Eagrán sealadach
TUAIRIM AN ABHCÓIDE GHINEARÁLTA
MEDINA
arna tabhairt an 12 Márta 2026 (1)
Cás C‑60/25 [Livronsa]
SR (i)
v
FT SpA,
páirtí eile sna himeachtaí:
Assoutenti
(Iarraidh ar réamhrialú ó Corte d’appello di Cagliari (an Chúirt Achomhairc, Cagliari, an Iodáil))
(Tarchur chun réamhrialú – Iomaíocht – Comhaontuithe, cinntí agus cleachtais chomhbheartaithe – Airteagal 101(2) CFAE – Rialachán (CE) Uimh. 1/2003 – Airteagal 16(1) – Earnáil na nDíorthach Ráta Úis Euro – Feidhm ceangailteach chinneadh an Choimisiúin faoi chúirt náisiúnta – Díospóid idir iasachtaí agus an banc iasachta maidir le bailíocht ráta úis atá innéacsaithe le Euribor)
I.      Réamhrá
1.        Baineann an Tuairim seo le hiarraidh ar réamhrialú maidir le léiriú Airteagal 101(2) CFAE agus Airteagal 16(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1/2003. (2) Is é an Dlísheomra um Dhlí Sibhialta de chuid Corte d’appello di Cagliari (an Chúirt Achomhairc, Cagliari, an Iodáil) a rinne an tarchur, i gcomhthéacs díospóid idir iasachtaí, SR, agus an banc a dheonaigh iasacht mhorgáiste dó, FT. Baineann an díospóid le bailíocht clásail lena gcinntear an t‑ús is iníoctha ar an iasacht sin faoi threoir thagarmharc an Ráta Tairgthe Idirbhainc Euro (Euribor).
2.        Tá an iarraidh fréamhaithe i gcinntí ón gCoimisiúin Eorpach an 4 Nollaig 2013 (3) agus an 7 Nollaig 2016, (4) inar chinn an institiúid sin gur ghlac bainc áirithe a raibh baint acu leis an bpainéal a bhí freagrach as Euribor a bhunú páirt i gcairtéal idir Méan Fómhair 2005 agus Bealtaine 2008. (5) Go sonrach, tháinig an Coimisiún ar an gconclúid gur sháraigh na bainc sin Airteagal 101(1) CFAE agus Airteagal 53 de Chomhaontú LEE trí sárú aonar leanúnach a dhéanamh, ina raibh comhaontuithe agus/nó cleachtais chomhbheartaithe a raibh sé de chuspóir acu an gnáthchúrsa chomhpháirteanna praghsála do Díorthaigh Ráta Úis Euro (EIRD) a shaobhadh. (6) Dheimhnigh an Chúirt Ghinearálta, (7) ag an gcéad chéim, agus an Chúirt Bhreithiúnais, ar achomharc, (8) bunús chinntí an Choimisiúin, agus iad ag formhuiniú, go háirithe, tréithriú an tsáraithe mar shrian iomaíochta de réir cuspóra. (9)
3.        Lena tarchur, féachann an chúirt a rinne an tarchur le tionchar chinntí an EIRD – agus breithiúnas na Cúirte Breithiúnais a bhaineann leo – ar bhailíocht clásail a thagraíonn don Euribor i gcomhaontú iasachta morgáiste arna thabhairt i gcrích idir duine aonair agus banc nár ghlac páirt sa sárú arna shuíomh ag an gCoimisiún a fháil amach. Go bunúsach, is mian leis an gcúirt sin a chinneadh, ar an gcéad dul síos, ar cheart go mbeadh neamhniú an chlásail sin mar thoradh ar Airteagal 101(2), lena bhforáiltear go gcuirfear aon chomhaontuithe nó cinntí a thoirmisctear de bhun Airteagal 101(1) CFAE ar neamhní go huathoibríoch, fiú i gcás ina dtabharfar an comhaontú iasachta lena mbaineann i gcrích lasmuigh de mhargadh EIRD. Ar an dara dul síos, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur i dtaobh an bhfuil, agus a mhéid atá, luach cruthúnais i gcomhthéacs imeachtaí náisiúnta i gcomhréir le hAirteagal 16(1) de Rialachán Uimh. 1/2003 ag cúbláil Euribor arna bunú ag an gCoimisiún.
II.    Fíorais, nós imeachta agus an cheist a tharchuirtear
4.        An 15 Nollaig 2005, rinne SR comhaontú iasachta morgáiste le FT. Rinneadh ráta úis na hiasachta sin a shocrú ar feadh tréimhse tosaigh sé mhí. Ina dhiaidh sin, rinneadh athríomh ar an ráta sin ar bhonn comhpháirt athraitheach a bhí nasctha le Euribor. Rinneadh ath-idirbheartaíocht ar an gcomhaontú sin an 20 Feabhra 2015.
5.        Thug SR caingean os comhair an Tribunale di Oristano (an Chúirt Dúiche, Oristano, an Iodáil). Leis an gcaingean sin, d’iarr sé, ar an gcéad dul síos, go ndéanfaí an méid a bhí dlite mar ús ar an iasacht mhorgáiste a athríomh agus, ar an dara dul síos, dearbhú go raibh creidmheas dlite dó. D’áitigh SR go raibh clásail áirithe sa chomhaontú, lena n‑airítear an clásal lena gcinntear an ráta úis trí thagairt a dhéanamh do Euribor, neamhbhailí mar gheall ar dhoiléireacht agus neamhiontaofacht. Lena breithiúnas, chinn an chúirt gur cinneadh an ráta úis a comhaontaíodh sa chomhaontú iasachta i gcomhréir leis an reachtaíocht is infheidhme. Thug sí faoi deara freisin go raibh an ráta athraitheach bunaithe ar chritéir réamhbhunaithe oibiachtúla nach raibh faoi dhiscréid na hinstitiúide iasachta agus, ar an gcaoi sin, go ndearnadh aon fhoras le neamhniú an chomhaontaithe a eisiamh.
6.        Tá achomharc tugtha ag SR i gcoinne an bhreithiúnais sin os comhair Corte d’appello di Cagliari (an Chúirt Achomhairc, Cagliari), arb í an chúirt a rinne tarchur sa chás seo. Lena achomharc, d’iarr sé go ndearbhófaí an clásal sa chomhantú iasachta ina n‑áirítear tagairt do Euribor a bheith neamhbhailí agus go ndeanfaí an sceideal aisíocaíochta faoin gcomhaontú sin a athríomh. Go háirithe, maíonn SR nach raibh sé ábalta measúnú a dhéanamh ar iarratas Euribor le haghaidh iasacht i gceart mar gheall ar an gcúbláil shaorga a rinneadh air, mar a chinn an Coimisiún sa cinntí maidir le EIRD. Le linn na n‑imeachtaí, d’iarr an t‑iarratasóir go ndéanfaí ceist a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú.
