62021CJ0231
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is-Seba’ Awla)
31 ta’ Marzu 2022 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Spazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja – Sistema ta’ Dublin – Regolament (UE) Nru 604/2013 – Artikolu 29(2) – Trasferiment tal-applikant għall-ażil lejn l-Istat Membru responsabbli mill-eżami tal-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali – Terminu ta’ trasferiment ta’ sitt xhur – Possibbiltà ta’ estensjoni ta’ dan it-terminu sa massimu ta’ sena fil-każ ta’ priġunerija – Kunċett ta’ ‘priġunerija’ – Tqegħid tal-applikant għall-ażil taħt restrizzjoni f’dipartiment psikjatriku ta’ sptar bl-awtorizzazzjoni ta’ mħallef”
Fil-Kawża C‑231/21,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Verwaltungsgerichtshof (il-Qorti Amministrattiva, l-Awstrija), permezz ta’ deċiżjoni tal-25 ta’ Marzu 2021, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fit-12 ta’ April 2021, fil-proċedura
IA
vs
Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is-Seba’ Awla),
komposta minn J. Passer, President tal-Awla, A. Prechal (Relatriċi), Presidenta tat-Tieni Awla, u M. L. Arastey Sahún, Imħallef,
Avukat Ġenerali: J. Richard de la Tour
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għall-Gvern Awstrijak, minn J. Schmoll, V.-S. Strasser, A. Posch u G. Eberhard, bħala aġenti,
–
għall-Gvern Ġermaniż, minn J. Möller u R. Kanitz, bħala aġenti,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn C. Cattabriga u M. Wasmeier, bħala aġenti,
wara li rat id-deċiżjoni meħuda, wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li taqta’ l-kawża mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 29(2) tar-Regolament (UE) Nru 604/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-26 ta’ Ġunju 2013 li jistabbilixxi l-kriterji u l-mekkaniżmi biex ikun iddeterminat liema hu l-Istat Membru responsabbli biex jeżamina applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali iddepożitata għand wieħed mill-Istati Membri minn ċittadin ta’ pajjiż terz jew persuna apolida (ĠU 2013, L 180, p. 31, rettifika fil-ĠU 2017, L 49, p. 50, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Dublin III”).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn IA u l-Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl (l-Uffiċċju Federali għad-Dritt tal-Barranin u d-Dritt għall-Ażil, l-Awstrija) (iktar ’il quddiem l-“Uffiċċju”), dwar it-trasferiment tal-persuna kkonċernata lejn l-Italja.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
3
Il-premessi 4 u 5 tar-Regolament Dublin III huma redatti kif ġej:
“(4)
Il-konklużjonijiet [tal-Kunsill Ewropew, waqt il-laqgħa speċjali tiegħu] ta’ Tampere [tal-15 u s-16 ta’ Ottubru 1999,] ddikjaraw ukoll li s-[Sistema Komuni Ewropea tal-Ażil] għandha tinkludi, fit-terminu qasir, metodu ċar u li jiffunzjona biex ikun iddeterminat l-Istat Membru responsabbli biex jeżamina applikazzjoni għall-asil.
(5)
Metodu tali għandu jkun ibbażat fuq kriterji oġġettivi u ġusti kemm għall-Istati Membri kif ukoll għall-persuni kkonċernati. B’mod partikolari, dan il-metodu għandu jiddetermina minnufih l-Istat Membru responsabbli, biex ikun iggarantit aċċess effettiv għall-proċeduri għall-għoti ta’ protezzjoni internazzjonali u ma jkunx kompromess l-għan tal-ipproċessar bil-ħeffa ta’ applikazzjonijiet għall-protezzjoni internazzjonali.”
4
It-Taqsima VI tal-Kapitolu VI tar-Regolament Dublin III, iddedikata għat-trasferimenti tal-applikanti lejn l-Istat Membru responsabbli, tinkludi l-Artikolu 29 tal-istess regolament, intitolat “Modalitajiet u żmien limitu”, li jipprevedi:
“1.   It-trasferiment tal-applikant jew persuna oħra kif imsemmi fil-punti (c) jew (d) tal-Artikolu 18(1) mill-Istat Membru rikjedenti lejn l-Istat Membru responsabbli, għandu jkun eżegwit skont id-dritt nazzjonali tal-Istat Membru rikjedenti, wara konsultazzjoni bejn l-Istati Membri kkonċernati, mill-aktar fis li jkun prattikament possibbli, u l-aktar tard fi żmien sitt xhur mill-aċċettazzjoni tat-talba minn Stat Membru ieħor biex jieħu inkarigu ta’ jew jieħu lura l-persuna kkonċernata jew tad-deċiżjoni finali wara appell jew reviżjoni fejn ikun hemm effett sospensiv skont l-Artikolu 27(3).
Jekk trasferimenti lejn l-Istat Membru responsabbli jsiru permezz ta’ tluq sorveljat jew taħt skorta, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li dawn isiru b’mod uman u b’rispett sħiħ tad-drittijiet fundamentali u d-dinjità umana.
[…]
2.   Fejn it-trasferiment ma jsirx fiż-żmien limitu ta’ sitt xhur, l-Istat Membru responsabbli għandu jitneħħewlu l-obbligi biex jieħu inkarigu ta’ jew jieħu lura l-persuna kkonċernata u r-responsabbiltà għandha tkun trasferita lill-Istat Membru rikjedenti. Dan il-limitu ta’ żmien jista’ jkun estiż sa massimu ta’ sena jekk it-trasferiment ma setax ikun eżegwit minħabba priġunerija tal-persuna kkonċernata jew sa massimu ta’ tmintax-il xahar jekk il-persuna kkonċernata tkun ħarbet.
