Wydanie tymczasowe
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
MACIEJA SZPUNARA
przedstawiona w dniu 4 września 2025 r.(1)
Sprawa C‑312/24 [Darashev](i)
CL
przeciwko
Prokuratura na Republika Bulgaria
[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Sofiyski rayonen sad (sąd rejonowy w Sofii, Bułgaria)]
Odesłanie prejudycjalne – Ochrona osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych w sprawach karnych – Dyrektywa (UE) 2016/680 – Przetwarzanie danych zebranych w toku postępowania przygotowawczego, w którym funkcjonariusz policji ma status podejrzanego – Przechowywanie danych w aktach osobowych – Rozporządzenie (UE) 2016/679 – Zgodność przetwarzania z prawem – Przetwarzanie niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze danych – Cel leżący w interesie publicznym – Przetwarzanie danych osobowych dotyczących wyroków skazujących i czynów zabronionych – Prawo do usunięcia danych („prawo do bycia zapomnianym”) – Równość traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy – Dyrektywa 2000/78/WE
I.      Wprowadzenie
1.        Organy publiczne, podobnie jak każdy pracodawca, przetwarzają dane osobowe swoich pracowników. Jednocześnie wykonywanie powierzonych im zadań może prowadzić do zbierania przez nie pewnych danych ich pracowników również w innych kontekstach niż zarządzanie personelem, a w takim przypadku nasuwają się pytania dotyczące podstawy i celów przetwarzania danych.
2.        Otóż sąd odsyłający zastanawia się nad zgodnością z prawem
przetwarzania danych, w ramach którego organ publiczny przechowuje w aktach osobowych pracownika informacje dotyczące postępowania przygotowawczego, w którym został on objęty czynnościami dochodzeniowymi jako podejrzany. W niniejszej sprawie przedmiotowe dane zostały zebrane przez ten sam organ publiczny jako organ prowadzący dochodzenie i są przechowywane w aktach osobowych, podczas gdy postępowanie przygotowawcze zostało umorzone, przy czym odnośnemu pracownikowi nie przedstawiono zarzutów ani go nie oskarżono.
3.        Główna kwestia podniesiona w niniejszej sprawie leży na styku rozporządzenia (UE) 2016/679(2) (zwanego dalej „RODO”) i dyrektywy (UE) 2016/680(3) i ma na celu wyjaśnienie podstawy i warunków skorzystania w takich okolicznościach z prawa do usunięcia przechowywanych danych.
II.    Ramy prawne
A.      Prawo Unii
1.      Dyrektywa 2000/78/WE
4.        Zgodnie z art. 1 dyrektywy 2000/78(4) jej „celem […] jest wyznaczenie ogólnych ram dla walki z dyskryminacją ze względu na religię lub przekonania, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną w odniesieniu do zatrudnienia i pracy, w celu realizacji w państwach członkowskich zasady równego traktowania”.
5.        Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej dyrektywy „»zasada równego traktowania« oznacza brak jakichkolwiek form bezpośredniej lub pośredniej dyskryminacji z przyczyn określonych w art. 1” rzeczonej dyrektywy.
2.      RODO
6.        Motywy 19, 39 i 41 RODO mają następujące brzmienie:
„(19)      […] Jeżeli chodzi o przetwarzanie danych osobowych przez te właściwe organy [w rozumieniu dyrektywy 2016/680] do celów wchodzących w zakres niniejszego rozporządzenia, państwa członkowskie powinny mieć możliwość zachowania lub wprowadzenia przepisów szczególnych dostosowujących stosowanie przepisów niniejszego rozporządzenia. W takich przepisach możliwe jest doprecyzowanie szczególnych wymogów przetwarzania danych przez te właściwe organy do tych innych celów, z uwzględnieniem konstytucyjnych, organizacyjnych i administracyjnych struktur danego państwa członkowskiego […].
[…]
(39)      […] Dane osobowe powinny być adekwatne, stosowne i ograniczone do tego, co niezbędne do celów, dla których są one przetwarzane. Wymaga to w szczególności zapewnienia ograniczenia okresu przechowywania danych do ścisłego minimum […]. Aby zapobiec przechowywaniu danych osobowych przez okres dłuższy, niż jest to niezbędne, administrator powinien ustalić termin ich usuwania lub okresowego przeglądu […].
[…]
(41)      W przypadku gdy w niniejszym rozporządzeniu jest mowa o podstawie prawnej lub akcie prawnym, niekoniecznie wymaga to przyjęcia aktu prawnego przez parlament, z zastrzeżeniem wymogów wynikających z porządku konstytucyjnego danego państwa członkowskiego. Taka podstawa prawna lub taki akt prawny powinny być jasne i precyzyjne, a ich zastosowanie przewidywalne dla osób im podlegających – jak wymaga tego orzecznictwo Trybunału […] i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka [(zwanego dalej »ETPC«)]”.
7.        Artykuł 2 RODO, zatytułowany „Materialny zakres stosowania”, stanowi w ust. 1, że owo rozporządzenie „ma zastosowanie do przetwarzania danych osobowych w sposób całkowicie lub częściowo zautomatyzowany oraz do przetwarzania w sposób inny niż zautomatyzowany danych osobowych stanowiących część zbioru danych lub mających stanowić część zbioru danych”, a w ust. 2 lit. d), że nie ma ono zastosowania do przetwarzania danych osobowych „przez właściwe organy do celów zapobiegania przestępczości, prowadzenia postępowań przygotowawczych, wykrywania i ścigania czynów zabronionych lub wykonywania kar, w tym ochrony przed zagrożeniami dla bezpieczeństwa publicznego i zapobiegania takim zagrożeniom”.
8.        Artykuł 4 RODO, zatytułowany „Definicje”, stanowi:
„Na użytek niniejszego rozporządzenia:
1)      »dane osobowe« oznaczają wszelkie informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej […]; możliwa do zidentyfikowania osoba fizyczna to osoba, którą można bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikować, w szczególności na podstawie identyfikatora takiego jak imię i nazwisko, numer identyfikacyjny […];
2)      »przetwarzanie« oznacza operację lub zestaw operacji wykonywanych na danych osobowych lub zestawach danych osobowych w sposób zautomatyzowany lub niezautomatyzowany, taką jak zbieranie, utrwalanie, organizowanie, porządkowanie, przechowywanie, adaptowanie lub modyfikowanie, pobieranie, przeglądanie, wykorzystywanie […];
[…]
6)      »zbiór danych« oznacza uporządkowany zestaw danych osobowych dostępnych według określonych kryteriów, niezależnie od tego, czy zestaw ten jest scentralizowany, zdecentralizowany czy rozproszony funkcjonalnie lub geograficznie;
7)      »administrator« oznacza osobę fizyczną lub prawną, organ publiczny, jednostkę lub inny podmiot, który samodzielnie lub wspólnie z innymi ustala cele i sposoby przetwarzania danych osobowych […]”.
9.        Artykuł 6 RODO, zatytułowany „Zgodność przetwarzania z prawem”, stanowi:
„1.      Przetwarzanie jest zgodne z prawem wyłącznie w przypadkach, gdy – i w takim zakresie, w jakim – spełniony jest co najmniej jeden z poniższych warunków:
[…]
c)      przetwarzanie jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze;
[…]
3.      Podstawa przetwarzania, o którym mowa w ust. 1 lit. c) i e), musi być określona:
[…]
b)      w prawie państwa członkowskiego, któremu podlega administrator.
Cel przetwarzania musi być określony w tej podstawie prawnej […]. Podstawa prawna może zawierać przepisy szczegółowe dostosowujące stosowanie przepisów niniejszego rozporządzenia […]. Prawo Unii lub prawo państwa członkowskiego muszą służyć realizacji celu leżącego w interesie publicznym oraz być proporcjonalne do wyznaczonego, prawnie uzasadnionego celu […]”.
10.      Artykuł 9 RODO stanowi:
„1.      Zabrania się przetwarzania danych osobowych ujawniających pochodzenie rasowe lub etniczne, poglądy polityczne, przekonania religijne lub światopoglądowe, przynależność do związków zawodowych oraz przetwarzania danych genetycznych, danych biometrycznych w celu jednoznacznego zidentyfikowania osoby fizycznej lub danych dotyczących zdrowia, seksualności lub orientacji seksualnej tej osoby.
2.      Ustęp 1
nie ma zastosowania, jeżeli spełniony jest jeden z poniższych warunków:
[…]”.
11.      Zgodnie z art. 10 RODO:
„Przetwarzania danych osobowych dotyczących wyroków skazujących oraz czynów zabronionych lub powiązanych środków bezpieczeństwa na podstawie art. 6 ust. 1 wolno dokonywać wyłącznie pod nadzorem władz publicznych lub jeżeli przetwarzanie jest dozwolone prawem Unii lub prawem państwa członkowskiego przewidującymi odpowiednie zabezpieczenia praw i wolności osób, których dane dotyczą […]”.
12.      Artykuł 17 RODO, zatytułowany „Prawo do usunięcia danych (»prawo do bycia zapomnianym«)”, stanowi:
„1.      Osoba, której dane dotyczą, ma prawo żądania od administratora niezwłocznego usunięcia dotyczących jej danych osobowych, a administrator ma obowiązek bez zbędnej zwłoki usunąć dane osobowe, jeżeli zachodzi jedna z następujących okoliczności:
a)      dane osobowe nie są już niezbędne do celów, w których zostały zebrane lub w inny sposób [były] przetwarzane;
[…]
d)      dane osobowe były przetwarzane niezgodnie z prawem;
[…]
3.      Ustęp 1 i 2 nie mają zastosowania w zakresie, w jakim przetwarzanie jest niezbędne:
[…]
b)      do wywiązania się z prawnego obowiązku wymagającego przetwarzania na mocy prawa Unii lub prawa państwa członkowskiego, któremu podlega administrator […];
[…]”.
3.      Dyrektywa 2016/680
13.      Artykuł 1 ust. 1 dyrektywy 2016/680 stanowi:
„Niniejsza dyrektywa ustanawia przepisy o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez właściwe organy do celów zapobiegania przestępczości, prowadzenia postępowań przygotowawczych, wykrywania i ścigania czynów zabronionych i wykonywania kar, w tym ochrony przed zagrożeniami dla bezpieczeństwa publicznego i zapobiegania takim zagrożeniom”.
