62020TJ0569_RES
Kawża T‑569/20
Stichting Comité N 65 Ondergronds Helvoirt
vs
Il‑Kummissjoni Ewropea
Sentenza tal-Qorti Ġenerali (It-Tieni Awla) tal‑15 ta’ Diċembru 2021
“Ambjent – Regolament (KE) Nru 1367/2006 – Obbligu tal-Istati Membri li jipproteġu u li jtejbu l-kwalità tal-arja ambjentali – Talba għal eżami mill-ġdid intern – Ċaħda tat-talba bħala inammissibbli”
Ambjent – Konvenzjoni ta’ Aarhus – Applikazzjoni għall-istituzzjonijiet tal-Unjoni – Possibbiltà għall-organizzazzjonijiet mhux governattivi li jitolbu l-eżami mill-ġdid intern ta’ atti amministrattivi fil-qasam tal-ambjent – Suġġett tal-eżami mill-ġdid – Atti amministrattivi adottati taħt id-dritt dwar l-ambjent – Kunċett ta’ att amministrattiv – Deċiżjoni tal-Kummissjoni, fil-kwalità tagħha ta’ korp ta’ stħarriġ amministrattiv skont il-proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, li ma tittiħidx azzjoni fir-rigward ta’ lment – Esklużjoni
(Artikoli 258 u 260 TFUE; Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 1367/2006, Artikoli 2(1)(g), 2(b) u 10)
(ara l-punti 22 sa 24, 33 sa 36, 48)
Rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu – Dritt ta’ azzjoni tal-Kummissjoni – Stabbiliment tal-proċedura ta’ lment CHAP sabiex jiġu identifikati eventwali nuqqasijiet ta’ twettiq ta’ obbligi taħt id-dritt tal-Unjon – Suġġett
(Artikolu 17 TUE; Artikolu 258 TFUE)
(ara l-punti 42 sa 47)
Ambjent – Konvenzjoni ta’ Aarhus – Applikazzjoni għall-istituzzjonijiet tal-Unjoni – Possibbiltà għall-organizzazzjonijiet mhux governattivi li jitolbu l-eżami mill-ġdid intern ta’ atti amministrattivi fil-qasam tal-ambjent – Suġġett tal-eżami mill-ġdid – Miżuri li ma jistgħux jiġu kkontestati fil-kuntest ta’ rikors għal annullament għal raġunijiet li ma għandhomx x’jaqsmu mal-assenza ta’ locus standi – Esklużjoni
(Artikolu 258 TFUE u r-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE; Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 1367/2006, Artikoli 2(2)(b) u 10)
(ara l-punti 57 sa 60)
Ftehimiet internazzjonali – Ftehimiet tal-Unjoni – Konvenzjoni dwar l-Aċċess għall-Informazzjoni, il-Parteċipazzjoni tal-Pubbliku fit-Teħid ta’ Deċiżjonijiet u l-Aċċess għall-Ġustizzja fi Kwistjonijiet Ambjentali (Konvenzjoni ta’ Aarhus) – Effetti – Supremazija fuq l-atti tad-dritt sekondarju tal-Unjoni – Eżami tal-legalità ta’ att tad-dritt sekondarju tal-Unjoni fid-dawl tad-dispożizzjonijiet tal-imsemmija konvenzjoni – Kundizzjonijiet – Dispożizzjonijiet li ma għandhomx natura inkundizzjonata u suffiċjentement preċiża – Esklużjoni
(Artikolu 216(2) TFUE; Konvenzjoni ta’ Aarhus, Artikolu 9(3); Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 1367/2006, Artikoli 2(2)(b) u 10)
(ara l-punti 70 sa 72, 74)
Sunt
Stichting Comité N 65 Ondergronds Helvoirt huwa kumitat ta’ azzjoni li twaqqaf fl‑2011 fl-okkażjoni tal-preżentazzjoni, minn ċerti komuni Olandiżi, tal-viżjoni tagħhom tat-triq reġjonali N 65 u tal-madwar tagħha.
Fid‑29 ta’ Awwissu 2019, dan il-kumitat ressaq ilment quddiem il-Kummissjoni Ewropea kontra r-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi, intiż sabiex jiġi kkonstatat il-ksur tad-Direttiva 2008/50 dwar il-kwalità tal-arja ambjentali (
1
), waqt il-kontroll, mill-awtoritajiet Olandiżi, tal-kwalità tal-arja madwar it-triq reġjonali inkwistjoni. Issa, billi qieset li ma kellha l-ebda element rilevanti ġdid li seta’ jiġġustifika l-ftuħ ta’ proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu kontra r-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi, il-Kummissjoni informat lill-kumitat, permezz ta’ ittra tat‑30 ta’ Jannar 2020, bid-deċiżjoni tagħha li tagħlaq mingħajr tkomplija l-fajl tal-ilment.
