62024CJ0294
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Id-Disa’ Awla)
10 ta’ Lulju 2025 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Direttiva 93/13/KEE – Klawżoli inġusti fil-kuntratti konklużi mal-konsumaturi – Artikolu 3(1) – Kuntratt ta’ provvista ta’ servizzi ta’ distribuzzjoni u ta’ evakwazzjoni tal-ilma – Eżiġibbiltà u bidu tad-dekorrenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni tal-kreditu li jiddependu mill-aġir tal-professjonist – Rekwiżit ta’ preżentazzjoni tar-raġunijiet li jiġġustifikaw in-neċessità ta’ interpretazzjoni ta’ ċerti dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni mill-Qorti tal-Ġustizzja – Assenza ta’ preċiżazzjonijiet suffiċjenti – Inammissibbiltà”
Fil-Kawża C‑294/24 [Zadzhova] (
i
),
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mir-Rayonen sad - Burgas (il-Qorti Distrettwali ta’ Burgas, il-Bulgarija), permezz ta’ deċiżjoni tal‑24 ta’ April 2024, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fl‑24 ta’ April 2024, fil-proċedura
“Vodosnabdyavane i kanalizatsia” EAD
vs
ED,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Id-Disa’ Awla),
komposta minn N. Jääskinen, President tal-Awla, M. Condinanzi u R. Frendo (Relatriċi), Imħallfin,
Avukat Ġenerali: L. Medina,
Reġistratur: R. Stefanova-Kamisheva, Amministratriċi,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tal‑5 ta’ Marzu 2025,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għal “Vodosnabdyavane i kanalizatsia” EAD, minn G. D. Dobrev, Z. I. Gadzheva, L. I. Todev, advokati, u T. Mirchev,
–
għall-Gvern Bulgaru, minn T. Mitova u R. Stoyanov, bħala aġenti,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn P. Kienapfel, G. Koleva, N. Nikolova u P. Ondrůšek, bħala aġenti,
wara li rat id-deċiżjoni, meħuda wara li nstemgħet l-Avukata Ġenerali, li l-kawża tinqata’ mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 93/13/KEE tal‑5 ta’ April 1993 dwar klawżoli inġusti f’kuntratti mal-konsumatur (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 2, p. 288, rettifika fil-ĠU 2023, L 17, p. 100).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn “Vodosnabdyavane i kanalizatsia” EAD (iktar ’il quddiem “VIK”) u ED dwar nuqqas ta’ ħlas ta’ kontijiet tal-ilma relatati ma’ proprjetà immobbli li tappartjeni lil ED.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
3
L-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 93/13 jipprovdi:
“Klawżola kuntrattwali li ma tkunx ġiet negozjata individwalment għandha titqies inġusta jekk, kontra l-ħtieġa ta’ buona fede, tkun tikkawża żbilanċ sinifikanti fid-drittijiet u l-obbligi tal-partijiet li joħorġu mill-kuntratt, bi ħsara għall-konsumatur.”
Id-dritt Bulgaru
4
L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 84 taż-Zakon za zadalzheniyata i dogovorite (il-Liġi dwar l-Obbligi u l-Kuntratti, DV Nru 275, tat‑22 ta’ Novembru 1950) (iktar ’il quddiem iz-“ZZD”), jipprevedi:
“Meta jkun stabbilit terminu għall-eżekuzzjoni tal-obbligu, id-debitur ikun inadempjenti mal-iskadenza tiegħu […]”
5
Skont l-Artikolu 114 taz-ZZD:
“It-terminu ta’ preskrizzjoni jibda jiddekorri mill-jum li fih il-kreditu jkun sar eżiġibbli.
[…]”
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
6
VIK tipprovdi lill-klijenti tagħha s-servizzi ta’ distribuzzjoni u ta’ evakwazzjoni tal-ilma fil-belt ta’ Burgas (il-Bulgarija) abbażi ta’ kuntratti individwali li jinkludu kundizzjonijiet ġenerali li jirregolaw il-provvista ta’ dawn is-servizzi lill-utenti (iktar ’il quddiem il-“kundizzjonijiet ġenerali”).
