Wydanie tymczasowe
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
NICHOLASA EMILIOU
przedstawiona w dniu 23 kwietnia 2026 r.(1)
Sprawa C‑799/24
Babcock Montajes S.A.
przeciwko
Kanadevia Inova Steinmüller GmbH
[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundesgerichtshof (federalny trybunał sprawiedliwości, Niemcy)]
Orzeczenie prejudycjalne – Współpraca sądowa w sprawach cywilnych – Uznawanie i wykonywanie orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych – Rozporządzenie (UE) nr 1215/2012 – Pojęcie „orzeczenia” – Postanowienie wpadkowe sądu państwa członkowskiego stwierdzające jego jurysdykcję międzynarodową do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy – Umowa ustanawiająca jurysdykcję wyłączną sądu wskazująca inny sąd
I.      Wprowadzenie
1.        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w niniejszej sprawie, złożony przez Bundesgerichtshof (federalny trybunał sprawiedliwości, Niemcy, zwany dalej „sądem odsyłającym”), stwarza Trybunałowi możliwość wyjaśnienia zakresu terminu „orzeczenie” w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 1215/2012(2). Termin ten jest jednym z kluczowych pojęć, na których opiera się to rozporządzenie. Jedynie bowiem rozstrzygnięcia, które można uznać za „orzeczenia”, mogą podlegać określonym w tym rozporządzeniu przepisom dotyczącym uznawania i wykonywania. Ściślej mówiąc, pytanie dotyczy tego, czy pojęcie „orzeczenia” obejmuje postanowienie wpadkowe wydane przez sądy jednego państwa członkowskiego (w tym przypadku Hiszpanii), przed które najpierw wytoczono powództwo, w którym to postanowieniu sądy te stwierdziły, że mają międzynarodową jurysdykcję do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy (jeszcze jej nie wykonując) w okolicznościach, w których sądy innego państwa członkowskiego (w tym przypadku Niemiec), przed które później wytoczono powództwo, twierdzą, że postanowienie to narusza umowę ustanawiającą jurysdykcję sądu przyznającą im jurysdykcję wyłączną.
2.        Pytanie to powstało w kontekście sporu między spółką Babcock Montajes (zwaną dalej „spółką Babcock”), z siedzibą w Hiszpanii, a spółką Kanadevia Inova Steinmüller (zwaną dalej „spółką Kanadevia”), z siedzibą w Niemczech, który to spór dotyczy wykonania umowy o budowę zakładu przetwarzania odpadów w San Sebastian (Hiszpania). W wyniku tego sporu spółka Kanadevia zażądała zrealizowania gwarancji, którą spółka Babcock ustanowiła jako zabezpieczenie wykonania umowy ze swojej strony.
3.        Z jednej strony w odpowiedzi spółka Babcock wniosła pozew przeciwko spółce Kanadevia, domagając się kwoty gwarancji i odszkodowania. Mimo że umowa ustanawiała wyłączną jurysdykcję sądów w Kolonii (Niemcy) (zwana dalej „umową ustanawiającą jurysdykcję sądu”), spółka Babcock wniosła ten pozew do sądu hiszpańskiego. Z drugiej strony kilka dni później spółka Kanadevia wniosła pozew przeciwko spółce Babcock w Kolonii (Niemcy)(3).
4.        Sąd hiszpański orzekł jako pierwszy. Sąd ten stwierdził w drodze postanowienia wpadkowego, że ma on jurysdykcję międzynarodową do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy z powództwa spółki Babcock (termin „wpadkowe” odnosi się tutaj do tego, że postanowienie to nie określa praw i obowiązków stron) (zwanego dalej „postanowieniem sądu hiszpańskiego” lub „rozpatrywanym postanowieniem wpadkowym”). Następnie Landgericht Köln (sąd krajowy w Kolonii, Niemcy) odrzucił pozew spółki Kanadevia z powodu braku jurysdykcji. Sąd ten stwierdził, że chociaż sąd hiszpański nie uwzględnił umowy ustanawiającej jurysdykcję sądu (wraz z przepisem szczególnym dotyczącym zawisłości sprawy wyrażonym w art. 31 ust. 2 rozporządzenia nr 1215/2012)(4), postanowienie to należy uznać zgodnie z art. 36 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012(5) (uniemożliwiając tym samym sądowi niemieckiemu wykonanie jurysdykcji przyznanej mu na podstawie umowy ustanawiającej jurysdykcję sądu).
5.        Postanowienie Landgericht Köln (sądu krajowego w Kolonii) zostało zmienione w wyniku odwołania. Sąd rozpatrujący sprawę w postępowaniu odwoławczym uznał istnienie ważnej umowy ustanawiającej jurysdykcję sądu na korzyść sądów niemieckich, a także fakt, że postanowienie sądu hiszpańskiego miało jedynie charakter wstępny i nie było rozstrzygające. Sąd ten stwierdził zatem, że Landgericht Köln (sąd krajowy w Kolonii) ma jurysdykcję międzynarodową, i skierował sprawę do ponownego rozpoznania.
6.        Spółka Babcock zaskarżyła to postanowienie wydane w drugiej instancji przed sądem odsyłającym, który powziął wątpliwości co do tego, czy rozpatrywane postanowienie wpadkowe należy uznać za „orzeczenie” w rozumieniu rozporządzenia nr 1215/2012 i czy w związku z tym postanowienie to musi zostać uznane przez sąd niemiecki (wobec czego sąd niemiecki nie będzie mógł rozpoznać i rozstrzygnąć sprawy z powództwa spółki Kanadevia).
7.        Należy przypomnieć, że Trybunał wyjaśnił już w wyroku w sprawie Gjensidige(6), iż sąd państwa członkowskiego nie może odmówić uznania orzeczenia ze względu na to, że sąd państwa pochodzenia stwierdził swoją jurysdykcję z naruszeniem umowy ustanawiającej jurysdykcję sądu. Jednakże w tamtej sprawie kwestia uznania dotyczyła orzeczenia co do istoty. W niniejszej sprawie konieczne jest wyjaśnienie, czy ten sam wniosek można wyciągnąć w odniesieniu do postanowienia wpadkowego, które stwierdza jedynie, że sąd pochodzenia ma międzynarodową jurysdykcję do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy z zarzucanym pominięciem umowy ustanawiającej jurysdykcję sądu.
8.        Specyfika niniejszej sytuacji polega na tym, że w przeciwieństwie do sytuacji rozpatrywanej w wyroku w sprawie Gjensidige do tej pory nie wydano rozstrzygnięcia co do istoty praw i obowiązków stron. Oznacza to, jak zasugerowano, że postępowanie nadal może toczyć się w sposób uznawany przez stronę (i rozważany przez sąd odsyłający) za poprawny (mianowicie taki, który umożliwia sądowi wskazanemu w umowie ustanawiającej jurysdykcję sądu rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu głównym). Oznaczałoby to jednak, że sąd niemiecki nie jest zobowiązany do uznania postanowienia sądu hiszpańskiego. Ten aspekt sprawy łączy się więc z delikatną kwestią równowagi między przepisami dotyczącymi jurysdykcji określonymi w rozporządzeniu nr 1215/2012 (w tym dotyczącymi zawisłości sprawy) z jednej strony a przepisami dotyczącymi uznawania orzeczeń określonymi w tym rozporządzeniu z drugiej strony.
II.    Ramy prawne
9.        Motywy 3, 4, 6, 21, 22 i 26 rozporządzenia nr 1215/2012 mają następujące brzmienie:
„(3)      Unia wyznaczyła sobie za cel utrzymanie i dalszy rozwój przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, między innymi poprzez ułatwienie dostępu do wymiaru sprawiedliwości, w szczególności przy pomocy zasady wzajemnego uznawania orzeczeń sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych. W celu stopniowego tworzenia takiej przestrzeni Unia ma przyjąć środki w zakresie współpracy sądowej w sprawach cywilnych mających skutki transgraniczne, szczególnie jeżeli jest to niezbędne do prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego.
(4)      Różnice pomiędzy przepisami poszczególnych państw o jurysdykcji i uznawaniu orzeczeń utrudniają należyte funkcjonowanie rynku wewnętrznego. Dlatego nieodzowne jest wydanie przepisów celem ujednolicenia przepisów o jurysdykcji w sprawach cywilnych i handlowych, aby zapewnić szybkie i nieskomplikowane uznawanie i wykonywanie orzeczeń wydanych w jednym z państw członkowskich.
[…]
(6)      Celem zagwarantowania swobodnego przepływu orzeczeń w sprawach cywilnych i handlowych niezbędnym i stosownym jest, aby przepisy o jurysdykcji oraz uznawaniu i wykonywaniu orzeczeń zostały określone w drodze aktu unijnego, który będzie wiążący i bezpośrednio stosowany.
[…]
(21)      W interesie zgodnego sprawowania wymiaru sprawiedliwości należy unikać tak dalece, jak jest to tylko możliwe, równoległych postępowań i zapewnić, aby w różnych państwach członkowskich nie zapadały niezgodne ze sobą orzeczenia. Należy przewidzieć jasną i skuteczną regulację w celu wyjaśnienia kwestii zawisłości sprawy i postępowań pozostających w związku, jak również w celu zapobiegania problemom wynikającym z różnego określenia w poszczególnych państwach momentu, od którego postępowanie uważa się za zawisłe. Do celów niniejszego rozporządzenia moment ten powinien zostać określony autonomicznie.
(22)      Jednakże w celu wzmocnienia skuteczności umów ustanawiających jurysdykcję wyłączną i unikania nieuczciwych taktyk w postępowaniu sądowym, należy przewidzieć wyjątek od ogólnej regulacji dotyczącej zawisłości sprawy w celu zadowalającego rozwiązania szczególnego przypadku, w którym mogą toczyć się równoległe postępowania. Jest to sytuacja, w której powództwo wytoczono przed sądem niewskazanym w umowie ustanawiającej jurysdykcję wyłączną, a następnie w sporze o to samo roszczenie i między tymi samymi stronami wytoczono powództwo przed sądem wskazanym w takiej umowie. W takim przypadku sąd, przed który najpierw wytoczono powództwo, powinien mieć obowiązek zawiesić swoje postępowanie, gdy tylko powództwo zostanie wytoczone przed sądem wskazanym w umowie i do czasu, aż ten wskazany sąd stwierdzi, że nie ma jurysdykcji na mocy umowy ustanawiającej jurysdykcję wyłączną. Ma to na celu zagwarantowanie, by w takiej sytuacji sąd wskazany w umowie miał pierwszeństwo orzeczenia o ważności umowy oraz o zakresie, w jakim ta umowa ma zastosowanie do zawisłego przed nim sporu. Sąd wskazany w umowie powinien móc prowadzić postępowanie niezależnie od tego, czy sąd niewskazany w umowie orzekł już w kwestii zawieszenia postępowania.
[…]
(26)      Wzajemne zaufanie do sprawowania wymiaru sprawiedliwości w Unii usprawiedliwia zasadę, zgodnie z którą orzeczenia wydane w państwie członkowskim powinny być uznawane we wszystkich państwach członkowskich bez potrzeby przeprowadzania specjalnego postępowania. Ponadto cel w postaci ograniczenia nakładu czasu pracy oraz kosztów, jakie wiążą się z transgranicznym postępowaniem sądowym, uzasadnia zniesienie wymagania stwierdzenia wykonalności przed wykonaniem orzeczenia w wezwanym państwie członkowskim. W związku z tym orzeczenie wydane przez sądy państwa członkowskiego powinno być traktowane tak, jak gdyby zostało wydane w wezwanym państwie członkowskim”.
10.      Artykuł 2
lit. a) rozporządzenia nr 1215/2012 definiuje „orzeczenie” jako „każde orzeczenie wydane przez sąd państwa członkowskiego – niezależnie od tego, jak zostanie określone – w tym wyrok, postanowienie, nakaz, nakaz egzekucyjny oraz postanowienie w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania wydane przez urzędnika sądowego”, dodając, że „[d]o celów rozdziału III [dotyczącego uznawania i wykonywania orzeczeń] obejmuje [ono] środki tymczasowe, w tym zabezpieczające, zarządzone przez sąd, który na mocy niniejszego rozporządzenia ma jurysdykcję do orzekania w sprawie głównej. Definicja ta nie obejmuje środków tymczasowych, w tym środków zabezpieczających, zarządzonych przez taki sąd bez wzywania pozwanego do stawiennictwa, chyba że orzeczenie zawierające dany środek zostało doręczone pozwanemu przed wykonaniem”.
