62018CJ0772
WYROK TRYBUNAŁU (dziesiąta izba)
z dnia 30 kwietnia 2020 r. (
*1
)
Odesłanie prejudycjalne – Znaki towarowe – Dyrektywa 2008/95/WE – Artykuł 5 ust. 1 – Artykuł 5 ust. 3 lit. b) i c) – Naruszenie – Pojęcie „używania w obrocie handlowym” – Towar dopuszczony do swobodnego obrotu – Przywóz – Składowanie – Magazynowanie towarów w celu wprowadzenia do obrotu – Wywóz
W sprawie C‑772/18
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Korkein oikeus (sąd najwyższy, Finlandia) postanowieniem z dnia 28 listopada 2018 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 3 grudnia 2018 r., w postępowaniu:
A
przeciwko
B,
TRYBUNAŁ (dziesiąta izba),
w składzie: I. Jarukaitis, prezes izby, E. Juhász (sprawozdawca) i M. Ilešič, sędziowie,
rzecznik generalny: M. Campos Sánchez-Bordona,
sekretarz: A. Calot Escobar,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
–
w imieniu A – J. Kaulo, luvan saanut oikeudenkäyntiavustaja,
–
w imieniu B – M. Jakobsson, asianajaja,
–
w imieniu rządu fińskiego – S. Hartikainen, w charakterze pełnomocnika,
–
w imieniu Komisji Europejskiej – É. Gippini Fournier oraz I. Koskinen, w charakterze pełnomocników,
podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
1
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 5 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/95/WE z dnia 22 października 2008 r. mającej na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych (Dz.U. 2008, L 299, s. 25), w związku z art. 5 ust. 3 lit. b) i c) tej dyrektywy.
2
Wniosek ten złożony został w ramach sporu między A i B toczącego się w wyniku wniesionego przeciwko B powództwa o stwierdzenie naruszenia prawa do znaku towarowego.
Ramy prawne
Prawo Unii
3
Artykuł 5 dyrektywy 2008/95, zatytułowany „Prawa wynikające ze znaku towarowego”, stanowi:
„1.   Zarejestrowany znak towarowy przyznaje właścicielowi wyłączne prawa do tego znaku. Właściciel jest uprawniony do zakazania wszelkim osobom trzecim, które nie posiadają jego zgody, używania w obrocie handlowym:
a)
oznaczenia identycznego ze znakiem towarowym dla towarów lub usług identycznych z tymi, dla których znak towarowy jest zarejestrowany;
b)
oznaczenia, w którego przypadku z powodu jego identyczności lub podobieństwa do znaku towarowego oraz identyczności lub podobieństwa towarów lub usług, których dotyczy znak towarowy i to oznaczenie, istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd opinii publicznej; prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd obejmuje prawdopodobieństwo skojarzenia oznaczenia ze znakiem towarowym.
[…]
3.   Jeżeli spełnione są warunki określone w ust. 1 i 2, mogą być zabronione, między innymi, następujące działania:
a)
umieszczanie oznaczenia na towarach lub ich opakowaniach;
b)
oferowanie towarów, wprowadzanie ich do obrotu lub ich magazynowanie w tym celu pod takim oznaczeniem lub oferowanie i świadczenie usług pod tym oznaczeniem;
c)
przywóz lub wywóz towarów pod takim oznaczeniem;
[…]”.
Prawo fińskie
4
Zgodnie z § 4 ust. 1 tavaramerkkilaki (7/1964) [ustawy o znakach towarowych (7/1964)] w wersji mającej zastosowanie w stanie faktycznym sprawy w postępowaniu głównym prawo do oznaczenia skutkuje tym, że nikt oprócz właściciela znaku towarowego nie może używać w obrocie handlowym – na towarze, jego opakowaniu, w materiałach reklamowych, dokumentach handlowych lub w inny sposób, w tym ustnie – oznaczenia, które może zostać pomylone z tym znakiem towarowym.
5
Przepis ten ma zastosowanie niezależnie od tego, czy towar został wprowadzony do obrotu lub jest przeznaczony do wprowadzenia do obrotu w Finlandii, czy też za granicą, a także od tego, czy przywozi się go na terytorium Finlandii w celu używania w obrocie handlowym, w celu przechowywania lub składowania, lub w celu ponownego wywozu do państwa trzeciego.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
6
W dniu 4 kwietnia 2011 r. B, osoba fizyczna zamieszkała w Finlandii, otrzymał z Chin partię 150 łożysk kulkowych, o całkowitej masie 710 kg, wykorzystywanych jako części zamienne w mechanizmach przekładniowych, generatorach i sinikach, a także w konstrukcji mostów i tramwajów. Na łożyskach tych było umieszczone oznaczenia odpowiadające międzynarodowemu znakowi towarowemu INA, którego właścicielem jest A, między innymi dla towarów: „Łożyska”.
