62024CO0406
DIGRIET TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is-Sitt Awla)
11 ta’ Settembru 2025 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Prinċipji tad-dritt tal-Unjoni – Proċedura nazzjonali intiża għall-ħatra ta’ rappreżentant għal persuna b’diżabbiltà mentali – Diffikultà biex jinstab rappreżentant adegwat – Dubji dwar in-natura ġudizzjarja tal-proċedura quddiem l-organu tar-rinviju”
Fil-Kawża C‑406/24,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Bezirksgericht Linz (il-Qorti Distrettwali ta’ Linz, l-Awstrija), permezz ta’ deċiżjoni tat‑3 ta’ Ġunju 2024, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fil‑11 ta’ Ġunju 2024, fil-proċedura dwar il-ħatra ta’ kuratur ġudizzjarja għal
RC,
il-parti l-oħra fil-kawża li hija:
VertretungsNetz, stabbilita f’Linz (l-Awstrija),
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is-Sitt Awla),
komposta minn A. Kumin, President tal-Awla, T. von Danwitz (Relatur), Viċi President tal-Qorti tal-Ġustizzja, u S. Gervasoni, Imħallef,
Avukat Ġenerali: J. Richard de la Tour,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat id-deċiżjoni meħuda, wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li tagħti deċiżjoni permezz ta’ digriet motivat, konformement mal-Artikolu 53(2) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja,
tagħti l-preżenti
Digriet
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikoli 3 sa 5, 12, 19 u 28 tal-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabbiltà, konkluża fi New York fit‑13 ta’ Diċembru 2006 u approvata f’isem il-Komunità Ewropea permezz tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 2010/48/KE tas‑26 ta’ Novembru 2009 (ĠU 2010, L 23, p. 35, iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabbiltà”), tal-Artikoli 1, 20, 21 u 26 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”), kif ukoll tal-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni msemmija fl-Artikolu 6(3) TUE, b’mod partikolari tal-prinċipji ta’ ugwaljanza u ta’ nondiskriminazzjoni, ta’ effett utli u ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva.
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ proċedura mibdija ex officio mill-Bezirksgericht Linz (il-Qorti Distrettwali ta’ Linz, l-Awstrija), dwar il-ħatra ta’ kuratur ġudizzjarju għal RC.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt internazzjonali
3
Konformement mal-Artikolu 1 tiegħu, l-għan tal-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabbiltà huwa li “tippromwovi, tipproteġi u tiżgura t-tgawdija sħiħa u ugwali tad-drittijiet tal-bniedem u l-libertajiet fundamentali kollha mill-persuni kollha b’diżabbiltà, u li tippromwovi ir-rispett għad-dinjità inerenti tagħhom”.
4
L-Artikolu 2 ta’ din il-konvenzjoni, intitolat “Definizzjonijiet”, jipprevedi:
“Għall-finijiet ta’ din il-Konvenzjoni:
[…]
‘Diskriminazzjoni fuq il-bażi ta’ diżabbiltà’ tfisser kwalunkwe distinzjoni, esklużjoni jew restrizzjoni fuq il-bażi ta’ diżabbiltà li għandha l-għan jew effett li tfixkel jew ixxejjen l-għarfien, it-tgawdija jew l-eżerċitar, fuq bażi ugwali ma’ ħaddieħor, tad-drittijiet tal-bniedem u tal-libertajiet fundamentali kollha fil-qasam politiku, ekonomiku, soċjali, kulturali, ċivili jew fi kwalunkwe qasam ieħor. Din tinkludi il-forom kollha ta’ diskriminazzjoni, inkluża ċ-ċaħda ta’ aġevolezza raġonevoli;
‘Akkomodazzjoni [aġevolezza] raġonevoli’ tfisser modifika neċessarja u adegwata u aġġustamenti li ma jimponux piż sproporzjonat jew bla bżonn, meta tkun meħtieġa f’każ partikolari, biex jiġi assigurat li l-persuni b’diżabbiltà jistgħu jgawdu u jeżerċitaw fuq bażi ugwali ma’ ħaddieħor id-drittijiet tal-bniedem u l-libertajiet fundamentali kollha.
[…]”
5
L-Artikolu 3 tal-imsemmija konvenzjoni, bit-titolu “Prinċipji ġenerali”, jipprovdi:
“Il-prinċipji ta’ din il-Konvenzjoni għandhom ikunu:
[…]
b) Nuqqas ta’ diskriminazzjoni;
c) Parteċipazzjoni u inklużjoni sħiħa u effettiva fis-soċjetà;
[…]
e) Opportunitajiet indaqs;
f) Aċċessibbiltà;
[…]”
6
L-Artikolu 4(1) tal-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabbiltà, intitolat “Obbligi ġenerali” huwa fformulat kif ġej:
“L-Istati Partijiet jintrabtu li jiżguraw u jippromwovu t-tgawdija sħiħa tad-drittijiet tal-bniedem u l-libertajiet fundamentali kollha għall-persuni b’diżabbiltà kollha mingħajr diskriminazzjoni ta’ ebda tip fuq il-bażi ta’ diżabbiltà. Għal dan il-għan, l-Istati Partijiet jintrabtu:
a)
Li jadottaw miżuri leġiżlattivi, amministrattivi u miżuri oħra adegwati għall-implimentazzjoni tad-drittijiet rikonoxxuti f’din il-Konvenzjoni;
b)
Li jieħdu l-miżuri adegwati kollha, inkluża leġiżlazzjoni, biex jimmodifikaw jew ineħħu liġijiet, regolamenti, konswetudnijiet u prattiċi eżistenti li jikkostitwixxu diskriminazzjoni kontra l-persuni b’diżabbiltà;
[…]”
7
L-Artikolu 5 ta’ din il-konvenzjoni, intitolat “Ugwaljanza u non-diskriminazzjoni”, jipprevedi fil-paragrafi 1 sa 3 tiegħu:
“1.   L-Istati Partijiet jagħrfu li l-persuni kollha huma ugwali quddiem u taħt il-liġi u huma intitolati mingħajr kwalunkwe diskriminazzjoni għall-protezzjoni ugwali u għal benefiċċju ugwali tal-liġi.
