62014CC0438
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
WATHELET
ippreżentati fl-14 ta’ Jannar 2016 (
1
)
Kawża C‑438/14
Nabiel Peter Bogendorff von Wolffersdorff
vs
Standesamt der Stadt Karlsruhe,
Zentraler Juristischer Dienst der Stadt Karlsruhe
[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Amtsgericht Karlsruhe (qorti kantonali ta’ Karlsruhe, il-Ġermanja)]
“Ċittadinanza tal-Unjoni — Rifjut tal-awtoritajiet ta’ Stat Membru li jinkludu fir-reġistru tat-twelid titoli ta’ nobbiltà u prefiss nobbli li jifforma parti minn kunjom li persuna maġġorenni kisbet fi Stat Membru ieħor — Sitwazzjoni li fiha r-rikorrent, li għandu n-nazzjonalità taż-żewġ Stati Membri kkonċernati, kiseb l-isem fuq talba tiegħu stess”
I – Introduzzjoni
1.
Din it-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l‑interpretazzjoni tal-Artikoli 18 TFUE u 21 TFUE fil-kuntest ta’ kawża bejn Nabiel Peter Bogendorff von Wolffersdorff, ċittadin Ġermaniż u Brittaniku, u l-awtoritajiet Ġermaniżi li rrifjutaw li jemendaw l-ismijiet u l‑kunjom tiegħu fiċ-ċertifikat tat-twelid tiegħu u li jżidu fir-reġistru tat‑twelid titoli ta’ nobbiltà li jifformaw parti minn isem li huwa kiseb fir‑Renju Unit, jiġifieri “Peter Mark Emanuel Graf von Wolffersdorff Freiherr von Bogendorff” (
2
).
2.
Din il-kawża hija waħda minn lista twila ta’ kawżi li jirrigwardaw iċ-ċittadinanza Ewropea fir-rigward tal-kunjom li taw lok għas-sentenzi Konstantinidis (C‑168/91, EU:C:1993:115), Garcia Avello (C‑148/02, EU:C:2003:539), Grunkin u Paul (C‑353/06, EU:C:2008:559), Sayn-Wittgenstein (C‑208/09, EU:C:2010:806) u Runevič-Vardyn u Wardyn (C‑391/09, EU:C:2011:291).
3.
Minkejja xebh mal-kawża li wasslet għas-sentenza Sayn‑Wittgenstein (C‑208/09, EU:C:2010:806), din il-kawża hija differenti minn din tal-aħħar fis-sens li r-rikorrent fil-kawża prinċipali huwa ċittadin ta’ żewġ Stati Membri u d-dritt Ġermaniż jippermetti li t‑titoli ta’ nobbiltà jintużaw bħala parti minn kunjom, minkejja li dawn ġew aboliti u ma jistgħux jingħataw iktar.
II – Il-kuntest ġuridiku
A – Id-dritt tal-Unjoni
4.
L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 18 TFUE huwa fformulat kif ġej:
“Fil-kamp ta’ l-applikazzjoni tat-Trattati, u mingħajr preġudizzju għad‑dispożizzjonijiet speċjali inklużi hemm kull diskriminazzjoni minħabba ċittadinanza għandha tiġi projbita”.
5.
L-Artikolu 20 TFUE jipprevedi:
“1.   Qed tiġi stabbilita ċ-Ċittadinanza ta’ l-Unjoni. Kwalunkwe persuna li għandha ċ-ċittadinanza ta’ Stat Membru hija ċittadina ta’ l-Unjoni. Iċ-ċittadinanza ta’ l-Unjoni għandha tiżdied maċ-ċittadinanza nazzjonali u ma tissostitwixxihiex.
2.   Iċ-ċittadini ta’ l-Unjoni għandhom igawdu d-drittijiet u jintrabtu bid-dmirijiet previsti fit-Trattati. Huma għandhom, fost l-oħrajn:
(a)
id-dritt ta’ moviment liberu u d-dritt ta’ residenza libera fit-territorju ta’ l-Istati Membri;
[…]
Dawn id-drittijiet għandhom ikunu eżerċitati skond il-kondizzjonijiet u fil-limiti definiti fit-Trattati u permezz tal-miżuri adottati għall‑applikazzjoni tagħhom”.
6.
L-Artikolu 21(1) TFUE jaqra kif ġej:
“Kull ċittadin ta’ l-Unjoni għandu d-dritt li jmur minn post għal ieħor u li joqgħod liberament fit-territorju ta’ l-Istati Membri, salvi l-limitazzjonijiet u l-kondizzjonijiet stabbiliti fit-Trattati u ddispożizzjonijiet meħuda sabiex dan jitwettaq.”
B – Id-dritt Ġermaniż
7.
L-Artikolu 123(1) tal-liġi fundamentali għar-Repubblika Federali tal-Ġermanja (Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland), tat-23 ta’ Mejju 1949 (BGBl. p. 1, iktar ’il quddiem il‑“liġi fundamentali”), jipprevedi li “[i]d-dritt fis-seħħ qabel l-ewwel laqgħa tal-Bundestag jibqa’ fis-seħħ sa fejn ma jkunx kuntrarju għal‑liġi fundamentali”.
8.
L-Artikolu 109 tal-kostituzzjoni tal-Imperu Ġermaniż (Verfassung des Deutschen Reichs), adottata fil-11 ta’ Awwissu 1919 f’Wiemar, u li daħlet fis-seħħ fl-14 ta’ Awwissu 1919 (Reichsgesetzblatt 1919, p. 1383, iktar ’il quddiem il-“kostituzzjoni ta’ Weimar”), jipprovdi:
“Kull Ġermaniż huwa l-istess f’għajnejn il-liġi.
L-irġiel u n-nisa għandhom, bħala prinċipju, l-istess drittijiet u l-istess dmirijiet ċivili.
Il-privileġġi tad-dritt pubbliku u l-inugwaljanzi marbuta mat-twelid jew mal-pożizzjoni soċjali għandhom jiġu aboliti. It-titoli ta’ nobbiltà jeżistu biss bħala parti mill-isem. Dawn ma jistgħux jibqgħu jingħataw.
Titoli jistgħu jingħataw biss sabiex juru funzjoni jew professjoni; it‑titoli universitarji ma humiex inklużi.
Ordnijiet u dekorazzjonijiet ma jistgħux jingħataw mill-Istat.
Ebda Ġermaniż ma jista’ jaċċetta titolu jew ordni minn Gvern barrani”.
9.
Il-liġi li tintroduċi l-kodiċi ċivili (Einführungsgesetz zum Bürgerlichen Gesetzbuch) tal-21 ta’ Settembru 1994 (BGBl. I p. 2494, rettifika 1997 I, p. 1061, iktar ’il quddiem l-“EGBGB”), fil-verżjoni tagħha applikabbli fil-mument tal-fatti tal-kawża prinċipali, tipprovdi:
“Artikolu 5 – Status personali
(1)   Jekk isir riferiment għal-liġi tal-Istat li tiegħu persuna hija ċittadina u li għandha nazzjonalità ta’ diversi Stati, il-liġi tal-Istat li miegħu għandha r-rabta l-iktar stretta, b’mod partikolari minħabba r-residenza abitwali tagħha jew minħabba l-ġrajjiet ta’ ħajjitha, għandha tapplika. Jekk l-imsemmija persuna hija wkoll ta’ nazzjonalità Ġermaniża, din is-sitwazzjoni ġuridika tipprevali.
[…]
Artikolu 6 – Ordni pubbliku
Meta l-applikazzjoni ta’ dispożizzjoni ġuridika ta’ Stat ieħor twassal għal riżultat li huwa manifestament inkompatibbli ma’ prinċipji essenzjali tad-dritt Ġermaniż, hemm lok li l-imsemmija dispożizzjoni ma tiġix applikata. B’mod partikolari, hemm lok li tali dispożizzjoni ma tiġix applikata meta l-applikazzjoni tagħha tkun inkompatibbli mad‑drittijiet fundamentali.
[…]
Artikolu 10 – Isem
(1)   L-isem ta’ persuna jaqa’ taħt il-liġi tal-Istat li tiegħu hija ċittadina.
[…]
Artikolu 48 – Għażla ta’ isem miksub fi Stat Membru ieħor tal‑Unjoni
Jekk id-dritt Ġermaniż japplika għall-isem ta’ persuna, din tista’ tagħżel, permezz ta’ dikjarazzjoni fl-uffiċċju tal-istatus ċivili, l-isem miksub matul residenza abitwali fi Stat Membru ieħor tal-Unjoni u li huwa inkluż hemmhekk fir-reġistru tal-istatus ċivili, sakemm dan ma jkunx manifestament inkompatibbli ma’ prinċipji essenzjali tad-dritt Ġermaniż. L-għażla tal-isem hija retroattiva għad-data tar‑reġistrazzjoni fir-reġistru tal-istatus ċivili tal-Istat Membru l-ieħor, ħlief jekk il-persuna tiddikjara espressament li l-għażla tal-isem għandu jkollha effett biss għall-futur. Id-dikjarazzjoni għandha tkun awtentikata jew tkun is-suġġett ta’ att awtentikat. […]”.
III – Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
10.
Ir-rikorrent fil-kawża prinċipali twieled fid-9 ta’ Jannar 1963 f’Karlsruhe (il-Ġermanja) taħt l-isem Nabiel Bagadi. It-twelid tiegħu ġie rreġistrat fir-reġistru tat-twelid tal-uffiċċju tal-istatus ċivili ta’ Karlsruhe.
11.
