Wydanie tymczasowe
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
M. CAMPOSA SÁNCHEZA-BORDONY
przedstawiona w dniu 5 marca 2026 r.(1)
Sprawa C‑507/24 P
YS
przeciwko
Radzie Unii Europejskiej,
Komisji Europejskiej
Odwołanie – Prawo instytucjonalne – Wzmocniona współpraca w zakresie ustanowienia Prokuratury Europejskiej – Rozporządzenie 2017/1939 – Powoływanie prokuratorów europejskich w Prokuraturze Europejskiej – Powołanie jednego z kandydatów wskazanych przez Republikę Grecką – Podnoszone naruszenie przepisów dotyczących powoływania prokuratorów europejskich – Skarga o stwierdzenie nieważności – Kontrola zgodności z prawem wniosku o powołanie
1.        Decyzją (UE) 2023/1335(2) Rada wskazała pięcioro „prokuratorów europejskich w Prokuraturze Europejskiej” (zwanych dalej „prokuratorami europejskimi”), wśród nich kandydata, o którego wnioskowała Grecja.
2.        Grecki sędzia, który nie został wybrany na kandydata na krajowym etapie postępowania, wniósł do Sądu(3) skargę o stwierdzenie nieważności decyzji 2023/1335(4).
3.        W postanowieniu z dnia 8 maja 2024 r. (zwanym dalej „zaskarżonym postanowieniem”) Sąd stwierdził brak swojej właściwości do orzekania w przedmiocie ważności decyzji 2023/1335 w zakresie, w jakim jej podnoszona niezgodność z prawem miałaby wynikać z niezgodności z prawem aktu krajowego, takiego jak wniosek dotyczący kandydatów na prokuratorów europejskich, który może być oceniany wyłącznie przez sądy krajowe.
4.        YS wniósł odwołanie od postanowienia Sądu. Jego odwołanie daje Trybunałowi sposobność do przeanalizowania podziału kompetencji w zakresie kontroli sądowej aktów – krajowych i unijnych – występujących w ramach procedury powoływania prokuratorów europejskich, przewidzianej w rozporządzeniu (UE) 2017/1939(5).
I.      Okoliczności powstania sporu
5.        Okoliczności powstania sporu zostały przedstawione w pkt 2–12 zaskarżonego postanowienia i można je streścić w następujący sposób:
–        W dniu 27 września 2022 r. władze greckie ogłosiły wśród prokuratorów konkurs na potrzeby wskazania trzech kandydatów na stanowisko prokuratora europejskiego od dnia 29 lipca 2023 r.
–        W dniu 17 października 2022 r. YS zgłosił organom greckim swoją kandydaturę.
–        Decyzją z dnia 20 grudnia 2022 r.
Anotato Dikastiko Symvoulio Politikis kai Poinikis Dikaiosynis (najwyższa rada sądownictwa cywilnego i karnego, Grecja; zwana dalej „NRS”) odrzuciła kandydaturę YS ze względu na niespełnianie warunku przewidzianego w ustawie krajowej nr 4786/2021, ponieważ YS nie miał statusu prokuratora, lecz status sędziego.
–        W tej samej decyzji NRS wskazała w imieniu Republiki Greckiej trzech kandydatów na stanowisko prokuratora europejskiego.
–        W dniu 22 marca 2023 r. YS zaskarżył decyzję NRS do Symvoulio tis Epikrateias (rady stanu, Grecja)(6).
–        W odniesieniu do kandydatur przedstawionych przez organy krajowe komisja selekcyjna(7) przewidziana w art. 14 ust. 3 rozporządzenia 2017/1939 sporządziła opinie wraz z uzasadnieniem i ranking każdego z kandydatów wskazanych przez organy krajowe i przekazała je Radzie.
–        Po otrzymaniu wniosku komisji selekcyjnej Rada zatwierdziła decyzję 2023/1335.
II.    Postępowanie przed Sądem oraz zaskarżone postanowienie
6.        W skardze o stwierdzenie nieważności wniesionej do Sądu YS wnosił o:
–        stwierdzenie nieważności decyzji 2023/1335 bądź w całości,
bądź przynajmniej w części dotyczącej powołania kandydata greckiego na stanowisko prokuratora europejskiego;
–        stwierdzenie i „anulowanie” bezczynności Komisji w zakresie, w jakim niezgodnie z prawem powstrzymała się ona od skontrolowania wniosku władz greckich dotyczącego wskazania kandydatów do Prokuratury Europejskiej;
–        obciążenie Rady i Komisji kosztami postępowania.
7.        Zarówno Rada, jak i Komisja podniosły zarzut niedopuszczalności skargi YS.
8.        W zaskarżonym postanowieniu Sąd uznał się za niewłaściwy do orzekania w przedmiocie zgodności z prawem wniosku wskazującego kandydatów przedłożonego Radzie przez władze krajowe(8).
9.        Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących punktach zaskarżonego postanowienia:
–        W pkt 37 Sąd powtórzył pkt 45 i 46 wyroku Berlusconi i Fininvest(9).
