62018CJ0123_RES
Sprawa C‑123/18 P
Hanseatic Trade Trust & Shipping (HTTS) GmbH
przeciwko
Radzie Unii Europejskiej
Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 10 września 2019 r.
Odwołanie – Skarga o odszkodowanie i zadośćuczynienie – Środki ograniczające podjęte wobec Iranu – Naprawienie szkody, jaką wnosząca odwołanie miała ponieść wskutek umieszczenia jej nazwy w wykazie osób i podmiotów, do których ma zastosowanie zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych
Odpowiedzialność pozaumowna – Przesłanki – Wystarczająco istotne naruszenie prawa Unii – Uznanie przysługujące instytucji w trakcie przyjmowania aktu – Ocena bezprawności aktu lub zachowania instytucji – Ocena istnienia wystarczająco istotnego naruszenia prawa Unii – Brak możliwości powołania się przez daną instytucję na istotną okoliczność, która nie została uwzględniona w chwili przyjmowaniu danego aktu lub w chwili, gdy miało miejsce rozpatrywane zachowanie
(art. 340 akapit drugi TFUE)
(por. pkt 32–34, 36–39, 42–51, 82, 83, 85, 86)
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające wobec Iranu – Zamrożenie środków finansowych osób, podmiotów lub organów uznanych przez Radę za zaangażowane w rozprzestrzenianie broni jądrowej – Obowiązek rozszerzenia tego środka na podmioty posiadane lub kontrolowane przez ten podmiot – Pojęcie podmiotu posiadanego lub kontrolowanego – Pośrednie posiadanie lub kontrola – Możliwość wywierania wpływu przez podmioty lub organy uznane przez Radę za zaangażowane w rozprzestrzenianie broni jądrowej na decyzje posiadanego lub kontrolowanego podmiotu – Zaliczenie – Brak powiązań własnościowych lub kapitałowych z posiadanym lub kontrolowanym podmiotem – Brak wpływu – Podmiot działający w imieniu podmiotu objętego środkami ograniczającymi – Zaliczenie
[rozporządzenie Rady nr 961/2010, art. 16 ust. 2 lit. d)]
(por. pkt 68–70, 75, 77)
Streszczenie
Wyrok Sądu oddalający żądanie spółki prawa niemieckiego zmierzające do naprawienia szkody, jaką spóła ta miała ponieść wskutek umieszczenia jej nazwy w wykazie osób i podmiotów objętych wymierzonym w Iran środkiem ograniczającym w postaci zamrożenia środków finansowych, został uchylony
Wyrokiem z dnia 10 września 2019 r., HTTS/Rada (C‑123/18 P), Trybunał, orzekający w składzie wielkiej izby, uwzględnił odwołanie wniesione przez spółkę HTTS Hanseatic Trade Trust & Shipping GmbH (zwaną dalej „wnoszącą odwołanie”) od wyroku Sądu z dnia 13 grudnia 2017 r., HTTS/Rada (T‑692/15, EU:T:2017:890, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”). We wspomnianym wyroku Sąd oddalił żądanie naprawienia szkody, jaką wnosząca odwołanie miała ponieść w związku z umieszczeniem jej nazwy, na mocy dwóch rozporządzeń Rady (
1
), w wykazach osób i podmiotów objętych wymierzonym w Iran środkiem ograniczającym w postaci zamrożenia środków finansowych i zasobów gospodarczych (zwanych dalej „spornymi wykazami”). W odróżnieniu od Sądu Trybunał orzekł, że Rada nie mogła, w celu wykazania, iż nie naruszyła prawa Unii mogącego spowodować powstanie odpowiedzialności pozaumownej Unii, oprzeć się na okolicznościach, które nie zostały uwzględnione przy umieszczaniu nazwy wnoszącej odwołanie w tych wykazach.
Wnosząca odwołanie jest spółką prawa niemieckiego prowadzącą działalność agenta morskiego i zarządcy technicznego statków. Sprawa dotycząca sporu, jaki wnosząca odwołanie toczy z Radą, jest jedną z wielu spraw dotyczących środków ograniczających, przyjętych w ramach walki z rozprzestrzenianiem broni jądrowej w Iranie i podjętych wobec towarzystwa żeglugowego oraz niektórych osób fizycznych i prawnych z nim związanych, w tym wobec niej. Wnosząca odwołanie nie zakwestionowała pierwotnej decyzji o umieszczeniu jej nazwy w spornych wykazach, które miało miejsce w lipcu 2010 r. Kolejna decyzja o umieszczeniu jej nazwy w spornych wykazach, z października 2010 r., została natomiast uchylona przez Sąd (wyrok z dnia 7 grudnia 2011 r., HTTS/Rada, T‑562/10, EU:T:2011:716). Mimo to w zaskarżonym wyroku Sąd oddalił jej wniosek o naprawienie szkód, jakie miała ponieść w związku z tym umieszczeniem.
W niniejszej sprawie Trybunał orzekł, że w zaskarżonym wyroku Sąd kilkakrotnie naruszył prawo. Trybunał podkreślił w szczególności, że przesłanka powstania odpowiedzialności pozaumownej Unii dotycząca istnienia wystarczająco istotnego naruszenia normy prawa Unii wymaga wyważenia – zwłaszcza w dziedzinie środków ograniczających – ochrony jednostek przed bezprawnymi działaniami instytucji i zakresu uznania, którym instytucje winny dysponować, aby ich działania nie były paraliżowane. Mając to na względzie, Trybunał stwierdził, że w ramach skargi o odszkodowanie, tak jak w przypadku innych skarg, niezgodność z prawem aktu lub zachowania mogąca spowodować powstanie odpowiedzialności pozaumownej Unii, powinna być oceniana w oparciu o okoliczności prawne i faktyczne istniejące w chwili wydania tego aktu lub w chwili, gdy miało miejsce to zachowanie. W ocenie Trybunału istnienie wystarczająco istotnego naruszenia normy prawa Unii siłą rzeczy musi być oceniane w zależności od okoliczności, w jakich instytucja działała w tej określonej chwili. Wobec tego w celu zakwestionowania istnienia takiego wystarczająco istotnego naruszenia instytucja może powoływać się tylko na okoliczności, które uwzględniła w chwili wydawania danego aktu.
W rezultacie Trybunał uchylił wyrok Sądu i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania w celu przeprowadzenia ponownej oceny ewentualnego istnienia wystarczająco istotnego naruszenia normy prawa Unii z pominięciem okoliczności, które nie zostały uwzględnione przez Radę w kontekście podejmowania decyzji o umieszczeniu nazwy HTTS w spornych wykazach, a na które powołała się ona w ramach skargi o odszkodowanie.
(
1
)	Rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 668/2010 z dnia 26 lipca 2010 r. w sprawie wdrożenia art. 7 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 423/2007 dotyczącego środków ograniczających wobec Iranu (Dz.U. 2010, L 195, s. 25); rozporządzenie Rady (UE) nr 961/2010 z dnia 25 października 2010 r. w sprawie środków ograniczających wobec Iranu i uchylające rozporządzenie nr 423/2007 (Dz.U. 2010, L 281, s. 1; sprostowania: Dz.U. 2011, L 164, s. 22; Dz.U. 2012, L 31, s. 7).