62015TJ0616
SENTENZA TAL-QORTI ĠENERALI (L-Ewwel Awla)
3 ta’ Lulju 2018 (
*1
)
[Test irrettifikat b’digriet tat-3 ta’ Ottubru 2018]
“FEŻ – Pajjiż AKP – Ftehim ta’ Cotonou – Programm ta’ sostenn għall-inizjattivi kulturali fil-pajjiżi Afrikani li jitkellmu bil-Portugiż – Somom imħallsa mill-Kummissjoni lill-entità responsabbli għall-eżekuzzjoni finanzjarja tal-programm fil-Ginea Bissaw – Irkupru wara awditu finanzjarju – Tpaċija ta’ djun – Proporzjonalità – Arrikkiment indebitu – Responsabbiltà mhux kuntrattwali”
Fil-Kawża T‑616/15,
Transtec, stabbilita fi Brussell (il-Belġju), irrappreżentata minn L. Levi, avukat
rikorrenti,
vs
Il-Kummissjoni Ewropea, inizjalment irrappreżentata minn A. Aresu u S. Bartelt, sussegwentement minn Aresu, bħala aġenti,
konvenuta,
li għandha bħala suġġett, minn naħa, talba bbażata fuq l-Artikolu 263 TFUE u intiża għall-annullament tad-deċiżjonijiet ta’ tpaċija inklużi fl-ittri tal-Kummissjoni tas-27 ta’ Awwissu, tas-7, tas‑16, tat‑23 u tal-25 ta’ Settembru 2015, intiżi għall-irkupru tas-somma ta’ EUR 624388.73, li tikkorrispondi għall-ammont ta’ parti mill-antiċipi mħallsa lir-rikorrenti fil-kuntest ta’ programm ta’ sostenn għall-inizjattivi kulturali fil-Ginea Bissaw, iffinanzjat mid-disa’ Fond Ewropew għall-iżvilupp (FEŻ), flimkien mal-interessi moratorji, u min-naħa l-oħra, talba bbażata fuq l-Artikolu 268 TFUE u intiża sabiex tikseb il-ħlas lura tas-somom allegatament marbuta ma’ arrikkiment indebitu kif ukoll għall-kumpens tad-dannu li r-rikorrenti allegatament ġarrbet minħabba l-aġir tal-Kummissjoni,
IL-QORTI ĠENERALI (L-Ewwel Awla),
Komposta minn I. Pelikánová, President, V. Valančius u U. Öberg (Relatur), Imħallfin,
Reġistratur: M. Marescaux, Amministratur,
wara li rat il-fażi bil-miktub tal-proċedura u wara s-seduta tas-17 ta’ Novembru 2017,
tagħti l-preżenti
Sentenza
Il-fatti li wasslu għall-kawża
1
B’applikazzjoni tal-Ftehim ta’ Sħubija bejn il-Membri tal-Gruppi ta’ l-Istati Afrikani, tal-Karibew u tal-Paċifiku, minn banda waħda, u l-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha, min-naħa l-oħra, iffirmat f’Cotonou fit-23 ta’ Ġunju 2000 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 11, Volum 35, p. 3), u approvat għan-nom tal-Komunità permezz tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 2003/159/KE tad-19 ta’ Diċembru 2002 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti: Kapitolu 11, Vol. 46, p. 121), id-disa’ Fond Ewropew għall-iżvilupp (FEŻ) stabbilixxa programm ta’ sostenn għall-inizjattivi kulturali intiżi għal ħames Stati Afrikani, tal-Karibew u tal-Paċifiku (AKP), jiġifieri l-pajjiżi Afrikani li l-lingwa uffiċjali tagħhom hija l-Portugiż (iktar ’il quddiem il-“PALOP”).
2
Il-PALOP huma r-Repubblika tal-Angola, ir-Repubblika tal-Kap Verde, ir-Repubblika tal-Ginea Bissaw, ir-Repubblika tal-Możambik u r-Repubblika Demokratika ta’ São Tomé u Príncipe.
3
Fil-kuntest tal-programm ta’ sostenn għall-inizjattivi kulturali li kien stabbilit għalihom, il-PALOP ibbenefikaw minn deċiżjoni ta’ finanzjament tal-Kummissjoni Ewropea fl-ammont ta’ EUR 3 miljuni, implimentata permezz tal-Ftehim ta’ Finanzjament bir-referenza 9888/REG (iktar ’il quddiem il-“Ftehim ta’ Finanzjament”), iffirmat mill-Kummissjoni fid-19 ta’ Diċembru 2007 u mill-PALOP, irrappreżentati mill-Uffiċjal Awtorizzanti Reġjonali tar-Repubblika tal-Ginea Bissaw, fid-29 ta’ Frar 2008, u daħal fis-seħħ fl-istess ġurnata. L-imsemmi ftehim skada fil-31 ta’ Diċembru 2013.
4
B’applikazzjoni tal-Ftehim ta’ Finanzjament, il-kuntratt ta’ servizzi bir-referenza FEŻ/2009/210-646 (iktar ’il quddiem il-“kuntratt ta’ servizzi”) kien iffirmat fl-20 ta’ Lulju 2009 bejn l-Uffiċjal Awtorizzanti Nazzjonali kkonċernat, jiġifieri l-Ministru għall-Ekonomija u għall-Finanzi tar-Repubblika tal-Ginea Bissaw (iktar ’il quddiem l-“Uffiċjal Awtorizzanti Nazzjonali”), fil-kwalità tiegħu ta’ awtorità kontraenti, u r-rikorrenti, Transtec, li hija uffiċċju ta’ konsulenza dwar l-iżvilupp, li l-attività tagħha hija ddedikata għall-provvista ta’ servizzi ta’ kooperazzjoni teknika għall-benefiċċju ta’ istituzzjonijiet pubbliċi, tas-settur privat u ta’ organizzazzjonijiet oħra fl-ekonomiji emerġenti.
5
Il-kuntratt ta’ servizzi kien iffirmat ukoll, fi stadju ulterjuri, mill-Ministru għall-Edukazzjoni, għall-Kultura u għax-Xjenza tar-Repubblika tal-Ginea Bissaw, fil-kwalità ta’ benefiċjarju, u kkonfermat mill-Kap tad-Delegazzjoni tal-Unjoni Ewropea ġewwa r-Repubblika tal-Ginea Bissaw (iktar ’il quddiem il-“Kap tad-delegazzjoni”), fil-kwalità tiegħu ta’ min qiegħed jipprovdi l-fondi.
6
Uħud mid-dispożizzjonijiet u l-annessi tal-kuntratt ta’ servizzi kienu l-oġġett ta’ emendi fl-2011 u fl-2012. Konkluż skont l-Artikolu 3 tiegħu, għal ammont ta’ EUR 344992 u għal perijodu ta’ 24 xahar, l-imsemmi kuntratt kien finalment jirrigwarda, minħabba emendi differenti, ammont ta’ EUR 484787 u għal tul ta’ ftit iktar minn 36 xahar, jiġifieri sal-31 ta’ Awwissu 2012. L-emendi kienu intiżi sabiex ikopru l-infiq relatat mal-eżekuzzjoni ta’ kompiti differenti tar-rikorrenti, iddettaljati fl-Annessi II u III ta’ dan il-kuntratt, li kienu jirrigwardaw il-provvista ta’ servizzi ta’ assistenza teknika lill-unità ta’ amministrazzjoni tal-programm ta’ sostenn għall-inizjattivi kulturali tal-PALOP.
7
Fl-eżekuzzjoni tal-kuntratt ta’ servizzi, ir-rikorrenti ppreparat u ffirmat dokument bir-referenza FEŻ/2010/249-005, intitolat “Orçamento-programa de cruzeiro e de encerramento” (Stima tat-twettiq u tal-għeluq tal-programm, iktar ’il quddiem l-“istima tal-programm”), approvat mill-Uffiċjal Awtorizzanti Nazzjonali, iffirmat fi stadju ulterjuri mill-benefiċjarju u kkonfermat mill-Kap tad-Delegazzjoni.
8
Sabiex tapplika l-istima tal-programm u tkopri l-aspetti operattivi kollha, ir-rikorrenti kienet fdata bl-amministrazzjoni ta’ allokazzjoni finanzjarja fl-ammont ta’ EUR 2531560.
9
B’konformità mal-kuntratt ta’ servizzi u mal-istima tal-programm, ir-rikorrenti wettqet il-kompiti assenjati lilha fit-termini stabbiliti. Fil-31 ta’ Awwissu 2012, fl-iskadenza tal-imsemmi kuntratt kif emendat, hija ddikjarat infiq fl-ammont ta’ EUR 475 108.25 fir-rigward tal-kuntratt ta’ servizzi u fl-ammont ta’ EUR 1 679 933.71 għal dak li jirrigwarda l-implimentazzjoni tal-istima tal-programm.
10
Sussegwentement, il-Kummissjoni talbet żewġ awditi, wieħed dwar il-kuntratt ta’ servizzi u l-ieħor dwar l-istima tal-programm. Iż-żewġ abbozzi ta’ rapporti tal-awditu, li kienu stabbiliti fit-12 u fil-25 ta’ Mejju 2014 rispettivament, identifikaw infiq differenti li kklassifika bħala ineliġibbli, għal total ta’ EUR 607 072.24, li wara korrezzjoni tal-kalkolu saru EUR 607 096.08, għall-istima tal-programm u EUR 10 151.17 għall-kuntratt ta’ servizzi.
11
Ir-rikorrenti bagħtet l-osservazzjonijiet tagħha dwar l-abbozzi tar-rapporti tal-awditu fil-11 ta’ Ġunju 2014. Il-verżjoni finali ta’ dawn ir-rapporti, li ħarġet fil-25 ta’ Lulju 2014, tinkludi l-kummenti tal-awditur dwar l-osservazzjonijiet tar-rikorrenti.
12
Wara dawn ir-rapporti, id-delegazzjoni tal-Unjoni Ewropea ġewwa r-Repubblika tal-Ginea Bissaw approvat il-konklużjonijiet tal-awditur. Madankollu, qabel ma tittieħed deċiżjoni dwar l-irkupru tal-ammont relattiv għall-istima tal-programm, jiġifieri EUR 607 096.08, ir-rikorrenti kienet mistiedna, permezz ta’ ittra tad-29 ta’ Ottubru 2014, tagħmel l-osservazzjonijiet tagħha lill-Kummissjoni. Fis-7 ta’ Novembru 2014, ir-rikorrenti wieġbet għal din l-ittra.
13
Fit-12 ta’ Diċembru 2014, permezz ta’ ittra ffirmata mill-Kap tad-Delegazzjoni u mill-Uffiċjal Awtorizzanti Nazzjonali, l-oġġezzjonijiet u l-argumenti tar-rikorrenti ġew miċħuda. Fl-14 ta’ Diċembru 2014, ir-rikorrenti kkontestat il-kontenut ta’ din l-ittra u tenniet mill-ġdid il-pożizzjoni tagħha.
14
Fis-26 ta’ Marzu 2015, id-delegazzjoni tal-Unjoni Ewropea ġewwa r-Repubblika tal-Ginea Bissaw bagħtet lir-rikorrenti n-nota ta’ debitu numru 4940150201, f’ammont ta’ EUR 607 093.08, ifformulata bħala “Rimbors ta’ fondi, skont rapport ta’ awditu”. In-nota ta’ debitu kienet segwita minn ittra, datata t-30 ta’ Marzu 2015, f’dawn it-termini:
“Fid-dawl tal-[i]stima tal-[p]rogramm […] li fir-rigward tagħha r-rapport tal-awditu stabbilixxa ammont ineliġibbli ta’ EUR 607 072.24, qed nibagħtulek, permezz ta’ ittra separata, nota ta’ debitu tal-imsemmi ammont. L-Artikolu 40 [tal-Anness I tal-kuntratt ta’ servizzi, relattiv għar-riżoluzzjoni ta’ tilwim] ma japplikax għall-istima tal-[p]rogramm. Nixtiequ ninformawk li evalwazzjoni teknika tinsab pendenti u li r-riżultati tagħha ser jitqiegħdu fil-fajl”.
15
Permezz ta’ ittra tas-6 ta’ Mejju 2015, ir-rikorrenti kkontestat in-nota ta’ debitu u l-ittra ta’ motivazzjoni tat-30 ta’ Marzu 2015. Hija reġgħet kitbet lill-Kummissjoni fit-22 ta’ Ġunju 2015. Imbagħad waslet lir-rikorrenti ittra tal-Kummissjoni datata l-24 ta’ Ġunju 2015 sabiex tinformaha li kienet ser tingħata tweġiba fl-aħjar termini.
16
Peress li r-rikorrenti kellha krediti oħra fir-rigward tal-Kummissjoni, din tal-aħħar iddeċidiet li tagħmel clearance tal-ammonti dovuti permezz ta’ tpaċija bejn krediti u dejn pendenti, filwaqt li ġie ppreċiżat li l-ammont li għandu jitħallas, skont il-Kummissjoni, fir-rigward tal-istima tal-programm kien finalment stabbilit għal EUR 624 388.73, sabiex jiġu inklużi EUR 17 292.65 interessi moratorji.
17
Għalhekk, ir-rikorrenti rċeviet mingħand id-Direttorat Ġenerali (DĠ) “Baġit” tal-Kummissjoni sitt deċiżjonijiet ta’ kumpens, intiżi għall-irkupru ta’ dejn ikkostitwit mill-infiq ikklassifikat bħala “ineliġibbli” fir-rapport tal-awditu dwar l-istima tal-programm (iktar ’il quddiem id-“dejn kontenzjuż”). L-imsemmija deċiżjonijiet huma s-segwenti:
–
id-deċiżjoni tal-25 ta’ Awwissu 2015 għall-kumpens ta’ EUR 45 581.87 (dejn residwali mingħajr l-interessi: EUR 561 514.21);
–
id-deċiżjoni tas-27 ta’ Awwissu 2015 għall-kumpens ta’ EUR 21 639.45 (dejn residwali mingħajr l-interessi: EUR 539 874.76);
–
id-deċiżjoni tas-7 ta’ Settembru 2015 għall-kumpens ta’ EUR 48 715.20 (dejn residwali mingħajr l-interessi: EUR 491 159.56);
–
id-deċiżjoni tas-16 ta’ Settembru 2015 għall-kumpens ta’ EUR 21 857.97 (dejn residwali mingħajr l-interessi: EUR 469 301.59);
–
id-deċiżjoni tat-23 ta’ Settembru 2015 għall-kumpens ta’ EUR 422 302.02 (dejn residwali mingħajr l-interessi: EUR 46 999.57);
–
id-deċiżjoni tal-25 ta’ Settembru 2015 għall-kumpens ta’ EUR 64 292.22, inkluż l-interessi moratorji ta’ EUR 17 292.65 (tmiem tad-dejn kontenzjuż).
