62017TO0262
BESCHIKKING VAN HET GERECHT (Vierde kamer)
15 mei 2019 (
*1
)
„Beroep tot nietigverklaring – Besluit van de Commissie tot toekenning van financiële bijstand voor vervoersprojectvoorstellen in het kader van de financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen (CEF) ‚Multimodale containerterminal Paskov, fase III’ en ‚Intermodale terminal Mělník, fasen 2 en 3’ – Beroepstermijn – Aanvang – Tardiviteit – Niet-ontvankelijkheid”
In de zaak T‑262/17,
Metrans a.s., gevestigd te Praag (Tsjechië), vertegenwoordigd door A. Schwarz, advocaat,
verzoekster,
tegen
Europese Commissie, vertegenwoordigd door J. Hottiaux en J. Samnadda als gemachtigden,
en
Uitvoerend Agentschap innovatie en netwerken (INEA), vertegenwoordigd door I. Ramallo en D. Silhol als gemachtigden, bijgestaan door A. Duron, advocaat,
verweerders,
betreffende een verzoek krachtens artikel 263 VWEU tot nietigverklaring van uitvoeringsbesluit C(2016) 5047 final van de Commissie van 5 augustus 2016 tot vaststelling van de lijst van voorstellen die in aanmerking komen voor financiële bijstand van de Europese Unie in het kader van de financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen (CEF) – sector vervoer, in het kader van de op het meerjarig werkprogramma gebaseerde oproepen van 5 november 2015 tot het indienen van voorstellen, voor zover dit betrekking heeft op twee voorstellen met als titel „Multimodale containerterminal Paskov, fase III” en „Intermodale terminal Mělník, fasen 2 en 3”, enerzijds, en tot nietigverklaring van de voor deze twee voorstellen door INEA gesloten subsidieovereenkomsten, anderzijds,
geeft
HET GERECHT (Vierde kamer),
samengesteld als volgt: H. Kanninen, president, J. Schwarcz en C. Iliopoulos (rapporteur), rechters,
griffier: E. Coulon,
de navolgende
Beschikking
Voorgeschiedenis van het geding
1
Verzoekster, Metrans a.s., is een vennootschap naar Tsjechisch recht die hoofdzakelijk actief is in de exploitatie van intermodale terminals in Tsjechië.
2
Op 5 november 2015 heeft de Europese Commissie twee oproepen tot het indienen van voorstellen gedaan, een „op cohesie gerichte oproep [tot het indienen van voorstellen]” en een „algemene oproep [tot het indienen van voorstellen]”, in het kader van het meerjarig werkprogramma voor financiële bijstand op het gebied van de financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen (CEF) – sector vervoer, voor de periode 2014‑2020, zoals gewijzigd bij uitvoeringsbesluit C(2015) 7358 final van de Commissie van 30 oktober 2015. De uiterste datum om projectvoorstellen in te dienen was vastgesteld op 16 februari 2016.
3
In totaal werden 427 voorstellen ontvangen, waarvan 140 in het kader van de „op cohesie gerichte oproep [tot het indienen van voorstellen]”. Het staat vast dat verzoekster in het kader van de twee oproepen tot het indienen van voorstellen geen voorstel heeft ingediend. Onder de deelnemers aan de „op cohesie gerichte oproep [tot het indienen van voorstellen]” bevonden zich de vennootschappen Advanced World Transport a.s. (hierna: „AWT”) en České přístavy a.s.
4
De Commissie heeft in een perscommuniqué van 17 juni 2016 de lijst bekendgemaakt van de 195 voorgestelde vervoersprojecten waaraan in het kader van de financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen (CEF) op het gebied van vervoer financiële bijstand zou worden verleend, en verklaard dat het voorgestelde financieringsbesluit formeel zou worden goedgekeurd door het coördinatiecomité van de CEF, dat op 8 juli 2016 zou samenkomen.
5
Het Uitvoerend Agentschap innovatie en netwerken (INEA), in 2014 opgericht bij uitvoeringsbesluit 2013/801/EU van de Commissie van 23 december 2013 tot oprichting van het Uitvoerend Agentschap innovatie en netwerken en tot intrekking van besluit 2007/60/EG, als gewijzigd bij besluit 2008/593/EG (PB 2013, L 352, blz. 65), heeft op zijn website in een perscommuniqué van 8 juli 2016 het gunstige advies meegedeeld van het coördinatiecomité van de CEF over de lijst van de Commissie met de voorgestelde vervoersprojecten die in het kader van de CEF op het gebied van vervoer door de Europese Unie zouden worden gefinancierd. Het perscommuniqué bevatte ook een hyperlink naar een brochure over de geselecteerde projecten, die met name de informatiefiches van die projecten bevatten. Het project van AWT (namelijk het project Paskov) en het project van České přístavy (namelijk het project Mělník) stonden vermeld op bladzijde 271 respectievelijk 272 van die brochure (zie hieronder punt 8).
6
Op 5 augustus 2016 heeft de Commissie in het kader van de op het meerjarig werkprogramma gebaseerde oproepen van 5 november 2015 tot het indienen van voorstellen uitvoeringsbesluit C(2016) 5047 final vastgesteld tot vaststelling van de lijst van voorstellen die in aanmerking komen voor financiële bijstand van de Europese Unie in het kader van de financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen (CEF) – sector vervoer (hierna: „uitvoeringsbesluit”). Deze lijst is als bijlage bij het uitvoeringsbesluit gevoegd.
