TUAIRIM AN ABHCÓIDE GINEARÁLTA
COLLINS
arna tabhairt an 16 Samhain 2023 (1)
Cásanna Uamtha C-345/22 go C-347/22
Maersk A/S
v
Allianz Seguros y Reaseguros SA (C-345/22 agus C-347/22)
agus
Mapfre España Compañía de Seguros y Reaseguros SA
v
MACS Maritime Carrier Shipping GmbH & Co. (C-346/22)
(Iarrataí ar réamhrialú ó Audiencia Provincial de Pontevedra (Cúirt Réigiúnach, Pontevedra, an Spáinn))
(Tarchur chun réamhrialú – Comhar breithiúnach in ábhair shibhialta agus thráchtála – Rialachán (AE) Uimh. 1215/2012 – Airteagal 25(1) – Conradh le haghaidh iompar earraí de mhuir arna fhianú le bille luchta – Clásal dlínse a ionchorpraíodh sa bhille luchta – Infhorghníomhaitheacht i gcoinne shealbhóir tríú páirtí an bhille luchta – An dlí is infheidhme – Reachtaíocht náisiúnta lena gceanglaítear go ndéanfaidh sealbhóir tríú páirtí an bhille luchta caibidlíocht aonair agus ar leithligh ar an gclásal dlínse)
Réamhrá
1.        Leis na hiarrataí seo ar réamhrialú, lorgaíonn Audiencia Provincial de Pontevedra (Cúirt Réigiúnach, Pontevedra, an Spáinn) treoir ón gCúirt Bhreithiúnais maidir le léiriú Airteagal 25(1) de Rialachán (AE) Uimh. 1215/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Nollaig 2012 maidir le dlínse agus le haithint agus forghníomhú breithiúnas in ábhair shibhialta agus thráchtála (“Rialachán Ia na Bruiséile”). (2) Déantar na hiarrataí sin i gcomhthéacs imeachtaí idir, Maersk A/S (“Maersk”), oibreoir muiriompair de chuid na Danmhairge, agus Allianz Seguros y Reaseguros SA (“Allianz”), cuideachta árachais Spáinneach, i gCásanna C-345/22 agus C-347/22, agus Mapfre España Compañía de Seguros y Reaseguros SA (“Mapfre”), cuideachta árachais Spáinneach, agus MACS Maritime Carrier Shipping GmbH & Co. (“MACS”), cuideachta iompair de chuid na Gearmáine, i gCás C-346/22. Is ionann gach ceann de na gníomhaíochtaí sin agus éileamh ar dhamáistí mar gheall ar pháirtchaillteanas na n-earraí a iompraítear ar muir. Ardaíonn siad an tsaincheist maidir leis na coinníollacha faoina bhféadfar clásal dlínse i gconradh chun earraí a iompar de mhuir arna fhianú le bille luchta a chur i bhfeidhm i gcoinne tríú páirtí a fuair na hearraí sin ina dhiaidh sin, agus dá bhrí sin go dtiocfaidh sé chun bheith ina shealbhóir tríú páirtí ar an mbille luchta sin.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais Eorpaigh
Coinbhinsiún na Bruiséile
2.        Foráiltear sa chéad mhír d’Airteagal 17 de Choinbhinsiún na Bruiséile:
“Más rud é go ndearna na páirtithe, a bhfuil sainchónaí ar pháirtí nó páirtithe díobh i Stát Conarthach, comhaontú chun dlínse a bheith ag cúirt nó cúirteanna de chuid Stát Conarthach aon díospóidí a réiteach a tharla nó a tharlóidh i ndáil le comhbhaint dhlíthiúil áirithe, beidh dlínse eisiach ag an gcúirt nó ag na cúirteanna sin. Ní foláir comhaontú den sórt sin a thugann dlínse:
(a)      a bheith i scríbhinn nó arna fhianú i scríbhinn, nó
(b)      a bheith i bhfoirm atá de réir cleachtais a bhunaigh na páirtithe eatarthu féin, nó
(c)      i dtrádáil nó tráchtáil idirnáisúnta, a bheith i bhfoirm atá de réir gnáthaimh ar a bhfuil eolas nó ar cheart a bheith ar eolas ag na páirtithe agus a bhfuil aithne fhorleathan air sa trádáil nó sa tráchtáil sin agus a leantar go rialta é i measc páirtithe i gconarthaí den saghas a bhaineann leis an trádáil nó an tráchtáil áirithe atá i gceist.”
Rialachán na Bruiséile I
3.        Sonraítear in Airteagal 23(1) de Rialachán na Bruiséile I:
“Má chomhaontaigh na páirtithe, a bhfuil sainchónaí ar pháirtí amháin nó níos mó acu i mBallstát, go mbeidh dlínse ag cúirt nó ag cúirteanna Ballstáit aon díospóidí a réiteach a tharla nó a d’fhéadfadh tarlú i ndáil le comhbhaint dhlíthiúil áirithe, beidh dlínse ag an gcúirt sin nó ag na cúirteanna sin. Beidh an dlínse sin eisiach mura rud é go mbeidh a mhalairt comhaontaithe ag na páirtithe. Ní foláir comhaontú den sórt sin a thugann dlínse
(a)      a bheith i scríbhinn nó arna fhianú i scríbhinn; nó
(b)      a bheith i bhfoirm atá de réir cleachtais a bhunaigh na páirtithe eatarthu féin;
nó
(c)      i dtrádáil nó tráchtáil idirnáisúnta, a bheith i bhfoirm atá de réir gnáthaimh ar a bhfuil eolas nó ar cheart go mbeadh eolas ag na páirtithe agus a bhfuil aithne fhorleathan air sa trádáil nó sa tráchtáil sin agus a leantar go rialta é i measc páirtithe i gconarthaí den saghas a bhaineann leis an trádáil nó an tráchtáil áirithe atá i gceist.”
Rialachán Ia na Bruiséile
4.        Léitear aithrisí 15, 19 agus 20 de Rialachán Ia na Bruiséile mar seo a leanas:
“(15)      Ba cheart na rialacha maidir le dlínse a bheith an-intuartha agus bunaithe ar an bprionsabal gur gnách gur ar shainchónaí an chosantóra a shuitear an dlínse. Ba cheart go mbeadh dlínse le fáil i gcónaí ar an bhforas sin cé is moite de dhornán cásanna arna sainiú go soiléir ina dtugann ábhar na díospóide nó neamhspleáchas na bpáirtithe údar le critéar éagsúil nasctha. …
…
(19)      Ba cheart neamhspleáchas na bpáirtithe i gconradh, seachas conradh árachais, conradh tomhaltóirí nó conradh fostaíochta, ar conradh é nach bhfuil ach neamhspleáchas teoranta ceadaithe d’fhonn an chúirt ag a bhfuil dlínse a chinneadh, a urramú faoi réir na bhforas eisiach dlínse a leagtar síos sa Rialachán seo.
(20)      Más rud é go n-ardaítear ceist i dtaobh cé acu an bhfuil nó nach bhfuil comhaontú maidir le roghnú cúirte atá i bhfabhar cúirte nó cúirteanna de chuid Ballstáit ar neamhní a mhéid a bhaineann lena bhailíocht shubstainteach, ba cheart an cheist sin a chinneadh i gcomhréir le dlí Bhallstát na cúirte nó na gcúirteanna atá ainmnithe sa chomhaontú, lena n-áirítear rialacha an Bhallstáit sin maidir le heasaontacht dlíthe.”
5.        In Airteagal 25 de Rialachán Ia na Bruiséile, i roinn a 7 a raibh “Dlínse a iarchur” mar cheannteideal air, a bhfuil “dlínse” mar cheannteideal air i gCaibidil II den Rialachán sin, foráiltear:
“1.      Más rud é go ndearna na páirtithe, ar neamhchead dá sainchónaí, comhaontú chun dlínse a bheith ag cúirt nó ag cúirteanna de chuid Ballstáit aon díospóidí a réiteach a tharla nó a d’fhéadfadh tarlú i ndáil le comhbhaint dhlíthiúil áirithe, beidh dlínse ag an gcúirt sin nó ag na cúirteanna sin, mura rud é go bhfuil an comhaontú ar neamhní ó thaobh a bhailíochta substaintiúla faoi dhlí an Bhallstáit sin. Beidh an dlínse sin eisiach mura rud é go mbeidh a mhalairt comhaontaithe ag na páirtithe. Is éard a bheidh sa chomhaontú lena dtugtar dlínse:
(a)      a bheith i scríbhinn nó arna fhianú i scríbhinn;
(b)      a bheith i bhfoirm atá de réir cleachtais a bhunaigh na páirtithe eatarthu féin;
nó
(c)      i dtrádáil nó tráchtáil idirnáisiúnta, a bheith i bhfoirm atá de réir gnáthaimh ar a bhfuil eolas nó ar cheart go mbeadh eolas ag na páirtithe agus a bhfuil cur amach go forleathan air sa trádáil nó sa tráchtáil sin agus a leantar go rialta i measc páirtithe i gconarthaí den saghas a bhaineann leis an trádáil nó an tráchtáil áirithe atá i gceist.
…
5.      Déileálfar le comhaontú lena dtugtar dlínse agus ar cuid de chonradh é mar chomhaontú atá neamhspleách ar théarmaí eile an chonartha.
