62003CC0074_MT
Opinion of the Advocate-General
Opinion of the Advocate-General
1. Fil-kawża preżenti, l-Østre Landsret (il-Qorti Reġjonali tal-Lvant) tad-Danimarka ressqet żewġ domandi li għandhom x'jaqsmu mar-regoli Komunitarji li jirregolaw l-applikazzjonijiet magħmula lill-awtoritajiet kompetenti fl-Istati Membri għal awtorizzazzjoni sabiex jitqiegħdu fis-suq prodotti mediċinali. Dawn ir-regoli, fiż-żmien meta seħħew il-fatti, kienu inkorporati fid-Direttiva tal-Kunsill 65/65/KEE, tas-26 ta' Jannar 1965, dwar l-approssimazzjoni ta' dispożizzjonijiet stabbiliti b'liġi, regolament jew azzjoni amministrattiva li għandhom x'jaqsmu ma' prodotti mediċinali (aktar 'il quddiem "id-Direttiva"), (2) kif emendata, b'mod partikolari, bid-Direttiva tal-Kunsill 87/21/KEE tat-22 ta' Dicembru 1986. (3)
2. L-Artikolu 4.8(a)(iii) tad-Direttiva stabbilixxa proċedura mqassra sabiex tinkiseb tali awtorizzazzjoni, li permezz tagħha applikant seta' joqgħod, in sostenn ta' l-applikazzjoni tiegħu, fuq data sottomessa fir-rigward ta' xi prodott ieħor preċedentement awtorizzat, bil-kundizzjoni, fost affarijiet oħra, li seta' juri li dak il-prodott kien essenzjalment simili għal tiegħu. Il-ġurisprudenza tal-Komunità, ikkunsidrata aktar 'il quddiem, (4) speċifikat li, sabiex żewġ prodotti jkunu essenzjalment simili, dawn għandhom inter alia
jkollhom l-istess kompożizzjoni kwalitattiva u kwantitattiva f'termini ta' prinċipji attivi.
3. L-ewwel domanda li tqajmet f'dawn il-proċeduri legali hija dwar jekk jistax jingħad li żewġ prodotti li għandhom l-istess sustanza attiva, imma f'forom differenti ta' melħ, jissodisfaw dan il-kriterju ta' l-aħħar. It-tieni domanda hija jekk applikant taħt il-proċedura mqassra kienx intitolat jippreżenta dokumentazzjoni addizzjonali fil-forma ta' testijiet farmakoloġiċi jew tossikoloġiċi jew provi kliniċi lil xi awtorità kompetenti sabiex juri s-similitudini essenzjali bejn il-prodott tiegħu u l-prodott preċedentement awtorizzat.
4. Miż-żmien meta seħħew il-fatti, ir-regoli tal-Komunità ġew emendati diversi drabi u llum jipprovdu tweġibiet affermattivi ċari għaż-żewġ domandi.
Il-qafas legali
Id-Direttiva
5. Fiż-żmien meta seħħew il-fatti, ir-regoli rilevanti kienu primarjament jinstabu fil-Kapitolu II tad-Direttiva kif emendata, b'mod partikolari, bid-Direttiva 87/21/KEE. (5) L-Artikolu 3 tad-Direttiva kien jistipula li, fl-assenza ta' awtorizzazzjoni komuni għall-Komunità kollha, prodott mediċinali seta' jinbiegħ fi Stat Membru biss wara li tkun inkisbet awtorizzazzjoni mill-awtorità kompetenti f'dak l-Istat Membru.
6. L-Artikolu 4 iddefinixxa fid-dettal il-proċedura, id-dokumenti u l-informazzjoni meħtieġa sabiex tinkiseb awtorizzazzjoni għat-tqegħid fis-suq mill-awtoritajiet kompetenti ta' Stat Membru. Dan kien jistipula diversi rotot proċedurali possibbli sabiex tinkiseb awtorizzazzjoni għat-tqegħid fis-suq nazzjonali. Taħt il-proċedura kompluta, stipulata fl-Artikolu 4.8, applikant għal awtorizzazzjoni għat-tqegħid fis-suq kien meħtieġ li jipprovdi, bħala regola, ir-riżultati ta':
"– testijiet fiżiko-kimiċi, bijoloġiċi jew mikrobijoloġiċi;
– testijiet farmakoloġiċi u tossikoloġiċi;
– provi kliniċi." [traduzzjoni mhux uffiċjali]
7. L-Artikolu 4.8(a) kien jistipula diversi proċeduri alternattivi li permezz tagħhom, f'ċerti ċirkustanzi speċifikati, applikant għal awtorizzazzjoni għat-tqegħid fis-suq kien meħlus mill-obbligu li jipprovdi r-riżultati ta' testijiet farmakoloġiċi u tossikoloġiċi jew ta' testijiet kliniċi kif ordinarjament meħtieġ bl-Artikolu 4.8, u seta' minflok joqgħod fuq data ppreżentata fir-rigward ta' xi prodott ieħor ta' 'referenza' li kien diġà ġie awtorizzat. L-obbligu li jingħataw id-dettalji sħaħ tan-natura fiżiko-kimika tal-prodott ma ġiex affettwat. Sabiex jagħmel użu minn tali proċedura (aktar 'il quddiem il-"proċedura mqassra"), applikant kien meħtieġ li juri:
"(iii)	... li l-prodott mediċinali huwa essenzjalment simili għal prodott li ġie awtorizzat fil-Komunità, skond id-dispożizzjonijiet Komunitarji fis-seħħ, għal mhux inqas minn sitt snin u li huwa mqiegħed fis-suq fl-Istat Membru li għalih saret l-applikazzjoni [...]; Stat Membru jista' [...] itawwal dan il-perijodu għal 10 snin b'Deċiżjoni waħdanija li tkopri l-prodotti kollha mqiegħda fis-suq fit-territorju tiegħu jekk iqis li dan ikun meħtieġ fl-interessi tas-saħħa pubblika [...]" [traduzzjoni mhux uffiċjali]
8. L-aħħar paragrafu ta' l-Artikolu 4.8(a) kien fih il-proviżo li ġej (aktar 'il quddiem "il-proviżo") għall-proċeduri stabbiliti b'dik id-dispożizzjoni:
"Madankollu, meta l-prodott mediċinali huwa intiż għal użu terapewtiku differenti minn dak tal-prodotti mediċinali l-oħra mqiegħda fis-suq jew li għandu jiġi amministrat b'rotot differenti jew f'dożi differenti, ir-riżultati tat-testijiet farmakoloġiċi, tossikoloġiċi u/jew tal-provi kliniċi adattati għandhom jiġu provduti." [traduzzjoni mhux uffiċjali]
9. Għalhekk il-proviżo kellu l-effett li jistabbilixxi proċedura ulterjuri sabiex tinkiseb awtorizzazzjoni għat-tqegħid fis-suq, ħafna drabi magħrufa bħala, u aktar 'il quddiem imsejħa, l-"proċedura ibrida mqassra". Taħt din il-proċedura, l-applikant kien meħtieġ li jipprovdi biss ir-riżultati ta' tali testijiet farmakoloġiċi u tossikoloġiċi u tal-provi kliniċi kif kien xieraq fid-dawl tad-differenza fl-użu terapewtiku, fir-rotta ta' applikazzjoni jew fid-doża mill-prodotti mediċinali l-oħra mqiegħda fis-suq. Altrimenti l-applikant kien joqgħod fuq id-data li għandha x'taqsam mal-prodott ta' referenza li huwa kien meħtieġ li jispeċifika taħt l-Artikolu 4.8(a)(iii). Il-proċedura ibrida mqassra kienet għalhekk tirrappreżenta proċedura intermedjarja bejn il-proċedura mqassra u dik normali fir-rigward ta' l-oneru probatorju impost fuq l-applikant. Id-data ġdida li applikant kien meħtieġ li jippreżenta skond il-proċedura ibrida mqassra kienet tissejjaħ "id-data addizzjonali".
10. Il-preamboli għad-Direttiva u għad-Direttiva 87/21 xeħtu dawl fuq l-għanijiet ta' l-Artikolu 4 tad-Direttiva. L-ewwel premessa tal-preambolu għad-Direttiva tagħmilha ċara li l-għan primarju tar-regoli kollha li jirregolaw l-awtorizzazzjoni għat-tqegħid fis-suq ta' prodotti mediċinali huwa l-ħarsien tas-saħħa pubblika. It-tieni premessa enfasizzat, madankollu, li dan l-għan għandu jinkiseb b'mezzi li ma jfixklux l-iżvilupp ta' l-industrija farmaċewtika jew tal-kummerċ fi prodotti mediċinali ġewwa l-Komunità. Kif indikaw it-tielet u r-raba' premessi, differenzi bejn dispożizzjonijiet nazzjonali jostakolaw il-kummerċ fi prodotti mediċinali u għalhekk kien meħtieġ li jitneħħew.