7
Het uitvoeringsbesluit, met bijlage, werd op 30 augustus 2015 online gezet op de website van het betrokken directoraat-generaal van de Commissie (DG Mobiliteit en Vervoer), op het internetadres https://ec.europa.eu/transport/themes/infrastructure-ten-t-connecting-europe/reference-documents-work-programmes-selection_en, alsook – op 29 september 2015 – op de website van het register van documenten van de Commissie, op het internetadres http://ec.europa.eu/transparency/regdoc/, naar aanleiding van een ingewilligd verzoek om toegang tot deze documenten.
8
Het voorstel dat werd ingediend door České přístavy, met als kenmerk 2015‑CZ‑TM‑0406‑W en als titel „Intermodale Terminal Mělník, fasen 2 en 3” (hierna: „project Mělník”), en het voorstel dat werd ingediend door AWT, met als kenmerk 2015‑CZ‑TM‑0330‑M en als titel „Multimodale containerterminal Paskov, fase III” (hierna: „project Paskov”), waren opgenomen in de bijlage bij het uitvoeringsbesluit en kregen in het kader van de prioriteit „verbindingen en ontwikkeling van multimodale logistieke platformen” een financiering toegewezen onder de rubriek „B) [T]oewijzing van middelen in het kader van de op cohesie gerichte oproep [tot het indienen van voorstellen]”.
9
Na goedkeuring van het uitvoeringsbesluit heeft INEA op 21 oktober respectievelijk 7 november 2016 subsidieovereenkomsten (hierna samen met het uitvoeringsbesluit: „bestreden handelingen”) gesloten met České přístavy, met als kenmerk INEA/CEF/TRAN/M2015/1138714 (hierna: „subsidieovereenkomst project Mělník”), respectievelijk AWT, met als kenmerk INEA/CEF/TRAN/M2015/1133813 (hierna: „subsidieovereenkomst project Paskov”).
10
De informatiefiches over het project Mělník en het project Paskov werden online op de website van INEA gepubliceerd, waar zij konden worden gedownload, op de volgende data en tijdstippen: het project Mělník op 7 november 2016 om 19.05 uur en het project Paskov op 11 november 2016 om 11.58 uur.
11
Bij e‑mail van 5 december 2016 aan de Commissie heeft Schwarz, vertegenwoordiger van verzoekster in het kader van het onderhavige beroep, om toegang tot de bestreden handelingen verzocht, voor zover zij betrekking hadden op het project Mělník.
12
Op 22 december 2016 heeft Schwarz via het contactformulier op de website van INEA een nieuw verzoek om toegang tot de bestreden handelingen ingediend.
13
Bij brief van 20 januari 2017 heeft INEA Schwarz geantwoord dat deze verzoeken werden ingewilligd en hem de bestreden handelingen toegezonden.
Procedure en conclusies van partijen
14
Bij verzoekschrift, neergelegd ter griffie van het Gerecht op 30 april 2017, heeft verzoekster het onderhavige beroep ingesteld.
15
Verzoekster verzoekt het Gerecht:
–
het voorstel voor het project Paskov en het voorstel voor het project Mělník, die in de bijlage bij het uitvoeringsbesluit zijn opgenomen, met onmiddellijke ingang nietig te verklaren;
–
de subsidieovereenkomst voor het project Paskov nietig te verklaren of subsidiair non-existent te verklaren dan wel INEA te gelasten die overeenkomst te ontbinden;
–
de subsidieovereenkomst voor het project Mělník nietig te verklaren of subsidiair non-existent te verklaren dan wel INEA te gelasten die overeenkomst te ontbinden;
–
INEA en de Commissie hoofdelijk en gezamenlijk te verwijzen in de door verzoekster in de onderhavige procedure gemaakte kosten.
16
Bij afzonderlijke akten, neergelegd ter griffie van het Gerecht op 6 respectievelijk 8 september 2017, hebben de Commissie en INEA krachtens artikel 130 van het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht een exceptie van niet-ontvankelijkheid opgeworpen.
17
Verzoekster heeft op 21 oktober 2017 haar opmerkingen over beide excepties van niet-ontvankelijkheid ingediend.
18
De Commissie verzoekt het Gerecht in de exceptie van niet-ontvankelijkheid:
–
het beroep niet-ontvankelijk te verklaren;
–
verzoekster te verwijzen in de door de Commissie gemaakte kosten.
19
INEA verzoekt het Gerecht in de exceptie van niet-ontvankelijkheid:
–
het tegen haar ingestelde beroep niet-ontvankelijk te verklaren;
–
verzoekster te verwijzen in de door INEA gemaakte kosten.
20
In haar opmerkingen over de excepties van niet-ontvankelijkheid verzoekt verzoekster het Gerecht:
–
de excepties van niet-ontvankelijkheid ongegrond te verklaren;
–
over het geschil uitspraak te doen overeenkomstig de vorderingen in het verzoekschrift.
In rechte
21
Volgens artikel 130, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering kan de verwerende partij het Gerecht verzoeken uitspraak te doen over de niet-ontvankelijkheid zonder daarbij op de zaak ten gronde in te gaan. Het Gerecht kan krachtens artikel 130, lid 6, van dit Reglement beslissen de mondelinge behandeling voor de exceptie van niet-ontvankelijkheid te openen.
22
Aangezien de Commissie en INEA in casu om een uitspraak over de niet-ontvankelijkheid hebben verzocht, beslist het Gerecht, dat zich in casu door de dossierstukken voldoende voorgelicht acht, uitspraak te doen zonder mondelinge behandeling.
23
De Commissie baseert haar exceptie van niet-ontvankelijkheid op twee niet-ontvankelijkheidsmiddelen. Het eerste is ontleend aan de tardiviteit van het beroep, terwijl het tweede gebaseerd is op het feit dat verzoekster niet individueel wordt geraakt in de zin van artikel 263, vierde alinea, VWEU.
