62018CC0468
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
SZPUNAR
ippreżentati fid-29 ta’ Lulju 2019 (
1
)
Kawża C‑468/18
R
vs
P
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Judecătoria Constanţa (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Constanţa, ir-Rumanija))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili – Ġurisdizzjoni, rikonoxximent u eżekuzzjoni tad-deċiżjonijiet f’materji ta’ obbligi ta’ manteniment – Regolament (KE) Nru 4/2009 – Artikolu 3(a) – Qorti tar-residenza abitwali tal-konvenut – Artikolu 3(d) – Qorti li għandha ġurisdizzjoni f’materji ta’ responsabbiltà tal-ġenituri – Artikolu 5 – Dehra tal-konvenut – Qorti adita fl-istess waqt b’talba għal divorzju u l-konsegwenzi tiegħu f’materji ta’ responsabbiltà tal-ġenituri kif ukoll talba għal manteniment dwar il-wild komuni – Sentenza ta’ din il-qorti li tiċħad il-ġurisdizzjoni tagħha f’materji ta’ responsabbiltà tal-ġenituri – Ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni tat-talba dwar l-obbligu tal-manteniment fir-rigward tal-wild – Qorti fl-aħjar pożizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni tal-kawża”
I. Introduzzjoni
1.
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 3(a) u (d), kif ukoll tal-Artikolu 5 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 4/2009 tat-18 ta’ Diċembru 2008 dwar il-ġurisdizzjoni, il-liġi applikabbli, ir-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni tad-deċiżjonijiet u l-kooperazzjoni f’materji relatati ma’ obbligi ta’ manteniment (
2
).
2.
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn R, residenti fir-Renju Unit, u P, residenti fir-Rumanija, dwar talba għal pensjoni tal-manteniment għall-manteniment tat-tifla komuni tagħhom, ippreżentata fil-kors ta’ proċedura ta’ divorzju u f’materji ta’ responsabbiltà tal-ġenituri.
3.
Il-kawża prinċipali toffri l-opportunità lill-Qorti tal-Ġustizzja, minn naħa, li tippreċiża l-kundizzjonijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 3(a) u (d) kif ukoll tal-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 4/2009 u, min-naħa l-oħra, li tiddeċiedi fuq l-obbligu tal-qorti li għandha ġurisdizzjoni f’materji ta’ obbligi ta’ manteniment li tiffavorixxi l-konċentrazzjoni tal-kawżi skont l-interess superjuri tal-wild, li hija diġà ħadet inkunsiderazzjoni sabiex tiddikjara li ma għandhiex ġurisdizzjoni f’materji ta’ responsabbiltà tal-ġenituri.
II. Il-kuntest ġuridiku
A.
Id-dritt tal-Unjoni
1. Ir-Regolament (KE) Nru 2201/2003
4.
Il-premessi 5, 11 u 12 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2201/2003 tas-27 ta’ Novembru 2003 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-infurzar ta’ sentenzi fi kwistjonijiet matrimonjali u kwistjonijiet ta’ responsabbilità tal-ġenituri u li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 1347/2000 (
3
), jipprovdu:
“(5)
Sabiex l-ugwaljanza għal minuri kollha tkun assigurata, dan ir-Regolament ikopri d-deċizjonijiet kollha dwar ir-responsabbilità ta’ l-ġenituri, inkluzi l-miżuri ta’ protezzjoni għall-minuri, indipendentement minn xi konnessjoni ma’ xi proċedura matrimonjali.
[...]
(11)
L-obligazzjonijiet ta’ manteniment huma esklużi mill-iskop ta’ dan ir-Regolament peress li dawn huma diġà koperti mir-Regolament ta’ l-Kunsill Nru 44/2001 [tat-22 ta’ Diċembru 2000 dwar ġurisdizzjoni u rikonoxximent u eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (
4
)]. Il-qrati li għandhom il-ġurisdizzjoni taħt dan ir-Regolament ġeneralment għandhom il-ġurisdizzjoni biex jiddeċiedu dwar l-obbliġazzjonijiet ta’ manteniment billi japplikaw l-Artikolu 5(2) tar-Regolament [Nru 44/2001]
(12)
Ir-raġunijiet ta’ l-ġurisdizzjoni fi kwistjonijiet ta’ responsabbilità ta’ l-ġenituri stabbiliti fir-Regolament preżenti huma fformati fi ħdan l-aqwa interessi għall-minuri, u partikolarment dwar il-kriterju ta’ l-qrubija. Dan ifisser li l-ġurisdizzjoni għandha toqgħod l-ewwelnett ma’ l-Istat Membru tar-residenza abitwali ta’ l-minuri, ħlief għal ċerti każijiet fejn hemm tibdil fir-residenza ta’ l-minuri jew skond ftehim bejn dawk il-ġenituri li huma d-detenturi tar-responsabilità.”
5.
L-Artikolu 1 ta’ dan ir-regolament jipprovdi:
“1.   Dan ir-Regolament għandu japplika, tkun xi tkun in-natura ta’ l-qorti jew tribunal, fi kwistjonijiet ċivili dwar:
a)
id-divorzju, is-separazzjoni legali jew l-annullament taż-żwieġ;
b)
l-attribuzzjoni, l-ezerċizzju, id-delegazzjoni, ir-restrizzjoni jew it-terminazzjoni tar-responsabbilità ta’ l-ġenituri.
[...]
3.   Dan ir-Regolament ma għandux japplika għal:
[...]
(e)
l-obbliġazzjonijiet ta’ manteniment;
[...]”
6.
L-Artikolu 2(7) tal-imsemmi regolament huwa fformulat kif ġej:
“Għall-iskopijiet ta’ dan ir-Regolament:
[...]
7)
il-kliem “responsabbilità ta’ l-ġenituri” għandhom ifissru d-drittijiet u r-responsabbilitajiet kollha dwar il-persuna jew il-proprjetà ta’ l-minuri li huma moghtija lil persuna jew persuna legali b’sentenza, bl-operazzjoni ta’ l-liġi jew b’xi fteħim li għandu effetti legali. Il-kliem se jinkludu d-drittijiet ta’ kustodja u d-drittijiet ta’ l-aċċess.”
7.
Skont l-Artikolu 3(1)(b) tal-istess regolament, għandhom ġurisdizzjoni sabiex jiddeċiedu fuq kwistjonijiet dwar id-divorzju l-qrati tal-Istat Membru li tiegħu ż-żewġ konjuġi għandhom in-nazzjonalità.
8.
L-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 2201/2003 jipprovdi:
“1.   Il-qrati ta’ Stat Membru għandu jkollhom il-ġurisdizzjoni fi kwistjonijiet ta’ responsabbilità ta’ l-ġenituri dwar minuri li huma abitwalment residenti f’dak l-Istat Membru fiż-żmien li l-qorti tkun ħadet il-pussess.
2.   Il-paragrafu 1 għandu jkun bla ħsara għad-disposizzjonijiet ta’ l-Artikoli 9, 10 u 12.”
9.
L-Artikolu 12(1) ta’ dan ir-regolament jipprovdi:
“Il-qrati ta’ xi Stat Membru li jeżerċitaw l-ġurisdizzjoni bis-saħħa ta’ l-Artikolu 3 dwar l-applikazzjoni għad-divorzju, għas-separazzjoni legali jew għall-annullament taż-żwieg għandu jkollhom il-ġurisdizzjoni dwar kwalsijasi kwistjoni dwar ir-responsabbilità ta’ l-ġenituri li għandha x’taqsam ma’ dik l-applikazzjoni fejn:
a)
mill-inqas wieħed mill-konjuġi għandu jew għandha r-responsabbilità bħala ġenituri fir-rigward tal-minuri
u
b)
il-ġurisdizzjoni ta’ l-qrati ġiet aċċettata espressament jew xort’oħra f’mod inekwivokabbli mill-konjuġi u bejn dawk il-ġenituri li huma d-detenturi tar-responsabilità, fil-ħin li l-qorti tieħu pussess ta’ dan, u tkun fl-aqwa nteressi ta’ l-minuri.”
2. Ir-Regolament Nru 4/2009
10.
Dan ir-regolament jissostitwixxi d-dispożizzjonijiet dwar l-obbligi ta’ manteniment tar-Regolament Nru 44/2001 (
5
). Huwa jissostitwixxi wkoll, f’materji li jirrigwardaw obbligi ta’ manteniment, ir-Regolament (KE) Nru 805/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-21 ta’ April 2004 li joħloq Ordni Ewropew ta’ Infurzar għal talbiet mhux kontestati (
6
), bl-eċċezzjoni tat-titoli eżekuttivi Ewropej dwar l-obbligi ta’ manteniment maħruġa mill-Istati Membri li ma humiex marbuta bil-Protokoll ta’ Den Haag tat-23 ta’ Novembru 2007 fuq il-liġi applikabbli għall-obbligi ta’ manteniment, approvat, f’isem il-Komunità Ewropea, bid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2009/941/KE tat-30 ta’ Novembru 2009 (
7
), jiġifieri r-Renju Unit tal-Gran Brittanja u tal-Irlanda ta’ Fuq u r-Renju tad-Danimarka (
8
).
11.
Minħabba d-data tal-applikazzjoni tal-Protokoll ta’ Den Haag tal‑2007 fl-Unjoni, ir-Regolament Nru 4/2009 huwa applikabbli wara t-18 ta’ Ġunju 2011 (
9
).
12.