Ní féidir bailíocht an chomhaontaithe lena dtugtar dlínse a chonspóid ar an bhforas amháin nach bhfuil an conradh bailí.”
Dlí náisiúnta
6.        Seo a leanas alt XI den bhrollach a ghabhann le Ley 14/2014, de 24 de julio, de Navegación Marítima (an Dlí maidir le Loingseoireacht Mhuirí 14/2014; “LNM”) an 24 Iúil 2014 (3):
“...
Tá rialacha speisialta dlínse agus inniúlachta i gCaibidil I agus, ar bhonn chur i bhfeidhm fabhrach na rialacha i gcomhaontuithe idirnáisiúnta agus i ndlí an Aontais Eorpaigh maidir leis an ábhar seo, féachtar le cosc a chur ar an mí-úsáid a shainaithnítear, trí chlásail neamhnithe a dhearbhú lena bhforáiltear do chur faoi bhráid dlínse coigríche nó chun eadrána thar lear, ar clásail iad atá i gconarthaí chun long a úsáid nó i gconarthaí coimhdeacha loingseoireachta, mura ndearnadh na clásail sin a chaibidliú ina aonar agus ar leithligh.
…”
7.        Foráiltear le hAirteagal 251 den LNM, dar teideal “Éifeachtúlacht an aistrithe”:
“Beidh na héifeachtaí céanna ag seachadadh bille luchta agus a bheadh ag seachadadh na n-earraí a léirítear leis an mbille, gan dochar do na caingne coiriúla agus sibhialta atá ar fáil do dhuine atá diúscartha go neamhdhleathach ar na hearraí sin. Gheobhaidh faighteoir an bhille luchta cearta agus caingne uile an aistreora i leith na n-earraí, cé is moite de chomhaontuithe maidir le dlínse agus eadráin, ar gá toiliú an fhaighteora ina leith i gcomhréir le Caibidil I de Theideal IX.”
8.        In Airteagal 468 de LNM, dar teideal “Clásail maidir le dlínse agus eadráin”, sonraítear an méid seo a leanas:
“Gan dochar d’fhorálacha na gcomhaontuithe idirnáisiúnta is infheidhme sa Spáinn ná do rialacha dhlí [an Aontais], beidh clásail lena bhforáiltear iad a chur faoi bhráid dlínse coigríche nó chun eadrána thar lear, ar clásail iad atá i gconarthaí maidir le húsáid loinge nó i gconarthaí coimhdeacha loingseoireachta, ar neamhní agus measfar nach bhfuil siad ann mura ndearnadh na clásail sin a chaibidliú ina aonar agus ar leithligh.
Go háirithe, má chuirtear dlínse nó clásal eadrána isteach i dtéarmaí agus coinníollacha clóite aon cheann de na conarthaí dá dtagraítear sa mhír roimhe seo, ní hionann sin ann féin agus fianaise ar chomhlíonadh na gceanglas atá leagtha síos inti.”
Fíricí na bpríomhimeachtaí agus na gceisteanna a tarchuireadh i gcomhair réamhrialaithe
Cás C-345/22
9.        Thug Maersk Line Perú S.A.C., (4) mar iompróir, agus Aguafrost Perú, mar loingseoir, conradh i gcrích chun earraí a iompar de mhuir ar théarmaí “costais agus lasta”, arna fhianú le bille luchta a eisíodh ar an 9 Aibreán 2018. Ar chúl an bhille sin, bhí clásal dlínse sna téarmaí seo a leanas: “I ngach cás eile, déanfar an bille luchta sin a rialú agus a léiriú i gcomhréir le dlí Shasana agus cuirfear aon díospóidí a eascraíonn as sin faoi bhráid na hArd-Chúirte Breithiúnais [(Sasana agus an Bhreatain Bheag) (an Ríocht Aontaithe)] i Londain [(an Ríocht Aontaithe)], gan dlínse cúirteanna tíre eile a eisiamh. Thairis sin, agus de rogha an iompróra, féadfaidh an t-iompróir imeachtaí a thabhairt i gcoinne an trádálaí os comhair cúirte inniúla san áit ina ndéanann an trádálaí a ghníomhaíocht nó a gníomhaíocht”. Oversea Atlantic Fish SL (“Oversea”), soláthraí Spáinneach éisc agus bia mara, fuair sé na hearraí a bhí á n-iompar agus, ar an gcaoi sin, tháinig sé chun bheith ina shealbhóir tríú páirtí ar an mbille luchta sin.
10.      Nuair a shroich na hearraí an calafort cinn scríbe bhí damáiste déanta dóibh. Thug Allianz, mar an chuideachta árachais a raibh cearta Oversea seachaithe chuici, caingean i gcoinne Maersk os comhair an Juzgado de lo Mercantil no 3 de Pontevedra (Cúirt Tráchtála Uimh. 3, Pontevedra, an Spáinn) ag lorg damáistí EUR 67 449.71. (5)
11.      Agus é ag brath ar an gclásal dlínse a luadh roimhe seo, d’áitigh Maersk nach raibh aon dlínse ag cúirteanna na Spáinne. Le hordú an 26 Bealtaine 2020, dhiúltaigh Juzgado de lo Mercantil no 3 de Pontevedra (Cúirt Tráchtála Uimh. 3, Pontevedra) don phléadáil sin. Rinne Maersk achomharc inmheánach i gcoinne an ordaithe sin os comhair na cúirte sin. Rinneadh an t-achomharc sin a dhíbhe le hordú an 2 Nollaig 2020.
12.      Le breithiúnas an 7 Iúil 2021, sheas Juzgado de lo Mercantil no 3 de Pontevedra (Cúirt Tráchtála Uimh. 3, Pontevedra) le substaint éileamh Allianz. Rinne Maersk achomharc i gcoinne an bhreithiúnais sin os comhair na cúirte a rinne an tarchur, agus ní dhearna sé ach agóid in aghaidh dhlínse chúirteanna na Spáinne. D’áitigh sí, ós rud é go bhfuil Airteagal 251 de LNM contrártha le dlí an Aontais, go gceanglaítear ar an gcúirt a rinne an tarchur Airteagal 25 de Rialachán Ia na Bruiséile a chur i bhfeidhm. Tá an clásal dlínse inchurtha i bhfeidhm dá réir sin amhail i gcoinne shealbhóir tríú páirtí an bhille luchta.
13.      Níl aon amhras ar an gcúirt a rinne an tarchur an bhfuil clásal dlínse, amhail an clásal atá i gceist sna príomhimeachtaí, inar chomhaontaigh na páirtithe tosaigh sa chonradh iompair, infhorfheidhmithe i gcoinne sealbhóir tríú páirtí bille luchta nár thoiligh go sainráite, ná go leithleach, leis an gclásal sin.
14.      Tugann an chúirt a rinne an tarchur faoi deara gur coincheap neamhspleách de dhlí an Aontais é an “clásal dlínse”. Is minic a théann earnáil an mhuiriompair idirnáisiúnta i muinín clásail dlínse, sa chaoi is go gcaithfidh go raibh na páirtithe conarthacha, i gcomhréir le hAirteagal 25(1)(c) de Rialachán Ia na Bruiséile, ar an eolas go bhfuil a leithéid ann. I bhfianaise staid na gcúrsaí sin, tacaíonn an breithiúnas in Castelletti (6) go bhfuil toimhde ann gur thoiligh duine a bhfuil clásal den sórt sin i bhfeidhm ina choinne. Deir an chúirt a rinne an tarchur freisin go bhfuil clásail dlínse uathrialach agus in-scartha de réir cineáil. Dá bhrí sin, féadfaidh an dlí substainteach lena rialaítear clásail den sórt sin a bheith faoi réir córas dlí ar leithligh ón gcóras lena rialaítear an chuid eile den chonradh. Dá bhrí sin, d’fhéadfadh clásal dlínse a bheith bailí fiú i gcás ina meastar an conradh féin a bheith ar neamhní.
15.      Míníonn an chúirt a rinne an tarchur, i gcás billí luchta ina bhfuil clásal dlínse a fhaigheann tríú páirtí, go dtagraíonn Airteagal 251 den LNM d’Airteagal 468 de, ina bhforáiltear go bhfuil clásail dlínse ar neamhní i gcás nár caibidlíodh iad ar leithligh agus nár caibidlíodh ar leithligh iad. (7) Meabhraíonn an chúirt a rinne an tarchur an prionsabal gur leag an Chúirt Bhreithiúnais síos ina breithiúnas in Russ (8) agus d’athdhearbhaigh sí ina breithiúnas in Coreck (9) “sa mhéid go bhfuil an clásal dlínse atá ionchorpraithe i mbille luchta bailí faoi Airteagal 17 de Choinbhinsiún [na Bruiséile] idir an loingseoir agus an t-iompróir, is féidir é a phléadáil i gcoinne an tríú páirtí a bhfuil an bille luchta ina sheilbh aige fad is, faoin dlí náisiúnta ábhartha, go dtiocfaidh sealbhóir an bhille luchta i gcomharbas ar chearta agus oibleagáidí an loingseora”. Is féidir an tagairt don “dlí náisiúnta ábhartha” sa luachan sin a thuiscint mar thagairt d’Airteagal 251 de LNM. Ós rud é, dá bhrí sin, go mbeadh sé riachtanach do na páirtithe an clásal dlínse a chaibidliú ina n-aonar agus ar leithligh, bheadh aistriú na gceart faoin mbille luchta neamhiomlán. Dá bhrí sin, fiosraíonn an chúirt a rinne an tarchur an bhfuil Airteagal 251 den LNM ag teacht salach ar an bprionsabal thuasluaite.
