WYROK TRYBUNAŁUz dnia 22 maja 1990 r. (*)W sprawie C‑70/88Parlament Europejski,
reprezentowany przez Francesca Pasettiego Bombardellę i Jorge
Campinosa, radcy prawni, wspieranych przez Christiana Pennerę oraz
Johanna Schooego, członków służby prawnej, działających
w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń
w sekretariacie generalnym Parlamentu Europejskiego, Kirchberg_strona skarżąca_przeciwkoRadzie Wspólnot Europejskich,
reprezentowanej przez Raffaella Fornasierę, dyrektora generalnego
służby prawnej, i Bernharda Schloha, conseiller juridique,
działających w charakterze pełnomocników, z adresem do
doręczeń w Luksemburgu, w siedzibie Jörga Käsera, dyrektora
departamentu do spraw prawnych w Europejskim Banku Inwestycyjnym,
100, boulevard Konrad Adenauer_strona pozwana_popieranej przezZjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej,
reprezentowane przez J. Gensmantel z Treasury Solicitor’s
Department, działającą w charakterze pełnomocnika, z adresem
do doręczeń w Luksemburgu, w siedzibie ambasady Wielkiej
Brytanii, 14, boulevard Roosvelt_oraz przezKomisję Wspólnot Europejskich,
reprezentowaną przez Michaela Van Ackere‑Pietriego, radca prawny,
i Jürgena Grünwalda, członka służby prawnej, działających
w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń
w Luksemburgu, w siedzibie Georgiosa Kremlisa, członka służby
prawnej, Centre Wagner, Kirchberg_interwenienci_mającej
za przedmiot, na obecnym etapie postępowania, dopuszczalność skargi
wniesionej na mocy art. 173 traktatu EWG oraz art. 146
traktatu EWEA o stwierdzenie nieważności rozporządzenia Rady
(Euroatom) nr 3954/87 z dnia 22 grudnia 1987 r.
ustanawiającego maksymalne dozwolone poziomy skażenia radioaktywnego
środków spożywczych oraz pasz po wypadku jądrowym lub w każdym
innym przypadku pogotowia radiologicznego (Dz.U. L 371,
str. 11)_TRYBUNAŁ_w
składzie: O. Due, prezes, Sir Gordon Slynn,
C. N. Kakouris, F. A. Schockweiler
i M. Zuleeg, prezesi izby, G. F. Mancini,
R. Joliet, J. C. Moitinho de Almeida
i G. C. Rodriguez Iglesias, sędziowie_rzecznik generalny: W. Van Gerven_sekretarz: D. Louterman, główny administrator_uwzględniając sprawozdanie na rozprawę_po
wysłuchaniu stanowisk stron na rozprawie w dniu
5 października 1989 r., podczas której: Parlament Europejski
był reprezentowany przez Francesca Pasettiego Bombardellę, Christiana
Pennerę i Johanna Schooego, wspieranych przez Michela Waellbroecka,
avocat au barreau de Bruxelles, Rada była reprezentowana przez
Raffaella Fornasiera i Bernharda Schloha, a Komisja była
reprezentowana przez Jeana‑Louisa Dewosta, dyrektora generalnego służby
prawnej, wspieranego przez Denisa Sorasię, conseiller juridique,
działających w charakterze pełnomocników_po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 30 listopada 1989 r._wydaje następującyWyrok1        Skargą
złożoną w sekretariacie Trybunału w dniu 4 marca
1988 r. Parlament Europejski, na mocy art. 146 traktatu EWEA
oraz art. 173 traktatu EWG, wniósł o stwierdzenie nieważności
rozporządzenia Rady (Euroatom) nr 3954/87 z dnia
22 grudnia 1987 r. ustanawiającego maksymalne dozwolone
poziomy skażenia radioaktywnego środków spożywczych oraz pasz po wypadku
jądrowym lub w każdym innym przypadku pogotowia radiologicznego
(Dz.U. L 371, str. 11).2        Rozporządzenie
to, wydane na podstawie art. 31 traktatu EWEA, określa sposób
ustalenia maksymalnych dozwolonych poziomów skażenia radioaktywnego
środków spożywczych oraz pasz, które mogą być przedmiotem obrotu po
wypadku jądrowym lub w każdym innym przypadku pogotowia
