62021CJ0571
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Il-Ħames Awla)
9 ta’ Marzu 2023 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Tassazzjoni fuq prodotti tal-enerġija u fuq l-elettriku – Direttiva 2003/96/KE – Artikolu 14(1)(a) – It-tieni u t-tielet sentenza tal-Artikolu 21(3) – Elettriku użat għall-produzzjoni tal-elettriku u sabiex tinżamm il-kapaċità ta’ produzzjoni tal-elettriku – Eżenzjoni – Portata – Minjieri miftuħa – Elettriku użat għall-finijiet tal-operat ta’ tankijiet tal-fjuwil u tal-mezzi tat-trasport”
Fil-Kawża C‑571/21,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari abbażi tal-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Finanzgericht Düsseldorf (il-Qorti tal-Finanzi ta’ Düsseldorf, il-Ġermanja), permezz ta’ deċiżjoni tas-6 ta’ Settembru 2021, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fis-16 ta’ Settembru 2021, fil-proċedura
RWE Power Aktiengesellschaft
vs
Hauptzollamt Duisburg,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Il-Ħames Awla),
Komposta minn E. Regan, President tal-Awla, D. Gratsias, M. Ilešič, I. Jarukaitis u Z. Csehi (Relatur), Imħallfin,
Avukat Ġenerali: A. Rantos,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
Wara li rat il-proċedura bil-miktub,
Wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għal RWE Power Aktiengesellschaft, minn L. Freiherr von Rummel u R. Stein, Rechtsanwälte,
–
għall-Hauptzollamt Duisburg, minn S. Imhof, bħala aġent,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn A. Armenia u R. Pethke, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali ppreżentati fit-13 ta’ Ottubru 2022,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 14(1)(a), u tal-Artikolu 21(3) tad-Direttiva tal-Kunsill 2003/96/KE tas-27 ta’ Ottubru 2003 li tirriforma l-istruttura tal-Komunità dwar tassazzjoni fuq prodotti ta’ enerġija u elettriku (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 9, Vol. 1, p. 405).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn RWE Power Aktiengesellschaft u l-Hauptzollamt Duisburg (l-Uffiċċju Prinċipali Dogonali ta’ Duisburg, il-Ġermanja), dwar ir-rifjut ta’ dan tal-aħħar li jeżenta mit-tassazzjoni l-elettriku li RWE Power użat, matul is-snin 2003 u 2004, fil-minjieri miftuħa tagħha kif ukoll fl-impjanti tal-enerġija tagħha fil-kuntest tal-attività tagħha ta’ produzzjoni ta’ enerġija elettrika.
Il‑kuntest ġuridiku
Id‑dritt tal‑Unjoni
3
Il-premessi 2 sa 5 u 24 tad-Direttiva 2003/96 huma fformulati kif ġej:
“(2)
L-assenza ta’ proviżżjonijiet tal-Komunità li timponi rata minima ta’ tassazzjoni fuq l-elettriku u prodotti ta’ enerġija minbarra żjut minerali tista’ taffetwa ħażin il-funzjonijiet kif suppost tas-suq intern.
(3)
Il-funzjonijiet kif suppost tas-suq intern u s-seħħ ta’ għanijiet ta’ politiki oħra tal-Kommunità jinħtieġu livelli minimi ta’ tassazzjoni li jkunu stabbiliti fuq livell Kommunitarju għall-bosta mill-prodotti tal-enerġija, u jinkludu l-elettriku, gass naturali u faħam.
(4)
Differenzi sostanzjali dwar livelli nazzjonali ta’ tassazzjoni fuq l-enerġija minn Stati Membri tista’ tkun ta’ detriment għall-funzjonament kif suppost tas-suq intern.
(5)
L-istabbilament ta’ livelli minimi u approprijati ta’ tassazzjoni mill-Kommunità tista’ tnaqqas differenzi eżistenti ta’ tassazzjoni fil-livell nazzjonali.
[…]
(24)
Stati Membri għandhom jiġu permessi li japplikaw eżenzjonijiet oħra jew livelli mnaqqsa ta’ tassazzjoni, sakemm dan ma jkunx ta’ detriment għall-iffunzjonar kif suppost tas-suq intern u li ma jirriżultax fi tfixkil tal-kompetizzjoni.”
4
L-Artikolu 1 ta’ din id-direttiva jipprovdi:
“Stati Membri għandhom jimponu tassazzjoni fuq prodotti ta’ enerġija u elettriku skond din id-Direttiva.”
5
L-Artikolu 2 tal-imsemmija direttiva jipprevedi, fil-paragrafu (1)(b) tiegħu, li, għall-finijiet tal-istess direttiva, “prodotti ta’ enerġija”, tfisser, b’mod partikolari, il-prodotti li huma deskritti taħt il-Kodiċi NM 2702, li jirrigwarda “linjite, mgħaqqad jew le, ħlief ġett”.
6
L-Artikolu 14 ta’ din l-istess direttiva jistipula:
“1.   Barra d-disposizzjonijiet ġenerali kif imniżżla [fid-Direttiva tal-Kunsill 92/12/KEE tal-25 ta’ Frar 1992 dwar l-arranġamenti ġenerali għall-prodotti soġġetti għad-dazju tas-sisa u dwar iż-żamma, ċaqliq u mmonitorjar ta’ dan it-tip ta’ prodotti (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 9, Vol. 1, p. 179, bir-rettifika fil-ĠU 2015, L 210, p. 39), kif emendata bid-Direttiva tal-Kunsill 2000/47/KE tal-20 ta’ Lulju 2000 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 2, Vol. 10, p. 186)] fuq użijiet eżenti ta’ prodotti taxxabli, u mingħajr preġudizzju għall-disposizzjonijiet oħra tal-Komunità, Stati Membri għandhom jeżentaw dan li ġej mit-tassazzjoni b’kondizzjonijiet li huma għandhom jagħmlu biex jiżguraw l-applikazzjoni korretta u sempliċi ta’ dawn l-eżenzjonijiet u biex jimpedixxu l-evażjoni, ħrib mit-taxxa jew abbuż:
a)
prodotti ta’ enerġija u elettriku użati biex jipproduċu elettriku u elettriku użat biex iżomm il-produzzjoni ta’ l-elettriku. Madankollu, Stati Membri jistgħu, għal raġunijiet ta’ politika dwar l-ambjent, jissotomettu dawn il-prodotti għall-tassazzjoni mingħajr ma joqgħodu jirrispettaw il-livelli minimi ta’ tassazzjoni kif imniżżla f’din id-Direttiva. F’każ bħal dan, it-tassazzjoni ta’ dawn il-prodotti ma għandhiex tiġi ikkonsidrata sabiex tissodisfa il-livell minimu ta’ tassazzjoni fuq l-elettriku kif imniżżel fl-Artikolu 10;
[…]
ċ)
prodotti ta’ enerġija forniti għall-użu ta’ karburant għall-skopijiet ta’ navigazzjoni fl-ibħra ġewwa l-Komunità (tinkludi s-sajd), barra minn dgħajjes għall-użu privat jew għall-divertiment, u elettriku magħmul abbord xi dgħajsa.
