62023CJ0019
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Mór-Dhlísheomra)
11 Samhain 2025 (
*1
)
Clár
I. An dlí lena mbaineann
A. Conradh CAE
B. An Treoir atá faoi chonspóid
II. An t‑ordú atá á lorg agus an nós imeachta os comhair na Cúirte Breithiúnais
III. An chaingean
A. Na príomhargóintí lena n‑iarrtar an Treoir atá faoi chonspóid a chur ar neamhní
1. An chéad saincheist dlí lena n‑éilítear sárú ar Airteagal 153(5) CFAE agus mí-úsáid na gcumhachtaí a thugtar do reachtóir an Aontais leis na Conarthaí
(a) Argóintí na bpáirtithe
(b) Measúnú na Cúirte
(1) Cuspóir agus ábhar na Treorach atá faoi chonspóid
(2) An chéad chuid den chéad saincheist dlí lena n‑éilítear sárú ar eisiamh dlínse a bhaineann le ‘pá’
(i) Airteagal 4 den Treoir atá faoi chonspóid
(ii) Airteagal 5 den Treoir atá faoi chonspóid
(iii) Airteagal 6 den Treoir atá faoi chonspóid
(3) An dara cuid den chéad saincheist dlí lena n‑éilítear sárú ar eisiamh dlínse a bhaineann leis an ‘gceart comhlachais’
2. An dara saincheist dlí lena n‑éilítear an dodhéantacht an Treoir atá faoi chonspóid a ghlacadh de bhun Airteagal 153(1)(b) CFAE
(a) Argóintí na bpáirtithe
(b) Measúnú na Cúirte
B. Na príomhargóintí mhalartacha chun Airteagal 4(1)(d) agus/nó Airteagal 4(2) den Treoir atá faoi chonspóid a chur ar neamhní
IV. Costais
(Caingean le haghaidh neamhniú – Treoir (AE) 2022/2041 – Pá íosta leordhóthanach san Aontas Eorpach – Airteagal 153(1)(b) CFAE – Airteagal 153(2)(b) CFAE – Urramú na n‑inniúlachtaí a thugtar don Aontas leis na Conarthaí – Airteagal 153(5) CFAE – Eisiaimh ó dhlínse – ‘Pá’ agus ‘ceart comhlachais’ – Cur isteach díreach ar dhlí an Aontais maidir le pá a chinneadh laistigh den Aontas agus leis an gceart comhlachais – Neamhniú páirteach – Airteagal 5(1) go páirteach, (2) agus (3) in fine)
I gCás C‑19/23,
CAINGEAN le haghaidh neamhniú faoi Airteagal 263 CFAE, a tionscnaíodh an 18 Eanáir 2023,
Ríocht na Danmhairge, dá ndéanann M. Jespersen, J. F. Kronborg agus C. A.-S. Maertens ionadaíocht ar dtús agus dá ndéanann M. Jespersen, C. A.-S. Maertens agus A. Skovsø Clausen ionadaíocht ina dhiaidh sin, i gcáil Gníomhairí,
iarratasóir,
le tacaíocht ó:
Ríocht na Sualainne, dá ndéanann H. Eklinder, H. Shev agus O. Simonsson ionadaíocht ar dtús, agus dá ndéanann H. Eklinder agus O. Simonsson ionadaíocht ina dhiaidh sin, i gcáil Gníomhairí,
idiragraí,
v
Parlaimint na hEorpa, dá ndéanann W. D. Kuzmienko, U. Spliid, A. Tamás agus L. Visaggio ionadaíocht, i gcáil Gníomhairí,
cosantóir,
le tacaíocht ó:
Poblacht Chónaidhme na Gearmáine, dá ndéanann J. Möller agus A. Hoesch ionadaíocht ar dtús, i gcáil Gníomhairí, agus dá ndéanann J. Möller ionadaíocht ina dhiaidh sin, i gcáil Gníomhaire,
an Phoblacht Heilléanach, dá ndéanann V. Baroutas agus M. Tassopoulou ionadaíocht, i gcáil Gníomhairí,
Ríocht na Spáinne, dá ndéanann A. Gavela Llopis ionadaíocht, i gcáil Gníomhaire,
Poblacht na Fraince, dá ndéanann R. Bénard, J.-L. Carré, B. Fodda agus T. Lechevallier ionadaíocht ar dtús, agus dá ndéanann B. Fodda agus T. Lechevallier ionadaíocht ina dhiaidh sin, i gcáil Gníomhairí,
Ard-Diúcacht Lucsamburg, dá ndéanann A. Germeaux agus T. Schell ionadaíocht, i gcáil Gníomhairí, le cúnamh ó V. Verdanet, avocate,
an Coimisiún Eorpach, dá ndéanann B.-R. Killmann agus C. Vang ionadaíocht ar dtús, i gcáil Gníomhairí agus dá ndéanann B.-R. Killmann ionadaíocht ina dhiaidh sin, i gcáil Gníomhaire,
idiragraithe,
Comhairle an Aontais Eorpaigh, dá ndéanann A. F. Jensen, A. Norberg agus S. Scarpa Ferraglio ionadaíocht ar dtús, agus dá ndéanann A. Norberg agus S. Scarpa Ferraglio ionadaíocht ina dhiaidh sin, i gcáil Gníomhairí,
cosantóir,
le tacaíocht ó:
Ríocht na Beilge, dá ndéanann C. Pochet, A. Van Baelen agus L. Van den Broeck ionadaíocht ar dtús, i gcáil Gníomhairí agus dá ndéanann C. Pochet ionadaíocht ina dhiaidh sin, i gcáil Gníomhaire,
Poblacht Chónaidhme na Gearmáine, dá ndéanann J. Möller agus A. Hoesch ionadaíocht ar dtús, i gcáil Gníomhairí agus dá ndéanann J. Möller ionadaíocht ina dhiaidh sin, i gcáil Gníomhaire,
an Phoblacht Heilléanach, dá ndéanann V. Baroutas agus M. Tassopoulou ionadaíocht, i gcáil Gníomhairí,
Ríocht na Spáinne, dá ndéanann A. Gavela Llopis ionadaíocht, i gcáil Gníomhaire,
Poblacht na Fraince, dá ndéanann R. Bénard, J.-L. Carré, B. Fodda agus T. Lechevallier ionadaíocht ar dtús, agus dá ndéanann B. Fodda agus T. Lechevallier ionadaíocht ina dhiaidh sin, i gcáil Gníomhairí,
Ard-Diúcacht Lucsamburg, dá ndéanann A. Germeaux agus T. Schell ionadaíocht, i gcáil Gníomhairí, le cúnamh ó V. Verdanet, avocate,
Poblacht na Portaingéile, dá ndéanann C. Alves, P. Barros da Costa, P. Estevão, S. Leite, A. Pimenta agus M. Sousa ionadaíocht, i gcáil Gníomhairí,
an Coimisiún Eorpach, dá ndéanann B.-R. Killmann agus C. Vang ionadaíocht ar dtús, i gcáil Gníomhairí agus dá ndéanann B.-R. Killmann ionadaíocht ina dhiaidh sin, i gcáil Gníomhaire,
idiragraithe,
tugann AN CHÚIRT (an Mór-Dhlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: K. Lenaerts, Uachtarán, T. von Danwitz, Leas-Uachtarán, F. Biltgen (Rapóirtéir), K. Jürimäe, C. Lycourgos, I. Jarukaitis, I. Ziemele, M. J. Passer agus O. Spineanu‑Matei, Uachtaráin Dlísheomraí, S. Rodin, E. Regan, A. Kumin, N. Jääskinen, M. Gavalec agus Z. Csehi, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: N. Emiliou,
Cláraitheoir: M. Krausenboeck, Riarthóir,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn agus tar éis éisteacht an 17 Meán Fómhair 2024,
tar éis éisteacht le Tuairim an Abhcóide Ghinearálta ag éisteacht an 14 Eanáir 2025,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1
Lena hiarratas, iarrann Ríocht na Danmhairge go gcuirfí, go príomha, Treoir (AE) 2022/2041 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 19 Deireadh Fómhair 2022 maidir le pá íosta leordhóthanach san Aontas Eorpach (IO 2022 L 275, lch. 33; ‘an Treoir atá faoi chonspóid’) ar neamhní ina hiomláine agus, mar mhalairt air sin, go gcuirfí Airteagal 4(1)(d) agus/nó Airteagal 4(2) den Treoir atá faoi chonspóid ar neamhní.
I. An dlí lena mbaineann
A. Conradh CAE
2
Áirítear i dTeideal X de Chuid a Trí de Chonradh FAE, dar teideal ‘Beartas sóisialta’, Airteagail 151 go 161 CFAE.
3
De réir Airteagal 151 CFAE:
‘Beidh de chuspóirí ag an Aontas [Eorpach] agus ag na Ballstáit, agus aird á tabhairt acu ar chearta sóisialta bunúsacha amhail iad sin atá leagtha amach i g[C]airt Shóisialta na hEorpa arna síniú in Torino ar an 18 Deireadh Fómhair 1961 agus i g[C]airt Chomhphobail 1989 um chearta sóisialta bunúsacha le haghaidh oibrithe [(an “Chairt um chearta sóisialta”)], dlús a chur le fostaíocht, le dálaí feabhsaithe maireachtála agus oibre, chun go bhféadfar iad a chomhchuibhiú agus an feabhsú á choimeád ar bun, le cosaint chuí shóisialta, leis an agallamh idir na comhpháirtithe sóisialta, le hacmhainní daonna a fhorbairt ar mhaithe le hardleibhéal marthanach fostaíochta agus leis an eisiamh a chomhrac.
Chun na críche sin, cuirfidh an tAontas agus na Ballstáit gníomhaíochtaí chun feidhme a chuirfidh san áireamh éagsúlacht na gcleachtas náisiúnta, go háirithe i réimse an chaidrimh chonarthaigh, agus an riachtanas cumas iomaíochta gheilleagar an Aontais a choimeád ar bun.
Creideann siad go leanfaidh forbairt den sórt sin ní amháin as feidhmiú an mhargaidh inmheánaigh a chuirfidh ar aghaidh comhchuibhiú na gcóras sóisialta, ach freisin as na nósanna imeachta dá bhforáiltear sna Conarthaí agus as comhfhogasú na bhforálacha reachtaíochta, rialúcháin agus riaracháin.’
4
Foráiltear le hAirteagal 152(1) CFAE mar seo a leanas:
‘Déanann an tAontas ról na gcomhpháirtithe sóisialta ar leibhéal an Aontais a aithint agus a chur chun cinn, agus éagsúlacht na gcóras náisiúnta á cur san áireamh aige. Éascóidh sé an t‑agallamh idir na comhpháirtithe sóisialta, agus a neamhspleáchas á urramú aige.’
5
Foráiltear le hAirteagal 153 CFAE:
‘1.   D’fhonn cuspóirí Airteagal 151 a ghnóthú, tacóidh an tAontas le gníomhaíochtaí na mBallstát agus comhlánóidh sé iad sna réimsí seo a leanas:
[...]
(b)
dálaí oibre;
[...]
(f)
ionadú agus comhchosaint leasanna oibrithe agus fostóirí, lena n‑áirítear comhchinneadh, faoi réir mhír 5;
[...]
2.   Chun na críche sin, féadfaidh Parlaimint na hEorpa agus Comhairle [an Aontais Eorpaigh]:
[...]
(b)
trí bhíthin treoracha, ceanglais íosta a chuirfear chun feidhme de réir a chéile a ghlacadh sna réimsí dá dtagraítear i bpointí (a) go (i) de mhír 1, ag féachaint do na dálaí agus do na rialacha teicniúla i ngach ceann de na Ballstáit. Staonfar sna treoracha sin ó shrianta riarthacha, airgeadais agus dlíthiúla a fhorchur a bheadh ina mbac ar bhunú nó ar fhorbairt gnóthas beag agus meánmhéide.
Gníomhóidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle i gcomhréir leis an ngnáthnós imeachta reachtach tar éis dóibh dul i gcomhairle leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta [na hEorpa (CESE)] agus le Coiste [Eorpach] na Réigiún [(CnaR)].
Sna réimsí dá dtagraítear i mír 1(c), (d), (f) agus (g), gníomhóidh an Chomhairle d’aon toil, i gcomhréir le nós imeachta reachtach speisialta, tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa agus leis na Coistí thuasluaite.
[...]
5.   Ní bheidh feidhm ag forálacha an Airteagail seo maidir le pá, leis an gceart comhlachais, leis an gceart dul ar stailc ná leis an gceart frithdhúnadh a fhorchur.’
6
Seo a leanas foclaíocht Airteagal 156 CFAE:
‘Chun cuspóirí Airteagal 151 a ghnóthú agus gan dochar d'fhorálacha eile na gConarthaí, cothóidh an Coimisiún [Eorpach] comhar idir na Ballstáit agus déanfaidh sé comhordú a ngníomhaíochta a éascú i réimsí uile an bheartais shóisialta faoin gcaibidil seo, go háirithe i gcúrsaí a bhaineann leis na nithe seo:
[...]
–
an ceart chun dul i gcomhlachas, agus cómhargáil idir fostóirí agus oibrithe.
[...]’
B. An Treoir atá faoi chonspóid
7
Glacadh an Treoir atá faoi chonspóid de bhun Airteagal 153(2)(b) CFAE, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 153(1)(b) CFAE.
8
Deirtear in aithrisí 3, 7, 8, 12, 16, 18, 19, 22, 24, 25, 28 agus 29 den Treoir sin:
‘(3)
Déantar foráil in Airteagal 31 den [C]hairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh [...] [(an “Chairt”)] maidir leis an gceart atá ag gach oibrí chun dálaí oibre, lena n‑urramaítear a shláinte nó a sláinte, a shábháilteacht nó a sábháilteacht agus a dhínit nó a dínit. [...]
[...]
(7)
Tairbhíonn idir oibrithe agus ghnólachtaí san Aontas, chomh maith leis an tsochaí agus an geilleagair i gcoitinne, de dhálaí maireachtála agus oibre níos fearr, lena n‑áirítear trí phá íosta leordhóthanach, agus is réamhriachtanas iad chun fás cóir, cuimsitheach agus inbhuanaithe a bhaint amach. Trí aghaidh a thabhairt ar dhifríochtaí móra maidir le cuimsiú agus leordhóthanacht chosaint an phá íosta, rannchuidítear le feabhas a chur ar chothroime mhargadh saothair an Aontais, agus sa chaoi sin, déantar éagothromaíochtaí pá agus sóisialta a chosc agus a laghdú, agus rannchuidítear le dul chun cinn eacnamaíoch agus sóisialta agus an cóineasú aníos a chur chun cinn. [...]
(8)
Nuair a shocraítear an pá íosta ar leibhéil leordhóthanacha, mar a fhoráiltear sa dlí náisiúnta nó i gcomhaontuithe comhchoiteanna, cosnaítear ioncam oibrithe, go háirithe oibrithe faoi mhíbhuntáiste agus cuidítear le slí bheatha shásúil a áirithiú, agus teorannaítear laghduithe ioncaim le linn drochthréimhsí, mar a shaothraítear le Coinbhinsiún Uimh. 131 de chuid na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair (EIS) maidir le Socrú Pá Íosta (1970), arna leasú. Is féidir le pá íosta a dhéanann foráil do chaighdeán cuibhiúil maireachtála agus a shásaíonn tairseach chuibhiúlachta dá réir sin, rannchuidiú leis an mbochtaineacht a laghdú ar an leibhéal náisiúnta agus rannchuidiú le héileamh intíre agus cumhacht cheannaigh a chothú, dreasachtaí chun oibre a neartú, neamhionannais phá, an bhearna phá idir na hinscní agus bochtaineacht san obair a laghdú, agus teorainn a chur le laghduithe ioncaim le linn cúluithe eacnamaíocha.
[...]
(12)
Cé gurb ann do chosaint pá íosta i ngach Ballstát, i roinnt Ballstát eascraíonn an chosaint sin as forálacha reachtacha nó riaracháin agus as comhaontuithe comhchoiteanna agus i mBallstáit eile cuirtear ar fáil í go heisiach trí chomhaontuithe comhchoiteanna. Ba cheart na traidisiúin náisiúnta éagsúla sna Ballstáit a urramú.
[...]
(16)
Cé go gcuidíonn cómhargáil láidir, go háirithe ar leibhéal na hearnála nó ar an leibhéal trastionscail, le cosaint pá íosta leordhóthanaigh a áirithiú, tá laghdú ag teacht ar struchtúir thraidisiúnta chómhargála le 20 nó 30 bliain anuas de bharr, inter alia, athruithe struchtúracha sa gheilleagar i dtreo earnálacha inar lú an t‑eagar ceardchumainn agus laghdú ar bhallraíocht i gceardchumainn, atá mar iarmhairt go háirithe ar chleachtais chun deireadh a chur le ceardchumainn agus ar an méadú ar chineálacha oibre forbhásacha agus neamhchaighdeánacha. Ina theannta sin, cuireadh an chómhargáil ar leibhéal earnála agus trastionscail faoi bhrú i roinnt Ballstát tar éis ghéarchéim airgeadais 2008. Mar sin féin, is gné ríthábhachtach í an chómhargáil earnála agus trastionscail chun cosaint pá íosta leordhóthanaigh a bhaint amach agus is gá, dá bhrí sin, í a chur chun cinn agus a neartú.
[...]
