ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ένατο τμήμα)
της 10ης Σεπτεμβρίου 2025 (*)
« ΕΓΤΕ και ΕΓΤΑΑ – Κατάργηση χρηματοδοτικής συνδρομής – Παρεμβάσεις που εμπίπτουν στο Τμήμα Προσανατολισμού του ΕΓΤΠΕ – Νομική βάση – Κανονισμός (ΕΕ) 1306/2013 – Εφαρμογή ratione temporis – Καθ’ ύλην εφαρμογή – Πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως – Μεταβατικές διατάξεις »
Στην υπόθεση T‑18/23,
Ελληνική Δημοκρατία, εκπροσωπούμενη από τις Ε. Λευθεριώτου και Α.‑Ε. Βασιλοπούλου και τον Ο. Παστελλά,
προσφεύγουσα,
κατά
Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εκπροσωπούμενης από τον Μ. Κωνσταντινίδη και την J. Aquilina,
καθής,
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (ένατο τμήμα),
συγκείμενο από τους L. Truchot, πρόεδρο, H. Kanninen και T. Perišin (εισηγήτρια), δικαστές,
γραμματέας: Α. Μαργέλης, διοικητικός υπάλληλος,
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 30ής Μαΐου 2024,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1        Με την προσφυγή που άσκησε δυνάμει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ, η Ελληνική Δημοκρατία ζητεί την ακύρωση της εκτελεστικής αποφάσεως C(2022) 8047 final της Επιτροπής, της 15ης Νοεμβρίου 2022, σχετικά με τη δημοσιονομική μεταχείριση των δαπανών που χρηματοδοτούνται από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων, Τμήμα Προσανατολισμού, σε ορισμένες περιπτώσεις παρατυπιών στην Ελλάδα (στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση).
Ιστορικό της διαφοράς
2        Με επιστολή της 8ης Οκτωβρίου 2019, η Γενική Διεύθυνση Γεωργίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ενημέρωσε τις ελληνικές αρχές ότι είχε κινήσει την έρευνα υπ’ αριθ. RDO/2019/005/GR σχετικά με ορισμένες παρατυπίες που είχαν αναφερθεί βάσει των άρθρων 3 και 5 του κανονισμού (ΕΚ) 1681/94 της Επιτροπής, της 11ης Ιουλίου 1994, για τις παρατυπίες και την ανάκτηση των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών στα πλαίσια της χρηματοδότησης των διαρθρωτικών πολιτικών, καθώς και την οργάνωση ενός συστήματος πληροφόρησης στον τομέα αυτό (ΕΕ 1994, L 178, σ. 43), σε σχέση με το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων, Τμήμα Προσανατολισμού (στο εξής: ΕΓΤΠΕ-Π) όσον αφορά την περίοδο προγραμματισμού 1994-1999 και την περίοδο προγραμματισμού 2000-2006. Η έρευνα αυτή αφορούσε ειδικότερα υποθέσεις ως προς τις οποίες είχαν παρέλθει τέσσερα έτη, στην περίπτωση των διοικητικών διαδικασιών, και οκτώ έτη, στην περίπτωση των δικαστικών διαδικασιών, από την πρώτη διοικητική ή δικαστική πράξη διαπίστωσης της παρατυπίας. Η Επιτροπή επισήμανε επίσης ότι, για τους σκοπούς της έρευνας αυτής, θα αξιολογούσε, με βάση τις αρχές που διατυπώθηκαν στην απόφαση της 11ης Οκτωβρίου 1990, Ιταλία κατά Επιτροπής (C‑34/89, EU:C:1990:353), κατά πόσον οι διαδικασίες ανάκτησης είχαν υπερβεί χρονικό διάστημα που μπορεί να θεωρηθεί αρμόζον για τη διασφάλιση της αποτελεσματικής προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
3        Με την ίδια επιστολή, η Επιτροπή διαβίβασε στις ελληνικές αρχές, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 34, παράγραφος 2, του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 908/2014 της Επιτροπής, της 6ης Αυγούστου 2014, για τη θέσπιση κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1306/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τους οργανισμούς πληρωμών και άλλους οργανισμούς, τη δημοσιονομική διαχείριση, την εκκαθάριση λογαριασμών, τους κανόνες σχετικά με τους ελέγχους, τις εγγυήσεις και τη διαφάνεια (ΕΕ 2014, L 255, σ. 59), τις αρχικές διαπιστώσεις της όσον αφορά, μεταξύ άλλων, δύο υποθέσεις με αριθμούς αναφοράς 2014/10006 και 2014/10019, για τις οποίες η συμμετοχή από τον προϋπολογισμό της Ένωσης ανερχόταν σε 71 696,03 ευρώ και σε 145 854,73 ευρώ αντιστοίχως, και ζήτησε από τις εν λόγω αρχές να επανεξετάσουν τις υποθέσεις αυτές, επισημαίνοντας ότι κατ’ αρχήν όλα τα οφειλόμενα ποσά από εκκρεμείς παρατυπίες τα οποία αναγράφονταν στο σημείο 1 του παραρτήματος της επιστολής της 8ης Οκτωβρίου 2019 θα έπρεπε να καταλογιστούν στον εθνικό προϋπολογισμό.
4        Με επιστολή της 11ης Δεκεμβρίου 2019, ο αρμόδιος για την κοινή γεωργική πολιτική ελληνικός οργανισμός πληρωμών, ο Οργανισμός Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΟΠΕΚΕΠΕ) (Ελλάδα), παρέσχε στην Επιτροπή, σε απάντηση προς την επιστολή της 8ης Οκτωβρίου 2019, ορισμένες πληροφορίες σχετικά με την πρόοδο των διαδικασιών που εκκρεμούσαν σε εθνικό επίπεδο για την αντιμετώπιση των επίμαχων περιπτώσεων παρατυπιών. Με την ίδια επιστολή, ο ΟΠΕΚΕΠΕ εξέφρασε αμφιβολίες ως προς τη δυνατότητα εφαρμογής του άρθρου 54 του κανονισμού (EE) 1306/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2013, σχετικά με τη χρηματοδότηση, τη διαχείριση και την παρακολούθηση της κοινής γεωργικής πολιτικής και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΟΚ) αριθ. 352/78, (ΕΚ) αριθ. 165/94, (ΕΚ) αριθ. 2799/98, (ΕΚ) αριθ. 814/2000, (ΕΚ) αριθ. 1290/2005 και (ΕΚ) αριθ. 485/2008 του Συμβουλίου (ΕΕ 2013, L 347, σ. 549), όσον αφορά το ζήτημα των δημοσιονομικών επιπτώσεων των «παλαιών υποθέσεων παρατυπιών» στο πλαίσιο του ΕΓΤΠΕ-Π. Επιπλέον, ο ΟΠΕΚΕΠΕ επισήμανε ότι, όσον αφορά ειδικότερα την υπόθεση 2014/10006, είχε ανακτηθεί από τον λήπτη της ενίσχυσης το ποσό των 13 738,01 ευρώ, ενώ, όσον αφορά την υπόθεση 2014/10019, ο λήπτης της ενίσχυσης την οποία αφορούσε η διαπιστωθείσα παρατυπία είχε ασκήσει έφεση κατά της επιβληθείσας σε αυτόν δημοσιονομικής διόρθωσης ενώπιον του Ελεγκτικού Συνεδρίου (Ελλάδα), η δε διαδικασία ενώπιον του τελευταίου βρισκόταν στο στάδιο προ της έκδοσης αποφάσεως.
5        Με επιστολή της 26ης Φεβρουαρίου 2020, η Επιτροπή κάλεσε τις ελληνικές αρχές σε διμερή σύσκεψη, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 34, παράγραφος 2, του εκτελεστικού κανονισμού 908/2014. Με την επιστολή αυτή, η Επιτροπή επανέλαβε την επί της αρχής θέση της ότι οι ελληνικές αρχές δεν είχαν συμμορφωθεί πλήρως με την υποχρέωσή τους να ανακτήσουν τα οφειλόμενα από παρατυπίες ποσά εντός εύλογου χρονικού διαστήματος. Η Επιτροπή διευκρίνισε επίσης ότι, στο πλαίσιο της αξιολόγησης των επίμαχων υποθέσεων, θεωρούσε, κατά γενικό κανόνα, ότι οι διαδικασίες ανάκτησης είχαν υπερβεί ένα εύλογο χρονικό διάστημα όταν είχαν παρέλθει τέσσερα έτη, στην περίπτωση διοικητικών διαδικασιών, και οκτώ έτη, στην περίπτωση δικαστικών διαδικασιών, από την πρώτη διοικητική ή δικαστική πράξη διαπίστωσης της παρατυπίας. Προσέθεσε ότι, στις υποθέσεις αυτές, εφόσον η ανάκτηση των εκκρεμών οφειλών δεν φαινόταν να μπορεί ευλόγως να αναμένεται στο εγγύς μέλλον, το κράτος μέλος υποχρεούνταν να δηλώσει τα οφειλόμενα ποσά ως μη ανακτήσιμα και είτε να περατώσει την υπόθεση παρατυπίας βάσει του άρθρου 5, παράγραφος 1, του κανονισμού 1681/94 και να επιστρέψει το οφειλόμενο ποσό στον προϋπολογισμό της Ένωσης είτε να ζητήσει από την Επιτροπή, μέσω ειδικής ανακοίνωσης, σύμφωνα με το άρθρο 5, παράγραφος 2, του ίδιου κανονισμού, να επωμιστεί την οικονομική ζημία. Τέλος, σε περίπτωση που οι ελληνικές αρχές αποφάσιζαν να κάνουν χρήση της δυνατότητας αυτής, η Επιτροπή τις καλούσε να αποστείλουν την αίτησή τους για κάθε επιμέρους υπόθεση πριν από τη διμερή σύσκεψη.
6        Με επιστολή της 5ης Ιουνίου 2020, ο ΟΠΕΚΕΠΕ διαβίβασε στην Επιτροπή ορισμένες συμπληρωματικές πληροφορίες σχετικά με τις επίμαχες υποθέσεις.
7        Στις 29 Ιουνίου 2020 οι διάδικοι πραγματοποίησαν διμερή σύσκεψη.
8        Στις 11 Αυγούστου 2020 η Επιτροπή διαβίβασε στις ελληνικές αρχές πρακτικά στα οποία συνοψίζονταν τα βασικά σημεία της σύσκεψης της 29ης Ιουνίου 2020. Στα πρακτικά αυτά αναγραφόταν ότι οι ελληνικές αρχές είχαν θέσει ζήτημα εφαρμογής του κανονισμού 1681/94 στην υπόθεση 2014/10006 και στην υπόθεση 2014/10019 και ότι συμφώνησαν με την Επιτροπή να εγείρουν εγγράφως το ζήτημα αυτό.
