62024CJ0061_RES
Cás C-61/24 [Lindenbaumer] (
i
)
DL
v
PQ
(Iarraidh ar réamhrialú arna taisceadh ag an Bundesgerichtshof)
Breithiúnas na Cúirte (an Tríú Dlísheomra) an 20 Márta 2025
(Tarchur chun réamhrialú – Limistéar saoirse, slándála agus ceartais – Comhar breithiúnach in ábhair shibhialta – Comhar feabhsaithe i réimse an dlí is infheidhme maidir le colscaradh agus idirscaradh dlíthiúil – Rialachán (AE) Uimh. 1259/2010 – Airteagal 8(a) agus (b) – An coincheap ‘gnáthchonaí’ na gcéilí – Stádas taidhleora duine de na céilí – Coinbhinsiún Vín maidir le caidreamh taidhleoireachta)
Comhar breithiúnach in ábhair shibhialta – An dlí is infheidhme maidir le colscaradh agus idirscaradh dlíthiúil – Rialachán (CE) Uimh. 1259/2010 – An coincheap ‘gnáthchonaí’ na gcéilí – Duine de na céilí a bheith ina thaidhleoir agus a bheith ar phostú i Stát glacaidh – Easpa gnáthchónaí na gcéilí sa Stát glacaidh – Eisceacht – Toil na gcéilí gnáthshuíomh a leasanna a bhunú sa Stát sin – Critéir mheasúnaithe
(Rialachán Uimh. 1259/2010 ón gComhairle, Airteagal 8(a) agus (b))
(féach míreanna 35-67 agus an chuid oibríochtúil)
Résumé
I dtarchur chun réamhrialú ón Bundesgerichtshof (Cúirt Bhreithiúnais na Cónaidhme, an Ghearmáin), sonraíonn an Chúirt an coincheap ‘gnáthchónaí’ na gcéilí de réir bhrí Rialachán Uimh. 1259/2010 (
1
), i gcás ina bhfuil duine de na céilí ina thaidhleoir agus go bhfuil sé ar phostú i Stát glacaidh.
Phós DL et PQ, ar náisiúnaigh na Gearmáine iad, in 1989. Tar éis dóibh a bheith in aontíos ar feadh níos mó ná deich mbliana in árasán ar cíos i mBeirlín (an Ghearmáin) (‘árasán an teaghlaigh’) agus ansin ar feadh thart ar 2 bhliain i Stócólm (an tSualainn), chuir siad fúthu i Meán Fómhair 2019 i Moscó (an Rúis) in árasán suite i bhfoirgnimh Ambasáid na Gearmáine ina raibh PQ ag feidhmiú mar chomhairleoir na hambasáide.
Agus iad ag tnúth le filleadh ar an nGearmáin, choimeád na céilí an t-árasán teaghlaigh, ina bhfuil cónaí ar dhuine dá leanaí lánaoiseacha ó mhí Mheán Fómhair 2019, agus ar ligeadh seomraí áirithe ar cíos go dtí mí an Mheithimh 2020.
I mí Eanáir 2020, chuaigh DL ar ais go Beirlín le haghaidh obráid mháinliachta agus d’fhan sí san árasán teaghlaigh go dtí mí Feabhra 2021. Ina dhiaidh sin, chuaigh sí ar ais go Moscó san árasán de chuid ambasáid na Gearmáine, agus d’fhág sí an t-árasán sin go cinntitheach i mBealtaine 2021, chun filleadh ar Bheirlín. Tá cónaí uirthi ó shin i leith in árasán an teaghlaigh i mBeirlín, fad atá PQ fós ina chónaí i Moscó.
An 8 Iúil 2021, thaisc PQ iarratas ar cholscaradh leis an Amtsgericht (Cúirt Dúiche, an Ghearmáin), ag áitiú nach raibh sé ina chónaí in éineacht le DL ó mhí Eanáir 2020 ar aghaidh agus gur tháinig an t-idirscaradh chun bheith críochnaitheach i mí an Mhárta 2021. Chuir DL i gcoinne an iarratais sin ar an bhforas nár tharla an t-idirscaradh sin go dtí, ar a luaithe, mí na Bealtaine 2021 nuair a chuaigh sí ar ais go Beirlín. Diúltaíodh don iarratas sin ar an bhforas nach raibh tréimhse bliana de scaradh, a cheanglaítear de réir dhlí na Gearmáine, imithe in éag agus nach raibh cúiseanna sách tromchúiseach ann chun an colscaradh a fhógairt láithreach.
