Edizzjoni Provviżorja
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Ewwel Awla)
16 ta’ April 2026 (*)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili u kummerċjali – Ġurisdizzjoni, rikonoxximent u eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali – Regolament (UE) Nru 1215/2012 – Ġurisdizzjoni speċjali – Il-punt 1 tal-Artikolu 8 – Numru ta’ konvenuti – Talbiet ‘marbuta tant strettament’ li jkun espedjenti li jinstemgħu u jiġu deċiżi flimkien – Kunċett ta’ ‘rabta tant stretta’ – Kunċett ta’ ‘Konvenut ta’ ankraġġ’ – Ksur tal-Artikolu 101 TFUE – Direttiva 2014/104/UE – Kumpens għad-danni kkawżati minn akkordju – Kunċett ta’ impriża – Responsabbiltà tal-kumpannija omm u ta’ sussidjarja – Deċiżjoni tal-Kummissjoni – Deċiżjoni ta’ awtorità nazzjonali tal-kompetizzjoni – Dannu li seħħ barra miż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE)”
Fil-Kawżi magħquda C‑672/23 u C‑673/23,
li għandhom bħala suġġett żewġ talbiet għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Gerechtshof Amsterdam (il-Qorti tal-Appell ta’ Amsterdam, il-Pajjiżi l-Baxxi), permezz ta’ deċiżjonijiet tad‑19 ta’ Settembru 2023, li waslu fil-Qorti tal-Ġustizzja fit‑13 ta’ Novembru 2023, fil-proċeduri
Electricity & Water Authority of the Government of Bahrain,
GCC Interconnection Authority,
Kuwait Ministry of Electricity and Water,
Oman Electricity Transmission Company SAOC
vs
Prysmian Netherlands BV,
Draka Holding BV,
Prysmian Cavi e Sistemi Srl,
Pirelli & C SpA,
Prysmian SpA,
The Goldman Sachs Group Inc.,
ABB BV,
ABB Holdings BV,
ABB AB,
ABB Ltd,
Nexans Nederland BV,
Nexans Cabling Solutions BV,
Nexans Participations SA,
Nexans SA,
Nexans France SAS (C‑672/23)
u
Smurfit Kappa Europe BV,
Smurfit International BV,
Smurfit Kappa Italia SpA,
DS Smith Italy BV,
DS Smith plc,
DS Smith Packaging Italia SpA,
DS Smith Holding Italia SpA,
Toscana Ondulati SpA
vs
Unilever Europe BV,
Unilever Supply Chain Company AG,
Unilever Italy Holdings Srl (C 673/23)
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Ewwel Awla),
komposta minn F. Biltgen (Relatur), President tal-Awla, T. von Danwitz, Viċi President tal-Qorti tal-Ġustizzja, li qiegħed jaġixxi bħala Mħallef tal-Ewwel Awla, I. Ziemele, A. Kumin u S. Gervasoni, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: J. Kokott,
Reġistratur: A. Lamote, Amministratriċi,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tat‑23 ta’ Jannar 2025,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–        għal Electricity & Water Authority of the Government of Bahrain,
GCC Interconnection Authority,
Kuwait Ministry of Electricity and Water u
Oman Electricity Transmission Company SAOC, minn J. W. de Jong, advocaat,
–        għal Prysmian Netherlands BV, Draka Holding BV,
Prysmian Cavi e Sistemi Srl u Prysmian SpA, minn R. T. Bolland, J. S. Kortmann, A. van Vugt u R. Wesseling, advocaten,
–        għal Pirelli & C. SpA, minn P. N.  Malanczuk,
E. Mattioli, M. J. Schaufeli u J. P. van der Klein, advocaten, I. Perego u M. Roberti, avvocati,
–        għal The Goldman Sachs Group Inc., minn D. A. M. H.W Strik, advocate,
–        għal ABB BV, ABB Holdings BV, ABB AB u ABB Ltd, minn W. Knibbeler, M. H. J. M. Immerzeel, E. Di Pangrazio, A. Schurink u M. Sinninghe Damsté, advocaten
–        għal Nexans Nederland BV,
Nexans Cabling Solutions BV, Nexans Participations SA,
Nexans SA u
Nexans France SAS, minn H. M. Cornelissen, A. Knigge u R. van Dijken, advocaten
–        għal Smurfit Kappa Europe BV, Smurfit International BV u Smurfit Kappa Italia SpA, minn O. W. Brouwer, E. Di Pangrazio, A. Schurink u M. Sinninghe Damsté, advocaten,
–        Għal DS Smith Italy BV, DS Smith plc, DS Smith Packaging Italia SpA, DS Smith Holding Italia SpA u Toscana Ondulati SpA, minn M. G. Bredenoord-Spoek, R. van Hattum, J. K. de Pree u S.J. The, advocaten,
–        Għal Unilever Europe BV, Unilever Supply Chain Company AG u Unilever Italy Holdings Srl, minn R. J. G. Lamberti, C. C. A. van Rest u H. J. Vanderveen, advocaten,
–        għall-Kummissjoni Ewropea, minn S. Noë, W. Wils u C. Zois, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukata Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tat-3 ta’ April 2025,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1        It-talbiet għal deċiżjoni preliminari jirrigwardaw l-interpretazzjoni tal-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament (UE) Nru 1215/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 2012 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali (ĠU 2012, L 351, p. 1).
2        Dawn it-talbiet tressqu fil-kuntest ta’ żewġ kawżi, l-ewwel waħda bejn, minn naħa, Electricity & Water Authority of the Government of Bahrain, GCC Interconnection Authority, Kuwait Ministry of Electricity and Water u Oman Electricity Transmission Company SAOC (iktar ’il quddiem, dawn l-erba’ impriżi kkunsidrati flimkien, l-“EWAGB et”) u, minn-naħa l-oħra, Prysmian Netherlands BV, Draka Holding BV, Prysmian Cavi e Sistemi Srl, Pirelli & C. Spa,
Prysmian SpA, The Goldman Sachs group Inc., ABB BV, ABB Holdings BV, ABB AB, ABB Ltd., Nexans Nederland BV, Nexans Cabling Solutions BV, Nexans Participations SA, Nexans SA u Nexans France SAS (iktar ’il quddiem, dawn il-ħames impriżi kkunsidrati flimkien, “Draka et”), u t-tieni waħda bejn, min-naħa, Smurfit Kappa Europe BV, Smurfit International BV, Smurfit Kappa Italia SpA, DS Smith Italy BV, DS Smith plc, DS Smith Packaging Italia SpA, DS Smith Holding Italia SpA u Toscana Ondulati SpA (iktar ’il quddiem, dawn it-tmien impriżi kkunsidrati flimkien, “Smurfit Kappa et”), u, min-naħa l-oħra, Unilever Europe BV,
Unilever Supply Chain Company AG u Unilever Italy Holdings Srl (iktar ’il quddiem, dawn it-tliet impriżi kkunsidrati flimkien, “Unilever et”), dwar id-determinazzjoni tal-qorti li għandha ġurisdizzjoni territorjali sabiex tieħu konjizzjoni tal-azzjonijiet intiżi għall-istabbiliment tar-responsabbiltà
in solidum ta’ Draka et u ta’ Smurfit Kappa et u sabiex tikkundannahom jikkumpensaw id-danni li rriżultaw minn ksur tal-Artikolu 101 TFUE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea, tat‑2 ta’ Mejju 1992 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 11, Vol. 52, p. 3), iktar
il quddiem il-“Ftehim ŻEE”).
Il-kuntest ġuridiku
Ir-Regolament Nru 1215/2012
3        Il-premessi 15, 16, u 21 tar-Regolament Nru 1215/2012 jistipulaw:
“(15)      Ir-regoli ta’ ġurisdizzjoni għandhom ikunu prevedibbli ħafna u stabbiliti fuq il-prinċipju li l-ġurisdizzjoni hija ġeneralment ibbażata fuq id-domiċilju tal-konvenut. Il-ġurisdizzjoni għandha dejjem tkun disponibbli fuq il-bażi ta’ din ir-raġuni ħlief għal ftit sitwazzjonijiet definiti sewwa li fihom is-suġġett tat-tilwima jew ta’ awtonomija tal-partijiet ikunu jeħtieġu fattur ta’ konnessjoni differenti. Id-domiċilju ta’ persuna ġuridika għandu jiġi definit b’awtonomija u b’hekk jagħmel ir-regoli komuni aktar trasparenti u jevita kunflitti ta’ ġurisdizzjoni.
(16)      Barra d-domiċilju tal-konvenut, għandu jkun hemm raġunijiet alternattivi ta’ ġurisdizzjoni bbażati fuq konnessjoni mill-qrib bejn il-qorti u l-azzjoni jew sabiex tkun iffaċilitata l-amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja. L-eżistenza ta’ konnessjoni mill-qrib għandha tiżgura ċ-ċertezza legali u tevita l-possibbiltà li l-konvenut jiġi mħarrek f’qorti ta’ Stat Membru li dan il-konvenut ma setax raġonevolment jipprevedi. Dan hu importanti b’mod partikolari fir-rigward ta’ tilwim li jirriżulta minn obbligi mhux kuntrattwali li jirriżultaw minn ksur tal-privatezza u tad-drittijiet relatati mal-personalità, inkluża l-malafama.
[...]
(21)      Fl-interessi tal-amministrazzjoni armonjuża tal-ġustizzja huwa meħtieġ li titnaqqas il-possibbiltà ta’ proċedimenti simultanji u jkun assigurat li ma jiġux mogħtija deċiżjonijiet irrikonċiljabbli fi Stati Membri differenti. Għandu jkun hemm mekkaniżmu ċar u effettiv sabiex jiġu riżolti każijiet ta’ lis pendens u azzjonijiet relatati, u biex jiġu eliminati problemi li jirriżultaw minn differenzi nazzjonali dwar id-determinazzjoni taż-żmien meta jiġi rreġistrat każ bħala pendenti. Għall-finijiet ta’ dan ir-Regolament, dak iż-żmien għandu jiġi definit b’mod awtonomu. ”
4        Il-Kapitolu II ta’ dan ir-regolament, intitolat “Ġurisdizzjoni”, jinkludi għaxar taqsimiet. It-Taqsima 1 tiegħu, intitolata “Dispożizzjonijiet ġenerali”, tinkludi l-Artikoli 4 sa 6 tal-imsemmi regolament.
5        Skont l-Artikolu 4(1) tal-istess regolament:
“Soġġetti għal dan ir-Regolament, persuni b’domiċilju fi Stat Membru għandhom, independentament min-nazzjonalità tagħhom, jitressqu quddiem il-qrati ta’ dak l-Istat Membru. ”
6        L-Artikolu 5(1) tar-Regolament Nru 1215/2012 jipprevedi:
“Persuni domiċiljati fi Stat Membru jistgħu jitressqu quddiem il-qrati ta’ Stat Membru ieħor biss bis-saħħa tar-regoli mniżżla fit-Taqsimiet 2 sa 7 ta’ dan il-Kapitolu. ”
7        Il-punt 1 tal-Artikolu 8 ta’ dan ir-regolament, li jinsab fit-Taqsima 2, intitolata “Ġurisdizzjoni speċjali”, tal-Kapitolu II tal-istess regolament jipprovdi:
“Persuna li tkun domiċiljata fi Stat Membru tista’ wkoll tiġi mfittxija bil-qorti:
meta tkun waħda minn numru ta’ konvenuti, fil-qrati tal-post fejn kwalunkwe wieħed minnhom ikun domiċiljat, sakemm it-talbiet ikunu marbuta tant strettament ma’ xulxin li jkun espedjenti li jinstemgħu u jiġu deċiżi flimkien sabiex jiġi evitat ir-riskju ta’ sentenzi irrikonċiljabbli li jirriżultaw minn proċedimenti separati”.
8        Skont il-kliem tal-Artikolu 63(1) tal-imsemmi regolament:
“Għall-finijiet ta’ dan ir-Regolament, kumpannija jew persuna ġuridika oħra jew assoċjazzjoni ta’ persuni fiżiċi jew ġuridiċi jkollha d-domiċilju fil-post fejn hi jkollha:
a) is-sede statutorja;
b) iċ-ċentru amministrattiv; jew
c) il-post prinċipali tan-negozju tagħha.”
Id-Direttiva 2014/104/UE
9        Skont il-premessa 1 tad-Direttiva 2014/104/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Novembru 2014 dwar ċerti regoli li jirregolaw l-azzjonijiet għad-danni skont il-liġi nazzjonali għall-ksur tad-dispożizzjonijiet tal-liġi tal-kompetizzjoni tal-Istati Membri u tal-Unjoni Ewropea (ĠU 2014, L 349, p. 1):
“L-Artikoli 101 u 102 tat-[TFUE] huma kwistjoni ta' politika pubblika u għandhom jiġu applikati b'mod effettiv fl-Unjoni [Ewropea] kollha sabiex jiġi żgurat li l-kompetizzjoni fis-suq intern ma tiġix imfixkla.”
10      L-Artikolu 1 ta’ din id-direttiva, intitolat “Suġġett u kamp ta’ applikazzjoni”, jipprevedi, fil-paragrafu 2 tiegħu:
“Din id-Direttiva tistipula regoli li jikkoordinaw l-infurzar tar-regoli dwar il-kompetizzjoni mill-awtoritajiet tal-kompetizzjoni u l-infurzar ta' dawn ir-regoli f'azzjonijiet għad-danni quddiem il-qrati nazzjonali. ”
11      L-Artikolu 2 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Definizzjonijiet”, jipprovdi, fil-punti 2, 3 u 6 tiegħu:
“Għall-finijiet ta' din id-Direttiva, japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:
[...]
(2)      ‘kontraventur’ tfisser l-impriża jew l-assoċjazzjoni ta’ impriżi li wettqet il-ksur tal-liġi tal-kompetizzjoni;
(3)      ‘il-liġi nazzjonali dwar il-kompetizzjoni’ tfisser id-dispożizzjonijiet tal-liġi nazzjonali li b’mod predominanti jsegwu l-istess għanijiet bħal dawk tal-Artikoli 101 u 102 TFUE u li huma applikati għall-istess każ u b’mod parallel mal-liġi tal-Unjoni dwar il-kompetizzjoni skont l-Artikolu 3(1) tar-[Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1/2003 tas-16 Diċembru 2002 fuq l-implimentazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni mniżżlin fl-Artikoli 81 u 82 tat-Trattat (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 2,
p. 205)], bl-esklużjoni ta’ dispożizzjonijiet tal-liġi nazzjonali li jimponu pieni kriminali fuq il-persuna fiżika, ħlief sa fejn dawn il-pieni kriminali huma l-mezz li bih jiġu applikati l-liġijiet tal-kompetizzjoni għall-impriża u jiġu infurzati;
[...]
(6)      ‘parti li ġarrbet ħsara’ tfisser persuna li tkun sofriet danni kkawżati minn ksur tal-liġi tal-kompetizzjoni”.