–        W pkt 38 Sąd orzekł, że przepisy art. 16 ust. 2 rozporządzenia 2017/1939 określają uprawnienia dyskrecjonalne Rady w odniesieniu do przedstawionych przez państwa członkowskie kandydatur do Prokuratury Europejskiej, ograniczone wyłącznie do weryfikacji proponowanych kandydatur w świetle warunków wymaganych do pełnienia obowiązków prokuratora europejskiego. Rada nie ma natomiast żadnych uprawnień do badania powodów uzasadniających odrzucenie kandydatur wyeliminowanych na etapie procedury krajowej.
–         W pkt 39 Sąd stwierdził, że z podziału kompetencji między organami krajowymi a instytucjami Unii, ustanowionego w dziedzinie, o której mowa w przepisach rozporządzenia 2017/1939, wynika, że akt dotyczący wskazania kandydatów do powołania do Prokuratury Europejskiej, przyjęty przez organ krajowy, wiąże Radę i zakreśla warunki jej decyzji, która nie może ona odnosić się do kandydatur innych niż te, które zostały jej przedstawione przez zainteresowane państwa członkowskie.
–        Wywiódł on z tego w pkt 40, że do Sądu nie należy badanie zarzutu dotyczącego podnoszonej niezgodności z prawem decyzji NRS odrzucającej kandydaturę YS, której kontrola należy do właściwości sądów krajowych na warunkach przypomnianych w pkt 37 tego postanowienia.
–        W pkt 41 Sąd stwierdził, że YS nie przedstawił żadnego innego zarzutu mającego na celu wykazanie niezgodności z prawem decyzji 2023/1335, w związku z czym jego żądanie stwierdzenia nieważności należało uznać za niedopuszczalne.
10.      Pomocniczo Sąd uznał, że YS nie zdołał wykazać istnienia aktualnego lub pewnego interesu w zaskarżeniu decyzji 2023/1335. Jego legitymacja procesowa do zaskarżenia tej decyzji zależy od zdarzenia przyszłego i niepewnego, takiego jak uprzednie stwierdzenie nieważności decyzji krajowej odrzucającej jego kandydaturę(10).
III. Odwołanie oraz postępowanie przed Trybunałem
11.      Odwołanie wniesione przez YS zostało zarejestrowane w sekretariacie Trybunału w dniu 18 lipca 2024 r.
12.      W odwołaniu YS wnosi do Trybunału o:
–        Uchylenie zaskarżonego postanowienia;
–        stwierdzenie nieważności decyzji 2023/1335 bądź w całości, bądź w części dotyczącej powołania kandydata greckiego i odrzucenia kandydatury YS na stanowisko prokuratora europejskiego;
–        obciążenie Rady i Komisji kosztami postępowania.
13.      Odwołanie opiera się na dwóch zarzutach:
–        naruszenie prawa w odniesieniu do braku właściwości Sądu;
–        naruszenie prawa w odniesieniu do braku legitymacji procesowej do zaskarżenia decyzji 2023/1335.
14.      Rada i Komisja wnoszą do Trybunału o oddalenie skargi i obciążenie YS kosztami postępowania.
IV.    Ocena
A.      Dopuszczalność odwołania
1.      Argumenty
15.      Nawet jeśli Rada formalnie nie wnosi o uznanie odwołania za niedopuszczalne, twierdzi ona, że odwołanie YS ogranicza się do powtórzenia lub przeformułowania argumentów przedstawionych w pierwszej instancji. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału odwołanie powinno być zatem niedopuszczalne.
16.      YS twierdzi w replice, że zastrzeżenie Rady jest oczywiście bezzasadne, ponieważ z uważnej lektury odwołania wynika, że jego argumenty mają na celu skorygowanie naruszenia prawa, jakiego dopuścił się Sąd.
2.      Analiza
17.      Odwołanie powinno precyzyjnie wskazywać zakwestionowane części wyroku, o którego uchylenie się wnosi, oraz zawierać argumenty prawne, które szczegółowo uzasadniają to żądanie(11).
18.      Elementy odwołania, które nie zawierają żadnego argumentu mającego konkretnie na celu określenie naruszenia prawa, którym miałoby być dotknięte zaskarżone orzeczenie i które ograniczają się do powtórzenia argumentów przedstawionych już przed Sądem, nie spełniają tego wymogu i należy je odrzucić jako oczywiście niedopuszczalne(12).
19.      Natomiast, w sytuacji gdy wnoszący odwołanie kwestionuje wykładnię lub zastosowanie prawa Unii przez Sąd, kwestie prawne zbadane w pierwszej instancji mogą ponownie być rozważane w postępowaniu odwoławczym. Gdyby wnoszący odwołanie nie mógł powołać się w odwołaniu na zarzuty i argumenty przedstawione już przed Sądem, postępowanie odwoławcze straciłoby w części swój sens(13).
