Προσωρινό κείμενο
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
ANDREA BIONDI
της 7ης Μαΐου 2026 (1)
Υπόθεση C‑238/25
Land Nordrhein-Westfalen
κατά
Bizerba,
παρισταμένης της:
Vertreterin des Bundesinteresses beim Bundesverwaltungsgericht
[αίτηση του Bundesverwaltungsgericht (Ομοσπονδιακού Διοικητικού Δικαστηρίου, Γερμανία) για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
« Προδικαστική παραπομπή — Προσέγγιση των νομοθεσιών – Οδηγία 2014/31/ΕE –
Όργανα ζύγισης μη αυτόματης λειτουργίας –
Συσκευή που καταγράφει το αποτέλεσμα της ζύγισης χωρίς να το εκτυπώνει ή να το εμφανίζει αυτόνομα –
Έννοια του “οργάνου ζύγισης μη αυτόματης λειτουργίας” –
Ουσιώδεις απαιτήσεις –
Αναφορά της αξίας της μάζας –
Κανονικές συνθήκες χρήσης –
Πρόσθετες απαιτήσεις για την απευθείας πώληση στο κοινό –
Εναρμονισμένα πρότυπα –
EN 45501:2015 –
Σήμανση CE και συμπληρωματική μετρολογική σήμανση –
Προϋποθέσεις επιλεξιμότητας »
I.      Εισαγωγή
1.        Στην υπό κρίση υπόθεση, το Δικαστήριο καλείται να ερμηνεύσει και να διευκρινίσει το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2014/31/ΕΕ (2) και ειδικότερα αν μια συσκευή που προσδιορίζει τη μάζα ενός σώματος, καταγράφει το αποτέλεσμα της ζύγισης και το διαβιβάζει σε εξωτερικό σύστημα ένδειξης μπορεί να αποτελεί όργανο ζύγισης μη αυτόματης λειτουργίας και, σε περίπτωση καταφατικής απάντησης, υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί να πληροί τις ουσιώδεις απαιτήσεις της οδηγίας για τα εν λόγω όργανα και να φέρει τη σήμανση CE και τη συμπληρωματική μετρολογική σήμανση. Παρέχεται επίσης στο Δικαστήριο η ευκαιρία να διευκρινίσει τη σχέση μεταξύ των διατάξεων μιας οδηγίας εναρμόνισης και των τεχνικών προτύπων που θεσπίζονται στο πλαίσιό της.
II.    Η διαφορά της κύριας δίκης και το προδικαστικό ερώτημα
2.        Η Bizerba SE & Co. KG (στο εξής: Bizerba) είναι κατασκευάστρια του μοντέλου CS 300, συσκευής για τον προσδιορισμό βάρους, η οποία ενσωματώνεται στα ταμειακά συστήματα άλλων κατασκευαστών που χρησιμοποιούνται στο εμπόριο λιανικής πώλησης και επιτρέπει τη ζύγιση κατά τη διαδικασία πληρωμής στο ταμείο (στο εξής: μοντέλο CS 300). Τα αποτελέσματα της ζύγισης καταγράφονται με τη βοήθεια λογισμικού ζύγισης που διαβιβάζει τα δεδομένα στις ταμειακές μηχανές μέσω μιας διεπαφής δεδομένων. Οι τιμές βάρους είναι ορατές για τους χρήστες και τους πελάτες στην οθόνη του ταμειακού συστήματος μέσω μονάδας λογισμικού για την οποία έχει χορηγηθεί άδεια από την ίδια τη Bizerba. Το μοντέλο CS 300 δεν διαθέτει δική του οθόνη ένδειξης.
3.        Για τον τύπο οργάνου, το οποίο αναφέρεται ως «όργανο ζύγισης μη αυτόματης λειτουργίας στο οποίο υπολογίζεται η τιμή του ζυγιζόμενου προϊόντος, προοριζόμενο να χρησιμοποιηθεί σε σημεία απευθείας πώλησης στο κοινό», με ονομασία τύπου «CS300…», το Physikalisch-Technische Bundesanstalt (Ομοσπονδιακό Ίδρυμα Φυσικής Τεχνολογίας, Γερμανία, στο εξής: Ίδρυμα Φυσικής Τεχνολογίας) χορήγησε αρχικά το 2016 πιστοποιητικό έγκρισης τύπου ΕΚ, με ισχύ έως τον Μάρτιο του 2019. Βάσει αυτού, η Bizerba εξέδωσε δήλωση συμμόρφωσης ΕΕ. Μετά τη λήξη ισχύος του πιστοποιητικού έγκρισης, το Ίδρυμα Φυσικής Τεχνολογίας χορήγησε πιστοποιητικό εξέτασης τύπου ΕΕ με ισχύ έως τον Νοέμβριο 2028 (3).
4.        Η Regierungspräsidium Tübingen (περιφερειακή διοίκηση Tübingen, Γερμανία), ως αναγνωρισμένος φορέας αξιολόγησης της συμμόρφωσης, πιστοποίησε το σύστημα ποιότητας που υπέβαλε η Bizerba βάσει της οδηγίας 2014/31. Κατόπιν της αναγνώρισης αυτής, η Bizerba είχε δικαίωμα να τοποθετεί τη μετρολογική σήμανση κατά τη διαδικασία που προβλέπεται στο παράρτημα II, Ενότητα Δ (4), της οδηγίας 2014/31.
Με παραπομπή στο πιστοποιητικό εξέτασης τύπου ΕΕ που εκδόθηκε από το Ίδρυμα Φυσικής Τεχνολογίας και στο σύστημα διασφάλισης ποιότητας που πιστοποιήθηκε από την Regierungspräsidium Tübingen (περιφερειακή διοίκηση Tübingen), το 2020 η Bizerba κατάρτισε δήλωση συμμόρφωσης ΕΕ για το μοντέλο CS 300. Αφού ολοκληρωθεί η διαδικασία της κατασκευής, η Bizerba τοποθετεί επί του μοντέλου CS 300 σήμανση στην οποία, μεταξύ άλλων, αναγράφονται η σήμανση CE και η συμπληρωματική μετρολογική σήμανση πριν από την παράδοσή του στους κατασκευαστές των ταμειακών συστημάτων και, ως εκ τούτου, πριν από τη διάθεσή του στην αγορά.
5.        Κατόπιν ελέγχου που διενεργήθηκε τον Φεβρουάριο του 2019 σε σημείο πώλησης, ο εποπτικός φορέας του Land Nordrhein-Westfalen (ομόσπονδου κράτους της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, Γερμανία, στο εξής: ομόσπονδο κράτος) έκρινε ότι η συσκευή δεν μπορούσε να φέρει τη σήμανση αυτή πριν ενσωματωθεί σε ταμειακό σύστημα εξοπλισμένο με δικό του σύστημα ένδειξης. Ως εκ τούτου, με απόφαση της 31ης Ιανουαρίου 2020, απαγόρευσε στην Bizerba να εμπορεύεται στο εν λόγω ομόσπονδο κράτος συσκευές που φέρουν τη σήμανση CE και/ή τη μετρολογική σήμανση οι οποίες έχουν τοποθετηθεί πριν από την ενσωμάτωση αυτή.
6.        Μετά την ακύρωση της αποφάσεως αυτής από το Verwaltungsgericht Köln (διοικητικό πρωτοδικείο Κολωνίας, Γερμανία) και την επικύρωση του εν λόγω αποτελέσματος από το Oberverwaltungsgericht Nordrhein-Westfalen (διοικητικό εφετείο Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, Γερμανία), το Bundesverwaltungsgericht (Ομοσπονδιακό Διοικητικό Δικαστήριο, Γερμανία) ανέστειλε την ενώπιόν του διαδικασία και υπέβαλε στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
«Συνιστά ένα όργανο μέτρησης “όργανο ζύγισης μη αυτόματης λειτουργίας” κατά την έννοια του άρθρου 2, σημεία 1 και 2, της οδηγίας 2014/31/ΕΕ, ακόμη και όταν η ένδειξη των αποτελεσμάτων της ζύγισης δεν εμφανίζεται κατά τρόπο σαφή ή ευκρινή, αλλά απλώς αποθηκεύεται;»
7.        Γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν η Bizerba, το ομόσπονδο κράτος, η Γερμανική, η Ελληνική και η Αυστριακή Κυβέρνηση, καθώς και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή· όλοι οι διάδικοι και οι μετέχοντες στη διαδικασία παρέστησαν στην επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 12ης Φεβρουαρίου 2026.
