62023CJ0727
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (έβδομο τμήμα)
της 29ης Ιανουαρίου 2026 (
*1
)
«Αίτηση αναιρέσεως – Υπαλληλική υπόθεση – Καθεστώς που εφαρμόζεται επί του λοιπού προσωπικού – Έκτακτοι υπάλληλοι – Απόφαση περί μη ανακατατάξεως – Δυνατότητα της Διοίκησης να συμπληρώσει την αιτιολογία της αποφάσεως περί μη ανακατατάξεως ενώπιον του δικαστή της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Προϋποθέσεις – Εξαιρετικές περιπτώσεις – Αρχή της αντιστοιχίας μεταξύ της διοικητικής ενστάσεως και της επακόλουθης προσφυγής – Προσφυγή ακυρώσεως»
Στην υπόθεση C‑727/23 P,
με αντικείμενο αίτηση αναιρέσεως δυνάμει του άρθρου 56 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ασκήθηκε στις 28 Νοεμβρίου 2023,
PB, εκπροσωπούμενος από την N. de Montigny, avocate,
αναιρεσείων,
όπου ο έτερος διάδικος ήταν το:
Ενιαίο Συμβούλιο Εξυγίανσης (ΕΣΕ), εκπροσωπούμενο από την H. Ehlers και τον L. Forestier, επικουρούμενους από τους A. Duron και D. Waelbroeck, avocats,
καθού πρωτοδίκως,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έβδομο τμήμα),
συγκείμενο από τους F. Schalin, πρóεδρo τμήματoς, M. Gavalec και Z. Csehi (εισηγητή), δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: R. Norkus
γραμματέας: A. Calot Escobar
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, να εκδικάσει την υπόθεση χωρίς ανάπτυξη προτάσεων,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1
Με την υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως, ο PB ζητεί την αναίρεση της αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 20ής Σεπτεμβρίου 2023, PB κατά ΕΣΕ (T‑293/22, στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, EU:T:2023:577), με την οποία το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή του βάσει του άρθρου 270 ΣΛΕΕ με αίτημα την ακύρωση της αποφάσεως του Ενιαίου Συμβουλίου Εξυγίανσης (ΕΣΕ), της 16ης Ιουλίου 2021, περί μη ανακατατάξεώς του μετά το πέρας της διαδικασίας ανακατατάξεως για το έτος 2021 (στο εξής: επίμαχη απόφαση περί μη ανακατατάξεως).
Το νομικό πλαίσιο
Ο ΚΥΚ
2
Το άρθρο 45, παράγραφος 1, του Κανονισμού Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: ΚΥΚ), το οποίο εφαρμόζεται κατ’ αναλογίαν στους έκτακτους υπαλλήλους σύμφωνα με το άρθρο 16, πρώτο εδάφιο, του Καθεστώτος που εφαρμόζεται επί του λοιπού προσωπικού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: ΚΛΠ), ορίζει τα εξής:
«Η προαγωγή απονέμεται με απόφαση της αρμόδιας για τους διορισμούς αρχής με βάση το άρθρο 6 παράγραφος 2. Οι υπάλληλοι μπορούν να προάγονται μόνον εφόσον κατέχουν θέση που αντιστοιχεί σε έναν από τους τύπους θέσης που αναφέρονται στο παράρτημα Ι τμήμα Α για τον αμέσως ανώτερο βαθμό, εκτός αν εφαρμόζεται η διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 4 και στο άρθρο 29 παράγραφος 1. Η προαγωγή συνεπάγεται για τον υπάλληλο την τοποθέτησή του στον αμέσως ανώτερο βαθμό της ομάδας καθηκόντων στην οποία ανήκει. Η προαγωγή απονέμεται αποκλειστικά με επιλογή μεταξύ των υπαλλήλων που έχουν συμπληρώσει τουλάχιστον δύο έτη στον βαθμό τους, μετά από συγκριτική εξέταση των προσόντων των προαγώγιμων υπαλλήλων. Για τη συγκριτική εξέταση των προσόντων, η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή λαμβάνει ιδίως υπόψη τις εκθέσεις των υπαλλήλων, τη χρήση, κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, άλλων γλωσσών εκτός από τη γλώσσα για την οποία έχουν αποδείξει ότι διαθέτουν εις βάθος γνώση σύμφωνα με το άρθρο 28 στοιχείο στ), και το επίπεδο των ευθυνών που αναλαμβάνουν.»
3
Το άρθρο 90, παράγραφος 2, του ΚΥΚ ορίζει τα εξής:
«Κάθε πρόσωπο που υπόκειται στον παρόντα κανονισμό δύναται να υποβάλει στην αρμόδια για διορισμούς αρχή αίτημα κατά οιασδήποτε πράξεως η οποία θίγει τα συμφέροντά του, τόσο στην περίπτωση που η εν λόγω αρχή έχει ήδη λάβει απόφαση όσο και όταν παρέλειψε να λάβει μέτρο που επιβάλλεται από τον κανονισμό. Το αίτημα πρέπει να διατυπωθεί εντός προθεσμίας τριών μηνών. […]»
Το ΚΛΠ
4
Το άρθρο 2 του ΚΛΠ ορίζει τα εξής:
«Θεωρείται “έκτακτος υπάλληλος” κατά την έννοια του παρόντος καθεστώτος:
[…]
στ)
ο υπάλληλος ο οποίος προσλαμβάνεται για να καταλάβει θέση που περιλαμβάνεται στον πίνακα θέσεων ο οποίος προσαρτάται στο τμήμα του προϋπολογισμού που συνδέεται με έναν οργανισμό όπως αναφέρεται στο άρθρο 1α παράγραφος 2 του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης και στον οποίο οι αρμόδιες για τον προϋπολογισμό αρχές έχουν προσδώσει προσωρινό χαρακτήρα, εκτός των προϊσταμένων των οργανισμών και των αναπληρωτών προϊσταμένων των οργανισμών όπως αναφέρεται στην πράξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη σύσταση του οργανισμού και των υπαλλήλων που έχουν αποσπαστεί προς το συμφέρον της υπηρεσίας σε οργανισμό.»
5
Το άρθρο 54 του ΚΛΠ προβλέπει τα εξής:
«Όσον αφορά τους έκτακτους υπαλλήλους που αναφέρονται στο άρθρο 2 στοιχείο στ), η κατάταξη στον επόμενο ανώτερο βαθμό γίνεται αποκλειστικά με επιλογή από τους έκτακτους υπαλλήλους οι οποίοι έχουν συμπληρώσει τουλάχιστον περίοδο δύο ετών στον βαθμό τους, μετά από εξέταση των συγκριτικών προσόντων αυτών των έκτακτων υπαλλήλων, καθώς και των εκθέσεων που τους αφορούν. Η τελευταία περίοδος του άρθρου 45 παράγραφος 1 και του άρθρου 45 παράγραφος 2 του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης εφαρμόζονται κατ’ αναλογία. Δεν είναι δυνατή η υπέρβαση των ποσοστών πολλαπλασιασμού για τον καθορισμό της ισοδυναμίας των μέσων σταδιοδρομιών, που καθορίζονται για τους υπαλλήλους στο τμήμα Β του παραρτήματος Ι.
Σύμφωνα με το άρθρο 110 του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης, κάθε οργανισμός θεσπίζει τις γενικές διατάξεις για την εφαρμογή του παρόντος άρθρου.»