11. Id-Direttiva 87/21 introduċiet il-verżjoni ta' l-Artikolu 4.8 li kienet fis-seħħ fiż-żmien meta seħħew il-fatti. It-tieni premessa tal-preambolu tagħha ġġustifikat id-dispożizzjoni fuq il-bażi li "l-esperjenza uriet li jkun aħjar li jiġu stabbiliti b'mod aktar preċiż il-każijiet fejn mhuwiex meħtieġ li jiġu prodotti r-riżultati ta' testijiet farmakoloġiċi u tossikoloġiċi jew ta' provi kliniċi bl-iskop li tinkiseb awtorizzazzjoni għal prodott mediċinali li huwa essenzjalment simili għal prodott awtorizzat, filwaqt li jiġi assigurat li impriżi innovattivi ma jitqiegħdux fi żvantaġġ". [traduzzjoni mhux uffiċjali] Ir-raba' premessa ġibdet ukoll l-attenzjoni għall-eżistenza ta' raġunijiet ta' politika pubblika għalfejn m'għandhomx isiru testijiet repetittivi fuq bnedmin jew annimali ħlief għal xi kawża importanti.
L-Avviż lill-Applikanti
12. L-Anness mad-Direttiva tal-Kunsill 75/318/KEE, tal-20 ta' Mejju 1975, dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta' l-Istati Membri li għandhom x'jaqsmu ma' standards u protokolli analitiċi, farmako-tossikoloġiċi u kliniċi fejn jidħol l-ittestjar ta' prodotti mediċinali proprjetarji, (6) kif emendata bid-Direttiva tal-Kummissjoni 91/507/KEE tad-19 ta' Lulju 1991, (7) ipprovda gwida dwar in-natura tat-testijiet u tal-provi meħtieġa sabiex ikunu sodisfatti d-diversi proċeduri stabbiliti fl-Artikolu 4 tad-Direttiva.
13. L-Anness kien jeħtieġ li applikazzjonijiet għal awtorizzazzjoni għat-tqegħid fis-suq jiġu ppreżentati b'mod li jieħu kunsiderazzjoni tal-gwida ppubblikata mill-Kummissjoni fir-"Regoli dwar il-prodotti mediċinali fil-Komunità Ewropea, Volum II: Avviż għall-applikanti għal awtorizzazzjonijiet għal tqegħid fis-suq ta' prodotti mediċinali li jintużaw mill-bniedem fl-Istati Membri tal-Komunità Ewropea" (komunement magħruf bħala u, aktar 'il quddiem, imsejjaħ l-"Avviż lill-Applikanti").
14. Is-Sezzjoni 5 tal-Kapitolu 1 ta' l-edizzjoni ta' l-1998 ta' l-Avviz lill-Applikanti kienet titratta applikazzjonijiet imqassra għal awtorizzazzjoni għat-tqegħid fis-suq. Is-Sezzjoni 5.4 kienet intitolata "applikazzjonijiet imqassra oħra". Din kien fiha tabella li tistabbilixxi d-data addizzjonali normalment meħtieġa fir-rigward ta' tipi differenti ta' applikazzjoni mqassra. L-inċiż (a) tat-tabella kellu x'jaqsam ma' applikazzjonijiet fejn il-prodott li għalih tintalab awtorizzazzjoni jkollu "melħ differenti/kumpless ta' l-ester (bl-istess frazzjoni terapewtika)", bil-frazzjoni terapewtika tkun dik il-porzjoni tal-prodott li hija primarjament responsabbli għall-effett terapewtiku tiegħu fuq il-konsumatur. Hija identifikat din id-data addizzjonali li ġejja bħala meħtieġa:
"Evidenza li m'hemmx tibdil fil-frazzjoni tal-farmakokinetiċi, il-farmakodinamiċi u/jew fit-tossiċità li jista' jbiddel il-profil tas-sigurtà/effikaċja (fin-nuqqas, għandu jiġi kkunsidrat bħala sustanza attiva ġdida)". [traduzzjoni mhux uffiċjali]
15. F'verżjonijiet ta' l-Avviż lill-Applikanti li nħarġu minn Mejju 2001 (u għalhekk wara l-applikazzjonijiet għall-awtorizzazzjoni għat-tqegħid fis-suq in kwistjoni fil-proċeduri legali preżenti), l-ispjegazzjoni li ġejja hija inkluża fir-rigward tat-tifsira ta' sustanza attiva ġdida:
"Definizzjoni dwar x'għandu jiġi mifhum b'sustanza attiva ġdida hija mogħtija fl-Appendiċi III ta' dan il-kapitolu.
Sustanza(i) attiva(i) fil-forma ta' melħ differenti, esteri, derivattivi, etċ. imma bl-istess frazzjoni attiva terapewtika m'għandhiex (normalment) tiġi kkunsidrata bħala sustanza attiva ġdida, sakemm ma jkunux differenti minn xulxin b'mod sinjifikattiv fil-proprjetajiet li jirrigwardaw sigurtà u effikaċja. Evidenza dwar l-istess proprjetajiet li jirrigwardaw sigurtà u effikaċja ta' melħ, ester jew derivattiv ieħor differenti ta' sustanza attiva għandha tiġi pprovduta mill-applikant meta jsostni li l-prodott mediċinali li fir-rigward tiegħu ġiet ippreżentata l-applikazzjoni huwa essenzjalment simili għal xi prodott mediċinali awtorizzat li fih xi melħ, ester jew derivattiv ieħor ta' l-istess sustanza attiva. (Ara l-Appendiċi IV ta' dan il-kapitolu).
Id-deċiżjoni dwar jekk xi forma differenti tas-sustanza attiva għandhiex tiġi kklassifikata bħala sustanza attiva ġdida għandha ttieħed mill-awtoritajiet kompetenti ta' l-Istati Membri/[Aġenzija Ewropea tal-Valutazzjoni tal-Prodotti Mediċinali] skond il-mertu ta' kull każ." [traduzzjoni mhux uffiċjali]
16. L-Appendiċi IV għall-Kapitolu 1 tal-Volum 2A jirriproduċi l-inċiż (a) tat-tabella li preċedentement kienet tinstab fis-Sezzjoni 5.4 tal-verżjoni ta' l-1998 ta' l-Avviż lill-Applikanti, iċċitat aktar 'il fuq. (8)
Is-sentenza Generics
17. Fis-sentenza Generics, (9) il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat it-tifsira ta' similarità essenzjali għall-iskopijiet ta' l-Artikolu 4.8(a). Hija saħqet li r-rekwiżit tas-similarità essenzjali għandu jiġi interpretat fid-dawl ta' l-iskop primarju tad-Direttiva li tħares is-saħħa pubblika, sabiex jiġi evitat li jiġi rrilassat ir-rekwiżit ta' sigurtà u effikaċja impost fuq il-prodotti mediċinali kollha. (10)
18. Il-Qorti tal-Ġustizzja kompliet billi sostniet li prodott mediċinali huwa essenzjalment simili għal ieħor "safejn jissodisfa l-kriterji li jkollu l-istess kompożizzjoni kwalitattiva u kwantitattiva f'termini ta' prinċipji attivi, li jkollu l-istess forma farmaċewtika u li jkun bijoekwivalenti, sakemm ma jkunx jidher b'mod ċar, fid-dawl ta' l-għarfien xjentifiku, li huwa differenti b'mod sinjifikattiv mill-prodott oriġinali fir-rigward ta' sigurtà jew effikaċja". Il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat ukoll li l-awtorità kompetenti ta' Stat Membru ma tistax tinjora t-tliet kriterji identifikati meta tkun meħtieġa tistabbilixxi jekk żewġ prodotti humiex essenzjalment simili. (11)
19. Il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li l-kriterji dwar kompożizzjoni kwalitattiva u kwantitattiva f'termini ta' prinċipji attivi, forma farmaċewtika u bijoekwivalenza jgħinu sabiex jiġi assigurat li prodott ġdid ikollu l-istess sigurtà u effikaċja bħall-prodott ta' referenza tiegħu. Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja xorta kkunsidrat li kien meħtieġ iżżid il-kundizzjoni finali li ż-żewġ prodotti m'għandhomx altrimenti jkunu differenti minn xulxin b'mod sinjifikattiv f'termini tas-sigurtà u l-effikaċja tagħhom. Hija illustrat il-ħtieġa għall-kundizzjoni finali billi rrilevat li "prodott mediċinali li jissodisfa t-tliet kriterji li saret referenza għalihom … jista' madankollu jqajjem mistoqsijiet dwar is-sigurtà relatata ma' l-eċċipjenti tiegħu". (12)
Emendi sussegwenti
20. Miż-żmien meta seħħew il-fatti, id-Direttiva ġiet mibdula bid-Direttiva tal-Kunsill 2001/83 (aktar 'il quddiem id-"Direttiva l-ġdida"). (13) Għal perijodu inizjali, il-proċedura mqassra, li issa tinsab fl-Artikolu 10(1)(a)(iii) tad-Direttiva l-ġdida, baqgħet essenzjalment l-istess bħall-verżjoni applikabbli fiż-żmien meta seħħew il-fatti. Matul dan iż-żmien, l-Anness I tad-Direttiva l-ġdida ġie emendat bid-Direttiva tal-Kummissjoni 2003/63/KE tal-25 ta' Ġunju 2003. (14) Il-Parti II ta' l-Anness kienet tikkonċerna "dossiers u ħtiġiet speċifiċi ta' awtorizzazzjoni għal tqegħid fis-suq". Fil-punt 2 ta' din il-parti, ġie ddikjarat li sabiex tintwera similarità essenzjali, applikazzjonijiet taħt il-proċedura mqassra għandhom jinkludu, "jekk applikabbli, data addizzjonali sabiex tintwera evidenza dwar l-ekwivalenza ta' proprjetajiet ta' sigurtà u effiċjenza ta' mlieħi differenti, esteri jew derivat[t]ivi differenti ta' sustanza attiva awtorizzata". Bl-istess mod, ġie ddikjarat fil-punt 3 li:
"Meta s-sustanza attiva ta' prodott mediċinali essenzjalment simili tikkontjeni l-istess frazzjoni terapewtika bħall-prodott oriġinali awtorizzat assoċjat ma' kumpless/derivattiv minerali/esteru differenti evidenza li ma hemm ebda bidla fil-farmako kinetiċi tal-frazzjoni, farmako dinamiċi u/jew f'tossiċità li jista' jbiddel il-profil ta' sigurtà/effiċjenza għandha tintwera. Jekk dan ma jkunx il-każ, din l-assoċjazzjoni għandha tiġi kkunsidrata bħala sustanza attiva ġdida."
