Eagrán sealadach
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Séú Dlísheomra)
12 Deireadh Fómhair 2023 (*)
(Tarchur chun réamhrialú – Airteagal 56 CE – Saorghluaiseacht caipitil – Cáin ioncaim phearsanta – Cánachas ar ioncam úis ó bhanna agus ionstraim fiachais – Ús dlite agus íoctha ag eintiteas neamhchónaitheach ar an gcríoch náisiúnta – Éagsúlacht de réir na háite bunaíochta sa chaoi a gcaitear leis an eintiteas eisiúna agus leis an eintiteas íocaíochta don ús lena mbaineann – Comhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise lena bhforáiltear do bhearta atá coibhéiseach leo siúd a leagtar síos i dTreoir 2003/48/CE – Airteagal 2(4) – Cánachas ar ioncam ó choigilteas i bhfoirm íocaíochtaí úis ó foinse de chuid na hEilvéise – Oibleagáid na rátaí cánacha céanna a chur i bhfeidhm lena gcuirtear i bhfeidhm ar ioncam intíre comhchosúil)
I gCás C‑312/22,
Iarraidh ar réamhrialú de bhun Airteagal 267 CFAE, ón Supremo Tribunal Administrativo (Cúirt Riaracháin Uachtarach,
an Phortaingéil), trí bhreith an 7 Aibreán 2022, a fuarthas ag an gCúirt Bhreithiúnais an 10 Bealtaine 2022, sna himeachtaí idir
FL
v
Autoridade Tributária e Aduaneira,
tugann AN CHÚIRT (an Séú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas:
T. von Danwitz (Rapóirtéir), Uachtarán an Dlísheomra,
P. G. Xuereb agus A. Kumin, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: P. Pikamäe,
Cláraitheoir: A. Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta í scríbhinn,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh isteach thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–        FL, ag D. Almeida agus M. da Rosa Amaral, advogados,
–        Rialtas na Portaingéile, ag A. de Almeida Morgado, P. Barros da Costa agus A. Rodrigues, i gcáil Gníomhairí,
–        an Coimisiún Eorpach, ag G. Braga da Cruz agus W. Roels, i gcáil Gníomhairí,
tar éis cinneadh a dhéanamh, tar éis di an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breithiúnas a thabhairt ar an gcás gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1        Baineann an iarraidh ar réamhrialú seo le léiriú ar Airteagal 56 CE agus Airteagal 2(4) den Chomhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise lena bhforáiltear do bhearta atá coibhéiseach leo siúd a leagtar síos i dTreoir 2003/48/CE ón gComhairle maidir le cánachas ar ioncam ó choigiltis i bhfoirm íocaíochtaí úis (IO 2004 L 385, lch. 30; ‘an Comhaontú’).
2        Rinneadh an iarraidh in imeachtaí idir FL agus Autoridade Tributária e Aduaneira (Údarás Cánach agus Custaim, an Phortaingéil) maidir le dliteanas cánach ioncaim ar dhaoine nádúrtha ar ioncam úis ó bhannaí agus ionstraimí fiachais ag eintitis nach bhfuil cónaí orthu i gcríoch na Portaingéile agus arna n-íoc ag banc Eilvéiseach le FL in 2005.
Creat dlíthiúil
Dlí an Aontais Eorpaigh
3        Tháinig an Comhaontú i bhfeidhm an 1 Iúil 2005, tar éis na nósanna imeachta dá bhforáiltear in Airteagail 17 agus 18 de a thabhairt chun críche.
4        Faoi Airteagal 1 den Chomhaontú, dar teideal ‘Coinneáil ag gníomhairí íocaíochta na hEilvéise’:
‘1.
Beidh íocaíochtaí úis a dhéanann gníomhaire íocaíochta atá bunaithe ar chríoch na hEilvéise chuig húinéirí tairbhiúla de réir bhrí Airteagal 4 agus a bhfuil cónaí orthu i mBallstát den Aontas Eorpach, dá ngairtear “Ballstát” anseo feasta, faoi réir mhír 2 agus Airteagal 2 thíos, faoi réir coinneáil ó mhéid na híocaíochta úis. 15 % a bheidh sa ráta coinneála i rith na chéad trí bliana ón dáta a gcuirfear an Comhaontú seo i bhfeidhm, 20 % do na trí bliana ina dhiaidh sin agus 35 % ina dhiaidh sin.’
2.
Eisiafar ón gcoinneáil íocaíochtaí úis a dhéantar ar éilimh fiachais arna n-eisiúint ag féichiúnaithe a bhfuil cónaí orthu san Eilvéis nó a bhaineann le buanbhunaíochtaí neamhchónaitheacha
san Eilvéis. Chun críocha an Chomhaontaithe seo, beidh ag an téarma “buanbhunaíocht” an bhrí atá aige faoin gcoinbhinsiún um chánachas dúbailte ábhartha idir an Eilvéis agus Stát cónaithe an fhéichiúnaí. In éagmais coinbhinsiún den sórt sin, ciallaíonn an téarma “buanbhunaíocht” áit sheasta ghnó ina ndéantar gnó féichiúnaí go hiomlán nó go páirteach.
