62024CJ0007
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Naoú Dlísheomra)
12 Meitheamh 2025 (
*1
)
(Tarchur chun réamhrialú – Slándáil shóisialta – Oibrithe imirceacha – Comhordú na gCóras Slándála Sóisialta – Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 – Airteagal 85(1) – Íocaíochtaí atá dlite de réir reachtaíocht Bhallstáit ar dhíobháil arna déanamh i mBallstát eile – Ceart cúláraigh ag na hinstitiúidí ag a bhfuil íocaíocht le déanamh i gcoinne an tríú páirtí atá freagrach – Cearta atá ag an íospartach – Seachaíocht – Teorainneacha)
I gCás C‑7/24,
IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE, ón Retten i Svendborg (Cúirt Svendborg, an Danmhairg), trí bhreith an 2 Eanáir 2024, a fuarthas ag an gCúirt an 4 Eanáir 2024, sna himeachtaí
Deutsche Rentenversicherung Nord,
BG Verkehr
v
Gjensidige Forsikring, ar fochuideachta Dhanmhargach é de chuid Gjensidige Forsikring ASA, an Iorua, atá ina ionadaí do Marius Pedersen A/S,
Gjensidige Forsikring, ar fochuideachta Dhanmhargach é de chuid Gjensidige Forsikring ASA, an Iorua,
tugann AN CHÚIRT (an Naoú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: N. Jääskinen, Uachtarán an Dlísheomra, A. Arabadjiev (Rapóirtéir) agus R. Frendo, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: R. Norkus,
Cláraitheoir: A. Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn agus i ndiaidh éisteacht an 26 Márta 2025,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–
Deutsche Rentenversicherung Nord agus BG Verkehr, ag T. Birch, advokat,
–
Gjensidige Forsikring, ar fochuideachta Dhanmhargach é de chuid Gjensidige Forsikring ASA, an Iorua, atá ina ionadaí do Marius Pedersen A/S, agus Gjensidige Forsikring, ar fochuideachta Dhanmhargach é de chuid Gjensidige Forsikring ASA, an Iorua, ag H. Saugmandsgaard Øe, advokat,
–
Rialtas na Seice, ag J. Benešová, M. Smolek agus J. Vláčil, i gcáil Gníomhairí,
–
an Coimisiún Eorpach, ag M.L. Ehlers Defontaine agus B. R. Killmann, i gcáil Gníomhairí,
tar éis cinneadh a dhéanamh, tar éis di an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breithiúnas a thabhairt ar an gCás gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1
Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú ar Airteagal 85(1) de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2004 maidir le comhordú na gcóras slándála sóisialta (IO 2004 L 166, lch. 1 agus ceartúchán IO 2004 L 200, lch. 1).
2
Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí ina gcuirtear Deutsche Rentenversicherung Nord (‘DRN-V’) agus BG Verkehr (‘BG-V’) i gcoinne Gjensidige Forsikring (‘GF’), ar cuideachta Dhanmhargach í de chuid Gjensidige Forsikring ASA, an Iorua, atá ina ionadaí do Marius Pedersen A/S (‘MP’), agus ar a shon féin, maidir le caingean le haghaidh slánaíochta ó thaobh íocaíochtaí arna ndéanamh le baintreach náisiúnach de chuid na Gearmáine a cailleadh de dheasca tionóisc cheirde sa Danmhairg.
An dlí
Dlí an Aontais
3
Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 85(1) de Rialachán Uimh. 883/2004:
‘I gcás ina bhfaigheann duine íocaíochtaí de réir reachtaíocht Stáit ar dhíobháil de thoradh imeachtaí i mBallstát eile, seo a leanas faoi mar a shocrófar aon chearta a bheidh ag an institiúid ag a bhfuil íocaíocht le déanamh i gcoinne tríú páirtí a bhfuil an díobháil le cúiteamh aige:
a)
i gcás ina seachaítear na cearta a bhfuil ag an bhfaighteoir ó thaobh an tríú páirtí ar an institiúid ag a bhfuil íocaíocht le déanamh, de réir na reachtaíochta a chuireann sí i bhfeidhm, glacfaidh gach Ballstát leis an seachú sin;
b)
i gcás ina bhfuil ceart díreach ag an institiúid ag a bhfuil íocaíocht le déanamh ó thaobh an tríú páirtí, glacfaidh gach Ballstát leis an gceart sin.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí na Danmhairge
4
De réir Airteagal 1(1) den erstatningsansvarslov (an Dlí maidir le Dliteanas i leith Damáistí) an 24 Lúnasa 2018:
‘Aon duine a bheidh freagrach as díobháil choirp, dlífear d’éiric a íoc i gcaillteanas ioncaim, i gcostas leighis agus i gcaillteanais eile de dheasca na díobhála agus i bpian agus fulaingt.’