III. Το νομικό πλαίσιο
Α.      Η οδηγία 2014/31
8.        Το άρθρο 1 της οδηγίας 2014/31,
το οποίο επιγράφεται «Πεδίο εφαρμογής», ορίζει τα εξής:
«1.      Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται σε όλα τα όργανα ζύγισης μη αυτόματης λειτουργίας.
2.      Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας διακρίνονται οι ακόλουθοι τομείς χρήσης των οργάνων ζύγισης μη αυτόματης λειτουργίας:
[...]
στ)      ο καθορισμός της τιμής συναρτήσει της μάζας για την απευθείας πώληση στο κοινό και την κατασκευή προσυσκευασιών».
9.        Το άρθρο 2, σημεία 1 και 2, της οδηγίας 2014/31, με τίτλο «Ορισμοί», ορίζει τα εξής:
«1)      “όργανο ζύγισης”: όργανο μέτρησης που χρησιμοποιείται για τον προσδιορισμό της μάζας ενός σώματος, με τη βοήθεια της επενέργειας της βαρύτητας στο σώμα αυτό. Ένα όργανο ζύγισης μπορεί επίσης να χρησιμοποιείται για τον προσδιορισμό άλλων μεγεθών, ποσοτήτων, παραμέτρων ή χαρακτηριστικών που συνδέονται με τη μάζα·
2)      “όργανο ζύγισης μη αυτόματης λειτουργίας” ή “όργανο”: όργανο ζύγισης που χρειάζεται την παρέμβαση χειριστή κατά την εκτέλεση της ζύγισης·
[...]
11)      “εναρμονισμένο πρότυπο”: εναρμονισμένο πρότυπο, όπως ορίζεται στο άρθρο 2, σημείο 1, στοιχείο γʹ, του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1025/2012» (5).
10.      Το άρθρο 4 της ίδιας οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ουσιώδεις απαιτήσεις», έχει ως εξής:
«Τα όργανα που χρησιμοποιούνται ή που προορίζονται να χρησιμοποιηθούν για τις εφαρμογές που παρατίθενται στο άρθρο 1, παράγραφος 2, στοιχεία αʹ έως στʹ, πληρούν τις ουσιώδεις απαιτήσεις που καθορίζονται στο παράρτημα I.
Στην περίπτωση που το όργανο περιλαμβάνει ή είναι συνδεδεμένο με συστήματα που δεν χρησιμοποιούνται ή δεν προορίζονται να χρησιμοποιηθούν για τις εφαρμογές που παρατίθενται στο άρθρο 1
παράγραφος 2, στοιχεία αʹ έως στʹ, τα συστήματα αυτά δεν υπόκεινται σε αυτές τις ουσιώδεις απαιτήσεις.»
11.      Το άρθρο 6, παράγραφος 2, της ίδιας οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Υποχρεώσεις των κατασκευαστών», ορίζει τα εξής:
«2.      Οι κατασκευαστές καταρτίζουν τον τεχνικό φάκελο που αναφέρεται στο παράρτημα II και διενεργούν ή αναθέτουν τη διενέργεια της διαδικασίας αξιολόγησης της συμμόρφωσης που αναφέρεται στο άρθρο 13 για τα όργανα που προορίζονται να χρησιμοποιηθούν για τις χρήσεις που απαριθμούνται στο άρθρο 1, παράγραφος 2, στοιχεία αʹ έως στʹ.
Όταν η συμμόρφωση του οργάνου που προορίζεται να χρησιμοποιηθεί για τις εφαρμογές που παρατίθενται στο άρθρο 1, παράγραφος 2, στοιχεία αʹ έως στʹ, με τις εφαρμοστέες απαιτήσεις αποδεικνύεται με την εν λόγω διαδικασία αξιολόγησης της συμμόρφωσης, οι κατασκευαστές καταρτίζουν δήλωση συμμόρφωσης ΕΕ και τοποθετούν τη σήμανση συμμόρφωσης CE και τη συμπληρωματική μετρολογική σήμανση.»
12.      Το άρθρο 17 της οδηγίας 2014/31, το οποίο φέρει τον τίτλο «Κανόνες και όροι για την τοποθέτηση της σήμανσης CE, της συμπληρωματικής μετρολογικής σήμανσης και λοιπές σημάνσεις», ορίζει τα εξής στις παραγράφους 1 και 2:
«1.      Η σήμανση CE και η συμπληρωματική μετρολογική σήμανση τοποθετείται κατά τρόπο εμφανή, ευανάγνωστο και ανεξίτηλο στο όργανο ή στην πινακίδα με τα στοιχεία του κατασκευαστή.
2.      Η σήμανση CE και η συμπληρωματική μετρολογική σήμανση τοποθετούνται πριν από τη διάθεση στην αγορά του οργάνου.»
13.      Το παράρτημα Ι της εν λόγω οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ουσιώδεις απαιτήσεις», προβλέπει τα εξής:
«Η χρησιμοποιούμενη ορολογία είναι του Διεθνούς Οργανισμού Νόμιμης Μετρολογίας (Organisation Internationale de Métrologie Légale).
Προκαταρκτική παρατήρηση
Στην περίπτωση που το όργανο περιλαμβάνει ή είναι συνδεδεμένο με περισσότερα από ένα συστήματα ένδειξης ή εκτύπωσης τα οποία χρησιμοποιούνται για τις χρήσεις που παρατίθενται στο άρθρο 1, παράγραφος 2, στοιχεία αʹ έως στʹ, όσα από τα συστήματα αυτά επαναλαμβάνουν τα αποτελέσματα της ζύγισης και δεν μπορούν να επηρεάσουν τη σωστή λειτουργία του οργάνου δεν υπόκεινται στις ουσιώδεις απαιτήσεις, εφόσον τα αποτελέσματα της ζύγισης τυπώνονται ή καταγράφονται με ορθό και ανεξίτηλο τρόπο από κάποιο τμήμα του οργάνου, το οποίο πληροί τις ουσιώδεις απαιτήσεις, και μπορούν να ελεγχθούν από τα δύο μέρη τα οποία αφορά η μέτρηση. Ωστόσο, για τα όργανα που χρησιμοποιούνται για την απευθείας πώληση στο κοινό, τα συστήματα ένδειξης και εκτύπωσης για τον πωλητή και τον πελάτη πρέπει να ανταποκρίνονται στις ουσιώδεις απαιτήσεις.
Μετρολογικές απαιτήσεις
[...]
Μελέτη και κατασκευή
8.      Γενικές απαιτήσεις
8.1.      Η μελέτη και κατασκευή των οργάνων πρέπει να είναι τέτοια ώστε τα όργανα να διατηρούν τις μετρολογικές τους ιδιότητες όταν χρησιμοποιούνται και τοποθετούνται σωστά και όταν χρησιμοποιούνται σε περιβάλλον για το οποίο προορίζονται. Πρέπει δε να αναφέρεται η αξία της μάζας.
[…]
9.      Ένδειξη των αποτελεσμάτων της ζύγισης και άλλων τιμών βάρους
Η ένδειξη των αποτελεσμάτων της ζύγισης και άλλων τιμών βάρους πρέπει να είναι ακριβής, ευκρινής και αναμφισβήτητη και η διάταξη ένδειξης πρέπει να επιτρέπει την εύκολη ανάγνωση της ένδειξης υπό κανονικές συνθήκες χρήσης.
[...]
14.      Όργανα προοριζόμενα να χρησιμοποιηθούν για την απευθείας πώληση στο κοινό με μέγιστη δυναμικότητα όχι μεγαλύτερη των 100 kg: πρόσθετες απαιτήσεις
Στα όργανα που προορίζονται να χρησιμοποιηθούν για την απευθείας πώληση στο κοινό πρέπει να επιδεικνύονται καθαρά στον πελάτη όλες οι πληροφορίες όσον αφορά τη διαδικασία της ζύγισης και, στην περίπτωση οργάνων με ένδειξη τιμής, ο υπολογισμός της τιμής του ζυγιζόμενου προϊόντος.