7.        Measann an chúirt a rinne an tarchur gur gá, chun an cás sna príomhimeachtaí a réiteach, agus le haghaidh neart díospóid eile atá ar feitheamh, soiléiriú a thabhairt ar raon feidhme Airteagal 101(2) CFAE agus luach cruthúnais cinntí EIRD i leith cúirteanna náisiúnta faoi Airteagal 16 de Rialachán Uimh. 1/2003. Go háirithe, tá amhras ar an gcúirt maidir le conas ba cheart léiriú a dhéanamh ar na forálacha sin chun measúnú a dhéanamh ar bhailíocht clásail a leagtar amach i gcomhaontú iasachta morgáiste, inar cinneadh, le linn na tréimhse sáraithe arna sainaithint ag an gCoimisiún, an ráta úis don iasacht sin trí thagairt a dhéanamh do Euribor.
8.        I ndáil leis sin, cuireann an chúirt a rinne an tarchur in iúl, ar an gcéad dul síos, gur cosúil go bhfuil cineálacha éagsúla cur chuige i gcásdlí an Corte Supreme di Cassazione (an Chúirt Uachtarach um Achomharc Deiridh, an Iodáil) a ndéantar cur síos orthu san ordú tarchuir sna téarmaí seo a leanas.
9.        Ar thaobh amháin, de réir an chéad líne cásdlí, ba cheart a mheas go bhfuil luach cruthúnais feabhsaithe ag cúbláil Euribor arna bhunú i gcinntí EIRD mar thaca le caingean lena n‑iarrtar dearbhú go bhfuil clásal conarthach ina ndéantar tagairt do Euribor curtha ar neamhní, gan beann ar cibé ar ghlac an banc atá páirtí sa chomhaontú iasachta lena mbaineann páirt sa sárú arna aimsiú ag an gCoimisiún. Thairis sin, de réir an líne cásdlí sin, i gcás nach léiriú iontaofa ar an rún a chuir na páirtithe in iúl é an t‑innéacs eachtrach a shonraítear sa chomhaontú iasachta a thuilleadh, mar gheall ar a cúbláil neamhdhleathach, ní féidir ábhar an chlásail chonarthaigh a chinneadh. Faoin dlí sibhialta náisiúnta, is éard atá i gceist leis an staid sin nach mór an clásal a mheas mar bheith neamhbhailí go páirteach don tréimhse a chumhdaítear leis an sárú. Ina theannta sin, ní féidir cosaint iomlán a áirithiú don tomhaltóir deiridh ach amháin le caingean le haghaidh dearbhú neamhbhailíochta, murab ionann agus caingean le haghaidh damáistí, agus é á chosaint ó éifeachtaí an chomhaontuithe lena gcuirtear srian le hiomaíocht.
10.      Ar an taobh eile, cé go bhfuil cinntí EIRDanna ina gceangal ar chúirteanna náisiúnta i gcomhréir le hAirteagal 16(1) de Rialachán Uimh. 1/2003, ní fianaise iad ar luach cruthúnais suntasach chun clásal a dhearbhú neamhbhailí lena gcinntear an ráta úis i gcomhaontú iasachta faoi threoir Euribor. Aithnítear leis an líne cásdlí sin go raibh an sárú arna sainaithint ag an gCoimisiún sna cinntí sin comhdhéanta d’iompar atá beartaithe chun sreafaí airgid, dá mbeadh na rannpháirtithe sa chairtéal faoi réir ar bhealach eile, a laghdú. Dá bhrí sin, ní bhaineann an srian iomaíochta ach le margadh EIRD agus nach bhféadfadh aon éifeacht a bheith aige ar an margadh d’iasachtaí ar ráta comhlúthach atá nasctha le Euribor.
11.      In aon chás, bheadh an chúirt a rinne an tarchur den tuairim, a luaithe a chinntear go ndearnadh cúbláil ar ráta tagartha, nach mór
a mheas go bhfuil an chúbláil bunaithe sna margaí ar fad a gcuirtear an ráta sin i bhfeidhm iontu. Bheadh sé frithráiteach a mheas gur bhain cúbláil Euribor arna sainaithint ag an gCoimisiún ina chinntí, mar bheith ag baint go heisiach le margadh EIRD agus seachas le margaí eile, lena n‑áirítear margadh na n‑iasachtaí ar ráta athraitheach. Ina theannta sin, molann an chúirt a rinne an tarchur go gcaitear amhras ar éifeacht dhíspreagthach na forála sin leis an léiriú ar dá réir nach bhfuil éifeacht ar bith ag Airteagal 101(2) CFAE ar chaidrimh conarthacha lena ndéantar tagairt do Euribor le linn an tréimhse sáraithe.
12.      Sna himthosca sin, chinn an Corte d’appello di Roma (an Chúirt Achomhairc, Cagliari) bac a chur ar na himeachtaí agus an cheist seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘I bhfianaise Airteagal 16(1) de [Rialachán Uimh. 1/2003], an bhfuil cruthúnas ar chúbláil [ráta] Euribor, mar a bhunaítear sna cinntí [EIRD] agus sna breithiúnais [i HSBC Holdings agus páirtithe eile] le meas mar fhianaise chinntitheach do na cúirteanna náisiúnta freisin, agus an ionann an srian ar iomaíocht is ábhar do chinntí an Choimisiún [sin] agus ar bhreithiúnas na Cúirte [sin] agus comhaontú a thoirmisctear le hAirteagal 101 [CFAE] ar mhargadh na ndíorthach [ráta úis Euro], amháin, nó ar aon mhargadh ar a úsáideadh tagarmharc [ráta] Euribor a ndearnadh cúbláil air?’
13.      Taisceadh an iarraidh ar réamhrialú i gClárlann na Cúirte Breithiúnais an 28 Eanáir 2025. Chuir an t‑achomharcóir, an cosantóir agus idirghabhálaí sna príomhimeachtaí agus an Coimisiún barúlacha i scríbhinn isteach. Níor tionóladh aon éisteacht sa chás seo.
III. Measúnú
14.      Lena ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur an gá Airteagal 16(1) de Rialachán Uimh. 1/2003 a léiriú sa chaoi gur cheart cinneadh an Choimisiúin, i gcinneadh maidir le sárú ar Airteagal 101(1) CFAE, go ndearnadh cúbláil ar an tagarmharc ráta úis, a mheas mar Airteagal a bunaíodh go cinntitheach do chúirteanna náisiúnta in imeachtaí os comhair na gcúirteanna sin. Fiafraíonn an Chúirt sin freisin an bhfágann an cinneadh sin gurb ionann comhaontú lena ndéantar tagairt don tagarmharc sin, arna thabhairt i gcrích lasmuigh den mhargadh lena mbaineann cinneadh an Choimisiúin, agus comhaontú toirmiscthe faoi Airteagal 101 CFAE.