12      Skont l-Artikolu 3 tal-istess direttiva, intitolat “Dritt għal kumpens sħiħ”:
“1.      L-Istati Membri għandhom jiżgura li kwalunkwe persuna fiżika jew ġuridika li tkun ġarrbet ħsara [dannu] kkawżata minn ksur tal-liġi tal-kompetizzjoni tkun tista’ titlob u tikseb kumpens sħiħ għal dik il-ħsara.
2.      Kumpens sħiħ għandu jqiegħed persuna li ġarrbet il-ħsara fil-pożizzjoni li kienet tkun fiha dik il-persuna li kieku ma jkunx seħħ il-ksur tal-liġi tal-kompetizzjoni. Għalhekk għandu jkopri d-dritt għall-kumpens għat-telf reali u għat-telf ta’ profitt, kif ukoll il-ħlas tal-imgħax.
3.      Kumpens sħiħ taħt din id-Direttiva ma għandux iwassal għal kumpens żejjed, sew b'mezzi ta’ danni punittivi, multipli jew dawk ta’ tipi oħra. ”
13      L-Artikolu 9 tad-Direttiva 2014/104, intitolat “Effett ta’ deċiżjonijiet nazzjonali”, jipprovdi:
“1.      L-Istati Membri għandhom jiżguraw li ksur tal-liġi tal-kompetizzjoni misjub b’deċiżjoni finali ta’ awtorità nazzjonali tal-kompetizzjoni jew minn qorti tal-appell, jiġi meqjus li hu stabbilit b’mod inkontestabbli għall-finijiet ta’ azzjoni għad-danni mressqa quddiem il-qrati nazzjonali tagħhom skont l-Artikoli 101 jew 102 TFUE jew taħt il-liġi nazzjonali dwar il-kompetizzjoni.
2.      L-Istati Membri għandhom jiżguraw li fejn deċiżjoni finali msemmija fil-paragrafu 1 tittieħed fi Stat Membru ieħor, dik id-deċiżjoni finali tista’, skont il-liġi nazzjonali tagħhom, tiġi ppreżentata quddiem il-qrati nazzjonali tagħhom bħala tal-inqas evidenza prima facie tal-fatt li seħħ ksur tal-liġi tal-kompetizzjoni, u, kif xieraq, tista’ tiġi valutata flimkien ma’ kwalunkwe evidenza oħra ppreżentata mill-partijiet.
3.      Dan l-Artikolu huwa mingħajr preġudizzju għad-drittijiet u l-obbligi tal-qrati nazzjonali taħt l-Artikolu 267 TFUE. ”
14      L-Artikolu 11 ta’ din id-direttiva, intitolat “Responsabbiltà in solidum”, jipprevedi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-impriżi li kisru l-liġi tal-kompetizzjoni permezz ta’ imġiba konġunta huma responsabbli in solidum għad-dannu kkawżat mill-ksur tal-liġi tal-kompetizzjoni; bl-effett li kull waħda minn dawk l-impriżi hi obbligata li tagħti kumpens sħiħ għall-ħsara, u l-parti li tkun ġarrbet il-ħsara għandha d-dritt titlob kumpens sħiħ minn kwalunkwe waħda minnhom sakemm tkun ġiet ikkumpensata bis-sħiħ. ”
Il-kawżi prinċipali u d-domandi preliminari
Il-Kawża C‑672/23
15      Permezz tad-Deċiżjoni C(2014) 2139 final tat‑2 ta’ April 2014 dwar proċedura għall-applikazzjoni tal-Artikolu 101 TFUE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE (Każ AT.39610, “Kejbils tal-elettriku”/“Power Cables”), il-Kummissjoni Ewropea kkonstatat l-eżistenza ta’ akkordju ta’ portata kważi dinjija fis-swieq tal-kejbils tal-elettriku taħt il-baħar u taħt l-art li jinvolvu 26 persuna ġuridika, jiġifieri:
–        Nexans u Nexans France, stabbiliti fi Franza,
–        Prysmian SpA u Prysmian Cavi e Sistemi, stabbiliti fl-Italja, u l-ex kumpanniji omm tagħhom, Pirelli & Cie SpA u The Goldman Sachs Group.
–        J-Power Systems Corporation u l-kumpanniji omm tal-impriża konġunta, Hitachi Metals Ltd u Sumitomo Electric Industries Ltd,
–        VISCAS Corporation u l-kumpanniji omm tal-impriża konġunta, Furukawa Electric Co. Ltd u Fujikura Ltd,
(dik li qabel kienet) ABB AB, li ġiet suċċeduta minn ABB AB, stabbilita fl-Isvezja, u ABB Ltd, fil-kwalità tagħha ta’ kumpannija omm ta’ ABB AB, stabbilita fl-Isvizzera,
–        Brugg Kabel AG u Kabelwerke Brugg AG Holding,
–        Silec Cable SAS, il-kumpannija omm attwali tagħha, General Cable Corporation, u l-ex kumpannija omm tagħha, Safran SA,
–        EXSYM Corporation u l-kumpanniji omm tal-impriża konġunta, SWCC Showa Holdings Co. Ltd u Mitsubishi Cable Industries Ltd.,
–        LS Cable & System Ltd,
–        Taihan Electric Wire Co. Ltd u
–        nkt cables GmbH u NKT Holding A/S.
16      Hija qieset li dawn il-kumpanniji kienu, matul il-perijodu ta’ bejn it‑18 ta’ Frar 1999 u d‑29 ta’ Jannar 2009, ipparteċipaw f’netwerk ta’ laqgħat multilaterali u bilaterali u kellhom kuntatti sabiex jaqsmu bejniethom is-swieq u l-klijenti ta’ proġetti ta’ kejbils tal-elettriku ta’ taħt l-art u ta’ kejbils tal-elettriku ta’ taħt l-ilma f’territorji speċifiċi. Hija qieset li dawn il-prattiki kollużivi kienu jikkostitwixxu ksur kontinwu tal-Artikolu 101 TFUE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE.
17      Electricity & Water Authority of the Government of Bahrain, Kuwait Ministry of Electricity and Water u Oman Electricity Transmission Company huma impriżi pubbliċi inkarigati mill-iżvilupp, mill-operat u mill-manutenzjoni tan-netwerks ta’ vultaġġ għoli li jinsabu, rispettivament, fil-Baħrejn, fil-Kuwajt u f’Oman. GCC Interconnection Authority għandha u topera infrastruttura ta’ interkonnessjoni li tgħaqqad in-netwerks tal-elettriku nazzjonali tal-Istati partijiet fil-Kunsill ta’ Kooperazzjoni għall-Istati Għarab tal-Golf, jiġifieri l-Emirati Għarab Magħquda, ir-Renju tal-Baħrejn, ir-Renju tal-Arabja Sawdija, is-Sultanat tal-Oman, l-Istat tal-Qatar u l-Istat tal-Kuwajt.
18      EWAGB et adixxew lir-rechtbank Amsterdam (il-Qorti Distrettwali ta’ Amsterdam, il-Pajjiżi l-Baxxi) b’azzjoni dikjaratorja, intiża, minn naħa, sabiex jiġi deċiż li Draka et huma responsabbli flimkien u in solidum fir-rigward ta’ EWAGB et minħabba l-parteċipazzjoni tagħhom fl-akkordju inkwistjoni u, min-naħa l-oħra, sabiex dawn il-kumpanniji jiġu kkundannati in solidum għall-ħlas ta’ kumpens li l-ammont tiegħu għandu jiġi stabbilit iktar ’il quddiem, intiż bħala kumpens għad-dannu li huma jqisu li ġarrbu barra miż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE) minħabba dan l-akkordju.
19      Din l-azzjoni dikjaratorja hija diretta kontra diversi kumpanniji konvenuti fil-kawża prinċipali li jifformaw parti mill-gruppi Prysmian Cavi e Sistemi, (dik li qabel kienet) ABB AB u Nexans. Uħud minnhom huma stabbiliti fil-Pajjiżi l-Baxxi, iżda barra mill-ġurisdizzjoni tar-rechtbank Amsterdam (il-Qorti Distrettwali ta’ Amsterdam), filwaqt li oħrajn huma stabbiliti barra mill-Pajjiżi l-Baxxi. L-imsemmija kumpanniji huma, kollha kemm huma, direttament jew indirettament sussidjarji miżmuma 100 % mill-impriżi li lilhom il-Kummissjoni ddeċidiet li timputa parteċipazzjoni fl-akkordju inkwistjoni. Fid-deċiżjoni tagħha, il-Kummissjoni kkonstatat li Prysmian Cavi e Sistemi, (dik li qabel kienet) ABB AB u Nexans France kienu pparteċipaw fl-akkordju u kkonstatat ir-responsabbiltà upstream ta’ Prysmian SpA, ta’ Pirelli & C, ta’ The Goldman
Sachs Group, ta’ ABB Ltd u ta’ Nexans fil-kwalità tagħhom ta’ kumpanniji omm (indiretti) tal-imsemmija parteċipanti fl-akkordju. Kemm Nexans Participations kif ukoll Prysmian Netherlands, Draka Holding, ABB B.V., ABB Holdings, Nexans Nederland u Nexans Cabling Solutions, kumpanniji stabbiliti fil-Pajjiżi l-Baxxi, ma kinux destinatarji tal-imsemmija deċiżjoni. Dawn il-kumpanniji konvenuti rregolati mid-dritt tal-Pajjiżi l-Baxxi huma, kollha kemm huma,
sussidjarji, diretti jew indiretti, miżmuma 100 % rispettivament minn Prysmian Cavi e Sistemi, minn ABB Ltd u minn Nexans.
20      Draka Holding, stabbilita f’Amsterdam, hija l-unika kumpannija konvenuta li għandha l-uffiċċju rreġistrat tagħha li jaqa’ taħt il-ġurisdizzjoni tar-rechtbank Amsterdam (il-Qorti Distrettwali ta’ Amsterdam) u għalhekk din hija l-konvenut li jservi ta’ ankraġġ sabiex tiġi stabbilita l-ġurisdizzjoni tal-qorti adita (iktar ’il quddiem il-“konvenut ta’ ankraġġ”). Din il-kumpannija hija sussidjarja ta’ Prysmian Cavi e Sistemi, li għandha wkoll il-kapital kollu ta’ Prysmian Netherlands. La Draka Holding u lanqas il-kumpanniji konvenuti l-oħra stabbiliti fil-Pajjiżi l-Baxxi ma kienu destinatarji tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni tat‑2 ta’ April 2014.
21      Permezz ta’ sentenza dikjaratorja, ir-rechtbank Amsterdam (il-Qorti Distrettwali ta’ Amsterdam) iddikjarat li għandha ġurisdizzjoni, abbażi tal-Artikolu 4(1) tar-Regolament Nru 1215/2012, sabiex tieħu konjizzjoni tal-azzjonijiet imressqa kontra l-kumpanniji konvenuti kollha stabbiliti fil-Pajjiżi l-Baxxi. Min-naħa l-oħra, hija ddikjarat li ma kellhiex ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni tal-azzjonijiet imressqa kontra l-kumpanniji konvenuti stabbiliti barra mill-Pajjiżi l-Baxxi, peress li qieset li la mill-Artikolu 8(1) tar-Regolament Nru 1215/2012 u lanqas minn xi bażi legali oħra ma setgħet tiġi dedotta xi forma ta’ ġurisdizzjoni internazzjonali. Fil-fatt, hija qieset li bejn l-azzjonijiet imressqa kontra l-kumpanniji stabbiliti fil-Pajjiżi l-Baxxi u dawk imressqa kontra l-kumpanniji stabbiliti barra mill-Pajjiżi l-Baxxi ma kinitx teżisti rabta suffiċjentement stretta li tiġġustifika li dawn jiġu deċiżi kollha kemm huma mill-istess qorti sabiex jiġu evitati deċiżjonijiet irrikonċiljabbli.
22      EWAGB et appellaw minn dik is-sentenza quddiem il-Gerechtshof Amsterdam (il-Qorti tal-Appell ta’ Amsterdam, il-Pajjiżi l-Baxxi), li hija l-qorti tar-rinviju f’din il-kawża.
23      Il-qorti tar-rinviju tfakkar li l-kumpanniji konvenuti stabbiliti fil-Pajjiżi l-Baxxi ma kkontestawx id-deċiżjoni tar-rechtbank Amsterdam (il-Qorti Distrettwali ta’ Amsterdam) li permezz tagħha din tal-aħħar irrikonoxxiet il-ġurisdizzjoni territorjali interna tagħha sabiex tieħu konjizzjoni tal-azzjoni mhux biss fir-rigward ta’ Draka Holding, li hija stabbilita fil-ġurisdizzjoni territorjali tagħha, iżda anki fir-rigward tal-kumpanniji kollha ċċitati li, għalkemm huma stabbiliti fil-Pajjiżi l-Baxxi, ma jaqgħux taħt il-ġurisdizzjoni territorjali tagħha. L-imsemmija qorti speċifikat għalhekk li, konformement mar-regoli proċedurali nazzjonali, id-deċiżjonijiet fil-qasam ta’ ġurisdizzjoni territorjali interna ma jistgħux jiġu appellati u li għalhekk hija għandha, b’konsegwenza ta’ dan, tqis li r-rechtbank Amsterdam (il-Qorti Distrettwali ta’ Amsterdam) għandha ġurisdizzjoni territorjali interna fil-konfront tal-kumpanniji kollha konvenuti stabbiliti fil-Pajjiżi l-Baxxi.
24      Il-Qorti tar-rinviju madankollu għandha dubji dwar jekk teżistix rabta suffiċjentement stretta, fis-sens tal-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012, bejn, minn naħa, l-azzjoni mressqa kontra Draka Holding jew kontra kumpanniji konvenuti oħra stabbiliti fil-Pajjiżi l-Baxxi u, min-naħa l-oħra, l-azzjonijiet imressqa kontra l-kumpanniji konvenuti stabbiliti barra mill-Pajjiżi l-Baxxi.
25      F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Gerechtshof Amsterdam (il-Qorti tal-Appell ta’ Amsterdam) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)      a)      Teżisti rabta stretta fis-sens tal-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament [Nru 1215/2012] bejn:
i)      minn naħa talba mressqa kontra konvenut prinċipali (ukoll: konvenut ta’ ankraġġ), li ma huwiex destinatarju ta’ deċiżjoni tal-Kummissjoni dwar l-akkordji iżda li, inkwantu entità li allegatament tappartjeni lill-impriża fis-sens tad-dritt Ewropew tal-kompetizzjoni (iktar ’il quddiem l-‘Impriża’), jitqies responsabbli downstream mill-ksur ikkonstatat tal-projbizzjoni tal-akkordji fid-dritt tal-Unjoni u
ii)      min-naħa l-oħra, talba mressqa kontra:
–        (A) wieħed mill-konvenuti li huwa destinatarju ta’ din id-deċiżjoni, u/jew
–        (B) wieħed mill-konvenuti, li ma huwiex destinatarju tad-deċiżjoni u li fir-rigward tiegħu ġie sostnut li huwa bħala entità ġuridika jappartjeni lill-Impriża li, fid-deċiżjoni titqies responsabbli taħt id-dritt pubbliku għall-ksur tal-projbizzjoni tal-akkordji fid-dritt tal-Unjoni?
