62024CO0235
BESCHIKKING VAN HET HOF (Eerste kamer)
17 juli 2024 (
*1
)
„Prejudiciële verwijzing – Prejudiciële spoedprocedure – Justitiële samenwerking in strafzaken – Erkenning van vonnissen waarbij vrijheidsstraffen of tot vrijheidsbeneming strekkende maatregelen zijn opgelegd, met het oog op de tenuitvoerlegging ervan in een andere lidstaat – Kaderbesluit 2008/909/JBZ – Artikel 53, lid 2, van het Reglement voor de procesvoering van het Hof – Artikel 267 VWEU – Begrip ‚rechterlijke instantie’ – Herbeoordelingsprocedure op verzoek van de minister – Kennelijke niet-ontvankelijkheid van het verzoek om een prejudiciële beslissing”
In zaak C‑235/24 PPU [Niesker] (
i
),
betreffende een verzoek om een prejudiciële beslissing krachtens artikel 267 VWEU, ingediend door de bijzondere kamer van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden (Nederland) bij beslissing van 29 maart 2024, ingekomen bij het Hof op 2 april 2024, in de procedure
S.A.H.,
in tegenwoordigheid van:
Openbaar Ministerie,
geeft
HET HOF (Eerste kamer),
samengesteld als volgt: A. Arabadjiev, kamerpresident, T. von Danwitz (rapporteur), P. G. Xuereb, A. Kumin en I. Ziemele, rechters,
advocaat-generaal: M. Campos Sánchez-Bordona,
griffier: A. Calot Escobar,
gezien de stukken,
gelet op de opmerkingen van:
–
S.A.H., vertegenwoordigd door T. de Boer en F. Dölle, advocaten,
–
het Openbaar Ministerie, vertegenwoordigd door A. K. Kooij, H. J. Lambers en V. Smink,
–
de Nederlandse regering, vertegenwoordigd door M. K. Bulterman en A. Hanje als gemachtigden,
–
de Europese Commissie, vertegenwoordigd door H. Leupold, F. van Schaik en J. Vondung als gemachtigden,
gelet op de beslissing, de advocaat-generaal gehoord, om te beslissen bij met redenen omklede beschikking, overeenkomstig artikel 53, lid 2, van het Reglement voor de procesvoering van het Hof,
de navolgende
Beschikking
1
Het verzoek om een prejudiciële beslissing betreft de uitlegging van artikel 267 VWEU, de artikelen 6, 8 en 9 van kaderbesluit 2008/909/JBZ van de Raad van 27 november 2008 inzake de toepassing van het beginsel van wederzijdse erkenning op strafvonnissen waarbij vrijheidsstraffen of tot vrijheidsbeneming strekkende maatregelen zijn opgelegd, met het oog op de tenuitvoerlegging ervan in de Europese Unie (PB 2008, L 327, blz. 27), en artikel 47 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: „Handvest”).
2
Dit verzoek is ingediend in het kader van een procedure tot herbeoordeling, op verzoek van de Nederlandse Minister van Veiligheid en Justitie (hierna: „minister”), van een oordeel van de bijzondere kamer van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden (Nederland; hierna: „bijzondere kamer”) van 18 januari 2019 betreffende de erkenning, de aanpassing en de tenuitvoerlegging in Nederland van een in Zweden aan S.A.H. opgelegde vrijheidsbenemende sanctie.
Toepasselijke bepalingen
Unierecht
3
Artikel 6 van kaderbesluit 2008/909 heeft als opschrift „Mening van en kennisgeving aan de gevonniste persoon” en bepaalt:
„1.   Onverminderd lid 2, kan een vonnis, samen met een certificaat, ter fine van erkenning van het vonnis en tenuitvoerlegging van de sanctie, alleen aan de tenuitvoerleggingsstaat worden toegezonden, voor zover de gevonniste persoon daarmee overeenkomstig het recht van de beslissingsstaat heeft ingestemd.
2.   De instemming van de gevonniste persoon is niet vereist indien het vonnis, samen met het certificaat, wordt toegezonden aan:
[...]
c)
de lidstaat waarnaar de gevonniste persoon is gevlucht of anderszins is teruggekeerd naar aanleiding van de tegen hem in de beslissingsstaat ingestelde strafvervolging of uitgesproken veroordeling.