15.      Tabharfaidh mé aghaidh, ar dtús, ar an gcuid den cheist a tharchuirtear a bhaineann leis an léiriú ar Airteagal 101 CFAE (an chéad chuid) sula gcasfaidh mé ar an gcuid den cheist a tharchuirtear a bhaineann leis an léiriú ar Airteagal 16(1) de Rialachán Uimh. 1/2003 (an dara cuid).
16.      A mhéid a bhaineann leis an gcéad chuid den cheist a tharchuirtear, is féidir tátal a bhaint as an ordú tarchuir go mbaineann an amhras atá ar an gcúirt a rinne an tarchur maidir le raon feidhme na forála sin le hiarmhairtí dlíthiúla torthaí chinntí EIRD, mar a deimhníodh i mbreithiúnas na Cúirte i HSBC Holdings agus páirtithe eile. Go sonrach, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur an bhfágfaidh cinneadh ar dá réir go ndearnadh cúbláil ar thagarmharc ráta úis i margadh ar leith, as ar eascair sárú ar Airteagal 101(1) CFAE, go bhfuil clásal a áirítear i gcomhaontú a tugadh i gcrích i margadh difriúil a dtagraíonn don an tagarmharc sin le linn an tréimshe sáraithe ar neamhní, i gcomhréir le Airteagal 101(2) CFAE.
17.      De bhun Airteagal 101(2) CFAE, beidh aon chomhaontaithe nó cinntí a thoirmeascfar de bhun Airteagal 101(1) CFAE ar neamhní go huathoibríoch. De réir cásdlí na Cúirte, beidh comhaontú nach gcomhlíonann na coinníollacha a leagtar amach in Airteagal 101(3) CFAE ar neamhní go hiomlán a mhéid a bhfuil a chuspóir nó a éifeacht ar neamhréir leis an toirmeasc in Airteagal 101(1) CFAE. (10) Thairis sin, ós rud é gur neamhniú iomlán é an neamhniú dá dtagraítear in Airteagal 101(2) CFAE, ní bheidh aon éifeacht, roimhe seo nó amach anseo, ag comhaontú atá ar neamhní go hiomlán de bharr na forála sin, idir na páirtithe conarthacha. (11) Ná ní fhéadfar brath ar chomhaontú den sórt sin in aghaidh tríú páirtithe. (12)
18.      Dá bhrí sin, rinne an Chúirt raon feidhme Airteagal 101(2) CFAE leagan amach, (13) trína chur i bhfeidhm a theorannú do chomhaontaithe a thagann faoin toirmeasc a leagtar síos in Airteagal 101(1) CFAE. (14) Is fíor gur féidir, de réir an cásdlí, le duine ar bith brath ar neamhniú uathoibríoch comhaontú toirmiscthe agus tá na cúirteanna faoi cheangal aige. (15) Mar sin féin, is é an t‑aon cinneadh nó comhaontú a thagann faoi Airteagal 101(1) CFAE a thagann chun bheith neamh-infhorfheidhmithe, i bprionsabal ina hiomláine, mura féidir na gnéithe sriantacha a scaradh ón gcuid eile den chomhaontú. (16) Mar a luaigh an Chúirt, ní hábhar do dhlí an Aontais iad na hiarmhairtí a bhaineann le neamhniú dá bhforáiltear in Airteagal 101(2) CFAE a mhéid a bhaineann leis na codanna sin den chomhaontú atá ar neamhréir le Airteagal 101(1), agus a mhéid a bhaineann le hordaithe agus seachadtaí ar bith a dhéantar ar bhonn an chomhaontaithe, agus na hoibleagáidí airgeadais a eascróidh as sin. (17)
19.      Is féidir an réasúnaíocht is bonn le rialuithe na Cúirte a mhíniú go héasca, i mo thuairim, trí thagairt a dhéanamh, ar an gcéad dul síos, don ghá éifeacht chascáideach den chineál atá beartaithe ag an gcúirt a rinne an tarchur in ordú tarchuir a chosc, eadhon éifeacht chascáideach ar chaidrimh conarthacha arna gcur i gcrích idir tríú páirtithe nach bhfuil baint acu leis an gcomhaontú sonrach ar chinn an Coimisiún go raibh sé toirmiscthe. Is é, go háirithe, staid clásal, amhail an clásal atá i gceist sna príomhimeachtaí, a bhaineann le táirge agus margadh atá éagsúil ó na cinn a chumhdaítear le cinntí an Choimisiúin a bhaineann le cúbláil Euribor i dtaca le EIRD. Is cosúil domsa go bhfuil údar maith le líne léirithe na Cúirte maidir le hAirteagal 101(2) CFAE mar gheall ar an dhothuarthacht na n‑iarmhairtí dlíthiúla agus eacnamaíocha a d’fhéadfadh teacht as ar neamhniú aon chomhaontú nó aon chlásal nach, dá réir sin, gcinntear a bheith toirmiscthe faoi Airteagal 101(1) CFAE.
20.      Ar an dara dul síos, tá léiriú na Cúirte Ginearálta ar Airteagal 101(2) CFAE comhsheasmhach freisin, mar a n‑áitíonn an cosantóir sna príomhimeachtaí, leis an bprionsabal gur dliteanas de chineál pearsanta é dliteanas i leith sáruithe ar rialacha iomaíochta an Aontais. De réir an cásdlí, ní mór don ghnóthas a sháraíonn na rialacha sin amháin freagracht a ghlacadh as an sárú sin. (18) Cé go bhfuil cásdlí tagtha chun cinn i gcomhthéacs réamhrialuithe maidir le caingne le haghaidh damáistí, leanann sé go loighciúil nach féidir an neamhniú dá bhforáiltear in Airteagal 101(2) CFAE i leith comhaontuithe agus cinntí atá contrártha le hAirteagal 101(1) a leathnú chuig caidrimh contartha arna ndéanamh ag páirtithe nach bhfuil baint acu leis an sárú.
21.      Is fíor, sa breithiúnas sa chás Allianz Hungária, (19) dá ndéanann an Coimisiún tagairt ina bharúlacha i scríbhinn, gur chinn an Chúirt gur féidir comhaontuithe ingearacha arna dtabhairt i gcrích chun comhaontú cothrománach (comhroinnt margaidh) atá contrártha le hAirteagal 101(1) CFAE a dhearbhú a bheith neamhdhleathach faoin bhforáil deiridh sin. (20) Go sonrach, ba é an cheist a ardaíodh leis an gcás sin ná an ionann comhaontuithe ingearacha lenar chomhaontaigh dhá ghnóthais árachas gluaisteán ar bhonn déthaobhach, le trádálaithe mótarfheithiclí nó le comhlachas gairmiúil a dhéanann ionadaíocht orthu, ar ráta in aghaidh na huaire iníoctha le haghaidh deisiú feithiclí árachaithe, agus srian de réir cuspóra ar Airteagal 101(1) CFAE. Ina breithiúnas, chinn an Chúirt go bhféadfadh sé bheith mar thoradh ar an gcaoi go raibh comhaontú cothrománach ann idir an dhá ghnóthas sin, a dearadh chun an margadh a roinnt, na comhaontuithe ingearacha arna dtabhairt i gcrích chun iad a chur chun feidhme a dhéanamh neamhdhleathach freisin.