[...]’
5        I gcomhréir le hAirteagal 2 den Chomhaontú, dar teideal ‘Nochtadh saorálach’:
‘1.      Cuirfidh an Eilvéis nós imeachta ar fáil lena gceadófar don úinéir tairbhiúil mar a shainmhínítear in Airteagal 4 an choinneáil a shonraítear in Airteagal 1 a sheachaint trí chead sainráite a thabhairt dá ghníomhaire íocaíochta san Eilvéis na híocaíochtaí úis a thuairisciú d’údarás inniúil an Stáit sin. Cumhdófar an t‑údarú sin gach íocaíocht úis a dhéanfaidh an gníomhaire íocaíochta sin leis an úinéir tairbhiúil.
2.      Is éard a bheidh san íosmhéid eolais a bheidh le tuairisciú ag an ngníomhaire íocaíochta i gcás údarú sainráite ón úinéir tairbhiúil:
[...]
3.      Cuirfidh údarás inniúil na hEilvéise an t‑eolas dá dtagraítear i mír 2 in iúl d’údarás inniúil Bhallstát cónaithe an úinéara thairbhiúil. [...]
4.      Sa chás ina roghnaíonn an t‑úinéir tairbhiúil an nós imeachta nochtadh saorálach seo nó ina ndearbhaíonn sé ar shlí eile a ioncam úis arna fháil ó ghníomhaire íocaíochta de chuid na hEilvéise do na húdaráis chánach dá Bhallstát cónaithe, beidh an t‑ioncam úis lena mbaineann faoi réir cánachais sa Bhallstát sin ag na rátaí céanna lena gcuirtear i bhfeidhm maidir le hioncam comhchosúil a eascraíonn as an Stát sin.’
Dlí na Portaingéile
6        Faoi Airteagal 22 den Código do Imposto sobre o Rendimento das Pessoas Singulares (Cód Cánach Ioncaim Phearsanta), sa leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí (‘CIRS’):
‘1.
Is é an t‑ioncam atá faoi réir cáin ioncaim phearsanta ná an t‑ioncam a eascraíonn as comhiomlánú ioncam na gcatagóirí éagsúla a fhaightear gach bliain, tar éis na hasbhaintí agus na liúntais a dhéanamh dá bhforáiltear sna hailt seo a leanas.
[...]
3.
Ní chomhiomlánófar an t‑ioncam a fhaightear ó dhaoine inchánach nach bhfuil cónaí orthu i gcríoch na Portaingéile agus an t‑ioncam dá dtagraítear in Airteagail 71 agus 72 chun críocha cánachais, gan dochar don cheart comhiomlánaithe dá bhforáiltear iontu.’
7        Foráiltear le hAirteagal 71(1) agus (3) de CIRS:
‘1.
Beidh an t‑ioncam a fhaightear i gcríoch na Portaingéile dá dtagraítear sna míreanna seo a leanas agus an t‑ioncam dá dtagraítear in Airteagal 101(2)(b) faoi réir coinneáil ag na rátaí dá bhforáiltear iontu.
[...]
3.
Gearrfar cáin ar na nithe seo a leanas ag ráta 20 %:
a)      ús ar thaiscí prapéilimh nó ar thaiscí téarma, lena n‑áirítear ús ó dheimhnithe taisce;
b)      ioncam ó ionstraimí fiachais, ainmniúil nó iompróir, chomh maith le hoibríochtaí um thabhairt anonn, sannacháin fiachais, cuntais urrús ar phraghsanna ráthaithe nó idirbhearta comhchosúla eile nó idirbhearta analógacha;
[...]’
8        Foráiltear an méid seo a leanas in Airteagal 101(2)(b) de CIRS:
‘I gcás ioncam atá faoi réir coinneáil ag na rátaí dá bhforáiltear in Airteagal 71 agus, sa chás dá dtagraítear i mír (b), is féidir brabúis ó scaireanna is iníoctha ag eintitis nach bhfuil sainchónaí orthu i gcríoch na Portaingéile lena bhféadfar an íocaíocht a shannadh:
[...]
(b)
eintitis a íocann ioncam, nó a chuireann ioncam ar fáil do shealbhóirí a bhfuil cónaí orthu i gcríoch na Portaingéile, ó urrúis is iníoctha ag eintitis nach bhfuil sainchónaí orthu i gcríoch na Portaingéile agus lena bhféadtar an íocaíocht a shannadh, cibé acu an bhfuarthas údarú ó na heintitis sin nó na sealbhóirí sin, nó má ghníomhaíonn siad thar ceann ceann amháin nó an ceann eile, caithfidh siad an méid a fhreagraíonn don ráta 20 % den ollioncam a asbhaint [...]’
