62019CC0186
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
SAUGMANDSGAARD ØE
ippreżentati fit‑2 ta’ April 2020 (
1
)
Kawża C‑186/19
Supreme Site Services GmbH,
Supreme Fuels GmbH & Co KG,
Supreme Fuels Trading Fze
vs
Supreme Headquarters Allied Powers Europe
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Hoge Raad der Nederlanden (il-Qorti Suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili – Ġurisdizzjoni u eżekuzzjoni tas-sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali – Regolament (UE) Nru 1215/2012 – Kamp ta’ applikazzjoni – Artikolu 1(1) – Kunċett ta’ ‘kwistjonijiet ċivili u kummerċjali’ – Miżuri provviżorji jew kawtelatorji – Proċedura intiża għar-revoka ta’ mandat ta’ qbid kawtelatorju – Azzjoni ppreżentata minn organizzazzjoni internazzjonali – Atti jew ommissjonijiet imwettqa fl-eżerċizzju tal-awtorità pubblika – Kunċett – Proċedura fuq il-mertu li tirrigwarda r-rikonoxximent tal-eżistenza ta’ kreditu kuntrattwali – Provvista ta’ karburanti fil-kuntest ta’ missjoni għaż-żamma tal-paċi – Immunità minn eżekuzzjoni ta’ din l-organizzazzjoni internazzjonali”
I. Introduzzjoni
1.
Din it-talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-Hoge Raad der Nederlanden (il-Qorti Suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi), tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 1(1) u tal-Artikolu 24(5) tar-Regolament (UE) Nru 1215/2012 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali (
2
).
2.
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ proċedura għal miżuri provviżorji mressqa minn Supreme Headquarters Allied Powers Europe (iktar ’il quddiem “SHAPE”), organizzazzjoni internazzjonali, bil-għan li tikseb ir-revoka ta’ mandat ta’ qbid kawtelatorju impost fuq kont ta’ amministrazzjoni fiduċjarja, minn Supreme Site Services GmbH, Supreme Fuels GmbH & Co KG u Supreme Fuels Trading Fze, tliet kumpanniji stabbiliti fl-Isvizzera, fil-Ġermanja u fl-Emirati Għarab Magħquda, rispettivament (iktar ’il quddiem, flimkien, “Supreme”), kif ukoll il-projbizzjoni ta’ Supreme milli twettaq mandati ta’ qbid ġodda abbażi tal-istess fatti. Il-mandat ta’ qbid kawtelatorju ġie awtorizzat fuq talba ta’ Supreme, ukoll quddiem l-Imħallef għal miżuri provviżorji, sakemm tiġi riżolta tilwima kuntrattwali bejnha u SHAPE, dwar il-ħlas għal karburanti pprovduti għall-finijiet ta’ operazzjoni għaż-żamma tal-paċi mmexxija mill-Organizzazzjoni tat-Trattat tal-Atlantiku tat-Tramuntana (NATO) fl-Afganistan.
3.
F’dan il-kuntest, il-qorti tar-rinviju għamlet diversi domandi lill-Qorti tal-Ġustizzja. B’mod iktar partikolari, permezz tad-domandi tagħha, dik il-qorti qiegħda tfittex li ssir taf jekk, fid-dawl tal-fatt li l-kont ta’ amministrazzjoni fiduċjarja li fuqu ġie impost il-mandat ta’ qbid kawtelatorju kien ġie miftuħ f’bank fil-Belġju, il-qrati Belġjani għandhomx ġurisdizzjoni esklużiva, skont l-Artikolu 24(5) (
3
) tar-Regolament Nru 1215/2012, sabiex jiddeċiedu dwar ir-revoka ta’ dan il-mandat ta’ qbid.
4.
Din il-kwistjoni timplika li, preliminarjament, għandha tinqata’ l-kwistjoni jekk azzjoni għal miżuri provviżorji bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali taqax taħt il-“kwistjonijiet ċivili jew kummerċjali” u, abbażi ta’ dan, tidħolx fil-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae tar-Regolament Nru 1215/2012, kif iddefinit fl-Artikolu 1(1) tiegħu. Id-dubji li għandha l-qorti tar-rinviju f’dan ir-rigward joriġinaw mill-fatt li, insostenn tal-azzjoni għal miżuri provviżorji tagħha, SHAPE invokat l-immunità minn eżekuzzjoni skont id-dritt internazzjonali.
5.
Konformement mat-talba tal-Qorti tal-Ġustizzja, dawn il-konklużjonijiet ser ikunu ffokati fuq id-domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 1(1) tar-Regolament Nru 1215/2012.
6.
Fi tmiem l-espożizzjoni tiegħi, ser nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi li l-kwistjoni jekk azzjoni għal miżuri provviżorji, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, intiża għat-tneħħija ta’ mandat ta’ qbid kawtelatorju, taqax taħt il-“kwistjonijiet ċivili u kummerċjali”, fis-sens tal-Artikolu 1(1) ta’ dan ir-regolament, tiddependi min-natura tad-dritt li dan il-mandat ta’ qbid kien qiegħed ifittex li jiżgura s-salvagwardja tiegħu, kif ukoll mill-punt jekk dan id-dritt jirriżultax minn aġir ta’ awtorità pubblika jew minn relazzjoni ġuridika kkaratterizzata minn eżerċizzju ta’ awtorità pubblika, ħaġa li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika, fid-dawl tal-esklużjoni dwar l-“atti u ommissjonijiet fl-eżerċitar tal-awtorità tal-Istat”, prevista minn din id-dispożizzjoni.
7.
B’mod partikolari, ser nesponi għaliex, fil-fehma tiegħi, il-fatt li organizzazzjoni internazzjonali tinvoka immunità li hija tallega li għandha skont id-dritt internazzjonali ma huwiex determinanti għall-finijiet ta’ din l-analiżi u ma jistax jipprekludi li l-qorti nazzjonali tiddikjara li għandha ġurisdizzjoni internazzjonali skont ir-Regolament Nru 1215/2012.
II. Il-kuntest ġuridiku
A.
Ir-Regolament Nru 1215/2012
8.
Il-premessa 10 tar-Regolament Nru 1215/2012 tiddikjara:
“Il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament għandu jkopri l-kwistjonijiet ċivili u kummerċjali prinċipali kollha barra ċerti kwistjonijiet definiti sew […]”
9.
L-Artikolu 1(1) ta’ dan ir-regolament jipprevedi:
“Dan ir-Regolament għandu japplika fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali independentament min-natura tal-qorti jew tat-tribunal. Huwa m’għandux jestendi, b’mod partikolari, għal kwistjonijiet ta’ dħul, dawk doganali jew amministrattivi jew għar-responsabbiltà tal-Istat għal atti u ommissjonijiet fl-eżerċitar tal-awtorità tal-Istat (acta iure imperii).”
B.
Id-dritt Olandiż
10.
L-Artikolu 700 tan-Nederlandse Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (il-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili Olandiż, iktar ’il quddiem il-“Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili”) jiddisponi:
“1)   L-impożizzjoni ta’ mandat ta’ qbid kawtelatorju teħtieġ l-awtorizzazzjoni tal-Imħallef għal miżuri provviżorji tal-qorti li fil-ġurisdizzjoni tagħha jinsabu wieħed jew iktar mill-beni kkonċernati u, jekk il-mandat ta’ qbid ma jirrigwardax beni, tal-qorti li fil-ġurisdizzjoni tagħha jkunu ddomiċiljati d-debitur jew il-persuna jew waħda mill-persuni li jkunu s-suġġett tal-mandat ta’ qbid.
[…]”
11.
Skont l-Artikolu 705(1) tal-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili:
“L-Imħallef għal miżuri provviżorji li jkun awtorizza l-mandat ta’ qbid jista’, permezz ta’ miżuri provviżorji, jannulla l-mandat ta’ qbid fuq talba ta’ kwalunkwe persuna interessata, bla ħsara għall-ġurisdizzjoni tal-qrati ordinarji.”
III. Il-kawża prinċipali, id-domandi preliminari u l-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
12.
SHAPE hija organizzazzjoni internazzjonali, stabbilita permezz tal-Protokoll dwar l-Istatut tal-Kwartieri Ġenerali Militari Internazzjonali Maħluqa Abbażi tat-Trattat tal-Atlantiku tat-Tramuntana, iffirmat f’Pariġi fit‑28 ta’ Awwissu 1952 (iktar ’il quddiem il-“Protokoll ta’ Pariġi”) (
4
). Kwartier ġenerali reġjonali, jiġifieri l-Allied Joint Force Command Brunssum (il-Kmand ta’ Forzi Konġunti Alleati Brunssum, iktar ’il quddiem “JFCB”), imqiegħed taħt l-awtorità ta’ SHAPE, huwa stabbilit fi Brunssum (il-Pajjiżi l-Baxxi).
13.
Abbażi ta’ żewġ Ftehimiet Ġenerali ta’ Għoti ta’ Ordni (Basic Ordering Agreements, iktar ’il quddiem il-“BOA”), Supreme pprovdiet karburanti lil SHAPE għall-finijiet tal-missjoni tal-Forza Internazzjonali ta’ Assistenza għas-Sigurtà (iktar ’il quddiem il-“FIAS”) tan-NATO fl-Afganistan.
14.
F’Novembru 2013, JFCB u Supreme ffirmaw ftehim ta’ amministrazzjoni fiduċjarja li kien jipprevedi l-ftuħ ta’ kont ta’ amministrazzjoni fiduċjarja ma’ bank fil-Belġju sabiex jiġu koperti t-talbiet għal kumpens jew l-aġġustamenti mill-ġdid l-oħra li jistgħu jkunu dovuti lil Supreme mill-klijenti NATO awtorizzati.
15.
Fl-aħħar tas-sena 2015, Supreme ressqet kawża kontra SHAPE u JFCB quddiem ir-Rechtbank Limburg (il-Qorti Distrettwali ta’ Limburg, il-Pajjiżi l-Baxxi) fejn talbet li jittieħdu diversi ammonti mill-fondi ddepożitati fil-kont ta’ amministrazzjoni fiduċjarja (iktar ’il quddiem il-“proċedura fuq il-mertu”). Supreme sostniet it-talba tagħha billi affermat li hija kienet ipprovdiet karburanti lil SHAPE abbażi tal-BOA għall-finijiet tal-missjoni tal-FIAS fl-Afganistan u li SHAPE u JFCB ma kinux osservaw l-obbligi ta’ ħlas li kienu jaqgħu fuqhom.
16.
SHAPE u JFCB qajmu, b’mod inċidentali, eċċezzjoni ta’ nuqqas ta’ ġurisdizzjoni billi invokaw l-immunità minn ġurisdizzjoni li huma jibbenefikaw minnha, bħala organizzazzjonijiet internazzjonali, skont id-dritt internazzjonali. Permezz ta’ deċiżjoni tat-8 ta’ Frar 2017, ir-Rechtbank Limburg (il-Qorti Distrettwali ta’ Limburg) iddikjarat li kellha ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni tat-talbiet ta’ Supreme. Fl-4 ta’ Mejju 2017, SHAPE appellat minn din id-deċiżjoni.
17.
Supreme u sussegwentement SHAPE bdew suċċessivament żewġ proċeduri quddiem ir-Rechtbank Limburg (il-Qorti Distrettwali ta’ Limburg), b’mod parallel mal-proċedura fuq il-mertu.
18.
Fl-ewwel lok, fuq talba ta’ Supreme, l-Imħallef għal miżuri provviżorji tar-Rechtbank Limburg (il-Qorti Distrettwali ta’ Limburg), permezz ta’ deċiżjoni tal‑14 ta’ April 2016, awtorizza lil Supreme, abbażi tal-Artikolu 700 tal-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili Olandiż, timponi mandat ta’ qbid kawtelatorju fuq il-fondi ddepożitati fil-kont ta’ amministrazzjoni fiduċjarja. Il-mandat ta’ qbid kawtelatorju twettaq fit‑18 ta’ April 2016.
19.
Fit-tieni lok, fis‑17 ta’ Marzu 2017, SHAPE adixxiet l-istess qorti b’azzjoni għal miżuri provviżorji, sabiex tikseb ir-revoka tal-mandat ta’ qbid kawtelatorju mwettaq fuq il-kont ta’ amministrazzjoni fiduċjarja u sabiex Supreme tiġi pprojbita milli twettaq mill-ġdid tali mandati ta’ qbid abbażi tal-istess fatti. Insostenn tat-talbiet tagħha, SHAPE invokat l-immunità minn eżekuzzjoni skont l-Artikolu XI(2) tal-Protokoll ta’ Pariġi, li jistabbilixxi, essenzjalment, li ebda miżura ta’ eżekuzzjoni ma tista’ tittieħed kontra kwartier ġenerali stabbilit skont it-Trattat tal-Atlantiku tat-Tramuntana.