22.      Mar sin féin, ní féidir an breithiúnas in Allianz Hungária a aistriú chuig an gcás seo. Is léir ón mbreithiúnas sin nár leathnaigh an Chúirt an neamhniú dá bhforáiltear in Airteagal 101(2) CFAE chuig comhaontuithe nach dtagann faoin toirmeasc a leagtar síos in Airteagal 101(1) CFAE. Os a choinne sin, chinn an Chúirt go bhféadfaí comhaontuithe ingearacha atá riachtanach do chur i bhfeidhm an chomhaontuithe chothrománaigh, nach bhféadfaí an comhaontú sin a dhéanamh dá n‑uireasa, a mheas mar bheith contrártha le hAirteagal 101(1) CFAE, agus, dá bhrí sin, mar bheith ar neamhniú astu féin, faoi réir an mheasúnaithe atá le déanamh ag an gcúirt a rinne an tarchur sa chás sin.
23.      I ndáil leis sin, is leor a thabhairt faoi deara nach cuid d’aon sárú ar Airteagal 101(1) arna shainaithint ag an gCoimisiún é an comhaontú iasachta atá i gceist sna príomhimeachtaí. Thairis sin, murab ionann an staid atá i gceist sa bhreithiúnas in Allianz Hungária, níor tugadh an comhaontú sin i gcrích chun comhaontú sriantach arna shainaithint ag an gCoimisiún i gcinntí EIRD a chur chun cinn nó éifeacht a thabhairt dó. Ní dhearnadh
leis an gcomhaontú sin ach tagairt do thagarmharc Euribor chun an ráta úis athraitheach atá infheidhme maidir le hiasacht mhorgáiste arna deonú do dhuine aonair ag banc a chinneadh, nach raibh baint ar bith aige, a fortiori, leis an iompar neamhdhleathach arna bhunú ag an gCoimisiún. Sa chomhthéacs sin, is léir domsa nach féidir an comhaontú sin a mheas mar a bheith faoi réir na héifeachta dá bhforáiltear le hAirteagal 101(2) CFAE, nach bhfuil infheidhme ach amháin i leith comhaontuithe atá contrártha le hAirteagal 101(1) CFAE, de réir an chásdlí dá dtagraítear i mír 18 den Tuairim seo.
24.      Dá bhrí sin, ní
féidir léiriú a dhéanamh ar Airteagal 101(2) CFAE sa chaoi gur cheart cinneadh ón gCoimisiún, i gcinneadh lena mbunaítear sárú ar Airteagal 101(1) CFAE, ar dá réir nach mór clásal atá i gcomhaontú iasachta lena ndéantar tagairt don tagarmharc sin a dhéanamh neamhbhailí nuair nach ionann an clásal sin agus cuid den chomhaontú sriantach dá dtagraítear i gcinneadh an Choimisiúin agus níor cinneadh, dá réir sin, go bhfuil sé contrártha le hAirteagal 101(1) CFAE.
25.      Ag an gcéim seo, tá sé tábhachtach a thabhairt faoi deara nach gciallaíonn an fíoras cé nach soláthraítear bunús dlí le Airteagal 101(2) TFEU maidir le clásal i gcomhaontú iasachta nach dtagann faoi Airteagal 101(1) CFAE a dhearbhú a bheith neamhní nach bhfuil leigheasanna dlí eile ar fáil do pháirtithe eile sa chomhaontú sin chun neamhbhailíocht an chlásail sin a mhaoímh. (21) I ndáil leis sin, ní mór a mheabhrú, mar is léir ó chásdlí na Cúirte, go bhfuil na hiarmhairtí a d’fhéadfadh a bheith ag comhaontú arna toirmisceadh faoi Airteagal 101(1) CFAE ar chaidrimh conarthacha a bhfuil ag tríú páirtithe leo le cinneadh ag cúirteanna naisiúnta i gcomhréir lena dlí féin. (22)
26.      Sa chás seo, tá an eolas arna chur ar fáil ag an gcúirt a rinne an tarchur i ndáil leis sin sách teoranta. Mar sin féin, is féidir a thuiscint ón ordú tarchuir go mbaineann na príomhimeachtaí le caingean le haghaidh dearbhú neamhbhailíochta atá bunaithe ar neamhiontaofacht líomhainte an chlásail lena gcinntear an ráta úis comhaontú iasachta trí thagairt a dhéanamh do thagarmharc Euribor. Ag féachaint don chásdlí a luaitear i mír 25 thuas, ní chuirtear aon chosc ar an gcúirt a rinne an tarchur measúnú a dhéanamh ar bhailíocht agus éifeachtaí an chlásail sin i bhfianaise na bhforálacha náisiúnta is infheidhme, mar shampla iad siúd a bhaineann le dlíthiúlacht ábhar conarthaí, a luaitear san ordú tarchuir. (23)
27.      Is sa chás sin go díreach a nglacann an léiriú ar Airteagal 16 de Rialachán Uimh. 1/2003 – lena mbaineann an dara chuid den cheist a tharchuirtear – ábharthacht ar leith i gcás amhail an chás sna príomhimeachtaí, go háirithe i dtaobh cinntí EIRD. Leis an gcuid sin, féachann an chúirt a rinne an tarchur lena fháil amach, go bunúsach, an bhfuil luach cruthúnais i gcomhthéacs na n‑imeachtaí a bhaineann le bailíocht, faoi dlí náisiúnta, clásal lena ndéantar tagairt do Euribor le linn na tréimhse sáraithe, ag an gcúbláil arna bunú ag an gCoimisiún sna cinntí sin.