[...]
Στα όργανα στα οποία υπολογίζεται η τιμή του ζυγιζόμενου προϊόντος, οι βασικές ενδείξεις πρέπει να εμφανίζονται για αρκετό χρόνο, ώστε να είναι δυνατό να τις διαβάσει ο πελάτης σωστά.
[...]
Τα όργανα δεν πρέπει να φέρουν οποιοδήποτε χαρακτηριστικό που θα μπορούσε να προκαλέσει, άμεσα ή έμμεσα, ενδείξεις των οποίων η ερμηνεία δεν είναι απλή ή άμεση.
[...]
Όργανα παρεμφερή με αυτά που χρησιμοποιούνται συνήθως για την απευθείας πώληση στο κοινό και τα οποία δεν πληρούν τις απαιτήσεις του παρόντος σημείου πρέπει να φέρουν πλησίον της ένδειξης κατά ανεξίτηλο τρόπο την επισήμανση “απαγορεύεται η χρήση για την απευθείας πώληση στο κοινό”.»
Β.      Το εναρμονισμένο πρότυπο EN 45501:2015
14.      Το σχετικό εναρμονισμένο πρότυπο (6) είναι το EN 45501:2015 «Μετρολογικές απαιτήσεις μη αυτόματων οργάνων ζυγίσματος». Διακρίνει από τεχνική άποψη διάφορα συστατικά στοιχεία του οργάνου και ορίζει, μεταξύ άλλων, τη «μονάδα ζύγισης» ως μέρος του οργάνου που δεν διαθέτει δικά του μέσα ένδειξης του αποτελέσματος (7).
15.      Οι παραπομπές στο πρότυπο EN 45501:2015 μνημονεύονται στην Ανακοίνωση της Επιτροπής στο πλαίσιο της εφαρμογής της οδηγίας 2009/23/ΕΚ (8) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2009, σχετικά με τα όργανα ζύγισης μη αυτόματης λειτουργίας (9). Το παράρτημα ΖΖ του εναρμονισμένου προτύπου EN 45501:2015 προσδιορίζει τις διατάξεις του προτύπου που μπορούν να θεμελιώσουν το τεκμήριο συμμόρφωσης σύμφωνα με το άρθρο 12 της οδηγίας 2014/31 (10).
16.      Το σημείο 4.13.6 του εν λόγω εναρμονισμένου προτύπου, το οποίο φέρει τον τίτλο «Visibility» (ορατότητα), προβλέπει τα εξής: «[ό]λες οι πρωταρχικές ενδείξεις (4.13.1 […]) πρέπει να εμφανίζονται σαφώς και συγχρόνως τόσο στον πωλητή όσο και στον πελάτη. Εάν αυτό δεν είναι δυνατό με μία οθόνη εμφάνισης, απαιτούνται δύο μονάδες, μία για τον πωλητή και μία για τον πελάτη». Ωστόσο, το σημείο αυτό δεν περιλαμβάνεται στις διατάξεις που παρατίθενται στο παράρτημα ΖΖ.
Γ.      Το γερμανικό δίκαιο
17.      Η οδηγία μεταφέρθηκε στο γερμανικό δίκαιο, κατ’ ουσίαν, με τον Mess- und Eichgesetz (MessEG) (11) και τον Mess- und Eichverordnung (MessEV) (12), οι οποίοι εξαρτούν τη διάθεση στην αγορά των οργάνων μέτρησης από την τήρηση των ουσιωδών απαιτήσεων, η οποία πιστοποιείται μέσω της αξιολόγησης της συμμόρφωσης και της προβλεπόμενης σήμανσης, και παρέχουν στις ελεγκτικές αρχές τις αντίστοιχες εξουσίες παρέμβασης.
IV.    Ανάλυση
18.      Κατ’ αρχάς, πρέπει να εξεταστεί το σύνθετο νομικό πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται η υπό κρίση υπόθεση: αφενός, το πρωτογενές δίκαιο, ήτοι η οδηγία 2014/31· αφετέρου, ένα σύνολο γενικών διατάξεων που συμπληρώνονται και εξειδικεύονται από δευτερεύουσες πηγές, οι οποίες αποτελούνται από σειρά εναρμονισμένων προτύπων.
19.      Η αυξανόμενη σημασία των τελευταίων αυτών μέσων στο σύστημα διακυβέρνησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναγνωρίζεται πλέον ευρέως. Πράγματι, το Δικαστήριο έχει επιβεβαιώσει τη σημασία τους, επισημαίνοντας παράλληλα ορισμένα από τα τρωτά σημεία που εξακολουθούν να χαρακτηρίζουν την τρέχουσα δομή. Στην απόφαση James Elliott Construction (13) και, πιο πρόσφατα, στην απόφαση Public.Resource.Org (14), το Δικαστήριο τόνισε ότι τα εναρμονισμένα πρότυπα αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της έννομης τάξης της Ένωσης και, ως εκ τούτου, υπόκεινται στις θεμελιώδεις αρχές της, όπως η ασφάλεια δικαίου και ο σεβασμός του κράτους δικαίου.
20.      Εντούτοις, τα εναρμονισμένα πρότυπα, τα οποία βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στα διεθνή πρότυπα, δεν σχεδιάστηκαν για να ανταποκρίνονται πλήρως στους στόχους αυτούς. Αναπτύσσονται από τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς τυποποίησης (15) κατόπιν εντολής της Επιτροπής, μέσω πολύπλοκων διαδικασιών έγκρισης με τη συμμετοχή πολλών ενδιαφερόμενων μερών. Όσον αφορά το περιεχόμενό τους, πρόκειται συνήθως για τεχνικές διατάξεις πολλαπλών επιπέδων και, δεδομένου ότι η θέσπισή τους είναι συχνά εξαιρετικά χρονοβόρα, δεν κατορθώνουν να ανταποκριθούν στον ρυθμό της τεχνολογικής εξέλιξης (16).
21.      Δεν πρόκειται για αφηρημένη συζήτηση, αλλά για ένα πολύ συγκεκριμένο ζήτημα, δεδομένου ότι η συμμόρφωση με τα εναρμονισμένα πρότυπα είναι εκ των πραγμάτων υποχρεωτική. Η ευθυγράμμιση με τα εν λόγω πρότυπα δημιουργεί τεκμήριο συμμόρφωσης με το δίκαιο της Ένωσης. Ως εκ τούτου, η μη συμμόρφωση έχει σοβαρές συνέπειες για τους κατασκευαστές, οι οποίοι πρέπει να αποδεικνύουν τη συμμόρφωση με τις ουσιώδεις απαιτήσεις με εναλλακτικά, συχνά τεχνικώς περίπλοκα και επαχθή μέσα.
22.      Όπως καταδεικνύει σε μεγάλο βαθμό η υπό κρίση υπόθεση, η πολυπλοκότητα και η πολλαπλότητα των κανονιστικών παραπομπών δημιουργούν σημαντικές δυσχέρειες τόσο για τις εθνικές αρχές όσο και για τους ιδιώτες επιχειρηματίες. Στο πλαίσιο αυτό, η ανάγκη να διασφαλιστεί, αφενός, ο σεβασμός των θεμελιωδών αρχών της Ένωσης και, αφετέρου, η πλήρης προστασία των δικαιωμάτων των ιδιωτών και των επιχειρήσεων επιβάλλει, κατά τη γνώμη μου, οι απαντήσεις που πρέπει να δοθούν στο εθνικό δικαστήριο να εντάσσονται στο πλαίσιο που χάραξε το Δικαστήριο στις υποθέσεις James Elliott Construction και Public.Resource.Org.
23.      Ως εκ τούτου, φρονώ ότι είναι προτιμότερο να αναπτυχθεί η παρούσα ανάλυση όχι υπό το παραδοσιακό πρίσμα της ιεραρχικής σχέσης μεταξύ των πηγών, αλλά με βάση την ενιαία ερμηνεία τους.