[…]
2.   Stati Membri jistgħu jillimitaw l-iskop ta’ l-eżenzjonijiet kif provvduti fil-paragrafu 1(b) u (c) għall-trasport internazzjonali u ġewwa l-Komunità. Barra dan, fejn Stat Membru ikun daħal fi ftehim bilaterali ma’ Stat Membru ieħor, dan jista’ jirrinunzja l-eżenzjonijiet provvduti fil-paragrafu 1(b) u (ċ). F’dawn il-każijiet, Stati membri jistgħu japplikaw livell ta’ tassazzjoni inqas mill-livell minimu provvdut f’din id-Direttiva.”
7
Skont kliem l-Artikolu 21(3) ta’ din id-direttiva:
“Il-konsum ta’ prodotti ta’ enerġija f’żona tmiss ma stabilliment li jipproduċi prodotti ta’ enerġija ma għandux jiġi kknsidrat bħala l-att li jwassal għal ħlas li jagħti lok għall-tassazzjoni, jekk il-konsum jikkonsisti fi prodotti ta’ enerġija magħmula fiż-żona ta’ l-isatbbiliment. Stati membri jistgħu jikkonsidraw ukoll il-konsum ta’ l-elettriku u prodotti oħra ta’ enerġija li ma jiġux magħmula fiż-żona ta’ stabbiliment bħal dan u l-konsum ta’ prodotti ta’ enerġija u elettriku fiż-żona tmiss ma stabbbiliment fejn issir produzzjoni ta’ karburanti biex jintużaw għall-ġenerazzjoni ta’ elettriku li ma jagħtux lok għal l-att li jwassal għal ħlas. Fejn il-konsum isir għall-skopijiet li ma għandhomx x’jaqsmu mal-produzzjoni ta’ prodotti ta’ enerġija u b’mod partikolari għall-propulsjoni ta’ vetturi, dan għandu jiġi kkonsidrat bħala l-att li jwassal għal ħlas, li jagħti lok għall-tassazzjoni.”
8
It-tielet sentenza tal-Artikolu 21(5) tal-imsemmija direttiva tistipula:
“Entità li tipproduċi l-elettriku għall-użu tagħha stess għandha tiġi kkonsidrata bħala distributur. Minkejja l-Artikolu 14(1)(a), Stati Membri jistgħu jeżentaw produtturi żgħar ta’ l-elettriku jekk kemm-il darba huma jintaxxaw il-prodotti ta’ enerġija użati għall-produzzjoni ta’ dik l-elettriku.”
Id‑dritt Ġermaniż
9
Fil-Ġermanja, it-taxxa fuq l-elettriku hija rregolata, b’mod partikolari, mill-iStromsteuergesetz (il-Liġi dwar it-Taxxa fuq l-Elettriku), tal‑24 ta’ Marzu 1999 (BGBl. 1999 I, p. 378, u BGBl. 2000 I, p. 147), kif emendata bil-Liġi tat-23 ta’ Diċembru 2002 (BGBl. 2002 I, p. 4602), u bil-Liġi tad-29 ta’ Diċembru 2003 (BGBl. 2003 I, p. 3076), applikabbli għas-snin fiskali 2003 u 2004 (iktar ’il quddiem l-“iStromStG”).
10
Il-punt 2 tal-Artikolu 9(1) tal-iStromStG jipprevedi li l-elettriku meħud għall-finijiet tal-produzzjoni ta’ elettriku huwa eżenti mit-taxxa fuq l-elettriku.
11
L-Artikolu 11 tal-iStromStG jawtorizza lill-Ministeru Federali għall-Finanzi jadotta, permezz ta’ digriet, b’mod partikolari, id-dispożizzjonijiet li jimplimentaw il-vantaġġi fiskali previsti fl-Artikolu 9 tal-iStromStG.
12
Id-digriet rilevanti ta’ dan il-ministeru – jiġifieri l-Verordnung zur Durchführung des Stromsteuergesetzes (id-Digriet li Jimplimenta l-Liġi dwar it-Taxxa fuq l-Elettriku), tal 31 ta’ Mejju 2000 (BGBl. 2000 I, p. 794), jipprovdi, fil-punt 1 tal-Artikolu 12(1) tiegħu, li l-kunċett ta’ “elettriku meħud għall-finijiet tal-produzzjoni tal-elettriku”, fis-sens tal-punt 2 tal-Artikolu 9(1) tal-iStromStG ikopri l-elettriku kkonsmat teknikament fl-installazzjonijiet annessi u awżiljarji ta’ installazzjoni ta’ produzzjoni elettrika għall-produzzjoni ta’ elettriku, b’mod partikolari għall-finijiet ta’ trattament ta’ ilma, ta’ provvista ta’ ilma għall-produzzjoni tal-fwar, ta’ ventilazzjoni, ta’ provvista ta’ kombustibbli u ta’ tindif ta’ gass ta’ kombustjoni.