24
Tot staving van haar exceptie van niet-ontvankelijkheid voert INEA drie niet-ontvankelijkheidsmiddelen aan, waarvan het eerste, net zoals bij de Commissie, aan de tardiviteit van het beroep is ontleend, het tweede aan het feit dat verzoekster niet rechtstreeks en individueel wordt geraakt in de zin van artikel 263, vierde alinea, VWEU, en het derde aan het feit dat de betwisting van het uitvoeringsbesluit niet tegen haar kan worden gericht.
25
Het Gerecht acht het zinvol om eerst het niet-ontvankelijkheidsmiddel ontleend aan de tardiviteit van het beroep te onderzoeken.
Argumenten van partijen
26
De Commissie betoogt dat het relevante criterium om het tijdstip te bepalen waarop de termijn van twee maanden van artikel 263, zesde alinea, VWEU, ingaat, in casu de datum is waarop verzoekster kennis kreeg van de bestreden handelingen, namelijk 5 december 2016, de datum waarop Schwarz (vertegenwoordiger van verzoekster in het kader van de onderhavige procedure) het eerste verzoek om toegang tot de bestreden handelingen indiende, of uiterlijk 20 januari 2017, de datum waarop naar aanleiding van de verzoeken van Schwarz van 5 en 22 december 2016 alle documenten aan hem werden toegezonden. Bijgevolg is het beroep van 30 april 2017 buiten de gestelde termijn ingesteld.
27
De Commissie stelt meer bepaald vast dat Schwarz na een ontmoeting met de gemachtigden van de Commissie op 28 november 2016„namens verzoekster” de Commissie bij e‑mail van 5 december 2016, met kopie aan S., directeur-generaal van verzoekster, heeft verzocht om toegang tot de documenten in verband met „de relevante beslissing(en) van de autoriteiten tot goedkeuring van de CEF-subsidies voor de hieronder vermelde projecten”, met inbegrip van de bijbehorende documenten en de „overeenkomsten ter financiering van de subsidies voor de hieronder vermelde projecten”. Schwarz heeft op 22 december 2016 bij INEA een vergelijkbaar verzoek ingediend. Aangezien het aan INEA stond om op de verzoeken om toegang tot de aan de Commissie overgelegde documenten te antwoorden, heeft INEA Schwarz op 20 januari 2017 in eigen naam alsook namens de Commissie geantwoord en hem de bestreden handelingen toegezonden.
28
Gelet op het voorgaande wijst de Commissie er ten eerste op dat verzoekster op de datum van haar eerste verzoek om documenten van 5 december 2016, en zelfs nog voordien, niet alleen op de hoogte was van het bestaan maar ook van de inhoud van het uitvoeringsbesluit, alsook van de bijlage daarbij. De verzoeken om toegang zijn immers na afloop van de ontmoeting met de gemachtigden van de Commissie ingediend. Ten tweede wijst zij erop dat de verzoeken om toegang van 5 en 22 december 2016 een zodanig gedetailleerde en nauwkeurige beschrijving van het project Paskov en het project Mělník bevatten, dat die alleen maar bedoeld konden zijn om te bevestigen wat verzoekster al wist. Het uitvoeringsbesluit was immers op 30 augustus 2016 online op de website van de Commissie gepubliceerd en de informatiefiches over de subsidieovereenkomsten voor het project Paskov en het project Mělník waren op 7 respectievelijk 11 november 2016 op de website van INEA gepubliceerd. Ten derde wijst de Commissie erop dat verzoekster in ieder geval al op 20 januari 2017 in het bezit was van de bestreden handelingen, wat verklaart dat zij de teksten van de subsidieovereenkomsten voor het project Paskov en het project Mělník – die niet voor het publiek beschikbaar zijn – bij haar verzoekschrift kon voegen. Maar ook al neemt men deze laatste datum als datum waarop de beroepstermijn begon te lopen, dan nog werd het beroep buiten de gestelde termijn ingesteld.
29
INEA betoogt ten eerste dat artikel 263, zesde alinea, VWEU bepaalt dat beroep moet worden ingesteld binnen twee maanden te rekenen vanaf de dag van bekendmaking van de bestreden handeling en dat volgens punt 32 van het arrest van 26 september 2013, PPG en SNF/ECHA (C‑625/11 P, EU:C:2013:594), bekendmaking in de zin van dit artikel ook van toepassing is op een handeling die op internet is gepubliceerd. Dienaangaande herinnert INEA eraan dat het uitvoeringsbesluit op 30 augustus 2016 is genomen en onder meer op de website van de Commissie is gepubliceerd, en dat de subsidieovereenkomst voor het project Paskov op 11 november 2016 en die voor het project Mělník op 7 november 2016 op de website van INEA zijn gepubliceerd. INEA wijst erop dat de termijn om krachtens artikel 59 van het Reglement voor de procesvoering het onderhavige beroep in te stellen, derhalve inging aan het einde van de 14e dag volgend op die waarop elk van de bestreden handelingen op internet was gepubliceerd.
30
Ten tweede wijst INEA erop dat verzoekster uiterlijk op 5 december 2016, de datum waarop haar advocaat het verzoek om toegang tot de documenten met betrekking tot de financiering van het project Mělník indiende, kennis had van de subsidieovereenkomst voor dit project en met name van het feit dat de begunstigde České přístavy was, terwijl zij uiterlijk op 22 december 2016, de datum waarop haar advocaat een verzoek om toegang tot de documenten met betrekking tot het project Paskov en het project Mělník indiende, kennis had van de subsidieovereenkomst voor het project Paskov. In antwoord op een schriftelijke vraag van het Gerecht heeft INEA er, net zoals de Commissie, op gewezen dat de beroepstermijn ook uiterlijk op 20 januari 2017 kon zijn ingegaan, de datum waarop verzoekster een kopie van de subsidieovereenkomsten voor het project Paskov en het project Mělník had ontvangen.