(18)
D’fhonn dálaí maireachtála agus oibre mar aon le cóineasú sóisialta aníos san Aontas a fheabhsú, bunaítear leis an Treoir seo ceanglais íosta ar leibhéal an Aontais agus leagtar amach oibleagáidí nós imeachta maidir le leordhóthanacht pá íosta reachtúil, agus cuirtear le rochtain éifeachtach oibrithe ar chosaint pá íosta, i bhfoirm pá íosta reachtúil i gcás inarb ann dó, nó dá bhforáiltear i gcomhaontuithe comhchoiteanna mar a shainmhínítear chun críocha na Treorach seo. Déantar cómhargáil maidir le socrú pá a chur chun cinn sa Treoir seo freisin.
(19)
I gcomhréir le hAirteagal 153(5) [CFAE], níl sé d’aidhm ag an Treoir seo leibhéal an phá íosta ar fud an Aontais a chomhchuibhiú ná níl sé d’aidhm aici sásra aonfhoirmeach maidir le socrú pá íosta a bhunú. Ní chuireann sé isteach ar shaoirse na mBallstát pá íosta reachtúil a shocrú ná rochtain ar chosaint pá íosta dá bhforáiltear i gcomhaontuithe comhchoiteanna a chur chun cinn, i gcomhréir leis an dlí agus cleachtas náisiúnta agus le sainiúlachtaí gach Ballstáit agus lánurraim á tabhairt d’inniúlachtaí náisiúnta agus do cheart na gcomhpháirtithe sóisialta comhaontuithe a thabhairt i gcrích. Maidir leis na Ballstáit ina n‑áirithítear foirmiú pá go heisiach trí bhíthin comhaontuithe comhchoiteanna, ní fhorchuirtear oibleagáid orthu leis an Treoir seo pá íosta reachtúil a thabhairt isteach nó comhaontuithe comhchoiteanna a dhearbhú a bheith infheidhme go huilíoch, agus níor cheart í a fhorléiriú mar sin. Thairis sin, ní bhunaítear leis an Treoir seo leibhéal an phá, a thagann faoi cheart na gcomhpháirtithe sóisialta comhaontuithe a thabhairt i gcrích ar an leibhéal náisiúnta agus faoi inniúlacht ábhartha na mBallstát.
[...]
(22)
Is modh tábhachtach í an chómhargáil dhea-fheidhmiúil maidir le socrú pá chun a áirithiú go gcosnaítear oibrithe le pá íosta leordhóthanach, a fhágann, dá bhrí sin, gur féidir leo caighdeán cuibhiúil maireachtála a bheith acu. Sna Ballstát ina bhfuil pá íosta reachtúil, tacaíonn an chómhargáil le forbairtí ginearálta pá agus mar sin cuidíonn sí le leordhóthanacht an phá íosta, agus le dálaí maireachtála agus oibre, a fheabhsú. Sna Ballstáit ina soláthraítear cosaint pá íosta tríd an gcómhargáil amháin, is le feidhmiú an chórais cómhargála agus an chumhdaigh cómhargála go díreach a chinntear a leibhéal agus sciar na n‑oibrithe a chosnaítear. Is le cómhargáil láidir dhea-fheidhmiúil in éineacht le cumhdach ard ar chomhaontuithe comhchoiteanna earnála nó trastionscail a neartaítear leordhóthanacht agus cumhdach an phá íosta.
[...]
(24)
I gcomhthéacs lagú ar chumhdach cómhargála, tá sé ríthábhachtach go gcuirfeadh na Ballstáit an chómhargáil chun cinn agus, go n‑éascóidís feidhmiú an chirt chun cómhargála maidir le socrú pá agus, ar an gcaoi sin, go gcuirfidís feabhas ar an socrú pá dá bhforáiltear i gcomhaontuithe comhchoiteanna chun cosaint pá íosta oibrithe a fheabhsú. Tá Coinbhinsiún Uimh. 87 EIS maidir le Saoirse Comhlachais [, arna ghlacadh i San Francisco an 9 Iúil 1948] agus Cosaint an Chirt Eagrúcháin (1948) agus Coinbhinsiún Uimh. 98 EIS maidir leis an gCeart Eagrúcháin agus leis an gCómhargáil [, arna ghlacadh sa Ghinéiv an 1 Iúil 1949] daingnithe ag na Ballstáit. Aithnítear an ceart chun cómhargála faoi na Coinbhinsiúin EIS sin, faoi Choinbhinsiún Uimh. 151 EIS 1978 maidir le Caidreamh Oibreachais (Seirbhísí Poiblí) [, arna ghlacadh sa Ghinéiv an 27 Meitheamh 1978,], agus Coinbhinsiún Uimh. 154 EIS maidir le Cómhargáil [, arna ghlacadh sa Ghinéiv an 19 Meitheamh 1981], agus faoin gCoinbhinsiún chun Cearta an Duine agus Saoirsí Bunúsacha a Chosaint [, arna shíniú sa Róimh an 4 Samhain 1950,] agus faoi CSE freisin. Le hAirteagail 12 agus 28 den Chairt, ráthaítear saoirse comhthionóil agus comhlachais agus an ceart chun cómhargála agus chun caingne, faoi seach. De réir an bhrollaigh, athdhearbhaítear na cearta sin sa Chairt toisc go n‑eascraíonn siad, go háirithe, as an gCoinbhinsiún [Eorpach] chun Cearta an Duine agus Saoirsí Bunúsacha a Chosaint agus as na Cairteacha Sóisialta arna nglacadh ag an Aontas agus ag An Chomhairle Eorpach. Ba cheart do na Ballstáit, de réir mar is iomchuí agus i gcomhréir leis an dlí agus cleachtas náisiúnta, bearta a dhéanamh chun cómhargáil maidir le socrú pá a chur chun cinn. D’fhéadfadh bearta chun rochtain ionadaithe ceardchumann ar oibrithe a éascú a bheith san áireamh sna bearta sin, i measc nithe eile.
(25)
Is gnách gur sciar beag oibrithe ar phá íseal agus pá íosta ard a bhíonn ag na Ballstáit a bhfuil cumhdach cómhargála ard acu. [...] Ba cheart do gach Ballstát a bhfuil cumhdach cómhargála faoi bhun tairseach 80 % acu creat a sholáthar lena gcumasófar coinníollacha don chómhargáil, agus plean gníomhaíochta a bhunú chun cómhargáil a chur chun cinn ionas go méadófar an ráta cumhdaigh cómhargála de réir a chéile. Chun neamhspleáchas na gcomhpháirtithe sóisialta a urramú, lena n‑áirítear a gceart chun cómhargála agus lena n‑eisiatar aon oibleagáid comhaontuithe comhchoiteanna a thabhairt i gcrích, níor cheart an tairseach 80 % de chumhdach cómhargála a fhorléiriú ach mar tháscaire lena spreagtar an oibleagáid plean gníomhaíochta a bhunú.
[...] Tá éagsúlacht shuntasach idir rátaí cumhdaigh cómhargála na mBallstát mar gheall ar roinnt tosca, lena n‑áirítear an traidisiún agus an cleachtas náisiúnta chomh maith leis an gcomhthéacs stairiúil. Ba cheart é sin a chur san áireamh agus anailís á déanamh ar an dul chun cinn i dtreo cumhdach cómhargála níos airde, go háirithe maidir leis an bplean gníomhaíochta dá bhforáiltear sa Treoir seo.
[...]
(28)
Meastar gur leordhóthanach é an pá íosta más rud é go bhfuil sé cóir i ndáil le dáileadh pá sa Bhallstát ábhartha agus má sholáthraíonn sé caighdeán cuibhiúil maireachtála d’oibrithe bunaithe ar chaidreamh fostaíochta lánaimseartha. Déanann gach Ballstát leordhóthanacht an phá íosta reachtúil a chinneadh agus a mheasúnú i bhfianaise a dhálaí socheacnamaíocha náisiúnta, lena n‑áirítear fás fostaíochta, iomaíochas agus forbairtí réigiúnacha agus earnála. Chun críoch an chinnidh sin, ba cheart do na Ballstáit an chumhacht cheannaigh agus na leibhéil agus forbairtí fadtéarmacha táirgiúlachta náisiúnta a chur san áireamh, mar aon le leibhéil an phá, dáileadh pá agus fás pá.
[...]
(29)
Gan dochar d’inniúlacht na mBallstát an pá íosta reachtúil a shocrú agus athruithe agus asbhaintí a chur san áireamh, tá sé tábhachtach úsáid fhorleathan éagsúlachtaí agus asbhaintí a sheachaint, toisc go bhfuil an baol ann go mbeadh tionchar diúltach acu ar leordhóthanacht an phá íosta. [...]’
9
Tá ceithre chaibidil sa Treoir atá faoi chonspóid. Áirítear i gCaibidil I den Treoir chéanna, dar teideal ‘Forálacha ginearálta’, Airteagail 1 go 4 di. Áirítear i gCaibidil II den Treoir chéanna, dar teideal ‘An pá íosta reachtúil’, Airteagail 5 go 8 di. Áirítear i gCaibidil III den Treoir chéanna, dar teideal ‘Forálacha cothrománacha’, Airteagail 9 go 13 di. Áirítear i gCaibidil IV den Treoir atá faoi chonspóid, dar teideal ‘Forálacha críochnaitheacha’, Airteagail 14 go 19 di.
10
Foráiltear le hAirteagal 1(1) go (4) den Treoir atá faoi chonspóid, dar teideal ‘Ábhar’:
‘1.   D’fhonn dálaí maireachtála agus oibre san Aontas a fheabhsú, go háirithe leordhóthanacht an phá íosta d’oibrithe chun rannchuidiú le cóineasú sóisialta aníos agus chun comhionannas pá a laghdú, bunaítear creat leis an Treoir seo maidir leis an méid seo a leanas:
(a)
leordhóthanacht an phá íosta reachtúil agus é mar aidhm dálaí cuibhiúla maireachtála agus oibre a bhaint amach;
(b)
cómhargáil maidir le socrú pá a chur chun cinn;
(c)
feabhas a chur ar rochtain éifeachtach d’oibrithe ar chearta maidir le cosaint pá íosta i gcás ina bhforáiltear dó sa dlí náisiúnta agus/nó i gcomhaontuithe comhchoiteanna.
2.   Beidh an Treoir gan dochar do neamhspleáchas na gcomhpháirtithe sóisialta a urramú go hiomlán, agus dá gceart chun comhaontuithe comhchoiteanna a chaibidliú agus a thabhairt i gcrích chomh maith.
3.   I gcomhréir le hAirteagal 153(5) CFAE, beidh an Treoir seo gan dochar d’inniúlacht na mBallstát leibhéal an phá íosta a shocrú, agus chomh maith leis sin do rogha na mBallstát pá íosta reachtúil a shocrú, rochtain ar chosaint pá íosta dá bhforáiltear i gcomhaontuithe comhchoiteanna a chur chun cinn, nó an dá rud a dhéanamh.
4.   Beidh cur i bhfeidhm na Treorach seo i gcomhréir iomlán leis an gceart chun cómhargála. Ní fhorléireofar aon ní sa Treoir seo mar ní lena bhforchuirtear oibleagáid ar aon Bhallstát:
(a)
ina n‑áirithítear foirmiú pá go heisiach trí chomhaontuithe comhchoiteanna, chun pá íosta reachtúil a thabhairt isteach; nó
(b)
comhaontú comhchoiteann a dhearbhú infheidhme go huilíoch.’
11
Foráiltear in Airteagal 2 den Treoir sin, dar teideal ‘Raon Feidhme’, go mbeidh ‘feidhm ag an Treoir seo maidir le hoibrithe san Aontas a bhfuil conradh fostaíochta nó caidreamh fostaíochta acu mar a shainítear de réir dlí, le comhaontuithe comhchoiteanna nó leis an gcleachtas atá i bhfeidhm i ngach Ballstát, agus aird á tabhairt ar chásdlí na Cúirte Breithiúnais’.
12
Seo a leanas atá in Airteagal 3 den Treoir, dar teideal ‘Sainmhínithe’:
‘Chun críocha na Treorach seo, tá feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:
(1)
ciallaíonn “pá íosta” an luach saothair íosta arna shocrú leis an dlí nó le comhaontuithe comhchoiteanna a bhfuil sé de cheangal ar fhostóir, lena n‑áirítear san earnáil phoiblí, é a íoc le hoibrithe don obair arna déanamh le linn tréimhse ar leith;
(2)
ciallaíonn “pá íosta reachtúil” pá íosta arna shocrú de réir an dlí, nó forálacha dlíthiúla ceangailteacha eile, cé is moite de phá íosta arna shocrú i gcomhaontuithe comhchoiteanna a dearbhaíodh a bheith infheidhme go huilíoch gan aon lánrogha a bheith ag an údarás dearbhaithe maidir le hinneachar na bhforálacha is infheidhme;
(3)
ciallaíonn “cómhargáil” an chaibidlíocht uile a tharlaíonn de réir an dlí agus an chleachtais náisiúnta i ngach Ballstát idir fostóir, grúpa fostóirí nó eagraíocht fostóirí amháin nó níos mó, ar thaobh amháin, agus ceardchumann amháin nó níos mó, ar an taobh eile, chun dálaí oibre agus téarmaí fostaíochta a chinneadh;
(4)
ciallaíonn “comhaontú comhchoiteann” comhaontú i scríbhinn maidir le forálacha ar dhálaí oibre agus téarmaí fostaíochta arna thabhairt i gcrích ag na comhpháirtithe sóisialta a bhfuil sé d’acmhainneacht acu margáil a dhéanamh thar ceann oibrithe agus fostóirí faoi seach de réir an dlí agus an cleachtas náisiúnta, lena n‑áirítear comhaontuithe comhchoiteanna a dearbhaíodh a bheith infheidhme go huilíoch;
(5)
ciallaíonn “cumhdach cómhargála” an sciar oibrithe ar an leibhéal náisiúnta a bhfuil feidhm ag comhaontú comhchoiteann ina leith, arna ríomh mar chóimheas den líon oibrithe a chumhdaítear le comhaontuithe comhchoiteanna leis an líon oibrithe a bhféadfar a ndálaí oibre a rialú le comhaontuithe comhchoiteanna i gcomhréir leis an dlí agus leis an gcleachtas náisiúnta.’
13
Foráiltear le hAirteagal 4 den Treoir sin, dar teideal ‘Cómhargáil maidir le socrú pá a chur chun cinn’ mar seo a leanas:
‘1.   Agus é d’aidhm acu an cumhdach cómhargála a mhéadú, agus chun feidhmiú an chirt chun cómhargála maidir le socrú pá a éascú, déanfaidh na Ballstáit, le rannpháirtíocht na gcomhpháirtithe sóisialta, i gcomhréir leis an dlí agus leis an gcleachtas náisiúnta, an méid seo a leanas:
[...]
(c)
bearta a ghlacadh, de réir mar is iomchuí, chun feidhmiú an chirt chun cómhargála maidir le socrú pá a chosaint agus chun oibrithe agus ionadaithe ceardchumann a chosaint ar ghníomhartha lena ndéantar idirdhealú ina n‑aghaidh maidir lena bhfostaíocht ar an bhforas go bhfuil siad rannpháirteach, nó gur mian leo a bheith rannpháirteach, i gcómhargáil maidir le socrú pá;
(d)
chun críche cómhargáil maidir le socrú pá a chur chun cinn, bearta a ghlacadh, de réir mar is iomchuí, chun ceardchumainn agus eagraíochtaí fostóirí atá rannpháirteach nó ar mian leo a bheith rannpháirteach sa chómhargáil a chosaint ar aon ghníomhartha cur isteach ag a chéile nó ag gníomhairí nó comhaltaí a chéile ina mbunú, ina bhfeidhmiú nó ina riar.
2.   Ina theannta sin, déanfaidh gach Ballstát inar lú an ráta cumhdaigh cómhargála ná tairseach 80 % foráil maidir le creat coinníollacha cumasúcháin maidir leis an gcómhargáil, le dlí – tar éis dul i gcomhairle leis na comhpháirtithe sóisialta – é sin nó le comhaontú leo. Bunóidh Ballstát den sórt sin plean gníomhaíochta freisin chun an chómhargáil a chur chun cinn. Bunóidh an Ballstát plean gníomhaíochta den sórt sin tar éis dó dul i gcomhairle leis na comhpháirtithe sóisialta nó trí chomhaontú leo, nó, tar éis iarraidh chomhpháirteach ó na comhpháirtithe sóisialta, mar a chomhaontaigh na comhpháirtithe sóisialta. Leagfar amach sa phlean gníomhaíochta amlíne shoiléir agus bearta nithiúla chun ráta an chumhdaigh cómhargála a mhéadú de réir a chéile, agus neamhspleáchas na gcomhpháirtithe sóisialta á urramú go hiomlán. Déanfaidh an Ballstát athbhreithniú ar a phlean gníomhaíochta go rialta, agus tabharfaidh sé é cothrom le dáta más gá. I gcás ina dtugann Ballstát a phlean gníomhaíochta cothrom le dáta, déanfaidh sé amhlaidh tar éis dó dul i gcomhairle le comhpháirtithe sóisialta nó trí chomhaontú leo, nó, tar éis iarraidh chomhpháirteach ó na comhpháirtithe sóisialta, mar a chomhaontaigh na comhpháirtithe sóisialta. Ar aon chuma, déanfar athbhreithniú ar phlean gníomhaíochta den sórt sin gach 5 bliana ar a laghad. Cuirfear an plean gníomhaíochta agus aon nuashonrú air ar fáil go poiblí agus tabharfar fógra don Choimisiún Eorpach ina leith.’