It‑tilwima fil‑kawża prinċipali u d‑domandi preliminari
13
RWE Power kienet topera, fiż-żona tal-minjiera tar-Rhein, tliet minjieri miftuħa ta’ linjite fuq siti distinti, li minnhom hija kienet tiġbor il-linjite intiż prinċipalment għall-produzzjoni ta’ elettriku fl-impjanti tal-enerġija tagħha u 10 % għall-produzzjoni ta’ blokok u trab ta’ linjite fil-fabbriki tagħha.
14
Matul is-sena 2004, RWE Power ħadet total ta’ 2847 925.939 megawatt siegħa (MWh) ta’ elettriku għall-minjieri miftuħa, li hija essenzjalment użat, l-ewwel, għall-pompi idrawliċi intiżi sabiex jitnaqqas il-livell tal-ilma, it-tieni, għall-makkinarji kbar bħal skavaturi tal-barmil, li jħaffru l-linjite u l-mollijiet, u għal makkinarji tal-irdim li kienu jordmu parti oħra tal-minjiera miftuħa, it-tielet, sabiex tiddawwal il-minjiera miftuħa, u, ir-raba’, sabiex il-linjite titwassal fl-impjanti tal-enerġija b’ferroviji tal-merkanzija li jaħdmu bl-elettriku fuq trakki apposta u fuq ċineg trasportaturi li jaħdmu bl-elettriku li jittrasportaw kemm il-linjite kif ukoll it-terrapien.
15
Il-funzjonament tal-impjanti tal-enerġija ta’ RWE Power kien ibbażat fuq produzzjoni mhux interrotta ta’ elettriku. Sabiex tiżgura din il-produzzjoni mhux interrotta, RWE Power kienet iżżomm ħażniet ta’ linjite, li minnhom il-linjite kien eventwalment jitwassal lejn il-bojlers fl-impjanti tal-enerġija. Il-linjite kien jinħażen f’kull minjiera miftuħa. Wara dan, kien jiġi ttrasportat minn dawn il-minjieri lejn il-ħażniet tal-impjanti tal-enerġija permezz ta’ ċinga trasportatriċi jew permezz tal-ferrovija elettrika tal-impriża. Minn hemm, loaders elettriċi kienu jgħabbu l-linjite fuq ċinga trasportatriċi li kienet tittrasportah lejn l-imtieħen. Fl-aħħar, il-linjite mitħun kien jiġi maħżun fit-tank tal-bojler.
16
Fil-kuntest ta’ kontroll fiskali ordnat mill-uffiċċju prinċipali tad-dwana ta’ Duisbourg, ġie konkluż, f’rapport tal-20 ta’ Mejju 2009, li l-preparazzjoni tal-linjite għandha tiġi kklassifikata bħala “manifattura ta’ kombustibbli”, u għalhekk, hija suġġetta għat-taxxa fuq l-elettriku. Din l-istess konklużjoni kienet tapplika wkoll għall-elettriku kollu meħud għall-estrazzjoni u t-trasport tal-linjite, b’tali mod li t-taxxa fuq l-elettriku kienet ukoll dovuta għall-elettriku kkonsmat għall-użu tal-loaders tal-faħam, taċ-ċineg trasportaturi u tal-imtieħen tat-tħabbit.
17
Peress li l-ilment ippreżentat minn RWE Power kontra l-avviż ta’ tassazzjoni, maħruġ fit-8 ta’ Ottubru 2009 mill-uffiċċju prinċipali tad-dwana ta’ Duisbourg wara dan il-kontroll fiskali, ġie miċħud, RWE Power ressqet azzjoni quddiem il-Finanzgericht Düsseldorf (il-Qorti tal-Finanzi ta’ Düsseldorf, il-Ġermanja), li hija l-qorti tar-rinviju.
18
Quddiem dik il-qorti, RWE Power irrepetiet l-opinjoni tagħha li, skont id-Direttiva 2003/96, l-elettriku kollu neċessarju għall-operazzjoni ta’ produzzjoni ta’ elettriku għandu jkun kopert mill-eżenzjoni mit-tassazzjoni. L-installazzjonijiet kollha annessi jew awżiljarji li mingħajrhom installazzjoni ta’ produzzjoni ta’ elettriku ma tistax taħdem, għandhom, bħala prinċipju, ikunu koperti mill-eżenzjoni mit-taxxa fuq l-elettriku. Il-linjite għandu jiġi kkunsidrat bħala kombustibbli, b’tali mod li l-elettriku meħud għall-estrazzjoni u t-trasport tiegħu fil-minjiera miftuħa għandu jiġi wkoll eżentat mit-taxxa fuq l-elettriku.
19
Il-qorti tar-rinviju għandha dubji dwar il-portata eżatta tal-eżenzjoni prevista fl-Artikolu 14(1)(a) tad-Direttiva 2003/96.
20
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Finanzgericht Düsseldorf (il-Qorti tal-Finanzi ta’ Düsseldorf) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
L-ewwel sentenza tal-Artikolu 14(1)(a) tad-Direttiva [2003/96], sa fejn tipprovdi li l-elettriku li jintuża għall-produzzjoni tal-elettriku għandu jiġi eżentat mit-taxxi, ikkunsidrata fid-dawl tat-tieni sentenza tal-Artikolu 21(3) tal-istess direttiva, għandha tiġi interpretata fis-sens li din l-eżenzjoni tkopri wkoll operazzjonijiet li fihom il-prodotti tal-enerġija jiġu ġġenerati f’minjieri miftuħa u jiġu ttrattati f’ċentrali tal-enerġija sabiex ikunu jistgħu jintużaw f’ċentrali tal-enerġija, bħalma huma operazzjonijiet li jinvolvu t-tkissir, is-separazzjoni ta’ elementi mhux meħtieġa u l-maċerazzjoni sa daqs li jippermetti l-użu f’bojler?
2)
L-ewwel sentenza tal-Artikolu 14(1)(a) tad-Direttiva 2003/96, sa fejn tipprovdi li l-elettriku użat sabiex tinżamm il-kapaċità tal-produzzjoni tal-elettriku għandu jiġi eżentat mit-taxxi, ikkunsidrata fid-dawl tat-tielet sentenza tal-Artikolu 21(3) tal-istess direttiva, għandha tiġi interpretata fis-sens li għandu jiġi eżentat mit-taxxi wkoll l-elettriku użat għall-operat ta’ sistemi ta’ ħażna u ta’ mezzi tat-trasport li huma neċessarji għall-funzjonament kontinwu taċ-ċentrali tal-enerġija?”
