Voorlopige editie
CONCLUSIE VAN ADVOCAAT-GENERAAL
A. BIONDI
van 7 mei 2026 (1)
Zaak C‑238/25
Land Nordrhein-Westfalen
tegen
Bizerba,
in tegenwoordigheid van:
Vertreterin des Bundesinteresses beim Bundesverwaltungsgericht
[verzoek van het Bundesverwaltungsgericht (hoogste federale bestuursrechter, Duitsland) om een prejudiciële beslissing]
„ Prejudiciële verwijzing – Harmonisatie van de wetgevingen – Richtlijn 2014/31/EU – Niet-automatische weegwerktuigen – Inrichting die het weegresultaat registreert zonder zelfstandige afdruk of visuele weergave ervan – Begrip ‚niet-automatisch weegwerktuig’ – Essentiële eisen – Aanwijzing van de waarde van de massa – Normale gebruiksvoorwaarden – Aanvullende eisen voor rechtstreekse verkoop aan het publiek – Geharmoniseerde normen – EN 45501:2015 – CE‑markering en aanvullende metrologische markering – Toelaatbaarheidsvoorwaarden ”
I.      Inleiding
1.        In de onderhavige zaak wordt
het Hof verzocht om de werkingssfeer van richtlijn 2014/31/EU(2) te verduidelijken, met name of een inrichting die de massa van een lichaam bepaalt, het weegresultaat registreert en doorgeeft aan
een externe aanwijsinrichting, een niet-automatisch weeginstrument kan zijn en, zo ja, onder welke voorwaarden zij aan de essentiële eisen kan voldoen die voor deze werktuigen in de richtlijn worden vastgesteld en de CE‑markering en de aanvullende metrologische markering daarop kan worden aangebracht. Deze zaak biedt het Hof ook de gelegenheid om het verband te verduidelijken tussen de bepalingen van een harmonisatierichtlijn en de daarin vastgestelde technische normen.
II.    Hoofdgeding en prejudiciële vraag
2.        Bizerba SE & Co. KG (hierna: „Bizerba”) vervaardigt het model CS 300, een inrichting die de massa bepaalt. Dat model wordt ingebouwd in kassasystemen voor gebruik in de detailhandel van andere producenten en maakt
het mogelijk om waren tijdens het afrekenen te wegen (hierna: „model CS 300”). De weegresultaten worden vastgelegd door middel van weegsoftware die de gegevens via een data-interface doorgeeft naar de computer van de kassa. De weegwaarden zijn voor de gebruiker en de klanten zichtbaar op de monitor van de kassa door middel van een door Bizerba zelf in licentie gegeven softwaremodule. Het model CS 300 beschikt niet over een eigen display.
3.        In 2016 had de Physikalisch-Technische Bundesanstalt (federale instantie voor metrologie, Duitsland; hierna: „metrologisch instituut”) aanvankelijk een EG-typegoedkeuringscertificaat afgegeven dat geldig was tot maart 2019 voor het type „niet-automatisch weeginstrument met prijsberekening voor rechtstreekse verkoop aan het publiek”, typeaanduiding „CS 300...”. Bijgevolg heeft Bizerba een EU‑conformiteitsverklaring afgegeven. Na het verstrijken van de geldigheid van dit certificaat heeft het metrologisch instituut een EU‑typeonderzoekscertificaat afgegeven dat geldig is tot november 2028.(3)
4.        Het Regierungspräsidium Tübingen (regionale raad Tübingen, Duitsland) heeft als erkende conformiteitsbeoordelingsinstantie het door Bizerba voorgelegde kwaliteitsborgingssysteem overeenkomstig richtlijn 2014/31
gecertificeerd. Na deze erkenning mocht Bizerba de metrologische markering overeenkomstig module D(4) van bijlage II van richtlijn 2014/31
aanbrengen. In 2020 heeft Bizerba een EU‑conformiteitsverklaring voor model CS 300 afgegeven, onder verwijzing naar het EU‑typeonderzoekscertificaat dat was
afgegeven door het metrologisch instituut en het kwaliteitsborgingssysteem dat door het
Regierungspräsidium Tübingen was gecertificeerd. Na voltooiing van het productieproces,
voordat het model CS 300 aan fabrikanten van kassasystemen wordt geleverd en dus voordat het in de handel wordt gebracht,
brengt Bizerba op model CS 300 een plaatje aan waarop  onder meer de CE‑markering en de aanvullende metrologische markering zijn aangegeven.
5.        Na een inspectie in een verkooppunt in februari 2019 was de toezichthoudende autoriteit van het Land Nordrhein-Westfalen (deelstaat Noordrijn-Westfalen, Duitsland; hierna: „deelstaat”) van mening dat deze markering niet op de inrichting mocht
worden aangebracht voordat het was ingebouwd in een kassasysteem met een eigen aanwijsinrichting. Bij besluit van 31 januari 2020 heeft zij Bizerba dan ook verboden om in die deelstaat inrichtingen met de CE‑markering en/of de metrologische markering in de handel te brengen die vóór het inbouwen waren aangebracht.
6.        Na vernietiging van dit besluit door het Verwaltungsgericht Köln (bestuursrechter in eerste aanleg Keulen, Duitsland) en bevestiging van deze uitspraak door het Oberverwaltungsgericht Nordrhein-Westfalen (hoogste bestuursrechter van de deelstaat Noordrijn-Westfalen) heeft het Bundesverwaltungsgericht (hoogste federale bestuursrechter, Duitsland) de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vraag:
„Moet een meetwerktuig ook dan worden beschouwd als een niet-automatisch weegwerktuig in de zin van artikel 2, punten 1 en 2, van [richtlijn 2014/31] wanneer het resultaat van de weging niet wordt afgedrukt of weergegeven, maar enkel wordt geregistreerd?”
7.        Schriftelijke opmerkingen zijn ingediend door Bizerba, de deelstaat, de Duitse, de Griekse en de Oostenrijkse regering en de Europese Commissie. Alle partijen en interveniënten hebben deelgenomen aan de terechtzitting van 12 februari 2026.