11.      Artykuł 25 rozporządzenia nr 1215/2012 reguluje umowę dotyczącą jurysdykcji i stanowi, że „[j]eżeli strony niezależnie od ich miejsca zamieszkania uzgodniły, że sąd lub sądy państwa członkowskiego powinny rozstrzygać spór już wynikły albo spór przyszły mogący wyniknąć z określonego stosunku prawnego, to sąd lub sądy tego państwa mają jurysdykcję, chyba że umowa ta jest nieważna pod względem materialnym, na mocy prawa danego państwa członkowskiego. Tak określona jurysdykcja jest jurysdykcją wyłączną, o ile strony nie uzgodniły inaczej. […]”.
12.      Artykuł 29 rozporządzenia nr 1215/2012 dotyczy „zawisłości sprawy” i „spraw wiążących się ze sobą” i stanowi w ust. 1 i 3:
„1.      Nie naruszając przepisów art. 31 ust. 2, jeżeli przed sądami różnych państw członkowskich zawisły sprawy o to samo roszczenie między tymi samymi stronami, sąd, przed który wytoczono powództwo później, z urzędu zawiesza postępowanie do czasu stwierdzenia jurysdykcji sądu, przed który najpierw wytoczono powództwo.
[…]
3.      Jeżeli stwierdzona zostanie jurysdykcja sądu, przed który najpierw wytoczono powództwo, sąd, przed który wytoczono powództwo później, stwierdza brak swej jurysdykcji na rzecz tego sądu”.
13.      Artykuł 31 rozporządzenia nr 1215/2012, który znajduje się w tej samej sekcji rozporządzenia nr 1215/2012, stanowi:
„[…]
2.      Nie naruszając przepisów art. 26, jeżeli powództwo wytoczono przed sądem państwa członkowskiego, który w umowie określonej w art. 25 został wskazany jako mający jurysdykcję wyłączną, każdy sąd innego państwa członkowskiego zawiesza postępowanie, dopóki sąd wskazany w umowie nie stwierdzi, że nie ma jurysdykcji na podstawie tej umowy.
3.      Jeżeli sąd wskazany w umowie stwierdził swoją jurysdykcję zgodnie z umową, każdy sąd innego państwa członkowskiego stwierdza brak swej jurysdykcji na rzecz tego sądu.
[…]”.
14.      Artykuł 36 rozporządzenia nr 1215/2012, dotyczący uznawania orzeczeń sądowych, stanowi w ust. 1, że „[o]rzeczenia wydane w jednym państwie członkowskim są uznawane w innych państwach członkowskich bez potrzeby przeprowadzania specjalnego postępowania”.
15.      Zgodnie z art. 38 rozporządzenia nr 1215/2012 „[s]ąd lub organ, przed którym powołano się na orzeczenie wydane w innym państwie członkowskim, może zawiesić postępowanie, w całości lub części, jeżeli:
a)      orzeczenie zostało zaskarżone w państwie członkowskim pochodzenia; lub
[…]”.
16.      Artykuł 45 rozporządzenia nr 1215/2012 dotyczy odmowy uznania orzeczeń sądowych i stanowi:
„1.      Na wniosek każdej zainteresowanej strony odmawia się uznania orzeczenia, jeżeli:
a)      uznanie byłoby oczywiście sprzeczne z porządkiem publicznym (ordre public) wezwanego państwa członkowskiego;
b)      pozwanemu, który nie wdał się w spór nie doręczono dokumentu wszczynającego postępowanie lub dokumentu mu równorzędnego w czasie i w sposób umożliwiający mu przygotowanie obrony, chyba że pozwany nie złożył przeciwko orzeczeniu środka zaskarżenia, chociaż miał taką możliwość;
c)      orzeczenia nie da się pogodzić z orzeczeniem wydanym między tymi samymi stronami w wezwanym państwie członkowskim;
d)      orzeczenia nie da się pogodzić z wcześniejszym orzeczeniem wydanym w innym państwie członkowskim lub w państwie trzecim w sporze o to samo roszczenie między tymi samymi stronami, o ile to wcześniejsze orzeczenie spełnia warunki konieczne do jego uznania w wezwanym państwie członkowskim; lub
e)      orzeczenie jest sprzeczne z:
(i)      rozdziałem II
sekcje 3, 4 lub 5, w przypadku gdy ubezpieczający, ubezpieczony, uposażony z tytułu ubezpieczenia, poszkodowany, konsument lub pracownik był stroną pozwaną; lub
(ii)      rozdziałem II
sekcja 6.
[…]
3.      Nie naruszając przepisów ust. 1 lit. e), jurysdykcja sądu pochodzenia nie może być przedmiotem ponownego badania. Przepisy dotyczące jurysdykcji nie należą do porządku publicznego, w rozumieniu ust. 1 lit. a).
[…]”.
III. Okoliczności sprawy, przebieg postępowania głównego i pytania prejudycjalne
17.      Spółka Babcock, inicjująca postępowanie przed sądem odsyłającym, oraz druga strona postępowania, spółka Kanadevia, zawarły w dniu 18 września 2017 r. umowę (zwaną dalej „umową pierwotną”) na budowę zakładu przetwarzania odpadów w San Sebastian (Hiszpania). Zgodnie z tą umową spółka Babcock miała zainstalować dwa kotły do spalania jako część urządzeń do przetwarzania odpadów. Ponadto spółka Babcock udzieliła spółce Kanadevia gwarancji bankowej jako zabezpieczenie wykonania umowy. Zgodnie z tą umową sąd w Kolonii (Niemcy) miał wyłączną jurysdykcję do rozpatrywania i rozstrzygania sporów wynikających z tej umowy.
18.      Z powodu opóźnień w pracach strony zawarły w dniu 8 sierpnia 2018 r. umowę zmieniającą (zwaną dalej „umową zmieniającą”), na mocy której spółka Babcock nie była już zobowiązana do wykonania części uzgodnionych usług. Następnie spółka Kanadevia zażądała od spółki Babcock pokrycia dodatkowych kosztów związanych z należnymi usługami. Spółka Babcock wielokrotnie wskazywała, że nie widzi podstaw tych żądań, a spółka Kanadevia zażądała realizacji gwarancji bankowej. Bank wpłacił pełną kwotę gwarancji bankowej na rzecz spółki Kanadevia.
19.      W odpowiedzi na to w dniu 30 lipca 2019 r. spółka Babcock wniosła pozew przeciwko spółce Kanadevia do Juzgado de primera instancia de Madrid (sądu pierwszej instancji w Madrycie, Hiszpania), żądając zapłaty kwoty gwarancji bankowej (którą spółka Babcock w międzyczasie zwróciła bankowi) i odszkodowania.
20.      W dniu 8 sierpnia 2019 r. spółka Kanadevia wniosła pozew do Landgericht Köln (sądu krajowego w Kolonii), domagając się stwierdzenia, że spółka Babcock jest zobowiązana do zapłaty na jej rzecz wszelkich dodatkowych kosztów lub do zapłaty odszkodowania wynikającego z faktu, że po zawarciu umowy zmieniającej spółka Babcock nie spełniła części świadczenia należnego na podstawie umowy pierwotnej.
21.      Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2020 r.
Juzgado de primera instancia de Madrid (sąd pierwszej instancji w Madrycie) orzekł, że sądy hiszpańskie mają jurysdykcję międzynarodową do orzekania w sporze, ale nie uznał swojej jurysdykcji miejscowej i przekazał sprawę do Juzgado de primera instancia de San Sebastián (sądu pierwszej instancji w San Sebastian, Hiszpania).
22.      Spółka Kanadevia nie zakwestionowała tego postanowienia(7). Złożyła jednak wniosek o ponowne rozpatrzenie kwestii jurysdykcji międzynarodowej. Juzgado de primera instancia de San Sebastián (sąd pierwszej instancji w San Sebastian) oddalił ten wniosek postanowieniem z dnia 9 września 2020 r. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem z dnia 9 grudnia 2020 r. wydanym przez ten sam sąd.
23.      Wyrokiem z dnia 11 maja 2021 r.
Landgericht Köln (sąd krajowy w Kolonii) odrzucił pozew wniesiony przez spółkę Kanadevia (w dniu 8 sierpnia 2019 r.) jako niedopuszczalny ze względu na brak międzynarodowej jurysdykcji sądów niemieckich. Sąd ten uznał, że chociaż jego własna jurysdykcja ma zasadniczo pierwszeństwo zgodnie z umową ustanawiającą jurysdykcję sądu, a sądy hiszpańskie
powinny były zawiesić postępowanie zgodnie z art. 31 ust. 2 rozporządzenia nr 1215/2012, to ich postanowienie musi zostać uznane zgodnie z art. 36 ust. 1 tego rozporządzenia.
24.      Spółka Kanadevia wniosła środek odwoławczy do Oberlandesgericht Köln (wyższego sądu krajowego w Kolonii, Niemcy), który uchylił wyrok wydany w pierwszej instancji. Uznał on, że Landgericht Köln (sąd krajowy w Kolonii) miał jurysdykcję międzynarodową, i skierował sprawę do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji. Zasadniczo stwierdził on, że jurysdykcja międzynarodowa sądów niemieckich została ustanowiona na podstawie ważnej umowy ustanawiającej jurysdykcję sądu w rozumieniu art. 25 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012. Jurysdykcja ta nie została wyłączona postanowieniem sądów
hiszpańskich, ponieważ postanowienie to nie zakończyło postępowania i w związku z tym nie musiało zostać uznane zgodnie z art. 36 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012. W przekonaniu sądu rozpoznającego środek odwoławczy żadne z postanowień wydanych przez hiszpańskie sądy nie stanowiło „orzeczenia” w rozumieniu art. 36 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012, ponieważ skutki tych postanowień nie wykraczały poza (trwające) postępowanie w Hiszpanii. Ponadto sąd rozpoznający środek odwoławczy uznał, że postępowania przed sądami niemieckimi nie powinny zostać zawieszone. Jego zdaniem fakt, że sądy hiszpańskie nie zawiesiły postępowania zgodnie z art. 31 ust. 2 rozporządzenia nr 1215/2012, nie wyklucza kontynuacji postępowania w Niemczech ze względu na wyłączną jurysdykcję ustanowioną na rzecz Landgericht Köln (sądu krajowego w Kolonii).
25.      Spółka Babcock wniosła rewizję od tego postanowienia Oberlandesgericht Köln (wyższego sądu krajowego w Kolonii) do sądu odsyłającego. Powziąwszy wątpliwości co do prawidłowej wykładni terminu „orzeczenie” użytego w art. 36 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012, sąd ten postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)      Czy pojęcie »orzeczenia« zawarte w art. 36 ust. 1 [rozporządzenia nr 1215/2012] należy interpretować w ten sposób, że sąd mający na podstawie umowy zawartej zgodnie z art. 25 [rozporządzenia nr 1215/2012] jurysdykcję wyłączną (art. 31 ust. 2 [rozporządzenia nr 1215/2012]) powinien uznać orzeczenie, na mocy którego niewskazany w umowie sąd państwa członkowskiego ustala międzynarodową jurysdykcję sądów tego państwa członkowskiego, jeżeli jest to orzeczenie niekończące postępowania (orzeczenie wpadkowe)?
2)      Jeśli na pytanie pierwsze należy udzielić odpowiedzi co do zasady twierdzącej:
Czy uznanie orzeczenia wpadkowego zależy również od tego, czy orzeczenie wpadkowe potwierdzające własną jurysdykcję międzynarodową sądów danego państwa członkowskiego jest wiążące dla sądu niewskazanego w umowie, lub od tego, czy potwierdzenie jurysdykcji międzynarodowej może zostać zmienione w postępowaniu odwoławczym?”.
26.      Uwagi na piśmie przedstawiły spółki
Babcock i Kanadevia, rządy czeski, hiszpański i cypryjski oraz Komisja Europejska. Spółki
Babcock i Kanadevia, rządy niemiecki i hiszpański oraz Komisja przedstawiły uwagi ustne na rozprawie, która odbyła się w dniu 4 marca 2026 r.