Sussegwentement Nabiel Bagadi kiseb permezz ta’ adozzjoni l-kunjom Ġermaniż, Bogendorff li mbagħad huwa emenda, bl-istess mod bħal ismu, b’tali mod li l-ismijiet u l-kunjom Ġermaniżi attwali tiegħu huma “Nabiel Peter Bogendoorff von Wolffersdorff”.
12.
Fl-2001, N. P. Bogendorff von Wolffersdorff mar joqgħod fir‑Renju Unit, fejn sa mis-sena 2002 huwa eżerċita l-professjoni ta’ konsulent fil-qasam tal-insolvenza f’Londra.
13.
Fl-2004, N. P. Bogendorff von Wolfersdorff kiseb in‑nazzjonalità Brittanika permezz tan-naturalizzazzjoni.
14.
Permezz ta’ dikjarazzjoni (“Deed Poll”) tas-26 ta’ Lulju 2004 irreġistrata fit-22 ta’ Settembru 2004 quddiem is-Supreme Court of England and Wales (qorti suprema tal‑Ingilterra u ta’ Wales, ir-Renju Unit), N. P. Bogendorff von Wolffersdorff bidel ismu għal “Peter Mark Emanuel Graf von Wolffersdorff Freiherr von Bogendorff”, dikjarazzjoni li ġiet ippubblikata f’The London Gazette tat-8 ta’ Novembru 2004 (
3
).
15.
Fl-2005 u minħabba t-tqala ta’ martu, N. P. Bogendorff von Wolffersdorff telaq minn Londra għal Chemnitz fil-Ġermanja, fejn it‑tifla tiegħu twieldet fit-28 ta’ Frar 2006.
16.
It-twelid tat-tifla tiegħu, li għandha nazzjonalità doppja Ġermaniża u Brittanika, kien iddikjarat quddiem il-Konsulat Ġenerali tar-Renju Unit f’Düsseldorf fit-23 ta’ Marzu 2006. L‑ismijiet u l-kunjom tat-tifla mniżżla fuq iċ-ċertifikat tat-twelid u l-passaport Brittaniċi huma “Larissa Xenia Gräfin von Wolffersdorff Freiin von Bogendorff”.
17.
Madankollu, l-uffiċċju tal-istatus ċivili ta’ Chemnitz irrifjuta li jirreġistra t-tifla ta’ N. P. Bogendorff von Wolffersdorff taħt l-isem Brittaniku tiegħu u dan abbażi tal-Artikolu 10 tal-EGBGB.
18.
Permezz ta’ digriet tas-6 ta’ Lulju 2011, l-Oberlandesgericht Dresden (qorti reġjonali superjuri ta’ Dresden, il-Ġermanja) ordnat lill‑awtoritajiet tal-belt ta’ Chemnitz jirreġistraw it-tifla ta’ N. P. Bogendorff vond Wolffersdorff bil-kunjom Brittaniku tiegħu billi ddeċidiet:
“Il-fatt li, bid-dħul fis-seħħ tal-kostituzzjoni ta’ Weimar, it-titoli ta’ nobbiltà ma jikkostitwixxux iktar titoli fis-sens strett, iżda għandhom jiġu kkunsidrati bħala parti mill-kunjom (u saru għalhekk kunjomijiet fil-veru sens tal-kelma, ara Henrich vs Wagenitz, Deutsches Namensrecht, 2007, 015, punt 9, ‘Ismijiet nobbli’) ma għandu l-ebda rwol fir‑rigward tal-isem tal-persuna kkonċernata, li qabelxejn għandu jingħatalha kunjom wieħed biss. Kunjom ifisser li l-parti tal-isem li, qabel id-dħul fis-seħħ tal-kostituzzjoni ta’ Weimar, kienet titolu ta’ nobbiltà, għandha titqiegħed wara l-isem u mhux qablu. Ebda titolu ta’ nobbiltà ma huwa qiegħed jingħata lill-persuna kkonċernata, fatt li kien il-privileġġ ta’ prinċep fil-kostituzzjoni monarkika, b’rabta man-nobbiltà. Għall-kuntrarju ta’ dak ikkunsidrat mil-Landgericht, il-kostituzzjoni ta’ Weimar ma tinkludi ebda projbizzjoni ta’ titoli ta’ nobbiltà fl-isem, kif tipprevedi pereżempju l-liġi Awstrijakka li tabroga n-nobbiltà tal-1919, li fir-rigward tagħha il-Qorti tal-Ġustizzja esprimiet ruħha fit-22 ta’ Diċembru 2010 (StAZ 2011, paġna 77). B’hekk, huwa rrikonoxxut ukoll fil-Ġermanja li, anki fir-Repubblika, fiċ-ċirkustanzi partikolari kunjum li jinkludi titolu ta’ nobbiltà jista’ jkun trażmess permezz ta’ bdil tal-isem tad-dritt pubbliku (Henrich vs Wagenitz ibidem; ara […] OVG Hamburg StAZ 2007, paġna 46; BVerwG DVBI. 1997, p. 616)” (
4
).
19.
Skont dawn l-istruzzjonijiet, bint N. P. Bogendorff von Wolffersdorff għandha għalhekk bħala ċittadina Ġermaniża ismijiet u kunjom identiċi għal dawk li hija għandha bħala ċittadina Brittanika, jiġifieri “Larissa Xenia Gräfin von Wolffersdorff Freiin von Bogendorff”.
20.
Fit-22 ta’ Mejju 2013, N. P. Bogendorff von Wolffersdorff, permezz ta’ dikjarazzjoni awtentikata, talab lis-Standesamt der Stadt Karlsruhe (uffiċċju tal-istatus ċivili tal-belt ta’ Karlsruhe) jinkludi fir‑reġistru tat-twelid l-isem u l-kunjom tiegħu taħt id-dritt Brittaniku bħala l-isem tat-twelid tiegħu, skont l-Artikolu 48 l-EGBGB, fatt li dan l‑uffiċċju rrifjuta li jagħmel.
21.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, N. P. Bogendorff von Wolffersdorff talab lill-Amtsgericht Karlsruhe (qorti kantonali ta’ Karlsruhe, il-Ġermanja), tordna lill-uffiċċju tal-istatus ċivili tal-belt ta’ Karlsruhe, skont l‑Artikolu 49(1) tal-liġi dwar l-istatus ċivili (Personenstandsgesetz), jemenda ċ-ċertifikat tat-twelid tiegħu b’mod retroattiv sa mit-22 ta’ Settembru 2004, b’tali mod li l-ismijiet u l-kunjom tiegħu jkunu “Peter Mark Emanuel Graf von Wolffersdorff Freiherr von Bogendorff”.
22.
L-uffiċċju tal-istatus ċivili tal-belt ta’ Karlsruhe oppona għal din it‑talba abbażi tar-riżerva ta’ ordni pubbliku prevista fl-Artikolu 48 tal‑EGBGB.
23.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-Amtsgericht Karlsruhe (qorti kantonali ta’ Karlsruhe) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari segwenti:
“L-Artikoli 18 TFUE u 21 TFUE għandhom jiġu interpretati fis-sens li l-awtoritajiet ta’ Stat Membru huma marbuta jirrikonoxxu l-bidla ta’ isem ċittadin tal-imsemmi Stat Membru meta tali ċittadin ikun fl-istess ħin ċittadin ta’ Stat Membru ieħor u jkun akkwista, f’dan l-aħħar Stat Membru, matul soġġorn abitwali, isem li huwa għażel liberament u li jinkludi diversi titoli nobbli, permezz ta’ bidla fl-isem li ma kinitx relatata ma’ bidla fl-istatus skont id-dritt tal-familja, sa fejn fil-futur jista’ ma jkunx hemm rabta sostanzjali f’dan l-Istat u sa fejn, fl-ewwel Stat Membru, minkejja li d-dritt kostituzzjonali abolixxa n-nobbiltà, it-titoli nobbli li kienu jintużaw meta saret l-imsemmija abolizzjoni jistgħu jibqgħu jintużaw bħala parti mill-isem?”
IV – Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
24.
It-talba għal deċiżjoni preliminari tressqet quddiem il-Qorti tal‑Ġustizzja fit-23 ta’ Settembru 2014. N. P. Bogendorff von Wolffersdorff, iz-Zentraler Juristischer Dienst der Stadt Karlsruhe (servizz ġuridiku ċentrali tal-belt ta’ Karlsruhe), il-Gvern Ġermaniż kif ukoll il-Kummissjoni Ewropea, ippreżentaw osservazzjonijiet bil‑miktub u l-osservazzjonijiet orali tagħhom saru waqt is-seduta tat-12 ta’ Novembru 2015.
V – Analiżi
25.
Permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikoli 18 TFUE u 21 TFUE jipprekludux li l‑awtoritajiet kompetenti ta’ Stat Membru jirrifjutaw li jirrikonoxxu bidla tal-isem ta’ ċittadin ta’ dan l-Istat Membru meta dan iċ-ċittadin huwa fl-istess ħin ċittadin ta’ Stat Membru ieħor u kiseb, f’dan l-aħħar Stat Membru, matul residenza fit-tul, isem li huwa għażel liberament u li jinkludi diversi titoli ta’ nobbiltà.
A – Fuq il-kamp ta
’ applikazzjoni tat-Trattat FUE
26.