III. Toepasselijke bepalingen
A.      Richtlijn 2014/31
8.        Artikel 1 van richtlijn 2014/31, met als opschrift „Toepassingsgebied”, bepaalt het volgende:
„1.      Deze richtlijn is van toepassing op alle niet-automatische weegwerktuigen.
2.      Voor de toepassing van deze richtlijn worden de volgende toepassingsgebieden van niet-automatische weegwerktuigen onderscheiden:
[...]
f)      bepaling van de prijs op grond van de massa voor rechtstreekse verkoop aan het publiek en voor voorverpakte artikelen.”
9.        Artikel 2 van richtlijn 2014/31, getiteld „Definities”,
bepaalt het volgende:
„1.      ‚weegwerktuig’: een meetwerktuig voor het bepalen van de massa van een lichaam met gebruikmaking van de werking van de zwaartekracht op dat lichaam. Een weegwerktuig kan bovendien worden gebruikt voor het bepalen van andere met de massa verband houdende grootheden, hoeveelheden, parameters of kenmerken;
2.      ‚niet-automatisch weegwerktuig’ of ‚werktuig’: een weegwerktuig waarbij voor het wegen de tussenkomst van een operateur noodzakelijk is;
[...]
11.      ‚geharmoniseerde norm’: een geharmoniseerde norm zoals gedefinieerd in artikel 2, punt 1, onder c), van verordening (EU) nr. 1025/2012[(5)]”.
10.      Artikel 4 van deze richtlijn, met als opschrift „Essentiële eisen”, luidt als volgt:
„Werktuigen die voor de in artikel 1, lid 2, onder a) tot en met f), vermelde toepassingen worden gebruikt of zijn bedoeld, moeten voldoen aan de essentiële eisen van bijlage I.
Indien het werktuig inrichtingen bevat, of is aangesloten op inrichtingen, die niet worden gebruikt of bedoeld zijn voor de in artikel 1, lid 2, onder a) tot en met f), vermelde toepassingen, zijn die essentiële eisen niet op die inrichtingen van toepassing.”
11.      Artikel 6, lid 2, van deze richtlijn, met als opschrift „Verplichtingen van fabrikanten”, bepaalt het volgende:
„Voor werktuigen die voor de in artikel 1, lid 2, onder a) tot en met f), bedoelde toepassingen zijn bedoeld, stellen fabrikanten de in bijlage II bedoelde technische documentatie op en voeren zij de in artikel 13 bedoelde relevante conformiteitsbeoordeling uit of laten deze uitvoeren.
Wanneer met de conformiteitsbeoordelingsprocedure is aangetoond dat een werktuig dat voor de in artikel 1, lid 2, onder a) tot en met f), vermelde toepassingen is bedoeld, aan de toepasselijke eisen voldoet, stellen fabrikanten een EU‑conformiteitsverklaring op en brengen zij de CE‑markering en de aanvullende metrologische markering aan.”
12.      Artikel 17, leden 1 en 2, van richtlijn 2014/31, met als opschrift „Voorschriften en voorwaarden voor het aanbrengen van de CE‑markering, de aanvullende metrologische markering en andere markeringen”, luidt als volgt:
„1.      De CE‑markering en de aanvullende metrologische markering worden zichtbaar, leesbaar en onuitwisbaar op het werktuig of op het gegevensplaatje aangebracht.
2.      De CE‑markering en de aanvullende metrologische markering worden aangebracht voordat het werktuig in de handel wordt gebracht.”
13.      Bijlage I van deze richtlijn, getiteld „Essentiële eisen”, bepaalt het volgende:
„De gebruikte terminologie is overgenomen van de Internationale Organisatie voor Wettelijke Metrologie.
Inleidende opmerking
Bevat het werktuig meerdere aanwijs‑ of afdrukinrichtingen die worden gebruikt voor de in artikel 1, lid 2, onder a) tot en met f), genoemde toepassingen of is het op meerdere dergelijke inrichtingen aangesloten, dan zijn de essentiële eisen niet van toepassing op de inrichtingen die de weegresultaten weergeven en die niet van invloed kunnen zijn op de juiste werking van het werktuig, indien de weegresultaten juist en onuitwisbaar worden afgedrukt of geregistreerd door een deel van het werktuig dat voldoet aan de essentiële eisen en indien zij toegankelijk zijn voor beide bij de weging betrokken partijen. Voor werktuigen die gebruikt worden voor de rechtstreekse verkoop aan het publiek, dienen echter de aanwijs‑ en afdrukinrichtingen voor de verkoper en de klant aan de essentiële eisen te voldoen.
Metrologische eisen
[...]
Ontwerp en bouw
8.      Algemene eisen
8.1.      Het werktuig moet zodanig zijn ontworpen en gebouwd dat het, wanneer het op de juiste wijze wordt gebruikt en is geïnstalleerd en bij gebruik in een omgeving waarvoor het is bestemd, zijn metrologische eigenschappen behoudt. De waarde van de massa moet worden aangegeven.
[...]
9.      Aanwijzing van de weegresultaten en andere gewichtswaarden
De aanwijzing van de weegresultaten en andere gewichtswaarden moet nauwkeurig, ondubbelzinnig en niet-misleidend zijn en het aanwijsorgaan moet zodanig zijn dat de aanwijzing onder normale gebruiksomstandigheden gemakkelijk moet kunnen worden afgelezen.
[...]
14.      Werktuigen voor rechtstreekse verkoop aan het publiek, met een maximaal weegvermogen dat niet groter is dan 100 kg:
aanvullende voorschriften
Bij werktuigen voor rechtstreekse verkoop aan het publiek moet op duidelijke wijze voor de klant alle belangrijke informatie zijn aangegeven met betrekking tot de weegverrichting en, bij werktuigen met prijsaanwijzing, inzake de prijsberekening van het te kopen artikel.
[...]