14
Seo a leanas foclaíocht Airteagal 5 den Treoir atá faoi chonspóid, dar teideal ‘Nós imeachta maidir le pá íosta reachtúil leordhóthanach a shocrú’:
‘1.   Na Ballstáit a bhfuil pá íosta reachtúil acu, déanfaidh siad na nósanna imeachta is gá a bhunú chun an pá íosta reachtúil a shocrú agus a nuashonrú. Beidh socrú agus nuashonrú den sórt sin faoi threoir critéir arna leagan síos chun rannchuidiú lena leordhóthanacht, d’fhonn caighdeán cuibhiúil maireachtála a bhaint amach, bochtaineacht lucht oibre a laghdú, chomh maith le comhtháthú sóisialta agus cóineasú sóisialta aníos a chur chun cinn, agus an bhearna phá idir na hinscní a laghdú. Saineoidh na Ballstáit na critéir sin i gcomhréir lena gcleachtais náisiúnta sa dlí náisiúnta ábhartha, i gcinntí óna gcomhlachtaí inniúla nó i gcomhaontuithe tríthaobhacha. Déanfar na critéir a shainmhíniú ar bhealach soiléir. Féadfaidh na Ballstáit ualú coibhneasta na gcritéar sin a chinneadh, lena n‑áirítear na gnéithe dá dtagraítear i mír 2, agus a ndálaí socheacnamaíocha náisiúnta á gcur san áireamh.
2.   Áireofar sna critéir náisiúnta dá dtagraítear i mír 1 na nithe seo a leanas ar a laghad:
(a)
cumhacht cheannaigh an phá íosta reachtúil, agus an costas maireachtála á chur san áireamh;
(b)
an leibhéal ginearálta pá agus an chaoi a ndáiltear é;
(c)
ráta fáis an phá;
(d)
leibhéil agus forbairtí fadtéarmacha táirgiúlachta náisiúnta.
3.   Gan dochar do na hoibleagáidí a leagtar amach san Airteagal seo, féadfaidh na Ballstáit, ina theannta sin, sásra uathoibríoch a úsáid chun coigeartuithe ar phá íosta reachtúil a innéacsú, bunaithe ar aon chritéir iomchuí agus i gcomhréir le dlíthe agus cleachtais náisiúnta, ar choinníoll nach n‑eascróidh laghdú ar an bpá íosta reachtúil as cur i bhfeidhm an tsásra sin.
4.   Bainfidh na Ballstáit úsáid as luachanna tagartha táscacha chun a measúnú ar leordhóthanacht an phá íosta reachtúil a threorú. Chuige sin, féadfaidh siad úsáid a bhaint as luachanna tagartha táscacha a úsáidtear go coitianta ar an leibhéal idirnáisiúnta, amhail 60 % den ollphá airmheánach agus 50 % den mheán‑ollphá, agus/nó luachanna tagartha táscacha a úsáidtear ar an leibhéal náisiúnta.
5.   Áiritheoidh na Ballstáit go ndéanfar nuashonruithe rialta agus tráthúla ar phá íosta reachtúil gach 2 bhliain ar a laghad nó, i gcás na mBallstát sin a úsáideann sásra innéacsaithe uathoibríoch dá dtagraítear i mír 3, gach 4 bliana ar a laghad.
6.   Ainmneoidh nó bunóidh gach Ballstát comhlacht comhairleach amháin nó níos mó chun comhairle a chur ar na húdaráis inniúla maidir le saincheisteanna a bhaineann leis an bpá íosta reachtúil, agus cumasóidh sé feidhmiú oibríochtúil na gcomhlachtaí sin.’
15
De réir Airteagal 6 den Treoir sin, dar teideal ‘Éagsúlachtaí agus asbhaintí’:
‘1.   I gcás ina ndéanfaidh na Ballstáit foráil maidir le rátaí éagsúla pá íosta reachtúil i gcás grúpaí sonracha oibrithe nó d’asbhaintí lena laghdaítear an luach saothair a íoctar le hoibrithe go dtí leibhéal níos ísle ná an pá íosta reachtúil ábhartha, áiritheoidh siad go n‑urramóidh na héagsúlachtaí agus na hasbhaintí sin prionsabail an chomhionannais agus an neamh-idirdhealaithe, lena n‑áirítear aidhm dhlisteanach a shaothrú.
2.   Ní fhorléireofar aon ní sa Treoir seo mar ní lena bhforchuirtear oibleagáid ar na Ballstáit athruithe ar phá íosta reachtúil nó asbhaintí uaidh a thabhairt isteach.’
16
Is iad teidil Airteagail 7 agus 8 den Treoir sin, faoi seach, ‘Rannpháirtíocht na gcomhpháirtithe sóisialta i ndáil le socrú agus nuashonrú an phá íosta reachtúil’ agus ‘Rochtain éifeachtach oibrithe ar phá íosta reachtúil’.
17
Is iad na teidil atá ar Airteagail 9 go 11 den Treoir chéanna, faoi seach, ‘Soláthar poiblí’, ‘Faireachán agus bailiú sonraí’ agus ‘Faisnéis maidir le cosaint pá íosta’.
18
Foráiltear le hAirteagal 12 den Treoir atá faoi chonspóid, dar teideal ‘An ceart chun sásaimh agus cosaint ar chóir dhíobhálach nó ar iarmhairtí díobhálacha’ mar seo a leanas:
‘1.   Áiritheoidh na Ballstáit, gan dochar do mhodhanna áirithe sásaimh agus do réiteach díospóidí dá bhforáiltear, i gcás inarb infheidhme, i gcomhaontuithe comhchoiteanna, go mbeidh rochtain ag oibrithe, lena n‑áirítear na hoibrithe sin a bhfuil deireadh tagtha lena gcaidreamh fostaíochta, ar réiteach díospóidí éifeachtach, tráthúil agus neamhchlaonta agus ar an gceart chun sásaimh, i gcás sáruithe ar chearta a bhaineann le pá íosta reachtúil nó a bhaineann le cosaint pá íosta, i gcás ina ndéantar foráil maidir leis na cearta sin sa dlí náisiúnta nó i gcomhaontuithe comhchoiteanna.
2.   Déanfaidh na Ballstáit na bearta is gá chun oibrithe agus ionadaithe oibrithe, lena n‑áirítear iad siúd ar ionadaithe nó comhaltaí de cheardchumainn iad, a chosaint ar aon chóir dhíobhálach a dhéanfaidh fostóir nó iarmhairtí díobhálacha a thiocfaidh as gearán a chuirfear faoi bhráid an fhostóra nó as aon imeachtaí a thionscnófar chun na cearta sin a fhorfheidhmiú i gcás sáruithe ar chearta a bhaineann le cosaint pá íosta, i gcás ina ndéantar foráil maidir leis na cearta sin sa dlí náisiúnta nó i gcomhaontuithe comhchoiteanna.’
19
Foráiltear le hAirteagal 13 den Treoir sin, dar teideal ‘Pionóis’:
‘Leagfaidh na Ballstáit síos na rialacha maidir leis na pionóis is infheidhme maidir le sáruithe ar chearta agus oibleagáidí a thagann faoi raon feidhme na Treorach seo, i gcás ina ndéantar foráil maidir leis na cearta agus na hoibleagáidí sin sa dlí náisiúnta nó i gcomhaontuithe comhchoiteanna. Sna Ballstáit sin nach bhfuil pá íosta reachtúil acu, féadfaidh go mbeidh tagairt le fáil sna rialacha sin do chúiteamh agus/nó pionóis chonarthacha dá bhforáiltear, i gcás inarb infheidhme, i rialacha maidir le forfheidhmiú comhaontuithe comhchoiteanna. nó go mbeadh na rialacha teoranta do thagairt den chineál sin. Beidh na pionóis dá bhforáiltear éifeachtach, comhréireach agus athchomhairleach.’
20
Foráiltear le hAirteagal 16(1) den Treoir sin, dar teideal ‘Neamh-chúlchéimniú agus forálacha níos fabhraí’:
‘Ní bheidh an Treoir seo ina foras bailí chun an leibhéal ginearálta cosanta a sholáthraítear cheana féin d’oibrithe laistigh de na Ballstáit a laghdú, go háirithe maidir le pá íosta a ísliú nó a dhíothú.’
II. An t‑ordú atá á lorg agus an nós imeachta os comhair na Cúirte Breithiúnais
21
Iarrann Ríocht na Danmhairge ar an gCúirt Bhreithiúnais:
–
an Treoir atá faoi chonspóid a chur ar neamhní;
–
mar mhalairt air sin, Airteagal 4(1)(d) agus/nó Airteagal 4(2) den Treoir atá faoi chonspóid a chur ar neamhní, agus
–
a ordú don Pharlaimint agus don Chomhairle na costais a íoc.
22
Iarrann an Pharlaimint ar an gCúirt Bhreithiúnais:
–
an chaingean a dhíbhe, agus
–
a ordú do Ríocht na Danmhairge na costais a íoc.
23
Iarrann an Chomhairle ar an gCúirt Bhreithiúnais:
–
an t‑ordú atá á lorg a dhíbhe toisc é a bheith gan bhunús;
–
na príomhargóintí mhalartacha a dhíbhe toisc iad a bheith neamh-inghlactha nó, mar mhalairt air sin, toisc iad a bheith gan bhunús, agus
–
a ordú do Ríocht na Danmhairge na costais a íoc.
24
Le cinntí ó Uachtarán na Cúirte Breithiúnais an 26 Aibreán agus an 25 Bealtaine 2023, faoi seach, tugadh cead do Ríocht na Beilge agus do Phoblacht na Portaingéile idiragairt a dhéanamh mar thaca leis na horduithe arna lorg ag an gComhairle.
25
Le cinntí ó Uachtarán na Cúirte Breithiúnais an 8 agus an 26 Bealtaine 2023, an 5 agus an 7 Meitheamh 2023, faoi seach, tugadh cead don Choimisiún, do Ríocht na Spáinne, do Phoblacht Chónaidhme na Gearmáine, don Phoblacht Heilléanach, d’Ard-Diúcacht Lucsamburg agus do Phoblacht na Fraince idiragairt a dhéanamh mar thaca leis na horduithe arna lorg ag an bParlaimint agus ag an gComhairle.
26
Le cinneadh ó Uachtarán na Cúirte Breithiúnais an 26 Bealtaine 2023, tugadh cead do Ríocht na Sualainne idiragairt a dhéanamh mar thaca na horduithe arna lorg ag Ríocht na Danmhairge.
III. An chaingean
27
Lena caingean, iarrann Ríocht na Danmhairge, le tacaíocht ó Ríocht na Sualainne, go príomha, an Treoir atá faoi chonspóid a chur ar neamhní ina hiomláine agus, mar mhalairt air sin, Airteagal 4(1)(d) agus/nó Airteagal 4(2) den Treoir sin a chur ar neamhní.
28
Mar thaca lena príomhargóintí, maíonn Ríocht na Danmhairge dhá shaincheist dlí lena n‑éilítear, sa chéad cheann, sárú ar Airteagal 153(5) CFAE agus mí-úsáid na gcumhachtaí a thugtar do reachtóir an Aontais leis na Conarthaí agus, sa dara ceann, an dodhéantacht an Treoir atá faoi chonspóid a ghlacadh de bhun Airteagal 153(1)(b) CFAE, ós rud é go saothraítear roinnt cuspóirí éagsúla leis an Treoir sin.
29
Mar thaca lena príomhargóintí malartacha, ardaíonn Ríocht na Danmhairge saincheist dlí amháin, lena n‑éilítear, trí Airteagal 4(1)(d) agus (2) den Treoir atá faoi chonspóid a ghlacadh, gur sháraigh an Pharlaimint agus an Chomhairle prionsabal na tabhartha cumhachtaí agus gur ghníomhaigh siad de shárú ar Airteagal 153(5) CFAE.
A. Na príomhargóintí lena n‑iarrtar an Treoir atá faoi chonspóid a chur ar neamhní
1.
An chéad saincheist dlí lena n‑éilítear sárú ar Airteagal 153(5) CFAE agus mí-úsáid na gcumhachtaí a thugtar do reachtóir an Aontais leis na Conarthaí
(a)
Argóintí na bpáirtithe
30
Sa chéad chuid dá céad saincheist dlí, maíonn Ríocht na Danmhairge gur cur isteach díreach ar dhlí an Aontais í an Treoir atá faoi chonspóid, i bhfianaise a cuspóra, an chreata a bhunaíonn sí agus a héifeachtaí, i dteannta a chéile, maidir le pá a chinneadh laistigh de na Ballstáit, de shárú ar Airteagal 153(5) CFAE agus ar roinnt na n‑inniúlachtaí idir an tAontas Eorpach agus na Ballstáit dá bhforáiltear san Airteagal sin.
31
Ar dtús, is é cuspóir na Treorach atá faoi chonspóid an luach saothair íosta. De réir chásdlí na Cúirte, tá an luach saothair íosta i gcroílár Airteagal 153(5) CFAE. Ina dhiaidh sin, i gcomhréir leis an gcreat a bhunaítear leis an Treoir sin, ba cheart do na Ballstáit nósanna imeachta éagsúla a chur chun feidhme agus bearta éagsúla a ghlacadh arb é is cuspóir sainráite dóibh tionchar a bheith acu ar an íosleibhéal pá laistigh den Aontas Eorpach agus, ar an gcaoi sin, a leordhóthanacht a áirithiú. Ar deireadh, féachann an Treoir sin go soiléir le héifeachtaí a bheith aici ar leibhéal an phá sna Ballstáit, rud a fhágann go dtiocfaidh méadú ar an leibhéal sin.
32
Thacódh roinnt forálacha leis an anailís sin.
33
Is léir ó Airteagal 1(1) den Treoir atá faoi chonspóid gurb é is cuspóir di feabhas a chur ar dhálaí maireachtála agus oibre san Aontas Eorpach, go háirithe leordhóthanacht an phá íosta d’oibrithe. Glactar leis sin go bhfuil éifeacht ag forálacha na Treorach sin ar leibhéal an phá sna Ballstáit agus go dtagann méadú orthu, rud atá ag teacht freisin le rún an Choimisiúin. Áirítear leis an gcreat dá dtagraítear san fhoráil sin, ar thaobh amháin, bearta chun cumhdach cómhargála a mhéadú, dá bhforáiltear in Airteagal 4 den Treoir sin, agus, ar an taobh eile, bearta chun a áirithiú go socrófar pá íosta reachtúil leordhóthanach, dá bhforáiltear in Airteagail 5 agus 6 di.
34
Ar an gcéad dul síos, foráiltear le hAirteagal 4(1) den Treoir atá faoi chonspóid uaireanta do bhearta atá cosúil le ‘ráitis chláir’ agus uaireanta do ghlacadh beart ag na Ballstáit.
35
Ina theannta sin, ceanglaítear le hAirteagal 4(2) den Treoir atá faoi chonspóid ar na Ballstáit inar lú an ráta cumhdaigh cómhargála ná tairseach 80 % foráil maidir le creat coinníollacha cumasúcháin maidir leis an gcómhargáil, le dlí – tar éis dul i gcomhairle leis na comhpháirtithe sóisialta, agus plean gníomhaíochta freisin chun an chómhargáil a chur chun cinn. Ba cheart an creat sin, lena soláthraítear ‘coinníollacha cumasúcháin’ maidir leis an gcómhargáil, a bheith ceangailteach ó thaobh dlí sa Bhallstát, ar a laghad ar na comhpháirtithe lena mbaineann.
36
Dá dtitfeadh an ráta cumhdaigh cómhargála faoi bhun na tairsí 80 % i mBallstát, d’fhéadfadh tionchar a bheith aige sin ar an gcreat dlíthiúil is infheidhme faoi láthair maidir le comhpháirtithe sóisialta chun leanúint den chómhargáil, go háirithe maidir le pá. Ba cheart do na Ballstáit ina bhfuil cumhdach cómhargála faoi bhun na tairsí sin bearta a ghlacadh agus plean gníomhaíochta a bhunú chun cómhargáil a chur chun cinn go héifeachtach. Dá bhrí sin, d’iarrfaí ar na Ballstáit sin cur isteach ar réimsí a thagann, mar is amhlaidh sa Danmhairg, faoi inniúlacht na gcomhpháirtithe sóisialta.
37
Mar sin, baineann Airteagal 4(2) den Treoir atá faoi chonspóid le cur isteach díreach ag dlí an Aontais ar a bhfuil ‘i gcroílár shamhail na Danmhairge’, ar dá réir is faoi na comhpháirtithe sóisialta amháin atá sé leibhéal an phá a chaibidliú agus a chinneadh go neamhspleách.
38
Ar an dara dul síos, is éard atá i gceist le hAirteagal 5 den Treoir atá faoi chonspóid, lena mbunaítear nós imeachta chun pá íosta reachtúil leordhóthanach a shocrú, cur isteach ag dlí an Aontais maidir le pá a chinneadh laistigh de na Ballstáit, beag beann ar chineál neamhbheacht an mhéid dá gcomhfhreagraíonn ‘leordhóthanacht’ an phá íosta reachtúil chun ‘caighdeán cuibhiúil maireachtála’ a bhaint amach agus fiú mura leagtar síos leis an Airteagal sin leibhéal sonrach ar faoina bhun a fhéadfar a mheas go bhfuil pá íosta reachtúil neamhleor.