Huwa sinjifikattiv f’dan ir-rigward:
(a)      jekk il-konvenut ta’ ankraġġ huwiex meqjus responsabbli downstream meta huwa sempliċement żamm u ġġestixxa azzjonijiet [matul l-akkordju];
(b)      fil-każ ta’ risposta fl-affermattiv għall-punt (a) tar-raba’ domanda – jekk il-konvenut ta’ ankraġġ meqjus responsabbli downstream kienx ġie implikat fil-produzzjoni, fid-distribuzzjoni, fil-bejgħ u/jew fil-kunsinna ta’ prodotti li kienu s-suġġett tal-akkordju u/jew fil-provvista ta’ servizzi li kienu s-suġġett tal-akkordju;
(c)      jekk wieħed mill-konvenuti li huwa destinatarju tad-deċiżjoni, jiġix ikklassifikat fid-deċiżjoni bħala
(i)      parteċipant ta’ fatt fl-akkordju – fis-sens li huwa effettivament ipparteċipa fil-ftehim ikkonstatat jew fil-ftehimiet ikkonstatati u/jew fil-prattiki miftiehma responsabbli għall-ksur jew ukoll
(ii)      entità ġuridika li tagħmel parti mill-Impriża li hija meqjusa responsabbli taħt id-dritt pubbliku għall-ksur tal-projbizzjoni tal-akkordji fid-dritt tal-Unjoni;
(d)      jekk wieħed mill-konvenuti, li ma huwiex destinatarju tad-deċiżjoni, effettivament ipproduċa, qassam, biegħ u/jew ikkunsinna prodotti u/jew servizzi li kienu s-suġġett tal-akkordju;
(e)      jekk il-konvenut ta’ ankraġġ u wieħed mill-konvenuti kinux jappartjenu għall-istess Impriża jew le;
(f)      li r-rikorrenti kienu xtraw jew ġew ikkunsinnati mingħand il-konvenut ta’ ankraġġ u/jew mingħand wieħed mill-konvenuti direttament jew indirettament prodotti u/jew servizzi;
b)      Sabiex tingħata risposta għall-punt (a) tal-ewwel domanda, huwa importanti jekk ikunx prevedibbli jew le li wieħed mill-konvenuti inkwistjoni jitħarrek quddiem il-qorti ta’ dan il-konvenut ta’ ankraġġ? Jekk dan huwa l-każ, din il-prevedibbiltà hija kriterju distint fl-applikazzjoni tal-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament [Nru 1215/2012]? Din il-prevedibbiltà bħala prinċipju teżisti fid-dawl tas-sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 2021, Sumal (C‑882/19, EU:C:2021:800)? Sa fejn iċ-ċirkustanzi msemmija fil-punt (a)(a) sa (f) tal-ewwel domanda jippermettu li jiġi previst li wieħed mill-konvenuti għandu jkun jista’ jitħarrek quddiem il-qorti tal-konvenut ta’ ankraġġ?
2)      Fid-determinazzjoni tal-ġurisdizzjoni għandu jkun hemm rigward ukoll għas-suċċess possibbli tat-talba mressqa kontra l-konvenut ta’ ankraġġ? Jekk iva, huwa suffiċjenti għall-evalwazzjoni li ma jistax jiġi eskluż minn qabel li t-talba ser tintlaqa’?
3)      (a)      Id-dritt għal kumpens li d-dritt tal-Unjoni jagħti lil kull persuna sussegwentement għal ksur stabbilit tad-dritt tal-Unjoni dwar il-projbizzjoni tal-akkordji jinkludi d-dritt li jintalab kumpens għad-dannu subit barra ż-ŻEE?
(b)      Il-preżunzjoni aċċettata fid-dritt tal-kompetizzjoni ta’ influwenza determinanti tal-kumpanniji omm (li ġew imposti multa) fuq l-attività ekonomika tas-sussidjarji (il-“preżunzjoni Akzo”) għandha jew tista’ tapplika fil-kawżi (ċivili) dwar dannu kkawżat minn akkordju?
(c)      Kumpannija holding intermedjarja li sempliċement tiġġestixxi u żżomm azzjonijiet tissodisfa t-tieni kriterju Sumal (it-twettiq ta’ attività ekonomika li għandha rabta konkreta mas-suġġett tal-ksur li l-kumpannija omm hija meqjusa responsabbli tiegħu)?
4)      (a)      l-applikazzjoni tal-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament [Nru 1215/2012], konvenuti differenti stabbiliti fl-istess Stat Membru jistgħu jkunu (flimkien) konvenut ta’ ankraġġ?
(b)      Il-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament [Nru 1215/2012] jindika direttament u immedjatament il-qorti li għandha ġurisdizzjoni territorjali, li tipprevali fuq id-dritt intern?
(c)      Jekk il-punt (a) tar-raba’ domanda jitlob risposta fin-negattiv – b’mod li konvenut wieħed biss jista’ jkun konvenut ta’ ankraġġ – u li l-punt (b) tar-raba’ domanda jitlob risposta fl-affermattiv – b’mod li l-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament [Nru 1215/2012], li jipprevali fuq id-dritt intern, jindika direttament il-qorti li għandha ġurisdizzjoni territorjali: Fl-applikazzjoni [ta’ din id-dispożizzjoni] hemm diskrezzjoni għal riferiment intern għall-qorti tad-domiċilju tal-konvenut fl-istess Stat Membru? ”
Il-Kawża C-673/23
26      Fis‑17 ta’ Lulju 2019, l-Autorità Garante della Concorrenza e del Mercato (l-Awtorità tal-Kompetizzjoni u tas-Suq, l-Italja) (iktar ’il quddiem l-“AGCM”) adottat deċiżjoni li permezz tagħha hija qieset li diversi impriżi, fosthom Smurfit Kappa Italia u Toscana Ondulati, kienu wettqu żewġ ksur separati tal-Artikolu 101 TFUE kif ukoll tal-Artikoli 15 u 31 tal-Liġi Taljana dwar il-Kompetizzjoni.
27      Permezz ta’ din id-deċiżjoni, l-AGCM qieset, minn naħa, li dawn l-impriżi kienu, bejn it‑2 ta’ Frar 2004 u t‑30 ta’ Marzu 2017, ipparteċipaw f’akkordju fis-suq Taljan tal-kartun ikkorrugat, bl-għan li jinfluwenzaw il-prezzijiet tal-bejgħ ta’ dan il-prodott u jinċentivaw lil impriżi oħra jipparteċipaw f’dan l-akkordju. Hija qieset, min-naħa l-oħra, li l-produtturi prinċipali ta’ imballaġġi tal-kartun kienu, bejn is‑7 ta’ Settembru 2005 u t‑30 ta’ Marzu 2017, ipparteċipaw f’akkordju dwar il-materjal tal-imballaġġ, intiż sabiex joħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni fis-suq Taljan tal-kartun għall-imballaġġ. L-AGCM irrilevat ukoll li dan it-tieni akkordju kellu funzjoni ta’ sostenn meta mqabbel mal-akkordju relatat mal-kartun ikkorrugat.
28      Smurfit Kappa Italia, stabbilita f’Milan (l-Italja), DS Smith Holding Italia, stabbilita f’Vimercate (l-Italja) u Toscana Ondulati, stabbilita f’Capannori (l-Italja) kienu destinatarji tal-imsemmija deċiżjoni, li minnha jirriżulta li Smurfit Kappa Italia u Toscana Ondulati pparteċipaw fl-akkordju. DS Smith Holding Italia nżammet ukoll bħala responsabbli upstream għal dan l-akkordju, inkwantu hija kienet il-kumpannija omm indiretta. Min-naħa l-oħra, il-kumpanniji rikorrenti l-oħra fil-kawża prinċipali, li jifformaw parti mill-gruppi ta’ Smurfit Kappa Italia u ta’ Toscana Ondulati, ma kinux destinatarji ta’ din id-deċiżjoni.
29      Unilever et, li jifformaw parti mill-grupp Unilever, xtraw, matul il-perijodi ta’ ksur, mingħand kumpanniji li pparteċipaw fl-akkordji, kemm materja prima u materjal ta’ imballaġġ kif ukoll imballaġġi tal-kartun ikkorrugat għall-installazzjonijiet ta’ produzzjoni Ewropej ta’ Unilever. Unilever et iqisu li sofrew dannu kemm minħabba ż-żieda fil-prezzijiet tal-prodotti mixtrija mingħand il-kumpanniji partijiet fl-akkordju kif ukoll minħabba ż-żamma ta’ livelli ta’ prezzijiet artifiċjalment għoljin (“prezzijiet ta’ protezzjoni”) u tal-effetti residwi tal-akkordju fis-suq.
30      Huma għalhekk adixxew lir-rechtbank Amsterdam (il-Qorti Distrettwali ta’ Amsterdam) b’azzjoni dikjaratorja, intiża sabiex jiġi deċiż li Smurfit Kappa et huma responsabbli in solidum fir-rigward tagħhom minħabba l-parteċipazzjoni tagħhom fl-akkordju inkwistjoni. Huma jitolbu wkoll li dawn il-kumpanniji jiġu kkundannati in solidum
għall-ħlas ta’ kumpens li l-ammont tiegħu għandu jiġi stabbilit iktar ’il quddiem, intiż bħala kumpens għad-dannu li huma jqisu li ġarrbu minħabba dan l-akkordju.
31      Smurfit Kappa International hija l-unika kumpannija konvenuta li għandha l-uffiċju rreġistrat tagħha li jaqa’ taħt il-ġurisdizzjoni tar-rechtbank Amsterdam (il-Qorti Distrettwali ta’ Amsterdam) u hija kkunsidrata bħala l-konvenut ta’ ankraġġ. Din il-kumpannija ma kinitx destinatarja tad-deċiżjoni tas-17 ta’ Lulju 2019
tal-AGCM. Din hija kumpannija holding intermedjarja, sussidjarja ta’ Smurfit Kappa Group, kumpannija stabbilita fl-Irlanda li ma hijiex ikkonċernata mill-proċedura fil-kawża prinċipali, u kumpannija omm ta’ Smurfit Kappa Europe. Din tal-aħħar hija l-proprjetarja tal-kapital azzjonarju kollu ta’ Smurfit Kappa Italia, waħda mill-kumpanniji destinatarji tad-deċiżjoni tas-17 ta’ Lulju 2019
tal-AGCM.
32      Permezz ta’ sentenza dikjaratorja, ir-rechtbank Amsterdam (il-Qorti Distrettwali ta’ Amsterdam) iddikjarat li għandha ġurisdizzjoni territorjali, fuq livell intern u fuq livell internazzjonali, sabiex tieħu konjizzjoni tal-azzjonijiet imressqa mhux biss kontra l-kumpanniji stabbiliti fil-Pajjiżi l-Baxxi, iżda wkoll kontra dawk stabbiliti barra mill-Pajjiżi l-Baxxi.
33      Fil-fatt, minn naħa, hija qieset li kellha ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni mhux biss tal-azzjoni mressqa kontra Smurfit International, l-unika kumpannija konvenuta quddiemha li hija stabbilita f’Amsterdam (il-Pajjiżi l-Baxxi) u, għaldaqstant, taħt il-ġurisdizzjoni territorjali tagħha, iżda wkoll tal-azzjonijiet imressqa kontra l-kumpanniji kollha stabbiliti fil-Pajjiżi l-Baxxi, minħabba li bejn dawn l-azzjonijiet kollha teżisti konnessjoni li tiġġustifika trattament konġunt għal raġunijiet ta’ effikaċja. Min-naħa l-oħra, hija qieset li kienet teżisti rabta suffiċjentement stretta bejn l-azzjonijiet imressqa kontra l-kumpanniji kollha stabbiliti fil-Pajjiżi l-Baxxi u dawk diretti kontra l-kumpanniji stabbiliti barra mill-Pajjiżi l-Baxxi, li tiġġustifika li s-sentenza tingħata mill-istess qorti sabiex jiġu evitati deċiżjonijiet irrikonċiljabbli.
34      Smurfit Kappa et appellaw minn dik is-sentenza quddiem il-Gerechtshof Amsterdam (il-Qorti tal-Appell ta’ Amsterdam), li hija l-qorti tar-rinviju f’din il-kawża.
35      Dik il-qorti tfakkar li l-kumpanniji stabbiliti fil-Pajjiżi l-Baxxi ma kkontestawx fl-ewwel istanza l-ġurisdizzjoni tar-rechtbank Amsterdam (il-Qorti Distrettwali ta’ Amsterdam) u li, konformement mar-regoli proċedurali nazzjonali, id-deċiżjonijiet meħuda fil-qasam tal-ġurisdizzjoni territorjali interna ma jistgħux jiġu appellati quddiemha. Hija tesponi li għal din ir-raġuni hija għandha tqis li r-rechtbank Amsterdam (il-Qorti Distrettwali ta’ Amsterdam) għandha ġurisdizzjoni territorjali interna sabiex tieħu konjizzjoni mhux biss tal-azzjoni mressqa kontra Smurfit International — l-unika kumpannija f’dan il-każ li taqa’ taħt il-ġurisdizzjoni tagħha u li, minkejja li ma hijiex destinatarja tad-deċiżjoni tal-AGCM, issir il-konvenut ta’ ankraġġ fid-dawl tal-post ta’ stabbiliment tagħha — iżda wkoll tal-azzjonijiet diretti kontra l-kumpanniji kollha konvenuti quddiemha stabbiliti fil-Pajjiżi l-Baxxi.
36      L-imsemmija qorti għandha dubji, min-naħa l-oħra, dwar il-ġurisdizzjoni internazzjonali tal-imsemmija qorti fir-rigward tal-azzjonijiet diretti kontra l-kumpanniji stabbiliti barra mill-Pajjiżi l-Baxxi. Hija tistaqsi, essenzjalment, jekk teżistix rabta suffiċjentement stretta, fis-sens tal-Artikolu 8(1) tar-Regolament Nru 1215/2012, bejn, minn naħa, l-azzjoni mressqa kontra Smurfit International u/jew kumpanniji oħra stabbiliti fil-Pajjiżi l-Baxxi u, min-naħa l-oħra, l-azzjonijiet imressqa kontra l-kumpanniji stabbiliti barra mill-Pajjiżi l-Baxxi.
