62024CJ0366
WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)
z dnia 18 grudnia 2025 r. (
*1
)
Odesłanie prejudycjalne – Rynek wewnętrzny – Swoboda świadczenia usług – Swobodny przepływ towarów – Ochrona lub promowanie różnorodności kulturowej – Usługa dostawy książek do miejsca zamieszkania – Środek krajowy przewidujący minimalną opłatę za taką usługę – Dyrektywa 2006/123/WE – Stosowanie – Stosunek do art. 34 i 56 TFUE
W sprawie C‑366/24
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Conseil d’État (radę stanu, Francja) postanowieniem z dnia 17 maja 2024 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 21 maja 2024 r., w postępowaniu:
Amazon EU Sàrl
przeciwko
Ministre de la Culture,
Ministre de l’Économie, des Finances et de la Souveraineté industrielle et numérique,
TRYBUNAŁ (trzecia izba),
w składzie: C. Lycourgos, prezes izby, O. Spineanu-Matei, S. Rodin, N. Piçarra i N. Fenger (sprawozdawca), sędziowie,
rzecznik generalny: M. Szpunar,
sekretarz: I. Illéssy, administrator,
uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 3 kwietnia 2025 r.,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
–
w imieniu Amazon EU Sàrl – A. Komninos, dikigoros, L. Nouari, M. Petite, M. Pezzetta, M. Rivollier, K. Schallenberg, A. Tombiński oraz Y. Utzschneider, adwokaci,
–
w imieniu rządu francuskiego – B. Dourthe, B. Fodda oraz M. Guiresse, w charakterze pełnomocników,
–
w imieniu rządu belgijskiego – C. Jacob oraz L. Van den Broeck, w charakterze pełnomocników,
–
w imieniu rządu hiszpańskiego – A. Torró Molés, w charakterze pełnomocnika,
–
w imieniu rządu niderlandzkiego – M.K. Bulterman oraz J.M. Hoogveld, w charakterze pełnomocników,
–
w imieniu rządu fińskiego – H. Leppo oraz M. Pere, w charakterze pełnomocników,
–
w imieniu Komisji Europejskiej – L. Malferrari, M. Mataija, B. Stromsky oraz J. Szczodrowski, w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 3 lipca 2025 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 34 i 56 TFUE oraz dyrektywy 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotyczącej usług na rynku wewnętrznym (Dz.U. 2006, L 376, s. 36).
2
Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Amazon EU Sàrl a ministre de la Culture (ministrem kultury, Francja) oraz ministre de l’Économie, des Finances et de la Souveraineté industrielle et numérique (ministrem gospodarki, finansów oraz suwerenności przemysłowej i cyfrowej, Francja) w przedmiocie zgodności z prawem przepisów krajowych ustalających minimalne opłaty, jakie mają być narzucone przez sprzedawców detalicznych za usługę dostawy książek, które nie są odbierane w placówce handlowej sprzedaży detalicznej książek.
Ramy prawne
Prawo Unii
Dyrektywa 2000/31/WE
3
Artykuł 1 dyrektywy 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywy o handlu elektronicznym) (Dz.U. 2000, L 178, s. 1), zatytułowany „Cel i zakres”, stanowi w ust. 6:
„Niniejsza dyrektywa nie ma wpływu na środki podjęte na poziomie wspólnotowym lub na poziomie krajowym, w poszanowaniu prawa wspólnotowego, w celu wspierania różnorodności kulturowej i językowej oraz zapewnienia ochrony pluralizmu”.
4
Artykuł 2 tej dyrektywy przewiduje:
„Do celów niniejszej dyrektywy następujące pojęcia oznaczają:
[…]
h)
»dziedzina podlegająca koordynacji«: wymagania ustanowione w systemach prawnych państw członkowskich mające zastosowanie do podmiotów świadczących usługi społeczeństwa informacyjnego lub do usług społeczeństwa informacyjnego, niezależnie od tego, czy mają charakter ogólny, czy zostały przewidziane szczególnie dla nich;
[…]
(ii)
koordynowana dziedzina nie obejmuje takich wymagań jak:
–
wymagania mające zastosowanie do towarów jako takich,
–
wymagania mające zastosowanie do dostawy towarów,
–
wymagania mające zastosowanie do usług, które nie są świadczone drogą elektroniczną”.
Dyrektywa 2006/123
5
Motywy 11 i 40 dyrektywy 2006/123 mają następujące brzmienie:
„(11)
Niniejsza dyrektywa nie wpływa na środki przyjęte przez państwa członkowskie zgodnie z prawem wspólnotowym dotyczące ochrony bądź propagowania różnorodności kulturowej i językowej oraz pluralizmu mediów, łącznie z ich finansowaniem. […]
[…]
(40)
Pojęcie »nadrzędnego interesu publicznego«, do którego odnoszą się niektóre przepisy niniejszej dyrektywy, […] obejmuje co najmniej następujące elementy: porządek publiczny, bezpieczeństwo publiczne i zdrowie publiczne, […] cele polityki kulturalnej, w tym zabezpieczenie swobody wyrażania różnych poglądów, w szczególności, społecznych, kulturowych, religijnych i filozoficznych wartości społeczeństwa, potrzebę zapewnienia edukacji na wysokim poziomie, utrzymanie zróżnicowania prasy oraz propagowanie języka narodowego, ochronę narodowego dziedzictwa historycznego i artystycznego […]”.