5
Foráiltear don mhéid seo a leanas le hAirteagal 13(1) den Dlí sin:
‘Is ionann an cúiteamh i leith shaothraí an chéile nó comhchónaitheoir a chailleadh agus 30 % den éiric a gheobhadh an duine básaithe i gcás éagumas iomlán gairmiúil [...]. [DKK 644000 (thart ar EUR 83720)] ar a laghad nach mór a bheith san éiric, áfach, mura bhfuil cúrsaí sonracha ann.’
6
Foráiltear don mhéid seo a leanas le hAirteagal 17(1) den Dlí sin:
‘Ní féidir caingean le haghaidh slánaíochta a thabhairt i gcoinne dhéantóir na díobhála ar cuireadh é faoi dhliteanas ina leith de réir íocaíochtaí arna soláthar faoi reachtaíocht shóisialta, go háirithe éiricí in aghaidh an lae, cúnamh do dhaoine tinne, pinsin arna soláthar de réir reachtaíocht shóisialta pinsean agus íocaíochtaí arna ndéanamh de réir an dlí maidir le tionóiscí ceirde a chur faoi árachas. [...]’
7
Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 26a(1) den Dlí sin:
‘Aon duine a chaillfidh duine eile, bíodh sin d’aon turas nó go mórfhaillíoch, d’fhéadfaí dlí d’éiric a íoc leis na marthanóirí a bhí i ngaol an‑ghairid leis an duine básaithe.’
8
De réir Airteagal 19(1) den arbejdsskadesikringslov (an Dlí maidir le Cúiteamh Oibrithe) an 19 Lúnasa 2022:
‘Más amhlaidh gur cúis tionóisc cheirde le bás, dlífear don chéile is marthanóir suim idirthréimhseach [DKK] 191000 (luach in 2024) [(thart ar EUR 28830)] i gcás inar pósadh iad roimh an tionóisc cheirde agus inarbh amhlaidh go raibh siad in aontíos le chéile ar bhás an íospartaigh. Socrófar an tsuim i gcomhréir le hAirteagal 25.’
9
Tá Airteagal 20(1) den Dlí sin sna focail a leanas:
‘Aon duine a bhfuil ceart aige ar shuim idirthréimhseach dó de réir Airteagal 19(1) go (3), a cailleadh a shaothraí i ndiaidh bás a fháil ag an duine dar bhain tionóisc nó a rinneadh athrú eile ar a gcóir mhaireachtála de réir an bháis, dlífear cúiteamh dó ina leith. Socrófar an éiric de réir a mhéid sin a bheidh sé ina shaothraí don mharthanóir agus an déanta dó féin a bheidh sa mharthanóir, i bhfianaise a aoise, a shláinte, a oideachais, an phoist atá aige, a mhéid a bhíonn sé spleách ar dhaoine eile agus an cháis airgeadais dó.’
10
Foráiltear don mhéid seo a leanas le hAirteagal 77(1) den Dlí sin:
‘Ní fhéadfadh an cúiteamh dá dtagraítear sa Dlí a bheith ina bhunús le caingean le haghaidh slánaíochta a thabhairt i gcoinne déantóir díobhála a bheidh faoi dhliteanas i leith na ndaoine dar bhain tionóisc nó a mharthanóirí [...]. Cuirfear ó na cearta a bheidh ag daoine dar bhain tionóisc nó a bheidh ag a marthanóirí i gcoinne an duine a bheidh freagrach as an díobháil a mhéid a rinneadh íocaíochtaí leo, nó a dhlitear iad dóibh, de réir an dlí seo. [...]’
Dlí na Gearmáine
11
Foráiltear trí Airteagal 46 den Sozialgesetzbuch, Sechstes Buch (VI) – Gesetzliche Rentenversicherung (Cód Slándála Sóisialta, Leabhar a Sé (VI) – Árachas Pinsin Reachtúil, ‘SGB VI’) go dtabharfaí pinsean baintrí do bhaintreacha ban agus fear i gcás ina raibh an céile a cailleadh faoi árachas le linn na híostréimhse a bhíonn de dhíth de ghnáth.
12
Tugtar ceart, trí Airteagal 116 den Sozialgesetzbuch, Zehntes Buch (X) – Sozialverwaltungsverfahren und Sozialdatenschutz (Cód Slándála Sóisialta, Leabhar a Deich (X) – Nósanna Imeachta um Sheirbhísí Sóisialta agus um Chosaint Sonraí Pearsanta, ‘SGB X’), ar sheachaíocht na gceart a d’fhéadfaidís a bheith ag faighteoirí i gcoinne tríú páirtithe atá freagrach as íocaíochtaí a bhí le tabhairt ag na hinstitiúidí de dheasca na díobhála arna déanamh.