Bij prijsberekenende werktuigen moeten de essentiële gegevens voldoende lang worden weergegeven om goed door de klant te kunnen worden afgelezen.
[...]
De werktuigen mogen geen eigenschappen vertonen waardoor direct of indirect aanwijzingen worden gegeven waarvan de interpretatie moeilijk of tijdrovend is.
[...]
Op soortgelijke werktuigen als de normaliter voor rechtstreekse verkoop aan het publiek gebruikte werktuigen moet, indien zij niet aan de voorwaarden van dit hoofdstuk voldoen, dichtbij de aanwijzing de onuitwisbare vermelding ‚niet voor gebruik bij rechtstreekse verkoop aan het publiek’ zijn aangebracht.”
B.      Geharmoniseerde norm EN 45501:2015
14.      De relevante geharmoniseerde norm(6) is norm EN 45501:2015 „Metrologische aspecten van niet-automatische weegwerktuigen”. Deze norm maakt een technisch onderscheid tussen verschillende onderdelen van het werktuig en definieert onder meer de „weegmodule” als een deel van het werktuig dat niet over eigen middelen beschikt om het resultaat weer te geven.(7)
15.      Verwijzingen naar norm EN 45501:2015 zijn opgenomen in de mededeling van de Commissie in het kader van de uitvoering van richtlijn 2009/23/EG(8) van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 betreffende niet-automatische weegwerktuigen.(9) In bijlage ZZ bij de geharmoniseerde norm EN 45001:2015 zijn de bepalingen van de norm opgenomen waarop het vermoeden van conformiteit in de zin van artikel 12 van richtlijn 2014/31 kan worden gebaseerd.(10)
16.      Punt 4.13.6 van deze geharmoniseerde norm, met als opschrift „Visibility”, bepaalt het volgende: „[a]ll primary indications (4.13.1, [...]) shall be indicated clearly and simultaneously to both the vendor and the customer. If this is not possible with one display device two sets are necessary, one set each for the vendor and the customer.” Dit punt behoort echter niet tot de in bijlage ZZ aangehaalde bepalingen.
C.      Duits recht
17.      Het Duitse recht heeft de richtlijn in wezen omgezet bij
het
Mess‑ und Eichgesetz (MessEG)(11) en de Mess‑ und Eichverordnung (MessEV)(12), waarin
het in de handel brengen van meetwerktuigen afhankelijk wordt gesteld
van de – door de conformiteitsbeoordeling en de voorgeschreven markering
gecertificeerde – naleving van de essentiële eisen, en aan de toezichthoudende autoriteiten de nodige bevoegdheden worden verleend
om maatregelen te nemen.
IV.    Beoordeling
18.      Wellicht moet eerst het samengestelde regelgevingskader van de onderhavige zaak worden onderzocht: ten eerste de primaire regeling, namelijk richtlijn 2014/31, en ten tweede het samenstel van algemene bepalingen, die worden aangevuld met en gepreciseerd door secundaire bronnen die bestaan uit een reeks geharmoniseerde normen.
19.      Het toenemende belang van meetwerktuigen in het governancesysteem van de Unie wordt inmiddels algemeen erkend. Het Hof heeft het belang ervan erkend en daarbij gewezen op enkele kwetsbaarheden die nog steeds kenmerkend zijn voor de huidige structuur. In het arrest James Elliott Construction(13), en korter geleden in het arrest Public.Resource.Org(14), heeft het Hof benadrukt dat de geharmoniseerde normen deel uitmaken van de rechtsorde van de Unie en dus onderworpen zijn aan de fundamentele beginselen van die rechtsorde, zoals rechtszekerheid en eerbiediging van de rechtsstaat.
20.      De geharmoniseerde normen, die grotendeels op internationale normen zijn gebaseerd, zijn echter niet ontworpen om deze doelstellingen volledig te verwezenlijken. Zij worden door de Europese normalisatie-instellingen(15) in opdracht van de Commissie ontwikkeld met complexe goedkeuringsprocessen waarbij vele belanghebbenden worden betrokken. Inhoudelijk bestaan zij over het algemeen uit technische bepalingen op verschillende niveaus. Aangezien de vaststelling ervan vaak zeer lang duurt, kunnen deze normen moeilijk gelijke tred houden met de technologische ontwikkelingen.(16)
21.      Dit is geenszins een abstract debat, maar juist een zeer concrete kwestie, aangezien de naleving van geharmoniseerde normen de facto verplicht is. De aanpassing aan die normen schept namelijk
een vermoeden van conformiteit met het Unierecht. De niet-conformiteit heeft dus ernstige gevolgen voor de fabrikanten, die de naleving van de essentiële eisen moeten aantonen via andere, vaak technisch gecompliceerde en kostbare wegen.
22.      Zoals de onderhavige zaak ruimschoots aantoont, levert
de complexe en talrijke regelgeving aanzienlijke problemen op voor zowel de nationale autoriteiten als particuliere marktdeelnemers. In deze context vereist de noodzaak om ten eerste de fundamentele beginselen van de Unie te eerbiedigen en ten tweede de volledige bescherming van de rechten van particulieren en ondernemingen te waarborgen, mijns inziens dat de antwoorden die aan de nationale rechter worden gegeven in het verlengde liggen van de lijn die het Hof in de arresten
James Elliott Construction en Public.Resource.Org heeft uitgezet.
23.      Het lijkt mij dan ook beter om deze zaak niet te beoordelen
aan de hand van de traditionele kijk op de hiërarchische verhouding tussen de bronnen, maar juist tegen de achtergrond van een uniforme uitlegging ervan.
24.      In dit verband lijkt het mij nuttig om nog een ander aspect in herinnering te brengen dat de zaak complex maakt. Het gemeenschappelijk kader voor het in de handel brengen van producten (hierna: „gemeenschappelijk kader”), dat is vastgesteld bij besluit nr. 768/2008/EG(17) en verordening (EU) nr. 765/2008(18) inzake accreditatie en markttoezicht, bevat gemeenschappelijke beginselen en referentiebepalingen die in alle sectorale regelgeving moeten worden toegepast om een coherente basis te bieden voor de herziening of herschikking van die regelgeving.
