62006CC0277
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
PAOLO MENGOZZI
της 13ης Μαρτίου 2008 (
1
)
Υπόθεση C-277/06
Interboves GmbH
κατά
Hauptzollamt Hamburg-Jonas
«Οδηγία 91/628/ΕΟΚ — Επιστροφές κατά την εξαγωγή — Προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά — Θαλάσσια μεταφορά βοοειδών μεταξύ δύο γεωγραφικών σημείων εντός της Κοινότητας — Όχημα το οποίο φορτώνεται σε πλοίο χωρίς εκφόρτωση των ζώων — Ανάπαυση 12 ωρών — Υποχρέωση»
I — Εισαγωγή
1.
Με την παρούσα αίτηση για έκδοση προδικαστικής αποφάσεως, το Finanzgericht Hamburg (Γερμανία) ζητεί από το Δικαστήριο να ερμηνεύσει το σημείο 48.7, στοιχεία α’ και β’, του παραρτήματος της οδηγίας 91/628/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 19ης Νοεμβρίου 1991, για την προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά και για την τροποποίηση των οδηγιών 90/425/ΕΟΚ και 91/496/ΕΟΚ (
2
), όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 95/29/ΕΚ του Συμβουλίου, της  (
3
) (στο εξής: οδηγία 91/628).
2.
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της εταιρίας Interboves GmbH (στο εξής: Interboves) και του Hauptzollamt Hamburg-Jonas (στο εξής: Hauptzollamt), η οποία ανέκυψε κατόπιν της αρνήσεως του τελευταίου να καταβάλει στην Interboves την επιστροφή κατά την εξαγωγή ζώντων βοοειδών που ζητήθηκε τον Ιούνιο του 2002, με την αιτιολογία ότι η διάρκεια της (θαλάσσιας) μεταφοράς των εν λόγω βοοειδών υπερέβαινε το όριο που προβλέπεται στο σημείο 48.7, στοιχείο β’, του παραρτήματος της οδηγίας 91/628.
II — Το νομικό πλαίσιο
3.
Το άρθρο 33, παράγραφος 9, του κανονισμού (ΕΚ) 1254/1999 του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1999, περί κοινής οργανώσεως της αγοράς στον τομέα του βοείου κρέατος (
4
), εξαρτά την καταβολή της επιστροφής κατά την εξαγωγή ζώντων ζώων από την τήρηση των διατάξεων που προβλέπονται από την κοινοτική νομοθεσία σχετικά με την καλή μεταχείριση των ζώων, και ειδικότερα κατά τη μεταφορά.
4.
Στις 18 Μαρτίου 1998, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων εξέδωσε τον κανονισμό (ΕΚ) 615/98, της, για ειδικές λεπτομέρειες εφαρμογής του καθεστώτος των επιστροφών κατά την εξαγωγή όσον αφορά την καλή μεταχείριση των ζώντων βοοειδών κατά τη μεταφορά (
5
). Ο εν λόγω κανονισμός, ο οποίος εκδόθηκε με βάση τον κανονισμό (ΕΟΚ) 805/68 του Συμβουλίου, της, περί κοινής οργανώσεως των αγορών στον τομέα του βοείου κρέατος (
6
), και ιδίως το άρθρο 13, παράγραφος 9, αυτού (
7
), και προηγήθηκε του κανονισμού 1254/1999, παρέμεινε σε ισχύ μέχρι τις, ημερομηνία από της οποίας αντικαταστάθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 639/2003 της Επιτροπής, της, για τον καθορισμό των λεπτομερειών εφαρμογής με βάση τον κανονισμό (ΕΚ) 1254/1999 του Συμβουλίου, όσον αφορά τις απαιτήσεις για τη χορήγηση επιστροφών κατά την εξαγωγή σε σχέση με την καλή μεταχείριση των ζωντανών βοοειδών κατά τη μεταφορά (
8
). Συνεπώς, ο κανονισμός 615/98 ίσχυε για τις δηλώσεις εξαγωγής που υποβλήθηκαν προ της θεσπίσεως του κανονισμού 639/2003 (
9
), στις οποίες συγκαταλέγεται και η δήλωση την οποία αφορά η κυρία δίκη.
5.
Στο άρθρο 1 του κανονισμού 615/98 ορίζεται ότι, για την εφαρμογή του άρθρου 13, παράγραφος 9, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 805/68, η πληρωμή των επιστροφών κατά την εξαγωγή ζώντων βοοειδών εξαρτάται από την τήρηση κατά τη μεταφορά των ζώων μέχρι την πρώτη εκφόρτωση στην τρίτη χώρα του τελικού προορισμού, των διατάξεων της οδηγίας 91/628 και των διατάξεων του κανονισμού 615/98.
6.
Κατά το άρθρο 2, παράγραφος 2, της οδηγίας 91/628, νοείται ως:
«[…]
β)
“μεταφορά”: κάθε μετακίνηση ζώου με μεταφορικό μέσο, η οποία περιλαμβάνει φόρτωση και εκφόρτωση του ζώου·
[…]
ζ)
“ταξίδι”: η μετακίνηση από τον τόπο αναχώρησης στον τόπο προορισμού·
η)
“διάρκεια ανάπαυσης”: το συνεχές χρονικό διάστημα κατά τη διάρκεια ταξιδιού, κατά τη διάρκεια του οποίου τα ζώα δεν μετακινούνται με μεταφορικό μέσο·
[…]»
7.
Στο κεφάλαιο I του παραρτήματος της οδηγίας 91/628, υπό το σημείο Α. 2, στοιχείο δ’, προβλέπεται ότι, κατά τη διάρκεια της μεταφοράς, τα ζώα πρέπει να ποτίζονται και να λαμβάνουν κατάλληλη τροφή σε κανονικά διαστήματα, τα οποία ορίζονται στο κεφάλαιο VII του αυτού παραρτήματος.
8.
Το σημείο 48, το οποίο εντάσσεται στο κεφάλαιο VII του παραρτήματος της οδηγίας 91/628 αφορά ειδικότερα τη διάρκεια των περιόδων ταξιδιού και αναπαύσεως. Στο εν λόγω κεφάλαιο ορίζεται ότι:
«[…]
2.
Η διάρκεια ταξιδιού των ζώων των ειδών που αναφέρονται στο σημείο 1 δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 8 ώρες.
3.
Η ανώτατη διάρκεια ταξιδιού που αναφέρεται στο σημείο 2 μπορεί να παρατείνεται εάν το όχημα που χρησιμοποιείται για τη μεταφορά πληροί τους ακόλουθους πρόσθετους όρους:
—
στο δάπεδο του οχήματος υπάρχει αρκετή στρωμνή,
—
το όχημα μεταφέρει επαρκή ποσότητα ζωοτροφών ανάλογα με τα μεταφερόμενα ζωικά είδη και τη διάρκεια του ταξιδιού,
—
υπάρχει άμεση πρόσβαση στα ζώα,
—
υπάρχει δυνατότητα συμπληρωματικού αερισμού, ο οποίος μπορεί να ρυθμίζεται ανάλογα με την (εσωτερική και εξωτερική) θερμοκρασία,
—
υπάρχουν κινητά χωρίσματα για τη δημιουργία διαμερισμάτων,
—
τα οχήματα διαθέτουν σύστημα που επιτρέπει τη σύνδεση με την υδροδότηση κατά τις στάσεις,
—
τα οχήματα που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά χοίρων πρέπει να διαθέτουν επαρκή ποσότητα νερού για το πότισμα των ζώων κατά το ταξίδι.