6
Artykuł 1 tej dyrektywy, zatytułowany „Przedmiot”, stanowi w ust. 1–6:
„1.   Niniejsza dyrektywa ustanawia ogólne przepisy ułatwiające korzystanie ze swobody przedsiębiorczości przez usługodawców oraz swobodnego przepływu usług, zapewniając przy tym wysoki poziom jakości usług.
2.   Niniejsza dyrektywa nie dotyczy liberalizacji usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym zarezerwowanych dla podmiotów publicznych lub prywatnych, ani prywatyzacji podmiotów publicznych świadczących usługi.
3.   Niniejsza dyrektywa nie dotyczy zniesienia monopoli w zakresie świadczenia usług, ani pomocy przyznawanej przez państwa członkowskie, objętej wspólnotowymi regułami konkurencji.
Niniejsza dyrektywa nie ogranicza swobody państw członkowskich w zakresie zdefiniowania, w zgodzie z prawem wspólnotowym, usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, określania, w jaki sposób usługi te powinny być zorganizowane i finansowane, zgodnie z zasadami pomocy państwa, oraz ustalania szczegółowych wymogów, którym podlegają.
4.   Niniejsza dyrektywa nie ma wpływu na środki podjęte na poziomie wspólnotowym lub krajowym, zgodnie z prawem wspólnotowym, mające na celu ochronę lub promowanie różnorodności kulturowej lub językowej, bądź też pluralizmu mediów.
5.   Niniejsza dyrektywa nie ma wpływu na przepisy prawa karnego państw członkowskich. Państwa członkowskie nie mogą jednak, obchodząc przepisy niniejszej dyrektywy, ograniczać swobody świadczenia usług poprzez stosowanie przepisów prawa karnego, które szczególnie regulują lub wpływają na podejmowanie lub prowadzenie działalności usługowej.
6.   Niniejsza dyrektywa nie ma wpływu na prawo pracy, które państwa członkowskie stosują zgodnie z prawem krajowym, które nie narusza prawa wspólnotowego. Niniejsza dyrektywa nie ma również wpływu na przepisy państw członkowskich dotyczące zabezpieczenia społecznego”.
7
Artykuł 2 wspomnianej dyrektywy, zatytułowany „Zakres zastosowania”, stanowi:
„1.   Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do usług świadczonych przez usługodawców prowadzących przedsiębiorstwo w państwie członkowskim.
2.   Niniejsza dyrektywa nie ma zastosowania do następujących rodzajów działalności:
[…]
d)
usług w dziedzinie transportu, w tym usług portowych, objętych postanowieniami tytułu V traktatu [WE];
[…]”.
8
Artykuł 4 tej dyrektywy, zatytułowany „Definicje”, stanowi:
„Na użytek niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje:
1)
»usługa« oznacza wszelką działalność gospodarczą prowadzoną na własny rachunek, zwykle świadczoną za wynagrodzeniem, zgodnie z art. 50 traktatu;
[…]”.
9
Rozdział IV tej dyrektywy, zatytułowany „Swobodny przepływ usług”, zawiera art. 16 ust. 1 lit. b), który stanowi:
„1.   Państwa członkowskie uznają prawo usługodawców do świadczenia usług w państwie członkowskim innym niż to, w którym prowadzą oni przedsiębiorstwo.
Państwo członkowskie, w którym świadczona jest usługa, zapewnia możliwość swobodnego podjęcia i prowadzenia działalności usługowej na swoim terytorium.
Państwa członkowskie nie uzależniają możliwości podejmowania lub prowadzenia działalności usługowej na ich terytorium od spełnienia wymogów sprzecznych z następującymi zasadami:
[…]
b)
konieczność: wymóg musi być uzasadniony względami porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego, zdrowia publicznego lub ochrony środowiska naturalnego”.
Prawo francuskie
Ustawa z dnia 10 sierpnia 1981 r.
10
Artykuł 1 akapit czwarty loi no 81‑766, relative au prix du livre, du 10 août 1981 (ustawy nr 81‑766 z dnia 10 sierpnia 1981 r. o cenie książki) (JORF z dnia 11 sierpnia 1981 r., s. 2198), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym (zwanej dalej „ustawą z dnia 10 sierpnia 1981 r.”), stanowi:
„Sprzedawcy detaliczni muszą stosować rzeczywistą cenę sprzedaży detalicznej w wysokości od 95 % do 100 % ceny ustalonej przez wydawcę lub importera. W przypadku gdy książka jest wysyłana do kupującego i nie jest odbierana w placówce handlowej sprzedaży detalicznej książek, ceną sprzedaży jest ta ustalona przez wydawcę lub importera. Sprzedawca detaliczny nie może w żadnym przypadku oferować, bezpośrednio ani pośrednio, usługi bezpłatnej dostawy książki, chyba że książka jest odbierana w placówce handlowej sprzedaży detalicznej książek. Usługa dostawy książki musi być naliczona zgodnie z minimalną wysokością opłaty ustaloną w rozporządzeniu ministrów ds. kultury i gospodarki na wniosek Autorité de régulation des communications électroniques, des postes et de la distribution de la presse (urzędu regulacji łączności elektronicznej, poczty i dystrybucji prasy). Rozporządzenie to uwzględnia ceny proponowane przez operatorów świadczących usługi pocztowe na rynku sprzedaży detalicznej książek oraz konieczność utrzymania rozbudowanej sieci sprzedawców detalicznych na terytorium kraju”.
Rozporządzenie z dnia 4 kwietnia 2023 r.