3.   Indien de gevonniste persoon zich nog in de beslissingsstaat bevindt, wordt hij in de gelegenheid gesteld om zijn mening mondeling of schriftelijk kenbaar te maken. Zijn wettelijke vertegenwoordiger zal daartoe in de gelegenheid worden gesteld, indien de beslissingsstaat dat in verband met de leeftijd of de lichamelijke of geestelijke toestand van de gevonniste persoon nodig acht.
Wanneer over de toezending van het vonnis en het certificaat wordt besloten, zal rekening worden gehouden met de mening van de gevonniste persoon. Indien hij gebruikmaakt van de in dit lid geboden mogelijkheid, wordt, met name met het oog op artikel 4, lid 4, zijn mening aan de tenuitvoerleggingsstaat meegedeeld. Indien de gevonniste persoon zijn mening mondeling heeft gegeven, draagt de beslissingsstaat er zorg voor dat deze in schriftelijke vorm voor de tenuitvoerleggingsstaat beschikbaar is.
4.   De bevoegde autoriteit van de beslissingsstaat stelt de gevonniste persoon, door middel van het standaardformulier van de kennisgeving zoals opgenomen in bijlage II, in een taal die de gevonniste persoon kent ervan in kennis dat zij heeft besloten om het vonnis, vergezeld van het certificaat, toe te zenden aan de tenuitvoerleggingsstaat. Indien de gevonniste persoon zich op het tijdstip van dat besluit in de tenuitvoerleggingsstaat bevindt, wordt het standaardformulier toegezonden aan de tenuitvoerleggingsstaat, die de betrokkene van het formulier in kennis stelt.
[...]”
4
Artikel 8 van dit kaderbesluit heeft als opschrift „Erkenning van het vonnis en tenuitvoerlegging van de sanctie” en bepaalt:
„1.   De bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat erkent een overeenkomstig artikel 4 en volgens de procedure van artikel 5 toegezonden vonnis en neemt onverwijld de maatregelen voor de tenuitvoerlegging van de sanctie, tenzij zij zich beroept op een van de in artikel 9 genoemde gronden tot weigering van de erkenning en de tenuitvoerlegging.
2.   Indien de duur van de sanctie onverenigbaar is met het recht van de tenuitvoerleggingsstaat, kan de bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat alleen besluiten de sanctie aan te passen voor zover deze zwaarder is dan de maximumsanctie welke naar het recht van die staat op vergelijkbare strafbare feiten is gesteld. De aangepaste sanctie mag niet lager zijn dan de maximumsanctie die krachtens het recht van de tenuitvoerleggingsstaat voor vergelijkbare strafbare feiten geldt.
3.   Indien de aard van de sanctie onverenigbaar is met het recht van de tenuitvoerleggingsstaat, kan de bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat de sanctie aanpassen aan de sanctie of maatregel die door het nationale recht voor vergelijkbare strafbare feiten is voorgeschreven. Deze sanctie of maatregel stemt zoveel mogelijk overeen met de in de beslissingsstaat opgelegde sanctie en derhalve wordt de sanctie niet gewijzigd in een geldboete.
4.   De aangepaste sanctie houdt, naar aard of duur, geen verzwaring van de in de beslissingsstaat opgelegde sanctie in.”
5
Artikel 9 van dat kaderbesluit heeft als opschrift „Gronden tot weigering van de erkenning en tenuitvoerlegging” en luidt:
„1.   De bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat kan de erkenning van het vonnis en de tenuitvoerlegging van de sanctie weigeren in de volgende gevallen:
[...]
k)
de opgelegde sanctie omvat een maatregel in de sfeer van de psychiatrie of de gezondheidszorg die tot vrijheidsbeneming strekt en die, ondanks artikel 8, lid 3, niet ten uitvoer kan worden gelegd binnen het rechts- of gezondheidszorgsysteem van de tenuitvoerleggingsstaat.
[...]”
Nederlands recht
6
De Wet wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging vrijheidsbenemende en voorwaardelijke sancties van 12 juli 2012 (Stb. 2012, 333), waarbij kaderbesluit 2008/909 in Nederlands recht is omgezet, in de versie die van toepassing is op het geschil in het hoofdgeding (hierna: „WETS”), bepaalt in artikel 2:11:
„1.   Tenzij Onze Minister reeds aanstonds van oordeel is dat er gronden zijn om de erkenning van de rechterlijke uitspraak te weigeren, doet hij de rechterlijke uitspraak en het certificaat toekomen aan de advocaat-generaal bij het ressortsparket.