14.      Artykuł 3 tej dyrektywy definiuje pojęcia „danych osobowych” i „przetwarzania” w sposób identyczny jak RODO.
15.      Zgodnie z art. 3 pkt 7 wspomnianej dyrektywy „właściwy organ” oznacza w szczególności organ publiczny właściwy do zapobiegania przestępczości, prowadzenia postępowań przygotowawczych, wykrywania i ścigania czynów zabronionych lub wykonywania kar, w tym ochrony przed zagrożeniami dla bezpieczeństwa publicznego i zapobiegania takim zagrożeniom
16.      Artykuł 9 owej dyrektywy, zatytułowany „Szczególne warunki przetwarzania”, stanowi w ust. 1:
„Danych osobowych zebranych przez właściwe organy do celów określonych w art. 1 ust. 1 nie przetwarza się do celów innych niż określone w art. 1 ust. 1, chyba że takie przetwarzanie jest dozwolone prawem Unii lub prawem państwa członkowskiego. Jeżeli przetwarzanie danych osobowych odbywa się w takich innych celach, zastosowanie ma [RODO], chyba że przetwarzanie odbywa się w toku działalności nieobjętej prawem Unii”.
17.      Artykuł 16 ust. 2 dyrektywy 2016/680 przewiduje w szczególności sytuacje, w których państwa członkowskie przyznają osobie, której dane dotyczą, prawo do żądania od administratora usunięcia dotyczących jej danych osobowych.
B.      Prawo bułgarskie
1.      ZMVR
18.      Artykuł 29 ust. 1 i 2 Zakon za Ministerstvo na vatreshnite raboti (ustawy o ministerstwie spraw wewnętrznych)(5), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym (zwanej dalej „ZMVR”), stanowi:
„1.      Administratorem danych jest minister spraw wewnętrznych, który może powierzyć przetwarzanie danych osobowych wyznaczonym przez siebie urzędnikom.
2.      Zasady przetwarzania danych osobowych określa się w drodze instrukcji ministra spraw wewnętrznych”.
19.      Artykuł 147 ZMVR przewiduje:
„1.      Dla każdego pracownika ministerstwa spraw wewnętrznych zakłada się i prowadzi akta osobowe.
2.      Zasady zakładania akt osobowych, zarządzania nimi i ich przechowywania oraz zasady ich wykorzystywania określa się w drodze instrukcji ministra spraw wewnętrznych”.
2.      Instrukcja dotycząca akt osobowych
20.      Artykuł 3 wydanej przez ministra spraw wewnętrznych instrukcji nr 8121z‑532 z dnia 9 września 2014 r. w sprawie sporządzania, prowadzenia, przechowywania i wykorzystywania akt osobowych pracowników ministerstwa spraw wewnętrznych(6) (zwanej dalej „instrukcją dotyczącą akt osobowych”) stanowi:
„Akta osobowe są zakładane i prowadzone przez dział »Zasoby ludzkie« odnośnych struktur, numerowane w porządku rosnącym, opisywane w dzienniku i przechowywane w pomieszczeniach (magazynach) spełniających wymogi przechowywania materiałów zawierających informacje niejawne”.
21.      Zgodnie z art. 5 ust. 2 tej instrukcji przetwarzanie informacji przechowywanych w aktach osobowych odbywa się między innymi w celu rozpoczęcia, zmiany i zakończenia stosunku pracy lub stosunku służbowego pracowników.
22.      Artykuł 6 rzeczonej instrukcji przewiduje:
„1.      W aktach osobowych dokumenty są gromadzone i przechowywane w trzech sekcjach, zawierających dane i informacje dotyczące studiów, mianowania, zawarcia umów o pracę, zmiany zakresu obowiązków i zakończenia stosunku pracy lub stosunku służbowego pracowników.
[…]
4.      Sekcja trzecia zawiera dokumenty dotyczące zmiany zakresu obowiązków (decyzje, akty rozpoczęcia i zakończenia zatrudnienia, dokumenty dotyczące postępowań dyscyplinarnych […])”.
III. Spór w postępowaniu głównym, pytania prejudycjalne i postępowanie przed Trybunałem
23.      Ministerstvo na vatreshnite raboti (ministerstwo spraw wewnętrznych, zwane dalej „ministerstwem”) jest organem administracyjnym odpowiedzialnym za utrzymanie porządku publicznego, składającym się z kilku dyrekcji generalnych (zwanych dalej „DG”). DG „Bezpieczeństwo wewnętrzne” jest odpowiedzialna za prowadzenie czynności dochodzeniowych wobec pracowników ministerstwa w odniesieniu do wszelkiego rodzaju przestępstw. W latach 2012–2023 skarżący w postępowaniu głównym zajmował różne stanowiska jako funkcjonariusz policji w DG „Policja ds. bezpieczeństwa” i w DG „Policja krajowa”.
24.      W dniu 1 marca 2016 r. wszczęto dochodzenie przeciwko nieznanemu sprawcy w związku z przestępstwem kradzieży. W dniu 17 maja 2016 r. skarżący w postępowaniu głównym, podczas spotkania, w którym uczestniczył wraz z policjantami z jednostki, w której wykonywał swoje obowiązki, został zatrzymany w obecności kolegów i zmuszony do przekazania swojej odznaki służbowej, broni i karty służbowej. Po 24 godzinach od zatrzymania został zwolniony. Następnie nie przedstawiono mu zarzutów ani nie oskarżono, lecz objęto go kilkoma czynnościami dochodzeniowymi.
25.      W 2016 r. postępowanie przeciwko skarżącemu w postępowaniu głównym zostało zawieszone, ponieważ nie można było ustalić sprawcy przestępstwa. Następnie wydano decyzję o umorzeniu postępowania.
26.      Skarżący w postępowaniu głównym nadal wykonywał swoje obowiązki policjanta i uczestniczył w konkursach w celu uzyskania awansu na inne stanowiska w ministerstwie.
27.      Następnie skarżący w postępowaniu głównym wniósł skargę do Sofiyski rayonen sad (sądu rejonowego w Sofii, Bułgaria), będącego sądem odsyłającym, przeciwko Prokuratura na Republika Bulgaria (prokuraturze Republiki Bułgarii, zwanej dalej „prokuraturą”). Wnosi on o zasądzenie od prokuratury zadośćuczynienia za krzywdę spowodowaną działaniami podjętymi wobec niego w ramach postępowania przygotowawczego oraz konsekwencjami tego postępowania, w szczególności faktem, że nie został awansowany ani przeniesiony na inne stanowisko ze względu na jego status podejrzanego w owym postępowaniu. Ponadto wnosi on o usunięcie jego nazwiska z prowadzonej przez ministerstwo bazy danych, w której figuruje jako podejrzany.
28.      Sąd odsyłający wskazuje, że ministerstwo jest pracodawcą wszystkich osób, które wykonują w nim swoje obowiązki. Każda DG przechowuje informacje dotyczące swoich pracowników w ich aktach osobowych. Informacje uzyskane w ramach dochodzenia prowadzonego przez DG „Bezpieczeństwo wewnętrzne” są w nich również przechowywane. W postępowaniu głównym stwierdzono, że ministerstwo, jako pracodawca, przechowuje informacje dotyczące faktu, że skarżący w postępowaniu głównym był podejrzany i został zatrzymany w ramach przedmiotowego dochodzenia. Sąd odsyłający ma jednak wątpliwości co do zgodności tego przechowywania w aktach osobowych z RODO i dyrektywą 2016/680, a także co do zgodności wskazywanej odmowy awansu z dyrektywą 2000/78.
29.      W tych okolicznościach Sofiyski rayonen sad (sąd rejonowy w Sofii) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„Czy art. 2
[ust. 1] RODO należy interpretować w ten sposób, że przetwarzanie danych obejmuje czynności w ramach jednolitej struktury organizacyjnej, w której jedna dyrekcja wykonuje funkcje pracodawcy, podczas gdy inna dyrekcja ma status organu dochodzeniowego w postępowaniu karnym przeciwko pracownikom innych dyrekcji? Na wypadek udzielenia odpowiedzi twierdzącej:
1)      Czy termin »przetwarzanie« danych osobowych zawarty w art. 4 pkt 2 RODO należy interpretować w ten sposób, że stanowi on czynność związaną z załączeniem informacji do akt pracowniczych pracownika, którą pracodawca, za pośrednictwem swojej dyrekcji, otrzymał jako organ prowadzący dochodzenie przeciwko temu samemu pracownikowi?
2)      Czy termin »zbiór danych« zawarty w art. 4 pkt 6 RODO należy interpretować w ten sposób, że stanowi on akta pracownicze pracownika zatrudnionego w danej dyrekcji pracodawcy, podczas gdy informacje zostały zebrane przez inną dyrekcję pracodawcy, która ma status organu dochodzeniowego?
3)      Czy art. 9 ust. 2 lit. b) RODO należy interpretować w ten sposób, że dana jednostka organizacyjna pracodawcy może gromadzić i przechowywać dane dotyczące tego, że pracownik był podejrzany lub oskarżony w postępowaniu karnym, lecz które to dane zostały zebrane przez inną jednostkę organizacyjną pracodawcy, mającą status organu dochodzeniowego?
4)      Czy »prawo do bycia zapomnianym«, o którym mowa w art. 17 ust. 1 lit. a) RODO, należy interpretować w ten sposób, że pracodawca musi usunąć wszelkie dane z akt pracowniczych pracownika, które to dane pracodawca ten zebrał i przechowywał za pośrednictwem swojej innej dyrekcji, mającej status organu dochodzeniowego w stosunku do jego pracownika, wskazujące na to, że pracownik ten:
–        jest podejrzany lub oskarżony o popełnienie przestępstwa w toczącym się postępowaniu karnym;
–        był podejrzany lub oskarżony o popełnienie przestępstwa, co do którego postępowanie karne zostało zawieszone lub umorzone?
