ID 2004-240
NIPR 2004 240
INST Rb. Arnhem
DD 17 maart 2004
ROL zaak-/rolnr. 107309/HA ZA 03-2099
OVERW Rb. Arnhem
‘Het geschil in de hoofdzaak en in het incident
1. In de hoofdzaak hebben Sl. c.s. gevorderd S. te veroordelen aan hen
te betalen een bedrag van € 544.635,- te vermeerderen met de wettelijke
rente daarover vanaf 5 juni 2003, met de veroordeling voorts van S. in de
kosten van de procedure.
2. Sluiter c.s. hebben daaraan ten grondslag gelegd dat tussen de
partijen omstreeks 12 april 2002 een overeenkomst tot stand is gekomen
waarbij S. aan Sluiter c.s. zal leveren potgrondmengsels waarin 40 kg
baraklei per m3 is toegevoegd. In de periode van 17 mei 2002 tot en
met 31 mei 2002 is door S. zes maal een vracht potgrond afgeleverd.
Naderhand is gebleken dat aan de door S. afgeleverde potgrond geen
of onvoldoende baraklei was toegevoegd, zodat S. jegens Sl. c.s.
toerekenbaar is tekortgeschoten in de nakoming van haar verplichtingen
uit de overeenkomst. Als gevolg daarvan moest de partij coniferen die is
opgekweekt met deze potgrond, worden vernietigd. De schade daarvan
is door een erkend taxateur begroot op de door Sl. c.s. gevorderde
hoofdsom. Op grond van de art. 35 en 74 e.v. van het volgens Sl. c.s.
toepasselijke Weens Koopverdrag is S. gehouden deze schade aan Sl. c.s.
te vergoeden.
3. Voor alle weren heeft S. gevorderd dat de rechtbank zich onbevoegd
zal verklaren van het onderhavige geschil kennis te nemen, met
veroordeling van Sl. c.s. in de kosten van het incident. S. heeft daartoe
gesteld dat haar algemene voorwaarden, waarin in art. 8 (naast een
rechtskeuzebeding tevens) een forumkeuzebeding is opgenomen, zodat
niet de rechtbank Arnhem maar het gerecht binnen het arrondissement
waarin Wesel is gelegen bevoegd is van het geschil kennis te nemen.
4. Sl. c.s. hebben de incidentele vordering gemotiveerd weersproken.
De beoordeling van het geschil in het incident
5. In het kader van het oordeel over de bevoegdheid is van belang of
op de overeenkomst tussen de partijen de algemene voorwaarden van
S. van toepassing zijn, zoals S. heeft gesteld en Sl. c.s. hebben betwist.
Die vraag dient te worden beantwoord aan de hand van het materiële
recht dat volgens het internationale privaatrecht van de aangezochte
rechter op de onderhavige overeenkomst van toepassing is. Dat recht kan
allereerst worden gevonden in de bepalingen van het Weens Koopverdrag
van 11 april 1980 (Trb 1981, 184 en 1986, 61). Dat zijn naast art. 11
(dat bepaalt dat de wijze van totstandkoming van een overeenkomst
vormvrij is en waaruit volgt dat geen bepaald vormvereiste geldt voor de
toepasselijkheid van algemene voorwaarden) de algemene bepalingen
uit deel II van het Verdrag over de totstandkoming van overeenkomsten,
en art. 8 over de interpretatie van verklaringen van de partijen. Het
gaat hier immers om een koop van roerende zaken tussen partijen die
in verschillende staten zijn gevestigd, die beide zijn aangesloten bij het
Verdrag, terwijl de uitzondering van de consumentenkoop zich hier niet
voordoet.
6. Omdat in de genoemde bepalingen van het Weens Koopverdrag
de toepasselijkheid van algemene voorwaarden niet uitdrukkelijk is
geregeld zal de vraag daarnaar moeten worden beantwoord aan de
hand van het verder toepasselijke materiële recht (art. 7 lid 2 Weens
Koopverdrag). Dat is ingevolge art. 4 van het Verdrag van 19 juni 1980
(Trb 1980, 156 en 1991, 109, hierna: EVO) het recht van het land
waarmee de overeenkomst het nauwst is verbonden. De overeenkomst
wordt vermoed het nauwst verbonden te zijn met het land waar S. als
de partij die de kenmerkende prestatie (het leveren van de potgrond)
moest verrichten, op het tijdstip van het sluiten van de overeenkomst
haar hoofdbestuur had (art. 4 lid 2 EVO). Vast staat dat S. – ook toen
– haar (hoofd)vestiging in Schermbeck, Duitsland, had. Niet kann
worden aangenomen dat uit het geheel der omstandigheden blijkt dat
de overeenkomst nauwer is verbonden met Nederland, zoals Sl. c.s. nog
hebben gesteld, zodat de restrictief toe te passen uitzondering van art.
