62002CJ0053_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Διατακτικό
Διάδικοι
Στις συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C-53/02 και C-217/02,
που έχουν ως αντικείμενο αιτήσεις προς το Δικαστήριο, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 234 ΕΚ, από το Conseil d’État (Βέλγιο), με τις οποίες ζητείται, στις διαφορές που εκκρεμούν ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ
Commune de Braine-le-Château
(C-53/02),
Michel Tillieut κ.λπ.
(C-217/02)
και
Region wallonne,
παρουσία των:
BIFFA Waste Services SA (C-53/02),
Philippe Feron
(C-53/02),
Philippe De Codt
(C-53/02)
και
Propreté, Assainissement, Gestion de l’environnement SA (PAGE)
(C-217/02),
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 15ης Ιουλίου 1975, περί των στερεών αποβλήτων (ΕΕ ειδ. έκδ. 15/001, σ. 86), όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 91/156/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 18ης Μαρτίου 1991 (ΕΕ L 78, σ. 32),
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έκτο τμήμα),
συγκείμενο από τους C. Gulmann, προεδρεύοντα του έκτου τμήματος, J. N. Cunha Rodrigues (εισηγητή), J.-P. Puissochet, R. Schintgen και F. Macken, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: J. Mischo
γραμματέας: M.-F. Contet, κύρια υπάλληλος διοικήσεως,
λαμβάνοντας υπόψη τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν:
– η κοινότητα Braine-le-Château, εκπροσωπούμενη από τον P. Levert, avocat,
– οι Μ. Tillieut κ.λπ., εκπροσωπούμενοι από τον J. Sambon, avocat,
– η περιφέρεια της Βαλλονίας, εκπροσωπούμενη από τον P. Lambert (C‑53/02) και τους E. Orban de Xivry και J.-F. Cartuyvels (C-217/02), avocats,
– η BIFFA Waste Services SA, εκπροσωπούμενη από τον B. Deltour, avocat,
– οι P. Feron και P. De Codt, εκπροσωπούμενοι από τον J. Sambon,
– η Propreté, Assainissement, Gestion de l’environnement SA (PAGE), εκπροσωπούμενη από τον F. Haumont, avocat,
– η Ολλανδική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον N. A. J. Bel (C-53/02) και την H. G. Sevenster (C-217/02),
– η Αυστριακή Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την C. Pesendorfer (C‑53/02),
– η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, εκπροσωπούμενη από τον K. Manji, επικουρούμενο από τον D. Wyatt, QC (C-217/02),
– η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από την C.‑F. Durand και τον Μ. Κωνσταντινίδη (C-53/02 και C-217/02),
έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,
αφού άκουσε τις προφορικές παρατηρήσεις της κοινότητας Braine-le-Château, εκπροσωπούμενης από τον L. Evrard, avocat, των M. Tillieut κ.λπ., εκπροσωπουμένων από τον J. Sambon, της περιφέρειας της Βαλλονίας, εκπροσωπούμενης από τους E. Orban de Xivry και F. Krenc, avocat, των P. Feron και P. De Codt, εκπροσωπουμένων από τον J. Sambon, της BIFFA Waste Services SA, εκπροσωπούμενης από τον B. Deltour, της Propreté, Assainissement, Gestion de l’environnement SA (PAGE), εκπροσωπούμενης από τον F. Haumont, της Γαλλικής Κυβερνήσεως, εκπροσωπουμένης από τον E. Puisais, της Κυβερνήσεως του Ηνωμένου Βασιλείου, εκπροσωπουμένης από τον D. Wyatt, και της Επιτροπής, εκπροσωπουμένης από την C.-F. Durand και τον Μ. Κωνσταντινίδη, κατά τη συνεδρίαση της 26ης Ιουνίου 2003,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 25ης Σεπτεμβρίου 2003,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης
1. Με αποφάσεις της 8ης Φεβρουαρίου 2002 (C-53/02) και της 28ης Μαΐου 2002 (C-217/02), που περιήλθαν στο Δικαστήριο στις 21 Φεβρουαρίου και 13 Ιουνίου 2002 αντιστοίχως, το Conseil d’État υπέβαλε, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 234 ΕΚ, πλείονα προδικαστικά ερωτήματα σχετικά με την ερμηνεία της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 15ης Ιουλίου 1975, περί στερεών αποβλήτων (ΕΕ ειδ. έκδ. 15/001, σ. 86), όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 91/156/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 18ης Μαρτίου 1991 (ΕΕ L 78, σ. 32, στο εξής: οδηγία).
2. Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στο πλαίσιο δύο διαφορών μεταξύ, αντιστοίχως, της κοινότητας Braine-le-Château (C-53/02) και του M. Tillieut, της ενώσεως των κατοίκων της Louvain-la-Neuve ASBL και του W. Grégoire (C-217/02, στο εξής: Tillieut κ.λπ.) και της περιφέρειας της Βαλλονίας ως προς το θέμα της άδειας εκμεταλλεύσεως των τοποθεσιών που προορίζονται για τη διάθεση των αποβλήτων.
Το νομικό πλαίσιο
Η κοινοτική κανονιστική ρύθμιση
3. Από τον συνδυασμό του άρθρου 1, στοιχείο ε΄, και του παραρτήματος ΙΙ Α της οδηγίας, για τους σκοπούς της οδηγίας, νοείται ως «διάθεση» των αποβλήτων, μεταξύ άλλων εργασιών, ή «απόθεση επάνω ή μέσα στο έδαφος (π.χ. απόρριψη σε χωματερές κ.λπ.)», η «επεξεργασία σε χερσαίο χώρο», ή «έγχυση σε βάθος» ή η «τελμάτωση».
4. Το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας προβλέπει:
«Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα ενδεδειγμένα μέτρα για να προωθήσουν:
α)
κατά πρώτον, την πρόληψη ή τη μείωση της παραγωγής και της βλαπτικότητας των αποβλήτων, ιδίως με :
– την ανάπτυξη καθαρών τεχνολογιών με τις οποίες μπορεί να γίνει οικονομικότερη εκμετάλλευση των φυσικών πόρων,
– την τεχνική τελειοποίηση και τη διάθεση στην αγορά προϊόντων που είναι σχεδιασμένα έτσι ώστε να μην συμβάλλουν καθόλου ή να συμβάλλουν όσο το δυνατόν λιγότερο, λόγω της παραγωγής, της χρήσης ή της τελικής τους διάθεσης, στην αύξηση της ποσότητας ή της βλαπτικότητας των αποβλήτων και των κινδύνων ρύπανσης,
– την ανάπτυξη κατάλληλων τεχνικών για την τελική διάθεση των επικίνδυνων ουσιών που περιέχονται στα απόβλητα τα οποία προορίζονται για αξιοποίηση,
[…]»
5. Το άρθρο 4 της οδηγίας ορίζει:
«Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσουν ότι η διάθεση ή η αξιοποίηση των αποβλήτων θα πραγματοποιείται χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η υγεία του ανθρώπου και χωρίς να χρησιμοποιούνται διαδικασίες ή μέθοδοι που ενδέχεται να βλάψουν το περιβάλλον, ιδίως δε:
– χωρίς να δημιουργείται κίνδυνος για το νερό, τον αέρα ή το έδαφος, ούτε για την πανίδα και τη χλωρίδα,
– χωρίς να προκαλούνται ενοχλήσεις από το θόρυβο ή τις οσμές,
– χωρίς να βλάπτονται οι τοποθεσίες και τα τοπία που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Τα κράτη μέλη λαμβάνουν εξάλλου, τα αναγκαία μέτρα για την απαγόρευση της εγκατάλειψης, της απόρριψης και της ανεξέλεγκτης διάθεσης των αποβλήτων.»