5)      Czy dane osobowe »przetwarzane niezgodnie z prawem«, o których mowa w art. 17 ust. 1 lit. d) RODO, należy interpretować w ten sposób, że stanowią one dane, które pracodawca otrzymał, zebrał i przechowywał za pośrednictwem swojej innej jednostki organizacyjnej wykonującej funkcje dochodzeniowe w postępowaniu karnym przeciwko pracownikom innych jednostek organizacyjnych pracodawcy, i które to dane są przechowywane w aktach pracowniczych, przy czym dotyczą tego, że pracownik jest podejrzany/oskarżony o popełnienie przestępstwa:
–        jest podejrzany lub oskarżony o popełnienie przestępstwa w toczącym się postępowaniu karnym;
–        był podejrzany lub oskarżony o popełnienie przestępstwa, co do którego postępowanie karne zostało zawieszone lub umorzone?
6)      Czy »dane osobowe« w rozumieniu art. 3 pkt 1 [dyrektywy 2016/680] w związku z art. 52 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej [(zwanej dalej »Kartą«)] należy interpretować w ten sposób, że stanowią one dane, które pracodawca otrzymał, zebrał i przechowywał za pośrednictwem swojej jednostki organizacyjnej, która pełni funkcje organu dochodzeniowego w postępowaniu karnym przeciwko pracownikowi, który jest zatrudniony w innej jednostce organizacyjnej pracodawcy?
7)      Czy »przetwarzanie« danych osobowych w rozumieniu art. 3 pkt 2 [dyrektywy 2016/680] w związku z art. 52 [Karty] należy interpretować w ten sposób, że stanowi ono czynności związane z przechowywaniem danych przez pracodawcę w aktach pracowniczych pracownika, które to dane pracodawca otrzymał, zebrał i przechowuje za pośrednictwem swojej jednostki organizacyjnej pełniącej funkcje związane z dochodzeniem w postępowaniu karnym przeciwko pracownikowi pracodawcy, który pracuje w innej jednostce organizacyjnej tego pracodawcy?
8)      Czy art. 9 ust. 1 [dyrektywy 2016/680] w związku z art. 52 [Karty] należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie zbieraniu i przechowywaniu przez pracodawcę informacji dotyczących pracownika, który jest podejrzany lub oskarżony, a które to informacje zostały zebrane przez pracodawcę za pośrednictwem jego innej jednostki organizacyjnej, mającej status organu dochodzeniowego w postępowaniu karnym przeciwko temu pracownikowi?
9)      Czy art. 16 ust. 2 [dyrektywy 2016/680] w związku z art. 52 [Karty] należy interpretować w ten sposób, że pracodawca powinien usunąć wszelkie dane z akt pracowniczych pracownika, które to dane zostały zebrane i są przechowywane przez pracodawcę za pośrednictwem jego innej jednostki organizacyjnej, mającej status organu dochodzeniowego w postępowaniu karnym przeciwko temu pracownikowi, przy czym dane te dotyczą tego, że ów pracownik:
–        jest podejrzany lub oskarżony o popełnienie przestępstwa w toczącym się postępowaniu karnym;
–        był podejrzany lub oskarżony o popełnienie przestępstwa, co do którego postępowanie karne zostało zawieszone lub umorzone?
10)      Czy art. 1 [dyrektywy 2000/78] należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie temu, by pracodawca, którego jednostka organizacyjna przeprowadza czynności dochodzeniowe w stosunku do pracownika innej jednostki organizacyjnej, odmówił awansu zawodowego pracownikowi jedynie na tej podstawie, że ów pracownik:
–        jest podejrzany lub oskarżony o popełnienie przestępstwa w toczącym się postępowaniu karnym;
–        był podejrzany lub oskarżony o popełnienie przestępstwa, co do którego postępowanie karne zostało zawieszone lub umorzone?”.
30.      Uwagi na piśmie przedstawiły rządy bułgarski i węgierski oraz Komisja Europejska. Rząd bułgarski i Komisja wzięły udział w rozprawie, która odbyła się w dniu 21 maja 2025 r.
IV.    Analiza
A.      W przedmiocie dopuszczalności pytań prejudycjalnych
31.      Rząd bułgarski twierdzi, że pytania prejudycjalne są w całości oczywiście niedopuszczalne z poniższych względów.
32.      W pierwszej kolejności rząd bułgarski podnosi, że żądanie naprawienia szkody jest skierowane wyłącznie przeciwko prokuraturze, która jest częścią władzy sądowniczej, podczas gdy jedynie ministerstwo, które jest częścią władzy wykonawczej i które było pracodawcą skarżącego w postępowaniu głównym, posiada informacje zawarte w jego aktach osobowych. Skarżący w postępowaniu głównym nie może zatem ani zwrócić się do prokuratury o usunięcie jego danych, ani pociągnąć jej do odpowiedzialności za to, że ministerstwo posiada owe informacje, ani zarzucać jej, że utrudniła mu rozwój kariery zawodowej.
33.      W drugiej kolejności rząd bułgarski zauważa, że w celu pociągnięcia prokuratury do odpowiedzialności sąd odsyłający powinien ustalić, zgodnie z przepisami krajowymi dotyczącymi odpowiedzialności państwa, czy prawa skarżącego w postępowaniu głównym jako oskarżonego zostały naruszone i czy został on niesłusznie oskarżony o popełnienie przestępstwa. Jednakże przedmiotem sprawy w postępowaniu głównym nie jest ani stosowanie przepisów RODO, ani stosowanie przepisów krajowych transponujących dyrektywy 2016/680 i 2000/78. Wykładnia tych aktów prawa Unii nie jest zatem konieczna do rozstrzygnięcia sporu w postępowaniu głównym.
34.      Nie podzielam tego stanowiska.
35.      Przypominam, że pytania prejudycjalne przedstawione przez sąd krajowy na gruncie stanu prawnego i faktycznego, za którego ustalenie jest on odpowiedzialny i którego prawidłowość nie podlega ocenie Trybunału, korzystają z domniemania, iż mają one znaczenie dla sprawy(7).
36.      Uważam, że w niniejszej sprawie nie można podważyć tego domniemania. Z postanowienia odsyłającego wynika bowiem, że spór w postępowaniu głównym dotyczy krzywdy, jakiej skarżący w postępowaniu głównym miał doznać w szczególności z powodu odmowy awansu ze względu na to, że był podejrzanym. Ponadto skarżący w postępowaniu głównym wnosi o usunięcie przechowywanych w ministerstwie danych dotyczących jego statusu podejrzanego w ramach tego dochodzenia. Owe żądania leżą u podstaw pytań sądu odsyłającego dotyczących wykładni dyrektywy 2000/78, a także wykładni RODO i dyrektywy 2016/680(8).
37.      Prawdą jest, że sąd odsyłający nie wyjaśnia, czy w ramach takiego żądania zadośćuczynienia można przypisać prokuraturze czynności podjęte przez ministerstwo w następstwie postępowania przygotowawczego. Wskazuje on jedynie, że zgodnie z orzecznictwem krajowym żądanie zadośćuczynienia kieruje się przeciwko prokuraturze, jeżeli dotyczy ono postępowania przygotowawczego. Tymczasem kwestia, czy można przypisać ministerstwu czyny, które miały wyrządzić szkodę, podlega wyłącznie prawu krajowemu. To samo dotyczy kwestii legitymacji biernej w ramach żądania zadośćuczynienia opartego na odpowiedzialności państwa w związku z postępowaniem przygotowawczym. Te argumenty rządu bułgarskiego dotyczą zatem wykładni i stosowania prawa krajowego. Otóż należy przypomnieć, że do Trybunału nie należy orzekanie w przedmiocie wykładni przepisów krajowych ani orzekanie, czy wykładnia lub stosowanie ich przez sąd krajowy są prawidłowe, ponieważ taka wykładnia należy do wyłącznej właściwości tego sądu(9).
38.      W konsekwencji proponuję, aby nie uznawać, że pytania prejudycjalne są niedopuszczalne w całości.
39.      Pragnę jednak zauważyć, że pytania prejudycjalne od trzeciego do piątego oraz od ósmego do dziesiątego dotyczą częściowo sytuacji hipotetycznych, które nie odpowiadają okolicznościom faktycznym sporu przedstawionym w postanowieniu odsyłającym, a mianowicie udziału osoby podejrzanej, oskarżonej lub ściganej w postępowaniu, które jest w toku, zostało zawieszone lub umorzone. Tymczasem z postanowienia odsyłającego wynika, że postępowanie przygotowawcze zostało umorzone i że procedury konkursowe, w których skarżący w postępowaniu głównym wziął udział, odbyły się po wydaniu tego postanowienia o umorzeniu postępowania. Ponadto bezsporne jest, że skarżący w postępowaniu głównym był jedynie podejrzanym.
40.      Wobec tego pytania prejudycjalne od trzeciego do piątego oraz od ósmego do dziesiątego należy uznać za niedopuszczalne w zakresie, w jakim są one hipotetyczne, ponieważ dotyczą sytuacji innych niż sytuacja skarżącego w postępowaniu głównym.
B.      Co do istoty
1.      Uwagi wstępne co do zakresu pytań prejudycjalnych
41.      Sąd odsyłający zadał łącznie jedenaście pytań, które dotyczą RODO (pytanie wstępne i pytania prejudycjalne od pierwszego do piątego), dyrektywy 2016/680 (pytania prejudycjalne od szóstego do dziewiątego) i dyrektywy 2000/78 (dziesiąte pytanie prejudycjalne).
42.      Z analizowanego tu wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, że sąd odsyłający zmierza do ustalenia, który akt prawny – RODO czy dyrektywa 2016/680 – stanowi podstawę, na której pracownik może, w okolicznościach takich jak okoliczności rozpatrywane w postępowaniu głównym, żądać usunięcia z jego akt osobowych danych, które identyfikują go jako podejrzanego w ramach umorzonego postępowania przygotowawczego.