16.      Cuireann an chúirt a rinne an tarchur in iúl freisin go bhféadfadh sé gurb é an dlí náisiúnta faoina bhféadfaí bailíocht an chlásail dlínse a chinneadh dlí an Stáit dá dtugtar dlínse leis an gclásal sin, eadhon an Ríocht Aontaithe. Chun tacú leis an seasamh sin, tagraíonn an chúirt a rinne an tarchur d’Airteagal 25(1) de Rialachán Ia na Bruiséile agus do bhreithiúnais na Cúirte in Benincasa (10) agus DelayFix, (11) á rá go bhfuil bailíocht shubstainteach clásail dlínse le measúnú i gcomhréir le reachtaíocht Bhallstáit na cúirteanna ar ainmníodh an clásal sin ina leith.
17.      Ag glacadh leis go bhfuil feidhm ag Airteagal 251 den LNM agus gur gá scrúdú a dhéanamh ar thoiligh sealbhóir tríú páirtí an bhille luchta leis an gclásal dlínse ar bhonn aonair agus ar leithligh, ardaíonn an chúirt a rinne an tarchur ceist na foirme ina bhféadfaí an toiliú sin a thabhairt. Tá sé den tuairim go bhfuil an tsaincheist sin á rialú ag dlí an Aontais agus go léirítear leis, i gcás ina gcomhlíontar ceanglais Airteagal 25(1) de Rialachán Ia na Bruiséile, go bhfuil feidhm ag tástáil toimhdithe ar thoiliú.
18.      Ar deireadh, ceistíonn an chúirt a rinne an tarchur comhoiriúnacht Airteagal 251 de LNM le cásdlí na Cúirte Breithiúnais sa mhéid go mbunaítear leis an bhforáil sin, cé go rialaítear seachadadh bille luchta le dlí amháin, go bhfuil feidhm ag dlí eile maidir leis an gclásal dlínse atá sa bhille luchta sin. (12)
19.      Dá réir sin, chinn Audiencia Provincial de Pontevedra (Cúirt Réigiúnach Pontevedra) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialaithe:
“ (1) An gcumhdaítear freisin, leis an riail in Airteagal 25 de [Rialachán Ia na Bruiséile], lena leagtar síos go gcaitear neamhniú an chomhaontaithe lena dtugtar dlínse a scrúdú de réir dhlí an Bhallstáit dár thug na páirtithe dlínse — i gcás mar atá sna príomhimeachtaí — is é sin, an cheist maidir le bailíocht an chlásail arna chur i bhfeidhm i leith tríú páirtí nach páirtí conarthach é sa chonradh ina leagtar síos an clásal?
(2) I gcás go seachadtar bille luchta ar choinsíní na n-earraí is tríú páirtí nach raibh baint aige le tabhairt i gcrích an chonartha idir an seoltóir agus an t-iompróir muirí, an bhfuil riail mar atá in Airteagal 251 den [LNM], lena n-éilítear, ionas go mbeadh an clásal maidir le dlínse in-fhorghníomhaithe i gcoinne an tríú páirtí sin, go gcaithfeadh go raibh idirbheartaíocht déanta leis an tríú páirtí sin “ina aonar agus ar leithligh”, i gcomhoiriúnacht le hAirteagal 25 de [Rialachán Ia na Bruiséile] agus le cásdlí na Cúirte Breithiúnais dá léiriú?
(3)      An féidir le reachtaíocht Ballstát riachtanais bhreise i dtaobh bailíochta a leagan síos maidir le clásal dlínse arna chur le billí luchta maidir lena bhfeidhm i leith tríú páirtithe, agus an méid sin a bheith i gcomhoiriúnacht le dlí an Aontais?
(4) I gcás riail mar atá in Airteagal 251 den [LNM] — lena leagtar síos nach ndéantar seachaíocht ar an tríú páirtí is sealbhóir ach go páirteach, agus na clásail maidir le hiarchur dlínse á bhfágáil amach — an dtoimhdítear léi go mbeidh riachtanas breise á thabhairt isteach maidir le bailíocht clásal dá leithéid sin, i gcontrárthacht le hAirteagal 25 de [Rialachán Ia na Bruiséile]?”
Cás C-346/22
20.      Thug MACS, mar iompróir, agus Tunacor Fisheries Ltd, mar loingseoir, conradh i gcrích chun earraí a iompar de mhuir ar théarmaí “costais agus lasta”, arna fhianú le bille luchta a eisíodh ar an 13 Aibreán 2019. Bhí an clásal dlínse seo a leanas le feiceáil ar chúl an bhille luchta: “Déanfar an bille luchta seo a rialú de réir dhlí Shasana agus cuirfear aon díospóidí a éireoidh as faoi bhráid Ard-Chúirt Bhreithiúnais [(Sasana & an Bhreatain Bheag)] i Londain”. Fuair an chuideachta Spáinneach Fortitude Shipping SL (“Fortitude”) na hearraí a bhí i gceist agus dá bhrí sin rinneadh sealbhóir tríú páirtí den bhille luchta sin díobh.
21.      Nuair a shroich na hearraí an calafort cinn scríbe bhí damáiste déanta dóibh. Thug Mapfre, mar an chuideachta árachais a raibh cearta Fortitude seachaithe chuici, caingean i gcoinne MACS os comhair an Juzgado de lo Mercantil no 3 de Pontevedra (Cúirt Tráchtála Uimh. 3, Pontevedra) ag lorg damáistí EUR 80 187.90. (13)
22.      Ag brath ar an gclásal dlínse a luadh roimhe seo, d’áitigh MACS nach raibh aon dlínse ag cúirteanna na Spáinne. Le hordú an 3 Bealtaine 2020, dhiúltaigh Juzgado de lo Mercantil no 3 de Pontevedra (Cúirt Tráchtála Uimh. 3, Pontevedra) dlínse. Thug Mapfre achomharc i gcoinne an ordaithe sin os comhair na cúirte a rinne an tarchur. Agus tagairt á déanamh d’Airteagal 251 den LNM, d’áitigh sé go raibh an clásal dlínse neamh-infheidhmithe i gcoinne Fortitude ós rud é nach raibh an chuideachta sin ina páirtí don chonradh chun earraí a iompar ná nach raibh aon pháirt aici le comhlíonadh an chonartha. Dúirt MACS, ós rud é go bhfuil Airteagal 251 de LNM contrártha le dlí an Aontais, nach mór don chúirt a rinne an tarchur Airteagal 25 de Rialachán Ia na Bruiséile a chur i bhfeidhm, rud a fhágann go mbeidh an clásal dlínse infheidhmithe amhail i gcoinne shealbhóir tríú páirtí an bhille luchta.
23.      Agus an t-amhras céanna a bhí uirthi i gCás C-345/22 a bheith tagtha uirthi, chinn an chúirt a rinne an tarchur bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna céanna agus a bhí sa chás sin a tharchur chun na Cúirte Breithiúnais le haghaidh réamhrialú.
Cás C-347/22
24.      Thug Maersk, mar iompróir, agus Aguafrost Perú, mar loingseoir, conradh i gcrích chun earraí a iompar de mhuir ar théarmaí “costais agus lasta”, arna fhianú le bille luchta a eisíodh an 2 Lúnasa 2018. Bhí clásal dlínse, ar chúl an bhille luchta, i dtéarmaí comhionanna leis an mbille luchta a atáirgeadh i bpointe 9 den Tuairim reatha seo. Cheannaigh Oversea na hearraí lena mbaineann agus dá bhrí sin tháinig sé chun bheith ina shealbhóir tríú páirtí ar an mbille luchta sin.
25.      Nuair a shroich na hearraí an calafort cinn scríbe bhí damáiste déanta dóibh. Thug Allianz, mar an chuideachta árachais a raibh cearta Oversea seachaithe chuici, caingean i gcoinne Maersk os comhair an Juzgado de lo Mercantil no 3 de Pontevedra (Cúirt Tráchtála Uimh. 3, Pontevedra) ag lorg damáistí EUR 106 093.65. (14)
26.      Ag brath ar an gclásal dlínse, d’áitigh Maersk nach raibh aon dlínse ag cúirteanna na Spáinne. Le hordú an 20 Deireadh Fómhair 2020, dhiúltaigh Juzgado de lo Mercantil no 3 de Pontevedra (Cúirt Tráchtála Uimh. 3, Pontevedra) don saincheist dlí sin.
27.      Le breithiúnas an 9 Iúil 2021, sheas Juzgado de lo Mercantil no 3 de Pontevedra (Cúirt Tráchtála Uimh. 3, Pontevedra) le substaint éileamh Allianz. Thug Maersk achomharc i gcoinne an bhreithiúnais sin os comhair na cúirte a rinne an tarchur, ag maíomh nach bhfuil aon dlínse ag cúirteanna na Spáinne. Ós rud é go bhfuil Airteagal 251 den LNM contrártha le dlí an Aontais, ní mór don chúirt a rinne an tarchur Airteagal 25 de Rialachán Ia na Bruiséile a chur i bhfeidhm, rud a fhágann go bhfuil an clásal dlínse infhorfheidhmithe i gcoinne shealbhóir tríú páirtí an bhille luchta.
