62015CC0127
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
ELEANOR SHARPSTON
przedstawiona w dniu 21 lipca 2016 r. (
1
)
Sprawa C‑127/15
Verein für Konsumenteninformation
przeciwko
INKO, Inkasso GmbH
[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Oberster Gerichtshof (sąd najwyższy, Austria)]
„Ochrona konsumentów — Umowy o kredyt konsumencki — Dyrektywa 2008/48/WE — Wykładnia art. 3 lit. f) — Wyrażenie „pośrednik kredytowy” — Czy umowy o ratalnej spłacie zadłużenia, do zawarcia których doprowadza biuro windykacyjne w imieniu kredytodawców, stanowią „umowy o kredyt, które dotyczą odroczonej spłaty — bez żadnych opłat — istniejącego zadłużenia” w rozumieniu art. 2 ust. 2 lit. j)”
1.
Czy biuro windykacyjne, otrzymawszy od kredytodawców polecenie ściągnięcia zaległego zadłużenia od kredytobiorców popadłych w zwłokę według umowy o kredyt („pierwotnej umowy”), przedstawiając kredytobiorcom umowy o odroczenie spłaty, działa jako pośrednik kredytowy do celów dyrektywy 2008/48/WE (
2
)? Jeżeli tak, czy dokonane uzgodnienia nie mieszczą się w zakresie tej dyrektywy, jeśli opłaty pobrane za usługi są nie większe niż kwoty określone w pierwotnej umowie kredytowej, które kredytobiorca i tak musi zapłacić na rzecz kredytodawcy? W swoim wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym Oberster Gerichtshof (sąd najwyższy, Austria) zwraca się do Trybunału o udzielenie wytycznych dotyczących zakresu zastosowania dyrektywy 2008/48 regulującej umowy o kredyt konsumencki.
Akty normatywne
Dyrektywa 2008/48
2.
Dyrektywa 2008/48 służy kilku celom. Po pierwsze, jej cele nadrzędne obejmują harmonizację ram prawnych w szeregu kluczowych obszarów, dla „ułatwienia powstawania dobrze funkcjonującego wewnętrznego rynku kredytów konsumenckich” (
3
); by „w celu zapewnienia zaufania konsumentów […] rynek ten oferował wystarczający poziom ochrony konsumentów” (
4
) oraz dla „zapewnienia wszystkim konsumentom […] wysokiego i równoważnego poziomu ochrony ich interesów i stworzenia prawdziwego rynku wewnętrznego” (
5
). Po drugie, kredytodawcy powinni ujawniać konsumentom informacje, aby zapewnić im ochronę przed nieuczciwymi lub wprowadzającymi w błąd praktykami oraz umożliwić podejmowanie decyzji przy pełnej znajomości faktów – przed zawarciem umowy o kredyt konsumenci powinni otrzymać odpowiednie informacje, które konsument może zabrać ze sobą i rozważyć, na temat warunków i kosztów kredytu oraz swoich zobowiązań (
6
). Po trzecie, dyrektywa ma na celu uregulowanie niektórych obowiązków pośredników kredytowych oraz zapewnienie, by, ogólnie rzecz biorąc, wymogi dotyczące informacji udzielanych przed zawarciem umowy o kredyt miały również zastosowanie do pośredników kredytowych (
7
). Po czwarte, zachęca państwa członkowskie do podjęcia właściwych działań, „biorąc pod uwagę specyficzne cechy swojego rynku kredytów, w celu promowania odpowiedzialnych praktyk na wszystkich etapach kredytowych stosunków umownych. Środki te mogą obejmować na przykład udzielanie informacji i edukowanie konsumentów, w tym ostrzeganie o ryzyku, jakie wiąże się z zaległościami w spłacie lub nadmiernym poziomem zadłużenia” (
8
).
3.
Artykuł 1 stanowi, że celem dyrektywy 2008/48 jest harmonizacja niektórych aspektów przepisów ustawowych, wykonawczych i procedur administracyjnych państw członkowskich, dotyczących umów o kredyt konsumencki.
4.
Zgodnie z art. 2 dyrektywa 2008/48 ma zastosowanie do umów o kredyt, jeśli nie zostały wprost wyłączone z zakresu jej zastosowania. Artykuł 2 ust. 2 zawiera wykaz 12 rodzajów umów o kredyt, w tym umów dotyczących nieruchomości mieszkalnych i innych nieruchomości (
9
), nieobjętych zakresem zastosowania dyrektywy. Dyrektywy nie stosuje się m.in. do:
„f)
umów o kredyt nieoprocentowany i wolny od wszelkich opłat oraz umów o kredyt zawartych na warunkach przewidujących jego spłatę w terminie trzech miesięcy i wymóg uiszczenia jedynie nieznacznych opłat;
[…]
j)
umów o kredyt, które dotyczą odroczonej spłaty – bez żadnych opłat – istniejącego zadłużenia;
[…]”.
5.
Artykuł 2 ust. 6 stanowi:
„Państwa członkowskie mogą określić, że do umów o kredyt przewidujących dokonanie między kredytodawcą a konsumentem uzgodnień dotyczących odroczenia płatności lub sposobu spłaty, w przypadku gdy konsument zalega już ze spłatą zadłużenia wynikającego z pierwotnej umowy o kredyt, stosuje się wyłącznie art. 1–4, art. 6, 7, 9, art. 10 ust. 1, art. 10 ust. 2 lit. a)–i), l) i r), art. 10 ust. 4, art. 11, 13, 16 i art. 18–32, w przypadku gdy (
10
):
a)
uzgodnienia takie prawdopodobnie zapobiegną ewentualnemu postępowaniu sądowemu w związku z taką zaległością; oraz
b)
wobec konsumenta nie zostaną przy tym zastosowane mniej korzystne warunki w porównaniu z warunkami określonymi w pierwotnej umowie o kredyt.
[…]”.
6.
Istotne znaczenie mają następujące definicje zawarte w art. 3:
a)
„konsument” oznacza osobę fizyczną, która w transakcjach objętych [dyrektywą 2008/48] działa w celach niezwiązanych ze swoją działalnością handlową, gospodarczą lub zawodową;
b)
„kredytodawca” oznacza osobę fizyczną lub prawną, która udziela kredytu lub daje przyrzeczenie udzielenia kredytu w ramach wykonywanej przez siebie działalności handlowej, gospodarczej lub zawodowej;
c)
„umowa o kredyt” oznacza umowę, na mocy której kredytodawca udziela kredytu konsumenckiego lub daje przyrzeczenie udzielenia kredytu konsumenckiego w formie odroczonej płatności, pożyczki lub innego podobnego świadczenia finansowego, z wyjątkiem umów dotyczących ciągłego świadczenia usług lub dotyczących dostaw towarów tego samego rodzaju, jeżeli konsument płaci za takie usługi lub towary w ratach przez okres ich świadczenia lub dostarczania;
[…]
f)
„pośrednik kredytowy” oznacza osobę fizyczną lub prawną, która nie działa w charakterze kredytodawcy i która w ramach wykonywanej przez siebie działalności handlowej, gospodarczej lub zawodowej za wynagrodzeniem w formie pieniężnej lub każdej innej uzgodnionej formie korzyści finansowej:
(i)
przedstawia lub oferuje konsumentom umowy o kredyt;
(ii)
udziela konsumentom pomocy podejmując w związku z umowami o kredyt prace przygotowawcze inne niż wymienione w ppkt (i); lub
(iii)
zawiera z konsumentami umowy o kredyt w imieniu kredytodawcy;
g)
„całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta” oznacza wszystkie koszty łącznie z odsetkami, prowizjami, podatkami oraz wszelkimi innymi opłatami, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, które to koszty znane są kredytodawcy […].
