62012CJ0516
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Il-Ħames Awla)
3 ta’ April 2014 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari — Regolament (KE) Nru 1191/69 — Servizzi pubbliċi ta’ trasport tal-passiġġieri — Artikolu 4 — Applikazzjoni għat-terminazzjoni tal-obbligu ta’ servizz pubbliku — Artikolu 6 — Dritt għal kumpens fir-rigward ta’ piżijiet finanzjarji li jirriżultaw mit-twettiq ta’ obbligu ta’ servizz pubbliku”
Fil-Kawżi magħquda C‑516/12 sa C‑518/12,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Consiglio di Stato (l-Italja), permezz ta’ deċiżjonijiet tat-3 ta’ Lulju 2012, li waslu fil-Qorti tal-Ġustizzja fil-15 ta’ Novembru 2012, fil-proċeduri
CTP – Compagnia Trasporti Pubblici SpA
vs
Regione Campania (C‑516/12 sa C‑518/12),
Provincia di Napoli (C‑516/12 u C‑518/12),
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Il-Ħames Awla),
komposta minn T. von Danwitz, President tal-Awla, E. Juhász, A. Rosas, D. Šváby u C. Vajda (Relatur), Imħallfin,
Avukat Ġenerali: P. Cruz Villalón,
Reġistratur: A. Impellizzeri, Amministratur,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tal-20 ta’ Novembru 2013,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
—
għal CTP – Compagnia Trasporti Pubblici SpA, minn M. Malena, avukat,
—
għar-Regione Campania, minn L. Buondonno, M. Lacatena u M. d’Elia, avukati,
—
għall-Provincia di Napoli, minn L. Scetta u A. Di Falco, avukati,
—
għall-Gvern Taljan, minn G. Palmieri, bħala aġent, assistita minn P. Gentili, Avvocato dello Stato,
—
għall-Kummissjoni Ewropea, minn E. Montaguti u N. Yerrell, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tas-6 ta’ Frar 2014,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talbiet għal deċiżjoni preliminari jirrigwardaw l-interpretazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1191/69, tas-26 ta’ Ġunju 1969, dwar azzjoni mill-Istati Membri dwar l-obbligi inerenti fil-kunċett ta’ servizz pubbliku fit-trasport bil-ferrovija, bit-triq u bil-passaġġi fuq l-ilma interni (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7, Vol. 1, p. 19), kif emendat bir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1893/91, tal-20 ta’ Ġunju 1991 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7, Vol. 1, p. 314, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Nru 1191/69”).
2
Dawn it-talbiet tressqu fil-kuntest ta’ kawżi bejn, minn naħa, CTP‑Compagnia Trasporti Pubblici SpA (iktar ’il quddiem “CTP”), u min-naħa l-oħra, ir-Regione Campania (reġjun ta’ Campania) (Kawżi C‑516/12 sa C‑518/12) u l-Provincia di Napoli (provinċja ta’ Napoli) (Kawżi C‑516/12 u C‑518/12), dwar ir-rifjut ta’ dawn tal-aħħar li jagħtu lil CTP kumpens fir-rigward ta’ piżijiet finanzjarji li jirriżultaw mill-provvista ta’ servizzi ta’ trasport pubbliku lokali.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
3
L-Artikolu 1(1) sa (5) tar-Regolament Nru 1191/69, li jinsab fit-Taqsima I tiegħu, intitolata “Dispożizzjonijiet ġenerali”, jipprovdi:
“1.   Dan ir-Regolament għandu japplika għal intrapriżi tat-trasport li joperaw servizzi fit-trasport bil-ferrovija, bit-triq u bil-passaġġi fuq l-ilma interni.
Stati Membri jistgħu jeskludu mill-iskop ta’ dan ir-Regolament xi intrapriżi li l-attivitajiet tagħhom ikunu limitati esklussivament għall-ħidma ta’ servizzi urbani, suburbani jew reġjonali.
2.   Għall-finijiet ta’ dan ir-Regolament:
—
‘servizzi urbani u suburbani’ tfisser servizzi ta’ trasport li jilħqu l-ħtiġiet ta’ ċentru urban jew konurbazzjoni, u l-ħtiġiet ta’ trasport bejnu u l-inħawi ta’ madwar,
—
‘servizzi reġjonali’ tfisser servizzi ta’ trasport imħaddma biex jilħqu l-ħtiġiet tat-trasport ta’ kull reġjun.
3.   L-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri għandhom itemmu l-obbligazzjonijiet kollha li jinsabu fil-kunċett ta’ kull servizz pubbliku kif imfisser f’dan ir-Regolament impost fuq trasport bil-ferrovija, bit-triq jew bil-passaġġi fuq l-ilma interni.
