Eagrán sealadach
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Chéad Dlísheomra)
5 Márta 2026 (*)
(Tarchur chun réamhrialú – Treoir 2011/98/AE – Cearta oibrithe tríú tír a bhfuil cead aonair acu – Airteagal 12 – An ceart chun córa comhionainne – Náisiúnach tríú tír – Cead cónaithe ar chúiseanna teaghlaigh – Slándáil shóisialta – Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 – Comhordú na gcóras slándála sóisialta – Airteagal 3 – An coincheap ‘brainsí slándála sóisialta’ – Airteagal 70 – Sochair airgid speisialta neamh-ranníocacha – Liúntas sóisialta do dhaoine scothaosta atá ina gcónaí i mbochtaineacht – Coinníollacha maidir le deonú – Náisiúnaigh tríú tír a eisiamh nach bhfuil cead cónaithe AE do chónaitheoirí fadtéarmacha acu)
I gCás C‑151/24 [Luevi] (i),
IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE ón Corte costituzionale (an Chúirt Bhunreachtúil, an Iodáil), trí bhreith an 27 Feabhra 2024, a fuarthas ag an gCúirt an 27 Feabhra 2024, sna himeachtaí
Istituto nazionale della previdenza sociale (INPS)
v
V. M.
tugann AN CHÚIRT (an Chéad Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: F. Biltgen, Uachtarán Dlísheomra, T. von Danwitz, Leas-Uachtarán na Cúirte, ag feidhmiú mar Bhreitheamh den Chéad Dlísheomra, I. Ziemele (Rapóirtéir), A. Kumin agus S. Gervasoni, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: J. Richard de la Tour,
Cláraitheoir: C. Di Bella, Riarthóir,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn agus tar éis éisteacht an 7 Bealtaine 2025,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–        Istituto nazionale della previdenza sociale (INPS), ag P. Ciacci, M. Massa, C. Pulli agus M. Sferrazza, avvocati,
–        V. M., ag A. Guariso agus R. Randellini, avvocati,
–        Rialtas na hIodáile, ag S. Fiorentino agus G. Palmieri, i gcáil Gníomhairí, le cúnamh ó P. Gentili, avvocato dello Stato,
–        an Coimisiún Eorpach, ag J. Hottiaux, B.-R. Killmann agus E. Montaguti, i gcáil Gníomhairí,
tar éis éisteacht le Tuairim an Abhcóide Ghinearálta ag éisteacht an 10 Iúil 2025,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1        Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú ar Airteagal 12(1)(e) de Threoir 2011/98/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Nollaig 2011 maidir le nós imeachta um iarratas aonair le haghaidh cead aonair do náisiúnaigh tríú tír chun cónaí agus obair a dhéanamh i gcríoch Bhallstáit agus maidir le tacar coiteann de chearta d’oibrithe tríú tír a bhfuil cónaí dlíthiúil orthu i mBallstát (IO 2011 L 343, lch. 1).
2        Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir V.M., náisiúnach Albánach a bhfuil cónaí uirthi san Iodáil, agus an Istituto nazionale della previdenza sociale (INPS) (an Institiúid Náisiúnta um Shlándáil Shóisialta (INPS), an Iodáil) maidir le diúltú na hInstitiúide sin sochar airgid a dheonú di atá forchoimeádta do dhaoine os cionn 65 bliana d’aois (ón 1 Eanáir 2019, os cionn 67 mbliana d’aois) atá i gcruatan eacnamaíoch.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais Eorpaigh
Treoir 2011/98
3        Luaitear an méid seo a leanas in aithrisí 2, 19, 20, 24 agus 26 de Threoir 2011/98:
‘(2)      Ag a cruinniú urghnách in Tampere an 15 agus an 16 Deireadh Fómhair 1999, d’aithin an Chomhairle Eorpach gur gá an dlí náisiúnta lena rialaítear na coinníollacha faoina ligtear náisiúnaigh tríú tír isteach agus na coinníollacha maidir le cead cónaithe a thabhairt dóibh a chomhchuibhiú. Sa chomhthéacs sin, chuir an Chomhairle in iúl go háirithe nach mór don Aontas Eorpach a áirithiú go gcuirfear cóir chothrom ar náisiúnaigh tríú tíortha a bhfuil cónaí dlíthiúil orthu i gcríoch na mBallstát agus gur cheart beartas lánpháirtíochta níos láidre a dhíriú ar chearta agus oibleagáidí a thabhairt do na náisiúnaigh sin atá inchomparáide le cearta agus oibleagáidí shaoránaigh an Aontais. [...]
[...]
(19)      In éagmais reachtaíocht chothrománach de chuid an Aontais, bíonn éagsúlacht idir cearta náisiúnach tríú tír, de réir an Bhallstáit ina n‑oibríonn siad agus de réir a náisiúntachta. D’fhonn beartas inimirce comhleanúnach a fhorbairt tuilleadh agus d’fhonn an mhíréir atá idir cearta shaoránaigh an Aontais agus cearta náisiúnach tríú tír atá ag obair go dleathach i mBallstát a laghdú agus d’fhonn an acquis atá ann maidir le hinimirce a chomhlánú, ba cheart tacar de chearta a leagan síos chun, go háirithe, na réimsí ina soláthraítear cóir chomhionann idir náisiúnaigh Ballstáit agus náisiúnaigh tríú tír den sórt sin nach cónaitheoirí fadtéarmacha iad go fóill a shonrú. Is é is aidhm dó sin bunleibhéal cothroime iomaíochta a thabhairt laistigh den Aontas, a aithint go rannchuidíonn náisiúnaigh tríú tír den sórt sin le geilleagar an Aontais trína n‑obair agus trína n‑íocaíochtaí cánach agus feidhmiú mar choimirce chun laghdú a dhéanamh ar an iomaíocht mhíchothrom atá idir náisiúnaigh Ballstáit agus náisiúnaigh tríú tír a eascraíonn as an dúshaothrú a d’fhéadfadh a bheith ann i gcás na náisiúnach tríú tír sin. Gan dochar don léiriú ar choincheap an chaidrimh fostaíochta i bhforálacha eile de dhlí an Aontais, ba cheart oibrí tríú tír faoin Treoir seo a shainiú mar náisiúnach tríú tír a ligeadh isteach i gcríoch Ballstáit, a bhfuil cónaí dlíthiúil air inti agus a bhfuil cead aige a bheith ag obair inti i gcomhréir leis an dlí náisiúnta nó leis an gcleachtas náisiúnta nó, i gcomhthéacs caidrimh a bhfuil pá ag gabháil leis.
(20)      Ba cheart ar a laghad tacar coiteann de chearta atá bunaithe ar chóir chomhionann a bheith ag na náisiúnaigh tríú tír uile a bhfuil cónaí dlíthiúil orthu sna Ballstáit agus atá ag obair iontu, agus atá ag náisiúnaigh an Bhallstáit ina bhfuil cónaí orthu, gan beann ar an mbunchuspóir a bhí lena ligean isteach ná ar an mbonn a bhí leis sin. Ba cheart an ceart chun cóir chomhionann a fháil sna réimsí a chumhdaítear leis an Treoir seo a dheonú ní hamháin do na náisiúnaigh tríú tír sin a ligeadh isteach i mBallstát chun obair a dhéanamh ach dóibh siúd freisin a ligeadh isteach chun críoch eile agus ar tugadh rochtain ar mhargadh saothair an Bhallstáit sin dóibh i gcomhréir le forálacha eile dhlí an Aontais nó an dlí náisiúnta, lena n‑áirítear baill de theaghlach oibrí tríú tír a ligtear isteach sa Bhallstát i gcomhréir le Treoir 2003/86/CE ón gComhairle an 22 Meán Fómhair 2003 maidir le ceart chun athaontú teaghlaigh [(IO L 251, 3.10.2003, lch. 12)] [...]
[...]