7
Gdy w imieniu B została już dokonana odprawa celna, w dniu 12 kwietnia 2011 r. odebrał on tę partię towaru ze składu celnego na lotnisku Helsinki-Vantaa (Finlandia), gdzie była składowana, i zabrał do swojego miejsca zamieszkania.
8
Kilka tygodni później łożyska zostały przekazane osobie trzeciej w celu wywozu do Rosji.
9
Jako wynagrodzenie za swoje usługi B otrzymał karton papierosów i butelkę koniaku.
10
W postępowaniu karnym o naruszenie wszczętym przeciwko B przed Helsingin käräjäoikeus (sądem pierwszej instancji w Helsinkach, Finlandia), do którego A przystąpiła z roszczeniem cywilnoprawnym, sąd ten uniewinnił B, ponieważ nie było możliwe wykazanie, że popełnił on przestępstwo umyślne. Sąd ten zakazał B kontynuowania lub powtarzania takich działań i zobowiązał do naprawienia szkody poniesionej przez A oraz zapłaty odszkodowania
11
B zaskarżył to zobowiązanie do Helsingin hovioikeus (sądu apelacyjnego w Helsinkach, Finlandia).
12
Sąd ten, powołując się na wyrok z dnia 16 lipca 2015 r.TOP Logistics i in. (C‑379/14, EU:C:2015:497), uznał, po pierwsze, że działalność B była w pewnym zakresie równoważna działalności polegającej na składowaniu i tranzycie oraz że celem zainteresowanego nie było osiągnięcie jakiejkolwiek korzyści gospodarczej, a także, po drugie, że otrzymane przy tej sposobności wynagrodzenie nie opierało się na gospodarczym wykorzystaniu towarów w ramach działalności handlowej, lecz było jedynie świadczeniem wzajemnym za składowanie towarów na rachunek osoby trzeciej.
13
W związku z tym Helsingin hovioikeus (sąd apelacyjny w Helsinkach) uznał, że B nie używał oznaczenia podobnego do zarejestrowanego znaku towarowego, którego dotyczy sprawa w postępowaniu głównym, w obrocie handlowym, i w konsekwencji orzekł, że żądanie naprawienia szkody i zapłaty odszkodowania zgłoszone przez A nie było zasadne.
14
A odwołała się od tego wyroku do Korkein oikeus (sądu najwyższego, Finlandia).
15
Korkein oikeus (sąd najwyższy) wskazuje, że z orzecznictwa Trybunału nie wynika jasno, czy wielkość korzyści gospodarczej uzyskanej przez osobę prywatną w wyniku zarzucanego naruszenia stanowi istotny element przy ocenie, czy ma miejsce używanie znaku towarowego w obrocie handlowym.
16
Ponadto, o ile jest oczywiste, że art. 5 dyrektywy 2008/95 stosuje się, jeżeli dana osoba używa znaku towarowego w ramach własnej działalności gospodarczej, o tyle istnieje jego zdaniem wątpliwość w tej kwestii, jeżeli osoba ta używa go z korzyścią dla osoby trzeciej.
17
Korkein oikeus (sąd najwyższy) wskazuje, że w wyroku z dnia 16 lipca 2015 r., TOP Logistics i in. (C‑379/14, EU:C:2015:497), orzeczono, że właściciel składu podatkowego i celnego, który ogranicza się do składowania na rachunek osoby trzeciej towarów opatrzonych oznaczeniem identycznym ze znakiem towarowym lub do niego podobnym, nie używa tego oznaczenia. Zastanawia się on nad kwestią, czy takie orzecznictwo przekłada się w drodze analogii na sprawę taką jak w postępowaniu głównym, w której osoba w zamian za butelkę koniaku i karton papierosów dokonała przywozu towarów na rachunek osoby trzeciej oraz je przechowywała i składowała, zanim zostały one zabrane w celu ponownego wywozu do państwa trzeciego.
18
Zastanawia się on wreszcie nad kwestią, czy możliwe jest uznanie, że fakt udostępnienia przez daną osobę swego adresu odsprzedawcy towarów, ich odbioru, mimo że nie zleciła ona wysyłki, oraz niepodjęcia żadnego innego aktywnego zachowania stanowi przywóz towarów w rozumieniu art. 5 ust. 3 lit. c) dyrektywy 2008/95.