4.
Όταν χρησιμοποιείται οδικό όχημα που πληροί τους όρους του σημείου 3, τα διαστήματα ποτίσματος και παροχής τροφής καθώς και η διάρκεια ταξιδιού και ανάπαυσης είναι ως εξής:
[…]
δ)
σε όλα τα άλλα ζώα των ειδών που αναφέρονται στο σημείο 1 [ (
10
)] πρέπει να παρέχεται, ύστερα από 14 ώρες μεταφοράς, επαρκής χρόνος ανάπαυσης, τουλάχιστον μιας ώρας, ιδίως για να ποτίζονται και, αν χρειάζεται, να ταΐζονται. Μετά από αυτόν το χρόνο ανάπαυσης, το ταξίδι μπορεί να συνεχίζεται για άλλες 14 ώρες.
5.
Μετά την καθορισμένη διάρκεια ταξιδιού, τα ζώα πρέπει να εκφορτώνονται και να τους παρέχεται τροφή, νερό και χρόνος ανάπαυσης τουλάχιστον 24 ωρών.
[…]
7.
α)
Τα ζώα δεν πρέπει να μεταφέρονται διά θαλάσσης, εφόσον η μέγιστη διάρκεια ταξιδιού υπερβαίνει εκείνη που προβλέπεται στο σημείο 2, εκτός εάν τηρούνται οι προϋποθέσεις που προβλέπονται στα σημεία 3 και 4, εξαιρουμένων των διαρκειών ταξιδιού και των περιόδων ανάπαυσης.
β)
Σε περίπτωση θαλάσσιας μεταφοράς που συνδέει τακτικά και απευθείας δύο γεωγραφικά σημεία της Κοινότητας με τη βοήθεια οχημάτων που φορτώνονται στα πλοία χωρίς να εκφορτώνονται τα ζώα, πρέπει να προβλέπεται, για τα ζώα, διάρκεια ανάπαυσης 12 ωρών μετά την εκφόρτωσή τους στον λιμένα προορισμού ή στην άμεση γειτονία του, εκτός εάν η διάρκεια της θαλάσσιας μεταφοράς εντάσσεται στο γενικό πρόγραμμα των σημείων 2 έως 4.
8.
Οι διάρκειες ταξιδιού που αναφέρονται στα σημεία 3, 4 και 7, στοιχείο β’, μπορεί να παρατείνονται κατά 2 ώρες προς το συμφέρον των ζώων, ανάλογα ιδίως με την εγγύτητα του τόπου προορισμού.
[…]»
III — Τα πραγματικά περιστατικά της κύριας δίκης, τα προδικαστικά ερωτήματα και η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου
9.
Στις 12 Ιουνίου 2002, η Interboves δήλωσε στο Hauptzollamt την εξαγωγή προς την πρώην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας 33 ζώντων βοοειδών, ζητώντας συγχρόνως την καταβολή της αντίστοιχης επιστροφής κατά την εξαγωγή.
10.
Με απόφαση της 23ης Ιουλίου 2003, το Hauptzollamt αρνήθηκε την επιστροφή, με την αιτιολογία ότι, κατά τη μεταφορά των ζώων, η Interboves δεν τήρησε τις διατάξεις του σημείου 48.7, στοιχείο β’, του παραρτήματος της οδηγίας 91/628.
11.
Στην απόφασή του, το Hauptzollamt εξήγησε ότι, όπως συνήγαγε από την εξέταση του προγράμματος μεταφοράς που του υπέβαλε η Interboves, η μεταφορά των βοοειδών διήρκεσε 23 ώρες, ήτοι 14 ώρες και 30 λεπτά διά θαλάσσης, με οχηματαγωγό roll-on/roll-off από το Μπάρι (Ιταλία) μέχρι την Ηγουμενίτσα (Ελλάδα) και 8 ώρες και 30 λεπτά διά ξηράς μέχρι τους Ευζώνους, στα σύνορα Ελλάδας και Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας, χωρίς να μεσολαβήσει καμία περίοδος αναπαύσεως. Επομένως, λαμβάνοντας υπόψη ότι το σημείο 48.7, στοιχείο β’, του παραρτήματος της οδηγίας 91/628 επιβάλλει, μετά από 14 ώρες μεταφοράς, περίοδο αναπαύσεως 12 ωρών μετά την εκφόρτωση στο λιμάνι προορισμού ή πλησίον αυτού για τα ζώα τα οποία έχουν μεταφερθεί διά θαλάσσης από ένα γεωγραφικό σημείο της Κοινότητας σε ένα άλλο, με οχήματα που φορτώνονται στα πλοία χωρίς εκφόρτωση των εν λόγω ζώων, το Hauptzollamt αρνήθηκε τη χορήγηση της επιστροφής.
12.
Με απόφαση της 21ης Ιουνίου 2005, το Hauptzollamt απέρριψε τη διοικητική ένσταση που υπέβαλε η Interboves κατά της αρνήσεως χορηγήσεως της επιστροφής κατά την εξαγωγή, εκτιμώντας ότι η διάρκεια της θαλάσσιας μεταφοράς έπρεπε να θεωρηθεί ως προέκταση της οδικής μεταφοράς και μη δεχόμενο, όπως υποστήριξε η Interboves, ότι η διάρκεια της εν λόγω θαλάσσιας μεταφοράς δεν έπρεπε να συνυπολογιστεί στον χρόνο της μεταφοράς. Συγκεκριμένα, κατά το Hauptzollamt, για να διαπιστωθεί αν η συνολική διάρκεια μεταφοράς ήταν σύμφωνη με τον κανόνα του σημείου 48.7, στοιχείο β’, του παραρτήματος της οδηγίας 91/628, έπρεπε να προστεθεί η διάρκεια της θαλάσσιας μεταφοράς στη διάρκεια των περιόδων οδικής μεταφοράς που προηγήθηκαν και ακολούθησαν τη θαλάσσια μεταφορά, οπότε, στην προκειμένη περίπτωση, η συνολική διάρκεια μεταφοράς ανέρχεται σε 32 ώρες και 45 λεπτά (ήτοι 14 ώρες και 30 λεπτά μεταφοράς διά θαλάσσης και 18 ώρες και 15 λεπτά οδικής μεταφοράς μέχρι τον τελικό προορισμό).
13.
