Eagrán sealadach
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an tOchtú Dlísheomra)
23 Aibreán 2026 (*)
(Tarchur chun réamhrialú – Cosaint tomhaltóirí – Téarmaí éagóracha i gconarthaí arna dtabhairt i gcrích idir díoltóir nó soláthróir agus tomhaltóir – Treoir 93/13/CEE – Airteagal 2(c) – An coincheap ‘díoltóir nó soláthróir’ – Airteagal 6(1) – Éifeachtaí cinnidh go bhfuil téarma den sórt sin éagórach – Neamhbhailíocht an chonartha – Airteagal 7(1) – Éifeacht dhíspreagthach an toirmisc ar théarmaí éagóracha – Comhaontú iasachta atá ainmnithe in airgeadra eachtrach – Téarma conarthach lena gcuirtear riosca an ráta malairte ar an tomhaltóir – Aistriú conartha idir díoltóirí nó soláthróirí faoin dlí náisiúnta – Díoltóir nó soláthróir a bhféadfadh an tomhaltóir na hiarmhairtí dlíthiúla a bhaineann le neamhbhailíocht téarma éagóraigh sa chonradh aistrithe a dheabhú ina choinne)
I gCás C‑761/24,
IARRAIDH ar réamhrialú de bhun Airteagal 267 CFAE, ó Budapest Környéki Törvényszék (an Chúirt Réigiúnach, Búdaipeist, an Ungáir), trí bhreith an 10 Deireadh Fómhair 2024, a fuarthas ag an gCúirt an 5 Samhain 2024, sna himeachtaí
HM,
JD
v
AXA Bank Belgium SA,
OTP Bank Nyrt.,
OTP Faktoring Követeléskezelő Zrt.,
tugann AN CHÚIRT (an tOchtú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: O. Spineanu-Matei, Uachtarán Dlísheomra, S. Rodin agus N. Piçarra (Rapóirtéir), Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: D. Spielmann,
Cláraitheoir: A. Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha a cuireadh isteach thar ceann:
–        HM agus JD, ag L. Marczingós,
ügyvéd,
–        OTP Bank Nyrt. agus OTP Faktoring Követeléskezelő Zrt., ag A. Lendvai,
ügyvéd,
–        Rialtas na hUngáire, ag D. Csoknyai agus Z. Fehér, i gcáil Gníomhairí,
–        an Coimisiún Eorpach, ag O. Dani agus P. Kienapfel, i gcáil Gníomhairí,
tar éis cinneadh a dhéanamh, tar éis di an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breithiúnas a thabhairt gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1        Baineann an iarraidh seo ar réamhrialú le léiriú ar Airteagal 2(c),
Airteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir 93/13/CEE ón gComhairle an 5 Aibreán 1993, maidir le téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra (IO 1993 L 95, lch. 29).
2        Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir, ar thaobh amháin, beirt thomhaltóir, HM agus JD (‘an bheirt thomhaltóir’), agus, ar an taobh eile, trí institiúid creidmheasa, eadhon AXA Bank Belgium SA (‘AXA’), OTP Bank Nyrt. (‘OTP’) agus OTP Faktoring Követeléskezelő Zrt. (‘OTP Faktoring’),
maidir leis an gceist a bhféadfaidh an bheirt thomhaltóir sin a n-éilimh a dhearbhú, vis-à-vis, na hiarmhairtí dlíthiúla a bhaineann le neamhbhailíocht téarma éagóraigh i gcomhaontú iasachta a tugadh i gcrích le réamhtheachtaí dlíthiúil AXA agus a aistríodh ina dhiaidh sin chuig OTP
ina choinne, lenar aistríodh an t‑éileamh mar thoradh ar an gcomhaontú sin chuig OTP Faktoring.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais Eorpaigh
3        Luaitear an méid seo a leanas sa 21ú agus sa 24ú haithris de Threoir 93/13:
‘Ós rud é go gcaithfidh na Ballstáit na bearta is gá a dhéanamh chun téarmaí éagóracha i gconarthaí arna dtabhairt i gcrích le tomhaltóirí ag díoltóir nó ag soláthróir a sheachaint; de bhrí, dá n‑áireofaí téarmaí den sórt sin mar sin féin, nach mbeidh siad ina gceangal ar an tomhaltóir, agus go leanfaidh an conradh de bheith ina cheangal ar na páirtithe de réir na téarmaí céanna más féidir leis leanúint de bheith ann gan na téarmaí éagóracha
[...]
