62024CJ0296_RES
Kawża C‑296/24 [Jouxy] (
i
)
SM u PX
vs
Caisse pour l’avenir des enfants
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-Cour de cassation du Grand-Duché de Luxembourg (il-Lussemburgu))
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) tat‑18 ta’ Diċembru 2025
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Artikolu 45 TFUE – Moviment liberu tal-ħaddiema – Ugwaljanza fit-trattament – Regolament (UE) Nru 492/2011 – Artikolu 7(2) – Vantaġġi soċjali – Allowance tal-familja – Kundizzjoni għall-għoti ta’ din l-allowance lil ħaddiem mhux residenti għal wild tal-konjuġi tiegħu jew tas-sieħeb irreġistrat tiegħu – Rekwiżit li dan il-ħaddiem għandu ‘jmantni’ lil dan il-wild – Kriterji ta’ evalwazzjoni – Preżunzjoni bbażata fuq il-fatt li jgħixu fl-istess dar – Direttiva 2004/38/KE – Il-punt (2)(ċ) tal-Artikolu 2 – Kunċett ta’ ‘membru tal-familja’”
Moviment liberu tal-persuni – Ħaddiema – Ugwaljanza fit-trattament – Vantaġġi soċjali – Benefiċjarji tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament – Ulied ħaddiem migrant – Kunċett – Ulied il-konjuġi jew is-sieħeb irreġistrat tal-imsemmi ħaddiem – Inklużjoni
(Artikolu 45 TFUE; Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 492/2011, Artikolu 7(2))
(ara l-punti 27, 29, 31 u 32)
Moviment liberu tal-persuni – Ħaddiema – Ugwaljanza fit-trattament – Vantaġġi soċjali – Kunċett – Allowance tal-familja marbuta mal-eżerċizzju, minn ħaddiem fruntalier, ta’ attività bħala persuna impjegata fi Stat Membru – Inklużjoni
(Artikolu 45 TFUE; Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 492/2011, Artikolu 7(2))
(ara l-punt 28)
Moviment liberu tal-persuni – Ħaddiema – Ugwaljanza fit-trattament – Vantaġġi soċjali – Allowance tal-familja marbuta mal-eżerċizzju, minn ħaddiem fruntalier, ta’ attività bħala persuna impjegata fi Stat Membru – Kundizzjoni għall-għoti ta’ din l-allowance lil ħaddiem fruntalier għal wild tal-konjuġi tiegħu jew tas-sieħeb irreġistrat tiegħu – Rekwiżit relatat mal-manteniment tal-wild – Prova – Eżistenza ta’ dar komuni bejn il-ħaddiem mhux residenti u l-wild – Preżunzjoni ta’ manteniment tal-wild – Neċessità ta’ dar komuni l-ħin kollu – Assenza
(Artikolu 45 TFUE; Regolamenti tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 883/2004, Artikoli 1(i) u 67, u Nru 492/2011, Artikolu 7(2); Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2004/38, il-punt 2 tal-Artikolu 2)
(ara l-punti 33 sa 39, 44 u 45, u d-dispożittiv)
Moviment liberu tal-persuni – Ħaddiema – Ugwaljanza fit-trattament – Vantaġġi soċjali – Allowance tal-familja marbuta mal-eżerċizzju, minn ħaddiem fruntalier, ta’ attività bħala persuna impjegata fi Stat Membru – Kundizzjoni għall-għoti ta’ din l-allowance lil ħaddiem fruntalier għal wild tal-konjuġi tiegħu jew tas-sieħeb irreġistrat tiegħu – Rekwiżit relatat mal-manteniment tal-wild – Prova – Assenza ta’ dar komuni bejn il-ħaddiem fruntalier u l-wild – Possibbiltà li jiġu prodotti provi oġġettivi oħrajn, bħall-involviment fl-ispejjeż ta’ akkomodazzjoni, ta’ trasport u/jew tal-ħajja ta’ kuljum ta’ dan il-wild