4.   Sabiex jiġi żgurat servizzi ta’ trasport adegwati li b’mod partikolari jieħdu inkonsiderazzjoni fatturi soċjali u ambjentali u l-ippjanar ta’ bliet u rħula, jew bil-għan li jiġu offruti nollijiet partikolari lil ċerti kategoriji ta’ passiġġieri, l-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri jistgħu jagħmlu kuntratti ta’ servizz pubbliċi ma’ kull intrapriża tat-trasport. Il-kondizzjonijiet u d-dettalji tal-operat ta’ dawn il-kuntratti huma stabbiliti fit-Taqsima V.
5.   Madanakollu, l-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri jistgħu jżommu jew jimponu l-obbligazzjonijiet ta’ servizz pubbliku li għalih saret referenza fl-Artikolu 2 dwar servizzi ta’ trasport urban, suburban u reġjonali għal passiġġieri. Il-kondizzjonijiet u d-dettalji tal-operat, inklużi metodi ta’ kumpens, huma stabbiliti fit-Taqsimiet II, III u IV.
[...]”
4
Fil-verżjoni oriġinali tar-Regolament Nru 1191/69, qabel l-emendi li saru permezz tar-Regolament Nru 1893/91, l-Artikolu 1 kien jipprovdi dan li ġej:
“1.   L-Istati Membri għandhom itemmu l-obbligi kollha inerenti fil-kunċett ta’ servizz pubbliku kif definit f’dan ir-Regolament impost fuq trasport bil-ferrovija, bit-triq u bil-passaġġi fuq l-ilma interni.
2.   Madanakollu, obbligi bħal dawn jistgħu jinżammu sakemm ikunu essenzjali sabiex tiġi żgurata l-provvista adegwata ta’ servizzi tat-trasport.
3.   Il-paragrafu 1 m’għandux japplika, fir-rigward ta’ trasport ta’ passiġġieri, għal rati u kondizzjonijiet ta’ trasport imposti minn Stat Membru fl-interessi ta’ kategorija waħda jew iżjed ta’ persuni;
4.   Piżijiet finanzjarji li jaqgħu fuq intrapriżi tat-trasport minħabba ż-żamma tal-obbligi imsemmija fil-paragrafu 2, jew minħabba l-applikazzjoni tar-rati u l-kondizzjonijiet msemmija fil-paragrafu 3, għandhom ikunu soġġetti għal kumpens maħdum skond il-proċeduri komuni li jinsabu f’dan ir-Regolament.”
5
L-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 1191/69 jipprovdi:
“[‘]Obbligi ta’ servizz pubbliku[’] tfisser obbligi li l-impriża tat-trasport partikolari, jekk ikollha tqis l-interessi kummerċjali tagħha biss, ma tinkarigax ruħha minnhom jew ma tinkarigax ruħha bl-istess mod jew taħt l-istess kondizzjonijiet.”
6
It-Taqsima II tal-imsemmi regolament, intitolata “Prinċipji komuni dwar it-terminazzjoni jew iż-żamma ta’ obbligi ta’ servizz pubbliku”, jinkludi l-Artikoli 3 sa 8.
7
L-Artikolu 4 tal-istess regolament huwa fformulat kif ġej:
“1.   Huwa f’idejn l-intrapriżi tat-trasport li japplikaw lill-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri għat-terminazzjoni sħiħa jew parzjali ta’ xi obbligu ta’ servizz pubbliku fejn dan l-obbligu huwa ta’ żvantaġġ ekonomiku għalihom.
2.   Fl-applikazzjonijiet tagħhom, l-intrapriżi tat-trasport jistgħu jipproponu s-sostituzzjoni ta’ xi forma oħra ta’ trasport għall-forom li qegħdin jintużaw. L-intrapriżi għandhom japplikaw id-dispożizzjonijet tal-Artikolu 5 sabiex jikkalkolaw kemm jistgħu jiffrankaw sabiex itejbu l-qagħda finanzjarja tagħhom.”
8
Skont l-Artikolu 6 tar-Regolament Nru 1191/69:
“1.   Fi żmien sena mid-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-Regolament l-intrapriżi tat-trasport għandhom jippreżentaw lill-awtoritajiet kompetenti l-applikazzjonijiet msemmija fl-Artikolu 4.
L-intrapriżi tat-trasport jistgħu jippreżentaw applikazzjonijiet wara l-iskadenza tal-perjodu hawn fuq imsemmi jekk isibu li d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 4(1) huma ssoddisfati.
2.   Deċiżjonijiet biex jinżamm obbligu ta’ servizz pubbliku jew parti minnu, jew li jiġi terminat fl-aħħar ta’ perjodu speċifikat, għandhom jipprovdu għal kumpens li għandu jingħata fir-rigward tal-piżijiet finanzjarji li jirrisultaw minn dan; l-ammont ta’ dan il-kumpens għandu jiġi determinat skond il-proċeduri komuni li jinsabu fl-Artikoli 10 sa 13.
