62019CJ0184
WYROK TRYBUNAŁU (siódma izba)
z dnia 30 kwietnia 2020 r. (
*1
)
Odesłanie prejudycjalne – Dyrektywy 92/83/EWG i 92/84/EWG – Stawka podatku akcyzowego od wina i innych niemusujących napojów przefermentowanych, niebędących winem ani piwem – Różne stawki podatku akcyzowego – Zasady pewności prawa oraz ochrony uzasadnionych oczekiwań
W sprawie C‑184/19
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Curtea de Apel București (sąd apelacyjny w Bukareszcie, Rumunia) postanowieniem z dnia 19 grudnia 2018 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 26 lutego 2019 r., w postępowaniu
Hecta Viticol SRL
przeciwko
Agenția Națională de Administrare Fiscală – Direcţia Generală de Soluţionare a Contestaţiilor,
Biroul Vamal de Interior Buzău,
Direcţia Generală Regională a Finanţelor Publice Galaţi,
TRYBUNAŁ (siódma izba),
w składzie: P.G. Xuereb, prezes izby, T. von Danwitz i A. Kumin (sprawozdawca), sędziowie,
rzecznik generalny: H. Saugmandsgaard Øe,
sekretarz: A. Calot Escobar,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
–
w imieniu Hecta Viticol SRL – C. Potîrniche oraz R. Vartan,
–
w imieniu rządu rumuńskiego – początkowo C.-R. Canţăr, L. Liţu, O.-C. Ichim i E. Gane, następnie przez L. Liţu, O.-C. Ichim i E. Gane, działający w charakterze pełnomocników,
–
w imieniu Komisji Europejskiej – A. Armenia i C. Perrin, działające w charakterze pełnomocników,
podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
1
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 7, 11 i 15 dyrektywy Rady 92/83/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie harmonizacji struktury podatków akcyzowych od alkoholu i napojów alkoholowych (Dz.U. 1992, L 316, s. 21) oraz art. 5 dyrektywy Rady 92/84/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie zbliżenia stawek podatku akcyzowego dla alkoholu i napojów alkoholowych (Dz.U. 1992, L 316, s. 29), a także zasad pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań.
2
Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy spółką Hecta Viticol SRL a Agenţia Naţională de Administrare Fiscală – Direcţia Generală de Soluţionare a Contestaţiilor (krajową agencją administracji podatkowej – dyrekcją generalną ds. rozpatrywania odwołań, Rumunia) (zwaną dalej „ANAF”), Biroul Vamal de Interior Buzău (urzędem celnym w Buzău, Rumunia) oraz Direcţia Generală Regională a Finanţelor Publice Galaţi (regionalną dyrekcją generalną ds. finansów publicznych w Galaderai, Rumunia) w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku akcyzowego należnego od spółki SC Principal Company SA, będącej poprzednikiem prawnym Hecta Viticol.
Ramy prawne
Prawo Unii
Dyrektywa 92/83
3
Zgodnie z motywem trzecim dyrektywy 92/83 „dla prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego ważne jest ustalenie wspólnych definicji dla wszystkich produktów zaliczanych do tej grupy [przez ową dyrektywę]”.
4
Motyw dziesiąty rzeczonej dyrektywy stanowi, że „[p]aństwa członkowskie powinny w zasadzie stosować jedną stawkę podatku akcyzowego od hektolitra gotowego produktu do wszystkich win niemusujących i innych przefermentowanych napojów niemusujących oraz jedną stawkę podatku akcyzowego od hektolitra gotowego produktu do wszystkich win musujących i innych przefermentowanych napojów musujących”.
5
W tym kontekście dyrektywa 92/83 identyfikuje pięć kategorii produktów, a do każdej z nich zastosowanie znajdują przepisy, odpowiednio: sekcji I dyrektywy – w odniesieniu do „piwa”, sekcji II – w odniesieniu do „wina”, sekcji III – w odniesieniu do „innych napojów przefermentowanych, niebędących winem ani piwem”, sekcji IV – w odniesieniu do „produktów pośrednich” oraz sekcji V – w odniesieniu do „alkoholu etylowego”.