(Artikolu 45 TFUE; Regolamenti tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 883/2004, Artikoli 1(i) u 67, u Nru 492/2011, Artikolu 7(2); Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2004/38, il-punt 2 tal-Artikolu 2)
(ara l-punt 40)
Moviment liberu tal-persuni – Ħaddiema – Ugwaljanza fit-trattament – Vantaġġi soċjali – Allowance tal-familja marbuta mal-eżerċizzju, minn ħaddiem fruntalier, ta’ attività bħala persuna impjegata fi Stat Membru – Kundizzjoni għall-għoti ta’ din l-allowance lil ħaddiem fruntalier għal wild tal-konjuġi tiegħu jew tas-sieħeb irreġistrat tiegħu – Rekwiżit relatat mal-manteniment tal-wild – Prova – Eżistenza ta’ kontribuzzjoni ta’ manteniment jew ta’ dritt ta’ aċċess tal-ġenitur bijoloġiku jew adottiv l-ieħor tal-wild tal-konjuġi jew tas-sieħeb irreġistrat tal-ħaddiem mhux residenti – Assenza ta’ effett
(Artikolu 45 TFUE; Regolamenti tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 883/2004, Artikoli 1(i) u 67, u Nru 492/2011, Artikolu 7(2); Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2004/38, il-punt 2 tal-Artikolu 2)
(ara l-punti 41 sa 43)
Sunt
Fil-kuntest ta’ numru ta’ kawżi dwar ir-rifjut tal-Caisse pour l’avenir des enfants (il-Fond għall-Futur tat-Tfal, il-Lussemburgu) (iktar ’il quddiem iċ-“CAE”) li jagħti allowances tal-familja lil ħaddiema fruntalieri, il-Qorti tal-Ġustizzja, adita b’talbiet għal deċiżjoni preliminari, għamlet numru ta’ kjarifiki dwar ir-rekwiżit li l-ħaddiem mhux residenti għandu jmantni lill-wild tal-konjuġi tiegħu jew tas-sieħeb irreġistrat tiegħu sabiex ikun jista’ jibbenefika, konformement mad-dritt tal-Unjoni, minn tali allowance għal dan il-wild.
Fi żmien il-fatti tal-kawżi, ir-rikorrenti fil-kawżi prinċipali kienu ħaddiema fruntalieri residenti l-Belġju, il-Ġermanja jew Franza u kienu jeżerċitaw attività bħala persuni impjegati fil-Lussemburgu.
Permezz ta’ deċiżjonijiet taċ-CAE, ir-rikorrenti ġew jew irrifjutati l-għoti tal-allowances tal-familja għall-ulied tal-konjuġi tagħhom jew tal-imsieħba rreġistrati tagħhom, jew ġie rtirat lilhom, b’effett mill‑1 ta’ Awwissu 2016, il-benefiċċju tal-allowances irċevuti għal tali wlied. Skont iċ-CAE, dawn l-ulied ma kellhomx rabta ta’ filjazzjoni mal-ħaddiema fruntalieri kkonċernati u għalhekk ma kellhomx il-kwalità ta’ “membru tal-familja” li tagħti dritt għall-allowance tal-familja prevista mil-leġiżlazzjoni Lussemburgiża.
Il-qorti tal-ewwel istanza adita bir-rikorsi tagħhom kontra dawn id-deċiżjonijiet laqgħathom, iżda l-qorti tal-appell ikkonfermat id-deċiżjonijiet taċ-CAE.
Ir-rikorrenti fil-kawżi prinċipali għaldaqstant appellaw fil-kassazzjoni quddiem il-qorti tar-rinviju.
Hija rrilevat li, fis-sentenza tagħha Caisse pour l’avenir des enfants (
1
), il-Qorti tal-Ġustizzja ssuġġettat id-dritt tal-ħaddiem fruntalier li jibbenefika mill-ħlas tal-allowance tal-familja fir-rigward ta’ wild il-konjuġi tiegħu jew is-sieħeb irreġistrat tiegħu, li miegħu ma jkollu ebda rabta ta’ filjazzjoni, għall-prova li huwa jmantni lil dan il-wild (
2
).
Sa fejn, fit-tilwimiet fil-kawżi prinċipali, il-qorti tal-appell ikkunsidrat li tali prova ma ġietx prodotta, il-qorti tar-rinviju staqsiet dwar l-elementi oġġettivi li jistgħu jipprovaw dan il-manteniment.
