Edizzjoni Provviżorja
SENTENZA TAL‑QORTI TAL‑ĠUSTIZZJA (Il‑Ħames Awla)
12 ta’ Marzu 2026 (*)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi fir-rigward tal-azzjonijiet li jipperikolaw jew jheddu l-integrità territorjali, is-sovranità u l-indipendenza tal-Ukraina – Regolament (UE) Nru 269/2014 – Kunċett ta’ ‘ffriżar ta’ fondi’ – Artikolu 1(f) – Eżerċizzju minn persuna suġġetta għal miżuri restrittivi tad-drittijiet, marbuta ma’ ċertifikati ta’ azzjonijiet, biex tipparteċipa f’laqgħa ġenerali li tiġbor flimkien id-detenturi ta’ tali ċertifikati u biex tivvota”
Fil-Kawża C‑465/24,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Hoge Raad der Nederlanden (il-Qorti Suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi), permezz ta’ deċiżjoni tal‑21 ta’ Ġunju 2024, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fit‑2 ta’ Lulju 2024, fil-proċedura
SBK Art Limited Liability Company
vs
Fortenova Group STAK Stichting,
Open Pass Limited,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Il-Ħames Awla),
komposta minn M. L. Arastey Sahún, Presidenta tal-Awla, J. Passer, E. Regan, D. Gratsias (Relatur) u B. Smulders, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: J. Richard de la Tour,
Reġistratur: A. Lamote, Amministratriċi,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tal‑11 ta’ Ġunju 2025,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–        għal SBK Art Limited Liability Company, minn P. Goeth, Rechtsanwalt, J. Van Weerden u E. J. H. Zandbergen, advocaten,
–        għal Fortenova Group STAK Stichting, minn Y. de Vries, B. T. M. van der Wiel u L. V. van Gardingen, advocaten,
–        għall-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi, minn E. M. Besselink u K. Bulterman, bħala aġenti,
–        għall-Gvern Kroat, minn G. Vidović Mesarek, bħala aġent,
–        għall-Gvern Awstrijak, minn A. Posch, J. Schmoll u C. Leeb, bħala aġenti,
–        għall-Kummissjoni Ewropea, minn M. Carpus-Carcea, L. Haasbeek u L. Puccio, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tal‑25 ta’ Settembru 2025,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1        It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 1(f) tar-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 269/2014 tas‑17 ta’ Marzu 2014 dwar miżuri restrittivi fir-rigward ta’ azzjonijiet li jdgħajfu jew jheddu l-integrità territorjali, is-sovranità u l-indipendenza tal-Ukraina (ĠU 2014, L 78, p. 6, rettifika fil-ĠU 2014, L 294, p. 64), kif emendat bir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2022/1354 tal‑4 ta’ Awwissu 2022 (ĠU 2022, L 204I, p. 1) (iktar ’il quddiem ir-“Regolament Nru 269/2014”).
2        Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn minn naħa, SBK Art Limited Liability Company u, min-naħa l-oħra, Fortenova Group STAK Stichting (iktar ’il quddiem “STAK”) u Open Pass Limited dwar l-eżerċizzju minn persuna suġġetta għall-miżuri restrittivi previsti mir-Regolament Nru 269/2014 tad-drittijiet marbuta ma’ ċertifikati li jirrappreżentaw l-azzjonijiet (iktar ’il quddiem iċ- “ċertifikati ta’ azzjonijiet”), li jippermettulha tipparteċipa fil-laqgħa ġenerali li tiġbor flimkien id-detenturi ta’ tali ċertifikati (iktar ’il quddiem il-“laqgħa ġenerali”) u tivvota fiha.
Il‑kuntest ġuridiku
Id-Deċiżjoni 2014/145
3        Fir-rigward tad-data tal-fatti tal-kawża prinċipali, li seħħew matul ix-xahar ta’ Awwissu 2022, id-Deċiżjoni tal-Kunsill 2014/145/PESK tas‑17 ta’ Marzu 2014 dwar miżuri restrittivi fir-rigward ta’ azzjonijiet li jipperikolaw jew jheddu l-integrità territorjali, is-sovranità u l-indipendenza tal-Ukraina (ĠU 2014, L 78, p. 16), kif emendata bid-Deċiżjoni tal-Kunsill (PESK) 2022/1355 tal‑4 ta’ Awwissu 2022 (ĠU 2022, L 204I, p. 4) (iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni 2014/145”), hija applikabbli.
4        L-Artikolu 6 tad-Deċiżjoni 2014/145 jipprovdi:
“Din id-Deċiżjoni għandha tidħol fis-seħħ fid-data tal-pubblikazzjoni tagħha f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea.
Din id-Deċiżjoni għandha tapplika sal‑15 ta’ Settembru 2022.
Din id-Deċiżjoni għandha tinżamm taħt reviżjoni kostanti. Hija għandha tiġġedded, jew tiġi emendata, skont il-każ, jekk il-Kunsill [tal-Unjoni Ewropea] iqis li l-objettivi tagħha ma jkunux intlaħqu.”
Ir‑Regolament Nru 269/2014
5        Ir-Regolament Nru 269/2014 ġie adottat abbażi tal-Artikolu 215 TFUE, sabiex jagħti effett lir-restrizzjonijiet imposti mid-Deċiżjoni 2014/145.
6        Il-premessi 1 u 3 ta’ dan ir-regolament jistipulaw:
“(1)      Fis‑6 ta’ Marzu 2014, il-Kapijiet tal-Istat jew tal-Gvern tal-Istati Membri tal-Unjoni [Ewropea] kkundannaw bil-qawwa l-vjolazzjoni mhux provokata tas-sovranità u l-integrità territorjali tal-Ukraina mill-Federazzjoni Russa u talbu lill-Federazzjoni Russa biex tirtira minnufih il-forzi armati tagħha għaż-żoni tal-istazzjonar permanenti tagħhom, skont il-ftehimiet relevanti. Huma talbu lill-Federazzjoni Russa biex tippermetti l-aċċess immedjat għall-osservaturi internazzjonali. [...]