Fuq id‑domandi preliminari
Fuq l‑ewwel domanda
21
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-ewwel sentenza tal-Artikolu 14(1)(a) tad-Direttiva 2003/96, moqrija flimkien mat-tieni sentenza tal-Artikolu 21(3) ta’ din id-direttiva, għandhiex tiġi interpretata fis-sens li l-eżenzjoni mit-tassazzjoni tal-“elettriku użat għall-produzzjoni tal-elettriku”, prevista f’din id-dispożizzjoni tkopri l-elettriku użat fil-kuntest tal-estrazzjoni ta’ prodott tal-enerġija, bħal ma huwa l-linjite, f’minjiera miftuħa u it-trasformazzjoni kif ukoll l-ipproċessar sussegwenti ta’ dan il-prodott tal-enerġija f’impjanti tal-enerġija għall-finijiet tal-produzzjoni tal-elettriku.
22
Konformement mal-ewwel sentenza tal-Artikolu 14(1)(a) tad-Direttiva 2003/96, l-Istati Membri jeżentaw mit-tassazzjoni, skont il-kundizzjonijiet li huma jistabbilixxu sabiex tiġi żgurata l-applikazzjoni korretta u ċara ta’ dawn l-eżenzjonijiet u jiġu evitati l-frodi, l-evażjoni jew l-abbużi, il-prodotti tal-enerġija u l-elettriku użati għall-produzzjoni tal-elettriku kif ukoll l-elettriku użat sabiex tinżamm il-kapaċità ta’ produzzjoni tal-elettriku.
23
L-ewwel sentenza tal-Artikolu 21(3) tad-Direttiva 2003/96 tistabbilixxi li l-konsum ta’ prodotti tal-enerġija f’żona tmiss ma stabbiliment li jipproduċi prodotti tal-enerġija ma għandux jiġi kkunsidrat bħala fatt taxxabbli tat-taxxa fuq prodotti tal-enerġija, jekk il-konsum jikkonsisti fi prodotti tal-enerġija magħmula fiż-żona tal-istabbiliment. It-tieni sentenza ta’ dan il-paragrafu tipprevedi li l-Istati membri jistgħu ukoll jikkonsidraw li ma huwiex fatt taxxabbli l-konsum tal-elettriku u ta’ prodotti tal-enerġija oħra li ma jiġux magħmula fiż-żona ta’ tali stabbiliment u l-konsum ta’ prodotti tal-enerġija u ta’ elettriku fiż-żona tmiss ma stabbiliment fejn issir produzzjoni ta’ karburanti biex jintużaw għall-produzzjoni ta’ elettriku.
24
Preliminarjament, għandu jitfakkar li l-għan tad-Direttiva 2003/96 huwa, hekk kif jirriżulta mill-premessi 3 sa 5 u mill-Artikolu 1 tagħha, l-istabbiliment ta’ sistema ta’ tassazzjoni armonizzata tal-prodotti tal-enerġija u tal-elettriku, li fil-kuntest tagħha t-tassazzjoni hija r-regola, konformement mal-modalitajiet stabbiliti minn din id-direttiva (sentenza tat-3 ta’ Diċembru 2020, Repsol Petróleo, C‑44/19, EU:C:2020:982, punt 21).
25
Barra minn hekk, skont ġurisprudenza stabbilita, id-dispożizzjonijiet li jikkonċernaw l-eżenzjonijiet previsti mid-Direttiva 2003/96 għandhom jingħataw interpretazzjoni awtonoma, ibbażata fuq il-kliem tagħhom kif ukoll fuq l-istruttura ta’ din id-direttiva u l-għanijiet segwiti minnha (sentenza tas-7 ta’ Marzu 2018, Cristal Union, C‑31/17, EU:C:2018:168, punt 21 u l-ġurisprudenza ċċitata).
26
Fl-ewwel lok, fir-rigward tal-formulazzjoni tal-ewwel sentenza tal-Artikolu 14(1)(a) tad-Direttiva 2003/96, mill-kliem “prodotti ta’ enerġija u elettriku użati biex jipproduċu elettriku”, li jidher f’din id-dispożizzjoni, jirriżulta li l-użu tal-elettriku huwa kkaratterizzat f’żewġ aspetti.
27
Minn naħa, l-użu tal-elettriku għandu jseħħ fil-kuntest tal-produzzjoni tal-elettriku billi jikkontribwixxi direttament għall-proċess teknoloġiku ta’ din il-produzzjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-3 ta’ Diċembru 2020, Repsol Petróleo, C‑44/19, EU:C:2020:982, punt 34 u l-ġurisprudenza ċċitata). Minn dan jirriżulta li, hekk kif indika, essenzjalment, l-Avukat Ġenerali, fil-punti 53 sa 55 tal-konklużjonijiet tiegħu, l-użu tal-elettriku għall-finijiet tat-trasformazzjoni u tal-ipproċessar ta’ prodott tal-enerġija bħal-linjite, għal operazzjonijiet bħat-tkissir, is-separazzjoni ta’ elementi mhux meħtieġa, it-tħin u t-tnixxif, jista’ jkun kopert mill-eżenzjoni prevista fl-ewwel sentenza tal-Artikolu 14(1)(a) tad-Direttiva 2003/96 meta dawn l-operazzjonijiet huma indispensabbli u jikkontribwixxi direttament għall-proċess tal-produzzjoni ta’ elettriku. Min-naħa l-oħra, hekk kif osserva l-Avukat Ġenerali fil-punt 39 tal-konklużjonijiet tiegħu, l-eżenzjoni mit-tassazzjoni abbażi ta’ din id-dispożizzjoni ma tkoprix użu tal-elettriku li jseħħ sempliċement fl-okkażjoni tal-operazzjoni ta’ produzzjoni ta’ elettriku, bħalma huwa l-każ, b’mod partikolari, tal-konsum ta’ elettriku fil-binjiet amministrattivi ta’ impjant ta’ produzzjoni ta’ elettriku.