Għalhekk, il-kumitat ta’ azzjoni ressaq, quddiem il-Kummissjoni, talba għal eżami mill-ġdid intern tad-deċiżjoni li tingħalaq il-proċedura ta’ lment skont l-Artikolu 10 tar-Regolament Aarhus (
2
). Il-Kummissjoni ċaħdet din it-talba bħala inammissibbli (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kkontestata”), minħabba li d-deċiżjoni inkwistjoni ma kinitx tikkostitwixxi “att amministrattiv” (
3
) jew “ommissjoni amministrattiva” (
4
) li jistgħu jkunu s-suġġett ta’ eżami mill-ġdid intern bis-saħħa tar-Regolament Aarhus, minħabba l-fatt li din kienet ġiet adottata fil-kuntest tal-proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu prevista fl-Artikolu 258 TFUE.
Adita b’rikors għal annullament tad-deċiżjoni kkontestata, il-Qorti Ġenerali tiċħad ir-rikors, wara li eżaminat, b’mod partikolari, il-kwistjoni ġdida dwar jekk il-proċedura ta’ eżami mill-ġdid mibdija kontra deċiżjoni li tingħalaq proċedura ta’ lment fil-konfront ta’ Stat Membru tistax tkun distinta mill-proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu skont l-Artikoli 258 u 260 TFUE.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
Fl-ewwel lok, il-Qorti Ġenerali tfakkar li l-Artikolu 10(1) tar-Regolament Aarhus jagħti lill-organizzazzjonijiet mhux governattivi d-dritt li jressqu talba għal eżami mill-ġdid intern lill-istituzzjoni tal-Unjoni li tkun adottat “att amministrattiv” taħt id-dritt dwar l-ambjent. Madankollu, l-Artikolu 2(2)(b) tal-imsemmi regolament jeskludi mill-kunċett ta’ att amministrattiv il-miżuri jew l-ommissjonijiet ta’ istituzzjoni jew ta’ korp tal-Unjoni li jaġixxu fil-kwalità tagħhom ta’ korp ta’ stħarriġ amministrattiv skont il-proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu prevista fl-Artikoli 258 u 260 TFUE.
Il-Qorti Ġenerali tqis, f’dan il-każ, li d-deċiżjoni tal-Kummissjoni li ma tittiħidx azzjoni fir-rigward tal-ilment tal-kumitat tesprimi r-rifjut tagħha li tibda proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu skont l-Artikolu 258 TFUE kontra r-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi, fin-nuqqas ta’ indizji suffiċjenti dwar l-allegat ksur tad-dritt tal-Unjoni. Fil-fatt, din id-deċiżjoni ttieħdet sabiex tingħalaq proċedura msejħa CHAP, intiża sabiex jiġu ttrattati t-talbiet għal investigazzjoni u l-ilmenti rċevuti mill-Kummissjoni fir-rigward tan-nuqqasijiet ta’ osservanza tad-dritt tal-Unjoni tal-Istati Membri.
Fit-tieni lok, il-Qorti Ġenerali tiddikjara li, kuntrarjament għall-argument imressaq mill-kumitat, proċedura CHAP hija marbuta b’mod indissoċjabbli ma’ proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, l-istess bħall-proċedura EU Pilot, ikkunsidrata bħala “prekursur” ta’ din tal-aħħar. Hija tirrileva, f’dan ir-rigward, li l-proċedura ta’ lment CHAP mibdija mill-kumitat kienet tikkostitwixxi l-ewwel stadju li seta’ jwassal għall-ftuħ tal-proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu. Fil-fatt, l-unika soluzzjoni favorevoli li seta’ jingħata lil dan l-ilment kienet preċiżament li tibda tali proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu kontra r-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi Barra minn hekk, għalkemm il-proċedura CHAP tista’ twassal għal mekkaniżmi informali oħra ta’ soluzzjoni ta’ problemi li jippermettu, bħall-proċedura EU Pilot, li tiġi evitata l-implimentazzjoni ta’ proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, l-użu tagħhom jibqa’ suġġett għas-setgħa diskrezzjonali tal-Kummissjoni li tista’ dejjem tkompli l-proċedura uffiċjali.
Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali tikkonkludi li d-deċiżjoni li jingħalaq il-fajl tal-ilment kontenzjuż mingħajr tkomplija ġiet adottata mill-Kummissjoni fil-kwalità tagħha ta’ korp ta’ stħarriġ amministrattiv skont il-proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu prevista fl-Artikolu 258 TFUE, u għalhekk ma setgħetx tikkostitwixxi att amministrattiv li jista’ jkun is-suġġett ta’ eżami intern mill-ġdid skont l-Artikolu 10 tar-Regolament Aarhus.