25.      De gedachte achter de gedetailleerde technische harmonisatie is daarin vervangen door een model op twee niveaus: de wetgever stelt in functionele termen essentiële eisen vast, zonder specifieke technische oplossingen op te leggen, en de normalisatie-instellingen van de Unie ontwikkelen in opdracht van de Commissie(19) geharmoniseerde technische normen, waarin technische oplossingen worden gespecificeerd waarmee aan deze eisen kan worden voldaan.
26.      Richtlijn 2014/31, die in de plaats is gekomen van richtlijn 2009/23, is aan dit model aangepast door in bijlage I de essentiële eisen en in bijlage II de conformiteitsbeoordelingsprocedures vast te stellen.
27.      De keuze om de essentiële eisen in functionele termen te formuleren – zonder deze te verbinden aan specifieke technische oplossingen – weerspiegelt het beginsel van technologische neutraliteit(20) en impliceert dat deze essentiële eisen zelfstandig worden uitgelegd, rekening houdend met hun bewoordingen en de doelstellingen van de richtlijn, en niet tegen de achtergrond van de technische oplossingen die momenteel onder de geharmoniseerde normen vallen.(21)
28.      Het bij richtlijn 2014/31 ingevoerde stelsel maakt dus een onderscheid tussen de door de Uniewetgever vastgestelde essentiële eisen en de door de Europese normalisatie-instellingen ontwikkelde technische oplossingen, waarvan de naleving een vermoeden kan rechtvaardigen van conformiteit met de eisen waarop deze oplossingen betrekking hebben.
29.      Zoals in punt 14 van deze conclusie is aangegeven, geldt voor werktuigen die in overeenstemming zijn met geharmoniseerde normen waarvan de referentiegegevens in het Publicatieblad van de Europese Unie(22) zijn bekendgemaakt, krachtens artikel 12 van deze richtlijn namelijk
een vermoeden van conformiteit. Deze normen
mogen de draagwijdte van de bepalingen van de richtlijn echter niet wijzigen of beperken.
30.      Wanneer een werktuig niet volledig aan een geharmoniseerde norm voldoet, kan de conformiteit worden vastgesteld volgens een van de beoordelingsprocedures van artikel 13 van richtlijn 2014/31.
31.      Hoewel de verwijzende rechter het Hof formeel alleen vraagt naar het begrip niet-automatische weegwerktuigen in de zin van artikel 2, punten 1 en 2, van richtlijn 2014/31, blijkt uit de verwijzingsbeslissing dat deze rechter zich ook afvraagt of de inrichting voldoet aan de essentiële eisen van bijlage I en, daarmee samenhangend, of het rechtmatig is om de CE‑markering en de aanvullende metrologische markering aan te brengen voordat zij in het kassasysteem wordt ingebouwd.
32.      Om de verwijzende rechter een bruikbaar antwoord
te geven, zou het Hof dus niet alleen moeten onderzoeken of een dergelijke inrichting onder de definitie van een niet-automatisch weegwerktuig valt, maar ook onder welke voorwaarden zij kan voldoen aan de in artikel 4 van deze richtlijn bedoelde essentiële eisen, die zijn omschreven in bijlage I daarbij, en het voorgeschreven merkteken daarop kan worden aangebracht wanneer het weegresultaat wordt weergegeven door middel van een daarop aangesloten externe inrichting.
A.      Definitie van niet-automatisch weegwerktuig
33.      Alvorens in te gaan op de inhoud van de vraag moet de rol van de geharmoniseerde norm EN 45501:2015 in de systematiek van richtlijn 2014/31 worden verduidelijkt.
34.      In het systeem van deze richtlijn worden de essentiële eisen vastgesteld door de Uniewetgever, terwijl de naleving van geharmoniseerde normen een vermoeden kan rechtvaardigen van conformiteit met de eisen waarop zij betrekking hebben. Hieruit volgt dat de geharmoniseerde norm bruikbare technische aanwijzingen kan bieden, maar niet de draagwijdte van de bepalingen van de richtlijn mag wijzigen of beperken.
35.      De omstandigheid dat model CS 300 technisch gezien in norm EN 45501:2015 als „weegmodule” wordt gekwalificeerd, is daarom op zich onvoldoende om uit te sluiten dat dit model onder de definitie van een niet-automatisch weeginstrument in de zin van artikel 2, punten 1 en 2, van richtlijn 2014/31 kan vallen. Deze vraag moet om te beginnen worden beantwoord in het licht van de bewoordingen, de opzet en het doel ervan.(23)
36.      Het vermoeden van conformiteit in verband met de naleving van geharmoniseerde norm EN 45501:2015 werkt bovendien alleen binnen de grenzen van de bepalingen van de norm waarnaar in bijlage ZZ wordt verwezen. Bepalingen die niet in deze bijlage zijn opgenomen, zoals punt 4.13.6, kunnen als technische elementen van de context in aanmerking worden genomen, maar vormen op zichzelf geen grond voor het in artikel 12 van richtlijn 2014/31 bedoelde vermoeden.
37.      De definitie van „weegwerktuig” in artikel 2, punt 1, van richtlijn 2014/31 draait om de functie van „het bepalen van de massa”. Deze formulering laat de wijze waarop het resultaat aan de gebruikers wordt meegedeeld open. De massa wordt „bepaald” op het tijdstip waarop zij wordt gemeten en geregistreerd, ongeacht of de waarde onmiddellijk waarneembaar is. De bepaling gaat logischerwijs en functioneel vooraf aan de „aanwijzing”, maar houdt die aanwijzing niet in.
38.      De definitie van „niet-automatisch weegwerktuig” in artikel 2, punt 2, van die richtlijn(24) bevat evenmin een verwijzing naar de aanwezigheid van een display. Aangezien het model CS 300 de tussenkomst van een operateur vereist, hetgeen niet wordt betwist, voldoet dit werktuig aan de definitie.