2.   L-Istati Partijiet għandhom jipprojbixxu kull diskriminazzjoni fuq il-bażi ta’ diżabbiltà u jiggarantixxu lill-persuni b’diżabbiltà protezzjoni legali li hija ugwali u effettiva kontra d-diskriminazzjoni fuq kull bażi.
3.   Sabiex jippromwovu l-ugwaljanza u jeliminaw id-diskriminazzjoni, l-Istati Partijiet għandhom jieħdu l-passi kollha adegwati biex jiżguraw li tingħata aġevolezza raġonevoli.”
8
L-Artikolu 12 tal-imsemmija konvenzjoni, intitolat “Għarfien ugwali quddiem il-liġi” jipprovdi fil-paragrafi 2 u 3 tiegħu:
“2.   L-Istati Partijiet għandhom jagħrfu li l-persuni b’diżabbiltà jgawdu kapaċità legali fuq bażi ugwali ma’ ħaddieħor fl-aspetti kollha tal-ħajja.
3.   L-Istati Partijiet għandhom jieħdu miżuri adegwati biex jipprovdu aċċess mill-persuni b’diżabbiltà għall-appoġġ li jista’ jkollhom bżonn biex jeżerċitaw il-kapaċità legali tagħhom.”
9
Konformememnt mal-Artikolu 19 tal-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabbiltà, intitolat “Għajxien indipendenti u inklużjoni fil-komunità”, l-Istati Partijiet ta’ din il-Konvenzjoni “jagħrfu d-dritt ugwali tal-persuni kollha b’diżabbiltà li jgħixu fil-komunità, b’għażliet ugwali bħal ħaddieħor, u għandhom jieħdu miżuri adegwati u effettivi biex iħaffu t-tgawdija sħiħa mill-persuni b’diżabbiltà ta’ dan id-dritt u tal-inklużjoni u l-parteċipazjoni tagħhom b’mod sħiħ fil-komunità […]”.
10
L-Artikolu 28 ta’ din il-konvenzjoni, intitolat “Livell ta’ għajxien u protezzjoni soċjali adegwati”, jipprovdi, fil-paragrafu (1) tiegħu:
“L-Istati Partijiet jirrikonoxxu d-dritt tal-persuni b’diżabbiltà għal livell ta’ għajxien adegwat għalihom u għall-familji tagħhom, inkluż ikel, ilbies u akkomodazzjoni adegwati, u għat-titjib kontinwu tal-kondizzjonijiet tal-għajxien, u għandhom jieħdu passi adegwati biex iħarsu u jippromwovu l-kisba ta’ dan id-dritt mingħajr diskriminazzjoni fuq il-bażi ta’ diżabbiltà.”
Id-dritt Awstrijak
11
L-Artikolu 271 tal-Allgemeines bürgerliches Gesetzbuch (il-Kodiċi Ċivili Ġenerali, iktar ’il quddiem l-“ABGB”) huwa fformulat kif ġej:
“Kuratur ġudizzjarju għandu jiġi assenjat mill-qorti lil persuna maġġorenni, fuq talba tagħha jew ex officio, sa fejn
1.
hija ma tistax tieħu ħsieb ċerti kwistjonijiet mingħajr riskju ta’ dannu għaliha nnifisha minħabba marda mentali jew insuffiċjenza simili tal-kapaċità tagħha li tieħu deċiżjoni,
2.
hija ma għandhiex rappreżentant għal dan l-għan,
3.
hija ma tistax jew ma tridx tagħżel wieħed, u
4.
il-ħatra ta’ kuratur legali ma hijiex possibbli.”
12
Skont l-Artikolu 272(1) tal-ABGB, “[k]uratur ġudizzjarju jista’ jinħatar biss għal kwistjonijiet individwali jew għal ċerti kategoriji ta’ kwistjonijiet li għandhom jiġu ttrattati fil-preżent u li għandhom jiġu indikati b’mod preċiż”.
13
L-Artikolu 274 tal-ABGB jipprevedi:
“(1)   Tingħata prijorità bħala kuratur, bil-kunsens tagħha, il-persuna maħtura bis-saħħa ta’ prokura għal kura, ta’ ftehim ta’ kustodja jew ta’ istruzzjoni ta’ kustodja.
(2)   Jekk tali persuna ma tkunx disponibbli jew adegwata, għandha tinħatar persuna qrib il-maġġorenni u kapaċi teżegwixxi l-kompitu bil-kunsens tagħha.
(3)   Jekk il-ħatra ta’ tali persuna ma tkunx possibbli, għandha tinħatar assoċjazzjoni ta’ protezzjoni tal-adulti bil-kunsens tagħha.
