62024CC0092
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKATA ĠENERALI
KOKOTT
ippreżentati fis‑27 ta’ Marzu 2025 (
1
)
Kawżi magħquda C‑92/24 sa C‑94/24
Banca Mediolanum SpA et
vs
Agenzia delle Entrate - Direzione Regionale della Lombardia
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Corte di Giustizia Tributaria di secondo grado della Lombardia - Milano (il-Qorti tal-Finanzi tat-Tieni Istanza tal-Lombardia, Milano, l-Italja))
“Talba għal deċiżjoni preliminari – Direttiva dwar is-sistema komuni tat-tassazzjoni li tapplika għall-kumpanniji omm u għas-sussidjarji ta’ Stati Membri differenti (Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji) – Portata tat-taxxa doppja li għandha tiġi evitata – Inklużjoni ta’ 50 % mid-dividendi rċevuti minn sussidjarja fil-bażi taxxabbli ta’ taxxa reġjonali fuq attivitajiet produttivi (IRAP) – Xebh tal-IRAP ma’ taxxa fuq il-kumpanniji li tintaxxa d-dħul tal-kumpanniji”
I. Daħla
1.
It-triq lejn sistema komuni ta’ taxxa fuq il-kumpanniji fil-livell tal-Unjoni hija twila u diffiċli. Minkejja li l-Artikolu 4(4) u (5) tad-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji ilu jirreferi mill‑1990 (dak iż-żmien l-Artikolu 4(3) tad-Direttiva 90/435/KEE (
2
)) għal tali sistema li għad għandha trid tiġi stabbilita, l-Istati Membri sa issa għadhom ma setgħux jaqblu. Huwa għalhekk li jeżisti biss ftehim ad hoc fil-kuntest tad-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji fir-rigward tal-fatt li l-profitti tas-sussidjarja diġà ntaxxati fi Stat Membru ma għandhomx jiġu ntaxxati għat-tieni darba, fl-okkażjoni ta’ distribuzzjoni tal-profitt, bħala dħul tal-kumpannija omm benefiċjarja fi Stat Membru ieħor.
2.
L-għan huwa li tiġi evitata t-taxxa doppja transkonfinali tal-profitti ta’ żewġ kumpanniji assoċjati rregolati taħt id-dritt tal-kumpanniji. Il-kwistjoni li l-Qorti tal-Ġustizzja issa għandha tiddeċiedi fil-kuntest ta’ din il-proċedura hija l-portata tat-taxxa doppja li għandha tiġi evitata. Għandu jiġi evitat kull piż ta’ taxxa oħra tad-dividendi mqassma jew għandha tiġi evitata “biss” taxxa doppja fir-rigward tat-taxxa fuq il-kumpanniji (jew ta’ taxxa paragunabbli)?
3.
Fil-fatt, l-istess bħal ħafna Stati Membri, l-Italja ma għandhiex biss taxxa diretta li għandha titħallas mill-kumpanniji u hija marbuta (kompletament jew parzjalment) mad-dħul miksub (pereżempju, fil-Ġermanja teżisti taxxa fuq in-negozju). Din il-kawża tikkonċerna taxxa reġjonali Taljana fuq attivitajiet produttivi (imposta regionale sulle attivita’ produttive, iktar ’il quddiem l-“IRAP”), li ilha tinġabar mill-aħħar tas-snin 1990 u li għalhekk kienet diġà teżisti matul ir-riformulazzjoni tad-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji fl‑2011. Fil-każ tal-banek, din it-taxxa tinkludi 50 % tad-dħul tagħhom mid-dividendi fil-bażi taxxabbli tagħhom. Dan ifisser li l-bank stabbilit fir-reġjun, bħala kumpannija omm, ma huwiex obbligat iħallas taxxa oħra fuq il-kumpanniji fuq id-dividendi rċevuti, peress li l-Italja ttrasponiet id-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji f’dan ir-rigward. Madankollu, dawn id-dividendi huma parzjalment koperti mill-IRAP, li hija miġbura fl-Italja mingħand il-persuni kollha li jeżerċitaw attività kummerċjali. Jekk dawn il-persuni jkunu kumpanniji, minbarra t-taxxa fuq il-kumpanniji tinġabar ukoll l-IRAP. Minn dan tirriżulta taxxa addizzjonali (indiretta) fuq dawn id-dividendi.
4.
Madankollu, id-dividendi rċevuti jistgħu jkunu koperti wkoll minn tipi oħra ta’ taxxi. B’hekk, pereżempju, dawn ikunu jaqgħu wkoll taħt il-bażi ta’ taxxa fuq il-patrimonju, sakemm tali taxxa tkun għadha tinġabar (l-Italja ħassritha fl‑1993). Bl-istess mod, ladarba l-kumpannija omm tixtri proprjetà immobbli bil-profitt tagħha (li tinkludi d-dividendi rċevuti), dawn ikunu indirettament suġġetti għat-taxxa fuq l-akkwisti ta’ proprjetà immobbli.
5.
Iktar ma d-diversi tipi ta’ taxxi jkunu rrikonoxxuti minn Stat Membru, iktar ikun probabbli li d-dividendi rċevuti jkunu fi kwalunkwe każ indirettament koperti minn waħda mit-taxxi l-oħra u iktar ikun probabbli li jkun hemm tip ta’ taxxa doppja. Il-kwistjoni li għandha tiġi deċiża fil-kawża ineżami hija għalhekk jekk l-Istati Membri għandhomx jiġu pprojbiti, permezz tad-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji, mhux biss milli jintaxxaw suċċessivament lill-kumpanniji omm ta’ gruppi attivi fuq livell internazzjonali bit-taxxa fuq il-kumpanniji (jew taxxa paragunabbli), iżda wkoll milli jintaxxaw tali kumpanniji permezz ta’ taxxa fuq il-patrimonju, ta’ taxxa fuq l-akkwisti ta’ proprjetà immobbli jew ta’ taxxa eżistenti oħra mhux armonizzata li, fil-bażi taxxabbli tagħha, tkopri wkoll, kompletament jew parzjalment, id-dividendi rċevuti.
6.
Din il-kwistjoni hija sensittiva, peress li r-risposta tikkonċerna, fl-aħħar mill-aħħar, il-kompetenzi fiskali tal-Istati Membri li, fil-leġiżlazzjoni fiskali diretta, bi ftit eċċezzjonijiet, ma humiex preċiżament limitati minn regoli armonizzati. Sa issa lanqas ma ntlaħaq ftehim dwar sistema komuni ta’ taxxa fuq il-kumpanniji. F’Unjoni li, skont l-Artikolu 2 TUE, hija bbażata fuq il-valur tad-demokrazija u tal-istat tad-dritt, f’każ ta’ dubju, limitazzjoni wiesgħa tal-awtonomija fiskali tal-Istati Membri għandha titħalla prinċipalment f’idejn is-setgħa leġiżlattiva.
II. Il-kuntest ġuridiku
A.
Id-dritt tal-Unjoni
7.