43.      W pierwszej kolejności, w celu zapewnienia jasności wywodu, należy doprecyzować przesłankę faktyczną, która jest przedmiotem pytań dotyczących RODO i dyrektywy 2016/680. Pragnę zauważyć, że o ile większość tych pytań(10) odnosi się wyraźnie do danych przechowywanych w aktach osobowych pracownika, o tyle niektóre z nich(11) odnoszą się, bardziej ogólnie, do przechowywania przez pracodawcę danych pracownika, który wykonuje swoje obowiązki w jednostce pracodawcy, przy czym dane te zostały zebrane przez jednostkę odpowiedzialną za dochodzenie.
44.      W świetle całego uzasadnienia postanowienia odsyłającego wszystkie te pytania dotyczą przechowywania danych pracownika w jego aktach osobowych. O ile we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wspomina się również mimochodem o przechowywaniu danych w „archiwach” lub „bazach danych” ministerstwa, o tyle owe kwestie nie są dalej rozwijane, a w każdym razie nie są zawarte w pytaniach prejudycjalnych.
45.      W związku z tym moja analiza będzie dotyczyć wyłącznie przechowywania danych w aktach osobowych.
46.      W drugiej kolejności, w celu dostarczenia sądowi odsyłającemu użytecznych wskazówek umożliwiających mu wydanie orzeczenia w przedmiocie wniosku o usunięcie danych, uważam, że konieczne jest łączne przeformułowanie kilku pytań(12). Z powodów, które przedstawię poniżej, przeanalizuję te pytania, grupując je w następujący sposób:
–        pytanie wstępne oraz pytania prejudycjalne pierwsze, drugie i od szóstego do ósmego, które mają w istocie na celu określenie zakresu stosowania RODO;
–        pytania prejudycjalne od trzeciego do piątego, które dotyczą w istocie warunków zgodności przetwarzania z prawem w ramach skorzystania z prawa do usunięcia danych na podstawie RODO;
–        dziewiąte pytanie prejudycjalne, które dotyczy prawa do usunięcia danych na podstawie dyrektywy 2016/680;
–        dziesiąte pytanie prejudycjalne, które dotyczy dyrektywy 2000/78.
2.      W przedmiocie pytania wstępnego oraz pytań prejudycjalnych pierwszego, drugiego i od szóstego do ósmego
a)      W przedmiocie przeformułowania pytań
47.      Poprzez pytanie wstępne sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 2 ust. 1 RODO należy interpretować w ten sposób, że owo rozporządzenie ma zastosowanie do przetwarzania danych przez organ publiczny, którego niektóre jednostki organizacyjne wykonują funkcje pracodawcy, podczas gdy inna jednostka ma status organu dochodzeniowego w postępowaniu karnym wszczętym przeciwko pracownikom innych jednostek.
48.      Na wypadek udzielenia odpowiedzi twierdzącej sąd ten dąży w istocie do ustalenia, poprzez pytania pierwsze i drugie, czy art. 4 pkt 2 i 6 RODO należy interpretować w ten sposób, że przechowywanie w aktach osobowych pracownika organu publicznego danych osobowych, które ów organ publiczny uzyskał za pośrednictwem swojej jednostki działającej w charakterze organu dochodzeniowego, stanowi „przetwarzanie” danych osobowych zawartych w „zbiorze danych”.
49.      O ile poprzez pytania prejudycjalne pierwsze i drugie sąd odsyłający zwraca się formalnie do Trybunału o dokonanie wykładni tych dwóch pojęć, o tyle jestem zdania, że nie jest to rzeczywisty cel tych pytań. Ponieważ pytania te odnoszą się do podwójnej roli, w jakiej organ publiczny, taki jak ministerstwo, przetwarza dane swoich pracowników (zbiera je jako organ prowadzący dochodzenie i przechowuje je jako pracodawca), owe pytania należy rozumieć jako przesłanki rozumowania zmierzającego do określenia zakresu stosowania RODO. Moim zdaniem takie rozumienie znajduje potwierdzenie w okoliczności, że w uzasadnieniu tychże pytań sąd odsyłający nie wskazuje na jakiekolwiek konkretne wątpliwości co do wykładni owych pojęć.
50.      Jeśli chodzi o pytanie ósme, to według mnie wpisuje się ono w ten sam tok rozumowania i zmierza w istocie do ustalenia, czy art. 9 ust. 1 dyrektywy 2016/680(13) należy interpretować w ten sposób, że zezwala on organowi publicznemu na przechowywanie informacji dotyczących statusu jednego z jego pracowników jako podejrzanego w ramach postępowania przygotowawczego, w sytuacji gdy ów organ zebrał te informacje za pośrednictwem jednej ze swoich jednostek organizacyjnych działających w charakterze organu dochodzeniowego.
51.      Z brzmienia wspomnianego ósmego pytania prejudycjalnego, a także z uzasadnienia wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, że sąd odsyłający ma wątpliwości w szczególności co do relacji między zakresami stosowania RODO i dyrektywy 2016/680, w sytuacji gdy dane przechowywane w aktach osobowych zostały zebrane przez jednostkę organizacyjną pracodawcy w ramach wykonywania jego funkcji „właściwego organu” w rozumieniu art. 3 pkt 7 tej dyrektywy. Jak wyjaśnię w dalszej części niniejszej opinii, art. 9 rzeczonej dyrektywy wyraźnie ustanawia związek między tą dyrektywą a RODO w przypadku dalszego przetwarzania danych zebranych przez właściwe organy.
52.      Pytania prejudycjalne szóste i siódme dotyczą w istocie kwestii, czy przechowywanie w aktach osobowych pracownika organu publicznego danych osobowych, które ów organ uzyskał za pośrednictwem swojej jednostki organizacyjnej działającej w charakterze organu dochodzeniowego, stanowi „przetwarzanie danych osobowych” w rozumieniu art. 3 pkt 1 i 2 dyrektywy 2016/680.
53.      Uważam, że te dwa pytania, podobnie jak pytania prejudycjalne pierwsze i drugie, nie wskazują w rzeczywistości na jakiekolwiek wątpliwości co do wykładni pojęć „przetwarzania” i „danych osobowych”, lecz mają charakter czysto instrumentalny, służąc ustaleniu, który akt prawa Unii – RODO czy dyrektywa 2016/680 – ma zastosowanie. W każdym razie pojęcia te są zdefiniowane
w RODO w sposób identyczny z pojęciami zawartymi w dyrektywie 2016/680(14), w związku z czym nie stanowią one elementu rozróżniającego.
54.      Z tych względów proponuję uznać, że poprzez pytanie wstępne oraz pytania pierwsze, drugie i od szóstego do ósmego łącznie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 2 ust. 1 RODO i art. 9 ust. 1 dyrektywy 2016/680 należy interpretować w ten sposób, że owo rozporządzenie ma zastosowanie do przechowywania przez organ publiczny w aktach osobowych jego pracownika danych dotyczących jego statusu podejrzanego w ramach postępowania przygotowawczego, gdy owe dane zostały zebrane przez jednostkę organizacyjną tego organu publicznego w ramach wykonywania jego funkcji właściwego organu w rozumieniu tej dyrektywy.
b)      Analiza
55.      W pierwszej kolejności pragnę zauważyć, że w art. 2 ust. 1 RODO w sposób szeroki zdefiniowano przedmiotowy zakres stosowania tego rozporządzenia, który obejmuje wszelkie „przetwarzani[e] danych osobowych w sposób całkowicie lub częściowo zautomatyzowany oraz […] przetwarzani[e] w sposób inny niż zautomatyzowany danych osobowych stanowiących część zbioru danych lub mających stanowić część zbioru danych”(15).
56.      Nie wydaje się, by w sporze w postępowaniu głównym kwestionowano okoliczność, że informacje dotyczące statusu podejrzanego, które są przechowywane w aktach osobowych skarżącego w postępowaniu głównym, stanowią dane osobowe w rozumieniu art. 4 pkt 1 RODO.
57.      Ponadto utrwalanie i przechowywanie danych pracowników w ich aktach osobowych stanowią niewątpliwie „przetwarzanie” w rozumieniu art. 4 pkt 2 RODO i nie wydaje się budzić wątpliwości, że ministerstwo spraw wewnętrznych jest administratorem w rozumieniu art. 4 pkt 7 tego rozporządzenia(16).
58.      Co się tyczy pojęcia „zbioru danych”, pragnę uściślić, że pojęcie to ma znaczenie tylko wtedy, gdy przetwarzanie nie odbywa się, przynajmniej częściowo, w sposób zautomatyzowany(17). W art. 4 pkt 6 RODO zdefiniowano „zbiór danych” jako „uporządkowany zestaw danych osobowych dostępnych według określonych kryteriów […]”.
Nie określono szczegółowych zasad, zgodnie z którymi zbiór danych ma być ustrukturyzowany, ani jego formy, ani też nie sprecyzowano, czy dane powinny być zawarte w elektronicznych bazach danych, czy też w fizycznych aktach lub rejestrach(18). Tym samym akta osobowe, w których gromadzone są w sposób ustrukturyzowany dane dotyczące urzędników lub pracowników, wchodzą w zakres pojęcia „zbioru danych”. Z zastrzeżeniem dokonania weryfikacji przez sąd odsyłający wydaje się, że ma to miejsce w niniejszej sprawie(19).
59.      W drugiej kolejności art. 2 ust. 2 lit. d) RODO przewiduje, że rozporządzenie to nie ma zastosowania do przetwarzania danych osobowych dokonywanego przez właściwe organy w szczególności do celów zapobiegania przestępczości, prowadzenia postępowań przygotowawczych i wykrywania czynów zabronionych. Jak wynika z motywu 19 wspomnianego rozporządzenia i z art. 1 ust. 1 dyrektywy 2016/680, takie przetwarzanie jest regulowane przez tę dyrektywę jako lex specialis(20).
60.      W trzeciej kolejności – zarówno RODO, jak i dyrektywa 2016/680 przewidują zasadę „ograniczenia celu”(21), zgodnie z którą dane osobowe muszą być zbierane w konkretnych, wyraźnych i prawnie uzasadnionych celach i nie mogą być przetwarzane w sposób niezgodny z tymi celami. Zasada ta nie ma jednak bezwzględnego zastosowania(22). Artykuł 9 ust. 1 tej dyrektywy przewiduje bowiem, że dane mogą być przetwarzane do celów innych niż cele określone w art. 1 ust. 1 tej dyrektywy, dla których owe dane zostały zebrane, oraz że RODO ma zastosowanie do tego przetwarzania(23), pod warunkiem że takie przetwarzanie „jest dozwolone prawem Unii lub prawem państwa członkowskiego”. Zastrzeżenie to oznacza jedynie, że zgodność przetwarzania z prawem do innych celów należy oceniać w świetle RODO(24).