(24)      Ba cheart an chóir chomhionann a bheith ag oibrithe tríú tír maidir le slándáil shóisialta. Sainítear brainsí slándála sóisialta i Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2004 maidir le comhordú na gcóras slándála sóisialta [(IO 2004 L 166, lch. 1, agus ceartúchán IO 2004 L 200, lch. 1)]. Ba cheart feidhm a bheith ag na forálacha maidir le cóir chomhionann i ndáil le slándáil shóisialta sa Treoir seo maidir le hoibrithe a ligtear isteach i mBallstát go díreach ó thríú tír. Bíodh sin mar atá, níor cheart, leis an Treoir seo, níos mó cearta a thabhairt d’oibrithe tríú tír ná mar a fhoráiltear cheana féin i ndlí an Aontais atá ann cheana i réimse na slándála sóisialta maidir le náisiúnaigh tríú tír atá i gcásanna trasteorann. Thairis sin, níor cheart don Treoir seo cearta a thabhairt i ndáil le cásanna nach dtagann faoi raon feidhme dhlí an Aontais agus staid ball foirne a chónaíonn i dtríú tír. Leis an Treoir seo, níor cheart cearta a dheonú ach do bhaill teaghlaigh atá ag teacht le bheith in éineacht le hoibrithe tríú tír chun cónaí i mBallstát ar mhaithe le hathaontú teaghlaigh nó do bhaill teaghlaigh atá cónaí dlíthiúil orthu sa Bhallstát sin cheana.
[...]
(26)      Ní chuirtear, le dlí an Aontais, aon teorainn le cumhacht na mBallstát a scéimeanna slándála sóisialta a reáchtáil. In éagmais comhchuibhiú ar leibhéal an Aontais Eorpaigh, is faoi reachtaíocht gach Ballstáit atá sé na coinníollacha a chinneadh maidir le sochair slándála sóisialta a dheonú. Agus na cumhachtaí sin á bhfeidhmiú ag na Ballstáit, áfach, ba cheart dóibh dlí an Aontais a chomhlíonadh.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
4        Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 1 de Threoir 2011/98, dar teideal ‘Ábhar’:
‘1.      Leagtar síos sa Treoir sin an méid seo a leanas:
[...]
(b)      tacar coiteann de chearta d’oibrithe tríú tír a bhfuil cónaí dlíthiúil orthu i mBallstát, gan beann ar na cuspóirí a bhí lena ligean isteach i gcríoch an Bhallstáit sin ar dtús, bunaithe ar chóir chomhionann le náisiúnaigh an Bhallstáit sin.
[...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
5        De réir Airteagal 2 den Treoir sin, dar teideal ‘Sainmhínithe’:
‘Chun críocha na Treorach seo:
(a)      ciallaíonn “náisiúnach tríú tír” aon duine nach saoránach de chuid an Aontais é, de réir bhrí Airteagal 20(1) [CFAE];
(b)      ciallaíonn “oibrí tríú tír” go bhfuil cónaí dlíthiúil ar náisiúnach tríú tír a ligeadh isteach i gcríoch Ballstáit agus go gceadaítear dó, i gcomhthéacs caidreamh íoctha, oibriú sa Bhallstát sin i gcomhréir leis an dlí náisiúnta nó leis an gcleachtas náisiúnta;
(c)      ciallaíonn “cead aonair” cead cónaithe arna eisiúint ag údaráis Ballstáit lena gceadaítear do náisiúnach tríú tír cónaí go dlíthiúil ina chríoch chun críche oibre;
[...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
6        Foráiltear mar seo a leanas le hAirteagal 3(1) den Treoir sin, dar teideal ‘Raon Feidhme’:
‘Beidh feidhm ag an Treoir seo i leith:
(a)      náisiúnaigh tríú tír a dhéanann iarratas ar chónaí i mBallstát chun críche oibre;
(b)      náisiúnaigh tríú tír a ligeadh isteach i mBallstát chun críocha eile seachas oibre i gcomhréir le dlí an Aontais nó leis an dlí náisiúnta, a údaraítear chun obair a dhéanamh agus a bhfuil cead cónaithe acu i gcomhréir le [Rialachán (CE) Uimh. 1030/2002 ón gComhairle an 13 Meitheamh 2002 lena leagtar síos formáid aonfhoirmeach le haghaidh ceadanna cónaithe do náisiúnaigh tríú tír (IO 2002 L 157, lch. 1)]; agus
(c)      náisiúnaigh tríú tír a ligeadh isteach i mBallstát chun críche oibre i gcomhréir le dlí an Aontais nó leis an dlí náisiúnta.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
7        Seo a leanas foclaíocht Airteagal 12 den Treoir sin, dar teideal ‘An ceart chun córa comhionainne’:
‘1.      Gheobhaidh oibrithe tríú tír dá dtagraítear in Airteagal 3(1)(b) agus (c), cóir atá chomhionann leis an gcóir a fhaigheann náisiúnaigh an Bhallstáit ina bhfuil cónaí orthu maidir leis an méid seo a leanas:
[...]
(e)      brainsí slándála sóisialta, mar a shainmhínítear i Rialachán [Uimh. 883/2004];
[...]
2.      Féadfaidh na Ballstáit srian a chur leis an gcóir chomhionann:
[...]
(b)      trí theorannú a dhéanamh ar na cearta a thugtar d’oibrithe tríú tír faoi phointe (e) de mhír 1, ach ní chuirfidh sé srian ar na cearta sin i gcás oibrithe tríú tír atá fostaithe nó a bhí fostaithe ar feadh tréimhse 6 mhí ar a laghad agus atá cláraithe mar oibrithe tríú tír dífhostaithe.
Ina theannta sin, féadfaidh na Ballstáit a chinneadh nach mbeidh feidhm ag pointe (e) de mhír 1 i dtaca le sochair theaghlaigh maidir le náisiúnaigh tríú tír a údaraíodh chun obair a dhéanamh i gcríoch Ballstáit ar feadh tréimhse nach faide ná 6 mhí, maidir le náisiúnaigh tríú tír a ligeadh isteach chun críche staidéir, nó maidir le náisiúnaigh tríú tír a bhfuil cead oibre acu ar bhonn víosa.
[...]
3.      Beidh an ceart chun córa comhionainne a leagtar síos i mír 1 gan dochar do cheart an Bhallstáit an cead cónaithe a eisítear faoin Treoir seo, an cead cónaithe a eisítear chun críoch eile seachas chun críoch oibre, nó aon údarú eile chun obair a dhéanamh i mBallstát a tharraingt siar nó athnuachan ceada nó údaraithe den sórt sin a dhiúltú.
[...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Rialachán Uimh. 883/2004
8        Luaitear an méid seo a leanas in aithris 1 de Rialachán Uimh. 883/2004, arna leasú le Rialachán (CE) Uimh. 988/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Meán Fómhair 2009 (IO 2009 L 284, lch. 43) (‘Rialachán Uimh. 883/2004’):
‘Tagann na rialacha maidir le comhordú na gcóras slándála sóisialta náisiúnta faoi chuimsiú saorghluaiseacht daoine agus ba cheart go gcuideodh siad le feabhas a chur ar a gcaighdeán maireachtála agus ar a gcoinníollacha fostaíochta.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
9        Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 3 den Rialachán sin:
‘1.      ‘Beidh feidhm ag an Rialachán seo maidir leis an reachtaíocht ar fad a bhaineann leis na brainsí slándála sóisialta seo a leanas:
(a)      sochair bhreoiteachta;
(b)      sochair mháithreachais agus sochair choibhéiseacha atharthachta;
(c)      sochair easláine;
(d)      sochair sheanaoise;
(e)      sochair mharthanóirí;
(f)      sochair i leith tionóiscí tionsclaíocha agus galair cheirde;
(g)      deontais bháis;
(h)      sochair dhífhostaíochta;
(i)      sochair réamhscoir;
(j)      sochair teaghlaigh.
[...]
3.      Beidh feidhm ag an Rialachán seo freisin maidir leis na sochair airgid speisialta neamh-ranníocacha a chumhdaítear le hAirteagal 70.
[...]
