ELΔΙΑΤΑΞΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (έκτο τμήμα)
της 12ης Νοεμβρίου 2025 (*)
« Προδικαστική παραπομπή – Φορολογία – Κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) – Οδηγία 2006/112/ΕΚ – Άρθρο 168 – Δικαίωμα έκπτωσης του ΦΠΑ – Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Άρθρο 47 – Δικαίωμα πραγματικής προσφυγής και δίκαιης δίκης – Άρθρο 50 – Αρχή ne bis in idem – Θέση στο αρχείο ποινικής δίωξης κινηθείσας κατά φυσικών προσώπων – Διοικητική διαδικασία σχετικά με εταιρία που έχει την ιδιότητα του υποκείμενου στον φόρο – Εξέταση αποδεικτικών στοιχείων που συνελέγησαν στο πλαίσιο της ποινικής διαδικασίας – Άρθρο 99 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου – Απάντηση που μπορεί να συναχθεί σαφώς από τη νομολογία »
Στην υπόθεση C‑475/24,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Curtea de Apel Constanţa (εφετείο Constanţa, Ρουμανία) με απόφαση της 9ης Απριλίου 2024, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 3 Ιουλίου 2024, στο πλαίσιο της δίκης
Fashion TV RO SRL,
Maestro SPRL
κατά
Direcţia Generală Regională a Finanţelor Publice Galaţi – Serviciul Soluţionare Contestaţii – Administrația Județeană a Finanțelor Publice Constanța,
Direcția Generală Regională a Finanțelor Publice Galați – Administrația Județeană a Finanțelor Publice Constanța – Activitatea de Inspecţie Fiscală,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έκτο τμήμα),
συγκείμενο από τους I. Ziemele, πρόεδρο τμήματος, T. von Danwitz (εισηγητή), αντιπρόεδρο του Δικαστηρίου, ασκούντα καθήκοντα δικαστή του έκτου τμήματος, και A. Kumin, δικαστή,
γενικός εισαγγελέας: D. Spielmann
γραμματέας: A. Calot Escobar
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
–        η Fashion TV RO SRL, εκπροσωπούμενη από τον T. Chiuariu,
–        η Ρουμανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τις E. Gane και L. Ghiţă,
–        η Τσεχική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τη L. Březinová, τον M. Smolek και τον J. Vláčil,
–        η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τις A. Armenia και T. Isacu de Groot,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα D. Spielmann,
εκδίδει την ακόλουθη
Διάταξη
1        Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία της οδηγίας 2006/112/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Νοεμβρίου 2006, σχετικά με το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας (ΕΕ 2006, L 347, σ. 1, στο εξής: οδηγία ΦΠΑ), των άρθρων 47 και 50 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης), καθώς και των αρχών της ασφάλειας δικαίου και της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης.
2        Η αίτηση αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ, αφενός, της εταιρίας Fashion TV RO SRL (στο εξής: Fashion TV) και, αφετέρου, της Direcția Generală Regională a Finanțelor Publice Galați – Serviciul Soluționare Contestații – Administrația Județeană a Finanțelor Publice Constanța (γενικής περιφερειακής διεύθυνσης δημόσιων οικονομικών του Galați – υπηρεσία εξέτασης διοικητικών ενστάσεων – υπηρεσία δημόσιων οικονομικών της Constanța, Ρουμανία) και της Direcția Generală Regională a Finanțelor Publice Galați – Administrația Județeană a Finanțelor Publice Constanța – Activitatea de Inspecție Fiscală (γενικής περιφερειακής διεύθυνσης δημόσιων οικονομικών του Galați – υπηρεσία δημόσιων οικονομικών της Constanța – υπηρεσία φορολογικού ελέγχου, Ρουμανία), σχετικά με την άρνηση αναγνώρισης του δικαιώματος έκπτωσης του φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) επί των εισροών, τον οποίο η Fashion TV υποστηρίζει ότι κατέβαλε για την απόκτηση αγαθών.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
3        Το άρθρο 167 της οδηγίας ΦΠΑ ορίζει ότι το δικαίωμα έκπτωσης γεννάται κατά τον χρόνο κατά τον οποίο ο προς έκπτωση φόρος γίνεται απαιτητός.
4        Το άρθρο 168 της οδηγίας αυτής ορίζει τα εξής:
«Στο βαθμό που τα αγαθά και οι υπηρεσίες χρησιμοποιούνται για τις ανάγκες των φορολογούμενων πράξεών του, ο υποκείμενος στον φόρο έχει το δικαίωμα, στο κράτος μέλος στο οποίο πραγματοποιεί τις πράξεις του, να εκπίπτει από τον οφειλόμενο φόρο τα ακόλουθα ποσά:
α)      τον οφειλόμενο ή καταβληθέντα στο εν λόγω κράτος μέλος ΦΠΑ για τα αγαθά που του παραδόθηκαν ή πρόκειται να του παραδοθούν και για τις υπηρεσίες που του παρασχέθηκαν ή πρόκειται να του παρασχεθούν από άλλον υποκείμενο στον φόρο·
[…]».
5        Το άρθρο 178, στοιχείο αʹ, της εν λόγω οδηγίας προβλέπει ότι ο υποκείμενος στον φόρο, για να έχει τη δυνατότητα άσκησης του δικαιώματος έκπτωσης του άρθρου 168, στοιχείο αʹ, της οδηγίας, πρέπει να κατέχει τιμολόγιο, το οποίο έχει εκδοθεί σύμφωνα με τις απαιτήσεις της ίδιας οδηγίας.
Το ρουμανικό δίκαιο
6        Το άρθρο 6 του Codul de procedură penală (κώδικα ποινικής δικονομίας), το οποίο φέρει τον τίτλο «Ne bis in idem», προβλέπει τα ακόλουθα:
«Κανείς δεν διώκεται ούτε δικάζεται για αδίκημα εάν έχει ήδη εκδοθεί ως προς αυτόν αμετάκλητη ποινική απόφαση για την ίδια πράξη, έστω και με διαφορετικό νομικό χαρακτηρισμό.»
7        Το άρθρο 335 του κώδικα αυτού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Επανάληψη της διαδικασίας σε περίπτωση εκ νέου άσκησης ποινικής δίωξης», προβλέπει τα εξής:
«1.      Εάν ο εισαγγελέας ο οποίος είναι ιεραρχικά ανώτερος από τον εισαγγελέα που έλαβε τη σχετική απόφαση διαπιστώσει μεταγενέστερα ότι δεν συνέτρεχε η περίσταση βάσει της οποίας εκδόθηκε η απόφαση για θέση της υπόθεσης στο αρχείο, την ακυρώνει και διατάσσει την εκ νέου άσκηση ποινικής δίωξης. Οι διατάξεις του άρθρου 317 εφαρμόζονται αναλόγως.
2.      Εάν προκύψουν νέα πραγματικά περιστατικά ή περιστάσεις από τα οποία αποδεικνύεται ότι έπαυσε να υφίσταται η περίσταση βάσει της οποίας εκδόθηκε η διάταξη για θέση της υπόθεσης στο αρχείο, ο εισαγγελέας ακυρώνει την απόφαση και διατάσσει την εκ νέου άσκηση ποινικής δίωξης.