6
Artykuły 7–9 dyrektywy 92/83 należą do sekcji II, zatytułowanej „wina”.
7
Artykuł 7 dyrektywy 92/83 stanowi:
„1.   Zgodnie z niniejszą dyrektywą państwa członkowskie nakładają podatek akcyzowy na wino.
2.   Państwa członkowskie ustalają swoje stawki zgodnie z dyrektywą nr 92/84/EWG”.
8
Zgodnie z art. 8 rzeczonej dyrektywy jeżeli chodzi o wino należy dokonywać rozróżnienia pomiędzy „winem niemusującym” i „winem musującym”.
9
Zgodnie z art. 9 ust. 2 dyrektywy 92/83:
„Z wyjątkiem przypadków określonych w ust. 3 i 4 państwa członkowskie stosują tę samą stawkę podatku akcyzowego do wszystkich produktów podlegających podatkowi od wina niemusującego. Podobnie pobierają one tę samą stawkę podatku akcyzowego od wszystkich produktów podlegających podatkowi od wina musującego. Mają one także prawo stosować tę samą stawkę podatku do zarówno wina niemusującego, jak i musującego”.
10
Artykuły 11, 13 i 15 dyrektywy 92/83 należą do sekcji III, dotyczącej „Innych napojów przefermentowanych, niebędących winem ani piwem”.
11
Artykuł 11 tej dyrektywy ma następujące brzmienie:
„1.   Zgodnie z niniejszą dyrektywą państwa członkowskie nakładają podatek akcyzowy na inne napoje przefermentowane, niebędące winem ani piwem (dalej zwane innymi napojami przefermentowanymi).
2.   Państwa członkowskie ustalają swoje stawki zgodnie z dyrektywą nr 92/84/EWG”.
12
Zgodnie z art. 12 rzeczonej dyrektywy jeżeli chodzi o napoje przefermentowane, niebędące winem ani piwem należy dokonywać rozróżnienia pomiędzy „innymi niemusującymi napojami przefermentowanymi” i „innymi musującymi napojami przefermentowanymi”.
13
Artykuł 13 ust. 2 dyrektywy 92/83 uściśla:
„Z wyjątkiem przypadków określonych w ust. 3 państwa członkowskie stosują tę samą stawkę podatku akcyzowego od wszystkich produktów podlegających podatkowi od innych niemusujących napojów przefermentowanych. Podobnie pobierają one tę samą stawkę podatku akcyzowego od wszystkich produktów podlegających podatkowi od innych musujących napojów przefermentowanych. Państwa członkowskie mają także prawo stosować tę samą stawkę podatku do obydwu rodzajów innych napojów przefermentowanych: niemusujących i musujących”.
14
Artykuł 15 dyrektywy 92/83 przewiduje:
„W celu stosowania dyrektywy 92/84/EWG oraz dyrektywy [Rady] 92/12/EWG [z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania, (Dz.U. 1992, L 76, s. 1)] uznaje się, że odniesienia do „wina” stosują się również do innych napojów przefermentowanych, określonych w niniejszej sekcji”.
Dyrektywa 92/84
15
Artykuł 5 dyrektywy 92/84 stanowi:
„Od dnia 1 stycznia 1993 r. minimalną stawkę podatku akcyzowego dla wina ustala się na:
–
dla wina niemusującego: 0 [EUR],
– oraz
–
dla wina musującego: 0 [EUR]
za 1 hektolitr wyrobu”.