28.      Foráiltear le hAirteagal 16(1) de Rialachán Uimh. 1/2003, faoin gceannteideal ‘Cur i bhfeidhm aonfhoirmeach dlí na hiomaíochta [AE]’, nuair a thugann na cúirteanna náisiúnta rialú ar chomhaontuithe, cinntí nó cleachtais faoi Airteagal 101 nó Airteagal 102 CFAE atá faoi réir cinneadh ón gCoimisiún cheana féin, ní féidir leo cinntí a dhéanamh a thagann salach ar an gcinneadh arna ghlacadh ag an gCoimisiún. (24) Leis an bhforáil sin déantar an cásdlí a bhí ann roimhe sin a chódú, (25)inar chinn an Chúirt go bunúsach go gceanglaítear le prionsabail na deimhneachta dlíthiúla agus cur i bhfeidhm aonfhoirmeach rialacha iomaíochta AE go seachnófar cinntí contrártha, i gcóras fhorfheidhmiú dhlí na hiomaíochta a bhronntar ar ghníomhaithe iomadúla, agus cúirteanna náisiúnta á gcur san áireamh. (26)
29.      Ina theannta sin, ina cásdlí, shonraigh an Chúirt teorainneacha na rialach a eascraíonn as Airteagal 16 de Rialachán Uimh. 1/2003. Mar shampla, i gcomhthéacs caingean shibhialta le haghaidh damáistí, nach mór iompar díobhálach, caillteanas, agus nasc cúisíoch díreach idir an iompar agus an caillteanas a bhunú inti, tá an Chúirt faoi cheangal ag cinneadh ón gCoimisiún go bhfuil comhaontú toirmiscthe agus ag rangú dlíthiúil an chomhaontaithe sin. (27) Shuigh an Chúirt Ghinearálta freisin, i gcásdlí a d’fhéadfadh an Chúirt Bhreithiúnais a fhormhuiniú go héasca, (28) go bhfuil cúirteanna náisiúnta faoi cheangal ag cinntí an Choimisiúin maidir le raon ama agus geografach an iompair atá faoi imscrúdú agus ag dliteanas nó neamh-dhliteanas na ndaoine atá faoi imscrúdú maidir leis an iompar atá i gceist. (29)
30.      Sa chás seo, maidir le cinntí EIRD, tá sé tábhachtach a chur in iúl gur chinn an Coimisiún gur ghlac bainc éagsúla i bpainéal Euribor páirt i gcairtéal ar mhargadh EIRD, a mhair go bunúsach ó Mheán Fómhair 2005 go Bealtaine 2008. (30) Go háirithe, chinn an Coimisiún go ndearna, le linn na tréimhse sin, rannpháirtí sa chairtéal sraith cleachtas arbh é is aidhm dóibh gnáthchúrsa chomhchodanna phraghas EIRD, is é sin Euribor, a shaobhadh.
Áiríodh leis na cleachtais sin, malartú faisnéise faoina roghanna maidir le rátaí úis (babhtála) gan athrú, íseal nó aird le haghaidh aibíochtaí áirithe Euribor, ag brath ar a seasamh nó neamhchosaintí trádála. Mhalartaigh na rannpháirtí faisnéis rúnda chomh maith faoina staideanna trádála nó a rúin maidir le haighneachtaí Euribor amach anseo le haghaidh aibíochtaí sonracha. Ó am go chéile, d’fhéach trádálaithe an bhféadfaí ceann amháin dá mbainc ar a laghad aibíochtaí Euribor amach anseo a ailíniú ar bhonn an eolais a gheofar ó rannpháirtithe eile. (31)
31.      D’fhéadfadh sé a bheith úsáideach a mheabhrú gur ráta úis a úsáidtear go forleathan ar mhargaí airgid idirnáisiúnta é Euribor. (32) Tá sé mar aidhm aige costas iasachtaí idirbhainc arna ainmniú in euro a léiriú. Déantar an ríomh ar bhonn laethúil, le sonraí ó institúidí airgeadais éagsula laistigh de phainéal ainmnithe a úsáidtear mar bhonn eolais don phróiseas. Tá sé bunaithe ar na luanna a sholáthraíonn na bainc atá ar an bpainéal, a mheasann na rátaí ag a tabharfaidh banc hipitéiseach den chéad scoth cistí ar iasacht do bhanc eile den chéad scoth. Léirítear rátaí Euribor i bpraghsáil EIRD, ar tairgí airgeadais iad a thrádáiltear ar fud an domhain. Úsáideann cuideachtaí móra, institiúidí airgeadais, cistí fálaithe agus cuideachtaí idirnáisúnta eile na tairgí seo chun a neamhchosaint ar riosca rátaí úis a bhainistiú (ag fálú le haghaidh iasachtaithe agus infheisteoirí araon) nó le haghaidh cúiseanna amhantracha. (33)
32.      Mar a áitíonn an Coimisiún, agus an ceart aige, ina bharúlacha i scríbhinn, ní mór aird ar leith a thabhairt ar an bhfíoras nach bhfuil aon chinntí sonracha ar thionchar an chomhaontaithe shriantaigh ar leibhéal Euribor i gcinntí EIRD. Go háirithe, is léir ó na cinntí sin go bhféadfadh na bainc a bhfuil baint acu sa phainéal a chúbláil tuilleadh, síos nó gan athrú ar leibhéal Euribor, ag brath ar sheasamh na bpáirtithe sa chairtéal ar mhargadh na ndíorthach. (34) Ní chinntear le cinntí EIRD, dá bhrí sin, an raibh claonadh ag an gcairtéal Euribor a bhrúigh suas nó síos. Cé go bhféadfadh sé a bheith réasúnta glacadh leis, ar bhonn iompar na mbanc a bhfuil baint acu leis an gcomhaontú toirmiscthe, nár lean Euribor a ghnáthchursa le linn thréimhse an chairtéil, (35) ní dhearna an Coimisiún aon chinneadh cinntitheach maidir leis an treo foriomlán ina ndearnadh cúbláil ar an tagarmharc sin. Lena mbreithiúnais faoi seach, (36) dheimhnigh an Chúirt Ghinearálta agus an Chúirt Bhreithiúnais araon cinntí an Choimisiúin agus tháinig siad ar an gconclúid gurb ionann an sárú atá i gceist agus srian ‘de réir cuspóra’ faoi Airteagal 101(1) CFAE maidir leis an margadh EIRD amháin.
33.      Is léir ó na breithnithe roimhe seo go gceanglaítear, maidir leis na gcinntí EIRD, le hAirteagal 16 de Rialachán Uimh. 1/2003 ar na cúirteanna náisiúnta a mheas go cinntitheach go raibh cúbláil ann le linn na tréimhse arna sainmhíniú ag an gCoimisiún. Os a choinne sin, ós rud é gur aicmíodh an sárú atá i gceist mar srian de réir cuspóra, ní féidir aon éifeachtaí sonracha ar leibhéal Euribor a thuiscint ó na caingne a chinneann an Coimisiún mar bheith contrártha le hAirteagal 101(1) CFAE.