20.
Permezz ta’ deċiżjoni tat‑12 ta’ Ġunju 2017, ir-Rechtbank Limburg (il-Qorti Distrettwali ta’ Limburg) laqgħet it-talbiet ta’ SHAPE.
21.
Din id-deċiżjoni ġiet ikkonfermata fis‑27 ta’ Ġunju 2017 mill-Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch (il-Qorti tal-Appell ta’ ‘s-Hertogenbosch, il-Pajjiżi l-Baxxi).
22.
Fil‑21 ta’ Awwissu 2017, Supreme appellat minn dik is-sentenza quddiem il-Hoge Raad der Nederlanden (il-Qorti Suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi), li qajmet ex officio l-kwistjoni tal-ġurisdizzjoni internazzjonali tal-qrati Olandiżi abbażi tar-Regolament Nru 1215/2012 sabiex jieħdu konjizzjoni tal-azzjoni għal miżuri provviżorji ta’ SHAPE.
23.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Hoge Raad der Nederlanden (il-Qorti Suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel, b’mod partikolari, id-domandi preliminari li ġejjin lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“1)
(a)
Ir-Regolament [Nru 1215/2012] għandu jiġi interpretat fis-sens li kawża bħal dik ineżami, li fiha organizzazzjoni internazzjonali titlob
(i)
ir-revoka ta’ mandat ta’ qbid kawtelatorju impost fi Stat Membru ieħor mill-parti avversarja u
(ii)
li l-parti avversarja tiġi pprojbita milli timponi mandat ta’ qbid kawtelatorju ġdid, abbażi tal-istess fatti,
u tinvoka insostenn tat-talbiet tagħha l-immunità minn eżekuzzjoni, għandha titqies, totalment jew parzjalment, bħala kwistjoni ċivili jew kummerċjali fis-sens tal-Artikolu 1(1) [ta’ dan ir-r]egolament […]?
(b)
Il-fatt li qorti ta’ Stat Membru awtorizzat il-qbid fuq il-bażi ta’ kreditu li l-parti avversarja tiddikjara li għandha fil-konfront tal-organizzazzjoni internazzjonali, kreditu li huwa s-suġġett ta’ proċedura pendenti fuq il-mertu f’dan l-Istat Membru fil-kuntest ta’ tilwima kuntrattwali dwar il-ħlas ta’ karburanti pprovduti għall-finijiet ta’ operazzjoni għaż-żamma tal-paċi mwettqa minn organizzazzjoni internazzjonali konnessa ma’ dik tal-ewwel, għandu effett fuq ir-risposta għall-punt (a) tal-ewwel domanda, u, jekk iva, liema effett?
2)
(a)
Fil-każ ta’ risposta affermattiva għall-punt (a) tal-ewwel domanda, il-punt 5 tal-Artikolu 24 tar-Regolament Nru 1215/2012 għandu jiġi interpretat fis-sens li, meta l-qorti ta’ Stat Membru tagħti awtorizzazzjoni li jiġi impost mandat ta’ qbid kawtelatorju u meta dan il-mandat jiġi sussegwentement impost fi Stat Membru ieħor, il-qrati tal-Istat Membru fejn jiġi impost il-mandat ta’ qbid kawtelatorju għandhom il-ġurisdizzjoni esklużiva sabiex jieħdu konjizzjoni ta’ talba għar-revoka ta’ dan il-mandat?
(b)
Il-fatt li l-organizzazzjoni internazzjonali invokat l-immunità minn eżekuzzjoni insostenn tat-talba tagħha għar-revoka tal-mandat ta’ qbid kawtelatorju għandu effett fuq ir-risposta għall-punt (a) tat-tieni domanda, u, jekk iva, liema effett?
3)
Jekk il-fatt li l-organizzazzjoni internazzjonali invokat l-immunità minn eżekuzzjoni insostenn tat-talbiet tagħha għandu effett fuq ir-risposti, minn naħa, għall-kwistjoni dwar jekk hijiex kwistjoni ċivili jew kummerċjali fis-sens tal-Artikolu 1(1) tar-Regolament Nru 1215/2012, u, min-naħa l-oħra, għall-kwistjoni dwar jekk hijiex talba li taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-punt 5 tal-Artikolu 24 tar-Regolament Nru 1215/2012, sa liema punt il-qorti adita hija obbligata tevalwa jekk l-invokazzjoni tal-immunità minn eżekuzzjoni hijiex fondata u, f’dan ir-rigward, għandha tiġi applikata r-regola li tgħid li hija għandha tevalwa l-elementi kollha disponibbli għaliha, inklużi, f’dan il-każ, il-kontestazzjonijiet magħmula mill-konvenuta, jew kwalunkwe regola oħra?”
24.
Supreme, SHAPE, il-Gvern Olandiż, il-Gvern Belġjan, il-Gvern Grieg, il-Gvern Taljan u l-Gvern Awstrijak, kif ukoll il-Kummissjoni Ewropea, ippreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.
25.
Supreme, SHAPE, il-Gvern Olandiż, il-Gvern Belġjan, il-Gvern Grieg u l-Gvern Awstrijak, kif ukoll il-Kummissjoni, dehru waqt is-seduta għas-sottomissjonijiet orali li nżammet fit-12 ta’ Diċembru 2019.
IV. Analiżi
A.
Kunsiderazzjonijiet preliminari
26.
Permezz tal-ewwel domanda preliminari tagħha, li tinqasam f’żewġ partijiet, il-qorti tar-rinviju qiegħda tfittex li ssir taf jekk azzjoni għal miżuri provviżorji bħal dik imressqa minn SHAPE taqax taħt il-“kwistjonijiet ċivili u kummerċjali”, fis-sens tal-Artikolu 1(1) tar-Regolament Nru 1215/2012, u, abbażi ta’ dan, tidħolx fil-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae ta’ dan ir-regolament.
27.
B’mod iktar speċifiku, dik il-qorti tistaqsi, essenzjalment, jekk il-punt jekk tali azzjoni tidħolx fil-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae tar-Regolament Nru 1215/2012 jiddependix mill-fatt li l-proċedura fuq il-mertu nnifisha tidħol f’dan il-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae (punt (b) tal-ewwel domanda). Barra minn hekk, hija qiegħda tfittex li tiċċara l-kwistjoni jekk, meta organizzazzjoni internazzjonali tinvoka l-immunità minn eżekuzzjoni li hija għandha skont id-dritt internazzjonali, din l-immunità tipprekludix ex offiċio li l-azzjoni tidħol fil-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae ta’ dan ir-regolament jew għandux ikollha, tal-inqas, il-konsegwenza li taqa’ taħt l-esklużjoni dwar l-“atti u ommissjonijiet fl-eżerċitar tal-awtorità tal-Istat”, fis-sens tal-Artikolu 1(1) tal-imsemmi regolament (punt (a) tal-ewwel domanda).
28.
Qabel ma ngħaddi sabiex nanalizza dawn il-problemi waħda wara l-oħra, ser nifformula xi rimarki qosra dwar l-ammissibbiltà ta’ din it-talba għal deċiżjoni preliminari.
B.
Fuq l-ammissibbiltà tat-talba għal deċiżjoni preliminari
29.
Fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, SHAPE ssostni li din it-talba għal deċiżjoni preliminari u, b’mod iktar speċifiku, l-ewwel u t-tieni domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju, huma inammissibbli sa fejn jirrigwardaw it-talba tagħha għar-revoka tal-mandat ta’ qbid kawtelatorju mwettaq minn Supreme fuq il-kont ta’ amministrazzjoni fiduċjarja. Dawn id-domandi saru, parzjalment, ipotetiċi peress li l-qorti Belġjana kienet diġà awtorizzat l-eżekuzzjoni tad-deċiżjonijiet tat‑12 ta’ Ġunju 2017 tar-Rechtbank Limburg (il-Qorti Distrettwali ta’ Limburg) u tas‑27 ta’ Ġunju 2017 tal-Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch (il-Qorti tal-Appell ta’ ‘s-Hertogenbosch), b’applikazzjoni ta’ konvenzjoni stabbilita bejn il-Belġju u l-Pajjiżi l-Baxxi (
5
), u peress li l-mandat ta’ qbid kawtelatorju mwettaq minn Supreme fuq il-kont ta’ amministrazzjoni fiduċjarja kien diġà ġie rrevokat.
30.
F’dan ir-rigward, għandi nispeċifika li, skont ġurisprudenza stabbilita, id-domandi dwar l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni magħmula mill-qorti nazzjonali fil-kuntest leġiżlattiv u fattwali ddefinit minnha taħt ir-responsabbiltà tagħha, u li ma huwiex l-obbligu tal-Qorti tal-Ġustizzja li tivverifika l-eżattezza tiegħu, jibbenefikaw minn preżunzjoni ta’ rilevanza. Ir-rifjut tal-Qorti tal-Ġustizzja li tagħti deċiżjoni dwar talba mressqa minn qorti nazzjonali huwa possibbli biss b’mod partikolari meta jidher b’mod manifest li l-interpretazzjoni jew l-evalwazzjoni tal-validità ta’ regola tal-Unjoni, mitluba mill-qorti nazzjonali, ma jkollhom ebda konnessjoni mar-realtà jew mas-suġġett tal-kawża prinċipali jew meta l-problema tkun ta’ natura ipotetika (
6
).
31.
Fil-fehma tiegħi, dan ma japplikax fil-każ inkwistjoni. F’dan ir-rigward, huwa suffiċjenti li nirrileva li, fil-kuntest tal-proċedura għal miżuri provviżorji mressqa quddiemha, il-qorti tar-rinviju għandha tiddeċiedi bħala qorti ta’ kassazzjoni dwar iż-żewġ deċiżjonijiet imsemmija iktar ’il fuq, li b’eżekuzzjoni tagħhom il-mandat ta’ qbid kawtelatorju mwettaq minn Supreme fuq il-kont ta’ amministrazzjoni fiduċjarja ġie rrevokat. F’dan il-kuntest, il-kwistjoni jekk il-qrati Olandiżi għandhomx ġurisdizzjoni internazzjonali abbażi tar-Regolament Nru 1215/2012 sabiex jiddeċiedu dwar din ir-revoka la jidhirli li hija ipotetika u lanqas li hija nieqsa minn konnessjoni mar-realtà jew mas-suġġett tal-kawża prinċipali.
32.
Madankollu, tqum ukoll il-kwistjoni jekk it-talba għal deċiżjoni preliminari għandhiex titqies li hija inammissibbli fid-dawl tat-tmiem tal-eżistenza tas-suġġett tal-kawża prinċipali, wara s-sentenza tal‑10 ta’ Diċembru 2019 tal-Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch (il-Qorti tal-Appell ta’ ‘s-Hertogenbosch), li ġiet indikata mill-partijiet waqt is-seduta.
33.
Nispeċifika li, f’dik is-sentenza, dik il-qorti kkonfermat il-ġurisdizzjoni tar-Rechtbank Limburg (il-Qorti Distrettwali ta’ Limburg), fil-kuntest tal-proċedura fuq il-mertu, filwaqt li kkonstatat li, sa fejn l-immunità minn ġurisdizzjoni invokata minn SHAPE u JFCB kienet tirrigwarda t-twettiq tal-funzjonijiet uffiċjali tagħhom, din l-immunità għandha titqies li hija assoluta. Minbarra l-fatt li l-mandat ta’ qbid kawtelatorju impost fuq il-kont ta’ amministrazzjoni fiduċjarja diġà ġie rrevokat, wieħed għalhekk jista’ jistaqsi jekk għadux possibbli li l-qrati Olandiżi jawtorizzaw fil-ġejjieni mandati ta’ qbid ġodda fuq il-kont ta’ amministrazzjoni fiduċjarja.
34.
F’dan ir-rigward, huwa minnu li kultant il-Qorti tal-Ġustizzja nnifisha kkonstatat, f’ċerti kawżi, li t-tilwima quddiem il-qorti nazzjonali kienet tilfet l-iskop tagħha, u qieset li d-domandi preliminari li bihom kienet ġiet adita kienu inammissibbli għal din ir-raġuni (
7
).
35.