Konformement mal-premessi 1 u 2 tiegħu, ir-Regolament Nru 4/2009 kif ukoll, b’mod partikolari, ir-Regolamenti Nri 44/2001 u 2201/2003 huma intiżi għall-adozzjoni ta’ miżuri li jaqgħu fil-qasam tal-kooperazzjoni ġudizzjarja fil-materji ċivili li għandhom effetti transkonfinali u intiżi, inter alia, sabiex jiffavorixxu l-kompatibbiltà tar-regoli applikabbli fl-Istati Membri f’materji ta’ kunflitti tal-liġijiet u tal-ġurisdizzjoni.
13.
Il-premessi 9, 10 u 15 tar-Regolament Nru 4/2009 jipprovdu:
“(9)
Kreditur ta’ manteniment għandu jkun jista’ jikseb faċilment, fi Stat Membru, deċiżjoni li tkun awtomatikament eżegwibbli fi Stat Membru ieħor mingħajr il-ħtieġa ta’ ebda formalità oħra.
(10)
Sabiex jintlaħaq dan l-objettiv, huwa xieraq li jiġi stabbilit att komunitarju fil-qasam tal-obbligi ta’ manteniment li jiġbor id-dispożizzjonijiet dwar il-kunflitti ta’ ġurisdizzjonijiet, il-kunflitti ta’ liġijiet, ir-rikonoxximent u l-eżekutorjetà, l-eżekuzzjoni, l-għajnuna legali u l-kooperazzjoni bejn l-Awtoritajiet Ċentrali.
[...]
(15)
Sabiex jiġu protetti l-interessi tal-kredituri ta’ manteniment u tiġi promossa l-amministrazzjoni ġusta tal-ġustizzja [fl-Unjoni], għandhom jiġu adattati r-regoli relatati mal-ġurisdizzjoni, kif jirriżultaw mir-Regolament [Nru 44/2001]. Il-fatt li konvenut ikollu r-residenza abitwali tiegħu fi Stat Terz m’għandux jibqa’ fattur għall-esklużjoni ta’ l-applikazzjoni tar-regoli Komunitarji dwar il-kompetenza, u m’għandhiex tibqa’ ssir l-ebda referenza għal-liġi nazzjonali. Għalhekk dan ir-Regolament għandu jiddetermina l-każijiet li fihom qorti ta’ Stat Membru tista’ teżerċita kompetenza sussidjarja.”
14.
Fil-punt 10 tal-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 4/2009, il-kelma “kreditur” hija ddefinita bħala “kwalunkwe individwu li huwa dovut manteniment jew li jallega li huwa dovut”.
15.
L-Artikolu 3 ta’ dan ir-regolament jipprevedi:
“Fi kwistjonijiet relatati ma’ obbligi ta’ manteniment, fl-Istati Membri, il-ġurisdizzjoni għandha tkun f’idejn:
a)
il-qorti tal-post fejn il-konvenut għandu r-residenza abitwali tiegħu, jew
b)
il-qorti tal-post fejn il-kreditur għandu r-residenza abitwali tiegħu, jew
ċ)
il-qorti li, skont il-liġi tagħha stess, għandha l-ġurisdizzjoni biex twettaq proċedimenti li jikkonċernaw l-istatus ta’ persuna jekk il-kwistjoni relatata ma’ manteniment tkun anċillari għal dawk il-proċedimenti, sakemm dik il-ġurisdizzjoni ma tkunx ibbażata unikament fuq iċ-ċittadinanza ta’ waħda mill-partijiet, jew
d)
il-qorti li, skont il-liġi tagħha stess għandha l-ġurisdizzjoni biex iżżomm proċeduri li jikkonċernaw ir-responsabbiltà ta’ ġenitur jekk il-kwistjoni relatata ma’ manteniment tkun anċillari għal dawk il-proċeduri, sakemm dik il-ġurisdizzjoni ma tkunx ibbażata unikament fuq in-nazzjonalità ta’ waħda mill-partijiet.”
16.
L-Artikolu 5 tal-imsemmi regolament, intitolat “Ġurisdizzjoni bbażata fuq il-preżenza tal-konvenut”, jipprovdi:
“Apparti mill-ġurisdizzjoni li toħroġ minn dispożizzjonijiet oħra ta’ dan ir-Regolament, qorti ta’ Stat Membru fejn il-konvenut ikun deher għandha jkollha l-ġurisdizzjoni. Din ir-regola m’għandhiex tapplika jekk il-preżenza saret biex tkun ikkontestata l-ġurisdizzjoni.”
17.
L-Artikolu 10 tal-istess regolament, intitolat “Verifika tal-ġurisdizzjoni”, jipprevedi:
“Fejn qorti ta’ Stat Membru hija invokata għal każ li fir-rigward tiegħu ma għandha l-ebda ġurisdizzjoni skont dan ir-Regolament hija għandha tiddikjara hi stess li ma għandha l-ebda ġurisdizzjoni.”
18.
Fl-Artikoli 12, 13 u 14 tar-Regolament Nru 4/2009 huma stabbiliti r-regoli, rispettivament dwar il-lis pendens, azzjonijiet relatati kif ukoll miżuri provviżorji u protettivi.
B.
Id-dritt Rumen
19.
Skont id-digriet tar-rinviju, qorti Rumena li ddikjarat li għandha ġurisdizzjoni tista’ teżamina l-ġurisdizzjoni tagħha mill-ġdid, ex officio jew fuq talba tal-partijiet (
10
).
III. Il-kawżi prinċipali u d-domandi preliminari
20.
R u P, ċittadini Rumeni, iżżewġu fil-15 ta’ Awwissu 2015 fir-Rumanija. Huma rispettivament missier u omm tifla li twieldet fit-8 ta’ Novembru 2015 f’Belfast (ir-Renju Unit) fejn huma għexu qabel isseparaw fl-2016. P irritorna r-Rumanija, filwaqt li R baqgħet f’Belfast flimkien mal-wild.
21.
Permezz ta’ rikors tad-29 ta’ Settembru 2016, R ħarrket lil P quddiem il-Judecătoria Constanța (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Constanța, ir-Rumanija) sabiex tikseb id-divorzju, l-istabbiliment tad-domiċilju tat-tifla magħha, l-awtorizzazzjoni sabiex teżerċita waħedha l-awtorità tal-ġenituri u l-kundanna sabiex P iħallas pensjoni tal-manteniment favur it-tifla.
22.
P ikkontesta l-ġurisdizzjoni ta’ din il-qorti. Hija ddikjarat ruħha li għandha ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni tat-talba għal divorzju, minħabba n-nazzjonalità tal-konjuġi, b’applikazzjoni tal-Artikolu 3(b) tar-Regolament Nru 2201/2003.
23.
Wara s-sentenza mogħtija fit-8 ta’ Ġunju 2017 li permezz tagħha dik il-qorti sseparat it-talbiet ta’ R, infetħu żewġ kawżi ġodda li għandhom l-għan, f’waħda minnhom, ir-responsabbiltà tal-ġenituri fir-rigward tat-tifla kif ukoll il-fissazzjoni tad-domiċilju tagħha mal-attriċi, u fl-oħra, il-kundanna ta’ P għall-ħlas ta’ pensjoni tal-manteniment favur din it-tifla.
24.
Fir-rigward tal-kawża dwar l-eżerċizzju tar-responsabbiltà tal-ġenituri, il-Judecătoria Constanța (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Constanța) iddikjarat li ma għandhiex ġurisdizzjoni, b’applikazzjoni tal-Artikolu 12(1) tar-Regolament Nru 2201/2003, billi ħadet inkunsiderazzjoni l-interess superjuri tat-tifla. Barra minn hekk, dik il-qorti ddeċidiet li huma l-qrati tar-Renju Unit li għandhom ġurisdizzjoni sabiex jiddeċiedu fuq din it-talba, konformement mal-Artikolu 8(1) tar-Regolament Nru 2201/2003, minħabba r-residenza abitwali tat-tifla f’dan l-Istat Membru sa mit-twelid tagħha. Il-partijiet ma ressqux appell kontra din is-sentenza ta’ nuqqas ta’ ġurisdizzjoni.
25.
Fir-rigward tal-kawża dwar il-pensjoni tal-manteniment favur it-tifla, il-qorti tar-rinviju ddikjarat li għandha ġurisdizzjoni fuq il-bażi tal-Artikolu 3(a) tar-Regolament Nru 4/2009, fid-dawl tar-residenza abitwali tal-konvenut, P. Din il-qorti ssostni li P deher quddiemha mingħajr ma qajjem eċċezzjoni li ma għandhiex ġurisdizzjoni, imma tiddikjara li għandha tressaq rinviju għal deċiżjoni preliminari quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.
26.
Din il-qorti żżid li l-partijiet fil-proċedura, R u P, qablu li jkun opportun li ssir din it-talba ta’ interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni applikabbli. Din l-istess qorti taqbel ma’ din l-analiżi, billi tħoss li, qabel kull eżami tal-mertu tat-talba dwar l-obbligu tal-manteniment dwar it-tifla u kull stadju tal-proċedura, hija tista’ dejjem teżamina l-ġurisdizzjoni tagħha.
27.
Fil-fatt, il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar ir-relazzjoni bejn tliet dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 4/2009, jiġifieri l-Artikolu 3(a) u (d), kif ukoll l-Artikolu 5.
28.