[...]
(3)      Il-Kapijiet tal-Istat jew tal-Gvern enfasizzaw li s-soluzzjoni għall-kriżi għandha tinstab permezz ta’ negozjati bejn il-Gvernijiet tal-Ukraina u tal-Federazzjoni Russa, inkluż permezz ta’ mekkaniżmi multilaterali potenzjali, u li fin-nuqqas ta’ riżultati f’perjodu taż-żmien limitat, l-Unjoni tiddeċiedi dwar miżuri addizzjonali, bħal projbizzjonijiet fuq l-ivvjaġġar, l-iffriżar tal-assi u t-tħassir tas-samit bejn l-UE u r-Russja.”
7        L-Artikolu 1 tal-imsemmi regolament jipprevedi:
“Għall-finijiet ta’ dan ir-Regolament, japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:
[...]
(d)      ‘riżorsi ekonomiċi’ tfisser assi ta’ kwalunkwe tip, kemm dawk tanġibbli kif ukoll dawk intanġibbli, mobbli jew immobbli, li mhumiex fondi iżda jistgħu jintużaw biex jinkisbu fondi, oġġetti jew servizzi;
[...]
(f)      ‘l-iffriżar ta’ fondi’ tfisser il-prevenzjoni ta’ kull moviment, trasferiment, alterazzjoni, użu ta’, aċċess għal, jew negozju b’fondi li b’kull mod jirriżulta fi xi bidla fil-volum, fl-ammont, fil-post, fid-dritt tal-proprjetà, fil-pussess, fil-karattru, fid-destinazzjoni tagħhom jew kull bidla oħra li tippermetti li l-fondi jintużaw, inkluż l-immaniġġar ta’ portafolji;
(g)      ‘fondi’ tfisser assi finanzjarji u benefiċċji ta’ kull xorta, li jinkludu, iżda mhux limitati għal:
[...]
(iii)      titoli u strumenti ta’ dejn innegozjati pubblikament u privatament, inklużi l-istokks u l-ishma, iċ-ċertifikati li jirrappreżentaw titoli, bonds, noti, warrants, obbligazzjonijiet u kuntratti tad-derivattivi;
[...]”
8        L-Artikolu 2(1) tal-istess regolament jipprovdi:
“Il-fondi u r-riżorsi ekonomiċi kollha li jappartjenu, li huma l-proprjetà, li huma fil-pussess jew taħt il-kontroll ta’ kwalunkwe persuna fiżika jew ġuridika, entità jew korp, jew persuni fiżiċi jew ġuridiċi, entitajiet jew korpi assoċjati magħhom, kif elenkati fl-Anness I, għandhom jiġu ffriżati.”
9        L-Artikoli 2a u 4 sa 7 tar-Regolament Nru 269/2014 jipprevedu derogi għall-miżura ta’ ffriżar ta’ fondi.
10      L-Artikolu 9(1) ta’ dan ir-regolament jistipula:
“Il-parteċipazzjoni b’mod konxju u bi ħsieb, f’attivitajiet li għandhom l-għan jew l-effett li jevitaw il-miżuri msemmija fl-Artikolu 2 għandha tkun ipprojbita. ”
Il‑kawża prinċipali u d‑domandi preliminari
11      SBK Art hija sussidjarja indiretta tal-bank Russu Sberbank li hija waħda mill-entitajiet imsemmija fl-Anness I tar-Regolament Nru 269/2014 u li isimha ġie miżjud ma’ dan l-anness permezz tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2022/1270 tal‑21 ta’ Lulju 2022 li jimplimenta r-Regolament (UE) Nru 269/2014 dwar miżuri restrittivi fir-rigward ta’ azzjonijiet li jdgħajfu jew jheddu l-integrità territorjali, is-sovranità
u l-indipendenza tal-Ukraina (ĠU 2022, L 193, p. 133, rettifika fil-ĠU 2022, L 204, p. 17). Il-Hoge Raad der Nederlanden (il-Qorti Suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi), li hija l-qorti tar-rinviju, tippreċiża li, peress li SBK Art hija marbuta ma’ Sberbank, il-fondi li l-ewwel waħda minn dawn iż-żewġ entitajiet għandha, iżżomm jew tikkontrolla ġew ukoll iffriżati skont l-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 269/2014.
12      STAK hija entità rregolata mid-dritt Olandiż li għandha b’mod fiduċjarju l-azzjonijiet ta’ Fortenova GroupTopCo BV, li hija azzjonista indiretta ta’ Fortenova Grupa d.d., kumpannija rregolata mid-dritt Kroat, attiva fis-setturi tal-kummerċ bl-imnut, tal-produzzjoni tal-ikel u tal-agrikoltura. F’dan ir-rigward, STAK toħroġ ċertifikati ta’ azzjonijiet ta’ Fortenova GroupTopCo u tħallas dividendi lid-detenturi ta’ dawn iċ-ċertifikati.
13      SBK Art għandha 41.82 % ta’ dawn iċ-ċertifikati ta’ azzjonijiet. Open Pass u VTB Bank (Europe) għandhom rispettivament 27.52 % u 7.27 % ta’ dawn iċ-ċertifikati. Bħala fiduċjarja tal-azzjonijiet ta’ Fortenova GroupTopCo, STAK teżerċita d-drittijiet tal-vot marbuta magħhom wara li tkun kisbet l-approvazzjoni minn qabel tad-detenturi tal-imsemmija ċertifikati. Tali approvazzjoni għandha tingħata f’laqgħa ġenerali.