37      F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Gerechtshof Amsterdam (il-Qorti tal-Appell ta’ Amsterdam) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)      a)      Teżisti rabta stretta fis-sens tal-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament [Nru 1215/2012] bejn:
(i)      minn naħa talba mressqa kontra konvenut prinċipali (ukoll: konvenut ta’ ankraġġ), li ma huwiex destinatarju ta’ deċiżjoni ta’ awtorità nazzjonali tal-kompetizzjoni iżda li, inkwantu entità li allegatament tappartjeni lill-impriża fis-sens tad-dritt Ewropew tal-kompetizzjoni [...], jitqies responsabbli upstream mill-ksur ikkonstatat tal-projbizzjoni tal-akkordji fid-dritt tal-Unjoni u
(ii)      min-naħa l-oħra, talba mressqa kontra:
–        (A) wieħed mill-konvenuti li huwa destinatarju ta’ din id-deċiżjoni, u/jew
–        (B) wieħed mill-konvenuti, li ma huwiex destinatarju tad-deċiżjoni u li fir-rigward tiegħu ġie sostnut li huwa bħala entità ġuridika jappartjeni lill-Impriża li, fid-deċiżjoni titqies responsabbli taħt id-dritt pubbliku għall-ksur tal-projbizzjoni tal-akkordji fid-dritt tal-Unjoni?
Huwa sinjifikattiv f’dan ir-rigward:
(a)      jekk il-konvenut ta’ ankraġġ jitqies responsabbli upstream meta huwa sempliċement żamm u ġġestixxa azzjonijiet;
(b)      fil-każ ta’ risposta fl-affermattiv għall-punt (a) tar-raba’ domanda – jekk il-konvenut ta’ ankraġġ meqjus responsabbli upstream kienx ġie implikat fil-produzzjoni, fid-distribuzzjoni, fil-bejgħ u/jew fil-kunsinna ta’ prodotti li kienu s-suġġett tal-akkordju u/jew fil-provvista ta’ servizzi li kienu s-suġġett tal-akkordju;
(c)      jekk ir-rikorrent ta’ ankraġġ ikunx iddomiċiljat jew le fl-Istat Membru fejn l-awtorità nazzjonali ta’ kompetizzjoni kkonstatat (unikament) ksur tal-projbizzjoni tal-akkordji fid-dritt tal-Unjoni fis-suq nazzjonali;
(d)      jekk wieħed mill-konvenuti li huwa destinatarju tad-deċiżjoni, jiġix ikklassifikat fid-deċiżjoni bħala
(i)      parteċipant ta’ fatt fl-akkordju – fis-sens li huwa effettivament ipparteċipa fil-ftehim ikkonstatat jew fil-ftehimiet ikkonstatati u/jew fil-prattiki miftiehma responsabbli għall-ksur jew ukoll
(ii)      entità ġuridika li tagħmel parti mill-Impriża li hija meqjusa responsabbli taħt id-dritt pubbliku għall-ksur tal-projbizzjoni tal-akkordji fid-dritt tal-Unjoni;
(e)      jekk wieħed mill-konvenuti, li ma huwiex destinatarju tad-deċiżjoni, effettivament ipproduċiex, qassamx, biegħx u/jew ikkunsinnax prodotti u/jew servizzi li kienu s-suġġett tal-akkordju;
(f)      jekk il-konvenut ta’ ankraġġ u wieħed mill-konvenuti kinux jappartjenu għall-istess Impriża jew le;
(g)      li r-rikorrenti kienu xtraw prodotti jew ġew ipprovduti servizzi direttament jew indirettament mingħand il-konvenut ta’ ankraġġ u/jew mingħand wieħed mill-konvenuti, [jew jekk kinux irċevewhom b’kunsinna direttament jew indirettament mingħand il-konvenut ta’ ankraġġ u/jew mingħand wieħed mill-konvenuti?
b)      Sabiex tingħata risposta għall-punt (a) tal-ewwel domanda, huwa importanti jekk ikunx prevedibbli jew le li wieħed mill-konvenuti inkwistjoni jitħarrek quddiem il-qorti ta’ dan il-konvenut ta’ ankraġġ? Jekk dan huwa l-każ, din il-prevedibbiltà hija kriterju distint fl-applikazzjoni tal-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament [Nru 1215/2012]? Din il-prevedibbiltà bħala prinċipju teżisti fid-dawl tas-sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 2021, Sumal (C‑882/19, EU:C:2021:800)? Sa fejn iċ-ċirkustanzi msemmija fil-punt (a)(a) sa (f) tal-ewwel domanda jippermettu li jiġi previst li wieħed mill-konvenuti għandu jkun jista’ jitħarrek quddiem il-qorti tal-konvenut ta’ ankraġġ?
(2)      Fid-determinazzjoni tal-ġurisdizzjoni għandu jkun hemm rigward ukoll għas-suċċess possibbli tat-talba mressqa kontra l-konvenut ta’ ankraġġ? Jekk iva, huwa suffiċjenti għall-evalwazzjoni li ma jistax jiġi eskluż minn qabel li t-talba ser tintlaqa’?
(3)      Il-preżunzjoni aċċettata fid-dritt tal-kompetizzjoni ta’ influwenza determinanti tal-kumpanniji omm (li ġew imposti multa) fuq l-attività ekonomika tas-sussidjarji (il-“preżunzjoni Akzo”) għandha jew tista’ tapplika fil-kawżi (ċivili) dwar dannu kkawżat minn akkordju?
(4)      a)      Fl-applikazzjoni tal-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Brussell Ia, konvenuti differenti stabbiliti fl-istess Stat Membru jistgħu jkunu (flimkien) konvenut ta’ ankraġġ?
b)      Il-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament [Nru 1215/2012] jindika direttament u immedjatament il-qorti li għandha ġurisdizzjoni territorjali, li tipprevali fuq id-dritt intern?
c)      Jekk il-punt (a) tar-raba’ domanda jitlob risposta fin-negattiv – b’mod li konvenut wieħed biss jista’ jkun konvenut ta’ ankraġġ – u l-punt (b) tar-raba’ domanda jitlob risposta fl-affermattiv – b’mod li l-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Brussell Ia, li jipprevali fuq id-dritt intern, jindika direttament il-qorti li għandha ġurisdizzjoni territorjali: Fl-applikazzjoni tal-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Brussell Ia hemm diskrezzjoni għal riferiment intern għall-qorti tad-domiċilju tal-konvenut fl-istess Stat Membru? ”
Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
38      Permezz ta’ deċiżjoni tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tat‑18 ta’ Jannar 2024, il-Kawżi C‑672/23 u C‑673/23 ingħaqdu għall-finijiet tal-fażi orali tal-proċedura u tad-deċiżjoni li tagħlaq l-istanza, konformement mal-Artikolu 54 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja.
Fuq id-domandi preliminari
Fuq il-punti (a) tal-ewwel domandi
39      Preliminarjament, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, fil-kuntest tal-proċedura ta’ kooperazzjoni bejn il-qrati nazzjonali u l-Qorti tal-Ġustizzja stabbilita fl-Artikolu 267 TFUE, hija din tal-aħħar li għandha tagħti lill-qorti nazzjonali risposta utli li tippermettilha tiddeċiedi l-kawża mressqa quddiemha. Minn din il-perspettiva, jekk ikun il-każ, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tifformula mill-ġdid id-domandi li jkunu sarulha (sentenza tal‑15 ta’ Lulju 2021, Ministrstvo za obrambo, C‑742/19, EU:C:2021:597, punt 31).
40      F’dan il-każ, mid-deċiżjonijiet tar-rinviju jirriżulta li, permezz tal-punti (a) tal-ewwel domandi tagħha, ifformulati f’termini essenzjalment simili fil-Kawżi C‑672/23 u C‑673/23, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk uħud miċ-ċirkustanzi speċifiċi għal dawn il-kawżi humiex ta’ natura li jikkaratterizzaw l-eżistenza ta’ rabta suffiċjentement stretta, fid-dawl tal-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012, bejn, minn naħa, azzjoni diretta kontra konvenut ta’ ankraġġ, li ma huwiex destinatarju tad-deċiżjoni, tal-awtorità tal-kompetizzjoni nazzjonali jew tal-Unjoni, inkwistjoni, iżda li, inkwantu entità li hija allegatament proprjetà tal-impriża li din id-deċiżjoni żammet bħala responsabbli għall-ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, wkoll tinżamm responsabbli upstream jew downstream għall-ksur ikkonstatat, u, min-naħa l-oħra, għall-azzjonijiet diretti kontra konvenuti konġunti, destinatarji jew le ta’ din id-deċiżjoni, rabta li tista’ sservi bħala bażi għall-ġurisdizzjoni internazzjonali tar-rechtbank Amsterdam (il-Qorti Distrettwali ta’ Amsterdam) sabiex tieħu konjizzjoni tagħha.
41      Il-Qorti tar-rinviju għandha dubji, b’mod partikolari, dwar ir-rilevanza, fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-eżistenza ta’ tali rabta, ta’ ċirkustanzi, l-ewwel nett, bħas-sempliċi żamma u l-ġestjoni ta’ azzjonijiet mill-konvenut ta’ ankraġġ, it-tieni nett, bħall-eventwali involviment tiegħu fil-produzzjoni, fid-distribuzzjoni, fil-bejgħ u/jew fil-kunsinna tal-prodotti jew fil-provvista tas-servizzi li huma s-suġġett tal-akkordju, it-tielet nett, bħall-fatt jekk dan il-konvenut ta’ ankraġġ ikunx stabbilit jew le fl-Istat Membru li fih ġie kkonstatat il-ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni, ir-raba’ nett, bħall-klassifikazzjoni tal-konvenut konġunt li huwa destinatarju tad-deċiżjoni inkwistjoni bħala parteċipant de facto fil-ksur, jew bħala entità li tifforma parti mill-impriża miżmuma responsabbli għall-ksur, il-ħames nett, bħall-fatt li l-konvenut konġunt mhux destinatarju kien effettivament ipproduċa, iddistribwixxa, biegħ u/jew ikkunsinna prodotti jew kien ipprovda servizzi li taw lok għall-akkordju, is-sitt nett, bħall-appartenenza tal-konvenut ta’ ankraġġ u tal-konvenut konġunt għall-istess impriża u, is-seba’ nett, bħall-fatt li r-rikorrenti xtraw direttament jew indirettament prodotti jew irċevew servizzi mingħand il-konvenut ta’ ankraġġ u/jew mingħand il-konvenut konġunt, jew talbu li dawn jiġu kkunsinnati lilhom.
42      F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jitqies li, permezz tal-punti (a) tal-ewwel domandi tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk il-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012 għandux jiġi interpretat fis-sens li jista’ jkun hemm “rabta tant stretta”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, bejn, minn naħa, azzjoni diretta kontra konvenut ta’ ankraġġ li ma kienx is-suġġett ta’ proċeduri bħala responsabbli għal ksur tal-Artikolu 101 TFUE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE kkonstatat mill-Kummissjoni jew minn awtorità nazzjonali tal-kompetizzjoni u, min-naħa l-oħra, azzjonijiet diretti kontra kumpanniji li fir-rigward tagħhom jeżistu indizji serji li dawn huma proprjetà ta’ impriżi, fis-sens tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, li lilhom dan il-ksur kien ġie imputat.
43      Preliminarjament, għandu jitfakkar li, peress li r-Regolament Nru 1215/2012 ħassar u ssostitwixxa r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 44/2001 tat‑22 ta’ Diċembru 2000 dwar ġurisdizzjoni u rikonoxximent u eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 4, p. 42), li min-naħa tiegħu ssostitwixxa l-Konvenzjoni ta’ Brussell tas‑27 ta’ Settembru 1968 dwar il-ġurisdizzjoni u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (ĠU 1972, L 299, p. 32), kif emendata bil-konvenzjonijiet suċċessivi dwar l-adeżjoni tal-Istati Membri l-ġodda għal din il-konvenzjoni, l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta’ dawn l-istrumenti legali preċedenti mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja tapplika wkoll għar-Regolament Nru 1215/2012 meta dawn id-dispożizzjonijiet jistgħu jiġu kklassifikati bħala “ekwivalenti” (sentenza tal‑15 ta’ Lulju 2021, Volvo et, C‑30/20, EU:C:2021:604, punt 28 kif ukoll
il-ġurisprudenza ċċitata).
44      Dan huwa l-każ, minn naħa, tal-punt 1 tal-Artikolu 6 tar-Regolament Nru 44/2001 u, min-naħa l-oħra, tal-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012, li huma fformulati f’termini essenzjalment simili b’tali mod li dawn id-dispożizzjonijiet jistgħu jiġu kklassifikati bħala “ekwivalenti”, fis-sens tal-ġurisprudenza msemmija fil-punt preċedenti ta’ din is-sentenza (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑15 ta’ Lulju 2021, Volvo et, C‑30/20, EU:C:2021:604, punt 29, kif ukoll tat‑13 ta’ Frar 2025, Athenian Brewery u Heineken, C‑393/23, EU:C:2025:85, punt 24).
45      Skont l-Artikolu 4(1) tar-Regolament Nru 1215/2012, il-persuni ddomiċiljati fit-territorju ta’ Stat Membru għandhom jitressqu quddiem il-qrati ta’ dan l-Istat Membru. L-Artikolu 63(1) ta’ dan ir-regolament jipprevedi li, għall-applikazzjoni tal-imsemmi regolament,
il-kumpanniji u l-persuni ġuridiċi huma ddomiċiljati fil-post fejn jinsabu l-uffiċċju rreġistrat, l-amministrazzjoni ċentrali jew il-post prinċipali tan-negozju tagħhom. Madankollu, l-imsemmi Artikolu 4(1) jipprevedi din ir-regola ta’ ġurisdizzjoni tal-qrati tal-Istat Membru tad-domiċilju tal-konvenut “Soġġetti [bla ħsara]” għad-dispożizzjonijiet l-oħra tar-Regolament Nru 1215/2012. Fil-fatt, filwaqt li din ir-regola ta’ ġurisdizzjoni tikkostitwixxi, konformement mal-premessa 15 tiegħu, regola ta’ prinċipju, dan ir-regolament jipprevedi ċertu numru ta’ eċċezzjonijiet (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑25 ta’ Frar 2025, BSH Hausgeräte, C‑339/22, EU:C:2025:108, punti 29 u 30). Fost dawn l-eċċezzjonijiet, l-Artikolu 8 tal-imsemmi regolament jipprevedi eċċezzjonijiet għal din ir-regola ta’ prinċipju f’dak li jirrigwarda t-talbiet relatati.
46      Il-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012 jipprovdi li persuna ddomiċiljata fit-territorju ta’ Stat Membru tista’, meta tkun waħda minn numru ta’ konvenuti, tiġi mħarrka quddiem il-qorti tad-domiċilju ta’ wieħed mill-konvenuti, bil-kundizzjoni li t-talbiet ikunu konnessi bejniethom b’”rabta tant stretta” li jkun hemm interess li jinstemgħu u li jiġu deċiżi flimkien sabiex jiġu evitati deċiżjonijiet li jistgħu jkunu irrikonċiljabbli jekk il-kawżi jiġu deċiżi separatament.