Prawo rumuńskie
16
Legea nr. 571 privind Codul fiscal (ustawa nr 571 ustanawiająca kodeks podatkowy) z dnia 22 grudnia 2003 r. (Monitorul Oficial al României, cz. I, nr 927 z 23.12.2003 R.), w wersji mającej zastosowanie do okoliczności sporu stanowiącego przedmiot postępowania głównego (zwana dalej „kodeksem podatkowym”), stanowi w art. 206 undecies, dotyczącym „win” co następuje:
„1.   Do celów niniejszego rozdziału kategoria »win« obejmuje:
a)
»wina niemusujące«, czyli wszelkie wyroby oznaczone kodami taryfowymi CN 2204 i 2205, z wyjątkiem wina musującego zdefiniowanego w pkt b), które:
1.
mają rzeczywistą zawartość alkoholu przekraczającą 1,2% obj., lecz nieprzekraczającą 15% obj., pod warunkiem że cały alkohol zawarty w gotowym produkcie pochodzi wyłącznie z procesu fermentacji lub
2.
o rzeczywistej zawartości alkoholu przekraczającej 15% obj., lecz nieprzekraczającej 18% obj., pod warunkiem że wino takie nie zawiera żadnych dodatków wzbogacających oraz że cały alkohol zawarty w gotowym produkcie pochodzi wyłącznie z procesu fermentacji;
b)
»wina musujące«, czyli wszelkie wyroby oznaczone kodami taryfowymi CN 220410, 22042110, 22042910 oraz 2205, które:
1.
znajdują się w butelkach zaopatrzonych w korek w kształcie grzybka, umocowany za pomocą węzłów lub spinek albo cechują się nadciśnieniem wynoszącym co najmniej trzy bary, spowodowanym obecnością dwutlenku węgla w roztworze lub
2.
mają rzeczywistą zawartość alkoholu przekraczającą 1,2% obj., lecz nieprzekraczającą 15% obj., pod warunkiem że cały alkohol zawarty w gotowym produkcie pochodzi wyłącznie z procesu fermentacji
[…]”.
17
Artykuł 206 duodecies kodeksu podatkowego dotyczący „innych napojów przefermentowanych, niebędących winem ani piwem”, precyzuje:
„1.   Do celów niniejszego rozdziału kategoria innych napojów przefermentowanych, niebędących winem ani piwem obejmuje:
a)
niemusujące napoje przefermentowane, oznaczone kodami taryfowymi CN 2204 i 2205, z wyjątkiem produktów określonych w art. 206 undecies, oraz produkty oznaczone kodem taryfowym CN 220600, z wyjątkiem innych musujących napojów przefermentowanych, określonych w pkt b) niniejszego artykułu oraz wszelkich produktów, do których stosuje się art. 206 decies, które:
1.
mają rzeczywistą zawartość alkoholu przekraczającą 1,2% obj., lecz nieprzekraczającą 10% obj. lub
2.
mają rzeczywistą zawartość alkoholu przekraczającą 10% obj., lecz nieprzekraczającą 15% obj., pod warunkiem że cały alkohol zawarty w gotowym produkcie pochodzi wyłącznie z procesu fermentacji;
b)
musujące napoje przefermentowane oznaczone kodami taryfowymi CN 22060031, 22060039, 220410, 22042110, 22042910 i 2205, z wyjątkiem produktów określonych w art. 206 undecies, które znajdują się w butelkach zaopatrzonych w korek w kształcie grzybka, umocowany za pomocą węzłów lub spinek albo cechują się nadciśnieniem wynoszącym co najmniej trzy bary, spowodowanym obecnością dwutlenku węgla w roztworze i które:
1.
mają rzeczywistą zawartość alkoholu przekraczającą 1,2% obj., lecz nieprzekraczającą 13% obj. lub
2.
mają rzeczywistą zawartość alkoholu przekraczającą 13% obj., lecz nieprzekraczającą 15% obj., pod warunkiem że cały alkohol zawarty w gotowym produkcie pochodzi wyłącznie z procesu fermentacji.
[…]”.