7.
Artykuł 5 ust. 1 określa obligatoryjne informacje udzielane konsumentom przed zawarciem umowy o kredyt (
11
). Przepis ów stanowi: „W stosownym czasie przed związaniem się konsumenta umową o kredyt lub ofertą kredytodawca oraz, w stosownych przypadkach, pośrednik kredytowy dostarczają konsumentowi – na podstawie warunków kredytu zaproponowanych przez kredytodawcę, a także, w stosownych przypadkach, zgodnie z preferencjami określonymi przez konsumenta i informacjami przez niego przekazanymi – informacje potrzebne do porównania różnych ofert w celu podjęcia, przy pełnej znajomości faktów, decyzji, czy zawrzeć umowę o kredyt. […]
Informacje te określają:
a)
rodzaj kredytu;
b)
dane identyfikacyjne i adres kredytodawcy, a także, w stosownych przypadkach, dane identyfikacyjne i adres zaangażowanego pośrednika kredytowego;
c)
całkowitą kwotę kredytu oraz warunki dokonywania wypłat;
d)
okres obowiązywania umowy o kredyt;
[…]
l)
stopę oprocentowania mającą zastosowanie w przypadku opóźnienia płatności oraz ustaleń dotyczących jej zmian, a także, w stosownych przypadkach, wszelkie opłaty z tytułu zaległości w spłacie;
m)
ostrzeżenie o konsekwencjach braku płatności;
[…]”.
8.
Zgodnie z art. 5 ust. 6 państwa członkowskie zapewniają, by kredytodawcy i, w stosownych przypadkach, pośrednicy kredytowi udzielali konsumentowi odpowiednich wyjaśnień, w odpowiednich przypadkach przez objaśnienie między innymi konsekwencji zaległości w spłacie, tak aby konsument mógł ocenić, czy proponowana umowa o kredyt jest dostosowana do jego potrzeb i sytuacji finansowej (
12
).
9.
Artykuł 21 określa niektóre szczególne obowiązki pośredników kredytowych. Państwa członkowskie powinny zapewnić, by pośrednik kredytowy informował w szczególności, czy współpracuje wyłącznie z jednym kredytodawcą czy z większą ich liczbą, czy też działa jako niezależny broker (
13
). Pośrednicy kredytowi powinni również informować konsumentów o ewentualnych opłatach należnych za ich usługi oraz powiadamiać kredytodawców o szczegółach takich opłat (
14
).
Dyrektywa 2009/22
10.
Celem dyrektywy 2009/22/WE (
15
) jest harmonizacja przepisów krajowych odnoszących się do powództw o zaprzestanie szkodliwych praktyk, służących ochronie zbiorowych interesów konsumentów, dla zapewnienia sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego. W zakres dyrektywy wchodzą naruszenia przepisów krajowych mające wpływ na zbiorowe interesy konsumentów, które to przepisy wdrażają dyrektywy wymienione w załączniku I do tej dyrektywy (
16
). W wykazie znajduje się dyrektywa 87/102/EWG (
17
), obecnie zastąpiona dyrektywą 2008/48. „Upoważniony podmiot” może wytoczyć powództwo w zbiorowym interesie konsumentów (
18
). „Upoważniony podmiot” oznacza instytucję lub organizację, która została utworzona zgodnie z prawem państwa członkowskiego i ma uzasadniony interes w zapewnieniu przestrzegania przepisów określonych w art. 1 dyrektywy 2009/22 (
19
).
Dyrektywa 2014/17
11.
Dyrektywa 2014/17/UE (
20
) ma na celu utworzenie ogólnounijnego rynku kredytów hipotecznych o wysokim poziomie ochrony konsumentów (
21
). Pośrednik kredytowy został zdefiniowany w art. 4 pkt 5 tej dyrektywy w podobny sposób jak w art. 3 lit. f) dyrektywy 2008/48. Artykuły 29–34 w rozdziale 11 wprowadzają różne wymogi dotyczące ustanawiania pośredników kredytowych i wyznaczonych przedstawicieli oraz nadzoru nad nimi (
22
).
Prawo krajowe
12.
Dyrektywa 2008/48 została wdrożona w Austrii ustawą Verbraucherkreditgesetz (ustawą o kredytach konsumenckich, zwaną dalej „VKrG”). Paragraf 6 VKrG przewiduje obowiązek udzielenia informacji przed zawarciem umowy o kredyt, o których mowa w art. 5 dyrektywy 2008/48. Obowiązek ten dotyczy również umów o kredyt z odroczoną spłatą lub ze spłatą w ratach (§ 25 VKrG). Ustawa nie przewiduje bardziej ograniczonego zakresu zastosowania dopuszczonego w art. 2 ust. 6 dyrektywy 2008/48.
13.
Konsekwencje zalegania przez kredytobiorcę ze spłatą pożyczki reguluje Allgemeines Bürgerliches Gesetzbuch (austriacki kodeks cywilny, zwany dalej „ABGB”). Paragraf 1333 stanowi:
„(1)
Szkodę, którą dłużnik wyrządził swojemu wierzycielowi na skutek opóźnienia w spłacie wierzytelności pieniężnej, pokrywają odsetki ustawowe […].
(2)
Oprócz odsetek ustawowych wierzyciel może również dochodzić naprawienia innej szkody doznanej z winy dłużnika, w szczególności zwrotu koniecznych wydatków poniesionych na pozasądową egzekucję lub windykację, w wysokości proporcjonalnej do dochodzonej wierzytelności” (
23
).
Okoliczności faktyczne, postępowanie i przedłożone pytania
14.
Verein für Konsumenteninformation (stowarzyszenie na rzecz informacji konsumenckiej, Wiedeń; zwane dalej „Verein”) jest organizacją uprawnioną do występowania o nakazy zaprzestania szkodliwych praktyk w celu ochrony zbiorowych interesów konsumentów w rozumieniu dyrektywy 2009/22. Verein wszczął postępowanie o wydanie wobec INKO, Inkasso GmbH, Linz (zwanego dalej „Inko”) zakazu zawierania umów o odroczone płatności (zwanych dalej „umowami o spłacie”), za które pobiera opłatę bez uprzedniego udzielenia konsumentom informacji wymaganych w §§ 6, 25 VKrG przed zawarciem umowy o kredyt (
24
).
15.