19
W tym względzie sąd ten podkreśla, że w wyroku z dnia 18 października 2005 r., Class International (C‑405/03, EU:C:2005:616), Trybunał orzekł, że wprowadzenie towarów do obrotu jest uzależnione od ich dopuszczenia do swobodnego obrotu w rozumieniu art. 29 TFUE, co oznacza, że zostały w tym państwie pobrane wymagalne cła i opłaty o skutku równoważnym. Zaznacza on, że istnieje niepewność w kwestii, czy możliwe jest uznanie, że ma miejsce przywóz, jeżeli dana osoba ogranicza się do odbioru towarów wysłanych na jej adres, mimo że nie zostały one wysłane na jej zlecenie oraz brak jest innego aktywnego uczestnictwa tej osoby w wysyłce towarów do kraju.
20
W świetle wszystkich tych okoliczności Korkein oikeus (sąd najwyższy) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)
Czy rozmiar korzyści, jaką osoba prywatna uzyskała z domniemanego naruszenia praw do znaku towarowego, jest istotny dla oceny tego, czy postępowanie tej osoby stanowi używanie znaku towarowego w obrocie handlowym w rozumieniu art. 5 ust. 1 dyrektywy [2008/95], czy też zachowanie o charakterze czysto prywatnym? Czy dla istnienia używania w obrocie handlowym, w przypadku gdy osoba prywatna używa znaku towarowego, niezbędne jest spełnienie innych kryteriów niż uzyskanie korzyści gospodarczych z działalności handlowej dotyczącej tego znaku towarowego?
2)
Czy, przy założeniu, że korzyść gospodarcza ma mieć pewne znaczenie, a ze względu na mały rozmiar korzyści gospodarczej, jaką uzyskała dana osoba, oraz niespełnienie ewentualnych innych kryteriów używania oznaczenia w obrocie handlowym nie można założyć, że osoba ta używała znaku towarowego we własnym obrocie handlowym, przesłanka używania oznaczenia w obrocie handlowym w rozumieniu art. 5 ust. 1 dyrektywy [2008/95] jest spełniona, jeżeli osoba prywatna używała znaku towarowego na rzecz osoby trzeciej w jej obrocie handlowym, również wtedy, kiedy nie jest u niej zatrudniona w charakterze pracownika?
3)
Czy osoba przechowująca towary używa znaku towarowego dla towarów w rozumieniu art. 5 ust. 1 oraz art. 5 ust. 3 lit. b) dyrektywy [2008/95], jeżeli towary opatrzone znakiem towarowym – wysłane do państwa członkowskiego i dopuszczone do swobodnego obrotu na jego terytorium – były odebrane i przechowywane na rzecz spółki, która je odsprzedaje, przez osobę, w której posiadaniu się znalazły i która nie prowadzi działalności w zakresie przywozu i wywozu towarów oraz nie posiada zezwolenia na prowadzenie składu celnego ani podatkowego?
4)
Czy można założyć, że dana osoba dokonuje przywozu towarów opatrzonych znakiem towarowym w rozumieniu art. 5 ust. 3 lit. c) dyrektywy [2008/95], jeżeli towary nie zostały przywiezione na zlecenie tej osoby, jednak udostępniła ona swój adres odsprzedawcy towarów i na jego rzecz odebrała dopuszczone do swobodnego obrotu towary w państwie członkowskim, była w posiadaniu tych towarów przez kilka tygodni i przekazała je w celu przemieszczenia do kraju trzeciego niebędącego członkiem Unii Europejskiej w celu odsprzedaży na jego terytorium?”.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
21
Poprzez swe cztery pytania, które należy zbadać łącznie, sad odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy art. 5 ust. 1 dyrektywy 2008/95 w związku z art. 5 ust. 3 lit. b) i c) tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że osobę nieprowadzącą zawodowo działalności handlowej, która odbiera, wprowadza do swobodnego obrotu w państwie członkowskim i przechowuje towary w sposób oczywisty nieprzeznaczone do użytku prywatnego, które zostały wysłane na jej adres z państwa trzeciego i na których jest umieszczony bez zgody właściciela znak towarowy, należy postrzegać jako osobę używającą znaku towarowego w obrocie handlowym w rozumieniu pierwszego z tych przepisów.
22
Tytułem wstępu należy zauważyć, że ustalenia, czy zostały spełnione przesłanki z art. 5 ust. 1 dyrektywy 2008/95, należy dokonać wyłącznie na podstawie okoliczności obiektywnych.
