62022TJ0776_RES
Kawża T‑776/22
TP
vs
Il‑Kummissjoni Ewropea
Sentenza tal-Qorti Ġenerali (It-Tielet Awla Estiża) tat‑18 ta’ Diċembru 2024
“Kuntratti pubbliċi – Regolament finanzjarju – Esklużjoni għal perijodu ta’ sentejn mill-proċeduri ta’ għoti ta’ kuntratti u ta’ għoti ta’ sussidji ffinanzjati mill-baġit ġenerali tal-Unjoni u mill-FEŻ – Nuqqas serju ta’ obbligi essenzjali fl-eżekuzzjoni ta’ kuntratt preċedenti – Artikolu 136(1)(e) tar-Regolament finanzjarju – Assenza ta’ rabta awtomatika bejn konstatazzjoni ta’ nuqqas ta’ twettiq tal-obbligi kuntrattwali magħmula mill-qorti li jkollha ġurisdizzjoni fuq il-kuntratt u l-adozzjoni ta’ miżura ta’ esklużjoni mill-uffiċjal tal-awtorizzazzjoni responsabbli – Obbligu ta’ evalwazzjoni tal-aġir tal-persuna akkużata b’mod konkret u individwalizzat – Kuntratt preċedenti mogħti lil grupp ta’ operaturi ekonomiċi – Responsabbiltà kuntrattwali in solidum”
Kuntratti pubbliċi tal-Unjoni Ewropea – Proċedura ta’ sejħa għal offerti – Deċiżjoni ta’ esklużjoni ta’ operatur mill-proċeduri ta’ sejħa għal offerti u ta’ għoti ta’ sussidji – Nuqqas serju ta’ obbligi essenzjali fl-eżekuzzjoni ta’ kuntratt preċedenti – – Assenza ta’ rabta awtomatika bejn konstatazzjoni ta’ nuqqas ta’ twettiq tal-obbligi kuntrattwali magħmula mill-qorti li jkollha ġurisdizzjoni fuq il-kuntratt u l-adozzjoni ta’ miżura ta’ esklużjoni mill-uffiċjal tal-awtorizzazzjoni responsabbli – Obbligu ta’ evalwazzjoni tal-aġir tal-persuna akkużata b’mod konkret u individwalizzat – Responsabbiltà konġunta u in solidum – Assenza
(Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2018/1046, premessi 77, 101 u 105, u Artikoli 2, 136(1)(b) sa (h) u (2); Regolament tal-Kunsill Nru 1605/2002, premessa 25; Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2014/24, Artikolu 57(4)(g))
(ara l-punti 32, 34 sa 60, 62 sa 71, 82 u 83)
Sunt
B’awla estiża bħala l-kulleġġ ġudikanti, il-Qorti Ġenerali tat deċiżjoni, għall-ewwel darba, fuq il-kwistjoni dwar jekk l-Artikolu 136(1)(e) tar-Regolament 2018/1046 (
1
) jimponix fuq l-uffiċjal tal-awtorizzazzjoni responsabbli għall-adozzjoni ta’ sanzjoni, li jevalwa l-aġir tal-persuna akkużata b’mod konkret u individwalizzat qabel ma jadotta deċiżjoni ta’ esklużjoni mill-parteċipazzjoni fil-proċeduri ta’ għoti.
Il-Kummissjoni Ewropea nediet proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt pubbliku għal xogħlijiet li jirrigwardaw il-modernizzazzjoni ta’ xogħol li ngħata lill-konsorzju fformat minn TP, ir-rikorrenti, u s-sieħeb tagħha. Il-kuntratt ġie konkluż fil‑5 ta’ Ottubru 2009, ix-xogħlijiet bdew f’Novembru 2009 u tlestew sentejn wara.
Fl-2012, ġew ikkonstatati nuqqasijiet fil-ħidma tax-xogħol u kienu s-suġġett ta’ tiswijiet mis-sieħeb, f’isem il-konsorzju. Madankollu, il-Kummissjoni ma qisitx li dawn tal-aħħar kienu sodisfaċenti. Wara li bagħtu n-notifika tagħhom ta’ terminazzjoni tal-kuntratt, il-partijiet issottomettew it-tilwima tagħhom lil kumitat għas-soluzzjoni tat-tilwim.