3.   L-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri għandhom jieħdu deċiżjonijiet fi żmien sena mid-data ta’ meta l-applikazzjoni tiġi preżentata fir-rigward tal-obbligi li wieħed jopera jew li jġorr, u fi żmien sitt xhur fir-rigward ta’ obbligi ta’ tariffi.
Id-dritt għall-kumpens għandu jinħoloq fid-data tad-deċiżjoni mill-awtoritajiet kompetenti iżda taħt ebda ċirkustanzi mhux qabel l-1 ta’ Jannar 1971.
4.   Madanakollu, jekk l-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri jikkunsidraw li hija neċessarja minħabba n-numru u l-importanza tal-applikazzjonijet ippreżentati minn kull intrapriża, huma jistgħu jestendu l-perjodu stabbilit fl-ewwel subparagrafu tal-paragrafu 3 sa l-1 ta’ Jannar 1972 sa l-iktar tard. F’dan il-każ, id-dritt għall-kumpens għandu jinħoloq f’dik id-data.
Jekk ikunu beħsiebhom jużaw dan il-poter, l-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri għandhom jinfurmaw lill-intrapriżi kkonċernati b’dan fi żmien sitt xhur wara l-preżentazzjoni tal-applikazzjonijiet.
Jekk xi Stat Membru jiltaqa’ ma xi diffikultajiet speċjali, il-Kunsill jista’, fuq talba ta’ dak l-Istat u fuq proposta mill-Kummissjoni, jawtorizza lill-Istat ikkonċernat sabiex jestendi sa l-1 ta’ Jannar 1973 il-limitu ta’ żmien indikat fl-ewwel subparagrafu ta’ dan il-paragrafu.
5.   Jekk l-awtoritajiet kompetenti ma jkunux waslu għal deċiżjoni saż-żmien preskritt, l-obbligu li fir-rigward tiegħu tkun saret l-applikazzjoni għal terminazzjoni taħt l-Artikolu 4(1) għandu jiġi terminat.
6.   Il-Kunsill għandu, fuq il-bażi ta’ rapport ippreżentat mill-Kummissjoni qabel il-31 ta’ Diċembru 1972, jistudja s-sitwazzjoni f’kull Stat Membru fir-rigward tal-implimentazzjoni ta’ dan ir-Regolament.”
9
It-taqsima V tar-Regolament Nru 1191/69, intitolata “Kuntratti ta’ servizz pubbliku”, tinkludi artikolu wieħed, jiġifieri l-Artikolu 14, li jipprovdi:
“1.   [‘]Kuntratt ta’ servizz pubbliku[’] ifisser kull kuntratt magħmul bejn l-awtoritajiet kompetenti ta’ kull Stat Membru u kull intrapriża tat-trasport sabiex jiġi pprovdut lill-pubbliku servizz ta’ trasport adegwat.
Kuntratt ta’ servizz pubbliku jista’ jkopri l-aktar:
—
servizzi tat-trasport li jissodisfaw standards stabbiliti ta’ kontinwità, regolarità, kapaċità u kwalità,
—
servizzi ta’ trasport addizzjonali,
—
servizzi ta’ trasport b’rati speċifiċi u bla ħsara għal kondizzjonijiet speċifiċi, b’mod partikolari għal ċerti kategoriji ta’ passiġġieri jew fuq ċerti rotot,
—
aġġustamenti ta’ servizzi għal ħtiġiet attwali.
2.   Kull kuntratt ta’ servizz pubbliku għandu jkopri, fost l-oħrajn, il-punti segwenti:
(a)
in-natura tas-servizz li għandu jiġi pprovdut, l-aktar l-istandards ta’ kontinwità, regolarità, kapaċità u kwalità;
(b)
il-prezz tas-servizzi koperti bil-kuntratt, li għandu jkun jew miżjud mad-dħul ta’ tariffa jew għandu jinkludi d-dħul, u dettalji dwar relazzjonijiet finanzjarji bejn iż-żewġ partijiet;
(ċ)
ir-regoli dwar emendi u modifikazzjoni tal-kuntratt, b’mod partikolari biex jieħu inkonsiderazzjoni tibdiliet li m’humiex imbassra;
(d)
il-perjodu ta’ validità tal-kuntratt;
(e)
il-penalitajiet fl-eventwalità ta’ nuqqas ta’ konformità mal-kuntratt.
3.   Dawk l-assi involuti fl-għoti ta’ servizzi ta’ trasport li huma s-suġġett ta’ kuntratt ta’ servizz pubbliku jistgħu jappartienu lill-intrapriża jew ikunu għad-dispożizzjoni tagħha.