7
Fis‑27 ta’ Ottubru 2023, VIK ressqet kawża quddiem ir-Rayonen sad - Burgas (il-Qorti Distrettwali ta’ Burgas, il-Bulgarija), li hija l-qorti tar-rinviju, fejn talbet li ED, konsumatriċi, tiġi kkundannata tħallas ċerti kontijiet tal-ilma relatati ma’ proprjetà immobbli li tappartjeni lilha, li tinsab fil-belt ta’ Burgas.
8
B’mod partikolari, VIK issostni li ED hija debitriċi fil-konfront tagħha għas-somma prinċipali ta’ 693.56 leva Bulgari (BGN) (madwar EUR 350) dovuta għall-konsum ta’ ilma li seħħ bejn is‑17 ta’ Marzu 2020 u t‑12 ta’ Mejju 2023 u ffatturat matul il-perijodu mill‑25 ta’ Awwissu 2021 sal‑25 ta’ Mejju 2023, somma miżjuda bl-interessi legali mid-data li fiha ġiet adita l-qorti tar-rinviju sal-ħlas definittiv tal-kreditu, kif ukoll għall-kumpens għal dewmien għall-perijodu mill‑25 ta’ Settembru 2021 sal‑24 ta’ Ottubru 2023 ta’ BGN 81.30 (madwar EUR 41).
9
VIK issostni li ħarġet, għall-perijodu ta’ konsum inkwistjoni, kontijiet li ma tħallsux minn ED fit-terminu mogħti ta’ 30 jum stabbilit mill-Artikolu 33(2) tal-kundizzjonijiet ġenerali.
10
ED tikkontesta l-ammont tas-somom mitluba u tqajjem, b’mod partikolari, eċċezzjoni bbażata fuq l-estinzjoni tal-kreditu allegat wara l-iskadenza tat-terminu ta’ tliet snin ta’ preskrizzjoni.
11
Il-qorti tar-rinviju tosserva li VIK hija obbligata, skont l-Artikolu 33(1) tal-kundizzjonijiet ġenerali, toħroġ kontijiet kull xahar għas-servizzi ta’ distribuzzjoni u ta’ evakwazzjoni tal-ilma pprovduti lill-klijenti tagħha. Skont l-Artikolu 33(2) tal-kundizzjonijiet ġenerali, il-konsumatur huwa obbligat iħallas l-ammonti dovuti f’terminu ta’ 30 jum mid-data tal-ħruġ tal-kont.
12
Barra minn hekk, skont l-Artikolu 42 tal-kundizzjonijiet ġenerali, il-konsumatur li ma jissodisfax fit-termini stabbiliti l-obbligu ta’ ħlas tiegħu jkun obbligat iħallas lil VIK kumpens ekwivalenti għall-ammont tal-interessi legali.
13
Il-qorti tar-rinviju tirrileva li, skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 84 u l-Artikolu 114 taz-ZZD, mal-iskadenza tat-terminu ta’ 30 jum mill-ħruġ tal-kont minn VIK, il-kreditu tagħha jsir eżiġibbli u t-terminu ta’ preskrizzjoni jibda jiddekorri.
14
Minn dan isegwi, skont il-qorti tar-rinviju, li l-iffissar tal-bidu tad-dekorrenza ta’ dan it-terminu jiddependi mill-aġir ta’ VIK u, b’mod iktar preċiż, mill-ħruġ tal-kontijiet. Issa, VIK tikser regolarment ir-rekwiżiti tal-Artikolu 33(1) tal-kundizzjonijiet ġenerali, li jobbligawha toħroġ kontijiet kull xahar.
