62019CC0307
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
BOBEK
ippreżentati fis‑26 ta’ Novembru 2020 (
1
)
Kawża C‑307/19
Obala i lučice d.o.o.
vs
NLB Leasing d.o.o.
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Visoki trgovački sud Republike Hrvatske (il-Qorti Għolja Kummerċjali tar-Repubblika tal-Kroazja))
“Talba għal deċiżjoni preliminari – Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili – Regolament (UE) Nru 1215/2012 – Regolament (KE) Nru 1393/2007 – Kunċett ta’ ‘materji ċivili u kummerċjali’ – Notifika u komunikazzjoni tal-atti ‘ġudizzjarji’ u ‘extraġudizzjarji’ – ‘Aġenziji li jibagħtu’ mhux maħtura – Nutar li joħroġ mandat ta’ eżekuzzjoni abbażi ta’ ‘dokument awtentiku’ – Ġurisdizzjoni ‘speċjali’ jew ‘esklużiva’ dwar l-ipparkjar fi triq miftuħa għall-pubbliku”
I. Introduzzjoni
1.
Ir-rikorrenti hija entità privata inkarigata bil-ġestjoni ta’ żoni pubbliċi għall-ipparkjar f’Zadar (il-Kroazja). Hija spezzjonat karozza proprjetà tal-konvenuta pparkjata fi spazju identifikat għall-ipparkjar fi triq miftuħa għall-pubbliku. Din il-karozza ma kellhiex fiha biljett tal-ipparkjar li kien viżibbli. Ir-rikorrenti ħarġet biljett tal-ipparkjar ta’ ġurnata, li baqa’ ma tħallasx. Għaldaqstant ir-rikorrenti talbet l-eżekuzzjoni tiegħu permezz ta’ mandat ta’ eżekuzzjoni maħruġ minn nutar fil-Kroazja li ġie nnotifikat lill-konvenuta fis-Slovenja.
2.
Din il-kawża hija episodju ieħor f’dik li llum saret saga proċedurali pjuttost rikka ta’ biljetti tal-ipparkjar mhux imħallsa u nutara (
2
). Il-pern tal-problema jidher li huwa ċerta privatizzazzjoni doppja mwettqa mil-leġiżlatur Kroat kemm fil-livell tal-ġestjoni, kif ukoll fil-livell tal-eżekuzzjoni. Kwistjoni li fi Stati Membri oħra hija komunement meqjusa bħala waħda ta’ natura amministrattiva hija mħollija f’idejn entitajiet privati. Lanqas l-eżekuzzjoni sussegwenti ta’ talba bħal din ma hija maħsuba bħala kwistjoni għall-qrati, iżda, għall-inqas fl-ewwel istanza, għan-nutara.
3.
Dan mhux biss jikkawża ċerta skumdità fir-rigward tal-istruttura inġenerali, iżda joħloq ukoll frizzjonijiet tassonomiċi fi (ħdan) strumenti tad-dritt privat tal-Unjoni Ewropea. Huwa f’dan il-kuntest li l-Visoki trgovački sud Republike Hrvatske (il-Qorti Għolja Kummerċjali tar-Repubblika tal-Kroazja), wara li żewġ qrati nazzjonali inferjuri ċaħdu l-ġurisdizzjoni tagħhom, għandha quddiemha kunflitt ta’ ġurisdizzjoni dwar kontestazzjoni ta’ tali mandat maħruġ minn nutar.
4.
Dik il-qorti tar-rinviju qiegħda tfittex gwida fuq, fost affarijiet oħra: (i) it-test sabiex tiddetermina jekk tilwima hijiex relatata ma’ “materji ċivili u kummerċjali” fis-sens tar-Regolament (KE) Nru 1393/2007 (
3
) (iktar ’il quddiem “ir-Regolament dwar in-Notifika”) u r-Regolament (UE) Nru 1215/2012 (
4
) (iktar ’il quddiem “ir-Regolament Irriformulat ta’ Brussell”); (ii) jekk in-nutara fil-Kroazja jistgħux jibagħtu mandati ta’ eżekuzzjoni lil persuni residenti fi Stati Membri oħra fil-kuntest tar-Regolament dwar in-Notifika; u (iii) taħt liema kap speċifiku ta’ ġurisdizzjoni jista’ jaqa’ dan it-tilwim skont ir-regoli tar-Regolament Irriformulat ta’ Brussell.
II. Il-kuntest ġuridiku
A. Id-dritt tal-Unjoni
1.
Ir-Regolament Irriformulat ta’ Brussell
5.
Skont l-Artikolu 1(1) tar-Regolament Irriformulat ta’ Brussell:
“1.   Dan ir-Regolament għandu japplika fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali independentament min-natura tal-qorti jew tat-tribunal. Huwa m’għandux jestendi, b’mod partikolari, għal kwistjonijiet ta’ dħul, dawk doganali jew amministrattivi jew għar-responsabbiltà tal-Istat għal atti u ommissjonijiet fl-eżerċitar tal-awtorità tal-Istat (acta iure imperii).”
6.
L-Artikolu 4 ta’ dan ir-regolament jistabbilixxi r-regola tal-“Istat tad-domiċilju” li tirrikjedi li persuni b’domiċilju fi Stat Membru, indipendentement min-nazzjonalità tagħhom, jiġu mħarrka fil-qrati ta’ dak l-Istat Membru. Madankollu, l-Artikolu 5 ta’ dan l-istess regolament jipprovdi li din il-persuna tista’, b’deroga, tiġi mħarrka wkoll fil-qrati ta’ Stat Membru ieħor, iżda “biss bis-saħħa tar-regoli mniżżla fit-Taqsimiet 2 sa 7 ta’ [dan] il-Kapitolu”.
7.
L-Artikolu 7 tar-Regolament Irriformulat ta’ Brussell, li jinsab taħt taqsima intitolata “Ġurisdizzjoni speċjali”, jipprovdi kif ġej:
“Persuna domiċiljata fi Stat Membru tista’ tiġi mħarrka fi Stat Membru ieħor:
(1)
(a)
fi kwistjonijiet relatati ma’ kuntratt, fil-qrati tal-post tat-twettiq tal-obbligazzjoni in kwistjoni;
(b)
għall-finijiet ta’ din id-dispożizzjoni u sakemm ma jkunx miftiehem mod ieħor, il-post tat-twettiq tal-obbligi f’dak il-każ għandu jkun:
–
fil-każ ta’ bejgħ ta’ oġġetti, il-post fl-Istat Membru fejn, skont il-kuntratt, l-oġġetti ġew ikkonsenjati jew suppost li kienu kkonsenjati,
–
fil-każ ta’ bejgħ ta’ oġġetti, il-post fl-Istat Membru fejn, skont il-kuntratt, l-oġġetti ġew ikkonsenjati jew suppost li kienu kkonsenjati [fil-każ ta’ provvista ta’ servizzi, il-post fl-Istat Membru fejn, skont il-kuntratt, is-servizzi ġew ipprovduti jew suppost li kienu pprovduti];
(c)
jekk il-punt (b) ma japplikax, japplika l-punt (a);
(2)
fi kwistjonijiet li għandhom x’jaqsmu ma’ tort, delitt jew kważi delitt, fil-qrati tal-post fejn l-avveniment dannuż jkun twettaq jew jista’ jitwettaq;”
8.
L-Artikolu 24(1) tar-Regolament Irriformulat ta’ Brussell jipprevedi ġurisdizzjoni esklużiva, “fi proċedimenti li l-objettiv tagħhom ikunu drittijiet in rem fi proprjetà immobbli jew kirjiet ta’ proprjetà immobbli, il-qrati tal-Istat Membru li fih tkun tinstab il-proprjetà”.
2.
Ir-Regolament dwar in-Notifika
9.
L-Artikolu 1(1) tar-Regolament dwar in-Notifika jiddefinixxi l-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu u jaqra kif ġej:
“1.   Dan ir-Regolament għandu japplika fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali fejn dokument ġudizzjarju jew extra-ġudizzjarju jrid ikun trasmess minn Stat Membru għal ieħor għal notifika hemmhekk. Dan m’għandux jinkludi, b’mod partikolari, kwistjonijiet fiskali, doganali jew amministrattivi jew ir-responsabbiltà tal-Istat għal atti jew ommissjonijiet fl-eżerċiżżju tal-awtorità tal-Istat (‘acta iure imperii’)”.
10.
Skont l-Artikolu 2 ta’ dan ir-regolament, li huwa intitolat “Aġenziji mittenti u riċeventi”:
“1.   Kull Stat Membru għandu jaħtar lill-uffiċjali pubbliċi, l-awtoritajiet jew lil persuni oħra, minn hawn ’il quddiem imsejħa ‘aġenżiji mittenti’, kompetenti biex jittrasmettu dokumenti ġudizzjarji jew extra-ġudizzjarji li jridu jkunu nnotifikati fi Stat Membru ieħor.
[…]
4.   Kull Stat Membru għandu jipprovdi lill-Kummissjoni bl-informazzjoni li ġejja:
(a)
l-ismijiet u l-indirizzi tal-aġenziji riċeventi msemmija fil-paragrafi 2 u 3;
(b)
iż-żoni ġeografiċi fejn għandhom ġurisdizzjoni;
(ċ)
il-mezzi disponibbli għalihom biex jirċievu d-dokumenti; u
(d)
il-lingwi li jistgħu jintużaw għall-mili tal-formola standard li tinsab fl-Anness I.
L-Istati Membri għandhom jinfurmaw lill-Kummissjoni b’kull tibdil sussegwenti li jsir f’din l-informazzjoni.”
11.
L-Artikolu 4(1) tar-Regolament dwar in-Notifika jistabbilixxi li “[d]-dokumenti ġudizzjarji għandhom ikunu trasmessi direttament u kemm jista’ jkun malajr bejn l-aġenziji maħtura skont l-Artikolu 2”.
12.
In-notifika ta’ “dokumenti ġudizzjarji” permezz tas-servizzi postali tal-Istati Membri tista’ titwettaq skont l-Artikolu 14 tar-Regolament dwar in-Notifika. In-notifika ta’ “dokumenti extraġudizzjarji” hija rregolata mill-Artikolu 16 tar-Regolament dwar in-Notifika, li jiddikjara li dawn id-dokumenti “jistgħu jkunu mibgħuta għal notifika fi Stat Membru ieħor skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan ir-Regolament.”
B. Id-dritt Kroat
1.
Id-Deċiżjoni dwar l-organizzazzjoni ta’ Zadar
13.
L-Odluka o organizaciji i načinu naplate parkiranja u Gradu Zadru (id-Deċiżjoni dwar l-organizzazzjoni u proċeduri għall-ġbir tat-tariffi tal-ipparkjar fil-Belt ta’ Zadar (iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni dwar l-organizzazzjoni”) (il-“Glasnik Grada Zadra” Nru 4/2011) tistabbilixxi żoni ta’ pparkjar, perijodi meta japplikaw it-tariffi għall-ipparkjar fit-triq u t-tariffa ta’ kull siegħa għall-ipparkjar. L-Artikolu 2 ta’ din id-deċiżjoni jiddefinixxi parkeġġi pubbliċi bħala “żoni pubbliċi għall-waqfien u l-ipparkjar tal-vetturi”. L-Artikolu 4 jistabbilixxi li parkeġġi pubbliċi huma indikati bħala tali, skont il-Liġi dwar is-Sigurtà fit-Toroq.
14.
Skont l-Artikolu 5 tad-Deċiżjoni dwar l-organizzazzjoni, l-immarkar ta’ parkeġġi pubbliċi jitwettaq mill-organizzatur tal-ipparkjar, taħt is-sorveljanza tad-dipartiment kompetenti tal-awtorità muniċipali. L-Artikolu 6 ta’ din id-deċiżjoni jiddetermina t-“termini u l-kundizzjonijiet ġenerali tal-kuntratt għall-użu tal-parkeġġi”, u jistabbilixxi l-ġranet u l-ħinijiet li fihom iridu jitħallsu t-tariffi tal-ipparkjar. Finalment, l-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni dwar l-organizzazzjoni jistabbilixxi li, billi jwaqqaf jew jipparkja vettura fiż-żona pubblika għall-ipparkjar, is-sewwieq jew is-sid tal-vettura jaċċetta t-termini u l-kundizzjonijiet ġenerali għall-ipparkjar u b’hekk jikkonkludi kuntratt mal-organizzatur tal-ipparkjar.
2.
Id-Deċiżjoni tal-Ħatra ta’ Zadar
15.
Il-ġestjoni u l-manutenzjoni ta’ parkeġġi, garaxxijiet pubbliċi u terminals fil-belt ta’ Zadar huma rregolati mill-Odluka o komunalnim djelatnostima Grada Zadra (id-Deċiżjoni dwar l-Attivitajiet Muniċipali tal-Belt ta’ Zadar) (il-“Glasnik Grada Zadra” Nru 16/2009). L-Artikolu 3(15)(a) tagħha jafda lir-rikorrenti bil-manutenzjoni u l-ġestjoni tal-parkeġġi, il-garaxxijiet pubbliċi, u t-terminals.
III. Il-fatti, il-proċeduri nazzjonali u d-domandi preliminari
16.
NLB Leasing d.o.o. Ljubljana (iktar ’il quddiem il-“konvenuta”) hija kumpannija li tipprovdi finanzjament għall-użu ta’ vetturi, apparat u proprjetà immobbli fis-Slovenja.
17.
Fit‑30 ta’ Ġunju 2012, karozza mikrija mingħand il-konvenuta kienet ipparkjata fi triq miftuħa għall-pubbliku f’Zadar (il-Kroazja). Din it-triq hija żona stabbilita għall-ipparkjar bi spazji identifikati għall-ipparkjar. Għandu jinxtara biljett tal-ipparkjar qabel l-ipparkjar.
18.
Fl-istess ġurnata, Obala i lučice d.o.o. (iktar ’il quddiem ir-“rikorrenti”), kumpannija b’responsabbiltà limitata fondata mill-belt ta’ Zadar għall-għan tal-ġestjoni u manutenzjoni ta’ żoni pubbliċi għall-ipparkjar ta’ vetturi bil-mutur, wettqet spezzjoni tal-biljetti fuq il-karozza mikrija mill-konvenuta. Il-karozza ma kellhiex fiha biljett viżibbli tal-ipparkjar. Għaldaqstant, ir-rikorrenti ħarġet biljett tal-ipparkjar ta’ ġurnata (84 kuna Kroata (HRK), madwar EUR 13). Dan il-biljett tal-ipparkjar ta’ ġurnata qatt ma tħallas.
19.
Fl‑1 ta’ Lulju 2013, ir-Repubblika tal-Kroazja ngħaqdet mal-Unjoni Ewropea.
20.
Fl‑20 ta’ Frar 2017, ir-rikorrenti bdiet proċeduri ta’ eżekuzzjoni għall-irkupru tad-dejn pendenti tal-biljett tal-ipparkjar permezz ta’ nutar f’Pula (il-Kroazja) billi ppreżentat rikors għal eżekuzzjoni abbażi ta’ “dokument awtentiku”. Dan id-dokument kien estratt mill-kontijiet tar-rikorrenti stess li rreġistraw id-dejn dovut mill-konvenuta.
21.
Fit‑8 ta’ Marzu 2017, abbażi ta’ dan id-“dokument awtentiku”, in-nutar ħareġ mandat ta’ eżekuzzjoni għall-valur ta’ HRK 1 825.25 (madwar EUR 282). Dan it-total ikkonsista fil-valur tal-biljett tal-ipparkjar mhux imħallas (HRK 84), miżati riżultanti mill-ispejjeż tal-proċeduri sostnuti sa dakinhar (HRK 1235), kif ukoll miżati għal “spejjeż prevedibbli” (HRK 506.25). Il-mandat imbagħad ġie nnotifikat lill-konvenuta permezz ta’ ittra rreġistrata b’rikonoxximent tal-wasla.
22.
Il-konvenuta kkontestat il-mandat quddiem it-Trgovački sud u Pazinu (il-Qorti Kummerċjali ta’ Pazin, il-Kroazja). Dik il-qorti ddeċidiet li hija ma kellhiex ġurisdizzjoni u rreferiet il-kawża lit-Trgovački sud u Zadru (il-Qorti Kummerċjali ta’ Zadar, il-Kroazja). It-tieni qorti wkoll iddikjarat li ma kellhiex ġurisdizzjoni u għaddiet il-kawża lill-Visoki trgovački sud Republike Hrvatske (il-Qorti Għolja Kummerċjali tar-Repubblika tal-Kroazja) għal deċiżjoni.
23.
Minkejja li l-qorti tar-rinviju tinnota li s-somma nominali li qiegħda tintalab l-eżekuzzjoni tagħha hija baxxa, hija tirrikonoxxi wkoll li l-qrati nazzjonali qiegħed ikollhom quddiemhom numru kunsiderevoli ta’ kawżi bħal din. Huwa f’dan il-kuntest fattwali u legali li l-Visoki trgovački sud (il-Qorti Kummerċjali tal-Appell) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel id-domandi segwenti lill-Qorti tal-Ġustizzja għal deċiżjoni preliminari:
“(1)
In-nutara huma awtorizzati jwettqu n-notifika ta’ dokumenti b’applikazzjoni tar-Regolament [Nru 1393/2007] meta huma jinnotifikaw id-deċiżjonijiet tagħhom f’kawżi li fir-rigward tagħhom ma japplikax ir-Regolament Nru 1215/2012, b’teħid inkunsiderazzjoni tal-fatt li, fil-Kroazja, in-nutara, meta huma jaġixxu fil-kuntest tas-setgħat mogħtija lilhom mid-dritt nazzjonali fil-proċeduri ta’ eżekuzzjoni forzata abbażi ta’ ‘dokument awtentiku’, ma jaqgħux taħt il-kunċett ta’ ‘qorti’ fis-sens tar-Regolament Nru 1215/2012? Fi kliem ieħor, peress li n-nutara ma jaqgħux taħt il-kunċett ta’ ‘qorti’ imsemmi fir-Regolament Nru 1215/2012, huma jistgħu, meta jaġixxu fil-kuntest tas-setgħat mogħtija lilhom mid-dritt nazzjonali fil-proċeduri ta’ eżekuzzjoni abbażi ta’ ‘dokument awtentiku’, japplikaw ir-regoli relatati man-notifika ta’ dokumenti stabbiliti fir-Regolament [Nru 1393/2007]?