An díospóid sna príomhimeachtaí agus an cheist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
13
An 15 Iúil 2015, rinneadh díobháil do náisiúnach de chuid na Gearmáine, a d’oibríodh mar thiománaí onnmhairithe le cuideachta de chuid na Gearmáine, trí thionóisc a tharla agus cúnamh á thabhairt aige le hearraí a chur ina leoraí ag seoladh gnó de chuid MP sa Danmhairg. Cailleadh é de dheasca na díobhála sin go gearr ina dhiaidh sin.
14
Ghlac MP leis go raibh sé faoi dhliteanas sibhialta i leith an bháis. D’íoc GF, is árachóir na cuideachtaí sin é ó thaobh dliteanas sibhialta de, éiric le baintreach an oibrí bhásaithe, ar iarratas a dlíodóra, i leith saothraí a chailleadh, a ríomhadh de réir dhlí na Danmhairge.
15
Thairis sin, d’íoc DRV-N agus BG-V, ag a bhí an duine básaithe faoi árachas mar oibrí de chuid na Gearmáine, pinsean baintrí lena bhaintreach, i gcomhréir le hAirteagal 46 de SGB VI.
16
Ós rud é go bhforáiltear trí Airteagal 116 de SGB X do cheart ar sheachú na gceart a bhíonn ag oibrí básaithe i leith an tríú páirtí ó thaobh an phinsin arna íoc mar sin, d’iarr DRV-N agus BG-V ar MP agus GF go n‑aisíocfaidís an pinsean sin.
17
Dhiúltaigh MP agus GF géilleadh don iarratas sin, toisc é a bheith gan bunús faoi dhlí na Danmhairge. Dar leis, ar dtús, níl an ceart ar phinsean baintrí de réir reachtaíocht na Gearmáine, a íoctar gan beann ar an gcúis bháis, ar aon dul leis an gceart ar éiric i gcaillteanas saothraí dá dtagraítear le reachtaíocht na Danmhairge. Anuas ar sin, ó tharla gur íoc GF an cúiteamh sin le baintreach an oibrí bhásaithe cheana féin, níl éileamh aici ar éiric sa bhreis a fháil de réir dhlí na Danmhairge.
18
An 6 agus an 12 Iúil 2018, thug DRV-N agus BG-V caingne faoi seach le haghaidh slánaíochta i gcoinne MP agus GF os comhair an Retten i Svendborg (Cúirt Svendborg, an Danmhairg), arb í an chúirt a rinne an tarchur, nó go nglacfaí leis go bhfuil na héiricí le híoc acu le baintreach an oibrí bhásaithe.
19
Tá DRV-N agus BG-V den tuairim, ag glacadh leis gur ríomhadh an éiric i leith cailleadh saothraí arna híoc le baintreach an oibrí bhásaithe i gcomhréir le dlí na Danmhairge agus nach bhfuil éileamh ag an mbaintreach sin ar aon éiric eile de réir an dlí sin, gur íocadh an éiric sin le héifeacht urscaoilte, sa mhéid nach ndearna MP agus GF de mheon macánta ó thaobh na caingne de chuid DRV-N agus BG-V le haghaidh slánaíochta de.
20
Thairis sin, áitíonn sé nach mór coinníollacha agus raon na gceart arna seachú orthu a shocrú i gcomhréir le dlí na Gearmáine. Fiú i gcás ina mbeadh raon feidhme a n‑éilimh i leith MP agus GF le socrú de réir dhlí na Danmhairge, níor mhór Airteagal 85(1) de Rialachán Uimh. 883/2004 a léiriú sa chaoi nach bhfuil de dhíth ar infhaighteacht éirice gurb ionann nó gurb inchurtha, ó thaobh a chineáil de, na híocaíochtaí sóisialta arna n‑íoc acu le baintreach an oibrí bhásaithe leis na híocaíochtaí dá bhforáiltear le dlí na Danmhairge. Níor féachadh tríd an bhforáil sin le cosc a chur le caingean ag institiúid slándála sóisialta ag a bhfuil íocaíocht le déanamh i gcoinne dhéantóir an díobhála toisc nár comhionann na híocaíochtaí is inéilithe de réir reachtaíocht an Bhallstáit ina bhfuil an institiúid slándála sóisialta ag a bhfuil íocaíocht le déanamh bunaithe agus reachtaíocht an Bhallstáit ina ndearnadh an díobháil faoi seach.
21
Luann an chúirt a rinne an tarchur, sna príomhimeachtaí, ar dtús, gurb í an chéad cheist ná cé acu de na dlíchórais i gceist a shocraítear raon feidhme na gceart a sheachaítear ar institiúid slándála sóisialta ag a bhfuil íocaíocht le déanamh fúthu. Ansin, fiafraíonn an chúirt sin an nglactar leis trí chaingean le haghaidh slánaíochta an inchurtha, ó thaobh a gcineáil de, na híocaíochtaí sóisialta a iarrtar go n‑aisíocfaí iad le haisíocaíocht a bhfuil éileamh ag íospartach díobhála orthu de réir dhlí an Bhallstáit inar tharla an díobháil. Ansin, fiafraíonn sí den chiall atá le cur leis na focail ‘ó thaobh a gcineáil de’, arna n‑úsáid ag an Højesteret (an Chúirt Uachtarach, an Danmhairg) ina chásdlí maidir leis an ábhar i gceist.
