CONCLUSIE VAN AVOCAAT-GENERAAL
A. BIONDI
van 30 april 2026 (1)
Zaak C‑157/25
Administratie Douane & Accijnzen – Regio Antwerpen,
Openbaar Ministerie
Strafzaak
tegen
NV Jas Forwarding Worldwide (Belgium),
Gerlach & Co. NV,
BO BayWa r.e. Solar Systems SARL,
BO bejulo,
BO Memodo,
BO Densys pv5,
BO HelioActive Rendszerintegrator,
BO Donauer Solar Systems
[verzoek van de rechtbank van eerste aanleg Antwerpen (België) om een prejudiciële beslissing]
„ Prejudiciële verwijzing – Handelsbeleid – Antidumping- en compenserende rechten – Uitvoeringsverordeningen (EU) 2016/184, (EU) 2016/185, (EU) 2017/366 en (EU) 2017/367 – Invoer van fotovoltaïsche modules geassembleerd in Zuid-Korea of Vietnam met in Maleisië of Taiwan geproduceerde fotovoltaïsche cellen – Begrip ‚verzonden uit Maleisië of Taiwan’ – Douaneaangiften – Land van verzending – Aanduiding goederencode – Bewijs van vrijstelling ”
I.      Inleiding
1.        In de huidige context van de internationale handel, die wordt gekenmerkt door de mogelijkheid om productieprocessen of onderdelen daarvan makkelijk te verplaatsen, wordt het steeds eenvoudiger om via praktijken zoals beperkte assemblagewerkzaamheden handelsbeschermingsmaatregelen zoals antidumping- of antisubsidierechten, te omzeilen. Tegen die achtergrond is het voor de Europese Unie van fundamenteel belang om te beschikken over doeltreffende handelsbeschermingsinstrumenten teneinde het herstel van gelijke mededingingsvoorwaarden op de interne markt te waarborgen en de voordelen van oneerlijke mededinging als gevolg van dumpingpraktijken of subsidies van buitenlandse overheden die de industrie van de Unie schaden, te neutraliseren.(2)
2.        In die context spelen door de Unie vastgestelde antiontwijkingsmaatregelen,
zoals die welke in de onderhavige zaak aan de orde zijn, een fundamentele rol. De praktische uitvoering van dergelijke maatregelen kan in de lidstaten evenwel aanzienlijke problemen opleveren en situaties van rechtsonzekerheid creëren in omstandigheden die worden gekenmerkt door belangrijke economische gevolgen en potentieel grote, zelfs strafrechtelijke gevolgen voor de betrokken marktdeelnemers, met name voor importeurs.
3.        De onderhavige prejudiciële verwijzing vormt een voorbeeld van dergelijke problemen. Het Hof van Justitie van de Europese Unie wordt met name verzocht te verduidelijken op welke wijze antiontwijkingsmaatregelen op het gebied van antidumping- en compenserende rechten met betrekking tot fotovoltaïsche modules kunnen worden toegepast indien die modules niet rechtstreeks worden verzonden uit de landen waarop de antiontwijkingsmaatregelen van toepassing zijn (indirecte verzending). De onderhavige zaak biedt het Hof tevens de gelegenheid om de soms complexe verhouding
tussen de regeling inzake douanerechten (hierna: „douaneregeling”) en de regeling inzake antidumping- en antisubsidierechten te verduidelijken. Zoals bekend overlappen deze regelingen elkaar vaak, aangezien zowel de douanerechten als de antidumping- en antisubsidierechten in de meeste gevallen gelijktijdig worden geïnd door dezelfde autoriteiten, te weten de douaneautoriteiten van de lidstaten.
4.        De prejudiciële vragen die in de onderhavige zaak aan de orde zijn, zijn ingediend in het kader van een strafprocedure die bij de rechtbank van eerste aanleg Antwerpen (België), de verwijzende rechter, is ingeleid tegen acht vennootschappen(3) (hierna: „beklaagde vennootschappen”) met betrekking tot de ontwijking van douanerechten in verband met de invoer van fotovoltaïsche modules uit Maleisië en Taiwan.
5.        In 2013 heeft de Raad een antidumpingrecht(4) en een compenserend recht(5) ingesteld op de invoer van fotovoltaïsche modules van kristallijn silicium en de belangrijkste componenten daarvan (cellen en wafers), van oorsprong uit of verzonden uit de Volksrepubliek China.
6.        Na te hebben vastgesteld dat de voornoemde compenserende en antidumpingmaatregelen werden ontweken via Maleisië en Taiwan, heeft de Commissie in 2016 besloten om die maatregelen door de vaststelling van de uitvoeringsverordeningen (EU) 2016/184(6) en (EU) 2016/185(7) uit te breiden tot de invoer van fotovoltaïsche modules van kristallijn silicium en de belangrijkste componenten daarvan (cellen) verzonden uit Maleisië en Taiwan, al dan niet aangegeven als van oorsprong uit Maleisië en Taiwan.(8)
7.        De genoemde uitvoeringsverordeningen 2016/184 en 2016/185 bevatten een lijst van Maleisische en Taiwanese producenten die waren vrijgesteld van die antidumping- en compenserende rechten omdat zij aan het onderzoek hadden meegewerkt. Aan elk van hen was een aanvullende Taric-code toegekend.(9)
8.        Die uitvoeringsverordeningen bepaalden eveneens dat vrijstellingen uitsluitend op de voornoemde vennootschappen werden toegepast indien aan de douaneautoriteiten van de lidstaten een geldige handelsfactuur werd overgelegd die was afgegeven door de producent of de verzender, met een verklaring die aan bepaalde in die uitvoeringsverordeningen vermelde formaliteiten moest voldoen.(10) In het geval van invoer van fotovoltaïsche modules van kristallijn silicium was een van die formaliteiten dat de aanvullende Taric-code van zowel de producent van de modules als de producent van de fotovoltaïsche cellen was vermeld. De voornoemde uitvoeringsverordeningen specificeerden eveneens dat indien die factuur niet werd overgelegd en/of de aanvullende Taric-codes in de voornoemde verklaring ontbraken, de compenserende of de antidumpingrechten werden toegepast die voor „alle andere ondernemingen” gelden, die zijn ingesteld in de respectieve uitvoeringsverordeningen van 2013. De uitvoeringsverordeningen 2016/184 en 2016/185 bepaalden allebei voorts dat, tenzij anders vermeld, de bepalingen inzake douanerechten van toepassing zijn.(11)
9.        In 2017 heeft de Commissie, naar aanleiding van twee nieuwe onderzoeken die zij heeft ingesteld bij het vervallen van de oorspronkelijke compenserende en antidumpingmaatregelen, de uitvoeringsverordeningen (EU) 2017/366(12) en (EU) 2017/367(13) vastgesteld, waarbij de voornoemde in 2013 ingestelde compenserende en antidumpingmaatregelen bij wijze van uitzondering met 18 maanden zijn verlengd. Na het vervallen van deze termijn zijn die maatregelen niet nogmaals verlengd.(14) Die uitvoeringsverordeningen hebben de vrijstellingen gehandhaafd voor de producenten-exporteurs uit Maleisië en Taiwan die reeds waren vrijgesteld van de compenserende en antidumpingrechten op grond van de uitvoeringsverordeningen 2016/184 en 2016/185.(15) Voor de toepassing van de vrijstellingen hebben zij voorts vormvereisten vastgesteld die identiek zijn aan de in punt 8 hierboven vermelde vereisten, en eveneens verwezen naar de geldende bepalingen inzake douanerechten.(16)
10.      Tussen 1 november 2016 en 4 september 2018 hebben de beklaagde vennootschappen 481 invoeraangiften voor fotovoltaïsche modules van kristallijn silicium (hierna: „fotovoltaïsche modules”) ingediend. Deze modules waren samengesteld uit zonnecellen die waren geproduceerd in Maleisië of Taiwan en van daaruit waren vervoerd naar Zuid-Korea of Vietnam om te worden geassembleerd tot fotovoltaïsche modules. Vervolgens zijn de modules vanuit Zuid-Korea of Vietnam naar de Unie vervoerd.
11.      In de aangiften hebben de beklaagde vennootschappen in de meeste gevallen(17) de fotovoltaïsche modules aangegeven als van oorsprong uit Zuid-Korea of Vietnam en tevens „verzonden uit” Zuid-Korea of Vietnam, dan wel als van oorsprong uit Maleisië of Taiwan maar „verzonden uit” Zuid-Korea of Vietnam. Deze vennootschappen hebben de Taric-codes voor de uit Maleisië of Taiwan ingevoerde modules vervolgens niet gebruikt.(18) Ook gingen de fotovoltaïsche modules niet altijd vergezeld van handelsfacturen met de door de uitvoeringsverordeningen 2016/184 en 2016/185, en 2017/366 en 2017/367 (hierna samen: „betrokken uitvoeringsverordeningen”) voorgeschreven verklaring die in punt 8 hierboven is vermeld.
