62023TJ1103
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (όγδοο πενταμελές τμήμα)
της 2ας Ιουλίου 2025 (
*1
) (
i
)
«Σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Διαδικασία για την κήρυξη έκπτωσης – Επέκταση της προστασίας διεθνούς καταχώρισης στην Ευρωπαϊκή Ένωση – Λεκτικό σήμα TESTAROSSA – Ουσιαστική χρήση του σήματος – Άρθρο 51, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού (ΕΚ) 207/2009 [νυν άρθρο 58, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού (ΕΕ) 2017/1001] – Χρήση από τρίτους – Φύση της χρήσης – Σιωπηρή συγκατάθεση του δικαιούχου του σήματος – Απόδειξη της ουσιαστικής χρήσης – Μεταχειρισμένα αυτοκίνητα – Ανταλλακτικά και εξαρτήματα»
Στην υπόθεση T-1103/23,
Ferrari SpA, με έδρα τη Modena (Ιταλία), εκπροσωπούμενη από τους K. Muraro, G. Russo και C. Comolli Acquaviva, δικηγόρους,
προσφεύγουσα,
κατά
Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUIPO), εκπροσωπούμενου από τον Ε. Μαρκάκη,
καθού,
αντίδικος ενώπιον του τμήματος προσφυγών του EUIPO, παρεμβαίνων ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου:
Kurt Hesse, κάτοικος Νυρεμβέργης (Γερμανία), εκπροσωπούμενος από τον M. Krogmann, δικηγόρο,
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (όγδοο πενταμελές τμήμα),
συγκείμενο από τους A. Kornezov (εισηγητή), πρόεδρο, G. De Baere, D. Petrlík, K. Kecsmár και S. Kingston, δικαστές,
γραμματέας: G. Mitrev, διοικητικός υπάλληλος,
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 12ης Δεκεμβρίου 2024,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1
Με την προσφυγή που άσκησε δυνάμει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ, η προσφεύγουσα, Ferrari SpA, ζητεί την ακύρωση της αποφάσεως του πέμπτου τμήματος προσφυγών του Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUIPO), της 29ης Αυγούστου 2023 (συνεκδικασθείσες υποθέσεις R 334/2017-5 και R 343/2017-5), όπως διορθώθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 2023 (στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση).
Ιστορικό της διαφοράς
2
Με διεθνή καταχώριση της 17ης Οκτωβρίου 2006, της οποίας η προστασία επεκτάθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την οποία παρέλαβε το EUIPO στις 8 Φεβρουαρίου 2007, η Ferrari SpA ζήτησε την προστασία εντός της Ένωσης του λεκτικού σήματος TESTAROSSA.
3
Τα προϊόντα που καλύπτονταν από τη διεθνή καταχώριση υπάγονταν, μεταξύ άλλων, στην κλάση 12 κατά την έννοια του Διακανονισμού της Νίκαιας που αφορά τη διεθνή ταξινόμηση προϊόντων και υπηρεσιών με σκοπό την καταχώριση σημάτων, της 15ης Ιουνίου 1957, όπως έχει αναθεωρηθεί και τροποποιηθεί, και ανταποκρίνονταν στην ακόλουθη περιγραφή: «Οχήματα· μηχανήματα κινήσεως στην ξηρά, τον αέρα ή το νερό· χερσαία μηχανοκίνητα οχήματα· αυτοκίνητα· δομικά μέρη και ανταλλακτικά, κατασκευαστικά στοιχεία και εξαρτήματα αυτών, τα οποία περιλαμβάνονται στην παρούσα κλάση· φρένα, κινητήρες, ελαστικά για χερσαία μηχανοκίνητα οχήματα που περιλαμβάνονται στην παρούσα κλάση· ποδήλατα, μηχανοκίνητα ποδήλατα, ημιφορτηγά και φορτηγά».
4
Η διεθνής καταχώριση δημοσιεύθηκε στο Δελτίο κοινοτικών σημάτων στις 8 Φεβρουαρίου 2007 και καταχωρίστηκε στο μητρώο κοινοτικών σημάτων στις 12 Δεκεμβρίου 2007.
5
Στις 7 Σεπτεμβρίου 2015 ο παρεμβαίνων, Kurt Hesse, υπέβαλε αίτηση για την ακύρωση των αποτελεσμάτων της διεθνούς καταχώρισης για τα προϊόντα που παρατίθενται στη σκέψη 3 ανωτέρω, βάσει του άρθρου 158, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΚ) 207/2009 του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2009, για το σήμα της ΕΕ (ΕΕ 2009, L 78, σ. 1), όπως έχει τροποποιηθεί [νυν άρθρου 198, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΕ) 2017/1001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 2017, για το σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ 2017, L 154, σ. 1)], σε συνδυασμό με το άρθρο 51, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 207/2009 (νυν άρθρο 58, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 2017/1001).
6
Με απόφαση της 16ης Δεκεμβρίου 2016, το τμήμα ακυρώσεων δέχθηκε εν μέρει την αίτηση αυτή και κήρυξε την έκπτωση από τα δικαιώματα επί του επίμαχου σήματος όσον αφορά τα «οχήματα· μηχανήματα κινήσεως στην ξηρά, τον αέρα ή το νερό· χερσαία μηχανοκίνητα οχήματα· δομικά μέρη και ανταλλακτικά, κατασκευαστικά στοιχεία και εξαρτήματα αυτών, τα οποία περιλαμβάνονται στην παρούσα κλάση· φρένα, κινητήρες, ελαστικά για χερσαία μηχανοκίνητα οχήματα που περιλαμβάνονται στην παρούσα κλάση· ποδήλατα, μηχανοκίνητα ποδήλατα, ημιφορτηγά και φορτηγά» από τις 16 Δεκεμβρίου 2016. Αντιθέτως, απέρριψε την αίτηση έκπτωσης όσον αφορά τα «αυτοκίνητα».
7
Στις 13 Φεβρουαρίου 2017, ο παρεμβαίνων άσκησε προσφυγή κατά της αποφάσεως του τμήματος ακυρώσεων ζητώντας τη μερική ακύρωσή της, κατά το μέρος που το εν λόγω τμήμα είχε απορρίψει την αίτηση έκπτωσης από τα δικαιώματα επί του επίμαχου σήματος για τα «αυτοκίνητα».
8
Στις 14 Φεβρουαρίου 2017, η προσφεύγουσα άσκησε επίσης προσφυγή κατά της αποφάσεως του τμήματος ακυρώσεων ζητώντας τη μερική ακύρωσή της, κατά το μέρος που το εν λόγω τμήμα είχε κηρύξει την έκπτωση από τα δικαιώματα επί του επίμαχου σήματος όσον αφορά τα «δομικά μέρη και ανταλλακτικά, κατασκευαστικά στοιχεία και εξαρτήματα αυτών (για οχήματα), τα οποία περιλαμβάνονται στην παρούσα κλάση· κινητήρες» (στο εξής: ανταλλακτικά και εξαρτήματα).
9
Με την προσβαλλόμενη απόφαση, το τμήμα προσφυγών δέχθηκε την προσφυγή του παρεμβαίνοντος και απέρριψε την προσφυγή της προσφεύγουσας. Ως εκ τούτου, η προσφεύγουσα εξέπεσε των δικαιωμάτων επί του επίμαχου σήματος για το σύνολο των προϊόντων που μνημονεύονται στη σκέψη 3 ανωτέρω.
Αιτήματα των διαδίκων
10
Η προσφεύγουσα ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:
–
να ακυρώσει την προσβαλλόμενη απόφαση·
–
να μεταρρυθμίσει την προσβαλλόμενη απόφαση, κατά το μέρος που αποδείχθηκε η ουσιαστική χρήση του επίμαχου σήματος για τα «αυτοκίνητα» και για τα ανταλλακτικά και εξαρτήματα, τα οποία εμπίπτουν στην κλάση 12·
–
να καταδικάσει το EUIPO και τον παρεμβαίνοντα στα έξοδα της διαδικασίας ενώπιον του τμήματος προσφυγών καθώς και της παρούσας διαδικασίας.
11
Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η προσφεύγουσα παραιτήθηκε από το δεύτερο σκέλος των αιτημάτων της, όπως σημείωσε το Γενικό Δικαστήριο στα πρακτικά της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως.
12
Το ΓΕΕΑ ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:
–
να απορρίψει την προσφυγή·
–
να καταδικάσει την προσφεύγουσα στα δικαστικά έξοδα εφόσον διεξαχθεί επ’ ακροατηρίου συζήτηση.
13
Ο παρεμβαίνων ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:
–
να απορρίψει την προσφυγή·
–
να καταδικάσει την προσφεύγουσα στα δικαστικά έξοδα.
Σκεπτικό
Επί του προσδιορισμού του εφαρμοστέου ratione temporis ουσιαστικού και δικονομικού δικαίου
14
Λαμβανομένου υπόψη του ότι η επίμαχη αίτηση έκπτωσης υποβλήθηκε στις 7 Σεπτεμβρίου 2015, ημερομηνία η οποία είναι καθοριστική για τον προσδιορισμό του εφαρμοστέου ουσιαστικού δικαίου, η υπό κρίση διαφορά διέπεται από τις ουσιαστικές διατάξεις του κανονισμού 207/2009 και του κανονισμού (ΕΚ) 2868/95 της Επιτροπής, της 13ης Δεκεμβρίου 1995, περί της εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 40/94 του Συμβουλίου για το κοινοτικό σήμα (ΕΕ 1995, L 303, σ. 1) (πρβλ. αποφάσεις της 6ης Ιουνίου 2019, Deichmann κατά EUIPO, C‑223/18 P, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2019:471, σκέψη 2, και της 3ης Ιουλίου 2019, Viridis Pharmaceutical κατά EUIPO, C-668/17 P, EU:C:2019:557, σκέψη 3).
15
Συναφώς, από τις διατάξεις του άρθρου 55, παράγραφος 1, του κανονισμού 207/2009 προκύπτει ότι τυχόν κήρυξη έκπτωσης παράγει αναδρομικά αποτελέσματα από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης έκπτωσης. Εξάλλου, δεδομένου ότι, κατά πάγια νομολογία, οι διαδικαστικοί κανόνες εφαρμόζονται εν γένει από την ημερομηνία ενάρξεως της ισχύος τους (βλ. απόφαση της 11ης Δεκεμβρίου 2012, Επιτροπή κατά Ισπανίας, C-610/10, EU:C:2012:781, σκέψη 45 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), η διαφορά διέπεται από τις διαδικαστικές διατάξεις του κανονισμού 2017/1001. Επισημαίνεται, εντούτοις, ότι, όσον αφορά την απόδειξη της ουσιαστικής χρήσης του επίμαχου σήματος, κατ’ εφαρμογήν ιδίως του άρθρου 82, παράγραφος 2, στοιχεία δʹ, στʹ, και θʹ, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2018/625 της Επιτροπής, της 5ης Μαρτίου 2018, για τη συμπλήρωση του κανονισμού 2017/1001 και για την κατάργηση του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2017/1430 (ΕΕ 2018, L 104, σ. 1), η διαφορά διέπεται από τις διατάξεις του κανονισμού 2868/95 [απόφαση της 24ης Μαρτίου 2021, Novomatic κατά EUIPO – adp Gauselmann (Power Stars), T‑588/19, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2021:157, σκέψη 20].