Madankollu, fil-każ inkwistjoni, mill-informazzjoni pprovduta mill-partijiet waqt is-seduta jirriżulta li s-sentenza tal-10 ta’ Diċembru 2019 tal-Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch (il-Qorti tal-Appell ta’ ‘s-Hertogenbosch) hija s-suġġett ta’ proċedura ta’ appell pendenti quddiem il-Hoge Raad der Nederlanden (il-Qorti Suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi). Peress li SHAPE, fil-kuntest tal-azzjoni għal miżuri provviżorji tagħha, talbet espressament quddiem il-qrati Olandiżi li Supreme tiġi pprojbita milli twettaq mandati ta’ qbid kawtelatorji ġodda fuq il-kont ta’ amministrazzjoni fiduċjarja, niddubita li, sakemm dik il-qorti ma tkunx qatgħet b’mod definittiv il-kwistjoni jekk SHAPE għandhiex raġun tinvoka l-immunità minn ġurisdizzjoni tagħha fil-kuntest tal-proċedura fuq il-mertu u jekk din l-immunità, fiha nnifisha, tipprekludix li jkunu jistgħu jiġu awtorizzati mandati ta’ qbid ġodda fuq il-kont ta’ amministrazzjoni fiduċjarja, ikun jista’ jitqies li l-kawża prinċipali ma għadx għandha skop.
36.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, fl-opinjoni tiegħi, din it-talba għal deċiżjoni preliminari għandha tiġi ddikjarata ammissibbli.
C.
Fuq l-effett tal-proċedura fuq il-mertu (punt (b) tal-ewwel domanda)
37.
Permezz tal-punt (b) tal-ewwel domanda, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk, għall-finijiet li tiddetermina jekk azzjoni għal miżuri provviżorji bħal dik ta’ SHAPE taqax taħt il-“kwistjonijiet ċivili u kummerċjali” u, abbażi ta’ dan, tirrigwardax il-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae tar-Regolament Nru 1215/2012, għandhiex tieħu inkunsiderazzjoni l-punt jekk il-proċedura fuq il-mertu nnifisha tidħolx f’dan il-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae.
38.
Infakkar li, skont l-informazzjoni pprovduta mill-qorti tar-rinviju, il-mandat ta’ qbid kawtelatorju li SHAPE talbet ir-revoka tiegħu fil-kuntest tal-azzjoni għal miżuri provviżorji tagħha twettaq abbażi ta’ kreditu li Supreme tafferma li għandha fil-konfront ta’ SHAPE fil-kuntest tat-tilwima kuntrattwali fuq il-mertu.
39.
F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja tispeċifika li l-frażi “miżuri kawtelatorji jew provviżorji” għandha tinftiehem li tirreferi għall-miżuri li huma intiżi sabiex jippreżervaw sitwazzjoni ta’ fatt jew ta’ liġi bil-għan li jiġu ssalvagwardati drittijiet li l-qorti li tiddeċiedi fuq il-mertu tkun qiegħda barra minn hekk tintalab tirrikonoxxi (
8
).
40.
Fil-fehma tiegħi, ftit li xejn hemm dubju li din id-definizzjoni tkopri mandat ta’ qbid kawtelatorju bħal dak li twettaq, fiċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali, minn Supreme, kif ukoll kwalunkwe mandat ta’ qbid kawtelatorju li hija tista’ titlob l-awtorizzazzjoni tiegħu fil-ġejjieni, abbażi tal-istess fatti, quddiem il-qrati Olandiżi.
41.
Issa li ngħatat din il-kjarifika, inqis li azzjoni għal miżuri provviżorji bħal dik ta’ SHAPE għandha titqies, peress li hija intiża li tikseb ir-revoka tal-mandat ta’ qbid kawtelatorju mwettaq minn Supreme u l-projbizzjoni ta’ din il-parti milli timponi mandati ta’ qbid oħra abbażi tal-istess fatti, li tirrigwarda “miżuri provviżorji jew kawtelatorji” (
9
).
42.
F’dak li jirrigwarda l-metodu sabiex jiġi ddeterminat jekk azzjoni għal miżuri provviżorji bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tirrigwarda “miżuri provviżorji jew kawtelatorji”, tidħolx fil-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae tar-Regolament Nru 1215/2012, nikkonstata li ġew proposti tliet teżijiet differenti waqt is-seduta.
43.
L-ewwel nett, Supreme, segwita fuq dan il-punt mill-Gvern Grieg, sostniet, essenzjalment, li l-applikazzjoni tar-Regolament Nru 1215/2012 għal azzjoni għal miżuri provviżorji bħal dik ta’ SHAPE tiddependi mill-kwistjoni jekk il-proċedura fuq il-mertu nnifisha tidħolx fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan ir-regolament u, għaldaqstant, taqax taħt il-karatteristiċi ta’ din il-proċedura (
10
).
44.
It-tieni nett, SHAPE sostniet li n-natura ċivili jew kummerċjali ta’ azzjoni li, bħall-azzjoni tagħha, tirrigwarda miżuri provviżorji jew kawtelatorji ma tistax tiġi ddeterminata min-natura ċivili jew kummerċjali tal-proċedura fuq il-mertu u għandha tiġi evalwata indipendentement minn din il-proċedura tal-aħħar.
45.
It-tielet nett, il-Gvern Olandiż u l-Gvern Belġjan, kif ukoll il-Kummissjoni, qiesu li, għalkemm il-karatteristiċi u l-klassifikazzjoni tal-proċedura fuq il-mertu ma humiex determinanti, għandu min-naħa l-oħra jiġi eżaminat jekk id-drittijiet li l-mandat ta’ qbid kawtelatorju kien qiegħed ifittex li jiżgura s-salvagwardja tagħhom fil-kuntest ta’ din il-proċedura tal-aħħar jaqgħux taħt il-“kwistjonijiet ċivili u kummerċjali” fis-sens tal-Artikolu 1(1) tar-Regolament Nru 1215/2012.
46.
Naqbel ma’ din it-teżi tal-aħħar.
47.
Fil-fatt, infakkar li, f’dak li jirrigwarda l-interpretazzjoni tat-testi preċedenti għar-Regolament Nru 1215/2012, u b’mod iktar partikolari tal-Konvenzjoni ta’ Brussell (
11
), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, peress li l-miżuri provviżorji jew kawtelatorji kienu adatti sabiex jissalvagwardaw drittijiet ta’ natura varjata ferm, l-inklużjoni tagħhom fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din il-konvenzjoni kellha tiġi ddeterminata, mhux min-natura tagħhom stess, iżda min-natura tad-drittijiet li huma kienu jiżguraw is-salvagwardja tagħhom u li kienu s-suġġett tal-proċedura fuq il-mertu (
12
).
48.
Mingħajr ma tbiegħdet minn din ir-regola (
13
), il-Qorti tal-Ġustizzja kellha l-okkażjoni tispeċifika li, kuntrarjament għall-opinjoni ta’ Supreme u tal-Gvern Grieg, l-għan tagħha ma kienx li torbot it-trattament ta’ talba għal miżuri provviżorji jew kawtelatorji ma’ dak tal-proċedura fuq il-mertu (
14
).
49.
Għaldaqstant, fis-sentenza de Cavel II (
15
), il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li kienet iddeċidiet, fis-sentenza de Cavel I (
16
), li talba għat-twaħħil ta’ siġilli, imressqa fil-kuntest ta’ proċedura ta’ divorzju eskluża mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Konvenzjoni ta’ Brussell, hija stess kienet taqa’ barra minn dan il-kamp ta’ applikazzjoni mhux minħabba n-natura anċillari tagħha, iżda għaliex kien jidher li, mis-suġġett innifsu tagħha, hija kienet taqa’, f’dak il-każ, taħt l-effetti matrimonjali tal-konjuġi. Barra minn hekk, hija qieset li miżura provviżorja oħra, li madankollu kienet marbuta mal-istess proċedura fuq il-mertu, seta’ jkollha trattament differenti, sa fejn kienet tfittex li tiżgura l-manteniment tal-konjuġi fil-bżonn u, għaldaqstant, kienet taqa’ taħt materji ta’ obbligi ta’ manteniment, li, min-naħa tagħhom, kienu inklużi fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din il-konvenzjoni (
17
).
50.
Sussegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll li, sa fejn is-suġġett ta’ talba għal miżuri provviżorji kien jirrigwarda kwistjoni li taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae tal-Konvenzjoni ta’ Brussell, din tal-aħħar kienet tapplika anki jekk kienet diġà nbdiet jew setgħet inbdiet proċedura fuq il-mertu u anki jekk din il-proċedura kellha titmexxa quddiem arbitri u, abbażi ta’ dan, tkun eskluża mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din il-konvenzjoni (
18
).
51.
Skont it-tendenza ġenerali li tifforma ruħha fid-dawl ta’ din il-ġurisprudenza (
19
), jidhirli li n-natura tad-drittijiet li r-rikonoxximent tagħhom qiegħed jintalab fil-kuntest tal-proċedura fuq il-mertu u li l-miżuri provviżorji jew kawtelatorji mitluba jfittxu li jiżguraw is-salvagwardja tagħhom hija determinanti. B’mod partikolari, ma jistax jitqies li kull talba għal “miżuri provviżorji jew kawtelatorji”, skont jekk il-proċedura fuq il-mertu tidħolx jew le fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 1215/2012, għandha tiġi awtomatikament inkluża jew eskluża minn dan il-kamp ta’ applikazzjoni, sempliċement minħabba n-natura anċillari tagħha (
20
). Għandu jiġi vverifikat ukoll jekk is-suġġett ta’ dawn il-miżuri, jiġifieri d-drittijiet li huma jfittxu li jissalvagwardaw fuq il-mertu, jaqgħux jew le taħt il-“kwistjonijiet ċivili u kummerċjali” li jidħlu f’dan il-kamp ta’ applikazzjoni.
52.
Inżid li tali approċċ jidhirli li huwa konformi mal-ġurisprudenza li skontha l-Artikolu 24 tal-Konvenzjoni ta’ Brussell (li sar l-Artikolu 35 tar-Regolament Nru 1215/2012), li jawtorizza lil qorti ta’ Stat Membru kontraenti tiddeċiedi fuq talba għal miżura provviżorja jew kawtelatorja minkejja li ma jkollhiex ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni tal-mertu tat-tilwima, jista’ jiġi invokat bil-għan li jinkisbu tali miżuri biss fl-oqsma li jidħlu fil-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae ta’ din il-konvenzjoni, kif iddefinit fl-Artikolu 1 tagħha (
21
).
53.
Fiċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali, peress li, skont l-informazzjoni pprovduta mill-qorti tar-rinviju, il-mandat ta’ qbid kawtelatorju ġie awtorizzat abbażi ta’ kreditu li Supreme tafferma li għandha fil-konfront ta’ SHAPE fil-kuntest tat-tilwima kuntrattwali li hija s-suġġett tal-proċedura fuq il-mertu, inqis li huwa fid-dawl tan-natura tad-dritt ta’ kreditu li dan il-mandat ta’ qbid kien ifittex li jiżgura s-salvagwardja tiegħu fil-kuntest ta’ din il-proċedura li għandu jiġi ddeterminat jekk azzjoni għal miżuri provviżorji bħal dik ta’ SHAPE, intiża għar-revoka tal-imsemmi mandat ta’ qbid, tidħolx jew le fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 1215/2012.
D.
Fuq l-effett tad-dritt internazzjonali tal-immunitajiet (punt (a) tal-ewwel domanda)
54.
Permezz tal-punt (a) tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, lill-Qorti tal-Ġustizzja tiddetermina jekk il-fatt li organizzazzjoni internazzjonali tinvoka l-immunità minn eżekuzzjoni insostenn tat-talbiet tagħha, fil-kuntest ta’ azzjoni għal miżuri provviżorji bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, jikkostitwixxix ex officio ostakolu għall-applikazzjoni tar-Regolament Nru 1215/2012 jew għandux, tal-inqas, ikollu l-konsegwenza li tali azzjoni taqa’ taħt l-esklużjoni dwar l-“atti u ommissjonijiet fl-eżerċitar tal-awtorità tal-Istat”, fis-sens tal-Artikolu 1(1) ta’ dan ir-regolament.
55.
Konkretament, jidhirli li l-problema tal-qorti tar-rinviju toriġina b’mod partikolari mill-fatt li, kif ifformulata fl-Artikolu 1(1) tar-Regolament Nru 1215/2012, l-esklużjoni dwar l-“atti u ommissjonijiet fl-eżerċitar tal-awtorità tal-Istat” hija marbuta mal-kunċett ta’ “acta iure imperii”, li huwa kunċett li jintuża wkoll fid-dritt internazzjonali f’dak li jirrigwarda l-prinċipju ta’ immunità tal-Istati.