Sussegwentement, il-Kummissjoni bdiet proċedura ta’ arbitraġġ skont ir-Regoli ta’ Arbitraġġ tal-Kamra Internazzjonali tal-Kummerċ (KIK), li stabbilixxiet tribunal ta’ arbitraġġ għal dan il-għan. Fl‑2022, dan tal-aħħar ikkundanna lir-rikorrenti u lis-sieħeb tagħha jħallsu lill-Unjoni Ewropea ammont li jikkorrispondi għall-ispejjeż neċessarji sabiex ix-xogħol jissewwa.
Fi Frar 2021, il-Kummissjoni kienet adixxiet ukoll lill-korp interistituzzjonali, li huwa responsabbli għall-evalwazzjoni tat-talbiet u għall-ħruġ ta’ rakkomandazzjonijiet dwar il-ħtieġa li jittieħdu deċiżjonijiet ta’ esklużjoni jew ta’ impożizzjoni ta’ sanzjonijiet finanzjarji fil-każijiet sottomessi lilu mill-Kummissjoni jew minn istituzzjonijiet u organi oħra tal-Unjoni.
Fl‑1 ta’ Ottubru 2022, wara r-rakkomandazzjoni tal-korp istituzzjonali, il-Kummissjoni adottat id-deċiżjoni li permezz tagħha TP ġiet eskluża, minn naħa, milli tipparteċipa fil-proċeduri għall-għoti rregolati mir-Regolament 2018/1046 jew iffinanzjati mill‑11‑il Fond Ewropew għall-Iżvilupp (FEŻ) u, min-naħa l-oħra, mis-selezzjoni għall-eżekuzzjoni tal-Fondi tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kkontestata”).
TP għalhekk ippreżentat rikors għal annullament kontra d-deċiżjoni kkontestata.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
Qabelxejn, il-Qorti Ġenerali interpretat l-Artikolu 136(1)(e) tar-Regolament 2018/1046, dwar l-esklużjoni mill-parteċipazzjoni fil-proċeduri ta’ għoti minħabba nuqqas serju ta’ twettiq ta’ obbligi essenzjali, skont interpretazzjoni letterali, kuntestwali, storika u teleoloġika u kkonstatat li ma teżistix rabta awtomatika bejn konstatazzjoni ta’ nuqqas ta’ twettiq tal-obbligi kuntrattwali magħmula mill-qorti li jkollha ġurisdizzjoni fuq il-kuntratt u l-adozzjoni ta’ miżura ta’ esklużjoni mill-uffiċjal tal-awtorizzazzjoni responsabbli.
F’dan ir-rigward, fl-ewwel lok, il-Qorti Ġenerali rrilevat li din id-dispożizzjoni, skont interpretazzjoni letterali, tirreferi għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligi fl-eżekuzzjoni ta’ impenn legali, b’tali mod li hija applikabbli fil-każ ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligi kuntrattwali. Madankollu, hija ma tipprevedix li kull nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu kuntrattwali jwassal awtomatikament għall-adozzjoni ta’ miżura ta’ esklużjoni, peress li jsir riferiment għall-fatt li jkun hemm “nuqqasijiet sinifikanti” ta’ “obbligi ewlenin”, b’tali mod li dawn huma kundizzjonijiet addizzjonali imposti speċifikament minn dan ir-regolament finanzjarju għall-adozzjoni ta’ miżura ta’ esklużjoni. Barra minn hekk, il-kliem użati huma suffiċjentement indeterminati sabiex iħallu marġni ta’ evalwazzjoni lill-uffiċjal tal-awtorizzazzjoni responsabbli għall-klassifikazzjoni ġuridika tal-fatti, u dan jikkonferma li huwa, qabel ma jadotta miżura ta’ esklużjoni, għandu jagħmel klassifikazzjoni ġuridika awtonoma tal-fatti.