18
Wara li rċeviet id-deċiżjoni tal-25 ta’ Awwissu 2015, ir-rikorrenti bagħtet lid-delegazzjoni tal-Unjoni Ewropea ġewwa r-Repubblika tal-Ginea Bissaw, l-ittra tas-26 ta’ Awwissu 2015, li permezz tagħha fakkret it-termini ta’ dak tas-6 ta’ Mejju 2015 u talbet is-sospensjoni ta’ kull miżura ta’ eżekuzzjoni tan-nota ta’ debitu fl-istennija tal-eżami tal-pożizzjoni tagħha mid-dipartimenti tal-Kummissjoni.
19
Permezz tal-ittra tat-2 ta’ Ottubru 2015, mibgħuta permezz tal-posta elettronika fil-5 ta’ Ottubru 2015, il-Kap tad-Delegazzjoni wieġeb lir-rikorrenti fin-negattiv, billi kkonkluda b’din is-sentenza:
“Madankollu, fid-dawl tal-importanza tal-ammont meqjus bħala kkontestat, ser nipproċedu bi studji addizzjonali li inti ser tinżamm informata dwarhom”.
Il-kuntest legali u kuntrattwali
20
Il-FEŻ kien stabbilit sabiex jiffinanzja l-kooperazzjoni bejn l-Istati AKP, fl-ewwel lok permezz ta’ anness għat-Trattat KEE, imbagħad permezz ta’ ftehimiet interni tal-Istati Membri magħqudin fi ħdan il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea. Sal-lum kien hemm ħdax-il FEŻ suċċessivi u l-ftehimiet interni relattivi għal dawn il-FEŻ kienu konklużi għal perijodu li jikkorrispondi għat-tul ta’ diversi ftehimiet u konvenzjonijiet li permezz tagħhom l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha stabbilixxew din is-sħubija speċjali mal-Istati AKP. L-ammonti li kienu allokati lil-FEŻ ma kinux jaqgħu taħt il-baġit ġenerali tal-Unjoni, u dan jispjega li l-amministrazzjoni ta’ kull FEŻ kienet irregolata minn regolament finanzjarju speċifiku.
21
Dan ir-rikors jaqa’ fil-kuntest tal-applikazzjoni tar-Regolament finanzjarju tas-27 ta’ Marzu 2003 applikabbli għad-9 Fond ta’ Żvilupp Ewropew (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 11, Vol. 46, p. 131) kif emendat bir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 309/2007 tad-19 ta’ Marzu 2007 (ĠU 2008, L 4M, p. 235) (iktar ’il quddiem ir-“Regolament Finanzjarju applikabbli għad-disa’ FEŻ”).
22
Madankollu, kif jirriżulta mill-Artikolu 156 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 215/2008 tat-18 ta’ Frar 2008 dwar ir-Regolament Finanzjarju applikabbli għall-10 Fond Ewropew għall-Iżvilupp (ĠU 2008, L 78, p. 1), kif emendat bir-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 370/2011 tal-11 ta’ April 2011 (ĠU 2011, L 102, p. 1) (iktar ’il quddiem ir-“Regolament Finanzjarju applikabbli għall-għaxar FEŻ”), l-operazzjonijiet iffinanzjati minn, b’mod partikolari, id-disa’ FEŻ huma suġġetti għall-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tar-Regolament Finanzjarju applikabbli għad-disa’ FEŻ, sa mid-dħul fis-seħħ tiegħu, fl‑20 ta’ Marzu 2008, għal dak li jirrigwarda l-atturi finanzjarji, l-operazzjonijiet u d-dħul, il-validazzjoni, l-awtorizzazzjoni u l-ħlas tal-infiq, is-sistemi tal-informatika, il-preżentazzjoni tal-kontijiet u kif ukoll il-kontroll estern u l-kwittanza.
23
Sussegwentement, sa mis-6 ta’ Marzu 2015, id-dispożizzjonijiet tar-Regolament tal-Kunsill (UE) 2015/323 tat-2 ta’ Marzu 2015 dwar ir-regolament finanzjarju applikabbli ghall-11-il Fond Ewropew għall-Iżvilupp (ĠU 2015, L 58, p. 1), bdew japplikaw għall-operazzjonijiet iffinanzjati minn FEŻ preċedenti, mingħajr preġudizzju għall-impenji legali eżistenti. F’dan il-każ, peress li l-operazzjonijiet iffinanzjati mill-Kummissjoni b’applikazzjoni tal-ftehim ta’ finanzjament kienu s-suġġett ta’ impenji legali preċedenti għad-dħul fis-seħħ tar-Regolament 2015/323, dawn għaldaqstant ma kinux suġġetti għall-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-imsemmi regolament.
Kuntratt ta’ servizzi u stima tal-programm
24
Il-kuntratt ta’ servizzi ġie adottat skont l-Artikolu 5 tal-Ftehim ta’ Finanzjament, li jipprovdi li l-uffiċjal awtorizzanti nazzjonali kkonċernat għandu jistabbilixxi kuntratt ta’ servizzi mal-organi magħżula, responsabbli mill-preparazzjoni ta’ stimi ta’ programmi adegwati (l-ewwel tal-“bidu”, imbagħad tat-“twettiq”, u fl-aħħar, tal-“għeluq”), kollox qabel it-18 ta’ Diċembru 2010.
25
Skont l-Artikolu 80(4) tar-Regolament Finanzjarju applikabbli għad-disa’ FEŻ, stima tal-programm kienet iddefinita bħala “dokument li jistabbilixxi r-riżorsi umani u materjali meħtieġa, il-baġit u l-arranġamenti implimentattivi dettaljati tekniċi u amministrattivi għall-eżekuzzjoni ta’ proġett”.
26
Din id-definizzjoni tinsab ukoll fil-punt 2.4.1 tal-gwida prattika tal-proċeduri applikabbli għall-istimi ta’ programmi ffinanzjati mill-FEŻ u l-baġit ġenerali tal-Unjoni Ewropea tal-2009 (iktar ’il quddiem il-“gwida”).
Il-kontrolli u l-awditi tal-Kummissjoni
27
L-Artikoli 12 u 13 tar-Regolament Finanzjarju applikabbli għad-disa’ FEŻ jirrigwardaw il-kontroll eżerċitat mill-Kummissjoni fil-kuntest tal-eżekuzzjoni finanzjarja ta’ proġetti u programmi sostnuti mill-imsemmi FEŻ.
28
L-Artikolu 13(3) tar-Regolament Finanzjarju applikabbli għad-disa’ FEŻ jipprovdi b’mod partikolari dan li ġej:
“L-implimentazzjoni mill-Istati ACP […] ta’ l-operazzjonijiet ffinanzjati mir-riżorsi ta’ l-EDF [FEŻ] għandhom ikunu soġġetti għall-iskrutinju tal-Kummissjoni, li tista’ tiġi eżerċizzata bil-ftehim minn qabel, bil-kontrolli ex post jew bi proċedura kombinata […]”
29
F’dan il-kuntest, permezz tal-Artikolu 18 tal-Anness I tal-Ftehim ta’ Finanzjament ġew implimentati, favur il-Kummissjoni, diversi sistemi ta’ verifika u ta’ kontroll dwar l-użu tal-fondi allokati. Dawn tal-aħħar kienu jinkludu, b’mod partikolari, il-possibbiltà li jsir awditu komplut, fejn neċessarju, abbażi tad-dokumenti ta’ sostenn tal-kontijiet u dokumenti tal-kontabbiltà u ta’ kull dokument ieħor dwar il-finanzjament tal-proġett jew tal-programm, u dan sa tmiem perijodu ta’ seba’ snin mill-aħħar ħlas. Skont l-Artikolu 18.4 tal-imsemmi anness, il-kontrolli u l-awditi jistgħu “jestendu għall-kontraenti u s-subkontraenti li bbenefikaw mill-fondi Komunitarji”. It-twettiq ta’ awditi finanzjarji kien previst ukoll mill-Artikolu 4.5 tal-Anness II tal-imsemmija konvenzjoni u mill-Artikolu 25.1 tal-Anness I tal-kuntratt ta’ servizzi.
30
Barra minn hekk, skont l-Artikolu 4.15 tal-istima tal-programm, l-infiq magħmul skont l-istima tal-programm kien suġġett ukoll għat-twettiq ta’ awditu finanzjarju, li fil-kuntest tiegħu l-awdituri jistgħu jipproċedu għal verifiki tal-kontabbiltà, tekniċi, amministrattivi u ġuridiċi kollha li huma jqisu utli u neċessarji.
L-irkupru ta’ djun
31
Fir-rigward tad-dejn potenzjali kkonstatat mill-Kummissjoni jew mill-Uffiċjal Awtorizzanti Nazzjonali, dan ġie qabelxejn sottomess għall-applikazzjoni tal-Artikoli 41 sa 47 tar-Regolament Finanzjarju applikabbli għad-disa’ FEŻ, imbagħad sa mid-dħul fis-seħħ tar-Regolament Finanzjarju applikabbli għall-għaxar FEŻ, mill-20 ta’ Marzu 2008, tal-Artikoli 63 sa 65 ta’ dan l-aħħar regolament.
32
L-Artikolu 65(2) tar-Regolament applikabbli għall-għaxar FEŻ jirripproduċi l-kontenut tal-Artikolu 46(3) tar-Regolament Finanzjarju applikabbli għad-disa’ FEŻ. Dawn id-dispożizzjonijiet, l-istess bħat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 80(1) tar-Regolament (UE, Euratom) Nru 966/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta’ Ottubru 2012 dwar ir-regoli finanzjarji applikabbli għall-baġit ġenerali tal-Unjoni u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 1605/2002 (ĠU 2012, L 298, p. 1), jagħti lill-uffiċjal tal-kontabbiltà tal-Kummissjoni s-setgħa li jirkupra ammonti billi jpaċihom ma’ pretensjonijiet ekwivalenti li l-FEŻ jew l-Unjoni jkollha fuq kull debitur li hu wkoll ikollu pretensjoni kontra l-FEŻ jew l-Unjoni, li jkunu ċerti, ta’ ammont fiss u eżegwibbli.
L-infiq ineliġibbli
33
Il-punt 3.3.2 tal-gwida jiddistingwi t-tip ta’ nfiq kopert mill-istima tal-programm minn dak kopert mill-kuntratti ta’ servizzi, kif ġej:
“F’każ ta’ operazzjonijiet deċentralizzati, indiretti, privati (FEŻ biss), l-infiq tal-persunal tal-entità kkonċernata kif ukoll l-infiq tal-funzjonament proprju tagħha neċessarju għall-eżekuzzjoni finanzjarja tal-parti rregolata mill-baġit ta’ diversi stimi ta’ programmi ma jistax ikun iffinanzjat mill-parti rregolata mill-baġit tal-istimi ta’ programmi, peress li dan l-infiq huwa kopert mill-baġit tal-kuntratt ta’ servizzi ffirmat ma’ din l-entità”.
34
L-ewwel nett, għal dak li jirrigwarda l-irkupru tal-ammonti allokati għall-kuntratt ta’ servizzi li huwa s-suġġett ta’ din il-kawża, l-Artikolu 31.1 tal-Anness I tal-imsemmi kuntratt jipprovdi:
“Id-detentur [tal-kuntratt ta’ servizzi] għandu jirrimborsa lill-awtorità kontraenti l-ammonti żejda mħallsa lilu [fir-rigward tal-kuntratt ta’ servizzi] meta mqabbla mal-ammont finali dovut u dan mhux iktar tard mid-data fissa msemmija fin-nota ta’ debitu li tikkorrispondi għal 45 ġurnata wara l-ħruġ ta’ din in-nota ta’ debitu”.
35
F’dan ir-rigward, l-Artikolu 31.3 tal-Anness I tal-kuntratt ta’ servizzi kien jipprovdi li l-awtorità kontraenti tista’ tipproċedi bir-rimbors tal-ammonti dovuti lilha permezz ta’ tpaċija ma’ ammonti dovuti lid-detentur fi kwalunkwe rigward ieħor, u jekk ikun il-każ, li l-Kummissjoni bħala min qiegħed jipprovdi l-fondi tista’ tissurroga lill-awtorità kontraenti.
36
It-tieni nett, għal dak li jirrigwarda l-irkupru ta’ ammonti allokati għall-istima tal-programm, l-Artikolu 4.14 tal-istima tal-programm kien jippreċiża li l-ammonti li jirrappreżentaw l-infiq ineliġibbli għandhom ikunu rrimborsati mingħajr dewmien mir-regolatur tal-antiċipi u mill-uffiċjal tal-kontabbiltà, jew jekk ikun il-każ, mill-entità msemmija fil-punt 4.2 tal-istima tal-programm, jiġifieri r-rikorrenti.
37
Skont il-paragrafu introduttiv tal-punt 4 tal-istima tal-programm, id-dispożizzjonijiet tekniċi dwar l-eżekuzzjoni tal-istima tal-programm għandhom josservaw ir-regoli u l-proċeduri deskritti fil-gwida. Il-punt 3.4.1 ta’ din tal-aħħar jipprovdi b’mod partikolari dan li ġej:
“L-approvazzjoni tal-istima tal-programm mill-Kap tad-Delegazzjoni timplika l-qbil tiegħu mal-finanzjament […] sa fejn ir-regoli u proċeduri previsti f’din il-gwida prattika jiġu osservati. F’każ ta’ nuqqas ta’ osservanza ta’ dawn ir-regoli u proċeduri, l-infiq marbut mal-operazzjonijiet inkwistjoni jkun ineliġibbli għall-finanzjament mir-riżorsi tal-Unjoni Ewropea”.