2.   De advocaat-generaal legt de rechterlijke uitspraak en het certificaat onverwijld voor aan de [bijzondere kamer], bedoeld in artikel 67 van de Wet op de rechterlijke organisatie. De advocaat-generaal dient eventuele opmerkingen bij voornoemde stukken binnen een termijn van veertien dagen nadat hij de stukken heeft voorgelegd, in bij de [bijzondere kamer].
3.   De [bijzondere kamer] beoordeelt:
a.
of er gronden zijn om de erkenning van de rechterlijke uitspraak met toepassing van artikel 2:13, eerste lid, te weigeren;
b.
of de ten uitvoer te leggen vrijheidsbenemende sanctie is opgelegd voor een feit dat ook naar Nederlands recht strafbaar is en zo ja, welk strafbaar feit dit oplevert;
c.
tot welke aanpassing van de opgelegde vrijheidsbenemende sanctie het vierde of vijfde lid aanleiding geeft.
4.   Indien de opgelegde vrijheidsbenemende sanctie een langere duur heeft dan het voor het desbetreffende feit naar Nederlands recht toepasselijke strafmaximum, wordt de duur van de vrijheidsbenemende sanctie tot dat strafmaximum verlaagd.
5.   Indien de aard van de opgelegde vrijheidsbenemende sanctie onverenigbaar is met het Nederlandse recht, wordt de vrijheidsbenemende sanctie gewijzigd in een straf of maatregel waarin het Nederlandse recht voorziet en die zoveel mogelijk overeenstemt met de in de uitvaardigende lidstaat opgelegde vrijheidsbenemende sanctie.
6.   De aanpassing op grond van het vierde of vijfde lid houdt in geen geval een verzwaring van de opgelegde vrijheidsbenemende sanctie in.
7.   De [bijzondere kamer] doet zijn oordeel op grond van het derde lid, schriftelijk en met redenen omkleed aan Onze Minister toekomen, binnen een termijn van zes weken nadat de rechterlijke uitspraak en het certificaat zijn ontvangen.”
7
Artikel 2:12 WETS luidt:
„1.   Onze minister beslist over de erkenning van de rechterlijke uitspraak met inachtneming van het oordeel van de [bijzondere kamer].
[...]”
8
Artikel 2:13 van die wet bepaalt:
„1.   De erkenning van de rechterlijke uitspraak wordt geweigerd indien:
[...]
i.
de opgelegde sanctie een vrijheidsbenemende maatregel in de sfeer van de gezondheidszorg betreft die niet ten uitvoer kan worden gelegd overeenkomstig het Nederlandse recht of binnen de kaders van het Nederlandse stelsel van gezondheidszorg.
2.   De erkenning van de rechterlijke uitspraak wordt niet op grond van het eerste lid, onderdelen a, b, e en i, geweigerd dan nadat de bevoegde autoriteit van de uitvaardigende lidstaat in de gelegenheid is gesteld hieromtrent inlichtingen te verschaffen.”
9
Artikel 2:14 WETS luidt als volgt:
„1.   De erkenning van de rechterlijke uitspraak kan worden geweigerd indien:
a.
het feit waarvoor de vrijheidsbenemende sanctie is opgelegd:
1°. geacht wordt geheel of gedeeltelijk op Nederlands grondgebied of buiten Nederland aan boord van een Nederlands vaartuig of luchtvaartuig te zijn gepleegd; of
2°. buiten het grondgebied van de uitvaardigende lidstaat is gepleegd, terwijl naar Nederlands recht geen vervolging zou kunnen worden ingesteld indien het feit buiten Nederland zou zijn gepleegd;
b.
op het moment van ontvangst van de rechterlijke uitspraak, minder dan zes maanden van de daarbij opgelegde vrijheidsbenemende sanctie nog ten uitvoer moeten worden gelegd.
2.   De erkenning van de rechterlijke uitspraak wordt niet op grond van het eerste lid, onderdeel a, geweigerd dan nadat de bevoegde autoriteit van de uitvaardigende lidstaat in de gelegenheid is gesteld hieromtrent inlichtingen te verschaffen.”
10
Artikel 67 van de Wet op de rechterlijke organisatie luidt:
„1.   Het bestuur van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden vormt een meervoudige kamer [...] Het bestuur bepaalt de bezetting van deze kamer.
2.   Deze kamer is voorts belast met de hem opgelegde taken in [...] de artikelen 2:11, derde lid, en 2:27 [...] van de [WETS]. [...]”
Hoofdgeding en prejudiciële vragen
11
S.A.H. heeft de Irakese nationaliteit en woont sinds 1996 in Nederland, waar hij in 2001 een permanente verblijfsvergunning heeft gekregen.
