62019CJ0342_RES
Zaak C‑342/19 P
Fabio De MasienYanis Varoufakis
tegen
Europese Centrale Bank
Arrest van het Hof (Eerste kamer) van 17 december 2020
„Hogere voorziening – Toegang tot documenten van de Europese Centrale Bank (ECB) – Besluit 2004/258/EG – Artikel 4, lid 3 – Uitzonderingen – Document ontvangen door de ECB – Advies van een externe dienstverlener – Intern gebruik in het kader van beraadslagingen en voorafgaand overleg – Weigering van toegang”
Instellingen van de Europese Unie – Recht van het publiek op toegang tot documenten – Besluit 2004/258 van de Europese Centrale Bank – Uitzonderingen op het recht van toegang tot documenten – Motiveringsplicht – Omvang
(Art. 296, tweede alinea, VWEU; besluit 2004/258 van de Europese Centrale Bank, zoals gewijzigd bij de besluiten 2011/342 en 2015/529, art. 4)
(zie punten 49‑52)
Instellingen van de Europese Unie – Recht van het publiek op toegang tot documenten – Besluit 2004/258 van de Europese Centrale Bank – Uitzonderingen op het recht van toegang tot documenten – Omvang – Weigering van toegang – Toelaatbaarheid
(Besluit 2004/258 van de Europese Centrale Bank, zoals gewijzigd bij de besluiten 2011/342 en 2015/529, art. 4, leden 2, 3 en 5)
(zie punten 60, 62, 64)
Instellingen van de Europese Unie – Recht van het publiek op toegang tot documenten – Besluit 2004/258 van de Europese Centrale Bank – Uitzonderingen op het recht van toegang tot documenten – Bescherming van documenten voor intern gebruik – Voorwaarden – Verschil met verordening nr. 1049/2001
(Verordening nr. 1049/2001 van het Europees Parlement en de Raad, art. 4, lid 3; besluit 2004/258 van de Europese Centrale Bank, zoals gewijzigd bij de besluiten 2011/342 en 2015/529, art. 4, lid 3, eerste alinea)
(zie punten 67‑71, 74, 75)
Samenvatting
Bij besluit van 16 oktober 2017 heeft de Europese Centrale Bank (ECB) Fabio de Masi en Yanis Varoufakis, rekwiranten in deze zaak, de toegang geweigerd tot een document met de titel „Responses to questions concerning the interpretation of Art. 14.4 of the Statute of the ESCB and of the ECB”. Dat document bevatte een door de ECB aangevraagd juridisch advies van een externe consultant over de bevoegdheden waarover de raad van bestuur krachtens dat artikel 14.4 beschikt. De ECB heeft de toegang tot dit document geweigerd op twee gronden: ten eerste op grond van de uitzondering inzake de bescherming van juridisch advies in artikel 4, lid 2, tweede streepje, van besluit 2004/258 (
1
) en ten tweede op grond van de uitzondering inzake de bescherming van documenten voor intern gebruik in artikel 4, lid 3, eerste alinea, van dat besluit.
Het beroep dat rekwiranten tegen dat besluit van de ECB hadden ingesteld bij het Gerecht, is ongegrond verklaard. (
2
) Het Gerecht heeft geoordeeld dat de ECB haar weigering om toegang te verlenen tot het betrokken document met recht heeft kunnen baseren op de uitzondering inzake de bescherming van documenten voor intern gebruik in artikel 4, lid 3, eerste alinea, van besluit 2004/258.
Rekwiranten hebben hogere voorziening tegen het arrest van het Gerecht ingesteld bij het Hof, dat de analyse van het Gerecht over de toepassing van deze uitzondering in deze zaak heeft bevestigd en de hogere voorziening heeft afgewezen.