24.      Στο πλαίσιο αυτό, θεωρώ χρήσιμο να υπενθυμίσω ένα ακόμη στοιχείο πολυπλοκότητας. Το Κοινό Πλαίσιο εμπορίας των προϊόντων (στο εξής: Κοινό Πλαίσιο), που θεσπίστηκε με την απόφαση αριθ. 768/2008/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (17), και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 765/2008 (18) σχετικά με τις απαιτήσεις διαπίστευσης και εποπτείας της αγοράς, καθόρισε κοινές αρχές και διατάξεις αναφοράς που εφαρμόζονται σε όλη την τομεακή νομοθεσία, ώστε να εξασφαλίζεται συνεκτική βάση για την αναθεώρηση ή την αναδιατύπωση της εν λόγω νομοθεσίας.
25.      Το Κοινό Πλαίσιο αντικατέστησε τη λογική της λεπτομερούς τεχνικής εναρμόνισης με ένα μοντέλο δύο επιπέδων: ο νομοθέτης καθορίζει βασικές απαιτήσεις με λειτουργικούς όρους, χωρίς να επιβάλλει συγκεκριμένες τεχνικές λύσεις, οι δε ευρωπαϊκοί οργανισμοί τυποποίησης καταρτίζουν, κατόπιν εντολής της Επιτροπής (19), εναρμονισμένα τεχνικά πρότυπα που προσδιορίζουν τεχνικές λύσεις ανταποκρινόμενες στα πρότυπα αυτά.
26.      Η οδηγία 2014/31, η οποία αντικατέστησε την προηγούμενη οδηγία 2009/23, προσαρμόστηκε στο μοντέλο αυτό, καθορίζοντας στο παράρτημα Ι τις ουσιώδεις απαιτήσεις και στο παράρτημα ΙΙ τις διαδικασίες αξιολόγησης της συμμόρφωσης.
27.      Η επιλογή της διατύπωσης των βασικών απαιτήσεων με όρους λειτουργικούς –χωρίς σύνδεση με συγκεκριμένες τεχνικές λύσεις– αντικατοπτρίζει την αρχή της τεχνολογικής ουδετερότητας (20) και συνεπάγεται ότι οι βασικές απαιτήσεις αυτές πρέπει να ερμηνεύονται αυτοτελώς, λαμβανομένης υπόψη της λειτουργικής τους διατύπωσης και των σκοπών της οδηγίας, και όχι υπό το πρίσμα των τεχνικών λύσεων που καλύπτονται επί του παρόντος από τα εναρμονισμένα πρότυπα (21).
28.      Επομένως, το σύστημα που καθιερώνει η οδηγία 2014/31 διακρίνει μεταξύ των βασικών απαιτήσεων που καθορίζει ο νομοθέτης της Ένωσης και των τεχνικών λύσεων που έχουν εκπονηθεί από τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς τυποποίησης, η τήρηση των οποίων μπορεί να αποτελέσει τεκμήριο συμμόρφωσης προς τις απαιτήσεις που αυτές καλύπτουν.
29.      Όπως προεκτέθηκε στο σημείο 14 των παρουσών προτάσεων, τα όργανα που συμμορφώνονται με τα εναρμονισμένα πρότυπα, τα στοιχεία αναφοράς των οποίων έχουν δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (22), απολαύουν, δυνάμει του άρθρου 12 της εν λόγω οδηγίας, τεκμηρίου συμμόρφωσης. Τα εν λόγω πρότυπα, ωστόσο, δεν μπορούν να τροποποιούν ή να περιορίζουν το πεδίο εφαρμογής των διατάξεων της οδηγίας.
30.      Όταν ένα όργανο δεν συμμορφώνεται πλήρως με εναρμονισμένο πρότυπο, η συμμόρφωση μπορεί να διαπιστωθεί σύμφωνα με μια από τις διαδικασίες αξιολόγησης που προβλέπονται στο άρθρο 13 της οδηγίας 2014/31.
31.      Τούτου λεχθέντος, επισημαίνω ότι, μολονότι το αιτούν δικαστήριο ζητεί τυπικώς από το Δικαστήριο να διευκρινίσει μόνον την έννοια των οργάνων ζύγισης μη αυτόματης λειτουργίας κατά το άρθρο 2, σημεία 1 και 2, της οδηγίας 2014/31, από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι το εν λόγω δικαστήριο διερωτάται περαιτέρω ως προς τη συμμόρφωση της διάταξης με τις ουσιώδεις απαιτήσεις του παραρτήματος Ι και, συνακόλουθα, τη νομιμότητα της τοποθέτησης της σήμανσης CE και της πρόσθετης μετρολογικής σήμανσης πριν από την ενσωμάτωσή της στο ταμειακό σύστημα.
32.      Επομένως, προκειμένου να δοθεί χρήσιμη απάντηση στο αιτούν δικαστήριο, το Δικαστήριο θα πρέπει να εξετάσει όχι μόνον αν μια τέτοια συσκευή εμπίπτει στον ορισμό του οργάνου ζύγισης μη αυτόματης λειτουργίας, αλλά και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί να πληροί τις ουσιώδεις απαιτήσεις που προβλέπονται στο άρθρο 4 και ορίζονται στο παράρτημα I και να φέρει την απαιτούμενη σήμανση όταν το αποτέλεσμα της ζύγισης εμφανίζεται μέσω συνδεδεμένης εξωτερικής διάταξης.
Α.      Επί του ορισμού ως οργάνου ζύγισης μη αυτόματης λειτουργίας
33.      Πριν από την εξέταση της ουσίας του ερωτήματος, πρέπει να διευκρινιστεί ο ρόλος του εναρμονισμένου προτύπου EN 45501:2015 στην όλη οικονομία της οδηγίας 2014/31/ΕΕ.
34.      Στο σύστημα της εν λόγω οδηγίας, οι ουσιώδεις απαιτήσεις καθορίζονται από τον νομοθέτη της Ένωσης, ενώ η τήρηση των εναρμονισμένων προτύπων μπορεί να θεμελιώσει τεκμήριο συμμόρφωσης προς τις απαιτήσεις που αυτές καλύπτουν. Επομένως, το εναρμονισμένο πρότυπο μπορεί να παρέχει χρήσιμες τεχνικές οδηγίες, αλλά δεν μπορεί ούτε να τροποποιεί ούτε να περιορίζει το πεδίο εφαρμογής των διατάξεων της οδηγίας.
35.      Επομένως, το γεγονός ότι το πρότυπο EN 45501:2015 χαρακτηρίζει, από τεχνική άποψη, το μοντέλο CS 300 ως «μονάδα ζύγισης» δεν αρκεί, αφ’ εαυτού, για να αποκλειστεί το ενδεχόμενο να εμπίπτει το μοντέλο αυτό στον ορισμό του οργάνου ζύγισης μη αυτόματης λειτουργίας κατά την έννοια του άρθρου 2, σημεία 1 και 2, της οδηγίας 2014/31. Στο ερώτημα αυτό πρέπει κατ’ αρχάς να δοθεί απάντηση υπό το πρίσμα του γράμματος, της δομής και του σκοπού της εν λόγω οδηγίας (23).
36.      Επιπλέον, το τεκμήριο συμμόρφωσης που συνδέεται με την τήρηση του εναρμονισμένου προτύπου EN 45501:2015 λειτουργεί μόνο εντός των ορίων των διατάξεων του προτύπου που αναφέρονται στο παράρτημά του ΖΖ. Διατάξεις οι οποίες δεν περιλαμβάνονται στο εν λόγω παράρτημα, όπως το σημείο 4.13.6, μπορούν να ληφθούν υπόψη ως τεχνικά στοιχεία του πλαισίου, αλλά δεν θεμελιώνουν, αυτές καθεαυτές, το τεκμήριο του άρθρου 12 της οδηγίας 2014/31.
37.      Ο ορισμός του «οργάνου ζύγισης» στο άρθρο 2, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/31 βασίζεται στη λειτουργία του «προσδιορισμού της μάζας». Η φράση αυτή είναι ουδέτερη όσον αφορά τον τρόπο ανακοίνωσης του αποτελέσματος στους χρήστες. Η μάζα «καθορίζεται» τη στιγμή που μετράται και καταγράφεται, ανεξαρτήτως του εάν η αξία της είναι αμέσως αντιληπτή ή όχι: ο προσδιορισμός αυτός προηγείται λογικά και λειτουργικά της «ένδειξης» και δεν την προϋποθέτει.