56.
L-istadji tal-analiżi tiegħi ser ikunu s-segwenti. Fl-ewwel lok, ser nifformula tfakkir ġenerali dwar il-kunċett ta’ “acta iure imperii” u d-distinzjoni bejn l-immunitajiet tal-Istati u l-immunitajiet tal-organizzazzjonijiet internazzjonali fid-dritt internazzjonali. Fit-tieni lok, ser neżamina jekk il-konsegwenza ta’ din id-distinzjoni għandhiex tkun li t-tilwimiet li jinvolvu organizzazzjonijiet internazzjonali jaqgħu ex officio barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 1215/2012. Ser nirrispondi fin-negattiv, filwaqt li nenfasizza, fit-tielet lok, li, fil-fehma tiegħi, l-atti jew l-ommissjonijiet imwettqa minn organizzazzjonijiet internazzjonali jistgħu jaqgħu taħt l-esklużjoni dwar l-“atti u ommissjonijiet fl-eżerċitar tal-awtorità tal-Istat”, abbażi tal-Artikolu 1(1) ta’ dan ir-regolament. Ser nagħlaq billi nispeċifika l-kriterji previsti mill-ġurisprudenza sabiex jiġi konkluż li att jew ommissjoni joriġinaw mill-eżerċizzju tal-awtorità pubblika, qabel ma nispjega r-raġunijiet għalfejn jidhirli li l-fatt li organizzazzjoni internazzjonali tinvoka l-immunità minn ġurisdizzjoni jew minn eżekuzzjoni ma huwiex determinanti għall-finijiet tal-evalwazzjoni ta’ dawn il-kriterji.
57.
Inżid, preliminarjament, li, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, Supreme ssostni li l-immunità minn eżekuzzjoni invokata minn SHAPE insostenn tal-azzjoni għal miżuri provviżorji tagħha hija irrilevanti. Min-naħa l-oħra, hija ssemmi l-punt jekk, peress li l-applikabbiltà tar-Regolament Nru 1215/2012 għal azzjoni bħal dik imressqa minn SHAPE tiddependi mill-kwistjoni jekk il-proċedura fuq il-mertu nnifisha tirrigwardax il-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae ta’ dan ir-regolament, l-immunità minn ġurisdizzjoni allegata fil-kuntest ta’ din il-proċedura tistax jew le tipprekludi li tali azzjoni taqa’ taħt il-“kwistjonijiet ċivili u kummerċjali” fis-sens tal-Artikolu 1(1) tal-imsemmi regolament.
58.
F’dan ir-rigward, nispeċifika li, fil-fehma tiegħi, il-kwistjoni tal-effett tad-dritt internazzjonali tal-immunitajiet fuq il-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae tar-Regolament Nru 1215/2012 ma teħtieġx tweġiba differenti, skont jekk din l-organizzazzjoni internazzjonali tinvokax l-immunità minn eżekuzzjoni jew minn ġurisdizzjoni. Mill-bqija, dan huwa dak li ser nagħmel mill-aħjar sabiex nenfasizza fil-kuntest tal-analiżi tiegħi ta’ din il-problema.
1. Tfakkir dwar id-dritt internazzjonali tal-immunitajiet
59.
Fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom, il-Gvern Olandiż, il-Gvern Belġjan u l-Gvern Awstrijak iqisu li l-kunċett ta’ “acta iure imperii”, li jippermetti li ssir distinzjoni, fid-dritt internazzjonali, bejn l-atti mwettqa fl-eżerċizzju tal-awtorità pubblika u l-atti ta’ ġestjoni (acta jure gestionis), huwa rilevanti biss meta tiġi invokata l-immunità tal-Istati. B’mod partikolari, dawn il-gvernijiet iqisu li l-immunità tal-organizzazzjonijiet internazzjonali tgħodd għall-atti kollha mwettqa minn dawn tal-aħħar, bil-kundizzjoni li jkunu marbuta mill-qrib mal-għanijiet li jfittxu li jilħqu jew ikunu neċessarji għat-twettiq tal-funzjonijiet tagħhom.
60.
F’dak li jirrigwarda l-immunità tal-Istati, infakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja qieset, fis-sentenza Mahamdia (
22
), li, fl-istat attwali tal-prassi internazzjonali, l-immunità minn ġurisdizzjoni, li tfittex li tipprekludi li Stat ikun jista’ jitressaq quddiem qorti ta’ Stat ieħor, ma għandhiex valur assolut u tista’ tkun eskluża meta l-azzjoni ġudizzjarja tirrigwarda atti mwettqa jure gestionis, li ma jaqgħux taħt l-eżerċizzju tal-awtorità pubblika.
61.
Kif irrileva ġustament l-Avukat Ġenerali Szpunar fil-konklużjonijiet tiegħu fil-kawża Rina (
23
), il-Qorti tal-Ġustizzja għaldaqstant aċċettat b’mod impliċitu l-prinċipju li diġà kien stabbilit fid-dritt internazzjonali konswetudinarju li skontu l-Istati jibbenefikaw minn immunità minn ġurisdizzjoni relattiva, ibbażata fuq distinzjoni bejn l-atti mwettqa jure imperii u l-atti mwettqa jure gestionis, li fil-preżenza tagħhom l-immunità minn ġurisdizzjoni ġeneralment ma tipproduċix l-effetti tagħha.
62.
Barra minn hekk, nosserva li l-immunità minn eżekuzzjoni tal-Istati ġiet ukoll ikkwalifikata fil-kummentarji u fid-dritt internazzjonali. Għaldaqstant, filwaqt li l-beni u l-assi ta’ Stat marbuta mal-attivitajiet relatati mas-sovranità tal-Istat huma protetti kontra kull eżekuzzjoni forzata mill-awtoritajiet ta’ Stat ieħor, dan ma japplikax għall-beni u għall-assi użati jew intiżi li jintużaw għal finijiet kummerċjali (
24
).
63.
Min-naħa l-oħra, f’dak li jirrigwarda l-immunità tal-organizzazzjonijiet internazzjonali, id-distinzjoni bejn l-atti mwettqa jure imperii u dawk imwettqa jure gestionis għandha biss rilevanza limitata (
25
).
64.
Fil-fatt, kif jirrilevaw ġustament il-Gvern Olandiż, il-Gvern Belġjan u l-Gvern Awstrijak, l-immunitajiet tal-organizzazzjonijiet internazzjonali jsegwu loġika differenti minn dik tal-Istati. Kuntrarjament għall-Istati li jisiltu l-immunitajiet tagħhom mill-prinċipju par in parem non habet imperium (
26
), l-immunitajiet tal-organizzazzjonijiet internazzjonali jingħataw, bħala regola ġenerali, mit-trattati li jikkostitwixxu dawn l-organizzazzjonijiet, minn konvenzjonijiet multilaterali jew minn ftehimiet bilaterali konklużi bejn l-Istati Membri tal-istess organizzazzjoni (
27
). Dawn l-immunitajiet huma ta’ natura funzjonali, sa fejn ifittxu li jiżguraw li dawn l-organizzazzjonijiet ikunu jistgħu jwettqu l-missjonijiet li għalihom ikunu ġew stabbiliti, b’mod kompletament indipendenti (
28
).
2. Fuq l-assenza ta’ bżonn li teskludi ex officio t-tilwimiet li jinvolvu organizzazzjonijiet internazzjonali li jidħlu fil-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae tar-Regolament Nru 1215/2012
65.
Fid-dawl tal-fatt li l-immunitajiet tal-organizzazzjonijiet internazzjonali huma differenti minn dawk tal-Istati u huma ta’ natura funzjonali – ħaġa li timplika li dawn jistgħu, teoretikament, jestendu għall-atti kollha li jwettqu dawn l-organizzazzjonijiet fl-eżerċizzju tal-funzjonijiet tagħhom – għandu jiġi mistoqsi jekk, kif isostni l-Gvern Awstrijak, il-konsegwenza tal-parteċipazzjoni ta’ organizzazzjoni internazzjonali f’tilwima għandhiex invarjabbilment tkun li din tal-aħħar taqa’ barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 1215/2012.
66.
Nammetti li nsib diffikultà sabiex nikkonċepixxi bis-saħħa ta’ liema prinċipji jew obbligi t-tilwimiet li jinvolvu organizzazzjonijiet internazzjonali għandhom jiġu esklużi ex officio, kif jipproponi dan il-gvern, mill-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 1215/2012. B’mod partikolari, ma jidhirlix li l-possibbiltà li dan ir-regolament japplika għal tali tilwimiet tqiegħed fil-perikolu l-obbligu tal-Unjoni previst fl-Artikolu 3(5) TUE li, meta hija tadotta att, tosserva d-dritt internazzjonali kollu kemm hu (
29
).
67.
Fil-fatt, f’dak li jirrigwarda tilwima bejn organizzazzjoni internazzjonali u persuni rregolati mid-dritt privat, bħalma huwa l-każ fil-kawża prinċipali, jidhirli li s-sempliċi fatt li l-qorti nazzjonali tiddikjara li għandha ġurisdizzjoni internazzjonali għar-raġuni li tali tilwima tidħol fil-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae tar-Regolament Nru 1215/2012 ma jistax jippreġudika l-protezzjoni tal-immunità invokata, skont id-dritt internazzjonali, mill-organizzazzjoni internazzjonali li tkun parti f’din it-tilwima.
68.
Min-naħa l-oħra, sabiex tiggarantixxi l-osservanza tal-immunità minn ġurisdizzjoni, il-qorti nazzjonali għandha tirrifjuta li teżerċita l-ġurisdizzjoni li hija tislet minn dan ir-regolament meta tali immunità teżiġi li dan isir (
30
). Barra minn hekk, fi tmiem l-analiżi tagħha tat-tilwima fuq il-mertu jew fuq bażi provviżorja, hija għandha tirrifjuta li tissuġġetta l-organizzazzjoni internazzjonali għal miżuri ta’ eżekuzzjoni forzati meta dan ikun neċessarju, fid-dawl tal-immunità minn eżekuzzjoni li tgawdi din l-organizzazzjoni (
31
).
69.
Dwar dan il-punt, inżid li, kif sostnew Supreme, il-Gvern Olandiż u l-Kummissjoni, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom u waqt is-seduta, il-kwistjoni jekk l-immunità invokata minn organizzazzjoni internazzjonali għandhiex tipprekludi jew le l-eżerċizzju ta’ ġurisdizzjoni jew l-adozzjoni ta’ miżuri ta’ eżekuzzjoni kontra tali organizzazzjoni ma tqumx, fil-fehma tiegħi, fl-istadju tad-determinazzjoni tal-ġurisdizzjoni abbażi tar-Regolament Nru 1215/2012 u għandha effett biss wara li l-qorti tkun iddikjarat li għandha ġurisdizzjoni internazzjonali (
32
).
70.
Fil-fatt, din il-kwistjoni teżiġi li jiġu ddefiniti l-limiti tal-immunità minn ġurisdizzjoni jew minn eżekuzzjoni li għandha l-organizzazzjoni internazzjonali u li jiġi evalwat il-mertu tat-talbiet tal-partijiet f’dan ir-rigward. Konkretament, din teħtieġ li jiġi vverifikat jekk teżistix l-immunità allegata. Għalhekk din hija distinta mill-kwistjoni jekk it-tilwima taqax taħt il-materji ċivili jew kummerċjali u tidħolx fil-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae tar-Regolament Nru 1215/2012, liema kwistjoni għandha tiġi riżolta fil-bidu, mingħajr ma l-qorti nazzjonali jkollha għalfejn twettaq eżami tal-kawża fuq il-mertu (
33
).
71.
Fiċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali, sabiex inwieġeb għall-preokkupazzjonijiet espressi mill-Gvern Awstrijak, jidhirli li, għaldaqstant, is-sempliċi applikazzjoni tar-Regolament Nru 1215/2012 ma tipprekludix b’mod partikolari lill-qrati Olandiżi aditi bl-azzjoni għal miżuri provviżorji ta’ SHAPE milli jipprojbixxu l-adozzjoni ta’ miżuri provviżorji jew kawtelatorji li jistgħu jinterferixxu, jekk ikun il-każ, mal-immunità minn eżekuzzjoni tagħha.
72.