(4)   Jekk il-ħatra ta’ assoċjazzjoni għall-protezzjoni tal-adulti lanqas ma tkun possibbli, għandu jinħatar – konformement mal-Artikolu 275 – nutar (nutar bi prova) jew avukat (avukat bi prova) jew, bil-kunsens tagħha, persuna oħra adegwata.
(5)   Nutar (nutar bi prova) jew avukat (avukat bi prova) jinħatar bi prijorità fuq oħrajn meta l-ġestjoni tal-kwistjonijiet teħtieġ prinċipalment għarfien legali, u assoċjazzjoni ta’ protezzjoni tal-adulti […] tinħatar bi prijorità fuq oħrajn meta l-kustodja tkun assoċjata, barra minn hekk, ma’ rekwiżiti partikolari.”
14
Skont l-Artikolu 275(1) tal-ABGB, nutar jew avukat, li ma jkunx inkluż b’mod regolari fil-lista tal-avukati jew tan-nutara speċifikament ikkwalifikati sabiex iwettqu kompiti ta’ kustodja fuq il-bażi ta’ prokura għal kura u ta’ kustodja ġudizzjarja, jista’ jirrifjuta l-kustodja ġudizzjarja, b’mod partikolari, jekk il-ġestjoni tal-kwistjonijiet ma tkunx teħtieġ prinċipalment għarfien legali.
Il-proċedura fil-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
15
Permezz ta’ deċiżjoni tat‑18 ta’ Lulju 2022, il-Bezirksgericht Linz (il-Qorti Distrettwali ta’ Linz), l-organu tar-rinviju f’din il-kawża, fetħet ex officio proċedura intiża sabiex teżamina n-neċessità li jinħatar kuratur ġudizzjarju għal RC.
16
L-organu tar-rinviju għandu l-intenzjoni li jaħtar kuratur ġudizzjarju għal RC biex jamministra l-kwistjonijiet ta’ din il-persuna li ma jeħtiġux prinċipalment għarfien legali fis-sens tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali. Fil-kuntest tal-kawża prinċipali, RC talab ukoll tali appoġġ.
17
Skont l-indikazzjonijiet li jinsabu fit-talba għal deċiżjoni preliminari, sa minn Ottubru 2022 il-kawża hija fi stat li tiġi deċiża u hemm lok li jinħatar kuratur ġudizzjarju għal RC. Madankollu, l-organu tar-rinviju ma seta’ jaħtar ebda waħda mill-persuni fiżiċi u mill-assoċjazzjonijiet ta’ protezzjoni tal-adulti msemmija fl-Artikolu 274(1) sa (3) tal-ABGB bħala kuratur ġudizzjarju ta’ RC, fl-assenza tal-kunsens meħtieġ mingħand dawn il-persuni u assoċjazzjonijiet, għal dan l-għan, minn dawn id-dispożizzjonijiet. Skont l-Artikolu 274(4) tal-ABGB, dan l-organu, sussegwentement, avviċina lil nutara u lil avukati. Issa, ebda wieħed minn dawn tal-aħħar ma aċċetta l-kustodja minħabba li l-ġestjoni tal-kwistjonijiet ta’ RC ma kinitx teħtieġ prinċipalment għarfien legali, fis-sens tal-punt 1 tal-Artikolu 275 tal-ABGB.
18
L-organu tar-rinviju għandu dubji dwar il-kompatibbiltà tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali mal-Artikoli 3 sa 5, 12, 19 u 28 tal-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabbiltà, mad-drittijiet fundamentali stabbiliti fl-Artikoli 1, 20, 21 u 26 tal-Karta kif ukoll mal-prinċipji ta’ ugwaljanza u ta’ nondiskriminazzjoni, ta’ effett utli u ta’ protezzjoni ġudizzjarja.
19
Huwa jqis li, konformement mal-prinċipju ta’ supremazija tad-dritt tal-Unjoni, il-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabbiltà u d-drittijiet u l-prinċipji l-oħra tad-dritt tal-Unjoni msemmija fil-punt preċedenti jipprevalu fuq id-dritt tal-Istati Membri, li għandu jibqa’ mhux applikat f’każ ta’ kunflitt.
20
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Bezirksgericht Linz (il-Qorti Distrettwali ta’ Linz) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari segwenti:
“1)
Leġiżlazzjoni nazzjonali (Artikoli 274 u 275 tal-ABGB) li ma tipprevedix, bħala konsegwenza legali, lil min il-qorti għandha taħtar bħala rappreżentant ta’ persuna vulnerabbli, meta l-[membri] tal-kategoriji professjonali tan-nutara jew tal-avukati, inklużi l-kandidati għall-eżerċizzju ta’ dawn il-professjonijiet, imsejħa fl-aħħar nett fl-ordni ta’ ħatra prevista minn din il-leġiżlazzjoni, jistgħu jinvokaw bħala raġuni għal rifjut li ‘l-ġestjoni tal-kwistjonijiet ma teħtieġx prinċipalment għarfien legali’, hija kompatibbli mal-‘prinċipji ġenerali’ tal-[Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabbiltà], stabbiliti fl-Artikolu 3 ta’ din il-konvenzjoni, u b’mod iktar preċiż mal-prinċipji ta’ nondiskriminazzjoni, ta’ parteċipazzjoni u integrazzjoni sħiħa u effettiva fis-soċjetà, tar-rispett tad-differenza u tal-aċċettazzjoni tal-persuni b’diżabbiltà bħala li jagħmlu parti mid-diversità umana u mill-umanità, mal-opportunitajiet indaqs u aċċessibbiltà, li huma stabbiliti fih?