47      Hija ġurisprudenza stabbilita li d-dispożizzjonijiet ta’ dan ir-regolament għandhom jiġu interpretati b’mod awtonomu, b’riferiment għall-istruttura u għall-għanijiet tiegħu (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑8 ta’ Ġunju 2023, BNP Paribas, C‑567/21, EU:C:2023:452, punt 43).
48      L-għan tar-regola ta’ ġurisdizzjoni msemmija fil-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012 huwa, hekk kif jirriżulta mil-premessi 16 u 21 tal-imsemmi regolament, dak li jiffaċilita amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja, li jitnaqqas kemm jista’ jkun ir-riskju ta’ proċeduri paralleli u li jiġi evitat it-teħid ta’ deċiżjonijiet irrikonċiljabbli f’diversi Stati Membri jekk il-kawżi jiġu deċiżi separatament (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑7 ta’ Settembru 2023, Beverage City Polska, C‑832/21, EU:C:2023:635, punt 34 u l-ġurisprudenza ċċitata).
49      L-interpretazzjoni ta’ din ir-regola ta’ ġurisdizzjoni speċjali, sa fejn tidderoga mill-ġurisdizzjoni, ta’ prinċipju, ibbażata fuq il-qorti tad-domiċilju tal-konvenut stipulata fl-Artikolu 4(1) tar-Regolament Nru 1215/2012, għandha tkun waħda stretta li ma tmurx lil hinn mill-każijiet previsti espliċitament minn dan ir-regolament (sentenza tas‑7 ta’ Settembru 2023, Beverage City Polska, C‑832/21, EU:C:2023:635, punt 35 u l-ġurisprudenza ċċitata).
50      Fil-kuntest tal-applikazzjoni tal-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012, għandu jiġi vverifikat jekk bejn id-diversi talbiet, imressqa mill-istess rikorrent kontra konvenuti differenti, teżistix rabta ta’ konnessjoni b’tali mod li jkun hemm interess li dawn jiġu eżaminati flimkien sabiex jiġu evitati deċiżjonijiet li jistgħu jkunu irrikonċiljabbli jekk dawn it-talbiet jiġu deċiżi separatament. L-eżistenza ta’ tali rabta għandha tiġi evalwata fid-dawl taċ-ċirkustanzi kollha tal-każ, b’mod partikolari tar-riskju ta’ deċiżjonijiet irrikonċiljabbli.
51      F’dan ir-rigward, sabiex deċiżjonijiet jkunu jistgħu jitqiesu li huma irrikonċiljabbli, ma huwiex biżżejjed li dawn iwasslu għal deċiżjonijiet diverġenza, iżda dawn id-diverġenzi għandha ukoll ikunu jifformaw parti mill-istess sitwazzjoni fattwali u legali (sentenza tal‑21 ta’ Mejju 2015, CDC Hydrogen Peroxide, C‑352/13, EU:C:2015:335, punt 20 u l-ġurisprudenza ċċitata).
52      Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li r-regola stabbilita fil-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012 ma tistax tiġi interpretata fis-sens li din tista’ tippermetti li rikorrent iressaq talba kontra diversi konvenuti bl-għan waħdieni li wieħed minn dawn il-konvenuti jitneħħa mill-ġurisdizzjoni tal-qrati tal-Istat fejn huwa jkun iddomiċiljat u, għalhekk, li jevita r-regola ta’ ġurisdizzjoni li tinsab f’din id-dispożizzjoni, billi joħloq jew iżomm b’mod artifiċjali l-kundizzjonijiet ta’ applikazzjoni tal-imsemmija dispożizzjoni (sentenza tas‑7 ta’ Settembru 2023, Beverage City Polska, C‑832/21, EU:C:2023:635, punt 43 u l-ġurisprudenza ċċitata).
53      Għaldaqstant, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa l-eżistenza tal-istess sitwazzjoni legali u fattwali, billi tieħu inkunsiderazzjoni l-elementi rilevanti kollha tal-kawża mressqa quddiemha, f’dak li jirrigwarda t-talbiet imressqa kontra d-diversi konvenuti inkwistjoni fil-kawża prinċipali fl-ewwel istanza, u li tiżgura ruħha li l-għan tat-talbiet imressqa kontra l-uniku wieħed mill-konvenuti konġunti li d-domiċilju tiegħu jiġġustifika l-ġurisdizzjoni tal-qorti adita ma jkunx dak li l-kundizzjonijiet ta’ applikazzjoni tal-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012.jiġu ssodisfatti b’mod artifiċjali (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑7 ta’ Settembru 2023, Beverage City Polska, C‑832/21, EU:C:2023:635, punti 42 u 45).
54      Minn din il-perspettiva, għandu jitfakkar, fl-ewwel lok, li l-kundizzjoni relatata mal-eżistenza tal-istess sitwazzjoni fattwali u legali hija ssodisfatta, b’mod partikolari, meta diversi impriżi li jkunu pparteċipaw fi ksur uniku u kontinwu tar-regoli tal-kompetizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, ikkonstatat f’deċiżjoni tal-Kummissjoni, jitressqu quddiem qorti minħabba l-parteċipazzjoni tagħhom f’dan il-ksur, minkejja li l-involviment tagħhom fl-implimentazzjoni tiegħu jkun differenti skont il-perijodi jew skont iż-żoni ġeografiċi kkonċernati (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑21 ta’ Mejju 2015, CDC Hydrogen Peroxide, C‑352/13, EU:C:2015:335, punt 21).
55      Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll li l-fatt li deċiżjoni definittiva tal-Kummissjoni ma tkunx ikkonstatat ir-responsabbiltà in solidum tal-kumpannija omm u tas-sussidjarja tagħha għall-ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tad-dritt tal-Unjoni ma jipprekludix l-applikazzjoni tal-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012 għal tali talbiet (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑13 ta’ Frar 2025, Athenian Brewery u Heineken, C‑393/23, EU:C:2025:85, punt 30).
56      Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012 japplika fil-każ ta’ talbiet imressqa kemm kontra kumpannija omm kif ukoll kontra s-sussidjarja tagħha li magħha l-kumpannija omm tifforma unità ekonomika u bbażata fuq il-parteċipazzjoni tal-kumpannija sussidjarja fi ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, ikkonstatat f’deċiżjoni ta’ awtorità nazzjonali tal-kompetizzjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑13 ta’ Frar 2025, Athenian Brewery u Heineken, C‑393/23, EU:C:2025:85, punt 33).
57      Għandu jitfakkar, fit-tieni lok, li hija wkoll ġurisprudenza stabbilita li, meta jiġi stabbilit li kumpannija omm u s-sussidjarja tagħha jagħmlu parti mill-istess unità ekonomika u, għaldaqstant, jifformaw impriża waħda, fis-sens tar-regoli tal-kompetizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, hija l-eżistenza stess ta’ din l-unità ekonomika li wettqet il-ksur li tiddetermina, b’mod deċiżiv, ir-responsabbiltà ta’ kumpannija waħda jew l-oħra li tifforma l-impriża għall-aġir antikompetittiv ta’ din tal-aħħar. F’dan ir-rigward, il-kunċett ta’ “impriża” u, permezz tiegħu, dak ta’ “unità ekonomika” iwasslu ipso iure għal responsabbiltà bejn l-entitajiet li jifformaw l-unità ekonomika fil-mument tat-twettiq tal-ksur (sentenza tat‑13 ta’ Frar 2025, Athenian Brewery u Heineken, C‑393/23, EU:C:2025:85, punt 29 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
58      Fit-tielet lok, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, persuni ġuridikament distinti organizzati fil-forma ta’ grupp jifformaw l-istess impriża waħda meta dawn ma jiddeterminawx, b’mod awtonomu, l-aġir tagħhom fis-suq inkwistjoni, iżda meta, fid-dawl b’mod partikolari tar-rabtiet ekonomiċi, organizzattivi u legali li jgħaqqduhom ma’ kumpannija omm, għal dan l-għan, dawn huma suġġetti għall-effetti tal-eżerċizzju effettiv, minn din l-unità ta’ tmexxija, ta’ influwenza determinanti (sentenza tat‑12 ta’ Mejju 2022, Servizio Elettrico Nazionale et, C‑377/20, EU:C:2022:379, punt 108 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
59      F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li fil-każ partikolari fejn kumpannija omm iżżomm direttament jew indirettament il-kapital kollu jew kważi kollu tas-sussidjarja tagħha li tkun wettqet ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni, teżisti preżunzjoni konfutabbli li l-imsemmija kumpannija omm teżerċita effettivament influwenza determinanti fuq l-aġir tas-sussidjarja tagħha (sentenza tas‑26 ta’ Ottubru 2017, Global Steel Wire et vs Il-Kummissjoni, C‑457/16 P u C‑459/16 P sa C‑461/16 P, EU:C:2017:819, punt 84 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
60      Fil-fatt, il-bażi tal-preżunzjoni tal-eżerċizzju effettiv ta’ influwenza determinanti
ma hijiex iż-żamma, fiha nnifisha, tal-kapital azzjonarju kollu jew kważi kollu tas-sussidjarja iżda huwa l-grad ta’ kontroll, li din iż-żamma timplika
li, l-kumpannija omm teżerċita fuq is-sussidjarja tagħha (sentenza tas‑27 ta’ Jannar 2021, The Goldman Sachs Group vs Il-Kummissjoni, C595/18 P, EU:C:2021:73, punt 35).
61      Dan espost, iż-żamma, minn kumpannija, ta’ kważi l-kapital azzjonarju kollu ta’ kumpannija oħra, għalkemm jikkostitwixxi indizju qawwi ħafna favur iż-żamma ta’ tali kontroll, ma tippermettix li jiġi eskluż b’ċertezza li persuna waħda jew iktar jista’ jkollhom, waħedhom jew flimkien, is-setgħa deċiżjonali, peress li jista’ jkun, fost l-oħrajn, li l-proprjetà tal-kapital azzjonarju tkun ġiet mifruda mid-drittijiet tal-vot (sentenza tat‑12 ta’ Mejju 2022, Servizio Elettrico Nazionale et, C‑377/20, EU:C:2022:379, punt 110).
62      Sabiex tifforma l-istess impriża waħda mas-sussidjarja tagħha, kumpannija omm għandha teżerċita kontroll fuq l-aġir tas-sussidjarja tagħha, u dan jista’ jintwera jew billi jiġi stabbilit li l-kumpannija omm għandha l-kapaċità li teżerċita influwenza determinanti fuq l-aġir tas-sussidjarja u li barra minn hekk hija effettivament eżerċitat din l-influwenza, jew inkella billi jiġi stabbilit li din is-sussidjarja ma tiddeterminax b’mod awtonomu l-aġir tagħha fis-suq, iżda li hija essenzjalment tapplika l-istruzzjonijiet mogħtija lilha mill-kumpannija omm, fid-dawl b’mod partikolari tar-rabtiet ekonomiċi, organizzattivi u legali li jgħaqqdu dawn iż-żewġ entitajiet ġuridiċi (sentenza tat‑12 ta’ Mejju 2022, Servizio Elettrico Nazionale et, C‑377/20, EU:C:2022:379, punt 111).
63      Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll li l-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012 għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix li, fil-każ ta’ talbiet intiżi sabiex kumpannija omm u s-sussidjarja tagħha jiġu kkundannati in solidum jikkumpensaw id-dannu mġarrab minħabba t-twettiq, mis-sussidjarja, ta’ ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni, il-qorti tad-domiċilju tal-kumpannija omm adita b’dawn it-talbiet tibbaża ruħha, sabiex tistabbilixxi l-ġurisdizzjoni internazzjonali tagħha, fuq il-preżunzjoni li, meta kumpannija omm iżżomm direttament jew indirettament il-kapital kollu jew kważi kollu ta’ sussidjarja li tkun wettqet ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni, hija teżerċita influwenza determinanti fuq din is-sussidjarja, dejjem sakemm il-konvenuti ma jkunux imċaħħda mill-possibbiltà li jinvokaw indizji probatorji li jissuġġerixxu jew li din il-kumpannija omm ma żżommx direttament jew indirettament il-kapital kollu jew kważi kollu tal-imsemmija sussidjarja tagħha, jew li din il-preżunzjoni għandha madankollu tiġi kkonfutata (sentenza tat‑13 ta’ Frar 2025, Athenian Brewery u Heineken, C‑393/23, EU:C:2025:85, punt 47).
64      Fir-raba’ lok, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li, fir-rigward tar-responsabbiltà ta’ sussidjarja għal ksur tal-Artikolu 101(1) TFUE li jkun ġie stabbilit fir-rigward ta’ kumpannija omm, il-vittma ta’ dan il-ksur tista’ tfittex li tinvoka r-responsabbiltà ċivili ta’ kumpannija sussidjarja ta’ din il-kumpannija omm iktar milli dik tal-kumpannija omm. Madankollu, ir-responsabbiltà ta’ din il-kumpannija sussidjarja tista’ tiġi invokata biss jekk il-vittma tipprova, jew billi tibbaża ruħha fuq deċiżjoni adottata minn qabel mill-Kummissjoni jew mill-awtorità nazzjonali tal-kompetizzjoni, jew permezz ta’ kull mezz ieħor, minn naħa, li, fil-mument tat-twettiq tal-ksur, din il-kumpannija sussidjarja ma kinitx tiddetermina b’mod awtonomu l-aġir tagħha fis-suq iżda kienet essenzjalment tapplika l-istruzzjonijiet tal-kumpannija omm tagħha, meqjusa r-rabtiet ekonomiċi, organizzattivi u legali li jgħaqqdu dawn iż-żewġ entitajiet, b’tali mod li dawn jifformaw l-istess unità ekonomika, fis-sens tal-Artikolu 101 TFUE, awtriċi tal-aġir li jikkostitwixxi ksur, u, min-naħa l-oħra, li kienet teżisti rabta konkreta bejn l-attività ekonomika ta’ din il-kumpannija sussidjarja u s-suġġett tal-ksur li għalih
il-kumpannija omm inżammet responsabbli (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 2021, Sumal, C‑882/19, EU:C:2021:800, punt 51).
65      Għandu jingħad ukoll li l-kunċett ta’ “impriża” fis-sens
tal-Artikolu 101 TFUE, huwa kunċett funzjonali, peress li l-unità ekonomika tikkostitwixxi tali kunċett għandha tiġi identifikata fid-dawl tal-għan tal-aġir li jikkostitwixxi ksur inkwistjoni. Ir-ristrutturazzjonijiet, it-trasferimenti jew bidliet legali jew organizzattivi oħra li seħħew sussegwentement huwa, f’dan ir-rigward,
irrilevanti (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑14 ta’ Marzu 2019, Skanska Industrial Solutions et, C‑724/17, EU:C:2019:204, punt 46, kif ukoll tas‑6 ta’ Ottubru 2021, Sumal, C‑882/19, EU:C:2021:800, punt 46).