An díospóid sna príomhimeachtaí agus an cheist arna tarchur chun réamhrialú
9        In rith na bliana 2005, fuair FL ioncam úis ó bhannaí agus ó ionstraimí fiachais arna n-íoc ag
bunaíocht bhaincéireachta de chuid na hEilvéise
10      An 10 Bealtaine 2006, chuir FL dearbhú ioncaim isteach a bhain leis an ioncam úis sin. Le
fógra cánach 2005, comhiomlánaíodh an t‑ioncam úis sin le hioncam FL eile agus cuireadh é faoi réir cáin ioncaim phearsanta ag an uasráta forchéimnitheach 40 %.
11      An 31 Iúil 2008, thaisc FL iarratas ar athbhreithniú ex officio ar an bhfógra cánach sin, ar diúltaíodh dó. An 11 Eanáir 2010, thug sé caingean in aghaidh an fhógra cánach sin os comhair an Tribunal Administrativo e Fiscal de Sintra (an Chúirt Riaracháin agus Cánach, Sintra, an Phortaingéil), a dhíbh an chúirt sin ina hiomláine le breithiúnas an 1 Samhain 2020.
12      Rinne FL achomharc i gcoinne an bhreithiúnais sin os comhair na cúirte a rinne an tarchur, an Supremo Tribunal Administrativo (Cúirt Riaracháin Uachtarach, an Phortaingéil).
13      Mar thaca leis an achomharc sin, áitíonn FL, ar an gcéad dul síos, go sáraítear an tsaorghluaiseacht caipitil agus an tsaoirse chun seirbhísí a sholáthar leis an reachtaíocht is infheidhme de chuid na Portaingéile, a mhéid a dhéantar idirdhealú léi idir daoine a bhfuil cónaí orthu sa Phortaingéil bunaithe ar an gceist an dtagann an t‑ioncam úis a fhaigheann siad ó bhannaí agus ó thaiscí téarma arna n-eisiúint ag eintitis bunaithe sa Phortaingéil nó arna n-íoc ag eintitis den sórt sin, nó bunaithe ar an gceist an dtagann an t‑ioncam úis ó bhannaí agus ó thaiscí téarma arna n-eisiúint ag eintitis bunaithe i dtríú tíortha agus arna n-íoc ag eintitis sin den sórt sin.
14      Faoi Airteagail 22, 71 agus 101 de CIRS, ghearrfaí cáin ag ráta tobhach 20 % ar an ioncam úis a fhaightear ó na hiar-eintitis, ach bheadh an t‑ioncam a fhaightear ó na heintitis roimhe sin faoi réir comhiomlánú éigeantach ioncaim agus ghearrfaí cáin air ag ráta forchéimnitheach suas go dtí 40 %.
A mhéid, faoin reachtaíocht sin, go bhfuil ioncam comhionann faoi réir cóireáil cánach éagsúil ag brath ar an íocann nó nach n‑íocann gníomhaire íocaíochta a bhfuil cónaí air sa Phortaingéil é, measann FL go bhféadfadh an reachtaíocht sin cáiníocóirí cónaitheacha a dhíspreagadh a gcaipiteal a infheistiú i gcuideachtaí atá bunaithe laistigh den Aontas Eorpach nó lasmuigh de.
15      Ina theannta sin, measann FL go sáraítear
forálacha Threoir 2003/48 agus forálacha an Chomhaontaithe lena bhforáiltear do bhearta coibhéiseacha le reachtaíocht na Portaingéile,
a mhéid a ghearrtar leis an reachtaíocht sin cáin níos mó ar ioncam arna íoc ag
bunaíochtaí baincéireachta na hEilvéise leis ná dá n‑íocfadh bunaíochtaí baincéireachta na Portaingéile an t‑ioncam sin, cé go mbeadh a oibleagáidí cánach comhlíonta go cuí aige sa Phortaingéil agus gur cheadaigh sé malartú faisnéise idir an Ballstát sin agus údaráis na hEilvéise.
16      Dá bhrí sin, iarrann an chúirt a rinne an tarchur an bhfuil an reachtaíocht sin ag luí le rialacha an Aontais maidir le saorghluaiseacht caipitil, go háirithe le hAirteagal 56 CE, arna léamh in éineacht le hAirteagal 2(4) den Chomhaontú.