(2)
L-ipparkjar fit-triq u fit-toroq prinċipali pubbliċi, meta d-dritt għall-ġbir tal-ħlas huwa previst fiż-Zakon o sigurnosti prometa na cestama (il-Liġi dwar is-Sigurtà fit-Toroq) u fir-regoli dwar it-twettiq tal-attivitajiet muniċipali bħala attivitajiet tal-awtoritajiet pubbliċi stess, jista’ jitqies bħala kwistjoni ċivili fis-sens tar-Regolament [Nru 1215/2012], li jirregola l-kwistjoni tal-ġurisdizzjoni tal-qrati kif ukoll ir-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali, b’teħid inkunsiderazzjoni tal-fatt li, meta tiġi kkonstatata l-preżenza ta’ vettura mingħajr biljett tal-ipparkjar jew b’biljett tal-ipparkjar invalidu, din il-vettura tkun immedjatament suġġetta għall-obbligu ta’ ħlas ta’ biljett ta’ ġurnata, daqs li kieku din kienet ipparkjata l-ġurnata kollha, irrispettivament mit-tul ta’ ħin eżatt tal-użu tal-post tal-ipparkjar, b’mod li dan il-ġbir tal-ħlas tal-biljett ta’ ġurnata huwa ta’ natura sanzjonatorja, filwaqt li għandu jiġi ppreċiżat li f’ċerti Stati Membri, dan l-ipparkjar jitqies bħala kontravvenzjoni tat-traffiku?
(3)
Fil-proċeduri ġudizzjarji msemmija iktar ’il fuq relatati mal-ipparkjar fit-triq u fit-toroq prinċipali pubbliċi, meta d-dritt għall-ġbir tal-ħlas huwa previst fil-Liġi dwar is-Sigurtà fit-Toroq u fir-regoli dwar it-twettiq tal-attivitajiet muniċipali bħala attivitajiet tal-awtoritajiet pubbliċi stess, il-qrati jistgħu jwettqu n-notifika ta’ dokument lill-konvenuti fi Stat Membru ieħor b’applikazzjoni tar-Regolament [Nru 1393/2007]?
Fil-każ li, abbażi tad-domandi magħmula iktar ’il fuq, jiġi deċiż li dan it-tip ta’ pparkjar huwa kwistjoni ċivili, id-domandi sussegwenti jsiru b’mod sussidjarju:
(4)
F’dan il-każ, tapplika l-preżunzjoni ta’ konklużjoni ta’ kuntratt permezz tal-imsemmi pparkjar fit-triq f’post identifikat permezz ta’ sinjali orizzontali u/jew vertikali, jiġifieri, huwa meqjus li permezz tal-ipparkjar kuntratt huwa konkluż u li jekk il-prezz ma jitħallasx skont it-tariffa fis-siegħa tal-ipparkjar, il-biljett ta’ ġurnata jkun dovut. Għaldaqstant, tqum id-domanda dwar jekk din il-preżunzjoni ta’ konklużjoni ta’ kuntratt permezz ta’ dan l-ipparkjar u l-kunsens għall-ħlas tal-prezz tal-biljett ta’ ġurnata meta l-biljett ma jinxtarax skont it-tariffa fis-siegħa tal-ipparkjar jew meta jiskadi t-tul ta’ ħin tal-biljett mixtri jmorrux kontra d-dispożizzjonijiet fundamentali fil-qasam ta’ provvista ta’ servizzi previsti fl-Artikolu 56 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea u fid-dispożizzjonijiet l-oħra tal-acquis tal-Unjoni Ewropea.
(5)
F’dan il-każ l-ipparkjar kien sar f’Zadar u, għaldaqstant, teżisti rabta bejn dan il-kuntratt u l-qrati Kroati, iżda dan l-ipparkjar huwa ‘servizz’ skont l-Artikolu 7(1) tar-Regolament [Nru 1215/2012], peress li l-kunċett ta’ servizz jimplika li l-parti li tipprovdih twettaq attività speċifika, jiġifieri, li hija twettaq din l-attività speċifika inkambju għal ħlas u, għaldaqstant, tqum id-domanda dwar jekk l-attività mwettqa mir-rikorrenti hijiex biżżejjed sabiex titqies bħala servizz? Fil-każ ta’ assenza ta’ ġurisdizzjoni speċjali tal-qrati Kroati bis-saħħa tal-Artikolu 7(1) tar-Regolament [Nru 1215/2012], il-qorti tad-domiċilju tal-konvenuta jkollha ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni tal-kawża.
(6)
L-ipparkjar fit-triq u fit-toroq prinċipali pubbliċi, meta d-dritt għall-ġbir tal-ħlas huwa stabbilit permezz tal-Liġi dwar is-Sigurtà fit-Toroq u tar-regoli dwar it-twettiq tal-attivitajiet muniċipali bħala attivitajiet tal-awtoritajiet pubbliċi u l-ġbir tal-ħlas isir biss matul perijodu speċifiku tal-ġurnata, jista’ jitqies bħala kuntratt ta’ kiri ta’ proprjetà immobbli abbażi tal-Artikolu 24(1) tar-Regolament [Nru 1215/2012]?
(7)
Jekk f’dan il-każ ma tistax tiġi applikata l-preżunzjoni msemmija iktar ’il fuq li dan l-ipparkjar wassal għall-konklużjoni ta’ kuntratt (ir-raba’ domanda preliminari), dan it-tip ta’ pparkjar, li fir-rigward tiegħu l-kompetenza fil-qasam tal-ġbir tal-ħlas għall-ipparkjar tirriżulta mil-Liġi dwar is-Sigurtà fit-Toroq u li tipprevedi l-ħlas ta’ biljett ta’ ġurnata jekk il-biljett ma jitħallasx minn qabel għal kull siegħa ta’ użu tal-post tal-ipparkjar jew jekk it-tul ta’ ħin li għalih il-biljett tħallas ikun skada, jista’ jitqies bħala delitt jew kważi delitt fis-sens tal-Artikolu 7(2) tar-Regolament [Nru 1215/2012]?
(8)
F’dan il-każ, l-ipparkjar seħħ qabel id-data ta’ adeżjoni tar-Repubblika tal-Kroazja mal-Unjoni Ewropea, preċiżament fit‑30 ta’ Ġunju 2012 fis‑13.02 ta’ waranofsinhar. Għaldaqstant, qiegħed jiġi mistoqsi jekk ir-regolamenti relatati mal-liġi applikabbli, jiġifieri r-Regolament Nru 593/2008 jew ir-Regolament Nru 864/2007, humiex applikabbli f’dan il-każ, fid-dawl tal-validità ratione temporis ta’ dawn ir-regolamenti?
Fil-każ li l-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea għandha ġurisdizzjoni sabiex tirrispondi fir-rigward tal-applikazzjoni tad-dritt sostantiv issir id-domanda sussegwenti:
(9)
Il-preżunzjoni ta’ konklużjoni ta’ kuntratt permezz ta’ dan l-ipparkjar u tal-kunsens għall-ħlas tal-prezz tal-biljett ta’ ġurnata meta l-biljett ma jinxtarax skont it-tariffa fis-siegħa tal-ipparkjar jew meta jiskadi t-tul ta’ ħin tal-biljett mixtri jmorru kontra d-dispożizzjonijiet fundamentali fil-qasam ta’ provvista ta’ servizzi stabbiliti fl-Artikolu 56 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea u fid-dispożizzjonijiet l-oħra tal-acquis tal-Unjoni Ewropea, irrispettivament minn jekk il-proprjetarju tal-vettura huwiex persuna fiżika jew ġuridika? Fi kliem ieħor, fir-rigward tad-determinazzjoni tad-dritt sostantiv, id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 593/2008 jistgħu japplikaw f’dan il-każ (meta jiġi osservat li l-proċess preżenti ma jinkludi ebda prova li l-partijiet qablu dwar il-liġi applikabbli)?
–
jekk jitqies li jeżisti kuntratt, f’dan il-każ ikun kuntratt ta’ servizzi, jiġifieri, dan il-kuntratt ta’ pparkjar jista’ jitqies bħala servizz fis-sens tal-Artikolu 4(1)(b) tar-Regolament Nru 593/2008?
–
sussidjarjament, dan l-ipparkjar jista’ jitqies bħala kuntratt ta’ kiri skont l-Artikolu 4(1)(ċ) tar-Regolament Nru 593/2008?
–
sussidjarjament, jekk fir-rigward ta’ dan l-ipparkjar japplikaw id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 4(2) tar-Regolament Nru 593/2008, tqum id-domanda dwar liema hija f’dan il-każ il-provvista karatteristika, fid-dawl tal-fatt li r-rikorrenti, essenzjalment, timmarka biss il-wiċċ tat-triq għall-finijiet tal-ipparkjar u tiġbor il-ħlas għall-ipparkjar, filwaqt li l-konvenuta tipparkja u tħallas il-parking. Fil-fatt, jekk jitqies li l-provvista karatteristika hija dik tar-rikorrenti, id-dritt Kroat ikun japplika, iżda jekk il-provvista karatteristika kienet dik tal-konvenuta, huwa d-dritt Sloven li jkun japplika. Madankollu, peress li d-dritt għall-ġbir tal-ħlas għall-ipparkjar huwa rregolat f’dan il-każ mid-dritt Kroat li miegħu l-kuntratt inkwistjoni għandu, għaldaqstant, rabtiet iktar stretti, jistgħu, minkejja dan, japplikaw ukoll f’din il-kawża d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 4[(3)] tar-Regolament Nru 593/2008?
–
jekk jitqies li jeżisti obbligu mhux kuntrattwali fis-sens tar-Regolament (KE) Nru 864/2007, dan l-obbligu mhux kuntrattwali jista’ jitqies bħala dannu, b’mod li l-liġi applikabbli tkun iddeterminata abbażi tal-Artikolu 4(1) tar-Regolament Nru 864/2007?
–
sussidjarjament, dan it-tip ta’ pparkjar jista’ jitqies bħala arrikkiment indebitu, b’mod li l-liġi applikabbli tkun iddeterminata abbażi tal-Artikolu 10(1) tar-Regolament Nru 864/2007?
–
sussidjarjament, dan it-tip ta’ pparkjar jista’ jitqies bħala negotiorum gestio, b’mod li l-liġi applikabbli tkun iddeterminata abbażi tal-Artikolu 11(1) tar-Regolament Nru 864/2007?
–
sussidjarjament, dan it-tip ta’ pparkjar jista’ jitqies bħala responsabbiltà min-naħa tal-konvenuta għal culpa in contrahendo, b’mod li l-liġi applikabbli tkun iddeterminata abbażi tal-Artikolu 12(1) tar-Regolament Nru 864/2007?”
24.
Ġew sottomessi osservazzjonijiet bil-miktub f’dawn il-proċeduri mir-rikorrenti, mill-Gvern Ġermaniż u dak Kroat, kif ukoll mill-Kummissjoni Ewropea. Bl-eċċezzjoni tal-Gvern Ġermaniż, il-partijiet kollha, u anke l-Gvern Sloven, wieġbu għall-mistoqsijiet bil-miktub li saru lilhom mill-Qorti tal-Ġustizzja.
IV. Analiżi
25.
Kif mitlub mill-Qorti tal-Ġustizzja, sejjer nillimita l-analiżi tiegħi għall-ewwel sat-tielet domanda u l-ħames sas-seba’ domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju. Dawn il-konklużjonijiet huma strutturati kif ġej. Sejjer nibda b’osservazzjonijiet fil-qosor dwar l-ammissibbiltà (A). Sejjer nibda l-analiżi sostantiva billi nifformula mill-ġdid id-domandi (B.1). Sejjer imbagħad indur għall-kunċett ta’ “materji ċivili u kummerċjali” skont ir-Regolament Irriformulat ta’ Brussell u r-Regolament dwar in-Notifika (B.2). Imbagħad, sejjer nindirizza l-kwistjoni dwar jekk in-nutara fil-Kroazja jistgħux huma stess iwettqu notifika (skont ir-Regolament dwar in-Notifika) ta’ mandati ta’ eżekuzzjoni redatti abbażi ta’ “dokument awtentiku” (B.3). Sussegwentement, sejjer neżamina l-kwistjoni dwar jekk l-ipparkjar f’żona identifikata għall-ipparkjar fi triq miftuħa għall-pubbliku jistax jitqies bħala attività li tirriżulta f’xi ġurisdizzjoni “speċjali” jew “esklużiva” skont ir-Regolament Irriformulat ta’ Brussell (B.4). Nikkonkludi bil-kwistjonijiet iktar wiesgħa u strutturali mqajma f’din il-kawża (C).
A. L-ammissibbiltà
1.
L-applikabbiltà tad-dritt tal-Unjoni ratione temporis
26.
Fit‑30 ta’ Ġunju 2012, seħħ l-ipparkjar. Fl‑1 ta’ Lulju 2013, il-Kroazja ssieħbet mal-Unjoni. Fit‑8 ta’ Marzu 2017, inħareġ il-mandat ta’ eżekuzzjoni.
27.
Għar-raġunijiet li stabbilixxejt fid-dettall fil-konklużjonijiet tiegħi f’Nemec u f’Pula Parking (
5
), approċċ li ġie adottat mill-Qorti tal-Ġustizzja fiż-żewġ kawżi (
6
), l-applikabbiltà ratione temporis tad-dritt tal-Unjoni ma hijiex kwistjoni f’kawżi bħal dik preżenti. Il-fatt li l-bażi (sostantiva) għal talba tippreċedi l-adeżjoni ta’ Stat Membru mal-Unjoni Ewropea ma huwiex deċiżiv. Huwa importanti li jingħad, f’dan ir-rigward, li l-proċedura ta’ eżekuzzjoni għall-irkupru ta’ dik it-talba nbdiet wara l-adeżjoni tal-Kroazja mal-Unjoni, u b’hekk hija b’mod ċar fil-kamp ta’ applikazzjoniratione temporis tar-regoli proċedurali u l-kuntest potenzjalment applikabbli ratione materiae, u li d-domandi magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja jikkonċernaw l-interpretazzjoni ta’ dawn l-istrumenti proċedurali.
28.
Minħabba li b’mod ċar dan huwa l-każ fil-kawża odjerna, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni ratione temporis sabiex tirrispondi d-domandi magħmula mill-qorti tar-rinviju.
2.
L-ammissibbiltà ta’ domandi marbuta mas-sustanza tal-kawża
29.
Il-Kummissjoni tosserva li l-qorti tar-rinviju, meta jkollha quddiemha kunflitt ta’ ġurisdizzjoni bejn żewġ qrati inferjuri fi ħdan l-ordinament ġuridiku tagħha, tista’ tagħmel biss dawk id-domandi li jippermettulha tirriżolvi l-kwistjonijiet ġurisdizzjonali ta’ quddiemha. Bil-maqlub, hija ma tistax tagħmel dan għal domandi marbuta mas-sustanza tal-kawża odjerna. Dan ifisser li l-ewwel domanda u l-ewwel parti tat-tielet domanda (li jfittxu kjarifika dwar jekk in-nutara fil-Kroazja jistgħux iwettqu notifika ta’ “dokumenti ġudizzjarji u extraġudizzjarji”) għandhom jitqiesu inammissibbli. Fuq livell nazzjonali, din il-kawża għadha ma daħlitx fil-fażi sostantiva minħabba li l-qorti tar-rinviju għandha l-ewwel issolvi l-kunflitt ta’ ġurisdizzjoni li wassal għall-kawża riżultanti quddiemha. Il-partijiet għaldaqstant jista’ jkun li għad ma kellhomx il-possibbiltà jieħdu pożizzjoni dwar uħud minn dawn il-kwistjonijiet.
30.
Jiena nifhem it-tħassib tal-Kummissjoni. Madankollu, jiena ma nikkondividihx.
31.
L-ewwel nett, fil-kawżi relatati mar-Regolament Irriformulat ta’ Brussell, l-istess bħal fi kwalunkwe sistema ġurisdizzjonali oħra, is-sustanza normalment tkun marbuta mal-ġurisdizzjoni. Għall-għanijiet tal-evalwazzjoni tal-ġurisdizzjoni ħafna drabi tkun meħtieġa analiżi preliminari u teleskopika tas-sustanza. Minn din il-perspettiva, ma huwiex faċli li ssir diviżjoni bejn it-tnejn. Anki kieku dan kien possibbli, l-ewwel domanda u l-ewwel parti tat-tielet domanda huma marbuta b’mod ċar mal-fatti attwali u mal-għan tar-rikors prinċipali, u għaldaqstant ma jaqgħux ’il barra mil-limiti ġenerali tal-proċedura preliminari.
32.
It-tieni nett, l-istadju tal-proċeduri quddiem il-qorti nazzjonali ma huwiex kriterju li fil-konfront tiegħu jiġu mistħarrġa talbiet għal deċiżjoni preliminari. L-Artikolu 267 TFUE huwa strument ta’ kooperazzjoni li jgħid li kwalunkwe domanda magħmula hija ġeneralment preżunta li hija rilevanti, minkejja li suġġetta għal ċerti limiti (
7
). F’dan il-kuntest, hija l-qorti nazzjonali biss li tassumi r-responsabbiltà għad-deċiżjoni ġudizzjarja sussegwenti u l-bżonn u r-rilevanza tad-domandi li hija tissottometti lill-Qorti tal-Ġustizzja (
8
). Għaldaqstant, wieħed għandu jippreżumi li l-qorti nazzjonali ddeterminat il-bżonn ġenerali għall-gwida tal-Qorti tal-Ġustizzja għas-soluzzjoni effettiva ta’ dawn id-domandi (
9
).
33.
Fuq din il-bażi, nissuġġerixxi li l-ewwel u t-tielet domanda tal-qorti tar-rinviju jiġu ddikjarati ammissibbli, minkejja li fil-fatt, flimkien mad-domandi l-oħra, jeħtieġu ftit riformulazzjoni.
B. Is-sustanza
1.
Id-domandi u l-ordni tagħhom
34.