4.   Kull intrapriża li beħsiebha li ma tibqax jew li tagħmel modifiki sostanzjali lil kull servizz ta’ trasport li tipprovdi lill-pubbliku fuq bażi kontinwa u regolari u li ma tkunx koperta bis-sistema tal-kuntratt jew l-obbligazzjoni ta’ servizz pubbliku għandha tavża lill-awtoritajiet kompetenti tal-Istat Membru b’dan mill-inqas tliet xhur bil-quddiem.
L-awtoritajiet kompetenti jistgħu jiddeċiedu li ma jitolbux din in-notifika.
Din id-dispożizzjoni ma taffettwax proċeduri oħra nazzjonali applikabbli dwar intitolament biex jiġu tterminati jew immodifikati servizzi tat-trasport.
5.   Wara li jirċievu l-informazzjoni li għaliha hemm referenza fil-paragrafu 4 l-awtoritajiet kompetenti jistgħu jinsistu fuq iż-żamma tas-servizz inkwistjoni sa sena mid-data tan-notifika u dawn għandhom jinfurmaw lill-intrapriża mill-inqas xahar qabel l-iskadenza tan-notifika.
Dawn jistgħu ukoll jieħdu l-inizjattiva biex jinnegozjaw it-twaqqif jew il-modifikazzjoni ta’ dak is-servizz ta’ trasport.
6.   Spejjeż li jirriżultaw lill-intrapriżi ta’ trasport mill-obbligazzjonijiet li għalihom hemm referenza fil-paragrafu 5 għandhom ikunu kkumpensati skond il-proċeduri komuni stabbiliti fit-Taqsimiet II, III u IV.”
10
Fil-verżjoni oriġinali tar-Regolament Nru 1191/69, qabel ma ġie emendat bir-Regolament Nru 1893/91, l-Artikolu 14 kien redatt kif ġej:
“1.   Ħlief għall-każijiet li jaqgħu taħt l-Artikolu 1(3), wara d-data tad-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-Regolament l-Istati Membri jistgħu jimponu obbligi ta’ servizz pubbliku fuq intrapriża tat-trasport biss sa fejn dawn l-obbligi ikunu essenzjali sabiex tiġi żgurata l-provvista adegwata ta’ servizzi tat-trasport.
2.   Meta obbligi imposti b’dan il-mod joħolqu għall-intrapriżi tat-trasport żvantaġġi ekonomiċi skond it-tifsira tal-Artikolu 5(1) u (2) jew piżijiet finanzjarji skond it-tifsira tal-Artikolu 9, l-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri għandhom, waqt li jkunu qegħdin jiddeċiedu li jimponu dawn l-obbligi, jipprovdu għal għotjiet ta’ kumpens fir-rigward tal-piżijiet finanzjarji li jirriżultaw minnhom. Id-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 10 sa 13 għandhom japplikaw.”
Id-dritt Taljan
11
L-Artikolu 17 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 422, dwar it-trasferiment lir-reġjuni u lill-korpi lokali ta’ funzjonijiet u doveri fil-qasam ta’ trasport pubbliku lokali skont l-Artikolu 4(4) tal-Liġi Nru 59 tal-15 ta’ Marzu 1997 (Decreto legislativo n. 422 - Conferimento alle regioni ed agli enti locali di funzioni e compiti in materia di trasporto pubblico locale, a norma dell’articolo 4, comma 4, della legge 15 marzo 1997, n. 59), tad-19 ta’ Novembru 1997 (GURI n. 287, tal-10 ta’ Diċembru 1997, p. 4) jipprovdi:
“Ir-reġjuni, il-provinċji u l-komuni, bil-għan li jiżguraw il-mobbiltà tal-utenti, għandhom jiddefinixxu, skont l-Artikolu 2 tar-[Regolament Nru 1191/69], l-obbligi ta’ servizz pubbliku u għandhom jipprevedu, fil-kuntratti għal servizzi li jirreferi għalihom l-Artikolu 19, il-kumpens ekonomiku korrispondenti għall-impriżi li jipprovdu dawn is-servizzi, filwaqt li jittieħed inkunsiderazzjoni, skont id-dispożizzjoni Komunitarja ċċitata, id-dħul li jirriżulta mit-tariffi, kif ukoll dak li joriġina, skont il-każ, mill-ġestjoni ta’ servizzi kumplimentarji ta’ mobbiltà.”
Il-kawżi prinċipali u d-domanda preliminari
12
CTP tipprovdi servizzi ta’ trasport pubbliku lokali fil-provinċja ta’ Napoli. Bħala tali, hija ressqet diversi talbiet quddiem ir-Regione Campania u l-Provincia di Napoli, li kollha ġew miċħuda, intiżi għall-ksib ta’ kumpens għall-iżvantaġġ ekonomiku li hija allegatament sostniet minħabba l-provvista ta’ dawn is-servizzi.