12.      De Algemene Administratie van de Douane en Accijnzen (België) heeft de beklaagde vennootschappen verweten dat zij de fotovoltaïsche modules niet hebben aangegeven als van oorsprong uit en verzonden uit Maleisië of Taiwan, dat zij verkeerde Taric-codes hebben gebruikt en dat zij de in de betrokken uitvoeringsverordeningen vermelde vormvereisten niet in acht hebben genomen.
13.      Op verzoek van de Algemene Administratie van de Douane en Accijnzen is daarom de betrokken strafprocedure tegen de beklaagde vennootschappen ingeleid bij de verwijzende rechter. De beklaagde vennootschappen zijn vervolgens voor de verwijzende rechter strafrechtelijk vervolgd voor het ontwijken van antidumpingrechten voor een totaalbedrag van 17 miljoen EUR en compenserende rechten voor een totaalbedrag van 3,66 miljoen EUR in verband met de invoer van fotovoltaïsche modules uit Taiwan en Maleisië, door middel van een van de volgende gedragingen: het verkeerd vermelden van Zuid-Korea of Vietnam als land van oorsprong, de onjuiste vermelding van Zuid-Korea of Vietnam als land van verzending, het gebruik van een onjuiste Taric-code en/of het niet overleggen van de vereiste handelsdocumenten.
14.      In deze context moet de verwijzende rechter nagaan of de beklaagde vennootschappen strafrechtelijk aansprakelijk zijn met betrekking tot die gedragingen. Uitgaand van de veronderstelling dat de betrokken fotovoltaïsche modules moesten worden aangegeven als van oorsprong uit Maleisië of Taiwan, aangezien zij zijn vervaardigd met cellen van die oorsprong, vraagt die rechter zich af of die fotovoltaïsche modules moesten worden aangegeven als „verzonden uit” Maleisië of Taiwan in de zin van de betrokken uitvoeringsverordeningen met gebruikmaking van de Taric-codes die van toepassing zijn op uit Maleisië of Taiwan ingevoerde fotovoltaïsche modules.
15.      De verwijzende rechter is van oordeel dat op grond van de in die uitvoeringsverordeningen vervatte verwijzingen naar de douaneregeling rekening kan worden gehouden met het bepaalde in vak 15 in bijlage 9, aanhangsel C1, onder
titel II C(19),
bij gedelegeerde verordening (EU) 2016/341(20), met het opschrift „[l]and van verzending/uitvoer”. Overeenkomstig die bepaling moet als gevolg van, ten eerste, de handelstransactie en, ten tweede, een niet aan het vervoer gerelateerd oponthoud, niet langer Maleisië of Taiwan, maar Zuid-Korea of Vietnam als „land van verzending” worden beschouwd.
16.      De verwijzende rechter merkt voorts op dat volgens een advies van de juridische dienst van de Commissie van 10 april 2019 aan OLAF(21) de term „verzonden uit” die in de uitvoeringsverordeningen 2016/184 en 2016/185 is gebruikt, ruim zou moeten worden uitgelegd, zodat daaronder ook indirecte verzendingen van zonnecellen uit Maleisië of Taiwan vallen die in derde landen tot fotovoltaïsche modules worden geassembleerd.
17.      Volgens de verwijzende rechter lijkt deze uitlegging evenwel af te wijken van het bepaalde in uitvoeringsverordening 2016/341, en eveneens moeilijk te verenigen met de vrijstellingsregeling in de betrokken uitvoeringsverordeningen. Om in het geval van fotovoltaïsche modules voor die vrijstelling in aanmerking te komen, moeten in de aangifte twee aanvullende Taric-codes worden vermeld, namelijk de code van de producent van de modules en die van de producent van de cellen. De aanvullende Taric-code van de producent van de modules zou echter niet kunnen worden vermeld indien alleen de cellen in Taiwan of Maleisië zijn geproduceerd.
18.      Voorts vraagt de verwijzende rechter zich af of de verklaringen op de door de beklaagde vennootschappen afgegeven facturen voldoen aan de vormvereisten in de betrokken uitvoeringsverordeningen, en of alle elementen van de verklaring essentieel zijn voor de geldigheid daarvan, dan wel of importeurs andere bewijsmiddelen kunnen gebruiken om de juistheid van die verklaringen aan te tonen.
19.      In deze omstandigheden heeft de verwijzende rechter de strafprocedure geschorst en het Hof drie prejudiciële vragen voorgelegd. Op verzoek van het Hof is deze conclusie evenwel toegespitst op de eerste en de derde prejudiciële vraag, waarmee de verwijzende rechter het volgende wenst te vernemen:
„1)      Dienen fotovoltaïsche modules of panelen van kristallijn silicium die werden geassembleerd in Zuid-Korea of Vietnam met fotovoltaïsche cellen geproduceerd in Maleisië of Taiwan en vervolgens werden ingevoerd in de EU vanuit Zuid-Korea of Vietnam, te worden beschouwd als zijnde ‚verzonden uit Maleisië of Taiwan’ in de zin van uitvoeringsverordeningen [2016/184, 2016/185, 2017/366 en 2017/367] waarbij de fotovoltaïsche modules of panelen van kristallijn silicium moeten worden aangegeven met als ‚land van verzending’ Maleisië of Taiwan en met de relevante goederencodes voor fotovoltaïsche modules of panelen van kristallijn silicium ‚ingevoerd uit Maleisië of Taiwan’?
[...]
3)      Indien vraag 1 bevestigend wordt beantwoord, moet in dat geval de verklaring op de geldige handelsfactuur de exacte bewoordingen en (vorm)vereisten van artikel 4, lid 2 van uitvoeringsverordeningen [2017/366] en 2017/367 en artikel 1, lid 2, van uitvoeringsverordeningen [2016/184] en 2016/185 omvatten of kan van deze bewoording en (vorm)vereisten worden afgeweken al dan niet ondersteund door andere bewijsmiddelen die de juistheid en authenticiteit van de factuurverklaring ondersteunen?”
II.    Analyse
A.      Eerste prejudiciële vraag
20.      De eerste prejudiciële vraag kan in twee onderdelen worden opgesplitst. Ten eerste vraagt de verwijzende rechter zich af welke uitlegging moet worden gegeven aan de in de betrokken uitvoeringsverordeningen gebruikte woorden „verzonden uit Maleisië of Taiwan”(22), met betrekking tot fotovoltaïsche modules die in Zuid-Korea of Vietnam zijn geassembleerd met in Maleisië of Taiwan geproduceerde fotovoltaïsche cellen en die vervolgens vanuit Zuid-Korea of Vietnam in de Unie zijn ingevoerd. Ten tweede verzoekt de verwijzende rechter het Hof om vast te stellen welke gevolgen de uitlegging van die woorden heeft voor de douaneverplichtingen (met name de aanduiding van het land van verzending en het gebruik van de relevante goederencodes) bij de invoer van de voornoemde modules in de Unie.
21.      Allereerst moet worden opgemerkt dat de verwijzende rechter heeft vastgesteld dat de betrokken fotovoltaïsche modules, hoewel zij in Zuid-Korea of Vietnam zijn geassembleerd, van oorsprong uit Maleisië en Taiwan zijn. De oorsprong van de fotovoltaïsche modules wordt bepaald door die van de fotovoltaïsche cellen(23), die in casu van oorsprong uit Maleisië en Taiwan zijn. De twijfel van de verwijzende rechter betreft dus alleen de vraag of die modules in de omstandigheden van de voornoemde zaken ook moeten worden beschouwd als „verzonden uit Maleisië en Taiwan” in de zin van de betrokken uitvoeringsverordeningen.
1.      Uitlegging van de woorden „verzonden uit Maleisië en Taiwan” in de zin van de betrokken uitvoeringsverordeningen
22.      Aan het Hof zijn in wezen twee mogelijke uitleggingen in overweging gegeven van de in de betrokken uitvoeringsverordeningen gebruikte woorden „verzonden uit Maleisië en Taiwan”. Volgens een eerste benadering, die de beklaagde vennootschappen bij de verwijzende rechter hebben bepleit, moeten deze woorden restrictief worden uitgelegd in de zin dat zij uitsluitend betrekking hebben op de rechtstreekse „verzending” van fotovoltaïsche modules vanuit Maleisië of Taiwan. Die benadering is volgens hen in overeenstemming met het begrip „land van verzending/uitvoer” in de zin van de douaneregeling(24), en houdt bijgevolg in dat de betrokken invoer buiten het toepassingsbereik van de betrokken uitvoeringsverordeningen valt.