Beoordeling door het Hof
Om te beginnen stelt het Hof vast dat het Gerecht in deze zaak zijn motiveringsplicht is nagekomen. In dat verband merkt het Hof op dat artikel 4, lid 3, tweede alinea, van verordening nr. 1049/2001 (
3
) weliswaar veronderstelt dat wordt aangetoond dat openbaarmaking van het document het besluitvormingsproces van de instelling ernstig zou ondermijnen, maar dat een dergelijk bewijs niet vereist is voor de uitzondering van artikel 4, lid 3, eerste alinea, van besluit 2004/258. Daaruit volgt dat het Gerecht niet hoefde te toetsen of de ECB een toelichting had verstrekt over het risico dat haar besluitvormingsproces ernstig zou worden ondermijnd indien toegang werd verstrekt tot het betrokken document. Om de toegang tot een document op grond van die bepaling van besluit 2004/258 te weigeren hoeft volgens het Hof enkel te worden aangetoond dat dat document met name bestemd is voor intern gebruik in het kader van beraadslagingen en voorafgaand overleg binnen de ECB, en daarnaast dat er geen hoger openbaar belang is dat openbaarmaking van dat document gebiedt.
Vervolgens oordeelt het Hof dat het Gerecht de werkingssfeer van artikel 4, lid 2, tweede streepje, en artikel 4, lid 3, eerste alinea, van besluit 2004/258 niet heeft miskend. Ten eerste bevatten de bewoordingen van artikel 4, lid 2, tweede streepje, van besluit 2004/258 geen enkele aanwijzing dat die bepaling een bijzondere regeling bevat die met voorrang op artikel 4, lid 3, eerste alinea, van dat besluit van toepassing is. Ten tweede sluit niets in de bewoordingen van artikel 4 van dat besluit uit dat een en hetzelfde deel van een document onder meerdere van de uitzonderingen in dat besluit kan vallen. Ten derde is het voor de toepassing van de uitzondering bedoeld in artikel 4, lid 3, eerste alinea, van besluit 2004/258 irrelevant dat het betrokken document eveneens als juridisch advies in de zin van artikel 4, lid 2, tweede streepje, van dat besluit kan worden gekwalificeerd, want de wetgever van de Unie heeft niet bepaald dat de uitzondering in de eerste bepaling alleen kan worden ingeroepen als het betrokken document geen „juridisch advies” in de zin van de tweede bepaling is.
Tot slot bevestigt het Hof de uitlegging die het Gerecht heeft gegeven aan artikel 4, lid 3, eerste alinea, van besluit 2004/258. Deze bepaling kan niet zo worden gelezen dat de bescherming daarvan enkel geldt voor documenten die bij een welomschreven besluitvormingsproces horen. Deze bepaling veronderstelt namelijk enkel dat een document wordt gebruikt in het kader van beraadslagingen en voorafgaand overleg binnen de ECB en dekt zodoende in ruime zin de documenten die horen bij interne procedures van de ECB. Bovendien merkt het Hof op dat deze bepaling en artikel 4, lid 3, van verordening nr. 1049/2001 niet dezelfde strekking hebben. Ten eerste is het doel van de bescherming niet hetzelfde. Ten tweede stelt artikel 4, lid 3, van verordening nr. 1049/2001 de weigering van toegang tot een document afhankelijk van het feit dat dat document betrekking heeft op een aangelegenheid waarover de instelling nog geen besluit heeft genomen, maar artikel 4, lid 3, eerste alinea, van besluit 2004/258 bevat die voorwaarde niet. Het bepaalt specifiek dat de toegang tot een document kan worden geweigerd zelfs nadat het besluit is genomen.
(
1
)	Besluit 2004/258/EG van de Europese Centrale Bank van 4 maart 2004 inzake de toegang van het publiek tot documenten van de Europese Centrale Bank (ECB/2004/3) (PB 2004, L 80, blz. 42), zoals gewijzigd bij de besluiten 2011/342/EU van de Europese Centrale Bank van 9 mei 2011 (ECB/2011/6) (PB 2011, L 158, blz. 37) en (EU) 2015/529 van de Europese Centrale Bank van 21 januari 2015 (ECB/2015/1) (PB 2015, L 84, blz. 64).
(
2
)	Arrest van 12 maart 2019, De Masi en Varoufakis/ECB (T‑798/17, EU:T:2019:154).
(
3
)	Verordening (EG) nr. 1049/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie (PB 2001, L 145, blz. 43).