21. Il-proċedura mqassra ġiet mibdula mill-ġdid b'mod sinjifkattiv bid-Direttiva 2004/27/KE tal-31 ta' Marzu 2004. (15) Taħt l-Artikolu 10(1) tad-Direttiva l-ġdida kif emendata, il-kunċett ta' similarità essenzjali ġie mibdul b'rekwiżit (bażikament analogu) fejn l-applikanti huma meħtieġa juru li l-prodott tagħhom huwa ġeneriku tal-prodott mediċinali ta' referenza li kien awtorizzat għal mhux anqas minn tmien snin. L-Artikolu 10(2)(b) jiddefinixxi prodott ġeneriku mediċinali bħala:
" … prodott mediċinali li jkollu l-istess kompo[ż]izzjoni kwalitattiva u kwantitattiva f'sustanzi attivi u l-istess forma famaċewtika bħal dik tal-prodott ta' referenza, u li l-bi[j]oekwivalenza tiegħu mal-prodott mediċinali ta' referenza tkun ġiet murija permezz ta' studji xierqa ta' bijodisponibilità. L-imluħ differenti, esteri, eteri, isomeri, taħl[it]iet ta' isomeri, komplessi jew derivattivi ta' sustanza attiva għandhom jitqiesu li jkunu l-istess sustanza attivi, kemm-il darba ma jkunux ivarjaw sinjifkament fil-proprjetajiet fir-rigward ta' sigurezza u/jew effikaċja. F'dawk il-kazi, informazzjoni addizzjonali li tipprovdi prova tas-sigurezza u/jew effikaċja ta' l-imluħ varji, esteri jew derivattivi ta' sustanza attiva awtorizzata għandha tiġi provduta mill-applikant."
Fatti
22. Fil-kawża preżenti, SmithKline Beecham plc (aktar 'il quddiem "SmithKline Beecham"), kumpannija farmaċewtika, qiegħda tikkontesta l-validità ta' awtorizzazzjonijiet għat-tqegħid fis-suq mogħtija mill-Lægemiddelstyrelsen, li hija l-awtorità kompetenti fid-Danimarka, lil żewġ kumpanniji farmaċewtiċi oħra, Synthon BV u Genthon BV (aktar 'il quddiem "Synthon" u "Genthon"), li t-tnejn li huma jappartjenu għall-grupp Synthon.
23. SmithKline Beecham hija d-detentriċi preżenti ta' awtorizzazzjoni għat-tqegħid fis-suq fir-rigward tal-prodott mediċinali, Seroxat. Is-sustanza attiva f'Seroxat tieħu l-forma ta' paroxetine idrokloridika emi-idratika f'dożi ta' 20 mg u 30 mg. L-ewwel awtorizzazzjoni għat-tqegħid fis-suq għal Seroxat tmur lura għall-1993.
24. F'Lulju 1999, Synthon u Genthon ippreżentaw applikazzjonijiet kważi identiċi għall-awtorizzazzjoni għat-tqegħid fis-suq tal-Paroxetine "Synthon" u tal-Paroxetine "Genthon" rispettivament (aktar 'il quddiem il-"prodott Synthon"). L-applikazzjonijiet tagħhom saru skond il-proċedura mqassra, fejn ġie ċċitat is-Seroxat bħala l-prodott ta' referenza. Bħas-Seroxat, il-prodott Synthon fih il-paroxetine, imma fil-forma ta' melħ differenti, il-paroxetine mesylate.
25. Minbarra d-dokumentazzjoni li kienu meħtieġa jippreżentaw skond il-proċedura mqassra, Synthon u Genthon ipprovdew ukoll riżultati minn selezzjoni ta' testijiet farmakoloġiċi u tossikoloġiċi fuq annimali tat-tip li ssir referenza għalihom fl-Anness għad-Direttiva 75/318 kif emendata bid-Direttiva 91/507. Sussegwentement il-Lægemiddelstyrelsen talbet informazzjoni addizzjonali.
26. Synthon u Genthon ma ppreżentawx riżultati ta' provi kliniċi fuq pazjenti imma talbu li ssir eċċezzjoni għar-raġunijiet li l-effetti tal-prodott tagħhom fuq persuni umani kienu ddokumentati indirettament permezz tal-bijoekwivalenza għall-prodott ta' referenza, is-Seroxat, li kien ġie pprovat fuq numru ta' voluntiera umani b'saħħithom.
27. F'Ottubru 2000, il-Lægemiddelstyrelsen ikkonċediet awtorizzazzjonijiet għat-tqegħid fis-suq lil Synthon u Genthon fir-rigward tal-prodott Synthon.
Il-proċeduri legali nazzjonali u d-domandi preliminari
28. SmithKline Beecham ippreżentat rikors quddiem l-Østre Landsret
sabiex tiġi kkontestata l-legalità tad-deċiżjoni tal- Lægemiddelstyrelsen li tawtorizza l-prodott Synthon.
29. Hija targumenta li s-Seroxat u l-prodott Synthon mhumiex essenzjalment simili għal xulxin minħabba li fihom sustanzi attivi differenti, anki jekk relatati. Is-sustanza attiva fis-Seroxat hija l-paroxetine idrokloridika emi-idratika filwaqt li dik fil-prodott Synthon hija l-paroxetine mesylate, melħ paroxetine ieħor. Taħt l-eżami tas-similarità essenzjali, għandu jkun evidenti mill-ewwel jekk żewġ prodotti humiex essenzjalment simili jew le. Il-fatt li kienet meħtieġa data addizzjonali sabiex tintwera similarità essenzjali huwa biżżejjed sabiex jikkonferma li s-sustanza attiva fis-Seroxat u fil-prodott Synthon huma differenti. Is-sottomissjoni ta' dettalji addizzjonali fil-forma ta' testijiet farmakoloġiċi u tossikoloġiċi jew ta' provi kliniċi fil-kuntest tal-proċedura mqassra hija permessa biss skond il-proviżo, jiġifieri fejn il-prodott il-ġdid huwa maħsub għal xi indikazzjoni terapewtika differenti, jew sabiex jiġi amministrat minn rotot differenti jew f'dożi differenti.
30. Il-Østre Landsret iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri legali quddiemha u li tagħmel id-domandi li ġejjin lill-Qorti tal-Ġustizzja:
"(1) L-Artikolu 4.8(a)(iii) ta' l-Ewwel Direttiva dwar Prodotti Mediċinali (id-Direttiva 65/65/KEE, kif emendata) jippermetti li prodott mediċinali jiġi awtorizzat skond il-proċedura mqassra meta xi melħ tas-sustanza attiva fil-prodott jiġi mibdul minn dik użata fil-prodott ta' referenza?
(2) Tista' tiġi użata l-proċedura mqassra meta applikant, fuq inizjattiva tiegħu jew fuq talba ta' l-awtoritajiet nazzjonali tas-saħħa, jippreżenta dokumentazzjoni addizzjonali fil-forma ta' ċerti testijiet farmakoloġiċi jew tossikoloġiċi jew ta' provi kliniċi bil-ħsieb li juri li l-prodott huwa 'essenzjalment simili' għall-prodott ta' referenza?"
31. Waslu osservazzjonijiet bil-miktub minn SmithKline Beecham, Synthon u Genthon, mill-Gvernijiet tad-Danimarka, ta' l-Olanda, tal-Portugall u tar-Renju Unit, u mill-Kummissjoni, li kollha kemm huma, bl-eċċezzjoni tal-Gvernijiet ta' l-Olanda u tal-Portugall, għamlu sottomissjonijiet orali waqt is-seduta.
Evalwazzjoni
32. Huwa ċar mill-ordni ta' rinviju u mis-sottomissjonijiet quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja li ż-żewġ domandi preliminari huma marbuta mill-qrib ma' xulxin. Wieħed mill-argumenti mressaq kontra t-teżi li żewġ prodotti jistgħu jkunu essenzjalment simili minkejja xi bidla fil-melħ tas-sustanza attiva (il-kwistjoni mqajma fl-ewwel domanda) huwa li l-applikant ġeneralment ikollu sussegwentament jippreżenta data addizzjonali sabiex juri li ż-żewġ prodotti ma kinux differenti minn xulxin f'termini tas-sigurtà u ta' l-effikaċja tagħhom, li huwa argumentat li mhuwiex permessibbli (il-kwistjoni mqajma fit-tieni domanda). Jiena għalhekk nipproponi li ż-żewġ domandi jiġu kkunsidrati flimkien.