28.      Agus aird á tabhairt aici ar an amhras céanna a bhí uirthi i gCás C-345/22, chinn an chúirt a rinne an tarchur bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna céanna agus a bhí sa chás sin a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú.
Nós imeachta os comhair na Cúirte Breithiúnais
29.      Le cinneadh an 15 Iúil 2022, rinne Uachtarán na Cúirte Breithiúnais Cásanna C-345/22, C-346/22 agus C-347/22 a uamadh chun críocha na gcodanna i scríbhinn agus ó bhéal den nós imeachta agus an bhreithiúnais.
30.      Chuir na páirtithe sna príomhimeachtaí, Rialtas na Spáinne agus an Coimisiún Eorpach barúlacha i scríbhinn isteach.
Measúnú dlíthiúil
Réamhbharúlacha
31.      Glacadh an Comhaontú maidir le Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann a bheith ag tarraingt siar as an Aontas Eorpach agus as an gComhphobal Eorpach d’Fhuinneamh Adamhach (15) (“an Comhaontú um Tharraingt Siar”) ar an 17 Deireadh Fómhair 2019 agus tháinig sé i bhfeidhm ar an 1 Feabhra 2020. I gcomhréir le hAirteagal 67(1)(a) den Chomhaontú um Tharraingt Siar, is é an teideal atá ar an Airteagal sin “Dlínse, aithint agus forfheidhmiú cinntí breithiúnacha, agus comhar gaolmhar idir údaráis lárnacha”, tá feidhm ag na forálacha maidir le dlínse i Rialachán Ia na Bruiséile, sa Ríocht Aontaithe agus sna Ballstáit araon, i gcásanna a bhaineann leis an Ríocht Aontaithe, maidir le himeachtaí dlíthiúla a thionscnófar roimh dheireadh na hidirthréimhse a leagtar síos le hAirteagal 126 den Chomhaontú um Tharraingt Siar.
32.      Baineann na cásanna seo le clásail a airbheartaíonn dlínse a thabhairt do chúirteanna na Ríochta Aontaithe. Luaitear sna horduithe tagartha gur tionscnaíodh na caingne breithiúnacha sna príomhimeachtaí roimh an 31 Nollaig 2020, dáta éaga na hidirthréimhse atá in Airteagal 126 den Chomhaontú um Tharraingt Siar. De réir mar a thugann Rialtas na Spáinne agus an Coimisiún le fios, is gá Rialachán Ia na Bruiséile a léiriú chun na díospóidí is ábhar do na horduithe tarchuir a réiteach.
An chéad cheist
33.      Leis an gcéad cheist, féachann an chúirt a rinne an tarchur lena fháil amach an bhfuil feidhm ag an riail in Airteagal 25(1) de Rialachán Ia na Bruiséile, ina bhfuil measúnú le déanamh ar bhailíocht shubstainteach clásail dlínse i gcomhréir le dlí Bhallstát na cúirte nó na gcúirteanna arna n-ainmniú sa chlásal sin, maidir le forfheidhmiú clásail dlínse i mbille luchta i gcoinne sealbhóir tríú páirtí ar an mbille sin.
34.      Rialaítear le hAirteagal 25 de Rialachán Ia na Bruiséile comhaontuithe trína dtugann na páirtithe i gconradh dlínse do chúirt nó do chúirteanna Ballstáit chun breithniú a dhéanamh ar aon díospóidí, atá ann faoi láthair nó a bheidh ann amach anseo, de réir mar a thagann chun cinn eatarthu. (16) Tá an coincheap “clásal dlínse”, ar coincheap neamhspleách é de dhlí an Aontais, le léiriú chun lánéifeacht a thabhairt do phrionsabal na saoirse rogha ar a bhfuil Airteagal 25(1) de Rialachán 1a na Bruiséile bunaithe. (17)
35.      Nochtadh i gcomparáid le forálacha comhfhreagracha Choinbhinsiún na Bruiséile agus Rialachán na Bruiséile I na hathruithe a rinneadh ar Airteagal 25 de Rialachán Ia na Bruiséile maidir le clásail dlínse. Ar an gcéad dul síos, cuireadh deireadh leis an gceanglas go mbeadh sainchónaí ar pháirtí amháin ar a laghad de na páirtithe i mBallstát. (18) Ar an dara dul síos, tá riail aonfhoirmeach nua maidir le heasaontacht dlíthe in Airteagal 25(1) de Rialachán Ia na Bruiséile faoina ndéanfar measúnú ar bhailíocht shubstainteach clásail dlínse i gcomhréir le reachtaíocht Bhallstát na gcúirteanna a ainmníonn an clásal sin, lena n-áirítear, mar a luaitear in aithris 20 den rialachán sin, “rialacha easaontachta dlíthe an Bhallstáit sin”. (19) Tugaim faoi deara go bhfuil feidhm ag an riail nua seo i gcás ina n-ardaítear saincheist na bailíochta substaintí os comhair na cúirte, na bpáirtithe arna n-ainmniú sa chlásal dlínse agus os comhair aon chúirt eile de chuid Ballstáit ar tugadh na himeachtaí os a comhair gan aird a thabhairt ar an gclásal sin. (20) Ar an tríú dul síos, déantar foráil in Airteagal 25(5) de Rialachán Ia na Bruiséile maidir le hinscarthacht clásal dlínse ó théarmaí conarthacha eile. (21)
36.      Ní rialaítear go sainráite le hAirteagal 25 de Rialachán Ia na Bruiséile, ná le haon fhoráil eile dá chuid, éifeachtaí na gclásal dlínse ar thríú páirtithe, go háirithe daoine seachas na páirtithe sa chonradh tosaigh lena mbaineann an clásal dlínse agus a tháinig chun bheith ina bpáirtithe sa chonradh sin ina dhiaidh sin de bhua sannta nó comhaontaithe eile. (22) De réir na Cúirte Breithiúnais, féadfaidh, i bprionsabal, éifeacht a bheith ag clásal dlínse atá ionchorpraithe i gconradh ar an gcaidreamh idir na páirtithe bunaidh sa chonradh amháin. (23) Ionas gur féidir le tríú páirtí féachaint le dul i muinín clásal den sórt sin, tá sé riachtanach, i bprionsabal, go mbeadh toiliú tugtha aige leis sin. (24) Tá an cur chuige sin ag teacht leis an gcásdlí a bhí ag an gCúirt Bhreithiúnais roimhe sin maidir le hAirteagal 17 de Choinbhinsiún na Bruiséile agus maidir le hAirteagal 23(1) de Rialachán na Bruiséile I. (25)
37.      Tá feidhm ag Airteagal 25(1) de Rialachán Ia na Bruiséile maidir le cásanna inar “aontaigh na páirtithe” ar chúirt. Mar is léir ó aithris 15 den Rialachán sin, tugann an comhdhearcadh sin idir na páirtithe údar maith leis an tosaíocht a thugtar, in ainm phrionsabal na saoirse rogha, dá rogha cúirte. (26) Chinn an Chúirt Bhreithiúnais dá réir sin go bhforchuirtear le hAirteagal 25(1) de Rialachán Ia na Bruiséile ar an gcúirt a gcuirtear an t-ábhar os a comhair a scrúdú, in limine litis, an raibh an clásal dlínse faoi réir comhthoil idir na páirtithe, nach mór a léiriú go soiléir agus go beacht na ceanglais maidir le foirm a fhorchuirtear leis an bhforáil sin chun a shuí go bhfuil comhthoil ann idir na páirtithe sin. (27)
38.      I roinnt breithiúnas maidir le léiriú Airteagal 17 de Choinbhinsiún na Bruiséile a tugadh i gcomhthéacs díospóidí faoi chonarthaí le haghaidh seirbhísí muiriompair, d’admhaigh an Chúirt Bhreithiúnais mar sin féin go bhféadfar brath ar chlásal dlínse a ionchorpraítear i mbille luchta i gcoinne tríú páirtí sa chonradh. Féadfar brath ar chlásal dlínse den sórt sin i gcás ina mbreithneofar an clásal sin a bheith bailí amhail idir an t-iompróir agus an loingseoir (28) agus, de bhua an dlí náisiúnta is infheidhme, go dtagann an tríú páirtí i gcomharbas ar chearta agus oibleagáidí an loingseora nuair a gheobhaidh sé an bille luchta. (29) De réir na Cúirte Breithiúnais, sna himthosca sin, ní gá a fháil amach ar ghlac sealbhóir tríú páirtí an bhille luchta leis an gclásal dlínse sa chonradh tosaigh. Ní fhéadfaidh sé a bheith d’éifeacht le héadáil an bhille luchta go dtabharfaí níos mó ceart don tríú páirtí ná mar a thugtar don loingseoir a theachtar. Dá bhrí sin, tá an tríú páirtí dílsithe do na cearta uile sa bhille luchta agus tá sé faoi réir na n-oibleagáidí uile atá ann ag an am céanna, lena n-áirítear an clásal dlínse. (30) I gcás nach bhforáiltear leis an dlí náisiúnta is infheidhme maidir le hionadú den sórt sin, ní mór don chúirt ar tugadh na himeachtaí os a comhair a fháil amach ar ghlac an tríú páirtí leis an gclásal dlínse iarbhír. (31)
39.      Sa bhreithiúnas in Refcomp, a raibh léiriú Airteagal 23(1) de Rialachán na Bruiséile I i gceist leis, shonraigh an Chúirt Bhreithiúnais nach mór raon feidhme an chásdlí fhorghníomhaithe a mheasúnú i bhfianaise chineál an-sonrach na mbillí luchta, ar thug sí tuairisc air mar “ionstraim nó ionstraimí tráchtála idirnáisiúnta atá ceaptha chun caidreamh a rialú lena mbaineann triúr ar a laghad, eadhon an t-iompróir muirí, coinsíní na n-earraí nó an loingseora, agus faighteoir na n-earraí” agus “ionstraim/ionstraimí soshannta lena gceadaítear don úinéir na hearraí a aistriú, ar an mbealach, chuig ceannaitheoir a thiocfaidh chun bheith[,] mar iompróir an bhille luchta, ina choinsíní ar na hearraí agus ina shealbhóir ar chearta agus oibleagáidí uile an loingseora i ndáil leis an iompróir”. (32) Is i bhfianaise an chaidrimh ionadaíochta sin idir an loingseoir agus sealbhóir tríú páirtí an bhille luchta go bhfuil sealbhóir tríú páirtí faoi cheangal ag clásal dlínse atá sa bhille sin. Mheas an Chúirt Bhreithiúnais nach raibh an cásdlí sin infheidhme i gcúinsí an cháis sin, ós rud é gur bhain siad le clásal dlínse a chomhaontaigh monaróir agus ceannaitheoir tosaigh na n-earraí mar chuid de shlabhra conarthaí lena n-aistrítear úinéireacht earraí. (33)
40.      Ina dhiaidh sin, ghlac an Chúirt Bhreithiúnais cur chuige nach bhfuil chomh sriantach sin agus chuir sí an cásdlí a d’fhorbair sí i gcomhthéacs billí luchta i bhfeidhm ar chonarthaí eile.