38.      Ομοίως, ο ορισμός του «οργάνου ζύγισης μη αυτόματης λειτουργίας» στο άρθρο 2, παράγραφος 2, της εν λόγω οδηγίας (24) δεν περιέχει καμία αναφορά στην ύπαρξη οθόνης ένδειξης. Δεδομένου ότι το μοντέλο CS 300 απαιτεί την παρέμβαση χειριστή, στοιχείο που δεν αμφισβητείται, το όργανο αυτό ανταποκρίνεται στον εν λόγω ορισμό.
39.      Εξάλλου, με την απόφαση Marhon, μολονότι εκδόθηκε σε διαφορετικό πλαίσιο, το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2014/31 πρέπει να ερμηνεύεται ευρέως και ότι το άρθρο 2, σημεία 1 και 2, της εν λόγω οδηγίας ορίζει την έννοια του «οργάνου ζύγισης μη αυτόματης λειτουργίας» με αναφορά στη λειτουργία που επιτελούν τα όργανα αυτά, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τον τρόπο ή τις κατηγορίες χρήσης τους (25).
40.      Επομένως, και στην υπό κρίση υπόθεση πρέπει κατ’ αρχάς να ληφθεί ως αφετηρία ο νομοθετικός ορισμός του οργάνου, χωρίς να προσδίδεται αποφασιστική σημασία σε τεχνικά στοιχεία τα οποία δεν μνημονεύονται στον ορισμό αυτό.
41.      Η δομή της οδηγίας 2014/31 επιβεβαιώνει την ερμηνεία αυτή. Ο νομοθέτης χρησιμοποίησε τον όρο «εμφανής» μόνο σε πλαίσια όπου θέλησε να επιβάλει ρητώς την απαίτηση αυτή, παραδείγματος χάριν στο άρθρο 17, παράγραφος 1, για την ορατότητα της σήμανσης CE και της συμπληρωματικής μετρολογικής σήμανσης και στο άρθρο 18 για το περιοριστικό της χρήσης σύμβολο (26). Η απουσία του όρου αυτού από το σημείο 8.1 του παραρτήματος I της εν λόγω οδηγίας δεν είναι τυχαία: ο νομοθέτης χρησιμοποίησε την παθητική φωνή «[π]ρέπει δε να αναφέρεται» χωρίς να διευκρινίζει ότι η ένδειξη πρέπει να προέρχεται απευθείας από τη διάταξη ή ότι πρέπει να είναι ορατή ανά πάσα στιγμή κατά τη διάρκεια της ζωής του προϊόντος.
42.      Η προκαταρκτική παρατήρηση του παραρτήματος Ι αναφέρεται ρητώς στην περίπτωση κατά την οποία το όργανο «περιλαμβάνει ή είναι συνδεδεμένο με περισσότερα από ένα συστήματα ένδειξης ή εκτύπωσης». Θεωρώντας ως ισοδύναμες τις δύο καταστάσεις («περιλαμβάνει» και «είναι συνδεδεμένο με»), αποδεικνύει ότι ο νομοθέτης έλαβε υπόψη καταστάσεις στις οποίες η διάταξη ένδειξης δεν είναι ενσωματωμένη στο όργανο. Η σύνδεση με εξωτερικό σύστημα δεν αποτελεί εξαίρεση, αλλά τρόπο λειτουργίας που προβλέπεται ρητώς· η προκαταρκτική παρατήρηση στο παράρτημα Ι, η οποία παρατίθεται στο σημείο 13 των παρουσών προτάσεων (στο εξής: προκαταρκτική παρατήρηση) δεν απαιτεί κάθε όργανο να περιλαμβάνει μεταξύ των συστατικών στοιχείων του τουλάχιστον ένα σύστημα ένδειξης, αλλά αναφέρεται στην περίπτωση κατά την οποία ένα όργανο «περιλαμβάνει» ή «είναι συνδεδεμένο» με περισσότερα από ένα συστήματα.
43.      Το σημείο 8.3 του παραρτήματος I ορίζει ότι «[ο]ι ψηφιακές ηλεκτρονικές συσκευές πρέπει να διαθέτουν πάντα κατάλληλα συστήματα ελέγχου της λειτουργίας της διαδικασίας μέτρησης», προϋποθέτοντας έτσι την ύπαρξη συνδεδεμένης διάταξης ένδειξης, χωρίς όμως να καθορίζει αν πρέπει να είναι φυσικά ενσωματωμένη. Ομοίως, το σημείο 5 του παραρτήματος I, απαιτώντας τα αποτελέσματα της ζύγισης με ένα όργανο να είναι αναπαραγώγιμα από τις «λοιπές χρησιμοποιούμενες διατάξεις ένδειξης», προϋποθέτει διάταξη ένδειξης, αλλά δεν απαιτεί να είναι ενσωματωμένη.
44.      Το σημείο 14 του παραρτήματος I της οδηγίας 2014/31 δεν οδηγεί σε διαφορετικό συμπέρασμα. Βεβαίως, προϋποθέτει ότι, κατά την απευθείας πώληση στο κοινό, οι βασικές ενδείξεις παρουσιάζονται στον αγοραστή κατά τρόπο σαφή και αρκούντως κατανοητό. Ωστόσο, η διάταξη αυτή αφορά τον τρόπο με τον οποίο το όργανο πρέπει να λειτουργεί υπό τις κανονικές συνθήκες χρήσης του.
45.      Σε μια ενσωματώσιμη μονάδα ζύγισης, οι προϋποθέσεις αυτές πληρούνται όταν η μονάδα ζύγισης είναι ενσωματωμένη στο προβλεπόμενο ταμειακό σύστημα και το αποτέλεσμα εμφανίζεται στο τερματικό που προορίζεται για τον πωλητή και τον πελάτη. Επομένως, το σημείο 14 δεν απαιτεί το σύστημα ένδειξης να είναι ενσωματωμένο στη μονάδα, αλλά απαιτεί να αποτελεί μέρος του συνόλου του οργάνου του οποίου η συμμόρφωση αξιολογήθηκε.
46.      Η δεύτερη περίοδος της προκαταρκτικής παρατήρησης του παραρτήματος Ι της οδηγίας 2014/31 επιβεβαιώνει την ερμηνεία αυτή, καθόσον απαιτεί, κατά την απευθείας πώληση στο κοινό, τα συστήματα ένδειξης και εκτύπωσης για τον πωλητή και τον πελάτη να ανταποκρίνονται στις ουσιώδεις απαιτήσεις. Ωστόσο, δεν απαιτεί τα συστήματα αυτά να ενσωματώνονται κατ’ ανάγκην στη μετρολογική μονάδα.
47.      Ούτε η περιλαμβανόμενη στο σημείο 14 του εν λόγω παραρτήματος αναφορά στην επισήμανση «απαγορεύεται η χρήση για την απευθείας πώληση στο κοινό» που πρέπει να τίθεται «πλησίον της ένδειξης» συνεπάγεται επίσης ότι η οθόνη πρέπει να συμπίπτει με τη μονάδα ζύγισης· προϋποθέτει απλώς την ύπαρξη οθόνης στη συγκεκριμένη διάταξη του οργάνου.
48.      Η Γερμανική, η Ελληνική και η Αυστριακή Κυβέρνηση υποστηρίζουν ότι η αποδοχή ενός οργάνου ζύγισης μη αυτόματης λειτουργίας χωρίς δική του οθόνη ένδειξης θα έθετε σε κίνδυνο την προστασία του κοινού από εσφαλμένα αποτελέσματα των ζυγίσεων και θα καθιστούσε επαχθέστερους τους ελέγχους συμμόρφωσης. Οι παρατηρήσεις αυτές χρήζουν προσοχής, αλλά δεν νομίζω ότι έχουν αποφασιστική σημασία.
