62024CJ0215_RES
W sprawie C‑215/24 [Fira] (
i
)
YX
(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnymzłożony przez Tribunal Judicial da Comarca do Porto Juízo Local Criminal de Vila Nova de Gaia)
Wyrok Trybunału (czwarta izba) z dnia 11 września 2025 r.
Odesłanie prejudycjalne – Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości – Współpraca wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych – Decyzja ramowa 2002/584/WSiSW – Europejski nakaz aresztowania wydany w celu wykonania kary pozbawienia wolności – Artykuł 4 pkt 6 – Podstawa fakultatywnej odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania – Cel polegający na resocjalizacji – Miejsce zamieszkania osoby skazanej – Przejęcie wykonania kary przez państwo wykonujące zgodnie z jego prawem krajowym – Decyzja ramowa 2008/909/WSiSW – Wzajemne uznawanie wyroków w sprawach karnych do celów wykonania tych wyroków w innym państwie członkowskim – Zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności orzeczone przez sąd wykonującego państwa członkowskiego – Artykuł 8 – Spoczywający na państwie wykonującym obowiązek uznania wyroku i wykonania kary – Artykuł 17 – Przysługujące państwu wykonującemu uprawnienie do określenia procedury wykonania
Współpraca wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych – Decyzja ramowa 2008/909 w sprawie stosowania zasady wzajemnego uznawania do wyroków w sprawach karnych – Odmowa wykonania przez wykonujące państwo członkowskie europejskiego nakazu aresztowania wydanego w celu wykonania kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności – Zobowiązanie się przez to państwo członkowskie do wykonania kary – Późniejsze zawieszenie wykonania kary przez inny organ sądowy tego państwa członkowskiego – Niedopuszczalność
(decyzja ramowa Rady 2008/909, zmieniona decyzją ramową 2009/299, art. 8 ust. 1, art. 17 ust. 1)
(zob. pkt 66, 71–78, 83–85; sentencja)
Streszczenie
W postępowaniu dotyczącym wykonania europejskiego nakazu aresztowania wydanego w celu wykonania kary pozbawienia wolności Trybunał wyjaśnił, że właściwy organ sądowy państwa członkowskiego nie może, odmówiwszy wykonania tego nakazu aresztowania i zobowiązawszy się do doprowadzenia do wykonania tej kary, zawiesić wykonania owej kary.
YX został skazany na karę sześciu miesięcy pozbawienia wolności przez Tribunal Judicial da Comarca do Porto – Juízo Local Criminal de Vila Nova de Gaia (sąd rejonowy w Porto – miejscowy sąd karny w Vila Nova de Gaia, Portugalia), który jest sądem odsyłającym. Ponieważ zainteresowany przeniósł swoje miejsce zamieszkania do Hiszpanii, sąd ten wydał europejski nakaz aresztowania, aby uzyskać jego przekazanie w celu wykonania tej kary pozbawienia wolności.
Właściwy hiszpański organ sądowy, który odmówił na podstawie art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 (
1
) przekazania YX sądowi odsyłającemu, oświadczył jednocześnie, że uznaje wydany przez ten sąd wyrok w celu jego wykonania w Hiszpanii.
Na podstawie hiszpańskiego kodeksu karnego Juzgado Central de lo Penal no 1 de Madrid (sąd karny szczebla krajowego nr 1 w Madrycie, Hiszpania) zawiesił wykonanie kary pozbawienia wolności, której dotyczy sprawa w postępowaniu głównym, na okres dwóch lat.
Uznawszy, że taka decyzja o zawieszeniu może podważyć cele realizowane przez decyzję ramową 2008/909 (
2
) i zasadę wzajemnego uznawania, sąd odsyłający zwrócił się do Trybunału z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym. Zauważa on, że właściwy organ państwa wykonującego jest co do zasady zobowiązany do uznania wyroku skazującego wydanego przez właściwy organ państwa wydającego i do wykonania wymierzonej kary, której czas trwania i rodzaj muszą odpowiadać czasowi trwania i rodzajowi przewidzianym w tym wyroku. W związku z tym pierwszy z tych organów nie może, nie naruszając art. 8 decyzji ramowej 2008/909, zmienić istoty kary orzeczonej przez drugi z nich i nie może zawiesić wykonania kary, na którą dana osoba została skazana w państwie wydającym.
