62024CJ0136_RES
Kawża C‑136/24 P
Alaa Hamoudi
vs
L-Aġenzija Ewropea għall-Gwardja tal-Fruntierautal-Kosta
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (Awla Manja) tat‑18 ta’ Diċembru 2025
“Appell – Politika komuni dwar l-ażil u l-immigrazzjoni – Regolament (UE) 2019/1896 – Ġestjoni integrata Ewropea tal-fruntieri esterni tal-Unjoni Ewropea – Gwardja Ewropea tal-Fruntiera u tal-Kosta – Aġenzija Ewropea għall-Gwardja tal-Fruntiera u tal-Kosta (Frontex) – Obbligi tal-Frontex dwar il-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali – Prattiki ta’ pushback lejn pajjiż terz fir-reġjun tal-Baħar Eġew – Responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Frontex – Dannu reali u ċert – Oneru tal-prova – Protezzjoni ġudizzjarja effettiva – Prova prima facie – Obbligu tal-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea li twettaq l-istruttorja tal-kawża”
Appell – Aggravji – Neċessità ta’ kritika preċiża ta’ punt tar-raġunament tal-Qorti Ġenerali – Neċessità li jiġu indikati bi preċiżjoni l-argumenti legali li jsostnu l-motivi invokati – Assenza – Inammissibbiltà
(it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 256(1) TFUE; Statut tal-Qorti tal-Ġustizzja, l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 58; Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, Artikoli 168(1)(d) u 169(2))
(ara l-punti 54 u 55)
Appell – Aggravji – Regoli fil-qasam tal-oneru u tal-produzzjoni tal-prova – Kwistjoni ta’ liġi
(Artikolu 256 TFUE; Statut tal-Qorti tal-Ġustizzja, l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 58)
(ara l-punt 60)
Responsabbiltà mhux kuntrattwali – Kundizzjonijiet – Illegalità – Dannu – Eżistenza u portata tad-dannu – Oneru tal-prova
(it-tieni paragrafu tal-Artikolu 340 TFUE)
(ara l-punt 71)
Dritt tal-Unjoni Ewropea – Valuri u għanijiet tal-Unjoni – Valuri – Osservanza tal-Istat tad-dritt – Portata – Stħarriġ ġudizzjarju effettiv – Dritt għal rimedju effettiv – Rikors għad-danni – Evalwazzjoni fid-dawl tas-sistema kollha ta’ protezzjoni ġudizzjarja tal-individwi
(Artikolu 2 TUE; Artikoli 256(1) u 268, u t-tieni u t-tielet paragrafu tal-Artikolu 340 TFUE; Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikolu 47)
(ara l-punti 72 sa 75)
Dritt tal-Unjoni Ewropea – Prinċipji – Dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva – Oneru u produzzjoni tal-prova – Drittijiet mogħtija lill-individwi mid-dritt tal-Unjoni – Obbligu tal-Qorti Ġenerali li ma tippreġudikax l-effettività tal-protezzjoni ġudizzjarja – Osservanza tal-prinċipji ta’ opportunitajiet ugwali għall-partijiet u tal-kontradittorju – Obbligu li jiġi żgurat ir-rispett sħiħ tad-dritt għal rimedju effettiv
(Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikolu 47)
(ara l-punti 77 u 78)
Proċedura ġudizzjarja – Miżuri istruttorji – Talba għall-produzzjoni ta’ dokumenti – Setgħa ta’ evalwazzjoni tal-qorti tal-Unjoni – Limiti – Obbligu li tiġi żgurata l-osservanza sħiħa tar-rekwiżiti li jirriżultaw mid-dritt għal rimedju effettiv – Portata – Regoli fil-qasam tal-oneru u tal-produzzjoni tal-prova li ma jippermettux li tiġi ggarantita protezzjoni ġudizzjarja effettiva – Obbligu għall-qorti tal-Unjoni li tikkompleta l-informazzjoni disponibbli
(Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikolu 47; Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali, Artikoli 88, 89 u 91)
(ara l-punti 79, 80 sa 83)