Din il-qorti tistaqsi jekk, minħabba l-fatt li t-talba dwar l-obbligu tal-manteniment hija aċċessorja għat-talba dwar responsabbiltà tal-ġenituri, l-uniku kriterju applikabbli sabiex tiġi ddeterminata liema hija l-qorti li għandha ġurisdizzjoni fl-Istati Membri huwiex dak previst mill-Artikolu 3(d) tar-Regolament Nru 4/2009, bl-esklużjoni tal-kriterji l-oħra previsti fl-Artikolu 3(a), jew fl-Artikolu 5 ta’ dan ir-regolament li jistgħu jservu ta’ bażi għall-ġurisdizzjoni tagħha, jiġifieri r-residenza abitwali tal-konvenut jew il-preżenza tiegħu quddiemha.
29.
Il-qorti tar-rinviju tesprimi l-fehma li soluzzjoni li tadotta dawn l-aħħar żewġ kriterji ta’ ġurisdizzjoni tkun qiegħda tqiegħed fid-diskussjoni n-natura aċċessorja tat-talba għal pensjoni tal-manteniment u ser tkun kontra l-interess superjuri tal-wild li minħabba fih hija ċaħdet il-ġurisdizzjoni tagħha f’materji ta’ responsabbiltà tal-ġenituri. Raġunijiet ta’ natura prattika marbuta mal-ġbir tal-provi u l-ħeffa tal-proċedura wkoll jiffavorixxu din is-soluzzjoni.
30.
Din il-qorti tqis, barra minn hekk, fir-rigward tal-applikazzjoni tal-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 4/2009, li dan il-kap ta’ ġurisdizzjoni għandu jkun eskluż jekk il-fatt li t-talba dwar l-obbligu tal-manteniment hija aċċessorja għal dik dwar ir-responsabbiltà tal-ġenituri għandu jkollu effetti fuq il-kontestazzjoni minn P tal-ġurisdizzjoni tagħha fl-eżami ta’ din it-talba f’materji ta’ responsabbiltà tal-ġenituri (
11
).
31.
Insostenn ta’ dawn l-argumenti, il-qorti tar-rinviju tirreferi għas-sentenza tas-16 ta’ Lulju 2015, A (
12
), imma tesprimi dubji dwar il-portata tagħha minħabba d-differenza ta’ ċerti ċirkustanzi ta’ fatt ma’ dawk tal-kawża prinċipali. Hija tinnota l-assenza ta’ kontestazzjoni tal-ġurisdizzjoni tagħha mill-konvenut, P, u l-fatt li hija l-unika qorti adita bil-kawżi tal-familja, minkejja s-sentenza ta’ nuqqas ta’ ġurisdizzjoni bbażata fuq il-post tar-residenza abitwali tal-bint.
32.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Judecătoria Constanța (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Constanța) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja s-segwenti domandi preliminari:
“1)
Meta qorti ta’ Stat Membru tkun adita, permezz ta’ rikors wieħed, bi tliet talbiet, jiġifieri dwar ix-xoljiment taż-żwieġ tal-ġenituri ta’ wild minuri, dwar ir-responsabbiltà tal-ġenituri fir-rigward ta’ dan il-wild u dwar l-obbligu ta’ manteniment lejh, id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 3(a) u (d), u tal-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 4/2009, jistgħu jiġu interpretati fis-sens li l-qorti li tiddeċiedi dwar id-divorzju, li hija wkoll il-qorti tal-post tar-residenza abitwali tal-konvenut u l-qorti li quddiemha deher il-konvenut, tista’ tiddeċiedi fuq it-talba dwar il-pensjoni tal-manteniment favur il-wild, anki jekk din il-qorti iddikjarat lilha nnifisha bħala li ma għandhiex ġurisidizzjoni fil-qasam tar-responsabbiltà tal-ġenituri fir-rigward ta’ dan il-wild, jew inkella [fis-sens li] hija biss il-qorti li għandha ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni tat-talba dwar ir-responsabbiltà tal-ġenituri fir-rigward tal-wild li tista’ tiddeċiedi fuq it-talba dwar il-pensjoni tal-manteniment?
2)
Fl-istess sitwazzjoni f’dak li jikkonċerna t-tressiq tal-kawża quddiem il-qorti nazzjonali, it-talba dwar il-pensjoni tal-manteniment favur il-wild iżżomm in-natura anċillari tagħha meta mqabbla mal-azzjoni dwar ir-responsabbiltà talġenituri, fis-sens tal-Artikolu 3(d) tal-imsemmi regolament?
3)
Fil-każ li tingħata risposta negattiva għat-tieni domanda, huwa fl-aħjar interessi tal-minuri li qorti ta’ Stat Membru li jkollha ġurisdizzjoni skont l-Artikolu 3(a) tar-Regolament Nru 4/2009 tiddeċiedi fuq it-talba dwar l-obbligu ta’ manteniment tal-ġenitur lejn il-wild minuri li ħareġ miż-żwieġ li tiegħu qed jintalab ix-xoljiment, filwaqt li din il-qorti ddikjarat ruħha li ma għandhiex ġurisidizzjoni f’dak li jikkonċerna l-eżerċizzju tal-awtorità tal-ġenituri, billi, permezz ta’ deċiżjoni li għandha l-awtorità ta’ res judicata, ikkonkudiet li l-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 12 tar-Regolament [Nru 2201/2003] ma kinux issodisfatt?”
IV. Analiżi
33.
Permezz tad-domandi preliminari tagħha, li jiena nipproponi li neżamina lkoll flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 3(a) u l-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 4/2009 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li huma jopponu li qorti ta’ Stat Membru li għandha ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni ta’ kawża dwar obbligu tal-manteniment indirizzata kontra konvenut abitwalment residenti f’dan l-Istat Membru jew li jidher quddiem din il-qorti tirrinunzja milli teżerċita din il-ġurisdizzjoni għar-raġuni li din it-talba hija aċċessorja għal talba f’materji ta’ responsabbiltà tal-ġenituri, fis-sens tal-Artikolu 3(d) ta’ dan ir-regolament, u li l-qorti li għandha ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni ta’ din l-aħħar talba għandha tkun fl-aħjar pożizzjoni, meħud inkunsiderazzjoni l-interess superjuri tal-wild, sabiex tiddeċiedi fuq dawn it-talbiet.
A.
Osservazzjonijiet preliminari
34.
Qabelxejn, għandhom jiġu nnotati xi elementi dwar il-kuntest li fih oriġinat din id-domanda.
35.
F’din il-kawża, bħal f’kawżi oħra numerużi preċedenti (
13
), il-kawża intiża sabiex tikseb ix-xoljiment tar-rabta taż-żwieġ, f’dan il-każ id-divorzju, kif ukoll sabiex torganizza l-konsegwenzi għall-wild tal-koppja miżżewġa, inbdiet quddiem il-qorti kompetenti sabiex tiddeċiedi fuq ix-xoljiment, minħabba n-nazzjonalità komuni tal-miżżewġin, filwaqt li r-residenza abitwali ta’ parti minnhom, tal-inqas, u tal-wild kienet stabbilita fi Stat Membru ieħor.
36.
F’każ bħal dan, l-għażla tar-rikorrenti li jadixxi qorti waħda għat-talbiet kollha tiegħu hija ġeneralment iggwidata mix-xewqa li jibbenefika mill-vantaġġi tal-konċentrazzjoni tal-kawżi (
14
). Billi dan huwa każ ta’ tilwima matrimonjali li għandha effetti transkonfinali, l-Artikolu 12 tar-Regolament Nru 2201/2003 li jipprevedi proroga ta’ ġurisdizzjoni f’materji ta’ responsabbiltà tal-ġenituri u d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 3(d) tar-Regolament Nru 4/2009 jippermettu lir-rikorrenti li jilħaq dan l-għan.
37.
F’dan il-każ, wara l-kontestazzjoni inizjali tal-ġurisdizzjoni tal-qorti tar-rinviju, jiġifieri l-qorti Rumena, mill-konvenut, P, missier it-tifla (
15
), din iddikjarat li għandha ġurisdizzjoni fir-rigward tad-divorzju, imma li ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi fuq l-eżerċizzju tar-responsabbiltà tal-ġenituri, meħud inkunsiderazzjoni l-interess superjuri tal-wild.
38.
Konsegwentement għandu jiġi vverifikat skont liema kriterji meħuda mill-Artikoli 3 u 5 tar-Regolament Nru 4/2009, li huma biss applikabbli f’dan il-każ (
16
), din il-qorti tista’ tieħu konjizzjoni tal-kawża dwar l-obbligu tal-manteniment (
17
).
B.
Kundizzjonijiet tal-applikazzjoni tal-kriterji meħuda mill-Artikoli 3 u 5 tar-Regolament Nru 4/2009
39.
L-Artikolu 3 ta’ dan ir-regolament jikkontjeni żewġ kategoriji ta’ kriterji, waħda marbuta mar-residenza ta’ waħda mill-partijiet (sub-paragrafu (a) għall-konvenut jew subparagrafu (b) għall-kreditur (
18
)), l-oħra li torganizza l-konċentrazzjoni tal-kawżi (subparagrafu (ċ) f’każ ta’ kawża dwar l-istat tal-persuni jew subparagrafu (d) f’każ ta’ kawża dwar ir-responsabbiltà tal-ġenituri).
40.
Billi l-kreditur ta’ manteniment, jiġifieri, f’dan il-każ, il-bint minuri (
19
), li f’isimha nbdiet il-kawża minn ommha, R, hija abitwalment residenti fir-Renju Unit, il-qorti tar-rinviju korrettement iddikjarat li għandha ġurisdizzjoni, wara s-separazzjoni tal-kawżi (
20
), sabiex tiddeċiedi fuq it-talba għal manteniment, b’applikazzjoni tal-kriterju previst fl-Artikolu 3(a) tar-Regolament Nru 4/2009 minħabba l-post fejn il-konvenut, P, għandu r-residenza abitwali tiegħu (
21
).