5.      Ní bheidh feidhm ag an Rialachán seo maidir leis an méid seo a leanas:
(a)      cúnamh sóisialta agus leighis;
[...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
10      De réir Airteagal 7 den Rialachán sin:
‘Ach amháin má fhoráiltear dá mhalairt leis an Rialachán seo, ní bheidh sochair airgid thirim iníoctha faoi reachtaíocht Ballstáit amháin nó níos mó nó faoin Rialachán seo faoi réir aon laghdaithe, leasaithe, fionraí, aistarraingthe nó coigistíochta toisc go bhfuil cónaí ar an tairbhí nó ar bhaill a theaghlaigh i mBallstát seachas an Ballstát ina bhfuil an institiúid suite atá freagrach as sochair a sholáthar.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
11      I gCaibidil 9 de Theideal III den Rialachán céanna, dar teideal ‘Sochair airgid speisialta neamh-ranníocacha’, tá Airteagal 70 de, lena bhforáiltear:
‘1.      Beidh feidhm ag an Airteagal seo maidir le sochair airgid speisialta neamh-ranníocacha a sholáthraítear faoi reachtaíocht a bhfuil, mar gheall ar a raon feidhme pearsanta, a cuspóirí agus/nó a coinníollacha teidlíochta, saintréithe na reachtaíochta slándála sóisialta dá dtagraítear in Airteagal 3(1) agus an chúnaimh shóisialta araon ag baint léi.
2.      Chun críocha na Caibidle seo, ciallaíonn “sochair airgid speisialta neamh-ranníocacha”:
(a)      sochair atá ceaptha chun an méid seo a leanas a chur ar fáil:
(i)      cumhdach forlíontach, ionadach nó coimhdeach i gcoinne na rioscaí atá cumhdaithe ag brainsí slándála sóisialta dá dtagraítear in Airteagal 3(1) agus íosioncam cothaithe a ráthú do na daoine lena mbaineann ag féachaint don timpeallacht eacnamaíoch agus shóisialta sa Bhallstát lena mbaineann; nó
(ii)      cosaint shonrach do dhaoine faoi mhíchumas amháin, agus é nasctha go dlúth le timpeallacht shóisialta an duine sa Stát i gceist;
agus
(b)      i gcás ina dtagann an maoiniú go heisiach ón gcánachas éigeantach atá ceaptha chun caiteachas poiblí ginearálta a chumhdach agus nach mbraitheann na coinníollacha chun na sochair a chur ar fáil agus a ríomh ar aon ranníocaíocht i dtaobh an tairbhí. Mar sin féin ní mheasfar sochair a chuirtear ar fáil chun sochar ranníocach a fhorlíonadh mar shochair ranníocacha ar an gcúis sin amháin;
agus
(c)      atá liostaithe in Iarscríbhinn X.
3.      Ní bheidh feidhm ag Airteagal 7 ná ag Caibidlí eile an Teidil seo maidir leis na sochair dá dtagraítear i mír 2 den Airteagal seo.
4.      Tabharfar na sochair dá dtagraítear i mír 2 go heisiach sa Bhallstát ina bhfuil cónaí ar an duine lena mbaineann agus i gcomhréir lena reachtaíocht. Is í institiúid na háite cónaithe a sholáthróidh na sochair sin agus is ar a costas féin a sholáthrófar iad.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
12      A mhéid a bhaineann leis an Iodáil, luaitear i bpointe (g) d’Iarscríbhinn X a ghabhann le Rialachán Uimh. 883/2004, an liúntas sóisialta dá bhforáiltear le legge n. 335. – Riforma del sistema pensionistico obbligatorio e complementare (Dlí Uimh. 335 lena n‑athchóirítear scéim na bpinsean éigeantach agus forlíontach) an 8 Lúnasa 1995 (GURI Uimh. 190 an 16 Lúnasa 1995, Gnáthfhorlíonadh Uimh. 101; ‘Dlí Uimh. 335/1995’) mar shochar airgid speisialta neamh-ranníocach.
Treoir 2004/38/CE
13      Foráiltear le hAirteagal 24 de Threoir 2004/38/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2004 maidir leis an gceart atá ag saoránaigh an Aontais agus ag baill dá dteaghlaigh gluaiseacht agus cónaí faoi shaoirse ar chríoch na mBallstát lena leasaítear Rialachán (CEE) Uimh. 1612/68 agus lena n‑aisghairtear Treoracha 64/221/CEE, 68/360/CEE, 72/194/CEE, 73/148/CEE, 75/34/CEE, 75/35/CEE, 90/364/CEE, 90/365/CEE agus 93/96/CEE (IO 2004 L 158, lch. 77, agus ceartúchán IO 2004 L 229, lch. 35) mar a leanas:
‘1.      Faoi réir na bhforálacha sonracha a leagtar síos go sainráite sa Chonradh agus sa reachtaíocht thánaisteach, i gcás gach saoránach den Aontas a bhfuil cónaí air ar bhonn na Treorach seo i gcríoch an Bhallstáit óstaigh, gheobhaidh sé an chóir chéanna agus atá ag náisiúnaigh an Bhallstáit sin faoi chuimsiú an Chonartha. Cuimsíonn an ceart sin baill teaghlaigh nach náisiúnaigh de Bhallstát iad agus a bhfuil an ceart cónaithe nó an ceart buanchónaithe acu.
2.      De mhaolú ar mhír 1, ní bheidh sé d’oibleagáid ar an mBallstát óstach teidlíocht a thabhairt chun cúnaimh shóisialta le linn na chéad trí mhí cónaithe nó, i gcás inarb iomchuí, le linn na tréimhse is faide dá bhforáiltear in Airteagal 14(4)(b) ná ní bheidh sé d’oibleagáid air, sula bhfaighidh duine an ceart buanchónaithe, cúnamh cothabhála a dheonú le haghaidh staidéir, lena n‑áirítear gairmoiliúint, i bhfoirm deontas do mhic léinn nó iasachtaí do mhic léinn, do dhaoine seachas oibrithe, daoine féinfhostaithe, daoine a bhfuil an stádas sin coimeádta acu nó a mbaill teaghlaigh.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí na hIodáile
Dlí Uimh. 335/1995
14      Foráiltear le hAirteagal 3(6) de Dhlí Uimh. 335/1995, in ionad an phinsin shóisialta agus a mhéaduithe, go bhfaighidh saoránaigh Iodálacha a bhfuil cónaí orthu san Iodáil a bhfuil 65 bliana d’aois slánaithe acu (ón 1 Eanáir 2019, 67 bliana d’aois) agus a chomhlíonann na coinníollacha ioncaim a leagtar síos sa mhír sin liúntas sóisialta. Má tá a ioncam nó a hioncam féin ag an duine lena mbaineann, deonaítear an liúntas sin, i bprionsabal, ar ráta laghdaithe suas leis an nglanmhéid bliantúil dá bhforáiltear le dlí. Má mhéadaítear ioncam ina dhiaidh sin thar an uasteorainn, cuirfear an liúntas sóisialta sin ar fionraí.
Dlí Uimh. 388/2000
15      Foráiltear le hAirteagal 80(19) de legge n. 388 – Disposizioni per la formazione del bilancio annuale e pluriennale dello Stato (legge finanziaria 2001) (Dlí Uimh. 388 lena leagtar síos forálacha maidir le bunú bhuiséad bliantúil agus ilbhliantúil an Stáit (Dlí Airgeadais 2001)) an 23 Nollaig 2000 (GURI Uimh. 302 an 29 Nollaig 2000, Gnáthfhorlíonadh Uimh. 219; ‘Dlí Uimh. 388/2000’), go ndeonófar liúntais shóisialta agus buntáistí eacnamaíocha ar cearta aonair iad, faoi na coinníollacha a leagtar síos le dlí, do náisiúnaigh Iodálacha a bhfuil cónaí orthu san Iodáil, a gcaithfear ar an mbealach céanna le náisiúnaigh tríú tír a bhfuil cead cónaithe fadtéarmach acu.