Στις 21 Ιουλίου 2005, η Interboves άσκησε προσφυγή ακυρώσεως κατά της αποφάσεως αυτής ενώπιον του Finanzgericht Hamburg, υποστηρίζοντας ότι είχε τηρήσει τις διατάξεις της οδηγίας 91/628.
14.
Εκτιμώντας ότι η επίλυση της διαφοράς προϋπέθετε την ερμηνεία των διατάξεων του κεφαλαίου VII του παραρτήματος της οδηγίας 91/628, ως προς την ορθή έννοια των οποίων εξακολουθούσαν να υπάρχουν ορισμένες αμφιβολίες, το Finanzgericht Hamburg αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Θέτει το σημείο 48.7, στοιχείο α’, του κεφαλαίου VII του παραρτήματος της οδηγίας 91/628/ΕΟΚ τον βασικό κανόνα που πρέπει να τηρείται στις θαλάσσιες μεταφορές, ώστε να μη συνδέονται, καταρχήν, μεταξύ τους —στο μέτρο που τηρούνται οι προϋποθέσεις που προβλέπονται στα σημεία 48.3 και 48.4 του κεφαλαίου VII του παραρτήματος της οδηγίας 91/628/ΕΟΚ, εξαιρουμένων των περιόδων ταξιδιού και των περιόδων ανάπαυσης— οι περίοδοι οδικού ταξιδιού πριν και μετά τη θαλάσσια μεταφορά, ακόμη και σε περίπτωση μεταφοράς των ζώων επί των καλουμένων roll-οn/roll-off οχηματαγωγών πλοίων;
2)
Περιέχει το σημείο 48.7, στοιχείο β’, […] του παραρτήματος της οδηγίας 91/628/ΕΟΚ ειδική διάταξη όσον αφορά τα καλούμενα roll-on/roll-off οχηματαγωγά πλοία που εκτελούν δρομολόγια εντός της Κοινότητας, εφαρμοζόμενη σωρευτικώς με τις απαιτήσεις του σημείου 48.4, στοιχείο δ’, με αποτέλεσμα, κατά την άφιξη του οχηματαγωγού πλοίου στον λιμένα προορισμού, να μην αρχίζει νέα περίοδος ταξιδιού διάρκειας, κατ’ ανώτατο όριο, 29 ωρών, και να πρέπει να παρασχεθεί 12ωρη ανάπαυση, μόνον όταν η διάρκεια της θαλάσσιας μεταφοράς δεν είναι σύμφωνη με τους γενικούς κανόνες των σημείων 48.2 έως 48.4 […] του παραρτήματος της οδηγίας που προβλέπουν την κατ’ ανώτατο όριο διάρκεια των 29 ωρών, του σημείου 48.4, στοιχείο δ’;»
15.
Η Interboves, το Hauptzollamt, η Βελγική, η Ελληνική και η Σουηδική Κυβέρνηση καθώς και η Επιτροπή κατέθεσαν γραπτές παρατηρήσεις, σύμφωνα με το άρθρο 23 του Οργανισμού του Δικαστηρίου. Ανέπτυξαν προφορικά τα επιχειρήματά τους κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 23ης Μαΐου 2007, πλην του Hauptzollamt και της Βελγικής Κυβερνήσεως, που δεν παρέστησαν κατά την εν λόγω συζήτηση.
IV — Ανάλυση
16.
Υπενθυμίζεται ότι στο σημείο 48 το οποίο περιλαμβάνεται στο κεφάλαιο VII της οδηγίας 91/628, θεσπίζονται οι κανόνες που αφορούν τα διαστήματα ποτίσματος, χορήγησης τροφής καθώς και τις περιόδους ταξιδιού και αναπαύσεως των ειδών ζώων που απαριθμούνται στο άρθρο 1, παράγραφος 1, σημείο α’, της εν λόγω οδηγίας, στα οποία περιλαμβάνονται τα βοοειδή, κατά τη μεταφορά των ζώων αυτών, εκτός αν πρόκειται για εναέρια μεταφορά.
17.
Στο σημείο 48.2 του παραρτήματος διευκρινίζεται ότι η διάρκεια του ταξιδιού δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 8 ώρες. Ωστόσο, η διάρκεια αυτή μπορεί να παραταθεί όταν το όχημα πληροί τις πρόσθετες προϋποθέσεις που προβλέπονται στο σημείο 48.3 του εν λόγω παραρτήματος. Συγκεκριμένα, όταν το μεταφορικό μέσο είναι όχημα το οποίο πληροί τις προϋποθέσεις του σημείου 48.3 η διάταξη του σημείου 48.4, στοιχείο δ’, ορίζει ότι, μετά από 14 ώρες μεταφοράς, τα ζώα πρέπει να έχουν ανάπαυση τουλάχιστον 1 ώρας, ιδίως για να τους παρασχεθεί τροφή και να ποτιστούν, κατόπιν της οποίας η μεταφορά μπορεί να συνεχιστεί για άλλες 14 ώρες. Επομένως, το ίδιο αυτό σημείο 48.4, στοιχείο δ’, ορίζει ως ανώτατη διάρκεια της μεταφοράς τις 28 ώρες για τα οδικά οχήματα τα οποία πληρούν τις προϋποθέσεις του σημείου 48.3.
18.
Θα υπογραμμίσω στο σημείο αυτό ότι ο συνήθης τρόπος υπολογισμού, τον οποίο υιοθετεί επίσης το αιτούν δικαστήριο και ορισμένοι από όσους υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, κατά τον οποίο το σημείο 48.4, στοιχείο δ’, του παραρτήματος της οδηγίας 91/628 επιτρέπει ανώτατη διάρκεια μεταφοράς 29 ωρών, αντιστοιχεί σε μια κατά προσέγγιση μόνον ερμηνεία του κανόνα 14 + 1 + 14 που θεσπίζεται με την εν λόγω διάταξη (
11
). Στην πραγματικότητα, ο κανόνας του εν λόγω σημείου 48.4, στοιχείο δ’, ορίζει μόνο μια μέγιστη περίοδο μεταφοράς ανά διαδρομή, διάρκειας 28 ωρών, διακοπτόμενη από μία ελάχιστη περίοδο αναπαύσεως 1 ώρας, αφού το άθροισμα των δύο αυτών περιόδων αντιστοιχεί στην ελάχιστη διάρκεια του ταξιδιού 29 ωρών. Κατά συνέπεια, η διάρκεια ενός ταξιδιού θα μπορούσε να είναι, παραδείγματος χάριν, 50 ώρες, ήτοι δύο (μέγιστες) περίοδοι μεταφοράς 14 ωρών εκάστη, διακοπτόμενες από περίοδο αναπαύσεως 22 ωρών.
19.