14      F’konformità mal-Karta tal-Ġestjoni ta’ STAK, id-detenturi kollha taċ-ċertifikati ta’ azzjonijiet bi dritt tal-vot huma intitolati li jattendu u jintervjenu personalment f’tali laqgħa ġenerali jew li jkunu rappreżentati fiha. Kull ċertifikat għandu jkun intitolat għal vot wieħed.
15      Fid‑9 ta’ Awwissu 2022, il-Bord tad-Diretturi ta’ STAK sejjaħ lid-detenturi taċ-ċertifikati ta’ ishma għal-laqgħa ġenerali li kien jmiss, prevista għat‑18 ta’ Awwissu 2022 f’Amsterdam (il-Pajjiżi l-Baxxi), billi ħabbar li d-detenturi suġġetti għal miżuri restrittivi kienu ser jiġu mċaħħda mill-eżerċizzju tad-drittijiet marbuta ma’ dawn iċ-ċertifikati u, b’mod partikolari, mid-dritt tagħhom ta’ vot fil-laqgħa ġenerali.
16      L-aġenda tal-laqgħa ġenerali skedata għat‑18 ta’ Awwissu 2022 kienet tinkludi mozzjoni għal riżoluzzjoni mressqa minn Open Pass, bl-għan li jiġu emendati l-Karta ta’ Ġestjoni u l-Istatuti ta’ STAK fir-rigward tar-regoli dwar il-governanza korporattiva, jiġifieri dwar il-kworum u l-maġġoranza meħtieġa biex jiġu adottati ċerti deċiżjonijiet.
17      Fis‑17 ta’ Awwissu 2022, SBK Art ħabbret li kienet ser tiġi rrappreżentata fil-laqgħa ġenerali u, fit‑18 ta’ Awwissu 2022, hija ppruvat teżerċita kemm elettronikament kif ukoll fiżikament id-drittijiet tal-vot marbuta maċ-ċertifikati ta’ azzjonijiet tagħha. Madankollu, ir-rappreżentant ta’ SBK Art ġie rrifjutat l-aċċess għal din il-laqgħa ġenerali kif ukoll għall-mekkaniżmu ta’ votazzjoni elettronika. Barra minn hekk, STAK informat, fl-istess jum, lil SBK Art li, fid-dawl tal-miżuri restrittivi imposti mill-Unjoni u mill-Istati Uniti tal-Amerika fid-dawl tal-azzjonijiet tal-Federazzjoni Russja li jiddestabbilizzaw is-sitwazzjoni fl-Ukraina, SBK Art ma kinitx awtorizzata teżerċita d-drittijiet tal-vot tagħha u li vot maħruġ minnha ma setax jittieħed inkunsiderazzjoni.
18      Peress li l-maġġoranza meħtieġa sabiex jiġu adottati deċiżjonijiet waqt il-laqgħa ġenerali tat‑18 ta’ Awwissu 2022 ma ntlaħqitx, il-Bord tad-Diretturi ta’ STAK stieden, fid‑19 ta’ Awwissu 2022, lid-detenturi taċ-ċertifikati ta’ azzjonijiet għat-tieni laqgħa ġenerali skedata għat‑30 ta’ Awwissu 2022. Huwa ħabbar mill-ġdid li l-voti tal-persuni suġġetti għal miżuri restrittivi ma kinux ser jiġu rrikonoxxuti.
19      Permezz ta’ sentenza tas‑6 ta’ Settembru 2022, l-Imħallef għal miżuri provviżorji tar-rechtbank Amsterdam (il-Qorti Distrettwali ta’ Amsterdam, il-Pajjiżi l-Baxxi) laqa’ talba għal miżuri provviżorji mressqa minn SBK Art intiża, b’mod partikolari, sabiex STAK tiġi ordnata tammetti, matul il-perijodu sal‑31 ta’ Diċembru 2022, il-parteċipazzjoni tagħha f’kull laqgħa ġenerali u taċċetta d-drittijiet tal-vot marbuta maċ-ċertifikati ta’ azzjonijiet tagħha. Bħala konsegwenza ta’ din is-sentenza, it-tielet laqgħa ġenerali, li kienet ġiet imsejħa sabiex issir fit‑8 ta’ Settembru 2022, ġiet annullata.
20      Permezz ta’ deċiżjoni tad‑29 ta’ Diċembru 2022, il-Gerechtshof Amsterdam (il-Qorti tal-Appell ta’ Amsterdam, il-Pajjiżi l-Baxxi) annullat is-sentenza tal-Imħallef għal miżuri provviżorji tar-rechtbank Amsterdam (il-Qorti Distrettwali ta’ Amsterdam) u ċaħdet it-talba ta’ SBK Art msemmija fil-punt preċedenti ta’ din is-sentenza.
21      SBK Art appellat fil-kassazzjoni mid-deċiżjoni tad‑29 ta’ Diċembru 2022 tal-Gerechtshof Amsterdam (il-Qorti tal-Appell ta’ Amsterdam) quddiem il-qorti tar-rinviju. Skont din l-aħħar qorti, it-tilwima li għandha quddiemha tqajjem żewġ domandi. L-ewwel domanda hija dwar jekk l-iffriżar tal-fondi, fis-sens tal-Artikolu 1(f) tar-Regolament Nru 269/2014, jimplikax li detentur ta’ ċertifikati ta’ azzjonijiet, bħal SBK Art, ma jistax jeżerċita d-drittijiet ta’ vot u ta’ parteċipazzjoni f’laqgħa ġenerali li huma marbuta ma’ dawn iċ-ċertifikati. It-tieni domanda hija dwar jekk in-natura u l-kontenut tal-proposta inkluża fl-aġenda ta’ tali laqgħa ġenerali u t-tifsira li fiha d-detentur tal-imsemmija ċertifikati għandu l-intenzjoni li jivvota humiex, f’dan il-kuntest, rilevanti.