28
Min-naħa l-oħra, l-eżenzjoni mit-tassazzjoni tippreżupponi li l-elettriku jintuża għall-produzzjoni tal-elettriku, u mhux għall-manifattura ta’ prodott tal-enerġija, bħal-linjite. Minn dan isegwi li, hekk kif osserva l-Avukat ġenerali, fil-punti 50 u 51 tal-konklużjonijiet tiegħu, sa fejn l-elettriku jintuża fil-kuntest ta’ kull operazzjoni relatata mal-produzzjoni tal-linjite, b’mod partikolari, fil-kuntest tal-estrazzjoni u tat-trasport tiegħu għall-finijiet ta’ ħażna, dan il-konsum ma huwiex kopert mill-eżenzjoni prevista fl-ewwel sentenza tal-Artikolu 14(1)(a) tad-Direttiva 2003/96.
29
F’dan ir-rigward, huwa irrilevanti l-fatt li materja prima, bħal-linjite, tiġi estratta minn minjiera sabiex tintuża, sussegwentement, fil-kuntest ta’ proċess integrat ta’ produzzjoni ta’ elettriku li jiżvolġi ruħu fl-istess sit ta’ produzzjoni jew, minn tal-inqas, fil-viċinanzi tal-post ta’ estrazzjoni, b’tali mod li l-estrazzjoni tal-linjite u t-trasport tiegħu jikkostitwixxu stadji intermedjarji inerenti għal dan il-metodu partikolari ta’ produzzjoni ta’ elettriku. Fil-fatt, il-fatt innifsu li l-elettriku użat iwassal għall-produzzjoni tal-elettriku biss permezz ta’ prodott tal-enerġija, li, bħala prinċipju, huwa min-naħa tiegħu suġġett għat-tassazzjoni prevista fid-Direttiva 2003/96, juri li dan l-elettriku ma jikkontribwixxix “direttament” għall-proċess teknoloġiku ta’ produzzjoni tal-elettriku, b’kuntrast mar-rekwiżit li jirriżulta mill-punt 27 ta’ din is-sentenza.
30
Fit-tieni lok, f’dak li jirrigwarda l-istruttura tad-Direttiva 2003/96, għandu jitfakkar li din ma hijiex intiża li tistabbilixxi eżenzjonijiet ta’ natura ġenerali. Barra minn hekk, peress li l-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2003/96 isemmi b’mod limitattiv l-eżenzjonijiet obbligatorji imposti fuq l-Istati Membri fil-kuntest tat-tassazzjoni ta’ prodotti tal-enerġija u tal-elettriku, id-dispożizzjonijiet tiegħu ma jistgħux jiġu interpretati b’mod estensiv, u dan sabiex ma jintilifx kull effett utli tat-tassazzjoni armonizzata stabbilita minn din id-direttiva (sentenzi tas-7 ta’ Marzu 2018, Cristal Union, C‑31/17, EU:C:2018:168, punti 24 u 25, kif ukoll tas-7 ta’ Novembru 2019, Petrotel-Lukoil, C‑68/18, EU:C:2019:933, punt 40).
31
Għaldaqstant, għandu jiġi kkunsidrat li kull konsum ta’ elettriku, irrispettivament mill-istadju tal-produzzjoni ta’ elettriku li fih dan jintuża, għandu rabta mal-elettriku finalment prodott, madankollu xorta jibqa’ l-fatt li, sabiex jitħares l-effett utli tan-natura eċċezzjonali tal-eżenzjoni mit-tassazzjoni, għandu jitqies li huwa biss użu li jikkontribwixxi direttament għall-proċess teknoloġiku tal-produzzjoni ta’ elettriku li huwa kopert mill-eżenzjoni mit-tassazzjoni abbażi ta’ din id-dispożizzjoni, bl-esklużjoni, b’mod partikolari, ta’ kull produzzjoni ta’ elettriku li sseħħ fi stadju preċedenti għall-finijiet tal-manifattura ta’ prodott tal-enerġija intermedju li jintuża, min-naħa tiegħu, għall-produzzjoni, sussegwentement, tal-elettriku.
32
F’dan il-kuntest, għandu jitfakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet – fir-rigward tal-eżenzjoni mit-tassazzjoni prevista fl-Artikolu 14(1)(ċ) tad-Direttiva 2003/96, li tipprevedi li l-prodotti ta’ enerġija pprovduti għall-użu ta’ karburant għall-skopijiet ta’ navigazzjoni fl-ibħra ġewwa l-Komunità (tinkludi s-sajd), barra minn dgħajjes għall-użu privat jew għall-divertiment, u elettriku magħmul abbord xi dgħajsa, huma eżentati mit-tassazzjoni – li l-applikazzjoni ta’ din l-eżenzjoni teħtieġ operazzjonijiet ta’ navigazzjoni li sservi direttament għall-provvista ta’ servizz bi ħlas, u mhux b’xi mod kwalunkwe (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-13 ta’ Lulju 2017, Vakarų Baltijos laivų statykla, C‑151/16, EU:C:2017:537, punti 29 u 30).
33
Din l-interpretazzjoni hija kkonfermata mid-dispożizzjonijiet tat-tieni sentenza tal-Artikolu 21(3) tad-Direttiva 2003/96, li jgħidu li, b’mod partikolari, l-Istati Membri jistgħu jqisu, b’deroga, li l-konsum ta’ elettriku li ma huwiex prodott f’żona tmiss ma stabbiliment li jipproduċi prodotti tal-enerġija kif ukoll il-konsum ta’ elettriku f’żona tmiss ma stabbiliment li jipproduċi kombustibbli intiżi sabiex jintużaw għall-produzzjoni ta’ elettriku ma huwiex fatt taxxabbli.