Appell – Aggravji – Stħarriġ mill-Qorti tal-Ġustizzja tar-rifjut tal-Qorti Ġenerali li tordna miżuri istruttorji – Stħarriġ mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-evalwazzjoni mill-Qorti Ġenerali tan-neċessità li tiġi kkompletata l-informazzjoni pprovduta – Vittmi preżunti ta’ operazzjoni ta’ pushback – Evalwazzjoni mill-Qorti Ġenerali tal-preżenza ta’ provi konklużivi minflok prova prima facie – Żball ta’ liġi – Annullament tad-digriet appellat
(Artikolu 256 TFUE)
(ara l-punti 104 sa 106, u 110 sa 112)
Appell – Aggravji – Stħarriġ mill-Qorti tal-Ġustizzja tar-rifjut tal-Qorti Ġenerali li tordna miżuri istruttorji – Stħarriġ mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-evalwazzjoni mill-Qorti Ġenerali tan-neċessità li tiġi kkompletata l-informazzjoni pprovduta – Provi – Valur probatorju – Elementi suffiċjenti sabiex ikun hemm prova prima facie – Evalwazzjoni mill-qorti tal-Unjoni – Osservanza tal-prinċipju ta’ evalwazzjoni libera tal-provi – Xhieda ta’ rikorrent miċħuda bħala li għandha valur probatorju dgħajjef – Assenza ta’ teħid inkunsiderazzjoni tal-provi kollha prodotti – Żball ta’ liġi
(Artikolu 256 TFUE)
(ara l-punti 115 sa 117, 119, 123 u 152)
Appell – Aggravji – Stħarriġ mill-Qorti tal-Ġustizzja tar-rifjut tal-Qorti Ġenerali li tordna miżuri istruttorji – Stħarriġ mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-evalwazzjoni mill-Qorti Ġenerali tan-neċessità li tiġi kkompletata l-informazzjoni pprovduta – Provi – Elementi suffiċjenti sabiex ikun hemm prova prima facie – Rifjut mill-qorti tal-Unjoni li tkompli l-proċedura u li twettaq l-istruttorja tal-kawża pendenti qabel ma tagħti deċiżjoni dwarha – Ksur tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali – Żball ta’ liġi
(Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikolu 47)
(ara l-punti 130 sa 132, 147, 148 u 150)
Sunt
Filwaqt li laqgħet l-appell ippreżentat minn Alaa Hamoudi, ċittadin Sirjan (iktar ’il quddiem l-“appellant”), mid-digriet tal-Qorti Ġenerali tat‑13 ta’ Diċembru 2023 (
1
), il-Qorti tal-Ġustizzja, bl-Awla Manja bħala l-kulleġġ ġudikanti, ippreċiżat, fid-dawl tal-obbligu li tiġi ggarantita protezzjoni ġudizzjarja effettiva, l-istandard ta’ prova applikabbli u l-obbligi istruttorji tal-kawża li jkollha l-Qorti Ġenerali meta refuġjat jallega li kien vittma ta’ operazzjoni ta’ pushback li fiha l-Aġenzija Ewropea għall-Gwardja tal-Fruntiera u tal-Kosta (Frontex) kienet allegatament involuta u jkun ippreżenta, għal din ir-raġuni, rikors għad-danni kontra din l-aġenzija.
Permezz tad-digriet appellat, il-Qorti Ġenerali kienet ċaħdet ir-rikors tal-appellant (
2
) intiż li jikseb kumpens għad-dannu li huwa allegatament ġarrab wara l-ksur, mill-Frontex, ta’ ċerti drittijiet stabbiliti mill-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”) (
3
) kif ukoll ta’ ċerti obbligi li r-Regolament 2019/1896 (
4
) jimponi fuq din l-aġenzija. Dan il-ksur allegatament seħħ fil-kuntest tal-operazzjonijiet tal-Frontex fil-Baħar Eġew, u b’mod iktar preċiż waqt allegata operazzjoni ta’ refoulement mit-territorju tal-Unjoni Ewropea mwettqa mill-awtoritajiet Griegi lejn it-Turkija (iktar ’il quddiem l-“operazzjoni ta’ pushback”). Waqt din l-operazzjoni, l-appellant, flimkien ma’ persuni oħra li ħarbu mill-pajjiż terz tal-oriġini tagħhom, allegatament intbagħat lura fuq il-baħar ftit sigħat biss wara l-wasla tiegħu fi gżira Griega, mingħajr ma kellu l-possibbiltà li jippreżenta applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali.