9        Με επιστολή της 3ης Νοεμβρίου 2020, οι ελληνικές αρχές διαβίβασαν στην Επιτροπή συμπληρωματικές πληροφορίες. Με την επιστολή αυτή, υποστήριξαν ότι το άρθρο 23 του κανονισμού (ΕΟΚ) 4253/88 του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 1988, για τις διατάξεις εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2052/88 όσον αφορά τον συντονισμό των παρεμβάσεων των διαφόρων διαρθρωτικών ταμείων μεταξύ τους καθώς και με τις παρεμβάσεις της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και των λοιπών υφιστάμενων χρηματοδοτικών οργάνων (ΕΕ 1988, L 374, σ. 1), καθώς και ο κανονισμός 1681/94 δεν μπορούσαν να εφαρμοστούν στις επίμαχες υποθέσεις, δεδομένου ότι οι κανονισμοί αυτοί είχαν καταργηθεί. Τέλος, οι ελληνικές αρχές υπενθύμισαν ότι ο κανονισμός (ΕΚ) 1828/2006 της Επιτροπής, της 8ης Δεκεμβρίου 2006, για τη θέσπιση κανόνων σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 του Συμβουλίου περί καθορισμού γενικών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το Ταμείο Συνοχής και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1080/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΕ 2006, L 371, σ. 1), ο οποίος αντικατέστησε τον κανονισμό 1681/94, προβλέπει ρητώς, στο άρθρο 54, ότι οι διατάξεις του τελευταίου αυτού κανονισμού εξακολουθούν να εφαρμόζονται για τις παρεμβάσεις που εγκρίνονται δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) 1260/1999 του Συμβουλίου, της 21ης Ιουνίου 1999, περί γενικών διατάξεων για τα διαρθρωτικά Ταμεία (ΕΕ 1999, L 161, σ. 1). Ωστόσο, κατά την Ελληνική Δημοκρατία, τα έργα ως προς τα οποία σημειώθηκαν οι παρατυπίες τις οποίες αφορά η έρευνα της Επιτροπής δεν είχαν εγκριθεί δυνάμει του κανονισμού 1260/1999 ή μεταγενέστερου κανονισμού.
10      Με επιστολή της 15ης Ιανουαρίου 2021, η Επιτροπή επιβεβαίωσε την παραλαβή των παρατηρήσεων που είχαν υποβληθεί μετά τη σύσκεψη της 29ης Ιουνίου 2020 και κάλεσε τις ελληνικές αρχές να παράσχουν κάθε χρήσιμη συμπληρωματική πληροφορία, επισημαίνοντας παράλληλα ότι ενέμενε στη θέση της ότι o χειρισμός των υποθέσεων παρατυπιών τις οποίες αφορούσε η έρευνα RDO/2019/005/GR δεν ήταν σύμφωνος με το δίκαιο της Ένωσης.
11      Με επιστολή της 12ης Μαρτίου 2021, οι ελληνικές αρχές αναθεώρησαν προς τα άνω το οφειλόμενο ως προς την υπόθεση 2014/10006 ποσό, το οποίο ανερχόταν πλέον, όσον αφορά τη συμμετοχή από τον προϋπολογισμό της Ένωσης, σε 119 492,83 ευρώ αντί 71 696,03 ευρώ.
12      Με επιστολή της 16ης Ιουνίου 2021, η Επιτροπή έλαβε υπόψη το επικαιροποιημένο ποσό, εμμένοντας παράλληλα στη θέση της, όπως αυτή εκτίθεται στην από 15 Ιανουαρίου 2021 επιστολή της. Επιπλέον, διευκρίνισε ότι το ανακτηθέν ποσό των 13 738,01 ευρώ θα έπρεπε να επιστραφεί στον προϋπολογισμό της Ένωσης, ενώ, όσον αφορά το εναπομένον οφειλόμενο ποσό, οι ελληνικές αρχές θα έπρεπε να δηλώσουν εάν είχαν την πρόθεση να ζητήσουν την περάτωση της υπόθεσης σύμφωνα με το άρθρο 5, παράγραφος 2, του κανονισμού 1681/94 και, στην περίπτωση αυτή, να επιβεβαιώσουν, παρέχοντας σχετικές αποδείξεις, ότι τα περιουσιακά στοιχεία του λήπτη δεν επαρκούσαν για την κάλυψη του οφειλόμενου παράτυπου ποσού.
13      Με επιστολή της 17ης Σεπτεμβρίου 2021, οι ελληνικές αρχές διαβίβασαν επικαιροποιημένες πληροφορίες σχετικά με την πρόοδο των σχετικών διαδικασιών. Όσον αφορά την υπόθεση 2014/10006, επισήμαναν ότι η νομοθεσία που θεσπίστηκε λόγω της πανδημίας της νόσου COVID‑19 εμπόδιζε την επίσπευση αναγκαστικής εκτέλεσης εις βάρος του λήπτη της επίμαχης παρέμβασης και, για τον λόγο αυτόν, ζήτησαν παράταση της προθεσμίας προκειμένου να υπάρξει πρόοδος στις διαδικασίες ανάκτησης.
14      Με επιστολή της 15ης Φεβρουαρίου 2022, η Επιτροπή γνωστοποίησε στην Ελληνική Δημοκρατία τα πορίσματά της. Ειδικότερα, η Επιτροπή πρότεινε τον αποκλεισμό από την ενωσιακή χρηματοδότηση του συνολικού ποσού των 265 347,56 ευρώ για τις υποθέσεις παρατυπιών 2014/10006 και 2014/10019, επισημαίνοντας στις ελληνικές αρχές την προβλεπόμενη από το άρθρο 40 του εκτελεστικού κανονισμού 908/2014 δυνατότητα προσφυγής στο όργανο συμβιβασμού και εφιστώντας παράλληλα την προσοχή τους στις προϋποθέσεις παραδεκτού της αίτησης συμβιβασμού. Η Επιτροπή διευκρίνισε επίσης ότι, σύμφωνα με το άρθρο 54, παράγραφος 5, στοιχείο γʹ, του κανονισμού 1306/2013, η ίδια έχει δικαίωμα να εκδίδει εκτελεστικές πράξεις για να αποκλείσει από την ενωσιακή χρηματοδότηση τα ποσά που βαρύνουν τον προϋπολογισμό της Ένωσης εάν θεωρεί ότι η παρατυπία ή η μη ανάκτηση είναι αποτέλεσμα παρατυπίας ή αμέλειας που μπορεί να καταλογιστεί στις διοικητικές αρχές ή σε άλλον επίσημο φορέα του κράτους μέλους.
15      Η Ελληνική Δημοκρατία δεν έκανε χρήση της δυνατότητας προσφυγής στο όργανο συμβιβασμού.
16      Στις 15 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση περί αποκλεισμού από την ενωσιακή χρηματοδότηση του συνολικού ποσού των 265 347,56 ευρώ για τις υποθέσεις παρατυπιών 2014/10006 και 2014/10019.
17      Με επιστολή της 14ης Δεκεμβρίου 2022, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (Ελλάδα) κοινοποίησε στο Νομικό Συμβούλιο του Κράτους (Ελλάδα) αντίγραφο της αποφάσεως 389/2022 του Ελεγκτικού Συνεδρίου, της 10ης Μαρτίου 2022, με την οποία το δικαστήριο αυτό μεταρρύθμισε, λόγω παραβίασης της αρχής της αναλογικότητας, την πράξη καταλογισμού που είχε εκδοθεί εις βάρος του φορέα της επένδυσης στην υπόθεση 2014/10019, μειώνοντας το ποσό του καταλογισμού από 187 527,51 ευρώ (όπερ αντιστοιχεί σε συμμετοχή από τον προϋπολογισμό της Ένωσης ύψους 145 854,73 ευρώ και σε εθνική συμμετοχή ύψους 41 672,78 ευρώ) σε 62 509,16 ευρώ (όπερ αντιστοιχεί σε συμμετοχή από τον προϋπολογισμό της Ένωσης ύψους 48 619,63 ευρώ και σε εθνική συμμετοχή ύψους 13 889,53 ευρώ).
Αιτήματα των διαδίκων
18      Η Ελληνική Δημοκρατία ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:
–        να ακυρώσει την προσβαλλόμενη απόφαση·
–        άλλως και επικουρικώς, να ακυρώσει την προσβαλλόμενη απόφαση κατά το ποσό που αντιστοιχεί στο ακυρωθέν από το Ελεγκτικό Συνέδριο μέρος του καταλογισμού στην υπόθεση 2014/10019, δηλαδή να περιοριστεί ο σχετικός καταλογισμός για την υπόθεση αυτή από το ποσό των 145 854,73 ευρώ στο ποσό των 48 619,63 ευρώ·
–        να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.
19      Η Επιτροπή ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:
–        να απορρίψει την προσφυγή ως αβάσιμη·
–        να καταδικάσει την Ελληνική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.
Σκεπτικό
20      Προς στήριξη της προσφυγής της, η Ελληνική Δημοκρατία προβάλλει δύο λόγους ακυρώσεως, εκ των οποίων ο μεν πρώτος αφορά έλλειψη νομικής βάσης για τον καταλογισμό των επίδικων ποσών και παραβίαση της αρχής της ασφάλειας δικαίου, ο δε δεύτερος πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως κατά το μέρος που η Επιτροπή έκρινε ότι οι ελληνικές αρχές δεν είχαν επιδείξει επιμέλεια κατά τον χειρισμό της υπόθεσης 2014/10019, πλάνη η οποία συνεπάγεται ότι ο καταλογισμός του ποσού των 145 854,73 ευρώ στον εθνικό προϋπολογισμό είναι δυσανάλογος.
21      Πριν από την εξέταση των λόγων αυτών, πρέπει να εξεταστεί η προβληθείσα από την Επιτροπή ένσταση απαραδέκτου, η οποία στηρίζεται στο ότι η Ελληνική Δημοκρατία προέβαλε με το υπόμνημα απαντήσεως δύο νέους ισχυρισμούς.
Επί της προβληθείσας από την Επιτροπή ενστάσεως απαραδέκτου σχετικά με ορισμένους ισχυρισμούς
22      Με το υπόμνημα απαντήσεως, η Ελληνική Δημοκρατία υποστηρίζει ότι η Επιτροπή ουδέποτε έλαβε θέση, είτε κατά την προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία είτε με την προσβαλλόμενη απόφαση, επί του ζητήματος αν ο κανονισμός 1681/94 και ο κανονισμός 1306/2013 έχουν εφαρμογή στις «παλαιές υποθέσεις παρατυπιών» στο πλαίσιο του ΕΓΤΠΕ-Π. Κατά την Ελληνική Δημοκρατία, η σιωπή αυτή της Επιτροπής συνιστά, αφενός, παραβίαση της αρχής της καλόπιστης συνεργασίας και προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας και, αφετέρου, έλλειψη αιτιολογίας. Η Ελληνική Δημοκρατία επανέλαβε τη θέση αυτήν κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση.