Dlí Foraithne Uimh. 112 an 25 Meitheamh 2008
16      Faoi Airteagal 20(10) de decreto-legge n. 112: – Disposizioni urgenti per lo sviluppo economico, la semplificazione, la competitività, la stabilizzazione della finanza pubblica e la perequazione tributaria (Dlí Foraithne Uimh. 112 lena leagtar síos forálacha práinneacha maidir le forbairt eacnamaíoch, simpliú, iomaíochas, cobhsú an airgeadais phoiblí agus cothromú fioscach) an 25 Meitheamh 2008 (GURI Uimh. 147 an 25 Meitheamh 2008, Gnáthfhorlíonadh Uimh. 152), arna thiontú ina dhlí, le leasuithe, le Dlí Uimh. 133/2008, ní mór don iarratasóir, más náisiúnach tríú tír é, chun an liúntas sóisialta dá dtagraítear i mír 14 den bhreithiúnas seo a fháil, cead cónaithe AE do chónaitheoirí fadtéarmacha a bheith aige agus cónaí dlíthiúil leanúnach ar feadh 10 mbliana ar a laghad sa chríoch náisiúnta.
An díospóid sna príomhimeachtaí agus an cheist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
17      Is náisiúnach Albánach í V.M. a tháinig isteach san Iodáil ar bhonn athaontú teaghlaigh in 2006. Mar shealbhóir ceada cónaithe arna dheonú ar chúiseanna teaghlaigh ar feadh tréimhse dhá bhliain, lena n‑údaraítear di oibriú san Iodáil freisin, dhiúltaigh INPS di an liúntas sóisialta dá bhforáiltear in Airteagal 3(6) de Dhlí Uimh. 335/1995 ar an bhforas nach raibh cead cónaithe AE do chónaitheoirí fadtéarmacha aici, dá bhforáiltear in Airteagal 80(19) de Dhlí Uimh. 388/2000.
18      Tar éis a hachomharc i gcoinne chinneadh diúltaithe INPS a dhíbhe ag an gcéad chéim, thug V.M. caingean os comhair an Corte d’appello di Firenze (Cúirt Achomhairc Fhlórans, an Iodáil), a sheas lena hachomharc.
19      Thug INPS achomharc os comhair an Corte suprema di cassazione (an Chúirt Uachtarach um Achomharc Deiridh, an Iodáil). Agus amhras ar an gcúirt sin maidir le bunreachtúlacht Airteagal 80(19) de Dhlí Uimh. 388/2000, tharchuir an chúirt sin ceisteanna bunreachtúlachta chuig an Corte costituzionale (an Chúirt Bhunreachtúil, an Iodáil), arb í an chúirt a rinne an tarchur í, le hordú an 8 Márta 2023.
20      Tugann an chúirt a rinne an tarchur dá haire go bhfuil saintréithe sochair airgid speisialta neamh-ranníocacha ag an liúntas sóisialta dá bhforáiltear in Airteagal 3(6) de Dhlí Uimh. 335/1995, eadhon:
–        gur sochar airgid thirim é sin a dheonaítear, arna iarraidh sin, do dhaoine os cionn 65 bliana d’aois (ón 1 Eanáir 2019, os cionn 67 mbliana d’aois) atá i gcruatan eacnamaíoch, a mhéid nach bhfuil aon ioncam acu nó a fhaigheann siad ioncam faoi bhun na tairsí a shocraítear gach bliain leis an dlí lena sainítear uasmhéid an tsochair sin;
–        gur ‘cúnamh amháin’ é an sochar sin, a mhéid atá sé beartaithe go heisiach chun freastal ar an staid riachtanais a eascraíonn as daoine i mbochtaineacht nach bhfuil acmhainní eacnamaíocha leordhóthanacha acu, ar daoine iad atá laghdaithe, mar gheall ar a n‑aois, ina gcumas oibre, agus go ndeonaítear é gan beann ar stádas oibrí reatha nó iaroibrí de chuid an fhaighteora, agus
–        go maoinítear an sochar le ranníocaíochtaí cánach éigeantacha atá beartaithe chun caiteachas poiblí ginearálta a chumhdach.
21      Sonraíonn an chúirt sin freisin go ndeonaítear teidlíocht chun an tsochair ní hamháin do shaoránaigh na hIodáile a bhfuil cónaí orthu ar chríoch na hIodáile, ach freisin, faoi Airteagal 80(19) de Dhlí Uimh. 388/2000, do náisiúnaigh tríú tír a bhfuil cead cónaithe AE do chónaitheoirí fadtéarmacha acu.
22      Sonraíonn an chúirt sin, ina breithiúnas Uimh. 50 an 15 Márta 2019, gur chinn sí go raibh sé de rogha ag an reachtas sochar airgid a dheonú do náisiúnach tríú tír daibhir ach amháin dá mba rud é gurbh fhiú é a lánpháirtiú sa tsochaí an cúnamh céanna a fháil agus a deonaíodh do shaoránach Iodálach. Sna himthosca sin, tháinig sí ar an gconclúid nach raibh an ceanglas a leagtar síos in Airteagal 80(19) de Dhlí Uimh. 388/2000, faoina bhfuil teidlíocht ar an liúntas sóisialta atá i gceist sna príomhimeachtaí faoi réir, maidir le náisiúnaigh tríú tír, cead cónaithe AE do chónaitheoirí fadtéarmacha a bheith acu, idirdhealaitheach ná míréasúnta go follasach.
23      É sin ráite, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur an bhfuil an ceanglas a leagtar síos in Airteagal 80(19) de Dhlí Uimh. 388/2000 contrártha leis an riail maidir le cóir chomhionann i réimse na slándála sóisialta a leagtar síos in Airteagal 12(1)(e) de Threoir 2011/98.
24      Chun críocha scrúdú a dhéanamh an bhfuil an ceanglas sin ag luí leis an mBunreacht, sonraíonn an chúirt sin gur fúithi féin atá sé a chinneadh an bhfuil an liúntas sóisialta dá bhforáiltear in Airteagal 3(6) de Dhlí Uimh. 335/1995 i measc na sochar slándála sóisialta a mbaineann náisiúnaigh tríú tír a bhfuil cead cónaithe arna eisiúint chun críche fostaíocht nó, ar a laghad, a chuireann ar a gcumas oibriú, tairbhe as cóir chomhionann ina leith faoi Airteagal 12(1)(e) de Threoir 2011/98.
25      I ndáil leis sin, tugann an chúirt sin dá haire, chun raon feidhme na forála sin a chinneadh, go ndearna reachtóir an Aontais tagairt do bhrainsí slándála sóisialta a luaitear in Airteagal 3(1) de Rialachán Uimh. 883/2004.
26      Measann an chúirt a rinne an tarchur gur sochar airgid speisialta neamh-ranníocacha é an liúntas sóisialta atá i gceist sna príomhimeachtaí, de réir bhrí Airteagal 70 den Rialachán sin, nach dtagann go docht faoin gcoincheap ‘brainsí slándála sóisialta’ dá dtagraítear in Airteagal 3(1) den Rialachán sin.
27      Ar an gcéad dul síos, leagtar amach in Airteagal 12(1)(e) de Threoir 2011/98 na sochair nach mór riail na córa comhionainne a chomhlíonadh chun iad a dheonú ar bhonn an naisc atá acu le ceann de na brainsí sin, mar a shainmhínítear in Airteagal 3(1) de Rialachán Uimh. 883/2004.
28      Ar an dara dul síos, níl feidhm ag Airteagal 12(1)(e), arna léamh i gcomhar le hAirteagal 3(1) de Threoir 2011/98, ach amháin maidir le náisiúnaigh tríú tír a oibríonn nó a d’oibrigh san Iodáil.