20.      W rozpatrywanym obecnie odwołaniu YS otwarcie i szczegółowo kwestionuje argumenty, które skłoniły Sąd do wydania zaskarżonego postanowienia. Krytykuje on te argumenty w zarzutach szczegółowych dotyczących, po pierwsze, braku właściwości Sądu do orzekania w przedmiocie zgodności z prawem wniosku dotyczącego kandydatów przedłożonego Radzie przez organy krajowe, a po drugie, braku legitymacji procesowej YS do zaskarżenia decyzji 2023/1335.
21.      W konsekwencji odwołanie jest moim zdaniem dopuszczalne.
B.      Co do istoty
1.      Pierwszy zarzut odwołania
22.      YS zarzuca Sądowi, że naruszył prawo, gdy uznał, że jest niewłaściwy do orzekania w przedmiocie zgodności z prawem wniosku wskazującego kandydatów przedłożonego Radzie przez organy krajowe.
a)      Argumenty stron
23.      YS twierdzi, że Sąd błędnie zastosował orzecznictwo ustalone w wyroku Berlusconi i Fininvest.
24.      Z orzecznictwa tego wynika, że ustalenie sądu właściwego do kontroli zgodności z prawem wskazania przez państwo członkowskie kandydatów na stanowisko prokuratora europejskiego zależy od tego, czy instytucje Unii dysponują wystarczającym zakresem uznania przy dokonywaniu oceny danego aktu krajowego.
25.      Jeżeli zatem akt krajowy wiąże instytucje Unii, właściwość należy do sądów krajowych. W przeciwnym razie akt krajowy uznaje się za przygotowawczy, a jego kontrola incydentalna należy do właściwości sądu Unii w ramach badania zgodności z prawem ostatecznego aktu Rady(14).
26.      Zdaniem YS Sąd błędnie uznał, że Rada jest związana wnioskiem krajowym. Z jednej strony dlatego, że jest nie do pomyślenia, aby Rada nie mogła odrzucić wniosku oczywiście niezgodnego z prawem i zażądać przedstawienia nowych kandydatur. Z drugiej strony dlatego, że absurdalne byłoby uniemożliwienie Radzie kontroli zgodności z prawem wniosku, podczas gdy, jak przyznał sam Sąd, dysponuje ona szerokim zakresem uznania przy ocenie i porównywaniu osiągnięć kandydatów(15).
27.      Okoliczność tę, w połączeniu z szerokimi kompetencjami komisji selekcyjnej, YS rozumie w ten sposób, że instytucje Unii mają tak aktywny udział w procedurze, że nie mogą pozostać niewrażliwe w obliczu rażącego naruszenia prawa Unii, a mianowicie przedstawienia kandydatów wyłonionych w ramach procedury krajowej, która nie jest zgodna z zasadą legalności.
28.      Rada i Komisja twierdzą, że Sąd nie dopuścił się zarzucanego mu naruszenia prawa i ograniczył się do prawidłowego zastosowania orzecznictwa ustalonego w wyroku Berlusconi i Fininvest.
b)      Analiza
1)      Procedura powoływania prokuratorów europejskich
29.      Zgodnie z art. 16 ust. 1 rozporządzenia 2017/1939 procedura powoływania prokuratorów europejskich rozpoczyna się od wskazania przez każde państwo członkowskie trzech kandydatów, którzy:
–        są aktywnymi członkami prokuratury lub sądownictwa tego państwa członkowskiego;
–        odznaczają się niekwestionowaną niezależnością; oraz
–        posiadają kwalifikacje wymagane do powołania na wysokie stanowisko prokuratorskie lub sędziowskie w swoich państwach członkowskich oraz mają odpowiednie doświadczenie praktyczne w działaniu krajowych systemów prawnych, w dochodzeniach finansowych i w międzynarodowej współpracy w zakresie wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych.
30.      Spełnienie tych warunków powinno podlega weryfikacji, zgodnie z art. 16 ust. 2 rozporządzenia 2017/1939, w drodze uzasadnionej opinii komisji selekcyjnej, o której mowa w art. 14 ust. 3 tego rozporządzenia(16).
31.      Po otrzymaniu od komisji selekcyjnej opinii wraz z uzasadnieniem Rada dokonuje wyboru i powołuje jednego z kandydatów na stanowisko prokuratora europejskiego z odpowiedniego państwa członkowskiego zgodnie z art. 16 ust. 2 rozporządzenia 2017/1939.
32.      Jeżeli zdaniem komisji selekcyjnej kandydat nie spełnia warunków, by pełnić obowiązki prokuratora europejskiego, opinia ta jest dla Rady wiążąca.
33.      Z brzmienia tych przepisów wynika, że procedura powoływania prokuratorów europejskich składa się z trzech etapów:
–        W pierwszym, ściśle krajowym, każde z państw członkowskich składa wniosek wskazujący trzech kandydatów.