F’dan il-kuntest, hija essenzjalment staqsiet lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk l-Artikolu 45 TFUE, l-Artikolu 1(i) u l-Artikolu 67 tar-Regolament Nru 883/2004, moqrija flimkien mal-Artikolu 7(2) tar-Regolament Nru 492/2011 u mal-punt 2 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2004/38 (
3
), kif interpretati mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, kellhomx jiġu interpretati fis-sens li l-kundizzjoni ta’ għoti lill-ħaddiem mhux residenti, fl-Istat Membru ta’ impjieg, ta’ allowance tal-familja għall-wild tal-konjuġi jew tas-sieħeb irreġistrat tiegħu, jiġifieri li dan il-ħaddiem huwa obbligat li jmantni lil dan il-wild, tkun issodisfatta bis-sempliċi fatt li l-imsemmi ħaddiem u l-imsemmi wild jgħixu fl-istess dar, jew jekk kellhomx jittieħdu inkunsiderazzjoni elementi oġġettivi oħra sabiex tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ tali manteniment.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Preliminarjament, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat, fir-rigward tal-allowance tal-familja inkwistjoni fil-kawżi prinċipali, li hija diġà ddeċidiet, fis-sentenza Caisse pour l’avenir des enfants (
4
), minn naħa, li tali allowance tikkostitwixxi vantaġġ soċjali fis-sens tal-Artikolu 7(2) tar-Regolament Nru 492/2011 (
5
). Min-naħa l-oħra, hija ddeċidiet li kienet kuntrarja għal din id-dispożizzjoni leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi li l-ħaddiema mhux residenti jistgħu jirċievu din l-allowance tal-familja biss għall-ulied tagħhom stess, bl-esklużjoni ta’ dawk tal-konjuġi tagħhom li magħhom ma jkollhomx rabta ta’ filjazzjoni, iżda li jmantnuhom, filwaqt li l-ulied kollha residenti f’dan l-Istat Membru għandhom id-dritt li jirċievu din l-allowance.
F’dan il-każ, wara dik is-sentenza, il-qorti tal-appell qieset li ċ-CAE kien, ġustament, irrifjuta l-allowance tal-familja inkwistjoni fil-kawżi prinċipali lir-rikorrenti, għar-raġuni li huma ma kinux jipprovdu l-manteniment kollu tal-ulied tal-konjuġi tagħhom jew tas-sieħeb irreġistrat tagħhom.
F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li, skont il-ġurisprudenza (
6
), l-ulied huma preżunti dipendenti sal-età ta’ 21 sena, u li l-kwalità bħala membru tal-familja dipendenti tal-wild tal-konjuġi jew tas-sieħeb irreġistrat ta’ ħaddiem fruntalier tista’ tirriżulta oġġettivament mill-fatt li l-ħaddiem u l-wild ikkonċernat jgħixu fl-istess dar.
Minn dan il-Qorti tal-Ġustizzja ddeduċiet li l-fatt li l-ħaddiem mhux residenti u l-wild tal-konjuġi jew tas-sieħeb irreġistrat tiegħu jgħixu fl-istess dar huwa biżżejjed, bħala prinċipju, waħdu sabiex juri li dan il-ħaddiem imantni lil dan il-wild, peress li d-dar komuni tikkaratterizza rabta stabbli bejniethom. Kwalunkwe interpretazzjoni oħra tkun, skont il-Qorti tal-Ġustizzja, mhux biss kuntrarja għall-prinċipju li d-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni li jistabbilixxu l-moviment liberu tal-ħaddiema għandhom jiġu interpretati b’mod wiesa’, iżda tkun tikser ukoll il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (
7
) li timponi l-obbligu li tittieħed inkunsiderazzjoni d-definizzjoni ta’ “membru tal-familja” prevista fil-punt 2 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2004/38, li tinkludi d-dixxendenti diretti tal-konjuġi jew tas-sieħeb, sabiex jiġi evalwat jekk il-ħaddiem fruntalier jistax jibbenefika indirettament mill-ugwaljanza fit-trattament, skont l-Artikolu 7(2) tar-Regolament Nru 492/2011.