23      Η Επιτροπή αμφισβητεί το παραδεκτό της ανωτέρω επιχειρηματολογίας.
24      Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι, κατά το άρθρο 84, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, κατά τη διάρκεια της δίκης απαγορεύεται η προβολή νέων ισχυρισμών, εκτός αν στηρίζονται σε νομικά και πραγματικά στοιχεία που ανέκυψαν κατά τη διαδικασία. Εντούτοις, ισχυρισμός ή επιχείρημα που αποτελεί ανάπτυξη ισχυρισμού που προβλήθηκε προηγουμένως με το εισαγωγικό δικόγραφο και συνδέεται στενά με τον ισχυρισμό αυτόν πρέπει να κρίνεται παραδεκτός (πρβλ. απόφαση της 5ης Μαρτίου 2024, Kočner κατά Ευρωπόλ, C‑755/21 P, EU:C:2024:202, σκέψη 41 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Επιπλέον, κατά πάγια νομολογία, η έλλειψη ή η ανεπάρκεια αιτιολογίας αποτελεί παράβαση ουσιώδους τύπου, κατά την έννοια του άρθρου 263 ΣΛΕΕ, και συνιστά λόγο δημοσίας τάξεως τον οποίο ο δικαστής της Ένωσης μπορεί, και μάλιστα πρέπει, να ερευνά αυτεπαγγέλτως (απόφαση της 20ής Μαρτίου 1959, Nold κατά Ανωτάτης Αρχής, 18/57, EU:C:1959:6, σ. 115· βλ., επίσης, απόφαση της 2ας Δεκεμβρίου 2009, Επιτροπή κατά Ιρλανδίας κ.λπ., C‑89/08 P, EU:C:2009:742, σκέψη 34 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία· απόφαση της 15ης Ιουνίου 2017, Ισπανία κατά Επιτροπής, C‑279/16 P, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2017:461, σκέψη 22).
25      Εν προκειμένω, αφενός, ως προς τον ισχυρισμό περί παραβίασης της αρχής της καλόπιστης συνεργασίας και περί προσβολής των δικαιωμάτων άμυνας, ο ισχυρισμός αυτός δεν στηρίζεται σε πραγματικά ή νομικά στοιχεία που ανέκυψαν κατά τη διαδικασία.
26      Επιπλέον, η προβαλλόμενη παραβίαση της αρχής της καλόπιστης συνεργασίας και η προβαλλόμενη προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας δεν μπορούν, εν τοις πράγμασι, να θεωρηθούν ως νομικά επιχειρήματα που προβάλλονται προς στήριξη του πρώτου ή του δευτέρου λόγου ακυρώσεως, αλλά πρέπει να θεωρηθούν ότι αποτελούν αυτοτελή σε σχέση με αυτούς νομικό λόγο, δεδομένου ότι καθεμία από τις αρχές και καθένα από τα δικαιώματα των οποίων γίνεται επίκληση διαφέρουν ουσιωδώς μεταξύ τους ως προς το περιεχόμενό τους και στηρίζονται σε διαφορετικά νομικά θεμέλια. Πράγματι, η παραβίαση της αρχής της καλόπιστης συνεργασίας και η προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας συνιστούν διαδικαστική πλημμέλεια, ενώ ο πρώτος και ο δεύτερος λόγος αφορούν την ορθότητα της προσβαλλομένης αποφάσεως.
27      Ως εκ τούτου, το Γενικό Δικαστήριο κρίνει ότι ο ισχυρισμός περί παραβίασης της αρχής της καλόπιστης συνεργασίας και περί προσβολής των δικαιωμάτων άμυνας αποτελεί λόγο ακυρώσεως ανεξάρτητο από τον πρώτο και τον δεύτερο λόγο, ο οποίος πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος σύμφωνα με τις αρχές που εκτίθενται στη σκέψη 24 ανωτέρω.
28      Αφετέρου, ως προς τον ισχυρισμό περί έλλειψης αιτιολογίας, υπενθυμίζεται ότι, δυνάμει της νομολογίας που παρατίθεται στη σκέψη 24 ανωτέρω, δεδομένου ότι πρόκειται περί λόγου δημοσίας τάξεως, το Γενικό Δικαστήριο μπορεί να αποφανθεί επ’ αυτού χωρίς να χρειάζεται να εξετάσει αν πληροί τις απαιτήσεις του άρθρου 84, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας (αποφάσεις της 20ής Ιουλίου 2017, Badica και Kardiam κατά Συμβουλίου, T‑619/15, EU:T:2017:532, σκέψη 43, και της 6ης Δεκεμβρίου 2023, Kopřiva-Horák κατά Επιτροπής, T‑731/21, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2023:785, σκέψη 40· πρβλ., επίσης, απόφαση της 20ής Φεβρουαρίου 1997, Επιτροπή κατά Daffix, C‑166/95 P, EU:C:1997:73, σκέψεις 24 και 25). Επομένως, ο λόγος αυτός είναι παραδεκτός.
29      Πρέπει να εξεταστεί κατ’ αρχάς ο λόγος ακυρώσεως που αφορά έλλειψη αιτιολογίας της προσβαλλομένης αποφάσεως και, στη συνέχεια, να εξεταστούν ο πρώτος και ο δεύτερος λόγος ακυρώσεως.
Επί του βασίμου του λόγου ακυρώσεως με τον οποίο προβάλλεται έλλειψη αιτιολογίας
30      Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι, κατά πάγια νομολογία σχετική με την υποχρέωση αιτιολογήσεως, η οποία προβλέπεται στο άρθρο 296, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ και υπενθυμίζεται στο άρθρο 41, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η αιτιολογία των νομικών πράξεων πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στη φύση της οικείας πράξεως και να εκθέτει με σαφήνεια και χωρίς αμφισημία τη συλλογιστική του θεσμικού οργάνου που την εξέδωσε, ώστε να παρέχεται η δυνατότητα στους μεν ενδιαφερομένους να γνωρίζουν τους λόγους για τους οποίους ελήφθη το μέτρο, στο δε αρμόδιο δικαιοδοτικό όργανο να ασκήσει τον έλεγχό του [βλ. απόφαση της 30ής Απριλίου 2019, Ιταλία κατά Συμβουλίου (Αλιευτική ποσόστωση για τον ξιφία της Μεσογείου), C‑611/17, EU:C:2019:332, σκέψη 40 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία]. Εξάλλου, η έκταση της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως πρέπει να εκτιμάται με γνώμονα τις συγκεκριμένες περιστάσεις, ιδίως δε το περιεχόμενο της πράξεως, τη φύση των παρατιθέμενων στοιχείων της αιτιολογίας και το συμφέρον που έχει ενδεχομένως ο αποδέκτης για παροχή εξηγήσεων (βλ. απόφαση της 22ας Απριλίου 2016, Ιρλανδία και Aughinish Alumina κατά Επιτροπής, T‑50/06 RENV II και T‑69/06 RENV II, EU:T:2016:227, σκέψη 99 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Ειδικότερα, μια βλαπτική πράξη είναι επαρκώς αιτιολογημένη εφόσον έχει εκδοθεί εντός πλαισίου το οποίο είναι γνωστό στον ενδιαφερόμενο και το οποίο του παρέχει τη δυνατότητα να αντιληφθεί το περιεχόμενο του ληφθέντος εις βάρος του μέτρου (απόφαση της 29ης Μαΐου 2024, Portigon κατά ΕΣΕ, T‑360/21, EU:T:2024:332, σκέψη 179).
31      Εξάλλου, η αιτιολογία δεν απαιτείται να παραθέτει εξαντλητικά όλα τα κρίσιμα πραγματικά και νομικά στοιχεία, καθόσον το ζήτημα αν η αιτιολογία μιας πράξεως πληροί τις απαιτήσεις του άρθρου 296 ΣΛΕΕ πρέπει να εκτιμάται με γνώμονα όχι μόνον το γράμμα της, αλλά και το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται, καθώς και το σύνολο των κανόνων δικαίου που διέπουν τον σχετικό τομέα (βλ. απόφαση της 6ης Σεπτεμβρίου 2006, Πορτογαλία κατά Επιτροπής, C‑88/03, EU:C:2006:511, σκέψη 88 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Επιπλέον, η μνεία της νομικής βάσης μιας πράξεως εκδοθείσας από θεσμικό όργανο πρέπει να θεωρείται, κατ’ αρχήν, ως ελάχιστο στοιχείο με το οποίο μπορεί να ικανοποιηθεί η απαίτηση αιτιολογήσεως, δεδομένου ότι το θεσμικό όργανο πρέπει να συνδέσει την εκδοθείσα πράξη με μια διάταξη του δικαίου της Ένωσης η οποία το εξουσιοδοτεί προς έκδοση της πράξεως (πρβλ. απόφαση της 1ης Οκτωβρίου 2009, Επιτροπή κατά Συμβουλίου, C‑370/07, EU:C:2009:590, σκέψη 52).
32      Εν προκειμένω, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει, πρώτον, ότι από το γράμμα της προσβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι αυτή εκδόθηκε βάσει του άρθρου 52, παράγραφος 1, και του άρθρου 54, παράγραφος 5, του κανονισμού 1306/2013, η δε αιτιολογική σκέψη 3 της προσβαλλομένης αποφάσεως εκθέτει το περιεχόμενο των διατάξεων αυτών. Επιπλέον, στις αιτιολογικές σκέψεις 1 και 2 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή παρέθεσε τις διατάξεις του άρθρου 5, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού 1681/94 και μνημόνευσε το άρθρο 23, παράγραφος 1, τρίτη περίπτωση, του κανονισμού 4253/88, εκδηλώνοντας ως εκ τούτου σαφώς την πρόθεσή της να εφαρμόσει τους κανόνες που θέτουν οι διατάξεις αυτές.
