62022TJ0200_RES
Zaken T‑200/22 en T‑314/22
Republiek Polen
tegen
Europese Commissie
Arrest van het Gerecht (Tweede kamer – uitgebreid) van 29 mei 2024
„Milieu – Bruinkoolwinning in een dagbouwmijn – Bruinkoolmijn in Turów (Polen) – Institutioneel recht – Niet-naleving van een beschikking van het Hof waarbij een bevel is uitgevaardigd – Dwangsom – Invordering van schuldvorderingen door verrekening – Artikel 101, lid 1, en artikel 102 van verordening (EU, Euratom) 2018/1046 – Doorhaling van de hoofdzaak – Geen terugwerkende kracht op de voorlopige maatregelen – Motiveringsplicht”
Kort geding – Voorlopige maatregelen – Oplegging van een dwangsom bij niet-naleving door de betrokken partij van een uitgevaardigd bevel – Minnelijke schikking van de partijen en doorhaling van het hoofdgeding – Invloed van de doorhaling op de verschuldigde dwangsom
(Art. 2 VEU; art. 279 VWEU; Reglement voor de procesvoering van het Hof, art. 160, leden 1 en 2, en art. 162, lid 3)
(zie punten 31‑42, 47‑49)
Samenvatting
Het Gerecht (uitgebreide formatie) verwerpt twee beroepen tot nietigverklaring die de Republiek Polen heeft ingesteld tegen verschillende besluiten van de Europese Commissie waarbij bedragen werden ingevorderd die verschuldigd waren uit hoofde van een door het Hof opgelegde dwangsom per dag. In casu had het Hof in een zaak tussen de Tsjechische Republiek en de Republiek Polen in kort geding voorlopige maatregelen vastgesteld om de volledige doeltreffendheid van zijn nog te wijzen eindbeslissing te waarborgen. Aangezien de Republiek Polen deze voorlopige maatregelen niet is nagekomen, is zij veroordeeld tot betaling van een dwangsom per dag tot aan de tenuitvoerlegging van die voorlopige maatregelen. Het hoofdgeding is doorgehaald na een minnelijke schikking tussen partijen. In zijn arrest verduidelijkt het Gerecht de gevolgen van deze doorhaling voor de verplichting van de Republiek Polen om de verschuldigde dwangsom te betalen.
Op 26 februari 2021 heeft de Tsjechische Republiek een beroep wegens niet-nakoming ingesteld tegen de Republiek Polen omdat de activiteiten van bruinkoolwinning in de dagbouwmijn van Turów (Polen), nabij de Tsjechische en Duitse grens, waren uitgebreid en verlengd. Tegelijkertijd heeft zij een verzoek in kort geding ingediend teneinde die activiteiten onmiddellijk te doen staken. Dat verzoek in kort geding heeft het Hof op 21 mei 2021 ingewilligd (
1
).
De Tsjechische Republiek was van mening dat de Republiek Polen deze beschikking niet had nageleefd en heeft daarom op 7 juni 2021 een nieuw verzoek in kort geding ingediend, teneinde de Republiek Polen een dwangsom per dag te doen opleggen. Op 20 september 2021 (
2
) is de Republiek Polen veroordeeld om vanaf die datum aan de Commissie een dwangsom van 500000 EUR per dag te betalen, totdat zij de beschikking waarbij voorlopige maatregelen werden gelast, zou nakomen.
De Commissie heeft de Republiek Polen aangemaand de verschuldigde dwangsommen te betalen en heeft deze laten weten dat zij, bij gebreke van betaling, deze bedragen zou invorderen door middel van verrekening overeenkomstig het Financieel Reglement (
3
).
Aangezien de Republiek Polen deze betalingen niet heeft verricht, heeft de Commissie de vijf bestreden besluiten (
4
) vastgesteld, waarbij de schuld van de Republiek Polen wordt verrekend met verschillende vorderingen die zij op de Unie heeft. Het door verrekening ingevorderde bedrag beloopt bijna 68500000 EUR over de periode van 20 september 2021 tot en met 3 februari 2022.
De Tsjechische Republiek en de Republiek Polen hebben op 3 februari 2022 een minnelijke schikking getroffen en hebben om doorhaling van de zaak verzocht.
Het hoofdgeding is doorgehaald (
5
). Daarop heeft de Republiek Polen verzocht om intrekking van de beschikking van 20 september 2021 waarbij haar een dwangsom was opgelegd. Zij heeft de Commissie tevens verzocht de procedure tot invordering van de dwangsommen te beëindigen en de op die datum reeds vastgestelde bestreden besluiten in te trekken. De Commissie heeft te kennen gegeven dat zij zou doorgaan met invordering door verrekening van de tot de datum van sluiting van de schikkingsovereenkomst verschuldigde bedragen zolang de beschikking van 20 september 2021 niet werd „vernietigd”. Bij beschikking van 19 mei 2022 (
6
) is het verzoek tot intrekking van bovengenoemde beschikking afgewezen.
Met twee afzonderlijke beroepen verzoekt de Republiek Polen het Gerecht om de bestreden besluiten van de Commissie nietig te verklaren, gelet op de minnelijke schikking die ertoe heeft geleid dat het hoofdgeding is doorgehaald bij het Hof.