34.      A mhéid a bhaineann leis an gcás seo, tá an cheist fós ann an bhfuil Airteagal 16 de Rialachán Uimh. 1/2003 ina bunús dlí cuí chun teacht an gconclúid, i gcás ina gcaithfidh cúirt náisiúnta cinneadh a dhéanamh faoi bhailíocht clásal conarthach i gcomhréir lena dlí náisiúnta féin – go háirithe maidir le dlíthiúlacht ábhar an chlásail sin – go bhfuil na cinntí arna ndéanamh ag an gCoimisiún i gcinneadh lena mbunaítear sárú ar Airteagal 101(1) CFAE ina gceangal ar an gcúirt náisiúnta sin.
35.      Dá bhrí sin, is leor a chur in iúl gurb ionann Airteagal 16 de Rialachán Uimh. 1/2003 agus foráil lena gceanglaítear ar chúirteanna náisiúnta gan cinntí a ghlacadh atá contrártha le cinntí arna nglacadh ag an gCoimisiún ‘nuair a thugann [siad] rialuithe ar chomhaontuithe, cinntí nó cleachtais faoi Airteagal [101] nó Airteagal [102 CFAE]’ amháin. Ós rud é, i gcás amhail an cás sna príomhimeachtaí, nach mbeadh an chúirt náisiúnta, in aon chás, ag cur rialacha iomaíochta an Aontais i bhfeidhm chun an díospóid os a comhair a réiteach, ní féidir a rá go foirmiúil gurb ionann Airteagal 16 de Rialachán Uimh. 1/2003 agus bunús dlí lena gcuirtear oibleagáid ar chúirt náisiúnta glacadh le cinntí ón gCoimisiún i gcinntí EIRD mar bheith bunaithe.
36.      Sa chomhthéacs seo, is féidir a rá ní mór, agus cúirt náisiúnta ag déanamh measúnú ar chás i bhfianaise a dlí náisiúnta féin amháin, cineál ceangailteach chinntí an Choimisiúin i gcinneadh lena mbunaítear sárú ar Airteagal 101(1) CFAE a chinneadh i gcomhréir leis an dlí sin. Mar sin féin, ní féidir glacadh le cur chuige den sórt sin ar dhá phríomhchúis. Ar dtús, tugann sé neamhaird ar an bhfíoras nach gceanglaítear leis na gníomhartha arna nglacadh ag institiúidí an Aontais laistigh de raon a gcuid inniúlachtaí aitheantas sa dhlíchóras náisiúnta. In ionad sin, tá siad mar chuid de chórais dhlíthiúla na mBallstát agus mar sin ní féidir neamhaird a thabhairt orthu i gcomhthéacs imeachtaí náisiúnta. Ar an dara dul síos, d’fhéadfadh an cur chuige sin a bheith ina chúis leis an gcúirt náisiúnta gníomh an Aontais atá dleathach agus bailí a dhiúltú, i gcomhréir leis an gcásdlí bunaithe, agus na cinntí sa gníomh sin thairis éis a bheith deimhnithe ag an gCúirt Bhreithiúnais sa bhreithiúnas in HSBC Holdings agus páirtithe eile.
37.      Dá bhrí sin, cé nach féidir Airteagal 16 de Rialachán Uimh. 1/2003 a mheas mar bheith infheidhme sna príomhimeachtaí, mar a chuirtear in iúl thuas, eascraíonn toradh le hiarmhairtí dhlíthiúla chomhchosúla, go bunúsach, as ceann de na prionsabail a chuirtear in iúl leis an bhforáil sin, – eadhon nach féidir neamhaird a thabhairt ar chinneadh atá bunaithe faoi dhlíchóras an Aontais. Ní mór do chúirt náisiúnta na cinntí dlíthiúla fíorasacha arna ndéanamh in imeachtaí an Aontais a chur san áireamh nuair a bhaineann siad le díospóidí náisiúnta, fiú nuair atá siad le cinneadh lasmuigh de chreat sonrach dhlí an Aontais.
38.      Sa chás seo, i gcomhthéacs caingean arna tabhairt ag páirtí ag iarraidh dearbhú go clásal neamhbhailí faoi dhlí náisiúnta, ní mór cinneadh an Choimisiúin i gcinntí EIRD maidir le cúbláil Euribor a mheas mar a bheith bunaithe go cinntitheach ní mór an cinneadh sin a chur san áireamh i gceart, faoi réir, ar ndóigh, mar a míníodh i mír 33 den Tuairim seo, na dtéarmaí nithiúla a leagtar amach sna cinntí sin.
39.      I bhfianaise na mbreithnithe uile roimhe seo, tháinig mé ar an gconclúid nach mór léiriú a dhéanamh ar Airteagal 101(2) CFAE agus Airteagal 16(1) de Rialachán Uimh. 1/2003 sa chaoi nach bhfágfaí le cinneadh
ón gCoimisiún, i gcinneadh maidir le sárú ar Airteagal 101(1) CFAE, ar dá réir go ndearnadh cúbláil ar an tagarmharc ráta úis, go bhfuil clásal i gcomhaontú iasachta lena ndéantar tagairt don tagarmharc sin neamhbhailí nuair nach ionann an clásal sin agus cuid den chomhaontú sriantach dá dtagraítear i gcinneadh an Choimisiúin
agus ní bhfuarthas, dá bhrí sin, go bhfuil sé contrártha le hAirteagal 101(1) CFAE. Mar sin féin, agus cé nach bhfuil feidhm ag Airteagal 16 de Rialachán Uimh. 1/2003 go foirmiúil, ní féidir le cúirt náisiúnta an cinneadh maidir le cúbláil arna bhunú i gcinneadh ón gCoimisiún a chur as an áireamh i gcomhthéacs imeachtaí a bhaineann le bailíocht clásal faoin dlí náisiúnta, faoi réir na dtéarmaí nithiúla a leagtar amach sa chinneadh sin.
IV.    Conclúid
40.      Ar bhonn na hanailíse a leagtar amach thuas, molaim go bhfreagródh an Chúirt an cheist a tharchuir ag an Corte d’appello di Cagliari (an Bord Achomhairc, Cagliari, an Iodáil) mar seo a leanas:
Maidir le hAirteagal 101(2) CFAE agus Airteagal 16(1) de Rialachán (CE) Uimh.1/2003 ón gComhairle an 16 Nollaig 2002 maidir le cur chun feidhme na rialacha iomaíochta a leagtar síos in Airteagal [101] agus [102 CFAE] (IO 2003 L 1, lch. 1)
ní mór léiriú a dhéanamh sa chaoi nach bhfágfaí le cinneadh
ón gCoimisiún, i gcinneadh maidir le sárú ar Airteagal 101(1) CFAE, ar dá réir go ndearnadh cúbláil ar an tagarmharc ráta úis, go bhfuil clásal i gcomhaontú iasachta lena ndéantar tagairt don tagarmharc sin neamhbhailí nuair nach ionann an clásal sin agus cuid den chomhaontú sriantach dá dtagraítear i gcinneadh an Choimisiúin
agus ní bhfuarthas, dá bhrí sin, go bhfuil sé contrártha le hAirteagal 101(1) CFAE. Mar sin féin, agus cé nach bhfuil feidhm ag Airteagal 16 de Rialachán Uimh. 1/2003 go foirmiúil, ní féidir le cúirt náisiúnta an cinneadh maidir le cúbláil arna bhunú i gcinneadh ón gCoimisiún a chur as an áireamh i gcomhthéacs imeachtaí a bhaineann le bailíocht clásal faoin dlí náisiúnta, faoi réir na dtéarmaí nithiúla a leagtar amach sa chinneadh sin.