6. Το άρθρο 5 της οδηγίας ορίζει:
«1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα, σε συνεργασία με άλλα κράτη μέλη εφόσον αυτό παρίσταται αναγκαίο ή σκόπιμο, ώστε να δημιουργηθεί ολοκληρωμένο και κατάλληλο δίκτυο εγκαταστάσεων διάθεσης των αποβλήτων, που θα λαμβάνει υπόψη τις καλύτερες διαθέσιμες τεχνολογίες που δεν συνεπάγονται υπερβολικό κόστος. Το δίκτυο αυτό πρέπει να επιτρέπει στην Κοινότητα ως σύνολο να καταστεί αυτάρκης στον τομέα της διάθεσης των αποβλήτων και στα κράτη μέλη να τείνουν χωριστά προς το στόχο αυτό, λαμβανομένων υπόψη των γεωγραφικών συνθηκών ή της ανάγκης ειδικών εγκαταστάσεων για ορισμένες κατηγορίες αποβλήτων.
2. Το δίκτυο αυτό πρέπει να επιτρέπει ακόμη τη διάθεση των αποβλήτων σε μία από τις πλησιέστερες κατάλληλες εγκαταστάσεις, με χρησιμοποίηση των καταλληλότερων μεθόδων και τεχνολογιών για την εξασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας.»
7. Το άρθρο 7 της οδηγίας έχει ως εξής:
«1. Για την επίτευξη των στόχων των άρθρων 3, 4 και 5, η αρμόδια αρχή ή αρχές που προβλέπονται στο άρθρο 6 υποχρεούνται να συντάξουν, το ταχύτερο δυνατό, ένα ή περισσότερα σχέδια διαχείρισης των αποβλήτων. Τα σχέδια αυτά αφορούν, ιδίως:
– τον τύπο, την ποσότητα και την προέλευση των αποβλήτων που θα πρέπει να αξιοποιηθούν ή να διατεθούν,
– τις γενικές τεχνικές προδιαγραφές,
– όλες τις ειδικές διατάξεις που αφορούν συγκεκριμένους τύπους αποβλήτων,
– τις κατάλληλες τοποθεσίες ή εγκαταστάσεις διάθεσης των αποβλήτων.
Αυτά τα σχέδια μπορούν να συμπεριλαμβάνουν, παραδείγματος χάριν:
– τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που είναι εξουσιοδοτημένα για τη διαχείριση των αποβλήτων,
– την εκτίμηση του κόστους των εργασιών αξιοποίησης και διάθεσης,
– τα κατάλληλα μέτρα για την ενθάρρυνση της ορθολογικής οργάνωσης της συλλογής, της διαλογής και της επεξεργασίας των αποβλήτων.
2. Τα κράτη μέλη συνεργάζονται, ενδεχομένως, με τα άλλα κράτη μέλη και την Επιτροπή για την εκπόνηση των σχεδίων αυτών, τα οποία γνωστοποιούν στην Επιτροπή.
3. Τα κράτη μέλη μπορούν να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για να εμποδίσουν μεταφορές αποβλήτων οι οποίες αντιβαίνουν προς τα σχέδια διαχείρισης. Ενημερώνουν σχετικά την Επιτροπή και τα υπόλοιπα κράτη μέλη.»
8. Σύμφωνα με το άρθρο 9 της οδηγίας:
«1. Για την εφαρμογή των άρθρων 4, 5, και 7, κάθε εγκατάσταση ή επιχείρηση που διεξάγει τις εργασίες που αναφέρονται στο παράρτημα ΙΙ Α πρέπει να διαθέτει άδεια της αναφερόμενης στο άρθρο 6 αρμόδιας αρχής.
Η άδεια αυτή αφορά, ιδίως:
– τους τύπους και τις ποσότητες αποβλήτων,
– τις τεχνικές προδιαγραφές,
– τις ληπτέες προφυλάξεις στον τομέα της ασφάλειας,
– τον τόπο διάθεσης των αποβλήτων,
– τη μέθοδο επεξεργασίας.
2. Οι άδειες αυτές μπορούν να χορηγούνται για καθορισμένη διάρκεια, μπορούν να ανανεώνονται και να συνοδεύονται από όρους και υποχρεώσεις ή είναι δυνατόν να απορρίπτονται, ιδίως όταν η προτεινόμενη μέθοδος διάθεσης είναι απαράδεκτη από την άποψη της προστασίας του περιβάλλοντος.»
9. Σύμφωνα με το άρθρο 2, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας 91/156, τα κράτη μέλη πρέπει, αφενός, να θέσουν σε ισχύ τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που είναι αναγκαίες για να συμμορφωθούν με την οδηγία αυτή το αργότερο την 1η Απριλίου 1993 και, αφετέρου, να πληροφορήσουν αμέσως την Επιτροπή σχετικά.
10. Η οδηγία 1999/31/ΕΚ του Συμβουλίου, της 26ης Απριλίου 1999, περί υγειονομικής ταφής των αποβλήτων (ΕΕ L 182, σ. 1), που άρχισε να ισχύει στις 16 Ιουλίου 1999, τα δε κράτη μέλη πρέπει να θέσουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις και να συμμορφωθούν με την οδηγία αυτή το αργότερο δύο έτη μετά την ημερομηνία αυτή, διευκρινίζει στο άρθρο 8, στοιχείο β΄:
«Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι:
[...]
β) η μελέτη του χώρου ταφής ευθυγραμμίζεται προς το ή τα σχετικά σχέδια διαχείρισης των αποβλήτων που αναφέρονται στο άρθρο 7 της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ».