2)
Leġiżlazzjoni nazzjonali (Artikoli 274 u 275 tal-ABGB) li ma tipprevedix, bħala konsegwenza legali, lil min il-qorti għandha taħtar bħala rappreżentant ta’ persuna vulnerabbli, meta l-[membri] tal-kategoriji professjonali tan-nutara jew tal-avukati, inklużi l-kandidati għall-eżerċizzju ta’ dawn il-professjonijiet, imsejħa fl-aħħar nett fl-ordni ta’ ħatra prevista minn din il-leġiżlazzjoni, jistgħu jinvokaw bħala raġuni għal rifjut li ‘l-ġestjoni tal-kwistjonijiet ma teħtieġx prinċipalment għarfien legali’, hija kompatibbli mal-‘obbligi ġenerali’ tal-[Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabbiltà], stabbiliti fl-Artikolu 4 ta’ din il-konvenzjoni, u b’mod iktar preċiż mal-prinċipji stabbiliti fiha, u li abbażi tagħhom l-Istati Partijiet jintrabtu li jadottaw il-miżuri kollha adegwati ta’ natura leġiżlattiva, amministrattiva jew ta’ natura oħra sabiex jimplimentaw id-drittijiet irrikonoxxuti f’din il-konvenzjoni u li jieħdu l-miżuri kollha adegwati, inklużi miżuri leġiżlattivi, sabiex jemendaw, iħassru jew jabolixxu l-liġijiet, ir-regolamenti, il-konswetudinijiet u l-prattiki li joħolqu diskriminazzjoni fil-konfront tal-persuni b’diżabbiltà?
3)
Leġiżlazzjoni nazzjonali (Artikoli 274 u 275 tal-ABGB) li ma tipprevedix, bħala konsegwenza legali, lil min il-qorti għandha taħtar bħala rappreżentant ta’ persuna vulnerabbli, meta l-[membri] tal-kategoriji professjonali tan-nutara jew tal-avukati, inklużi l-kandidati għall-eżerċizzju ta’ dawn il-professjonijiet, imsejħa fl-aħħar nett fl-ordni ta’ ħatra prevista minn din il-leġiżlazzjoni, jistgħu jinvokaw bħala raġuni għal rifjut li ‘l-ġestjoni tal-kwistjonijiet ma teħtieġx prinċipalment għarfien legali’, hija kompatibbli mal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni stabbilit fl-Artikolu 5 tal-[Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabbiltà], u b’mod iktar preċiż mal-obbligu, stabbilit fih, li l-[Istati Partijiet jagħrfu li] il-persuni kollha huma ugwali quddiem il-liġi u abbażi tagħha u għandhom dritt mingħajr diskriminazzjoni għal protezzjoni ugwali u għal benefiċċju ugwali tal-liġi, u li dawn l-Istati għandhom jipprojbixxu kull diskriminazzjoni bbażata fuq id-diżabbiltà u jiggarantixxu lill-persuni b’diżabbiltà protezzjoni ġuridika ugwali u effettiva kontra kull diskriminazzjoni, tkun xi tkun il-bażi tagħha?
4)
Leġiżlazzjoni nazzjonali (Artikoli 274 u 275 tal-ABGB) li ma tipprevedix, bħala konsegwenza legali, lil min il-qorti għandha taħtar bħala rappreżentant ta’ persuna vulnerabbli, meta l-[membri] tal-kategoriji professjonali tan-nutara jew tal-avukati, inklużi l-kandidati għall-eżerċizzju ta’ dawn il-professjonijiet, imsejħa fl-aħħar nett fl-ordni ta’ ħatra prevista minn din il-leġiżlazzjoni, jistgħu jinvokaw bħala raġuni għal rifjut li ‘l-ġestjoni tal-kwistjonijiet ma teħtieġx prinċipalment għarfien legali’, hija kompatibbli mal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament stabbilit fl-Artikolu 12 tal-[Konvenzjoni tal-ONU dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabbiltà], u b’mod iktar preċiż mar-rikonoxximent mill-Istati Partijiet tal-fatt li l-persuni b’diżabbiltà għandhom kapaċità ġuridika fl-oqsma kollha tal-ħajja, fuq il-bażi ta’ ugwaljanza ma’ ħaddieħor, u li dawn l-Istati għandhom jieħdu miżuri adegwati sabiex jagħtu lill-persuni b’diżabbiltà aċċess għall-appoġġ li huma jista’ jkollhom bżonn sabiex jeżerċitaw il-kapaċità ġuridika tagħhom, li hija stabbilita fih?
