62021TJ0142_RES
(Kawża T‑142/21)
Wizz Air Hungary Légiközlekedési Zrt. (Wizz Air Hungary Zrt.)
kontra
Il‑Kummissjoni Ewropea
Sentenza tal-Qorti Ġenerali (L-Għaxar Awla Estiża) tad‑29 ta’ Marzu 2023
“Għajnuna mill-Istat – Suq Rumen tat-trasport bl-ajru – Għajnuna mogħtija mir-Rumanija lil Blue Air fil-kuntest tal-pandemija tal-COVID 19 – Għajnuna għas-salvataġġ ta’ Blue Air – Self iggarantit mill-Istat Rumen – Deċiżjoni li ma jitqajmux oġġezzjonijiet – Rikors għal annullament – Għajnuna intiża biex tirrimedja d-danni kkawżati minn avveniment straordinarju – Artikolu 107(2)(b) TFUE – Evalwazzjoni tad-dannu – Rabta kawżali – Diffikultajiet finanzjarji preeżistenti tal-benefiċjarju – Teħid inkunsiderazzjoni tal-ispejjeż evitabbli – Linji gwida dwar l-għajnuna għas-salvataġġ u għar-ristrutturazzjoni ta’ impriżi f’diffikultà għajr l-istabbilimenti finanzjarji – Artikolu 107(3)(c) TFUE – Kontribuzzjoni tal-għajnuna għal għan ta’ interess komuni – Nuqqas ta’ rikorrenza tal-għajnuna għas-salvataġġ – Prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni – Libertà li jiġu pprovduti servizzi – Libertà ta’ stabbiliment – Obbligu ta’ motivazzjoni”
Għajnuna mogħtija mill-Istati – Projbizzjoni – Derogi – Għajnuna kompatibbli mas-suq intern – Għajnuna intiża li tirrimedja d-danni kkawżati minn diżastri naturali jew minn avvenimenti straordinarji oħra – Interpretazzjoni stretta
(Artikolu 107(2)(b) TFUE)
(ara l-punti 15 sa 17)
Għajnuna mogħtija mill-Istati – Projbizzjoni – Derogi – Għajnuna kompatibbli mas-suq intern – Għajnuna intiża li tirrimedja d-danni kkawżati minn diżastri naturali jew minn avvenimenti straordinarji oħra – Sussidju dirett favur kumpannija tal-ajru sabiex tiġi kkumpensata fil-kuntest tal-pandemija tal-COVID‑19 – Evalwazzjoni fir-rigward tal-Artikolu 107(2)(b) TFUE – Kriterji
(Artikolu 107(2)(b) TFUE)
(ara l-punti 18 sa 36)
Għajnuna mogħtija mill-Istati – Projbizzjoni – Derogi – Għajnuna kompatibbli mas-suq intern – Għajnuna intiża li tirrimedja d-danni kkawżati minn diżastri naturali jew minn avvenimenti straordinarji oħra – Evalwazzjoni – Miżura ta’ għajnuna li ma tirrimedjax id-danni kollha kkawżati mill-avveniment straordinarju – Inklużjoni
(Artikolu 107(2)(b) TFUE)
(ara l-punti 37 sa 44)
Għajnuna mogħtija mill-Istati – Projbizzjoni – Derogi – Għajnuna li tista’ titqies li hija kompatibbli mas-suq intern – Għajnuna għas-salvataġġ ta’ impriża f’diffikultà – Evalwazzjoni fir-rigward tal-Artikolu 107(3)(c) TFUE u tal-Linji gwida dwar l-għajnuna mill-Istat għas-salvataġġ u r-ristrutturazzjoni ta’ impriżi mhux finanzjarji f’diffikultà – Kriterji – Impriża f’diffikultà – Kumpannija f’diffikultà li ma tagħmilx parti minn grupp – Kumpannija li tista’ tibbenefika minn għajnuna skont il-Linji gwida
(Artikolu 107(3)(c) TFUE; Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 2014/C 249/01, punt 22)
(ara l-punti 55 sa 59)
Għajnuna mogħtija mill-Istati – Projbizzjoni – Derogi – Għajnuna li tista’ titqies li hija kompatibbli mas-suq intern – Għajnuna għas-salvataġġ ta’ impriża f’diffikultà – Evalwazzjoni fir-rigward tal-Artikolu 107(3)(c) u tal-Linji gwida dwar l-għajnuna mill-Istat għas-salvataġġ u r-ristrutturazjoni ta’ impriżi mhux finanzjarji f’diffikultà – Kriterji – Tfittixja ta’ għan ta’ interess komuni – Miżura intiża sabiex jiġu evitati diffikultajiet soċjali jew sabiex jiġi rrimedjat falliment tas-suq – Riskju ta’ interruzzjoni ta’ servizz importanti u li jkun diffiċli li jiġi rreplikat fil-każ ta’ falliment tal-benefiċjarju tal-għajnuna