Η εθνική κανονιστική ρύθμιση
11. Σύμφωνα με το άρθρο 24 του διατάγματος της 27ης Ιουνίου 1996 σχετικά με τα απόβλητα ( Moniteur belge
της 2ας Αυγούστου 1996, στο εξής: διάταγμα):
«1. Η Κυβέρνηση θεσπίζει, σύμφωνα με τα άρθρα 11 έως 16 του διατάγματος της 21ης Απριλίου 1994 σχετικά με τον σχεδιασμό σε θέματα περιβάλλοντος στο πλαίσιο διαρκούς αναπτύξεως, σχέδιο σχετικά με τη διαχείριση των αποβλήτων. Το σχέδιο αυτό συνιστά τομεακό πρόγραμμα κατά την έννοια του διατάγματος αυτού. Μπορεί να περιλαμβάνει σχεδιασμό ανά είδος αποβλήτων ή ανά τομέα δραστηριοτήτων.
Το σχέδιο περιλαμβάνει μεταξύ άλλων:
1° περιγραφή των ειδών, ποσοτήτων και προελεύσεως των αποβλήτων, των λεπτομερειών διαχειρίσεως των αποβλήτων που παράγονται και μεταφέρονται ετησίως, των εγκαταστάσεων που βρίσκονται υπό εκμετάλλευση και των κατεχομένων τοποθεσιών·
2° απογραφή των κανονιστικών και γενικών ισχυόντων μέτρων, τα οποία έχουν επιπτώσεις στη διαχείριση των αποβλήτων·
3° περιγραφή της πιθανής εξελίξεως στον τομέα και των στόχων που πρέπει να επιτευχθούν σε θέματα διαχειρίσεως αποβλήτων·
4° τα σχέδια και τις δράσεις που πρέπει να αναληφθούν σε θέματα προλήψεως, αξιοποιήσεως και διαθέσεως, τις ενδεχόμενες τεχνικές λεπτομέρειες διαχειρίσεως και τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που είναι εξουσιοδοτημένα για τη διαχείριση των αποβλήτων.
Το σχέδιο συνοδεύεται από στοιχεία σχετικά με τις επιπτώσεις του επί του προϋπολογισμού για τις δημόσιες αρχές, τα προβλεπόμενα γενικώς αποτελέσματά του στην οικονομία, βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα και τις προβλέψιμες συνέπειές του επί του περιβάλλοντος.
2. Η Κυβέρνηση θεσπίζει, σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στα άρθρα 25 και 26, σχέδιο των κέντρων τεχνικής ταφής που περιλαμβάνει τις τοποθεσίες που ενδεχομένως θίγονται από την εγκατάσταση και εκμετάλλευση κέντρων τεχνικής ταφής εκτός από τα κέντρα ταφής που χρησιμοποιούνται αποκλειστικώς από τον παραγωγό των αποβλήτων.
Δεν μπορεί να δοθεί έγκριση σε κανένα κέντρο τεχνικής ταφής εκτός από τα προοριζόμενα για την αποκλειστική χρήση του παραγωγού των αποβλήτων και εκτός των προβλεπομένων από το σχέδιο της παραγράφου αυτής.»
12. Κατ’ εκτέλεση του άρθρου 24, παράγραφοι 1 και 2, του διατάγματος, η Κυβέρνηση της Βαλλονίας εξέδωσε, αφενός, στις 15 Ιανουαρίου 1998, το βαλλονικό σχέδιο αποβλήτων «Horizon 2010» ( Moniteur belge
της 21ης Απριλίου 1998, σ. 11806, στο εξής: σχέδιο «horizon 2010») και, αφετέρου, την 1η Απριλίου 1999, το σχέδιο των κέντρων τεχνικής λιπάνσεως ( Moniteur belge
της 13ης Ιουλίου 1999, σ. 26747, στο εξής: CET), το οποίο άρχισε να ισχύει στις 13 Ιουλίου 1999. Αμφότερα τα σχέδια κοινοποιήθηκαν στην Επιτροπή στο πλαίσιο της μεταφοράς του άρθρου 7 της οδηγίας στην εσωτερική έννομη τάξη.
13. Το άρθρο 70, πρώτο εδάφιο, του διατάγματος ορίζει:
«Όσο το σχέδιο των κέντρων τεχνικής ταφής του άρθρου 24, § 2, δεν ισχύει ακόμα, οι αιτήσεις χορηγήσεως αδείας υπό την έννοια του άρθρου 11 για την εκμετάλλευση κέντρων τεχνικής ταφής και οι αιτήσεις άδειας δομήσεως υπό την έννοια του άρθρου 41, § 1, του Code wallon de l’aménagement du territoire, de l’urbanisme et du patrimoine εφόσον έχουν γίνει δεκτές πριν από την έκδοση του παρόντος διατάγματος από το Κοινοβούλιο, μπορούν να οδηγήσουν στη χορήγηση αδείας εντός της βιομηχανικής και της αγροτικής ζώνης, όπως ορίζεται στα άρθρα 172, 176 και 182 του ιδίου κώδικα.»
Οι διαφορές της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
Υπόθεση C-53/02
14. Με απόφαση της 21ης Μαΐου 1999, η Κυβέρνηση της Βαλλονίας χορήγησε στην εταιρία BIFFA Waste Services SA (στο εξής: BIFFA) άδεια επεκτάσεως και εκμεταλλεύσεως κέντρου τεχνικής ταφής αποβλήτων, κειμένου στην Braine-le-Château (Βέλγιο). Η άδεια αυτή αφορούσε μεταξύ άλλων την επέκταση της τοποθεσίας διαθέσεως αποβλήτων της Cour-au-Bois Nord στη γειτνιάζουσα τοποθεσία της Cour-au-Bois Sud.
15. Η κοινότητα Braine-le-Château (στο εξής: Braine-le-Château), υποστηριζόμενη από τον P. Feron και P. De Codt, άσκησε ενώπιον του Cour d’État προσφυγή ακυρώσεως της χορηγηθείσας στις 21 Μαΐου 1999 αδείας. Προς στήριξη της προσφυγής της, η Braine-le-Château προβάλλει, μεταξύ άλλων, παράβαση των άρθρων 4, 5, 7 και 9 της οδηγίας. Η Braine-le-Château κρίνει ότι, παρά το άρθρο 7 της οδηγίας και το άρθρο 24, παράγραφος 2, του διατάγματος, η Κυβέρνηση της Βαλλονίας δεν είχε θεσπίσει κανένα σχέδιο διαχειρίσεως των αποβλήτων κατά την ημερομηνία χορηγήσεως της εν λόγω αδείας. Πράγματι, αφενός, το σχέδιο «horizon 2010», δεν συνιστά τέτοιο σχέδιο και, αφετέρου, το CET δεν είχε αρχίσει να ισχύει κατά την προαναφερθείσα ημερομηνία. Η Braine-le-Château προσθέτει ότι η τοποθεσία της Cour-au-Bois Sud δεν περιλαμβάνεται στο CET και επομένως η εν λόγω άδεια χορηγήθηκε για τοποθεσία που δεν περιλαμβάνεται σε σχεδιασμό των τοποθεσιών διαθέσεως αποβλήτων.