ag féachaint dó nach mór modhanna leordhóthanacha agus éifeachtacha a bheith ar fáil do chúirteanna nó údaráis riaracháin na mBallstát chun cosc a chur ar chur i bhfeidhm téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
4        In Airteagal 2(c) den Treoir sin, sainmhínítear
‘díoltóir nó soláthróir’ mar ‘aon duine nádúrtha nó dlítheanach a ghníomhaíonn, i gconarthaí a chumhdaítear leis an Treoir sin, chun críocha a bhaineann lena thrádáil, lena ghnó nó lena ghairm, bíodh an ghníomhaíocht sin poiblí nó príobháideach.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
5        Foráiltear le hAirteagal 6(1) den Treoir sin:
‘Déanfaidh na Ballstáit foráil nach mbeidh téarmaí éagóracha a úsáidtear i gconradh arna chur i gcrích le tomhaltóir ag díoltóir nó ag soláthróir ina gceangal ar an tomhaltóir, amhail dá bhforáiltear faoina ndlí náisiúnta, agus go leanfaidh an conradh de bheith ina cheangal ar na páirtithe de réir na dtéarmaí sin más féidir leis leanúint de bheith ann gan na téarmaí éagóracha.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
6        De réir Airteagal 7(1) den Treoir chéanna:
‘Áiritheoidh na Ballstáit, ar mhaithe le leas na dtomhaltóirí agus na n‑iomaitheoirí, gurb ann do mhodhanna leordhóthanacha agus éifeachtacha chun cosc a chur ar úsáid leanúnach a bhaint as téarmaí éagóracha i gconarthaí arna dtabhairt i gcrích le tomhaltóirí ag trádálaí.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí na hUngáire
An Cód Sibhialta
7        Foráiltear le hAirteagal 6:202 den Polgári Törvénykönyvről szóló 2013. évi V. törvény (Dlí Uimh. V de 2013 lena mbunaítear an Cód Sibhialta), sa leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí (‘an Cód Sibhialta’), dar teideal ‘Aistriú ceart’:
‘Beidh feidhm mutatis mutandis ag na forálacha ábhartha maidir le haistriú éileamh maidir le haistriú ceart. ’
8        Foráiltear le hAirteagal 6:208 den Chód Sibhialta, dar teideal ‘Éifeachtaí a bhaineann le haistriú conartha’:
‘1.      Féadfaidh an t‑aistreoir, an contrapháirtí agus an t‑aistrí a chomhaontú go n‑aistreofar cearta agus oibleagáidí uile an aistreora chuig an aistrí.
2.      Aistreofar cearta agus oibleagáidí uile an aistreora, vis-à-vis, an contrapháirtí faoin gconradh. Ní dhéanfaidh an t‑aistrí aon éileamh eile a d’fhéadfadh a bheith ag an t‑aistreoir i gcoinne an chontrapháirtí a fhritháireamh. Ní dhéanfaidh an contrapháirtí aon éileamh eile a d’fhéadfadh a bheith aige i gcoinne an aistreora a fhritháireamh.
3.      Coinneofar aon ráthaíocht maidir leis na cearta aistrithe. Rachaidh aon ráthaíocht i ndáil le cur chun feidhme na n‑oibleagáidí aistrithe in éag, seachas má thoilíonn an fheichiúnaí le haistriú an chonartha. ’
Dlí Uimh. CCXXXVII. de 2013
9        De bhun Airteagal 17(1) den hitelintézetekről és a pénzügyi vállalkozásokról szóló 2013. évi CCXXXVII. törvény (Dlí Uimh. CCXXXVII de 2013 maidir le hinstitiúidí creidmheasa agus gnóthais airgeadais)
‘Faoi réir údarú ó [Magyar Nemzeti Bank (Banc Náisiúnta na hUngáire) ag gníomhú dó mar údarás maoirseachta], féadfaidh punanna coigiltis agus aon chiste inaisíoctha eile chomh maith le punanna creatchonarthaí chun seirbhísí íocaíochta a sholáthar a bheith faoi réir aistriú (trí chomhaontú) idir na hinstitiúidí creidmheasa aistritheacha agus na hinstitiúidí creidmheasa ionadacha. Beidh feidhm ag forálacha an Chóid Shibhialta maidir le haistriú conartha maidir le haistriú punainne, ach amháin, i gcás aistriú punainne, nach dtéann na ráthaíochtaí a bhaineann leis an gconradh in éag agus, ina theannta sin, gur gá toiliú an chontrapháirtí chun an phunann a aistriú. Ní thagann [an t‑údarú sin] in ionad údarú ón Gazdasági Versenyhivatal (an tÚdarás Iomaíochta, an Ungáir) a cheanglaítear faoin Dlí lena dtoirmisctear cleachtais ghnó éagóracha nó cleachtais lena sriantar iomaíocht.’
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
10      An 12 Meitheamh 2008, thug an dá thomhaltóir comhaontú iasachta i gcrích le réamhtheachtaí dlíthiúil AXA, arna ainmniú i bhfrancanna na hEilvéise (CHF) agus de mhéid 141 536.00 CHF a bhí coibhéiseach le thart ar 20 075 000 forint Ungáracha (HUF) tar éis comhshó ag an ráta ceannaigh malairte eachtraí a shocraigh an institiúid creidmheasa ar an dáta a scaoileadh na cistí. Sonraíodh sa chomhaontú iasachta sin, a tugadh i gcrích ar feadh tréimhse 19 mbliana, go n‑íocfaí tráthchodanna míosúla na hiasachta i bhforintí Ungáracha tar éis iad a chomhshó ag ráta díola fhranc na hEilvéise arna shocrú ag an institiúid creidmheasa sin. Ceadaíodh leis, thairis sin, don institiúid creidmheasa sin méid an úis agus na dtáillí bainistíochta a bhí le híoc ag an mbeirt thomhaltóir a mhodhnú go haontaobhach.