Οι ΓΕΔ
6
Το άρθρο 4 της αποφάσεως του ΕΣΕ, της 24ης Απριλίου 2017, περί γενικών εκτελεστικών διατάξεων του άρθρου 54 του ΚΛΠ (στο εξής: ΓΕΔ), το οποίο φέρει τον τίτλο «Βάση της διαδικασίας ανακατατάξεως», ορίζει τα εξής:
«1.   Η συγκριτική εξέταση των προσόντων των επιλέξιμων έκτακτων υπαλλήλων αποτελεί τη βάση για τη διαδικασία ανακατατάξεως. Οι πληροφορίες που είναι απαραίτητες για την εν λόγω συγκριτική εξέταση περιέχονται στο ασφαλές ηλεκτρονικό σύστημα διαχειρίσεως της διαδικασίας. Για τους σκοπούς της εξέτασης αυτής, η [αρμόδια για τη σύναψη των συμβάσεων πρόσληψης αρχή (στο εξής: ΑΣΣΠΑ)] λαμβάνει υπόψη, μεταξύ άλλων:
α)
τις εκθέσεις που αφορούν τους έκτακτους υπαλλήλους από την τελευταία ανακατάταξή τους ή, ελλείψει τέτοιας, από την πρόσληψή τους, και ιδίως τις εκθέσεις αξιολόγησης που συντάσσονται σύμφωνα με τις γενικές εκτελεστικές διατάξεις του άρθρου 43 του ΚΥΚ·
β)
τη χρήση από τους έκτακτους υπαλλήλους, κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, άλλων γλωσσών εκτός από τη γλώσσα για την οποία έχουν αποδείξει ότι διαθέτουν εις βάθος γνώση σύμφωνα με το άρθρο 12 παράγραφος 2 στοιχείο ε) του ΚΛΠ· και
γ)
το επίπεδο των ευθυνών που αναλαμβάνουν.
2.   Σε περίπτωση ισοδυναμίας προσόντων μεταξύ των έκτακτων υπαλλήλων που είναι επιλέξιμοι βάσει των τριών στοιχείων που μνημονεύονται στην παράγραφο 1, η ΑΣΣΠΑ μπορεί, επικουρικώς, να λάβει υπόψη και άλλα στοιχεία.»
7
Δυνάμει του άρθρου 5 των ΓΕΔ, η διαδικασία ανακατατάξεως του ΕΣΕ διεξάγεται σύμφωνα με τα ακόλουθα στάδια:
–
πρώτον, η υπηρεσία ανθρωπίνων πόρων δημοσιεύει ένα διοικητικό σημείωμα με το οποίο ανακοινώνει την ολοκλήρωση της διαδικασίας αξιολόγησης (άρθρο 5, παράγραφος 1, των ΓΕΔ)·
–
δεύτερον, τα μέλη του προεδρείου συμβουλεύονται τους αξιολογητές των επιλέξιμων υπαλλήλων (άρθρο 5, παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο, των ΓΕΔ) και, εν συνεχεία, προβαίνουν σε μια πρώτη συγκριτική εξέταση των προσόντων των υπαλλήλων αυτών (άρθρο 5, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, των ΓΕΔ)·
–
τρίτον, ο πρόεδρος του ΕΣΕ διαβουλεύεται με την επιτροπή προσωπικού και, κατόπιν αιτήματος της τελευταίας, της κοινοποιεί τα επικουρικά κριτήρια που λαμβάνονται υπόψη σε περίπτωση ισοδυναμίας προσόντων (άρθρο 5, παράγραφος 4, των ΓΕΔ)·
–
τέταρτον, ο πρόεδρος του ΕΣΕ καταρτίζει κατάλογο των υπαλλήλων που προτείνονται για ανακατάταξη (άρθρο 5, παράγραφος 5, των ΓΕΔ), τον οποίο κοινοποιεί στο σύνολο του προσωπικού του ΕΣΕ και στην επιτροπή ίσης εκπροσωπήσεως για τις ανακατατάξεις (στο εξής: επιτροπή ίσης εκπροσωπήσεως) (άρθρο 5, παράγραφος 6, των ΓΕΔ)·
–
πέμπτον, οι υπάλληλοι που δεν περιλαμβάνονται στον ως άνω κατάλογο μπορούν να προσφύγουν στην επιτροπή ίσης εκπροσωπήσεως κατά της μη προτάσεως του ονόματός τους για ανακατάταξη. Η επιτροπή προβαίνει σε συγκριτική εξέταση των προσόντων των επιλέξιμων υπαλλήλων και υποβάλλει στην ΑΣΣΠΑ κατάλογο των υπαλλήλων που προτείνει για ανακατάταξη (άρθρο 5, παράγραφος 7, των ΓΕΔ)·
–
έκτον, η ΑΣΣΠΑ προβαίνει με τη σειρά της σε συγκριτική εξέταση των προσόντων των επιλέξιμων υπαλλήλων και καταρτίζει τον κατάλογο των υπαλλήλων που θα ανακαταταχθούν (άρθρο 5, παράγραφος 8, των ΓΕΔ). Ο κατάλογος αυτός δημοσιεύεται προς ενημέρωση του προσωπικού του ΕΣΕ (άρθρο 5, παράγραφος 9, των ΓΕΔ).
Το ιστορικό της διαφοράς
8
Το ιστορικό της διαφοράς εκτίθεται στις σκέψεις 2 έως 10 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως ως εξής:
«2
Την 1η Νοεμβρίου 2016 ο προσφεύγων προσελήφθη από το ΕΣΕ ως έκτακτος υπάλληλος κατά την έννοια του άρθρου 2, στοιχείο στʹ, του [ΚΛΠ] και κατετάγη στον βαθμό AD 6, κλιμάκιο 2. Κατόπιν τούτου, απασχολήθηκε ως νομικός στη μονάδα 01 της γραμματείας του ΕΣΕ.
3
Μετά την επιτυχή συμμετοχή του σε εξωτερική διαδικασία προσλήψεως που διοργάνωσε το ΕΣΕ, ο προσφεύγων συνήψε νέα σύμβαση περί προσλήψεώς του στην ίδια μονάδα, με την οποία ανακατατάχθηκε στον βαθμό AD 7 από 1ης Οκτωβρίου 2017.
4
Με υπηρεσιακό σημείωμα της προέδρου του ΕΣΕ (στο εξής: πρόεδρος), της 11ης Μαΐου 2021, το οποίο κοινοποιήθηκε στο προσωπικό του ΕΣΕ […], το ΕΣΕ κίνησε τη διαδικασία ανακατατάξεως των έκτακτων υπαλλήλων για το έτος 2021 […].
5
Η πρόεδρος δεν συμπεριέλαβε τον προσφεύγοντα στον κατάλογο των υπαλλήλων που προτάθηκαν για ανακατάταξη, ο οποίος δημοσιεύθηκε στις 14 Ιουνίου 2021.
6
Στις 22 Ιουνίου 2021 ο προσφεύγων προσέφυγε στην [επιτροπή ίσης εκπροσωπήσεως] κατά της μη προτάσεως του ονόματός του για ανακατάταξη. Στις 9 Ιουλίου 2021 η εν λόγω επιτροπή, με τρεις ψήφους υπέρ έναντι δύο κατά, δεν πρότεινε στην [ΑΣΣΠΑ] την ανακατάταξή του.
7
Στις 16 Ιουλίου 2021 η πρόεδρος, ως ΑΣΣΠΑ, κοινοποίησε στο προσωπικό τον κατάλογο των υπαλλήλων που ανακατατάχθηκαν κατά την περίοδο 2021, στον οποίο δεν περιλαμβανόταν το όνομα του προσφεύγοντος.
8
Μεταξύ 19ης Ιουλίου και 19ης Σεπτεμβρίου 2021 ο προσφεύγων υπέβαλε διάφορες αιτήσεις προσβάσεως σε έγγραφα που αφορούσαν, μεταξύ άλλων, τις διαδικασίες ανακατατάξεως 2019 έως 2021 […]. Την 1η Οκτωβρίου 2021 το ΕΣΕ παρέσχε στον προσφεύγοντα μερική πρόσβαση στα ζητηθέντα έγγραφα.
9
Στις 15 Οκτωβρίου 2021 ο προσφεύγων υπέβαλε διοικητική ένσταση κατά της αποφάσεως περί μη ανακατατάξεως δυνάμει του άρθρου 90, παράγραφος 2, του [ΚΥΚ], το οποίο εφαρμόζεται κατ’ αναλογίαν στους έκτακτους υπαλλήλους δυνάμει του άρθρου 46 του ΚΛΠ. Η διοικητική αυτή ένσταση απορρίφθηκε με απόφαση του ΕΣΕ της 14ης Φεβρουαρίου 2022 (στο εξής: απορριπτική απόφαση).
