62020TJ0727_RES
Υπόθεση T‑727/20 RENV
Nigar Kirimova
κατά
Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (δεύτερο πενταμελές τμήμα)της 25ης Σεπτεμβρίου 2024
«Εσωτερική αγορά – Εκπροσώπηση ενώπιον του EUIPO – Εγγραφή στον κατάλογο εγκεκριμένων αντιπροσώπων – Απόρριψη της αιτήσεως – Αιτών ο οποίος δεν έχει την ιθαγένεια κράτους μέλους του ΕΟΧ – Απαλλαγή από την προϋπόθεση ιθαγένειας – Άρθρο 120, παράγραφος 4, στοιχείο βʹ, του κανονισμού (ΕΕ) 2017/1001 – Έννοια του επαγγελματία με υψηλά προσόντα – Αρχή της ασφάλειας δικαίου – Δικαίωμα ακροάσεως – Μεταρρύθμιση – Αναρμοδιότητα του Γενικού Δικαστηρίου»
Σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Διαδικαστικές διατάξεις – Εκπροσώπηση ενώπιον του Γραφείου – Εγγραφή στον κατάλογο εγκεκριμένων αντιπροσώπων – Απαιτήσεις – Ιθαγένεια κράτους μέλους του ΕΟΧ – Εξαίρεση – Προϋπόθεση – Ιδιότητα του επαγγελματία με υψηλά προσόντα – Έννοια – Απόκτηση των προσόντων σε κράτος μέλος διαφορετικό από το κράτος μέλος στο οποίο ο αιτών έχει δικαίωμα εκπροσώπησης – Επιτρέπεται
(Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 2017/1001, άρθρο 120 § 4, στοιχείο βʹ)
(βλ. σκέψεις 30-38)
Πράξεις των οργάνων – Διαχρονική εφαρμογή – Διαδικαστικοί κανόνες – Ουσιαστικοί κανόνες – Διάκριση – Κατευθυντήριες γραμμές του Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUIPO) – Εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών που ίσχυαν κατά τον χρόνο των επίμαχων πραγματικών περιστατικών – Δεν έγινε – Παραβίαση της αρχής της ασφάλειας δικαίου
(βλ. σκέψεις 46, 50, 62-66)
Σύνοψη
Με την απόφαση αυτή, το Γενικό Δικαστήριο ερμηνεύει, για πρώτη φορά, την έννοια του «επαγγελματία με υψηλά προσόντα» που περιλαμβάνεται στο άρθρο 120, παράγραφος 4, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2017/1001 (
1
), για τους σκοπούς της εγγραφής ενός προσώπου στον κατάλογο των εγκεκριμένων αντιπροσώπων κατά το δίκαιο των σημάτων.
Στις 10 Οκτωβρίου 2019, η S. Kirimova, υπήκοος της Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν, υπέβαλε στο Γραφείο Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUIPO) αίτηση εγγραφής στον κατάλογο των εγκεκριμένων αντιπροσώπων του εν λόγω Γραφείου, ζητώντας επίσης απαλλαγή από την απαίτηση να έχει την ιθαγένεια κράτους μέλους του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ), βάσει του άρθρου 120, παράγραφος 4, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2017/1001.
Το EUIPO ενημέρωσε εγγράφως την προσφεύγουσα ότι η αίτησή της ήταν απαράδεκτη. Απαντώντας στο έγγραφο αυτό, η προσφεύγουσα υπέβαλε παρατηρήσεις. Με απόφαση της 30ής Σεπτεμβρίου 2020 (στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση), ο εκτελεστικός διευθυντής του EUIPO απέρριψε την αίτηση της προσφεύγουσας.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Κατά πρώτον, το Γενικό Δικαστήριο παρατηρεί ότι η έννοια του «επαγγελματία με υψηλά προσόντα» δεν ορίζεται σε κανέναν κανονισμό και ερμηνεύει την έννοια αυτή λαμβάνοντας υπόψη το γράμμα της διατάξεως στην οποία περιλαμβάνεται, το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται η διάταξη αυτή και τους σκοπούς τους οποίους επιδιώκει η ρύθμιση της οποίας αποτελεί μέρος η εν λόγω διάταξη.