11      Chuir AXA deireadh leis an gcomhaontú iasachta sin le héifeacht ón 4 Meitheamh 2013 mar gheall ar íocaíochta déanacha líomhnaithe is inchurtha ar an mbeirt thomhaltóir. Léirigh socraíocht an chuntais a tarraingíodh suas an 4 Márta 2015 fiachas dlite i bhfabhar AXA de mhéid 42 815 836 HUF.
12      An 21 Deireadh Fómhair 2015, thug an bheirt thomhaltóirí caingean os comhair Budapest Környéki Törvényszék (an Chúirt Réigiúnach, Búdaipeist, an Ungáir), arb í an chúirt a rinne an tarchur í, i gcoinne AXA, ag iarraidh uirthi, ar an gcéad dul síos, a dhearbhú go raibh an comhaontú iasachta neamhbhailí ar an bhforas go raibh téarmaí éagóracha ann nach bhféadfaí, ar an gcúis sin, a fhorfheidhmiú ina gcoinne, agus, ar an dara dul síos, iarmhairtí na neamhbhailíochta sin a leigheas.
13      An 31 Deireadh Fómhair 2016, d’aistrigh AXA punann conarthaí, lena n‑áirítear an comhaontú iasachta atá i gceist sna príomhimeachtaí agus na cearta agus na hoibleagáidí gaolmhara uile, chuig OTP. An 2 Samhain 2016, d’aistrigh OTP an t‑éileamh a d’eascair as an gcomhaontú iasachta sin chuig OTP Faktoring.
14      Le breithiúnas eatramhach an 25 Deireadh Fómhair 2022, dhearbhaigh an chúirt a rinne an tarchur go raibh an comhaontú iasachta sin neamhbhailí ina iomláine, mar gheall ar chineál neamhrialta na faisnéise a bhaineann leis an riosca ráta malairte. Le hOrdú an 19 Aibreán 2023, áfach, cuireadh an breithiúnas sin ar neamhní ar achomharc agus tarchuireadh an cás ar ais chuig an gcúirt a rinne an tarchur.
15      An 21 Meán Fómhair 2023, rinne an chúirt a rinne an tarchur, agus í den tuairim go raibh sí freagrach freisin as a chinneadh cé acu de na hinstitiúidí creidmheasa lena mbaineann a bhí faoi réir na bpionós dá bhforáiltear le Treoir 93/13, iarraidh ar réamhrialú maidir le léiriú Airteagal 2(c) den Treoir sin a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais. Bhí amhras ar an gcúirt a rinne an tarchur maidir le dlíthiúlacht chur i bhfeidhm na bpionós sin ar aistrí an chomhaontaithe iasachta atá i gceist sna príomhimeachtaí, ós rud é nár chuir an t‑aistrí sin, agus é ag baint tairbhe as iarmhairtí eacnamaíocha agus airgeadais an chomhaontaithe iasachta sin, an téarma a mheas an chúirt a rinne an tarchur mar éagórach isteach é féin.
16      Le hordú an 9 Aibreán 2024,
AXA Bank Europe agus páirtithe eile, (C‑628/23, EU:C:2024:317), diúltaíodh don iarratas sin toisc é a bheith do-ghlactha go follasach ar an bhforas nár chomhlíon sí ceanglais Airteagal 94 de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte.
17      Os comhair na cúirte a rinne an tarchur, déanann an bheirt thomhaltóir agóid i gcoinne cásdlí náisiúnta ar dá réir nach féidir brath ar na hiarmhairtí dlíthiúla a bhaineann le neamhbhailíocht conartha ina bhfuil téarmaí éagóracha, arna thabhairt i gcrích idir tomhaltóir agus díoltóir nó soláthróir, i gcoinne aistrí an chonartha. Áitíonn siad go gcuirfí i mbaol an éifeacht dhíspreagthach a ghabhann le hAirteagal 6(1) de Threoir 93/13, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 7(1) den Treoir sin, maidir leis an gcinneadh go bhfuil na téarmaí sin éagórach dá bhféadfadh an díoltóir nó an soláthróir a chuir na clásail sin isteach i gconradh den sórt sin éalú ó na hiarmhairtí dlíthiúla a bhaineann le neamhbhailíocht an chonartha sin trína aistriú chuig tríú páirtí.
18      Dar leis an gcúirt sin, leanann sé ó fhorálacha an Chóid Shibhialta maidir le haistriú conarthaí, atá infheidhme freisin maidir le haistriú punann,
i gcás ina ndearbhaítear go bhfuil comhaontú iasachta neamhbhailí, nach féidir leis an tomhaltóir ar mian leis aisíocaíocht ar aon ró-íocaíochta a lorg gníomhú ach amháin i gcoinne an aistrí, agus an t‑aistreoir á eisiamh. D’fhéadfadh líon suntasach na gcaingne a d’fhéadfaí a thionscnamh i gcoinne an aistrí sin an t‑aistrí a chur faoi dhócmhainneacht, rud a d’fhéadfadh cosaint bhreithiúnach éifeachtach a bhaint den tomhaltóir sin.