10
Μετά την κατάθεση της προσφυγής, το ΕΣΕ δεν ανανέωσε τη σύμβαση του προσφεύγοντος και έθεσε τέρμα στα καθήκοντά του.»
Η προσφυγή ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση
9
Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 19 Μαΐου 2022, ο προσφεύγων και νυν αναιρεσείων (στο εξής: αναιρεσείων) άσκησε την προσφυγή που μνημονεύεται στη σκέψη 1 της παρούσας αποφάσεως.
10
Με τη σκέψη 31 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο αναιρεσείων, προς στήριξη της προσφυγής του, προέβαλε, κατ’ ουσίαν, έξι λόγους ακυρώσεως:
–
ο πρώτος λόγος αφορούσε έλλειψη συγκριτικής εξέτασης των προσόντων όλων των επιλέξιμων υπαλλήλων·
–
ο δεύτερος λόγος αφορούσε παράβαση της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως και εσφαλμένο υπολογισμό της αρχαιότητας στον βαθμό·
–
ο τρίτος λόγος αφορούσε την εκτίμηση των επιπέδων ευθύνης·
–
ο τέταρτος λόγος αφορούσε παρατυπίες οι οποίες κατέστησαν πλημμελή τη διαδικασία ανακατατάξεως·
–
ο πέμπτος λόγος στηριζόταν σε μη τήρηση του μέσου όρου που προβλέπεται στο παράρτημα II των ΓΕΔ και
–
ο έκτος λόγος στηριζόταν, επικουρικώς, σε πρόδηλη πλάνη κατά την εκτίμηση των προσόντων του προσφεύγοντος και της αρχαιότητάς του στον βαθμό.
11
Με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε όλους τους ανωτέρω λόγους ακυρώσεως και, κατά συνέπεια, την προσφυγή ακυρώσεως του αναιρεσείοντος.
Αιτήματα των διαδίκων στο πλαίσιο της αναιρετικής διαδικασίας
12
Ο αναιρεσείων ζητεί από το Δικαστήριο:
–
να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση·
–
να ακυρώσει την απόφαση περί μη ανακατατάξεώς του και
–
να καταδικάσει το ΕΣΕ στα δικαστικά έξοδα στα οποία υποβλήθηκε ο αναιρεσείων στο πλαίσιο της αναιρετικής και της πρωτόδικης διαδικασίας.
13
Το ΕΣΕ ζητεί από το Δικαστήριο:
–
να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως ως απαράδεκτη και, εν πάση περιπτώσει, ως αβάσιμη και
–
να καταδικάσει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα.
Επί της αιτήσεως αναιρέσεως
14
Προς στήριξη της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, ο αναιρεσείων προβάλλει, κατ’ ουσίαν, οκτώ λόγους. Πράγματι, πέραν των έξι λόγων που απαριθμούνται στην αίτηση αναιρέσεως, ο αναιρεσείων προβάλλει, προκαταρκτικώς, έναν «εισαγωγικό» λόγο, οριζόντιου χαρακτήρα, ο οποίος προσδιορίζεται στο υπόμνημα απαντήσεως ως πρώτος λόγος αναιρέσεως και αφορά το παραδεκτό των παραρτημάτων και των λόγων αναιρέσεως, καθώς και, εν κατακλείδι, έναν λόγο ο οποίος στηρίζεται σε εσφαλμένη κατανομή των δικαστικών εξόδων με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση. Οι λόγοι που απαριθμούνται στην αίτηση αναιρέσεως αφορούν, ο δεύτερος, έλλειψη συγκριτικής εξέτασης των προσόντων όλων των επιλέξιμων υπαλλήλων, ο τρίτος, έλλειψη αιτιολογίας, ο τέταρτος, εκτίμηση των επιπέδων ευθύνης, ο πέμπτος, διαδικαστικές πλημμέλειες, ο έκτος, μη τήρηση των μέσων όρων που προβλέπονται στον ΚΥΚ και επαναλαμβάνονται στις ΓΕΔ και, ο έβδομος, πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως.
Επί του παραδεκτού της αιτήσεως αναιρέσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
15
Το ΕΣΕ προβάλλει ένσταση απαραδέκτου της αιτήσεως αναιρέσεως στο σύνολό της για τον λόγο ότι είναι συγκεχυμένη και επαναλαμβανόμενη, με αποτέλεσμα ορισμένα σκέλη και αιτιάσεις της να στερούνται συνεκτικής δομής.
16
Ο αναιρεσείων αμφισβητεί το βάσιμο των ως άνω επιχειρημάτων.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
17
Από το άρθρο 256, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ, από το άρθρο 58, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και από το άρθρο 168, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου προκύπτει ότι στην αίτηση αναιρέσεως πρέπει να προσδιορίζονται με ακρίβεια τα επικρινόμενα σημεία της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως ή διατάξεως, καθώς και τα νομικά επιχειρήματα που στηρίζουν ειδικώς την αίτηση αυτή, επί ποινή απαραδέκτου της αιτήσεως αναιρέσεως ή του οικείου λόγου αναιρέσεως (απόφαση της 3ης Μαρτίου 2022, WV κατά ΕΥΕΔ, C‑162/20 P, EU:C:2022:153, σκέψη 44 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
18
Δεν πληροί ιδίως τις ανωτέρω απαιτήσεις και πρέπει να κηρύσσεται απαράδεκτος λόγος με τον οποίο προβάλλονται επιχειρήματα τα οποία δεν είναι αρκούντως σαφή και ακριβή, ώστε να παρέχεται στο Δικαστήριο η δυνατότητα να ασκήσει τον εκ μέρους του έλεγχο νομιμότητας, μεταξύ άλλων διότι τα ουσιώδη στοιχεία επί των οποίων στηρίζεται ο λόγος αναιρέσεως δεν προκύπτουν κατά τρόπο αρκούντως συνεπή και κατανοητό από το κείμενο της αιτήσεως αναιρέσεως, το οποίο είναι συναφώς διατυπωμένο κατά τρόπο ασαφή και διφορούμενο. Το Δικαστήριο έχει επίσης κρίνει ότι έπρεπε να απορριφθεί ως προδήλως απαράδεκτη αίτηση αναιρέσεως στερούμενη συνεκτικής δομής, περιοριζόμενη σε γενικόλογες διαπιστώσεις μη προσδιορίζουσες επακριβώς τα σημεία της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως τα οποία ενδεχομένως ενέχουν πλάνη περί το δίκαιο (απόφαση της 3ης Μαρτίου 2022, WV κατά ΕΥΕΔ, C‑162/20 P, EU:C:2022:153, σκέψη 45 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
19
Εν προκειμένω, μολονότι τα επιχειρήματα που προβάλλονται προς στήριξη της αιτήσεως αναιρέσεως θα έπρεπε να εκτίθενται κατά τρόπο σαφέστερο, προκειμένου να καταστεί ευχερέστερη η κατανόησή της, εντούτοις, γεγονός παραμένει ότι η αίτηση αναιρέσεως προσδιορίζει τα επικρινόμενα σημεία της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και περιλαμβάνει μια σειρά νομικών επιχειρημάτων τα οποία αφορούν, ακριβώς, σαφώς προσδιορισμένα στοιχεία της εν λόγω αποφάσεως. Κατά συνέπεια, τα επιχειρήματα του ΕΣΕ δεν μπορούν να οδηγήσουν σε κήρυξη της εν λόγω αιτήσεως αναιρέσεως ως απαράδεκτης στο σύνολό της.
20
Υπό τις συνθήκες αυτές, η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως πρέπει να κριθεί παραδεκτή.