[…]»
Η διαφορά της κύριας δίκης και το προδικαστικό ερώτημα
8        Η Fashion TV δραστηριοποιείται στην παραγωγή κινηματογραφικών ταινιών, βίντεο και τηλεοπτικών προγραμμάτων. Κατά την περίοδο 2014-2015, η εταιρία αυτή υποβλήθηκε σε φορολογικό έλεγχο, στο πλαίσιο του οποίου βεβαιώθηκαν εις βάρος της, με πράξη διορθωτικού προσδιορισμού του φόρου, συμπληρωματικοί φόροι που αφορούσαν, μεταξύ άλλων, τον ΦΠΑ, πλέον τόκων, καθώς και προσαυξήσεις και πρόστιμα λόγω μη εμπρόθεσμης καταβολής ύψους 416 360 ρουμανικών λέου (RON) (περίπου 81 340 ευρώ), όσον αφορά την πράξη συμπληρωματικής επιβολής ΦΠΑ.
9        Η φορολογική αρχή έκρινε ότι δεν πληρούνταν οι προϋποθέσεις έκπτωσης του ΦΠΑ επί των εισροών που φέρεται να κατέβαλε η Fashion TV για τις αποκτήσεις αγαθών, στο μέτρο που η έκπτωση του ΦΠΑ πραγματοποιήθηκε βάσει τιμολογίων οι προμηθευτές των οποίων δεν είχαν ποτέ καταχωρισθεί στα μητρώα ΦΠΑ ή δεν ήταν καταχωρισμένοι στα εν λόγω μητρώα κατά την ημερομηνία έκδοσης των τιμολογίων, βάσει τιμολογίων που εξέδωσαν προμηθευτές των οποίων ο αριθμός μητρώου δεν αντιστοιχούσε σε καμία εταιρία καταχωρισμένη στις βάσεις δεδομένων της ρουμανικής φορολογικής αρχής ή αντιστοιχούσαν σε άλλη εταιρία, βάσει τιμολογίων που εξέδωσαν προμηθευτές κηρυχθέντες ανενεργοί κατά την κρίσιμη ημερομηνία καθώς και βάσει τιμολογίων που αφορούσαν πράξεις τις οποίες δεν αναγνώρισαν οι οικείοι προμηθευτές.
10      Στις 11 Αυγούστου 2015, μετά την έκδοση της πράξης διορθωτικού προσδιορισμού του φόρου, η ρουμανική φορολογική αρχή απευθύνθηκε στην Parchetul de pe lângă Curtea de Apel Constanța (εισαγγελία του εφετείου Constanța, Ρουμανία) προκειμένου να εξακριβωθεί αν οι εκτιθέμενες στην προηγούμενη σκέψη της παρούσας διάταξης πράξεις συνιστούν ποινικά αδικήματα. Στο πλαίσιο αυτό, ασκήθηκε ποινική δίωξη κατά δύο φυσικών προσώπων, ήτοι του DX και της JC, διαχειριστή και λογίστριας, αντιστοίχως, της Fashion TV, βάσει ενδείξεων από τις οποίες προέκυπτε ότι τα εν λόγω πρόσωπα είχαν διαπράξει φοροδιαφυγή ενσωματώνοντας εικονικές πράξεις και εικονικά τιμολόγια στους λογαριασμούς και τις δηλώσεις ΦΠΑ της εταιρίας. Ωστόσο, η εν λόγω ποινική δίωξη τέθηκε στο αρχείο με διάταξη της 31ης Ιανουαρίου 2023, με την αιτιολογία, κατ’ ουσίαν, ότι δεν είχε αποδειχθεί η ύπαρξη αξιόποινης πράξης και είχε επέλθει παραγραφή.
11      Παράλληλα, υπό την ιδιότητά της ως υποκειμένου στον φόρο, η Fashion TV προσέβαλε την πράξη διορθωτικού προσδιορισμού του φόρου ενώπιον του Tribunalul Constanţa (πρωτοδικείου Constanța, Ρουμανία), το οποίο απέρριψε ως αβάσιμη την προσφυγή της. Ειδικότερα, το δικαστήριο αυτό έκρινε ότι η εκτίμηση της ρουμανικής φορολογικής αρχής βασιζόταν σε αντικειμενικά στοιχεία σχετικά με την εικονικότητα των προβαλλόμενων οικονομικών πράξεων και ότι η Fashion TV δεν είχε προσκομίσει αποδεικτικά στοιχεία περί του αντιθέτου.
12      Η Fashion TV άσκησε έφεση κατά της πρωτόδικης απόφασης ενώπιον του Curtea de Apel Constanța (εφετείου Constanța, Ρουμανία), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου [στο εξής: αιτούν δικαστήριο]. Προκειμένου να αποφανθεί επί της εν λόγω έφεσης, το αιτούν δικαστήριο προτίθεται να συμπληρώσει τα αποδεικτικά στοιχεία του φορολογικού φακέλου με εκείνα που συνελέγησαν στο πλαίσιο της ποινικής διαδικασίας. Η Fashion TV αντιτίθεται στην προσέγγιση αυτή διότι εξέταση των αποδεικτικών στοιχείων που συνελέγησαν κατά την ποινική διαδικασία θα έθιγε την ισχύ δεδικασμένου που παρήγαγε η απόφαση περί θέσης της υπόθεσης στο αρχείο, θα παραβίαζε την αρχή ne bis in idem, θα προσέβαλλε το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη και θα παραβίαζε τις αρχές της ασφάλειας δικαίου και της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης.
13      Στο πλαίσιο αυτό, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί αν ο αρμόδιος επί φορολογικών θεμάτων δικαστής δύναται ή οφείλει να ελέγξει αν πληρούνται οι ουσιαστικές και οι τυπικές προϋποθέσεις που προβλέπει η οδηγία ΦΠΑ για την άσκηση του δικαιώματος έκπτωσης, ιδίως μέσω της εξέτασης των αποδεικτικών στοιχείων που συνελέγησαν στο πλαίσιο προγενέστερης ποινικής διαδικασίας ή αν, αντιθέτως, τα άρθρα 47 και 50 του Χάρτη, καθώς και οι αρχές της ασφάλειας δικαίου και της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης αποκλείουν μια τέτοια εξέταση, με αποτέλεσμα να πρέπει να περατωθεί η ένδικη διαδικασία επί της φορολογικής υπόθεσης υπέρ του υποκειμένου στον φόρο.