Minn dan il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li l-fatt li l-ħaddiem mhux residenti u l-wild tal-konjuġi tiegħu jew tas-sieħeb irreġistrat tiegħu jgħixu fl-istess dar huwa biżżejjed sabiex juri li r-rekwiżit dwar il-manteniment ta’ dan il-wild huwa osservat. Fil-fatt, jista’ jiġi preżunt li dan il-ħaddiem jikkontribwixxi sabiex ikopri għall-inqas parti mill-ispejjeż tal-familja, jiġifieri, b’mod partikolari, l-ispejjeż marbuta mal-akkomodazzjoni u l-ħajja tad-dar u, għalhekk, sabiex jissodisfa l-bżonnijiet tal-membri tad-dar tiegħu, inklużi dawk tal-wild tal-konjuġi jew tas-sieħeb irreġistrat. Fir-rigward ta’ din id-dar komuni, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat madankollu li ma għandhiex neċessarjament tkun id-dar komuni l-ħin kollu. Minn naħa, fid-dawl tal-importanza tal-fenomenu tal-familji mħallta, il-wild jista’ wkoll jgħix parti mill-ħin mal-ġenitur bijoloġiku jew adottiv l-ieħor tiegħu. Min-naħa l-oħra, il-wild jista’, minħabba t-tkomplija tal-istudji tiegħu, jgħix parti mill-ħin barra minn din id-dar.
Fid-dawl tal-mistoqsijiet tal-qorti tar-rinviju, il-Qorti tal-Ġustizzja żiedet, l-ewwel, li l-amministrazzjoni, jew skont il-każ, il-qrati nazzjonali, ma jistgħux jeżiġu li l-ħaddiem mhux residenti jistabbilixxi b’mod iktar speċifiku, lil hinn mill-prova tal-fatt li jgħixu fl-istess dar, li huwa jikkontribwixxi għall-ispejjeż ta’ kuljum jew għas-sodisfazzjon tal-bżonnijiet partikolari tal-wild ikkonċernat. Madankollu, meta dar komuni bejn il-ħaddiem mhux residenti u l-wild ikkonċernat tkun kompletament nieqsa, minħabba b’mod partikolari l-istudji segwiti minn dan il-wild, elementi oġġettivi oħra ta’ ċerta stabbiltà bħalma huma, b’mod partikolari, il-parteċipazzjoni fl-ispejjeż ta’ akkomodazzjoni, ta’ trasport u/jew tal-ħajja ta’ kuljum tal-imsemmi wild, għandhom ikunu jistgħu jittieħdu inkunsiderazzjoni sabiex dan il-ħaddiem ikun jista’ juri li għadu jmantnih.
It-tieni, l-eżistenza ta’ kontribuzzjoni ta’ manteniment, responsabbiltà tal-ġenitur bijoloġiku jew adottiv l-ieħor tal-wild tal-konjuġi jew tas-sieħeb irreġistrat tal-ħaddiem mhux residenti, jew ta’ dritt ta’ aċċess u ta’ akkomodazzjoni ta’ dan il-ġenitur, ma humiex ċirkustanzi li jippermettu li jiġi eskluż li dan il-ħaddiem imantni lil dan il-wild, li miegħu jgħix fl-istess dar. Tali esklużjoni tkun tmur kontra l-prinċipju ta’ interpretazzjoni wiesgħa tad-dispożizzjonijiet li jistabbilixxu l-moviment liberu tal-ħaddiema. Dan huwa iktar u iktar il-każ peress li l-kontribuzzjoni ta’ manteniment, responsabbiltà tal-ġenitur bijoloġiku jew adottiv l-ieħor tal-wild, ma tikkostitwixxix kundizzjoni li teskludi l-benefiċċju ta’ allowance tal-familja favur il-wild tal-konjuġi jew tas-sieħeb irreġistrat ta’ ħaddiem residenti li jgħixu fl-istess dar.
It-tielet, l-għoti tal-allowance tal-familja jista’ jiġi rrifjutat lill-ħaddiem mhux residenti f’ċirkustanzi eċċezzjonali biss. Tali rifjut jista’ jiġi ġġustifikat biss jekk mill-proċess ikun jirriżulta li dan il-ħaddiem għamel dikjarazzjonijiet foloz jew, fir-realtà, bl-ebda mod ma kien involut fl-ispejjeż marbuta mal-manteniment tal-wild, liema spejjeż ikunu kompletament taħt ir-responsabbiltà ta’ terz.