5)
Leġiżlazzjoni nazzjonali (Artikoli 274 u 275 tal-ABGB) li ma tipprevedix, bħala konsegwenza legali, lil min il-qorti għandha taħtar bħala rappreżentant ta’ persuna vulnerabbli, meta l-[membri] tal-kategoriji professjonali tan-nutara jew tal-avukati, inklużi l-kandidati għall-eżerċizzju ta’ dawn il-professjonijiet, imsejħa fl-aħħar nett fl-ordni ta’ ħatra prevista minn din il-leġiżlazzjoni, jistgħu jinvokaw bħala raġuni għal rifjut li ‘l-ġestjoni tal-kwistjonijiet ma teħtieġx prinċipalment għarfien legali’, hija kompatibbli mal-obbligu ta’ inklużjoni [fis-soċjetà] stabbilit fl-Artikolu 19 tal-[Konvenzjoni tal-ONU dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabbiltà], li jipprevedi li l-Istati Partijiet għal din il-konvenzjoni għandhom jirrikonoxxu lill-persuni kollha b’diżabbiltà d-dritt li jgħixu fis-soċjetà, bl-istess libertà ta’ għażla bħall-persuni l-oħra, u għandhom jieħdu miżuri effikaċi u adegwati sabiex jiffaċilitaw lill-persuni b’diżabbiltà t-tgawdija sħiħa ta’ dan id-dritt kif ukoll l-integrazzjoni sħiħa u l-parteċipazzjoni tagħhom fis-soċjetà?
6)
Leġiżlazzjoni nazzjonali (Artikoli 274 u 275 tal-ABGB) li ma tipprevedix, bħala konsegwenza legali, lil min il-qorti għandha taħtar bħala rappreżentant ta’ persuna vulnerabbli, meta l-[membri] tal-kategoriji professjonali tan-nutara jew tal-avukati, inklużi l-kandidati għall-eżerċizzju ta’ dawn il-professjonijiet, imsejħa fl-aħħar nett fl-ordni ta’ ħatra prevista minn din il-leġiżlazzjoni, jistgħu jinvokaw bħala raġuni għal rifjut li ‘l-ġestjoni tal-kwistjonijiet ma teħtieġx prinċipalment għarfien legali’, hija kompatibbli mal-obbligu stabbilit fl-Artikolu 2[8] tal-[Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabbiltà], li jipprovdi li l-Istati Partijiet għandhom jirrikonoxxu d-dritt tal-persuni b’diżabbiltà għal livell ta’ għajxien adegwat għalihom stess u għall-familji tagħhom, b’mod partikolari ikel, ilbies u akkomodazzjoni adegwati, u għal titjib kontinwu tal-kundizzjonijiet tal-għajxien tagħhom u għandhom jieħdu miżuri adegwati sabiex jipproteġu u jippromwovu l-eżerċizzju ta’ dan id-dritt mingħajr diskriminazzjoni bbażata fuq id-diżabbiltà?
7)
Leġiżlazzjoni nazzjonali (Artikoli 274 u 275 tal-ABGB) li ma tipprevedix, bħala konsegwenza legali, lil min il-qorti għandha taħtar bħala rappreżentant ta’ persuna vulnerabbli, meta l-[membri] tal-kategoriji professjonali tan-nutara jew tal-avukati, inklużi l-kandidati għall-eżerċizzju ta’ dawn il-professjonijiet, imsejħa fl-aħħar nett fl-ordni ta’ ħatra prevista minn din il-leġiżlazzjoni, jistgħu jinvokaw bħala raġuni għal rifjut li ‘l-ġestjoni tal-kwistjonijiet ma teħtieġx prinċipalment għarfien legali’, hija kompatibbli mad-drittijiet fundamentali stabbiliti fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea li jipprovdu li d-dinjità tal-bniedem hija invjolabbli u għandha tiġi rrispettata u protetta (Artikolu 1), il-persuni kollha huma ugwali quddiem il-liġi (Artikolu 20), hija pprojbita kull diskriminazzjoni bbażata, b’mod partikolari, fuq diżabbiltà (Artikolu 21) u [l-Unjoni tirrikonoxxi] id-dritt tal-persuni b’diżabbiltà li jibbenefikaw minn miżuri intiżi sabiex jiżguraw l-indipendenza tagħhom, l-integrazzjoni soċjali u professjonali tagħhom u l-parteċipazzjoni tagħhom fil-ħajja tal-komunità (Artikolu 26)?
8)
Leġiżlazzjoni nazzjonali (Artikoli 274 u 275 tal-ABGB) li ma tipprevedix, bħala konsegwenza legali, lil min il-qorti għandha taħtar bħala rappreżentant ta’ persuna vulnerabbli, meta l-[membri] tal-kategoriji professjonali tan-nutara jew tal-avukati, inklużi l-kandidati għall-eżerċizzju ta’ dawn il-professjonijiet, imsejħa fl-aħħar nett fl-ordni ta’ ħatra prevista minn din il-leġiżlazzjoni, jistgħu jinvokaw bħala raġuni għal rifjut li ‘l-ġestjoni tal-kwistjonijiet ma teħtieġx prinċipalment għarfien legali’, hija kompatibbli mal-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni fis-sens tal-Artikolu 6(3) TUE, b’mod partikolari mal-prinċipju ta’ ugwaljanza u mal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni, mal-obbligu li d-dritt tal-Unjoni jingħata effett utli u li jiġu protetti d-drittijiet mogħtija minnu (‘prinċipju ta’ effettività’) kif ukoll mal-obbligu ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva?”
Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
21
Fit-talba għal deċiżjoni preliminari tagħha, l-organu talab l-applikazzjoni għal din il-kawża tal-proċedura mħaffa prevista fl-Artikolu 105 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja.
22
Fid-dawl tad-deċiżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja li jingħata digriet motivat skont l-Artikolu 53(2) ta’ dawn ir-Regoli tal-Proċedura, ma hemmx iktar bżonn li tingħata deċiżjoni fir-rigward ta’ din it-talba.