22
Sonraíodh go huileghabhálach trí dhlí na Danmhairge a bhfuil sna héiricí éagsúla ar a bhfuil éileamh ag íospartach díobhála coirp nó a marthanóirí, ar nós éiric i gcaillteanas ioncaim phroifisiúnta, pretium doloris, i mbuanlagú ar shláinte, i bpian agus fulaingt, i ngortú buana, in éagumas gairmiúil, i saothraí a chailleadh, sa tsuim idirthréimhseach i gcás báis agus éiric in éagóir shibhialta. Tá srianta leis an gcuid is mó de na héiricí seo.
23
Foráladh le hAirteagal 77 den Dlí maidir le Cúiteamh Oibrithe thairis sin go bhfuil tús áite ar an gcúiteamh arna ríomh i gcomhréir leis an Dlí maidir le Dliteanas i leith Damáistí ag an gcúiteamh a bhfuil éileamh air ag an íospartach nó a mharthanóirí de réir an Dlí maidir le Cúiteamh Oibrithe agus nach bhféadfadh éiric i dtionóiscí ceirde a bheith ina mbunús le caingean le haghaidh slánaíocht a thabhairt i gcoinne déantóir díobhála atá faoi oibleagáid éirice.
24
Ní fhoráiltear sa Dlí maidir le Dliteanas i leith Damáistí ná sa Dlí maidir le Cúiteamh Oibrithe do cheart ag marthanóirí ar phinsean baintrí atá ar chomhchineál leis an gceart dá dtagraítear in SGB VI agus i gcomhréir leis na rialacha mionsonraithe arna leagan amach ann. Mar sin, níorbh inchruthaithe ó thosach gurb ionann na hiarratais ar chúiteamh de chuid DRV-N agus BG-V leis na héiricí dá dtagraítear sa Dlí maidir le Dliteanas i leith Damáistí agus sa Dlí maidir le Cúiteamh Oibrithe.
25
Measann an chúirt a rinne an tarchur mar sin nach ríléir ó chásdlí na Cúirte go bhféadfaí srian a chur trí rialacha ábhartha dhlíchóras an Bhallstáit inar tharla an díobháil le caingean ag institiúid slándála sóisialta ag a bhfuil íocaíocht le déanamh le haghaidh slánaíochta i gcás nach ionann, nó inchurtha ar a laghad, de réir a gcineáil, na híocaíochtaí slándála sóisialta a iarrtar cúiteamh ina leith leis an éileamh ar dá réir a d’fhéadfadh íospartach na díobhála éiric a iarraidh de réir na rialacha ábhartha sin.
26
Sna himthosca sin, chinn an Retten i Svendborg (Cúirt Svendborg) bac a chur ar na príomhimeachtaí agus an cheist seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘Maidir le hAirteagal 85(1) de Rialachán [Uimh. 883/2004], an bhfuil léiriú le déanamh amhail, chun go mbeidh ceart cúitimh faoin bhforáil sin ag an institiúid faoi oibleagáid, nach mór bonn dleathach a bheith sa Bhallstát inar tharla an díobháil do na cineálacha damáistí nó [éirice] a n‑éilítear ceart cúitimh ina leith, nó sochar coibhéiseach, mar thoradh ar an teagmhas a bhfuil an páirtí atá freagrach as an díobháil faoi dhliteanas damáistí ina leith faoi dhlí na háite inar tharla an díobháil?’
An cheist a tharchuirtear
27
Trína ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 85(1) de Rialachán Uimh. 883/2004 le léiriú sa chaoi, i gcás ina bhfaigheann duine pinsean baintrí i ndiaidh bhás a chéile tar éis tionóisc cheirde a tharla i mBallstát eile, de réir reachtaíocht an Bhallstáit ina bhfuil sainchónaí air, agus ina bhforáiltear le reachtaíocht Bhallstáit na baintrí go bhfuil ceart ar sheachaíocht ag an institiúid ag a bhfuil íocaíocht le déanamh aici ó thaobh an tríú páirtí a bhfuil an díobháil le cúiteamh aige a dhéantar tríd an tionóisc cheirde sin, go bhfuil an caingean le haghaidh slánaíochta ag an institiúid sin ag a bhfuil íocaíocht le déanamh ag brath ar bhunús dlí a bheith sa Bhallstát inar tharla an tionóisc cheirde lena leithéid de phinsean nó sochar a fháil.