Επί της ουσίας
21
Με το πρώτο σκέλος του τρίτου λόγου αναιρέσεως καθώς και με το πρώτο σκέλος του εβδόμου λόγου αναιρέσεως, τα οποία πρέπει να εξεταστούν από κοινού και πρώτα, ο αναιρεσείων υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο, αφενός, υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας ότι το ΕΣΕ είχε το δικαίωμα να συμπληρώσει την αιτιολογία της επίμαχης αποφάσεως περί μη ανακατατάξεως κατά τη διάρκεια της δίκης και, αφετέρου, παραβίασε την αρχή της αντιστοιχίας μεταξύ της διοικητικής ενστάσεως και της ένδικης προσφυγής, απορρίπτοντας ως απαράδεκτο τον λόγο ακυρώσεως που αφορούσε πλάνη εκτιμήσεως όσον αφορά τα προσόντα του αναιρεσείοντος.
Επί του πρώτου σκέλους του τρίτου λόγου αναιρέσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
22
Με το πρώτο σκέλος του τρίτου λόγου αναιρέσεως, ο αναιρεσείων υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας, με τις σκέψεις 238 και 240 έως 245 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι το ΕΣΕ είχε το δικαίωμα να συμπληρώσει την αιτιολογία της επίμαχης αποφάσεως περί μη ανακατατάξεως κατά τη διάρκεια της δίκης. Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο, αφενός, θα έπρεπε να είχε λάβει υπόψη τον εξαιρετικό χαρακτήρα της δυνατότητας αυτής και, αφετέρου, δεν μπορούσε βασίμως να κρίνει ότι τα πληροφοριακά στοιχεία που είχαν γνωστοποιηθεί στον αναιρεσείοντα την 1η Οκτωβρίου 2021, σε απάντηση των αιτήσεών του προσβάσεως, αποτελούσαν αρχή αιτιολογίας σύμφωνη προς την απαίτηση που επιβάλλει η νομολογία στην οποία αναφέρθηκε το Γενικό Δικαστήριο. Επιπλέον, στο πλαίσιο του ως άνω σκέλους, ο αναιρεσείων προβάλλει επιχειρήματα που συνδέονται στενά με την εξέταση του πρώτου σκέλους του εβδόμου λόγου αναιρέσεως, σχετικά με τις συνέπειες της ανεπαρκούς αιτιολογίας της επίμαχης αποφάσεως περί μη ανακατατάξεως επί του παραδεκτού του εβδόμου λόγου της προσφυγής, ο οποίος στηρίζεται, επικουρικώς, σε πρόδηλη πλάνη κατά την εκτίμηση των προσόντων του.
23
Το ΕΣΕ υποστηρίζει ότι το πρώτο σκέλος του τρίτου λόγου αναιρέσεως είναι απαράδεκτο και, εν πάση περιπτώσει, αβάσιμο. Συναφώς, αφενός, το ΕΣΕ υποστηρίζει ότι, με το σκέλος αυτό, ο αναιρεσείων απλώς επαναλαμβάνει το επιχείρημα το οποίο αφορά παράβαση της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως και το οποίο είχε ήδη προβάλει ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, ζητώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο από το Δικαστήριο να επανεξετάσει το εν λόγω επιχείρημα, όπερ δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου. Αφετέρου, το ΕΣΕ θεωρεί ότι από τη νομολογία του Γενικού Δικαστηρίου, στην οποία αυτό παραπέμπει με τη σκέψη 238 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, προκύπτει ότι η ανεπαρκής αιτιολογία που παρασχέθηκε κατά το προ της ασκήσεως της προσφυγής στάδιο δεν μπορεί να δικαιολογήσει την ακύρωση της οικείας αποφάσεως όταν η ΑΣΣΠΑ παρέχει συμπληρωματικές διευκρινίσεις κατά τη διάρκεια της δίκης και ότι, πριν από την άσκηση της προσφυγής, ο ενδιαφερόμενος είχε ήδη στη διάθεσή του στοιχεία τα οποία συνιστούν αρχή αιτιολογίας. Υπό το πρίσμα αυτό, το γεγονός ότι κρίσιμα στοιχεία προσκομίστηκαν μόνον προς απάντηση στις ερωτήσεις του Γενικού Δικαστηρίου δεν ασκεί επιρροή.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
24
Όσον αφορά το παραδεκτό του πρώτου σκέλους του τρίτου λόγου αναιρέσεως, υπενθυμίζεται ότι, με το σκέλος αυτό, ο αναιρεσείων προσάπτει, κατ’ ουσίαν, στο Γενικό Δικαστήριο ότι δέχθηκε ότι το ΕΣΕ μπορούσε να συμπληρώσει την αιτιολογία της επίμαχης αποφάσεως περί μη ανακατατάξεως κατά τη διάρκεια της δίκης. Επομένως, το ως άνω επιχείρημα δεν είναι δυνατό να συνιστά απλή επανάληψη του επιχειρήματος που προβλήθηκε με την προσφυγή ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, δεδομένου ότι η συμπληρωματική αυτή αιτιολογία προβλήθηκε από το ΕΣΕ μετά την κατάθεση της προσφυγής. Κατά συνέπεια, πρέπει να απορριφθεί η προβληθείσα από το ΕΣΕ ένσταση περί απαραδέκτου του πρώτου σκέλους του τρίτου λόγου αναιρέσεως.
25
Όσον αφορά το βάσιμο του πρώτου σκέλους του τρίτου λόγου αναιρέσεως, επισημαίνεται, κατ’ αρχάς, ότι η αιτιολογία πρέπει, κατ’ αρχήν, να ανακοινώνεται στον ενδιαφερόμενο ταυτοχρόνως με την απόφαση που τον βλάπτει, η δε έλλειψη αιτιολογίας δεν δύναται να καλυφθεί επειδή ο ενδιαφερόμενος πληροφορείται την αιτιολογία της αποφάσεως κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ενώπιον του δικαστή της Ένωσης. Πράγματι, κατά πάγια νομολογία, σε περίπτωση όχι ανύπαρκτης αλλά ανεπαρκούς αιτιολογίας, και μόνο στην τελευταία αυτή περίπτωση, εξηγήσεις που δόθηκαν κατά τη διάρκεια της διαδικασίας μπορούν, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, να καταστήσουν άνευ αντικειμένου έναν λόγο που στηρίζεται σε παράβαση της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως της σχετικής αποφάσεως (πρβλ. αποφάσεις της 28ης Φεβρουαρίου 2008, Neirinck κατά Επιτροπής, C‑17/07 P, EU:C:2008:134, σκέψεις 50 και 51, καθώς και της 11ης Ιουνίου 2020, Επιτροπή κατά Di Bernardo, C‑114/19 P, EU:C:2020:457, σκέψεις 51 και 52
).
26
Επομένως, η δυνατότητα εκ των υστέρων θεραπείας της ανεπαρκούς αιτιολογίας, ως διαδικαστικής πλημμέλειας, με την προσθήκη εξηγήσεων κατά τη διάρκεια της δίκης, δεν είναι απόλυτη. Πράγματι, η δυνατότητα αυτή περιορίζεται σε «εξαιρετικές περιπτώσεις», στις οποίες δεν αμφισβητείται ότι τουλάχιστον οι κύριοι λόγοι που οδήγησαν στην έκδοση της βλαπτικής διοικητικής αποφάσεως έχουν εκτεθεί κατά τρόπο σαφή και χωρίς αμφισημία στον αποδέκτη της.