15
Il-qorti tar-rinviju għandha dubji dwar l-eventwali natura inġusta tal-Artikolu 33(2) tal-kundizzjonijiet ġenerali, peress li jippermetti lil VIK tiddetermina unilateralment, skont id-data tal-ħruġ tal-kont, l-eżiġibbiltà tal-krediti tagħha u tal-interessi moratorji relatati magħhom, u, għaldaqstant, il-bidu tad-dekorrenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni li jikkonċernahom.
16
F’dan il-kuntest, ir-Rayonen sad - Burgas (il-Qorti Distrettwali ta’ Burgas) iddeċidiet li tissospendi l-proċedura quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“L-Artikolu 3(1) tad-Direttiva [93/13] għandu jiġi interpretat fis-sens li l-klawżola li tinsab fl-Artikolu 33(2) tal-Kundizzjonijiet Ġenerali ta’ [Distribuzzjoni u Evakwazzjoni tal-Ilma f’Burgas] toħloq, għad-detriment tal-konsumatur, inugwaljanza sinjifikattiva bejn id-drittijiet u l-obbligi li joħorġu minn dawn il-kundizzjonijiet ġenerali fid-dawl tal-fatt li l-eżiġibbiltà tal-ammonti dovuti taħt dan it-test tal-Kundizzjonijiet Ġenerali, b’mod konkret il-bidu ta’ dekorrenza tal-perijodu sabiex jintalbu l-ammonti dovuti minħabba s-servizzi pprovduti [mill-operatur responsabbli għad-distribuzzjoni u għall-evakwazzjoni tal-ilma f’Burgas] lill-konsumaturi, tiġi ddeterminata esklużivament mill-aġir [ta’ dan l-operatur] permezz tal-ħruġ ta’ fattura, u dan anki meta ma jkunx osserva l-obbligu tiegħu li joħroġ fattura kull xahar?”
Fuq l-ammissibbiltà tat-talba għal deċiżjoni preliminari
17
Skont ġurisprudenza stabbilita, il-proċedura stabbilita fl-Artikolu 267 TFUE hija strument ta’ kooperazzjoni bejn il-Qorti tal-Ġustizzja u l-qrati nazzjonali li bis-saħħa tiegħu l-Qorti tal-Ġustizzja tipprovdi lill-qrati nazzjonali l-elementi ta’ interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni li dawn tal-aħħar ikunu jeħtieġu għas-soluzzjoni tat-tilwima li jkunu meħtieġa jiddeċiedu (sentenza tat‑22 ta’ Frar 2024, Ente Cambiano società cooperativa per azioni, C‑660/22, EU:C:2024:152, punt 20 u l-ġurisprudenza ċċitata).
18
Peress li d-deċiżjoni tar-rinviju sservi ta’ bażi għal din il-proċedura, il-qorti nazzjonali hija meħtieġa tispjega, fid-deċiżjoni tar-rinviju stess, il-kuntest fattwali u regolamentari tat-tilwima fil-kawża prinċipali u hija meħtieġa tagħti l-ispjegazzjonijiet meħtieġa dwar ir-raġunijiet għall-għażla tad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni li hija tkun qiegħda titlob l-interpretazzjoni tagħhom, kif ukoll dwar ir-rabta li hija tistabbilixxi bejn dawn id-dispożizzjonijiet u l-leġiżlazzjoni nazzjonali li tapplika għat-tilwima mressqa quddiemha (sentenza tat‑22 ta’ Frar 2024, Ente Cambiano società cooperativa per azioni, C‑660/22, EU:C:2024:152, punt 21 u l-ġurisprudenza ċċitata).