28
Féachtar trí Airteagal 85(1) de Rialachán Uimh. 883/2004 le hinfheidhmeacht na leigheasanna dlí dá bhforáiltear sa dlí a chuireann sí i bhfeidhm ag institiúid slándála sóisialta Ballstáit a rinne íocaíochtaí slándála sóisialta i ndiaidh díobháil a rinneadh i mBallstát eile, bíodh sin trí sheachaíocht nó trí chaingean dhíreach. An ceart sin a thugtar d’institiúidí náisiúnta slándála sóisialta mar sin, cuirtear tríd go loighciúil cothrom leis na hoibleagáidí a bhíonn ar na hinstitiúidí ar feadh an Aontais, de réir fhorálacha an Rialacháin sin (féach, chuige sin, breithiúnas an 2 Meitheamh 1994, DAK, C‑428/92, EU:C:1994:222, mír 16).
29
Mar sin, is ionann an fhoráil sin agus riail easaontachta dlí ar dá réir a cheanglaítear ar an gcúirt náisiúnta a bhfuil caingean le haghaidh slánaíocht os a comhair i gcoinne dhéantóir na díobhála dlí Bhallstát na institiúide ag a bhfuil íocaíocht le déanamh ní hamháin a chinneadh an seachaítear cearta an íospartaigh nó a mharthanóirí ar institiúidí sin de réir dlí ach cineál agus raon feidhme na n‑éileamh a chinneadh a sheachaítear ar an institiúid ag a bhfuil íocaíocht le déanamh chomh maith (féach, chuige sin, breithiúnas an 21 Meán Fómhair 1999, Kordel agus páirtithe eile, C‑367/96, EU:C:1999:432, mír 22).
30
Go deimhin, dá gcuirfeadh an chúirt náisiúnta dlí an Bhallstáit i bhfeidhm sa chríoch inar tharla an díobháil chun raon feidhme an chirt cúláraigh ag an institiúid ag a bhfuil íocaíocht le déanamh, d’fhéadfaí tabhairt uirthi iomlán nó cuid d’Airteagal 85(1) de Rialachán Uimh. 883/2004 a chur ó fheidhm. B’amhlaidh an cás go háirithe dá bhforáilfí trí reachtaíocht Bhallstáit inar tharla an díobháil nach mbaineann seachaíocht dhlíthiúil nó caingean dhíreach le cineálacha áirithe éileamh atá indéanta ag an institiúid ag a bhfuil íocaíocht le déanamh, trí sheachaíocht nó trí chaingean dhíreach, i mBallstát a bunaithe (féach, chuige sin, breithiúnas an 2 Meitheamh 1994, DAK, C‑428/92, EU:C:1994:222, mír 19).
31
Fágann é sin nach infheidhme leithéid Airteagal 17(1) den Dlí maidir le Dliteanas i leith Damáistí d’fhorálacha, a bhaineann leis na cearta cúláraigh ag na hinstitiúidí slándála sóisialta de chuid na Danmhairge i gcoinne tríú páirtithe a bhfuil díobháil le cúiteamh acu ar dá réir a rinneadh íocaíochtaí slándála sóisialta, maidir lena shocrú an bhfuil nó nach bhfuil, agus leis an méid a shocrú a bhfuil, ceart cúláraigh ag institiúid, de chuid a malairte de Bhallstát ar Riocht na Danmhairge, ag a bhfuil íocaíocht le déanamh, i gcoinne dhéantóir na díobhála sa Danmhairg, áit ina bhfuil feidhm ag na forálacha sin. Ní chuirtear as trína leithéid d’fhorálacha do slánaíocht ag institiúid ag a bhfuil íocaíocht le déanamh de chuid a mhalairte de Bhallstát ar an mBallstát ina bhfuil feidhm acu (féach, chuige sin, breithiúnas an 2 Meitheamh 1994, DAK, C‑428/92, EU:C:1994:222, mír 22).
32
Ó tharla gurb amhlaidh atá, ní fhéachtar trí Airteagal 85(1) de Rialachán Uimh. 883/2004 ach le haitheantas a chinntiú ag na Ballstáit eile don cheart ar chaingean a d’fhéadfadh a bheith ag an institiúid ag a bhfuil íocaíocht le déanamh de réir na reachtaíochta a chuireann sí i bhfeidhm. Ní hé is cuspóir dó na rialacha a athrú is infheidhme iad maidir lena shocrú an bhfuil nó nach bhfuil, agus leis an méid a shocrú a bhfuil, an tríú páirtí a rinne an díobháil le cur faoi dhliteanas neamhchonarthach. Bíonn dliteanas an tríú páirtí faoi réir na rialacha bunúsacha atá le cur i bhfeidhm de ghnáth ag an gcúirt náisiúnta a bhfuil caingean faoina bráid ag an íospartach nó a mharthanóirí, is é sin, i bprionsabal, reachtaíocht an Bhallstáit inar tharla an díobháil (féach, chuige sin, breithiúnas an 21 Meán Fómhair 1999, Kordel agus páirtithe eile, C‑367/96, EU:C:1999:432, mír 15),
33
Tugtar le tuiscint uaidh sin go socraítear de réir dhlí an Bhallstáit inar tharla an díobháil, ina n‑áirítear na rialacha dlí idirnáisiúnta phríobháidigh is infheidhme, na cearta atá ag an íospartach nó a mharthanóirí i gcoinne dhéantóir na díobhála agus na coinníollacha maidir le caingean a thionscnamh os comhair chúirteanna an Bhallstáit sin le haghaidh cúiteamh a ghnóthú (féach, chuige sin, breithiúnas an 21 Meán Fómhair 1999, Kordel agus páirtithe eile, C‑367/96, EU:C:1999:432, mír 16),
34
Ní fhéadfaí ach na cearta arna socrú mar sin a sheachú ar an institiúid ag a bhfuil íocaíocht le déanamh. Ní féidir cearta sa bhreis a chruthú atá ag faighteoir na n-íocaíochtaí ó thaobh tríú páirtí de lena seachú mar sin (féach, chuige sin, breithiúnas an 21 Meán Fómhair 1999, Kordel agus páirtithe eile, C‑397/96, EU:C:1999:432, mír 17).