Fuq l-ammissibbiltà tat-talba għal deċiżjoni preliminari
23
Skont l-Artikolu 53(2) tar-Regoli tal-Proċedura, meta talba għal deċiżjoni preliminari tkun manifestament inammissibbli, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’, f’kull ħin u wara li jinstema’ l-Avukat Ġenerali, tiddeċiedi permezz ta’ digriet motivat, mingħajr ma tkompli l-proċedura.
24
Hemm lok li din id-dispożizzjoni tiġi applikata fil-kuntest ta’ din il-kawża.
25
Preliminarjament, l-indikazzjonijiet li jinsabu fit-talba għal deċiżjoni preliminari jqajmu l-kwistjoni dwar jekk, meta tiġi adita bi proċedura li tirrigwarda l-ħatra ta’ kuratur ġudizzjarju, il-Bezirksgericht Linz (il-Qorti Distrettwali ta’ Linz) tistax titqies li hija “qorti jew tribunal” fis-sens tal-Artikolu 267 TFUE meta tiddeċiedi fil-kuntest ta’ proċedura intiża għal adozzjoni ta’ deċiżjoni ta’ natura ġudizzjarja. Madankollu, ma huwiex neċessarju li jiġi deċiż dan il-punt ta’ liġi fil-kuntest ta’ din il-kawża, peress li d-domandi preliminari kollha huma inammissibbli għal raġunijiet oħra.
26
Skont ġurisprudenza stabbilita, fil-kuntest tal-kooperazzjoni bejn il-Qorti tal-Ġustizzja u l-qrati nazzjonali stabbilita fl-Artikolu 267 TFUE, hija biss il-qorti nazzjonali adita bit-tilwima u li għandha tassumi r-responsabbiltà għad-deċiżjoni ġudizzjarja li għandha tittieħed, li għandha tevalwa, fid-dawl taċ-ċirkustanzi partikolari tal-kawża, kemm in-neċessità ta’ deċiżjoni preliminari sabiex tkun f’pożizzjoni li tagħti d-deċiżjoni tagħha kif ukoll ir-rilevanza tad-domandi li hija tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja. Konsegwentement, meta d-domandi magħmula jkunu jirrigwardaw l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja tkun, bħala prinċipju, marbuta li tagħti deċiżjoni. Minn dan isegwi li d-domandi li jirrigwardaw id-dritt tal-Unjoni jibbenefikaw minn preżunzjoni ta’ rilevanza. Il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tirrifjuta li tagħti deċiżjoni dwar domanda preliminari magħmula minn qorti nazzjonali biss meta jkun evidenti li l-interpretazzjoni ta’ regola tal-Unjoni mitluba ma għandha ebda konnessjoni mal-fatti jew mas-suġġett tat-tilwima fil-kawża prinċipali, meta l-problema tkun ta’ natura ipotetika jew inkella meta l-Qorti tal-Ġustizzja ma jkollhiex għad-dispożizzjoni tagħha l-punti ta’ fatt u ta’ liġi neċessarji sabiex tirrispondi b’mod utli d-domandi li sarulha (sentenza tas‑7 ta’ Settembru 2023, Groenland Poultry, C‑169/22, EU:C:2023:638, punt 32 u l-ġurisprudenza ċċitata).
27
F’dan ir-rigward, in-neċessità li tingħata interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni li tkun utli għall-qorti nazzjonali teżiġi li din tirrispetta b’mod strett ir-rekwiżiti li jikkonċernaw il-kontenut ta’ talba għal deċiżjoni preliminari u li jinsabu b’mod espliċitu fl-Artikolu 94 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, li l-qorti tar-rinviju hija mistennija li tkun taf bihom (sentenza tas‑17 ta’ Ottubru 2024, FA.RO. di YK & C., C‑16/23, EU:C:2024:886, punt 35 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). Dawn ir-rekwiżiti, barra minn hekk, huma mfakkra fil-punti 13, 15 u 16 tar-Rakkomandazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea lill-qrati nazzjonali, dwar l-introduzzjoni ta’ talbiet għal deċiżjoni preliminari (ĠU 2019, C 380, p. 1), li issa jinsabu fil-punti 13, 15 u 16 tar-Rakkomandazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea lill-qrati nazzjonali, dwar l-introduzzjoni ta’ talbiet għal deċiżjoni preliminari (ĠU C, C/2024/6008).
28
Għalhekk, skont l-Artikolu 94(c) tar-Regoli tal-Proċedura, huwa indispensabbli li d-deċiżjoni tar-rinviju stess tinkludi l-espożizzjoni tal-motivi li wasslu lill-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar l-interpretazzjoni ta’ ċerti dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni, kif ukoll ir-rabta li hija tistabbilixxi bejn dawn id-dispożizzjonijiet u l-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli għat-tilwima fil-kawża prinċipali (sentenza tat‑8 ta’ Mejju 2024, Instituto da Segurança Social et, C‑20/23, EU:C:2024:389, punt 49).