19      Ina theannta sin, fiafraíonn an chúirt sin an bhféadfaí an éifeacht dhíspreagthach a ghabhann le Treoir 93/13 maidir leis an gcinneadh go bhfuil téarma conartha éagórach a fhorfheidhmiú i gcoinne an aistrí, cé nach bhfuil an t‑aistrí sin freagrach as an téarma sin a bheith sa chonradh lena mbaineann.
20      Dá bhrí sin, iarrann an chúirt a rinne an tarchur ar an gCúirt a chinneadh, go bunúsach, i ndáil le Treoir 93/13, cén díoltóir nó cén soláthróir a bhféadfadh an bheirt thomhaltóir a n-éilimh a dheabhú, vis-à-vis, na hiarmhairtí dlíthiúla a bhaineann le neamhniú an chomhaontaithe iasachta atá i gceist sna príomhimeachtaí a dhearbhú
ina choinne, agus é á shonrú aici go bhfuil sé ar intinn aici forálacha reachtaíocht na hUngáire is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí a fhágáil gan feidhm dá ndéanfadh an Chúirt an Treoir sin a léiriú sa chaoi gur faoin aistreoir amháin atá sé na hiarmhairtí dlíthiúla sin a leigheas.
21      Sna himthosca sin, chinn Budapest Környéki Törvényszék (an Chúirt Réigiúnach, Búdaipeist) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘(1)      An gcuirtear cosc le hAirteagail 6(1) agus 7(1) de Threoir 93/13/CEE ar chásdlí náisiúnta nó ar léiriú ar dhlí náisiúnta, i gcás neamhbhailíocht iomlán conartha a tugadh i gcrích le tomhaltóir mar gheall ar théarma éagórach a cuireadh i bhfeidhm ann:
–        nach réitíonn na hiarmhairtí dlíthiúla a bhaineann le neamhbhailíocht i gcomhthéacs an chaidrimh idir an creidiúnaí bunaidh agus an tomhaltóir ina cháil mar fhéichiúnaí, toisc go gceadaítear leis an dlí náisiúnta don chreidiúnaí bunaidh agus do thríú páirtí comhaontú a thabhairt i gcrích a mbeidh ionadú páirtí chonarthaigh mar thoradh air,
–        nach réitíonn na hiarmhairtí dlíthiúla a bhaineann le neamhbhailíocht ach amháin i gcomhthéacs an chaidrimh idir an tomhaltóir agus an comharba i dteideal atá ag dul i mbun an chaidrimh chonarthaigh mar pháirtí nua mar thoradh ar [aistriú] an chonartha, ar bhealach go gceanglaítear ar an tomhaltóir aon íocaíocht a thabhairt don pháirtí conarthach nua agus ní don chreidiúnaí bunaidh agus, os a choinne sin, nach féidir leis an tomhaltóir ach aon suim atá dlite dó a éileamh ón bpáirtí nua atá ag dul i mbun an chaidrimh chonarthaigh, fiú mura bhfuil aon íocaíocht déanta ag an tomhaltóir leis an bpáirtí sin?
(2)      An gcuirtear cosc leis an gcoincheap “díoltóir nó soláthróir”, a shainmhínítear in Airteagal 2(c) de Threoir 93/13/CEE, ar chásdlí náisiúnta nó ar léiriú ar dhlí náisiúnta lena bhforáiltear nach féidir na hiarmhairtí dlíthiúla a bhaineann le neamhbhailíocht conartha tomhaltóra éagóraigh a bhaint as ach amháin idir na páirtithe conarthacha reatha, eadhon idir an creidiúnaí nua atá ag dul i mbun an chaidrimh chonarthaigh mar pháirtí nua mar thoradh ar ionadú páirtí sa chaidreamh sin agus an tomhaltóir ina cháil mar fhéichiúnaí?’
Na ceisteanna le haghaidh réamhrialú
Inghlacthacht na gceisteanna a tarchuireadh le haghaidh réamhrialú
22      Áitíonn AXA go bhfuil na ceisteanna a tharchuirtear do-ghlactha ar an bhforas nach bhfuil aon bhaint acu leis an díospóid sna príomhimeachtaí agus, dá bhrí sin, gur ceisteanna hipitéiseacha amháin iad. Ar an gcéad dul síos, ní féidir glacadh le neamhbhailíocht an chomhaontaithe iasachta atá i gceist sna príomhimeachtaí ar an bhforas gur cuireadh an breithiúnas eatramhach a tháinig, ar dtús, ar chinneadh den sórt sin, ar neamhní ina dhiaidh sin ar achomharc. Ar an dara dul síos, ós rud é gur foirceannadh an comhaontú iasachta sin roimh an aistriú atá i gceist sna príomhimeachtaí, is é cuspóir an aistrithe sin an t‑éileamh a eascraíonn as an gcomhaontú, agus ní an comhaontú iasachta sin ann féin.
23      De réir cásdlí socair, i gcomhthéacs an chomhair idir an Chúirt agus na cúirteanna náisiúnta a bhunaítear in Airteagal 267 CFAE, nach bhfuil measúnú le déanamh ach ag an gcúirt náisiúnta a thugtar díospóid os a comhair agus nach mór an fhreagracht a ghlacadh as cinneadh cúirte a dhéanamh, i bhfianaise shainghnéithe an cháis, ar an ngá le réamhrialú le bheith in ann a breithiúnas a thabhairt agus ar ábharthacht na gceisteanna a chuireann sí ar an gCúirt. Dá bhrí sin, nuair a bhaineann na ceisteanna a cuireadh isteach le léiriú dhlí an Aontais, tá an Chúirt faoi cheangal, i bprionsabal, rialú a dhéanamh (breithiúnas an 11 Nollaig 2025,
Kuszycka,
C‑767/24, EU:C:2025:962, mír 33 agus an cásdlí dá dtagraítear).