1      Bunteanga: an Béarla.
i      Is ainm dlítheanach é ainm an cháis seo. Ní ag tagairt d’fhíorainm páirtí ar bith sna himeachtaí atá sé.
2      Rialachán an 16 Nollaig 2002 ón gComhairle maidir le cur chun feidhme na rialacha iomaíochta a leagtar síos in Airteagail [101] agus [102, CFAE] (IO 2003 L 1, lch. 1).
3      Cinneadh C(2013) 8512 final ón gCoimisiún a bhaineann le himeacht faoi Airteagal 101 [CFAE] agus Airteagal 53 de Chomhaontú LEE (Cás AT.39914 - Díorthaigh Ráta Úis Euro (EIRD) (Réiteach)) (‘Cinneadh 2013’). Díríodh an cinneadh sin ar na bainc ar le grúpaí Barclays,
Deutsche Bank,
Société Générale agus Royal Bank of Scotland iad.
4      Cinneadh C(2016) 8530 final ón gCoimisiúin a bhaineann le himeacht faoi Airteagal 101 [CFAE] agus Airteagal 53 de Chomhaontú LEE (Cás AT.39914 - Díorthaigh Ráta Úis Euro (EIRD)) (‘Cinneadh 2016’). Díríodh an cinneadh sin ar na bainc ar le grúpaí Crédit Agricole, HSBC agus JPMorgan Chase iad.
5      Tá an glacadh dhá chinneadh ar leith inchurtha i leith ar an bhfíoras gur aontaigh na bainc lena mbaineann, a liostaítear in aithris 2 de Chinneadh 2013, páirt a ghlacadh i nós imeachta um réiteach de bhun Airteagal 10(a) de Rialachán Uimh. 773/2004 ón gCoimisiún (CE) an 7 Aibreán 2004 maidir le himeachtaí a bheith á seoladh ag an gCoimisiún de bhun Airteagail [101] agus [102 CFAE] (IO 2004 L 123, lch. 18). Os a choinne sin, chinn na bainc eile, dá dtagraítear in aithrisí 52 go 64 de Chinneadh 2016, gan teacht isteach sa nós imeachta sin agus dá bhrí sin, rinneadh an cinneadh i leith na mbanc sin i gcomhréir leis an nós imeachta caighdeánach a leagtar síos i Airteagal 7 de Rialachán Uimh. 1/2003.
6      Féach,
inter alia, aithris 67 de cinneadh 2013 agus Airteagal 1 de. Féach freisin,
inter alia, aithris 357 de Chinneadh 2016, agus Airteagal 1 de.
7      Breithiúnas an 24 Meán Fómhair 2019,
HSBC Holdings agus páirtithe eile v an Coimisiún (T‑105/17,
EU:T:2019:675).
8      Breithiúnas an 12 Eanáir 2023,
HSBC Holdings agus páirtithe eile v an Coimisiún (C‑883/19 P,
EU:C:2023:11) (‘An breithiúnas i HSBC Holdings agus páirtithe eile’,
EU:C:2023:11).
9      Bhain breithiúnais na Cúirte Ginearálta agus na Cúirte Bhreithiúnais go heisiach le Cinneadh 2016, agus níor tugadh aghaidh sa chinneadh sin ar Chinneadh 2013, a bhí tagtha chun bheith críochnaitheach. Mar thoradh ar an dá bhreithiúnas, cuireadh Cinneadh 2016 ar neamhní, go háirithe maidir leis an fhíneáil arna forchur
ag an gCoimisiún ar na hiarratasóirí sa chás sin
a chinneadh. Tháinig an Chúirt Ghinearálta ar chonclúid chomhchosúil ina breithiúnais arna ndátú an 20 Nollaig 2023,
JPMorgan Chase and páirtithe eile v an Coimisiún
(T‑106/17,
EU:T:2023:832), agus an 20 Nollaig 2023,
Crédit agricole agus Crédit agricole Corporate and Investment Bank v an Coimisiún
(T‑113/17,
EU:T:2023:847). Tá na hachomhairc i gcoinne na mbreithiúnas sin ar feitheamh faoi láthair os comhair na Cúirte Breithiúnais i gCás C‑160/24 P agus i gCás C‑191/24 P, faoi seach. Thairis sin, tar éis neamhniú páirteach chinneadh 2016 maidir leis an bhfíneáil arna forchur, ghlac an Coimisiún Cinneadh C(2021) 4600 final an 28 Meitheamh 2021. As an gcinneadh sin, tháinig breithiúnas an 27 Samhain 2024,
HSBC Holdings agus páirtithe eile
v an Coimisiún (T‑561/21,
EU:T:2024:869), agus tá sé tagtha chun bheith críochnaitheach anois.
10      Breithiúnas an 25 Samhain 1971,
Béguelin Import (22/71,
EU:C:1971:113, mír 26).
11      Breithiúnas an 6 Feabhra 1973,
Brasserie de Haecht, (48/72,
EU:C:1973:11, mír 26).
12      Breithiúnas an 25 Samhain 1971,
Béguelin Import (22/71,
EU:C:1971:113, mír 29).
13      Féach,
inter alia,
Jones, A.,
Sufrin, B. agus Dunne, N.,
EU Competition Law: Text, Cases and Materials,
Oxford University Press, 2023, lch. 228; Van Bael, I. and Bellis, J.-F.,
Competition Law of the European Union,
Wolters Kluwer, 2021, lgh. 77 AGUS 78; Argenton, C.,
Geradin, D. agus Stephan, A.,
Dlí Cairtéil an Aontais agus na hEacnamaíochta,
Oxford University Press, 2020, lgh. 69 agus 70, agus Meeßen, G., ‘Airteagal 101 CFAE’, in Kellerbauer, M.,
Klamert, M., agus Tomkin, J. (eds),
The EU Treaties and the Charter of Fundamental Rights: A Commentary,
Oxford University Press, 2019, lgh. 1034 agus 1035.
14      Tá na torthaí sin ar fad fós san áireamh go dtí an lá atá inniu ann, mar is léir, mar shampla, ó bhreithiúnas an 20 Aibreán 2023, Repsol Comercial de Productos Petrolíferos (C‑25/21,
EU:C:2023:298, míreanna 70 go 73), agus ó bhreithiúnas an 25 Eanáir 2024,
Em akaunt BG
(C‑438/22,
EU:C:2024:71, míreanna 57 agus 58), ina dtagraítear go sainráite dóibh.