14      Σε αυτό το πλαίσιο, το Curtea de Apel Constanța (εφετείο Constanța) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
«Υπό συνθήκες όπως οι επίμαχες στην υπό κρίση υπόθεση, στην οποία η ποινική διαδικασία με αντικείμενο την τέλεση της αξιόποινης πράξης της φοροδιαφυγής, έναντι του νόμιμου εκπροσώπου του υποκειμένου στον φόρο, περατώθηκε με απόφαση περί θέσης της υπόθεσης στο αρχείο, με την αιτιολογία ότι δεν έλαβαν χώρα τα επίμαχα πραγματικά περιστατικά, ότι δεν αποδεικνύεται ότι ο νόμιμος εκπρόσωπος του υποκειμένου στον φόρο τέλεσε την αξιόποινη πράξη και ότι, συγχρόνως, διαπιστώθηκε η παραγραφή της ποινικής ευθύνης, πρέπει να γίνει δεκτό ότι τα άρθρα 47 και 50 του του Χάρτη καθώς και οι γενικές αρχές της ασφάλειας δικαίου και της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης επιτάσσουν την εφαρμογή της αρχής ne bis in idem, με συνέπεια την περάτωση των φορολογικών διαδικασιών έναντι του υποκειμένου στον φόρο, ή, αντιθέτως, πρέπει να γίνει δεκτό ότι ο σκοπός της καταπολέμησης της φοροδιαφυγής, της φοροαποφυγής και των ενδεχόμενων καταχρήσεων, που προβλέπεται από την οδηγία [ΦΠΑ] επιτρέπει, ή ακόμη επιβάλλει, την υποχρέωση στο αστικό δικαστήριο, που έχει επιληφθεί προσφυγής ακυρώσεως πράξης διορθωτικού προσδιορισμού του φόρου εκδοθείσας έναντι του ίδιου υποκειμένου στον φόρο να ελέγξει αν πληρούνται οι ουσιαστικές και οι τυπικές προϋποθέσεις που προβλέπονται από την οδηγία [ΦΠΑ] για την άσκηση του δικαιώματος έκπτωσης, ακόμη και μέσω της εξέτασης των αποδεικτικών στοιχείων που προσκομίστηκαν στο πλαίσιο της ποινικής διαδικασίας;»
Επί του προδικαστικού ερωτήματος
15      Με το προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 168 της οδηγίας ΦΠΑ, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα των άρθρων 47 και 50 του Χάρτη καθώς και των αρχών της ασφάλειας δικαίου και της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, έχει την έννοια ότι το εθνικό δικαστήριο, που επιλαμβάνεται διαφοράς σχετικής με την άσκηση του δικαιώματος έκπτωσης του ΦΠΑ, οφείλει να ελέγξει αν ο οικείος υποκείμενος στον φόρο πληροί τις ουσιαστικές και τις τυπικές προϋποθέσεις που προβλέπει η εν λόγω οδηγία, ιδίως εξετάζοντας τα αποδεικτικά στοιχεία που συνελέγησαν στο πλαίσιο προγενέστερης ποινικής διαδικασίας κατά προσώπων διαφορετικών από τον υποκείμενο στον φόρο ή έχει την έννοια, αντιθέτως, ότι τα εν λόγω άρθρα και αρχές αποκλείουν την εξέταση αυτή, ιδίως αν η ποινική αυτή διαδικασία κατέληξε σε θέση της υπόθεσης στο αρχείο.
Επί του παραδεκτού
16      Η Ρουμανική Κυβέρνηση αμφισβητεί το παραδεκτό του προδικαστικού ερωτήματος, προβάλλοντας ότι το αιτούν δικαστήριο δεν εκθέτει τους ακριβείς λόγους για τους οποίους εκτιμά ότι η ερμηνεία ορισμένων αρχών και διατάξεων που μνημονεύονται στο προδικαστικό ερώτημα είναι αναγκαία για την επίλυση της διαφοράς της κύριας δίκης.
17      Επιπλέον, η εν λόγω κυβέρνηση καθώς και η Τσεχική Κυβέρνηση και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζουν ότι το άρθρο 50 του Χάρτη δεν έχει εφαρμογή στις περιστάσεις της υπόθεσης της κύριας δίκης.
18      Συναφώς, κατά πάγια νομολογία, το Δικαστήριο μπορεί να αρνηθεί να απαντήσει σε προδικαστικό ερώτημα εθνικού δικαστηρίου όταν προκύπτει προδήλως ότι η ζητούμενη ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης δεν έχει καμία σχέση με το υποστατό ή το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης, όταν το πρόβλημα είναι υποθετικής φύσεως ή ακόμη όταν το Δικαστήριο δεν διαθέτει τα πραγματικά και νομικά στοιχεία που είναι αναγκαία προκειμένου να δώσει χρήσιμη απάντηση στα ερωτήματα τα οποία του υποβάλλονται (απόφαση της 3ης Απριλίου 2025, Swiftair, C‑701/23, EU:C:2025:237, σκέψη 21 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
19      Επιπλέον, επισημαίνεται ότι οι απαιτήσεις που αφορούν το περιεχόμενο αίτησης προδικαστικής αποφάσεως προβλέπονται ρητώς στο άρθρο 94 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, το οποίο οφείλει να γνωρίζει και να τηρεί σχολαστικώς το αιτούν δικαστήριο στο πλαίσιο της συνεργασίας που καθιερώνει το άρθρο 267 ΣΛΕΕ. Βάσει των απαιτήσεων αυτών, οι οποίες επαναλαμβάνονται στο σημείο 15 των συστάσεων του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς τα εθνικά δικαστήρια, σχετικών με την υποβολή προδικαστικών ερωτημάτων (ΕΕ 2019, C 380, σ. 1), κάθε αίτηση προδικαστικής αποφάσεως περιλαμβάνει «συνοπτική έκθεση του αντικειμένου της διαφοράς, καθώς και των σχετικών διαπιστωθέντων από το αιτούν δικαστήριο πραγματικών περιστατικών ή, τουλάχιστον, έκθεση των πραγματικών στοιχείων στα οποία στηρίζονται τα ερωτήματα», «το περιεχόμενο των δυνητικά εφαρμοστέων εν προκειμένω εθνικών διατάξεων και, ενδεχομένως, τη σχετική εθνική νομολογία», καθώς και «έκθεση των λόγων που οδήγησαν το αιτούν δικαστήριο να υποβάλει ερωτήματα ως προς την ερμηνεία ή το κύρος ορισμένων διατάξεων του δικαίου της Ένωσης, καθώς και της κατά τη γνώμη του σχέσεως μεταξύ των διατάξεων αυτών και της εφαρμοστέας στη διαφορά της κύριας δίκης εθνικής νομοθεσίας» (απόφαση της 3ης Απριλίου 2025, Swiftair, C‑701/23, EU:C:2025:237, σκέψη 22).