24      Dá bhrí sin, tá toimhde ábharthachta ann maidir le ceisteanna a bhaineann le dlí an Aontais. Ní fhéadfaidh an Chúirt diúltú rialú a thabhairt ar cheist arna tarchur chun réamhrialú ag cúirt náisiúnta ach amháin má dhealraíonn sé go follasach nach bhfuil baint ar bith ag an léiriú atá á lorg ar dhlí an Aontais le fíricí iarbhír nó le cuspóir na díospóide sna príomhimeachtaí, más fadhb de chineál hipitéiseach í, nó mura bhfuil an fhaisnéis fhíorasach agus dhlíthiúil is gá ag an gCúirt chun freagra úsáideach a thabhairt ar na ceisteanna a cuireadh uirthi (breithiúnas an 11 Nollaig 2025,
Kuszycka,
C‑767/24, EU:C:2025:962, mír 34 agus an cásdlí dá dtagraítear).
25      Thairis sin, i gcomhthéacs an nós imeachta dá bhforáiltear in Airteagal 267 CFAE, atá bunaithe ar dheighilt shoiléir feidhmeanna idir na cúirteanna náisiúnta agus an Chúirt Bhreithiúnais, ní fhéadfaidh ach na cúirteanna náisiúnta fíorais na díospóide sna príomhimeachtaí a chinneadh agus a mheasúnú agus raon feidhme beacht na ndlíthe, na rialachán nó na bhforálacha riaracháin náisiúnta a chinneadh. Níl sé de chumhacht ag an gCúirt ach rialú a thabhairt ar léiriú nó bailíocht dhlí an Aontais i bhfianaise na staide fíorasaí agus dlíthiúla a ndearna an chúirt a rinne an tarchur cur síos uirthi, gan a bheith in ann an staid sin a thabhairt faoi cheist ná a cruinneas a fhíorú (féach, chuige sin, breithiúnas an 13 Iúil 2023,
Ferrovienord,
C‑363/21 agus C‑364/21, EU:C:2023:563, míreanna 54 agus 55).
26      Sa chás seo, baineann an argóint ar a bhfuil AXA ag brath chun tacú le cineál hipitéiseach na gceisteanna a tharchuirtear le fíorais na bpríomhimeachtaí a chinneadh agus a mheasúnú.
Ní faoin gCúirt atá sé na ceisteanna sin a thabhairt faoi cheist, ós rud é go dtagann siad faoi dhlínse na cúirte náisiúnta.
Dá bhrí sin, ní leor an argóint sin chun an toimhde ábharthachta dá dtagraítear i mír 24 den bhreithiúnas seo a fhrisnéis.
27      Dá bhrí sin, tá na ceisteanna a tarchuireadh inghlactha.
Substaint
28      Lena ceisteanna, ar cheart iad a scrúdú le chéile, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach,
Airteagal 2(c),
Airteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leo ar reachtaíocht náisiúnta faoina gcaithfidh tomhaltóir a bhfuil conradh tugtha i gcrích aige le hinstitiúid creidmheasa, a aistríodh ina dhiaidh sin chuig institiúid creidmheasa eile, na cearta a fhaigheann sé ón Treoir sin amháin a dhearbhú i gcoinne aistrí an chonartha sin.
29      Sa chéad áit, sainmhínítear in Airteagal 2(c) den Treoir sin an coincheap ‘díoltóir nó soláthróir’ mar aon duine nádúrtha nó dlítheanach a ghníomhaíonn, i gconarthaí a chumhdaítear leis an Treoir sin, chun críocha a bhaineann lena thrádáil, lena ghnó nó lena ghairm, bíodh an ghníomhaíocht sin poiblí nó príobháideach.
30      Leis an sainmhíniú leathan ar an gcoincheap ‘díoltóir nó soláthróir’ a bhí beartaithe dá bhrí sin ag reachtas an Aontais a thabhairt (féach, chuige sin, breithiúnas an 27 Deireadh Fómhair 2022,
S.V. (Foirgneamh faoi chomhúinéireacht),
C‑485/21, EU:C:2022:839, mír 28 agus an cásdlí dá dtagraítear), cuirtear cosc ar an gcoincheap sin a léiriú sa chaoi nach gcumhdófaí leis ach an duine a thug an conradh i gcrích ar dtús le tomhaltóir, lena n‑eisiatar, dá bhrí sin, ó raon feidhme Threoir 93/13 aon duine eile, fiú má ghníomhaíonn an duine sin, mar aistrí an chonartha sin, chun críocha a bhaineann lena thrádáil, lena ghnó nó lena ghairm.
