62006CC0487
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
PAOLA MENGOZZIEGO
przedstawiona w dniu 17 lipca 2008 r. (
1
)
Sprawa C-487/06 P
British Aggregates Association
przeciwko
Komisji Wspólnot Europejskich
„Odwołanie — Pomoc państwa — Opłata środowiskowa od wydobycia kruszywa w Zjednoczonym Królestwie”
1.
W niniejszym postępowaniu odwoławczym British Aggregates Association (zwane dalej „BAA” lub „skarżącym” wnosi o uchylenie wyroku z dnia 13 września 2006 r. (zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”) (
2
), w którym to Sąd Pierwszej Instancji (zwany dalej „Sądem”) oddalił wniesioną przez skarżącego skargę na decyzję Komisji z dnia 24 kwietnia 2002 r. o niewnoszeniu zastrzeżeń wobec ustanowionej przez Zjednoczone Królestwo opłaty za wydobycie kruszywa (
3
) (zwanej dalej „sporną decyzją”).
2.
Wyrok ten został również zaskarżony wniesionym przez Komisję odwołaniem wzajemnym odnośnie do dopuszczalności skargi w pierwszej instancji.
I — Okoliczności faktyczne leżące u podstaw postępowania odwoławczego
3.
Zaskarżony wyrok w następujący sposób przedstawia okoliczności faktyczne niniejszego postępowania.
4.
Kruszywa są materiałami okruchowymi, chemicznie obojętnymi, wykorzystywanymi w sektorze budownictwa i robót publicznych. Mogą być wykorzystywane w postaci naturalnej jako podsadzka lub podsypka albo zmieszane ze spoiwami takimi jak cement lub bitumy.
5.
Aggregates Levy (opłata za wydobycie kruszywa, zwana dalej „AGL”) została wprowadzona przepisami Finance Act 2001 (ustawy budżetowej na rok 2001), które weszły w życie 1 kwietnia 2002 r.
6.
Ustawa Finance Act 2002 zmieniła uregulowania dotyczące opłaty, ustanawiając między innymi okres przejściowy na jej wprowadzenie w Irlandii Północnej, a także przewidując zwolnienia dotyczące odpadów powstałych przy wydobyciu niektórych minerałów, w szczególności łupków, łupków ilastych, gliny garncarskiej i kaolinu.
7.
AGL wynosi 1,60 funta szterlinga (GBP) za tonę i jest pobierana na etapie wprowadzenia do obrotu kruszywa w Zjednoczonym Królestwie. Kruszywa eksportowane lub wywiezione poza Zjednoczone Królestwo bez poddawania dalszej obróbce są zwolnione z opłaty.
8.
Ustawa przewiduje, że kruszywo nie podlega opłacie w czterech przypadkach: jeśli jest wyraźnie z niej zwolnione, jeśli uprzednio zostało użyte do celów budowlanych, jeśli uprzednio pobrana została od niego opłata za wydobycie lub jeśli w dniu wejścia w życie ustawy nie znajduje się w miejscu wydobycia.
9.
BAA jest związkiem skupiającym małe niezależne przedsiębiorstwa zajmujące się eksploatacją kamieniołomów w Zjednoczonym Królestwie.
10.
Pismem z dnia 24 września 2001 r. dwa niezwiązane w żaden sposób ze skarżącym przedsiębiorstwa złożyły do Komisji skargę na niektóre aspekty AGL, w szczególności na wyłączenie spod zakresu jej zastosowania niektórych materiałów, zwolnienie dotyczące wywozu i wyłączenia w odniesieniu do Irlandii Północnej, które ich zdaniem były niezgodne z przepisami traktatu dotyczącymi pomocy państwa.
11.
Pismem z dnia 20 grudnia 2001 r. Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej przekazało Komisji system pomocy państwa zatytułowany „Stopniowe wprowadzanie opłaty za wydobycie kruszywa w Irlandii Północnej”.
12.
Pismem z dnia 6 lutego 2002 r. Komisja wezwała Zjednoczone Królestwo po pierwsze do przedstawienia swoich uwag na temat tej skargi, a po drugie do dostarczenia uzupełniających informacji na temat AGL. Zobowiązanie to zostało wykonane w piśmie z dnia 19 lutego 2002 r.
13.
W dniu 11 lutego 2002 r. skarżący złożył skargę w przedmiocie AGL do High Court of Justice (England & Wales), Queen’s Bench Division.
14.
Pismem z dnia 15 kwietnia 2002 r. skarżący wniósł do Komisji skargę, podnosząc co do istoty, że wyłączenie niektórych materiałów z zakresu zastosowania AGL, jak również zwolnienie od tej opłaty wywozu spełnia znamiona pomocy państwa. Twierdził ponadto, że zgłoszone przez władze Zjednoczonego Królestwa wyłączenia dotyczące Irlandii Północnej są niezgodne ze wspólnym rynkiem.
15.
Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2002 r. High Court of Justice oddalił skargę BAA.
16.
W dniu 24 kwietnia 2002 r. Komisja wydała sporną decyzję, według której po pierwsze AGL nie zawierała elementów pomocy w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE, a po drugie zwolnienie przyznane Irlandii Północnej było zgodne ze wspólnym rynkiem.
17.
Skarżący odwołał się od orzeczenia High Court of Justice do Court of Appeal (England & Wales), który postanowił zawiesić postępowanie do czasu, aż Sąd Pierwszej Instancji rozstrzygnie wniesioną tymczasem przez BAA skargę na sporną decyzję.
II — Postępowanie przed Sądem Pierwszej Instancji i zaskarżony wyrok
18.
W skardze złożonej w sekretariacie Sądu w dniu 12 lipca 2002 r. skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji z wyjątkiem części dotyczącej zwolnienia przyznanego Irlandii Północnej. Zjednoczone Królestwo zostało dopuszczone do udziału w postępowaniu w charakterze interwenienta popierającego wnioski strony pozwanej.
19.
Skarga opierała się na czterech zarzutach. Zarzut pierwszy dotyczył naruszenia przez Komisję art. 87 ust. 1 WE, drugi braku właściwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, podczas gdy zarzuty trzeci i czwarty dotyczyły odpowiednio niedopełnienia przez pozwaną instytucję obowiązku wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego oraz nieprzestrzegania przez tę instytucję obowiązków ciążących na niej na wstępnym etapie postępowania wyjaśniającego.
20.
Komisja powołała się na niedopuszczalność skargi z racji tego, że skarżący nie miał legitymacji procesowej, o której mowa w art. 230 akapit czwarty WE. Zdaniem Komisji skarżący nie wykazał, że zaskarżona decyzja dotyczy go indywidualnie, albowiem nie udowodnił, że AGL wpłynęła w sposób istotny na pozycję konkurencyjną choćby jednego z członków BAA. Odnosząc się co do meritum, Komisja podniosła, że zarzuty skarżącego są bezpodstawne.
21.
W zaskarżonym wyroku Trybunał uznał skargę za dopuszczalną, jednak oddalił ją w całości i obciążył skarżącego kosztami.
III — Postępowanie przed Trybunałem i wnioski stron
22.
W dniu 27 listopada 2006 r. skarżący złożył odwołanie w sekretariacie Trybunału.
23.
Wniósł on o uchylenie zaskarżonego wyroku i stwierdzenie nieważności spornej decyzji z wyjątkiem części dotyczącej zwolnienia przyznanego Irlandii Północnej, jak również o obciążenie Komisji kosztami postępowania w instancji odwoławczej oraz postępowania w pierwszej instancji.
24.
Komisja wnosi do Trybunału o uchylenie zaskarżonego wyroku i odrzucenie jako niedopuszczalnej skargi wniesionej w pierwszej instancji. Dodatkowo wnosi o odrzucenie odwołania jako niedopuszczalnego lub o jego oddalenie jako nieuzasadnionego. Wreszcie domaga się obciążenia skarżącego kosztami.
25.
Zjednoczone Królestwo jako interwenient w pierwszej instancji wniosło o odrzucenie skargi.
IV — Analiza prawna
26.
W odwołaniu wzajemnym Komisja zaskarżyła wyrok Sądu w części, w której orzekł on o dopuszczalności skargi w pierwszej instancji. Zdaniem Komisji niedopuszczalność przedmiotowej skargi pociąga za sobą niedopuszczalność odwołania głównego. Zasadne będzie więc przeprowadzenie analizy odwołania wzajemnego przed odwołaniem głównym.
A — W przedmiocie odwołania wzajemnego
27.
Komisja przede wszystkim twierdzi, że Sąd dopuścił się naruszenia prawa, uznając skargę BAA za dopuszczalną. Skoro AGL stanowi opłatę o ogólnym zasięgu, której podlega potencjalnie nieograniczona liczba przedsiębiorców w Zjednoczonym Królestwie, nie można jej uznać za dotyczącą indywidualnie członków BAA. W konsekwencji również decyzja, w której Komisja nie wniosła zastrzeżeń co do tej opłaty, ma ogólny zakres oddziaływania.
28.
Po drugie Komisja zarzuca Sądowi, że niewłaściwie ocenił spełnienie warunku istotnego pogorszenia sytuacji konkurencyjnej członków BAA w wyniku oddziaływania AGL.
29.
Przeanalizuję oba podnoszone przez Komisję zarzuty niedopuszczalności skargi w pierwszej instancji po krótkim omówieniu orzecznictwa dotyczącego warunków dopuszczalności skargi na decyzje wydane w ramach postępowania kontrolnego w zakresie pomocy państwa.
1. Orzecznictwo dotyczące warunków dopuszczalności skargi na decyzje wydane w ramach postępowania kontrolnego w zakresie pomocy państwa
30.
Decyzje wydawane w toku postępowania kontrolnego w zakresie pomocy państwa są adresowane wyłącznie do zainteresowanych państw członkowskich.
31.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, poczynając od wyroku w sprawie Plaumann przeciwko Komisji (
4
), decyzja dotyczy indywidualnie, w rozumieniu art. 230 akapit czwarty WE, podmiotów innych niż adresaci decyzji, wyłącznie gdy odnosi się do nich ze względu na określone cechy, które są im właściwe, lub na sytuację faktyczną, która odróżnia je od wszelkich innych osób i w związku z tym indywidualizuje w sposób podobny jak adresata tej decyzji.
32.
W sprawach dotyczących pomocy państwa powyższa zasada została doprecyzowana w wyroku w sprawie Cofaz i in. przeciwko Komisji (
5
), gdzie Trybunał, wychodząc od orzecznictwa dotyczącego skarg na decyzje wydane przez Komisję na podstawie rozporządzenia nr 17/62 (
6
), uznał, że decyzja, którą Komisja zamyka formalne postępowanie wyjaśniające, dotyczy bezpośrednio i indywidualnie przedsiębiorstw, które są konkurentami beneficjentów pomocy państwa i które w tym postępowaniu aktywnie uczestniczyły, przy założeniu, że ich pozycja na rynku została istotnie naruszona wskutek zastosowanej pomocy (
7
). W kolejnych orzeczeniach kryterium uczestnictwa skarżącego przedsiębiorstwa w postępowaniu stopniowo traciło na znaczeniu i sędzia wspólnotowy skoncentrował się na gospodarczym wpływie zastosowanego środka na rynek, uznając za podstawowe kryterium oceny dopuszczalności skargi jej szkodliwy wpływ na pozycję konkurencyjną skarżącego.
33.
Na początku lat 90. w słynnych wyrokach w sprawach Matra przeciwko Komisji (
8
) i Cook przeciwko Komisji (
9
), biorąc pod uwagę odmienne cele postępowania w sprawie kontroli pomocy państwa charakteryzujące wstępne postępowanie wyjaśniające, o którym mowa w art. 88 ust. 3 WE, oraz formalne postępowanie wyjaśniające w rozumieniu art. 88 ust. 2 WE, Trybunał wskazał podstawy rozróżniania warunków dopuszczalności w zależności od fazy postępowania, w której została wydana zaskarżona decyzja. Nie odchodząc od rozumowania zawartego w wyroku w sprawie Cofaz i in. przeciwko Komisji, jednak nie powołując się nigdy na ten wyrok, Trybunał stwierdził w tych wyrokach, że w sytuacji gdy Komisja wyda decyzję o niewszczynaniu postępowania przewidzianego w art. 88 ust. 2 WE, podmioty gwarancji proceduralnych przewidzianych w tym przepisie uzyskają ich wykonanie jedynie w przypadku istnienia możliwości zaskarżenia tej decyzji przed sędzią wspólnotowym. W konsekwencji w obu tych wyrokach Trybunał orzekł, że skargi były dopuszczalne, jako że zostały wniesione przez osoby zainteresowane w rozumieniu art. 88 ust. 2 WE.
34.
Wydając orzeczenie w wyniku odwołania Komisji, w którym Komisja zakwestionowała zasady ustalone w wyrokach w sprawach Cook przeciwko Komisji i Matra przeciwko Komisji, jak również ich stosowanie przez Sąd, Trybunał niedawno podtrzymał i doprecyzował myśl tego orzecznictwa. W pkt 34–37 wyroku w sprawie Komisja przeciwko Aktionsgemeinschaft Recht und Eigentum (zwanego dalej wyrokiem w sprawie ARE) (
10
) Trybunał dokonał podsumowania warunków dopuszczalności mających obecnie zastosowanie w przypadku skargi na decyzję podjętą bez wszczynania postępowania przewidzianego w art. 88 ust. 2 WE. Zależą one od celu przyświecającego autorowi skargi. Jeżeli jego celem jest zagwarantowanie sobie uprawnień procesowych przewidzianych w art. 88 ust. 2 WE i zasadniczo wszczęcie formalnego postępowania wyjaśniającego, to skargę uznaje się za dopuszczalną jedynie pod warunkiem, że skarżący wykaże, że jest zainteresowany w rozumieniu tego przepisu. Natomiast jeżeli skarżący kwestionuje „samą w sobie zasadność decyzji w kwestii oceny pomocy”, fakt, że występuje jako zainteresowany, w rozumieniu art. 88 ust. 2 WE, nie wystarcza do stwierdzenia dopuszczalności skargi, gdyż w takiej sytuacji winien wykazać, iż spełnia bardziej restrykcyjne wymogi dopuszczalności wyrażone w orzeczeniu w sprawie Plaumann przeciwko Komisji, na przykład wykazując, że zastosowana pomoc będąca przedmiotem decyzji wpłynęła w sposób istotny na pozycję skarżącego na rynku.