41.
Billi l-bint hija residenti fi Stat Membru ieħor, il-ġurisdizzjoni tal-qorti tar-rinviju ma setgħetx tkun ibbażata fuq l-Artikolu 3(b) ta’ dan ir-regolament. Il-kriterji l-oħra ta’ natura proċedurali li huma suxxettibbli li jiġġustifikaw il-ġurisdizzjoni tal-qorti tar-rinviju huma applikabbli?
42.
Billi hija qorti tar-Renju Unit li għandha tkun adita bit-talba f’materji ta’ responsabbiltà tal-ġenituri (
22
), għandha tibqa’ l-ġurisdizzjoni tal-qorti tar-rinviju, li għandha ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni tad-divorzju, ibbażata fuq l-Artikolu 3(ċ) ta’ dan ir-regolament. Il-Qorti tal-Ġustizzja eskludiet din il-possibbiltà fis-sentenza A, li kienet tirrigwarda ċirkustanzi ta’ fatt simili għal dawk tal-kawża prinċipali. Hija l-portata essenzjali ta’ din is-sentenza, mogħtija f’kuntest proċedurali differenti, li twassal sabiex il-Qorti tal-Ġustizzja jkollha tiddetermina għal liema kawża dik dwar il-manteniment li jikkonċerna l-bint kienet aċċessorja (
23
).
43.
Hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li “[l]-Artikolu 3(ċ) u (d) tar-Regolament Nru 4/2009, għandu jiġi interpretat fis-sens li, fejn qorti ta’ Stat Membru tkun adita b’azzjoni dwar is-separazzjoni jew it-tmiem tar-rabta konjugali bejn il-ġenituri ta’ wild minuri u qorti ta’ Stat Membru ieħor tkun adita b’azzjoni għar-responsabbiltà tal-ġenituri li tikkonċerna lil dan il-wild, talba dwar obbligu ta’ manteniment li tikkonċerna lil dan l-istess wild hija anċillari biss għall-azzjoni dwar ir-responsabbiltà tal-ġenituri, fis-sens tal-Artikolu 3(d) ta’ dan ir-regolament” (
24
).
44.
Jirriżulta għaldaqstant mill-analiżi tal-kriterji stabbiliti fl-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 4/2009 li, fil-kawża prinċipali, wieħed minnhom biss, dak stabbilit fis-subparagrafu (a) ta’ dan l-artikolu, jippermetti lill-qorti tar-rinviju li tiddeċiedi f’materji ta’ obbligi ta’ manteniment.
45.
Konsegwentement, fl-ewwel lok, għandu jiġi ppreċiżat li l-Artikolu 5 ta’ dan ir-regolament, invokat mill-qorti tar-rinviju minħabba l-preżenza tal-konvenut, ma huwiex applikabbli għar-raġuni li din id-dispożizzjoni tipprevedi kap ta’ ġurisdizzjoni applikabbli f’każ ta’ nuqqas ta’ ġurisdizzjoni tal-qorti adita (
25
).
46.
F’dan ir-rigward, il-kawża prinċipali turi perfettament il-fatt li, meta l-qorti għandha ġurisdizzjoni minħabba r-residenza abitwali tal-konvenut, il-kriterju bbażat fuq id-dehra personali quddiem il-qorti adita mingħajr ma jikkontesta l-ġurisdizzjoni tagħha (
26
) ma tippreżentax interess partikolari.
47.
Fit-tieni lok, fir-rigward tal-effetti li l-qorti tar-rinviju tixtieq tiġbed min-natura aċċessorja tat-talba dwar l-obbligu tal-manteniment fil-konfront ta’ dik dwar ir-responsabbiltà tal-ġenituri, għandu qabelxejn jiġi nnotat li, fil-kawża prinċipali, il-konstatazzjoni tal-assenza ta’ referenza ta’ qorti tar-Renju Unit sabiex tieħu konjizzjoni ta’ tali talba u, jekk ikun il-każ, ta’ dik dwar l-obbligu tal-manteniment, wara s-separazzjoni tal-azzjonijiet inizjali, hija suffiċjenti sabiex telimina kull dubju dwar l-applikazzjoni tal-uniku kriterju ta’ ġurisdizzjoni, jiġifieri dak ibbażat fuq l-Artikolu 3(a) tar-Regolament Nru 4/2009.
48.
Sussegwentement, jista’ jiġi nnotat li, f’dawn il-kundizzjonijiet, ma hemm l-ebda raġuni sabiex jiġu investigati l-konsegwenzi possibbli tad-dispożizzjonijiet dwar lis pendens (
27
) u l-konnessjoni (
28
) mat-tieni qorti adita.
49.
Fl-aħħar nett, l-ebda soluzzjoni ma tista’, lanqas, tiġi dedotta mill-motivi tas-sentenza A fis-sens issuġġerit mill-qorti tar-rinviju u sostnut, ukoll, mill-Gvern Rumen. Fil-fatt, dawn jikkunsidraw li, f’każ ta’ azzjonijiet magħquda dwar il-wild komuni marbuta mar-responsabbiltà tal-ġenituri u mal-obbligu tal-manteniment, il-qorti tal-Istat Membru li fih dan il-wild għandu r-residenza abitwali tiegħu għandu jkollha ġurisdizzjoni esklużiva.
50.
F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju nnotat li l-Qorti tal-Ġustizzja kienet iddeċidiet li, “[m]in-natura tagħha, talba dwar l-obbligi ta’ manteniment li jikkonċernaw l-ulied minuri hija [...] intrinsikament marbuta mal-azzjoni għar-responsabbiltà tal-ġenituri” u li “l-qorti li għandha ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni tal-azzjonijiet dwar ir-responsabbiltà tal-ġenitur, kif iddefinita fl-Artikolu 2(7) tar-Regolament Nru 2201/2003, tkun fl-aħjar pożizzjoni sabiex tevalwa in concreto il-kwistjonijiet li jqumu mit-talba dwar obbligu ta’ manteniment favur wild, tiffissa l-ammont tal-imsemmi obbligu intiż sabiex jikkontribwixxi għall-ispejjeż ta’ manteniment u tal-edukazzjoni tal-wild, billi tadattah skont il-metodu ta’ kustodja stabbilit, konġunta jew esklużiva, skont id-dritt ta’ żjara, it-tul ta’ dan id-dritt u l-elementi l-oħra ta’ natura fattwali relatati mal-eżerċizzju tar-responsabbiltà tal-ġenituri mressqa quddiemha” (
29
).
51.
B’hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja impliċitament ikkunsidrat li, fiċ-ċirkustanzi kollha, il-kriterju tar-residenza abitwali tal-wild, u għaldaqstant tal-kreditur ta’ manteniment, għandu jkun ipprivileġġat minħabba r-riskju ta’ inkonsistenza bejn is-sentenza tal-qorti li għandha ġurisdizzjoni f’materji ta’ obbligi ta’ manteniment u dik tal-qorti li għandha ġurisdizzjoni esklużivament sabiex tiddeċiedi fuq ir-responsabbiltà tal-ġenituri (
30
)?
52.
Fi kliem ieħor, jista’ jiġi dedott mis-sentenza A li l-qorti, li ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi fuq it-talba ta’ responsabbiltà tal-ġenituri fir-rigward ta’ wild, għandha tirrinunzja milli teżerċita l-ġurisdizzjoni tagħha f’materji ta’ obbligi ta’ manteniment li jikkonċernawh favur qorti li għandha tkun fl-aħjar pożizzjoni sabiex tiddeċiedi fuq din it-talba?
53.
Jien ma naħsibx li dan huwa l-każ. Għalkemm is-sentenza A kkjarifikat ir-relazzjoni bejn il-kriterji li jissemmew fl-Artikolu 3(ċ) u (d) tar-Regolament Nru 4/2009, hija ma ddeċidietx fuq il-kriterji l-oħra ta’ ġurisdizzjoni previsti f’dan l-Artikolu 3 jew fl-Artikolu 5 ta’ dan ir-regolament. Eżami ta’ dawn tal-aħħar, fil-fatt, ma kienx utli għall-qorti tar-rinviju, għaliex, kuntrarjament għaċ-ċirkustanzi ta’ fatt tal-kawża prinċipali, il-miżżewġin, ġenituri tat-tfal kredituri ta’ manteniment, kellhom ir-residenza abitwali tagħhom fl-istess Stat Membru ta’ dawn tal-aħħar.
54.
Għalhekk, it-teħid inkunsiderazzjoni tal-interess superjuri tal-wild kien neċessarju sabiex jiġu interpretati d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 3(ċ) u (d) tar-Regolament Nru 4/2009 bl-għan li ssir distinzjoni bejniethom (
31
).
55.
Din l-analiżi tal-portata tas-sentenza A hija kkorroborata bid-digrieti reċenti tas-16 ta’ Jannar 2018, PM (
32
), u tal-10 ta’ April 2018, CV (
33
). Minn dawn jirriżulta li, jekk qorti ma hijiex dik li għandha ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi fuq talba f’materji ta’ responsabbiltà tal-ġenituri fir-rigward ta’ wild minuri u għalhekk ma hijiex dik li għandha ġurisdizzjoni fuq il-mertu tal-Artikolu 3(d) tar-Regolament Nru 4/2009 sabiex tiddeċiedi fuq talba dwar obbligu tal-manteniment favur dan il-wild, jeħtieġ, madankollu, li jiġi vverifikat jekk hija tistax tkun dik li għandha ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi fuq din l-aħħar talba bis-saħħa ta’ xi titolu ieħor taħt dan ir-regolament (
34
).