23.      Volgens een tweede benadering, die de Commissie en het Koninkrijk België voorstaan, moeten deze woorden daarentegen ruim worden uitgelegd, zodat daaronder niet alleen situaties van rechtstreekse verzending uit Maleisië en Taiwan vallen, maar ook situaties als bij de verwijzende rechter aan de orde zijn, waarin de fotovoltaïsche modules bestaande uit fotovoltaïsche cellen die in die twee landen zijn geproduceerd, zijn geassembleerd in derde landen en van daaruit naar de Europese Unie zijn verzonden.
24.      Bijgevolg moeten de in de betrokken uitvoeringsverordeningen gebruikte woorden „verzonden uit Maleisië en Taiwan” worden uitgelegd. In dit verband blijkt uit vaste rechtspraak dat bij de uitlegging van een bepaling van Unierecht niet alleen rekening moet worden gehouden met de bewoordingen ervan, maar ook met de context en de doelstellingen van de regeling waarvan zij deel uitmaakt.(25)
a)      Letterlijke uitlegging
25.      Wat allereerst de letterlijke uitlegging betreft, merk ik op dat uit onderzoek van de verschillende taalversies van de relevante bepalingen van de betrokken uitvoeringsverordeningen een aantal belangrijke terminologische verschillen naar voren zijn gekomen.
26.      Een eerste groep taalversies (de meerderheid) gebruikt namelijk bewoordingen die lijken te verwijzen naar de specifieke handeling van het „versturen” of commercieel „verzenden”. Zo gebruikt de Engelse taalversie de woorden „consigned from Malaysia and Taiwan”, de Duitse taalversie de woorden „aus Malaysia und Taiwan versandte Einfuhren”, en de Nederlandse taalversie de woorden „verzonden uit Maleisië en Taiwan”.(26)
27.      Een tweede groep taalversies van de betrokken uitvoeringsverordeningen (een minderheid), waaronder de Italiaanse (maar ook de Spaanse en de Griekse)(27), gebruikt daarentegen de term „proveniente”, die niet verwijst naar de handeling van verzending, maar naar de „herkomst” van de fotovoltaïsche modules.
28.      De Franse taalversie onderscheidt zich vervolgens doordat beide termen worden gebruikt. Die taalversie gebruikt namelijk, net als de eerste groep, de woorden „expédiés de” om te verwijzen naar Maleisië en Taiwan, maar gebruikt de woorden „en provenance de”, net als de tweede groep taalversies, om te verwijzen naar de Volksrepubliek China, terwijl de andere taalversies dezelfde woorden gebruiken voor de verwijzing naar zowel Maleisië en Taiwan als de Volksrepubliek China.
29.      Op grond van de letterlijke analyse van de verschillende taalversies van de betrokken woorden kan bijgevolg geen precieze conclusie worden getrokken over de betekenis die moet worden gegeven aan de in de betrokken uitvoeringsverordeningen gebruikte woorden „verzonden uit Maleisië en Taiwan”. Hoewel een meerderheid van de taalversies de term „verzending” gebruikt, in overeenstemming met de eerste van de twee in punt 22 genoemde benaderingen die aan het Hof zijn voorgelegd, gebruiken andere taalversies daarentegen het begrip „herkomst” dat beter aansluit op de tweede van de voorgestelde benaderingen.
30.      In die context blijkt uit de rechtspraak dat ter verzekering van een uniforme uitlegging en toepassing van dezelfde tekst, waarvan de versie in de ene taal van de Unie verschilt van die in de andere talen, bij de uitlegging van de betrokken bepaling moet worden gelet op de context en de doelstelling van de regeling waarvan zij een onderdeel vormt.(28)
b)      Contextuele uitlegging
31.      Voor de systematische analyse wordt de context van de betrokken woorden gevormd door de antiontwijkingsmaatregelen van de Unie betreffende antidumpingrechten en compenserende rechten. Zoals blijkt uit de punten 6 en 9 hierboven, zijn de uitvoeringsverordeningen 2016/184 en 2016/185 antiontwijkingsmaatregelen, terwijl de uitvoeringsverordeningen 2017/366 en 2017/367, na een nieuw onderzoek(29),
strekken tot de verlenging van de oorspronkelijke antidumpingrechten en compenserende rechten met betrekking tot de Volksrepubliek China, en tevens voorzien in de verlenging van de betreffende antiontwijkingsmaatregelen die bij de genoemde uitvoeringsverordeningen van 2016 zijn ingesteld voor Maleisië en Taiwan.
32.      In dit verband moet worden opgemerkt dat de betrokken antiontwijkingsmaatregelen een normatieve context vormt die binnen het kader van de antidumpingsregeling van de Unie een specifiek eigen karakter heeft en bijgevolg binnen dat kader een speciale juridische regeling vormt.(30) Soortgelijke overwegingen gelden voor de antiontwijkingsmaatregelen van de Unie op het gebied van antisubsidierechten.(31)
33.      Hieruit volgt dat bij de uitlegging van de begrippen en termen die zijn gebruikt in de bijzondere normatieve context van antiontwijkingsmaatregelen – ongeacht of zij antidumping- dan wel antisubsidierechten betreffen – rekening moet worden gehouden met de opzet van die regeling en dus met de specifieke doelen van dergelijke bepalingen en de op grond daarvan vastgestelde maatregelen.
34.      In het kader van de onderhavige zaak stelt de verwijzende rechter evenwel het vraagstuk aan de orde van de wisselwerking tussen de antiontwijkingsmaatregelen op het gebied van antidumping- en antisubsidierechten en de bepalingen inzake douanerechten. Hij wijst erop dat er in het Nederlands (net als in meerdere andere in punt 26 vermelde taalversies) overeenstemming bestaat tussen de in de uitvoeringsverordeningen en de in de douaneregeling gebruikte bewoordingen, die beide verwijzen naar „verzending” in fysieke zin. De in punt 23 hierboven vermelde ruime uitlegging zou dus in strijd zijn met de bepalingen inzake douanerechten waarin vergelijkbare termen worden gebruikt als die in de betrokken uitvoeringsverordeningen.
35.      In dit verband merk ik op dat de regeling inzake antidumping- en antisubsidierechten en de douaneregeling, hoewel zij gemeen hebben dat zij beide betrekking hebben op invoer in de Unie, aparte regelingen vormen.
36.      Ten eerste betreffen beide regelingen weliswaar exclusieve bevoegdheden van de Unie(32), maar zijn zij autonoom en gebaseerd op rechtsgrondslagen die niet volledig samenvallen(33). Ten tweede streven zij verschillende doelen na. Zoals gezegd, vormt de regeling inzake antidumping- en antisubsidierechten
van de Unie een handelsbeschermingsmaatregel die er in wezen toe strekt de eerlijke mededingingsvoorwaarden op de interne markt te herstellen door de oneerlijke voordelen als gevolg van dumpingpraktijken of buitenlandse overheidssubsidies die de bedrijfstak van de Unie schade toebrengen, weg te nemen.(34) Het douanerecht regelt daarentegen het geheel van voorschriften en procedures die van toepassing zijn op goederen die het douanegebied van de Unie worden binnengebracht of daaruit worden uitgevoerd,
en beoogt de goede toepassing van de in het douanewetboek vastgestelde heffingen(35) alsook
de uniforme toepassing van de douaneregels op het hele grondgebied van de Unie te waarborgen(36).
37.      Het Hof heeft bijgevolg verduidelijkt dat ondanks de functionele onafhankelijkheid van antidumpingmaatregelen ten opzichte van het gemeenschappelijk douanetarief(37), de douaneregeling evenwel alleen van toepassing is op antidumpingrechten of compenserende rechten indien dit is bepaald in de verordeningen waarbij dergelijke rechten worden ingesteld(38). Dat is het geval in de onderhavige zaak waarin de betrokken uitvoeringsverordeningen, zoals in de punten 8 en 9 hierboven is uiteengezet, uitdrukkelijk verwijzen naar de „geldende bepalingen inzake douanerechten”.
38.      Hieruit volgt dat de specifieke regeling van het douanerecht van de Unie in bepaalde omstandigheden eventueel ook relevant kan worden voor de uitlegging van bepalingen van de regeling inzake antidumping- of antisubsidierechten. Voor zover de uit te leggen bewoordingen eigen en specifieke termen van de regeling inzake antidumping- of antisubsidierechten zijn, hebben zij evenwel een zelfstandige en onderscheiden inhoud die specifiek is voor die regeling en strekken zij ertoe de specifieke doelen van die regeling te bereiken. Zij hoeven dus niet noodzakelijkerwijs overeen te komen met termen van de douaneregeling (zelfs wanneer die vergelijkbaar zijn), en de uitlegging van hun betekenis op grond van die doelen kan niet worden gewijzigd omwille van de coherentie met de specifieke terminologie van het douanerecht.(39) Dat geldt a fortiori indien de met het douanerecht overeenstemmende uitlegging afbreuk doet aan die specifieke doelen van de handelsbeschermingsmaatregelen van de Unie, en met name de antiontwijkingsmaatregelen.