In achomharc a thug PQ, d’fhógair an Kammergericht (Ard-Chúirt Réigiúnach, an Ghearmáin) an colscaradh de bhun dhlí na Rúise a mheas sé a bheith infheidhme i bhfianaise ghnáthchónaí deireanach na gcéilí, i gcomhréir le hAirteagal 8(b) de Rialachán Uimh. 1259/2010.
Rinne DL achomharc os comhair na cúirte a rinne an tarchur i gcoinne an bhreithiúnais lena bhfógraítear an colscaradh. Tá an chúirt sin in amhras an gá don léiriú ar an gcoincheap ‘gnáthchónaí’ i bhfianaise Rialachán 1259/2010 freagairt don léiriú ar an gcoincheap céanna i Rialachán 2201/2003 (
2
). Fiafraíonn sí an bhfuil duine de na céilí a bheith ar phostú i Stát mar thaidhleoir, tréimhse láithreachta fisiciúla na gcéilí sa Stát sin agus leibhéal imeasctha shóisialta agus teaghlaigh sa Stát sin ina ngnéithe ábhartha, nó cinntitheacha fiú, chun ‘gnáthchónaí’ na gcéilí sin, dá dtagraítear in Airteagal 8(a) agus (b) de Rialachán Uimh. 2010 a chinneadh.
Measúnú na Cúirte
Tugann an Chúirt dá haire nach bhfuil sainmhíniú i Rialachán Uimh. 1259/2010 ar an gcoincheap ‘gnáthchónaí’ agus nach ndéantar aon tagairt do dhlí na mBallstát chun brí agus raon feidhme an choincheapa sin a chinneadh. Dá bhrí sin, ní mór léiriú uathrialach agus aonfhoirmeach a dhéanamh i bhfianaise fhoclaíocht na forála sin, an chomhthéacs lena mbaineann sí agus na gcuspóirí arna saothrú ag na rialacha ar cuid díobh í.
Maidir leis an gcoincheap ‘gnáthchónaí’, de réir bhrí Airteagal 3(1)(a) de Rialachán (CE) Uimh. 2201/2003, tá dhá ghné ag baint leis, i bprionsabal, eadhon, ar an gcéad dul síos, toil an duine lena mbaineann gnáthshuíomh a leasanna a bhunú in áit shonraithe agus, ar an dara dul síos, láithreacht sách cobhsaí ar chríoch an Bhallstáit lena mbaineann. I bhfianaise na comhsheasmhachta is gá idir forálacha Rialacháin Uimh. 1259/2010 agus 2201/2003, tá na gnéithe sin riachtanach don choincheap ‘gnáthchónaí’ de réir bhrí Airteagal 8(a) agus (b) de Rialachán Uimh. 1259/2010. Léiríonn an tuiscint aonair sin an dlúthbhaint idir an dá Rialachán sin lena rialaítear, inter alia, colscaradh agus idirscaradh dlíthiúil.
Go deimhin, le sainmhíniú ar an gcoincheap ‘gnáthchónaí’ na gcéilí de réir bhrí Airteagal 8(a) agus (b) de Rialachán Uimh. 1259/2010 ina bhfuil an dá ghné sin, is féidir an cuspóir sin maidir le deimhneacht dhlíthiúil agus intuarthacht a áirithiú, mar aon leis an tsolúbthacht is gá i nósanna imeachta pósta, agus cosc á chur ag an am céanna ar aon mhí-úsáid i ndáil le rogha an dlí is infheidhme.
Ar an gcéad dul síos, maidir le duine de na céilí a bheith ina thaidhleoir, téann cineál agus sainiúlacht gníomhaíochta gairmiúla taidhleora arna phostú in ionadaíocht i Stát glacaidh, i bprionsabal, mar gheall ar an cúinsí a théann leis an bpost sin, i gcoinne gnáthchónaí de réir bhrí Airteagal 8(a) agus (b) de Rialachán Uimh. 1259/2010 a bheith ar an taidhleoir agus ar a chéile sa Stát sin.
Mar sin féin, cé go bhfuil sé ábhartha gur taidhleoir duine de na céilí i gcomhthéacs an scrúdaithe i dtaobh an bhfuil gnáthchónaí ar na céilí ar chríoch an Bhallstáit glacaidh, i dtaca leis an measúnú ar an fáthanna go bhfuil siad sa Stát sin agus coinníollacha a dtréimhse cónaithe, ní gné chinntitheach é sin chun gnáthchónaí an duine lena mbaineann agus na mball dá dteaghlaigh sa Stát sin a chur as an áireamh. Ní mór ‘gnáthchónaí’ na gcéilí, fiú más ann do ghné den sórt sin, a dhéanamh ar bhonn na n-imthosca fíorasacha uile a bhaineann le gach cás ar leith.