Il-kunsiderazzjonijiet preċedenti jwassluni sabiex nikkonkludi li l-immunità invokata minn organizzazzjoni internazzjonali skont id-dritt internazzjonali ma tikkostitwixxix ex officio ostakolu għall-applikazzjoni tar-Regolament Nru 1215/2012. Sabiex jiġi ddeterminat jekk tilwima li tinvolvi organizzazzjoni internazzjonali tidħolx fil-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae ta’ dan ir-regolament, hemm lok li jiġi vverifikat jekk din it-tilwima taqax taħt waħda mill-esklużjonijiet previsti mill-Artikolu 1 tal-imsemmi regolament.
3. Fuq il-possibbiltà għat-tilwimiet li jinvolvu organizzazzjonijiet internazzjonali li jaqgħu taħt l-esklużjoni dwar l-“atti u ommissjonijiet fl-eżerċitar tal-awtorità tal-Istat”
73.
Infakkar li, skont l-Artikolu 1(1) tar-Regolament Nru 1215/2012, dan tal-aħħar japplika għall-materji ċivili u kummerċjali. Min-naħa l-oħra, dan ma jkoprix b’mod partikolari r-“responsabbiltà tal-Istat għal atti u ommissjonijiet fl-eżerċitar tal-awtorità tal-Istat (acta iure imperii)”.
74.
Tqum il-kwistjoni jekk din l-esklużjoni tapplikax biss għall-Istati jew tistax tkopri wkoll atti jew ommissjonijiet imwettqa minn organizzazzjonijiet internazzjonali bħal SHAPE.
75.
F’dan ir-rigward, inqis li huwa utli li nfakkar li l-kunċett ta’ “awtorità tal-Istat” żviluppat mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja diġà kien ikopri, taħt il-Konvenzjoni ta’ Brussell, is-sitwazzjonijiet fejn organizzazzjoni internazzjonali taġixxi fl-eżerċizzju tal-awtorità pubblika (
34
).
76.
Inżid li, kif inizjalment ifformulat fil-ġurisprudenza, il-kunċett ta’ “awtorità tal-Istat” ma kienx jirreferi biss għall-kuntest tar-“responsabbiltà tal-Istat”, kif illum huwa l-każ fl-Artikolu 1(1) tar-Regolament Nru 1215/2012, iżda kien jirreferi b’mod iktar ġenerali għas-sitwazzjonijiet fejn “l-awtorità pubblika” taġixxi fl-eżerċizzju tal-awtorità pubblika (
35
).
77.
F’dan ir-rigward, nenfasizza li ż-żieda tar-riferiment għar-“responsabbiltà tal-Istat għal atti u ommissjonijiet fl-eżerċitar tal-awtorità tal-Istat”, fl-Artikolu 1(1) ta’ dan ir-regolament, li hija l-unika emenda magħmula mill-imsemmi regolament lill-formulazzjoni tal-Artikolu 1(1) tar-Regolament Nru 44/2001, kienet intiża biss li tiċċara l-kunċett ta’ “kwistjonijiet ċivili u kummerċjali” (
36
).
78.
Barra minn hekk, l-enumerazzjoni li tinsab fl-Artikolu 1(1) tar-Regolament Nru 1215/2012 hija ppreċeduta mit-termini “b’mod partikolari”. Fil-fehma tiegħi, ir-riferiment għar-“responsabbiltà tal-Istat” f’din id-dispożizzjoni jista’, għaldaqstant, jinftiehem fis-sens li juri, b’mod mhux eżawrjenti, it-tip ta’ sitwazzjonijiet li jistgħu jkunu kkaratterizzati mill-eżerċizzju tal-awtorità pubblika (
37
).
79.
Dwar dan il-punt, nispeċifika li l-premessa 10 ta’ dan ir-regolament li tiddikjara li l-intenzjoni tal-leġiżlatur kienet li jiġu inklużi “l-kwistjonijiet ċivili u kummerċjali prinċipali kollha barra ċerti kwistjonijiet definiti sew” fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-imsemmi regolament iktar jidhirli li tirreferi għall-esklużjonijiet previsti fil-paragrafu 2 tal-Artikolu 1 tal-istess regolament, milli għall-materji elenkati fil-paragrafu 1 tiegħu, li, fi kwalunkwe każ, jaqgħu barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 1215/2012, peress li dawn ma jaqgħux taħt il-“kwistjonijiet ċivili u kummerċjali”.
80.
Fid-dawl ta’ dawn l-elementi, inqis li l-kunċett ta’ “awtorità tal-Istat”, li jinsab fl-Artikolu 1(1) tar-Regolament Nru 1215/2012, jista’ jkopri atti jew ommissjonijiet imwettqa minn organizzazzjonijiet internazzjonali. Meta dan huwa l-każ, tali atti jew ommissjonijiet ma jaqgħux taħt “kwistjonijiet ċivili u kummerċjali” u huma esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae ta’ dan ir-regolament.
81.
Fil-kumplament tal-analiżi tiegħi, ser nispeċifika qabelxejn il-kriterji li nsiltu mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, għall-finijiet li jiġi ddeterminat jekk att jew ommissjoni twettqux fl-eżerċizzju tal-awtorità pubblika. Sussegwentement, ser nesponi r-raġunijiet għalfejn jidhirli li l-immunità invokata minn organizzazzjoni internazzjonali bħal SHAPE ma hijiex determinanti għall-finijiet li jiġi stabbilit jekk tapplikax l-esklużjoni dwar l-“atti u ommissjonijiet fl-eżerċitar tal-awtorità tal-Istat”.
4. Fuq il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-kunċett ta’ “atti u ommissjonijiet fl-eżerċitar tal-awtorità tal-Istat”
82.
Infakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-kwistjoni jekk azzjoni hijiex eskluża mill-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 1215/2012 għandha tiġi evalwata fid-dawl tal-elementi li jikkaratterizzaw in-natura tar-relazzjonijiet ġuridiċi bejn il-partijiet fit-tilwima jew is-suġġett tagħha (
38
).
83.
Għaldaqstant, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li, għalkemm ċerti tilwimiet li jinvolvu awtorità pubblika u persuna rregolata mid-dritt privat jistgħu jidħlu fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 1215/2012, dan ikun mod ieħor meta l-awtorità pubblika taġixxi fl-eżerċizzju tal-awtorità pubblika (
39
). Fil-fatt, l-eżerċizzju ta’ prerogattivi ta’ awtorità pubblika minn waħda mill-partijiet fit-tilwima, għaliex din teżerċita setgħat li joħorġu mill-portata tar-regoli applikabbli fir-relazzjonijiet bejn individwi, jeskludi tali tilwima mill-materji ċivili u kummerċjali fis-sens tal-Artikolu 1(1) tar-Regolament Nru 1215/2012 (
40
).
84.
Sabiex jiġi ddeterminat jekk dan huwiex il-każ, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li għandha tiġi identifikata r-relazzjoni ġuridika eżistenti bejn il-partijiet fit-tilwima u għandhom jiġu eżaminati l-bażi u l-modalitajiet ta’ eżerċizzju tal-azzjoni mressqa (
41
). Fid-dawl ta’ din il-ġurisprudenza, jidhirli li dawn it-tliet kriterji – “relazzjoni ġuridika eżistenti bejn il-partijiet”, “bażi tal-azzjoni” u “modalitajiet tal-azzjoni” – għandhom jiġu eżaminati b’mod kumulattiv. Madankollu, ċerti sentenzi ma jsemmux il-kriterju tar-relazzjoni ġuridika bejn il-partijiet fit-tilwima (
42
). Barra minn hekk, f’sentenzi oħra, il-Qorti tal-Ġustizzja ttrattat il-kriterji dwar il-bażi legali tal-azzjoni mressqa u r-relazzjoni ġuridika bejn il-partijiet bħala kriterji li jikkoinċidu (
43
). Għaldaqstant, jidhirli li l-Qorti tal-Ġustizzja ma tiddistingwix sistematikament “ir-relazzjoni ġuridika bejn il-partijiet” mill-“bażi tal-azzjoni mressqa” u mis-“suġġett tat-tilwima” (
44
).
85.
Minbarra d-dettalji ta’ motivazzjoni adottati mill-Qorti tal-Ġustizzja f’dawk is-sentenzi, jidhirli, fl-aħħar mill-aħħar, li dak li huwa determinanti huwa l-fatt li l-azzjoni hija bbażata fuq dritt li jirriżulta minn aġir ta’ awtorità pubblika jew minn relazzjoni ġuridika kkaratterizzata minn eżerċizzju ta’ awtorità pubblika (
45
).
86.
Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li “[il‑]fatt li fl-irkupru […] tal-ispejjeż l-amministratur jaġixxi skont dejn li jirriżulta minn att tal-awtorità pubblika huwa biżżejjed biex il-kawża tiegħu, irrispettivament min-natura tal-proċeduri li jippermetti d-dritt nazzjonali għal dak l-iskop, tiġi ttrattata bħala li taqa’ barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Konvenzjoni ta’ Brussell” (
46
).
87.
Fil-fehma tiegħi, din il-ġurisprudenza tenfasizza wkoll il-fatt li l-kriterju dwar il-modalitajiet ta’ eżerċizzju tal-azzjoni ma huwiex rilevanti fil-każijiet kollha (
47
).
88.
Għaldaqstant, jidhirli li l-fatt li l-azzjoni tieħu l-forom klassiċi tad-dritt ċivili ma jistax jipprekludi li din tal-aħħar tkun eskluża mill-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 1215/2012, meta jkun jista’ jiġi stabbilit, fid-dawl ta’ provi oħra, li l-azzjoni tkun ibbażata fuq dritt li jirriżulta minn aġir ta’ awtorità pubblika jew minn relazzjoni ġuridika kkaratterizzata minn eżerċizzju ta’ awtorità pubblika (
48
).
89.
F’dan ir-rigward, jidhirli li huwa neċessarju li nenfasizza li l-kriterju dwar il-modalitajiet ta’ eżerċizzju tal-azzjoni ġie introdott mis-sentenza Baten (
49
), u inkluż, b’mod partikolari, fis-sentenzi Sapir (
50
), Sunico (
51
), Pula Parking (
52
) u Gradbeništvo Korana (
53
), fil-kuntest partikolari ta’ tilwimiet fejn ma kienx jidher, fid-dawl ta’ karatteristiċi oħra, li l-azzjoni kienet ibbażata fuq dritt li kien jirriżulta minn aġir ta’ awtorità pubblika jew minn relazzjoni ġuridika kkaratterizzata minn eżerċizzju ta’ awtorità pubblika, sabiex jiġi evitat li sitwazzjonijiet fejn l-organu pubbliku jkollu l-possibbiltà li jadotta att irregolat mid-dritt pubbliku, li jkollu saħħa eżekuttiva minnu nnifsu, u għaldaqstant igawdi minn prerogattivi li jippermettulu jaħrab mir-regoli tad-dritt ordinarju, jiġu inklużi minkejja kollox fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 1215/2012.
90.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nikkonkludi li, b’mod ġenerali, għall-finijiet li jiġi ddeterminat jekk tilwima għandhiex tkun eskluża mill-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 1215/2012 għar-raġuni li din tal-aħħar tirrigwarda “atti u ommissjonijiet fl-eżerċitar tal-awtorità tal-Istat”, għandu jiġi eżaminat jekk l-azzjoni hijiex ibbażata fuq dritt li jirriżulta minn aġir ta’ awtorità pubblika jew minn relazzjoni ġuridika kkaratterizzata minn eżerċizzju ta’ awtorità pubblika. F’dan ir-rigward, jista’ b’mod partikolari jikkostitwixxi indizju l-fatt li l-awtorità pubblika jkollha l-possibbiltà li tadotta att irregolat mid-dritt pubbliku li jkollu saħħa eżekuttiva minnu nnifsu, b’mod li din issib ruħha f’pożizzjoni legali li tidderoga mir-regoli tad-dritt ordinarju li jirregolaw il-modalitajiet ta’ eżerċizzju tal-azzjoni mressqa. Min-naħa l-oħra, il-fatt li l-azzjoni tuża rimedji ġudizzjarji ordinarji ma huwiex deċiżiv.
5. Fuq l-effett tal-immunità tal-organizzazzjonijiet internazzjonali fuq il-kunċett ta’ “atti u ommissjonijiet fl-eżerċitar tal-awtorità tal-Istat”
91.
F’dan l-istadju tal-analiżi, jidhirli li huwa utli li nwieġeb għall-argumenti tal-Gvern Grieg u ta’ SHAPE li skonthom l-immunità minn ġurisdizzjoni jew minn eżekuzzjoni li għandhom l-organizzazzjonijiet internazzjonali tagħmel parti mill-privileġġi li jidderogaw mir-regoli abitwali li jirregolaw ir-relazzjonijiet bejn persuni rregolati mid-dritt privat u tqegħedhom mingħajr ebda dubju f’pożizzjoni dominanti meta mqabbla mal-kokontraenti tagħhom. Tilwima bħal din fil-kawża prinċipali, fejn organizzazzjoni internazzjoni tinvoka l-immunità tagħha minn ġurisdizzjoni jew eżekuzzjoni, għalhekk taqa’, fil-fehma tagħhom, taħt l-eċċezzjoni dwar l-“eżerċizzju tal-awtorità pubblika”.