61.      W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że ministerstwo zbierało i przetwarzało, za pośrednictwem swojej dyrekcji odpowiedzialnej za czynności dochodzeniowe podejmowane wobec jego pracowników, dane skarżącego w postępowaniu głównym do celów wskazanych w art. 1 ust. 1 dyrektywy 2016/680 jako właściwy organ w rozumieniu art. 3 pkt 7 tej dyrektywy.
62.      Co się tyczy przechowywania tych danych w aktach osobowych skarżącego, sąd odsyłający nie wskazał, jakim celom miało ono służyć. Jednakże zgodnie z wyjaśnieniami przedstawionymi przez rząd bułgarski(25), z zastrzeżeniem dokonania weryfikacji przez sąd odsyłający, przechowywanie w aktach osobowych nie jest dokonywane do celów określonych w art. 1 ust. 1 dyrektywy 2016/680. W tych okolicznościach jestem zdania, podobnie jak wszyscy uczestnicy postępowania, którzy przedstawili uwagi na piśmie, że RODO ma zastosowanie do przetwarzania w aktach osobowych danych takich jak dane rozpatrywane w postępowaniu głównym.
63.      Proponuję zatem, aby Trybunał odpowiedział na pytanie wstępne oraz na pytania pierwsze, drugie i od szóstego do ósmego, że art. 2 ust. 1 RODO i art. 9 ust. 1 dyrektywy 2016/680 należy interpretować w ten sposób, iż owo rozporządzenie ma zastosowanie do przechowywania przez organ publiczny w aktach osobowych jego pracownika danych dotyczących statusu tego pracownika jako podejrzanego w ramach postępowania przygotowawczego, gdy owe dane zostały zebrane przez jednostkę organizacyjną tego organu publicznego w ramach wykonywania przez niego jego funkcji właściwego organu w rozumieniu tej dyrektywy, o ile przechowywanie służy realizacji celów innych niż cele określone w jej art. 1 ust. 1.
3.      W przedmiocie pytań prejudycjalnych od trzeciego do piątego
a)      W przedmiocie przeformułowania pytań
64.      Poprzez pytanie trzecie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 9 ust. 2 lit. b) RODO należy interpretować w ten sposób, że jednostka organizacyjna organu publicznego może zbierać i przechowywać dane dotyczące tego, że jeden z jego pracowników był podejrzany w ramach postępowania karnego, w sytuacji gdy owe informacje zostały zebrane przez inną jednostkę tego organu, mającą status organu dochodzeniowego.
65.      Czwarte pytanie prejudycjalne zmierza do ustalenia, czy art. 17 ust. 1 lit. a) RODO należy interpretować w ten sposób, że organ publiczny, jako pracodawca, powinien usunąć wszelkie zawarte w aktach osobowych pracownika dane dotyczące jego statusu podejrzanego w postępowaniu przygotowawczym, które zostało umorzone, jeżeli owe dane zostały zebrane przez jednostkę tego organu działającą w charakterze organu prowadzącego dochodzenie przeciwko temu pracownikowi.
66.      Z kolei piąte pytanie prejudycjalne zmierza w istocie do ustalenia, czy art. 17 ust. 1 lit. d) tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że takie dane są „przetwarzane niezgodnie z prawem”.
67.      Co się tyczy przepisu, o którym mowa w trzecim pytaniu prejudycjalnym, należy zauważyć, że art. 9 RODO reguluje, jak wynika z jego ust. 1, przetwarzanie niektórych szczególnych kategorii danych. W postanowieniu odsyłającym nie ma nic, co wskazywałoby, że w niniejszej sprawie dane wynikające z postępowania przygotowawczego, które są przechowywane w aktach osobowych, odpowiadają jednej z tych kategorii. W związku z tym art. 9 ust. 2 lit. b) tego rozporządzenia nie może stanowić podstawy dla przechowywania danych będących przedmiotem niniejszej sprawy. Jak wyjaśnię w dalszej części niniejszej opinii, podstawy zgodności z prawem należy szukać w innych przepisach tego rozporządzenia, które nie zostały wymienione w pytaniach przedstawionych przez sąd odsyłający(26).
68.      Przepisy art. 17 ust. 1 lit. a) i d) RODO, które są przedmiotem pytań prejudycjalnych czwartego i piątego, określają podstawy usunięcia danych, które „nie są już niezbędne do celów, w których zostały zebrane lub […] [były] przetwarzane” [lit. a)] lub „były przetwarzane niezgodnie z prawem” [lit. d)].
69.      Z łącznej lektury tych dwóch pytań i uzasadnienia wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, że poprzez te dwa pytania sąd odsyłający stara się ustalić zasadniczo, jako przesłankę wydania orzeczenia w przedmiocie wniosku o usunięcie danych, czy przechowywanie rozpatrywanych danych w aktach osobowych jest zgodne z prawem.
70.      O ile sąd odsyłający nie przedstawia żadnych wskazówek co do ewentualnej podstawy zgodności z prawem mającej znaczenie w niniejszej sprawie ani co do mających zastosowanie krajowych ram prawnych, o tyle zarówno Komisja, jak i rząd bułgarski powołały się w swoich uwagach na piśmie na art. 6 ust. 1 lit. c) RODO.
71.      Zgodnie z tym przepisem przetwarzanie jest zgodne z prawem, jeżeli jest ono niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze. W art. 6 ust. 3 RODO uściślono w szczególności, że prawo państwa członkowskiego, któremu podlega administrator i które określa podstawę przetwarzania, służy realizacji celu leżącego w interesie publicznym i jest proporcjonalne do wyznaczonego prawnie uzasadnionego celu. Ta sama podstawa zgodności z prawem znajduje odzwierciedlenie w art. 17 ust. 3 lit. b) tego rozporządzenia, który wyłącza przewidziane w art. 17 ust. 1 owego rozporządzenia prawo do usunięcia danych, jeżeli przetwarzanie danych jest niezbędne do wywiązania się z takiego obowiązku prawnego(27).
72.      W tym względzie rząd bułgarski wyjaśnił, że przetwarzanie danych osobowych do celów założenia, prowadzenia, przechowywania i wykorzystywania akt osobowych pracowników ministerstwa odbywa się na podstawie instrukcji dotyczącej akt osobowych wydanej przez ministra spraw wewnętrznych na podstawie art. 147 ust. 2 ZMVR. Instrukcja ta przewiduje, że przechowuje się w szczególności wszelkie dane do celów „zmiany zakresu obowiązków” pracowników, takie jak dane dotyczące postępowań dyscyplinarnych(28). W tej kwestii rząd ten wskazał, że zgodnie z przepisami mającymi zastosowanie w dziedzinie odpowiedzialności dyscyplinarnej pracowników ministerstwa w przypadku jakiegokolwiek zdarzenia związanego z czynem zabronionym w ministerstwie do akt osobowych dołącza się kopię sprawozdania informującego o wyniku dochodzenia oraz o tym, czy pracownik powinien zostać pociągnięty do odpowiedzialności dyscyplinarnej. Zdaniem owego rządu wynika z tego, że przechowywanie tych danych w aktach osobowych jest uzasadnione szczególnymi zadaniami funkcjonariuszy policji, które wiążą się z utrzymaniem porządku publicznego.
73.      To właśnie na podstawie tych założeń wynikających z uwag przedstawionych Trybunałowi(29) proponuję przeformułować pytania prejudycjalne od trzeciego do piątego w ten sposób, że zmierzają one do ustalenia, czy art. 17 ust. 3 RODO w związku z art. 6 ust. 1 lit. c) i art. 6 ust. 3 tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, iż przechowywanie w aktach osobowych funkcjonariusza policji danych osobowych dotyczących postępowania przygotowawczego, w ramach którego funkcjonariusz ten został objęty czynnościami dochodzeniowymi w charakterze podejrzanego i które zostało umorzone, można uznać za zgodne z prawem do celów wypełnienia obowiązku prawnego, któremu podlega na mocy prawa krajowego jako administrator organ publiczny będący jego pracodawcą, wyłącznie ze względu na charakter zadań, które funkcjonariusz ten jest zobowiązany wykonywać.
b)      Analiza
74.      Wydaje się, że z przedstawionych przez rząd bułgarski wyjaśnień wynika, iż podstawa prawna przechowywania rozpatrywanych danych wynika z łącznej lektury szeregu przepisów zawartych w „instrukcji” wydanej przez ministra spraw wewnętrznych na podstawie ZMVR, która to ustawa wyraźnie przewiduje przekazanie uprawnień regulacyjnych temu ministrowi.
75.      W tym względzie nasuwa się przede wszystkim pytanie, czy podstawę przetwarzania w rozumieniu art. 6 ust. 3 RODO można określić w akcie regulacyjnym wydanym przez organ publiczny państwa członkowskiego na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w krajowym akcie ustawodawczym.
76.      Motyw 41 zdanie pierwsze RODO przewiduje, że wymóg podstawy prawnej niekoniecznie oznacza, że wymaga się przyjęcia aktu prawnego przez parlament, z zastrzeżeniem wymogów wynikających z porządku konstytucyjnego danego państwa członkowskiego. Wynika z tego, że prawodawca Unii nie chciał wykluczyć możliwości, aby obowiązek prawny dotyczący przetwarzania został określony w prawie krajowym w oparciu o podstawę prawną inną niż ustawa w znaczeniu formalnym zgodnie z krajowym prawem konstytucyjnym.
77.      Ponadto należy zauważyć, że zgodnie z motywem 19 RODO państwa członkowskie powinny mieć pewien zakres swobody w odniesieniu do przetwarzania danych dokonywanego, jak w niniejszej sprawie, przez właściwy organ w rozumieniu dyrektywy 2016/680, lecz do celów objętych RODO. Państwa członkowskie powinny zatem mieć możliwość utrzymania lub wprowadzenia bardziej szczegółowych przepisów w celu dostosowania stosowania RODO do przetwarzania takich danych „z uwzględnieniem konstytucyjnych, organizacyjnych i administracyjnych struktur danego państwa członkowskiego”.