35.
Reasumując, zgodnie z wymienionym wyżej orzecznictwem warunki dopuszczalności skargi na decyzje Komisji w sprawie pomocy państwa różnią się w zależności od etapu postępowania, w którym decyzja została wydana, i w zależności od celu, jaki stawia sobie skarżący. Przy czym różnica polega zasadniczo na stopniu naruszenia interesów skarżącego, który winien on wykazać.
36.
Oto w kontekście jakiego orzecznictwa należy zbadać zarzuty stawiane przez Komisję w odwołaniu wzajemnym.
2. W przedmiocie nieuwzględnienia przez Sąd kwestii ogólnego zasięgu AGL
37.
Komisja uważa, że badając dopuszczalność skargi w pierwszej instancji, Sąd słusznie wykluczył stosowanie orzecznictwa w sprawach Cook przeciwko Komisji i Matra przeciwko Komisji, stwierdziwszy, że skarżący nie ograniczył się do „kwestionowania odmowy Komisji wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego”, ale podważył „również zasadność zaskarżonej decyzji” (
11
). Niemniej jednak sędzia w pierwszej instancji błędnie założył, że decyzja ta dotyczyła skarżącego indywidualnie. Komisja zauważa, że AGL została wprowadzona aktem normatywnym o charakterze generalnym ustanawiającym podatek, którego warunki poboru są określone w sposób ogólny i abstrakcyjny. AGL mogła mieć zatem negatywny wpływ na potencjalnie nieograniczoną liczbę przedsiębiorstw, a nie tylko na członków BAA. Zdaniem Komisji Sąd nie wziął pod uwagę charakteru przedmiotowego środka, ograniczając się do dokonania oceny jego wpływu na trzech członków związku będącego stroną skarżącą, mimo że wybór tych przedsiębiorstw nie był uzasadniony ich sytuacją faktyczną odróżniającą ich od wszystkich pozostałych podatników. Komisja uważa, że gdyby Trybunał podzielił stanowisko Sądu, decyzje Komisji w sprawach pomocy państwa dotyczące środków o ogólnym zasięgu mogłyby być zaskarżane przez nieograniczoną liczbę osób, przez co zawarte w art. 230 WE sformułowanie „dotyczą indywidualnie” zostałoby pozbawione jakiegokolwiek znaczenia prawnego.
38.
Jako że badany zarzut różni się od zarzutu błędu, którego miał się dopuścić Sąd, oceniając wpływ AGL na sytuację konkurencyjną członków skarżącego związku, wydaje się logiczne, że zarzut nieuwzględnienia ogólnego zakresu normy należy rozumieć w ten sposób, że jeżeli sporny środek ma zasięg ogólny, to kryterium z wyroku w sprawie Cofaz i in. przeciwko Komisji dotyczące istotnego naruszenia przez zastosowaną pomoc pozycji skarżącego na rynku nie wystarczy samo w sobie, by ocenić dopuszczalność skargi.
39.
Teza powyższa nie znajduje, moim zdaniem, oparcia w orzecznictwie Trybunału i Sądu.
40.
Przede wszystkim orzecznictwo, na które powołała się Komisja, nie ma tu decydującego znaczenia. Wyroki te dotyczą w pierwszym rzędzie skarg wniesionych przez potencjalnych beneficjentów pomocy uznanej za niezgodą ze wspólnym rynkiem, a ponadto skargi przedsiębiorstwa konkurującego z potencjalnym beneficjentem systemu pomocy, na który zezwolono. Dotyczyły więc sytuacji odmiennych od niniejszej pod względem prawnym i faktycznym.
41.
Niezależnie od tego wydaje mi się, że orzeczeń tych nie można interpretować tak, jak to czyni Komisja.
42.
W wyrokach w sprawach Kwekerij van der Kooy i in. przeciwko Komisji (
12
) oraz Arbeitsgemeinschaft Deutscher Luftfahrt--Unternehmen i Hapag-Lloyd przeciwko Komisji (
13
) Trybunał, a następnie Sąd oddalili skargi, stwierdziwszy, że zaskarżone decyzje stanowiły dla podmiotów krajowych przepisów niezgodnych ze wspólnym rynkiem normy „generalne, o ogólnym zasięgu, znajdujące zastosowanie w określonych w sposób obiektywny sytuacjach i wywołujące skutki prawne w stosunku do kategorii osób określonej w sposób ogólny i abstrakcyjny”, a w konsekwencji decyzje te dotyczyły skarżących tylko w zakresie, w jakim posiadali oni obiektywne cechy potencjalnych podmiotów tychże norm (
14
). W sprawie Kahn Scheepvaart przeciwko Komisji (
15
) Sąd uznał za niedopuszczalną skargę wniesioną przez przedsiębiorstwo konkurujące z potencjalnymi beneficjentami środków stosowanych w ramach ogólnego systemu pomocy dozwolonego przez Komisję. W wyroku tym Sąd w szczególności podkreślił, że sytuacja konkurencyjna strony skarżącej „może być naruszona tylko potencjalnie i pośrednio poprzez wydanie zaskarżonej decyzji”. Rzeczywiście, skoro w zaskarżonej decyzji chodzi o „zatwierdzenie ogólnego systemu pomocy, której potencjalni beneficjenci są określeni jedynie w sposób ogólny i abstrakcyjny, to istnienie rzeczywistego beneficjenta, a zatem i przedsiębiorstwa będącego jego realnym konkurentem oznacza, że doszło do skonkretyzowanego zastosowania systemu pomocy poprzez przyznanie pomocy indywidualnej” (
16
).
43.
W odróżnieniu od tego, co sugeruje Komisja, nie wydaje mi się, by z wyroków tych można było wyciągnąć wniosek, iż decyzja rozstrzygająca o zgodności z art. 87 WE pomocy państwa o ogólnym zakresie nie podlega zasadniczo zaskarżeniu ani przez jej beneficjentów, ani przez konkurencyjne przedsiębiorstwa. Wynika z nich, moim zdaniem, jedynie, że w takich okolicznościach bycie beneficjentem lub jego konkurentem samo w sobie może nie być wystarczającą podstawą dla skarżącego przedsiębiorstwa do uzyskania czynnej legitymacji procesowej, co oznacza w takim przypadku, że przedsiębiorstwo to winno wykazać, że znajduje się w szczególnej sytuacji odróżniającej je od ogółu pozostałych podmiotów gospodarczych, na które oddziałuje dana pomoc państwa, co nadaje mu cechy indywidualne w rozumieniu orzeczenia w sprawie Plaumann przeciwko Komisji.
44.
Trzeba następnie przypomnieć, że Trybunał wyraźnie potwierdził, poczynając od wyroku w sprawie Codorniu (
17
), że charakter generalny aktu wspólnotowego nie wyklucza, by akt ten mógł dotyczyć bezpośrednio i indywidualnie niektórych podmiotów gospodarczych. To właśnie opierając się na tym orzeczeniu, Trybunał utrzymał w mocy wyrok, w którym Sąd orzekł o dopuszczalności wniesionej przez belgijskie centra koordynacyjne skargi na decyzję, w której Komisja uznała, że system podatkowy stosowany w stosunku do tych centrów jest niezgodny ze wspólnym rynkiem (
18
).
45.
Fakt, że jak w niniejszym przypadku, decyzja Komisji stanowi normę o charakterze generalnym, ponieważ zezwala na stosowanie określonego systemu podatkowego w odniesieniu do jednej kategorii podmiotów gospodarczych określonej w sposób ogólny i abstrakcyjny, nie oznacza, że decyzja ta nie może dotyczyć bezpośrednio i indywidualnie niektórych z tych podmiotów ze względu na ich cechy szczególne.
46.
Otóż, jak zwrócono wcześniej uwagę, poczynając od wyroku w sprawie Cofaz i in. przeciwko Komisji, w sprawach skarg na decyzje dotyczące pomocy państwa Trybunał uznawał warunki określone w orzeczeniu w sprawie Plaumann przeciwko Komisji za spełnione, gdy konkurencyjne przedsiębiorstwo wykazywało, że środek będący przedmiotem zaskarżonej decyzji może istotnie naruszyć jego pozycję na rynku. Zważywszy na poprzedzające uwagi, wydaje mi się, że zasada ta winna znaleźć zastosowanie zarówno, gdy zaskarżona decyzja dotyczy pomocy indywidualnej, jak i ogólnego systemu pomocy lub innego środka o ogólnym zakresie (
19
). Pogląd ten został zresztą wyraźnie potwierdzony przez pkt 70 wymienionego wyżej wyroku w sprawie ARE (
20
).
47.
Poza tym należy zauważyć, że szkoda, na którą powołuje się BAA, nie wynika z obowiązku uiszczania AGL przez członków BAA, ale z niekorzystnej pozycji na rynku konkurencyjnym, w której znaleźli się oni wskutek zwolnienia z opłaty niektórych konkurencyjnych wobec nich producentów. Skarżący utrzymuje więc, że interesy jego członków są narażone na szkodę nie ze względu na fakt, iż są płatnikami AGL, ale z racji konkurowania z producentami zwolnionymi z tej opłaty. Innymi słowy, skarżący kwestionuje nie tyle samo stosowanie opłaty, lecz element pomocy tkwiący w sposobie, w jaki został określony zakres stosowania tej opłaty.
48.
W niniejszych okolicznościach jestem zdania, że należy wykluczyć zagrożenie, na które powołuje się Komisja, że dopuszczalność skargi BAA doprowadzi do przyznania niemal nieograniczonej liczbie przedsiębiorców uprawnienia do skarżenia decyzji dotyczącej przepisów podatkowych o ogólnym zasięgu, do tego stopnia, że „sformułowanie »dotyczy indywidualnie« w rozumieniu art. 230 WE straci jakiekolwiek prawne znaczenie” (
21
).
49.
Komisja uważa wreszcie, że trzej członkowie związku będącego stroną skarżącą w tej sprawie, których pozycję konkurencyjną Sąd wziął pod uwagę, zostali wybrani w sposób arbitralny i nieuzasadniony. Wydaje mi się, że argument ten z jednej strony wraca do krytykowanej wyżej tezy strony pozwanej, zgodnie z którą dowód, iż pozycja skarżącego została istotnie naruszona, nie będzie wystarczający do stwierdzenia dopuszczalności skargi na normę o charakterze generalnym. Z drugiej strony argument ten antycypuje drugi zarzut Komisji dotyczący dokonanej przez Sąd błędnej i niekompletnej oceny wpływu AGL na pozycję konkurencyjną członków skarżącego związku. W każdym razie wystarczy w tym względzie zauważyć, tak jak to czyni zaskarżony wyrok w pkt 47, że zgodnie z orzecznictwem dopuszczalne są skargi wniesione przez stowarzyszenie działające w imieniu jednego lub kilku swoich członków, którym przysługiwałoby uprawnienie do wniesienia własnej skargi (
22
). To na skarżącym stowarzyszeniu ciąży więc obowiązek udowodnienia, że jeden lub wielu z jego członków mają legitymację, by działać indywidualnie, a na Sądzie obowiązek oceny, czy dowód taki został przedstawiony. Zatem ocena, czy dokonany przez skarżące stowarzyszenie wybór informacji, które zechce ono przedstawić w tym celu Sądowi do zbadania, okaże się trafny czy też nie, zależy ostatecznie jedynie od wyniku tego badania.
50.
Ze względu na powyższą argumentację uważam, że należy odrzucić pierwszy zarzut przedstawiony w odwołaniu wzajemnym Komisji.
51.
Przejdę więc do analizy drugiego z zarzutów Komisji.
3. W przedmiocie popełnionego przez Sąd błędu w ocenie warunku dotyczącego istotnego naruszenia pozycji konkurencyjnej członków BAA
52.
Komisja uważa, że Sąd, sprawdzając, czy pozycja członków BAA na rynku została istotnie pogorszona, ograniczył się, wbrew istniejącemu orzecznictwu, w szczególności w sprawie Cofaz i in. przeciwko Komisji, do potwierdzenia, że trzy przedsiębiorstwa będące płatnikami AGL i przedsiębiorstwa z niej zwolnione pozostają w relacji konkurencji.
53.
Jak już to wykazałem, w świetle obowiązującego orzecznictwa skarga na decyzję wniesiona na podstawie art. 88 ust. 3 WE przez przedsiębiorstwo konkurencyjne, gdy nie są spełnione wymogi określone w orzeczeniach w sprawach Cook przeciwko Komisji i Matra przeciwko Komisji, zostanie uznana za dopuszczalną, jeżeli skarżący wykaże, że środek będący przedmiotem zaskarżonej decyzji powoduje istotne pogorszenie jego pozycji na rynku. W tym wypadku zatem przedsiębiorstwo nie może powoływać się jedynie na okoliczność, że jest konkurentem przedsiębiorstwa będącego beneficjentem pomocy, lecz winno wykazać ponadto, że znajduje się ono w sytuacji faktycznej, która indywidualizuje je w sposób analogiczny do adresata decyzji (
23
).