[…]
4.   Il-Kummissjoni għandha, permezz ta’ atti ta’ implimentazzjoni, tistabbilixxi kondizzjonijiet uniformi għall-konsultazzjoni u l-iskambju ta’ informazzjoni bejn l-Istati Membri, b’mod partikolari fil-każ ta’ trasferimenti li ġew posposti jew damu, trasferimenti b’segwitu għal aċċettazzjoni awtomatika, trasferimenti ta’ minorenni jew persuni dipendenti, u ta’ trasferimenti sorveljati. […]”
5
Ir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1560/2003 tat-2 ta’ Settembru 2003 li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tar-Regolament Nru 343/2003 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 6, p. 200), kif emendat bir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) Nru 118/2014 tat-30 ta’ Jannar 2014 (ĠU 2014, L 39, p. 1) (iktar ’il quddiem ir-“Regolament ta’ Implimentazzjoni”), jinkludi l-modalitajiet ta’ applikazzjoni tar-Regolament Dublin III.
6
Il-Kapitolu III tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni, intitolat “Trasferimenti”, jinkludi l-Artikolu 9, li huwa intitolat “Trasferimenti posposti u mdewmin”, li jistabbilixxi:
“1.   L-Istat Membru responsabbli għandu jiġi infurmat mingħajr dewmien b’kull postponiment dovut jew għal proċedura t’appell jew ta’ reviżjoni b’effett suspensiv, jew għal raġunijiet fisiċi bħal nuqqas ta’ saħħa tal-persuna li qed tfittex asil, in-nuqqas ta’ disponibbiltà ta’ trasport jew il-fatt li l-persuna li qed tfittex asil irtirat mill-proċedura ta’ trasferiment.
1a.   Fejn trasferiment ikun ittardjat wara talba mingħand l-Istat Membru li jkun qed jagħmel it-trasferiment, it-trasferiment u l-Istati Membri responsabbli għandhom ikomplu l-komunikazzjoni sabiex jippermettu li jiġi organizzat trasferiment ġdid malajr kemm jista’ jkun, skont l-Artikolu 8 u mhux iktar tard minn ġimagħtejn mill-mument meta l-awtoritajiet isiru jafu bit-twaqqif taċ-ċirkostanzi li kkawżaw id-dewmien jew il-posponiment. F’każ bħal dan, għandha tintbagħat formola standard aġġornata għat-trasferiment tad-dejta qabel ma jitwettaq it-trasferiment kif stipulat fl-Anness VI.
2.   Stat Membru li, għal waħda mir-raġunijiet stipulati fl-Artikolu 29(2) tar-[Regolament Dublin III], ma jistax iwettaq it-trasferiment matul il-limitu taż-żmien normali ta’ sitt xhur mid-data ta’ aċċettazzjoni tat-talba biex jittieħed inkarigu ta’ persuna jew tittieħed lura l-persuna kkonċernata jew tad-deċiżjoni finali dwar appell jew rieżami fejn ikun hemm effett sospensiv, jinforma lill-Istat Membru responsabbli qabel it-tmiem ta’ dak il-limitu. Inkella, ir-responsabbiltà għall-ipproċessar tal-applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali u l-obbligi l-oħra taħt ir-[Regolament Dublin III] jaqgħu fuq l-Istat Membru li jkun qed jagħmel it-talba, skont l-Artikolu 29(2) ta’ dak ir-Regolament.
[…]”
Id-dritt Awstrijak
7
L-Artikolu 5 tal-Bundesgesetz über die Gewährung von Asyl (Asylgesetz 2005) (il-Liġi Federali tal-2005 dwar l-Għoti tal-Ażil), fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-fatti fil-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem l-“AsylG 2005”), jipprovdi:
“[Każijiet li fihom] l-Awstrija ma hijiex responsabbli [mill-eżami tal-applikazzjoni għall-ażil]
[…]
Responsabbiltà ta’ Stat ieħor.
(1) Applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali li fir-rigward tagħha ma tkunx ittieħdet deċiżjoni skont l-Artikoli 4 jew 4a ta’ din il-liġi għandha tiġi ddikjarata inammissibbli meta Stat ieħor ikun responsabbli mill-eżami tal-applikazzjoni għall-ażil jew mill-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali skont konvenzjoni jew ir-Regolament Dublin [III]. […]
(2) Għandu jsir ukoll skont il-paragrafu 1 iktar ’il fuq meta Stat ieħor, skont konvenzjoni jew ir-Regolament Dublin [III], ikun kompetenti sabiex jiddetermina l-Istat responsabbli mill-eżami tal-applikazzjoni għall-ażil jew tal-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali.
[…]”
8
L-Artikolu 46 tal-Fremdenpolizeigesetz 2005 (il-Liġi tal-2005 dwar il-Pulizija tal-Barranin) jipprovdi:
“(1)   Il-barranin li kontrihom deċiżjoni ta’ ritorn, miżura ta’ tneħħija, miżura ta’ tkeċċija jew projbizzjoni ta’ residenza hija infurzabbli għandhom jitneħħew mit-territorju (akkumpanjament lejn il-fruntiera) mill-korpi tas-sigurtà pubblika f’isem [l-Uffiċċju] […].
[…]
(7)   Jekk il-barrani jkun jinsab fi sptar […] u l-akkumpanjament tiegħu lejn il-fruntiera jkun imminenti, l-isptar għandu, fuq talba, jinforma mingħajr dewmien [lill-Uffiċċju] bid-data fissa jew probabbli tal-ħruġ tiegħu mill-istabbiliment. Jekk id-data kkomunikata skont l-ewwel sentenza tiġi emendata, l-isptar għandu jinforma b’dan ex officio [lill-Uffiċċju].”