22      F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tosserva, minn naħa, li interpretazzjoni tal-Artikolu 1(f) tar-Regolament Nru 269/2014 fis-sens li l-iffriżar tal-fondi jimplika l-impossibbiltà li jiġu eżerċitati d-drittijiet tal-vot u ta’ parteċipazzjoni f’laqgħa ġenerali li huma marbuta maċ-ċertifikati ta’ azzjonijiet tissodisfa d-definizzjoni wiesgħa tal-iffriżar tal-fondi u l-prinċipju li l-miżuri restrittivi għandu jkollhom l-ikbar impatt possibbli fuq il-persuna li huma jkopru.
23      Min-naħa l-oħra, interpretazzjoni restrittiva tal-kunċett ta’ “ffriżar ta’ fondi”, li tipprovdi li tali ffriżar ma jipprekludix, kompletament jew parzjalment, l-eżerċizzju tad-drittijiet ta’ vot u ta’ parteċipazzjoni f’laqgħa ġenerali hija konformi mal-prinċipju ta’ proporzjonalità. Fil-fatt, il-miżuri restrittivi ma għandhomx jikkawżaw effetti sproporzjonati fuq il-persuni fil-mira tagħhom. Issa, l-għan tal-miżuri restrittivi jista’ preċiżament jintlaħaq billi tiġi mblukkata l-eżekuzzjoni tad-deċiżjonijiet meħuda wara l-eżerċizzju tad-dritt tal-vot jew billi dawn id-deċiżjonijiet jiġu mċaħħda minn kull effett legali. Huwa wkoll konċepibbli li l-persuna kkonċernata minn dawn il-miżuri tkun prekluża milli teżerċita d-dritt ta’ parteċipazzjoni fil-laqgħa ġenerali u dak li tivvota fiha meta d-deċiżjoni li tkun is-suġġett ta’ dan il-vot tista’ twassal għal konsegwenzi fuq il-fondi bħal dawk deskritti fl-Artikolu 1(f) tar-Regolament Nru 269/2014, jiġifieri bidliet fuq il-volum, l-ammont, il-lokalizzazzjoni, il-proprjetà, il-pussess, in-natura, id-destinazzjoni tal-fondi jew kwalunkwe bidla oħra li tista’ tippermetti l-użu tagħhom, inkluża l-ġestjoni tal-portafolli. Madankollu, tali interpretazzjoni, li tissuġġetta l-projbizzjoni tal-eżerċizzju tad-dritt ta’ parteċipazzjoni fil-laqgħa ġenerali u ta’ dak li tivvota fiha l-konsegwenzi konkreti li tali eżerċizzju jkollu fuq il-fondi, tista’ tikkomprometti l-għan ta’ ċarezza u ta’ effettività tal-miżuri restrittivi.
24      F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Hoge Raad der Nederlanden (Il-Qorti Suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)      L-iffriżar ta’ fondi fis-sens [...] tal-punt (f) tal-Artikolu 1 tar-Regolament [Nru 269/2014] għandu jiġi interpretat, fir-rigward ta’ ċertifikati ta’ azzjonijiet, li skont l-Anness I tar-Regolament 269/2014 jappartjenu, li huma l-proprjetà, jew li huma fil-pussess jew taħt il-kontroll ta’ xi persuni fiżiċi, jew persuni fiżiċi jew ġuridiċi, entitajiet jew korpi assoċjati magħhom, fis-sens li d-dritt ta’ sehem fil-laqgħat ġenerali u ta’ votazzjoni, marbut maċ-ċertifikati ta’ azzjonijiet, ma jistax jiġi eżerċitat, fi kwalunkwe każ sakemm detentur ta’ ċertifikat ikkonċernat ma jġarrabx, minħabba dan il-fatt, dannu sproporzjonat?
2)      Ir-risposta għall-ewwel domanda tkun differenti jekk, fil-każ konkret, fid-dawl kemm tan-natura kif ukoll tal-kontenut tad-deċiżjoni fuq l-aġenda u tal-pożizzjoni espressa mid-detentur ta’ ċertifikat ikkonċernat dwarha, l-eżerċizzju tad-dritt ta’ sehem fil-laqgħat ġenerali u ta’ votazzjoni jista’ jwassal għal moviment, [għal] trasferiment, [għal] alterazzjoni, [għal] użu ta’, [għal] aċċess għal, jew [għal] negozju b’fondi li b’kull mod jirriżulta fi xi bidla fil-volum, fl-ammont, fil-post, fid-dritt tal-proprjetà, fil-pussess, fil-karattru, fid-destinazzjoni tagħhom jew kull bidla oħra li tippermetti li l-fondi jintużaw, inkluż l-immaniġġar ta’ portafolli fis-sens [...] tal-punt (f) tal-Artikolu 1 tar-Regolament Nru 269/2014?”
Fuq it-talba għall-ftuħ mill-ġdid tal-fażi orali tal-proċedura
25      B’att ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fil‑31 ta’ Ottubru 2025, SBK Art talbet li l-fażi orali tal-proċeduri terġa’ tinfetaħ, skont l-Artikolu 83 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja.