38
Barra minn hekk, il-punt 4.1.2 tal-gwida kien jipprovdi li “sabiex ikun eliġibbli, l-infiq [kellu] ikun marbut mat-twettiq ta’ azzjonijiet fl-istima tal-programm debitament approvata u ffirmata minn qabel”.
Il-proċedura u t-talbiet tal-partijiet
39
Permezz ta’ att ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fit-3 ta’ Novembru 2015, ir-rikorrenti ressqet dan ir-rikors.
40
Permezz ta’ att separat ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fit-22 ta’ Jannar 2016, il-Kummissjoni qajmet eċċezzjoni skont l-Artikolu 130(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali. Ir-rikorrenti ppreżentat l-osservazzjonijiet tagħha dwar din l-eċċezzjoni fil-21 ta’ Marzu 2016.
41
B’digriet tat-30 ta’ Mejju 2016, it-Tmien Awla tal-Qorti Ġenerali (kompożizzjoni antika) iddeċidiet li l-eċċezzjoni tiġi eżaminata flimkien mal-mertu.
42
Ir-rikorrenti titlob li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:
–
tiddikjara r-rikors ammissibbli;
–
tannulla d-“deċiżjonijiet ta’ tpaċija tal-Kummissjoni […] inklużi fl-ittri tagħha tal-25 ta’ Awwissu, tas-27 ta’ Awwissu, tas-7 ta’ Settembru, tas-16 ta’ Settembru u tat-23 ta’ Settembru 2015 u intiżi għall-irkupru tal-ammont ta’ EUR 624 388.73”;
–
tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ħlas tal-ammont ta’ EUR 624 388.73 miżjud bl-interessi moratorji, li għandhom jiġu stabbiliti abbażi tar-rata regolatorja tal-Bank Ċentrali Ewropew (BĊE) miżjuda b’żewġ punti;
–
tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ħlas ta’ kumpens għad-dannu morali ivvalutat b’mod simboliku fl-ammont ta’ EUR 1;
–
tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż.
43
Il-Kummissjoni talbet li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:
–
prinċipalment, tiċħad ir-rikors bħala inammissibbli;
–
sussidjarjament, tiddikjara li ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni tar-rikors;
–
iktar sussidjarjament, tiċħad ir-rikors;
–
tikkundanna lir-rikorrenti għall-ispejjeż.
Id-dritt
Fuq is-suġġett tar-rikors
44
Fl-eċċezzjoni, il-Kummissjoni targumenta, preliminarjament, li s-suġġett ta’ dan ir-rikors għandu jiġi limitat għal talba għal annullament ta’ ħamsa mis-sitt deċiżjonijiet ta’ tpaċija msemmija fil-punt 17 iktar ’il fuq, peress li r-rikorrenti naqset milli tikkontesta d-deċiżjoni tal-25 ta’ Settembru 2015 fir-rikors. Għalhekk, fil-fehma tagħha, l-ammont li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni fil-kuntest tar-rikors għandu jiġi limitat għal EUR 560 096.51.
45
Fl-osservazzjonijiet tagħha dwar l-eċċezzjoni, ir-rikorrenti ma tikkontestax l-ommissjoni tad-deċiżjoni tal-25 ta’ Settembru 2015 fit-talbiet li għamlet fir-rikors. Madankollu, hija tindika li l-ammont li hija titlob il-ħlas tiegħu jimplika neċessarjament it-teħid inkunsiderazzjoni ta’ din id-deċiżjoni fis-suġġett tar-rikors. Barra minn hekk, ir-rikors jagħmel riferiment espress għal din id-deċiżjoni bħala parti mid-deċiżjonijiet li kontrihom sar dan ir-rikors.
46
Skont l-Artikolu 76(d) tar-Regoli tal-Proċedura, kull rikors promotur għandu jindika s-suġġett tat-tilwima, il-motivi u l-argumenti invokati kif ukoll espożizzjoni sommarja tal-imsemmija motivi. Din l-indikazzjoni għandha tkun ċara u preċiża biżżejjed sabiex tippermetti lill-konvenut jipprepara d-difiża tiegħu u lill-Qorti tal-Ġustizzja teżerċita l-istħarriġ tagħha. Minn dan jirriżulta li l-punti essenzjali ta’ fatt u ta’ liġi li fuqhom jissejjes ir-rikors, għandhom joħorġu b’mod koerenti u komprensibbli mit-test tar-rikors innifsu (ara f’dan is-sens, is-sentenza tas-16 ta’ April 2015, Il-Parlament vs Il-Kunsill, C‑317/13 u C‑679/13, EU:C:2015:223, punt 17 u l-ġurisprudenza ċċitata).
47
F’dan il-każ, fir-rikors, ir-rikorrenti tindika b’mod ċar u mhux ekwivoku l-ammont li hija titlob ir-rimbors tiegħu, li jinkludi l-ammont previst mid-deċiżjoni tal-25 ta’ Settembru 2015. Barra minn hekk, din id-deċiżjoni ssemmiet tal-inqas darba bħala waħda mid-“deċiżjonijiet ikkontestati minn dan ir-rikors”.
48
Għalhekk, l-ommissjoni tad-deċiżjoni tal-25 ta’ Settembru 2015 fil-partijiet tar-rikors relattivi għat-talbiet tar-rikorrenti ma għandhiex effett fuq is-suġġett tar-rikors.
49
[Kif irrettifikat b’digriet tat-3 ta’ Ottubru 2018] .Fil-fatt, mill-qari tar-rikors jirriżulta mingħajr ambigwità li l-argument tar-rikorrenti huwa intiż b’mod partikolari sabiex jikseb l-annullament tad-deċiżjonijiet ta’ tpaċija kollha msemmija fil-punt 17 iktar ’il fuq, li kollha huma intiżi għall-irkupru tad-dejn kontenzjuż, li mhux biss jippermetti lill-Qorti Ġenerali twettaq l-istħarriġ tagħha, iżda wkoll lill-Kummissjoni tipprepara d-difiża tagħha. Barra minn hekk, fis-sottomissjonijiet bil-miktub tagħha, din tal-aħħar wieġbet għall-argument imsemmi billi għamlet riferiment għall-imsemmi dejn fl-intier tiegħu.
50
Jirriżulta li dan ir-rikors sar kontra d-deċiżjonijiet ta’ tpaċija kollha msemmija fil-punt 17 iktar ’il fuq (iktar ’il quddiem id-“deċiżjonijiet ikkontestati”).
51
Għalhekk hemm lok li l-argument imressaq preliminarjament mill-Kummissjoni fl-eċċezzjoni li tipprovdi li s-suġġett tar-rikors għandu jiġi limitat għal talba għal annullament ta’ ħamsa mis-sitt deċiżjonijiet ikkontestati, għandu jiġi miċħud.
Fuq il-ġurisdizzjoni u l-ammissibbiltà
52
Insostenn tal-eċċezzjoni tagħha, il-Kummissjoni tressaq tliet argumenti.
53
L-ewwel nett, il-Kummissjoni teċċepixxi l-inammissibbiltà tar-rikors minħabba l-assenza ta’ motivi speċifiċi dwar id-deċiżjonijiet ikkontestati fir-rikors. F’dan ir-rigward, hija tallega li l-motivi mqajma mir-rikorrenti huma intiżi biss sabiex iqiegħdu inkwistjoni l-fondatezza tad-dejn kontenzjuż, u mhux ir-regolarità ġuridika u finanzjarja tal-atti ta’ tpaċija suġġett tal-imsemmija deċiżjonijiet.
54
It-tieni nett, il-Kummissjoni titlob lill-Qorti Ġenerali tiddikjara li ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni tar-rikors, fid-dawl tal-fatt li d-deċiżjonijiet ikkontestati ma humiex imputabbli lilha. Minn naħa, hija ssostni li hija intervjeniet biss sabiex tiżgura l-finanzjament tal-programm, u min-naħa l-oħra, li l-uffiċjal tal-kontabbiltà tagħha aġixxa b’surroga tal-Uffiċjal Awtorizzanti Nazzjonali, li għalih jibqgħu imputabbli l-imsemmija deċiżjonijiet.
55
It-tielet nett, il-Kummissjoni tqis li r-rikorrenti wettqet “użu ħażin ta’ proċedura”. Fil-fehma tagħha, id-deċiżjonijiet ikkontestati kienu jirrigwardaw, essenzjalment, ir-relazzjonijiet kuntrattwali bejn ir-rikorrenti u l-awtoritajiet kompetenti tar-Repubblika tal-Ginea Bissaw, b’tali mod li r-rikorrenti ma tistax, fl-assenza ta’ klawżola ta’ arbitraġġ, tissottometti r-rikors għall-eżami tal-Qorti Ġenerali.
56
Fl-osservazzjonijiet tagħha dwar l-eċċezzjoni, ir-rikorrenti ssostni li fil-fatt hija d-destinatarja tad-deċiżjonijiet ikkontestati. Dawn tal-aħħar ma jaqgħux f’kuntest kuntrattwali u joħorġu mill-Kummissjoni, li taġixxi skont il-kompetenzi tagħha proprja, skont il-prerogattivi tagħha ta’ awtorità pubblika.
57
Fir-rigward tal-argument tal-Kummissjoni li r-rikorrenti wettqet “użu ħażin ta’ proċedura”, hemm lok li jiġi rrilevat li dan ir-rikors huwa bbażat parzjalment fuq l-Artikolu 263 TFUE u jirrigwarda b’mod partikolari talba għal annullament tad-deċiżjonijiet ikkontestati. Insostenn tar-rikors, ir-rikorrenti invokat, essenzjalment, ħames motivi, jiġifieri motiv ibbażat fuq l-“assenza ta’ bażi legali”, motiv ibbażat fuq ksur tal-prinċipju tal-projbizzjoni tal-arrikkiment indebitu, motiv ibbażat fuq il-ksur tas-setgħa diskrezzjonali skont l-Artikoli 42, 44, 45 u 47 tar-Regolament Finanzjarju applikabbli għad-disa’ FEŻ u tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, motiv ibbażat fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba u motiv ibbażat fuq żbalji manifesti ta’ evalwazzjoni tal-Kummissjoni li jirrigwardaw diversi konstatazzjonijiet tar-rapport tal-awditu dwar l-istima tal-programm.
58
Ir-riferiment espliċitu għall-Artikolu 263 TFUE fir-rikors u t-titoli tal-motivi invokati fih jistiednu għalhekk lill-Qorti Ġenerali teżerċita l-kompetenzi tagħha fil-qasam tal-istħarriġ tal-legalità tad-deċiżjonijiet ikkontestati. F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li skont il-ġurisprudenza, att li permezz tiegħu l-Kummissjoni topera, bħal f’kull waħda mill-imsemmija deċiżjonijiet, tpaċija extra ġudizzjarja bejn id-djun u l-krediti li jirriżultaw minn relazzjonijiet legali differenti mal-istess persuna jikkostitwixxi att li jista’ jiġi kkontestat fis-sens tal-imsemmija dispożizzjoni. Huwa fil-kuntest ta’ tali rikors għal annullament li hija l-Qorti Ġenerali li għandha teżamina l-legalità ta’ deċiżjoni ta’ tpaċija fid-dawl tal-effetti tagħha marbuta mal-assenza ta’ ħlas effettiv tas-somom dovuti lir-rikorrenti (ara s-sentenza tas-6 ta’ Ottubru 2015, Technion u Technion Research & Development Foundation vs Il-Kummissjoni, T‑216/12, EU:T:2015:746, punt 53 u l-ġurisprudenza ċċitata).
59
Madankollu, billi tqajjem motiv ibbażat fuq l-“assenza ta’ bażi legali” u motiv ibbażat fuq żball manifest ta’ evalwazzjoni tal-Kummissjoni fir-rigward ta’ diversi konstatazzjonijiet tar-rapport tal-awditu dwar l-istima tal-programm, ir-rikorrenti titlob essenzjalment lill-Qorti Ġenerali tikkonstata li d-deċiżjonijiet ikkontestati ma jistgħux ikunu ibbażati fuq id-dejn kontenzjuż. Fil-fatt, fil-kuntest tal-motiv ibbażat fuq l-“assenza ta’ bażi legali”, hija tilmenta b’mod partikolari li l-Kummissjoni nnominata bħala d-debitriċi tal-imsemmi dejn, li hija tikkontesta n-natura eżegwibbli tiegħu.
60
Għalhekk, fir-realtà dan ir-rikors huwa intiż sabiex jikseb mhux biss l-annullament tad-deċiżjonijiet ikkontestati, il-kundanna tal-Kummissjoni għall-ħlas tal-ammont ta’ EUR 624 388.73 u għall-ħlas ta’ kumpens għad-dannu morali tar-rikorrenti, iżda wkoll il-konstatazzjoni tal-Qorti Ġenerali li l-Unjoni ma għandhiex fir-rigward tar-rikorrenti d-dejn kontenzjuż (ara, b’analoġija, is-sentenza tas-6 ta’ Ottubru 2015, Technion u Technion Research & Development Foundation vs Il-Kummissjoni, T‑216/12, EU:T:2015:746, punti 54 u 55).
61
Issa, fir-rigward tan-natura tad-dejn kontenzjuż, minn naħa għandu jiġi rrilevat li ma teżistix relazzjoni kuntrattwali bejn l-Unjoni, irrappreżentata mill-Kummissjoni, u r-rikorrenti. Il-parti l-oħra tal-kuntratt ta’ servizzi li b’applikazzjoni tiegħu r-rikorrenti ppreparat l-istima tal-programm hija l-Ministru għall-Ekonomija u għall-Finanzi tar-Repubblika tal-Ginea Bissaw, u mhux l-Unjoni, irrappreżentata mill-Kummissjoni. Fir-rigward tal-istima tal-programm, ir-rikorrenti indikat, fl-osservazzjonijiet tagħha dwar l-eċċezzjoni, li dan ma huwiex kuntratt, iżda dokument ta’ programmar dwar l-eżekuzzjoni tal-fondi mħallsa mill-Kummissjoni skont il-baġit stabbilit minnha u li ma joħloqx obbligi reċiproċi mal-Kummissjoni. Waqt is-seduta, il-Kummissjoni indikat li hija taqbel mal-pożizzjoni tar-rikorrenti dwar dan il-punt. Hija ddeskriviet l-istima tal-programm bħala att unilaterali simili għal dikjarazzjoni tal-volontà tar-rikorrenti, li permezz tiegħu din tal-aħħar issir responsabbli mill-eżekuzzjoni korretta tal-proġett.