33. Synthon u Genthon, id-Danimarka, l-Olanda u l-Kummissjoni jsostnu tweġiba fl-affermattiv għad-domandi magħmula, kif, fil-fatt, jagħmel il-Portugall. SmithKline Beecham u r-Renju Unit jissottomettu li ż-żewġ domandi għandhom jiġu mwieġba fin-negattiv.
34. Kif jidher b'mod ċar, it-test tad-Direttiva minnu nnifsu ma jipprovdix soluzzjoni għad-domandi magħmula. It-tifsira ta' similarità essenzjali mhijiex definita. Lanqas m'huwa ċar għal kollox jekk hemmx xi limiti marbuta mad-data addizzjonali li tista' tiġi ppreżentata fil-kuntest ta' l-applikazzjoni mqassra.
35. Bl-istess mod, il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tista' tiġi interpretata b'diversi modi. Is-sentenza Generics ma tispeċifikax f'xi dettall x'inhu mfisser bl-"istess kompożizzjoni kwalitattiva u kwantitattiva f'termini ta' prinċipji attivi". Mis-sottomissjonijiet quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja jidher li t-terminu "prinċipju attiv" huwa użat sabiex jirreferi kemm għall-molekula sħiħa li tikkostitwixxi l-ingredjent attiv u, fejn dan l-ingredjent huwa fil-forma ta' melħ, għall-frazzjoni tal-moleklula (ħafna drabi msejħa l-"frazzjoni terapewtika") li għandha effett terapewtiku fuq il-konsumatur tal-mediċina.
36. Fir-rigward tad-data li applikant jista' jissottometti, il-ġurisprudenza sa issa tat aktar importanza liċ-ċirkustanzi li fihom applikant jista' jevita li jipprovdi data billi joqgħod fuq dik ipprovduta preċedentement in sostenn ta' xi prodott ieħor.
37. Konsegwentement, is-sottomissjonijiet quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja fil-parti l-kbira tagħhom iffokaw b'mod aktar ġenerali fuq l-iskema tad-Direttiva; l-obbjettivi warajha; u r-relevanza ta' dispożizzjonijiet oħra tad-dritt Komunitarju u ta' l-Avviż lill-Applikanti.
L-iskema tad-Direttiva
38. Ir-Renju Unit u SmithKline Beecham jenfasizzaw l-importanza għall-iskema tad-Direttiva tad-distinzjoni bejn il-proċedura mqassra prevista fl-Artikolu 4.8(a)(iii) u l-proċedura ibrida mqassra stabbilita bil-proviżo. Skond is-sottomissjoni tagħhom, din id-distinzjoni tiġi ppreġudikata jekk id-definizzjoni ta' similarità essenzjali, adottata mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Generics, kellha tiġi rilassata u l-preżentazzjoni abitwali ta' data addizzjonali kellha tiġi awtorizzata għal firxa ta' ċirkustanzi iktar wiesgħa minn dawk espliċitament jew impliċitament inklużi fil-proviżo.
39. Huma jissottomettu li d-definizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja ta' similarità essenzjali għandha tiġi interpretata b'tali mod li, meta l-kriterji identifikati jintlaħqu, wieħed jista' jassumi mingħajr periklu li ż-żewġ prodotti li qed jiġu pparagunati se jkollhom l-istess profil ta' sigurtà u ta' effikaċja. L-aħħar kundizzjoni, jiġifieri li ż-żewġ prodotti m'għandhomx ikunu differenti minn xulxin b'mod sostanzjali fir-rigward tas-sigurtà u l-effikaċja tagħhom, għandha tiġi implementata biss bħala protezzjoni addizzjonali, jew bħala prekawzjoni, kontra r-riskju li bidla fl-eċċipjenti użati tista' tirrendi l-prodott ġdid inqas żgur jew inqas effikaċi.
40. Madankollu, jekk żewġ mlieħi li għandhom l-istess frazzjoni terapewtika jitqiesu li jikkostitwixxu l-istess sustanza attiva, dan il-kriterju ma jibqax iktar kejl tajjeb ta' l-ekwivalenza f'termini ta' sigurtà u ta' effikaċja. Is-sostituzzjoni ta' melħ b'ieħor tista' taffetwa l-effikaċja terapewtika b'titjib jew tnaqqis fl-assorbiment ta' droga jew fil-bijodisponibbiltà tagħha, jew tista' taffettwa l-potenzjal jew l-istabbiltà tossika tagħha, u tirriżulta f'effetti avversi.
41. Bħala riżultat, applikant normalment ikollu jippreżenta data addizzjonali sabiex juri li, minkejja l-bidla fil-forma tal-melħ, ma rriżultat l-ebda differenza sinjifikattiva fir-rigward tas-sigurtà u l-effikaċja taż-żewġ prodotti li qed jiġu kkunsidrati. Il-kundizzjoni finali ta' l-eżami tal-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Generics ikollha tiġi applikata fil-part l-kbira ta' sitwazzjonijiet bħal dawn, jekk mhux f'kollha. Din il-kundizzjoni ma tibqax aktar distinta mill-kriterju tas-sustanza attiva imma effettivament teħodlu postu. Barra minn dan, ikun possibbli għal applikant li jippreżenta data addizzjonali f'firxa iktar wiesgħa ta' ċirkustanzi minn dawk identifikati (espliċitament jew impliċitament) fil-proviżo.
42. Jiena mhux konvint minn dawn is-sottomissjonijiet.
43. Fid-dawl tad-diċitura tat-tieni domanda, li, b'mod evidenti, ħarġet mill-argument preżenti, huwa meħtieġ li, qabel kollox, jiġi ddikjarat li, fil-fehma tiegħi, m'hemm l-ebda regola ġenerali kontra l-preżentazzjoni ta' data addizzjonali fil-kuntest tal-proċedura mqassra. Għalhekk, fil-fehma tiegħi, għandha tingħata tweġiba fl-affermattiv għal din id-domanda.
44. Dan jirriżulta mit-test tad-dispożizzjonijiet rilevanti. Il-proċedura mqassra hija ddikjarata li hija disponibbli jekk l-applikant jista' juri, fost affarijiet oħra, similarità essenzjali. L-implikazzjoni ċara hija li l-applikant jista' jippreżenta l-evidenza kollha meħtieġa sabiex jagħmel dan.
45. Bl-istess mod, m'hemm xejn fil-proviżo li jissuġġerixxi li data addizzjonali tista' tiġi pprovduta biss skond din id-dispożizzjoni. Fil-prinċipju, data ppreżentata fil-kuntest tal-proviżo u dik ipprovduta taħt l-Artikolu 4.8(a)(iii) isservi skopijiet differenti. Ta' l-ewwel hija intiża sabiex tikkumpensa għal nuqqas ta' similarità essenzjali, filwaqt li ta' l-aħħar hija intiża sabiex tipprova l-eżistenza ta' similarità essenzjali.
46. Mill-eżami adottat mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Generics jidher ukoll li data addizzjonali tista', xi drabi, tkun meħtieġa sabiex turi similarità essenzjali. Il-Kummissjoni tissottometti, per eżempju, li applikant taħt il-proċedura mqassra jista' jkollu bżonn li jipprovdi dokumentazzjoni sabiex juri l-bijoekwivalenza tal-prodott tiegħu mal-prodott ta' referenza. Data addizzjonali tista' tkun meħtieġa wkoll sabiex turi li żewġ prodotti, li altrimenti jissodisfaw il-kriterji speċifikati mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Generics, mhumiex differenti fis-sigurtà u fl-effikaċità tagħhom, minħabba, per eżempju, differenzi fl-eċċipjenti użati, jew (f'eżempju mogħti minn Synthon u Genthon) bidla fir-rotta ta' sinteżi użata fil-manifattura ta' l-ingredjent attiv.
47. Bħala propożizzjoni ġenerali, jiena naħseb li jkun verament sfortunat u pjuttost kuntrarju għall-iskema tad-Direttiva li jitpoġġew limiti fuq id-data li tista' tiġi pprovduta minn applikant taħt il-proċedura mqassra, kemm fuq talba ta' xi awtorità kompetenti u kemm fuq inizjattiva tiegħu. Suġġett għall-politika speċifika ta' l-esklużività tad-data matul il-perijodu stipulat, il-politika adegwata, evidenti f'ħafna aspetti tar-regoli tal-Komunità rilevanti, hija li l-informazzjoni disponibbli għall-awtorità kompetenti meta tiġi biex tiddeċidi li toħroġ awtorizzazzjoni għandha tkun dettaljata kemm jista' jkun.
48. Għalhekk, il-kwistjoni rilevanti tidher għalija li mhijiex jekk tistax tiġi ppreżentata data addizzjonali fil-kuntest tal-proċedura mqassra, imma pjuttost jekk, fl-ipoteżi li żewġ mlieħi li jkollhom l-istess frazzjoni terapewtika jitqiesu li jikkostitwixxu l-istess sustanza attiva, data addizzjonali tkun ħafna drabi meħtieġa taħt il-proċedura mqassra, b'tali mod li tiġi mċajpra d-distinzjoni bejn din il-proċedura u l-proċedura ibrida mqassra.
