Zaak T‑766/16
Hércules Club de Fútbol, SAD
tegen
Europese Commissie
Arrest van het Gerecht (Vierde kamer) van 20 maart 2019
„Staatssteun – Steun van Spanje ten gunste van bepaalde professionele voetbalclubs – Garantie – Besluit waarbij de steun onverenigbaar met de interne markt wordt verklaard – Voordeel – Motiveringsplicht”
1.      Gerechtelijke procedure – Maatregelen tot organisatie van de procesgang – Verzoek tot overlegging van documenten – Beoordelingsbevoegdheid van de Unierechter – Verplichtingen van de verzoeker – Afwijzing van het verzoek bij gebreke van bewijs van belang – Schending van de rechten van de verdediging – Geen
[Reglement van de procesvoering van het Gerecht, art. 88, lid 1, en 89, lid 3, d)]
(zie punten 27‑34)
2.      Steunmaatregelen van de staten – Onderzoek door de Commissie – Door de Commissie vastgestelde en door de lidstaten aanvaarde richtsnoeren – Dwingende werking – Grenzen – Richtsnoeren inzake reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden
[Art. 107 en 108 VWEU; richtsnoeren 2004/C 244/02 van de Commissie, punten 10, a), en 11]
(zie punten 40, 41)
3.      Steunmaatregelen van de staten – Verbod – Afwijkingen – Steun die als verenigbaar met de interne markt kan worden beschouwd – Reddingssteun aan een onderneming in moeilijkheden – Richtsnoeren voor reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden – Onderneming in moeilijkheden – Begrip
[Art. 107, lid 3, c), VWEU; richtsnoeren 2004/C 244/02 van de Commissie, punt 9]
(zie punten 45‑52)
4.      Steunmaatregelen van de staten – Besluit van de Commissie waarbij wordt vastgesteld dat steun onverenigbaar met de interne markt is – Motiveringsplicht – Omvang – Vaststelling of er sprake is van een voordeel – Overheidsgarantie voor een banklening – Richtsnoeren inzake staatssteun in de vorm van garanties – Onderzoek door de Commissie of een contragarantie van invloed is op de vaststelling of sprake is van steun – Geen – Niet-nakoming van de motiveringsplicht
[Art. 107, 108 en 296 VWEU; richtsnoeren 2008/C 155/02 van de Commissie, punten 3.2, d,) en 4.2]
(zie punten 61‑77)
Samenvatting
Bij arrest Hércules Club de Fútbol/Commissie (T‑766/16), van 20 maart 2019 heeft de Vierde kamer van het Gerecht het besluit(1) waarbij de Commissie de door het Koninkrijk Spanje aan drie professionele voetbalclubs, waaronder verzoekster, toegekende steun onrechtmatig en onverenigbaar met de interne markt heeft verklaard, en deze lidstaat heeft gelast om deze steun van verzoekster terug te vorderen, nietig verklaard wegens ontoereikende motivering.
Verzoekster, Hércules Club de Fútbol, is een Spaanse professionele voetbalclub. Fundación Hércules is een non-profitorganisatie die verbonden is met de activiteiten van deze voetbalclub en die op 26 juli 2010 van Instituto Valenciano de finanzas (hierna: „IVF”), een financiële instelling van Generalitat Valenciana, een garantie heeft ontvangen voor een door Caja de Ahorros del Mediterráneo verstrekte banklening van 18 miljoen EUR voor de verwerving van door verzoekster uitgegeven aandelen in het kader van een kapitaalverhoging. Als contragarantie heeft IVF een pandrecht op de door Fundación Hércules verworven aandelen verkregen, en in afwachting van de verpanding, een garantie van de eigenaar van het José Rico Pérez-stadion, Aligestión Integral SA (hierna: „Aligéstion”), en een pandrecht op de aandelen van verzoekster die eigendom zijn van Aligéstion.
In het bestreden besluit heeft de Commissie overwogen dat de door IVF aan Fundación Hércules verstrekte garantie met staatsmiddelen was bekostigd en toerekenbaar was aan het Koninkrijk Spanje, dat de begunstigde van deze steun verzoekster was aangezien Fundación Hércules slechts als financieel vehikel fungeerde, en dat verzoeksters financiële situatie op het tijdstip van vaststelling van de betrokken maatregel die was van een onderneming in moeilijkheden in de zin van de richtsnoeren inzake reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden.(2) Gelet op de criteria die zijn neergelegd in de mededeling van de Commissie betreffende de toepassing van de artikelen 107 en 108 VWEU op staatssteun in de vorm van garanties(3), en rekening houdend met verzoeksters financiële situatie en met de voorwaarden van de aan haar verstrekte overheidsgarantie, is de Commissie tot de slotsom gekomen dat er sprake was van onverenigbare steun.