31      Ina theannta sin, bheadh léiriú den sórt sin ar Airteagal 2(c) de Threoir 93/13 ar neamhréir leis an gcuspóir atá á shaothrú leis an Treoir sin chun ardleibhéal cosanta do thomhaltóirí a áirithiú (féach, chuige sin, breithiúnas an 8 Bealtaine 2025,
Myszak (C‑585/23, EU:C:2025:324, mír 44 agus an cásdlí dá dtagraítear). D’fhéadfadh sé a bheith níos deacra, sa chleachtas, na cearta sin a fheidhmiú mar gheall ar an oibleagáid a fhorchuirtear ar thomhaltóirí na cearta a dhíorthaíonn siad ón Treoir sin a fheidhmiú maidir le díoltóir nó soláthróir nach bhfuil ina pháirtí sa chonradh atá i gceist a thuilleadh.
32      Leanann sé ón méid sin roimhe seo go dtagann institiúid creidmheasa, aistrí comhaontaithe iasachta arna thabhairt i gcrích le tomhaltóir, faoin gcoincheap ‘díoltóir nó soláthróir’ de réir bhrí Airteagal 2(c) de Threoir 93/13.
Mar sin féin, ní féidir a chinneadh bunaithe ar an bhforáil sin amháin an i gcoinne an aistrí sin amháin atá sé na hiarmhairtí dlíthiúla a bhaineann le neamhbhailíocht an chlásail éagóraigh sa chonradh sin a agairt.
33      Sa dara háit, ceanglaítear le hAirteagal 6(1) de Threoir 93/13, arna léamh i gcomhar leis an 21ú
ar na Ballstáit a áirithiú nach mbeidh téarmaí éagóracha a úsáidtear i gconradh arna thabhairt i gcrích le tomhaltóir ag díoltóir nó soláthróir ina gceangal ar thomhaltóirí, ‘mar a fhoráiltear faoina ndlí náisiúnta’, agus go leanfaidh an conradh sin de bheith ina cheangal ar na páirtithe de réir na dtéarmaí sin más féidir leis leanúint de bheith ann gan na téarmaí éagóracha.
34      Mar sin féin, ní féidir le rialáil na cosanta a ráthaítear do thomhaltóirí leis an dlí náisiúnta le Treoir 93/13 raon feidhme ná, dá bhrí sin, substaint na cosanta sin a athrú agus, dá bhrí sin, difear a dhéanamh do neartú éifeachtacht na cosanta sin trí rialacha aonfhoirmeacha dlí a ghlacadh maidir le téarmaí éagóracha (breithiúnas an 16 Márta 2023,
M.B. agus páirtithe eile (Éifeachtaí neamhbhailíochtú conartha),
C‑6/22, EU:C:2023:216, mír 20 agus an cásdlí dá dtagraítear).
35      Níor cheart go mbeadh sé ródheacair, nó dodhéanta fiú, na cearta a dhíorthaíonn tomhaltóirí ón Treoir sin a fheidhmiú de bharr an Rialacháin sin leis an dlí náisiúnta. Go háirithe, ní mór do na Ballstáit an chosaint a thugtar don tomhaltóir leis an Treoir sin a urramú trína áirithiú go n‑athbhunófar an staid dhlíthiúil agus fhíorasach ina mbeadh an tomhaltóir in éagmais téarma éagórach den sórt sin a bheith ann,
inter alia, trí cheart a chruthú chun aiseag na mbuntáistí a fuair an díoltóir nó an soláthróir go míchuí, chun aimhleasa an tomhaltóra, ar bhonn an téarma éagóraigh sin (féach, chuige sin, breithiúnais an 16 Márta 2023,
M.B. agus páirtithe eile (Éifeachtaí neamhbhailíochtú conartha),
C‑6/22, mír 22, agus an 15 Meitheamh 2023,
Bank M. (Iarmhairtí neamhniú conartha),
C‑520/21, EU:C:2023:478, mír 61 agus an cásdlí dá dtagraítear).
36      Leanann sé ón méid sin roimhe seo nach mór Airteagal 6(1) de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi, i gcás inar aistríodh an conradh a thug tomhaltóir i gcrích le díoltóir nó soláthróir chuig tríú páirtí a bhfuil stádas díoltóra nó soláthróra aige i gcomhréir leis an dlí náisiúnta is infheidhme, nach mór don tomhaltóir sin a bheith in ann brath,
más gá, ar neamhbhailíocht téarma éagóraigh a úsáidtear i gconradh den sórt sin, nó sa chonradh sin ina iomláine,
vis-à-vis an t-aistrí, ar an gcaoi chéanna a mbeadh an tomhaltóir in ann brath ar an neamhbhailíocht sin vis-à-vis an t-aistreoir
in éagmais aistriú den sórt sin. Ní féidir a bheith d’éifeacht ag ionadú, a eascraíonn as an aistriú sin, an aistrí maidir le cearta agus oibleagáidí uile an aistreora vis-à-vis an tomhaltóir
faoin gconradh céanna, ábhar na gceart agus na n‑oibleagáidí sin a leasú, ná, dá bhrí sin, aon éifeacht ar chosaint tomhaltóirí nach mór dóibh a bheith in ann aon iarmhairtí dlíthiúla a eascraíonn as éagóir théarma an chonartha atá faoi dhíospóid a fhorfheidhmiú i gcoinne an aistrí.