IV.    Ocena
27.      Zadając powyższe dwa pytania prejudycjalne, które należy zbadać łącznie, sąd odsyłający zwraca się do Trybunału o wyjaśnienie, czy postanowienie wpadkowe wydane przez sąd państwa członkowskiego, w którym sąd ten stwierdza (jedynie) swoją jurysdykcję międzynarodową, a które jednak nie zawiera jeszcze żadnych ustaleń co do istoty roszczenia, jest objęte pojęciem „orzeczenia” w rozumieniu art. 36 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012 i dlatego musi być uznane zgodnie z tym przepisem, nawet jeśli postanowieniu temu zarzuca się sprzeczność z umową ustanawiającą jurysdykcję sądu wskazującą sądy innego państwa członkowskiego. Sąd odsyłający pragnie również ustalić, czy uznanie takiego postanowienia zależy od tego, czy może ono jeszcze ulec zmianie w postępowaniu, w którym zostało wydane.
28.      Ocenę tych pytań rozpocznę od odpowiedzi na sprzeciw spółki Kanadevia wobec dopuszczalności pytań prejudycjalnych (część A). Następnie przypomnę, że zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 1215/2012, tak jak zostały one zinterpretowane w szczególności w wyroku w sprawie Gjensidige, „orzeczenie” [w rozumieniu art. 2 lit. a) i art. 36 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012] wydane przez sąd państwa członkowskiego musi być uznane we wszystkich pozostałych państwach członkowskich, nawet jeżeli sąd pochodzenia stwierdził swoją jurysdykcję międzynarodową z naruszeniem umowy ustanawiającej jurysdykcję sądu (część B).
29.      W okolicznościach sprawy w postępowaniu głównym oznacza to, że rozpatrywane postanowienie wpadkowe powinno być tak samo uznane w Niemczech. Nie stałoby się tak tylko wtedy, gdyby postanowienie to nie kwalifikowało się w ogóle jako „orzeczenie”. Zasugeruję jednak, że taki wniosek nie jest poparty tym rozporządzeniem, pomimo ochrony, jaką prawodawca Unii objął umowy ustanawiające jurysdykcję sądu. To doprowadzi mnie do wniosku, że postanowienie, w którym sąd niewskazany w umowie uznał, z podnoszonym pominięciem umowy ustanawiającej jurysdykcję sądu, że ma jurysdykcję międzynarodową, musi zostać uznane. Wyjaśnię również, że o ile obowiązek uznania orzeczenia mającego jedynie treść jurysdykcyjną powstaje niezależnie od tego, czy orzeczenie to jest ostateczne, o tyle dla praktycznego rozwiązania sytuacji zawisłości sprawy, takiej jak sytuacja przed sądem odsyłającym, większe znaczenie ma ustalenie, czy sąd, przed który najpierw wytoczono powództwo, a który wydał postanowienie z pominięciem umowy ustanawiającej jurysdykcję sądu, stwierdził swoją jurysdykcję w rozumieniu art. 29 ust. 3 rozporządzenia nr 1215/2012 (część C).
A.      Dopuszczalność
30.      Spółka Kanadevia podnosi w istocie, że wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest niedopuszczalny, ponieważ odpowiedzi na pytania prejudycjalne są pozbawione znaczenia dla sprawy i nie są niezbędne dla rozstrzygnięcia sporu, zważywszy, że postępowania hiszpańskie i niemieckie nie dotyczą „tego samego roszczenia” w rozumieniu art. 29 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012. W związku z tym, o ile dobrze rozumiem ten argument, określone w tym przepisie zasady dotyczące zawisłości sprawy nie mają zastosowania i w związku z tym sądy niemieckie mogą nadal orzekać w sprawie z powództwa spółki Kanadevia, nawet jeśli muszą uznać rozpatrywane postanowienie wpadkowe.
31.      W szczególności strona ta stwierdza, że z jednej strony w ramach powództwa wytoczonego przed sądem hiszpańskim spółka Babcock dochodzi od spółki Kanadevia zwrotu kwoty gwarancji bankowej udzielonej przez spółkę Babcock w ramach umowy pierwotnej. Z drugiej strony w ramach powództwa wytoczonego przed sądem niemieckim spółka Kanadevia dochodzi od spółki Babcock odszkodowania za zarzucane naruszenie umowy. W tym kontekście spółka Kanadevia podnosi, że sąd hiszpański może rozstrzygnąć sprawę z powództwa spółki Babcock bez rozpatrywania kwestii, czy spółka Kanadevia ma prawo do odszkodowania z tytułu naruszenia umowy. Wobec tego spółka Kanadevia sugeruje zwrócenie się do Trybunału z pytaniem uzupełniającym w celu wyjaśnienia pojęcia „tego samego roszczenia” w rozumieniu art. 29 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012.
32.      Zwracam uwagę, po pierwsze, że z postanowienia odsyłającego wynika, iż sąd odsyłający uważa, że postępowania przed sądami hiszpańskimi i niemieckimi dotyczą tego samego roszczenia w rozumieniu powyższego przepisu.
Chociaż z akt sprawy wynika, że na wcześniejszych etapach postępowania przed sądem odsyłającym sądy krajowe zajmowały do pewnego stopnia rozbieżne stanowiska w tej kwestii(8), problem ten wydaje się obecnie rozwiązany i ani pytania prejudycjalne, ani postanowienie odsyłające nie wskazują, aby sąd odsyłający miał jakiekolwiek wątpliwości w tym zakresie.
33.      Moim zdaniem podważa to argument spółki Kanadevia, że pytania prejudycjalne są pozbawione znaczenia dla sprawy, ponieważ twierdzenie to opiera się na założeniu, że oba rozpatrywane postępowania nie dotyczą tego samego roszczenia. Zatem jedynie tytułem uzupełnienia przypominam, że po drugie, wyłącznie do sądu krajowego, przed którym zawisł spór i na którym spoczywa odpowiedzialność za wydanie przyszłego wyroku, należy, przy uwzględnieniu okoliczności konkretnej sprawy, zarówno ocena, czy do wydania wyroku jest mu niezbędne uzyskanie orzeczenia prejudycjalnego, jak i ocena znaczenia pytań, które zadaje Trybunałowi w ramach postępowania uregulowanego w art. 267 TFUE(9). Wynika z tego, że pytania dotyczące prawa Unii skierowane do Trybunału w tym kontekście korzystają z domniemania posiadania znaczenia dla sprawy, a odmowa wydania przez Trybunał orzeczenia w przedmiocie złożonego przez sąd krajowy wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest możliwa tylko wtedy, gdy jest oczywiste, że wykładnia prawa Unii, o którą wniesiono, nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym lub z przedmiotem postępowania głównego, gdy problem jest natury hipotetycznej bądź gdy Trybunał nie dysponuje informacjami w zakresie stanu faktycznego lub prawnego niezbędnymi do udzielenia użytecznej odpowiedzi na postawione mu pytania(10).
34.      Zwracam uwagę, że sąd odsyłający wnosi o wyjaśnienie pojęcia „orzeczenia” w rozumieniu rozporządzenia nr 1215/2012 w celu ustalenia, czy postanowienie sądów hiszpańskich może zostać zaklasyfikowane jako takie i czy w związku z tym musi zostać uznane w Niemczech. Wskazuje on, że w takim przypadku należałoby uchylić wyrok wydany przez Oberlandesgericht Köln (wyższy sąd krajowy w Kolonii) w postępowaniu głównym na etapie postępowania odwoławczego i utrzymać w mocy wyrok Landgericht Köln (sądu krajowego w Kolonii).
35.      W tych okolicznościach wnioskowana wykładnia prawa Unii ma oczywiste znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu w postępowaniu głównym.
36.      Po trzecie, w odniesieniu do sugestii spółki Kanadevia, zgodnie z którą należy zadać pytanie uzupełniające w celu wyjaśnienia pojęcia „tego samego roszczenia” w rozumieniu art. 29 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012 w kontekście obu rozpatrywanych postępowań, z powyższych uwag ogólnych wynika, że w ramach procedury uregulowanej w art. 267 TFUE to do sądu odsyłającego należy określenie przedmiotu pytań, które mają zostać rozpatrzone przez Trybunał. W związku z tym zmiana przedmiotu pytań nie jest zadaniem Trybunału(11). Trybunał może oczywiście przeformułować pytania, aby zapewnić przydatność udzielanej odpowiedzi. Jednak z powodów przedstawionych powyżej nie widzę potrzeby przyjmowania takiego podejścia.
37.      W świetle powyższego uważam, że zarzut spółki Kanadevia dotyczący dopuszczalności pytań prejudycjalnych powinien zostać oddalony.
B.      Naruszenie umowy ustanawiającej jurysdykcję sądu nie może stanowić podstawy odmowy uznania orzeczenia
38.      W art. 36 i 39 rozporządzenia nr 1215/2012(12) ustanowiono zasadę, że „orzeczenia” w sprawach cywilnych i handlowych wydawane przez sądy państw członkowskich muszą być uznawane i traktowane jako wykonalne we wszystkich pozostałych państwach członkowskich. Ten obowiązek wzajemnego uznawania opiera się z kolei na wzajemnym zaufaniu, jakie państwa członkowskie muszą pokładać w sądownictwie innych państw(13). Obowiązek ten pozwala skutecznie realizować jeden z głównych celów rozporządzenia nr 1215/2012, a mianowicie swobodny przepływ orzeczeń w sprawach cywilnych i handlowych, które mają być uznawane i wykonywane w państwie członkowskim, w którym wystąpiono o takie uznanie i wykonanie (czyli wezwanym państwie członkowskim), bez potrzeby przeprowadzania specjalnego postępowania, tak jakby orzeczenia te zostały wydane w wezwanym państwie członkowskim(14).
39.      Ta sama zasada wzajemnego zaufania została wyrażona w zakazie przeprowadzania przez sąd wezwanego państwa członkowskiego nie tylko kontroli merytorycznej orzeczenia wydanego w innym państwie członkowskim(15), ale także, w szczególności, jurysdykcji sądu pochodzenia(16).
40.      Jeżeli chodzi o jurysdykcję, systematyka rozporządzenia nr 1215/2012 opiera się na założeniu, że sąd wezwanego państwa nigdy nie jest w lepszej pozycji niż sąd państwa pochodzenia, aby ustalić, czy ten ostatni ma jurysdykcję. Założenie to odzwierciedla z kolei związek między wspólnymi zasadami dotyczącymi uznawania i wspólnymi zasadami dotyczącymi jurysdykcji, określającymi bezpośrednio, który sąd ma rozpoznać i rozstrzygnąć daną sprawę. Stosując te zasady, sądy państw członkowskich są na równej pozycji. Wyjaśnia to wysoki stopień wzajemnego zaufania, jakim sądy muszą się darzyć(17), oraz dlaczego, ściślej mówiąc, dany sąd w państwie członkowskim nie może co do zasady dokonywać kontroli jurysdykcji sądu pochodzenia(18).
41.      Zasada ta podlega kilku wyjątkom, które zostały wyczerpująco określone w nieco szerszym (ale także wyczerpującym) katalogu podstaw wyjątkowej odmowy uznania orzeczenia, jak wskazano w art. 45 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012.
42.      Jednakże, odwołując się do wyczerpującego charakteru tego katalogu, Trybunał stwierdził w wyroku w sprawie Gjensidige w szczególności, jak już wspomniano, że żadna z tych podstaw nie obejmuje sytuacji, w której sąd pochodzenia stwierdził swoją jurysdykcję z naruszeniem umowy ustanawiającej właściwość sądu, przyznającej jurysdykcję sądom innego państwa członkowskiego. Oznacza to, że na tej podstawie nie można odmówić uznania orzeczenia(19).
43.      Dochodząc do tego wniosku, Trybunał uznał, że taka sytuacja nie może zostać uwzględniona w ramach podstawy odmowy uznania przewidzianej w art. 45 ust. 1 lit. e), który dotyczy naruszenia przez sąd pochodzenia pewnych przepisów dotyczących jurysdykcji określonych w rozporządzeniu nr 1215/2012(20).
44.      W tym względzie przypominam, że zgodnie z art. 45 lit. e) ppkt (i) rozporządzenia nr 1215/2012 można odmówić uznania orzeczenia, jeżeli przy wydawaniu orzeczenia, które miało zostać uznane, sąd naruszył przepisy jurysdykcyjne chroniące pozwanych uważanych za stronę słabszą, a mianowicie konsumentów, pracowników i tych, których mogą dotyczyć umowy ubezpieczeniowe (ubezpieczającego, ubezpieczonego, uposażonego z tytułu ubezpieczenia lub poszkodowanego)(21).