Επί του άρθρου 50 του Χάρτη
20      Όσον αφορά το άρθρο 50 του Χάρτη, υπενθυμίζεται αρχικά ότι διαδικασίες σχετικά με παραβάσεις που αφορούν τον ΦΠΑ και αποσκοπούν στη διασφάλιση της ορθής είσπραξης του εν λόγω φόρου και την αποφυγή της απάτης, όπως οι επίμαχες στο πλαίσιο της κύριας δίκης, συνιστούν εφαρμογή της οδηγίας ΦΠΑ και, κατά συνέπεια, του δικαίου της Ένωσης, κατά την έννοια του άρθρου 51, παράγραφος 1, του Χάρτη. Επομένως, οι διατάξεις του εθνικού δικαίου οι οποίες διέπουν τις ως άνω διαδικασίες εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Χάρτη (πρβλ. απόφαση της 5ης Απριλίου 2017, Orsi και Baldetti, C‑217/15 και C‑350/15, EU:C:2017:264, σκέψη 16 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
21      Ωστόσο, πρέπει επίσης να υπομνησθεί η νομολογία του Δικαστηρίου κατά την οποία η εφαρμογή της αρχής ne bis in idem που κατοχυρώνεται στο άρθρο 50 του Χάρτη προϋποθέτει, κατ’ αρχάς, ταυτότητα του προσώπου στο οποίο επιβάλλεται η σχετική κύρωση ή κατά του οποίου ασκείται η σχετική ποινική δίωξη. Από το ίδιο το γράμμα του άρθρου αυτού προκύπτει ότι το εν λόγω άρθρο απαγορεύει την άσκηση ποινικής δίωξης ή την επιβολή ποινικής κύρωσης σε βάρος του ίδιου προσώπου, περισσότερες από μία φορές, για την ίδια παράβαση (πρβλ. απόφαση της 5ης Απριλίου 2017, Orsi και Baldetti, C‑217/15 και C‑350/15, EU:C:2017:264, σκέψεις 17 και 18).
22      Όμως, εν προκειμένω, δεν αμφισβητείται το γεγονός ότι η ποινική δίωξη κινήθηκε κατά δύο φυσικών προσώπων, του DX και της JC, τα οποία είναι νομικώς διακριτά από τον υποκείμενο στον φόρο στην υπόθεση της κύριας δίκης, δηλαδή τη Fashion TV. Συνεπώς, όπως ορθώς επισήμαναν τόσο οι Κυβερνήσεις της Τσεχίας και της Ρουμανίας όσο και η Επιτροπή στις γραπτές παρατηρήσεις τους, η προϋπόθεση εφαρμογής της αρχής ne bis in idem, κατά την οποία η επιβολή των κυρώσεων και η άσκηση της ποινικής δίωξης πρέπει να αφορούν το «ίδιο πρόσωπο», δεν πληρούται. Το γεγονός ότι ο DX και η JC διώχθηκαν για πράξεις που τέλεσαν υπό την ιδιότητά τους ως νομίμων εκπροσώπων της Fashion TV δεν είναι ικανό να θέσει υπό αμφισβήτηση το ως άνω συμπέρασμα. Υπό τις συνθήκες αυτές, το άρθρο 50 του Χάρτη δεν φαίνεται να έχει εφαρμογή στη διαφορά της κύριας δίκης (πρβλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 5ης Απριλίου 2017, Orsi και Baldetti, C‑217/15 και C‑350/15, EU:C:2017:264, σκέψεις 22, 23 και 26).
23      Στο πλαίσιο αυτό, υπενθυμίζεται ότι, όταν διατάξεις του δικαίου της Ένωσης τις οποίες αφορά το προδικαστικό ερώτημα δεν έχουν εφαρμογή στη διαφορά της κύριας δίκης και, επομένως, δεν ασκούν επιρροή για την επίλυσή της, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η ζητούμενη προδικαστική απόφαση δεν είναι αναγκαία για να μπορέσει το αιτούν δικαστήριο να εκδώσει την απόφασή του και ότι, ως εκ τούτου, το προδικαστικό ερώτημα είναι ως προς το σημείο αυτό απαράδεκτο (πρβλ. απόφαση της 3ης Απριλίου 2025, Swiftair, C‑701/23, EU:C:2025:237, σκέψη 28 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
24      Επομένως, το ερώτημα που υπέβαλε εν προκειμένω το αιτούν δικαστήριο είναι για τον λόγο αυτόν απαράδεκτο κατά το μέρος που αφορά το άρθρο 50 του Χάρτη.
Επί των αρχών της ασφάλειας δικαίου και της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης
25      Υπενθυμίζεται ότι η αρχή της ασφάλειας δικαίου, από την οποία απορρέει η αρχή της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, επιτάσσει, αφενός, οι κανόνες δικαίου να είναι σαφείς και ακριβείς και, αφετέρου, η εφαρμογή τους να μπορεί να προβλεφθεί από τους πολίτες, ιδίως όταν οι κανόνες αυτοί ενδέχεται να έχουν δυσμενείς συνέπειες. Η εν λόγω αρχή απαιτεί, μεταξύ άλλων, να παρέχει η επίμαχη ρύθμιση στους ενδιαφερομένους τη δυνατότητα να γνωρίζουν με ακρίβεια την έκταση των υποχρεώσεων που τους επιβάλλει, καθώς και να είναι σε θέση να γνωρίζουν με βεβαιότητα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους και να λαμβάνουν, συνακόλουθα, τα μέτρα τους [πρβλ. αποφάσεις της 27ης Ιουνίου 2024, Prysmian Cabluri şi Sisteme, C‑168/23, EU:C:2024:557, σκέψη 40, και της 4ης Οκτωβρίου 2024, Λιθουανία κ.λπ. κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου (Δέσμη μέτρων για την κινητικότητα), C‑541/20 έως C‑555/20, EU:C:2024:818, σκέψη 158 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
26      Δυνατότητα επίκλησης της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης έχουν μόνον οι διοικούμενοι στους οποίους διοικητική αρχή δημιούργησε βάσιμες προσδοκίες, παρέχοντάς τους συγκεκριμένες, ανεπιφύλακτες και συγκλίνουσες διαβεβαιώσεις, προερχόμενες από αρμόδιες και αξιόπιστες πηγές (απόφαση της 27ης Ιουνίου 2024, Prysmian Cabluri şi Sisteme, C‑168/23, EU:C:2024:557, σκέψη 41 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
27      Τα κράτη μέλη οφείλουν να τηρούν τις αρχές αυτές στους τομείς που διέπονται από το δίκαιο της Ένωσης. Στο πλαίσιο αυτό, οι κανόνες δικαίου των κρατών μελών πρέπει να είναι διατυπωμένοι με σαφήνεια ώστε να μπορούν οι μεν ενδιαφερόμενοι να γνωρίζουν κατά τρόπο σαφή και συγκεκριμένο τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους, τα δε εθνικά δικαστήρια να διασφαλίζουν την τήρησή τους (πρβλ. απόφαση της 11ης Ιανουαρίου 2024, Global Ink Trade, C‑537/22, EU:C:2024:6, σκέψεις 45 και 46 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
28      Στην προκειμένη περίπτωση, το αιτούν δικαστήριο μνημονεύει την επιχειρηματολογία της Fashion TV, κατά την οποία η εξέταση, στο πλαίσιο της εκκρεμούς ενώπιόν του φορολογικής διαδικασίας, αποδεικτικών στοιχείων που συνελέγησαν κατά την κινηθείσα ποινική διαδικασία κατά των DX και JC θα μπορούσε να θίξει την ισχύ δεδικασμένου που απέρρεε από την απόφαση περί θέσης της υπόθεσης στο αρχείο έναντι των εν λόγω φυσικών προσώπων.