Na te hebben benadrukt dat de Commissie gebonden is aan de kaderregelingen en mededelingen die zij vaststelt, voor zover deze niet van de Verdragregels afwijken en door de lidstaten zijn aanvaard, en dat deze teksten niet aldus kunnen worden uitgelegd dat zij de draagwijdte van de artikelen 107 en 108 VWEU beperken of indruisen tegen de doelstellingen daarvan, heeft het Gerecht in de eerste plaats niet ingestemd met verzoeksters middel dat de Commissie een beoordelingsfout heeft gemaakt door haar als onderneming in moeilijkheden aan te merken. Het Gerecht wijst er in dit verband onder meer op dat het feit dat er af en toe sprake is van gedragingen die niet beantwoorden aan de logica van de markt, zoals beschermheerschappen, niet afdoet aan het economische karakter van de betrokken activiteiten, dat in de rechtspraak reeds is erkend voor voetbal door professionele clubs(4), en dat het begrip onderneming in moeilijkheden zoals omschreven in de richtsnoeren inzake reddings- en herstructureringssteun, een objectief begrip is dat uitsluitend moet worden begrepen aan de hand van concrete aanwijzingen inzake de financiële en economische situatie van de betrokken onderneming, hetgeen uitsluit dat het wordt gebaseerd op een vergelijking tussen verzoeksters financiële situatie en het gemiddelde van andere Spaanse en Europese clubs.
In de tweede plaats heeft het Gerecht vastgesteld dat in het bestreden besluit geenszins wordt geanalyseerd of de door Aligéstion aan IVF aangeboden contragarantie enige invloed heeft gehad, en dat het bijgevolg ambtshalve dient te onderzoeken of deze ontoereikende motivering neerkomt op een schending van wezenlijke vormvoorschriften. Het stelt dienaangaande dat de motivering van het bestreden besluit zich beperkt tot de vaststelling dat de door Aligestión aangeboden contragarantie tijdelijk is, tot aan de verpanding van de aandelen van verzoekster door Fundación Hércules, zonder dat wordt gepreciseerd of deze omstandigheid op zich al rechtvaardigt dat er geen rekening mee wordt gehouden teneinde te bepalen of er sprake is van steun, of wordt uitgelegd waarom dit het geval zou zijn. Uit de mededeling inzake garanties blijkt dat zekerheden die ter gelegenheid van het stellen van een garantie of het aangaan van de onderliggende lening worden gegeven, een relevante factor zijn om te bepalen of er sprake is van staatssteun. Het Gerecht leidt hieruit af dat gelet op de regels inzake staatssteun, de belanghebbenden en de rechter mochten verwachten dat de redenering van de Commissie inzake de invloed van de door Aligestión verstrekte contragarantie voor de vaststelling of er sprake was van steun en, in voorkomend geval, voor het bedrag ervan, in het bestreden besluit tot uitdrukking zou komen. Het Gerecht voegt daaraan toe dat het, gelet op de vaststellingen van de Commissie over de waarde van de enige onderzochte zekerheid en over verzoeksters financiële situatie, om een essentieel onderdeel van de motivering van het bestreden besluit gaat. Bijgevolg wordt het bestreden besluit wegens ontoereikende motivering nietig verklaard.
1      Besluit (EU) 2017/365 van 4 juli 2016 betreffende de staatssteun SA.36387 (2013/C) (ex 2013/NN) (ex 2013/CP) van Spanje ten gunste van Valencia Club de Fútbol SAD, Hércules Club de Fútbol SAD en Elche Club de Fútbol SAD (PB 2017, L 55, blz. 12) (hierna: „bestreden besluit”).
2      PB 2004, C 244, blz. 2 (hierna: „richtsnoeren voor reddings- en herstructureringssteun”).
3      PB 2008, C 155, blz. 10 (hierna: „mededeling inzake garanties”).
4      Arrest van 26 januari 2005, Piau/Commissie, T‑193/02, EU:T:2005:22, punt 69.