39.      Overigens heeft het Hof in het arrest Marhon, dat weliswaar in een andere context is gewezen, gepreciseerd dat de werkingssfeer van richtlijn 2014/31 ruim moet worden opgevat en dat artikel 2, punten 1 en 2, van deze richtlijn het begrip „niet-automatisch weegwerktuig” definieert door te verwijzen naar de functie die door deze werktuigen wordt vervuld, zonder dat rekening wordt gehouden met de wijze waarop zij
worden gebruikt of de gebieden waarop zij worden toegepast.(25)
40.      Ook in de onderhavige zaak moet daarom allereerst worden uitgegaan van de definitie van het werktuig in de regeling, zonder doorslaggevend belang te hechten aan technische elementen die in deze definitie niet worden genoemd.
41.      De opzet van richtlijn 2014/31 bevestigt deze lezing. De wetgever heeft de term „zichtbaar” alleen gebruikt in de context waarin hij dit vereiste uitdrukkelijk heeft willen opleggen, bijvoorbeeld in artikel 17, lid 1, voor de zichtbaarheid van de CE‑markering en de aanvullende metrologische markering, en in artikel 18 voor het beperkend gebruikssymbool.(26) Het is niet toevallig dat deze term in punt 8.1 van bijlage I bij deze richtlijn ontbreekt. De wetgever heeft gebruikgemaakt van de passieve vorm „moet worden aangegeven”, zonder te preciseren dat de aanwijzing rechtstreeks afkomstig moet zijn van de inrichting of dat zij op elk moment van de levensduur van het product zichtbaar moet zijn.
42.      De inleidende opmerking van bijlage I heeft uitdrukkelijk betrekking op het geval waarin het werktuig „[...] meerdere aanwijs‑ of afdrukinrichtingen [bevat] [...] of [...] op meerdere dergelijke inrichtingen [is] aangesloten”. Dat beide situaties als gelijkwaardig worden beschouwd („bevat” en „is aangesloten op”) toont aan dat de wetgever rekening heeft gehouden met situaties waarin de aanwijsinrichting niet in het werktuig is ingebouwd. De aansluiting op een externe inrichting vormt geen uitzondering, maar is een mogelijkheid die uitdrukkelijk is vastgesteld. De inleidende opmerking in bijlage I, die is weergegeven in punt 13
van deze conclusie (hierna: „inleidende opmerking”), vereist niet dat elk werktuig ten minste één eigen aanwijsorgaan heeft, maar verwijst naar het geval waarin een werktuig meerdere inrichtingen „bevat” of daar „op is aangesloten”.
43.      Punt 8.3 van bijlage I bepaalt dat „digitale elektronische inrichtingen [...] altijd een adequate controle [dienen] uit te oefenen op de werking van het meetproces”, waarbij ervan wordt uitgegaan dat daarop een aanwijsorgaan is aangesloten, maar zonder te bepalen dat dit orgaan moet worden ingebouwd. Evenzo veronderstelt punt 5 van bijlage I dat er een aanwijsorgaan is door de eis te stellen dat de weegresultaten worden gereproduceerd door „de andere gebruikte aanwijsinrichtingen”, maar het vereist niet dat dit wordt ingebouwd.
44.      Punt 14 van bijlage I van richtlijn 2014/31 leidt niet tot een andere conclusie. Dit punt veronderstelt weliswaar dat bij rechtstreekse verkoop aan het publiek de wezenlijke aanwijzingen op voor de koper duidelijke en voldoende begrijpelijke wijze worden aangegeven, maar deze bepaling heeft betrekking op de wijze waarop het werktuig onder normale gebruiksomstandigheden moet functioneren.
45.      In een weegmodule die kan worden ingebouwd, wordt aan deze voorwaarden voldaan wanneer de weegmodule in het beoogde kassasysteem wordt ingebouwd en het resultaat wordt weergegeven op de voor de verkoper en de klant bestemde terminal. Punt 14 vereist dus niet dat de aanwijsinrichting in de module wordt ingebouwd, maar dat zij deel uitmaakt van het samenstel van werktuigen waarvan de conformiteit is beoordeeld.
46.      De tweede zin van de inleidende opmerking van bijlage I van richtlijn 2014/31 bevestigt deze lezing, aangezien daarin de eis wordt gesteld dat bij de rechtstreekse verkoop aan het publiek de aanwijs‑ en afdrukinrichtingen voor de verkoper en de klant aan de essentiële eisen voldoen. In deze zin wordt echter niet bepaald dat deze inrichtingen noodzakelijkerwijs in de metrologische module moeten worden ingebouwd.
47.      De verwijzing in punt 14 van deze bijlage naar de vermelding „niet te gebruiken voor rechtstreekse verkoop aan het publiek” die „dichtbij de aanwijzing” moet worden aangebracht, impliceert evenmin dat het scherm moet samenvallen met de weegmodule. Het veronderstelt enkel dat er in de concrete vormgeving van het werktuig een scherm is opgenomen.
48.      De regeringen van Duitsland, Griekenland en Oostenrijk betogen dat de toelating van een niet-automatisch weegwerktuig zonder eigen display de bescherming van het publiek tegen onjuiste weegresultaten in gevaar brengt en de conformiteitscontroles duurder maakt. Deze opmerkingen zijn zinnig, maar lijken mij niet doorslaggevend.
49.      Het doel van de bescherming van het publiek vereist niet dat deze bescherming wordt bereikt door het aanbrengen van een display in de module, maar dat het weegresultaat onder normale gebruiksomstandigheden op duidelijke en niet-misleidende wijze toegankelijk en verifieerbaar wordt gemaakt. Een externe inrichting kan op gelijkwaardige wijze aan deze eis voldoen, op voorwaarde dat deze deel uitmaakt van de configuratie waarvan de conformiteit wordt beoordeeld.