41.      Bhí léiriú ar Airteagal 23 de Rialachán na Bruiséile I, inter alia, i gceist leis an mbreithiúnas in CDC Hydrogen Peroxide. Cuideachta Bheilgeach a corpraíodh chun críche éilimh ar dhamáistí ó ghnóthais a ndearna cairtéal difear dóibh a lorg, thionscain sí imeachtaí i gcúirt Ghearmánach maidir le nochtadh agus damáistí i gcoinne roinnt cuideachtaí atá cláraithe i mBallstáit éagsúla a bhí rannpháirteach i sárú ar Airteagal 101 CFAE. Agus tagairt á déanamh don bhreithiúnas in Coreck, chinn an Chúirt Bhreithiúnais “[g]o bhféadfadh páirtí nach raibh ionpháirteach sa chonradh bunaidh cearta agus oibleagáidí páirtí chonarthaigh bunaidh a bhaint amach i gcomhréir leis an dlí substainteach náisiúnta arna bhunú le cur i bhfeidhm rialacha an dlí idirnáisiúnta phríobháidigh de chuid na cúirte ar tugadh an t-ábhar os a comhair, mar sin féin, go bhféadfadh an tríú páirtí sin a bheith faoi cheangal ag clásal dlínse nár chomhaontaigh sé leis”. (34)
42.      Lean an Chúirt Bhreithiúnais an cur chuige céanna ina breithiúnas in Profit Investment SIM, (35) inar rialaigh sí go bhfuil clásal dlínse i réamheolaire bannaí in-fhorfheidhmithe i gcoinne tríú páirtí a fuair na bannaí sin ó idirghabhálaí airgeadais i gcás ina mbunaítear, inter alia, “gur tháinig an tríú páirtí, trí na bannaí sin a fháil ar an margadh tánaisteach, i gcomharbas ar chearta agus oibleagáidí an idirghabhálaí airgeadais a ghabhann leis na bannaí sin faoin dlí náisiúnta is infheidhme”.
43.      Sa bhreithiúnas in DelayFix, tháinig an tsaincheist chun cinn maidir le cé acu a d’fhéadfadh nó nach bhféadfadh Ryanair brath, i gcoinne DelayFix, cuideachta atá gníomhach i ngnóthú éileamh aerphaisinéirí, ar chlásal dlínse i gconradh iompair idir é féin agus paisinéir, a shann a éileamh do DelayFix, i gcás nár aontaigh an chuideachta sin leis an gclásal dlínse. I mír 47 den bhreithiúnas sin, chinn an Chúirt Bhreithiúnais nárbh fhéidir brath ar an gclásal dlínse sin ach amháin má d’éirigh le DelayFix – an tríú páirtí – cearta agus oibleagáidí páirtí chonarthaigh bunaidh – an paisinéir anseo – “i gcomhréir leis an dlí substainteach náisiúnta”.
44.      Is léir ó chásdlí na Cúirte Breithiúnais gur féidir, mar ábhar dhlí an Aontais, clásal dlínse a fhorfheidhmiú a comhaontaíodh idir iompróir agus loingseoir i mbille luchta i gcoinne sealbhóir tríú páirtí ar an mbille sin i gcás inar thoiligh an tríú páirtí leis an gclásal sin nó i gcás inar tháinig cearta agus oibleagáidí an loingseora i gcomharbas air. (36) Aon cheist i dtaobh an dtagann an tríú páirtí i gcomharbas ar chearta agus oibleagáidí an loingseora tríd an mbille luchta a fháil, réiteofar í trí thagairt don dlí náisiúnta. Mar a áitíonn Allianz, Mapfre agus Rialtas na Spáinne, is é an dlí náisiúnta sin an dlí substainteach náisiúnta arna bhunú trí rialacha dhlí idirnáisiúnta príobháideach na cúirte ar tugadh an díospóid os a comhair a chur i bhfeidhm. (37)
45.      Dealraíonn sé go bhfuil an cur chuige céanna i mír 47 den bhreithiúnas in DelayFix nuair a luaitear mír 65 den bhreithiúnas in CDC Hydrogen Peroxide, ina dtagraítear do mhír 30 den bhreithiúnas in Coreck, ina dtagraítear do “dhlí substainteach náisiúnta”. Nuair a fhilleann sí ar an tsaincheist sin i mír 63 agus sa chuid oibríochtúil den bhreithiúnas sin, is cosúil go n-athraíonn an Chúirt Bhreithiúnais seasamh, á rá go bhfuil an cheist i dtaobh an bhfuil an ghníomhaireacht bhailiúcháin ina comharba ar chearta agus oibleagáidí uile an pháirtí chonarthaigh tosaigh le cinneadh i bhfianaise “reachtaíocht an Bhallstáit a bhfuil a chúirteanna ainmnithe sa chlásal [dlínse].
46.      Cuireann an cur chuige sin na trí dheacrachtaí seo a leanas i láthair, agus dá bharr sin ní mholaim don Chúirt Bhreithiúnais é. (38)
47.      Ar an gcéad dul síos, léirítear le pointe 45 den Tuairim seo go bhfuil an réasúnaíocht sa bhreithiúnas in DelayFix ag teacht salach ar a chéile, mura bhfuil sé glan amach óna chéile. Ní féidir a mheas cásdlí bunaithe na Cúirte Breithiúnais a leanúint, mar a achoimríodh i bpointe 44 den Tuairim seo, maidir leis an dlí lena rialaítear an cheist i dtaobh an dtagann an tríú páirtí i gcomharbas ar chearta agus oibleagáidí an loingseora tríd an mbille luchta a fháil, is é sin an dlí substainteach náisiúnta arna bhunú trí rialacha dhlí idirnáisiúnta príobháideach na cúirte ar tugadh an t-ábhar os a comhair a chur i bhfeidhm, chun a chinneadh go bhfuil feidhm ina ionad sin ag dlí an Bhallstáit a ainmnítear leis an gclásal dlínse.
48.      Ar an dara dul síos, tá mé den tuairim nach ndéanann an cur chuige a glacadh i mír 63 agus sa chuid oibríochtúil den bhreithiúnas in DelayFix ach soiléiriú nó miondifríocht ar bhreithiúnais na Cúirte Breithiúnais in Coreck agus in CDC Hydrogen Peroxide. (39) Mura bhfuil ann ach earráid chléireachais –féidearthacht nach féidir liom a chur as an áireamh, mar a mhíním i bpointe 50 den Tuairim seo – imíonn an cur chuige sin go follasach ó na breithiúnais sin a tugadh roimhe sin. Cé nach gá go mbeadh an Chúirt Bhreithiúnais faoi cheangal ag an gcásdlí a bhí aici roimhe seo agus gur féidir léi é a oiriúnú chun, mar shampla, athruithe ar na rialacha dlíthiúla is infheidhme nó tosca nua a bheith ann a chur san áireamh, is ábhar iontais é nach bhfuil aon mhíniú sa bhreithiúnas in DelayFix ar a seasamh a athrú i ndáil leis an dlí náisiúnta is infheidhme.
49.      Ar an tríú dul síos, d’fhéadfaí an cur chuige atá i mír 63 agus sa chuid oibríochtúil den bhreithiúnas in DelayFix a léiriú sa chaoi go rialaítear leis an riail easaontachta dlíthe a tugadh isteach le hAirteagal 25(1) de Rialachán Ia na Bruiséile a bhaineann le bailíocht shubstainteach an chlásail dlínse aistriú chearta agus oibleagáidí an pháirtí sa chonradh tosaigh chuig tríú páirtí. Mínítear i bpointí 54 go 56 den Tuairim seo cén fáth a measaim nach féidir leis an gCúirt Bhreithiúnais an léiriú sin a dhéanamh.