78.      Tak więc RODO nie stoi na przeszkodzie temu, by podstawa prawna przetwarzania została określona w akcie regulacyjnym przyjętym zgodnie z krajowym prawem konstytucyjnym. Jednakże wspomnianego zakresu swobody nie można interpretować w ten sposób, że pozwala on na arbitralne stosowanie tak zwanych klauzul upoważniających, takich jak klauzula zawarta w art. 6 ust. 3 RODO, która pozwala na wprowadzenie do prawa krajowego obowiązku prawnego jako podstawy zgodności przetwarzania danych z prawem(30). Jak przewiduje bowiem motyw 41 zdanie drugie tego rozporządzenia – który odwołuje się do orzecznictwa dotyczącego art. 52 ust. 1 Karty(31), w świetle którego należy interpretować art. 6 ust. 3 rzeczonego rozporządzenia(32) – podstawa prawna przetwarzania powinna być jasna i precyzyjna, a jej zastosowanie powinno być przewidywalne dla jednostek.
79.      W niniejszej sprawie z akt sprawy wynika, że instrukcje ministerstwa są wydawane jako akty regulacyjne na podstawie upoważnienia ustawowego przewidzianego w ZMVR i są również publikowane w Darzhaven vestnik (dzienniku urzędowym). Nie stanowią one zatem czysto wewnętrznych instrukcji, których w oczywisty sposób nie można zakwalifikować jako „ustawy” w sensie materialnym(33).
80.      Jednakże przepisy, do których odwołuje się rząd bułgarski, budzą moim zdaniem wątpliwości co do przewidywalności przetwarzania danych wynikających z postępowania przygotowawczego. W szczególności mam wątpliwości co do przewidywalności celów przetwarzania, które zgodnie z art. 6 ust. 3 RODO muszą być określone w podstawie prawnej przetwarzania.
81.      Zgodnie z informacjami przekazanymi przez rząd bułgarski wśród tych celów, które wydają się być wymienione w sposób wyczerpujący w art. 5 ust. 2 instrukcji dotyczącej akt osobowych, figuruje cel dotyczący „zmiany […] stosunku służbowego”, któremu odpowiada przechowywanie rozpatrywanych danych. Zgodnie z art. 6 ust. 4 tej instrukcji dane przechowywane
do celów „zmiany zakresu obowiązków” obejmują między innymi „dokumenty dotyczące postępowań dyscyplinarnych”.
82.      Tymczasem, biorąc pod uwagę treść rozpatrywanych danych, wydaje się, że ów cel jest rozumiany jako obejmujący, w sposób bardzo szeroki i pomimo jego brzmienia, nawet przechowywanie danych, które dotyczą braku takich postępowań dyscyplinarnych w następstwie dochodzenia, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, i które w związku z tym nie odnoszą się do żadnej zmiany zakresu obowiązków danego pracownika.
83.      Z zastrzeżeniem wszelkich innych przepisów, które sąd odsyłający może uznać za istotne, wydaje mi się, że takie bardzo szerokie stosowanie odnośnych przepisów instrukcji dotyczącej akt osobowych nie jest zgodne z wymogami określonymi w pkt 78 niniejszej opinii.
84.      Gdyby Trybunał nie podzielał mojego stanowiska w odniesieniu do stwierdzenia dotyczącego braku przewidywalności podstawy prawnej, uważam, że wydaje się, iż ta podstawa prawna stanowiąca podstawę przechowywania danych nie odpowiada w żadnym razie celowi leżącemu w interesie publicznym w rozumieniu art. 6 ust. 3 RODO.
85.      W tej kwestii rząd bułgarski podniósł na rozprawie, że w braku wszczęcia postępowania dyscyplinarnego w następstwie dochodzenia dane dotyczące tego dochodzenia nie będą później wykorzystywane w ramach zarządzania karierą pracownika. Przechowywanie takich danych leży jednak w interesie publicznym, ponieważ dotyczą one osób realizujących szczególne działania mające na celu zagwarantowanie porządku publicznego i ochronę ludności.
86.      Prawdą jest, że powszechnie przyjmuje się, iż od funkcjonariusza policji wymaga się przestrzegania wyższych standardów postępowania i zachowania
niż od
innych urzędników lub pracowników. Niemniej jednak bezsporne jest, że w niniejszej sprawie dochodzenie zostało umorzone w braku dowodów i że przeciwko danemu pracownikowi nie wszczęto żadnego postępowania dyscyplinarnego. W związku z tym nie rozumiem, w jaki sposób charakter obowiązków związanych z ochroną porządku publicznego, które spoczywają na tym pracowniku, mógłby uzasadniać przechowywanie rozpatrywanych danych w jego aktach osobowych.
87.      Ponadto rząd bułgarski wyjaśnił na rozprawie, że przechowywanie danych wynikających z postępowania przygotowawczego jest związane z przechowywaniem danych dotyczących odpowiedzialności dyscyplinarnej pracowników, ponieważ wynik postępowania przygotowawczego ma decydujące znaczenie dla ustalenia, czy należy pociągnąć pracownika do takiej odpowiedzialności dyscyplinarnej. Tak więc w aktach osobowych skarżącego w postępowaniu głównym wskazano, że w prowadzonym wobec niego jako podejrzanego postępowaniu przygotowawczym nie stwierdzono istnienia dowodów przeciwko niemu, w związku z czym nie wszczęto żadnego postępowania dyscyplinarnego. Moim zdaniem jest to rozumowanie mające charakter błędnego koła, które utożsamia przechowywanie danych z celem interesu ogólnego. Zgodnie z taką logiką każde przechowywanie danych byłoby zatem uzasadnione
samo w sobie, co czyniłoby zbędnym wymóg realizacji celu leżącego w interesie publicznym.
88.      Ponadto idąc do końca tym tokiem rozumowania, przechowywanie niektórych danych w celu wykazania braku oskarżenia, skazania lub sankcji dyscyplinarnych – podczas gdy można by to również wykazać bez zamieszczenia w aktach osobowych jakiejkolwiek informacji dotyczącej postępowania przygotowawczego lub odpowiedzialności dyscyplinarnej – oznaczałoby, że bez takiego przechowywania nie można udowodnić niezaistnienia wcześniejszych zdarzeń.
89.      Mielibyśmy tu jednak do czynienia niemal z domniemaniem winy, z naruszeniem zasady domniemania niewinności ustanowionej w art. 48 ust. 1 Karty(34), który odpowiada art. 6 ust. 2 EKPC. Pragnę podkreślić, że zgodnie z orzecznictwem ETPC zasada ta nie przestaje obowiązywać w momencie zakończenia postępowania karnego, lecz ma na celu zapobieżenie temu, by osoby, które zostały uniewinnione lub wobec których wycofano zarzuty, były traktowane w późniejszych postępowaniach przez organy publiczne tak, jakby faktycznie były winne przestępstwa, o które zostały oskarżone(35). Wykładnia ta przemawia więc za tym, by w przypadku umorzenia dochodzenia przywrócić w aktach osobowych status quo ante.
90.      Niezależnie od tej ostatniej uwagi uważam, że informacje, którymi dysponuje Trybunał, nie są wystarczające, aby wykazać, że wymogi określone w art. 6 ust. 1 lit. c) i art. 6 ust. 3 RODO zostały spełnione. W zakresie, w jakim żadna z pozostałych podstaw zgodności z prawem, o których mowa w art. 6 ust. 1 tego rozporządzenia, nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, czego zbadanie należy do sądu odsyłającego(36), należy uznać, że przechowywanie tych danych nie jest zgodne z prawem i że pracownik ma zatem prawo żądania ich usunięcia na podstawie art. 17 ust. 1 lit. d) wspomnianego rozporządzenia.
91.      W tych okolicznościach i wobec braku innych wskazówek co do zamierzonego zgodnego z prawem celu nie jest możliwe dokonanie oceny proporcjonalności okresu przechowywania danych w aktach osobowych, który zgodnie z informacjami przedstawionymi przez rząd bułgarski na rozprawie miałby trwać do osiągnięcia przez pracownika wieku 100 lat. Jednakże bezkrytyczne stosowanie tego terminu do wszelkich danych dotyczących postępowania przygotowawczego, niezależnie od jego wyniku i tego, czy nałożono sankcje dyscyplinarne, również nie może być uzasadnione zwykłym odesłaniem do zadań funkcjonariuszy policji(37).
92.      Podsumowując, proponuję, aby na pytania prejudycjalne od trzeciego do piątego odpowiedzieć, że art. 17 ust. 3 RODO w związku z art. 6 ust. 1 lit. c) i art. 6 ust. 3 tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, iż przechowywania w aktach osobowych funkcjonariusza policji danych osobowych dotyczących postępowania przygotowawczego, w ramach którego funkcjonariusz ten został objęty czynnościami dochodzeniowymi w charakterze podejrzanego i które zostało umorzone, nie można uznać za zgodne z prawem do celów wypełnienia obowiązku prawnego, któremu na mocy prawa krajowego podlega jako administrator organ publiczny będący pracodawcą tego funkcjonariusza, wyłącznie ze względu na charakter zadań, które funkcjonariusz ten jest zobowiązany wykonywać.
c)      Dalsze rozważania
93.      Chciałbym pokrótce odnieść się do art. 10 RODO, w przedmiocie którego sąd odsyłający nie zadał pytania, lecz co do którego rząd bułgarski zajął stanowisko na rozprawie w odpowiedzi na zadane przez Trybunał pytanie.
94.      Przepis ten ustanawia szczególne warunki mające zastosowanie do przetwarzania danych „dotyczących wyroków skazujących i czynów zabronionych”. Przewiduje on w szczególności, że przetwarzania takich danych na podstawie art. 6 ust. 1 RODO wolno dokonywać wyłącznie pod nadzorem władz publicznych lub jeżeli przetwarzanie jest dozwolone prawem Unii lub prawem państwa członkowskiego przewidującymi odpowiednie zabezpieczenia praw i wolności osób, których dane dotyczą. Jak wynika z brzmienia tego przepisu, ma on zastosowanie wyłącznie do przetwarzania, które odpowiada jednej z podstaw zgodności z prawem przewidzianych w art. 6 ust. 1 RODO. Sąd odsyłający powinien zatem uwzględnić art. 10 tego rozporządzenia tylko wtedy, gdy stwierdzi zgodność z prawem przechowywania rozpatrywanych danych.