29      Εντούτοις, το αιτούν δικαστήριο δεν εξηγεί τους λόγους για τους οποίους μια τέτοια εξέταση θα οδηγούσε σε παραβίαση της αρχής της ασφάλειας δικαίου ή της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης έναντι της Fashion TV, υπό την ιδιότητά της ως υποκειμένου στον φόρο. Επιπλέον, το αιτούν δικαστήριο δεν αναφέρει τους λόγους για τους οποίους οι κρίσιμες διατάξεις του ρουμανικού δικαίου στερούνται σαφήνειας, ακρίβειας ή προβλεψιμότητας ούτε κάνει αναφορά σε τυχόν διαβεβαιώσεις που παρείχε η ρουμανική φορολογική αρχή στην Fashion TV όσον αφορά το δικαίωμα έκπτωσης σε σχέση με την απόφαση περί θέσης της υπόθεσης στο αρχείο. Συναφώς, το αιτούν δικαστήριο δεν εκθέτει τη σχέση που θεωρεί ότι υφίσταται μεταξύ, αφενός, των αρχών της ασφάλειας δικαίου και της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και, αφετέρου, της εφαρμοστέας στη διαφορά της κύριας δίκης εθνικής νομοθεσίας.
30      Επομένως, όσον αφορά τις αρχές αυτές, το ερώτημα που υπέβαλε το αιτούν δικαστήριο δεν είναι σύμφωνο προς τις απαιτήσεις που μνημονεύονται στη σκέψη 19 της παρούσας διάταξης. Ως εκ τούτου, το ερώτημα αυτό είναι επίσης απαράδεκτο κατά το μέρος που αφορά τις ως άνω αρχές.
31      Συνεπώς, στο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί απάντηση μόνον κατά το μέρος που αφορά το άρθρο 168 της οδηγίας ΦΠΑ, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη.
Επί της ουσίας
32      Σύμφωνα με το άρθρο 99 του Κανονισμού Διαδικασίας, όταν η απάντηση σε ερώτημα που υποβάλλεται με αίτηση προδικαστικής αποφάσεως μπορεί να συναχθεί σαφώς από τη νομολογία ή όταν δεν υπάρχει καμία εύλογη αμφιβολία ως προς την απάντηση που προσήκει στο ερώτημα αυτό, το Δικαστήριο, κατόπιν προτάσεως του εισηγητή δικαστή και αφού ακούσει τον γενικό εισαγγελέα, μπορεί οποτεδήποτε να αποφανθεί με αιτιολογημένη διάταξη.
33      Το ως άνω άρθρο πρέπει να εφαρμοστεί εν προκειμένω.
34      Κατά πάγια νομολογία, το δικαίωμα των υποκειμένων στον φόρο να προβούν σε έκπτωση από τον οφειλόμενο ΦΠΑ του ΦΠΑ επί των εισροών που οφείλεται ή καταβλήθηκε για τα αγαθά που απέκτησαν και τις υπηρεσίες που τους παρασχέθηκαν συνιστά θεμελιώδη αρχή του κοινού συστήματος ΦΠΑ. Όπως έχει επανειλημμένως αποφανθεί το Δικαστήριο, το δικαίωμα προς έκπτωση που προβλέπεται στα άρθρα 167 επ. της οδηγίας ΦΠΑ αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του μηχανισμού του ΦΠΑ και δεν μπορεί, κατ’ αρχήν, να περιορίζεται εφόσον τόσο οι ουσιαστικές όσο και οι τυπικές απαιτήσεις ή προϋποθέσεις από τις οποίες εξαρτάται το δικαίωμα αυτό τηρούνται από τους υποκειμένους στον φόρο που επιθυμούν να το ασκήσουν (απόφαση της 11ης Ιανουαρίου 2024, Global Ink Trade, C‑537/22, EU:C:2024:6, σκέψη 32 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
35      Όσον αφορά τις ουσιαστικές απαιτήσεις ή προϋποθέσεις στις οποίες υπόκειται το δικαίωμα προς έκπτωση του ΦΠΑ, από το άρθρο 168, στοιχείο αʹ, της οδηγίας ΦΠΑ προκύπτει ότι, για να μπορεί να γίνει χρήση του εν λόγω δικαιώματος, πρέπει, αφενός, ο ενδιαφερόμενος να είναι «υποκείμενος στον φόρο», κατά την έννοια της οδηγίας αυτής, και, αφετέρου, τα αγαθά ή οι υπηρεσίες των οποίων γίνεται επίκληση προς θεμελίωση του δικαιώματος προς έκπτωση να χρησιμοποιούνται, στο μεν στάδιο των εκροών, από τον υποκείμενο στον φόρο για τις ανάγκες των δικών του φορολογητέων πράξεων, στο δε στάδιο των εισροών, πρέπει τα εν λόγω αγαθά ή οι υπηρεσίες να παραδίδονται ή να παρέχονται από άλλον υποκείμενο στον φόρο. Όσον αφορά τις ειδικότερες λεπτομέρειες άσκησης του δικαιώματος προς έκπτωση του ΦΠΑ, τις σχετικές με την τήρηση τυπικών απαιτήσεων ή προϋποθέσεων, το άρθρο 178, στοιχείο αʹ, της εν λόγω οδηγίας προβλέπει ότι ο υποκείμενος στον φόρο οφείλει να κατέχει τιμολόγιο εκδοθέν σύμφωνα με τις απαιτήσεις της ίδιας οδηγίας (απόφαση της 11ης Ιανουαρίου 2024, Global Ink Trade, C‑537/22, EU:C:2024:6, σκέψη 33 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
36      Οι ουσιαστικές προϋποθέσεις από τις οποίες εξαρτάται το δικαίωμα προς έκπτωση πληρούνται μόνο αν η παράδοση αγαθών ή η παροχή υπηρεσιών που αφορά το τιμολόγιο όντως πραγματοποιήθηκε. Όσον αφορά το βάρος απόδειξης, κατά πάγια νομολογία, εναπόκειται στον υποκείμενο στον φόρο ο οποίος ζητεί την έκπτωση του ΦΠΑ να αποδείξει ότι πληροί τις προϋποθέσεις που απαιτούνται για να τύχει της έκπτωσης αυτής. Οι φορολογικές αρχές δύνανται, επομένως, να απαιτήσουν από τον ίδιο τον φορολογούμενο τα αποδεικτικά στοιχεία που κρίνουν απαραίτητα για να αποφασίσουν αν πρέπει να γίνει δεκτή ή όχι η ζητούμενη δυνατότητα έκπτωσης του φόρου. Η δε αξιολόγηση των ως άνω αποδεικτικών στοιχείων πρέπει να πραγματοποιείται από το εθνικό δικαστήριο σύμφωνα με τους αποδεικτικούς κανόνες της εθνικής νομοθεσίας, μέσω σφαιρικής εκτίμησης όλων των πραγματικών στοιχείων και περιστάσεων της συγκεκριμένης υπόθεσης (πρβλ. αποφάσεις της 11ης Ιανουαρίου 2024, Global Ink Trade, C‑537/22, EU:C:2024:6, σκέψη 34, και της 12ης Δεκεμβρίου 2024, Weatherford Atlas Gip, C‑527/23, EU:C:2024:1024, σκέψεις 36 και 37 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