39.      In geval van twijfel over de uitlegging van begrippen die specifiek zijn voor het antidumping- of antisubsidierecht en voor het douanerecht en die vergelijkbaar zijn, moet de uitlegging in het licht van de doelen van de antidumping- of antisubsidieregeling bijgevolg prevaleren. Dat wordt in casu overigens bevestigd door het algemene karakter van de in de betrokken uitvoeringsverordeningen vervatte verwijzing naar de douaneregeling, die van toepassing is „[t]enzij anders is vermeld” in die verordeningen.
40.      Concluderend blijkt uit het voorgaande dat de in de betrokken uitvoeringsverordeningen gebruikte woorden „verzonden uit Maleisië en Taiwan”, aangezien zij worden gebruikt in de normatieve context van de antiontwijkingsmaatregelen op het gebied van antidumping- en antisubsidierechten, moeten worden uitgelegd in het licht van de specifieke doelen van de betrokken regelingen en van de maatregelen die op grond daarvan zijn vastgesteld.
c)      Teleologische uitlegging
41.      Wat het doel van de antiontwijkingsmaatregelen betreft, blijkt uit vaste rechtspraak dat een verordening tot uitbreiding van een antidumpingrecht uitsluitend ten doel heeft de doeltreffendheid ervan te waarborgen en ontwijking ervan te voorkomen. Bijgevolg strekt een maatregel tot uitbreiding van een definitief antidumpingrecht ertoe de effectieve toepassing van de definitieve maatregelen te beschermen.(40)
42.      De antiontwijkingsbepalingen van de Unie en de termen die in de op grond daarvan vastgestelde maatregelen zijn gebruikt, moeten dus worden uitgelegd in het licht van die doelstelling, namelijk garanderen dat de door de Unie genomen antidumpingmaatregelen doeltreffend zijn en vermijden dat deze maatregelen worden ontweken.(41) Dezelfde beginselen gelden voor de antisubsidiemaatregelen.(42)
43.      Hieruit volgt dat een uitlegging die marktdeelnemers in staat stelt om de uitbreiding van het definitieve (antidumping- dan wel antisubsidie)recht op eenvoudige wijze te ontwijken door middel van assemblage in derde landen, en daardoor de doeltreffendheid van de bepalingen en de antiontwijkingsmaatregelen van de Unie in het gedrang kan brengen, in strijd is met de doelen van die bepalingen en maatregelen.(43)
44.      In casu is in de betrokken uitvoeringsverordeningen een vermoeden vastgesteld dat elke fotovoltaïsche cel die verzonden is uit Taiwan of Maleisië de antidumping- of antisubsidiemaatregelen betreffende fotovoltaïsche cellen of modules van oorsprong of verzonden uit de Volksrepubliek China omzeilt. De enige uitzondering betreft cellen of modules die zijn vervaardigd door bedrijven die hebben meegewerkt aan de antidumping- en antisubsidieonderzoeken en hebben aangetoond dat zij zich niet schuldig hebben gemaakt aan onrechtmatige praktijken.(44) Dit betreft producenten te goeder trouw die niet verantwoordelijk kunnen worden geacht voor het omzeilen van de oorspronkelijke op Chinese producten ingestelde antidumping- en compenserende maatregelen.
45.      De voorgestelde restrictieve uitlegging van de in de betrokken uitvoeringsverordeningen gebruikte woorden „verzonden uit Maleisië en Taiwan”, zou betekenen dat uitsluitend „rechtstreekse verzendingen” van Maleisische of Taiwanese cellen of modules die deze cellen bevatten, vanuit Maleisië of Taiwan naar de Unie binnen de werkingssfeer van die uitvoeringsverordeningen zouden vallen. Die benadering zou tot gevolg hebben dat de loutere toevoeging, langs de route naar de Unie, van een derde land waarin een niet-wezenlijke transformatie plaatsvindt – te weten de assemblage van Maleisische of Taiwanese fotovoltaïsche cellen tot fotovoltaïsche modules die vervolgens naar de Unie worden verzonden – het voornoemde in de betrokken uitvoeringsverordeningen vastgestelde vermoeden teniet zou doen. Hoewel het belangrijkste component van de betrokken modules – dat bovendien de oorsprong ervan bepaalt(45) – wordt gevormd door Maleisische of Taiwanese cellen waarop de antiontwijkingsmaatregel van toepassing is, zouden deze modules immers aan die maatregel worden onttrokken. Een dergelijke uitlegging zou bijgevolg afbreuk kunnen doen aan de doeltreffendheid van de antiontwijkingsmaatregelen, die tot doel hebben de doeltreffendheid van de antidumping- en antisubsidierechten op cellen en modules te waarborgen en de ontwijking ervan te verhinderen. Zij zou derhalve indruisen tegen de doelstellingen van de betrokken uitvoeringsverordeningen.
46.      Omgekeerd kan een ruime uitlegging van de woorden „verzonden uit Maleisië en Taiwan”, die overeenstemt met het begrip „herkomst” en niet beperkt blijft tot de loutere „rechtstreekse verzending” – zodat de in het vorige punt genoemde situaties van „indirecte verzending” onder het toepassingsbereik van de antiontwijkingsmaatregelen vallen – de volledige doeltreffendheid van dergelijke maatregelen in overeenstemming met de doelen van de betrokken uitvoeringsverordeningen waarborgen.
47.      In dit verband moet erop worden gewezen dat uit het arrest Kolachi weliswaar blijkt dat het begrip „herkomst” in de context van de antiontwijkingsmaatregelen betreffende antidumpingrechten en het begrip „oorsprong” in de zin van het douanerecht niet overeenstemmen(46), maar uit dat arrest tevens volgt dat het begrip „herkomst” een flexibeler en ruimer begrip is dan het begrip „oorsprong”(47), en ertoe strekt de bewijslast van de ontwijking te verlichten voor de Unie-instellingen.(48) In die context moet het begrip „herkomst” worden geacht het begrip „oorsprong” te omvatten. Indien een product „oorspronkelijk” uit een land komt, geldt a fortiori dat het „afkomstig” is uit dat land. Dit blijkt uit het feit dat de betrokken uitvoeringsverordeningen van toepassing zijn op fotovoltaïsche cellen of modules „al dan niet aangegeven als van oorsprong uit Maleisië en Taiwan”. Zoals het geval was in het arrest Kolachi, is het niet noodzakelijk dat de instellingen aantonen dat de cellen en modules van oorsprong uit Maleisië of Taiwan zijn, het volstaat dat zij „afkomstig” zijn uit die landen. Indien de modules evenwel van oorsprong uit die landen zijn, zijn zij a fortiori ook afkomstig uit die landen,
waardoor
bijgevolg de antiontwijkingsmaatregelen van toepassing zijn.
48.      Daar komt nog bij dat de ruime uitlegging – anders dan enkele beklaagde vennootschappen voor de verwijzende rechter hebben aangevoerd – niet tot gevolg heeft dat de voor Maleisië en Taiwan ingestelde antiontwijkingsmaatregelen ten onrechte worden uitgebreid tot Zuid-Korea en Vietnam. Er is namelijk geen enkele uitbreiding van die maatregelen naar Zuid-Korea en Vietnam; de betrokken uitvoeringsverordeningen worden slechts aldus uitgelegd dat een „ontwijking van de antiontwijkingsmaatregelen” wordt vermeden. De producenten van Zuid-Koreaanse en Vietnamese cellen of modules worden niet rechtstreeks geraakt door de antiontwijkingsmaatregelen op het gebied van antidumping- en antisubsidierechten. Bij deze landen is er geen sprake van een vermoeden, zoals in het geval van Maleisië en Taiwan. Zij worden uitsluitend door deze ruime uitlegging geraakt indien zij fotovoltaïsche modules produceren waarbij als essentiële componenten Maleisische of Taiwanese fotovoltaïsche cellen worden gebruikt waarop de antiontwijkingsmaatregelen van toepassing zijn. Aangezien de fotovoltaïsche modules moeten worden gekwalificeerd als van oorsprong uit Maleisië of Taiwan, zal de antiontwijkingsmaatregel betreffende die landen in dat geval relevant worden. Een dergelijke uitlegging lijkt allesbehalve onredelijk ten opzichte van de producenten van die landen die fotovoltaïsche modules uitvoeren naar de Unie.