26      Insostenn tat-talba tagħha, SBK Art ssostni, l-ewwel nett, li l-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex informazzjoni importanti sabiex tagħti s-sentenza tagħha. Fil-fatt, kuntrarjament għal dak li jipproponi l-Avukat Ġenerali fil-punt 63 tal-konklużjonijiet tiegħu, il-klassifikazzjoni tad-drittijiet tal-vot bħala “riżorsi ekonomiċi”, fis-sens tal-Artikolu 1(d) tar-Regolament Nru 269/2014, ma twassalx awtomatikament għall-iffriżar ta’ dawn id-drittijiet, sa fejn l-eżerċizzju tal-imsemmija drittijiet mhux dejjem jippermetti li jinkisbu fondi, oġġetti jew servizzi. Barra minn hekk, fil-punti 55 u 56 tal-konklużjonijiet tiegħu, l-Avukat Ġenerali għamel konstatazzjonijiet fattwali ineżatti, f’dak li jirrigwarda l-kworum li għandu jintlaħaq, fi ħdan STAK, għall-adozzjoni ta’ ċerti deċiżjonijiet. Ulterjorment, kuntrarjament għal dak li huwa espost fil-punt 49 ta’ dawn il-konklużjonijiet, ebda waħda mid-derogi previsti fl-Artikoli 2a u 4 sa 7 tar-Regolament Nru 269/2014 ma hija applikabbli għad-drittijiet tal-vot. It-tieni nett, l-Avukat Ġenerali naqas milli jieħu inkunsiderazzjoni, fil-konklużjonijiet tiegħu, il-konsegwenzi sproporzjonati li projbizzjoni totali ta’ eżerċizzju tad-drittijiet ta’ vot u ta’ parteċipazzjoni fil-laqgħa ġenerali jkollha fuq id-drittijiet fundamentali ta’ SBK Art. Madankollu, ir-riżultat ta’ diversi proċeduri quddiem il-qrati nazzjonali kien se jiddependi minn jekk il-projbizzjoni fuq l-eżerċizzju ta’ dawk id-drittijiet setgħet tiġi evitata fid-dawl ta’ tali konsegwenzi. It-tielet nett, fil-konklużjonijiet tiegħu l-Avukat Ġenerali indirizza elementi li ma ġewx diskussi bejn il-partijiet fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom, bħal, b’mod partikolari, ir-riskju ta’ evażjoni tal-miżuri ta’ ffriżar.
27      F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, skont it-tieni paragrafu tal-Artikolu 252 TFUE, l-Avukat Ġenerali għandu jippreżenta pubblikament, bl-ikbar imparzjalità u b’indipendenza sħiħa, konklużjonijiet motivati dwar il-kawżi li, skont l-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, jeħtieġu l-intervent tiegħu. Il-Qorti tal-Ġustizzja la hija marbuta b’dawn il-konklużjonijiet u lanqas bil-motivazzjoni li abbażi tagħha l-Avukat Ġenerali jasal għal dawn il-konklużjonijiet (sentenza tat‑30 ta’ Ottubru 2025, Qassioun, C‑790/23, EU:C:2025:838, punt 34).
28      Barra minn hekk, la l-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea u r-Regoli tal-Proċedura ma jipprevedu l-possibbiltà għall-partijiet jew għall-partijiet interessati msemmija fl-Artikolu 23 ta’ dan l-istatut li jippreżentaw osservazzjonijiet bi tweġiba għall-konklużjonijiet ippreżentati mill-Avukat Ġenerali. In-nuqqas ta’ qbil ta’ parti jew ta’ tali parti interessata mal-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ikunu liema jkunu l-kwistjonijiet li jkun eżamina hemmhekk, ma jistax, konsegwentement, jikkostitwixxi fih innifsu raġuni li tiġġustifika l-ftuħ mill-ġdid tal-proċedura orali (sentenza tal‑4 ta’ Settembru 2025, Nissan Iberia, C‑21/24, EU:C:2025:659, punt 31).
29      Għalhekk, sa fejn it-talba għall-ftuħ mill-ġdid tal-fażi orali tal-proċedura mressqa minn SBK Art hija intiża sabiex din tkun tista’ tirrispondi għall-pożizzjoni meħuda mill-Avukat Ġenerali fil-konklużjonijiet tiegħu, din ma tistax tintlaqa’.
30      Huwa minnu li, skont l-Artikolu 83 tar-Regoli tal-Proċedura tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’, f’kull ħin, wara li jinstema’ l-Avukat Ġenerali, tordna l-ftuħ mill-ġdid tal-fażi orali tal-proċedura, b’mod partikolari meta tqis li ma għandhiex informazzjoni biżżejjed jew meta waħda mill-partijiet tippreżenta, wara l-għeluq ta’ din il-fażi, fatt ġdid ta’ natura li jeżerċita influwenza deċiżiva fuq id-deċiżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja, jew inkella meta l-kawża jkollha tiġi deċiża fuq il-bażi ta’ argument li ma kienx indirizzat mill-partijiet jew mill-partijiet interessati msemmija fl-Artikolu 23 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea.
31      F’dan il-każ, wara li semgħet lill-Avukat Ġenerali, il-Qorti tal-Ġustizzja tqis li hija għandha, fi tmiem il-fażi bil-miktub tal-proċedura u tas-seduta li nżammet quddiemha, l-elementi kollha neċessarji sabiex tirrispondi għad-domandi magħmula mill-qorti tar-rinviju. Barra minn hekk, it-talba għall-ftuħ mill-ġdid tal-fażi orali tal-proċedura ma turi ebda fatt ġdid ta’ natura li jista’ jeżerċita influwenza deċiżiva fuq id-deċiżjoni li l-Qorti tal-Ġustizzja hija mitluba tagħti f’din il-kawża. Fl-aħħar nett, din il-kawża ma teħtieġx li tiġi deċiża abbażi ta’ argument li ma ġiex diskuss bejn il-partijiet u l-partijiet interessati msemmija fl-Artikolu 23 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea.