Konsegwentement, skont id-dritt tal-Unjoni (
8
), il-kundizzjoni għall-għoti lill-ħaddiem mhux residenti, fl-Istat Membru ta’ impjieg, ta’ allowance tal-familja għall-wild tal-konjuġi tiegħu jew tas-sieħeb irreġistrat tiegħu, jiġifieri li dan il-ħaddiem ikun obbligat li “jmantni” lil dan il-wild, tkun issodisfatta meta jkun hemm komunità ta’ familja bejn dan il-ħaddiem u l-wild bijoloġiku jew adottiv tal-konjuġi tiegħu jew tas-sieħeb irreġistrat tiegħu, li hija kkaratterizzata mill-fatt li l-istess ħaddiem u dan il-wild jgħixu fl-istess dar.
(
i
)	L-isem ta’ din il-kawża huwa fittizju. Dan l-isem ma jikkorrispondi għall-isem reali ta’ ebda waħda mill-partijiet fil-proċedura.
(
1
)	Sentenza tat‑2 ta’ April 2020, Caisse pour l’avenir des enfants (Wild tal-konjuġi ta’ ħaddiem fruntalier) (C‑802/18, EU:C:2020:269).
(
2
)	Il-Qorti tal-Ġustizzja bbażat ruħha fuq l-interpretazzjoni tal-Artikolu 1(i) u tal-Artikolu 67 tar-Regolament (KE) Nru 883/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad‑29 ta’ April 2004 dwar il-kordinazzjoni ta’ sistemi ta’ sigurtà soċjali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 5, p. 72), moqrija flimkien mal-Artikolu 7(2) tar-Regolament Nru 492/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑5 ta’ April 2011 dwar il-moviment liberu tal-ħaddiema fi ħdan l-Unjoni (ĠU 2011, L 141, p. 1) u mal-punt 2 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2004/38/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad‑29 ta’ April 2004 dwar id-drittijiet taċ-ċittadini ta’ l-Unjoni u tal-membri tal-familja tagħhom biex jiċċaqilqu u jgħixu liberament fit-territorju ta’ l-Istati Membri u li temenda r-Regolament (KEE) Nru 1612/68 u li tħassar id-Direttivi 64/221/KEE, 68/360/KEE, 72/194/KEE, 73/148/KEE, 75/34/KEE, 75/35/KEE, 90/364/KEE, 90/365/KEE u 93/96/KEE (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 5, p. 46).
(
3
)	Direttiva 2004/38/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad‑29 ta’ April 2004 dwar id-drittijiet taċ-ċittadini ta’ l-Unjoni u tal-membri tal-familja tagħhom biex jiċċaqilqu u jgħixu liberament fit-territorju ta’ l-Istati Membri u li temenda r-Regolament (KEE) Nru 1612/68 u li tħassar id-Direttivi 64/221/KEE, 68/360/KEE, 72/194/KEE, 73/148/KEE, 75/34/KEE, 75/35/KEE, 90/364/KEE, 90/365/KEE u 93/96/KEE (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 5, p. 46).
(
4
)	Sentenza tat‑2 ta’ April 2020, Caisse pour l’avenir des enfants (Wild tal-konjuġi ta’ ħaddiem fruntalier) (C‑802/18, EU:C:2020:269).
(
5
)	Minn din id-dispożizzjoni jsegwi li l-ħaddiema mhux residenti jibbenefikaw, konformement mal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni, mill-istess vantaġġi fiskali u soċjali bħall-ħaddiema nazzjonali.
(
6
)	Sentenza tal‑15 ta’ Diċembru 2016, Depesme et (C‑401/15 sa C‑403/15, EU:C:2016:955).
(
7
)	Sentenzi tal‑15 ta’ Diċembru 2016, Depesme et (C‑401/15 sa C‑403/15, EU:C:2016:95), u tat‑2 ta’ April 2020, Caisse pour l’avenir des enfants (Wild tal-konjuġi ta’ ħaddiem fruntalier) (C‑802/18, EU:C:2020:269).
(
8
)	Il-Qorti tal-Ġustizzja bbażat ruħha fuq l-Artikolu 45 TFUE, l-Artikolu 1(i) u l-Artikolu 67 tar-Regolament Nru 883/2004, moqrija flimkien mal-Artikolu 7(2) tar-Regolament Nru 492/2011 u mal-punt 2 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2004/38.