45.      Ponadto zgodnie z art. 45 ust. 1 lit. e) ppkt (ii) rozporządzenia nr 1215/2012 uznania orzeczenia można odmówić również w przypadku naruszenia niektórych przepisów jurysdykcyjnych przewidujących jurysdykcję wyłączną. Te przypadki jurysdykcji wyłącznej dotyczą różnych scenariuszy(22), ale nie dotyczą jurysdykcji wyłącznej wynikającej konkretnie z umowy ustanawiającej jurysdykcję sądu(23). Wyjaśniałem już kilkukrotnie, że przepisy dotyczące jurysdykcji wyłącznej, o których mowa w art. 45 ust. 1 lit. e) ppkt (ii) rozporządzenia nr 1215/2012, nie mogą zostać wyłączone w drodze umowy (jak wynika z art. 25 ust. 4 rozporządzenia nr 1215/2012) i że jako ich uzasadnienie wskazywano szczególny związek między obszarami, z którymi są one powiązane, a danym państwem członkowskim(24).
46.      Krótko mówiąc, chociaż przepisy art. 45 ust. 1 lit. e) ppkt (i) i ppkt (ii) rozporządzenia nr 1215/2012 wskazują na kilka ograniczonych sytuacji, w których wyjątkowo możliwa jest odmowa uznania orzeczenia z powodu jego sprzeczności z niektórymi przepisami dotyczącymi jurysdykcji, to wyjątki te nie mogą mieć wpływu na główną zasadę, zgodnie z którą naruszenie przepisów dotyczących jurysdykcji określonych w rozporządzeniu nr 1215/2012 nie może prowadzić do odmowy uznania orzeczenia, ponieważ – podkreślam ponownie – jurysdykcja sądu państwa pochodzenia nie może co do zasady podlegać kontroli.
47.      Wniosku tego nie zmienia fakt, że przyjmując
rozporządzenie nr 1215/2012, prawodawca Unii postanowił zwiększyć skuteczność umów ustanawiających jurysdykcję sądu poprzez szczególny przepis art. 31 ust. 2 rozporządzenia nr 1215/2012(25) dotyczący zawisłości sprawy.
48.      Na tym etapie pragnę przypomnieć, że przepisy dotyczące zawisłości sprawy przewidziane w art. 29 rozporządzenia nr 1215/2012 mają na celu zaradzenie (niepożądanej) sytuacji, w której spór między tymi samymi stronami dotyczący tego samego roszczenia jest zawisły równolegle przed dwoma różnymi sądami. Przepisy te rozwiązują tę sytuację, odwołując się do prostej chronologii powództw i przyznając pierwszeństwo sądowi, przed który najpierw wytoczono powództwo. Ściślej rzecz biorąc, jeżeli taki spór jest już zawisły przed sądem państwa członkowskiego A, sąd, przed który później wniesiono powództwo w państwie członkowskim B, ma obowiązek zawiesić postępowanie do czasu ustalenia jurysdykcji pierwszego sądu. Jeżeli jurysdykcja pierwszego sądu zostanie stwierdzona, drugi sąd ma obowiązek stwierdzić brak swojej jurysdykcji.
49.      Te ogólne zasady istniały już w ramach rozporządzenia nr 44/2001 i jego poprzednika prawnego, a mianowicie konwencji brukselskiej z 1968 r.(26) Przyjmując rozporządzenie nr 1215/2012, prawodawca Unii utrzymał te zasady, ale dodał przepis szczególny dotyczący zawisłości sprawy w przypadku umowy ustanawiającej jurysdykcję sądu.
50.      Zgodnie z tym szczególnym przepisem, jeżeli umowa między stronami przyznaje wyłączną jurysdykcję w przedmiocie ich sporu sądowi danego państwa członkowskiego, to sąd wskazany w umowie musi mieć pierwszeństwo w ustaleniu, czy jest właściwy do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, nawet jeśli to nie przed nim najpierw wytoczono powództwo (odwrotne pierwszeństwo). Wynika to z art. 31 ust. 2 rozporządzenia nr 1215/2012, zgodnie z którym w przypadku wytoczenia powództwa przed sąd wskazany w umowie „każdy sąd innego państwa członkowskiego zawiesza postępowanie, dopóki sąd wskazany w umowie nie stwierdzi, że nie ma jurysdykcji na podstawie tej umowy”. Ponadto zgodnie z art. 31 ust. 3 rozporządzenia nr 1215/2012, jeżeli sąd wskazany w umowie stwierdził swoją jurysdykcję zgodnie z umową, to każdy inny sąd „stwierdza brak” swej jurysdykcji.
51.      Przypominam, że ten szczególny przepis został wprowadzony w celu „wzmocnienia skuteczności umów ustanawiających jurysdykcję wyłączną i unikania nieuczciwych taktyk w postępowaniu sądowym”(27). Terminy te odnoszą się do scenariusza często opisywanego jako „powództwa torpedujące”, w ramach których w przypadku sporu strona, która ma interes w tym, by nie brać udziału w postępowaniu przed sądem wskazanym w umowie, szybko wytacza swoje powództwo (często w celu stwierdzenia braku odpowiedzialności) do sądu, który nie był wskazany,
zwłaszcza gdy postępowania uważa się za standardowo przewlekłe.
52.      Zgodnie z ogólną zasadą zawisłości sprawy takie podejście uniemożliwiało podejmowanie działań przez sąd wskazany w umowie (przed który wytoczono powództwo później), ponieważ sąd ten musiał zawiesić postępowanie do czasu wydania postanowienia przez sąd, przed który najpierw wytoczono powództwo, a gdy sąd ten stwierdził swoją jurysdykcję (na podstawie innej podstawy jurysdykcji określonej w rozporządzeniu nr 1215/2012), musiał on stwierdzić brak własnej jurysdykcji niezależnie od umowy ustanawiającej jurysdykcję sądu. Ścisłe stosowanie tych przepisów mogłoby zatem pozbawić skutku umowę ustanawiającą jurysdykcję sądu(28). Jak już wskazano, przepis szczególny art. 31 ust. 2 rozporządzenia nr 1215/2012 dotyczący zawisłości sprawy ma na celu rozwiązanie tego konfliktu.
53.      Jednakże, jak zostało to podkreślone przez Trybunał w wyroku w sprawie Gjensidige, a w niniejszym postępowaniu przez spółkę
Babcock, rząd hiszpański i Komisję, wprowadzając tę szczególną zasadę, prawodawca Unii nie zmienił podstaw odmowy przewidzianych w art. 45 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012(29). Odzwierciedla to decyzję prawodawcy Unii, by nie rozszerzać (wówczas nowej) ochrony przyznanej umowom ustanawiającym jurysdykcję sądu na etapie uznawania i zamiast tego nadać na tym etapie pierwszeństwo zasadzie wzajemnego uznawania, jak podkreśla Komisja(30).
54.      Z kolei rząd niemiecki wskazał, że brak naruszenia art. 31 ust. 2 rozporządzenia nr 1215/2012 wśród podstaw odmowy wymienionych w art. 45 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012 nie jest umyślnym pominięciem prawodawcy Unii, lecz raczej luką regulacyjną. Według rządu niemieckiego luka ta wynika z faktu, że wprowadzając nowy przepis dotyczący zawisłości sprawy, prawodawca Unii działał w oparciu o założenie, że przepis ten będzie przestrzegany. Rząd niemiecki stoi zatem na stanowisku, że brak ten nie ma decydującego znaczenia dla ustalenia, czy w omawianych okolicznościach można odmówić uznania.
55.      Nie przekonuje mnie to stanowisko. Po pierwsze, w wyroku w sprawie Gjensidige Trybunał wyraźnie odrzucił tezę wysuniętą przez rząd niemiecki, a z wyroku
tego wynika, że powyższe pominięcie jest właśnie kluczowe. Po drugie, wydaje mi się, że to „założenie, że przepis ten będzie przestrzegany” z pewnością istniało, gdy prawodawca wprowadził przepisy jurysdykcyjne, które w przeciwieństwie do przepisu rozpatrywanego w niniejszej sprawie mają swoje odzwierciedlenie w odpowiednich przepisach art. 45 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012 jako podstawy odmowy uznania. Porównanie przepisów jurysdykcyjnych zawartych w rozporządzeniu nr 1215/2012 z wykazem podstaw odmowy wskazuje raczej, że prawodawca nie pominął faktu, iż w praktyce mogą wystąpić błędy, lecz wyróżnił jedynie niektóre z nich jako te, które mogą prowadzić do odmowy uznania.
56.      W rzeczywistości, z pominięciem stanowiska rządu niemieckiego, powyższe nie wydaje się przedmiotem sporu. Sąd odsyłający rozpatruje jednak inny wymiar systemu uznawania orzeczeń regulowany rozporządzeniem nr 1215/2012, do którego teraz przechodzę.
C.      Czy postanowienie wpadkowe, na mocy którego sąd państwa członkowskiego stwierdza swoją jurysdykcję z naruszeniem umowy ustanawiającej jurysdykcję sądu, stanowi „orzeczenie”?
57.      Stosowanie przepisów dotyczących uznawania i wykonywania „orzeczeń” przewidzianych w rozporządzeniu nr 1215/2012, opisanych w poprzedniej części, zakłada, że dane rozstrzygnięcie można zakwalifikować jako takie orzeczenie.
Pytania sądu odsyłającego
dotyczą w istocie tego podstawowego warunku.
58.      Gdyby bowiem uznano, że postanowienie sądów hiszpańskich, które stwierdza, że sądy te mają jurysdykcję międzynarodową, ale które – w przeciwieństwie do sprawy, która doprowadziła do wydania wyroku w sprawie Gjensidige, nie określa jeszcze praw i obowiązków stron – nie stanowi „orzeczenia” w rozumieniu rozporządzenia nr 1215/2012, sądy, przed które później wytoczono powództwo (w tym przypadku sądy niemieckie), nie miałyby obowiązku jego uznania. Innymi słowy, zgodnie z moim rozumieniem tego argumentu, po ich stronie nie powstałby nie powstałby obowiązek uznania się za związane stwierdzeniem jurysdykcji dokonanym przez sądy, przed które najpierw wytoczono powództwo (w tym przypadku przez sąd hiszpański), w wyniku czego nie byłyby one
zobowiązane do stwierdzenia braku własnej jurysdykcji i, opierając się na rozpatrywanej umowie ustanawiającej jurysdykcję sądu, mogłyby przystąpić do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy z powództwa spółki Kanadevia.
59.      Zwracam uwagę, że strony i inni uczestnicy w niniejszym postępowaniu mogą zostać podzieleni na dwie grupy w zależności od proponowanej przez nich odpowiedzi na pytanie streszczone powyżej. Z jednej strony spółka Babcock, rządy hiszpański i czeski oraz Komisja uważają, że rozstrzygnięcie takie jak rozpatrywane postanowienie wpadkowe jest „orzeczeniem” w rozumieniu art. 2 lit. a) rozporządzenia nr 1215/2012 (a zatem musi być uznane w całej Unii na zasadach opisanych w poprzedniej sekcji). Z drugiej strony spółka Kanadevia i rząd cypryjski zajęły stanowisko przeciwne, które wydaje się rozwiązaniem preferowanym również przez sąd odsyłający.
60.      Zasadniczo zgadzam się z pierwszym z tych dwóch stanowisk.
61.      Aby wyjaśnić, dlaczego doszedłem do tego wniosku, przedstawię kilka wstępnych uwag na temat pojęcia „orzeczenia” (sekcja 1), następnie zaś przejdę do wykładni tego autonomicznego pojęcia prawa Unii, rozważając odpowiednie brzmienie i kontekst (sekcja 2) oraz odpowiednie cele (sekcja 3) rozporządzenia nr 1215/2012.
1.      Uwagi wstępne w przedmiocie pojęcia orzeczenia
62.      Pragnę zauważyć, że sąd odsyłający zastanawia się nad pojęciem „orzeczenia” zawartym w art. 36 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012, zgodnie z którym „orzeczenia wydane w jednym państwie członkowskim są uznawane w innych państwach członkowskich bez potrzeby przeprowadzania specjalnego postępowania”.
