62019CC0307
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
MICHAL BOBEK
της 26ης Νοεμβρίου 2020 (
1
)
Υπόθεση C‑307/19
Obala i lučice d.o.o.
κατά
NLB Leasing d.o.o.
[αίτηση του Visoki trgovački sud Republike Hrvatske(ανώτερου εμποροδικείου της Δημοκρατίας της Κροατίας)για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
«Προδικαστική παραπομπή – Δικαστική συνεργασία σε αστικές υποθέσεις – Κανονισμός (ΕΕ) 1215/2012 – Κανονισμός (ΕΚ) 1393/2007 – Έννοια των “αστικών και εμπορικών υποθέσεων” – Επίδοση ή κοινοποίηση “δικαστικών” ή “εξώδικων” πράξεων – Μη ορισθείσες “υπηρεσίες διαβίβασης” – Συμβολαιογράφος ο οποίος εκδίδει διαταγή εκτέλεσης επί τη βάσει “εγγράφου που αποτελεί πλήρη απόδειξη” – “Ειδική” ή “αποκλειστική” διεθνής δικαιοδοσία για τη στάθμευση σε δημόσια οδό»
I. Εισαγωγή
1.
Η εκκαλούσα είναι ιδιωτικός φορέας επιφορτισμένος με τη διαχείριση δημόσιων χώρων στάθμευσης στο Zadar (Κροατία). Διενήργησε έλεγχο σε όχημα ιδιοκτησίας της εφεσίβλητης το οποίο είχε σταθμεύσει σε καθορισμένη θέση στάθμευσης σε δημόσια οδό. Το εν λόγω όχημα δεν έφερε εισιτήριο στάθμευσης. Η εκκαλούσα εξέδωσε ημερήσιο εισιτήριο στάθμευσης, του οποίου το αντίτιμο δεν καταβλήθηκε. Η εκκαλούσα ζήτησε, εν συνεχεία, την εκτέλεση της σχετικής απαίτησής της μέσω διαταγής εκτέλεσης η οποία εκδόθηκε από συμβολαιογράφο στην Κροατία και επιδόθηκε στην εφεσίβλητη στη Σλοβενία.
2.
Αυτή η υπόθεση αποτελεί ένα ακόμη επεισόδιο μιας αρκετά πλούσιας δικαστικής σειράς που περιλαμβάνει μη καταβληθέντα τέλη στάθμευσης και συμβολαιογράφους (
2
). Το βασικό σημείο του προβλήματος φαίνεται να είναι μια διττή ιδιωτικοποίηση στην οποία προέβη ο Κροάτης νομοθέτης, τόσο σε επίπεδο διαχείρισης όσο και σε επίπεδο εκτέλεσης. Κάτι που γίνεται συνήθως αντιληπτό από άλλα κράτη μέλη ως διοικητικό ζήτημα, έχει ανατεθεί σε ιδιωτικούς φορείς. Επιπλέον, αρμόδια για την επακόλουθη εκτέλεση της εν λόγω απαίτησης δεν είναι τα δικαστήρια, αλλά, τουλάχιστον σε πρώτο στάδιο, οι συμβολαιογράφοι.
3.
Τούτο δεν διαταράσσει απλώς τη συνολική δομή, αλλά δημιουργεί επίσης προστριβές ταξινομικού χαρακτήρα με τις πράξεις ιδιωτικού δικαίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και εντός αυτών. Στο πλαίσιο αυτό, το Visoki trgovački sud Republike Hrvatske (ανώτερο εμποροδικείο της Δημοκρατίας της Κροατίας), αφού δύο κατώτερα εθνικά δικαστήρια έκριναν εαυτά αναρμόδια για την εκδίκαση της διαφοράς, καλείται να επιλύσει το ζήτημα της σύγκρουσης διεθνούς δικαιοδοσίας, επιλαμβανόμενο αίτησης ανακοπής κατά της εν λόγω διαταγής η οποία εκδόθηκε από συμβολαιογράφο.
4.
Το αιτούν δικαστήριο ζητεί διευκρινίσεις, μεταξύ άλλων, ως προς τα εξής: i) ποιο είναι το κριτήριο για να κριθεί αν μια διαφορά εμπίπτει στο πεδίο των «αστικών και εμπορικών υποθέσεων» κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΚ) 1393/2007 (
3
) (στο εξής: κανονισμός περί επιδόσεων) και του κανονισμού (ΕΕ) 1215/2012 (
4
) (στο εξής: αναδιατυπωθείς κανονισμός των Βρυξελλών), ii) κατά πόσον οι συμβολαιογράφοι στην Κροατία έχουν δικαίωμα να διαβιβάζουν διαταγές εκτέλεσης σε πρόσωπα που διαμένουν σε άλλο κράτος μέλος στο πλαίσιο του κανονισμού περί επιδόσεων και iii) ποια είναι η ειδική βάση διεθνούς δικαιοδοσίας στην οποία θα μπορούσαν οι εν λόγω διαφορές να εμπίπτουν δυνάμει του αναδιατυπωθέντος κανονισμού των Βρυξελλών.
II. Το νομικό πλαίσιο
Α. Το δίκαιο της Ένωσης
1.
Ο αναδιατυπωθείς κανονισμός των Βρυξελλών
5.
Κατά το άρθρο 1, παράγραφος 1, του αναδιατυπωθέντος κανονισμού των Βρυξελλών:
«1.   Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, ανεξάρτητα από το είδος του δικαστηρίου. Δεν καλύπτει, ιδίως, φορολογικές, τελωνειακές ή διοικητικές υποθέσεις ή την ευθύνη κράτους για πράξεις ή παραλείψεις κατά την άσκηση της κρατικής εξουσίας (acta jure imperii).»
6.
Το άρθρο 4 του κανονισμού αυτού θέτει τον κανόνα του «κράτους μέλους κατοικίας», σύμφωνα με τον οποίο τα πρόσωπα που έχουν την κατοικία τους στο έδαφος κράτους μέλους ενάγονται ενώπιον των δικαστηρίων αυτού του κράτους μέλους, ανεξάρτητα από την ιθαγένειά τους. Εντούτοις, το άρθρο 5 του κανονισμού αυτού προβλέπει ότι πρόσωπο που έχει την κατοικία του σε κράτος μέλος μπορεί, κατά παρέκκλιση, να εναχθεί και ενώπιον των δικαστηρίων άλλου κράτους μέλους, αλλά «μόνο σύμφωνα με τους κανόνες που περιλαμβάνονται στα τμήματα 2 έως 7 του [ίδιου] κεφαλαίου».
7.
Το άρθρο 7 του αναδιατυπωθέντος κανονισμού των Βρυξελλών, το οποίο περιλαμβάνεται στο τμήμα που φέρει τον τίτλο «Ειδικές δικαιοδοσίες», ορίζει τα εξής:
«Πρόσωπο που έχει την κατοικία του σε κράτος μέλος μπορεί να εναχθεί σε άλλο κράτος μέλος:
1)
α)
ως προς διαφορές εκ συμβάσεως, ενώπιον του δικαστηρίου του τόπου όπου εκπληρώθηκε ή οφείλει να εκπληρωθεί η παροχή·
β)
για τους σκοπούς της εφαρμογής της παρούσας διάταξης, και εφόσον δεν συμφωνήθηκε διαφορετικά, ο τόπος εκπλήρωσης της επίδικης παροχής είναι:
–
εφόσον πρόκειται για πώληση εμπορευμάτων, ο τόπος του κράτους μέλους όπου, δυνάμει της σύμβασης, έγινε ή έπρεπε να γίνει η παράδοση των εμπορευμάτων,
–
εφόσον πρόκειται για παροχή υπηρεσιών, ο τόπος του κράτους μέλους όπου, δυνάμει της σύμβασης, έγινε ή έπρεπε να γίνει η παροχή των υπηρεσιών·
γ)
το στοιχείο α) εφαρμόζεται, εφόσον δεν εφαρμόζεται το στοιχείο β)·
2)
ως προς ενοχές εξ αδικοπραξίας ή οιονεί αδικοπραξίας, ενώπιον του δικαστηρίου του τόπου όπου συνέβη ή ενδέχεται να συμβεί το ζημιογόνο γεγονός.»
8.
Το άρθρο 24, παράγραφος 1, του αναδιατυπωθέντος κανονισμού των Βρυξελλών ορίζει ότι έχουν αποκλειστική διεθνή δικαιοδοσία «σε υποθέσεις εμπραγμάτων δικαιωμάτων επί ακινήτων και μισθώσεων ακινήτων, τα δικαστήρια του κράτους μέλους της τοποθεσίας του ακινήτου».
2.
Ο κανονισμός περί επιδόσεων
9.
Το άρθρο 1, παράγραφος 1, του κανονισμού περί επιδόσεων ορίζει το πεδίο εφαρμογής του και προβλέπει τα εξής:
«1.   Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις όταν μια δικαστική ή εξώδικη πράξη πρέπει να διαβιβασθεί από ένα κράτος μέλος σε άλλο για να επιδοθεί ή να κοινοποιηθεί. Δεν εφαρμόζεται σε φορολογικές, τελωνειακές ή διοικητικές υποθέσεις ή όταν πρόκειται για την ευθύνη του κράτους για πράξεις ή παραλείψεις κατά την άσκηση δημόσιας εξουσίας (“acta iure imperii”).»
10.
Το άρθρο 2 του κανονισμού αυτού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Υπηρεσίες διαβίβασης και παραλαβής», προβλέπει τα εξής:
«1.   Κάθε κράτος μέλος ορίζει τους δημόσιους λειτουργούς, αρχές ή άλλα πρόσωπα (στο εξής “υπηρεσίες διαβίβασης”), που είναι αρμόδια για τη διαβίβαση δικαστικών ή εξώδικων πράξεων προς επίδοση ή κοινοποίηση σε άλλο κράτος μέλος.
[…]
4.   Κάθε κράτος μέλος κοινοποιεί στην Επιτροπή τις ακόλουθες πληροφορίες:
α)
τις ονομασίες και διευθύνσεις των υπηρεσιών παραλαβής που προβλέπονται στις παραγράφους 2 και 3·
β)
την κατά τόπο αρμοδιότητά τους·
γ)
τα μέσα παραλαβής πράξεων, τα οποία έχουν στη διάθεσή τους· και
δ)
τις γλώσσες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη συμπλήρωση του εντύπου που εμφαίνεται στο παράρτημα Ι.
Τα κράτη μέλη κοινοποιούν στην Επιτροπή κάθε μεταβολή αυτών των στοιχείων.»
11.
Το άρθρο 4, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού ορίζει ότι «[ο]ι δικαστικές πράξεις διαβιβάζονται απευθείας και το ταχύτερο δυνατό μεταξύ των υπηρεσιών που ορίζονται βάσει του άρθρου 2».
12.
Η επίδοση ή η κοινοποίηση των «δικαστικών πράξεων» μέσω των ταχυδρομικών υπηρεσιών των κρατών μελών μπορεί να πραγματοποιείται σύμφωνα με το άρθρο 14 του κανονισμού περί επιδόσεων. Η επίδοση ή η κοινοποίηση «εξώδικων πράξεων» ρυθμίζεται στο άρθρο 16 του κανονισμού περί επιδόσεων, κατά το οποίο οι πράξεις αυτές «μπορούν να διαβιβασθούν σε άλλο κράτος μέλος προς επίδοση ή κοινοποίηση βάσει του παρόντος κανονισμού».
Β. Το κροατικό δίκαιο
1.
Η απόφαση περί οργανώσεως του Zadar
13.
Η Odluka o organizaciji i načinu naplate parkiranja u Gradu Zadru (απόφαση περί της οργανώσεως και της διαδικασίας για την είσπραξη τέλους στάθμευσης στην πόλη του Zadar, στο εξής: απόφαση περί οργανώσεως) («Glasnik Grada Zadra αριθ. 4/2011») καθορίζει τις ζώνες στάθμευσης, το χρονικό διάστημα κατά το οποίο εισπράττεται τέλος στάθμευσης σε οδούς και το ωριαίο τέλος στάθμευσης. Το άρθρο 2 της απόφασης αυτής ορίζει ότι ως δημόσιοι χώροι στάθμευσης αυτοκινήτων νοούνται οι «δημόσιοι χώροι για τη στάση και στάθμευση οχημάτων». Το άρθρο 4 προβλέπει ότι γίνεται σήμανση των δημόσιων χώρων στάθμευσης, σύμφωνα με τον νόμο περί οδικής ασφάλειας.
14.
Κατά το άρθρο 5 της απόφασης περί οργανώσεως, η σήμανση των δημόσιων χώρων στάθμευσης πραγματοποιείται από τον διαχειριστή των χώρων στάθμευσης, υπό τον έλεγχο της αρμόδιας υπηρεσίας των δημοτικών αρχών. Το άρθρο 6 της απόφασης αυτής ορίζει τους «γενικούς όρους και προϋποθέσεις της σύμβασης για τη χρήση χώρων στάθμευσης», καθορίζοντας τις ημέρες και τις ώρες για τις οποίες πρέπει να καταβάλλεται τέλος στάθμευσης. Τέλος, το άρθρο 7 της απόφασης περί οργανώσεως ορίζει ότι με τη στάση ή τη στάθμευση οχήματος στον δημόσιο χώρο στάθμευσης ο οδηγός ή ο ιδιοκτήτης του οχήματος αποδέχεται τους γενικούς όρους και προϋποθέσεις στάθμευσης και συνάπτει σύμβαση με τον διαχειριστή του χώρου στάθμευσης.
2.
Η απόφαση περί διορισμού του Zadar
15.
Η Odluka o komunalnim djelatnostima Grada Zadra (απόφαση περί δημοτικών δραστηριοτήτων της πόλης του Zadar, στο εξής: απόφαση περί δημοτικών δραστηριοτήτων) («Glasnik Grada Zadra αριθ. 16/2009») ρυθμίζει τη διαχείριση και τη συντήρηση των χώρων στάθμευσης αυτοκινήτων, των δημόσιων κλειστών χώρων στάθμευσης και των οδικών τερματικών σταθμών. Δυνάμει του άρθρου 3, παράγραφος 15, στοιχείο a της απόφασης αυτής, η εκκαλούσα έχει αναλάβει τη συντήρηση και τη διαχείριση των χώρων στάθμευσης, των δημόσιων κλειστών χώρων στάθμευσης και των οδικών τερματικών σταθμών.
III. Τα πραγματικά περιστατικά, οι διαδικασίες ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων και τα προδικαστικά ερωτήματα
16.
H NLB Leasing d.o.o. Ljubljana (στο εξής: εφεσίβλητη) είναι εταιρία παροχής χρηματοδότησης για τη χρήση οχημάτων, εξοπλισμού και ακινήτων στη Σλοβενία.
17.
Στις 30 Ιουνίου 2012 όχημα ιδιωτικής χρήσης το οποίο είχε εκμισθώσει η εφεσίβλητη στάθμευσε σε δημόσια οδό του Zadar (Κροατία). Η οδός αυτή είναι μια προσδιορισμένη ζώνη στάθμευσης με καθορισμένες θέσεις στάθμευσης. Πριν από τη στάθμευση πρέπει να αγοράζεται εισιτήριο στάθμευσης.
18.
Την ίδια ημέρα η Obala i lučice d.o.o. (στο εξής: εκκαλούσα), εταιρία περιορισμένης ευθύνης συσταθείσα από την πόλη του Zadar με σκοπό τη διαχείριση και τη συντήρηση των δημόσιων χώρων στάθμευσης οχημάτων, προέβη σε έλεγχο εισιτηρίου στο όχημα της εφεσίβλητης. Το όχημα δεν έφερε εισιτήριο στάθμευσης. Κατόπιν τούτου, η εκκαλούσα εξέδωσε ημερήσιο εισιτήριο στάθμευσης [84 κροατικών κούνα (HRK), περίπου 13 ευρώ]. Το εν λόγω ημερήσιο εισιτήριο στάθμευσης δεν εξοφλήθηκε ποτέ.
19.
Την 1η Ιουλίου 2013 η Δημοκρατία της Κροατίας προσχώρησε στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
20.
Στις 20 Φεβρουαρίου 2017 η εκκαλούσα κατέθεσε ενώπιον συμβολαιογράφου της Pula (Κροατία) αίτηση για την επίσπευση διαδικασίας αναγκαστικής εκτέλεσης βάσει «εγγράφου που αποτελεί πλήρη απόδειξη». Το εν λόγω έγγραφο ήταν απόσπασμα από τα λογιστικά βιβλία της εκκαλούσας στα οποία έχει καταχωρισθεί το χρέος της εφεσίβλητης.
21.
Στις 8 Μαρτίου 2017 ο συμβολαιογράφος εξέδωσε διαταγή εκτέλεσης, βάσει του εν λόγω «εγγράφου που αποτελεί πλήρη απόδειξη», για το ποσό των 1825,25 HRK (περίπου 282 ευρώ). Το συνολικό αυτό ποσό προέκυπτε από το άθροισμα του ποσού του μη καταβληθέντος εισιτηρίου στάθμευσης (84 HRK), των εξόδων της διαδικασίας που είχαν προκύψει μέχρι τότε (1235 HRK) και των εξόδων που αντιστοιχούσαν στις «προβλεπόμενες δαπάνες» (506,25 HRK). Ακολούθως, η διαταγή επιδόθηκε στην εφεσίβλητη μέσω συστημένης επιστολής με απόδειξη παραλαβής.
22.
Η εφεσίβλητη άσκησε ανακοπή κατά της διαταγής ενώπιον του Trgovački sud u Pazinu (εμποροδικείου του Pazin, Κροατία). Το εν λόγω δικαστήριο έκρινε εαυτό αναρμόδιο και παρέπεμψε την υπόθεση στο Trgovački sud u Zadru (εμποροδικείο του Zadar, Κροατία). Το δικαστήριο αυτό έκρινε επίσης εαυτό αναρμόδιο και παρέπεμψε την υπόθεση στο Visoki trgovački sud Republike Hrvatske (ανώτερο εμποροδικείο της Δημοκρατίας της Κροατίας).
23.
Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει, βεβαίως, ότι το ονομαστικό ποσό που αποτελεί το αντικείμενο της αναγκαστικής εκτέλεσης είναι μικρής αξίας, αναγνωρίζει όμως ότι τα εθνικά δικαστήρια επιλαμβάνονται μεγάλου αριθμού παρόμοιων υποθέσεων. Σε αυτό το πραγματικό και νομικό πλαίσιο, το Visoki trgovački sud (ανώτερο εμποροδικείο, Κροατία) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Δύνανται οι συμβολαιογράφοι να επιδίδουν ή να κοινοποιούν έγγραφα κατ’ εφαρμογήν του κανονισμού [1393/2007] όταν επιδίδουν τις αποφάσεις τους σε υποθέσεις στις οποίες δεν εφαρμόζεται ο κανονισμός 1215/2012, λαμβανομένου υπόψη ότι, στην Κροατία, οι συμβολαιογράφοι, στο μέτρο που ενεργούν στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων που τους εκχωρούνται από το εθνικό δίκαιο στις διαδικασίες αναγκαστικής εκτελέσεως επί τη βάσει “εγγράφου που αποτελεί πλήρη απόδειξη”, δεν εμπίπτουν στην έννοια του “δικαστηρίου” του κανονισμού 1215/2012; Ειδικότερα, δεδομένου ότι οι συμβολαιογράφοι δεν εμπίπτουν στην έννοια του “δικαστηρίου” του κανονισμού 1215/2012, μπορούν, στο μέτρο που ενεργούν στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων που τους εκχωρούνται από το εθνικό δίκαιο στις διαδικασίες αναγκαστικής εκτελέσεως επί τη βάσει “εγγράφου που αποτελεί πλήρη απόδειξη”, να εφαρμόζουν τους κανόνες περί επιδόσεως και κοινοποιήσεως εγγράφων που προβλέπονται στον κανονισμό [1393/2007];
2)
Μπορεί να θεωρηθεί ότι η στάθμευση στον δρόμο και σε δημόσια οδό, όταν το δικαίωμα εισπράξεως τέλους προβλέπεται στον Zakon o sigurnosti prometa na cestama (νόμο περί οδικής ασφάλειας) και στους κανόνες σχετικά με την άσκηση των δημοτικών δραστηριοτήτων ως δραστηριοτήτων της δημόσιας εξουσίας, εμπίπτει στις αστικές υποθέσεις κατά την έννοια του κανονισμού [1215/2012], ο οποίος ρυθμίζει το ζήτημα της δικαιοδοσίας των δικαστηρίων καθώς και την αναγνώριση και την εκτέλεση των αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, ιδίως, λαμβανομένου υπόψη ότι, όταν διαπιστώνεται η παρουσία οχήματος χωρίς εισιτήριο σταθμεύσεως ή με ανίσχυρο εισιτήριο σταθμεύσεως, το όχημα αυτό υπέχει πάραυτα υποχρέωση πληρωμής ημερησίου εισιτηρίου, ωσάν να ήταν σταθμευμένο ολόκληρη την ημέρα, ανεξαρτήτως της ακριβούς διάρκειας χρήσεως της θέσεως σταθμεύσεως, με αποτέλεσμα η είσπραξη ημερησίου εισιτηρίου να έχει χαρακτήρα κυρώσεως, με τη διευκρίνιση ότι, σε μερικά κράτη μέλη, η στάθμευση αυτή θεωρείται τροχαία παράβαση;
3)
Στις προμνησθείσες ένδικες διαφορές σχετικά με τη στάθμευση στον δρόμο και στη δημόσια οδό, όταν το δικαίωμα εισπράξεως τέλους προβλέπεται στον νόμο περί οδικής ασφάλειας και στους κανόνες σχετικά με την άσκηση των δημοτικών δραστηριοτήτων ως δραστηριοτήτων της δημόσιας εξουσίας, μπορούν οι δικαστές να επιδίδουν ή να κοινοποιούν έγγραφο στους εναγομένους σε άλλο κράτος μέλος κατ’ εφαρμογήν του κανονισμού [1393/2007];
Στην περίπτωση που, βάσει των ως άνω ερωτημάτων, ήθελε αναγνωρισθεί ότι το συγκεκριμένο είδος σταθμεύσεως εμπίπτει στις αστικές υποθέσεις, υποβάλλονται τα ακόλουθα πρόσθετα ερωτήματα:
4)
Στην υπό κρίση υπόθεση, εφαρμόζεται το τεκμήριο της συνάψεως συμβάσεως λόγω της σταθμεύσεως αυτής στον δρόμο, σε τόπο που προσδιορίζεται μέσω οριζόντιας ή/και κάθετης σημάνσεως, ήτοι, θεωρείται ότι μέσω της σταθμεύσεως συνάπτεται σύμβαση και ότι, εάν δεν καταβληθεί το τέλος που αντιστοιχεί στην ωριαία τιμή σταθμεύσεως, οφείλεται το ποσό του ημερησίου τέλους σταθμεύσεως. Ως εκ τούτου, τίθεται το ερώτημα αν το τεκμήριο αυτό της συνάψεως συμβάσεως λόγω της σταθμεύσεως αυτής και της συγκαταθέσεως για την πληρωμή του ποσού του ημερησίου τέλους σταθμεύσεως, όταν το εισιτήριο δεν αγοράζεται βάσει της ωριαίας τιμής σταθμεύσεως ή όταν λήξει η διάρκεια του αγορασθέντος εισιτηρίου, αντιβαίνει στις θεμελιώδεις διατάξεις σχετικά με την παροχή υπηρεσιών του άρθρου 56 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στις λοιπές διατάξεις του κεκτημένου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
5)
Στην υπό κρίση υπόθεση, η στάθμευση έλαβε χώρα στο Zadar και, για τον λόγο αυτό, υφίσταται δεσμός μεταξύ της συμβάσεως αυτής και των κροατικών δικαστηρίων, πλην όμως συνιστά η στάθμευση αυτή “υπηρεσία” βάσει του άρθρου 7, σημείο 1, του κανονισμού [1215/2012], λαμβανομένου υπόψη ότι η έννοια της υπηρεσίας συνεπάγεται ότι το μέρος που την παρέχει ασκεί συγκεκριμένη δραστηριότητα, ήτοι ασκεί αυτή τη συγκεκριμένη δραστηριότητα έναντι αμοιβής και, ως εκ τούτου, τίθεται το ερώτημα αν η δραστηριότητα της εκκαλούσας επαρκεί για να θεωρηθεί ως υπηρεσία; Σε περίπτωση που τα κροατικά δικαστήρια δεν έχουν ειδική δικαιοδοσία δυνάμει του άρθρου 7, σημείο 1, του κανονισμού [1215/2012], αρμόδιο να επιληφθεί της διαφοράς θα είναι το δικαστήριο της κατοικίας της εφεσίβλητης.
6)
Μπορεί να θεωρηθεί η στάθμευση στον δρόμο και σε δημόσια οδό, όταν το δικαίωμα εισπράξεως τέλους θεσπίζεται μέσω του νόμου περί οδικής ασφάλειας και των κανόνων σχετικά με την άσκηση των δημοτικών δραστηριοτήτων ως δραστηριοτήτων της δημόσιας εξουσίας και η είσπραξη του τέλους πραγματοποιείται μόνο κατά τη διάρκεια συγκεκριμένης περιόδου της ημέρας, σύμβαση μισθώσεως ακινήτου βάσει του άρθρου 24, σημείο 1, του κανονισμού [1215/2012];
7)
Εάν δεν μπορεί να εφαρμοστεί στην υπό κρίση υπόθεση το προμνησθέν τεκμήριο κατά το οποίο η στάθμευση αυτή συνεπάγεται τη σύναψη συμβάσεως (τέταρτο προδικαστικό ερώτημα), μπορεί αυτό το είδος σταθμεύσεως, στο πλαίσιο του οποίου η αρμοδιότητα για την είσπραξη του τέλους σταθμεύσεως απορρέει από τον νόμο περί οδικής ασφάλειας και για το οποίο προβλέπεται η πληρωμή του ημερησίου τέλους σταθμεύσεως εάν τυχόν δεν πληρωθεί εκ των προτέρων το εισιτήριο ανά ώρα χρήσεως της θέσεως σταθμεύσεως ή αν η διάρκεια για την οποία αγοράστηκε το εισιτήριο λήξει, να θεωρηθεί ενοχή εξ αδικοπραξίας ή οιονεί αδικοπραξίας κατά την έννοια του άρθρου 7, σημείο 2, του κανονισμού [1215/2012];
8)
Εν προκειμένω, η στάθμευση έλαβε χώρα πριν από την προσχώρηση της Δημοκρατίας της Κροατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και συγκεκριμένα στις 30 Ιουνίου 2012 και ώρα 13:02. Ως εκ τούτου, τίθεται το ερώτημα αν τυγχάνουν εφαρμογής στην υπό κρίση υπόθεση οι κανονισμοί σχετικά με το εφαρμοστέο δίκαιο, ήτοι ο κανονισμός 593/2008 ή ο κανονισμός 864/2007, λαμβανομένης υπόψη της χρονικής ισχύος τους.
Στην περίπτωση που το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι αρμόδιο να απαντήσει σε σχέση με την εφαρμογή του ουσιαστικού δικαίου, υποβάλλεται το ακόλουθο ερώτημα:
9)
Αντιβαίνει στις θεμελιώδεις διατάξεις περί παροχής υπηρεσιών, οι οποίες θεσπίζονται στο άρθρο 56 ΣΛΕΕ και στις λοιπές διατάξεις του κεκτημένου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ανεξαρτήτως του αν ο ιδιοκτήτης του οχήματος είναι φυσικό ή νομικό πρόσωπο, το τεκμήριο συνάψεως συμβάσεως λόγω της σταθμεύσεως αυτής και της συγκαταθέσεως για την πληρωμή του ημερησίου τέλους σταθμεύσεως όταν δεν υπάρχει αγορά εισιτηρίου βάσει της ωριαίας τιμής σταθμεύσεως ή όταν λήξει η διάρκεια του αγορασθέντος εισιτηρίου; Με άλλα λόγια, σε σχέση με τον καθορισμό του ουσιαστικού δικαίου, μπορούν να εφαρμοστούν στην υπό κρίση υπόθεση οι διατάξεις του άρθρου 4 του κανονισμού 593/2008 (λαμβανομένου υπόψη ότι στη δικογραφία δεν περιλαμβάνεται κανένα στοιχείο το οποίο να αποδεικνύει ότι οι διάδικοι συμφώνησαν επί του εφαρμοστέου δικαίου);
–
Εάν ήθελε θεωρηθεί ότι υπάρχει σύμβαση, πρόκειται, στην υπό κρίση υπόθεση, περί συμβάσεως παροχής υπηρεσιών, ήτοι, μπορεί αυτή η σύμβαση σταθμεύσεως να θεωρηθεί υπηρεσία κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 593/2008;
–
Επικουρικώς θα μπορούσε να θεωρηθεί η στάθμευση αυτή σύμβαση μισθώσεως βάσει του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, του κανονισμού 593/2008;
–
Επικουρικώς, εάν στη στάθμευση αυτή τυγχάνουν εφαρμογής οι διατάξεις του άρθρου 4, παράγραφος 2, του κανονισμού 593/2008, τίθεται το ζήτημα του προσδιορισμού της χαρακτηριστικής παροχής στην υπό κρίση υπόθεση, λαμβανομένου υπόψη ότι η εκκαλούσα, κατ’ ουσίαν, προσδιορίζει με σήμανση μόνον την επιφάνεια του δρόμου για τη στάθμευση και εισπράττει το τέλος σταθμεύσεως, ενώ η εφεσίβλητη σταθμεύει και καταβάλλει το τέλος σταθμεύσεως. Συγκεκριμένα, εάν θεωρηθεί ότι η χαρακτηριστική παροχή είναι αυτή της εκκαλούσας, θα εφαρμοστεί το κροατικό δίκαιο, ενώ εάν η χαρακτηριστική παροχή είναι αυτή της εφεσίβλητης, θα εφαρμοστεί το σλοβενικό δίκαιο. Εντούτοις, δεδομένου ότι το δικαίωμα εισπράξεως του τέλους σταθμεύσεως ρυθμίζεται, στην περίπτωση αυτή, από το κροατικό δίκαιο με το οποίο η σύμβαση έχει, επομένως, στενότερους δεσμούς, μπορούν να εφαρμοστούν επιπροσθέτως στην υπό κρίση υπόθεση οι διατάξεις του άρθρου 4, παράγραφος [3], του κανονισμού 593/2008;
–
Εάν θεωρηθεί ότι πρόκειται περί εξωσυμβατικής ενοχής κατά την έννοια του κανονισμού 864/2007, μπορεί να θεωρηθεί η εξωσυμβατική αυτή ενοχή ως ζημία, ούτως ώστε να προσδιορισθεί το εφαρμοστέο δίκαιο βάσει του άρθρου 4, παράγραφος 1, του κανονισμού 864/2007;
–
Επικουρικώς, θα μπορούσε να θεωρηθεί το είδος αυτό σταθμεύσεως αδικαιολόγητος πλουτισμός, ούτως ώστε να προσδιορισθεί το εφαρμοστέο δίκαιο βάσει του άρθρου 10, παράγραφος 1, του κανονισμού 864/2007;
–
Επικουρικώς, θα μπορούσε να θεωρηθεί το είδος αυτό σταθμεύσεως διοίκηση αλλοτρίων, ούτως ώστε να προσδιορισθεί το εφαρμοστέο δίκαιο βάσει του άρθρου 11, παράγραφος 1, του κανονισμού 864/2007;
–
Επικουρικώς, θα μπορούσε να θεωρηθεί το είδος αυτό σταθμεύσεως ευθύνη κατά τις διαπραγματεύσεις την οποία υπέχει η εφεσίβλητη, ούτως ώστε να προσδιορισθεί το εφαρμοστέο δίκαιο βάσει του άρθρου 12, παράγραφος 1, του κανονισμού 864/2007;»
24.
Γραπτές παρατηρήσεις υπέβαλαν η εκκαλούσα, η Γερμανική και η Κροατική Κυβέρνηση, καθώς και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Όλοι οι μετέχοντες στη διαδικασία, πλην της Γερμανικής Κυβέρνησης, καθώς και η Σλοβενική Κυβέρνηση, απάντησαν στις γραπτές ερωτήσεις του Δικαστηρίου.
IV. Ανάλυση
25.
Όπως ζητήθηκε από το Δικαστήριο, θα περιορίσω την ανάλυσή μου στην εξέταση του πρώτου, του δεύτερου, του τρίτου, του πέμπτου, του έκτου και του έβδομου προδικαστικού ερωτήματος του αιτούντος δικαστηρίου. Οι παρούσες προτάσεις είναι διαρθρωμένες ως ακολούθως. Θα ξεκινήσω με σύντομες παρατηρήσεις επί του παραδεκτού (Α). Θα αρχίσω την επί της ουσίας ανάλυση αναδιατυπώνοντας τα προδικαστικά ερωτήματα (B.1). Ακολούθως, θα στραφώ στην εξέταση της έννοιας των «αστικών και εμπορικών υποθέσεων» κατά τον αναδιατυπωθέντα κανονισμό των Βρυξελλών και τον κανονισμό περί επιδόσεων (Β.2). Εν συνεχεία, θα εξετάσω αν οι συμβολαιογράφοι στην Κροατία δύνανται να επιδίδουν ή να κοινοποιούν (δυνάμει του κανονισμού περί επιδόσεων) διαταγές εκτέλεσης που εκδίδουν βάσει«εγγράφου που αποτελεί πλήρη απόδειξη» (B.3). Ακολούθως, θα εξετάσω κατά πόσον η στάθμευση σε καθορισμένο χώρο στάθμευσης σε δημόσια οδό μπορεί να θεωρηθεί δραστηριότητα η οποία θεμελιώνει «ειδική» ή «αποκλειστική» διεθνή δικαιοδοσία κατά την έννοια του αναδιατυπωθέντος κανονισμού των Βρυξελλών (B.4). Τέλος, θα κλείσω με την εξέταση των ευρύτερων, δομικού χαρακτήρα ζητημάτων που προκύπτουν από την υπό κρίση υπόθεση (Γ).
Α. Επί του παραδεκτού
1.
Δυνατότητα εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης ratione temporis
26.
Η επίμαχη στάθμευση έλαβε χώρα στις 30 Ιουνίου 2012. Την 1η Ιουλίου 2013 η Κροατία προσχώρησε στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στις 8 Μαρτίου 2017 εκδόθηκε η διαταγή εκτέλεσης.
27.
Για τους λόγους που εκθέτω λεπτομερώς στις προτάσεις μου στις υποθέσεις Nemec και Pula Parking (
5
), προσέγγιση με την οποία συμφώνησε και το Δικαστήριο σε αμφότερες τις υποθέσεις (
6
), η δυνατότητα εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης ratione temporis δεν αμφισβητείται σε υποθέσεις όπως η παρούσα. Το γεγονός ότι η (ουσιαστική) βάση μιας απαίτησης προηγείται της προσχώρησης κράτους μέλους στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν αποτελεί στοιχείο καθοριστικής σημασίας. Έχει σημασία να επισημανθεί, συναφώς, ότι η διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης για την ικανοποίηση της συγκεκριμένης απαίτησης κινήθηκε μετά την προσχώρηση της Κροατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, συνεπώς εντός του χρονικού πεδίου εφαρμογής των δικονομικών κανόνων και του νομικού πλαισίου που ενδεχομένως έχουν εφαρμογή ratione materiae και ότι τα προδικαστικά ερωτήματα που υποβλήθηκαν στο Δικαστήριο αφορούν την ερμηνεία των εν λόγω δικονομικών πράξεων.
28.
Δεδομένου ότι τούτο προδήλως συμβαίνει εν προκειμένω, το Δικαστήριο είναι αρμόδιο ratione temporis να απαντήσει στα προδικαστικά ερωτήματα του αιτούντος δικαστηρίου.
2.
Επί του παραδεκτού των προδικαστικών ερωτημάτων που συνδέονται με την ουσία της υπόθεσης
29.
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι το αιτούν δικαστήριο, καλούμενο να επιλύσει σύγκρουση δικαιοδοσίας μεταξύ δύο κατώτερων δικαστηρίων στην έννομη τάξη του, δύναται να υποβάλει μόνο όσα ερωτήματα του παρέχουν τη δυνατότητα να επιλύσει τα ζητήματα δικαιοδοσίας που υποβλήθηκαν ενώπιόν του. Αντιστρόφως, δεν δύναται να υποβάλει ερωτήματα που συνδέονται με την ουσία της υπό κρίση υπόθεσης. Τούτο σημαίνει ότι το πρώτο προδικαστικό ερώτημα και το πρώτο σκέλος του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος (με τα οποία ερωτάται αν οι συμβολαιογράφοι στην Κροατία δύνανται να επιδίδουν ή να κοινοποιούν «δικαστικές και εξώδικες πράξεις») πρέπει να κριθούν απαράδεκτα. Σε εθνικό επίπεδο, η υπό κρίση υπόθεση δεν έχει ακόμη φθάσει στο στάδιο εξέτασης της ουσίας, δεδομένου ότι το αιτούν δικαστήριο πρέπει πρώτα να επιλύσει τη σύγκρουση δικαιοδοσίας που προκάλεσε την υπόθεση της οποίας έχει επιληφθεί. Συνεπώς, ενδεχομένως να μην έχει δοθεί ακόμη στους διαδίκους η δυνατότητα να λάβουν θέση επί ορισμένων από τα ζητήματα αυτά.
30.
Αντιλαμβάνομαι τον προβληματισμό της Επιτροπής. Ωστόσο, δεν τον συμμερίζομαι.
31.
Πρώτον, σε υποθέσεις που έχουν σχέση με τον αναδιατυπωθέντα κανονισμό των Βρυξελλών, όπως και σε κάθε άλλο σύστημα δικαιοδοσιών, η ουσία είναι συχνά συνυφασμένη με τη διεθνή δικαιοδοσία. Για την εκτίμηση της διεθνούς δικαιοδοσίας συχνά απαιτείται μια προκαταρκτική και γενική εξέταση της ουσίας. Υπό το πρίσμα αυτό, δύσκολα μπορεί να γίνει διαχωρισμός μεταξύ των δύο. Ακόμη και αν αυτό ήταν δυνατόν, το πρώτο ερώτημα και το πρώτο σκέλος του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος έχουν σαφή σχέση με το υποστατό και με το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης, και επομένως δεν εκφεύγουν του συνολικού πλαισίου της προδικαστικής διαδικασίας.
32.
Δεύτερον, το στάδιο της διαδικασίας ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου δεν αποτελεί κριτήριο βάσει του οποίου ελέγχονται οι αιτήσεις προδικαστικής αποφάσεως. Το άρθρο 267 ΣΛΕΕ αποτελεί μέσο συνεργασίας σύμφωνα με το οποίο τα υποβληθέντα προδικαστικά ερωτήματα τεκμαίρεται γενικά ότι είναι λυσιτελή, έστω και αν υπάρχουν ορισμένα όρια (
7
). Στο πλαίσιο αυτό, ο εθνικός δικαστής φέρει αποκλειστικώς την ευθύνη για τη δικαστική απόφαση που πρόκειται να εκδοθεί και είναι αποκλειστικώς αρμόδιος να εκτιμήσει την ανάγκη και τη λυσιτέλεια των προδικαστικών ερωτημάτων που υποβάλλει στο Δικαστήριο (
8
). Ως εκ τούτου, πρέπει να θεωρηθεί ότι ο εθνικός δικαστής έχει εκτιμήσει ότι υπάρχει επιτακτική ανάγκη προδικαστικής παραπομπής για την αποτελεσματική επίλυση των οικείων ερωτημάτων (
9
).
33.
Βάσει των ανωτέρω, προτείνω το πρώτο και το τρίτο προδικαστικό ερώτημα του αιτούντος δικαστηρίου να κριθούν παραδεκτά, ωστόσο τόσο αυτά όσο και τα λοιπά προδικαστικά ερωτήματα πρέπει πράγματι σε κάποιο βαθμό να αναδιατυπωθούν.
Β. Επί της ουσίας
1.
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων και της σειράς εξετάσεώς τους
34.
Από την ανάγνωση του πρώτου, του δεύτερου, του τρίτου, του πέμπτου, του έκτου και του έβδομου προδικαστικού ερωτήματος εντός του πλαισίου της αποφάσεως περί παραπομπής, προκύπτει ότι η υπό κρίση υπόθεση θίγει, κατ’ ουσίαν, τρία θεμελιώδη στοιχεία του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου της Ένωσης. Το πρώτο στοιχείο αφορά το περιεχόμενο και τη φύση της απαίτησης για είσπραξη του μη καταβληθέντος εισιτηρίου στάθμευσης (δεύτερο προδικαστικό ερώτημα και δεύτερο σκέλος του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος). Δηλαδή, το ζήτημα κατά πόσον η εκτέλεση της απαίτησης αυτής αποτελεί διαφορά η οποία εμπίπτει στην έννοια των «αστικών και εμπορικών υποθέσεων». Το δεύτερο στοιχείο σχετίζεται με την αναγκαστική εκτέλεση και τη διαδικασία που αφορά την απαίτηση στο συγκεκριμένο πλαίσιο του κροατικού δικαίου (πρώτο προδικαστικό ερώτημα και πρώτο σκέλος του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος). Ειδικότερα, μπορούν οι συμβολαιογράφοι στην Κροατία να επιδίδουν ή να κοινοποιούν διαταγές εκτέλεσης που εκδίδουν βάσει «εγγράφου που αποτελεί πλήρη απόδειξη» δυνάμει του κανονισμού περί επιδόσεων; Το τρίτο στοιχείο αφορά τη διεθνή δικαιοδοσία δικαστηρίου να αποφανθεί επί της απαίτησης (πέμπτο, έκτο και έβδομο προδικαστικό ερώτημα). Συγκεκριμένα, μπορεί η εκτέλεση απαίτησης που αφορά την είσπραξη μη καταβληθέντος εισιτηρίου στάθμευσης να υπαχθεί σε κάποια ειδική βάση δικαιοδοσίας του αναδιατυπωθέντος κανονισμού των Βρυξελλών, ώστε να έχουν διεθνή δικαιοδοσία τα δικαστήρια κράτους μέλους διαφορετικού από εκείνο της κατοικίας του οφειλέτη;
35.