Inko oferuje kredytodawcom usługi windykacji długu w przypadkach, gdy kredytobiorca popadnie w zwłokę w związku z umową o kredyt. Inko występuje do takich kredytobiorców w imieniu kredytodawcy, proponując umowę o spłacie. Kredytobiorca ma trzy dni na dokonanie wyboru, czy spłaci zaległy dług w pełnej kwocie, czy też wypełni przygotowany formularz („umowę o spłacie zobowiązań w ratach”), który należy zwrócić do Inko. Na podstawie takiej umowy kredytobiorca: (i) przyjmuje do wiadomości, że zaległy dług należy uiścić wraz z kosztami wynikającymi z opóźnienia w spłacie należności na podstawie umowy pierwotnej; (ii) akceptuje plan spłat; (iii) zobowiązuje się do spłaty zadłużenia w comiesięcznych ratach; oraz (iv) wyraża zgodę, że w pierwszej kolejności dokonywane płatności będą kierowane na pokrycie opłat Inko, a dopiero następnie będzie zaspokajana wierzytelność kredytodawcy i odsetki. Opłaty i odsetki (zwane dalej „kosztami windykacji”) stanowią wynagrodzenie Inko za świadczone usługi.
16.
Verein twierdzi, że Inko ma obowiązek udzielania kredytobiorcom obligatoryjnych informacji przed zawarciem takich umów. Inko się z tym nie zgadza. Podnosi bowiem, że umowy o spłacie są zawierane między kredytodawcą a kredytobiorcą. Inko nie jest stroną tych umów, a zatem nie ma obowiązku udzielania żadnych informacji poprzedzających zawarcie umowy. W każdym razie skoro uzgodnienia dokonywane przez Inko w imieniu klientów nie stanowią podstawy do odroczenia płatności za wynagrodzeniem, działania Inko nie są objęte zakresem dyrektywy 2008/48.
17.
Sąd odsyłający twierdzi, że Verein nie wykazało, jakoby Inko pobierało odsetki i opłaty, które swą wysokością przekraczają to, co i tak byłoby należne kredytodawcom na podstawie austriackiego prawa, gdyby sami kredytodawcy, bez ingerencji Inko, zgodzili się przyjąć spłatę w ratach. Sąd pierwszej instancji przychylił się do powództwa Verein. Apelacja Inko została po części uwzględniona. Obie strony wniosły środki zaskarżenia do sądu odsyłającego, który chce upewnić się, czy uzgodnienia dokonywane przez Inko są objęte zakresem dyrektywy 2008/48 i w związku z tym skierował do Trybunału następujące pytania:
„1)
Czy biuro windykacyjne, które w związku z zarobkowym ściąganiem wierzytelności w imieniu swoich zleceniodawców oferuje ich dłużnikom zawarcie umowy o ratalnej spłacie zobowiązań, pobierając przy tym opłaty za swoje usługi, które ostatecznie zobowiązani są pokryć [kredytobiorcy], działa jako »pośrednik kredytowy« w rozumieniu art. 3 lit. f) [dyrektywy 2008/48]?
2)
W razie udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze:
Czy umowa o ratalnej spłacie zadłużenia zawarta pomiędzy [kredytobiorcą] i [kredytodawcą] za pośrednictwem biura windykacyjnego stanowi »odroczoną spłatę bez żadnych opłat« w rozumieniu art. 2 ust. 2 lit. j) dyrektywy 2008/48, jeżeli [kredytobiorca] zobowiązuje się w niej jedynie do zapłaty zaległej wierzytelności oraz takich odsetek i kosztów, jakie w związku ze zwłoką i tak musiałby zapłacić na podstawie przepisów – a więc również bez takiej umowy?”.
18.
Uwagi na piśmie przedstawiły Trybunałowi Verein, Inko, rządy francuski, niemiecki i litewski, a także Komisja Europejska. Na rozprawie w dniu 25 lutego 2016 r. strony te, z wyłączeniem rządów francuskiego i litewskiego, przedstawiły stanowiska ustnie.
Ocena
Uwagi wstępne
19.
Postępowanie główne dotyczy powództwa zbiorowego wytoczonego przez Verein w imieniu ogółu konsumentów. Nie ma zatem żadnej konkretnej umowy pierwotnej do zbadania i nie ma nic, co wskazywałoby, aby jakakolwiek konkretna umowa pierwotna była objęta bądź nieobjęta zakresem dyrektywy 2008/48. Nie ma także żadnych informacji wskazujących, czy biura windykacyjne, takie jak Inko, dostarczają towary lub świadczą usługi w ramach działalności dodatkowej, o której mowa w art. 7 dyrektywy 2008/48.
20.
Klasyfikacja uzgodnień prawnych między kredytodawcami, kredytobiorcami będącymi w zwłoce oraz biurami windykacyjnymi oraz normy mające zastosowaniem do takich uzgodnień są różne w poszczególnych państwach członkowskich. Stan prawny na gruncie prawa austriackiego nie jest do końca jasny. W związku z tym Verein twierdzi, że kiedy kredytobiorca zawiera umowę o ratalnej spłacie zadłużenia z biurem windykacyjnym, jego zwłoka na podstawie umowy pierwotnej przestaje istnieć, ponieważ odtąd nie ma już zaległości w płatnościach. Inko nie odniosło się do tego konkretnego argumentu. Twierdzi, że na gruncie austriackiego prawa biura windykacyjne nie mogą wszczynać postępowania o egzekucję zaległych płatności w imieniu kredytodawców. Nie są stroną umowy pierwotnej i stąd nie mogą przejmować niespłaconego długu na podstawie tej umowy. Według stanowiska Inko podmioty zajmujące się windykacją wierzytelności działają jedynie jako przedstawiciele kredytodawców.
21.
Kwestie te są regulowane prawem krajowym i należą do właściwości sądów krajowych. Nie wymagają one rozstrzygnięcia na potrzeby wydania przez Trybunał orzeczenia w przedmiotowej sprawie dotyczącej kwestii, czy umowy o ratalnej spłacie zadłużenia, takie jak uzgadniane przez Inko, stanowią umowy o kredyt do celów dyrektywy 2008/48. Wydaje mi się, że takie uzgodnienia mieszczą się w zakresie definicji „umowy o kredyt” zawartej w art. 3 lit. c) tej dyrektywy. Umowa o ratalnej spłacie zadłużenia stanowi „odroczoną spłatę” lub „inne podobne świadczenie finansowe” w rozumieniu tego przepisu, ponieważ kredytodawca (na podstawie umowy pierwotnej) udziela kredytobiorcy dodatkowego lub nowego kredytu w takiej formie, w drodze uzgodnień dotyczących spłaty.
22.
Artykuł 6 dyrektywy 2008/48 określa szczegółowe wymogi dotyczące informacji udzielanych przed zawarciem niektórych umów o kredyt w rachunku bieżącym i niektórych szczególnych umów o kredyt. W postanowieniu odsyłającym nie ma informacji o tym, czy przedmiotowe umowy o kredyt są objęte zakresem tego przepisu, i sąd odsyłający nie zwraca się o udzielenie wskazówek w tej kwestii. Niemniej ów art. 6 odzwierciedla przepisy art. 5 wspomnianej dyrektywy, a moje poglądy dotyczące art. 5 przez analogię dotyczą również art. 6 (
25
).
Pytanie pierwsze
23.
Poprzez to pytanie sąd odsyłający chce upewnić się, czy biuro windykacyjne, które w imieniu kredytodawców przedstawia kredytobiorcom w zwłoce umowę o ratalnej spłacie zadłużenia w celu odzyskania wierzytelności, pobierając przy tym opłaty za swoje usługi, działa jako pośrednik kredytowy w rozumieniu art. 3 lit. f) dyrektywy 2008/48.