17      Sna himthosca sin, chinn an Supremo Tribunal Administrativo (an Chúirt Riaracháin Uachtarach) bac a chur ar na himeachtaí agus an cheist seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘An bhfuil sé de réir dhlí an Aontais go mbeadh ioncam a fhaightear mar ús ar bhannaí agus ionstraimí fiachais arna íoc ag banc neamhchónaitheach Eilvéiseach [ar chríoch na Portaingéile] don iarratasóir [sna príomhimeachtaí] in 2005 faoi réir comhiomlánú ioncaim agus dá bhrí sin go ngearrfaí cáin ar an ráta céanna cánach [ioncaim phearsanta]
agus a ghearrtar ar ioncam eile, agus an chiall a bheadh leis sin ná go mbeadh an ráta cánach is infheidhme i bhfad níos airde ná an ráta (tobhach) a bheadh i gceist dá n‑íocfadh banc cónaitheach sa críoch náisiúnta an t‑ioncam lena mbaineann?’
An cheist a tharchuirtear
18      Ina ceist, iarrann an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá Airteagal 56 CE agus Airteagal 2(4) den Chomhaontú a léiriú go gcuireann siad cosc ar reachtaíocht Bhallstáit lena gcuirtear ioncam úis a fuair cáiníocóirí de chuid an Bhallstáit sin faoi réir ráta cánach forchéimnitheach suas go dtí 40 % sa chás go n‑eascraítear an t‑ioncam úis sin as bannaí agus ionstraimí fiachais arna n-eisiúint ag eintiteas de chuid Ballstáit eile nó ag tríú Stát amhail Cónaidhm na hEilvéise agus arna n-íoc ag eintiteas den sórt sin, ach, sa chás go n‑eascraítear an t‑ioncam úis sin as bannaí agus ionstraimí fiachais arna n-eisiúint ag eintiteas dá mBallstát cónaithe agus arna n-íoc ag eintiteas den sórt sin, gearrtar cáin air ag ráta tobhach níos ísle de 20 %.
Maidir le saorghluaiseacht caipitil
19      Ní mór a lua ag an tús go dtagann reachtaíocht náisiúnta amhail an reachtaíocht atá i gceist sna príomhimeachtaí, arb é is cuspóir di cóireáil cánach ioncaim úis ó bhannaí agus ionstraimí fiachais a fhaigheann daoine nádúrtha ó infheistíochtaí a dhéanann siad, faoi raon feidhme na saorghluaiseachta caipitil.
20      D’fhéadfadh reachtaíocht den sórt sin difear a dhéanamh freisin don tsaoirse chun seirbhísí a sholáthar, de réir mar a luann an t‑iarratasóir agus an Coimisiún Eorpach sna príomhimeachtaí, sa mhéid go bhféadfadh tionchar a bheith aici ar sheirbhísí airgeadais a bhaineann leis na bannaí agus na hionstraimí fiachais sin arna dtairiscint ag idirghabhálaí de chuid Ballstáit eile.
21      Mar sin féin, i gcás ina mbaineann beart náisiúnta leis an tsaoirse chun seirbhísí a sholáthar agus le saorghluaiseacht caipitil araon, scrúdaíonn an Chúirt an beart atá i gceist, i bprionsabal, i bhfianaise ceann amháin den dá shaoirse bhunúsacha sin má tharlaíonn sé, in imthosca an cháis sna príomhimeachtaí, go bhfuil ceann acu go hiomlán tánaisteach don cheann eile agus gur féidir é a cheangal leis (breithiúnas an 30 Aibreán 2020,
Société Générale,
C‑565/18,
EU:C:2020:318, mír 19 agus an cásdlí dá dtagraítear).
22      Sa chás seo, is cosúil go bhfuil an tsaoirse chun seirbhísí a sholáthar tánaisteach ó shaorghluaiseacht caipitil agus gur féidir é a cheangal leis. Baineann an reachtaíocht náisiúnta atá i gceist sna príomhimeachtaí leis na hiarmhairtí do cháiníocóir cónaitheach a thagann as feidhmiú saorghluaiseachta caipitil. Is é go díreach feidhmiú na saoirse bunúsaí sin a d’fhéadfadh a bheith i gceist, don duine lena mbaineann, an gá idirghabhálaí a roghnú chun an t‑ioncam úis ó na bannaí agus na hionstraimí fiachais lena mbaineann a íoc, ionas go mbeidh sé in ann tairbhe a bhaint, mar is léir ón iarraidh ar réamhrialú, as an ráta cánach tobhaigh 20 % ar an ioncam úis sin. Is é rogha an idirghabhálaí sin agus, dá bhrí sin, na gnéithe a bhaineann leis an tsaoirse chun seirbhísí a sholáthar, sa chomhthéacs sin, an iarmhairt dhosheachanta ar an gcóireáil cánach don ioncam úis sin
(féach, chuige sin, breithiúnas an 1 Iúil 2010,
Dijkman agus Dijkman‑Lavaleije,
C‑233/09, EU:C:2010:397, míreanna 34 agus 35).