62
F’dan ir-rigward, għandu jiġi ppreċiżat li mill-Artikolu 54(4) tar-Regolament Finanzjarju applikabbli għad-disa’ FEŻ jirriżulta li l-istimi ta’ programmi jikkostitwixxu “obbligi legali individwali” u li dawn jiġu konklużi mill-Istat AKP jew mill-pajjiż jew territorju extra Ewropew benefiċjarju (PTEE) jew mill-Kummissjoni f’isimhom proprju u għan-nom tagħhom. Konsegwentement, is-sempliċi fatt li l-Kap tad-Delegazzjoni ffirma l-istima tal-programm “għall-approvazzjoni” ma jistax iwassal għal konklużjoni li dan huwa kuntratt bejn ir-rikorrenti u l-Unjoni, irrappreżentata mill-Kummissjoni, ħlief b’kontradizzjoni tal-formulazzjoni stess tal-imsemmija dispożizzjoni.
63
Barra minn hekk, il-ħlas tal-allokazzjoni finanzjarja allokata għall-istima tal-programm mill-Kummissjoni tikkostitwixxi l-implimentazzjoni tal-obbligu ta’ ħlas li bih din kienet marbuta skont l-Artikolu 54(3)(a) tar-Regolament Finanzjarju applikabbli għad-disa’ FEŻ, mingħajr ma dan l-obbligu kien previst mill-istima tal-programm. F’dawn iċ-ċirkustanzi, id-drittijiet tal-Kummissjoni relatati mal-krediti li joriġinaw minn din l-istess allokazzjoni finanzjarja lanqas ma jistgħu jirriżultaw mill-istima tal-programm u jaqgħu biss fil-kuntest tal-eżerċizzju tal-prerogattivi tad-dritt tal-Unjoni li l-Kummissjoni għandha skont diversi regolamenti finanzjarji li jirrigwardaw ir-riżorsi allokati lil FEŻ.
64
Min-naħa l-oħra, hemm lok li jiġi rrilevat li d-dejn kontenzjuż kien ibbażat biss fuq il-konstatazzjonijiet tar-rapport tal-awditu dwar l-istima tal-programm, li ġie stabbilit skont l-Artikolu 4.15 tal-istima tal-programm u l-Artikolu 4.5 tal-Ftehim ta’ Finanzjament, mingħajr ebda riferiment għad-dispożizzjonijiet tal-kuntratt ta’ servizzi. Barra minn hekk, mill-punt 2.5 ta’ dan ir-rapport jirriżulta li l-imsemmi rapport jirrigwarda biss l-infiq ineliġibbli kkonstatat fil-kuntest tal-amministrazzjoni tal-baġit magħmul mill-kontribuzzjonijiet finanzjarji tal-Unjoni fil-forma ta’ antiċipi rregolati. Għalhekk ir-rapport ma kienx jinkludi l-infiq kopert mill-imsemmi kuntratt, jiġifieri l-infiq tal-persunal tar-rikorrenti u l-infiq tal-funzjonament proprju tagħha neċessarju għall-eżekuzzjoni finanzjarja tal-parti rregolata mill-baġit tal-istima tal-programm.
65
Isegwi li l-kwistjoni tal-eżistenza tad-dejn kontenzjuż la tqum mill-kuntest kuntrattwali marbut mal-konklużjoni tal-kuntratt ta’ servizzi bejn ir-rikorrenti u l-Uffiċjal Awtorizzanti Nazzjonali, u lanqas mill-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta’ kuntratt, jew minn xi ftehim ta’ sussidju ieħor, konkluż bejn ir-rikorrenti u l-Unjoni, irrappreżentata mill-Kummissjoni.
66
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għall-kuntrarju ta’ dak li ssostni l-Kummissjoni, ir-rikorrenti ma wettqitx “użu ħażin ta’ proċedura” billi ssottomettiet it-talba għall-annullament tad-deċiżjonijiet ikkontestati lill-Qorti Ġenerali. Fil-fatt, skont il-ġurisprudenza, il-qrati tal-Unjoni jistgħu jiġu aditi b’rikors abbażi tal-Artikolu 263 TFUE jekk l-att ikkontestat huwa intiż sabiex jipproduċi effetti legali vinkolanti li jinsabu barra mir-relazzjoni kuntrattwali li torbot lill-partijiet u li jinvolvu l-eżerċizzju ta’ prerogattivi ta’ awtorità pubblika mogħtija lill-istituzzjoni fil-kwalità tagħha ta’ awtorità amministrattiva (digriet tad-29 ta’ Settembru 2016, Investigación y Desarrollo en Soluciones y Servicios IT vs Il-Kummissjoni, C‑102/14 P, mhux ippubblikat, EU:C:2016:737, punt 55; ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenza tad-9 ta’ Settembru 2015, Lito Maieftiko Gynaikologiko kai Cheirourgiko Kentro vs Il-Kummissjoni, C‑506/13 P, EU:C:2015:562, punt 20).
67
Barra minn hekk, fir-rigward tal-argument tal-Kummissjoni li d-deċiżjonijiet ikkontestati ma humiex imputabbli lilha sa fejn hija adottathom b’surroga tal-Uffiċjal Awtorizzanti Nazzjonali, hemm lok li jiġi enfasizzat li d-dispożizzjonijiet finanzjarji applikabbli għar-riżorsi tal-FEŻ, jiġifieri l-Artikolu 46(3) tar-Regolament Finanzjarju applikabbli għad-disa’ FEŻ u l-Artikolu 80(1) tar-Regolament Finanzjarju applikabbli għall-għaxar FEŻ, li jipprevedu l-irkupru ta’ dejn permezz ta’ tpaċija, ma jipprovdux sistema ta’ surrogazzjoni. Tali sistema kienet prevista biss skont l-Artikolu 31.1 tal-kuntratt ta’ servizzi. Madankollu, mill-punt 64 iktar ’il fuq jirriżulta li d-dispożizzjonijiet tal-imsemmi kuntratt ma kinux applikabbli għall-finijiet tal-irkupru tad-dejn kontenzjuż. Fi kwalunkwe każ, ladarba s-surroga tippermetti t-trasferiment ta’ kreditu lil surrogatorju, li jsir id-detentur tad-drittijiet marbuta mal-kreditu, bilfors għandu jiġi kkonstatat li d-deċiżjonijiet ikkontestati jibqgħu, anki f’każ ta’ surroga, imputabbli lill-Kummissjoni.
68
Finalment, fir-rigward tal-argument tal-Kummissjoni dwar l-inammissibbiltà tat-talbiet għal annullament tar-rikorrenti, dan ma jistax jiġi milqugħ. Skont l-Artikolu 63(2) u (3) tar-Regolament Finanzjarju applikabbli għall-għaxar FEŻ, il-verifika mill-uffiċjal awtorizzanti u mill-uffiċjal tal-kontabbiltà kompetenti li l-kreditu huwa ċert, ta’ ammont fiss u eżegwibbli tikkostitwixxi kundizzjoni preliminari għall-adozzjoni ta’ deċiżjoni ta’ rkupru u għandha, a fortiori, tirrigwarda deċiżjoni ta’ tpaċija ta’ krediti skont l-Artikolu 65 tar-Regolament Finanzjarju applikabbli għall-għaxar FEŻ. Għalhekk, ir-rikorrenti ma tistax tiġi mċaħħda mis-setgħa li tikkontesta l-eżistenza tal-kreditu li l-Kummissjoni għandha fir-rigward tagħha, ladarba din tikkostitwixxi wkoll il-bażi legali tad-deċiżjonijiet ikkontestati.
69
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, il-Qorti Ġenerali għandha ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni ta’ din it-tilwima. L-eċċezzjoni tal-Kummissjoni għandha tiġi miċħuda u r-rikors iddikjarat ammissibbli fl-intier tiegħu.
Fuq il-mertu
Fuq it-talbiet għal annullament
70
L-ewwel, it-tielet u l-ħames motivi għandhom jiġu trattati qabel ir-raba’ motiv, ibbażat fuq il-ksur ta’ garanziji proċedurali, sa fejn dawn jirrigwardaw l-“assenza ta’ bażi legali” preċiża għall-pretensjonijiet tal-Kummissjoni kif ukoll l-estensjoni tas-setgħa diskrezzjonali tagħha fir-rigward tad-dispożizzjonijiet finanzjarji applikabbli fil-kuntest tal-eżekuzzjoni tar-riżorsi tal-FEŻ u huma intiżi sabiex jistabbilixxu li hija wettqet żbalji manifesti ta’ evalwazzjoni billi approvat ċerti konstatazzjonijiet mir-rapport tal-awditu dwar l-istima tal-programm.
71
Fir-rigward tat-tieni motiv, dan għandu jiġi eżaminat fil-kuntest tal-analiżi tal-kap ta’ talbiet intiż sabiex jikseb il-ħlas lura tal-ammonti allegatament marbuta ma’ arrikkiment indebitu tal-Kummissjoni miżjuda bl-interessi moratorji, li għandhom jiġu stabbiliti abbażi tar-rata regolatorja tal-BĊE miżjuda b’żewġ punti. Dan il-kap ta’ talbiet ser jiġi eżaminat wara t-talbiet għal annullament.
– Fuq l-ewwel motiv, ibbażat fuq l-“assenza ta’ bażi legali”
72
Fl-ewwel lok, ir-rikorrenti targumenta li, fid-deċiżjonijiet ikkontestati, il-Kummissjoni ma identifikatx “bażi legali” preċiża għall-pretensjonijiet tagħha, u konsegwentement kisret il-prinċipju ta’ ċertezza legali. F’dan ir-rigward, hija tibbaża ruħha fuq l-ittri tad-29 ta’ Ottubru u tat-12 ta’ Diċembru 2014 kif ukoll tat-2 ta’ Ottubru 2015, li fihom, sabiex tiġġustifika l-eżistenza ta’ kreditu tal-Unjoni fir-rigward tagħha, il-Kummissjoni għamlet riferiment għall-Artikoli 28 sa 31 tal-kundizzjonijiet ġenerali tal-kuntratt ta’ servizzi biss kif ukoll għar-“regoli finanzjarji applikabbli għad-[disa’] FEŻ”, mingħajr ebda preċiżjoni oħra.
73
Fit-tieni lok, ir-rikorrenti ssostni li hija ma tistax tiġi kkunsidrata bħala d-debitriċi tad-dejn kontenzjuż, peress li hija aġixxiet bħala intermedjarju bejn il-Kummissjoni u l-Istat tar-Repubblika tal-Ginea Bissaw, li minnu hija ġuridikament distinta. Hija tallega li l-Artikolu 46 tar-Regolament Finanzjarju applikabbli għad-disa’ FEŻ ma jippermettix l-irkupru ta’ dejn mingħand entità privata li tintervjeni fil-kuntest ta’ operazzjoni deċentralizzata indiretta li ma kinitx il-benefiċjarja tal-ammonti mħallsa. Fil-fehma tagħha, mill-Artikolu 3 tal-Anness I tal-Ftehim ta’ Finanzjament jirriżulta li l-Istat benefiċjarju jibqa’ responsabbli mill-implimentazzjoni tal-programm fir-rigward tal-Kummissjoni. F’dan ir-rigward, hija tippreċiża li l-ammonti kklassifikati bħala ineliġibbli fir-rigward tal-istima tal-programm ma servewx sabiex ikopru l-ispejjeż tagħha u ma kinux allokati għal xi marġni benefiċjarju.
74
Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti tar-rikorrenti. Hija tiddikjara li l-Artikolu 13(3) u l-Artikoli 42 sa 47 tar-Regolament Finanzjarju applikabbli għad-disa’ FEŻ jagħtu lill-uffiċjal tal-kontabbiltà tagħha s-setgħa li jirkupra d-dejn kontenzjuż u għalhekk jikkostitwixxu l-bażi legali tad-deċiżjonijiet ikkontestati. Barra minn hekk, hija ssostni li r-rikorrenti ma tistax tiġi kkunsidrata bħala sempliċi intermedjarja finanzjarja u kienet responsabbli bi sħiħ għall-amministrazzjoni tal-fondi allokati fir-rigward tal-istima tal-programm, b’applikazzjoni tal-Artikolu 80 tal-imsemmi regolament, li l-paragrafu 3 tiegħu jipprovdi li “l-korp [irregolat mid-dritt privat] konċernat għandu jassumi r-responsabbilità għall-amministrazzjoni u l-implimentazzjoni tal-programm jew tal-proġett minflok l-Uffiċjal Awtorizzanti Nazzjonali”.
75
Preliminarjament, hemm lok li jitfakkar li l-prinċipju ta’ ċertezza legali jifforma parti mill-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni, li l-Qorti Ġenerali għandha tiżgura l-osservanza tagħhom. Dan jeħtieġ li l-forza vinkolanti ta’ kull att intiż li joħloq effetti legali toħroġ minn dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, li għandha tkun espressament indikata bħala l-bażi legali tal-att, u tippreskrivi l-forma legali li għandu jkollu dan l-att (ara s-sentenza tat-12 ta’ Diċembru 2007, L-Italja vs Il-Kummissjoni, T‑308/05, EU:T:2007:382, punt 123 u l-ġurisprudenza ċċitata). Dan l-obbligu japplika a fortiori għad-deċiżjonijiet indirizzati lil persuni fiżiċi jew ġuridiċi msemmija fir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 288 TFUE.
76
Madankollu, l-ommissjoni ta’ referenza għal bażi legali preċiża ta’ att jew ta’ deċiżjoni tista’ ma tikkostitwixxix ksur ta’ rekwiżit proċedurali essenzjali meta din tista’ tiġi identifikata minn elementi oħra tal-att jew tad-deċiżjoni inkwistjoni. Riferiment espliċitu huwa madankollu indispensabbli meta n-nuqqas ta’ dan ir-riferiment iħalli lill-partijiet ikkonċernati u lill-qorti tal-Unjoni kompetenti fl-inċertezza dwar il-bażi legali preċiża (sentenzi tas-26 ta’ Marzu 1987, Il-Kummissjoni vs Il‑Kunsill, 45/86, EU:C:1987:163, punt 9, u tat-12 ta’ Diċembru 2007, L‑Italja vs Il-Kummissjoni, T‑308/05, EU:T:2007:382, punt 124).
