62024CJ0328_RES
Kawża C‑328/24 P
Constantin Mincu Pătrașcu Brâncuși
vs
L-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (Il-Ħames Awla) tas‑16 ta’ April 2026
“Appell – Dritt istituzzjonali – Regolament (UE) 2017/1939 – Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew – Artikolu 42(1) – Atti proċedurali tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew intiżi sabiex jipproduċu effetti legali fil-konfront ta’ terzi – Stħarriġ mill-qrati nazzjonali – Eċċezzjoni ta’ illegalità – Ammissibbiltà – Ġurisdizzjoni esklużiva tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea sabiex tistħarreġ l-atti tal-Unjoni – Artikolu 86(2) u (3) TFUE – Eżerċizzju tal-azzjoni kriminali quddiem il-qrati nazzjonali – Awtorizzazzjoni tal-leġiżlatur tal-Unjoni sabiex jistabbilixxi r-regoli applikabbli għall-istħarriġ ġudizzjarju tal-atti proċedurali tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew – Deroga mhux awtorizzata għall-Artikolu 263 TFUE – Assenza – Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea – Dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva – Ksur – Assenza – Nuqqas ta’ ġurisdizzjoni tal-Qorti Ġenerali”
Appell – Aggravji – Ammissibbiltà – Kundizzjonijiet – Preżentazzjoni ta’ argumenti li tressqu wkoll quddiem il-Qorti Ġenerali
(it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 256(1) TFUE; Statut tal-Qorti tal-Ġustizzja, l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 58; Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, Artikoli 168(1)(d) u 169(2))
(ara l-punti 38 sa 40)
Rikors għal annullament – Kundizzjonijiet għall-ammissibbiltà – Ġurisdizzjoni tal-qorti tal-Unjoni – Kwistjoni ta’ ordni pubbliku – Eċċezzjoni ta’ illegalità intiża sabiex turi ksur tad-dritt primarju tal-Unjoni – Att tad-dritt sekondarju li jeskludi l-ġurisdizzjoni tal-qorti tal-Unjoni – Obbligu għall-qorti tal-Unjoni li teżamina din l-eċċezzjoni qabel ma tiddikjara li ma għandhiex ġurisdizzjoni fir-rigward tar-rikors fil-kawża prinċipali
(it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 256(1) u l-Artikolu 263 TFUE; Regolament tal-Kunsill 2017/1939, Artikolu 42)
(ara l-punti 53, u 58 sa 61)
Rikors għal annullament – Ġurisdizzjoni tal-qorti tal-Unjoni – Rikors intiż kontra deċiżjoni ta’ Awla Permanenti tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew li l-kawża li tikkonċerna lill-appellant tintbagħat lura għal sentenza – Att proċedurali tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew – Nuqqas ta’ ġurisdizzjoni – Ġurisdizzjoni tal-qrati nazzjonali – Dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva – Ksur – Assenza
(Artikolu 19(1) u (3) TUE; Artikolu 86(1) sa (3), ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263, u l-Artikoli 267 u 277 TFUE; Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikoli 47 u 48; Regolament tal-Kunsill 2017/1939, premessi 83, 85 u 86, l-ewwel paragrafu tal-premessa 87, u l-premessa 88, u Artikoli 10(2), 13(1), 28(1), 30(5), 31(3), 36, 37(2), 41, u 42(1) sa (3) u (8))
(ara l-punti 64 sa 91, u 96 sa 100)
Appell – Aggravji – Irregolarità proċedurali – Deċiżjoni dwar l-għaqda ta’ eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà mal-mertu – Setgħa ta’ evalwazzjoni tal-Qorti Ġenerali
(Artikolu 256 TFUE; Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali, Artikolu 130(1) u (7))
(ara l-punt 106)
Sunt
Adita b’appell, li hija ċaħdet, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat ir-rabta bejn is-sistema ġudizzjarja stabbilita mit-Trattati u l-Artikolu 42(1) tar-Regolament 2017/1939 (
1
), li jipprovdi li l-atti proċedurali tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew intiżi li jipproduċu effetti legali fil-konfront ta’ terzi huma suġġetti għall-istħarriġ tal-qrati nazzjonali kompetenti.