24.
Moim zdaniem biuro windykacyjne, które świadczy takie usługi, jest objęte zakresem tego przepisu.
25.
Po pierwsze, brzmienie tego art. 3 lit. f) wspiera taką wykładnię (
26
). Zgodnie z tym przepisem dla uznania danego podmiotu za pośrednika kredytowego w rozumieniu dyrektywy 2008/48 muszą zostać spełnione cztery warunki. Dany podmiot: (i) musi być osobą fizyczną lub prawną; (ii) nie może działać w charakterze kredytodawcy; (iii) musi działać w ramach wykonywanej przez siebie działalności handlowej, gospodarczej lub zawodowej (oraz świadczyć usługi wymienione w art. 3 lit. f) ppkt (i)–(iii); oraz (iv) musi pobierać wynagrodzenie za swoje usługi (
27
).
26.
Z postanowienia odsyłającego oraz z dołączonego w charakterze przykładu do akt sądu krajowego wzoru umowy o spłacie stosowanego przez Inko, przy uwzględnieniu badania stanu faktycznego przeprowadzonego przez sąd odsyłający, wynika, że działalność Inko obejmuje przedstawianie umów o ratalnej spłacie zadłużenia kredytobiorcom popadłym w zwłokę na podstawie umowy pierwotnej. Omawiany artykuł 3 lit. f) obejmuje następujące czynności pośredników kredytowych: „(i) przedstawia lub oferuje konsumentom umowy o kredyt; (ii) udziela konsumentom pomocy podejmując w związku z umowami o kredyt prace przygotowawcze inne niż wymienione w ppkt (i); lub (iii) zawiera z konsumentami umowy o kredyt w imieniu kredytodawcy”. Brzmienie tego artykułu jest na tyle szerokie, że obejmuje działalność Inko (
28
).
27.
Po drugie, moim zdaniem taka wykładnia jest zgodna z podwójnym celem ochrony konsumenta i tworzenia prawdziwego rynku wewnętrznego, wyrażonym w dyrektywie 2008/48 (
29
).
28.
W stosownym czasie przed związaniem się kredytobiorcy umową o kredyt lub ofertą kredytodawcy oraz, w stosownych przypadkach, pośrednicy kredytowi mają obowiązek dostarczenia obligatoryjnych informacji przed zawarciem umowy, wymienionych w dziewiętnastu literach art. 5 ust. 1 dyrektywy 2008/48. Obejmują one informacje dotyczące sytuacji kredytobiorcy, jeśli ma on opóźnienie bądź zalega ze spłatą długu (
30
). W chwili zawarcia umowy o kredyt większość kredytobiorców nie przewiduje, że mogą zalegać ze spłatą; wiadomo też, że nie wszyscy kredytobiorcy dokładnie zapoznają się lub w pełni rozumieją konsekwencje zaległości w spłacie, wskazane w informacjach poprzedzających zawarcie umowy. Trzydniowy termin podany we wzorze umowy Inko jest niewystarczający na dokonanie przez kredytobiorcę oceny swojej sytuacji. Kiedy kredytobiorca dostaje do wyboru opcję spłaty całości zaległego długu albo wypełnienia formularza umowy o ratalnej spłacie zadłużenia, wątpliwe jest, by faktycznie miał on wybór. Gdyby kredytobiorca był w stanie niezwłocznie spłacić zaległy dług (opcja tańsza, gdyż redukuje zobowiązanie do pokrycia dalszych kosztów), prawdopodobnie nie popadłby w zwłokę. Trzy dni to również niewystarczający czas na porównanie przez kredytobiorcę kosztów przyjęcia uzgodnienia o ratalnej spłacie zadłużenia z alternatywnymi rozwiązaniami oferowanymi przez innych kredytodawców.
29.
Uważam zatem, że wymóg, aby pośrednik kredytowy udzielał informacji wymienionych w owym art. 5 ust. 1 jest bardziej zbieżny z celem zapewnienia wysokiego poziomu ochrony konsumenta, zwłaszcza w sytuacji, gdy takich informacji nie udziela kredytodawca. W przeciwnym razie kredytobiorca pozbawiony zostaje ochrony na poziomie, jaki ma właśnie zapewniać dyrektywa 2008/48 (
31
). W celu spełnienia przewidzianego w art. 5 ust. 1 obowiązku informacje powinny zostać udzielone kredytobiorcy w stosownym czasie przed związaniem umową o ratalnej spłacie zadłużenia (
32
). Ma to zastosowanie dlatego, że biuro windykacyjne jest podmiotem, który: (i) przedstawia lub oferuje kredytobiorcy umowę o ratalnej spłacie zadłużenia; (ii) podejmuje prace przygotowawcze w związku z taką umową; lub (iii) zawiera umowę o ratalnej spłacie zadłużenia w imieniu kredytodawców w rozumieniu art. 3 lit. f). Nie ulega wątpliwości, że dla spełnienia tego obowiązku konieczny jest termin dłuższy niż trzy dni oferowane przez Inko. Obowiązek udzielenia informacji przed zawarciem umowy spoczywa zgodnie z art. 5 ust. 1 dyrektywy 2008/48 na kredytodawcy oraz, w stosownych przypadkach, na pośredniku kredytowym. Teoretycznie zatem informacji może udzielić kredytodawca zanim kredytobiorca zaakceptuje umowę o ratalnej spłacie zadłużenia. Nic jednak nie wskazuje na to, by kredytodawcy faktycznie udzielali takich informacji przed zawarciem umowy. (Nawet gdyby ich udzielali, nie zmieniłoby to kwestii zasadniczej, że ten sam obowiązek ciąży również na pośrednikach kredytowych).
30.
Takie podejście znajduje potwierdzenie w art. 5 ust. 6 tej dyrektywy zobowiązującym państwa członkowskie do zapewnienia, by kredytodawcy i pośrednicy kredytowi udzielali kredytobiorcom odpowiednich wyjaśnień umożliwiających im ocenę czynników takich jak konsekwencje zaległości w spłacie jeszcze przed zawarciem umowy. Jest to również zbieżne z celem promowania odpowiedzialnych praktyk na wszystkich etapach kredytowych stosunków umownych (
33
).
31.
Pojęcie pośrednika kredytowego powinno mieć takie samo znaczenie we wszystkich państwach członkowskich – co jest zbieżne z celem tworzenia prawdziwego rynku wewnętrznego. Zatem obowiązek udzielenia informacji przed zawarciem umowy powinien ciążyć na wszystkich podmiotach świadczących usługi windykacji długów, takich jak usługi oferowane przez Inko.
32.