9
l-Artikolu 61 tal-Liġi tal-2005 dwar il-Pulizija tal-Barranin jipprovdi:
“(1)   [L-Uffiċċju] għandu jordna t-tneħħija ta’ ċittadin ta’ Stat terz
1. fil-każ ta’ inammissibbiltà tal-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali tiegħu skont l-Artikoli 4a jew 5 tal-AsylG 2005, jew wara kwalunkwe deċiżjoni ta’ inammissibbiltà oħra meħuda skont l-Artikolu 68(1) tal-Allgemeines Verwaltungsverfahrensgesetz (il-Liġi dwar il-Proċedura Amministrattiva Ġenerali), wara deċiżjoni ta’ inammissibbiltà skont l-Artikoli 4a jew 5 tal-AsylG 2005, […]
[…]
(2)   Miżura ta’ tneħħija għandha l-konsegwenza li tippermetti l-akkumpanjament lejn il-fruntiera taċ-ċittadin tal-Istat terz lejn l-Istat ta’ destinazzjoni. Il-miżura għandha tibqa’ fis-seħħ għal tmintax-il xahar li jibdew jiddekorru mit-tluq taċ-ċittadin tal-pajjiż terz.
[…]”
10
L-Artikolu 3 tal-Unterbringungsgesetz (il-Liġi dwar it-Tqegħid Mhux Kriminali fid-Dipartimenti Psikjatriċi tal-Morda Mentali Suġġetti għal Kura, iktar ’il quddiem l-“UbG”), intitolat “Kundizzjonijiet ta’ tqegħid”, jipprovdi:
“Persuna tista’ titqiegħed f’dipartiment psikjatriku biss jekk
1.
hija tbati minn marda mentali u jekk, b’rabta magħha, tqiegħed serjament u sostanzjalment f’periklu l-ħajja jew is-saħħa tagħha jew il-ħajja jew is-saħħa ta’ ħaddieħor; u
2.
hija ma tistax tirċievi trattament mediku adegwat jew kura b’mod ieħor, b’mod partikolari barra minn dipartiment psikjatriku.”
11
L-Artikolu 8 tal-UbG, intitolat “Tqegħid mingħajr talba [tal-persuna kkonċernata]”, jipprevedi:
“Persuna tista’ titqiegħed f’dipartiment psikjatriku kontra r-rieda tagħha jew mingħajr ir-rieda tagħha biss jekk tabib tas-servizz pubbliku tas-saħħa [jew] tabib tal-pulizija jew tabib tal-kura tas-saħħa primarja, li ġie mqabbad għal dan l-għan […], li lilu hija ġiet ippreżentata u li eżaminaha jiċċertifika li l-kundizzjonijiet ta’ tqegħid kienu ssodisfatti. Iċ-ċertifikat għandu jindika r-raġunijiet iddettaljati li għalihom it-tabib iqis li l-kundizzjonijiet ta’ tqegħid huma ssodisfatti.”
12
L-Artikolu 9 tal-imsemmija liġi jipprevedi:
“(1)   Il-korpi ta’ sigurtà pubblika għandhom id-dritt u l-obbligu li jieħdu persuna li fir-rigward tagħha jikkunsidraw, għal raġunijiet partikolari, li l-kundizzjonijiet ta’ tqegħid huma ssodisfatti, għand tabib sabiex tiġi eżaminata (Artikolu 8) jew li jsejħu lil tabib sabiex jeżamina l-imsemmija persuna. Jekk it-tabib joħroġ ċertifikat li jikkonferma li l-kundizzjonijiet għat-tqegħid huma ssodisfatti, il-korpi ta’ sigurtà pubblika għandhom iwasslu lill-persuna kkonċernata f’dipartiment psikjatriku jew jiżguraw li din tittieħed hemmhekk. Jekk it-tabib ma joħroġx tali ċertifikat, il-persuna kkonċernata ma tistax tibqa’ tinżamm.
(2)   Fil-każ ta’ perikolu imminenti, il-korpi ta’ sigurtà pubblika jistgħu wkoll jieħdu lill-persuna kkonċernata f’dipartiment psikjatriku mingħajr eżami minn qabel minn tabib u fin-nuqqas ta’ ċertifikat.
(3)   It-tabib u l-korpi ta’ sigurtà pubblika għandhom jaġixxu billi jipproteġu kemm jista’ jkun lill-persuna kkonċernata u jieħdu l-miżuri neċessarji sabiex jipprevjenu kull perikolu. Huma għandhom, sa fejn huwa possibbli, jikkollaboraw ma’ istituzzjonijiet psikjatriċi mingħajr ma jirrikorru għal dipartiment psikjatriku u, fil-każ ta’ bżonn, jirrikorru għas-servizzi ta’ emerġenza lokali.”
13
L-Artikolu 10(1) ta’ din l-istess liġi jipprovdi:
“Il-kap tad-dipartiment għandu jeżamina immedjatament il-persuna kkonċernata. Hija tista’ tiġi aċċettata biss jekk, skont iċ-ċertifikat mediku tagħha, il-kundizzjonijiet ta’ tqegħid jiġu ssodisfatti.