77
F’dan il-każ, għandu jiġi kkonstatat li d-deċiżjonijiet ikkontestati jinkludu, fin-nota ta’ qiegħ il-paġna rispettiva tagħhom, riferiment espliċitu għall-Artikolu 65 tar-Regolament Finanzjarju applikabbli għall-għaxar FEŻ u għall-Artikolu 80 tar-Regolament Nru 966/2012.
78
Issa, kif jirriżulta mill-formulazzjoni tal-Artikolu 65 tar-Regolament Finanzjarju applikabbli għall-għaxar FEŻ, din id-dispożizzjoni tagħti, skont il-paragrafu 2 tagħha, il-possibbiltà lill-Kummissjoni li tirkupra d-djun tal-FEŻ permezz ta’ tpaċija.
79
Fir-rigward tal-Artikolu 80 tar-Regolament Nru 966/2012, għandu jiġi ppreċiżat li t-tieni subparagrafu tal-paragrafu 1 ta’ din id-dispożizzjoni ssostitwixxa l-Artikolu 83 tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE, Euratom) Nru 2342/2002 tat-23 ta’ Diċembru 2002 li jippreskrivi regoli ddettaljati għall-implimentazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 1605/2002 fuq ir-Regolamenti Finanzjaru li jgħodd għall-baġit ġenerali tal-Komunitajiet Ewropej (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti: Kapitolu 1, Vol. 4, p. 145), li kien japplika mutatis mutandis għall-implimentazzjoni tal-Artikolu 65(2) tar-Regolament Finanzjarju applikabbli għall-għaxar FEŻ, skont l-Artikolu 65(7) ta’ dan l-aħħar regolament.
80
Minn dan jirriżulta li sa fejn d-deċiżjonijiet ikkontestati kienu bbażati fuq l-Artikolu 65 tar-Regolament Finanzjarju applikabbli għall-għaxar FEŻ u l-Artikolu 80 tar-Regolament Nru 966/2012, ma jistax jiġi allegat li l-Kummissjoni naqset milli twettaq l-obbligu tagħha li tipprovdi bażi legali preċiża sabiex tipproċedi b’atti ta’ tpaċija fid-deċiżjonijiet ikkontestati.
81
Fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk il-Kummissjoni, setgħetx ġustament tibbaża ruħha fuq id-dejn kontenzjuż sabiex tipproċedi bl-atti ta’ tpaċija li huma s-suġġett tad-deċiżjonijiet ikkontestati, fis-sens li skont ir-rikorrenti, hija ma identifikatx “bażi legali” preċiża għall-pretensjonijiet tagħha, għandu jitfakkar li kif jirriżulta b’mod ċar mid-deċiżjonijiet ikkontestati u min-nota ta’ debitu, id-dejn kontenzjuż huwa bbażat fuq ir-rapport tal-awditu dwar l-istima tal-programm. Il-punt 2.2 tal-imsemmi rapport jidentifika b’mod espliċitu d-dispożizzjonijiet kollha li ppermettew li jiġi stabbilit id-dejn kontenzjuż.
82
Barra minn hekk, fir-rigward tal-argumenti tar-rikorrenti dwar il-kwalità intermedjarja tagħha bejn il-Kummissjoni u r-Repubblika tal-Ginea Bissaw, huma jallegaw essenzjalment li l-Kummissjoni adottat id-deċiżjonijiet ikkontestati mingħajr ebda bażi legali li tidentifikaha bħala d-debitriċi tad-dejn kontenzjuż u konsegwentement, bħala id-destinatarja tal-imsemmija deċiżjonijiet.
83
Qabelxejn, f’dan ir-rigward, għandu jiġi ppreċiżat li mill-Artikolu 64(2) tar-Regolament applikabbli għall-għaxar FEŻ jirriżulta li l-Kummissjoni tista’, mingħajr preġudizzju għar-responsabbiltajiet tal-Istati AKP, “tistabbilixxi formalment ammont bħala li jista’ jinġabar mingħand persuni li ma jkunux Stati permezz ta’ deċiżjoni li għandha tkun infurzabbli fl-istess kondizzjonijiet kif ġie stabbilit fl-Artikolu [299] tat-Trattat”.
84
Minn dan jirriżulta li, għall-kuntrarju ta’ dak li targumenta r-rikorrenti, il-Kummissjoni kellha, skont l-Artikolu 64(2) tar-Regolament applikabbli għall-għaxar FEŻ, bażi legali li tippermettilha tikkonstata kreditu fir-rigward tar-rikorrenti bħala entità rregolata mid-dritt privat, distinta mill-Istat benefiċjarju, f’dan il-każ ir-Repubblika tal-Ginea Bissaw.
85
Konsegwentement, għandu jiġi vverifikat jekk, f’dan il-każ, id-dejn kontenzjuż huwiex eżegwibbli, fis-sens tal-Artikolu 63(2) u (3) tar-Regolament Finanzjarju applikabbli għall-għaxar FEŻ, fir-rigward tar-rikorrenti.
86
F’dan ir-rigward, hemm lok li jiġi rrilevat li l-Artikolu 4.14 tal-istima tal-programm jipprovdi, f’termini espliċiti, li huwa r-regolatur jew l-uffiċjal tal-kontabbiltà nnominat mar-rikorrenti, jew hija stess, li għandha tirrimborsa ammonti ineliġibbli u li huwa biss meta dawn jonqsu u ma tkun inkisbet ebda garanzija bankarja qabel il-ħlas tal-allokazzjoni inizjali li r-rappreżentant tal-pajjiż benefiċjarju, jiġifieri l-Uffiċjal Awtorizzanti Nazzjonali, jista’ jkun obbligat iwettaq ir-rimbors ta’ dawn l-ammonti.
87
Isegwi li skont l-Artikolu 4.14 tal-istima tal-programm, ir-rikorrenti ntrabtet unilateralment, billi stabbilixxiet l-istima tal-programm, li tirrimborsa l-eventwali nfiq ineliġibbli kkonstatat mill-Kummissjoni. Għalhekk, huwa korrett li l-Kummissjoni kkunsidratha bħala d-debitriċi tad-dejn kontenzjuż.
88
Din il-konklużjoni ma tistax tiġi kkontestata mill-punti 2.5 u 4.1.5 tal-gwida, li jipprovdu rispettivament li “tkun xi tkun l-estensjoni tas-setgħat u responsabbiltajiet delegati, ir-responsabbiltà finanzjarja tal-eżekuzzjoni tal-istimi tal-programmi vis-à-vis il-Kummissjoni […] [tibqa’] dejjem tar-rappreżentant ikkonċernat tal-pajjiż(i) benefiċjarju(i)” u li “f’każ ta’ ħruġ ta’ ordni ta’ rkupru, ir-rappreżentant ikkonċernat tal-pajjiż(i) benefiċjarju(i) [għandu] jiżgura r-rimbors effettiv tal-ammont dovut”.
89
Fil-fatt, mill-paragrafu introduttiv tal-punt 4 tal-istima tal-programm jirriżulta li l-elementi żviluppati f’dan il-punt huma intiżi sabiex jispeċifikaw u jikkompletaw id-dispożizzjonijiet tal-gwida applikabbli għall-istima tal-programm, b’tali mod li dawn tal-aħħar ma jistgħux jiġu invokati sabiex jikkontestaw ir-responsabbiltà finanzjarja tal-entitajiet stabbiliti mid-dispożizzjonijiet speċifiċi tal-istima tal-programm.
90
Bl-istess mod, sa fejn il-Ftehim ta’ Finanzjament kien japplika għal grupp ta’ programmi jew proġetti li ma humiex neċessarjament is-suġġett ta’ amministrazzjoni deċentralizzata indiretta privata, huwa ma jistax jiġi invokat sabiex jikkontradixxi s-sens tal-impenji partikolari meħuda mir-rikorrenti fid-dawl tal-istima tal-programm.
91
Finalment, fir-rigward tal-argument tar-rikorrenti li l-ammonti kklassifikati bħala ineliġibbli fir-rigward tal-istima tal-programm ma servewx sabiex ikopru l-ispejjeż tagħha u ma kinux allokati għal xi marġni benefiċjarju, ma jistax jintlaqa’. Kif jirriżulta mill-Artikolu 65(2) tar-Regolament applikabbli għall-għaxar FEŻ, l-irkupru permezz ta’ tpaċija jista’ jsir fir-rigward tat-“talbiet […] kontra kwalunkwe debitur”. Għalhekk, dan jista’ jirrigwarda kull allokazzjoni finanzjarja tal-Kummissjoni, mogħtija fil-kuntest tal-amministrazzjoni tar-riżorsi tal-FEŻ, kemm jekk l-ammonti jkunu tħallsu sabiex ikopru l-ispejjeż jew ir-remunerazzjoni tad-debitur kif ukoll jekk le jew anki jekk kienu intiżi sabiex jagħtuh marġni benefiċjarju.
92
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, l-ewwel motiv għandu jiġi miċħud.
– Fuq it-tielet u l-ħames motivi, ibbażati fuq il-ksur tas-setgħa diskrezzjonali tal-Kummissjoni fir-rigward tad-dispożizzjonijiet finanzjarji applikabbli fil-kuntest tal-eżekuzzjoni tar-riżorsi tal-FEŻ, fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ proporzjonalità u fuq żbalji manifesti ta’ evalwazzjoni fir-rigward ta’ ċerti konstatazzjonijiet fir-rapport tal-awditu dwar l-istima tal-programm
93
Permezz tat-tielet motiv, minn naħa, ir-rikorrenti ssostni li l-Kummissjoni ma eżerċitatx is-setgħa diskrezzjonali mogħtija lilha mid-dispożizzjonijiet tar-Regolament Finanzjarju applikabbli għad-disa’ FEŻ, relattivi għall-konstatazzjoni u l-irkupru tad-djun, moqrija flimkien mal-gwida, peress li hija approvat biss l-evalwazzjonijiet tal-awditur mingħajr ma adottat deċiżjoni awtonoma wara l-produzzjoni tar-rapport tal-awditu dwar l-istima tal-programm.
94
Min-naħa l-oħra, ir-rikorrenti targumenta li l-Kummissjoni wettqet ksur tal-prinċipju ta’ proporzjonalità billi ma bbilanċjatx l-impatt tad-dejn u l-valur tal-kuntratt ta’ servizzi u billi ma ħaditx inkunsiderazzjoni l-fatt li l-kuntratt ta’ servizzi kien jipprovdi sanzjonijiet f’każ fejn ir-rikorrenti ma teżegwixxix l-obbligi imposti fuqha mill-imsemmi kuntratt. Hija ssostni li l-Kummissjoni naqset ukoll milli tieħu inkunsiderazzjoni l-fatt li l-infiq ikklassifikat bħala ineliġibbli kien sar u tħallas minnha lil benefiċjarji finali differenti u li l-ammont tad-dejn kontenzjuż jammonta sa 97 % tal-ammonti mħallsa minnha lill-imsemmija benefiċjarji.
95
Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti tar-rikorrenti. Hija tqis li r-rapport tal-awditu dwar l-istima tal-programm kien korrett u fondat, b’tali mod li hija setgħet taċċettah mingħajr kummenti superfluwi. Fir-rigward tat-teħid inkunsiderazzjoni tal-elementi relattivi għall-valur tal-kuntratt ta’ servizzi u għas-sanzjonijiet previsti minn dan l-istess kuntratt, hija tfakkar li l-imsemmi kuntratt u l-istima tal-programm għandhom jiġu kkunsidrati bħala dokumenti distinti.
96
Permezz tal-ħames motiv, ir-rikorrenti tiddikjara li l-Kummissjoni wettqet żbalji manifesti ta’ evalwazzjoni, b’mod partikolari billi approvat il-konstatazzjonijiet finanzjarji numri 1, 2 u 8 tar-rapport tal-awditu dwar l-istima tal-programm.
97
F’dan ir-rigward, għandu jiġi ppreċiżat li fil-kuntest tal-konstatazzjoni finanzjarja Nru 1 tal-imsemmi rapport tal-awditu, intitolat “Eċċess tal-eżekuzzjoni tal-intestatura baġitarji”, l-awditur identifika nfiq ineliġibbli fl-ammont ta’ EUR 200 799.27, minħabba eċċess intern ta’ diversi taqsimiet tal-baġit tal-istima tal-programm, wara l-allokazzjoni mill-ġdid tal-infiq inizjalment ikklassifikat b’mod żbaljat mir-rikorrenti.
98
Fil-kuntest tal-konstatazzjoni finanzjarja Nru 2, intitolata “Infiq marbut mal-kuntratti ta’ sussidju wara l-perijodu ta’ approvazzjoni Nru 1”, l-awditur ikkunsidra li l-infiq li sar matul il-perijodu tal-implimentazzjoni tal-emendi Nru 2 ta’ diversi kuntratti ta’ sussidju, fl-ammont ta’ EUR 312 265.42 kien ineliġibbli, peress li ma kienx hemm kontinwità bejn tmiem l-emenda Nru 1 (bejn l-24 ta’ Jannar u s-16 ta’ April 2012) u l-bidu tal-emenda Nru 2 (it‑23 ta’ Mejju 2012).
99
Fil-kuntest tal-konstatazzjoni finanzjarja Nru 8, intitolata “Infiq wara l-perijodu kuntrattwali”, l-awditur ikkonkluda li ċertu nfiq, fl-ammont totali ta’ EUR 32585 kien sar wara tmiem l-istima tal-programm u għalhekk kien ineliġibbli.
100
Fir-rigward tal-konstatazzjoni finanzjarja Nru 1, ir-rikorrenti ssostni li l-punt 3.5.2 tal-gwida, l-Artikolu 2.1 tal-Anness I tal-Ftehim ta’ Finanzjament u l-Artikolu 4.12 tal-istima tal-programm kienu jippermettu biss l-allokazzjoni mill-ġdid ta’ ammonti bejn it-taqsimiet prinċipali tal-baġit jew fi ħdan l-istess taqsima prinċipali, b’tali mod li ma tistax issir allokazzjoni mill-ġdid tal-ammonti bejn is-subtaqsimiet tal-baġit. Fir-rigward ta’ ċerti ammonti allokati mill-ġdid, l-awditur ma kienx ipprovda motivazzjoni suffiċjenti. Barra minn hekk, ir-rikorrenti tiddikjara li wara l-klassifikazzjoni mill-ġdid tal-ammont indikat fl-intestatura baġitarja 390000 għall-intestatura baġitarja 177000 mill-awditur, hija kellha tiżgura l-infiq marbut mal-bżonn, minn naħa, li żżomm lil hinn mit-terminu previst l-ewwel żewġ garanziji finanzjarji, u min-naħa l-oħra, li tikkuntratta t-tielet garanzija finanzjarja.