12
Bij arrest van 26 februari 2015 is hij door de Göta hovrätt (rechter in tweede aanleg Göta, Zweden) veroordeeld voor verboden wapenbezit, onwettige bedreiging, molestatie en zware mishandeling. Deze rechter heeft vastgesteld dat die handelingen van strafrechtelijke aard niet aan S.A.H. konden worden toegerekend wegens een stoornis van zijn geestvermogens en heeft hem een vrijheidsbenemende maatregel opgelegd, te weten een forensisch-psychiatrische behandeling van onbepaalde duur met speciaal onderzoek bij ontslag uit de kliniek.
13
Nadat de betrokkene had verzocht om de tenuitvoerlegging van die maatregel aan Nederland over te dragen, hebben de Zweedse autoriteiten de minister verzocht om erkenning en tenuitvoerlegging van dat arrest en hem vervolgens dat arrest en het in artikel 4 van kaderbesluit 2008/909 bedoelde certificaat toegezonden.
14
Deze documenten zijn overeenkomstig artikel 2:11 WETS doorgezonden aan de bijzondere kamer, die op 18 januari 2019 met name heeft geoordeeld dat de aan S.A.H. opgelegde tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel moest worden aangepast en gewijzigd in een maatregel van terbeschikkingstelling met bevel tot verpleging van overheidswege zonder maximumduur.
15
Op 18 februari 2019 heeft de minister, als bevoegde autoriteit als bedoeld in kaderbesluit 2008/909, de rechterlijke uitspraak van 26 februari 2015 erkend, rekening houdend met het oordeel van de bijzondere kamer van 18 januari 2019. De vrijheidsbenemende maatregel is aangepast naar een dergelijke maatregel van terbeschikkingstelling en de betrokkene is in een forensisch-psychiatrisch centrum in Nederland geplaatst.
16
Op 6 augustus 2020 heeft de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Nederland) een beschikking tot intrekking van de verblijfsvergunning vastgesteld, met terugwerkende kracht tot 29 augustus 2014, en S.A.H. tot ongewenste vreemdeling verklaard.
17
S.A.H. heeft bij de civiele rechter de rechtmatigheid van de erkenningsbeslissing van 18 februari 2019 aangevochten, onder meer op grond dat de procedure die tot het oordeel van 18 januari 2019 heeft geleid, niet voldoet aan de vereisten van artikel 47 van het Handvest. Bij arrest van 5 september 2023 heeft het gerechtshof Den Haag (Nederland) de vordering in hoger beroep toegewezen en de minister opgedragen zijn beslissing te heroverwegen.
18
De minister heeft de bijzondere kamer bij brief van 15 september 2023 verzocht over te gaan tot herbeoordeling in een procedure die aan deze vereisten voldoet.
19
Naar aanleiding van dit verzoek heeft de bijzondere kamer op 12 januari 2024 een informele regiebijeenkomst belegd, waarvoor de advocaten van S.A.H. alsmede vertegenwoordigers van het openbaar ministerie zijn uitgenodigd.
20
In dit verband omschrijft de bijzondere kamer de procedure zoals deze bij die kamer plaatsvindt als volgt: de minister verzoekt de bijzondere kamer via de advocaat-generaal een oordeel te geven dat beperkt is tot de vraag of er volgens de WETS al dan niet verplichte weigeringsgronden aan de orde zijn, of de feiten in Nederland strafbaar zijn en of de in een andere lidstaat opgelegde vrijheidsstraf of tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel aanpassing verdient. Tegen de beslissing van de minister staat geen rechtsmiddel open. Niettemin kan de minister bij deze kamer een herbeoordelingsverzoek indienen naar aanleiding van hetzij een bij hem ingediend bezwaar van de gevonniste persoon, hetzij een door deze persoon ingeleide civiele procedure, zoals in casu.
21
In deze context vraagt de bijzondere kamer zich om te beginnen af of hij een „rechterlijke instantie” in de zin van artikel 267 VWEU is die het Hof kan verzoeken om een prejudiciële beslissing. Hij geeft in dit verband aan dat hij tot op heden heeft geoordeeld dat dit niet het geval was, en dat eveneens in die zin is geconcludeerd in het evaluatieverslag over Nederland van 2 december 2022, dat is opgesteld in het kader van de 9e ronde van wederzijdse evaluaties inzake de wederzijdse erkenning van rechtsinstrumenten op het gebied van vrijheidsbeneming of -beperking, zoals gecoördineerd door de Raad van de Europese Unie (13190/1/22 REV 1). Uit de wetsgeschiedenis van de in het hoofdgeding aan de orde zijnde nationale wettelijke regeling blijkt evenwel dat de Nederlandse wetgever een rechterlijk oordeel heeft gewild over de rechtsvragen die aan de orde zijn in artikel 8, leden 2 tot en met 4, en artikel 9 van kaderbesluit 2008/909.