radiologicznego, które może spowodować lub już spowodowało znaczny
poziom skażenia radioaktywnego tych środków i pasz. Środki
spożywcze lub pasze o poziomie skażenia przekraczającym maksymalny
dozwolony poziom, który jest ustalany w drodze aktu wydanego
zgodnie z przepisami zaskarżonego rozporządzenia, nie mogą być
wprowadzane do obrotu.3        Podczas
procedury opracowania zaskarżonego rozporządzenia Parlament Europejski,
z którym Rada konsultowała się zgodnie z art. 31
traktatu EWEA, wyraził sprzeciw wobec podstawy prawnej wybranej przez
Komisję i zażądał przedstawienia nowej propozycji opartej na
art. 100 A traktatu EWG. Komisja nie zastosowała się jednak do
tego żądania i Rada uchwaliła rozporządzenie nr 3954/87 na
podstawie art. 31 traktatu EWEA. Parlament wniósł więc niniejszą
skargę o stwierdzenie nieważności tego rozporządzenia.4        Rada
zgłosiła zarzut niedopuszczalności w oparciu o art. 91
§ 1 akapit pierwszy regulaminu Trybunału i wniosła
o rozstrzygnięcie w przedmiocie tego zarzutu procesowego bez
rozpoznawania istoty sprawy.5        Na
poparcie swego zarzutu Rada, w ramach procedury pisemnej,
w chwili gdy wyrok z dnia 27 września 1988 r.
w sprawie 302/87 Parlament Europejski przeciwko Radzie
„Komitologia”, Rec. str. 5615, nie został jeszcze wydany,
przedstawiła argumenty analogiczne do przytoczonych na poparcie zarzutu
niedopuszczalności w sprawie 302/87. Podczas rozprawy w dniu
5 października 1989 r. Rada stwierdziła, że kwestia
legitymacji Parlamentu Europejskiego do wniesienia skargi
o stwierdzenie nieważności została wyraźnie rozstrzygnięta przez
Trybunał w wyroku z dnia 27 września 1988 r.
i że w związku z tym skarga jest niedopuszczalna.6        Parlament
Europejski wnioskował o nieuwzględnienie zarzutu. Twierdził on, że
niniejsza sprawa zawiera nowy element w stosunku do sprawy 302/87.
Celem uzasadnienia odmowy uznania legitymacji Parlamentu Europejskiego
do wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności, Trybunał powołał
się na art. 155 traktatu EWG, zgodnie z którym do Komisji
należy czuwanie nad prerogatywami Parlamentu i w razie
potrzeby wnoszenie w tym celu skargi o stwierdzenie
nieważności. Niniejsza sprawa pokazuje, że Komisja nie wywiązała się
z tego obowiązku, jako że wskazała inną podstawę prawną wniosku niż
ta, którą Parlament uznał za właściwą. W rezultacie Parlament nie
może zdać się na Komisję w zakresie ochrony jego prerogatyw
w drodze skargi o stwierdzenie nieważności.7        Parlament
Europejski dodał, że przyjęcie przez Radę zaskarżonego aktu nie może
być uznane za dorozumianą odmowę podjęcia działania, która dawałaby
Parlamentowi możliwość wniesienia skargi na bezczynność. Ponadto jego
zdaniem ochrona prerogatyw Parlamentu w drodze wnoszonych przez
jednostki skarg ma charakter całkowicie przypadkowy i jako taka
pozbawiona jest skuteczności.8        Wynika
stąd jego zdaniem, że istnieje luka prawna, którą Trybunał powinien
zapełnić, uznając legitymację Parlamentu do wniesienia skargi
o stwierdzenie nieważności, w zakresie niezbędnym do ochrony
prerogatyw własnych Parlamentu.9        Postanowieniem
z dnia 13 lipca 1988 r. Komisja Wspólnot Europejskich
została dopuszczona do sprawy w charakterze interwenienta
popierającego wnioski strony pozwanej. Komisja, mimo swego wniosku
o oddalenie skargi, zwróciła się podczas rozprawy do Trybunału
o nieuwzględnienie zarzutu niedopuszczalności zgłoszonego przez
Radę. Postanowieniem z dnia 18 stycznia 1989 r. również
Zjednoczone Królestwo zostało dopuszczone do sprawy w charakterze
interwenienta popierającego wnioski strony pozwanej. Zjednoczone