31
Verzoekster betoogt ten eerste dat de bekendmaking van de bestreden handelingen normaal gezien als voornaamste criterium moet gelden om te bepalen wanneer de beroepstermijn precies ingaat en dat noch de Commissie noch INEA het kennisnemingscriterium mag hanteren, omdat zij de bestreden handelingen niet op correcte wijze, via een beknopte publicatie in het Publicatieblad van de Europese Unie, hebben bekendgemaakt, zoals de rechtspraak voorschrijft. Voorts kan de publicatie op de websites van de Commissie en INEA niet als een bekendmaking in de zin van artikel 263, zesde alinea, VWEU, worden beschouwd.
32
Ten tweede verwerpt verzoekster alleszins het argument van de Commissie en INEA dat zij al vanaf 20 januari 2017 in het bezit van de bestreden handelingen zou zijn geweest, waarbij zij stelt dat de bestreden handelingen noch door de Commissie noch door INEA aan haarzelf of aan haar vertegenwoordigers ter kennis zijn gebracht en dat de bestreden handelingen op 20 januari 2017 louter via e‑mail zijn toegezonden aan Schwarz, haar advocaat, die haar op dat ogenblik niet vertegenwoordigde. Met andere woorden, de datum die de Commissie en INEA voor de aanvang van de beroepstermijn hebben vastgesteld, is niet de juiste datum. Ten slotte geeft verzoekster aan dat de bestreden handelingen haar pas op 12 april 2017 door Schwarz zijn meegedeeld, het tijdstip waarop het advocatenkantoor waartoe hij behoorde, gemachtigd werd om haar in het kader van het onderhavige geschil te vertegenwoordigen.
Beoordeling door het Gerecht
33
Artikel 263, zesde alinea, VWEU, bepaalt dat het beroep tot nietigverklaring moet worden ingesteld binnen twee maanden te rekenen, al naargelang van het geval, vanaf de dag van bekendmaking van de bestreden handeling, vanaf de dag van kennisgeving hiervan aan de verzoeker of, bij gebreke daarvan, vanaf de dag waarop de verzoeker van de handeling kennis heeft gekregen. Uit de formulering zelf van die bepaling blijkt dat het criterium van de datum waarop van de handeling kennis is gekregen, voor het ingaan van de beroepstermijn subsidiair is ten opzichte van de criteria van bekendmaking of kennisgeving van de handeling (arrest van 10 maart 1998, Duitsland/Raad, C‑122/95, EU:C:1998:94, punt 35).
34
Voorts wordt overeenkomstig artikel 59 van het Reglement voor de procesvoering de termijn voor het instellen van beroep tegen een handeling van een instelling, wanneer deze ingaat door de bekendmaking van die handeling in het Publicatieblad van de Europese Unie, berekend, in de zin van artikel 58, lid 1, onder a), vanaf het einde van de 14e dag volgend op de datum van die bekendmaking.
35
Ten slotte dient deze termijn volgens artikel 60 van het Reglement voor de procesvoering bovendien te worden verlengd met een forfaitaire termijn wegens afstand van tien dagen.
36
Volgens vaste rechtspraak is de beroepstermijn van artikel 263, zesde alinea, VWEU van openbare orde en beantwoordt een strikte toepassing van deze procedureregels aan het vereiste van rechtszekerheid, om te vermijden dat de handelingen van de Unie die rechtsgevolgen sorteren, eindeloos aan de orde worden gesteld (zie beschikking van 25 november 2008, S.A.BA.R./Commissie, C‑501/07 P, niet gepubliceerd, EU:C:2008:652, punt 22 en aldaar aangehaalde rechtspraak), en aan de noodzaak om elke discriminatie of willekeurige behandeling bij de rechtsbedeling te vermijden (beschikking van 30 september 2014, Faktor B. i W. Gęsina/Commissie, C‑138/14 P, niet gepubliceerd, EU:C:2014:2256, punt 17).
37
Bovendien staat het aan de partij die aanvoert dat het beroep, gelet op de termijn die met name in artikel 263, zesde alinea, VWEU is vastgesteld, te laat is ingesteld, om het bewijs te leveren van de datum waarop de gebeurtenis die de termijn deed ingaan, heeft plaatsgevonden (zie in die zin arrest van 6 december 2012, Evropaïki Dynamiki/Commissie, T‑167/10, niet gepubliceerd, EU:T:2012:651, punt 39 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
38
In casu dient meteen te worden vastgesteld dat partijen niet betwisten dat het criterium van kennisgeving van de bestreden handelingen, in de zin van artikel 263, zesde alinea, VWEU, niet van toepassing is, aangezien verzoekster niet de adressaat van die handelingen is. Voor een uitspraak over de vermeende tardiviteit van het beroep dient het Gerecht dus eerst vast te stellen of het bekendmakingscriterium in de zin van artikel 263, zesde alinea, VWEU in casu van toepassing is. Als dat niet het geval is, dient, aangezien het kennisnemingscriterium subsidiair is ten opzichte van het bekendmakingscriterium, de feitelijke vraag te worden beantwoord of verzoekster daadwerkelijk uiterlijk op 20 januari 2017 van de bestreden handelingen kennis heeft genomen, zoals de Commissie en INEA betogen.