Matul il-proċedura fl-ewwel istanza, l-appellant kien ibbaża ruħu fuq diversi provi sabiex jipprova l-preżenza tiegħu waqt l-imsemmija operazzjoni, jiġifieri fuq ix-xhieda tiegħu stess, fuq artiklu tal-media ppubblikat fuq l-internet u fuq żewġ vidjeos imsemmija f’dan l-artiklu kif ukoll fuq erba’ ritratti. Barra minn hekk, huwa talab diversi drabi lill-Qorti Ġenerali tadotta miżuri ta’ organizzazzjoni tal-proċedura jew miżuri istruttorji, b’mod partikolari sabiex il-Frontex tipproduċi ċerti dokumenti fil-pussess tagħha ta’ natura tali li jsostnu r-rikors tal-appellant.
Peress li qieset li l-provi prodotti mill-appellant kienu insuffiċjenti sabiex jipprovaw, b’mod konklużiv, il-preżenza tiegħu waqt l-operazzjoni ta’ pushback u, għaldaqstant, ir-realtà tad-dannu invokat, il-Qorti Ġenerali ċaħdet ir-rikors bħala manifestament infondat fid-dritt.
Insostenn tal-appell tiegħu, l-appellant sostna b’mod partikolari li l-Qorti Ġenerali kienet kisret il-prinċipji li jirregolaw l-oneru tal-prova billi imponiet rekwiżiti f’dan il-qasam li jkunu diffiċli, jekk mhux saħansitra impossibbli, li jiġu ssodisfatti fil-kuntest ta’ operazzjonijiet ta’ pushback.
B’mod iktar preċiż, il-Qorti Ġenerali wettqet żbalji ta’ liġi meta injorat in-neċessità ta’ aġġustament tal-oneru tal-prova u billi ma tatx segwitu għat-talba tal-appellant sabiex il-Frontex tiġi ordnata tipproduċi ċerti dokumenti, fid-dawl taċ-ċirkustanzi partikolari tar-rikors għar-responsabbiltà mhux kuntrattwali kontra l-Frontex għad-danni li l-appellant allegatament ġarrab minħabba l-allegat ksur tar-Regolament 2019/1896 u tal-Karta wara l-allegat pushback tiegħu.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Fis-sentenza tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja vverifikat, b’mod partikolari, jekk il-Qorti Ġenerali kinitx kisret l-obbligu tagħha li tadatta r-regoli dwar l-oneru u l-produzzjoni tal-prova sabiex tiżgura protezzjoni ġudizzjarja effettiva lill-appellant.
Preliminarjament, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret l-ewwel nett li għalkemm il-Frontex u l-awtoritajiet nazzjonali responsabbli għall-ġestjoni tal-fruntieri għandhom responsabbiltà kondiviża għall-ġestjoni integrata tal-fruntieri esterni tal-Unjoni, il-Frontex hija kompletament responsabbli u hija obbligata tagħti rendikont ta’ kull deċiżjoni li hija tieħu u ta’ kull attività li hija responsabbli għaliha waħedha skont ir-Regolament 2019/1896. Fir-rigward tar-responsabbiltà mhux kuntrattwali, l-Artikolu 97(4) ta’ dan ir-regolament u t-tieni paragrafu tal-Artikolu 340 TFUE, li jikkostitwixxi konkretizzazzjoni tiegħu, jipprevedu li l-Frontex għandha tikkumpensa, konformement mal-prinċipji ġenerali komuni għas-sistemi legali tal-Istati Membri, id-danni kkawżati mid-dipartimenti tagħha jew mill-persunal tagħha fl-eżerċizzju ta’ dmirijiethom.
Il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li mill-ġurisprudenza tagħha jirriżulta li l-istabbiliment tar-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni skont it-tieni paragrafu tal-Artikolu 340 TFUE jeħtieġ li jiġu ssodisfatti numru ta’ kundizzjonijiet, b’mod partikolari dik marbuta mar-realtà tad-dannu li teħtieġ li d-dannu li għalih jintalab kumpens għandu jkun reali u ċert. Meta waħda minn dawn il-kundizzjonijiet ma tkunx issodisfatta, ir-rikors għandu jiġi miċħud kollu kemm hu.
Sussegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja indirizzat ir-regoli tal-oneru u tal-produzzjoni tal-prova b’rabta mal-istabbiliment tar-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni. Hija fakkret li, bħala prinċipju, hija l-parti li tqiegħed inkwistjoni din ir-responsabbiltà li għandha turi li l-kundizzjonijiet għall-istabbiliment tagħha huma ssodisfatti. Għaldaqstant, din il-parti hija b’mod partikolari obbligata tipprova l-eżistenza u l-portata tad-dannu li hija tinvoka. Għal dan l-għan, hija tista’ tinvoka provi ta’ kull natura skont il-prinċipju ta’ produzzjoni libera tal-provi.
Madankollu, fl-eżerċizzju tal-ġurisdizzjoni mogħtija lill-Qorti Ġenerali u lill-Qorti tal-Ġustizzja (
5
) sabiex jieħdu konjizzjoni tat-tilwim dwar il-kumpens għad-danni msemmija fit-tieni paragrafu tal-Artikolu 340 TFUE, il-qorti tal-Unjoni għandha tiżgura protezzjoni ġudizzjarja effettiva tal-individwi.
Fil-fatt, rikors għad-danni għandu jiġi evalwat fid-dawl tas-sistema kollha ta’ protezzjoni ġudizzjarja tal-individwi stabbilita mit-Trattati u jikkontribwixxi għan-natura effettiva ta’ din il-protezzjoni. Il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat f’dan ir-rigward li l-prinċipju ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva jirriżulta kemm mill-Artikolu 2 TUE kif ukoll mill-Artikolu 47 tal-Karta, u li l-applikazzjoni tar-regoli dwar l-oneru u l-produzzjoni tal-prova ma tistax tippreġudika l-effettività tal-protezzjoni ġudizzjarja tad-drittijiet mogħtija lill-individwi mid-dritt tal-Unjoni. Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali ma tistax timponi oneru tal-prova eċċessiv jew li jkun saħansitra impossibbli li jiġi ssodisfatt jew tqiegħed inkwistjoni l-prinċipju ta’ opportunitajiet ugwali għall-partijiet, iżda għandha tiżgura r-rispett sħiħ tad-dritt għal rimedju effettiv billi tieħu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi partikolari tal-kawża li jkollha tieħu konjizzjoni tagħha, jekk ikun neċessarju billi taġġusta r-regoli dwar l-oneru u l-produzzjoni tal-prova.
Fl-aħħar nett, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li l-Qorti Ġenerali ngħatat setgħat għall-finijiet tal-preparazzjoni u tal-istruttorja tal-kawżi mressqa quddiemha, li jippermettulha b’mod partikolari tieħu miżuri ta’ organizzazzjoni tal-proċedura u miżuri istruttorji. Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali tista’ titlob lill-partijiet jipproduċu d-dokumenti kollha relatati mal-kawża u jipprovdu kull informazzjoni li hija tqis neċessarja.
Għalkemm hija l-Qorti Ġenerali li għandha tiddeċiedi dwar in-neċessità li tuża dawn is-setgħat, dan għandu jsir b’osservanza sħiħa tar-rekwiżiti li jirriżultaw mill-Artikolu 47 tal-Karta. Għaldaqstant, meta l-applikazzjoni tar-regoli fil-qasam tal-oneru u tal-produzzjoni tal-prova ma tkunx tippermetti eċċezzjonalment li tiġi żgurata l-protezzjoni ġudizzjarja effettiva tar-rikorrent, il-Qorti Ġenerali għandha teżerċita l-imsemmija setgħat sabiex tikkompleta l-informazzjoni li jkollha fil-kawża pendenti quddiemha, sakemm ir-rikorrent ikun ipprovda numru minimu ta’ elementi li juru l-utilità ta’ dan l-intervent. Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali ma tistax sempliċement tiċħad l-allegazzjonijiet tar-rikorrent minħabba insuffiċjenza ta’ provi, meta hija din il-qorti li għandha s-setgħa, b’mod partikolari billi tilqa’ talba tar-rikorrent sabiex tordna miżuri istruttorji, bħalma hija l-produzzjoni ta’ dokumenti, sabiex telimina l-inċertezza li tista’ tkun teżisti fir-rigward tal-eżattezza ta’ dawn l-allegazzjonijiet.