4 lid 5 EVO toepassing mist. De conclusie is dan ook dat de vraag naar
de toepasselijkheid van de algemene voorwaarden tevens moet worden
beoordeeld naar Duits recht.
7. Bij het antwoord op de vraag of de algemene voorwaarden van S. van
toepassing zijn de volgende omstandigheden van belang.
8. S. heeft aan Sl. c.s. bij brief van 12 april 2002 een concreet aanbod
gedaan voor de levering van potgrond. Dat aanbod hebben Sl. c.s.
aanvaard op het moment dat zij op basis daarvan de opdracht gaven
de potgrond aan hen te leveren. De (eerste) levering heeft daarop
plaatsgevonden op 17 mei 2002. Nadien, bij brief van S. aan Sl. c.s.
d.d. 22 mei 2002 heeft S. aan Sl. c.s. een nieuw aanbod gedaan. De
prijs werd verlaagd. Voor het overige bleven de eerder overeengekomen
condities van kracht. Aangenomen moet worden dat Sl. c.s. ook dat
aanbod op het moment dat zij op basis daarvan wederom opdracht
aan S. gaven tot levering van de potgrond, hebben aanvaard. Op basis
van die overeenkomst heeft S. in de periode van 23 tot en met 31 mei
2002 nog zes vrachten potgrond aan X geleverd. Het moet er dan ook
voor worden gehouden dat de overeenkomsten tussen de partijen zijn
neergelegd in de beide hiervoor genoemde brieven. Daarin wordt door S.
niet verwezen naar haar algemene voorwaarden. Daaruit volgt dat S. bij
het sluiten van de overeenkomst de toepasselijkheid van haar algemene
voorwaarden niet heeft bedongen. Dat is niet alleen vereist volgens
de bepalingen in het Weens Koopverdrag, maar ook naar Duits recht
(par. 305 Abs. 2 BGB). Dat op de zogenoemde “Lieferscheinen” door S.
wordt verwezen naar haar (tevens op de achterzijde daarvan afgedrukte)
algemene voorwaarden betekent niet dat deze voorwaarden na het sluiten
van de overeenkomst alsnog van toepassing zijn geworden. Daarbij
is allereerst van belang dat de partijen niet eerder zaken met elkaar
hebben gedaan, zodat geen sprake kan zijn van een zodanig bestendige
handelsrelatie tussen hen dat stilzwijgende aanvaarding van de gelding
van de algemene voorwaarden van S. aangenomen kan worden (art.
9 Weens Koopverdrag). Bovendien moet worden aangenomen dat de
bedoelde Lieferscheinen enkel dienen als bewijs dat de desbetreffende
zaken zijn afgeleverd aan degene die voor ontvangst heeft getekend. Dat
kunnen, zoals in dit geval mede is gebeurd, ook personen zijn die niet
tot het aangaan van een overeenkomst namens Sl. c.s. bevoegd zijn.
Dat na de levering van de potgrond de algemene voorwaarden alsnog
toepasselijk zijn geworden, bijvoorbeeld door vermelding daarvan door S.
op de aan Sl. c.s. verzonden facturen, heeft S. nie gesteld.
8. De conclusie is dat op de tussen hen gesloten overeenkomst de
algemene voorwaarden van S. niet van toepassing zijn en dat tussen de
partijen geen (geldig) forumkeuzebeding tot stand is gekomen.
9. Het vorenstaande leidt tot de slotsom dat de exceptie van
onbevoegdheid ten onrechte is opgeworpen en dat de rechtbank bevoegd
is van de vorderingen kennis te nemen, zulks op grond van het bepaalde
in art. 5 aanhef en onder 1.a en b van de EEX-verordening. Als de in het
ongelijk gestelde partij zal S. worden veroordeeld in de proceskosten van
het incident.’