13
CTP talbet għall-annullament ta’ dawn id-deċiżjonijiet amministrattivi quddiem it-Tribunale amministrativo regionale per la Campania. Dan tal-aħħar qies li, skont l-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 1191/69, ikun hemm dritt għall-kumpens ta’ tali żvantaġġ ekonomiku biss jekk impriża tat-trasport tkun applikat minn qabel għat-terminazzjoni tal-obbligu ta’ servizz pubbliku li hija għandha tipprovdi, u unikament meta din l-applikazzjoni tkun ġiet miċħuda mill-awtoritajiet kompetenti. Filwaqt li kkonstata li CTP ma kinitx ippreżentat tali applikazzjoni għat-terminazzjoni, it-Tribunale amministrativo regionale per la Campania adotta tliet sentenzi li jiċħdu r-rikorsi mressqa minn CTP.
14
CTP ippreżentat appelli quddiem il-qorti tar-rinviju mit-tliet sentenzi adottati mit-Tribunale amministrativo regionale per la Campania. Il-qorti tar-rinviju tikkunsidra li l-Artikoli 1, 4 u 6 tar-Regolament Nru 1191/69 jistgħu jingħataw żewġ interpretazzjonijiet differenti fir-rigward tat-tnissil tad-dritt għal kumpens għal impriża tat-trasport obbligata li tipprovdi servizz pubbliku.
15
Skont interpretazzjoni kklassifikata bħala “teleoloġika”, adottata mit-Tribunale amministrativo regionale per la Campania, jista’ ikun hemm dritt għal kumpens biss wara li l-impriża tat-trasport ikkonċernata tippreżenta applikazzjoni għat-terminazzjoni tal-obbligu ta’ servizz pubbliku quddiem l-awtoritajiet kompetenti. F’dan il-kuntest, il-qorti tar-rinviju tiċċita l-Artikolu 17 tal-imsemmi Digriet Leġiżlattiv Nru 422 tad-19 ta’ Novembru 1997, li jipprovdi għall-konklużjoni ta’ kuntratti għal servizzi, u f’dan ir-rigward jippreċiża li s-sistema attwali, għad-differenza tas-sistema ta’ konċessjoni l-antika, tqarreb għal kuntratt għall-provvista ta’ servizzi, peress li s-somma mħallsa mill-amministrazzjoni tista’ tiġi assimilata għall-kontroparti sinallagmatika ta’ obbligu volontarju. Madankollu, hija żżid li dan id-dritt għal kumpens, għalkemm huwa previst permezz ta’ kuntratt, jista’ jeżisti biss wara li tiġi ppreżentata applikazzjoni għat-terminazzjoni tal-obbligu ta’ servizz pubbliku.
16
Skont interpretazzjoni kklassifikata bħala “sistematika”, id-dritt għal kumpens iqum ipso jure, mingħajr il-bżonn li l-impriża tat-trasport tippreżenta applikazzjoni għat-terminazzjoni, sa fejn dan id-dritt jirrigwarda obbligu ta’ servizz pubbliku li ż-żamma tiegħu hija permessa skont l-Artikolu 1(5) tar-Regolament Nru 1191/69, li jsemmi s-servizzi urbani, suburbani u reġjonali għat-trasport tal-passiġġieri.
17
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Consiglio di Stato ddeċieda li jissospendi l-proċeduri u li jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari segwenti, ifformulata f’termini identiċi fil-Kawżi C‑516/12 sa C‑518/12:
“Skont l-Artikolu 4 tar-[Regolament Nru 1191/69], id-dritt għal kumpens jinħoloq biss jekk, wara li titressaq applikazzjoni espliċita, l-awtoritajiet kompetenti ma pprovdewx għat-terminazzjoni tal-obbligu ta’ servizz li jinvolvi żvantaġġ ekonomiku għall-impriża tat-trasport, jew inkella din id-dispożizzjoni tapplika biss għall-obbligi ta’ servizz li fir-rigward tagħhom ir-regolament jipprovdi li għandhom jiġu tterminati u li ma jippermettix li dawn jinżammu?”
18
Permezz ta’ digriet tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tad-29 ta’ Novembru 2012, il-Kawżi C‑516/12 sa C‑518/12 ingħaqdu għall-finijiet tal-proċedura bil-miktub u orali, kif ukoll tas-sentenza.
Fuq id-domanda preliminari
19
Preliminarjament, għandu jiġi stabbilit il-kuntest li fih jaqgħu t-talbiet għal deċiżjoni preliminari.
20
Minn naħa, ma hemm xejn fil-proċess mibgħut lill-Qorti tal-Ġustizzja li jissuġġerixxi li r-Repubblika Taljana użat il-possibbiltà, prevista fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 1(1) tar-Regolament Nru 1191/69, li teskludi mill-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu l-impriżi li l-attività tagħhom tkun limitata esklużivament għat-tħaddim ta’ servizzi urbani, suburbani jew reġjonali. Konsegwentement, id-dispożizzjonijiet ta’ dan ir-regolament huma għal kollox applikabbli għall-kawżi prinċipali u d-domanda preliminari għandha tiġi eżaminata fid-dawl ta’ dawn id-dispożizzjonijiet (ara, b’analoġija, is-sentenza Antrop et, C‑504/07, EU:C:2009:290, punt 17).