Fl-ewwel lok għandu jiġi nnotat li, skont il-ġurisprudenza stabbilita tal‑Qorti tal-Ġustizzja, “[g]ħalkemm, […] ir-regoli li jirregolaw il-mod kif jinkitbu fl-atti tal-istat[us] ċivili l-kunjom u l-isem ta’ persuna jaqgħu fil‑kompetenza tal-Istati Membri, dawn tal-aħħar xorta waħda għandhom, fl-eżerċizzju ta’ din il-kompetenza, jirrispettaw id-dritt tal‑Unjoni u, b’mod partikolari, id-dispożizzjonijiet tat-trattat dwar il‑libertà rrikonoxxuta fil-konfront ta’ kull ċittadin ta’ moviment u residenza fit-territorju tal-Istati Membri” (
5
).
27.
Peress li ċ-ċittadinanza tal-Unjoni, li taqa’ taħt l-Artikolu 20 TFUE, ma jistax ikollha l-għan jew l-effett li testendi l-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni għal sitwazzjonijiet purament interni, l-applikazzjoni tal-Artikolu 20 TFUE tippreżumi l-eżistenza ta’ rabta tas-sitwazzjoni inkwistjoni mad-dritt tal-Unjoni (
6
).
28.
F’dan il-każ, is-servizz ġuridiku ċentrali tal-belt ta’ Karlsruhe u l‑Gvern Ġermaniż iqisu li, peress li skont l-Artikolu 5(1) tal-EGBGB, N. P. Bogendorff von Wolffersdorff huwa ta’ nazzjonalità Ġermaniża, id-dritt Ġermaniż biss japplika għat-tibdil tal-isem tiegħu.
29.
Il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ċaħdet dan it-tip ta’ argument fil‑kawża wasslet għas-sentenza Garcia Avello (C148/02, EU:C:2003:539) fir-rigward tar-regoli tad-dritt internazzjonali privat Belġjan li, bħall-Artikolu 5(2) tal-EGBGB, fil-każ ta’ nazzjonalità doppja kien jipprevalixxi n-nazzjonalità Belġjana. Dispożizzjonijiet bħal dawn l-artikoli tal‑leġiżlazzjoni Belġjana u ta’ dik Ġermaniża ma jistgħux jeskludu r-rabta tas‑sitwazzjoni inkwistjoni mad-dritt tal-Unjoni u lanqas l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta’ dan tal-aħħar dwar iċ-ċittadinanza.
30.
Fil-punt 27 tas-sentenza Garcia Avello (C‑148/02, EU:C:2003:539), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li “tali rabta mad-dritt [tal-Unjoni] teżisti fir-rigward ta’ persuni li jinsabu f’sitwazzjoni bħal dik ta’ wlied C. Garcia Avello, li huma ċittadini ta’ Stat Membru u li legalment jirresjedu fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor”.
31.
Fil-punt 28 ta’ din is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja żiedet li, “[d]in il-konklużjoni ma tistax tiġi invalidata mill-fatt li l-persuni kkonċernati fil-kawża prinċipali għandhom ukoll iċ-ċittadinanza ta’ l-Istat Membru fejn huma ilhom jirresjedu sa minn twelidhom u li, skond l-awtoritajiet ta’ dan l-Istat, għalhekk hija l-unika ċittadinanza rikonoxxuta minn dan l-Istat. Fil-fatt, Stat Membru ma jistax jillimita l-effetti ta’ l-għoti tan-nazzjonalità ta’ Stat Membru ieħor billi jeżiġi kundizzjoni addizzjonali għar-rikonoxximent ta’ din in-nazzjonalità fir-rigward ta’ l-eżerċizzju tal-libertajiet fundamentali previsti mit-Trattat [FUE]”.
32.
Għalhekk minn din il-ġurisprudenza jirriżulta b’mod ċar li, għall‑kuntrarju ta’ dak sostnut mis-servizz ġuridiku tal-belt ta’ Karlsruhe u mill-Gvern Ġermaniż, N. P. Bogendorff von Wolffersdorff, li għandu nazzjonalità Brittanika u li jirrisjedi legalment fil‑Ġermanja, jista’, fir-relazzjonijiet tiegħu mar-Repubblika Federali tal-Ġermanja, u mingħajr ma n-nazzjonalità Ġermaniża tiegħu tipprekludi din il-konstatazzjoni, jinvoka rabta mad-dritt tal-Unjoni u għalhekk l-applikabbiltà ta’ dan tal‑aħħar.
33.
In-natura transkonfinali tal-kawża inkwistjoni hija ferm iktar rilevanti jekk wieħed jikkunsidra l-fatt li N. P. Bogendorff von Wolffersdorff kien, skont id-dritt Ingliż u matul residenza regolari fl-Ingilterra, kiseb l-ismijiet u l-kunjom li huwa xtaq jikseb ir‑rikonoxximent tagħhom fil-Ġermanja, billi eżerċita d-dritt tiegħu ta’ moviment liberu mogħti lilu mill-Artikoli 20 TFUE u 21 TFUE.
34.
Għalhekk għandu jiġi eżaminat fid-dawl tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat FUE fuq iċ-ċittadinanza, jiġifieri l‑Artikoli 18 TFUE, 20 TFUE u 21 TFUE, ir-rifjut, mill-awtoritajiet Ġermaniżi, li jirrikonoxxu, fl-elementi tiegħu kollha, isem u kunjom miksub fir-Renju Unit minn ċittadin Ewropew li għandu kemm in‑nazzjonalità Brittanika kif ukoll dik Ġermaniża.
B – Fuq l-eżistenza ta
’ diskriminazzjoni pprojbita mill‑Artikolu 18 TFUE
1. L-argumenti tal-partijiet
35.
Il-qorti tar-rinviju tqajjem il-kwistjoni dwar jekk in-nuqqas ta’ rikonoxximent tal-bidla tal-isem ta’ ċittadin li għandu n-nazzjonalità doppja Ġermaniża u Brittanika jistax ikun kuntrarju għall‑Artikolu 18 TFUE li jipprojbixxi kull diskriminazzjoni minħabba n-nazzjonalità.
36.
Skont il-Kummissjoni, il-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni jeżiġi li sitwazzjonijiet komparabbli ma għandhomx jiġu ttrattati b’mod differenti u li sitwazzjonijiet differenti ma għandhomx jiġu ttrattati bl‑istess mod. Peress li ċ-ċittadini ta’ nazzjonalità doppja jiltaqgħu ma’ diffikultajiet partikolari fir-rigward tal-kunjom tagħhom u, għalhekk, huma differenti mill-persuni li għandhom n-nazzjonalità ta’ Stat Membru wieħed, huma jinsabu f’sitwazzjoni differenti.
37.
Konsegwentement, il-Kummissjoni tqis li r-rifjut tal-awtoritajiet Ġermaniżi li jirrikonoxxu l-isem li N. P. Bogendorff von Wolffersdorff kiseb fir-Renju Unit jikkostitwixxi trattament ugwali ta’ sitwazzjonijiet differenti, li jmur kontra l-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni tal‑Artikolu 18 TFUE.
38.
Il-Gvern Ġermaniż iqis li l-applikazzjoni tad-dritt Ġermaniż għal ċittadin Ġermaniż ma jistax jikkostitwixxi diskriminazzjoni minħabba n-nazzjonalità tiegħu.
39.
Is-servizz ġuridiku ċentrali tal-belt ta’ Karlsruhe ma jirreferix b’mod espliċitu għall-Artikolu 18 TFUE, iżda jqis li l-ġurisprudenza tal‑Qorti tal-Ġustizzja li teħtieġ ir-rikonoxximent ta’ isem miksub fi Stat Membru ieħor hija bbażata fuq il-prinċipju tal-ewwel reġistrazzjoni. Dan il-prinċipju jindika li l-isem legalment irreġistrat għall-ewwel darba fi Stat Membru jibbenefika minn prijorità. Ir-rifjut ta’ bidla ta’ isem mogħti fi Stat Membru li r-rikorrent kiseb in-nazzjonalità tiegħu sussegwentement huwa għalhekk konformi ma’ dan il-prinċipju, u, għaldaqstant, ma jikkostitwixxix ksur tad-dritt tal-Unjoni.
2. Evalwazzjoni
40.
Minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li “l-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni jeżiġi li sitwazzjonijiet paragunabbli ma jiġux trattati b’mod differenti u li sitwazzjonijiet differenti ma jiġux trattati bl-istess mod” (
7
).
41.
Kif diġà indikajt hawn fuq (
8
), il-Qorti tal-Ġustizzja diġà kellha quddiemha din il-kwistjoni fil-kawża li wasslet għas-sentenza Garcia Avello (C‑148/02, EU:C:2003:539) fejn id-dritt internazzjonali privat Belġjan, bħad-dritt internazzjonali privat Ġermaniż (
9
), kien jiddetermina d‑dritt applikabbli fil-każ ta’ nazzjonalità doppja billi jipprevalixxi n-nazzjonalità Belġjana (
10
).
42.
Il-Qorti tal-Ġustizzja eżaminat jekk il-persuni ta’ nazzjonalità Belġjana biss u dawk li għandhom ukoll in-nazzjonalità ta’ Stat Membru ieħor jinsabux f’“sitwazzjoni [...] differenti, u jekk dan huwa l-każ il-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni jkun jimplika li [dawn tal-aħħar] jistgħu jinvokaw id-dritt tagħhom għal trattament differenti minn dak mogħti lil persuni li għandhom ċittadinanza Belġjana biss” (
11
).
43.