Bekendmaking van de bestreden handelingen in de zin van artikel 263, zesde alinea, VWEU
39
Hoe dan ook dient te worden vastgesteld dat de bekendmaking van de bestreden handelingen, om te kunnen gelden als tijdstip in de zin van artikel 263, zesde alinea, VWEU waarop de beroepstermijn ingaat, ofwel moet worden opgelegd door een bepaling van primair of afgeleid Unierecht, ofwel moet voortvloeien uit een vaste praktijk waarop verzoekster rechtmatig mocht rekenen (zie in die zin arresten van 10 maart 1998, Duitsland/Raad, C‑122/95, EU:C:1998:94, punten 36 en 37, en 15 juni 2005, Olsen/Commissie, T‑17/02, EU:T:2005:218, punt 77).
40
Wat in de eerste plaats de door het primaire recht van de Unie opgelegde verplichting tot bekendmaking betreft, betoogt verweerster dat de Commissie verplicht was om het uitvoeringsbesluit of ten minste een beknopt bericht hierover bekend te maken in het Publicatieblad van de Europese Unie, en wel krachtens artikel 297, lid 2, tweede alinea, VWEU, waarin wordt bepaald dat „besluiten, wanneer deze geen adressaat vermelden, worden bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie”. Concreet betekent dit volgens verzoekster dat, aangezien het uitvoeringsbesluit geen adressaat vermeldt, dit „exact van dezelfde aard” is als de besluiten die in dit artikel 297 VWEU worden bedoeld. Dienaangaande merkt zij op dat de lijst met voorstellen die als bijlage bij het uitvoeringsbesluit is opgenomen, nergens concrete adressaten noemt – deze vermeldt alleen de projecten waarvoor een financiering in het kader van CEF is toegezegd.
41
Dienaangaande zij eraan herinnerd dat artikel 297, lid 2, VWEU, bepaalt:
„Niet-wetgevingshandelingen, vastgesteld in de vorm van verordeningen, richtlijnen en besluiten, worden, wanneer deze geen adressaat vermelden, ondertekend door de voorzitter van de instelling waardoor zij zijn vastgesteld.
De verordeningen, de richtlijnen die tot alle lidstaten gericht zijn, evenals de besluiten, wanneer deze geen adressaat vermelden, worden bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie. Zij treden in werking op de datum die zij daartoe bepalen of, bij gebreke daarvan, op de twintigste dag volgende op die van hun bekendmaking.
Van de overige richtlijnen en van de besluiten die de adressaten vermelden, wordt kennisgegeven aan hen tot wie zij zijn gericht; zij worden door deze kennisgeving van kracht.”
42
In casu dient in de eerste plaats te worden vastgesteld dat het uitvoeringsbesluit een uitvoeringshandeling is die de Commissie heeft vastgesteld krachtens artikel 18 van verordening (EU) nr. 1316/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2013 tot vaststelling van de financieringsfaciliteit voor Europese verbindingen, tot wijziging van verordening (EU) nr. 913/2010 en tot intrekking van verordeningen (EG) nr. 680/2007 en (EG) nr. 67/2010 (PB 2013, L 348, blz. 129; hierna: „CEF-verordening”), en overeenkomstig de in artikel 25 van die verordening bedoelde procedure, in het kader van de uitoefening van haar uitvoeringsbevoegdheden in de zin van artikel 291, lid 2, VWEU. Het gaat dus om een niet-wetgevingshandeling in de zin van artikel 297, lid 2, VWEU.
43
In verband met de vraag of het uitvoeringsbesluit kan worden beschouwd als een besluit dat „geen adressaat vermeldt” in de zin van artikel 297, lid 2, VWEU, zij er voorts aan herinnerd dat de term „adressaat” volgens de rechtspraak duidt op een persoon wiens identiteit in het betrokken besluit voldoende is bepaald en aan wie dit moet worden gericht. Bovendien is geoordeeld dat, in vergelijking met een handeling met een algemene strekking, het besluit voornamelijk daardoor wordt gekenmerkt dat de kring van degenen voor wie het is bestemd – bij naam genoemd of bepaalbaar – beperkt is (zie beschikking van 13 maart 2015, European Coalition to End Animal Experiments/ECHA, T‑673/13, EU:T:2015:167, punt 24 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
44
In het licht van die rechtspraak dient te worden vastgesteld dat het uitvoeringsbesluit nergens expliciet een of meer adressaten vermeldt. Wel worden in het besluit de kandidaten geïdentificeerd en aangeduid wier voorstellen voor financiële bijstand van de Unie in aanmerking komen. Artikel 1 van dit besluit regelt immers de goedkeuring van „[d]e lijst van projecten van gemeenschappelijk belang op het gebied van de [CEF] die financiële ondersteuning van de EU ontvangen, alsmede de geschatte totale subsidiabele projectkosten, het percentage van de financiële ondersteuning in verhouding tot de geschatte totale subsidiabele kosten en de in de bijlage vermelde respectieve maximale bedragen van de financiële ondersteuning”. Naast de lijst van de in aanmerking komende voorstellen vermeldt de bijlage, die dus integrerend deel uitmaakt van het uitvoeringsbesluit, de naam van elke aanvrager die financiële bijstand van de Unie ontvangt. In tegenstelling tot wat verzoekster betoogt, beperkt de bijlage bij het uitvoeringsbesluit zich derhalve niet tot een loutere opsomming van de projecten die in het kader van de CEF financiële bijstand hebben ontvangen, maar identificeert deze met naam de adressaten, wier identiteit voldoende vaststaat. Bijgevolg en hoewel het uitvoeringsbesluit geen adressaten vermeldt, blijkt inhoudelijk uit dit besluit dat er wel degelijk adressaten zijn (zie in die zin beschikking van 13 maart 2015, European Coalition to End Animal Experiments/ECHA, T‑673/13, EU:T:2015:167, punt 26).