22
Bovendien is de bijzondere kamer van oordeel dat de doorslaggevende vraag is of de procedure die bij hem wordt gevoerd als contradictoir kan worden aangemerkt, en verduidelijkt hij daarbij dat de kamer zijn oorsprong vindt in de wet, een permanent karakter heeft, rechtsregels toepast, onafhankelijk is, en rekening houdt met de argumenten van de gevonniste persoon die hem worden voorgelegd. Hoewel zijn oordeel beperkt is tot een aantal punten, is dat oordeel bovendien bindend.
23
De bijzondere kamer vraagt zich vervolgens af of de juridische beoordeling die hij krachtens artikel 2:11 WETS verricht binnen de werkingssfeer van het Unierecht valt of deel uitmaakt van de situaties die door het Unierecht worden beheerst en, zo ja, of de gelegenheid om in kader van een schriftelijke procedure te verzoeken om een herbeoordeling, zoals deze in de praktijk is ontstaan, tegemoetkomt aan de vereisten van artikel 47 van het Handvest. Ten slotte vraagt hij om verduidelijking over de mogelijkheden om een door kaderbesluit 2008/909 toegestane vrijheidsbenemende maatregel aan te passen.
24
Daarop heeft de bijzondere kamer de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vragen:
„1)
Dient het begrip ‚rechterlijke instantie’ als bedoeld in artikel 267 VWEU in samenhang met artikel 8, tweede tot en met vierde lid, en artikel 9 van [kaderbesluit 2008/909] aldus te worden uitgelegd, dat dit mede omvat een daartoe aangestelde overheidsrechter, niet zijnde de bevoegde autoriteit als bedoeld in artikel 8, eerste lid, van het kaderbesluit, die in een schriftelijke procedure in principe zonder inbreng van de gevonniste persoon uitsluitend oordeelt over de in artikel 8, tweede tot en met vierde lid, alsmede artikel 9 van het kaderbesluit bedoelde rechtsvragen?
2)
Moet artikel 47 Handvest aldus worden uitgelegd dat wanneer in een erkenningsprocedure als bedoeld in [kaderbesluit 2008/909] de beoordeling van de onderdelen die genoemd zijn in artikel 8, tweede tot en met vierde lid, en artikel 9 van dit besluit is opgedragen aan een daartoe aangestelde overheidsrechter in de tenuitvoerleggingsstaat, naast de mogelijkheid om een mening te geven in de beslissingsstaat op grond van artikel 6, derde lid, [van kaderbesluit 2008/909] ook sprake dient te zijn van een doeltreffende voorziening in de tenuitvoerleggingsstaat voor de gevonniste persoon?
Zo deze vraag bevestigend dient te worden beantwoord:
3)
Moet artikel 47 Handvest in het licht van [kaderbesluit 2008/909] aldus worden uitgelegd dat wat betreft de doeltreffende voorziening in de tenuitvoerleggingsstaat kan worden volstaan met een schriftelijke zienswijze van de gevonniste persoon hetzij voorafgaande aan het rechterlijk oordeel en de erkenningsbeslissing, hetzij nadat de beslissing tot erkenning is genomen in de vorm van een herbeoordeling van het oorspronkelijke oordeel?
en
4)
Moet artikel 47 Handvest in het licht van [kaderbesluit 2008/909] aldus worden uitgelegd dat de gevonniste persoon die niet over toereikende financiële middelen beschikt en voor wie bijstand nodig is om de daadwerkelijke toegang tot de rechter te waarborgen in de tenuitvoerleggingsstaat van rechtsbijstand dient te worden voorzien, ook al voorziet de wet hierin niet?