39
I gcomhréir le hAirteagal 5(1) den Treoir atá faoi chonspóid, ba cheart do na Ballstáit na nósanna imeachta is gá a bhunú chun pá íosta reachtúil a shocrú agus a nuashonrú, bunaithe ar chritéir atá ceangailteach ó thaobh dlí, lena n‑áirítear iad siúd a leagtar amach i mír 2(a) go (d) den Airteagal sin. I bhfianaise mhéid na dtosca sin, ní fhéadfaidh Airteagal 5 den Treoir sin fíor-shaoirse a thabhairt do na Ballstáit critéir bhreise a bhunú, cé go bhfuil sé de shaoirse acu cinneadh a dhéanamh maidir le hualú coibhneasta na gcritéar a leagtar síos amhlaidh. In aon chás, ós rud é go gceanglaítear ar na Ballstáit na critéir a leagtar síos in Airteagal 5(2) den Treoir sin a áireamh agus pá íosta reachtúil á shocrú agus á nuashonrú, cuirtear isteach ar dhlí an Aontais maidir le pá a chinneadh laistigh de na Ballstáit. Ina theannta sin, tacaítear leis an anailís sin le hAirteagal 5(3) den Treoir sin, lena dtoirmisctear cur i bhfeidhm sásra innéacsaithe uathoibríoch as a n‑eascraíonn ‘laghdú ar an bpá íosta reachtúil’, agus le hAirteagal 5(5) de, faoinar cheart nuashonruithe rialta agus tráthúla ar phá íosta reachtúil a dhéanamh, de réir mar a bheidh, gach 2 nó 4 bliana ar a laghad.
40
Dá bhrí sin, ceanglaítear le hAirteagal 5 den Treoir atá faoi chonspóid, go deimhin, critéir íosta a chur i bhfeidhm agus luachanna tagartha táscacha a úsáid atá nasctha go díreach le pá íosta reachtúil sna Ballstáit agus atá dírithe go díreach ar éifeacht aníos a bheith acu ar leibhéal an phá sin.
41
Ar an tríú dul síos, teorannaítear le hAirteagal 6 den Treoir atá faoi chonspóid, i bhfianaise a inneachair, cumhacht na mBallstát foráil a dhéanamh d’athruithe agus d’asbhaintí is infheidhme maidir le pá íosta reachtúil, rud a léiríonn teorannú tromchúiseach ar neamhspleáchas na mBallstát maidir le pá íosta reachtúil a chinneadh agus, dá bhrí sin, tionchar díreach ar chinneadh pá. Ba cheart do na Ballstáit a bhfuil pá íosta reachtúil bunaithe acu agus a bhfuil sé beartaithe acu rátaí éagsúla a cheadú do chatagóirí sonracha oibrithe prionsabal na comhréireachta a urramú agus údar a thabhairt le difreáil den sórt sin trí ‘chuspóir dlisteanach’.
42
Dá bhrí sin, tá nasc díreach láithreach ag an gcreat foriomlán a bhunaítear le hAirteagail 4 go 6 den Treoir atá faoi chonspóid le pá, de shárú ar Airteagal 153(5) CFAE.
43
Maíonn Ríocht na Danmhairge freisin nach bhfuil cásdlí na Cúirte maidir le léiriú Airteagal 153(5) CFAE cinntitheach chun measúnú a dhéanamh ar cé acu a bhaineann nó nach mbaineann cur isteach díreach ar dhlí an Aontais le cinneadh pá laistigh de na Ballstáit leis an Treoir atá faoi chonspóid.
44
Sa dara cuid dá céad saincheist dlí, áitíonn Ríocht na Danmhairge go rialaítear leis an Treoir atá faoi chonspóid réimsí a thagann faoin gcoincheap ‘ceart comhlachais’ agus, dá bhrí sin, nach dtugtar aird léi ar eisiamh na hinniúlachta a bhaineann leis an gceart comhlachais in Airteagal 153(5) CFAE.
45
Áitíonn Ríocht na Danmhairge gurb é is cuspóir d’Airteagal 153(5) CFAE neamhspleáchas conarthach na gcomhpháirtithe sóisialta a chaomhnú ó aon chur isteach. Dá bhrí sin, ní fhéadfaí bearta a bhaineann leis an gceart comhlachais a dhéanamh faoi Airteagal 153(1) CFAE ach amháin a mhéid nach ndéantar difear díreach don dlí náisiúnta lena rialaítear an ceart sin. I bhfianaise na brí a thugtar don choincheap ‘ceart comhlachais’ dá dtagraítear in Airteagal 153(5) den Chairt um Chearta Sóisialta, ba cheart, go háirithe, an coincheap sin a thuiscint mar thagairt don cheart atá ag gach oibrí agus ag gach fostóir dul isteach in eagraíocht nó ceardchumann nó gan dul isteach in eagraíocht nó i gceardchumann agus páirt a ghlacadh faoi shaoirse sa chómhargáil.
46
I ndáil leis sin, measann Ríocht na Danmhairge, ós rud é go gceanglaítear le hAirteagal 4(1)(d) den Treoir atá faoi chonspóid ar na Ballstáit bearta a dhéanamh chun ceardchumainn agus eagraíochtaí fostóirí a bhfuil baint acu leis an gcómhargáil a chosaint ar aon chur isteach ar a bhfoirmiú, a bhfeidhmiú nó a riarachán, gurb ionann an fhoráil sin agus cur isteach díreach ag dlí an Aontais ar an ‘gceart comhlachais’, de shárú ar eisiamh inniúlachta ina leith sin a leagtar amach in Airteagal 153(5) CFAE.
47
Ina theannta sin, áitíonn Ríocht na Danmhairge go ndéanann Airteagal 4(2) den Treoir atá faoi chonspóid difear freisin don chreat dlíthiúil maidir le ballraíocht i gceardchumann nó in eagraíocht agus, dá bhrí sin, go mbaineann sé le croílár an chirt comhlachais ina n‑oibríonn comhpháirtithe sóisialta na Danmhairge. Chun go mbeidh aon éifeacht aici, ní mór gurb é cuspóir na hoibleagáide a leagtar síos san fhoráil sin go gcumhdaítear líon níos mó oibrithe le comhaontú trí dhul isteach in eagraíocht ceardchumainn.
48
Maíonn an Pharlaimint, an Chomhairle, an Coimisiún agus na Ballstáit a dhéanann idirghabháil chun tacú leis na horduithe atá á lorg ag na hinstitiúidí is cosantóirí, maidir leis an gcéad chuid den chéad saincheist dlí, go bhféadfaí an Treoir atá faoi chonspóid, arb é an t‑aon chuspóir atá léi feabhas a chur ar dhálaí oibre trí bhearta a bhaineann le leordhóthanacht agus cur chun cinn pá íosta agus cómhargáil a chur chun cinn i ndáil le socrú pá, a ghlacadh i gcomhréir iomlán le hAirteagal 153(5) CFAE.
49
Ní shainítear sa Treoir atá faoi chonspóid ach, trí bhíthin ceanglais íosta ar leibhéal an Aontais, oibleagáidí nós imeachta maidir le leordhóthanacht pá íosta reachtúil a chinneadh agus cuirtear caibidlíocht chun cinn maidir leis an bpá sin a shocrú. Dá bhrí sin, leagtar síos leis an Treoir sin oibleagáidí nós imeachta maidir le modhanna, agus ní oibleagáidí, maidir le neamhspleáchas na gcomhpháirtithe sóisialta agus na gcóras éagsúil chun pá a shocrú sna Ballstáit a urramú go hiomlán. Dá bhrí sin, ní fhorordaítear leis an Treoir sin leibhéil shonracha nó comhpháirteanna sonracha den phá a cheanglaítear ar na Ballstáit a ráthú ar bhealach comhchuibhithe agus, dá bhrí sin, níl sí in ann pá a chinneadh go díreach san Aontas Eorpach.
50
Maidir leis an dara cuid den chéad saincheist dlí, áitíonn an Pharlaimint, an Chomhairle, an Coimisiún agus na Ballstáit a dhéanann idirghabháil chun tacú leis na horduithe atá á lorg ag na hinstitiúidí is cosantóirí, cé gur réamhchoinníoll é an ceart comhlachais don cheart chun cómhargála, go bhfuil an dá cheart sin éagsúil mar sin féin.
51
Sa chás seo, ní leagtar síos leis an Treoir atá faoi chonspóid, agus go háirithe Airteagal 4 di, aon riail maidir leis an gceart comhlachais. Ní bhunaítear leis an Treoir sin ach creat chun feidhmiú an chirt chun cómhargála a éascú, gan aon oibleagáid a fhorchur maidir le ballraíocht i gceardchumann nó i gcomhlachais nó maidir le himeacht nó díscaoileadh na gceardchumann nó na gcomhlachas sin. Ní fhorchuirtear leis ach oiread aon choinníoll maidir le feidhmiú na gceardchumann nó na gcomhlachas sin, ná ní bhaineann sé le haon chur isteach orthu.
(b)
Measúnú na Cúirte
52
I gcomhréir le prionsabal na tabhartha cumhachtaí dá bhforáiltear in Airteagal 4(1) agus in Airteagal 5(1) agus (2) CAE, ní ghníomhóidh an tAontas ach amháin faoi theorainneacha na n‑inniúlachtaí atá tugtha dó ag na Ballstáit sna Conarthaí chun na cuspóirí atá leagtha amach sna Conarthaí sin a bhaint amach agus is ag na Ballstáit atá aon inniúlacht nach bhfuil tugtha don Aontas sna Conarthaí.
53
Tríd an Treoir atá faoi chonspóid a ghlacadh, bhí reachtóir an Aontais ag brath ar fhorálacha comhcheangailte Airteagal 153(2)(b) agus Airteagal 153(1)(b) CFAE, lena dtugtar de chumhacht don Pharlaimint agus don Chomhairle íoscheanglais a ghlacadh, trí bhíthin treoracha, sa réimse ‘dálaí oibre’.
54
Mar sin féin, de bhun Airteagal 153(5) CFAE, ‘ní bheidh feidhm ag forálacha an Airteagail seo maidir le pá, leis an gceart comhlachais, leis an gceart dul ar stailc ná leis an gceart frithdhúnadh a fhorchur’ Dá bhrí sin, ní féidir forálacha mhíreanna 1 go 4 den Airteagal sin a úsáid mar bhunús dlí chun teacht timpeall ar eisiamh sainráite aon dlínse a leagtar amach in Airteagal 153(5) (féach, de réir analaí, breithiúnas an 5 Deireadh Fómhair 2000, an Ghearmáin v an Pharlaimint agus an Chomhairle, C‑376/98, EU:C:2000:544, mír 79).
55
Dá bhrí sin, ní mór a fháil amach ar sháraigh reachtóir an Aontais, tríd an Treoir atá faoi chonspóid a ghlacadh ar bhonn fhorálacha Airteagal 153(1) agus (2) CFAE, na heisiaimh ón inniúlacht a bhaineann le ‘pá’ agus ‘ceart comhlachais’ a leagtar amach i mír 5 den Airteagal sin agus, dá bhrí sin, rinne sé neamhaird ar na cumhachtaí a thugtar don Aontas leis na Conarthaí.
56
De réir cásdlí socair, ní mór an bunús dlí do bheart de chuid an Aontais Eorpaigh a roghnú ar bhonn tosca oibiachtúla a bhféadfaí athbhreithniú breithiúnach a dhéanamh orthu, lena n‑áirítear aidhm agus ábhar an bhirt sin (breithiúnais an 12 Samhain 1996, an Ríocht Aontaithe v an Chomhairle, C‑84/94, EU:C:1996:431, mír 25, agus an 8 Nollaig 2020, an Ungáir v an Pharlaimint agus an Chomhairle, C‑620/18, EU:C:2020:1001, mír 38). I bhfianaise na dtosca oibiachtúla sin, is gá scrúdú a dhéanamh an dtagann gníomh de chuid an Aontais, go hiomlán nó go páirteach, faoi eisiamh inniúlacht an Aontais Eorpaigh dá bhforáiltear sna Conarthaí.
(1) Cuspóir agus ábhar na Treorach atá faoi chonspóid
57
Sa chéad áit, maidir le cuspóir na Treorach atá faoi chonspóid, tá sé beartaithe, mar is léir ó Airteagal 1(1) di, le feabhas a chur ar dhálaí maireachtála agus oibre san Aontas Eorpach, go háirithe leordhóthanacht pá íosta d’oibrithe, d’fhonn rannchuidiú le cóineasú sóisialta aníos agus neamhionannais phá a laghdú.
58
Luaitear in aithris 7 den Treoir sin, i ndáil leis sin, ‘[t]airbhíonn idir oibrithe agus ghnólachtaí san Aontas, chomh maith leis an tsochaí agus an geilleagair i gcoitinne, de dhálaí maireachtála agus oibre níos fearr, lena n‑áirítear trí phá íosta leordhóthanach, agus is réamhriachtanas iad chun fás cóir, cuimsitheach agus inbhuanaithe a bhaint amach’. Sonraítear san aithris sin freisin, ‘[t]rí aghaidh a thabhairt ar dhifríochtaí móra maidir le cuimsiú agus leordhóthanacht chosaint an phá íosta, rannchuidítear le feabhas a chur ar chothroime mhargadh saothair an Aontais, agus sa chaoi sin, déantar éagothromaíochtaí pá agus sóisialta a chosc agus a laghdú, agus rannchuidítear le dul chun cinn eacnamaíoch agus sóisialta agus an cóineasú aníos a chur chun cinn’. Luaitear an méid seo a leanas in aithris 8 den Treoir, ‘nuair a shocraítear an pá íosta ar leibhéil leordhóthanacha, mar a fhoráiltear sa dlí náisiúnta nó i gcomhaontuithe comhchoiteanna, cosnaítear ioncam oibrithe, go háirithe oibrithe faoi mhíbhuntáiste agus cuidítear le slí bheatha shásúil a áirithiú’.
59
Sa dara háit, maidir le hábhar na Treorach atá faoi chonspóid, tá 19 Airteagal inti. Sainítear in Airteagail 1 agus 2 den Treoir sin, faoi seach, ábhar agus raon feidhme na Treorach sin, agus tugtar sainmhíniú comhchuibhithe in Airteagal 3 den Treoir sin ar na coincheapa ‘pá íosta’, ‘pá íosta reachtúil’, ‘cómhargáil’, ‘comhaontú comhchoiteann’ agus ‘cumhdach cómhargála’.
60
Chun na cuspóirí a leagtar amach i míreanna 57 agus 58 den bhreithiúnas seo a bhaint amach, bunaítear leis an Treoir atá faoi chonspóid, i gcomhréir le hAirteagal 1(1) di, arna léamh i bhfianaise aithris 18, creat atá bunaithe ar thrí phríomhchuspóir, dá dtagraítear i bpointí (a) go (c) den fhoráil sin. Baineann an chéad ábhar le leordhóthanacht an phá íosta reachtúil d’fhonn dálaí cuibhiúla maireachtála agus oibre a bhaint amach. Baineann an dara cuspóir le cómhargáil a chur chun cinn chun críche pá a shocrú. Ar deireadh, baineann an tríú cuspóir le feabhas a chur ar rochtain éifeachtach oibrithe ar na cearta chun cosanta a thairgtear le pá íosta i gcás ina ndéantar foráil leis an dlí náisiúnta agus/nó le comhaontuithe comhchoiteanna maidir leis na cearta sin.
61
Maidir leis an gcéad chuspóir, ceanglaítear le hAirteagal 5(1) den Treoir atá faoi chonspóid ar na Ballstáit ina bhfuil pá íosta reachtúil ann na nósanna imeachta is gá a bhunú chun an pá sin a shocrú agus a nuashonrú, ar nósanna imeachta iad nach mór a bheith bunaithe ar chritéir atá ceaptha chun rannchuidiú lena leordhóthanacht agus foráiltear leis, i mír 2, do chritéir nach mór do na Ballstáit a chur san áireamh chun na críche sin. Dearbhaítear go sainráite in Airteagal 5(3) den Treoir sin go bhféadfadh na Ballstáit sásra uathoibríoch a úsáid chun pá íosta reachtúil a innéacsú, faoi réir na n‑oibleagáidí agus na gcoinníollacha a leagtar amach ann. Ina theannta sin, foráiltear le hAirteagal 5(4) den Treoir sin go mbeidh an measúnú ar leordhóthanacht an phá íosta reachtúil faoi threoir luachanna tagartha táscacha. Thairis sin, baineann Airteagal 5(5) agus (6) den Treoir sin, faoi seach, le minicíocht nuashonruithe ar phá íosta reachtúil agus le comhlachtaí comhairleacha a cheapadh nó a bhunú chun comhairle a chur ar na húdaráis inniúla maidir le hábhair a bhaineann le pá íosta reachtúil.
62
Baineann Airteagail 6 go 8 den Treoir atá faoi chonspóid, faoi seach, le héagsúlachtaí agus asbhaintí ó phá íosta reachtúil, rannpháirtíocht na gcomhpháirtithe sóisialta i socrú agus i nuashonrú an phá sin agus rochtain éifeachtach na n‑oibrithe ar an bpá sin.
63
Maidir leis an dara cuspóir, ar thaobh amháin, foráiltear le hAirteagal 4(1) den Treoir atá faoi chonspóid, d’fhonn cumhdach cómhargála a mhéadú agus feidhmiú an chirt chun cómhargála le haghaidh socrú pá a éascú, inter alia, go ndéanfaidh na Ballstáit, i gcás inarb iomchuí, na bearta dá dtagraítear i bpointí (c) agus (d) di chun oibrithe agus ionadaithe ceardchumainn chomh maith le ceardchumainn agus eagraíochtaí fostóirí a chosaint nuair atá siad rannpháirteach nó nuair is mian leo a bheith rannpháirteach sa chómhargáil sin.
64
Ar an taobh eile, ceanglaítear le hAirteagal 4(2) den Treoir sin ar na Ballstáit ina bhfuil an ráta cumhdaigh cómhargála faoi bhun tairseach 80 % creat a chur ar fáil chun cómhargáil a chur chun cinn, i bhfoirm dlí tar éis dul i gcomhairle leis na comhpháirtithe sóisialta nó i bhfoirm comhaontú leo, agus plean gníomhaíochta a bhunú chuige sin, lena leagtar amach tráthchlár soiléir agus bearta nithiúla chun ráta an chumhdaigh cómhargála a mhéadú de réir a chéile agus a athbhreithniú go rialta agus a thabhairt cothrom le dáta más gá. Is léir ó aithrisí 16 agus 22 den Treoir sin go raibh reachtóir an Aontais ag brath, i ndáil leis sin, ar an mbonn go bhfuil comhghaol idir ráta ard cumhdaigh cómhargála agus leordhóthanacht an phá íosta.