54.
Badając podniesiony przez Komisję zarzut niedopuszczalności, Sąd badał w pkt 55–63, czy skarżący „w odpowiedni sposób wskazał powody, dla których AGL może wpłynąć w sposób istotny na pozycję na rynku kruszywa przynajmniej jednego z jego członków” (
24
). Po pierwsze zwrócił uwagę, że sporna opłata ma na celu przesunięcie części popytu z kruszywa naturalnego na jego substytuty zwolnione z opłaty. Zgodnie z przewidywaniami władz brytyjskich interwencja ta powinna zredukować popyt na kruszywo naturalne w przybliżeniu średnio o 8–9% rocznie. Po drugie podkreślił, że niektórzy członkowie skarżącego, a zwłaszcza Torrington Stone, Sherburn Stone Co. Ltd i Cloburn Quarry, są bezpośrednimi konkurentami producentów materiałów zwolnionych z opłat, które stały się konkurencyjne dzięki wprowadzeniu AGL. Po trzecie w pkt 59–61 zaskarżonego wyroku Sąd zbadał indywidualną sytuację tych trzech przedsiębiorstw, a w pkt 65 ich sytuację wynikającą ze zwolnień w zakresie wywozu. Sąd na podstawie tych danych odrzucił zarzuty Komisji.
55.
Z lektury odpowiednich fragmentów uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd nie ograniczył się do ogólnego wskazania, że produkty opodatkowane AGL i produkty z opłaty tej zwolnione są względem siebie konkurencyjne, ale wnioski swe dotyczące naruszenia pozycji konkurencyjnej członków skarżącego oparł na zespole dowodów, z których niektóre wynikały z charakteru i celu AGL, a pozostałe zostały dostarczone przez skarżącego. Zwłaszcza te ostatnie dane świadczyły po pierwsze o zwiększonej, w następstwie wprowadzenia opłaty, konkurencji ciążącej na członkach skarżącego — przedsiębiorstwach o niewielkich rozmiarach, które w konsekwencji napotykały na trudności w zarządzaniu zgromadzonymi zapasami, a po drugie świadczyły o wpływie, jaki zwolnienie wywozu z opłaty wywarło na ceny stosowane na rynku wewnętrznym przez przedsiębiorstwa zajmujące się również eksportem.
56.
Wbrew temu co twierdzi Komisja, Sąd nie ograniczył się bynajmniej do wskazania, że istnieje konkurencja pomiędzy tymi objętymi opłatą i tymi z niej zwolnionymi. Jeśli zaś chodzi o wyroki powołane przez Komisję, to nie przedstawiają one podobieństw pozwalających na szukanie analogii z zaskarżonym wyrokiem (
25
).
57.
Komisja zarzuca również niedostateczną analizę sytuacji spółki Torrington Stone, jako że Sąd nie sprecyzował, jakie skutki dla tego przedsiębiorstwa, jeśli chodzi o „ceny, udział w rynku lub dochody przedsiębiorstwa”, wywołało spowodowane przez AGL wzmożenie presji konkurencyjnej. Z podobnie krytycznymi uwagami spotkała się dokonana przez Sąd ocena sytuacji spółki Sherburn Stone.
58.
W tej kwestii wystarczy przypomnieć, jak to niedawno wyjaśnił Trybunał, że pogorszenie sytuacji konkurencyjnej wystarczające, by odróżnić skarżące przedsiębiorstwo od innych, w rozumieniu wyroków w sprawach Plaumann przeciwko Komisji i Cofaz i in. przeciwko Komisji, nie musi wynikać „z takich okoliczności jak znaczny spadek obrotów, znaczne straty finansowe lub istotne obniżenie udziałów w rynku w następstwie przyznania spornej pomocy” (
26
). Szkoda taka może polegać na „utraconym zysku lub mniej korzystnym rozwoju, niż gdyby nie zastosowano takiej pomocy” (
27
).
59.
Wreszcie Komisja podnosi, że tak liczba przedsiębiorstw beneficjentów ewentualnej pomocy, jak i przedsiębiorstw wobec nich konkurencyjnych jest potencjalnie nieograniczona i że oddziaływanie AGL na konkurencję ma zasięg w danym sektorze. W tej sytuacji rozumowanie Sądu w zaskarżonym wyroku potwierdza, że przedsiębiorstwo może wykazać, iż zostało poszkodowane w istotny sposób przez środek pomocy, a w konsekwencji, że decyzja zezwalająca na pomoc dotyczy go indywidualnie w rozumieniu art. 230 WE, nawet jeśli jego sytuacja nie różni się zupełnie od wielu innych przedsiębiorstw.
60.
Moim zdaniem argumenty te, identyczne jak powołane w ramach pierwszego zarzutu, należy rozumieć w kontekście drugiego zarzutu w ten sposób, że Sąd, oceniając szkodę wyrządzoną skarżącemu przedsiębiorstwu sytuacją na rynku, powinien stosować bardziej rygorystyczne parametry oceny w przypadku środka pomocy o ogólnym zasięgu.
61.
Wydaje się, że orzecznictwo w pewnym względzie podziela ten pogląd. Jak zauważył rzecznik generalny F.G. Jacobs w opinii do wspomnianej sprawy ARE, „wydaje się, że orzecznictwo, chociaż niekonsekwentnie, nakazuje również stosować bardziej surowy test dla ustalenia skutków wywołanych w zakresie pozycji konkurencyjnej skarżącego, jeśli system pomocy ma charakter ogólny” (
28
). Jako przykład rzecznik generalny F.G. Jacobs podaje wyrok we wspomnianej wyżej sprawie Kahn Scheepvaart. Również pkt 72 wyroku w sprawie ARE można rozumieć w ten sam sposób (
29
).
62.
Mimo powyższych uwag sądzę jednak, że sugerowanego przez Komisję poglądu nie należy popierać, a przynajmniej nie w niniejszej sprawie.
63.
Należy po pierwsze przypomnieć co do zasady, że wyrok w sprawie Cofaz i in. przeciwko Komisji, definiując warunki dające przedsiębiorstwu legitymację do zaskarżenia decyzji zezwalającej na przyznanie pomocy konkurencyjnym przedsiębiorstwom, uczynił lżejszym ciężar dowodu spoczywający, zgodnie z wyrokiem w sprawie Plaumann przeciwko Komisji, na skarżącym, który nie jest adresatem zaskarżonego aktu. Poczynając od wyroku w sprawie Cofaz i in. przeciwko Komisji dowód, że pomoc istotnie pogarsza pozycję konkurencyjną skarżącego przedsiębiorstwa, wystarczy, by przyznać mu legitymację czynną, nawet jeśli nieograniczona liczba innych konkurencyjnych przedsiębiorstw może powołać się na analogiczną szkodę (
30
).
64.
Jeżeli chodzi o niniejszy przypadek, to różni się on od sytuacji będących przedmiotem spraw Kahn Scheepvaart i ARE. W pierwszej zaskarżona decyzja zezwalała na system pomocy, który rząd holenderski miał wprowadzić w życie, przyznając pomoc indywidualną. W tej sytuacji, jak orzekł Trybunał, nie można było zidentyfikować rzeczywistych beneficjentów pomocy, na którą zezwoliła Komisja, a w konsekwencji ich konkurentów. Orzekł więc, że szkoda, na którą powołują się przedsiębiorstwa strony skarżącej, grozi im tylko potencjalnie. Analogicznie w sprawie ARE system pomocy w nabywaniu gruntów definiował jedynie kategorię potencjalnych beneficjentów. Niemożliwe było więc wskazanie tożsamości przyszłych nabywców, określenie ich liczby, a w konsekwencji i ich konkurentów. W niniejszej sprawie natomiast sporny krajowy środek pomocy ma rzeczywiście ogólny zasięg, ale zakres jego stosowania jest określony w taki sposób, że można zidentyfikować tak przedsiębiorstwa podlegające opłacie, jak i te z opłaty zwolnione, czyli zdaniem skarżącego uprzywilejowane.
65.
Nie można również pomijać okoliczności, że wyraźnym celem krajowego środka pomocy jest przeniesienie części popytu z kruszywa naturalnego na jego substytuty. Chodzi więc o środek opracowany w taki sposób, aby bezpośrednio wpływać na strukturę danego rynku, a w konsekwencji na pozycję konkurencyjną przedsiębiorstw działających na rynku (
31
). W wymienionym już wyroku w sprawie Hiszpania przeciwko Lenzing Trybunał stwierdził między innymi, że „stopień tego naruszenia [pozycji konkurencyjnej skarżącego] może się różnić w zależności od wielu czynników, takich jak w szczególności struktura właściwego rynku lub charakter spornej pomocy”. Otóż moim zdaniem o charakterze pomocy decydują również skutki, które władze krajowe chcą wywołać, stosując pomoc, niezależnie od sektorowego charakteru tych skutków.
66.
Biorąc pod uwagę całość powyższych rozważań, uważam, że również drugi zarzut Komisji nie zasługuje na uwzględnienie.
67.
Dlatego też proponuję, aby Trybunał oddalił odwołanie wzajemne w całości.
4. Wnioski końcowe w przedmiocie odwołania wzajemnego
68.
Pozostaje również rozpatrzyć argument skarżącego podniesiony w odpowiedzi na odwołanie wzajemne, mianowicie że wystarczy, iż powołał się on w pierwszej instancji na naruszenie przez Komisję obowiązku wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego na podstawie art. 88 ust. 2 WE, aby w świetle orzeczeń w sprawach Cook przeciwko Komisji i Matra przeciwko Komisji uznać jego skargę za dopuszczalną w całości, także w zakresie zarzutów kwestionujących zasadność zaskarżonej decyzji (
32
). Argument ten nabierze znaczenia tylko wtedy, jeśli Trybunał uzna, wbrew mojej sugestii, że skarżący nie spełnia warunków dopuszczalności skargi opisanych w wyrokach Plaumann przeciwko Komisji i Cofaz i in. przeciwko Komisji. W takim wypadku Trybunał rzeczywiście musiałby zbadać, czy można uznać skargę za dopuszczalną zgodnie z kryteriami wyroków w sprawach Cook przeciwko Komisji i Matra przeciwko Komisji.
69.
Analiza tego argumentu daje mi możliwość krótkiego przedstawienia kilku uwag natury ogólnej. Pragnę jednak na wstępie podkreślić, że nie mam zamiaru przy tej sposobności wchodzić w dyskusje na temat konieczności rewizji obowiązującego orzecznictwa w kwestii dopuszczalności skargi na decyzje Komisji wydane w ramach postępowania w sprawie kontroli pomocy państwa (
33
). Ograniczę się więc do kilku krótkich uwag.
70.
Jak przypomniałem wyżej, zgodnie z orzecznictwem warunki, jakie musi spełnić podmiot wnoszący skargę na decyzję wydaną na podstawie art. 88 ust. 3 WE, bez wszczynania postępowania na podstawie art. 88 ust. 2 WE, różnią się w zależności od tego, czy skarga zmierza do ochrony uprawnień procesowych przyznanych skarżącemu przez ten drugi przepis, czy też do zakwestionowania „zasadności samej decyzji co do oceny pomocy”. W pierwszym wypadku wystarczy wykazać, że jest się osobą zainteresowaną w rozumieniu art. 88 ust. 2 WE. W drugim przypadku należy udowodnić, że zaskarżona decyzja dotyczy skarżącego indywidualnie w rozumieniu orzeczenia w sprawie Plaumann przeciwko Komisji. Poza tym w przypadku zainteresowanego w rozumieniu art. 88 ust. 2 WE skarżący musi sformułować w skardze w sposób wyraźny zarzut naruszenia uprawnień procesowych, o których mowa w tym przepisie, bądź zarzut naruszenia obowiązku wszczęcia przez Komisję formalnego postępowania wyjaśniającego. Trybunał w praktyce wyklucza zresztą, by w przypadku braku sformułowania takich zarzutów naprawić ten brak poprzez zmodyfikowanie innych, wyraźnie zgłoszonych zarzutów.
71.
Wydaje mi się, że przyczyn takiego szczególnie skomplikowanego i formalistycznego orzecznictwa należy szukać w potrzebie pewności, że skarga została wniesiona przez osobę, która występuje jedynie jako zainteresowany w rozumieniu art. 88 ust. 2 WE, tak by dokonywana przez sędziego wspólnotowego kontrola zaskarżonej decyzji nie wykroczyła poza ramy niezbędne, aby zagwarantować poszanowanie uprawnień procesowych przyznanych przez ten przepis. Stałoby się tak w sytuacji, gdyby sędzia nie ograniczał się do zbadania, czy zaistniały okoliczności uzasadniające odmowę wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego, czyli czy nie wystąpiły istotne trudności w zakwalifikowaniu środka jako pomocy (
34
) lub w ocenie jego zgodności ze wspólnym rynkiem, lecz badałby istnienie pomocy (lub jej elementów, o których Komisja orzekła, że nie występują) bądź też stwierdzałby brak przywołanych przez Komisję warunków, aby orzec o zgodności pomocy z traktatem. Taka sytuacja pozwoliłaby skarżącemu uzyskać nie tylko ewentualne wszczęcie postępowania wyjaśniającego, ale również związać Komisję ustaleniami sędziego wspólnotowego (
35
) i przesądzić przynajmniej w części o treści decyzji, która miałaby być wydana po zakończeniu tego postępowania, czyli o akcie, którego skarżący jako tylko zainteresowany w rozumieniu art. 88 ust. 2 WE nie mógłby zaskarżyć.