49. Jiena naqbel li hemm riskju li l-kriterji ta' similarità essenzjali jiġu estiżi wisq, b'tali mod li tinħoloq dipendenza żejda fuq il-kundizzjoni finali ta' l-eżami tal-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Generics, u fil-proċess tiddgħajjef id-distinzjoni bejn iż-żewġ proċeduri, kuntrarjament għall-iskema tad-Direttiva.
50. Madankollu, jiena mhux konvint li l-interpretazzjoni ta' similarità essenzjali sostnuta minn Synthon u Genthon, id-Danimarka, l-Olanda, il-Portugall u l-Kummissjoni twessa' b'mod eċċessiv iċ-ċirkustanzi fejn żewġ prodotti jistgħu jkunu essenzjalment simili għal xulxin.
51. Għal kuntrarju, għalija tkun tidher interpretazzjoni eċċessivament dejqa ta' similarità essenzjali jekk jiġi mitlub li prodotti jkollhom ingredjenti attivi bl-istess struttura molekulari eżatta qabel ma jkunu jistgħu jiġu kklassifikati bħala essenzjalment simili.
52. It-test tad-Direttiva ma jispeċifikax li żewġ prodotti jridu jkunu identiċi sabiex topera l-proċedura mqassra, imma biss li jkunu essenzjalment simili. Xi tipi ta' differenzi bejn iż-żewġ prodotti huma għalhekk permissibbli.
53. Lanqas il-ħtieġa għal qbil molekulari eżatt bejn l-ingredjenti attivi ma ssegwi mill-kriterju, identifikat mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Generics, li prodotti essenzjalment simili jkollhom l-istess kompożizzjoni kwantitattiva u kwalitattiva f'termini ta' prinċipji attivi. Kif iddikjarat aktar 'il fuq, jidher li t-terminu "prinċipju attiv" huwa xi drabi użat sabiex jirreferi għall-frazzjoni terapewtikament attiva ta' sustanza attiva kif ukoll għas-sustanza nfisha.
54. Jeżisti qbil ġenerali bejn il-partijiet li huwa aktar realistiku li wieħed jiffoka fuq l-azzjoni terapewtika milli fuq l-istruttura molekulari preċiża ta' l-ingredjenti attivi meta jiġi kkunsidrat jekk żewġ prodotti humiex kapaċi jkollhom similarità essenzjali.
55. Għalhekk, il-Kummissjoni tissottometti li l-azzjoni terapewtika ta' prodott mediċinali fil-forma ta' melħ tiddependi tipikament fuq il-frazzjoni attiva tal-melħ u mhux fuq il-porzjonijiet miżjuda tal-molekula.
56. Bl-istess mod, l-Olanda tiddistingwi, meta l-ingredjent attiv ta' prodott mediċinali huwa fil-forma ta' melħ, bejn il-parti pożittiva ta' dak il-melħ, li hija tiddeskrivi bħala l-prinċipju attiv, u l-parti negattiva, li hija ssejjaħ bħala l-element mingħajr attiv kimiku. Meta jinħallu, iż-żewġ partijiet tal-melħ jiġu separati. Il-parti pożittiva tagħti lill-mediċina l-effett tagħha.
57. Synthon u Genthon jissottomettu, fir-rigward tal-prodotti in kwistjoni fil-kawża prinċipali (jiġifieri, is-Seroxat u l-prodott Synthon), li t-tnejn li huma jiddependu fuq il-parti pożittiva tal-melħ li hija l-ingredjent attiv tagħhom sabiex jakkwistaw l-effett terapewtiku tagħhom fuq il-pazjent. Il-parti negattiva tal-melħ, li hija differenti fir-rigward taż-żewġ prodotti, hija biss sustanza mingħajr attiv kimiku li tagħmel possibbli li l-prodotti jiġu manifatturati f'forma ta' pilloli. Fiż-żewġ każijiet, il-parti pożittiva tigi assorbita fis-sistema tad-demm u mqassma u metabolizzata matul il-ġisem kollu. Għall-kuntrarju, il-parti mingħajr attiv kimiku ta' kull prodott tgħaddi minn ġol-passaġġ gastro-intestinali mingħajr ma tiġi assorbita u mingħajr ma tħalli effett fuq il-ġisem.
58. Waqt is-seduta, il-Gvern Daniż għamel enfażi wkoll fuq x'jiġri mill-ingredjent attiv wara li jkun ġie amministrat lil pazjent. Fil-każ ta' melħ, tipikament iż­-żewġ partijiet tal-melħ jisseparaw. Il-parti terapewtikament attiva tiġi assorbita, filwaqt li l-parti l-oħra tiġi eliminata mill-ġisem.
59. Dawn is-sottomissjonijiet jissuġġerixxu li ħafna drabi tista' ssir analoġija bejn il-parti tal-melħ li mhijiex attiva terapewtikament, fejn l-ingredjent attiv huwa fil-forma ta' melħ, u xi kostitwent mingħajr attiv kimiku ieħor ta' prodott mediku. Sa fejn analiżi bħal din hija korretta, ikun jidher irraġonevoli jekk tiġi eskluża similarità essenzjali fil-każijiet kollha fejn din il-parti tinbidel imma l-frazzjoni terapewtikament attiva tibqa' l-istess fir-rigward taż-żewġ prodotti. Wieħed irid jammetti, bħal fil-każ ta' l-eċċipjenti, li dejjem hemm ir-riskju li alterazzjoni fil-parti miżjuda tal-melħ tirriżulta f'bidla fis-sigurtà u fl-effikaċja tal-prodott. Madankollu, il-kundizzjoni finali ta' l-eżami Generics isservi sabiex tħares preċiżament kontra riskju bħal dan.
60. Għalhekk, jiena nikkunsidra li ma jkunx hemm distorsjoni fl-iskema tad-Direttiva jekk żewġ prodotti li jkollhom ingredjenti attivi li jaqsmu l-istess frazzjoni terapewtika jitqiesu li jaqsmu l-istess kompożizzjoni kwalitattiva u kwantitattiva f'termini ta' prinċipji attivi.
61. Sabiex jiġi kkonfermat jekk interpretazzjoni bħal din hijiex tabilħaqq korretta, madankollu, huwa meħtieġ li jiġi kkunsidrat ukoll jekk din l-interpretazzjoni taqbilx ma' l-objettivi wara s-sistema ta' l-awtorizzazzjoni għat-tqegħid fis-suq u mad-diversi dispożizzjonijiet oħra tad-dritt Komunitarju li tqajjmu fit-trattazzjoni quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.
L-obbjettivi wara s-sistema ta' l-awtorizzazzjoni għat-tqegħid fis-suq
62. Kif joħroġ mill-premessi tad-Direttiva, u kif deċiż mill-Qorti tal-Ġustizzja, erba' obbjettivi huma ta' rilevanza meta jiġu interpretati r-regoli tal-Komunità li jirregolaw il-ħruġ ta' awtorizzazzjonijiet għat-tqegħid fis-suq fl-Istati Membri: il-protezzjoni tas-saħħa pubblika; li jiġu evitati testijiet mhux meħtieġa fuq persuni umani u annimali; il-protezzjoni ta' l-interessi ta' kumpanniji farmaċewtiċi innovattivi; u l-promozzjoni tas-suq intern għal prodotti mediċinali, mhux l-inqas billi jiġi assigurat approċċ armonizzat min-naħa ta' l-awtoritajiet kompetenti fl-Istati Membri.
Il-protezzjoni tas-saħħa pubblika
63. Fir-rigward ta' l-obbjettiv ewlieni tal-protezzjoni tas-saħħa pubblika, li għandu jkun il-bażi tal-leġiżlazzjoni kollha li tirregola l-awtorizzazzjoni ta' prodotti mediċinali, ir-Renju Unit u SmithKline Beecham jirreferu għal ċirkustanzi fejn forom differenti ta' melħ ta' l-istess ingredjent attiv jistgħu jvarjaw f'termini tas-sigurtà u l-effikaċja tagħhom.
64. Madankollu, ma jidhirlix li jista' jkun hemm riskju għas-saħħa pubblika jekk jinstab li żewġ forom ta' melħ li jkollhom l-istess frazzjoni terapewtika jista' jkollhom similarità essenzjali. Il-konsegwenzi ta' bidla fil-forma tal-melħ, identifikata mir-Renju Unit u SmithKline Beecham, ma jipprovawx mod ieħor.
65. Safejn dawn il-konsegwenzi għandhom x'jaqsmu ma' bijodisponibbiltà, fi kwalunkwe każ dawn jipprekludu konstatazzjoni ta' similarità essenzjali, peress li anki l-bijoekwivalenza għandha tintwera. Fejn il-konsegwenzi għandhom x'jaqsmu ma' stabbiltà u tossiċità, dawn jirriżultaw f'differenza fis-sigurtà u fl-effikaċja bejn il-prodotti, u jinqabdu mill-kundizzjoni finali ta' l-eżami stipulat mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Generics.