Με βάση την ανωτέρω προσέγγιση σε σχέση με τα προδικαστικά ερωτήματα που εξετάζονται στις παρούσες προτάσεις, θα τροποποιήσω ελαφρώς τη σειρά εξέτασής τους. Το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα και το δεύτερο σκέλος του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος αφορούν ζητήματα σχετικά με το πεδίο εφαρμογής. Επομένως, θα τα εξετάσω πρώτα. Τα ερωτήματα αυτά μπορούν, κατ’ ουσίαν, να αναδιατυπωθούν κατά τρόπο ώστε να ερωτάται αν οι περιστάσεις της υπό κρίση υπόθεσης εμπίπτουν στην έννοια των «αστικών και εμπορικών υποθέσεων» κατά τον αναδιατυπωθέντα κανονισμό των Βρυξελλών και τον κανονισμό περί επιδόσεων. Εν συνεχεία θα εξετάσω το πρώτο ερώτημα και το πρώτο σκέλος του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος, τα οποία αφορούν τα εξής δύο ζητήματα: i) αν οι συμβολαιογράφοι στην Κροατία μπορούν να διαβιβάζουν «δικαστικές πράξεις» και ii) αν υπόκεινται σε περιορισμούς όσον αφορά τη διαβίβαση «εξωδικαστικών πράξεων» δυνάμει του κανονισμού περί επιδόσεων. Τέλος, θα στραφώ στο πέμπτο, το έκτο και το έβδομο ερώτημα, τα οποία προτείνω να αναδιατυπωθούν, προκειμένου να εκτιμηθεί αν η στάθμευση σε καθορισμένο χώρο στάθμευσης σε δημόσια οδό μπορεί να θεωρηθεί ως δραστηριότητα η οποία θεμελιώνει «ειδική» ή «αποκλειστική» διεθνή δικαιοδοσία κατά την έννοια του αναδιατυπωθέντος κανονισμού των Βρυξελλών.
2.
Επί του δεύτερου προδικαστικού ερωτήματος και του δεύτερου σκέλους του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος
36.
Με το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα και το δεύτερο σκέλος του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί αν οι περιστάσεις της υπό κρίση υπόθεσης εμπίπτουν στην έννοια των «αστικών και εμπορικών υποθέσεων» κατά το άρθρο 1, παράγραφος 1, του αναδιατυπωθέντος κανονισμού των Βρυξελλών και του κανονισμού περί επιδόσεων.
37.
Οι απόψεις των μετεχόντων στη δίκη και των παρεμβαινόντων διίστανται επί του ζητήματος αυτού. Η Γερμανική και η Σλοβενική Κυβέρνηση θεωρούν ότι η υπό κρίση υπόθεση δεν εμπίπτει στην έννοια των «αστικών και εμπορικών υποθέσεων». Κατά την άποψή τους, καθοριστική είναι η προέλευση της εξουσίας βάσει της οποίας συνήφθη η σύμβαση της οποία τίθεται εν προκειμένω ζήτημα εκτέλεσης. Δηλαδή, η δημόσια εξουσία καθορισμού και διαχείρισης των δημόσιων χώρων στάθμευσης καθώς και επίβλεψης των προϋποθέσεων στάθμευσης στους χώρους αυτούς. Η εκκαλούσα, η Κροατική Κυβέρνηση και η Επιτροπή έχουν αντίθετη άποψη. Υποστηρίζουν ότι το καθοριστικό στοιχείο για τον χαρακτηρισμό των «αστικών και εμπορικών υποθέσεων» δεν είναι η προέλευση της εξουσίας αλλά ο τρόπος άσκησής της.
38.
Προκειμένου να απαντήσω στα προδικαστικά ερωτήματα του αιτούντος δικαστηρίου, κατ’ αρχάς θα αναζητήσω στη νομολογία του Δικαστηρίου ένα κριτήριο, ή τουλάχιστον την κρατούσα προσέγγιση, σχετικά με την έννοια των «αστικών και εμπορικών υποθέσεων» (α). Αφού προσδιορίσω ποια προσέγγιση θα πρέπει, κατά τη γνώμη μου, να προτιμηθεί, θα την εφαρμόσω στις περιστάσεις της υπό κρίση υπόθεσης (β).
α)
Η νομολογία σχετικά με την έννοια των «αστικών και εμπορικών υποθέσεων»
39.
Η έννοια των «αστικών και εμπορικών υποθέσεων» αποτελεί τυπικό κριτήριο αναφοράς για την οριοθέτηση του πεδίου εφαρμογής των πράξεων που εκδίδονται δυνάμει των εξουσιοδοτήσεων που περιέχονται (πλέον) στον τίτλο V της Συνθήκης ΣΛΕΕ (
10
).
40.
Εντούτοις, σε καμία από αυτές τις πράξεις η έννοια των «αστικών και εμπορικών υποθέσεων» δεν αποτελεί αντικείμενο θετικού ορισμού (
11
). Στο πλαίσιο αυτό, εναπόκειται στο Δικαστήριο να αποφανθεί, κατά περίπτωση, αν οι περιστάσεις των υποθέσεων των οποίων επιλαμβάνεται εμπίπτουν στην έννοια των «αστικών και εμπορικών υποθέσεων» (
12
).
41.
Αναπόφευκτο αποτέλεσμα μιας τέτοιας προσέγγισης είναι ο περιπτωσιολογικός χαρακτήρας της και η περιστασιακή έλλειψη ασφάλειας δικαίου σε οριακές υποθέσεις. Λαμβανομένου υπόψη του κοινού σκοπού αυτών των πράξεων, το αποτέλεσμα αυτό είναι κάπως παράδοξο. Συγκεκριμένα, σκοπός των εν λόγω πράξεων είναι, πρωτίστως, η διαφύλαξη της ασφάλειας δικαίου μέσω ενιαίων κανόνων σχετικά με τη σύγκρουση δικαιοδοσίας και την απλοποίηση των διαδικαστικών διατυπώσεων όσον αφορά τις δικαστικές αποφάσεις, την επίδοση ή την κοινοποίησή τους και την εκτέλεσή τους στην εσωτερική αγορά.
42.
Ποιες είναι, λοιπόν, οι προσεγγίσεις που επικράτησαν; Δεδομένου ότι η έννοια των «αστικών και εμπορικών υποθέσεων» απαντά, κατ’ ουσίαν, σε όλες τις πράξεις ιδιωτικού διεθνούς δικαίου της Ένωσης, είναι ενδεχομένως χρήσιμο να εξεταστεί κατ’ αρχάς το «καθεστώς των Βρυξελλών» (1) και, ακολούθως, ο κανονισμός περί επιδόσεων και οι λοιπές πράξεις που έχουν εκδοθεί δυνάμει του «τίτλου V» (2).
1) Το «καθεστώς των Βρυξελλών»
43.
Πέντε νομικές πράξεις συνθέτουν το «καθεστώς των Βρυξελλών» (
13
). Δεδομένου ότι καθεμιά από τις πράξεις αυτές αφορά τη σύγκρουση διεθνούς δικαιοδοσίας σε διαφορές σχετικές με «αστικές και εμπορικές υποθέσεις» (
14
), το Δικαστήριο έχει επιδιώξει να ερμηνεύσει ομοιόμορφα την εν λόγω έννοια (
15
). Παρά ταύτα, υπάρχουν δύο, ή ίσως και τρεις, προσεγγίσεις όσον αφορά την έννοια των «αστικών και εμπορικών υποθέσεων», αναλόγως του στοιχείου που προσδιορίζεται ως καθοριστικό. Οι εν λόγω προσεγγίσεις θα μπορούσαν να χαρακτηρισθούν ως η προσέγγιση «υπό το πρίσμα του αντικειμένου» (i) και η προσέγγιση «υπό το πρίσμα της έννομης σχέσης» (ii).
i) Η προσέγγιση «υπό το πρίσμα του αντικειμένου»
44.
Η ερμηνεία της έννοιας των «αστικών και εμπορικών υποθέσεων»«υπό το πρίσμα του αντικειμένου» αποτυπώνεται σε δύο (επιμέρους) τάσεις της νομολογίας. Η πρώτη τάση, η οποία εκφράζεται κυρίως στις παλαιότερες αποφάσεις του Δικαστηρίου, στηρίζεται σε μια περισσότερο αυτοτελή και συγκριτική ερμηνεία της έννοιας των «αστικών και εμπορικών υποθέσεων» (
16
), η οποία ενισχύεται με αναφορές στα κοινά στοιχεία μεταξύ των συστημάτων των κρατών μελών.
45.
Η απόφαση Rüffer αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της προσέγγισης αυτής. Η υπόθεση αφορούσε αγωγή εξ αναγωγής κατά Γερμανού υπηκόου με την οποία ζητήθηκε η απόδοση των δαπανών ανελκύσεως υπολειμμάτων ναυαγίου από ποταμό των Κάτω Χωρών. Επηρεασμένο πιθανότατα σε μεγάλο βαθμό από την, πράγματι, συγκριτική και επαγωγική εκτίμηση του γενικού εισαγγελέα J. Warner (
17
), το Δικαστήριο έκρινε ότι από τις «γενικές αρχές που απορρέουν από το σύνολο των εθνικών συστημάτων των κρατών μελών» συνάγεται ότι κατά τη διαχείριση δημόσιων πλωτών οδών, συμπεριλαμβανομένης της ανέλκυσης ναυαγίων, ο διαχειριστής ασκεί δημόσια εξουσία (
18
). Συνεπώς, η αγωγή δεν υπαγόταν στις «αστικές και εμπορικές υποθέσεις» κατά την έννοια της Σύμβασης των Βρυξελλών (
19
). Το γεγονός ότι η ένδικη διαδικασία είχε κινηθεί βάσει των διατάξεων του αστικού δικαίου των Κάτω Χωρών δεν ελήφθη υπόψη (
20
).
46.
Συνεπώς, στην υπόθεση Rüffer, ο αυτοτελής χαρακτήρας της έννοιας του όρου «αστικές και εμπορικές υποθέσεις» επέτρεψε τον επαναχαρακτηρισμό, στο πλαίσιο του «καθεστώτος των Βρυξελλών», μιας διαφορετικής θεσμικής επιλογής κράτους μέλους. Παρόμοιες συγκριτικές εκτιμήσεις του «χαρακτηρισμού» ενός ζητήματος βάσει της εθνικής νομοθεσίας των κρατών μελών (ακόμη και όταν οι παρατηρήσεις των κρατών μελών και, συνεπώς, η συλλογιστική τους, δεν ήταν ομοιόμορφη), με παραπομπές επίσης στη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, έγιναν, για παράδειγμα, στις αποφάσεις Λεχουρίτου και Sonntag (
21
).
47.
Εν συνεχεία, το Δικαστήριο υιοθέτησε σταδιακά μια διαφορετική προσέγγιση. Μολονότι ουδέποτε εκτέθηκαν σαφώς οι λόγοι της μεταβολής, αυτή ενδέχεται να έγινε απλώς για λόγους ρεαλισμού: όπως επισήμανε η γενική εισαγγελέας V. Trsenjak, η «συγκριτική προσέγγιση» πιθανώς εγκαταλείφθηκε λόγω των ποικίλων συστημάτων και της πληθώρας των εθνικών έννομων τάξεων των κρατών μελών (
22
).
48.
Στη θέση της επικράτησε η δεύτερη τάση της νομολογίας. Η τάση αυτή λαμβάνει υπόψη το εθνικό δίκαιο που διέπει το αντικείμενο της διαφοράς (
23
). Ωστόσο, το Δικαστήριο δεν φαίνεται να δεσμεύεται μόνο από το εθνικό δίκαιο: στην υπόθεση flyLAL-Lithuanian Airlines, η οποία αφορούσε αγωγή αποζημίωσης ζημίας που προκλήθηκε από παράβαση των άρθρων 81 και 82 ΕΚ (πλέον άρθρα 101 και 102 ΣΛΕΕ), το Δικαστήριο έκρινε ότι η διαφορά αφορούσε «αστικές και εμπορικές υποθέσεις», αναφερόμενο, κατά τα φαινόμενα, στο δίκαιο της Ένωσης, χωρίς να εξετάσει περαιτέρω το εθνικό δίκαιο της Λετονίας (
24
).
49.
Μολονότι πρόκειται, βεβαίως, για περιγραφή μιας γενικής τάσης, εντός της οποίας υφίστανται εξαιρέσεις, εξακολούθησε να γίνεται λόγος για μια «αυτοτελή έννοια» του δικαίου της Ένωσης. Ωστόσο, όπως, συμβαίνει σε πολλούς άλλους τομείς του δικαίου της Ένωσης, ιδίως σε μια Ένωση συγκείμενη από 27 κράτη μέλη, έγιναν σπανιότερες οι περιπτώσεις διενέργειας μιας πραγματικής συγκριτικής εκτίμησης. Αντιθέτως, στην πράξη, ο όρος «αυτοτελής» σημαίνει όλο και συχνότερα «όπως ορίζεται στο οικείο κράτος μέλος, εκτός αν πρόκειται για πολύ ιδιάζουσα περίπτωση».
ii) Η προσέγγιση «υπό το πρίσμα της έννομης σχέσης»
50.
Η προσέγγιση «υπό το πρίσμα της έννομης σχέσης» φαίνεται να προκύπτει από την απόφαση Henkel (
25
). Με την προσέγγιση αυτή εξετάζεται κατά πόσον το κρίσιμο ένδικο βοήθημα που απασχολεί το Δικαστήριο αφορά μονομερή άσκηση δημόσιας εξουσίας στο πλαίσιο της συγκεκριμένης έννομης σχέσης μεταξύ των μερών.
51.
Για την εκτίμηση αυτή το Δικαστήριο χρησιμοποιεί δύο γενικές ενδείξεις. Πρώτον, ορίζει ένα «πλαίσιο αναφοράς» για τον καθορισμό των γενικών κανόνων που διέπουν τις σχέσεις μεταξύ ιδιωτών. Προς τούτο, λαμβάνει υπόψη i) τη «βάση του ασκηθέντος ενδίκου βοηθήματος» και ii) τον «τρόπο ασκήσεώς του» βάσει του εθνικού δικαίου του οικείου κράτους μέλους (
26
). Δεύτερον, εκτιμά κατά πόσον η επίμαχη διαφορά προκύπτει από μονομερή άσκηση δημόσιων εξουσιών οι οποίες είναι υπέρμετρες σε σύγκριση με τους κανόνες του «πλαισίου αναφοράς» (
27
).
52.
Κατά τα τελευταία έτη, η νομολογία χρησιμοποιεί τόσο την προσέγγιση του «αντικειμένου» όσο και την προσέγγιση της «έννομης σχέσης», χωρίς κάποια προτίμηση υπέρ της μίας ή της άλλης μεθόδου. Εξάλλου, είναι ενδεικτικό ότι η πιο πρόσφατη απόφαση του Δικαστηρίου χαρακτηρίζει συγκεκριμένα τις δύο αυτές προσεγγίσεις ως εναλλακτικές (
28
).
2) Ο κανονισμός περί επιδόσεων και οι λοιπές πράξεις του «τίτλου V»
53.
Η απόφαση Fahnenbrock είναι το μοναδικό νομολογιακό προηγούμενο που ερμηνεύει τον όρο «αστικές και εμπορικές υποθέσεις» κατά την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος 1, του κανονισμού περί επιδόσεων. Η εν λόγω υπόθεση αφορούσε αγωγή φυσικών προσώπων κατά της μονομερούς και αναδρομικής αναδιάρθρωσης των ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου. Για να κρίνει αν το ζήτημα εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού περί επιδόσεων, το Δικαστήριο εφάρμοσε την προσέγγιση «της έννομης σχέσης», παραθέτοντας νομολογία από το «καθεστώς των Βρυξελλών», προκειμένου να αποφανθεί, βάσει ενός αρχικού ελέγχου των διαθέσιμων αποδεικτικών στοιχείων, αν η σχέση μεταξύ των μερών αποτελούσε προδήλως έκφανση δημόσιας εξουσίας (
29
). Βάσει των –εκ των πραγμάτων αποσπασματικών– αποδεικτικών στοιχείων που διέθετε, το Δικαστήριο έκρινε ότι κάτι τέτοιο δεν ίσχυε στην περίπτωση εκείνη (
30
).
54.
Όσον αφορά τις λοιπές πράξεις του «Τίτλου V» (
31
), η νομολογία είναι ελάχιστα διαφωτιστική: οι εν λόγω πράξεις δεν οριοθετούν θετικά την έννοια των «αστικών και εμπορικών υποθέσεων» (
32
) και εναπόκειται στο Δικαστήριο να παρέχει κατευθύνσεις για την ερμηνεία της έννοιας αυτής, όπως εμφανίζεται στις εν λόγω πράξεις (
33
).
3) Ορισμός της έννοιας των «αστικών και εμπορικών υποθέσεων»
55.
Δεν είναι η πρώτη φορά (ούτε άλλωστε και η τελευταία) που γενικός εισαγγελέας εξετάζει στις προτάσεις του τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να ερμηνευτεί η έννοια των «αστικών και εμπορικών υποθέσεων» στο πλαίσιο του καθεστώτος των Βρυξελλών, και πέραν αυτού, με βάση την περιπτωσιολογική νομολογία του Δικαστηρίου. Δεν χωρεί αμφιβολία ότι οι προτάσεις δεν μπορούν, βεβαίως, να συναγωνιστούν ειδικές ακαδημαϊκές κατηγοριοποιήσεις και εξειδικεύσεις που γίνονται ως προς το ζήτημα αυτό. Ούτε και θα έπρεπε.
56.
Ωστόσο, σε οριακές περιπτώσεις όπως αυτή της κύριας δίκης, έχει αποφασιστική σημασία ένας βαθύτερος προβληματισμός σχετικά με το κριτήριο που πρέπει να εφαρμοστεί. Το κριτήριο είναι αυτό που θα καθορίσει το αποτέλεσμα.
57.
Αν επιλεγόταν μια εκτίμηση της είσπραξης των τελών στάθμευσης «υπό το πρίσμα του αντικειμένου», εστιασμένη στο περιεχόμενο, και αν δινόταν ιδιαίτερη έμφαση στον «αυτοτελή χαρακτήρα» ενός ορισμού του δικαίου της Ένωσης, υποστηριζόμενου πιθανώς και από συγκριτική επισκόπηση που να καταδεικνύει την ύπαρξη ορισμένων κοινών στα κράτη μέλη γενικών αρχών του δικαίου ως προς το ζήτημα αυτό, θα μπορούσε ενδεχομένως να συναχθεί το συμπέρασμα ότι σε έναν αρκετά σημαντικό αριθμό άλλων κρατών μελών, και μάλιστα ίσως στην πλειονότητα αυτών, η διαχείριση των χώρων στάθμευσης σε μια πόλη και η επιβολή προστίμων λόγω στάθμευσης χωρίς εισιτήριο θα χαρακτηριζόταν ως διοικητική δραστηριότητα. Αντιθέτως, μια εκτίμηση του αντικειμένου η οποία εκκινεί από την εθνική επιλογή του κράτους μέλους θα οδηγούσε, πιθανότατα, στον χαρακτηρισμό της υπόθεσης ως αστικής, στο μέτρο που η Κροατία, και ενδεχομένως και ορισμένα άλλα κράτη μέλη, επέλεξε να χαρακτηρίσει τέτοιες σχέσεις ως σχέσεις αστικής φύσεως (χωρίς, ενδεχομένως, μια τέτοια νομοθετική επιλογή να είναι κατ’ ανάγκην αδύνατη, αυτή καθεαυτήν, υπό το πρίσμα της Ένωσης). Αν εφαρμοστεί η προσέγγιση της «έννομης σχέσης» και δοθεί έμφαση στις επίμαχες θεσμικές αρμοδιότητες, η διαφορά φαίνεται να εμπίπτει στις «αστικές και εμπορικές υποθέσεις». Τέλος, απομένει να εξεταστεί πώς θα λειτουργούσε η εξέταση, αφενός, του «αντικειμένου» και, αφετέρου, της φύσης της «έννομης σχέσης» ως εναλλακτικών κριτηρίων (
34
), δεδομένου ότι το καθένα από αυτά ενδεχομένως οδηγεί την υπό κρίση υπόθεση σε διαφορετικές κατευθύνσεις.
58.