49.      Voorts lijkt het niet correct om te stellen, zoals enkele beklaagde vennootschappen voor de verwijzende rechter hebben gedaan, dat het nooit de bedoeling van de wetgever is geweest om in derde landen geassembleerde fotovoltaïsche modules binnen de werkingssfeer van de antiontwijkingsmaatregelen te laten vallen. De betrokken uitvoeringsverordeningen hebben immers niet alleen betrekking op fotovoltaïsche modules, maar ook op fotovoltaïsche cellen als essentiële componenten van die modules. Zoals hierboven uiteengezet, zou een restrictieve uitlegging die maatregelen elk nuttig effect ontnemen. Wat de uitvoeringsverordeningen betreft, was het de bedoeling van de wetgever – die zonder meer relevant is bij de uitlegging van bepalingen van Unierecht(49) – te voorkomen dat
die maatregelen werden ontweken.
50.      De ruime uitlegging strookt eveneens met de opzet van de antiontwijkingsmaatregelen die, zoals uit de rechtspraak kan worden afgeleid, berust op de toerekening van de verantwoordelijkheid aan de importeur, die altijd de mogelijkheid heeft om aan te tonen dat de betrokken invoer niet binnen de werkingssfeer van de antiontwijkingsmaatregelen valt of in aanmerking komt voor een van de in die maatregelen vastgestelde vrijstellingen, te weten, in de onderhavige zaak, dat de fotovoltaïsche modules cellen bevatten die door een van de vrijgestelde Maleisische of Taiwanese producenten zijn geproduceerd.(50) Die uitlegging is geenszins in strijd met de door de beklaagde vennootschappen aangehaalde rechtspraak.(51)
51.      Concluderend, de uitlegging van de in de betrokken uitvoeringsverordeningen gebruikte woorden „verzonden uit Maleisië en Taiwan”, in de context van de bepalingen en de antiontwijkingsmaatregelen op het gebied van antidumping- en antisubsidierechten en in het licht van de doelen van die bepalingen en maatregelen, pleit ervoor dat die woorden ruim worden opgevat, in die zin dat zij verwijzen naar de „herkomst” en niet naar de „verzending” in strikte zin.
2.      Gevolgen voor de verplichtingen tot douaneaangifte
52.      In het tweede onderdeel van de eerste prejudiciële vraag wenst de verwijzende rechter vervolgens te vernemen
welke praktische gevolgen de uitlegging van de woorden „verzonden uit Maleisië of Taiwan” heeft voor de douaneverplichtingen van de importeurs in geval van invoer van fotovoltaïsche modules,
zoals in casu aan de orde is. Hij vraagt zich met name af of die modules moeten worden aangegeven met als „land van verzending” Maleisië of Taiwan, onder welke goederencodes zij moeten worden ingedeeld,
en of het voor de importeurs wel mogelijk is om de door de betrokken uitvoeringsverordeningen vereiste vormvoorschriften in concreto na te leven.
53.      Dienaangaande geldt, overeenkomstig mijn opmerkingen in punt 50 hierboven, dat in een systeem waarin de verantwoordelijkheid bij de importeur ligt, deze moet aantonen dat de in de Unie ingevoerde goederen voor vrijstelling van
de antidumping- of antisubsidierechten in aanmerking komen teneinde daarvan te kunnen worden vrijgesteld. Het is dus zijn verantwoordelijkheid om te voldoen aan de formele vereisten van de relevante regeling, en om de betreffende Taric-codes te vermelden. Om voor de betrokken vrijstelling in aanmerking te komen moest in casu derhalve ondubbelzinnig uit de douaneaangifte blijken dat de betrokken fotovoltaïsche modules cellen bevatten die in Maleisië of Taiwan zijn geproduceerd door producenten die overeenkomstig de betrokken uitvoeringsverordeningen zijn vrijgesteld, en moest tevens de volledige relevante documentatie worden overgelegd met, voor zover mogelijk, alle gevraagde informatie.
54.      De beklaagde vennootschappen stellen evenwel een aantal vragen die de verwijzende rechter heeft overgenomen in de verwijzingsbeslissing.
55.      In de eerste plaats rijst de vraag over de vermelding van het „land van verzending/uitvoer” in vak 15 in bijlage 9 bij gedelegeerde verordening 2016/341.
56.      In een aantal taalversies, zoals de Engelse of de Italiaanse, waarin in de betrokken uitvoeringsverordeningen en in de douaneregeling verschillende bewoordingen worden gebruikt(52), lijkt deze vraag geen problemen op te leveren. In de taalversies waarin in beide regelingen daarentegen dezelfde terminologie wordt gebruikt, zoals de Franse of die van de procestaal, te weten het Nederlands(53), kan het gebruik van dezelfde woorden echter wel tot verwarring leiden.
57.      In die context is het mijns inziens, ondanks de taalkundige inconsistenties, duidelijk dat het „land van verzending” in het genoemde vak 15 het land is van waaruit de modules feitelijk zijn verzonden – dat niet noodzakelijkerwijs hetzelfde is als het land van „verzending” in de zin van de antiontwijkingsmaatregelen – te weten, in casu, Zuid-Korea of Vietnam. Zoals de verwijzende rechter terecht heeft opgemerkt, kan dat worden afgeleid uit zowel de toelichting bij vak 15(54) als het gebruik van de coherente terminologie van de andere taalversies, zoals de Engelse en de Italiaanse.
58.      Teneinde ondubbelzinnig aan te tonen dat de betrokken fotovoltaïsche modules cellen bevatten die in Maleisië en Taiwan zijn geproduceerd door vrijgestelde producenten, was het – zoals de Commissie ter terechtzitting heeft opgemerkt – echter wel degelijk mogelijk, en zelfs noodzakelijk, om in vak 33, betreffende de „goederencode”, naast de relevante code voor de fotovoltaïsche modules ook de Taric-code te vermelden van de cellen die zijn geproduceerd door de betrokken vrijgestelde Maleisische of Taiwanese producenten, samen met de aanvullende Taric-code van de specifieke producent die in de betrokken uitvoeringsverordeningen is vermeld.
59.      In de tweede plaats voeren enkele beklaagde vennootschappen aan dat het onmogelijk is om de door de betrokken uitvoeringsverordeningen vereiste verklaringen te verstrekken en bij te voegen, met name omdat de aanvullende Taric-code van de Zuid-Koreaanse of Vietnamese producenten van de fotovoltaïsche modules niet bestond. Uit de lezing van respectievelijk artikel 1, lid 2, van de uitvoeringsverordeningen 2016/184 en 2016/185 en artikel 4, lid 2, van de uitvoeringsverordeningen 2017/366 en 2017/367 volgt evenwel niet dat het in casu onmogelijk was om die verklaringen te verstrekken en bij te voegen. Ten eerste moeten die verklaringen worden verstrekt „door de producent of de verzender” die de factuur heeft afgegeven. In de onderhavige zaak lijkt dat de Zuid-Koreaanse of Vietnamese producent te zijn die de fotovoltaïsche module heeft geproduceerd, en niet de Maleisische of Taiwanese producent die de cel heeft geproduceerd. Er is geen reden waarom die persoon niet in staat zou zijn om een dergelijke verklaring af te geven. Ten tweede zij, wat de inhoud van de verklaring betreft, opgemerkt dat de aanvullende Taric-code van de Zuid-Koreaanse of Vietnamese producent – die niet bestaat, aangezien die producenten niet in de betrokken uitvoeringsverordeningen zijn vermeld –
weliswaar niet kon worden aangegeven, maar dat de aanvullende Taric-code (naast de naam en het adres) van de Maleisische of Taiwanese producent van de fotovoltaïsche cellen waaruit de module bestond die was vrijgesteld van de antiontwijkingsmaatregelen, daarentegen wel kon en moest worden aangegeven, zoals uitdrukkelijk was vereist.
3.      Conclusie over de eerste prejudiciële vraag
60.      Uit het voorgaande volgt dat de in de betrokken uitvoeringsverordeningen gebruikte woorden „verzonden uit Maleisië en Taiwan” aldus moeten worden uitgelegd dat zij verwijzen naar de herkomst van de betrokken fotovoltaïsche modules. De modules of panelen van kristallijn silicium die zijn geassembleerd in Zuid-Korea of Vietnam met fotovoltaïsche cellen die zijn geproduceerd in Maleisië of Taiwan en vervolgens zijn ingevoerd in de Unie vanuit Zuid-Korea of Vietnam, moeten bijgevolg worden beschouwd als zijnde „verzonden uit Maleisië en Taiwan” in de zin van die uitvoeringsverordeningen. Die fotovoltaïsche modules of panelen moeten worden aangegeven met Zuid-Korea of Vietnam als „land van verzending” in de zin van vak 15 in bijlage 9, aanhangsel C1 onder titel II C, bij gedelegeerde verordening 2016/341 en moeten worden aangeduid met de desbetreffende goederencodes voor fotovoltaïsche modules of panelen die zijn „ingevoerd uit Maleisië of Taiwan”.