35
Thairis sin, i measc na n‑éiricí a aithnítear a bhfuil ag an íospartach nó ag a mharthanóirí le reachtaíocht an Bhallstáit inar tharla na díobháil, ní bhaineann an ceart ar sheachaíocht le cúiteamh arna dhámhachtain i leith péine agus fulaingt nó de réir na ngnéithe eile díobhála coirp ach le héiricí a théann le híocaíochtaí arna n‑íoc ag an institiúid ag a bhfuil íocaíocht le déanamh (breithiúnas an 16 Feabhra 1997, Töpfer agus páirtithe eile, 72/76, EU:C:1977:27, mír 19).
36
Sá chás seo, de réir an chásdlí a thugtar chun cuimhne i míreanna 28 go 35 den bhreithiúnas seo, ar an gcéad dul síos, socraítear trí dhlí na Gearmáine cé acu an seachaítear nó nach seachaítear, agus an méid a sheachaítear, cearta bhaintreach an oibrí bhásaithe ar DRV-N agus BG-V de réir Airteagal 116 de SGB Z ó thaobh na n‑íocaíochtaí a dhéanann DRV-N agus BG-V léi de réir Airteagal 46 de SGB VI agus, murab ionann agus a bhfuil á áitiú ag MP agus GF, ní fhéadfaí cosc a chur trí Airteagal 17(1) den Dlí maidir le Dliteanas i leith Damáistí le caingean le haghaidh slánaíochta de bhun na gceart seachaithe sin.
37
Ar an dara dul síos, ní fhéadfaí cearta a chruthú leis an seachú sin, atá ag baintreach an oibrí bhásaithe ná ag DRV-N nó BG-V, atá sa bhreis ar na cearta a thugtar don bhaintreach trí dhlí na Danmhairge.
38
I ndáil leis sin, mar is léir an t‑ordú tarchuir, ní aithnítear ceart ar phinsean baintrí le dlí na Danmhairge mar a thionscnaítear le dlí na Gearmáine. Os a choinne sin, foráiltear trí dhlí na Gearmáine, ar dtús, in Airteagal 13(1) den Dlí maidir le Dliteanas i leith Damáistí agus Airteagal 20 den Dlí maidir le Cúiteamh Oibrithe, go ndlitear éiric i gcaillteanas saothraí don chéile is marthanóir, mar a d’íoc GF le baintreach an oibrí bhásaithe cheana féin. Ansin, foráiltear trí Airteagal 26a(1) den Dlí maidir le Dliteanas i leith Damáistí d’éiric sa phian agus fulaingt a bhí ag na marthanóirí bhí i ngaol an‑ghairid leis an duine básaithe. Faoi dheireadh, foráiltear trí Airteagal 19(1) den Dlí maidir le Cúiteamh Oibrithe d’éiric idirthréimhseach a thabhairt don chéile is marthanóir de réir coinníollacha áirithe.
39
Ní mór a lua, ar an gcéad dul síos, nach ríléir ón ordú tarchuir ar dlíodh an éiric sa phian agus fulaingt do bhaintreach an oibrí bhásaithe ná ar íoc GF í, sa chás seo. Thairis sin, ní fhágann sé gur shonraigh an chúirt a rinne an tarchur sa chinneadh sin, dar leis an Arbejdsmarkedets Erhvervssikring i Danemak (Árachas Mhargadh an tSaothair sa Danmhairg), nár tugadh ceart ar íocaíochtaí de réir an Dlí maidir le Cúiteamh Oibrithe don bhaintreach sin tríd an tionóisc ba chúis leis na príomhimeachtaí, ar nós na héirice idirthréimhsi nó na héirice i gcaillteanas saothraí, dá bhforáiltear in Airteagal 19(1) agus Airteagal 20 den Dlí sin faoi seach, gur cinntitheach an measúnú sin agus gur neamhábhartha an cúiteamh sin sa díospóid sna príomhimeachtaí dá bhrí sin.