19
Għandu jitfakkar ukoll li d-domandi dwar l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni magħmula mill-qorti nazzjonali fil-kuntest leġiżlattiv u fattwali li hija tiddefinixxi taħt ir-responsabbiltà tagħha, u li ma huwiex il-kompitu tal-Qorti tal-Ġustizzja li tivverifika l-eżattezza tiegħu, jibbenefikaw minn preżunzjoni ta’ rilevanza. Il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tirrifjuta li tagħti deċiżjoni dwar talba mressqa minn qorti nazzjonali biss meta jkun jidher b’mod manifest li l-interpretazzjoni mitluba tad-dritt tal-Unjoni ma għandha ebda relazzjoni mar-realtà jew mas-suġġett tat-tilwima fil-kawża prinċipali, meta l-problema tkun ta’ natura ipotetika jew inkella meta l-Qorti tal-Ġustizzja ma jkollhiex il-punti ta’ fatt u ta’ liġi neċessarji sabiex tirrispondi b’mod utli għad-domandi li jkunu sarulha (sentenza tat‑8 ta’ April 2025, L-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew (Stħarriġ ġudizzjarju tal-atti proċedurali), C‑292/23, EU:C:2025:255, punt 36 u l-ġurisprudenza ċċitata).
20
Permezz tad-domanda preliminari tagħha, il-qorti tar-rinviju qiegħda essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 93/13 għandux jiġi interpretat fis-sens li klawżola li tinsab fil-kundizzjonijiet ġenerali ta’ kuntratt u li tipprovdi li l-konsumatur huwa obbligat iħallas l-ammonti dovuti f’terminu ta’ 30 jum mid-data tal-ħruġ tal-kont toħloq, għad-detriment ta’ dan il-konsumatur, żbilanċ sinjifikattiv bejn id-drittijiet u l-obbligi tal-partijiet.
21
Issa, għandu jiġi osservat li l-qorti tar-rinviju ma esponietx ir-raġunijiet għaliex l-interpretazzjoni tad-dispożizzjoni msemmija fid-domanda preliminari tagħha hija neċessarja sabiex tiġi taqta’ t-tilwima fil-kawża prinċipali.
22
Fil-fatt, kemm mill-proċess għad-dispożizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja kif ukoll mid-dibattiti li saru waqt is-seduta quddiemha jirriżulta li t-tilwima fil-kawża prinċipali tirrigwarda l-applikazzjoni tal-obbligu kuntrattwali tal-professjonist, previst fl-Artikolu 33(1) tal-kundizzjonijiet ġenerali, li joħroġ kontijiet kull xahar. Issa, id-dubji tal-qorti tar-rinviju ma jirrigwardawx il-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu 33, iżda pjuttost il-paragrafu 2 tiegħu, b’tali mod li jidher b’mod manifest li s-suġġett tat-tilwima fil-kawża prinċipali ma għandu ebda rabta mal-interpretazzjoni mitluba tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 93/13.
23
Għaldaqstant, it-talba għal deċiżjoni preliminari għandha tiġi ddikjarata inammissibbli.
24
Madankollu, għandu jitfakkar li l-qorti tar-rinviju għandha l-possibbiltà li tressaq talba għal deċiżjoni preliminari ġdida filwaqt li tipprovdi lill-Qorti tal-Ġustizzja l-informazzjoni kollha li abbażi tagħha din tal-aħħar tkun tista’ tagħti deċiżjoni (sentenza tat‑22 ta’ Frar 2024, Ente Cambiano società cooperativa per azioni, C‑660/22, EU:C:2024:152, punt 35 u l-ġurisprudenza ċċitata).
Fuq l-ispejjeż
25
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li għandha tiddeċiedi dwar l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Id-Disa’ Awla) tiddikjara li:
It-talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mir-Rayonen sad - Burgas (il-Qorti Distrettwali ta’ Burgas, il-Bulgarija), permezz ta’ deċiżjoni tal‑24 ta’ April 2024, hija inammissibbli.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Bulgaru.
(
i
)	L-isem ta’ din il-kawża huwa fittizju. Dan l-isem ma jikkorrispondi għall-isem reali ta’ ebda waħda mill-partijiet fil-proċedura.