Ponadto zdaniem sądu odsyłającego art. 17 decyzji ramowej 2008/909, na mocy którego wykonanie kary podlega prawu państwa wykonującego, dotyczy jedynie środków mających zapewnić faktyczne wykonanie kary pozbawienia wolności, a zatem nie obejmuje, wbrew temu, co stwierdził sąd karny szczebla krajowego nr 1 w Madrycie, orzeczenia o zawieszeniu wykonania takiej kary.
Trybunał stwierdził, że należy zatem ustalić, czy orzeczenie o zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności należy uznać za zmieniające wyrok skazujący, w którym to przypadku art. 8 ust. 1 decyzji ramowej 2008/909 stałby na przeszkodzie temu, by właściwy organ państwa wykonującego orzekł takie zawieszenie, czy też jako wchodzące w zakres wykonania tego wyroku, w którym to przypadku art. 17 ust. 1 tej decyzji ramowej pozwalałby temu organowi na orzeczenie takiego zawieszenia.
Ocena Trybunału
Trybunał przede wszystkim wskazał, że ani art. 8 ust. 1, ani art. 17 ust. 1 decyzji ramowej 2008/909 nie dotyczą wyraźnie przypadku zawieszenia przez właściwy organ państwa wykonującego wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej przez właściwy organ państwa wydającego. W szczególności żaden element tekstowy nie pozwala na ustalenie, czy taki środek w postaci zawieszenia wchodzi w zakres pojęcia „procedury wykonania” kary w rozumieniu art. 17 ust. 1 decyzji ramowej 2008/909.
Jednakże, podczas gdy art. 17 ust. 1 tej decyzji ramowej przewiduje, że właściwe organy państwa wykonującego wykonują wyłączną kompetencję w odniesieniu do wszystkich procedur wykonania kary i wszystkich związanych z nią środków, które obejmują przedterminowe lub warunkowe zwolnienie, art. 17 ust. 3 i 4 przewiduje na rzecz właściwego organu państwa wydającego, przede wszystkim, prawo do uzyskania informacji, na jego wniosek, o obowiązujących w państwie wykonującym przepisach dotyczących przedterminowego lub warunkowego zwolnienia, następnie, prawo do wycofania zaświadczenia (
3
) wyrażającego zgodę państwa wydającego na wykonanie orzeczonej kary w państwie wykonującym i wreszcie, możliwość wskazania, jakie są warunki przedterminowego lub warunkowego zwolnienia w państwie wydającym w celu ich uwzględnienia przez właściwy organ państwa wykonującego.
Tak więc nawet jeśli prerogatywy przyznane w art. 17 ust. 3 i 4 tej decyzji ramowej właściwemu organowi wydającego nakaz państwa członkowskiego powinny a fortiori mieć zastosowanie do zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności, zważywszy, że taki środek ma miejsce przed jakimkolwiek faktycznym wykonaniem wspomnianej kary i oznacza zatem, w przeciwieństwie do przedterminowego lub warunkowego zwolnienia, zawieszenie całości tej kary, Trybunał stwierdził, że zostały one przewidziane przez prawodawcę Unii jedynie w odniesieniu do warunków przedterminowego lub warunkowego zwolnienia.
Trybunał uznał zatem, że taki środek w postaci zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności nie wchodzi w zakres pojęcia „procedur wykonania” zawartego w art. 17 ust. 1 decyzji ramowej 2008/909.
Ocenę tę potwierdza fakt, że decyzja ramowa 2008/947 (
4
), której zakres stosowania wyklucza zakres stosowania decyzji ramowej 2008/909 (
5
), ma konkretnie zastosowanie do wyroków, które same w sobie obejmują zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności lub którym towarzyszą odrębne decyzje w sprawie zawieszenia lub warunkowego zwolnienia, w obu wypadkach gdy zostały wydane przez właściwy organ państwa wydającego (
6
). Decyzja ramowa 2008/947 potwierdza zatem, że zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności należy do kompetencji właściwego organu państwa wydającego, a w konsekwencji dotyczy wyroku, który ma zostać uznany, a nie jego wykonania i kompetencji właściwego organu państwa wykonującego.