Fit-tieni lok, fil-kuntest ta’ interpretazzjoni kuntestwali, il-Qorti Ġenerali qieset li, peress li l-Artikolu 136(2) tar-Regolament 2018/1046 ma jipprevedix li l-eżistenza ta’ sentenza definittiva jew ta’ deċiżjoni definittiva adottata minn awtorità distinta mill-uffiċjal tal-awtorizzazzjoni responsabbli jkollha effett fuq l-evalwazzjoni mwettqa minnha fl-ipoteżi prevista fl-Artikolu 136(1)(e) ta’ dan ir-regolament, kull rabta awtomatika bejn il-konstatazzjoni mill-qorti li jkollha ġurisdizzjoni fuq il-kuntratt ta’ nuqqas tal-persuna akkużata mill-obbligi kuntrattwali tagħha u l-adozzjoni mill-uffiċjali tal-awtorizzazzjoni responsabbli ta’ miżura ta’ esklużjoni hija eskluża. Għall-kuntrarju, fir-rigward b’mod speċifiku ta’ din id-dispożizzjoni, l-uffiċjal tal-awtorizzazzjoni responsabbli għandu jipproċedi għal klassifikazzjoni ġuridika awtonoma tal-aġir tal-persuna akkużata.
Fit-tielet lok, fil-kuntest ta’ interpretazzjoni storika u teleoloġika, il-Qorti Ġenerali qieset li, fl-ipoteżi prevista fl-Artikolu 136(1)(e) tar-Regolament 2018/1046, l-assenza ta’ rabta awtomatika hija stabbilita fil-premessa 76 tal-istess regolament, li tindika li l-possibbiltà li jiġu adottati miżuri ta’ esklużjoni jew li jiġu imposti sanzjonijiet finanzjarji hija indipendenti mill-possibbiltà li jiġu applikati penali kuntrattwali, bħal dawk li jkopru danni fil-forma ta’ somma f’daqqa. Barra minn hekk, is-sistema awtonoma ta’ sanzjonijiet prevista mir-Regolament Finanzjarju ssegwi, sa mill-istabbiliment tiegħu, għanijiet speċifiċi ta’ interess ġenerali, li huma distinti mill-eżekuzzjoni tajba tal-kuntratt jew mill-protezzjoni u mill-kumpens tal-partijiet fil-kuntratt li sistema ta’ responsabbiltà kuntrattwali hija intiża li tiżgura. Id-differenza bejn l-għanijiet imfittxija mis-sistema ta’ sanzjonijiet stabbilita mir-Regolament Finanzjarju u dawk imfittxija minn sistema ta’ responsabbiltà kuntrattwali tikkonferma l-assenza ta’ rabta awtomatika.
Sussegwentement, sa fejn l-Artikolu 136(1)(e) tar-Regolament 2018/1046 ma jimplikax awtomatikament l-adozzjoni ta’ miżura ta’ esklużjoni, il-Qorti Ġenerali għandha tivverifika jekk din id-dispożizzjoni għandhiex tiġi interpretata fis-sens li timponi fuq l-uffiċjal tal-awtorizzazzjoni responsabbli obbligu ta’ eżami individwali tal-aġir tal-persuna akkużata meta huwa jkollu l-intenzjoni japplika din id-dispożizzjoni.
Fuq dan il-punt, il-Qorti Ġenerali nnotat li, skont interpretazzjoni letterali ta’ din id-dispożizzjoni, mill-formulazzjoni tagħha jirriżulta li hija l-“persuna” jew l-“entità” li tkun naqset milli twettaq l-obbligi kuntrattwali tagħha li tiġi eskluża mill-uffiċjal tal-awtorizzazzjoni responsabbli. Dan jippreżumi, bħala prinċipju, identità tal-awtur tan-nuqqas mad-destinatarju tas-sanzjoni, u għalhekk nuqqas individwali tad-destinatarju tas-sanzjoni li jwettaq l-obbligi kuntrattwali tiegħu.