16
Κατά συνέπεια, εν προκειμένω, όσον αφορά τους ουσιαστικούς κανόνες, όταν το τμήμα προσφυγών με την προσβαλλόμενη απόφαση και οι διάδικοι με τα δικόγραφά τους παραπέμπουν στις διατάξεις του κανονισμού 2017/1001, πρέπει να νοηθεί ότι παραπέμπουν στις διατάξεις του κανονισμού 207/2009 που έχουν το ίδιο περιεχόμενο.
Επί της ουσίας
17
Η προσφεύγουσα προβάλλει τέσσερις λόγους ακυρώσεως, οι οποίοι αφορούν, κατ’ ουσίαν, ο πρώτος, έλλειψη αιτιολογίας καθόσον δεν ελήφθησαν υπόψη όλοι οι κρίσιμοι παράγοντες στο πλαίσιο της εκτίμησης της ουσιαστικής χρήσης του επίμαχου σήματος, ο δεύτερος, παράβαση του άρθρου 51, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 207/2009, ο τρίτος, παράβαση του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού αυτού (νυν άρθρου 18, παράγραφος 2, του κανονισμού 2017/1001) και, ο τέταρτος, πλάνη εκτιμήσεως όσον αφορά τη χρήση του επίμαχου σήματος για ανταλλακτικά και εξαρτήματα.
18
Σύμφωνα με το άρθρο 51, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 207/2009, ο δικαιούχος σήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης κηρύσσεται έκπτωτος των δικαιωμάτων του κατόπιν αίτησης που υποβάλλεται στο EUIPO εάν, επί διάστημα πέντε συνεχών ετών, το οποίο εν προκειμένω εκτείνεται από τις 7 Σεπτεμβρίου 2010 μέχρι και τις 6 Σεπτεμβρίου 2015 (στο εξής κρίσιμο χρονικό διάστημα), δεν έχει γίνει ουσιαστική χρήση του σήματος στην Ευρωπαϊκή Ένωση για τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες για τα οποία έχει καταχωριστεί και δεν υπάρχει εύλογη αιτία για τη μη χρήση.
19
Σύμφωνα με τον κανόνα 22, παράγραφος 3, του κανονισμού 2868/95, ο οποίος εφαρμόζεται mutatis mutandis στις διαδικασίες για την κήρυξη έκπτωσης σύμφωνα με τον κανόνα 40, παράγραφος 5, του ίδιου κανονισμού, τα αποδεικτικά στοιχεία της χρήσης πρέπει να αφορούν τον τόπο, τον χρόνο, την έκταση και τη φύση της χρήσης του προγενέστερου σήματος. Κατά την παράγραφο 4 του κανόνα αυτού, τα αποδεικτικά στοιχεία πρέπει, κατ’ αρχήν, να περιορίζονται μόνο στην κατάθεση δικαιολογητικών και απτών πειστηρίων όπως παραδείγματος χάριν συσκευασίες, ετικέτες, τιμοκατάλογοι, κατάλογοι, τιμολόγια, φωτογραφίες, αγγελίες στις εφημερίδες καθώς και γραπτές δηλώσεις για τις οποίες γίνεται λόγος στο άρθρο 78, παράγραφος 1, στοιχείο στʹ, του κανονισμού 207/2009.
20
Επομένως, ουσιαστική χρήση σήματος υφίσταται όταν αυτό χρησιμοποιείται κατά τρόπο σύμφωνο με τη βασική λειτουργία του, η οποία συνίσταται στην εγγύηση της ταυτότητας προέλευσης των προϊόντων ή υπηρεσιών για τα οποία έχει καταχωριστεί, με σκοπό την εξεύρεση ή διατήρηση δυνατοτήτων πώλησης των εν λόγω προϊόντων και υπηρεσιών, αποκλειομένης της συμβολικής χρήσης που αποσκοπεί μόνο στη διατήρηση των δικαιωμάτων που παρέχει το σήμα (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 11ης Μαρτίου 2003, Ansul, C-40/01, EU:C:2003:145, σκέψη 43). Επιπλέον, η προϋπόθεση περί ουσιαστικής χρήσης του σήματος απαιτεί να χρησιμοποιείται το σήμα αυτό, όπως προστατεύεται στην οικεία επικράτεια, δημοσίως και έναντι των τρίτων [βλ. αποφάσεις της 18ης Μαρτίου 2015, Naazneen Investments κατά ΓΕΕΑ – Energy Brands (SMART WATER), T-250/13, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2015:160, σκέψη 25 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία, και της 11ης Ιανουαρίου 2023, Hecht Pharma κατά EUIPO – Gufic BioSciences (Gufic), T-346/21, EU:T:2023:2, σκέψη 22 (μη δημοσιευθείσα) και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
21
Εξάλλου, η ουσιαστική χρήση ενός σήματος δεν αποδεικνύεται από πιθανότητες ή εικασίες, αλλά πρέπει να στηρίζεται σε συγκεκριμένα και αντικειμενικά στοιχεία τα οποία να αποδεικνύουν την πραγματική και επαρκή χρήση του σήματος στη σχετική αγορά [βλ. απόφαση της 23ης Σεπτεμβρίου 2009, Cohausz κατά ΓΕΕΑ – Izquierdo Faces (acopat), T‑409/07, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2009:354, σκέψη 36 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
22
Κατά πάγια νομολογία, στο πλαίσιο της εκτίμησης του ουσιαστικού χαρακτήρα της χρήσης του σήματος πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το σύνολο των γεγονότων και περιστάσεων που μπορούν να αποδείξουν την πραγματική ύπαρξη της εμπορικής εκμεταλλεύσεως του σήματος, ιδίως δε οι χρήσεις που θεωρούνται δικαιολογημένες στον οικείο οικονομικό τομέα για τη διατήρηση ή δημιουργία μεριδίων αγοράς υπέρ των προϊόντων ή των υπηρεσιών που προστατεύει το σήμα, η φύση των εν λόγω προϊόντων ή υπηρεσιών, τα χαρακτηριστικά της αγοράς, η έκταση και η συχνότητα χρήσης του σήματος (βλ. απόφαση της 18ης Μαρτίου 2015, SMART WATER, T-250/13, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2015:160, σκέψη 26 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
23
Υπό το πρίσμα αυτών ακριβώς των αρχών πρέπει να εξεταστούν τα επιχειρήματα της προσφεύγουσας, με τα οποία αυτή αμφισβητεί, κατ’ ουσίαν, τις εκτιμήσεις του τμήματος προσφυγών που αφορούν την έλλειψη ουσιαστικής χρήσης του επίμαχου σήματος, αφενός, για τα «αυτοκίνητα» που εμπίπτουν στην κλάση 12 και, αφετέρου, για τα ανταλλακτικά και εξαρτήματα που περιλαμβάνονται στην ίδια κλάση. Επομένως, πρέπει να εξεταστούν, κατ’ αρχάς και από κοινού, ο δεύτερος και ο τρίτος λόγος ακυρώσεως, στη συνέχεια ο τέταρτος λόγος ακυρώσεως και, τέλος, εφόσον απαιτείται, ο πρώτος λόγος ακυρώσεως.
Επί του δευτέρου και του τρίτου λόγου ακυρώσεως, οι οποίοι αφορούν την απόδειξη της ουσιαστικής χρήσης του επίμαχου σήματος για τα αυτοκίνητα
24
Στην προσβαλλόμενη απόφαση, το τμήμα προσφυγών επισήμανε, κατ’ αρχάς, ότι η προσφεύγουσα δεν είχε παραγάγει ή διανείμει, κατά την κρίσιμη περίοδο, κανένα νέο αυτοκίνητο υπό το επίμαχο σήμα ούτε είχε πωλήσει η ίδια μεταχειρισμένα αυτοκίνητα της μάρκας TESTAROSSA. Στη συνέχεια, όσον αφορά την πώληση, από τρίτους, μεταχειρισμένων αυτοκινήτων της μάρκας TESTAROSSA, το τμήμα προσφυγών έκρινε, κατ’ ουσίαν, ότι, προκειμένου να αποδείξει την ουσιαστική χρήση του σήματος αυτού, ο δικαιούχος όφειλε να καταδείξει ότι οι πωλήσεις αυτές είχαν πραγματοποιηθεί με τη συγκατάθεσή του. Κατά το τμήμα προσφυγών, κάθε πώληση μεταχειρισμένων προϊόντων την οποία γνωρίζει ο δικαιούχος του σήματος δεν πρέπει να θεωρείται άνευ ετέρου ως ουσιαστική χρήση του σήματος με τη συγκατάθεσή του, διότι δεν απαιτείται η συγκατάθεση του δικαιούχου του σήματος για τη μεταπώληση τέτοιων μεταχειρισμένων προϊόντων. Συναφώς, το τμήμα προσφυγών έκρινε ότι η προσφεύγουσα δεν απέδειξε ότι είχε δώσει τη συγκατάθεσή της για την πώληση από τρίτους μεταχειρισμένων αυτοκινήτων μάρκας TESTAROSSA, κατά την έννοια του άρθρου 15 του κανονισμού 207/2009. Τέλος, επισήμανε ότι το γεγονός ότι η προσφεύγουσα παρέχει υπηρεσία συνιστάμενη στην πιστοποίηση του ότι ένα συγκεκριμένο μεταχειρισμένο αυτοκίνητο είναι γνήσιο αυτοκίνητο Testarossa (στο εξής: υπηρεσία πιστοποίησης) δεν ασκεί επιρροή, στο μέτρο που η υπηρεσία αυτή παρέχεται υπό το σήμα Ferrari και όχι υπό το επίμαχο σήμα και, ως εκ τούτου, δεν αποδεικνύει την ουσιαστική χρήση του σήματος αυτού.
25
Η προσφεύγουσα αμφισβητεί την ορθότητα των εκτιμήσεων αυτών υποστηρίζοντας, πρώτον, ότι οι πωλήσεις μεταχειρισμένων αυτοκινήτων μάρκας TESTAROSSA από εξουσιοδοτημένους αντιπροσώπους, τις οποίες τεκμηριώνει με τιμολόγια, πραγματοποιήθηκαν με τη συγκατάθεσή της. Κατ’ αυτήν, το γεγονός ότι οι εν λόγω αντιπρόσωποι τής παρείχαν τιμολόγια που πιστοποιούσαν την πώληση μεταχειρισμένων αυτοκινήτων μάρκας TESTAROSSA επιβεβαιώνει, εμμέσως, ότι χρησιμοποίησαν το επίμαχο σήμα με τη συγκατάθεσή της. Δεύτερον, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι παρέχει στους μεταπωλητές την υπηρεσία πιστοποίησης, έναντι αμοιβής. Κατά τον τρόπο αυτόν, η εν λόγω υπηρεσία της αποφέρει έσοδα και συνδέεται άμεσα με τις πωλήσεις μεταχειρισμένων αυτοκινήτων μάρκας TESTAROSSA από τους εξουσιοδοτημένους αντιπροσώπους, διότι τα πιστοποιητικά που εκδίδονται στο πλαίσιο αυτό αυξάνουν την αξία των εν λόγω αυτοκινήτων και διευκολύνουν τη μεταπώλησή τους.