101
Il-Kummissjoni targumenta li l-baġit tal-istima tal-programm għandu jiġi kkunsidrat bħala s-somma tal-elementi li jikkostitwixxuh u li l-klassifikazzjoni mill-ġdid u l-korrezzjonijiet tal-kontabbiltà magħmula mill-awditur saru abbażi ta’ analiżi rigoruża tad-dokumenti ta’ sostenn oriġinali tal-infiq imsemmi.
102
Fir-rigward tal-konstatazzjoni finanzjarja Nru 2, ir-rikorrenti tirrikonoxxi l-assenza ta’ kontinwità bejn tmiem l-emenda Nru 1 u l-bidu tal-emenda Nru 2 tal-kuntratt ta’ sussidju. Madankollu, hija tallega essenzjalment li l-Kummissjoni rrifjutat li tagħti lill-emendi tal-kuntratti ta’ sussidju l-benefiċċju tar-retroattività, li hija awtorizzat fir-rigward tal-emenda Nru 2 tal-kuntratt ta’ servizzi sabiex tirrimedja għad-dewmien tagħha stess fil-konklużjonijiet tal-emenda tal-imsemmi kuntratt, u b’hekk kellha tkompli l-missjoni tagħha, mingħajr kuntratt, bejn l-1 ta’ Jannar u l-10 ta’ Frar 2012.
103
Il-Kummissjoni ssostni li skont l-Artikoli 11 u 14.1 tal-Kundizzjonijiet Ġenerali applikabbli għall-Kuntratti ta’ Sussidju konklużi fil-Kuntest ta’ Azzjonijiet Eesterni mill-Unjoni Ewropea, bħal dawk tal-istima tal-programm u annessi ma’ kull kuntratt ta’ sussidju, il-perijodu ta’ implimentazzjoni tal-azzjonijiet ikkonċernati ma jistax ikun legalment estiż.
104
Fir-rigward tal-konstatazzjoni finanzjarja Nru 8, ir-rikorrenti targumenta li l-infiq espost huwa marbut ma’ servizzi mwettqa matul il-perijodu tal-istima tal-programm, jiġifieri attivitajiet ta’ moniteraġġ u ta’ reviżjoni tax-xogħol magħmul fil-kuntest tal-kuntratti ta’ sussidju, qabel tmiem il-perijodu operattiv, fit-30 ta’ Ġunju 2012.
105
Il-Kummissjoni tiddikjara li r-rikorrenti ma tistax tippretendi li pprovdiet is-servizzi kkonċernati fl-intier tagħhom, peress li naqset milli tipprovdi r-rapporti finali fir-rigward ta’ dawn is-servizzi qabel id-data rikjesta u milli tipproduċi provi insostenn tat-talba tagħha.
106
Għandu jitfakkar li l-prinċipju ta’ amministrazzjoni finanzjarja tajba tar-riżorsi tal-Unjoni jaqa’ taħt l-Artikolu 4 tar-Regolament Finanzjarju applikabbli għad-disa’ FEŻ u l-Artikolu 6(d) tar-Regolament Finanzjarju applikabbli għall-għaxar FEŻ. Kif jirriżulta mill-Artikolu 11 ta’ dan l-aħħar regolament, dan jinkludi l-prinċipji ta’ ekonomija, effiċjenza u effettività.
107
L-obbligu tal-Kummissjoni li tiżgura l-amministrazzjoni finanzjarja tajba tar-riżorsi tal-Unjoni, skont l-Artikolu 317 TFUE, u l-ħtieġa tal-ġlieda kontra l-frodi għall-finanzjamenti tal-Unjoni jagħtu importanza fundamentali lill-impenji relatati mal-kundizzjonijiet finanzjarji (sentenza tas-17 ta’ Ġunju 2010, CEVA vs Il-Kummissjoni, T‑428/07 u T‑455/07, EU:T:2010:240, punt 126).
108
Isegwi għalhekk li f’dan il-każ, l-obbligu tar-rikorrenti li tippreżenta l-infiq magħmul matul il-perijodu ta’ eżekuzzjoni tal-proġett u skont ir-rekwiżiti stipulati fl-istima tal-programm, il-gwida u l-Ftehim ta’ Finanzjament jikkostitwixxi impenn essenzjali, intiż sabiex jippermetti li l-Kummissjoni jkollha l-informazzjoni neċessarja sabiex tivverifika jekk il-kontribuzzjonijiet imħallsa kinux eliġibbli għall-finanzjament tal-FEŻ, u jekk ikun il-każ titlob l-irkupru ta’ djun ikkonstatati.
109
Barra minn hekk, fir-rigward tal-prinċipju ta’ amministrazzjoni finanzjarja tajba, u b’mod partikolari, tal-prinċipju ta’ effettività, ma jistax jiġi allegat li l-Kummissjoni bbażat ruħha fuq il-konklużjonijiet tar-rapport tal-awditu dwar l-istima tal-programm sabiex titlob id-djun dovuti lilha bħala min qiegħed jipprovdi l-fondi, peress li dawn jidhru li huma eżatti u ġġustifikati.
110
Minkejja din il-konstatazzjoni, mill-Artikolu 63(1) u l-Artikolu 65(2) tar-Regolament Finanzjarju applikabbli għall-għaxar FEŻ jirriżulta li l-uffiċjal awtorizzanti kompetenti nnominat mill-Kummissjoni kellu jivverifika r-realtà u l-ammont tad-dejn, kif ukoll il-kundizzjonijiet sabiex ikun jista’ jiġi eżegwit, u seta’ jannulla jew jaġġusta l-ammont tad-dejn.
111
Għalhekk, fil-kuntest tal-eżerċizzju tas-setgħa diskrezzjonali tagħha waqt l-irkupru ta’ djun, il-Kummissjoni ma tistax tevita stħarriġ ġudizzjarju. Kieku dan kien il-każ, il-marġni ta’ diskrezzjoni tal-uffiċjal awtorizzanti kompetenti ta’ din tal-aħħar issir fir-realtà setgħa kważi arbitrarja, li ma taqax taħt l-istħarriġ tal-qorti tal-Unjoni (ara f’dan is-sens, is-sentenza tat-13 ta’ Lulju 2011, Il-Greċja vs Il-Kummissjoni, T‑81/09, mhux ippubblikata, EU:T:2011:366, punt 142).
112
Huwa fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet li għandu jiġi eżaminat jekk saritx evalwazzjoni awtonoma u suffiċjenti skont id-dispożizzjonijiet tar-Regolament Finanzjarju applikabbli għall-għaxar FEŻ, u jekk ikun il-każ, jekk huwiex ġust li l-Kummissjoni kkunsidrat li l-irregolaritajiet finanzjarji mwettqa mir-rikorrenti kienu ta’ gravità suffiċjentement għolja sabiex jirrendu neċessarju, fid-dawl tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, l-irkupru tal-infiq ineliġibbli kollu identifikat fir-rapport tal-awditu dwar l-istima tal-programm.
113
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li skont il-ġurisprudenza, il-prinċipju ta’ proporzjonalità jirrikjedi li l-atti tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni ma jaqbżux il-limiti ta’ dak li huwa xieraq u neċessarju għat-twettiq tal-għanijiet leġittimament imfittxa mil-leġiżlazzjoni inkwistjoni, filwaqt li huwa mifhum li, meta teżisti għażla bejn diversi miżuri xierqa, għandha tintgħażel dik li hija l-inqas oneruża u li l-iżvantaġġi kkawżati ma għandhomx ikunu sproporzjonati meta pparagunati mal-għanijiet imfittxa (ara s-sentenza tas-26 ta’ Frar 2016, Bodson et vs BEI, T‑240/14 P, EU:T:2016:104, punt 116 u l-ġurisprudenza ċċitata).
114
F’dan il-każ, għandu jiġi evalwat jekk l-atti ta’ kumpens, sa fejn huma bbażati fuq id-dejn kontenzjuż magħmul b’mod partikolari mill-infiq ineliġibbli skont il-konstatazzjonijiet numri 1, 2 u 8 tar-rapport tal-awditu dwar l-istima tal-programm, ma jaqbżux dak li huwa neċessarju għat-twettiq tal-għanijiet tal-amministrazzjoni finanzjarja tajba u tal-ġlieda kontra l-frodi għall-finanzjamenti tal-Unjoni, kif imfakkra fil-punti 105 u 106 iktar ’il fuq.
115
Qabelxejn, fir-rigward tal-konstatazzjoni finanzjarja Nru 1 tar-rapport tal-awditu, hemm lok li jiġi kkonstatat li l-argument tar-rikorrenti, li permezz tiegħu ssostni li hija kellha tassumi l-ispejjeż kollha tal-garanziji bankarji u spejjeż oħra marbuta mas-sussidji u mal-garanziji baġitarji, huwa bbażat fuq dikjarazzjonijiet żbaljati. Fil-fatt, l-allokazzjoni mill-ġdid imwettqa mill-awditur fir-rigward tal-intestatura baġitarja 177000, intitolata “Infiq ieħor b’sussidji u garanziji”, kienet tikkonsisti fi tnaqqis ta’ ammont ta’ EUR 53 279.17, b’tali mod li l-ammont totali eżegwit, wara l-korrezzjoni, kien ta’ EUR 2 672.17. Għalhekk, wara l-korrezzjonijiet tal-awditur, ebda nfiq ineliġibbli ma kien impost fuq ir-rikorrenti skont l-intestatura baġitarja 177000.
116
[Kif irrettifikat b’digriet tat-3 ta’ Ottubru 2018] Finalment, il-korrezzjonijiet tal-awditur magħmula lil-intestaturi baġitarji differenti wasslu għall-identifikazzjoni ta’ nfiq ineliġibbli fl-ammont ta’ EUR 80 988.96, peress li kienu żdiedu jew kkawżaw qabża ta’ ċerti subintestaturi tal-baġit (għall-intestaturi baġitarji 250000, 320000, 340000, 350000, 370000, 112000 u 172000). Madankollu, għal dak li jirrigwarda s-subintestaturi tal-baġit l-oħra, l-allokazzjoni mill-ġdid magħmula mill-awditur kellha l-konsegwenza li tnaqqas l-eċċess baġitarju (għall-intestaturi baġitarji 154000, 174000 u 360000), u anki li teliminah (għall-intestaturi baġitarji 152000, 156000, 177000 u 390000).
117
Wara l-korrezzjonijiet tal-awditur, tnaqqas għalhekk ammont ta’ EUR 50 554.74 mill-ammont totali rappreżentanti l-eċċess baġitarju imputabbli lir-rikorrenti fl-eżekuzzjoni tal-baġit finali tal-istima tal-programm. Għalhekk, l-allokazzjoni mill-ġdid magħmula mill-awditur tirrappreżenta biss ammont ta’ EUR 30 434.22 (jiġifieri d-differenza bejn EUR 80 988.96 u EUR 50 554.74) mill-ammont totali ta’ EUR 200 779.27, rappreżentanti l-infiq ineliġibbli kollu identifikat fil-kuntest tal-konstatazzjoni finanzjarja Nru 1.
118
Għalhekk ma jistax jiġi allegat li l-Kummissjoni approvat il-korrezzjonijiet tal-awditur sa fejn dawn kienu jirrappreżentaw biss parti limitata mill-ammont totali rappreżentanti l-eċċessi baġitarju imputabbli lir-rikorrenti, li din tal-aħħar ma kkontestatx la l-eżistenza u lanqas l-estensjoni tiegħu. Barra minn hekk, peress li dawn il-korrezzjonijiet saru mill-awditur abbażi ta’ dokumenti u fatturi ppreżentati, fuq il-post, mir-rikorrenti lill-awditur, il-Kummissjoni ma kinitx, fi kwalunkwe każ, f’pożizzjoni li twettaq eżami xieraq dwar id-dettall tal-ammonti li kellhom jiġu assenjati għal kull intestatura baġitarja.
119
Għalhekk, billi approvat il-konstatazzjoni finanzjarja Nru 1 tar-rapport tal-awditu, il-Kummissjoni ma wettqet ebda ksur tal-prinċipju ta’ proporzjonalità. Barra minn hekk, lanqas ma jista’ jiġi allegat li hija naqset milli twettaq evalwazzjoni awtonoma tal-konstatazzjonijiet tal-awditur, peress li ma kinitx fil-pussess tad-dokumenti kollha meħuda inkunsiderazzjoni mill-awditur.
120
Bl-istess mod, fir-rigward tal-konstatazzjoni finanzjarja Nru 8 tar-rapport tal-awditu, hemm lok li jiġi kkunsidrat li, ladarba r-rikorrenti ma kinitx f’pożizzjoni li tipprovdi lill-Kummissjoni r-rapporti finali dwar is-servizzi mwettqa qabel tmiem il-perijodu kuntrattwali u kellha biss fatturi datati wara tmiem l-istima tal-programm, hija ma pproduċiet ebda prova li tippermetti li jiġi konkluż żball manifest ta’ evalwazzjoni tal-Kummissjoni jew ksur tal-prinċipju ta’ proporzjonalità.
121
Mill-banda l-oħra, fir-rigward tal-konstatazzjoni finanzjarja Nru 2 tar-rapport tal-awditu, għandu jiġi kkonstatat li kif ġustament argumentat ir-rikorrenti, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha u waqt is-seduta, il-Kummissjoni ma ħaditx inkunsiderazzjoni l-fatt li l-konklużjoni tal-emenda Nru 2 tal-kuntratt ta’ servizzi kienet ukoll is-suġġett ta’ dewmien, bejn l-1 ta’ Jannar u l-10 ta’ Frar 2012.