65
Maidir leis an tríú cuspóir, leagtar síos in Airteagail 9 go 13 den Treoir sin forálacha cothrománacha maidir le soláthar poiblí, faireachán agus bailiú sonraí, faisnéis maidir le cosaint pá íosta, an ceart chun cúitimh agus cosaint ar chóir dhíobhálach nó ar iarmhairtí díobhálacha, agus an córas pionóis.
66
Sna himthosca sin, is léir ó scrúdú ar chuspóir agus ar ábhar na Treorach atá faoi chonspóid gur bunaíodh leis an Treoir sin, inter alia, creat chun pá íosta leordhóthanach a shocrú chun dálaí maireachtála agus oibre san Aontas a fheabhsú. Dá bhrí sin, tagann an Treoir sin prima facie faoi cheann amháin nó níos mó de na réimsí a liostaítear in Airteagal 153(1) CFAE, lena n‑áirítear na ‘dálaí oibre’ dá dtagraítear i bpointe (b) den fhoráil sin, cé go mbaineann sí le ‘pá’, a d’fhéadfadh teacht faoi eisiamh dlínse dá bhforáiltear in Airteagal 153(5) CFAE maidir le ‘pá’.
(2) An chéad chuid den chéad saincheist dlí lena n‑éilítear sárú ar eisiamh dlínse a bhaineann le ‘pá’
67
I bhfianaise an chreata anailísigh a leagtar amach i míreanna 52 go 56 den bhreithiúnas seo, ní mór a mheabhrú gur chinn an Chúirt Bhreithiúnais arís agus arís eile gurb é an chúis atá leis an eisceacht a bhaineann le ‘pá’ a leagtar amach in Airteagal 153(5) CFAE go dtagann socrú pá faoi neamhspleáchas conarthach na gcomhpháirtithe sóisialta ar an leibhéal náisiúnta agus faoi inniúlacht na mBallstát sa réimse sin. Sna himthosca sin, measadh gurbh iomchuí, mar atá faoi láthair, cinneadh maidir le leibhéal an phá a eisiamh ó chomhchuibhiú faoi Airteagal 151 CFAE et seq (féach, chuige sin, breithiúnais an 13 Meán Fómhair 2007, Del Cerro Alonso, C‑307/05, EU:C:2007:509, míreanna 40 agus 46, agus an 7 Iúil 2022, Coca-Cola European Partners Deutschland, C‑257/21 agus C‑258/21, EU:C:2022:529, mír 47).
68
Dá bhrí sin, ní mór an t‑eisiamh dlínse sin a thuiscint mar thagairt do bhearta - amhail caighdeánú ar chuid nó ar iomlán chomhpháirteanna pá agus/nó leibhéal an phá sna Ballstáit, nó fiú pá íosta a thabhairt isteach ar leibhéal an Aontais - arb ionann iad agus cur isteach díreach ag dlí an Aontais maidir le pá a chinneadh laistigh den Aontas Eorpach. Chuige sin, ní féidir an t‑eisiamh ‘pá’ a leathnú chuig aon cheist a bhaineann le haon chineál nasc le pá; murach sin, dhéanfaí cuid mhór dá substaint a bhaint de na réimsí dá dtagraítear in Airteagal 153(1) CFAE (breithiúnais an 15 Aibreán 2008, Impact, C‑268/06, EU:C:2008:223, míreanna 124 agus 125, agus an 24 Feabhra 2022, Glavna direktsia Pozharna bezopasnost i zashthe na naselenieto, C‑262/20, EU:C:2022:117, mír 30).
69
Is fíor, mar a chuir Ríocht na Danmhairge agus Ríocht na Sualainne in iúl, sna cásanna as ar eascair na breithiúnais a luaitear sa mhír roimhe seo, gur iarradh ar an gCúirt Bhreithiúnais scrúdú a dhéanamh ar theorannú na n‑inniúlachtaí idir an tAontas Eorpach agus na Ballstáit sna réimsí dá dtagraítear in Airteagal 153 CFAE i gcás gníomhartha nach mbaineann le pá, ach a rialaíonn coinníollacha eile oibre nó a bhfuil cuspóir difriúil acu agus a bhféadfadh iarmhairtí nó éifeachtaí áirithe a bheith ag a bhforálacha ar chinneadh pá. Is amhlaidh fós, sna breithiúnais sin, gur léirigh an Chúirt Bhreithiúnais raon feidhme an eisiaimh a bhaineann le ‘pá’ dá bhforáiltear i mír 5 den Airteagal sin go ginearálta, gan díriú ar an nasc níos dlúithe ar a laghad le hábhar pá na ngníomhartha ar iarradh a léiriú.
70
Dá bhrí sin, i bhfianaise na gceanglas maidir le deimhneacht dhlíthiúil, soiléireacht agus leanúnachas i gcur i bhfeidhm na gcritéar lena rialaítear roinnt na n‑inniúlachtaí idir an tAontas Eorpach agus na Ballstáit, ní mór don chritéar ‘cur isteach díreach ag dlí an Aontais maidir le pá a chinneadh laistigh den Aontas Eorpach’ dá dtagraítear i mír 68 den bhreithiúnas seo a bheith ina threoir don scrúdú ar chomhlíonadh eisiamh dlínse maidir le ‘pá’ a leagtar síos in Airteagal 153(5) CFAE, gan beann ar an dlúthnasc, a bheag nó a mhór, idir an beart atá i gceist agus an réimse ‘pá’. Ciallaíonn sé sin nach féidir a mheas go bhfuil inniúlacht an Aontais Eorpaigh eisiata go huathoibríoch i gcás ina mbaineann an gníomh sin leis an ábhar sin.
71
Thairis sin, chuirfí isteach go mór ar chumas reachtóir an Aontais cuspóirí an bheartais shóisialta a bhaint amach, mar a leagtar amach sa chéad mhír d’Airteagal 151 CFAE agus, ar bhonn níos ginearálta, léiriú nithiúil a thabhairt ar ghné shóisialta na lánpháirtíochta laistigh den Aontas, dá gcuirfí cosc ar an reachtóir sin bearta a ghlacadh a mbeadh éifeachtaí dearfacha nó iarmhairtí dearfacha acu, sa chleachtas, ar leibhéal an phá, fiú dá ngníomhódh sé, chuige sin, agus éagsúlacht na gcleachtas náisiúnta sna Ballstáit agus neamhspleáchas na gcomhpháirtithe sóisialta á gcomhlíonadh go hiomlán, i gcomhréir leis an dara mír d’Airteagal 151 CFAE agus leis an gcéad mhír d’Airteagal 152 CFAE.
72
Tá feidhm ag an gcinneadh sin, a fortiori, maidir le ‘dálaí oibre’, atá i measc na réimsí ina dtugtar inniúlacht don Aontas le hAirteagal 153(1) CFAE tacú le gníomhaíochtaí na mBallstát agus iad a fhorlíonadh agus a bhfuil a raon feidhme ag forluí, i bpáirt, le raon feidhme na heisceachta a bhaineann le ‘pá’ a leagtar amach in Airteagal 153(5) CFAE, toisc gur dlúthchuid de dhálaí oibre é an luach saothair (féach, chuige sin, breithiúnais an 11 Samhain 2004, Delahaye, C‑425/02, EU:C:2004:706, mír 33, agus an 22 Nollaig 2010, Gavieiro agus Iglesias Torres, C‑444/09 agus C‑456/09, EU:C:2010:819, mír 58).
73
Thairis sin, ní bhaineann an fíoras a luaigh an Pharlaimint gur spreag reachtóir an Aontais cheana féin gníomhartha eile a bhaineann le pá a ghlacadh ar bhonn na mbunús dlí a leagtar amach in Airteagal 153 CFAE leis an gceist an bhféadfaí an Treoir atá faoi chonspóid a ghlacadh go bailí ar bhunús dlí a leagtar amach san Airteagal sin, gan eisiamh na hinniúlachta a bhaineann le ‘pá’ dá bhforáiltear i mír 5 den Airteagal sin a shárú. De réir an chásdlí, ní mór an bunús dlí do bheart a chinneadh ag féachaint dá chuspóir agus dá inneachar agus ní don bhunús dlí a úsáideadh chun bearta eile de chuid an Aontais Eorpaigh a ghlacadh a d’fhéadfadh, i gcásanna áirithe, saintréithe comhchosúla a léiriú (féach, chuige sin, breithiúnais an 28 Meitheamh 1994, an Pharlaimint v an Chomhairle, C‑187/93, EU:C:1994:265, mír 28, agus an 12 Feabhra 2015, an Pharlaimint v an Chomhairle, C‑48/14, EU:C:2015:91, mír 30).
74
Sna himthosca sin, cé go leanann sé as an scrúdú a rinneadh i míreanna 57 go 66 den bhreithiúnas seo go mbaineann an Treoir atá faoi chonspóid le pá agus gur dócha go mbeidh tionchar aici ar leibhéal an phá, ní féidir a bhaint de thátal go huathoibríoch as na himthosca sin amháin, tríd an Treoir sin a ghlacadh, gur sháraigh reachtóir an Aontais eisiamh na hinniúlachta a bhaineann le ‘pá’ dá bhforáiltear in Airteagal 153(5) CFAE.
75
Ní mór a fháil amach freisin, chuige sin, an bhfuil cur isteach díreach ag dlí an Aontais ar chinneadh pá laistigh den Aontas i gceist le hAirteagail 4 go 6 den Treoir atá faoi chonspóid, lena mbaineann cáineadh Ríocht na Danmhairge agus Ríocht na Sualainne go bunúsach, de réir bhrí an chásdlí dá dtagraítear i míreanna 67 agus 68 den bhreithiúnas seo.
(i) Airteagal 4 den Treoir atá faoi chonspóid
76
Mar a áitíonn Ríocht na Danmhairge agus Ríocht na Sualainne, leagtar síos in Airteagal 4 den Treoir atá faoi chonspóid ceanglais áirithe arna bhfoirmliú i dtéarmaí ginearálta agus uaireanta sa chiall gur gá bearta sonracha a ghlacadh chun cómhargáil a chur chun cinn d’fhonn pá a shocrú. Ceanglaítear leis an Airteagal sin, go sonrach, i mír 2 de, go ndéanfaidh na Ballstáit ina bhfuil an ráta cumhdaigh cómhargála níos lú ná tairseach 80 % foráil do chreat coinníollacha cumasúcháin don chómhargáil, trí ‘dhlí’ tar éis dul i gcomhairle leis na comhpháirtithe sóisialta nó trí ‘chomhaontú’ leo. Ní mór do na Ballstáit sin ‘plean gníomhaíochta’ a tharraingt suas freisin ina leagtar amach amlíne shoiléir agus ‘bearta nithiúla’ chun ráta an chumhdaigh cómhargála a mhéadú de réir a chéile, nach mór dóibh athbhreithniú a dhéanamh air go rialta, é a chur ar fáil don phobal agus fógra a thabhairt don Choimisiún ina leith. Ba cheart a thabhairt faoi deara freisin go bhfuil na coincheapa ‘cómhargáil’, ‘comhaontú comhchoiteann’ agus ‘cumhdach cómhargála’ dá dtagraítear san fhoráil sin faoi réir sainmhínithe comhchuibhithe in Airteagal 3(3) go (5) den Treoir sin.
77
Cé go dtugtar isteach le hAirteagal 4 den Treoir atá faoi chonspóid, dá bhrí sin, cineál áirithe idirghabhála Stáit sna socruithe cómhargála d’fhonn pá a shocrú, ní leanann sé as a fhorálacha go gcuireann dlí an Aontais isteach go díreach ar chinneadh pá laistigh den Aontas Eorpach, de réir bhrí an chásdlí dá dtagraítear i míreanna 67 agus 68 den bhreithiúnas seo.
78
Ar thaobh amháin, ní chuireann Airteagal 4 isteach ar an rogha a dhéanann na Ballstáit maidir leis an tsamhail socraithe pá, eadhon trí mhodhanna reachtacha, trí chómhargáil nó trí mheascán den dá cheann. Luaitear in aithris 12 den Treoir atá faoi chonspóid, thairis sin, ‘[gur] cheart na traidisiúin náisiúnta éagsúla sna Ballstáit a urramú’.
79
Ar an taobh eile, ní rialaítear le hAirteagal 4 an t‑ábhar ná ní fhorordaítear leis toradh na cómhargála. Mar a áitíonn an Pharlaimint agus an Chomhairle, ní fhorchuirtear leis na bearta éagsúla a leagtar síos in Airteagal 4 ar na Ballstáit oibleagáidí maidir leis an toradh atá le baint amach ach, ar a mhéad, oibleagáidí maidir leis na modhanna atá le húsáid. Dá bhrí sin, foráiltear le hAirteagal 4(2) den Treoir atá faoi chonspóid nach mór do na Ballstáit gan an tairseach 80 % den chumhdach cómhargála dá dtagraítear san fhoráil sin a bhaint amach, ach ní mór dóibh ‘creat’ a bhunú lena dtairgtear coinníollacha fabhracha don chómhargáil agus ‘plean gníomhaíochta’ a tharraingt suas chun iad a chur chun cinn. Thairis sin, ní mór an fhoráil sin a léamh i bhfianaise aithris 25 den Treoir atá faoi chonspóid, ina sonraítear, i ndáil leis sin, ‘[nár] cheart an tairseach 80 % de chumhdach cómhargála a fhorléiriú ach mar tháscaire lena spreagtar an oibleagáid plean gníomhaíochta a bhunú’ agus, agus anailís á déanamh ar an dul chun cinn atá déanta maidir le cumhdach cómhargála níos fearr a bhaint amach, go háirithe maidir leis an bplean gníomhaíochta dá bhforáiltear sa Treoir sin, ba cheart a chur san áireamh go bhfuil ‘éagsúlacht shuntasach idir rátaí cumhdaigh cómhargála na mBallstát mar gheall ar roinnt tosca, lena n‑áirítear an traidisiún agus an cleachtas náisiúnta chomh maith leis an gcomhthéacs stairiúil’.
80
Dá bhrí sin, má mhainníonn Ballstát an ráta cumhdaigh 80 % don chómhargáil dá dtagraítear in Airteagal 4(2) den Treoir sin a bhaint amach, ní sárú ann féin é sin ar oibleagáid atá ar an mBallstát sin.
81
Ba cheart a lua freisin go bhfuil an fhoclaíocht in Airteagal 4(2) den Treoir atá faoi chonspóid ar bhealach lena ráthófar neamhspleáchas iomlán na gcomhpháirtithe sóisialta. I gcomhréir leis an bhforáil sin, ceanglaítear ar na Ballstáit a thagann faoina raon feidhme ról a thabhairt do na comhpháirtithe sóisialta i mbunú an chreata lena dtairgtear coinníollacha fabhracha don chómhargáil dá dtagraítear san fhoráil sin, cibé acu a ghlactar an ‘creat’ sin i bhfoirm dlí nó i bhfoirm comhaontaithe, agus i mbunú, nuashonrú agus athbhreithniú an phlean gníomhaíochta dá dtagraítear ann. Ar an gcaoi chéanna, foráiltear le hAirteagal 1 den Treoir sin, i mír 2, go mbeidh an Treoir ‘gan dochar do neamhspleáchas na gcomhpháirtithe sóisialta a urramú go hiomlán, agus dá gceart chun comhaontuithe comhchoiteanna a chaibidliú agus a thabhairt i gcrích chomh maith’ agus, i mír 4, ‘[go mbeidh] cur i bhfeidhm na Treorach seo i gcomhréir iomlán leis an gceart chun cómhargála’.
82
Ní mór Airteagal 4 a léamh i gcomhar le haithris 19 den Treoir atá faoi chonspóid, ina luaitear nach gcuirtear isteach leis an Treoir sin ar shaoirse na mBallstát, inter alia, rochtain ar chosaint pá íosta dá bhforáiltear i gcomhaontuithe comhchoiteanna a chur chun cinn, ‘i gcomhréir leis an dlí agus cleachtas náisiúnta agus le sainiúlachtaí gach Ballstáit agus lánurraim á tabhairt d’inniúlachtaí náisiúnta agus do cheart na gcomhpháirtithe sóisialta comhaontuithe a thabhairt i gcrích’.
83
Dá bhrí sin, urramaítear le hAirteagal 4 an lánrogha leathan atá ag na comhpháirtithe sóisialta maidir le comhaontuithe comhchoiteanna a chaibidliú agus a thabhairt i gcrích.
84
Thairis sin, ní mór Airteagal 4 den Treoir atá faoi chonspóid a léamh i bhfianaise Airteagal 152 CFAE, a tugadh isteach le Conradh Liospóin agus lena leagtar síos go sainráite, sa chéad mhír de, urraim do neamhspleáchas na gcomhpháirtithe sóisialta. Dá bhrí sin, ní féidir Airteagal 4(2) den Treoir sin a léiriú sa chaoi go gceanglaítear ar na Ballstáit a cheangal ar líon níos mó oibrithe dul isteach i gceardchumann. Mar a luaitear go sainráite in Airteagal 1(4) den Treoir sin, ní féidir é a léiriú sa chaoi nach mór do na Ballstáit comhaontú comhchoiteann a bhfuil feidhm ghinearálta aige a dhearbhú.