Ponadto możliwość dostosowania przez państwo wykonujące, poza przypadkami wyraźnie przewidzianymi w art. 8 i 17 decyzji ramowej 2008/909, kary orzeczonej w państwie wydającym lub procedur jej wykonania mogłaby zaszkodzić szczególnemu wzajemnemu zaufaniu państw członkowskich do systemów prawnych innych państw członkowskich, a tym samym byłaby sprzeczna z celem polegającym na wzmocnieniu współpracy między nimi w zakresie wykonywania wyroków w sprawach karnych. Wspomniane art. 8 i 17 odgrywają zatem centralną rolę w realizacji tego celu, określając w odniesieniu do uznawania i wykonywania wyroków w sprawach karnych zakres i granice kompetencji przyznanych właściwym organom państwa wykonującego.
Z tych względów Trybunał orzekł, że zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności wchodzi w zakres stosowania art. 8 decyzji ramowej 2008/909 i w konsekwencji nie może zostać zastosowane przez właściwy organ państwa wykonującego na podstawie art. 17 tej decyzji ramowej.
Wreszcie Trybunał uściślił, że okoliczność, iż uchylenie zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności ze względu na naruszenie przez zainteresowanego obiektywnego warunku związanego z tym zawieszeniem nie stanowi orzeczenia w rozumieniu art. 4a decyzji ramowej 2002/584 (
7
), a zatem może wchodzić w zakres wykonania orzeczonej kary, nie oznacza koniecznie, że orzeczenie o zastosowaniu lub odmowie zawieszenia kary pozbawienia wolności ma ten sam charakter.
(
i
)	Niniejszej sprawie została nadana fikcyjna nazwa. Nie odpowiada ona rzeczywistej nazwie ani rzeczywistemu nazwisku żadnej ze stron postępowania.
(
1
)	Decyzja ramowa Rady 2002/584/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi (Dz.U. 2002, L 190, s. 1, zwana dalej „decyzją ramową 2002/584”). Na podstawie art. 4 pkt 6 tej decyzji ramowej wykonujący nakaz organ sądowy może odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania, jeśli został on wydany w celu wykonania kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności, a osoba, której dotyczy wniosek, przebywa w wykonującym nakaz państwie członkowskim, jest jego obywatelem lub ma w nim miejsce zamieszkania, a państwo to zobowiązuje się wykonać karę pozbawienia wolności lub środek zabezpieczający zgodnie z jego prawem krajowym.
(
2
)	Decyzja ramowa Rady 2008/909/WSiSW z dnia 27 listopada 2008 r. o stosowaniu zasady wzajemnego uznawania do wyroków skazujących na karę pozbawienia wolności lub inny środek polegający na pozbawieniu wolności – w celu wykonania tych wyroków w Unii Europejskiej (Dz.U. 2008, L 327, s. 27), zmieniona decyzją ramową Rady 2009/299/WSiSW z dnia 26 lutego 2009 r. (Dz.U. 2009, L 81, s. 24) (zwana dalej „decyzją ramową 2008/909”).
(
3
)	Chodzi o zaświadczenie wskazane w art. 4 decyzji ramowej 2008/909, którego przekazanie należy do formalności, których należy przestrzegać przy przejęciu przez państwo wykonujące wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej w państwie wydającym.
(
4
)	Decyzja ramowa Rady 2008/947/WSiSW z dnia 27 listopada 2008 r. o stosowaniu zasady wzajemnego uznawania do wyroków i decyzji w sprawie zawieszenia lub warunkowego zwolnienia w celu nadzorowania przestrzegania warunków zawieszenia i obowiązków wynikających z kar alternatywnych (Dz.U. 2008, L 337, s. 102).
(
5
)	Artykuł 1 ust. 3 lit. a) decyzji ramowej 2008/947.
(
6
)	Artykuł 2 pkt 1, 2 i 5 decyzji ramowej 2008/947.
(
7
)	Zobacz podobnie wyroki: z dnia 22 grudnia 2017 r., Ardic (C‑571/17 PPU, EU:C:2017:1026, pkt 77, 78); a także z dnia 23 marca 2023 r., Minister for Justice and Equality (Uchylenie warunkowego zawieszenia wykonania kary) (C‑514/21 i C‑515/21, EU:C:2023:235, pkt 53, 54).