32      Għaldaqstant, ma hemmx lok li jiġi ordnat il-ftuħ mill-ġdid tal-fażi orali tal-proċedura.
Fuq id‑domandi preliminari
33      Permezz tad-domandi tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 1(f) tar-Regolament Nru 269/2014 għandux jiġi interpretat fis-sens li l-iffriżar ta’ fondi, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, jipprekludix, b’mod assolut jew, jekk ikun il-każ, taħt ċerti kundizzjonijiet, persuna jew entità, jew persuna jew entità assoċjata magħha, li isimha huwa inkluż fl-Anness I ta’ dan ir-regolament, milli teżerċita d-drittijiet ta’ parteċipazzjoni f’laqgħa ġenerali ta’ detenturi ta’ ċertifikati ta’ azzjonijiet abbażi taċ-ċertifikati li din il-persuna jew din l-entità hija d-detentriċi tagħhom u milli tivvota fiha.
34      Preliminarjament, għandu jiġi rrilevat li huma ffriżati, skont l-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 269/2014, il-fondi u r-riżorsi ekonomiċi kollha li jappartjenu lill-persuni fiżiċi jew ġuridiċi, entitajiet jew korpi, jew lill-persuni fiżiċi jew ġuridiċi, entitajiet jew korpi assoċjati magħhom, elenkati fl-Anness I ta’ dan ir-regolament, kif ukoll il-fondi u r-riżorsi ekonomiċi kollha li dawn il-persuni fiżiċi jew ġuridiċi, entitajiet jew korpi huma proprjetà tagħhom, miżmuma jew ikkontrollati minnhom.
35      Skont l-Artikolu 1(g)(iii) tar-Regolament Nru 269/2014, il-kunċett ta’ “fondi” jinkludi, fost oħrajn, it-titoli ta’ proprjetà u ta’ self bħall-azzjonijiet u ċ-ċertifikati li jirrappreżentaw titoli trasferibbli, b’tali mod li ċertifikati ta’ azzjonijiet, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, jikkostitwixxu fondi fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni. Għaldaqstant, kuntrarjament għal dak li ssostni SBK Art fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, tali ċertifikati ma jistgħux jitqiesu li huma “riżorsi ekonomiċi”, fis-sens tal-Artikolu 1(d) ta’ dan ir-regolament, peress li din l-aħħar dispożizzjoni tiddefinixxi r-riżorsi ekonomiċi bħala assi ta’ kull natura, tanġibbli jew intanġibbli, mobbli jew immobbli li ma humiex fondi.
36      Barra minn hekk, l-Artikolu 1(f) tar-Regolament Nru 269/2014 jiddefinixxi l-“iffriżar ta’ fondi” bħala “il-prevenzjoni ta’ kull moviment, trasferiment, alterazzjoni, użu ta’, aċċess għal, jew negozju b’fondi li b’kull mod jirriżulta fi xi bidla fil-volum, fl-ammont, fil-post, fid-dritt tal-proprjetà, fil-pussess, fil-karattru, fid-destinazzjoni tagħhom jew kull bidla oħra li tippermetti li l-fondi jintużaw, inkluż l-immaniġġar ta’ portafolji”.
37      Din id-dispożizzjoni għandha tiġi interpretata, skont ġurisprudenza stabbilita, billi jittieħdu inkunsiderazzjoni mhux biss il-kliem tagħha, iżda wkoll il-kuntest tagħha, kif ukoll l-għanijiet imfittxija mil-leġiżlazzjoni li minnha tagħmel parti (sentenzi tas‑17 ta’ Novembru 1983, Merck, 292/82, EU:C:1983:335, punt 12, u tal‑1 ta’ Awwissu 2025, Alace u Canpelli, C‑758/24 u C‑759/24, EU:C:2025:591, punt 91).
38      Għalhekk, peress li ċ-ċertifikati li jirrappreżentaw titoli trasferibbli jikkostitwixxu fondi fis-sens tal-Artikolu 1(g)(iii) tar-Regolament Nru 269/2014, l-eżerċizzju tad-drittijiet mogħtija minn dawn iċ-ċertifikati ta’ parteċipazzjoni sabiex id-detenturi tagħhom jipparteċipaw f’laqgħa ġenerali tad-detenturi ta’ tali ċertifikati u jivvutaw fiha jikkostitwixxi att ta’ użu ta’ dawn iċ-ċertifikati li, f’dan ir-rigward, għandu jiġi kklassifikat bħala “użu ta’ fondi”, fis-sens tal-Artikolu 1(f) ta’ dan ir-regolament.
39      Issa, u kif irrileva essenzjalment l-Avukat Ġenerali fil-punt 30 tal-konklużjonijiet tiegħu, mill-formulazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni jirriżulta li t-tieni parti tas-sentenza tal-imsemmija dispożizzjoni, jiġifieri “li b’kull mod jirriżulta fi xi bidla fil-volum, fl-ammont, fil-post, fid-dritt tal-proprjetà, fil-pussess, fil-karattru, fid-destinazzjoni tagħhom jew kull bidla oħra li tippermetti li l-fondi jintużaw, inkluż l-immaniġġar ta’ portafolji”, tirreferi għall-azzjonijiet kollha msemmija fl-ewwel parti tas-sentenza ta’ dan l-ewwel artikolu.