33      Δεύτερον, η Επιτροπή εξέθεσε, στις αιτιολογικές σκέψεις 5 έως 15 της προσβαλλομένης αποφάσεως, τις συγκεκριμένες περιστάσεις και το πλαίσιο εντός του οποίου εξέδωσε την εν λόγω απόφαση. Ειδικότερα, στην αιτιολογική σκέψη 5, γίνεται ρητή μνεία της επιστολής διαπιστώσεων της 8ης Οκτωβρίου 2019, καθώς και της έρευνας που κινήθηκε σχετικά με διάφορες περιπτώσεις προβαλλόμενων παρατυπιών, μεταξύ των οποίων οι υποθέσεις 2014/10006 και 2014/10019. Στη συνέχεια, στην αιτιολογική σκέψη 9 μνημονεύεται η διαδικασία εκατέρωθεν ακροάσεως με τον ΟΠΕΚΕΠΕ που ακολούθησε. Στις αιτιολογικές σκέψεις 11 έως 15, η προσβαλλόμενη απόφαση προσδιορίζει επίσης επακριβώς τις διαπραχθείσες παρατυπίες και τα σχετικά ποσά. Ειδικότερα, όσον αφορά την υπόθεση 2014/10006, η Επιτροπή έκρινε ότι, «[δ]εδομένου ότι η διαδικασία ανάκτησης [βρισκόταν] ακόμη σε εξέλιξη, 11 έτη μετά τον εντοπισμό της παρατυπίας, το μερίδιο του [ΕΓΤΠΕ-Π] από το μη ανακτήσιμο ποσό ύψους 119 492,83 [ευρώ έπρεπε να επιστραφεί] στον προϋπολογισμό της Ένωσης με επακόλουθη περάτωση της υπόθεσης […]». Όσον αφορά την υπόθεση 2014/10019, η Επιτροπή έκρινε ότι, «[λαμβανομένου] υπόψη ότι η ανάκτηση [είχε αρχίσει] 10 έτη μετά τον εντοπισμό της παρατυπίας, καθώς και ότι η υπόθεση [εξακολουθούσε] να εκκρεμεί 20 έτη μετά τον εντοπισμό της παρατυπίας, ή 15 έτη με βάση την ημερομηνία διαπίστωσης στις 11 Νοεμβρίου 2004, όταν απεστάλησαν στον δικαιούχο τα οριστικά αποτελέσματα των επαληθεύσεων, το ανεξόφλητο παράτυπο ποσό των 145 854,73 [ευρώ έπρεπε] να επιστραφεί στον προϋπολογισμό της Ένωσης».
34      Κατόπιν των προεκτεθέντων, διαπιστώνεται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση περιέχει όλα τα κρίσιμα στοιχεία βάσει των οποίων η μεν Ελληνική Δημοκρατία μπορούσε να εκτιμήσει αν ήταν σκόπιμο να ασκήσει προσφυγή προκειμένου να αμφισβητήσει λυσιτελώς την ουσιαστική νομιμότητα της αποφάσεως αυτής, το δε Γενικό Δικαστήριο μπορεί να ασκήσει τον έλεγχό του, όπερ συνεπάγεται ότι η Επιτροπή παρέσχε στην Ελληνική Δημοκρατία επαρκή αιτιολογία.
35      Πρέπει επίσης να υπομνησθεί ότι η αιτιολόγηση μιας αποφάσεως συνίσταται στη ρητή διατύπωση των λόγων στους οποίους στηρίζεται η απόφαση αυτή και αποτελεί ουσιώδη τύπο που πρέπει να διακρίνεται από το ζήτημα του βασίμου της αιτιολογίας, δεδομένου ότι το τελευταίο αυτό ζήτημα αφορά την ουσιαστική νομιμότητα της επίδικης πράξεως. Επομένως, αν η αιτιολογία δεν είναι τεκμηριωμένη ή ενέχει σφάλματα, οι πλημμέλειες αυτές πλήττουν την ουσιαστική νομιμότητα της αποφάσεως, αλλά όχι την αιτιολογία της (αποφάσεις της 22ας Μαρτίου 2001, Γαλλία κατά Επιτροπής, C‑17/99, EU:C:2001:178, σκέψη 35, της 29ης Ιουνίου 2023, TUIfly κατά Επιτροπής, C‑763/21 P, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2023:528, σκέψη 55, και διάταξη της 28ης Φεβρουαρίου 2024, Ελλάδα κατά Επιτροπής, C‑797/22 P, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2024:174, σκέψη 16). Ως εκ τούτου, το ζήτημα αν η Επιτροπή στηρίχθηκε σε εσφαλμένη νομική βάση για την έκδοση της προσβαλλομένης αποφάσεως δεν αφορά την αιτιολογία της εν λόγω αποφάσεως, αλλά την εκτίμηση της νομιμότητας της αιτιολογίας της, και θα εξεταστεί κατωτέρω στο πλαίσιο του πρώτου λόγου ακυρώσεως.
36      Επομένως, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος ο λόγος ακυρώσεως ο οποίος αφορά ανεπαρκή αιτιολογία της προσβαλλομένης αποφάσεως.
Επί του πρώτου λόγου ακυρώσεως, με τον οποίο προβάλλεται έλλειψη νομικής βάσης για τον καταλογισμό των επίδικων ποσών και παραβίαση της αρχής της ασφάλειας δικαίου
37      Ο πρώτος λόγος ακυρώσεως αφορά έλλειψη νομικής βάσης, κατά το μέρος που η Επιτροπή στηρίχθηκε σε διατάξεις οι οποίες δεν είναι πλέον σε ισχύ ή δεν έχουν εφαρμογή εν προκειμένω. Η Ελληνική Δημοκρατία υποστηρίζει ότι η Επιτροπή παραβίασε, κατ’ αυτόν τον τρόπο, και την αρχή της ασφάλειας δικαίου.
38      Ο πρώτος λόγος ακυρώσεως αποτελείται από δύο σκέλη. Με το πρώτο σκέλος, η Ελληνική Δημοκρατία προσάπτει, κατ’ ουσίαν, στην Επιτροπή ότι κακώς εφάρμοσε τους ουσιαστικούς κανόνες του άρθρου 5, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού 1681/94, με αποτέλεσμα η προσβαλλόμενη απόφαση να πάσχει πλάνη περί το δίκαιο. Με το δεύτερο σκέλος, η Ελληνική Δημοκρατία προσάπτει στην Επιτροπή ότι υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο διότι χρησιμοποίησε ως νομική βάση της προσβαλλομένης αποφάσεως το άρθρο 52, παράγραφος 1, και το άρθρο 54, παράγραφος 5, του κανονισμού 1306/2013, ο οποίος δεν έχει εφαρμογή στις «παλαιές υποθέσεις παρατυπιών» στο πλαίσιο του ΕΓΤΠΕ-Π.
39      Υπενθυμίζεται κατ’ αρχάς ότι τα κράτη μέλη υπέχουν, δυνάμει του άρθρου 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ, γενική υποχρέωση επιμέλειας, η οποία επιβάλλει στην εθνική διοικητική αρχή να ελέγχει τη νομιμότητα των πληρωμών τις οποίες διενεργεί και οι οποίες βαρύνουν τον προϋπολογισμό της Ένωσης και να λαμβάνει αμελλητί τα μέτρα για την αποκατάσταση των παρατυπιών (βλ. απόφαση της 8ης Μαΐου 2024, Finanzprokuratur, C‑734/22, EU:C:2024:395, σκέψη 31 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
40      Αυτή η γενική υποχρέωση επιμέλειας αφορά ειδικότερα τη χρηματοδότηση της κοινής γεωργικής πολιτικής. Πράγματι, μετά την πάροδο ορισμένου χρόνου, υπάρχει κίνδυνος η ανάκτηση των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών να καταστεί περίπλοκη ή αδύνατη, λόγω διαφόρων περιστάσεων, όπως, μεταξύ άλλων, η παύση δραστηριοτήτων ή η απώλεια λογιστικών εγγράφων (βλ. απόφαση της 11ης Οκτωβρίου 1990, Ιταλία κατά Επιτροπής, C‑34/89, EU:C:1990:353, σκέψη 12 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία· απόφαση της 21ης Ιανουαρίου 1999, Γερμανία κατά Επιτροπής, C‑54/95, EU:C:1999:11, σκέψη 177· βλ., επίσης, απόφαση της 8ης Μαρτίου 2023, Βουλγαρία κατά Επιτροπής, T‑235/21, EU:T:2023:105, σκέψη 88 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
41      Εντούτοις, κατά πάγια νομολογία, πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη η απαίτηση να είναι βέβαιες και προβλέψιμες οι οικονομικές σχέσεις μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών. Ειδικότερα, αν η Επιτροπή προτίθεται να προσδώσει δημοσιονομικά αποτελέσματα στην αδράνεια ή την παράλειψη των εθνικών αρχών κατά την εκτέλεση των υποχρεώσεων που υπέχουν από το δίκαιο της Ένωσης, η βεβαιότητα και η προβλεψιμότητα των οικονομικών σχέσεων επιβάλλουν να αναφέρει σαφώς η Επιτροπή αυτό που προσάπτει στις εθνικές αρχές και να συναγάγει τις δημοσιονομικές συνέπειες της παράβασης μόνο μετά την πάροδο εύλογης προθεσμίας (βλ. απόφαση της 11ης Οκτωβρίου 1990, Ιταλία κατά Επιτροπής, C‑34/89, EU:C:1990:353, σκέψη 14 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
42      Τέλος, υπενθυμίζεται ότι, μολονότι η τήρηση των αρχών που διέπουν τη διαχρονική εφαρμογή του δικαίου καθώς και οι επιταγές που απορρέουν από τις αρχές της ασφάλειας δικαίου και της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης επιβάλλουν την εφαρμογή των ουσιαστικών κανόνων που ίσχυαν κατά τον χρόνο των επίμαχων πραγματικών περιστατικών ακόμη και αν οι κανόνες αυτοί έχουν παύσει να ισχύουν κατά τον χρόνο έκδοσης μιας πράξεως από το θεσμικό όργανο της Ένωσης, αντιθέτως, η διάταξη η οποία συνιστά τη νομική βάση μιας πράξεως και η οποία εξουσιοδοτεί το θεσμικό όργανο της Ένωσης να εκδώσει την οικεία πράξη πρέπει να τελεί σε ισχύ κατά τον χρόνο έκδοσης της πράξεως αυτής. Ομοίως, η διαδικασία έκδοσης της πράξεως αυτής πρέπει να διεξάγεται σύμφωνα με τους κανόνες που ισχύουν κατά τον χρόνο της εν λόγω έκδοσης (βλ. αποφάσεις της 14ης Ιουνίου 2016, Επιτροπή κατά McBride κ.λπ., C‑361/14 P, EU:C:2016:434, σκέψη 40 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία, και της 11ης Ιανουαρίου 2024, Eurobolt κ.λπ. κατά Επιτροπής και Stafa Group, C‑517/22 P, EU:C:2024:9, σκέψη 82 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
43      Μετά την υπόμνηση των αρχών αυτών, το Γενικό Δικαστήριο πρέπει να εξετάσει κατ’ αρχάς το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου ακυρώσεως και, στη συνέχεια, το πρώτο σκέλος του λόγου αυτού.