–        W drugim etapie komisja selekcyjna ustanowiona rozporządzeniem 2017/1939 wydaje opinię wraz z uzasadnieniem w przedmiocie odpowiedniości wskazanych we wniosku kandydatów.
–        W trzecim i ostatnim etapie Rada powołuje jednego z kandydatów uznanych przez komisję selekcyjną za odpowiednich.
34.      Jest to zatem procedura złożona, w ramach której wykonywanie uprawnień decyzyjnych przyznanych wyłącznie instytucji Unii (powołanie prokuratorów europejskich) wymaga uprzedniego skorzystania przez państwa członkowskie z uprawnienia do złożenia wniosku przyznanego im prawem Unii również na zasadzie wyłączności (zgłaszanie kandydatów na prokuratorów europejskich).
2)      Podział kompetencji w zakresie kontroli sądowej aktów wchodzących w skład procedury złożonej
35.      W wyroku Berlusconi i Fininvest Trybunał wypracował następujące stanowisko:
–        „[A]kt organu krajowego, który wpisuje się w proces decyzyjny Unii, nie wchodzi w zakres wyłącznej kompetencji sądu Unii, jeżeli z podziału kompetencji dokonanego w rozpatrywanej dziedzinie między organami krajowymi i instytucjami unijnymi wynika, że akt przyjęty przez organ krajowy stanowi konieczny etap postępowania stanowienia aktu Unii, w którym instytucje Unii mają jedynie ograniczony zakres uznania lub nie mają go wcale, w związku z czym krajowy akt prawny jest dla instytucji Unii wiążący”(17).
–        „Wówczas do sądów krajowych należy rozstrzygnięcie w przedmiocie nieprawidłowości ewentualnie obarczających akt krajowy, w tym w razie potrzeby przedłożenie Trybunałowi wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, na tych samych warunkach kontroli co w przypadku wszelkich aktów ostatecznych, które, podjęte przez ten sam organ krajowy, mogą wywoływać niekorzystne skutki dla osób trzecich, a także stwierdzenie w oparciu o zasadę skutecznej ochrony sądowej dopuszczalności środka prawnego wniesionego w tym celu, nawet jeśli krajowe przepisy proceduralne tego nie przewidują”(18).
36.      W złożonych procedurach z udziałem organów krajowych i unijnych może się zdarzyć, że organ krajowy posiada własne, szczególne i wyłączne uprawnienia decyzyjne, w którym to przypadku jedynie sądy krajowe będą właściwe do kontroli zgodności z prawem wydanych przez nie aktów(19).
37.      W odróżnieniu od złożonych procedur istniejących w ramach unii bankowej (w której etap krajowy ma charakter wyłącznie przygotowawczy do etapu europejskiego, na którym instytucja lub organ Unii skupia uprawnienia decyzyjne)(20), krajowy etap procedury powoływania prokuratorów europejskich ma własną treść, ponieważ organy krajowe podejmują decyzje o wiążących skutkach w rozumieniu, które omówię poniżej. Decyzje te podlegają wyłącznie kontroli sądów krajowych.
3)      Właściwość sądowa w niniejszym przypadku
38.      Sąd przyjmuje jako założenie, że akt, na mocy którego organ krajowy wskazuje kandydatów do powołania prokuratorów europejskich, wiąże Radę i zakreśla warunki jej decyzji, która nie może ona odnosić się do kandydatur innych niż te, które zostały jej przedstawione przez państwa członkowskie(21).
39.      YS uważa natomiast, że wniosek krajowy pozostawia Radzie szeroki zakres uznania w zakresie weryfikacji kwalifikowalności wskazanych we wniosku kandydatów, a tym samym w sposób nieunikniony w zakresie kontroli zgodności z prawem krajowej procedury selekcyjnej(22).
40.      Moim zdaniem Komisja słusznie twierdzi, że wnoszący odwołanie nie zinterpretował prawidłowo pkt 39 zaskarżonego postanowienia.
41.      Akt krajowy w postaci wniosku wskazującego trzech kandydatów do powołania na stanowiska prokuratorów europejskich nie wiąże bowiem Unii w tym znaczeniu, że musi ona koniecznie mianować jednego z tych kandydatów, lecz w tym znaczeniu, że Rada nie może powołać kandydata, który nie figuruje we wniosku.
42.      Dowodem na to jest fakt, że jeżeli Rada odrzuci wszystkie kandydatury, to (wyłącznie) do państwa członkowskiego należy złożenie nowego wniosku(23).
43.      Instytucje Unii mają pełną swobodę w ocenie kwalifikacji kandydatów i w tym zakresie nie są związane wnioskiem krajowym. Są one jednak związane, bez żadnego marginesu odstępstwa, decyzją państwa członkowskiego o ograniczeniu kręgu osób, które mogą zostać powołane przez Radę, do trzech wskazanych we wniosku kandydatów. Ten akt krajowy polegający na złożeniu wniosku, określa kontekst, w jakim Rada ma podjąć decyzję, w związku z czym nie pozostawia tej instytucji Unii zakresu uznania (a zatem ją wiąże).