85
I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, ní mór a mheas nach gcuireann dlí an Aontais isteach go díreach ar chinneadh pá laistigh den Aontas Eorpach le hAirteagal 4 den Treoir atá faoi chonspóid, de réir bhrí an chásdlí dá dtagraítear i míreanna 67 agus 68 den bhreithiúnas seo.
(ii) Airteagal 5 den Treoir atá faoi chonspóid
86
Ba cheart a thabhairt faoi deara ag an tús go bhfuil feidhm ag Airteagal 5 den Treoir atá faoi chonspóid, dar teideal ‘Nós imeachta maidir le pá íosta reachtúil leordhóthanach a shocrú’, mar is léir ó mhír 1 de, maidir le Ballstáit a bhfuil pá íosta reachtúil acu. Foráiltear le hAirteagal 1(4)(a) den Treoir sin, arna léamh i bhfianaise aithris 19 di, i ndáil leis sin, nach bhfuil aon ní sa Treoir sin le forléiriú mar oibleagáid ar aon Bhallstát ina n‑áirithítear foirmiú pá trí chomhaontuithe comhchoiteanna pá íosta reachtúil a thabhairt isteach. Dá bhrí sin, mar a aithníonn Ríocht na Danmhairge agus Ríocht na Sualainne, urramaítear le hAirteagal 5 den Treoir chéanna inniúlacht na mBallstát an tsamhail socraithe pá a roghnú.
87
Mar sin féin, is gá a fháil amach an gcuirtear isteach go díreach le forálacha sonracha Airteagal 5 ar dhlí an Aontais maidir le pá a chinneadh laistigh den Aontas, de réir bhrí an chásdlí a luaitear i míreanna 67 agus 68 den bhreithiúnas seo.
88
Maidir le hAirteagal 5(1) den Treoir atá faoi chonspóid, ar an gcéad dul síos, ceanglaítear leis an bhforáil sin, ina chéad abairt agus ina dara habairt, ar na Ballstáit a bhfuil pá íosta reachtúil acu ‘na nósanna imeachta is gá a bhunú chun pá íosta reachtúil a shocrú agus a nuashonrú’. Thairis sin, ní mór na nósanna imeachta sin a bheith bunaithe ar chritéir, arna sainiú ar ‘ar bhealach soiléir’, ‘chun rannchuidiú [le] leordhóthanacht [an phá íosta reachtúil], d’fhonn caighdeán cuibhiúil maireachtála a bhaint amach, bochtaineacht lucht oibre a laghdú, chomh maith le comhtháthú sóisialta agus cóineasú sóisialta aníos a chur chun cinn, agus an bhearna phá idir na hinscní a laghdú’.
89
Mar sin féin, mar a chuireann an Pharlaimint, an Chomhairle agus Poblacht na Fraince faoi bhráid na Cúirte Breithiúnais, mar is ceart, ní shainmhínítear in Airteagal 5 den Treoir atá faoi chonspóid ná in aon fhoráil eile den Treoir sin an coincheap ‘leordhóthanacht’ an phá íosta reachtúil. Os a choinne sin, i bhfianaise na foclaíochta leithne a úsáideann sé, fágtar le hAirteagal 5(1) den Treoir sin corrlach lánroghnach leathan ag na Ballstáit chun an coincheap sin a shainiú agus chun a raon feidhme beacht a chinneadh. Ar a mhéad, is luach táscach é leordhóthanacht an phá íosta reachtúil ar cheart do na Ballstáit díriú air agus pá íosta reachtúil á shocrú agus á thabhairt cothrom le dáta acu. Tacaítear leis an léamh sin leis an tríú habairt d’Airteagal 5(1) den Treoir sin, lena dtagraítear, chun críocha na critéir dá dtagraítear sa dara habairt den fhoráil sin a shainiú, do chleachtais náisiúnta na mBallstát, do chinntí a gcomhlachtaí inniúla agus do chomhaontuithe trípháirteacha, agus leis an gcúigiú habairt de, lena gceadaítear do na Ballstáit cinneadh a dhéanamh maidir le hualú coibhneasta na gcritéar sin, agus a ndálaí socheacnamaíocha náisiúnta á gcur san áireamh.
90
Dá bhrí sin, i bhfianaise na tagartha sainráite a dhéantar leis an bhforáil sin, go háirithe, do chleachtais náisiúnta a shainítear i ndlíthe náisiúnta, ní féidir an coincheap ‘leordhóthanacht’ an phá íosta reachtúil a mheas mar choincheap uathrialach de dhlí an Aontais (féach, chuige sin, breithiúnas an 29 Iúil 2024, CU agus ND (Cúnamh sóisialta – Idirdhealú indíreach), C‑112/22 agus C‑223/22, EU:C:2024:636, mír 35 agus an cásdlí dá dtagraítear), ar a n‑aontaíonn an Pharlaimint agus an Chomhairle freisin.
91
Ina theannta sin, rialaítear le hAirteagal 5(1) den Treoir atá faoi chonspóid an ‘nós imeachta’ chun pá íosta reachtúil a shocrú agus a nuashonrú, lena gceanglaítear ar na Ballstáit lena mbaineann nósanna imeachta a bhunú atá bunaithe ar chritéir nach mór dóibh a shocrú ar an leibhéal náisiúnta ar bhealach a rannchuideoidh le leordhóthanacht an phá sin agus lena nuashonrú, agus a bhféadfaidh siad a n‑ualú coibhneasta a chinneadh ina leith. Dá bhrí sin, arna leagan amach i dtéarmaí ginearálta agus bunaithe ar chur chuige nós imeachta, ní thugann an fhoráil sin ceart d’oibrithe chun pá íosta reachtúil leordhóthanach, ná ceart chun an pá sin a nuashonrú, atá sonrach do dhlí an Aontais. Tacaítear le léamh den sórt sin ar an bhforáil sin le hAirteagail 12 agus 13 den Treoir sin, lena dtugtar, maidir leis an gcéad cheann, rochtain ar na leigheasanna dá bhforáiltear léi, i gcás sárú ar ‘chearta a bhaineann le pá íosta reachtúil nó a bhaineann le cosaint pá íosta’, faoi réir na gceart sin a bheith ann sa dlí náisiúnta nó i gcomhaontuithe comhchoiteanna, agus, maidir leis an dara ceann, lena gceanglaítear ar na Ballstáit na rialacha a leagan síos maidir leis na pionóis is infheidhme i gcás sárú ‘ar chearta agus oibleagáidí a thagann faoi raon feidhme na Treorach [sin]’, ‘i gcás ina ndéantar foráil maidir leis na cearta agus na hoibleagáidí sin sa dlí náisiúnta nó i gcomhaontuithe comhchoiteanna’.
92
Sna himthosca sin, ní mór a mheas nach gcuireann dlí an Aontais isteach go díreach ar chinneadh pá laistigh den Aontas Eorpach le hAirteagal 5(1) den Treoir atá faoi chonspóid, de réir bhrí an chásdlí dá dtagraítear i míreanna 67 agus 68 den bhreithiúnas seo.
93
Ba cheart a lua freisin, i bhfianaise eisiamh inniúlachta i ndáil le ‘pá’ a leagtar amach in Airteagal 153(5) CFAE, nach féidir ceart chun pá íosta reachtúil ‘leordhóthanach’ nó ‘cothrom’ a bhaineann go sonrach le dlí an Aontais a thuiscint ó léamh comhcheangailte ar Airteagal 5(1) den Treoir atá faoi chonspóid agus ar Airteagal 31(1) den Chairt. Go deimhin, faoi Airteagal 51(2) di, ní leathnaíonn an Chairt raon feidhme dhlí an Aontais thar chumhachtaí an Aontais, ná ní bhunaítear léi aon chumhachtaí ná cúraimí nua don Aontas, ná ní mhodhnaítear léi na cumhachtaí agus na cúraimí a shainítear sna Conarthaí.
94
Ar an dara dul síos, maidir le hAirteagal 5(2) den Treoir atá faoi chonspóid, liostaítear ann, i bpointí (a) go (d), ceithre ghné, eadhon, faoi seach, ‘cumhacht cheannaigh an phá íosta reachtúil, agus an costas maireachtála á chur san áireamh’, ‘an leibhéal ginearálta pá agus an chaoi a ndáiltear é’, ‘ráta fáis an phá’ agus ‘leibhéil agus forbairtí fadtéarmacha táirgiúlachta náisiúnta’, nach mór a áireamh sna critéir náisiúnta dá dtagraítear i mír 1 den Airteagal sin ar a laghad.
95
Is fíor, mar a léirítear leis an bhfrása ‘ar a laghad’ a úsáidtear in Airteagal 5(2), nach liosta uileghabhálach é an liosta sin, ós rud é go bhfuil saoirse ag na Ballstáit gnéithe eile a chur leis. Ina theannta sin, mar a meabhraíodh i mír 89 den bhreithiúnas seo, is léir ón tríú habairt d’Airteagal 5(1) den Treoir atá faoi chonspóid go saineoidh na Ballstáit na critéir náisiúnta dá dtagraítear sa dara foráil sin i gcomhréir, inter alia, lena gcleachtais náisiúnta, agus ón gcúigiú habairt den mhír sin, go bhféadfaidh na Ballstáit cinneadh a dhéanamh freisin maidir le hualú coibhneasta na gcritéar náisiúnta éagsúil, lena n‑áirítear na heilimintí dá dtagraítear in Airteagal 5(2). Thairis sin, is iad na dálaí socheacnamaíocha atá i réim i ngach Ballstát a fheidhmíonn mar phointe tagartha do na critéir náisiúnta éagsúla sin. Is amhlaidh fós, mar a chuireann Ríocht na Danmhairge in iúl, mar is ceart, go gceanglaítear le hAirteagal 5(2) ar na Ballstáit ina bhfuil pá íosta reachtúil ann a áirithiú go n‑áirítear leis na critéir sin, ar a laghad, na ceithre ghné a liostaítear ann. Trína cheangal go n‑úsáidfear na heilimintí sin sna nósanna imeachta chun pá íosta reachtúil a shocrú agus a nuashonrú, bhunaigh reachtóir an Aontais ceanglas maidir leis na heilimintí a chomhdhéanann an pá sin, a bhfuil tionchar díreach aige ar leibhéal an phá sin, agus, contrártha leis an méid a luaitear san abairt dheireanach d’Airteagal 5(1) den Treoir atá faoi chonspóid, beag beann ar ábharthacht na ngnéithe sin ar an leibhéal náisiúnta i bhfianaise na ndálaí socheacnamaíocha atá i réim sna Ballstáit.
96
Dá bhrí sin, is é atá i gceist le hAirteagal 5(2) den Treoir atá faoi chonspóid comhchuibhiú a dhéanamh ar roinnt de na heilimintí a chomhdhéanann an pá sin agus, dá bhrí sin, cur isteach díreach ag dlí an Aontais maidir le pá a chinneadh laistigh de, de réir bhrí an chásdlí dá dtagraítear i míreanna 67 agus 68 den bhreithiúnas seo.
97
Ar an tríú dul síos, maidir le hAirteagal 5(3) den Treoir atá faoi chonspóid, cé nach gceadaítear leis an bhforáil sin ach do na Ballstáit dul i muinín sásra uathoibríoch chun pá íosta reachtúil a innéacsú agus go ndéantar tagairt inti don dlí náisiúnta agus don chleachtas náisiúnta maidir leis na critéir iomchuí nach mór an sásra sin a bhunú orthu, mar sin féin, sa chuid dheireanach dá abairt, baineann na Ballstáit úsáid as sásra innéacsaithe uathoibríoch faoi réir ‘[coinníoll] nach n‑eascróidh laghdú ar an bpá íosta reachtúil as cur i bhfeidhm an tsásra sin’.
98
Dá bhrí sin, is éard atá i gceist leis an bhforáil sin, a mhéid a bhforchuirtear léi clásal neamh-chúlchéimnithe i leibhéal an phá íosta reachtúil do na Ballstáit a úsáideann sásra uathoibríoch chun an pá sin a innéacsú, mar a áitíonn Ríocht na Danmhairge mar is ceart, cur isteach díreach ag dlí an Aontais maidir le pá a chinneadh laistigh den Aontas, de réir bhrí an chásdlí dá dtagraítear i míreanna 67 agus 68 den bhreithiúnas seo.
99
Ar an gceathrú dul síos, maidir le hAirteagal 5(4) den Treoir atá faoi chonspóid, foráiltear leis go bhféadfaidh na Ballstáit, chun a measúnú ar leordhóthanacht an phá íosta reachtúil a threorú, ‘luachanna tagartha táscacha’ a úsáidtear go coitianta ar an leibhéal idirnáisiúnta a úsáid, amhail an tairseach 60 % den ollphá airmheánach agus/nó luachanna tagartha táscacha a úsáidtear ar an leibhéal náisiúnta. Mar a áitíonn Poblacht Chónaidhme na Gearmáine, go bunúsach, tá na luachanna tagartha táscacha sin éagsúil leis na tosca nach mór a chur san áireamh mar chritéar sna nósanna imeachta chun pá íosta dlíthiúil náisiúnta a shocrú agus a nuashonrú, dá dtagraítear in Airteagal 5(2) den Treoir sin, sa mhéid nach bhfuil iontu ach paraiméadair thagartha chun measúnú a dhéanamh ar leordhóthanacht an phá íosta reachtúil, óna bhféadfaidh na Ballstáit, thairis sin, rogha a dhéanamh gan bhac. Dá bhrí sin, féadfaidh na Ballstáit úsáid a bhaint as luachanna tagartha táscacha a úsáidtear ar an leibhéal náisiúnta, luachanna tagartha táscacha a úsáidtear ar an leibhéal idirnáisiúnta nó meascán den dá rud. Dá bhrí sin, ní leagtar síos le hAirteagal 5(4) den Treoir sin gnéithe sainordaitheacha maidir le leibhéil an phá íosta reachtúil ná ní dhéantar na heilimintí a chomhdhéanann an pá sin, nó cuid díobh, a chomhchuibhiú, sa chaoi nach gcuireann dlí an Aontais isteach go díreach ar chinneadh pá laistigh den Aontas, de réir bhrí an chásdlí dá dtagraítear i míreanna 67 agus 68 den bhreithiúnas seo.
100
Ar an gcúigiú dul síos, ceanglaítear le hAirteagal 5(5) den Treoir atá faoi chonspóid ar na Ballstáit pá íosta reachtúil a thabhairt cothrom le dáta go rialta agus go tráthúil, agus gach 2 bhliain ar a laghad nó, i gcás na mBallstát a úsáideann sásra innéacsaithe uathoibríoch, gach 4 bliana ar a laghad, agus ceanglaítear le hAirteagal 5(6) den Treoir sin orthu comhlacht comhairleach amháin nó níos mó a bhunú chun comhairle a chur ar na húdaráis inniúla maidir le saincheisteanna a bhaineann le pá íosta reachtúil. Ní leagtar síos sna míreanna sin ach rialacha nós imeachta maidir le pá íosta reachtúil a shocrú agus a nuashonrú, gan eilimintí substainteacha éigeantacha a fhorordú do na Ballstáit a mhéid a bhaineann le leibhéal an phá íosta reachtúil ná comhchuibhiú a dhéanamh ar na heilimintí uile den phá íosta reachtúil sin nó ar chuid de na heilimintí sin. Dá bhrí sin, murab ionann agus an méid a áitíonn Ríocht na Danmhairge, ní chuirtear isteach go díreach le hAirteagal 5(5) agus (6) ag dlí an Aontais ar chinneadh pá laistigh den Aontas Eorpach, de réir bhrí an chásdlí dá dtagraítear i míreanna 67 agus 68 den bhreithiúnas seo.
101
Leanann sé ón méid sin roimhe seo go bhfuil, i mír 2 d’Airteagal 5 den Treoir atá faoi chonspóid agus sa chuid den abairt ‘ar choinníoll nach n‑eascróidh laghdú ar an bpá íosta reachtúil as cur i bhfeidhm an tsásra sin’ i mír 3 de, cur isteach díreach ag dlí an Aontais ar chinneadh pá laistigh den Aontas, de réir bhrí an chásdlí dá dtagraítear i míreanna 67 agus 68 den bhreithiúnas seo, agus, dá bhrí sin, sáraítear leis an eisiamh a bhaineann le ‘pá’ dá bhforáiltear in Airteagal 153(5) CFAE.
(iii) Airteagal 6 den Treoir atá faoi chonspóid
102
Foráiltear le hAirteagal 6 den Treoir atá faoi chonspóid, dar teideal ‘Éagsúlachtaí agus asbhaintí’, i mír 1, i gcás ina gceadaíonn na Ballstáit rátaí éagsúla pá íosta reachtúil do ghrúpaí sonracha oibrithe nó d’asbhaintí lena laghdaítear an luach saothair a íoctar go leibhéal níos ísle ná leibhéal an phá íosta reachtúil ábhartha, nach mór dóibh a áirithiú go gcomhlíonfar prionsabail an neamh-idirdhealaithe agus na comhréireachta, lena n‑áirítear cuspóir dlisteanach a shaothrú. Cuirtear in iúl in Airteagal 6(2) nach bhfuil aon ní sa Treoir sin le forléiriú mar ní lena bhforchuirtear oibleagáid ar na Ballstáit athruithe ar phá íosta reachtúil nó asbhaintí uaidh a thabhairt isteach. Ní mór na forálacha sin a léamh i bhfianaise aithris 29 den Treoir sin, ina luaitear go bhfuil sé tábhachtach nach n‑úsáidfear na héagsúlachtaí agus na hasbhaintí sin ‘go forleathan’, toisc go bhfuil an baol ann go mbeidh tionchar diúltach acu ar leordhóthanacht an phá íosta.