63.      Pojęcie to zdefiniowano w art. 2 lit. a) rozporządzenia nr 1215/2012 jako „każde orzeczenie wydane przez sąd państwa członkowskiego, niezależnie od tego, czy zostanie określone jako wyrok, postanowienie, nakaz egzekucyjny lub postanowienie w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania wydane przez urzędnika sądowego”. Przepis ten stanowi również, że „do celów rozdziału III [dotyczącego uznawania i wykonywania] obejmuje on środki tymczasowe, w tym środki zabezpieczające zarządzone przez sąd, który na mocy niniejszego rozporządzenia ma jurysdykcję do rozpoznania sprawy co do istoty”. Jedynym ograniczeniem nałożonym w tym kontekście w art. 2 lit. a) rozporządzenia nr 1215/2012 jest uściślenie w ostatnim zdaniu, że termin „orzeczenie” „nie obejmuje środków tymczasowych, w tym środków zabezpieczających, zarządzonych przez taki sąd bez wzywania pozwanego do stawiennictwa, chyba że orzeczenie zawierające dany środek zostało doręczone pozwanemu przed wykonaniem”.
64.      Ponadto z orzecznictwa Trybunału, począwszy od wyroków dotyczących konwencji brukselskiej z 1968 r., wynika, że to pojęcie prawa Unii należy interpretować szeroko(31). Podobnie Trybunał orzekł, że „obejmuje [ono] każde orzeczenie wydane przez sąd państwa członkowskiego, bez konieczności dokonywania rozróżnienia w zależności od treści rozpatrywanego orzeczenia, pod warunkiem że stanowiło ono lub mogło stanowić w tym państwie pochodzenia przedmiot postępowania spornego pod różnymi postaciami”(32).
65.      W szczególności w wyroku w sprawie Mærsk Trybunał zastosował pojęcie „orzeczenia” do nakazów tymczasowych i środków zabezpieczających (takich jak postanowienie ustalające tymczasowo kwotę, do której odpowiedzialność armatora byłaby ograniczona)(33). W wyroku w sprawie Gothaer Trybunał orzekł ponadto, że owo pojęcie obejmuje wyrok, na mocy którego sąd państwa członkowskiego uznał się za niewłaściwy do rozpoznania sprawy ze względu na istnienie klauzuli jurysdykcyjnej (przyznającej w tym przypadku wyłączną jurysdykcję sądom islandzkim)(34).
66.      Po przypomnieniu tych ogólnych kwestii przejdę teraz do bardziej szczegółowej analizy tego, czy pojęcie „orzeczenia” obejmuje postanowienie wpadkowe, w którym sąd państwa członkowskiego stwierdza swoją jurysdykcję, ale nie rozstrzyga jeszcze o prawach i obowiązkach stron (z naruszeniem umowy ustanawiającej jurysdykcję sądu).
2.      Wykładnia literalna i systemowa
67.      Po pierwsze, co się tyczy definicji pojęcia „orzeczenia” użytego w art. 2 lit. a) rozporządzenia nr 1215/2012, nic w jego szerokim brzmieniu nie pozwala na wyłączenie postanowienia wpadkowego takiego jak rozpatrywane w niniejszej sprawie z jego zakresu, jak przyznaje sąd odsyłający. Nie wydaje się również sporne, że postanowienie to „stanowiło […] lub mogło stanowić w tym państwie pochodzenia przedmiot postępowania spornego pod różnymi postaciami” w rozumieniu orzecznictwa przytoczonego w pkt 65 powyżej.
68.      Wydaje się, że wyroki w sprawach Mærsk i Gothaer, o których mowa powyżej, mają szczególne znaczenie dla niniejszej sprawy, ponieważ opierają się na szerokiej wykładni, jaką sugeruje definicja pojęcia „orzeczenia”, i z tego powodu zostały przywołane przez spółkę Babcock na poparcie argumentu, że rozstrzygnięcia proceduralne (które nie rozstrzygają sprawy co do istoty) nie są wyłączone z pojęcia „orzeczenia”.
69.      Zgadzam się oczywiście z sądem odsyłającym, że oba te wyroki nie dotyczą bezpośrednio rozstrzygnięcia takiego jak rozpatrywane w niniejszej sprawie postanowienie wpadkowe. Z jednej strony środek tymczasowy (taki jak rozpatrywany w wyroku w sprawie Mærsk), w przeciwieństwie do postanowienia rozpatrywanego w niniejszej sprawie, określa prawa i obowiązki stron (choćby tylko tymczasowo). Z drugiej strony postanowienie stwierdzające brak jurysdykcji na rzecz innego sądu (państwa trzeciego) oparte na umowie ustanawiającej jurysdykcję sądu (rozpatrywanej w wyroku w sprawie Gothaer) skutkuje zakończeniem postępowania, w przeciwieństwie do rozpatrywanego w niniejszej sprawie postanowienia wpadkowego (które potwierdza jurysdykcję do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy).
70.      Jednakże fakt, że postanowienie rozpatrywane w postępowaniu przed sądem odsyłającym różni się w taki czy inny sposób od postanowień rozpatrywanych w sprawach Mærsk i Gothaer, nie oznacza automatycznie, że nie może ono mieścić się w definicji „orzeczenia”. W rzeczywistości, przeciwnie, w świetle szerokiego brzmienia tej definicji nie dostrzegam, w jaki sposób rozstrzygnięcie „jedynie” stwierdzające jurysdykcję (być może z naruszeniem umowy ustanawiającej właściwość sądu), w odróżnieniu od rozstrzygnięcia, które określa również prawa i obowiązki stron, mogłoby zostać wyłączone z zakresu tego pojęcia. Na wniosek ten nie ma wpływu przedstawiona przez sąd odsyłający i rząd niemiecki uwaga, że takie wyłączenie jest uzasadnione faktem, iż skutki rozpatrywanego postanowienia wpadkowego mają charakter „czysto wewnętrzny” wobec (wciąż toczącego się) postępowania.
71.      Oczywiście nietrudno zauważyć, czym różni się rozstrzygnięcie dotyczące wyłącznie jurysdykcji od rozstrzygnięcia określającego prawa i obowiązki stron (lub od rozstrzygnięcia rozstrzygającego zarówno kwestię jurysdykcji, jak i sprawę co do istoty). Przyznaję również, że w krajowych porządkach prawnych istnieje wiele konkretnych kategorii rozstrzygnięć sądowych, z których mogą wynikać różne skutki prawne na mocy prawa krajowego.
72.      Jednakże Trybunał wielokrotnie wskazywał, że pojęcia użyte w rozporządzeniu nr 1215/2012 powinny być przedmiotem wykładni autonomicznej, która, jak już wskazałem, ma zastosowanie również do rozpatrywanego pojęcia.
73.      Co prawda strona zazwyczaj będzie dążyć do uznania orzeczenia w celu dochodzenia prawa podmiotowego, które zostało jej przyznane lub które zostało uznane za istniejące i tak dalej,
jednakże żadna z definicji pojęcia „orzeczenia” nie wskazuje na to, że prawodawca Unii chciał ograniczyć kategorię ustaleń sądowych, które mogłyby być uznawane, do tych, które mają określoną treść (na przykład tych, które określają prawa i obowiązki, a nie tylko związanych z jurysdykcją). Wręcz przeciwnie, jak już zauważono w pkt 65 powyżej, Trybunał wykluczył możliwość uzależnienia kwalifikacji rozstrzygnięcia sądowego jako „orzeczenia” właśnie od jego treści. W tym względzie przypominam, że w wyroku w sprawie Gothaer Trybunał uwzględnił w tym pojęciu ustalenie braku jurysdykcji, niezależnie od podobnych wątpliwości zgłoszonych przez sąd odsyłający w tamtej sprawie, wskazujących na specyfikę krajowej klasyfikacji doktrynalnej rozstrzygnięć o braku jurysdykcji(35).
74.      Przechodząc teraz do kontekstu, w jakim używane jest pojęcie „orzeczenia”, uważam, że objęcie tym pojęciem rozstrzygnięć takich jak rozpatrywane postanowienie wpadkowe ma znaczenie w szczególności w sytuacjach zawisłości sprawy.
75.      Należy zauważyć, że zgodnie z ogólnymi zasadami zawisłości sprawy zawartymi w art. 29 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 1215/2012, jeżeli sąd, przed który najpierw wytoczono powództwo, stwierdzi swoją jurysdykcję, to powstaje obowiązek stwierdzenia braku jurysdykcji każdego innego sądu, przed który wytoczono powództwo dotyczące tego samego roszczenia i tych samych stron. Obowiązek ten ma zastosowanie mutatis mutandis do sądu niewskazanego w umowie, na podstawie zasady odwrotnej chronologii przewidzianej w szczególnym przepisie art. 31 ust. 2 i 3 rozporządzenia nr 1215/2012, dotyczącym zawisłości sprawy, w przypadku gdy sąd wskazany w umowie ustanawiającej wyłączną jurysdykcję sądu stwierdzi swoją jurysdykcję.
76.      W tym względzie nie jest jasne, w jaki sposób można by zapewnić prawidłowe wykonywanie tych obowiązków (stwierdzenia braku jurysdykcji), gdyby uznano, że rozstrzygnięcie sądowe zawierające „jedynie” stwierdzenie jurysdykcji nie mieści się w pojęciu „orzeczenia”, które może (i musi) zostać uznane.
77.      W rzeczywistości, gdyby przyjęto pogląd, że „samodzielne” rozstrzygnięcia dotyczące jurysdykcji nie mogą zostać zaklasyfikowane jako „orzeczenia”, które muszą zostać uznane, nie istniałby obowiązek, aby sąd nieposiadający pierwszeństwa w stwierdzaniu jurysdykcji na podstawie odpowiedniego przepisu dotyczącego zawisłości sprawy stwierdził brak jurysdykcji, w sytuacji gdy jurysdykcja sądu „posiadającego pierwszeństwo” została stwierdzona (w postanowieniu wpadkowym). Może to z kolei pozbawić przepisy dotyczące zawisłości sprawy przewidziane w rozporządzeniu nr 1215/2012 ich skutków praktycznych (niezależnie od tego, czy dana sytuacja jest objęta ogólną czy szczególną zasadą zawisłości sprawy).
78.      Niemniej jednak można oczywiście sugerować, że zastosowanie przepisu dotyczącego zawisłości sprawy nie zależy od powołania się na pojęcie „uznania” w rozumieniu art. 36 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012. Można by bowiem twierdzić, że rozstrzygnięcie zawierające jedynie stwierdzenie jurysdykcji nie ma treści „wykonywalnej” (w rozumieniu praw podmiotowych i odpowiadających im obowiązków), w odniesieniu do której, jak się wydaje, w ogóle wprowadzono przepisy dotyczące uznawania i wykonywania orzeczeń(36). Można by zatem również twierdzić, że obowiązek w szczególności stwierdzenia braku jurysdykcji po tym, jak została stwierdzona jurysdykcja sądu „z pierwszeństwem”, wynika ze szczególnych obowiązków określonych w art. 29 ust. 3 i art. 31 ust. 3 rozporządzenia nr 1215/2012. Zgodnie z tym rozumowaniem można stwierdzić, że istnienie „orzeczenia” w rozumieniu art. 2 lit. a) tego rozporządzenia nie jest konieczne, aby powstał ten obowiązek.
79.      Z wyroku w sprawie Gothaer wynika jednak, że rozstrzygnięcia zawierające jedynie ustalenia dotyczące jurysdykcji stanowią „orzeczenia”, które mogą zostać uznane. Jeżeli Trybunał nie zamierza aktualizować tego stanowiska(37), przyjęcie w tym względzie przeciwnego podejścia byłoby niezgodne z jego orzecznictwem. Nie jest dla mnie bowiem jasne, w jaki sposób sytuacja wynikająca z rozstrzygnięcia
o braku jurysdykcji (będącego przedmiotem sporu w sprawie Gothaer) różni się od sytuacji wynikającej z rozstrzygnięcia potwierdzającego
jurysdykcję (rozpatrywanego w niniejszej sprawie), gdy obie sytuacje rozpatrywane są ze szczególnej perspektywy treści
takich rozstrzygnięć.