27
Εν προκειμένω, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε, με τις σκέψεις 232 και 235 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι ο ατομικός και κρίσιμος λόγος που δικαιολογούσε την επίμαχη απόφαση περί μη ανακατατάξεως δεν προέκυπτε κατά τρόπο σαφή από την απορριπτική απόφαση, δεδομένου ότι το ΕΣΕ δεν είχε λάβει θέση ως προς το επίπεδο των προσόντων του αναιρεσείοντος. Ειδικότερα, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε, με τις σκέψεις 233 και 234 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η απορριπτική απόφαση δεν διευκρίνιζε ρητώς ποιο ήταν το ατομικό αποτέλεσμα, για τον αναιρεσείοντα, της συγκριτικής εξέτασης των προσόντων όλων των επιλέξιμων υπαλλήλων διαδοχικά, μολονότι η ΑΣΣΠΑ θα έπρεπε, τουλάχιστον, να τον είχε ενημερώσει αν τα προσόντα του αποδείχθηκαν κατώτερα ή, ενδεχομένως, ισοδύναμα με εκείνα των υπαλλήλων του ίδιου βαθμού με αυτόν που ανακατατάχθηκαν και, σε περίπτωση ισοδυναμίας προσόντων, να είχε διευκρινίσει το ή τα επικουρικά κριτήρια που εφαρμόστηκαν για την επιλογή μεταξύ των εν λόγω υπαλλήλων.
28
Εντούτοις, το Γενικό Δικαστήριο, με τις σκέψεις 239 έως 245 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, έκρινε, κατ’ ουσίαν, ότι ο αναιρεσείων μπορούσε να συναγάγει από τη γνωμοδότηση της επιτροπής ίσης εκπροσωπήσεως, η οποία του κοινοποιήθηκε την 1η Οκτωβρίου 2021 σε απάντηση της αιτήσεώς του προσβάσεως, ότι η ανεπάρκεια των προσόντων του ήταν η αιτία της μη ανακατατάξεώς του, οπότε τα στοιχεία που παρέσχε το ΕΣΕ κατά τη διάρκεια της δίκης κατέστησαν δυνατή τη συμπλήρωση της αιτιολογίας της απορριπτικής αποφάσεως και την επαρκή αιτιολόγηση της επίμαχης αποφάσεως περί μη ανακατατάξεως.
29
Συναφώς, κατά πρώτον, υπενθυμίζεται ότι, αφενός, από την απαιτούμενη αιτιολογία πρέπει να προκύπτει σαφώς και χωρίς περιθώριο αμφιβολίας η συλλογιστική του θεσμικού οργάνου της Ένωσης που εξέδωσε την πράξη, ώστε να μπορούν οι μεν ενδιαφερόμενοι να γνωρίζουν τους λόγους για τους οποίους ελήφθη το σχετικό μέτρο, το δε αρμόδιο δικαιοδοτικό όργανο να ασκεί τον έλεγχό του, αφετέρου, η υποχρέωση αιτιολογήσεως πρέπει να εκτιμάται λαμβανομένων υπόψη όλων των περιστάσεων της προκειμένης περιπτώσεως, ιδίως του περιεχομένου της πράξεως, της φύσεως των προβαλλομένων λόγων και του συμφέροντος που έχουν ενδεχομένως προς παροχή διευκρινίσεων οι αποδέκτες της ή άλλα πρόσωπα τα οποία η πράξη αφορά άμεσα και ατομικά. Κατά συνέπεια, λαμβανομένου ακριβώς υπόψη του σκοπού της απαιτήσεως αυτής και του συνόλου των ανωτέρω υπομνησθέντων στοιχείων μπορεί η αιτιολογία μιας αποφάσεως να κριθεί είτε ανύπαρκτη είτε ανεπαρκής (απόφαση της 11ης Ιουνίου 2020, Επιτροπή κατά Di Bernardo, C‑114/19 P, EU:C:2020:457, σκέψη 54).
30
Επομένως, πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ δύο διαφορετικών περιπτώσεων, ήτοι, αφενός, της έλλειψης αιτιολογίας μιας πράξεως και, αφετέρου, της ανεπαρκούς αιτιολογίας της, δεδομένου ότι καθεμία από τις περιπτώσεις αυτές υπόκειται στους δικούς της κανόνες. Πράγματι, σε περίπτωση ελλείψεως αιτιολογίας της προσβαλλομένης αποφάσεως, το θεσμικό όργανο ή ο οργανισμός που την εξέδωσε δεν μπορεί να καλύψει το ελάττωμα αυτό παρέχοντας την αιτιολόγηση ενώπιον του δικαστή της Ένωσης, ενώ η απόφαση που ενέχει ελάττωμα λόγω ανεπαρκούς αιτιολογίας μπορεί ενδεχομένως να θεραπευθεί εκ των υστέρων, αλλά μόνον αν τούτο δικαιολογείται από εξαιρετικές περιστάσεις (πρβλ. απόφαση της 11ης Ιουνίου 2020, Επιτροπή κατά Di Bernardo, C‑114/19 P, EU:C:2020:457, σκέψεις 52 και 60).
31
Επιπλέον, η έλλειψη αιτιολογίας μπορεί να διαπιστωθεί ακόμη και όταν η επίμαχη απόφαση περιέχει ορισμένα στοιχεία αιτιολογίας. Ως εκ τούτου, αντιφατική ή ακατανόητη αιτιολογία ισοδυναμεί με έλλειψη αιτιολογίας. Το ίδιο ισχύει όταν τα στοιχεία αιτιολογίας της επίμαχης αποφάσεως είναι τόσο αποσπασματικά, ώστε να μην παρέχουν καμία δυνατότητα στον αποδέκτη της, στο πλαίσιο της εκδόσεως της αποφάσεως αυτής, να κατανοήσει τη συλλογιστική του συντάκτη της (απόφαση της 11ης Ιουνίου 2020, Επιτροπή κατά Di Bernardo, C‑114/19 P, EU:C:2020:457, σκέψη 55 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
32
Εν προκειμένω, ωστόσο, δεν αμφισβητείται ότι ούτε η επίμαχη απόφαση περί μη ανακατατάξεως, η οποία έχει τη μορφή πίνακα στον οποίο εμφαίνονται οι υπάλληλοι που ανακατατάχθηκαν και ο οποίος παραπέμπει σε συγκριτική ανάλυση των προσόντων όλων των επιλέξιμων υπαλλήλων, ούτε η απορριπτική απόφαση περιείχαν κάποιον ατομικό λόγο ο οποίος να δικαιολογεί τη μη ανακατάταξη του προσφεύγοντος.
33
Όσον αφορά τη γνωμοδότηση της επιτροπής ίσης εκπροσωπήσεως, η οποία κοινοποιήθηκε στον αναιρεσείοντα σε απάντηση της αιτήσεώς του προσβάσεως, από τις σκέψεις 138, 157, 240, 388 και της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι στη γνωμοδότηση αυτή αναφέρεται απλώς ότι η επιτροπή διατύπωσε τη σύστασή της περί μη ανακατατάξεως του αναιρεσείοντος κατόπιν εξέτασης του φακέλου του καθώς και συγκριτικής ανάλυσης των προσόντων του και εκείνων των λοιπών επιλέξιμων υπαλλήλων του ίδιου βαθμού με αυτόν. Επομένως, η αιτιολογία της γνωμοδότησης της επιτροπής ίσης εκπροσωπήσεως όσον αφορά τη συγκριτική εξέταση των προσόντων διατυπώθηκε με γενικούς όρους, οι οποίοι, από την άποψη αυτή, είναι ισοδύναμοι με εκείνους οι οποίοι περιλαμβάνονται στην επίμαχη απόφαση περί μη ανακατατάξεως, με αποτέλεσμα από την αιτιολογία αυτή να μην μπορεί να συναχθεί, κατά τρόπο σαφή και μη διφορούμενο, αν τα προσόντα του προσφεύγοντος αποδείχθηκαν κατώτερα ή ισοδύναμα με εκείνα των υπαλλήλων του βαθμού του οι οποίοι ανακατατάχθηκαν.
34
Κατά συνέπεια, ελλείψει αρχής αιτιολογίας της επίμαχης αποφάσεως περί μη ανακατατάξεως όσον αφορά τους συγκεκριμένους λόγους για τους οποίους έπρεπε να εκδοθεί ως προς τον αναιρεσείοντα, σε ατομικό επίπεδο, τέτοια απόφαση, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η εν λόγω γνωμοδότηση ενέχει «έλλειψη» αιτιολογίας, κατά την έννοια της νομολογίας που μνημονεύεται στη σκέψη 31 της παρούσας αποφάσεως, την οποία ο οικείος οργανισμός, εν προκειμένω το ΕΣΕ, δεν δύναται να θεραπεύσει εκ των υστέρων με την προσθήκη αιτιολογίας κατά τη διάρκεια της δίκης (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 11ης Ιουνίου 2020, Επιτροπή κατά Di Bernardo, C‑114/19 P, EU:C:2020:457, σκέψη 60).