103
Ba cheart a thabhairt faoi deara, i ndáil leis sin, go bhfágtar le hAirteagal 6 den Treoir atá faoi chonspóid an tsaoirse ag na Ballstáit athruithe ar phá íosta reachtúil nó asbhaintí as a thabhairt isteach, nó gan iad a thabhairt isteach, lena laghdaítear an luach saothair a íoctar go leibhéal níos ísle ná leibhéal an phá íosta reachtúil ábhartha. Maidir leis an gcuid eile, níl i gceist le hAirteagal 6 den Treoir atá faoi chonspóid, nach gceanglaítear leis ach ar na Ballstáit prionsabail an neamh-idirdhealaithe agus na comhréireachta a chomhlíonadh agus rátaí éagsúla pá íosta reachtúil á n‑údarú acu le haghaidh catagóirí sonracha oibrithe nó asbhaintí lena laghdaítear an luach saothair a íoctar go leibhéal níos ísle ná an pá íosta reachtúil lena mbaineann, cur isteach díreach ag dlí an Aontais ar chinneadh pá laistigh den Aontas Eorpach, de réir bhrí an chásdlí dá dtagraítear i míreanna 67 agus 68 den bhreithiúnas seo.
104
Dá bhrí sin, ní mór seasamh leis an gcéad chuid den chéad saincheist dlí a mhéid a bhaineann sí le hAirteagal 5(2) den Treoir atá faoi chonspóid agus, dá bhrí sin, leis an gcuid den abairt ‘lena n‑áirítear na heilimintí dá dtagraítear i mír 2’ sa chúigiú habairt d’Airteagal 5(1) den Treoir sin, agus leis an gcuid den abairt ‘ar choinníoll nach mbeidh laghdú ar an bpá íosta reachtúil mar thoradh ar chur i bhfeidhm an tsásra sin’ in Airteagal 5(3) den Treoir sin. Ní mór diúltú don chuid eile den chéad chuid den chéad saincheist dlí.
(3) An dara cuid den chéad saincheist dlí lena n‑éilítear sárú ar eisiamh dlínse a bhaineann leis an ‘gceart comhlachais’
105
Foráiltear le hAirteagal 153(5) CFAE nach mbeidh feidhm ag forálacha an Airteagail sin, inter alia, maidir leis an ‘gceart comhlachais’.
106
Cé nach sainmhínítear an coincheap ‘ceart comhlachais’ dá dtagraítear in Airteagal 153(5) i gConradh FAE, de réir cásdlí socair, agus foráil de dhlí an Aontais á léiriú, is gá breithniú a dhéanamh ní hamháin ar a fhoclaíocht agus ar na cuspóirí a shaothraítear leis, ach freisin ar a chomhthéacs agus ar fhorálacha dhlí an Aontais ina n‑iomláine, agus féadfaidh bunús forála den sórt sin faisnéis a sholáthar atá ábhartha dá léiriú (féach, chuige sin, breithiúnais an 10 Nollaig 2018, Wightman agus páirtithe eile, C‑621/18, EU:C:2018:999, mír 47 agus an cásdlí dá dtagraítear, agus an 19 Samhain 2024, an Coimisiún v Poblacht na Seice (Cumas seasamh i dtoghchán agus ballraíocht i bpáirtí polaitiúil), C‑808/21, EU:C:2024:962, mír 91).
107
Ba cheart a thabhairt faoi deara, i ndáil leis sin, go n‑eisiatar ceithre ábhar in Airteagal 153(5) CFAE, eadhon ‘pá’, ‘ceart comhlachais’, ‘ceart chun dul ar stailc’ agus an ‘ceart frithdhúnadh’, ó na cumhachtaí in ábhair a bhaineann leis an mbeartas sóisialta a thugtar don Aontas Eorpach faoi mhíreanna 1 go 4 den Airteagal sin, ábhair atá nasctha, mar a luaigh an tAbhcóide Ginearálta i mír 67 dá Thuairim, sa mhéid go mbaineann siad go léir, go páirteach ar a laghad, le sainchumais na gcomhpháirtithe sóisialta. Ba cheart a lua freisin, i réimse áirithe an bheartais shóisialta, go bhfuil cur chun cinn ról na gcomhpháirtithe sóisialta agus éascú an idirphlé eatarthu, agus a neamhspleáchas á urramú ag an am céanna, ar cheann de chuspóirí Theideal X de Chuid a Trí de Chonradh FAE, mar is léir ón gcéad mhír d’Airteagal 152 CFAE (féach, chuige sin, breithiúnas an 2 Meán Fómhair 2021, EPSU v an Coimisiún, C‑928/19 P, EU:C:2021:656, míreanna 60 agus 61). Is féidir a thuiscint ón méid sin gurb é cuspóir an eisiaimh a bhaineann leis an ‘gceart comhlachais’, amhail an t‑eisiamh a bhaineann le ‘pá’, neamhspleáchas na gcomhpháirtithe sóisialta a chaomhnú ar an leibhéal náisiúnta go príomha (féach, de réir analaí, breithiúnais an 13 Meán Fómhair 2007, Del Cerro Alonso, C‑307/05, EU:C:2007:509, mír 40, agus an 7 Iúil 2022, Coca-Cola European Partners Deutschland, C‑257/21 agus C‑258/21, EU:C:2022:529, mír 47).
108
Maidir leis an gcaidreamh idir an ceart chun bheith rannpháirteach faoi shaoirse sa chómhargáil agus an ‘ceart comhlachais’, dá dtagraítear in Airteagal 153(5) CFAE, is fíor nach luaitear an chéad cheann go sainráite i measc na réimsí ina dtugtar cumhacht chomhchuibhithe don Aontas Eorpach le hAirteagal 153 CFAE chun na cuspóirí dá dtagraítear in Airteagal 151 CFAE a bhaint amach. Thairis sin, mar a thugann Ríocht na Danmhairge le fios, mar is ceart, tá nasc idir na cearta sin sa mhéid is gur réamhriachtanas é an ceart comhlachais chun an ceart chun cómhargála a fheidhmiú. Mar sin féin, ní féidir a thuiscint ón méid sin go ndéantar an ceart chun saor-rannpháirtíochta sa chómhargáil, mar ghné dhílis den ‘cheart comhlachais’, a eisiamh, ar an mbonn sin, ó inniúlachtaí an Aontais Eorpaigh i gcomhréir le hAirteagal 153(5) CFAE.
109
Ar dtús, le hAirteagal 153(1)(f) CFAE tugtar go sainráite an chumhacht do reachtóir an Aontais bearta a ghlacadh a bhaineann le ‘[h]ionadú agus comhchosaint leasanna oibrithe agus fostóirí, lena n‑áirítear comhchinneadh’. Le foclaíocht na forála sin, tugtar raon feidhme sách leathan di chun bearta lena rialaítear an ceart chun cómhargála a chumhdach, d’ainneoin an eisiaimh a bhaineann leis an gceart comhlachais a leagtar amach in Airteagal 153(5) CFAE.
110
Ina dhiaidh sin, is féidir a thuiscint ó na coincheapa ‘ceart ceardchumainn’ agus ‘cómhargáil idir fostóirí agus oibrithe’ a bheith curtha in oiriúint le chéile sa seachtú fleasc den chéad mhír d’Airteagal 156 CFAE go raibh sé beartaithe ag údair na gConarthaí, chun críocha an Airteagail sin agus, ar bhonn níos ginearálta, fhorálacha Theideal X de Chuid a Trí de Chonradh FAE, idirdhealú a dhéanamh idir na hábhair a chumhdaítear le gach ceann den dá choincheap sin.
111
Ar deireadh, pléann an Chairt um Chearta Sóisialta agus Cairt Shóisialta na hEorpa, mar ionstraimí dá dtagraítear go sainráite sa chéad mhír d’Airteagal 151 CFAE, agus sa Chairt, ar leithligh leis an gceart comhlachais agus leis an gceart chun cómhargála.
112
Go sonrach, maidir leis an gCairt, ar thaobh amháin, tagraíonn an ceart comhlachais, dá bhforáiltear in Airteagal 12 di, go háirithe do ‘cheart gach duine ceardchumainn a bhunú agus dul i bpáirt le ceardchumainn chun a leasanna a chosaint’. Áirítear leis an gceart sin freisin an ceart gan eagraíocht a bhunú agus a bheith páirteach in eagraíocht, lena n‑áirítear ceardchumann. Tagraíonn sí freisin, i ndáil leis sin, don fhéidearthacht atá ag comhlachas a ghníomhaíochtaí a shaothrú agus oibriú gan cur isteach gan údar ón Stát (féach, chuige sin, breithiúnais an 9 Márta 2006, Werhof, C‑499/04, EU:C:2006:168, mír 33, agus an 18 Meitheamh 2020, an Coimisiún v an Ungáir(Trédhearcacht comhlachas), C‑78/18, EU:C:2020:476, mír 113).
113
Ar an taobh eile, áirítear leis an gceart chun cómhargála, dá bhforáiltear in Airteagal 28 den Chairt, inter alia, an ceart atá ag oibrithe agus fostóirí, nó ag a n‑eagraíochtaí faoi seach, ‘dul i mbun caibidlíochta agus comhaontuithe comhchoiteanna a thabhairt i gcrích ar na leibhéil iomchuí’.
114
I ndáil leis sin, is fíor, mar a mhaíonn Ríocht na Danmhairge, go dtagann an maolú dá bhforáiltear in Airteagal 153(5) CFAE ó Airteagal 2(6) den Chomhaontú maidir le Beartas Sóisialta arna thabhairt i gcrích idir Ballstáit an Chomhphobail Eorpaigh cé is moite de Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann (IO 1992 C 191, lch. 91), atá i gceangal le Prótacal (Uimh. 14) maidir le beartas sóisialta atá i gceangal le Conradh CE, agus dá bhrí sin, tagann sé roimh ghlacadh na Cairte. Mar sin féin, maidir le hargóint Ríocht na Danmhairge go raibh sé beartaithe ag údair na gConarthaí ábhar na saor-rannpháirtíochta sa chómhargáil, mar ghné dhílis den cheart comhlachais, a eisiamh ó inniúlachtaí an Aontais Eorpaigh, in Airteagal 153(5) CFAE, ní thacaítear léi ach oiread, sa bhreis ar an gCairt, le forálacha Chairt Shóisialta na hEorpa agus na Cairte um Chearta Sóisialta, a tháinig, dá dtaobh féin, roimh ghlacadh an Chomhaontaithe maidir le Beartas Sóisialta. Déileálann Cairt Shóisialta na hEorpa agus an Chairt um Chearta Sóisialta freisin leis an gceart comhlachais agus leis an gceart chun cómhargála mar chearta ar leithligh, eadhon, maidir leis an gcéad cheann, in Airteagail 5 agus 6 agus, maidir leis an gceart sin, in Airteagail 11 agus 12 di.
115
Dá réir sin, ní mór an coincheap ‘ceart comhlachais’ dá dtagraítear in Airteagal 153(5) CFAE a léiriú mar thagairt do shaoirse oibrithe agus fostóirí eagraíochtaí a bhunú, a dhíscaoileadh nó páirt a ghlacadh iontu, lena n‑áirítear ceardchumainn, gan bearta lena rialaítear an ceart chun cómhargála idir fostóirí agus oibrithe a chumhdach, áfach.
116
Maidir leis an tástáil dhlíthiúil is infheidhme maidir leis an scrúdú ar chomhlíonadh an eisiaimh a bhaineann leis an ‘gceart comhlachais’ a leagtar síos in Airteagal 153(5) CFAE, ní mór a mheas, mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara i mír 107 dá Thuairim, nach gcumhdaítear le heisiamh dlínse a bhaineann leis an ‘gceart comhlachais’, mar a shainmhínítear sa mhír roimhe seo den bhreithiúnas seo, aon bheart a bhfuil baint aige leis an gceart comhlachais, ach amháin bearta lena gcuirtear isteach go díreach le dlí an Aontais ar an gceart sin nó ar fheidhmiú an chirt sin. Ar an taobh eile, cé go bhfuil baint acu leis an gceart comhlachais, ní thagann bearta lena rialaítear an ceart chun cómhargála go díreach ach lena rialaítear an ceart chun cómhargála faoin eisiamh sin.
117
Dá bhrí sin, murab ionann agus an méid a áitíonn Ríocht na Danmhairge, ós rud é go bhféadfadh nasc a bheith ag Airteagal 4 den Treoir atá faoi chonspóid le hábhair a thagann faoi raon feidhme an dlí maidir le cómhargáil, ní hionann sin ann féin agus an chonclúid gur ghníomhaigh reachtóir an Aontais gan aird a thabhairt ar eisiamh na hinniúlachta a bhaineann leis an gceart comhlachais a leagtar síos in Airteagal 153(5) CFAE. Is gá, áfach, a fháil amach, chuige sin, an ionann forálacha Airteagal 4(1)(d) agus Airteagal 4(2) den Treoir atá faoi chonspóid, dá dtagraítear go sonrach in argóintí Ríocht na Danmhairge, agus ‘cur isteach díreach’ ar dhlí an Aontais ar an gceart comhlachais.
118
Ar an gcéad dul síos, ba cheart a thabhairt faoi deara, cé nach mbaineann argóintí Ríocht na Danmhairge go sonrach leis an bhforáil sin, go bhféachtar le hAirteagal 4(1)(c) den Treoir atá faoi chonspóid le feidhmiú an chirt chun cómhargála a chosaint d’fhonn pá a shocrú agus oibrithe agus a n‑ionadaithe a chosaint ar ghníomhartha idirdhealaithe ina gcoinne i réimse na fostaíochta ar an bhforas go bhfuil siad rannpháirteach nó gur mian leo páirt a ghlacadh sa chómhargáil d’fhonn pá a shocrú. Ní rialaítear leis an bhforáil sin saoirse oibrithe agus fostóirí eagraíochtaí a chur ar bun nó a dhíscaoileadh, lena n‑áirítear ceardchumainn, nó páirt a ghlacadh nó gan a bheith páirteach, ach rialaítear léi ábhair a chumhdaítear leis an gceart chun cómhargála.
119
Ar an dara dul síos, tá sé d’aidhm ag Airteagal 4(1)(d) den Treoir sin ceardchumainn agus eagraíochtaí fostóirí atá rannpháirteach i gcómhargáil nó ar mian leo páirt a ghlacadh sa chómhargáil a chosaint ar aon ghníomh cur isteach ag a chéile, go díreach nó ag a n‑oifigigh nó ag a gcomhaltaí ina n‑oiliúint, ina bhfeidhmiú nó ina riarachán. I gcomhréir leis na forálacha sin, ní mór do na Ballstáit ‘bearta a dhéanamh, i gcás inarb iomchuí’, chun na gcríoch sin. Baineann an chosaint a bheartaítear a thabhairt leis an bhforáil sin i gcoinne gníomhartha cur isteach le ‘foirmiú’, ‘oibriú’ agus ‘riarachán’ ceardchumann agus eagraíochtaí fostóirí, ábhair a thagann faoi raon feidhme an chirt comhlachais, ina ghnéithe dearfacha agus diúltacha araon, eadhon an ceart chun eagraíochtaí a bhunú, lena n‑áirítear ceardchumainn, agus iad a eagrú.
120
Le hurramú eisiamh na hinniúlachta a bhaineann leis an ‘ceart comhlachais’, dá bhforáiltear in Airteagal 153(5) CFAE, glactar leis nach bhfuil cur isteach díreach ar bhunú, ar fheidhmiú agus ar riar comhlachas i gceist le hAirteagal 4(1)(d) den Treoir atá faoi chonspóid ná leis na bearta arna nglacadh ag na Ballstáit chun an fhoráil sin a thrasuí ina ndlí náisiúnta.
121
I ndáil leis sin, is léir ó fhoclaíocht Airteagal 4(1)(d) den Treoir atá faoi chonspóid go bhféachtar leis an bhforáil sin, cé go bhfuil nasc aici leis an gceart comhlachais, an ceart chun páirt a ghlacadh gan bhac sa chómhargáil a chur chun cinn.
122
Dá réir sin, ní chuirtear isteach le hAirteagal 4(1)(d) den Treoir atá faoi chonspóid ar inniúlacht na mBallstát bearta a ghlacadh lena rialaítear an ceart comhlachais go díreach. Tacaítear leis an gcinneadh sin leis an bhfíoras, mar is léir, ar thaobh amháin, ón tagairt i bhfoclaíocht Airteagal 4(1) den Treoir sin do ‘dhlí náisiúnta’ agus do ‘chleachtais náisiúnta’ agus, ar an taobh eile, ón bhfrása ‘i gcás inarb infheidhme’ i bpointe (d) de, nach gceanglaítear ar na Ballstáit ‘bearta’ a dhéanamh faoin bpointe (d) sin agus nach mór dóibh, in aon chás, é sin a dhéanamh a mhéid a cheadaítear sin lena ndlí náisiúnta agus lena gcleachtas náisiúnta. Ba cheart a thabhairt faoi deara freisin, i ndáil leis sin, nach ndéantar inneachar na mbeart a fhorordaítear a chomhchuibhiú leis na forálacha sin. Ina theannta sin, mar is léir ó mhír 84 den bhreithiúnas seo, ní mór forálacha Airteagal 4 a léamh i bhfianaise na chéad mhíre d’Airteagal 152 CFAE, lena gcumhdaítear go sainráite, ó tháinig Conradh Liospóin i bhfeidhm, urraim do neamhspleáchas na gcomhpháirtithe sóisialta.
123
Leanann sé ón méid sin roimhe seo nach bhfuil cur isteach díreach ag dlí an Aontais ar an gceart comhlachais i gceist le hAirteagal 4(1)(d) den Treoir atá faoi chonspóid.