23      É sin ráite, leanann sé ón gcásdlí socair go n‑áirítear leis na bearta a thoirmisctear le hAirteagal 56(1) CE, mar shrianta ar ghluaiseacht caipitil, na bearta sin a bhféadfadh neamhchónaitheoirí a dhíspreagadh ó infheistíochtaí a dhéanamh i mBallstát nó cónaitheoirí an Bhallstáit sin a dhíspreagadh ó infheistíochtaí a dhéanamh i Stáit eile (breithiúnais an 25 Eanáir 2007,
Festersen,
C‑370/05, EU:C:2007:59, mír 24, agus an 18 Nollaig 2007,
A,
C‑101/05, EU:C:2007:804, mír 40).
24      Sa chás seo, is léir ón bhfaisnéis a leagtar amach san iarraidh ar réamhrialú go gcuireann an reachtaíocht náisiúnta atá i gceist sna príomhimeachtaí, ioncam úis ó bhannaí agus ionstraimí fiachais arna n-eisiúint sa Phortaingéil agus arna n-íoc sa Bhallstát sin agus arna bhfáil ag duine nádúrtha a bhfuil cónaí air sa Bhallstát sin, faoi réir ráta cánach tobhaigh 20 %.
25      Ar an taobh eile, sa chás go n‑eascraítear an t‑ioncam úis sin as bannaí agus ionstraimí fiachais arna n-eisiúint i mBallstát eile nó i dtríú Stát, comhiomlánaítear an t‑ioncam sin le hioncam eile an duine sin agus cuirtear sé faoi réir ráta cánach forchéimnitheach suas go dtí 40 %, mura n‑íoctar é trí idirghabhálaí atá bunaithe sa Phortaingéil, agus sa chás sin féadfaidh sé tairbhe a bhaint as ráta cánach tobhaigh 20 %.
26      Thairis sin, má eascraíonn an t‑ioncam úis sin as bannaí agus ó ionstraimí fiachais arna n-eisiúint ag eintiteas de chuid Ballstáit eile nó ag tríú Stát agus má íocann idirghabhálaí neamhchónaitheach é, ní féidir leis an ioncam úis céanna, de réir na faisnéise céanna, tairbhe a bhaint as an ráta tobhach 20 %.
27      Is léir ón eolas a leagtar amach i míreanna 24 go 26 den bhreithiúnas seo go gcuirtear ioncam úis ó bhannaí agus ó ionstraimí fiachais arna n-eisiúint i Stát seachas Poblacht na Portaingéile faoi mhíbhuntáiste i gcomparáid le hioncam úis ó bhannaí agus ionstraimí fiachais arna n-eisiúint sa Bhallstát sin.
28      Tugann an reachtaíocht náisiúnta sin isteach difríocht sa chóireáil de réir na háite ina n‑infheistítear an caipiteal, a bhfuil an éifeacht leis drogall a chur ar cháiníocóir a bhfuil cónaí air sa Phortaingéil a chaipiteal a infheistiú i Stát eile agus bac a chur ar chruinniú caipitil sa Phortaingéil (féach, chuige sin, breithiúnas an 1 Iúil 2010,
Dijkman agus Dijkman‑Lavaleije,
C‑233/09, EU:C:2010:397, mír 31 agus an cásdlí dá dtagraítear).
29      A mhéid a éilíonn Rialtas na Portaingéile go bhféadfadh cáiníocóir cónaitheach a bhfuil staid FL aige, faoi Airteagal 101(2)(b) de CIRS, tairbhe a bhaint as an ráta tobhach 20 % ar ioncam úis ó bhannaí agus ionstraimí fiachais agus arna n-íoc ag eintiteas neamhchónaitheach, trína ordú a thabhairt dó an t‑ioncam úis sin a choimeád ag an bhfoinse, ní mór a thabhairt faoi deara, ar an gcéad dul síos, nach luann an chúirt a rinne an tarchur an fhéidearthacht sin. Ar an dara dul síos, ní dhéanfadh féidearthacht den sórt sin difear don chinneadh a rinneadh sa mhír roimhe seo den bhreithiúnas seo, ós rud é go mbaineann an gá an fhoirmiúlacht sin a dhéanamh ach amháin le hioncam úis ó bhannaí agus ionstraimí fiachais arna n-eisiúint ag eintitis neamhchónaitheacha agus arna n-íoc ag eintitis den sórt sin agus nach mbaineann sé leis an ioncam sin ó bhannaí agus ionstraimí fiachais arna n-eisiúint ag eintitis a bhfuil cónaí orthu sa Phortaingéil nó arna n-íoc ag
eintitis den sórt sin.
30      Dá bhrí sin, is éard atá i reachtaíocht náisiúnta amhail an reachtaíocht atá i gceist sna príomhimeachtaí ná srian ar shaorghluaiseacht caipitil a thoirmisctear, i bprionsabal, le hAirteagal 56(1) CE.