[…]”
14
L-Artikolu 11 tal-UbG jipprovdi:
“L-Artikolu 10 għandu japplika mutatis mutandis jekk
1.
fil-każ ta’ pazjent li barra minn hekk jiġi ammess fid-dipartiment psikjatriku u l-libertà ta’ moviment tiegħu ma hijiex ristretta, jeżistu raġunijiet sabiex wieħed jaħseb li l-kundizzjonijiet tat-tqegħid huma ssodisfatti, jew jekk
2.
persuna mqiegħda fuq talba tagħha tirrevoka t-talba jew ma ġġeddidhiex wara sitt ġimgħat jew jekk it-tul totali awtorizzat ta’ tqegħid fuq talba jkun intemm u, fi kwalunkwe wieħed minn dawn il-każijiet, tkun teżisti raġuni sabiex jiġi preżunt li l-kundizzjonijiet ta’ tqegħid għadhom jeżistu.”
15
L-Artikolu 17 tal-UbG, intitolat “Notifika lill-qorti”, jistipula:
“Jekk persuna tiġi ammessa f’dipartiment psikjatriku mingħajr ma tkun talbet dan (Artikoli 10 u 11), il-kap tad-dipartiment għandu jinforma immedjatament lill-qorti b’dan. […]”
16
L-Artikolu 18 ta’ din il-liġi, intitolat “Għan tal-proċedura”, jipprovdi:
“Il-qorti għandha tiddeċiedi dwar il-permissibbiltà tat-tqegħid tal-pazjent fil-każijiet imsemmija fl-Artikoli 10 u 11 wara eżami tal-kundizzjonijiet tat-tqegħid.”
17
L-Artikolu 20(1) tal-UbG jipprovdi:
“Jekk, waqt is-smigħ, il-qorti tikkonkludi li l-kundizzjonijiet għat-tqegħid huma ssodisfatti, hija għandha tiddikjara t-tqegħid provviżorjament permissibbli fl-istennija ta’ deċiżjoni skont l-Artikolu 26(1) u għandha tiffissa seduta li għandha ssir mhux iktar tard minn erbatax-il jum wara s-smigħ.”
18
Fl-Artikolu 26(1) tagħha, din l-istess liġi tipprovdi:
“Fit-tmiem tas-seduta, il-qorti għandha tiddeċiedi dwar il-permissibbiltà tat-tqegħid. Id-deċiżjoni għandha tingħata waqt din is-seduta fil-preżenza tal-pazjent; hija għandha tkun motivata u għandha tiġi spjegata lilu.”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
19
Fix-xahar ta’ Ottubru 2016, IA, ċittadin Marokkin, daħal fl-Italja mil-Libja. Il-pulizija Taljana għalhekk wettqet ir-reġistrazzjoni tad-data personali u bijometrika tiegħu.
20
IA sussegwentement mar l-Awstrija fejn ippreżenta applikazzjoni għall-ażil fl-20 ta’ Frar 2017.
21
Fl-1 ta’ Marzu 2017, l-awtoritajiet Awstrijaċi talbu lill-awtoritajiet Taljani jieħdu r-responsabbiltà ta’ IA. Din it-talba baqgħet mingħajr tweġiba.
22
Fit-30 ta’ Mejju 2017, l-awtoritajiet Awstrijaċi informaw lill-awtoritajiet Taljani li l-imsemmija talba għal teħid ta’ responsabbiltà kienet meqjusa aċċettata u li t-terminu massimu ta’ sitt xhur sabiex jitwettaq it-trasferiment kien beda jiddekorri fit-2 ta’ Mejju 2017.
23
Permezz ta’ deċiżjoni tat-12 ta’ Awwissu 2017, l-Uffiċċju minn naħa ċaħad l-applikazzjoni għall-ażil ta’ IA bħala inammissibbli u, min-naħa l-oħra, ordna t-tneħħija tiegħu lejn l-Italja.
24
Fil-25 ta’ Settembru 2017, IA appella minn dik id-deċiżjoni quddiem il-Bundesverwaltungsgericht (il-Qorti Amministrattiva Federali, l-Awstrija). Sussegwentement irrinunzja għal dan l-appell.
25
Bejn l-20 ta’ Settembru 2017 u s-6 ta’ Ottubru 2017, IA, fuq talba tiegħu, irċieva kura psikjatrika fi sptar ta’ Vjenna (l-Awstrija).
26
It-trasferiment ta’ IA lejn l-Italja, li kien previst għat-23 ta’ Ottubru 2017, ma setax iseħħ peress li, bejn is-6 ta’ Ottubru 2017 u l-4 ta’ Novembru 2017, dan tqiegħed, mingħajr ma talab dan, fid-dipartiment psikjatriku ta’ sptar ta’ Vjenna. Dan it-tqegħid ġie ddikjarat permissibbli minn qorti distrettwali ta’ Vjenna, l-ewwel b’mod provviżorju, permezz tal-ewwel digriet tas-6 ta’ Ottubru 2017, imbagħad, sas-17 ta’ Novembru 2017, permezz tat-tieni digriet tas-17 ta’ Ottubru 2017. L-imsemmija qorti awtorizzat it-tqegħid ta’ IA minħabba li dan tal-aħħar kien jikkostitwixxi, minħabba l-marda mentali tiegħu, theddida gravi u sostanzjali għalih innifsu u għal ħaddieħor.
27
Fil-25 ta’ Ottubru 2017, l-awtoritajiet Awstrijaċi informaw lill-awtoritajiet Taljani li, skont l-Artikolu 29(2) tar-Regolament Dublin III, it-terminu għat-trasferiment ta’ IA kien ġie estiż għal tnax-il xahar minħabba t-tqegħid tiegħu f’dipartiment psikjatriku ta’ sptar.