21
Min-naħa l-oħra, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, hija esklużivament il-qorti tar-rinviju li għandha tiddefinixxi s-suġġett tad-domandi li hija tkun trid tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja. Fil-fatt huma biss il-qrati nazzjonali li għandhom il-każ quddiemhom u li għandhom jassumu r-responsabbiltà tad-deċiżjoni ġudizzjarja li għandha tittieħed, li għandhom jevalwaw, fid-dawl tal-elementi partikolari ta’ kull kawża, kemm in-neċessità ta’ deċiżjoni preliminari biex ikunu f’pożizzjoni li jagħtu s-sentenza tagħhom kif ukoll ir-rilevanza tad-domandi li huma jagħmlu lill-Qorti tal-Ġustizzja (sentenza Kersbergen-Lap u Dams‑Schipper, C‑154/05, EU:C:2006:449, punt 21 u l-ġurisprudenza ċċitata).
22
Issa, skont l-indikazzjonijiet ipprovduti mill-partijiet waqt is-seduta, is-servizzi ta’ trasport pubbliku lokali inkwistjoni fil-kawżi prinċipali pprovduti minn CTP jistgħu joriġinaw jew minn obbligu ta’ servizz pubbliku fis-sens tal-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 1191/69, jew inkella minn kuntratt għal servizz pubbliku fis-sens tal-Artikolu 14(1) ta’ dan ir-regolament.
23
Kif innota l-Avukat Ġenerali fil-punti 34 u 35 tal-konklużjonijiet tiegħu, l-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 1191/69, li huwa s-suġġett tad-domanda magħmula, kif ukoll l-Artikolu 6 ta’ dan ir-regolament japplikaw biss jekk is-servizzi ta’ trasport pubbliku lokali pprovduti minn CTP joriġinaw minn obbligu ta’ servizzi pubbliku, fis-sens tal-Artikolu 2(1) tal-imsemmi regolament. Min-naħa l-oħra, dawn l-artikoli jkunu inapplikabbli jekk is-servizzi ta’ trasport pubbliku lokali pprovduti minn CTP joriġinaw minn kuntratt għal servizz pubbliku fis-sens tal-Artikolu 14(1) tar-Regolament Nru 1191/69, u hija l-qorti tar-rinviju li għandha tiddeċiedi dwar dan.
24
F’dan il-każ, id-domanda tal-qorti tar-rinviju tfittex interpretazzjoni tal-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 1191/69, mingħajr ma dik il-qorti ssemmi sitwazzjoni li taqa’ taħt l-Artikolu 14(1) ta’ dan ir-regolament. Fid-dawl tal-ġurisprudenza stabbilita fil-punt 21 ta’ din is-sentenza, hemm lok, konsegwentement, li d-domanda magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja tiġi eżaminata abbażi tal-ipoteżi li tgħid li s-servizzi ta’ trasport pubbliku lokali pprovduti minn CTP joriġinaw minn obbligu ta’ servizzi pubbliku, fis-sens tal-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 1191/69.
25
Permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikoli 4 u 6 tar-Regolament Nru 1191/69 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li t-tnissil tad-dritt għal kumpens għal piżijiet finanzjarji li jirriżultaw mit-twettiq ta’ obbligu ta’ servizz pubbliku, fis-sens tal-Artikolu 2(1) ta’ dan ir-regolament, huwa suġġett, minn naħa, għall-preżentazzjoni ta’ applikazzjoni għat-terminazzjoni ta’ dan l-obbligu mill-impriża kkonċernata u, min-naħa l-oħra, għal deċiżjoni ta’ żamma jew ta’ terminazzjoni fl-iskadenza tal-imsemmija obbligu mill-awtoritajiet kompetenti.
26
F’dan ir-rigward, għandu jiġi nnotat li, skont l-Artikolu 4(1) tar-Regolament Nru 1191/69, moqri flimkien mal-Artikolu 6(2) tiegħu, kumpens għal piżijiet finanzjarji li jirriżultaw mit-twettiq ta’ obbligu ta’ servizz pubbliku jingħata lill-impriżi tat-trasport ikkonċernati biss jekk huma jippreżentaw applikazzjoni għat-terminazzjoni sħiħa jew parzjali ta’ dan l-obbligu u jekk l-awtoritajiet kompetenti jiddeċiedu li, meta jiskadi u għal kuntrarju ta’ din l-applikazzjoni, jżommu jew jitterminaw b’mod sħiħ jew parzjalment l-imsemmi obbligu ta’ servizz pubbliku. Għaldaqstant, dawn id-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1191/69 jirrikjedu li ż-żewġ rekwiżiti esposti fil-punt 25 ta’ din is-sentenza jiġu sodisfatti.