35
Κατά δεύτερον, ακόμη και αν υποτεθεί ότι ορθώς το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η γνωμοδότηση της επιτροπής ίσης εκπροσωπήσεως αποτελούσε πράγματι αρχή αιτιολογίας της επίμαχης αποφάσεως περί μη ανακατατάξεως, εντούτοις, γεγονός παραμένει ότι τα θεσμικά όργανα και οι οργανισμοί της Ένωσης δεν έχουν, κατ’ αρχήν, δικαίωμα να διορθώσουν ενώπιον του δικαστή της Ένωσης τις ανεπαρκώς αιτιολογημένες αποφάσεις τους ούτε ο τελευταίος υποχρέωση να λαμβάνει υπόψη, προκειμένου να εκτιμήσει κατά πόσον τηρήθηκε η υποχρέωση αιτιολογήσεως, τις συμπληρωματικές εξηγήσεις τις οποίες παρέσχε κατά τη διάρκεια της δίκης το οικείο θεσμικό όργανο ή οργανισμός (απόφαση της 11ης Ιουνίου 2020, Επιτροπή κατά Di Bernardo, C‑114/19 P, EU:C:2020:457, σκέψη 58).
36
Επομένως, μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις, όπως εκείνες που χαρακτηρίζουν τις συνθήκες που συνδέονται με τη διοργάνωση διαγωνισμού με μεγάλη συμμετοχή, στις οποίες το οικείο θεσμικό όργανο της Ένωσης δεν είναι σε θέση από πρακτικής απόψεως να αιτιολογήσει επαρκώς κατά νόμον την προσβαλλόμενη απόφαση, μπορεί η αιτιολογία να συμπληρωθεί με διευκρινίσεις τις οποίες παρέχει ο συντάκτης της πράξεως κατά τη διάρκεια της δίκης (πρβλ. αποφάσεις της 28ης Φεβρουαρίου 2008, Neirinck κατά Επιτροπής, C‑17/07 P, EU:C:2008:134, σκέψη 57, και της 11ης Ιουνίου 2020, Επιτροπή κατά Di Bernardo, C‑114/19 P, EU:C:2020:457, σκέψεις 53 και 59).
37
Εν προκειμένω, ωστόσο, το Γενικό Δικαστήριο, όπως ορθώς υποστηρίζει ο αναιρεσείων, ουδόλως εξέτασε αν το ΕΣΕ μπορούσε να επικαλεστεί την ύπαρξη τέτοιων εξαιρετικών περιστάσεων, κατά την έννοια της νομολογίας που μνημονεύεται στη σκέψη 30 της παρούσας αποφάσεως.
38
Συναφώς, επισημαίνεται επιπλέον ότι το ΕΣΕ δεν υποστήριξε καν, πολλώ δε μάλλον δεν απέδειξε, ότι δεν ήταν σε θέση, από πρακτικής απόψεως, να παράσχει εγκαίρως επαρκή αιτιολογία σε κάθε υπάλληλο που δεν είχε ανακαταταχθεί. Εν πάση περιπτώσει, ακόμη και αν υποτεθεί ότι η γνωμοδότηση της επιτροπής ίσης εκπροσωπήσεως, η οποία κοινοποιήθηκε στον προσφεύγοντα σε απάντηση της αιτήσεώς του προσβάσεως, συνιστούσε αρχή αιτιολογίας της επίμαχης αποφάσεως περί μη ανακατατάξεως, η αποστολή εμπεριστατωμένης απαντήσεως στον αναιρεσείοντα κατόπιν της προσφυγής του στην ως άνω επιτροπή ή, κατά μείζονα λόγο, με την απορριπτική απόφαση δεν θα είχε προκαλέσει υπερβολικό φόρτο εργασίας για το ΕΣΕ, δεδομένου ότι η συγκριτική εξέταση των προσόντων αφορούσε μόνον τον αναιρεσείοντα και δύο άλλους υπαλλήλους του ίδιου βαθμού με αυτόν (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 28ης Φεβρουαρίου 2008, Neirinck κατά Επιτροπής, C‑17/07 P, EU:C:2008:134, σκέψη 58).
39
Εξάλλου, οι «εξαιρετικές περιπτώσεις», για τις οποίες γίνεται λόγος στη σκέψη 36 της παρούσας αποφάσεως, αφορούν τις περιπτώσεις στις οποίες το οικείο θεσμικό όργανο ή οργανισμός της Ένωσης δεν είναι σε θέση, από πρακτικής απόψεως, να παράσχει εγκαίρως επαρκή αιτιολογία σε κάθε ενδιαφερόμενο. Εν προκειμένω, όμως, ουδόλως αποδείχθηκε ότι το ΕΣΕ βρισκόταν σε πρακτική αδυναμία να αιτιολογήσει επαρκώς κατά νόμον την επίμαχη απόφαση περί μη ανακατατάξεως. Επομένως, οι ισχυρισμοί που προέβαλε το ΕΣΕ με τα δικόγραφά του πρωτοδίκως ή σε απάντηση στις ερωτήσεις του Γενικού Δικαστηρίου δεν δύνανται να θεραπεύσουν την ανεπαρκή αιτιολογία την οποία ενείχε εξαρχής η επίμαχη απόφαση.
40
Κατά τρίτον, επισημαίνεται ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν εξέτασε ούτε αν η απόφασή του να γίνει, κατ’ εξαίρεση, δεκτή η συμπλήρωση από το ΕΣΕ της αιτιολογίας της επίμαχης αποφάσεως κατά τη διάρκεια της δίκης ενείχε τον κίνδυνο προσβολής των δικαιωμάτων άμυνας του αναιρεσείοντος και, ειδικότερα, παραβιάσεως της αρχής της ισότητας των όπλων.
41
Πράγματι, ακόμη και όταν ο δικαστής της Ένωσης διαπιστώνει την ύπαρξη «εξαιρετικής περιπτώσεως», στο πλαίσιο της οποίας μπορεί να επιτρέψει στο οικείο θεσμικό όργανο ή οργανισμό να συμπληρώσει την αιτιολογία της βλαπτικής πράξεως, η άδεια αυτή δεν έχει αυτόματο χαρακτήρα. Ειδικότερα, λαμβανομένης υπόψη της ανισορροπίας μεταξύ των διαδίκων την οποία ενδέχεται να δημιουργήσει η καθυστερημένη κοινοποίηση της αιτιολογίας της προσβαλλομένης πράξεως, ο δικαστής της Ένωσης οφείλει περαιτέρω να ελέγξει μήπως η απόφαση να γίνει κατ’ εξαίρεση δεκτή η συμπληρωματική αιτιολογία ενέχει τον κίνδυνο προσβολής των δικαιωμάτων άμυνας. Συναφώς, οφείλει, μεταξύ άλλων, να λάβει υπόψη το στάδιο της διαδικασίας κατά το οποίο παρεσχέθησαν οι διευκρινίσεις από το οικείο θεσμικό όργανο της Ένωσης και να βεβαιωθεί ότι ο ενδιαφερόμενος ήταν πράγματι σε θέση να απαντήσει (πρβλ. απόφαση της 11ης Ιουνίου 2020, Επιτροπή κατά Di Bernardo, C‑114/19 P, EU:C:2020:457, σκέψη 59).