18
Zgodnie z brzmieniem art. 206 quinquinquagies ust. 1 kodeksu podatkowego:
„Każdy podatnik zobowiązany do zapłaty podatku akcyzowego ma obowiązek poprawnie obliczyć i zapłacić podatek akcyzowy na rzecz skarbu państwa w terminie przewidzianym ustawą oraz złożyć deklaracje podatkowe dla podatku akcyzowego właściwym organom w terminie przewidzianym ustawą, zgodnie z przepisami niniejszego rozdziału oraz obowiązującymi przepisami prawa celnego”.
19
W wersji obowiązującej przed dniem 1 lipca 2010 r. załącznik I do tytułu VII kodeksu podatkowego ustanawiał w pkt 3 w odniesieniu do napojów niemusujących należących kategorii „Innych napojów przefermentowanych, niebędących piwem ani winem” zerową stawkę podatku akcyzowego.
20
Artykuł I pkt 21 Ordonanţa de urgenţă a Guvernului nr. 54/2010 privind unele măsuri pentru combaterea evaziunii fiscale (przyjętego w trybie pilnym dekretu z mocą ustawy nr 54/2010 dotyczącego niektórych środków zwalczania unikania opodatkowania) z dnia 23 czerwca 2010 r. (Monitorul Oficial al României, cz. I, nr 421 z 23.6.2010 R., zwanego dalej „OUG nr 54/2010”) ustala stawkę podatku akcyzowego od innych przefermentowanych napojów niemusujących, niebędących winem ani piwem na 100 EUR od hektolitra wyrobu.
21
Artykuł IV ust. 1 OUG nr 54/2010 precyzuje, że przepis ten wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2010 r.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
22
W dniu 29 kwietnia 2011 r., w wyniku kontroli podatkowej stwierdzono, że w okresie od 1 kwietnia 2010 r. spółka SC Principal Company sprzedała 13929342 litrów przefermentowanego napoju niemusującego niebędącego winem ani piwem.
23
W związku z tym, iż rzeczona spółka zastosowała do ww. ilości podatek akcyzowy w stawce zerowej, organy podatkowe wydały w dniu 3 maja 2001 r. decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego w oparciu o stawkę podatku akcyzowego określoną w art. I pkt 21 OUG no 54/2010, mocą której zobowiązano SC Principal Company SA do zapłaty kwoty 59461575 RON (około 12339419 EUR).
24
Spółka SC Principal Company wniosła odwołanie od tej decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, które zostało oddalone jako bezzasadne decyzją ANAF w dniu 25 lipca 2017 r., po tym jak Curtea Constituţională (trybunał konstytucyjny, Rumunia) potwierdził zgodność OUG nr 54/2010 z konstytucją.
25
Spółka Hecta Viticol, która wstąpiła w prawa spółki SC Principal Company od dnia 14 czerwca 2013 r., wniosła do sądu odsyłającego skargę z żądaniem stwierdzenia nieważności spornej decyzji ANAF, decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego z dnia 3 maja 2011 r. oraz sprawozdania z kontroli z dnia 29 kwietnia 2011 r.
26
Hecta Viticol podkreśla, że do dnia 1 lipca 2010 r. wino niemusujące oraz inne przefermentowane napoje niemusujące, niebędące winem lub piwem podlegały zerowej stawce podatku akcyzowego. Począwszy od wskazanej daty jedynie inne przefermentowane napoje niemusujące niebędące winem ani piwem były objęte podatkiem akcyzowym według stawki 100 EUR od hektolitra wyrobu. Twierdzi ona, że wprowadzone w ten sposób odmienne traktowanie jest sprzeczne z przepisami dyrektyw 92/83 i 92/84.
27
Ponadto sąd odsyłający wskazuje, że kodeks podatkowy ustanawia zasady neutralności podatkowej, pewności opodatkowania i pewności prawa. Tymczasem brak ustanowienia przepisów przejściowych i wejście w życie OUG nr 54/2010 dziesięć dni po jego opublikowaniu mogą być sprzeczne z tymi zasadami.