Mill-qari tal-ewwel sat-tielet domanda u mbagħad tal-ħames sas-seba’ domanda fil-kuntest tad-deċiżjoni tar-rinviju, jidher li, fil-qalba tagħha, din il-kawża tolqot tliet elementi ġenerali tad-dritt internazzjonali privat tal-Unjoni. L-ewwel wieħed huwa relatat mal-kontenut u n-natura tat-talba għall-biljett tal-ipparkjar mhux imħallas (it-tieni domanda u t-tieni parti tat-tielet domanda). Jiġifieri jekk l-eżekuzzjoni ta’ dan id-dejn hijiex tilwima relatata ma’ “materji ċivili u kummerċjali”. It-tieni wieħed huwa marbut mal-eżekuzzjoni u l-proċedura tat-talba fil-kuntest speċifiku tad-dritt Kroat (l-ewwel domanda u l-ewwel parti tat-tielet domanda). B’mod partikolari, jistgħu n-nutara fil-Kroazja jwettqu n-notifika ta’ mandati ta’ eżekuzzjoni redatti abbażi ta’ “dokument awtentiku” skont ir-Regolament dwar in-Notifika? It-tielet element jikkonċerna l-ġurisdizzjoni kompetenti għat-talba (il-ħames sas-seba’ domanda). B’mod speċifiku, hemm xi ġurisdizzjoni speċjali skont ir-Regolament Irriformulat ta’ Brussell li taħtha tista’ tiġi kklassifikata l-eżekuzzjoni ta’ biljett tal-ipparkjar mhux imħallas, u għaldaqstant tingħata ġurisdizzjoni lill-qrati ta’ Stat Membru li ma huwiex id-domiċilju tad-debitur?
35.
Fid-dawl tal-interpretazzjoni suesposta tad-domandi indirizzati f’dawn il-konklużjonijiet, jiena sejjer inbiddel ftit l-ordni tad-domandi. It-tieni domanda u t-tieni parti tat-tielet domanda jikkonċernaw kwistjonijiet ta’ kamp ta’ applikazzjoni. Għaldaqstant jiena sejjer nittratta lilhom l-ewwel. Dawn id-domandi jistgħu essenzjalment jiġu fformulati mill-ġdid sabiex jistaqsu jekk iċ-ċirkustanzi ta’ din il-kawża humiex koperti mill-kunċett ta’ “materji ċivili u kummerċjali” fis-sens tar-Regolament Irriformulat ta’ Brussell u r-Regolament dwar in-Notifika. Wara, sejjer nikkunsidra l-ewwel domanda u l-ewwel parti tat-tielet domanda, li jikkonċernaw żewġ punti: (i) jekk in-nutara fil-Kroazja jistgħux jibagħtu “dokumenti ġudizzjarji”; u (ii) jekk dawn humiex limitati li jibagħtu “dokumenti extraġudizzjarji” skont ir-Regolament dwar in-Notifika. Finalment, sejjer indur għall-ħames sas-seba’ domanda, li nipproponi li jiġu rriformulati sabiex jiġi evalwat jekk l-ipparkjar f’żona identifikata għall-ipparkjar fi triq miftuħa għall-pubbliku jistax jitqies bħala attività li tirriżulta f’ġurisdizzjoni “speċjali” jew “esklużiva” fis-sens tar-Regolament Irriformulat ta’ Brussell.
2.
It-tieni domanda u t-tieni parti tat-tielet domanda
36.
Permezz tat-tieni domanda u tat-tieni parti tat-tielet domanda, il-qorti tar-rinviju qiegħda tfittex li tikkonstata jekk iċ-ċirkustanzi ta’ din il-kawża humiex koperti mill-kunċett ta’ “materji ċivili u kummerċjali”, fis-sens tal-Artikolu 1(1) tar-Regolament Irriformulat ta’ Brussell u tal-Artikolu 1(1) tar-Regolament dwar in-Notifika.
37.
Il-fehmiet tal-partijiet u l-intervenjenti dwar din il-kwistjoni huma differenti. Il-Gvernijiet tal-Ġermanja u tas-Slovenja jikkunsidraw li l-kawża odjerna taqa’ lil hinn mill-kunċett ta’ “materji ċivili u kummerċjali”. Fl-opinjoni tagħhom, dak li huwa determinanti huwa l-oriġini tas-setgħa li taħtha ġie konkluż il-kuntratt u li hija eżegwita f’dan ir-rigward. Jiġifieri, is-setgħa pubblika li tidentifika u tiġġestixxi l-ispazji pubbliċi għall-ipparkjar u li tissorvelja l-kundizzjonijiet għall-ipparkjar hemmhekk. Ir-rikorrenti, il-Gvern Kroat u l-Kummissjoni huma tal-fehma opposta. Fil-fehma tagħhom, ma hijiex l-oriġini tas-setgħa iżda pjuttost il-modalitajiet tal-eżerċizzju tagħha li jirrappreżentaw l-element determinanti għall-identifikazzjoni ta’ “materji ċivili u kummerċjali”.
38.
Fir-risposta għad-domandi tal-qorti tar-rinviju, sejjer nibda billi nfittex li nidentifika test, jew almenu approċċ prevalenti, fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-konfront tal-kunċett ta’ “materji ċivili u kummerċjali” (a). Wara li niċċara liema mill-approċċi għandu, fil-fehma tiegħi, jiġi ffavorit, imbagħad sejjer napplika dan l-approċċ għaċ-ċirkustanzi ta’ din il-kawża (b).
a)
Il-ġurisprudenza dwar il-kunċett ta’ “materji ċivili u kummerċjali”
39.
Il-kunċett ta’ “materji ċivili u kummerċjali” huwa punt ta’ riferiment standard għad-definizzjoni tal-iskop ta’ testi legali adottati fuq il-bażi tas-setgħat (illum) inklużi fit-Titolu V tat-TFUE (
10
).
40.
Madankollu, l-ebda wieħed minn dawn l-istrumenti ma għandu definizzjoni pożittiva tal-kunċett ta’ “materji ċivili u kummerċjali” (
11
). Għaldaqstant, hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tiddetermina, każ b’każ, jekk iċ-ċirkustanzi quddiemha humiex marbuta ma’ “materji ċivili u kummerċjali” (
12
).
41.
L-effett inevitabbli ta’ dan l-approċċ kien in-natura każwistika tiegħu u n-nuqqas okkażjonali ta’ ċertezza legali f’każijiet limitati. Fid-dawl tal-għan komuni ta’ dawn l-istrumenti, din il-konklużjoni hija pjuttost ironika. Wara kollox, dawn huma intiżi, primarjament sabiex jiżguraw ċertezza legali permezz ta’ regoli uniformi dwar il-kunflitt ta’ ġurisdizzjoni u s-semplifikazzjoni ta’ formalitajiet marbuta ma’ deċiżjonijiet ġudizzjarji, in-notifika tagħhom, u l-eżekuzzjoni fis-suq intern.
42.
Allura x’kienu l-approċċi prevalenti? Huwa x’aktarx utli, minħabba li l-kunċett ta’ “materji ċivili u kummerċjali” huwa fil-fatt trażversali għall-istrumenti tad-dritt internazzjonali privat tal-Unjoni, li l-ewwel nett tingħata ħarsa lejn is-“Sistema ta’ Brussell” (1) u mbagħad lejn l-istrumenti l-oħra tat-“Titolu V” (2).
1) Is-Sistema ta’ Brussell
43.
Is-Sistema ta’ Brussell hija magħmula minn ħames strumenti (
13
). Minħabba li kull wieħed minn dawn l-istrumenti huwa marbut mal-kunflitt ta’ ġurisdizzjoni f’tilwimiet legali dwar “materji ċivili u kummerċjali” (
14
), il-Qorti tal-Ġustizzja fittxet li tinterpreta dan il-kunċett b’mod uniformi (
15
). Madankollu, hemm żewġ approċċi, jekk mhux tlieta, għall-kunċett ta’ “materji ċivili u kummerċjali”, skont liema element jiġi identifikat bħala deċiżiv. Dawn jistgħu x’aktarx jiġu deskritti bħala l-perspettiva tas-“suġġett” (i) u l-perspettiva tar-“relazzjoni ġuridika” (ii).
i) Il-perspettiva tas-“suġġett”
44.
Il-perspettiva tas-“suġġett” dwar l-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “materji ċivili u kummerċjali” hija riflessa f’żewġ (sub)linji ta’ ġurisprudenza. L-ewwel linja ta’ ġurisprudenza, riflessa primarjament fis-sentenzi preċedenti tal-Qorti tal-Ġustizzja, hija bbażata fuq interpretazzjoni iktar awtonoma u komparattiva tal-kunċett ta’ “materji ċivili u kummerċjali” (
16
), sostnuta minn riferimenti għal punti komuni bejn is-sistemi tal-Istati Membri.
45.
Is-sentenza f’Rüffer hija eżempju eċċellenti ta’ dan l-approċċ. Dik il-kawża kkonċernat rikors għal eżekuzzjoni kontra individwu Ġermaniż għall-ispejjeż marbuta mat-tneħħija ta’ dak li kien fadal minn bastiment imfarrak minn xmara fil-Pajjiżi l-Baxxi. Probabbilment influwenzata ħafna mill-evalwazzjoni fil-fatt komparattiva u induttiva tal-Avukat Ġenerali Warner (
17
), il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li “l-prinċipji ġenerali li jirriżultaw mis-sistemi nazzjonali kollha tal-Istati Membri” jqisu l-amministrazzjoni ta’ passaġġi tal-ilma pubbliċi, inkluż it-tneħħija ta’ tifrik, bħala eżerċizzju tal-awtorità pubblika (
18
). Għaldaqstant, ir-rikors mar lil hinn mill-kunċett ta’ “materji ċivili u kummerċjali” fis-sens tal-Konvenzjoni ta’ Brussell (
19
). Il-fatt li t-tilwima nbdiet taħt id-dritt ċivili tal-Pajjiżi l-Baxxi ma ttiħditx inkunsiderazzjoni (
20
).
46.
Għaldaqstant, f’Rüffer, in-natura awtonoma tal-kunċett ta’ “materji ċivili u kummerċjali” ppermettiet li tiġi kklassifikata mill-ġdid, għall-għanijiet tas-Sistema ta’ Brussell, għażla istituzzjonali differenti ta’ Stat Membru. Evalwazzjonijiet komparattivi simili tal-“klassifikazzjoni” ta’ kwistjoni għall-għanijiet tad-dritt nazzjonali tal-Istati Membri (anki fejn is-sottomissjonijiet magħmula mill-Istati Membri, u għaldaqstant ir-raġunar induttiv, ma kinux uniformi), u b’riferiment għall-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, saru, pereżempju, fis-sentenzi f’Lechouritou u Sonntag (
21
).
47.
Il-Qorti tal-Ġustizzja mbagħad gradwalment biddlet l-approċċ. Għalkemm ir-raġuni għal din il-bidla qatt ma ġiet spjegata b’mod ċar, ir-raġuni setgħet kienet pragmatiżmu sempliċi: kif osserva l-Avukat Ġenerali Trstenjak, il-“perspettiva komparattiva” jista’ jkun li ġiet irtirata minħabba l-forom organizzattivi varji u n-numru kbir ta’ ordinamenti ġuridiċi nazzjonali tal-Istati Membri (
22
).
48.
Minflokha, daħlet it-tieni linja ta’ ġurisprudenza. Din il-linja hija marbuta mad-dritt nazzjonali dwar is-suġġett inkwistjoni (
23
). Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja ma jidhirx li hija marbuta biss mid-dritt nazzjonali: fi flyLAL-Lithuanian Airlines, rikors għall-kumpens ta’ danni riżultanti mill-ksur tal-Artikoli 81 u 82 KE (issa l-Artikoli 101 u 102 TFUE), il-Qorti tal-Ġustizzja kkaratterizzat it-tilwima bħala relatata ma’ “materja ċivili u kummerċjali”, apparentement b’riferiment għad-dritt tal-Unjoni, mingħajr ma evalwat ulterjorment id-dritt nazzjonali tal-Latvja (
24
).
49.
Minkejja li naturalment qiegħed jirreferi biss għal tendenza ġenerali, li fiha jeżistu l-eċċezzjonijiet, il-lingwaġġ baqa’ wieħed ta’ “kunċett awtonomu” tad-dritt tal-Unjoni. Madankollu, kif huwa l-każ f’numru ta’ oqsma oħra tad-dritt tal-Unjoni, partikolarment f’Unjoni magħmula minn 27 Stat Membru, evalwazzjoni ġenwinament komparattiva saret inqas komuni. Minflok, “awtonomu” fil-prattika bdiet iktar u iktar tfisser “kif iddefinit fl-Istat Membru inkwistjoni sakemm ma tkunx għaddejja xi ħaġa stramba ħafna”.
ii) Il-perspettiva tar-“relazzjoni ġuridika”
50.
Il-perspettiva tar-“relazzjoni ġuridika” jidher li toriġina mis-sentenza f’Henkel (
25
). Dan l-approċċ għandu l-għan li jiddetermina jekk ir-rikors quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja jinvolvix eżerċizzju unilaterali ta’ setgħa pubblika fir-relazzjoni ġuridika speċifika inkwistjoni bejn il-partijiet.
51.
Għal dan l-għan, il-Qorti tal-Ġustizzja tuża żewġ indikaturi wiesgħa. Minn naħa, hija tistabbilixxi “qafas ta’ riferiment” sabiex tiddetermina r-regoli legali ordinarji applikabbli għar-relazzjonijiet bejn individwi privati. Dan tagħmlu billi tieħu inkunsiderazzjoni (i) il-“bażi tal-azzjoni mressqa” u (ii) il-“modalitajiet għat-tressiq tagħha” skont id-dritt nazzjonali rilevanti tal-Istat Membru (
26
). Min-naħa l-oħra, hija tevalwa jekk it-tilwima inkwistjoni toriġinax minn eżerċizzju unilaterali ta’ setgħat pubbliċi lil hinn minn dan il-“qafas ta’ riferiment” (
27
).
52.
Kemm l-approċċ tas-“suġġett” kif ukoll l-approċċ tar-“relazzjoni ġuridika” ntużaw fis-snin reċenti, u l-ġurisprudenza ma identifikat l-ebda preferenza għal xi metodu minnhom. Fil-fatt, ninnota li l-iktar sentenza reċenti tal-Qorti tal-Ġustizzja tirreferi speċifikament għal dawn iż-żewġ approċċi bħala alternattivi (
28
).
2) Ir-Regolament dwar in-Notifika u strumenti oħra tat-“Titolu V”
53.
Is-sentenza f’Fahnenbrock hija l-uniku preċedent li jinterpreta l-kunċett ta’ “materji ċivili u kummerċjali” kif jidher fl-Artikolu 1(1) tar-Regolament dwar in-Notifika. Din il-kawża kkonċernat rikors ippreżentat minn persuni fiżiċi kontra ristrutturazzjoni unilaterali u retroattiva ta’ bonds tal-Istat Grieg. Sabiex tiddetermina jekk il-kwistjoni taqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament dwar in-Notifika, il-Qorti tal-Ġustizzja applikat l-approċċ tar-“relazzjoni ġuridika”, u ċċitat ġurisprudenza mis-Sistema ta’ Brussell, sabiex tiddetermina, fuq il-bażi ta’ stħarriġ preliminari tal-evidenza disponibbli, jekk ir-relazzjoni bejn il-partijiet kinitx manifestament ikkaratterizzata minn eżerċizzju ta’ setgħat pubbliċi (
29
). Fuq il-bażi tal-evidenza fil-fatt inkompleta quddiemha, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li dan ma kienx il-każ (
30
).
54.
Fir-rigward tal-ġurisprudenza dwar l-istrumenti l-oħra (
31
) tat-“Titolu V”, ir-riżultati huma fqar ħafna: dawn l-istrumenti ma jinkludux definizzjoni pożittiva tat-terminu “materji ċivili u kummerċjali” (
32
) u l-Qorti tal-Ġustizzja għadha trid tagħti linji gwida dwar l-interpretazzjoni ta’ dan il-kunċett kif jidher f’dawn l-istrumenti (
33
).
3) Id-definizzjoni ta’ “materji ċivili u kummerċjali”
55.
Dawn ma humiex l-ewwel (u lanqas l-aħħar) konklużjonijiet li jistaqsu kif eżattament il-kunċett ta’ “materji ċivili u kummerċjali” għandu jiġi interpretat fi ħdan is-Sistema ta’ Brussell u lil hinn minnha fuq il-bażi tal-ġurisprudenza każwistika tal-Qorti tal-Ġustizzja. Bla dubju huwa veru li konklużjonijiet ma jistgħux jikkompetu ma’ tassonomiji u klassifikazzjonijiet akkademiċi elaborati stabbiliti f’dan ir-rigward. Lanqas ma għandhom għalfejn.
56.
Madankollu, f’każijiet limitati bħal dak fil-kawża prinċipali, hija kruċjali riflessjoni iktar profonda dwar l-eżami li għandu jintuża. L-eżami sejjer jiddefinixxi l-eżitu.
57.
Jekk tintgħażel evalwazzjoni tas-“suġġett” iffukata fuq il-kontenut tal-irkupru tal-miżati għall-ipparkjar u jekk issir insistenza iebsa fuq in-“natura awtonoma” ta’ definizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, possibbilment sostnuta minn sommarju komparattiv li jwassal għas-suġġeriment li hemm xi prinċipji ġenerali tad-dritt li huma komuni għall-Istati Membri dwar din il-kwistjoni, imbagħad possibbilment ikun jista’ jiġi konkluż li f’numru mhux daqstant insinjifikattiv ta’ Stati Membri oħra, forsi anki f’maġġoranza tagħhom, il-ġestjoni ta’ postijiet għall-ipparkjar f’belt u l-ħruġ ta’ multi għall-ipparkjar mingħajr biljett tkun ikkaratterizzata bħala attività amministrattiva. Bil-maqlub, evalwazzjoni tas-suġġett, li tadotta, bħala l-punt tat-tluq tagħha, l-għażla nazzjonali magħmula fl-Istat Membru x’aktarx tindika materja ċivili minħabba li l-Kroazja, u forsi xi Stati Membri oħra wkoll, li għażlu li jikklassifikaw dawn it-tipi ta’ relazzjonijiet bħala ċivili (x’aktarx, mingħajr ma din l-għażla leġiżlattiva kienet impossibbli fiha nnifisha minn perspettiva tal-Unjoni). Jekk il-perspettiva tar-“relazzjoni ġuridika” tiġi applikata u jkun hemm iffukar fuq is-setgħat istituzzjonali inkwistjoni, it-tilwima jidher li tkun ta’ “materja ċivili u kummerċjali”. Finalment, għadu jrid jiġi konkluż kif eżami tas-“suġġett”, minn naħa, u n-natura tar-“relazzjoni ġuridika”, min-naħa l-oħra, bħala kriterji alternattivi (
34
) għandu jopera, minħabba li dawn jistgħu jitqiesu li qegħdin jieħdu din il-kawża f’direzzjonijiet differenti.