Peress li ċ-ċittadini Belġjani ta’ nazzjonalità doppja kienu suġġetti għal żewġ sistemi ġuridiċi differenti, fatt li jista’ jikkawżalhom diffikultajiet partikolari għas-sitwazzjoni tagħhom bil-konsegwenza li jkollhom kunjomijiet differenti, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet fil‑punt 37 tal-imsemmija sentenza li huma “[kienu distinti] minn persuni li għandhom biss ċittadinanza Belġjana u li huma identifikabbli b’kunjom wieħed biss” (
12
).
44.
Konsegwentement u għall-kuntrarju għal dak li jsostni s-servizz ġuridiku ċentrali tal-belt ta’ Karlsruhe, l-akkwist ulterjuri tan‑nazzjonalità Brittanika jew ir-residenza attwali fil-Ġermanja ma għandhom ebda effett fuq il-fatt li wieħed jinsab f’sitwazzjoni differenti.
45.
Fuq kollox, nikkunsidra li l-kwistjoni dwar jekk persuna ta’ nazzjonalità doppja tinsabx f’sitwazzjoni differenti minn dik ta’ persuna li għandha n-nazzjonalità Ġermaniża biss ma tistax tiddependi fuq il-mod kif ġie akkwistat l-isem. Id-differenza tas-sitwazzjoni li kellha tagħti dritt għal trattament differenti sabiex tiġi evitata diskriminazzjoni tirriżulta mill-fatt li persuna ta’ nazzjonalità doppja hija suġġetta għal żewġ sistemi differenti.
46.
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li ċ-ċittadini Ġermaniżi li għandhom kunjomijiet differenti minħabba liġijiet differenti li huma marbuta magħhom permezz tan-nazzjonalità jistgħu jinvokaw diffikultajiet relatati mas-sitwazzjoni tagħhom, fatt li jiddistingwuhom mill-persuni li għandhom biss in-nazzjonalità Ġermaniża, u dan indipendentement mill-mod kif id-dritt tat-tieni nazzjonalità tagħhom tahom isem differenti minn dak irrikonoxxut mid-dritt Ġermaniż. Dawn jinsabu għalhekk f’sitwazzjoni differenti li teħtieġ trattament differenti minn dak mogħti lill-persuni li għandhom biss in-nazzjonalità Ġermaniża.
47.
Issa, bħall-Kummissjoni, nikkunsidra li N. P. Bogendorff von Wolffersdorff huwa ttrattat mill-awtoritajiet Ġermaniżi bl-istess mod bħall-persuni li għandhom biss in-nazzjonalità Ġermaniża, filwaqt li s‑sitwazzjoni tiegħu hija differenti minn tagħhom minħabba n‑nazzjonalità doppja tiegħu.
48.
Jeżisti għalhekk ksur tal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni stabbilit mill-Artikolu 18 TFUE. Hawn isfel ser nanalizza l-eventwali ġustifikazzjoni ta’ dan il-ksur (
13
).
C – Fuq l-eżistenza ta
’ restrizzjoni għall-Artikoli 20 TFUE u 21 TFUE
1. L-argumenti tal-partijiet
49.
Skont il-Kummissjoni, ir-rifjut ta’ rikonoxximent tal-bidla ta’ isem f’sitwazzjoni bħal dik f’din il-kawża jikkostitwixxi restrizzjoni għad-dritt ta’ moviment liberu u ta’ residenza libera fit-territorju tal-Istati Membri stabbilit fl-Artikoli 20 TFUE u 21 TFUE, peress li diverġenza ta’ ismijiet f’żewġ Stati Membri tista’ tostakola l‑eżerċizzju ta’ dan id-dritt billi toħloq inkonvenjenzi serji fuq livell professjonali u privat.
50.
Il-Kummissjoni tikkunsidra li dan ma jkunx biss fil-każ ta’ nuqqas ta’ rikonoxximent ta’ isem mogħti fl-Istat Membru tat-twelid jew ta’ residenza, iżda wkoll meta persuna li għandha nazzjonalità doppja ta’ żewġ Stati Membri tkun affettwata b’dan. Peress li l-ismijiet u l‑kunjom li N. P. Bogendorff von Wolffersdorff għandu fir-Renju Unit (“Peter Mark Emanuel Graf von Wolffersdorff Freiherr von Bogendorff”) u fil-Ġermanja (“Nabiel Peter Bogendorff von Wolffersdorff”) ma humiex identiċi, din id-differenza fl-ismijiet tista’ twassal għal konfużjoni u għal inkonvenjenzi li jirriżultaw mill-fatt li ma jkunx jista’ jibqa’ jibbenefika mill-effetti legali ta’ dokumenti maħruġa f’wieħed miż-żewġ Stati Membri.
51.
Madankollu, il-qorti tar-rinviju ssostni li, f’dan il-każ, il-fatti ma jindikawx la diffikultà sinjifikattiva fl-identifikazzjoni ta’ N. P. Bogendorff von Wolffersdorff u lanqas ostakoli kunsiderevoli li jimponulu preġudizzji konkreti fil-ħajja privata u professjonali tiegħu. Huwa abbażi ta’ dan li l-Gvern Ġermaniż jikkunsidra li d-dritt għal moviment liberu ma huwiex ristrett f’dan il-każ.
52.
Fl-ewwel lok, l-użu biss tal-isem Brittaniku tiegħu f’kuntesti professjonali fir-Renju Unit jimplika li fir-realtà dan l-isem ma għandux ħafna importanza għall-identifikazzjoni u l-appartenenza familjari tiegħu fil-Ġermanja. Fit-tieni lok, din il-konstatazzjoni hija kkonfermata bil-fatt li r-rikorrent kien ħalla iktar minn sitt snin jgħaddu bejn il-bidla ta’ ismu fir-Renju Unit u t-talba tiegħu quddiem l-uffiċċju tal-istatus ċivili fil-Ġermanja.
53.
Is-servizz ġuridiku ċentrali tal-belt ta’ Karlshure jikkonċentra fuq d-differenza bejn il-kawża prinċipali u l-kawża li wasslet għas-sentenza Grunkin u Paul (C‑353/06, EU:C:2008:559). Fl-opinjoni tiegħu, din il‑ġurisprudenza timponi biss fuq l-Istati Membri l-obbligu li jirrikonoxxu bidla fl-isem li tkun ġiet irreġistrata fl-Istat Membru tat‑twelid jew ta’ residenza. Skont il-prinċipju tal-ewwel reġistrazzjoni (
14
), ir-rifjut ta’ bidla ta’ isem mogħti fi Stat Membru li r‑rikorrenti akkwista n-nazzjonalità tiegħu sussegwentement ma tikkostitwixxix restrizzjoni għal-libertà ta’ moviment ggarantita mill‑Artikoli 20 TFUE u 21 TFUE.
2. Evalwazzjoni
54.
Hemm lok li jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, leġiżlazzjoni nazzjonali li tqiegħed fi żvantaġġ lil ċerti ċittadini minħabba s-sempliċi fatt li eżerċitaw il-libertà tagħhom ta’ moviment u ta’ residenza fi Stat Membru ieħor, tikkostitwixxi restrizzjoni għad-dritt ta’ moviment liberu rrikonoxxut mill‑Artikolu 21(1) TFUE (
15
).
55.
Minn din l-istess ġurisprudenza jirriżulta li l-fatt li, persuna li eżerċitat id-dritt tagħha ta’ moviment liberu u ta’ residenza libera fit‑territorju ta’ Stat Membru ieħor, “tkun obbligata illi tuża, fl-Istat Membru li tiegħu hija għandha ċ-ċittadinanza, isem differenti minn dak lilha mogħti u rreġistrat fl-Istat Membru ta’ twelid u ta’ residenza jista’ jostakola [l-eżerċizzju ta’ dan id-dritt]” (
16
).
56.
Jekk dan il-prinċipju japplika fil-każ ta’ persuni li, kif kien il-każ fil-kawżi li taw lok għas-sentenzi Grunkin u Paul (C‑353/06, EU:C:2008:559) u Sayn-Wittgenstein (C‑208/09, EU:C:2010:806), għandhom in-nazzjonalità ta’ Stat Membru wieħed, dan japplika a fortiori fil‑każ ta’ persuni li, bħal N. P. Bogendorff von Wolffersdorff, għandhom in-nazzjonalità ta’ diversi Stati Membri.
57.
Fil-fatt, l-isem ta’ persuna huwa element kostituttiv tal-identità tagħha u tal-ħajja privata tagħha, li l-protezzjoni tiegħu hija stabbilita fl-Artikolu 7 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea kif ukoll fl-Artikolu 8 tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal‑Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, iffirmata f’Ruma fl-4 ta’ Novembru 1950 (
17
).
58.
Kif il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet għall-ewwel darba fil-kawża li wasslet għas-sentenza Garcia Avello (C‑148/02, EU:C:2003:539), “id-differenza fil-kunjomijiet tista’ tikkawża lit-tfal ikkonċernati inkonvenjenti serji kemm fuq livell professjonali kif ukoll fuq dak privat li jirriżultaw, b’mod partikolari, mid-diffikultajiet sabiex ikunu jistgħu jibbenefikaw, fi Stat Membru fejn dawn it-tfal ikunu ċittadini, mill-effetti legali ta’ atti jew ta’ dokumenti stabbiliti bil-kunjom rikonoxxut fi Stat Membru ieħor li tiegħu huma jkunu wkoll ċittadini” (
18
).
59.