23
W tej kwestii należy zauważyć, że figurujące w tym przepisie wyrażenie „używanie w obrocie handlowym” oznacza, że na prawa wyłączne wynikające ze znaku towarowego jego właściciel może co do zasady powoływać się jedynie wobec podmiotów gospodarczych, a zatem w kontekście działalności handlowej (zob. podobnie wyrok z dnia 12 lipca 2011 r., L’Oréal i in., C‑324/09, EU:C:2011:474, pkt 54). Ponadto, jeżeli przeprowadzane transakcje wykraczają – ze względu na rozmiar, częstotliwość lub inne cechy – poza sferę prywatnej działalności, osoba, która ich dokonuje, porusza się „w obrocie handlowym” (wyrok z dnia 12 lipca 2011 r., L’Oréal i in., C‑324/09, EU:C:2011:474, pkt 55).
24
W niniejszej sprawie z akt, którymi dysponuje Trybunał, wynika, że towary będące przedmiotem sporu w postępowaniu głównym to łożyska kulkowe o łącznej masie 710 kg, które generalnie używane są w przemyśle ciężkim.
25
Skoro zatem towary te, ze względu na ich naturę i rozmiar, w sposób oczywisty nie są przeznaczone do użytku prywatnego, transakcje, które ich dotyczą, należy uznać za wchodzące w zakres działalności handlowej. Powinien to jednak zweryfikować sąd odsyłający.
26
Zresztą osoba, która udostępnia swój adres jako miejsce, do którego powinny zostać wysłane przedmiotowe towary, która dokonuje odprawy celnej lub zleca jej dokonanie agentowi i która wprowadza je do swobodnego obrotu, dokonuje przywozu w rozumieniu art. 5 ust. 3 lit. c) dyrektywy 2008/95.
27
Jeżeli chodzi o kwestię, czy można przyjąć, że zainteresowany osobiście używał oznaczenia identycznego ze znakiem towarowym, gdy działał w interesie gospodarczym osoby trzeciej, należy zauważyć, że własność towarów, na których jest umieszczony znak towarowy, nie ma znaczenia dla stwierdzenia używania w obrocie handlowym. Trybunał orzekł bowiem, że okoliczność, że dany podmiot używa oznaczenia odpowiadającego znakowi towarowemu dla towarów, które nie są jego własnymi w tym znaczeniu, że nie posiada on tytułu prawnego do nich, sama w sobie nie stoi na przeszkodzie temu, by używanie to było objęte zakresem stosowania art. 5 ust. 1 dyrektywy 2008/95 (zob. podobnie wyrok z dnia 12 lipca 2011 r., L’Oréal i in., C‑324/09, EU:C:2011:474, pkt 91).
28
Okoliczność, że dana osoba dokonała przywozu takich towarów i wprowadziła je do swobodnego obrotu, jest wystarczająca do stwierdzenia, że uczestniczyła ona w obrocie handlowym, i nie jest już konieczne badanie późniejszego losu tych towarów, w szczególności czy były one składowane przez importera lub wprowadzone do obrotu w Unii, lub ponownie wywiezione do państwa trzeciego.
29
Wreszcie bez znaczenia jest wysokość wynagrodzenia, które importer otrzymał w zamian za swoje czynności.
30
W świetle powyższych ustaleń na przedłożone pytania należy udzielić następującej odpowiedzi: art. 5 ust. 1 dyrektywy 2008/95 w związku z art. 5 ust. 3 lit. b) i c) tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że osobę nieprowadzącą zawodowo działalności handlowej, która odbiera, wprowadza do swobodnego obrotu w państwie członkowskim i przechowuje towary w sposób oczywisty nieprzeznaczone do użytku prywatnego, które zostały wysłane na jej adres z państwa trzeciego i na których jest umieszczony bez zgody właściciela znak towarowy, należy postrzegać jako osobę używającą znaku towarowego w obrocie handlowym w rozumieniu pierwszego z tych przepisów.
W przedmiocie kosztów
31
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (dziesiąta izba) orzeka, co następuje:
Artykuł 5 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/95/WE z dnia 22 października 2008 r. mającej na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych w związku z art. 5 ust. 3 lit. b) i c) tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że osobę nieprowadzącą zawodowo działalności handlowej, która odbiera, wprowadza do swobodnego obrotu w państwie członkowskim i przechowuje towary w sposób oczywisty nieprzeznaczone do użytku prywatnego, które zostały wysłane na jej adres z państwa trzeciego i na których jest umieszczony bez zgody właściciela znak towarowy, należy postrzegać jako osobę używającą znaku towarowego w obrocie handlowym w rozumieniu pierwszego z tych przepisów.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: fiński.