11
Artykuł 1 arrêté relatif au montant minimal de tarification du service de livraison du livre, du 4 avril 2023 (rozporządzenia z dnia 4 kwietnia 2023 r. w sprawie wysokości minimalnej opłaty za usługę dostawy książki) (JORF z dnia 7 kwietnia 2023 r., tekst nr 22, zwanego dalej „rozporządzeniem z dnia 4 kwietnia 2023 r.”) przewiduje:
„Minimalna wysokość opłaty za usługę dostawy książki, o której mowa w art. 1 akapit czwarty ustawy z dnia 10 sierpnia 1981 r., wynosi:
–
3 EUR, wliczając wszystkie podatki, za każde zamówienie obejmujące jedną lub więcej książek, którego wartość zakupu w odniesieniu do nowych książek jest, włączając wszystkie podatki, niższa niż 35 EUR;
–
więcej niż 0 EUR, wliczając wszystkie podatki, za każde zamówienie obejmujące jedną lub więcej nowych książek, którego wartość zakupu w odniesieniu do nowych książek jest, wliczając wszystkie podatki, wyższa niż 35 EUR lub równa tej ostatniej kwocie.
Tak ustalona minimalna opłata ma zastosowanie do usługi dostawy zamówienia niezależnie od liczby paczek składających się na to zamówienie.
Kupujący płaci za usługę dostawy jednocześnie z zapłatą za zamówienie”.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
12
Amazon EU, który jest spółką prawa luksemburskiego, wniósł skargę o stwierdzenie nieważności rozporządzenia z dnia 4 kwietnia 2023 r. do Conseil d’État (rady stanu, Francja).
13
Na poparcie skargi Amazon EU podnosi, że znaczna część książek, które sprzedaje we Francji, jest dostarczana z magazynów znajdujących się w innym państwie członkowskim, i podnosi, że nałożenie na sprzedawców detalicznych, w drodze rozporządzenia z dnia 4 kwietnia 2023 r., opłat minimalnych za usługę dostawy książek, które nie są odbierane w placówce handlowej sprzedaży detalicznej książek, narusza, tytułem głównym, dyrektywę 2000/31 oraz, tytułem ewentualnym, dyrektywę 2006/123, a także swobodny przepływ towarów.
14
Co się tyczy naruszenia dyrektywy 2000/31, Amazon EU utrzymuje, że art. 1 akapit czwarty ustawy z dnia 10 sierpnia 1981 r., który stosuje to rozporządzenie, narusza tę dyrektywę w zakresie, w jakim ogranicza swobodny przepływ usług społeczeństwa informacyjnego pochodzących z innego państwa członkowskiego na warunkach sprzecznych z warunkami określonymi w art. 3 ust. 4 wspomnianej dyrektywy. Minister kultury kwestionuje tę argumentację.
15
Co się tyczy naruszenia dyrektywy 2006/123, Amazon EU podnosi, że ów art. 1 akapit czwarty ustawy z dnia 10 sierpnia 1981 r. narusza cele tej dyrektywy w zakresie, w jakim uzależnia swobodę prowadzenia działalności usługowej od wymogu niezgodnego z warunkami określonymi w art. 16 ust. 1 wspomnianej dyrektywy.
16
Minister kultury podnosi natomiast tytułem głównym, że te przepisy krajowe, które zostały przyjęte w celu zachowania różnorodności wydawniczej, a w konsekwencji różnorodności kulturowej, nie są objęte zakresem stosowania dyrektywy 2006/123 na podstawie jej art. 1 ust. 4. Tytułem ewentualnym minister ten podnosi, że różnorodność kulturowa jest względem mogącym uzasadniać ustanowienie rozpatrywanych przepisów.
17
W pierwszej kolejności sąd odsyłający uważa, że art. 1 akapit czwarty ustawy z dnia 10 sierpnia 1981 r. reguluje wyłącznie usługę dostawy książek, w związku z czym ustanawia wymóg, który w świetle art. 2 lit. h) ppkt (ii) dyrektywy 2000/31, zgodnie z jego wykładnią dokonaną przez Trybunał w wyroku z dnia 2 grudnia 2010 r., Ker-Optika (C‑108/09, EU:C:2010:725), nie jest objęty zakresem stosowania tej dyrektywy.
18
W drugiej kolejności sąd odsyłający zastanawia się, czy art. 1 ust. 4 dyrektywy 2006/123 należy interpretować w ten sposób, że wyklucza on z jej zakresu stosowania środek krajowy, który w celu ochrony lub wspierania różnorodności kulturowej reguluje prowadzenie na terytorium państwa członkowskiego działalności usługowej, czy też ów art. 1 ust. 4 w związku z art. 16 ust. 1 lit. b) owej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że ochrona lub wspieranie różnorodności kulturowej mogą uzasadniać odstępstwo od zakazu nakładania na usługodawców prowadzących przedsiębiorstwo w innym państwie członkowskim wymogu ustanowionego w takich przepisach krajowych.
19
Sąd odsyłający zastanawia się również nad kwestią, czy badanie przepisów krajowych rozpatrywanych w postępowaniu głównym w świetle dyrektywy 2006/123 wyklucza ich badanie w świetle prawa pierwotnego.