40      Fil-każ tal-eżerċizzju ta’ drittijiet ta’ parteċipazzjoni f’laqgħa ġenerali u ta’ vot f’tali laqgħa, dan l-eżerċizzju jwassal, anki jekk indirettament, għal konsegwenza waħda jew iktar fuq il-fondi, msemmija fl-istess dispożizzjoni, bħal bidla fil-volum tagħhom, fl-ammont tagħhom, fil-post tagħhom, fil-proprjetà tagħhom, fil-pussess tagħhom, fin-natura tagħhom jew fid-destinazzjoni tagħhom. Fil-fatt, tali eżerċizzju jwassal għall-adozzjoni, mil-laqgħa ġenerali inkwistjoni, ta’ deċiżjonijiet li neċessarjament jinfluwenzaw l-istat u l-funzjonament tal-kumpannija, u, konsegwentement, tal-inqas indirettament fuq il-valur tagħha, kif ukoll, għaldaqstant, fuq il-valur stmat tal-azzjonijiet jew taċ-ċertifikati ta’ azzjonijiet li tagħhom il-persuna suġġetta għal miżuri restrittivi hija d-detentriċi.
41      Minn dan isegwi li l-Artikolu 1(f) tar-Regolament Nru 269/2014 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-iffriżar ta’ fondi, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, jipprekludi, b’mod assolut u mingħajr kundizzjonijiet, l-eżerċizzju, minn persuni koperti minn miżura restrittiva, tad-drittijiet tagħhom marbuta ma’ ċertifikati ta’ azzjonijiet sabiex jipparteċipaw fil-laqgħa ġenerali tad-detenturi ta’ tali ċertifikati u jivvutaw fiha.
42      Ċertament, l-interpretazzjonijiet tal-Artikolu 1(f) tar-Regolament Nru 269/2014, bħal dawk previsti mill-qorti tar-rinviju fit-talba tagħha għal deċiżjoni preliminari u rrakkomandati minn SBK Art fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, li skonthom tali użu ta’ ċertifikati ta’ azzjonijiet huwa pprojbit biss skont il-kontenut tal-proposti inklużi fl-aġenda tal-laqgħa ġenerali jew skont l-intenzjoni tal-vot tad-detenturi taċ-ċertifikati ta’ azzjonijiet, jikkostitwixxu restrizzjoni inqas restrittiva għad-drittijiet tal-persuni kkonċernati minn miżura ta’ ffriżar ta’ fondi u, b’mod partikolari, għad-dritt għall-proprjetà tagħhom iggarantit mill-Artikolu 17 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea.
43      Madankollu, huwa biżżejjed li jiġi rrilevat, sabiex jiġu miċħuda dawn l-interpretazzjonijiet, li, jekk waħda minnhom tiġi aċċettata, l-għan assenjat lill-Artikolu 1(f) tar-Regolament Nru 269/2014, li jikkonsisti fil-fatt li l-iffriżar ta’ fondi jkollu l-konsegwenza li jillimita kemm jista’ jkun it-tranżazzjonijiet li jistgħu jitwettqu fuq fondi ffriżati (ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑11 ta’ Novembru 2021, Bank Sepah, C‑340/20, EU:C:2021:903, punt 43), ikun imfixkel.
44      Kif irrilevaw fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom STAK, il-Gvern Awstrijak u dak Olandiż kif ukoll il-Kummissjoni Ewropea, l-imsemmija interpretazzjonijiet jistgħu jiffaċilitaw evażjoni tal-miżuri ta’ ffriżar ta’ fondi stabbiliti mir-Regolament Nru 269/2014, u dan minkejja li l-Artikolu 9(1) tiegħu jipprojbixxi l-parteċipazzjoni, konxjament u intenzjonalment, f’attivitajiet li għandhom l-għan jew l-effett li jevitaw dawn il-miżuri.
45      Fil-fatt, jekk tali interpretazzjonijiet jiġu ammessi, kull darba li tissejjaħ laqgħa ġenerali, ikun neċessarju, sabiex jiġi ddeterminat jekk id-detenturi ta’ ċertifikati ta’ azzjonijiet li huma suġġetti għal iffriżar ta’ fondi jistgħux jipparteċipaw f’din il-laqgħa ġenerali u jivvutaw fiha, li jiġi vverifikat, skont in-natura tal-proposti inklużi fl-aġenda ta’ din il-laqgħa ġenerali jew tal-intenzjoni ta’ vot tal-persuna kkonċernata, jekk l-eżerċizzju ta’ dawn id-drittijiet iwassalx għal konsegwenzi diretti jew indiretti fuq il-fondi inkwistjoni.
46      Issa, minn naħa, il-konsegwenzi li l-eżerċizzju tad-drittijiet ta’ parteċipazzjoni f’laqgħa ġenerali u ta’ votazzjoni fiha jkollhom fuq dawn iċ-ċertifikati jistgħu ma jkunux faċilment u immedjatament determinabbli biss abbażi tal-kontenut tal-proposta inkluża fl-aġenda ta’ din il-laqgħa ġenerali. Għalhekk, jeżisti riskju li l-persuni suġġetti għall-miżuri restrittivi jkunu awtorizzati jeżerċitaw id-drittijiet tagħhom li jirriżultaw miċ-ċertifikati ta’ azzjonijiet li huma jkollhom, minkejja l-eżistenza ta’ konsegwenzi fuq il-valur stmat ta’ dawn iċ-ċertifikati, li jċaħħad mis-sustanza tiegħu l-iffriżar ta’ fondi li affettwa l-istess ċertifikati (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑11 ta’ Ottubru 2007, Möllendorf u Möllendorf-Niehuus, C‑117/06, EU:C:2007:596, punt 58, kif ukoll tal‑11 ta’ Novembru 2021, Bank Sepah, C‑340/20, EU:C:2021:903, punt 65).