56.
Barra minn hekk, kwalunkwe interpretazzjoni oħra tas-sentenza A, fis-sens issuġġerit mill-qorti tar-rinviju, ser twassal, minn naħa, sabiex jiġi ttraskurat li l-motivi ta’ din is-sentenza jservu prinċipalment sabiex jiġġustifikaw it-tagħqid mill-ġdid tat-talba dwar l-obbligu tal-manteniment ma’ dik dwar ir-responsabbiltà tal-ġenituri pjuttost milli ma’ dik dwar ir-rabta konjugali. Min-naħa l-oħra, portata bħal din mogħtija lill-imsemmija sentenza ma hijiex ser tieħu inkunsiderazzjoni la l-kliem u lanqas il-kuntest tar-Regolament Nru 4/2009 u lanqas l-għanijiet imfittxija minnu (
35
).
57.
Fir-rigward tal-kliem tal-Artikolu 3 ta’ dan ir-regolament, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà kkonstatat, fis-sentenza A, li l-kriterji ta’ ġurisdizzjoni huma alternattivi u, illum, wara din is-sentenza, ġie eliminat kull dubju fuq l-interpretazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni fil-każ li qorti tiġi adita b’azzjoni dwar l-istatus tal-persuni u r-responsabbiltà tal-ġenituri (
36
).
58.
Fir-rigward tal-kuntest u l-għanijiet imfittxija, għandu jitfakkar, fl-ewwel lok, li ż-żieda, fir-Regolament Nru 4/2009, tal-Artikolu 3(d) mad-dispożizzjonijiet preċedenti, kontenuta fl-Artikolu 5(2) tar-Regolament Nru 44/2001 (
37
), li għandha biss l-interess li torganizza l-konċentrazzjoni tal-ġurisdizzjoni tal-qorti fil-każ fejn il-kriterju tar-residenza abitwali tal-kreditur, tkun dik prevista fl-Artikolu 3(b) tar-Regolament Nru 4/2009, ma hijiex applikabbli (
38
).
59.
Fit-tieni lok, wara l-Konvenzjoni ta’ Brussell, li fetħet alternattivi ta’ ġurisdizzjoni billi pprevediet kriterji ta’ ġurisdizzjoni speċjali, li jidderogaw għal dak tad-domiċilju tal-konvenut, sabiex tiffavorixxi l-“prossimità territorjali jew proċedurali skont il-każ” (
39
), il-kriterji ta’ ġurisdizzjoni speċifiċi għat-tilwim fuq l-obbligi ta’ manteniment ġew iddeteriminati bl-għan li jilħqu żewġ għanijiet, jiġifieri wieħed li jippreżerva l-interessi tal-kredituri, kif anki l-Qorti tal-Ġustizzja fakkret, u l-ieħor li jiffavorixxi amministrazzjoni tal-ġustizzja tajba (
40
). Għandu għaldaqstant jiġi deċiż li l-kriterji ta’ ġurisdizzjoni huma alternattivi u l-għażla tar-rikorrenti għandha tkun ipprivileġġata (
41
).
60.
Fit-tielet lok, l-istess bħall-Kummissjoni, nosserva li l-għoti ta’ prijorità partikolari lill-konċentrazzjoni tal-kawżi inkunsiderazzjoni tal-post tar-residenza tal-wild ser iwassal, fl-assenza ta’ kawża oħra dwar ir-responsabbiltà tal-ġenituri mressqa fl-Istat Membru kkonċernat, għal ċaħda tal-ġustizzja, fir-rigward tat-talba pendenti dwar l-obbligu tal-manteniment, li ser ikun kuntrarju għall-interess superjuri tal-wild u ser jippreġudika l-prinċipju ta’ prevedibbiltà tar-regoli ta’ ġurisdizzjoni.
61.
Konsegwentement għandu jiġi konkluż li d-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 4/2009, b’mod partikolari dawk dwar il-ġurisdizzjoni, huma intiżi sabiex jippermettu lill-kreditur ta’ manteniment li jikseb il-ħlas f’kundizzjonijiet protetturi fuq il-bażi ta’ kriterji restrittivi u mhux ġerarkikament.
62.
Barra minn hekk, għandha tiġi nnotata d-differenza bejn l-Artikolu 10 tar-Regolament Nru 4/2009 u l-Artikolu 17 tar-Regolament Nru 2201/2003. Jekk huma jipprevedu li l-qorti li quddiemha tressqet hija żbaljata meta tiddikjara ex ufficio li ma għandhiex ġurisdizzjoni fil-każ ta’ azzjoni dwar manteniment il-qorti ma għandhiex tivverifika jekk qorti ta’ Stat Membru ieħor għandhiex ġurisdizzjoni. Minħabba n-natura eżawrjenti tal-kriterji ta’ ġurisdizzjoni (
42
), il-qorti li għandha ġurisdizzjoni f’materji ta’ manteniment għandha tiddeċiedi. Fin-nuqqas, tista’ madankollu tiddeċiedi fuq talba għal miżuri provviżorji jew kawtelatorji, bħal dawk previsti mil-liġi tal-Istat Membru kkonċernat (
43
).
63.
Għalhekk, fin-nuqqas ta’ fakultà offruta lir-rikorrent li jagħżel kriterju ieħor ta’ ġurisdizzjoni, id-determinazzjoni tal-kawżi hija imposta fuq il-qorti adita bit-talba ta’ manteniment.
64.
Kuntrarjament għal dak sostnut mill-qorti tar-rinviju u mill-Gvern Rumen, b’mod partikolari rigward ir-rekwiżiti tal-provi (
44
), diversi argumenti, konformi mal-għanijiet imfittxija bir-Regolament Nru 4/2009, jistgħu jiġu avvanzati sabiex jiġġustifikaw l-applikazzjoni tal-kriterju ta’ ġurisdizzjoni previst fl-Artikolu 3(a) ta’ dan ir-regolament fil-kawża prinċipali.
C.
Argumenti li jiġġustifikaw l-applikazzjoni tal-Artikolu 3(a) tar-Regolament Nru 4/2009
65.
L-ewwel nett, kif tosserva l-Kummissjoni, il-kriterju tar-residenza tal-konvenut seta’ ġie magħżul konxjament mill-kreditur, irrappreżentat minn wieħed mill-ġenituri tiegħu.
66.
Fit-tieni lok, din l-għażla tista’ tkun iġġustifikata minn għarfien tajjeb tal-kapaċitajiet kontributtivi tal-ġenitur debitur tal-obbligu tal-manteniment mill-qorti tal-post fejn dan għandu r-residenza abitwali tiegħu.
67.
Fit-tielet lok, fir-rigward tal-elementi li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni sabiex jiġi ddeterminat l-ammont tal-pensjoni tal-manteniment mitlub, jidher inqas diffiċli li jkunu magħrufa l-bżonnijiet tal-wild milli jiġu vverifikati l-kapaċitajiet kontributtivi tad-debitur. Fil-fatt, jekk titressaq azzjoni f’materji ta’ responsabbiltà tal-ġenituri, il-qorti li għandha ġurisdizzjoni f’materji ta’ obbligi ta’ manteniment għandha tastjeni milli tiddeċiedi biss sakemm tistenna sentenza li sservi ta’ bażi għat-talba għal manteniment tal-kreditur. Min-naħa l-oħra, il-qorti li għandha ġurisdizzjoni f’materji ta’ responsabbiltà tal-ġenituri tista’ tkun rinfaċċjata b’diffikultajiet serji sabiex tiġbor u tivverifika d-dokumenti ġustifikattivi dwar ir-riżorsi u d-debiti tal-ġenitur debitur, speċjalment fil-każ fejn dan ikun organizza l-insolvibbiltà tiegħu.
68.
Ir-raba’ nett, l-assenza ta’ sentenza fuq l-eżerċizzju tar-responsabbiltà tal-ġenituri ma tistax tipprekludi qorti milli tevalwa l-bżonnijiet tal-wild, kif juru, b’mod partikolari, il-kriterji l-oħra ta’ ġurisdizzjoni previsti mil-leġiżlatur tal-Unjoni. Huwa possibbli li jittieħdu inkunsiderazzjoni wkoll ftehim tal-ġenituri fuq iż-żamma tar-residenza abitwali tal-minuri.
69.
Jistgħu jiġu esposti wkoll argumenti oħra miġbuda mir-regoli dwar il-mertu tas-sentenza u l-eżekuzzjoni tagħha.
70.
Fil-fatt, għandu jitfakkar li r-Renju Unit, bħar-Renju tad-Danimarka, ma aderixxiex għall-Protokoll ta’ Den Haag tal-2007 (
45
). Konsegwentement, minn naħa, dawn l-Istati ma humiex marbuta bir-regoli li jindikaw il-liġi applikabbli stabbiliti fih (
46
). Min-naħa l-oħra, is-sentenzi mogħtija f’dawn l-Istati Membri ma jibbenefikawx minn eżenzjoni ta’ exequatur fl-Istati Membri l-oħra. Huma għandhom ikunu s-suġġett ta’ talba ta’ dikjarazzjoni li tikkonstata s-saħħa eżekuttiva (
47
).
71.
Għalhekk, l-għażla tal-kriterju tar-residenza tal-konvenut tista’ tkun ukoll motivata minn tħassib marbut mal-irkupru tad-dejn ta’ manteniment f’kundizzjonijiet favorevoli (
48
), billi dawn ma għandhomx jittardjaw minħabba diskussjoni fuq ir-rikonoxximent jew fuq in-natura eżekuttiva tas-sentenza mogħtija fi Stat Membru ieħor (
49
).