37      Στο πλαίσιο αυτό, το δικαίωμα έκπτωσης μπορεί να μην αναγνωριστεί στον υποκείμενο στον φόρο αν αποδειχθεί, βάσει αντικειμενικών στοιχείων, ότι η επίκλησή του γίνεται δολίως ή καταχρηστικώς. Πράγματι, υπενθυμίζεται ότι η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, της φοροαποφυγής και των ενδεχόμενων καταχρηστικών πρακτικών αποτελεί σκοπό τον οποίο αναγνωρίζει και ενθαρρύνει η οδηγία ΦΠΑ, το δε Δικαστήριο έχει επανειλημμένως κρίνει ότι οι πολίτες δεν μπορούν να επικαλούνται τους κανόνες δικαίου της Ένωσης δολίως ή καταχρηστικώς. Επομένως, ακόμη και αν πληρούνται οι ουσιαστικές προϋποθέσεις του δικαιώματος προς έκπτωση, οι εθνικές αρχές και τα εθνικά δικαστήρια οφείλουν να μην αναγνωρίζουν το δικαίωμα αυτό όταν αποδεικνύεται, βάσει αντικειμενικών στοιχείων, ότι η επίκλησή του γίνεται δολίως ή καταχρηστικώς (απόφαση της 11ης Ιανουαρίου 2024, Global Ink Trade, C‑537/22, EU:C:2024:6, σκέψη 35 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
38      Δεδομένου ότι η μη αναγνώριση του δικαιώματος προς έκπτωση αποτελεί εξαίρεση από την εφαρμογή της θεμελιώδους αρχής την οποία συνιστά το δικαίωμα αυτό, οι φορολογικές αρχές οφείλουν να αποδεικνύουν επαρκώς κατά νόμον τα αντικειμενικά στοιχεία βάσει των οποίων μπορεί να συναχθεί ότι ο υποκείμενος στον φόρο διέπραξε απάτη στον τομέα του ΦΠΑ ή γνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει ότι η πράξη της οποίας γίνεται επίκληση προκειμένου να θεμελιωθεί το δικαίωμα προς έκπτωση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο τέτοιας απάτης. Εν συνεχεία, εναπόκειται στα εθνικά δικαστήρια να εξακριβώσουν αν οι οικείες φορολογικές αρχές απέδειξαν τη συνδρομή τέτοιων αντικειμενικών στοιχείων (απόφαση της 11ης Ιανουαρίου 2024, Global Ink Trade, C‑537/22, EU:C:2024:6, σκέψη 37 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
39      Συναφώς, δεδομένου ότι το δίκαιο της Ένωσης δεν περιέχει κανόνες σχετικούς με τον τρόπο διεξαγωγής των αποδείξεων στον τομέα της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ, οι φορολογικές αρχές πρέπει να αποδείξουν τα ως άνω αντικειμενικά στοιχεία σύμφωνα με τους κανόνες περί αποδείξεων που προβλέπει το εθνικό δίκαιο. Ωστόσο, οι εν λόγω κανόνες δεν πρέπει να θίγουν την αποτελεσματικότητα του δικαίου της Ένωσης και πρέπει να σέβονται τα δικαιώματα που διασφαλίζει το δίκαιο αυτό και ειδικότερα ο Χάρτης (αποφάσεις της 24ης Φεβρουαρίου 2022, SC Cridar Cons, C‑582/20, EU:C:2022:114, σκέψη 36, και της 11ης Ιανουαρίου 2024, Global Ink Trade, C‑537/22, EU:C:2024:6, σκέψη 38 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
40      Υπό τις συνθήκες αυτές, το Δικαστήριο έκρινε ότι το δίκαιο της Ένωσης δεν εμποδίζει, μεταξύ άλλων, τη φορολογική αρχή να χρησιμοποιεί, στο πλαίσιο διοικητικής διαδικασίας, προκειμένου να διαπιστώσει την ύπαρξη καταχρηστικής πρακτικής στον τομέα του ΦΠΑ, αποδεικτικά στοιχεία τα οποία συνελέγησαν στο πλαίσιο μη περατωθείσας ακόμη παράλληλης εθνικής ποινικής διαδικασίας που αφορά τον υποκείμενο στον φόρο, υπό την επιφύλαξη σεβασμού των δικαιωμάτων που κατοχυρώνει το δίκαιο της Ένωσης και ιδίως ο Χάρτης. Ομοίως, το Δικαστήριο έκρινε, υπό την ίδια επιφύλαξη, ότι η φορολογική αρχή, προκειμένου να διαπιστώσει την ύπαρξη απάτης στον τομέα του ΦΠΑ, πρέπει να μπορεί να στηριχθεί σε αποδεικτικά στοιχεία που συνελέγησαν στο πλαίσιο μη περατωθεισών διαδικασιών οι οποίες δεν αφορούσαν τον υποκείμενο στον φόρο ή τα οποία συνελέγησαν στο πλαίσιο συναφών διαδικασιών στις οποίες δεν μετείχε ο υποκείμενος στον φόρο (πρβλ. απόφαση της 24ης Φεβρουαρίου 2022, SC Cridar Cons, C‑582/20, EU:C:2022:114, σκέψη 37 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
41      Μεταξύ των δικαιωμάτων που διασφαλίζει το δίκαιο της Ένωσης περιλαμβάνεται ιδίως, αφενός, ο σεβασμός των δικαιωμάτων άμυνας, ο οποίος, κατά πάγια νομολογία, συνιστά γενική αρχή του δικαίου της Ένωσης η οποία έχει εφαρμογή όταν η διοίκηση προτίθεται να εκδώσει βλαπτική πράξη εις βάρος ενός προσώπου. Βάσει της ως άνω αρχής, οι αποδέκτες αποφάσεων που θίγουν αισθητά τα συμφέροντά τους πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να γνωστοποιήσουν λυσιτελώς την άποψή τους σχετικά με τα στοιχεία επί των οποίων η διοίκηση σκοπεύει να στηρίξει την απόφασή της. Η υποχρέωση αυτή βαρύνει τις διοικητικές αρχές των κρατών μελών όταν λαμβάνουν αποφάσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης, ακόμη και αν η εφαρμοστέα νομοθεσία της Ένωσης δεν προβλέπει ρητώς μια τέτοια διατύπωση [πρβλ. αποφάσεις της 16ης Οκτωβρίου 2019, Glencore Agriculture Hungary, C‑189/18, EU:C:2019:861, σκέψη 39, και της 13ης Ιουνίου 2024, C (Δικαστικοί διαχειριστές και εκκαθαριστές), C‑696/22, EU:C:2024:499, σκέψεις 104 έως 106 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
42      Η αρχή του σεβασμού των δικαιωμάτων άμυνας εφαρμόζεται υπό περιστάσεις όπως οι επίμαχες στην κύρια δίκη στις οποίες ένα κράτος μέλος, προκειμένου να συμμορφωθεί προς την απορρέουσα από την εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης υποχρέωση να λάβει όλα τα νομοθετικά και διοικητικά μέτρα τα οποία είναι κατάλληλα να εξασφαλίσουν την είσπραξη ολοκλήρου του ΦΠΑ που οφείλεται στο έδαφός του και να καταπολεμήσει τη φοροδιαφυγή, υποβάλλει φορολογούμενο σε διαδικασία φορολογικού ελέγχου [πρβλ. απόφαση της 13ης Ιουνίου 2024, C (Δικαστικοί διαχειριστές και εκκαθαριστές), C‑696/22, EU:C:2024:499, σκέψη 107 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