Wara investigazzjoni tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew, Awla Permanenti tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew ddeċidiet li tibgħat lill-appellant quddiem qorti kriminali Rumena. Dan tal-aħħar ippreżenta quddiem il-Qorti Ġenerali rikors għal annullament kontra dik id-deċiżjoni, flimkien ma’ eċċezzjoni ta’ illegalità diretta kontra l-Artikolu 42 tar-Regolament 2017/1939. Il-Qorti Ġenerali ddikjarat li ma kellhiex ġurisdizzjoni, minħabba li l-istħarriġ ġudizzjarju tal-atti proċedurali tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew kien jaqa’ taħt il-ġurisdizzjoni tal-qrati nazzjonali.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-Qorti Ġenerali kienet wettqet żball ta’ liġi meta kkonstatat li ma kellhiex ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni tar-rikors, dirett kontra att proċedurali tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew, fis-sens tal-Artikolu 42(1) tar-Regolament 2017/1939, mingħajr ma eżaminat jekk id-dritt primarju tal-Unjoni kienx jipprekludi tali konstatazzjoni.
Fil-fatt, peress li l-ġurisdizzjoni hija kwistjoni ta’ ordni pubbliku li għandha, jekk ikun il-każ, titqajjem ex officio, il-Qorti Ġenerali ma tistax tiddikjara li ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni ta’ rikors mingħajr ma tkun eżaminat, minn qabel, il-fondatezza tal-argumenti kollha invokati quddiemha u intiżi preċiżament sabiex tiġi stabbilita l-ġurisdizzjoni tagħha f’dan ir-rigward. B’mod iktar partikolari, il-ġurisprudenza stabbilita li tgħid li l-inammissibbiltà tar-rikors prinċipali twassal għall-inammissibbiltà -eċċezzjoni ta’ illegalità invokata insostenn ta’ dan ir-rikors ma tistax tawtorizza lill-Qorti Ġenerali tiddikjara li ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex teżamina, fid-dawl tad-dritt primarju tal-Unjoni, il-validità ta’ dispożizzjoni tad-dritt sekondarju, minħabba li hija ma jkollhiex ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni tar-rikors prinċipali, meta, preċiżament, hija tkun ibbażat ruħha fuq din id-dispożizzjoni sabiex tikkonkludi li ma għandhiex ġurisdizzjoni. Għalhekk, mill-ġurisprudenza jirriżulta li, meta l-Qorti Ġenerali tiġi adita b’eċċezzjoni ta’ illegalità ta’ dispożizzjoni tad-dritt sekondarju li teskludi minn kull stħarriġ ġudizzjarju d-deċiżjoni ta’ korp tal-Unjoni kkontestata quddiemha, minħabba l-inkompatibbiltà ta’ din id-dispożizzjoni mal-Artikolu 263 TFUE, hija għandha tivverifika jekk din l-eċċezzjoni ta’ illegalità hijiex fondata u, jekk ikun il-każ, għandha tiddikjara li għandha ġurisdizzjoni sabiex tistħarreġ il-legalità ta’ din id-deċiżjoni abbażi tal-Artikolu 263 TFUE, sabiex jiġi żgurat stħarriġ ġudizzjarju effettiv.
Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, billi ta lill-qrati nazzjonali l-ġurisdizzjoni sabiex iwettqu l-istħarriġ ġudizzjarju tal-atti proċedurali tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew intiżi li jipproduċu effetti legali fil-konfront ta’ terzi, il-leġiżlatur tal-Unjoni ma ppreġudikax il-ġurisdizzjoni tagħha, prevista fl-Artikolu 19 TUE u fl-Artikolu 263 TFUE.
F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li t-tqassim tal-ġurisdizzjoni bejn il-qrati nazzjonali u l-qrati tal-Unjoni mwettaq fl-Artikolu 42 tar-Regolament 2017/1939 bl-ebda mod ma jikkostitwixxi deroga mhux awtorizzata għall-ġurisdizzjoni esklużiva tal-qrati tal-Unjoni sabiex jistħarrġu l-legalità tal-atti adottati mill-korpi jew mill-organi tal-Unjoni, abbażi tal-Artikolu 263 TFUE. Billi ssuġġetta għall-istħarriġ ġudizzjarju tal-qrati nazzjonali biss l-atti proċedurali tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew intiżi li jipproduċu effetti legali fil-konfront ta’ terzi, bl-eċċezzjoni tad-deċiżjonijiet li ma titteħidx azzjoni ulterjuri, u billi ppreveda l-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-każijiet l-oħra, il-leġiżlatur tal-Unjoni ma eċċediex is-setgħa mogħtija lilu mill-Artikolu 86(3) TFUE sabiex jistabbilixxi r-“regoli applikabbli għall-istħarriġ ġudizzjarju tal-miżuri proċedurali” tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew.
