SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Il-Ħames Awla)
17 ta’ Lulju 2014 (*)
“Nuqqas ta’ Stat li jwettaq obbligu — Riżorsi proprji — Irkupru a posteriori ta’ dazji fuq l-importazzjoni — Responsabbiltà finanzjarja tal-Istati Membri — Stokkijiet żejda ta’ zokkor mhux esportati”
Fil-Kawża C‑335/12,
li għandha bħala suġġett rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu taħt l-Artikolu 258 TFUE, ippreżentat fit-13 ta’ Lulju 2012,
Il-Kummissjoni Ewropea, irrappreżentata minn A. Caeiros, bħala aġent, b’indirizz għan-notifika fil-Lussemburgu,
rikorrenti,
vs
Ir-Repubblika Portugiża, irrappreżentata minn L. Inez Fernandes, J. Gomes, P. Rocha u A. Cunha, bħala aġenti,
konvenuta,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Il-Ħames Awla),
komposta minn T. von Danwitz, President tal-Awla, E. Juhász (Relatur), A. Rosas, D. Šváby u C. Vajda, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: P. Cruz Villalón,
Reġistratur: M. Ferreira, Amministratur Prinċipali,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tat-12 ta’ Diċembru 2013,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tas-6 ta’ Marzu 2014,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1        Permezz tar-rikors tagħha, il-Kummissjoni Ewropea titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata li, billi rrifjutat li tqiegħed għad-dispożizzjoni tagħha ammont ta’ EUR 785 078.50, li jikkorrispondi għad-dazji relatati mal-kwantitajiet żejda ta’ zokkor mhux esportati wara l-adeżjoni tar-Repubblika Portugiża mal-Komunità Ewropea, ir-Repubblika Portugiża naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 10 KE, l-Artikolu 254 tal-Att dwar il-kundizzjonijiet ta’ adeżjoni tar-Renju ta’ Spanja u tar-Repubblika Portugiża u l-adattamenti fit-Trattati (ĠU 1985, L 302, p. 23, iktar ’il quddiem l-“Att ta’ Adeżjoni”), l-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 85/257/KEE, Euratom, tas-7 ta’ Mejju 1985, dwar is-sistema ta’ riżorsi proprji tal-Komunità (ĠU L 128, p. 15), l-Artikoli 4, 7 u 8 tar-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 579/86, tat-28 ta’ Frar 1986, li jistabbilixxi r-regoli relatati mal-istokkijiet ta’ prodotti tas-settur taz-zokkor li jirriżultaw fl-1 ta’ Marzu 1986 fi Spanja u fil-Portugall (ĠU L 57, p. 21), kif emendat bir-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 3332/86, tal-31 ta’ Ottubru 1986 (ĠU L 306, p. 37, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Nru 579/86”), l-Artikolu 2 tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1697/79, tal-24 ta’ Lulju 1979, dwar l-irkupru a posteriori tad-dazji fuq l-importazzjoni jew tad-dazji fuq l-esportazzjoni li ma ntalbux mingħand il-persuna responsabbli għall-ħlas tat-taxxa għal merkanzija ddikjarata għal proċedura doganali li tinvolvi l-obbligu ta’ ħlas ta’ tali dazji (ĠU L 197, p. 1) u l-Artikoli 2, 11 u 17 tar-Regolament tal-Kunsill (KEE, Euratom) Nru 1552/89, tad-29 ta’ Mejju 1989, li japplika d-Deċiżjoni 88/376/KEE, Euratom dwar is-sistema ta’ riżorsi proprji tal-Komunitajiet (ĠU L 155, p. 1).
Il-kuntest ġuridiku
2        L-Artikolu 254 tal-Att ta’ Adeżjoni jipprovdi:
“L-istokkijiet kollha ta’ prodotti li jinsabu f’ċirkulazzjoni libera fit-territorju Portugiż fl-1 ta’ Marzu 1986 u li l-kwantità tagħhom teċċedi dak li jista’ jiġi kkunsidrat stokk normali ttrasferit ’il quddiem għandhom jiġu eliminati mir-Repubblika Portugiża bi spejjeż tagħha, fil-kuntest tal-proċeduri Komunitarji stabbiliti u skont termini li għandhom jiġu determinati fil-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 258. Il-kunċett ta’ stokk normali ttrasferit ’il quddiem għandu jiġi ddefinit għal kull prodott skont il-kriterji u l-għanijiet speċifiċi ta’ kull organizzazzjoni komuni tas-suq.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
3        Skont l-Artikolu 371 tal-Att ta’ Adeżjoni:
“1.      Id-Deċiżjoni tal-21 ta’ April 1970 dwar is-sostituzzjoni tal-kontribuzzjonijiet finanzjarji mill-Istati Membri bir-riżorsi proprji tal-Komunitajiet [...] għandha tapplika skont id-dispożizzjonijiet imsemmija fl-Artikoli 372 sa 375.
2.      Kull riferiment għad-Deċiżjoni tal-21 ta’ April 1970 fl-artikoli ta’ dan il-kapitolu għandu jinftiehem li jirreferi għad-Deċiżjoni tal-Kunsill tas-7 ta’ Mejju 1985 dwar is-sistema ta’ riżorsi proprji tal-Komunità mad-dħul fis-seħħ ta’ din id-deċiżjoni tal-aħħar.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
4        L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 372 tal-Att ta’ Adeżjoni jipprovdi:
“Id-dħul imsemmi ‘imposti agrikoli’ previst fil-punt (a) tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 2 tad-Deċiżjoni tal-21 ta’ April 1970 jinkludi wkoll id-dħul li ġej minn kwalunkwe ammont imħallas fuq l-importazzjonijiet fil-kummerċ bejn il-Portugall u l-Istati Membri l-oħrajn u bejn il-Portugall u l-pajjiżi terzi skont l-Artikoli 233 sa 345, l-Artikolu 210(3) u l-Artikolu 213.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
5        L-Artikolu 2 tad-Deċiżjoni 85/257/KEE jipprovdi:
“Id-dħul li jirriżulta minn:
a)      l-imposti, il-premjiums, l-ammonti addizzjonali jew kumpensatorji, l-ammonti addizzjonali jew fatturi u dazji stabbiliti jew li għandhom jiġu stabbiliti minn istituzzjonijiet tal-Komunitajiet rigward il-kummerċ mal-pajjiżi li ma humiex membri skont l-istruttura tal-politika agrikola komuni, u wkoll kontribuzzjonijiet u dazji oħra previsti fil-kuntest tal-organizzazzjoni komuni tas-swieq fis-settur taz-zokkor;
b)      id-dazji tat-tariffa doganali komuni u d-dazji l-oħra li ġew stabbiliti jew li ser jiġu stabbiliti mill-istituzzjonijiet tal-Komunitajiet rigward il-kummerċ mal-pajjiżi li ma humiex membri;
għandhom jikkostitwixxu riżorsi proprji, li għandhom jiddaħħlu fil-baġit tal-Komunitajiet.
[...]” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
6        Skont l-Artikolu 7(1) ta’ din id-deċiżjoni:
“Ir-riżorsi Komunitarji li jsir riferiment għalihom fl-Artikoli 2 u 3 għandhom jinġabru mill-Istati Membri skont il-liġijiet, ir-regolamenti u d-dispożizzjonijiet amministrattivi nazzjonali, li eventwalment ser jiġu emendati għal dan il-għan. L-Istati Membri għandhom jagħmlu dawn ir-riżorsi disponibbli għall-Kummissjoni.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
7        L-Artikolu 2(1) tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 88/376/KEE, Euratom, tal-24 ta’ Ġunju 1988, dwar is-sistema ta’ riżorsi tal-Komunitajiet innifishom (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 1, Vol. 1, p. 176), jipprovdi:
“Dħul minn dawn li ġejjin għandhom jikkonstitwixxu riżorsi tagħhom imdaħħla fil-bilanċ tal-Komunitajiet:
(a)      it-taxxi, il-premji, l-ammonti addizzjonali jew kompensatorji, l-ammonti addizzjonali jew fatturi u dazji mwaqqfa jew li għandhom jiġu mwaqqfa minn istituzzjonijiet tal-Komunitajiet rigward il-Kummerċ ma’ pajjiżi li mhumiex membri skond l-istruttura tal-politika Agrikoltura komuni, u wkoll kontribuzzjonijiet u dazji oħra li hemm provduti fl-istruttura ta’ l-organizzazzjoni komuni tas-swieq fiz-zokkor;
(b)      It-tariffa doganali komuni u dazji oħrajn mwaqqfa jew li għandhom jiġu mwaqqfa mill-istituzzjonijiet tal-Komunitajiet rigward il-kummerċ ma’ pajjiżi li mhumiex membri u dazji fuq prodotti li jaqgħu taħt it-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea tal-Faħam u l-Azzar;
[...]”