43      Το δικαίωμα ακροάσεως, καθόσον αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του σεβασμού των δικαιωμάτων άμυνας, διασφαλίζει σε κάθε πρόσωπο τη δυνατότητα να γνωστοποιεί λυσιτελώς και αποτελεσματικώς την άποψή του, κατά τη διάρκεια διοικητικής διαδικασίας και πριν από την έκδοση οποιασδήποτε απόφασης δυνάμενης να επηρεάσει δυσμενώς τα συμφέροντά του. Το δικαίωμα αυτό συνεπάγεται, μεταξύ άλλων, την υποχρέωση της διοίκησης να μελετά με τη δέουσα προσοχή τις παρατηρήσεις που υπέβαλε ο ενδιαφερόμενος, εξετάζοντας με επιμέλεια και αμεροληψία όλα τα συναφή στοιχεία της οικείας υπόθεσης, αιτιολογώντας εμπεριστατωμένως την απόφασή της, η δε υποχρέωση αρκούντως εξειδικευμένης και συγκεκριμένης αιτιολόγησης της απόφασης ώστε να παρέχεται στον ενδιαφερόμενο η δυνατότητα να κατανοήσει τους λόγους απόρριψης της αίτησής του αποτελεί, συνεπώς, αναγκαίο συμπλήρωμα της αρχής του σεβασμού των δικαιωμάτων άμυνας (πρβλ. απόφαση της 16ης Οκτωβρίου 2019, Glencore Agriculture Hungary, C‑189/18, EU:C:2019:861, σκέψεις 41 και 42 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
44      Αφετέρου, πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη το άρθρο 47 του Χάρτη, το οποίο διασφαλίζει την αποτελεσματικότητα του δικαστικού ελέγχου. Δυνάμει του εν λόγω άρθρου, κάθε πρόσωπο του οποίου προσβλήθηκαν τα δικαιώματα και παραβιάστηκαν οι ελευθερίες που διασφαλίζονται από το δίκαιο της Ένωσης έχει δικαίωμα πραγματικής προσφυγής ενώπιον δικαστηρίου, τηρουμένων των προϋποθέσεων που προβλέπονται στο άρθρο αυτό. Κάθε πρόσωπο έχει δικαίωμα, μεταξύ άλλων, να δικαστεί η υπόθεσή του δίκαια (πρβλ. απόφαση της 16ης Οκτωβρίου 2019, Glencore Agriculture Hungary, C‑189/18, EU:C:2019:861, σκέψη 60).
45      Η αρχή της ισότητας των όπλων, η οποία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της κατοχυρούμενης στο άρθρο 47 του Χάρτη αρχής της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας των δικαιωμάτων που οι ιδιώτες αντλούν από το δίκαιο της Ένωσης, καθόσον αποτελεί επακόλουθο, όπως μεταξύ άλλων η αρχή της εκατέρωθεν ακροάσεως, της ίδιας της έννοιας της δίκαιης δίκης, συνεπάγεται την υποχρέωση να παρέχεται σε καθέναν από τους διαδίκους η εύλογη δυνατότητα να εκθέσει την άποψή του, συμπεριλαμβανομένων των αποδεικτικών του στοιχείων, υπό συνθήκες που δεν τον περιάγουν σε σαφώς μειονεκτική θέση έναντι του αντιδίκου (απόφαση της 16ης Οκτωβρίου 2019, Glencore Agriculture Hungary, C‑189/18, EU:C:2019:861, σκέψη 61 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
46      Σκοπός της αρχής αυτής είναι η διασφάλιση της δικονομικής ισορροπίας μεταξύ των διαδίκων στην ένδικη διαδικασία, ώστε να εξασφαλίζεται η ισότητα των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων των διαδίκων αυτών όσον αφορά, μεταξύ άλλων, τους κανόνες που διέπουν τη διεξαγωγή των αποδείξεων και την κατ’ αντιμωλίαν διαδικασία ενώπιον του δικαστή, καθώς και τα δικαιώματα άσκησης ένδικων βοηθημάτων από τους εν λόγω διαδίκους. Για να τηρηθούν οι σχετικές με το δικαίωμα για δίκαιη δίκη επιταγές, πρέπει οι διάδικοι να γνωρίζουν και να μπορούν να συζητήσουν κατ’ αντιμωλίαν τόσο τα πραγματικά όσο και τα νομικά στοιχεία που έχουν αποφασιστική σημασία για την έκβαση της διαδικασίας (απόφαση της 16ης Οκτωβρίου 2019, Glencore Agriculture Hungary, C‑189/18, EU:C:2019:861, σκέψη 62 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
47      Συναφώς, η αποτελεσματικότητα του δικαστικού ελέγχου τον οποίο εγγυάται το άρθρο 47 του Χάρτη απαιτεί το δικαστήριο που προβαίνει στον έλεγχο νομιμότητας απόφασης η οποία συνιστά εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης να μπορεί να εξακριβώσει εάν τα αποδεικτικά στοιχεία στα οποία στηρίζεται η απόφαση αυτή συνελέγησαν και χρησιμοποιήθηκαν κατά τρόπο ο οποίος παραβιάζει τα δικαιώματα που διασφαλίζει το δίκαιο της Ένωσης και, ειδικότερα, ο Χάρτης (πρβλ. απόφαση της 16ης Οκτωβρίου 2019, Glencore Agriculture Hungary, C‑189/18, EU:C:2019:861, σκέψη 63 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
48      Η αποτελεσματικότητα του δικαστικού ελέγχου την οποία εγγυάται το άρθρο 47 του Χάρτη επιβάλλει επίσης, συνεπώς, το δικαστήριο που επιλαμβάνεται προσφυγής κατά απόφασης της φορολογικής αρχής η οποία εκδίδει διορθωτική πράξη επιβολής ΦΠΑ να έχει την εξουσία να ελέγξει εάν τα αποδεικτικά στοιχεία που συνελέγησαν στο πλαίσιο συναφούς διαδικασίας, στην οποία δεν συμμετείχε ο υποκείμενος στον φόρο, και τα οποία χρησιμοποιήθηκαν για να θεμελιώσει την απόφαση αυτή δεν χρησιμοποιήθηκαν κατά προσβολή των δικαιωμάτων που κατοχυρώνει το δίκαιο της Ένωσης και, ειδικότερα, ο Χάρτης (πρβλ. απόφαση της 16ης Οκτωβρίου 2019, Glencore Agriculture Hungary, C‑189/18, EU:C:2019:861, σκέψη 65 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
49      Στην προκειμένη περίπτωση, υπό το πρίσμα της πάγιας νομολογίας που υπομνήσθηκε στις σκέψεις 34 έως 38 της παρούσας διάταξης, το αρμόδιο φορολογικό δικαστήριο, το οποίο καλείται να εξετάσει το δικαίωμα έκπτωσης του ΦΠΑ επί των εισροών που φέρεται να κατέβαλε η Fashion TV, οφείλει συνεπώς να εξακριβώσει αν πληρούνται οι προϋποθέσεις άσκησης του δικαιώματος αυτού, αξιολογώντας τα αποδεικτικά στοιχεία που του υποβλήθηκαν, σύμφωνα με τους σχετικούς κανόνες της εθνικής νομοθεσίας και μέσω σφαιρικής εκτίμησης όλων των πραγματικών στοιχείων και περιστάσεων της συγκεκριμένης υπόθεσης.