92.
Dwar dan il-punt, infakkar li, kif jirriżulta mill-punt 90 iktar ’il fuq, il-kwistjoni jekk organu pubbliku jinsabx f’pożizzjoni legali li tidderoga mir-regoli tad-dritt ordinarju li jirregolaw il-modalitajiet ta’ eżerċizzju tal-azzjoni mressqa tiddependi mill-possibbiltà tiegħu li jadotta att irregolat mid-dritt pubbliku li jkollu saħħa eżekuttiva minnu nnifsu. Fi kliem ieħor, għandu jiġi eżaminat jekk dan l-organu għandux prerogattivi li jippermettulu jieħu deċiżjonijiet vinkolanti fil-konfront tal-individwi, barra mir-rimedji ġuridiċi ordinarji.
93.
Issa, la l-immunità minn eżekuzzjoni u lanqas l-immunità minn ġurisdizzjoni ma huma intiżi li jagħtu tali prerogattivi. Fil-fatt, kif ikkonstatajt fil-punt 68 ta’ dawn il-konklużjonijiet, l-immunità minn ġurisdizzjoni teżiġi biss li l-qorti nazzjonali tirrifjuta li teżerċita l-ġurisdizzjoni li hija tislet mir-Regolament Nru 1215/2012 jew minn strumenti oħra. B’mod iktar konkret u grafiku, din isservi ta’ “tarka” għall-benefiċjarju tagħha sabiex tipprekludi li huwa jitressaq quddiem qorti, iżda ma tagħtih ebda setgħa deċiżjonali proprja. L-istess japplika fir-rigward tal-immunità minn eżekuzzjoni, li timponi biss fuq il-qorti li tirrifjuta li tissuġġetta lill-benefiċjarju ta’ din l-immunità għal miżuri ta’ eżekuzzjoni forzati.
94.
Konsegwentement, sakemm ma iniex qiegħed niżbalja, ma huwiex għaliex waħda mill-partijiet fit-tilwima tinvoka l-immunità minn ġurisdizzjoni jew minn eżekuzzjoni li r-relazzjoni ġuridika bejniethom tkun neċessarjament ikkaratterizzata minn eżerċizzju ta’ awtorità pubblika. Fiċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali, mis-sempliċi fatt li SHAPE tinvoka l-immunità minn ġurisdizzjoni jew minn eżekuzzjoni quddiem il-qrati Olandiżi ma jistax jiġi dedott li l-obbligi kuntrattwali bejnha u Supreme ma ġewx ikkuntrattati liberament u huma kkaratterizzati mill-eżerċizzju ta’ setgħa deċiżjonali unilaterali (
54
) jew ta’ setgħat li joħorġu mill-portata tar-regoli applikabbli (
55
).
95.
Għalhekk ma naqbilx mal-pożizzjoni tal-Gvern Grieg u ta’ SHAPE. Fl-opinjoni tiegħi, is-sempliċi fatt li organizzazzjoni internazzjonali tinvoka immunità ma jfissirx li din tal-aħħar għandha setgħat li joħorġu mill-portata tar-regoli applikabbli fir-relazzjonijiet bejn individwi.
96.
Barra minn hekk, anki jekk jitqies li l-immunità invokata minn Stat tista’ tindika li dan tal-aħħar ikun aġixxa fl-eżerċizzju tal-awtorità pubblika (
56
), dan ma japplikax, fi kwalunkwe każ, meta organizzazzjoni internazzjonali tinvoka l-immunità minn ġurisdizzjoni jew minn eżekuzzjoni tagħha. Fl-opinjoni tiegħi, peress li dawn l-immunitajiet ma humiex limitati għall-acta jure imperii, dawn ma huma ta’ ebda għajnuna fir-rigward tal-kwistjoni jekk din l-organizzazzjoni tkunx aġixxiet jew le fl-eżerċizzju tal-awtorità pubblika.
E.
Fuq il-kwistjoni jekk azzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali tidħolx fil-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae tar-Regolament Nru 1215/2012
97.
Infakkar, minn naħa, li, kif indikajt fil-punt 90 ta’ dawn il-konklużjonijiet, għall-finijiet li jiġi ddeterminat jekk tilwima għandhiex tkun eskluża mill-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 1215/2012 għar-raġuni li din tal-aħħar tirrigwarda “atti u ommissjonijiet fl-eżerċitar tal-awtorità tal-Istat”, għandu jiġi eżaminat jekk l-azzjoni hijiex ibbażata fuq dritt li jirriżulta minn aġir ta’ awtorità pubblika jew minn relazzjoni ġuridika kkaratterizzata minn eżerċizzju ta’ awtorità pubblika. Min-naħa l-oħra, l-inklużjoni fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan ir-regolament ta’ azzjoni li tirrigwarda “miżuri provviżorji jew kawtelatorji” tiddependi, kif speċifikajt fil-punt 47 ta’ dawn il-konklużjonijiet, min-natura tad-drittijiet li dawn il-miżuri jfittxu li jiżguraw is-salvagwardja tagħhom.
98.
Meħuda flimkien, dawn iż-żewġ kriterji jeżiġu, fiċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali, li jiġi vverifikat jekk il-mandat ta’ qbid kawtelatorju li huwa s-suġġett tal-azzjoni għal miżuri provviżorji ta’ SHAPE kienx qiegħed ifittex li jiżgura s-salvagwardja ta’ dritt li jirriżulta minn aġir ta’ awtorità pubblika jew minn relazzjoni ġuridika kkaratterizzata minn eżerċizzju ta’ awtorità pubblika.
99.
F’dan ir-rigward, infakkar li l-qorti tar-rinviju stess indikat li dan il-mandat ta’ qbid kawtelatorju kien qiegħed ifittex li jiżgura s-salvagwardja tad-dritt ta’ kreditu, ta’ natura kuntrattwali, li Supreme tallega li tislet mill-BOA konklużi ma’ SHAPE.
100.
Sakemm ma jiġix ipprovat li l-klawżoli kuntrattwali kontenzjużi jirriflettu l-eżerċizzju ta’ setgħat li joħorġu mill-portata tar-regoli applikabbli fir-relazzjoni bejn individwi, ħaġa li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika, fl-opinjoni tiegħi, din ir-relazzjoni kuntrattwali ma hijiex ikkaratterizzata minn eżerċizzju ta’ awtorità pubblika.
101.
Fil-fatt, Supreme stess tirrikonoxxi li l-obbligi bejn il-partijiet ġew miftiehma liberament. Barra minn hekk, ma huwiex ikkontestat bejn il-partijiet li l-BOA huma ftehimiet li jirriflettu l-kundizzjonijiet tal-kuntratt, li ġew konklużi wara proċedura ta’ sejħa għal offerti.
102.
Ma jidhirlix li dawn il-konstatazzjonijiet jitqiegħdu fid-dubju mill-fatt li Supreme, abbażi ta’ dawn il-ftehimiet, ipprovdiet karburanti lil SHAPE għall-finijiet ta’ operazzjoni militari mmexxija min-NATO għaż-żamma tal-paċi u tas-sigurtà fl-Afganistan.
103.
Kif issostni ġustament il-Kummissjoni, l-użu tal-karburanti pprovduti magħmul sussegwentement minn SHAPE huwa mingħajr influwenza fuq ir-relazzjoni ġuridika kuntrattwali tal-partijiet. Dan l-isfond jippermetti li jinftiehem il-kuntest li fih tnisslet din ir-relazzjoni, iżda ma jippermettix, waħdu, li jiġi pprovat li din hija kkaratterizzata mill-eżerċizzju ta’ setgħat li joħorġu mill-portata tar-regoli applikabbli fir-relazzjonijiet bejn individwi.
104.
Fid-dawl ta’ dawn l-elementi, inqis li azzjoni għal miżuri provviżorji bħal dik ta’ SHAPE, li hija intiża għat-tneħħija ta’ mandat ta’ qbid kawtelatorju, għandha titqies li taqa’ taħt il-“kwistjonijiet ċivili u kummerċjali”, fis-sens tal-Artikolu 1(1) tar-Regolament Nru 1215/2012, sa fejn dan il-mandat ta’ qbid fittex li jiżgura s-salvagwardja ta’ dritt li jirriżulta minn relazzjoni ġuridika kuntrattwali li ma hijiex ikkaratterizzata minn eżerċizzju ta’ awtorità pubblika, ħaġa li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika.
V. Konklużjoni
105.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi kif ġej għall-ewwel domanda preliminari magħmula mill-Hoge Raad der Nederlanden (il-Qorti Suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi):
1)
L-Artikolu 1(1) tar-Regolament (UE) Nru 1215/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 2012 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali għandu jiġi interpretat fis-sens li l-kwistjoni jekk azzjoni għal miżuri provviżorji bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, intiża għat-tneħħija ta’ mandat ta’ qbid kawtelatorju, taqax taħt il-“kwistjonijiet ċivili u kummerċjali”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, tiddependi min-natura tad-dritt li dan il-mandat ta’ qbid kien qiegħed ifittex li jiżgura s-salvagwardja tiegħu, kif ukoll mill-punt jekk dan id-dritt jirriżultax minn aġir ta’ awtorità pubblika jew minn relazzjoni ġuridika kkaratterizzata minn eżerċizzju ta’ awtorità pubblika, ħaġa li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika, fid-dawl tal-esklużjoni dwar l-“atti u ommissjonijiet fl-eżerċitar tal-awtorità tal-Istat”, prevista mill-imsemmija dispożizzjoni.
2)
Il-fatt li l-organizzazzjoni internazzjonali tinvoka immunità li hija tallega li għandha skont id-dritt internazzjonali ma huwiex determinanti għall-finijiet ta’ din l-analiżi u ma jistax jipprekludi li l-qorti nazzjonali tiddikjara li għandha ġurisdizzjoni internazzjonali skont ir-Regolament Nru 1215/2012.
(
1
)	Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
(
2
)	Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 2012 (ĠU 2012, L 351, p. 1).
(
3
)	Infakkar li l-Artikolu 24(5) tar-Regolament Nru 1215/2012 jipprevedi, essenzjalment, li, fi proċeduri li għandhom x’jaqsmu mal-eżekuzzjoni ta’ sentenzi, għandu jkollhom ġurisdizzjoni esklużiva l-qrati tal-Istat Membru tal-post ta’ eżekuzzjoni, indipendentement mid-domiċilju tal-partijiet.
(
4
)	Test aċċessibbli fl-indirizz internet segwenti: https://www.nato.int/cps/en/natolive/official_texts_17300.htm
(
5
)	Konvenzjoni dwar il-ġurisdizzjoni ġudizzjarja territorjali, dwar il-falliment, u dwar l-awtorità u l-eżekuzzjoni tad-deċiżjonijiet ġudizzjarji, tas-sentenzi arbitrali u tal-atti awtentiċi, iffirmata fi Brussell fit‑28 ta’ Marzu 1925 (Stb. 1929, 405).
(
6
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑22 ta’ Mejju 2008, citiworks (C‑439/06, EU:C:2008:298, punt 32), kif ukoll tas‑27 ta’ Ġunju 2018, Altiner u Ravn (C‑230/17, EU:C:2018:497, punt 22 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
7
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑12 ta’ Marzu 1998, Djabali (C‑314/96, EU:C:1998:104, punti 20 u 21), kif ukoll tal‑20 ta’ Jannar 2005, García Blanco (C‑225/02, EU:C:2005:34, punti 29 sa 31).
(
8
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑26 ta’ Marzu 1992, Reichert u Kockler (C‑261/90, EU:C:1992:149, punt 34), kif ukoll tat‑28 ta’ April 2005, St. Paul Dairy (C‑104/03, EU:C:2005:255, punt 13). Nenfasizza li, kif jirriżulta mix-xogħol preparatorju, ir-Regolament Nru 1215/2012 kien qiegħed ifittex b’mod partikolari li jiċċara l-kundizzjonijiet dwar iċ-ċirkulazzjoni tal-miżuri provviżorji u kawtelatorji fl-Unjoni (ara wkoll il-premessa 33 ta’ dan ir-regolament). Min-naħa l-oħra, xejn ma jindika li l-intenzjoni tal-leġiżlatur tal-Unjoni kienet li jemenda d-definizzjoni tal-kunċett ta’ “miżuri provviżorji u kawtelatorji” mogħtija mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja. F’dan ir-rigward, nirrileva li, għalkemm il-premessa 25 tal-imsemmi regolament tispeċifika ċerti sitwazzjonijiet li għandhom ikunu koperti minn dan il-kunċett, hija ma tiddefinixxihx bi preċiżjoni.