72.
Tymczasem nie wydaje mi się, że zadośćuczynienie powyższej potrzebie dostosowania zakresu sądowej kontroli zaskarżonego aktu do czynnej legitymacji procesowej, na którą powołuje się skarżący, wymaga zobowiązania go, aby sformułował zarzuty według określonych formuł pod rygorem niedopuszczalności skargi. Wystarczy w tym celu rozważyć zarzuty, formalnie zmierzające do stwierdzenia pomocy lub jej niezgodności ze wspólnym rynkiem, pod kątem tego, czy nie wskazują one w zasadzie na istnienie istotnych trudności w zakwalifikowaniu środka lub w ocenie jego zgodności, czy też co najmniej nie prowadzą one do zakwestionowania powołanych w uzasadnieniu decyzji przesłanek, które miały usunąć te trudności.
73.
Niemniej jednak jestem przekonany, że kompleksowość analizowanego orzecznictwa i problemy związane z jego stosowaniem w konkretnych przypadkach ostatecznie mają swoje źródło w szczególnym charakterze decyzji wydanych na podstawie art. 88 ust. 3 WE.
74.
Decyzje te wydawane bez wszczynania formalnego postępowania wyjaśniającego są poprzedzone krótkim badaniem ograniczonym w czasie i w większości przypadków są aktami wydanymi w ramach dialogu wyłącznie pomiędzy Komisją a zainteresowanym państwem członkowskim. Zgodnie z zamierzeniem prawodawcy pozwalają one Komisji na uniknięcie przeciągającego się kompletnego postępowania wyjaśniającego w przypadkach, gdy na wstępie wiadomo, że nie ma pomocy lub jest ona zgodna ze wspólnym rynkiem.
75.
Biorąc pod uwagę ich charakter, zastanawiam się, czy nie byłoby bardziej stosowne, by sądowa kontrola tych aktów ograniczała się w każdym wypadku, a więc niezależnie od podstaw legitymacji procesowej skarżącego, do weryfikacji warunków uzasadniających odmowę wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego, czyli do stwierdzenia, że nie występują poważne wątpliwości co do tego, czy środek stanowi pomoc lub czy w każdym razie jest on zgodny ze wspólnym rynkiem. Orzeczenie „co do istoty sprawy”, czyli stwierdzające pomoc, jej brak lub jej zgodność z traktatem w razie stwierdzenia nieważności decyzji, podlegałoby badaniu w skutek ewentualnej skargi wniesionej na końcową decyzję Komisji wydaną po przeprowadzeniu opisanego postępowania. Dzięki temu sędzia wspólnotowy, orzekając ostatecznie o kwestiach, co do których w rzeczywistości Komisja wypowiedziała się tylko prima facie na koniec wstępnego postępowania wyjaśniającego, nie przekroczyłby granic kontroli legalności, której dokonuje w sprawach o stwierdzenie nieważności.
76.
Wreszcie przystępując do odpowiedzi na argument BAA przytoczony w pkt 68 opinii, można stwierdzić, iż z powyższych uwag płynie wniosek, że jeżeli BAA legitymuje się jedynie uprawnieniami zainteresowanego w rozumieniu art. 88 ust. 2 WE, to wbrew jego stanowisku wyłącznie z faktu, że wśród zarzutów skargi w pierwszej instancji znalazł się zarzut naruszenia przez Komisję obowiązku wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego, nie wynika jego uprawnienie do uzyskania orzeczenia Sądu w przedmiocie oceny AGL pod kątem art. 87 ust. 1 WE.
B — W przedmiocie odwołania
77.
W spornej decyzji uznano, że AGL nie ma charakteru pomocy, albowiem nie przyznaje korzyści selektywnej. Pierwszy, trzeci i czwarty zarzut odwołania podważają zaskarżony wyrok, jako że podzieliły w tym względzie stanowisko Komisji. Będą one analizowane dalej (w częściach 2, 3 i 4). Analizę tę poprzedzi zarys orzecznictwa dotyczącego charakteru selektywnego (część 1).
78.
Drugi zarzut odwołania dotyczący zakresu dokonywanej przez Sąd kontroli zaskarżonej decyzji będzie analizowany w części 5.
79.
Wreszcie część 6 będzie poświęcona zarzutom piątemu i szóstemu dotyczącym błędów Sądu w zakresie oceny obowiązku wszczęcia przez Komisję formalnego postępowania wyjaśniającego oraz oceny uzasadnienia spornej decyzji jako wystarczającego.
1. Orzecznictwo w przedmiocie selektywnego charakteru pomocy w zarysie
80.
Stosownie do art. 87 ust. 1 WE, aby dany środek uznać za pomoc, musi on sprzyjać niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, inaczej mówiąc, musi on mieć charakter selektywny.
81.
Warunek selektywności pozwala na wykluczenie z zakresu stosowania przepisów dotyczących pomocy państwa tak zwanych norm generalnych, które nie dotyczą poszczególnych rodzajów działalności lub poszczególnych przedsiębiorstw, ale mają na celu wspieranie działalności ogółu podmiotów gospodarczych działających na terytorium państwa. Orzecznictwo w tym względzie z jednej strony wyjaśniło, że interwencję państwa na rzecz niesprecyzowanej liczby beneficjentów, określonych poprzez pewną liczbę obiektywnych kryteriów, należy poddać badaniu jako system pomocy zawierający środki o charakterze selektywnym, jeżeli tylko w wyniku zastosowania tych kryteriów przyznaje on korzyści niektórym przedsiębiorstwom i niektórym towarom z wyłączeniem innych (
36
). Z drugiej strony zgodnie z orzecznictwem nawet środki o ogólnym z pozoru zasięgu, gdyż nieograniczone ani sektorowo, ani terytorialnie, ani też nieadresowane do ograniczonej liczby przedsiębiorstw, mogą podlegać zakazowi przewidzianemu w art. 87 ust. 1 WE, jeżeli ich przyznawanie, w szczególności w zakresie wyboru beneficjentów, wysokości i warunków pomocy finansowej, zostało pozostawione uznaniu władz krajowych. Poza tym Trybunał orzekł, że pomoc może być selektywna, nawet jeśli dotyczy ona całego sektora gospodarczego (
37
).
82.
Ujmując rzecz bardziej ogólnie, z orzecznictwa wynika, że przestrzeganie kryterium selektywności wymaga zbadania każdego przypadku oddzielnie, aby ocenić, czy przedmiotowy środek pomocy, ze względu na swój charakter, swój zakres stosowania, sposób przyznawania i skutki, działa na korzyść tylko niektórych przedsiębiorstw lub tylko niektórych rodzajów działalności, czy też nie (
38
). Jeśli istnienie takiego przywileju jest potwierdzone, nawet brak obciążenia nowym podatkiem określonych podmiotów gospodarczych może stanowić pomoc w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE (
39
).
83.
Natomiast jeżeli chodzi w szczególności o interwencje państwa o charakterze fiskalnym, orzecznictwo wyjaśniło, że nawet środki o charakterze selektywnym, czyli wprowadzające rozróżnienia pomiędzy przedsiębiorstwami, mogą nie zostać zakwalifikowane jako pomoc, jeśli to rozróżnienie jest uzasadnione charakterem lub strukturą systemu podatkowego, w który się one wpisują (
40
). Z powyższego wynika, zdaniem Trybunału, że w celu oceny selektywności określonego środka pod kątem stosowania art. 87 ust. 1 WE „należy zbadać, czy w ramach danego systemu prawnego środek ten stanowi korzyść dla niektórych przedsiębiorstw w porównaniu z innymi, znajdującymi się w analogicznej sytuacji faktycznej i prawnej” (
41
).
84.
To w szczególności pod kątem wymienionych wyżej orzeczeń należałoby rozważyć, czy Sąd dopuścił się różnych naruszeń prawa opisanych w pierwszym, trzecim i czwartym zarzucie odwołania.
2. W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego naruszenia art. 87 ust. 1 WE
85.
Zgodnie z zarzutem pierwszym wyrok wielokrotnie narusza prawo przy stosowaniu art. 87 ust. 1 WE. Skarżący powołuje się w szczególności na trzy postacie tego zarzutu.
86.
Po pierwsze, zdaniem skarżącego Sąd nie zastosował obiektywnej koncepcji pojęcia pomocy. Skarżący zauważa, że zgodnie z orzecznictwem okoliczność, iż środek fiskalny realizuje cele polityki ogólnej, nie przeszkadza w uznaniu go za pomoc państwa, a odgrywa rolę jedynie przy określaniu, czy stworzone przez ustawodawcę różnice w zakresie jego stosowania znajdują uzasadnienie w charakterze i ogólnej strukturze samego środka. W zaskarżonym wyroku natomiast Sąd podszedł do tej kwestii inaczej, pozostawiając państwom członkowskim znaczny zakres uznania przy definiowaniu pola działania środków fiskalnych w dziedzinie ochrony środowiska i utrzymując, że środki te nie są selektywne, nawet jeśli różnicują one, w sposób nieuzasadniony celami ochrony środowiska, przedsiębiorców znajdujących się w porównywalnej sytuacji.
87.
Po drugie Sąd dokonał oceny selektywnego charakteru pomocy w sposób odmienny niż wyrok w sprawie Adria-Wien Pipeline i Wietersdorfer & Peggauer Zementwerke (
42
).
88.
Na koniec Sąd wykluczył, że AGL ma selektywny charakter, nie znając dokładnie sektora, w którym ją stosowano. Moim zdaniem należy uznać zarzut w tej trzeciej części za niedopuszczalny, albowiem w zasadzie polega on na zakwestionowaniu dokonanej przez Sąd oceny stanu faktycznego.
89.
Ograniczę się więc do przeanalizowania zarzutu w jego pierwszej i drugiej postaci.
90.
Przy tej analizie należy zwrócić szczególną uwagę na pkt 114–118, 120 i 121 zaskarżonego wyroku. Poszczególne fragmenty uzasadnienia wyroku można zreasumować w następujący sposób.
91.
Przede wszystkim Sąd określa podatek ekologiczny jako „samodzielny środek fiskalny” (
43
), który nie wpisuje się w ogólny system podatkowy, i który „cechuje się ukierunkowaniem na ochronę środowiska oraz szczególną podstawą opodatkowania” (
44
). Z definicji tej wynika, że braku obciążania podatkiem ekologicznym innych rodzajów działalności, podobnych do działalności podlegającej opodatkowaniu, a które mają podobny wpływ na środowisko, nie można utożsamiać ze zwolnieniem podatkowym uchylającym obowiązywanie systemu podatków obciążających normalnie przedsiębiorstwa (
45
).
92.
Sąd zauważył następnie, że państwa członkowskie w ramach swoich kompetencji w dziedzinie prowadzonej przez nie polityki ochrony środowiska mają możliwość „wprowadzania sektorowych podatków ekologicznych w celu osiągnięcia określonych celów związanych z ochroną środowiska”. W szczególności państwa członkowskie są uprawnione, „wyważając różne istniejące interesy, do określenia swych priorytetów w dziedzinie ochrony środowiska oraz w konsekwencji do określania towarów lub usług, które postanowiły obciążyć podatkiem ekologicznym” (
46
).
93.
W pkt 117 zaskarżonego wyroku Sąd konkluduje, że w tym kontekście prawnym „zadaniem Komisji jest uwzględnienie, przy dokonywaniu oceny podatku ekologicznego pod względem wspólnotowych przepisów dotyczących pomocy państwa, wymogów związanych z ochroną środowiska zawartych w art. 6 WE”. Wniosek ten znajduje, zdaniem Sądu, swoje uzasadnienie w treści tego przepisu, który „przewiduje, że wymogi te muszą być brane pod uwagę przy ustalaniu i realizacji między innymi regulacji mających na celu zapewnienie, aby konkurencja na rynku wewnętrznym nie była zakłócana”.
94.
W pkt 120 i 121 zaskarżonego wyroku Sąd odrzucił argument skarżącego powołujący się na wyrok w sprawie Adria-Wien Pipeline i Wietersdorfer & Peggauer Zementwerke. Zauważył, że w orzeczeniu tym „Trybunał został postawiony przed koniecznością zbadania nie przedmiotowego zakresu zastosowania podatku ekologicznego, tak jak w niniejszym przypadku, lecz częściowego zwolnienia od zapłaty tego podatku […], które zostało przyznane wyłącznie przedsiębiorstwom zajmującym się produkcją towarów” (
47
). Dalej Sąd wyjaśniał, podkreślając, że „kwestionowane zróżnicowanie nie dotyczyło więc rodzaju produktu objętego podatkiem ekologicznym, lecz przemysłowych użytkowników energii, w zależności od tego, czy działali oni w podstawowych, czy drugorzędnych sektorach gospodarki krajowej”.
95.
Streszczone wyżej punkty zaskarżonego wyroku dowodzą, że Sąd przyjął podejście głęboko nowatorskie w stosunku do orzecznictwa wspólnotowego dotyczącego stosowania kryterium selektywności i generalnie pojęcia pomocy w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE.
96.
Otóż z ustalonego orzecznictwa wynika, że ani fiskalny charakter czy cel gospodarczy lub społeczny powziętego przez państwo środka, ani cele związane z ochroną środowiska, które miałby on realizować (
48
), nie są wystarczającą podstawą wyłączenia zakazu ustanowionego w art. 87 WE. Jak to bowiem sąd wspólnotowy wielokrotnie powtarzał, przepis ten nie różnicuje pomocy państwa według jej przyczyn czy zamierzonych celów, ale kwalifikuje ją wyłącznie ze względu na skutki, jakie wywołuje (
49
).