44.      Innymi słowy, Rada może odrzucić wniosek krajowy, ale nie może go zastąpić ani zmienić. Nie ma ona kompetencji do składania wniosku wskazującego kandydatów, lecz jedynie do powołania jednego z kandydatów wskazanych we wniosku państwa członkowskiego.
45.      Akt polegający na złożeniu wniosku dotyczącego kandydatów (który wiąże Radę w wyżej wymienionym brzmieniu) może podlegać kontroli sądowej wyłącznie przez sądy krajowe. Natomiast do sądu Unii należy kontrola ważności powołania przez Radę jednego z kandydatów wskazanych we wniosku państwa członkowskiego.
46.      Sąd nie naruszył zatem prawa, uznając się za niewłaściwy do orzekania w przedmiocie zgodności z prawem wniosku dotyczącego kandydatów przedłożonego Radzie przez władze greckie, ponieważ właściwość w tym zakresie należy do sądów greckich.
47.      YS podkreślił, że nie jest możliwe, aby Rada była związana wnioskiem sporządzonym w wyniku rażąco niezgodnej z prawem procedury. Obrazuje on swoją argumentację w tym względzie, posługując się przykładami, które sam uznaje za skrajne(24).
48.      Ten argument YS przedstawia hipotetyczne scenariusze, które nie odpowiadają scenariuszom rozpatrywanym w tym przypadku(25), a zatem nie mogą wpłynąć na rezultat odwołania, ograniczonego do faktów, które Sąd wziął pod rozwagę.
49.      Gdyby Trybunał uznał za konieczne wypowiedzenie się na temat tego argumentu YS pomimo jego hipotetycznego charakteru, uważam, że powinien go wówczas oddalić.
50.      Jeżeli bowiem państwo członkowskie organizuje otwartą procedurę selekcyjną – do czego nie jest zobowiązane rozporządzeniem 2017/1939 – powinno je ukształtować w taki sposób, aby było zgodne z prawem Unii:
–        Po pierwsze, procedura ta powinna być zgodna z rozporządzeniem 2017/1939, to znaczy powinna być skonstruowana w taki sposób, aby umożliwić wybór kandydatów spełniających warunki wymagane w art. 16 ust. 1 tego rozporządzenia.
–        Po drugie, ogólnie rzecz biorąc, procedura musi być zgodna z zasadami i normami prawa Unii, w szczególności z zakazem dyskryminacji.
51.      Tymczasem przedmiotem rozpatrywanego obecnie odwołania, jest inna kwestia, ograniczająca się do ważności decyzji 2023/1335 jako takiej. Kwestii tej nie można utożsamiać z kwestią ustalenia, do kogo należy zapewnienie przestrzegania prawa Unii w odniesieniu do krajowego wniosku dotyczącego kandydatów na prokuratorów europejskich.
52.      Oczywiście kontrola zgodności z prawem tego wniosku nie należy do kompetencji Rady, jak twierdzi YS, ani do sądu Unii, ponieważ orzecznictwo zawarte w wyroku Berlusconi i Fininvest powierza kontrolę zgodności z prawem aktów krajowych, w warunkach określonych powyżej dla tego rodzaju przypadków, sądom krajowym
53.      Potwierdzeniem powyższego jest wyrok Trybunału Sprawiedliwości w przypadku podobnym do analizowanego obecnie: kontrola aktów wpisujących się w procedurę mianowania sędziów Sądu. Chodzi o wyrok z dnia 29 lipca 2024 r., Valančius(26).
54.      Procedura mianowania sędziów Sądu składa się z trzech etapów, z których pierwszy i drugi mają znaczenie dla niniejszego odwołania:
–        W ramach pierwszego etapu rząd danego państwa członkowskiego proponuje kandydata na stanowisko, przedkładając tę propozycję Sekretariatowi Generalnemu Rady.
–        W ramach drugiego etapu komitet, o którym mowa w art. 255 TFUE, opiniuje tego kandydata do wykonywania funkcji sędziego Sądu w świetle wymogów przewidzianych w art. 254 akapit drugi TFUE.
55.      Nie kwestionując właściwości sądu krajowego do zbadania zgodności z prawem propozycji kandydatury do Sądu (przyjętej przez organy krajowe w pierwszym etapie postępowania)(27), Trybunał udzielił sądowi odsyłającemu wykładni przepisów prawa Unii, których dotyczył jego wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.
56.      Zdaniem Trybunału kontrola zgodności z prawem propozycji kandydata na stanowisko sędziego Sądu, dokonywana przez organy krajowe na pierwszym etapie postępowania, należy do sądu krajowego, który powinien ją zweryfikować „w świetle wymogów przewidzianych w […] postanowieniach” prawa Unii regulujących proces mianowania(28).
57.      W ostatecznym rozrachunku Rada nie musi nieuchronnie przyjmować wniosku wynikającego z procedury, która nie jest zgodna z prawem Unii. Przeciwnie, będzie ona mogła liczyć na gwarancję kontroli zgodności z prawem tego wniosku, zweryfikowanego w razie potrzeby przez sądy krajowe.
