62018CJ0002_RES
Υπόθεση C-2/18
Lietuvos Respublikos Seimo narių grupė
(αίτηση του Lietuvos Respublikos Konstitucinis Teismasγια την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως)
Απόφαση του Δικαστηρίου (δεύτερο τμήμα) της 13ης Νοεμβρίου 2019
«Προδικαστική παραπομπή – Κοινή γεωργική πολιτική – Κοινή οργάνωση των αγορών – Γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα – Κανονισμός (ΕE) 1308/2013 – Άρθρο 148, παράγραφος 4 – Σύμβαση παραδόσεως νωπού γάλακτος – Ελεύθερη διαπραγμάτευση των τιμών – Καταπολέμηση αθέμιτων εμπορικών πρακτικών – Απαγόρευση καταβολής διαφορετικών τιμών σε παραγωγούς νωπού γάλακτος που ανήκουν σε ομάδα συσταθείσα βάσει της ανά ημέρα πωλούμενης ποσότητας και απαγόρευση αδικαιολόγητης μειώσεως τιμών»
Γεωργία – Κοινή οργάνωση των αγορών – Γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα – Συμβατικές σχέσεις στον τομέα αυτόν – Εθνική νομοθεσία απαγορεύουσα την καταβολή διαφορετικών τιμών σε παραγωγούς νωπού γάλακτος που ανήκουν σε ομάδα συσταθείσα βάσει της ανά ημέρα πωλούμενης ποσότητας – Επιτρέπεται – Προϋποθέσεις – Ρύθμιση κατάλληλη προς επίτευξη του σκοπού καταπολεμήσεως των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών – Τήρηση της αρχής της αναλογικότητας
(Κανονισμός 1308/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 148)
(βλ. σκέψεις 30, 35, 45, 49-53, 56-57, 62, 70, διατακτ. 1)
Γεωργία – Κοινή οργάνωση των αγορών – Γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα – Συμβατικές σχέσεις στον τομέα αυτόν – Εθνική νομοθεσία απαγορεύουσα στους αγοραστές νωπού γάλακτος να μειώνουν αδικαιολόγητα τη συμφωνηθείσα με τους παραγωγούς τιμή και εξαρτώσα από άδεια της αρμόδιας εθνικής αρχής κάθε μείωση τιμής άνω του 3 % – Επιτρέπεται – Προϋποθέσεις – Ρύθμιση κατάλληλη προς επίτευξη του σκοπού καταπολεμήσεως των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών – Τήρηση της αρχής της αναλογικότητας
(Κανονισμός 1308/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 148)
(βλ. σκέψεις 72-74, 78, 82, διατακτ. 2)
Σύνοψη
Το δίκαιο της Ένωσης δεν αντιτίθεται σε εθνικά μέτρα στον τομέα της καταπολεμήσεως των αθέμιτων πρακτικών τα οποία έχουν ως αποτέλεσμα να ρυθμίζουν τη διαδικασία ελεύθερης διαπραγματεύσεως των τιμών στον τομέα του νωπού γάλακτος
Με την απόφαση της 13ης Νοεμβρίου 2019, Lietuvos Respublikos Seimo narių grupė (C‑2/18), το Δικαστήριο έκρινε ότι ο κανονισμός 1308/2013, για τη θέσπιση κοινής οργάνωσης των αγορών γεωργικών προϊόντων (
1
), δεν αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση η οποία, με σκοπό την καταπολέμηση των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών, απαγορεύει στους αγοραστές νωπού γάλακτος να καταβάλλουν διαφορετική τιμή αγοράς σε παραγωγούς που πρέπει να θεωρείται ότι ανήκουν στην ίδια ομάδα βάσει της ανά ημέρα πωλούμενης ποσότητας νωπού γάλακτος, το οποίο είναι ίδιας συνθέσεως και ποιότητας και παραδίδεται με την ίδια μέθοδο, στον βαθμό που η εν λόγω ρύθμιση είναι πρόσφορη να διασφαλίσει την υλοποίηση του επιδιωκόμενου σκοπού και δεν υπερβαίνει το αναγκαίο για την επίτευξη του σκοπού αυτού μέτρο. Για τους ίδιους σκοπούς καταπολεμήσεως των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών, το Δικαστήριο διευκρίνισε επίσης ότι τα κράτη μέλη μπορούν να θεσπίζουν εθνική ρύθμιση η οποία απαγορεύει στον αγοραστή νωπού γάλακτος να μειώνει αδικαιολόγητα τη συμφωνηθείσα με τον παραγωγό τιμή και η οποία εξαρτά από άδεια της αρμόδιας εθνικής αρχής κάθε μείωση τιμής άνω του 3 %.
Η διαφορά της κύριας δίκης εντάσσεται στο πλαίσιο διαδικασίας, κινηθείσας από ομάδα Λιθουανών βουλευτών, για τον έλεγχο της συνταγματικότητας του νόμου περί απαγορεύσεως των αθέμιτων πρακτικών τις οποίες ακολουθούν Λιθουανοί επιχειρηματίες που αγοράζουν και πωλούν νωπό γάλα. Ο νόμος αυτός προβλέπει, πέραν των διατάξεων σχετικά με τις δύο προαναφερθείσες απαγορεύσεις, ότι οι πωλητές νωπού γάλακτος κατανέμονται σε δέκα ομάδες βάσει της ανά ημέρα πωλούμενης ποσότητας νωπού γάλακτος. Ο νόμος επιβάλλει επίσης στους οικείους επιχειρηματίες τη σύναψη γραπτής συμβάσεως, όπως προβλέπει το άρθρο 148, παράγραφος 1, του κανονισμού 1308/2013, όταν αγοράζουν νωπό γάλα. Το σύνολο των μέτρων αυτών αποσκοπούσε, κυρίως, στην καταπολέμηση των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών των αγοραστών νωπού γάλακτος έναντι του θεωρούμενου ως ασθενέστερου συμβαλλόμενου, δηλαδή των γαλακτοπαραγωγών, λαμβανομένων υπόψη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του τομέα. Το αιτούν δικαστήριο διερωτήθηκε αν οι δύο προαναφερθείσες απαγορεύσεις συνάδουν με την αρχή της ελεύθερης διαπραγματεύσεως η οποία κατοχυρώνεται στο άρθρο 148, παράγραφος 4, του κανονισμού 1308/2013.