58.
Huwa paċifiku li l-kompitu li jiġi identifikat jekk ir-relazzjonijiet proċedurali jew sostantivi li fuqhom hija bbażata t-tilwima humiex suġġetti għal eżerċizzju ta’ setgħat pubbliċi għandu jinsab fil-qalba ta’ din l-evalwazzjoni (
35
). Madankollu, is-sempliċi eżistenza ta’ approċċi alternattivi toħloq konfużjoni: parti li għandha quddiemha l-kwistjoni dwar jekk it-tilwima tagħha tistax tkun koperta mis-sistema ssemplifikata tad-dritt tal-Unjoni għar-rikonoxximent tas-sentenzi jew tan-notifika tad-dokumenti diffiċli tikkonkludi b’fiduċja liema approċċ għandha tuża sabiex tevalwa jekk it-tilwima tagħha titqiesx li hija ta’ “materji ċivili u kummerċjali” fis-sens ta’ dawn l-istrumenti.
59.
Jiena nissuġġerixxi li jiġi applikat prinċipalment l-approċċ tar-“relazzjoni ġuridika”. Fl-opinjoni tiegħi, dan l-approċċ huwa dak li jwettaq bl-iktar mod affidabbli l-funzjoni tal-punt figurattiv li jiggwida t-tilwima minn binarju proċedurali għal ieħor fit-tfittxija tal-mogħdija istituzzjonali “tajba” fi Stat Membru fl-istadju preliminari ta’ ġurisdizzjoni.
60.
L-ewwel nett, l-approċċ tan-“natura tar-relazzjoni ġuridika” huwa dak li juri bl-aħjar mod dak li l-iktar jeħtieġ isir: is-Sistema ta’ Brussell, kif ukoll numru ta’ sistemi oħra għal kooperazzjoni orizzontali ċivili, jew kriminali jew amministrattiva fi ħdan l-Unjoni Ewropea, jeħtieġu, fl-istadju ta’ ġurisdizzjoni, l-identifikazzjoni ta’ sħab istituzzjonali rilevanti għal ċerti kwistjonijiet f’kull wieħed mill-Istati Membri. Ma tistax tiġi ssottovalutata l-abbiltà li jiġu identifikati istituzzjonijiet b’kompetenzi u setgħat simili li jistgħu, u għaldaqstant għandhom, jikkooperaw taħt is-sistema partikolari. Dan ma jfittixx armonizzazzjoni indiretta ta’ dawn is-suġġetti.
61.
Minn din il-perspettiva, ikun pjuttost stramb li jintuża s-suġġett, li ma huwiex qiegħed jiġi armonizzat mill-istrument inkwistjoni, jew lanqas iddefinit b’mod pożittiv, bħala l-kriterju prinċipali għall-attribuzzjoni (jew pjuttost l-għodda għall-prevalenza) ta’ dik li hija kompetenza essenzjalment istituzzjonali fi Stat Membru (
36
).
62.
It-tieni nett, iktar iffukar fuq in-natura eżatta tar-relazzjoni inkwistjoni jista’ jipprovdi iktar preċiżjoni u ċarezza, b’mod partikolari meta jkunu involuti diversi relazzjonijiet ġuridiċi. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Qorti tal-Ġustizzja jidher li tiżola r-relazzjoni determinattiva fit-tilwima quddiemha minn kwalunkwe relazzjoni “upstream” jew “downstream”, xi ħaġa li ma ssirx faċilment bl-“approċċ tas-suġġett” (
37
). Għaldaqstant, l-“approċċ tar-relazzjoni ġuridika” huwa wkoll aħjar f’tilwimiet kumplessi.
63.
It-tielet nett, f’sitwazzjonijiet fejn Stat Membru għandu quddiemu talba għal eżekuzzjoni li tista’ tirriżulta minn “formulazzjoni” abbużiva tat-tilwima taħt id-dritt nazzjonali, jew li tinkludi kategorizzazzjoni jew elementi li sempliċement ma humiex aċċettabbli għall-Istat Membru inkwistjoni, dejjem jista’ jiġi invokat il-“brake tal-emerġenza” sostantiv ex post ta’ ksur ta’ politika pubblika (
38
). Fir-rigward tal-iskop tal-kunċett ta’ “materji ċivili u kummerċjali”, li, wara kollox, jibqa’ kwistjoni ta’ ġurisdizzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja, madankollu, teħtieġ interpretazzjoni wiesgħa ta’ dan il-kunċett (
39
).
64.
Ir-raba’ nett, naċċetta li l-iffukar fuq l-approċċ tar-“relazzjoni ġuridika” jiddependi ħafna fuq l-eżistenza ta’ kunċett verament awtonomu tad-dritt tal-Unjoni ta’ “materji ċivili u kummerċjali” li ma għandux ikun dipendenti biss fuq id-dritt nazzjonali (
40
). In-natura tal-analiżi tar-relazzjoni ġuridika fil-fatt fundamentalment tinvoka l-funzjonijiet u l-kompetenzi mogħtija mid-dritt nazzjonali lil atti ta’ awtorità pubblika u d-dominji tagħha. Pjuttost ironikament, dik l-analiżi hija inevitabbilment inqas relatata mal-idea ta’ kunċett “awtonomu” ta’ “materji ċivili u kummerċjali” mill-ewwel linja, illum skaduta, tal-perspettiva tas-“suġġett” (
41
).
65.
Madankollu, ikolli nammetti li ma jiniex inkwetat iżżejjed b’din il-possibbiltà, minħabba li jiena qatt ma emmint li, fil-kuntest speċifiku tas-Sistema ta’ Brussell, tali ‘ħrafa’, jiġifieri definizzjoni tal-Unjoni verament awtonoma, fil-fatt eżistiet. Wieħed għandu jagħraf il-problema inerenti ta’ definizzjonijiet “awtonomi/mhux-tant-awtonomi” (bħall-kunċett ta’ “materji ċivili u kummerċjali” f’din il-kawża) li ma għandhomx “corpus” veru tagħhom. Dawn sempliċement “jirkbu” fuq l-istruttura li tipprovdi sistema legali nazzjonali partikolari, u ħlief forsi bl-eċċezzjoni ta’ każijiet ta’ għażliet leġiżlattivi nazzjonali kompletament abbużivi, jinbidlu f’“għamla” differenti skont id-dritt nazzjonali u t-tilwima inkwistjoni. Minkejja kemm huma realistiċi dawk il-konklużjonijiet, taħt it-tip preżenti ta’ kuntest leġiżlattiv li jipprovdix għal definizzjoni pożittiva tal-kunċett ta’ “materji ċivili u kummerċjali”, ma teżisti l-ebda tifsira unikament aċċettabbli ta’ dan il-kunċett.
66.
Madankollu, il-ħames u l-aħħar nett, l-“indikaturi” segwenti fl-approċċ tan-“natura tar-relazzjoni ġuridika” jistgħu jkunu ta’ għajnuna għal kwalunkwe evalwazzjoni tas-setgħa pubblika. Minkejja li ma humiex lista ta’ kundizzjonijiet, dawn l-indikaturi madankollu jirriflettu kunsiderazzjonijiet preżenti fil-ġurisprudenza: (i) wieħed jibda mir-relazzjoni ġuridika li tikkaratterizza t-tilwima; (ii) jevalwaha fil-konfront tal-qafas ġeneralment applikabbli għall-partijiet privati; u (iii) jistabbilixxi jekk it-tilwima toriġinax minn eżerċizzju unilaterali ta’ setgħat pubbliċi lil hinn minn dak il-“qafas ta’ riferiment” privat normali.
b)
Applikazzjoni għal din il-kawża
67.
Sabiex niddetermina jekk din il-kawża tissodisfax ir-rekwiżiti tal-“iskop” tal-Artikolu 1(1) tar-Regolament Irriformulat ta’ Brussell u tal-Artikolu 1(1) tar-Regolament dwar in-Notifika, sejjer nikkunsidra jekk in-natura tar-“relazzjoni ġuridika” li tinsab fil-bażi hix waħda relatata ma’ “materji ċivili u kummerċjali” (1). Wara li nikkonkludi li dan jidher li fil-fatt huwa l-każ, sejjer nittratta l-kwistjonijiet speċifiċi invokati minn xi intervenjenti, b’mod partikolari r-rekwiżit tax-xiri ta’ biljett għal ġurnata sħiħa u l-miżati addizzjonali riżultanti mill-ksur tar-regoli tal-biljett tal-ipparkjar, sabiex nevalwa jekk l-eżistenza ta’ dawn l-elementi tistax tfisser li n-natura ta’ din ir-relazzjoni ġuridika ma taqax iktar taħt ir-Regolament Irriformulat ta’ Brussell u r-Regolament dwar in-Notifika (2).
1) In-natura tar-relazzjoni ġuridika bejn il-partijiet
68.
F’konformità mal-“indikaturi” miġbura fil-qosor fil-punt 66 ta’ dawn il-konklużjonijiet, huwa qabelxejn neċessarju li tiġi stabbilita r-relazzjoni ġuridika li tifforma l-bażi ta’ din it-tilwima. Ir-relazzjoni bejn ir-rikorrenti u l-konvenuta, almenu prima facie, jidher li hija marbuta ma’ kuntratt ta’ pparkjar. Din hija fil-fatt il-bażi. F’konformità mal-ġurisprudenza (
42
), ir-relazzjoni li għandha tiġi eżaminata ma hijiex dik “upstream” ta’ bejn il-belt ta’ Zadar u r-rikorrenti, jiġifieri, l-awtorità li taħtar u l-parti maħtura.
69.
Imbagħad, huwa neċessarju li jiġi stabbilit il-qafas applikabbli għal partijiet privati f’din it-tip ta’ relazzjoni. Il-Gvern Kroat jispjega li l-kuntratt bejn ir-rikorrenti u s-sewwieq tal-karozza proprjetà tal-konvenuta huwa ta’ natura ta’ dritt privat. Flimkien mar-rikorrenti, dak il-Gvern imbagħad jagħmel riferiment ġenerali għaż-Zakon o parničnom postupku (il-Kodiċi Kroat dwar il-Proċedura Ċivili), għaż-Zakon o obveznim odnosima (il-Liġi dwar l-Obbligi) u għall-Ovršni zakon (il-Liġi dwar l-Eżekuzzjoni Forzata). Madankollu, huwa jagħmel dan mingħajr ma jidentifika d-dispożizzjonijiet applikabbli. Għaldaqstant, ma huwiex possibbli li jiġi eżaminat jekk l-obbligi u l-konsegwenzi li jirriżultaw minn dan il-kuntratt ta’ dritt privat humiex karatteristiċi ta’ talba fid-dritt ċivili. Hija l-qorti nazzjonali li għandha tiddetermina dan. Madankollu, minħabba li ma hemm xejn fil-proċess li jissuġġerixxi mod ieħor, u għall-għanijiet ta’ dan l-eżerċizzju, jidher li huwa raġonevoli li jiġi preżunt li dan huwa l-każ.
70.
Wara li jiġi stabbilit (u adottat) il-qafas ta’ riferiment, il-pass li jmiss huwa li jiġi ddeterminat jekk l-aspetti sostantivi jew proċedurali ta’ din it-tilwima jitbegħdux mill-qafas bħala riżultat ta’ eżerċizzju apparenti ta’ setgħat pubbliċi.
71.
F’dan ir-rigward, l-ebda waħda mid-dispożizzjonijiet iċċitati mill-partijiet jew l-intervenjenti ma tindika li l-proċeduri li fuqhom hija bbażata t-talba għal deċiżjoni preliminari joperaw lil hinn mill-qafas applikabbli għal individwi privati, jew li dawn huma kkaratterizzati minn eżerċizzju (unilaterali) ta’ setgħa pubblika minn xi waħda mill-partijiet f’dak il-ftehim. Fil-fatt, ma hemm l-ebda indikazzjoni li, wara li ħarġet il-biljett, ir-rikorrenti tista’ b’xi mod toħroġ ordni ta’ eżekuzzjoni (
43
). Kif il-Gvern Kroat ikkonferma fit-tweġiba tiegħu għal mistoqsija bil-miktub, li hija, ovvjament, suġġetta għal verifika mill-qorti tar-rinviju, ir-rikorrenti għandha tirrikorri għand in-nutar kompetenti (jew qorti) bl-istess mod bħal kwalunkwe individwu privat ieħor.
72.
Fuq il-bażi ta’ dawn l-elementi, l-eżekuzzjoni tal-obbligi (kuntrattwali) inkwistjoni jidher li hija ta’ natura ta’ dritt ċivili (
44
).
73.
Huwa veru, kif josserva l-Gvern Sloven, li, fl-oriġini tiegħu, dan ir-rikors għal eżekuzzjoni huwa bbażat fuq prerogattiva ta’ setgħa pubblika tal-belt ta’ Zadar sabiex tistabbilixxi ż-żoni u l-kundizzjonijiet għall-ipparkjar fit-territorju tagħha, u sabiex taħtar lir-rikorrenti fir-rwol tagħha għall-ġestjoni u l-eżekuzzjoni tagħhom.
74.
Madankollu, kif il-Kummissjoni tinnota korrettement, l-eżistenza ta’ setgħa pubblika “upstream” ma tistax titqies dejjem deċiżiva fil-konfront tan-natura tal-obbligi kuntrattwali “downstream”. Wara kollox, dawn l-obbligi kuntrattwali huma min-natura tagħhom suġġettivi fir-rigward tar-rikorrenti u l-konvenuta (
45
), filwaqt li r-rikors għal eżekuzzjoni huwa, kif jidher, ippreżentat taħt il-qafas tad-dritt ċivili u, jekk nifhem sewwa, huwa limitat għal dawn l-obbligi suġġettivi biss.
75.
Ma hemm xejn fil-proċess li jissuġġerixxi li l-eżekuzzjoni ġiet immarkata b’xi mod minn “acta iure imperii” min-naħa tal-belt ta’ Zadar, sempliċement permezz tal-involviment tagħha fl-istruttura ta’ proprjetà tar-rikorrenti (
46
). Lanqas ma hemm indikazzjoni li r-rikorrenti qiegħda teżerċita setgħa pubblika f’isem il-belt ta’ Zadar. Fil-Kroazja, il-manutenzjoni u l-ġestjoni ta’ żoni għall-ipparkjar jistgħu jitwettqu minn entitajiet privati bl-istess faċilità li biha titwettaq l-attività tal-ipparkjar innifisha. Dan ġie kkonfermat mill-Gvern Kroat fit-tweġiba tiegħu għal mistoqsija bil-miktub magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja. Jekk din l-attività titwettaqx f’art pubblika jew le ma jibdilx in-natura ta’ eżekuzzjoni tal-obbligi kuntrattwali li toriġina minnha, sakemm din l-eżekuzzjoni titwettaq taħt id-dritt ċivili Kroat u mingħajr l-eżerċizzju ta’ setgħat pubbliċi.
76.
Minn din il-perspettiva, ir-rikorrenti u l-konvenuta qegħdin jaġixxu bħala żewġ persuni privati, fi ħdan is-setgħat normalment eżerċitati minnhom, li jagħmilhom suġġetti għall-istess regoli proċedurali bħal kulħadd (
47
). Għalhekk ma jidhirx li hemm devjazzjoni mill-“qafas ta’ riferiment” fiċ-ċirkustanzi tal-kawża odjerna.
77.
Għar-raġunijiet indikati iktar ’il fuq, id-determinazzjoni tar-“relazzjoni ġuridika” ma tiżvela l-ebda sinjal ta’ eżerċizzju ta’ setgħat pubbliċi, bil-konsegwenza li ġiet stabbilita l-ġurisdizzjoni taħt l-Artikolu 1(1) tar-Regolament Irriformulat ta’ Brussell u l-Artikolu 1(1) tar-Regolament dwar in-Notifika.
2) Ir-rekwiżit tal-biljett ta’ ġurnata u l-miżati unilaterali bħala indikazzjoni tal-eżerċizzju ta’ setgħa pubblika?
78.
Il-qorti tar-rinviju u l-Gvernijiet tal-Ġermanja u tas-Slovenja jsostnu li l-konklużjonijiet iktar ’il fuq jistgħu jiġu affettwati mill-eżistenza ta’ “elementi sanzjonatorji” f’din il-kawża. Dawn ikunu jinsabu fil-miżati addizzjonali li jirriżultaw. Huma jsostnu wkoll li r-rekwiżit għall-ħlas ta’ biljett ta’ ġurnata huwa ekwivalenti għal penalità.
79.
Ma jiniex konvint minn dan it-tħassib f’din il-kawża.
80.
Huwa importanti li jitfakkar li d-determinazzjoni ta’ jekk tilwima taqax taħt “materji ċivili u kummerċjali” hija evalwazzjoni ta’ ġurisdizzjoni. Huwa f’dan il-kuntest li l-Qorti tal-Ġustizzja f’Pula Parking spjegat li kien hemm ġurisdizzjoni minħabba l-assenza ta’ “penalitajiet li jistgħu jitqiesu bħala li jirriżultaw minn att ta’ awtorità pubblika”. Il-Qorti tal-Ġustizzja mbagħad spjegat ukoll li, dwar is-sustanza, id-dejn għall-ipparkjar “ma huwiex ta’ natura punittiva, iżda jikkostitwixxi, għaldaqstant, is-sempliċi korrispettiv ta’ servizz ipprovdut” (
48
).
81.
Ir-rikorrenti u l-Gvern Kroat jinnotaw li l-ispiża għall-biljett ta’ ġurnata hija ddeterminata qabel l-użu taż-żona għall-ipparkjar, hija murija fuq sinjali wieqfa u hija ppubblikata fil-gazzetta uffiċjali tal-belt ta’ Zadar. Dan għaldaqstant jifforma parti minn serje ta’ kundizzjonijiet għall-ipparkjar f’dik iż-żona. Għalkemm dawn il-kundizzjonijiet huma unilaterali, ir-rekwiżit għall-ħlas ta’ biljett ta’ ġurnata jista’ jitqies sempliċement bħala “klawżola awtomatika” oħra li tifforma parti mill-kundizzjonijiet għall-ipparkjar u li hija taċitament aċċettata mill-persuna kkonċernata. Dawn l-obbligi ma ġewx unilateralment imposti jew aġġustati b’riżultat tal-involviment ta’ entità pubblika (
49
). Fil-fatt, l-istess klawżoli awtomatiċi normalment jintużaw għal faċilitajiet privati għall-ipparkjar. L-eżekuzzjoni ta’ dan id-dejn għall-ipparkjar, kif jispjega l-Gvern Kroat, għaldaqstant ma hijiex differenti mill-eżekuzzjoni ta’ kwalunkwe dejn ieħor tad-dritt privat. Ir-“rabta” ġurisdizzjonali ma hijiex miksura u l-eżerċizzju ta’ setgħat pubbliċi ma jistax jiġi preżunt.