40
Ar an dara dul síos, a mhéid a d’íoc GF éiric amháin nó, i gcás inarb iomchuí, roinnt éiricí le baintreach an oibrí bhásaithe, is faoin gcúirt a rinne an tarchur amháin a shocrú an raibh éifeacht urscaoilte ag na híocaíochtaí sin, de réir an dlí náisiúnta is infheidhme, ar son MP agus GF maidir leis na hiarratais arna ndéanamh ag DRV-N agus BG-V mar chuid dá gcaingean le haghaidh slánaíochta.
41
Ar an tríú dul síos, ó thaobh acu an bhfuil nó nach bhfuil an éiric i gcaillteanas saothraí, dá bhforáiltear le dlí na Danmhairge agus arna íoc ag GF le baintreach an oibrí bhásaithe, ar aon dul, de réir bhrí an chásdlí arna thabhairt chun cuimhne i mír 35 den breithiúnas seo, leis an bpinsean baintrí arna íoc ag DRV-N agus BG-V, ní mór a thabhairt chun cuimhne nach dtugtar isteach comhchóras slándála sóisialta le Rialachán Uimh. 883/2004 agus, in éagmais comhchuibhiú ar feadh an Aontais san ábhar sin, gur faoi gach Ballstát atá sé, inter alia, na coinníollacha dlite íocaíochtaí slándála sóisialta a shocrú lena reachtaíocht (féach, chuige sin, breithiúnas an 11 Aibreán 2024, Sozialministeriumservice, C‑116/23, EU:C:2024:292, mír 61 agus an cásdlí dá dtagraítear).
42
Dá bhrí sin, mar a áitíonn Rialtas na Seice agus an Coimisiún Eorpach agus an ceart acu, is féidir gur mór idir íocaíochtaí arna ndéanamh ó Bhallstát go Ballstát i ndiaidh teagmhas is cúis leo, ar nós tionóisc cheirde, agus d’fhéadfaí Airteagal 85(1) de Rialachán Uimh. 883/2004 a chur ó fheidhm trí cheanglais ródhiana maidir leis an gceangal atá de dhíth idir na híocaíochtaí dá dtagraítear i ndlíchórais na mBallstát éagsúil.
43
Dá bhrí sin, ní mór a chinneadh go bhféadfadh baint a bheith ag an gceart ar sheachaíocht dá dtagraítear i reachtaíocht Bhallstáit ó thaobh íocaíocht arna déanamh de réir na reachtaíochta sin de, de réir bhrí Airteagal 85(1) de Rialachán Uimh. 883/2004, le híocaíocht dá bhforáiltear le reachtaíocht Bhallstáit inar tharla an teagmhas is cúis léi, ar nós tionóisc cheirde i gcás ina bhfuil ceann amháin nó níos mó de na híocaíochtaí sin ag teacht le chéile a ndóthain ó thaobh a gcuspóirí nó a gcríoch faoi seach de.
44
Sa chás seo, tá an chosúlacht ann go ndéantar na híocaíochtaí sa Danmhairg agus sa Ghearmáin i ndiaidh bás saothraí agus go bhféachtar tríothu le marthanóirí atá i ngaol gairid leis a chúiteamh i leith, inter alia, airgead gan a thuilleadh de dheasca chaillteanas ioncaim an duine bhásaithe.
45
Thairis sin, de réir na cúirte a rinne an tarchur, foráiltear in Airteagal 77(1) den Dlí maidir le Cúiteamh Oibrithe, inter alia, go gcuirtear ó na cearta a bhíonn ag marthanóirí daoine díobhálaithe maidir leis an duine atá freagrach as an díobháil sa mhéid go ndearnadh nó gur dlíodh íocaíochtaí leo de réir an dlí sin. Fágann é sin go bhféadfaí a mheas go bhfuil cuspóir agus críocha na héirice i gcaillteanas saothraí ag teacht, de réir reachtaíocht na Danmhairge, le cuspóir agus críocha na n‑íocaíochtaí slándála sóisialta arna soláthar de réir na reachtaíochta sin i ndiaidh tionóisc cheirde.
46
Agus na cúrsaí amhlaidh, ní mór a mheas, de réir scrúdú ag an gcúirt a rinne an tarchur, go bhfuil an dá íocaíocht atá i gceist sna príomhimeachtaí ag teacht le chéile a ndóthain sin, ó thaobh an gcuspóirí nó a gcríoch, go bhféadfadh baint a bheith ag an gceart ar sheachaíocht dá dtagraítear in Airteagal 116 de SGB X agus dá dtagraítear in Airteagal 85(1) de Rialachán Uimh. 883/2004 le cúiteamh i leith caillteanas saothraí, de réir na dteorainneacha dá dtagraítear i reachtaíocht na Danmhairge.