27
Issa, għandu jitfakkar li, fil-verżjoni oriġinali tiegħu u preċedenti għall-emendi li saru bir-Regolament Nru 1893/91, l-Artikolu 14 tar-Regolament Nru 1191/69 kien jippermetti li l-Istati Membri jimponi obbligi ġodda ta’ servizz pubbliku, iżda kien jimponi fuq l-awtoritajiet kompetenti l-obbligu li jipprevedu, fid-deċiżjoni li timponi dawn l-obbligi, l-għoti ta’ kumpens fir-rigward ta’ piżijiet finanzjarji li jirriżultaw mit-twettiq tagħhom.
28
Għalhekk, fil-verżjoni oriġinali tar-Regolament Nru 1191/69, l-obbligu li tiġi ppreżentata applikazzjoni għat-terminazzjoni ta’ obbligu ta’ servizz pubbliku għat-tnissil tad-dritt għal kumpens, bis-saħħa tad-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 4 u 6 ta’ dan ir-regolament ikkunsidrati flimkien, kien japplika biss għall-obbligi li tnisslu qabel id-dħul fis-seħħ tiegħu, filwaqt li dan id-dritt għal kumpens kien jitnissel ipso jure għall-obbligi ta’ servizz pubbliku li tnisslu suċċessivament bis-saħħa tal-Artikolu 14 tal-imsemmi regolament.
29
Huwa minnu li r-Regolament Nru 1893/91 issostitwixxa din id-dispożizzjoni bil-verżjoni attwali tal-Artikolu 14 tar-Regolament Nru 1191/69, li jipprovdi għall-konklużjoni ta’ kuntratti għal servizz pubbliku. Barra minn hekk, ir-Regolament Nru 1893/91 introduċa Artikolu 1(5) ġdid, li jgħid li ż-żamma u l-impożizzjoni tal-obbligi ta’ servizz pubbliku jitwettqu f’konformità mal-kundizzjonijiet u mad-dettalji stabbiliti fit-Taqsimiet II sa IV tar-Regolament Nru 1191/69.
30
Skont il-Gvern Taljan, ir-Regolament Nru 1893/91 kien, għaldaqstant, emenda s-sistema applikabbli għall-impożizzjoni ta’ obbligi ta’ servizz pubbliku, fis-sens li d-dritt għal kumpens tal-piżijiet finanzjarji li jirriżultaw minn tali obbligi kien minn issa ’l quddiem suġġett għall-preżentazzjoni ta’ applikazzjoni għat-terminazzjoni tagħhom, skont l-Artikoli 4 u 6 ta’ dan ir-regolament. Insostenn ta’ din l-interpretazzjoni, il-Gvern Taljan jibbaża ruħu fuq iċ-ċirkustanza li, wara d-dħul fis-seħħ tar-Regolament Nru 1893/91, l-Artikolu 1(5) il-ġdid tar-Regolament Nru 1191/69, li jawtorizza lill-Istati Membri jimponu obbligi ġodda ta’ servizz pubbliku, jirreferi espressament għat-Taqsima II ta’ dan ir-regolament, li jinkludi l-imsemmija Artikoli 4 u 6.
31
Madankollu, kif enfasizza l-Avukat Ġenerali fil-punt 53 tal-konklużjonijiet tiegħu, ma hemm xejn li jwassal għall-konklużjoni li r-Regolament Nru 1893/91 emenda s-sistema applikabbli għall-obbligi ta’ servizz pubbliku mnissla wara d-dħul fis-seħħ tar-Regolament Nru 1191/69, kif deskritt fil-punt 28 ta’ din is-sentenza. Għal kuntrarju, mill-premessi tar-Regolament Nru 1893/91 jirriżulta li l-Istati Membri mhux biss jistgħu jistabbilixxu, fil-kuntest ta’ kuntratt konkluż bejn l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti u impriża tat-trasport, id-dettalji tas-servizzi pubbliċi fil-qasam tat-trasport, iżda wkoll li jibqa’ jkollhom il-possibbiltà li jżommu jew li jimponu ċerti obbligi ta’ servizz pubbliku. Għalhekk, is-sistema oriġinali kienet ikkompletata permezz ta’ sistema oħra bbażata fuq strument legali ġdid, jiġifieri l-kuntratt għal servizz pubbliku, fis-sens tal-Artikolu 14 il-ġdid tar-Regolament Nru 1191/69.