20
Na wypadek gdyby takie badanie należało przeprowadzić, sąd odsyłający zmierza do ustalenia w trzeciej kolejności, czy środek krajowy ustalający minimalną opłatę za dostawę towaru do miejsca zamieszkania należy uznać za dotyczący sposobów sprzedaży tego towaru i w konsekwencji należy go oceniać w świetle swobodnego przepływu towarów zagwarantowanego w art. 34 TFUE, czy też w świetle swobody świadczenia usług zagwarantowanej w art. 56 TFUE, mając w szczególności na względzie szkodliwy skutek dla działalności polegającej na sprzedaży tego towaru przez Internet lub odrębny charakter usługi dostawy w stosunku do sprzedaży towaru.
21
W tych okolicznościach Conseil d’État (rada stanu) postanowiła zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)
Czy przepisy art. 1 ust. 4 dyrektywy [2006/123] należy interpretować w ten sposób, że wykluczają one z jej zakresu stosowania środek krajowy, który w celu ochrony lub wspierania różnorodności kulturowej reguluje prowadzenie na terytorium państwa członkowskiego działalności usługowej, czy też należy je interpretować – w związku z przepisami art. 16 ust. 1 lit. b) owej dyrektywy – w ten sposób, że ochrona lub wspieranie różnorodności kulturowej mogą uzasadniać odstępstwo od zakazu nakładania na usługodawców prowadzących przedsiębiorstwo w innym państwie członkowskim wymogu ustanowionego w takich przepisach krajowych?
2)
Czy ocena zgodności takich przepisów krajowych z celami dyrektywy [2006/123] wyklucza badanie ich zgodności z prawem pierwotnym Unii […]?
3)
Czy w przypadku gdyby należało dokonać oceny zgodności przyjętego w celu ochrony lub wspierania różnorodności kulturowej środka krajowego ze swobodami zagwarantowanymi w art. 34 i 56 [TFUE], środek krajowy, który określa minimalną opłatę za dostawę towaru do miejsca zamieszkania, należy uznać za dotyczący warunków sprzedaży tego towaru i w konsekwencji należy go oceniać wyłącznie w świetle swobodnego przepływu towarów, czy też przepisy te należy oceniać wyłącznie w świetle swobody świadczenia usług, w szczególności mając na względzie szkodliwy skutek dla działalności polegającej na sprzedaży tego towaru przez Internet lub odrębny charakter usługi dostawy w stosunku do sprzedaży towaru?”.
W przedmiocie wniosku o otwarcie ustnego etapu postępowania na nowo
22
Po przedstawieniu opinii rzecznika generalnego Amazon EU pismem złożonym w sekretariacie Trybunału w dniu 1 sierpnia 2025 r. wniósł o otwarcie na nowo ustnego etapu postępowania na podstawie art. 83 regulaminu postępowania przed Trybunałem.
23
Na poparcie swojego wniosku Amazon EU podnosi, że opinia rzecznika generalnego dotyczy argumentów dotyczących dyrektywy 2000/31 i dyrektywy 2006/123, które nie były w wystarczającym zakresie przedmiotem dyskusji między stronami. Co się tyczy dyrektywy 2000/31, Amazon EU krytykuje wspomnianą opinię, po pierwsze, w zakresie, w jakim nie określa ona okoliczności faktycznych, na których się opiera, a po drugie, w zakresie, w jakim wyrok z dnia 2 grudnia 2010 r., Ker-Optika (C‑108/09, EU:C:2010:725), nie został wystarczająco przeanalizowany. Co się tyczy dyrektywy 2006/123, Amazon EU kwestionuje pod wieloma względami jej wykładnię dokonaną przez rzecznika generalnego w opinii.
24
Na podstawie art. 83 regulaminu postępowania Trybunał może w każdej chwili, po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, postanowić o otwarciu ustnego etapu postępowania na nowo, w szczególności jeśli uzna, że okoliczności zawisłej przed nim sprawy nie są wystarczająco wyjaśnione, lub jeśli po zamknięciu ustnego etapu postępowania strona przedstawiła nowy fakt mogący mieć decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia Trybunału, lub też jeśli sprawa ma zostać rozstrzygnięta na podstawie argumentu, który nie był przedmiotem dyskusji między stronami lub innymi podmiotami, o których mowa w art. 23 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
25
Zgodnie z art. 252 akapit drugi TFUE zadaniem rzecznika generalnego jest publiczne przedstawianie, przy zachowaniu całkowitej bezstronności i niezależności, uzasadnionych opinii w sprawach, które zgodnie ze statutem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wymagają jego zaangażowania. Trybunał nie jest związany ani opinią rzecznika generalnego, ani jej uzasadnieniem (wyroki: z dnia 11 listopada 2010 r., Hogan Lovells International, C‑229/09, EU:C:2010:673, pkt 26; z dnia 4 września 2025 r., Nissan Iberia, C‑21/24, EU:C:2025:659, pkt 30).
26
Statut Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz regulamin postępowania nie przyznają stronom ani innym podmiotom, o których mowa w art. 23 tego statutu, możliwości przedkładania uwag w odpowiedzi na opinię przedstawioną przez rzecznika generalnego. Okoliczność, że strona lub inny podmiot nie zgadzają się z opinią rzecznika generalnego, bez względu na to, jakie kwestie porusza on w tej opinii, nie może zatem sama w sobie stanowić powodu uzasadniającego otwarcie ustnego etapu postępowania na nowo (zob. podobnie postanowienie z dnia 4 lutego 2000 r., Emesa Sugar, C‑17/98, EU:C:2000:69, pkt 17, 18; wyrok z dnia 4 września 2025 r., Nissan Iberia, C‑21/24, EU:C:2025:659, pkt 31).