Επί του δευτέρου σκέλους, με το οποίο προβάλλεται ότι η Επιτροπή παρανόμως επικαλέστηκε ως νομική βάση της προσβαλλομένης αποφάσεως το άρθρο 52, παράγραφος 1, και το άρθρο 54, παράγραφος 5, του κανονισμού 1306/2013 και ότι παρανόμως επίσης επικαλέστηκε, ως ουσιαστικό κανόνα εφαρμοστέο στις εξεταζόμενες εν προκειμένω υποθέσεις, το άρθρο 23 του κανονισμού 4253/88
44      Κατά πρώτον, προς στήριξη μιας πρώτης αιτιάσεως, η Ελληνική Δημοκρατία υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι η προσβαλλόμενη απόφαση πάσχει έλλειψη νομικής βάσης υπό την έννοια ότι, αφού οι κανόνες που προβλέπει ο κανονισμός 1306/2013 αφορούν το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων (ΕΓΤΕ) και το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ), οι κανόνες αυτοί δεν μπορούν να εφαρμοστούν καθ’ ύλην σε διαφορετικό, κατά την άποψή της, Ταμείο, ήτοι στο Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΕΓΤΠΕ). Η Ελληνική Δημοκρατία ισχυρίζεται, προς στήριξη της συλλογιστικής της, ότι δεν υφίσταται καμία σχέση διαδοχής μεταξύ του ΕΓΤΠΕ‑Π, αφενός, και του ΕΓΤΕ και του ΕΓΤΑΑ, αφετέρου, δεδομένου ότι η απλή «χρονική διαδοχή» δεν παράγει κανένα έννομο αποτέλεσμα, σε αντίθεση με τη νομική διαδοχή, η οποία όμως δεν συντρέχει στην προκειμένη περίπτωση.
45      Συναφώς, η Ελληνική Δημοκρατία υποστηρίζει ότι, δεδομένου ότι οι κανόνες που προβλέπει ο κανονισμός 1306/2013 εφαρμόζονται μόνον ως προς το ΕΓΤΕ και το ΕΓΤΑΑ, σύμφωνα με το άρθρο 3 του κανονισμού αυτού, οι κανόνες του άρθρου 54 του κανονισμού 1306/2013 ουδόλως έχουν εφαρμογή στις δαπάνες του πρώην ΕΓΤΠΕ-Π, στο πλαίσιο του οποίου χρηματοδοτήθηκαν τα έργα τα οποία αφορούσαν οι υποθέσεις 2014/10006 και 2014/10019.
46      Κατά δεύτερον, προς στήριξη μιας δεύτερης αιτιάσεως, η Ελληνική Δημοκρατία υποστηρίζει κατ’ ουσίαν ότι, εν πάση περιπτώσει, ο κανονισμός 1306/2013 δεν περιέχει ουσιαστικό κανόνα του οποίου η παράβαση να πρέπει να αποδειχθεί προκειμένου να διαπιστωθεί η ύπαρξη παρατυπίας. Κατά την Ελληνική Δημοκρατία, ελλείψει τέτοιου ουσιαστικού κανόνα, οι κανόνες του κανονισμού 1306/2013 οι οποίοι έχουν διαδικαστικό χαρακτήρα και οι οποίοι μνημονεύονται στην προσβαλλόμενη απόφαση δεν μπορούν να εφαρμοστούν στην περίπτωσή της, δυνάμει της νομολογίας που απορρέει από την απόφαση της 21ης Σεπτεμβρίου 2016, Επιτροπή κατά Ισπανίας (C‑140/15 P, EU:C:2016:708, σκέψη 95).
47      Ειδικότερα, η Ελληνική Δημοκρατία αμφισβητεί την ορθότητα του επιχειρήματος της Επιτροπής ότι το άρθρο 23 του κανονισμού 4253/88, το οποίο αφορά την υποχρέωση των κρατών μελών να ανακτούν τα κεφάλαια που απωλέσθηκαν λόγω παρατυπίας στον τομέα της χρηματοδοτήσεως της κοινής γεωργικής πολιτικής, έχει εφαρμογή ως ουσιαστικός κανόνας στις εξεταζόμενες εν προκειμένω υποθέσεις, δεδομένου ότι η διάταξη αυτή έχει καταργηθεί.
48      Κατά τρίτον, προς στήριξη μιας τρίτης αιτιάσεως, η Ελληνική Δημοκρατία υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι ο νομοθέτης της Ένωσης δεν προέβλεψε, στον κανονισμό 1306/2013, καμία ειδική μεταβατική διάταξη όσον αφορά την υποχρέωση ανάκτησης των ποσών που καταβλήθηκαν παρατύπως βάσει προγενέστερων νομοθεσιών, σε αντίθεση με τον προηγούμενο κανονισμό (ΕΚ) 1290/2005 του Συμβουλίου, της 21ης Ιουνίου 2005, για τη χρηματοδότηση της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΕΕ 2005, L 209, σ. 1), τούτο δε μολονότι υφίστανται ορισμένες μεταβατικές διατάξεις για άλλους κανόνες ως προς τους οποίους ο νομοθέτης έκρινε ότι έπρεπε να διατηρηθούν σε ισχύ λόγω του ότι είναι ειδικοί. Επομένως, κατά την Ελληνική Δημοκρατία, από την έλλειψη τέτοιων μεταβατικών διατάξεων είναι δυνατόν να συναχθεί ότι δεν υφίσταται καμία νομική διαδοχή μεταξύ του καθεστώτος του πρώην ΕΓΤΠΕ-Π, αφενός, και του ΕΓΤΕ και του ΕΓΤΑΑ, αφετέρου.
49      Η Επιτροπή αντικρούει την ανωτέρω επιχειρηματολογία.
–       Επί της πρώτης αιτιάσεως, με την οποία προβάλλεται πλάνη περί το δίκαιο καθόσον ο κανονισμός 1306/2013 δεν έχει καθ’ ύλην εφαρμογή στις παλαιές δαπάνες του ΕΓΤΠΕ-Π
50      Όπως υποστηρίζει η Ελληνική Δημοκρατία, το γράμμα του άρθρου 52, παράγραφος 1, του κανονισμού 1306/2013, το οποίο αποτελεί, μαζί με το άρθρο 54, παράγραφος 5, του ίδιου κανονισμού, τη νομική βάση της προσβαλλομένης αποφάσεως, όπως επισημάνθηκε στη σκέψη 32 ανωτέρω, φαίνεται να περιορίζει την εφαρμογή της διατάξεως αυτής στις δαπάνες που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 4, παράγραφος 1, και του άρθρου 5 του ίδιου κανονισμού, ήτοι στις δαπάνες του ΕΓΤΕ και του ΕΓΤΑΑ.
51      Εντούτοις, η διάταξη αυτή πρέπει να ερμηνευθεί σε συνδυασμό με το άρθρο 119 του κανονισμού 1306/2013, με το οποίο καταργήθηκε ο κανονισμός 1290/2005. Συγκεκριμένα, η παράγραφος 2 του άρθρου αυτού προβλέπει ότι οι παραπομπές στους κανονισμούς που καταργούνται, συμπεριλαμβανομένου του κανονισμού 1290/2005, νοούνται ως παραπομπές στον κανονισμό 1306/2013 και διαβάζονται σύμφωνα με τον πίνακα αντιστοιχίας του παραρτήματος III του τελευταίου κανονισμού.
52      Εξάλλου, επισημαίνεται ότι, κατά το άρθρο 47, παράγραφος 2, του κανονισμού 1290/2005, ο οποίος κατάργησε τον κανονισμό (ΕΚ) 1258/1999 του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1999, περί χρηματοδοτήσεως της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΕΕ 1999, L 160, σ. 103), ο οποίος ρύθμιζε τα περί ΕΓΤΠΕ, «οι παραπομπές στους καταργούμενους κανονισμούς νοούνται ως παραπομπές στον [κανονισμό 1290/2005] και διαβάζονται σύμφωνα με τον πίνακα αντιστοιχίας που παρατίθεται στο παράρτημα» του τελευταίου αυτού κανονισμού.
53      Υπό τις συνθήκες αυτές, δυνάμει του εν λόγω άρθρου, το περιεχόμενο μιας διατάξεως του κανονισμού 1258/1999 πρέπει να ερμηνεύεται υπό την έννοια ότι ενσωματώνεται σε αντίστοιχη διάταξη του κανονισμού 1290/2005, υπό την προϋπόθεση ότι ο νομοθέτης της Ένωσης έχει καθιερώσει, λόγω του κατ’ ουσίαν πανομοιότυπου περιεχομένου τους, τέτοια ισοδυναμία μεταξύ των δύο οικείων διατάξεων στον πίνακα αντιστοιχίας που προσαρτάται στον κανονισμό 1290/2005.
54      Ομοίως, το περιεχόμενο διατάξεως εφαρμοστέας στο ΕΓΤΑΑ την οποία προέβλεπε ο κανονισμός 1290/2005 πρέπει να θεωρηθεί ότι ενσωματώνεται σε διάταξη του κανονισμού 1306/2013 με αντίστοιχο περιεχόμενο, σύμφωνα με τον πίνακα αντιστοιχίας που περιλαμβάνεται στο παράρτημα III του τελευταίου αυτού κανονισμού.
55      Επομένως, από τον πίνακα αντιστοιχίας που προσαρτάται στον κανονισμό 1290/2005 και από το παράρτημα III του κανονισμού 1306/2013 προκύπτει ότι ο νομοθέτης της Ένωσης καθιέρωσε, αφενός, αντιστοιχία μεταξύ του παλαιού άρθρου 1, παράγραφος 3, του κανονισμού 1258/1999, το οποίο καθόριζε τις αρμοδιότητες του ΕΓΤΠΕ-Π, και του άρθρου 4 του κανονισμού 1290/2005, το οποίο αφορά τις δαπάνες του ΕΓΤΑΑ, και, αφετέρου, αντιστοιχία μεταξύ της τελευταίας αυτής διατάξεως και του άρθρου 5 του κανονισμού 1306/2013, το οποίο επίσης αφορά τις δαπάνες του ΕΓΤΑΑ.
56      Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει ότι πρόθεση του νομοθέτη της Ένωσης ήταν να διασφαλίσει ότι το περιεχόμενο των διατάξεων του κανονισμού 1258/1999 οι οποίες αφορούσαν το ΕΓΤΠΕ-Π θα ενσωματωνόταν στις διατάξεις του κανονισμού 1290/2005 και, στη συνέχεια, στις διατάξεις του κανονισμού 1306/2013 οι οποίες αφορούν το ΕΓΤΑΑ. Ως εκ τούτου, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι οι παλαιές δαπάνες του ΕΓΤΠΕ-Π εξομοιώθηκαν από τον νομοθέτη της Ένωσης με δαπάνες του ΕΓΤΑΑ και εντάχθηκαν στο καθ’ ύλην πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 1306/2013.