42
Εν προκειμένω, το Γενικό Δικαστήριο, αποφασίζοντας ότι έπρεπε να επιτραπεί στο ΕΣΕ να συμπληρώσει την αιτιολογία της επίμαχης αποφάσεως περί μη ανακατατάξεως, με το σκεπτικό, κατ’ ουσίαν, ότι ο αναιρεσείων «μπορούσε» να συναγάγει από ένα προπαρασκευαστικό έγγραφο της αποφάσεως αυτής ποια «θα μπορούσε» να είναι η αιτία της μη ανακατατάξεώς του, δεν τήρησε τις ως άνω αρχές και, ειδικότερα, δεν διασφάλισε ότι δεν υφίστατο προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας του αναιρεσείοντος.
43
Από το σύνολο των προεκτεθέντων προκύπτει, επομένως, ότι εσφαλμένως το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι το ΕΣΕ μπορούσε να παράσχει τέτοια συμπληρωματική αιτιολογία κατά τη διάρκεια της δίκης. Ως εκ τούτου, το Γενικό Δικαστήριο, κρίνοντας ότι η επίμαχη απόφαση περί μη ανακατατάξεως δεν ενείχε ανεπαρκή αιτιολογία, υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο.
44
Επομένως, το πρώτο σκέλος του τρίτου λόγου αναιρέσεως είναι βάσιμο.
Επί του πρώτου σκέλους του εβδόμου λόγου αναιρέσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
45
Με το πρώτο σκέλος του εβδόμου λόγου αναιρέσεως, το οποίο βάλλει κατά των σκέψεων 365 έως 373 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ο αναιρεσείων προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο, κατ’ ουσίαν, παραβίαση της αρχής της αντιστοιχίας μεταξύ της διοικητικής ενστάσεως και της ένδικης προσφυγής, κατά το μέρος που απέρριψε ως απαράδεκτο τον λόγο ακυρώσεως που στηριζόταν σε πλάνη εκτιμήσεως των προσόντων του από το ΕΣΕ.
46
Προς στήριξη του σκέλους αυτού, ο αναιρεσείων υποστηρίζει, αφενός, ότι τα επιχειρήματα που ανέπτυξε στο πλαίσιο του ως άνω λόγου προς στήριξη της πρωτοδίκως ασκηθείσας προσφυγής του αντιστοιχούσαν στα επιχειρήματα που είχε εκθέσει με τη διοικητική ένστασή του. Υπενθυμίζει επίσης ότι, κατά τη νομολογία του Γενικού Δικαστηρίου, εφόσον τα προβαλλόμενα πραγματικά στοιχεία και η προβληθείσα επιχειρηματολογία παραμένουν τα ίδια, ο αναιρεσείων μπορεί να τροποποιήσει, ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, τον τίτλο του λόγου που προέβαλε με τη διοικητική ένστασή του, ο οποίος επομένως δεν μπορεί να κριθεί απαράδεκτος για τον λόγο αυτό. Αφετέρου, δεδομένου ότι ο αναιρεσείων υπέβαλε ο ίδιος τη διοικητική ένστασή του και επανέλαβε τα ίδια επιχειρήματα στην προσφυγή του, το Γενικό Δικαστήριο ερμήνευσε κατά τρόπο ιδιαιτέρως συσταλτικό την αρχή της αντιστοιχίας. Αντιθέτως, το Γενικό Δικαστήριο επέτρεψε στο ΕΣΕ να παράσχει τον ατομικό λόγο περί μη ανακατατάξεως του αναιρεσείοντος μόλις κατά το στάδιο της ένδικης διαδικασίας. Εν προκειμένω, ο λόγος ακυρώσεως που αφορούσε πλάνη κατά την εκτίμηση των προσόντων του αναιρεσείοντος προβλήθηκε από αυτόν επικουρικώς, για την περίπτωση που η επίμαχη απόφαση περί μη ανακατατάξεως στηριζόταν πράγματι στην εν λόγω εκτίμηση. Πλην όμως, μόνον υπό το πρίσμα της συμπληρωματικής αιτιολογίας που παρέσχε το ΕΣΕ κατά τη διάρκεια της δίκης προέκυψε ότι η απόφαση αυτή στηριζόταν πράγματι στην εν λόγω εκτίμηση.
47
Το ΕΣΕ προβάλλει ένσταση απαραδέκτου του πρώτου σκέλους του εβδόμου λόγου αναιρέσεως για τον λόγο ότι, με το σκέλος αυτό, ο αναιρεσείων ζητεί, στην πραγματικότητα, από το Δικαστήριο να επανεξετάσει τον λόγο ακυρώσεως που προβλήθηκε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου. Εν πάση περιπτώσει, κατά το ΕΣΕ, το σκέλος αυτό είναι αβάσιμο.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
48
Όσον αφορά το παραδεκτό του πρώτου σκέλους του εβδόμου λόγου αναιρέσεως, με το οποίο ο αναιρεσείων προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο παραβίαση της αρχής της αντιστοιχίας μεταξύ της διοικητικής ενστάσεως και της ένδικης προσφυγής, επισημαίνεται ότι ο λόγος αυτός δεν μπορούσε να προβληθεί με την πρωτοδίκως ασκηθείσα προσφυγή, δεδομένου ότι η αντιστοιχία αυτή εξετάστηκε από το Γενικό Δικαστήριο μόνο με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση. Επομένως, πρέπει να απορριφθεί η ένσταση απαραδέκτου του ως άνω σκέλους την οποία προέβαλε το ΕΣΕ.
49
Όσον αφορά το βάσιμο του πρώτου αυτού σκέλους, από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι, για να μπορέσει η προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία να επιτύχει τον σκοπό της, ήτοι να καταστήσει δυνατό τον φιλικό διακανονισμό των διαφορών, πρέπει, αφενός, η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή να είναι σε θέση να γνωρίζει με επαρκή ακρίβεια τις αιτιάσεις που διατυπώνουν οι ενδιαφερόμενοι κατά της βλαπτικής γι’ αυτούς αποφάσεως. Αφετέρου, η Διοίκηση δεν πρέπει να ερμηνεύει τις διοικητικές ενστάσεις κατά τρόπο συσταλτικό, αλλ’ αντιθέτως να τις εξετάζει με ευρύτητα πνεύματος. Κατά συνέπεια, στις προσφυγές υπαλλήλων, ναι μεν τα αιτήματα που υποβάλλονται ενώπιον του δικαστή της Ένωσης πρέπει να έχουν το ίδιο αντικείμενο με τα διατυπούμενα στην ένσταση και να περιλαμβάνουν μόνον αμφισβητήσεις που στηρίζονται στην ίδια αιτία με αυτές που περιελήφθησαν στην ένσταση, πλην όμως οι αμφισβητήσεις αυτές μπορούν, στην ένδικη φάση, να αναπτυχθούν με την προβολή ισχυρισμών και επιχειρημάτων που δεν περιελήφθησαν κατ’ ανάγκη στην ένσταση, αλλά συνδέονται στενά με αυτήν (πρβλ. απόφαση της 23ης Απριλίου 2002, Campogrande κατά Επιτροπής, C‑62/01 P, EU:C:2002:248, σκέψεις 33 και 34).
50
Επομένως, δεδομένου ότι η προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία έχει άτυπο χαρακτήρα και οι ενδιαφερόμενοι ενεργούν γενικώς στο στάδιο αυτό χωρίς πληρεξούσιο δικηγόρο, το άρθρο 91 του ΚΥΚ δεν έχει ως σκοπό να παγώσει κατά τρόπο άκαμπτο και οριστικό τη διοικητική φάση, υπό τον όρο βέβαια ότι η ένδικη προσφυγή δεν μεταβάλλει ούτε την αιτία ούτε το αντικείμενο της ενστάσεως (πρβλ. αποφάσεις της 7ης Μαΐου 1986, Rihoux κ.λπ. κατά Επιτροπής_52/85, EU:C:1986:199, σκέψη 12, και της 23ης Απριλίου 2002, Campogrande κατά Επιτροπής, C‑62/01 P, EU:C:2002:248, σκέψη 35).