29
F’dan il-kuntest, għandu jiġi enfasizzat ukoll li l-informazzjoni fid-deċiżjonijiet tar-rinviju għandha tippermetti, minn naħa, lill-Qorti tal-Ġustizzja tagħti risposti utli għad-domandi magħmula mill-qorti nazzjonali u, min-naħa l-oħra, lill-gvernijiet tal-Istati Membri, kif ukoll lill-partijiet interessati l-oħra, jeżerċitaw id-dritt mogħti lilhom mill-Artikolu 23 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea li jippreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom. Il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiżgura li dan id-dritt jiġi ssalvagwardat, fid-dawl tal-fatt li, skont din id-dispożizzjoni, id-deċiżjonijiet tar-rinviju biss huma kkomunikati lill-partijiet ikkonċernati (sentenza tad‑19 ta’ Diċembru 2024, SISTEM LUX, C‑717/22 u C‑372/23, EU:C:2024:1041, punt 37 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
30
F’dan il-każ, permezz tal-ewwel sas-sitt domanda tiegħu, l-organu tar-rinviju jistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja, essenzjalment, dwar jekk l-Artikoli 3 sa 5, 12, 19 u 28 tal-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabbiltà jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tirregola r-rappreżentanza tal-persuni b’diżabbiltà.
31
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li għalkemm ir-rappreżentanza ta’ persuni b’diżabbiltà taqa’ taħt il-kompetenza ta’ kull Stat Membru, din il-kompetenza għandha tiġi eżerċitata fl-osservanza tad-dritt tal-Unjoni (ara, b’analoġija, is-sentenzi tal‑15 ta’ Ottubru 2024, KUBERA, C‑144/23, EU:C:2024:881, punt 31 u l-ġurisprudenza ċċitata, kif ukoll tad‑29 ta’ April 2025, Il‑Kummissjoni vs Malta (Ċittadinanza b’investiment), C‑181/23, EU:C:2025:283, punt 81 u l-ġurisprudenza ċċitata).
32
Ċertament, peress li l-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabbiltà ġiet approvata f’isem l-Unjoni bid-Deċiżjoni 2010/48, id-dispożizzjonijiet ta’ din il-konvenzjoni jagħmlu parti integrali, sa mid-dħul fis-seħħ tal-imsemmija deċiżjoni, mill-ordinament ġuridiku tal-Unjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑11 ta’ Settembru 2019, Nobel Plastiques Ibérica, C‑397/18, EU:C:2019:703, punt 39 u l-ġurisprudenza ċċitata).
33
Madankollu, din il-konvenzjoni tikkostitwixxi ftehim imħallat konkluż mill-Unjoni u mill-Istati Membri tagħha skont kompetenza kondiviża. Issa, fir-rigward ta’ tali ftehimiet, il-Qorti tal-Ġustizzja, adita konformement mad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 267 TFUE, għandha ġurisdizzjoni sabiex tiddetermina l-linja ta’ qsim bejn l-obbligi li l-Unjoni tassumi u dawk li jibqgħu biss tal-Istati Membri, kif ukoll sabiex tinterpreta għal dan l-għan id-dispożizzjonijiet ta’ tali ftehim. Sussegwentement, hija għandha ġurisdizzjoni sabiex tinterpreta d-dispożizzjonijiet ta’ ftehim imħallat meta dawn jaqgħu f’qasam li fih l-Unjoni eżerċitat il-kompetenza tagħha u adottat dispożizzjonijiet dwar l-eżekuzzjoni tal-obbligi li jirriżultaw minnhom (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑8 ta’ Marzu 2011, Lesoochranárske zoskupenie, C‑240/09, EU:C:2011:125, punti 31, 32 u 34, kif ukoll tal‑14 ta’ Lulju 2022, ÖBB-Infrastruktur Aktiengesellschaft, C‑500/20, EU:C:2022:563, punti 40 u 41).
34
Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li kwistjoni speċifika rregolata minn ftehimiet konklużi mill-Unjoni u mill-Istati Membri tagħha taqa’ taħt id-dritt tal-Unjoni, minkejja li għadha ma kinitx is-suġġett ta’ leġiżlazzjoni tagħha, meta din il-kwistjoni tkun tikkonċerna qasam fil-parti l-kbira tiegħu kopert minn dan id-dritt (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑8 ta’ Marzu 2011, Lesoochranárske zoskupenie, C‑240/09, EU:C:2011:125, punt 36 u l-ġurisprudenza ċċitata).
35
Hija wkoll ġurisprudenza stabbilita li meta dispożizzjoni ta’ ftehim internazzjonali tkun tista’ tiġi applikata kemm għal sitwazzjonijiet li jaqgħu taħt id-dritt nazzjonali kif ukoll għal sitwazzjonijiet li jaqgħu taħt id-dritt tal-Unjoni, ikun jeżisti interess ċert sabiex, bl-għan li jiġu evitati diverġenzi futuri ta’ interpretazzjoni, din id-dispożizzjoni tingħata interpretazzjoni uniformi, irrispettivament mill-kundizzjonijiet li fihom hija tkun ser tiġi applikata (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑14 ta’ Lulju 2022, ÖBB-Infrastruktur Aktiengesellschaft, C‑500/20, EU:C:2022:563, punti 42 u 43 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
36
Issa, għandu jiġi kkonstatat li t-talba għal deċiżjoni preliminari manifestament ma tinkludix l-informazzjoni neċessarja li tippermetti lill-Qorti tal-Ġustizzja tivverifika l-ġurisdizzjoni tagħha sabiex tinterpreta d-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabbiltà, konformement mal-ġurisprudenza mfakkra fil-punti 33 sa 35 ta’ dan id-digriet. B’mod partikolari, l-organu tar-rinviju ma stabbilixxiex l-eżistenza ta’ rabta bejn id-dispożizzjonijiet ta’ din il-konvenzjoni li l-interpretazzjoni tagħhom hija mitluba u l-leġiżlazzjoni tal-Unjoni, kif meħtieġ minn din l-istess ġurisprudenza.