47      Min-naħa l-oħra, fir-rigward tal-interpretazzjoni li tgħid li l-eżerċizzju tad-drittijiet tal-vot marbuta maċ-ċertifikati ta’ azzjonijiet huwa pprojbit biss skont l-intenzjoni tal-vot tad-detenturi ta’ dawn iċ-ċertifikati, kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 46 tal-konklużjonijiet tiegħu, id-dritt tal-vot huwa liberu, b’tali mod li huwa impossibbli li jiġi żgurat li d-detentur ta’ ċertifikat ta’ azzjonijiet milqut minn miżura ta’ ffriżar ta’ fondi jivvota fis-sens li huwa indika.
48      Barra minn hekk, is-sempliċi kunsiderazzjoni li l-interpretazzjoni tal-Artikolu 1(f) tar-Regolament Nru 269/2014, imsemmija fil-punt 41 ta’ din is-sentenza, twassal għal effetti negattivi ta’ portata kbira fuq id-dritt għall-proprjetà tal-persuni kkonċernati minn iffriżar ta’ fondi ma hijiex biżżejjed sabiex tiġġustifika l-esklużjoni ta’ din l-interpretazzjoni favur dawk irrakkomandati minn SBK Art, imsemmija fil-punt 42 ta’ din is-sentenza.
49      Fil-fatt, minn naħa, anki jekk mifhum b’mod wiesa’, l-“iffriżar ta’ fondi” ma huwiex intiż li jċaħħad lill-persuni kkonċernati mill-proprjetà tagħhom, peress li tali miżura hija, kif jirriżulta mill-Artikolu 6 tad-Deċiżjoni 2014/145, temporanja u riversibbli min-natura tagħha stess (ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑15 ta’ Diċembru 2022, Instrubel et, C‑753/21 u C‑754/21, EU:C:2022:987, punt 50 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
50      Min-naħa l-oħra, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li l-miżuri restrittivi għandhom, mid-definizzjoni tagħhom stess, effetti li jaffettwaw id-dritt għall-proprjetà li b’hekk jikkawżaw danni lill-persuni suġġetti għal dawn il-miżuri (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑28 ta’ Marzu 2017, Rosneft, C‑72/15, EU:C:2017:236, punt 149, u tal‑25 ta’ Ġunju 2020, VTB Bank vs Il-Kunsill, C‑729/18 P, EU:C:2020:499, punt 81).
51      Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll li l-għan iktar wiesa’ taż-żamma tal-paċi u tas-sigurtà internazzjonali li, kif jirriżulta mill-premessi 1 u 3 tar-Regolament Nru 269/2014, u konformement mal-għanijiet tal-azzjoni esterna tal-Unjoni stabbiliti fl-Artikolu 21 TUE, huwa segwit minn dan ir-regolament, huwa ta’ natura li jiġġustifika konsegwenzi negattivi, anki kunsiderevoli, għall-persuni suġġetti għall-miżuri restrittivi (ara, b’analoġija, is-sentenzi tat‑28 ta’ Marzu 2017, Rosneft, C‑72/15, EU:C:2017:236, punt 150, u tal‑25 ta’ Ġunju 2020, VTB Bank vs Il‑Kunsill, C‑729/18 P, EU:C:2020:499, punt 82).
52      Barra minn hekk, għandu jiġi rrilevat li l-leġiżlatur tal-Unjoni ppreveda, fl-Artikoli 2a u 4 sa 7 tar-Regolament Nru 269/2014, derogi mill-miżuri ta’ ffriżar ta’ fondi, sabiex jittieħdu inkunsiderazzjoni, b’mod partikolari, l-interessi tal-persuni li l-fondi tagħhom ġew iffriżati (ara, b’analoġija, is-sentneza tad‑29 ta’ Novembru 2018, National Iranian Tanker Company vs Il‑Kunsill, C‑600/16 P, EU:C:2018:966, punti 85 u 86). Minn dan isegwi li, jekk tali persuna tqis li hija tissodisfa l-kundizzjonijiet ta’ waħda minn dawn id-derogi, hija tista’, minbarra l-każijiet fejn il-fondi jiġu rrilaxxati awtomatikament, titlob ir-rilaxx tagħhom mingħand l-awtoritajiet kompetenti.
53      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għad-domandi preliminari għandha tkun li l-Artikolu 1(f) tar-Regolament Nru 269/2014 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-iffriżar ta’ fondi, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, jipprekludi, b’mod assolut u mingħajr kundizzjonijiet, persuna jew entità, jew persuna jew entità assoċjata magħha, li isimha huwa inkluż fl-Anness I ta’ dan ir-regolament, milli teżerċita d-drittijiet ta’ parteċipazzjoni f’laqgħa ġenerali ta’ detenturi ta’ ċertifikati ta’ azzjonijiet abbażi taċ-ċertifikati li din il-persuna jew din l-entità hija d-detentriċi tagħhom u milli tivvota fiha.
Fuq l‑ispejjeż
54      Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Il-Ħames Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 1(f) tar-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 269/2014 tas‑17 ta’ Marzu 2014 dwar miżuri restrittivi fir-rigward ta’ azzjonijiet li jdgħajfu jew jheddu l-integrità territorjali, is-sovranità u l-indipendenza tal-Ukraina, kif emendat bir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2022/1354 tal‑4 ta’ Awwissu 2022,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
l-iffriżar ta’ fondi, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, jipprekludi, b’mod assolut u mingħajr kundizzjonijiet, persuna jew entità, jew persuna jew entità assoċjata magħha, li isimha huwa inkluż fl-Anness I tar-Regolament Nru 269/2014, kif emendat bir-Regolament ta’ Implimentazzjoni 2022/1354, milli teżerċita d-drittijiet ta’ parteċipazzjoni f’laqgħa ġenerali ta’ detenturi ta’ ċertifikati ta’ azzjonijiet abbażi taċ-ċertifikati li din il-persuna jew din l-entità hija d-detentriċi tagħhom u milli tivvota fiha.
Firem
*      Lingwa tal-kawża: l-Olandiż.