58.      Prawdą jest, że Rada może spotkać się z wnioskami, których opracowanie nie zostało ocenione przez sąd krajowy, czy to dlatego, że nie przeprowadzono publicznej procedury selekcyjnej, która mogłaby podlegać kontroli, czy to dlatego, że nikt ich nie zakwestionował. W pierwszym przypadku nie istniałby przedmiot kontroli (również w odniesieniu do Rady), w drugim natomiast obowiązywałoby domniemanie zgodności z prawem właściwe dla aktów organów publicznych, które podlegają kontroli sądowej, ale nie zostały zaskarżone(29).
59.      W niniejszej sprawie, jak już podkreślono, istnieje przed sądem krajowym postępowanie w przedmiocie zgodności z prawem wniosku złożonego przez NSR. W ramach tego postępowania możliwe będzie ustalenie, czy grecka procedura selekcji kandydatów na stanowisko prokuratora europejskiego powinna była dopuszczać kandydatury sędziów, a nie tylko członków prokuratury.
2.      Drugi zarzut odwołania
60.      W zarzucie drugim zarzuca się Sądowi, że naruszył prawo, gdy stwierdził brak aktualnego i pewnego interesu YS w zaskarżeniu decyzji 2023/1335.
61.      Ponieważ moim zdaniem należy oddalić pierwszy zarzut odwołania, nie ma potrzeby badania zarzutu drugiego.
62.      Gdyby bowiem Trybunał potwierdził brak właściwości Sądu do uwzględnienia żądań wnoszącego odwołanie, stwierdzenie to uniemożliwiłoby analizę wszystkich innych zarzutów odwołania.
63.      Zajmę się jednak tym drugim zarzutem odwołania na wypadek uwzględnienia przez Trybunał zarzutu pierwszego.
a)      Argumenty stron
64.      Zdaniem YS:
–        Uwzględnienie pierwszego zarzutu odwołania oznaczałoby, że Sąd jest właściwy do „ponownego zbadania” decyzji 2023/1335, w tym „aktu przygotowawczego/decyzji NSR”. Ewentualne stwierdzenie przez Sąd niezgodności z prawem decyzji NSR prowadziłoby do stwierdzenia nieważności odrzucenia kandydatury YS(30).
–        Uzależnienie legitymacji procesowej do zaskarżenia decyzji 2023/1335 od uprzedniego stwierdzenia przez sąd krajowy nieważności odrzucenia kandydatury YS oznacza pozbawienie go prawa do skutecznej ochrony sądowej, ponieważ termin do wniesienia skargi do Sądu na tę decyzję upłynąłby już po zakończeniu krajowego postępowania sądowego.
–        Istnieje ryzyko, że sąd krajowy rozpatrujący skargę na decyzję NSR nie wystąpi do Trybunału z pytaniem prejudycjalnym.
–        Naruszenie jego prawa do skutecznej ochrony sądowej nie może zostać naprawione w drodze powództwa odszkodowawczego.
65.      Rada i Komisja podnoszą zasadniczo, że Sąd prawidłowo zastosował orzecznictwo Trybunału w dziedzinie legitymacji procesowej do wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności.
b)      Analiza
66.      Jak już wskazałem, Sąd uznał pomocniczo, że YS nie zdołał wykazać istnienia rzeczywistego lub pewnego interesu w zaskarżeniu decyzji 2023/1335.
67.      Sąd, opierając się na swoim wcześniejszym orzecznictwie(31), przypomniał, że skarga o stwierdzenie nieważności wniesiona przez osobę fizyczną jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy osoba ta ma interes w stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu. Interes tego rodzaju zakłada, że stwierdzenie nieważności tego aktu może samo w sobie mieć skutki prawne, a skarga może przynieść korzyść stronie, która ją wniosła.
68.      Przyjąwszy to założenie, Sąd orzekł, że legitymacja procesowa YS do zaskarżenia decyzji 2023/1335 zależałaby od przyszłego i niepewnego wydarzenia, takiego jak uprzednie stwierdzenie nieważności decyzji krajowej odrzucającej jego kandydaturę złożoną w celu udziału w krajowym etapie procedury selekcyjnej. Decyzja ta było przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, który nie wydał jeszcze orzeczenia.
69.      Uważam, że takie podejście nie jest prawidłowe. Moim zdaniem YS miał legitymację procesową do zaskarżenia decyzji 2023/1335, ponieważ, skoro ubiegał się o udział w procedurze, która zakończyła się wydaniem tej decyzji, miał interes w stwierdzeniu jej nieważności.
70.      Stwierdzenie nieważności decyzji 2023/1335 mogło przynieść korzyść YS (udział w nowej procedurze selekcyjnej), gdyby Sąd uwzględnił jego argumenty dotyczące ciążącego na Radzie obowiązku kontroli decyzji NSR.