82.
Dwar il-miżati addizzjonali li joriġinaw mid-dejn għall-ipparkjar, il-konklużjoni tibqa’ l-istess. Ir-rikorrenti u l-Gvern Kroat ipprovdew kalkolu ddettaljat tal-oriġini ta’ dawn l-ispejjeż (
50
). Il-Gvern Kroat jirreferi wkoll għall-Artikolu 13 tad-Deċiżjoni dwar l-organizzazzjoni għall-oriġini ta’ dawn il-kundizzjonijiet. Hija, naturalment, il-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika dawn l-elementi. Madankollu, wara t-teħid inkunsiderazzjoni tal-kalkolu ddettaljat ta’ dawn il-miżati, ma huwiex immedjatament evidenti kif jistgħu, individwalment jew kollettivament, jitqiesu bħala att ta’ awtorità pubblika. Dawn il-kundizzjonijiet jidher li huma marbuta mal-ispiża għall-eżekuzzjoni ta’ dejn pendenti b’lingwa oħra fi Stat Membru ieħor. Huwa naturali li eżekuzzjoni transkonfinali, anki fi ħdan l-Unjoni, iġġib magħha spejjeż anċillari li għandhom ikunu jistgħu “jingħaddew” fuq id-debitur veru tal-ammont prinċipali. L-ebda waħda minn dawn l-ispejjeż ma jidher li toriġina mill-eżerċizzju ta’ setgħa pubblika, anki jekk huma inevitabbilment ogħla minħabba l-proċedura speċifika ta’ eżekuzzjoni partikolari stabbilita taħt il-liġi Kroata.
83.
Bħala sommarju, iż-żewġ elementi li bbażaw ruħhom fuqhom uħud mill-intervenjenti ma jibdlux in-natura pjuttost ċara tar-relazzjoni ġuridika bejn ir-rikorrenti u l-konvenuta. Ngħidha kif inħossha, termini kuntrattwali unilaterali jew anki inġusti ma jistgħux f’salt wieħed jindikaw l-eżerċizzju ta’ setgħa pubblika sempliċement minħabba li ma humiex favorevoli għall-konsumatur. L-eżerċizzju ta’ setgħa pubblika huwa kwalitattivament xi ħaġa differenti mis-sempliċi pussess jew anki l-użu (jew abbuż) ta’ setgħa tan-negozjar. Li kieku kien mod ieħor, il-kuntratti tal-konsumatur imbagħad ukoll isibu lilhom innifishom f’salt wieħed esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tas-Sistema ta’ Brussell, minħabba li numru minnhom jinkludu ammont sinjifikattiv ta’ unilateraliżmu mhux negozjabbli flimkien ma’ elementi sanzjonatorji. Iżda ftit huma dawk li jissuġġerixxu li dawn għandhom jiġu kkwalifikati, fir-rigward ta’ dawn il-klawżoli mhux negozjabbli, bħala l-eżerċizzju ta’ setgħa pubblika minn kumpanniji u għaldaqstant ’il barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-kunċett ta’ “materji ċivili u kummerċjali”.
3) Konklużjoni provviżorja
84.
Ma tressaq l-ebda argument konvinċenti matul dawn il-proċeduri li jwassal lil dak li jkun jikkunsidra mill-ġdid il-konklużjoni li diġà waslet għaliha l-Qorti tal-Ġustizzja f’Pula Parking. Ir-relazzjoni inkwistjoni bejn ir-rikorrenti u l-konvenuta jidher li tissodisfa r-rekwiżiti ġurisdizzjonali sabiex taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 1(1) tar-Regolament Irriformulat ta’ Brussell u tal-Artikolu 1(1) tar-Regolament dwar in-Notifika.
85.
Huwa veru li, f’ċerti Stati Membri, il-kundizzjonijiet għall-ipparkjar f’toroq pubbliċi f’muniċipalitajiet u l-penalitajiet possibbli għall-ksur ta’ dawk il-kundizzjonijiet huma kwistjoni ta’ dritt amministrattiv. Madankollu, jekk xejn, dan il-fatt juri l-limitazzjonijiet naturali tal-użu tal-approċċ ibbażat fuq is-suġġett sabiex jiġi ddefinit dak li jikkostitwixxi kwistjonijiet ċivili jew kummerċjali fi ħdan is-Sistema ta’ Brussell. Id-diversità tfisser li, f’ċerti limiti raġonevoli, il-fatt li Stat Membru (jew Stati Membri) jara(w) din il-kwistjoni bħala amministrattiva ma jfissirx li l-bqija tal-Ewropa għandha tagħmel l-istess.
86.
Finalment, għandu jitfakkar li l-fatt li relazzjonijiet, bħal dawk fil-proċeduri prinċipali, jistgħu fil-fatt jitqiesu li huma relatati ma’ “materji ċivili u kummerċjali” ma jfissirx li kundizzjonijiet oħra għall-applikabbiltà tar-Regolament Irriformulat ta’ Brussell jew ir-Regolament dwar in-Notifika huma, fil-fatt, issodisfatti. Fir-rigward tar-Regolament Irriformulat ta’ Brussell, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddikjarat f’Pula Parking li n-nutara fil-Kroazja ma jistgħux jitqiesu bħala “qrati” għall-għanijiet ta’ dan ir-regolament (
51
). Fit-taqsima li ġejja, sejjer nikkunsidra evalwazzjoni simili taħt ir-Regolament dwar in-Notifika.
87.
Għaldaqstant nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tirrispondi kif ġej:
“Il-kunċett ta’ ‘materji ċivili u kummerċjali’, kif stabbilit fl-Artikolu 1(1) tar-Regolament 1215/2012 u l-Artikolu 1(1) tar-Regolament Nru 1393/2007, għandu jiġi interpretat bħala li jeħtieġ li r-relazzjoni legali li tikkaratterizza t-tilwima sottostanti, evalwata fid-dawl tal-qafas ġeneralment applikabbli għal partijiet privati f’sitwazzjonijiet bħal dawn, ma tkunx ikkaratterizzata minn eżerċizzju unilaterali ta’ setgħat pubbliċi minn waħda mill-partijiet fit-tilwima.
Filwaqt li hija l-qorti nazzjonali li għandha tiddetermina jekk dawn il-kundizzjonijiet humiex issodisfatti, iċ-ċirkustanzi ta’ din il-kawża ma jidhrux li huma suġġetti għal dan l-eżerċizzju ta’ setgħat pubbliċi.”
3.
L-ewwel domanda u l-ewwel parti tat-tielet domanda
88.
L-ewwel domanda u l-ewwel parti tat-tielet domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju huma dwar jekk in-nutara fil-Kroazja jistgħux huma stess iwettqu notifika ta’ mandati ta’ eżekuzzjoni redatti abbażi ta’ “dokument awtentiku”. B’riferiment għas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja f’Pula Parking, il-qorti tar-rinviju tiddubita jekk dan huwiex possibbli. Mingħajr ma jikkontestaw din il-pożizzjoni, il-Gvern Kroat u l-Kummissjoni jargumentaw, madankollu, li n-nutara fil-Kroazja jistgħu xorta waħda jagħmlu użu mill-possibbiltà inkluża fl-Artikolu 16 tar-Regolament dwar in-Notifika sabiex jibagħtu “dokumenti extraġudizzjarji”.
89.
Fid-dawl ta’ dawn l-argumenti, l-ewwel domanda u l-ewwel parti tat-tielet domanda jenfasizzaw żewġ aspetti: (i) jekk in-nutara fil-Kroazja jistgħux jibagħtu “dokumenti ġudizzjarji”, fis-sens tar-Regolament dwar in-Notifika, u, jekk iva, (ii) jekk in-nutara fil-Kroazja jistgħux jużaw il-mezzi paralleli ta’ notifika permessi mill-Artikolu 16 tar-Regolament dwar in-Notifika (jiġifieri, in-notifika ta’ “dokumenti extraġudizzjarji”).
a)
It-trażmissjoni ta’ “dokumenti ġudizzjarji” min-nutara fil-Kroazja
90.
Bħala parti mill-Artikolu 1(1) tiegħu, ir-Regolament dwar in-Notifika jirreferi għat-trażmissjoni ta’ “dokumenti ġudizzjarji”. Filwaqt li ma teżisti l-ebda ġurisprudenza dwar l-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “dokumenti ġudizzjarji”, huwa ċar minn din il-formulazzjoni li dawn id-dokumenti għandhom jinħarġu mis-“sistema ġudizzjarja” ta’ Stat Membru, li tirrelata mal-kunċetti trażversali tad-dritt tal-Unjoni ta’ “qorti” u l-ġurisprudenza estensiva tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar dan (
52
).
91.
Kif issuġġerejt fid-dettall fil-konklużjonijiet tiegħi f’Pula Parking, u kif ġie kkonfermat mill-Qorti tal-Ġustizzja, in-natura, it-tip tal-attività u l-proċedura ta’, u quddiem in-nutara fil-Kroazja li jwasslu għall-ħruġ tal-mandat ta’ eżekuzzjoni f’każijiet bħal dan ma humiex tali li jissodisfaw ir-rekwiżiti għall-kunċett ta’ “qorti” fis-sens tal-ġurisprudenza u r-Regolament Irriformulat ta’ Brussell (
53
).
92.
Din l-interpretazzjoni hija msaħħa iktar b’digriet reċenti tal-Qorti tal-Ġustizzja li fih il-mandati ta’ eżekuzzjoni maħruġa min-nutara fil-Kroazja ġew meqjusa bħala li ma jaqgħux fihom innifishom fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Irriformulat ta’ Brussell, minħabba li ġeneralment ma humiex ikkunsidrati bħala deċiżjonijiet “ġudizzjarji” (
54
).
93.
Ma nara l-ebda raġuni, u, fil-fatt, ma tressaq l-ebda argument matul dawn il-proċeduri dwar għalfejn l-istess konklużjonijiet ma għandhomx japplikaw ukoll għar-Regolament dwar in-Notifika. Għaldaqstant, in-nutara fil-Kroazja, meta joħorġu mandati ta’ eżekuzzjoni f’kawżi bħal din, ma jaġixxux bħala qorti u għaldaqstant ma humiex kapaċi jibagħtu “dokumenti ġudizzjarji” fis-sens tal-Artikolu 1(1) tar-Regolament dwar in-Notifika.
b)
It-trażmissjoni ta’ “dokumenti extraġudizzjarji” min-nutara fil-Kroazja
94.
Ir-rikorrenti, il-Gvern Kroat u l-Kummissjoni huma tal-fehma li n-nutara fil-Kroazja jistgħu jinnotifikaw “dokumenti extraġudizzjarji” fis-sens tal-Artikolu 16 tar-Regolament dwar in-Notifika.
95.
Din id-dispożizzjoni tikkonċerna t-trażmissjoni ta’ “dokumenti extraġudizzjarji” għan-notifika fi Stat Membru ieħor (
55
). Din ma tiddefinixxix x’jikkostitwixxi dokument “extraġudizzjarju” (
56
).
96.
Bħal dispożizzjonijiet oħra tad-dritt tal-Unjoni li huma nieqsa minn riferiment għad-dispożizzjonijiet legali nazzjonali tal-Istati Membri, il-punt tat-tluq għall-kunċett ta’ “dokumenti extraġudizzjarji” għandu jkun in-natura awtonoma tad-dritt tal-Unjoni. Dan għandu jiġi interpretat b’mod wiesa’ u ma għandux ikun limitat għal dokumenti li joriġinaw minn proċeduri legali biss (
57
). Għaldaqstant, il-Qorti tal-Ġustizzja f’Tecom Mican u Arias Domínguez iddeċidiet li l-kunċett ta’ “dokumenti extraġudizzjarji” jista’ jitqies li jkopri “fl-istess ħin kemm id-dokumenti mfassla jew iċċertifikati minn awtorità pubblika jew minn uffiċjal pubbliku u l-atti privati li t-trażmissjoni formali tagħhom lid-destinatarju tagħhom li jirrisjedi f’pajjiż barrani tkun neċessarja għall-eżerċizzju, għall-prova jew għas-salvagwardja ta’ dritt jew ta’ pretensjoni legali fil-qasam ċivili jew kummerċjali” (
58
).
97.
Madankollu, skont l-Artikolu 2 u l-Artikolu 4(1) tar-Regolament dwar in-Notifika, in-notifika ta’ dokumenti għandha, fil-prinċipju, isseħħ bejn l-“aġenziji li jibagħtu” u l-“aġenziji li jirċievu” maħtura mill-Istati Membri (
59
). It-tħaddim ta’ din is-sistema jeħtieġ osservanza tal-“obbligu tal-ħatra” skont l-Artikolu 2 tar-Regolament dwar in-Notifika. Skont l-ewwel subparagrafu tiegħu, “[k]ull Stat Membru għandu jaħtar lill-uffiċjali pubbliċi, l-awtoritajiet jew lil persuni oħra” li jistgħu jaġixxu bħala “aġenziji li jibagħtu” kompetenti għat-trażmissjoni ta’ dokumenti ġudizzjarji jew extraġudizzjarji għal notifika fi Stat Membru ieħor (
60
). Skont ir-raba’ subparagrafu ta’ dan l-artikolu, l-Istat Membru kkonċernat għandu jipprovdi lill-Kummissjoni b’informazzjoni ddettaljata dwar il-korp maħtur.
98.
F’din il-kawża, id-deċiżjoni tar-rinviju tinnota li n-nutar rilevanti nnotifika l-mandat ta’ eżekuzzjoni lill-konvenuta permezz tas-servizzi postali Kroati permezz ta’ ittra rreġistrata b’rikonoxximent tal-wasla. Fl-opinjoni tar-rikorrenti, tal-Gvern Kroat u tal-Kummissjoni, notifika bħal din hija permessa permezz ta’ qari flimkien tal-Artikolu 14 u 16 tar-Regolament dwar in-Notifika.
99.
Dawn il-pożizzjonijiet huma biss parzjalment korretti.
100.
Ma hijiex l-ewwel darba li l-Qorti tal-Ġustizzja kellha diskussjoni dwar jekk in-nutara ta’ Stat Membru jistgħux jaġixxu bħala “aġenziji li jibagħtu” sabiex jinnotifikaw “dokumenti extraġudizzjarji”. Il-Kummissjoni tirreferi għas-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja f’Tecom Mican u Arias Domínguez, u Roda Golf & Beach Resort. Dawn is-sentenzi kienu dwar jekk in-nutara Spanjoli setgħux jużaw l-Artikolu 16 tar-Regolament dwar in-Notifika sabiex jaġixxu bħala “aġenziji li jibagħtu” għal din in-notifika (
61
). Madankollu, il-konstatazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja f’dawn il-kawżi saru fl-astratt sabiex tikkonferma li d-dokumenti mibgħuta minn nutar jistgħu jitqiesu bħala “dokumenti extraġudizzjarji”. Dawn is-sentenzi ma jikkonċernawx is-sitwazzjoni li fiha Stat Membru naqas milli jaġixxi skont l-Artikolu 2(1) tar-Regolament dwar in-Notifika sabiex jaħtar “nutara” bħala “aġenziji li jibagħtu”.
101.
Madankollu, dan huwa preċiżament dak li huwa inkwistjoni f’din il-kawża.
102.
Kif jirriżulta mit-tweġibiet tal-Gvern Kroat u tal-Kummissjoni għal mistoqsija magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja, huwa u jaġixxi skont l-obbligu tiegħu ta’ notifika skont l-Artikolu 2(4) tar-Regolament dwar in-Notifika, il-Gvern Kroat ma ħatarx nutara bħala “aġenziji li jibagħtu”. Madankollu, din il-ħatra hija essenzjali għall-għanijiet tal-Artikolu 16 tar-Regolament dwar in-Notifika. Fil-fatt, minħabba r-referenza speċifika ta’ dan l-artikolu għat-trażmissjoni ta’ “dokumenti extraġudizzjarji” li għandha ssir “skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan ir-Regolament”, din in-notifika inevitabbilment hija marbuta mar-rekwiżiti fl-Artikolu 2 tar-Regolament dwar in-Notifika. Dan huwa kkonfermat ukoll mill-premessa 6 tar-Regolament dwar in-Notifika, li tindika li l-użu ssemplifikat tal-qafas stabbilit minn dan ir-regolament huwa disponibbli biss għat-trażmissjoni ta’ dokumenti “b’mod dirett […] bejn il-korpi lokali maħtura mill-Istati Membri”. Dan jimplika li huma biss il-korpi maħtura sabiex iwettqu dawn il-funzjonijiet “ratione temporis” li jistgħu jibagħtu dokumenti extraġudizzjarji permezz tar-Regolament dwar in-Notifika (
62
). Jekk le, l-għan u l-affidabbiltà tad-dokumenti nnotifikati b’dan il-mod jiġu mminati (
63
).
103.
Minħabba li ma hemmx dubju li n-nutara fil-Kroazja ma dehrux fuq il-lista ta’ korpi maħtura matul il-perijodu ta’ eżekuzzjoni tad-dejn sottostanti, in-nutar f’Pula ma setax juża l-Artikolu 16 tar-Regolament dwar in-Notifika sabiex iwettaq notifika valida tal-mandat ta’ eżekuzzjoni abbażi ta’ “dokument oriġinali” bħala “dokument extraġudizzjarju” skont ir-Regolament dwar in-Notifika. Dan in-nutar lanqas ma seta’ juża s-servizz postali Kroat għal dan l-għan minħabba li l-Artikolu 14 tar-Regolament dwar in-Notifika jsir applikabbli għal “dokumenti extraġudizzjarji” biss fejn ikunu ssodisfatti l-kundizzjonijiet tal-Artikolu 16 tiegħu (
64
).
104.
Suġġett għal verifika mill-qorti tar-rinviju, in-nutar kellu juża l-intermedjarja tat-Trgovački sud u Zadru (il-Qorti Kummerċjali ta’ Zadar, il-Kroazja) sabiex jibbenefika mis-semplifikazzjonijiet tan-notifika pprovduti mir-egolament dwar in-Notifika (
65
). Billi dak in-nutar ma għamilx dan, in-notifika li seħħet f’din il-kawża għandha titqies inammissibbli għall-għanijiet tar-Regolament dwar in-Notifika.
c)
Konklużjoni provviżorja
105.