Fir-rigward tal-interpretazzjoni kuntestwali tal-Artikolu 136(1)(e) tar-Regolament 2018/1046, il-Qorti Ġenerali ppreċiżat li tali interpretazzjoni tista’ tibbaża ruħha fuq l-analiżi tad-dispożizzjonijiet rilevanti ta’ testijiet oħrajn għajr dawk li għalihom tirreferi d-dispożizzjoni interpretata, b’mod partikolari meta d-dispożizzjonijiet inkwistjoni jkunu analogi jew meta t-testi li fihom huma jinsabu jkollhom l-istess skopijiet. F’dan ir-rigward, fid-Direttiva 2014/24 (
2
) hemm dispożizzjoni analoga għall-Artikolu 136(1)(e), jiġifieri l-Artikolu 57(4)(g). Fil-fatt, din id-dispożizzjoni tipprevedi l-possibbiltà li kull operatur ekonomiku jiġi eskluż mill-parteċipazzjoni fi proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt minħabba nuqqasijiet sinjifikattivi jew persistenti tal-operatur ekonomiku. Barra minn hekk, il-leġiżlatur tal-Unjoni xtaq jistabbilixxi koerenza bejn ir-Regolament Finanzjarju u d-Direttiva 2014/24, kif jirriżulta minn diversi premessi ta’ dan ir-regolament. Għalhekk, b’applikazzjoni, b’analoġija, tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar id-Direttiva 2014/24 (
3
), il-Qorti Ġenerali qieset li huwa l-uffiċjal tal-awtorizzazzjoni responsabbli li għandu jevalwa l-aġir tal-persuna akkużata b’mod konkret u individwalizzat meta jimplimenta l-Artikolu 136(1)(e) tar-Regolament 2018/1046.
Fl-aħħar, fir-rigward tan-natura tal-eżami li wettqet il-Kummissjoni fid-deċiżjoni kkontestata, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li, għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 136(1)(e) tar-Regolament 2018/1046, il-Kummissjoni bbażat ruħha fuq ir-responsabbiltà konġunta u in solidum tar-rikorrenti, bħala membru tal-konsorzju, mingħajr ma ħadet inkunsiderazzjoni l-aġir individwali tagħha.
Konsegwentement, peress li l-uffiċjal tal-awtorizzazzjoni kompetenti, qabel ma jadotta miżura ta’ esklużjoni fir-rigward ta’ persuna jew ta’ entità, għandu jevalwa l-aġir ta’ din il-persuna jew ta’ din l-entità b’mod konkret u individwalizzat, fid-dawl tal-elementi rilevanti kollha u li, f’dan il-każ, il-Kummissjoni sempliċement ibbażat ruħha fuq ir-responsabbiltà konġunta u in solidum tar-rikorrenti, bħala membru tal-konsorzju, mingħajr ma ħadet inkunsiderazzjoni l-aġir individwali tagħha, il-Qorti Ġenerali annullat id-deċiżjoni kkontestata.
(
1
)	Regolament (UE, Euratom) 2018/1046 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑18 ta’ Lulju 2018 dwar ir-regoli finanzjarji applikabbli għall-baġit ġenerali tal-Unjoni, li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1296/2013, (UE) Nru 1301/2013, (UE) Nru 1303/2013, (UE) Nru 1304/2013, (UE) Nru 1309/2013, (UE) Nru 1316/2013, (UE) Nru 223/2014, (UE) Nru 283/2014, u d-Deċiżjoni Nru 541/2014/UE u li jħassar ir-Regolament (UE, Euratom) Nru 966/2012 (ĠU 2018, L 193, p. 1, rettifika fil-ĠU 2019, L 60, p. 36, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Finanzjarju”).
(
2
)	Direttiva 2014/24/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Frar 2014 dwar l-akkwist pubbliku u li tħassar id-Direttiva 2004/18/KE (ĠU 2014, L 94, p. 65 u rettifiki fil-ĠU 2015, L 275, p. 68 u fil-ĠU 2023, 2023/90063).
(
3
)	Ara s-sentenza tas‑26 ta’ Jannar 2023, HSC Baltic et (C‑682/21, EU:C:2023:48, punti 46 sa 49).