26
Πρώτον, το EUIPO και ο παρεμβαίνων υποστηρίζουν ότι η συγκατάθεση της προσφεύγουσας δεν μπορεί να τεκμαίρεται απλώς και μόνο λόγω του ότι η προσφεύγουσα δεν αντιτάχθηκε στη χρήση του επίμαχου σήματος από τρίτους. Η έλλειψη άδειας χρήσης η οποία να αφορά ρητώς το επίμαχο σήμα ή άλλης μορφής συγκατάθεσης της προσφεύγουσας για τη χρήση του από τρίτους καταδεικνύει την αδράνειά της. Δεύτερον, κατά το EUIPO, η προσφεύγουσα δεν απέδειξε ότι είχε ενεργή συμπεριφορά στην αγορά μεταχειρισμένων αυτοκινήτων χάρη στην οποία να διατηρεί τη δυνατότητα να ελέγχει την ποιότητα των επίμαχων προϊόντων. Ο παρεμβαίνων προσθέτει ότι ορθώς το τμήμα προσφυγών έκρινε ότι η υπηρεσία πιστοποίησης δεν ασκεί επιρροή, στο μέτρο που παρέχεται υπό το σήμα Ferrari.
27
Κατ’ αρχάς, υπενθυμίζεται, όπως επισημάνθηκε στη σκέψη 19 ανωτέρω, ότι τα αποδεικτικά στοιχεία της χρήσης πρέπει να αφορούν τον τόπο, τον χρόνο, την έκταση και τη φύση της χρήσης του προγενέστερου σήματος. Εν προκειμένω, όπως εξάλλου επιβεβαίωσε το EUIPO κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, το τμήμα προσφυγών περιορίστηκε, με την προσβαλλόμενη απόφαση, να εκτιμήσει τη φύση της χρήσης του επίμαχου σήματος. Υπό τις συνθήκες αυτές, το κριτήριο αυτό είναι το μόνο που υπόκειται στον έλεγχο του Γενικού Δικαστηρίου στην υπό κρίση υπόθεση.
28
Πρέπει επίσης να διευκρινιστεί ότι δεν αμφισβητείται μεταξύ των διαδίκων ότι τα αυτοκίνητα του μοντέλου Testarossa κατασκευάζονταν μεταξύ των ετών 1984 και 1996 και ότι, κατά συνέπεια, κατά το κρίσιμο χρονικό διάστημα, κανένα καινούργιο αυτοκίνητο δεν κατασκευάστηκε ούτε διατέθηκε στην αγορά υπό το επίμαχο σήμα.
29
Ομοίως δεν αμφισβητείται, όπως επιβεβαίωσαν η προσφεύγουσα και το EUIPO κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, ότι, κατά το κρίσιμο χρονικό διάστημα, μεταχειρισμένα αυτοκίνητα μάρκας TESTAROSSA διατέθηκαν στο εμπόριο όχι από την ίδια την προσφεύγουσα, αλλά από τρίτους, ήτοι, μεταξύ άλλων, εξουσιοδοτημένους από την προσφεύγουσα αντιπροσώπους ή διανομείς, εγκατεστημένους στην Ιταλία, στη Γερμανία, στο Βέλγιο, στη Γαλλία και στην Ισπανία.
30
Κατά τη νομολογία, αυτή καθεαυτήν η μεταπώληση μεταχειρισμένου προϊόντος φέροντος ορισμένο σήμα δεν σημαίνει ότι το σήμα αυτό έτυχε «χρήσης» κατά την έννοια του άρθρου 51, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 207/2009. Ειδικότερα, το εν λόγω σήμα χρησιμοποιήθηκε όταν τέθηκε, από τον δικαιούχο του, επί του νέου προϊόντος, κατά την πρώτη διάθεση του προϊόντος αυτού στο εμπόριο. Εντούτοις, εάν ο δικαιούχος του επίμαχου σήματος το χρησιμοποιεί πράγματι, σύμφωνα με τη βασική λειτουργία του η οποία συνίσταται στην εγγύηση της ταυτότητας προέλευσης των προϊόντων για τα οποία έχει καταχωρισθεί, κατά τη μεταπώληση μεταχειρισμένων προϊόντων, η χρήση αυτή δύναται να συνιστά «ουσιαστική χρήση» του εν λόγω σήματος, κατά την έννοια του άρθρου 51, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 207/2009 (πρβλ. απόφαση της 22ας Οκτωβρίου 2020, Ferrari, C-720/18 και C-721/18, EU:C:2020:854, σκέψεις 55 και 56).
31
Το άρθρο 13, παράγραφος 1, του κανονισμού 207/2009, το οποίο αφορά την ανάλωση των δικαιωμάτων που παρέχει το σήμα, επιβεβαιώνει την ως άνω ερμηνεία. Πράγματι, από την προμνησθείσα διάταξη προκύπτει ότι το δικαίωμα που παρέχει το σήμα δεν επιτρέπει στον δικαιούχο του να απαγορεύει τη χρήση του για προϊόντα που έχουν ήδη διατεθεί, υπό το σήμα αυτό, στο εμπόριο εντός της Ένωσης από τον εν λόγω δικαιούχο ή με τη συγκατάθεσή του. Ως εκ τούτου, ένα σήμα είναι δυνατόν να χρησιμοποιείται για προϊόντα που έχουν ήδη διατεθεί στο εμπόριο υπό το σήμα αυτό. Το γεγονός ότι ο δικαιούχος του σήματος δεν μπορεί να απαγορεύσει σε τρίτους τη χρήση του σήματός του για προϊόντα που έχουν ήδη διατεθεί στο εμπόριο υπό το σήμα αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να το χρησιμοποιήσει ο ίδιος για τέτοια προϊόντα (πρβλ. απόφαση της 22ας Οκτωβρίου 2020, Ferrari, C-720/18 και C-721/18, EU:C:2020:854, σκέψεις 58 και 59).
32
Επιπλέον, κατά το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 207/2009, η χρήση του σήματος με τη συγκατάθεση του δικαιούχου θεωρείται ότι γίνεται από τον δικαιούχο. Επομένως, όπως ορθώς επισήμανε το τμήμα προσφυγών στο σημείο 76 της προσβαλλομένης αποφάσεως, το συμπέρασμα που εκτίθεται στη σκέψη 31 ανωτέρω ισχύει και για τη χρήση του σήματος από τρίτους με τη συγκατάθεση του δικαιούχου, πράγμα το οποίο, άλλωστε, δεν αμφισβητούν οι διάδικοι. Κατά συνέπεια, ο δικαιούχος του σήματος εξακολουθεί να έχει τη δυνατότητα να αποδείξει ότι έγινε ουσιαστική χρήση του σήματος για μεταχειρισμένα προϊόντα που πωλήθηκαν υπό το σήμα αυτό από τρίτους με τη συγκατάθεσή του.
33
Εξάλλου, στον δικαιούχο του σήματος εναπόκειται να αποδείξει ότι συγκατατέθηκε στην εκ μέρους τρίτου χρήση του σήματος (πρβλ. απόφαση της 11ης Μαΐου 2006, Sunrider κατά ΓΕΕΑ, C-416/04 P, EU:C:2006:310, σκέψη 44).
34
Εν προκειμένω, δεν αμφισβητείται ότι η προσφεύγουσα δεν προσκόμισε αποδεικτικά στοιχεία, όπως άδεια χρήσης, από τα οποία να προκύπτει η ρητή συγκατάθεσή της για τη χρήση του επίμαχου σήματος από τρίτους κατά το κρίσιμο χρονικό διάστημα. Αντιθέτως, υποστηρίζει ότι τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκόμισε είναι ικανά να αποδείξουν ότι η χρήση αυτή έγινε με τη σιωπηρή συγκατάθεσή της.
35
Συναφώς, κατά τη νομολογία, η συγκατάθεση του δικαιούχου του σήματος μπορεί να δηλώνεται ρητώς ή σιωπηρώς. Συγκεκριμένα, η συγκατάθεση του δικαιούχου πρέπει να δηλώνεται κατά τρόπο που να εκφράζει με βεβαιότητα τη βούλησή του να παραιτηθεί από το αποκλειστικό δικαίωμά του επί του σήματος. Μια τέτοια βούληση προκύπτει συνήθως από ρητή διατύπωση της συγκατάθεσης. Εντούτοις, δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, η συγκατάθεση μπορεί να προκύπτει σιωπηρώς από περιστάσεις και στοιχεία προγενέστερα, σύγχρονα ή μεταγενέστερα της χρήσης του επίμαχου σήματος από τρίτο, τα οποία, εκτιμώμενα από το εθνικό δικαστήριο, εκφράζουν επίσης, με βεβαιότητα, παραίτηση του δικαιούχου από το δικαίωμά του [βλ. αποφάσεις της 13ης Ιανουαρίου 2011, Park κατά ΓΕΕΑ – Bae (PINE TREE), T-28/09, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2011:7, σκέψη 61 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία, και της 8ης Ιουνίου 2022, Muschaweck κατά EUIPO – Conze (UM), T-293/21, EU:T:2022:345, σκέψη 71 (μη δημοσιευθείσα) και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
36
Επομένως, πρέπει να εξεταστεί αν μια τέτοια σιωπηρή συγκατάθεση του δικαιούχου απορρέει από περιστάσεις και στοιχεία προγενέστερα, σύγχρονα ή μεταγενέστερα της χρήσης του επίμαχου σήματος από τρίτον.
37
Συναφώς, κατά τη νομολογία, όταν ο δικαιούχος σήματος κατά του οποίου έχει κινηθεί διαδικασία για την κήρυξη έκπτωσης επικαλείται πράξεις χρήσης του σήματος αυτού από τρίτον, προκειμένου να αποδείξει την ουσιαστική χρήση κατά την έννοια του άρθρου 15, παράγραφος 1, του κανονισμού 207/2009, ο εν λόγω δικαιούχος ισχυρίζεται, εμμέσως, ότι η χρήση αυτή έγινε με τη συγκατάθεσή του [απόφαση της 8ης Ιουλίου 2004, Sunrider κατά ΓΕΕΑ – Espadafor Caba (VITAFRUIT), T-203/02, EU:T:2004:225, σκέψη 24].
38
Εντούτοις, όπως επισήμανε και το EUIPO, πρέπει να διευκρινιστεί ότι, στο συγκεκριμένο πλαίσιο της χρήσης σήματος για μεταχειρισμένα προϊόντα, τέτοια σιωπηρή συγκατάθεση δεν μπορεί να συναχθεί από το γεγονός και μόνον ότι ο δικαιούχος τελούσε σε γνώση της χρήσης του σήματος από τρίτον και δεν αντιτάχθηκε σ’ αυτήν. Πράγματι, η συγκατάθεση του δικαιούχου δεν είναι νομικώς αναγκαία προκειμένου τρίτος να χρησιμοποιήσει το σήμα για μεταχειρισμένα προϊόντα. Επιπλέον, για να μπορεί να διαπιστωθεί η ύπαρξη τέτοιας σιωπηρής συγκατάθεσης στο συγκεκριμένο αυτό πλαίσιο, ο δικαιούχος πρέπει να έχει συμμετοχή στη χρήση του σήματος από τρίτους.
39
Οι κρίσιμες περιστάσεις και τα κρίσιμα στοιχεία από τα οποία μπορεί να συναχθεί η ύπαρξη τέτοιας σιωπηρής συγκατάθεσης πρέπει να εξεταστούν, όπως επισήμανε εξάλλου το EUIPO κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, υπό το πρίσμα, μεταξύ άλλων, των χρήσεων που θεωρούνται δικαιολογημένες στον οικείο οικονομικό τομέα για τη διατήρηση ή δημιουργία μεριδίων αγοράς υπέρ των προϊόντων που προστατεύονται από το σήμα και υπό το πρίσμα των χαρακτηριστικών της αγοράς (πρβλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 18ης Μαρτίου 2015, SMART WATER, T‑250/13, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2015:160, σκέψη 26 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
40
Εν προκειμένω, κατά πρώτον, η προσφεύγουσα προσκόμισε τιμολόγια πωλήσεων μεταχειρισμένων αυτοκινήτων μάρκας TESTAROSSA εκδοθέντα από εξουσιοδοτημένους αντιπροσώπους της, τα οποία έφεραν τις ακόλουθες ενδείξεις: «Ferrari Vertragshändler» (αντιπροσωπεία Ferrari), «Ferrari und Ferrari Classiche Vetragspartner» (αντισυμβαλλόμενος των Ferrari και Ferrari Classiche), «Offizieller Ferrari und Maserati Vetragshändler» (επίσημος αντιπρόσωπος Ferrari και Maserati) ή «εξουσιοδοτημένος διανομέας και συνεργείο επισκευών».