Inko twierdzi, że pośrednik kredytowy kojarzy kredytodawców z kredytobiorcami. Utrzymuje, że biura windykacyjne nie mogą być pośrednikami kredytowymi, gdyż ich działalność ma związek z umowami o kredyt już istniejącymi, zanim biuro windykacyjne przedstawi uzgodnienie kredytobiorcy. Obowiązki określone w art. 21 dyrektywy 2008/48 (zatytułowanym „Niektóre obowiązki pośredników kredytowych względem konsumentów”) nie mogą mieć zatem zastosowania do biura windykacyjnego. Inko dodaje, że definicja pośrednika kredytowego w art. 4 ust. 5 dyrektywy 2014/17 jest podobna do definicji zawartej w dyrektywie 2008/48 i oba te przepisy należy interpretować w sposób spójny. Z kontekstu dyrektywy 2014/17 wynika jasno, że działalność biur windykacyjnych nie podlega zawartym w tej dyrektywie przepisom regulującym działalność pośredników kredytowych. Ponadto Inko twierdzi, że zakres art. 3 lit. f) dyrektywy 2008/48 byłby zbyt szeroki, jeśli interpretować go jako mający zastosowanie do biur windykacyjnych. Obejmowałby wówczas działalność zawodową, która nigdy nie miała zostać uregulowana dyrektywą 2008/48, w szczególności działalność prawników uprawnionych do działania w charakterze windykatorów wierzytelności w Austrii.
33.
W moim odczuciu „pośrednik kredytowy” jest pojęciem ogólnym, obejmującym kilka rodzajów działalności (
34
). Różne państwa członkowskie definiują je na różne sposoby i stosują wobec różnych rodzajów działalności (
35
). Prawdą jest, że windykacja wierzytelności nie jest działalnością kojarzoną z bardziej tradycyjnym typem pośrednictwa kredytowego (na przykład brokera pośredniczącego w umowach o kredyty konsumenckie). Brokerzy ci to jednak zaledwie jeden z rodzajów pośredników kredytowych, o których mowa w art. 21 dyrektywy 2008/48. Zgodnie z tym artykułem pośrednik kredytowy ma obowiązek informować, czy współpracuje wyłącznie z jednym kredytodawcą czy z większą ich liczbą, czy też działa jako niezależny broker; ujawniać opłaty należne za jego usługi (jeżeli takie opłaty pobiera); oraz informować kredytodawcę o takich opłatach do celów obliczania rocznej stopy oprocentowania. Logicznie rzecz ujmując, obowiązki te mają w równym stopniu zastosowanie do windykatorów wierzytelności, którzy proponują umowy o ratalnej spłacie zadłużenia, gdyż pracują oni dla klientów i pobierają opłaty za swoje usługi (
36
).
34.
Dyrektywa 2014/17 wprowadza wspólne ramy dla konsumenckich umów o kredyt zabezpieczonych hipoteką lub w inny sposób związanych z nieruchomościami mieszkalnymi. Przewiduje w tym kontekście szczególne unormowania dotyczące pośredników kredytowych (
37
). Bez względu na podobieństwo definicji „pośrednika kredytowego” zawartych w art. 4 ust. 5 dyrektywy 2014/17 i w art. 3 lit. f) dyrektywy 2008/48, nie należy sądzić, że ta pierwsza definicja ogranicza zakres tej drugiej. Dyrektywa 2008/48 nie ma zastosowania do umów o kredyt, który jest zabezpieczony hipoteką lub jest przeznaczony na sfinansowanie nabycia lub utrzymania prawa własności nieruchomości [art. 2 ust. 2 lit. a) i b)]. Moim zdaniem kwestia, czy biuro windykacyjne jest w stanie spełnić obowiązki wymienione na przykład w rozdziale 11 dyrektywy 2014/17, nie jest istotna do celów ustalenia znaczenia art. 3 lit. f) dyrektywy 2008/48. Inko podniosło, że szeroka wykładnia mogłaby oznaczać, iż prawnicy, którzy nie świadczą usług windykacji wierzytelności, zostaliby jednakowoż objęci dyrektywą 2008/48. Prosta odpowiedź brzmi jednak, że kiedy prawnicy świadczą porady prawne nie wykonują funkcji wymienionych w art. 3 lit. f) ppkt (i)–(iii) (
38
).
35.
Ponadto rząd litewski (który przedstawił odpowiedź tylko na pytanie pierwsze) uważa, że do celów omawianego art. 3 lit. f) działania pośrednika kredytowego muszą być wykonywane przed zawarciem umowy o kredyt. Zarządzanie zaległymi wierzytelnościami nie ma związku z propozycją ani przygotowaniem umowy pierwotnej.
36.
Nie podzielam tego poglądu. Po pierwsze, ów art. 3 lit. f) nie stanowi, że działania pośrednika kredytowego muszą mieć miejsce przed zawarciem umowy o kredyt. Bardziej spójne z treścią i celami dyrektywy 2008/48 byłoby niezawężanie pojęcia „pośrednika kredytowego” w ten sposób. Należy raczej uznać, że obowiązek udzielania informacji ma zastosowanie przez cały czas trwania umowy, w szczególności kiedy kredytobiorcy oferuje się uzgodnienie finansowe mieszczące się w zakresie definicji umowy o kredyt zawartej w art. 3 lit. c) dyrektywy 2008/48 (
39
). Po drugie, to nie pierwotna umowa między kredytodawcą a kredytobiorcą jest tu istotna. Uwaga koncentruje się na umowie o ratalnej spłacie zadłużenia, do zawarcia której doprowadza windykator wierzytelności (
40
). Ponieważ nie ma żadnej informacji wskazującej, czy umowy pierwotne są objęte zakresem dyrektywy 2008/48, nie można przyjąć, że kredytobiorcy otrzymują informacje przed zawarciem umowy, zanim staną się tymi umowami związani. Jeśli podmioty takie jak Inko nie są pośrednikami kredytowymi w rozumieniu art. 3 lit. f), nie ciąży na nich również obowiązek udzielenia informacji nim umowa o ratalnej spłacie zadłużenia stanie się wiążąca. Wówczas kredytobiorcy nie korzystaliby z ochrony przewidzianej w dyrektywie 2008/48, gdyż nie otrzymaliby informacji poprzedzających zawarcie umowy na żadnym z etapów procesu, zwłaszcza przed zawarciem umowy o kredyt, która dotyczy odroczonej spłaty. W każdym razie z wyjaśnienia sądu odsyłającego zawartego w postanowieniu odsyłającym wynika, że działania Inko rozpoczynają się jeszcze przed zawarciem owych umów przez kredytobiorcę (
41
).
37.
Podsumowując, biuro windykacyjne, które w imieniu kredytodawcy przedstawia konsumentom umowy o ratalnej spłacie zadłużenia w celu odzyskania zaległej wierzytelności za wynagrodzeniem, jest pośrednikiem kredytowym w rozumieniu art. 3 lit. f) dyrektywy 2008/48.
Pytanie drugie
38.
W przypadku gdy kredytobiorca zawiera umowę o ratalnej spłacie zadłużenia i zobowiązuje się do spłaty zaległego długu wraz z kosztami oraz odsetkami należnymi w związku ze zwłoką na podstawie umowy pierwotnej (lub odpowiednich przepisów krajowych), to czy takie uzgodnienie jest wyłączone z zakresu zastosowania dyrektywy 2008/48 jako umowa o kredyt dotycząca „odroczonej spłaty – bez żadnych opłat – istniejącego zadłużenia” w rozumieniu art. 2 ust. 2 lit. j)?
39.