Id-Direttiva 2011/96/UE (
3
) (iktar ’il quddiem, u iktar ’il fuq, id-“Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji”) hija intiża, skont il-premessa 3 tagħha, sabiex teżenta mit-taxxa f’ras il-għajn id-dividendi u profitti oħra mqassma mis-sussidjarji lill-kumpannija omm tagħhom u sabiex telimina t-taxxa doppja ta’ dan id-dħul fil-livell tal-kumpannija omm benefiċjarja.
8.
L-Artikolu 2(a)(iii) tad-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji jistabbilixxi:
“Għall-għanijiet ta’ din id-Direttiva għandhom japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:
a)
‘kumpannija ta’ Stat Membru’ tfisser kull kumpannija li:
[…]
iii)
barra minn hekk, tkun suġġetta għal waħda mit-taxxi elenkati fl-Anness I, Parti B, mingħajr il-possibbilità ta’ għażla jew li tiġi eżentata minnhom, jew li tkun suġġetta għal kwalunkwe taxxa oħra li tista’ tibdel kwalunkwe waħda minn dawk it-taxxi.”
9.
Skont l-Artikolu 4 tad-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji:
“Meta kumpannija prinċipali jew l-istabbiliment permanenti tagħha jirċievu qligħ imqassam bis-saħħa tal-assoċjazzjoni tal-kumpannija prinċipali mas-sussidjarja tagħha, l-Istat Membru tal-kumpannija prinċipali u l-Istat Membru tal-istabbiliment permanenti tagħha għandhom, għajr meta s-sussidjarja tiġi llikwidata, jew:
a)
ma jintaxxawx tali profitti sal-punt li tali profitti ma jkunux deduċibbli mis-sussidjarja, u jintaxxaw tali profitti sal-punt li tali profitti jkunu deduċibbli mis-sussidjarja; jew
b)
jintaxxaw dan il-qligħ filwaqt li jawtorizzaw lill-kumpannija prinċipali u lill-istabbiliment permanenti li jnaqqsu mill-ammont mistħoqq tat-taxxa dak il-frazzjon tat-taxxa fuq il-korporazzjonijiet li jkollu x’jaqsam ma’ dan il-qligħ u mħallas mis-sussidjarja u minn kull sussidjara fi skala iktar baxxa, suġġett għall-kondizzjoni illi f’kull skala kumpannija u s-sussidjara tal-iskala iktar baxxa tagħha jaqgħu taħt id-definizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 2 u jissodisfaw il-ħtiġiet previsti fl-Artikolu 3, sal-limitu tal-ammont tat-taxxa mistħoqqa korrispondenti.
[…]
3.   Kull Stat Membru għandu jżomm l-għażla li jipprovdi li kull spiża li jkollha x’taqsam mal-investiment u kull telf li jirriżulta mit-tqassim tal-qligħ tal-kumpannija sussidjarja ma jistgħux jitnaqqsu mill-qligħ taxxabbli tal-kumpannija prinċipali.
Meta l-ispejjeż tal-ġestjoni li jkollhom x’jaqsmu mal-investiment f’dan il-każ jiġu stabbiliti bħala rata fissa, l-ammont stabbilit ma jistax jaqbeż il 5 % tal-qligħ mqassam mill-kumpannija sussidjarja.
4.   Il-paragrafi 1, u 2 għandhom japplikaw sad-data tad-dħul fis-seħħ effettiv ta’ sistema komuni ta’ tassazzjoni tal-kumpanniji.
5.   Il-Kunsill, filwaqt li jaġixxi unanimament skont proċedura leġislattiva speċjali u wara li jikkonsulta mal-Parlament Ewropew u l-Kumitat Ekonomiku u Soċjali għandu, meta jkun xieraq, jadotta r-regoli li japplikaw mid-data tad-dħul fis-seħħ effettiv ta’ sistema komuni ta’ tassazzjoni tal-kumpanniji.”
10.
L-Artikolu 7(1) tad-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji jipprovdi:
“L-espressjoni ‘taxxa fuq l-interessi’ kif użata f’din id-Direttiva ma għandhiex tkopri ħlas minn qabel jew ħlas bil-quddiem (précompte) tat-taxxa fuq il-korporazzjonijiet lill-Istat Membru tas-sussidjarja li ssir b’rabta ma’ tqassim tal-qligħ lill-kumpannija prinċipali tagħha.”
11.
It-taxxi elenkati fil-Parti B tal-Anness I għandhom jinkludu, pereżempju:
—
“Körperschaftssteuer fil-Ġermanja”,
—
“imposta sul reddito delle società fl-Italja”.
B.
Id-dritt Taljan
12.
Id-Digriet Leġiżlattiv Nru 446 tal‑15 ta’ Diċembru 1997 jirregola t-taxxa reġjonali fuq l-attivitajiet produttivi (iktar ’il quddiem l-“IRAP”). Skont l-Artikolu 2 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 446, il-kundizzjoni għall-applikazzjoni tal-IRAP huwa l-eżerċizzju abitwali ta’ attività b’mod awtonomu intiża għall-produzzjoni ta’ oġġetti jew għall-kummerċjalizzazzjoni tagħhom jew għall-provvista ta’ servizzi. Skont din id-dispożizzjoni, l-attività eżerċitata minn kumpanniji jew organizzazzjonijiet hija, fi kwalunkwe każ, taxxabbli.
13.
Skont l-informazzjoni disponibbli fuq l-internet tal-Provinċja Awtonoma ta’ Bolzano – Alto Adige (
4
) (l-Italja), kull persuna li teżerċita attività kummerċjali fil-provinċja ta’ Bolzano hija suġġetta għat-taxxa f’dan ir-rigward, anki jekk hija ma jkollhiex is-sede ġuridika tagħha fit-territorju provinċjali. F’dan ir-rigward, l-eżerċizzju ta’ attivitajiet istituzzjonali tal-entitajiet pubbliċi huwa wkoll suġġett għall-IRAP. Il-valur nett tal-produzzjoni ġġenerat mill-persuna taxxabbli għandu jiġi ntaxxat. Għal dan l-għan, il-profitt fiskali normali huwa kkumpensat minn ċerti elementi bħar-riżultat finanzjarju (jiġifieri l-infiq finanzjarju u d-dħul finanzjarju) jew l-ispejjeż tal-persunal.
14.
F’dan ir-rigward, skont l-Artikolu 3(a) u (e) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 446, il-persuni taxxabbli suġġetti għall-IRAP jinkludu “l-kumpanniji rregolati mid-dritt Taljan imsejħa ‘società per azioni’, ‘società in accomandita per azioni’, ‘società a responsabilità limitata’, ‘società cooperative, ‘società di mutua assicurazione’ u l-entitajiet pubbliċi u privati li l-attività tagħhom hija kompletament jew prinċipalment kummerċjali”. Madankollu, fl‑2014, l-impriżi individwali u l-professjonisti indipendenti kienu għadhom suġġetti għall-IRAP.
15.
L-Artikolu 4 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 446 jiddefinixxi l-bażi taxxabbli tal-IRAP bħala l-“valur nett tal-produzzjoni li jirriżulta mill-attività eżerċitata ġewwa r-reġjun”.
16.