95.      Niemniej jednak uważam, że
nawet gdyby tak było, to w okolicznościach niniejszej sprawy dalsze wymogi przewidziane w art. 10 RODO byłyby
i tak spełnione.
96.      Na wstępie pragnę przypomnieć, że zgodnie z orzecznictwem art. 10 RODO ma zastosowanie do danych dotyczących czynów zabronionych niezależnie od tego, czy w toku postępowania karnego wykazano popełnienie przestępstwa, za które dana osoba była ścigana(38).
97.      W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący w postępowaniu głównym nie był ani ścigany, ani oskarżony, ale dane przechowywane w jego aktach osobowych wskazują, że został on objęty czynnościami dochodzeniowymi w charakterze podejrzanego. Ponadto uważam, że takie dane stanowią dane „dotyczące” czynów zabronionych(39). Cel realizowany przez art. 10 RODO(40) przemawia bowiem za stosowaniem tego przepisu do danych osobowych wskazujących, że podejrzenie popełnienia przestępstwa doprowadziło do podjęcia przez właściwy organ czynności dochodzeniowych przeciwko osobie, której dane dotyczą(41). Nawet jeśli dochodzenie nie doprowadzi do skazania, fakt, że takie dane figurują w aktach osobowych, może mieć później negatywne konsekwencje.
98.      Tymczasem gdy administratorem jest organ publiczny, przetwarzanie danych osobowych odbywa się w każdym wypadku „pod nadzorem władz publicznych”(42). W niniejszej sprawie dane skarżącego w postępowaniu głównym były przetwarzane wyłącznie w jednostkach ministerstwa będącego administratorem. W związku z tym nie jest konieczne badanie, czy prawo krajowe przewiduje, w rozumieniu art. 10 RODO, odpowiednie zabezpieczenia praw i wolności osób, których dane dotyczą.
4.      W przedmiocie dziewiątego pytania prejudycjalnego
99.      Poprzez pytanie dziewiąte sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 16 ust. 2 dyrektywy 2016/680 należy interpretować w ten sposób, że organ publiczny, jako pracodawca, powinien usunąć z akt osobowych pracownika wszelkie dane, które zostały zebrane i są przechowywane za pośrednictwem jego jednostki organizacyjnej mającej status organu dochodzeniowego, jeżeli owe dane dotyczą okoliczności, że pracownik był podejrzany w ramach umorzonego postępowania przygotowawczego.
100. W zakresie, w jakim z powyższej analizy wynika, że RODO ma zastosowanie do przechowywania danych takich jak dane będące przedmiotem postępowania głównego oraz że stosowanie dyrektywy 2016/680 jest wyłączone, nie ma potrzeby udzielania odpowiedzi na dziewiąte pytanie prejudycjalne.
5.      W przedmiocie dziesiątego pytania prejudycjalnego
101. Poprzez pytanie dziesiąte sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 1 dyrektywy 2000/78 należy interpretować w ten sposób, że owa dyrektywa stoi na przeszkodzie temu, by organ publiczny, którego jednostka organizacyjna prowadzi czynności dochodzeniowe w stosunku do pracownika innej jednostki, odmówił
temu pracownikowi, jako pracodawca, awansu zawodowego z tego tylko powodu, że był on podejrzany w ramach umorzonego postępowania przygotowawczego.
102. Przede wszystkim, co się tyczy założeń faktycznych, na których bazuje to pytanie, rząd bułgarski wskazał na rozprawie, w odpowiedzi na zadane przez Trybunał pytania, że w okresie następującym po przeprowadzeniu postępowania przygotowawczego skarżący w postępowaniu głównym – wbrew temu, co twierdzi – został awansowany na wyższe stanowiska. Jednak domniemanie, że pytania prejudycjalne mają znaczenie dla sprawy, nie może zostać obalone przez sam fakt, iż jedna ze stron postępowania głównego kwestionuje pewne okoliczności faktyczne, których prawdziwość nie podlega ocenie Trybunału, a od których zależy określenie przedmiotu sporu(43).
103. Następnie pragnę przypomnieć, że art. 1 dyrektywy 2000/78 wyczerpująco wymienia przyczyny dyskryminacji, których dyrektywa ta zakazuje, a mianowicie religię lub przekonania, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną(44). Tymczasem okoliczność, że dana osoba miała status podejrzanego w ramach umorzonego postępowania przygotowawczego, nie wchodzi w zakres żadnej z tych przyczyn. Odmowa awansu zawodowego oparta wyłącznie na tej okoliczności nie jest zatem objęta zakresem stosowania owej dyrektywy.
104. W tej sytuacji okoliczność, że dane dotyczące statusu podejrzanego zostały zebrane przez jednostkę organizacyjną pracodawcy inną niż jednostka, do której pracownik został przydzielony, jest bez znaczenia.
105. Dyrektywa 2000/78 nie ma również zastosowania do odmowy awansu zawodowego z powodu bycia podejrzanym jako funkcjonariusz policji. Z orzecznictwa Trybunału wynika bowiem, że dyskryminacja oparta na stosunku pracy jako takim, w szczególności na przynależności do kategorii społeczno‑zawodowej lub na miejscu pracy, nie jest objęta tą dyrektywą(45).
106. W związku z tym proponuję, aby na dziesiąte pytanie prejudycjalne odpowiedzieć, iż art. 1 dyrektywy 2000/78 należy interpretować w ten sposób, że owa dyrektywa nie ma zastosowania do odmowy awansu zawodowego pracownika z tego tylko powodu, iż miał on status podejrzanego w ramach umorzonego postępowania przygotowawczego.
V.      Wnioski
107. W świetle powyższych rozważań proponuję Trybunałowi, by na pytania prejudycjalne przedstawione przez Sofiyski rayonen sad (sąd rejonowy w Sofii, Bułgaria) odpowiedział w następujący sposób:
1)      Artykuł 2 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE i art. 9 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/680 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez właściwe organy do celów zapobiegania przestępczości, prowadzenia postępowań przygotowawczych, wykrywania i ścigania czynów zabronionych i wykonywania kar, w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylającej decyzję ramową Rady 2008/977/WSiSW
należy interpretować w ten sposób, że
owo rozporządzenie ma zastosowanie do przechowywania przez organ publiczny w aktach osobowych jego pracownika danych dotyczących statusu tego pracownika jako podejrzanego w ramach postępowania przygotowawczego, gdy owe dane zostały zebrane przez jednostkę organizacyjną tego organu publicznego w ramach wykonywania przez niego jego funkcji właściwego organu w rozumieniu tej dyrektywy, o ile przechowywanie służy realizacji celów innych niż cele określone w jej art. 1 ust. 1.
2)      Artykuł 17 ust. 3 rozporządzenia 2016/679 w związku z art. 6 ust. 1 lit. c) i art. 6 ust. 3 tego rozporządzenia
należy interpretować w ten sposób, że
przechowywania w aktach osobowych funkcjonariusza policji danych osobowych dotyczących postępowania przygotowawczego, w ramach którego funkcjonariusz ten został objęty czynnościami dochodzeniowymi w charakterze podejrzanego i które zostało umorzone, nie można uznać za zgodne z prawem do celów wypełnienia obowiązku prawnego, któremu na mocy prawa krajowego podlega jako administrator organ publiczny będący pracodawcą tego funkcjonariusza, wyłącznie ze względu na charakter zadań, które funkcjonariusz ten jest zobowiązany wykonywać.
3)      Artykuł 1 dyrektywy Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy
należy interpretować w ten sposób, że
owa dyrektywa nie ma zastosowania do odmowy awansu zawodowego pracownika z tego tylko powodu, iż miał on status podejrzanego w ramach umorzonego postępowania przygotowawczego.
1      Język oryginału: francuski.
i      Niniejszej sprawie została nadana fikcyjna nazwa. Nie odpowiada ona rzeczywistej nazwie ani rzeczywistemu nazwisku żadnej ze stron postępowania.
2      Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz.U. 2016, L 119, s. 1).
3      Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez właściwe organy do celów zapobiegania przestępczości, prowadzenia postępowań przygotowawczych, wykrywania i ścigania czynów zabronionych i wykonywania kar, w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylająca decyzję ramową Rady 2008/977/WSiSW (Dz.U. 2016, L 119, s. 89).
4      Dyrektywa Rady z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiająca ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (Dz.U. 2000, L 303, s. 16).
5      DV nr 53 z dnia 27 czerwca 2014 r.
6      DV nr 78 z dnia 19 września 2014 r., wersja zmieniona i uzupełniona w DV nr 27 z dnia 14 kwietnia 2015 r., wersja zmieniona i uzupełniona w DV nr 53 z dnia 25 czerwca 2021 r.
7      Zobacz podobnie wyrok z dnia 8 maja 2025 r., Stadt Wuppertal (C‑130/24, EU:C:2025:340, pkt 42).
8      Chociaż postępowanie przygotowawcze było prowadzone w 2016 r., czyli przed wejściem w życie RODO i dyrektywy 2016/680, skarżący w postępowaniu głównym wnosi o usunięcie jego danych, które do tej pory są nadal przechowywane przez ministerstwo. W tych okolicznościach nie mam wątpliwości, że RODO i dyrektywa 2016/680 mają zastosowanie ratione temporis do sporu w postępowaniu głównym.
9      Zobacz podobnie wyrok z dnia 4 października 2024 r., Bezirkshauptmannschaft Landeck (Próba uzyskania wglądu do danych osobowych przechowywanych w telefonie komórkowym) (C‑548/21, EU:C:2024:830, pkt 53).
10      Pytania prejudycjalne pierwsze, drugie, czwarte, piąte, siódme i dziewiąte.
11      Pytania prejudycjalne trzecie, szóste i ósme.
12      W przedmiocie przeformułowania pytań zob. wyrok z dnia 3 czerwca 2025 r., Kinsa (C‑460/23, EU:C:2025:392, pkt 34 i przytoczone tam orzecznictwo).