49.      Ο σκοπός της προστασίας του κοινού δεν απαιτεί η προστασία να επιτυγχάνεται με την ενσωμάτωση οθόνης ένδειξης στη μονάδα, αλλά, υπό κανονικές συνθήκες χρήσης, το αποτέλεσμα της ζύγισης να καθίσταται προσβάσιμο και επαληθεύσιμο κατά τρόπο σαφή και μη παραπλανητικό. Μια εξωτερική διάταξη, εφόσον περιλαμβάνεται στη διαμόρφωση που αποτελεί αντικείμενο της αξιολόγησης συμμόρφωσης, μπορεί να ικανοποιήσει την εν λόγω απαίτηση με ισοδύναμο τρόπο.
50.      Όσον αφορά τους ελέγχους συμμόρφωσης, είναι αναγκαίο ο κατασκευαστής να περιγράφει επακριβώς, στο πιστοποιητικό εξέτασης τύπου ΕΕ και στον τεχνικό φάκελο, τις επιτρεπόμενες διαμορφώσεις, τους όρους ενσωμάτωσης και τις διαδικασίες επαλήθευσης. Επομένως, το ζήτημα αυτό αφορά την ποιότητα της τεχνικής τεκμηρίωσης και της αξιολόγησης της συμμόρφωσης και όχι την κατ’ αρχήν επιλεξιμότητα της ενσωματώσιμης μονάδας ζύγισης.
51.      Αν γινόταν δεκτή η συλλογιστική ορισμένων από τους παρεμβαίνοντες που υπέβαλαν παρατηρήσεις ενώπιον του Δικαστηρίου, θα θεσπιζόταν, διά της ερμηνευτικής οδού, μια δομική απαίτηση –αυτή της ενσωματωμένης στην ίδια μονάδα οθόνης– την οποία δεν προβλέπει η οδηγία. Κατά τη γνώμη μου, τούτο θα ήταν αντίθετο προς την αρχή της τεχνολογικής ουδετερότητας που απορρέει από το Κοινό Πλαίσιο (27).
Η νομοθεσία δεν πρέπει να ευνοεί ούτε να αποκλείει συγκεκριμένες τεχνικές λύσεις, αφήνοντας στον κατασκευαστή την επιλογή των μέσων, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται οι λειτουργικές απαιτήσεις.
52.      Η αναλογία, την οποία προέβαλε η Bizerba κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, με την αρχιτεκτονική ενός υπολογιστή –όπου η οθόνη μπορεί να είναι ενσωματωμένη (όπως σε έναν φορητό υπολογιστή) ή εξωτερική, χωρίς αυτό να επηρεάζει τον χαρακτηρισμό της συσκευής– καταδεικνύει μια γενική αρχή: η λειτουργία δεν εξαρτάται από τη φυσική θέση του συστατικού στοιχείου που την εκτελεί, αλλά από την ικανότητα του συνόλου να παράγει το αναμενόμενο αποτέλεσμα. Στην περίπτωση οργάνου ζύγισης, το αναμενόμενο αποτέλεσμα είναι ο προσδιορισμός και η ένδειξη της μάζας· το γεγονός ότι η ένδειξη γίνεται σε ενσωματωμένη οθόνη ή σε συνδεδεμένο τερματικό δεν μεταβάλλει τη λειτουργική φύση του οργάνου.
53.      Πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη, από την άποψη των πρακτικών συνεπειών, ότι συσκευές παρόμοιες με το μοντέλο CS 300 διατίθενται στο εμπόριο και χρησιμοποιούνται στα σημεία λιανικής πώλησης –ενσωματωμένες σε συστήματα ταμείου– από εικοσαετίας και πλέον, όπως επιβεβαίωσε η Bizerba κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση χωρίς να αντικρουσθεί.
54.      Η απάντηση στο ερώτημα αν το όργανο στην υπό κρίση υπόθεση δεν μπορεί απλώς να πιστοποιηθεί ως «μονάδα ζύγισης», αλλά ως «όργανο ζύγισης», το οποίο έθεσε το Δικαστήριο κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, αναδεικνύει την πρακτική σημασία του διαφορετικού χαρακτηρισμού. Όπως διευκρίνισε η Bizerba, ο χαρακτηρισμός ως απλής μονάδας θα εμπόδιζε τους κατασκευαστές ταμειακών συστημάτων να ενσωματώσουν τη συσκευή χωρίς να αναλάβουν οι ίδιοι τον ρόλο του κατασκευαστή του τελικού οργάνου, με τις συνακόλουθες υποχρεώσεις αξιολόγησης της συμμόρφωσης. Αυτό θα αποτελούσε σημαντικό εμπόδιο στην κυκλοφορία αρθρωμένων λύσεων στην ενιαία αγορά, σε αντίθεση με τους στόχους της διευκόλυνσης του εμπορίου και της τεχνολογικής ουδετερότητας που επιδιώκει το Κοινό Πλαίσιο (28), καθώς και, εντέλει, με τον ίδιο τον σκοπό της οδηγίας να διασφαλίσει ότι τα εν λόγω όργανα πληρούν τις ουσιώδεις απαιτήσεις.
55.      Ως εκ τούτου, φρονώ ότι το άρθρο 2, σημεία 1 και 2, της οδηγίας 2014/31 έχει την έννοια ότι όργανο που προσδιορίζει τη μάζα ενός σώματος, καταγράφει το αποτέλεσμα της ζύγισης, το διαβιβάζει σε συνδεδεμένο εξωτερικό σύστημα ένδειξης και απαιτεί την παρέμβαση χειριστή κατά τη ζύγιση, μπορεί να συνιστά όργανο ζύγισης μη αυτόματης λειτουργίας, ακόμη και αν δεν εκτυπώνει ούτε εμφανίζει αυτόνομα τα αποτελέσματα της ζύγισης.
Β.      Επί της τηρήσεως των ουσιωδών απαιτήσεων
56.      Το σημείο 8.1 του παραρτήματος Ι της οδηγίας 2014/31 απαιτεί να αναφέρεται η αξία της μάζας· ωστόσο, δεν προβλέπει ειδική τεχνική λύση για την ένδειξη αυτή.
57.      Ομοίως, το σημείο 9 του εν λόγω παραρτήματος απαιτεί η ένδειξη να είναι ευανάγνωστη υπό κανονικές συνθήκες χρήσης. Εάν το σύστημα σχεδιάζεται εξαρχής για να λειτουργεί ως μέρος ενσωματώσιμης μονάδας ζύγισης, οι προϋποθέσεις αυτές πληρούνται στο σημείο πώλησης, μόλις η μονάδα ενσωματωθεί στο προβλεπόμενο ταμειακό σύστημα.
58.      Για τα όργανα που προορίζονται να χρησιμοποιηθούν για την απευθείας πώληση στο κοινό, το ίδιο ισχύει όσον αφορά το σημείο 14 του παραρτήματος I: όταν το αποτέλεσμα της ζύγισης εμφανίζεται σε εξωτερικό τερματικό, η τήρηση των ουσιωδών απαιτήσεων επαληθεύεται όχι μόνο στην ίδια τη μονάδα ζύγισης, αλλά στο σύνολο που περιλαμβάνει την εν λόγω μονάδα και το σύστημα ένδειξης. Επομένως, σύστημα χωρίς δική του οθόνη, σχεδιασμένο για να λειτουργεί σε ενσωματώσιμη μονάδα ζύγισης στην οποία η αξία της μάζας εμφανίζεται μέσω συνδεδεμένου εξωτερικού συστήματος, μπορεί να πληροί τις ουσιώδεις απαιτήσεις του παραρτήματος I, σημεία 8.1, 9 και, κατά περίπτωση, 14, εφόσον το εν λόγω εξωτερικό σύστημα εμπίπτει στη διαμόρφωση του οργάνου του οποίου η συμμόρφωση έχει αξιολογηθεί.
Γ.      Σήμανση CE και μετρολογική σήμανση: προϋποθέσεις και χρόνος τοποθέτησης
59.      Απομένει να καθοριστεί αν η σήμανση CE και η συμπληρωματική μετρολογική σήμανση μπορούν να τοποθετηθούν πριν από την υλική ενσωμάτωση της μονάδας στο ταμειακό σύστημα. Συναφώς, πρέπει να ληφθεί υπόψη όχι μόνον η υλική αλληλουχία των εργασιών, αλλά το αντικείμενο της αξιολόγησης συμμόρφωσης.