8        L-Artikolu 8(1) ta’ din id-deċiżjoni jipprovdi:
“Ir-riżorsi tal-Komunità nnifisha msemmijin fl-Artikolu 2(1)(a) u (b) għandhom ikunu miġbura mill-Istati Membri skond id-dispożizzjonijiet nazzjonali imposti b’ liġi, regolament jew azzjoni amministrattiva, li għandha, fejn xieraq, tkun addattata sabiex tilħaq ir-rekwiżiti tar-regoli tal-Komunità. [...] L-Istati Membri għandhom jagħmlu r-riżorsi taħt l-Artikolu 2(1)(a) sa (d) disponibbli għall-Kummissjoni.”
9        L-Artikolu 1 tar-Regolament Nru 1697/79 jipprovdi:
“1.      Dan ir-Regolament jistabbilixxi l-kundizzjonijiet li taħthom l-awtoritajiet kompetenti jistgħu jirkupraw a posteriori dazji fuq l-importazzjoni jew dazji fuq l-esportazzjoni li għal xi raġuni ma ntalbux mingħand il-persuna responsabbli għall-ħlas tat-taxxa għal merkanzija ddikjarata għal proċedura doganali li tinvolvi l-obbligu ta’ ħlas ta’ tali dazji.
2.      Għall-finijiet ta’ dan ir-Regolament:
a)      ‘dazji fuq l-importazzjoni’ tfisser kemm id-dazji doganali u t-taxxi li għandhom effett ekwivalenti kif ukoll l-imposti agrikoli u imposti oħrajn fuq l-importazzjoni previsti fil-kuntest tal-politika agrikola komuni jew fil-kuntest tas-sistemi speċifiċi applikabbli, skont l-Artikolu 235 tat-Trattat, għal ċerta merkanzija li tirriżulta mill-ipproċessar ta’ prodotti agrikoli;
[...]
c)      ‘dħul fil-kontijiet’ tfisser l-att amministrattiv li jistabbilixxi kif xieraq l-ammont tad-dazji fuq l-importazzjoni jew tad-dazji fuq l-esportazzjoni li għandhom jinġabru mill-awtoritajiet kompetenti;
d)      ‘dejn doganali’ tfisser l-obbligu ta’ persuna fiżika jew ġuridika li tħallas l-ammont tad-dazji fuq l-importazzjoni jew id-dazji fuq l-esportazzjoni applikabbli, skont id-dispożizzjonijiet fis-seħħ, għall-merkanzija suġġetta għal dawn id-dazji.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
10      L-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 1697/79 jipprovdi:
“1.      Meta l-awtoritajiet kompetenti jikkonstataw li parti jew l-ammont kollu ta’ dazji fuq l-importazzjoni jew tad-dazji fuq l-esportazzjoni legalment dovuti għal merkanzija ddikjarata għal proċedura doganali li tinvolvi l-obbligu ta’ ħlas ta’ tali dazji ma ntalbux mill-persuna responsabbli għall-ħlas tat-taxxa, huma għandhom jibdew azzjoni ta’ rkupru tad-dazji mhux imħallsa.
Madankollu, din l-azzjoni ma tistax tittieħed wara li jiskadi t-terminu ta’ tliet snin li jibda jiddekorri mid-data tad-dħul fil-kontijiet tal-ammont oriġinarjament mitlub mill-persuna responsabbli għall-ħlas tat-taxxa, jew, jekk ma kienx hemm dħul fil-kontijiet, li jibda jiddekorri mid-data ta’ meta nħoloq id-dejn doganali li jirrigwarda l-merkanzija inkwistjoni.
2.      Għall-finijiet tal-paragrafu 1, l-azzjoni għall-irkupru għandha tinbeda permezz ta’ notifika lill-persuna kkonċernata bl-ammont tad-dazji fuq l-importazzjoni jew tad-dazji fuq l-esportazzjoni li tkun responsabbli għall-ħlas tagħhom.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
11      L-Artikolu 1 tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3771/85, tal-20 ta’ Diċembru 1985, dwar l-istokkijiet ta’ prodotti agrikoli li jinsabu fil-Portugall (ĠU L 362, p. 21), jipprovdi:
“Dan ir-regolament jistabbilixxi r-regoli ġenerali għall-applikazzjoni tal-Artikolu 254 tat-Trattat ta’ Adeżjoni.”
12      L-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 3771/85 jipprovdi:
“1.      Il-modalitajiet ta’ applikazzjoni ta’ dan ir-regolament għandhom jiġu stabbiliti skont il-proċedura prevista fl-Artikolu 38 tar-Regolament tal-Kunsill Nru 136/66/KEE, tat-22 ta’ Settembru 1966, dwar l-istabbiliment tal-organizzazzjoni komuni tas-suq fiż-żjut u x-xaħmijiet [(ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Vol. 1, p. 77)], jew skont il-każ, fl-artikoli korrispondenti tar-regolamenti l-oħrajn li jistabbilixxu organizzazzjoni komuni ta’ swieq agrikoli.
2.      Il-modalitajiet ta’ applikazzjoni msemmija fil-paragrafu 1 għandhom jinkludu, b’mod partikolari:
a)      l-istabbiliment tal-istokk imsemmi fl-Artikolu 254 tal-Att ta’ Adeżjoni għall-prodotti li l-kwantitajiet tagħhom jeċċedu l-istokk normali ttrasferit ’il quddiem;
[...]
d)      il-modalitajiet ta’ kummerċjalizzazzjoni tal-prodotti żejda.
3.      Il-modalitajiet ta’ applikazzjoni msemmija fil-paragrafu 1 jistgħu jipprovdu:
[...]
c)      il-ġbir ta’ taxxa fil-każ fejn persuna kkonċernata ma tosservax il-modalitajiet ta’ kummerċjalizzazzjoni tal-prodotti żejda.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
13      Skont it-tieni premessa tar-Regolament Nru 579/86:
“[...] minħabba l-periklu ta’ spekulazzjoni li jeżisti fl-Istati Membri ġodda rigward iz-zokkor u l-isoglukożju, li huma prodotti li jistgħu jinħażnu li għalihom huma stabbiliti ħlasijiet lura fuq l-esportazzjoni, hemm lok li jiġu stabbiliti dispożizzjonijiet rigward l-istokkijiet li jinsabu [...] fil-Portugall fl-1 ta’ Marzu 1986.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
14      Is-sitt premessa ta’ dan ir-regolament taqra kif ġej:
“[...] il-kwantitajiet li jeċċedu l-istokkijiet ittrasferiti ’l quddiem […] li ma jkunux ġew esportati qabel id-data prevista u, għalhekk, li ma jkunux ġew eliminati mis-suq, għandhom jitqiesu kkummerċjalizzati fis-suq intern tal-Komunità u bħala li kienu ġew importati minn pajjiżi terzi; […] f’dawn il-kundizzjonijiet, huwa ġġustifikat li jiġi stabbilit li l-ammont miġbur ikun ekwivalenti għall-imposta fuq l-importazzjoni għall-prodott inkwistjoni fis-seħħ fl-aħħar jum tat-terminu previst għall-esportazzjoni; […] hemm lok li tintuża r-rata agrikola applikabbli f’din l-istess data għall-finijiet tal-konverżjoni ta’ dan l-ammont fil-munita nazzjonali.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
15      L-Artikolu 3 tal-imsemmi regolament jipprovdi:
“1.      L-Istati Membri l-ġodda għandhom jgħoddu […] l-istokkijiet taz-zokkor u tal-isoglukożju li jinsabu f’ċirkulazzjoni libera fit-territorju rispettiv tagħhom fl-1 ta’ Marzu1986 f’nofsillejl.
2.      Biex jiġi implementat il-paragrafu 1, kull persuna li żżomm […] kwantità ta’ zokkor jew ta’ isoglukożju ta’ mill-inqas 3 000 kilogramma […] li tkun f’ċirkulazzjoni libera fl-1 ta’ Marzu 1986 f’nofsillejl, għandha tiddikjaraha qabel it-13 ta’ Marzu 1986 lill-awtoritajiet kompetenti.