37      Sa tríú háit, ceanglaítear le hAirteagal 7(1) de Threoir 93/13, arna léamh i gcomhar leis an 24ú, ar na Ballstáit a áirithiú, ar mhaithe le tomhaltóirí agus iomaitheoirí, gurb ann do mhodhanna leordhóthanacha agus éifeachtacha chun cosc a chur ar úsáid leanúnach a bhaint as téarmaí éagóracha i gconarthaí arna dtabhairt i gcrích le tomhaltóirí ag díoltóir nó ag soláthróir.
38      Chomh maith leis an bpríomhchuspóir agus an cuspóir láithreach, arb é atá ann an tomhaltóir a chosaint ó théarmaí éagóracha a úsáidtear i gconarthaí a thugann sé i gcrích le díoltóirí nó le soláthróirí tríd an staid ina mbeadh an tomhaltóir a athbhunú, go dlíthiúil agus go fíorasach, mura mbeadh téarmaí éagóracha den sórt sin ann, féachtar le hAirteagal 7(1) de Threoir 93/13, san fhadtéarma, le cosc a chur ar dhíoltóirí nó le soláthróirí téarmaí éagóracha a úsáid go leanúnach. Tá éifeacht dhíspreagthach ag neamhchur i bhfeidhm na dtéarmaí sin maidir leis an tomhaltóir ar dhíoltóirí nó soláthróirí maidir lena n‑úsáid (féach, chuige sin, breithiúnais an 16 Márta 2023,
M.B. agus páirtithe eile (Éifeachtaí neamhbhailíochtú conartha),
C‑6/22, míreanna 24 go 26).
39      Dá bhrí sin, baineann an éifeacht dhíspreagthach maidir le téarmaí éagóracha a úsáid le díoltóirí nó soláthróirí i gcoitinne, agus ní hamháin leis an díoltóir nó leis an soláthróir aonair a thug isteach an téarma éagórach atá faoi dhíospóid.
40      I ndáil leis sin, ní mór a thabhairt faoi deara, faoi Threoir 93/13, nach mbraitheann neamhbhailíocht téarma conartha ar chineál éagórach iompar an díoltóra nó an tsoláthróra lena mbaineann ná ar an bhfíoras nach mór don díoltóir nó don soláthróir sin freagra a thabhairt air, ach go mbraitheann sé ar chineál éagórach oibiachtúil an téarma chonarthaigh atá i gceist amháin (féach, chuige sin, breithiúnas an 22 Aibreán 2021,
Profi Credit Polska,
C‑485/19, EU:C:2021:313, mír 65).
41      Dá bhrí sin, ní eisiatar leis an Treoir sin go bhféadfadh na hiarmhairtí dlíthiúla a eascraíonn as chineál éagórach an téarma a úsáidtear i gconradh arna thabhairt i gcrích le tomhaltóir a bheith ar dhíoltóir nó ar sholáthróir eile seachas an díoltóir nó an soláthróir a thug isteach an téarma sin.
42      Sa chás seo, is faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé a mheas an bhfuil léiriú chúirteanna na hUngáire ar na forálacha náisiúnta ábhartha de chineál a chuirfeadh athbhunú na staide dlíthiúla agus fíorasaí ina mbeadh an bheirt thomhaltóirí in éagmais an téarma éagóraigh atá i gceist i mbaol.
43      Mar sin féin, i gcomhthéacs tarchur chun réamhrialú, tá dlínse ag an gCúirt, ar bhonn na ndoiciméad atá os a comhair sna príomhimeachtaí agus na mbarúlacha a cuireadh faoina bráid, treoir úsáideach a thabhairt don chúirt a rinne an tarchur ionas go mbeidh sí in ann an díospóid atá os a comhair a réiteach (féach, chuige sin, breithiúnas an 2 Márta 2023,
PrivatBank agus páirtithe eile,
C‑78/21, EU:C:2023:137, mír 71).
44      Leanann sé ón iarraidh ar réamhrialú, i gcomhréir le hAirteagal 17(1) de Dhlí Uimh. CCXXXVII de 2013 maidir le hinstitiúidí creidmheasa agus gnóthais airgeadais, gur cuireadh aistriú an chomhaontaithe iasachta atá i gceist sna príomhimeachtaí faoi bhráid Bhanc Náisiúnta na hUngáire lena fhormheas agus é ag gníomhú mar údarás maoirseachta. Is cosúil, i bprionsabal, go bhféadfadh an beart sin leasanna tomhaltóirí a chosaint.
45      Mar sin féin, chun an t‑ardleibhéal cosanta do thomhaltóirí atá beartaithe le Treoir 93/13 a áirithiú agus, go háirithe, chun a áirithiú nach mbainfear cearta a ráthaítear dó faoi Airteagal 6(1) den Treoir sin den tomhaltóir atá i gceist le haistriú den sórt sin, is faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé a fhíorú,
inter alia, an bhfuil eisiúint údaraithe den sórt sin, mar a áitíonn Rialtas na hUngáire, faoi réir maoirseacht stuamachta chun a fhíorú gur leor sócmhainneacht airgeadais aistrí an chonartha sin chun na rioscaí a bhaineann leis an gconradh sin a chumhdach.