31      Tagraíonn Rialtas na Portaingéile freisin, ina leith sin, do
na forálacha neamhghníomhaíochta in Airteagal 57(1) CE, nach luann an chúirt a rinne an tarchur ach oiread. Mar sin féin, ní chuireann an rialtas sin faisnéis leordhóthanach ar fáil maidir le comhlíonadh na gcritéar substainteach agus ama a bhunaítear leis an gclásal sin, agus is gá iad go léir a chomhlíonadh chun go mbeidh feidhm ag an gclásal sin. Dá bhrí sin, is faoin gcúirt sin atá sé a chinneadh an gcomhlíontar nó nach gcomhlíontar na critéir sin go carnach maidir leis an reachtaíocht náisiúnta atá i gceist sna príomhimeachtaí, ag féachaint don chásdlí socair na Cúirte Breithiúnais (féach, go háirithe, breithiúnais an 10 Aibreán 2014,
Emerging Markets Series of DFA Investment Trust Company,
C‑190/12, EU:C:2014:249, mír 53, agus an 13 Samhain 2019,
College Pension Plan of British Columbia,
C‑641/17, EU:C:2019:960, míreanna 91 go 94, 100, 101, 104 agus 105 agus an cásdlí dá dtagraítear).
32      Ós rud é nach ndealraíonn sé, i bhfianaise na ndoiciméad atá os comhair na Cúirte, go dtagann an srian ar shaorghluaiseacht caipitil arna thionscnamh leis an reachtaíocht náisiúnta atá i gceist sna príomhimeachtaí lasmuigh de raon feidhme Airteagal 56(1) CE ar bhonn Airteagal 57(1) CE, is gá scrúdú a dhéanamh ar a mhéid is féidir an srian sin a dhlisteanú i bhfianaise fhorálacha Chonradh CE.
33      I ndáil leis sin, foráiltear le hAirteagal 58(1)(a) CE go mbeidh ‘Airteagal 56 CE gan dochar do cheart na mBallstát [...] forálacha ábhartha a reachtaíochta cánach a chur i bhfeidhm lena ndéantar idirdhealú idir cáiníocóirí nach bhfuil sa staid chéanna maidir lena n‑áit chónaithe nó maidir leis an áit ina bhfuil a gcaipitil infheistithe acu’.
34      A mhéid is maolú í an fhoráil sin d’Airteagal 58 CE ar phrionsabal bunúsach na saorghluaiseachta caipitil, ní mór í a léiriú go dian. Dá réir sin, ní féidir a léiriú go bhfuil gach reachtaíocht chánach a dhéanann idirdhealú idir cáiníocóirí de réir a n‑áite cónaithe nó an Bhallstáit ina n‑infheistíonn siad a gcaipiteal comhoiriúnach go huathoibríoch leis an gConradh (breithiúnas an 17 Deireadh Fómhair 2013,
Welte,
C‑181/12, EU:C:2013:662, mír 42 agus an cásdlí dá dtagraítear).
35      Tá an maolú dá bhforáiltear in Airteagal 58(1)(a) CE teoranta é féin ag mír 3 den Airteagal sin, lena bhforáiltear ‘nach ionann [na forálacha náisiúnta dá dtagraítear i mír 1 den Airteagal sin] idirdhealú treallach nó srianadh ceilte ar shaorghluaiseacht caipitil agus íocaíochtaí mar a shainmhínítear in Airteagal 56 [CE]’ (breithiúnas an 17 Deireadh Fómhair 2013,
Welte,
C‑181/12, EU:C:2013:662, mír 43 agus an cásdlí dá dtagraítear).
36      Is gá, dá bhrí sin, idirdhealú a dhéanamh idir an chóir éagsúil a cheadaítear faoi Airteagal 58(1)(a) CE agus idirdhealú treallach a thoirmisctear faoi mhír 3 den Airteagal sin. Is cásdlí socair é, chun go bhféadfar a mheas go bhfuil reachtaíocht náisiúnta chánach amhail an reachtaíocht atá i gceist sna príomhimeachtaí comhoiriúnach le forálacha Chonradh CE maidir le saorghluaiseacht caipitil, is gá go mbaineann an difríocht sa chóir le cásanna nach bhfuil inchomparáide go hoibiachtúil nó nach bhfuil údar leis ar chúis sháraitheach ar mhaithe le leas an phobail (féach, chuige sin, breithiúnais an 17 Deireadh Fómhair 2013, Welte, C‑181/12, EU:C:2013:662, mír 44 agus an cásdlí dá dtagraítear, agus an 17 Márta 2022, AllianzGI-Fonds AEVN, C‑545/19, EU:C:2022:193, mír 42).