28
W tych okolicznościach Curtea de Apel București (sąd apelacyjny w Bukareszcie, Rumunia) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)
Czy przepisy art. 7, 11 i 15 dyrektywy 92/83 […] oraz przepisy art. 5 dyrektywy 92/84 […] stoją na przeszkodzie przepisom art. I pkt. 21 i art. IV ust. 1 [OUG nr 54/2010]?
2)
Czy zasada pewności prawa i zasada uzasadnionej ochrony stoją na przeszkodzie normie zawartej w art. I pkt 21 oraz w art. IV ust. 1 [UOG nr 54/2010], w zakresie w jakim wprowadza ona zmianę stawki podatku akcyzowego na przefermentowane napoje niemusujące, inne niż piwo i wino?”.
W przedmiocie właściwości Trybunału
29
Rząd rumuński podnosi, po pierwsze, że Trybunał nie jest właściwy by dokonywać oceny zgodności prawa krajowego z prawem Unii i, po drugie, że przepisy prawa Unii nie zawierają uregulowań proceduralnych dotyczących zmiany stawek podatku akcyzowego od napojów alkoholowych, w związku z czym określenie ich stanowi wyłączną kompetencję państw członkowskich.
30
W kwestii tej należy, w pierwszej kolejności, przypomnieć, że w ramach procedury odesłania prejudycjalnego ustanowionej w art. 267 TFUE Trybunał nie może wypowiadać się w przedmiocie zgodności przepisów krajowych z prawem Unii, może jednak wywieść z treści pytań przedstawionych przez sąd krajowy, z uwzględnieniem okoliczności przez ten sąd wskazanych, elementy istotne dla wykładni prawa Unii, tak by umożliwić mu rozstrzygnięcie przedstawionego mu problemu prawnego (wyrok z dnia 17 lipca 2008 r., ASM Brescia, C‑347/06, EU:C:2008:416, pkt 25).
31
Jako że sąd odsyłający wskazał, że dla rozstrzygnięcia w przedmiocie zgodności art. I ust. 21 i art. IV ust. 1 UOG nr 54/2010 z prawem Unii jest mu niezbędna wykładnia art. 7, 11 i 15 dyrektywy 92/83, art. 5 dyrektywy 92/84, jak również zasad pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań, treść postanowienia odsyłającego zawiera elementy spełniające rzeczone wymogi.
32
W drugiej kolejności należy przypomnieć, że zasady pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań stanowią część porządku prawnego Unii Europejskiej. W związku z tym powinny one być szanowane nie tylko przez instytucje Unii, lecz również przez państwa członkowskie przy wykonywaniu uprawnień udzielonych im w dyrektywach Unii (wyrok z dnia 9 czerwca 2016 r., Wolfgang i Dr. Wilfried Rey Grundstücksgemeinschaft, C‑332/14, EU:C:2016:417, pkt 49 i przywołane tam orzecznictwo).
33
W konsekwencji, jeżeli sąd odsyłający wyraża wątpliwości dotyczące zgodności podlegających zastosowaniu w postępowaniu głównym przepisów krajowych z przepisami dyrektyw 92/83 i 92/84, a także z zasadami pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań, do kompetencji Trybunału należy dokonanie wykładni owych przepisów i zasad w celu udzielenia sądowi odsyłającemu użytecznej odpowiedzi umożliwiającej mu rozstrzygnięcie zawisłego przed nim sporu.
34
Wobec powyższego Trybunał jest zatem właściwy w zakresie udzielenia odpowiedzi na pytania przedstawione przez sąd odsyłający.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie pytania pierwszego
35
Poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 7, 11 i 15 dyrektywy 92/83 oraz art. 5 dyrektywy 92/84 należy interpretować w ten sposób, że ustanawiają one obowiązek nakładania identycznych stawek podatku akcyzowego na napoje alkoholowe należące do kategorii „wina” w rozumieniu dyrektywy 92/83 oraz na napoje należące do kategorii „innych napojów przefermentowanych, niebędących winem ani piwem” w rozumieniu tej dyrektywy.