Rząd niemiecki twierdzi, że uzgodnienia, na podstawie którego kredytobiorca pokrywa opłatę, nie można uznać za umowę bez żadnych opłat w rozumieniu art. 2 ust. 2 lit. j) dyrektywy 2008/48, nawet jeśli koszty windykacji na podstawie umowy o ratalnej spłacie zadłużenia nie przewyższają kosztów wynikających z umowy pierwotnej. Koszty określone w umowie pierwotnej stanowią opłaty w rozumieniu art. 2 ust. 2 lit. j). W opinii rządu francuskiego (który odpowiedział tylko na pytanie drugie) umowy o ratalnej spłacie zadłużenia skutkują dodatkowymi kosztami dla kredytobiorców, jeżeli: (i) na podstawie takiej umowy kredytobiorca płaci więcej niż zapłaciłby w przypadku zaaranżowania spłaty w inny sposób; oraz (ii) koszty windykatora wierzytelności są ponoszone bezpośrednio lub pośrednio przez kredytobiorcę. Komisja uważa, że konieczne jest ustalenie, czy na podstawie umowy o ratalnej spłacie zadłużenia kredytobiorca jest zmuszony do zapłaty opłat wyższych niż zapłaciłby w przypadku braku takiego umowy.
40.
Co należy rozumieć poprzez zwrot „bez żadnych opłat” zawarty w art. 2 ust. 2 lit. j) dyrektywy 2008/48? Czy uzgodnienia Inko są objęte tym przepisem?
41.
Wyrażenie „bez żadnych opłat” zawarte w art. 2 ust. 2 lit. j) dyrektywy 2008/48 nie zostało zdefiniowane. Wydaje się, że spójna z systemem prawa byłaby jego wykładnia w sposób jednolity z wyrażeniem „nieoprocentowany i wolny od wszelkich opłat” zawartym w art. 2 ust. 2 lit. f) (
42
). Pojęcie „opłat” również należy rozumieć spójnie z definicją pojęcia „całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta” zawartą w art. 3 lit. g). Definicja ta została sformułowana szeroko i obejmuje „wszystkie koszty łącznie z odsetkami, prowizjami, podatkami oraz wszelkimi innymi opłatami, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, które to koszty znane są kredytodawcy”. Jest to na tyle szeroka definicja, że pozwala na ujęcie kosztów windykacji ponoszonych przez kredytobiorcę popadłego w zwłokę na podstawie umowy pierwotnej, bez względu na to, czy koszty te są pobierane przez samego kredytodawcę, czy przez działającego w jego imieniu windykatora.
42.
Celem art. 2 ust. 2 lit. j) jest wyłączenie z zakresu dyrektywy 2008/48 umów o kredyt, które nie przewidują dodatkowych kosztów dla kredytobiorcy za udzielony instrument kredytowy. Wyrażenie „bez żadnych opłat” należy interpretować poprzez odniesienie do jego powszechnego znaczenia, z uwzględnieniem jego kontekstu legislacyjnego oraz celów norm, których część stanowi (
43
). Uważam zatem, że należy postawić pytanie, czy przedmiotowe uzgodnienia o ratalnej spłacie zadłużenia nie wiążą się z żadnymi kosztami dla kredytobiorcy. Prościej rzecz ujmując: czy te umowy nie przewidują opłat?
43.
Koszty windykacji z związku ze zwłoką powinny zostać określone w pierwotnej umowie o kredyt (
44
). Nie jest niczym nadzwyczajnym zlecanie przez kredytodawców windykacji osobom trzecim, gdyż jest to skuteczniejsze, niż gdy mieliby ściągać zaległe wierzytelności samodzielnie. Jako że windykacja wiąże się z kosztami, które kredytobiorca będący w zwłoce jest zobowiązany pokryć na podstawie umowy pierwotnej, procesu tego nie można opisać jako wolny od opłat dla kredytobiorców. Inko nie zaprzecza, że pobiera opłaty za swoje usługi. Usług tych nie da się zatem opisać jako dostępne bez żadnych opłat. Kwestia pierwsza: czy uzgodnienia dokonywane przez Inko z kredytobiorcami w imieniu kredytodawców powodują dla kredytobiorców koszty w rozumieniu art. 3 lit. g) dyrektywy 2008/48? Z wzoru umowy o spłacie załączonego do akt sądu krajowego wynika, że kredytobiorca faktycznie ponosi koszty windykacji (
45
).
44.
Wzór formularza określa m.in. następujące informacje: (i) kwotę wierzytelności i koszty (98,75 EUR); (ii) opłaty pobierane przez Inko w razie przyjęcia zlecenia od kredytodawcy, na które składają się: 15,65 EUR (opłata manipulacyjna), 14,28 EUR (za pierwszy monit), 9,36 EUR (opłata za przygotowanie dokumentacji) – razem: 39,29 EUR; oraz (iii) kwota nowego długu w wysokości 138,04 EUR (powstała przez dodanie 39,29 EUR do 98,75 EUR). Ponadto przewidziano dalsze opłaty: odsetki: 0 EUR (
46
); miesięczny koszt prowadzenia dokumentacji (3,12 EUR/miesięcznie); 15,96 EUR za każdy monit; oraz 45 EUR kosztów windykacji – ogółem 64,08 EUR (
47
).
45.
Inko nie oferuje uzgodnienia bez żadnych opłat. Wiążą się z nim następstwa finansowe, względem których kredytobiorca powinien znajdować się w pozycji umożliwiającej mu dokonanie świadomego wyboru,
46.
Czy do celów art. 2 ust. 2 lit. j) dyrektywy 2008/48 ma znaczenie, czy kredytobiorca uiszcza koszty uzgodnienia w sprawie ratalnej spłaty zadłużenia kredytodawcy, który następnie odprowadza opłatę na rzecz windykatora, czy też kredytobiorca płaci je bezpośrednio windykatorowi?
47.
Moim zdaniem nie.
48.
Z postanowienia odsyłającego oraz z informacji zawartych w aktach postępowania głównego wynika jasno, że w istocie to kredytobiorca odpowiada (przynajmniej pośrednio) za pokrycie tych opłat na podstawie pierwotnej umowy o kredyt (
48
).
49.
Czy w przypadku zwłoki kredytobiorcy przedmiotowe koszty muszą być wyższe niż koszty należne na podstawie pierwotnej umowy o kredyt, aby uzgodnienie było wyłączone z zakresu zastosowania omawianego art. 2 ust. 2 lit. j) (
49
)?
50.
Moim zdaniem odpowiedź na to pytanie brzmi „nie”.
51.
Przesłanka taka, nieprzewidziana w brzmieniu art. 2 ust. 2 lit. j), moim zdaniem jest niezgodna z celem ochrony konsumenta realizowanym przez dyrektywę 2008/48. Zgodnie z zastosowaną w całej dyrektywie techniką regulacyjną to konsument, który został należycie i w pełni poinformowany, jest lepiej przygotowany, by wziąć odpowiedzialność za uzgodnienia kredytowe (
50
).
52.
Sąd odsyłający pyta, czy wykładnia art. 2 ust. 2 lit. j) ma wpływ na stosowanie art. 2 ust. 6 dyrektywy 2008/48.
53.
Moim zdaniem nie. W tych dwóch przepisach przewidziano różne rozwiązania regulacyjne. Artykułu 2 ust. 2 lit. j) nie stosuje się uznaniowo; wyłącza on z zakresu dyrektywy 2008/48 umowy, na podstawie których kredytobiorcy uzyskują kredyt bez żadnych opłat.