B.      Derde prejudiciële vraag
61.      Met de derde prejudiciële vraag wenst de verwijzende rechter te vernemen of de verklaring op de naar behoren opgestelde handelsfactuur moet voldoen aan de exacte bewoordingen en vormvereisten die door de uitvoeringsverordeningen zijn voorgeschreven(55), of dat het voor importeurs mogelijk is om van die bewoordingen en vormvereisten af te wijken, al dan niet op basis van andere bewijsmiddelen waaruit de juistheid en authenticiteit van de factuurverklaring blijkt.
62.      In dit verband blijkt uit de rechtspraak dat de bepalingen die in vrijstellingen van antidumpingrechten en compenserende rechten voorzien, strikt moeten worden uitgelegd. Die vrijstellingen kunnen namelijk slechts onder bepaalde voorwaarden worden verleend, in specifiek daartoe vastgestelde gevallen, en vormen derhalve uitzonderingen op de gewone regelingen inzake antidumpingrechten en compenserende rechten.(56)
63.      Volgens die rechtspraak moeten de relevante bepalingen van de uitvoeringsverordeningen waarin specifieke vormvereisten zijn vervat om voor vrijstelling in aanmerking te kunnen komen, bijgevolg strikt worden uitgelegd. Hieruit volgt dat in beginsel geen uitzonderingen mogen worden toegelaten op die vormvereisten, die ertoe dienen te bevestigen dat de gegevens betreffende de ingevoerde producten die vrijstelling genieten, waarheidsgetrouw zijn. De in die bepalingen vermelde verklaring op de naar behoren opgestelde handelsfactuur moet derhalve, voor zover mogelijk, alle elementen en gegevens bevatten die volgens die bepalingen moeten worden vermeld. De verklaringen die niet alle vereiste gegevens bevatten, kunnen bijgevolg in beginsel niet worden aanvaard.
64.      Een uitlegging van die bepalingen volgens welke aan een importeur geen vrijstelling kan worden verleend omdat in de vereiste documentatie een gegeven ontbreekt dat niet kan worden verstrekt omdat het niet bestaat, is mijns inziens evenwel onredelijk en in strijd met het evenredigheidsbeginsel. Zoals is uiteengezet in punt 59 van deze conclusie, was het in de onderhavige zaak voor de importeurs feitelijk niet mogelijk om in de door de relevante bepalingen vereiste verklaring de aanvullende Taric-code van de Zuid-Koreaanse of Vietnamese producent aan te duiden, aangezien die code niet bestond omdat die producenten niet in de betrokken uitvoeringsverordeningen zijn vermeld. In die omstandigheden kan het ontbreken van de aanvullende Taric-code in de voornoemde verklaring er mijns inziens niet toe leiden dat de betrokken vrijstelling wordt geweigerd, voor zover door de bevoegde nationale autoriteiten, eventueel op grond van andere elementen, wordt vastgesteld dat de gegevens in die verklaring waarheidsgetrouw zijn. Dergelijke andere elementen kunnen bijvoorbeeld facturen voor de aankoop van de fotovoltaïsche cellen van de vrijgestelde Maleisische of Taiwanese producent door de Vietnamese of Zuid-Koreaanse producent zijn.
65.      Daarom moet het antwoord op de derde prejudiciële vraag mijns inziens luiden dat artikel 1, lid 2, van de uitvoeringsverordeningen 2016/184 en 2016/185 en artikel 4, lid 2, van de uitvoeringsverordeningen 2017/366 en 2017/367 aldus moeten worden uitgelegd dat de daarin genoemde verklaringen alle elementen en gegevens moeten bevatten die volgens die bepalingen moeten worden vermeld, met uitzondering van elementen of gegevens die feitelijk niet kunnen worden verstrekt omdat zij niet bestaan. In dat geval kunnen de bevoegde autoriteiten, waar nodig en passend, eventueel op grond van andere relevante elementen nagaan of is voldaan aan de vereisten van die uitvoeringsverordeningen om voor vrijstelling in aanmerking te komen.
C.      Enkele overwegingen over het hoofdgeding
66.      Afgezien van de antwoorden op de prejudiciële vragen, acht ik het nuttig om enkele aanvullende opmerkingen te maken die de verwijzende rechter kunnen helpen bij de beslechting van het bij hem aanhangige geding.
67.      Volgens vaste rechtspraak staat het in het kader van de bij artikel 267 VWEU ingestelde procedure van samenwerking tussen de nationale rechterlijke instanties en het Hof, namelijk aan het Hof om de nationale rechter alle uitleggingsgegevens met betrekking tot het Unierecht te verschaffen die van nut kunnen zijn voor de beslechting van de bij hem aanhangige zaak, ongeacht of de verwijzende rechter er in zijn vraag melding van maakt.(57)
68.      In dit verband herinner ik eraan dat het door de verwijzende rechter te beslechten geding een strafprocedure betreft tegen de beklaagde vennootschappen wegens de in punt 13 hierboven vermelde gedragingen.
69.      Uit mijn overwegingen in deze conclusie blijkt duidelijk dat de uitlegging van het begrip „verzonden uit” (in alle talen, en zeker in het Nederlands) in de context van de betrokken antiontwijkingsmaatregelen in feite niet zo duidelijk is, met name met betrekking tot terminologische overlap met de term „land van verzending” in de douaneregeling.(58) Een dergelijke onzekere situatie zou dus ook gevolgen kunnen hebben voor het vraagstuk van het correcte gebruik van de desbetreffende goederencodes, en dientengevolge de omvang en de evenredigheid van de sancties die in geval van eventuele schendingen moeten worden opgelegd.
70.      Volgens vaste rechtspraak staat het uiteraard aan de lidstaat om de aard (administratief of strafrechtelijk) vast te stellen van de sancties die moeten worden opgelegd indien de communautaire regeling niet in acht is genomen. Deze sancties moeten hoe dan ook doeltreffend, evenredig en afschrikwekkend zijn.(59)
71.      Tegen deze achtergrond staat het aan de verwijzende rechter om, afhankelijk van de specifieke omstandigheden en gegevens van elke situatie die hij moet beoordelen en op grond van de bepalingen van zijn eigen recht, te bepalen of de eventuele rechtsonzekerheid omtrent de betekenis die moet worden toegekend aan de woorden „verzonden uit Maleisië en Taiwan” in het Nederlands, in het hoofdgeding al dan niet de oplegging van een strafrechtelijke sanctie wegens de betrokken gedragingen kan rechtvaardigen, dan wel eventueel een bepaalde verzachtende omstandigheid voor de strafrechtelijke aansprakelijkheid kan vormen.
72.      In dit verband merk ik enkel op dat het rechtszekerheidsbeginsel volgens vaste rechtspraak vereist dat rechtsregels duidelijk en nauwkeurig zijn alsook dat de toepassing ervan voorzienbaar is voor de justitiabelen, in het bijzonder wanneer die regels nadelige gevolgen kunnen hebben. Dat beginsel vereist met name dat een regeling de belanghebbenden in staat stelt de omvang van de verplichtingen die zij hun oplegt nauwkeurig te kennen, en dat deze laatsten ondubbelzinnig hun rechten en verplichtingen kunnen kennen en dienovereenkomstig hun voorzieningen kunnen treffen.(60)
73.      Volgens vaste rechtspraak geldt voorts dat het legaliteitsbeginsel op strafrechtelijk gebied, dat is vervat in artikel 49, lid 1, van het Handvest en een bijzondere uitdrukking van het algemene rechtszekerheidsbeginsel vormt, onder meer impliceert dat de wet een duidelijke omschrijving geeft van de strafbare feiten en de daarop gestelde straffen. Aan deze voorwaarde is voldaan wanneer de justitiabele uit de bewoordingen van de relevante bepaling, zo nodig met behulp van de door de rechterlijke instanties daaraan gegeven uitlegging, kan opmaken voor welk handelen of nalaten hij strafrechtelijk aansprakelijk kan worden gesteld.(61)
74.      Het staat dus aan de verwijzende rechter om, in voorkomend geval, vast te stellen welke concrete gevolgen deze beginselen uit de rechtspraak hebben voor het hoofdgeding.