97.
Cele, jakie dany środek realizuje, są zatem brane pod uwagę dopiero po uznaniu go za pomoc państwa, czyli w momencie oceniania jej zgodności ze wspólnym rynkiem. Jeżeli zdarzało się, że intencje krajowego ustawodawcy przyświecające ustanowieniu środka lub jego cele były uwzględniane przez sąd wspólnotowy na etapie kwalifikowania środka, to tylko po to, by ocenić, czy zostały spełnione kryteria kwalifikacji środka jako pomocy państwa (
50
), a nie po to, by a priori wyłączyć środek z zakresu stosowania art. 87 ust. 1 WE.
98.
Przyjęta przez Sąd optyka wyraźnie wykracza poza to orzecznictwo w zakresie, w jakim Sąd powołuje się na związane z ochroną środowiska cele podatku ekologicznego, aby uzasadnić ewentualne odmienne traktowanie przedsiębiorstw (lub rodzajów produkcji) znajdujących się w sytuacji porównywalnej, jeśli o te cele chodzi. Podejście takie bowiem a priori nie dopuszcza, by dopatrywać się w braku opodatkowania niektórych podmiotów gospodarczych podatkiem ekologicznym korzyści o charakterze selektywnym w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE, niezależnie od wszelkich ustaleń w przedmiocie relacji konkurencyjnych pomiędzy tymi podmiotami a podmiotami opodatkowanymi, i w konsekwencji niezależnie od oceny skutków wywoływanych przez dany środek (
51
).
99.
Zresztą analizując twierdzenia BAA na temat niespójności w określaniu zakresu przedmiotowego zastosowania AGL (
52
), zaskarżony wyrok formułuje wnioski, które nie byłyby dopuszczalne, gdyby Sąd w tej analizie, zgodnie z orzecznictwem wymienionym w pkt 83 opinii (
53
), uwzględniał takie kwestie jak charakter i ogólna struktura spornego systemu podatkowego. Rzeczywiście wychodząc z założenia, że państwa członkowskie, określając zakres stosowania podatku ekologicznego (
54
), mają swobodę w wyważaniu istniejących interesów, Sąd dopuszcza ostatecznie, że ewentualna niespójność i różnice w traktowaniu mogą być uzasadnione, nawet jeśli ich powodem jest cel odmienny niż ochrona środowiska, a w konsekwencji cel sprzeczny z wewnętrzną logiką środka (
55
).
100.
Jeśli chodzi o powody, dla których w zaskarżonym wyroku odrzucono argument powołujący się na wyrok w sprawie Adria--Wien Pipeline i Wietersdorfer & Peggauer Zementwerke, analiza Sądu skupia się na formalnych aspektach tego środka, między innymi na technice legislacyjnej użytej przez organy krajowe. Tymczasem z punktu widzenia wpływu na konkurencję nie ma żadnej różnicy pomiędzy z jednej strony podatkiem powszechnym przewidującym zwolnienia na korzyść niektórych beneficjentów, a obciążeniem podatkiem niektórych podatników z wyłączeniem innych znajdujących się w podobnej sytuacji — z drugiej strony. Wydaje mi się, że również w tym przypadku zaskarżony wyrok oddala się od podejścia preferującego analizę dokonywaną na podstawie wywoływanych przez środek skutków.
101.
Moim zdaniem Trybunał nie powinien uwzględnić proponowanego przez Sąd rozwiązania, mimo że ogranicza się ono do pomocy państwa polegającej na nakładaniu podatku w określonym sektorze w celu związanym z ochroną środowiska.
102.
W istocie bowiem ani pozostawienie państwom kompetencji w dziedzinie podatków lub ochrony środowiska, ani wyrażona w art. 6 WE zasada integracji wymogów związanych z ochroną środowiska w wytyczaniu i prowadzeniu polityk wspólnotowych nie mogą być powodem, by potencjalnie wywołujące zachwiania konkurencji interwencje państwa całkowicie wyłączyć spod kontroli Komisji na podstawie przepisów traktatu dotyczących pomocy państwa. Przestrzeganie art. 6 WE nie wymaga w szczególności, moim zdaniem, by uwzględniać cele związane z ochroną środowiska na etapie badania danego środka pod kątem art. 87 ust. 1 WE. Wymóg integracji tych celów w toku wspólnotowej kontroli pomocy państwa będzie spełniony, jeśli weźmie się je stosowanie pod uwagę przy ocenie zgodności środka ze wspólnym rynkiem na podstawie art. 87 ust. 3 WE.
103.
Ze względu na powyższe uwagi jestem zdania, że zarzut pierwszy dotyczący naruszenia art. 87 ust. 1 WE jest uzasadniony i że zaskarżony wyrok powinien być uchylony w zakresie, w jakim uznaje, że same cele realizowane przez AGL, związane z ochroną środowiska, są wystarczającą podstawą uzasadniającą zakres jej stosowania.
3. W przedmiocie zarzutu trzeciego, dotyczącego naruszenia prawa przy ocenie charakteru i ogólnej struktury AGL.
104.
Trzeci zarzut powołany przez skarżącego dzieli się na trzy części.
105.
W pierwszym rzędzie BAA zarzuca Sądowi, że uznał za uzasadnione, na zasadzie „zanieczyszczający płaci”, stosowanie AGL do tak zwanych „materiałów naturalnych”, dla których nie istnieją substytuty, mimo że sporna decyzja wskazywała na niemożność ich zastąpienia jako podstawę wyłączenia z zakresu stosowania AGL niektórych sposobów wykorzystania materiałów naturalnych, które w przeciwnym razie podlegałyby AGL. BAA wnioskuje z tego, że w pkt 135 i 136 zaskarżonego wyroku Sąd zastąpił swoją własną ocenę uzasadnieniem Komisji. Poza tym, zdaniem BAA, „posłużył się on zasadą »zanieczyszczający płaci« w sposób wybiórczy” oraz nie uzasadnił własnych wniosków w sposób wystarczający. W odróżnieniu od Komisji i Zjednoczonego Królestwa uważam ten zarzut za całkowicie dopuszczalny, ponieważ odnosi się on do kwestii prawnych.
106.
Moim zdaniem skarżący słusznie zwraca uwagę, że zasada „zanieczyszczający płaci” nie znalazła się w opisie celów AGL przedstawionych w spornej decyzji, która odwołuje się w sposób wyraźny wyłącznie do zwiększenia zastosowania kruszywa z recyklingu lub innych substytutów kruszywa naturalnego oraz promowania racjonalnego korzystania z kruszywa naturalnego.
107.
W przywołanym przez skarżącego wyroku w sprawie DIR International Trybunał przypomniał, że w toku kontroli zgodności z prawem dokonywanej na podstawie art. 230 WE sędziemu wspólnotowemu nie wolno zastępować własnego uzasadnienia uzasadnieniem autora zaskarżonego aktu, dodając, że „o ile w ramach postępowania w sprawie skargi o stwierdzenie nieważności Sąd może interpretować uzasadnienie zaskarżonego aktu odmiennie niż jego autor, a nawet w pewnych okolicznościach odrzucić formalnie przyjęte przez autora, to nie jest to dopuszczalne, jeśli nie przemawiają za tym żadne dane faktyczne” (
56
). W tym przypadku w odróżnieniu od tego, co Sąd przyjął w pkt 124 zaskarżonego wyroku, nie wydaje mi się, by pkt 31 spornej decyzji, gdzie Komisja oświadcza, że „the environmental costs of aggregate extraction that the United Kingdom seeks to address through the AGL include noise, dust, damage to biodiversity and visual amenity”, można było interpretować jako choćby dorozumiane odwołanie do zasady „zanieczyszczający płaci”.
108.
Mimo że powyższe uwagi mogą prowadzić do wniosku, że Sąd, zastępując swoje uzasadnienie uzasadnieniem zaskarżonej decyzji, dopuścił się naruszenia prawa, uważam, że z tego powodu zaskarżony wyrok nie powinien być uchylany, albowiem wskazanie innego uzasadnienia jest dopuszczalne. W rzeczywistości bowiem, jak to słusznie moim zdaniem zauważyła Komisja, odrzucone przez Sąd w pkt 135 i 136 zaskarżonego wyroku twierdzenia skarżącego opierały się na błędnym założeniu, mianowicie że w spornej decyzji Komisja uznała, iż wyłączenie z zakresu stosowania AGL kruszywa naturalnego, użytego w innym charakterze niż kruszywo, było uzasadnione brakiem substytutów. Natomiast z uzasadnienia decyzji (
57
) wynika, że wyłączenie tychże materiałów zostało uznane za spójne z sektorowym charakterem AGL i wolą brytyjskiego ustawodawcy, by opłatą obciążać jedynie kruszywo.
109.
W pozostałym zakresie argumenty przedstawione w ramach pierwszej części zarzutu trzeciego nie zasługują na uwzględnienie. Po pierwsze, w podnoszonych przez skarżącego kwestiach zaskarżony wyrok broni się wystarczającym uzasadnieniem. Po drugie, ze względów opisanych wyżej nie można Sądowi stawiać zarzutu co do „selektywnego stosowania” zasady „zanieczyszczający płaci”.
110.
W drugiej części zarzutu trzeciego skarżący kwestionuje te fragmenty zaskarżonego wyroku, w których Sąd nie uwzględnia twierdzeń skarżącego odnośnie do niespójności z celami AGL opodatkowania niektórych towarów pochodnych z wydobycia materiałów nieopodatkowanych. Część ta dotyczy w szczególności pkt 112 i 137 zaskarżonego wyroku.
111.
W pkt 112 Sąd interpretuje niektóre z pojęć, które znalazły się w spornej decyzji, w szczególności w jej pkt 29, konkludując, że w tym fragmencie, jak również w całej decyzji Komisja „użyła terminu »kruszywo pierwotne« dla oznaczenia zasadniczo kruszywa podlegającego AGL i terminu »kruszywo pochodne« w odniesieniu zasadniczo do materiałów zwolnionych z tej opłaty, szczegółowo wymienionych przez prawo”. Skarżący uważa, że takie rozumienie wynika z błędnej interpretacji.
112.
W pkt 29 spornej decyzji Komisja stwierdza, że „the AGL will be levied only on virgin aggregate. It will not be levied on aggregates extracted as a by-product or waste from other processes (secondary aggregates), nor will it be levied on recycled aggregates”.
113.
Przyznam, że trudno jest mi znaleźć inne znaczenie pojęcia „secondary aggregates” niż to wynikające z definicji poprzedzającej to wyrażenie: „kruszywo uzyskiwane jako produkt uboczny lub odpady innych procesów”. Nie mogę więc przychylić się do stanowiska Sądu, którego zdaniem w pkt 29 zaskarżonej decyzji Komisja ograniczyła się do ustalenia, że „AGL nie będzie pobierana od towarów pochodnych lub odpadów pierwszego wydobycia, jeżeli są one zwolnione na podstawie ustawy w zmienionym brzmieniu”.
114.
Poza tym, jak słusznie zauważył skarżący, dokonana przez Sąd wykładnia pojęcia „kruszywo pochodne” wydaje się sprzeczna z pkt 32 spornej decyzji, który odgrywa istotną rolę w konstrukcji aktu, definiując strukturę oraz zakres stosowania AGL, a w którym Komisja stwierdza, że „the structure and scope of the tax reflect the clear distinction between the extraction of virgin aggregates, bearing with it undesirable environmental consequences, and the production of secondary or recycled aggregates, which makes an important contribution to the treatment of rock, gravel and sand incidentally arising from excavations or from other works or treatments lawfully carried out for different purposes”.
115.
Sądzę więc, że Sąd błędnie interpretuje sporną decyzję w pkt 112 zaskarżonego wyroku, co należy uznać za naruszenie prawa.
116.
Skarżący kwestionuje poza tym pkt 137 zaskarżonego wyroku, w którym Sąd uznał za uzasadnione objęcie opłatą również produktów pochodzących z wydobycia materiałów niepodlegających opłacie. Zdaniem skarżącego w tym miejscu Sąd zastąpił własne uzasadnienie uzasadnieniem spornej decyzji, przyjmując uzasadnienie obarczone błędną oceną i wypaczając niektóre dowody.
117.
W tym względzie trzeba zauważyć, że Sąd, uzasadniając obciążenie opłatą spornych produktów ubocznych, nie ograniczył się do przypomnienia zasady „zanieczyszczający płaci”, ale odwołał się również do celu związanego z racjonalizacją wydobycia i gospodarowania kruszywem, który znajduje się wśród celów AGL wymienianych przez sporną decyzję. Nie uważam więc, by w tej kwestii można było zarzucić Sądowi zastąpienie własnego uzasadnienia uzasadnieniem decyzji. Jeśli chodzi o pozostałą część zarzutu, należy podnieść po pierwsze, że skarżący w zakresie, w jakim kwestionuje szczegółowe dane powołane w pkt 137 zaskarżonego wyroku (niemożność zmniejszenia ilości spornych produktów ubocznych, różnice cen i odniesienie do pisma Zjednoczonego Królestwa z 19 lutego 2002 r.), domaga się w istocie, by Trybunał zbadał ponownie ustalenia faktyczne zaskarżonego wyroku, a po drugie, że skarżący nie wykazał, aby Sąd błędnie ocenił przedstawione mu dowody, wypaczając ich sens.
118.