47
Ar an gceathrú dul síos, ó thaobh na héirice idirthréimhsi dá bhforáiltear le dlí na Danmhairge agus an chúitimh i leith na péine agus fulaingt, a bhí faoi chaibidil ag na páirtithe le linn na héisteachta os comhair na Cúirte, ní mór a lua, ar dtús, nach bhfuil an t‑ábhar is gá sa cháschomhad arna chur faoi bhráid na Cúirte leis an gcúirt a rinne an tarchur a chur ar an eolas ag an gCúirt faoi chuspóir agus críoch an chúitimh idirthréimhsigh a bheith nó gan bheith ag teacht a ndóthain le cuspóir agus críoch na n‑íocaíochtaí arna n‑íoc ag DRV-N agus BG-V le baintreach an oibrí bhásaithe. Anuas air sin, fágann an cásdlí dá dtagraítear i mír 35 den bhreithiúnas seo nach bhféadfaí a mheas go bhfuil cuspóir agus críocha éirice sa phian agus fulaingt ag teacht a ndóthain le cuspóir agus críoch an phinsin baintrí arna íoc sa chás seo ag DRV-N agus BG-V.
48
I bhfianaise a bhfuil thuas, an freagra atá le tabhairt ar an gceist arna tarchur ná go bhfuil Airteagal Uimh. 883/2004 le léiriú sa chaoi, i gcás ina bhfaigheann duine pinsean baintrí i ndiaidh bhás a chéile de dheasca tionóisc cheirde a tharla i mBallstát eile de réir reachtaíocht an Bhallstáit ina bhfuil sainchónaí air, agus ina bhforáiltear le reachtaíocht an Bhallstáit ina bhfuil sainchónaí air do cheart ar sheachú an chirt i leith tríú páirtí a bhfuil an díobháil a dhéantar tríd an tionóisc cheirde sin le cúiteamh aige don institiúid a bhfuil an pinsean le híoc aici, níl an chaingean le haghaidh slánaíochta ag an institiúid sin ag a bhfuil íocaíocht le déanamh ag brath ar bhunús dlí a bheith sa Bhallstát inar tharla an tionóisc cheirde lena leithéid de phinsean nó a chomhionann d’íocaíocht a fháil, sa mhéid gur leor go bhfuil na híocaíochtaí i ndiaidh an teagmhais is cúis leo, ar nós tionóisc cheirde, dá bhforáiltear le dlíchórais na mBallstát lena mbaineann, ag teacht le chéile a ndóthain sin, ó thaobh an gcuspóirí nó a gcríoch, go bhféadfadh baint a bheith ag an gceart ar sheachaíocht dá dtagraítear i reachtaíocht an Bhallstáit ina bhfuil sainchónaí air agus dá dtagraítear in Airteagal 85(1) de Rialachán Uimh. 883/2004 leis an íocaíocht dá dtagraítear sa Bhallstáit inar tharla an díobháil.
Costais
49
Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a cuireadh faoi bhráid na Cúirte Breithiúnais, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Naoú Dlísheomra) mar seo a leanas:
Maidir le hAirteagal 85(1) de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2004 maidir le comhordú na gcóras slándála sóisialta,
Ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
i gcás ina bhfaigheann duine pinsean baintrí i ndiaidh bhás a chéile de dheasca tionóisc cheirde a tharla i mBallstát eile de réir reachtaíocht an Bhallstáit ina bhfuil sainchónaí air, agus ina bhforáiltear le reachtaíocht an Bhallstáit ina bhfuil sainchónaí air do cheart ar sheachú an chirt i leith tríú páirtí a bhfuil an díobháil a dhéantar tríd an tionóisc cheirde sin le cúiteamh aige don institiúid ag a bhfuil íocaíocht le déanamh, níl an chaingean le haghaidh slánaíochta ag an institiúid sin a bhfuil an pinsean le híoc aici ag brath ar bhunús dlí a bheith sa Bhallstát inar tharla an tionóisc cheirde lena leithéid de phinsean nó a chomhionann d’íocaíocht a fháil, sa mhéid gur leor go bhfuil na híocaíochtaí i ndiaidh an teagmhais is cúis leo, ar nós tionóisc cheirde, dá bhforáiltear le dlíchórais na mBallstát lena mbaineann ag teacht le chéile a ndóthain sin, ó thaobh na gcuspóirí nó a gcríoch, go bhféadfadh baint a bheith ag an gceart ar sheachaíocht dá dtagraítear i reachtaíocht an Bhallstáit ina bhfuil sainchónaí air agus dá dtagraítear in Airteagal 85(1) de Rialachán Uimh. 883/2004 leis an íocaíocht dá dtagraítear sa Bhallstát inar tharla an díobháil.
Sínithe
(
*1
)	Teanga an cháis: an Danmhairgis.