27
W niniejszej sprawie, wbrew temu, co twierdzi Amazon EU, spółka ta i zainteresowani, którzy uczestniczyli w niniejszym postępowaniu, mogli przedstawić, zarówno na etapie pisemnym, jak i ustnym tego postępowania, okoliczności prawne dotyczące dyrektywy 2000/31 i dyrektywy 2006/123, które uznali za istotne dla umożliwienia Trybunałowi udzielenia odpowiedzi na pytania zadane przez sąd odsyłający. Żadna z okoliczności powołanych przez Amazon EU na poparcie wniosku o otwarcie ustnego etapu postępowania na nowo nie może zatem uzasadniać tego otwarcia zgodnie z art. 83 regulaminu postępowania.
28
W tych okolicznościach Trybunał uznał, po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, że nie ma potrzeby zarządzenia otwarcia ustnego etapu postępowania na nowo.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie pytania pierwszego
29
Poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 1 ust. 4 dyrektywy 2006/123 należy interpretować w ten sposób, że wyłącza on z zakresu stosowania tej dyrektywy przyjęty przez państwo członkowskie środek ustalający, w celu ochrony lub promowania różnorodności kulturowej, opłaty minimalne za dostawę na terytorium tego państwa członkowskiego książek, które nie są odbierane przez nabywcę w placówce handlowej sprzedaży detalicznej książek.
30
Artykuł 2 dyrektywy 2006/123, zatytułowany „Zakres zastosowania”, stanowi w ust. 1, że dyrektywa ta ma zastosowanie do usług świadczonych przez usługodawców prowadzących przedsiębiorstwo w państwie członkowskim. Zgodnie z art. 4 pkt 1 tej dyrektywy pojęcie „usługi” obejmuje wszelką działalność gospodarczą prowadzoną na własny rachunek, zwykle świadczoną za wynagrodzeniem, o której mowa w art. 50 WE, obecnie art. 57 TFUE.
31
Trybunał wyjaśnił, że do celów stosowania dyrektywy 2006/123 działalność w zakresie detalicznej sprzedaży produktów stanowi „usługę” (wyrok z dnia 30 stycznia 2018 r., X i Visser, C‑360/15 i C‑31/16, EU:C:2018:44, pkt 97).
32
W niniejszej sprawie rozpatrywany w postępowaniu głównym środek krajowy dotyczy działalności w zakresie handlu detalicznego książkami, w związku z czym dyrektywa 2006/123 ma co do zasady zastosowanie do sprawy w postępowaniu głównym. Głównym celem usługi, której dotyczy ten środek krajowy, nie jest przemieszczanie tych towarów, w związku z czym, wbrew temu, co twierdzi rząd francuski, taka usługa nie stanowi usługi w dziedzinie transportu, wyłączonej z zakresu stosowania dyrektywy 2006/123 na mocy jej art. 2 ust. 2 lit. d) (zob. podobnie wyrok z dnia 19 stycznia 2023 r., CNAE i in., C‑292/21, EU:C:2023:32, pkt 34, 35).
33
Artykuł 1 tej dyrektywy, zatytułowany „Przedmiot”, przewiduje w ust. 4, że dyrektywa ta „nie ma wpływu” na środki podjęte na poziomie krajowym, zgodnie z prawem Unii, mające na celu ochronę lub promowanie różnorodności kulturowej lub językowej, bądź też pluralizmu mediów.
34
W celu ustalenia, czy przepis ten określa zakres stosowania dyrektywy 2006/123, należy określić zakres wyrażenia „nie ma wpływu” w rozumieniu tego przepisu, zgodnie z jego zwyczajowym znaczeniem w języku potocznym, przy jednoczesnym uwzględnieniu kontekstu, w jakim wyrażenie to zostało użyte, i celów tej dyrektywy. Geneza art. 1 ust. 4 wspomnianej dyrektywy może również dostarczyć informacji istotnych dla jego wykładni [zob. podobnie wyrok z dnia 7 września 2022 r., Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Charakter prawa pobytu na podstawie art. 20 TFUE), C‑624/20, EU:C:2022:639, pkt 28].
35
Wyrażenie „nie ma wpływu” rozumiane w jego zwyczajowym znaczeniu wskazuje na to, że prawodawca Unii zamierzał wykluczyć możliwość, by dyrektywa 2006/123 mogła mieć wpływ na środki podejmowane przez państwa członkowskie w celu ochrony lub promowania różnorodności kulturowej i językowej oraz pluralizmu mediów. Wykładnia ta znajduje potwierdzenie w motywie 11 tej dyrektywy, wedle którego dyrektywa ta „nie wpływa” na takie środki.
36
Ponadto, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 57 opinii, o ile prawdą jest, że we francuskiej wersji językowej art. 1 ust. 3, 4 i 6 dyrektywy 2006/123 wydaje się odróżniać przypadki, w których dyrektywa ta nie ma zastosowania do niektórych dziedzin, od przypadków, w których wspomniana dyrektywa nie narusza niektórych środków przyjętych na poziomie krajowym, o tyle należy stwierdzić, że taki niuans nie pojawia się w innych wersjach językowych tego art. 1, takich jak wersje w językach duńskim, niemieckim, greckim, angielskim, włoskim, polskim i rumuńskim. Tymczasem wszystkie języki urzędowe Unii Europejskiej stanowią autentyczne języki aktów, w jakich akty te zredagowano, wobec czego wszystkim wersjom językowym aktu Unii należy co do zasady przypisać tę samą wartość [wyrok z dnia 25 czerwca 2020 r., A i in. (Turbiny wiatrowe w Aalter i Nevele), C‑24/19, EU:C:2020:503, pkt 39].