Προκειμένου για μεταφορές διά θαλάσσης, το σημείο 48.7, στοιχείο α’, του παραρτήματος της οδηγίας 91/628 παραπέμπει στον κανόνα του σημείου 48.2 (ήτοι στον κανόνα των 8 ωρών ως μέγιστης διάρκειας του ταξιδιού), εκτός εάν τηρούνται οι προϋποθέσεις που προβλέπονται στα σημεία 48.3 και 48.4 του αυτού παραρτήματος, εξαιρουμένων των περιόδων ταξιδιού και αναπαύσεως. Προκύπτει, συνεπώς, από την απλή ανάγνωση της διατάξεως του σημείου 48.7, στοιχείο α’, του παραρτήματος της οδηγίας 91/628, ότι η ελάχιστη διάρκεια ταξιδιού 29 ωρών που προβλέπεται στο σημείο 48.4, στοιχείο δ’, δεν εφαρμόζεται, κατά κανόνα, στην περίπτωση θαλάσσιας μεταφοράς. Στο είδος αυτό μεταφοράς συγκαταλέγεται, σε κάθε περίπτωση, όπως άλλωστε επισήμαναν όλοι όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, η μεταφορά με ειδικό πλοίο που πληροί τους όρους άνεσης που θεωρούνται ισοδύναμοι με αυτούς που προσφέρονται σε ένα στάβλο (κοινώς γνωστό με τον όρο «πλοίο-στάβλος»).
20.
Εξάλλου, στο σημείο 48.7, στοιχείο β’, του παραρτήματος της οδηγίας 91/628 διευκρινίζεται ότι, σε περίπτωση μεταφοράς που συνδέει τακτικά και απευθείας δύο γεωγραφικά σημεία της Κοινότητας με τη βοήθεια οχημάτων που φορτώνονται στα πλοία χωρίς να εκφορτώνονται τα ζώα, (στο εξής: μεταφορά με οχηματαγωγά πλοία roll-on/roll-off), πρέπει να προβλέπεται, για τα ζώα, διάρκεια ανάπαυσης 12 ωρών μετά την εκφόρτωσή τους στον λιμένα προορισμού ή στην άμεση γειτονία του, εκτός εάν η διάρκεια της θαλάσσιας μεταφοράς εντάσσεται στο πλαίσιο των οριζομένων στα σημεία 48.2 έως 48.4.
21.
Με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν και κατά πρώτον, να διευκρινιστεί αν η μεταφορά με οχηματαγωγό πλοίο roll-on/roll-off, στην οποία αναφέρεται το σημείο 48.7, στοιχείο β’, του παραρτήματος της οδηγίας 91/628, μπορεί να χαρακτηριστεί ως θαλάσσια μεταφορά, κατά την έννοια του σημείου 48.7, στοιχείο α’, του εν λόγω παραρτήματος. Κατά δεύτερον, και εφόσον η απάντηση στο προηγούμενο ερώτημα είναι καταφατική, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί αν, σε περίπτωση που η μεταφορά με οχηματαγωγό roll-on/roll-off παρεμβάλλεται μεταξύ δύο περιόδων οδικής μεταφοράς, οι εν λόγω περίοδοι οδικής μεταφοράς υπολογίζονται αθροιστικά, όπως θεωρεί δεδομένο ότι δεν συμβαίνει στην περίπτωση ακριβώς ίδιου προγράμματος ταξιδιού, όπου, όμως, το τμήμα της μεταφοράς διά θαλάσσης πραγματοποιείται με πλοίο-στάβλο.
22.
Με το δεύτερο ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ερωτά, κατ’ ουσίαν, αν, σε συνέχεια μεταφοράς με οχηματαγωγό roll-on/roll-off, η διάρκεια της οποίας προφανώς υπερβαίνει τις 14 ώρες, ήτοι την οριζόμενη ως μέγιστη περίοδο μεταφοράς στο σημείο 48.4, στοιχείο δ’, του παραρτήματος της οδηγίας 91/628, πριν από την ελάχιστη ανάπαυση διάρκειας 1 ώρας, πρέπει να παρασχεθεί στα ζώα χρόνος ανάπαυσης 12 ωρών, κατ’ εφαρμογήν του εν λόγω σημείου 48.7, στοιχείο β’, ή αν η οδική μεταφορά μπορεί να ακολουθήσει αμέσως μετά την εκφόρτωση, για 28 ώρες κατ’ ανώτατο όριο.
23.
Η απάντηση στα ερωτήματα αυτά, πρέπει να δοθεί κατόπιν συστηματικής και τελολογικής ερμηνείας του σημείου 48 του παραρτήματος της οδηγίας 91/628 όσον αφορά τις συνθήκες ταξιδιού των βοοειδών κατά τη διάρκεια της οδικής μεταφοράς, της μεταφοράς με οχηματαγωγό roll-on/roll-off, καθώς και της μεταφοράς με πλοίο-στάβλο.
24.
Το εν λόγω σημείο 48 διακρίνει μεταξύ των τρόπων μεταφοράς με γνώμονα τις εγγυήσεις ποιότητας που παρέχουν από την άποψη της προστασίας της υγείας των ζώων, που εν προκειμένω είναι βοοειδή.
25.
Συγκεκριμένα, ενώ η μέγιστη διάρκεια της οδικής μεταφοράς, που προβλέπεται στο σημείο 48.4, στοιχείο δ’, του παραρτήματος της οδηγίας 91/628, είναι 28 ώρες, για την θαλάσσια μεταφορά βοοειδών με πλοίο-στάβλο, στην οποία αναφέρεται το σημείο 48.7, στοιχείο α’, του αυτού παραρτήματος, δεν επιβάλλεται καθόλου μέγιστη διάρκεια, λόγω του ότι οι συνθήκες ταξιδιού που εξασφαλίζονται στα ζώα είναι αισθητά καλύτερες.
26.
Ανάμεσα στα δύο αυτά άκρα, βρίσκεται η μεταφορά με οχηματαγωγό roll-on/roll-off, στην οποία αναφέρονται τα προδικαστικά ερωτήματα του αιτούντος δικαστηρίου. Πράγματι, μολονότι τα βοοειδή δεν εκφορτώνονται από το φορτηγό στο πλοίο, όπως στην περίπτωση μεταφοράς με πλοίο-στάβλο, ταξιδεύουν υπό συνθήκες διασφαλίζουσες καλύτερα την υγεία τους σε σύγκριση με τις συνθήκες που επικρατούν κατά την οδική μεταφορά, λόγω των προσθέτων εγγυήσεων του σημείου 26 του κεφαλαίου Ι του παραρτήματος της οδηγίας 91/628. Συγκεκριμένα, ενώ τα βοοειδή υφίστανται πολυάριθμους κραδασμούς κατά την οδική μεταφορά, το σημείο 26, στοιχείο i), προβλέπει σύστημα πρόσδεσης των φορτηγών οχημάτων, το οποίο περιορίζει τις κινήσεις τους, κατά την οδική μεταφορά με οχηματαγωγό roll-on/roll-off. Επίσης, ενώ κατά την οδική μεταφορά μπορεί να χορηγηθεί τροφή και νερό στα βοοειδή μόνο στις στάσεις, αντίθετα, είναι δυνατό να τους χορηγείται τροφή και νερό κατά την μεταφορά διά θαλάσσης με οχηματαγωγό roll-on/roll-off, σύμφωνα με το εν λόγω σημείο 26, στοιχείο iii).