16. Η Κυβέρνηση της Βαλλονίας ισχυρίζεται ότι το σχέδιο «horizon 2010» περιλαμβάνει σχεδιασμό κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 1, της οδηγίας και η εν λόγω τοποθεσία περιλαμβάνεται στο σχέδιο αυτό. Η BIFFA, παρεμβαίνουσα της κύριας δίκης, υποστηρίζει ότι ουδόλως αποδεικνύεται ότι το άρθρο 7 της οδηγίας συνεπάγεται οπωσδήποτε σχεδιασμό των χωματερών όπως ο σχεδιασμός που περιλαμβάνεται στο CET της περιφερείας της Βαλλονίας.
17. Στο υπόμνημα απαντήσεως, η Braine-le-Château επισημαίνει μεταξύ άλλων ότι το σχέδιο «horizon 2010» συνιστά γενικό έγγραφο πολιτικού προσανατολισμού που δεν ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του άρθρου 7 της οδηγίας και ότι το σχέδιο αυτό επαναλαμβάνει τον κατάλογο των υφισταμένων κέντρων τεχνικής ταφής, αποκλείοντας τις δυνητικές τοποθεσίες εκμεταλλεύσεως, οπότε η τοποθεσία του Cour-au-Bois Nord περιλαμβάνεται στον κατάλογο αυτόν, ενώ η τοποθεσία της Cour-au-Bois Sud δεν περιλαμβάνεται. Το αυτό ισχύει όσον αφορά το CET, στο οποίο μόνον η τοποθεσία του Cour-au-Bois Nord απαριθμείται στον κατάλογο των εγκεκριμένων κέντρων, ενώ η τοποθεσία του Cour-au-Bois Sud δεν αναφέρεται στον κατάλογο των νέων τοποθεσιών που επελέγησαν από το σχέδιο. Το άρθρο 70 του διατάγματος ουδαμώς μπορεί να αποτελέσει το σχέδιο που προβλέπει η οδηγία, καθόσον η διάταξη αυτή δεν αποτελεί καθορισμό των «καταλλήλων τοποθεσιών», σύμφωνα με το άρθρο 7, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας, εφόσον ο καθορισμός αυτός προϋποθέτει εξέταση της προτεινομένης τοποθεσίας σύμφωνα με τις άλλες απαιτήσεις της οδηγίας αυτής, δηλαδή μεταξύ άλλων την προστασία της ανθρώπινης υγείας του περιβάλλοντος.
18. Υπό τις συνθήκες αυτές, το Conseil d’État αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1) Έχει η υποχρέωση που επιβάλλει στα κράτη μέλη το άρθρο 7 της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ, της 15ης Ιουλίου 1975, σχετικά με τα απόβλητα, όπως έχει τροποποιηθεί με την οδηγία 91/156/ΕΟΚ, της 18ης Μαρτίου 1991, περί καταρτίσεως ενός ή περισσοτέρων σχεδίων διαχειρίσεως των αποβλήτων που αφορούν ιδίως “τις κατάλληλες για τη διάθεση των αποβλήτων τοποθεσίες και εγκαταστάσεις” ότι τα κράτη μέλη αποδέκτες της οδηγίας υποχρεούνται να σημειώνουν σε γεωγραφικό χάρτη τις ακριβείς τοποθεσίες για την απόθεση των αποβλήτων ή να ορίζουν κριτήρια χωροθετήσεως αρκούντως σαφή ούτως ώστε η αρμόδια για τη χορήγηση άδειας υπό την έννοια του άρθρου 9 της οδηγίας αρχή να μπορεί να εξετάζει αν η τοποθεσία ή η εγκατάσταση εντάσσεται στο πλαίσιο διαχειρίσεως που προβλέπει το σχέδιο;
2) Αντιβαίνει η έκδοση, εκ μέρους κράτους μέλους που δεν έχει καταρτίσει, εντός της ταχθείσας προθεσμίας, ένα ή περισσότερα σχέδια διαχειρίσεως αποβλήτων αφορώντα “τις κατάλληλες για τη διάθεση των αποβλήτων τοποθεσίες και εγκαταστάσεις”, ατομικών αδειών εκμεταλλεύσεως μιας εγκαταστάσεως διαθέσεως αποβλήτων, όπως οι χώροι απορρίψεως, στα άρθρα 4, 5 και 7 της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ, της 15ης Ιουλίου 1975, σχετικά με τα απόβλητα, όπως έχει τροποποιηθεί με την οδηγία 91/156/ΕΟΚ, της 18ης Μαρτίου [1991], ενδεχομένως σε συνδυασμό με το άρθρο 9 της ιδίας οδηγίας;»
Υπόθεση C-217/02
19. Με υπουργική απόφαση της 16ης Δεκεμβρίου 1998, επιτράπηκε στην Propreté, Assainissement, Gestion de l’environnement SA (στο εξής: PAGE) να συνεχίσει την εκμετάλλευση κέντρου τεχνικής ταφής (χωματερή) στο Mont-Saint-Guibert (Βέλγιο), στην τοποθεσία «Les trois burettes». Η απόφαση αυτή καθορίζει τις προϋποθέσεις της «διαχειρίσεως» και συνιστά επιτροπή παρακολουθήσεως και επιστημονική επιτροπή του εν λόγω κέντρου.
20. Οι M. Tillieut κ.λπ. και η ένωση μη κερδοσκοπικού σκοπού l’Épine blanche ASBL άσκησαν ενώπιον του Conseil d’État προσφυγή ακυρώσεως της υπουργικής αποφάσεως της 16ης Δεκεμβρίου 1998. Επειδή οι διαφορές ήσαν συναφείς, οι δύο υποθέσεις συνεκδικάστηκαν στην κύρια δίκη. Πάντως, η εν λόγω ένωση παραιτήθηκε μεταγενέστερα της προσφυγής της.