Πράγματι, στο επίκεντρο της εκτίμησης αυτής πρέπει να βρίσκεται η εξέταση του κατά πόσον οι διαδικαστικές ή ουσιαστικές σχέσεις από τις οποίες ανέκυψε η διαφορά υπόκεινται στην άσκηση δημόσιας εξουσίας (
35
). Ωστόσο, η ύπαρξη και μόνο εναλλακτικών προσεγγίσεων δημιουργεί σύγχυση: διάδικος που έρχεται αντιμέτωπος με το ζήτημα κατά πόσον η διαφορά του μπορεί να υπαχθεί στο απλουστευμένο καθεστώς του δικαίου της Ένωσης για την αναγνώριση των αποφάσεων ή την επίδοση ή κοινοποίηση πράξεων, δεν θα μπορεί να αποφασίσει με βεβαιότητα ποια προσέγγιση θα πρέπει να χρησιμοποιήσει για να εκτιμήσει αν η διαφορά του θεωρείται ότι εμπίπτει στις «αστικές και εμπορικές υποθέσεις» κατά την έννοια αυτών των πράξεων.
59.
Κατά την άποψή μου, πρέπει πρωτίστως να ακολουθηθεί η προσέγγιση της «έννομης σχέσης». Θεωρώ την προσέγγιση αυτή πιο αξιόπιστη για την καθοδήγηση της διαφοράς από το ένα διαδικαστικό στάδιο στο επόμενο, κατά την αναζήτηση του «ορθού» θεσμικού «μονοπατιού» σε ένα κράτος μέλος, στο προκαταρκτικό στάδιο της εξέτασης της διεθνούς δικαιοδοσίας.
60.
Πρώτον, η προσέγγιση της «φύσης της έννομης σχέσης» συλλαμβάνει με τον καλύτερο τρόπο αυτό που πρέπει να γίνει: το καθεστώς των Βρυξελλών, καθώς και διάφορα άλλα συστήματα οριζόντιας συνεργασίας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε υποθέσεις αστικής, ποινικής ή διοικητικής φύσεως, απαιτούν στο στάδιο της διεθνούς δικαιοδοσίας τον προσδιορισμό αντίστοιχων θεσμικών εταίρων για ορισμένα ζητήματα σε κάθε κράτος μέλος. Είναι ιδιαιτέρως σημαντική η δυνατότητα να προσδιορίζονται θεσμικά όργανα με παρόμοιες αρμοδιότητες και εξουσίες τα οποία θα μπορούσαν, και συνεπώς θα έπρεπε, να συνεργαστούν στο πλαίσιο του συγκεκριμένου καθεστώτος. Δεν πρόκειται για έμμεση εναρμόνιση των αντίστοιχων αντικειμένων.
61.
Υπό το πρίσμα αυτό, θα ήταν μάλλον παράδοξο το σχετικό αντικείμενο, το οποίο δεν έχει εναρμονισθεί από την επίμαχη πράξη και ούτε καν καθοριστεί με θετικό τρόπο, να χρησιμοποιηθεί ως το βασικό κριτήριο για να ανατεθεί (ή μάλλον μέσο για να παρακαμφθεί) κάτι που εμπίπτει ουσιαστικά στη θεσμική αρμοδιότητα κράτους μέλους (
36
).
62.
Δεύτερον, όσο περισσότερο εστιάζει κανείς στην ακριβή φύση της επίμαχης σχέσης τόσο μεγαλύτερη ακρίβεια και σαφήνεια μπορεί να προκύψει, ιδίως σε περιπτώσεις πολλαπλών εννόμων σχέσεων. Όταν συντρέχουν τέτοιες συνθήκες, το Δικαστήριο φαίνεται ότι απομονώνει την καθοριστική σχέση της διαφοράς της οποίας έχει επιληφθεί από σχέσεις «μεταγενέστερου» ή «προγενέστερου» σταδίου, πράγμα που δεν μπορεί να γίνει εύκολα στο πλαίσιο της «προσέγγισης υπό το πρίσμα του αντικειμένου» (
37
). Συνεπώς, η «προσέγγιση της έννομης σχέσης» προσφέρεται επίσης περισσότερο για την επίλυση περίπλοκων ένδικων διαφορών.
63.
Τρίτον, σε περιπτώσεις κατά τις οποίες ένα κράτος μέλος αντιμετωπίζει αίτημα αναγκαστικής εκτέλεσης το οποίο ενδέχεται να προκύπτει από καταχρηστική «διαμόρφωση» της διαφοράς σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο ή να περιέχει κατηγοριοποιήσεις ή στοιχεία τα οποία δεν είναι αποδεκτά στο κράτος μέλος εκτέλεσης, είναι πάντοτε δυνατή η προσφυγή σε ουσιαστική εκ των υστέρων χρήση του λεγόμενου «φρένου έκτακτης ανάγκης» (emergency break) της προσβολής της δημόσιας τάξης (
38
). Όσον αφορά, ωστόσο, το εύρος της έννοιας των «αστικών και εμπορικών υποθέσεων», που παραμένει εν τέλει ζήτημα διεθνούς δικαιοδοσίας, επισημαίνεται ότι το Δικαστήριο απαιτεί ευρεία ερμηνεία της έννοιας αυτής (
39
).
64.
Τέταρτον, δέχομαι ότι η έμφαση στην προσέγγιση της «έννομης σχέσης» στηρίζεται πολύ στην ύπαρξη μιας πραγματικά αυτόνομης ενωσιακής έννοιας των «αστικών και εμπορικών υποθέσεων», η οποία δεν θα πρέπει να εξαρτάται αποκλειστικά από το εθνικό δίκαιο (
40
). Πράγματι, η φύση της ανάλυσης της έννομης σχέσης εξαρτάται ουσιωδώς από τα καθήκοντα και τις αρμοδιότητες που αναθέτει η εθνική νομοθεσία στις πράξεις μιας δημόσιας αρχής και στις υπηρεσίες που αυτή ελέγχει. Συνεπώς, αναπόφευκτα και κατά τρόπο ειρωνικό, η ανάλυση αυτή συνδέεται λιγότερο με την ιδέα μιας «αυτοτελούς» έννοιας των «αστικών και εμπορικών υποθέσεων» από ό,τι η μη χρησιμοποιούμενη πλέον πρώτη τάση της προσέγγισης του «αντικειμένου» (
41
).
65.
Ωστόσο, οφείλω να ομολογήσω ότι μια τέτοια προοπτική δεν με προβληματίζει υπερβολικά, καθόσον ουδέποτε πίστεψα στην ύπαρξη ενός τέτοιου μυθικού μονόκερου, ήτοι ενός πραγματικά αυτόνομου ορισμού της Ένωσης στο συγκεκριμένο πλαίσιο του καθεστώτος των Βρυξελλών. Πρέπει να γίνει δεκτό το εγγενές πρόβλημα των ορισμών που «είναι και δεν είναι» αυτοτελείς (όπως εν προκειμένω η έννοια των «αστικών και εμπορικών υποθέσεων»), οι οποίοι δεν διαθέτουν δική τους «υπόσταση». Απλώς «εκμεταλλεύονται» τη δομή που παρέχει ένα συγκεκριμένο εθνικό νομικό σύστημα και, εκτός ίσως από ορισμένες εντελώς εξωφρενικές εθνικές νομοθετικές επιλογές, λαμβάνουν διαφορετική «μορφή» ανάλογα με την εθνική νομοθεσία και την επίμαχη διαφορά. Όσο απογοητευτικά και αν είναι αυτά τα συμπεράσματα, η έλλειψη θετικού ορισμού στην παρούσα μορφή του νομοθετικού πλαισίου έχει ως συνέπεια την ανυπαρξία μιας ενιαία αποδεκτής έννοιας των «αστικών και εμπορικών υποθέσεων».
66.
Τέλος, πέμπτον, οι ακόλουθες «κατευθύνσεις» σχετικά με την προσέγγιση της «φύσης της έννομης σχέσης» μπορούν, πάντως, να είναι χρήσιμες για την εκτίμηση που αφορά τη δημόσια εξουσία. Μολονότι σε καμία περίπτωση δεν αποτελούν κατάλογο προϋποθέσεων, εντούτοις, αποτυπώνουν εκτιμήσεις που υπάρχουν στη νομολογία: i) σημείο αφετηρίας είναι η έννομη σχέση που χαρακτηρίζει τη διαφορά, εν συνεχεία ii) η έννομη σχέση αξιολογείται σε σχέση με το πλαίσιο που εφαρμόζεται γενικά σε ιδιώτες και, τέλος, iii) διαπιστώνεται αν η διαφορά προκύπτει από μονομερή άσκηση δημόσιων εξουσιών οι οποίες είναι υπέρμετρες σε σύγκριση με τους κανόνες του «πλαισίου αναφοράς».
β)
Εφαρμογή στην υπό κρίση υπόθεση
67.
Προκειμένου να προσδιορίσω αν η υπό κρίση υπόθεση πληροί τις προϋποθέσεις για να εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 1, παράγραφος 1, του αναδιατυπωθέντος κανονισμού των Βρυξελλών και του κανονισμού περί επιδόσεων, θα εξετάσω αν η φύση της «έννομης σχέσης» στην οποία στηρίζεται εμπίπτει στην έννοια των «αστικών και εμπορικών υποθέσεων» (1). Αφού καταλήξω στο συμπέρασμα ότι τούτο φαίνεται να ισχύει, θα εξετάσω τα συγκεκριμένα ερωτήματα που εγείρονται από ορισμένους μετέχοντες στη διαδικασία, ιδίως όσον αφορά την απαίτηση για αγορά ημερήσιων εισιτηρίων και τις πρόσθετες δαπάνες που προκύπτουν από την παράβαση των όρων που σχετίζονται με το εισιτήριο στάθμευσης, προκειμένου να εκτιμηθεί αν η ύπαρξη των στοιχείων αυτών μπορεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο η φύση μιας τέτοιας έννομης σχέσης να εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του αναδιατυπωθέντος κανονισμού των Βρυξελλών και του κανονισμού περί επιδόσεων (2).
1) Επί της φύσεως της έννομης σχέσης των διαδίκων
68.
Σύμφωνα με τις «κατευθύνσεις» που συνοψίζονται στο σημείο 66 των παρουσών προτάσεων, πρέπει κατ’ αρχάς να εντοπισθεί η έννομη σχέση που αποτελεί τη βάση της υπό κρίση διαφοράς. Η σχέση μεταξύ της εκκαλούσας και της εφεσίβλητης, τουλάχιστον εκ πρώτης όψεως, φαίνεται να αφορά σύμβαση στάθμευσης. Αυτή είναι και η βάση της διαφοράς. Σύμφωνα με τη νομολογία (
42
), η σχέση που πρέπει να εξετασθεί δεν αφορά τη σχέση του «προγενέστερου» σταδίου, ήτοι τη σχέση μεταξύ της πόλης του Zadar και της εκκαλούσας, δηλαδή μεταξύ της αναθέτουσας αρχής και του αναδόχου.
69.
Ακολούθως, πρέπει να καθοριστεί το πλαίσιο που ισχύει για τους ιδιώτες σε σχέσεις αυτής της μορφής. Η Κροατική Κυβέρνηση διευκρινίζει ότι η σύμβαση μεταξύ της εκκαλούσας και του οδηγού του οχήματος, το οποίο ανήκει στην εφεσίβλητη, έχει χαρακτήρα ιδιωτικού δικαίου. Στη συνέχεια, από κοινού με την εκκαλούσα, παραπέμπει κατά γενικό τρόπο στον Zakon o parničnom postupku (κροατικό κώδικα πολιτικής δικονομίας), στον Zakon o obveznim odnosima (νόμο περί ενοχικών σχέσεων) και στον Ovršni zakon (νόμο περί αναγκαστικής εκτέλεσης). Παραλείπει, όμως, να προσδιορίσει τις εφαρμοστέες διατάξεις. Συνεπώς, δεν είναι δυνατόν να εξεταστεί αν οι υποχρεώσεις και οι συνέπειες που απορρέουν από την εν λόγω σύμβαση ιδιωτικού δικαίου είναι αυτές που χαρακτηρίζουν μια αξίωση αστικού δικαίου. Το εθνικό δικαστήριο είναι αυτό που θα κρίνει κατά πόσον συντρέχει κάτι τέτοιο. Ωστόσο, δεδομένου ότι από κανένα στοιχείο της δικογραφίας δεν προκύπτει το αντίθετο, και για τις ανάγκες της παρούσας ανάλυσης, είναι εύλογο να υποτεθεί ότι εν προκειμένω πράγματι έτσι έχουν τα πράγματα.
70.
Έχοντας εντοπίσει (και υιοθετήσει) αυτό το πλαίσιο αναφοράς, το επόμενο βήμα είναι να καθοριστεί αν οι ουσιαστικές ή διαδικαστικές πτυχές της υπό κρίση διαφοράς αποκλίνουν από αυτό το πλαίσιο λόγω πρόδηλης άσκησης δημόσιας εξουσίας.
71.
Συναφώς, από καμία από τις διατάξεις που επικαλούνται οι μετέχοντες και οι παρεμβαίνοντες στη δίκη δεν συνάγεται ότι η διαδικασία στο πλαίσιο της οποίας υποβλήθηκε η παρούσα αίτηση προδικαστικής αποφάσεως εκφεύγει του πλαισίου που ισχύει για τους ιδιώτες ή ότι χαρακτηρίζεται από (μονομερή) άσκηση δημόσιας εξουσίας εκ μέρους του ενός ή του άλλου συμβαλλόμενου στην εν λόγω συμφωνία. Πράγματι, δεν υφίσταται καμία ένδειξη ότι η εκκαλούσα, μετά την έκδοση του εισιτηρίου, μπορεί με κάποιο τρόπο να εκδώσει η ίδια εκτελεστό τίτλο (
43
). Όπως επιβεβαίωσε η Κροατική Κυβέρνηση απαντώντας σε γραπτή ερώτηση, υπό την επιφύλαξη, βεβαίως, της επαλήθευσης του στοιχείου αυτού από το αιτούν δικαστήριο, η εκκαλούσα υποχρεούται να ακολουθήσει τη διαδικασία μέσω του αρμόδιου συμβολαιογράφου (ή δικαστή) όπως ακριβώς θα ήταν υποχρεωμένος να πράξει και κάθε άλλος ιδιώτης.
72.
Βάσει των στοιχείων αυτών, η εκτέλεση των επίμαχων (συμβατικών) υποχρεώσεων φαίνεται να έχει αστικό χαρακτήρα (
44
).
73.
Βεβαίως, όπως επισημαίνει η Σλοβενική Κυβέρνηση, η υπό κρίση αναγκαστική εκτέλεση στηρίζεται στο ότι σε ένα αρχικό στάδιο η πόλη του Zadar άσκησε προνόμιο της δημόσιας εξουσίας, καθορίζοντας τις ζώνες και τους όρους στάθμευσης στο έδαφός της και ορίζοντας την εκκαλούσα ως αρμόδιο φορέα διαχείρισης και εκτέλεσης.
74.
Εντούτοις, όπως ορθώς επισημαίνει η Επιτροπή, η ύπαρξη δημόσιας εξουσίας σε «προηγούμενο στάδιο» δεν μπορεί να θεωρείται πάντοτε καθοριστική για τη φύση των συμβατικών υποχρεώσεων που αφορούν «μεταγενέστερο στάδιο». Εξάλλου, οι εν λόγω συμβατικές υποχρεώσεις είναι «υποκειμενικές» σε σχέση με την εκκαλούσα και την εφεσίβλητη (
45
), η δε διαδικασία της αναγκαστικής εκτέλεσης φαίνεται ότι διεξάγεται στο πλαίσιο του αστικού δικαίου και, αν αντιλαμβάνομαι ορθώς, περιορίζεται σε αυτές τις «υποκειμενικές» υποχρεώσεις.
75.
Εξάλλου, από κανένα στοιχείο της δικογραφίας δεν προκύπτει ότι η εν λόγω εκτέλεση πάσχει κατά οποιονδήποτε τρόπο λόγω πράξεων που σχετίζονται με την άσκηση δημόσιας εξουσίας (acta iure imperii) από πλευράς της πόλης του Zadar εκ του λόγου και μόνο ότι αυτή συμμετέχει στο ιδιοκτησιακό καθεστώς της εκκαλούσας (
46
). Ούτε υφίσταται οποιαδήποτε ένδειξη ότι η εκκαλούσα ασκεί δημόσια εξουσία εκ μέρους της πόλης του Zadar. Στην Κροατία, οι δραστηριότητες της συντήρησης και της διαχείρισης των χώρων στάθμευσης, όπως επίσης και αυτές που αφορούν τη στάθμευση αυτή καθεαυτήν, μπορούν κάλλιστα να ασκούνται από ιδιωτικούς φορείς. Τούτο επιβεβαιώθηκε από την Κροατική Κυβέρνηση με την απάντησή της σε γραπτή ερώτηση του Δικαστηρίου. Το κατά πόσον η δραστηριότητα αυτή ασκείται σε δημόσιο έδαφος ή όχι δεν μεταβάλλει τη φύση της εκτέλεσης των συμβατικών υποχρεώσεων που απορρέουν από τη δραστηριότητα αυτή, εφόσον η εκτέλεση πραγματοποιείται βάσει του κροατικού αστικού δικαίου και χωρίς να ασκείται δημόσια εξουσία.
76.
Υπό το πρίσμα αυτό, η εκκαλούσα και η εφεσίβλητη ενεργούν ως δύο ιδιώτες στο πλαίσιο των εξουσιών που συνήθως διαθέτουν τα πρόσωπα αυτά και, συνεπώς, υπάγονται στους ίδιους διαδικαστικούς κανόνες που δεσμεύουν όλους τους ιδιώτες (
47
). Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο δεν φαίνεται να εισάγεται απόκλιση από το «πλαίσιο αναφοράς» υπό τις περιστάσεις της υπό κρίση υπόθεσης.
77.
Για τους προεκτεθέντες λόγους, από τον καθορισμό της «έννομης σχέσης» δεν προκύπτει καμία ένδειξη άσκησης δημόσιας εξουσίας και, συνεπώς, θεμελιώνεται διεθνής δικαιοδοσία δυνάμει του άρθρου 1, παράγραφος 1, του αναδιατυπωθέντος κανονισμού των Βρυξελλών και του κανονισμού περί επιδόσεων.
2) H απαίτηση ημερήσιου εισιτηρίου και η μονομερής επιβολή δαπανών ως ένδειξη άσκησης δημόσιας εξουσίας
78.
Το αιτούν δικαστήριο, η Γερμανική Κυβέρνηση και η Σλοβενική Κυβέρνηση εκτιμούν ότι η ύπαρξη «στοιχείων τιμωρητικού χαρακτήρα» στην υπό κρίση υπόθεση ενδέχεται να επηρεάζει τα προεκτεθέντα συμπεράσματα. Η επιβολή πρόσθετων δαπανών θεωρούν ότι ενέχει τέτοια στοιχεία. Υποστηρίζουν, επίσης, ότι η υποχρέωση καταβολής ημερήσιου εισιτηρίου ισοδυναμεί με χρηματική ποινή.
79.
Στην παρούσα υπόθεση δεν με πείθει ο προβληματισμός αυτός.
80.
Πρέπει να υπομνησθεί ότι ο καθορισμός του κατά πόσον μια διαφορά αφορά «αστική και εμπορική υπόθεση» αποτελεί εκτίμηση διεθνούς δικαιοδοσίας. Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο διευκρίνισε στην απόφαση Pula Parking ότι θεμελιώνεται διεθνής δικαιοδοσία επειδή το τέλος στάθμευσης δεν συνοδεύεται από «χρηματικές ποινές που θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως απόρροια μιας έχουσας χαρακτήρα δημόσιας εξουσίας πράξεως». Το Δικαστήριο διευκρίνισε περαιτέρω ότι, όσον αφορά την ουσία της υπόθεσης, το τέλος στάθμευσης «δεν έχει τιμωρητικό χαρακτήρα, αλλά συνιστά, για τον λόγο αυτόν, απλώς το αντάλλαγμα μιας παρασχεθείσας υπηρεσίας» (
48
).
81.
Η εκκαλούσα και η Κροατική Κυβέρνηση επισημαίνουν ότι το κόστος του ημερήσιου εισιτηρίου καθορίζεται πριν από τη χρήση του χώρου στάθμευσης, αναγράφεται σε κάθετη σήμανση και δημοσιεύεται στην επίσημη εφημερίδα της πόλης του Zadar. Επομένως, αποτελεί μέρος ενός συνόλου όρων που ισχύουν για τη στάθμευση στον συγκεκριμένο χώρο. Ακόμη και αν οι όροι αυτοί ενδέχεται να είναι μονόπλευροι, η υποχρέωση πληρωμής ημερήσιου εισιτηρίου θα μπορούσε να θεωρηθεί ως μία ακόμη «τυπική» ρήτρα η οποία περιλαμβάνεται στους όρους στάθμευσης και η οποία γίνεται σιωπηρώς δεκτή από τον ενδιαφερόμενο. Οι εν λόγω υποχρεώσεις δεν επιβλήθηκαν ούτε προσαρμόστηκαν μονομερώς μέσω της επέμβασης δημόσιου φορέα (
49
). Συγκεκριμένα, τέτοιες τυπικές ρήτρες χρησιμοποιούνται συχνά σε ιδιωτικούς κλειστούς χώρους στάθμευσης. Επομένως, η εκτέλεση του εν λόγω χρέους στάθμευσης, όπως επισημαίνει η Κροατική Κυβέρνηση, δεν διαφέρει από την εκτέλεση οποιασδήποτε άλλης οφειλής ιδιωτικού δικαίου. Ο «δεσμός» της διεθνούς δικαιοδοσίας δεν διαρρηγνύεται και δεν θα μπορούσε να συναχθεί εύκολα ότι συντρέχει περίπτωση άσκησης δημόσιας εξουσίας.