III. Conclusie
75.      Gelet op het voorgaande geef ik het Hof in overweging de eerste en de derde prejudiciële vraag van de rechtbank van eerste aanleg Antwerpen te beantwoorden als volgt:
„De woorden ‚verzonden uit Maleisië en Taiwan’ in de uitvoeringsverordeningen 2016/184, 2016/185, 2017/366 en 2017/367, moeten aldus worden uitgelegd dat zij verwijzen naar de herkomst van de betrokken fotovoltaïsche modules. De modules of panelen van kristallijn silicium die zijn geassembleerd in Zuid-Korea of Vietnam met fotovoltaïsche cellen die zijn geproduceerd in Maleisië of Taiwan en vervolgens zijn ingevoerd in de Unie vanuit Zuid-Korea of Vietnam, moeten bijgevolg worden beschouwd als zijnde ‚verzonden uit Maleisië en Taiwan’ in de zin van die uitvoeringsverordeningen. Die fotovoltaïsche modules of panelen moeten worden aangegeven met Zuid-Korea of Vietnam als „land van verzending” in de zin van vak 15 in bijlage 9, aanhangsel C1 onder titel II C, bij gedelegeerde verordening 2016/341 en moeten worden aangeduid met de desbetreffende goederencodes voor fotovoltaïsche modules of panelen die zijn ‚ingevoerd uit Maleisië of Taiwan’.
Artikel 1, lid 2, van de uitvoeringsverordeningen 2016/184 en 2016/185 en artikel 4, lid 2, van uitvoeringsverordeningen 2017/366 en 2017/367 moeten aldus worden uitgelegd dat de daarin genoemde verklaringen alle elementen en gegevens moeten bevatten die volgens die bepalingen moeten worden vermeld, met uitzondering van elementen of gegevens die feitelijk niet kunnen worden verstrekt omdat zij niet bestaan. In dat geval kunnen de bevoegde autoriteiten, waar nodig en passend, eventueel op grond van andere relevante elementen nagaan of is voldaan aan de vereisten van die uitvoeringsverordeningen om voor vrijstelling in aanmerking te komen.”
1      Oorspronkelijke taal: Italiaans.
2      Zie in dat verband ook de conclusie van advocaat-generaal Pitruzzella in de zaak Commissie/Kolachi Raj Industrial (C‑709/17, EU:C:2019:303, punt 1).
3      NV Jas Forwarding Worldwide, Gerlach & Co. NV, BO BayWa r.e. Solar Systems SARL, BO bejulo, BO Memodo, BO Densys pv5, BO HelioActive Rendszerintegrator en BO Donauer Solar Systems.
4      Uitvoeringsverordening (EU) van de Commissie van 2 december 2013 tot instelling van definitieve antidumpingrechten op fotovoltaïsche modules van kristallijn silicium en de belangrijkste componenten daarvan (cellen), van oorsprong uit of verzonden uit de Volksrepubliek China (PB 2013, L 325, blz. 1).
5      Verordening (EU) van de Raad van 2 december 2013 tot instelling van een definitief compenserend recht op de invoer van fotovoltaïsche modules van kristallijn silicium en de belangrijkste componenten daarvan (cellen), van oorsprong uit of verzonden uit de Volksrepubliek China (PB 2013, L 135, blz. 66).
6      Uitvoeringsverordening van de Commissie van 11 februari 2016 tot uitbreiding van het bij uitvoeringsverordening (EU) nr. 1239/2013 van de Raad ingestelde definitieve compenserende recht op fotovoltaïsche modules van kristallijn silicium en de belangrijkste componenten daarvan (cellen), van oorsprong uit of verzonden uit de Volksrepubliek China, tot fotovoltaïsche modules van kristallijn silicium en de belangrijkste componenten daarvan (cellen) verzonden uit Maleisië en Taiwan, al dan niet aangegeven als van oorsprong uit Maleisië en Taiwan (PB 2016 L 37, blz. 56).
7      Uitvoeringsverordening van de Commissie van 11 februari 2016 tot uitbreiding van het bij uitvoeringsverordening (EU) nr. 1238/2013 van de Raad ingestelde definitieve antidumpingrecht op fotovoltaïsche modules van kristallijn silicium en de belangrijkste componenten daarvan (cellen), van oorsprong uit of verzonden uit de Volksrepubliek China, tot fotovoltaïsche modules van kristallijn silicium en de belangrijkste componenten daarvan (cellen) verzonden uit Maleisië en Taiwan, al dan niet aangegeven als van oorsprong uit Maleisië en Taiwan (PB 2016, L 37, blz. 76).
8      Zie artikel 1, lid 1, van de uitvoeringsverordeningen 2016/184 en 2016/185.
9      Zie artikel 1, lid 1, van de uitvoeringsverordeningen 2016/184 en 2016/185.
10      Zie meer in het bijzonder artikel 1, lid 2, van de uitvoeringsverordeningen 2016/184 en 2016/185.
11      Zie artikel 1, lid 4, van de uitvoeringsverordeningen 2016/184 en 2016/185.
12      Uitvoeringsverordening van de Commissie van 1 maart 2017 tot instelling van definitieve compenserende rechten op fotovoltaïsche modules van kristallijn silicium en de belangrijkste componenten daarvan (cellen) van oorsprong uit of verzonden uit de Volksrepubliek China naar aanleiding van een nieuw onderzoek bij het vervallen van de maatregelen in de zin van artikel 18, lid 2, van verordening (EU) 2016/1037 van het Europees Parlement en de Raad en tot beëindiging van het gedeeltelijke tussentijdse nieuwe onderzoek in de zin van artikel 19, lid 3, van verordening (EU) 2016/1037 (PB 2017, L 56, blz. 1).
13      Uitvoeringsverordening van de Commissie van 1 maart 2017 tot instelling van een definitief antidumpingrecht op fotovoltaïsche modules van kristallijn silicium en de belangrijkste componenten daarvan (cellen) van oorsprong uit of verzonden uit de Volksrepubliek China naar aanleiding van een nieuw onderzoek in de zin van artikel 11, lid 2, van verordening (EU) 2016/1036 van het Europees Parlement en de Raad en tot beëindiging van het gedeeltelijke tussentijdse nieuwe onderzoek in de zin van artikel 11, lid 3, van verordening (EU) 2016/1036 (PB 2017, L 56, blz. 131).
14      Zie de overwegingen 783 en 784 van uitvoeringsverordening 2017/366, en de overwegingen 372 en 373 van uitvoeringsverordening 2017/367.
15      Zie overwegingen 786 en artikel 4, lid 1, van uitvoeringsverordening 2017/366, en overweging 375 en artikel 4, lid 1, van uitvoeringsverordening 2017/367.
16      Zie artikel 4, lid 3, van uitvoeringsverordeningen 2017/366 en 2017/367.
17      In slechts twee gevallen is aangegeven dat de fotovoltaïsche modules van oorsprong uit Taiwan waren en uit Taiwan waren verzonden, zie punt 3 van de verwijzingsbeslissing.
18      Met uitzondering van de twee in de vorige voetnoot genoemde gevallen.
19      Met het opschrift „[f]ormaliteiten bij in het vrije verkeer brengen, bijzondere bestemming, actieve veredeling, tijdelijke invoer en douane-entrepot”.
20      Zie gedelegeerde verordening van de Commissie van 17 december 2015 tot aanvulling van verordening (EU) nr. 952/2013 van het Europees Parlement en van de Raad met overgangsregels voor enkele bepalingen van het douanewetboek van de Unie voor de gevallen waarin de relevante elektronische systemen nog niet operationeel zijn, en tot wijziging van gedelegeerde verordening (EU) 2015/2446 (PB 2016, L 69, blz. 1).
21      OCM(2019)10202.
22      Zie de titel, de overwegingen 5, 6, 17 en 18 en artikel 1, leden 1 en 3, van de uitvoeringsverordeningen 2016/184 en 2016/185, alsmede artikel 4, lid 1, van de uitvoeringsverordeningen 2017/366 en 2017/367.
23      De verwijzende rechter verwijst naar het arrest van 20 mei 2021 Renesola UK (C‑209/20, EU:C:2021:400) met betrekking tot uitvoeringsverordening (EU) nr. 1357/2013 van de Commissie van 17 december 2013 tot wijziging van verordening (EEG) nr. 2454/93 houdende vaststelling van enkele bepalingen ter uitvoering van verordening (EEG) nr. 2913/92 van de Raad tot vaststelling van het communautair douanewetboek (PB 2013, L 341, blz. 47). Het vraagstuk wordt thans geregeld door artikel 32 van gedelegeerde verordening (EU) 2015/2446 van de Commissie van 28 juli 2015 tot aanvulling van verordening (EU) nr. 952/2013 van het Europees Parlement en de Raad met nadere regels betreffende een aantal bepalingen van het douanewetboek van de Unie (PB 2015, L 343, blz. 1).
24      Zie het in punt 15 hierboven genoemde vak 15.
25      Zie onder meer arrest van 12 september 2019, Commissie/Kolachi Raj Industrial (C‑709/17 P, EU:C:2019:717, punt 82 en aldaar aangehaalde rechtspraak; hierna: „arrest Kolachi”).