Evitar ta' ttestjar mhux meħtieġ
66. Kif jissottomettu l-Kummissjoni, id-Danimarka, Synthon u Genthon, l-obbjettiv li jiġi evitat ittestjar mhux meħtieġ fuq persuni umani u annimali jimmilita b'mod ċar favur interpretazzjoni ta' similarità essenzjali li fil-prinċipju tista' tkopri forom ta' melħ differenti li jaqsmu l-istess frazzjoni terapewtika. Minflok ma jkun meħtieġ li jinġabar inkartament ta' data kompletament ġdid, bid-diversi testijiet li dan ikun jirrikjedi, l-applikant jista' joqgħod fil-parti l-kbira fuq id-data ppreżentata fir-rigward tal-prodott ta' referenza.
Sabiex jiġi assigurat li kumpanniji farmaċewtiċi innovattivi ma jitqegħdux fi żvantaġġ
67. Ir-Renju Unit jissottometti li l-eżami ta' similarità essenzjali għandu jkun strett sabiex jinżamm bilanċ ġust bejn l-interessi ta' kumpanniji innovattivi u kumpanniji ġeneriċi li d-Direttiva u s-sentenza Generics tal-Qorti tal-Ġustizzja kellhom il-ħsieb li jilħqu.
68. Jiena ma naqbilx.
69. Il-protezzjoni ta' l-interessi ta' kumpanniji farmaċewtiċi innovattivi fil-fehma tiegħi hija prinċipalment riflessa fil-perijodi ta' sitta jew għaxar snin ta' esklużività ta' data li huma previsti fl-Artikolu 4.8(a)(iii). Ir-rekwiżit ta' similarità essenzjali jservi l-ewwel u qabel kollox sabiex iħares is-saħħa pubblika.
70. Barra minn hekk, il-Kummissjoni tirreferi għall-possibbiltà li, jekk forom differenti ta' melħ li jkollhom l-istess frazzjoni terapewtika ma jistgħu qatt jitqiesu li huma essenzjalment simili, kumpanniji farmaċewtiċi jkunu jistgħu jestendu b'mod artifiċjali l-perijodu ta' esklużività tad-data li huma jgawdu billi jirtiraw prodott mis-suq ftit qabel l-iskadenza tal-perijodu ta' esklużività tad-data tiegħu u jintroduċi verżjoni oħra tal-prodott li jkollu l-istess prinċipju attiv imma fil-forma ta' melħ differenti.
71. Safejn riskju bħal dan tabilħaqq jeżisti, jidher li huwa mnaqqas bl-interpretazzjoni ta' similarità essenzjali li huma favur tagħha l-Kummissjoni, id-Danimarka, l-Olanda, Synthon u Genthon.
Is-suq intern ta' prodotti farmaċewtiċi u l-proċedura ta' rikonoxximent reċiproku ta' awtorizzazzjonijiet
72. Skond SmithKline Beecham, il-kunċett ta' similarità essenzjali għandu jingħata tifsira li tista' tiġi mħaddma mill-awtoritajiet kompetenti ta' l-Istati Membri mingħajr eżitazzjoni, b'mod sempliċi u dirett, b'tali mod li jiġi assigurat approċċ armonizzat matul il-Komunità. Approċċ komuni huwa partikolarment importanti fid-dawl tal-fatt li l-proċedura għar-rikonoxximent reċiproku, li permezz tagħha applikant li jakkwista awtorizzazzjoni għat-tqegħid fis-suq fi Stat Membru wieħed jista' fuq dik il-bażi jakkwista awtorizzazzjonijiet fi Stati Membri oħrajn mingħajr il-ħtieġa li jagħmel applikazzjoni sħiħa f'kull każ. Minħabba n-nuqqas ta' ekwivalenza f'termini ta' sigurtà u effikaċja tagħhom, imlieħi relatati imma differenti jeħtieġu evalwazzjoni iktar kumplessa, li għandha ssir każ b'każ. Jekk prodotti li jkun fihom imluħa bħal dawn xorta waħda jitqiesu bħala li jista' jkollhom similarità essenzjali, iqum ir-riskju ta' differenza fl-approċċ adottat mill-awtoritajiet kompetenti u magħha l-possibiltà li l-kumpanniji farmaċewtiċi jagħżlu l-awtorità kompetenti li tkun taqbel lilhom.
73. Jiena naqbel li l-eżami tas-similarità essenzjali għandu jkun ċar u oġġettiv kemm jista' jkun possibbli. It-tieni premessa tal-preambolu tad-Direttiva 87/21 tindika l-intenzjoni tal-leġiżlatur li jistabbilixxi b'mod aktar preċiż il-każijiet fejn ma jkunx meħtieġ li l-applikant għal awtorizzazzjoni għat-tqegħid fis-suq jipprovdi d-data kollha. L-identifikazzjoni ta' standards faċilment applikabbli ovvjament twassal għall-operazzjoni mingħajr problemi tal-proċedura għar-rikonoxximent reċiproku u għalhekk għaċ-ċirkolazzjoni ħielsa ta' prodotti farmaċewtiċi.
74. Wara li ntqal dan, jidhirli li huwa inevitabbli li l-awtoritajiet kompetenti ta' l-Istati Membri jkollhom xi marġini ta' diskrezzjoni meta jikkunsidraw applikazzjonijiet skond il-proċedura mqassra, kif huwa evidenti mill-kundizzjoni finali ta' l-eżami stipulat mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Generics. L-awtoritajiet kompetenti jkollhom jieħdu pożizzjoni dwar jekk, per eżempju, bidla fl-eċċipjenti bejn prodott ġdid u l-prodott ta' referenza twassalx għal xi differenzi sinjifikattivi fir-rigward ta' sigurtà u effikaċja.
75. Il-konsegwenzi negattivi għall-proċedura ta' rikonoxximent reċiproku m'għandhomx jiġu enfasizzati żżejjed. Taħt kwalunkwe proċedura sabiex tinkiseb awtorizzazzjoni għat-tqegħid fis-suq dejjem ikun hemm xi riskju li awtoritajiet kompeteneti fl-Istati Membri ma jaqblux dwar jekk awtorizzazzjoni partikolari hijiex adegwata. Preċiżament minħabba l-element inevitabbli ta' diskrezzjoni involut fis-sistema ta' l-awtorizzazzjonijiet, ir-regoli tal-Komunità jistabbilixxu sistema sabiex tinstab soluzzjoni għal tali nuqqasijiet ta' ftehim. (16) Fil-fehma tiegħi, din is-sistema tidher għal kollox suffiċjenti sabiex tilqa' għal tħassib dwar differenzi u li dak li jkun jagħżel l-awtorità kompetenti li jaqbillu.
76. Il-konklużjoni ġenerali tiegħi fir-rigward ta' l-obbjettivi tas-sistema dwar l-awtorizzazzjoni għat-tqegħid fis-suq għalhekk hija li l-iskop li jiġi evitat ittestjar mhux meħtieġ fuq persuni umani u fuq annimali jiffavorixxi l-konstatazzjoni li żewġ prodotti jistgħu jkunu essenzjalment simili meta jkollhom l-istess frazzjoni terapewtika imma jieħdu l-forma ta' mluħa differenti. L-ebda wieħed mill-obbjettivi l-oħra ma jeħtieġ konklużjoni differenti.
Dispożizzjonijiet oħra tad-dritt Komunitarju
77. SmithKline Beecham u r-Renju Unit iqajmu aspetti varji tar-regoli tal-Komunità applikabbli għas-settur tal-farmaċewtiċi sabiex jipprovdu appoġġ indirett għat-teżi li forom differenti ta' melħ ta' sustanza attiva qatt ma jistgħu jkunu essenzjalment simili.
78. L-ewwel nett, issir referenza għall-Parti 1 ta' l-Anness għad-Direttiva 75/318. Huwa argumentat li l-mod kif il-kompożizzjoni kwalitattiva ta' prodott mediċinali hija deskritta hemmhekk jimplika li l-ingredjent attiv ta' prodott mediċinali għandu, fil-każ ta' melħ, jiftiehem fis-sens li jinkludi kemm il-frazzjoni attiva u l-porzjoni miżjuda tal-molekula, u għandu jiġi identifikat bħala tali.
79. Huwa veru li l-Avukat Ġenerali Ruiz-Jarabo Colomer kien iddikjara, meta ppropona fis-sentenza Generics il-kriterji għal similarità essenzjali, li dak li ried jitfisser bil-kompożizzjoni ta' prodott mediċinali kien deskritt b'mod ċar fl-Anness. (17) Madankollu, ir-raġuni tiegħu għalfejn irrefera għall-Anness kienet sabiex juri li la l-eċċipjenti u lanqas il-qoxra ta' barra ta' prodott mediċinali ma kienu rilevanti għall-kompożizzjoni tiegħu.
80. Min-naħa tiegħi, jiena ma naħsibx li l-Anness jista' jkun konklużiv għall-iskopijiet preżenti. Fiż-żmien meta seħħew il-fatti dan kien serva sabiex jistipula d-dettalji u d-dokumenti li għandhom jingħataw flimkien ma' applikazzjonijiet għall-awtorizzazzjoni għat-tqegħid fis-suq. F'dan il-kuntest, jagħmel sens li l-kompożizzjoni kwalitattiva ta' l-ingredjent attiv għandha tiġi deskritta b'mod eżawrjenti. Konsiderazzjonijiet differenti japplikaw meta jiġu interpretati l-kriterji ta' similarità essenzjali speċifikati mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Generics.