28
It-tqegħid ta’ IA ntemm b’mod prematur fl-4 ta’ Novembru 2017. F’din id-data, huwa tqiegħed, fuq talba tiegħu, f’dipartiment psikjatriku ta’ sptar li minnu ħareġ fis-6 ta’ Novembru 2017.
29
Fit-6 ta’ Diċembru 2017, IA ġie ttrasferit bl-ajru lejn l-Italja taħt skorta tal-pulizija u akkumpanjat minn tabib.
30
Fit-22 ta’ Diċembru 2017, IA ppreżenta applikazzjoni għall-ażil fl-Italja li ntlaqgħet fl-24 ta’ April 2018.
31
Sussegwentement, IA ppreżenta rikors quddiem il-Bundesverwaltungsgericht (il‑Qorti Amministrattiva Federali) kontra t-trasferiment tiegħu mill-Awstrija lejn l-Italja, minħabba li dan kien seħħ wara l-iskadenza, fit-2 ta’ Novembru 2017, tat-terminu ta’ sitt xhur previst fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 29(1) tar-Regolament Dublin III u, għalhekk, ma kienx permissibbli peress li kien tardiv.
32
B’sentenza tal-14 ta’ Frar 2020, din il-qorti ċaħdet dan ir-rikors bħala infondat. Hija qieset li, fil-25 ta’ Ottubru 2017, l-awtoritajiet Awstrijaċi informaw lill-awtoritajiet Taljani dwar l-estensjoni tat-terminu ta’ trasferiment ta’ sitt xhur, skont l-Artikolu 29(2) tar-Regolament Dublin III, minħabba d-detenzjoni tal-persuna kkonċernata. Dan it-terminu ta’ trasferiment, li kellu jiskadi fit-2 ta’ Novembru 2017, għaldaqstant ġie estiż b’sitt xhur, sat-2 ta’ Mejju 2018. Għaldaqstant, it-trasferiment ta’ IA, li seħħ fis-6 ta’ Diċembru 2017, ma kienx tardiv.
33
Il-Bundesverwaltungsgericht (il-Qorti Amministrattiva Federali) qieset li t-tqegħid ta’ IA fi stabbiliment psikjatriku, kontra r-rieda tiegħu, permezz ta’ digriet ġudizzjarju huwa bbażat, skont il-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 3 tal-UbG, fuq il-konstatazzjoni li, minħabba l-marda mentali tagħha, din il-persuna kienet tqiegħed serjament u sostanzjalment f’periklu ħajjitha kif ukoll dik ta’ ħaddieħor.
34
Issa, skont din il-qorti, detenzjoni minħabba marda mentali tikkostitwixxi miżura li ċċaħħad il-libertà, kif b’hekk jirriżulta mill-Artikoli 6, 52 u 53 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea kif ukoll mill-Artikolu 5(1)(e) tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, iffirmata f’Ruma fl-4 ta’ Novembru 1950. Min-naħa l-oħra, għall-finijiet tal-estensjoni tat-terminu ta’ trasferiment minħabba “priġunerija”, fis-sens tat-tieni sentenza tal-Artikolu 29(2) tar-Regolament Dublin III, ma huwiex neċessarju li d-detenzjoni sseħħ f’ħabs u lanqas li din tkun ibbażata fuq deċiżjoni ġudizzjarja ta’ ħtija. L-element determinanti huwa li l-Istat ta’ trasferiment jiġi prekluż milli jipproċedi bit-trasferiment tal-persuna kkonċernata lejn l-Istat Membru kompetenti, meta din il-persuna titneħħa mill-kontroll tal-awtoritajiet amministrattivi permezz ta’ deċiżjoni ġudizzjarja.
35
Adita minn IA b’rikors għal reviżjoni kontra din is-sentenza tal-Bundesverwaltungsgericht (il-Qorti Amministrattiva Federali), il-qorti tar-rinviju tqis li l-kwistjoni essenzjali sabiex jiġi ddeterminat jekk, f’dan il-każ, it-trasferiment ta’ IA lejn l-Italja kienx permissibbli hija dik dwar jekk il-kunċett ta’ “priġunerija”, fis-sens tat-tieni sentenza tal-Artikolu 29(2) tar-Regolament Dublin III, kunċett li, barra minn hekk, ma huwiex iddefinit f’dan ir-regolament, għandux jinftiehem bħala li jinkludi detenzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, jiġifieri t-tqegħid f’dipartiment psikjatriku ta’ sptar minħabba marda mentali, kontra jew mingħajr ir-rieda tal-persuna kkonċernata, li ġie ddikjarat permissibbli minn qorti.
36
Il-qorti tar-rinviju tqis li din id-domanda tista’ titlob risposta affermattiva, għar-raġunijiet mogħtija mill-Bundesverwaltungsgericht (il-Qorti Amministrattiva Federali). Madankollu, hija tqis li risposta f’sens kuntrarju hija wkoll possibbli minħabba, minn naħa, il-fatt li t-“tqegħid mingħajr talba [tal-persuna kkonċernata]”, fis-sens tal-Artikoli 8 et seq tal-UbG, huwa qabel kollox miżura medika li hija sempliċement iddikjarata permissibbli mill-qorti, miżura li ma tidhirx neċessarjament koperta mill-kelma “Inhaftierung” fil-verżjoni bil-lingwa Ġermaniża, “imprisonment” fil-verżjoni bil-lingwa Ingliża kif ukoll “emprisonnement” fil-verżjoni bil-lingwa Franċiża.