36
Tytułem wstępu należy przypomnieć, że dyrektywa 92/83 dokonała harmonizacji struktury podatków akcyzowych od alkoholu i napojów alkoholowych.
37
W tym celu, zgodnie z motywem trzecim dyrektywy 92/83, ustanawia ona wspólne definicje tych produktów.
38
Dyrektywa 92/83 dokonuje w tym celu rozróżniania różnych kategorii alkoholu i napojów alkoholowych, nawiązując do kodów nomenklatury scalonej, w tym, w jej sekcji II, „win” i w sekcji III „innych napojów przefermentowanych, niebędących winem ani piwem”.
39
Zgodnie z art. 9 ust. 2 dyrektywy 92/83 do wszystkich produktów należących do podkategorii „wino niemusujące” należy stosować jednolitą stawkę podatku akcyzowego, podobnie jak jednolitą stawkę podatku akcyzowego należy stosować do wszystkich produktów należących do podkategorii „wina musujące”, przy czym państwa członkowskie mogą stosować tę samą stawkę w odniesieniu do owych dwóch podkategorii.
40
Artykuł 13 ust. 2 dyrektywy 92/83 stanowi z kolei, że jednolita stawka podatku akcyzowego ma zastosowanie do wszystkich produktów należących do podkategorii „innych niemusujących napojów przefermentowanych”, podobnie jak do wszystkich produktów należących do podkategorii „innych musujących napojów przefermentowanych”, przy czym państwa członkowskie mogą stosować tę samą stawkę w odniesieniu do tych dwóch podkategorii.
41
Wynika z tego, że prawodawca Unii pragnął wyraźnie rozgraniczyć kategorie „win” i „innych napojów przefermentowanych”, nakładając co prawda na państwa członkowskie obowiązek by co do zasady pobierały podatek akcyzowy w tej samej stawce w ramach każdej podkategorii owych kategorii, nie zobowiązując ich jednak do stosowania takich samych stawek do napojów należących do owych kategorii.
42
Taka wykładnia, wynikająca z samego brzmienia przywołanych przepisów dyrektywy 92/83, nie może zostać podważona przez interpretacje nadaną przez Hecta Viticol art. 15 owej dyrektywy w związku z art. 5 tiret pierwsze dyrektywy 92/84.
43
O ile bowiem art. 15 dyrektywy 92/83 stanowi, że przepisy odnoszące się do pojęcia „wina” uważa się za mające zastosowanie w ten sam sposób do napojów przefermentowanych objętych sekcją III tej dyrektywy, w szczególności do celów stosowania dyrektywy 92/84 i dyrektywy 92/1, o tyle takie uproszczenie semantyczne powinno być rozumiane jako mające zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do tych dyrektyw w zakresie, w jakim nie określają one specjalnych zasad jakie miałyby obowiązywać w stosunku do innych napojów przefermentowanych, niebędących winem ani piwem.
44
Jest tak w szczególności w przypadku art. 5 tiret pierwsze dyrektywy 92/84, który po pierwsze określa minimalną stawkę podatku akcyzowego dla win niemusujących na poziomie 0 i, po drugie, minimalną stawkę podatku akcyzowego dla win musujący na poziomie 0, nie określając przy tym minimalnej stawki podatku akcyzowego dla innych napojów przefermentowanych, niebędących winem ani piwem.
45
Ponieważ przepis ten ogranicza się do ustalenia minimalnej stawki podatku akcyzowego, nie przewiduje on jednakże obowiązku objęcia tą samą stawką wina i innych napojów przefermentowanych niebędących winem ani piwem.
46
Wykładni, o której mowa w pkt 41 niniejszego wyroku, nie podważa również okoliczność, że zgodnie z motywem dziesiątym dyrektywy 92/83 państwa członkowskie co do zasady stosują jednolitą stawkę podatku akcyzowego dla wszystkich win niemusujących i innych przefermentowanych napojów niemusujących oraz jednolitą stawkę podatku akcyzowego dla wszystkich win musujących i przefermentowanych napojów musujących. Z motywu tego nie wynika mianowicie, że państwa członkowskie nie mogą stosować różnych stawek w tym względzie.