Mill-ġurisprudenza sussegwenti għas-sentenza Garcia Avello (C‑148/02, EU:C:2003:539) jirriżulta li “numru ta’ azzjonijiet tal-ħajja ta’ kuljum, kemm fil-ħajja pubblika kif ukoll f’dik privata, jirrikjedu l‑prova tal-identità” (
19
) u li “diverġenza fil-kunjom patronimiku tista’ twassal għal dubji dwar l-identità ta[l-]persuna kif ukoll dwar l‑awtentiċità tad-dokumenti ppreżentati jew il-veraċità tal-informazzjoni li jkun fihom” (
20
).
60.
Fil-kawża li wasslet għas-sentenza Sayn-Wittgenstein (C‑208/09, EU:C:2010:806, punt 64), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li għandu “jiġi kkunsidrat il-fatt illi, skont il-liġi Ġermaniża, it-termini ‘Fürstin von’ ma humiex ikkunsidrati bħala titolu ta’ nobbiltà, iżda bħala elementi kostituttiv ta’ isem”.
61.
Konsegwentement, l-isem “Fürstin von Sayn‑Wittgenstein” kien ikkunsidrat f’dik il-kawża bħala kunjom patronimiku wieħed kompost minn diversi elementi u li “l-ismijiet Fürstin von Sayn‑Wittgenstein u Sayn-Wittgenstein ma [kinux] identiċi” (
21
).
62.
Bl-istess mod, l-ismijiet “Peter Mark Emanuel Graf von Wolffersdorff Freiherr von Bogendorff” u “Nabiel Peter Bogendorff von Wolffersdorff” lanqas ma huma identiċi. Minn din il-perspettiva, diverġenza bejn iż-żewġ ismijiet użati għall-istess persuna tista’, bħala regola, tikkawża konfużjoni u inkonvenjenzi.
63.
Madankollu għandu jitfakkar li l-ġurisprudenza teħtieġ li l‑leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni tkun “tali li tikkawża għall-persuni kkonċernati ‘inkonvenjenti serji’ ta’ natura amministrattiva, professjonali u privata” (
22
) u b’mod partikolari “riskju konkret, għal [persuna […] li jkun hemm bżonn jitneħħew xi dubji dwar l-identità tagħh[a] kif ukoll dwar l-awtentiċità tad-dokumenti li [hija tippreżenta]” (
23
).
64.
Fl-opinjoni tiegħi, huwa ċar li dan il-kriterju huwa ssodisfatt f’dan il-każ għall-istess raġunijiet li tat il-Qorti tal-Ġustizzja fil-punti 66 sa 70 tas-sentenza Sayn-Wittgenstein (C‑208/09, EU:C:2010:806), iktar u iktar minħabba li, għall-kuntrarju ta’ I. Sayn-Wittgenstein, N. P. Bogendorff von Wolffersdorff għandu n-nazzjonalità doppja Ġermaniża u Brittanika.
65.
Għalhekk jekk, “huwa ‘inkonvenjent serju’ fis-sens tas-sentenza Grunkin u Paul, […] il-fatt li hemm il-ħtieġa li jinbidlu t-traċċi formali kollha tal-isem Fürstin von Sayn-Wittgenstein kemm fl-isfera pubblika kif ukoll f’dik privata, peress illi l-karti tal-identità uffiċjali tagħha issa jindikawha b’isem ieħor” (
24
), l-istess japplika għal N. P. Bogendorff von Wolffersdorff li uża l-isem Brittaniku tiegħu f’kuntest kemm privat kif ukoll professjonali matul ir-residenza tiegħu fir-Renju Unit.
66.
B’hekk, billi għandu żewġ passaporti b’ismijiet u kunjomijiet ferm differenti, N. P. Bogendorff von Wolffersdorff, “[j]irriskja illi jkoll[u] [j]neħħi suspetti ta’ dikjarazzjoni falza li jirriżultaw mid‑diverġenza” (
25
) bejn l-ismijiet u l-kunjomijiet Brittaniċi u Ġermaniżi tiegħu. Kif qalet il-Kummissjoni, dan ir-riskju jeżisti indipendentement mir-rabta sostanzjali mal-Istat Membru l-ieħor, f’dan il-każ ir-Renju Unit, li ser jibqa’ wkoll fil-futur.
67.
Fil-fatt, waqt is-seduta N. P. Bogendorff von Wolffersdorff ta diversi eżempji ta’ inkonvenjenzi serji li huwa kellu fil-Ġermanja minħabba d-diverġenza tal-ismijiet li teżisti bejn id-dokumenti ta’ identifikazzjoni Ġermaniżi u Brittaniċi tiegħu, b’mod partikolari waqt kontrolli fit-triq jew ftuħ ta’ kontijiet bankarji privati u professjonali. Huwa argumenta wkoll, li diversi drabi, huwa kellu jqatta’ diversi sigħat fil-Kummissarjat tal-Pulizija sakemm l-awtoritajiet Ġermaniżi jivverifikaw l-awtentiċità u l-validità tal-passaport Brittaniku tiegħu.
68.
Barra minn hekk, inżid ir-riskju ta’ dubji (b’mod partikolari fl-okkażjoni ta’ vjaġġi barra mill-pajjiż) dwar ir-rabta parentali li teżisti bejn N. P. Bogendorff von Wolffersdorff u t-tifla minuri tiegħu, Larissa Xenia, li jirriżulta mill-fatt li kull wieħed minnhom għandu passaport Ġermaniż b’kunjom ferm differenti.
69.
Għal dak li jirrigwarda l-prinċipju tal-ewwel reġistrazzjoni, żviluppat mis-servizz ġuridiku ċentrali tal-belt ta’ Karlsruhe fl‑osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu kif ukoll waqt is-seduta, għandu jiġi enfasizzat li dan il-prinċipju bl-ebda mod ma huwa sostnut fil‑ġurisprudenza, u b’mod partikolari fis-sentenza Grunkin u Paul (C‑353/06, EU:C:2008:559). Kieku, skont din is-sentenza, l-awtoritajiet Ġermaniżi kienu obbligati jirrikonoxxu l-ewwel u l-uniku kunjom li l-wild inkwistjoni kien akkwista fid-Danimarka, dan kien jirriżulta mill-fatti ta’ din il-kawża pjuttost milli minn konstatazzjoni ta’ prinċipju ta’ applikazzjoni ġenerali.
70.
Konsegwentement, ir-rifjut, mill-awtoritajiet ta’ Stat Membru, f’dan il-każ, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, li jirrikonoxxu, fl‑elementi tiegħu kollha, l‑isem ta’ wieħed miċ-ċittadini tiegħu, kif stabbilit fit-tieni Stat Membru li dan iċ-ċittadin għandu n-nazzjonalità tiegħu wkoll, jikkostitwixxi restrizzjoni għal-libertajiet irrikonoxxuti lil kull ċittadin tal-Unjoni mill-Artikoli 20 TFUE u 21 TFUE.
D – Fuq il-ġustifikazzjoni
71.
Jibqa’ li jiġi eżaminat jekk il-ksur tal-Artikolu 18 TFUE u r-restrizzjoni għal-libertà ta’ moviment ggarantita mill-Artikolu 21 TFUE jistgħux jiġu ġġustifikati.
72.
F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tinvoka erba’ kunsiderazzjonijiet li jistgħu eventwalment jiġġustifikaw ir-rifjut ta’ reġistrazzjoni, jiġifieri l-prinċipju ta’ kontinwità tal-isem, in-natura arbitrarja tal-bidla ta’ isem fir-Renju Unit, it-tul tal-isem magħżul, kif ukoll l-abolizzjoni ta’ titoli ta’ nobbiltà.
1. Fuq il-prinċipju ta’ kontinwità tal-isem
73.
Skont il-qorti tar-rinviju, jekk il-bidla tal-isem u tal-kunjom permezz ta’ att ta’ volontà ma hijiex awtorizzata mid-dritt Ġermaniż, ir-raġuni hija prinċiparjament li l-isem għandu jkun disponibbli bħala element ta’ identifikazzjoni affidabbli u fit-tul.
74.
Madankollu, kif iddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja fil-punti 30 u 31 tas-sentenza Grunkin u Paul (C‑353/06, EU:C:2008:559), il-prinċipji ta’ ċertezza u ta’ kontinwità “invokati insostenn tar-rabta tad-determinazzjoni tal-kunjom ta’ persuna man-nazzjonalità tagħha, għalkemm huma leġittimi fihom infushom, ma jixirqilh[omx] [j]ingħata[w] importanza ta’ tali natura li [jistgħu] [j]iġġustifika[w], […] rifjut tal-awtoritajiet kompetenti ta’ Stat Membru li jirrikonoxxu l-kunjom [tal-persuna kkonċernata] kif diġà ntagħżel u ġie rreġistrat fi Stat Membru ieħor”.
75.
Fil-fatt, sa fejn ir-rabta man-nazzjonalità hija intiża biex tiżgura li l-isem ta’ persuna jista’ jiġi ddeterminat b’mod kontinwu u stabbli, għandu jiġi kkonstatat, kif iddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja fil-punt 32 ta’ din is-sentenza, li “din ir-rabta twassal għal riżultat kuntrarju għal dak imfittex” għaliex kull darba li N. P. Bogendorff von Wolfersdorff jaqsam il-fruntiera bejn ir-Renju Unit u l-Ġermanja, huwa jkollu kunjom differenti, biex ma nsemmux il-każ fejn dan jistabbilixxi ruħu fi Stat Membru ieħor, każ li fih huwa jkun jista’ jagħżel b’mod liberu isem jew l-ieħor .
2. Fuq in-natura volontarja tal-bidla tal-isem
76.