Għar-raġunijiet stabbiliti iktar ’il fuq, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi l-ewwel domanda u l-ewwel parti tat-tielet domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju kif ġej:
“Ir-Regolament Nru 1393/2007 għandu jiġi interpretat li jfisser li, sabiex mandat ta’ eżekuzzjoni bbażat fuq ‘dokument awtentiku’ jikkwalifika bħala ‘dokument ġudizzjarju’ fis-sens tal-Artikolu 1(1) ta’ dan ir-regolament, l-entità li tibgħat għandha tkun korp ġudizzjarju ta’ Stat Membru li jifforma parti mis-sistema ġudizzjarja tiegħu.
L-Artikoli 2 u 16 tar-Regolament Nru 1393/2007 għandhom jiġu interpretati li jfissru li, fejn Stat Membru naqas milli jaħtar nutara bħala ‘aġenziji li jibagħtu’ fis-sens tal-Artikolu 2(1) ta’ dan ir-regolament, dawn in-nutara ma jistgħux jibagħtu ‘dokumenti extraġudizzjarji’ għal notifika fi Stat Membru ieħor taħt id-dispożizzjonijiet ta’ dan ir-regolament.”
4.
Il-ħames sas-seba’ domanda
106.
Permezz tal-ħames sas-seba’ domanda, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi dwar in-natura tal-attività inkwistjoni għall-għanijiet li tiddeċiedi jekk tikkonċernax materji relatati ma’ delitt jew kważi delitt jew drittijiet “in rem” (a), jew materji relatati ma’ kuntratt (b) skont ir-Regolament Irriformulat ta’ Brussell. Jiena sejjer nevalwa dawn l-għażliet waħda wara l-oħra.
a)
Delitt jew kważi delitt, jew inkella drittijiet in rem?
107.
Ir-rikorrenti, il-Gvern Kroat u l-Kummissjoni kollha huma tal-fehma li l-qrati Kroati għandhom ġurisdizzjoni “speċjali” permezz tal-Artikolu 7 tar-Regolament Irriformulat ta’ Brussell. Dawn il-partijiet jaqblu wkoll li l-materja inkwistjoni ma hijiex waħda ta’ “delitt jew kważi delitt”. Il-qorti tar-rinviju tqajjem id-domanda dwar jekk l-ipparkjar jistax ikun relatat ma’ tip speċjali ta’ kuntratt ta’ kera “in rem”, u għaldaqstant ikun kopert mill-Artikolu 24 tar-Regolament Irriformulat ta’ Brussell.
108.
Jista’ n-nuqqas ta’ ħlas ta’ miżata ta’ biljett għall-ipparkjar fi triq miftuħa għall-pubbliku jammonta għal materja “li għand[ha x’taqsam] ma’ tort, delitt jew kważi delitt”? Dan ma jidhirx li huwa l-każ.
109.
L-ewwel nett, ma hemmx dubju li din il-kawża tikkonċerna l-eżekuzzjoni ta’ dejn ibbażat fuq ksur ta’ kuntratt (x’aktarx taċitu u impliċitu). F’dan ir-rigward, il-ġurisprudenza teskludi “materji relatati ma’ kuntratt” mill-Artikolu 7(2) tar-Regolament Irriformulat ta’ Brussell (
66
). Fuq din il-bażi, it-tilwima taqa’ ’l barra mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni. It-tieni nett, anki jekk din il-ġurisprudenza skwalifikanti tista’ tiġi identifikata, id-dejn li qiegħda tintalab l-eżekuzzjoni tiegħu, xorta jitqies bħala konsegwenza tan-nuqqas ta’ twettiq tal-obbligi kuntrattwali inizjali (
67
). Jiġifieri, għal darba oħra, u fi kwalunkwe każ, ir-rikors jaqa’ ’l barra mill-kategorija ta’ “kwistjonijiet li għandhom x’jaqsmu ma’ tort, delitt jew kważi delitt”.
110.
Imbagħad, għandu jitqies l-argument tal-qorti tar-rinviju li din il-kawża possibbilment tista’ tikkonċerna tip speċjali ta’ kuntratt ta’ kera fis-sens tal-Artikolu 24 tar-Regolament Irriformulat ta’ Brussell.
111.
F’dan ir-rigward, huwa biżżejjed li jitfakkar li l-ġurisprudenza dwar din id-dispożizzjoni teħtieġ li jkunu kkontestati l-portata, il-kontenut, it-titolu, il-pussess ta’ proprjetà immobbli, jew drittijiet oħra in rem (
68
). Fuq il-bażi tal-fatti preżenti fil-proċess, ma hemm l-ebda indikazzjoni li t-titolu jew drittijiet oħra “in rem” fiż-żona għall-ipparkjar ġew ittrasferiti lill-konvenuta meta pparkjat hemm (jew li huma, fil-fatt, ikkontestati). Iktar minn hekk, ir-raison d’être tal-artikolu jimmilita kontra interpretazzjoni bħal din (
69
). Għaldaqstant, il-Kummissjoni tosserva korrettement li din il-kawża wkoll ma hijiex koperta mill-Artikolu 24 tar-Regolament Irriformulat ta’ Brussell.
b)
Ir-raġuni għalfejn il-materja hija relatata ma’ kuntratt
112.
Fil-fatt, it-tilwima taqa’ taħt l-Artikolu 7(1) tar-Regolament Irriformulat ta’ Brussell.
113.
Il-kunċett ta’ “materji relatati ma’ kuntratt” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni (li huwa kunċett awtonomu tad-dritt tal-Unjoni) jeħtieġ li l-Qorti tal-Ġustizzja tħares lejn kawża oġġettiva ta’ azzjoni (
70
). Dan ifisser li, fejn in-nuqqas ta’ twettiq ta’ kuntratt jiġi invokat insostenn tar-rikors tar-rikorrent, l-obbligi kollha taħt dan il-kuntratt għandhom jiġu kkunsidrati li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ “materji relatati ma’ kuntratt” (
71
). Fil-fatt, tista’ teżisti ġurisdizzjoni taħt l-Artikolu 7(1) tar-Regolament Irriformulat ta’ Brussell anki fejn waħda mill-partijiet tiċħad l-eżistenza ta’ kuntratt (
72
), sakemm ma jkunx ċar li l-kunsens ħieles kien nieqes fir-relazzjoni ġuridika bejn persuna u oħra (fi kliem ieħor, standard negattiv) (
73
).
114.
Filwaqt li naturalment hija l-qorti tar-rinviju li għandha tikkonstata dan, jidher li dawn il-kundizzjonijiet huma ssodisfatti f’din il-kawża.
115.
Huwa evidenti mill-bażijiet tal-kawża deskritta mill-qorti tar-rinviju li ġie konkluż kuntratt taħt id-dritt Kroat meta s-sewwieq ta’ karozza mikrija li hija proprjetà tal-konvenuta għażel li jagħmel użu mill-ispazju tal-ipparkjar rilevanti sabiex jipparkja l-karozza tiegħu. Minn sempliċi qari tal-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni dwar l-organizzazzjoni jidher, bla ħsara għal verifika, li dan il-kuntratt kien jeħtieġ il-ħlas ta’ biljett validu tal-ipparkjar għall-ħin kollu tal-ipparkjar. Biljett bħal dan ma kienx preżenti waqt spezzjoni (
74
). Ir-rikorrenti għaldaqstant issostni nuqqas ta’ osservanza ta’ dispożizzjoni x’aktarx essenzjali tal-kuntratt. Madankollu, l-ebda waħda mill-partijiet ma ssostni li fil-fatt ma kien jeżisti l-ebda kuntratt u lanqas li l-kunsens ma kienx ingħata b’mod ħieles għall-kundizzjonijiet tal-ipparkjar innifishom.
116.
Huwa xieraq li jiġi enfasizzat li l-kwistjoni ta’ “kunsens ħieles” fl-istadju tal-formazzjoni ta’ kuntratt għandha tiġi distinta mill-kwistjoni dwar jekk humiex ekwi t-termini li jinsabu fil-bażi ta’ kuntratt. Huwa ċertament possibbli li wieħed jagħti l-kunsens b’mod ħieles għal kuntratt li huwa “inġust” inkwantu t-termini tal-klawżoli inklużi fih u l-bilanċ ġenerali ta’ drittijiet u obbligi bejn il-partijiet (
75
). Dan huwa għalfejn, fl-aħħar mill-aħħar, hemm qasam sħiħ tad-dritt imsejjaħ “protezzjoni tal-konsumatur”, li ma huwiex ibbażat fuq il-premessa li, anki jekk hemm xi klawżoli inġusti, xi waħda mill-partijiet ma kinitx tat il-kunsens ħieles tagħha għal dawk il-klawżoli u għaldaqstant ma kienx hemm kuntratt.
117.
Minn din il-perspettiva, l-Artikolu 7(1) tar-Regolament Irriformulat ta’ Brussell jista’ ovvjament ikun applikabbli.
118.
Imbagħad, għandu jiġi evalwat jekk il-kuntratt inkwistjoni jistax jikkonċerna l-provvista ta’ servizz. Il-qorti tar-rinviju u l-Kummissjoni esprimew dubji f’dan ir-rigward. Fil-fehma tagħhom, is-sempliċi provvista tal-ispazju tal-ipparkjar hija marġinali wisq sabiex tkun tista’ tammonta għal “servizz”. Huma jenfasizzaw ukoll il-bżonn li l-Artikolu 7(1)(b) tar-Regolament Irriformulat ta’ Brussell jiġi interpretat restrittivament.
119.
Huwa veru li l-ġurisprudenza dwar il-kunċett ta’ “servizzi” timplika, minn tal-inqas, li l-parti li tipprovdi s-servizz twettaq attività speċifika inkambju għal remunerazzjoni (
76
). Madankollu, ma narax għalfejn attività bħal din ma tistax titqies li teżisti f’din il-kawża. Jiġifieri li l-attività tar-rikorrenti, li tikkwalifika bħala “servizz”, hija t-tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ spazju identifikat għall-ipparkjar f’żona għall-ipparkjar fi triq miftuħa għall-pubbliku fil-belt ta’ Zadar. Hija l-possibbiltà li wieħed jipparkja f’dan l-ispazju li hija offruta mir-rikorrenti, u li s-sewwieq tal-karozza proprjetà tal-konvenuta jaċċetta inkambju għal kumpens (
77
).
120.
Konsegwentement, il-provvista ta’ spazju għall-ipparkjar tista’ fil-fatt tammonta għal “servizz” fis-sens tat-tieni inċiż tal-Artikolu 7(1)(b) tar-Regolament Irriformulat ta’ Brussell.
121.
Iżda, anki jekk dan ma jkunx il-każ, skont l-Artikolu 7(1)(c) tar-Regolament Irriformulat ta’ Brussell, l-Artikolu 7(1)(a) tiegħu huwa applikabbli għal kuntratti li la huma kuntratti għall-“bejgħ ta’ oġġetti” u lanqas kuntratti għall-“provvista ta’ servizzi”. Fuq din il-bażi, il-kuntratt huwa, fi kwalunkwe każ, kopert minn din id-dispożizzjoni, mingħajr ma huwa strettament neċessarju li wieħed jidħol f’iktar dettall fil-konfront tan-natura eżatta tiegħu.
122.
Għaldaqstant, mill-perspettiva tad-dritt tal-Unjoni, ma hemm xejn li jipprekludi l-konklużjoni ta’ kuntratt permezz tas-sempliċi attività tal-ipparkjar ta’ karozza, anki fl-assenza ta’ biljett.
123.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nissuġġerixxi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi l-ħames sas-seba’ domanda kif ġej:
“L-Artikolu 7(1) tar-Regolament (UE) Nru 1215/2012 għandu jiġi interpretat li jfisser li l-ipparkjar ta’ karozza fi spazju identifikat għall-ipparkjar fi triq miftuħa għall-pubbliku jista’, taħt is-sistema legali ta’ Stat Membru li fiha l-provvista ta’ biljetti tal-ipparkjar u l-ġbir tal-miżati għall-biljetti tal-ipparkjar huma fdati lil entità privata, jikkostitwixxi “materja relatata ma’ kuntratt”, kif imsemmi f’din id-dispożizzjoni.”
C. Post scriptum
124.
Din il-kawża tikkonċerna materji ġurisdizzjonali relatati ma’ biljett tal-ipparkjar eżegwit minn nutara fil-Kroazja. Għal darba oħra. Fid-dawl tan-numru ta’ kawżi li ġejjin mill-Kroazja dwar dan il-punt (
78
), flimkien mad-dikjarazzjoni tal-qorti tar-rinviju f’din il-kawża fl-istess linja ma’ dikjarazzjonijiet magħmula minn qrati Kroati oħra f’kawżi preċedenti dwar in-numru ta’ kawżi bħal dawn fil-fatt pendenti quddiem il-qrati nazzjonali, jidher li dawn il-kawżi jindikaw kwistjonijiet strutturali li jqajmu numru ta’ domandi.
125.
Jiena nissuspetta li l-iskumdità li tinħass fi Stati Membri oħra, u, apparentement, minn uħud mill-qrati nazzjonali, hija relatata ma’ dak li x’aktarx jista’ l-aħjar jiġi deskritt bħala “speċifiċità doppja” ta’ għażla istituzzjonali u proċedurali tal-Kroazja. L-ewwel nett, dak li iktar frekwentement fi Stati Membri oħra jitqies bħala kwistjoni amministrattiva ġie “mgħoddi” lil kumpannija privata. It-tieni nett, l-eżekuzzjoni ta’ talba fid-dritt privat maħluqa b’dan il-mod imbagħad tiġi fdata lil persuni li apparentement ma jifformawx parti mis-sistema ġudizzjarja normali ta’ Stat Membru fi proċedura li, fl-interess li tnaqqas il-piż fuq il-qrati, tqieset bħala kunsiderevolment “ekonomika” mad-drittijiet proċedurali tal-futuri konvenuti (
79
).
126.
Kieku dawn l-għażliet kellhom ikunu kkunsidrati f’iżolament, x’aktarx ma kinux jiġbdu wisq attenzjoni. Wara kollox, il-“privatizzazzjoni” ta’ ċerti elementi tas-setgħa pubblika sseħħ f’kull livell, mill-modalitajiet tal-użu ta’ spazju pubbliku (inkluż parkeġġ pubbliku) (
80
), sal-eżekuzzjoni ta’ dejn privat jew anki sa tentattivi sabiex jitwaqqfu u jiġu ġestiti ħabsijiet privati. Bl-istess mod, it-tnaqqis tal-piż fuq il-qrati kien il-buzzword għal numru ta’ snin, speċjalment fir-rigward tas-semplifikazzjoni ta’ proċeduri quddiem il-qrati għal talbiet żgħar jew mhux ikkontestati.
127.
Hija, madankollu, il-kombinazzjoni ta’ dawn iż-żewġ elementi li jidher li hija interpretata b’ċerta skumdità minn Stati Membri oħra, u wkoll, apparentement, fil-Kroazja, almenu abbażi tal-ammont ta’ litigazzjoni li ġġeneraw dawn il-kwistjonijiet għal numru ta’ snin. Sal-lum, dawn il-kawżi kollha rriżultaw b’mod apparenti inkonnessjoni ma’ kwistjonijiet ta’ ġurisdizzjoni. Dawn jaħbu, madankollu, numru ta’ kwistjonijiet sostantivi iktar profondi li jibqgħu jiġu espressi mill-intervenjenti f’dawn il-kawżi bħala kwistjonijiet ġurisdizzjonali (
81
), minħabba li dan huwa fejn jinsabu dawn il-kawżi bħalissa. Dawn madankollu jesprimu skumdità sostantiva iktar profonda dwar dak li jista’ jiġi interpretat bħala format proċedurali u arranġament istituzzjonali pjuttost mhux normali magħżul minn Stat Membru għal ċertu tip ta’ talbiet.
128.
Minħabba li jiena pjuttost konvint li dawn il-kwistjonijiet ma humiex konklużi u b’mod inevitabbli li sejrin jerġgħu jiġu rriferuti mill-ġdid lill-Qorti tal-Ġustizzja, nixtieq nuża l-libertà relattiva mogħtija lil Avukat Ġenerali mit-Trattati sabiex nassisti mhux biss lill-Qorti tal-Ġustizzja, iżda wkoll, indirettament, lill-qrati nazzjonali, billi niffoka fuq tliet aspetti li fihom l-awtonomja proċedurali awtomatika ta’ Stat Membru tista’ ssib il-limiti tagħha, li mbagħad ikollha bżonn tiġi evalwata mill-qrati nazzjonali.
129.
L-ewwel nett, jista’ jkun hemm xi limiti għall-“privatizzazzjoni” jew is-“subappalt” fejn l-għażla tas-sistema u l-proċedura tmur lil hinn minn dak li jista’ jkun aċċettabbli taħt it-titolu ta’ awtonomija proċedurali nazzjonali u tibda tiddevja wisq mill-qalba u t-tradizzjoni komuni tas-sistemi tal-Istati Membri l-oħra. Dawn il-limiti ġeneralment jiġu espressi fil-kuntest tal-prinċipji ta’ ekwivalenza u effettività (
82
), oġġezzjonijiet għall-obbligu ta’ rikonoxximent jew eżekuzzjoni fuq il-bażi ta’ politika pubblika (
83
), u l-ugwaljanza fost iċ-ċittadini tal-Unjoni fl-aċċess ugwali tagħhom għal protezzjoni legali, indipendentement jew f’rabta mad-drittijiet tagħhom għal rimedju effettiv skont l-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea.
130.
X’aktarx, tali oġġezzjonijiet probabbilment jiġu espressi fejn Stat Membru jiddelega servizz essenzjalment pubbliku lil entità privata, jorbot miegħu l-finzjoni ta’ konklużjoni ta’ kuntratt ta’ dritt ċivili flimkien ma’ prezz mhux negliġibbli għall-ksur tiegħu (
84
), u mbagħad, sabiex jeżegwixxih ifittex li jinvoka strument tad-dritt tal-Unjoni fundamentalment maħsub għal tilwim totalment privat minn korp li ma huwiex immedjatament ikkunsidrat bħala parti mis-sistema ġudizzjarja ta’ dan l-Istat Membru. Fil-qosor, tali privatizzazzjoni doppja tista’ twassal għal aljenazzjoni u, konsegwentement, għal rifjut li dawn it-tipi ta’ deċiżjonijiet jitqiesu eżegwibbli fi Stati Membri oħra.