41
Επομένως, η χρήση του επίμαχου σήματος την οποία επικαλείται η προσφεύγουσα δεν αποτελεί χρήση εκ μέρους οποιουδήποτε τρίτου, ο οποίος δεν έχει καμία σχέση με την ίδια, αλλά χρήση από εξουσιοδοτημένους αντιπροσώπους και διανομείς, με τους οποίους η προσφεύγουσα διατηρεί οικονομικούς και συμβατικούς δεσμούς, όπερ δεν αμφισβητείται εν προκειμένω.
42
Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο έχει κρίνει ότι η χρήση του σήματος μιας εταιρίας παραγωγής από εταιρία διανομής που συνδέεται οικονομικώς με αυτήν μπορεί να αναγνωριστεί ως χρήση του σήματος αυτού με τη συγκατάθεση του δικαιούχου και, ως εκ τούτου, να θεωρηθεί ότι γίνεται από τον δικαιούχο, σύμφωνα με το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 207/2009 [πρβλ. αποφάσεις της 17ης Φεβρουαρίου 2011, J & F Participações κατά ΓΕΕΑ – Plusfood Wrexham (Friboi), T-324/09, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2011:47, σκέψη 32· της 5ης Μαρτίου 2019, Meblo Trade κατά EUIPO – Meblo Int (MEBLO), T‑263/18, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2019:134, σκέψη 80 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία, και της 16ης Οκτωβρίου 2024, Fractal Analytics κατά EUIPO – Fractalia Remote Systems (FRACTALIA), T‑194/23, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2024:696, σκέψη 102 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
43
Οι εκτιμήσεις αυτές ισχύουν mutatis mutandis όταν το σήμα εταιρίας παραγωγής, όπως το επίμαχο σήμα, χρησιμοποιείται από εταιρία διανομής εξουσιοδοτημένη από τον δικαιούχο του σήματος, στο μέτρο που η εξουσιοδότηση αυτή δημιουργεί σύνδεσμο μεταξύ των δύο ως άνω εταιριών, ο οποίος, ελλείψει αντίθετης ένδειξης, προϋποθέτει ότι ο δικαιούχος του σήματος έχει επιτρέψει, έστω και σιωπηρώς, στον εν λόγω εξουσιοδοτημένο αντιπρόσωπο ή διανομέα να χρησιμοποιεί τα σήματά του στο πλαίσιο των οικονομικών δραστηριοτήτων του στην αγορά.
44
Η εκτίμηση αυτή ενισχύεται, εν προκειμένω, από τις χρήσεις που θεωρούνται δικαιολογημένες στον οικείο οικονομικό τομέα και από τα χαρακτηριστικά της σχετικής αγοράς. Συγκεκριμένα, είναι σύνηθες στην αγορά αυτοκινήτων τα αυτοκίνητα να διατίθενται συχνά στο εμπόριο τόσο υπό σήμα που προσδιορίζει τον κατασκευαστή τους, όπως εν προκειμένω το λεκτικό σήμα Ferrari ή το εικονιστικό σήμα της προσφεύγουσας που αναπαριστά ένα ανορθωμένο άλογο, όσο και υπό ένα δεύτερο σήμα, το οποίο προσδιορίζει το μοντέλο τους, όπως το επίμαχο σήμα, τα δε δύο σήματα συνδέονται άρρηκτα μεταξύ τους. Επομένως, σύμφωνα με τις χρήσεις που θεωρούνται δικαιολογημένες στον τομέα αυτόν, ένας διανομέας ή αντιπρόσωπος εξουσιοδοτημένος από τη Ferrari θεωρείται ότι έχει την άδεια να διαθέτει στο εμπόριο όλα τα μοντέλα αυτοκινήτων του κατασκευαστή αυτού. Επιπλέον, σύμφωνα με τις χρήσεις που θεωρούνται δικαιολογημένες στον τομέα των μεταχειρισμένων αυτοκινήτων, πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ των πωλήσεων μεταχειρισμένων αυτοκινήτων που πραγματοποιούνται από ανεξάρτητο τρίτο, ο οποίος δεν έχει καμία σχέση με τον κατασκευαστή των αυτοκινήτων αυτών, και των πωλήσεων που πραγματοποιούνται από αντιπρόσωπο ή διανομέα εξουσιοδοτημένο από τον εν λόγω κατασκευαστή. Τούτο ισχύει κατά μείζονα λόγο όταν πρόκειται, όπως εν προκειμένω, για συλλεκτικά παλαιά μεταχειρισμένα αυτοκίνητα, πολυτελείας και υψηλής ποιότητας, τα οποία είναι ιδιαιτέρως γνωστά και εκτιμώνται από τους συλλέκτες. Πράγματι, είναι γνωστό τοις πάσι ότι, στη συγκεκριμένη αγορά, το γεγονός ότι ένα τέτοιο αυτοκίνητο πωλείται από αντιπρόσωπο ή διανομέα εξουσιοδοτημένο από τον δικαιούχο του σήματος μπορεί να αποτελέσει ένδειξη της εμπορικής προέλευσης του αυτοκινήτου αυτού και να καθησυχάσει την πελατεία ως προς το ότι η συντήρησή του καθώς και, ενδεχομένως, η αντικατάσταση των ανταλλακτικών και των εξαρτημάτων του έχουν πραγματοποιηθεί χωρίς να επηρεαστεί η εμπορική προέλευση του αυτοκινήτου.
45
Ως εκ τούτου, αντιθέτως προς την κρίση του τμήματος προσφυγών, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η πώληση μεταχειρισμένου αυτοκινήτου μάρκας TESTAROSSA από αντιπρόσωπο ή διανομέα εξουσιοδοτημένο από τον δικαιούχο του επίμαχου σήματος συνιστά ένδειξη περί του ότι η πώληση αυτή πραγματοποιείται με την έστω και σιωπηρή συγκατάθεση του τελευταίου.
46
Δεύτερον, η προσφεύγουσα προσκόμισε επίσης τιμολόγια εκδοθέντα από την ίδια, με αποδέκτες πελάτες στην Ιταλία, στην Ελβετία, στις Κάτω Χώρες και στο Ηνωμένο Βασίλειο, στο πλαίσιο της υπηρεσίας πιστοποίησης που μνημονεύεται στις σκέψεις 24 και 25 ανωτέρω.
47
Σύμφωνα με τη νομολογία, η εκ μέρους του δικαιούχου πραγματική χρήση ενός καταχωρισμένου για ορισμένα προϊόντα σήματος, για υπηρεσίες οι οποίες αφορούν άμεσα τα προϊόντα που ήδη διατίθενται στο εμπόριο και οι οποίες αποσκοπούν στην ικανοποίηση των αναγκών της πελατείας των προϊόντων αυτών, δύναται να συνιστά «ουσιαστική χρήση» του σήματος αυτού, κατά την έννοια του άρθρου 51, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 207/2009 (πρβλ. απόφαση της 22ας Οκτωβρίου 2020, Ferrari, C-720/18 και C-721/18, EU:C:2020:854, σκέψη 62).
48
Εντούτοις, από την ίδια νομολογία προκύπτει ότι η χρήση αυτή προϋποθέτει πραγματική χρήση του επίμαχου σήματος κατά την παροχή των οικείων υπηρεσιών. Πράγματι, ελλείψει χρήσης του σήματος αυτού, δεν είναι δυνατόν, προφανώς, να γίνει λόγος για «ουσιαστική χρήση» του, κατά την έννοια του άρθρου 51, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 207/2009 (πρβλ. απόφαση της 22ας Οκτωβρίου 2020, Ferrari, C-720/18 και C-721/18, EU:C:2020:854, σκέψη 63).
49
Εν προκειμένω, από τη δικογραφία και, ειδικότερα, από το περιεχόμενο των τιμολογίων προκύπτει ότι σκοπός της υπηρεσίας πιστοποίησης είναι η βεβαίωση της γνησιότητας των μεταχειρισμένων αυτοκινήτων μάρκας TESTAROSSA («certificazione autenticita vettura Testarossa», στα ιταλικά). Όπως εξήγησε η προσφεύγουσα κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, ένα τέτοιο «πιστοποιητικό γνησιότητας», το οποίο αυτή παρέχει μεταξύ άλλων στους εξουσιοδοτημένους αντιπροσώπους της στο πλαίσιο της πώλησης μεταχειρισμένων αυτοκινήτων μάρκας TESTAROSSA, βεβαιώνει, έναντι αμοιβής και κατόπιν των αναγκαίων ελέγχων, ότι το οικείο αυτοκίνητο είναι αυθεντικό μοντέλο Testarossa.
50
Η προσφεύγουσα προσκόμισε επίσης ένα έγγραφο με τίτλο «τεχνικό δελτίο», το οποίο αποτελεί παράδειγμα αίτησης πιστοποίησης μεταχειρισμένου αυτοκινήτου μάρκας TESTAROSSA. Από το έγγραφο αυτό προκύπτει ότι, προκειμένου να λάβει πιστοποιητικό γνησιότητας, ο αιτών πρέπει να παράσχει ακριβείς πληροφορίες σχετικά με την προέλευση καθενός από τα κύρια μέρη του αυτοκινήτου, όπως ο κινητήρας, το κιβώτιο ταχυτήτων, η δεξαμενή καυσίμων ή ακόμη η αντλία καυσίμου, καθώς και σχετικά με το ιστορικό της τυχόν αντικατάστασής τους, όλα δε τα στοιχεία αυτά πρέπει να τεκμηριώνονται με φωτογραφίες του αυτοκινήτου και των μερών του.
51
Επιπλέον, η προσφεύγουσα εξήγησε, με την απάντησή της σε γραπτή ερώτηση του Γενικού Δικαστηρίου καθώς και κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, ότι τα πιστοποιητικά αυτά διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην πώληση μεταχειρισμένων αυτοκινήτων μάρκας TESTAROSSA, καθόσον καθησυχάζουν τους αγοραστές ως προς την εμπορική προέλευση ενός τέτοιου αυτοκινήτου και αυξάνουν την αξία του, σε σύγκριση με ένα μεταχειρισμένο αυτοκίνητο που δεν διαθέτει τέτοιο πιστοποιητικό.
52
Επομένως, η υπηρεσία πιστοποίησης συνδέεται άμεσα με τις πωλήσεις μεταχειρισμένων αυτοκινήτων μάρκας TESTAROSSA από εξουσιοδοτημένους αντιπροσώπους και αποσκοπεί στην ικανοποίηση των αναγκών της πελατείας των αυτοκινήτων αυτών, με συνέπεια ότι η χρήση αυτή δύναται, σύμφωνα με τη νομολογία που υπομνήσθηκε στη σκέψη 47 ανωτέρω, να συνιστά «ουσιαστική χρήση» του σήματος, κατά την έννοια του άρθρου 51, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 207/2009.