34
Fil-fatt, hekk kif osserva l-Avukat ġenerali fil-punt 59 tal-konklużjonijiet tiegħu, din l-eżenzjoni fakultattiva tiġi mċaħħda minn kull effett utli jekk l-elettriku użat fil-kuntest tal-manifattura ta’ prodott tal-enerġija, li min-naħa tiegħu jintuża għall-produzzjoni tal-elettriku, ikun diġà kopert mill-eżenzjoni obbligatorja prevista fl-ewwel sentenza tal-Artikolu 14(1)(a) ta’ din id-direttiva, biss minħabba l-fatt tal-viċinanza taż-żewġ postijiet ta’ produzzjoni. F’dan il-każ, madankollu, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, skont l-indikazzjonijiet li jinstabu fid-deċiżjoni tar-rinviju, ma użatx din il-possibbiltà prevista fit-tieni sentenza tal-Artikolu 21(3) tad-Direttiva 2003/96.
35
Fit-tielet lok, fir-rigward tal-għanijiet segwiti mid-Direttiva 2003/96, għandu, qabel xejn, jiġi osservat li din id-direttiva, billi tipprevedi sistema ta’ tassazzjoni armonizzata ta’ prodotti tal-enerġija u tal-elettriku, hija intiża, hekk kif jirriżulta mill-premessi 2 sa 5 u 24 tagħha, sabiex tippromwovi l-funzjonament korrett tas-suq intern fis-settur tal-enerġija, billi jiġu evitati, b’mod partikolari, id-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni (sentenza tas-7 ta’ Marzu 2018, Cristal Union, C‑31/17, EU:C:2018:168, punt 29).
36
Għal dan il-għan, fir-rigward tal-produzzjoni ta’ elettriku, il-leġiżlatur tal-Unjoni Ewropea għażel, kif jirriżulta, b’mod partikolari, mill-paġna 5 tal-espożizzjoni tal-motivi tal-proposta għad-direttiva tal-Kunsill li tirriforma l-qafas Komuntarju ta’ tassazzjoni ta’ prodotti ta’ enerġija (ĠU 1997, C 139, p. 14), li jimponi fuq l-Istati Membri, konformement mal-Artikolu 1 tad-Direttiva 2003/96, l-obbligu li jintaxxaw l-elettriku prodott, iżda li l-prodotti ta’ enerġija użati għall-produzzjoni ta’ dan tal-aħħar għandhom, b’mod korrelattiv, jiġu eżentati mit-taxxa, u dan bil-għan li tiġi evitata t-tassazzjoni doppja tal-elettriku (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-7 ta’ Marzu 2018, Cristal Union, C‑31/17, EU:C:2018:168, punt 30).
37
Madankollu, li kieku l-elettriku użat għall-produzzjoni ta’ elettriku minn installazzjoni ta’ produzzjoni, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ma jkunx eżentat mit-tassazzjoni abbażi tal-ewwel sentenza tal-Artikolu 14(1)(a) tad-Direttiva 2003/96, minn dan jirriżulta speċifikament riskju ta’ tassazzjoni doppja, peress li anki l-elettriku hekk prodott huwa, konformement mal-Artikolu 1 ta’ din id-direttiva, intaxxat.
38
Ċertament, id-Direttiva 2003/96 ma teskludix kull riskju ta’ tassazzjoni doppja, peress li Stat Membru, konformement mat-tieni sentenza tal-Artikolu 14(1)(a) ta’ din id-direttiva, jista’ jintaxxa l-prodotti tal-enerġija użati għall-produzzjoni tal-elettriku għal raġunijiet relatati mal-protezzjoni tal-ambjent (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-4 ta’ Ġunju 2015, Kernkraftwerke Lippe-Ems, C‑5/14, EU:C:2015:354, punt 51).
39
Madankollu, hekk kif ġustament osservaw il-konvenut fil-kawża prinċipali u l-Kummissjoni Ewropea, li kieku l-elettriku użat għall-estrazzjoni u għat-trasport tal-linjite ma jkunx suġġett għat-tassazzjoni, bl-eċċezzjoni tal-każijiet imsemmija fit-tieni sentenza tal-Artikolu 21(3) tad-Direttiva 2003/96, ikun hemm nuqqas ta’ trattament ugwali bejn, minn naħa, l-impriżi li, bħal RWE Power, joperaw impjanti tal-enerġija u li jwettqu estrazzjoni ta’ linjite għall-produzzjoni ta’ elettriku u, min-naħa l-oħra, l-impriżi li jixtru l-linjite mingħand terzi għall-produzzjoni tal-elettriku, minħabba l-oneri fiskali differenti, u dan ikun jikkostitwixxi sors ta’ distorsjoni tal-kompetizzjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-27 ta’ Ġunju 2018, Turbogás, C‑90/17, EU:C:2018:498, punt 42).
40
RWE Power ċertament issostni li, minħabba l-assenza ta’ suq nazzjonali u internazzjonali ta’ kunsinna ta’ linjite, impjant li jaħdem bil-linjite jista’ jiffunzjona biss jekk dan jinstab qrib minjiera miftuħa. Fil-fatt, peress li l-kunsinna ta’ linjite ma ssirx fuq distanzi twal, kull operat ekonomikament effikaċi jkun jeżiġi mudell ta’ operat imsejjes fuq kunċett ta’ proċess integrat, li jkun jinkludi, fl-istess ħin, l-estrazzjoni u t-twassil tal-linjite bħala materja prima għat-tisħin tal-bojlers u għall-produzzjoni ta’ elettriku li jirriżulta.
41
Madankollu, dawn il-kunsiderazzjonijiet, anki jekk jitqies li huma minnhom, ma jikkonfutawx l-analiżi li tinstab fil-punt 39 ta’ din is-sentenza, peress li l-eżenzjoni tal-elettriku użat għall-produzzjoni tal-linjite, billi tiffavorixxi lill-impriżi integrati bħal RWE Power, twassal, f’kull każ, għal distorsjoni tal-kompetizzjoni fis-suq tal-elettriku.