50.      I bhfianaise na réasúnaíochta a glacadh i míreanna 48 go 62 den bhreithiúnas in DelayFix, ní chuirim as an áireamh gurb é a bhí beartaithe ag an gCúirt Bhreithiúnais tagairt a dhéanamh do reachtaíocht Stát na gcúirteanna a ainmníodh sa chlásal dlínse agus scrúdú á dhéanamh ar bhailíocht an chlásail sin idir na páirtithe tosaigh sa chonradh, eadhon an aerlíne agus an paisinéir. Sa chás sin, ní bheadh an tagairt don reachtaíocht sin atá i mír 63 agus sa chuid oibríochtúil den bhreithiúnas sin níos mó ná sciorradh peann.
51.      I mo thuairimse, míníonn trí chúis cén fáth, d’ainneoin na n-athruithe a tugadh isteach le hAirteagal 25(1) de Rialachán Ia na Bruiséile, na prionsabail a bunaíodh sa chásdlí lena léirítear an chéad mhír d’Airteagal 17 de Choinbhinsiún na Bruiséile agus Airteagal 23(1) de Rialachán na Bruiséile I, dá dtagraíonn pointí 38, 39 agus 41 go 44 den Tuairim seo, d’fheidhm a bheith acu i gcónaí.
52.      Ar dtús, tugaim faoi deara gur chinn an Chúirt Bhreithiúnais, a mhéid a tháinig Airteagal 25(1) de Rialachán Ia na Bruiséile in ionad Airteagal 23(1) de Rialachán na Bruiséile I, i dtéarmaí atá beagnach mar an gcéanna, go bhfuil feidhm chomh maith céanna ag a léiriú ar an dara ceann de na forálacha sin maidir leis an gcéad cheann. (40)
53.      Ar an dara dul síos, measaim go bhfuil sé mar aidhm go príomha le deireadh a chur leis an gceanglas go mbeadh sainchónaí ar cheann amháin ar a laghad de na páirtithe i mBallstát saoirse na bpáirtithe an chúirt nó na cúirteanna a bhfuil dlínse acu a roghnú agus nach bhfuil aon tionchar aige ar an iarratas chuig tríú páirtithe ná ar éifeacht na gclásal dlínse orthu.
54.      Ar deireadh (ar léir gurb í an phríomh-shaincheist í sa chéad cheist a tarchuireadh), aontaím le Rialtas na Spáinne agus leis an gCoimisiún nach bhfuil sé d’aidhm ag an riail nua easaontachta dlíthe lena bhforáiltear go ndéanfar bailíocht shubstaintiúil an chlásail dlínse a chinneadh faoi threoir dhlí Bhallstát na cúirte nó na gcúirteanna a ainmníodh sa chlásal sin éifeachtaí na gclásal dlínse ar thríú páirtithe a rialú, go háirithe an dtagann nó nach dtagann páirtí nach bhfuil ionpháirteach sa chonradh bunaidh i gcomharbas ar chearta agus oibleagáidí an pháirtí chonarthaigh bunaidh.
55.      I ndáil leis sin, is cosúil gurb é dearcadh d’aon toil na dtráchtairí acadúla go gcuimsítear leis an gcoincheap “bailíocht shubstainteach” in Airteagal 25(1) de Rialachán Ia na Bruiséile bailíocht shubstainteach clásail dlínse nuair a dhéantar agóid ina choinne ar fhoras a neamhbhailíochta, lena n-áirítear earráid, mífhaisnéis, foréigean, calaois, nó easpa údaráis nó cumais. (41) Ina Explanatory Report ar Choinbhinsiún na Háige an 30 Meitheamh 2005 um Chomhaontuithe maidir le Roghnú Cúirte, tá an seasamh sin ag na hOllúna Hartley agus Dogauchi i gcás ina ndéanann siad trácht ar an gcéad mhír d’Airteagal 5 den choinbhinsiún sin mar a leanas: “Níl feidhm ag an bhforáil ‘ar neamhní go hiomlán’ ach amháin maidir le forais shubstaintiúla neamhbhailíochta (ní le forais fhoirmiúla)” agus “tá sé beartaithe tagairt a dhéanamh go príomha d’fhorais a aithnítear go ginearálta amhail calaois, botún, mífhaisnéis, éigeantas agus easpa cumais”. (42)
56.      Dá bhrí sin, ní thagann éifeachtaí na gclásal dlínse ar thríú páirtithe faoi choincheap na “bailíochta substaintí” in Airteagal 25(1) de Rialachán Ia na Bruiséile. (43) Is saincheisteanna ar leithligh iad bailíocht clásail dlínse agus a infheidhmeacht nó a in-fhorfheidhmitheacht i gcoinne tríú páirtithe.
57.      I bhfianaise a bhfuil thuas, molaim go bhfreagródh an Chúirt Bhreithiúnais an chéad cheist á rá nach mór Airteagal 25(1) de Rialachán Ia na Bruiséile a léiriú sa chaoi go gciallaíonn sé go bhfuil clásal dlínse arna chomhaontú idir iompróir agus loingseoir infhorfheidhmithe i gcoinne sealbhóir tríú páirtí an bhille luchta más rud é, ar an mbille sin a fháil, gur éirigh leis cearta agus oibleagáidí an loingseora. Is faoin gcúirt ar tugadh an t-ábhar os a comhair atá sé an cheist sin a fhreagairt i gcomhréir leis an dlí substainteach náisiúnta arna bhunú trína rialacha dlí idirnáisiúnta phríobháidigh a chur i bhfeidhm. Leis an riail san fhoráil sin go bhfuil measúnú le déanamh ar bhailíocht shubstainteach clásail dlínse i gcomhréir le dlí Bhallstát na cúirte nó na gcúirteanna arna n-ainmniú sa chlásal sin, ní rialaítear in-fhorfheidhmitheacht clásail dlínse arna ionchorprú i mbille luchta i gcoinne sealbhóir tríú páirtí ar an mbille sin.
An dara, an tríú agus an ceathrú ceist
58.      Leis an dara ceist go dtí an ceathrú ceist, ar iomchuí a scrúdú le chéile, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gcoisctear le hAirteagal 25(1) de Rialachán Ia na Bruiséile reachtaíocht náisiúnta faoina gcuireann tríú páirtí i gconradh maidir le hiompar earraí de mhuir arna thabhairt i gcrích idir iompróir agus loingseoir a fhaigheann an bille luchta a léiríonn go bhfuil an conradh sin seachaithe do chearta agus oibleagáidí uile an loingseora, cé is moite den chlásal dlínse atá ionchorpraithe ann, nach bhfuil infhorfheidhmithe ina choinne ach amháin i gcás ina ndearna sí an clásal sin a chaibidliú ar bhonn aonair agus ar leithligh.
59.      Is léir ó bhreithniú na chéad cheiste a tarchuireadh, faoin léiriú ceart ar Airteagal 25(1) de Rialachán Ia na Bruiséile, gur féidir brath ar chlásal dlínse atá ionchorpraithe i mbille luchta i gcoinne sealbhóir tríú páirtí an bhille sin más rud é gur breithníodh an clásal sin bailí amhail idir an t-iompróir agus an loingseoir agus, faoin dlí náisiúnta is infheidhme, gur éirigh leis an tríú páirtí cearta agus oibleagáidí an loingseora a fháil. Sa chás sin, ní gá toiliú an tsealbhóra tríú páirtí leis an gclásal dlínse a fhionnadh.
60.      Is é mo thuiscint ar na réamhthagairtí go nglacann an chúirt a rinne an tarchur leis go bhfuil feidhm ag dlí na Spáinne maidir leis an tsaincheist sin, eadhon Airteagal 251 den LNM, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 468 de. (44) Is cosúil go léiríonn an dá fhoráil sin, arna léamh le chéile, go n-éiríonn le tríú páirtí a fhaigheann bille luchta cearta agus caingne uile an loingseora i leith na n-earraí, cé is moite díobh siúd a eascraíonn as clásal dlínse. Níl an clásal sin bailí ach amháin má rinne sealbhóir tríú páirtí an bhille luchta é a chaibidliú ar bhonn aonair agus ar leithligh.
61.      Murab ionann agus an seasamh a ghlac Allianz, Mapfre agus Rialtas na Spáinne, táim ar aon intinn leis an gCoimisiún go bhfuil sé d’éifeacht ag an reachtaíocht náisiúnta sin teacht timpeall ar Airteagal 25(1) de Rialachán Ia na Bruiséile, mar a léirmhínítear é i gcásdlí na Cúirte Breithiúnais, agus dá bhrí sin go bhfuil sí contrártha leis sin.