82.
Το αυτό ισχύει και για τις πρόσθετες δαπάνες που προκύπτουν από το χρέος στάθμευσης. Η εκκαλούσα και η Κροατική Κυβέρνηση προσκόμισαν λεπτομερή ανάλυση της προέλευσης των δαπανών αυτών (
50
). Επιπλέον, κατά την Κροατική Κυβέρνηση, οι εν λόγω όροι ερείδονται στο άρθρο 13 της απόφασης περί οργανώσεως. Ο έλεγχος των στοιχείων αυτών επαφίεται, βεβαίως, στο αιτούν δικαστήριο. Ωστόσο, λαμβανομένης υπόψη της ανάλυσης των εν λόγω δαπανών, δεν είναι απολύτως σαφές πώς θα μπορούσαν, μεμονωμένα ή συλλογικά, να χαρακτηριστούν ως πράξη δημόσιας αρχής. Οι εν λόγω όροι φαίνεται ότι συνδέονται με τις δαπάνες εκτέλεσης για την είσπραξη ανεξόφλητου χρέους σε διαφορετική γλώσσα σε άλλο κράτος μέλος. Είναι φυσικό η διασυνοριακή εκτέλεση, ακόμη και εντός της Ένωσης, να συνεπάγεται παρεπόμενα έξοδα τα οποία θα πρέπει να επιτρέπεται να «μετακυλίονται» στον νόμιμο οφειλέτη της κύριας οφειλής. Κανένα από τα έξοδα αυτά δεν φαίνεται να προκύπτει από άσκηση δημόσιας εξουσίας, μολονότι τα εν λόγω έξοδα είναι αναπόφευκτα υψηλότερα, λόγω της ειδικής διαδικασίας εκτέλεσης που προβλέπεται από το κροατικό δίκαιο.
83.
Εν κατακλείδι, τα δύο στοιχεία στα οποία στηρίχθηκαν ορισμένοι από τους παρεμβαίνοντες δεν μεταβάλλουν τη μάλλον σαφή φύση της έννομης σχέσης μεταξύ της εκκαλούσας και της εφεσίβλητης. Για να το πω απλά, δεν είναι δυνατόν μονομερείς ή ακόμη και καταχρηστικές συμβατικές ρήτρες να θεωρηθούν αιφνιδίως ως άσκηση δημόσιας εξουσίας εκ μόνου του λόγου ότι δεν είναι ευνοϊκές για τους καταναλωτές. Η άσκηση δημόσιας εξουσίας είναι ποιοτικώς διαφορετική από την απλή κατοχή ή ακόμη και τη χρήση ή κατάχρηση της διαπραγματευτικής ισχύος. Σε διαφορετική περίπτωση, οι συμβάσεις με τους καταναλωτές θα αποκλείονταν αιφνιδίως από το πεδίο εφαρμογής του καθεστώτος των Βρυξελλών, καθόσον αρκετές από αυτές χαρακτηρίζονται σε κάποιο βαθμό από μονομερή επιβολή όρων χωρίς διαπραγμάτευση, σε συνδυασμό με τιμωρητικά στοιχεία. Εντούτοις, δύσκολα θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι οι συμβάσεις αυτές, όσον αφορά τις εν λόγω μη διαπραγματεύσιμες ρήτρες, πρέπει να θεωρηθεί ότι αποτελούν άσκηση δημόσιας εξουσίας εκ μέρους των εταιριών και ότι, ως εκ τούτου, δεν εμπίπτουν στην έννοια των «αστικών και εμπορικών υποθέσεων».
3) Ενδιάμεσο συμπέρασμα
84.
Στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας κανένα πειστικό επιχείρημα δεν προβλήθηκε ώστε να καθίσταται αναγκαία η επανεξέταση του συμπεράσματος στο οποίο κατέληξε το Δικαστήριο με την απόφαση Pula Parking. H επίμαχη σχέση μεταξύ της εκκαλούσας και της εφεσίβλητης φαίνεται να πληροί τις προϋποθέσεις διεθνούς δικαιοδοσίας που απαιτούνται ώστε να εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 1, παράγραφος 1, του αναδιατυπωθέντος κανονισμού των Βρυξελλών και του κανονισμού περί επιδόσεων.
85.
Πράγματι σε ορισμένα κράτη μέλη οι όροι στάθμευσης στις δημόσιες οδούς των δήμων και οι πιθανές κυρώσεις για τις παραβάσεις των όρων αυτών αποτελούν ζητήματα διοικητικού δικαίου. Ωστόσο, αν μη τι άλλο, το γεγονός αυτό αποδεικνύει τους φυσικούς περιορισμούς που προκύπτουν από τη χρήση μιας προσέγγισης υπό το πρίσμα του αντικειμένου της διαφοράς, προκειμένου να προσδιοριστεί ποιες είναι οι αστικές και εμπορικές υποθέσεις στο πλαίσιο του καθεστώτος των Βρυξελλών. Η ποικιλομορφία έχει την έννοια ότι, εντός εύλογων ορίων, το ότι ένα η περισσότερα κράτη μέλη θεωρούν τις υποθέσεις αυτές ως υποθέσεις διοικητικού δικαίου δεν σημαίνει ότι και η υπόλοιπη Ευρώπη πρέπει να ακολουθεί την ίδια άποψη.
86.
Τέλος, πρέπει να υπομνησθεί ότι το γεγονός ότι σχέσεις όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη, μπορεί όντως να θεωρηθεί ότι εμπίπτουν στις «αστικές και εμπορικές υποθέσεις» δεν σημαίνει ότι πληρούνται πράγματι οι λοιπές προϋποθέσεις εφαρμογής του αναδιατυπωθέντος κανονισμού των Βρυξελλών ή του κανονισμού περί επιδόσεων. Όσον αφορά τον αναδιατυπωθέντα κανονισμό των Βρυξελλών, το Δικαστήριο αποφάνθηκε στην απόφαση Pula Parking ότι οι συμβολαιογράφοι στην Κροατία δεν εμπίπτουν στην κατά τον εν λόγω κανονισμό έννοια του «δικαστηρίου» (
51
). Στο επόμενο τμήμα των προτάσεων, θα παραθέσω μια παρόμοια ανάλυση όσον αφορά τον κανονισμό περί επιδόσεων.
87.
Προτείνω, συνεπώς, το Δικαστήριο να απαντήσει ως ακολούθως:
«Ο όρος “αστικές και εμπορικές υποθέσεις”, κατά το άρθρο 1, παράγραφος 1, του κανονισμού 1215/2012 και το άρθρο 1, παράγραφος 1, του κανονισμού 1393/2007, έχει την έννοια ότι η έννομη σχέση που χαρακτηρίζει την υποκείμενη διαφορά, εξεταζόμενη υπό το πρίσμα του πλαισίου που έχει γενική εφαρμογή σε ιδιώτες σε τέτοιες καταστάσεις, δεν πρέπει να χαρακτηρίζεται από μονομερή άσκηση δημόσιας εξουσίας από έναν από τους διαδίκους της διαφοράς.
Μολονότι στο εθνικό δικαστήριο εναπόκειται να διαπιστώσει αν πληρούνται οι προϋποθέσεις αυτές, από τις περιστάσεις της υπό κρίση υπόθεσης δεν φαίνεται να προκύπτει τέτοια άσκηση δημόσιας εξουσίας.»
3.
Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος και του πρώτου σκέλους του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος
88.
Το πρώτο προδικαστικό ερώτημα και το πρώτο σκέλος του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος του αιτούντος δικαστηρίου αφορούν το ζήτημα αν οι συμβολαιογράφοι στην Κροατία δύνανται να επιδίδουν ή να κοινοποιούν διαταγές εκτελέσεως που εκδίδουν επί τη βάσει «εγγράφου που αποτελεί πλήρη απόδειξη». Παραπέμποντας στην απόφαση του Δικαστηρίου Pula Parking, το αιτούν δικαστήριο διατηρεί αμφιβολίες ως προς το κατά πόσον κάτι τέτοιο είναι δυνατόν. Χωρίς να αμφισβητούν τη θέση αυτή, η Κροατική Κυβέρνηση και η Επιτροπή υποστηρίζουν, ωστόσο, ότι οι συμβολαιογράφοι στην Κροατία μπορούν, εν πάση περιπτώσει, να κάνουν χρήση της δυνατότητας διαβίβασης «εξώδικων πράξεων» που προβλέπει το άρθρο 16 του κανονισμού περί επιδόσεων.
89.
Λαμβανομένων υπόψη των επιχειρημάτων αυτών, το πρώτο προδικαστικό ερώτημα και το πρώτο σκέλος του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος θίγουν τα εξής δύο ζητήματα: i) αν οι συμβολαιογράφοι στην Κροατία δύνανται να διαβιβάζουν «δικαστικές πράξεις» κατά την έννοια του κανονισμού περί επιδόσεων και, σε περίπτωση καταφατικής απάντησης, ii) αν οι συμβολαιογράφοι στην Κροατία μπορούν να βασιστούν στο παράλληλο μέσο επίδοσης ή κοινοποίησης που προβλέπει το άρθρο 16 του κανονισμού περί επιδόσεων (ήτοι, την επίδοση ή κοινοποίηση «εξώδικων πράξεων»).
α)
Διαβίβαση «δικαστικών πράξεων» από συμβολαιογράφους στην Κροατία
90.
Στο πλαίσιο του άρθρου 1, παράγραφος 1, ο κανονισμός περί επιδόσεων αναφέρεται στη διαβίβαση «δικαστικών πράξεων». Μολονότι δεν υπάρχει σχετική νομολογία όσον αφορά την ερμηνεία της έννοιας των «δικαστικών πράξεων», από το γράμμα της έννοιας αυτής προκύπτει σαφώς ότι αυτές οι πράξεις πρέπει να εκδίδονται από τη «δικαστική εξουσία» ενός κράτους μέλους, η οποία συνδέεται με την «οριζόντια» έννοια του όρου «δικαστήριο» στο δίκαιο της Ένωσης και την πλούσια σχετική νομολογία του Δικαστηρίου (
52
).
91.
Όπως ανέλυσα λεπτομερώς με τις προτάσεις μου στην υπόθεση Pula Parking και επιβεβαιώθηκε από το Δικαστήριο, η φύση, η μορφή δραστηριότητας και η διαδικασία των συμβολαιογράφων στην Κροατία και ενώπιον αυτών για την έκδοση διαταγής εκτέλεσης σε υποθέσεις όπως η υπό κρίση δεν ικανοποιούν τις απαιτήσεις της έννοιας του «δικαστηρίου» κατά τη νομολογία και τον αναδιατυπωθέντα κανονισμό των Βρυξελλών (
53
).
92.
Η θέση αυτή ενισχύεται περαιτέρω από πρόσφατη διάταξη του Δικαστηρίου με την οποία κρίθηκε ότι οι διαταγές εκτέλεσης που είχαν εκδοθεί από συμβολαιογράφους στην Κροατία δεν ενέπιπταν, αυτές καθεαυτές, στο πεδίο εφαρμογής του αναδιατυπωθέντος κανονισμού των Βρυξελλών, δεδομένου ότι κατά κανόνα δεν θεωρούνται «δικαστικές» αποφάσεις (
54
).
93.
Δεν βλέπω κανέναν λόγο, και ούτε, εξάλλου, προβλήθηκε κάποιο σχετικό επιχείρημα κατά την παρούσα διαδικασία, να μην ισχύουν τα ίδια συμπεράσματα και στην περίπτωση του κανονισμού περί επιδόσεων. Ως εκ τούτου, όταν οι συμβολαιογράφοι στην Κροατία εκδίδουν διαταγές εκτέλεσης σε περιπτώσεις όπως η παρούσα, δεν ενεργούν ως δικαστήριο και, επομένως, δεν μπορούν να διαβιβάζουν «δικαστικές πράξεις» κατά την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος 1, του κανονισμού περί επιδόσεων.
β)
Διαβίβαση «εξώδικων πράξεων» από συμβολαιογράφους στην Κροατία
94.
Η εκκαλούσα, η Κροατική Κυβέρνηση και η Επιτροπή υποστηρίζουν την άποψη ότι οι συμβολαιογράφοι στην Κροατία μπορούν να επιδίδουν ή να κοινοποιούν «εξώδικες πράξεις» κατά την έννοια του άρθρου 16 του κανονισμού περί επιδόσεων.
95.
Η διάταξη αυτή αφορά τη διαβίβαση «εξώδικων πράξεων» σε άλλο κράτος μέλος προς επίδοση ή κοινοποίηση (
55
). Δεν ορίζει την έννοια της «εξώδικης» πράξης (
56
).
96.
Όπως συμβαίνει και με άλλες διατάξεις του δικαίου της Ένωσης που δεν παραπέμπουν στις διατάξεις του εθνικού δικαίου των κρατών μελών, η έννοια των «εξώδικων πράξεων» πρέπει να έχει ως σημείο αφετηρίας τον αυτοτελή χαρακτήρα του δικαίου της Ένωσης. Πρέπει να ερμηνεύεται με ευρύ τρόπο και δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στις πράξεις που γεννώνται στο πλαίσιο ένδικης διαδικασίας (
57
). Υπό το πρίσμα αυτό, το Δικαστήριο, στην υπόθεση Tecom Mican και Arias Dominguez, έκρινε ότι η έννοια των «εξώδικων πράξεων» μπορεί να θεωρηθεί ότι περιλαμβάνει «τόσο τα έγγραφα που καταρτίστηκαν ή επικυρώθηκαν από δημόσια αρχή ή δημόσιο λειτουργό όσο και τις ιδιωτικές πράξεις των οποίων η επίσημη διαβίβαση προς τον αποδέκτη τους που διαμένει στην αλλοδαπή είναι αναγκαία για την άσκηση, την απόδειξη ή την προστασία δικαιώματος ή έννομης αξιώσεως σε αστικές ή εμπορικές υποθέσεις» (
58
).
97.
Εντούτοις, όπως προκύπτει από τα άρθρο 2 και από το άρθρο 4, παράγραφος 1, του κανονισμού περί επιδόσεων, η επίδοση ή κοινοποίηση των πράξεων πραγματοποιείται, κατ’ αρχήν, μεταξύ «υπηρεσιών διαβιβάσεως» και «υπηρεσιών παραλαβής», οι οποίες ορίζονται από τα κράτη μέλη (
59
). Η λειτουργία του συστήματος αυτού απαιτεί συμμόρφωση προς την «υποχρέωση περί ορισμού», σύμφωνα με το άρθρο 2 του κανονισμού περί επιδόσεων. Κατά την πρώτη παράγραφο του άρθρου αυτού, «[κ]άθε κράτος μέλος ορίζει τους δημόσιους λειτουργούς, αρχές ή άλλα πρόσωπα», τα οποία δύναται να ενεργούν ως «υπηρεσίες διαβίβασης» αρμόδιες για τη διαβίβαση δικαστικών ή εξώδικων πράξεων προς επίδοση ή κοινοποίηση σε άλλο κράτος μέλος (
60
). Κατά την τέταρτη παράγραφο του άρθρου αυτού, το οικείο κράτος μέλος πρέπει να κοινοποιεί στην Επιτροπή λεπτομερή στοιχεία όσον αφορά την οριζόμενη υπηρεσία.
98.
Εν προκειμένω, στη διάταξη περί παραπομπής το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι ο αρμόδιος συμβολαιογράφος επέδωσε τη διαταγή εκτέλεσης στην εφεσίβλητη διά της κροατικής ταχυδρομικής υπηρεσίας μέσω συστημένης επιστολής με απόδειξη παραλαβής. Κατά την εκκαλούσα, την Κροατική Κυβέρνηση και την Επιτροπή, η εν λόγω επίδοση είναι νόμιμη, όπως προκύπτει από τον συνδυασμό των άρθρων 14 και 16 του κανονισμού περί επιδόσεων.
99.
Οι θέσεις αυτές είναι εν μέρει μόνον ορθές.
100.
Το ζήτημα του κατά πόσον οι συμβολαιογράφοι κράτους μέλους μπορούν να ενεργούν ως «υπηρεσίες διαβίβασης» για την επίδοση ή κοινοποίηση «εξώδικων πράξεων» είναι γνωστό στο Δικαστήριο. Η Επιτροπή παραπέμπει στις αποφάσεις του Δικαστηρίου Tecom Mican και Arias Dominguez και Roda Golf και Beach Resort. Οι αποφάσεις αυτές αφορούσαν το ζήτημα κατά πόσον οι Ισπανοί συμβολαιογράφοι μπορούσαν να κάνουν χρήση του άρθρου 16 του κανονισμού περί επιδόσεων προκειμένου να ενεργούν ως «υπηρεσίες διαβίβασης» για μια τέτοια επίδοση (
61
). Εντούτοις, στις υποθέσεις αυτές το Δικαστήριο διαπίστωσε, κατά τρόπο αφηρημένο, ότι οι πράξεις που διαβιβάζονται από συμβολαιογράφο μπορεί να θεωρηθούν «εξώδικες πράξεις». Συγκεκριμένα, οι αποφάσεις αυτές δεν αφορούν την περίπτωση κατά την οποία κράτος μέλος παρέλειψε να ενεργήσει βάσει του άρθρου 2, παράγραφος 1, του κανονισμού περί επιδόσεων προκειμένου να ορίσει τους «συμβολαιογράφους» ως «υπηρεσίες διαβίβασης».
101.
Αυτό, όμως, ακριβώς είναι το ζήτημα εν προκειμένω.
102.
Όπως προκύπτει από τις απαντήσεις της Κροατικής Κυβέρνησης και της Επιτροπής σε ερώτηση του Δικαστηρίου, όταν η Κροατική Κυβέρνηση ενήργησε σύμφωνα με την υποχρέωση περί ορισμού που υπείχε βάσει του άρθρου 2, παράγραφος 4, του κανονισμού περί επιδόσεων, δεν όρισε τους συμβολαιογράφους ως «υπηρεσίες διαβίβασης». Ωστόσο, ο ορισμός αυτός είναι κρίσιμος για την εφαρμογή του άρθρου 16 του κανονισμού περί επιδόσεων. Πράγματι, σύμφωνα με την ειδική αναφορά του εν λόγω άρθρου ότι οι «εξώδικες πράξεις» πρέπει να διαβιβάζονται «βάσει του παρόντος κανονισμού», μια τέτοια επίδοση ή κοινοποίηση συνδέεται αναπόφευκτα με τις υποχρεώσεις περί ορισμού που προβλέπονται στο άρθρο 2 του κανονισμού περί επιδόσεων. Αυτό επιβεβαιώνεται και από την αιτιολογική σκέψη 6 του κανονισμού περί επιδόσεων, κατά την οποία η απλουστευμένη χρήση του πλαισίου που θεσπίζει ο κανονισμός αυτός είναι δυνατή μόνο για την «άμεση» διαβίβαση πράξεων «μεταξύ τοπικών υπηρεσιών οριζομένων από τα κράτη μέλη». Τούτο συνεπάγεται ότι μόνον υπηρεσίες που έχει καθοριστεί ότι εκτελούν αυτές τις λειτουργίες ratione temporis δύνανται να διαβιβάζουν εξώδικες πράξεις κατά τη διαδικασία του κανονισμού περί επιδόσεων (
62
). Σε αντίθετη περίπτωση, θα διακυβευόταν ο σκοπός και η αξιοπιστία των πράξεων που επιδίδονται ή κοινοποιούνται μέσω αυτού του τρόπου (
63
).
103.
Δεδομένου ότι δεν αμφισβητείται ότι οι συμβολαιογράφοι της Κροατίας δεν περιλαμβάνονταν στον κατάλογο των οριζόμενων υπηρεσιών κατά τον χρόνο εκτέλεσης του υποκείμενου χρέους, ο συμβολαιογράφος στην απόφαση Pula δεν μπορούσε να επικαλεστεί το άρθρο 16 του κανονισμού περί επιδόσεων για να επιδώσει ή κοινοποιήσει νομίμως τη διαταγή εκτέλεσης που είχε εκδώσει βάσει «εγγράφου που αποτελεί πλήρη απόδειξη» ως «εξώδικη πράξη» κατά την έννοια του κανονισμού αυτού. Περαιτέρω, ο εν λόγω συμβολαιογράφος δεν μπορούσε να χρησιμοποιήσει για τον σκοπό αυτόν την κροατική ταχυδρομική υπηρεσία, καθόσον το άρθρο 14 του κανονισμού περί επιδόσεων εφαρμόζεται σε «εξώδικες πράξεις» μόνον εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 16 του κανονισμού αυτού (
64
).