71.      Innymi słowy, gdyby przyjąć (co nie ma miejsca), że Sąd jest właściwy do orzekania w przedmiocie zgodności z prawem krajowego etapu procedury selekcyjnej, a tym samym do orzekania (incydentalnie) w przedmiocie decyzji NSR, wydaje mi się mało dyskusyjne, że YS byłby uprawniony do zaskarżenia decyzji 2023/1335.
72.      Ewentualne stwierdzenie przez Sąd, że decyzja NSR nie była zgodna z art. 16 ust. 1 rozporządzenia 2017/1939 (zgodnie z którym kandydaci na prokuratorów europejskich muszą być aktywnymi członkami prokuratury lub sądownictwa), powinno bowiem skutkować wznowieniem procedury krajowej w sposób, który przynajmniej umożliwiłby YS zgłoszenie swojej kandydatury. W takim przypadku kandydat odrzucony na krajowym etapie procedury miałby legitymację procesową do zaskarżenia decyzji kończącej całą procedurę (tj. decyzji 2023/1335).
C.      W przedmiocie kosztów
73.      Zgodnie z art. 184 regulaminu postępowania przed Trybunałem oraz na żądanie Rady i Komisji należy obciążyć YS kosztami postępowania w niniejszej instancji.
V.      Wnioski
74.      W świetle powyższych rozważań proponuję, aby Trybunał:
–        Oddalił odwołanie.
–        Obciążył XS kosztami postępowania.
1      Język oryginału: hiszpański.
2      Decyzja Rady (UE) 2023/1335 z dnia 27 czerwca 2023 r. w sprawie powołania prokuratorów europejskich w Prokuraturze Europejskiej (Dz.U. 2023, L 166, s. 116).
3      Sprawa YS/Rada i Komisja (T‑411/23, EU:T:2024:310).
4       Skarga o stwierdzenie nieważności została również wniesiona przeciwko stwierdzeniu, że Komisja bezprawnie powstrzymała się od wszczęcia postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciwko Republice Greckiej. Odwołanie ogranicza się jedynie do tej części postanowienia, która dotyczy żądania stwierdzenia nieważności decyzji 2023/1335. Nie jest ono zatem skierowane przeciwko niedopuszczalności skargi na bezczynność wniesionej na podstawie art. 265 TFUE.
5      Rozporządzenie Rady (UE) 2017/1939 z dnia 12 października 2017 r. wdrażające wzmocnioną współpracę w zakresie ustanowienia Prokuratury Europejskiej (Dz.U. 2017, L 283, s. 1).
6      W dniu 8 maja 2024 r., kiedy Sąd wydał zaskarżone postanowienie, rezultat tego zaskarżenia nie był znany (pkt 44 zaskarżonego postanowienia).
7      Uregulowana decyzją wykonawczą Rady (UE) 2018/1696 z dnia 13 lipca 2018 r. w sprawie zasad działalności komisji selekcyjnej przewidzianej w art. 14 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2017/1939 wdrażającego wzmocnioną współpracę w zakresie ustanowienia Prokuratury Europejskiej (Dz.U. 2018, L 282, s. 8).
8      Ponadto Sąd uznał za niedopuszczalne żądanie stwierdzenia nieuzasadnionej bezczynności Komisji polegającej na tym, że nie podjęła ona działała ona przeciwko Republice Greckiej z powodu uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego (pkt 25–32 zaskarżonego postanowienia). YS nie wniósł odwołania od tej części zaskarżonego postanowienia.
9      Wyrok z dnia 19 grudnia 2018 r., Berlusconi i Fininvest (C‑219/17, EU:C:2018:1023); zwany dalej „wyrokiem Berlusconi i Fininvest”).
10      Punkty 42–46 zaskarżonego postanowienia.
11      Wyrok z dnia 23 stycznia 2019 r., Deza/ECHA (C‑419/17 P, EU:C:2019:52, pkt 93). Podstawą prawną tego orzecznictwa jest art. 256 ust. 1 akapit drugi TUE, art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz art. 168 § 1 lit. d) i art. 169 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem.
12      Wyrok z dnia 4 lipca 2000 r., Bergaderm i Goupil/Komisja (C‑352/98 P, EU:C:2000:361), pkt 35) postanowienie z dnia 19 września 2019 r., Renew Consorzio Energie Rinnovabili/Komisja i Włochy (C‑325/19 P, EU:C:2019:768), pkt 20.
13      Wyrok z dnia 7 lipca 2005 r., Le Pen/Parlament (C‑208/03 P, EU:C:2005:429, pkt 40 i przytoczone tam orzecznictwo).
14      Punkt 21 odwołania.
15       Punkt 28 odwołania, w którym przytoczono wyrok Sądu z dnia 12 stycznia 2022 r., Verelst/Rada (T‑647/20, EU:T:2022:5), pkt 122.
