61991CJ0304_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση C-304/91,
που έχει ως αντικείμενο αίτηση του College van Beroep voor het Bedrijfsleven (Κάτω Χώρες) προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ
Η. J. J. van Doesselaar
και
Minister van Verkeer en Waterstaat,
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία του άρθρου 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 74/561/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 12ης Νοεμβρίου 1974, περί προσβάσεως στο επάγγελμα του μεταφορέα εμπορευμάτων στον τομέα των εσωτερικών και διεθνών οδικών μεταφορών (ΕΕ ειδ. έκδ. 07/001, σ. 231),
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πρώτο τμήμα),
συγκείμενο από τους G. C. Rodriguez Iglesias, πρόεδρο τμήματος, R. Joliet και D. A. O. Edward, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: F. G. Jacobs
γραμματέας: H. A. Ruehl, κύριος υπάλληλος διοικήσεως,
λαμβάνοντας υπόψη τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν:
* η Ολλανδική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον Β. R. Bot, γενικό γραμματέα του Υπουργείου Εξωτερικών,
* η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τους Vittorio Di Bucci και Thomas van Rijn, μέλη της Νομικής Υπηρεσίας,
έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,
αφού άκουσε τις προφορικές παρατηρήσεις της Ολλανδικής Κυβερνήσεως, εκπροσωπούμενης από τον J. W. de Zwaan, αναπληρωτή νομικό σύμβουλο του Υπουργείου Εξωτερικών, και της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενης από τον Τ. van Rijn, κατά τη συνεδρίαση της 17ης Δεκεμβρίου 1992,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 28ης Ιανουαρίου 1993,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με διάταξη της 8ης Νοεμβρίου 1991, που περιήλθε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 28 Νοεμβρίου 1991, το College van Beroep voor het Bedrijfsleven υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, ένα προδικαστικό ερώτημα ως προς την ερμηνεία της οδηγίας 74/561/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 12ης Νοεμβρίου 1974, περί προσβάσεως στο επάγγελμα του μεταφορέα εμπορευμάτων στον τομέα των εσωτερικών και διεθνών οδικών μεταφορών (ΕΕ ειδ. έκδ. 07/001, σ. 231).
2 Το ερώτημα αυτό ανέκυψε στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ του Η. J. J. van Doesselaar, προσφεύγοντος της κύριας δίκης, και του Minister van Verkeer en Waterstaat (Υπουργού Μεταφορών και Δημοσίων Έργων, στο εξής: υπουργός). Η διαφορά αυτή έγκειται στην απόρριψη από τον υπουργό αιτήσεως του van Doesselaar περί απαλλαγής από την υποχρέωση δικαιολογήσεως της επαγγελματικής ικανότητας που προβλέπει το άρθρο 56 του Wet Autovervoer Goederen (νόμου περί οδικών μεταφορών εμπορευμάτων, στο εξής: WAG).
3 Από τη δικογραφία προκύπτει ότι ο van Doesselaar συνέστησε το 1960 με τον E. F. van Esbroek ομόρρυθμη εταιρία με σκοπό την από κοινού εκμετάλλευση επιχειρήσεως οδικών μεταφορών. Στην επιχείρηση είχε επιτραπεί η άσκηση του επαγγέλματος του μεταφορέα, δεδομένου ότι ο van Esbroek κατείχε τα δικαιολογητικά που απεδείκνυαν ότι διέθετε την επαγγελματική ικανότητα που απαιτούσε η τότε ισχύουσα oλλανδική νομοθεσία. Κατά τη διάρκεια αρχικής περιόδου το πολύ δύο ετών, ο van Esbroek διενήργησε κάποιες πράξεις διοικήσεως, αλλά, κατά τη διάρκεια της περιόδου από το 1962 έως το 1987 ο van Doesselaar, εντελώς μόνος, όντως διηύθυνε τις δραστηριότητες μεταφορών της επιχειρήσεως που εκμεταλλευόταν η εταιρία.
4 Στις 23 Απριλίου 1987, ο van Esbroek απεβίωσε και, κατά συνέπεια, η ομόρρυθμη εταιρία λύθηκε. Ο van Doesselaar, επιθυμώντας να συνεχίσει μόνος του την εκμετάλλευση της επιχειρήσεως μεταφορών, με επιστολή της 1ης Αυγούστου 1987 ζήτησε από τον υπουργό να τον απαλλάξει από την απαιτούμενη από τον WAG προϋπόθεση δικαιολογήσεως της επαγγελματικής ικανότητας. Δεν αμφισβητείται ότι ο van Doesselaar δεν κατέχει και ουδέποτε κατείχε οποιοδήποτε έγγραφο που να βεβαιώνει την επαγγελματική του ικανότητα.
5 Με απόφαση της 24ης Δεκεμβρίου 1987, ο υπουργός απέρριψε την αίτηση του van Doesselaar. Προς στήριξη της αποφάσεως αυτής, ο υπουργός διευκρίνισε ότι ο van Doesselaar από το 1960 δεν μπορούσε να ασκεί, κατά τρόπο ανεξάρτητο, το επάγγελμα του οδικού μεταφορέα εμπορευμάτων, δεδομένου ότι δεν πληρούσε τη σχετική με την επαγγελματική ικανότητα προϋπόθεση. Επιπλέον, κατά τον υπουργό, η αιτηθείσα από τον van Doesselaar απαλλαγή δεν μπορούσε να στηριχθεί στο άρθρο 5 της προαναφερθείσας οδηγίας 74/561.