Το Δικαστήριο υπενθύμισε, κατ’ αρχάς, ότι η κοινή γεωργική πολιτική συνιστά, κατά το άρθρο 4, παράγραφος 2, στοιχείο δʹ, ΣΛΕΕ, συντρέχουσα αρμοδιότητα της Ένωσης και των κρατών μελών και τα κράτη μέλη διαθέτουν, επομένως, νομοθετική εξουσία διά της οποίας δύνανται να ασκούν την αρμοδιότητά τους κατά το μέτρο που η Ένωση δεν έχει ασκήσει τη δική της. Στη συνέχεια, το Δικαστήριο έκρινε ότι η θέσπιση κοινής οργανώσεως των αγορών δεν εμποδίζει τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν εθνικούς κανόνες που αποσκοπούν στην επίτευξη σκοπού γενικού συμφέροντος πέραν των σκοπών που επιδιώκει η κοινή οργάνωση αγορών, ακόμη και αν οι κανόνες αυτοί ενδέχεται να επηρεάσουν τη λειτουργία της κοινής αγοράς στον οικείο κλάδο. Επί του σημείου αυτού, το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι, θεσπίζοντας τον κανονισμό 1308/2013 και ειδικότερα το άρθρο 148, η Ένωση δεν άσκησε κατά τρόπο εξαντλητικό την αρμοδιότητά της στον τομέα των συμβατικών σχέσεων μεταξύ των συμβαλλομένων σε σύμβαση παραδόσεως νωπού γάλακτος και ότι από τις αναφορές σε ορισμένες αθέμιτες εμπορικές πρακτικές που περιλαμβάνει ο κανονισμός αυτός δεν μπορεί να διαπιστωθεί ότι ο σκοπός της καταπολεμήσεως των αθέμιτων πρακτικών αποτελεί έναν από τους σκοπούς του εν λόγω κανονισμού. Επιπλέον, κατά το Δικαστήριο, ερμηνεία του άρθρου αυτού υπό την έννοια ότι απαγορεύει στα κράτη μέλη να λαμβάνουν οποιοδήποτε μέτρο για την καταπολέμηση των αθέμιτων πρακτικών στον τομέα του γάλακτος θα προσέκρουε, αφενός, στον επιδιωκόμενο με τον κανονισμό 1308/2013 σκοπό ο οποίος συνίσταται στην εξασφάλιση βιώσιμης αναπτύξεως της παραγωγής και, ως εκ τούτου, αξιοπρεπούς βιοτικού επιπέδου για τους γαλακτοπαραγωγούς, σύμφωνα με τους σκοπούς της κοινής γεωργικής πολιτικής, και, αφετέρου, στον σκοπό που συνίσταται στη διασφάλιση αποτελεσματικού ανταγωνισμού στις αγορές των γεωργικών προϊόντων. Συνεπώς, το Δικαστήριο αναγνώρισε την υπολειπόμενη αρμοδιότητα των κρατών μελών για τη λήψη μέτρων προς καταπολέμηση των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών, τα οποία έχουν ως αποτέλεσμα να ρυθμίζουν τη διαδικασία της ελεύθερης διαπραγματεύσεως των τιμών, ακόμη και αν τα μέτρα αυτά επηρεάζουν την αρχή της ελεύθερης διαπραγματεύσεως της καταβλητέας τιμής για την παράδοση νωπού γάλακτος που προβλέπει το άρθρο 148 του κανονισμού 1308/2013. Το Δικαστήριο σημείωσε, ωστόσο, ότι τα μέτρα αυτά πρέπει να είναι ανάλογα προς τον σκοπό που επιδιώκουν. Εν προκειμένω, έκρινε ότι η επίμαχη λιθουανική ρύθμιση φαίνεται κατάλληλη να αποτρέψει τον κίνδυνο να υποχρεωθεί ο θεωρούμενος ως ασθενέστερος συμβαλλόμενος –δηλαδή οι γαλακτοπαραγωγοί– να δεχθεί αδικαιολόγητες μειώσεις τιμών και, επομένως, κατάλληλη να καταπολεμήσει τυχόν αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, καθώς και ότι, λαμβανομένων υπόψη των σκοπών της κοινής γεωργικής πολιτικής καθώς και της ορθής λειτουργίας της κοινής οργανώσεως των αγορών, η ρύθμιση αυτή δεν υπερβαίνει το αναγκαίο για την επίτευξη των επιδιωκόμενων σκοπών μέτρο, πράγμα το οποίο εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει.
(
1
)	Κανονισμός (ΕΕ) 1308/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2013, για τη θέσπιση κοινής οργάνωσης των αγορών γεωργικών προϊόντων και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΟΚ) αριθ. 922/72, (ΕΟΚ) αριθ. 234/79, (ΕΚ) αριθ. 1037/2001 και (ΕΚ) αριθ. 1234/2007 του Συμβουλίου (ΕΕ 2013, L 347, σ. 671), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) 2017/2393 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Δεκεμβρίου 2017 (ΕΕ 2017, L 350, σ. 15).