27.
Χωρίς να θέλω να προδικάσω τις απαντήσεις στα προδικαστικά ερωτήματα, έχω την εντύπωση ότι ο κοινοτικός νομοθέτης αναγνώρισε την ιδιαιτερότητα της μεταφοράς με οχηματαγωγά roll-on/roll-off, θεσπίζοντας στο σημείο 48.7, στοιχείο β’, του παραρτήματος της οδηγίας 91/628 διατάξεις ad hoc, συμπεριλαμβανομένων διατάξεων που αφορούν τη διάρκεια της μεταφοράς, λαμβάνοντας υπόψη τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της εν λόγω μεταφοράς. Θα εξετάσω στη συνέχεια πώς τα ποιοτικά αυτά χαρακτηριστικά επηρεάζουν τον καθορισμό της διάρκειας της μεταφοράς με οχηματαγωγά roll-on/roll-off.
28.
Έχοντας υπόψη τα όσα εξέθεσα και μετά την αναφορά, στην παράγραφο 26 ανωτέρω, στη διάταξη του σημείου 26 του κεφαλαίου Ι του παραρτήματος της οδηγίας 91/628, θα μπορούσα ευθύς να προτείνω ως απάντηση στο πρώτο σκέλος του πρώτου ερωτήματος ότι, χωρίς καμία αμφιβολία, η μεταφορά με οχηματαγωγό roll-on/roll-off πρέπει να χαρακτηρίζεται ως θαλάσσια μεταφορά. Πράγματι, όπως είχα την ευκαιρία να τονίσω κατά το παρελθόν με τις προτάσεις μου επί της υποθέσεως Schwaninger Martin, προπαρατεθείσες, η μεταφορά με οχηματαγωγό roll-on/roll-off, παρά τις ιδιαιτερότητές της, υπάγεται στην κατηγορία των θαλασσίων μεταφορών (
12
). Άλλωστε, το σημείο 48.7, στοιχείο β’, του παραρτήματος της οδηγίας 91/628 αντιμετωπίζει τον τρόπο αυτό μεταφοράς ως ένα είδος «θαλάσσιας μεταφοράς».
29.
Κατά συνέπεια, φρονώ ότι μπορεί να υποστηριχθεί ότι, κατά πάσαν πιθανότητα, το εν λόγω σημείο 48.7, στοιχείο α’, ορίζει τους γενικούς κανόνες που πρέπει να τηρούνται κατά τη θαλάσσια μεταφορά, συμπεριλαμβανομένης της μεταφοράς με οχηματαγωγό roll-on/roll-off. Εξ αυτού συνάγεται ότι η εν λόγω διάταξη διέπει όλα τα είδη θαλάσσιας μεταφοράς που πληρούν τις προϋποθέσεις που απαριθμούνται στα σημεία 48.2 έως 48.4, εξαιρουμένων των περιόδων ταξιδιού και των περιόδων αναπαύσεως.
30.
Για να είναι πλήρης η απάντηση στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα του αιτούντος δικαστηρίου, απομένει να διευκρινιστεί αν οι περίοδοι οδικής μεταφοράς που προηγούνται και έπονται της μεταφοράς με οχηματαγωγό roll-on/roll-off υπολογίζονται αθροιστικά.
31.
Επ’ αυτού, η αναιρεσείουσα της κύριας δίκης και η Επιτροπή υποστηρίζουν την άποψη ότι οι δύο περίοδοι οδικής μεταφοράς δεν συνυπολογίζονται σε καμία περίπτωση. Η Σουηδική Κυβέρνηση υποστηρίζει, αντίθετα, ότι συνυπολογίζονται πάντα, δεδομένου ότι πρόκειται για ένα και μόνο μη διακοπτόμενο ταξίδι. Η εν λόγω κυβέρνηση επισημαίνει επίσης ότι η άποψή της είναι η μόνη που συνάδει προς τον σκοπό της οδηγίας 91/628.
32.
Κατά τη γνώμη μου, το ερώτημα αυτό δεν επιδέχεται μια τόσο κατηγορηματική απάντηση. Οπωσδήποτε, όπως θα καταδείξω στη συνέχεια, το αν επιβάλλεται να υπολογίζονται αθροιστικώς οι δύο περίοδοι οδικής μεταφοράς πρέπει να εκτιμάται ανάλογα με τη διάρκεια της μεταφοράς με οχηματαγωγό roll-on/roll-off, ήτοι, ανάλογα με το αν η διάρκεια της εν λόγω μεταφοράς ισούται ή όχι με τη διάρκεια που προβλέπεται στο σημείο 48.4, στοιχείο δ’, του παραρτήματος της οδηγίας 91/628.
33.
Όπως προανέφερα, η μεταφορά με οχηματαγωγό roll-on/roll-off, παρά το ότι χαρακτηρίζεται ως θαλάσσια μεταφορά, έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Τα χαρακτηριστικά αυτά λαμβάνει υπόψη του ο κοινοτικός νομοθέτης στις διατάξεις της οδηγίας 91/628, ιδίως στο σημείο 48.7, στοιχείο β’, του παραρτήματος της οδηγίας. Το γεγονός ότι η διάταξη αυτή, στο τέλος της, παραπέμπει στις γενικές ρυθμίσεις των σημείων 48.2 έως 48.4 του εν λόγω παραρτήματος σημαίνει ότι, σε αντίθεση με τους κανόνες που εφαρμόζονται προκειμένου για θαλάσσιες μεταφορές εν γένει (σημείο 48.7, στοιχείο α’), η μέγιστη διάρκεια μεταφοράς 28 ωρών που προβλέπεται στο σημείο 48.4, στοιχείο δ’, του αυτού παραρτήματος ισχύει στην περίπτωση μεταφοράς βοοειδών με οχηματαγωγό roll-on/roll-off. Πρέπει, ωστόσο, να διευκρινιστεί ότι, κατά τη διάρκεια της θαλάσσιας μεταφοράς, η περίοδος αναπαύσεως του σημείου 48.4, στοιχείο δ’, δεν έχει νόημα. Πράγματι, είτε βρίσκονται σε πλοία-στάβλους είτε σε οχηματαγωγά roll-on/roll-off, τα ζώα μπορούν να συνεχίσουν να ποτίζονται και/ή να ταΐζονται στην πρώτη περίπτωση, χάρη στην ύπαρξη συνθηκών που προσεγγίζουν τις συνθήκες στάβλου, στη δε δεύτερη περίπτωση, χάρη στην ύπαρξη και την τήρηση των συνθηκών του σημείου 26, στοιχείο iii), που περιλαμβάνονται στο κεφάλαιο Ι του παραρτήματος της οδηγίας 91/628, και επιτρέπουν την εξασφάλιση παροχής τροφής και νερού στα ζώα.
34.