47
Ponadto wyrok z dnia 4 marca 1986 r., Komisja/Dania (106/84, EU:C:1986:99), na który powołuje się Hecta Viticol, również nie może podważyć tej wykładni.
48
Należy bowiem przypomnieć, że w sprawie, w której zapadł wspomniany wyrok, skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego wniesiona przez Komisję Europejską przeciwko Królestwu Danii opierała się na naruszeniu art. 95 traktatu EWG, który nakładał na państwa członkowskie zakaz wyższego opodatkowywania produktów importowanych w stosunku do podobnych produktów krajowych.
49
W tym kontekście Trybunał wskazał w pkt 20 wyroku z dnia 4 marca 1986 r., Komisja/Dania (106/84, EU:C:1986:99), że państwa członkowskie mają co do zasady swobodę ustanowienia zróżnicowanego systemu opodatkowania dla niektórych produktów, nawet podobnych, w oparciu o kryteria obiektywne.
50
Z powyższych rozważań wynika, że na pytanie pierwsze należy odpowiedzieć, iż art. 7, 11 i 15 dyrektywy 92/83 oraz art. 5 dyrektywy 92/84 należy interpretować w ten sposób, że nie ustanawiają one obowiązku nakładania identycznych stawek podatku akcyzowego na napoje alkoholowe należące do kategorii „wina” w rozumieniu dyrektywy 92/83 oraz na napoje należące do kategorii „inne napoje przefermentowane, niebędące winem ani piwem” w rozumieniu tej dyrektywy.
W przedmiocie pytania drugiego
51
Poprzez swoje pytanie drugie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy zasady pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie przepisom krajowym zmieniającym stawkę podatku akcyzowego od innych napojów przefermentowanych, niebędących winem ani piwem, bez ustanowienia przepisów przejściowych, jeżeli taka zmiana wchodzi w życie osiem dni po opublikowaniu wprowadzającego ją aktu prawnego.
52
Tytułem wstępu należy przypomnieć, że zasady pewności prawa oraz ochrony uzasadnionych oczekiwań wymagają, po pierwsze, aby przepisy prawne były jasne i precyzyjne, oraz po drugie, aby ich stosowanie było przewidywalne dla wszystkich podmiotów prawa (zob. podobnie wyrok z dnia 11 września 2019 r., Călin, C‑676/17, EU:C:2019:700, pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo).
53
Ponadto w dziedzinach objętych zakresem prawa Unii przepisy prawa państw członkowskich powinny być sformułowane w jednoznaczny sposób, umożliwiający zainteresowanym osobom zapoznanie się ich prawami i obowiązkami w jasny i precyzyjny sposób, a sądom krajowym zapewnienie przestrzegania tych przepisów (wyrok z dnia 9 lipca 2015 r., Salomie i Oltean, C‑183/14, EU:C:2015:454, pkt 32 oraz przywołane tam orzecznictwo).
54
Ponadto należy przypomnieć, że co do zasady z prawem Unii jest zgodny nowy przepis prawa stosowany od dnia wejścia w życie aktu, który go wprowadza, tak że zasady pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań nie stoją co do zasady na przeszkodzie temu, aby państwo członkowskie mogło zmieniać dawną ustawę ze skutkiem natychmiastowym, bez ustanawiania przepisów przejściowych (wyrok z dnia 9 czerwca 2016 r., Wolfgang i Dr. Wilfried Rey Grundstücksgemeinschaft, C‑332/14, EU:C:2016:417, pkt 56).
55
Jednocześnie, w szczególnych sytuacjach, gdy wymagają tego zasady pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań, konieczne może być ustanowienie tego rodzaju przepisów przejściowych dostosowanych do okoliczności.