45
Dit leidt derhalve tot de conclusie dat het uitvoeringsbesluit, in tegenstelling tot wat verzoekster betoogt, niet kan worden beschouwd als een besluit dat „geen adressaat vermeldt” in de zin van artikel 297, lid 2, tweede alinea, VWEU, maar een besluit vormt dat wel adressaten „vermeldt” in de zin van artikel 297, lid 2, derde alinea, VWEU.
46
Die conclusie wordt overigens bevestigd door het feit dat artikel 2 van het uitvoeringsbesluit bepaalt dat het met mobiliteit en vervoer belaste Commissielid bevoegd is om aanvragers „wier projecten niet zijn geselecteerd” het eindresultaat van het onderzoek van hun aanvraag mee te delen, terwijl die beslissing krachtens artikel 297, lid 2, derde alinea, VWEU, ter kennis had moeten worden gebracht van de aanvragers wier projecten wel waren geselecteerd.
47
In dit verband dient de door de Commissie vermelde omstandigheid dat het uitvoeringsbesluit „aan geen enkele kandidaat ter kennis is gebracht, ongeacht of zijn voorstel is afgewezen of aanvaard”, te worden onderzocht. Het verzuim om het uitvoeringsbesluit ter kennis te brengen, kan weliswaar gevolgen hebben voor de datum waarop dit besluit in werking treedt, maar kan in het kader van het onderzoek van de ontvankelijkheid van het beroep en de vaststelling van het tijdstip waarop de beroepstermijn ingaat, niet afdoen aan de conclusie dat de Commissie niet verplicht was om dit besluit krachtens artikel 297, lid 2, tweede alinea, VWEU, in het Publicatieblad van de Europese Unie bekend te maken (zie in die zin arrest van 17 juli 2008, Athinaïki Techniki/Commissie, C‑521/06 P, EU:C:2008:422, punten 43 en 44).
48
In de tweede plaats dient te worden vastgesteld dat het afgeleide Unierecht in casu geen bekendmakingsverplichting oplegt. Dienaangaande zij er vooreerst op gewezen dat krachtens artikel 13, lid 2, van verordening (EG) nr. 1049/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie (PB 2001, L 145, blz. 43), een uitvoeringsbesluit weliswaar in het Publicatieblad van de Europese Unie moet worden bekendgemaakt, omdat dit valt binnen de categorie „overige besluiten die niet vallen onder artikel [297, lid 1, VWEU]”, maar slechts „voor zover mogelijk”. Derhalve moet worden vastgesteld dat de bekendmaking in kwestie weliswaar een te bereiken doelstelling vormt, maar als zodanig niet van dwingende aard is (zie in die zin arrest van 27 november 2003, Regione Siciliana/Commissie, T‑190/00, EU:T:2003:316, punt 139).
49
Wat vervolgens artikel 13, lid 3, van verordening nr. 1049/2001 betreft, op grond waarvan „[e]lke instelling […] in haar reglement van orde [kan] bepalen welke andere documenten in het Publicatieblad worden gepubliceerd”, moet worden vastgesteld dat noch in het reglement van orde van de Commissie noch in dat van INEA een bepaling over de bekendmaking van „eventuele andere documenten” is opgenomen.
50
Ten slotte en zoals de Commissie stelt, wordt in de reglementaire voorschriften die op de CEF van toepassing zijn, geen bekendmaking van besluiten op het gebied van de CEF verplicht gesteld. Artikel 28, lid 2, van de CEF-verordening, met als opschrift „Informatie, communicatie en publiciteit”, de enige bepaling in verband met bekendmaking, bepaalt inderdaad dat „[d]e Commissie […] informatie‑ en communicatieacties met betrekking tot de projecten en resultaten van de CEF [onderneemt]”, en verwijst dus nergens naar een eventuele bekendmaking van besluiten die op het gebied van de CEF zijn genomen.
51
Wat in de derde plaats de vraag betreft of bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie dan geen vaste praktijk vormde waarop verzoekster terecht mocht rekenen, voert verzoekster geen enkel bewijs aan dat een dergelijke praktijk kan staven.
52
Uit deze analyse blijkt dat de Commissie niet verplicht was om het uitvoeringsbesluit via publicatie bekend te maken. Bovendien is niet aangetoond dat een dergelijke bekendmaking zou voortvloeien uit een vaste praktijk van de betrokken instelling, waarop verzoekster terecht mocht rekenen.
53
Deze vaststelling van het ontbreken van een verplichting om het uitvoeringsbesluit bekend te maken en de gronden hiervoor, kunnen ook worden toegepast op de twee subsidieovereenkomsten in kwestie, aangezien voor subsidieovereenkomsten geen andere bekendmakingsregeling dan voor uitvoeringsbesluiten geldt.
54
Gelet op het voorgaande moet in casu worden geconcludeerd dat het bekendmakingscriterium, als uitgangspunt voor de beroepstermijn, niet relevant kan worden geacht voor de toepassing van artikel 263, zesde alinea, VWEU. Derhalve dient op basis van de datum waarop van de bestreden handelingen kennis is genomen – het in dit artikel bedoelde subsidiaire criterium – te worden bepaald of het beroep te laat is ingesteld.
Kennisneming van de bestreden handelingen door verzoekster
55
In verband met de kennisneming van de bestreden handelingen door verzoekster blijkt uit de dossierstukken dat Schwarz, die verzoekster in het kader van het onderhavige beroep vertegenwoordigt, na afloop van een informele ontmoeting met de gemachtigden van de Commissie op 28 november 2016 te Brussel (België), om toegang tot de bestreden handelingen heeft verzocht.