104.
Υπό την επιφύλαξη της σχετικής επαλήθευσης από το αιτούν δικαστήριο, προκειμένου ο συμβολαιογράφος να χρησιμοποιήσει την απλουστευμένη διαδικασία που κατοχυρώνει ο κανονισμός περί επιδόσεων, θα έπρεπε να είχε ζητήσει από το Trgovački sud u Zadru (εμποροδικείο του Zadar) να επιδώσει ή κοινοποιήσει την οικεία πράξη (
65
). Δεδομένου ότι, προφανώς, δεν ενήργησε κατ’ αυτόν τον τρόπο, η επίδοση ή κοινοποίηση που πραγματοποιήθηκε εν προκειμένω πρέπει να θεωρηθεί απαράδεκτη για τους σκοπούς κανονισμού περί επιδόσεων.
γ)
Ενδιάμεσο συμπέρασμα
105.
Για τους λόγους που εκτέθηκαν ανωτέρω, προτείνω το Δικαστήριο να απαντήσει στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα και στο πρώτο σκέλος του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος που υπέβαλε το αιτούν δικαστήριο ως ακολούθως:
«Ο κανονισμός 1393/2007 έχει την έννοια ότι, προκειμένου μια διαταγή εκτέλεσης η οποία εκδόθηκε επί τη βάσει “εγγράφου που αποτελεί πλήρη απόδειξη” να χαρακτηρισθεί ως “δικαστική πράξη” κατά την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού, θα πρέπει η υπηρεσία εκδόσεως να είναι δικαιοδοτικό όργανο ενός κράτους μέλους ενταγμένο στο δικαιοδοτικό του σύστημα.
Τα άρθρα 2 και 16 του κανονισμού 1393/2007 έχουν την έννοια ότι, όταν κράτος μέλος δεν έχει ορίσει τους συμβολαιογράφους ως “υπηρεσίες διαβίβασης” κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού, οι εν λόγω συμβολαιογράφοι δεν μπορούν να διαβιβάζουν “εξώδικες πράξεις” προς επίδοση ή κοινοποίηση σε άλλο κράτος μέλος δυνάμει των διατάξεων του κανονισμού αυτού.»
4.
Επί του πέμπτου, του έκτου και του έβδομου προδικαστικού ερωτήματος
106.
Με το πέμπτο, το έκτο και το έβδομο προδικαστικό ερώτημα το αιτούν δικαστήριο διερωτάται, κατ’ ουσίαν, ως προς τη φύση της επίμαχης δραστηριότητας, προκειμένου να αποφασίσει αν εμπίπτει στις ενοχές εξ αδικοπραξίας ή στα εμπράγματα δικαιώματα επί ακινήτων (α) ή στις διαφορές εκ συμβάσεως (β), σύμφωνα με τον αναδιατυπωθέντα κανονισμό των Βρυξελλών. Θα εξετάσω διαδοχικά τις δυνατότητες αυτές.
α)
Ενοχή εξ αδικοπραξίας ή εμπράγματο δικαίωμα επί ακινήτου;
107.
Η εκκαλούσα, η Κροατική Κυβέρνηση και η Επιτροπή υποστηρίζουν ότι τα κροατικά δικαστήρια έχουν «ειδική» διεθνή δικαιοδοσία δυνάμει του άρθρου 7 του αναδιατυπωθέντος κανονισμού των Βρυξελλών. Οι ίδιοι μετέχοντες στη διαδικασία συμφωνούν επίσης ότι η υπό κρίση υπόθεση δεν αφορά «ενοχή εξ αδικοπραξίας ή οιονεί αδικοπραξίας». Το αιτούν δικαστήριο διερωτάται αν η στάθμευση μπορεί να αφορά μια ειδική μορφή «εμπράγματης» συμβάσεως μισθώσεως, με αποτέλεσμα να τυγχάνει εφαρμογής η διάταξη του άρθρου 24 του αναδιατυπωθέντος κανονισμού των Βρυξελλών.
108.
Μπορεί η μη πληρωμή εισιτηρίου στάθμευσης σε δημόσια οδό να συνιστά ενοχή «εξ αδικοπραξίας ή οιονεί αδικοπραξίας»; Δεν νομίζω ότι ισχύει κάτι τέτοιο.
109.
Πρώτον, δεν αμφισβητείται ότι η υπό κρίση υπόθεση αφορά την αναγκαστική εκτέλεση απαίτησης από παράβαση σύμβασης (η οποία έχει πάντως συναφθεί με έμμεσο και σιωπηρό τρόπο). Συναφώς, η νομολογία του Δικαστηρίου αποκλείει τις «διαφορές εκ συμβάσεως» από το άρθρο 7, παράγραφος 2, του αναδιατυπωθέντος κανονισμού των Βρυξελλών (
66
). Με αυτή τη βάση, η επίμαχη διαφορά δεν θα ενέπιπτε στο πεδίο εφαρμογής της εν λόγω διάταξης. Δεύτερον, ακόμη και αν δεν εφαρμοζόταν εν προκειμένω αυτή η νομολογία περί αποκλεισμού, η απαίτηση της οποίας ζητείται η εκτέλεση θα εξακολουθούσε να θεωρείται ως συνέπεια της μη εκπλήρωσης των αρχικών συμβατικών υποχρεώσεων (
67
). Συνεπώς, και πάλι, σε κάθε περίπτωση το ένδικο βοήθημα δεν θα ενέπιπτε στην κατηγορία των «ενοχών εξ αδικοπραξίας ή οιονεί αδικοπραξίας».
110.
Ακολούθως, πρέπει να εξεταστεί το επιχείρημα του αιτούντος δικαστηρίου ότι η υπό κρίση υπόθεση ενδεχομένως αφορά ειδική μορφή συμβάσεως μισθώσεως, κατά την έννοια του άρθρου 24 του αναδιατυπωθέντος κανονισμού των Βρυξελλών.
111.
Ως προς το επιχείρημα αυτό, αρκεί να υπομνησθεί ότι κατά τη σχετική με την εν λόγω διάταξη νομολογία απαιτείται να τίθεται ζήτημα σχετικό με την έκταση, το είδος, την κυριότητα και τη νομή ή κατοχή του ακινήτου ή την ύπαρξη άλλων εμπραγμάτων δικαιωμάτων επί ακινήτων (
68
). Βάσει των πραγματικών στοιχείων της δικογραφίας, δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι με τη στάθμευση του οχήματος μεταβιβάστηκαν στην εφεσίβλητη η νομή ή η κατοχή ή άλλα εμπράγματα δικαιώματα επί του χώρου στάθμευσης (ή, έστω, ότι τα δικαιώματα αυτά είναι, κατ’ ουσίαν, επίμαχα). Εξάλλου, ο λόγος ύπαρξης του άρθρου αυτού αντιτίθεται σε μια τέτοια ερμηνεία (
69
). Συνεπώς, η Επιτροπή ορθώς επισημαίνει ότι η υπό κρίση υπόθεση δεν εμπίπτει ούτε στο άρθρο 24 του αναδιατυπωθέντος κανονισμού των Βρυξελλών.
β)
Ο λόγος για τον οποίο πρόκειται για διαφορά εκ συμβάσεως
112.
Στην πραγματικότητα, η διαφορά εμπίπτει στο άρθρο 7, παράγραφος 1, του αναδιατυπωθέντος κανονισμού των Βρυξελλών.
113.
Η κατά το άρθρο αυτό έννοια των «διαφορών εκ συμβάσεως» (η οποία αποτελεί αυτοτελή έννοια του δικαίου της Ένωσης) απαιτεί από το Δικαστήριο να εξετάσει την αντικειμενική αιτία της αγωγής (
70
). Αυτό σημαίνει ότι όταν η αγωγή στηρίζεται στη μη εκπλήρωση σύμβασης, όλες οι υποχρεώσεις που απορρέουν από τη σύμβαση αυτή πρέπει να θεωρηθεί ότι εμπίπτουν στις «διαφορές εκ συμβάσεως» (
71
). Διεθνής δικαιοδοσία κατά το άρθρο 7, παράγραφος 1, του αναδιατυπωθέντος κανονισμού των Βρυξελλών μπορεί, στην πραγματικότητα, να θεμελιωθεί ακόμη και όταν κάποιος από τους διαδίκους αρνείται το υποστατό της σύμβασης (
72
), εφόσον δεν είναι σαφές ότι δεν υπήρξε δέσμευση ελευθέρως αναληφθείσα από συμβαλλόμενο έναντι αντισυμβαλλομένου (πρόκειται, δηλαδή, για ένα αρνητικό κριτήριο) (
73
).
114.
Βεβαίως, εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξετάσει το στοιχείο αυτό, εντούτοις, οι εν λόγω προϋποθέσεις φαίνεται να πληρούνται εν προκειμένω.
115.
Από όσα περιγράφει το αιτούν δικαστήριο προκύπτει ότι συνήφθη σύμβαση σύμφωνα με το κροατικό δίκαιο όταν ο οδηγός ενός μισθωμένου οχήματος, του οποίου ιδιοκτήτης ήταν η εφεσίβλητη, επέλεξε να χρησιμοποιήσει τη συγκεκριμένη θέση στάθμευσης για να σταθμεύσει το όχημά του. Επιπλέον, από μια απλή ανάγνωση του άρθρου 7 της απόφασης περί οργανώσεως προκύπτει, με την επιφύλαξη, βεβαίως, σχετικής επαλήθευσης, ότι σύμφωνα με αυτή τη σύμβαση έπρεπε να καταβληθεί το αντίτιμο ενός έγκυρου εισιτηρίου στάθμευσης το οποίο θα κάλυπτε όλη τη διάρκεια του χρόνου στάθμευσης. Τέτοιο εισιτήριο δεν βρέθηκε κατά τον έλεγχο (
74
). Ως εκ τούτου, η εκκαλούσα προβάλλει τη μη εκπλήρωση μιας, προφανώς, ουσιώδους διατάξεως της σύμβασης. Ωστόσο, κανένα από τα μέρη δεν υποστηρίζει ότι δεν υπήρξε στην πραγματικότητα σύμβαση ούτε ότι δεν υπήρξε ελεύθερη ανάληψη υποχρεώσεων όσον αφορά τους ίδιους τους όρους στάθμευσης.
116.
Αξίζει να υπογραμμιστεί ότι το ζήτημα της «ελεύθερης ανάληψης υποχρεώσεων» κατά το στάδιο της σύναψης της σύμβασης διακρίνεται από το ζήτημα τυχόν καταχρηστικότητας των όρων της σύμβασης. Μπορεί, βεβαίως, να συμφωνηθεί ελεύθερα μια σύμβαση η οποία είναι «καταχρηστική» όσον αφορά τους όρους που περιλαμβάνει και τη γενική ισορροπία των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων των συμβαλλομένων (
75
). Σε τελική ανάλυση, αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο υφίσταται ένας ολόκληρος τομέας του δικαίου, η «προστασία του καταναλωτή», ο οποίος, δεν εκκινεί από την παραδοχή ότι, ακόμη και όταν υπάρχουν ορισμένες καταχρηστικές ρήτρες, κάποιος από τους συμβαλλομένους δεν είχε ελεύθερη βούληση όταν συμφώνησε με τους όρους αυτούς και ότι, συνεπώς, δεν συνήφθη σύμβαση.
117.
Υπό το πρίσμα αυτό, θα μπορούσε προφανώς να εφαρμοστεί το άρθρο 7, παράγραφος 1, του αναδιατυπωθέντος κανονισμού των Βρυξελλών.
118.
Ακολούθως, πρέπει να εξεταστεί αν η επίμαχη σύμβαση μπορεί να είναι σύμβαση παροχής υπηρεσιών. Το αιτούν δικαστήριο και η Επιτροπή εκφράζουν αμφιβολίες επ’ αυτού. Κατά την άποψή τους, απλώς και μόνον η παροχή χώρου στάθμευσης είναι υπερβολικά οριακό στοιχείο για να χαρακτηριστεί η παροχή αυτή ως «υπηρεσία». Υπογραμμίζουν επίσης την ανάγκη στενής ερμηνείας του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του αναδιατυπωθέντος κανονισμού των Βρυξελλών.
119.
Πράγματι, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, η έννοια των «υπηρεσιών» προϋποθέτει, κατ’ ελάχιστον, ότι ο παρέχων τις υπηρεσίες ασκεί συγκεκριμένη δραστηριότητα έναντι αμοιβής (
76
). Εν προκειμένω, δεν βλέπω για ποιον λόγο δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι ασκείται μια τέτοια δραστηριότητα. Συγκεκριμένα, η δραστηριότητα της εκκαλούσας, η οποία χαρακτηρίζεται ως «υπηρεσία», συνίσταται στη διάθεση θέσης στάθμευσης η οποία έχει προκαθοριστεί σε χώρο στάθμευσης σε δημόσια οδό της πόλης του Zadar. Η δυνατότητα στάθμευσης στη συγκεκριμένη θέση είναι αυτό που προσφέρει η εκκαλούσα και το οποίο ο οδηγός του οχήματος που ανήκει στην εφεσίβλητη αποδέχεται έναντι ανταλλάγματος (
77
).
120.
Κατά συνέπεια, η διάθεση θέσης στάθμευσης θα μπορούσε κάλλιστα να συνιστά «υπηρεσία» κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, δεύτερη περίπτωση, του αναδιατυπωθέντος κανονισμού των Βρυξελλών.
121.
Εξάλλου, ακόμη και αν δεν ήταν έτσι τα πράγματα, σύμφωνα με το άρθρο 7, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, του αναδιατυπωθέντος κανονισμού των Βρυξελλών, το άρθρο 7, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού αυτού εφαρμόζεται στις συμβάσεις που δεν είναι ούτε συμβάσεις για την «πώληση εμπορευμάτων» ούτε συμβάσεις για την «παροχή υπηρεσιών». Συνεπώς, η σύμβαση καλύπτεται, εν πάση περιπτώσει, από την εν λόγω διάταξη, χωρίς να είναι απολύτως απαραίτητο να εξεταστεί λεπτομερέστερα η ακριβής φύση της.
122.
Συνεπώς, υπό το πρίσμα του δικαίου της Ένωσης, τίποτε δεν εμποδίζει τη σύναψη σύμβασης απλώς και μόνο μέσω της δραστηριότητας της στάθμευσης οχήματος, ακόμη και ελλείψει εισιτηρίου.
123.
Κατόπιν των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στο πέμπτο, στο έκτο και στο έβδομο ερώτημα ως εξής:
«Το άρθρο 7, παράγραφος 1, του κανονισμού 1215/2012 έχει την έννοια ότι η στάθμευση οχήματος σε καθορισμένη θέση στάθμευσης σε δημόσια οδό δύναται να συνιστά “διαφορά εκ συμβάσεως”, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, στην έννομη τάξη κράτους μέλους στο οποίο η έκδοση εισιτηρίων στάθμευσης και η είσπραξη του τέλους στάθμευσης έχει ανατεθεί σε ιδιωτικό φορέα».
Γ. Υστερόγραφο
124.
Η υπό κρίση υπόθεση αφορά ζητήματα διεθνούς δικαιοδοσίας σε σχέση με εισιτήριο στάθμευσης λόγω της μη πληρωμής του οποίου κινείται διαδικασία εκτέλεσης από συμβολαιογράφους στην Κροατία. Για ακόμη μια φορά. Λόγω του αριθμού των υποθέσεων που προέρχονται από την Κροατία και αφορούν το ζήτημα αυτό (
78
), σε συνδυασμό με την επισήμανση του αιτούντος δικαστηρίου που είναι σύμφωνη με όσα επισημάνθηκαν και από άλλα κροατικά δικαστήρια σε προηγούμενες υποθέσεις σχετικά με τον αριθμό τέτοιων υποθέσεων που εκκρεμούν ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων, φαίνεται ότι αυτές οι υποθέσεις αποκαλύπτουν την ύπαρξη διαρθρωτικών ζητημάτων τα οποία εγείρουν σειρά ερωτημάτων.
125.
Υποψιάζομαι ότι η ανησυχία άλλων κρατών μελών, και, κατά τα φαινόμενα, ορισμένων εθνικών δικαστηρίων, αφορά αυτό που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «διττή ιδιαιτερότητα» μιας θεσμικής και διαδικαστικής επιλογής της Κροατίας. Πρώτον, αυτό που συνήθως άλλα κράτη μέλη θα θεωρούσαν ως διοικητική υπόθεση, έχει «ανατεθεί εξωτερικά» σε ιδιωτική εταιρία. Δεύτερον, η αναγκαστική εκτέλεση απαίτησης ιδιωτικού δικαίου που έχει γεννηθεί κατ’ αυτόν τον τρόπο ανατίθεται, ακολούθως, σε πρόσωπα τα οποία προφανώς δεν αποτελούν μέρος του κανονικού δικαιοδοτικού συστήματος ενός κράτους μέλους, στο πλαίσιο μιας διαδικασίας η οποία, προς αποφόρτιση των δικαστηρίων, έκανε σημαντική «οικονομία» σε σχέση με τα δικονομικά δικαιώματα των εν δυνάμει ανακοπτόντων (
79
).
126.
Εξεταζόμενες μεμονωμένα, οι επιλογές αυτές ενδεχομένως δεν θα προσέλκυαν την προσοχή σε τέτοιο βαθμό. Εξάλλου, η «ιδιωτικοποίηση» ορισμένων στοιχείων της δημόσιας εξουσίας συμβαίνει σε όλα τα επίπεδα, από τους όρους χρήσης του δημόσιου χώρου (συμπεριλαμβανομένων των δημόσιων χώρων στάθμευσης) (
80
), έως την εκτέλεση απαιτήσεων μέσω ιδιωτικών φορέων ή ακόμη και την προσπάθεια ίδρυσης και λειτουργίας ιδιωτικών φυλακών. Ομοίως, η αποφόρτιση των δικαστηρίων είναι επίκαιρο σύνθημα εδώ και χρόνια, ιδίως όσον αφορά την απλούστευση των διαδικασιών ενώπιον των δικαστηρίων στο πλαίσιο των μικροδιαφορών ή των διαδικασιών μη αμφισβητούμενων αξιώσεων.
127.
Ωστόσο, αυτό που αντιμετωπίζεται με κάποια επιφύλαξη από άλλα κράτη μέλη, όπως άλλωστε φαίνεται ότι συμβαίνει και στην Κροατία, κρίνοντας τουλάχιστον από τον μεγάλο αριθμό δικαστικών διαφορών που έχουν προκαλέσει τα ζητήματα αυτά επί σειρά ετών, είναι ο συνδυασμός των δύο αυτών στοιχείων. Μέχρι σήμερα, όλες αυτές οι υποθέσεις θέτουν ζητήματα διεθνούς δικαιοδοσίας. Υποκρύπτονται, όμως, διάφορα βαθύτερα ουσιαστικά ζητήματα τα οποία εξακολουθούν να εγείρονται από τους παρεμβαίνοντες στις υποθέσεις αυτές ως ζητήματα διεθνούς δικαιοδοσίας (
81
), δεδομένου ότι αυτό είναι το στάδιο στο οποίο βρίσκονται οι υποθέσεις επί του παρόντος. Εντούτοις, εκφράζουν μια βαθύτερη ουσιαστική αμηχανία ως προς αυτό που μπορεί να εκληφθεί ως ένα ασυνήθιστο διαδικαστικό και θεσμικό καθεστώς το οποίο έχει επιλεγεί από ένα κράτος μέλος για ορισμένο είδος απαιτήσεων.
128.
Επειδή είμαι πεπεισμένος ότι τα ζητήματα αυτά πόρρω απέχουν από την επίλυσή τους και αναπόφευκτα θα ακολουθήσουν νέες προδικαστικές παραπομπές στο Δικαστήριο, θα ήθελα να κάνω χρήση της σχετικής ελευθερίας που αναγνωρίζουν οι Συνθήκες σε έναν γενικό εισαγγελέα, προκειμένου να συνδράμω όχι μόνον το Δικαστήριο, αλλά και εμμέσως τα εθνικά δικαστήρια, εστιάζοντας σε τρεις πτυχές στις οποίες η κατ’ αρχήν διαδικαστική αυτονομία ενός κράτους μέλους θα μπορούσε να έχει τα όριά της, τα οποία θα χρειαστεί, ακολούθως, να εκτιμηθούν από τα εθνικά δικαστήρια.
129.
Πρώτον, είναι δυνατόν να υπάρχουν ορισμένα όρια στην «ιδιωτικοποίηση» ή στην «εξωτερική ανάθεση», όταν η επιλογή του συστήματος και της διαδικασίας βαίνει πέραν αυτού που θα μπορούσε να είναι αποδεκτό στο πλαίσιο της εθνικής διαδικαστικής αυτονομίας και αρχίζει να αποκλίνει υπερβολικά από τον κοινό πυρήνα και την κοινή παράδοση των συστημάτων των άλλων κρατών μελών. Τα όρια αυτά θα διατυπώνονται συνήθως στο πλαίσιο των αρχών της ισοδυναμίας και της αποτελεσματικότητας (
82
), των αντιρρήσεων σε σχέση με το καθήκον αναγνώρισης ή εκτέλεσης για λόγους δημοσίας τάξης (
83
), καθώς και της ισότητας μεταξύ των πολιτών της Ένωσης υπό το πρίσμα της ίσης πρόσβασης στη δικαστική προστασία, αυτοτελώς ή σε συνδυασμό με τα δικαιώματά τους σε πραγματική προσφυγή δυνάμει του άρθρου 47 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
130.