37      Sa chás seo, maidir le hinchomparáideacht oibiachtúil na gcásanna, i gcomhthéacs na reachtaíochta náisiúnta atá i gceist sna príomhimeachtaí, tá cáiníocóir a bhfuil cónaí air sa Phortaingéil agus a fhaigheann ioncam úis ó infheistíochtaí a rinne sé i Stát eile, amhail an t-ioncam úis ó bhannaí agus ionstraimí fiachais, chomh maith faoi dhliteanas céanna i leith cáin ar an ioncam úis sin ina Bhallstát cónaithe mar cháiníocóir a bhfuil cónaí air sa Phortaingéil agus a fhaigheann ioncam ó infheistíochtaí den chineál céanna a rinneadh sa dara Ballstát (féach, chuige sin, breithiúnas an 1 Iúil 2010,
Dijkman agus Dijkman‑Lavaleije,
C‑233/09, EU:C:2010:397, mír 45).
38      Sa chomhthéacs sin, ós rud é go bhfuil an t‑ioncam úis faoi réir rátaí cánacha éagsúla ag brath ar, an eisítear nó an íoctar é ina mBallstát cónaithe nó a eisítear agus a íoctar é i mBallstát eile, is cúis é sin leis an difríocht sa chóir atá i gceist sna príomhimeachtaí, ach ní léiríonn sé difríocht i staid na gcáiníocóirí lena mbaineann maidir le cáin ioncaim phearsanta (féach, chuige sin, breithiúnas an 1 Iúil 2010,
Dijkman agus Dijkman‑Lavaleije,
C‑233/09,
EU:C:2010:397, mír 46).
39      Dá bhrí sin, baineann an difríocht sa chóir a thugtar isteach leis an reachtaíocht náisiúnta atá i gceist sna príomhimeachtaí le cásanna atá inchomparáide go hoibiachtúil.
40      Maidir leis an difríocht sa chóir agus an bhféadfadh é a dhlisteanú ar chúis sháraitheach ar mhaithe le leas an phobail, is leor a thabhairt faoi deara nach n‑éilíonn an chúirt a rinne an tarchur ná Rialtas na Portaingéile go bhfuil cúiseanna sáraitheacha den sórt sin ann ar mhaithe le leas an phobail.
41      I bhfianaise na mbreithnithe thuas, is é an freagra ar an gcéad chuid den cheist a tarchuireadh ná go gcaithfear Airteagal 56 CE a léiriú go gcuireann sé cosc ar reachtaíocht Bhallstáit a chuireann ioncam úis a fhaigheann cáiníocóirí an Bhallstáit sin faoi réir ráta cánach forchéimnitheach suas go dtí 40 % sa chás go n‑eascraítear an t‑ioncam úis sin as bannaí agus ionstraimí fiachais arna n-eisiúint ag eintiteas de chuid Ballstáit eile nó ag tríú Stát amhail Cónaidhm na hEilvéise agus arna n-íoc ag eintiteas den sórt sin, ach, sa chás go n‑eascraítear an t‑ioncam úis sin as bannaí agus ionstraimí fiachais arna n-eisiúint ag eintiteas dá Bhallstát cónaithe agus arna n-íoc ag eintitis den sórt sin, gearrtar cáin air ag ráta tobhach níos ísle 20 %.
An Comhaontú
42      Faoi Airteagal 2(4) den Chomhaontú, i gcás ina roghnaíonn an t‑úinéir tairbhiúil an nós imeachta maidir le nochtadh saorálach nó ina ndearbhaíonn sé ar shlí eile a ioncam úis arna fháil ó ghníomhaire íocaíochta de chuid na hEilvéise d’údaráis chánach dá Bhallstát cónaithe, gearrtar cáin ar an ioncam úis lena mbaineann sa Bhallstát sin de réir na rátaí céanna a cuireadh i bhfeidhm ar ioncam comhchosúil ón Stát sin.
43      I ndáil leis sin, ba cheart a thabhairt faoi deara, mar atá déanta ag an gCoimisiún, nach mór roinnt coinníollacha a chomhlíonadh ionas go mbeidh an fhoráil sin infheidhme maidir leis an staid atá i gceist sna príomhimeachtaí.
44      Ar an gcéad dul síos, ó tháinig an Comhaontú i bhfeidhm an 1 Iúil 2005, ní bhaineann sé ach le hioncam úis a íoctar ón dáta sin.
45      Ina dhiaidh sin, mar is léir ó Airteagal 1(1) agus (2) den Chomhaontú, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 2(1) agus (4) de, is gá nach mbaineann na íocaíochtaí atá i gceist le hioncam úis ar éilimh fiachais ‘arna n-eisiúint ag féichiúnaithe a bhfuil cónaí orthu san Eilvéis nó a bhaineann le buanbhunaíochtaí neamhchónaitheacha atá suite san Eilvéis’.