Królestwo nie przedłożyło wniosków w kwestii dopuszczalności
skargi.10      W
celu pełniejszego zapoznania się z okolicznościami faktycznymi
sprawy, z przebiegiem postępowania, zarzutami oraz argumentami
stron odsyła się do sprawozdania na rozprawę. Okoliczności te zostały
przytoczone poniżej jedynie w zakresie niezbędnym dla
przedstawienia rozumowania Trybunału.11      Tytułem
wstępu należy zauważyć, że podstawę zaskarżonego aktu stanowiło
postanowienie traktatu EWWiS, dopuszczalność skargi o stwierdzenie
nieważności tego aktu należy więc rozpatrywać w kontekście tego
traktatu.12      Jak
wynika z ww. wyroku z dnia 27 września 1988 r.,
Parlament nie ma prawa do wniesienia skargi o stwierdzenie
nieważności na mocy postanowień art. 173 EWG lub postanowień
art.146 EWEA, których treść jest identyczna.13      Po
pierwsze bowiem, Parlament rzeczywiście nie jest wymieniony
w pierwszym akapicie art. 173 lub art. 146 jako jedna
z instytucji, które – wraz z państwami członkowskimi – mogą
wnieść skargę o stwierdzenie nieważności aktu innej instytucji.14      Po
drugie, nie będąc osobą prawną, Parlament nie może wnieść skargi do
Trybunału na podstawie akapitu drugiego omawianych artykułów, których
konstrukcja w żadnym razie nie jest odpowiednia dla skargi
Parlamentu Europejskiego o stwierdzenie nieważności.15      W
tym samym wyroku z dnia 27 września 1988 r. wskazawszy
powody, dla których Parlamentowi nie przysługuje legitymacja do
wniesienia skargi na podstawie art. 173 traktatu EWG, Trybunał
zwrócił uwagę na różne środki prawne, dostępne w celu
zagwarantowania poszanowania prerogatyw Parlamentu. Jak wskazuje ten
wyrok, Parlament nie tylko ma prawo do wniesienia skargi na bezczynność,
ale traktaty przewidują ponadto środki umożliwiające poddanie kontroli
Trybunału aktów Rady lub Komisji wydanych z naruszeniem prerogatyw
Parlamentu.16      Okoliczności
i argumenty występujące w niniejszej sprawie pokazały
jednakże, że różne środki prawne przewidziane zarówno w traktacie
EWEA, jak i w traktacie EWG, jakkolwiek by nie były różnorodne
i skuteczne, mogą również okazać się nieskuteczne i niepewne.17      Przede
wszystkim skarga na bezczynność nie może służyć do podważenia podstawy
prawnej aktu, który został już wydany.18      Wystąpienie
z odesłaniem prejudycjalnym w przedmiocie ważności takiego
aktu lub wniesienie sprawy do Trybunału przez państwa członkowskie lub
jednostki w celu uzyskania stwierdzenia nieważności tego aktu,
pozostają jedynie możliwościami, których realizacji Parlament nie może
być pewien.19      Wreszcie,
chociaż do Komisji należy zapewnienie poszanowania prerogatyw
Parlamentu, to jednak obowiązek ten nie może rozciągać się tak daleko,
by oznaczał zobowiązanie Komisji do zajęcia takiego samego stanowiska
jak Parlament i do wniesienia skargi o stwierdzenie
nieważności, którą ona sama uważałaby za bezzasadną.20      Z
powyższych rozważań wynika, że istnienie tych wszystkich środków
prawnych nie jest wystarczające, aby zagwarantować w sposób pewny
i w każdych okolicznościach kontrolę aktu Rady lub Komisji
wydanego z naruszeniem prerogatyw Parlamentu.21      Prerogatywy
te stanowią jeden z elementów równowagi instytucjonalnej
ustanowionej przez traktaty. Wprowadziły one system podziału kompetencji
między różne instytucje Wspólnoty, który nadaje każdej z nich
określoną funkcję w strukturze instytucjonalnej Wspólnoty
i w realizacji powierzonych jej zadań.22      Przestrzeganie
równowagi instytucjonalnej wymaga, aby każda z instytucji
wykonywała swe kompetencje z poszanowaniem kompetencji pozostałych.