66      Għaldaqstant, l-istess kumpannija omm tista’ tagħmel parti minn diversi unitajiet ekonomiċi kkostitwiti, skont l-attività ekonomika inkwistjoni, minnha nfisha u minn diversi kombinazzjonijiet tal-kumpanniji sussidjarji tagħha li kollha kemm huma jifformaw parti mill-istess grupp ta’ kumpanniji. Jekk dan ma jkunx il-każ, ikun hemm ir-riskju li sussidjarja li tifforma parti minn tali grupp tinżamm responsabbli għal ksur imwettaq fil-kuntest ta’ attivitajiet ekonomiċi li ma jippreżentaw ebda rabta mal-attività tagħha stess u li fihom hija bl-ebda mod ma kienet involuta, lanqas indirettament (sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 2021, Sumal, C‑882/19, EU:C:2021:800, punt 46).
67      F’dan ir-rigward, minkejja li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-entitajiet li għandhom jikkumpensaw id-dannu kkawżat minn akkordju jew minn prattika pprojbita mill-Artikolu 101 TFUE huma l-impriżi li, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, ipparteċipaw f’dan l-akkordju jew f’dan il-prattika, il-possibbiltà mogħtija lill-vittma ta’ prattika antikompetittiva li tinvoka, fil-kuntest ta’ azzjoni għad-danni, ir-responsabbiltà ta’ sussidjarja iktar milli dik tal-kumpannija omm ma tistax tkun awtomatikament disponibbli kontra kwalunkwe sussidjarja tal-kumpannija omm (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑14 ta’ Marzu 2019, Skanska Industrial Solutions et, C‑724/17, EU:C:2019:204, punt 32, kif ukoll tas‑6 ta’ Ottubru 2021, Sumal, C‑882/19, EU:C:2021:800, punt 46).
68      Għalhekk, sabiex tiġi kkonstatata l-eżistenza ta’ unità ekonomika bejn kumpannija omm u waħda mis-sussidjarji tagħha, ir-rikorrent għandu, b’applikazzjoni tal-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 64 ta’ din is-sentenza, juri mhux biss l-eżistenza ta’ rabtiet ekonomiċi, organizzattivi u ġuridiċi bejn dawn il-kumpanniji, iżda wkoll l-eżistenza ta’ rabta konkreta bejn l-attività ekonomika ta’ din is-sussidjarja u s-suġġett tal-ksur li għalih il-kumpannija omm inżammet responsabbli.
69      Kif irrilevat l-Avukata Ġenerali fil-punt 74 tal-konklużjonijiet tagħha, dan huwa b’mod partikolari l-każ jew meta l-ftehim antikompetittiv konkluż mill-kumpannija omm jew mill-kumpannija “nanna” jirrigwarda l-istess prodotti bħal dawk ikkummerċjalizzati mis-sussidjarja jew mis-sottosussidjarja, jew meta din is-sussidjarja jew sottosussidjarja tiżgura kemm il-produzzjoni, il-bejgħ, il-kunsinna jew id-distribuzzjoni ta’ dawn il-prodotti, kif ukoll il-provvista tas-servizzi li huma s-suġġett tal-akkordju.
70      Meta l-aġir li jikkostitwixxi ksur ma jkunx ġie kkonstatat f’deċiżjoni adottata mill-Kummissjoni jew minn awtorità nazzjonali tal-kompetizzjoni b’applikazzjoni tal-Artikolu 101 TFUE, il-kumpannija sussidjarja ta’ kumpannija omm li tkun akkużata bi ksur għandha naturalment id-dritt li tikkontesta mhux biss l-appartenenza tagħha għall-istess impriża bħall-imsemmija kumpannija omm iżda wkoll l-eżistenza tal-ksur allegat (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 2021, Sumal, C‑882/19, EU:C:2021:800, punt 60).
71      Il-kwistjoni dwar jekk il-konvenut ta’ ankraġġ huwiex iddomiċiljat, jew le, fl-Istat Membru li fih l-awtorità nazzjonali tal-kompetizzjoni kkonstatat ksur, fis-suq nazzjonali, tal-projbizzjoni ta’ akkordji taħt id-dritt tal-Unjoni hija, waħedha, mingħajr effett fuq l-eżistenza ta’ “rabta tant stretta”, fis-sens tal-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012, bejn l-azzjoni mressqa kontra dan il-konvenut u l-azzjonijiet imressqa kontra l-konvenuti l-oħra.
72      Barra minn hekk, kif irrilevat l-Avukata Ġenerali fil-punt 75 tal-konklużjonijiet tagħha, iċ-ċirkustanzi l-oħra msemmija mill-qorti tar-rinviju, b’mod partikolari l-indikazzjoni tal-kumpanniji kkonċernati f’deċiżjonijiet tal-Kummissjoni jew ta’ awtorità nazzjonali tal-kompetizzjoni bħala “parteċipanti fl-akkordju”, ma humiex relatati
mal-kriterju relatat mal-eżistenza ta’ rabta stretta bejn it-talbiet bħala tali, iżda huma rilevanti biss bħala prova effettiva tal-eżistenza ta’ tali rabta.
73      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha esposti iktar ’il fuq, ir-risposta li għandha tingħata għall-punti (a) tal-ewwel domandi għandha tkun li l-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012 għandu jiġi interpretat fis-sens li jista’ jkun hemm “rabta tant stretta”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, bejn, minn naħa, azzjoni diretta kontra konvenut ta’ ankraġġ li ma kienx is-suġġett ta’ proċeduri bħala responsabbli għal ksur tal-Artikolu 101 TFUE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE kkonstatat mill-Kummissjoni jew minn awtorità nazzjonali tal-kompetizzjoni u, min-naħa l-oħra, azzjonijiet diretti kontra kumpanniji li fir-rigward tagħhom jeżistu indizji serji li dawn huma proprjetà ta’ impriżi, fis-sens tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, li lilhom dan il-ksur kien ġie imputat.
Fuq il-punti (b) tal-ewwel domandi
74      Permezz tal-punti (b) tal-ewwel domandi tagħha, redatti f’termini identiċi fil-Kawżi C‑672/23 u C‑673/23, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk il-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012 għandux jiġi interpretat fis-sens li, fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-eżistenza ta’ “rabta tant stretta”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, bejn it-talbiet diretti kontra diversi konvenuti, għandha tittieħed inkunsiderazzjoni, bħala kriterju awtonomu, il-kwistjoni dwar jekk kienx prevedibbli li l-konvenut konġunt jiġi mħarrek quddiem il-qorti tal-konvenut ta’ ankraġġ.
75      F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li l-formulazzjoni tal-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012 ma tistabbilixxix il-prevedibbiltà, għall-konvenut konġunt, li jiġi mħarrek quddiem il-qorti tal-konvenut ta’ ankraġġ bħala kriterju awtonomu ta’ ġurisdizzjoni. Din id-dispożizzjoni sempliċement tissuġġetta l-applikazzjoni tagħha għall-kundizzjoni li bejn it-talbiet tkun teżisti “rabta tant stretta” li jkun hemm interess li dawn jinstemgħu u jiġu deċiżi fl-istess ħin.
76      Madankollu, mill-premessi 15 u 16 tar-Regolament Nru 1215/2012 jirriżulta li l-prevedibbiltà tal-ġurisdizzjoni tal-qrati tikkostitwixxi wieħed mill-għanijiet tar-regoli ta’ ġurisdizzjoni, sa fejn din għandha tippermetti, fl-istess ħin, kemm li r-rikorrent ikun jista’ jidentifika faċilment il-qorti li huwa jista’ jadixxi kif ukoll li l-konvenut ikun jista’ jipprevedi raġonevolment dik il-qorti li quddiemha jista’ jiġi mħarrek.
77      Għalhekk, l-għan tal-prevedibbiltà hekk imfittxija huwa dak ta’ ċertezza legali li jikkonsisti fit-tisħiħ tal-protezzjoni legali tal-persuni stabbiliti fl-Unjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑29 ta’ Lulju 2024, FTI Touristik (Element barrani), C‑774/22, EU:C:2024:646, punt 33).
78      Mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta wkoll li r-rekwiżit ta’ prevedibbiltà ma jikkostitwixxix kriterju awtonomu li jiżdied mal-kundizzjonijiet stabbiliti fil-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012. Dan ir-rekwiżit huwa ssodisfatt meta kien prevedibbli, għall-konvenuti, li kien hemm ir-riskju li jiġu mħarrka fl-Istat Membru fejn jinsab id-domiċilju ta’ minn tal-inqas wieħed minnhom (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑1 ta’ Diċembru 2011, Painer, C‑145/10, EU:C:2011:798, punt 81, u l-ġurisprudenza ċċitata).
79      Il-prinċipju ta’ ċertezza legali jeżiġi, b’mod partikolari, li r-regoli ta’ ġurisdizzjoni speċjali jiġu interpretati b’tali mod li jippermettu li konvenut normalment avżat ikun jista’ jipprevedi quddiem liema qorti, għajr dik tal-Istat tad-domiċilju tiegħu, huwa jista’ jiġi mħarrek (sentenza tat‑13 ta’ Lulju 2006, Reisch Montage, C‑103/05, EU:C:2006:471, punt 25 u l-ġurisprudenza ċċitata).
80      Kif indikat essenzjalment l-Avukata Ġenerali fil-punti 81 sa 84 tal-konklużjonijiet tagħha, il-prevedibbiltà tikkostitwixxi prinċipju ġenerali li jirregola r-regoli ta’ ġurisdizzjoni, li huwa kkonkretizzat mill-kriterji li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni sabiex tiġi evalwata l-eżistenza ta’ rabta stretta, fis-sens tal-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012. Il-kunċetti użati minn dan ir-regolament ma jistgħux, għalhekk, jiġu interpretati b’mod li jikser dan il-prinċipju. Dan ikun osservat b’mod partikolari meta s-sitwazzjonijiet li fihom teżisti “rabta tant stretta” jkunu, b’mod ġenerali, prevedibbli għal konvenut. F’dan ir-rigward huwa biżżejjed li konvenut avżat u informat ikun jista’ jipprevedi quddiem liema qrati għajr dawk tal-Istat tad-domiċilju tiegħu, huwa jista’ jiġi mħarrek. F’dak li jirrigwarda, b’mod iktar partikolari, ir-rikorsi għad-danni bbażati fuq id-dritt tal-kompetizzjoni, dan ikun
il-każ meta konvenut ikun ipparteċipa fi ksur uniku tal-Artikolu 101 TFUE bħala parti minn impriża. Permezz ta’ din il-parteċipazzjoni, huwa għandu jitqies bħala li ħoloq rabta stretta mal-parteċipanti l-oħra u bħala li jista’ raġonevolment jipprevedi li huwa jista’ jiġi mħarrek quddiem il-qorti tas-sede ta’ membru ieħor ta’ din l-impriża.
81      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha esposti iktar ’il fuq, ir-risposta li għandha tingħata għall-punti (b) tal-ewwel domandi għandha tkun li l-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012 għandu jiġi interpretat fis-sens li, fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-eżistenza ta’ “rabta tant stretta”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, bejn it-talbiet diretti kontra diversi konvenuti, il-prevedibbiltà taċ-ċirkustanza li l-konvenut konġunt jiġi mħarrek quddiem il-qorti tal-konvenut ta’ ankraġġ ma tikkostitwixxix kriterju awtonomu, iżda għandha tittieħed inkunsiderazzjoni, bħala prinċipju ġenerali, fl-evalwazzjoni tar-regola ta’ ġurisdizzjoni speċjali prevista fl-imsemmija dispożizzjoni.
Fuq it-tieni domandi fil-Kawżi C-672/23 u C-673/23 kif ukoll fuq il-punti (a) sa (c) tat-tielet domanda fil-Kawża C-672/23 u fuq it-tielet domanda fil-Kawża C-673/23
82      Permezz tat-tieni domandi tagħha fil-Kawżi C‑672/23 u C‑673/23 kif ukoll permezz tal-punti (a) sa (c) tat-tielet domanda fil-Kawża C‑672/23 u permezz tat-tielet domanda fil-Kawża C‑673/23, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar sa fejn ċerti elementi relatati mal-fondatezza tal-azzjonijiet fil-kawża prinċipali
għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012. Hija għandha dubji, b’mod partikolari, dwar jekk għandhomx jittieħdu inkunsiderazzjoni l-possibbiltajiet ta’ suċċess tat-talba mressqa kontra l-konvenut ta’ ankraġġ, b’mod partikolari meta din it-talba tkun intiża għall-kumpens tad-dannu mġarrba barra miż-ŻEE, u jekk, għal dan l-għan, jistgħux jitqiesu bħala indizji, kemm l-applikazzjoni tal-preżunzjoni ta’ influwenza determinanti tal-kumpanniji omm, aċċettata fid-dritt tal-kompetizzjoni, kif ukoll il-fatt li holding intermedjarja, li tillimita ruħha li żżomm u tiġġestixxi ishma tissodisfax il-kriterju dwar l-eżistenza ta’ rabta konkreta bejn l-attività ekonomika tagħha u l-għan tal-ksur li għalih il-kumpannija omm inżammet responsabbli.
83      Peress li l-qorti tar-rinviju ġiet adita bi kwistjoni li tirrigwarda l-ġurisdizzjoni internazzjonali fis-sens tal-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012, id-dubji msemmija fil-punt preċedenti ta’ din is-sentenza huma utli għas-soluzzjoni ta’ dan it-tilwim biss sa fejn dawn jikkonċernaw id-determinazzjoni ta’ din il-ġurisdizzjoni. Minn din il-perspettiva, hemm lok li l-Qorti tal-Ġustizzja, fid-dawl tal-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 39 ta’ din is-sentenza, tifformula mill-ġdid id-domandi li sarulha.
84      F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jitqies li, kemm permezz tat-tieni domandi fil-Kawżi C‑672/23 u C‑673/23 kif ukoll permezz tal-punti (a) sa (c) tat-tielet domanda fil-Kawża C‑672/23 u tat-tielet domanda fil-Kawża C‑673/23, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk il-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012 għandux jiġi interpretat fis-sens li, fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-eżistenza ta’ “rabta tant stretta”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, bejn it-talbiet diretti kontra diversi konvenuti, il-possibbiltajiet ta’ suċċess tat-talba diretta kontra l-konvenut ta’ ankraġġ, b’mod partikolari meta din it-talba tkun intiża għall-kumpens tad-dannu mġarrab barra miż-ŻEE, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni bħala indizju li juri li r-rikorrent ma ħoloqx artifiċjalment il-kundizzjonijiet ta’ applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni.
85      Fl-ewwel lok, għandu jitfakkar li, meta tivverifika l-ġurisdizzjoni internazzjonali tagħha, il-qorti adita la għandha teżamina l-ammissibbiltà u lanqas il-fondatezza, iżda għandha tidentifika biss l-elementi ta’ konnessjoni mal-Istat tal-forum li huma ta’ natura li jiġġustifikaw il-ġurisdizzjoni tagħha fid-dawl tal-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012 (sentenza tat‑13 ta’ Frar 2025, Athenian Brewery u Heineken, C‑393/23, EU:C:2025:85, punt 41).