60.      Μολονότι η αξιολόγηση αυτή δεν αφορούσε αποκλειστικά τη μονάδα μεμονωμένα, αλλά το όργανο στο σύνολό του, όπως ορίζεται στο πιστοποιητικό εξέτασης τύπου ΕΕ και στον τεχνικό φάκελο, συμπεριλαμβανομένων των επιτρεπόμενων διαμορφώσεων σύνδεσης με το σύστημα ένδειξης, τίποτα δεν εμποδίζει, κατ’ αρχήν, την τοποθέτηση της σήμανσης στη μονάδα πριν από την τελική ενσωμάτωσή της.
61.      Αντιθέτως, μια τέτοια σήμανση δεν θα ήταν σύμφωνη προς την οδηγία, αν αποσκοπούσε να πιστοποιήσει τη συμμόρφωση της μονάδας ανεξαρτήτως οποιασδήποτε μεταγενέστερης διαμόρφωσης ή σε σχέση με διαμορφώσεις που δεν έχουν ληφθεί υπόψη κατά την αξιολόγηση συμμόρφωσης.
62.      Η Γερμανική Κυβέρνηση διευκρίνισε κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση ότι δεν αμφισβητεί, κατ’ αρχήν, το παραδεκτό αρθρωτών οργάνων ζύγισης εξοπλισμένων με εξωτερικό σύστημα ένδειξης, έστω και αν αυτό είναι τοποθετημένο σε χωριστό περίβλημα. Η διαφορά αφορά, ειδικότερα, τον χρόνο τοποθέτησης της σήμανσης: κατά την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, δεν μπορεί να προηγείται της συναρμολόγησης του συνόλου «μονάδα ζύγισης + σύστημα ένδειξης», διότι μόνον τότε είναι δυνατή η επαλήθευση της συμμόρφωσης του οργάνου στο σύνολό του, συμπεριλαμβανομένης της ακρίβειας της μετάδοσης του σήματος στην οθόνη ένδειξης.
63.      Οι ανησυχίες που εξέφρασε η Γερμανική Κυβέρνηση δεν είναι αστήρικτες από τεχνικής απόψεως. Όπως τονίστηκε κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, ακόμη και όταν η μονάδα ζύγισης λειτουργεί σωστά, μια δυσλειτουργία στη μετάδοση του σήματος –για παράδειγμα ένα σφάλμα καλωδίωσης– θα μπορούσε να οδηγήσει σε εσφαλμένη εμφάνιση του αποτελέσματος στο τερματικό σημείο πώλησης
(POS). Αυτός ακριβώς ο κίνδυνος δικαιολογεί την προϋπόθεση σύμφωνα με την οποία η αξιολόγηση της συμμόρφωσης πρέπει να καλύπτει το σύνολο «μονάδα + τύπος ταμειακού συστήματος/σύστημα ένδειξης» στις διαμορφώσεις που καλύπτονται από το πιστοποιητικό εξέτασης τύπου ΕΕ. Δεν αρκεί να ελέγχεται μεμονωμένα η λειτουργία της μονάδας, αλλά πρέπει να διασφαλίζεται ότι το αποτέλεσμα διαβιβάζεται και εμφανίζεται σωστά στην προβλεπόμενη διαμόρφωση.
64.      Επομένως, εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει αν, στη συγκεκριμένη περίπτωση, η σήμανση που έχει τοποθετηθεί επί του προϊόντος αντιστοιχεί πράγματι σε αξιολόγηση της συμμόρφωσης όσον αφορά τη σχετική ολοκληρωμένη διαμόρφωση.
65.      Σε αντίθετη περίπτωση, δεν θα απορριπτόταν in abstracto το παραδεκτό μιας ενσωματώσιμης μονάδας ζύγισης, αλλά θα διαπιστωνόταν η μη συμμόρφωση της σήμανσης εν προκειμένω.
66.      Εν κατακλείδι, η οδηγία 2014/31/ΕΕ δεν επιβάλλει συγκεκριμένη τεχνική αρχιτεκτονική του οργάνου, αλλά απαιτεί να τηρούνται οι ουσιώδεις απαιτήσεις κατά τρόπο επαληθεύσιμο στο προοριζόμενο για χρήση όργανο στο σύνολό του.
67.      Επομένως, το καθοριστικό στοιχείο δεν είναι η απουσία οθόνης ένδειξης ενσωματωμένης στη μονάδα, αλλά το γεγονός ότι η λειτουργία ένδειξης εξασφαλίζεται, υπό κανονικές συνθήκες χρήσης, από εξωτερικό σύστημα που περιλαμβάνεται στη διαμόρφωση η οποία αποτελεί αντικείμενο της αξιολόγησης συμμόρφωσης.
68.      Υπό τις ίδιες προϋποθέσεις, η σήμανση CE και η συμπληρωματική μετρολογική σήμανση μπορούν να τοποθετούνται πριν από την υλική ενσωμάτωση της μονάδας, με την επιφύλαξη ότι δεν μπορούν να πιστοποιούν τη συμμόρφωση διαμορφώσεων άλλων από εκείνες που πράγματι εξετάζονται κατά την αξιολόγηση συμμόρφωσης.
V.      Πρόταση
69.      Υπό το πρίσμα της ανάλυσης που διενεργήθηκε, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στο προδικαστικό ερώτημα που υπέβαλε το Bundesverwaltungsgericht (Ομοσπονδιακό Διοικητικό Δικαστήριο, Γερμανία) ως εξής:
1)      Το άρθρο 2, σημεία 1 και 2, της οδηγίας 2014/31/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2014, για την εναρμόνιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τη διαθεσιμότητα στην αγορά οργάνων ζύγισης μη αυτόματης λειτουργίας, έχει την έννοια ότι όργανο
το οποίο προσδιορίζει τη μάζα ενός σώματος με τη βοήθεια της επενέργειας της βαρύτητας, καταγράφει το αποτέλεσμα της ζύγισης, το διαβιβάζει σε συνδεδεμένο εξωτερικό σύστημα ένδειξης και απαιτεί την παρέμβαση χειριστή κατά τη ζύγιση μπορεί να συνιστά «όργανο ζύγισης μη αυτόματης λειτουργίας», ακόμη και αν δεν εκτυπώνει ούτε εμφανίζει αυτόνομα τα αποτελέσματα της ζύγισης.
2)      Το άρθρο 4 της οδηγίας 2014/31/ΕΕ, σε συνδυασμό με την προκαταρκτική σημείωση του παραρτήματος I της οδηγίας αυτής και τα σημεία 8.1, 9 και 14 του εν λόγω παραρτήματος, καθώς και με τα άρθρα 6, παράγραφος 2, και 17, της ίδιας οδηγίας έχει την έννοια ότι:
μια τέτοια συσκευή μπορεί να πληροί τις ουσιώδεις απαιτήσεις της οδηγίας όταν η λειτουργία ένδειξης εξασφαλίζεται, υπό κανονικές συνθήκες χρήσης, από εξωτερικό σύστημα ένδειξης που αποτελεί μέρος του συνόλου του οργάνου το οποίο αφορά η αξιολόγηση συμμόρφωσης·
για τα όργανα που χρησιμοποιούνται για την απευθείας πώληση στο κοινό, το εξωτερικό σύστημα ένδειξης δεν εξαιρείται από τις ουσιώδεις απαιτήσεις, αλλά πρέπει να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος τους για τους σκοπούς επαλήθευσης της συμμόρφωσης·
η σήμανση CE και η συμπληρωματική μετρολογική σήμανση μπορούν να τοποθετηθούν στη μονάδα πριν από την υλική ενσωμάτωσή της μόνον εάν η αξιολόγηση της συμμόρφωσης έχει ήδη καλύψει το σύνολο των οργάνων στις διαμορφώσεις που καλύπτονται από το πιστοποιητικό εξέτασης τύπου ΕΕ και τον τεχνικό φάκελο· στο αιτούν δικαστήριο απόκειται να εξετάσει εάν αυτό συμβαίνει εν προκειμένω.
1      Γλώσσα του πρωτοτύπου: η ιταλική.