37
Fil-fatt, għalkemm, permezz tal-ewwel sas-sitt domanda tiegħu, l-organu tar-rinviju jistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-eventwali obbligi fir-rigward tar-rappreżentanza tal-persuni b’diżabbiltà li jirriżultaw, jekk ikun il-każ, mill-imsemmija konvenzjoni, huwa jagħmel riferiment biss, fit-talba tiegħu għal deċiżjoni preliminari, għall-Artikoli 3 sa 5, 12, 19 u 28 ta’ din l-istess konvenzjoni, mingħajr madankollu ma jispeċifika kif il-kwistjonijiet imqajma b’dan il-mod jaqgħu taħt dispożizzjoni speċifika adottata mill-Unjoni fl-eżerċizzju tal-kompetenzi tagħha jew f’qasam kopert fil-parti l-kbira tiegħu mid-dritt tal-Unjoni.
38
It-talba għal deċiżjoni preliminari lanqas ma tinkludi indikazzjoni dwar jekk id-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabbiltà li l-interpretazzjoni tagħhom hija mitluba jistgħux japplikaw kemm għal sitwazzjonijiet li jaqgħu taħt id-dritt nazzjonali kif ukoll għal sitwazzjonijiet li jaqgħu taħt id-dritt tal-Unjoni.
39
Minn dan jirriżulta li, fir-rigward tal-ewwel sas-sitt domanda, it-talba għal deċiżjoni preliminari manifestament ma tosservax ir-rekwiżiti mfakkra fil-ġurisprudenza ċċitata fil-punti 27 u 28 ta’ dan id-digriet.
40
Permezz tas-seba’ u tat-tmien domanda tiegħu, l-organu tar-rinviju jistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja, essenzjalment, dwar jekk id-drittijiet fundamentali stabbiliti fl-Artikoli 1, 20, 21 u 26 tal-Karta kif ukoll ċerti prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari, il-prinċipju ta’ ugwaljanza u ta’ nondiskriminazzjoni, il-prinċipju tal-effett utli u l-prinċipju ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva, jipprekludux il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
41
Madankollu, għandu jitfakkar ukoll li l-kamp ta’ applikazzjoni tal-Karta, sa fejn hija kkonċernata l-azzjoni tal-Istati Membri, huwa ddefinit fl-Artikolu 51(1) tagħha, li jipprovdi li d-dispożizzjonijiet tal-Karta huma indirizzati lill-Istati Membri meta jimplimentaw id-dritt tal-Unjoni biss, liema dispożizzjoni tikkonferma l-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni li tipprovdi li d-drittijiet fundamentali ggarantiti fl-ordinament ġuridiku tal-Unjoni huma intiżi li japplikaw fis-sitwazzjonijiet kollha rregolati mid-dritt tal-Unjoni, iżda mhux lil hinn minn dawn is-sitwazzjonijiet. Għall-kuntrarju, meta sitwazzjoni legali ma tkunx taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja ma jkollhiex ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni tagħha u d-dispożizzjonijiet eventwalment invokati tal-Karta ma jistgħux, fihom innifishom, jistabbilixxu dik il-ġurisdizzjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑10 ta’ Lulju 2014, Julián Hernández et, C‑198/13, EU:C:2014:2055, punt 33; tat‑13 ta’ Jannar 2022, Marcas MC, C‑363/20, EU:C:2022:21, punti 33 sa 36, kif ukoll tal‑25 ta’ Jannar 2024, Parchetul de pe lângă Curtea de Apel Craiova, C‑58/22, EU:C:2024:70, punt 40 u l-ġurisprudenza ċċitata).
42
F’dan il-każ, għalkemm l-organu tar-rinviju jistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-interpretazzjoni tad-drittijiet fundamentali kif ukoll tal-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni msemmija fil-punt 40 ta’ dan id-digriet, huwa ma jispjegax ir-rabta li huwa jistabbilixxi bejn il-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli għall-proċedura fil-kawża prinċipali u regola tad-dritt tal-Unjoni minbarra dawk inklużi fil-Karta jew fl-imsemmija prinċipji ġenerali.
43
Għalhekk, fir-rigward tas-seba’ u tat-tmien domanda, it-talba għal deċiżjoni preliminari manifestament ma tosservax ir-rekwiżiti li jirriżultaw mill-Artikolu 94(c) tar-Regoli tal-Proċedura, moqri flimkien mal-Artikolu 51(1) tal-Karta.
44
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, din it-talba għal deċiżjoni preliminari hija, skont l-Artikolu 53(2) tar-Regoli tal-Proċedura, manifestament inammissibbli.
Fuq l-ispejjeż
45
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem l-organu tar-rinviju, huwa dak l-organu li jiddeċiedi fuq l-ispejjeż.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Is-Sitt Awla) tiddikjara:
It-talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Bezirksgericht Linz (il-Qorti Distrettwali ta’ Linz, l-Awstrija), permezz ta’ deċiżjoni tat‑3 ta’ Ġunju 2024, hija manifestament inammissibbli.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.