5)
Dient het criterium van artikel 8, derde lid, [kaderbesluit 2008/909] aldus te worden uitgelegd dat bij wijziging van de sanctie of maatregel omdat de aard hiervan onverenigbaar is met het recht van de tenuitvoerleggingsstaat, beoordeeld dient te worden welke maatregel zou zijn opgelegd die de rechter van de tenuitvoerleggingsstaat naar alle waarschijnlijkheid zou hebben opgelegd indien de berechting in de tenuitvoerleggingsstaat zou hebben plaatsgevonden of dient, zo nodig met het vragen van aanvullende informatie, een beoordeling plaats te vinden waarbij gekeken wordt naar de feitelijke invulling van de maatregel in de beslissingsstaat?
6)
Op welke wijze en in hoeverre dient bij een eventuele herbeoordeling door de tenuitvoerleggingsstaat van het verbod op strafverzwaring op grond van artikel 8, vierde lid, [kaderbesluit 2008/909] rekening te worden gehouden met ontwikkelingen en informatie die dateren van na de erkenningsbeslissing?”
Spoedprocedure
25
De bijzondere kamer heeft het Hof verzocht om deze prejudiciële verwijzing te behandelen volgens de prejudiciële spoedprocedure als bedoeld in artikel 23 bis, eerste alinea, van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie en artikel 107 van het Reglement voor de procesvoering van het Hof.
26
Ter ondersteuning van dit verzoek heeft deze kamer aangevoerd dat S.A.H. zijn vrijheid is ontnomen en dat de beantwoording van de prejudiciële vragen met zich mee kan brengen dat de vrijheidsbeneming van de betrokkene dient te worden beëindigd.
27
In dit verband moet in de eerste plaats in herinnering worden gebracht dat deze prejudiciële verwijzing de uitlegging betreft van kaderbesluit 2008/909, dat valt onder titel V van het derde deel van het VWEU, betreffende de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht. Die verwijzing kan derhalve volgens de prejudiciële spoedprocedure worden behandeld.
28
In de tweede plaats is de voorwaarde van spoedeisendheid met name vervuld wanneer de betrokkene in het hoofdgeding thans zijn vrijheid is ontnomen en het van de beslechting van dat geding afhangt of zijn hechtenis wordt voortgezet, met dien verstande dat de situatie van de betrokkene moet worden beoordeeld zoals die zich voordoet op het tijdstip van het onderzoek van het verzoek om de prejudiciële verwijzing volgens de spoedprocedure te behandelen [arrest van 8 december 2022, CJ (Uitgestelde overleveringsbeslissing wegens strafvervolging), C‑492/22 PPU, EU:C:2022:964, punt 46 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
29
In casu komt uit het verzoek om een prejudiciële beslissing naar voren dat de betrokkene inderdaad zijn vrijheid is ontnomen, aangezien hij in een forensisch-psychiatrisch centrum in Nederland is geplaatst. Daarenboven heeft de bijzondere kamer benadrukt dat de beantwoording van de prejudiciële vragen, die betrekking hebben op de uit het Unierecht voortvloeiende vereisten die van toepassing kunnen zijn op de situatie in het hoofdgeding, met zich mee kan brengen dat die vrijheidsbeneming dient te worden beëindigd, aangezien de in Zweden aan de betrokkene opgelegde vrijheidsbenemende maatregel in het bijzonder kan worden aangepast naar een maatregel die in Nederland niet tot vrijheidsbeneming leidt.
30
In die omstandigheden heeft de Eerste kamer van het Hof op 22 april 2024, op voorstel van de rechter-rapporteur, de advocaat-generaal gehoord, beslist het verzoek van de bijzondere kamer om de onderhavige prejudiciële verwijzing volgens de spoedprocedure te behandelen, in te willigen.
Ontvankelijkheid van het verzoek om een prejudiciële beslissing
31
Krachtens artikel 53, lid 2, van zijn Reglement voor de procesvoering kan het Hof, wanneer de prejudiciële verwijzing kennelijk niet‑ontvankelijk is, de advocaat-generaal gehoord, beslissen bij met redenen omklede beschikking zonder de behandeling voort te zetten.
32
In casu dient deze bepaling te worden toegepast.
33
Er zij aan herinnerd dat de bij artikel 267 VWEU ingestelde procedure een instrument is voor de samenwerking tussen het Hof en de nationale rechterlijke instanties, dat het Hof in staat stelt de nationale rechter de elementen voor uitlegging van het Unierecht te verschaffen die deze nodig heeft om uitspraak te kunnen doen in het bij hem aanhangig geding (arrest van 9 maart 2010, ERG e.a., C‑378/08, EU:C:2010:126, punt 72, en beschikking van 9 januari 2024, Bravchev, C‑338/23, EU:C:2024:4, punt 18).