L-Artikolu 6 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 446 jipprovdi li l-bażi taxxabbli tal-IRAP għall-banek u l-intermedjarji finanzjarji l-oħra hija ddeterminata mis-somma alġebrika tal-elementi segwenti fid-dikjarazzjoni tal-profitt:
a)
id-dħul nett bankarju, imnaqqas b’50 % tad-dividendi;
b)
deprezzament tal-assi tanġibbli u intanġibbli għall-użu funzjonali għal ammont ekwivalenti għal 90 %;
c)
spejjeż amministrattivi l-oħra, għal ammont ekwivalenti għal 90 %;
c-a)
aġġustamenti tal-valur nett u teħid lura tad-deprezzament tal-kreditu, limitati għal krediti tal-klijenti li jidhru bħala tali fid-dikjarazzjoni tal-profitt.
17.
Għalhekk, fil-każ ta’ banek stabbiliti fl-Italja, 50 % tad-dividendi mqassma minn sussidjarji stabbiliti fi Stati Membri oħra tal-Unjoni huma inklużi fil-bażi taxxabbli tal-IRAP fejn dawn id-dividendi huma inklużi fil-marġni ta’ intermedjazzjoni.
18.
Skont l-informazzjoni disponibbli fuq l-internet mill-Provinċja Awtonoma ta’ Bolzano– Alto Adige (
5
), ir-rata tat-taxxa normali hija ta’ 3.3 %; għall-kuntrarju, ir-rata tal-kumpanniji tal-assigurazzjoni hija ta’ 5.8 % u dik applikabbli għall-amministrazzjonijiet pubbliċi hija ta’ 8.5 %. Skont l-Artikolu 16(1-a) u (3) tad-Digriet Leġiżlattiv, il-banek u l-intermedjarji finanzjarji l-oħra huma suġġetti għal rata tal-IRAP ta’ 4.65 %, u r-reġjuni jistgħu jbiddlu din ir-rata sa rata massima ta’ 0.92 punti perċentwali.
19.
Dawn il-banek u intermedjarji finanzjarji oħra ma jistgħux inaqqsu mill-IRAP is-sehem tat-taxxa fuq il-kumpanniji (barranija) imħallsa mis-sussidjarji fl-Istat ta’ residenza tagħhom.
III. It-tliet kawżi prinċipali
20.
Matul is-sena fiskali 2014 (
6
), Banca Mediolanum SpA (iktar ’il quddiem il-“Bank”) kellu parteċipazzjonijiet f’diversi kumpanniji li għandhom waħda mill-forom elenkati fit-Taqsima A tal-Anness I tad-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji, li kellhom id-domiċilju fiskali tagħhom fl-Irlanda, fil-Lussemburgu jew fi Spanja u li kienu suġġetti għat-taxxa fuq il-kumpanniji hemmhekk.
21.
Matul is-sena fiskali 2014, il-bank irċieva dividendi mis-sussidjarji msemmija iktar ’il fuq għal ammont totali ta’ EUR 231 912 007.51. Is-sussidjarji ma ħallsux taxxa f’ras l-għajn fuq id-dividendi mħallsa lill-bank fil-post tas-sede tagħhom, peress li l-kundizzjonijiet kollha tal-Artikolu 5 tad-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji kienu ssodisfatti.
22.
Il-Bank irreġistra dawn id-dividendi bħala dħul u inkludihom fil-marġni ta’ intermedjazzjoni. F’dan ir-rigward, skont l-Artikolu 89 tat-TUIR (Test Uniku tat-Taxxi fuq id-Dħul), il-bank inkluda l-imsemmija dividendi fid-dħul suġġett għat-taxxa fuq il-kumpanniji (IRES) fl-ammont ta’ 5 % tagħhom għall-imsemmi perijodu fiskali 2014.
23.
Il-Bank huwa kkunsidrat bħala intermedjarju finanzjarju fis-sens tal-Artikolu 6 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 446. Għaldaqstant, fid-dikjarazzjoni tal-IRAP ippreżentata għas-sena fiskali 2014, din il-kumpannija inkludiet ukoll 50 % tal-ammont totali tad-dividendi msemmija iktar ’il fuq fil-bażi taxxabbli ta’ din it-taxxa_. L-applikazzjoni tar-rata ta’ 5.57 % irriżultat f’dejn fiskali ġdid taħt l-IRAP.
24.
Fl-4 ta’ Ġunju 2019, il-Bank ippreżenta lid-Direzione Regionale della Lombardia dell’Agenzia delle Entrate (Direttorat Reġjonali tal-Lombardia tal-Aġenzija tad-Dħul (iktar ’il quddiem l-“awtorità tat-taxxa”)) talba għal rimbors tal-IRAP imħallsa, billi qies li l-Artikolu 6(1) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 446 kien imur kontra l-Artikolu 4 tad-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji, li jipprojbixxi l-intaxxar tad-dividendi mqassma minn sussidjarji lil kumpanniji omm b’rata ogħla minn 5 % tal-ammont tagħhom.
25.
Permezz ta’ deċiżjoni tas‑16 ta’ Ottubru 2020, l-awtorità tat-taxxa ċaħdet din it-talba. Fl-espożizzjoni tal-motivi, hija kkunsidrat, b’mod partikolari, li l-Artikolu 6 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 446 ma kienx imur kontra l-Artikolu 4 tal-imsemmija direttiva, peress li din id-dispożizzjoni ma kinitx tapplika għall-IRAP, iżda biss għat-taxxa fuq id-dħul (tal-kumpanniji).
26.
Permezz tar-rikors ippreżentat fil‑15 ta’ Diċembru 2020, il-Bank ikkontesta din id-deċiżjoni quddiem il-qorti. Il-Qorti tal-Finanzi ta’ Milano ċaħdet ir-rikors fuq il-bażi li l-projbizzjoni prevista fl-Artikolu 4 tad-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji ma kinitx tapplika għall-IRAP. Il-Bank appella minn din is-sentenza quddiem il-qorti tar-rinviju fil‑31 ta’ Jannar 2023.
IV. It‑talba għal deċiżjoni preliminari u l‑proċedura quddiem il‑Qorti tal‑Ġustizzja
27.
Huwa f’dan il-kuntest li l-Corte di giustizia tributaria di secondo grado della Lombardia (il-Qorti tal-Finanzi tat-Tieni Istanza tal-Lombardia, l-Italja) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“Ir-rekwiżit tar-Repubblika Taljana, li jirriżulta mill-Artikolu 6(1) tad-decreto legislativo 446/1997 (id-Digriet Leġiżlattiv Nru 446/1997), li tissuġġetta għall-Imposta Regionale sulle Attività Produttive (IRAP) (it-taxxa reġjonali dwar l-attivitajiet produttivi, iktar ’il quddiem l-’IRAP’) 50 % mid-dividendi rċevuti minn intermedjarji finanzjarji residenti fl-Italja kklassifikati bħala kumpanniji omm skont id-Direttiva [dwar kumpanniji omm u sussidjarji], u mqassma minn kumpanniji residenti fi Stati Membri oħra tal-Unjoni Ewropea kklassifikati bħala sussidjarji skont din id-direttiva, mingħajr ma tawtorizza lil dawn il-kumpanniji omm milli jnaqqsu mill-IRAP il-frazzjoni tat-taxxa fuq il-kumpanniji relatata ma’ tali profitti mħallsa mis-sussidjarji, hija kompatibbli mal-projbizzjoni li l-profitti li l-kumpanniji omm residenti fi Stat Membru rċevew mis-sussidjarji residenti fi Stati Membri oħra jiġu ssuġġettati għat-tassazzjoni b’rata ogħla mill-5% tal-ammont relatat stabbilit fl-Artikolu 4 tal-imsemmija direttiva?”