26      Tot de eerste groep lijken ook te behoren de Portugese („expedidos da Malásia e de Taiwan”), de Slowaakse („odosielaných z Malajzie a Taiwanu”), de Tsjechische („odesílaných z Malajsie a Tchaj-wanu”), de Bulgaarse („изпращан от Малайзия и Тайван”), de Kroatische („poslanih iz Malezije i Tajvana”), de Estse („Malaisiast ja Taiwanist lähetatud”), de Letse („kuri nosūtīti no Malaizijas un Taivānas”), de Litouwse („siunčiamiems iš Malaizijos ir Taivano”), de Zweedse („avsända från Malaysia och Taiwan”), de Deense („afsendt fra Malaysia og Taiwan”), de Hongaarse („Malajziában és Tajvanon feladott”), de Poolse („wysyłanych z Malezji i z Tajwanu”), de Sloveense („poslanih iz Malezije ali s Tajvana”), de Finse („Malesiasta ja Taiwanista lähetettyjen”) en de Roemeense („expediate din Malaysia și din Taiwan”) taalversie.
27      „Procedentes de Malasia y Taiwán” in het Spaans, „προέλευσης Μαλαισίας και Ταϊβάν” in het Grieks.
28      Arrest Kolachi, punt 88.
29      Volgens artikel 11, leden 2 en 3, van verordening (EU) 2016/1036 van het Europees Parlement en de Raad van 8 juni 2016 betreffende beschermende maatregelen tegen invoer met dumping uit landen die geen lid zijn van de Europese Unie (PB 2016, L 176, blz. 21) en artikel 18 van verordening (EU) 2016/1037 van het Europees Parlement en de Raad van 8 juni 2016 betreffende bescherming tegen invoer met subsidiëring uit landen die geen lid zijn van de Europese Unie (PB 2016, L 176, blz. 55).
30      Zie in dit verband de opmerkingen van advocaat-generaal Pitruzzella in de zaak Commissie/Kolachi Raj Industrial (C‑709/17 P, EU:C:2019:303, punten 37‑39, waarin wordt verwezen naar andere rechtspraak).
31      Net als de antiontwijkingsmaatregelen op het gebied van antidumping vinden ook de antiontwijkingsmaatregelen op het gebied van antisubsidierechten immers geen enkele grondslag in de regels van de Wereldhandelsorganisatie (zie naar analogie de in de vorige voetnoot vermelde opmerkingen van advocaat-generaal Pitruzzella).
32      De douaneregeling kan worden teruggevoerd op de bevoegdheid op het gebied van de douane-unie, bedoeld in artikel 3, lid 1, onder a), VWEU, terwijl de regeling inzake antidumping- en antisubsidierechten
kan worden teruggevoerd op de bevoegdheid op het gebied van de gemeenschappelijke handelspolitiek, bedoeld in artikel 3, lid 1, onder e), VWEU.
33      De regeling inzake antidumping- en antisubsidierechten berust op de bevoegdheden op het gebied van de gemeenschappelijke handelspolitiek (artikel 207, lid 2, VWEU), terwijl de douaneregeling tevens berust op de bevoegdheden op het gebied van de douane-unie (met name artikel 33 VWEU) en de interne markt (artikel 114 VWEU).
34      Zie dienaangaande arrest van 15 juli 2021, Profit Europe en Gosselin Forwarding Services (C‑362/20, EU:C:2021:612, punt 67 en aldaar aangehaalde rechtspraak) en de conclusie van advocaat-generaal Hogan in de zaak Jebsen & Jessen (C‑543/19, EU:C:2020:555, punten 43 en 52).
35      Zie dienaangaande, in die zin, arrest van 27 februari 2014, Greencarrier Freight Services Latvia (C‑571/12, EU:C:2014:102, punt 32).
36      Zie dienaangaande, in die zin, arrest van 11 november 1999, Söhl & Söhlke (C‑48/98, EU:C:1999:548, punt 48).
37      Zie in dit verband arrest van 15 juli 2021, Profit Europe en Gosselin Forwarding Services (C‑362/20, EU:C:2021:612, punt 68).
38      Arrest van 22 mei 2019, Krohn & Schröder (C‑226/18, EU:C:2019:440, punt 33).
39      Het autonome en onderscheiden karakter van de begrippen van antidumpingrecht ten opzichte van het douanerecht is benadrukt in het arrest Kolachi, punt 90. Zie in dit verband ook de conclusie van advocaat-generaal Pitruzzella in de zaak Commissie/Kolachi Raj Industrial (C‑709/17 P, EU:C:2019:303, punt 81).
40      Zie in die zin arrest Kolachi, punt 96 en aldaar aangehaalde rechtspraak.
41      Conclusie van advocaat-generaal Pitruzzella in de zaak Commissie/Kolachi Raj Industrial (C‑709/17 P, EU:C:2019:303, punt 40).
42      Zie arrest van 4 december 2024, PGTEX Morocco/Commissie (T‑246/22, EU:T:2024:880, punt 42).
43      Zie in die zin arrest Kolachi, punten 102‑104 en aldaar aangehaalde rechtspraak.
44      De lijst van vrijgestelde producenten is opgenomen in artikel 1, lid 1, van de uitvoeringsverordeningen 2016/184 en 2016/185, en artikel 4, lid 1, van de uitvoeringsverordeningen 2017/366 en 2017/367.
45      Zie dienaangaande arrest van 20 mei 2021, Renesola UK (C‑209/20, EU:C:2021:400, punten 43 en 50).
46      Zie arrest Kolachi, punt 90.
47      Conclusie van advocaat-generaal Pitruzzella in de zaak Commissie/Kolachi Raj Industrial (C‑709/17 P, EU:C:2019:303, punt 81).
48      Zie in die zin arrest Kolachi, punten 91 en 97.
49      Zie in dit verband arrest van 5 september 2024, W. GmbH (C‑67/23, EU:C:2024:680, punt 74).
50      Zie in die zin arrest Kolachi, punten 92 en 97.
51      Die vennootschappen verwijzen in de eerste plaats naar het arrest van 5 september 2014, W. GmbH (C‑67/23, EU:C:2024:680), dat echter is gewezen in een heel andere context dan de handelsbeschermingsmaatregelen, namelijk de instelling van beperkende maatregelen wegens het feit dat het militaire regime van Birma/Myanmar zich schuldig maakt aan aanhoudende ernstige schendingen van de mensenrechten. In de tweede plaats verwijzen deze vennootschappen naar de beschikking van het Gerecht van 26 juni 2017, Megasol Energie/Commissie (T‑152/16, EU:T:2017:446), waarin het Gerecht echter slechts heeft verklaard dat het procesbelang van de verzoekende partij ontbrak.
52      Zo worden in de betrokken uitvoeringsverordeningen in het Engels de woorden „consigned from  Malaysia and Taiwan” gebruikt, en heeft vak 15 het opschrift „dispatch”. In het Italiaans worden in de betrokken uitvoeringsverordeningen de woorden „provenienti dalla Malaysia e Taiwan” gebruikt, en heeft vak 15 het opschrift „paese di spedizione”.
53      Zo worden in de betrokken uitvoeringsverordeningen in het Frans de woorden „expediés de Malaisie et Taïwan” gebruikt, en heeft vak 15 het opschrift „pays d’expédition”. In het Nederlands worden in de betrokken uitvoeringsverordeningen de woorden „verzonden uit Maleisië en Taiwan” gebruikt, en heeft vak 15 het opschrift „Land van verzending”.
54      Zie punt 27 van de verwijzingsbeslissing.
55      Zie artikel 1, lid 2, van de uitvoeringsverordeningen 2016/184 en 2016/185 en artikel 4, lid 2, van de uitvoeringsverordeningen 2017/366 en 2017/367.
56      Arrest van 22 mei 2019, Krohn & Schröder (C‑226/18, EU:C:2019:440, punt 46).
57      Arrest van 9 november 2023, Odbor azylové a migrační politiky MV (Werkingssfeer van de terugkeerrichtlijn) (C‑257/22, EU:C:2023:852, punt 31 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
58      Met name het genoemde vak 15 in bijlage 9, aanhangsel C1, onder titel II C, bij
gedelegeerde verordening 2016/341.
59      Arrest van 26 oktober 1995, Siesse (C‑36/94, EU:C:1995:351, punten 20 en 24).
60      Zie dienaangaande onder meer de arresten van 22 januari 2026, AK Dlhopolec e.a. (C‑590/24, EU:C:2026:41, punt 73); 29 januari 2026, Keladis I en Keladis II (C‑72/24 e C‑73/24, EU:C:2026:51, punt 163 en aldaar aangehaalde rechtspraak), en 30 april 2025, Alenopik (C‑745/23, EU:C:2025:294, punt 31 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
61      Zie in dit verband arrest van 22 januari 2026, AK Dlhopolec e.a. (C‑590/24, EU:C:2026:41, punt 74 en aldaar aangehaalde rechtspraak).