37
Min-naħa l-oħra, il-qorti tar-rinviju tqis li l-mard gravi li jipprekludi provviżorjament trasferiment lejn l-Istat Membru responsabbli ma jistax ikun il-bażi ta’ estensjoni tat-terminu ta’ trasferiment konformement mat-tieni sentenza tal-Artikolu 29(2) tar-Regolament Dublin III, kif tikkonferma l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (sentenza tas-16 ta’ Frar 2017, C. K. et, C‑578/16 PPU, EU:C:2017:127, punt 89).
38
Fil-każ li l-Qorti tal-Ġustizzja tasal sabiex tikkunsidra li tqegħid f’dipartiment psikjatriku ta’ sptar jaqa’ taħt il-kunċett ta’ “priġunerija”, fis-sens tat-tieni sentenza tal-Artikolu 29(2) tar-Regolament Dublin III, il-qorti tar-rinviju tqis li huwa neċessarju li jsir magħruf x’ikun, f’dak il-każ, it-tul preċiż tal-estensjoni tat-terminu ta’ trasferiment.
39
F’dan ir-rigward, jista’ jiġi kkunsidrat li l-perijodu ta’ trasferiment jista’ jiġi estiż sat-tul tal-perijodu li matulu IA kien effettivament tqiegħed, kontra r-rieda tiegħu, f’dipartiment psikjatriku ta’ sptar, jew inkella tal-perijodu preżunt tal-“priġunerija” nnotifikat lill-Istat Membru mitlub skont l-Artikolu 9(2) tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni, flimkien ma’, jekk ikun il-każ, terminu raġonevoli sabiex jiġi organizzat it-trasferiment.
40
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Verwaltungsgerichtshof (il-Qorti Amministrattiva, l-Awstrija) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
Priġunerija fis-sens tat-tieni sentenza tal-Artikolu 29(2) tar-Regolament [Dublin III] għandha tinkludi wkoll it-tqegħid tal-persuna kkonċernata fid-dipartiment psikjatriku ta’ sptar kontra jew mingħajr ir-rieda tiegħu (f’dan il-każ minħabba riskju għalih innifsu u għal oħrajn li jirriżulta mill-marda mentali tiegħu), li ġie ddikjarat permissibbli minn qorti?
2)
Fil-każ li l-ewwel domanda tingħata risposta fl-affermattiv:
a)
Fil-każ ta’ priġunerija mill-Istat Membru li jagħmel it-talba, it-terminu stabbilit fl-ewwel sentenza tal-Artikolu 29(2) tar-[Regolament Dublin III] jista’ fi kwalunkwe każ jiġi estiż għal sena, b’effett vinkolanti għall-persuna kkonċernata?
b)
Jekk le, sa liema perijodu ta’ żmien hija permessa estensjoni, pereżempju biss għal
–
dak il-perijodu li l-priġunerija effettivament damet, jew
–
dak il-perijodu totali ta’ priġunerija li mistenni jdum b’kollox, ibbażat fuq id-data li fiha l-Istat Membru kompetenti ġie informat skont l-Artikolu 9(2) tar-Regolament [ta’ Implimentazzjonil],
possibbilment flimkien ma’ limitu ta’ żmien raġonevoli għar-riorganizzazzjoni tat-trasferiment?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel domanda
41
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk it-tieni sentenza tal-Artikolu 29(1) tar-Regolament Dublin III għandux jiġi interpretat fis-sens li l-kunċett ta’ “priġunerija”, imsemmi f’din id-dispożizzjoni, japplika għat-tqegħid ta’ applikant għall-ażil f’dipartiment psikjatriku ta’ sptar awtorizzat minn deċiżjoni ġudizzjarja, għar-raġuni li, minħabba marda mentali, din il-persuna tikkostitwixxi periklu sostanzjali għaliha nnifisha jew għas-soċjetà.
42
F’dan ir-rigward għandu jitfakkar li, skont il-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, kemm mir-rekwiżiti tal-applikazzjoni uniformi tad-dritt tal-Unjoni kif ukoll mill-prinċipju ta’ ugwaljanza jirriżulta li l-kliem ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni li ma tagħmilx riferiment espliċitu għad-dritt tal-Istati Membri biex jiġu ddeterminati t-tifsira u l-portata ta’ dik id-dispożizzjoni, għandu jiġi interpretat, fl-Unjoni Ewropea kollha, b’mod awtonomu u uniformi, liema interpretazzjoni għandha tirriżulta minn teħid inkunsiderazzjoni mhux biss tal-kliem ta’ dik id-dispożizzjoni, iżda wkoll tal-kuntest tagħha u tal-għanijiet imfittxija mil-leġiżlazzjoni li minnha tagħmel parti (sentenza tal-15 ta’ April 2021, The North of England P & I Association, C‑786/19, EU:C:2021:276, punt 48 u l-ġurisprudenza ċċitata).
43
Issa, għandu jiġi kkonstatat li l-kunċett ta’ “priġunerija”, fis-sens tat-tieni inċiż tal-Artikolu 29(2) tar-Regolament Dublin III, ma huwiex iddefinit mil-leġiżlatur tal-Unjoni u li din id-dispożizzjoni ma tinkludi ebda riferiment espliċitu għad-dritt tal-Istati Membri sabiex jiddeterminaw it-tifsira u l-portata tagħha. Għaldaqstant, hemm lok li dan il-kunċett jingħata interpretazzjoni awtonoma u uniformi.