[...]” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
16      L-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 579/86 jipprovdi:
“1.      Meta l-kwantità tal-istokkijiet taz-zokkor jew tal-isoglukożju kkonstatat mill-kalkolu previst fl-Artikolu 3 taqbeż, fi Stat Membru ġdid, il-kwantità li tkun ġiet assenjata għalih fl-Artikolu 2(1), dan l-Istat Membru għandu jiżgura li, qabel [...] l-1 ta’ Jannar 1987, fil-każ tal-Portugall, ikun esporta barra mill-Komunità kwantità ekwivalenti għad-differenza bejn il-kwantità mistħarrġa u l-kwantità stabbilita inkwistjoni [...]
[...]
2.      Għall-kwantitajiet li għandhom jiġu esportati skont il-paragrafu 1:
[...]
c)      l-esportazzjoni tal-prodott ikkonċernat għandha ssir [...] qabel l-1 ta’ Jannar 1987 f’dak li jirrigwarda l-Portugall, mit-territorju tal-Istat Membru l-ġdid fejn issir il-konstatazzjoni msemmija fil-paragrafu 1, u l-prodott għandu jkun inħareġ mit-territorju ġeografiku tal-Komunità qabel id-data kkonċernata.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
17      L-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 579/86 jipprovdi:
“1.      Il-prova tal-esportazzjoni prevista fl-Artikolu 4(1) għandha ssir, ħlief f’każijiet ta’ forza maġġuri, [...] qabel l-1 ta’ Settembru 1987 għall-esportazzjonijiet mill-Portugall permezz tal-preżentazzjoni ta’:
a)      ċertifikati ta’ esportazzjoni maħruġa skont l-Artikolu 6 mill-organu kompetenti tal-Istat Membru l-ġdid ikkonċernat;
b)      dokumenti kkonċernati li jissemmew fl-Artikoli 30 u 31 tar-Regolament [tal-Kummissjoni (KEE) Nru 3183/80, tat-3 ta’ Diċembru 1980, li jistabbilixxi regoli ddettaljati komuni għall-applikazzjoni tas-sistema ta’ ċertifikati ta’ importazzjoni, ta’ esportazzjoni u ta’ ffissar minn qabel għall-prodotti agrikoli (ĠU L 338, p. 1] meħtieġa biex tiġi rrilaxxata l-garanzija.
2.      Jekk il-prova msemmija fil-paragrafu 1 ma tiġix ipprovduta qabel id-data prevista, il-kwantità kkonċernata għandha titqies ikkummerċjalizzata fis-suq intern tal-Komunità.
[...]” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
18      L-Artikolu 7(1) tar-Regolament Nru 579/86 jipprovdi:
“Għall-kwantitajiet meqjusa kkummerċjalizzati fis-suq intern, fis-sens tal-Artikolu 5(2), għandu jinġabar:
a)      rigward iz-zokkor, għal kull 100 kilogramma, ammont ekwivalenti għall-imposta fuq l-importazzjoni, għaz-zokkor abjad, [...] li tkun fis-seħħ fit-30 ta’ Ġunju 1987 fil-każ tal-Portugall, miżjud jew imnaqqas skont il-każ bl-ammont kumpensatorju ‘adeżjoni’ li jkun fis-seħħ fl-istess data għaz-zokkor abjad għall-Istat Membru l-ġdid inkwistjoni;
[...]” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
19      L-Artikolu 8(1) ta’ dan ir-regolament jipprovdi:
“L-Istati Membri l-ġodda għandhom jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa biex japplikaw dan ir-regolament u għandhom jiddeterminaw, b’mod partikolari, il-proċeduri regolatorji li jirriżultaw xierqa għat-twettiq tal-kalkolu msemmi fl-Artikolu 3 u sabiex ikun hemm konformità mal-obbligu ta’ esportazzjoni msemmi fl-Artikolu 4(1).” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
20      L-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 1552/89 jipprovdi:
“F’dak li jirrigwarda l-applikazzjoni ta’ dan ir-regolament, dazju tal-Komunitajiet dwar ir-riżorsi proprji msemmija fl-Artikolu 2(1)(a) u (b) tad-Deċiżjoni [88/376] huwa kkonstatat meta s-servizz kompetenti tal-Istat Membru jkun ikkomunika l-ammont dovut lill-persuna responsabbli għall-ħlas tat-taxxa. Din il-komunikazzjoni għandha ssir hekk kif issir magħrufa l-persuna responsabbli għall-ħlas tat-taxxa u hekk kif l-ammont tad-dazju jkun jista’ jiġi kkalkolat mill-awtoritajiet amministrattivi kompetenti, b’osservanza tad-dispożizzjonijiet Komunitarji kollha applikabbli f’dan il-qasam.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
21      L-Artikolu 11 tar-Regolament Nru 1552/89 jipprovdi:
“Kwalunkwe dewmien fid-dħul fil-kont imsemmi fl-Artikolu 9(1) għandu jagħti lok għall-ħlas tal-interessi min-naħa tal-Istat Membru kkonċernat bir-rati tal-interessi applikabbli fid-data tal-iskadenza fis-suq monetarju tal-Istat Membru kkonċernat għal finanzjamenti ta’ żmien qasir, miżjud b’żewġ punti perċentwali. Dik ir-rata għandha tiżdied b’0.25 ta’ punt perċentwali għal kull xahar ta’ dewmien. Ir-rata hekk miżjuda għandha tkun applikabbli għall-perijodu kollu tad-dewmien.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
22      L-Artikolu 17 ta’ dan ir-regolament jipprovdi:
“1.      L-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri kollha neċessarji biex l-ammont korrispondenti mad-dazji kkonstatati skont l-Artikolu 2 jitqiegħdu għad-dispożizzjoni tal-Kummissjoni fil-kundizzjonijiet stipulati f’dan ir-regolament.
2.      L-Istati Membri għandhom ikunu ħielsa mill-obbligu li jqiegħdu għad-dispożizzjoni tal-Kummissjoni l-ammonti li jikkorrispondu mad-dazji stabbiliti biss jekk, għal raġunijiet ta’ forza maġġuri, dawn l-ammonti ma setgħux jiġu rkuprati. Minbarra dan, f’każijiet speċifiċi, l-Istati Membri jistgħu ma jagħmlux dawn l-ammonti disponibbli lill-Kummissjoni meta, wara studju approfondit taċ-ċirkustanzi rilevanti kollha tal-każ individwali, ikun jidher li l-irkupru jkun impossibbli minħabba raġunijiet li ma jkunux jistgħu jiġu attribwiti lilhom. Dawn il-każijiet għandhom jissemmew fir-rapport previst fil-paragrafu 3, meta dawn l-ammonti jkunu ikbar minn [EUR] 10 000, ikkonvertiti fil-munita nazzjonali bir-rata tal-ewwel jum tax-xogħol tax-xahar ta’ Ottubru tas-sena kalendarja preċedenti; f’dan ir-rapport għandhom jiġu elenkati r-raġunijiet li ostakolaw lill-Istat Membru milli jqiegħed l-ammonti inkwistjoni għad-dispożizzjoni tal-Kummissjoni. Il-Kummissjoni għandha terminu ta’ sitt xhur żmien biex twassal, skont il-każ, il-kummenti lill-Istat Membru kkonċernat.
[...]” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
Il-proċedura prekontenzjuża
23      Fis-26 ta’ Ġunju 2003, ir-Repubblika Portugiża talbet lill-Kummissjoni, skont l-Artikolu 17(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 1150/2000, tat-22 ta’ Mejju 2000, li jimplimenta d-Deċiżjoni 2007/436/KE, Euratom dwar is-sistema tar-riżorsi tagħhom tal-Komunitajiet Ewropej (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 1, Vol. 3, p. 169), li tiġi awtorizzata tinħeles mill-obbligu li tqiegħed għad-dispożizzjoni ta’ din l-istituzzjoni l-ammont ta’ EUR 785 078.50 relatat ma’ riżorsi tradizzjonali.
24      Skont ir-Repubblika Portugiża, dawn l-imposti ma setgħux jiġu rkuprati iktar wara s-sentenza tas-Supremo Tribunal Administrativo (Qorti Amministrattiva Suprema) tat-8 ta’ Mejju 2002, li annullat digriet ta’ clearance ta’ dazji inizjalment innotifikat lill-persuna kkonċernata responsabbli għall-ħlas tat-taxxa, fil-25 ta’ Ottubru 1990. Il-clearance kien jirrigwarda riżorsi proprji relatati ma’ kwantitajiet żejda ta’ zokkor li għalihom ma kienet ġiet ipprovduta ebda prova ta’ esportazzjoni sal-1 ta’ Settembru 1987, li kien it-terminu stabbilit mir-Regolament Nru 579/86.
25      B’risposta għal din it-talba, il-Kummissjoni, b’ittri tas-17 ta’ Diċembru 2003 u tal-20 ta’ Frar 2004, talbet lill-awtoritajiet Portugiżi informazzjoni addizzjonali dwar, b’mod partikolari, ir-raġunijiet li għalihom, minn naħa, l-imsemmija persuna responsabbli għall-ħlas tat-taxxa kienet irċeviet in-notifika tad-dejn doganali inkwistjoni iktar minn tliet snin wara li nħoloq dan id-dejn u, min-naħa l-oħra, is-Supremo Tribunal Administrativo “[kien] annulla l-att ta’ dħul fil-kontijiet [tal-imsemmi] dejn”.
26      Permezz ta’ ittra tat-22 ta’ Marzu 2004, l-awtoritajiet Portugiżi pprovdew l-informazzjoni mitluba kif ukoll kopja tas-sentenza tas-Supremo Tribunal Administrativo tat-8 ta’ Mejju 2002 u tas-sentenza tat-Tribunal Tributário de Segunda Instância (Qorti Fiskali tat-Tieni Istanza) tas-26 ta’ Marzu 1996. Minn din l-informazzjoni jirriżulta li l-impriża inkwistjoni ma kinitx ipproduċiet provi tal-esportazzjoni tal-kwantitajiet żejda ta’ zokkor li kienu fil-pussess tagħha u li, skont komunikazzjoni mill-uffiċċju doganali ta’ Funchal (il-Portugall) tas-16 ta’ Ottubru 1987, hija kienet ħallset somma ta’ EUR 522 511.20 fit-20 ta’ Ottubru 1987. Wara li saru verifiki ġodda, l-awtoritajiet Portugiżi informaw lil din l-impriża li l-ammont addizzjonali li hija kellha tħallas kien jammonta għal EUR 785 078.50. L-imsemmija impriża ppreżentat rikors kontra d-deċiżjoni li stabbilixxiet li kellha tħallas din is-somma. Il-kawża tressqet quddiem is-Supremo Tribunal Administrativo li, qabel ma ddeċieda, għamel diversi domandi preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja li, fil-11 ta’ Ottubru 2001 tat id-digriet William Hinton & Sons (C‑30/00, EU:C:2001:536). Sussegwentement, fit-8 ta’ Mejju 2002, is-Supremo Tribunal Administrativo annulla definittivament il-kreditu tal-awtoritajiet doganali Portugiżi, għar-raġuni li n-notifika tal-ammont addizzjonali inkwistjoni kienet saret f’mument meta dan il-kreditu kien diġà preskritt.
27      Permezz ta’ ittra tad-19 ta’ Lulju 2004, il-Kummissjoni informat lill-awtoritajiet Portugiżi li t-talba tagħhom tas-26 ta’ Ġunju 2003, li permezz tagħha huma talbu li jinħelsu mill-obbligu li jqiegħdu r-riżorsi proprji inkwistjoni għad-dispożizzjoni ta’ din l-istituzzjoni, kienet ġiet miċħuda. Il-Kummissjoni indikat ukoll lil dawn l-awtoritajiet li hija tikkunsidra li r-Repubblika Portugiża ma kinitx ipprovat li r-raġunijiet għan-nuqqas ta’ rkupru tar-riżorsi proprji inkwistjoni ma kinux imputabbli lilha. Għaldaqstant, hija talbet lill-awtoritajiet Portugiżi jqiegħdu s-somma ta’ EUR 785 078.50 għad-dispożizzjoni tagħha, mhux iktar tard mill-20 ta’ Settembru 2004.
28      Permezz ta’ ittra tad-29 ta’ Novembru 2004, l-awtoritajiet Portugiżi talbu lid-dipartimenti tal-Kummissjoni jikkunsidraw il-pożizzjoni tagħhom mill-ġdid.
29      Permezz ta’ ittra tat-28 ta’ Lulju 2006, il-Kummissjoni ċaħdet it-talba tar-Repubblika Portugiża. Għaldaqstant, hija talbet mill-ġdid lill-awtoritajiet Portugiżi jqiegħdu immedjatament għad-dispożizzjoni tagħha l-ammont inkwistjoni. F’din l-ittra, il-Kummissjoni fformulat it-talba tagħha abbażi tal-klassifikazzjoni tal-ammont inkwistjoni bħala “dħul li jirriżulta [...] mill-kontribuzzjonijiet u minn dazji oħra previsti fil-kuntest tal-organizzazzjoni komuni tas-swieq fis-settur taz-zokkor”. Lanqas talba oħra għat-tqegħid għad-dispożizzjoni tal-ammont dovut, imressqa permezz ta’ ittra tal-31 ta’ Jannar 2007, ma tat lok għal risposta favorevoli mill-awtoritajiet Portugiżi.
30      Fit-23 ta’ Ottubru 2007, il-Kummissjoni bagħtet ittra ta’ intimazzjoni lir-Repubblika Portugiża, li fiha spjegat ir-raġunijiet li għalihom ma qablitx mal-pożizzjoni espressa minn dan l-Istat Membru, “li [kien qed] jirrifjuta li jirrikonoxxi li d-dazji inkwistjoni [kienu] jikkostitwixxu riżorsi proprji tal-Komunitajiet” u ressqet ukoll, f’din l-ittra, ir-raġunijiet li għalihom dawn id-dazji “[kienu] effettivament jikkostitwixxu riżorsi proprji tal-Komunitajiet”.
31      Fl-imsemmija ittra ta’ intimazzjoni, il-Kummissjoni enfasizzat li kien “indiskutibbli li d-deċiżjoni ġudizzjarja definittiva tas-Supremo Tribunal Administrativo la setgħetx tiġi injorata mill-awtoritajiet Portugiżi u lanqas mill-Kummissjoni”, u li, madankollu, din id-deċiżjoni “[kienet] tikkonċerna r-relazzjoni bejn l-operatur u l-awtoritajiet nazzjonali [...], iżda ma [kinitx] taffettwa l-obbligi tal-Istat Membru dwar ir-riżorsi proprji tal-Komunitajiet”.
32      Fl-istess ittra ta’ intimazzjoni, il-Kummissjoni fakkret li “l-Artikolu 254 tal-Att ta’ Adeżjoni kien jeżiġi li [r-Repubblika Portugiża] telimina, bi spejjeż tagħha, il-kwantitajiet ta’ zokkor żejda” u enfasizzat li, “f’dan ir-rigward, l-awtoritajiet Portugiżi kien imisshom żguraw li l-kwantitajiet żejda jiġu esportati (skont l-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 579/86)”. Il-Kummissjoni żiedet li, “f’dak li jirrigwarda l-kwantitajiet li kellhom jiġu esportati, huma kellhom jiġbru d-dazji kkonstatati, skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 8(3)(c) tar-Regolament Nru 3771/85 [...] u tal-Artikolu 7(1)(a) tar-Regolament Nru 579/86 u kien imisshom ħadu l-miżuri neċessarji kollha għall-applikazzjoni tal-imsemmija leġiżlazzjoni (skont l-Artikolu 8 ta’ dan ir-regolament tal-aħħar)”.
33      Il-Kummissjoni talbet ukoll lir-Repubblika Portugiża tqiegħed għad-dispożizzjoni tal-Kummissjoni, kemm jista’ jkun malajr, is-somma ta’ EUR 785 078.50, sabiex tevita kumulu ikbar ta’ interessi moratorji, skont l-Artikolu 11 tar-Regolament Nru 1150/2000, u talbet lil dan l-Istat Membru, b’applikazzjoni tal-Artikolu 226 KE, sabiex iressaq l-osservazzjonijiet tiegħu dwar dan il-każ f’terminu ta’ xahrejn minn meta jkun irċieva l-ittra ta’ intimazzjoni msemmija iktar ’il fuq.
34      Permezz ta’ ittra tat-8 ta’ Frar 2008, l-awtoritajiet Portugiżi rrispondew għal din l-ittra ta’ intimazzjoni, billi sostnew li, meta kienu “kkomunikaw lill-Kummissjoni, fis-26 ta’ Ġunju 2003, it-talba tagħhom sabiex jinħelsu milli jqiegħdu għad-dispożizzjoni riżorsi proprji [...], huma [kienu] kklassifikaw l-ammont inkwistjoni bħala imposta” u li, wara li “fis-7 ta’ Diċembru 2004, ingħatat is-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza [tal-Komunitajiet Ewropej] fil-Kawża Koninklijke Coöperatie Cosun vs Il‑Kummissjoni [(T‑240/02, EU:T:2004:354)], il-klassifikazzjoni magħmula mill-awtoritajiet Portugiżi [kienet] tqiegħed fid-dubju [...] [u li] l-interpretazzjoni li tinsab f’dik is-sentenza sussegwentement [kienet] ġiet ikkonfermata mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tagħha tas-26 ta’ Ottubru 2006, Koninklijke Coöperatie Cosun vs Il‑Kummissjoni [(C‑68/05 P, EU:C:2006:674)]”. Dawn l-awtoritajiet enfasizzaw li, “[f]il-fatt, minn dawn iż-żewġ sentenzi (minkejja li jikkonċernaw l-ammont miġbur għaz-zokkor mhux esportat) [kien] jirriżulta li l-ammont dovut, skont l-Artikolu 7(1)(a) tar-Regolament Nru 579/86, ma [setax] jiġi kklassifikat bħala ‘imposta’, sa fejn dan l-ammont [...] [kien] ifittex li jilħaq għanijiet differenti minn dawk marbuta mal-implementazzjoni tal-imposti fuq l-importazzjoni [u] [uża] l-imposta biss bħala bażi għall-kalkolu”.
35      Fl-imsemmija ittra, l-awtoritajiet Portugiżi speċifikaw li “[kien] biss fl-ittra tagħha tat-28 ta’ Lulju 2006 li l-Kummissjoni [kienet ikklassifikat], għall-ewwel darba, l-ammont inkwistjoni bħala ‘dazji oħra previsti fil-kuntest tal-organizzazzjoni komuni tas-swieq fis-settur taz-zokkor’, fis-sens tal-Artikolu 2 tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 2000/597/KE, Euratom, tad-29 ta’ Settembru 2000, dwar is-sistema ta’ riżorsi tagħhom tal-Komunitajiet Ewropej (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 1, Vol. 3, p. 200) [...]”, klassifikazzjoni li l-awtoritajiet Portugiżi esprimew in-nuqqas ta’ qbil tagħhom magħha filwaqt li spjegaw ir-raġunijiet għal tali pożizzjoni.
36      Fit-2 ta’ Frar 2009, il-Kummissjoni bagħtet opinjoni motivata lir-Repubblika Portugiża, li fiha kkonfutat l-argumenti mressqa mill-imsemmija awtoritajiet.
37      F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni fakkret, minn naħa, li n-natura ta’ riżorsi proprji tal-Komunitajiet tal-ammonti inkwistjoni kienet tirriżulta mil-leġiżlazzjoni Komunitarja u ma kinitx stabbilita mill-Istati Membri, ħaġa li timplika li l-klassifikazzjoni mogħtija lil dawn l-ammonti mill-Istati Membri kienet irrilevanti u, min-naħa l-oħra, kkonfermat il-pożizzjoni tagħha li “l-ammont inkwistjoni f’dan il-każ [kellu] jiġi kklassifikat bħala ‘dazji oħra previsti fil-kuntest tal-organizzazzjoni komuni tas-swieq fis-settur taz-zokkor’, skont l-Artikolu 2(a) tad-Deċiżjoni [85/257]”.
38      Il-Kummissjoni talbet ukoll lill-Gvern Portugiż jieħu l-miżuri neċessarji sabiex jikkonforma ruħu ma’ din l-opinjoni motivata f’terminu ta’ xahrejn minn meta jkun irċeviha.
39      Fit-28 ta’ Ottubru 2011, il-Kummissjoni bagħtet opinjoni motivata supplimentari, li fiha kkonfermat it-termini tal-opinjoni motivata mibgħuta fit-2 ta’ Frar 2009 lil dan l-Istat Membru, u informat lill-awtoritajiet Portugiżi li “żewġ żbalji materjali manifesti [kienu] ġew osservati fl-opinjoni motivata [...] u li [kien] hemm lok, għal raġunijiet ta’ ċarezza u ta’ ċertezza legali, li tirrettifikahom permezz ta’ din l-opinjoni motivata supplimentari”.
40      Il-Kummissjoni rrettifikat l-imsemmija żbalji materjali fil-punti 11 u 12 ta’ din l-opinjoni motivata supplimentari, fit-termini segwenti: “[...] minħabba li l-awtoritajiet Portugiżi rrifjutaw li jqiegħdu għad-dispożizzjoni ammont ta’ EUR 785 078.50 ta’ riżorsi proprji li jikkorrispondi għal dazji relatati mal-kwantitajiet żejda ta’ zokkor mhux esportati wara l-adeżjoni [tar-Repubblika Portugiża] mal-[Komunità], ir-Repubblika Portugiża naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 10 KE, l-Artikolu 254 tal-Att ta’ Adeżjoni, l-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni 82/257, l-Artikoli 4, 7 u 8 tar-Regolament Nru 579/86, l-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 1697/79 u l-Artikoli 2, 11 u 17 tar-Regolament Nru 1552/89”.
41      Fl-imsemmija opinjoni motivata supplimentari, il-Kummissjoni talbet mill-ġdid lir-Repubblika Portugiża tikkonforma ruħha mal-obbligi tagħha f’terminu ta’ xahrejn minn meta tkun irċevietha.
42      Fis-6 ta’ Frar 2012, l-awtoritajiet Portugiżi rrispondew għall-istess opinjoni motivata. Huma żammew l-argumenti tagħhom u informaw li “[kienu] qed jesprimu n-nuqqas ta’ qbil tagħhom dwar l-argumenti li fuqhom [kienet] ibbażata l-opinjoni motivata u li l-Kummissjoni [żammet] fl-opinjoni motivata supplimentari”.
43      Peress li ma kinitx sodisfatta bir-risposta ta’ dan l-Istati Membru, il-Kummissjoni ddeċidiet li tippreżenta dan ir-rikors skont l-Artikolu 258 TFUE.
Fuq it-talba għall-ftuħ mill-ġdid tal-proċedura orali
44      Permezz ta’ ittra tat-18 ta’ Marzu 2014, ir-Repubblika Portugiża talbet il-ftuħ mill-ġdid tal-proċedura orali billi sostniet, essenzjalment, li l-Avukat Ġenerali, minn naħa, ma ħax inkunsiderazzjoni l-argumenti kollha tagħha f’dak li jirrigwarda l-kwistjoni tal-klassifikazzjoni tal-ammonti inkwistjoni bħala riżorsi proprji tal-Unjoni u, min-naħa l-oħra, li, f’dak li jirrigwarda l-evalwazzjoni tad-diliġenza tal-awtoritajiet Portugiżi, huwa bbaża ruħu fuq punti ta’ fatt li r-Repubblika Portugiża ma ġietx mistoqsija dwarhom mill-Qorti tal-Ġustizzja.
45      F’dan ir-rigward, l-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea u r-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja ma jipprevedux il-possibbiltà, għall-partijiet, li jippreżentaw osservazzjonijiet b’risposta għall-konklużjonijiet ippreżentati mill-Avukat Ġenerali (ara s-sentenza Stichting Natuur en Milieu et, C‑266/09, EU:C:2010:779, punt 28).
46      Għandu jitfakkar li mill-Artikolu 83 tar-Regoli tal-Proċedura jirriżulta li l-Qorti tal-Ġustizzja tista’, f’kull ħin, wara li jinstema’ l-Avukat Ġenerali, tordna l-ftuħ mill-ġdid tal-fażi orali tal-proċedura, b’mod partikolari meta tqis li ma għandhiex informazzjoni biżżejjed jew meta waħda mill-partijiet tippreżenta, wara l-għeluq ta’ din il-fażi, fatt ġdid ta’ natura li jeżerċita influwenza deċiżiva fuq id-deċiżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja, jew inkella meta l-kawża jkollha tiġi deċiża fuq il-bażi ta’ argument li ma kienx indirizzat mill-partijiet.
47      Wara li semgħet lill-Avukat Ġenerali, il-Qorti tal-Ġustizzja tikkunsidra li f’din il-kawża hija għandha l-elementi kollha meħtieġa sabiex tiddeċiedi dan ir-rikors u li l-kawża ma għandhiex tiġi eżaminata fid-dawl ta’ argument li ma ġiex diskuss quddiemha.
48      Għaldaqstant, it-talba għall-ftuħ mill-ġdid tal-proċedura orali għandha tiġi miċħuda.
Fuq ir-rikors
49      Huwa paċifiku li, fid-data stabbilita fl-opinjoni motivata, jiġifieri fit-2 ta’ April 2009, l-ammont ta’ EUR 785 078.50 ma kienx tqiegħed għad-dispożizzjoni tal-Kummissjoni.
50      Ma huwiex ikkontestat li dan l-ammont ġie kkalkolat abbażi tad-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 4, 7 u 8 tar-Regolament Nru 579/86.
51      Il-Kummissjoni u r-Repubblika Portugiża ma jaqblux fuq il-klassifikazzjoni tal-imposta prevista fl-Artikolu 8(3)(c) tar-Regolament Nru 3771/85, li tinġabar fil-każ ta’ nuqqas ta’ osservanza tal-modalitajiet ta’ kummerċjalizzazzjoni tal-prodotti żejda. L-Artikolu 7(1) tar-Regolament Nru 579/86 jirreferi għal din l-imposta sempliċement bit-terminu “ammont”. Tali terminu, fih innifsu, ma jipprovdi ebda indikazzjoni dwar jekk din l-imposta taqax jew le taħt ir-riżorsi proprji tal-Kummissjoni.
52      Il-Kummissjoni ssostni li din l-imposta tikkostitwixxi dazju ieħor previst fil-kuntest tal-organizzazzjoni komuni tas-swieq fis-settur taz-zokkor, fis-sens tal-Artikolu 2(a) tad-Deċiżjoni 85/257 u tal-Artikolu 2(1)(a) tad-Deċiżjoni 88/376, u li, għaldaqstant, tikkostitwixxi riżorsa proprja tal-Komunitajiet.
53      Sabiex waslet għal din il-klassifikazzjoni, il-Kummissjoni siltet konklużjonijiet mis-sentenzi tal-Qorti Ġenerali Koninklijke Coöperatie Cosun vs Il‑Kummissjoni (EU:T:2004:354) u tal-Qorti tal-Ġustizzja Koninklijke Coöperatie Cosun vs Il‑Kummissjoni (EU:C:2006:674). F’dawk is-sentenzi, il-qrati tal-Unjoni rrifjutaw li jikklassifikaw l-imsemmija imposta bħala imposta fuq l-importazzjoni.
54      Għandha tiġi aċċettata l-klassifikazzjoni bħala riżorsa proprja, invokata mill-Kummissjoni.
55      Fil-fatt, l-Artikolu 1 tar-Regolament Nru 3771/85 jipprovdi li dan ir-regolament jistabbilixxi r-regoli ġenerali għall-applikazzjoni tal-Artikolu 254 tat-Trattat ta’ Adeżjoni. Din id-dispożizzjoni tipprovdi mhux biss li l-istokkijiet kollha ta’ prodotti li jinsabu f’ċirkulazzjoni libera fit-territorju Portugiż fl-1 ta’ Marzu 1986 u li l-kwantità tagħhom teċċedi dak li jista’ jiġi kkunsidrata stokk normali ttrasferit ’il quddiem għandhom jiġu eliminati mir-Repubblika Portugiża bi spejjeż tagħha, iżda wkoll li l-kunċett ta’ stokk normali ttrasferit ’il quddiem għandu jiġi ddefinit għal kull prodott skont il-kriterji u l-għanijiet speċifiċi ta’ kull organizzazzjoni tas-suq.
56      Kif ikkonstatat il-Qorti tal-Ġustizzja fid-digriet William Hinton & Sons (EU:C:2001:536), l-Artikolu 254 tal-Att ta’ Adeżjoni jfittex li jiżgura t-tranżizzjoni, f’dak li jirrigwarda r-Repubblika Portugiża, bejn is-sistema preċedenti u dik tal-politika agrikola komuni. Għal dan il-għan, huwa jiddetermina l-limiti li fihom il-kummerċjalizzazzjoni ta’ ċerti prodotti li jinsabu f’ċirkulazzjoni libera fit-territorju Portugiż, fl-1 ta’ Marzu 1986 jistgħu jkunu s-suġġett ta’ għajnuna finanzjarja min-naħa tal-Komunità f’dik id-data.
57      F’dak li jirrigwarda r-regoli ġenerali għall-applikazzjoni tal-Artikolu 254, l-Artikolu 8(3)(c) tar-Regolament Nru 3771/85 jipprovdi li l-modalitajiet ta’ applikazzjoni ta’ dan ir-regolament, li għandhom jiġu stabbiliti skont il-proċeduri previsti mil-leġiżlazzjoni dwar l-organizzazzjoni komuni tas-swieq agrikoli, għandhom jinkludu b’mod partikolari l-ġbir ta’ taxxa fil-każ fejn il-persuna kkonċernata ma tosservax il-modalitajiet ta’ kummerċjalizzazzjoni tal-prodotti żejda. Għalhekk, sabiex tiġi implementata l-eliminazzjoni tal-istokkijiet żejda ta’ zokkor li l-eżistenza tagħhom ġiet ikkonstatata fil-Portugall, ir-Regolament Nru 579/86 jipprovdi, prinċipalment, għall-esportazzjoni ta’ dawn l-istokkijiet f’terminu stabbilit u, fin-nuqqas ta’ esportazzjoni f’dan it-terminu, skont l-Artikolu 7(1) tiegħu, għall-ħlas ta’ ammont ekwivalenti għall-imposta fuq l-importazzjoni, għaz-zokkor abjad, li tkun fis-seħħ fit-30 ta’ Ġunju 1987 (ara, f’dan is-sens, id-digriet William Hinton & Sons, EU:C:2001:536, punt 56).
58      Barra minn hekk, u indipendentement minn dan il-kuntest leġiżlattiv, huwa rrikonoxxut li l-eliminazzjoni tal-istokkijiet żejda ta’ ċerti prodotti agrikoli mis-suq jew iż-żamma tal-istokkijiet normali ta’ dawn il-prodotti fis-suq huma tipikament l-għan tal-politika agrikola komuni u li l-miżuri li jfittxu li jilħqu dan l-għan jifformaw parti minn din il-politika. Għaldaqstant, tali miżuri — u l-imposta prevista fl-Artikolu 8(3)(c) tar-Regolament Nru 3771/85 hija waħda minnhom — għandhom jitqiesu, sakemm id-dritt tal-Unjoni ma jipprovdix mod ieħor, li jifformaw parti mill-kuntest tal-organizzazzjoni komuni tas-swieq inkwistjoni, f’dan il-każ is-suq taz-zokkor.
59      Minbarra dan, il-bażi legali tar-Regolament Nru 579/86, li jistabbilixxi r-regoli relatati mal-istokkijiet ta’ prodotti tas-settur taz-zokkor li jirriżultaw fl-1 ta’ Marzu 1986 fi Spanja u fil-Portugall, ma hijiex biss l-Att ta’ Adeżjoni u r-Regolament Nru 3771/85, iżda wkoll ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1785/81, tat-30 ta’ Ġunju 1981, li jistabbilixxi l-organizzazzjoni komuni tas-swieq fis-settur taz-zokkor (ĠU L 177, p. 4).
60      Ir-Repubblika Portugiża tikkontesta din il-klassifikazzjoni, iżda l-argumenti invokati f’dan ir-rigward ma jistgħux jintlaqgħu.
61      Qabel xejn, dan l-Istat Membru jsostni li d-dħul li għandu jiġi kklassifikat bħala “riżorsi proprji” huwa speċifikat fl-Att ta’ Adeżjoni u li l-imposta inkwistjoni ma tissemmiex fih. Huwa jirreferi speċifikament għall-Artikolu 371 u 372 ta’ dan l-att.
62      F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li r-riferiment magħmul mir-Repubblika Portugiża għal dawn l-artikoli ma huwiex rilevanti. Fil-fatt, l-Artikolu 371 tal-Att ta’ Adeżjoni jipprovdi li d-Deċiżjoni 85/257 għandha tapplika skont id-dispożizzjonijiet imsemmija fl-Artikoli 372 sa 375 ta’ dan l-att. L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 372 tal-Att ta’ Adeżjoni jispeċifika li d-dħul imsemmi “imposti agrikoli” previst mid-Deċiżjoni 85/257 “jinkludi wkoll id-dħul li ġej minn kwalunkwe ammont imħallas fuq l-importazzjonijiet fil-kummerċ” bejn ir-Repubblika Portugiża u l-Istati Membri l-oħra jew pajjiżi terzi, mingħajr madankollu ma jillimita d-dħul proprju tal-Komunità biss għal dawn l-“imposti agrikoli”. Fid-dawl ta’ dawn it-termini, l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 372 tal-Att ta’ Adeżjoni ma jeskludix il-ġbir ta’ dħul proprju li ma jkunx “imposti agrikoli”.
63      Ir-Repubblika Portugiża tqis li l-imposta prevista fl-Artikolu 7(1) tar-Regolament Nru 579/86 ġiet stabbilita esklużivament b’applikazzjoni tal-Artikolu 254 tal-Att ta’ Adeżjoni u tar-Regolament Nru 3771/85, billi r-riferiment għar-Regolament Nru 1785/81 fir-Regolament Nru 579/86 ikopri biss ċerti dispożizzjonijiet ta’ dan tal-aħħar, bħall-Artikolu 2(2) u l-Artikolu 4(2)(b) tiegħu. Dan l-Istat Membru jirreferi għall-punt 54 tad-digriet William Hinton & Sons (EU:C:2001:536) bħala prova li turi li dan jirrigwarda l-implementazzjoni tal-Att ta’ Adeżjoni.
64      B’risposta għal dan l-argument, għandu jiġi rrilevat li r-Repubblika Portugiża ma tagħtix ir-raġunijiet li għalihom, skontha, l-influwenza tal-bażi legali tar-Regolament Nru 1785/81 hija limitata għal ċerti dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 579/86. Barra minn hekk, hija ssemmi d-dispożizzjonijiet li jinsabu fil-punt preċedenti ta’ din is-sentenza bħala eżempju. F’dak li jirrigwarda r-riferiment għall-punt 54 tad-digriet William Hinton & Sons (EU:C:2001:536), għandu jiġi kkonstatat li dak il-punt pjuttost isostni l-argument tal-Kummissjoni. Fil-fatt it-Trattat ta’ Adeżjoni u l-Att ta’ Adeżjoni jservu mhux biss sabiex iwettqu l-att legali u politiku li bih Stat kandidat isir Membru tal-Unjoni, iżda wkoll sabiex jiddeterminaw il-kundizzjonijiet li taħthom l-Istat Membru l-ġdid ikun ser jiffunzjona matul perijodu tranżitorju. It-tranżizzjoni lejn il-politika agrikola komuni tista’ timplika li l-Istat Membru l-ġdid ikollu l-obbligu li japplika immedjatament jew f’terminu stabbilit il-leġiżlazzjoni rilevanti tal-Unjoni jew ċerti elementi tagħha.
65      Ir-Repubblika Portugiża tibbaża ruħha fuq ir-Regolament Finanzjarju, tal-21 ta’ Diċembru 1977, applikabbli għall-baġit ġenerali tal-Komunitajiet Ewropej (ĠU L 356, p. 1), li skontu ebda dħul ma jista’ jinġabar sakemm ma jkunx imputat lil linja tal-baġit u tindika li, għas-snin 1987 sa 1989 u għall-baġits sussegwenti, l-imposta inkwistjoni ma kienet imputata lil ebda linja ta’ dawn il-baġits.
66      Għandu jiġi kkonstatat li s-suġġett tar-rikors jikkonsisti fir-rifjut tar-Repubblika Portugiża li tqiegħed għad-dispożizzjoni ta’ din l-istituzzjoni ammont meqjus li jifforma parti mir-riżorsi proprji. F’dan ir-rigward, għandha ssir distinzjoni bejn id-Deċiżjoni 85/257 li, bħala miżura tad-dritt baġitarju, għandha l-għan li tiddefinixxi r-riżorsi proprji mdaħħla fil-baġit tal-Unjoni u t-taxxi jew id-dazji stabbiliti mil-leġiżlatur Komunitarju fl-eżerċizzju ta’ kompetenza bbażata fuq id-dispożizzjonijiet tat-Trattat KE dwar il-politika agrikola komuni (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi Amylum vs Il‑Kunsill, 108/81, EU:C:1982:322, punt 32, u Zuckerfabrik Süderdithmarschen u Zuckerfabrik Soest, EU:C:1991:65, punt 40, kif ukoll id-digriet Isera & Scaldis Sugar et, C-154/12, EU:C:2013:101, punt 31). Għalhekk, kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 79 tal-konklużjonijiet tiegħu, il-ġbir tal-ammont dovut skont l-Artikoli 8(3)(c) tar-Regolament Nru 3771/85 u 7(2) tar-Regolament Nru 579/86 ma jistax jiddependi mill-imputazzjoni tiegħu lil linja tal-baġit tal-Komunitajiet.
67      Fl-aħħar nett, ir-Repubblika Portugiża ssostni li, skont l-Artikolu 6(3) tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 60/2004, tal-14 ta’ Jannar 2004, li jistabbilixxi miżuri tranżitorji fis-settur taz-zokkor bħala riżultat tad-dħul [tal-adeżjoni] tar-Repubblika Ċeka, l-Estonja, Ċipru, il-Latvja, il-Litwanja, l-Ungerija, Malta, il-Polonja, l-Islovenja u l-Islovakkja [mal-Unjoni Ewropea] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Vol. 42, p. 125), u l-Artikolu 12(3) tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1832/2006, tat-13 ta’ Diċembru 2006, li jistabbilixxi l-miżuri ta’ transizzjoni għas-settur taz-zokkor minħabba l-adeżjoni tal-Bulgarija u tar-Rumanija (ĠU L 327M, 5.12.2008, p. 775), l-ammonti li huma tal-istess natura bħal dawk inkwistjoni huma imputati lill-baġit nazzjonali ta’ dawn l-Istati Membri u, għaldaqstant, ma jitqisux li huma riżorsi proprji.
68      Kif tenfasizza l-Kummissjoni, dawn ir-regolamenti ma jistgħux jittieħdu inkunsiderazzjoni ratione temporis. Huma ġew adottati wara d-data li fiha seħħew il-fatti li huma s-suġġett tar-rikors tal-Kummissjoni u f’ċirkustanzi li ma humiex identiċi għal dawk ta’ din il-kawża. Din l-istituzzjoni ssostni ġustament ukoll li l-leġiżlatur tal-Unjoni għandu l-libertà li jiddetermina u jikklassifika l-miżuri li jadotta.
69      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, l-imposta prevista fl-Artikoli 8(3)(c) tar-Regolament Nru 3771/85 u 7(1) tar-Regolament Nru 579/86 tikkostitwixxi dazju ieħor previst fil-kuntest tal-organizzazzjoni komuni tas-swieq fis-settur taz-zokkor, fis-sens tal-Artikolu 2(a) tad-Deċiżjoni 85/257 u tal-Artikolu 2(a) tad-Deċiżjoni 88/376. Minn dan isegwi li r-Repubblika Portugiża kienet obbligata tqiegħed l-ammont inkwistjoni għad-dispożizzjoni tal-Kummissjoni.
70      Fir-rikors tagħha, il-Kummissjoni titlob ukoll li l-Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu tar-Repubblika Portugiża fir-rigward tal-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 1697/79.
71      F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li, skont l-Artikolu 1 ta’ dan ir-regolament, dan tal-aħħar jistabbilixxi l-kundizzjonijiet li taħthom l-awtoritajiet kompetenti jistgħu jirkupraw a posteriori dazji fuq l-importazzjoni jew dazji fuq l-esportazzjoni. Skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 2(1) tal-imsemmi regolament, meta l-awtoritajiet kompetenti jikkonstataw li parti minn jew l-ammont kollu ta’ dazji fuq l-importazzjoni jew tad-dazji fuq l-esportazzjoni legalment dovuti għal merkanzija ddikjarata għal proċedura doganali li tinvolvi l-obbligu ta’ ħlas ta’ tali dazji ma ntalbux mill-persuna responsabbli għall-ħlas tat-taxxa, huma għandhom jibdew azzjoni għall-irkupru tad-dazji mhux imħallsa.
72      Mit-termini ta’ dawn id-dispożizzjonijiet jirriżulta li l-applikazzjoni tal-istess regolament jippresupponi, b’mod partikolari, li l-ammont li għandu jiġi rkuprat jikkostitwixxi dazju fuq l-importazzjoni jew fuq l-esportazzjoni.
73      Issa l-ammont inkwistjoni ma jikkostitwixxix dazju fuq l-importazzjoni jew fuq l-esportazzjoni. Fil-fatt, skont l-Artikolu 7(1)(a) tar-Regolament Nru 579/86, dan l-ammont ma jikkostitwixxix imposta fuq l-importazzjoni jew fuq l-esportazzjoni, iżda huwa biss ekwivalenti għal imposta fuq l-importazzjoni ta’ zokkor. Barra minn hekk, minn din id-dispożizzjoni, moqrija flimkien mal-Artikolu 5(2) ta’ dan ir-regolament, jirriżulta li l-fatt taxxabbli għall-imsemmi ammont ma huwiex l-importazzjoni jew l-esportazzjoni, iżda huwa l-assenza ta’ prova ta’ esportazzjoni tal-kwantitajiet żejda fl-1 ta’ Settembru 1987.
74      Għandu jitfakkar li, fil-kawżi li taw lok għas-sentenzi Koninklijke Coöperatie Cosun vs Il‑Kummissjoni (EU:T:2004:354, punt 38) u Koninklijke Coöperatie Cosun vs Il‑Kummissjoni (EU:C:2006:674, punti 38 sa 43), il-qrati tal-Unjoni kkonstataw li l-ammont dovut minħabba n-nuqqas ta’ esportazzjoni ta’ zokkor C, fis-sens tar-Regolament Nru 1785/81 u tar-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 2670/81, tal-14 ta’ Settembru 1981, li jippreskrivi regoli dettaljati ta’ implimentazzjoni rigward il-produzzjoni taz-zokkor li taqbeż il-kwota (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Vol. 5, p. 85), ma jistax jitqies li huwa dazju doganali fuq l-importazzjoni jew fuq l-esportazzjoni jew taxxa li għandha effett ekwivalenti jew imposta agrikola fuq l-importazzjoni jew fuq l-esportazzjoni, jiġifieri imposta.
75      Issa l-Kummissjoni tirrikonoxxi, fir-rikors tagħha, li l-fatt taxxabbli għal dan l-ammont huwa essenzjalment identiku għall-fatt taxxabbli għall-ġbir tal-ammont previst fl-Artikolu 7(1)(a) tar-Regolament Nru 579/86.
76      Barra minn hekk, għal din ir-raġuni, il-Kummissjoni ssostni li, peress li l-imposta inkwistjoni ma tistax tiġi kklassifikata bħala dazju fuq l-importazzjoni jew dazju fuq l-esportazzjoni fid-dawl tal-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 74 ta’ din is-sentenza, hija tikkostitwixxi dazju ieħor previst fil-kuntest tal-organizzazzjoni komuni tas-swieq fis-settur taz-zokkor.
77      F’dawn iċ-ċirkustanzi, ir-Regolament Nru 1697/79 ma huwiex applikabbli f’din il-kawża u għalhekk lanqas ma japplika t-terminu ta’ preskrizzjoni ta’ tliet snin għall-azzjonijiet għall-irkupru, previst fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 2(1) ta’ dan ir-regolament.
78      L-argument imressaq bħala difiża mir-Repubblika Portugiża huwa bbażat essenzjalment fuq il-fatt li l-irkupru tal-ammont inkwistjoni ma kienx iktar possibbli minħabba l-preskrizzjoni tad-dejn tal-kumpannija responsabbli għall-ħlas tat-taxxa u li dan l-Istat Membru ma wettaqx żball meta skada t-terminu ta’ preskrizzjoni ta’ tliet snin.
79      F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li, skont l-Artikolu 17(2) tar-Regolament Nru 1552/89, li għalih tirreferi l-Kummissjoni, l-Istati Membri għandhom ikunu ħielsa mill-obbligu li jqiegħdu għad-dispożizzjoni tal-Kummissjoni l-ammonti li jikkorrispondu mad-dazji stabbiliti biss jekk, għal raġunijiet ta’ forza maġġuri, dawn l-ammonti ma setgħux jiġu rkuprati jew meta jkun jidher li l-irkupru jkun impossibbli minħabba raġunijiet li ma jkunux jistgħu jiġu attribwiti lilhom (sentenza Il‑Kummissjoni vs Id‑Danimarka, C‑392/02, EU:C:2005:683, punt 66).
80      Huwa paċifiku li, fil-25 ta’ Ottubru 1990, l-awtoritajiet Portugiżi kompetenti bagħtu ittra lill-kumpannija responsabbli għall-ħlas tat-taxxa li permezz tagħha ordnawlha tħallas l-ammont dovut. Mingħajr ma hemm lok li tiġi eżaminata l-kwistjoni jekk, sa dik id-data, ir-Repubblika Portugiża aġixxietx bid-diliġenza kollha meħtieġa sabiex tikkonstata u tirkupra d-dejn inkwistjoni, jidher li, sussegwentement u sal-iskadenza tat-terminu stabbilit fl-opinjoni motivata supplimentari, ħlief għal argumenti ġuridiċi li rriżultaw li huma infondati, dan l-Istat Membru la pprovda l-prova li kien hemm forza maġġuri u lanqas li kien impossibbli għalih li jqiegħed is-somma inkwistjoni għad-dispożizzjoni tal-Kummissjoni. Huwa lanqas biss ipprova jirkupra s-somma inkwistjoni fuq il-bażi legali li t-terminu ta’ preskrizzjoni kien għadu ma skadiex.
81      Għaldaqstant, għandu jiġi kkunsidrat li, ħlief sa fejn jirrigwarda nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu tar-Repubblika Portugiża taħt l-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 1697/79, ir-rikors tal-Kummissjoni huwa fondat.
82      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, hemm lok li:
–        jiġi kkonstatat li, billi r-Repubblika Portugiża rrifjutat li tqiegħed għad-dispożizzjoni tal-Kummissjoni ammont ta’ EUR 785 078.50 li jikkorrispondi għal dazji relatati mal-kwantitajiet żejda ta’ zokkor mhux esportati wara l-adeżjoni tagħha mal-Komunità, hija naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 10 KE, l-Artikolu 254 tal-Att ta’ Adeżjoni, l-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni 82/257, l-Artikoli 4, 7 u 8 tar-Regolament Nru 579/86 u l-Artikoli 2, 11 u 17 tar-Regolament Nru 1552/89, u
–        il-kumplament tar-rikors jiġi miċħud.
Fuq l-ispejjeż
83      Skont l-Artikolu 138(1) tar-Regoli tal-Proċedura, il-parti li titlef għandha tbati l-ispejjeż, jekk dawn ikunu ntalbu. Peress li r-Repubblika Portugiża tilfet essenzjalment fir-rigward tal-motivi tagħha, hemm lok li tiġi kkundannata għall-ispejjeż, kif mitlub mill-Kummissjoni.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Il-Ħames Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)      Billi r-Repubblika Portugiża rrifjutat li tqiegħed għad-dispożizzjoni tal-Kummissjoni ammont ta’ EUR 785 078.50 li jikkorrispondi għal dazji relatati mal-kwantitajiet żejda ta’ zokkor mhux esportati wara l-adeżjoni tagħha mal-Komunità Ewropea, hija naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 10 KE, l-Artikolu 254 tal-Att dwar il-kundizzjonijiet ta’ adeżjoni tar-Renju ta’ Spanja u tar-Repubblika Portugiża u l-adattamenti fit-Trattati, l-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 85/257/KEE, Euratom, tas-7 ta’ Mejju 1985, dwar is-sistema ta’ riżorsi proprji tal-Komunità, l-Artikoli 4, 7 u 8 tar-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 579/86, tat-28 ta’ Frar 1986, li jistabbilixxi r-regoli relatati mal-istokkijiet ta’ prodotti tas-settur taz-zokkor li jirriżultaw fl-1 ta’ Marzu 1986 fi Spanja u fil-Portugall, kif emendat bir-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 3332/86, tal-31 ta’ Ottubru 1986, u l-Artikoli 2, 11 u 17 tar-Regolament tal-Kunsill (KEE, Euratom) Nru 1552/89, tad-29 ta’ Mejju 1989, li japplika d-Deċiżjoni 88/376/KEE, Euratom dwar is-sistema ta’ riżorsi proprji tal-Komunitajiet.
2)      Il-kumplament tar-rikors huwa miċħud.
3)      Ir-Repubblika Portugiża hija kkundannata għall-ispejjeż.
Firem
* Lingwa tal-kawża: il-Portugiż.