Όσον αφορά το γράμμα της επίμαχης διατάξεως και το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει, αφενός, ότι η κατά το άρθρο 120, παράγραφος 4, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2017/1001 έννοια του «επαγγελματία με υψηλά προσόντα» αναφέρεται σε έναν ειδικό με ιδιαιτέρως υψηλό επίπεδο προσόντων, ικανοτήτων, δεξιοτήτων ή γνώσεων στον τομέα των σημάτων και δεν φαίνεται να συνεπάγεται οποιονδήποτε περιορισμό όσον αφορά τον τρόπο απόκτησής τους. Αφετέρου, από την εν λόγω διάταξη προκύπτει ότι οι τρεις απαιτήσεις για την εγγραφή ενός προσώπου στον κατάλογο εγκεκριμένων αντιπροσώπων που προβλέπονται στο άρθρο 120, παράγραφος 2, του κανονισμού 2017/1001, ήτοι οι απαιτήσεις ιθαγένειας, κατοικίας και δικαιώματος εκπροσώπησης, έχουν όχι μόνο σωρευτικό αλλά και αυτοτελή χαρακτήρα. Πράγματι, η απαίτηση περί δικαιώματος εκπροσώπησης πρέπει να πληρούται τόσο από τα φυσικά πρόσωπα που πληρούν την απαίτηση περί ιθαγένειας όσο και από τα φυσικά πρόσωπα που ζητούν απαλλαγή από την τελευταία αυτή απαίτηση λόγω της ιδιότητάς τους ως «επαγγελματιών με υψηλά προσόντα». Επομένως, προκύπτει ότι η ως άνω ιδιότητα είναι ανεξάρτητη και πρόσθετη σε σχέση με την απαίτηση περί δικαιώματος εκπροσώπησης και ότι δεν συνδέεται με τις προϋποθέσεις που απαιτούνται για τη συμμόρφωση με την εν λόγω απαίτηση. Κατά συνέπεια, τα προσόντα, οι ικανότητες, οι δεξιότητες ή οι γνώσεις, βάσει των οποίων μπορεί να αποδειχθεί η ιδιότητα του «επαγγελματία με υψηλά προσόντα», είναι δυνατό να έχουν αποκτηθεί από πρόσωπο που δεν έχει την ιθαγένεια κράτους μέλους του ΕΟΧ, τόσο σε κράτος μέλος του ΕΟΧ όσο και σε τρίτη χώρα, πριν ή μετά την απόκτηση του δικαιώματος εκπροσώπησης εντός του ΕΟΧ.
Όσον αφορά τους σκοπούς που επιδιώκονται με τους κανόνες περί εκπροσωπήσεως ενώπιον του EUIPO, ήτοι τη διασφάλιση της ομαλής, αποτελεσματικής και αποδοτικής λειτουργίας του συστήματος του σήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (
2
), το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει ότι η επιδίωξη τέτοιων σκοπών δεν προϋποθέτει ότι η ιδιότητα του «επαγγελματία με υψηλά προσόντα» εξαρτάται από ορισμένη επαγγελματική εμπειρία σε συγκεκριμένο κράτος μέλος. Αντιθέτως, είναι μάλλον αδιάφορο το αν το ιδιαιτέρως υψηλό επίπεδο προσόντων, ικανοτήτων, δεξιοτήτων ή γνώσεων του ειδικού ο οποίος ζητεί την απαλλαγή αποκτήθηκε σε συγκεκριμένο κράτος μέλος και όχι σε κάποιο άλλο, ή ακόμη και σε τρίτη χώρα, δεδομένου ότι ο αιτών που δεν έχει την ιθαγένεια κράτους μέλους του ΕΟΧ πρέπει επίσης να πληροί τις απαιτήσεις περί κατοικίας και δικαιώματος εκπροσώπησης οι οποίες επιβάλλουν την ύπαρξη συνδέσμου με κράτος μέλος του ΕΟΧ.
Επομένως, η απαίτηση σχετικά με την ανάγκη επαγγελματικής εμπειρίας στο κράτος μέλος στο οποίο ο αιτών έχει δικαίωμα εκπροσώπησης, την οποία εφάρμοσε ο εκτελεστικός διευθυντής με την προσβαλλόμενη απόφαση, στηρίζεται σε μια υπερβολικά συσταλτική και εσφαλμένη ερμηνεία της έννοιας του «επαγγελματία με υψηλά προσόντα». Πράγματι, από κανένα από τα κριτήρια ερμηνείας δεν μπορεί να συναχθεί ότι η ιδιότητα αυτή απαιτεί, ως αναγκαία προϋπόθεση, επαγγελματική εμπειρία η οποία να έχει αποκτηθεί στο κράτος μέλος στο οποίο ο αιτών έχει δικαίωμα εκπροσώπησης.
Κατά δεύτερον, το Γενικό Δικαστήριο εξετάζει αν ο εκτελεστικός διευθυντής συμμορφώθηκε προς την αρχή της ασφάλειας δικαίου κατά την αξιολόγηση της αιτήσεως της προσφεύγουσας. Κατ’ αρχάς, το Γενικό Δικαστήριο υπογραμμίζει ότι ο τελευταίος οφείλει να συμμορφώνεται προς τους κανόνες συμπεριφοράς που περιλαμβάνονται στις κατευθυντήριες γραμμές του EUIPO για την εφαρμογή του άρθρου 120, παράγραφος 4, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2017/1001 και να τηρεί τις αρχές που διέπουν τη διαχρονική εφαρμογή των εν λόγω κανόνων συμπεριφοράς, σύμφωνα με την αρχή της ασφάλειας δικαίου. Τούτου λεχθέντος, δεν μπορεί, εντούτοις, να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ο εκτελεστικός διευθυντής να αποκλίνει από τους εν λόγω κανόνες, παρέχοντας αιτιολογία η οποία να λαμβάνει υπόψη την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως και ο αιτών να αποδείξει την ιδιότητα του «επαγγελματία με υψηλά προσόντα» βάσει στοιχείων διαφορετικών από εκείνα τα οποία παρατίθενται στις κατευθυντήριες γραμμές του EUIPO.