Κατά συνέπεια, μόλις συμπληρωθεί η περίοδος μεταφοράς 28 ωρών με οχηματαγωγό roll-on/roll-off, παρέχεται στα ζώα, κατά την άφιξη στον λιμένα προορισμού, περίοδος αναπαύσεως 12 ωρών, σύμφωνα με το σημείο 48.7, στοιχείο β’. Πρέπει να διευκρινιστεί σχετικώς ότι οι 12 ώρες που προβλέπονται στη διάταξη αυτή επιτελούν την ίδια λειτουργία «μηδενισμού» των περιόδων μεταφοράς που προηγούνται της εν λόγω αναπαύσεως όπως και η περίοδος 24 ωρών του σημείου 48.5 του παραρτήματος της οδηγίας 91/628 που εφαρμόζεται σε περίπτωση οδικής μεταφοράς. Αυτό σημαίνει ότι, μετά την περίοδο αναπαύσεως 12 ωρών που έπεται μεταφοράς με οχηματαγωγό roll-on/roll-off διάρκειας 28 ωρών, μπορεί να αρχίσει μια νέα περίοδος μεταφοράς.
35.
Η υπ’ αυτή την έννοια ερμηνεία της 12ωρης περιόδου αναπαύσεως ενισχύεται, αφενός, από το γράμμα του σημείου 48.7, στοιχείο β’, του παραρτήματος της οδηγίας 91/628, το οποίο δεν παραπέμπει στο σημείο 48.5 του εν λόγω παραρτήματος, και, αφετέρου, από τη φύση της μεταφοράς με οχηματαγωγό roll-on/roll-off, η οποία, όπως εξηγήθηκε προηγουμένως, παρέχει συνθήκες ποιότητας ταξιδιού που προστατεύουν την υγεία των ζώων καλύτερα από τις συνθήκες που χαρακτηρίζουν την οδική μεταφορά.
36.
Στην περίπτωση που η μεταφορά με οχηματαγωγό roll-on/roll-off παρεμβάλλεται μεταξύ δύο περιόδων οδικής μεταφοράς, περίπτωση στην οποία αναφέρεται το αιτούν δικαστήριο, η σχέση μεταξύ των δύο περιόδων οδικής μεταφοράς εξαρτάται, κατά τη γνώμη μου, από τη διάρκεια της μεταφοράς με οχηματαγωγό roll-on-roll-off.
37.
Αν η διάρκεια μεταφοράς με οχηματαγωγό roll-on/roll-off υπερβεί το ανώτατο όριο των 28 ωρών, η περίοδος αναπαύσεως 12 ωρών της οποίας πρέπει υποχρεωτικά να τύχουν τα βοοειδή «μηδενίζει» τη διάρκεια κάθε άλλης μεταφοράς, όποιου είδους κι αν είναι, που πραγματοποιήθηκε προηγουμένως.
38.
Αν η διάρκεια της μεταφοράς με οχηματαγωγό roll-on/roll-off δεν υπερβεί το ανώτατο όριο των 28 ωρών, οι δύο περίοδοι οδικής μεταφοράς πρέπει να αθροιστούν, για να εξυπηρετηθεί ο σκοπός της οδηγίας 91/628, που είναι η προστασία της υγείας των ζώων κατά τη διάρκεια της μεταφοράς. Αξίζει να σημειωθεί ότι, στην περίπτωση αυτή, όπως επισημαίνει η Επιτροπή, η ερμηνεία σύμφωνα με την οποία οι περίοδοι οδικής μεταφοράς δεν συνδέονται και συνεπώς ούτε αθροίζονται μεταξύ τους θα είχε ως αποτέλεσμα να αντιμετωπίζεται ευνοϊκότερα μια περίοδος μεταφοράς με οχηματαγωγό roll-on/roll-off απ’ ό,τι μία περίοδος αναπαύσεως. Συγκεκριμένα, ενώ μετά από μία περίοδο αναπαύσεως 20 ωρών, της οποίας έχει προηγηθεί οδική μεταφορά διάρκειας 14 ωρών, η οδική μεταφορά που έπεται δεν μπορεί να διαρκέσει περισσότερο από 14 ώρες, σύμφωνα με τη γενική ρύθμιση του σημείου 48.4, στοιχείο δ’, του παραρτήματος της εν λόγω οδηγίας, το να γίνεται δεκτό, υπό παρόμοιες συνθήκες, ότι μετά από μεταφορά με οχηματαγωγό roll-on/roll-off 20 ωρών είναι δυνατή μεταφορά με μέγιστη διάρκεια 28 ώρες, χωρίς να συνυπολογίζεται η διάρκεια της οδικής μεταφοράς που προηγήθηκε της μεταφοράς διά θαλάσσης, ισοδυναμεί με αγνόηση του επιδιωκομένου από την οδηγία 91/628 σκοπού, που είναι να μειώσει όσο είναι δυνατόν τη μεταφορά των ζώων σε μεγάλες αποστάσεις και, επομένως, να περιορίσει τη διάρκεια της εν λόγω μεταφοράς προς όφελος της υγείας τους. Το Δικαστήριο υπογράμμισε, άλλωστε, τη σημασία του σκοπού αυτού στην απόφαση της 23ης Νοεμβρίου 2006, C-300/05, ZVK (
13
), με την ευκαιρία της ερμηνείας της έννοιας της «μεταφοράς», στο πλαίσιο της οδηγίας 91/628.
39.
Η ερμηνεία, σύμφωνα με την οποία οι περίοδοι οδικής μεταφοράς αθροίζονται ή όχι μεταξύ τους ανάλογα με τη διάρκεια της μεταφοράς με οχηματαγωγό roll-on/roll-off, εξασφαλίζει εύλογη προστασία των ζώων κατά το ταξίδι περιορίζοντας κατά το δυνατόν τη σώρευση περιόδων μεταφοράς μακράς διάρκειας. Η ερμηνεία αυτή συνάδει, κατά τη γνώμη μου, προς τον σκοπό που επεδίωκε ο κοινοτικός νομοθέτης, την εξασφάλιση, δηλαδή, ισοδύναμης προστασίας των ζώων κατά τη μεταφορά τους, λαμβάνοντας υπόψη τις ποιοτικές συνθήκες που χαρακτηρίζουν το κάθε μέσο μεταφοράς, και θεσπίζοντας κανόνες προσαρμοσμένους σε καθένα από τα εν λόγω μέσα, ιδίως όσον αφορά τη διάρκεια της μεταφοράς.
40.
Κατά συνέπεια, η υποστηριχθείσα από τη Σουηδική Κυβέρνηση άποψη, σύμφωνα με την οποία, για να εξασφαλιστεί η προστασία της υγείας των ζώων, πρέπει να θεωρείται ότι υπάρχει ένα και μόνον ταξίδι χωρίς διακοπές, δεν είναι κατά τη γνώμη μου βάσιμη. Μολονότι είναι σωστό να αναγνωρίζεται ότι η μεταφορά πραγματοποιείται μέσω ενός και μόνον ταξιδιού (
14
), το ταξίδι αυτό απαρτίζεται, ωστόσο, από μεταφορές που γίνονται με διαφορετικά μέσα και υπόκεινται σε διαφορετικούς κανόνες. Επιπροσθέτως, η επιχειρηματολογία της Σουηδικής Κυβερνήσεως φαίνεται να οδηγεί σε δυσμενή μεταχείριση ορισμένων τρόπων μεταφοράς, και συγκεκριμένα της θαλάσσιας μεταφοράς, αφιστάμενη από τη ratio της οδηγίας 91/628.