86      L-għan ta’ ċertezza legali jeżiġi fil-fatt li l-qorti adita tkun tista’ tiddeċiedi dwar il-ġurisdizzjoni tagħha stess mingħajr ma tkun obbligata li teżamina l-kawża fuq il-mertu (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑28 ta’ Jannar 2015, Kolassa, C‑375/13, EU:C:2015:37, punt 61, kif ukoll tad‑29 ta’ Lulju 2024, FTI Touristik (Element barrani), C‑774/22, EU:C:2024:646, punt 33 u l-ġurisprudenza ċċitata).
87      Fit-tieni lok, għandu jiġi osservat li l-Qorti tal-Ġustizzja madankollu ddeċidiet li l-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012 ma jistax jiġi interpretat fis-sens li jippermetti lil rikorrent li jressaq talba kontra diversi konvenuti bl-għan waħdieni li jneħħi lil wieħed minn dawn il-konvenuti mill-ġurisdizzjoni tal-qrati tal-Istat fejn huwa ddomiċiljat u, għalhekk, li jevita r-regola ta’ ġurisdizzjoni prevista f’din id-dispożizzjoni billi joħloq jew iżomm b’mod artifiċjali l-kundizzjonijiet ta’ applikazzjoni tal-imsemmija dispożizzjoni (sentenza tas‑7 ta’ Settembru 2023, Beverage City Polska, C‑832/21, EU:C:2023:635, punt 43 u l-ġurisprudenza ċċitata).
88      F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li din l-ipoteżi ta’ użu ħażin tar-regoli ta’ ġurisdizzjoni hija eskluża meta tkun teżisti, fid-data tat-tressiq tal-kawża, rabta stretta bejn it-talbiet diretti kontra kull wieħed mill-konvenuti, fis-sens li jkun hemm interess li jinstemgħu u jiġu deċiżi flimkien sabiex jiġu evitati sentenzi li jistgħu jkunu irrikonċiljabbli jekk il-kawżi jiġu deċiżi separatament (ara, b’analoġija, is-sentenzi tal‑11 ta’ Ottubru 2007, Freeport, C‑98/06, EU:C:2007:595, punti 52 u 54; tal‑21 ta’ Mejju 2015, CDC Hydrogen Peroxide, C‑352/13, EU:C:2015:335, punt 28, kif ukoll tas‑7 ta’ Settembru 2023, Beverage City Polska, C‑832/21, EU:C:2023:635, punt 44 u l-ġurisprudenza ċċitata).
89      Minn dan jirriżulta li, meta talbiet konnessi, fis-sens tal-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012, jitressqu quddiem l-istess qorti, din tal-aħħar tista’ tikkonstata eventwali użu ħażin jew użu abbużiv ta’ din ir-regola ta’ ġurisdizzjoni biss jekk ikun hemm indizji probatorji li jippermettulha tikkonkludi li l-applikant ħoloq jew żamm b’mod artifiċjali l-kundizzjonijiet ta’ applikazzjoni tal-imsemmija dispożizzjoni (ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑21 ta’ Mejju 2015, CDC Hydrogen Peroxide, C‑352/13, EU:C:2015:335, punt 29).
90      Għal dan l-għan, ma huwiex biżżejjed li l-azzjoni kontra l-konvenut ta’ ankraġġ tidher infondata. Fid-data tal-preżentata tagħha, tali azzjoni għandha tkun manifestament infondata jew artifiċjali, jew nieqsa minn kull interess reali għar-rikorrent (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑13 ta’ Lulju 2006, Reisch Montage, C‑103/05, EU:C:2006:471, punti 31 u 32).
91      Kif irrilevat l-Avukata Ġenerali, essenzjalment, fil-punt 39 tal-konklużjonijiet tagħha, in-natura manifestament infondata tal-azzjoni mressqa kontra l-konvenut ta’ ankraġġ tista’ tikkostitwixxi indizju li r-rikorrent ħoloq artifiċjalment il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tal-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012.
92      Fit-tielet lok, f’dak li jirrigwarda l-kwistjoni ta’ jekk il-possibbiltajiet ta’ suċċess tat-talba mressqa kontra l-konvenut ta’ ankraġġ jistgħux jittieħdu inkunsiderazzjoni, bħala indizju, sabiex jiġi evalwat jekk ir-rikorrent kellux l-intenzjoni li jevita r-regola ta’ ġurisdizzjoni prevista fil-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012, għandu jitfakkar, l-ewwel nett, li konformement mal-Artikolu 1(1), mal-punt 6 tal-Artikolu 2 u mal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2014/104, kull persuna fiżika jew ġuridika li tkun ġarrbet dannu kkawżat minn ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni, fis-sens tal-Artikolu 101 TFUE, għandha tkun tista’ titlob u tikseb kumpens sħiħ għal dan id-dannu, meta tkun teżisti rabta kawżali bejn l-imsemmi dannu u akkordju jew prattika pprojbita minn dan l-Artikolu 101 (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tat-12 ta’ Diċembru 2019, Otis Gesellschaft et, C‑435/18, EU:C:2019:1069, punti 22, 23 u 30 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
93      Ladarba akkordju jkun ġie implimentat fi ħdan is-suq intern, il-kompetenza tal-Unjoni sabiex tapplika r-regoli tal-kompetizzjoni tagħha għal tali aġiri hija koperta mill-prinċipju ta’ territorjalità, ġeneralment irrikonoxxut fid-dritt internazzjonali (ara, f’dan is-sens, s-sentenza tas‑27 ta’ Settembru 1988, Ahlström Osakeyhtiö et vs Il-Kummissjoni, 89/85, 104/85, 114/85, 116/85, 117/85 u 125/85 sa 129/85, EU:C:1988:447, punti 17 u 18).
94      F’dan ir-rigward, l-applikazzjoni effettiva tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni fis-suq intern kollu hija, kif jirriżulta mill-premessa 1 tad-Direttiva 2014/104, neċessarja sabiex tiġi evitata distorsjoni tal-kompetizzjoni fi ħdan dan is-suq. Issa, l-azzjonijiet għad-danni, quddiem il-qrati nazzjonali, jistgħu jikkontribwixxu sostanzjalment għaż-żamma ta’ kompetizzjoni effettiva fl-Unjoni (sentenza tal‑14 ta’ Ġunju 2011, Pfleiderer, C‑360/09, EU:C:2011:389, punt 29 u l-ġurisprudenza ċċitata).
95      Kemm il-darba d-dannu li għalih qiegħed jintalab il-kumpens għandu rabta kawżali mal-aġir antikompetittiv inkriminat, il-fatt li dan ġie mġarrab barra mit-territorju tal-Unjoni huwa irrilevanti.
96      Konsegwentement, il-fatt li d-dannu invokat insostenn ta’ azzjoni għad-danni kkawżati minn akkordju, imressqa quddiem qorti ta’ Stat Membru, ġie mġarrab barra miż-ŻEE ma jippermettix, waħdu, li din l-azzjoni titqies manifestament infondata fl-istadju tal-verifika tal-ġurisdizzjoni internazzjonali tal-qorti adita.
97      It-tieni nett, għandu jitfakkar li, f’dak li jirrigwarda l-applikazzjoni tal-preżunzjoni tal-eżistenza ta’ influwenza determinanti eżerċitata minn kumpannija omm fuq l-attività ekonomika tas-sussidjarja tagħha, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-kunċett ta’ “impriża”, fis-sens tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, ma jistax ikollu portata differenti skont jekk inkwistjoni jkunx hemm l-impożizzjoni ta’ multi jew l-eżerċizzju ta’ azzjonijiet għad-danni għal ksur ta’ dawn ir-regoli (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑14 ta’ Marzu 2019, Skanska Industrial Solutions et, C‑724/17, EU:C:2019:204, punt 47).
98      Fil-fatt, l-implimentazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni mill-awtoritajiet pubbliċi (public enforcement), minn naħa, u l-azzjonijiet għad-danni għal ksur ta’ dawn ir-regoli (private enforcement), min-naħa l-oħra, jagħmlu parti minn sistema unika ta’ implimentazzjoni tal-imsemmija regoli, li hija intiża li tissanzjona l-aġiri antikompetittivi tal-impriżi u li tiddiswadihom milli jwettqu dan l-aġir (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 2021, Sumal, C‑882/19, EU:C:2021:800, punt 37).
99      Barra minn hekk, minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li l-preżunzjoni ta’ influwenza determinanti u ta’ responsabbiltà tal-kumpannija omm, żviluppata fil-kuntest tal-kontestazzjoni tad-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni adottati abbażi tal-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003, tista’ tapplika wkoll fil-każ ta’ azzjoni mressqa minn persuna fiżika jew ġuridika li tallega li ġarrbet dannu minħabba l-parteċipazzjoni ta’ kumpannija fi ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, imressqa kontra kumpannija oħra li żżomm il-kapital kollu jew kważi kollu tal-ewwel waħda (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑13 ta’ Frar 2025, Athenian Brewery u Heineken, C‑393/23, EU:C:2025:85, punt 39).
100    Minn dan isegwi li l-preżunzjoni konfutabbli li kumpannija omm proprjetarja, direttament jew indirettament,
tal-kapital kollu jew kważi kollu tas-sussidjarja tagħha teżerċita fuqha influwenza determinanti tista’ tiġi applikata fl-azzjonijiet għad-danni għal ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni. Għall-finijiet biss tal-verifika tal-ġurisdizzjoni internazzjonali skont il-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012, huwa biżżejjed li l-qorti nazzjonali tikkonstata li ma huwiex eskluż li, waqt
il-preżentata ta’ din l-azzjoni għad-danni, l-konvenuti kkonċernati jagħmlu parti mill-istess impriża fis-sens tad-dritt tal-kompetizzjoni.
101    It-tielet nett, f’dak li jirrigwarda l-eżistenza ta’ rabta konkreta bejn l-attività ekonomika ta’ holding intermedjarja, li sempliċement tiġġestixxi u żżomm ishma, u s-suġġett tal-ksur imwettaq minn kumpannija “nanna”, għandu jiġi osservat, hekk kif tirrileva l-Avukata Ġenerali fil-punt 62 tal-konklużjonijiet tagħha, li tali kumpannija holding, ikkunsidrata waħedha, sempliċement iżżomm u tiġġestixxi azzjonijiet u ma tintervjenix, bħala tali, fis-suq.
102    Madankollu, is-sempliċi fatt li l-persuna li lilha jiġi imputat l-aġir tas-sussidjarja jkollha l-forma ta’ kumpannija holding ma jipprekludix din l-imputazzjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑11 ta’ Lulju 2013, Il-Kummissjoni vs Stichting Administratiekantoor Portielje, C‑440/11 P, EU:C:2013:514, punt 43, kif ukoll tat‑18 ta’ Lulju 2013, Schindler Holding et vs Il-Kummissjoni, C‑501/11 P, EU:C:2013:522, punti 101 sa 116).
103    Kif jirriżulta mill-punti 57 sa 63 ta’ din is-sentenza, l-attività ekonomika ta’ sussidjarja tista’ tiġi imputata lil kumpannija holding intermedjarja meta, minkejja l-personalità ġuridika tagħha stess, din is-sussidjarja ma tiddeterminax b’mod awtonomu l-aġir tagħha fis-suq, iżda ssegwi, essenzjalment, id-direzzjonijiet iddefiniti mill-kumpannija omm tagħha. Dan huwa b’mod partikolari l-każ meta sussidjarja tal-holding intermedjarja, li teżerċita influwenza determinanti fuq l-imsemmija sussidjarja, twettaq attività ekonomika li għandha rabta konkreta mas-suġġett tal-ksur imwettaq mill-kumpannija “nanna”.
104    Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet esposti iktar ’il fuq, ir-risposta li għandha tingħata kemm għat-tieni domandi fil-Kawżi C‑672/23 u C‑673/23 kif ukoll għall-punti (a) sa (c) tat-tielet domanda fil-Kawża C‑672/23 u għat-tielet domanda fil-Kawża C‑673/23 għandha tkun li l-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012 għandu jiġi interpretat fis-sens li, fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-eżistenza ta’ “rabta tant stretta”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, bejn it-talbiet diretti kontra diversi konvenuti, ma hemmx lok li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-possibbiltajiet ta’ suċċess tat-talba diretta kontra l-konvenut ta’ ankraġġ. Madankollu, dawn jistgħu jittieħed inkunsiderazzjoni, bħala indizju intiż li jistabbilixxi li l-applikant ma ħoloqx artifiċjalment il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni. Il-fatt li d-dannu allegat fil-kuntest ta’ talba għal kumpens għad-danni kkawżati minn akkordju quddiem qorti ta’ Stat Membru ġie mġarrab barra miż-ŻEE ma jimplikax, waħdu, fil-kuntest tal-verifika tal-ġurisdizzjoni internazzjonali ta’ dik il-qorti, li t-talba għandha tiġi kklassifikata bħala talba manifestament infondata.
Fuq il-punti b tar-raba’ domandi
105    Permezz tal-punti b tar-raba’ domandi tagħha, redatti f’termini identiċi fil-Kawżi C‑672/23 u C‑673/23, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk il-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012 għandux jiġi interpretat fis-sens li jiddetermina kemm il-ġurisdizzjoni internazzjonali kif ukoll il-ġurisdizzjoni territorjali tal-qorti ta’ Stat Membru fejn huwa ddomiċiljat il-konvenut ta’ ankraġġ.
106    Skont il-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012, “[p]ersuna li tkun domiċiljata fi Stat Membru tista’ wkoll tiġi mfittxija bil-qorti [...] meta tkun waħda minn numru ta’ konvenuti, fil-qrati tal-post fejn kwalunkwe wieħed minnhom ikun domiċiljat, sakemm it-talbiet ikunu marbuta tant strettament ma’ xulxin li jkun espedjenti li jinstemgħu u jiġu deċiżi flimkien sabiex jiġi evitat ir-riskju ta’ sentenzi irrikonċiljabbli li jirriżultaw minn proċedimenti separati”. Din id-dispożizzjoni għalhekk tirrigwarda l-qorti tad-domiċilju ta’ wieħed mill-konvenuti, kif identifikata mid-dritt tal-Istat Membru kkonċernat.
107    Il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li r-riferiment għall-“qorti tad-domiċilju” ta’ parti għandu jinftiehem, minn naħa, bħala li jindika l-Istat Membru li l-qrati tiegħu għandhom ġurisdizzjoni u, min-naħa l-oħra, bħala li jattribwixxi direttament u immedjatament kemm il-ġurisdizzjoni internazzjonali kif ukoll il-ġurisdizzjoni territorjali lill-qorti tal-post fejn seħħ id-dannu (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑3 ta’ Mejju 2007, Color Drack, C‑386/05, EU:C:2007:262, punt 30; tal‑15 ta’ Lulju 2021, Volvo et, C‑30/20, EU:C:2021:604, punt 33; tat‑30 ta’ Ġunju 2022, Allianz Elementar Versicherung, C‑652/20, EU:C:2022:514, punti 37, 38 u 42, kif ukoll tad‑29 ta’ Lulju 2024, FTI Touristik (Element barrani), C‑774/22, EU:C:2024:646, punt 42).