56
W związku z tym, możliwe jest, że prawodawca krajowy naruszyć zasady pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań, gdy przyjmie w sposób nagły i nieprzewidziany nowe uregulowanie uchylające prawo, z którego do tej pory korzystali podatnicy nie pozostawiając im czasu koniecznego do dostosowania się, i to nawet wówczas, gdy nie wymagał tego zamierzony cel (wyrok z dnia 9 czerwca 2016 r., Wolfgang i Dr. Wilfried Rey Grundstücksgemeinschaft, C‑332/14, EU:C:2016:417, pkt 58).
57
W szczególności podatnicy powinni dysponować czasem na adaptację, gdy uchylenie prawa, z którego do tej pory korzystali zobowiązuje ich do dokonania odpowiednich dostosowań ekonomicznych (wyrok z dnia 9 czerwca 2016 r., Wolfgang i Dr. Wilfried Rey Grundstücksgemeinschaft, C‑332/14, EU:C:2016:417, pkt 59).
58
Tymczasem nawet przy założeniu, że podwyższenie stawki podatku akcyzowego na napoje przefermentowane niemusujące inne niż wino lub piwo o 100 EUR za hektolitr przez OUG nr 54/2010, który wszedł w życie osiem dni po opublikowaniu tego aktu w Monitorul Oficial al României (rumuńskim dzienniku urzędowym) w dniu 23 czerwca 2010 r., może zostać uznane za nagłe i nieprzewidywalne, nie wydaje się, by wyżej wymienione przesłanki uzasadniające przyjęcie odpowiedniego systemu przejściowego, przypomniane w dwóch punktach poprzedzających, były spełnione w okolicznościach takich jak zaistniałe w postępowaniu głównym.
59
Po pierwsze, podwyższenie omawianej stawki podatku akcyzowego nie może być uznane w niniejszej sprawie za zniesienie prawa do korzystania z stawki zerowej.
60
Po drugie, nie wydaje się, by takie podwyższenie samo w sobie implikowało konieczność dokonania w konsekwencji przez podatników dostosowań ekonomicznych, czego sprawdzenie należy jednak do sądu odsyłającego.
61
Z powyższych rozważań wynika, że na pytanie drugie należy odpowiedzieć, iż zasady pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie przepisom krajowym zmieniającym stawkę podatku akcyzowego od innych napojów przefermentowanych, niebędących winem ani piwem, bez ustanowienia przepisów przejściowych, jeżeli taka zmiana wchodzi w życie osiem dni po opublikowaniu wprowadzającego ją aktu prawnego i jeżeli nie implikuje ona konieczności dokonania przez podatników dostosowań ekonomicznych, czego sprawdzenie należy do sądu odsyłającego.
W przedmiocie kosztów
62
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (siódma izba) orzeka, co następuje:
1)
7, 11 i 15 dyrektywy Rady 92/83/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie harmonizacji struktury podatków akcyzowych od alkoholu i napojów alkoholowych oraz art. 5 dyrektywy Rady 92/84/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie zbliżenia stawek podatku akcyzowego dla alkoholu i napojów alkoholowych należy interpretować w ten sposób, że nie ustanawiają one obowiązku nakładania identycznych stawek podatku akcyzowego na napoje alkoholowe należące do kategorii „wina” w rozumieniu dyrektywy 92/83 oraz na napoje należące do kategorii „inne napoje przefermentowane, niebędące winem ani piwem” w rozumieniu tej dyrektywy.
2)
Zasady pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie przepisom krajowym zmieniającym stawkę podatku akcyzowego od innych napojów przefermentowanych, niebędących winem ani piwem, bez ustanowienia przepisów przejściowych, jeżeli taka zmiana wchodzi w życie osiem dni po opublikowaniu wprowadzającego ją aktu prawnego i jeżeli nie implikuje ona konieczności dokonania przez podatników dostosowań ekonomicznych, czego sprawdzenie należy do sądu odsyłającego
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: rumuński.