80.      W związku z tym wydaje mi się, że objęcie rozstrzygnięcia takiego jak rozpatrywane w niniejszej sprawie postanowienie wpadkowe pojęciem „orzeczenia” podlegającego uznaniu minimalizuje ryzyko, że obowiązek stwierdzenia braku jurysdykcji wynikający z zasad dotyczących zawisłości sprawy nie zostanie spełniony z tego powodu, iż postanowienie, które jedynie potwierdza jurysdykcję do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, nie ma treści podlegającej wykonaniu i w związku z tym nie może podlegać wzajemnemu uznawaniu.
81.      Stanowisko, zgodnie z którym postanowienie wpadkowe potwierdzające jedynie jurysdykcję sądu do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy wchodzi w zakres pojęcia „orzeczenia” w rozumieniu art. 2 lit. a) i art. 36 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012, należy jednak jeszcze ocenić w świetle odpowiednich celów realizowanych przez to rozporządzenie.
3.      Rozważenie odpowiednich celów
82.      Jest oczywiste, że wniosek, iż postanowienie wpadkowe takie jak rozpatrywane w niniejszej sprawie stanowi „orzeczenie” w rozumieniu art. 2 lit. a) i art. 36 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012, jest zgodny z zasadą wzajemnego zaufania i z celem polegającym na zapewnieniu swobodnego przepływu orzeczeń. Pozostaje jednak zbadać, czy stanowisko to powinno ulec zmianie w świetle szczególnego celu, jakim jest ochrona skuteczności umów ustanawiających jurysdykcję sądu, który to cel, jak wyjaśniono, jest realizowany przez rozporządzenie nr 1215/2012 za pomocą przepisu art. 31 ust. 2 tego rozporządzenia, dotyczącego zawisłości sprawy (jak wskazano w motywie 22 tego rozporządzenia).
83.      Sąd odsyłający uważa, że umowy te zostałyby pozbawione w praktyce skuteczności, gdyby rozpatrywane postanowienie wpadkowe stanowiło „orzeczenie”, które musi zostać uznane. Ponadto uznanie tego postanowienia wpadkowego pomimo faktu, że przy wydawaniu go sąd hiszpański nie uwzględnił art. 31 ust. 2 rozporządzenia nr 1215/2012, zasadniczo doprowadziłoby do wyniku, który powstałby przed przyjęciem szczególnej zasady zawisłości sprawy i którego uniknięcie przepis ten właśnie ma na celu (pkt 49–51 powyżej), jak argumentowała w istocie spółka Kanadevia.
84.      Jak już wspomniano we wprowadzeniu do niniejszej opinii, sąd odsyłający uważa, że w odróżnieniu od sytuacji, która doprowadziła do wydania wyroku w sprawie Gjensidige, sprawa nie została jeszcze rozstrzygnięta co do istoty i w związku z tym nie jest za późno, aby mogła się ona toczyć w prawidłowy sposób, z uwagi na to, że możliwe jest nadal zastosowanie przez sądy, przed które najpierw wytoczono powództwo (w tym przypadku sądy hiszpańskie), zasady wynikającej z art. 31 ust. 2 rozporządzenia nr 1215/2012 poprzez zawieszenie postępowania na rzecz sądu wskazanego w umowie. Sąd odsyłający uważa, że tak właśnie jest, niezależnie od ewentualnych skutków powagi rzeczy osądzonej, jakie mogą wynikać z rozstrzygnięcia o jurysdykcji przez sądy hiszpańskie na podstawie prawa hiszpańskiego, ponieważ pierwszeństwo powinno mieć prawo Unii.
85.      W tym samym duchu rządy niemiecki i cypryjski uważają, że termin „orzeczenie” należy interpretować w sposób restrykcyjny (jako wyjątkowe odstępstwo od podejścia, które Trybunał konsekwentnie przyjmował w swoim orzecznictwie dotyczącym tego pojęcia). Rząd niemiecki przyznaje, że taka restrykcyjna wykładnia ograniczyłaby obowiązek wzajemnego uznawania i wpłynęłaby na zasadę wzajemnego zaufania. Uważa on jednak, że wpływ ten byłby minimalny ze względu na wspomniane wcześniej „skutki wewnętrzne” rozpatrywanego postanowienia wpadkowego. Rząd ten uważa, że wpływ na zasadę wzajemnego zaufania byłby w rzeczywistości znacznie większy, gdyby postanowienie wydane z naruszeniem art. 31 ust. 2 rozporządzenia nr 1215/2015 zostało uznane.
86.      O ile przyznaję, że ochrona skuteczności umów ustanawiających jurysdykcję sądu stanowi uzasadniony argument, o tyle uważam, że ochrona przyznana tym umowom na podstawie szczególnego przepisu art. 31 ust. 2 rozporządzenia nr 1215/2012, dotyczącego zawisłości sprawy, nie uzasadnia wyłączenia rozstrzygnięć zawierających jedynie ustalenia dotyczące jurysdykcji z pojęcia „orzeczenia” w rozumieniu rozporządzenia nr 1215/2012.
87.      Po pierwsze, przypominam, że rozporządzenie to opiera się na założeniu, iż sądy państw członkowskich są zasadniczo równe, jeśli chodzi o stosowanie przepisów jurysdykcyjnych. Założenie to opiera się na zasadzie wzajemnego zaufania, która leży u podstaw rozporządzenia nr 1215/2012 i która została wyraźnie wyrażona w wykazie wyczerpujących podstaw odmowy uznania orzeczenia (naruszenie umowy ustanawiającej jurysdykcję sądu lub w tym przypadku przepisów dotyczących zawisłości sprawy nie jest zawarte w tym wykazie). Systematyka tego rozporządzenia, która zawiera jedynie ograniczoną liczbę podstaw odmowy uznania, wymaga zatem, aby
pozwany, który chce zakwestionować jurysdykcję państwa pochodzenia, musiał
to zrobić, korzystając z systemu środków prawnych tego państwa członkowskiego(38).
88.      Jednakże uznanie, wbrew systematyce rozporządzenia nr 1215/2012, że rozstrzygnięcie jedynie stwierdzające jurysdykcję (z naruszeniem umowy ustanawiającej jurysdykcję sądu) nie stanowi „orzeczenia” w rozumieniu rozporządzenia nr 1215/2012, byłoby równoznaczne z wprowadzeniem nowej kategorii ustaleń sądowych, które nie podlegają obowiązkowi wzajemnego uznawania, tworząc praktycznie w ten sposób wyjątek od tej zasady, który nie został przewidziany(39).
89.      Po drugie, przeciwne stanowisko oznaczałoby w praktyce, że sąd powołujący się na wyłączną jurysdykcję na podstawie umowy ustanawiającej jurysdykcję sądu, która to umowa została pominięta, mógłby rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę, utrzymując w ten sposób istnienie dwóch równoległych postępowań i stwarzając tym samym ryzyko wydania sprzecznych orzeczeń. Jednakże tego właśnie prawodawca Unii chciał uniknąć za pomocą szczególnego przepisu art. 31 ust. 2 i 3 rozporządzenia nr 1215/2012, dotyczącego zawisłości sprawy (a także za pomocą ogólnego przepisu art. 29 ust. 1 i 3 tego rozporządzenia, dotyczącego zawisłości sprawy)(40). W tym względzie wydaje mi się, że jeżeli koordynacji równoległych postępowań nie można zapewnić za pomocą szczególnego przepisu art. 31 ust. 2 rozporządzenia nr 1215/2012, dotyczącego zawisłości sprawy ze względu na nieprzestrzeganie tego przepisu, to obstawanie przy tym, że umowa ustanawiająca jurysdykcję sądu musi być przestrzegana (a zatem wyznaczone sądy powinny mieć możliwość rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy), byłoby wprost sprzeczne z celem polegającym na uniknięciu równoległych postępowań i sprzecznych orzeczeń. Z tego powodu wydaje mi się, że rozwiązanie, które najlepiej przyczynia się do osiągnięcia tego celu (i które ponadto sprzyja celowi zapewnienia prawidłowego przebiegu postępowania), można znaleźć w zasadzie określonej w art. 29 ust. 3 rozporządzenia nr 1215/2012(41).
90.      Takie rozwiązanie oznaczałoby, że w przypadku gdy sąd inny niż ten wskazany w umowie ustanawiającej jurysdykcję wyłączną sądu orzeka jako pierwszy (wydając postanowienie wpadkowe, w którym stwierdza swoją jurysdykcję z naruszeniem umowy ustanawiającej właściwość sądu i zasady zawisłości sprawy przewidzianej w art. 31 ust. 2 rozporządzenia nr 1215/2012), sąd wskazany w tej umowie musiałby stwierdzić brak swojej jurysdykcji na podstawie ogólnej zasady zawisłości sprawy przewidzianej w art. 29 ust. 3 tego rozporządzenia. Wydaje mi się bowiem, że gdy stanie się jasne, że nie można uniknąć równoległych postępowań za pomocą mechanizmu z art. 31 ust. 2 rozporządzenia nr 1215/2012 i sąd inny niż sąd wskazany w umowie ustanawiającej jurysdykcję sądu rozstrzyga jako pierwszy (stwierdzając swoją jurysdykcję), to równoległe postępowanie podlega ogólnej zasadzie zawisłości sprawy przewidzianej w art. 29 rozporządzenia nr 1215/2012.
91.      W tym ostatnim względzie, a także w odpowiedzi na szczególne obawy podniesione zarówno przez sąd odsyłający, jak i przez spółkę Kanadevia, nie uważam, aby taki wniosek prowadził do negatywnego konfliktu jurysdykcyjnego (w którym przepisy dotyczące jurysdykcji prowadzą do tego, że żaden sąd nie jest właściwy do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy). Sąd odsyłający uważa w szczególności, że taka sytuacja mogłaby powstać, gdyby sądy niemieckie stwierdziły brak jurysdykcji pomimo umowy ustanawiającej jurysdykcję sądu i gdyby sądy hiszpańskie
miały zmienić swoje postanowienie, co sąd odsyłający uważa za naruszenie art. 31 ust. 2 rozporządzenia nr 1215/2012 (co, jeśli dobrze rozumiem ten argument, czyni taką zmianę jeszcze bardziej prawdopodobną).
92.      Obawa ta jest rzeczywiście istotna. Wyjaśniając to, należy wskazać, że przepisy dotyczące zawisłości sprawy określone w rozporządzeniu nr 1215/2012 mają na celu przede wszystkim uniknięcie pozytywnych konfliktów jurysdykcyjnych (i wynikającego z nich problemu ewentualnych sprzecznych orzeczeń). Jest jednak jasne, że rozporządzenie to musi być oczywiście interpretowane w taki sposób, aby zapewnić poszanowanie prawa do skutecznej ochrony sądowej zagwarantowanego w art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej.
93.      W tym względzie z postanowienia odsyłającego nie wynika jednoznacznie, czy postanowienie sądów
hiszpańskich jest ostateczne, czy też nie. Rząd hiszpański wyjaśnił jednak na rozprawie, że jest ono ostateczne (co oznacza, że jurysdykcja sądów
hiszpańskich nie może być już kwestionowana).
94.      Z jednej strony aspekt ten można by uznać prima facie za nieistotny, ponieważ, jak podniosły spółka Babcock, rząd czeski i Komisja, uznanie orzeczenia nie zależy od tego, czy jest ono ostateczne. Artykuł 38
lit. a) rozporządzenia nr 1215/2012 stanowi bowiem, że „[s]ąd lub organ, przed którym powołano się na orzeczenie wydane w innym państwie członkowskim, może zawiesić postępowanie, w całości lub części, jeżeli: a) orzeczenie zostało zaskarżone w państwie członkowskim pochodzenia”(42). Na podstawie rozumowania a contrario wynika z tego, że uznanie orzeczenia jest możliwe nawet w przypadku braku powagi rzeczy osądzonej na podstawie prawa państwa pochodzenia tego orzeczenia.
95.      Z drugiej strony przypominam jednak, że zgodnie z obydwoma przepisami dotyczącymi zawisłości sprawy zawartymi w rozporządzeniu nr 1215/2012 zobowiązanie sądu do stwierdzenia braku swojej jurysdykcji na rzecz innego sądu powstaje, gdy sąd „mający pierwszeństwo” stwierdzi swoją jurysdykcję. Brzmienie odpowiednich przepisów nie wyjaśnia, w jaki sposób należy określić ten moment. Trybunał wyjaśnił jednak w istocie, że sąd „mający pierwszeństwo” stwierdza swoją jurysdykcję, gdy „nie stwierdził z urzędu braku swojej jurysdykcji” i gdy „żadna ze stron nie podniosła zarzutu braku jego jurysdykcji przed zajęciem stanowiska względnie do czasu zajęcia stanowiska uznawanego przez krajowe prawo procesowe za podjęcie obrony po raz pierwszy” (ponieważ od tego momentu strona zasadniczo nie może kwestionować jurysdykcji w postępowaniu jako takim)(43). Trybunał stwierdził, że takie rozwiązanie nie stwarza ryzyka negatywnego konfliktu jurysdykcyjnego, ponieważ w istocie nie można już kwestionować właściwości sądu, przed który najpierw wytoczono powództwo (zgodnie z ogólną zasadą zawisłości sprawy)(44).