56
Schwarz heeft bij e‑mail van 5 december 2016 aan de gemachtigden van de Commissie die op de ontmoeting van 28 november 2016 aanwezig waren, met kopie aan S., directeur-generaal van verzoekster, meer bepaald het volgende meegedeeld:
„Na onze vergadering in uw kantoren verzoeken wij u om toegang tot de documenten en gegevens met betrekking tot de financiering van het [project Mělník] (zoals bekendgemaakt op de website via de link https://ec.europa.eu/inea/en/connecting-europe-facility/cef-transport/2015-cz-tm-0406-w).
Wij verzoeken u met name om toezending van: de subsidieovereenkomst [voor het project Mělník], het (de) besluit(en) van de bevoegde autoriteiten van de Europese Unie tot goedkeuring van deze financiering, alsook elke andere relevante informatie die, in voorkomend geval, een gedetailleerder en duidelijker inzicht geeft in wat precies via het betrokken project wordt gefinancierd.”
57
Dit verzoek om toegang van 5 december 2016 werd overeenkomstig punt 2.7.2, met als opschrift „Beheer van de stukken en toegang daartoe”, van het memorandum van overeenstemming van 15 februari 2016 tussen INEA en, met name, het betrokken directoraat-generaal van de Commissie, op 6 december 2016 door de diensten van de Commissie aan INEA meegedeeld.
58
Nadien heeft Schwarz op 22 december 2016 via het contactformulier op de website van INEA het volgende verzoek ingediend:
„Wij verzoeken u om ons de volgende documenten te verstrekken:
–
de relevante beslissing(en) van de autoriteiten tot goedkeuring van de CEF-subsidies voor de hieronder vermelde projecten;
–
overeenkomsten ter financiering van de subsidies voor de hieronder vermelde projecten;
–
informatie over de beoordeling van de staatssteun voor de betrokken projecten;
–
informatie over de projecten, de aanwending van de fondsen, de tekst van de inschrijvingen op de aanbestedingen en informatie over de wijze waarop concurrentieproblemen worden opgelost.
Het bovenstaande verzoek betreft de volgende projecten: [project Paskov en] [project Mělník]”.
59
Bij brief van 20 januari 2017 heeft INEA, dat overeenkomstig punt 2.7.2 van het hiervoor vermelde memorandum van overeenstemming mede namens de Commissie op de verzoeken van Schwarz van 5 en 22 december 2016 diende te antwoorden, de bestreden handelingen aan Schwarz toegezonden.
60
Het staat derhalve vast dat Schwarz op 20 januari 2017 over alle relevante informatie en de bestreden handelingen beschikte, met name een kopie van het uitvoeringsbesluit en niet-vertrouwelijke kopieën van de twee subsidieovereenkomsten in kwestie.
61
Derhalve moet nog worden nagegaan of Schwarz op de dag waarop hij de documenten heeft ontvangen, op eigen initiatief als zelfstandig consultant optrad, zoals verzoekster beweert, dan wel als haar vertegenwoordiger, wat volgens de Commissie en INEA zou bevestigen dat de datum waarop van de bestreden handelingen kennis is genomen 20 januari 2017 was, de datum waarop Schwarz de documenten heeft ontvangen en aan verzoekster heeft toegezonden.
62
Dienaangaande moet, ten eerste, worden vastgesteld dat uit de dossierstukken blijkt dat S., directeur-generaal van verzoekster, op 21 november 2016 als volgt heeft geantwoord op de e‑mail van de Commissie om op 28 november 2016 een ontmoeting vast te leggen: „[W]ij (onze advocaat [Schwarz] en ikzelf) komen op 28 november om 9.30 [uur].” Aan de gemachtigden van de Commissie is derhalve duidelijk meegedeeld dat Schwarz bij die ontmoeting optrad als advocaat van verzoekster. Overigens waren Schwarz en S. de enige deelnemers aan de ontmoeting met de gemachtigden van de Commissie en heeft Schwarz geenszins de indruk kunnen wekken dat hij tijdens die ontmoeting nog een andere partij vertegenwoordigde of voor eigen rekening optrad. De beschrijving door verzoekster van de rol van Schwarz tijdens de ontmoeting, namelijk „[S.] bijstaan wanneer de bespreking handelde over juridische en technische aspecten met betrekking tot de staatssteun en het mededingingsrecht”, stemt volledig overeen met de rol van een advocaat die namens zijn klant optreedt. Ook het feit dat de deelneming van Schwarz, zoals verzoekster stelt, „zich ertoe heeft beperkt het oneens te zijn met het standpunt van [de gemachtigde van de Commissie] dat de Europese Commissie niet gebonden [was] aan de staatssteunregels van het Verdrag van Lissabon”, bevestigt deze rol als advocaat van verzoekster.
63
Ten tweede moet worden vastgesteld dat verzoekster tijdens de bijeenkomst van 28 november 2016 om een kopie van de subsidieovereenkomst van het project Mělník heeft verzocht en de gemachtigden van de Commissie haar hebben geantwoord dat zij bij INEA een formeel verzoek om toegang tot de documenten moest indienen, hetgeen Schwarz op 5 december 2016 heeft gedaan. Uit deze feiten blijkt dus duidelijk dat de gemachtigden van de Commissie niet kan worden verweten dat zij er na de bijeenkomst van 28 november 2016 van uitgingen dat Schwarz als raadsman van verzoekster en S. optrad. De vraag of Schwarz al dan niet een vertegenwoordigingsmandaat had, is derhalve niet relevant.