29      Ar an tríú dul síos, cé go ndéantar an Rialachán sin infheidhme maidir le sochair airgid speisialta neamh-ranníocacha le hAirteagal 3(3) de Rialachán Uimh. 883/2004, ní féidir teacht ar an gconclúid go mbeadh feidhm ag síneadh den sórt sin freisin maidir le raon feidhme Airteagal 12(1)(e) de Threoir 2011/98. Ní chumhdaíonn sochair airgid speisialta neamh-ranníocacha na rioscaí dá dtagraítear in Airteagal 3(1) de Rialachán Uimh. 883/2004 ach amháin ar bhonn forlíontach, fochuideachta nó ionadach agus ní go díreach.
30      Ar an gceathrú dul síos, agus tagairt á déanamh do bhreithiúnais an 11 Samhain 2014, Dano,
C‑333/13 (EU:C:2014:2358), agus an 15 Meán Fómhair 2015, Alimanovic, C‑67/14 (EU:C:2015:597), meabhraíonn an chúirt a rinne an tarchur, de réir na Cúirte, nach gcuireann riail na córa comhionainne bac ar dhiúltú údaráis an Bhallstáit óstaigh sochair airgid speisialta neamh-ranníocacha a dheonú do náisiúnaigh Ballstát eile nach oibrithe iad. É sin ráite, ní féidir a cheangal ar na Ballstáit rialacha nach bhfuil chomh dian céanna a chur i bhfeidhm maidir le náisiúnaigh tríú tír ná na rialacha is infheidhme maidir le saoránaigh an Aontais.
31      Sna himthosca sin, chinn an Corte costituzionale (Cúirt Bhunreachtúil, an Iodáil) bac a chur ar na himeachtaí agus an cheist seo a leanas a chur faoi bhráid na Cúirte le haghaidh réamhrialú:
‘An gcaithfear Airteagal 12(1)(e) de Threoir [2011/98], lena dtugtar léiriú sonrach ar chosaint na teidlíochta ar shochair slándála sóisialta dá bhforáiltear in Airteagal 34(1) agus (2) den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, le léiriú sa chaoi a chiallaíonn go gcumhdaítear leis cúnamh amhail an liúntas sóisialta faoi Airteagal 3(6) de [Dhlí Uimh. 335/1995] agus an gcuirtear cosc le dlí an Aontais mar sin ar reachtaíocht náisiúnta lena mainnítear an cúnamh a deonaíodh cheana féin do náisiúnaigh choigríche a leathnú chuig náisiúnaigh choigríche a shealbhaíonn cead cónaithe aonair dá dtagraítear sa Treoir sin ar choinníoll go bhfuil [cead cónaithe AE do chónaitheoirí fadtéarmacha] acu?’
An cheist a tharchuirtear
32      Lena ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 12(1)(e) de Threoir 2011/98, arna léamh i bhfianaise Airteagal 34(1) agus (1) den Chairt, le léiriú sa chaoi go bhfuil feidhm aige maidir le sochar airgid speisialta neamh-ranníocacha, de réir bhrí Airteagal 70 de Rialachán Uimh. 883/2004 agus, dá bhrí sin, an gcuirtear cosc leis ar reachtaíocht náisiúnta lena ndeonaítear, do na náisiúnaigh tríú tír dá dtagraítear in Airteagal 3(1)(b) agus (c) den Treoir sin, sochar den sórt sin i bhfoirm liúntas sóisialta do dhaoine os cionn 65 bliana d’aois (ón 1 Eanáir 2019, os cionn 67 mbliana d’aois) atá i gcruatan eacnamaíoch agus atá laghdaithe, mar gheall ar a n‑aois, ina gcumas oibre, faoi réir an choinníll go bhfuil cead cónaithe AE do chónaitheoirí fadtéarmacha acu.
33      Faoi Airteagal 12(1)(e) de Threoir 2011/98, tá oibrithe tríú tír dá dtagraítear in Airteagal 3(1)(b) agus (c) den Treoir sin le cóir chomhionann a fháil le náisiúnaigh an Bhallstáit ina bhfuil cónaí orthu maidir le brainsí slándála sóisialta, mar a shainmhínítear i Rialachán Uimh. 883/2004. Ní mór na forálacha sin a léamh i bhfianaise Airteagal 34(1) agus (2) den Chairt, maidir le sochair slándála sóisialta.
34      A mhéid, faoi Airteagal 80(19) de Dhlí Uimh. 388/2000, nach bhfuil deonú an liúntais shóisialta dá bhforáiltear in Airteagal 3(6) de Dhlí Uimh. 335/1995 ach faoi réir coinníoll cónaithe maidir le náisiúnaigh na hIodáile, cé go gcuireann Airteagal 80(19) den Dlí sin deonú an liúntais sin do náisiúnaigh tríú tír faoi réir an choinníll go bhfuil cead cónaithe AE do chónaitheoirí fadtéarmacha acu, is gá a chinneadh an bhfuil feidhm ag an riail maidir le cóir chomhionann a leagtar síos in Airteagal 12(1)(e) den Treoir sin maidir le duine amhail an cosantóir sna príomhimeachtaí, agus maidir le sochar i bhfoirm an liúntais sin, leis an toradh air sin nach féidir a dheonú a bheith faoi réir coinníoll cónaithe fhadtéarmaigh den sórt sin.
Raon feidhme pearsanta Threoir 2011/98
35      De réir an chásdlí, tá feidhm ag Airteagal 12(1) de Threoir 2011/98 maidir le náisiúnaigh tríú tír a ligeadh isteach i mBallstát chun críche obair i gcomhréir le dlí an Aontais nó leis an dlí náisiúnta agus maidir le náisiúnaigh tríú tír a ligeadh isteach i mBallstát chun críocha eile seachas críocha oibre i gcomhréir le dlí an Aontais nó leis an dlí náisiúnta, atá údaraithe chun obair a dhéanamh agus a bhfuil cead cónaithe acu i gcomhréir le Rialachán Uimh. 1030/2002 (breithiúnas an 2 Meán Fómhair 2021, INPS (Liúntas breithe agus máithreachais do shealbhóirí ceadanna aonair),
C‑350/20, EU:C:2021:659, mír 48).
36      Dá bhrí sin, ní cheanglaítear le foclaíocht na forála sin, chun tairbhe a bhaint as an gcóir chomhionann dá bhforáiltear inti, nach mór don náisiúnach tríú tír lena mbaineann a bheith ag obair sa Bhallstát óstach.
37      Tacaítear leis an gcinneadh sin, ar thaobh amháin, le haithris 2 de Threoir 2011/98, ar dá réir a bhféachtar leis an Treoir sin ‘a áirithiú go gcuirfear cóir chothrom ar náisiúnaigh tríú tíortha a bhfuil cónaí dlíthiúil orthu i gcríoch na mBallstát’, gan a shonrú, áfach, gur cheart iad a bheith fostaithe nó gur cheart go raibh siad fostaithe ar an gcríoch sin.
38      Ar an taobh eile, luaitear in aithris 20 den Treoir sin nach mór cóir chomhionann na náisiúnach tríú tír sin le náisiúnaigh an Bhallstáit óstaigh a ráthú gan beann ar an gcuspóir tosaigh ná ar an gcúis lena ligean isteach ar chríoch an Bhallstáit sin. I measc thairbhithe na córa comhionainne sin, luaitear san aithris sin baill teaghlaigh an oibrí tríú tír a ligeadh isteach i mBallstát ar bhonn an chirt chun athaontú teaghlaigh agus a údaraíodh chun obair a dhéanamh ann.
39      Sa chás seo, is léir ón ordú tarchuir go bhfuil cónaí ar V.M. san Iodáil chun críoch athaontaithe teaghlaigh agus go bhfuil cead cónaithe aici a deonaíodh ar chúiseanna teaghlaigh, ar feadh tréimhse 2 bhliain, lena n‑údaraítear di oibriú sa Bhallstát sin freisin.
40      Dá bhrí sin, tagann duine atá i gcás amhail cás an chosantóra sna príomhimeachtaí faoi raon feidhme pearsanta Airteagal 12(1)(e) de Threoir 2011/98.