46      Thairis sin, leanann sé ón gcreat dlíthiúil náisiúnta a ndearna an chúirt a rinne an tarchur cur síos air gur ghlac an t‑aistrí chuig an gcomhaontú iasachta atá i gceist sna príomhimeachtaí, mar chomharba, cearta agus oibleagáidí uile an aistreora vis-à-vis an contrapháirtí faoin gcomhaontú iasachta sin. Dá bhrí sin, bheadh sé de cheart ag an mbeirt thomhaltóirí na hiarmhairtí dlíthiúla uile a eascraíonn as éagóir an téarma a úsáidtear sa chomhaontú iasachta sin a fhorfheidhmiú i gcoinne an aistrí, agus faoi na coinníollacha céanna a mbeidís in ann a fhorfheidhmiú maidir leis an aistreoir.
47      I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, ní dhealraíonn sé, faoi réir fíorú ag an gcúirt a rinne an tarchur, sa chás seo, go mbeadh sé ródheacair nó dodhéanta go praiticiúil na hiarmhairtí dlíthiúla a bhaineann le neamhbhailíocht an téarma éagóraigh atá i gceist sna príomhimeachtaí a leigheas laistigh de raon feidhme an chaidrimh idir an bheirt thomhaltóirí agus aistrí an chomhaontaithe iasachta sin.
48      Mar sin féin, má thagann an chúirt sin ar an gconclúid nach n‑áirithítear leis na forálacha is infheidhme dá dlí náisiúnta go n‑aisíocfar an staid dhlíthiúil agus fhíorasach ina mbeadh an bheirt tomhaltóirí in éagmais
an téarma éagóraigh lena mbaineann, ceanglaítear leis an bprionsabal nach mór an dlí náisiúnta a léiriú i gcomhréir le dlí an Aontais ar chúirteanna náisiúnta, agus aird á tabhairt,
inter alia, ar an toirmeasc ar léiriú contra legem ar an dlí náisiúnta, cibé rud a thagann faoina ndlínse a dhéanamh, agus corpas iomlán an dlí náisiúnta á chur san áireamh agus na modhanna léiritheacha a aithnítear leis an dlí náisiúnta á gcur i bhfeidhm, d’fhonn a áirithiú go mbeidh an Treoir atá i gceist go hiomlán éifeachtach agus go mbainfear amach toradh atá comhsheasmhach leis an gcuspóir atá á shaothrú léi (breithiúnas an 27 Samhain 2025,
Gryczara,
C‑746/24, EU:C:2025:925, mír 60 agus an cásdlí dá dtagraítear).
49      I gcás nach féidir dlí náisiúnta a léiriú i gcomhréir le ceanglais dhlí an Aontais, tá sé d’oibleagáid ar an gcúirt náisiúnta a n‑iarrtar uirthi, i bhfeidhmiú a dlínse, forálacha dhlí an Aontais a chur i bhfeidhm, mar orgán de chuid Ballstáit, lánéifeacht a thabhairt do na forálacha sin, agus, más gá, diúltú uaithi féin aon fhoráil den dlí náisiúnta a chur i bhfeidhm atá contrártha le foráil de dhlí an Aontais a bhfuil éifeacht dhíreach aici sa chás atá ar feitheamh os a comhair (féach, chuige sin, breithiúnas an 3 Iúil 2025,
Ati-19,
C‑605/23, EU:C:2025:513, mír 52 agus an cásdlí dá dtagraítear).
50      I bhfianaise na mbreithnithe go léir roimhe seo, is é an freagra ar na ceisteanna a tharchuirtear nach mór Airteagal 2(c),
Airteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi nach gcuirtear cosc leo ar reachtaíocht náisiúnta faoina gcaithfidh tomhaltóir a thug conradh i gcrích le hinstitiúid creidmheasa, a aistríodh ina dhiaidh sin chuig institiúid creidmheasa eile, na cearta a eascraíonn as an Treoir sin a dhearbhú i gcoinne aistrí an chonartha sin amháin, ar choinníoll nach bhfágann an t‑aistriú sin go bhfuil sé dodhéanta nó ródheacair go praiticiúil na cearta a dhíorthaíonn an tomhaltóir sin ón Treoir sin a fheidhmiú.
Costais
51      Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a cuireadh faoi bhráid na Cúirte Breithiúnais, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an tOchtú Dlísheomra) mar seo a leanas:
Maidir le hAirteagal 2(c) agus Airteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir 93/13/CEE ón gComhairle an 5 Aibreán 1993 maidir le téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ní chuirtear cosc leis ar reachtaíocht náisiúnta faoina gcaithfidh tomhaltóir a thug conradh i gcrích le hinstitiúid creidmheasa, a aistríodh ina dhiaidh sin chuig institiúid creidmheasa eile, na cearta a dhíorthaíonn sé ón Treoir sin a dhearbhú i gcoinne aistrí an chonartha sin amháin, ar choinníoll nach bhfágann an t‑aistriú sin go bhfuil sé beagnach dodhéanta nó ródheacair na cearta a dhíorthaíonn an tomhaltóir sin ón Treoir sin a fheidhmiú.
[Sínithe]
*      Teanga an cháis: an Ungáiris.