2      Οδηγία 2014/31/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2014, για την εναρμόνιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τη διαθεσιμότητα στην αγορά οργάνων ζύγισης μη αυτόματης λειτουργίας (αναδιατύπωση) (ΕΕ 2014, L 96, σ. 107).
3      Το πιστοποιητικό εξέτασης τύπου ΕΕ που χορηγείται από τον αρμόδιο οργανισμό πιστοποιεί ότι δείγμα αντιπροσωπευτικό του προϊόντος πληροί τις εφαρμοστέες ουσιώδεις απαιτήσεις και αποτελεί τη βάση της επακόλουθης δήλωσης συμμόρφωσης. Βλ. παράρτημα II της οδηγίας 2014/31/ΕΕ, ενότητα Β.
4      Η ενότητα Δ είναι η διαδικασία αξιολόγησης της συμμόρφωσης με βάση τη διασφάλιση της ποιότητας της διαδικασίας παραγωγής.
5      Κανονισμός (ΕΕ) 1025/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2012, σχετικά με την ευρωπαϊκή τυποποίηση, την τροποποίηση των οδηγιών του Συμβουλίου 89/686/ΕΟΚ και 93/15/ΕΟΚ και των οδηγιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 94/9/ΕΚ, 94/25/ΕΚ, 95/16/ΕΚ, 97/23/ΕΚ, 98/34/ΕΚ, 2004/22/ΕΚ, 2007/23/ΕΚ, 2009/23/ΕΚ και 2009/105/ΕΚ και την κατάργηση της απόφασης 87/95/ΕΟΚ του Συμβουλίου και της απόφασης αριθ. 1673/2006/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ 2012, L 316, σ. 12).
6      Βλ. σημείο 9 των παρουσών προτάσεων.
7      Βλ. σημείο T.2.2.7 του εναρμονισμένου προτύπου EN 45501:2015, το οποίο φέρει τον τίτλο «Weighing
module» (Μονάδα ζύγισης), το οποίο έχει ως εξής: «Μέρος του οργάνου ζύγισης που περιλαμβάνει όλα τα μηχανικά και ηλεκτρονικά συστήματα (δηλ. δέκτη φορτίου, σύστημα μετάδοσης φορτίου, δυναμομετρικό αισθητήρα και αναλογικό ή ψηφιακό σύστημα επεξεργασίας δεδομένων), αλλά δεν διαθέτει μέσα ένδειξης του αποτελέσματος της ζύγισης. Μπορεί προαιρετικά να διαθέτει συστήματα για την περαιτέρω επεξεργασία (ψηφιακών) δεδομένων και τη λειτουργία του οργάνου».
8      Για λόγους πληρότητας, η οδηγία 2009/23/ΕΚ (ΕΕ 2009, L 122, σ. 6) καταργήθηκε με την οδηγία 2014/31.
9      ΕΕ 2015, C 300, σ. 3. Ειδικότερα, όπως αναφέρεται στην προαναφερθείσα ανακοίνωση, «[τ]α πρότυπα εκδίδονται από τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς τυποποίησης στα αγγλικά (η CEN και η Cenelec τα δημοσιεύουν επίσης στα γαλλικά και στα γερμανικά) […]».
10      Το άρθρο 12 της οδηγίας 2014/31, το οποίο φέρει τον τίτλο «Τεκμήριο συμμόρφωσης των οργάνων», ορίζει τα εξής: «[τ]α όργανα που συμμορφώνονται με τα εναρμονισμένα πρότυπα ή με μέρη αυτών, τα στοιχεία αναφοράς των οποίων έχουν δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τεκμαίρεται ότι συμμορφώνονται με τις ουσιώδεις απαιτήσεις που καθορίζονται στο παράρτημα I, τις οποίες αφορούν τα εν λόγω πρότυπα ή μέρη τους».
11      Νόμος για την εμπορία και την κυκλοφορία των οργάνων μέτρησης στην αγορά, για τη χρήση και τη βαθμονόμησή τους, καθώς και για τις προσυσκευασίες, της 25ης Ιουλίου 2013 (BGBl. 2013 I, σ. 2722).
12      Διάταγμα για την εμπορία και τη διαθεσιμότητα των οργάνων μέτρησης στην αγορά, για τη χρήση και τη βαθμονόμησή τους, της 11ης Δεκεμβρίου 2014 (BGBl. I, σ. 2010, 2011).
13      Απόφαση της 27ης Οκτωβρίου 2016, James Elliott Construction (C‑613/14, EU:C:2016:821, σκέψεις 38-40).
14      Απόφαση της 5ης Μαρτίου 2024,
Public.Resource.Org κ.λπ. (C‑588/21 P, EU:C:2024:201, σκέψη 70).
15      Οι ευρωπαϊκοί οργανισμοί τυποποίησης αναγνωρίζονται επίσημα από τον κανονισμό αριθ. 1025/2012. Αυτοί είναι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Τυποποίησης (CEN), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ηλεκτροτεχνικής Τυποποίησης (CENELEC) και το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Τηλεπικοινωνιακών Προτύπων (ETSI).
16      Οι ανησυχίες αυτές είναι γνωστές. Πράγματι, τα θεσμικά όργανα της ΕΕ έχουν πλήρη επίγνωση της ανάγκης να επανεξεταστούν τα θεμέλια αυτού του κανονιστικού μοντέλου. Βλ. https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/14511-Standardisation-Regulation-revision_en.
17      Απόφαση 768/2008/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 9ης Ιουλίου 2008, για κοινό πλαίσιο εμπορίας των προϊόντων και για την κατάργηση της απόφασης 93/465/ΕΟΚ του Συμβουλίου (ΕΕ 2008, L 218, σ. 82).
18      Κανονισμός (ΕΚ) 765/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 9ης Ιουλίου 2008, για τον καθορισμό των απαιτήσεων διαπίστευσης και εποπτείας της αγοράς όσον αφορά την εμπορία των προϊόντων και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 339/93 του Συμβουλίου (ΕΕ 2008, L 218, σ. 30).
19      Αυτό γίνεται με επίσημη πράξη με την οποία η Επιτροπή αναθέτει σε οργανισμό τυποποίησης την κατάρτιση τεχνικού προτύπου κατάλληλου να καλύψει τις βασικές απαιτήσεις συγκεκριμένης οδηγίας.
20      Βλ. απόφαση της 20ής Ιουνίου 2024_GEMA (C‑135/23, EU:C:2024:526), με την οποία το Δικαστήριο έκρινε ότι, σύμφωνα με την αρχή της τεχνολογικής ουδετερότητας, «η νομοθεσία πρέπει να καθορίζει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των προσώπων κατά τρόπο γενικό, ώστε να μην ευνοείται η χρήση μιας τεχνολογίας εις βάρος μιας άλλης» (σκέψη 37).
21      Βλ., συναφώς, Ανακοίνωση της Επιτροπής, «Ο Γαλάζιος Οδηγός σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων της ΕΕ για τα προϊόντα 2022»
(ΕΕ 2022, C 247, σ.1, σημείο 1.1).
22      Όπως το εναρμονισμένο πρότυπο EN 45501: 2015, βλ. υποσημείωση 11 των παρουσών προτάσεων.
23      Κατά πάγια νομολογία, για την ερμηνεία διάταξης του δικαίου της Ένωσης πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όχι μόνον το γράμμα της, αλλά και το πλαίσιο στο οποίο αυτή εντάσσεται και οι σκοποί που επιδιώκονται με τη ρύθμιση της οποίας αποτελεί μέρος. Βλ. απόφαση της 4ης Ιουλίου 2024_Marhon (C‑283/23, EU:C:2024:569, σκέψη 26).
24      Βλ. σημείο 9 των παρουσών προτάσεων για τον ορισμό του «οργάνου ζύγισης μη αυτόματης λειτουργίας».
25      Βλ. απόφαση της 4ης Ιουλίου 2024_Marhon (C‑283/23, EU:C:2024:569, σκέψεις 27 και 30).
26      Το περιοριστικό της χρήσης σύμβολο προσδιορίζεται στο παράρτημα III, σημείο 3, της οδηγίας 2014/31.
27      Βλ. σημείο 27 των παρουσών προτάσεων.
28      Βλ. σημείο 24 των παρουσών προτάσεων.