44
Fir-rigward, fl-ewwel lok, tal-formulazzjoni tat-tieni sentenza tal-Artikolu 29(2) tar-Regolament Dublin III, għandu preliminarjament jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, il-formulazzjoni użata f’waħda mill-verżjonijiet lingwistiċi ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni ma tistax isservi bħala bażi unika għall-interpretazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni jew tingħata prijorità fil-konfront tal-verżjonijiet lingwistiċi l-oħra (sentenza tal-15 ta’ April 2021, The North of England P & I Association, C‑786/19, EU:C:2021:276, punt 54 u l-ġurisprudenza ċċitata).
45
F’dan il-każ, it-terminu “priġunerija” jew it-terminu relatat u interkambjabbli ħafna “piena ta’ ħabs” huwa użat fil-parti l-kbira tal-verżjonijiet lingwistiċi ta’ din id-dispożizzjoni. Dan huwa l-każ tal-verżjonijiet lingwistiċi bħal dawk bil-lingwa Spanjola, Ċeka, Daniża, Ingliża, Franċiża, Maltija, Olandiża, Rumena, Slovakka u Finlandiża.
46
Min-naħa l-oħra, verżjonijiet lingwistiċi oħra, b’mod ċar minoritarji, bħal dawk bil-lingwa Taljana, Portugiża, jew Svediża, jużaw termini iktar wiesgħa li juru, rispettivament, detenzjoni, żamma jew il-fatt li wieħed ikun imċaħħad mil-libertà tiegħu, mingħajr ma dawn it-termini jissuġġerixxu rabta ma’ “ħabs” jew ma’ “piena ta’ priġunerija”.
47
Fir-rigward tal-kelma “Inhaftierung”, użata fil-verżjoni bil-lingwa Ġermaniża, il-Gvern Awstrijak isostni li fil-lingwaġġ ta’ kuljum din tkopri, b’mod partikolari, iċ-“ċaħda tal-libertà” u għalhekk ma tistax tiġi ridotta għal priġunerija ordnata minn qorti fil-kuntest ta’ proċeduri kriminali, filwaqt li l-Gvern Ġermaniż huwa tal-fehma li dan il-kunċett jista’ jinftiehem f’dan is-sens iktar ridott.
48
Dejjem fir-rigward ta’ interpretazzjoni litterali tat-tieni sentenza tal-Artikolu 29(2) tar-Regolament Dublin III, mis-sens ordinarju tat-terminu “priġunerija” jew “piena ta’ ħabs” jirriżulta li, hekk kif ġie kkonstatat fil-punt 45 ta’ din is-sentenza, mill-maġġoranza l-kbira tal-verżjonijiet lingwistiċi ta’ din id-dispożizzjoni jirriżulta li dan essenzjalment ifisser piena li ċċaħħad il-libertà li hija imposta fil-kuntest ta’ proċeduri kriminali minħabba t-twettiq ta’ reat li tiegħu l-persuna kkonċernata tinstab ħatja jew hija ssuspettata li wettqitu.
49
B’mod iktar preċiż, fit-tifsira abitwali tiegħu, dan it-terminu juri piena li ċċaħħad il-libertà li, bħala regola ġenerali, għandha tiġi skontata f’ħabs u li hija imposta minn qorti meta, fi tmiem proċeduri kriminali, din tiddeċiedi li persuna tista’ tinstab ħatja ta’ reat. Barra minn hekk, skont is-sens abitwali tiegħu, dan l-istess terminu jkopri wkoll id-detenzjoni provviżorja ta’ persuna ssuspettata li wettqet reat kriminali, ordnata, bħala prinċipju, permezz ta’ deċiżjoni ġudizzjarja fil-kuntest ta’ proċeduri kriminali.
50
Issa, fid-dawl ta’ dan is-sens ordinarju, it-tqegħid ex officio ta’ persuna f’dipartiment psikjatriku ta’ sptar, awtorizzat minn qorti minħabba li din tbati minn marda mentali li tagħmilha partikolarment perikoluża għaliha nnifisha jew għas-soċjetà, ma jistax jiġi kklassifikat bħala “priġunerija”, fis-sens tat-tieni sentenza tal-Artikolu 29(2) tar-Regolament Dublin III.
51
F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li tqegħid ex officio taħt l-UbG iseħħ mingħajr ma l-persuna kkonċernata tkun ġiet ikkundannata talli wettqet reat kriminali jew mingħajr ma tkun issuspettata li wettqet tali reat.
52
Tali tqegħid huwa fundamentalment differenti mid-detenzjoni psikjatrika ta’ persuna ordnata minħabba li din wettqet reat li għalih hija ma tistax madankollu tinżamm kriminalment responsabbli minħabba marda mentali li kienet tbati minnha fiż-żmien meta seħħew il-fatti li bihom ġiet akkużata.
53
Fit-tieni lok, il-kuntest li taqa’ fih it-tieni sentenza tal-Artikolu 29(2) tar-Regolament Dublin III u l-għanijiet imfittxija minn dan ir-regolament ma jipprekludux l-interpretazzjoni li l-kunċett ta’ “priġunerija”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, ikopri biss iċ-ċaħda tal-libertà imposta b’deċiżjoni ġudizzjarja fil-kuntest ta’ proċeduri kriminali minħabba reat li għalih il-persuna li tkun qiegħda tfittex l-ażil hija responsabbli jew li għalih din hija ssuspettata li hija responsabbli.
54
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li t-tieni sentenza tal-Artikolu 29(2) tar-Regolament Dublin III jippermetti, b’mod eċċezzjonali, l-estensjoni tat-trasferiment ta’ sitt xhur stabbilit fl-Artikolu 29(1) u fl-ewwel sentenza tal-Artikolu 29(2) ta’ dan ir-regolament, sabiex jittieħed kont tal-fatt li huwa materjalment impossibbli għall-Istat Membru rikjedenti li jwettaq it-trasferiment tal-persuna kkonċernata minħabba l-priġunerija jew għaliex tkun ħarbet (sentenza tad-19 ta’ Marzu 2019, Jawo, C‑163/17, EU:C:2019:218, punt 60).