Εν συνεχεία, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει ότι οι κατευθυντήριες γραμμές του EUIPO του 2020 προβλέπουν στοιχεία για την αξιολόγηση των αιτήσεων απαλλαγής από την προϋπόθεση περί ιθαγένειας τα οποία δεν περιλαμβάνονταν στις κατευθυντήριες γραμμές του EUIPO του 2017 και αντικατοπτρίζουν, ως εκ τούτου, μια νέα, και πιο περιοριστική, πρακτική του εκτελεστικού διευθυντή ως προς το ζήτημα αυτό. Οι διαφορές αυτές ενδέχεται να έχουν σημαντικό αντίκτυπο τόσο στην αξιολόγηση από τον εκτελεστικό διευθυντή μιας αιτήσεως απαλλαγής όσο και στο περιεχόμενο μιας τέτοιας αιτήσεως, δεδομένου ότι οι ενδείξεις που περιλαμβάνονται στις κατευθυντήριες γραμμές του EUIPO καθιστούν δυνατό στους αιτούντες να προβλέψουν βάσει ποιων στοιχείων μπορεί να αξιολογηθεί η αίτηση απαλλαγής. Επομένως, η απόδειξη ότι ένα πρόσωπο έχει την ιδιότητα του «επαγγελματία με υψηλά προσόντα» υπό το πρίσμα «εξαιρετικών περιστάσεων» οι οποίες προϋποθέτουν ότι πληρούνται οι απαιτήσεις που προβλέπονται στις κατευθυντήριες γραμμές του EUIPO του 2020 έχει περιεχόμενο προδήλως διαφορετικό από την απόδειξη της ίδιας αυτής ιδιότητας υπό το πρίσμα των σχετικών «ειδικών περιστάσεων» κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών του EUIPO του 2017.
Τέλος, το Γενικό Δικαστήριο παρατηρεί ότι, μολονότι ο εκτελεστικός διευθυντής, με την προσβαλλόμενη απόφαση, δεν προσδιόρισε ρητώς τις κατευθυντήριες γραμμές του EUIPO που εφαρμόστηκαν, εντούτοις, εξέτασε την αίτηση της προσφεύγουσας υπό το πρίσμα των απαιτήσεων και περιστάσεων οι οποίες περιλαμβάνονται στις κατευθυντήριες γραμμές του EUIPO του 2020. Δυνάμει της σχετικής με την αρχή της ασφάλειας δικαίου νομολογίας, κατά την αξιολόγηση της αιτήσεως για χορήγηση απαλλαγής πρέπει να εφαρμόζονται οι κανόνες συμπεριφοράς οι οποίοι ίσχυαν κατά τον χρόνο των επίμαχων πραγματικών περιστατικών, ήτοι κατά την ημερομηνία υποβολής της αιτήσεως απαλλαγής, και όχι οι κανόνες οι οποίοι ίσχυαν κατά τον χρόνο εκδόσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως. Εν προκειμένω, κατά την ημερομηνία υποβολής της αιτήσεως, οι κατευθυντήριες γραμμές του EUIPO του 2020 δεν είχαν ακόμη εκδοθεί, οι δε κατευθυντήριες γραμμές οι οποίες ίσχυαν κατά το χρονικό αυτό σημείο ήταν εκείνες του 2017.
Κατόπιν των ως άνω εκτιμήσεων, το Γενικό Δικαστήριο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο εκτελεστικός διευθυντής παραβίασε την αρχή της ασφάλειας δικαίου κατά το μέρος που αξιολόγησε την αίτηση της προσφεύγουσας για απαλλαγή υπό το πρίσμα των κανόνων συμπεριφοράς οι οποίοι περιλαμβάνονται στις κατευθυντήριες γραμμές του EUIPO του 2020 και οι οποίοι δεν ίσχυαν κατά την ημερομηνία υποβολής της αιτήσεως.
(
1
)	Κανονισμός (ΕΚ) 2017/1001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 2017, για το σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ 2017, L 154, σ. 1).
(
2
)	Όπως τούτο προκύπτει από την αιτιολογική σκέψη 43 του κανονισμού 2017/1001 και την αιτιολογική σκέψη 18 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2018/625 της Επιτροπής, της 5ης Μαρτίου 2018, για τη συμπλήρωση του κανονισμού (ΕΕ) 2017/1001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και για την κατάργηση του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2017/1430 (ΕΕ 2018, L 104, σ. 1).