37
Co się tyczy kontekstu, w jaki wpisuje się art. 1 ust. 4 dyrektywy 2006/123, należy również zauważyć, że Trybunał orzekł już, iż art. 1 ust. 2, 3 i 6 tej dyrektywy zawiera przepisy wyznaczające zakres jej stosowania (zob. w tym względzie wyroki: z dnia 13 listopada 2018 r., Čepelnik, C‑33/17, EU:C:2018:896, pkt 36; a także z dnia 10 lipca 2025 r., INTERZERO i in., C‑254/23, EU:C:2025:569, pkt 90, 91).
38
W konsekwencji, wbrew temu, co twierdzą Amazon EU, rząd niderlandzki i Komisja Europejska, z samej okoliczności, że ów ust. 4 znajduje się w art. 1 wspomnianej dyrektywy, zatytułowanym „Przedmiot”, a nie w jej art. 2, zatytułowanym „Zakres zastosowania”, nie można wywieść, że nie dotyczy on stosowania tej dyrektywy.
39
Ponadto należy zauważyć, że w wyroku z dnia 7 września 2022 r., Cilevičs i in. (C‑391/20, EU:C:2022:638), w odniesieniu do przepisów krajowych, które nakładały na placówki szkolnictwa wyższego obowiązek prowadzenia nauczania świadczonego za wynagrodzeniem wyłącznie w języku urzędowym danego państwa członkowskiego, Trybunał zbadał sprawę, w której zapadł ten wyrok, wyłącznie w odniesieniu do swobody przedsiębiorczości zapisanej w art. 49 TFUE, pomimo że prowadzenie szkoleń za wynagrodzeniem stanowi „działalność gospodarczą” w rozumieniu art. 4 pkt 1 dyrektywy 2006/123 [wyrok z dnia 6 października 2020 r., Komisja/Węgry (Szkolnictwo wyższe), C‑66/18, EU:C:2020:792, pkt 195].
40
Z wyroku z dnia 7 września 2022 r., Cilevičs i in. (C‑391/20, EU:C:2022:638), wynika w sposób dorozumiany, że Trybunał uznał, iż takie przepisy mogą być objęte zakresem art. 1 ust. 4 tej dyrektywy, a w konsekwencji – zostać wyłączone z zakresu jej stosowania, jako że badanie ich zgodności z prawem Unii należy przeprowadzić wyłącznie w odniesieniu do prawa pierwotnego.
41
Co się tyczy zamiaru prawodawcy Unii, ze sprawozdania Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącej usług na rynku wewnętrznym [A6‑0409/2005] wynika, że wprowadzenie motywu 11 dyrektywy 2006/123, dotyczącego obecnego art. 1 ust. 4 tej dyrektywy, miało na celu „doprecyzowanie zakresu [omawianej dyrektywy]”.
42
Z całości powyższych rozważań wynika, że aby zagwarantować cel polegający na ochronie lub promowaniu różnorodności kulturowej lub językowej, prawodawca Unii uznał za stosowne, by nie włączać do zakresu dyrektywy 2006/123 środków służących osiągnięciu tego celu, przy czym należy uściślić, że zgodnie z samym brzmieniem jej art. 1 ust. 4 wybór ten nie zwalnia z obowiązku sprawdzenia, czy środki te są zgodne z prawem Unii, w szczególności z art. 34 i 56 TFUE, których dotyczy pytanie trzecie zadane przez sąd odsyłający.
43
Ponadto w świetle uwag przedstawionych przez Amazon EU i Komisję w odniesieniu do stosowania dyrektywy 2000/31 należy dodać, że art. 1 ust. 6 tej dyrektywy ma to samo znaczenie prawne co art. 1 ust. 4 dyrektywy 2006/123, który jest zasadniczo zredagowany identycznie. Tak więc bez konieczności badania, czy środek krajowy rozpatrywany w postępowaniu głównym jest objęty zakresem stosowania art. 2 lit. h) ppkt (ii) tiret drugie dyrektywy 2000/31 lub czy wpisuje się on w „dziedzinę koordynowaną” ustanowioną w tej dyrektywie, wystarczy zauważyć, że dyrektywa ta w żadnym wypadku nie ma zastosowania do środka krajowego mającego na celu ochronę różnorodności kulturowej lub językowej, jak wskazano w poprzednim punkcie w odniesieniu do dyrektywy 2006/123.
44
W konsekwencji w zakresie, w jakim środek krajowy rozpatrywany w postępowaniu głównym można uznać za środek mający na celu zachowanie różnorodności kulturowej, jak uważa sąd odsyłający, zgodność tego środka z prawem Unii nie może być badana w świetle którejkolwiek z tych dwóch dyrektyw.
45
W świetle całości powyższych rozważań na pytanie pierwsze należy odpowiedzieć, iż art. 1 ust. 4 dyrektywy 2006/123 należy interpretować w ten sposób, że wyłącza on z zakresu stosowania tej dyrektywy przyjęty przez państwo członkowskie środek ustalający, w celu ochrony lub promowania różnorodności kulturowej, opłaty minimalne za dostawę na terytorium tego państwa członkowskiego książek, które nie są odbierane przez nabywcę w placówce handlowej sprzedaży detalicznej książek.