50.      Wat conformiteitscontroles betreft, moet de fabrikant in het EU‑typeonderzoekscertificaat en in het technisch dossier de toegestane configuraties, de inbouwvoorwaarden en de verificatieregelingen nauwkeurig beschrijven. Deze vaststelling heeft dus betrekking op de kwaliteit van de technische documentatie en de conformiteitsbeoordeling, en niet op de vraag of een weegmodule die kan worden ingebouwd in beginsel toelaatbaar is.
51.      Indien de redenering wordt
gevolgd van sommige
van de belanghebbenden die opmerkingen bij het Hof hebben ingediend, zou door middel van uitlegging een structureel vereiste worden ingevoerd, namelijk dat van de in de module zelf opgenomen displays, dat in de richtlijn niet wordt vastgesteld. Dat is mijns inziens in strijd met het uit het gemeenschappelijk kader voortvloeiende beginsel van technologische neutraliteit.(27) De regelgeving mag specifieke technische oplossingen niet bevoordelen of uitsluiten, maar laat de keuze van de middelen over aan de fabrikant, mits aan de functionele eisen wordt voldaan.
52.      De door Bizerba ter terechtzitting aangehaalde analogie met de architectuur van een computer, waarin de monitor kan worden ingebouwd (zoals in een laptop) of buiten de computer kan worden aangebracht, zonder dat dit van invloed is op de kwalificatie van de inrichting, illustreert een algemeen beginsel: de functie hangt niet af van de fysieke locatie van de component die deze functie uitvoert, maar van het vermogen van het samenstel van de werktuigen om het verwachte resultaat te behalen. In het geval van een weegwerktuig vormt het bepalen en het aanwijzen van de massa het verwachte resultaat. Of de aanwijzing plaatsvindt op een ingebouwde display of op een terminal die op het werktuig wordt aangesloten, verandert de aard van de functie van het werktuig niet.
53.      Vanuit het oogpunt van de praktische gevolgen moet voorts
worden bedacht dat inrichtingen die vergelijkbaar zijn met het model CS 300 al meer dan 20
jaar in de handel worden gebracht en in de detailhandel worden gebruikt, zoals Bizerba ter terechtzitting onweersproken heeft bevestigd.
54.      Het antwoord op de door het Hof ter terechtzitting gestelde vraag of het werktuig in casu niet gewoon
als „weegmodule” in plaats van als „weegwerktuig” kan worden gecertificeerd, wijst op het praktische belang van het verschil in kwalificatie. Zoals Bizerba
heeft gepreciseerd, zou de kwalificatie als zuivere module fabrikanten van kassasystemen beletten om de inrichting in te bouwen zonder zelf de hoedanigheid van fabrikant van het eindproduct, met de daaruit voortvloeiende verplichtingen tot conformiteitsbeoordeling,
op zich te nemen. Dat zou een belangrijke belemmering vormen voor het verkeer van modulaire oplossingen binnen de interne markt, hetgeen in strijd is met de door het gemeenschappelijk kader(28) nagestreefde doelstellingen van handelsbevordering en technologische neutraliteit, en uiteindelijk ook met de doelstelling van richtlijn 2014/31,
namelijk waarborgen dat deze werktuigen aan de essentiële eisen voldoen.
55.      Volgens mij moet artikel 2, punten 1 en 2, van richtlijn 2014/31 dan ook aldus worden uitgelegd dat een werktuig dat de massa van een lichaam bepaalt, het weegresultaat registreert, het doorgeeft aan
een externe aanwijsinrichting die daarop is aangesloten en de tussenkomst van een operateur bij de weging vereist, een niet-automatisch weegwerktuig kan zijn, ook al worden de weegresultaten niet zelfstandig afgedrukt of weergegeven.
B.      Naleving van de essentiële eisen
56.      Punt 8.1 van bijlage I bij richtlijn 2014/31 vereist dat de waarde van de massa wordt aangegeven. Er wordt echter geen specifieke technische oplossing voor deze aanwijzing voorgeschreven.
57.      Tegelijkertijd vereist punt 9 van deze bijlage dat de aanwijzing onder normale gebruiksomstandigheden gemakkelijk moet kunnen worden afgelezen. Indien de inrichting van meet af aan is ontworpen om te functioneren als onderdeel van een weegmodule die kan worden ingebouwd, wordt op het verkooppunt aan deze voorwaarden voldaan zodra de module in het beoogde kassasysteem is ingebouwd.
58.      Voor werktuigen die bestemd zijn voor rechtstreekse verkoop aan het publiek geldt hetzelfde met betrekking tot punt 14 van bijlage I: wanneer het weegresultaat op een externe terminal wordt weergegeven, moet niet alleen van de weegmodule, maar van het samenstel van deze module en de aanwijsinrichting worden nagegaan of zij aan de essentiële eisen voldoen. Hieruit volgt dat een inrichting zonder eigen display die is ontworpen om te functioneren in een weegmodule die kan worden ingebouwd, waarin de waarde van de massa wordt weergegeven door middel van een daarop aangesloten externe inrichting, kan voldoen aan de essentiële eisen van de punten 8.1 en
9 en, in voorkomend geval, punt 14 van bijlage I, voor zover deze externe inrichting behoort tot de configuratie van het werktuig waarvan de conformiteit is beoordeeld.
C.      CE‑markering en metrologische markering: voorwaarden en tijdstip waarop het wordt aangebracht
59.      Rest nog de vraag of de CE‑markering en de aanvullende metrologische markering kunnen worden aangebracht voordat de module feitelijk in het kassasysteem is ingebouwd. In dit verband moet niet alleen worden uitgegaan van de feitelijke volgorde waarin de verrichtingen plaatsvinden, maar van het voorwerp van de conformiteitsbeoordeling.
60.      Indien deze beoordeling niet alleen betrekking heeft gehad op de afzonderlijke module, maar op het hele werktuig zoals dat is gedefinieerd in het EU‑typeonderzoekscertificaat en het technisch dossier, met inbegrip van de configuraties waarvoor aansluiting op de aanwijsinrichting is toegestaan, is er in beginsel geen bezwaar tegen dat de markering op de module wordt aangebracht voordat deze definitief wordt ingebouwd.