16      Działalność tej komisji uregulowano w załączniku do decyzji wykonawczej 2018/1696. Zgodnie z pkt VI.2 tego załącznika komisja selekcyjna bada kandydatury wskazanych kandydatów pod kątem warunków przewidzianych w art. 16 ust. 1 rozporządzenia 2017/1939. Na podstawie wniosków z przeglądu kandydatur i wysłuchania komisja selekcyjna formułuje opinię na temat kwalifikacji kandydatów do sprawowania funkcji prokuratorów europejskich oraz stwierdza w sposób wyraźny, czy dany kandydat spełnia warunki określone w art. 16 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2017/1939 (pkt VII.2 akapit pierwszy). W przypadku gdy wskazani kandydaci nie spełniają tych warunków, komisja selekcyjna zwraca się do danego państwa członkowskiego o wskazanie odpowiedniej liczby nowych kandydatur (pkt VII.2 akapit drugi). Wreszcie komisja selekcyjna sporządza ranking kandydatów na podstawie ich kwalifikacji i doświadczenia, wskazując preferowaną kolejność kandydatur, jednak ranking ten nie jest wiążący dla Rady (pkt VII.2 akapit trzeci).
17       Wyrok Berlusconi i Fininvest, pkt 45.
18       Wyrok Berlusconi i Fininvest, pkt 46.
19       Wyrok z dnia 29 stycznia 2020 r., GAEC Jeanningros (C‑785/18, EU:C:2020:46, pkt 25): „biorąc pod uwagę uprawnienia decyzyjne przysługujące organom krajowym w ramach tego systemu [w ramach procedury rejestracji chronionych nazw pochodzenia] podziału kompetencji, wyłącznie do sądów krajowych należy orzekanie w przedmiocie zgodności z prawem aktów podejmowanych przez te organy, takich jak akty dotyczące wniosków o rejestrację nazwy, które to akty stanowią niezbędny etap procedury przyjęcia aktu Unii, ponieważ instytucje Unii dysponują jedynie ograniczonym zakresem uznania w odniesieniu do tych aktów lub nie dysponują nim wcale”.
20      W takim kontekście wydano wyrok Berlusconi i Fininvest.
21      Punkt 39 zaskarżonego postanowienia.
22      Punkt 6 repliki.
23      Punkt VII.2 akapit drugi załącznika do decyzji wykonawczej 2018/1696.
24      Byłoby tak w przypadku, gdyby państwo członkowskie ograniczyło swój wniosek do „osób, które oprócz posiadania wymaganej wiedzy miałyby na przykład status ogrodników” (pkt 24 odwołania); zgłosiło „ zwykłych prawników lub adwokatów, którzy nie są członkami prokuratury lub sądownictwa” (pkt 25 odwołania); przeprowadziło „aukcję w celu wyłonienia kandydata lub kandydatki […]” (pkt 4 repliki); lub wreszcie ogłosiło zaproszenie do składania kandydatur, które prowadziłoby do dyskryminacji ze względu na płeć (ibidem).
25      (Podnoszona) niezgodność z prawem greckiej procedury wyboru prokuratorów europejskich nie ma nic wspólnego z okolicznościami, które YS przytacza jako przykłady w swoim odwołaniu. Nie faworyzowano kandydatur ogrodników, nie dopuszczono kandydatur adwokatów, stanowiska nie zostały wystawione na aukcję, nic też nie wskazuje na dyskryminację ze względu na płeć.
26      Sprawa C‑119/23 (EU:C:2024:653); zwany dalej „wyrokiem Valančius”.
27      Wyrok Valančius, pkt 29.
28      Wyrok Valančius, pkt 38.
29      Hipotezy te ponownie wykraczają poza zakres niniejszego odwołania.
30      Punkt 41 odwołania.
31       W pkt 42 zaskarżonego postanowienia przytoczono pkt 30 i 31 postanowienia Sądu z dnia 17 grudnia 2020 r., IM/EBI i FEI (T‑80/20, EU:T:2020:636), które z kolei odsyłają do pkt 134 i 135 wyroku z dnia 13 września 2011 r., Dredging International i Ondernemingen Jan de Nul/EMSA (T‑8/09, EU:T:2011:461). W punkcie 134 tego wyroku wskazano: „[J]eżeli oferta któregoś z oferentów została odrzucona przed etapem poprzedzającym wydanie decyzji w sprawie udzielenia zamówienia, przez co nie była porównywana z pozostałymi ofertami, interes prawny danego oferenta w zaskarżeniu decyzji o udzieleniu zamówienia zależy od stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie odrzucenia jego oferty. Jedynie gdyby stwierdzono nieważność tej drugiej decyzji, stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie udzielenia zamówienia mogłoby bowiem, w odpowiednim przypadku, wywołać skutki prawne wobec oferenta, którego oferta została odrzucona przed etapem poprzedzającym wydanie decyzji w sprawie udzielenia zamówienia, i przynieść mu korzyść, poprzez zniesienie decyzji wydanej w wyniku porównania, w którym niesłusznie nie brała udziału jego oferta.”