51
Εν προκειμένω, δεν αμφισβητείται ότι η διοικητική ένσταση του αναιρεσείοντος κατά της επίμαχης αποφάσεως περί μη ανακατατάξεως συντάχθηκε από τον ίδιο τον αναιρεσείοντα χωρίς αυτός να διατυπώνει ρητώς αιτίαση η οποία να αφορά πλάνη κατά την εκτίμηση των προσόντων του από το ΕΣΕ. Συγκεκριμένα, κατά το στάδιο εκείνο, ο αναιρεσείων υπέβαλε τη διοικητική ένστασή του έχοντας γνώση μόνον του πίνακα των έκτακτων υπαλλήλων που είχαν ανακαταταχθεί. Με τη διοικητική ένσταση, ο αναιρεσείων θεωρούσε, όπως ορθώς υποστηρίζει με την αίτηση αναιρέσεως, ότι, κατά το χρονικό εκείνο σημείο, τα προσόντα του είχαν υποτιμηθεί από το ΕΣΕ, δεδομένου ότι δεν γνώριζε τους λόγους για τους οποίους η επαγγελματική εμπειρία του είχε κριθεί ανεπαρκής, συγκρίνοντας, προς τούτο, την κατάστασή του με εκείνη άλλων συναδέλφων του ίδιου βαθμού με αυτόν οι οποίοι είχαν ανακαταταχθεί. Τα ίδια επιχειρήματα, ωστόσο, επανέλαβε αυτούσια στο πλαίσιο του έκτου λόγου ακυρώσεως που προβλήθηκε πρωτοδίκως. Υπό τις συνθήκες αυτές, ο λόγος ακυρώσεως που στηρίζεται σε πλάνη κατά την εκτίμηση των προσόντων του αναιρεσείοντος πρέπει να θεωρηθεί ότι συνδέεται αρκούντως στενά με τη διοικητική ένσταση που αυτός είχε υποβάλει στο πλαίσιο της προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασίας.
52
Επιπλέον, επισημαίνεται ότι, εφόσον από τις σκέψεις 232 έως 235 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι, ακόμη και μετά την απορριπτική απόφαση, ο αναιρεσείων εξακολουθούσε να μην έχει στη διάθεσή του το σύνολο των κρίσιμων πληροφοριών που θα του παρείχαν τη δυνατότητα να λάβει γνώση του ατομικού λόγου που στήριζε την επίμαχη απόφαση περί μη ανακατατάξεως, δεν είναι, κατά μείζονα λόγο, βέβαιο ότι, στο στάδιο της διοικητικής ενστάσεως, ήταν σε θέση να προβάλει τον λόγο αυτόν ακυρώσεως (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 25ης Ιουνίου 2020, Schneider κατά EUIPO, C‑116/19 P, EU:C:2020:501, σκέψη 36).
53
Εξάλλου, το πρώτο σκέλος του εβδόμου λόγου αναιρέσεως πρέπει να αναλυθεί υπό το πρίσμα μιας ειδικής διαδικαστικής κατάστασης, στην οποία το Γενικό Δικαστήριο επέτρεψε στη Διοίκηση να παράσχει συμπληρωματική αιτιολογία στην επίμαχη απόφαση περί μη ανακατατάξεως, χωρίς να ελέγξει επαρκώς κατά νόμον εάν τυχόν μια τέτοια άδεια συνεπαγόταν προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας του αναιρεσείοντος. Ωστόσο, μια τέτοια προσβολή μπορεί να διαπιστωθεί όταν η παρεχόμενη από τη Διοίκηση συμπληρωματική αιτιολογία έχει ως αποτέλεσμα να μεταβάλει την ίδια την ουσία της βλαπτικής πράξεως, υποχρεώνοντας με τον τρόπο αυτό τον αποδέκτη της να προσαρμόσει ουσιωδώς την επιχειρηματολογία του προκειμένου να αντικρούσει προσηκόντως τα νέα επιχειρήματα.
54
Από το σύνολο των προεκτεθέντων προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο, απορρίπτοντας ως απαράδεκτο τον λόγο ακυρώσεως με τον οποίο ο αναιρεσείων προέβαλε πλάνη κατά την εκτίμηση των προσόντων του από το ΕΣΕ, υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο.
55
Επομένως, το πρώτο σκέλος του εβδόμου λόγου αναιρέσεως είναι βάσιμο.
56
Κατόπιν του συνόλου των προεκτεθέντων, πρέπει να γίνει δεκτό το πρώτο σκέλος του τρίτου λόγου αναιρέσεως και το πρώτο σκέλος του εβδόμου λόγου αναιρέσεως και να αναιρεθεί η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, ενώ παρέλκει η εξέταση των λοιπών σκελών του τρίτου και του εβδόμου λόγου αναιρέσεως καθώς και των λοιπών λόγων αναιρέσεως.
Επί της ασκηθείσας ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου προσφυγής
57
Κατά το άρθρο 61, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε περίπτωση αναιρέσεως της αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου, το Δικαστήριο δύναται είτε να αναπέμψει την υπόθεση ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου για να την κρίνει είτε να αποφανθεί το ίδιο οριστικά επί της διαφοράς, εφόσον είναι ώριμη προς εκδίκαση.
58
Δεδομένου ότι η υπόθεση είναι ώριμη προς εκδίκαση, το Δικαστήριο πρέπει να αποφανθεί επί του αιτήματος της προσφυγής με το οποίο ζητείται η ακύρωση της επίμαχης αποφάσεως περί μη ανακατατάξεως.
59
Διαπιστώνεται, συναφώς, ότι το ΕΣΕ, παραλείποντας να αναφέρει, στην επίμαχη απόφαση, αν τα προσόντα του αναιρεσείοντος αποδείχθηκαν κατώτερα ή, ενδεχομένως, ισοδύναμα με εκείνα των λοιπών υπαλλήλων του βαθμού του που είχαν ανακαταταχθεί ή, σε περίπτωση ισοδυναμίας προσόντων μεταξύ του αναιρεσείοντος και άλλων υπαλλήλων, να διευκρινίσει το ή τα επικουρικά κριτήρια που εφαρμόστηκαν για την επιλογή μεταξύ των υπαλλήλων αυτών, παρέβη την υποχρέωση αιτιολογήσεως την οποία υπείχε. Επομένως, η επίμαχη απόφαση πρέπει να ακυρωθεί για τον λόγο αυτόν.
Επί των δικαστικών εξόδων
60
Δυνάμει του άρθρου 184, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, όταν η αίτηση αναιρέσεως γίνεται δεκτή και το Δικαστήριο κρίνει το ίδιο οριστικά τη διαφορά, αυτό αποφαίνεται και επί των δικαστικών εξόδων.
61
Σύμφωνα με το άρθρο 138, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, το οποίο εφαρμόζεται στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει του άρθρου 184, παράγραφος 1, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου.
62
Εν προκειμένω, δεδομένου ότι ο αναιρεσείων ζήτησε να καταδικαστεί το ΕΣΕ στα δικαστικά έξοδα και το τελευταίο ηττήθηκε, το ΕΣΕ πρέπει να φέρει, πέραν των δικαστικών εξόδων του, και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε ο αναιρεσείων στο πλαίσιο τόσο της παρούσας αναιρετικής διαδικασίας όσο και της πρωτόδικης διαδικασίας.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (έβδομο τμήμα) αποφασίζει:
1)
Αναιρεί την απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 20ής Σεπτεμβρίου 2023, PB κατά ΕΣΕ (T‑293/22, EU:T:2023:577).
2)
Ακυρώνει την απόφαση του Ενιαίου Συμβουλίου Εξυγίανσης (ΕΣΕ), της 16ης Ιουλίου 2021, περί μη ανακατατάξεως του PB κατά την ολοκλήρωση της διαδικασίας ανακατατάξεως για το έτος 2021.
3)
Το ΕΣΕ φέρει, πέραν των δικαστικών εξόδων του, τα δικαστικά έξοδα στα οποία υποβλήθηκε ο PB στο πλαίσιο τόσο της παρούσας αναιρετικής διαδικασίας όσο και της πρωτόδικης διαδικασίας.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.