41.
Κατά συνέπεια, δεν μπορώ να συνταχθώ ούτε με την άποψη που υποστηρίζεται ιδίως από την Επιτροπή, κατά την οποία οι περίοδοι οδικής μεταφοράς που προηγούνται και έπονται της μεταφοράς με οχηματαγωγό roll-on/roll-off δεν συνδέονται ποτέ μεταξύ τους ούτε με την άποψη που υποστηρίζεται από τη Σουηδική Κυβέρνηση, κατά την οποία οι περίοδοι αυτές συνδέονται πάντα μεταξύ τους στο πλαίσιο ενός και μόνο συνεχούς ταξιδιού. Αντίθετα, στο δεύτερο σκέλος του πρώτου ερωτήματος του αιτούντος δικαστηρίου θα πρέπει, κατά τη γνώμη μου, να δοθεί η απάντηση ότι το κατά πόσον συνδέεται η περίοδος οδικής μεταφοράς που προηγείται της μεταφοράς με οχηματαγωγό roll-on/roll-off με την περίοδο οδικής μεταφοράς που έπεται αυτής εξαρτάται από το αν συμπληρώνεται η μέγιστη διάρκεια της εν λόγω μεταφοράς που ορίζεται στο σημείο 48.4, στοιχείο δ’, του παραρτήματος της οδηγίας 91/628, σύμφωνα με την παραπομπή του σημείου 48.7, στοιχείο β’, του εν λόγω παραρτήματος.
42.
Η προηγηθείσα ανάλυση και η απάντηση που μόλις δόθηκε στο πρώτο ερώτημα διευκολύνουν επίσης την επίλυση του ζητήματος που τίθεται με το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα του αιτούντος δικαστηρίου.
43.
Υπενθυμίζεται ότι, με το δεύτερο προδικαστικό του ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ερωτά αν, μετά από μεταφορά με οχηματαγωγό roll-on/roll-off, η διάρκεια της οποίας προφανώς υπερβαίνει τις 14 ώρες, ήτοι τη μέγιστη περίοδο μεταφοράς κατά το σημείο 48.4, στοιχείο δ’, πρέπει να χωρήσει ανάπαυση των ζώων διάρκειας 12 ωρών κατ’ εφαρμογήν του σημείου 48.7, στοιχείο β’, ή αν η οδική μεταφορά μπορεί να ξεκινήσει αμέσως μετά την αποβίβασή τους, για μέγιστη διάρκεια 28 ωρών.
44.
Όπως προανέφερα, μετά από μεταφορά με οχηματαγωγό roll-on/roll-off η διάρκεια της οποίας δεν εξαντλεί το όριο των 28 ωρών, μπορεί να αρχίσει μια νέα περίοδος μεταφοράς, χωρίς, ωστόσο, να αγνοείται η ενδεχόμενη ύπαρξη περιόδου οδικής μεταφοράς που προηγήθηκε της μεταφοράς με οχηματαγωγό roll-on/roll-off.
45.
Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από την απόφαση του αιτούντος δικαστηρίου, η οδική μεταφορά που προηγήθηκε της μεταφοράς με οχηματαγωγό roll-on/roll-off «μηδενίστηκε» από περίοδο αναπαύσεως άνω των 24 ωρών (σύμφωνα με το σημείο 48.5 του παραρτήματος της οδηγίας 91/628) και το πρόβλημα που ανακύπτει ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου είναι αν, μετά από μεταφορά με οχηματαγωγό roll-on/roll-off διάρκειας που υποστηρίζεται ότι είναι υπερβολική (14 ώρες και 30 λεπτά), μπορεί να ξεκινήσει νέα περίοδος μεταφοράς. Όπως προκύπτει από τις σκέψεις που ανέπτυξα κατά την εξέταση του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος, είναι δυνατό να ξεκινήσει οδική μεταφορά αμέσως μετά την άφιξη στον λιμένα προορισμού οχηματαγωγού roll-on/roll-off, η διάρκεια ταξιδιού του οποίου δεν υπερέβη το όριο των 28 ωρών. Εξάλλου, η επιφύλαξη την οποία διατύπωσα προηγουμένως, η οποία αφορά την ανάγκη αθροίσεως των περιόδων οδικής μεταφοράς μεταξύ τους, δεν είναι λυσιτελής στο πλαίσιο της κύριας υποθέσεως, λόγω του «μηδενισμού» της περιόδου οδικής μεταφοράς που προηγήθηκε της μεταφοράς με οχηματαγωγό roll-on/roll-off.
46.
Θα προσθέσω, για την περίπτωση που θα μπορούσε να έχει κάποια χρησιμότητα, ότι η εναλλακτική απάντηση την οποία εξετάζει το αιτούν δικαστήριο, που θα ήταν να τηρείται περίοδος αναπαύσεως 12 ωρών μετά από περίοδο μεταφοράς με οχηματαγωγό roll-on/roll-off 14 ωρών, πρέπει να απορριφθεί, όχι μόνο για τον λόγο που μόλις εξέθεσα, αλλά και για άλλους λόγους που ανάγονται στη συστηματική ερμηνεία της οδηγίας 91/628. Ειδικότερα, μια τέτοια ερμηνεία θα είχε ως αποτέλεσμα να αντιμετωπίζεται με ευνοϊκότερο τρόπο μία οδική μεταφορά διάρκειας 14 ωρών, της οποίας, σύμφωνα με το σημείο 48.4, στοιχείο δ’, του παραρτήματος της οδηγίας 91/628, αρκεί να έπεται μία περίοδος αναπαύσεως «τουλάχιστον 1 ώρας», σε σχέση με μεταφορά με οχηματαγωγό roll-on/roll-off, της οποίας πρέπει να έπεται περίοδος αναπαύσεως 12 ωρών, παρά το γεγονός ότι ο τελευταίος αυτός τρόπος μεταφοράς εξασφαλίζει στα ζώα συνθήκες ταξιδιού που είναι ποιοτικά καλύτερες για την υγεία τους απ’ ό,τι οι συνθήκες της οδικής μεταφοράς (
15
).
47.