Na tej podstawie należy uwzględnić drugą część zarzutu trzeciego w zakresie, w jakim dotyczy błędnej wykładni spornej decyzji. W pozostałym zakresie należy ją odrzucić ze względu po części na bezzasadność, a po części na niedopuszczalność.
119.
Trzecia część zarzutu trzeciego stawianego przez skarżącego dotyczy uznania przez Sąd za uzasadnione braku obciążania opłatą niektórych kruszyw naturalnych jak: łupki, łupki ilaste i glina. Zdaniem BAA sąd w pierwszej instancji zastąpił własne uzasadnienie uzasadnieniem zawartym w spornej decyzji, stwierdzając w pkt 130, 131, 133 i 134 zaskarżonego wyroku, że zwolnienie to miało zachęcić do zastępowania tym kruszywem kruszywa naturalnego podlegającego AGL. Zdaniem BAA poza tym, iż uzasadnienie przedstawione przez Sąd jest błędne, wynika ono z wypaczenia dowodów przedstawionych w toku postępowania (w szczególności pisma Zjednoczonego Królestwa z 19 lutego 2002 r.), zostało ono niedostatecznie umotywowane i narusza prawo skarżącego do obrony, albowiem nie miał on sposobności przedstawienia swoich uwag na ten temat w toku postępowania w pierwszej instancji.
120.
W tym względzie trzeba przede wszystkim podnieść, że w pkt 130 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, iż zwolnienie niektórych surowców z AGL, w szczególności łupków, łupków ilastych o niskiej jakości, gliny oraz odpadów kaolinu i gliny garncarskiej, „pozwala na ich użycie w charakterze substytutów kruszywa naturalnego objętego podatkiem ekologicznym i może w ten sposób przyczyniać się do racjonalizacji wydobycia i używania kruszywa naturalnego”. Zatem, jak słusznie zauważyła Komisja, Sąd wyciąga powyższy wniosek na podstawie własnych ustaleń faktycznych, niepodlegających kontroli Trybunału, a mianowicie na podstawie ustalenia, że surowce te były „dotychczas w niewielkim zakresie używane jako kruszywo ze względu na wysokie koszty ich transportu”.
121.
Trzeba też przypomnieć, że racjonalizacja wydobycia i stosowania kruszywa naturalnego stanowi jeden z wymienianych w spornej decyzji celów AGL (
58
). W przeciwieństwie do tego, co twierdzi skarżący, Sąd w tej kwestii nie zastąpił własnego uzasadnienia uzasadnieniem zaskarżonej decyzji.
122.
Trzeba również odrzucić jako nieuzasadnione twierdzenie skarżącego, że wyłączenie zachęcające do stosowania surowców naturalnych, dotychczas rzadko wykorzystywanych jako kruszywo, w miejsce surowców tradycyjnie stosowanych w tych charakterze, jest niespójne z opisem charakteru i ogólnej struktury AGL zawartym w spornej decyzji. Wyłączenie takie może bowiem, jak to słusznie zauważył Sąd, przyczynić się do realizacji celu wymienionego w spornej decyzji — racjonalizacji wykorzystania kruszywa.
123.
Wreszcie wydaje mi się, że pkt 131 zaskarżonego wyroku, odnoszący się do treści pisma Zjednoczonego Królestwa z dnia 19 lutego 2002 r., nie potwierdza wniosków, jakie z niego wyciąga skarżący, oraz że nie wypacza w żaden sposób treści powyższego dokumentu.
124.
W konsekwencji należy odrzucić również zarzut trzeci w jego trzeciej części jako nieuzasadniony.
125.
W świetle powyższych rozważań uważam, że zarzut trzeci jest uzasadniony w zakresie, w jakim dotyczy kwestii poruszonych w pkt 108 i 118 niniejszej opinii. Natomiast jest niedopuszczalny lub nieuzasadniony w pozostałym zakresie.
4. W przedmiocie zarzutu czwartego, dotyczącego naruszeń prawa w ocenie wyłączenia dotyczącego wywozu
126.
Skarżący twierdzi, że dokonując oceny, czy wyłączenie wywozu z zakresu stosowania AGL stanowiło pomoc, Sąd pozwolił Komisji i zainteresowanemu państwu członkowskiemu poprawić ze skutkiem wstecznym uzasadnienie spornej decyzji, czym naruszył art. 91WE i 92 WE, uznając AGL za podatek pośredni, a kwalifikacji tej wystarczająco nie uzasadniając.
127.
W pkt 148 zaskarżonego wyroku Sąd podniósł, że w zaskarżonej decyzji (pkt 33) Komisja uzasadniła wyłączenie wywozu faktem, że „władze Zjednoczonego Królestwa nie mogą sprawować kontroli nad wykorzystaniem materiałów w charakterze kruszywa poza granicami swego terytorium”. W pkt 149 Sąd zauważył, że w toku postępowania „Komisja oraz interwenient wyjaśnili powyższe uzasadnienie”. Komisja podkreśliła, że AGL stanowi pośredni podatek konsumpcyjny, podlegający zasadzie opodatkowania w kraju przeznaczenia, podczas gdy interwenient podniósł, że art. 91 WE zezwala na takie wyłączenie. Zdaniem Sądu uzasadnienie takie, związane z charakterem AGL jako podatku pośredniego, należało uwzględnić, „skoro dotyczy ono przyczyn podanych przez Komisję w zaskarżonej decyzji i nie może zostać uznane za dodatkowe uzasadnienie podane po jej wydaniu”.
128.
W pkt 151 zaskarżonego wyroku Sąd ustalił, że AGL faktycznie stanowi podatek pośredni, gdyż „znajduje zastosowanie do gospodarczego wykorzystywania kruszywa, a zatem dotyczy produktów, a nie dochodów producentów”. W pkt 153 doszedł do wniosku, że „w niniejszym przypadku zwolnienie wywozu nie może zatem zostać uznane za selektywną korzyść przyznaną eksporterom, skoro uzasadnione jest ono charakterem AGL jako podatku pośredniego”. Zdaniem Sądu „państwo członkowskie mogło w tym przypadku dać pierwszeństwo względom związanym ze strukturą omawianego systemu podatkowego w stosunku do realizowanych celów w zakresie ochrony środowiska”.
129.
Przede wszystkim wydaje mi się, że nie zasługuje na uwzględnienie argument skarżącego, jakoby należało traktować AGL jak podatek bezpośredni, do którego nie stosuje się art. 91 WE, ze względu fakt, że nie obciąża ona produktu, lecz proces wydobycia. Przecież, jak to wyjaśnia zaskarżony wyrok (w pkt 136), wysokość AGL jest ustalana w odniesieniu do tony produktu podlegającego opłacie i gospodarczemu wykorzystaniu na terytorium kraju.
130.
Jako że podatki bezpośrednie nie wliczają się do kosztów produkcji i nie mają więc bezpośredniego przełożenia na cenę produktu, zasadniczy, przewidziany w art. 92 WE zakaz dokonywania zwolnień i zwrotów w wywozie w odniesieniu do podatków bezpośrednich jest uzasadniony o tyle, o ile trudno byłoby ocenić, czy ewentualne zwolnienie lub zwrot przyznane w przypadku wywozu odpowiada obciążeniu produktu podatkiem, czy też stanowi podatkową subwencję do wywozu. Problem taki nie pojawia się natomiast w przypadku podatku, który jak AGL jest pobierany na etapie gospodarczego wykorzystania towaru. Okoliczność, że jak to wskazał Sąd w pkt 136 zaskarżonego wyroku, wysokość opłaty może odpowiadać kosztom ekologicznym wydobycia podlegającego opłacie towaru, wydaje się tu bez znaczenia i nie zmienia faktu, że wysokość opłaty, określana w stosunku do jednostki ilości towaru na etapie jego gospodarczego wykorzystania, ma taki charakter, że znajduje bezpośrednie odzwierciedlenie w cenie.
131.
Sądzę więc, iż wysuwana przez skarżącego w ramach badanego zarzutu krytyka dotycząca naruszeń art. 91WE i 92 WE nie zasługuje na uwzględnienie jako nieuzasadniona.
132.
Równie bezpodstawny wydaje mi się zarzut braku uzasadnienia zaskarżonego wyroku. W pkt 153 Sąd wyjaśnia bowiem, wprawdzie w sposób lakoniczny, aczkolwiek oczywisty, przyczyny, dla których AGL można zakwalifikować jako podatek pośredni, jest to mianowicie okoliczność, że AGL „znajduje zastosowanie do gospodarczego wykorzystania kruszywa, a zatem dotyczy produktów, a nie dochodów producentów”.
133.
Pozostaje więc zbadać zasadność zarzutu dotyczącego poprawienia ze skutkiem wstecznym uzasadnienia spornej decyzji. Zarzut ten wydaje się uzasadniony.
134.
W pkt 33 zaskarżonej decyzji Komisja stwierdza, że zwolnienie wywozu „is justified by the fact that aggregate in the United Kingdom may be exempted if it is used for exempt processes […]. Since the United Kingdom authorities have no control over the use of aggregate outside their jurisdiction, the exemption for exports is necessary in order to provide legal certainty to aggregates exporters and to avoid imposing an unequal treatment on exports of aggregate that would otherwise qualify for an exemption within the United Kingdom”.
135.
Przytoczony fragment uzasadnienia decyzji odwołuje się do zachodzącego w przypadku braku zwolnień wywozowych odmiennego traktowania kruszywa wykorzystanego gospodarczo na rynku krajowym, które nie podlega opłacie, jeśli jest wykorzystane w określonych celach, i kruszywa eksportowanego, które podlega opłacie nawet wtedy, gdy jest przeznaczone do wykorzystania w zwolnionych z opłaty procesach produkcyjnych. Natomiast nie odwołuje się w żaden sposób do wymogu niepogarszania sytuacji kruszywa krajowego eksportowanego w stosunku do kruszywa wykorzystanego gospodarczo w kraju przeznaczenia, ani do unikania podwójnego opodatkowania. W tym kontekście trudno mi podzielić pogląd wyrażony przez Sąd w pkt 152 zaskarżonego wyroku, że pkt 33 zaskarżonej decyzji odwołuje się, choćby w sposób dorozumiany, do art. 91 WE. Moim zdaniem Sąd nie tylko umożliwił Komisji uzupełnienie i poprawienie ze skutkiem wstecznym uzasadnienia decyzji, ale w rzeczywistości dopuścił w tym względzie do przedstawienia innego w swej istocie uzasadnienia niż uzasadnienie zawarte w zaskarżonej decyzji.
136.
Mając na względzie powyższe uwagi, jestem zdania, że należy uwzględnić zarzut czwarty odwołania w zakresie, w jakim skarżący zarzuca Sądowi naruszenie prawa, którego Sąd dopuścił się, uznając, że przedstawione przez Komisję w toku postępowania w pierwszej instancji uzasadnienie zwolnienia wywozu nawiązywało do uzasadnienia zawartego w zaskarżonej decyzji i nie stanowiło dodatkowego uzasadnienia przedstawionego po jej wydaniu.
5. W przedmiocie zarzutu drugiego, dotyczącego zakresu wykonywanej przez Sąd kontroli sądowej
137.
Skarżący twierdzi, że Sąd naruszył prawo, dokonując jedynie marginalnej kontroli ustaleń zawartych w zaskarżonej decyzji w miejsce kontroli całościowej, jak tego wymaga orzecznictwo w zakresie badania prawidłowości stosowania przez Komisję pojęcia pomocy w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE.
138.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w ramach skargi o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w postępowaniu w sprawie pomocy państwa sędzia wspólnotowy winien dokonać całościowej kontroli, badając kwalifikację stosowanego przez państwo środka, aby ustalić, czy nie jest on zakazany w świetle art. 87 ust. 1 WE (
59
). Natomiast w przypadku oceny zgodności środka ze wspólnym rynkiem na podstawie art. 87 ust. 3 WE, który pozostawia Komisji szeroki zakres uprawnień uznania, kontrola taka staje się czysto marginalna, ograniczając się do sprawdzenia, czy były przestrzegane przepisy proceduralne oraz dotyczące uzasadniania aktów, czy został dokładnie przedstawiony stan faktyczny będący podstawą spornego wyboru, czy nie popełniono oczywistego błędu w ocenie tego stanu faktycznego, czy nie dopuszczono się nadużycia władzy (
60
).
139.
Niemniej, jak słusznie podniosła strona pozwana, nawet jeśli sędzia wspólnotowy ma oceniać prawidłowe stosowanie pojęcia pomocy, zakres jego kontroli może zostać ograniczony przez kompleksowość i techniczny charakter ustaleń faktycznych zawartych w zaskarżonym akcie (
61
). Otóż przykładowo orzecznictwo uznało, że sąd wspólnotowy dokonuje jedynie marginalnej kontroli w przypadku kompleksowej i ekonomicznej oceny dokonanej przez Komisję przy zastosowaniu kryterium prywatnego inwestora (
62
).
140.
W pkt 118 zaskarżonego wyroku, określając zakres kontroli zaskarżonego aktu, Sąd stwierdził, że będzie to kontrola marginalna„ze względu na szeroki zakres swobodnego uznania przysługującego Komisji przy stosowaniu art. 88 ust. 3 WE”. Również dalsze punkty wyroku (w szczególności pkt 134, 139 i 171) potwierdzają, że przeprowadzona kontrola ma ograniczony charakter.
141.
Komisja i Zjednoczone Królestwo uważają, że w cytowanym pkt 118 Sąd w rzeczywistości odnosi się do zakresu dokonywanej przez sędziego wspólnotowego kontroli decyzji wydanych na podstawie art. 88 ust. 3 WE, a nie do kontroli dokonywanej przez niego, gdy bada, czy Komisja prawidłowo zastosowała pojęcie pomocy w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE.