21. Οι M. Tillieut κ.λπ. υποστηρίζουν, μεταξύ άλλων, ότι η άδεια που χορηγήθηκε με την εν λόγω απόφαση δόθηκε για τοποθεσία που δεν περιλαμβάνεται στο σχέδιο των τοποθεσιών διαθέσεως αποβλήτων, αντιθέτως, αφενός, προς τα άρθρα 7, παράγραφος 1, καθώς και 9 της οδηγίας και, αφετέρου, του άρθρου 24, παράγραφος 2, του διατάγματος. Κατ’ ουσίαν οι M. Tillieut κ.λπ. υποστηρίζουν ότι το εν λόγω άρθρο 7 απαιτεί χωρικό σχεδιασμό των τοποθεσιών διαθέσεως, ότι έχει παρέλθει η προθεσμία για τη μεταφορά της οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο, ότι το σχέδιο «horizon 2010» δεν συνιστά τον απαιτούμενο από την οδηγία χωρικό σχεδιασμό και ότι το CET βρισκόταν μόνο στο στάδιο σχεδίου κατά την ημερομηνία εκδόσεως της επίδικης υπουργικής αποφάσεως. Οι M. Tillieut κ.λπ. προσθέτουν ότι το άρθρο 70 του διατάγματος δεν ανταποκρίνεται στην απαίτηση σχεδιασμού της οδηγίας, η οποία προϋποθέτει, για τη θέση της σε εφαρμογή, καθορισμό των «καταλλήλων τοποθεσιών» και την εξέταση της προτεινόμενης τοποθεσίας σύμφωνα με τις άλλες απαιτήσεις της οδηγίας, δηλαδή την προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος.
22. Η περιφέρεια της Βαλλονίας ισχυρίζεται μεταξύ άλλων ότι τα άρθρα 7 και 9 της οδηγίας στερούνται αμέσου αποτελέσματος. Περαιτέρω, τα σχέδια διαχειρίσεως των αποβλήτων δεν έχουν δεσμευτικό αποτέλεσμα και η οδηγία αφήνει στα κράτη μέλη τη μέριμνα να αποφασίσουν αν το σχέδιο πρέπει να καθορίζει τις τοποθεσίες που έχουν επιλεγεί ή αν μπορεί απλώς να θεσπίζει τα κριτήρια που καθορίζουν τον κατάλληλο χαρακτήρα των τοποθεσιών αυτών. Η περιφέρεια της Βαλλονίας επισημαίνει επίσης ότι το σχέδιο «horizon 2010» περιλαμβάνει διάφορες διατάξεις σε σχέση με χωρικό σχεδιασμό στις οποίες ανταποκρίνεται η τοποθεσία που αποτελεί το αντικείμενο της υπουργικής αποφάσεως της 16ης Δεκεμβρίου 1998. Η περιφέρεια της Βαλλονίας αναφέρεται επίσης στο σχέδιο του CET, που θεσπίστηκε προσωρινά με απόφαση της 30ής Απριλίου 1998, η οποία λαμβάνει υπόψη τη χωματερή του Mont‑Saint‑Guibert. Τέλος, η περιφέρεια της Βαλλονίας κρίνει ότι, καθορίζοντας τις ζώνες των σχεδίων του τομέα που μπορούν να δεχθούν μεταβατικώς τα κέντρα τεχνικής ταφής, το άρθρο 70 του διατάγματος συνιστά κατάλληλη μεταφορά του άρθρου 7 της οδηγίας στην εσωτερική έννομη τάξη.
23. Η PAGE, παρεμβαίνουσα της κύριας δίκης, φρονεί ότι το άρθρο 7 της οδηγίας δεν συνεπάγεται χωρικό σχεδιασμό των εγκαταστάσεων διαχειρίσεως αποβλήτων. Η διάταξη αυτή σκοπεί στην πραγματικότητα σχεδιασμό από τεχνικής απόψεως και όχι από γεωγραφικής. Η οδηγία δεν διευκρινίζει το νομικό περιεχόμενο των σχεδίων διαχειρίσεως αποβλήτων και η PAGE συνάγει εξ αυτού, αφενός, ότι τα σχέδια αυτά δεν έχουν οπωσδήποτε κανονιστικό περιεχόμενο και, αφετέρου, ότι η χορήγηση αδείας δεν πρέπει οπωσδήποτε να εξαρτάται από την τήρηση οποιουδήποτε χωρικού σχεδιασμού. Η PAGE υποστηρίζει επίσης ότι το διάταγμα ανταποκρίνεται στην απαίτηση χωρικού σχεδιασμού που θεσπίζει το άρθρο 7 της οδηγίας και ότι το ίδιο ισχύει όσον αφορά το σχέδιο «horizon 2010». Τέλος, η PAGE υπογραμμίζει τόσο το γεγονός ότι δεν υπάρχει προθεσμία για τη μεταφορά στην εσωτερική έννομη τάξη του εν λόγω άρθρου 7 όσο και το γεγονός ότι η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων δεν στράφηκε κατά του Βασιλείου του Βελγίου στο πλαίσιο διαδικασίας κατά παραβάσεως βάσει της Συνθήκης ΕΚ.
24. Υπό τις συνθήκες αυτές, το Conseil d’État αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1) Έχει η υποχρέωση που επιβάλλει στα κράτη μέλη το άρθρο 7 της οδηγίας 75/442/ΕΟ Κ, της 15ης Ιουλίου 1975, περί των στερεών αποβλήτων, όπως έχει τροποποιηθεί με την οδηγία 91/156/ΕΟΚ, της 18ης Μαρτίου 1991, περί καταρτίσεως ενός ή περισσοτέρων σχεδίων διαχειρίσεως των αποβλήτων που αφορούν ιδίως “τις κατάλληλες για τη διάθεση των αποβλήτων τοποθεσίες και εγκαταστάσεις”, την έννοια ότι τα κράτη μέλη αποδέκτες της οδηγίας υποχρεούνται να σημειώνουν σε γεωγραφικό χάρτη τις ακριβείς τοποθεσίες για την απόθεση των αποβλήτων ή να ορίζουν κριτήρια χωροθετήσεως αρκούντως σαφή ούτως ώστε η αρμόδια για τη χορήγηση άδειας υπό την έννοια του άρθρου 9 της οδηγίας αρχή να μπορεί να εξετάζει αν η τοποθεσία ή η εγκατάσταση εντάσσεται στο πλαίσιο διαχειρίσεως που προβλέπει το σχέδιο;
2) Αντιβαίνει η έκδοση, εκ μέρους κράτους μέλους που δεν έχει καταρτίσει, εντός της ταχθείσας προθεσμίας, ένα ή περισσότερα σχέδια διαχειρίσεως αποβλήτων αφορώντα “τις κατάλληλες για τη διάθεση των αποβλήτων τοποθεσίες και εγκαταστάσεις”, ατομικών αδειών εκμεταλλεύσεως μιας εγκαταστάσεως διαθέσεως αποβλήτων, όπως οι χώροι υγειονομικής ταφής, στο άρθρο 7 της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ, της 15ης Ιουλίου 1975, περί των στερών αποβλήτων, όπως έχει τροποποιηθεί με την οδηγία 91/156/ΕΟΚ, της 18ης Μαρτίου 1991, ενδεχομένως σε συνδυασμό με το άρθρο 9 της ιδίας οδηγίας ή με άλλη διάταξη της ίδιας οδηγίας;
3) Έχει το άρθρο 7.1 της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ, της 15ης Ιουλίου 1975, περί των στερεών αποβλήτων, όπως έχει τροποποιηθεί με την οδηγία 96/156/ΕΟΚ, της 18ης Μαρτίου 1991, την έννοια ότι το ή τα σχέδια που αφορούν ιδίως “τις κατάλληλες τοποθεσίες ή εγκαταστάσεις διάθεσης των αποβλήτων” πρέπει να καταρτίζονται το αργότερο την 1η Απριλίου 1993 ή έχει την έννοια ότι πρέπει να καταρτίζονται εντός ευλόγου προθεσμίας, η οποία μπορεί να είναι μεγαλύτερη της προθεσμίας μεταφοράς της οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο;»
25. Με διάταξη του Προέδρου του Δικαστηρίου της 7ης Ιανουαρίου 2003, οι δύο υποθέσεις ενώθηκαν προς διευκόλυνση της προφορικής διαδικασίας και προς έκδοση κοινής αποφάσεως.