Skont il-qorti tar-rinviju, id-diverġenza tal-isem li teżisti bejn il‑passaport Brittaniku u dak Ġermaniż ta’ N. P. Bogendorff von Wolffersdorff ma hijiex imputabbli għaċ-ċirkustanzi tat-twelid tiegħu, għal adozzjoni jew għal tibdil ieħor tal-istatus tiegħu. Għall-kuntrarju, din kienet ipprovokata minn N. P. Bogendorff von Wolffersdorff b’konoxxenza tal-kawża, mingħajr ma indika, matul il-proċedura, raġunijiet li juru li l-għażla tiegħu kienet tinftiehem jew neċessarja. Billi tqis li d-deċiżjoni li jibdel ismu fir-Renju Unit kienet biss riżultat ta’ preferenza personali, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk din l-għażla ta’ N. P. Bogendorff von Wolffersdorff tistħoqx li tiġi protetta.
77.
Waqt is-seduta, is-servizz ġuridiku ċentrali tal-belt ta’ Karlsruhe insista fuq il-fatt li d-dritt Ġermaniż ma jipprevedix il-possibbiltà ta’ għażla libera tal-isem kif għamel N. P. Bogendorff von Wolffersdorff fir-Renju Unit u li l-belt ta’ Karlsruhe kienet topponi għal din l-għażla anki jekk l‑isem Brittaniku ma kienx jinkludi titolu ta’ nobbiltà (
26
). Waqt is-seduta, is‑servizz ġuridiku ċentrali tal-belt ta’ Karlsruhe sostna wkoll li n-natura volontarja tal-bidla tal-isem tmur kontra l-ordni pubbliku Ġermaniż għaliex id-dritt Ġermaniż ma jawtorizzax tali tip ta’ tibdil.
78.
Jiena ma naqbilx ma’ dan l-argument għaliex iwassal għal nuqqas ta’ rikonoxximent totali u kważi-awtomatiku ta’ isem mogħti legalment fi Stat Membru ieħor.
79.
Kif issostni l-Kummissjoni, parti fil-kawża għandha tingħata protezzjoni, anki fil-każ ta’ tibdil volontarju tal-ismijiet u tal-kunjom tiegħu, f’dan il-każ permezz ta’ dikjarazzjoni msejħa “Deed Poll” (
27
).
80.
Fl-ewwel lok, kif diġà ddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja fil-punt 52 tas-sentenza Sayn-Wittgenstein (C‑208/09, EU:C:2010:806) “l-isem ta’ persuna huwa element kostituttiv tal-identità tiegħu u tal-ħajja privata tiegħu, l-protezzjoni ta’ liema hija stabbilita fl-Artikolu 7 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea kif ukoll fl-Artikolu 8 tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u l-Libertajiet Fundamentali”.
81.
F’dan ir-rigward, il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem iddeċidiet li “[f]ilwaqt li tirrikonoxxi […] li jistgħu jeżistu raġunijiet veri li jwasslu lil individwu jkun jixtieq ibiddel ismu, il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem taċċetta li restrizzjonijiet legali għal din il-possibbiltà jistgħu jkunu ġġustifikati fl-interess pubbliku; pereżempju, sabiex jiżguraw reġistrazzjoni eżatta tal-popolazzjoni jew jissalvagwardjaw il-mezzi ta’ identifikazzjoni personali u jorbtu ma’ familja lill-individwi li għandhom isem partikolari” (
28
).
82.
Konsegwentement, għall-kuntrarju ta’ dak sostnut mis-servizz ġuridiku ċentrali tal-belt ta’ Karlsruhe, in-natura volontarja tat-tibdil tal-isem, ladarba ma tikkostitwixxix fiha nnifisha preġudizzju għall-interess ġenerali, ma tistax tiġġustifika restrizzjoni għall-Artikolu 18 TFUE u 21 TFUE.
83.
Fit-tieni lok, l-individwi jistħoqqilhom protezzjoni anki fil-każ, fejn għal xi raġuni tkun xi tkun, jitolbu tibdil ta’ isimhom għaliex l‑inkonvenjenzi ta’ natura professjonali u privata maħluqa mill-fatt li għandhom ismijiet differenti fi Stati Membri differenti – bħal pereżempju d-diffikultà li jibbenefikaw, fl-Istat Membru li tiegħu għandhom in-nazzjonalità, mill-effetti legali ta’ atti jew dokumenti redatti bl-isem irrikonoxxut fi Stat Membru ieħor li tiegħu għandhom in-nazzjonalità wkoll (
29
) – jeżistu irrispettivament mill-mod kif l-isem mogħti nkiseb.
84.
Fit-tielet lok, l-awtoritajiet Ġermaniżi ma jistax ikollhom il‑kompetenza li jirrifjutaw ir-rikonoxximent ta’ isem legalment miksub minn ċittadin tagħhom fi Stat Membru ieħor abbażi biss tan-natura arbitrarja jew volontarja ta’ din il-bidla tal-isem. Il-projbizzjoni tal-abbuż tad-dritt tippermetti lill-Istati Membri jiġġieldu b’mod suffiċjenti kontra dak li l‑Gvern Ġermaniż isejjaħ “turiżmu tal-isem” fl-osservazzjonijiet bil‑miktub tiegħu.
85.
Fil-fatt, kif iddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja fil-punt 24 tas‑sentenza Centros (C‑212/97, EU:C:1999:126), “Stat Membru jista’ jieħu miżuri intiżi sabiex jiġi evtitat li, uħud miċ-ċittadini tiegħu, billi jinvokaw id-drittijiet mogħtija mit-Trattat, jipprovaw jevadu, b’mod abbużiv, ir-rekwiżiti tal-leġiżlazzjoni nazzjonali tagħhom u li l-individwi ma jistgħux [jkunu jistgħu] jinvokaw in-normi [tad-dritt tal-Unjoni] b’mod abbużiv jew frawdolenti”.
86.
Dan jimplika li, sakemm l-awtoritajiet Ġermaniżi ma jistgħux juru li N. P. Bogendorff von Wolffersdorff mar fir-Renju Unit u rrisjeda hemmhekk matul diversi snin bl-intenzjoni biss li joħloq artifiċjalment il‑kundizzjonijiet neċessarji għat-tibdil tal-ismijiet u tal-kunjom tiegħu sabiex ikun jista’ jissodisfa l-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tal-Artikolu 48 tal-EGBGB, ir-rifjut ta’ rikonoxximent tal-isem Brittaniku ta’ N. P. Bogendorff von Wolffersdorff ma jistax ikun iġġustifikat bis-sempliċi fatt li t-tibdil seħħ fuq inizjattiva tal-pussessur tiegħu.
87.
Bħall-Kummissjoni, naħseb barra minn hekk, li f’dan il-każ ma hemmx abbuż billi nikkonstata, fuq qari tat-talba għal deċiżjoni preliminari, li l-qorti tar-rinviju hija inklinata tikkunsidra li ċ-ċentru tal‑interessi ta’ N. P. Bogendorff von Wolffersdorff kien tassew fl‑Londra fil-perijodu ta’ bejn l-2001 u l-2005. Ir-rabta tiegħu mar‑Renju Unit, li tiegħu għandu n-nazzjonalità, ma kinitx fittizzja u lanqas abbużiva.
88.
Fir-rigward tal-argument tas-servizz ġuridiku ċentrali tal-belt ta’ Karlsruhe li n-natura volontarja tat-tibdil tmur kontra l-ordni pubbliku Ġermaniż, għandu jiġi enfasizzat li, għalkemm il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-ordni pubbliku jista’ jiġġustifika restrizzjoni għall‑Artikoli 20 TFUE u 21 TFUE (
30
), dan il-kunċett ma jkoprix ir‑regoli imperattivi tad-dritt intern kollha li minnhom l-individwi ma jistgħux jidderogaw. Għall-kuntrarju, kif iddeċidiet il-Qorti tal‑Ġustizzja fil-punt 86 tas-sentenza Sayn-Wittgenstein (C‑208/09, EU:C:2010:806), “l-ordni pubbliku jista’ jiġi invokat biss f’każ ta’ theddida reali u suffiċjentement gravi, li taffettwa interess fundamentali tas-soċjetà”.
89.
Jidhirli li huwa evidenti li, għalkemm id-dritt Ġermaniż ma jawtorizzax it-tibdil liberu tal-isem permezz ta’ att volontarju, din ir-regola ma tilħaqx il-livell għoli ta’ ordni pubbliku fis-sens tas-sentenza Sayn‑Wittgenstein (C‑208/09, EU:C:2010:806).
3. Fuq it-tul tal-isem
90.
Skont il-qorti tar-rinviju, l-ordinament ġuridiku Ġermaniż għandu wkoll l-għan li jevita l-kunjomijiet ta’ tul disproporzjonat jew ikkumplikati ħafna. F’dan ir-rigward, din tirrileva li l-isem magħżul mir-rikorrent fil-kawża prinċipali, jiġifieri, Peter Mark Emanuel Graf von Wolffersdorff Freiherr von Bogendorff huwa, għall-Ġermanja, ta’ tul mhux normali.
91.
Madankollu din it-tip ta’ kunsiderazzjoni ma tistax tiġi aċċettata. Kif il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet fil-punt 36 tas-sentenza Grunkin u Paul (C‑353/06, EU:C:2008:559), “kunsiderazzjonijiet bħal dawn ta’ faċilità amministrattiva ma jistgħux ikunu biżżejjed biex jiġġustifikaw ostakolu għal-libertà ta’ moviment”. Għalhekk f’dan il-każ din għandha tiġi miċħuda.