Ar an dara dul síos, maidir leis an gcritéar a bhaineann le tréimhse láithreachta fisiciúla na gcéilí ar chríoch Stáit, ní mór staid shonrach na dtaidhleoirí agus na mball dá dteaghlaigh, i ngeall ar chineál a bhfeidhmeanna, a chur san áireamh. Go deimhin, ar an gcéad dul síos, is minic a choimeádann na daoine sin dlúthnasc leis an Stát creidiúnúcháin, dá dtéann siad go rialta. Ar an dara dul síos, ós rud é gurb iondúil go mbíonn taidhleoirí faoi réir uainíochta, féadfar a mheas gur tréimhse chónaithe shealadach atá acu sa Stát glacaidh a priori, cé go bhféadfadh sé gur tréimhse nach beag atá ann, i gcleachtas. Sna himthosca sonracha sin, níl tréimhse láithreachta fisiciúla na gcéilí ar chríoch an Stáit glacaidh, ann féin, ina gné chinntitheach maidir le gnáthchónaí a bheith orthu sa Stát sin. Ní féidir a chur as an áireamh, i ndáil leis sin, go gcaithfeadh na céilí tréimhse nach beag ar an gcríoch sin agus go gcoimeádfadh siad gnáthshuíomh a leasanna sa Stát creidiúnúcháin, ina dtéann siad go rialta.
Ar an tríú dul síos, is ionann imeascadh sóisialta i Stát, bíodh sé ina Stát glacaidh nó ina Stát creidiúnniúcháin agus gné ábhartha chun gnáthchónaí na gcéilí a chinneadh. Go deimhin, is féidir leis an imeascadh sin a bheith ina ghné shuibiachtúil maidir le toil na ndaoine lena mbaineann a leasanna a bhunú in áit shonraithe. Féadfaidh caidrimh teaghlaigh arna gcoimeád sa Stát creidiúnúcháin nó, a mhalairt, na caidrimh arna mbunú sa Stát glacaidh a bheith ábhartha freisin i gcomhthéacs na hanailíse ar na himthosca fíorasacha uile a bhaineann leis an gcás faoi leith.
In aon chás, i gcomhréir le cásdlí na Cúirte a bhaineann le Rialachán Uimh. 2201/2003, cásdlí atá inaistrithe maidir leis an léiriú ar an gcoincheap ‘gnáthchónaí’ de réir bhrí Airteagal 8(a) agus (b) de Rialachán 1259/2010, ní fhéadfaidh céile a chaitheann a chuid ama in dhá Stát gnáthchónaí a bheith air ach i gceann amháin de na Stáit sin.
Tagann an Chúirt ar an gconclúid nach mór Airteagal 8(a) agus (b) de Rialachán Uimh. 1259/2010 a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc le cáil taidhleora duine de na céilí, agus lena phostú i Stát glacaidh, i bprionsabal, ar a mheas go bhfuil ‘gnáthchónaí’ ar na céilí bunaithe sa Stát sin. Ní hamhlaidh a bheadh má shuitear, ar bhonn measúnú foriomlán ar na himthosca ar leith sa chás, lena n-áirítear, inter alia, tréimhse láithreachta fisiciúla na gcéilí agus a n-imeascadh sóisialta agus teaghlaigh sa Stát sin, ar an gcéad dul síos, toil na gcéilí gnáthshuíomh a leasanna a bhunú sa Stát sin agus, ar an dara dul síos, leibhéal leordhóthanach cobhsaíochta ar chríoch an Stáit sin.
(
i
)	Is ainm bréige é ainm an cháis seo. Ní fhreagraíonn sé d’fhíorainm aon pháirtí sna himeachtaí.
(
1
)	Rialachán (AE) Uimh. 1259/2010 ón gComhairle an 20 Nollaig 2010 lena gcuirtear chun feidhme comhar feabhsaithe i réimse an dlí is infheidhme maidir le colscaradh agus idirscaradh dlíthiúil (IO 2010 L 343, lch. 10).
(
2
)	Rialachán (CE) Uimh. 2201/2003 ón gComhairle an 27 Samhain 2003 maidir le dlínse agus maidir le haithint agus forghníomhú breithiúnas in ábhair maidir le pósadh agus le freagracht tuismitheora, agus lena n-aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 1347/2000 (IO 2003 L 338, lch. 1).