131.
It-tieni nett, kwalunkwe ostakolu possibbli għall-moviment liberu tal-persuni taħt id-dritt tal-Unjoni jista’ jiġi evalwat minn numru ta’ perspettivi, ibda mill-post taż-żoni pubbliċi għall-ipparkjar u l-kundizzjonijiet impliċiti marbuta mal-ipparkjar hemmhekk: forsi r-residenti tal-Kroazja jingħataw vinjetta u l-ipparkjar bil-ħlas huwa neċessarju biss għal min ma huwiex residenti; forsi l-informazzjoni pprovduta fil-postijiet għall-ipparkjar hija insuffiċjenti sabiex jiġu identifikati l-kundizzjonijiet eżatti għall-ipparkjar; u forsi l-allegata “preferenza” tal-ħlas ta’ miżata għall-ipparkjar bis-siegħa, kif jinsisti fuqha l-Gvern Kroat, jista’ jkun li ma tiġix liberament aċċettata jekk iż-żoni pubbliċi għall-ipparkjar kollha jinsabu qrib id-distrett prinċipali tal-lukandi jew attrazzjonijiet turistiċi (
85
).
132.
B’mod simili, ċertament ma niddikjarax li għandi fehma komprensiva tas-sistema notarili Kroata. Madankollu b’mod ġenerali, inkun xettiku dwar kwalunkwe sistema intiża sabiex timplimenta eżekuzzjoni transkonfinali ssemplifikata ta’ djun allegatament mhux imħallsa li tikkumpensa lill-“eżekutur” fuq bażi ta’ remunerazzjoni, dħul, jew qsim tal-profitti għal kull operazzjoni, u li għaldaqstant tipprovdi inċentiv lill-eżekutur sabiex jipprijoritizza eżekuzzjoni ta’ malajr ’il fuq mill-proċess ta’ smigħ xieraq. Jekk, addizzjonalment, il-miżata finali ma tkunx pari passu mad-dejn inizjali (f’dan il-każ, iktar minn għoxrin darba l-valur oriġinali tal-biljett ta’ ġurnata), jidhirli li jibqgħu mhux imwieġba mistoqsijiet serji.
133.
It-tielet nett, hemm il-kwistjoni tal-protezzjoni ta’ persuni fiżiċi bħala konsumaturi u, b’mod ġenerali, l-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni dwar il-protezzjoni tal-konsumatur kemm fl-istadju ta’ ġurisdizzjoni (
86
), iżda wkoll fl-evalwazzjoni tas-sustanza ta’ talbiet bħal dawn (
87
). F’din il-kawża, kwistjonijiet bħal dawn ma jirriżultawx, minħabba li r-rikorrenti hija persuna ġuridika. Madankollu, meta persuna fiżika tidħol f’kuntratt ma’ persuna ġuridika maħtura mill-Istat jew korpi pubbliċi, anki fuq bażi volontarja, ma għandhiex il-liġi tikkunsidra lill-persuna fiżika bħala “vulnerabbli” fid-dawl tal-fatt li huwa jew hija sempliċement konsumatur “medju”, u għaldaqstant japplika standard iktar strett ta’ stħarriġ (
88
), speċjalment jekk is-setgħa pubblika fdata lil persuna privata tinvolvi kontroll ta’ xi ħaġa li tidher ħafna qisha monopolju jew dominanza fil-provvista ta’ ċerti servizzi? Fl-opinjoni tiegħi, f’tali sitwazzjonijiet, il-qrati li għandhom ġurisdizzjoni għandhom jiddedikaw saħansitra iktar attenzjoni lil dik l-inġustizzja potenzjali tagħhom fejn talbiet bħal dawn jiġu eżegwiti b’mod transkonfinali, permezz ta’ sistema privata bi struttura ta’ kumpens “eżekutur” li jidher li tinkludi inċentivi (
89
).
134.
Bħala konklużjoni, jiena ċertament ma naħsibx li d-dritt tal-Unjoni jipprekludi l-privatizzazzjoni tal-ġestjoni tal-ipparkjar f’toroq pubbliċi. Lanqas ma jipprekludi numru ta’ għażliet istituzzjonali u proċedurali għall-eżekuzzjoni ssemplifikata tad-dejn. Madankollu, għażliet istituzzjonali “mhux tas-soltu” żgur li sejrin ikollhom konsegwenzi proċedurali mhux tas-soltu fi ħdan sistema ta’ kooperazzjoni ssemplifikata mibnija fuq proċeduri standardizzati. Għaldaqstant, jekk il-qasam pubbliku f’salt wieħed isir privat, il-protezzjoni li normalment tkun applikabbli għal tranżazzjonijiet privati/ċivili, issir applikabbli bl-istess mod. Dan ikun il-każ a fortiori f’xenarji fejn ċerta struttura istituzzjonali tibda titqies mis-sħab rilevanti fl-Istati Membri l-oħra, tajjeb jew ħażin, inqas bħala arbitru newtrali tal-eżekuzzjoni tad-dritt u iktar bħala negozju tal-ġbir tad-dejn transkonfinali ġġenerat mid-dritt pubbliku.
V. Konklużjoni
135.
Nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi l-ewwel sat-tielet domanda u l-ħames sas-seba’ domanda għal deċiżjoni preliminari magħmula mill-Visoki trgovački sud Republike Hrvatske (il-Qorti Għolja Kummerċjali tar-Repubblika tal-Kroazja) kif ġej:
L-ewwel domanda u l-ewwel parti tat-tielet domanda
Ir-Regolament (KE) Nru 1393/2007 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑13 ta’ Novembru 2007 dwar is-servizz fl-Istati Membri ta’ dokumenti ġudizzjarji u extra-ġudizzjarji fi kwistjonijiet ċivili jew kummerċjali (servizz ta’ dokumenti) u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1348/2000 għandu jiġi interpretat li jfisser li, sabiex mandat ta’ eżekuzzjoni bbażat fuq “dokument awtentiku” jikkwalifika bħala “dokument ġudizzjarju” fis-sens tal-Artikolu 1(1) ta’ dan ir-regolament, l-entità li tibgħat għandha tkun korp ġudizzjarju ta’ Stat Membru li jifforma parti mis-sistema ġudizzjarja tiegħu.
L-Artikoli 2 u 16 tar-Regolament Nru 1393/2007 għandhom jiġu interpretati li jfissru li, fejn Stat Membru naqas milli jaħtar nutara bħala “aġenziji li jibagħtu” fis-sens tal-Artikolu 2(1) ta’ dan ir-regolament, dawn in-nutara ma jistgħux jibagħtu “dokumenti extraġudizzjarji” għal notifika fi Stat Membru ieħor.
It-tieni domanda u t-tieni parti tat-tielet domanda
Il-kunċett ta’ “materji ċivili u kummerċjali”, kif stabbilit fl-Artikolu 1(1) tar‑Regolament (UE) 1215/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 2012 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali u l-Artikolu 1(1) tar-Regolament Nru 1393/2007, għandu jiġi interpretat li jeħtieġ li r-relazzjoni ġuridika li tikkaratterizza t-tilwima fil-bażi tagħha, evalwata fid-dawl tal-qafas ġeneralment applikabbli għal partijiet privati f’sitwazzjonijiet bħal dawn, ma tkunx ikkaratterizzata minn eżerċizzju unilaterali ta’ setgħat pubbliċi minn waħda mill-partijiet fit-tilwima.
Filwaqt li hija l-qorti nazzjonali li għandha tiddetermina jekk dawn il-kundizzjonijiet humiex issodisfatti, iċ-ċirkustanzi ta’ din il-kawża ma jidhrux li huma suġġetti għal dan l-eżerċizzju ta’ setgħat pubbliċi.
Il-ħames sas-seba’ domanda
L-Artikolu 7(1) tar-Regolament Nru 1215/2012 għandu jiġi interpretat li jfisser li l-ipparkjar ta’ karozza fi spazju identifikat għall-ipparkjar fi triq miftuħa għall-pubbliku jista’, taħt is-sistema legali ta’ Stat Membru li fih il-ħruġ ta’ biljetti tal-ipparkjar u l-ġbir tal-miżati tal-ipparkjar huma fdati lil entità privata, jikkostitwixxi “materja relatata ma’ kuntratt”, kif imsemmi f’din id-dispożizzjoni.
(
1
)	Lingwa oriġinali: l-Ingliż.
(
2
)	Preċedentement dwar biljetti tal-ipparkjar mhux imħallsa u nutara fil-Kroazja, ara, fost oħrajn, is-sentenzi tad‑9 ta’ Marzu 2017, Pula Parking (C‑551/15, EU:C:2017:193); tad‑9 ta’ Marzu 2017, Zulfikarpašić (C‑484/15, EU:C:2017:199); u tas‑7 ta’ Mejju 2020, PARKING u Interplastics (C‑267/19 u C‑323/19, EU:C:2020:351). Ara wkoll id-digrieti tal‑11 ta’ April 2019, Hrvatska radiotelevizija (C‑657/18, mhux ippubblikat, EU:C:2019:304), u tas‑6 ta’ Novembru 2019, EOS Matrix (C‑234/19, mhux ippubblikat, EU:C:2019:986).
(
3
)	Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑13 ta’ Novembru 2007 dwar in-notifika fl-Istati Membri ta’ dokumenti ġudizzjarji u extra-ġudizzjarji fi kwistjonijiet ċivili jew kummerċjali (notifika ta’ dokumenti) u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1348/2000 (ĠU 2007, L 324, p. 79, rettifika fil-ĠU 2015, L 68, p. 91).
(
4
)	Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 2012 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali (ĠU 2012, L 351, p. 1).
(
5
)	Ara l-konklużjonijiet tiegħi f’Nemec (C‑256/15, EU:C:2016:619, punti 23 sa 54), u f’Pula Parking (C‑551/15, EU:C:2016:825, punti 28 sa 36).
(
6
)	Sentenzi tal‑15 ta’ Diċembru 2016, Nemec (C‑256/15, EU:C:2016:954, punti 21 sa 27), u tad‑9 ta’ Marzu 2017, Pula Parking (C‑551/15, EU:C:2017:193, punti 24 sa 28).
(
7
)	Ara, f’dan ir-rigward, is-sentenza tas‑26 ta’ Marzu 2020, Miasto Łowicz u Prokurator Generalny (Sistema dixxiplinari għall-imħallfin) (C‑558/18 u C‑563/18, EU:C:2020:234, punti 43 sa 48 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
8
)	Ara s-sentenza tal‑10 ta’ Diċembru 2018, Wightman et (C‑621/18, EU:C:2018:999, punt 26 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
9
)	Ibid., punt 28 u l-ġurisprudenza ċċitata.
(
10
)	Ara pereżempju l-Artikolu 1(1) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1206/2001 tat‑28 ta’ Mejju 2001 dwar kooperazzjoni bejn il-qrati ta’ l-Istati Membri fil-kumpilazzjoni ta’ xhieda f’materji ċivili jew kummerċjali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 4, p. 121) (li madankollu jirreferi għal “materji ċivili jew kummerċjali”); l-Artikolu 2(1) tar-Regolament (KE) Nru 805/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑21 ta’ April 2004 li joħloq Ordni Ewropew ta’ Infurzar għal talbiet mhux kontestati (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 7, p. 38); l-Artikolu 2(1) tar-Regolament (KE) Nru 861/2007 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑11 ta’ Lulju 2007 li jistabbilixxi Proċedura Ewropea għal Talbiet Żgħar (ĠU 2007, L 199, p. 1, rettifika fil-ĠU 2015, L 141, p. 118); l-Artikolu 1(2) tad-Direttiva 2008/52/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑21 ta’ Mejju 2008 dwar ċerti aspetti ta’ medjazzjoni f’materji ċivili u kummerċjali (ĠU 2008, L 136, p. 3); l-Artikolu 1(2) tad-Direttiva tal-Kunsill 2002/8/KE tas‑27 ta’ Jannar 2003 biex ittejjeb l-aċċess għal ġustizzja f’tilwimiet bejn il-konfini billi tistabbilixxi regoli komuni minimi konnessi ma’ għajnuna legali għal tilwimiet bħal dawn (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 6, p. 90); l-Artikolu 1(1) tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 2001/470/KE tat‑28 ta’ Mejju 2001 li tistabbilixxi Network Ġudizzjarju Ewropew fil-materji ċivili u kummerċjali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 4, p. 145); u l-Artikolu 2(1) tar-Regolament (UE) Nru 655/2014 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑15 ta’ Mejju 2014 li jistabbixxi proċedura ta’ Ordni Ewropea tal-Preservazzjoni tal-Kontijiet sabiex jiġi ffaċilitat l-irkupru transkonfinali tad-dejn f’materji ċivili u kummerċjali (ĠU 2014, L 189, p. 59).
(
11
)	Għaldaqstant inżomm sħiħa l-għażla oriġinali li ma tingħatax definizzjoni pożittiva lil dan il-kunċett bil-ħsieb li jiġu akkomodati kategorizzazzjonijiet nazzjonali varji. Ara r-rapport ta’ P. Jenard dwar il-Konvenzjoni tas‑27 ta’ Settembru 1968 dwar il-ġurisdizzjoni u l-eżekuzzjoni tas-sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (ĠU 1979, C 59, p. 1), pp. 9 sa 10. Ara wkoll il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Reischl fi LTU (29/76, EU:C:1976:121, p. 1558).
(
12
)	Ara, għall-ewwel kawża li tiddeskrivi n-natura “awtonoma” tal-kunċett, is-sentenza tal‑14 ta’ Ottubru 1976, LTU (29/76, EU:C:1976:137, punt 3).
(
13
)	Dawn huma l-hekk imsejħa “Konvenzjoni ta’ Brussell” (il-Konvenzjoni tas-27 ta’ Settembru 1968 dwar il-ġurisdizzjoni u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (ĠU 1978, L 304, p. 36)); il-“Konvenzjoni ta’ Lugano tal‑1988” (il-Konvenzjoni dwar il-ġurisdizzjoni u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (ĠU 1988, L 319, p. 9)); ir-“Regolament ta’ Brussell I” (ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 44/2001 tat‑22 ta’ Diċembru 2000 dwar ġurisdizzjoni u rikonoxximent u eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 4, p. 42)); il-“Konvenzjoni ta’ Lugano tal‑2007” (il-Konvenzjoni dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (ĠU 2007, L 339, p. 3, rettifika fil-ĠU 2009, L 147, p. 44)); u r-Regolament Irriformulat ta’ Brussell.
(
14
)	Ara l-Artikolu 1(1) tal-Konvenzjoni ta’ Brussell; il-Konvenzjoni ta’ Lugano tal‑1988; ir-Regolament ta’ Brussell I; il-Konvenzjoni ta’ Lugano tal‑2007; u r-Regolament Irriformulat ta’ Brussell.
(
15
)	Ara, l-iktar reċenti, is-sentenza tas‑16 ta’ Lulju 2020, Movic et (C‑73/19, EU:C:2020:568, punt 32).
(
16
)	Ara, għall-ewwel darba li l-Qorti tal-Ġustizzja ħabbret dan l-approċċ, iżda mingħajr ma applikatu, is-sentenza tal‑14 ta’ Ottubru 1976, LTU (29/76, EU:C:1976:137, punti 3 u 5).
(
17
)	Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Warner f’Rüffer (814/79, EU:C:1980:229, pp. 3827 sa 3831).
(
18
)	Sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 1980, Rüffer (814/79, EU:C:1980:291, punt 11).
(
19
)	Ibid., punt 12.
(
20
)	Ibid., p. 3812, paragrafu 1.
(
21
)	Ara, prinċipalment, is-sentenzi tal‑21 ta’ April 1993, Sonntag (C‑172/91, EU:C:1993:144, punt 36), u tal‑15 ta’ Frar 2007, Lechouritou et (C‑292/05, EU:C:2007:102, punti 37 sa 38). Ara wkoll il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Ruiz-Jarabo Colomer f’Lechouritou et (C‑292/05, EU:C:2006:700, punti 54 sa 56).
(
22
)	Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Trstenjak f’Sapir et (C‑645/11, EU:C:2012:757, punt 42).
(
23
)	Sentenzi tal‑11 ta’ April 2013, Sapir et (C‑645/11, EU:C:2013:228, punti 35 sa 37) (dwar rikors għall-irkupru ta’ ammont imħallas indebitament skont id-dritt Ġermaniż dwar il-kumpens lill-vittmi tar-reġim Nażista); tat‑12 ta’ Settembru 2013, Sunico et (C‑49/12, EU:C:2013:545, punt 37) (dwar rikors dwar delitt jew kważi delitt (“tort”) skont id-dritt Ingliż); u tat‑28 ta’ Lulju 2016, Siemens Aktiengesellschaft Österreich (C‑102/15, EU:C:2016:607, punti 35 sa 38 u 42) (dwar multa imposta għal ksur tad-dritt Ungeriż dwar il-kompetizzjoni).
(
24
)	Sentenza tat‑23 ta’ Ottubru 2014 (C‑302/13, EU:C:2014:2319, punti 18, 28 u 33).
(
25
)	Sentenza tal‑1 ta’ Ottubru 2002, Henkel (C‑167/00, EU:C:2002:555, punt 30). Ara wkoll is-sentenzi tal‑14 ta’ Novembru 2002, Baten (C‑271/00, EU:C:2002:656, punti 31 sa 36), u tal‑15 ta’ Mejju 2003, Préservatrice Foncière Tiard (C‑266/01, EU:C:2003:282, punti 32 sa 36).
(
26
)	Kif speċifikat b’mod ċar, pereżempju, fis-sentenzi reċenti tad‑9 ta’ Marzu 2017, Pula Parking (C‑551/15, EU:C:2017:193, punt 34); tat‑28 ta’ Frar 2019, Gradbeništvo Korana (C‑579/17, EU:C:2019:162, punt 48 u l-ġurisprudenza ċċitata); u tas‑7 ta’ Mejju 2020, Rina (C‑641/18, EU:C:2020:349, punt 35).
(
27
)	Ara s-sentenza tat‑28 ta’ Frar 2019, Gradbeništvo Korana (C‑579/17, EU:C:2019:162, punt 49 u l-ġurisprudenza ċċitata). Ara wkoll is-sentenza tas‑7 ta’ Mejju 2020, Rina (C‑641/18, EU:C:2020:349, punt 38), li assenjat dan l-inkarigu lill-Qorti tal-Ġustizzja.