Wymaga to także, aby każde naruszenie tej zasady mogło być poddane
sankcji.23      Trybunał,
zobowiązany na mocy traktatów do czuwania nad poszanowaniem prawa przy
dokonywaniu jego wykładni i jego stosowaniu, musi mieć również
możliwość zapewnienia zachowania równowagi instytucjonalnej,
a zatem w konsekwencji sądowej kontroli poszanowania
prerogatyw Parlamentu, jeżeli Parlament wystąpił o to do Trybunału
w drodze środka prawnego dostosowanego do celu, który zamierzał
osiągnąć.24      Wykonując
to zadanie Trybunał nie może oczywiście zaliczyć Parlamentu do
instytucji, które mogą wnosić skargi na mocy art. 173 traktatu EWG
lub art. 146 traktatu EWEA, bez obowiązku wykazania interesu
prawnego.25      Na
Trybunale spoczywa jednakże obowiązek zapewnienia pełnego stosowania
postanowień traktatu odnoszących się do równowagi instytucjonalnej
i takiego postępowania, aby nie mogło dojść do naruszenia
prerogatyw zarówno Parlamentu, jak i innych instytucji, przy braku
możliwości posłużenia się przez nie jedną z przewidzianych
traktatem skarg do sądu, z której mogłyby korzystać w sposób
pewny i skuteczny.26      Brak
w traktatach postanowienia przewidującego prawo Parlamentu do
wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności może stanowić lukę
w przepisach proceduralnych, lecz nie może ona przeważyć nad
podstawowym interesem, jakim jest utrzymanie i poszanowanie
równowagi instytucjonalnej zdefiniowanej w traktatach
ustanawiających Wspólnoty Europejskie.27      A
zatem dopuszczalne jest wniesienie przez Parlament do Trybunału skargi
o stwierdzenie nieważności aktu Rady lub Komisji pod warunkiem, że
skarga taka ma na celu wyłącznie zapewnienie ochrony prerogatyw
Parlamentu i opiera się wyłącznie na zarzutach ich naruszenia.
Z tym zastrzeżeniem skarga o stwierdzenie nieważności
wniesiona przez Parlament podlega zasadom przewidzianym
w traktatach dla skarg o stwierdzenie nieważności wnoszonych
przez inne instytucje.28      Wśród
prerogatyw przyznanych Parlamentowi mieści się, w przypadkach
przewidzianych w traktatach, jego udział w procesie
opracowania aktów normatywnych, w szczególności udział
w procedurze współpracy przewidzianej w traktacie EWG.29      W
niniejszym przypadku Parlament podnosi, że podstawę zaskarżonego
rozporządzenia stanowi art. 31 traktatu EWEA, który przewiduje
jedynie konsultacje Parlamentu, podczas gdy powinno się ono opierać na
art. 100 A traktatu EWG, który wymaga przeprowadzenia
procedury współpracy z Parlamentem.30      Parlament
wywodzi z tego, że dokonany przez Radę wybór podstawy prawnej
zaskarżonego rozporządzenia prowadzi do naruszenia prerogatyw
Parlamentu, pozbawiając go przewidzianej w procedurze współpracy
możliwości bardziej intensywnego i bardziej aktywnego udziału
w opracowaniu aktu, niż to ma miejsce w ramach procedury
konsultacji.31      Ponieważ
Parlament powołał się na naruszenie swych prerogatyw wynikające
z wyboru podstawy prawnej zaskarżonego aktu, z powyższych
rozważań wynika, że niniejsza skarga jest dopuszczalna. Dlatego
podniesiony przez Radę zarzut niedopuszczalności nie może zostać
uwzględniony, a postępowanie należy kontynuować w celu
rozpoznania istoty sprawy. W przedmiocie kosztów32      Rozstrzygnięcie o kosztach nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie.Z powyższych względówTRYBUNAŁorzeka, co następuje:1)      Zgłoszony przez Radę zarzut niedopuszczalności nie zostaje uwzględniony.2)      Postępowanie będzie kontynuowane celem rozpoznania istoty sprawy.3)      Rozstrzygnięcie o kosztach nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie.DueSlynn      KakourisSchockweilerZuleegMancini      Joliet      Moitinho de AlmeinaRodríguez IglesiasWyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 22 maja 1990 r.Sekretarz       PrezesJ.‑G. Giraud       O. Due* Język postępowania: francuski.