15      Féach, de réir análaí, breithiúnas an 20 Meán Fómhair 2001,
Courage agus Crehan (C‑453/99,
EU:C:2001:465, mír 22).
16      Féach, chuige sin, breithiúnas an 28 Feabhra 1991,
Delimitis (C‑234/89, EU:C:1991:91, mír 40).
17      Breithiúnas an 14 Nollaig 1983, Société de vente de ciments et bétons de l’est, (319/82,
EU:C:1983:374, míreanna 11 agus 12).
18      Breithiúnas an 14 Márta 2019,
Skanska Industrial Solutions agus páirtithe eile (C‑724/17,
EU:C:2019:204, mír 31).
19      Breithiúnais an 14 Márta 2013,
Allianz Hungária Biztosító agus páirtithe eile (C‑32/11, ‘an breithiúnas i Allianz Hungária’,
EU:C:2013:160).
20      Ibid., mír 50.
21      Chomh maith leis sin, d’fhéadfaí páirtí a mheasann go bhfuil dochar déanta dó nó di mar gheall ar chúbláil de trádmharc an ráta úis caingean i leith damáistí faoin dlí náisiúnta lena dtrasuítear Treoir 2014/104/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Samhain 2014 maidir le rialacha áirithe lena rialaítear caingne i leith damáistí faoin dlí náisiúnta maidir le sáruithe ar fhorálacha dhlí iomaíochta na mBallstát agus an Aontais Eorpaigh (IO 2014 L 349, lch. 1). Ina theanna sin,
ceanglaítear ar an chúirt naisiúnta ar tugadh an caingean sin na cearta a dhíorthaítear go díreach ó hAirteagal 101(1) CFAE a chosaint, lena n‑áirítear i gcás go gcinntear
an Coimisiún gur páirtí neamhdhleathach é tríú páirtí an comhaontú. Féach,
inter alia, breithiúnas an 5 Meitheamh 2014, Kone agus páirtithe eile (C‑557/12, EU:C:2014:1317, mír 37) agus breithiúnas an 20 Aibreán 2023, Repsol Comercial de Productos Petrolíferos (C‑25/21,
EU:C:2023:298, míreanna 50 go 52 agus an cásdlí a luaitear ann).
22      Féach, chun na críche sin, breithiúnas an 14 Nollaig 1983,
Société de vente de ciments et bétons de l’est (319/82,
EU:C:1983:374, mír 12), agus breithiúnas an 30 Samhain 2006, Brünsteiner agus
Autohaus Hilgert (C‑376/05, agus C‑377/05, AE:C:2006:753, mír 48 agus an cásdlí a luaitear ann).
23      Luann an ordú tarchuir agus na barúlacha i scríbhinn ó na páirtithe, i ndáil leis sin, Airteagal 1346 agus Airteagal 1418 de Chód Sibhialta na hIodáile.
24      Féach freisin breithiúnas an 18 Aibreán 2024,
Heureka Group (Seirbhisí comparáide praghasanna ) (C‑605/21,
EU:C:2024:324, mír 74).
25      Féach aithris 22 de Rialachán Uimh. 1/2003 agus breithiúnas an 14 Nollaig 2000,
Masterfoods agus HB (C‑344/98, ‘an breithiúnas i Masterfoods’,
EU:C:2000:689, mír 60).
26      Pachev_A., ‘Jurisdiction of the Courts of the European Union Member States to apply European Union antitrust law in private disputes’i
La justice en transition:
vers une union européenne solidaire et durable,
Mélanges en l’honneur d’Alexander Arabadjiev,
Bruylant, 2025, lch. 573.
27      An méid sin ráite, ní mór don chúirt náisiúnta measúnú a dhéanamh fós an raibh caillteanas agus nasc cúisíoch díreach idir an chaillteanas agus an comhaontú nó cleachtas i gceist ann. Fiú i gcás gur dheimhnigh an Coimisiún na héifeachta díreacha den sárú ina chinneadh, fós titeann ar an chúirt naisiúnta an caillteanas a tharla do gach duine a thionscain caingean le haghaidh damáistí a dheimhniú go haonarach. Féach, i ndáil leis sin, breithiúnas an 6 Samhain 2012,
Otis agus páirtithe eile (C‑199/11,
EU:C:2012:684, míreanna 65 agus 66).
28      Breithiúnas an 16 Nollaig 2015,
British Airways v an Coimisiún
(T‑48/11, AE:T:2015:988, mír 40). Féach freisin Joncheray,
N.,
Article 16: Uniform application of Community competition law – Commentary, i Prete, L.,
Dekeyser, K.,
et al. (eag.),
Regulation
1/2003 and EU Antitrust Enforcement – A Systematic Guide
,
Wolters Kluwer, 2002, lch. 399.
29      Féach freisin Carovano, G ‘Boosting the coherent application of EU competition law in private litigations while augmenting national courts’ independence’, European Law Journal, Iml. 31, Uimh 3, 2025, lth. 272 agus 273.
30      Féach fonóta 6 den Tuairim seo.
31      Féach,
inter alia, aithris 32 de cinneadh 2013 agus aithrisí 113 go 115, 358 agus 359 de chinneadh 2016. Féach freisin an breithiúnas in
HSBC Holdings agus páirtithe eile, míreanna 18 agus 19.
32      Féach aithris 1 de Rialachán (AE) 2016/1011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 8 Meitheamh 2016 maidir le hinnéacsanna a úsáidtear mar thagarmharcanna in ionstraimí airgeadais agus i gconarthaí airgeadais nó chun feidhmíocht cistí infheistíochta a thomhas agus lena leasaítear Treoir 2008/48/CE, Treoir 2014/17/AE agus Rialachán (AE) Uimh. 596/2014 (IO
2016 L 171, lch. 1), agus aithris 5 de Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2016/1368 an 11 Lúnasa 2016 lena mbunaítear liosta na dtagarmharcanna riticiúla a úsáidtear i margaí airgeadais de bhun Rialachán 2016/1011 (IO 2016 L 217, lch.1).
33      Féach na haithrise 5 go 9 de cinneadh 2013 agus na haithrise 20 go 26 de cinneadh 2016. Féach freisin Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Emiliou in
HSBC Holdings and páirtithe eile v an Coimisiún (C‑883/19 P,
EU:C:2022:384, pointe 1).
34      Féach,
inter alia, aithris 388 agus aithris 392(a) agus (e) de cinneadh 2016.
35      Féach,
inter alia, aithris 397 agus na haithrise 404 go 408 de chinneadh 2016.
36      Féach fonótaí 7 agus 8 den Tuairim seo.