Beoordeling door het Gerecht
Met haar eerste middel betoogt de Republiek Polen in essentie dat de minnelijke schikking en de doorhaling van zaak C‑121/21 tot gevolg hebben gehad dat de in die zaak gelaste voorlopige maatregelen met terugwerkende kracht zijn komen te vervallen, zodat de ingevorderde schuld onbestaande is en de terugvordering ervan in strijd is met de artikelen 101 en 102 van het Financieel Reglement.
In dit verband herinnert het Gerecht eraan dat, gelet op het ondergeschikte karakter van de kortgedingprocedure ten opzichte van de hoofdprocedure, de beschikking van 21 mei 2021 waarbij staking van de bruinkoolwinning in de mijn van Turów is gelast en de beschikking van 20 september 2021 waarbij daartoe een dwangsom is opgelegd, niet langer van toepassing zijn met ingang van de datum van doorhaling van het hoofdgeding op 4 februari 2022.
Wat de gevolgen van de doorhaling van het hoofdgeding voor het bestaan van de schuld van de Republiek Polen betreft, merkt het Gerecht ten eerste op dat de doorhalingsbeschikking noch de bij de beschikking van 21 mei 2021 uitgevaardigde voorlopige maatregelen, noch de dwangsom per dag vermeldt. Ten tweede is het verzoek van de Republiek Polen tot intrekking van de beschikking van 20 september 2021 waarbij die dwangsom is opgelegd, afgewezen. Ten derde wordt in de beschikking tot afwijzing van dit verzoek uitdrukkelijk gepreciseerd dat de dwangsom per dag met ingang van 4 februari 2022 is vervallen. Bijgevolg gold de dwangsom per dag daadwerkelijk vanaf de datum van betekening van de beschikking van 20 september 2021 tot die van de doorhaling van het hoofdgeding in het register, te weten 4 februari 2022.
Een andere conclusie zou erop neerkomen dat wordt afgeweken van het doel van de dwangsom, namelijk de daadwerkelijke toepassing van het Unierecht waarborgen, die inherent is aan de in artikel 2 VEU verankerde waarde van de rechtsstaat.
Aan deze conclusie wordt niet afgedaan door het betoog van de Republiek Polen dat de verdere tenuitvoerlegging van de voorlopige maatregelen, terwijl het hoofdgeding is doorgehaald, het enige doel van deze maatregelen zou voorbijstreven, te weten, in de eerste plaats de doeltreffendheid van het arrest ten gronde waarborgen. De dwangsommen die door de rechterlijke instanties van de Unie worden opgelegd hebben namelijk niet alleen tot doel de doeltreffendheid van het arrest ten gronde te waarborgen, maar ook voorlopige maatregelen te doen naleven en, in casu, de Republiek Polen te ontmoedigen om de daadwerkelijke uitvoering van die maatregelen te vertragen. Het betoog van de Republiek Polen zou erop neerkomen dat het mechanisme van de dwangsom volledig wordt uitgehold, aangezien daarmee wordt toegestaan dat een partij haar verplichting om de gelaste voorlopige maatregelen na te leven tot het hoofdgeding is beslecht, opzettelijk niet nakomt, waardoor de doeltreffendheid van het Unierecht wordt aangetast.
Het argument van de Republiek Polen dat de invordering van dwangsommen het minder aantrekkelijk maakt om een minnelijke schikking te treffen kan evenmin worden aanvaard, gelet op het doel van dwangsommen en het feit dat het hoofdgeding is doorgehaald, gunstige gevolgen heeft gehad voor de Republiek Polen, in die zin dat zij reeds geen dwangsommen per dag meer verschuldigd was vanaf 4 februari 2022 en niet vanaf de datum van uitspraak van een arrest van het Hof.
Ten slotte oordeelt het Gerecht dat artikel 101 van het Financieel Reglement, anders dan de Republiek Polen stelt, de Commissie niet verplicht om een vastgestelde schuldvordering te annuleren. Bovendien was voldaan aan de voorwaarden voor invordering door middel van verrekening, aangezien de Commissie het bestaan van de schuld van de Republiek Polen wel degelijk had geverifieerd en het bedrag daarvan had vastgesteld.
Bijgevolg wijst het Gerecht het eerste middel af. Aangezien het tweede middel, dat schending van de motiveringsplicht betreft, eveneens ongegrond moet worden verklaard, verwerpt het Gerecht de beroepen in hun geheel.
(
1
)	Beschikking van 21 mei 2021, Tsjechië/Polen (C‑121/21 R, EU:C:2021:420).
(
2
)	Beschikking van 20 september 2021, Tsjechië/Polen (C‑121/21 R, EU:C:2021:752).
(
3
)	Meer in het bijzonder overeenkomstig artikel 101, lid 1, en artikel 102 van verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (PB 2018, L 193, blz. 1) (hierna: „Financieel Reglement”).
(
4
)	Besluiten van de Commissie van 7 en 8 februari 2022, 16 en 31 maart 2022 en 16 mei 2022.
(
5
)	Beschikking van 4 februari 2022, Tsjechië/Polen (Mijn in Turów) (C‑121/21, EU:C:2022:82).
(
6
)	Beschikking van 19 mei 2022, Tsjechië/Polen (Mijn in Turów) (C‑121/21 R, niet gepubliceerd, EU:C:2022:408).