57      Συναφώς, η νομολογία έχει ήδη αναγνωρίσει ισοδυναμία μεταξύ, αφενός, του άρθρου 31 και του άρθρου 32, παράγραφος 8, του κανονισμού 1290/2005 και, αφετέρου, του άρθρου 52 και του άρθρου 54, παράγραφος 5, του κανονισμού 1306/2013 (πρβλ. αποφάσεις της 25ης Οκτωβρίου 2017, Ελλάδα κατά Επιτροπής, T‑26/16, EU:T:2017:752, σκέψη 26, και της 19ης Δεκεμβρίου 2019, Ελλάδα κατά Επιτροπής, T‑14/18, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2019:888, σκέψη 2).
58      Κατά συνέπεια, η Επιτροπή δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο στηρίζοντας την προσβαλλόμενη απόφαση στο άρθρο 52, παράγραφος 1, και στο άρθρο 54, παράγραφος 5, του κανονισμού 1306/2013, ενώ η απόφαση αυτή αφορά παλαιές υποθέσεις παρατυπιών σχετικά με τις δαπάνες του ΕΓΤΠΕ-Π. Ως εκ τούτου, η πρώτη αιτίαση πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμη.
–       Επί της δεύτερης αιτιάσεως, με την οποία προβάλλεται πλάνη περί το δίκαιο, κατά το μέρος που η Επιτροπή δεν εφάρμοσε κρίσιμο ουσιαστικό κανόνα
59      Όσον αφορά, κατά πρώτον, το επιχείρημα της Ελληνικής Δημοκρατίας ότι η Επιτροπή δεν στήριξε την προσβαλλόμενη απόφαση σε ουσιαστικό κανόνα προβλεπόμενο στον κανονισμό 1306/2013, αλλά σε διαδικαστικούς κανόνες, από τη νομολογία που παρατίθεται στη σκέψη 42 ανωτέρω προκύπτει ότι η Επιτροπή μπορεί, κατά την έκδοση πράξεως, να εφαρμόσει ουσιαστικό κανόνα προβλεπόμενο από διάταξη της νομοθεσίας της Ένωσης η οποία όμως έχει καταργηθεί κατά την ημερομηνία έκδοσης της πράξεως αυτής, υπό την προϋπόθεση ότι ο εν λόγω ουσιαστικός κανόνας ίσχυε κατά τον χρόνο των επίμαχων πραγματικών περιστατικών.
60      Εν προκειμένω, η προσβαλλόμενη απόφαση αφορά δαπάνες του ΕΓΤΠΕ-Π τις οποίες κατέβαλε η Επιτροπή στις ελληνικές αρχές πριν από την έναρξη ισχύος του κανονισμού 1306/2013.
61      Επομένως, οι ελληνικές αρχές μπορούσαν να υπόκεινται στην υποχρέωση ανάκτησης των ποσών τα οποία αφορά η προσβαλλόμενη απόφαση από τους τελικούς λήπτες τους, από την ημερομηνία κατά την οποία οι εν λόγω αρχές διέθεσαν τα κεφάλαια αυτά, δυνάμει ουσιαστικού κανόνα που ίσχυε κατά τον χρόνο των επίμαχων πραγματικών περιστατικών και, ως εκ τούτου, πριν από την έναρξη ισχύος του κανονισμού 1306/2013.
62      Κατά συνέπεια, η Ελληνική Δημοκρατία αβασίμως προσάπτει στην Επιτροπή ότι δεν παρέπεμψε, για την έκδοση της προσβαλλομένης αποφάσεως, σε ουσιαστικό κανόνα ο οποίος θα έπρεπε να προβλέπει μια τέτοια υποχρέωση ανάκτησης των παράτυπων δαπανών του ΕΓΤΠΕ-Π και ο οποίος θα έπρεπε να περιλαμβάνεται στον κανονισμό 1306/2013.
63      Κατά δεύτερον, η Ελληνική Δημοκρατία δεν μπορεί, για τους ίδιους λόγους, να υποστηρίξει βασίμως ότι η Επιτροπή παρανόμως παρέπεμψε στο άρθρο 23 του κανονισμού 4253/88 για τον λόγο ότι η διάταξη αυτή δεν ίσχυε πλέον κατά την ημερομηνία έκδοσης της προσβαλλομένης αποφάσεως.
64      Πράγματι, το γεγονός και μόνον ότι η διάταξη αυτή δεν ίσχυε πλέον κατά την ημερομηνία έκδοσης της προσβαλλομένης αποφάσεως δεν ήταν ικανό να εμποδίσει την Επιτροπή να διαπιστώσει ότι οι ουσιαστικοί κανόνες που τυχόν περιέχονταν στην εν λόγω διάταξη ήταν κρίσιμοι και είχαν εφαρμογή στα πραγματικά περιστατικά της υπό κρίση υπόθεσης.
65      Συναφώς, δεν αμφισβητείται ότι το άρθρο 23 του κανονισμού 4253/88 είχε εφαρμογή τουλάχιστον κατά τη διάρκεια της κρίσιμης εν προκειμένω περιόδου προγραμματισμού. Συγκεκριμένα, κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών βάσει των οποίων διαπιστώθηκαν παρατυπίες όσον αφορά τις υποθέσεις 2014/10006 και 2014/10019 και μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1999, τα κράτη μέλη όφειλαν, μεταξύ άλλων, δυνάμει του άρθρου 23 του κανονισμού 4253/88, να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για να εξακριβώσουν ότι η χρηματοδότηση των παρεμβάσεων των διαρθρωτικών Ταμείων, μεταξύ των οποίων συγκαταλεγόταν το ΕΓΤΠΕ-Π, σύμφωνα με το άρθρο 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) 2052/88 του Συμβουλίου, της 24ης Ιουνίου 1988, για την αποστολή των διαρθρωτικών ταμείων, την αποτελεσματικότητά τους και τον συντονισμό των παρεμβάσεών τους μεταξύ τους καθώς και με τις παρεμβάσεις της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και των άλλων υφιστάμενων χρηματοδοτικών οργάνων (ΕΕ 1988, L 185, σ. 9), διεξαγόταν ορθώς, με σκοπό την πρόληψη και τη δίωξη των παρατυπιών και την ανάκτηση των κεφαλαίων που απωλέσθηκαν λόγω κατάχρησης ή παράλειψης. Ειδικότερα, το άρθρο 23, παράγραφος 1, τρίτη περίπτωση, του κανονισμού 4253/88 όριζε ότι, «[ε]κτός αν το κράτος μέλος ή/και ο ενδιάμεσος ή/και ο επιχειρηματικός φορέας αποδείξουν ότι δεν ευθύνονται για την κατάχρηση ή την παράλειψη, το κράτος μέλος ευθύνεται επικουρικά για την επιστροφή των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών».
66      Εν πάση περιπτώσει, επισημαίνεται ότι ο κανονισμός 4253/88 καταργήθηκε με τον κανονισμό 1260/1999, ο οποίος αντικαταστάθηκε με τη σειρά του, όσον αφορά τα γεωργικά Ταμεία, από τον κανονισμό (ΕΚ) 1698/2005 του Συμβουλίου, της 20ής Σεπτεμβρίου 2005, για τη στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) (ΕΕ 2005, L 277, σ. 1), ο οποίος στη συνέχεια αντικαταστάθηκε από τον κανονισμό (ΕΕ) 1303/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2013, περί καθορισμού κοινών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Συνοχής, το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας και περί καθορισμού γενικών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Συνοχής και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 του Συμβουλίου (ΕΕ 2013, L 347, σ. 320), ο οποίος ισχύει σήμερα.
67      Ως εκ τούτου, κατά την ημερομηνία έκδοσης της προσβαλλομένης αποφάσεως, η αντίστοιχη προς το άρθρο 23 του κανονισμού 4253/88 διάταξη ήταν το άρθρο 122, παράγραφος 2, του κανονισμού 1303/2013, του οποίου το περιεχόμενο είναι κατ’ ουσίαν πανομοιότυπο με εκείνο του εν λόγω άρθρου 23. Συγκεκριμένα, το άρθρο 122, παράγραφος 2, του κανονισμού 1303/2013 ορίζει τα εξής:
«Τα κράτη μέλη προλαμβάνουν, ανιχνεύουν και διορθώνουν παρατυπίες και ανακτούν αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά καθώς και τόκους υπερημερίας. Ενημερώνουν την Επιτροπή για τις παρατυπίες που υπερβαίνουν τα 10 000 [ευρώ] συνεισφοράς των Ταμείων και την κρατούν ενήμερη για τη σημαντική πρόοδο σχετικών διοικητικών και δικαστικών διαδικασιών. [...] Όταν αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά σε ένα δικαιούχο δεν είναι δυνατόν να ανακτηθούν εξαιτίας παράλειψης ή αμέλειας από πλευράς ενός κράτους μέλους, το εν λόγω κράτος μέλος είναι υπεύθυνο για την επιστροφή των σχετικών ποσών στον προϋπολογισμό της Ένωσης. [...]»
68      Κατόπιν των ανωτέρω, συνάγεται το συμπέρασμα ότι ο ουσιαστικός κανόνας που επέβαλλε την υποχρέωση των κρατών μελών να ανακτούν τα ποσά που καταβλήθηκαν στο πλαίσιο του ΕΓΤΠΕ-Π κατόπιν παρατυπίας και τη συνακόλουθη υποχρέωση επιστροφής των ποσών αυτών όταν δεν κατέστη δυνατή η ανάκτησή τους λόγω παράλειψης ή αμέλειας προβλεπόταν στον κανονισμό 4253/88 κατά τον χρόνο των κρίσιμων πραγματικών περιστατικών και ότι, εν πάση περιπτώσει, κατά την ημερομηνία εκδόσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως ο ουσιαστικός κανόνας που επέβαλλε τις ίδιες υποχρεώσεις με εκείνες του άρθρου 23 του κανονισμού 4253/88 προβλεπόταν στο άρθρο 122, παράγραφος 2, του κανονισμού 1303/2013. Ως εκ τούτου, η δεύτερη αιτίαση πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμη.