46      I gcás den sórt sin, eisiatar an t‑ioncam úis sin, faoi Airteagal 1(2) den Chomhaontú, ón gcoinneáil ó mhéid na híocaíochta úis dá bhforáiltear in Airteagal 1(1), ‘faoi réir mhír 2 agus Airteagal 2’ den Chomhaontú. Leanann sé ó Airteagal 2(1) agus (4) den Chomhaontú go gcaithfidh gur roghnaigh an t‑úinéir tairbhiúil an nós imeachta maidir le nochtadh saorálach a bhfuil sé de cheangal ar Chónaidhm na hEilvéise é a chur ar fáil chun an choinneáil dá dtagraítear in Airteagal 1 de a sheachaint, nó gur dhearbhaigh sé a ioncam úis d’údaráis chánach dá Stát cónaithe.
47      Ar deireadh, leanann sé ó Airteagal 2(4) go gcaithfidh gur roghnaigh úinéir tairbhiúil an ioncaim úis lena mbaineann an nós imeachta sin maidir le nochtadh saorálach é féin nó gur dhearbhaigh sé ar shlí eile chuig údaráis chánach dá Bhallstát cónaithe.
48      Ós rud é nach féadtar a bhunú sa chás seo, mar gheall ar an eolas a leagtar síos san iarraidh ar réamhrialú, go gcomhlíontar na coinníollacha go léir i dtaca le hinfheidhmeacht Airteagal 2(4) maidir leis an staid atá i gceist sna príomhimeachtaí, is faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé na fíoraithe is gá a dhéanamh i ndáil leis sin.
49      I bhfianaise na mbreithnithe thuas, is é an freagra ar an dara cuid den cheist a tharchuirtear go gcaithfear Airteagal 2(4) den Chomhaontú, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 1(2) de, a léiriú go gcuireann sé cosc ar reachtaíocht Bhallstáit a chuireann ioncam úis arna fháil, ón 1 Iúil 2005, ag cáiníocóirí an Bhallstáit sin a roghnaigh an nós imeachta maidir le nochtadh saorálach nó a dhearbhaigh ar shlí eile an t‑ioncam úis d’údaráis chánach dá Bhallstát cónaithe, sa mhéid nach n‑eisiatar é ón gcoinneáil faoi Airteagal 1(2) faoi réir ráta cánach forchéimnitheach suas go dtí 40 % sa chás go n‑eascraítear an t‑ioncam úis sin as bannaí agus ionstraimí fiachais arna n-íoc ag gníomhaire íocaíochta de chuid na hEilvéise, ach sa chás go n‑eascraítear an t‑ioncam úis céanna as bannaí agus ó ionstraimí fiachais arna n-íoc ag gníomhaire íocaíochta cónaithe, gearrtar cáin air ag ráta tobhach níos ísle 20 %.
Costais
50      Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a cuireadh faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Séú Dlísheomra) mar seo a leanas:
1.      Maidir le hAirteagal 56 CE,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
go gcuirtear cosc ar reachtaíocht Bhallstáit lena gcuirtear ioncam úis arna fháil ag cáiníocóirí de chuid an Bhallstáit sin faoi réir ráta cánach forchéimnitheach suas le 40 % sa chás go n‑eascraítear an t‑ioncam úis sin ó bhannaí agus ó ionstraim fiachais arna n-eisiúint ag eintiteas de chuid Ballstáit eile nó ag tríú Stát amhail Cónaidhm na hEilvéise agus arna n-íoc ag eintiteas den sórt sin, ach, sa chás go n‑eascraítear ioncam úis den sórt sin ó bhannaí agus ionstraim fiachais arna n-eisiúint ag eintiteas dá Bhallstát cónaithe agus arna n-íoc ag eintiteas den sórt sin, gearrtar cáin ag ráta tobhach níos ísle air ag 20 %.
2.      Maidir le hAirteagal 2(4) den Chomhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise lena bhforáiltear do bhearta atá coibhéiseach leo siúd a leagtar síos i dTreoir 2003/48/CE ón gComhairle maidir le Cánachas ar Ioncam ó Choigiltis i bhFoirm Íocaíochtaí Úis arna léamh i gcomhar le hAirteagal 1(2) de, ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
go gcuirtear cosc ar reachtaíocht Bhallstáit lena gcuirtear ioncam úis arna fháil, ón 1 Iúil 2005, ag cáiníocóirí de chuid an Bhallstáit sin a roghnaigh nós imeachta nochtadh saorálach, nó ar bhealach eile a dhearbhaigh an t-ioncam úis sin d’údaráis chánach dá Bhallstát cónaithe, sa mhéid nach n‑eisítear é ón gcoinneáil faoi Airteagal 1(2), faoi réir ráta cánach forchéimnitheach suas le 40 % sa chás go n‑eascraítear an t‑ioncam úis sin ó bhannaí agus ó ionstraim fiachais arna n-eisiúint ag gníomhaire íocaíochta de chuid na hEilvéise, ach, i gcás go n-íocann gníomhaire íocaíochta cónaithe as an ioncam úis céanna, gearrtar cáin ag ráta tobhach níos ísle air ag 20 %.
Sínithe
*      Teanga an cháis: an Phortaingéilis.