64
Ten derde heeft Schwarz in zijn eerste verzoek om toegang tot de documenten uitdrukkelijk verwezen naar de vergadering van 28 november 2016 en heeft S. een kopie van dit verzoek ontvangen. Zoals INEA aangeeft, is het dus moeilijk aan te nemen dat Schwarz dergelijke handelingen op eigen initiatief heeft verricht, zonder coördinatie en zonder goedkeuring van verzoekster. Alleen al het feit dat S. een kopie heeft ontvangen, toont aan dat het om een door verzoekster goedgekeurde handeling ging en dat verzoekster hoe dan ook perfect op de hoogte was van de handelingen van Schwarz. Voorts ligt de verklaring voor het feit dat Schwarz verzoekster geen kopie heeft gestuurd toen hij het tweede verzoek om toegang tot de documenten van 22 december 2016 indiende, hierin, dat dit via het onlineformulier van INEA is ingediend, waarbij die optie niet voorhanden was.
65
Deze vaststelling wordt immers bevestigd door het feit dat Schwarz in de twee verzoeken om toegang tot de documenten steeds het meervoud gebruikt, waarmee duidelijk enkel de andere bij het eerste verzoek in kopie vermelde persoon wordt bedoeld, namelijk S. In deze specifieke feitelijke context kan verzoeksters verklaring dat „het gebruik van de meervoudsvorm een gangbare formele stijl is, met name wanneer een formele brief door een advocatenkantoor wordt verzonden”, niet worden aanvaard.
66
Gelet op het voorgaande moet worden geconcludeerd dat de bestreden handelingen onbetwistbaar op 20 januari 2017 via Schwarz ter kennis van verzoekster zijn gebracht en dat het beroep dus buiten de gestelde termijn is ingesteld.
67
Aan deze conclusie kan niet worden afgedaan door de rechtspraak in verband met de kennisgeving van een maatregel waarop verzoekster zich beroept, namelijk dat „[i]ndien de verzoeker kennis heeft gekregen van de bestreden handeling door middel van een brief waarvan de datum van ontvangst niet met zekerheid kan worden vastgesteld, […] de beroepstermijn [begint] te lopen vanaf de datum waarop verzoeker zelf in een brief van die handeling melding heeft gemaakt”. Aangezien het uitvoeringsbesluit niet ter kennis van verzoekster is gebracht in de zin van artikel 263, zesde alinea, VWEU, is deze rechtspraak niet relevant. Hoe dan ook legt de door verzoekster aangehaalde rechtspraak geen dergelijk beginsel vast. In punt 36 van de beschikking van 28 april 1994, Pevasa en Inpesca/Commissie (T‑452/93 en T‑453/93, EU:T:1994:45), is immers geoordeeld dat de kennisneming van de in die zaak aan de orde zijnde handelingen noodzakelijkerwijs, en uiterlijk op de datum van de verwijzing naar die handelingen in de brief van verzoekende partijen, heeft plaatsgevonden. Anders dan verzoekster stelt, volgt hier niet uit dat een eerdere datum niet kan worden aanvaard. Wat het eveneens door verzoekster aangevoerde arrest van 8 november 2000, Dreyfus/Commissie (T‑485/93, T‑491/93, T‑494/93 en T‑61/98, EU:T:2000:255), betreft, dit handelt niet over de omstandigheid dat een vaststaande datum van ontvangst van een mededeling ontbreekt.
68
Ten slotte kan de Commissie en INEA niet worden verweten dat zij Schwarz niet hebben gevraagd om een volmacht of een opdracht van verzoekster over te leggen. Volgens artikel 2, lid 1, en artikel 6, lid 1, van verordening nr. 1049/2001 en de rechtspraak is de toegang tot documenten niet afhankelijk van het rechtsbelang van een persoon om toegang tot de documenten te verkrijgen (zie in die zin beschikking van 26 oktober 2016, Edeka-Handelsgesellschaft Hessenring/Commissie, T‑611/15, niet gepubliceerd, EU:T:2016:643, punt 45). De Commissie was dus niet verplicht om Schwarz op het moment van zijn verzoek te vragen of hij optrad in naam en voor rekening van een andere persoon of entiteit, en was a fortiori niet verplicht om Schwarz te verzoeken om overlegging van een daartoe strekkend mandaat.
69
Gelet op het voorgaande moet het niet-ontvankelijkheidsmiddel dat is ontleend aan de tardieve instelling van het beroep worden aanvaard en moet dit beroep niet-ontvankelijk worden verklaard, zonder dat het nodig is het onderzoek voort te zetten van de niet-ontvankelijkheidsmiddelen die zijn ontleend aan, enerzijds, het ontbreken van rechtstreekse en individuele geraaktheid van verzoekster in de zin van artikel 263, vierde alinea, VWEU, en, anderzijds, het feit dat de betwisting van het uitvoeringsbesluit van de Commissie niet tegen INEA kan worden gericht.
Kosten
70
Volgens artikel 134, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering wordt de in het ongelijk gestelde partij verwezen in de kosten, voor zover dat is gevorderd.
71
Aangezien verzoekster in het ongelijk is gesteld, dient zij overeenkomstig de vordering van de Commissie en INEA te worden verwezen in de kosten.
HET GERECHT (Vierde kamer),
beschikt:
1)
Het beroep wordt niet-ontvankelijk verklaard.
2)
Metrans a.s. wordt verwezen in haar eigen kosten alsook in die van de Europese Commissie en het Uitvoerend Agentschap innovatie en netwerken (INEA).
Luxemburg, 15 mei 2019.
De griffier
E. Coulon
De president
H. Kanninen
(
*1
)	Procestaal: Engels