Barra minn hekk, fid-dawl tan-natura partikolari tal-kompiti mogħtija mit-Trattat FUE lill-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew u tal-portata tas-setgħat mogħtija minn dan it-Trattat lil-leġiżlatur tal-Unjoni sabiex jiddetermina l-qafas istituzzjonali u proċedurali li fih l-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew iwettaq il-kompiti tiegħu, l-espressjoni “r-regoli applikabbli għall-istħarriġ ġudizzjarju tal-miżuri proċedurali [adottati mill-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew]” għandha tiġi interpretata fis-sens li tista’ tinkludi mhux biss l-istabbiliment tal-kundizzjonijiet u tal-modalitajiet partikolari tar-rikorsi kontra dawn l-atti proċedurali, iżda wkoll, jekk ikun il-każ, l-istabbiliment ta’ regoli speċifiċi ta’ ġurisdizzjoni.
F’dan il-qafas istituzzjonali u proċedurali, l-effetti legali tal-atti proċedurali tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew fil-konfront ta’ terzi huma, fil-parti l-kbira, iddeterminati mid-dritt nazzjonali. Barra minn hekk, l-atti proċedurali tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew jikkostitwixxu stadju ta’ proċedura kriminali li l-eżitu tagħha jaqa’ esklużivament taħt il-ġurisdizzjoni tal-qrati nazzjonali, li għandhom setgħa ta’ evalwazzjoni libera tal-provi. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-ġurisdizzjoni tal-qrati nazzjonali sabiex jistħarrġu dawn l-atti ma tikkostitwixxix deroga mhux awtorizzata għall-Artikolu 263 TFUE. Barra minn hekk, l-istruttura ġenerali tal-Artikolu 42 tar-Regolament tikkonferma dan it-tqassim tal-kompetenzi.
Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li l-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea ma jistax joħloq ġurisdizzjoni favur il-qrati tal-Unjoni meta t-Trattati jeskluduha, u lanqas ma jista’ jbiddel is-sistema ta’ stħarriġ ġudizzjarju prevista minnhom, b’mod partikolari r-regoli ta’ ammissibbiltà tar-rikorsi diretti. Fi kwalunkwe każ, l-Artikolu 42(1) tar-Regolament 2017/1939 jirrispetta d-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva.
Minn naħa, interpretat fid-dawl tal-Artikolu 41 tar-Regolament 2017/1939 u tal-premessi tiegħu, l-istħarriġ ġudizzjarju tal-atti proċedurali intiżi sabiex jipproduċu effetti legali fil-konfront ta’ terzi jippermetti li jiġi ggarantit ir-rispett, mill-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew, tad-drittijiet fundamentali. Barra minn hekk, l-Istati Membri għandhom jiżguraw rimedji effettivi.
Min-naħa l-oħra, peress li l-ewwel paragrafu li jikkomponih għandu jinqara fid-dawl tal-istruttura ġenerali tiegħu, l-Artikolu 42 huwa kompletament koerenti mas-sistema kompleta ta’ rimedji u ta’ proċeduri intiżi sabiex jiżguraw l-istħarriġ tal-legalità tal-atti tal-Unjoni. B’mod partikolari, dan huwa marbut mal-paragrafu 2, li jipprovdi li l-mekkaniżmu ta’ deċiżjoni preliminari huwa applikabbli għall-istħarriġ ġudizzjarju tal-atti proċedurali tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew, u b’hekk jiggarantixxi li l-Qorti tal-Ġustizzja tkun tista’ teżamina kull kwistjoni li tirrigwarda l-interpretazzjoni jew il-validità tal-atti proċedurali tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew ikkontestati quddiem il-qorti nazzjonali kompetenti kif ukoll tar-regolament inkwistjoni.
(
1
)	Regolament tal-Kunsill (UE) 2017/1939 tat-12 ta’ Ottubru 2017 li jimplimenta kooperazzjoni msaħħa dwar l-istabbiliment tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew (ĠU 2017, L 283, p. 1).