28.
Fil-kuntest tal-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, Banca Mediolanum, ir-Repubblika Taljana u l-Kummissjoni Ewropea ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, skont l-Artikolu 76(2) tar-Regoli tal-Proċedura, li ma tinżammx seduta għas-sottomissjonijiet orali.
V. Analiżi legali
29.
Id-domanda fformulata b’mod kemxejn ikkumplikat, li l-Qorti tal-Ġustizzja hija mitluba tirrispondi għaliha hawnhekk tista’ tinġabar fil-qosor kif ġej: Il-projbizzjoni li jiġi ntaxxat it-tqassim tal-profitti rċevuti fil-livell tal-kumpannija omm skont l-Artikolu 4 tad-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji tkopri biss it-taxxa doppja diretta li tirriżulta minn tassazzjoni tal-profitti permezz tat-taxxa fuq il-kumpanniji (jew minn taxxa paragunabbli) jew tapplika wkoll għal taxxa doppja indiretta li tirriżulta minn taxxa oħra (fil-kawża ineżami, l-IRAP) li tinkludi parzjalment tali dividendi fil-bażi taxxabbli tagħha?
30.
Peress li ma huwiex ikkontestat li l-Italja ttrasponiet b’mod korrett id-Direttiva dwar il-kumpanniji omm u s-sussidjarji fir-rigward tat-taxxa fuq il-kumpanniji (dawn id-dividendi huma ntaxxati biss b’rata ta’ 5 %), dan ikollu l-konsegwenza li dan id-dħul mid-dividendi jiġi ssuġġettat għal tassazzjoni li taqbeż il-limitu ta’ 5 % previst fl-Artikolu 4(3) tad-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji.
A.
Il-kunsiderazzjonijiet preliminari
31.
Mill-premessa 3 tad-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji jirriżulta li din id-direttiva hija intiża li telimina t-taxxa doppja tal-profitti mqassma minn sussidjarja lill-kumpannija omm tagħha fil-livell tal-kumpannija omm.
32.
Għal dan il-għan, l-Artikolu 4(1) tad-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji jħalli lill-Istati Membri l-għażla bejn żewġ sistemi, jiġifieri bejn is-sistema ta’ eżenzjoni u dik ta’ imputazzjoni. Madankollu, l-Artikolu 4(3) tal-imsemmija direttiva jipprovdi li l-Istati Membri jistgħu jipprevedu li l-ispejjeż tal-parteċipazzjoni fis-sussidjarja u t-tnaqqis fil-valur li jirriżulta mit-tqassim tal-profitti tagħha ma jistgħux jitnaqqsu mill-profitt taxxabbli tal-kumpannija omm. Minn din id-dispożizzjoni jirriżulta wkoll li, jekk, f’tali każ, l-ispejjeż ta’ ġestjoni relatati mal-parteċipazzjoni jkunu ffissati b’rata fissa, tali ammont b’rata fissa ma jistax jeċċedi l-5 % tal-profitti mqassma mis-sussidjarja.
33.
Għaldaqstant, l-Artikolu 4 tad-direttiva huwa intiż, bl-eċċezzjoni tal-imsemmija 5 %, sabiex jevita li l-profitti mqassma minn kumpannija sussidjarja mhux residenti lil kumpannija omm residenti jiġu ntaxxati, l-ewwel, fir-rigward tal-kumpannija sussidjarja fl-Istat ta’ residenza tagħha u, it-tieni, fir-rigward tal-kumpannija omm fl-Istat ta’ residenza tagħha (
7
).
34.
Permezz tal-Artikoli 4 u 5 tagħha, id-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji tieħu deċiżjoni fundamentali dwar l-għoti tas-setgħa ta’ tassazzjoni tal-profitti ta’ sussidjarja (
8
). Bħala prinċipju, l-Istat Membru tal-kumpannija sussidjarja għandu biss id-dritt li jintaxxa l-profitti tagħha. B’dan il-mod, jiġi żgurat li t-tqassim tal-profitti li jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji jammonta għal newtralità fiskali (
9
). Dan japplika bl-istess mod għall-ktajjen ta’ parteċipazzjoni, peress li t-taxxa doppja jew multipla għandha tiġi evitata wkoll fil-każ ta’ tqassim ta’ profitti permezz tal-katina ta’ sussidjarji lill-kumpannija omm (
10
).
35.
Konsegwentement, ma huwiex kompatibbli mad-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji jekk il-profitti ta’ kumpannija jkunu suġġetti għal tassazzjoni ogħla fil-livell ta’ kumpannija li tkun ’il fuq fil-katina ta’ parteċipazzjoni, minn kif previst fl-Artikolu 4 tad-Direttiva. F’dan ir-rigward, ma jistax ikun rilevanti jekk dan il-piż jirriżultax meta jiġu rċevuti d-dividendi jew meta jitqassmu suċċessivament (
11
). Interpretazzjoni differenti twassal sabiex Stat Membru jkun jista’ jevita l-obbligi tiegħu taħt id-direttiva billi jemenda l-metodu ta’ ġbir tat-taxxa. Din hija r-raġuni għaliex ġie kkonstatat li l-fairness-tax Belġjana, li imponiet, taħt ċerti kundizzjonijiet, żieda a posteriori tat-taxxa fuq il-kumpanniji tal-kumpannija omm fl-okkażjoni ta’ tqassim ulterjuri tad-dividendi, ma kinitx kompatibbli ma’ din is-sistema (
12
).
36.
Madankollu, bla ħsara għall-mument tat-tassazzjoni (fil-mument tal-ġbir jew tat-tqassim suċċessiv tad-dividendi), il-kundizzjonijiet l-oħra għall-applikabbiltà tad-Direttiva skont l-Artikoli 1 sa 3 tagħha għandhom dejjem jiġu ssodisfatti fir-rigward ta’ kull tqassim (
13
). Dan jippreżupponi l-eżistenza ta’ taxxa doppja li d-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji hija intiża li tevita.
B.
Liema hija t-taxxa doppja rilevanti li d-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji hija intiża li tevita?
37.
Il-kwistjoni determinanti fil-kawża ineżami hija għalhekk dik tat-taxxa doppja rilevanti li d-Direttiva dwar il-kumpanniji omm u s-sussidjarji hija intiża li tevita permezz tal-Artikoli 4 u 5 tagħha.
38.
Skont il-premessa 3 tagħha, id-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji għandha l-għan li jiġu eżentati mit-taxxa f’ras l-għajn id-dividendi u profitti oħra mqassma minn sussidjarji lill-kumpanniji omm tagħhom u li tiġi eliminata t-taxxa doppja ta’ dan id-dħul fil-livell tal-kumpannija omm benefiċjarja. Għalhekk, għandha tiġi evitata taxxa doppja fuq id-dħul mid-dividendi.