Raon feidhme ábhartha Airteagal 12(1)(e) de Threoir 2011/98
41      Chun an cheist a tharchuirtear a fhreagairt, arb é atá i gceist léi a chinneadh an dtagann sochar sóisialta amhail an liúntas sóisialta atá i gceist sna príomhimeachtaí faoi raon feidhme ábhartha Airteagal 12(1)(e) de Threoir 2011/98, ní mór an fhoráil sin a léiriú ní hamháin trí fhoclaíocht na forála sin a chur san áireamh, ach freisin a comhthéacs agus na cuspóirí a shaothraítear leis an reachtaíocht ar cuid di í (féach, chuige sin, breithiúnas an 4 Deireadh Fómhair 2024, Lindenapotheke, C‑21/23, EU:C:2024:846, mír 52 agus an cásdlí dá dtagraítear).
42      Leanann sé ó fhoclaíocht Airteagal 12(1)(e) de Threoir 2011/98 go gcinntear raon feidhme na forála sin trí thagairt a dhéanamh do ‘b[h]rainsí slándála sóisialta, mar a shainmhínítear i Rialachán [Uimh. 883/2004]’. [Aistriúchán neamhoifigiúil]
43      I ndáil leis sin, is léir ón gcásdlí, i gcomhréir le haithris 24 den Treoir sin, chun tairbhe a bhaint as an gcóir chomhionann dá bhforáiltear san fhoráil sin, nach mór gurb ionann an sochar atá i gceist agus sochar a thagann faoi cheann de bhrainsí na slándála sóisialta a liostaítear in Airteagal 3(1) de Rialachán Uimh. 883/2004 (féach, chuige sin, breithiúnas an 2 Meán Fómhair 2021, INPS (Liúntais bhreithe agus mháithreachais do shealbhóirí ceadanna aonair),
C‑350/20, EU:C:2021:659, mír 51).
44      Luaitear in Airteagal 3(1) den Rialachán sin, dar teideal ‘Raon feidhme ábhartha’, go mbeidh feidhm ag an Rialachán sin maidir leis an reachtaíocht uile a bhaineann leis na brainsí den tslándáil shóisialta a bhaineann le sochair bhreoiteachta, sochair mháithreachais agus sochair choibhéiseacha atharthachta, sochair easláine, sochair sheanaoise, sochair mharthanóra, sochair i leith tionóiscí ag an obair agus galair cheirde, deontais bháis, sochair dhífhostaíochta, sochair réamhscoir agus sochair theaghlaigh.
45      Faoi Airteagal 3(3) de Rialachán Uimh. 883/2004, beidh feidhm ag an Rialachán sin ‘freisin’ maidir leis na sochair airgid speisialta neamh-ranníocacha dá dtagraítear in Airteagal 70 den Rialachán sin.
46      Sna himthosca sin, is gá a chinneadh an sochar a thagann faoi cheann de bhrainsí na slándála sóisialta a liostaítear in Airteagal 3(1) de Rialachán Uimh. 883/2004 é an liúntas sóisialta atá i gceist sna príomhimeachtaí nó an sochar airgid speisialta neamh-ranníocacha é de réir bhrí Airteagal 70 den Rialachán sin.
47      Sa chéad áit, chinn an Chúirt go bhféadfaí sochar a mheas mar ‘shochar slándála sóisialta’ de réir bhrí Airteagal 3(1) de Rialachán Uimh. 883/2004 a mhéid, ar thaobh amháin, a dheonaítear é, gan aon mheasúnú aonair lánroghnach ar riachtanais phearsanta, d’fhaighteoirí ar bhonn seasamh atá sainithe go dlíthiúil agus, ar an taobh eile, go mbaineann sé le ceann de na rioscaí a liostaítear go sainráite san fhoráil sin (breithiúnas an 28 Deireadh Fómhair 2021, ASGI agus páirtithe eile,
C‑462/20, EU:C:2021:894, mír 25 agus an cásdlí dá dtagraítear).
48      Go háirithe, maidir leis na sochair sheanaoise dá dtagraítear in Airteagal 3(1)(d) de Rialachán Uimh. 883/2004, is é is príomhthréith dóibh, go bunúsach, go bhfuil sé beartaithe leo cóir mhaireachtála a áirithiú do dhaoine a fhágann a bhfostaíocht nuair a shroicheann siad aois áirithe agus nach bhfuil sé d’oibleagáid orthu iad féin a chur ar fáil a thuilleadh do na húdaráis fostaíochta (breithiúnas an 16 Meán Fómhair 2015, an Coimisiún v an tSlóvaic, C‑361/13, EU:C:2015:601, mír 55 agus an cásdlí dá dtagraítear).
49      Ina theannta sin, chinn an Chúirt gur féidir liúntas a íoctar mar liúntas forlíontach go heisiach le faighteoirí pinsin scoir agus/nó le faighteoirí pinsin mharthanóra, arb ionann a fhoinsí maoinithe agus na foinsí a sholáthraítear chun pinsin scoir agus pinsin mharthanóra a mhaoiniú, agus a ghabhann leis an bpinsean scoir, trína chur ar chumas na bhfaighteoirí tacú leo féin trí fhorlíonadh airgeadais a ráthú dóibh a d’fhéadfadh a chur ar a gcumas dul ar saoire, a aicmiú mar ‘shochar seanaoise’ de réir bhrí Airteagal 3(1)(d) de Rialachán Uimh. 883/2004, a íoctar mar liúntas breise (breithiúnas an 16 Meán Fómhair 2015, an Coimisiún v an tSlóvaic,
C‑361/13, EU:C:2015:601, mír 56 agus an cásdlí dá dtagraítear).
50      Sa chás seo, is léir ón ordú tarchuir nach n‑íoctar an liúntas sóisialta dá bhforáiltear in Airteagal 3(6) de Dhlí Uimh. 335/1995 go heisiach le faighteoirí pinsin seanaoise, ach go bhfuil sé beartaithe chun freastal ar an staid riachtanais a eascraíonn as daoine i mbochtaineacht nach bhfuil acmhainní eacnamaíocha leordhóthanacha acu, ar daoine iad, mar gheall ar a n‑aois, a bhfuil a gcumas oibre laghdaithe. Dá bhrí sin, is cosúil nach ionann liúntas sóisialta den sórt sin agus sochar slándála sóisialta de réir bhrí an chásdlí a luaitear i mír 47 den bhreithiúnas seo. I ndáil leis sin, ba cheart a thabhairt faoi deara nach dtagann liúntas den sórt sin faoi raon feidhme Airteagal 34(1) agus (2) den Chairt, a bhaineann le sochair slándála sóisialta.
51      Thairis sin, is léir ó scéim Rialachán Uimh. 883/2004 go bhfuil an coincheap ‘sochair slándála sóisialta’ agus ‘sochair speisialta neamh-ranníocacha’ comheisiatach agus nach féidir sochar a chomhlíonann na coinníollacha maidir le sochar slándála sóisialta a mheas mar shochar speisialta neamh-ranníocacha agus vice versa (féach, de réir análaí, breithiúnas an 21 Feabhra 2006, Hosse, C‑286/03, EU:C:2006:125, mír 36).
52      Sa dara háit, faoi Airteagal 70(2) de Rialachán Uimh. 883/2004, déantar sochar a aicmiú mar ‘shochar airgid speisialta neamh-ranníocach’ má tá sé beartaithe, ar dtús, cumhdach forlíontach, foghabhálach nó ionadach a sholáthar in aghaidh na rioscaí a chumhdaítear le brainsí na slándála sóisialta dá dtagraítear in Airteagal 3(1) den Rialachán sin agus ioncam cothaithe íosta a ráthú do na daoine lena mbaineann ag féachaint don timpeallacht eacnamaíoch agus shóisialta sa Bhallstát lena mbaineann. Chun go n‑aicmeofar mar ‘shochar airgid speisialta neamhranníocach’ é, ní mór an sochar atá i gceist a mhaoiniú go heisiach le ranníocaíochtaí cánach éigeantacha atá beartaithe chun caiteachas poiblí ginearálta a chumhdach, agus níl na coinníollacha maidir le na sochair a dhámhachtain ná a ríomh ag brath ar aon ranníocaíocht i leith na bhfaighteoirí. Mar sin féin ní mheasfar sochair a chuirtear ar fáil chun sochar ranníocach a fhorlíonadh mar shochair ranníocacha ar an gcúis sin amháin. Ar deireadh, ní mór an sochar sin a chur san áireamh in Iarscríbhinn X a ghabhann leis an Rialachán sin.