124
Ar an dara dul síos, maidir le comhlíonadh, le hAirteagal 4(2) den Treoir atá faoi chonspóid, leis an eisiamh a bhaineann leis an gceart comhlachais a leagtar síos in Airteagal 153(5) CFAE, áitíonn Ríocht na Danmhairge go gcuirtear isteach le hAirteagal 4(2) freisin ar an gceart comhlachais laistigh de cheardchumainn, ós rud é nach bhféadfaí an cuspóir maidir le líon na n‑oibrithe a chumhdaítear le comhaontú comhchoiteann dá dtagraítear san fhoráil sin a mhéadú a bhaint amach ach amháin trí ráta ballraíochta na n‑oibrithe le ceardchumainn a mhéadú.
125
Mar sin féin, ní féidir go n‑éireoidh leis an argóint sin. Mar is léir ó mhír 84 den bhreithiúnas seo, ní féidir Airteagal 4(2) den Treoir atá faoi chonspóid a léiriú sa chaoi go gceanglaítear ar na Ballstáit líon níos mó oibrithe a cheangal le ceardchumainn.
126
Dá bhrí sin, níl cur isteach díreach ag dlí an Aontais ar an gceart comhlachais i gceist le hAirteagal 4(2) den Treoir atá faoi chonspóid.
127
Mar sin, ní mór diúltú don dara cuid den chéad saincheist dlí toisc í a bheith gan bhunús.
128
I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, ní mór seasamh leis an gcéad saincheist dlí a mhéid a bhaineann sí le hAirteagal 5(2) den Treoir atá faoi chonspóid agus, dá bhrí sin, leis an gcuid den abairt ‘lena n‑áirítear na heilimintí dá dtagraítear i mír 2’ sa chúigiú habairt d’Airteagal 5(1) den Treoir sin, agus leis an gcuid den abairt ‘ar choinníoll nach mbeidh laghdú ar an bpá íosta reachtúil mar thoradh ar chur i bhfeidhm an tsásra sin’ in Airteagal 5(3) den Treoir sin, agus ní mór diúltú don phléadáil sin maidir leis an gcuid eile.
2.
An dara saincheist dlí lena n‑éilítear an dodhéantacht an Treoir atá faoi chonspóid a ghlacadh de bhun Airteagal 153(1)(b) CFAE
(a)
Argóintí na bpáirtithe
129
Lena dara saincheist dlí, áitíonn Ríocht na Danmhairge, le tacaíocht ó Ríocht na Sualainne, fiú mura sáraítear leis an Treoir atá faoi chonspóid na heisiaimh ó inniúlacht a bhaineann le ‘pá’ agus ‘ceart comhlachais’ a leagtar síos in Airteagal 153(5) CFAE, nach bhféadfadh an Pharlaimint agus an Chomhairle í a ghlacadh go bailí ar bhonn Airteagal 153(1)(b) CFAE, i gcomhréir leis an nós imeachta cinnteoireachta a leagtar síos sa réimse sin in Airteagal 153(2) CFAE.
130
Go sonrach, measann an rialtas sin go saothraítear leis an Treoir sin dhá chuspóir a bhfuil an tábhacht chéanna ag baint leo, ós rud é go bhféachtar léi ní hamháin le ‘dálaí oibre’ a rialáil (Airteagal 153(1)(b) CFAE), ach freisin le ‘[h]ionadaíocht agus comhchosaint leasanna na n‑oibrithe’ (Airteagal 153(1)(f) CFAE). Baineann gach ceann de na bunúis dlí sin le nós imeachta reachtach difriúil a leanúint agus tá na nósanna imeachta sin neamh-chomhoiriúnach. Ceanglaítear le hAirteagal 153(1)(f) CFAE aontoilíocht laistigh den Chomhairle, murab ionann agus Airteagal 153(1)(b) CFAE, lena gceanglaítear tromlach cáilithe laistigh den Chomhairle.
131
Déanann an Pharlaimint agus an Chomhairle, an Coimisiún agus na Ballstáit idirghabháil chun tacú leis na horduithe atá á lorg ag na hinstitiúidí is cosantóirí i gcoinne argóintí Ríocht na Danmhairge i gcomhthéacs an dara saincheist dlí.
(b)
Measúnú na Cúirte
132
Mar a mheabhraítear i mír 56 den bhreithiúnas seo, de réir cásdlí socair, ní mór an bunús dlí do bheart de chuid an Aontais a roghnú ar bhonn tosca oibiachtúla a bhféadfaí athbhreithniú breithiúnach a dhéanamh orthu, lena n‑áirítear aidhm agus ábhar an bhirt sin. Má léirítear le scrúdú ar bheart de chuid an Aontais go bhfuil roinnt cuspóirí á saothrú leis nó go bhfuil roinnt comhpháirteanna aige agus más féidir ceann de na haidhmeanna nó de na comhpháirteanna sin a shainaithint mar phríomhchuspóir nó mar phríomh-chomhpháirt, cé nach bhfuil sna cinn eile ach cuspóir teagmhasach nó comhpháirt theagmhasach nó nach bhfuil ach raon feidhme an‑teoranta acu, ní mór an bunús dlí chun an beart sin a ghlacadh a chinneadh i gcomhréir leis an bpríomhchuspóir nó leis an bpríomh-chomhpháirt sin. Is go heisceachtúil amháin atá beart le bunú ar níos mó ná bunús dlí amháin ag an am céanna, eadhon má shaothraíonn sé roinnt cuspóirí ag an am céanna, nó má tá roinnt comhpháirteanna ann, atá nasctha go dlúth le chéile gan ceann amháin a bheith teagmhasach leis an gceann eile (féach, chuige sin, breithiúnais an 19 Iúil 2012, an Pharlaimint v an Chomhairle, C‑130/10, EU:C:2012:472, míreanna 43 agus 44, agus an 20 Samhain 2018, an Coimisiún v an Chomhairle(Limistéar muirí faoi chosaint san Antartach), C‑626/15 agus C‑659/16, EU:C:2018:925, míreanna 77 agus 78).
133
Mar sin féin, ní féidir dul i muinín débhunús dlí i gcás ina bhfuil na nósanna imeachta a leagtar síos do gach bunús dlí ar neamhréir lena chéile (breithiúnas an 11 Meitheamh 1991, an Coimisiún v an Chomhairle, C‑300/89, EU:C:1991:244, mír 21, agus tuairim 1/15 (Comhaontú PNR idir an tAontas Eorpach agus Ceanada) an 26 Iúil 2017, EU:C:2017:592, mír 78).
134
Maidir le raon feidhme phointí (b) agus (f) faoi seach d’Airteagal 153(1) CFAE, leanann sé ón réasúnaíocht a leagtar amach i míreanna 72 agus 109 thuas, ar taobh amháin, go bhfuil Airteagal 153(1)(b) CFAE, ina dtagraítear do ‘dhálaí oibre’, in ann bearta a chumhdach chun feabhas a chur ar leordhóthanacht pá íosta agus, ar an gcaoi sin, feabhas a chur ar dhálaí maireachtála agus oibre san Aontas Eorpach agus, ar an taobh eile, Airteagal 153(1)(f) CFAE, a bhaineann le ‘[h]ionadú agus comhchosaint leasanna oibrithe agus fostóirí, lena n‑áirítear comhchinneadh’, atá in ann bearta a bhaineann le cur chun cinn na cómhargála a chumhdach, ar choinníoll go gcomhlíonann na bearta arna nglacadh ar an gcaoi sin Airteagal 153(5) CFAE.
135
Cé go bhféadfaidh an Pharlaimint agus an Chomhairle, i ngach ceann den dá réimse sin, ‘íoscheanglais’ a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 153(2)(b) CFAE, gníomhaíonn siad, ar an gcéad dul síos, i gcomhréir le gnáthnós imeachta reachtach, an Chomhairle ag gníomhú di trí thromlach cáilithe, agus ar an dara dul síos, i gcomhréir le nós imeachta reachtach speisialta, lena gceanglaítear aontoilíocht sa Chomhairle.
136
Sa chás seo, maidir le príomhfhorálacha na Treorach atá faoi chonspóid a leagtar amach in Airteagail 4 go 8 di, ar dtús, foráiltear le hAirteagal 4 di, mar is léir ó mhíreanna 63 agus 64 den bhreithiúnas seo, do bhearta a bhaineann le cómhargáil a chur chun cinn d’fhonn pá a shocrú. Go deimhin, d’fhéadfadh bearta den sórt sin teacht faoi ‘ionadú agus comhchosaint leasanna oibrithe agus fostóirí, lena n‑áirítear comhchinneadh’, dá dtagraítear in Airteagal 153(1)(f) CFAE. Mar sin féin, mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara, go bunúsach, i mír 119 dá Thuairim, ní mór a chur san áireamh an nasc a bhunaítear leis an Treoir sin, in Airteagal 1(1), arna léamh i bhfianaise aithrisí 16 agus 22 di, idir cómhargáil i socrú pá a chur chun cinn agus príomhchuspóir na Treorach sin, is é sin dálaí maireachtála agus oibre a fheabhsú san Aontas Eorpach agus, go háirithe, leordhóthanacht pá íosta d’oibrithe. Sa chomhthéacs sin, níl in Airteagal 4 den Treoir chéanna ach modh chun príomhchuspóir na Treorach sin a bhaint amach, seachas cuspóir nó comhpháirt uathrialach agus leithleach den Treoir sin a bhaint amach. Dá bhrí sin, tagann Airteagal 4 faoi raon feidhme ‘dálaí oibre’ dá dtagraítear in Airteagal 153(1)(b) CFAE freisin. In aon chás, is cuspóir nó comhpháirt ar leith é Airteagal 4, ar a mhéad, sa réimse ‘ionadaíocht agus cosaint chomhchoiteann leasanna oibrithe agus fostóirí’ nach bhfuil ach coimhdeach leis an bpríomhchuspóir nó leis an bpríomh-chomhpháirt a thagann faoin réimse ‘dálaí oibre’.
137
Ina dhiaidh sin, leanann sé ón scrúdú ar an gcéad saincheist dlí go bhfuil foráil sa Treoir atá faoi chonspóid agus dhá chuid d’abairtí nach dtagann faoi inniúlacht an Aontais i gcomhréir le hAirteagal 153(5) CFAE, eadhon Airteagal 5(2) agus, dá bhrí sin, an frása ‘lena n‑áirítear na heilimintí dá dtagraítear i mír 2’ sa chúigiú habairt d’Airteagal 5(1) agus an frása ‘ar choinníoll nach dtiocfaidh laghdú ar an bpá íosta reachtúil mar thoradh ar chur i bhfeidhm an tsásra sin’ in Airteagal 5(3) den Treoir sin. Dá bhrí sin, tá an fhoráil sin agus an dá chuid sin den abairt lasmuigh de raon feidhme inniúlachtaí reachtacha an Aontais sna hábhair dá dtagraítear in Airteagal 153(1)(b) agus (f) CFAE.
138
Ar deireadh, foráiltear leis na forálacha eile d’Airteagal 5 den Treoir atá faoi chonspóid agus d’Airteagail 6 go 8 di, mar is léir ó mhíreanna 57 agus 66 den bhreithiúnas seo, do bhearta lena mbunaítear creat chun pá íosta leordhóthanach a shocrú chun dálaí maireachtála agus oibre san Aontas Eorpach a fheabhsú. Dá bhrí sin, baineann na forálacha sin leis an réimse ‘dálaí oibre’, dá dtagraítear in Airteagal 153(1)(b) CFAE.
139
Leanann sé ó na breithnithe go léir roimhe seo, i bhfianaise a príomhfhorálacha atá comhdhéanta d’Airteagail 4 go 8 di, go dtagann an Treoir atá faoi chonspóid faoin réimse inniúlachta dá dtagraítear in Airteagal 153(1)(b) CFAE agus ní faoin réimse dá dtagraítear in Airteagal 153(1)(f) CFAE.
140
Sna himthosca sin, ní mór an tríú saincheist dlí a dhiúltú toisc é a bheith gan bhunús.
141
I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, tá bunús i bpáirt leis na príomhchinn éilimh a thíolaic Ríocht na Danmhairge, a mhéid a iarrann siad go gcuirfí Airteagal 5(2) den Treoir atá faoi chonspóid agus an frása ‘ar choinníoll nach dtiocfaidh laghdú ar an bpá íosta reachtúil mar thoradh ar chur i bhfeidhm an tsásra sin’ ar neamhní, ar an bhforas go dtagann na forálacha sin faoi réimsí lasmuigh d’inniúlacht an Aontais, i gcomhréir le hAirteagal 153(5) CFAE. Is éard atá i gceist le neamhniú Airteagal 5(2) an frása ‘lena n‑áirítear na heilimintí dá dtagraítear i mír 2’ a chur ar neamhní sa chúigiú habairt d’Airteagal 5(1) den Treoir sin.
B. Na príomhargóintí mhalartacha chun Airteagal 4(1)(d) agus/nó Airteagal 4(2) den Treoir atá faoi chonspóid a chur ar neamhní
142
Tá an tsaincheist dlí aonair a d’ardaigh Ríocht na Danmhairge mar thaca lena príomhargóintí mhalartacha dírithe i gcoinne Airteagal 4(1)(d) agus/nó Airteagal 4(2) den Treoir atá faoi chonspóid agus tá sí bunaithe ar na hargóintí céanna a líomhnaítear mar thaca leis an gcéad saincheist dlí a ardaíodh mar thaca leis na príomhorduithe atá á lorg. Ós rud é gur diúltaíodh do na hargóintí sin i gcomhthéacs an mheasúnaithe ar an gcéad saincheist dlí, ní mór, dá bhrí sin, an foras achomhairc aonair sin a dhiúltú freisin, in aon chás, toisc é a bheith gan bhunús, gan gá rialú a thabhairt ar a inghlacthacht agus, dá bhrí sin, ní mór an cuntar éilimh a chuirtear chun cinn mar mhalairt air sin a dhiúltú.
143
I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, ní mór an chuid den abairt ‘lena n‑áirítear na gnéithe dá dtagraítear i mír 2’ sa chúigiú habairt d’Airteagal 5(1) den Treoir atá faoi chonspóid, Airteagal 5(2) den Treoir sin agus an frása ‘ar choinníoll nach n‑eascróidh laghdú ar an bpá íosta reachtúil as cur i bhfeidhm an tsásra sin’ a chur in Airteagal 5(3) de ar neamhní. Déantar an chaingean a dhíbhe den chuid eile.
IV. Costais
144
Faoi Airteagal 138(1) de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Breithiúnais, ordaítear don pháirtí nár éirigh leis na costais a íoc má iarrtar iad i bpléadálacha an pháirtí ar éirigh leis.
145
Foráiltear le hAirteagal 138(3) de na Rialacha Nós Imeachta sin, i gcás go n‑éiríonn le gach páirtí i roinnt de na pointí agus go dteipfidh orthu i roinnt eile, ordaítear do gach páirtí a chostais féin a íoc. Más dealraitheach údar maith a bheith leis de réir imthosca an cháis, áfach, féadfaidh an Chúirt Bhreithiúnais a ordú go n‑íocfaidh páirtí amháin, chomh maith lena chostais féin, sciar de chostais an pháirtí eile.
146
Sa chás seo, ós rud é nár éirigh go páirteach le Ríocht na Danmhairge, ní mór a ordú di dhá thrian de na costais arna dtabhú ag an bParlaimint agus ag an gComhairle agus dhá thrian dá costais féin a íoc. Ní mór a ordú don Pharlaimint agus don Chomhairle aon trian de na costais arna dtabhú ag Ríocht na Danmhairge agus aon trian dá gcostais féin a íoc.
147
De réir Airteagal 140(1) de na Rialacha Nós Imeachta, ordaítear do Ríocht na Beilge, Poblacht Chónaidhme na Gearmáine, an Phoblacht Heilléanach, Ríocht na Spáinne, Poblacht na Fraince, Ard-Diúcacht Lucsamburg, Poblacht na Portaingéile, Ríocht na Sualainne agus an Coimisiún a gcostais féin arna dtabhú mar idiragraithe sna himeachtaí a íoc.
Ar na forais sin, dearbhaíonn agus rialaíonn an Chúirt Bhreithiúnais (an Mór-Dhlísheomra) mar seo a leanas:
1.
Cuirtear an frása ‘lena n‑áirítear na gnéithe dá dtagraítear i mír 2’ sa chúigiú habairt d’Airteagal 5(1) de Threoir (AE) 2022/2041 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 19 Deireadh Fómhair 2022 maidir le pá íosta leordhóthanach san Aontas Eorpach, Airteagal 5(2) den Treoir sin agus an frása ‘ar choinníoll nach n‑eascróidh laghdú ar an bpá íosta reachtúil as cur i bhfeidhm an tsásra sin’ in Airteagal 5(3) de, ar neamhní;
2.
Déantar an chaingean a dhíbhe den chuid eile;
3.
Ordaítear do Ríocht na Danmhairge dhá thrian de na costais arna dtabhú ag Parlaimint na hEorpa agus ag Comhairle an Aontais Eorpaigh, chomh maith le dhá thrian dá costais féin, a íoc;
4.
Ordaítear do Pharlaimint na hEorpa agus do Chomhairle an Aontais Eorpaigh aon trian de na costais arna dtabhú ag Ríocht na Danmhairge agus aon trian dá gcostais féin a íoc;
5.
Ordaítear do Ríocht na Beilge, Poblacht Chónaidhme na Gearmáine, an Phoblacht Heilléanach, Ríocht na Spáinne, Poblacht na Fraince, Ard-Diúcacht Lucsamburg, Poblacht na Portaingéile, Ríocht na Sualainne agus an Coimisiún Eorpach a gcostais féin a íoc.
Sínithe
(
*1
)	Teanga an cháis: an Danmhairgis.