81. Ir-Renju Unit u SmithKline Beecham jirreferu wkoll għar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 541/95, tal-10 ta' Marzu 1995, li jirrigwarda l-eżaminazzjoni ta' varjazzjonijiet għat-termini ta' awtorizzazzjoni għat-tqegħid fis-suq mogħtija minn awtorità kompetenti ta' Stat Membru. (18) Fiż-żmien meta seħħew il-fatti, dan ir-regolament kien jistipula l-proċedura għall-eżaminazzjoni ta' applikazzjonijiet għal varjazzjonijiet għat-termini ta' awtorizzazzjoni għat-tqegħid fis-suq ta' prodotti mediċinali. Dan iddistingwa bejn varjazzjonijiet minuri, li setgħu jsiru permezz ta' emenda għal awtorizzazzjoni eżistenti, u varjazzjonijiet maġġuri, li kienu jeħtieġu li ssir applikazzjoni ġdida għat-tqegħid fis-suq. L-ewwel tipi ta' varjazzjonijiet ġew identifikati fl-Anness I għar-Regolament u ta' l-aħħar fl-Anness II. Fost it-tipi ta' varjazzjoni identifikati fl-Anness II kien hemm "tibdil fis-sustanza(i) attiva(i)", li kien speċifikat li jinkludi "sostituzzjoni tas-sustanza(i) attiva(i) b'melħ/kumpless ta' l-ester/derivattiv differenti (bl-istess frazzjoni terapewtika)". Huwa argumentat li ma jkunx floku jekk bidla li tkun importanti biżżejjed sabiex teħtieġ awtorizzazzjoni ġdida għat-tqegħid fis-suq ma jkollha l-ebda effett fuq il-konklużjoni jekk prodott ġeneriku kellux l-istess kompożizzjoni kwalitattiva u kwantitattiva bħall-prodott ta' referenza.
82. Kif jirrileva r-Renju Unit, il-Qorti tal-Ġustizzja speċifikatament iddeċidiet fis-sentenza Generics li l-Anness II għar-Regolament Nru 541/95 m'huwa ta' l-ebda rilevanza għall-applikazzjoni ta' l-Artikolu 4.8(a)(iii) tad-Direttiva. (19)
83. Fi kwalunkwe każ, jiena m'għandi l-ebda diffikultà li naċċetta li varjazzjoni bejn żewġ prodotti tista' titqies bħala importanti biżżejjed sabiex teħtieġ applikazzjoni għal awtorizzazzjoni għat-tqegħid fis-suq ġdida taħt ir-Regolament Nru 541/95 filwaqt li fl-istess ħin taqa' fl-iskop ta' xi waħda jew oħra mill-proċeduri li, fiż-żmien meta seħħew il-fatti, kienu stipulati fl-Artikolu 4.8(a). Għandu jingħad li ħafna mit-tipi l-oħra ta' tibdil identifikati fl-Anness II kienu jaqgħu taħt il-proċedura ibrida mqassra stipulata fil-proviżo għall-Artikolu 4.8(a).
84. Fl-aħħarnett, SmithKline Beecham qiegħda tipprova ssostni t-teżi tagħha dwar similarità essenzjali billi tirreferi għar-regoli tal-Komunità dwar il-prodotti mediċinali orfni li jservu għad-dijanożi, prevenzjoni jew trattament ta' mard rari u li għalhekk ma jkunx jagħmel sens ekonomiku li jiġu żviluppati taħt kundizzjonijiet normali tas-suq. L-Artikolu 8 tar-Regolament (KE) Nru 141/2000, tas-16 ta' Diċembru 1999 dwar il-prodotti mediċinali orfni (20) jagħti lil tali prodotti esklużività fir-rigward tat-tqegħid fis-suq għal perijodu ta' għaxar snin li matulu m'għandha tingħata l-ebda awtorizzazzjoni fir-rigward ta' xi prodott mediċinali simili għall-istess indikazzjoni terapewtika.
85. L-Artikolu 3 tar-Regolament tal-Kummissjoni Nru 847/2000/KE, tas-27 ta' April 2000, (21) jiddefinixxi prodott mediċinali simili bħala "prodott mediċinali li jikkontjeni sustanza [jew sustanzi] simili attivi […] kif kontenuti fi prodott mediċinali orfni bħalissa awtorizzat, u li hu intiż għall-istess indikazzjoni terapewtika". Mill-banda l-oħra, sustanza attiva simili hija ddefinita bħala "sustanza attiva identika, jew sustanza attiva bl-istess karatteristiċi fl-istruttura prinċipali molekulari (imma mhux neċessarjament kollha ta' l-istess karatteristiċi strutturali molekulari) u li taġixxi via l-istess mekkaniżmu". Hija ġiet iddefinita bħala li tinkludi "isomeri, taħlit ta' isomeri, kumplessi, esterijiet, melħ u derivattivi mhux kovalenti tas-sustanza attiva oriġinali, jew sustanza attiva li hi differenti mis-sustanza attiva oriġinali biss b'rispett għal bidliet żgħar fl-istruttura molekulari, per eżempju analoga strutturali".
86. Il-fatt li żewġ prodotti huma kkunsidrati bħala simili aktar milli identiċi meta jieħdu l-forma ta' melħ differenti jingħad li jillustra li tali prodotti ma jistax ikollhom l-istess kompożizzjoni kwalitattiva jew kwantitattiva f'termini ta' prinċipji attivi għall-iskopijiet ta' l-eżami ta' similarità essenzjali identifikat fis-sentenza Generics.
87. Fil-fehma tiegħi, id-definizzjonijiet mogħtija fir-Regolament tal-Kummissjoni Nru 847/2000 huma speċifiċi ħafna għall-kuntest tagħhom u mhumiex rilevanti għall-interpretazzjoni ta' l-Artikolu 4.8(a)(iii) tad-Direttiva. Naħseb li ħadd m'huwa ser jargumenta li żewġ imlieħi differenti li għandhom l-istess frazzjoni terapewtika huma identiċi. Id-domanda għall-iskopijiet preżenti hija jekk jistax jingħad li għandhom l-istess kompożizzjoni kwalitattiva u kwantitattiva f'termini ta' prinċipji attivi.
88. Fi kwalunkwe każ, anki jekk jitqies li l-Artikolu 3 ta' dan ir-regolament huwa rilevanti, definizzjoni ta' sustanza attiva simili tinkludi sustanza attiva identika, u għalhekk ma tantx tista' tintuża bħala bażi sabiex issir distinzjoni bejn sustanzi simili u identiċi.
89. Għalhekk, jiena ma nikkunsidrax li xi waħda mid-diversi dispożizzjonijiet leġiżlattivi identifikati mir-Renju Unit u minn SmithKline Beecham tmur kontra l-konklużjoni tiegħi li żewġ prodotti li jaqsmu l-istess frazzjoni terapewtika imma f'forma ta' melħ differenti jistgħu jkunu essenzjalment simili għall-iskopijiet ta' l-Artikolu 4.8(a)(iii) tad-Direttiva.
L-Avviż lill-Applikanti
90. Il-Kummissjoni, id-Danimarka, l-Olanda, Synthon u Genthon ilkoll jirreferu għall-Avviż lill-Applikanti in sostenn tat-teżi li żewġ imlieħi differenti li jkollhom l-istess frazzjoni terapewtika jistgħu jkunu essenzjalment simili skond it-tifsira ta' l-Artikolu 4.8(a)(iii) tad-Direttiva.
91. Bi tweġiba, ir-Renju Unit u SmithKline Beecham jenfasizzaw, l-ewwel nett, li d-dokument mhuwiex legalment vinkolanti. SmithKline Beecham tinnota wkoll li l-verżjoni ta' l-2001 ta' l-Avviż lill-Applikanti ma tistax tkun rilevanti fil-proċeduri legali preżenti, li nbdew qabel il-pubblikazzjoni tagħha. Skond ir-Renju Unit, lanqas il-verżjoni ta' l-1998 ta' l-Avviż li kienet fis-seħħ fiż-żmien meta seħħew il-fatti ma tipprovdi sostenn mhux ambigwu għat-teżi li żewġ imlieħi bl-istess frazzjoni terapewtika jistgħu fil-prinċipju jkunu essenzjalment simili. Din il-verżjoni tipprovdi li tali mlieħi ma jkunux essenzjalment simili sakemm ma tiġix ppreżentata evidenza li turi li "m'hemm l-ebda tibdil fil-farmakokinetiċi tal-frazzjoni, farmakodinamiċi u/jew fit-tossiċità li tista' tbiddel il-profil tas-sigurtà/effikaċja". Skond ir-Renju Unit, hemm dejjem
possibiltà inevitabbli li bidla fil-forma tal-melħ tista'
taffettwa s-sigurtà u l-effikaċja. Il-verżjoni ta' l-1998 ta' l-Avviż hija għalhekk konsistenti mal-fehma li żewġ prodotti li jkollhom imlieħ differenti ma jistgħu qatt jitqiesu bħala essenzjalment simili.