54.
Natomiast państwa członkowskie mogą wybrać, czy stosować łagodniejsze rozwiązanie regulacyjne przewidziane w art. 2 ust. 6 (
51
). Zgodnie z tym przepisem mogą one zdecydować, że tylko niektóre artykuły dyrektywy 2008/48 mają zastosowanie do umów o kredyt przewidujących dokonanie uzgodnień między kredytodawcami a kredytobiorcami dotyczących odroczenia spłaty lub sposobów spłaty (
52
), gdy kredytobiorca zalega już ze spłatą pierwotnego kredytu i gdy uzgodnienia te prawdopodobnie zapobiegną postępowaniu prawnemu, a kredytobiorca w ich następstwie nie podlega warunkom mniej korzystnym aniżeli warunki przewidziane w pierwotnej umowie o kredyt. Artykuł 6 (który ma zastosowanie m.in. do jakiejkolwiek umowy o kredyt lub oferty dotyczącej umowy o kredyt, o których mowa w szczególności w art. 2 ust. 6) zawiera wykaz obligatoryjnych informacji, które kredytodawca i, w stosownych przypadkach, pośrednik kredytowy, musi dostarczyć konsumentowi w stosownym czasie przed związaniem się konsumenta umową. Austria postanowiła jednak nie skorzystać z możliwości przewidzianej w art. 2 ust. 6, zatem do sporu w postępowaniu głównym znajduje zastosowanie art. 5 (
53
).
55.
Uznaję zatem, że w przypadku gdy pierwotna umowa o kredyt przewiduje odpowiedzialność kredytobiorcy za pokrycie kosztów windykacji w przypadku zwłoki w spłacie wierzytelności, a następnie kredytobiorca zawiera z kredytodawcą – na podstawie uzgodnienia zorganizowanego przez biuro windykacyjne – umowę o ratalnej spłacie zadłużenia, uzgodnienie takie nie stanowi umowy o kredyt, która dotyczy odroczonej spłaty – bez żadnych opłat – istniejącego zadłużenia w rozumieniu art. 2 ust. 2 lit. j) dyrektywy 2008/48, nawet jeśli kredytobiorca i tak odpowiada za pokrycie kosztów windykacji na podstawie pierwotnej umowy o kredyt bądź na podstawie przepisów prawa krajowego.
Wnioski
56.
W świetle wszystkich powyższych rozważań wyrażam opinię, iż na pytania podniesione przez Oberster Gerichtshof (sąd najwyższy, Austria) Trybunał powinien odpowiedzieć w następujący sposób:
—
Biuro windykacyjne, które w imieniu kredytodawcy przedstawia konsumentom umowy o ratalnej spłacie zadłużenia w celu ściągnięcia jego zaległej wierzytelności za opłatą, jest pośrednikiem kredytowym w rozumieniu art. 3 lit. f) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG.
—
W przypadku gdy pierwotna umowa o kredyt przewiduje odpowiedzialność kredytobiorcy za pokrycie kosztów windykacji w przypadku zwłoki w spłacie wierzytelności, a następnie kredytobiorca zawiera z kredytodawcą – na podstawie uzgodnienia zorganizowanego przez biuro windykacyjne – umowę o ratalnej spłacie zadłużenia, uzgodnienie takie nie stanowi umowy o kredyt, która dotyczy odroczonej spłaty – bez żadnych opłat – istniejącego zadłużenia w rozumieniu art. 2 ust. 2 lit. j) dyrektywy 2008/48, nawet jeśli kredytobiorca i tak odpowiada za pokrycie kosztów windykacji na podstawie pierwotnej umowy o kredyt bądź na podstawie przepisów prawa krajowego.
(
1
)	Język oryginału: angielski.
(
2
)	Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.U. 2008, L 133, s. 66) (zwana dalej „dyrektywą 2008/48”). Dyrektywa została zmieniona dyrektywą Komisji 2011/90/UE z dnia 14 listopada 2011 r. (Dz.U. 2011, L 296, s. 35) oraz dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/17/UE z dnia 4 lutego 2014 r. (Dz.U. 2014, L 60, s. 34): zob. także pkt 11 poniżej. Zmiany te nie zmieniły brzmienia przepisów przytoczonych w sprawie.
(
3
)	Motyw 7.
(
4
)	Motyw 8.
(
5
)	Motyw 9.
(
6
)	Motywy 18 i 19.
(
7
)	Motywy 13, 16, 17 i 24.
(
8
)	Motyw 26.
(
9
)	Zobacz art. 2 ust. 2 lit. a) i b).
(
10
)	Artykuły 1–3 określają przedmiot i zakres oraz zawierają definicje (rozdział I). Artykuły 4–7 dotyczą informacji oraz czynności poprzedzających zawarcie umów o kredyt (rozdział II). Artykuł 5 w sprawie informacji udzielanych przed zawarciem umowy (zob. pkt 7 i 8 poniżej) nie został wymieniony w art. 2 ust. 6. Artykuł 9 dotyczy zapewnienia – w przypadkach kredytu transgranicznego – kredytodawcom z państw członkowskich innych niż państwo, w którym przeprowadzone zostało badanie zdolności kredytowej konsumenta, dostępu do baz danych wykorzystywanych w tym państwie członkowskim (rozdział III). Artykuły 10, 11, 13, 16 i 18 zawierają przepisy odnoszące się do informacji oraz praw dotyczących umów o kredyt (rozdział IV). Artykuł 19 normuje obliczanie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (rozdział V), a art. 20–21 dotyczą kredytodawców i pośredników kredytowych (rozdział VI). Wreszcie, art. 22–28 i art. 29–32 określają odpowiednio środki wykonawcze (rozdział VII) oraz przepisy przejściowe i końcowe (rozdział VIII).
(
11
)	Informacji tych udziela się w formie papierowej lub na innym trwałym nośniku. Domniemywa się, że kredytodawca spełnił obowiązek udzielenia obligatoryjnych informacji przed zawarciem umowy określony w art. 5 ust. 1, jeżeli informacje zostały przekazane przy użyciu standardowego europejskiego arkusza informacyjnego dotyczącego kredytu konsumenckiego określonego w załączniku II do dyrektywy 2008/48. Zobacz też moja opinia w sprawie Home Credit Slovakia (C‑42/15, EU:C:2016:431, pkt 24–29).
(
12
)	Artykuł 6 określa wymogi dotyczące informacji udzielanych przed zawarciem niektórych umów o kredyt w rachunku bieżącym i niektórych szczególnych umów o kredyt. Artykuł 7 stanowi, że obowiązki określone w art. 5 i 6 nie mają zastosowania do dostawców towarów lub usług działających w charakterze pośredników kredytowych w ramach działalności dodatkowej. Żaden z tych artykułów nie dotyczy przedmiotowej sprawy.
(
13
)	Artykuł 21 lit. a).
(
14
)	Artykuł 21, odpowiednio lit. b) i c).
(
15
)	Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie nakazów zaprzestania szkodliwych praktyk w celu ochrony interesów konsumentów (Dz.U. 2009, L 110, s. 30).
(
16
)	Artykuł 1.