108    Min-naħa l-oħra, meta r-Regolament Nru 1215/2012 jirreferi għall-“qrati ta’ Stat Membru”, b’mod partikolari fl-Artikolu 4(1), fil-punt 6 tal-Artikolu 7 jew fil-punt 1(a) tal-Artikolu 11 tar-Regolament Nru 1215/2012, din l-espressjoni tikkonċerna biss il-ġurisdizzjoni internazzjonali tal-qrati ta’ dan l-Istat Membru (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑30 ta’ Ġunju 2022, Allianz Elementar Versicherung, C‑652/20, EU:C:2022:514, punti 37, 38 u 42, kif ukoll tad‑29 ta’ Lulju 2024, FTI Touristik (Element barrani), C‑774/22, EU:C:2024:646, punt 42).
109    F’dak li jirrigwarda l-kwistjoni dwar liema qorti, fi ħdan l-Istat Membru hekk identifikat, għandha ġurisdizzjoni, mill-kliem stess tal-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012, kif interpretati mill-Qorti tal-Ġustizzja, jirriżulta li din id-dispożizzjoni tagħti direttament u immedjatament kemm il-ġurisdizzjoni internazzjonali kif ukoll il-ġurisdizzjoni territorjali lill-qorti tal-post fejn wieħed mill-konvenuti huwa ddomiċiljat.
110    Kif irrilevat l-Avukata Ġenerali fil-punt 92 tal-konklużjonijiet tagħha, din l-interpretazzjoni hija kkonfermata mir-Rapport ta’ P. Jenard fir-rigward tal-Konvenzjoni tas‑27 ta’ Settembru 1968 (ĠU 1979, C 59, p. 44), li minnu jirriżulta, f’dak li jirrigwarda l-punt 1 tal-Artikolu 6 ta’ din il-konvenzjoni, li għalih jikkorrispondi l-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012, li r-regola ta’ ġurisdizzjoni li huwa jistabbilixxi għandha tinftiehem bħala li tindika, bħala qorti li għandha ġurisdizzjoni, il-qorti tal-post fejn ikun iddomiċiljat wieħed mill-konvenuti.
111    Tali interpretazzjoni tissodisfa wkoll ir-rekwiżiti ta’ amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja sa fejn tippermetti kemm ġestjoni proċedurali effikaċi tat-tilwima, il-produzzjoni u l-evalwazzjoni tal-provi minn qorti waħda, kif ukoll il-prevenzjoni tar-riskju ta’ deċiżjonijiet diverġenti (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑2 ta’ Diċembru 2025, Stichting Right to Consumer Justice u Stichting App Stores Claims, C‑34/24, EU:C:2025:936, punt 73).
112    Għandu jiġi osservat li, fid-dawl tal-karatteristiċi speċifiċi tal-kawżi li jaqgħu taħt id-dritt tal-kompetizzjoni u b’mod iktar partikolari tal-fatt li t-tressiq tal-azzjonijiet għad-danni għal ksur ta’ dan id-dritt jeħtieġ, bħala prinċipju, analiżi fattwali u ekonomika kumplessa, il-ġbir flimkien ta’ talbiet individwali jista’ jiffaċilita kemm l-eżerċizzju, mill-persuni leżi, tad-dritt għal kumpens kif ukoll il-kompitu tal-qorti adita. Fil-kuntest tal-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012, il-kumplessità teknika tar-regoli applikabbli għall-azzjonijiet għad-danni għall-ksur tad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-kompetizzjoni tista’ għalhekk tiġġustifika konċentrazzjoni ta’ ġurisdizzjonijiet (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑2 ta’ Diċembru 2025, Stichting Right to Consumer Justice u Stichting App Stores Claims, C‑34/24, EU:C:2025:936, punt 74 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
113    Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet esposti iktar ’il fuq, ir-risposta li għandha tingħata għall-punti b tar-raba’ domandi għandha tkun li l-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012 għandu jiġi interpretat fis-sens li jiddetermina kemm il-ġurisdizzjoni internazzjonali kif ukoll il-ġurisdizzjoni territorjali tal-qorti ta’ Stat Membru fejn huwa ddomiċiljat il-konvenut ta’ ankraġġ.
Fuq il-punti c tar-raba’ domandi
114    Permezz tal-punti (c) tar-raba’ domandi tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk il-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012 għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi li qorti ta’ Stat Membru, inizjalment adita abbażi ta’ din id-dispożizzjoni, iżda li tqis li territorjalment ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni tal-azzjoni mressqa kontra l-konvenut ta’ ankraġġ, tirrinunzja l-ġurisdizzjoni favur qorti oħra tal-istess Stat Membru, indikata bħala li għandha ġurisdizzjoni territorjali mid-dritt nazzjonali.
115    Il-Qorti tar-rinviju tippreċiża, f’dan ir-rigward, li ma huwiex probabbli wisq li, fil-kawżi pendenti quddiemha, Draka Holding u Smurfit Kappa International ikunu l-konvenuti ta’ ankraġġ. Fil-fehma tagħha, huma konvenuti oħra li għandu jkollhom il-kwalità ta’ konvenuti ta’ ankraġġ. Dawn tal-aħħar huma wkoll stabbiliti fil-Pajjiżi l-Baxxi iżda jinsabu barra mill-ġurisdizzjoni tar-rechtbank Amsterdam (il-Qorti Distrettwali ta’ Amsterdam).
116    F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li r-Regolament Nru 1215/2012 huwa intiż sabiex isaħħaħ, fil-qasam tal-kooperazzjoni fil-materji ċivili u kummerċjali, is-sistema ssimplifikata u effettiva tar-regoli ta’ kunflitt ta’ ġurisdizzjoni, ta’ rikonoxximent u ta’ eżekuzzjoni tas-sentenzi ġudizzjarji, sabiex tiġi ffaċilitata l-kooperazzjoni ġudizzjarja bl-għan li tikkontribwixxi sabiex jintlaħaq l-għan mogħti lill-Unjoni li ssir żona ta’ libertà, ta’ sigurtà u ta’ ġustizzja msejsa fuq il-livell għoli ta’ fiduċja li għandu jkun hemm bejn l-Istati Membri (sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 2021, TOTO u Vianini Lavori, C 581/20, EU:C:2021:808, punt 67).
117    Minn ebda dispożizzjoni ta’ dan ir-regolament ma jirriżulta li dan jipprekludi li qorti ta’ Stat Membru tirrinunzja l-ġurisdizzjoni favur qorti oħra tal-istess Stat Membru.
118    L-g]an tal-imsemmi regolament ma huwiex dak li jgħaqqad ir-regoli tal-proċedura tal-Istati Membru, iżda li jqassam il-ġurisdizzjoni għas-soluzzjoni tal-kawżi f’materji ċivili u kummerċjali fir-relazzjonijiet bejn l-Istati Membri (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 2021, TOTO u Vianini Lavori, C‑581/20, EU:C:2021:808, punt 68).
119    Barra minn hekk, minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li, f’dak li jirrigwarda r-regoli tal-proċedura, għandu jsir riferiment għar-regoli tal-proċedura nazzjonali applikabbli quddiem il-qorti adita, bil-kundizzjoni li l-applikazzjoni tagħhom ma tippreġudikax l-effett utli tar-Regolament Nru 1215/2012 (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑7 ta’ Marzu 1995, Shevill et, C‑68/93, EU:C:1995:61, punt 36).
120    Minn dan isegwi, hekk kif osservat l-Avukata Ġenerali fil-punt 97 tal-konklużjonijiet tagħha, li qorti li tqis li ma għandhiex ġurisdizzjoni fid-dawl tar-regoli nazzjonali ta’ ġurisdizzjoni territorjali interna tista’, skont dawn ir-regoli, tirrinunzja l-ġurisdizzjoni favur il-qorti li hija tqis li għandha ġurisdizzjoni, sakemm l-effett ta’ din ir-rinunzja tal-ġurisdizzjoni ma jkunx li tikkomprometti l-applikazzjoni effettiva tar-Regolament Nru 1215/2012, b’mod partikolari f’dak li jirrigwarda r-regola ta’ ġurisdizzjoni speċjali prevista fil-punt 1 tal-Artikolu 8 tiegħu.
121    Fid-dawl ta’ dak li ġie espost iktar ’il fuq, ir-risposta li għandha tingħata għall-punti c tar-raba’ domandi għandha tkun li l-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012 għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix li qorti ta’ Stat Membru, inizjalment adita abbażi ta’ din id-dispożizzjoni, iżda li tqis li territorjalment ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni tal-azzjoni mressqa kontra l-konvenut ta’ ankraġġ, tirrinunzja l-ġurisdizzjoni favur qorti oħra tal-istess Stat Membru li għandha ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni tagħha, meta din ir-rinunzja seħħ konformement mar-regoli nazzjonali tal-proċedura u ma tippreġudikax l-effett utli ta’ dan ir-regolament.
Fuq il-punti a tar-raba’ domandi
122    Permezz tal-punti a tar-raba’ domandi tagħha, ifformulati f’termini identiċi fil-Kawżi C‑672/23 u C‑673/23, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk il-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012 għandux jiġi interpretat fis-sens li diversi konvenuti stabbiliti fl-istess Stat Membru jistgħu, flimkien, jitqiesu bħala li jikkostitwixxu l-konvenut ta’ ankraġġ għall-finijiet tal-applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni.
123    F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, il-ġustifikazzjoni ta’ talba għal deċiżjoni preliminari ma hijiex il-formulazzjoni ta’ opinjonijiet konsultattivi dwar kwistjonijiet ġenerali jew ipotetiċi, iżda l-ħtieġa inerenti għas-soluzzjoni effettiva ta’ tilwima li tikkonċerna d-dritt tal-Unjoni (sentenza tat-3 ta’ Ottubru 2019, A et, C‑70/18, EU:C:2019:823, punt 73).
124    Issa, il-ġurisdizzjoni territorjali tar-rechtbank Amsterdam (il-Qorti Distrettwali ta’ Amsterdam) fil-kawżi prinċipali ma hijiex suġġetta għall-kwistjoni dwar jekk diversi konvenuti stabbiliti fl-istess Stat Membru jistgħux jitqiesu flimkien bħala konvenuti ta’ ankraġġ fis-sens tal-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012. Għal din ir-raġuni, ir-risposta għall-punti a tar-raba’ domandi ma tista’ teżerċita l-ebda influwenza fuq l-eżitu tal-kawżi prinċipali u għandha, għaldaqstant, titqies bħala li hija manifestament irrilevanti għas-soluzzjoni tagħhom.
125    Konsegwentement, ma hemmx lok li tingħata risposta għall-punti a tar-raba’ domandi.
Fuq l-ispejjeż
126    Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)      Il-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament (UE) Nru 1215/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 2012 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali, għandu jiġi interpretat fis-sens li jista’ jkun hemm “rabta tant stretta”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, bejn, minn naħa, azzjoni diretta kontra konvenut li jservi ta’ ankraġġ sabiex tiġi stabbilita l-ġurisdizzjoni tal-qorti adita, li ma kienx is-suġġett ta’ proċeduri bħala responsabbli għal ksur tal-Artikolu 101 TFUE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea, tat‑2 ta’ Mejju 1992, ikkonstatat mill-Kummissjoni Ewropea jew minn awtorità nazzjonali tal-kompetizzjoni u, min-naħa l-oħra, azzjonijiet diretti kontra kumpanniji li fir-rigward tagħhom jeżistu indizji serji li dawn huma proprjetà ta’ impriżi, fis-sens tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, li lilhom dan il-ksur kien ġie imputat.
2)      Il-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012 għandu jiġi interpretat fis-sens li, fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-eżistenza ta’ “rabta tant stretta”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, bejn it-talbiet diretti kontra diversi konvenuti, il-prevedibbiltà taċ-ċirkustanza li l-konvenut konġunt jiġi mħarrek quddiem il-qorti tal-konvenut konvenut li jservi ta’ ankraġġ sabiex tiġi stabbilita l-ġurisdizzjoni tal-qorti adita ma tikkostitwixxix kriterju awtonomu, iżda għandha tittieħed inkunsiderazzjoni, bħala prinċipju ġenerali, fl-evalwazzjoni tar-regola ta’ ġurisdizzjoni speċjali prevista fl-imsemmija dispożizzjoni;
3)      Il-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012 għandu jiġi interpretat fis-sens li, fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-eżistenza ta’ “rabta tant stretta”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, bejn it-talbiet diretti kontra diversi konvenuti, ma hemmx lok li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-possibbiltajiet ta’ suċċess tat-talba diretta kontra l- konvenut li jservi ta’ ankraġġ sabiex tiġi stabbilita l-ġurisdizzjoni tal-qorti adita. Madankollu, dawn jistgħu jittieħed inkunsiderazzjoni, bħala indizju intiż li jistabbilixxi li l-applikant ma ħoloqx artifiċjalment il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni. Il-fatt li d-dannu allegat fil-kuntest ta’ talba għal kumpens għad-danni kkawżati minn akkordju quddiem qorti ta’ Stat Membru ġie mġarrab barra miż-ŻEE ma jimplikax, waħdu, fil-kuntest tal-verifika tal-ġurisdizzjoni internazzjonali ta’ dik il-qorti, li t-talba għandha tiġi kklassifikata bħala talba manifestament infondata.
4)      Il-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012 għandu jiġi interpretat fis-sens li, jiddetermina kemm il-ġurisdizzjoni internazzjonali kif ukoll il-ġurisdizzjoni territorjali tal-qorti ta’ Stat Membru fejn huwa ddomiċiljat il-konvenut li jservi ta’ ankraġġ sabiex tiġi stabbilita l-ġurisdizzjoni tal-qorti adita.
5)      Il-punt 1 tal-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1215/2012 għandu jiġi interpretat fis-sens li, ma jipprekludix li qorti ta’ Stat Membru, inizjalment adita abbażi ta’ din id-dispożizzjoni, iżda li tqis li territorjalment ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni tal-azzjoni mressqa kontra l-konvenut li jservi ta’ ankraġġ sabiex tiġi stabbilita l-ġurisdizzjoni tal-qorti adita, tirrinunzja l-ġurisdizzjoni favur qorti oħra tal-istess Stat Membru li għandha ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni tagħha, meta din ir-rinunzja seħħ konformement mar-regoli nazzjonali tal-proċedura u ma tippreġudikax l-effett utli ta’ dan ir-regolament.
Firem
*      Lingwa tal-kawża: l-Olandiż.