39.
Normalment, taxxa doppja tkun dejjem tikkonċerna persuna li tkun suġġetta għal taxxa doppja, peress li ż-żewġ taxxi għandhom l-istess għan fiskali. Il-każ klassiku huwa dak tal-ħaddiem li jkollu jħallas it-taxxa fuq id-dħul fil-post tal-attività (pereżempju, il-Ġermanja) u għal darba oħra fil-post ta’ residenza (pereżempju Franza). Dawn is-sitwazzjonijiet huma ġeneralment irregolati minn ftehimiet dwar it-taxxa doppja konklużi bejn l-Istati kkonċernati.
40.
Għall-kuntrarju, jidher li hemm qbil li ma jkunx hemm taxxa doppja meta l-istess impjegat ikun obbligat iħallas it-taxxa fuq id-dħul fil-Ġermanja bħala impjegat fuq id-dħul tiegħu, iżda jonfoq dan id-dħul fi Franza u sussegwentement ikun suġġett għall-VAT, jew ifaddal dan id-dħul u jkun suġġett għal taxxa fuq il-patrimonju Franċiża li tikkorrispondi għall-aħħar tas-sena. Kemm it-taxxa fuq il-patrimonju kif ukoll it-taxxa fuq il-valur miżjud huma marbuta ma’ għan fiskali ieħor (l-ispiża ta’ oġġett tal-konsum, jew iż-żamma ta’ assi rispettivament).
41.
B’kuntrast ma’ dan, id-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji tikkonċerna żewġ persuni distinti (il-kumpannija omm u s-sussidjarja). Madankollu, jekk din id-direttiva jkollha l-għan li tevita tassazzjoni doppja fir-rigward ta’ żewġ persuni differenti, il-fehim normali ta’ taxxa doppja jissuġġerixxi li ż-żewġ taxxi jkunu identiċi (fil-każ ta’ sussidjarja u ta’ kumpannija omm).
42.
Il-formulazzjoni tat-tielet premessa, li tirrigwarda t-taxxa doppja ta’ tali dħul, timmilita wkoll f’dan is-sens. Għaldaqstant, din għandha tkun taxxa fuq id-dħul miż-żewġ naħat. L-Artikolu 4(4) jillimita l-eżenzjoni tad-dħul mid-dividendi sad-data tal-applikazzjoni effettiva ta’ sistema komuni ta’ taxxa fuq il-kumpanniji. Il-kuntest jidher li huwa l-aspettattiva li din is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-kumpanniji diġà tevita taxxa doppja fis-sistema. Madankollu, sistema komuni ta’ taxxa fuq il-kumpanniji ma taffettwax, bħala prinċipju, tipi oħra ta’ taxxi ħlief it-taxxi fuq il-kumpanniji li jintaxxaw id-dħul tal-kumpanniji.
43.
Bl-istess mod, l-Artikolu 2(a)(iii) tad-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji jindika b’mod ċar liema kienu t-taxxi li l-leġiżlatur tal-Unjoni kellu f’moħħu sabiex jevita t-taxxa doppja. Din id-dispożizzjoni testendi l-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva għall-kumpanniji suġġetti għat-taxxi elenkati fil-Parti B tal-Anness I. Hija tkopri b’mod partikolari t-taxxa fuq il-kumpanniji Ġermaniża u l-“imposta sul reddito delle società” Taljana. Madankollu, ma tissemmiex taxxa fuq il-patrimonju, taxxa fuq il-valur miżjud jew taxxa reġjonali fuq attivitajiet produttivi bħall-IRAP. Madankollu, l-Artikolu 2(a)(iii) jirreferi wkoll għal kull taxxa li tissostitwixxi waħda minn dawn it-taxxi. F’dan ir-rigward, jista’ jingħad li jkun hemm sostituzzjoni jekk it-taxxi msemmija hemmhekk jiġu parzjalment issostitwiti, f’termini temporali jew ta’ portata, minn taxxa oħra, jiġifieri jestendu jew jissupplimentawha.
44.
Għaldaqstant, kollox jaqa’ fuq il-kwistjoni dwar minn meta jista’ jingħad li taxxa oħra (fil-kawża ineżami, l-IRAP) tissostitwixxi jew tikkompleta t-taxxa fuq il-kumpanniji kkonċernata minħabba li hija komparabbli magħha. F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà kellha tiddeċiedi żewġ kawżi (
14
) fejn l-Istati Membri ġabru taxxa oħra flimkien jew addizzjonalment għat-taxxa fuq il-kumpanniji.
45.
L-argumenti tal-qorti tar-rinviju, tal-Bank u tal-Kummissjoni huma fl-aħħar mill-aħħar ibbażati biss fuq dawn iż-żewġ deċiżjonijiet. Fil-fehma tagħhom, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-Artikolu 4 tad-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji kien jipprojbixxi lill-Istati Membri milli jissuġġettaw iktar minn 5 % tal-ammont tad-dividendi mħallsa mis-sussidjarji lill-kumpanniji omm taħt kwalunkwe forma u għalhekk mhux biss għat-taxxa fuq il-kumpanniji (jew għal taxxa paragunabbli). Madankollu, din l-interpretazzjoni hija bbażata, fil-fehma tiegħi, fuq malintiż.
46.
Fil-fatt, iż-żewġ deċiżjonijiet kienu jirrigwardaw taxxi addizzjonali kompletament differenti, kif jindika ġustament il-Gvern Taljan. Fid-deċiżjoni dwar il-“fairness tax” Belġjana, ġiet essenzjalment applikata żieda a posteriori tat-taxxa fuq il-kumpanniji għall-kumpannija omm jekk hija tkun qassmet suċċessivament id-dividendi rċevuti minkejja li hija stess ma kienet ħallset ebda taxxa fuq il-kumpanniji jew meta hija kienet ħallset biss taxxa żgħira fuq il-kumpanniji. Din ma kienet xejn iktar ħlief taxxa fuq il-kumpanniji a posteriori (u diretta), li kienet sempliċement marbuta mhux mar-riċezzjoni tad-dividendi, iżda mat-tqassim suċċessiv tagħhom. Huwa evidenti (
15
) li dan il-piż fiskali dirett fuq id-dividendi rċevuti fil-mument tat-tqassim suċċessiv tagħhom ma huwiex kompatibbli mal-Artikolu 4 tad-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji u ġie deċiż ukoll bl-istess mod mill-Qorti tal-Ġustizzja (
16
).
47.
Fil-kawża AFEP et, din kienet tirrigwarda (ukoll) kontribuzzjoni addizzjonali għat-taxxa fuq il-kumpanniji, f’din il-kawża ta’ 3 %, miġbura waqt it-tqassim ta’ dividendi mill-kumpannija omm u għalhekk ukoll tqassim suċċessiv ieħor (
17
). Huwa minnu li, fil-punt 33 ta’ din is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat dan li ġej: “ftit huwa rilevanti li l-miżura fiskali nazzjonali tkun ikklassifikata jew le bħala taxxa fuq il-kumpanniji. F’dan ir-rigward, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li l-applikazzjoni tal-Artikolu 4(1)(a) tad-Direttiva omm-sussidjarji ma hijiex suġġetta għal taxxa partikolari.”