(
17
)	Dyrektywa Rady z dnia 22 grudnia 1986 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich dotyczących kredytu konsumenckiego (Dz.U. 1987, L 42, s. 48).
(
18
)	Artykuł 2.
(
19
)	Artykuł 3. Do takich podmiotów należą w szczególności niezależne instytucje publiczne odpowiedzialne za ochronę interesów konsumentów oraz organizacje, których celem (zgodnie z kryteriami przewidzianymi w prawie krajowym) jest ochrona takich interesów.
(
20
)	Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie konsumenckich umów o kredyt związanych z nieruchomościami mieszkalnymi i zmieniająca dyrektywy 2008/48/WE i 2013/36/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 (Dz.U. 2014, L 60, s. 34).
(
21
)	Motywy 5–8 i 15.
(
22
)	Przedmiotowe odesłanie nie dotyczy umowy o kredyt związanej z nieruchomością mieszkalną. Strona pozwana w postępowaniu głównym odniosła się jednak do dyrektywy 2014/17 w swoich pisemnych uwagach.
(
23
)	Stopę odsetek ustawowych określa § 1000 ust. 1 ABGB. Obecnie wynosi ona 4%.
(
24
)	Sąd odsyłający wskazał w postanowieniu odsyłającym, że sporne kwoty wynoszą 30500 EUR i 5500 EUR.
(
25
)	Zobacz także pkt 54 poniżej.
(
26
)	Zobacz także motywy 16 i 17.
(
27
)	Zobacz pkt 6 powyżej.
(
28
)	Zobacz pkt 14 i 15 powyżej. Wzór umowy o ratalnej spłacie zadłużenia został przedłożony przez Inko w postępowaniu głównym. Zgodnie z tym wzorem umowy kredytobiorca zgadza się, że w razie niezapłacenia raty Inko ma prawo zwrócić się do jego pracodawcy w celu ściągnięcia płatności bezpośrednio z jego wynagrodzenia. Kredytobiorcy proponuje się także wyrażenie zgody na dokonywanie płatności na rzecz Inko w formie polecenia zapłaty.
(
29
)	Motywy 7 i 8 dyrektywy 2008/48.
(
30
)	Obligatoryjne informacje udzielane przed zawarciem umowy wymienione w art. 5 ust. 1 dyrektywy 2008/48 określają m.in.: stopę oprocentowania mającą zastosowanie w przypadku opóźnienia płatności oraz ustalenia dotyczące jej zmian, a także wszelkie opłaty z tytułu zaległości w spłacie [art. 5 ust. 1 lit. l)], oraz ostrzeżenie o konsekwencjach braku płatności [art. 5 ust. 1 lit. m)].
(
31
)	Zobacz na przykład nadrzędne cele wyrażone w motywach 7–9.
(
32
)	Zobacz motywy 18 i 19.
(
33
)	Zobacz motyw 26.
(
34
)	Zobacz wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich dotyczących umów o kredyt konsumencki, COM(2002) 443 wersja ostateczna (Dz.U. 2002, C 331 E, s. 200) („pierwotny wniosek”). Pojęcie pośrednika kredytowego zostało tam opisane jako: „pojęcie ogólne, które może obejmować różne rodzaje działalności oraz kilka kategorii pośrednictwa” (s. 8).
(
35
)	Zobacz dokument przygotowany w imieniu DG ds. Rynku Wewnętrznego i Usług zatytułowany: Study on Credit Intermediaries in the Internal Market (Badanie dotyczące pośredników kredytowych na rynku wewnętrznym) z 15 stycznia 2009 r., pkt 3.20–3.23.
(
36
)	Zobacz odpowiednio art. 21 lit. a) i b). Rzeczywista roczna stopa oprocentowania została zdefiniowana w art. 3 lit. i) dyrektywy 2008/48 jako całkowity koszt kredytu.
(
37
)	Zobacz w szczególności rozdział 11 art. 29–34 dyrektywy 2014/17.
(
38
)	Zobacz także s. 9 pierwotnego wniosku: „Co do zasady prawnicy i notariusze nie są objęci zakresem dyrektywy, nawet jeśli klient zwraca się do nich o poradę dotyczącą zakresu umowy o kredyt lub jeśli udzielają pomocy w sporządzeniu umowy lub jej poświadczeniu, o ile ich rola ogranicza się do udzielania porady prawnej, bez kierowania klientów do konkretnych kredytodawców”.
(
39
)	Zobacz motyw 24.
(
40
)	Zobacz pkt 21 powyżej.
(
41
)	Zobacz pkt 15 powyżej.
(
42
)	Motyw 13 stanowi, że dyrektywa 2008/48 nie powinna mieć zastosowania do niektórych rodzajów umów o kredyt, za który pobierane są od kredytobiorcy jedynie niewielkie opłaty lub nie są one pobierane wcale. Pierwotny wniosek przewidywał wyjątki dla umów dotyczących odroczonej spłaty lub innych podobnych świadczeń finansowych, prawdopodobnie z użyciem karty płatniczej lub debetowej, gdzie transakcje takie są wolne od opłat oraz zakończone w ciągu trzech miesięcy. Nie było w nim odpowiednika art. 2 ust. 2 lit. j), który został wprowadzony w zmienionym wniosku dotyczącym dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie konsumenckich umów o kredyt, zmieniającej dyrektywę Rady 93/13/WE (COM(2005) 483 wersja ostateczna).
(
43
)	Zobacz wyrok z dnia 5 lipca 2012 r., Content Services, C‑49/11, EU:C:2012:419, pkt 32.
(
44
)	Zobacz na przykład art. 5 ust. 1 lit. l) dyrektywy 2008/48.
(
45
)	Zobacz pkt 16 i 27 powyżej.
(
46
)	Najwyraźniej suma ta może wzrosnąć w trakcie trwania stosunku umownego.
(
47
)	Należy pamiętać, że opłaty mogą wzrosnąć. Sytuacja zależy od liczby wystosowanych monitów. W skrócie, pierwsza pula opłat wynosi około 40% wierzytelności głównej. W przykładowym wzorze formularza, w którym kwota wierzytelności i koszty wynoszą 98,75 EUR, dalsze opłaty wynoszą około 65% wierzytelności głównej. Dane liczbowe zostały podane jedynie do celów poglądowych. Stosunek między opłatami Inko a zaległą wierzytelnością wyraźnie zależy od kwoty tej wierzytelności w danym przypadku.
(
48
)	Zobacz pkt 44 powyżej.
(
49
)	Zobacz pkt 17 powyżej.
(
50
)	Zobacz motywy 24 i 26. Zobacz także wyrok z dnia 18 grudnia 2014 r., CA Consumer Finance (C‑449/13, EU:C:2014:2464, pkt 21).
(
51
)	Artykuł 2 ust. 6 dyrektywy 2008/48 został wprowadzony na etapie negocjowania dyrektywy w Radzie; zob. s. 3 komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego z dnia 21 września 2007 r., na podstawie art. 251 ust. 2 akapit drugi traktatu WE, dotyczącego wspólnego stanowiska Rady w sprawie przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie umów o kredyt konsumencki, COM(2007) 546 wersja ostateczna.
(
52
)	Zobacz pkt 5 powyżej.
(
53
)	Zobacz pkt 22 powyżej.