Il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li kien il-kompitu tagħha, fil-kuntest ta’ appell li jikkontesta l-applikazzjoni mill-Qorti Ġenerali tar-regoli dwar l-oneru u l-produzzjoni tal-prova, li tivverifika jekk din kinitx issodisfat l-obbligi tagħha b’osservanza sħiħa tar-rekwiżiti li jirriżultaw mill-Artikolu 47 tal-Karta.
F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja osservat, fl-ewwel lok, li operazzjoni ta’ pushback, bħal dik inkwistjoni fil-kawża li kienet is-suġġett tal-appell, hija kkaratterizzata minn vulnerabbiltà kbira tal-persuni li jkunu suġġetti għaliha kif ukoll minn assenza ta’ identifikazzjoni u ta’ trattament individwalizzat ta’ dawn il-persuni min-naħa tal-awtoritajiet. Barra minn hekk, fil-mument tal-fatti, l-imsemmija persuni jkunu jinsabu f’sitwazzjoni li tagħmilha diffiċli ħafna għalihom li jiġbru provi sabiex jistabbilixxu tali fatti, jew saħansitra li teskludi kull possibbiltà f’dan ir-rigward. Mill-banda l-oħra, fid-dawl tal-kompiti tagħha previsti mir-Regolament 2019/1896, il-Frontex jista’, bħala prinċipju, ikollha informazzjoni rilevanti sabiex tipprova l-eżistenza ta’ pushbacks.
Fid-dawl b’mod partikolari ta’ dawn il-partikolaritajiet, persuni bħall-appellant ma jistgħux jintalbu jipproduċu provi konklużivi tal-iżvolġiment ta’ din l-operazzjoni u tal-preżenza tagħhom matul tali operazzjoni. Fil-fatt, l-assenza ta’ aġġustament tal-oneru tal-prova tista’ tostakola kull rimedju għall-vittmi ta’ operazzjoni ta’ pushback kontra l-Frontex minħabba atti allegatament illegali mwettqa minn din l-aġenzija, li jagħtu immunità de facto lil din tal-aħħar u li b’hekk jikkompromettu l-protezzjoni effettiva tad-drittijiet fundamentali ta’ dawn il-vittmi. Għaldaqstant, ir-rispett sħiħ tad-dritt għal rimedju effettiv, iggarantit mill-Artikolu 47 tal-Karta kif ukoll mill-KEDB kif interpretata mill-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, jeżiġi li għandu jkun biżżejjed li dawn il-persuni jipproduċu prova prima facie tal-iżvolġiment ta’ din l-operazzjoni li fiha tkun ipparteċipat il-Frontex u tal-preżenza tagħhom f’din l-operazzjoni. Għalhekk, il-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta qieset li kellu jiġi evalwat jekk l-appellant kienx ipproduċa provi konklużivi ta’ din il-preżenza. Dan l-iżball ta’ liġi neċessarjament ivvizzja l-evalwazzjonijiet tagħha tal-provi prodotti mill-appellant, peress li dawn l-evalwazzjonijiet twettqu fid-dawl ta’ standard ta’ prova għoli wisq, bi ksur tar-rispett sħiħ tad-dritt għal rimedju effettiv.
Fit-tieni lok, il-Qorti tal-Ġustizzja eżaminat, abbażi tal-konstatazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali, jekk l-appellant kienx ipproduċa tali prova prima facie. Hija fakkret li l-korollarju tal-prinċipju ta’ produzzjoni libera tal-prova huwa l-prinċipju tal-evalwazzjoni libera tal-prova, li abbażi tiegħu l-uniku kriterju rilevanti sabiex tiġi evalwata s-saħħa probatorja tal-provi prodotti b’mod legali jinsab fil-kredibbiltà tagħhom.
Fir-rigward b’mod partikolari tal-evalwazzjoni tas-saħħa probatorja tax-xhieda bil-miktub tal-appellant, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li din kienet teħtieġ verifika tal-kredibbiltà u tal-plawżibbiltà tal-informazzjoni inkluża fiha. B’mod partikolari, ix-xhieda ta’ rikorrent ma tistax tiġi miċħuda bħala li għandha valur probatorju dgħajjef, mingħajr ma jittieħdu inkunsiderazzjoni l-provi kollha prodotti f’każ partikolari. Għaldaqstant, jekk jitqies, kif għamlet il-Qorti Ġenerali, li, bħala regola ġenerali, ix-xhieda tar-rikorrent stess hija ta’ valur probatorju dgħajjef, dan ikun jikkostitwixxi żball ta’ liġi. Barra minn hekk, mill-konstatazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali kien jirriżulta li x-xhieda bil-miktub tal-appellant kienet suffiċjentement iddettaljata, speċifika u konkordanti sabiex tikkostitwixxi prova prima facie tal-fatt li huwa kien effettivament vittma ta’ operazzjoni ta’ pushback, li barra minn hekk huwa kkorroborat minn provi oħra prodotti mill-appellant, b’mod partikolari minn artiklu tal-media, li jifformaw għalhekk sensiela ta’ provi konkordanti.