142.
Stanowisko strony pozwanej i interwenienta nie wydaje mi się przekonujące.
143.
Po pierwsze, z orzecznictwa jasno wynika, że jeśli po przeprowadzeniu wstępnego postępowania wyjaśniającego Komisja ma nadal poważne wątpliwości co do charakteru spornego środka lub jego zgodności ze wspólnym rynkiem, to nie dysponuje ona jakimkolwiek zakresem swobodnego uznania w przedmiocie wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego (
63
).
144.
Po drugie, niezależnie od badania kwestii proceduralnych decyzje powzięte na podstawie art. 88 ust. 3 WE przewidują badanie środka pod kątem art. 87 ust. 1 WE i ewentualnie, jeśli uznają go za pomoc, pod kątem art. 87 ust. 3 WE. Nie rozumiem zatem, dlaczego sądowa kontrola ustaleń dokonanych w ramach takiego badania nie miałaby być przeprowadzona na zasadach opisanych wyżej, zgodnie z którymi, gdy chodzi o zweryfikowanie poprawności stosowania przez Komisję pojęcia pomocy, kontrolę należy prowadzić kompleksowo, a wtedy gdy chodzi o ocenę zgodności środka ze wspólnym rynkiem, kontrola jest zaledwie marginalna z uwagi na szeroki zakres uznania służący Komisji w ramach stosowania art. 87 ust. 3 WE (
64
). W przeciwieństwie do skarżącego nie uważam zresztą, aby charakter decyzji wydawanych na podstawie art. 88 ust. 3 WE nie dał się pogodzić z ograniczoną kontrolą sądową, albowiem taki zakres kontroli jest uzasadniony przyznanym Komisji zakresem swobody uznania co do ustaleń, których musi dokonać, abstrahując od kontekstu proceduralnego, w jakim te ustalenia się przeprowadza.
145.
Nie wydaje mi się, byśmy mieli do czynienia w niniejszym przypadku ze sprawą, w której ściśle techniczny charakter lub szczególna kompleksowość ustaleń dokonanych przez Komisję (
65
) uzasadniałyby przyznanie jej szerokiego zakresu uznania, a w następstwie ograniczenie zakresu sądowej kontroli, która jeśli chodzi o badanie prawidłowości stosowania pojęcia pomocy, musi być „co do zasady i w miarę możliwości” (
66
) całościowa. Z tego moim zdaniem wynika, że w pkt 118 zaskarżonego wyroku Sąd naruszył prawo, błędnie określając zakres sądowej kontroli spornej decyzji.
146.
Poza tym Zjednoczone Królestwo i Komisja twierdzą, że przywołane w pierwszej instancji przez BAA zarzuty zmierzały do wykazania, iż sporna decyzja jest obarczona pewną liczbą oczywistych błędów w ocenie. Zatem stwierdzając brak takich właśnie błędów, Sąd ustosunkował się do sugestii skarżącego. W tym względzie należy zauważyć, że fakt, iż skarżący ocenił jako oczywiste błędy, które jego zdaniem obarczały sporną decyzję, nie oznacza, że nie czyniłby zarzutu z tych błędów, gdyby Sąd, stwierdzając ich obecność, nie uznał ich za błędy oczywiste. Nie oznacza to również, by skarżący domagał się od Sądu przeprowadzenia kontroli spornej decyzji w zakresie mniejszym niż to do niego należy. Zresztą gdyby ograniczenie kontroli spornej decyzji do zbadania jedynie oczywistych błędów w ocenie mogło być usprawiedliwione wymogiem niewykraczania poza wnioski skarżącego, to Sąd nie musiałby zajmować się stwierdzeniami o charakterze ogólnym, jak te, które znalazły się w pkt 118 zaskarżonego wyroku.
147.
Z ogółu uwag przedstawionych powyżej wynika, że w pkt 118 zaskarżonego wyroku Sąd naruszył prawo, błędnie określając charakter kontroli, którą winien przeprowadzić w stosunku do spornej decyzji.
148.
Stwierdzenie tego błędu, którego charakter pociąga za sobą wadliwość całej oceny zasadności spornej decyzji, musi prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku, niezależnie od faktu, że jak zauważyło Zjednoczone Królestwo, niektóre punkty tego wyroku wydają się wskazywać, że Sąd wyszedł poza zakres czysto marginalnej kontroli.
149.
Ze względu na powyższe uważam, że należy uwzględnić drugi zarzut odwołania dotyczący zakresu sądowej kontroli dokonywanej przez Sąd w pierwszej instancji.
6. W przedmiocie zarzutu piątego i szóstego, dotyczących kolejno naruszenia prawa w ocenie obowiązku wszczęcia przez Komisję formalnego postępowania wyjaśniającego i naruszenia prawa w ocenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji jako wystarczającego
150.
Argumenty wysuwane przez skarżącego w ramach piątego i szóstego zarzutu odwołania nie mogą, moim zdaniem, w żaden sposób przyczynić się do wykazania przywołanych braków. Po pierwsze, nawet zakładając, że znacząca jest okoliczność, iż zaskarżony wyrok jest uzasadniony bardziej szczegółowo niż sporna decyzja i że Sąd dokonał innych ustaleń niż Komisja, dochodząc jednakże do tych samych wniosków, należy stwierdzić, że nie dowodzi to jednak, że Sąd naruszył prawo, stwierdzając, iż Komisja nie miała obowiązku wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego. Po drugie fakt, że co do niektórych poruszanych w decyzji kwestii Sąd przedstawił uzasadnienie bardziej pogłębione, a radykalnie odbiegające od uzasadnienia decyzji w stosunku do innych, nie ma jakiegokolwiek znaczenia dla wykazania, że Sąd naruszył prawo, konkludując, iż zapoznawszy się z uzasadnieniem zaskarżonego aktu, uznaje go za uzasadniony w sposób wystarczający.
151.
W konsekwencji należy oddalić piąty i szósty zarzut.
V — Wnioski
152.
Biorąc pod uwagę całość powyższych zarzutów, proponuję, by Trybunał uchylił zaskarżony wyrok.
153.
Poza tym, uwzględniając zakres uchylenia, uważam za stosowne, by Trybunał przekazał sprawę Sądowi zgodnie z art. 61 akapit pierwszy Statutu celem ponownego rozpoznania skargi w pierwszej instancji, pozostawiając mu rozstrzygnięcie o kosztach odwołania.
(
1
)	Język oryginału: włoski.
(
2
)	Sprawa T-210/02 British Aggregates Association przeciwko Komisji, Rec. s. II-2789.
(
3
)	C (2002) 1478 wersja ostateczna, dotycząca sprawy pomocy państwa N 863/01 — Zjednoczone Królestwo/opłata za wydobycie kruszywa.
(
4
)	Wyrok z dnia 15 lipca 1963 r. w sprawie 25/62, Rec. s. 197.
(
5
)	Wyrok z dnia 28 stycznia 1986 r. w sprawie 169/84, Rec. s. 391.
(
6
)	Rozporządzenie Rady EWG nr 17: pierwsze rozporządzenie wprowadzające w życie art. 85 i 86 traktatu (Dz.U. 1962, 13, s. 204). W orzeczeniu tym Trybunał orzekł o zasadzie, zgodnie z którą jeśli przepisy przyznają składającym skargę przedsiębiorstwom prawa procesowe, dając im legitymację do składania w Komisji skargi o stwierdzenie naruszenia przepisów wspólnotowych, to przedsiębiorstwa te winny mieć możliwość odwołania się, aby swoje słuszne interesy chronić. Przyznając, choć niebezpośrednio, że przepisy traktatu w przedmiocie pomocy państwa nie przyznają praw procesowych porównywalnych do przewidzianych w rozporządzeniu nr 17/62, Trybunał zauważa jednak, że „artykuł [88 ust. 2] przyznaje zainteresowanym przedsiębiorstwom w sposób ogólny możliwość przedstawienia swoich uwag Komisji”.
(
7
)	Punkt 25.
(
8
)	Wyrok z dnia 15 czerwca 1993 r. w sprawie C-225/91, Rec. s. I-3203.
(
9
)	Wyrok z dnia 19 maja 1993 r. w sprawie C-198/91, Rec. s. I-2487.
(
10
)	Wyrok z dnia 13 grudnia 2005 r. w sprawie C-78/03 P, Zb.Orz. s. I-10737.
(
11
)	Punkt 54 zaskarżonego wyroku.
(
12
)	Wyrok z dnia 2 lutego 1988 r. w sprawach połączonych 67/85, 68/85 i 70/85, Rec. s. 219.
(
13
)	Wyrok z dnia 11 lutego 1999 r. w sprawie T-86/96, Rec. s. II-179.
(
14
)	Zobacz pkt 15 wyroku w sprawie Kwekerij van der Kooy i in. przeciwko Komisji oraz pkt 45 i 46 wyroku w sprawie Arbeitsgemeinschaft Deutscher Luftfahrt-Unternehmen i Hapag-Lloyd przeciwko Komisji. W pierwszym z tych wyroków Trybunał odrzucił wniesioną przez grupę holenderskich ogrodników skargę na decyzję, w której Komisja orzekła, że stosowana w Holandii preferencyjna taryfa dla dostaw gazu naturalnego przeznaczonego do ogrzewania szklarni w ogrodnictwie jest niezgodna ze wspólnym rynkiem. W drugim wyroku sąd orzekł o niedopuszczalności skargi na decyzję Komisji niezezwalającą na przedłużenie obowiązywania przepisów podatkowych wprowadzających szczególną metodę amortyzacji kosztów nabycia niektórych rodzajów statków handlowych, kutrów rybackich i statków powietrznych z uwagi na brak legitymacji czynnej strony skarżącej.
(
15
)	Wyrok z dnia 5 czerwca 1996 r. w sprawie T-398/94, Rec. s. II-477.
(
16
)	Punkt 41.
(
17
)	Wyrok z dnia 18 maja 1994 r. w sprawie C-309/89, Rec. s. I-1853, pkt 19.
(
18
)	Wyrok z dnia 22 czerwca 2006 r. w sprawach połączonych C-182/03 i C-217/03 Belgique i Forum 187 przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I-5479, pkt 58 i nast.
(
19
)	W sprawie Cofaz i in. przeciwko Komisji zaskarżona decyzja dotycząca taryfikatora cen gazu naturalnego dotyczyła środka o ogólnym zasięgu, nawet jeśli ze względu na właściwości przedmiotowego rynku korzyści związane z tym środkiem dotyczyły jedynie czterech podmiotów gospodarczych.
(
20
)	W tej części wyroku Trybunał orzekł, że strony skarżącej, która jest stowarzyszeniem, „decyzja może dotyczyć indywidualnie w rozumieniu ww. wyroku w sprawie Plaumann przeciwko Komisji tylko w zakresie, w jakim pozycja rynkowa członków stowarzyszenia powołanego dla ochrony wspólnych interesów określonej kategorii podmiotów została istotnie naruszona wskutek systemu pomocy będącego przedmiotem spornej decyzji”.
(
21
)	W wyroku w sprawie Waterleiding Maatschappij przeciwko Komisji Trybunał powołał się na takie zagrożenie, odrzucając argument strony skarżącej, której zdaniem naruszenie jej interesów wynikało tylko z faktu, że podlegała podatkowi stosowanemu w ramach systemu podatkowego dozwolonego przez Komisję (wyrok z dnia 16 września 1998 r. w sprawie T-188/95, Rec. s. II-3713).
(
22
)	Zobacz wyroki Sądu z dnia 6 lipca 1995 r. w sprawach połączonych od T-447/93 do T-449/93 AITEC i in. przeciwko Komisji, Rec. s. II-1971, pkt 60 oraz z dnia 22 października 1996 r. w sprawie T-266/94 Skibsværftsforeningen i in. przeciwko Komisji, Rec. s. II-1399, pkt 50.
(
23
)	Zobacz w szczególności postanowienie z dnia 21 lutego 2006 r. w sprawie C-367/04 P Deutsche Post i DHL Express przeciwko Komisji dotychczas niepublikowane w Zbiorze, pkt 41, wyroki z dnia 23 maja 2000 r. w sprawie C-106/98 P Comité d’entreprise de la Société française de production i in. przeciwko Komisji, Rec. s. I-3659, pkt 41 i z dnia 22 listopada 2007 r. w sprawie C-525/04 P Hiszpania przeciwko Lenzing, Zb.Orz. s. I-9947, pkt 33.
(
24
)	Punkt 54.
(
25
)	Wyżej wymieniony wyrok w sprawie Comité d’entreprise de la Société française de production i in. przeciwko Komisji, który utrzymał w mocy wydane przez Sąd postanowienie o odrzuceniu jako niedopuszczalnej skargi wniesionej w pierwszej instancji przez organizacje związkowe, a nie przez konkurentów przedsiębiorstwa będącego beneficjentem pomocy. W postanowieniu w sprawie Deutsche Post i DHL przeciwko Komisji (postanowienie Sądu z dnia 27 maja 2004 r. w sprawie T-358/02, Zb.Orz. s. II-1565) Sąd odrzucił skargę wniesioną przez przedsiębiorstwa konkurencyjne przedsiębiorstwa będącego beneficjentem pomocy, albowiem strona skarżąca nie przedstawiła jakiegokolwiek dowodu na okoliczność znaczenia wpływu pomocy na ich pozycję na rynku, powołując się jedynie na swój status konkurentów. Wreszcie wyrok z dnia 27 września 2006 r. w sprawie T-117/04 Werkgroep Commerciële Jachthavens Zuidelijke Randmeren i in. przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II-3861, w którym Sąd również odrzucił skargę, albowiem ogólnikowe twierdzenia strony skarżącej na temat wpływu pomocy na jej dochody zostały odrzucone na podstawie dowodów dostarczonych przez Komisję i zainteresowane państwo członkowskie.