34
Bijgevolg is het betrokken verwijzende orgaan slechts bevoegd om zich in het kader van een prejudiciële procedure tot het Hof te wenden indien het kan worden aangemerkt als een „rechterlijke instantie” in de zin van artikel 267 VWEU, hetgeen het Hof dient te verifiëren (arrest van 7 mei 2024, NADA e.a., C‑115/22, EU:C:2024:384, punt 34 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
35
Het is vaste rechtspraak dat het Hof bij de beoordeling of het betrokken verwijzende orgaan een „rechterlijke instantie” in de zin van artikel 267 VWEU is, wat uitsluitend een vraag van Unierecht is, rekening houdt met een geheel van factoren, zoals onder meer de wettelijke grondslag van deze instantie, het permanente karakter, de verplichte rechtsmacht, de procedure op tegenspraak, de toepassing van de rechtsregels door de betrokken instantie en de onafhankelijkheid van de instantie (arrest van 7 mei 2024, NADA e.a., C‑115/22, EU:C:2024:384, punt 35 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
36
Uit de vaste rechtspraak van het Hof blijkt tevens dat de nationale rechter enkel bevoegd is tot verwijzing naar het Hof indien bij hem een geding aanhangig is gemaakt en hij uitspraak moet doen in het kader van een procedure die moet leiden tot een rechterlijke beslissing (arrest van 3 mei 2022, CityRail, C‑453/20, EU:C:2022:341, punt 42 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
37
De bevoegdheid van een instantie om zich tot het Hof te wenden moet dus zowel aan structurele als aan functionele criteria worden getoetst. Een nationale instantie kan in dit verband als „rechterlijke instantie” in de zin van artikel 267 VWEU worden aangemerkt wanneer zij een rechtsprekende functie uitoefent. Die kwalificatie is echter niet mogelijk, in zoverre zij andere, met name administratieve taken uitoefent (arrest van 3 mei 2022, CityRail, C‑453/20, EU:C:2022:341, punt 43 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
38
Om vast te stellen of een nationale instantie, die krachtens de wet taken van verschillende aard uitoefent, als „rechterlijke instantie” in de zin van artikel 267 VWEU moet worden aangemerkt, dient derhalve te worden nagegaan wat de specifieke aard is van de functie die zij uitoefent in de bijzondere normatieve context waarin zij zich tot het Hof wendt (arrest van 3 mei 2022, CityRail, C‑453/20, EU:C:2022:341, punt 44 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
39
Bovendien kan het verwijzende orgaan, wanneer het als bestuursorgaan optreedt zonder dat het tegelijkertijd een geschil dient te beslechten, niet worden geacht een rechtsprekende functie te vervullen (zie in die zin arrest van 27 april 2006, Standesamt Stadt Niebüll, C‑96/04, EU:C:2006:254, punt 14 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
40
Gelet op de gegevens in het aan het Hof overgelegde dossier, met name de bepalingen van de Wet op de rechterlijke organisatie en de WETS, lijkt in dit geval de bijzondere kamer te voldoen aan de relevante criteria om een verwijzend orgaan te kwalificeren als „rechterlijke instantie” in de zin van artikel 267 VWEU, voor zover het zijn wettelijke grondslag, zijn permanente karakter, de toepassing van rechtsregels en zijn onafhankelijkheid betreft.
41
Wat betreft de andere in dit verband relevante criteria, en in de eerste plaats de vraag of de bijzondere kamer in het hoofdgeding een rechtsprekende functie uitoefent, blijkt uit deze gegevens dat de minister zich overeenkomstig de artikelen 2:11 en 2:12 WETS tot de bijzondere kamer wendt met het verzoek hem een oordeel te geven over de afgebakende rechtsvragen als bedoeld in artikel 2:11, lid 3, van die wet dat hij in acht neemt bij de beslissing over de erkenning van de rechterlijke uitspraak van een andere lidstaat, zoals uitdrukkelijk is aangegeven in artikel 2:12 WETS.