42
Għalhekk ir-risposta li għandha tingħata għall-ewwel domanda għandha tkun li l-ewwel sentenza tal-Artikolu 14(1)(a) tad-Direttiva 2003/96, moqrija flimkien mat-tieni sentenza tal-Artikolu 21(3) ta’ din id-direttiva, għandha tiġi interpretata fis-sens li l-eżenzjoni mit-tassazzjoni tal-“elettriku użat għall-produzzjoni tal-elettriku”, prevista f’din id-dispożizzjoni, ma tkoprix l-elettriku użat fil-kuntest tal-estrazzjoni ta’ prodott tal-enerġija, bħal-linjite, f’minjiera miftuħa, kemm-il darba dan l-elettriku ma jintużax fil-kuntest tal-proċess teknoloġiku ta’ produzzjoni ta’ elettriku, iżda għall-manifattura ta’ prodott tal-enerġija. Min-naħa l-oħra, din l-eżenzjoni tista’ tkopri t-trasformazzjoni kif ukoll l-ipproċessar sussegwenti ta’ dan il-prodott tal-enerġija f’impjanti tal-enerġija għall-finijiet tal-produzzjoni tal-elettriku, dejjem sakemm dawn l-operazzjonijiet ikunu indispensabbli u jikkontribwixxi direttament għall-proċess teknoloġiku ta’ din il-produzzjoni.
Fuq it‑tieni domanda
43
Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-ewwel sentenza tal-Artikolu 14(1)(a) tad-Direttiva 2003/96, moqrija flimkien mat-tielet sentenza tal-Artikolu 21(3) ta’ din id-direttiva, għandhiex tiġi interpretata fis-sens li l-eżenzjoni mit-tassazzjoni tal-“elettriku użat sabiex tinżamm il-kapaċità ta’ produzzjoni tal-elettriku”, prevista f’din id-dispożizzjoni tkopri l-elettriku intiż għall-funzjonament ta’ installazzjonijiet ta’ ħażna ta’ prodott tal-enerġija, bħal-linjite, u ta’ mezzi tat-trasport li jippermettu li dan il-prodott jitwassal mill-minjieri miftuħa lejn impjanti tal-enerġija.
44
F’dan ir-rigward, għandu qabel kollox jiġi osservat li l-eżenzjoni mit-tassazzjoni tal-elettriku użat sabiex tinżamm il-kapaċità ta’ produzzjoni tal-elettriku tinstab fl-ewwel sentenza tal-Artikolu 14(1)(a) tad-Direttiva 2003/96, fuq l-istess livell tal-eżenzjoni li tirrigwarda l-prodotti ta’ enerġija u elettriku użati biex jipproduċu elettriku.
45
F’dawn iċ-ċirkustanzi, hemm lok li jitqies li din id-dispożizzjoni tipprevedi żewġ sitwazzjonijiet li l-kampijiet ta’ applikazzjoni rispettivi tagħhom ma għandhomx jiġu konfużi ma xulxin, taħt piena li waħda minn dawn is-sitwazzjonijiet jew l-oħra tiġi mċaħħda minn kull effett utli.
46
Barra minn hekk, hekk kif spjega l-Avukat Ġenerali fil-punt 67 tal-konklużjonijiet tiegħu, din l-interpretazzjoni hija kkorroborata mill-oriġini tad-Direttiva 2003/96. Fil-fatt, fil-proposta inizjali tagħha, il-Kummissjoni kienet ipprevediet sempliċement eżenzjoni mit-tassazzjoni li tikkorrispondi, essenzjalment, għall-ewwel sitwazzjoni (ara l-Artikolu 13(1)(b) tal-Proposta tal-Kummissjoni (ĠU 1997, C 139, p. 14). It-tieni sitwazzjoni ġiet miżjuda mill-Kunsill tal-Unjoni Ewropea biss fi stadju sussegwenti tal-proċedura leġiżlattiva. Minn dan għandu jiġi konkluż li, permezz ta’ din iż-żieda, il-Leġiżlatur tal-Unjoni ried joħloq każ addizzjonali ta’ eżenzjoni mit-tassazzjoni, li jirrigwarda sitwazzjoni differenti minn dik koperta mill-ewwel sitwazzjoni.
47
Minn dan isegwi li l-eżenzjoni mit-tassazzjoni prevista fit-tieni sitwazzjoni ma tirrigwardax attivitajiet li jaqgħu taħt il-produzzjoni ta’ elettriku, iżda l-użu tal-elettriku li jsir qabel jew wara din il-produzzjoni meta dan l-użu jservi għaż-żamma tal-kapaċità ta’ produzzjoni tal-elettriku.
48
L-istess bħal ma ġie deċiż, u b’mod analogu għall-dak li ġie deċiż, fil-punti 26 sa 42 ta’ din is-sentenza fir-rigward tal-ewwel sitwazzjoni, għandu jitqies, f’dak li jirrigwarda l-eżenzjoni mit-tassazzjoni tal-elettriku użat sabiex tinżamm il-kapaċità ta’ produzzjoni tal-elettriku, li anki din l-eżenzjoni għandha tiġi interpretata b’mod restrittiv, b’tali mod li l-applikazzjoni tagħha teħtieġ li l-elettriku jintuża sabiex tinżamm direttament il-kapaċità tal-proċess teknoloġiku ta’ produzzjoni tal-elettriku.
49
F’dan il-każ, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-funzjonament tal-impjanti tal-enerġija ta’ RWE Power kien ibbażat fuq produzzjoni mingħajr interruzzjoni ta’ elettriku. Sabiex tiggarantixxi tali produzzjoni ta’ elettriku, RWE Power kienet ipprevediet ħażniet ta’ tliet daqsijiet u b’funzjonijiet differenti, li minnhom il-linjite kien eventwalment jitwassal lejn il-bojlers fl-impjanti tal-enerġija. B’mod iktar speċifiku, il-linjite kien l-ewwel jinħażen f’kull minjiera miftuħa f’ħażna b’ kapaċità li tikkorrispondi għal sitt ijiem ta’ funzjonament tal-impjant tal-enerġija u, sussegwentement, kien jitwassal lejn il-ħażniet tal-impjanti li kienu joffru kapaċità li tikkorrispondi għal jumejn ta’ funzjonament tal-impjant tal-enerġija.