–       Επί της τρίτης αιτιάσεως, με την οποία προβάλλεται πλάνη περί το δίκαιο καθόσον ο κανονισμός 1306/2013 δεν έχει εφαρμογή στις παλαιές δαπάνες του ΕΓΤΠΕ-Π ελλείψει σχετικών μεταβατικών διατάξεων
69      Τέλος, το Γενικό Δικαστήριο εκτιμά ότι το συμπέρασμα που εκτίθεται στη σκέψη 58 ανωτέρω δεν κλονίζεται από την υπό κρίση αιτίαση, σύμφωνα την οποία η έλλειψη σχέσεως νομικής διαδοχής μεταξύ του ΕΓΤΠΕ-Π και του ΕΓΤΑΑ απορρέει από την έλλειψη μεταβατικών διατάξεων στον κανονισμό 1306/2013 οι οποίες να αφορούν ρητώς τον κανονισμό 1290/2005.
70      Πράγματι, το γεγονός ότι ο κανονισμός 1306/2013 δεν περιέχει μεταβατικές διατάξεις αφορώσες ειδικώς τις παλαιές δαπάνες του ΕΓΤΠΕ-Π ουδόλως μπορεί να ερμηνευθεί ως ένδειξη της προθέσεως του νομοθέτη της Ένωσης να εμποδίσει την έκδοση πράξεων όπως η προσβαλλόμενη απόφαση, οι οποίες αφορούν τις δαπάνες αυτές, αφού από τους πίνακες αντιστοιχίας που επισυνάπτονται στον κανονισμό 1290/2005 και 1306/2013 προκύπτει ότι οι παλαιές δαπάνες του ΕΓΤΠΕ-Π εξομοιώθηκαν με δαπάνες του ΕΓΤΑΑ.
71      Κατά συνέπεια, η τρίτη αιτίαση πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμη.
72      Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι, αφενός, στο μέτρο που το άρθρο 52, παράγραφος 1, του κανονισμού 1306/2013 παρέχει στην Επιτροπή την εξουσία να αποκλείει από τη χρηματοδότηση της Ένωσης ποσά που καταβλήθηκαν σε κράτος μέλος στο πλαίσιο του ΕΓΤΠΕ-Π, το γεγονός ότι η Επιτροπή έκανε χρήση της νομικής αυτής βάσης δεν καθιστά την προσβαλλόμενη απόφαση παράνομη και, αφετέρου, το γεγονός ότι η Επιτροπή εφάρμοσε επίσης τους ουσιαστικούς κανόνες του άρθρου 23 του κανονισμού 4253/88 ωσαύτως δεν καθιστά την προσβαλλόμενη απόφαση παράνομη.
73      Κατά συνέπεια, το δεύτερο σκέλος πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμο.
Επί του πρώτου σκέλους, με το οποίο προβάλλεται πλάνη περί το δίκαιο, κατά το μέρος που η Επιτροπή επικαλέστηκε, ως ουσιαστικό κανόνα δυνάμενο να στηρίξει την προσβαλλόμενη απόφαση, το άρθρο 5, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού 1681/94
74      Η Ελληνική Δημοκρατία υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι παράνομη λόγω του ότι η Επιτροπή εφάρμοσε τους ουσιαστικούς κανόνες του άρθρου 5, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού 1681/94, δεδομένου ότι ο κανονισμός αυτός, ο οποίος έχει καταργηθεί, δεν εφαρμόζεται πλέον στις υποθέσεις που εμπίπτουν στην περίοδο προγραμματισμού 1994-1999, όπως οι επίδικες.
75      Κατά πρώτον, η Ελληνική Δημοκρατία επικαλείται το άρθρο 54, παράγραφος 1, του κανονισμού 1828/2006, με το οποίο καταργήθηκε ο κανονισμός 1681/94 και στο τρίτο εδάφιο του οποίου προβλέπεται ότι οι διατάξεις του τελευταίου αυτού κανονισμού εξακολουθούν να εφαρμόζονται στις παρεμβάσεις που εγκρίνονται δυνάμει του κανονισμού 1260/1999. Κατά την άποψή της, οι υποθέσεις 2014/10006 και 2014/10019 δεν αφορούν έργα που είχαν εγκριθεί δυνάμει του κανονισμού 1260/1999 ούτε δυνάμει μεταγενέστερου κανονισμού, αλλά έργα της περιόδου προγραμματισμού 1994-1999 που είχαν εγκριθεί δυνάμει του κανονισμού 2052/88 και του κανονισμού (ΕΟΚ) 866/90 του Συμβουλίου, της 29ης Μαρτίου 1990, για τη βελτίωση των συνθηκών μεταποίησης και εμπορίας των γεωργικών προϊόντων (ΕΕ 1990, L 91, σ. 1), αντιστοίχως. Πλην όμως, κατά την Ελληνική Δημοκρατία, το άρθρο 54 του κανονισμού 1828/2006 πρέπει να ερμηνεύεται στενά, ο δε κανονισμός 1681/94 μπορεί να εφαρμοστεί μόνον ως προς τις παρεμβάσεις που έχουν εγκριθεί δυνάμει του κανονισμού 1260/1999.
76      Για τους λόγους αυτούς, η Ελληνική Δημοκρατία φρονεί ότι, δεδομένου ότι οι διατάξεις του κανονισμού 1681/94 δεν έχουν εφαρμογή στις ανωτέρω υποθέσεις, κακώς η Επιτροπή εφάρμοσε τον εν λόγω ουσιαστικό κανόνα.
77      Κατά δεύτερον, η Ελληνική Δημοκρατία υποστηρίζει ότι μια δημοσιονομική διόρθωση πρέπει να στηρίζεται σε ουσιαστικό κανόνα του οποίου να στοιχειοθετείται παράβαση. Πλην όμως, κατά την άποψή της, μολονότι ο κανονισμός 1681/94 περιέχει βεβαίως τέτοιους κανόνες, έχει εντούτοις καταργηθεί, με αποτέλεσμα, ελλείψει ουσιαστικών κανόνων, οι διαδικαστικοί κανόνες τους οποίους αφορά η προσβαλλόμενη απόφαση να μην μπορούν να εφαρμοστούν και η προσβαλλόμενη απόφαση να πάσχει έλλειψη νομιμότητας η οποία δικαιολογεί την ακύρωσή της.
78      Τέλος, κατά τρίτον, η Ελληνική Δημοκρατία προσάπτει στην Επιτροπή ότι κακώς επισήμανε, στην αιτιολογική σκέψη 8 της προσβαλλομένης αποφάσεως, ότι ορισμένες υποθέσεις «θα εξεταστούν σε μελλοντικές έρευνες, σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1681/94».
79      Η Επιτροπή αντικρούει την ανωτέρω επιχειρηματολογία.
–       Επί της πρώτης αιτιάσεως, με την οποία προβάλλεται ότι ο κανονισμός 1681/94 δεν είχε εφαρμογή στις παλαιές δαπάνες του ΕΓΤΠΕ-Π
80      Συναφώς, από τις διατάξεις του κανονισμού 1681/94 οι οποίες παρατίθενται στην προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει ότι οι διατάξεις αυτές καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη υποχρεούνται να κοινοποιούν στην Επιτροπή ορισμένες πληροφορίες σχετικά με τη διαχείριση και την παρακολούθηση των παρατυπιών και την ανάκτηση των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών στο πλαίσιο της χρηματοδότησης των διαρθρωτικών πολιτικών.
81      Ειδικότερα, οι διατάξεις αυτές καθορίζουν τους κανόνες σχετικά με την τήρηση δύο υποχρεώσεων που υπέχουν τα κράτη μέλη, ήτοι της υποχρεώσεως κοινοποίησης των διαπιστωθεισών παρατυπιών και της υποχρεώσεως ενημέρωσης της Επιτροπής.
82      Αφενός, το άρθρο 13 του κανονισμού 1681/94 προέβλεπε ότι ο κανονισμός αυτός άρχιζε να ισχύει την τρίτη ημέρα μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ήτοι στις 15 Ιουλίου 1994. Αφετέρου, ο κανονισμός 1681/94 καταργήθηκε με τον κανονισμό 1828/2006, ο οποίος άρχισε να ισχύει στις 16 Ιανουαρίου 2006. Επομένως, ο κανονισμός 1681/94 ίσχυσε από τις 15 Ιουλίου 1994 έως τις 15 Ιανουαρίου 2006.
83      Εν προκειμένω, δεν αμφισβητείται ότι τα έργα τα οποία αφορούσαν οι υποθέσεις 2014/10006 και 2014/10019 ενέπιπταν στην περίοδο προγραμματισμού 1994‑1999, ήτοι σε περίοδο κατά την οποία ίσχυε ο κανονισμός 1681/94.
84      Εντούτοις, από τη δικογραφία προκύπτει ότι οι επίμαχες στην προσβαλλόμενη απόφαση παρατυπίες αφορούν έργα που είχαν εγκριθεί βάσει του κανονισμού 2052/88 και του κανονισμού εφαρμογής του, ήτοι του κανονισμού 4253/88.
85      Κατά το άρθρο 1, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1681/94, ο κανονισμός αυτός αφορά όλες τις μορφές χρηματοδοτικής παρέμβασης που προβλέπονται στους κανονισμούς 4254/88, 4255/88, 4256/88, 2080/93 και 792/93. Επομένως, ο κανονισμός 1681/94 δεν καλύπτει τις παρατυπίες που αφορούν έργα τα οποία είχαν εγκριθεί βάσει του κανονισμού 2052/88 και του κανονισμού εφαρμογής του, ήτοι του κανονισμού 4253/88.
86      Υπό τις συνθήκες αυτές, η Ελληνική Δημοκρατία βασίμως υποστηρίζει ότι το άρθρο 5 του κανονισμού 1681/94 δεν αποτελούσε ουσιαστικό κανόνα εφαρμοστέο στις παρεμβάσεις τις οποίες αφορά η προσβαλλόμενη απόφαση.
87      Υπενθυμίζεται εντούτοις ότι, όσον αφορά τις δημοσιονομικές διορθώσεις που σχετίζονται με τη χρηματοδότηση της κοινής γεωργικής πολιτικής, ένα σφάλμα ως προς τη νομική βάση το οποίο έχει αμιγώς τυπικό χαρακτήρα, ιδίως δε όταν δεν επηρεάζει τη νομιμότητα της διαδικασίας που ακολουθήθηκε για την έκδοση της οικείας πράξεως, δεν μπορεί να επιφέρει την ακύρωση της πράξεως αυτής ούτε λόγω παραβίασης της αρχής της ασφάλειας δικαίου ούτε λόγω παράβασης της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως, εφόσον το σφάλμα αυτό δεν κατέστησε αδύνατο για το κράτος μέλος αποδέκτη της πράξεως να προσδιορίσει τις υποχρεώσεις των οποίων η μη τήρηση του προσήφθη [πρβλ. απόφαση της 19ης Δεκεμβρίου 2019, Ελλάδα κατά Επιτροπής, T‑295/18, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2019:880, σκέψεις 148 και 150· βλ. επίσης, κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 10ης Δεκεμβρίου 2002, British American Tobacco (Investments) και Imperial Tobacco, C‑491/01, EU:C:2002:741, σκέψη 98].