62.      Tugaim faoi deara, áfach, go luaitear in Airteagal 468 de LNM go gcuirtear i bhfeidhm “gan dochar do... do rialacha dhlí [AE]”. (45) I bhfianaise an fhorchoimeádais sin, ina bharúlacha léiríonn Rialtas na Spáinne an fhoráil sin, a mheastar a bheith “ar leithligh”, mar fhoráil nach bhfuil infheidhme ach amháin maidir le clásail dlínse nach gcumhdaítear le hAirteagal 25 de Rialachán Ia na Bruiséile, go sonrach na clásail sin lena dtugtar dlínse do chúirteanna tríú tíortha. Ar an gcaoi chéanna, áitíonn an chúirt a rinne an tarchur nach bhfuil feidhm ag an riail in Airteagal 468 de LNM má thugtar dlínse do chúirteanna Ballstáit leis an gclásal dlínse.
63.      I ndáil leis sin, ba mhaith liom a chur in iúl go bhfuil sé d’oibleagáid ar an gcúirt a rinne an tarchur an reachtaíocht náisiúnta a léiriú i gcomhréir le dlí an Aontais. Dá bhrí sin, dá gcuirfeadh an forchoimeádas in Airteagal 468 de LNM ar chumas na cúirte a rinne an tarchur an reachtaíocht náisiúnta atá i gceist a léiriú i gcomhréir le hAirteagal 25(1) de Rialachán Ia na Bruiséile, arna léiriú ag cásdlí na Cúirte Breithiúnais, gan an léiriú sin a bheith contra legem do dhlí na Spáinne, rud atá faoi chúram na cúirte a rinne an tarchur lena chinneadh, tá an réiteach sin le glacadh.
64.      Molaim, dá bhrí sin, go bhfreagródh an Chúirt Bhreithiúnais an dara, an tríú agus an ceathrú ceist á rá go bhfuil Airteagal 25(1) de Rialachán Ia na Bruiséile le léiriú mar chosc ar reachtaíocht náisiúnta faoina gcuirtear bac ar thríú páirtí i gconradh chun earraí a iompar de mhuir arna thabhairt i gcrích idir iompróir agus loingseoir a fhaigheann an bille luchta a léiríonn go bhfuil an conradh sin seachaithe maidir le cearta agus oibleagáidí uile an loingseora, cé is moite den chlásal dlínse atá ionchorpraithe ann, ar clásal é nach bhfuil infhorfheidhmithe ina choinne ach amháin i gcás ina ndearna sí an clásal sin a chaibidliú ar bhonn aonair agus ar leithligh.
Conclúid
65.      I bhfianaise na mbreithnithe roimhe seo, molaim go bhfreagródh an Chúirt Bhreithiúnais na ceisteanna a tharchuir Audiencia Provincial de Pontevedra (Cúirt Réigiúnach, Pontevedra, an Spáinn) mar a leanas:
(1) Ní mór Airteagal 25(1) de Rialachán (AE) Uimh. 1215/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Nollaig 2012 maidir le dlínse agus le haithint agus forghníomhú breithiúnas in ábhair shibhialta agus thráchtála
a léiriú sa chaoi go gciallaíonn go bhfuil clásal dlínse arna chomhaontú idir iompróir agus loingseoir atá ionchorpraithe i mbille luchta infhorfheidhmithe i gcoinne sealbhóir tríú páirtí ar an mbille luchta más rud é, ar an mbille sin a fháil, gur tháinig sé i gcomharbas ar chearta agus oibleagáidí an loingseora. Is faoin gcúirt ar tugadh an t-ábhar os a comhair atá sé an cheist sin a fhreagairt i gcomhréir leis an dlí substainteach náisiúnta arna bhunú trína rialacha dlí idirnáisiúnta phríobháidigh a chur i bhfeidhm. Leis an riail san fhoráil sin go bhfuil measúnú le déanamh ar bhailíocht shubstainteach clásail dlínse i gcomhréir le dlí Bhallstát na cúirte nó na gcúirteanna arna n-ainmniú sa chlásal sin, ní rialaítear in-fhorfheidhmitheacht clásail dlínse arna ionchorprú i mbille luchta i gcoinne sealbhóir tríú páirtí ar an mbille sin.
(2) Ní mór Airteagal 25(1) de Rialachán Uimh. 1215/2012
a léiriú sa chaoi go gcuirtear bac leis ar reachtaíocht náisiúnta faoina gcuirtear bac ar thríú páirtí i gconradh chun earraí a iompar de mhuir arna thabhairt i gcrích idir iompróir agus loingseoir a fhaigheann an bille luchta lena bhfianaítear go seachaítear an conradh sin do chearta agus d’oibleagáidí uile an loingseora, cé is moite den chlásal dlínse atá ionchorpraithe ann, ar clásal é nach bhfuil infhorfheidhmithe ina choinne ach amháin i gcás ina ndearna sé an clásal sin a chaibidliú ina aonar agus ar leithligh.
1      Bunteanga: an Béarla.
2      IO 2012 L 351, lch. 1. Tháinig Rialachán Ia na Bruiséile in ionad Rialachán (CE) Uimh. 44/2001 ón gComhairle an 22 Nollaig 2000 maidir le dlínse agus le haithint agus forghníomhú breithiúnas in ábhair shibhialta agus thráchtála (IO 2001 L 12, lch. 1) (“Rialachán na Bruiséile I”), a tháinig in ionad Choinbhinsiún an 27 Meán Fómhair 1968 ar dhlínse agus ar fhorghníomhú breithiúnas in ábhair shibhialta agus thráchtála (IO 1978 L 304, lch. 36), arna leasú le coinbhinsiúin chomhleantacha maidir le haontachas Ballstát nua leis an gcoinbhinsiún sin (“Coinbhinsiún na Bruiséile”).
3      BOE Uimh. 180 an 25 Iúil 2014, lch. 59193.
4      Is fochuideachta Pheiriúch de Maersk é Maersk Line Perú S.A.C. Sa Tuairim seo, tagróidh mé don fhochuideachta sin freisin mar “Maersk”.
5      Léirítear leis an ordú tarchuir gur cuireadh tús leis an gcaingean roimh an 31 Nollaig 2020.
6      Breithiúnas an 16 Márta 1999 (C-159/97, EU:C:1999:142).
7      Déanann an chúirt a rinne an tarchur cur síos ar aidhm LNM chun a áirithiú nach mbeidh clásail dlínse agus eadrána ina gceangal ar na páirtithe ach amháin i gcás ina mbeidh na clásail sin caibidlithe acu ina n-aonar agus ar leithligh. Tá gá leis sin chun leasanna faighteoirí náisiúnta a chosaint, a bhfuil billí luchta ina bhfuil clásal dlínse ionchorpraithe ag na páirtithe bunaidh, agus atá sa riocht conarthach is laige, go háirithe i gcás conarthaí iompair línéir. Má chuirtear d’oibleagáid ar ghnóthais intíre, ar sheoltóirí agus ar choinsínithe earraí leanúint le héilimh bheaga os comhair cúirteanna eachtracha, féadfar, sa chleachtas, a gcosaint bhreithiúnach a lagú.
8      Breithiúnas an 19 Meitheamh 1984 (71/83, EU:C:1984:217, “an breithiúnas in Russ”, mír 24).
9      Breithiúnas an 9 Samhain 2000 (C-387/98, EU:C:2000:606, “an breithiúnas in Coreck”, mír 23).
10      Breithiúnas an 3 Iúil 1997 (C-269/95, EU:C:1997:337).
11      Breithiúnas an 18 Samhain 2020 (C-519/19, EU:C:2020:933; “an breithiúnas in DelayFix”).
12      Tagraíonn an chúirt a rinne an tarchur do mhír 23 den bhreithiúnas in Coreck agus do Thuairim an Abhcóide Ghinearálta Alber in Coreck (C-387/98, EU:C:2000:157).
13      Léirítear leis an ordú tarchuir gur cuireadh tús leis an gcaingean roimh an 31 Nollaig 2020.
14      Léirítear leis an ordú tarchuir gur cuireadh tús leis an gcaingean roimh an 31 Nollaig 2020.
15      IO 2020 L 29, lch. 7.
16      Is minic a dhéantar cur síos orthu mar “chomhaontuithe maidir le rogha cúirte” nó “clásail dlínse”.
17      Breithiúnas in DelayFix (mír 38 agus an cásdlí dá dtagraítear).
18      Is é an t-aon cheanglas amháin atá fágtha go roghnódh na páirtithe cúirt atá lonnaithe i mBallstát.
19      Ón meabhrán míniúcháin a ghabhann leis an togra ón gCoimisiún le haghaidh Rialacháin ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le dlínse agus maidir le haitheantas agus forghníomhú breithiúnas in ábhair shibhialta agus tráchtála (COM(2010) 748 final, lch. 9) dealraíonn sé gur fhéach an reachtas le téacs na forála sin a ailíniú le hAirteagal 5 de Choinbhinsiún na Háige an 30 Meitheamh 2005 maidir le Comhaontuithe maidir le Roghnú Cúirte d’fhonn aontachas an Aontais Eorpaigh leis an gCoinbhinsiún sin a éascú (féach IO 2009 L 133, lch. 3, le haghaidh téacs an choinbhinsiúin). De réir na chéad mhíre d’Airteagal 5, “beidh dlínse ag cúirt nó cúirteanna Stáit Chonarthaigh atá ainmnithe i gcomhaontú eisiach maidir le rogha cúirte chun díospóid a chinneadh a bhfuil feidhm ag an gcomhaontú maidir léi, mura bhfuil an comhaontú ar neamhní faoi dhlí an Stáit sin”. Dá bhrí sin, ní mór an riail nua maidir le heasaontacht dlíthe a léirmhíniú i bhfianaise na rialach coibhéisí sa Choinbhinsiún um Chomhaontuithe maidir le Roghnú Cúirte. Sa chomhthéacs sin, féach Hartley, T. agus Dogauchi, M., Explanatory Report, ar fáil ag https://assets.hcch.net/upload/expl37final.pdf.