53
Όσον αφορά το γεγονός το οποίο επισήμανε το τμήμα προσφυγών, ότι δηλαδή η εν λόγω πιστοποίηση δεν παρέχεται υπό το επίμαχο σήμα, αλλά υπό το σήμα Ferrari, αρκεί η διαπίστωση ότι το επίμαχο σήμα εμφανίζεται, και αυτό, κατά τρόπο ευδιάκριτο και σαφώς αναγνωρίσιμο στο ίδιο το αντικείμενο των τιμολογίων αυτών.
54
Από πάγια νομολογία προκύπτει δε ότι δεν υφίσταται κανένας κανόνας στον τομέα του σήματος της Ένωσης ο οποίος να υποχρεώνει τον δικαιούχο του να αποδείξει τη χρήση του σήματός του μεμονωμένα, ανεξάρτητα από οποιοδήποτε άλλο σήμα ή σημείο. Επομένως, είναι δυνατόν δύο ή περισσότερα σήματα να χρησιμοποιούνται από κοινού και αυτοτελώς, με ή χωρίς την επωνυμία της εταιρίας του κατασκευαστή. Ως εκ τούτου, η χρήση άλλου σήματος από κοινού με το επίμαχο σήμα δεν μπορεί, αφ’ εαυτής, να θίξει τη λειτουργία ταυτοποίησης που επιτελεί το άλλο αυτό σήμα όσον αφορά τα οικεία προϊόντα [βλ. απόφαση της 8ης Ιουνίου 2022, Apple κατά EUIPO – Swatch (THINK DIFFERENT), T‑26/21 έως T-28/21, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2022:350, σκέψη 87 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία]. Επιπλέον, η προϋπόθεση της ουσιαστικής χρήσης ενός σήματος μπορεί να πληρούται όταν ένα σήμα χρησιμοποιείται από κοινού με άλλο σήμα, εφόσον το πρώτο σήμα εξακολουθεί να γίνεται αντιληπτό ως ένδειξη της προέλευσης του οικείου προϊόντος. [βλ. απόφαση της 23ης Σεπτεμβρίου 2020, CEDC International κατά EUIPO – Underberg (Σχήμα φύλλου χόρτου μέσα σε φιάλη), T-796/16, EU:T:2020:439, σκέψη 142 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
55
Εν προκειμένω, όπως επισημάνθηκε στη σκέψη 44 ανωτέρω, είναι γνωστό τοις πάσι ότι τα αυτοκίνητα διατίθενται συχνά στο εμπόριο τόσο υπό σήμα που προσδιορίζει τον κατασκευαστή τους όσο και υπό ένα δεύτερο σήμα, το οποίο προσδιορίζει το μοντέλο τους, με αποτέλεσμα ότι η ταυτόχρονη χρήση του σήματος Ferrari και του επίμαχου σήματος, το οποίο προσδιορίζει συγκεκριμένο μοντέλο αυτοκινήτων Ferrari, στα τιμολόγια που αφορούν την υπηρεσία πιστοποίησης, είναι σύμφωνη με τις συνήθειες της σχετικής αγοράς.
56
Ως εκ τούτου, κακώς το τμήμα προσφυγών απέρριψε ως μη ασκούντα επιρροή τα αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με την πιστοποίηση μεταχειρισμένων αυτοκινήτων μάρκας TESTAROSSA.
57
Το συμπέρασμα αυτό δεν αναιρείται από το επιχείρημα του EUIPO ότι η προσφεύγουσα παρέμεινε αδρανής κατά την κρίσιμη περίοδο, διότι από τις προεκτεθείσες εκτιμήσεις, ιδίως δε από εκείνες που αφορούν την υπηρεσία πιστοποίησης, προκύπτει ότι η προσφεύγουσα συμμετείχε σε ορισμένες πωλήσεις μεταχειρισμένων αυτοκινήτων μάρκας TESTAROSSA, τις οποίες πραγματοποίησαν οι εξουσιοδοτημένοι αντιπρόσωποι και διανομείς της, αντλώντας οικονομικό όφελος από τα έσοδα που πραγματοποιεί μέσω της υπηρεσίας αυτής.
58
Εξάλλου, κατά το μέρος που η προσφεύγουσα επικαλείται τη φήμη του επίμαχου σήματος εντός της Ένωσης κατά το κρίσιμο χρονικό διάστημα, υπενθυμίζεται ότι το βάρος απόδειξης της χρήσης το οποίο φέρει ο δικαιούχος του επίμαχου σήματος δεν μπορεί να εκπληρωθεί ή να περιοριστεί λόγω του ότι το σήμα αυτό έχαιρε φήμης εντός της Ένωσης κατά το κρίσιμο χρονικό διάστημα [απόφαση της 8ης Απριλίου 2016, Frinsa del Noroeste κατά EUIPO – Frisa Frigorífico Rio Doce (FRISA), T-638/14, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2016:199, σκέψη 35] και, ως εκ τούτου η απόδειξη αυτή πρέπει να παρασχεθεί ανεξαρτήτως της φήμης.
59
Εντούτοις, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο, ανάλογα με τις περιστάσεις, η φήμη του επίμαχου σήματος να συνιστά, όπως εν προκειμένω, ένα από τα στοιχεία τα οποία μπορούν να διευκρινίσουν ποιες χρήσεις θεωρούνται δικαιολογημένες στον οικείο οικονομικό τομέα για τη διατήρηση ή τη δημιουργία μεριδίων αγοράς υπέρ των προϊόντων που προστατεύονται από το σήμα, κατά την έννοια της νομολογίας που παρατίθεται στη σκέψη 22 ανωτέρω. Ειδικότερα, όπως επισημάνθηκε στη σκέψη 44 ανωτέρω, το γεγονός ότι ένα αυτοκίνητο που χαίρει ιδιαίτερης φήμης πωλείται από αντιπρόσωπο ή διανομέα εξουσιοδοτημένο από τον δικαιούχο του σήματος μπορεί να καθησυχάσει την πελατεία ως προς το γεγονός ότι η συντήρησή του καθώς και, ενδεχομένως, η αντικατάσταση των ανταλλακτικών και των εξαρτημάτων του πραγματοποιήθηκαν χωρίς να επηρεάζεται η εμπορική προέλευση του αυτοκινήτου.
60
Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, επισημαίνεται ότι το τμήμα προσφυγών υπέπεσε σε πλάνη εκτιμήσεως καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι η προσφεύγουσα δεν απέδειξε ότι είχε συγκατατεθεί, σιωπηρώς, στη χρήση του επίμαχου σήματος από τρίτους για τα «αυτοκίνητα» που εμπίπτουν στην κλάση 12.
61
Ως εκ τούτου, ο δεύτερος και ο τρίτος λόγος ακυρώσεως πρέπει να γίνουν δεκτοί.
Επί του τετάρτου λόγου ακυρώσεως, ο οποίος αφορά την απόδειξη της ουσιαστικής χρήσης του επίμαχου σήματος για ανταλλακτικά και εξαρτήματα
62
Με την προσβαλλόμενη απόφαση, το τμήμα προσφυγών απέρριψε ως απαράδεκτα, στο πλαίσιο της προσφυγής που άσκησε η προσφεύγουσα, τα αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με τη χρήση του επίμαχου σήματος για ανταλλακτικά και εξαρτήματα που εμπίπτουν στην κλάση 12 τα οποία προσκόμισε η προσφεύγουσα το πρώτον ενώπιόν του, πριν τα απορρίψει επί της ουσίας. Αντιθέτως, στο πλαίσιο της προσφυγής που άσκησε ο παρεμβαίνων, εξέτασε επί της ουσίας τα ίδια αυτά αποδεικτικά στοιχεία, χωρίς να αποφανθεί επί του παραδεκτού τους. Κατόπιν της εξέτασης αυτής, το τμήμα προσφυγών έκρινε ότι τα εν λόγω αποδεικτικά στοιχεία δεν αποδείκνυαν την ουσιαστική χρήση του επίμαχου σήματος για τα ανταλλακτικά και τα εξαρτήματα.
63
Πρέπει να εξεταστούν η αιτιολογία της προσβαλλομένης αποφάσεως σχετικά με το παραδεκτό των αποδεικτικών στοιχείων που προσκομίσθηκαν το πρώτον ενώπιον του τμήματος προσφυγών και, στη συνέχεια, τα επί της ουσίας επιχειρήματα της προσφεύγουσας.
– Επί της αιτιολογίας της προσβαλλομένης αποφάσεως
64
Κατά πάγια νομολογία, η έλλειψη ή η ανεπάρκεια αιτιολογίας αποτελεί παράβαση ουσιώδους τύπου, κατά την έννοια του άρθρου 263 ΣΛΕΕ, και συνιστά λόγο δημοσίας τάξεως τον οποίο ο δικαστής της Ένωσης μπορεί, και μάλιστα πρέπει, να ερευνά αυτεπαγγέλτως [αποφάσεις της 2ας Δεκεμβρίου 2009, Επιτροπή κατά Ιρλανδίας κ.λπ., C-89/08 P, EU:C:2009:742, σκέψη 34, και της 9ης Μαρτίου 2023, Les Mousquetaires και ITM Entreprises κατά Επιτροπής, C-682/20 P, EU:C:2023:170, σκέψη 39]. Συναφώς, πρέπει να προστεθεί ότι η αρχή της εκατέρωθεν ακροάσεως συγκαταλέγεται στα δικαιώματα άμυνας και ότι εφαρμόζεται σε κάθε διαδικασία δυνάμενη να καταλήξει στην εκ μέρους θεσμικού οργάνου της Ένωσης έκδοση αποφάσεως που θίγει σοβαρά τα συμφέροντα ενός προσώπου (απόφαση της 2ας Δεκεμβρίου 2009, Επιτροπή κατά Ιρλανδίας κ.λπ., C-89/08 P, EU:C:2009:742, σκέψη 50). Ως εκ τούτου, ο ίδιος ο δικαστής πρέπει να τηρεί την αρχή της εκατέρωθεν ακροάσεως, ιδίως όταν επιλύει διαφορά στηριζόμενος σε λόγο τον οποίο έλαβε υπόψη αυτεπαγγέλτως (απόφαση της 2ας Δεκεμβρίου 2009, Επιτροπή κατά Ιρλανδίας κ.λπ., C-89/08 P, EU:C:2009:742, σκέψη 54).
65
Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι, βάσει του άρθρου 76, παράγραφος 2, του κανονισμού 207/2009, το EUIPO μπορεί να μη λαμβάνει υπόψη πραγματικά περιστατικά των οποίων δεν έγινε επίκληση ή αποδείξεις οι οποίες δεν προσκομίστηκαν εγκαίρως από τους διαδίκους.
66
Από το γράμμα του άρθρου 76, παράγραφος 2, του κανονισμού 207/2009, προκύπτει ότι, κατά κανόνα και εκτός αντίθετης διάταξης, οι διάδικοι εξακολουθούν να μπορούν να προβάλουν πραγματικά περιστατικά και να προσκομίσουν αποδεικτικά στοιχεία και μετά τη λήξη των προθεσμιών που τους τάσσουν οι διατάξεις του κανονισμού 207/2009, καθώς και ότι ουδόλως απαγορεύεται στο EUIPO να λαμβάνει υπόψη πραγματικά περιστατικά και αποδεικτικά στοιχεία που έχουν προβληθεί ή προσκομιστεί εκπροθέσμως (αποφάσεις της 13ης Μαρτίου 2007, ΓΕΕΑ κατά Kaul, C-29/05 P, EU:C:2007:162, σκέψη 42, και της 24ης Ιανουαρίου 2018, EUIPO κατά European Food, C‑634/16 P, EU:C:2018:30, σκέψη 55).