32
Barra minn hekk, għandu jiġi kkonstatat li r-Regolament Nru 1893/91 ma emenda bl-ebda mod l-Artikoli 4 u 6 tar-Regolament Nru 1191/69. Għalhekk, l-Artikolu 6(1) ta’ dan ir-regolament jipprovdi li l-applikazzjonijiet għat-terminazzjoni msemmija fl-Artikolu 4 għandhom jiġu ppreżentati fi żmien sena mid-dħul fis-seħħ tal-imsemmi regolament, jiġifieri mill-1 ta’ Jannar 1969. Barra minn hekk, it-termini stabbiliti fil-paragrafi 3 sa 6 ta’ dan l-artikolu jibbażaw ruħhom b’mod partikolari fuq id-dati tal-1 ta’ Jannar 1971, tal-1 ta’ Jannar 1972, tal-1 ta’ Jannar 1973 u tal-31 ta’ Jannar 1972. Minn dak li ntqal iktar ’il fuq jirriżulta li l-Artikolu 6 tar-Regolament Nru 1191/69 japplika biss għall-obbligi ta’ servizz pubbliku mnissla qabel id-dħul fis-seħħ tal-imsemmi regolament, jiġifieri l-1 ta’ Jannar 1969.
33
Barra minn hekk, u kif enfasizza l-Avukat Ġenerali fil-punt 55 tal-konklużjonijiet tiegħu, mill-formulazzjoni tal-Artikolu 1(5) tar-Regolament Nru 1191/69 ma jistax jiġi konkluż li kull waħda mid-dispożizzjonijiet fit-Taqsimiet II sa IV tiegħu tapplika kemm għaż-żamma kif ukoll għall-impożizzjoni tal-obbligi ta’ servizz pubbliku. Għaldaqstant, uħud minn dawn id-dispożizzjonijiet, bħall-Artikoli 3 jew 7(1), japplikaw esklużivament għaż-żamma ta’ dawn l-obbligi. Dan japplika wkoll għall-Artikoli 4 u 6 ta’ dan ir-regolament li mill-formulazzjoni tagħhom jirriżulta li huma japplikaw biss għall-obbligi ta’ servizz pubbliku mnissla qabel l-1 ta’ Jannar 1969. Konsegwentement, l-argument tal-Gvern Taljan, li jgħid li l-Artikolu 1(5) tal-imsemmi regolament għandu jiġi interpretat fis-sens li l-Artikoli 4 u 6 tiegħu japplikaw għall-impożizzjoni ta’ obbligi ġodda ta’ servizz pubbliku, ma jistax jiġi milqugħ.
34
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għad-domanda magħmula għandha tkun li l-Artikoli 4 u 6 tar-Regolament Nru 1191/69 għandhom jiġu interpretati fis-sens li, għall-obbligi ta’ servizz pubbliku mnissla qabel id-dħul fis-seħħ tal-imsemmi regolament, it-tnissil ta’ dritt għal kumpens għal piżijiet finanzjarji li jirriżultaw mit-twettiq ta’ tali obbligi huwa suġġett għal-preżentazzjoni ta’ applikazzjoni għat-terminazzjoni ta’ dawn l-obbligi mill-impriżi kkonċernati, kif ukoll għal deċiżjoni ta’ żamma jew ta’ terminazzjoni tal-imsemmija obbligi mill-awtoritajiet kompetenti, meta jiskadu. Min-naħa l-oħra, fir-rigward tal-obbligi ta’ servizz pubbliku mnissla wara din id-data, it-tnissil ta’ tali dritt għal kumpens ma huwiex suġġett għal dawn l-istess kundizzjonijiet.
Fuq l-ispejjeż
35
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (Il-Ħames Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikoli 4 u 6 tar-Regolament tal-Kunsill Nru 1191/69, tas-26 ta’ Ġunju 1969, dwar azzjoni mill-Istati Membri dwar l-obbligi inerenti fil-kunċett ta’ servizz pubbliku fit-trasport bil-ferrovija, bit-triq u bil-passaġġi fuq l-ilma interni, kif emendat bir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1893/91, tal-20 ta’ Ġunju 1991, għandhom jiġu interpretati fis-sens li, għall-obbligi ta’ servizz pubbliku mnissla qabel id-dħul fis-seħħ tal-imsemmi regolament, it-tnissil tad-dritt għal kumpens għal piżijiet finanzjarji li jirriżultaw mit-twettiq ta’ tali obbligi huwa suġġett għall-preżentazzjoni ta’ applikazzjoni għat-terminazzjoni ta’ dawn l-obbligi mill-impriżi kkonċernati kif ukoll għal deċiżjoni ta’ żamma jew ta’ terminazzjoni tal-imsemmija obbligi mill-awtoritajiet kompetenti, meta jiskadu. Minn naħa l-oħra, fir-rigward tal-obbligi ta’ servizz pubbliku mnissla wara din id-data, it-tnissil ta’ tali dritt għal kumpens ma huwiex suġġett għal dawn l-istess kundizzjonijiet.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: it-Taljan.