(Artikolu 107(3)(c) TFUE; Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 2014/C 249/01, punti 43 u 44)
(ara l-punti 63 sa 71, 82 sa 85, 91, 94, 95)
Għajnuna mogħtija mill-Istati – Deċiżjoni tal-Kummissjoni – Evalwazzjoni tal-legalità skont informazzjoni disponibbli fil-mument tal-adozzjoni tad-deċiżjoni – Obbligu għall-Kummissjoni li tfittex l-informazzjoni kollha li għandha rabta mal-kawża u li tidħol fil-qasam pubbliku – Assenza
(Artikolu 107(1) TFUE)
(ara l-punti 146 sa 148)
Libertà li jiġu pprovduti servizzi – Dispożizzjonijiet tat-Trattat – Kamp ta’ applikazzjoni – Servizzi fil-qasam tat-trasport fis-sens tal-Artikolu 58(1) TFUE – Servizzi ta’ trasport bl-ajru – Sistema legali partikolari
(Artikoli 56, 58(1) u 100(2) TFUE)
(ara l-punti 180, 181)
Għajnuna mogħtija mill-Istati – 68760 / Deċiżjoni tal-Kummissjoni li ma tqajjimx oġġezzjonijiet fir-rigward ta’ miżura nazzjonali – Obbligu ta’ motivazzjoni – Ksur – Assenza
(Artikoli 107(2)(b) u (3)(c), u 296 TFUE)
(ara l-punti 196 sa 208)
Sunt
Ir-rikors kontra d-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tapprova l-għajnuna tar-Rumanija lill-kumpannija tal-ajru Blue Air fil-kuntest tal-pandemija tal-COVID-19 huwa miċħud fl-intier tiegħu
Fit‑18 ta’ Awwissu 2020, ir-Rumanija nnotifikat lill-Kummissjoni Ewropea b’miżura ta’ għajnuna favur il-kumpannija tal-ajru Blue Air Aviation S.A. (iktar ’il quddiem “Blue Air”), fil-forma ta’ self għal ammont ta’ EUR 62130000 iggarantit mill-Istat b’interessi ssussidjati.
Il-miżura nnotifikata kienet tinkludi żewġ għajnuniet distinti bbażati fuq żewġ bażijiet legali differenti, li kull waħda minnhom tkopri ammont ta’ għajnuna ddefinit. L-ewwel għajnuna kienet tikkonsisti f’self għal ammont ta’ EUR 28290000 intż sabiex Blue Air tiġi kkumpensata għad-dannu direttament imġarrab minħabba l-kanċellazzjoni jew ir-riprogrammazzjoni tat-titjiriet tagħha wara l-istabbiliment ta’ restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar fil-kuntest tal-pandemija tal-COVID-19, matul il-perijodu bejn is‑16 ta’ Marzu u t‑30 ta’ Ġunju 2020 (iktar ’il quddiem il-“miżura ta’ kumpens”). It-tieni għajnuna kienet tirrigwarda self għal ammont ta’ EUR 33840000 intiż sabiex ikopri parzjalment il-bżonnijiet urġenti ta’ likwidità ta’ Blue Air li jirriżultaw mit-telf operattiv irreġistrat wara l-pandemija (iktar ’il quddiem l-“għajnuna għas-salvataġġ”).
Mingħajr ma fetħet il-proċedura ta’ investigazzjoni formali prevista fl-Artikolu 108(2) TFUE, il-Kummissjoni kkonstatat, permezz ta’ deċiżjoni tal‑20 ta’ Awwissu 2020 (
1
), li l-miżura nnotifikata kienet tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat li ż-żewġ aspetti tagħha kienu kompatibbli mas-suq intern. Għalhekk, il-Kummissjoni ddikjarat il-miżura ta’ kumpens kompatibbli mas-suq intern skont l-Artikolu 107(2)(b) TFUE (
2
). L-għajnuna għas-salvataġġ, fir-rigward tagħha, ġiet iddikjarata kompatibbli skont l-Artikolu 107(3)(c) TFUE (
3
), moqri flimkien mal-Linji gwida dwar l-għajnuna mill-Istat għas-salvataġġ u r-ristrutturazzjoni ta’ impriżi mhux finanzjarji f’diffikultà (iktar’ il quddiem il-“Linji gwida”) (
4
).