67
Το άρθρο 76, παράγραφος 2, του κανονισμού 207/2009, διευκρινίζοντας ότι το EUIPO «μπορεί» σε παρόμοιες περιπτώσεις να αποφασίσει να μη λάβει υπόψη τέτοια αποδεικτικά στοιχεία, παρέχει στο EUIPO ευρεία εξουσία εκτιμήσεως, ώστε να κρίνει, αιτιολογώντας την απόφασή του επί του σημείου αυτού, αν πρέπει να τα λάβει υπόψη ή όχι (αποφάσεις της 13ης Μαρτίου 2007, ΓΕΕΑ κατά Kaul, C-29/05 P, EU:C:2007:162, σκέψη 43, και της 28ης Φεβρουαρίου 2018, mobile.de κατά EUIPO, C-418/16 P, EU:C:2018:128, σκέψη 49).
68
Όσον αφορά την άσκηση της ως άνω εξουσίας εκτιμήσεως, υπενθυμίζεται ότι, κατά τη νομολογία, η συνεκτίμηση των στοιχείων αυτών μπορεί να δικαιολογηθεί ιδίως όταν το EUIPO θεωρεί, αφενός, ότι τα εκπροθέσμως προσκομισθέντα στοιχεία ενδέχεται εκ πρώτης όψεως να είναι πράγματι κρίσιμα και, αφετέρου, ότι το στάδιο της διαδικασίας κατά το οποίο προσκομίσθηκαν εκπροθέσμως τα εν λόγω στοιχεία, αλλά και οι σχετικές περιστάσεις, δεν εμποδίζουν τη συνεκτίμηση αυτή [πρβλ. αποφάσεις της 13ης Μαρτίου 2007, ΓΕΕΑ κατά Kaul, C-29/05 P, EU:C:2007:162, σκέψη 44· της 28ης Φεβρουαρίου 2018, mobile.de κατά EUIPO, C-418/16 P, EU:C:2018:128, σκέψη 63, και της 4ης Οκτωβρίου 2018, Blackmore κατά EUIPO – Paice (DEEP PURPLE), T-344/16, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2018:648, σκέψη 54].
69
Εν προκειμένω, πρώτον, όπως υπομνήσθηκε στη σκέψη 62 ανωτέρω, στο πλαίσιο της εξέτασης της προσφυγής την οποία άσκησε η προσφεύγουσα, το τμήμα προσφυγών έκρινε απαράδεκτα τα σχετικά με τα ανταλλακτικά και τα εξαρτήματα αποδεικτικά στοιχεία τα οποία η προσφεύγουσα προσκόμισε το πρώτον ενώπιόν του, για τον λόγο ότι είχαν προσκομιστεί εκπροθέσμως. Προς τούτο, στα σημεία 168 και 169 της προσβαλλομένης αποφάσεως, το τμήμα προσφυγών περιορίστηκε να αναφέρει ότι τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκομίστηκαν ενώπιον του τμήματος ακυρώσεων δεν ήταν «ικανοποιητικά» και ότι, «λαμβανομένης υπόψη της αδυναμίας [τους] […], η εξουσία εκτιμήσεως δεν [μπορούσε] να ασκηθεί υπέρ της [προσφεύγουσας]».
70
Από την αιτιολογία αυτή δεν συνάγεται με βεβαιότητα ότι το τμήμα προσφυγών εξέτασε το παραδεκτό των εν λόγω αποδεικτικών στοιχείων υπό το πρίσμα των νομολογιακών κριτηρίων που υπομνήσθηκαν στη σκέψη 68 ανωτέρω. Ειδικότερα, η εν λόγω αιτιολογία δεν παρέχει τη δυνατότητα να εξακριβωθεί αν το τμήμα προσφυγών εξέτασε αν τα αποδεικτικά αυτά στοιχεία μπορούσαν, εκ πρώτης όψεως, να είναι πραγματικά κρίσιμα για την επίλυση της διαφοράς που υποβλήθηκε στην κρίση του και αν το στάδιο της διαδικασίας κατά το οποίο προσκομίσθηκαν εκπροθέσμως τα στοιχεία αυτά και οι σχετικές περιστάσεις εμπόδιζαν τη συνεκτίμησή τους. Συναφώς, απλώς και μόνον η διαπίστωση ότι τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκομίστηκαν ενώπιον του τμήματος ακυρώσεων δεν ήταν «ικανοποιητικά» δεν συνιστά επαρκή αιτιολογία, δεδομένου ότι δεν παρέχει κανένα στοιχείο από το οποίο να προκύπτει για ποιο λόγο δεν πληρούνται εν προκειμένω τα νομολογιακά κριτήρια βάσει των οποίων τα τμήματα προσφυγών μπορούν να λάβουν υπόψη αποδεικτικά στοιχεία που προσκομίστηκαν εκπροθέσμως.
71
Το EUIPO, ερωτηθέν κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση σχετικά με το ζήτημα αν η προσβαλλόμενη απόφαση είναι ανεπαρκώς αιτιολογημένη όσον αφορά το παραδεκτό των αποδεικτικών στοιχείων που προσκομίσθηκαν το πρώτον ενώπιον του τμήματος προσφυγών, επισήμανε, κατ’ ουσίαν, ότι η ανάλυση των κριτηρίων αυτών δεν ήταν αναγκαία στο μέτρο που, εν πάση περιπτώσει, τα στοιχεία αυτά εξετάστηκαν εν συνεχεία επί της ουσίας στην προσβαλλόμενη απόφαση.
72
Εντούτοις, το γεγονός ότι τα εν λόγω αποδεικτικά στοιχεία εξετάστηκαν, εν πάση περιπτώσει, επί της ουσίας δεν θεραπεύει την ανεπάρκεια της αιτιολογίας της προσβαλλομένης αποφάσεως όσον αφορά το απαράδεκτο των εν λόγω αποδεικτικών στοιχείων, αλλά αφορά κυρίως τις συνέπειες της ανεπάρκειας αυτής επί της νομιμότητας της προσβαλλομένης αποφάσεως, οι οποίες θα εξεταστούν κατωτέρω.
73
Υπό τις συνθήκες αυτές, διαπιστώνεται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι ανεπαρκώς αιτιολογημένη, όπερ το Γενικό Δικαστήριο οφείλει να λάβει υπόψη αυτεπαγγέλτως.
74
Δεύτερον και όπως επισημάνθηκε στη σκέψη 62 ανωτέρω, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι το τμήμα προσφυγών, αφενός, απέρριψε ως απαράδεκτα τα εν λόγω αποδεικτικά στοιχεία, στο πλαίσιο της προσφυγής που άσκησε η προσφεύγουσα, ενώ, αφετέρου, στο πλαίσιο της προσφυγής που άσκησε ο παρεμβαίνων, δεν έλαβε υπόψη το φερόμενο απαράδεκτο των ίδιων αυτών αποδεικτικών στοιχείων, αλλά τα εξέτασε άμεσα επί της ουσίας.
75
Με γραπτή ερώτηση, το Γενικό Δικαστήριο κάλεσε τους διαδίκους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με την ενδεχόμενη ασυνέπεια της αιτιολογίας της προσβαλλομένης αποφάσεως συναφώς, για την περίπτωση που το Γενικό Δικαστήριο κρίνει προσήκον να ερευνήσει αυτεπαγγέλτως το ζήτημα αυτό. Απαντώντας στην ερώτηση αυτή, η προσφεύγουσα υποστήριξε ότι η προσβαλλόμενη απόφαση περιείχε αντιφατική αιτιολογία επί του σημείου αυτού, η οποία έπρεπε να επιφέρει την ακύρωση της προσβαλλομένης αποφάσεως. Το EUIPO, από την πλευρά του, επισήμανε ότι η προσέγγιση του τμήματος προσφυγών δεν ήταν αντιφατική, δεδομένου ότι, εν πάση περιπτώσει, τα επίμαχα αποδεικτικά στοιχεία είχαν εξεταστεί και απορριφθεί επί της ουσίας στο πλαίσιο των δύο προσφυγών, με αποτέλεσμα ότι η επίμαχη αντιφατική αιτιολογία δεν ασκεί επιρροή στη νομιμότητα της προσβαλλομένης αποφάσεως. Ο παρεμβαίνων ανέπτυξε ανάλογη επιχειρηματολογία.
76
Συναφώς, διαπιστώνεται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση ενέχει αντιφατική αιτιολογία όπερ το Γενικό Δικαστήριο οφείλει να εξετάσει αυτεπαγγέλτως, κατά το μέρος που τα ίδια αποδεικτικά στοιχεία απορρίφθηκαν, κυρίως, ως απαράδεκτα στο πλαίσιο της προσφυγής που άσκησε η προσφεύγουσα, ενώ κρίθηκαν, εμμέσως πλην σαφώς, παραδεκτά στο πλαίσιο της προσφυγής που άσκησε ο παρεμβαίνων.
77
Όσον αφορά το επιχείρημα του EUIPO που παρατίθεται στη σκέψη 75 ανωτέρω, επιβάλλεται η διαπίστωση, όπως διαπιστώθηκε στη σκέψη 72 ανωτέρω, ότι το επιχείρημα αυτό ουδόλως επηρεάζει το γεγονός ότι η προσβαλλόμενη απόφαση ενέχει αντιφατική αιτιολογία όσον αφορά το παραδεκτό των αποδεικτικών στοιχείων που προσκομίσθηκαν το πρώτον ενώπιον του τμήματος προσφυγών, αλλά αφορά μάλλον τις συνέπειες της αντίφασης αυτής επί της νομιμότητας της προσβαλλομένης αποφάσεως, οι οποίες θα εξεταστούν κατωτέρω.
78
Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, το Γενικό Δικαστήριο δεν είναι σε θέση να κρίνει αν το τμήμα προσφυγών ορθώς απέρριψε τα επίμαχα αποδεικτικά στοιχεία ως απαράδεκτα. Πράγματι, όπως διαπιστώθηκε στις σκέψεις 72 και 76 ανωτέρω, η προσβαλλόμενη απόφαση ενέχει, αφενός, ανεπαρκή αιτιολογία και, αφετέρου, αντιφατική αιτιολογία.
79
Υπό τις συνθήκες αυτές, πρέπει να εξεταστεί το επιχείρημα του EUIPO ότι οι πλημμέλειες της αιτιολογίας που επισημάνθηκαν ανωτέρω δεν επηρεάζουν τη νομιμότητα της προσβαλλομένης αποφάσεως, στο μέτρο που το τμήμα προσφυγών, εν πάση περιπτώσει, απέρριψε επί της ουσίας τα εν λόγω αποδεικτικά στοιχεία.