4. Fuq l-abolizzjoni tat-titoli ta’ nobbiltà
92.
Filwaqt li jirreferu għas-sentenza Sayn-Wittgenstein (C‑208/09, EU:C:2010:806), is-servizz ġuridiku ċentrali tal-belt ta’ Karlsruhe u l‑Gvern Ġermaniż jikkunsidraw li ż-żieda tal-ex titoli ta’ nobbiltà “Graf” (konti) u “Freiherr” (baruni) mal-kunjom tista’ tmur kontra l-ordni pubbliku Ġermaniż billi huma f’kontradizzjoni intollerabbli mal-prinċipju ta’ ugwaljanza tal-Ġermaniżi quddiem il-liġi u mal-għażla kostituzzjonali li tiġi abolita n-nobbiltà kkonkretizzata bl‑Artikolu 109(3) tal-kostituzzjoni ta’ Weimar moqri flimkien mal‑Artikolu 123 tal-liġi fundamentali.
93.
Qabelxejn għandu jiġi nnotat li N. P. Bogendorff von Wolffersdorff ma huwiex qed jitlob li jbiddel kunjomu biss iżda wkoll l-ismijiet tiegħu minn “Nabiel Peter” għal “Peter Mark Emanuel”. Għalhekk ġustifikazzjoni eventwali bbażata fuq ir-rifjut tat-titoli ta’ nobbiltà tkun tirrigwarda biss it-tibdil tal-kunjom.
94.
Għandu jiġi ppreċiżat ukoll li l-kliem “Graf” u “Freiherr” inklużi fil-kunjom Brittaniku ta’ N. P. Bogendorff von Wolffersdorff ma jikkostitwixxux titoli ta’ nobbiltà la fid-dritt Ingliż u lanqas fid-dritt Ġermaniż. B’mod iktar preċiż, għal dak li jirrigwarda d-dritt Ingliż, dawn ma humiex titoli ta’ nobbiltà mogħtija mis-sovranità tar-Renju Unit. Għal dak li jirrigwarda d-dritt Ġermaniż, dawn lanqas ma jikkostitwixxu titoli ta’ nobbiltà peress li, kif jippreċiża l-Artikolu 109(3) tal-kostituzzjoni ta’ Weimar, it-titoli ta’ nobbiltà ġew aboliti.
95.
Madankollu, peress li l-kliem “Graf” u “Freiherr” fil-lingwa Ġermaniża jfissru “konti” u “baruni” rispettivament, l-argument tal‑Gvern Ġermaniż ibbażat fuq l-abolizzjoni tat-titoli ta’ nobbiltà għandu jinftiehem bħala li jirrigwarda l-apparenza ta’ oriġini nobbiljari li dawn il‑kliem jipproduċu.
96.
F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet fil-punt 85 tas‑sentenza Sayn-Wittgenstein (C‑208/09, EU:C:2010:806), li “[k]unsiderazzjonijiet oġġettivi marbuta mal-ordni pubbliku jistgħu jiġġustifikaw, fi Stat Membru, nuqqas ta’ rikonoxximent ta’ kunjom patronimiku ta’ wieħed miċ-ċittadini tiegħu, kif mogħti lilu fi Stat Membru ieħor” (
31
).
97.
Fil-punt 86 ta’ din is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li “il-kunċett ta’ ordni pubbliku bħala ġustifikazzjoni ta’ deroga għal libertà fundamentali għandu jinftiehem b’mod strett, b’tali mod li l‑portata tiegħu ma għandhiex tkun stabbilita unilateralment minn kull wieħed mill-Istati Membri mingħajr kontroll mill-istituzzjonijiet tal‑Unjoni Ewropea […]. Minn dan jirriżulta illi l-ordni pubbliku jista’ jiġi invokat biss f’każ ta’ theddida reali u suffiċjentement gravi, li taffettwa interess fundamentali tas-soċjetà […]” (
32
).
98.
Peress li l-abolizzjoni tan-nobbiltà tikkostitwixxi l-implementazzjoni tal-prinċipju iktar ġenerali tal-ugwaljanza fid-dritt taċ-ċittadini Ġermaniżi kollha stabbilit mill-Artikolu 109(1) tal‑kostituzzjoni ta’ Weimar, u peress li l-Qorti tal-Ġustizzja diġà affermat li “[i]s-sistema legali tal-Unjoni mingħajr dubju xxaqleb sabiex tiżgura r-rispett tal-prinċipju ta’ trattament ugwali bħala prinċipju ġenerali tad-dritt[,] [u] [d]an il-prinċipju huwa wkoll stabbilit fl-Artikolu 20 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali” (
33
), jista’ jiġi sostnut li r-reġistrazzjoni f’pajjiż repubblikan ta’ isem miksub fi Stat Membru ieħor u li jinkludi kliem li fihom ex titoli ta’ nobbiltà tmur kontra l-ordni pubbliku ta’ dan il-pajjiż.
99.
Madankollu, kif jiena diġà spjegajt fil-punt 177 tal‑konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Gazprom (C‑536/13, EU:C:2014:2414), il-kunċett ta’ ordni pubbliku jirrigwarda “regoli u valuri li l-ordinament ġuridiku tal-forum ta’ rikonoxximent u ta’ eżekuzzjoni [tagħhom] ma jistgħux jiġu interpretati b’mod żbaljat għaliex tali interpretazzjoni żbaljata tkun inaċċettabli mill-perspettiva ta’ Stat tad‑dritt, liberu u demokratiku”.
100.
Dan jimplika li, sabiex regola tkun ta’ ordni pubbliku, hija għandha tkun regola imperattiva tant fundamentali għall-ordinament ġuridiku kkonċernat li ma tista’ ssir ebda deroga minnha fil-kuntest tal-kawża inkwistjoni.
101.
Issa, kif tirrileva l-qorti tar-rinviju, bid-differenza għall‑ordinament ġuridiku Awstrijakk li kien inkwistjoni fis-sentenza Sayn-Wittgenstein (C 208/09, EU:C:2010:806), l-ordinament ġuridiku Ġermaniż, u b’mod partikolari l-Artikolu 109(3) tal‑kostituzzjoni ta’ Weimar, ma jinkludix projbizzjoni stretta li jinżammu t-titoli ta’ nobbiltà.
102.
Għall-kuntrarju, għalkemm l-imsemmija dispożizzjoni tal‑kostituzzjoni ta’ Weimar tipprovdi li “[i]l-privileġġi tad-dritt pubbliku u l-inugwaljanzi marbuta mat-twelid jew mal- pożizzjoni soċjali għandhom jiġu aboliti”, hija żżid li “[i]t-titoli ta’ nobbiltà jeżistu biss bħala parti mill-isem”. Skont il-prassi Ġermaniża, it-titoli ta’ nobbiltà huma aċċettati biss jekk jitpoġġew wara l-kunjom (
34
).
103.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, ma narax kif l-isem Brittaniku ta’ N. P. Bogendorff von Wolffersdorff, jiġifieri Peter Mark Emanuel Graf von Wolffersdorff Freiherr von Bogendorff jista’ jmur kontra l-ordni pubbliku Ġermaniż u lanqas kif jista’ jkun hemm theddida reali u suffiċjentement gravi għall-ordni pubbliku peress li, minkejja l-abolizzjoni tagħhom, it‑titoli ta’ nobbiltà jistgħu jkomplu jeżistu bħala kunjomijiet b’osservanza tal-kundizzjonijiet restrittivi previsti fl-Artikolu 109(3) tal-kostituzzjoni ta’ Weimar u fil-ġurisprudenza.
104.
Jew it-titoli ta’ nobbiltà fihom innifishom huma kuntrarji għall-ordni pubbliku u l-użu tagħhom huwa pprojbit, bħal fl-Awstrija, u dan għal Ġermaniżi kollha, jew ma humiex u jistgħu jintużaw mill-Ġermaniżi kollha bħala kunjomijiet billi jitpoġġew wara l-isem, minflok ma jitpoġġew quddiemu kif kien jiġri sal-1918.
105.
Din hija wkoll l-opinjoni tal-Oberlandesgericht Dresden (qorti reġjonali superjuri ta’ Dresden), li permezz tad-digriet tagħha tas-6 ta’ Lulju 2011, imponiet lill-awtoritajiet tal-belt ta’ Chemnitz li jirreġistraw it-tifla ta’ N. P. Bogendorff von Wolffersdorff bl-isem Brittaniku tiegħu, jiġifieri “Larissa Xenia Gräfin von Wolffersdorff Freiin von Bogendorff” (
35
). Jekk dan ma huwiex kuntrarju għall-ordni pubbliku għaliha ma narax kif dan jista’ jkun għal missierha.
106.
Inħoss li l-argumenti tiegħi huma msaħħa bit-tweġibiet vagi mogħtija mill-Gvern Ġermaniż waqt is-seduta għall-mistoqsijiet tiegħi intiżi sabiex nistabbilixxi, bl-użu ta’ eżempji ipotetiċi, jekk isem barrani li jinkludi titoli ta’ nobbiltà barranin veri jew kliem li fil-lingwa Ġermaniża jfissru titoli ta’ nobbiltà mingħajr ma jkollhom dan l-effett fil-lingwa barranija kienx kuntrarju għall-ordni pubbliku Ġermaniż. Il-Gvern Ġermaniż ma tax tweġibiet preċiżi, iżda insista fuq il-fatt li t-tweġiba kienet tiddependi fuq kull każ konkret. Issa, jekk il-projbizzjoni tal-użu ta’ titoli ta’ nobbiltà verament kienet taqa’ taħt l-ordni pubbliku Ġermaniż, it-tweġiba kien imissha kienet faċli u l-istess għall-każijiet ipotetiċi.