50      Στο πλαίσιο αυτό, προκειμένου να διαπιστωθεί αν υφίσταται απάτη στον τομέα του ΦΠΑ, το δικαστήριο αυτό οφείλει να εξακριβώσει αν η φορολογική αρχή απέδειξε επαρκώς κατά νόμον τα αντικειμενικά στοιχεία βάσει των οποίων μπορεί να συναχθεί ότι ο υποκείμενος στον φόρο διέπραξε τέτοιου είδους απάτη ή γνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει ότι η πράξη της οποίας γίνεται επίκληση προς θεμελίωση του δικαιώματος έκπτωσης διενεργήθηκε στο πλαίσιο απάτης στον τομέα του ΦΠΑ. Τα εν λόγω αντικειμενικά στοιχεία ενδέχεται, μεταξύ άλλων, να έχουν συλλεγεί στο πλαίσιο συναφών διαδικασιών στις οποίες δεν μετείχε ο υποκείμενος στον φόρο.
51      Ως εκ τούτου, το δικαστήριο αυτό μπορεί, υπό το πρίσμα της πάγιας νομολογίας που υπομνήσθηκε στις σκέψεις 39 και 40 της παρούσας διάταξης, να εξετάσει τα αποδεικτικά στοιχεία που συνελέγησαν στο πλαίσιο συναφούς διαδικασίας, στην οποία δεν συμμετείχε ο υποκείμενος στον φόρο, όπως, εν προκειμένω, η ποινική διαδικασία έναντι των DX και JC. Στο πλαίσιο αυτό, το γεγονός ότι η συναφής αυτή διαδικασία οδήγησε σε απόφαση περί θέσης της υπόθεσης στο αρχείο έναντι των εν λόγω φυσικών προσώπων δεν ασκεί επιρροή και δεν μπορεί να δικαιολογήσει την παράλειψη του εν λόγω δικαστηρίου να ελέγξει αν ο υποκείμενος στον φόρο πληροί τις προϋποθέσεις άσκησης του δικαιώματος προς έκπτωση. Επιπλέον, το γεγονός αυτό δεν μπορεί να δικαιολογήσει την περάτωση της δικαστικής διαδικασίας επί της φορολογικής υπόθεσης υπέρ του υποκειμένου στον φόρο και την αναγνώριση σε αυτόν του δικαιώματος προς έκπτωση, χωρίς το επιληφθέν δικαστήριο να έχει ελέγξει την τήρηση των ως άνω προϋποθέσεων.
52      Τούτου λεχθέντος, η εξέταση αποδεικτικών στοιχείων που προέκυψαν από συναφή ποινική διαδικασία, η οποία κατέληξε σε απόφαση περί θέσης της υπόθεσης στο αρχείο και στην οποία δεν συμμετείχε ο υποκείμενος στον φόρο, πρέπει να σέβεται τα δικαιώματα που κατοχυρώνει το δίκαιο της Ένωσης και, ιδίως, ο Χάρτης.
53      Λαμβανομένων υπόψη της πάγιας νομολογίας καθώς και των αρχών που υπομνήσθηκαν στις σκέψεις 41 έως 52 της παρούσας διάταξης, το αιτούν δικαστήριο οφείλει ιδίως να βεβαιωθεί ότι η ρουμανική φορολογική αρχή παρείχε στον εν λόγω υποκείμενο στον φόρο τη δυνατότητα να γνωστοποιήσει λυσιτελώς και αποτελεσματικώς την άποψή του, κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας και πριν από την έκδοση της απόφασης περί μη αναγνώρισης του δικαιώματος προς έκπτωση.
54      Επομένως, στο υποβληθέν προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 168 της οδηγίας ΦΠΑ, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη, έχει την έννοια ότι το εθνικό δικαστήριο που επιλαμβάνεται διαφοράς σχετικής με την άσκηση του δικαιώματος έκπτωσης του ΦΠΑ οφείλει να ελέγξει αν ο οικείος υποκείμενος στον φόρο πληροί τις ουσιαστικές και τις τυπικές προϋποθέσεις που προβλέπει η εν λόγω οδηγία και μπορεί, για τον σκοπό αυτόν, να εξετάσει τα αποδεικτικά στοιχεία που συνελέγησαν στο πλαίσιο προγενέστερης ποινικής διαδικασίας κατά προσώπων διαφορετικών από τον υποκείμενο στον φόρο, υπό την προϋπόθεση ότι η εξέταση αυτή σέβεται τα δικαιώματα που κατοχυρώνει το δίκαιο της Ένωσης, ιδίως δε ο Χάρτης, συμπεριλαμβανομένων της αρχής της ισότητας των όπλων και των δικαιωμάτων άμυνας.
Επί των δικαστικών εξόδων
55      Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (έκτο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 168 της οδηγίας 2006/112/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Νοεμβρίου 2006, σχετικά με το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχει την έννοια ότι το εθνικό δικαστήριο που επιλαμβάνεται διαφοράς σχετικής με την άσκηση του δικαιώματος έκπτωσης του φόρου προστιθέμενης αξίας οφείλει να ελέγξει αν ο οικείος υποκείμενος στον φόρο πληροί τις ουσιαστικές και τις τυπικές προϋποθέσεις που προβλέπει η εν λόγω οδηγία και μπορεί, για τον σκοπό αυτόν, να εξετάσει τα αποδεικτικά στοιχεία που συνελέγησαν στο πλαίσιο προγενέστερης ποινικής διαδικασίας κατά προσώπων διαφορετικών από τον υποκείμενο στον φόρο, υπό την προϋπόθεση ότι η εξέταση αυτή σέβεται τα δικαιώματα που κατοχυρώνει το δίκαιο της Ένωσης, ιδίως δε ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων της αρχής της ισότητας των όπλων και των δικαιωμάτων άμυνας.
(υπογραφές)
*      Γλώσσα διαδικασίας: η ρουμανική.