– Επί της ουσίας
80
Με την προσβαλλόμενη απόφαση, πρώτον, το τμήμα προσφυγών έκρινε ότι το επίμαχο σήμα είχε χρησιμοποιηθεί για ανταλλακτικά και εξαρτήματα όχι από την προσφεύγουσα, αλλά από ανεξάρτητους εμπόρους και ότι από τα αποδεικτικά στοιχεία δεν προέκυπτε ότι η χρήση αυτή είχε γίνει με τη συγκατάθεση της προσφεύγουσας. Δεύτερον, το τμήμα προσφυγών επισήμανε ότι το επίμαχο σήμα είχε χρησιμοποιηθεί, ως προς τα εν λόγω προϊόντα, για «περιγραφικούς» σκοπούς και όχι ως ένδειξη της εμπορικής προέλευσής τους. Κατά το τμήμα προσφυγών, τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκόμισε η προσφεύγουσα δεν διέκριναν μεταξύ των ανταλλακτικών και εξαρτημάτων που πωλούνταν υπό το επίμαχο σήμα και των ανταλλακτικών και εξαρτημάτων γενικής χρήσης που ήταν συμβατά με τα αυτοκίνητα του μοντέλου Testarossa. Τρίτον, όσον αφορά τα αποδεικτικά στοιχεία που απεικόνιζαν ανταλλακτικά και εξαρτήματα τα οποία έφεραν το επίμαχο σήμα, το τμήμα προσφυγών επισήμανε ότι επρόκειτο για μεμονωμένες περιπτώσεις, οι οποίες δεν αρκούσαν για να αποδειχθεί η ουσιαστική χρήση του επίμαχου σήματος για τέτοια ανταλλακτικά και εξαρτήματα.
81
Αφενός, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι κακώς το τμήμα προσφυγών αρνήθηκε να αναγνωρίσει την ουσιαστική χρήση του επίμαχου σήματος για τα ανταλλακτικά και τα εξαρτήματα. Συναφώς, προσάπτει στο τμήμα προσφυγών ότι κακώς έκρινε ότι οι τρίτοι που συμμετείχαν στην πώληση των εν λόγω εξαρτημάτων και εξαρτημάτων ήταν «ανεξάρτητοι έμποροι» και ότι η χρήση του επίμαχου σήματος για τέτοια προϊόντα δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι αποδεικνύει ουσιαστική χρήση για τα αυτοκίνητα «λόγω της δυσαναλογίας της αξίας [τους]». Υπογραμμίζει επίσης ότι το τμήμα προσφυγών δεν έλαβε υπόψη, στο πλαίσιο της εξέτασής του, τα κρίσιμα κριτήρια για την εκτίμηση της ουσιαστικής χρήσης, ήτοι τη φύση των επίμαχων προϊόντων, τα χαρακτηριστικά της αγοράς και τη συχνότητα της χρήσης. Επιπλέον, το τμήμα προσφυγών υπέπεσε σε πλάνη στο πλαίσιο της ερμηνείας της έννοιας της «ουσιαστικής χρήσης» και στο πλαίσιο της εκτίμησης της εκ μέρους τρίτων ουσιαστικής χρήσης, κρίνοντας εσφαλμένως ότι τα προσκομισθέντα αποδεικτικά στοιχεία δεν αρκούσαν για να αποδειχθεί ότι εκπληρωνόταν η βασική λειτουργία του σήματος.
82
Αφετέρου, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι το τμήμα προσφυγών δεν έλαβε υπόψη τη νομολογία κατά την οποία η χρήση καταχωρισμένου σήματος για ανταλλακτικά που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των προϊόντων τα οποία καλύπτονται από το σήμα αυτό μπορεί να συνιστά ουσιαστική χρήση όχι μόνο για τα ανταλλακτικά αυτά καθεαυτά, αλλά και για τα προϊόντα που καλύπτονται από το εν λόγω σήμα.
83
Το EUIPO και ο παρεμβαίνων αμφισβητούν την ορθότητα των επιχειρημάτων της προσφεύγουσας και υποστηρίζουν ότι η ουσιαστική χρήση του επίμαχου σήματος για τα ανταλλακτικά και τα εξαρτήματα δεν αποδείχθηκε και ότι δεν μπορεί, εν πάση περιπτώσει, να θεμελιώσει χρήση για τα «αυτοκίνητα». Θεωρούν ότι από την απόφαση της 22ας Οκτωβρίου 2020, Ferrari (C-720/18 και C-721/18, EU:C:2020:854), δεν μπορεί να συναχθεί άνευ ετέρου το συμπέρασμα ότι η χρήση για ανταλλακτικά συνιστά ουσιαστική χρήση για τα αυτοκίνητα. Ο παρεμβαίνων τονίζει το γεγονός ότι τα ανταλλακτικά και τα εξαρτήματα αποτελούν δευτερογενή προϊόντα, πωλούμενα κατά κανόνα από ανεξάρτητους μεταπωλητές, οι οποίοι χρησιμοποιούν το σήμα «περιγραφικώς», χωρίς να θεμελιώνεται άμεση σχέση με τον δικαιούχο του. Υποστηρίζει επίσης ότι η προσφεύγουσα δεν προσκόμισε συμβάσεις για την παραχώρηση αδείας οι οποίες να αφορούν τη χρήση του επίμαχου σήματος για ανταλλακτικά και εξαρτήματα.
84
Εν προκειμένω, η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί τη διαπίστωση του τμήματος προσφυγών ότι τα ανταλλακτικά και εξαρτήματα που διατέθηκαν στο εμπόριο υπό το επίμαχο σήμα κατά το κρίσιμο χρονικό διάστημα ήταν «κυρίως» μεταχειρισμένα.
85
Επιπλέον, οι διάδικοι δεν αμφισβητούν ότι η χρήση του επίμαχου σήματος για τα ανταλλακτικά και τα εξαρτήματα την οποία επικαλείται η προσφεύγουσα δεν έγινε από την ίδια, αλλά από τρίτους.
86
Συναφώς, η προσφεύγουσα δεν υποστηρίζει ότι συγκατατέθηκε ρητώς σε μια τέτοια χρήση. Αντιθέτως, προβάλλει ότι τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκόμισε ενώπιον του EUIPO είναι ικανά να αποδείξουν, εξεταζόμενα από κοινού, ότι συγκατατέθηκε σιωπηρώς στη χρήση αυτή.
87
Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η προσφεύγουσα υποστήριξε επίσης ότι ένας από τους αντιπροσώπους της, ο οποίος πωλούσε, κατά το κρίσιμο χρονικό διάστημα, ανταλλακτικά και εξαρτήματα υπό το επίμαχο σήμα, και συγκεκριμένα η Maranello, ανήκε στην πραγματικότητα στον ίδιο όμιλο εταιριών με την ίδια. Ωστόσο, στο μέτρο που το γεγονός αυτό δεν προκύπτει από τη δικογραφία και δεν τεκμηριώθηκε από κανένα αποδεικτικό στοιχείο, το Γενικό Δικαστήριο δεν μπορεί να το λάβει υπόψη.
88
Πρώτον, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, όπως διαπίστωσε και η προσφεύγουσα και αντιθέτως προς όσα επισήμανε το τμήμα προσφυγών, η χρήση του επίμαχου σήματος για τα ανταλλακτικά και τα εξαρτήματα έγινε, κατά το κρίσιμο χρονικό διάστημα και όπως προκύπτει από τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκόμισε η προσφεύγουσα, όχι από ανεξάρτητους εμπόρους που δεν είχαν καμία σχέση με την προσφεύγουσα, αλλά από εξουσιοδοτημένους αντιπροσώπους και διανομείς, με τους οποίους η προσφεύγουσα διατηρούσε οικονομικούς και συμβατικούς δεσμούς.
89
Πράγματι, μεταξύ των αποδεικτικών στοιχείων που προσκόμισε η προσφεύγουσα περιλαμβάνονται διάφορα στιγμιότυπα οθόνης και αποσπάσματα από τον ιστότοπο της Maranello, από τα οποία προκύπτει ότι η επιχείρηση αυτή κατέχει τα «αποκλειστικά δικαιώματα παγκόσμιας διανομής όλων των ανταλλακτικών που κατασκευάστηκαν στο εργοστάσιο για τα αυτοκίνητα Ferrari πριν από το 1995» και ότι πωλεί ανταλλακτικά και εξαρτήματα «Ferrari», περιγραφόμενα ως «αυθεντικά ανταλλακτικά» («genuine parts»), σύμφωνα με τα εγκεκριμένα πρότυπα, των οποίων η ποιότητα, η ασφάλεια και η αξιοπιστία έχουν ελεγχθεί. Η προσφεύγουσα προσκόμισε επίσης τιμολόγια εκδοθέντα από τη Maranello καθώς και από άλλους εξουσιοδοτημένους αντιπροσώπους, από τα οποία προκύπτει η πώληση τέτοιων ανταλλακτικών και εξαρτημάτων σε ιδιώτες στη Γερμανία, στην Ελβετία και στην Τσεχική Δημοκρατία, ή ακόμη η παροχή υπηρεσιών επισκευής αυτοκινήτων μάρκας TESTAROSSA.
90
Επιπλέον, όπως διαπιστώθηκε στις σκέψεις 49 και 50 ανωτέρω, η προσφεύγουσα προσφέρει, μεταξύ άλλων στους εξουσιοδοτημένους αντιπροσώπους και διανομείς, την υπηρεσία πιστοποίησης, η οποία έχει ως αντικείμενο την πιστοποίηση της γνησιότητας ενός μεταχειρισμένου αυτοκινήτου μάρκας TESTAROSSA και περιλαμβάνει έλεγχο της εμπορικής προέλευσης των κύριων μερών του αυτοκινήτου.
91
Ως εκ τούτου, για λόγους ανάλογους με εκείνους που εκτίθενται στις σκέψεις 34 έως 56 ανωτέρω, επισημαίνεται ότι η προσφεύγουσα απέδειξε ότι συγκατατέθηκε σιωπηρώς στη χρήση, από τρίτους, του επίμαχου σήματος για ανταλλακτικά και εξαρτήματα.
92
Δεύτερον, το τμήμα προσφυγών διαπίστωσε ότι από τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκόμισε η προσφεύγουσα προέκυπτε «περιγραφική» χρήση του επίμαχου σήματος για τα ανταλλακτικά και τα εξαρτήματα, με μοναδικό σκοπό να καταδειχθεί ότι τα προϊόντα αυτά ήταν συμβατά με αυτοκίνητο μάρκας TESTAROSSA.
93
Συναφώς, διαπιστώνεται ότι το τμήμα προσφυγών δεν έλαβε επαρκώς υπόψη το γεγονός ότι οι πωλήσεις ανταλλακτικών και εξαρτημάτων που πραγματοποιήθηκαν από εξουσιοδοτημένους αντιπροσώπους, ιδίως από τη Maranello, αφορούσαν, μεταξύ άλλων, αυθεντικά ανταλλακτικά («genuine parts») μάρκας TESTAROSSA, όπως προέβαλε ήδη η προσφεύγουσα ενώπιον του τμήματος προσφυγών και ενώπιον του τμήματος ακυρώσεων, και όπως προκύπτει από τη σκέψη 89 ανωτέρω. Συναφώς, επιβάλλεται επίσης η επισήμανση ότι ορισμένα αποδεικτικά στοιχεία, όπως τα τιμολόγια που εξέδωσε η Maranello, περιέχουν πολυάριθμες αναφορές σε ανταλλακτικά και εξαρτήματα που προσδιορίζονται ειδικώς από το επίμαχο σήμα.
94
Εν πάση περιπτώσει, το ίδιο το τμήμα προσφυγών αναγνώρισε, στο σημείο 197 της προσβαλλομένης αποφάσεως, ότι ορισμένα ανταλλακτικά και εξαρτήματα έφεραν το επίμαχο σήμα, συγχρόνως δε έκρινε ότι επρόκειτο για «μεμονωμένες περιπτώσεις». Εντούτοις, το ζήτημα αν πρόκειται για «μεμονωμένες περιπτώσεις» εμπίπτει στο ζήτημα της έκτασης της χρήσης του σήματος για τέτοια ανταλλακτικά και εξαρτήματα και όχι στο ζήτημα της φύσεώς της, το οποίο, όπως υπομνήσθηκε στη σκέψη 27 ανωτέρω, αποτελεί το μόνο αντικείμενο της υπό κρίση διαφοράς.