72.
Konsegwentement, fid-dawl ta’ dawn l-elementi preċedenti kollha, jiena tal-fehma li l-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 4/2009 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-fatt li t-talba dwar l-obbligu tal-manteniment tkun aċċessorja għal talba f’materji ta’ responsabbiltà tal-ġenituri, fis-sens tal-Artikolu 3(d) ta’ dan ir-regolament, ma għandux l-effett li jeskludi l-ġurisdizzjoni tal-qorti ta’ Stat Membru bbażata fuq l-Artikolu 3(a) tal-imsemmi regolament, jew, fin-nuqqas, fuq l-Artikolu 5 tal-istess regolament.
73.
Madankollu, għandu jiġi żgurat li din l-interpretazzjoni tar-regoli ta’ ġurisdizzjoni ma sseħħx b’mod kuntrarju għall-interess superjuri tal-wild.
D.
It-teħid inkunsiderazzjoni tal-interess superjuri tal-wild
74.
Kif fakkret il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza A, “l-implementazzjoni tar-Regolament Nru 4/2009 għandu jsir skont l-Artikolu 24(2) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, li jgħid li, fl-azzjonijiet kollha relatati mat-tfal, kemm jekk jittieħdu minn awtoritajiet pubbliċi jew minn istituzzjonijiet privati, l-aħjar interess tat-tfal għandu jkun kunsiderazzjoni primarja” (
50
).
75.
Imma, kif turi, b’mod paradossali, il-kawża prinċipali, ir-rikorrent f’talba għal manteniment jista’ jsib imposta fuqu, meħud inkunsiderazzjoni l-interess superjuri tal-wild, separazzjoni tat-talbiet li huwa jkun ressaq quddiem qorti waħda wara d-deċiżjoni ta’ nuqqas ta’ ġurisdizzjoni li tkun ingħatat minnha f’materji ta’ responsabbiltà tal-ġenituri.
76.
Għalkemm jidhirli li l-inkonvenjenzi tas-sentenza fuq l-assenza ta’ proroga ta’ ġurisdizzjoni abbażi tal-Artikolu 12 tar-Regolament Nru 2201/2003 huma mimimi, in abstracto, kif enfasizzajt preċedentement, in-neċessità li jittieħed inkunsiderazzjoni l-interess superjuri tal-wild tiġġustifika l-eżami, in concreto, tal-konsegwenzi tal-fatt li għandhom jiġu aditi żewġ qrati sabiex jinkisbu suċċessivament sentenza fuq it-talba dwar responsabbiltà tal-ġenituri, imbagħad sentenza dwar it-talba għal manteniment, peress li din hija aċċessorja għal dik tal-ewwel.
77.
F’dan il-każ, il-pożizzjoni ta’ R, ir-rikorrenti, fuq l-opportunità li tiġi adita l-Qorti tal-Ġustizzja b’rinviju għal deċiżjoni preliminari, tindika preċiżament ix-xewqa tagħha li tiġi kkonfermata l-għażla inizjali tagħha li tadixxi biss qorti waħda li għandha ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi fuq it-talba għal divorzju kif ukoll fuq il-konsegwenzi kollha tagħha fuq it-tifla komuni.
78.
Barra minn hekk, kif osserva l-Gvern Rumen fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu (
51
), għandu jittieħed inkunsiderazzjoni l-fatt li talba ġdida għal manteniment ippreżentata quddiem qorti oħra tista’ ċċaħħad lill-kreditur mid-dritt li jikseb manteniment b’effett mid-data tal-ewwel talba tiegħu, jiġifieri, f’dan il-każ, mid-29 ta’ Settembru 2016.
79.
Għalhekk, din is-separazzjoni tal-kawżi imposta fuq il-kreditur ta’ manteniment (
52
), wara l-assenza ta’ proroga ta’ ġurisdizzjoni tal-qorti adita b’talba għal divorzju, f’materji ta’ responsabbiltà tal-ġenituri, kif ukoll l-inkonvenjent ta’ rtirar tat-talba inizjali, anki jekk dan huwa ammissibbli skont il-liġi tal-forum (
53
), iwasslu għal dubji qawwija dwar kemm ser jiġu osservati l-interessi tiegħu. F’dawn il-kundizzjonijiet, jiena naqbel mal-preokkupazzjonijiet espressi mill-qorti tar-rinviju kif ukoll mill-Gvern Rumen.
80.
Għalhekk, fil-fehma tiegħi, għandha tinstab soluzzjoni li tipproteġi l-interessi tal-kreditur konformement mal-għanijiet tar-Regolament Nru 4/2009 u mal-Artikolu 24(2) tal-Karta dwar id-Drittijiet Fundamentali.
81.
F’dan ir-rigward, is-sentenza A tikkostitwixxi bażi rilevanti għall-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-interpretazzjoni tar-Regolament Nru 4/2009 għaliex tosserva l-interess tal-konċentrazzjoni tal-kawżi dwar il-konsegwenzi finanzjarji, għall-ulied, tas-separazzjoni tal-ġenituri tagħhom (
54
). Dan jgħodd ukoll għall-assenza ta’ koordinazzjoni bejn dan ir-regolament u l-Artikolu 12 tar-Regolament Nru 2201/2003 kif ukoll għall-ineffettività tar-regoli dwar il-lis pendens jew il-konnessjoni tal-kawżi f’każ simili (
55
).
82.
Konsegwentement, jidhirli li huwa konċepibbli, fl-osservanza tal-loġika tar-Regolament Nru 4/2009 u meħud inkunsiderazzjoni l-interess superjuri tal-wild, li l-qorti adita b’talba dwar l-obbligu tal-manteniment mill-kreditur tkun tista’, minħabba d-deċiżjoni ta’ nuqqas ta’ ġurisdizzjoni li hija tkun ħadet f’materji ta’ responsabbiltà tal-ġenituri, tinforma lir-rikorrent li hija l-qorti li għandha ġurisdizzjoni abbażi tal-Artikolu 3(a) ta’ dan ir-regolament u tistaqsih dwar iż-żamma tat-talba tiegħu f’materji ta’ manteniment.
83.
Fl-assenza ta’ dispożizzjonijiet speċifiċi adottati mil-leġiżlatur tal-Unjoni fir-Regolament Nru 4/2009 (
56
), bħal dawk li jidhru fl-Artikolu 15 tar-Regolament Nru 2201/2003 (
57
), li jiżguraw il-koordinazzjoni mal-Artikolu 12 ta’ dan ir-regolament, il-qorti adita ma tistax tirrinunzja milli teżerċita l-ġurisdizzjoni tagħha favur qorti fl-aħjar pożizzjoni sabiex tiddeċiedi fuq it-talbiet kollha li jikkonċernaw il-wild.
84.
Barra minn hekk, għalkemm il-qorti li għandha ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni ta’ azzjoni dwar ir-responsabbiltà tal-ġenituri ser tkun fl-aħjar pożizzjoni sabiex tiddeċiedi fuq it-talba dwar obbligu tal-manteniment li ser tkun aċċessorja, ma narax kif l-interess superjuri tal-wild jista’ jiġġustifika li l-kreditur ta’ manteniment ikun obbligat li jibdel l-għażla tiegħu tal-qorti kompetenti.
85.
Din l-analiżi hija imposta b’iktar saħħa meta, bħal f’dan il-każ, ma tkun ġiet adita l-ebda qorti oħra.
V. Konklużjoni
86.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għad-domandi preliminari magħmula mill-Judecătoria Constanța (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Constanța, ir-Rumanija) bil-mod segwenti:
1)
L-Artikolu 3 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 4/2009 tat-18 ta’ Diċembru 2008 dwar il-ġurisdizzjoni, il-liġi applikabbli, ir-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni tad-deċiżjonijiet u l-kooperazzjoni f’materji relatati ma’ obbligi ta’ manteniment għandu jiġi interpretat fis-sens li l-fatt li t-talba dwar l-obbligu tal-manteniment tkun aċċessorja għal talba f’materji ta’ responsabbiltà tal-ġenituri, fis-sens tal-Artikolu 3(d) ta’ dan ir-regolament, ma għandux l-effett li jeskludi l-ġurisdizzjoni tal-qorti ta’ Stat Membru bbażata fuq l-Artikolu 3(a) tal-imsemmi regolament, jew, fin-nuqqas, fuq l-Artikolu 5 tal-istess regolament.
2)
Fl-assenza ta’ dispożizzjonijiet speċifiċi adottati mil-leġiżlatur tal-Unjoni fir-Regolament Nru 4/2009, bħal dawk li jidhru fl-Artikolu 15 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2201/2003 tas-27 ta’ Novembru 2003 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-infurzar ta’ sentenzi fi kwistjonijiet matrimonjali u kwistjonijiet ta’ responsabbilità tal-ġenituri, u li jirrevoka r-Regolament (KE) Nru 1347/2000, li jiżguraw il-koordinazzjoni mal-Artikolu 12 tar-Regolament Nru 2201/2003, il-qorti adita ma tistax tirrinunzja milli teżerċita l-ġurisdizzjoni tagħha favur qorti fl-aħjar pożizzjoni sabiex tiddeċiedi.
(
1
)	Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
(
2
)	ĠU 2009, L 7, p. 1.
(
3
)	ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 6, p. 243.
(
4
)	ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 4, p. 42.