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Επί του πρώτου ερωτήματος (υποθέσεις C‑53/02 και C‑217/02)
26. Με το ερώτημα αυτό, το αιτούν δικαστήριο ερωτά κατ’ ουσίαν αν το άρθρο 7 της οδηγίας έχει την έννοια ότι στο ή στα σχέδια διαχειρίσεως που υποχρεούνται να καταρτίσουν οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών δυνάμει της διατάξεως αυτής πρέπει να περιλαμβάνεται γεωγραφικός χάρτης στον οποίο καθορίζεται ο συγκεκριμένος τόπος εγκαταστάσεως των τοποθεσιών διαθέσεως αποβλήτων ή αν η εν λόγω διάταξη υποχρεώνει μόνο τις αρχές αυτές να καθορίζουν με επαρκή ακρίβεια κριτήρια εντοπισμού ώστε η αρμόδια αρχή που είναι επιφορτισμένη να χορηγεί άδεια δυνάμει του άρθρου 9 της οδηγίας να μπορεί να καθορίζει αν η επίδικη τοποθεσία ή εγκατάσταση εντάσσεται στο πλαίσιο της προβλεπομένης στο σχέδιο διαχειρίσεως.
27. Σύμφωνα με το άρθρο 7, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας, οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών υποχρεούνται να συντάξουν το ταχύτερο δυνατόν ένα ή περισσότερα σχέδια διαχειρίσεως αποβλήτων για την επίτευξη των σκοπών των άρθρων 3, 4 και 5 της οδηγίας αυτής. Σύμφωνα με την ίδια παράγραφο, τα σχέδια αυτά αφορούν ιδίως τον τύπο, την ποσότητα και την προέλευση των αποβλήτων που θα πρέπει να αξιοποιηθούν ή να διατεθούν, τις γενικές θεσμικές προδιαγραφές, όλες τις χωρικές διατάξεις που αφορούν συγκεκριμένους τύπους αποβλήτων καθώς και τις κατάλληλες τοποθεσίες και εγκαταστάσεις διαθέσεως αποβλήτων.
28. Μολονότι από την ίδια τη διατύπωση της διατάξεως αυτής προκύπτει ότι τα σχέδια διαχειρίσεως πρέπει να αφορούν τις «κατάλληλες τοποθεσίες και εγκαταστάσεις διαθέσεως» αποβλήτων, δεν μπορεί να συναχθεί από τη διατύπωση αυτή, εφόσον δεν υπάρχει καμία διευκρίνιση ως προς τις λεπτομέρειες καθορισμού των τοποθεσιών αυτών, ότι στα εν λόγω σχέδια πρέπει οπωσδήποτε να περιλαμβάνεται ακριβής καθορισμός των τόπων διαθέσεως αποβλήτων.
29. Περαιτέρω, το άρθρο 9, παράγραφος 1, της οδηγίας ορίζει ότι η ατομική άδεια που χορηγείται στις εγκαταστάσεις ή επιχειρήσεις που πραγματοποιούν εργασίες διαθέσεως, οι οποίες αναφέρονται στο παράρτημα II A της οδηγίας αφορά, μεταξύ άλλων, την «τοποθεσία διαθέσεως». Η διάταξη αυτή δεν αποκλείει ότι ο ακριβής εντοπισμός μιας τέτοιας τοποθεσίας μπορεί να επέλθει μόνο στο στάδιο της χορηγήσεως της ατομικής αδείας.
30. Εν πάση περιπτώσει, δεν μπορεί μόνον τα σχέδια διαχειρίσεως, σε όλες τις περιπτώσεις, να καθορίζουν τον ακριβή εντοπισμό των τοποθεσιών διαθέσεως αποβλήτων, καθόσον η τελική απόφαση σχετικά με τον εντοπισμό αυτό εξαρτάται, ενδεχομένως, από τους κανόνες που εφαρμόζονται σε θέματα χωροταξίας και, μεταξύ άλλων, από τις διαδικασίες διαβουλεύσεως και λήψεως αποφάσεων σύμφωνα με τις οδηγίες 85/337/ΕΟΚ, της 27ης Ιουνίου 1985, για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων δημοσίων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον (ΕΕ L 175, σ. 40), όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 97/11/ΕΚ του Συμβουλίου, της 3ης Μαρτίου 1997 (ΕΕ L 73, σ. 5), ή 96/61/ΕΚ του Συμβουλίου, της 24ης Σεπτεμβρίου 1996, σχετικά με την ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχο της ρύπανσης (ΕΕ L 257, σ. 26).
31. Πάντως, η θέση που υποστήριξε η PAGE κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, ότι τα σχέδια διαχειρίσεως μπορούν να μην περιλαμβάνουν καν τα κριτήρια εντοπισμού των τοποθεσιών διαθέσεως, δεν μπορεί να γίνει δεκτή ειδάλλως στερείται κάθε αποτελεσματικότητος το άρθρο 7, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας αυτής, καθόσον προβλέπει ότι τα σχέδια διαχειρίσεως αφορούν μεταξύ άλλων τις κατάλληλες «τοποθεσίες» για τη διάθεση των αποβλήτων, έννοια που συνεπάγεται τη γεωγραφική διάσταση των σχεδίων αυτών.
32. Εφόσον δεν υπάρχει γεωγραφικός χάρτης στον οποίο καθορίζεται με ακρίβεια η θέση των μελλοντικών τοποθεσιών διαθέσεως αποβλήτων, αυτά τα κριτήρια εντοπισμού πρέπει να επιλέγονται ενόψει των στόχων που επιδιώκει η οδηγία και να διατυπώνονται με επαρκή ακρίβεια ώστε να μπορεί, τη δεδομένη στιγμή, η αρχή που επιλαμβάνεται ετήσιας ατομικής αδείας βάσει του άρθρου 9 της οδηγίας αυτής να καθορίζει σαφώς, ενόψει των πλέον προσφάτων επιστημονικών και τεχνικών γνώσεων καθώς και συγκεκριμένων αναγνωρισμένων τεχνικών διαδικασιών διαθέσεως, την τοποθεσία που ανταποκρίνεται κατά τον καλύτερο τρόπο στους στόχους αυτούς.