50
Abbażi ta’ din id-deskrizzjoni fattwali, jidher, bla ħsara għal verifika mill-qorti tar-rinviju, li huma biss l-operazzjonijiet ta’ ħażna u ta’ twassil tal-linjite li jseħħu fl-impjant tal-enerġija li jistgħu jiġu kkunsidrati bħala li huma indispensabbli u li jikkontribwixxu direttament għaż-żamma tal-kapaċità tal-proċess teknoloġiku ta’ produzzjoni tal-elettriku, sa fejn dawn l-operazzjonijiet huma meħtieġa sabiex tiġi ggarantita ż-żamma tal-kapaċità ta’ produzzjoni mingħajr interruzzjoni tal-elettriku, b’tali mod li tali operazzjonijiet jistgħu jkunu eżentati, abbażi tal-ewwel sentenza tal-Artikolu 14(1)(a) tad-Direttiva 2003/96.
51
Min-naħa l-oħra, l-operazzjonijiet ta’ ħażna tal-linjite li jseħħu fil-minjieri miftuħa donnhom li iktar mhuma marbuta, punt li għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju, mal-proċess ta’ estrazzjoni tal-linjite milli mal-proċess teknoloġiku ta’ produzzjoni tal-elettriku. F’dan is-sens, l-elettriku użat għall-ħażna tal-linjite f’dawn il-minjieri ma huwiex kopert minn din l-eżenzjoni.
52
Fadal li jiġi speċifikat, f’dan il-kuntest, li f’dan il-każ ma hijiex rilevanti t-tielet sentenza tal-Artikolu 21(3) tad-Direttiva 2003/96, imsemmija mill-qorti tar-rinviju, li skontha l-konsum ta’ elettriku għal finijiet li ma humiex marbuta mal-manifattura ta’ prodotti tal-enerġija, bħal, b’mod partikolari, il-propulsjoni ta’ vetturi, huwa meqjus bħala fatt taxxabbli li jagħti lok għal tassazzjoni. Fil-fatt, inkwantu tirrigwarda l-użu tal-elettriku msemmi fit-tieni sentenza ta’ dan l-Artikolu 21(3), din it-tielet sentenza tirrigwarda sistema fakultattiva li, hekk kif ġie osservat fil-punt 34 ta’ din is-sentenza, ma ġietx implimentata mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja. Barra minn hekk, l-uniku għan tal-imsemmija tielet sentenza huwa li tirrestrinġi l-kamp ta’ applikazzjoni tal-eżenzjonijiet imsemmija fl-ewwel u fit-tieni sentenza tiegħu.
53
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet esposti iktar ’il fuq, ir-risposta li għandha tingħata għat-tieni domanda għandha tkun li l-ewwel sentenza tal-Artikolu 14(1)(a) tad-Direttiva 2003/96 għandha tiġi interpretata fis-sens li l-eżenzjoni mit-tassazzjoni tal-“elettriku użat sabiex tinżamm il-kapaċità ta’ produzzjoni tal-elettriku”, prevista f’din id-dispożizzjoni tista’ tkopri l-elettriku intiż għall-funzjonament ta’ installazzjonijiet ta’ ħażna ta’ prodott tal-enerġija, bħal-linjite, u ta’ mezzi tat-traspost li jippermettu li dan il-prodott jitwassal, meta dawn l-operazzjonijiet iseħħu ġewwa impjanti tal-enerġija, dejjem sakemm dawn ikunu indispensabbli u jikkontribwixxi direttament għaż-żamma tal-kapaċità tal-proċess teknoloġiku ta’ produzzjoni ta’ elettriku, sa fejn tali operazzjonijiet huma meħtieġa sabiex tiġi ggarantita ż-żamma tal-kapaċità ta’ produzzjoni mingħajr interruzzjoni tal-elettriku.
Fuq l‑ispejjeż
54
Peress li l-proċedura għandha fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li għandha tiddeċiedi dwar l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni ta’ osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (Il-Ħames Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
L-ewwel sentenza tal-Artikolu 14(1)(a) tad-Direttiva tal-Kunsill 2003/96/KE tas-27 ta’ Ottubru 2003 li tirriforma l-istruttura tal-Komunità dwar tassazzjoni fuq prodotti ta’ enerġija u elettriku, moqrija flimkien mat-tieni sentenza tal-Artikolu 21(3) ta’ din id-direttiva,
għandha tiġi interpretata fis-sens li:
l-eżenzjoni mit-tassazzjoni tal-“elettriku użat għall-produzzjoni tal-elettriku”, prevista f’din id-dispożizzjoni ma tkoprix l-elettriku użat fil-kuntest tal-estrazzjoni ta’ prodott tal-enerġija, bħal-linjite, f’minjiera miftuħa, kemm-il darba dan l-elettriku ma jintużax fil-kuntest tal-proċess teknoloġiku ta’ produzzjoni ta’ elettriku, iżda għall-manifattura ta’ prodott tal-enerġija. Min-naħa l-oħra, din l-eżenzjoni tista’ tkopri t-trasformazzjoni kif ukoll l-ipproċessar sussegwenti ta’ dan il-prodott tal-enerġija f’impjanti tal-enerġija għall-finijiet tal-produzzjoni tal-elettriku, dejjem sakemm dawn l-operazzjonijiet ikunu indispensabbli u jikkontribwixxi direttament għall-proċess teknoloġiku ta’ din il-produzzjoni
2)
L-ewwel sentenza tal-Artikolu 14(1)(a) tad-Direttiva 2003/96,
għandha tiġi interpretata fis-sens li:
l-eżenzjoni mit-tassazzjoni tal-“elettriku użat sabiex tinżamm il-kapaċità ta’ produzzjoni tal-elettriku”, prevista f’din id-dispożizzjoni, tista’ tkopri l-elettriku intiż għall-funzjonament ta’ installazzjonijiet ta’ ħażna ta’ prodott tal-enerġija, bħal-linjite, u ta’ mezzi tat-trasport li jippermettu li dan il-prodott jitwassal, meta dawn l-operazzjonijiet iseħħu ġewwa impjanti tal-enerġija, dejjem sakemm dawn ikunu indispensabbli u jikkontribwixxi direttament għaż-żamma tal-kapaċità tal-proċess teknoloġiku ta’ produzzjoni ta’ elettriku, sa fejn tali operazzjonijiet huma meħtieġa sabiex tiġi ggarantita ż-żamma tal-kapaċità ta’ produzzjoni mingħajr interruzzjoni tal-elettriku.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.