Il-kumpannija tal-ajru Wizz Air Hungary Zrt. ippreżentat rikors għal annullament kontra din id-deċiżjoni, li hija miċħuda mit-Tieni Awla Estiża tal-Qorti Ġenerali. Permezz tas-sentenza tagħha, il-Qorti Ġenerali tikkonferma l-analiżi tal-kompatibbiltà tal-miżura nnotifikata mas-suq intern imwettqa mill-Kummissjoni.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
Il-Qorti Ġenerali tiċħad, fl-ewwel lok, il-motiv ta’ annullament ibbażat fuq applikazzjoni żbaljata tal-Artikolu 107(2)(b) TFUE. F’dan ir-rigward, ir-rikorrenti kkritikat b’mod partikolari lill-Kummissjoni li wettqet żbalji fl-evalwazzjoni tagħha tad-dannu mġarrab minn Blue Air minħabba restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar imposti fil-kuntest tal-pandemija tal-COVID‑19.
Fuq dan il-punt, il-Qorti Ġenerali tfakkar li huma biss l-iżvantaġġi ekonomiċi kkawżati direttament minn diżastri naturali jew minn avvenimenti straordinarji oħra li jistgħu jiġu kkumpensati skont l-Artikolu 107(2)(b) TFUE. Isegwi li l-għajnuna li tista’ tkun iktar mit-telf sostnut mill-benefiċjarji tagħha ma taqax taħt l-Artikolu 107(2)(b) TFUE. Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali tfakkar ukoll li l-avveniment li jagħti lok għad-dannu, kif iddefinit fid-deċiżjoni kkontestata, għandu jikkostitwixxi l-kawża determinanti tad-dannu li l-għajnuna inkwistjoni hija intiża li tirrimedja u għandu jkun direttament fl-oriġini tiegħu.
Sabiex tkun tista’ tiddikjara l-miżura ta’ kumpens kompatibbli mas-suq intern skont l-Artikolu 107(2)(b) TFUE, il-Kummissjoni kellha, konsegwentement, tistaqsi b’attenzjoni partikolari dwar il-kwistjoni jekk ir-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar imposti fil-kuntest tal-pandemija tal-COVID-19 kinux verament jirrappreżentaw il-kawża determinanti tad-dannu li din il-miżura kienet intiża li tikkumpensa jew jekk, għall-kuntrarju, parti minn dan id-dannu kinitx dovuta għad-diffikultajiet preeżistenti ta’ Blue Air.
Fir-rigward ta’ dawn il-preċiżazzjonijiet, il-Qorti Ġenerali tiċħad, b’mod partikolari, l-argument tar-rikorrenti li, billi ma eskludietx it-telf ta’ Blue Air li jirriżulta minn diffikultajiet preeżistenti, il-Kummissjoni kienet stmat wisq id-dannu mġarrab minħabba l-pandemija tal-COVID‑19. F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali tippreċiża li l-Kummissjoni pparagunat is-sitwazzjoni finanzjarja reali ta’ Blue Air ma’ xenarju kontrofattwali li kien seħħ fl-assenza ta’ restrizzjonijiet tal-ivjaġġar, ibbażat fuq id-dħul u fuq l-ispejjeż previsti fil-baġit 2020 għall-perijodu mis‑16 ta’ Marzu sat‑30 ta’ Ġunju 2020. Għall-finijiet ta’ dan ix-xenarju kontrofattwali, il-Kummissjoni kienet ħadet inkunsiderazzjoni d-diffikultajiet ta’ Blue Air preeżistenti għall-pandemija tal-COVID‑19. Peress li dawn id-diffikultajiet kienu riflessi wkoll bir-riżultati reali ta’ Blue Air u konsegwentement kienu jidhru fiż-żewġ xenarji li l-Kummissjoni kienet ipparagunat, il-Qorti Ġenerali tikkonkludi li l-impatt tagħhom kien ġie nnewtralizzat fil-kalkolu tad-danni mġarrba minn Blue Air minħabba restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar imposti fil-kuntest tal-pandemija tal-COVID‑19.