(
26
)	Zobacz ww. wyrok w sprawie Hiszpania przeciwko Lenzing, pkt 34.
(
27
)	Ibidem, pkt 35.
(
28
)	Punkt 110 opinii.
(
29
)	Oceniając, czy pozycję członków skarżącego na rynku można uznać za istotnie naruszoną przez system pomocy, którego dotyczyła zaskarżona decyzja, Trybunał w pkt 72 zwrócił uwagę, iż „zakładając nawet, że […] niektórzy członkowie ARE są podmiotami gospodarczymi, które można uznać za bezpośrednich konkurentów beneficjentów pomocy wprowadzonej przez ustawę wyrównawczą, i że wobec tego ich pozycja konkurencyjna z konieczności zostaje naruszona przez sporną decyzję, nie wynika z tego, że ich pozycja rynkowa mogła zostać istotnie naruszona wskutek przyznania wspomnianej pomocy, ponieważ zostało uznane […], że za konkurentów beneficjentów programu nabywania gruntów można uznać wszystkich rolników Unii Europejskiej”.
(
30
)	Zobacz podobnie niedawny ww. wyrok w sprawie Hiszpania przeciwko Lenzing, w którym Trybunał uznał, że istotne naruszenie pozycji skarżącego na rynku zostało wykazane w sposób wystarczający poprzez dowody dotyczące struktury rynku i polityki cenowej stosowanej przez przedsiębiorstwo będące beneficjentem pomocy, mimo że dowody te nie dotyczyły specyficznej sytuacji skarżącego.
(
31
)	Zobacz podobnie np. ww. wyrok w sprawie Waterleiding Maatschappij przeciwko Komisji, pkt 80. Zobacz również niedawny wyrok Sądu z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie T-146/03 Asociación de Estaciones de Servicio de Madrid i Federación Catalana de Estaciones de Servicio przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II-98, pkt 52.
(
32
)	Na marginesie chcę zauważyć, że w odpowiedzi na odwołanie wzajemne BAA zarzuca Komisji niezrozumienie pkt 54 zaskarżonego wyroku, który brzmi w następująco: „Wnosząc niniejszą skargę, strona skarżąca nie ogranicza się jedynie do kwestionowania odmowy wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego przez Komisję, ale kwestionuje również zasadność zaskarżonej decyzji. Należy zatem zbadać, czy strona skarżąca w odpowiedni sposób wskazała powody, dla których AGL może wpłynąć w sposób istotny na pozycję przynajmniej jednego z jego członków na rynku kruszywa”. Odmiennie niż Komisja BAA uważa, że w tym fragmencie Sąd nie wykluczył zastosowania w niniejszej sprawie orzeczeń w sprawach Cook przeciwko Komisji i Matra przeciwko Komisji. W przeciwieństwie do skarżącego uważam, że Komisja właściwie zrozumiała pkt 54 wyroku i że Sąd rzeczywiście wykluczył możliwość powoływania się przez BAA na warunki dopuszczalności skargi przewidziane w wyrokach w sprawach Cook przeciwko Komisji i Matra przeciwko Komisji, przynajmniej jeśli chodzi o zarzuty kwestionujące zasadność merytoryczną decyzji.
(
33
)	Choć podejście jest odmienne, zob. w tym względzie opinie rzecznika generalnego F. G. Jacobsa w ww. sprawie ARE i rzecznika generalnego Y. Bota w sprawie C-75/05 P Niemcy przeciwko Kronofrance, dotychczas nieopublikowana w Zbiorze.
(
34
)	Dopuszczalność wniesionej zgodnie z warunkami określonymi w orzeczeniach Cook przeciwko Komisji i Matra przeciwko Komisji skargi na decyzję na podstawie art. 88 ust. 3 WE, który wyklucza istnienie pomocy, została uznana w sposób wyraźny przez Sąd (wyroki z dnia 15 września 1998 r. w sprawie T-11/95 BP Chemicals przeciwko Komisji, Rec. s. II-3235, pkt 165 i 166 oraz z dnia 23 października 2002 r. w sprawach połączonych od T-346/99 do T-348/99 Diputación Foral de Álava przeciwko Komisji, Rec. s. II-4259, pkt 41 i 75–79) i nie wydaje mi się, żeby była kwestią dyskusyjną, jeżeli uwzględni się, że Komisja musi wszcząć postępowanie na podstawie art. 88 ust. 2 WE, także gdy w toku wstępnego postępowania wyjaśniającego ma poważne trudności w ocenie badanego środka pomocy.
(
35
)	Zobacz analogicznie wyrok z dnia 1 czerwca 2006 r. w sprawach połączonych C-442/03 P i C-471/03 P, P & O European Ferries (Vizcaya) i Diputación Foral de Vizcaya przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I-4845, pkt 41 i nast.
(
36
)	Zobacz wyrok Sądu z dnia 29 września 2000 r. w sprawie T-55/99 CETM przeciwko Komisji, Rec. s. II-3207, pkt 40.
(
37
)	Zobacz w szczególności wyroki z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie C-75/97 Belgia przeciwko Komisji, Rec. s. I-3671, pkt 33 i z dnia 15 grudnia 2005 r. w sprawie C-148/04 Unicredito Italiano, Zb.Orz. s. I-11137, pkt 45.
(
38
)	Zobacz wyroki Trybunału z dnia 26 września 1996 r. w sprawie C-241/94 Francja przeciwko Komisji, Rec. s. I-4551, pkt 24, z dnia 1 grudnia 1998 r. w sprawie C-200/97 Ecotrade, Rec. s. I-7907, pkt 40 i 41 i ww. w sprawie Belgia przeciwko Komisji, pkt 26.
(
39
)	Zobacz wyrok z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie C-53/00 Ferring, Rec. s. I-9067, pkt 18–20 i 22.
(
40
)	Zobacz podobnie wyroki z dnia 2 lipca 1974 r. w sprawie 173/73 Włochy przeciwko Komisji, Rec. s. 709, pkt 33; ww. w sprawie Unicredito Italiano, pkt 51 i z dnia 6 września 2006 r. w sprawie C-88/03 Portugalia przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I-7115, pkt 52. Tę samą myśl rozwija zresztą wyrok z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie C-308/01 GIL Insurance i in., Zb.Orz. s. I-4777, pkt 65–78), w którym Trybunał musiał odpowiedzieć na pytanie, czy wprowadzenie w Zjednoczonym Królestwie wyższej stawki podatku VAT dla niektórych rodzajów umów ubezpieczenia było uzasadnione z uwagi na charakter i strukturę krajowego systemu opodatkowania premii ubezpieczeniowej, niezależnie od tego, czy dla podmiotów opodatkowanych stawką normalną była to, czy też nie korzyść selektywna.
(
41
)	Zobacz ww. wyrok w sprawie Portugalia przeciwko Komisji, pkt 56.
(
42
)	Wyrok z dnia 8 listopada 2001 r. w sprawie C-143/99, Rec. s. I-8365.
(
43
)	Punkt 114 zaskarżonego wyroku. Podkreślenie moje.
(
44
)	Punkt 114.
(
45
)	Punkt 116.
(
46
)	Punkt 115.
(
47
)	Na mocy Strukturanpassungsgesetz (austriackiej ustawy dotyczącej dostosowania strukturalnego) z 1996 r. zwolnienie zostało przyznane od zużycia gazu naturalnego i energii elektrycznej przez przedsiębiorstwa. Trybunał stwierdził, że przyznanie korzyści przedsiębiorstwom, których podstawową działalnością jest wytwarzanie towarów, nie znajduje uzasadnienia w charakterze lub ogólnej strukturze systemu podatkowego ustanowionego na mocy Strukturanpassungsgesetz.
(
48
)	Zobacz m.in. wyrok z dnia 13 lutego 2003 r. w sprawie C-409/00 Hiszpania przeciwko Komisji, Rec. s. I-1487, pkt 53 i 54.
(
49
)	Zobacz ww. wyrok w sprawie Włochy przeciwko Komisji, wyroki z dnia 29 lutego 1996 r. w sprawie C-56/93 Belgia przeciwko Komisji, Rec. s. I-723, pkt 79 i z dnia 26 września 1996 r. w sprawie C-241/94 Francja przeciwko Komisji, Rec. s. I- 4551, pkt 20.
(
50
)	Zobacz np. wyrok z dnia 30 listopada 1993 r. w sprawie C-189/91 Kirsammer-Hack, Rec. s. I-6185, pkt 17 i 18 w przedmiocie warunków użycia zasobów państwowych lub ww. wyrok w sprawie Ferring dotyczący rekompensat w stosunku do usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, gdzie zaszła wątpliwość, czy zaistniała korzyść, lub jeszcze ww. wyrok w sprawie Adria-Wien Pipeline i Wietersdorfer & Peggauer Zementwerke (w szczególności pkt 52) i co do zasady orzecznictwo wymienione w pkt 83 opinii na temat warunku selektywności.
(
51
)	Zobacz np. pkt 128 i 130 zaskarżonego wyroku.
(
52
)	Punkt 123 i nast. zaskarżonego wyroku.
(
53
)	Uważam natomiast za zgodną z tym wyrokiem konsekwencję, która wynika z uznania podatku ekologicznego za autonomiczny środek fiskalny, mam na myśli możliwość uzasadnienia ewentualnych różnic w traktowaniu przedsiębiorstw lub działalności produkcyjnej ze względu na naturę i strukturę tego środka rozpatrywanego jako system.
(
54
)	Zobacz pkt 114 zaskarżonego wyroku.
(
55
)	Wniosek taki płynie z pkt 128 zaskarżonego wyroku, gdzie Sąd stwierdził, że „decyzja o ustanowieniu podatku ekologicznego tylko w sektorze kruszywa […], nawet jeśli uzasadnian[a] jest względami zachowania międzynarodowej konkurencyjności niektórych sektorów, nie pozwala na podważanie spójności AGL z realizowanymi celami w zakresie ochrony środowiska”.
(
56
)	Wyrok z dnia 27 stycznia 2000 r. w sprawie C-164/98 P DIR International Film przeciwko Komisji, Rec. s. I-447, pkt 38 i 42.
(
57
)	W odwołaniu skarżący wskazuje pkt 10 i 16 spornej decyzji, które stanowią część poświęconą przedstawieniu stanu faktycznego.
(
58
)	Punkt 31 spornej decyzji.
(
59
)	Zobacz np. wyrok z dnia 16 maja 2000 r. w sprawie C-83/98 P Francja przeciwko Ladbroke Racing i Komisji, Rec. s. I-3271, pkt 25.
(
60
)	Zobacz m.in. wyrok z dnia 14 lutego 1990 r. w sprawie C-301/87 Francja przeciwko Komisji, Rec. s. I-307, pkt 49.
(
61
)	Zobacz ww. wyrok w sprawie Francja przeciwko Ladbroke Racing i Komisji, pkt 25. Przeciwko pozostawieniu Komisji swobody uznania w toku kompleksowej ekonomicznej oceny niezbędnej do zakwalifikowania krajowego środka pod kątem art. 87 ust. 1 WE zob. opinię rzecznika generalnego F. G. Jacobsa w sprawie C-222/04 Cassa di Risparmio di Firenze i in., Zb.Orz. s. I-289, pkt 109–112, w której wyrok zapadł w dniu 10 stycznia 2006 r.
(
62
)	Zobacz ww. wyrok Trybunału z dnia 29 lutego 1996 r. w sprawie Belgia przeciwko Komisji, pkt 11 i wyrok Sądu z dnia 15 września 1998 r. w sprawach połączonych T-126/96 i T-127/96 BFM i EFIM przeciwko Komisji, Rec. s. II-3437, pkt 81.
(
63
)	Zobacz m.in. ww. wyrok w sprawie Matra przeciwko Komisji, pkt 33.
(
64
)	Jeżeli chodzi o fragment ww. wyroku w sprawie Matra przeciwko Komisji cytowany w pkt 118 zaskarżonego wyroku, ograniczę się do stwierdzenia, iż fragment tego wyroku, zgodnie z którym „przy stosowaniu art. [88] ust. 3 [WE] […] Komisji przysługuje szeroki zakres swobodnego uznania” (pkt 24), odwołuje się wyraźnie do wcześniejszego wyroku z dnia 21 marca 1991 r. w sprawie C-303/88 Włochy przeciwko Komisji, Rec. s. I-1433, pkt 34, który taki zakres swobodnego uznania przyznawał w odniesieniu do art. 87 ust. 3 WE, a nie w odniesieniu do art. 88 ust. 3 WE. Ten sam wyrok został powołany w takim samym kontekście w pkt 12 opinii rzecznika generalnego W. Van Gervena, jednak w poprawnym odniesieniu do art. 87 ust. 3 WE. W tej sytuacji wydaje mi się, że nie można wykluczyć, że pkt 24 wyroku w sprawie Matra przeciwko Komisji zawiera istotny błąd.
(
65
)	Zobacz opinię rzecznika generalnego G. Cosmasa przedstawioną w ww. sprawie Francja przeciwko Ladbroke Racing i Komisji, pkt 15.
(
66
)	Zobacz ww. wyrok w sprawie Francja przeciwko Ladbroke Racing i Komisji, pkt 25.