(
9
)	F’dan ir-rigward, infakkar li, abbażi tal-Artikolu 705(1) tan-Nederlandse Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (il-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili Olandiż), “[l‑]Imħallef għal miżuri provviżorji li jkun awtorizza l-mandat ta’ qbid jista’, permezz ta’ miżuri provviżorji, jannulla l-mandat ta’ qbid fuq talba ta’ kwalunkwe persuna interessata, bla ħsara għall-ġurisdizzjoni tal-qrati ordinarji”. Għaldaqstant, jidhirli li proċedura bħal dik li nbdiet minn SHAPE, abbażi ta’ din id-dispożizzjoni, mhux biss issegwi direttament il-proċedura li rriżultat fl-għoti tal-awtorizzazzjoni li jitwettaq il-mandat ta’ qbid kawtelatorju, iżda għandha wkoll titqies li hija marbuta mill-qrib ma’ din il-proċedura tal-aħħar. Fil-fehma tiegħi, l-għan ta’ dawn iż-żewġ tipi ta’ proċeduri huwa l-istess “miżuri provviżorji u kawtelatorji”: waħda tfittex li tikseb l-awtorizzazzjoni li jitwettaq il-mandat ta’ qbid kawtelatorju, filwaqt li l-oħra tfittex li tikseb ir-revoka ta’ dan il-mandat ta’ qbid, kif ukoll il-projbizzjoni milli jintalbu mandati ta’ qbid ġodda abbażi tal-istess fatti.
(
10
)	Għall-kompletezza, nispeċifika li, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, Supreme tfakkar li r-Regolament Nru 1215/2012 japplika għal azzjoni li tirrigwarda miżuri provviżorji u kawtelatorji jekk dawn il-miżuri jfittxu li jissalvagwardaw drittijiet li jidħlu fil-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae tiegħu. Skontha, minn dan jirriżulta li l-punt jekk il-proċedura fuq il-mertu nnifisha taqax taħt il-“kwistjonijiet ċivili u kummerċjali”, fis-sens tal-Artikolu 1(1) ta’ dan ir-regolament, huwa determinanti.
(
11
)	Konvenzjoni ta’ Brussell tas‑27 ta’ Settembru 1968 dwar il-Ġurisdizzjoni u l-Eżekuzzjoni ta’ Sentenzi f’Materji Ċivili u Kummerċjali (ĠU 1972, L 299, p. 32, iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni ta’ Brussell”). F’dan ir-rigward, nispeċifika li, skont il-ġurisprudenza, l-interpretazzjoni pprovduta mill-Qorti tal-Ġustizzja f’dak li jirrigwarda d-dispożizzjonijiet ta’ din il-konvenzjoni tapplika wkoll f’dak li jirrigwarda d-dispożizzjonijiet tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 44/2001 tat‑22 ta’ Diċembru 2000 dwar ġurisdizzjoni u rikonoxximent u eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 4, p. 42), meta dispożizzjonijiet jistgħu jitqiesu li huma ekwivalenti (ara s-sentenza tat‑18 ta’ Ottubru 2011, Realchemie Nederland, C‑406/09, EU:C:2011:668, punt 38 u l-ġurisprudenza ċċitata). Dan japplika fil-każ tal-Artikolu 1(1) ta’ dan ir-regolament u tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 1 tal-imsemmija konvenzjoni. Bl-istess mod, l-Artikoli 1(1) tal-imsemmi regolament u tar-Regolament Nru 1215/2012 jistgħu jitqiesu li huma ekwivalenti (ara s-sentenza tal‑15 ta’ Novembru 2018, Kuhn, C‑308/17, EU:C:2018:911, punti 31 u 32 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). Għaldaqstant, fil-kumplament ta’ dawn il-konklużjonijiet, ser nirreferi biss għar-Regolament Nru 1215/2012, filwaqt li niċċita l-ġurisprudenza dwar l-istrumenti li ppreċedewh.
(
12
)	Ara s-sentenza tas‑27 ta’ Marzu 1979, de Cavel (143/78, EU:C:1979:83, punt 8).
(
13
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tas‑26 ta’ Marzu 1992, Reichert u Kockler (C‑261/90, EU:C:1992:149, punt 32); tas‑17 ta’ Novembru 1998, Van Uden (C‑391/95, EU:C:1998:543, punt 33); kif ukoll tat‑18 ta’ Ottubru 2011, Realchemie Nederland (C‑406/09, EU:C:2011:668, punt 40).
(
14
)	Ara s-sentenza tas‑6 ta’ Marzu 1980, de Cavel (120/79, EU:C:1980:70, punti 8 u 9).
(
15
)	Sentenza tas‑6 ta’ Marzu 1980, de Cavel (120/79, EU:C:1980:70).
(
16
)	Sentenza tas‑27 ta’ Marzu 1979, de Cavel (143/78, EU:C:1979:83). Infakkar li, skont l-Artikolu 1(2)(a) tar-Regolament Nru 1215/2012, l-istatus u l-kapaċità ta’ persuni fiżiċi, kif ukoll l-effetti matrimonjali, huma b’mod partikolari esklużi mill-applikazzjoni ta’ dan ir-regolament.
(
17
)	Ara s-sentenza tas‑6 ta’ Marzu 1980, de Cavel (120/79, EU:C:1980:70, punti 11 u 12).
(
18
)	Sentenza tas‑17 ta’ Novembru 1998, Van Uden (C‑391/95, EU:C:1998:543). Nispeċifika li, fil-konklużjonijiet tiegħu f’dik il-kawża (C‑391/95, EU:C:1997:288, punt 62), l-Avukat Ġenerali Léger indika li s-suġġett tat-talba għal miżura provviżorja quddiem l-Imħallef għal miżuri provviżorji bl-ebda mod ma kien jirrigwarda materji arbitrali u li tabilħaqq din kienet pjuttost talba li tirrigwarda materji kuntrattwali, fis-sens li “il-bażi tagħha [kienet] tinsab fin-nuqqas ta’ osservanza ta’ obbligu kuntrattwali”. Barra minn hekk, infakkar li, skont l-Artikolu 1(2)(d) tar-Regolament Nru 1215/2012, l-arbitraġġ huwa eskluż mill-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae ta’ dan ir-regolament.
(
19
)	Sa fejn naf jien, il-Qorti tal-Ġustizzja tbiegħdet espliċitament minn din it-tendenza ġenerali biss fis-sentenza tal‑31 ta’ Marzu 1982, W. (25/81, EU:C:1982:116, punt 8), li fiha enfasizzat li talba għal miżuri provviżorji intiża li tinkiseb il-kunsinna ta’ dokument sabiex jiġi impedit li d-dikjarazzjonijiet li kienu jinsabu fih jintużaw bħala prova f’tilwima dwar il-ġestjoni tal-beni tal-mara mir-raġel kellha titqies, minħabba n-natura anċillari tagħha, li kienet marbuta mal-effetti matrimonjali fis-sens tal-Konvenzjoni ta’ Brussell.
(
20
)	F’dak li jirrigwarda l-kwistjoni iktar ġenerali jekk id-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni ta’ Brussell jorbtux, f’dak li jirrigwarda l-kamp ta’ applikazzjoni tagħha, it-trattament tat-talbiet anċillari mat-trattament tat-talbiet prinċipali, nosserva li, fil-konklużjonijiet tiegħu fil-kawża de Cavel I (de Cavel, 143/78, mhux ippubblikati, EU:C:1979:50), l-Avukat Ġenerali Warner irrefera b’mod partikolari għall-Artikolu 5(4) ta’ din il-konvenzjoni (li sar l-Artikolu 7(3) tar-Regolament Nru 1215/2012), li kien jagħti lil qorti adita bi proċeduri kriminali l-ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni tal-ilmenti ċivili għad-danni jew għal ħlas lura bbażati fuq ir-reat li kien wassal għal dawn il-proċeduri, filwaqt li indika li dan kien każ fejn l-imsemmija konvenzjoni “kienet tapplika espressament għal proċedura anċillari, minkejja li huwa ċar li l-proċedura prinċipali taqa’ barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tagħha”.
(
21
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑28 ta’ April 2005, St. Paul Dairy (C‑104/03, EU:C:2005:255, punt 10 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
22
)	Ara s-sentenza tad‑19 ta’ Lulju 2012 (C‑154/11, EU:C:2012:491, punti 54 u 55).
(
23
)	Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Szpunar fil-kawża Rina (C‑641/18, EU:C:2020:3, punti 35 sa 38). Is-sentenza f’dik il-kawża għadha ma ngħatatx. Ara wkoll Lalive, J‑F., “L’immunité de juridiction des États et des organisations internationales”, R.C.A.D.I., t. 84, 1953‑III, p. 215.
(
24
)	Ara, b’mod partikolari, Fox, H., Webb, P., The Law of State Immunity, Oxford University Press, Oxford, 2013, pp. 509 et seq.
(
25
)	Ara Fox, H., Webb, P., op. cit., p. 570 et seq. Skont ċerti awturi, id-distinzjoni bejn l-atti mwettqa jure imperii u dawk imwettqa jure gestionis għandha tiġi estiża għall-organizzazzjonijiet internazzjonali. Madankollu, il-ġurisprudenza tal-qrati nazzjonali ma hijiex konklużiva f’dan ir-rigward (ara, b’mod partikolari, Gaillard, E., Pingel-Lenuzza, I., “International organisations and immunity from jurisdiction: to restrict or to bypass”, I.C.L.Q., Vol. (51)1, 2002, p. 9).
(
26
)	Ara s-sentenza tad‑19 ta’ Lulju 2012, Mahamdia (C‑154/11, EU:C:2012:491, punt 54). Skont dan il-prinċipju, ebda Stat sovran ma jista’ jissuġġetta lil Stat sovran ieħor għall-ġurisdizzjoni tiegħu.
(
27
)	Ara Dominicé, C., “L’immunité de juridiction et d’exécution des organisations internationales”, R.C.A.D.I., t. 187, 1984‑IV, p. 163.
(
28
)	Ara El Sawah, S., “Chapitre 3 – Les immunités des organisations internationales”, Les immunités des États et des organisations internationales, Brussell, Éd. Larcier, 2011, p. 210‑211. Ara wkoll Fox, H., Webb, P., op. cit., p. 571 et seq., u Blokker, N., “International Organizations: the Untouchables?”, International Organizations Law Review, Vol. 10, 2013, p. 260. F’dan ir-rigward, nindika li l-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem diġà kellha l-okkażjoni tispeċifika li “l-għoti tal-privileġġi u tal-immunitajiet lill-organizzazzjonijiet internazzjonali huwa mezz indispensabbli għall-funzjonament tajjeb tagħhom” [traduzzjoni mhux uffiċjali] (Qorti EDB, 18 ta’ Frar 1999, Waite u Kennedy vs Il-Ġermanja, CE:ECHR:1999:0218JUD002608394, punt 63).
(
29
)	Ara s-sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2011, Air Transport Association of America et (C‑366/10, EU:C:2011:864, punt 101, kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
(
30
)	Inċidentalment, nindika li dan huwa l-approċċ segwit mill-Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch (il-Qorti tal-Appell ta’ ‘s-Hertogenbosch) fis-sentenza tagħha tal‑10 ta’ Diċembru 2019, li kienet tirrigwarda l-proċedura fuq il-mertu. Dik il-qorti qabelxejn ikkonstatat li l-fatt li SHAPE u JFCB kienu invokaw l-immunità minn ġurisdizzjoni ma kienx suffiċjenti sabiex jiġi konkluż li huma fittxew li jqiegħdu fid-dubju l-ġurisdizzjoni tal-qrati Olandiżi, inkluż abbażi tar-Regolament Nru 1215/2012 (punt 6.5.3.4). Sussegwentement, kif diġà ġie rrilevat fil-punt 33 ta’ dawn il-konklużjonijiet, hija indikat li, sa fejn din l-immunità kienet marbuta mat-twettiq ta’ funzjonijiet uffiċjali, din kellha titqies li kienet assoluta (punt 6.7.9.1).