W przedmiocie pytania drugiego
46
W związku z odpowiedzią udzieloną na pytanie pierwsze nie ma potrzeby udzielania odpowiedzi na pytanie drugie.
W przedmiocie pytania trzeciego
47
Poprzez pytanie trzecie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 34 i 56 TFUE należy interpretować w ten sposób, że przyjęty przez państwo członkowskie środek ustalający opłaty minimalne za dostawę na terytorium tego państwa członkowskiego książek, które nie są odbierane przez nabywcę w placówce handlowej sprzedaży detalicznej książek, należy zbadać wyłącznie w świetle swobody przepływu towarów zagwarantowanej w art. 34 TFUE, czy też wyłącznie w świetle swobody świadczenia usług zagwarantowanej w art. 56 TFUE, oraz czy w pierwszym z tych przypadków należy go uznać za środek dotyczący „sposobu sprzedaży” w rozumieniu wyroku z dnia 24 listopada 1993 r., Keck i Mithouard (C‑267/91 i C‑268/91, EU:C:1993:905).
48
Po pierwsze, w celu ustalenia, która z podstawowych swobód znajduje zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym, należy wziąć pod uwagę przedmiot przepisu krajowego rozpatrywanego w postępowaniu głównym (zob. podobnie wyroki: z dnia 14 października 2004 r., Omega, C‑36/02, EU:C:2004:614, pkt 24, 25; a także z dnia 19 grudnia 2024 r., Halmer Rechtsanwaltsgesellschaft, C‑295/23, EU:C:2024:1037, pkt 50).
49
W przypadku bowiem gdy przepis krajowy ogranicza zarówno swobodny przepływ towarów, jak i swobodę świadczenia usług, należy go zbadać co do zasady w świetle tylko jednej z tych dwóch podstawowych swobód, jeżeli okaże się, że w okolicznościach danej sprawy jedna z nich jest w pełni drugorzędna w stosunku do drugiej i można ją z tą drugą połączyć (zob. podobnie wyroki: z dnia 24 marca 1994 r., Schindler, C‑275/92, EU:C:1994:119, pkt 22; a także z dnia 11 lutego 2021 r., Katoen Natie Bulk Terminals i General Services Antwerp, C‑407/19 i C‑471/19, EU:C:2021:107, pkt 84).
50
W niniejszej sprawie sporny w postępowaniu głównym środek krajowy, ustalający opłaty minimalne dla dostawy książek, które nie są odbierane w placówce handlowej sprzedaży detalicznej książek, które to opłaty sprzedawcy detaliczni muszą naliczać nabywcom, nie reguluje ani umów zawartych między tymi sprzedawcami detalicznymi a podmiotami świadczącymi usługi dostaw, ani cen lub warunków, które muszą być przestrzegane przez te podmioty.
51
Natomiast, jak zauważył w istocie rzecznik generalny w pkt 76 i 77 opinii, środek ten wpływa ostatecznie na całkowitą cenę zapłaconą przez nabywcę za wejście w posiadanie książki. Ta cena całkowita zostaje bowiem podwyższona przy zastosowaniu tego środka, jeżeli książka nie jest odbierana z placówki handlowej sprzedaży detalicznej książek, podczas gdy sprzedawcy detaliczni mają jedynie bardzo ograniczony zakres uznania przy ustalaniu ceny tej książki jako takiej.
52
W konsekwencji, ponieważ przepis krajowy będący przedmiotem postępowania głównego dotyczy w szczególności sprzedawców detalicznych książek w zakresie, w jakim wpływa na całkowitą cenę sprzedaży książki, to znaczy towaru, należy go zbadać wyłącznie w świetle swobody przepływu towarów.
53
W drugiej kolejności, w zakresie, w jakim sąd odsyłający zmierza do ustalenia, czy środek krajowy rozpatrywany w postępowaniu głównym dotyczy „sposobu sprzedaży” w rozumieniu wyroku z dnia 24 listopada 1993 r., Keck i Mithouard (C‑267/91 i C‑268/91, EU:C:1993:905), należy przypomnieć, że swobodny przepływ towarów jest podstawową zasadą traktatu FUE, która znajduje swój wyraz w ustanowionym w art. 34 TFUE zakazie ograniczeń ilościowych w przywozie między państwami członkowskimi oraz wszelkich środków o skutku równoważnym (wyrok z dnia 18 czerwca 2019 r., Austria/Niemcy, C‑591/17, EU:C:2019:504, pkt 119).
54
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zakaz środków o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych w przywozie ustanowiony w art. 34 TFUE dotyczy wszelkich przepisów państw członkowskich mogących bezpośrednio lub pośrednio, rzeczywiście lub potencjalnie utrudniać handel wewnątrz Unii (zob. podobnie wyroki: z dnia 11 lipca 1974 r., Dassonville, 8/74, EU:C:1974:82, pkt 5; z dnia 10 lipca 2025 r., Purefun Group, C‑365/24, EU:C:2025:558, pkt 40).