88      Εν προκειμένω, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η προσβαλλόμενη απόφαση παραθέτει, στην αιτιολογική σκέψη 2, το άρθρο 5, παράγραφος 2, του κανονισμού 1681/94, στο οποίο μνημονεύεται το άρθρο 23 του κανονισμού 4253/88.
89      Όπως, όμως, προκύπτει από τις σκέψεις 65 και 72 ανωτέρω, το γεγονός ότι η Επιτροπή εξέδωσε την προσβαλλόμενη εφαρμόζοντας τους ουσιαστικούς κανόνες του άρθρου 23 του κανονισμού 4253/88 δεν καθιστά την απόφαση αυτή παράνομη.
90      Επιπλέον, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι οι ελληνικές αρχές δεν γνώριζαν τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το άρθρο 23 του κανονισμού 4253/88, αφού, αφενός, η διάταξη αυτή μνημονεύεται ρητώς στην προσβαλλόμενη απόφαση και, αφετέρου, εξειδικεύει, όσον αφορά τις παρεμβάσεις των διαφόρων διαρθρωτικών Ταμείων, τη γενική υποχρέωση επιμέλειας που μνημονεύεται στις σκέψεις 39 και 40 ανωτέρω.
91      Τέλος, η Ελληνική Δημοκρατία δεν υποστήριξε ούτε, κατά μείζονα λόγο, απέδειξε ότι η εκ μέρους της Επιτροπής εφαρμογή του ουσιαστικού κανόνα του άρθρου 23 του κανονισμού 4253/88 θα κατέληγε σε διαφορετικό αποτέλεσμα επί της ουσίας. Κατά συνέπεια, το σφάλμα στο οποίο υπέπεσε η Επιτροπή κατά τον προσδιορισμό της εφαρμοστέας διατάξεως ουδόλως επηρέασε την ορθότητα της προσβαλλομένης αποφάσεως.
92      Ως εκ τούτου, δεδομένου ότι το σφάλμα της Επιτροπής είναι αμιγώς τυπικό, δεν μπορεί, κατ’ εφαρμογήν της νομολογίας που υπομνήσθηκε στη σκέψη 87 ανωτέρω, να επιφέρει την ακύρωση της προσβαλλομένης αποφάσεως. Κατά συνέπεια, η πρώτη αιτίαση πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμη.
–       Επί της δεύτερης και της τρίτης αιτιάσεως
93      Κατά πρώτον, δεδομένου ότι από τη σκέψη 72 ανωτέρω προκύπτει ότι η Επιτροπή μπορούσε νομίμως να στηρίξει την προσβαλλόμενη απόφαση στον ουσιαστικό κανόνα του άρθρου 23 του κανονισμού 4253/88, η δεύτερη αιτίαση, η οποία αφορά το άρθρο 5 του κανονισμού 1681/94, πρέπει να απορριφθεί ως αλυσιτελής.
94      Κατά δεύτερον, διαπιστώνεται ότι η μνεία, στην αιτιολογική σκέψη 8 της προσβαλλομένης αποφάσεως, της σκοπιμότητας διεξαγωγής από την Επιτροπή ερευνών στο μέλλον δεν αφορά τις υποθέσεις 2014/10006 και 2014/10019 και, κατά συνέπεια, η μνεία αυτή δεν επηρεάζει τη νομιμότητα της προσβαλλομένης αποφάσεως. Επομένως, η τρίτη αιτίαση πρέπει επίσης να απορριφθεί ως αλυσιτελής.
95      Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, πρέπει να απορριφθεί το πρώτο σκέλος και, ως εκ τούτου, ο πρώτος λόγος ακυρώσεως.
Επί του δευτέρου λόγου ακυρώσεως, με τον οποίο προβάλλεται πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως, κατά το μέρος που η Επιτροπή έκρινε ότι οι ελληνικές αρχές δεν επέδειξαν επιμέλεια κατά τον χειρισμό της υπόθεσης 2014/10019, και δυσανάλογος χαρακτήρας του καταλογισμού του ποσού των 145 854,73 ευρώ
96      Ο δεύτερος λόγος ακυρώσεως αφορά, κατ’ ουσίαν, πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως ως προς την υπόθεση 2014/10019, κατά το μέρος που η Επιτροπή εσφαλμένως προσήψε έλλειψη επιμέλειας στις ελληνικές αρχές και τους καταλόγισε ποσό ύψους 145 854,73 ευρώ.
97      Η Ελληνική Δημοκρατία υποστηρίζει ότι η εκτίμηση της Επιτροπής σχετικά με την υπόθεση 2014/10019 ενέχει πλάνη περί τα πράγματα, διότι το Ελεγκτικό Συνέδριο εξέδωσε απόφαση με την οποία περιόρισε το προς ανάκτηση ποσό σε 62 509,16 ευρώ, ήτοι στο ένα τρίτο του αρχικού ποσού των 187 527,51 ευρώ.
98      Συγκεκριμένα, η Ελληνική Δημοκρατία υπενθυμίζει ότι, όσον αφορά την υπόθεση 2014/10019, εκκρεμούσε διαφορά ενώπιον του Ελεγκτικού Συνεδρίου και ότι, όπως είχε επανειλημμένως επισημανθεί στην αλληλογραφία της με την Επιτροπή, οι ελληνικές αρχές ανέμεναν την έκδοση της αποφάσεως του δικαστηρίου αυτού. Κατά την Ελληνική Δημοκρατία, η απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία εκδόθηκε στις 10 Μαρτίου 2022, «περιήλθε στην αρμόδια υπηρεσία» στις 14 Δεκεμβρίου 2022, ήτοι σε ημερομηνία μεταγενέστερη της τελευταίας επιστολής της Επιτροπής στην υπόθεση αυτή, χρονολογούμενης από τις 15 Φεβρουαρίου 2022. Με την απόφασή του, το Ελεγκτικό Συνέδριο μεταρρύθμισε την πράξη καταλογισμού 4687/139915, της 6ης Νοεμβρίου 2017, που είχε εκδοθεί εις βάρος του φορέα της επένδυσης.
99      Βάσει των ανωτέρω, η Ελληνική Δημοκρατία εκτιμά ότι η Επιτροπή υπέπεσε σε πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως, καθόσον κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι ελληνικές αρχές δεν είχαν επιδείξει επιμέλεια, και προσθέτει ότι, εφόσον το Ελεγκτικό Συνέδριο διαπίστωσε παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας, ο επίδικος καταλογισμός είναι, κατά το ακυρωθέν μέρος του, δυσανάλογος.
100    Η Επιτροπή αντικρούει την ανωτέρω επιχειρηματολογία.
101    Το Γενικό Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι η νομιμότητα αποφάσεως θεσμικού οργάνου πρέπει να εκτιμάται βάσει των πληροφοριακών στοιχείων τα οποία το εν λόγω όργανο μπορούσε να έχει στη διάθεσή του όταν έλαβε τη σχετική απόφαση (βλ. απόφαση της 15ης Ιουλίου 2014, Ιταλία κατά Επιτροπής, T‑463/07, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2014:665, σκέψη 108 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία· απόφαση της 22ας Ιανουαρίου 2020, Λιθουανία κατά Επιτροπής, T‑19/18, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2020:4, σκέψη 42).
102    Εν προκειμένω, η απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στις 10 Μαρτίου 2022, ήτοι οκτώ μήνες και πέντε ημέρες πριν από την έκδοση της προσβαλλομένης αποφάσεως. Επομένως, οι ελληνικές αρχές όφειλαν να ενημερώσουν την Επιτροπή για την έκδοση της αποφάσεως του Ελεγκτικού Συνεδρίου και για το περιεχόμενο της αποφάσεως αυτής. Δεν αμφισβητείται δε ότι, δεδομένου ότι η Επιτροπή δεν ήταν διάδικος στην εθνική ένδικη διαδικασία που κατέληξε στην έκδοση της αποφάσεως του Ελεγκτικού Συνεδρίου και δεδομένου ότι η απόφαση δεν της κοινοποιήθηκε πριν από τις 15 Νοεμβρίου 2022, η Επιτροπή δεν είχε λάβει γνώση της αποφάσεως αυτής, με αποτέλεσμα η Ελληνική Δημοκρατία να μην μπορεί να της προσάψει βασίμως ότι δεν έλαβε υπόψη την απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου κατά την έκδοση της προσβαλλομένης αποφάσεως.
103    Υπό τις συνθήκες αυτές, η Ελληνική Δημοκρατία δεν απέδειξε ότι η Επιτροπή υπέπεσε, με την προσβαλλόμενη απόφαση, σε πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως ή σε παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας όσον αφορά τον χειρισμό της υπόθεσης 2014/10019 και τον καταλογισμό του ποσού των 145 854,73 ευρώ.
104    Κατόπιν των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί ο δεύτερος λόγος ακυρώσεως και, συνεπώς, η προσφυγή στο σύνολό της.
Επί των δικαστικών εξόδων
105    Κατά το άρθρο 134, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Κατά το άρθρο 135, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, όταν επιβάλλεται για λόγους επιείκειας, το Γενικό Δικαστήριο μπορεί να αποφασίσει ότι ο ηττηθείς διάδικος φέρει μέρος μόνον των δικαστικών εξόδων ή ότι δεν πρέπει να καταδικαστεί στα έξοδα αυτά.
106    Από το προεκτεθέν σκεπτικό προκύπτει ότι η Ελληνική Δημοκρατία είναι ο ηττηθείς διάδικος. Επιπλέον, η Επιτροπή ζήτησε ρητώς, με τα αιτήματά της, την καταδίκη της Ελληνικής Δημοκρατίας στα δικαστικά έξοδα. Εντούτοις, δεδομένου ότι οι περιστάσεις της υπό κρίση υπόθεσης δικαιολογούν την εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 135, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 80 έως 86 ανωτέρω, κάθε διάδικος πρέπει να φέρει τα δικαστικά έξοδά του.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (ένατο τμήμα)
αποφασίζει:
1)      Απορρίπτει την προσφυγή.
2)      Κάθε διάδικος φέρει τα δικαστικά έξοδά του.
Truchot
Kanninen
Perišin
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 10 Σεπτεμβρίου 2025.
Ο Γραμματέας
Ο Πρόεδρος
V. Di Bucci
R. Mastroianni
*      Γλώσσα διαδικασίας: η ελληνική.