33. Μεταξύ των τελευταίων αυτών σκοπών περιλαμβάνεται κατά κύριο λόγο η προστασία της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος που αποτελεί τον ουσιαστικό πυρήνα της κοινοτικής ρυθμίσεως σχετικά με τα απόβλητα (απόφαση της 2ας Μαΐου 2002, C‑292/99, Επιτροπή κατά Γαλλίας, Συλλογή 2002, σ. I‑4097, σκέψη 44). Στους σκοπούς αυτούς εμπίπτει επίσης η δημιουργία ολοκληρωμένου και κατάλληλου δικτύου εγκαταστάσεων διαθέσεως των αποβλήτων, που θα λαμβάνει υπόψη τις καλύτερες διαθέσιμες τεχνολογίες που δεν συνεπάγονται υπερβολικό κόστος, ένα τέτοιο δε δίκτυο πρέπει εξάλλου να επιτρέπει τη διάθεση των αποβλήτων σε μια από τις πλησιέστερες κατάλληλες εγκαταστάσεις (άρθρο 5, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας).
34. Όπως επισημάνθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου, τα κριτήρια εντοπισμού των τοποθεσιών διαθέσεως πρέπει συνεπώς να αναφέρουν, ενδεχομένως, τις γεωλογικές και υδρογεωλογικές συνθήκες, την απόσταση των τοποθεσιών αυτών σε σχέση με τις κατοικημένες περιοχές, την απαγόρευση δημιουργίας εγκαταστάσεων πλησίον ευαίσθητων ζωνών ή την ύπαρξη κατάλληλων υποδομών, όπως τη σύνδεση με δίκτυα μεταφοράς.
35. Υπό τις συνθήκες αυτές, στο πρώτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 7 της οδηγίας έχει την έννοια ότι στο ή στα σχέδια διαχειρίσεως που υποχρεούνται να συντάξουν οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών δυνάμει της διατάξεως αυτής πρέπει είτε να περιλαμβάνεται γεωγραφικός χάρτης στον οποίο να καθορίζεται η ακριβής θέση των τοποθεσιών διαθέσεως αποβλήτων είτε να θεσπίζονται με επαρκή ακρίβεια κριτήρια εντοπισμού των τοποθεσιών αυτών ώστε η αρμόδια αρχή που είναι επιφορτισμένη με τη χορήγηση αδείας βάσει του άρθρου 9 της οδηγίας αυτής να μπορεί να καθορίζει αν η επίδικη τοποθεσία ή εγκατάσταση εντάσσεται στο πλαίσιο της προβλεπόμενης στο σχέδιο διαχειρίσεως.
Επί του τρίτου ερωτήματος (υπόθεση C-217/02)
36. Με το ερώτημα αυτό, το αιτούν δικαστήριο ερωτά αν το άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας έχει την έννοια ότι τα κράτη μέλη μπορούν να καταρτίζουν σχέδια διαχειρίσεως αποβλήτων χωρίς να δεσμεύονται από την προθεσμία μεταφοράς στην εσωτερική έννομη τάξη της οδηγίας 91/156 που προβλέπεται στο άρθρο 2, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας.
37. Συναφώς, το Δικαστήριο έκρινε, στη σκέψη 41 της προαναφερθείσας αποφάσεως Επιτροπή κατά Γαλλίας, ότι η έκφραση «το ταχύτερο δυνατόν» που χρησιμοποιείται στο άρθρο 7, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας αποτελεί ένδειξη ότι η προβλεπόμενη στο άρθρο 2, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας 91/156 προθεσμία για τη μεταφορά της δεν αφορά την υποχρέωση καταρτίσεως των σχεδίων διαχειρίσεως των αποβλήτων. Πράγματι, εάν αυτό συνέβαινε, η ανωτέρω έκφραση δεν θα είχε νόημα. Κατά συνέπεια, το Δικαστήριο έκρινε ότι η έκφραση «το ταχύτερο δυνατόν» πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι ορίζει, κατ’ αρχήν, εύλογη προθεσμία για την εκτέλεση από τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών της ειδικής αυτής υποχρεώσεως, προθεσμία η οποία είναι ανεξάρτητη από την προθεσμία που προβλέπεται για τη μεταφορά της ίδιας οδηγίας.
38. Επομένως, στο τρίτο ερώτημα πρέπει να δοθεί απάντηση ότι το άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας έχει την έννοια ότι τα κράτη μέλη υποχρεούνται να συντάξουν τα σχέδια διαχειρίσεως αποβλήτων εντός εύλογης προθεσμίας, η οποία μπορεί να υπερβαίνει την προθεσμία για τη μεταφορά στην εσωτερική έννομη τάξη της οδηγίας 91/156, η οποία προβλέπεται στο άρθρο 2, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας αυτής.
Επί του δευτέρου ερωτήματος (υποθέσεις C-53/02 και C-217/02)
39. Με το ερώτημα αυτό, το αιτούν δικαστήριο ερωτά αν τα άρθρα 4, 5 και 7 της οδηγίας, σε συνδυασμό με το άρθρο 9 της οδηγίας αυτής, αντιβαίνουν στη χορήγηση εκ μέρους κράτους μέλους, που δεν έχει καταρτίσει, εντός της ταχθείσας προθεσμίας, ένα ή περισσότερα σχέδια διαχειρίσεως αποβλήτων αφορώντα τις κατάλληλες για τη διάθεση των αποβλήτων τοποθεσίες και εγκαταστάσεις, ατομικών αδειών εκμεταλλεύσεως τέτοιων τοποθεσιών και εγκαταστάσεων.
40. Σύμφωνα με το άρθρο 9, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας, «για την εφαρμογή των άρθρων 4, 5 και 7» κάθε εγκατάσταση ή επιχείρηση που διεξάγει τις εργασίες διαθέσεως που αναφέρονται στο παράρτημα ΙΙ Α της οδηγίας πρέπει να διαθέτει άδεια της αρμόδιας αρχής.
41. Η έκφραση αυτή σημαίνει ότι η θέση σε εφαρμογή των σχεδίων διαχειρίσεως υπό την έννοια του άρθρου 7 της οδηγίας θεωρείται ότι πραγματοποιείται με την έκδοση ατομικών αδειών που συνάδουν με τα σχέδια αυτά. Παρόλα αυτά δεν προκύπτει ότι η μη κατάρτιση τέτοιων σχεδίων εμποδίζει οπωσδήποτε την αρμόδια αρχή να εκδίδει κάθε ατομική άδεια.