55
Issa, interpretazzjoni wiesgħa tal-kunċett ta’ “priġunerija”, fis-sens tat-tieni sentenza tal-Artikolu 29(2) tar-Regolament Dublin III, bħala li jinkludi l-miżuri kollha li jċaħħdu l-libertà, inklużi dawk li ma humiex imposti fil-kuntest ta’ proċeduri kriminali minħabba reat imwettaq mill-persuna kkonċernata jew li hija ssuspettata li wettqet, tkun tinjora n-natura eċċezzjonali, enfasizzata mill-Qorti tal-Ġustizzja, ta’ tali estensjoni.
56
Fil-fatt, it-tieni sentenza tal-Artikolu 29(2) tar-Regolament Dublin III, peress li tipprevedi eċċezzjoni, f’żewġ każijiet speċifiċi, għar-regola ġenerali prevista fl-Artikolu 29(1) u fl-ewwel sentenza tal-Artikolu 29(2) ta’ dan ir-regolament, għandha, skont prinċipju stabbilit minn ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, tiġi interpretata b’mod strett (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tal-20 ta’ Mejju 2021, X (Vetturi bit-tank LPG), C‑120/19, EU:C:2021:398, punt 50).
57
Barra minn hekk, huwa minnu li, fil-punti 61 u 62 tas-sentenza tad-19 ta’ Marzu 2019, Jawo (C‑163/17, EU:C:2019:218), il-Qorti tal-Ġustizzja ċaħdet interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “ħarba”, fis-sens tat-tieni sentenza tal-Artikolu 29(2) tar-Regolament Dublin III bħala li teħtieġ il-prova tal-intenzjoni tal-persuna kkonċernata li taħrab lill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti sabiex jiġi evitat ir-riskju li dawn l-awtoritajiet jiltaqgħu ma’ diffikultajiet kunsiderevoli eventwali jew ma jkunux jistgħu jiżguraw il-funzjonament effettiv tas-sistema ta’ Dublin u t-twettiq tal-għanijiet tagħha.
58
Min-naħa l-oħra, interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “priġunerija”, fis-sens ta’ din l-istess dispożizzjoni, limitata għaċ-ċaħdiet tal-libertà imposti minn deċiżjonijiet ġudizzjarji fil-kuntest ta’ proċeduri kriminali, bl-esklużjoni ta’ tipi oħra ta’ miżuri li jċaħħdu l-libertà, ma tinvolvix tali riskju.
59
Fil-fatt, tali interpretazzjoni teħtieġ biss sempliċi verifika fattwali tal-eżistenza ta’ deċiżjoni ġudizzjarja li ċċaħħad il-libertà, adottata fil-kuntest ta’ proċeduri kriminali, fir-rigward ta’ persuna li wettqet reat, jew li hija ssuspettata li wettqet reat.
60
Verifika ta’ din in-natura ma timplikax diffikultajiet prattiċi partikolari li jistgħu jostakolaw il-funzjonament effettiv tas-sistema ta’ Dublin u t-twettiq tal-għanijiet tagħha.
61
Għaldaqstant, din l-interpretazzjoni lanqas ma tmur kontra l-għan ta’ ħeffa mfittex, skont il-premessi 4 u 5 tiegħu, mir-Regolament Dublin III (sentenza tal-19 ta’ Marzu 2019, Jawo, C‑163/17, EU:C:2019:218, punti 58 u 59).
62
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, hemm lok li r-risposta għall-ewwel domanda tkun li t-tieni sentenza tal-Artikolu 29(2) tar-Regolament Dublin III għandu jiġi interpretat fis-sens li l-kunċett ta’ “priġunerija”, imsemmi f’din id-dispożizzjoni, ma japplikax għat-tqegħid ex officio ta’ applikant għall-ażil f’dipartiment psikjatriku ta’ sptar, awtorizzat minn deċiżjoni ġudizzjarja għar-raġuni li, minħabba marda mentali, din il-persuna hija ta’ periklu serju għaliha nnifisha jew għas-soċjetà.
Fuq it-tieni domanda
63
It-tieni domanda tressqet biss mill-qorti tar-rinviju fil-każ ta’ risposta affermattiva għall-ewwel domanda. Issa, mill-punt 62 ta’ din is-sentenza jirriżulta li din teħtieġ risposta negattiva. Għaldaqstant, ma hemmx lok li tingħata risposta għat-tieni domanda.
Fuq l-ispejjeż
64
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Is-Seba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
It-tieni sentenza tal-Artikolu 29(2) tar-Regolament (UE) Nru 604/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-26 ta’ Ġunju 2013 li jistabbilixxi l-kriterji u l-mekkaniżmi biex ikun iddeterminat liema hu l-Istat Membru responsabbli biex jeżamina applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali iddepożitata għand wieħed mill-Istati Membri minn ċittadin ta’ pajjiż terz jew persuna apolida, għandha tiġi interpretata fis-sens li l-kunċett ta’ “priġunerija”, imsemmi f’din id-dispożizzjoni, ma japplikax għat-tqegħid ex officio ta’ applikant għall-ażil f’dipartiment psikjatriku ta’ sptar, awtorizzat minn deċiżjoni ġudizzjarja għar-raġuni li, minħabba marda mentali, din il-persuna hija ta’ periklu serju għaliha nnifisha jew għas-soċjetà.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.