96.      Wydaje mi się, że ustalenie momentu, w którym jurysdykcja zostaje stwierdzona, na potrzeby zastosowania przepisów dotyczących zawisłości sprawy, na moment, gdy jurysdykcja ta nie może być już kwestionowana, oznacza, że obowiązek stwierdzenia braku jurysdykcji na mocy art. 29 ust. 3 rozporządzenia nr 1215/2012 (lub art. 31 ust. 3 tego rozporządzenia) może powstać na różnych etapach postępowania, w zależności od tego, czy pozwany jest nadal w stanie kwestionować jurysdykcję. Granica dla kwestionowania jurysdykcji (ze względu na powagę rzeczy osądzonej) może powstać po wydaniu wyroku w pierwszej instancji, a nawet na późniejszym etapie, w trakcie postępowania odwoławczego (w zależności od tego, czy pozwany kwestionował jurysdykcję w pierwszej instancji i w postępowaniu odwoławczym, z zastrzeżeniem odpowiednich przepisów proceduralnych)(45). Uważam zatem, że cele polegające na zapobieganiu ryzyku sprzecznych orzeczeń i zapewnieniu prawidłowego przebiegu postępowania (również nieodłącznie związanego z zasadą zawisłości sprawy) są najlepiej realizowane, jeżeli jurysdykcja zostaje stwierdzona w odniesieniu do tego momentu, a nie tylko w odniesieniu do wydania orzeczenia w pierwszej instancji (zważywszy również, że taki moment może nastąpić nawet przed wydaniem jakiegokolwiek orzeczenia). W ten sposób sąd „niemający pierwszeństwa” stwierdzi brak swojej jurysdykcji dopiero wtedy, gdy założenie, że sąd „mający pierwszeństwo” przystąpi do zbadania istoty sprawy, będzie wydawać się rozsądne. Ponadto negatywne konsekwencje przedłużania równoległych postępowań w oczekiwaniu na ewentualne postępowanie odwoławcze są w każdym razie minimalne, jako że postępowanie toczące się przed sądem „niemającym pierwszeństwa” zwykle zostaje zawieszone.
97.      Rezultat ten odbiega od przepisu art. 38 lit. a) rozporządzenia nr 1215/2012, zgodnie z którym fakt, że orzeczenie jest kwestionowane w jednym państwie członkowskim, nie stoi na przeszkodzie jego uznaniu w innym państwie członkowskim („może zawiesić postępowanie […], jeżeli orzeczenie zostało zaskarżone” [wyróżnienie własne]).
98.      Z tego względu wydaje mi się, że o ile obowiązek uznania orzeczenia mającego jedynie treść jurysdykcyjną powstaje niezależnie od tego, czy orzeczenie to jest ostateczne [jak wynika z art. 38 lit. a) rozporządzenia nr 1215/2012)], o tyle dla praktycznego rozwiązania sytuacji zawisłości sprawy, takiej jak sytuacja przed sądem odsyłającym, większe znaczenie ma to, że obowiązek spoczywający na sądzie wskazanym w umowie ustanawiającej jurysdykcję sądu, która nie została uwzględniona, polegający na stwierdzeniu braku własnej jurysdykcji zgodnie z art. 29 ust. 3 rozporządzenia nr 1215/2012, powstaje dopiero, gdy jurysdykcja sądu, przed który najpierw wytoczono powództwo, została stwierdzona w sposób opisany powyżej (gdy jurysdykcji tej nie można już kwestionować).
99.      Wreszcie, zwracam uwagę, że sąd odsyłający również jest zdania (jak rozumiem, traktując to jako alternatywę dla obaw wynikających z ryzyka negatywnych konfliktów jurysdykcyjnych), że jeżeli postanowienie sądów hiszpańskich nabierze powagi rzeczy osądzonej (co oznacza, że nie może zostać już zakwestionowane), to sądowi temu nie można uniemożliwiać zmiany sposobu postępowania i zastosowania się do art. 31 ust. 2 rozporządzenia nr 1215/2012, tak aby sprawa toczyła się prawidłowo.
100. Wniosek, do którego doszedłem powyżej, czyni te rozważania bezprzedmiotowymi. Jednakże dla kompletności wywodu wskazuję, że nie uważam, aby możliwa powaga rzeczy osądzonej ustalenia jurysdykcji zgodnie z prawem państwa członkowskiego sądu niewskazanego w umowie mogła zostać łatwo zniesiona przez proste odniesienie do pierwszeństwa prawa Unii.
101. W rzeczywistości prawo Unii ogólnie nie zobowiązuje „sądu krajowego do zaprzestania stosowania krajowych zasad proceduralnych nadających powagę rzeczy osądzonej danemu orzeczeniu, nawet jeśli umożliwiłoby to konwalidację sytuacji w porządku krajowym, która jest niezgodna z tym prawem”(46). Trybunał wielokrotnie przypominał o znaczeniu zasady powagi rzeczy osądzonej, którą, krótko mówiąc, przedstawia się jako uzasadnioną interesem stabilności prawa i stosunków prawnych oraz zapewnieniem prawidłowego przebiegu postępowania(47). Chociaż Trybunał z pewnością określił kilka ograniczonych wyjątków od tego założenia, to nie wydaje się, by któryś z nich miał tutaj zastosowanie(48). W każdym razie kwestia ta musiałaby zostać zbadana przez pryzmat zasad równoważności i skuteczności, które określają korzystanie z autonomii proceduralnej państw członkowskich zgodnie z obowiązkiem lojalnej współpracy wyrażonym w art. 4 ust. 3 TUE(49). Niemniej, w świetle mojej powyższej sugestii, ograniczam się do tych ogólnych uwag, nie uważając, by głębsze zbadanie tego aspektu sprawy było konieczne.
102. W świetle powyższego dochodzę do wniosku, że art. 2 lit. a) i art. 36 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012 należy interpretować w ten sposób, że pojęcie „orzeczenia” w rozumieniu tych przepisów obejmuje postanowienie, w którym sąd państwa członkowskiego, przed który najpierw wytoczono powództwo, stwierdza swoją jurysdykcję (nie rozpatrując jeszcze sprawy co do istoty) z naruszeniem art. 31 ust. 2 tego rozporządzenia. Ponadto, o ile obowiązek uznania takiego orzeczenia powstaje niezależnie od tego, czy orzeczenie to jest ostateczne, o tyle obowiązek sądu wskazanego w umowie dotyczącej jurysdykcji, która została naruszona, przed który wytoczono powództwo później, polegający na stwierdzeniu braku jego jurysdykcji na podstawie art. 29 ust. 3 rozporządzenia nr 1215/2012, powstaje dopiero wtedy, gdy (niewskazany) sąd, przed który najpierw wytoczono powództwo, stwierdzi swoją jurysdykcję w rozumieniu art. 29 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012, to znaczy gdy jurysdykcja ta nie może już zostać zakwestionowana w ramach toczącego się postępowania.
V.      Wnioski
103. W świetle powyższych rozważań proponuję, aby Trybunał odpowiedział Bundesgerichtshof (federalnemu trybunałowi sprawiedliwości, Niemcy) w następujący sposób:
Artykuł 2
lit. a) i art. 36 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012 należy interpretować w ten sposób, że pojęcie „orzeczenia” w rozumieniu tych przepisów obejmuje postanowienie, w którym sąd państwa członkowskiego, przed który najpierw wytoczono powództwo, stwierdza swoją jurysdykcję (nie rozpatrując jeszcze sprawy co do istoty) z naruszeniem art. 31 ust. 2 tego rozporządzenia.
O ile obowiązek uznania takiego orzeczenia powstaje niezależnie od tego, czy orzeczenie to jest ostateczne, o tyle obowiązek sądu wskazanego w umowie dotyczącej jurysdykcji, która została naruszona, przed który wytoczono powództwo później, polegający na stwierdzeniu braku jego jurysdykcji na podstawie art. 29 ust. 3 rozporządzenia nr 1215/2012, powstaje dopiero wtedy, gdy (niewskazany) sąd, przed który najpierw wytoczono powództwo, stwierdzi swoją jurysdykcję w rozumieniu art. 29 ust. 1
rozporządzenia nr 1215/2012, to znaczy gdy jurysdykcja ta nie może już zostać zakwestionowana w ramach toczącego się postępowania.
1      Język oryginału: angielski.
2      Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (wersja przekształcona) (Dz.U. 2012, L 351, s. 1).
3      Sąd odsyłający uważa, że postępowanie to nie dotyczy „tego samego roszczenia” w rozumieniu art. 29 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012, co zostanie omówione później.
4      Jak zostanie wyjaśnione bardziej szczegółowo poniżej, zgodnie z art. 31 ust. 2 rozporządzenia nr 1215/2012, w przypadku gdy umowa między stronami przyznaje wyłączną jurysdykcję sądowi danego państwa członkowskiego, ten sąd wskazany w umowie musi mieć pierwszeństwo ustalenia, czy ma on jurysdykcję do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, nawet jeśli to nie przed nim najpierw wytoczono powództwo.
5      Artykuł 36 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012 stanowi, że „[o]rzeczenia wydane w jednym państwie członkowskim są uznawane w innych państwach członkowskich bez potrzeby przeprowadzania specjalnego postępowania”.
6      Zobacz wyrok z dnia 21 marca 2024 r., Gjensidige (C‑90/22, zwany dalej „wyrokiem w sprawie Gjensidige”, EU:C:2024:252).
7      Postanowienie odsyłające nie zawiera dalszych informacji dotyczących uczestnictwa spółki Kanadevia w tym postępowaniu.
8      Z postanowienia odsyłającego wynika, że Oberlandesgericht Köln (wyższy sąd krajowy w Kolonii, Niemcy) wyraził co do tego wątpliwości.
9      Zobacz w tym zakresie w szczególności wyrok z dnia 6 października 2021 r., Consorzio Italian Management i Catania Multiservizi (C‑561/19, EU:C:2021:799, pkt 35 i przytoczone tam orzecznictwo).
10      Zobacz w tym zakresie wyrok z dnia 29 kwietnia 2025 r., Prezydent Miasta Mielca (C‑453/23, EU:C:2025:285, pkt 26 i przytoczone tam orzecznictwo).
11      Zobacz moja opinia w sprawie Procureur de la République (Zbieg europejskiego nakazu aresztowania i wniosku o ekstradycję) (C‑763/22, EU:C:2024:707, pkt 84 i przypis 33). Ponadto w związku z tym przypominam, że stronom nie przysługuje żadne prawo podmiotowe do skierowania danego pytania w ramach procedury przewidzianej w art. 267 TFUE. Zobacz wyrok z dnia 6 października 2021 r., Consorzio Italian Management i Catania Multiservizi (C‑561/19, EU:C:2021:799, pkt 54, 55);
moja opinia w sprawie Centro Petroli Roma – II (C‑386/24, EU:C:2025:775, pkt 49, 50).
12      Zgodnie z art. 39 rozporządzenia nr 1215/2012 „[o]rzeczenie wydane w państwie członkowskim, które jest wykonalne w tym państwie członkowskim, jest wykonalne w innym państwie członkowskim bez potrzeby stwierdzania jego wykonalności”.
13      Zobacz w tym zakresie motywy 3 i 26 rozporządzenia nr 1215/2012. Zobacz na przykład wyrok w sprawie Gjensidige, pkt 60;
moja opinia w sprawie Spielerschutz Sigma (C‑683/24, pkt 96), przedstawiona w tym samym dniu co niniejsza opinia.
14      Zobacz w szczególności motywy 4, 6 i 26 rozporządzenia nr 1215/2012.
15      Artykuł 52 rozporządzenia nr 1215/2015 stanowi, że „[o]rzeczenie wydane w państwie członkowskim nie może być w żadnym wypadku przedmiotem kontroli merytorycznej w wezwanym państwie członkowskim”.