Fit-tielet lok, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li meta rikorrent jipproduċi prova prima facie tal-fatt li huwa kien vittma ta’ pushback u jilmenta li l-Frontex kienet involuta f’dan il-pushback, hija l-Qorti Ġenerali li għandha tkompli l-proċedura u twettaq istruttorja tal-kawża mressqa quddiemha sabiex tevalwa, abbażi tal-informazzjoni kollha għad-dispożizzjoni tagħha, il-veraċità ta’ dan il-fatt. Jekk jiġi konkluż li din il-prova prima facie ma hijiex ikkonfutata waqt smigħ tar-rikorrent jew mill-provi u mill-argumenti ppreżentati mill-partijiet l-oħra f’din il-kawża fis-sottomissjonijiet bil-miktub tagħhom jew minn eventwali provi oħra miksuba fil-kuntest tal-istruttorja tagħha tal-kawża, dan il-fatt għandu jiġi preżunt stabbilit.
B’mod partikolari, il-Qorti Ġenerali kienet obbligata, fil-kawża ineżami, tieħu miżuri ta’ organizzazzjoni tal-proċedura jew miżuri istruttorji sabiex tikseb, min-naħa tal-Frontex, l-informazzjoni rilevanti kollha għad-dispożizzjoni tagħha sabiex tikkjarifika ċ-ċirkustanzi tal-operazzjoni ta’ pushback inkwistjoni u sabiex tippermettilha tkun informata biżżejjed biex tevalwa l-fondatezza tar-rikors tal-appellant u tiggarantixxi protezzjoni ġudizzjarja effettiva tad-drittijiet ta’ dan tal-aħħar. Għaldaqstant, hija wettqet żball ta’ liġi meta ċaħdet it-talbiet tal-appellant f’dan is-sens.
Fid-dawl ta’ dak kollu li ntqal, il-Qorti tal-Ġustizzja annullat id-digriet appellat u bagħtet lura l-kawża quddiem il-Qorti Ġenerali.
(
1
)	Digriet tat‑13 ta’ Diċembru 2023, Hamoudi vs Frontex (T‑136/22, EU:T:2023:821, iktar ’il quddiem id-“digriet appellat”).
(
2
)	Rikors ibbażat fuq l-Artikolu 268 TFUE li jipprovdi li “[i]l-Qorti tal-Ġustizzja ta’ l-Unjoni Ewropea hi kompetenti li tittratta każijiet li għandhom x’jaqsmu ma’ kumpens għal danni kif previst fit-tieni u t-tielet subparagrafu ta’ l-Artikolu 340” u fuq l-Artikolu 340 TFUE li t-tieni paragrafu tiegħu jipprovdi li “[f]il-każ ta’ responsabbiltà mhux kontrattwali, l-Unjoni għandha, skond il-prinċipji ġenerali komuni għal sistemi legali ta’ l-Istati Membri, tagħmel tajjeb għal kull dannu kkaġunat mill-istituzzjonijiet tagħha jew mill-impjegati tagħha fit-twettiq ta’ dmirijiethom”.
(
3
)	Artikoli 1, 2, 3, 4, 6, 18, 19, u 21.
(
4
)	Regolament (UE) 2019/1896 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑13 ta’ Novembru 2019 dwar il-Gwardja Ewropea tal-Fruntiera u tal-Kosta u li jħassar ir-Regolamenti (UE) Nru 1052/2013 u (UE) 2016/1624 (ĠU 2019, L 295, p. 1). L-allegat ksur jirrigwarda b’mod partikolari l-Artikolu 46(4) u (5) tiegħu.
(
5
)	Artikolu 268 TFUE moqri flimkien mal-Artikolu 256(1) TFUE.