Βεβαίως, τέτοιες αντιρρήσεις είναι πιθανό να διατυπωθούν όταν ένα κράτος μέλος αναθέτει μια κατ’ ουσίαν δημόσια υπηρεσία σε ιδιωτικό φορέα, του αναγνωρίζει τη δυνατότητα να συνάπτει σύμβαση αστικού δικαίου της οποίας η παράβαση συνεπάγεται σημαντική οικονομική επιβάρυνση (
84
) και, στη συνέχεια, για την εκτέλεση επιδιώκει να στηριχθεί σε μια πράξη του δικαίου της Ένωσης η οποία έχει θεσπιστεί στην πραγματικότητα για αμιγώς ιδιωτικές διαφορές και χρησιμοποιεί φορέα ο οποίος δεν θεωρείται άμεσα ενταγμένος στο δικαιοδοτικό σύστημα του εν λόγω κράτους μέλους. Εν ολίγοις, μια τέτοια διττή ιδιωτικοποίηση μπορεί να προκαλέσει αποξένωση, με επακόλουθο την άρνηση να θεωρηθούν οι αποφάσεις αυτές εκτελεστές σε άλλα κράτη μέλη.
131.
Δεύτερον, κάθε πιθανό εμπόδιο στην ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων δυνάμει του δικαίου της Ένωσης μπορεί να εκτιμηθεί από πολλές απόψεις, ξεκινώντας από την τοποθεσία των δημόσιων χώρων στάθμευσης και τους σχετικούς σιωπηρούς όρους στάθμευσης σε αυτούς: ενδεχομένως να χορηγείται κάρτα στάθμευσης στους κατοίκους της Κροατίας και να επιβάλλεται μόνο στους κατοίκους αλλοδαπής να καταβάλλουν αντίτιμο για τη στάθμευση· ενδεχομένως οι πληροφορίες που παρέχονται στον χώρο στάθμευσης να μην επαρκούν για τον προσδιορισμό των συγκεκριμένων όρων στάθμευσης· και ενδεχομένως η προβαλλόμενη «προτίμηση» για καταβολή αντιτίμου στάθμευσης «με την ώρα», όπως υπογραμμίζει η Κροατική Κυβέρνηση, να μην πρέπει να γίνει εύκολα δεκτή αν όλοι οι δημόσιοι χώροι στάθμευσης βρίσκονται πλησίον του βασικού ξενοδοχειακού κέντρου ή τουριστικών αξιοθέατων (
85
).
132.
Ομοίως, δεν υποστηρίζω ασφαλώς ότι γνωρίζω εις βάθος το κροατικό συμβολαιογραφικό σύστημα. Ωστόσο, θα διατηρούσα επιφυλάξεις απέναντι σε οποιοδήποτε σύστημα προτίθεται να εφαρμόζει μια απλουστευμένη διασυνοριακή εκτέλεση απαιτήσεων που φέρονται ως μη εξοφληθείσες, ενώ παράλληλα αποζημιώνει αυτόν που «επιβάλλει την εκτέλεση» με τη μορφή παραχώρησης δικαιωμάτων, εισοδήματος ή επιμερισμού των κερδών ανά εκτέλεση και το οποίο με τον τρόπο αυτό τον ενθαρρύνει να προτιμά την ταχεία εκτέλεση σε βάρος μιας δίκαιης διαδικασίας. Αν δε, πέραν όλων των ανωτέρω, η τελική αμοιβή δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι τελεί σε αντιστοιχία με την αρχική οφειλή (εν προκειμένω, ανέρχεται σε ποσό άνω του εικοσαπλάσιου της αρχικής αξίας του ημερήσιου εισιτηρίου), τότε, κατά τη γνώμη μου, σοβαρά ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα.
133.
Τρίτον τίθεται το ζήτημα της προστασίας των φυσικών προσώπων ως καταναλωτών και, εν γένει, της εφαρμογής της νομοθεσίας της Ένωσης περί προστασίας των καταναλωτών τόσο κατά το στάδιο της διεθνούς δικαιοδοσίας (
86
) όσο και κατά το στάδιο της εκτίμησης του βασίμου των εν λόγω απαιτήσεων (
87
). Εν προκειμένω, δεδομένου ότι η εκκαλούσα είναι νομικό πρόσωπο, δεν ανακύπτουν τέτοια ζητήματα. Εντούτοις, σε περίπτωση κατά την οποία ένα φυσικό πρόσωπο συνάπτει σύμβαση με νομικό πρόσωπο το οποίο έχει οριστεί από το κράτος ή από δημόσιους φορείς, έστω και εκουσίως, δεν θα πρέπει ο νόμος να θεωρεί το φυσικό πρόσωπο ως «ευάλωτο» δεδομένου ότι είναι απλώς ένας «μέσος» καταναλωτής, και ως εκ τούτου να εφαρμόζει αυστηρότερο κριτήριο ελέγχου (
88
), ιδίως όταν η δημόσια εξουσία που έχει ανατεθεί σε ιδιώτη ελέγχει έναν τομέα κατά τρόπο που προσομοιάζει με μονοπώλιο ή με κατοχή δεσπόζουσας θέσης κατά την παροχή ορισμένων υπηρεσιών; Φρονώ ότι σε τέτοιες καταστάσεις τα αρμόδια δικαστήρια θα πρέπει να εξετάζουν με μεγαλύτερη προσοχή αυτή την πιθανή καταχρηστικότητα όταν κινείται διασυνοριακή εκτέλεση για τις εν λόγω απαιτήσεις στο πλαίσιο ενός ιδιωτικού συστήματος στο οποίο ο τρόπος με τον οποίο αμείβεται ο φορέας που «επιβάλλει την εκτέλεση» φαίνεται ότι περιλαμβάνει κίνητρα (
89
).
134.
Τέλος, δεν θεωρώ, βεβαίως, ότι το δίκαιο της Ένωσης αντιτίθεται στην ιδιωτικοποίηση της διαχείρισης της στάθμευσης σε δημόσιες οδούς. Ομοίως, δεν αντιτίθεται σε διάφορες θεσμικές και διαδικαστικές επιλογές για απλουστευμένη εκτέλεση απαιτήσεων. Εντούτοις, οι «ασυνήθιστες» θεσμικές επιλογές τείνουν να έχουν ασυνήθιστες διαδικαστικές συνέπειες στο πλαίσιο ενός συστήματος απλουστευμένης συνεργασίας το οποίο στηρίζεται σε τυποποιημένες διαδικασίες. Ως εκ τούτου, αν ο δημόσιος τομέας καταστεί αιφνιδίως ιδιωτικός, τότε ισχύει και η προστασία που θα ίσχυε κανονικά για τις ιδιωτικές/αστικές συναλλαγές. Τούτο θα ισχύει κατά μείζονα λόγο στις περιπτώσεις κατά τις οποίες κάποια θεσμική δομή αρχίζει να γίνεται αντιληπτή, καλώς ή κακώς, από τους αντίστοιχους εταίρους στα άλλα κράτη μέλη λιγότερο ως ένας ανιδιοτελής διαιτητής για την εφαρμογή του νόμου και περισσότερο ως μία επιχείρηση διασυνοριακής είσπραξης απαιτήσεων που έχει προκύψει από το δημόσιο δίκαιο.
V. Πρόταση
135.
Προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στο πρώτο, στο δεύτερο, στο τρίτο, στο πέμπτο, στο έκτο και στο έβδομο προδικαστικό ερώτημα που υπέβαλε το Visoki trgovački sud Republike Hrvatske (ανώτερο εμποροδικείο της Δημοκρατίας της Κροατίας) ως ακολούθως:
Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος και του πρώτου σκέλους του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος:
Ο κανονισμός (ΕΚ) 1393/2007 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Νοεμβρίου 2007, περί επιδόσεως και κοινοποιήσεως στα κράτη μέλη δικαστικών και εξώδικων πράξεων σε αστικές ή εμπορικές υποθέσεις («επίδοση ή κοινοποίηση πράξεων») και κατάργησης του κανονισμού (ΕΚ) 1348/2000 του Συμβουλίου, έχει την έννοια ότι, προκειμένου μια διαταγή εκτέλεσης η οποία εκδόθηκε επί τη βάσει «εγγράφου που αποτελεί πλήρη απόδειξη» να χαρακτηρισθεί ως «δικαστική πράξη» κατά την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού, θα πρέπει η υπηρεσία εκδόσεως να είναι δικαιοδοτικό όργανο ενός κράτους μέλους ενταγμένο στο δικαιοδοτικό του σύστημα.
Τα άρθρα 2 και 16 του κανονισμού 1393/2007 έχουν την έννοια ότι, όταν κράτος μέλος δεν έχει ορίσει τους συμβολαιογράφους ως «υπηρεσίες διαβίβασης» κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού, οι εν λόγω συμβολαιογράφοι δεν μπορούν να διαβιβάζουν «εξώδικες πράξεις» προς επίδοση ή κοινοποίηση σε άλλο κράτος μέλος δυνάμει των διατάξεων του κανονισμού αυτού.
Επί του δεύτερου προδικαστικού ερωτήματος και του δεύτερου σκέλους του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος:
Ο όρος «αστικές και εμπορικές υποθέσεις», κατά το άρθρο 1, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΕ) 1215/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2012, για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, και το άρθρο 1, παράγραφος 1, του κανονισμού 1393/2007, έχει την έννοια ότι η έννομη σχέση που χαρακτηρίζει την υποκείμενη διαφορά, εξεταζόμενη υπό το πρίσμα του πλαισίου που έχει γενική εφαρμογή σε ιδιώτες σε τέτοιες καταστάσεις, δεν πρέπει να χαρακτηρίζεται από μονομερή άσκηση δημόσιας εξουσίας από έναν από τους διαδίκους της διαφοράς.
Μολονότι στο εθνικό δικαστήριο εναπόκειται να διαπιστώσει αν πληρούνται οι προϋποθέσεις αυτές, από τις περιστάσεις της υπό κρίση υπόθεσης δεν φαίνεται να προκύπτει τέτοια άσκηση δημόσιας εξουσίας.
Επί του πέμπτου, του έκτου και του έβδομου προδικαστικού ερωτήματος:
Το άρθρο 7, παράγραφος 1, του κανονισμού 1215/2012 έχει την έννοια ότι η στάθμευση οχήματος σε καθορισμένη θέση στάθμευσης σε δημόσια οδό δύναται να συνιστά «διαφορά εκ συμβάσεως», κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, στην έννομη τάξη κράτους μέλους στο οποίο η έκδοση εισιτηρίων στάθμευσης και η είσπραξη του τέλους στάθμευσης έχει ανατεθεί σε ιδιωτικό φορέα.
(
1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η αγγλική.
(
2
)	Όσον αφορά προηγούμενες υποθέσεις σχετικά με μη καταβληθέντα τέλη στάθμευσης και συμβολαιογράφους στην Κροατία, βλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 9ης Μαρτίου 2017, Pula Parking (C‑551/15, EU:C:2017:193), της 9ης Μαρτίου 2017, Zulfikarpašić (C‑484/15, EU:C:2017:199), και της 7ης Μαΐου 2020, PARKING και Interplastics (C‑267/19 και C‑323/19, EU:C:2020:351). Βλ., επίσης, διατάξεις της 11ης Απριλίου 2019, Hrvatska radiotelevizija (C‑657/18, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2019:304), και της 6ης Νοεμβρίου 2019, EOS Matrix (C‑234/19, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2019:986).
(
3
)	Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Νοεμβρίου 2007, περί επιδόσεως και κοινοποιήσεως στα κράτη μέλη δικαστικών και εξώδικων πράξεων σε αστικές ή εμπορικές υποθέσεις («επίδοση ή κοινοποίηση πράξεων») και κατάργησης του κανονισμού (ΕΚ) 1348/2000 του Συμβουλίου (ΕΕ 2007, L 324, σ. 79).
(
4
)	Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2012, για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (ΕΕ 2012, L 351, σ. 1).
(
5
)	Βλ. προτάσεις μου στις υποθέσεις Nemec (C‑256/15, EU:C:2016:619, σημεία 23 έως 54) και Pula Parking (C‑551/15, EU:C:2016:825, σημεία 28 έως 36).
(
6
)	Αποφάσεις της 15ης Δεκεμβρίου 2016, Nemec (C‑256/15, EU:C:2016:954, σκέψεις 21 έως 27), και της 9ης Μαρτίου 2017, Pula Parking (C‑551/15, EU:C:2017:193, σκέψεις 24 έως 28).
(
7
)	Πρβλ. απόφαση της 26ης Μαρτίου 2020, Miasto Łowicz και Prokurator Generalny (Πειθαρχικό καθεστώς των δικαστών) (C‑558/18 και C‑563/18, EU:C:2020:234, σκέψεις 43 έως 48 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
8
)	Βλ. απόφαση της 10ης Δεκεμβρίου 2018, Wightman κ.λπ. (C‑621/18, EU:C:2018:999, σκέψη 26 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
9
)	Όπ.π. (σκέψη 28 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
10
)	Βλ., επί παραδείγματι, άρθρο 1, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΚ) 1206/2001 του Συμβουλίου, της 28ης Μαΐου 2001, για τη συνεργασία μεταξύ των δικαστηρίων των κρατών μελών κατά τη διεξαγωγή αποδείξεων σε αστικές ή εμπορικές υποθέσεις (ΕΕ 2001, L 174, σ. 1) (το οποίο, ωστόσο, αναφέρεται σε «αστικές ή εμπορικές υποθέσεις»)· άρθρο 2, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΚ) 805/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Απριλίου 2004, για τη θέσπιση ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου για μη αμφισβητούμενες αξιώσεις (ΕΕ 2004, L 143, σ. 15)· άρθρο 2, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΚ) 861/2007 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Ιουλίου 2007, για τη θέσπιση ευρωπαϊκής διαδικασίας μικροδιαφορών (ΕΕ 2007, L 199, σ. 1)· άρθρο 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/52/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Μαΐου 2008, για ορισμένα θέματα διαμεσολάβησης σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (ΕΕ 2008, L 136, σ. 3)· άρθρο 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 2002/8/ΕΚ του Συμβουλίου, της 27ης Ιανουαρίου 2003, για βελτίωση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη επί διασυνοριακών διαφορών μέσω της θέσπισης στοιχειωδών κοινών κανόνων σχετικά με το ευεργέτημα πενίας στις διαφορές αυτές (ΕΕ 2003, L 26, σ. 41)· άρθρο 1, παράγραφος 1, της απόφασης 2001/470/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Μαΐου 2001, σχετικά με τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού δικαστικού δικτύου για αστικές και εμπορικές υποθέσεις (ΕΕ 2001, L 174, σ. 25)· και άρθρο 2, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΕ) 655/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Μαΐου 2014, περί της διαδικασίας ευρωπαϊκής διαταγής δέσμευσης λογαριασμού προς διευκόλυνση της διασυνοριακής είσπραξης οφειλών σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (ΕΕ 2014, L 189, σ. 59).
(
11
)	Διατηρώντας, συνεπώς, την αρχική επιλογή να μη δοθεί στην έννοια αυτή θετικός ορισμός, ώστε να είναι συμβατή με τις διάφορες εθνικές κατηγοριοποιήσεις. Βλ. έκθεση P. Jenard για τη Σύμβαση, της 27ης Σεπτεμβρίου 1968, για τη δικαιοδοσία και εκτέλεση των δικαστικών αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (ΕΕ 1986, C 298, σ. 29), σ. 9 έως 10. Βλ., επίσης, προτάσεις του γενικού εισαγγελέα G. Reischl στην υπόθεση LTU (C‑29/76, EU:C:1976:121, σ. 587).
(
12
)	Για την πρώτη υπόθεση στην οποία η έννοια χαρακτηρίζεται ως «αυτοτελής», βλ. απόφαση της 14ης Οκτωβρίου 1976, LTU (29/76, EU:C:1976:137, σκέψη 3).
(
13
)	Ήτοι, η λεγόμενη «Σύμβαση των Βρυξελλών» [Σύμβαση της 27ης Σεπτεμβρίου 1968 για τη διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (ΕΕ 1982, L 388, σ. 7)]· η «Σύμβαση του Λουγκάνο του 1988» [Σύμβαση για τη διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (ΕΕ 1988, L 319, σ. 9)]· ο «κανονισμός Βρυξέλλες Ι» [κανονισμός (ΕΚ) 44/2001 του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 2000, για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (ΕΕ 2001, L 12, σ. 1)]· η «Σύμβαση του Λουγκάνο του 2007» [(Σύμβαση για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (ΕΕ 2007, L 339, σ. 3)]· και ο αναδιατυπωθείς κανονισμός των Βρυξελλών.
(
14
)	Βλ. άρθρο 1, παράγραφος 1, της Σύμβασης των Βρυξελλών, της Σύμβασης του Λουγκάνο του 1988, του κανονισμού Βρυξέλλες Ι, της Σύμβασης του Λουγκάνο του 2007 και του αναδιατυπωθέντος κανονισμού των Βρυξελλών.
(
15
)	Βλ., προσφάτως, απόφαση της 16ης Ιουλίου 2020, Movic κ.λπ. (C‑73/19, EU:C:2020:568, σκέψη 32).
(
16
)	Για την πρώτη φορά που το Δικαστήριο επισήμανε την προσέγγιση αυτή, χωρίς ωστόσο να την εφαρμόσει, βλ. απόφαση της 14ης Οκτωβρίου 1976, LTU (29/76, EU:C:1976:137, σκέψεις 3 και 5).
(
17
)	Βλ. προτάσεις του γενικού εισαγγελέα J.‑P. Warner στην απόφαση Rüffer (814/79, EU:C:1980:229, σ. 505 έως 510).
(
18
)	Απόφαση της 16ης Δεκεμβρίου 1980, Rüffer (814/79, EU:C:1980:291, σκέψη 11).
(
19
)	Όπ.π. (σκέψη 12).
(
20
)	Όπ.π. (σ. 495).
(
21
)	Βλ., κυρίως, αποφάσεις της 21ης Απριλίου 1993, Sonntag (C‑172/91, EU:C:1993:144, σκέψη 36), και της 15ης Φεβρουαρίου 2007, Λεχουρίτου κ.λπ. (C‑292/05, EU:C:2007:102, σκέψεις 37 έως 38). Βλ., επίσης, προτάσεις του γενικού εισαγγελέα D. Ruiz-Jarabo Colomer στην υπόθεση Λεχουρίτου κ.λπ. (C‑292/05, EU:C:2006:700, σημεία 54 έως 56).
(
22
)	Προτάσεις της γενικής εισαγγελέα V. Trstenjak στην υπόθεση Sapir κ.λπ. (C‑645/11, EU:C:2012:757, σημείο 42).
(
23
)	Αποφάσεις της 11ης Απριλίου 2013, Sapir κ.λπ. (C‑645/11, EU:C:2013:228, σκέψεις 35 έως 37) (αγωγή για την επιστροφή αχρεωστήτως καταβληθέντος ποσού ως αποζημίωσης των θυμάτων του εθνικοσοσιαλιστικού καθεστώτος βάσει του γερμανικού δικαίου)· της 12ης Σεπτεμβρίου 2013, Sunico κ.λπ. (C‑49/12, EU:C:2013:545, σκέψη 37) (αγωγή αποζημίωσης εξ αδικοπραξίας βάσει του αγγλικού δικαίου)· και της 28ης Ιουλίου 2016, Siemens Aktiengesellschaft Österreich (C‑102/15, EU:C:2016:607, σκέψεις 35 έως 38 και 42) (πρόστιμο επιβληθέν λόγω παραβιάσεως του δικαίου περί ανταγωνισμού της Ουγγαρίας).
(
24
)	Απόφαση της 23ης Οκτωβρίου 2014 (C‑302/13, EU:C:2014:2319, σκέψεις 18, 28 και 33).
(
25
)	Απόφαση της 1ης Οκτωβρίου 2002, Henkel (C‑167/00, EU:C:2002:555, σκέψη 30). Βλ., επίσης, αποφάσεις της 14ης Νοεμβρίου 2002, Baten (C‑271/00, EU:C:2002:656, σκέψεις 31 έως 36), και της 15ης Μαΐου 2003, Préservatrice Foncière Tiard (C‑266/01, EU:C:2003:282, σκέψεις 32 έως 36).