Με βάση τα προεκτεθέντα, προτείνω να δοθεί στα προδικαστικά ερωτήματα η απάντηση ότι, πρώτον, το σημείο 48.7, στοιχείο α’, του παραρτήματος της οδηγίας 91/628 θέτει τους βασικούς κανόνες που πρέπει να τηρούνται κατά τη θαλάσσια μεταφορά, συμπεριλαμβανομένης της μεταφοράς με οχηματαγωγό roll-on/roll-off, στην οποία αναφέρεται το σημείο 48.7, στοιχείο β’, του εν λόγω παραρτήματος. Δεύτερον, το αν και πώς συνδέονται και αθροίζονται μεταξύ τους η περίοδος οδικής μεταφοράς που προηγείται και η περίοδος οδικής μεταφοράς που έπεται μιας περιόδου μεταφοράς με οχηματαγωγό roll-on/roll-off εξαρτάται από το αν συμπληρώνεται ή όχι η μέγιστη διάρκεια της εν λόγω θαλάσσιας μεταφοράς που ορίζεται στο σημείο 48.4, στοιχείο δ’, του παραρτήματος της οδηγίας 91/628, όπως επιβάλλει η παραπομπή του σημείου 48.7, στοιχείο β’, του εν λόγω παραρτήματος. Κατά συνέπεια, εφόσον η διάρκεια της μεταφοράς με οχηματαγωγό roll-on/roll-off δεν υπερβαίνει το ανώτατο όριο των 28 ωρών, είναι δυνατό να αρχίσει περίοδος οδικής μεταφοράς αμέσως μετά την άφιξη στον λιμένα προορισμού. Για τον υπολογισμό της διάρκειας της περιόδου αυτής σύμφωνα με την οδηγία 91/628, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η διάρκεια της οδικής μεταφοράς που προηγήθηκε της μεταφοράς με οχηματαγωγό roll-on/roll-off, εκτός εάν μία περίοδος αναπαύσεως 24 τουλάχιστον ωρών, κατ’ εφαρμογήν του σημείου 48.5 του παραρτήματος της οδηγίας 91/628 έχει «μηδενίσει» την περίοδο οδικής μεταφοράς που προηγήθηκε της θαλάσσιας μεταφοράς. Εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εκτιμήσει αν, στην κυρία υπόθεση, το επίμαχο ταξίδι πληροί τους ανωτέρω όρους.
V — Πρόταση
48.
Με βάση το σύνολο των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στα προδικαστικά ερωτήματα που του υπέβαλε το Finanzgericht Hamburg ως εξής:
«1)
Το σημείο 48.7, στοιχείο α’, του παραρτήματος της οδηγίας 91/628/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 19ης Νοεμβρίου 1991, για την προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά και για την τροποποίηση των οδηγιών 90/425/ΕΟΚ και 91/496/ΕΟΚ, όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 95/29/ΕΚ του Συμβουλίου, της, έχει την έννοια ότι θέτει τους βασικούς κανόνες που πρέπει να τηρούνται κατά τη θαλάσσια μεταφορά, συμπεριλαμβανομένης της μεταφοράς που συνδέει τακτικά και απευθείας δύο γεωγραφικά σημεία της Κοινότητας, με τη βοήθεια οχημάτων που φορτώνονται στα πλοία χωρίς να εκφορτώνονται τα ζώα, στην οποία αναφέρεται το σημείο 48.7, στοιχείο β’, του εν λόγω παραρτήματος.
2)
Το αν και με ποιο τρόπο συνδέονται και αθροίζονται η περίοδος οδικής μεταφοράς που προηγείται και η περίοδος οδικής μεταφοράς που έπεται μιας περιόδου θαλάσσιας μεταφοράς που συνδέει τακτικά και απευθείας δύο γεωγραφικά σημεία της Κοινότητας, με τη χρήση οχημάτων που φορτώνονται στα πλοία χωρίς να εκφορτώνονται τα ζώα εξαρτάται από το αν συμπληρώνεται η μέγιστη διάρκεια της εν λόγω θαλάσσιας μεταφοράς που ορίζεται στο σημείο 48.4, στοιχείο δ’, του παραρτήματος της οδηγίας 91/628, όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 95/29, σύμφωνα με την παραπομπή του σημείου 48.7, στοιχείο β’, του αυτού παραρτήματος.
Κατά συνέπεια, εφόσον η διάρκεια της μεταφοράς που συνδέει τακτικά και απευθείας δύο γεωγραφικά σημεία της Κοινότητας, με τη βοήθεια οχημάτων που φορτώνονται στα πλοία χωρίς να εκφορτώνονται τα ζώα, δεν υπερβαίνει το ανώτατο όριο των 28 ωρών, είναι δυνατό να αρχίσει περίοδος οδικής μεταφοράς αμέσως μετά την άφιξη στον λιμένα προορισμού. Κατά τον υπολογισμό της διάρκειας της περιόδου αυτής σύμφωνα με την οδηγία 91/628, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 95/29, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η διάρκεια της οδικής μεταφοράς που προηγήθηκε της θαλάσσιας μεταφοράς που συνδέει τακτικά και απευθείας δύο γεωγραφικά σημεία της Κοινότητας, με τη βοήθεια οχημάτων που φορτώνονται στα πλοία χωρίς να εκφορτώνονται τα ζώα, εκτός εάν μία περίοδος αναπαύσεως 24 τουλάχιστον ωρών, κατ’ εφαρμογήν του σημείου 48.5 του παραρτήματος της εν λόγω οδηγίας, έχει “μηδενίσει” την περίοδο οδικής μεταφοράς που προηγήθηκε της θαλάσσιας μεταφοράς.
Εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εκτιμήσει αν, στην κύρια υπόθεση, το επίμαχο ταξίδι πληροί τους ανωτέρω όρους.»
(
1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γαλλική.
(
2
)	ΕΕ L 340, σ. 17.
(
3
)	ΕΕ L 148, σ. 52.
(
4
)	ΕΕ L 160, σ. 21.
(
5
)	ΕΕ L 82, σ. 19.
(
6
)	ΕΕ ειδ. έκδ. 03/003, σ. 72.
(
7
)	Το κείμενο του άρθρου 13, παράγραφος 9, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 805/68 ήταν ακριβώς ίδιο με το κείμενο του άρθρου 33, παράγραφος 9, του κανονισμού 1254/1999.
(
8
)	ΕΕ L 93, σ. 10.
(
9
)	Βλ. άρθρο 9 του κανονισμού 639/2003.
(
10
)	Πρόκειται για τα βοοειδή, με εξαίρεση τους μόσχους.
(
11
)	Βλ. προτάσεις που ανέπτυξα στις 28 Φεβρουαρίου 2008 στην υπόθεση C-207/06, Schwaninger Martin, που εκκρεμεί ενώπιον του Δικαστηρίου, υποσημείωση 7).
(
12
)	Σημείο 26.
(
13
)	Συλλογή 2006, σ. Ι-11169, σκέψη 19.
(
14
)	Υπενθυμίζω ότι, κατά το άρθρο 2, στοιχείο ζ’, της οδηγίας 91/628, ως «ταξίδι» ορίζεται «η μετακίνηση από τον τόπο αναχώρησης στον τόπο προορισμού».
(
15
)	Βλ. επίσης, στην ίδια λογική, προτάσεις μου στην υπόθεση Schwaninger Martin (προπαρατεθείσες, σημεία 31 έως 35).