92. Għar-raġunijiet spjegati fil-Konklużjonijiet tiegħi fis-sentenza Approved Prescription Services, (22) jiena nikkunsidra li filwaqt li l-Avviż mhuwiex legalment vinkolanti, huwa għandu jingħata ċertu piż fl-interpretazzjoni tad-Direttiva. Dan huwa speċjalment il-każ fejn, bħal f'din il-kawża, ikunu involuti kwistjonijiet tekniċi kumplessi.
93. Fil-fehma tiegħi, minkejja s-suġġeriment kuntrarju tar-Renju Unit, l-Avviz lill-Applikanti jista' jinqara biss fis-sens li jsostni l-fehma li żewġ forom ta' melħ differenti li jkollhom l-istess frazzjoni terapewtika jistgħu jikkwalifikaw bħala essenzjalment simili. L-Avviż ċertament mhuwiex se jidentifika possibbiltà li kkunsidra bħala invarjabbilment prekluża.
94. Wara li ngħad dan, jiena mhux għal kollox konvint bl-analiżi addottata fl-Avviż lill-Applikanti sabiex jintlaħaq dan ir-riżultat. L-Avviż jissuġġerixxi li l-kwistjoni jekk żewġ forom bħal dawn jikkostitwixxux l-istess ingredjent attiv tiddependi fuq is-sigurtà u l-effikaċja tagħhom. Jidhirli li kien ikun aktar konsistenti ma' l-eżami ta' similarità essenzjali stipulat mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Generics li l-prodotti in kwistjoni jiġu deskritti bħala li għandhom l-istess kompożizzjoni kwalitattiva u kwantitattiva f'termini ta' prinċipji attivi filwaqt li tittieħed nota li s-similarità essenzjali tagħhom madankollu tiddependi fuq li huma jintwerew li mhumiex differenti f'termini ta' sigurtà u effikaċja tagħhom, skond il-kundizzjoni finali ta' dan l-eżami.
95. Bl-istess mod, l-Avviż lill-Applikanti jikklassifika applikazzjoni magħmula fuq il-bażi tas-similarità essenzjali ta' żewġ forom differenti ta' melħ taħt it-titolu ta' "applikazzjonijiet imqassra oħra", flimkien ma' applikazzjonijiet magħmula taħt il-proviżo. Fil-fehma tiegħi, madankollu, tali applikazzjoni kellha ssir skond il-proċedura mqassra normali. Kull data addizzjonali ppreżentata skond din il-proċedura ta' l-aħħar għandha sservi sabiex turi s-similarità essenzjali taż-żewġ prodotti, u mhux sabiex tikkumpensa għan-nuqqas ta' tali similarità.
96. Filwaqt li l-Avviż lill-Applikanti huwa għalhekk konsistenti mar-riżultat milħuq hawnhekk, il-mod kif jippreżenta din il-konklużjoni jista' jkun responsabbli għal parti mill-inċertezza u l-konfużjoni li nqalgħu fil-kuntest tal-proċeduri legali preżenti.
97. Fid-dawl ta' l-iskema u l-obbjettivi tad-Direttiva, tad-dispożizzjonijiet l-oħra tad-dritt Komunitarju kkunsidrati aktar 'il fuq, kif ukoll ta' l-Avviż lill-Applikanti, jiena tal-fehma li żewġ prodotti li jkun fihom forom differenti ta' melħ ta' l-istess prinċipju attiv kienu tabilħaqq kapaċi li jkunu essenzjalment simili taħt il-proċedura mqassra kif kienet topera qabel l-emendi reċenti li sarulha. Kien ukoll possibbli għal applikant taħt din il-proċedura li, jew fuq talba ta' l-awtorità kompetenti fi Stat Membru jew fuq inizjattiva tiegħu stess, jissottometti data addizzjonali sabiex juri similarità essenzjali.
98. Ninnota li l-konklużjoni li lħaqt hawnhekk taqbel ma' l-interpretazzjoni ta' similarità essenzjali li ġiet espliċitament ikkonfermata fl-Anness għad-Direttiva 2001/83 (23) wara li ġiet emendata bid-Direttiva tal-Kummissjoni 2003/63.(24) Jidher li ta' l-inqas jista' jiġi argumentat, mill-mod kif id-dispożizzjonijiet rilevanti ta' l-Anness kif emendat ġew inkwadrati, li huwa kienu maħsuba sabiex jirriflettu l-mod kif il-Kummissjoni kienet tikkunsidra l-pożizzjoni legali eżistenti aktar milli biex jemendaw l-istatus quo.
99. Ninnota wkoll li minn dak iż-żmien il-leġiżlatur tal-Komunità għażel espliċitament li jadotta mill-ġdid tali approċċ fil-verżjoni l-ġdida tal-proċedura mqassra introdotta bid-Direttiva 2004/27. (25) Evidentement, verżjonijiet preċedenti tad-Direttiva għandhom jiġu interpretati indipendentement minn tali żviluppi sussegwenti. Madankollu, l-għażla tal-leġiżlatur għall-inqas tissuġġerixxi li l-konklużjoni milħuqa hawnhekk kienet ikkunsidrata bħala konklużjoni li tista'
titħaddem u li hija xierqa fid-dawl ta' l-obbjettivi tar-regoli tal-Komunità dwar l-awtorizzazzjoni għal tqegħid fis-suq.
Konklużjoni
100. Jiena għalhekk ta' l-opinjoni li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha twieġeb kif ġej għad-domandi preliminari magħmula mill-Østre Landsret:
(1) Żewġ prodotti li jaqsmu l-istess frazzjoni terapewtika imma li jieħdu l-forma ta' melħ differenti għandhom l-istess kompożizzjoni kwalitattiva u kwantitattiva f'termini ta' prinċipji attivi u jistgħu għalhekk ikunu essenzjalment simili għall-iskopijiet ta' l-Artikolu 4.8(a)(iii) tad-Direttiva tal-Kunsill 65/65/KEE, tas-26 ta' Jannar 1965, dwar l-approssimazzjoni ta' dispożizzjonijiet stabbiliti b'liġi, regolament jew azzjoni amministrattiva li għandhom x'jaqsmu ma' prodotti mediċinali, kif emendata, sakemm ma jkunux differenti b'mod sinjifikattiv fir-rigward ta' sigurtà jew effikaċja.
(2) In sostenn ta' applikazzjoni magħmula skond din id-dispożizzjoni, applikant jista', fuq inizjattiva tiegħu jew fuq talba ta' l-awtorità kompetenti fi Stat Membru, jippreżenta dokumentazzjoni addizzjonali fil-forma ta' testijiet farmakoloġiċi jew tossikoloġiċi jew provi kliniċi sabiex juri li l-prodott tiegħu huwa essenzjalment simili għall-prodott ta' referenza.
(1) .
(2)
–	Edizzjoni Speċjali bl-Ingliż 1965-66, p. 24.
(3)
–	ĠU 1987 L 15, p.36.
(4)
–	Fil-punti 17 sa 19.
(5)
–	Il-qafas leġiżlattiv Komunitarju għal prodotti mediċinali ġie, b’effett mit-18 ta’ Diċembru 2001, ikkodifikat u kkonsolidat fid-Direttiva 2001/83/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-6 ta’ Novembru 2001, dwar il-kodiċi tal-Komunità li għandu x’jaqsam ma’ prodotti mediċinali għall-użu mill-bniedem (ĠU 2001 L 311, p. 67). Emendi sussegwenti għad-dispożizzjonijiet rilevanti ta’ din id-direttiva huma stipulati hawn taħt.
(6)
–	ĠU 1975, L 147, p. 1.
(7)
–	ĠU 1991, L 270, p. 32.
(8)
–	Fil-punt 14.
(9)
–	Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-3 ta' Diċembru 1998, Generics (UK), (C-368/96, Ġabra p. I-7967).
(10)
–	Punt 22.
(11)
–	Fil-punti 36 u 37 u fil-parti operattiva tas-sentenza.
(12)
–	Punt 32.
(13)
–	Iċċitata fin-nota 5.
(14)
–	ĠU 2003 L 159, p. 46.
(15)
–	ĠU 2004 L. 136, p. 34.
(16)
–	Fil-preżent, id-dispożizzjonijiet jinsabu fil-Kapitolu 4 tad-Direttiva 2001/83. Fiż-żmien meta seħħew il-fatti, kienu jinstabu fid-Direttiva u fid-Direttiva 75/319/KEE, tal-20 ta’ Mejju 1975, dwar l-approssimazzjoni ta’ dispożizzjonijiet stipulati b’liġi, regolament jew azzjoni amministrattiva li għandhom x’jaqsmu ma’ prodotti mediċinali proprjetarji, (ĠU 1975 L 147, p. 13), peress li dawn id-Direttivi ġew emendati, b’mod partikolari, bid-Direttiva 93/39/KE, ta' l-14 ta’ Ġunju 1993, (ĠU 1993 L 214, p. 22).
(17)
–	Fil-punt 37 tal-Konklużjonijiet.
(18)
–	ĠU 1995 L 55, p.7.
(19)
–	Fil-punt 58 tas-sentenza.
(20)
–	ĠU 2000 L 18, p. 1.
(21)
–	ĠU 2000 L 103, p. 5.
(22)
–	Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-8 ta' Lulju 2004, C-36/03, punti 70 sa 73.
(23)
–	Iċċitata fin-nota 5.
(24)
–	Iċċitata fin-nota 14.
(25)
– 	Iċċitata fin-nota 15.