48.
Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja kompliet kif ġej: (
18
)“Fil-fatt, din id-dispożizzjoni tipprovdi li l-Istat Membru tal-kumpannija parent għandu jżomm lura milli jintaxxa l-profitti mqassma mill-kumpannija sussidjarja. Għaldaqstant, din id-dispożizzjoni hija intiża sabiex jiġi evitat li l-Istat Membri jadottaw miżuri fiskali li jwasslu għal tassazzjoni doppja ta’ dawn il-profitti fir-rigward tal-kumpanniji omm.” Id-dispożittiv tad-deċiżjoni huwa anki iktar ċar, peress li dan isemmi l-fatt li l-Artikolu 4(1) tad-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji jipprekludi “l-ġbir ta’ taxxa fl-okkażjoni tat-tqassim tad-dividendi mill-kumpannija omm u li l-bażi tagħha hija kkostitwita mill-ammonti tad-dividendi mqassma, inklużi dawk li joriġinaw mis-sussidjarji mhux residenti ta’ din il-kumpannija”.
49.
Konsegwentement, din il-kawża kienet tikkonċerna wkoll taxxa doppja tal-profitti: minn naħa, permezz tat-taxxa fuq il-kumpanniji tas-sussidjarja u, min-naħa l-oħra, permezz tal-kontribuzzjoni addizzjonali għat-taxxa fuq il-kumpanniji tal-kumpannija omm a posteriori u direttament marbuta mat-tqassim suċċessiv tad-dividendi. Huwa evidenti li kontribuzzjoni addizzjonali għat-taxxa fuq il-kumpanniji imposta fuq id-dividendi rċevuti waqt it-tqassim ta’ dividendi mill-kumpannija omm tissuġġettahom direttament għat-taxxa u li għalhekk ikun hemm ksur tal-Artikolu 4 tad-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji meta, barra minn hekk, ikun hemm diġà tassazzjoni ta’ 5 % awtorizzata, kif ġie deċiż ukoll mill-Qorti tal-Ġustizzja (
19
). Kuntrarjament għall-fehma tal-Kummissjoni, iż-żewġ deċiżjonijiet ma għandhom bl-ebda mod ma jimplikaw interpretazzjoni estensiva tal-Artikolu 4(1) tad-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji, iżda huma biss interpretazzjoni teleoloġika tiegħu.
50.
Madankollu, din il-kawża la tikkonċerna t-tqassim (suċċessiv) ta’ dividendi u lanqas taxxa addizzjonali a posteriori fuq il-kumpanniji. Għaldaqstant, mid-deċiżjonijiet iċċitati iktar ’il fuq ma jistax jiġi dedott li ebda tip ieħor ta’ taxxa ma jista’ jieħu inkunsiderazzjoni d-dividendi rċevuti fil-bażi taxxabbli tagħhom (kif tagħmel ukoll, pereżempju, taxxa fuq il-patrimonju). Għall-kuntrarju, tali taxxa oħra ma kinitx is-suġġett ta’ dawn id-deċiżjonijiet.
51.
Għall-istess raġuni, il-formulazzjoni testwali xi drabi użata mill-Qorti tal-Ġustizzja, li d-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji tipprekludi taxxa indiretta fuq id-dividendi rċevuti mingħand il-kumpannija omm (
20
), ma huwiex rilevanti fil-kawża ineżami. Dan kien jirrigwarda sistema li, essenzjalment, kienet twassal għal tassazzjoni sussegwenti tad-dividendi (bħala prinċipju eżenti) mit-taxxa fuq il-kumpanniji (u mhux ta’ tip ieħor ta’ taxxa). Din id-dikjarazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja għalhekk tikkonċerna wkoll tassazzjoni a posteriori tal-kumpanniji li ma hijiex inkwistjoni fil-kawża ineżami.
52.
Konsegwentement, il-kwistjoni dwar meta taxxa oħra, bħall-IRAP fil-kawża ineżami, tista’ titqies bħala taxxa fuq il-kumpanniji jew taxxa oħra li, kif jipprovdi l-Artikolu 2(a)(iii) tad-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji fil-kuntest tal-kamp ta’ applikazzjoni ratione personae tad-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji, tissostitwixxi jew tikkompleta waħda minn dawn it-taxxi, għadha ma ġietx solvuta u din hija deċiżiva għall-kawża inkwistjoni.
C.
Taxxa oħra meta tissostitwixxi t-taxxa korporattiva?
53.
Il-kwistjoni dwar meta taxxa tissostitwixxi t-taxxi elenkati fil-Parti B tal-Anness I tista’ tingħata risposta kompletament stretta u formali. Ma jkunx hemm sostituzzjoni meta t-taxxa tinġabar b’mod parallel mat-taxxa fuq il-kumpanniji. Madankollu, dan jippermetti lill-Istati Membri jintroduċu taxxa oħra fuq il-kumpanniji taħt isem ieħor permezz ta’ metodu ta’ tassazzjoni ieħor u, għaldaqstant, jevitaw l-għanijiet tad-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji.
54.
Madankollu, kif diġà indikajt fil-kuntest tal-“fairness tax” Belġjana, Stat Membru ma jistax jevita l-obbligi tiegħu taħt id-direttiva billi sempliċement jemenda l-metodu tal-ġbir tat-taxxa (
21
).
55.
Konsegwentement, la l-mument tal-ġbir (dħul jew ħruġ tad-dividendi) (
22
) u lanqas l-isem ta’ taxxa (“fairness tax” minflok it-taxxa fuq il-kumpanniji a posteriori) ma huma determinanti sabiex jiġi evalwat jekk l-IRAP tissostitwixxix it-taxxa fuq il-kumpanniji (fl-Italja, l-“imposta sul reddito delle società”). Għaldaqstant, huwa biss l-għan fiskali u n-natura ġuridika jew in-natura tal-IRAP li jistgħu jkunu determinanti. Hija għalhekk il-paragunabbiltà tal-IRAP mal-“imposta sul reddito delle società” li hija rilevanti fil-każ konkret.
56.
L-IRAP hija wkoll taxxa fuq id-dħul li tkopri l-istess għan fiskali bħall-“imposta sul reddito delle società” jew għandha bażi fiskali jew għan fiskali ieħor? Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja bilkemm tista’ tirrispondi għal din id-domanda dwar in-natura ġuridika u n-natura tal-IRAP, peress li r-risposta tirriżulta biss mid-dritt fiskali Taljan. F’dan ir-rigward, din id-deċiżjoni għandha fl-aħħar mill-aħħar tittieħed minn qorti Taljana, u l-kunsiderazzjonijiet li ġejjin jistgħu jkunu utli għal dan l-għan.
57.