(
31
)	Fil-konklużjonijiet tiegħu fil-kawża Mahamdia (C‑154/11, EU:C:2012:309, punt 28), l-Avukat Ġenerali Mengozzi enfasizza li l-għan tal-immunità minn eżekuzzjoni huwa preċiżament li l-parti kkonċernata taħrab kull obbligu amministrattiv jew ġurisdizzjonali li jista’ jirriżulta mill-applikazzjoni ta’ sentenza.
(
32
)	Ara, b’analoġija, f’dak li jirrigwarda l-immunità minn ġurisdizzjoni invokata mill-Istati, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Szpunar fil-kawża Rina (C‑641/18, EU:C:2020:3, punt 42), li fihom huwa indika li għandha a priori ssir distinzjoni bejn il-punt jekk ir-Regolament Nru 44/2001 jistax japplika ratione materiae f’tilwima li fiha l-immunità minn ġurisdizzjoni tiġi invokata minn Stat u l-punt jekk il-qorti tistax teżerċita l-ġurisdizzjoni li hija tislet minn dan ir-regolament f’dak li jirrigwarda din it-tilwima jew jekk l-immunità tipprekludihiex milli tagħmel dan.
(
33
)	Ara s-sentenza tat‑28 ta’ Jannar 2015, Kolassa (C‑375/13, EU:C:2015:37, punt 61 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
34
)	Ara s-sentenza tal‑14 ta’ Ottubru 1976, LTU (29/76, EU:C:1976:137), li fiha l-Qorti tal-Ġustizzja eskludiet mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Konvenzjoni ta’ Brussell tilwima dwar l-irkupru ta’ tariffi dovuti minn persuna rregolata mid-dritt privat lil organu internazzjonali rregolat mid-dritt pubbliku (jiġifieri, l-Organizzazzjoni Ewropea għas-Sikurezza tan-Navigazzjoni bl-Ajru, Eurocontrol).
(
35
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal‑14 ta’ Ottubru 1976, LTU (29/76, EU:C:1976:137, punt 4), kif ukoll tat‑12 ta’ Settembru 2013, Sunico et (C‑49/12, EU:C:2013:545, punt 34 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
36
)	Ara, f’dan is-sens, Rogerson, P., “Article 1er”, Brussels I bis Regulation, taħt id-direzzjoni ta’ Magnus, U., Mankowski, P., Otto Schmidt, Cologne, 2016, p. 63, punt 13. F’dan ir-rigward, nispeċifika li l-Artikolu 1(1) tar-Regolament Nru 44/2001 kien jipprovdi biss li dan ir-regolament ma kellux jestendi b’mod partikolari għal “introjtu minn taxxi, dwana jew materji amministrattivi”. Għaldaqstant, sad-dħul fis-seħħ tar-Regolament Nru 1215/2012, l-eċċezzjoni dwar l-eżerċizzju tal-awtorità pubblika kienet teżisti biss fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja.
(
37
)	Pereżempju, jista’ jiġri li Stat jiddelega l-prerogattivi ta’ awtorità pubblika tiegħu lil entitajiet pubbliċi jew privati.
(
38
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal‑14 ta’ Ottubru 1976, LTU (29/76, EU:C:1976:137, punt 4), kif ukoll tal‑14 ta’ Novembru 2002, Baten (C‑271/00, EU:C:2002:656, punt 29).
(
39
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal‑14 ta’ Ottubru 1976, LTU (29/76, EU:C:1976:137, punt 4), kif ukoll tal‑11 ta’ April 2013, Sapir et (C‑645/11, EU:C:2013:228, punt 33 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
40
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal‑21 ta’ April 1993, Sonntag (C‑172/91, EU:C:1993:144, punt 22), kif ukoll tat‑28 ta’ Frar 2019, Gradbeništvo Korana (C‑579/17, EU:C:2019:162, punt 49).
(
41
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal‑15 ta’ Mejju 2003, Préservatrice foncière TIARD (C‑266/01, EU:C:2003:282, punt 23 u l-ġurisprudenza ċċitata), kif ukoll tat‑28 ta’ Frar 2019, Gradbeništvo Korana (C‑579/17, EU:C:2019:162, punt 48 u l-ġurisprudenza ċċitata). Nispeċifika li, fil-konklużjonijiet tagħha fil-kawża flyLAL-Lithuanian Airlines (C‑302/13, EU:C:2014:2046, punt 23), l-Avukat Ġenerali Kokott indikat li għandhom “jiġu eżaminati primarjament il-fatturi karatteristiċi tar-relazzjonijiet ġuridiċi eżistenti bejn il-partijiet fil-kawża prinċipali […] u mbagħad – sabiex jiġi stabbilit is-suġġett tal-kawża prinċipali […] – il-fatti li abbażi tagħhom saret it-talba rispettiva kif ukoll il-bażi tar-rikors ippreżentat u l-modalitajiet għall-preżentata tiegħu”. Għaldaqstant, hija tat x’wieħed jifhem li l-kriterju dwar il-bażi u l-modalitajiet tal-azzjoni mressqa jfittex, la iżjed u lanqas inqas, li jispeċifika l-elementi li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni għall-finijiet li jiġi ddeterminat “is-suġġett tat-tilwima”.
(
42
)	Dan huwa l-każ tas-sentenza tal‑14 ta’ Novembru 2002, Baten (C‑271/00, EU:C:2002:656, punt 37), li fiha l-Qorti tal-Ġustizzja qieset li kienet taqa’ taħt il-“kwistjonijiet ċivili u kummerċjali” l-azzjoni ta’ rkupru li permezz tagħha “organu pubbliku jfittex li jikseb mingħand persuna rregolata mid-dritt privat l-irkupru ta’ somom li huwa ħallas bħala għajnuna soċjali […] sakemm il-bażi u l-modalitajiet ta’ eżerċizzju ta’ din l-azzjoni jkunu rregolati mir-regoli tad-dritt ordinarju” (korsiv miżjud minni). Nosserva li, fis-sentenza tal‑11 ta’ April 2013, Sapir et (C‑645/11, EU:C:2013:228, punti 34 sa 38), il-Qorti tal-Ġustizzja lanqas ma rreferiet għar-relazzjoni ġuridika eżistenti bejn il-partijiet fit-tilwima u eżaminat biss il-bażi u l-modalitajiet ta’ eżerċizzju tal-azzjoni mressqa.
(
43
)	Ara s-sentenza tat‑12 ta’ Settembru 2013, Sunico et (C‑49/12, EU:C:2013:545, punti 37 sa 40), li fiha l-Qorti tal-Ġustizzja l-ewwel esponiet il-bażi fattwali u legali tat-talba, qabel ma kkonstatat li mill-elementi elenkati f’dan ir-rigward kien jirriżulta li r-relazzjoni ġuridika eżistenti bejn il-partijiet ma kinitx relazzjoni ġuridika li tinvolvi l-użu ta’ prerogattivi ta’ awtorità pubblika. Jidhirli li ġie segwit approċċ simili fis-sentenza tad‑9 ta’ Marzu 2017, Pula Parking (C‑551/15, EU:C:2017:193, punti 35 sa 38).
(
44
)	F’dan ir-rigward, nosserva li, saħansitra qabel ma feġġew il-kriterji dwar il-bażi u l-modalitajiet tal-azzjoni mressqa, id-distinzjoni bejn “suġġett tat-tilwima” u “relazzjoni ġuridika eżistenti bejn il-partijiet” ma kinitx dejjem strettament stabbilita. Għaldaqstant, fis-sentenza tal‑1 ta’ Ottubru 2002, Henkel (C‑167/00, EU:C:2002:555, punt 30), il-Qorti tal-Ġustizzja, essenzjalment, għaqqdet dawn iż-żewġ kriterji u qieset li s-suġġett tat-tilwima ma kienx eżerċizzju tal-awtorità pubblika, sa fejn l-azzjoni pendenti quddiem il-qorti tar-rinviju kienet intiża li tissuġġetta għall-istħarriġ tal-qorti relazzjonijiet irregolati mid-dritt privat. Bil-maqlub, fis-sentenza tat‑28 ta’ Lulju 2016, Siemens Aktiengesellschaft Österreich (C‑102/15, EU:C:2016:607, punt 31), il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat li, sabiex jiġi ddeterminat jekk materja kinitx tidħol jew le fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 44/2001, kellhom jiġu eżaminati “l-elementi li [kienu] jikkaratterizzaw in-natura tar-relazzjonijiet legali bejn il-partijiet fit-tilwima jew is-suġġett ta’ din”, ħaġa li ttendi li tindika li l-kriterji dwar ir-relazzjoni ġuridika u dwar is-suġġett tat-tilwima għandhom jiġu applikati b’mod kumulattiv (korsiv miżjud minni).
(
45
)	Ara, f’dan is-sens, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Bot fil-kawża Kuhn (C‑308/17, EU:C:2018:528, punt 61).
(
46
)	Ara s-sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 1980, Rüffer (814/79, EU:C:1980:291, punt 15). Korsiv miżjud minni. Fil-konklużjonijiet fil-kawża Siemens Aktiengesellschaft Österreich (C‑102/15, EU:C:2016:225, punt 38), l-Avukat Ġenerali Wahl indika li r-raġunament adottat fis-sentenza Rüffer kien għadu validu. Fis-sentenza tat‑28 ta’ Lulju 2016, Siemens Aktiengesellschaft Österreich (C‑102/15, EU:C:2016:607, punt 40), il-Qorti tal-Ġustizzja rriproduċiet dan ir-raġunament.
(
47
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tas‑16 ta’ Diċembru 1980, Rüffer (814/79, EU:C:1980:291, punt 15), kif ukoll tal‑15 ta’ Frar 2007, Lechouritou et (C‑292/05, EU:C:2007:102, punt 41). F’din is-sentenza tal-aħħar, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, sa fejn l-atti invokati li taw lok għad-dannu kellhom jitqiesu li jirriżultaw minn eżerċizzju ta’ awtorità pubblika min-naħa tal-Istat, il-fatt li r-rikors ippreżentat quddiem il-qorti tar-rinviju ġie ppreżentat bħala rikors ta’ natura ċivili kien kompletament irrilevanti.
(
48
)	Ara, f’dan is-sens, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Bot fil-kawżi magħquda Fahnenbrock et (C‑226/13, C‑245/13, C‑247/13 u C‑578/13, EU:C:2014:2424, punt 57).
(
49
)	Sentenza tal‑14 ta’ Novembru 2002 (C‑271/00, EU:C:2002:656, punt 31).
(
50
)	Sentenza tal‑11 ta’ April 2013 (C‑645/11, EU:C:2013:228, punt 34).
(
51
)	Sentenza tat‑12 ta’ Settembru 2013 (C‑49/12, EU:C:2013:545, punt 35).
(
52
)	Sentenza tad‑9 ta’ Marzu 2017 (C‑551/15, EU:C:2017:193, punti 35 sa 37).
(
53
)	Sentenza tat‑28 ta’ Frar 2019 (C‑579/17, EU:C:2019:162, punti 55 sa 61).
(
54
)	Ara s-sentenzi tal‑14 ta’ Ottubru 1976, LTU (29/76, EU:C:1976:137, punt 4), kif ukoll tal‑15 ta’ Frar 2007, Lechouritou et (C‑292/05, EU:C:2007:102, punt 37).
(
55
)	Ara s-sentenza tal‑15 ta’ Mejju 2003, Préservatrice foncière TIARD (C‑266/01, EU:C:2003:282, punt 30).
(
56
)	F’dan ir-rigward, nirreferi għall-punti 60 u 61 ta’ dawn il-konklużjonijiet. Nosserva li, skont ċerti awturi, id-distinzjoni magħmula fid-dritt internazzjonali konswetudinarju bejn l-acta jure imperii u l-acta jure gestionis xejn ma hija evidenti (ara, b’mod partikolari, Yang, X., State Immunity in International Law, Cambridge Studies in International and Comparative Law, Cambridge University Press, 2012, p. 60). Fil-konklużjonijiet tiegħu fil-kawża Mahamdia (C‑154/11, EU:C:2012:309, punt 23), l-Avukat Ġenerali Mengozzi kkonstata wkoll li l-ebda teorija tal-immunità relattiva minn ġurisdizzjoni tal-Istati ma kienet tirriżulta verament u li s-soluzzjonijiet nazzjonali kienu għadhom differenti ħafna u “kultant jirreferu għan-natura tal-funzjonijiet eżerċitati, kultant għall-għan tal-imsemmija funzjonijiet, u kultant għan-natura tal-kuntratt” jew saħansitra jqisu dawn il-kriterji b’mod kumulattiv sabiex titneħħa l-immunità.