61.      Een dergelijke markering is daarentegen niet in overeenstemming met de richtlijn indien zij bedoeld is om de conformiteit van de module te bevestigen, ongeacht de latere configuratie of configuraties die niet onder de conformiteitsbeoordeling vallen.
62.      De Duitse regering heeft ter terechtzitting gepreciseerd dat zij in beginsel niet betwist dat modulaire weegwerktuigen die zijn uitgerust met een externe aanwijsinrichting
toelaatbaar zijn, zelfs indien die inrichting in een aparte behuizing is ondergebracht. De betwisting betreft meer in het bijzonder het tijdstip waarop de markering wordt aangebracht. Volgens de Bondsrepubliek Duitsland kan de markering niet voorafgaan aan de montage van het samenstel van „weegmodule + aanwijsinrichting”, aangezien pas op dat moment de conformiteit van het hele werktuig kan worden beoordeeld, met inbegrip van de juistheid van de transmissie van het signaal naar de display.
63.      De bezwaren van de Duitse regering zijn vanuit technisch oogpunt niet ongegrond. Zoals ter terechtzitting is benadrukt, kan een gebrek in de transmissie van het signaal, bijvoorbeeld een kabelfout, zelfs wanneer de weegmodule goed functioneert, ertoe leiden dat het resultaat op de terminal van het verkooppunt (POS) onjuist wordt weergegeven. Juist dit risico rechtvaardigt de voorwaarde dat de conformiteitsbeoordeling betrekking moet hebben op het samenstel van „module + type kassasysteem/aanwijsinrichting” in de configuraties die onder het EU‑typeonderzoekscertificaat vallen. Het volstaat niet om de werking van de module afzonderlijk te controleren, maar er moet worden vastgesteld of het resultaat in de beoogde configuratie correct wordt doorgegeven en weergegeven.
64.      Het staat dus aan de verwijzende rechter om na te gaan of de op de inrichting aangebrachte markering in het concrete geval daadwerkelijk overeenkomt met een conformiteitsbeoordeling van de relevante configuratie met inbouw.
65.      Indien dat
niet het geval is, gaat het er niet om in abstracto vast te stellen dat een weegmodule die kan worden ingebouwd niet toelaatbaar is, maar om in casu de niet-conformiteit van de markering vast te stellen.
66.      Richtlijn 2014/31 schrijft kortom geen bepaalde technische architectuur van het werktuig voor, maar eist dat het samenstel van voor gebruik bestemde werktuigen op verifieerbare wijze aan de essentiële eisen voldoet.
67.      Doorslaggevend is dus niet het ontbreken van een in de module ingebouwde display, maar het feit dat de aanwijsfunctie onder normale gebruiksomstandigheden wordt gewaarborgd door een externe inrichting die deel uitmaakt van de configuratie die aan de conformiteitsbeoordeling wordt onderworpen.
68.      Onder dezelfde voorwaarden kunnen de CE‑markering en de aanvullende metrologische markering worden aangebracht voordat de module feitelijk wordt ingebouwd, met dien verstande dat deze markeringen niet de conformiteit kunnen bevestigen van andere configuraties dan daadwerkelijk in de conformiteitsbeoordeling zijn betrokken.
V.      Conclusie
69.      Gelet op een en ander geef ik het Hof in overweging de vraag van het Bundesverwaltungsgericht te beantwoorden als volgt:
„1)      Artikel 2, punten 1 en 2, van richtlijn 2014/31/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2014 betreffende de harmonisatie van de wetgevingen van de lidstaten inzake het op de markt aanbieden van niet-automatische weegwerktuigen
moet aldus worden uitgelegd dat
een werktuig dat de massa van een lichaam bepaalt door de werking van de zwaartekracht, het weegresultaat registreert, het doorgeeft aan
een externe aanwijsinrichting die daarop is aangesloten en de tussenkomst van een operateur bij de weging vereist, een niet-automatisch weegwerktuig kan zijn, ook al worden de weegresultaten niet zelfstandig afgedrukt of weergegeven.
2)      Artikel 4 van richtlijn 2014/31, gelezen in samenhang met de inleidende opmerking van bijlage I
bij
deze richtlijn en de punten 8.1, 9 en 14 van deze bijlage en met artikel 6, lid 2, en artikel 17 van deze richtlijn,
moet aldus worden uitgelegd dat
–        een dergelijke inrichting aan de essentiële eisen van de richtlijn kan voldoen indien de aanwijsfunctie onder normale gebruiksomstandigheden wordt gewaarborgd door een externe inrichting die deel uitmaakt van het samenstel van de werktuigen dat aan de conformiteitsbeoordeling wordt onderworpen;
–        wat betreft de werktuigen die zijn bestemd voor rechtstreekse verkoop aan het publiek, de essentiële eisen ook gelden voor de externe aanwijsinrichting, die voor de betreffende conformiteitsbeoordeling deel moet uitmaken van die werktuigen;
–        de CE‑markering en de aanvullende metrologische markering alleen op de module mogen worden aangebracht voordat deze feitelijk wordt ingebouwd indien de conformiteitsbeoordeling reeds betrekking heeft gehad op het samenstel van de relevante werktuigen in de configuraties die onder het EU‑typeonderzoekscertificaat en het technisch dossier vallen; het staat aan de verwijzende rechter om na te gaan of dit in casu het geval is.”
1      Oorspronkelijke taal: Italiaans.
2      Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2014 betreffende de harmonisatie van de wetgevingen van de lidstaten inzake het op de markt aanbieden van niet-automatische weegwerktuigen (PB 2014, L 96, blz. 107).
3      Met het certificaat van EU‑typeonderzoek
bevestigt de bevoegde instantie dat een representatief exemplaar van het product voldoet aan de toepasselijke essentiële eisen. Het vormt de basis voor de daaropvolgende conformiteitsverklaring. Zie bijlage II van richtlijn 2014/31, module B.