42
Zoals de Nederlandse regering in haar schriftelijke opmerkingen heeft bevestigd, is de minister weliswaar gehouden dit oordeel over deze vragen te volgen, maar beschikt hij over een eigen beoordelingsbevoegdheid en over de bevoegdheid om al dan niet de beslissing van de beslissingsstaat te erkennen. De minister kan immers overeenkomstig artikel 2:11 WETS besluiten de bijzondere kamer niet te betrekken bij zijn beslissing, wanneer hij reeds aanstonds van oordeel is dat er weigeringsgronden van toepassing zijn. Daarenboven onderzoekt de minister tevens de gronden voor weigering van erkenning als bedoeld in artikel 2:14 WETS en kan hij zich bijgevolg op het standpunt stellen dat er een grond voor weigering van erkenning bestaat, terwijl de bijzondere kamer van oordeel was dat er geen bestond. Wat voorts de waarborgen betreft dat de minister het oordeel van de bijzondere kamer daadwerkelijk volgt, moet worden opgemerkt dat in het in punt 21 van de onderhavige beschikking bedoelde evaluatieverslag over Nederland is aangegeven dat dit oordeel voor de minister „technisch” gezien niet bindend is.
43
Wat in de tweede plaats het bestaan van een bij de bijzondere kamer aanhangig „geding” betreft, zij eraan herinnerd dat de zaak krachtens artikel 2:11 WETS niet op initiatief van de gevonniste persoon, maar op dat van de minister bij de bijzondere kamer aanhangig is.
44
Bovendien blijkt uit de informatie waarover het Hof beschikt dat de gevonniste persoon bij de bijzondere kamer niet kan opkomen tegen de beslissing van de minister. Enkel laatstgenoemde kan namelijk bij die kamer een herbeoordelingsverzoek indienen. In dit verband heeft de bijzondere kamer verklaard niet te weten of de minister al dan niet selecteert in de klachten die hij de kamer ter herbeoordeling voorlegt.
45
Tevens moet worden opgemerkt dat het oordeel van de bijzondere kamer niet openbaar wordt gemaakt of ter kennis wordt gebracht van de gevonniste persoon, aangezien deze alleen op de hoogte wordt gebracht van de beslissing van de minister.
46
Wat in de derde plaats het contradictoire karakter van de in het hoofdgeding aan de orde zijnde procedure betreft, heeft de bijzondere kamer aangegeven in de praktijk weliswaar rekening te houden met de schriftelijke opmerkingen van de gevonniste persoon die hem door de minister of rechtstreeks door die persoon worden toegezonden, maar dat de WETS die persoon niet de mogelijkheid biedt om schriftelijk of mondeling aan de procedure deel te nemen en schriftelijke of mondelinge opmerkingen in te dienen, terwijl de advocaat-generaal van het openbaar ministerie overeenkomstig die wet wel over een dergelijke mogelijkheid beschikt.
47
Hieruit volgt, ten eerste, dat het oordeel van de bijzondere kamer kennelijk onderdeel is van een niet-contradictoire procedure die niet bedoeld is om een geschil te beslechten. Ten tweede heeft dit oordeel noch de vorm, noch de benaming, noch de inhoud van een in het kader van de uitoefening van een rechterlijke functie gewezen vonnis, maar maakt het deel uit van de procedure voor de vaststelling van een bestuursrechtelijke beslissing van de minister.
48
Hoe dan ook blijkt uit de aanwijzingen in het verzoek om een prejudiciële beslissing en uit de opmerkingen van partijen dat de gevonniste persoon de beslissing van de minister kan aanvechten bij de civiele rechter als restrechter – van wie vaststaat dat hij in het kader van die procedure een „rechterlijke instantie” in de zin van artikel 267 VWEU is – en deze rechter kan verzoeken die beslissing opnieuw te laten onderzoeken of aan te passen.
49
Gelet op een en ander heeft, in het kader van de procedure van artikel 2:11 WETS, de bijzondere kamer kennelijk niet tot taak een rechterlijke beslissing vast te stellen en vormt hij dus geen „rechterlijke instantie” in de zin van artikel 267 VWEU.
50
Uit het voorgaande volgt dat het onderhavige verzoek om een prejudiciële beslissing kennelijk niet-ontvankelijk is.
Kosten
51
Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de verwijzende rechter over de kosten heeft te beslissen. De door anderen wegens indiening van hun opmerkingen bij het Hof gemaakte kosten komen niet voor vergoeding in aanmerking.
Het Hof (Eerste kamer) beschikt:
Het verzoek om een prejudiciële beslissing dat bij beslissing van 29 maart 2024 door de bijzondere kamer van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden (Nederland) is ingediend, is kennelijk niet-ontvankelijk.
Luxemburg, 17 juli 2024.
De griffier
A. Calot Escobar
De kamerpresident
A. Arabadjiev
(
*1
)	Procestaal: Nederlands.
(
i
)	Dit is een fictieve naam, die niet overeenkomt met de werkelijke naam van enige partij in de procedure.