(
26
)	Όπως, επί παραδείγματι, διευκρινίστηκε ρητώς στις πρόσφατες αποφάσεις της 9ης Μαρτίου 2017, Pula Parking (C‑551/15, EU:C:2017:193, σκέψη 34), της 28ης Φεβρουαρίου 2019, Gradbeništvo Korana (C‑579/17, EU:C:2019:162, σκέψη 48 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και της 7ης Μαΐου 2020, Rina (C‑641/18, EU:C:2020:349, σκέψη 35).
(
27
)	Βλ. απόφαση της 28ης Φεβρουαρίου 2019, Gradbeništvo Korana (C‑579/17, EU:C:2019:162, σκέψη 49 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Βλ., επίσης, απόφαση της 7ης Μαΐου 2020, Rina (C‑641/18, EU:C:2020:349, σκέψη 38), που καταλείπει το ζήτημα στην εκτίμηση του εθνικού δικαστηρίου.
(
28
)	Βλ. απόφαση της 3ης Σεπτεμβρίου 2020, Supreme Site Services κ.λπ. (C‑186/19, EU:C:2020:638, σκέψη 55).
(
29
)	Απόφαση της 11ης Ιουνίου 2015, Fahnenbrock κ.λπ. (C‑226/13, C‑245/13 και C‑247/13, EU:C:2015:383, σκέψη 51).
(
30
)	Όπ.π. (σκέψεις 46 και 58).
(
31
)	Προαναφερθείσες στην υποσημείωση 10 των παρουσών προτάσεων.
(
32
)	Πράγματι, μόνο στις προπαρασκευαστικές εργασίες για δύο από τις πράξεις αυτές προκύπτει ότι αναζητήθηκε ερμηνεία ανάλογη με εκείνη του καθεστώτος των Βρυξελλών. Βλ. πρόταση της Επιτροπής για κανονισμό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση ευρωπαϊκής διαταγής διατήρησης λογαριασμού με σκοπό τη διευκόλυνση της διασυνοριακής ανάκτησης οφειλών σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις [COM(2011) 445 τελικό], σ. 5, και πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τη βελτίωση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη σε διασυνοριακές υποθέσεις με τη θέσπιση ελάχιστων κοινών κανόνων σχετικά με το ευεργέτημα πενίας και άλλα οικονομικά ζητήματα της πολιτικής δικονομίας [COM(2002) 13 τελικό], σ. 5.
(
33
)	Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει νομολογία σχετικά με τις πράξεις αυτές. Βλ., επί παραδείγματι, απόφαση της 6ης Σεπτεμβρίου 2018, Catlin Europe (C‑21/17, EU:C:2018:675), σε σχέση με τη διαδικασία ευρωπαϊκής διαταγής πληρωμής βάσει του κανονισμού (ΕΚ) 1896/2006 (ΕΕ 2006, L 399, σ. 1).
(
34
)	Βλ. υποσημείωση 28 των παρουσών προτάσεων.
(
35
)	Αντιθέτως, όταν μια διαφορά δεν στρέφεται κατά συμπεριφορών ή διαδικασιών οι οποίες ενέχουν «άμεση» εκδήλωση προνομίων δημόσιας εξουσίας (όπως εκ μέρους του ενός των διαδίκων), η υπόθεση εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής των «αστικών και εμπορικών υποθέσεων». Βλ. αποφάσεις της 28ης Απριλίου 2009, Αποστολίδης (C‑420/07, EU:C:2009:271, σκέψη 45), και της 18ης Οκτωβρίου 2011, Realchemie Nederland (C‑406/09, EU:C:2011:668, σκέψη 42).
(
36
)	Μια συνέπεια την οποία, τουλάχιστον πριν από την προσέγγιση περί «αυτοτελούς» ορισμού σε παλαιότερη νομολογία του Δικαστηρίου, οι συντάκτες του καθεστώτος των Βρυξελλών, προφανώς, ούτε καν είχαν εξετάσει (βλ. υποσημείωση 11 των παρουσών προτάσεων).
(
37
)	Βλ., ιδίως, απόφαση της 23ης Οκτωβρίου 2014, flyLAL-Lithuanian Airlines (C‑302/13, EU:C:2014:2319, σκέψεις 35 και 37). Βλ., επίσης, αποφάσεις της 14ης Νοεμβρίου 2002, Baten (C‑271/00, EU:C:2002:656, σκέψεις 30 έως 31), της 15ης Μαΐου 2003, Préservatrice Foncière Tiard (C‑266/01, EU:C:2003:282, σκέψεις 22 έως 23), και της 5ης Φεβρουαρίου 2004, Frahuil (C‑265/02, EU:C:2004:77, σκέψεις 19 έως 20).
(
38
)	Βλ., επί παραδείγματι, απόφαση του Bundesgerichtshof (γερμανικού Ανωτάτου Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου) (BGH, 16.9.1993, Sonntag, IX ZB 82/90, σ. 21), εκδοθείσα μετά την απόφαση του Δικαστηρίου της 21ης Απριλίου 1993, Sonntag (C‑172/91, EU:C:1993:144), κατά την οποία η εκτέλεση της ιταλικής απόφασης δυνάμει του κανονισμού Βρυξέλλες I θίγει κατ’ ανάγκην τα θεμέλια του συνόλου του γερμανικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης κατά ατυχημάτων. Με την εκτίμηση αυτή απέστη, συνεπώς, από την απόφαση του Δικαστηρίου.
(
39
)	Βλ., προσφάτως, απόφαση της 16ης Ιουλίου 2020, Movic κ.λπ. (C‑73/19, EU:C:2020:568, σκέψη 34).
(
40
)	Όπως υπομνήσθηκε προσφάτως, επί παραδείγματι, στις προτάσεις του γενικού εισαγγελέα M. Szpunar στην υπόθεση Movic κ.λπ. (C‑73/19, EU:C:2020:297, σημείο 35).
(
41
)	Ομοίως και όσον αφορά τη δεύτερη επικρατούσα πλέον τάση του ορισμού του «αντικειμένου» που εκτίθεται στα σημεία 48 και 49 των παρουσών προτάσεων, η οποία επίσης παραπέμπει πρωτίστως στην κατηγοριοποίηση που πραγματοποιείται βάσει της εθνικής νομοθεσίας.
(
42
)	Σημείο 62 των παρουσών προτάσεων.
(
43
)	Βλ., επίσης, απόφαση της 9ης Μαρτίου 2017, Pula Parking (C‑551/15, EU:C:2017:193, σκέψη 37).
(
44
)	Όπ.π. (σκέψη 35) και προτάσεις μου στην ίδια υπόθεση (EU:C:2016:825, σημεία 49 έως 51).
(
45
)	Όπως έχει κρίνει το Δικαστήριο στην απόφαση της 18ης Οκτωβρίου 2011, Realchemie Nederland (C‑406/09, EU:C:2011:668, σκέψη 42).
(
46
)	Βλ., συναφώς, προτάσεις μου στην υπόθεση Pula Parking (C‑551/15, EU:C:2016:825, σημείο 51 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
47
)	Βλ., παρομοίως, απόφαση της 12ης Σεπτεμβρίου 2013, Sunico κ.λπ. (C‑49/12, EU:C:2013:545, σκέψη 44).
(
48
)	Απόφαση της 9ης Μαρτίου 2017, Pula Parking (C‑551/15, EU:C:2017:193, σκέψη 36).
(
49
)	Βλ. απόφαση της 15ης Νοεμβρίου 2018, Kuhn (C‑308/17, EU:C:2018:956, σκέψη 42).
(
50
)	Όπως μνημονεύονται στο σημείο [21] των παρουσών προτάσεων.
(
51
)	Απόφαση της 9ης Μαρτίου 2017, Pula Parking (C‑551/15, EU:C:2017:193, σκέψη 59).
(
52
)	Βλ. προτάσεις μου στην υπόθεση Pula Parking (C‑551/15, EU:C:2016:825, σημεία 68 έως 107).
(
53
)	Βλ. προτάσεις μου στην υπόθεση Pula Parking (C‑551/15, EU:C:2016:825, σημεία 108 και 114) και απόφαση της 9ης Μαρτίου 2017, Pula Parking (C‑551/15, EU:C:2017:193, σκέψεις 56 έως 59). Βλ., επίσης, απόφαση της 9ης Μαρτίου 2017, Zulfikarpašić (C‑484/15, EU:C:2017:199, σκέψη 50).
(
54
)	Διάταξη της 11ης Απριλίου 2019, Hrvatska radiotelevizija (C‑657/18, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2019:304, σκέψη 27).
(
55
)	Όσον αφορά την ένταξη αυτής της έννοιας στη Σύμβαση της Χάγης του 1896 για την πολιτική δικονομία, βλ. Knöfel, O.-L., «Zustellung privater Schriftstücke über die Europäsche Zustellungsverordnung?», Praxis des Internationalen Privat- und Verfahrensrechts (IPRax), 2017, σ. 249-250.
(
56
)	Ούτε, εξάλλου, ορίζεται στην προγενέστερη νομοθεσία· βλ. άρθρο 16 της σύμβασης που καταρτίζεται βάσει του άρθρου Κ.3 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση για την επίδοση και την κοινοποίηση στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης δικαστικών και εξώδικων πράξεων σε αστικές ή εμπορικές υποθέσεις (ΕΕ 1997, C 261, σ. 2) και άρθρο 16 του κανονισμού (ΕΕ) 1348/2000 του Συμβουλίου, της 29ης Μαΐου 2000, περί επιδόσεως και κοινοποιήσεως στα κράτη μέλη δικαστικών και εξώδικων πράξεων σε αστικές ή εμπορικές υποθέσεις (ΕΕ 2000, L 160, σ. 37). Επισημαίνεται ότι ο κανονισμός 1348/2000 προέβλεπε την κατάρτιση γλωσσαρίου των πράξεων που δύναται να επιδίδονται ή να κοινοποιούνται κατ’ εφαρμογήν του κανονισμού αυτού, ενώ το κάθε κράτος μέλος προσδιόριζε τις πράξεις τις οποίες θεωρούσε ότι δύναται να επιδίδονται ή να κοινοποιούνται σε σχέση με την έννομη τάξη του. Βλ. άρθρο 17, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 1348/2000. Αυτό το σύστημα γλωσσαρίων δεν περιελήφθη στον κανονισμό περί επιδόσεων ή κοινοποιήσεων. Βλ. προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Y. Bot στην υπόθεση Tecom Mican και Arias Domínguez (C‑223/14, EU:C:2015:364, σημεία 35 έως 37).
(
57
)	Απόφαση της 25ης Ιουνίου 2009, Roda Golf & Beach Resort (C‑14/08, EU:C:2009:395, σκέψεις 49, 50 και 56 έως 59). Βλ., επίσης, απόφαση της 11ης Νοεμβρίου 2015, Tecom Mican και Arias Domínguez (C‑223/14, EU:C:2015:744, σκέψεις 32 και 33).
(
58
)	Βλ. απόφαση της 11ης Νοεμβρίου 2015 (C‑223/14, EU:C:2015:744, σκέψη 44).
(
59
)	Βλ. απόφαση της 16ης Σεπτεμβρίου 2015, Alpha Bank Cyprus (C‑519/13, EU:C:2015:603, σκέψη 34).
(
60
)	Βλ., επίσης, προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Y. Bot στην υπόθεση Tecom Mican and Arias Domínguez (C‑223/14, EU:C:2015:364, σημείο 33), όπου αναλύεται η προέλευση του εν λόγω συστήματος βάσει της Σύμβασης της Χάγης.
(
61
)	Αποφάσεις της 25ης Ιουνίου 2009, Roda Golf και Beach Resort (C‑14/08, EU:C:2009:395, σκέψη 59), και της 11ης Νοεμβρίου 2015, Tecom Mican και Arias Domínguez (C‑223/14, EU:C:2015:744, σκέψεις 26 και 33).
(
62
)	Βλ. αιτιολογική σκέψη 6 του κανονισμού περί επιδόσεων, στην οποία επισημαίνεται ότι τα κράτη μέλη μπορούν να αποφασίζουν όσον αφορά τον ορισμό ή την ανανέωση των υπηρεσιών «διαβίβασης» και «παραλαβής» ανά πενταετία.
(
63
)	Βλ. αιτιολογική σκέψη 7 του κανονισμού περί επιδόσεων.
(
64
)	Βλ. απόφαση της 25ης Ιουνίου 2009, Roda Golf και Beach Resort (C‑14/08, EU:C:2009:395, σκέψη 60).
(
65
)	Σύμφωνα με τις απαντήσεις της Κροατικής Κυβέρνησης και της Επιτροπής σε γραπτή ερώτηση του Δικαστηρίου, κατά το κρίσιμο χρονικό διάστημα μόνον τα αρμόδια δημοτικά δικαστήρια (općinski sud), τα περιφερειακά δικαστήρια (županijski sudovi), τα εμποροδικεία (trgovački sudovi), το ανώτερο εμποροδικείο (Visoki trgovački sud) και το Ανώτατο Δικαστήριο (Vrhovni sud Republike Hrvatske) της Κροατίας μπορούσαν να έχουν ενεργήσει ως «υπηρεσίες διαβίβασης» για να διαβιβαστούν από τη χώρα αυτή «εξώδικες πράξεις» βάσει του κανονισμού περί επιδόσεων.
(
66
)	Βλ., επί παραδείγματι, απόφαση της 13ης Ιουλίου 2006, Reisch Montage (C‑103/05, EU:C:2006:471, σκέψη 2), και της 12ης Μαΐου 2011, Berliner Verkehrsbetriebe (C‑144/10, EU:C:2011:300, σκέψη 30).
(
67
)	Βλ. απόφαση της 9ης Ιουλίου 2020, Verein für Konsumenteninformation (C‑343/19, EU:C:2020:534, σκέψη 28 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
68
)	Βλ. απόφαση της 16ης Νοεμβρίου 2016, Schmidt (C‑417/15, EU:C:2016:881, σκέψη 30 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
69
)	Βλ. απόφαση της 15ης Ιανουαρίου 1985, Rösler (241/83, EU:C:1985:6, σκέψη 19). Βλ., επίσης, απόφαση της 14ης Δεκεμβρίου 1977, Sanders (73/77, EU:C:1977:208, σκέψεις 15 και 16).
(
70
)	Βλ., προσφάτως, απόφαση της 26ης Μαρτίου 2020, Králová (C‑215/18, EU:C:2020:235, σκέψεις 41 έως 44 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
71
)	Απόφαση της 15ης Ιουνίου 2017, Kareda (C‑249/16, EU:C:2017:472, σκέψη 30 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
72
)	Απόφαση της 4ης Μαρτίου 1982, Effer (38/81, EU:C:1982:79, σκέψεις 7 και 8).
(
73
)	Βλ., επί παραδείγματι, απόφαση της 17ης Σεπτεμβρίου 2002, Tacconi (C‑334/00, EU:C:2002:499, σκέψη 24).
(
74
)	Η έλλειψη έγκυρου εισιτηρίου στάθμευσης, ή η μη ύπαρξη εισιτηρίου γενικώς, δεν αποτελεί καθοριστικό στοιχείο για τη σύναψη μιας σύμβασης. Όπως έχει κρίνει το Δικαστήριο, το ίδιο το εισιτήριο είναι απλώς το μέσο διά του οποίου υλοποιείται η σύμβαση. Βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 7ης Νοεμβρίου 2019, Kanyeba κ.λπ. (C‑349/18 έως C‑351/18, EU:C:2019:936, σκέψη 48).
(
75
)	Όπως, ομοίως, επισημάνθηκε στο σημείο 83 των παρουσών προτάσεων, όπου παρόμοια επιχειρήματα χρησιμοποιήθηκαν για να συναχθεί ότι δεν πρόκειται για αστική ή εμπορική υπόθεση. Ακριβώς όπως η διαπραγματευτική ανισότητα δεν ωθεί τη σχέση, αυτή καθεαυτήν, εκτός του πεδίου εφαρμογής του αστικού ή εμπορικού δικαίου, έτσι και το γεγονός ότι η σύμβαση είναι, εκ φύσεως, μονομερής και τυποποιημένη σύμβαση στην οποία ο αντισυμβαλλόμενος υποχρεούται να προσχωρήσει, δεν συνεπάγεται την απουσία συμβάσεως.
(
76
)	Βλ. απόφαση της 8ης Μαρτίου 2018, Saey Home & Garden (C‑64/17, EU:C:2018:173, σκέψη 38 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
77
)	Αν η προσφορά συγκεκριμένης θέσης στάθμευσης δεν αναγνωριζόταν ως υπηρεσία, θα μεταβαλλόταν πλήρως η φύση μιας ολόκληρης κατηγορίας «παθητικών» υπηρεσιών. Πρβλ. απόφαση της 4ης Οκτωβρίου 2001, Goed Wonen (C‑326/99, EU:C:2001:506, σκέψη 52).
(
78
)	Για έναν κατάλογο προγενέστερων υποθέσεων με τα ίδια ζητήματα, μερικά εκ των οποίων έχουν απορριφθεί ως απαράδεκτα, βλ. υποσημείωση 2 των παρουσών προτάσεων.
(
79
)	Βλ. προτάσεις μου στην υπόθεση Pula Parking (C‑551/15, EU:C:2016:825, σημεία 111 έως 113).
(
80
)	Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της γαλλικής ένωσης των αρχών για τις μεταφορές, η άσκηση δημόσιας εξουσίας για τον καθορισμό των όρων στάθμευσης και την ανάθεση της διαχείρισής τους σε ιδιωτικό φορέα είναι συχνό φαινόμενο σε αρκετά κράτη μέλη. Βλ. GART/STATIOM, «La gestion du stationnement payant sur voirie en Europe – quels enseignements pour la France?», μελέτη, 2016, σ. 20, 28 και 34 έως 35.
(
81
)	Όπως εξέθεσα στα σημεία 83 και 116 των παρουσών προτάσεων.
(
82
)	Βλ., στον τομέα της δικαστικής συνεργασίας σε αστικές υποθέσεις, απόφαση της 8ης Νοεμβρίου 2005, Leffler (C‑443/03, EU:C:2005:665, σκέψη 50), και, προσφάτως, απόφαση της 12ης Δεκεμβρίου 2019, Aktiva Finants (C‑433/18, EU:C:2019:1074, σκέψη 29). Όσον αφορά την εφαρμογή αυτών των αρχών, βλ. προτάσεις μου στην υπόθεση Δήμος Ζαγορίου (C‑217/16, EU:C:2017:385, σημεία 24 έως 65).
(
83
)	Βλ. σημείο 63 των παρουσών προτάσεων.
(
84
)	Όπως εκτέθηκε στο σημείο 21 των παρουσών προτάσεων.
(
85
)	Δεν απόκειται σε εμένα να αμφισβητήσω αυτές τις υποτιθέμενες «προτιμήσεις». Ωστόσο, όπως προκύπτει από τη δικογραφία, τίποτε δεν εμποδίζει ένα όχημα να σταθμεύσει επί μία ολόκληρη ημέρα, ή και περισσότερο, στην ίδια θέση στάθμευσης. Πράγματι, στην απάντησή της σε γραπτή ερώτηση του Δικαστηρίου, η Κροατική Κυβέρνηση φαίνεται να αναφέρεται στη δυνατότητα αυτή. Ο έλεγχος αυτού του ζητήματος επαφίεται στο αιτούν δικαστήριο. Εντούτοις, η ρύθμιση αυτή θέτει το αναγκαίο ερώτημα για ποιον λόγο, εφόσον επιτρέπεται η ημερήσια στάθμευση, δεν είναι διαθέσιμο προς αγορά ένα ημερήσιο εισιτήριο και κατά πόσον μια τέτοια ρύθμιση είναι άδικη ή αποθαρρύνει μια συγκεκριμένη κατηγορία προσώπων να σταθμεύσουν στο σημείο αυτό.
(
86
)	Όπως είναι τα άρθρα 17 έως 19 ή, εν τέλει, το άρθρο 45, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, του αναδιατυπωθέντος κανονισμού των Βρυξελλών.
(
87
)	Όπως, ενδεχομένως, η οδηγία 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 1993, σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές (ΕΕ 1993, L 95, σ. 29)· η οδηγία 98/6/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Φεβρουαρίου 1998, περί της προστασίας των καταναλωτών όσον αφορά την αναγραφή των τιμών των προϊόντων που προσφέρονται στους καταναλωτές (ΕΕ 1998, L 80, σ. 27)· και η οδηγία 2005/29/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαΐου 2005, για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές των επιχειρήσεων προς τους καταναλωτές στην εσωτερική αγορά και για την τροποποίηση της οδηγίας 84/450/ΕΟΚ του Συμβουλίου, των οδηγιών 97/7/ΕΚ, 98/27/ΕΚ, 2002/65/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2006/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου («Οδηγία για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές») (ΕΕ 2005, L 149, σ. 22).
(
88
)	Πρβλ. απόφαση της 16ης Ιουλίου 1998, Gut Springenheide και Tusky (C‑210/96, EU:C:1998:369, σκέψη 37), και της 16ης Μαΐου 1989, Buet και EBS (382/87, EU:C:1989:198, σκέψη 13).
(
89
)	Δεδομένου ότι τούτο συμβαίνει «ύστερα από εμπορική συναλλαγή» κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές.