62019CJ0948_RES
Υπόθεση C‑948/19
UAB «Manpower Lit»
κατά
E. S. κ.λπ.καιΕυρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων (EIGE)
(αίτηση του Lietuvos Aukščiausiasis Teismas για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως)
Απόφαση του Δικαστηρίου (δεύτερο τμήμα) της 11ης Νοεμβρίου 2021
«Προδικαστική παραπομπή – Κοινωνική πολιτική – Εργασία μέσω εταιρίας προσωρινής απασχόλησης – Οδηγία 2008/104/ΕΚ – Άρθρο 1 – Πεδίο εφαρμογής – Έννοιες της “δημόσιας επιχείρησης” και της “άσκησης οικονομικής δραστηριότητας” – Οργανισμοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων (EIGE) ως “έμμεσος εργοδότης”, κατά την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος 2, της οδηγίας αυτής – Άρθρο 5, παράγραφος 1 – Αρχή της ίσης μεταχείρισης – Βασικοί όροι εργασίας και απασχόλησης – Έννοια της “ίδιας θέσης” – Κανονισμός (ΕΚ) 1922/2006 – Άρθρο 335 ΣΛΕΕ – Αρχή της διοικητικής αυτονομίας των θεσμικών οργάνων της Ένωσης – Άρθρο 336 ΣΛΕΕ – Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και Kαθεστώς που εφαρμόζεται επί του λοιπού προσωπικού της Ένωσης»
Κοινωνική πολιτική – Εργασία μέσω εταιρίας προσωρινής απασχόλησης – Οδηγία 2008/104 – Πεδίο εφαρμογής – Έννοιες του έμμεσου εργοδότη, των δημόσιων και ιδιωτικών επιχειρήσεων καθώς και της οικονομικής δραστηριότητας – Περιεχόμενο – Οργανισμοί της Ένωσης – Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων – Τοποθέτηση, από εταιρία προσωρινής απασχόλησης, προσώπων που έχουν συνάψει σύμβαση εργασίας με την εταιρία αυτή στον εν λόγω οργανισμό – Εμπίπτει
(Κανονισμός 1922/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρα 3 §§ 1 και 5 και 14 § 3· οδηγία 2008/104 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 1)
(βλ. σκέψεις 32, 34, 38, 39, 42-46, 50, διατακτ. 1)
Κοινωνική πολιτική – Εργασία μέσω εταιρίας προσωρινής απασχόλησης – Οδηγία 2008/104 – Ίση μεταχείριση – Έννοια της ίδιας θέσης – Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων – Θέση την οποία καταλαμβάνει προσωρινά απασχολούμενος εργαζόμενος ο οποίος τοποθετείται στον εν λόγω οργανισμό της Ένωσης – Εμπίπτει – Ικανότητα δικαίου της Ένωσης – Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Δεν ασκεί επιρροή
(Άρθρα 335 και 336 ΣΛΕΕ· οδηγία 2008/104 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 5 § 1)
(βλ. σκέψεις 55-60, 62, διατακτ. 2)
Σύνοψη
Η Manpower Lit, λιθουανική εταιρία προσωρινής απασχόλησης, έθεσε στη διάθεση του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων (EIGE), οργανισμού της Ένωσης με έδρα το Βίλνιους (Λιθουανία), πέντε εργαζομένους ως βοηθητικούς υπαλλήλους και τεχνικούς πληροφορικής. Μετά τη λήξη των εργασιακών τους σχέσεων με τη Manpower Lit μεταξύ Απριλίου και Δεκεμβρίου 2018, οι εργαζόμενοι αυτοί, εκτιμώντας ότι τους οφείλονταν διαφορές αποδοχών, προσέφυγαν ενώπιον της Valstybinės darbo inspekcijos Vilniaus teritorinio skyriaus Darbo ginčų komisija (επιτροπής επίλυσης εργατικών διαφορών του τμήματος επιθεώρησης εργασίας του Βίλνιους, Λιθουανία) προκειμένου να επιτύχουν την είσπραξή τους.
Με απόφαση της 20ής Ιουνίου 2018, η επιτροπή αυτή, λαμβάνοντας υπόψη τη διάταξη του εργατικού κώδικα με την οποία μεταφέρθηκε στο λιθουανικό δίκαιο η αρχή της ίσης μεταχείρισης των προσωρινά απασχολουμένων την οποία καθιερώνει η οδηγία 2008/104 (
1
), διέταξε να καταβληθούν οι εν λόγω διαφορές αποδοχών, εκτιμώντας ότι οι επίμαχοι εργαζόμενοι ασκούσαν όντως καθήκοντα μελών του μόνιμου προσωπικού του EIGE και ότι οι όροι των αποδοχών τους έπρεπε να αντιστοιχούν σε εκείνους που εφάρμοζε το EIGE για τους συμβασιούχους υπαλλήλους του.
Δεδομένου ότι απορρίφθηκε τόσο η προσφυγή που άσκησε πρωτοδίκως κατά της απόφασης αυτής όσο και η έφεση κατά της απορριπτικής πρωτόδικης απόφασης, η Manpower Lit άσκησε αναίρεση ενώπιον του Lietuvos Aukščiausiasis Teismas (Ανωτάτου Δικαστηρίου της Λιθουανίας).
Το δικαστήριο αυτό αποφάσισε να υποβάλει στο Δικαστήριο προδικαστικό ερώτημα σχετικά με το αν η αρχή της ίσης μεταχείρισης των προσωρινά απασχολουμένων την οποία προβλέπει η οδηγία 2008/104 έχει εφαρμογή στην υπόθεση της κύριας δίκης, λαμβανομένου υπόψη του ότι o έμμεσος εργοδότης που χρησιμοποιεί τις υπηρεσίες διάθεσης προσωρινά απασχολουμένων είναι οργανισμός της Ένωσης.
Με την απόφασή του, το Δικαστήριο επιβεβαιώνει την εφαρμογή της οδηγίας 2008/104 στη διαφορά της κύριας δίκης, περιλαμβανομένων των διατάξεων που αποσκοπούν στη διασφάλιση της τήρησης της αρχής της ίσης μεταχείρισης.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Το Δικαστήριο αναλύει, πρώτον, το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2008/104. Συναφώς, επισημαίνει ότι, προκειμένου να έχει εφαρμογή η οδηγία, το EIGE πρέπει να πληροί τρεις προϋποθέσεις (
2
), ήτοι να εμπίπτει στην έννοια των «δημόσιων και ιδιωτικών επιχειρήσεων», να αποτελεί «έμμεσο εργοδότη» και να ασκεί «οικονομική δραστηριότητα».
Όσον αφορά το ζήτημα αν το EIGE μπορεί να θεωρηθεί ως «έμμεσος εργοδότης» (
3
), το Δικαστήριο επισημαίνει ότι οι εν λόγω υπάλληλοι εργάστηκαν για το EIGE, προσωρινά και υπό την επίβλεψη και διεύθυνσή του, ως προσωρινά απασχολούμενοι. Εξάλλου, ο εν λόγω οργανισμός της Ένωσης πρέπει να θεωρηθεί ως «νομικό πρόσωπο» κατά την έννοια της οδηγίας. Το Δικαστήριο συνάγει εξ αυτού ότι το EIGE είναι, στο πλαίσιο αυτό, «έμμεσος εργοδότης».
Όσον αφορά το περιεχόμενο των εννοιών «δημόσιες και ιδιωτικές επιχειρήσεις» και «οικονομική δραστηριότητα», δεδομένου ότι οι έννοιες αυτές δεν ορίζονται στην οδηγία, το Δικαστήριο εξετάζει το ζήτημα αν το EIGE ασκεί οικονομική δραστηριότητα η οποία συνίσταται στην προσφορά αγαθών ή υπηρεσιών εντός συγκεκριμένης αγοράς.
Συναφώς, διαπιστώνει καταρχάς ότι οι δραστηριότητες του εν λόγω οργανισμού της Ένωσης δεν εμπίπτουν στην άσκηση δημόσιας εξουσίας και, κατά συνέπεια, δεν αποκλείεται ο χαρακτηρισμός τους ως οικονομική δραστηριότητα. Εν συνεχεία, λαμβανομένων υπόψη ορισμένων δραστηριοτήτων του EIGE, οι οποίες απαριθμούνται στον κανονισμό 1922/2006 (
4
), υπάρχουν αγορές στις οποίες δραστηριοποιούνται εμπορικές επιχειρήσεις που τελούν σε σχέση ανταγωνισμού με το EIGE. Το γεγονός ότι, κατά την άσκηση των δραστηριοτήτων αυτών, το EIGE δεν έχει κερδοσκοπικό χαρακτήρα στερείται σημασίας. Τέλος, τα έσοδα του EIGE περιλαμβάνουν (
5
), μεταξύ άλλων, τις εισπράξεις του έναντι παρεχόμενων υπηρεσιών, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι ο νομοθέτης της Ένωσης προέβλεψε ότι το EIGE θα ενεργούσε, τουλάχιστον εν μέρει, ως φορέας της αγοράς.
Ως εκ τούτου, το Δικαστήριο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το EIGE πρέπει να θεωρηθεί ότι ασκεί, τουλάχιστον εν μέρει, δραστηριότητα συνιστάμενη στην προσφορά υπηρεσιών εντός συγκεκριμένης αγοράς και, κατά συνέπεια, ότι εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2008/104 η τοποθέτηση, από εταιρία προσωρινής απασχόλησης, προσώπων που έχουν συνάψει σύμβαση εργασίας με την εν λόγω εταιρία στο EIGE για την παροχή εργασίας σε αυτό.
Δεύτερον, το Δικαστήριο εξετάζει το ζήτημα αν η θέση εργασίας που καταλαμβάνει προσωρινά απασχολούμενος τοποθετημένος στο EIGE μπορεί να θεωρηθεί ότι συνιστά την «ίδια θέση», κατά την έννοια της οδηγίας 2008/104, λαμβανομένου υπόψη του ότι, κατά την ως άνω οδηγία (
6
), οι βασικοί όροι εργασίας και απασχόλησης των προσωρινά απασχολουμένων, κατά τη διάρκεια της τοποθέτησής τους σε έμμεσο εργοδότη, πρέπει να είναι τουλάχιστον εκείνοι που θα εφαρμόζονταν εάν οι εργαζόμενοι αυτοί είχαν προσληφθεί απευθείας από τον εν λόγω εργοδότη για να καταλάβουν την ίδια θέση.
Όσον αφορά τη δυνατότητα σύγκρισης των όρων εργασίας και απασχόλησης των προσωρινά απασχολουμένων με εκείνους που ισχύουν για το προσωπικό του EIGE που απασχολείται βάσει του ΚΥΚ, το Δικαστήριο απορρίπτει το επιχείρημα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι η σύγκριση αυτή θα ήταν αντίθετη προς το άρθρο 335 ΣΛΕΕ, το οποίο ορίζει ότι η Ένωση έχει σε κάθε κράτος μέλος την ευρύτερη δυνατή νομική ικανότητα που αναγνωρίζεται από τις εθνικές νομοθεσίες στα νομικά πρόσωπα, και προς το άρθρο 336 ΣΛΕΕ, το οποίο αφορά τη θέσπιση του ΚΥΚ από τον νομοθέτη της Ένωσης. Πράγματι, η σύγκριση αυτή ουδόλως συνεπάγεται την αναγνώριση της ιδιότητας του υπαλλήλου στους προσωρινά απασχολουμένους. Το Δικαστήριο διευκρινίζει ότι, ελλείψει ειδικής ρύθμισης, όταν οι οργανισμοί της Ένωσης απασχολούν προσωρινά απασχολουμένους βάσει συμβάσεων που έχουν συναφθεί με εταιρίες προσωρινής απασχόλησης, η αρχή της ίσης μεταχείρισης έχει πλήρη εφαρμογή κατά την άσκηση των καθηκόντων των εν λόγω εργαζομένων εντός του οργανισμού αυτού.
Το Δικαστήριο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι θέση εργασίας που καταλαμβάνει προσωρινά απασχολούμενος τοποθετημένος στο EIGE μπορεί να θεωρηθεί ότι συνιστά την «ίδια θέση», κατά την έννοια της οδηγίας, ακόμη και αν υποτεθεί ότι όλες οι θέσεις εργασίας για τις οποίες το EIGE προσλαμβάνει απευθείας εργαζομένους περιλαμβάνουν καθήκοντα τα οποία μπορούν να ασκηθούν μόνον από πρόσωπα που υπόκεινται στον Κανονισμό Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
(
1
)	Άρθρο 5 της οδηγίας 2008/104/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 19ης Νοεμβρίου 2008, περί της εργασίας μέσω εταιρείας προσωρινής απασχόλησης (ΕΕ 2008, L 327, σ. 9).
(
2
)	Οι οποίες προβλέπονται στο άρθρο 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/104. Δυνάμει της διάταξης αυτής, η οδηγία εφαρμόζεται στις δημόσιες και ιδιωτικές επιχειρήσεις που είναι εταιρίες προσωρινής απασχόλησης ή έμμεσοι εργοδότες και ασκούν οικονομική δραστηριότητα, ανεξαρτήτως του εάν έχουν κερδοσκοπικό χαρακτήρα.
(
3
)	Κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας, ήτοι «το φυσικό ή νομικό πρόσωπο για το οποίο και υπό την επίβλεψη και τη διεύθυνση του οποίου εργάζεται προσωρινά ο προσωρινά απασχολούμενος».
(
4
)	Άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΚ) 1922/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 2006, περί ιδρύσεως του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων (ΕΕ 2006, L 403, σ. 9), στο οποίο περιλαμβάνεται, μεταξύ άλλων, υπό στοιχείο ζʹ, η οργάνωση διασκέψεων, εκστρατειών και συναντήσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
(
5
)	Σύμφωνα με το άρθρο 14, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 1922/2006.
(
6
)	Άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας αυτής.