20      Féach Nuyts, A., “La refonte du règlement Bruxelles I”, Rev. Crit. DIP, 2013, lch. 56. Dá ndéanfaí agóid in aghaidh bhailíocht shubstainteach na gclásal dlínse sna príomhimeachtaí, nach cosúil gurb amhlaidh atá, rialódh cúirteanna na Spáinne ar an tsaincheist sin, agus dlí na Ríochta Aontaithe á chur i bhfeidhm, lena n-áirítear rialacha easaontachta dlíthe na tíre deiridh sin. Féadfaidh cúirteanna an Bhallstáit ar tugadh imeachtaí os a gcomhair de shárú ar chlásal dlínse rialú a thabhairt, áfach, ar bhailíocht shubstainteach an chlásail sin fad nach mbeidh na himeachtaí tugtha os a comhair. A luaithe a urghabhann páirtí cúirt de chuid an Bhallstáit ainmnithe, ceanglaítear le hAirteagal 31(2) de Rialachán Ia na Bruiséile ar chúirteanna Ballstát eile bac a chur ar aon imeachtaí os a gcomhair.
21      Aithníodh cheana féin i gcásdlí na Cúirte Breithiúnais indeighilteacht na gclásal sin: féach breithiúnas an 3 Iúil 1997, Benincasa (C-269/95, EU:C:1997:337, mír 25).
22      Féach, chuige sin, mír 40 den bhreithiúnas in DelayFix, ina luaitear “nach sonraítear in Airteagal 25(1) de [Rialachán Ia na Bruiséile] an bhféadfar clásal dlínse a shannadh, lasmuigh de chiorcal na bpáirtithe i gconradh, do thríú páirtí, atá ina pháirtí i gconradh ina dhiaidh sin agus a thiocfaidh i gcomharbas, go hiomlán nó go páirteach, ar chearta agus ar oibleagáidí ceann de na páirtithe sa chonradh tosaigh”.
23      Breithiúnas in DelayFix (mír 42 agus an cásdlí dá dtagraítear).
24      Breithiúnas an 21 Bealtaine 2015, CDC Hydrogen Peroxide (C-352/13, EU:C:2015:335, “an breithiúnas in CDC Hydrogen Peroxide”, mír 64 agus an cásdlí dá dtagraítear).
25      Breithiúnais an 20 Feabhra 1997, MSG (C-106/95, EU:C:1997:70, míreanna 15 agus 17); an 16 Márta 1999, Castelletti (C-159/97, EU:C:1999:142, míreanna 19 agus 34); agus an 7 Feabhra 2013 in Refcomp (C-543/10, EU:C:2013:62, “Breithiúnas Refcomp”, míreanna 26 go 29).
26      Maidir le hAirteagal 23(1) de Rialachán na Bruiséile I féach, chuige sin, breithiúnas Refcomp (mír 26).
27      Breithiúnas in DelayFix (mír 41 agus an cásdlí dá dtagraítear). Is le Rialachán Ia na Bruiséile a rialaítear bailíocht fhoirmiúil na gclásal dlínse. Níl na Ballstáit i dteideal ceanglais fhoirmiúla bhreise a fhorordú ná ní féidir leo na ceanglais a leagtar síos in Airteagal 25(1) den Rialachán sin a leasú ná a chur i bhfeidhm (féach, chuige sin, breithiúnas an 24 Meitheamh 1981, Elefanten Schuh, 150/80, EU:C:1981:148, mír 26).
28      Sna cásanna seo, ní léir go bhfuil na clásail dlínse neamhbhailí idir na hiompróirí agus na loingseoirí.
29      Breithiúnais Russ (mír 24; an 16 Márta 1999, Castelletti (C-159/97, EU:C:1999:142, mír 41); agus in Coreck (mír 23).
30      Breithiúnas in Coreck (mír 25 agus an cásdlí dá dtagraítear).
31      Breithiúnas in Coreck (mír 26).
32      Breithiúnas in Refcomp (mír 35).
33      I mír 37 den bhreithiúnas in Refcomp, chinn an Chúirt Bhreithiúnais, i slabhra conarthaí lena n-aistrítear úinéireacht, nach aistriú conartha aonair ná aistriú na gceart agus na n-oibleagáidí uile dá bhforáiltear amhlaidh é an gaol comharbais idir an ceannaitheoir tosaigh agus an focheannaitheoir, eadhon an tríú páirtí a fhaigheann na hearraí ag deireadh shlabhra na gconarthaí. D’fhéadfadh oibleagáidí conarthacha páirtithe a bheith éagsúil ó chonradh go conradh, ionas nach gá gurb ionann na cearta conarthacha is féidir leis an bhfocheannaitheoir a fhorfheidhmiú in aghaidh an neasdíoltóra agus na cearta sin ar ghlac an monaróir leo ina chonradh leis an gcéad cheannaitheoir. Chinn an Chúirt Bhreithiúnais, i mír 38 den bhreithiúnas sin, nach bhfuil feidhm ag na héifeachtaí a bhaineann le bille luchta a aistriú chuig tríú páirtí maidir le conarthaí lena n-aistrítear úinéireacht earraí ós rud é go bhfuil dlíthe na mBallstát éagsúil maidir le cineál an chaidrimh idir an monaróir agus an focheannaitheoir.
34      Breithiúnas in CDC Hydrogen Peroxide (mír 65).
35      Breithiúnas an 20 Aibreán 2016 (C-366/13, EU:C:2016:282, mír 37).
36      Tá glacadh leis an gclásal dlínse bailí amhail idir an t-iompróir agus an loingseoir, rud nach bhfuil díospóid ann ina leith sna cásanna seo.
37      Breithiúnais in Coreck (mír 30) agus in CDC Hydrogen Peroxide (mír 65).
38      Chun léirmheas a dhéanamh ar an mbreithiúnas in DelayFix, féach Larribère, L., “Note sous CJUE, 18 novembre 2020, Ryanair DAC c. DelayFix, aff. C-519/19”, Journal du droit international, 2021, lch. 1043, agus Wołodkiewicz, B., “The Enforceability of a Jurisdiction Clause against an Assignee”, Journal of European Consumer and Market Law, 2021, lch. 206.
39      Féach pointe 44 den Tuairim seo.
40      Féach, chuige sin, breithiúnas an 24 Samhain 2022, Tilman (C-358/21, EU:C:2022:923, mír 34). Rinne an Chúirt Bhreithiúnais an cinneadh céanna i ndáil leis an gcéad mhír d’Airteagal 17 de Choinbhinsiún na Bruiséile agus le hAirteagal 23(1) de Rialachán na Bruiséile I, a dréachtaíodh i dtéarmaí beagnach comhionann (féach, inter alia, breithiúnas in Refcomp, míreanna 18 agus 19).
41      Féach, inter alia, Ahmed, M., “The Validity of Choice of Court Agreements in International Commercial Contracts under the Hague Choice of Court Convention and the Brussels Ia Regulatione”, in Furmston M. (eag.), The Future of the Law of Contract, Informa Law, Routledge, 2020, Uimh. 4, lch. 217; Fallon, M., agus Francq, S., “L’incidence de l’entrée en vigueur de la Convention de La Haye de 2005 sur les accords d’élection de for sur l’article 25 du règlement Bruxelles Ibis”, J.T., 2016, Uimh. 22, lch. 169; Hartley, T., Choice-of-court agreement under the European and international instruments, Oxford University Press, Oxford, 2013, Uimh. 7.05, lgh. 130 go 131; Musseva, B., “Opposability of choice-of-court agreements against third parties under the Hague choice-of-court Convention and Brussels Ibis Regulation”, lch. 76, ar fáil ag https://www.prf.unze.ba/Docs/Anali/Analibr18god9/4.pdf; Ratković, T., agus Zgrabljić Rotar, D., “Choice-of-Court Agreements under the Brussels I Regulation (Athmhúnlú)”, Journal of Private International Law, Imleabhar 9, 2013, lgh. 253 go 255.
42      Féach fonóta 19 den Tuairim seo, Explanatory Report
(mír 126).
43      Ar an gcaoi chéanna, ní áirítear leis an gcoincheap sin léirmhíniú ar chlásal dlínse (féach, chuige sin, breithiúnas an 3 Iúil 1997, Benincasa, C-269/95, EU:C:1997:337, mír 31 agus an cásdlí dá dtagraítear). Maidir leis na ceanglais maidir le bailíocht fhoirmiúil an chlásail, sainítear in Airteagal 25(1) agus (2) de Rialachán Ia na Bruiséile iad ionas nach mbeidh aon deis ann an dlí náisiúnta a chur i bhfeidhm, lena n-áirítear rialacha easaontachta dlíthe.
44      Tá an seasamh céanna ag Allianz agus Mapfre. Áitíonn Maersk go dtagraíonn rialacha easaontachta dlíthe dhlí na Spáinne do dhlí Peiriúch.
45      Féach freisin Roinn XI den bhrollach a ghabhann leis an LNM, a luaitear i bpointe 6 den Tuairim seo.