Jekk il-qorti nazzjonali tasal għall-konklużjoni li l-IRAP hija tant simili għall-“imposta sul reddito delle società” li jista’ jingħad li l-IRAP tissostitwixxiha (jew tissostitwixxiha u testendiha, bħalma kien il-każ għall-“fairness tax” Belġjana jew il-kontribuzzjoni addizzjonali Franċiża għat-taxxa fuq il-kumpanniji), hija għalhekk tkun taqa’ wkoll taħt l-Artikolu 4 tad-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji. Jekk, għall-kuntrarju, l-IRAP ikollha bażi fiskali jew suġġett ieħor ta’ tassazzjoni (bħal taxxa fuq il-patrimonju jew taxxa fuq l-akkwisti ta’ proprjetà immobbli), hija ma tkunx koperta mill-Artikolu 4 tad-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji, anki jekk id-dħul mid-dividendi jkun inkluż, kompletament jew parzjalment, fil-bażi taxxabbli tagħha. Fil-fatt, kif jirriżulta mill-interpretazzjoni tal-formulazzjoni, kif ukoll mir-ratio u mill-għan tad-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji, id-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji ma kellhiex l-għan li tillimita l-kompetenzi fiskali kollha tal-Istati Membri fil-qasam tal-ġbir tat-taxxa, iżda biss li tevita t-taxxa doppja ta’ tali dħul (dħul mid-dividendi).
58.
Huwa interessanti li fl-Italja l-IRAP titqies li hija t-tieni taxxa fuq il-valur miżjud, kif intwera mill-kawża Banca popolare di Cremona (
23
). F’din is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja rrifjutat li tagħmel dan minħabba li l-IRAP kienet taxxa fuq il-valur nett tal-produzzjoni ta’ impriża li ma kinitx maħsuba sabiex tiġi mgħoddija fuq il-konsumatur finali. Is-sempliċi fatt li, fl‑2003, qorti Taljana staqsiet lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk l-IRAP, bħala t-tieni taxxa fuq il-valur miżjud, tmurx kontra (dak li issa huwa) l-Artikolu 401 tad-Direttiva dwar il-VAT, filwaqt li qorti Taljana oħra issa qiegħda tistaqsi jekk it-tassazzjoni permezz tal-IRAP tmurx kontra d-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji, juri b’mod ċar diġà li l-klassifikazzjoni tal-IRAP tidher diffiċli fil-qasam fiskali.
59.
Fi kwalunkwe każ, kif indikaw b’mod konkordanti l-partijiet kollha, il-Corte costituzionale (il-Qorti Kostituzzjonali, l-Italja) indikat li l-IRAP tintaxxa kapaċità ta’ ħlas differenti minn dik imposta mit-taxxi preċedenti (u għalhekk ukoll mit-taxxa fuq id-dħul u t-taxxa fuq il-kumpanniji). Fl-osservazzjonijiet tagħha, il-Kummissjoni tippreżupponi wkoll taxxa ibrida li l-għan fiskali tagħha jkun diffiċli li jiġi ddeterminat.
60.
Sa fejn huwa evidenti mill-kuntest, fil-kawża ineżami ma jidhirx li hemm sostituzzjoni tal-“imposta sul reddito delle società” mill-IRAP. Fil-kawża ineżami hemm ċerti partikolaritajiet li jipprekludu lill-IRAP milli tikkostitwixxi t-tieni taxxa fuq id-dħul paragunabbli ma’ taxxa fuq il-kumpanniji.
61.
Għalhekk, b’differenza mit-taxxa fuq id-dħul li tintaxxa d-dħul ta’ persuna, l-IRAP tidher li tinġabar ukoll fil-każ ta’ telf mit-taxxa fuq id-dħul. Ir-raġuni għal dan hija li l-ispejjeż ta’ ġestjoni ta’ bank ta’ 90 % jiżdiedu mal-profitt bankarju nett u b’hekk iżidu l-bażi taxxabbli. Id-dħul ta’ EUR 1 miljun u l-ispejjeż amministrattivi ta’ EUR 1 miljun ma humiex suġġetti għal taxxa fuq id-dħul, peress li l-profitt huwa EUR 0. B’kuntrast ma’ dan, f’tali każ, jekk l-analiżi tad-dritt Taljan tiegħi hija korretta, l-IRAP tinġabar fuq bażi taxxabbli ta’ EUR 900000. Konsegwentement, ma jidhirx li din hija prinċipalment tassazzjoni fuq id-dħul.
62.
L-istess japplika għaż-żieda ta’ 90 % tad-deprezzamenti mwettqa tal-beni użati b’mod funzjonali. Id-deprezzament tagħhom inaqqas il-profitt li jaqa’ taħt it-taxxa fuq id-dħul, iżda għal darba oħra jitnaqqas bir-rata ta’ 90 % għall-kalkolu tal-IRAP. Dan jindika li l-beni eżistenti jiġu ntaxxati fuq il-valur tagħhom (fil-biċċa l-kbira mingħajr deprezzament) meta jintużaw għall-attività kummerċjali fir-reġjun. Iż-żewġ bidliet għar-riżultat tat-taxxa fuq id-dħul jindikaw iktar forma partikolari ta’ taxxa fuq il-patrimonju, jiġifieri taxxa fuq il-proprjetà u jimmilitaw inqas favur taxxa fuq id-dħul tal-IRAP.
63.
Din tal-aħħar tiċċara essenzjalment ukoll il-fatt li d-dħul effettiv għall-applikazzjoni tal-IRAP jinbidel ħafna u li dawn il-bidliet ivarjaw minn settur ekonomiku għal ieħor. Għalhekk, huwa biss fil-każ tal-banek li r-riżultat nett jidher li jitnaqqas b’50 % tad-dividendi rċevuti, filwaqt li l-ispejjeż ta’ ġestjoni kif ukoll id-deprezzament ta’ 90 % tal-assi funzjonali jidhru li jiżdiedu.
64.
Barra minn hekk, ir-rati tat-taxxa la huma progressivi b’mod uniformi (skont il-kapaċità ta’ ħlas) u lanqas lineari (kif normalment ikun il-każ għat-taxxi fuq il-kumpanniji), iżda hemm rati ta’ tassazzjoni differenti skont is-settur. Dan huwa wkoll inabitwali għal taxxa fuq id-dħul. Bl-istess mod, il-persuni taxxabbli mhux residenti huma koperti wkoll meta jkunu eżerċitaw l-attivitajiet tagħhom fir-reġjun ikkonċernat. Hawnhekk ukoll, ma huwiex id-dħul (jew il-profitt) li jidher li huwa fuq quddiem, iżda t-twettiq ta’ attività li żżid il-valur. Huma koperti wkoll l-attivitajiet tal-amministrazzjoni pubblika u huma saħansitra ntaxxati bl-ogħla rata, li huwa wkoll pjuttost inabitwali għal taxxa fuq id-dħul, li hija marbuta mad-dħul minn attivitajiet ekonomiċi.
65.
Dawn l-elementi kollha jimmilitaw favur taxxa ibrida li tgħaqqad tip ta’ taxxa fuq il-patrimonju (fl-Italja, it-taxxa klassika fuq il-patrimonju ġiet abolita fl‑1993), tip ta’ taxxa fuq il-beni għal pereżempju proprjetà (rata tat-taxxa settorjali, bażi taxxabbli tipika tas-settur, riżultat oġġettiv) u tip ta’ taxxa fuq l-attività (li għandha l-għan li tkopri l-attività li żżid il-valur fir-reġjun) u li tinġabar fil-livell reġjonali. Fi kwalunkwe każ, hija għandha natura ġuridika jew natura differenti minn dik tat-taxxa fuq il-kumpanniji, u għalhekk ma tissostitwixxihiex jew ma tissupplimentahiex parzjalment u għalhekk probabbilment ma hijiex paragunabbli magħha.