Fir-rigward tal-argument tal-kumitat li jgħid li, billi ċaħdet it-talba tagħha għal eżami mill-ġdid intern, il-Kummissjoni ppreġudikat l-aċċess effettiv għall-ġustizzja tal-organizzazzjonijiet għall-protezzjoni tal-ambjent, il-Qorti Ġenerali tenfasizza li l-proċedura ta’ eżami mill-ġdid intern hija intiża effettivament sabiex tiffaċilita l-aċċess għall-ġustizzja tal-imsemmija organizzazzjonijiet li għalih huma ma kienx ikollhom dritt skont l-Artikolu 263 TFUE, fir-rigward tar-rikors għal annullament, minħabba nuqqas ta’ locus standi. Madankollu, il-Kummissjoni kienet konformi, f’dan il-każ, mar-restrizzjoni prevista mir-Regolament Aarhus innifsu, intiża b’mod partikolari sabiex teskludi l-atti adottati skont l-Artikolu 258 TFUE mill-kunċett ta’ att amministrattiv. Minn dan il-Qorti Ġenerali tiddeduċi li l-proċedura ta’ eżami mill-ġdid intern ma għandhiex l-għan li tippermetti l-preżentata ta’ rikors kontra miżuri, bħar-rifjut tal-Kummissjoni li tibda proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, li, għal raġunijiet li ma għandhomx x’jaqsmu mal-assenza ta’ locus standi tal-organizzazzjonijiet inkwistjoni, ma jistgħux jiġu kkontestati skont l-Artikolu 263 TFUE.
Fl-aħħar nett, il-Qorti Ġenerali tiċħad l-eċċezzjoni ta’ illegalità diretta kontra l-Artikolu 2(2)(b) u l-Artikolu 10 tar-Regolament Aarhus, fid-dawl tal-Artikolu 9(3) tal-Konvenzjoni Aarhus (
5
). F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali tfakkar il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li tgħid li d-dispożizzjonijiet ta’ ftehim internazzjonali li għalih l-Unjoni hija parti jistgħu jiġu invokati insostenn ta’ rikors għal annullament ta’ att ta’ dritt sekondarju tal-Unjoni jew ta’ eċċezzjoni bbażata fuq l-illegalità ta’ tali att biss bil-kundizzjoni, minn naħa, li n-natura u l-istruttura ta’ dan il-ftehim ma jipprekludux dan u, min-naħa l-oħra, li dawn id-dispożizzjonijiet jidhru, mil-lat tal-kontenut tagħhom, inkundizzjonati u suffiċjentement preċiżi. Issa, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li l-Artikolu 9(3) tal-Konvenzjoni Aarhus, li fuqu huwa bbażat l-Artikolu 10 tar-Regolament Aarhus, ma jinkludi l-ebda obbligu inkundizzjonat u suffiċjentement preċiż ta’ natura li jirregola direttament is-sitwazzjoni legali tal-individwi, b’tali mod li ma jistax jiġi invokat għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-legalità tal-imsemmi Artikolu 10.
Fid-dawl tal-konstatazzjonijiet preċedenti, il-Qorti Ġenerali tikkonferma d-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tiċħad, bħala inammissibbli, it-talba għal eżami mill-ġdid intern imressqa mill-kumitat.
(
1
)	Direttiva 2008/50/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑21 ta’ Mejju 2008 dwar il-kwalità ta’ l-arja fl-ambjent u arja iktar nadifa għall-Ewropa (ĠU 2008, L 152, p. 1)
(
2
)	Regolament (KE) Nru 1367/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑6 ta’ Settembru 2006 dwar l-applikazzjoni għall-istituzzjonijiet u l-korpi tal-Komunità tad-disposizzjonijiet tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus dwar l-Aċċess għall-Informazzjoni, il-Parteċipazzjoni tal-Pubbliku fit-Teħid ta’ Deċiżjonijiet u l-Aċċess għall-Ġustizzja fi Kwistjonijiet Ambjentali (ĠU 2006, L 264, p. 13, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Aarhus”)
(
3
)	Artikolu 2(1)(g) tar-Regolament Aarhus.
(
4
)	Artikolu 2(1)(h) tar-Regolament Aarhus.
(
5
)	Konvenzjoni dwar l-Aċċess għall-Informazzjoni, il-Parteċipazzjoni Pubblika fit-Teħid ta’ Deċiżjonijiet u l-Aċċess għall-Ġustizzja fi Kwistjonijiet Ambjentali, iffirmata f’Aarhus fil‑25 ta’ Ġunju 1998 u approvata f’isem il-Komunità Ewropea permezz tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 2005/370/KE tas‑17 ta’ Frar 2005 (ĠU 2006, L 164M, p. 17).