53      Sa chás seo, measann an chúirt a rinne an tarchur go dtagann an liúntas sóisialta atá i gceist sna príomhimeachtaí faoin gcoincheap ‘sochar airgid speisialta neamh-ranníocacha’ de réir bhrí Airteagal 70(2) de Rialachán Uimh. 883/2004. Tá sé beartaithe leis an liúntas sin costais cothaithe a ráthú do dhaoine nach féidir leo íoc as na costais sin iad féin agus atá faoi réir maoiniú cánach neamh-ranníocacha. Ós rud é go luaitear an liúntas sin freisin in Iarscríbhinn X a ghabhann leis an Rialachán sin, comhlíonann sé, dá bhrí sin, na coinníollacha a leagtar síos in Airteagal 70(2).
54      Ina theannta sin, ba cheart a lua freisin go dtagann liúntas den sórt sin faoin gcoincheap ‘cúnamh sóisialta’ de réir bhrí Airteagal 70(1) den Rialachán sin, a thagraíonn do na scéimeanna cabhrach uile arna mbunú ag údaráis phoiblí, cibé acu ar an leibhéal náisiúnta, réigiúnach nó áitiúil, a dtéann duine nach bhfuil acmhainní leordhóthanacha aige chun freastal ar a bhunriachtanais agus ar riachtanais a theaghlaigh ar iontaoibh agus a d’fhéadfadh, dá bhrí sin, le linn a thréimhse cónaithe, a bheith ina ualach ar airgeadas poiblí an Bhallstáit óstaigh a bhféadfadh iarmhairtí a bheith acu ar leibhéal foriomlán na cabhrach a fhéadfaidh an Stát sin a dheonú (féach, de réir analaí, breithiúnas an 15 Meán Fómhair 2015, Alimanovic, C‑67/14, EU:C:2015:597, mír 44 agus an cásdlí dá dtagraítear).
55      Sna himthosca sin, bhí an chúirt a rinne an tarchur i dteideal an liúntas sóisialta dá bhforáiltear in Airteagal 3(6) de Dhlí Uimh. 335/1995 a aicmiú mar ‘shochar airgid speisialta neamh-ranníocacha’ de réir bhrí Airteagal 70 de Rialachán Uimh. 883/2004.
56      Ós rud é go bhforáiltear le hAirteagal 3(3) de Rialachán Uimh. 883/2004 go bhfuil feidhm ag an Rialachán sin ‘freisin’ maidir leis an gcineál sin sochair, is gá scrúdú a dhéanamh an dtagann na sochair sin faoi raon feidhme Airteagal 12(1)(e) de Threoir 2011/98, ina dtagraítear go heisiach do ‘bhrainsí slándála sóisialta’.
57      Ar an gcéad dul síos, faoi Airteagal 12(1)(e) de Threoir 2011/98, tagraítear leis an bhforáil sin, go sonrach, chun a raon feidhme a shainiú, do ‘bhrainsí slándála sóisialta’ mar a shainmhínítear iad le Rialachán Uimh. 883/2004.
58      Cé, de réir fhoclaíocht Airteagal 3(3) den Rialachán sin, go bhfuil feidhm aige ‘freisin’ maidir le sochair airgid speisialta neamh-ranníocacha, ní mór a thabhairt faoi deara go gcinntear leis an bhforáil sin raon feidhme an Rialacháin sin go heisiach, gan dochar do shainmhíniú raon feidhme Threoir 2011/98, mar is léir ó fhoclaíocht Airteagal 12(1)(e) de.
59      Ar an dara dul síos, maidir leis an léiriú córasach ar Airteagal 12(1)(e) de Threoir 2011/98, ní mór a chur in iúl go bhfuil sochair slándála sóisialta agus sochair airgid speisialta neamh-ranníocacha faoi réir scéimeanna éagsúla faoi fhorálacha Rialachán Uimh. 883/2004.
60      Ar dtús, maidir leis an gcoinníoll cónaithe chun na sochair sin a dheonú, cé go bhforáiltear le hAirteagal 7 den Rialachán sin d’in‑onnmhairitheacht sochar slándála sóisialta, nach mór do Bhallstát a sholáthar, faoi choinníollacha áirithe, lena n‑áirítear i gcás nach bhfuil cónaí ar an bhfaighteoir ar a chríoch, sonraítear in Airteagal 70(4) den Rialachán sin go bhfuil sochair airgid speisialta neamh-ranníocacha le deonú go heisiach sa Bhallstát ina bhfuil cónaí ar an duine lena mbaineann agus i gcomhréir lena reachtaíocht.
61      Ina dhiaidh sin, tá difríocht den sórt sin i scéim bunaithe ar shaintréithe ar leith an dá chineál sochair sin.
62      Dá bhrí sin, ar thaobh amháin, cé go bhfuil maoiniú sochar slándála sóisialta ag brath ar ranníocaíochtaí a íocann oibrithe agus fostóirí, déantar sochair airgid speisialta neamh-ranníocacha a mhaoiniú go heisiach le ranníocaíochtaí cánach éigeantacha atá beartaithe chun caiteachas poiblí ginearálta a chumhdach.
63      Ar an taobh eile, mar is léir ón gcásdlí a luaitear i mír 47 den bhreithiúnas seo, chinn an Chúirt arís agus arís eile gur féidir sochar a mheas mar shochar slándála sóisialta a mhéid a dheonaítear é, gan aon mheasúnú aonair lánroghnach ar riachtanais phearsanta, d’fhaighteoirí ar bhonn seasamh atá sainithe go dlíthiúil agus a mhéid a bhaineann sé le ceann de na rioscaí a liostaítear go sainráite in Airteagal 3(1) de Rialachán Uimh. 883/2004.
64      Os a choinne sin, deonaítear sochair airgid speisialta neamh-ranníocacha, gan beann ar aon tréimhse oibre a chuireann a bhfaighteoirí i gcrích, i gcomhréir le reachtaíocht an Bhallstáit ina bhfuil cónaí orthu, dá bhforáiltear in Airteagal 70(4) den Rialachán sin.
65      Mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara, go bunúsach, i míreanna 55 agus 56 dá Thuairim, trí raon feidhme pearsanta an chirt chun cóir chomhionann a fháil a leagtar amach in Airteagal 12(1) de Threoir 2011/98 a theorannú, roghnaigh reachtóir an Aontais go sainráite gan an ceart sin a leathnú chuig sochair nach féidir a aicmiú mar ‘shochair slándála sóisialta’ de réir bhrí Airteagal 3 de Rialachán Uimh. 883/2004. Tugann saintréithe éagsúla an dá chineál sochair sin, a leagtar amach i míreanna 62 go 64 den bhreithiúnas seo, údar leis an bhfíoras, cé go dtagann sochair slándála sóisialta faoi raon feidhme Airteagal 12(1)(e) de Threoir 2011/98, nach amhlaidh atá i gcás sochair airgid speisialta neamh-ranníocacha.
66      Dá bhrí sin, ní cheanglaítear ar na Ballstáit, maidir leis na sochair speisialta sin, an riail maidir le cóir chomhionann a leagtar síos leis an bhforáil sin a chomhlíonadh agus féadfaidh siad, dá bhrí sin, cinneadh a dhéanamh deonú na sochar sin do náisiúnaigh tríú tír a chur faoi réir critéar a chomhlíonadh atá éagsúil leis an gcritéar is infheidhme maidir lena náisiúnaigh, amhail an critéar lánpháirtíochta, a léirítear a chomhlíonadh le cead cónaithe AE do chónaitheoirí fadtéarmacha a bheith acu.