122
F’dan ir-rigward, għandu jiġi ppreċiżat li mill-posta elettronika tat-23 ta’ Jannar 2012 indirizzata lir-rikorrenti minn rappreżentant tal-Kummissjoni, annessa mar-rikors, jirriżulta li l-approvazzjoni tal-estensjoni tal-kuntratt ta’ servizzi kienet għadha ma seħħitx f’dik id-data. F’din l-ittra elettronika, ir-rappreżentant tal-Kummissjoni, marbut mal-affarijiet politiċi u mar-relazzjonijiet mal-medja fi ħdan id-delegazzjoni tal-Unjoni ġewwa r-Repubblika tal-Ginea Bissaw, esprima d-dispjaċir tiegħu dwar id-dewmien u żgura li r-retroattività tal-estensjoni tal-imsemmi kuntratt “ma [kinitx] problema”.
123
Isegwi li, billi ordnat l-irkupru tal-infiq ikkonstatat fil-kuntest tal-konstatazzjoni finanzjarja Nru 2 tar-rapport tal-awditu, il-Kummissjoni rrifjutat essenzjalment li testendi l-benefiċċju tar-retroattività li hija kienet tat lill-emenda tal-kuntratt tas-servizzi għall-emendi tal-kuntratti ta’ sussidju, meta kienet taf bin-natura tardiva tal-estensjoni tagħha.
124
Dan ir-rifjut seta’ jkun legalment ibbażat fuq it-test tal-kundizzjonijiet ġenerali applikabbli għall-kuntratti ta’ sussidju konklużi fil-kuntest tal-azzjonijiet esterni għall-Unjoni Ewropea, sa fejn minn naħa, b’applikazzjoni tal-Artikolu 11.1 tal-imsemmija kundizzjonijiet ġenerali, kull estensjoni tal-perijodu ta’ implimentazzjoni ta’ kuntratti ta’ sussidju kellha tkun is-suġġett ta’ talba tal-benefiċjarju tas-sussidju, skont l-Artikolu 9, li kien jipprovdi li “kuntratt [ta’ sussidju] [seta’] jiġi emendat biss matul il-perijodu ta’ eżekuzzjoni tiegħu”, u min-naħa l-oħra, skont l-Artikolu 14.1 ta’ dawn l-istess kundizzjonijiet ġenerali, huma biss l-ispejjeż effettivament magħmula matul il-“perijodu ta’ implimentazzjoni tal-azzjoni” li setgħu jiġu kklassifikati bħala eliġibbli.
125
Madankollu dan ir-rifjut seta’ jikkostitwixxi ksur tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, peress li fil-posta elettronika tat-23 ta’ Jannar 2012, ir-rappreżentant tal-Kummissjoni kien inkoraġġixxa espressament lir-rikorrenti tkompli bil-kollaborazzjoni effettiva sa tmiem il-programm u faħħar il-perseveranza tagħha “minkejja l-ostakoli u d-diffikultajiet kollha […] li ltaqgħet miegħu”.
126
F’dawn iċ-ċirkustanzi, u peress li l-implimentazzjoni tal-proġett kienet finalment ibbażata, b’applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-istima tal-programm, u b’mod partikolari tal-punt 1.5.4.3 tiegħu, fuq l-għoti ta’ sussidji mir-rikorrenti lill-benefiċjarji finali, l-eżekuzzjoni tal-proġett ma setgħetx tkompli, skont l-assigurazzjonijiet mogħtija mill-Kummissjoni fir-rigward tar-retroattività tal-emendi tal-kuntratt ta’ servizzi, mingħajr ma r-rikorrenti tiżgura, min-naħa tagħha, il-kontinwità tal-implimentazzjoni tal-kuntratti ta’ sussidju.
127
F’dan ir-rigward, hemm lok li jiġi kkonstatat ukoll li l-infiq ineliġibbli skont il-konstatazzjoni finanzjarja Nru 2 jirrappreżenta ammont totali ta’ EUR 312 265.42, li jikkorrispondi għal nofs id-dejn kontenzjuż u kien is-suġġett ta’ ħlasijiet lill-benefiċjarji finali li magħhom ir-rikorrenti kkonkludiet il-kuntratti ta’ sussidju.
128
Fid-dawl ta’ dawn l-elementi, f’dan il-każ għandu jiġi konkluż, minn naħa, li ma hemmx frodi għall-finanzjamenti tal-Unjoni, u min-naħa l-oħra, li l-interessi tal-Unjoni marbuta man-neċessità li tiżgura l-osservanza tal-prinċipju ta’ amministrazzjoni finanzjarja tajba ma kinux affettwati b’mod sinjifikattiv f’dan ir-rigward.
129
Isegwi li l-Kummissjoni kellha tikkonstata, fid-dawl taċ-ċirkustanzi partikolari ta’ dan il-każ, u b’mod partikolari, tad-dewmien fil-konklużjoni tal-emendi tal-kuntratt ta’ servizzi imputabbli lilha kif ukoll tal-konsegwenzi tad-deċiżjoni ta’ irkupru għar-rikorrenti, in-natura sproporzjonata tal-att tal-irkupru li jirrigwarda l-konklużjonijiet tal-awditur fil-kuntest tal-konstatazzjoni finanzjarja Nru 2 tar-rapport tal-awditu.
130
Sussidjarjament, il-Qorti Ġenerali tfakkar li, meta jkunu atti jew deċiżjonijiet li l-implementazzjoni tagħhom tinvolvi stadji differenti, b’mod partikolari wara proċedura interna, huma biss, bħala regola, dawk il-miżuri li jistabbilixxu definittivament il-pożizzjoni tal-istituzzjoni wara din il-proċedura, bl-esklużjoni tal-miżuri intermedjarji li l-għan tagħhom huwa li jippreparaw id-deċiżjoni finali, li jikkostitwixxu atti li jistgħu jiġu kkontestati (ara d-digriet tat-8 ta’ Frar 2010, Alisei vs Il-Kummissjoni, T‑481/08, EU:T:2010:32, punt 48 u l-ġurisprudenza ċċitata).
131
Kif ġustament argumentat ir-rikorrenti waqt is-seduta, ir-rapport tal-awditu ma huwiex att li jista’ jiġi kkontestat. Rapport tal-awditu sempliċiment jikkonstata l-irregolaritajiet eventwali li diġà jeżistu kif ukoll id-djun li jirriżultaw minnhom u ma jbiddilx is-sitwazzjoni ġuridika tad-debitur ta’ dawn id-djun (ara, f’dan is-sens, id-digriet tat-8 ta’ Frar 2010, Alisei vs Il-Kummissjoni, T‑481/08, EU:T:2010:32, punt 67).
132
Huwa b’mod partikolari għal din ir-raġuni, kif jirriżulta mill-punt 109 iktar ’il fuq u mill-ġurisprudenza (ara, f’dan is-sens, id-digriet tat-8 ta’ Frar 2010, Alisei vs Il-Kummissjoni, T‑481/08, EU:T:2010:32, punt 53), li fil-kuntest tal-adozzjoni tal-att ta’ tpaċija li jistabbilixxi b’mod definittiv il-pożizzjoni tagħha, il-Kummissjoni ma tistax tibbaża ruħha fuq il-konklużjoni ta’ awditu ħlief bil-kundizzjoni li dawn jidhrulha preċiżi u ġusti. F’dan il-kuntest, hija ma tistax, kif għamlet f’dan il-każ, tonqos milli tevalwa l-konklużjonijiet tar-rapport tal-awditu fid-dawl tal-prinċipju ta’ proporzjonalità.
133
Għalhekk hemm lok li r-rikors jiġi milqugħ abbażi tat-tielet u l-ħames motivi, sa fejn dawn jirrigwardaw il-konstatazzjoni finanzjarja Nru 2 tar-rapport tal-awditu dwar l-istima tal-programm biss.
– Fuq ir-raba’ motiv ibbażat fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba
134
Ir-rikorrenti targumenta essenzjalment, li l-Kummissjoni ma osservatx il-garanziji proċedurali previsti mill-Artikolu 41 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”).
135
L-ewwel nett, ir-rikorrenti ssostni li l-Kummissjoni ma kkomunikatx il-motivi li għalihom hija ddeċidiet li żżomm il-pożizzjoni espressa fl-ittra tad-29 ta’ Ottubru 2014, wara l-osservazzjonijiet dettaljati tagħha, kontenuti fl-ittra tagħha tas-7 ta’ Novembru 2014 u fil-posta elettronika tagħha tal-14 ta’ Diċembru 2014.
136
It-tieni nett, ir-rikorrenti tikkritika lill-Kummissjoni li pproduċiet sempliċement tweġiba ta’ żewġ paġni għall-ittra tagħha tas-6 ta’ Mejju 2015, filwaqt li din tal-aħħar kienet tinkludi seba’ paġni ta’ argumenti dettaljati. Hija żżid tgħid li l-imsemmija tweġiba kienet ikkomunikata biss permezz ta’ ittra tat-2 ta’ Ottubru 2015, jiġifieri wara terminu ta’ ħames xhur, li fih hija tħalliet f’inċertezza. Barra minn hekk f’din l-ittra tal-aħħar ġie indikat li kien hemm pendenti “studji addizzjonali”, li jfisser li l-Kummissjoni kienet ser tkompli l-eżami tal-proċess.
137
It-tielet nett, ir-rikorrenti tallega li r-rapport tal-awditu, u b’mod partikolari, il-konstatazzjoni finanzjarja Nru 1 tiegħu, ma kinitx akkumpanjata b’motivazzjoni suffiċjenti. Hija tqis li ma kinitx f’pożizzjoni li tifhem il-portata ta’ din il-konstatazzjoni u d-deċiżjonijiet ikkontestati u li teżerċita d-dritt għal smigħ tagħha.
138
Il-Kummissjoni targumenta li l-osservazzjonijiet tar-rikorrenti għal dak li jirrigwarda l-iżvolġiment tal-proċedura li waslet għall-konstatazzjoni tad-dejn kontenzjuż u t-tpaċija tiegħu permezz ta’ krediti li hija kellha huma żbaljati. F’dan ir-rigward, hija tfakkar li l-ittra tar-rikorrenti tas-7 ta’ Novembru 2014 u l-posta elettronika tagħha tal-14 ta’ Diċembru 2014 intbagħtet bi tweġiba għall-ittra tagħha tad-29 ta’ Ottubru 2014, li fiha hija wriet parzjalment l-intenzjoni tagħha li tipproċedi bl-irkupru tal-imsemmi dejn u stednitha tippreżenta l-osservazzjonijiet tagħha.
139
Skont il-Kummissjoni, ir-rikorrenti ma tressaq ebda prova ta’ natura li turi li l-ittra tat-2 ta’ Ottubru 2015 ma kinitx tagħti tweġiba sodisfaċenti għall-osservazzjonijiet tagħha tas-6 ta’ Mejju 2015. Barra minn hekk, ir-riferiment għal “studji addizzjonali” pendenti kellu l-għan biss li jkopri l-eventwalità ta’ raġunijiet ġodda li jiġġustifikaw il-ftuħ mill-ġdid tal-fajl.
140
Għandu jitfakkar li, skont l-Artikolu 41(1) tal-Karta, “[k]ull persuna għandha d-dritt li dak kollu li jirrigwardaha jiġi ttrattat b’mod imparzjali u ġust u fi żmien raġonevoli mill-istituzzjonijiet, il-korpi u l-organi tal-Unjoni”. L-Artikolu 41(2)(a) tal-Karta jippreċiża li dan id-dritt jinkludi b’mod partikolari “id-dritt ta’ kull persuna li tinstema’, qabel ma tittieħed kwalunkwe miżura individwali li tolqotha negattivament”.
141
Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, l-osservanza tad-drittijiet tad-difiża teħtieġ li d-destinatarji tad-deċiżjonijiet li jaffettwaw sostanzjalment l-interessi ta’ dawn ikunu f’pożizzjoni li jesprimu l-fehma tagħhom (ara s-sentenzi tal-21 ta’ Settembru 2000, Mediocurso vs Il-Kummissjoni, C‑462/98 P, EU:C:2000:480, punt 36 u l-ġurisprudenza ċċitata, u tas-26 ta’ Settembru 2013, Texdata Software, C‑418/11, EU:C:2013:588, punt 83 u l-ġurisprudenza ċċitata).
142
F’dan il-każ, permezz ta’ ittra tad-29 ta’ Ottubru 2014, il-Kummissjoni stiednet lir-rikorrenti tippreżenta l-osservazzjonijiet tagħha, f’terminu ta’ ġimgħatejn minn meta tirċievi l-imsemmija ittra, dwar l-intenzjoni tagħha li tirkupra d-dejn kontenzjuż. Fis-7 ta’ Novembru u fl-14 ta’ Diċembru 2014 kif ukoll fis-6 ta’ Mejju u fit-22 ta’ Ġunju 2015, ir-rikorrenti kienet f’pożizzjoni li tindirizza erba’ ittri lill-Kummissjoni qabel l-adozzjoni tad-deċiżjonijiet ikkontestati. Barra minn hekk, il-Kummissjoni ħalliet terminu raġonevoli jgħaddi bejn l-ittra tar-rikorrenti tas-6 ta’ Mejju 2015 u l-adozzjoni tad-deċiżjonijiet ikkontestati, fil-25 ta’ Awwissu 2015.
143
Jirriżulta li r-rikorrenti kienet f’pożizzjoni li tesprimi l-fehma tagħha b’mod utli, u għalhekk li teżerċita d-dritt għal smigħ tagħha qabel l-adozzjoni tad-deċiżjonijiet ikkontestati.
144
Din il-konklużjoni ma tistax tiġi kkontestata mill-fatt li r-rikorrenti ma ħaditx tweġiba għall-ittra tagħha tas-6 ta’ Mejju 2015 ħlief wara l-adozzjoni tad-deċiżjonijiet ikkontestati.
145
Fil-fatt, id-dritt għal smigħ ma jinkludix id-dritt għal dibattitu kontradittorju bejn l-awtur tal-atti kkontestati u d-destinatarju tagħhom, iżda jiżgura lill-persuni kollha l-possibbiltà li jesprimu, b’mod utli u effettiv, l-opinjoni tagħhom matul il-proċedura amministrattiva u qabel l-adozzjoni ta’ kull deċiżjoni li għandha mnejn taffettwa b’mod sfavorevoli l-interessi tagħhom (ara f’dan is-sens, is-sentenzi tal-11 ta’ Diċembru 2014, Boudjlida, C‑249/13, EU:C:2014:2431, punt 36, u tad‑9 ta’ Frar 2017, M, C‑560/14, EU:C:2017:101, punti 25 u 31).