(
5
)	Ara, fir-rigward tar-rilevanza tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar ir-regolament, fil-qasam, is-sentenza tat-18 ta’ Diċembru 2014, Sanders u Huber (C‑400/13 u C‑408/13, EU:C:2014:2461, punt 23).
(
6
)	ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 7, p. 38.
(
7
)	ĠU 2009, L 331, p. 17, iktar ’il quddiem il-“Protokoll ta’ Den Haag tal-2007”.
(
8
)	Dan il-Protokoll ġie rratifikat mill-Unjoni Ewropea fit-8 ta’ April 2010 f’isem l-Istati Membri, bl-eċċezzjoni ta’ dawn iż-żewġ Stati, li ma aderixxewx għalih. Ara, f’dan ir-rigward, il-lista tal-Istati partijiet fil-31 ta’ Marzu 2017, disponibbli fuq is-sit internet tal-Konferenza ta’ Den Haag: https://www.hcch.net/fr/instruments/conventions/status-table/?cid=133.
(
9
)	Ara t-tielet subparagrafu tal-Artikolu 76 tar-Regolament Nru 4/2009. Għandha ssir distinzjoni bejn id-data ta’ applikazzjoni u d-data tad-dħul fis-seħħ tal-Protokoll ta’ Den Haag tal‑2007, iffissata għall-1 ta’ Awwissu 2013 bejn l-Istati partijiet kollha. Ara, ukoll, Gaudemet‑Tallon, H. u Ancel, M.‑E., Compétence et exécution des jugements en Europe, Règlements 44/2001 et 1215/2012, Conventions de Bruxelles (1968) et de Lugano (1998 et 2007), is-sitt edizzjoni, Librairie générale de droit et de jurisprudence, collection “Droit des affaires”, Pariġi, 2018, punt 216, p. 318.
(
10
)	Ara, f’dan ir-rigward, l-Artikolu 1071 tal-Codul de procedură civilă (Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili) iċċitat fid-digriet tar-rinviju tal-kawża OF (C‑759/18), attwalment pendenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja (p. 5).
(
11
)	Ara l-punt 22 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
12
)	C‑184/14, iktar ’il quddiem “is-sentenza A, EU:C:2015:479.
(
13
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi A (punti 15 sa 17), u tas-6 ta’ Ottubru 2015, A (C‑489/14, EU:C:2015:654, punti 13 u 14), kif ukoll id-digriet tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-16 ta’ Jannar 2018, PM (C‑604/17, mhux ippubblikat, EU:C:2018:10, punti 12 sa 14), u s-sentenza tal-4 ta’ Ottubru 2018, IQ (C‑478/17, EU:C:2018:812, punti 13 u 14). Ara, barra minn hekk, it-talba għal deċiżjoni preliminari fil-kawża OF (C-759/18), attwalment pendenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, li, fil-punt 13, issemmi kawżi numerużi li jixxiebhu dwar ċittadini Rumeni abitwalment residenti fi Stat Membru ieħor, f’dak il-każ l-Italja, li tirrigwarda l-ġurisdizzjoni tal-qorti adita b’materja ta’ responsabbiltà tal-ġenituri u ta’ obbligu tal-manteniment, fl-istess kundizzjonijiet bħal dawk tal-kawża prinċipali.
(
14
)	F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tfakkar li, “[k]onformement mad-dritt nazzjonali, f’ipoteżi bħal din, l-awtorità tal-ġenitur u l-pensjoni tal-manteniment huma aċċessorji fil-konfront tal-kap tat-talba dwar id-divorzju (Artikolu 931(2) tal-Kodiċi ta’ Proċedura [Ċivili])”. L-għażla tal-kriterju tan-nazzjonalità tal-miżżewġin tista’ wkoll tkun iġġustifika bl-għażla tal-liġi applikabbli għas-separazzjoni. F’dan ir-rigward, jista’ jiġi nnotat li r-Renju Unit ma huwiex marbut bir-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 1259/2010 tal-20 ta’ Diċembru 2010 li jimplimenta kooperazzjoni msaħħa fil-qasam tal-liġi applikabbli għad-divorzju u għas-separazzjoni legali (ĠU 2010, L 343, p. 10).
(
15
)	Ara l-punt 22 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
16
)	L-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 4/2009, intitolat “Għażla tal-qorti”, ma huwiex applikabbli f’kawża dwar obbligu tal-manteniment fir-rigward ta’ wild ta’ inqas minn 18-il sena, konformement mas-subartikolu 3 tiegħu. L-Artikolu 6 ta’ dan ir-regolament jipprevedi ġurisdizzjoni sussidjarja bbażata fuq in-nazzjonalità komuni tal-partijiet, filwaqt li l-Artikolu 7 ta’ dan ir-regolament joħloq forum necessitatis.
(
17
)	Ara, fir-rigward tal-assenza ta’ kontestazzjoni mill-missier tal-ġurisdizzjoni tal-qorti adita fil-kuntest ta’ din il-proċedura, il-punt 25 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
18
)	Fir-rigward tal-applikazzjoni ta’ dan il-kriterju, ara s-sentenza tat-18 ta’ Diċembru 2014, Sanders u Huber (C‑400/13 u C‑408/13, EU:C:2014:2461, u, speċjalment, fuq il-ġustifikazzjoni ta’ dan il-kriterju, punt 34).
(
19
)	Ara d-definizzjoni tal-kreditur ta’ manteniment li tidher fil-punt 10 tal-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 4/2009. Din għandha titqabbel mal-Artikolu 46 ta’ dan ir-regolament dwar għajnuna legali b’xejn dwar applikazzjoni għall-manteniment dovut lill-ulied. Ara, ukoll, is-sentenza tal-15 ta’ Jannar 2004, Blijdenstein (C‑433/01, EU:C:2004:21, punt 30, minn fejn jirriżulta li l-kreditur ta’ manteniment huwa dik il-persuna li l-bżonnijiet tagħha għandhom jiġu stabbiliti mill-qorti adita). Ara, barra minn hekk, Fongaro, E. u Hector, P., “Obligation alimentaire”, Répertoire de droit européen, Encyclopédie juridique Dalloz, Dalloz, Pariġi, 2018, punt 97, kif ukoll Ancel, B. u Muir Watt, H., “Aliments sans frontières”, Revue critique de droit international privé, Dalloz, Pariġi, 2010, Nru 3, pp. 457 sa 484, b’mod partikolari punt 4, nota ta’ qiegħ il-paġna 9 (p. 460), u punt 8 (pp. 463 u 464). Ara, f’dan l-istess sens, Hellner, M., “Maintenance obligations”, Encyclopedia of Private International Law, Edward Elgar Publishing, Cheltenham, 2017, pp. 1185 sa 1194, b’mod partikolari p. 1190.
(
20
)	Għandha titqabbel is-sentenza tal-4 ta’ Ottubru 2018, IQ (C‑478/17, EU:C:2018:812, punt 16).
(
21
)	Jista’ jiġi nnotat li dan il-kriterju ma tteħidx inkunsiderazzjoni għad-divorzju.
(
22
)	Ara punti 24 u 31 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
23
)	F’din il-kawża, il-miżżewġin kif ukoll iż-żewġ uliedhom minorenni kienu Taljani u jgħixu permanentement f’Londra (ir-Renju Unit). Qorti Taljana kienet ġiet adita b’talba dwar ir-rabta matrimonjali u l-konsegwenzi tagħha għall-ulied, filwaqt li iktar tard inbdiet proċedura mill-istess rikorrenti quddiem Qorti Ingliża intiża sabiex tiddefinixxi l-kundizzjonijiet tal-eżerċizzju tar-responsabbiltà tal-ġenituri. L-ewwel qorti adita kienet iddeduċiet mill-Artikolu 8(1) tar-Regolament Nru 2201/2003 li l-qrati Ingliżi biss kellhom ġurisdizzjoni sabiex jieħdu konjizzjoni tal-kwistjonijiet marbuta mar-responsabbiltà tal-ġenituri, fis-sens tal-punt 7 tal-Artikolu 2 ta’ dan ir-regolament, minħabba r-residenza abitwali tat-tfal f’Londra.
(
24
)	Sentenza A (punt 48). Korsiv miżjud minni.
(
25
)	Naqbel mal-opinjoni espressa mill-Kummissjoni Ewropea li dan l-artikolu jikkostitwixxi speċi ta’ “proroga taċita” ta’ ġurisdizzjoni. F’dan l-istess sens, ara, b’mod partikolari, Gallant, E., Droit processuel civil de l’Union européenne, LexisNexis, Pariġi, 2011, punt 319, p. 109, li juża l-istess frażi u jippreċiża li din ir-regola tawtorizza qorti li ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi f’materji ta’ obbligi ta’ manteniment. Għandu jitqabbel l-Artikolu 26(1) tar-Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (UE) Nru 1215/2012 tat-12 ta’ Diċembru 2012 dwar il-ġurisdizzjoni, ir-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali (ĠU 2012, L 351, p. 1).
(
26
)	Dan huwa l-każ, fil-fehma tiegħi, f’dan il-każ fil-kuntest tal-kawża dwar l-obbligu tal-manteniment wara s-separazzjoni tal-kawżi u, konsegwentement, tal-proċeduri. Ara, f’dan ir-rigward, il-mistoqsijiet tal-qorti tar-rinviju mfakkra fil-punt 30 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
27
)	Ara l-Artikolu 12 tar-Regolament Nru 4/2009.
(
28
)	Ara l-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 4/2009.
(
29
)	Sentenza A (punti 40 u 43).