16      Artykuł 45 ust. 3 rozporządzenia nr 1215/2012. Zgodnie ze sprawozdaniem Jenarda „brak jakiejkolwiek kontroli merytorycznej sprawy oznacza pełne zaufanie do sądu państwa, w którym wydano orzeczenie; należy również założyć, że sąd ten prawidłowo zastosował [zharmonizowane] przepisy dotyczące jurysdykcji –  sprawozdanie w sprawie konwencji o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych (podpisane w Brukseli w dniu 27 września 1986 r.) sporządzone przez P. Jenarda (Dz.U. 1979, C 59, s. 1), s. 46 (zwane dalej „sprawozdaniem Jenarda”). Trybunał przytacza ten fragment w wyroku z dnia 15 listopada 2012 r., Gothaer Allgemeine Versicherung i in. (C‑456/11, zwanym dalej „wyrokiem w sprawie Gothaer”, EU:C:2012:719, pkt 37).
17      Zobacz na przykład opinia rzecznika generalnego Y. Bota w sprawie Gothaer Allgemeine Versicherung i in. (C‑456/11, zwana dalej „opinią w sprawie Gothaer”, EU:C:2012:554, pkt 72, 73, 75).
18      Wyrok w sprawie Gjendisige, pkt 46 i przytoczone tam orzecznictwo. W kontekście rozporządzenia nr 44/2001 zob. na przykład wyrok w sprawie Gothaer, pkt 35 i przytoczone tam orzecznictwo. W kontekście konwencji brukselskiej z 1968 r. zob. wyroki: z dnia 28 marca 2000 r., Krombach (C‑7/98, EU:C:2000:164, pkt 31);  dnia 27 czerwca 1991 r., Overseas Union Insurance i in. (C‑351/89, EU:C:1991:279, pkt 23, 24). Przypominam, że „w zakresie, w jakim rozporządzenie nr 1215/2012 uchyliło i zastąpiło rozporządzenie nr 44/2001, które ze swej strony zastąpiło konwencję brukselską z 1968 r., wykładnia dokonana przez Trybunał w odniesieniu do przepisów jednego z tych instrumentów prawnych obowiązuje także w odniesieniu do przepisów pozostałych instrumentów, jeżeli przepisy te można uznać za równoważne”. Zobacz na przykład wyrok w sprawie Gjensidige, pkt 40 i przytoczone tam orzecznictwo.
19      Zwracam uwagę, że okoliczności leżące u podstaw wyroku w sprawie Gjensidige podlegały Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów podpisanej w Genewie w dniu 19 maja 1956 r., zmienionej protokołem podpisanym w Genewie w dniu 5 lipca 1978 r. Jednakże wobec braku przepisów szczególnych o uznawaniu wyroków w tej ostatniej konwencji aspekt ten jest regulowany przez rozporządzenie nr 1215/2012 (i wobec tego w jego kontekście był oceniany przez Trybunał). Zobacz wyrok w sprawie Gjensidige, pkt 43–47.
20      Trybunał zbadał również podstawę odmowy wymienioną w art. 45 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 1215/2015 dotyczącą porządku publicznego, która zgodnie z art. 45 ust. 3 zdanie drugie rozporządzenia nr 1215/2015 nie ma zastosowania do przepisów dotyczących jurysdykcji. Wyrok w sprawie Gjensidige, pkt 51–53.
21      Te przepisy ochronne dotyczące jurysdykcji zostały określone w sekcjach 3–5
rozdziału II rozporządzenia nr 1215/2012.
22      Zostały one wymienione w art. 24 rozporządzenia nr 1215/2012. Obejmują one (i) niektóre aspekty dotyczące nieruchomości, (ii) niektóre sprawy dotyczące spółek, (iii) ważność wpisów w rejestrach publicznych, (iv) ważność patentów, znaków towarowych, wzorów i modeli lub innych podobnych praw oraz (v) wykonywanie orzeczeń.
23      Przypominam, że zgodnie z art. 25 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012 jurysdykcja przyznana na mocy umowy ustanawiającej właściwość sądu ma charakter wyłączny, o ile strony nie uzgodniły inaczej. Przypominam również, że art. 25 rozporządzenia nr 1215/2012 należy do sekcji 7
rozdziału II rozporządzenia nr 1215/2015. Szczegół ten jest istotny z uwagi na to, że wyjątek określony w art. 45 ust. 1 lit. e) ppkt (ii) rozporządzenia nr 1215/2015 odnosi się do orzeczeń sprzecznych z podstawami jurysdykcji wymienionymi w sekcji 6 rozdziału II.
24      Moja opinia w sprawie Gjensidige (C‑90/22, zwana dalej „moją opinią w sprawie Gjensidige”, EU:C:2023:994, pkt 86).
25      Zobacz w tym względzie wyrok w sprawie Gjensidige, pkt 73. Zobacz również Komisja Europejska, Zielona księga w sprawie przeglądu rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych, COM(2009) 175
final, s. 5.
26      Zobacz art. 21 konwencji brukselskiej z 1968 r. oraz art. 27 rozporządzenia nr 44/2001.
27      Zobacz motyw 22 rozporządzenia nr 1215/2012. Zobacz także S. Law, Article 31, w: M. Requejo Isidro (ed.), Brussels I Bis: A Commentary on Regulation (EU) No 1215/2012, Edward Elgar Publishing (Seria: Elgar Commentaries in Private International Law), 2022, s. 490–499, s. 495 i nast.
28      Zobacz w szczególności, w kontekście konwencji brukselskiej z 1968 r., wyrok z dnia 9 grudnia 2003 r., Gasser (C‑116/02, EU:C:2003:657, pkt 41–54). Zobacz P. Mankowski, Der Schutz von Gerichtsstandsvereinbarungen vor abredewidrigen Klagen durch Artykuł 31 Abs. 2
EuGVVO n.F.,
Recht der internationalen Wirtschaft, 2015, s. 17–24; S. Law, Article 31,
op.cit., s. 490–499, w szczególności s. 494.
29      Wyrok w sprawie Gjensidige, pkt 73.
30      Zobacz także w tym względzie moja opinia w sprawie Gjensidige, pkt 91, 98.
31      Zobacz wyrok w sprawie Gothaer, pkt 25–29. Sprawozdanie Jenarda, przypis 16, op.cit., w szczególności s. 42; sprawozdanie w sprawie konwencji z dnia 9 października 1978 r. o przystąpieniu Danii, Irlandii i Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej do konwencji o jurysdykcji i uznawaniu oraz wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych, oraz do protokołu dotyczącego jej interpretacji przez Trybunał Sprawiedliwości (podpisane w Luksemburgu w dniu 9 października 1979 r.) (Dz.U. 1979, C 59, s. 71), pkt 184, 191.
32      Wyrok z dnia 20 czerwca 2022 r., London Steam-Ship Owners’ Mutual Insurance Association (C‑700/20, EU:C:2022:488, pkt 49 i przytoczone tam orzecznictwo). Zobacz także wyrok z dnia 14 października 2004 r., Mærsk Olie & Gas (C‑39/02, zwany dalej „wyrokiem w sprawie Mærsk”, EU:C:2004:615, pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo).
33      Wyrok w sprawie Mærsk, pkt 52.
34      Trybunał wskazał ponadto, że stwierdzenie przez sąd jednego z państw członkowskich, iż nie ma on jurysdykcji ze względu na ważność takiej klauzuli, jest wiążące dla sądu, do którego zwrócono się o uznanie orzeczenia. Wyrok w sprawie Gothaer, pkt 43.
35      Zobacz wyrok w sprawie Gothaer, pkt 20, w którym przytoczono wyjaśnienie sądu odsyłającego w tamtej sprawie, z którego wynika, że zgodnie z niemiecką doktryną prawną orzeczenie o braku właściwości stanowi „orzeczenie w sprawie dopuszczalności” („Prozessurteil”), ponieważ odrzuca skargę jako niedopuszczalną ze względu na brak przesłanek wydania wyroku co do istoty sprawy.
36      Zobacz podobnie P. Mankowski, Der Schutz von Gerichtsstandsvereinbarungen vor abredewidrigen Klagen durch Art. 31 Abs. 2
EuGVVO n.F., Recht der internationalen Wirtschaft, 2015, s. 17–24.
37      W przedmiocie debaty nad skutkami tej sprawy zobacz K.D. Voulgarakis, Reflections on the scope of „EU res judicata” in the context of Regulation 1215/2012, Journal of Private International Law, 2020, 16:3, s. 451–464.
38      Zobacz także podobnie opinia w sprawie Gothaer, pkt 46–48.
39      Wyroki: w sprawie Gothaer, pkt 30, 31; z dnia 7 kwietnia 2022 r., H Limited (C‑568/20, EU:C:2022:264, pkt 31 i przytoczone tam orzecznictwo).
40      Lub, w tym przypadku, za pomocą przepisu art. 30 rozporządzenia nr 1215/2012, dotyczącego spraw wiążących się ze sobą. Są to sprawy, które nie spełniają wymogów, aby uznać je za dotyczące tego samego roszczenia i tych samych stron (co stanowi warunek wstępny zastosowania zasady zawisłości sprawy), ale w których podobieństwo podniesionych kwestii może nadal uzasadniać zawieszenie postępowania, a w szczególnych okolicznościach – stwierdzenie braku jurysdykcji sądu, przed który później wytoczono powództwo.
41      Zobacz także P. Mankowski, Der Schutz von Gerichtsstandsvereinbarungen vor abredewidrigen Klagen durch Art. 31 Abs. 2
EuGVVO n.F.,
op.cit., s. 17–24.
42      Wyróżnienie własne.
43      Wyrok z dnia 27 lutego 2014 r., Cartier parfums-lunettes i Axa Corporate Solutions assurances (C‑1/13, EU:C:2014:109, pkt 44). Trybunał dokonał tych ustaleń w kontekście ogólnego  przepisu dotyczącego zawisłości sprawy (przewidzianego w rozporządzeniu nr 44/2001, który to przepis jest odpowiednikiem art. 29 rozporządzenia nr 1215/2012), ale to samo należy stwierdzić w odniesieniu do szczególnego  przepisu dotyczącego zawisłości sprawy (art. 31 ust. 2 rozporządzenia nr 1215/2012), ponieważ moment, w którym sąd „niemający pierwszeństwa” musi stwierdzić brak swojej jurysdykcji, jest zdefiniowany w ten sam sposób. Chociaż prawdą jest, że Trybunał stwierdził, iż jego orzeczenie nie obejmuje spraw, w których sąd, przed który wytoczono powództwo (zgodnie z ogólną zasadą zawisłości sprawy), ma wyłączną jurysdykcję, jest jednak jasne, że Trybunał odnosił się w tym względzie do podstaw jurysdykcji wyłącznej, których nie można uchylić w drodze umowy [i których naruszenie może prowadzić do odmowy uznania orzeczenia na podstawie art. 45 ust. 1 lit. e) ppkt (ii) rozporządzenia nr 1215/2012, jak wyjaśniono wcześniej]. Ibidem, pkt 26.
44      Ibidem, pkt 42, 43.
45      BeckOK ZPO/Eichel, 60. Ed. 1.3.2026, Brüssel Ia-VO art. 29 RN. 47.
46      Zobacz na przykład wyrok z dnia 9 kwietnia 2024 r., Profi Credit Polska (Wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem) (C‑582/21, EU:C:2024:282, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo).
47      Zobacz na przykład wyroki: z dnia 24 października 2018 r., XC i in. (C‑234/17, EU:C:2018:853, pkt 52 i przytoczone tam orzecznictwo); z dnia 18 grudnia 2025 r., Soledil (C‑320/24, EU:C:2025:993, pkt 32).
48      Aby zapoznać się z ich przeglądem, zob. na przykład moja opinia w sprawie Profi Credit Polska (Wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem) (C‑582/21, EU:C:2023:674, pkt 42–50, 158–169) lub moja opinia w sprawie Società Cattolica di Assicurazione (C‑17/25, pkt 57–64), przedstawiona w tym samym dniu co niniejsza opinia.
49      Zobacz na przykład wyrok z dnia 16 stycznia 2025 r., BALTIC CONTAINER TERMINAL (C‑376/23, EU:C:2025:20, pkt 73 i przytoczone tam orzecznictwo).