13      Artykuł 52 Karty, którego również dotyczy to pytanie, reguluje ograniczenia praw podstawowych i moim zdaniem nie ma znaczenia w kontekście rozgraniczenia zakresów stosowania RODO i dyrektywy 2016/680.
14      Wykładnia tych pojęć dokonana w ramach RODO powinna zatem mieć zastosowanie przez analogię do tej dyrektywy. Zobacz w przedmiocie pojęcia „przetwarzania” wyrok z dnia 4 października 2024 r., Bezirkshauptmannschaft Landeck (Próba uzyskania wglądu do danych osobowych przechowywanych w telefonie komórkowym) (C‑548/21, EU:C:2024:830, pkt 71).
15      Zobacz podobnie wyrok z dnia 8 grudnia 2022 r., Inspektor v Inspektorata kam Visshia sadeben savet (Cele przetwarzania danych osobowych – Postępowanie karne) (C‑180/21, EU:C:2022:967, pkt 73).
16      Zobacz art. 29 ust. 1 ZMVR. W przedmiocie wyznaczenia administratora w prawie krajowym zob. wyrok z dnia 11 stycznia 2024 r., État belge (Dane przetwarzane przez dziennik urzędowy) (C‑231/22, EU:C:2024:7, pkt 29, 30).
17      Artykuł 2 ust. 1 RODO.
18      Zobacz podobnie wyrok z dnia 7 marca 2024 r., Endemol Shine Finland (C‑740/22, EU:C:2024:216, pkt 37, 38).
19      Zgodnie z informacjami przedstawionymi przez rząd bułgarski stosownie do art. 147 ust. 1 ZMVR oraz art. 3 i 6 instrukcji dotyczącej akt osobowych owe akta są numerowane w porządku rosnącym i składowane w specjalnych pomieszczeniach, a przechowywane tam dane osobowe są podzielone na określone z góry sekcje.
20      Zobacz podobnie wyrok z dnia 8 grudnia 2022 r., Inspektor v Inspektorata kam Visshia sadeben savet (Cele przetwarzania danych osobowych – Postępowanie karne) (C‑180/21, EU:C:2022:967, pkt 74).
21      Artykuł 5 ust. 1 lit. b) RODO i art. 4 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2016/680.
22      Zobacz podobnie opinia rzecznika generalnego M. Camposa Sáncheza-Bordony w sprawie Inspektor v Inspektorata kam Visshia sadeben savet (Cele przetwarzania danych osobowych – Postępowanie karne) (C‑180/21, EU:C:2022:406, pkt 37, 38, 70, 71).
23      Chyba że jest to działalność, która nie jest objęta zakresem stosowania prawa Unii, to znaczy ma na celu ochronę bezpieczeństwa narodowego lub może zostać zaliczona do tej samej kategorii, co nie wydaje się mieć miejsca w niniejszej sprawie; zob. wyrok z dnia 22 czerwca 2021 r., Latvijas Republikas Saeima (Punkty karne) (C‑439/19, EU:C:2021:504, pkt 66–68).
24      Zobacz podobnie opinia rzecznika generalnego M. Camposa Sáncheza-Bordony w sprawie Lietuvos Respublikos generalinė prokuratūra (C‑162/22, EU:C:2023:266, pkt 83, 84).
25      Zobacz w szczególności pkt 72 niniejszej opinii.
26      Okoliczność ta nie stoi na przeszkodzie temu, aby Trybunał uwzględnił te przepisy przy przeformułowaniu pytań; zob. wyrok z dnia 13 marca 2025 r., Alsen (C‑137/23, EU:C:2025:179, pkt 46 i przytoczone tam orzecznictwo).
27      Zobacz podobnie opinia rzeczniczki generalnej L. Mediny w sprawie Agentsia po vpisvaniyata (C‑200/23, EU:C:2024:445, pkt 62, 63).
28      Artykuł 5 ust. 2 i art. 6 ust. 4 instrukcji dotyczącej akt osobowych.
29      W przedmiocie uwzględnienia takich wskazówek zob. wyrok z dnia 13 lipca 2023 r., Ferrovienord (C‑363/21 i C‑364/21, EU:C:2023:563, pkt 58 i przytoczone tam orzecznictwo).
30      Zobacz podobnie opinia rzecznika generalnego P. Pikamäego w sprawie SCHUFA Holding i in. (Scoring) (C‑634/21, EU:C:2023:220, pkt 69).
31      Zobacz między innymi wyrok z dnia 24 lutego 2022 r., Valsts ieņēmumu dienests (Przetwarzanie danych osobowych uzyskanych do celów podatkowych) (C‑175/20, EU:C:2022:124, pkt 54–56).
32      Zobacz podobnie wyrok z dnia 1 sierpnia 2022 r., Vyriausioji tarnybinės etikos komisija (C‑184/20, EU:C:2022:601, pkt 69, 70).
33      Zobacz w przedmiocie statusu ustawy w rozumieniu europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisanej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (zwanej dalej „EKPC”) wyrok ETPC z dnia 25 marca 1983 r. w sprawie Silver i in. przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, CE:ECHR:1983:0325JUD000594772, §§ 26, 86–88.
34      Zobacz w szczególności wyrok z dnia 2 lutego 2021 r., Consob (C‑481/19, EU:C:2021:84, pkt 37).
35      W celu zapoznania się z tym orzecznictwem zob. wyrok wielkiej izby ETPC z dnia 11 czerwca 2024 r. w sprawie Nealon i Hallam przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, CE:ECHR:2024:0611JUD003248319, §§ 102–109, 122–125; a także w szczególności w dziedzinie służby publicznej wyrok ETPC z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie Yildiz przeciwko Turcji, CE:ECHR:2017:0124DEC006518210, §§ 30–34. W tej sprawie funkcjonariusz policji twierdził, że postępowanie w sprawie oceny zakończone negatywnym sprawozdaniem z oceny wiązało się z domniemaniem, że jest on winny popełnienia przestępstwa, mimo iż został uniewinniony. ETPC stwierdził jednak, że art. 6 ust. 2 EKPC nie ma zastosowania, ponieważ skarżący nie wykazał, iż traktowanie, któremu został poddany, stworzyło związek między postępowaniem karnym a późniejszym postępowaniem administracyjnym.
36      W swoich uwagach na piśmie Komisja odniosła się do art. 6 ust. 1 lit. e) RODO dotyczącego przetwarzania niezbędnego do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi. Jeżeli rzeczywiście chodzi o podstawę zgodności z prawem, która może mieć zastosowanie do organu władzy publicznej, podlega ona również wymogom art. 6 ust. 3 tego rozporządzenia. W związku z tym kwestia istnienia celu leżącego w interesie publicznym nadal pozostaje otwarta.
37      Przypominam, że zgodnie z zasadą minimalizacji danych ustanowioną w art. 5 ust. 1 lit. c) RODO dane muszą być adekwatne, stosowne oraz ograniczone do tego, co niezbędne do celów, w których są przetwarzane. Zgodnie z motywem 39 RODO zasada ta wymaga zapewnienia ograniczenia okresu przechowywania danych do ścisłego minimum.
38      Wyrok z dnia 24 września 2019 r., GC i in. (Usunięcie linków do danych wrażliwych) (C‑136/17, EU:C:2019:773, pkt 72).
39      Rząd bułgarski wyjaśnił na rozprawie, że status podejrzanego nie wiąże się z żadnym szczególnym statusem prawnym na gruncie prawa bułgarskiego. Tymczasem Trybunał orzekł już, że pojęcie „przestępstwa” należy interpretować w sposób autonomiczny i jednolity [wyrok z dnia 22 czerwca 2021 r., Latvijas Republikas Saeima (Punkty karne), C‑439/19, EU:C:2021:504, pkt 80–85], co moim zdaniem powinno odnosić się do wszystkich elementów zakresu stosowania art. 10 RODO.
40      Mianowicie cel polegający na zapewnieniu zwiększonej ochrony w odniesieniu do przetwarzania, które ze względu na szczególnie chroniony charakter danych może stanowić szczególnie poważną ingerencję w życie prywatne lub zawodowe osoby, której dane dotyczą; zob. wyrok z dnia 22 czerwca 2021 r., Latvijas Republikas Saeima (Punkty karne) (C‑439/19, EU:C:2021:504, pkt 74, 75).
41      Stanowisko to podzielają M. Bäcker, „Artykuł 10” w: H.A. Wolff, S. Brink i A. von Ungern-Sternberg, BeckOK Datenschutzrecht, Aufl. 51, C.H. Beck, 2024, pkt 3; zob. także L. Georgieva, „Article 10” w: C. Kuner, L.A. Bygrave i C. Docksey, The EU General Data Protection Regulation (GDPR).
A Commentary, Oxford University Press, 2020, s. 389.
42      Zobacz podobnie wyrok z dnia 22 czerwca 2021 r., Latvijas Republikas Saeima (Punkty karne) (C‑439/19, EU:C:2021:504, pkt 101).
43      Wyrok z dnia 5 grudnia 2006 r., Cipolla i in. (C‑94/04 i C‑202/04, EU:C:2006:758, pkt 26).
44      Zobacz podobnie wyroki: z dnia 17 lipca 2008 r., Coleman (C‑303/06, EU:C:2008:415, pkt 38, 46); z dnia 7 lipca 2011 r., Agafiţei i in. (C‑310/10, EU:C:2011:467, pkt 34); z dnia 20 października 2022 r., Curtea de Apel Alba Iulia i in. (C‑301/21, EU:C:2022:811, pkt 64, 69 i przytoczone tam orzecznictwo).
45      Wyroki: z dnia 7 lipca 2011 r., Agafiţei i in. (C‑310/10, EU:C:2011:467, pkt 31–33); z dnia 9 marca 2017 r., Milkova (C‑406/15, EU:C:2017:198, pkt 44); z dnia 17 października 2024 r., Zetschek (C‑349/23, EU:C:2024:889, pkt 25 i przytoczone tam orzecznictwo).