Fit-tieni lok, il-Qorti Ġenerali tiċħad il-motiv għal annullament ibbażat fuq applikazzjoni żbaljata tal-Artikolu 107(3)(c) TFUE, moqri fid-dawl tal-Linji gwida. F’dan il-kuntest, ir-rikorrenti sostniet b’mod partikolari li, billi ddikjarat li l-għajnuna għas-salvataġġ kienet issegwi għan ta’ interess komuni fis-sens tal-punt 43 tal-Linji gwida, il-Kummissjoni kienet wettqet żball.
Il-Qorti Ġenerali tirrileva, f’dan il-kuntest, li mill-punt 43 tal-Linji gwida jirriżulta li, sabiex tiġi ddikjarata kompatibbli mas-suq intern abbażi tal-Linji gwida, l-għajnuna nnotifikata għandha ssegwi għan ta’ interess komuni, sa fejn għandha bħala għan li jiġu evitati diffikultajiet soċjali jew li jiġi rrimedjat falliment tas-suq. Dan huwa kkonfermat mill-punt 44 tal-Linji gwida, li jipprevedi li l-Istati Membri għandhom juru li l-falliment tal-benefiċjarju jista’ jwassal għal diffikultajiet soċjali serji jew il-falliment gravi tas-suq, billi jipprovaw, b’mod partikolari, li jeżisti riskju ta’ interruzzjoni ta’ servizz importanti li jkun diffiċli li jiġi rreplikat u fejn kompetitur diffiċilment ikun jista’ jiżgura dan is-servizz minflok il-benefiċjarju.
Issa, fir-rigward tan-natura importanti tas-servizz ipprovdut minn Blue Air, mid-deċiżjoni tal-Kummissjoni jirriżulta li din il-kumpannija tal-ajru kienet tiżgura l-konnettività tar-Rumanija billi topera konnessjonijiet tal-ajru interni u internazzjonali, filwaqt li tiffoka fuq żewġ kategoriji speċifiċi ta’ passiġġieri li l-moviment tagħhom kien jiddependi ħafna minn konnessjonijiet tal-ajru low-cost, jiġifieri l-imprendituri lokali ż-żgħar u l-komunità Rumena stabbilita barra mill-pajjiż. Skont il-Kummissjoni, is-servizzi tal-ajru ta’ Blue Air kienu, barra minn hekk, diffiċli li jiġu rreplikati, sa fejn il-kumpanniji tal-ajru low-cost l-oħra kienu ftit, jew xejn, preżenti fil-parti l-kbira tar-rotot ta’ Blue Air u li din tal-aħħar kienet għalhekk tokkupa spazju li ma kienx operat minn kumpanniji tal-ajru low-cost oħra fis-suq Rumen.
Peress li l-ebda wieħed mill-argumenti mressqa mir-rikorrenti ma jista’ jikkontesta dawn il-konstatazzjonijiet, il-Qorti Ġenerali tikkonkludi li l-Kummissjoni kkonstatat ġustament li, fil-każ ta’ ħruġ mis-suq ta’ Blue Air, kien jeżisti riskju konkret ta’ interruzzjoni ta’ ċerti servizzi ta’ trasport bl-ajru ta’ passiġġieri, ikkunsidrati bħala importanti u diffiċli li jiġu rreplikati fiċ-ċirkustanzi partikolari tal-każ, b’mod li l-għajnuna nnotifikata kellha għan ta’ interess komuni.
Peress li l-motivi l-oħra mqajma mir-rikorrenti rriżultaw ukoll infondati, il-Qorti Ġenerali tiċħad ir-rikors fl-intier tiegħu.
(
1
)	Deċiżjoni tal-Kummissjoni C(2020) 5830 final tal‑20 ta’ Awwissu 2020 dwar l-Għajnuna mill-Istat SA.57026 (2020/N) – Ir-Rumanija – COVID 19: Għajnuna favur Blue Air.
(
2
)	Konformement ma’ din id-dispożizzjoni, l-għajnuna intiża sabiex tirrimedja d-danni kkawżati mid-diżastri naturali jew minn avvenimenti straordinarji oħra hija kompatibbli mas-suq intern.
(
3
)	Skont din id-dispożizzjoni, l-għajnuna intiża li tiffaċilita l-iżvilupp ta’ ċerti attivitajiet jew ta’ ċerti reġjuni ekonomiċi, meta dawn ma jibdlux il-kundizzjonijiet tal-kummerċ tant li jmur kontra l-interess komuni, jistgħu jitqiesu bħala kompatibbli mas-suq intern.
(
4
)	Il-linji gwida dwar l-għajnuna mill-Istat għas-salvataġġ u r-ristrutturar ta’ impriżi mhux finanzjarji f’diffikultà (ĠU 2014, C 249, p. 1).