(
30
)	Ara, f’dan is-sens, Gallant, op. cit., punt 313, p. 108.
(
31
)	Ara s-sentenza A (punti 43 sa 46 u, b’mod partikolari, dan l-aħħar punt).
(
32
)	C‑604/17, mhux ippubblikat, EU:C:2018:10.
(
33
)	C‑85/18 PPU, EU:C:2018:220.
(
34
)	Ara d-digriet tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-16 ta’ Jannar 2018, PM (C‑604/17, mhux ippubblikat, EU:C:2018:10, punt 33), u d-digriet tal-10 ta’ April 2018, CV (C‑85/18 PPU, EU:C:2018:220, punt 55).
(
35
)	Ara, b’mod partikolari, għal tifkira reċenti tal-metodu ta’ interpretazzjoni abitwalment adottata mill-Qorti tal-Ġustizzja, is-sentenza tal‑21 ta’ Ġunju 2018, Oberle (C‑20/17, EU:C:2018:485, punt 34).
(
36
)	Ara s-sentenza A (punti 33, 34 u 48).
(
37
)	Dan l-artikolu jirrepeti mingħajr emenda t-test tal-Artikolu 5(2) tal-Konvenzjoni tas-27 ta’ Settembru 1968 dwar il-ġurisdizzjoni ġudizzjarja u l-eżekuzzjoni tad-deċiżjonijiet f’materji ċivili u kummerċjali (ĠU 1972, L 299, p. 32) kif emendat bil-konvenzjonijiet suċċessivi dwar l-adeżjoni tal-Istati Membri ġodda għal din il-konvenzjoni (iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni ta’ Brussell”) li tinkludi ż-żieda tal-1978 tal-ġurisdizzjoni tal-qorti adita b’azzjoni dwar l-istat tal-persuni. Ara, ukoll, Gaudemet-Tallon u Ancel, op. cit., punt 219, p. 320.
(
38
)	Ara, f’dan is-sens, Boiché, A., “Les règles de compétence judiciaire”, fajl “Recouvrement des obligations alimentaires dans l’Union”, Actualité juridique : famille, Dalloz, Pariġi, 2009, Nru 3, pp. 107 sa 112, b’mod partikolari l-kummentarju fuq l-Artikolu 3(d) tar-Regolament Nru 4/2009.
(
39
)	Frażi li tirrepeti l-ġustifikazzjoni tar-regoli ta’ ġurisdizzjoni speċjali użati minn Gaudemet-Tallon u Ancel, op. cit., punt 180, p. 246.
(
40
)	Ara s-sentenza tat-18 ta’ Diċembru 2014, Sanders u Huber (C‑400/13 u C‑408/13, EU:C:2014:2461, punti 26 sa 29). Ara, ukoll, il-premessa 15 tar-Regolament Nru 4/2009.
(
41
)	Ara, b’mod partikolari, fir-rigward tal-favur irriżervat lill-kreditur fid-determinazzjoni tal-qorti li għandha ġurisdizzjoni, Joubert, N., “La mise en œuvre de l’obligation alimentaire en présence d’un élément d’extranéité dans les relations entre parents et enfants”, Droit de la famille, LexisNexis, Pariġi, 2018, Nru 1, fajl 3, punt 7. Ara, ukoll, Farge, M., “Promotion transfrontière du droit à obtenir des aliments : l’apport du règlement (CE) no 4/2009 du 18 décembre 2008 (1ère partie)”, Droit de la famille, LexisNexis, Pariġi, 2011, Nru 9, Studju 18, punt 16.
(
42
)	Ara, ukoll, f’dan is-sens, Boiché, op. cit., b’mod partikolari l-kummentarju fuq l-Artikolu 10 tar-Regolament Nru 4/2009.
(
43
)	Ara l-Artikolu 14 tar-Regolament Nru 4/2009.
(
44
)	Ara l-punt 29 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
45
)	Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 8 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
46
)	Jiġifieri, jekk l-Istat Membru kkonċernat huwa marbut b’dan il-Protokoll, l-għażla mill-kreditur ta’ qorti tal-Istat Membru li fih jirrisjedi abitwalment il-konvenut tiggarantixxi l-applikazzjoni tal-liġi tal-forum, b’applikazzjoni tal-Artikolu 4(3) tal-imsemmi Protokoll.
(
47
)	Ara l-artikoli 23 et seq. tar-Regolament Nru 4/2009. Ara, ukoll, fir-rigward tal-konsegwenzi ta’ Brexit li ser iwasslu sabiex ir-Renju Unit jiġi kkunsidrat bħala Stat terz u tal-assenza ta’ effett f’materja ta’ rikonoxximent tad-deċiżjonijiet għaliex, fiċ-ċirkustanzi attwali, id-deċiżjonijiet mogħtija fir-Renju Unit ma jibbenefikawx mill-exequatur, Farge, M., “Conjectures sur le Brexit…” fi “Droit de la famille”, La Semaine juridique, Édition générale, LexisNexis, Pariġi, 2016, Nru 38, pp. 1723 sa 1729, b’mod partikolari p. 1725. Ara, ukoll, Pilich, M., “Brexit and EU private international law: May the UK stay in?”, Maastricht Journal of European and Comparative Law, Sage Publishing, New York, 2017, Vol. 24, Nru 3, pp. 382 sa 398, b’mod partikolari pp. 391 sa 393.
(
48
)	Ara, f’dan ir-rigward, is-sentenza tad-9 ta’ Frar 2017, S (C‑283/16, EU:C:2017:104, punti 32 sa 34 u l-ġurisprudenza ċċitata), kif ukoll il-premessa 9 tar-Regolament Nru 4/2009, għal tifkira tal-għanijiet ta’ sempliċità u ħeffa mfittxija minnu.
(
49
)	Ara, għal tifkira tal-għanijiet tar-Regolament Nru 4/2009 intiżi sabiex jiżguraw l-irkupru effettiv tal-krediti ta’ manteniment f’sitwazzjonijiet transkonfinali, il-premessa 15 ta’ dan ir-regolament kif ukoll is-sentenza tat-18 ta’ Diċembru 2014, Sanders u Huber (C‑400/13 u C‑408/13, EU:C:2014:2461, punt 41). Ara, ukoll, għal espożizzjoni ddettaljata tar-regoli dwar ir-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni tad-deċiżjonijiet mogħtija fi Stat Membru mhux marbut bil-Protokoll ta’ Den Haag tal-2007, b’mod partikolari, Fongaro u Hector, op. cit., punti 78 sa 90.
(
50
)	Ara s-sentenza A (punt 46).
(
51
)	Ara l-punt 31 ta’ dawn l-osservazzjonijiet.
(
52
)	Ara, għal osservazzjonijiet fuq il-konsegwenzi tas-sistema magħżula fir-Regolament Nru 2201/2003, Ancel, B. u Muir Watt, H., “L’intérêt supérieur de l’enfant dans le concert des juridictions : le Règlement Bruxelles II bis”, Revue critique de droit international privé, Dalloz, Pariġi, 2005, Nru 4, pp. 569 sa 606, b’mod partikolari n-nota ta’ qiegħ il-paġna 7 u r-referenza għall-premessa 6 ta’ dan ir-regolament.
(
53
)	Fil-fatt, f’dan il-kuntest proċedurali, irtirar ta’ kap tal-kawża quddiem il-qorti adita inizjalment, li għandha ġurisdizzjoni, jista’ jitqies bħala rinunzja għall-obbligu tal-manteniment, kuntrarju għall-ordni pubbliku tal-forum.
(
54
)	Ara s-sentenza A (punt 43).
(
55
)	F’dan ir-rigward, tista’ ssir approssimazzjoni mas-sentenza tal-4 ta’ Ottubru 2018, IQ (C‑478/17, EU:C:2018:812, punt 47).
(
56
)	Ara, f’dan ir-rigward, il-motivazzjoni tal-assenza ta’ antiċipazzjoni tad-diffikultajiet attwali tat-trattazzjoni riżultanti mill-konstatazzjoni li tidher fil-premessa 11 tar-Regolament Nru 2201/2003, li “[l]-qrati li għandhom il-ġurisdizzjoni taħt dan ir-Regolament ġeneralment għandhom il-ġurisdizzjoni biex jiddeċiedu dwar l-obbliġazzjonijiet ta’ manteniment”, imfakkar fil-ktieb aħdar tal-Kummissjoni tal-15 ta’ April 2004 fuq l-obbligazzjonijiet ta’ manteniment (COM(2004) 254 finali), punt 5.1.1, p. 14.
(
57
)	Dan l-artikolu introduċa regola ispirata mit-teorija tal-forum non conveniens. Din tinsab ukoll fl-Artikoli 8 u 9 tal-Konvenzjoni tal-Konferenza ta’ Den Haag tad-19 ta’ Ottubru 1996 dwar il-ġurisdizzjoni, il-liġi applikabbli, ir-rikonoxximent, l-eżekuzzjoni u l-kooperazzjoni f’materji ta’ responsabbiltà tal-ġenitur u ta’ miżuri ta’ protezzjoni tal-ulied (aċċessibbli fuq is-sit internet segwenti: https://assets.hcch.net/docs/e74e817b-1faa-4aa9-bd29-3ff68da03f43.pdf) li “taqsam il-mekkaniżmu fi trasferiment jew talba ta’ ġurisdizzjoni”, fi kliem Gallant, E., “Le forum non conveniens de l’article 15 du règlement Bruxelles II bis”, Revue critique de droit international privé, Dalloz, Pariġi, 2017, Nru 3, pp. 464 sa 471, punt 2.