66.
Jekk dan huwa korrett, it-tassazzjoni indiretta ta’ dawn id-dividendi permezz tal-IRAP ma taqax taħt il-projbizzjoni ta’ taxxa doppja prevista fl-Artikolu 4 tad-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji. B’kuntrast ma’ dan, jekk, bħal fil-każ tal-“fairness tax” Belġjana, l-IRAP tikkostitwixxi taxxa addizzjonali fuq il-kumpanniji li, bħat-taxxa fuq il-kumpanniji, hija marbuta mad-dħul u li għalhekk tintaxxa mill-ġdid id-dividendi b’mod paragunabbli, din it-taxxa tkun koperta mill-projbizzjoni ta’ taxxa doppja prevista fl-Artikolu 4 tad-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji.
VI. Konklużjoni
67.
Għalhekk, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi kif ġej għad-domanda preliminari magħmula mill-Corte di giustizia tributaria di secondo grado della Lombardia (il-Qorti tal-Finanzi tat-Tieni Istanza tal-Lombardia, l-Italja):
L-Artikolu 4 tad-Direttiva 2011/96/UE għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi t-tassazzjoni tad-dividendi rċevuti mill-Istat Membru tal-kumpannija omm b’taxxa oħra bħall-IRAP, sa fejn din it-taxxa għandha titqies bħala taxxa fuq il-kumpanniji jew bħala taxxa oħra paragunabbli għal taxxa fuq il-kumpanniji. Il-konstatazzjoni tal-paragunabbiltà tirriżulta min-natura tal-IRAP u mill-għan fiskali tagħha. Dan jirriżulta mid-dritt nazzjonali. Għaldaqstant, il-klassifikazzjoni definittiva tal-IRAP għandha ssir mill-qorti tar-rinviju.
(
1
)	Lingwa oriġinali: il-Ġermaniż.
(
2
)	Direttiva 90/435/KEE tal-Kunsill tat‑23 ta’ Lulju 1990 dwar is-sistema komuni tat-tassazzjoni li tapplika fil-każ tal-kumpanniji prinċipali u sussidjarji ta’ Stati Membri differenti (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 9 Vol. 1 p. 147).
(
3
)	Direttiva tal-Kunsill tat‑30 ta’ Novembru 2011 dwar is-sistema komuni tat-tassazzjoni li tapplika fil-każ tal- kumpanniji prinċipali u sussidjarji ta’ Stati Membri differenti (riformulazzjoni tad-Direttiva 90/435/KEE) – f’dan il-każ, fil-verżjoni fis-seħħ għas-sena inkwistjoni, jiġifieri 2014.
(
4
)	Ara fl-indirizz https://finanzen.provinz.bz.it/de/regionale-wertschopfungssteuer-irap (ikkonsultat l-aħħar fil‑5 ta’ Frar 2025).
(
5
)	Ara fl-indirizz https://finanzen.provinz.bz.it/de/regionale-wertschopfungssteuer-irap (ikkonsultat l-aħħar fil‑5 ta’ Frar 2025).
(
6
)	Il-proċedura C‑93/24 tikkonċerna wkoll is-sena fiskali 2014 u tidher kważi identika, peress li fiha l-benefiċjarju tad-dividendi huwa sussidjarja ta’ BANCA MEDIOLANUM. Min-naħa tagħha, il-Kawża C‑94/24 tikkonċerna s-sena fiskali 2015, u għalhekk hemm ċifri oħra, iżda għandha fatti altrimenti identiċi u tqajjem kwistjonijiet ta’ liġi identiċi, u għalhekk iż-żewġ talbiet għal deċiżjoni preliminari ma ġewx tradotti fil-lingwi l-oħra.
(
7
)	Sentenza tat‑12 ta’ Frar 2009, Cobelfret (C‑138/07, EU:C:2009:82, punt 29) u tat‑3 ta’ April 2008, Banque Fédérative du Crédit Mutuel (C‑27/07, EU:C:2008:195, punt 27).
(
8
)	Ara, f’dan is-sens, il-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża X (C‑68/15, EU:C:2016:886, punt 52).
(
9
)	Ara s-sentenzi tat‑12 ta’ Frar 2009, Cobelfret (C‑138/07, EU:C:2009:82, punt 29), u tat‑3 ta’ April 2008, Banque Fédérative du Crédit Mutuel (C‑27/07, EU:C:2008:195, punt 24).
(
10
)	Ara l-premessa 11 tad-Direttiva dwar kumpanniji omm u sussidjarji.
(
11
)	Ara, f’dan ir-rigward, il-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża X (C‑68/15, EU:C:2016:886, punt 53). Ara wkoll sussegwentement is-sentenza tas‑17 ta’ Mejju 2017, X (C‑68/15, EU:C:2017:379, punt 79).
(
12
)	Sentenza tas‑17 ta’ Mejju 2017, X (C‑68/15, EU:C:2017:379, punt 82).
(
13
)	Ara l-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża X (C‑68/15, EU:C:2016:886, punt 53).
(
14
)	Sentenzi tas‑17 ta’ Mejju 2017, AFEP et (C‑365/16, EU:C:2017:378), kif ukoll tas‑17 ta’ Mejju 2017, X (C‑68/15, EU:C:2017:379).
(
15
)	Ara, f’dan ir-rigward, il-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża X (C‑68/15, EU:C:2016:886).
(
16
)	Sentenza tas‑17 ta’ Mejju 2017, X (C‑68/15, EU:C:2017:379, punti 69
et seq).
(
17
)	Sentenza tas‑17 ta’ Mejju 2017, AFEP et (C‑365/16, EU:C:2017:378, punti 9 u 26).
(
18
)	Sentenza tas‑17 ta’ Mejju 2017, AFEP et (C‑365/16, EU:C:2017:378, punt 33).
(
19
)	Sentenza tas‑17 ta’ Mejju 2017, AFEP et (C‑365/16, EU:C:2017:378, punt 35).
(
20
)	Żviluppata l-ewwel darba fil-kawża tat‑12 ta’ Frar 2009, Cobelfret (C‑138/07, EU:C:2009:82, punt 40), riprodotta fis-sentenza tad‑19 ta’ Diċembru 2019, Brussels Securities (C‑389/18, EU:C:2019:1132, punt 37), u sussegwentement fis-sentenza tat‑12 ta’ Mejju 2022, Schneider Electric et (C‑556/20, EU:C:2022:378, punt 48).
(
21
)	Il-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża X (C‑68/15, EU:C:2016:886, punt 53).
(
22
)	Ara l-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża X (C‑68/15, EU:C:2016:886, punti 50
et seq).
(
23
)	Sentenza tat‑3 ta’ Ottubru 2006, Banca popolare di Cremona (C‑475/03, EU:C:2006:629).