95
Επομένως, οι εκτιμήσεις του τμήματος προσφυγών σχετικά με τη χρήση του επίμαχου σήματος για ανταλλακτικά και εξαρτήματα ενέχουν σφάλματα.
96
Επιπλέον, πρέπει να επισημανθεί, όπως επισήμανε και η προσφεύγουσα, ότι η χρήση του επίμαχου σήματος για τα ανταλλακτικά και τα εξαρτήματα μπορεί επίσης να συνιστά χρήση του σήματος αυτού για τα «αυτοκίνητα», πράγμα το οποίο κακώς αρνήθηκε το τμήμα προσφυγών.
97
Πράγματι, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι η χρήση καταχωρισμένου σήματος από τον δικαιούχο του ή με τη συγκατάθεσή του, για ανταλλακτικά που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των προϊόντων τα οποία καλύπτονται από το σήμα αυτό, είναι δυνατόν να συνιστά «ουσιαστική χρήση», κατά την έννοια του άρθρου 51, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 207/2009, όχι μόνο για τα ανταλλακτικά αυτά καθεαυτά αλλά και για τα προϊόντα που καλύπτονται από το εν λόγω σήμα. Συναφώς, δεν έχει σημασία το εάν η καταχώριση του εν λόγω σήματος καλύπτει όχι μόνον ολόκληρα προϊόντα αλλά και τα ανταλλακτικά τους (πρβλ. απόφαση της 22ας Οκτωβρίου 2020, Ferrari, C-720/18 και C-721/18, EU:C:2020:854, σκέψη 35).
98
Επομένως, πρέπει να θεωρηθεί σήμα καταχωρισμένο για μια κατηγορία προϊόντων και για τα ανταλλακτικά των προϊόντων αυτών ότι έχει τύχει «ουσιαστικής χρήσης», κατά την έννοια του άρθρου 51, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 207/2009, για το σύνολο των προϊόντων που εμπίπτουν στην κατηγορία αυτή και για τα ανταλλακτικά τους, εφόσον έχει γίνει τέτοια χρήση του εν λόγω σήματος για ορισμένα μόνον από τα προϊόντα αυτά, όπως τα ακριβά σπορ αυτοκίνητα πολυτελείας, ή μόνον για τα ανταλλακτικά ή τα εξαρτήματα ορισμένων εκ των ως άνω προϊόντων, εκτός εάν από τα σχετικά πραγματικά και αποδεικτικά στοιχεία προκύπτει ότι ο καταναλωτής που επιθυμεί να αγοράσει τα ίδια προϊόντα τα αντιλαμβάνεται ως αποτελούντα αυτοτελή υποκατηγορία της κατηγορίας προϊόντων για την οποία έχει καταχωρισθεί το οικείο σήμα (πρβλ. απόφαση της 22ας Οκτωβρίου 2020, Ferrari, C-720/18 και C-721/18, EU:C:2020:854, σκέψη 53).
99
Επομένως, το τμήμα προσφυγών όφειλε να εκτιμήσει συγκεκριμένα, κυρίως σε σχέση με τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες για τα οποία ο δικαιούχος σήματος απέδειξε τη χρήση του σήματός του, εάν τα εν λόγω προϊόντα ή υπηρεσίες αποτελούν αυτοτελή υποκατηγορία σε σχέση με τα προϊόντα και τις υπηρεσίες της οικείας κλάσης προϊόντων ή υπηρεσιών, ώστε να συσχετιστούν τα προϊόντα ή οι υπηρεσίες για τα οποία αποδείχθηκε η ουσιαστική χρήση του σήματος με την κατηγορία των προϊόντων ή υπηρεσιών που καλύπτονται από την καταχώριση του σήματος αυτού (πρβλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 22ας Οκτωβρίου 2020, Ferrari, C-720/18 και C-721/18, EU:C:2020:854, σκέψη 41 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
100
Πλην όμως, το τμήμα προσφυγών δεν προέβη σε τέτοια εξέταση με την προσβαλλόμενη απόφαση. Συγκεκριμένα, δεν διαπίστωσε ότι τα εν λόγω ανταλλακτικά και εξαρτήματα αποτελούσαν αυτοτελή υποκατηγορία σε σχέση με τα αυτοκίνητα, ώστε η απόδειξη της χρήσης των πρώτων να μην ασκεί επιρροή ως προς τα δεύτερα.
101
Το τμήμα προσφυγών περιορίστηκε να επισημάνει, αφενός, την ύπαρξη δυσαναλογίας από πλευράς οικονομικής αξίας μεταξύ, αφενός, των ανταλλακτικών και εξαρτημάτων και, αφετέρου, των αυτοκινήτων. Εντούτοις, πρέπει να επισημανθεί, όπως επισήμανε και η προσφεύγουσα, ότι το τμήμα προσφυγών, στηριζόμενο στην οικονομική αξία των ανταλλακτικών και των εξαρτημάτων, δεν έλαβε υπόψη την πάγια νομολογία κατά την οποία, στο μέτρο που ο καταναλωτής αναζητεί πρωτίστως ένα προϊόν ή μια υπηρεσία που θα μπορέσει να ανταποκριθεί στις συγκεκριμένες ανάγκες του, ο σκοπός ή ο προορισμός του επίμαχου προϊόντος ή της επίμαχης υπηρεσίας έχει ουσιώδη χαρακτήρα για την επιλογή του. Συνεπώς, το κριτήριο του σκοπού ή του προορισμού, στο μέτρο που λαμβάνεται υπόψη από τους καταναλωτές πριν από κάθε αγορά, είναι πρωταρχικό για τον καθορισμό μιας υποκατηγορίας προϊόντων ή υπηρεσιών [αποφάσεις της 13ης Φεβρουαρίου 2007, Mundipharma κατά ΓΕΕΑ – Altana Pharma (RESPICUR), T-256/04, EU:T:2007:46, σκέψη 29· της 16ης Μαΐου 2013, Aleris κατά ΓΕΕΑ – Carefusion 303 (ALARIS), T-353/12, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2013:257, σκέψη 22, και της 24ης Ιανουαρίου 2024, Agus κατά EUIPO – Alpen Food Group (ROYAL MILK), T‑603/22, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2024:29, σκέψη 32].
102
Αφετέρου, το τμήμα προσφυγών επισήμανε ότι το ενδιαφερόμενο κοινό δεν θα θεωρούσε ότι ο κατασκευαστής των ανταλλακτικών και εξαρτημάτων θα είχε την τεχνική ικανότητα να κατασκευάσει αυτοκίνητα, στο μέτρο που είναι γνωστό τοις πάσι ότι οι κατασκευαστές αυτοκινήτων δεν κατασκευάζουν όλα τα ανταλλακτικά και τα εξαρτήματα των αυτοκινήτων τους. Ωστόσο, μολονότι είναι αληθές ότι συνήθως δεν παράγονται όλα τα ανταλλακτικά και τα εξαρτήματα από τους ίδιους τους κατασκευαστές αυτοκινήτων και ότι, αντιστρόφως, οι κατασκευαστές τέτοιων ανταλλακτικών και εξαρτημάτων δεν κατασκευάζουν κατ’ ανάγκην αυτοκίνητα, είναι εξίσου γνωστό τοις πάσι ότι ορισμένα ανταλλακτικά και εξαρτήματα παράγονται πράγματι από τους ίδιους τους κατασκευαστές αυτοκινήτων ή από τρίτους βάσει αδείας. Ως εκ τούτου, δεν υφίσταται γενικός κανόνας κατά τον οποίο το ενδιαφερόμενο κοινό θεωρεί κατ’ ανάγκην ότι τα αυτοκίνητα προέρχονται από κατασκευαστές διαφορετικούς από εκείνους που κατασκευάζουν τα ανταλλακτικά και τα εξαρτήματα των αυτοκινήτων αυτών.
103
Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω σκέψεων, η προσβαλλόμενη απόφαση ενέχει επίσης σφάλματα εκτιμήσεως όσον αφορά τη σημασία που έχουν τα αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με τα ανταλλακτικά και τα εξαρτήματα για την απόδειξη της χρήσης του επίμαχου σήματος για τα αυτοκίνητα. Τα σφάλματα αυτά προστίθενται σε εκείνο που επισημάνθηκε στη σκέψη 60 ανωτέρω.
104
Από τις ανωτέρω σκέψεις προκύπτει ότι ο τέταρτος λόγος ακυρώσεως πρέπει να γίνει δεκτός.
105
Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων και αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει το EUIPO, οι πλημμέλειες της αιτιολογίας που επισημάνθηκαν στις σκέψεις 72 και 78 ανωτέρω ασκούν επιρροή στην επίλυση της διαφοράς. Πράγματι, προκύπτει εντεύθεν ότι η προσβαλλόμενη απόφαση ενέχει πλημμέλεια τόσο λόγω ελλείψεως αιτιολογίας, όσον αφορά το παραδεκτό των αποδεικτικών στοιχείων σχετικά με τα ανταλλακτικά και τα εξαρτήματα, όσο και λόγω πολλαπλής πλάνης εκτιμήσεως, όσον αφορά την εξέτασή τους επί της ουσίας, με αποτέλεσμα ότι πρέπει να ακυρωθεί και ως προς το σημείο αυτό.
106
Ως εκ τούτου, η προσβαλλόμενη απόφαση πρέπει να ακυρωθεί στο σύνολό της, χωρίς να χρειάζεται να εξεταστεί ο πρώτος λόγος ακυρώσεως.
Επί των δικαστικών εξόδων
107
Κατά το άρθρο 134, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι το EUIPO και ο παρεμβαίνων ηττήθηκαν, πρέπει να καταδικαστούν στα δικαστικά έξοδα, σύμφωνα με το αίτημα της προσφεύγουσας.
108
Εξάλλου, η προσφεύγουσα ζήτησε την καταδίκη του EUIPO και του παρεμβαίνοντος στα έξοδα στα οποία αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο της διαδικασίας ενώπιον του τμήματος προσφυγών. Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι, κατά το άρθρο 190, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, μόνον τα αναγκαία έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν οι διάδικοι στο πλαίσιο της ενώπιον του τμήματος προσφυγών διαδικασίας θεωρούνται ως έξοδα δυνάμενα να αναζητηθούν. Ως εκ τούτου, το EUIPO πρέπει επίσης να καταδικαστεί στα αναγκαία έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η προσφεύγουσα στο πλαίσιο της διαδικασίας ενώπιον του τμήματος προσφυγών.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (όγδοο πενταμελές τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Ακυρώνει την απόφαση του πέμπτου τμήματος προσφυγών του Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUIPO) της 29ης Αυγούστου 2023 (συνεκδικασθείσες υποθέσεις R 334/2017-5 και R 343/2017-5).
2)
Το EUIPO και ο Kurt Hesse φέρουν, πέραν των δικαστικών εξόδων τους, και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Ferrari SpA, περιλαμβανομένων των αναγκαίων εξόδων στα οποία αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο της διαδικασίας ενώπιον του τμήματος προσφυγών.
Kornezov
De Baere
Petrlík
Kecsmár
Kingston
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 2 Ιουλίου 2025.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.
(
i
)	Στις σκέψεις 3, 30, 43, 90, 95, 96 και 98 του παρόντος κειμένου επήλθε τροποποίηση γλωσσικής φύσεως μετά την ανάρτηση της αποφάσεως στην Ψηφιακή Συλλογή.