(
28
)	Ara s-sentenza tat‑3 ta’ Settembru 2020, Supreme Site Services et (C‑186/19, EU:C:2020:638, punt 55).
(
29
)	Sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2015, Fahnenbrock et (C‑226/13, C‑245/13 u C‑247/13, EU:C:2015:383, punt 51).
(
30
)	Ibid., punti 46 u 58.
(
31
)	Elenkat iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 10 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
32
)	Fil-fatt, id-dokumenti preparatorji ta’ tnejn biss minn dawn l-istrumenti effettivament jindikaw li kienet imfittxija interpretazzjoni simili għal dik fis-Sistema ta’ Brussell. Ara l-proposta tal-Kummissjoni għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li joħloq Ordni Ewropea tal-Priżervazzjoni tal-Kontijiet sabiex jiġi ffaċilitat l-irkupru transkonfinali tad-dejn f’materji ċivili u kummerċjali (COM(2011) 445 final), p. 5, u l-Proposta għal Direttiva tal-Kunsill biex ittejjeb l-aċċess għal ġustizzja f’tilwimiet bejn il-konfini billi tistabbilixxi regoli komuni minimi konnessi ma’ għajnuna legali u aspetti finanzjarji oħra ta’ proċeduri ċivili (COM(2002) 13 final), p. 5?.
(
33
)	Dan ma jfissirx li ma teżisti l-ebda ġurisprudenza dwar dawn l-istrumenti. Ara, pereżempju, is-sentenza tas‑6 ta’ Settembru 2018, Catlin Europe (C‑21/17, EU:C:2018:675), dwar l-ordni Ewropew għall-proċedura tal-ħlas skont ir-Regolament (KE) Nru 1896/2006 (ĠU 2006, L 399, p. 1).
(
34
)	Ara, iktar ’il fuq, in-nota ta’ qiegħ il-paġna 28 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
35
)	Bil-maqlub, fejn tilwima ma titressaqx kontra mġiba jew proċedura li tinvolvi eżerċizzju “dirett” ta’ setgħat pubbliċi (bħal minn waħda mill-partijiet), il-kwistjoni taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ “materji ċivili u kummerċjali”. Ara s-sentenzi tat‑28 ta’ April 2009, Apostolides (C‑420/07, EU:C:2009:271, punt 45), u tat‑18 ta’ Ottubru 2011, Realchemie Nederland (C‑406/09, EU:C:2011:668, punt 42).
(
36
)	Konsegwenza li, almenu qabel il-miġja tad-definizzjoni “awtonoma” fil-ġurisprudenza iktar qadima tal-Qorti tal-Ġustizzja, apparentement ma kinitx saħansitra kkontemplata mill-awturi tas-Sistema ta’ Brussell (ara, iktar ’il fuq, in-nota ta’ qiegħ il-paġna 11).
(
37
)	Ara, l-iktar notevolment, is-sentenza tat‑23 ta’ Ottubru 2014, flyLAL-Lithuanian Airlines (C‑302/13, EU:C:2014:2319, punti 35 u 37). Ara wkoll is-sentenzi tal‑14 ta’ Novembru 2002, Baten (C‑271/00, EU:C:2002:656, punti 30 sa 31); tal‑15 ta’ Mejju 2003, Préservatrice Foncière Tiard (C‑266/01, EU:C:2003:282, punti 22 sa 23); u tal‑5 ta’ Frar 2004, Frahuil (C‑265/02, EU:C:2004:77, punti 19 sa 20).
(
38
)	Ara, pereżempju, is-sentenza tal-Bundesgerichtshof (il-Qorti Federali tal-Ġustizzja, il-Ġermanja) (BGH, 16.9.1993, Sonntag, IX ZB 82/90, p. 21) bi tweġiba għas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal‑21 ta’ April 1993, Sonntag (C‑172/91, EU:C:1993:144), fejn iddeċidiet li l-eżekuzzjoni tas-sentenza Taljana skont ir-Regolament Brussell I neċessarjament tolqot il-fundament tas-sistema Ġermaniża kollha ta’ assigurazzjoni soċjali kontra l-inċidenti. Għaldaqstant, hija wkoll tbiegħdet mid-deċiżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja.
(
39
)	Ara, l-iktar reċenti, is-sentenza tas‑16 ta’ Lulju 2020, Movic et (C‑73/19, EU:C:2020:568, punt 34).
(
40
)	Kif imfakkar reċentement, pereżempju, fil-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Szpunar f’Movic et (C‑73/19, EU:C:2020:297, punt 35).
(
41
)	Iżda wkoll bit-tieni linja, illum prevalenti, tad-definizzjoni tas-“suġġett” identifikata iktar ’il fuq fil-punti 48 u 49 ta’ dawn il-konklużjonijiet li wkoll primarjament tirreferi għall-kategorizzazzjoni kif imwettqa mid-dritt nazzjonali.
(
42
)	Iktar ’il fuq, punt 62 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
43
)	Ara wkoll is-sentenza tad‑9 ta’ Marzu 2017, Pula Parking (C‑551/15, EU:C:2017:193, punt 37).
(
44
)	Ibid., punt 35 u l-konklużjonijiet tiegħi fl-istess kawża (EU:C:2016:825, punti 49 sa 51).
(
45
)	Kif il-Qorti tal-Ġustizzja diġà rrikonoxxiet fis-sentenza tat‑18 ta’ Ottubru 2011, Realchemie Nederland (C‑406/09, EU:C:2011:668, punt 42).
(
46
)	Ara, f’dan ir-rigward, il-konklużjonijiet tiegħi f’Pula Parking (C‑551/15, EU:C:2016:825, punt 51 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
47
)	Ara, b’mod simili, is-sentenza tat‑12 ta’ Settembru 2013, Sunico et (C‑49/12, EU:C:2013:545, punt 44).
(
48
)	Sentenza tad‑9 ta’ Marzu 2017, Pula Parking (C‑551/15, EU:C:2017:193, punt 36).
(
49
)	Ara s-sentenza tal‑15 ta’ Novembru 2018, Kuhn (C‑308/17, EU:C:2018:956, punt 42).
(
50
)	Kif riprodott fil-punt 20 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
51
)	Sentenza tad‑9 ta’ Marzu 2017, Pula Parking (C‑551/15, EU:C:2017:193, punt 59).
(
52
)	Ara l-konklużjonijiet tiegħi f’Pula Parking (C‑551/15, EU:C:2016:825, punti 68 sa 107).
(
53
)	Ara l-konklużjonijiet tiegħi f’Pula Parking (C‑551/15, EU:C:2016:825, punti 108 u 114), u s-sentenza tad‑9 ta’ Marzu 2017, Pula Parking (C‑551/15, EU:C:2017:193, punti 56 sa 59). Ara wkoll is-sentenza tad‑9 ta’ Marzu 2017, Zulfikarpašić (C‑484/15, EU:C:2017:199, punt 50).
(
54
)	Digriet tal‑11 ta’ April 2019, Hrvatska radiotelevizija (C‑657/18, mhux ippubblikat, EU:C:2019:304, punt 27).
(
55
)	Għal kuntest dwar l-inklużjoni ta’ dan il-kunċett fil-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal‑1896, ara Knöfel, O. L., “Zustellung privater Schriftstücke über die Europäsche Zustellungsverordnung?”, Praxis des Internationalen Privat- und Verfahrensrechts (IPRax), 2017, pp. 249‑250.
(
56
)	Lanqas ma jagħmlu hekk il-predeċessuri tiegħu; ara l-Artikolu 16 tal-Konvenzjoni stabbilita abbażi tal-Artikolu K.3 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea, dwar in-notifika fl-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea tal-atti ġudizzjarji u extraġudizzjarji f’materji ċivili u kummerċjali (ĠU 1997, C 261, p. 2); u l-Artikolu 16 tar-Regolament tal-Kunsill Nru 1348/2000 tad‑29 ta’ Mejju 2000 dwar is-servizz fl-Istati Membri ta’ dokumenti ġudizzjarji u extra-ġudizzjarji fi kwistjonijiet ċivili jew kummerċjali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 1, p. 227). Innota li r-Regolament Nru 1348/2000 stabbilixxa glossarju ta’ dokumenti li jistgħu jiġu nnotifikati taħt ir-Regolament dwar in-Notifika, b’kull Stat Membru jindika dawk id-dokumenti li jqis “notifikabbli” b’riferiment għas-sistema legali tiegħu. Ara l-Artikolu 17(b) tar-Regolament (KE) 1348/2000. Din is-sistema ta’ glossarji ma ġietx riprodotta fir-Regolament dwar in-Notifika. Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Bot f’Tecom Mican u Arias Domínguez (C‑223/14, EU:C:2015:364, punti 35 sa 37).
(
57
)	Sentenza tal‑25 ta’ Ġunju 2009, Roda Golf & Beach Resort (C‑14/08, EU:C:2009:395, punti 49, 50 u 56 sa 59). Ara wkoll is-sentenza tal‑11 ta’ Novembru 2015, Tecom Mican u Arias Domínguez (C‑223/14, EU:C:2015:744, punti 32 u 33).
(
58
)	Ara s-sentenza tal‑11 ta’ Novembru 2015 (C‑223/14, EU:C:2015:744, punt 44).
(
59
)	Ara s-sentenza tas‑16 ta’ Settembru 2015, Alpha Bank Cyprus (C‑519/13, EU:C:2015:603, punt 34).
(
60
)	Ara wkoll il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Bot f’Tecom Mican u Arias Domínguez (C‑223/14, EU:C:2015:364, punt 33), li jispjegaw l-oriġini ta’ din is-sistema taħt il-Konvenzjoni ta’ Den Haag.
(
61
)	Sentenzi tal‑25 ta’ Ġunju 2009, Roda Golf & Beach Resort (C‑14/08, EU:C:2009:395, punt 59), u tal‑11 ta’ Novembru 2015, Tecom Mican u Arias Domínguez (C‑223/14, EU:C:2015:744, punti 26 u 33).
(
62
)	Ara l-premessa 6 tar-Regolament dwar in-Notifika, li tispjega li l-Istati Membri jistgħu jiddeċiedu dwar il-ħatra tagħhom jew it-tiġdid ta’ “aġenziji li jibagħtu” u “li jirċievu” kull ħames snin.
(
63
)	Ara l-premessa 7 tar-Regolament dwar in-Notifika.
(
64
)	Ara s-sentenza tal‑25 ta’ Ġunju 2009, Roda Golf & Beach Resort (C‑14/08, EU:C:2009:395, punt 60).
(
65
)	Kif jikkonfermaw it-tweġibiet tal-Gvern Kroat u tal-Kummissjoni għal mistoqsija bil-miktub magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja, huma biss il-qrati muniċipali (općinski sud), il-qrati tal-kontei (županijski sudovi), il-qrati kummerċjali (trgovački sudovi), il-Qorti Kummerċjali tal-Appell (Visoki trgovački sud) u l-Qorti Suprema (Vrhovni sud Republike Hrvatske) tal-Kroazja li setgħu jaġixxu bħala “aġenziji li jibagħtu” sabiex dan il-pajjiż jibgħat “dokumenti extraġudizzjarji” skont ir-Regolament dwar in-Notifika waqt il-perijodu inkwistjoni.
(
66
)	Ara, pereżempju, is-sentenza tat‑13 ta’ Lulju 2006, Reisch Montage (C‑103/05, EU:C:2006:471, punt 2), u tat‑12 ta’ Mejju 2011, Berliner Verkehrsbetriebe (C‑144/10, EU:C:2011:300, punt 30).
(
67
)	Ara s-sentenza tad‑9 ta’ Lulju 2020, Verein für Konsumenteninformation (C‑343/19, EU:C:2020:534, punt 28 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
68
)	Ara s-sentenza tas‑16 ta’ Novembru 2016, Schmidt (C‑417/15, EU:C:2016:881, punt 30 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
69
)	Ara s-sentenza tal‑15 ta’ Jannar 1985, Rösler (241/83, EU:C:1985:6, punt 19). Ara wkoll is-sentenza tal‑14 ta’ Diċembru 1977, Sanders (73/77, EU:C:1977:208, punti 15 u 16).
(
70
)	Ara iktar reċentement is-sentenza tas‑26 ta’ Marzu 2020, Králová (C-215/18, EU:C:2020:235, punti 41 sa 44 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
71
)	Sentenza tal‑15 ta’ Ġunju 2017, Kareda (C‑249/16, EU:C:2017:472, punt 30 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
72
)	Sentenza tal‑4 ta’ Marzu 1982, Effer (38/81, EU:C:1982:79, punti 7 u 8).
(
73
)	Ara, pereżempju, s-sentenza tas‑17 ta’ Settembru 2002, Tacconi (C‑334/00, EU:C:2002:499, punt 24).
(
74
)	L-assenza ta’ biljett validu tal-ipparkjar, jew ta’ kwalunkwe biljett, ma hijiex determinattiva għall-konklużjoni ta’ kuntratt. Kif iddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja, il-biljett fih innifsu huwa biss l-istrument li jippersonifika l-kuntratt. Ara, f’kawża simili, is-sentenza tas‑7 ta’ Novembru 2019, Kanyeba et (C‑349/18 sa C‑351/18, EU:C:2019:936, punt 48).
(
75
)	Simili għal dak li ġie nnotat iktar ’il fuq fil-punt 83, fejn intużaw argumenti mhux (dis)simili sabiex jiġi ssuġġerit li l-materja ma kinitx ċivili jew kummerċjali. Bħalma inugwaljanza fin-negozjar ma timbottax relazzjoni fiha nnifisha ’l barra mill-qasam ċivili jew kummerċjali, l-istess il-fatt li l-kuntratt huwa, min-natura tiegħu, kuntratt unilaterali ta’ termini standard, li l-parti l-oħra tista’ biss tosservah, ma jfissirx li ma hemmx kuntratt.
(
76
)	Ara s-sentenza tat‑8 ta’ Marzu 2018, Saey Home & Garden (C‑64/17, EU:C:2018:173, punt 38 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
77
)	Jekk l-offerta għall-ipparkjar f’ċertu post ma tiġix rikonoxxuta bħala servizz, tiġi totalment żnaturata kategorija sħiħa ta’ servizzi “passivi”. Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑4 ta’ Ottubru 2001, Goed Wonen (C‑326/99, EU:C:2001:506, punt 52).
(
78
)	Għal lista tal-predeċessuri tagħha dwar l-istess kwistjonijiet, iżda b’numru minnhom iddikjarati inammissibbli, ara iktar ’il fuq, nota ta’ qiegħ il-paġna 2.
(
79
)	Ara l-konklużjonijiet tiegħi f’Pula Parking (C‑551/15, EU:C:2016:825, punti 111 sa 113).
(
80
)	Kif juri studju reċenti mill-assoċjazzjoni Franċiża tal-awtoritajiet tat-trasport, l-eżerċizzju ta’ setgħat pubbliċi għall-istabbiliment ta’ modalitajiet tal-ipparkjar u għad-delegazzjoni tal-ġestjoni tagħhom lil entità privata ma huwiex rari fost numru ta’ Stati Membri. Ara l-Istudju GART, La gestion du stationnement payant sur voirie en Europe – quels enseignements pour la France? (2016), pp. 20, 28, u 34 sa 35.
(
81
)	Kif muri iktar ’il fuq f’dawn il-konklużjonijiet, fil-punti 83 u 116.
(
82
)	Ara, fil-qasam ta’ kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili, is-sentenza tat‑8 ta’ Novembru 2005, Leffler (C‑443/03, EU:C:2005:665, punt 50), u, iktar reċentement, is-sentenza tat‑12 ta’ Diċembru 2019, Aktiva Finants (C‑433/18, EU:C:2019:1074, punt 29). Għal applikazzjoni ta’ dawn il-prinċipji, ara l-konklużjonijiet tiegħi f’Dimos Zagoriou (C‑217/16, EU:C:2017:385, punti 24 sa 65).
(
83
)	Ara, iktar ’il fuq, il-punt 63 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
84
)	Kif stabbilit iktar ’il fuq fil-punt 21 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
85
)	Ma huwiex ir-rwol tiegħi li nqajjem dubju dwar dawn l-allegati “preferenzi”. Madankollu, il-proċess jidher li juri li ma hemm xejn li jżomm karozza milli tkun ipparkjata għal ġurnata sħiħa, jew anki iktar, fl-istess post. Fil-fatt, il-Gvern Kroat jidher li jirreferi għal din il-possibbiltà fit-tweġiba tiegħu għal mistoqsija bil-miktub magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja. Dan għandu jiġi vverifikat mill-qorti nazzjonali. Madankollu, dan l-arranġament iqajjem il-mistoqsija neċessarja dwar għalfejn, jekk huwa possibbli l-ipparkjar għal ġurnata sħiħa, ma huwiex disponibbli għall-bejgħ biljett ta’ ġurnata, u jekk dan l-arranġament huwiex inġust jew jiskoraġġixxix ċertu tip ta’ persuna milli tipparkja hemmhekk.
(
86
)	Bħall-Artikoli 17 sa 19 jew finalment l-Artikolu 45(1)(e) tar-Regolament Irriformulat ta’ Brussell.
(
87
)	Jiġifieri, potenzjalment id-Direttiva tal-Kunsill 93/13/KEE tal‑5 ta’ April 1993 dwar klawżoli inġusti f’kuntratti mal-konsumatur (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 2, p. 288); id-Direttiva 98/6/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑16 ta’ Frar 1998 dwar il-protezzjoni tal-konsumatur fl-indikazzjoni tal-prezzijiet ta’ prodotti offruti lill-konsumaturi (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 4, p. 32); u d-Direttiva 2005/29/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑11 ta’ Mejju 2005 dwar prattiċi kummerċjali żleali fin-negozju mal-konsumatur fis-suq intern li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 84/450/KEE, id-Direttivi 97/7/KE, 98/27/KE u 2002/65/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, u r-Regolament (KE) Nru 2006/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (Direttiva dwar Prattiċi Kummerċjali Żleali) (ĠU 2005, L 149, p. 22, rettifika fil-ĠU 2006, L 114, p. 86).
(
88
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑16 ta’ Lulju 1998, Gut Springenheide u Tusky (C‑210/96, EU:C:1998:369, punt 37), u tas‑16 ta’ Mejju 1989, Buet u EBS (382/87, EU:C:1989:198, punt 13).
(
89
)	Minħabba li dan iseħħ “wara transazzjoni kummerċjali”, fis-sens tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva dwar Prattiċi Kummerċjali Żleali.