146
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, għandu jiġu konkluż li l-Kummissjoni ma kisritx id-dritt għal smigħ tar-rikorrenti, previst mill-Artikolu 41(2) tal-Karta.
147
Barra minn hekk, fir-rigward tal-argumenti tar-rikorrenti li permezz tagħhom hija targumenta l-Kummissjoni kienet sempliċement ipproduċiet ittra ta’ żewġ paġni bi tweġiba għall-ittra tagħha tas-6 ta’ Mejju 2015 u li twieġeb b’mod sommarju għall-ispjegazzjonijiet dettaljati tagħha tas-7 ta’ Novembru u tal-14 ta’ Diċembru 2014, dawn iktar jaqgħu taħt l-eżami tal-obbligu ta’ motivazzjoni tal-Kummissjoni stabbilit fl-Artikolu 41(2) tal-Karta u fl-Artikolu 296 TFUE.
148
F’dan ir-rigward, mill-ġurisprudenza jirriżulta li l-motivazzjoni meħtieġa mit-tieni paragrafu tal-Artikolu 296 TFUE għandha turi b’mod ċar u inekwivoku r-raġunament tal-istituzzjoni, l-awtriċi tal-att, b’mod li l-partijiet ikkonċernati jkunu jistgħu jsiru jafu l-ġustifikazzjonijiet tal-miżura meħuda u l-qorti kompetenti tkun tista’ teżerċita l-istħarriġ tagħha (ara f’dan is-sens, is-sentenza tat-2 ta’ April 1998, Il-Kummissjoni vs Sytraval u Brink’s France, C‑367/95 P, EU:C:1998:154, punt 63 u l-ġurisprudenza ċċitata).
149
Fil-kuntest tad-deċiżjonijiet individwali, l-obbligu li tiġi ġġustifikata deċiżjoni individwali għandu l-għan, minbarra li jippermetti stħarriġ ġudizzjarju, li jipprovdi lill-persuna kkonċernata indikazzjoni suffiċjenti dwar jekk id-deċiżjoni hijiex eventwalment ivvizzjata b’xi żball li jagħmilha possibbli li tiġi kkontestata l-validità tagħha (ara s-sentenza tad-29 ta’ Settembru 2011, Elf Aquitaine vs Il-Kummissjoni, C‑521/09 P, EU:C:2011:620, punt 148 u l-ġurisprudenza ċċitata).
150
Madankollu, f’dan il-każ, ir-rikorrenti ma tistax tibbaża ruħha biss fuq it-tul tat-tweġiba tal-Kummissjoni għall-ittra tagħha tas-6 ta’ Mejju 2015, peress li dan ma jistax jikkostitwixxi waħdu, element rilevanti sabiex jiġi stabbilit ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni fis-sens tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 296 TFUE. Barra minn hekk, ir-rikorrenti, ma tistax tħalli barra l-fatt li kif jirriżulta b’mod ċar mid-deċiżjonijiet ikkontestati, ir-raġunament tal-Kummissjoni kien ibbażat fuq ir-rapport tal-awditu dwar l-istima tal-programm, li kien ikkomunikat lir-rikorrenti, kif ukoll fuq l-ispjegazzjonijiet tal-awditur finanzjarju li jinsabu fih.
151
Fi kwalunkwe każ, ir-rikorrenti ma tistax tippretendi li tat spjegazzjonijiet dettaljati permezz tal-ittra tas-7 ta’ Novembru 2014 u tal-posta elettronika tagħha tal-14 ta’ Diċembru 2014, peress li jirriżulta b’mod ċar li din tal-aħħar kienet qabelxejn intiża sabiex titlob li l-Artikolu 40 tal-kuntratt ta’ servizzi, li jipprovdi l-possibbiltà ta’ ftehim bonarju, jiġi applikat fir-rigward tad-dejn kontenzjuż. Hija sostniet biss li l-konklużjonijiet tar-rapporti tal-imsemmi awditu kienu “żbaljati, ġuridikament inammissibbli, parzjali u jirriżultaw minn raġunament unilaterali”, mingħajr ma pproduċiet provi jew argumenti supplimentari.
152
Għalhekk, il-Kummissjoni ġustament qieset li hija kellha żżomm il-pożizzjoni tagħha, mingħajr ma tipprovdi motivi supplimentari lir-rikorrenti wara l-ittri u l-posta elettronika inkwistjoni.
153
Għalhekk, ir-raba’ motiv għandu jiġi miċħud.
Fuq it-talbiet intiżi sabiex jiksbu ħlas lura tal-ammonti allegatament marbuta ma’ arrikkiment indebitu tal-Unjoni
154
[Kif irrettifikat b’digriet tat-3 ta’ Ottubru 2018] Permezz tat-tieni motiv, imqajjem insostenn tal-kap ta’ talbiet intiż sabiex tikseb ħlas lura tal-ammonti li jikkostitwixxu d-dejn kontenzjuż, ir-rikorrenti ssostni li sa fejn id-deċiżjonijiet ikkontestati ma għandhomx bażi legali u kellhom il-konsegwenza li jtejbu l-patrimonju tal-Kummissjoni b’ammont totali ta’ EUR 624 388.73 – jiġifieri l-ammont tad-dejn kontenzjuż, li jammonta għal EUR 607 096.08 miżjud bl-interessi –, hija tista’ titlob il-ħlas lura tal-ammonti marbuta ma’ dan l-arrikkiment indebitu.
155
Il-Kummissjoni tiddikjara li wriet li d-dejn kontenzjuż huwa bbażat fuq bażi legali solida u kien imputabbli lir-rikorrenti. Hija tallega li għalhekk ebda ksur tal-prinċipju ta’ projbizzjoni tal-arrikkiment indebitu ma jista’ jiġi invokat f’dan il-każ.
156
Skont ġurisprudenza stabbilita, sabiex tiġi milqugħa azzjoni għal ħlas lura bbażata fuq l-arrikkiment indebitu tal-Unjoni teħtieġ il-prova ta’ arrikkiment min-naħa tal-Unjoni mingħajr bażi legali valida u ta’ tifqir tal-applikant marbut mal-imsemmi arrikkiment (ara s-sentenza tat-28 ta’ Lulju 2011, Agrana Zucker, C‑309/10, EU:C:2011:531, punt 53 u l-ġurisprudenza ċċitata).
157
Fil-fatt, skont il-prinċipji komuni għal-leġiżlazzjonijiet tal-Istati Membri, id-dritt għal ħlas lura mingħand il-persuna arrikkita huwa suġġett għall-assenza ta’ bażi legali għall-arrikkiment inkwistjoni (ara f’dan is-sens, is-sentenza tas-16 ta’ Diċembru 2008, Masdar (UK) vs Il-Kummissjoni, C‑47/07 P, EU:C:2008:726, punti 44 sa 46 u 49).
158
F’dan il-każ, ma jistax jiġi kkunsidrat li t-tpaċija ta’ krediti magħmula mill-Kummissjoni kienet nieqsa minn bażi legali, peress li kif jirriżulta mill-analiżi tal-ewwel motiv iktar ’il fuq, id-deċiżjonijiet ikkontestati kienu adottati b’applikazzjoni tar-Regolament Finanzjarju applikabbli għall-għaxar FEŻ u tar-Regolament Nru 966/2012. Barra minn hekk, ir-rikorrenti kienet intrabtet unilateralment, fl-istima tal-programm, li tirrimborsa lill-Kummissjoni l-infiq ineliġibbli għall-finanzjament tal-FEŻ.
159
Jirriżulta li l-Kummissjoni ma hijiex suġġetta, minħabba arrikkiment indebitu tal-Unjoni, għall-obbligu li tħallas lura l-ammont tad-dejn kontenzjuż, ikkostitwit mill-infiq ineliġibbli kkonstatat fir-rapport tal-awditu dwar l-istima tal-programm.
160
Mill-banda l-oħra, il-Kummissjoni għandha tislet il-konsegwenzi tal-annullament parzjali tad-deċiżjonijiet ta’ tpaċija, ibbażat fuq ksur tal-prinċipju ta’ proporzjonalità.
161
Għalhekk it-tieni motiv għandu jiġi miċħud kif ukoll il-kap tat-talbiet intiż sabiex jinkiseb il-ħlas lura tal-ammonti li jikkostitwixxu d-dejn kontenzjuż, miżjuda bl-interessi moratorji, li għandhom jiġu stabbiliti abbażi tar-rata regolatorja tal-BĊE miżjuda b’żewġ punti.
Fuq it-talbiet għad-danni
162
Ir-rikorrenti tqis li hija sofriet dannu morali, minħabba l-inċertezza kkawżata bid-dewmien tat-tweġiba tal-Kummissjoni għall-ittra tagħha tas-6 ta’ Mejju 2015 u ħsara lill-immaġni u r-reputazzjoni tagħha. Hija targumenta li d-deċiżjonijiet ikkontestati qiegħdu inkwistjoni l-leġittimità tagħha bħala operatur u sieħeb abittwali tal-Kummissjoni.
163
Il-Kummissjoni targumenta li t-talba għad-danni tar-rikorrenti hija purament simbolika u ma tissodisfax it-tliet rekwiżiti previsti mill-Artikoli 268 u 340 TFUE, li permezz tagħhom għandha tiġi stabbilita l-illegalità tal-aġir li bih hija kkritikata l-Kummissjoni, l-eżistenza ta’ dannu reali u rabta kawżali bejn l-aġir inkwistjoni u d-dannu invokat.
164
Fir-rigward tal-kumpens simboliku għal dannu morali, mit-tieni paragrafu tal-Artikolu 340 TFUE jirriżulta li r-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni u l-implimentazzjoni tad-dritt għal kumpens għad-dannu mġarrab jiddependu mill-eżistenza ta’ Nru ta’ kundizzjonijiet dwar l-illegalità tal-aġir ilmentat tal-istituzzjonijiet, dwar ir-realtà tad-dannu u l-eżistenza ta’ rabta kawżali bejn dan l-aġir u l-ħsara invokata. L-imsemmija responsabbiltà ma tistax titqies li teżisti mingħajr ma jkunu miġbura flimkien il-kundizzjonijiet kollha li jinsab suġġett għalihom l-obbligu tal-kumpens stabbilit fl-imsemmija dispożizzjoni (ara s-sentenza tal-11 ta’ Diċembru 2014, Heli-Flight vs AESA, T‑102/13, EU:T:2014:1064, punt 116 u l-ġurisprudenza ċċitata).
165
Barra minn hekk, l-annullament ta’ att ivvizzjat b’illegalità jista’ jikkostitwixxi fih innifsu l-kumpens adegwat u, fil-prinċipju, suffiċjenti għal kull dannu morali li dan l-att seta’ kkawża, sakemm ir-rikorrent ma jurix li sostna danni morali li jistgħu jiġu sseparati mill-illegalità li fuqha huwa bbażat l-annullament u li ma jistgħux jiġu kkumpensati kompletament permezz ta’ dan l-annullament (ara s-sentenza tal-14 ta’ Settembru 2017, Bodson et vs BEI, T‑504/16 u T‑505/16, EU:T:2017:603, punt 77 u l-ġurisprudenza ċċitata).
166
[Kif irrettifikat b’digriet tat-3 ta’ Ottubru 2018] F’dan il-każ, għandu jiġi rrilevat, l-ewwel nett, għal dak li jirrigwarda l-illegalità tal-aġir li bih hija kkritikata l-Kummissjoni, li r-rikorrenti invokat biss il-motivi mqajma insostenn tat-talba għal annullament, it-tieni nett li t-tielet u l-ħames motivi biss ġew parzjalment milqugħa, u t-tielet nett, li l-annullament tad-deċiżjonijiet ikkontestati jikkostitwixxi fih innifsu kumpens adegwat għad-dannu morali invokat, peress li r-rikorrenti ma pproduċiet ebda prova li tista’ tistabbilixxi l-eżistenza ta’ dannu morali li jista’ jiġi separat mill-illegalità li fuqha huwa bbażat l-annullament parzjali tad-deċiżjonijiet ikkontestati.
167
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, hemm lok li t-talbiet għad-danni tar-rikorrenti jiġu miċħuda.
Fuq l-ispejjeż
168
Skont l-Artikolu 134(3) tar-Regoli tal-Proċedura, kull parti għandha tbati l-ispejjeż rispettivi tagħha jekk il-partijiet jitilfu rispettivament fuq waħda jew iktar mit-talbiet tagħhom.
169
F’dan il-każ, peress li d-deċiżjonijiet ikkontestati għandhom jiġu annullati parzjalment biss, il-Qorti Ġenerali tiddeċiedi li kull parti għandha tbati l-ispejjeż tagħha.
Għal dawn il-motivi,
IL-QORTI ĠENERALI (L-Ewwel Awla)
taqta’ u tiddeċiedi:
1)
Id-deċiżjonijiet ta’ tpaċija inklużi fl-ittri tal-Kummissjoni Ewropea tas-27 ta’ Awwissu, tas-7, tas-16, tat-23 u tal-25 ta’ Settembru 2015, intiżi għall-irkupru tas-somma ta’ EUR 624 388.73, li tikkorrispondi għall-ammont ta’ parti mill-antiċipi mħallsa lir-rikorrenti fil-kuntest ta’ programm ta’ sostenn għall-inizjattivi kulturali fil-Ginea Bissaw, iffinanzjat mid-disa’ Fond Ewropew għall-Iżvilupp (FEŻ), flimkien ma’ interessi moratorji, huma parzjalment annullati, sa fejn huma intiżi sabiex jirkupraw is-somma ta’ EUR 312 265.42, li tikkorrispondi għall-ammont ta’ spejjeż li ma humiex eleġibbli identifikati mill-konstatazzjoni finanzjarja Nru 2 tar-rapport ta’ awditu FEŻ 2007/20859 dwar l-istima tal-programm ta’ operat u ta’ għeluq bir-referenza FEŻ/2010/249-005.
2)
Il-kumplament tar-rikors huwa miċħud.
3)
Il-Kummissjoni u Transtec għandhom ibatu l-ispejjeż tagħhom.
Pelikánová
Valančius
Öberg
Mogħtija f’qorti bil-miftuħ fil-Lussemburgu, fit-3 ta’ Lulju 2018.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.