107.
Barra minn hekk, l-argument tal-Gvern Ġermaniż iwassal sabiex l-użu tat-titoli ta’ nobbiltà jkun irriżervat biss, fil-kundizzjonijiet iċċitati iktar ’il fuq, għad-distinzjonijiet veri mogħtija taħt l-Imperu Ġermaniż qabel l-1918, u dan bil-għan tal-ġlieda kontra t-titoli foloz ivvintati mill-individwi. Minkejja li t-theddida reali u suffiċjentement gravi għall-ordni pubbliku hija diffiċli li tiġi stabbilita u minkejja li, skont il-Gvern Ġermaniż, l-isem li jinkludi dan “it-titolu falz” seta’ jintuża b’mod legali mill-ġenerazzjonijiet sussegwenti, l-argument ibbażat fuq il-protezzjoni tat‑titoli ta’ nobbiltà veri huwa paradossali fid-dawl tal-valuri ta’ demokrazija u ta’ ugwaljanza li ispiraw il-kostituzzjoni ta’ Weimar u b’mod partikolari l-Artikolu 109 tagħha u li għandhom l-għan li jipproteġu, skont il-Gvern Ġermaniż, “l-ordinament Repubblikan” (
36
).
108.
F’dan il-kuntest, naħseb li l-ġustifikazzjoni bbażata fuq l‑abolizzjoni tat-titoli ta’ nobbiltà għandha tiġi miċħuda.
VI – Konklużjoni
109.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għad-domanda preliminari magħmula mill‑Amtsgericht Karlsruhe (qorti kantonali ta’ Karlsruhe) kif ġej:
“L-Artikoli 18 TFUE, 20 TFUE u 21 TFUE għandhom jiġu interpretati fis-sens li l-awtoritajiet ta’ Stat Membru huma marbuta jirrikonoxxu l-bidla ta’ isem ċittadin ta’ dan l-Istat Membru meta dan iċ-ċittadin ikun fl‑istess ħin ċittadin ta’ Stat Membru ieħor u jkun akkwista, f’dan l-aħħar Stat Membru isem li huwa għażel liberament u li jinkludi diversi titoli ta’ nobbiltà, sakemm, filwaqt li jabolixxi t-titoli ta’ nobbiltà, id-dritt nazzjonali tal-ewwel Stat Membru jippermetti l-użu tagħhom fi ħdan kunjom”.
(
1
)	Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
(
2
)	F’dawn il-konklużjonijiet ser nuża l-ismijiet u l-kunjom tar-rikorrent fil-proċeduri quddiem il-qorti tar-rinviju, jiġifieri “Nabiel Peter Bogendorff von Wolffersdorff”.
(
3
)	Ara The London Gazette, tat-8 ta’ Novembru 2004, p. 14113, disponibbli fuq is-sit internet: https://www.thegazette.co.uk/notice/L-57458-1018.
(
4
)	17 W 0465/11.
(
5
)	Sentenza Runevič-Vardyn u Wardyn (C‑391/09, EU:C:2011:291, punt 63). Ara wkoll, is-sentenzi Garcia Avello (C‑148/02, EU:C:2003:539, punt 25); Grunkin u Paul (C‑353/06, EU:C:2008:559, punt 16), kif ukoll Sayn-Wittgenstein (C‑208/09, EU:C:2010:806, punt 38).
(
6
)	Ara s-sentenzi Uecker u Jacquet (C 64/96 u C 65/96, EU:C:1997:285, punt 23); Garcia Avello (C 148/02, EU:C:2003:539, punt 26), kif ukoll Grunkin u Paul (C 353/06, EU:C:2008:559, punt 16).
(
7
)	Sentenza Garcia Avello (C‑148/02, EU:C:2003:539, punt 31). Ara wkoll f’dan is‑sens, is-sentenzi National Farmers’ Union et (C‑354/95, EU:C:1997:379, punt 61); SCAC (C‑56/94, EU:C:1995:209, punt 27), kif ukoll Codorniu vs Il‑Kunsill (C‑309/89, EU:C:1994:197, punt 26).
(
8
)	Ara l-punti 29 sa 31 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
9
)	Ara l-Artikolu 5(1) tal-EGBGB.
(
10
)	Ara s-sentenza Garcia Avello (C‑148/02, EU:C:2003:539, punti 6 sa 8 u 32).
(
11
)	Ibidem (punt 34).
(
12
)	Ibidem (punt 37).
(
13
)	Ara l-punti 71 sa 105 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
14
)	Ara l-punt 39 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
15
)	Ara s-sentenzi De Cuyper (C‑406/04, EU:C:2006:491, punt 39); Nerkowska (C‑499/06, EU:C:2008:300, punt 32); Grunkin u Paul (C‑353/06, EU:C:2008:559, punt 21); Runevič-Vardyn u Wardyn (C‑391/09, EU:C:2011:291, punti 67 u 68), kif ukoll Sayn-Wittgenstein (C‑208/09, EU:C:2010:806, punt 53).
(
16
)	Ara s-sentenzi Grunkin u Paul (C‑353/06, EU:C:2008:559, punti 21 u 22) u Sayn‑Wittgenstein (C‑208/09, EU:C:2010:806, punt 54).
(
17
)	Ara s-sentenzi Sayn-Wittgenstein (C‑208/09, EU:C:2010:806, punt 52) u Runevič-Vardyn u Wardyn (C‑391/09, EU:C:2011:291, punt 66). Għall-ġurisprudenza dwar il-protezzjoni tal-isem ta’ persuna mill-Artikolu 8 tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, ara il-Qorti Ewropea D. B., sentenzi Burghartz vs L‑Isvizzera tat-22 ta’ Frar 1994, Serje A Nru 280 B, § 24, u Stjerna vs Il‑Finlandja tal-25 ta’ Novembru 1994, Serje A Nru 299 B, § 37.
(
18
)	Sentenza Garcia Avello (C‑148/02, EU:C:2003:539, punt 36). Ara wkoll, f’dan is‑sens, is-sentenza Sayn-Wittgenstein (C‑208/09, EU:C:2010:806, punt 55).
(
19
)	Sentenzi Grunkin u Paul (C‑353/06, EU:C:2008:559, punt 25) u Sayn-Wittgenstein (C‑208/09, EU:C:2010:806, punt 61). Ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenza Runevič-Vardyn u Wardyn (C‑391/09, EU:C:2011:291, punt 73).
(
20
)	Sentenzi Grunkin u Paul (C‑353/06, EU:C:2008:559, punti 26 u 28) u Sayn‑Wittgenstein (C‑208/09, EU:C:2010:806, punti 55 u 69).
(
21
)	Sentenza Sayn-Wittgenstein (C‑208/09, EU:C:2010:806, punt 65).
(
22
)	Sentenza Runevič-Vardyn u Wardyn (C‑391/09, EU:C:2011:291, punt 76) li tagħmel riferiment għas-sentenzi Garcia Avello (C‑148/02, EU:C:2003:539, punt 36); Grunkin u Paul (C‑353/06, EU:C:2008:559, punti 23 sa 28), kif ukoll Sayn-Wittgenstein (C‑208/09, EU:C:2010:806, punti 67, 69, 70).
(
23
)	Sentenza Runevič-Vardyn u Wardyn (C‑391/09, EU:C:2011:291, punt 77). Ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenza Sayn-Wittgenstein (C‑208/09, EU:C:2010:806, punt 70).
(
24
)	Sentenza Sayn-Wittgenstein (C‑208/09, EU:C:2010:806, punt 67).
(
25
)	Sentenza Sayn-Wittgenstein (C‑208/09, EU:C:2010:806, punt 68).
(
26
)	Fil-kliem użat mir-rappreżentant tas-servizz ġuridiku ċentrali tal-belt ta’ Karlsruhe, “anki kieku f’dan il-każ kien hemm bidla fil-kunjom sabiex minn Ramirez jiġi Schroeder, kien ikollna eżattament l-istess argumenti”.
(
27
)	Ara l-punt 14 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
28
)	Sentenza Stjerna vs Il‑Finlandja tal-25 ta’ Novembru 1994, Serje A Nru 299 B, § 39.
(
29
)	Ara s-sentenzi Garcia Avello (C‑148/02, EU:C:2003:539, punt 36) u Grunkin u Paul (C‑353/06, EU:C:2008:559, punti 22 u 23).
(
30
)	Ara s-sentenza Sayn-Wittgenstein (C‑208/09, EU:C:2010:806, punti 85 u 86). Ara l-punti 96 u 97 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
31
)	Ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenza Grunkin u Paul (C‑353/06, EU:C:2008:559, punt 29).
(
32
)	Enfasi miżjuda minni. Ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenzi Église de scientologie (C‑54/99, EU:C:2000:124, punt 17) u Omega (C‑36/02, EU:C:2004:614, punt 30).
(
33
)	Sentenza Sayn-Wittgenstein (C‑208/09, EU:C:2010:806, punt 89).
(
34
)	Ara d-digriet tal-Oberlandesgericht Dresden (qorti reġjonali superjuri ta’ Dresden, il-Ġermanja) tas-6 ta’ Lulju 2011 (iċċitat fil-punt 18 ta’ dawn il-konklużjonijiet).
(
35
)	Ara l-punt 18 ta’ dawn il-konklużjonijiet. Enfasi miżjuda minni.
(
36
)	Kliem użat mill-Gvern Ġermaniż waqt is-seduta.