4      Module D is de conformiteitsbeoordelingsprocedure op basis van kwaliteitsborging van het productieproces.
5      Verordening van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012 betreffende Europese normalisatie, tot wijziging van de richtlijnen 89/686/EEG en 93/15/EEG van de Raad alsmede de richtlijnen 94/9/EG, 94/25/EG, 95/16/EG, 97/23/EG, 98/34/EG, 2004/22/EG, 2007/23/EG, 2009/23/EG en 2009/105/EG van het Europees Parlement en de Raad en tot intrekking van beschikking 87/95/EEG van de Raad en besluit nr. 1673/2006/EG van het Europees Parlement en de Raad (PB 2012, L 316, blz. 12).
6      Zie punt 9 hierboven.
7      Zie punt T.2.2.7 van de geharmoniseerde norm EN 45501:2015, met als opschrift „Weighing module”, die als volgt is geformuleerd: „Part of the weighing instrument that comprises all mechanical and electronic devices (i.e. load receptor, load-transmitting device, load cell, and analog data processing device or digital data processing device) but not having the means to display the weighing result. It may optionally have devices for further processing (digital) data and operating the instrument.”
8      Volledigheidshalve zij vermeld dat richtlijn 2009/23 (PB 2009, L 122, blz. 6) bij richtlijn 2014/31
is ingetrokken.
9      PB 2015, C 300, blz. 3. Zoals in die mededeling is aangegeven, worden „normen [...]door de Europese normalisatieorganisaties vastgesteld in het Engels (CEN en Cenelec publiceren ook in het Frans
en Duits). [...]”
10      Artikel 12 van richtlijn 2014/31, met als opschrift „Vermoeden van conformiteit van werktuigen”, luidt als volgt: „Werktuigen die in overeenstemming zijn met geharmoniseerde normen of delen daarvan waarvan de referentienummers in het Publicatieblad van de Europese Unie zijn bekendgemaakt, worden geacht in overeenstemming te zijn met de in bijlage I beschreven essentiële eisen die door die normen of delen daarvan worden bestreken.”
11      Gesetz über das Inverkehrbringen und die Bereitstellung von Messgeräten auf dem Markt, ihre Verwendung und Eichung sowie über Fertigpackungen, vom 25. Juli 2013 (wet inzake het in de handel brengen en op de markt aanbieden van meetwerktuigen, het gebruiken en het ijken ervan, en voorverpakkingen, van 25 juli 2013) (BGBl. 2013 I, blz. 2722-2723).
12      Verordnung über das Inverkehrbringen und die Bereitstellung von Messgeräten auf dem Markt sowie über ihre Verwendung und Eichung, vom 11. Dezember 2014 (verordening inzake het in de handel brengen en op de markt aanbieden van meetwerktuigen, het gebruiken en het ijken ervan, van 11 december 2014) (BGBl. I blz. 2010-2011).
13      Arrest van 27 oktober 2016 (C‑613/14, EU:C:2016:821, punten 38‑40).
14      Arrest van 5 maart 2024, Public.Resource.Org en Right to Know/Commissie (C‑588/21 P, EU:C:2024:201, punt 70).
15      De Europese normalisatie-instellingen zijn officieel erkend bij verordening nr. 1025/2012. Het gaat om
het Europees Comité voor Normalisatie (CEN), het Europees Comité voor Elektrotechnische Normalisatie (Cenelec) en het Europees Instituut voor Telecommunicatienormen (ETSI).
16      Dit zijn bekende punten van zorg. De instellingen van de Unie zijn zich er namelijk
terdege van bewust dat de grondslagen van dit regelgevingsmodel moeten worden herzien. Zie https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/14511-Standardisation-Regulation-revision_en.
17      Besluit van het Europees Parlement en de Raad van 9 juli 2008 betreffende een gemeenschappelijk kader voor het verhandelen van producten en tot intrekking van besluit 93/465/EEG van de Raad (PB 2008, L 218, blz. 82).
18      Verordening van het Europees Parlement en de Raad van 9 juli 2008 tot vaststelling van de eisen inzake accreditatie en markttoezicht betreffende het verhandelen van producten en tot intrekking van verordening (EEG) nr. 339/93 (PB 2008, L 218, blz. 30).
19      Door middel van een formeel verzoek waarbij de Commissie een normalisatie-instelling opdraagt een technische norm te ontwikkelen die betrekking heeft op de essentiële eisen van een bepaalde richtlijn.
20      Zie arrest van 20 juni 2024, GEMA (C‑135/23, EU:C:2024:526), waarin het Hof heeft bepaald dat op grond van het beginsel van technologische neutraliteit „de wet de rechten en verplichtingen van personen op algemene wijze moet vaststellen, teneinde het gebruik van een bepaalde technologie niet te bevoordelen ten nadele van een andere” (punt 37).
21      Zie in die zin de mededeling van de Commissie „De Blauwe Gids van 2022: richtlijnen voor de uitvoering van de productvoorschriften van de EU” (PB 2022, C 247, blz. 1, punt 1.1).
22      Zoals de geharmoniseerde norm EN 45501:2015; zie voetnoot 9
hierboven.
23      Volgens vaste rechtspraak moet bij de uitlegging van een bepaling van Unierecht niet alleen rekening worden gehouden met de bewoordingen ervan, maar ook met de context ervan en met de doelstellingen die worden nagestreefd met de regeling waarvan zij deel uitmaakt. Zie arrest van 4 juli 2024, Marhon (C‑283/23, EU:C:2024:569, punt 26).
24      Zie punt 9
hierboven voor de definitie van niet-automatisch weegwerktuig.
25      Zie arrest van 4 juli 2024, Marhon (C‑283/23, EU:C:2024:569, punten 27 en 30).
26      Het beperkend gebruikssymbool wordt in punt 3 van bijlage III bij richtlijn 2014/31 gespecificeerd.
27      Zie punt 27
hierboven.
28      Zie punt 24
hierboven.