42. Ασφαλώς, η έλλειψη καταρτίσεως σχεδίων διαχειρίσεως μπορεί να προκαλέσει τη διαδικασία κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 226 ΕΚ κατά του εν λόγω κράτους μέλους, με σκοπό να διαπιστωθεί από το Δικαστήριο μη τήρηση των απορρεουσών από το άρθρο 7 της οδηγίας υποχρεώσεων. Εξάλλου, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι η παράβαση της υποχρεώσεως σχετικά με την κατάρτιση σχεδίων διαχειρίσεως των αποβλήτων πρέπει να θεωρείται σοβαρή (προαναφερθείσα απόφαση Επιτροπή κατά Γαλλίας, σκέψη 44).
43. Πάντως, το γεγονός ότι η μεταφορά στην εσωτερική έννομη τάξη του άρθρου 7 της οδηγίας μπορεί να επέλθει μετά την παρέλευση της προθεσμίας που προβλέπεται για τη μεταφορά στην εσωτερική έννομη τάξη των άρθρων 4, 5 και 9 της ίδιας οδηγίας (βλ. σκέψεις 37 και 38 της παρούσας αποφάσεως) αποδεικνύει ότι άδεια εκμεταλλεύσεως μπορεί νομοτύπως να εκδοθεί παρά τη μη προηγουμένη κατάρτιση σχεδίου διαχειρίσεως. Πράγματι, η προϋπόθεση χορηγήσεως ατομικής αδείας μόνο μετά την κατάρτιση σχεδίων διαχειρίσεως σύμφωνα με τις επιταγές του άρθρου 7 της οδηγίας συνεπάγεται ότι η θέση σε εφαρμογή των άλλων διατάξεων της οδηγίας, και ιδίως των άρθρων 4 και 5, θα καθυστερήσει αδικαιολόγητα, τούτο δε σε βάρος της πραγματοποιήσεως των σκοπών που επιδιώκει η οδηγία αυτή.
44. Η καθυστέρηση αυτή δεν μπορεί να γίνει δεκτή τοσούτω μάλλον που κινδυνεύει να αποβεί συγκεκριμένα σε κατάσταση δημιουργίας σοβαρών εμποδίων για τη διάθεση των αποβλήτων λόγω της ίδιας της ανεπάρκειας των νομίμως διαθεσίμων τοποθεσιών διαθέσεως.
45. Είναι αληθές ότι το άρθρο 8, στοιχείο β΄, της οδηγίας 1999/31 προβλέπει ότι άδεια χώρου ταφής χορηγείται μόνον αν η μελέτη του χώρου ταφής ευθυγραμμίζεται προς το ή τα σχετικά σχέδια διαχείρισης των αποβλήτων που αναφέρονται στο άρθρο 7 της οδηγίας. Πάντως, η οδηγία 1999/31 δεν εφαρμόζεται στις διαφορές της κύριας δίκης, καθόσον τόσο η χορηγηθείσα στις 21 Μαΐου 1999 άδεια όσο και η υπουργική απόφαση της 16ης Δεκεμβρίου 1998 επήλθαν πριν από την πάροδο της προθεσμίας για τη μεταφορά της τελευταίας αυτής οδηγίας στην εσωτερική έννομη τάξη.
46. Λαμβανομένων υπόψη των προηγουμένων, στο δεύτερο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι τα άρθρα 4, 5 και 7 της οδηγίας, σε συνδυασμό με το άρθρο 9 της οδηγίας αυτής, έχουν την έννοια ότι δεν αντιβαίνουν στη χορήγηση εκ μέρους κράτους μέλους, που δεν έχει καταρτίσει, εντός της ταχθείσας προθεσμίας, ένα ή περισσότερα σχέδια διαχειρίσεως αποβλήτων αφορώντα τις κατάλληλες για τη διάθεσή τους τοποθεσίες και εγκαταστάσεις, ατομικών αδειών εκμεταλλεύσεως αυτών των τοποθεσιών και εγκαταστάσεων.
Επί των δικαστικών εξόδων
47. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Γαλλική, η Ολλανδική, η Αυστριακή Κυβέρνηση και η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, καθώς και η Επιτροπή, που κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ω ς προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έκτο τμήμα),
κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε το Conseil d’État με αποφάσεις της 8ης Φεβρουαρίου και της 28ης Μαΐου 2002, αποφαίνεται:
1) Το άρθρο 7 της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 15ης Ιουλίου 1975, περί των στερεών αποβλήτων, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 91/156/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 18ης Μαρτίου 1991, έχει την έννοια ότι στο ή στα σχέδια διαχειρίσεως που υποχρεούνται να συντάξουν οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών δυνάμει της διατάξεως αυτής πρέπει είτε να περιλαμβάνεται γεωγραφικός χάρτης στον οποίο να καθορίζεται η ακριβής θέση των τοποθεσιών διαθέσεως αποβλήτων είτε να θεσπίζονται με επαρκή ακρίβεια κριτήρια εντοπισμού των τοποθεσιών αυτών ώστε η αρμόδια αρχή που είναι επιφορτισμένη με τη χορήγηση αδείας βάσει του άρθρου 9 της οδηγίας αυτής να μπορεί να καθορίζει αν η επίδικη τοποθεσία ή εγκατάσταση εντάσσεται στο πλαίσιο της προβλεπόμενης στο σχέδιο διαχειρίσεως.
2) Το άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 75/442, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 91/156, έχει την έννοια ότι τα κράτη μέλη υποχρεούνται να συντάξουν τα σχέδια διαχειρίσεως αποβλήτων εντός εύλογης προθεσμίας, η οποία μπορεί να υπερβαίνει την προθεσμία για τη μεταφορά στην εσωτερική έννομη τάξη της οδηγίας 91/156, η οποία προβλέπεται στο άρθρο 2, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας αυτής.
3) Τα άρθρα 4, 5 και 7 της οδηγίας 75/442, σε συνδυασμό με το άρθρο 9 της οδηγίας αυτής, έχουν την έννοια ότι δεν αντιβαίνουν στη χορήγηση εκ μέρους κράτους μέλους, που δεν έχει καταρτίσει, εντός της ταχθείσας προθεσμίας, ένα ή περισσότερα σχέδια διαχειρίσεως αποβλήτων αφορώντα τις κατάλληλες για τη διάθεσή τους τοποθεσίες και εγκαταστάσεις, ατομικών αδειών εκμεταλλεύσεως αυτών των τοποθεσιών και εγκαταστάσεων.