67      Ar deireadh, áirithítear le léiriú den sórt sin comhsheasmhacht idir na stádais éagsúla a aithnítear do náisiúnaigh tríú tír, mar a eascraíonn siad as dlí an Aontais, de réir a leibhéil lánpháirtithe sa Bhallstát óstach.
68      Freagraíonn an stádas mar chónaitheoir fadtéarmach dá bhforáiltear le Treoir 2003/109/CE ón gComhairle an 25 Samhain 2003 maidir le stádas náisiúnach tríú tír ar cónaitheoirí fadtéarmacha iad (IO 2004 L 16, lch. 44) don leibhéal lánpháirtíochta is airde le haghaidh náisiúnaigh tríú tír agus tugann sé údar lena ráthú go gcaithfear ar an mbealach céanna leo is le náisiúnaigh an Bhallstáit óstaigh a mhéid a bhaineann, inter alia, le slándáil shóisialta, cúnamh sóisialta agus cosaint shóisialta (breithiúnas an 29 Iúil 2024, CU agus ND (Cúnamh sóisialta – Idirdhealú indíreach), C‑112/22 agus C‑223/22, EU:C:2024:636, mír 46).
69      Chun aird chuí a thabhairt ar chritéar fhad an chónaithe agus ar na hiarmhairtí a eascraíonn as maidir le leibhéal lánpháirtithe na náisiúnach tríú tír, ní féidir le hAirteagal 12(1)(e) de Threoir 2011/98 cosc a chur ar na Ballstáit sochar airgid speisialta neamh-ranníocacha a dheonú, a bhfuil, mar a cuireadh in iúl i mír 54 den bhreithiúnas seo, cineál sochair cúnaimh shóisialta aige freisin, faoi réir coinníoll maidir le fad an chónaithe.
70      Ar an tríú dul síos, deimhnítear an léiriú arna ghlacadh i mír 66 den bhreithiúnas seo leis na cuspóirí a shaothraítear le Treoir 2011/98.
71      Ar thaobh amháin, ba cheart a mheabhrú, mar is léir ó aithris 19 den Treoir sin, go bhféachtar léi le coinníollacha coibhéiseacha íosta a chruthú ar fud an Aontais Eorpaigh, trí na réimsí ina n‑áiritheofar cóir chomhionann idir náisiúnaigh Ballstáit agus náisiúnaigh tríú tír a shonrú.
72      Mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara, go bunúsach, i mír 68 dá Thuairim, shonraigh reachtóir an Aontais go sainráite agus go cuimsitheach na réimsí ina mbeadh feidhm ag riail na córa comhionainne a leagtar síos in Airteagal 12(1)(e) de Threoir 2011/98.
73      Ar an taobh eile, de réir aithris 2 den Treoir sin, ní mór ‘don Aontas Eorpach a áirithiú go gcuirfear cóir chothrom ar náisiúnaigh tríú tíortha a bhfuil cónaí dlíthiúil orthu i gcríoch na mBallstát agus [is ceart] beartas lánpháirtíochta níos láidre a dhíriú ar chearta agus oibleagáidí a thabhairt do na náisiúnaigh sin atá inchomparáide le cearta agus oibleagáidí shaoránaigh an Aontais’. [Aistriúchán neamhoifigiúil]
74      I bhfianaise an chuspóra maidir le cearta agus oibleagáidí náisiúnach tríú tír a chomhfhogasú do chearta agus oibleagáidí shaoránaigh an Aontais, ba cheart a thabhairt faoi deara, maidir le saoránaigh an Aontais, go gceadaítear le hAirteagal 24(2) de Threoir 2004/38 do na Ballstáit teidlíocht ar shochair cúnaimh shóisialta a chur faoi réir an choinníll go bhfuil ceart buanchónaithe ag na saoránaigh sin ina gcríoch, a fuarthas tar éis tréimhse chónaithe leanúnaigh cúig bliana sa chríoch sin.
75      Maidir le rochtain ar an gcineál sin sochair, ní fhéadfaidh saoránach den Aontas cóir chomhionann a éileamh le náisiúnaigh an Bhallstáit óstaigh ach amháin má chomhlíonann a chónaí ar chríoch an Bhallstáit sin na coinníollacha a leagtar síos le Treoir 2004/38 (breithiúnas an 15 Iúil 2021, The Department for Communities in Northern Ireland,
C‑709/20, EU:C:2021:602, mír 75 agus an cásdlí dá dtagraítear).
76      Sna himthosca sin, bheadh sé d’éifeacht ag cur i bhfeidhm riail na córa comhionainne a leagtar síos in Airteagal 12(1)(e) de Threoir 2011/98, a mbeadh sé d’éifeacht aici an ceanglas a bhaineann le tréimhse chónaithe náisiúnach tríú tír a leagtar síos le reachtaíocht Ballstáit a chur i leataobh chun críocha sochar airgid speisialta neamh-ranníocacha a dheonú, ar sochar cúnaimh shóisialta é freisin, cóir níos fabhraí a thabhairt do na náisiúnaigh sin ná do shaoránaigh an Aontais.
77      Rachadh iarmhairt den sórt sin thar an gcuspóir a leagtar amach in aithris 2 de Threoir 2011/98, is é sin cearta agus oibleagáidí a dheonú do náisiúnaigh tríú tír atá inchomparáide le cearta agus oibleagáidí shaoránaigh an Aontais.
78      I bhfianaise na mbreithnithe roimhe seo, is é an freagra ar an gceist a tharchuirtear chun réamhrialú ná nach mór Airteagal 12(1)(e) de Threoir 2011/98 a léiriú sa chaoi nach bhfuil feidhm aige maidir le sochar airgid speisialta neamh-ranníocacha, de réir bhrí Airteagal 70 de Rialachán Uimh. 883/2004 agus, dá bhrí sin, nach gcuirtear cosc leis ar reachtaíocht náisiúnta lena ndeonaítear, do na náisiúnaigh tríú tír dá dtagraítear in Airteagal 3(1)(b) agus (c) den Treoir sin, sochar den sórt sin i bhfoirm liúntas sóisialta do dhaoine os cionn 65 bliana d’aois (ón 1 Eanáir 2019, os cionn 67 mbliana d’aois) atá i gcruatan eacnamaíoch agus atá laghdaithe, mar gheall ar a n‑aois, ina gcumas oibre, faoi réir an choinníll go bhfuil cead cónaithe AE do chónaitheoirí fadtéarmacha acu.
Costais
79      Ós rud é, sa mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte náisiúnta, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a cuireadh faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Chéad Dlísheomra) mar seo a leanas:
Maidir le hAirteagal 12(1)(e) de Threoir 2011/98/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Nollaig 2011 maidir le nós imeachta um iarratas aonair le haghaidh cead aonair do náisiúnaigh tríú tír chun cónaí agus obair a dhéanamh i gcríoch Bhallstáit agus maidir le tacar coiteann de chearta d’oibrithe tríú tír a bhfuil cónaí dlíthiúil orthu i mBallstát,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
níl feidhm aige maidir le sochar airgid speisialta neamh-ranníocacha, de réir bhrí Airteagal 70 de Rialachán Uimh. 883/2004 agus, dá bhrí sin, nach gcuirtear cosc leis ar reachtaíocht náisiúnta lena ndeonaítear, do na náisiúnaigh tríú tír dá dtagraítear in Airteagal 3(1)(b) agus (c) den Treoir sin, sochar den sórt sin i bhfoirm liúntas sóisialta do dhaoine os cionn 65 bliana d’aois (ón 1 Eanáir 2019, os cionn 67 mbliana d’aois) atá i gcruatan eacnamaíoch agus atá laghdaithe, mar gheall ar a n‑aois, ina gcumas oibre, faoi réir an choinníll go bhfuil cead cónaithe AE do chónaitheoirí fadtéarmacha acu.
Sínithe
*      Teanga an cháis: an Iodáilis.
i      Is ainm bréige é ainm an cháis seo. Ní fhreagraíonn d’fhíorainm aon pháirtí sna himeachtaí.