55
Z pkt 16 i 17 wyroku z dnia 24 listopada 1993 r., Keck i Mithouard (C‑267/91 i C‑268/91, EU:C:1993:905), wynika, że zastosowanie do produktów pochodzących z innych państw członkowskich krajowych przepisów, które ograniczają niektóre „sposoby sprzedaży” bądź ich zakazują, o ile tylko obowiązują one wszystkie zainteresowane podmioty gospodarcze prowadzące działalność na terytorium krajowym i dotyczą w ten sam sposób, z prawnego i faktycznego punktu widzenia, obrotu produktami krajowymi i produktami pochodzącymi z innych państw członkowskich, nie utrudnia, bezpośrednio ani pośrednio, rzeczywiście ani potencjalnie wymiany handlowej między państwami członkowskimi. Jeżeli bowiem powyższe warunki są spełnione, to zastosowanie uregulowań tego typu do sprzedaży produktów pochodzących z innego państwa członkowskiego, zgodnych z przepisami tego państwa, nie może uniemożliwić ich dostępu do rynku lub ograniczyć tego dostępu w stopniu większym, niż ma to miejsce w odniesieniu do produktów krajowych.
56
Ponadto z orzecznictwa wynika, że środek przyjęty przez państwo członkowskie, nawet jeśli jego celem lub skutkiem nie jest mniej korzystne traktowanie towarów pochodzących z innych państw członkowskich, również wchodzi w zakres pojęcia „środka o skutku równoważnym z ograniczeniami ilościowymi” w rozumieniu art. 34 TFUE, jeżeli utrudnia dostęp do rynku jednego państwa członkowskiego produktów pochodzących z innych państw członkowskich (zob. podobnie wyrok z dnia 10 lutego 2009 r., Komisja/Włochy, C‑110/05, EU:C:2009:66, pkt 37).
57
Z orzecznictwa tego wynika, po pierwsze, że pojęcie „sposobów sprzedaży” obejmuje wyłącznie przepisy krajowe, które regulują sposób, w jaki towary mogą być wprowadzane do obrotu, natomiast zasady dotyczące sposobu, w jaki towary mogą być dostarczone, nie są objęte tym pojęciem (zob. analogicznie wyrok z dnia 18 czerwca 2019 r., Austria/Niemcy, C‑591/17, EU:C:2019:504, pkt 128, 129).
58
Po drugie, ustalenie w drodze środka krajowego opłat minimalnych na dostawę książek, które nie są odbierane w placówce handlowej sprzedaży detalicznej książek, mimo że ma zastosowanie do wszystkich sprzedawców detalicznych książek, obciąża w szczególności sprzedaż na odległość, ponieważ wiąże się ono ze wzrostem całkowitej ceny książki płaconej przez nabywcę za wejście w jej posiadanie poza tymi placówkami. W związku z tym takie nałożenie opłaty w przepisach państwa członkowskiego może w większym stopniu dotykać podmioty gospodarcze z innych państw członkowskich, które są w mniejszym stopniu zdolne do przekazania książek zamówionych na odległość do wspomnianych placówek handlowych, niż podmioty gospodarcze z tego pierwszego państwa członkowskiego. Takie ustalenie opłat może zatem w większym stopniu utrudniać dostęp do rynku książek pochodzących z innych państw członkowskich i stanowi w związku z tym środek o skutku równoważnym z ograniczeniami ilościowymi w rozumieniu art. 34 TFUE (zob. analogicznie wyrok z dnia 19 października 2016 r., Deutsche Parkinson Vereinigung, C‑148/15, EU:C:2016:776, pkt 23).
59
Należy zatem uznać, że pojęcie „sposobu sprzedaży” w rozumieniu wyroku z dnia 24 listopada 1993 r., Keck i Mithouard (C‑267/91 i C‑268/91, EU:C:1993:905), nie dotyczy środka krajowego takiego jak ten rozpatrywany w postępowaniu głównym.
60
W świetle powyższych rozważań na pytanie trzecie należy odpowiedzieć, iż art. 34 i 56 TFUE należy interpretować w ten sposób, że przyjęty przez państwo członkowskie środek ustalający opłaty minimalne za dostawę na terytorium tego państwa członkowskiego książek, które nie są odbierane przez nabywcę w placówce handlowej sprzedaży detalicznej książek, należy zbadać wyłącznie w świetle swobody przepływu towarów zagwarantowanej w art. 34 TFUE i nie można go uznać za środek dotyczący „sposobu sprzedaży” w rozumieniu wyroku z dnia 24 listopada 1993 r., Keck i Mithouard (C‑267/91 i C‑268/91, EU:C:1993:905).
W przedmiocie kosztów
61
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:
1)
Artykuł 1 ust. 4 dyrektywy 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotyczącej usług na rynku wewnętrznym
należy interpretować w ten sposób, że:
wyłącza on z zakresu stosowania tej dyrektywy przyjęty przez państwo członkowskie środek ustalający, w celu ochrony lub promowania różnorodności kulturowej, opłaty minimalne za dostawę na terytorium tego państwa członkowskiego książek, które nie są odbierane przez nabywcę w placówce handlowej sprzedaży detalicznej książek.
2)
Artykuły 34 i 56 TFUE należy interpretować w ten sposób, że przyjęty przez państwo członkowskie środek ustalający opłaty minimalne za dostawę na terytorium tego państwa członkowskiego książek, które nie są odbierane przez nabywcę w placówce handlowej sprzedaży detalicznej książek, należy zbadać wyłącznie w świetle swobody przepływu towarów zagwarantowanej w art. 34 TFUE i nie można go uznać za środek dotyczący „sposobu sprzedaży” w rozumieniu wyroku z dnia 24 listopada 1993 r., Keck i Mithouard (C‑267/91 i C‑268/91, EU:C:1993:905).
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: francuski.