6 Ο van Doesselaar προσέβαλε την απόφαση αυτή ενώπιον του College van Beroep voor het Bedrijfsleven. Το δικαστήριο αυτό έκρινε ότι η διαφορά ήγειρε ζήτημα ερμηνείας του κοινοτικού δικαίου και, συνεπώς, ανέστειλε τη διαδικασία μέχρις ότου το Δικαστήριο αποφανθεί επί του ακολούθου προδικαστικού ερωτήματος:
"Πρέπει το άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 74/561/ΕΟΚ, σε συνδυασμό με την παράγραφο 2 του ίδιου άρθρου, να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι το φυσικό πρόσωπο που έχει διευθύνει πραγματικώς και μονίμως μια επιχείρηση, εφόσον συνεχίζει μόνο του την εκμετάλλευσή της μετά τη λύση της ομόρρυθμης εταιρίας που εκμεταλλευόταν την επιχείρηση αυτή, η οποία κατ' ορθή εφαρμογή τής ως άνω οδηγίας υπάγεται στη μεταβατική της ρύθμιση, δικαιούται να ζητήσει την εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου αυτού, ακόμη και αν δεν έχουν τεθεί σε εφαρμογή από τον εθνικό νομοθέτη;"
7 Στην έκθεση ακροατηρίου εκτίθενται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά της κύριας δίκης, η εξέλιξη της διαδικασίας και οι γραπτές παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται πιο κάτω, παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
8 Πρέπει, ευθύς εξαρχής, να εξεταστεί το σύστημα προσβάσεως στο επάγγελμα του οδικού μεταφορέα εμπορευμάτων στον τομέα των εσωτερικών και διεθνών μεταφορών που έχει θεσπίσει η οδηγία 74/561. Συναφώς, το άρθρο 3 της οδηγίας προβλέπει, μεταξύ άλλων, ότι τα φυσικά πρόσωπα ή οι επιχειρήσεις που επιθυμούν να ασκήσουν το επάγγελμα του οδικού μεταφορέα εμπορευμάτων πρέπει, κυρίως, να πληρούν τις προϋποθέσεις παροχής εχεγγύων αξιοπιστίας, διαθέσεως κατάλληλης οικονομικής επιφάνειας και επαγγελματικής ικανότητας. Το δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 1 του άρθρου αυτού ορίζει ότι, αν ο αιτών είναι φυσικό πρόσωπο που δεν πληροί την προϋπόθεση επαγγελματικής ικανότητας, οι αρμόδιες αρχές μπορούν, παρ' όλ' αυτά, να του επιτρέψουν να ασκήσει το επάγγελμα του μεταφορέα υπό την προϋπόθεση ότι θα υποδείξει στις αρχές αυτές ένα άλλο πρόσωπο, το οποίο πληροί τις προϋποθέσεις παροχής εχεγγύων αξιοπιστίας και επαγγελματικής ικανότητας και το οποίο διευθύνει πραγματικώς και μονίμως τις δραστηριότητες μεταφορών της επιχειρήσεως. Το τρίτο εδάφιο της ίδιας παραγράφου ορίζει ότι, αν ο αιτών είναι επιχείρηση, ένα από τα πρόσωπα που διευθύνουν πραγματικώς και μονίμως τις δραστηριότητες μεταφορών της επιχειρήσεως πρέπει να πληροί τις προϋποθέσεις παροχής εχεγγύων αξιοπιστίας και επαγγελματικής ικανότητας.
9 Από τη διατύπωση και τη διάρθρωση των διατάξεων αυτών προκύπτει ότι το άρθρο 3 της οδηγίας επιδιώκει να εξασφαλίσει ότι το πρόσωπο που πραγματικώς και μονίμως διευθύνει τις δραστηριότητες μεταφορών πληροί την προϋπόθεση επαγγελματικής ικανότητας.
10 Υπό το πρίσμα αυτό πρέπει να εξεταστεί το άρθρο 5 της οδηγίας. Όπως το Δικαστήριο έχει ήδη κρίνει με την απόφαση της 22ας Μαρτίου 1979, 146/78, Wattenberg (Συλλογή τόμος 1979/Ι, σ. 585), το άρθρο αυτό αποτελεί μεταβατική διάταξη αφορώσα τα πρόσωπα που αποδεικνύουν ότι πριν από την 1η Ιανουαρίου 1978 τους είχε επιτραπεί εντός κράτους μέλους, βάσει εθνικής ρυθμίσεως, να ασκούν το επάγγελμα του οδικού μεταφορέα εμπορευμάτων.
11 Το άρθρο 5 αποτελείται από δύο παραγράφους, η πρώτη εκ των οποίων ορίζει, μεταξύ άλλων, ότι τα φυσικά πρόσωπα που αποδεικνύουν ότι, πριν από την 1η Ιανουαρίου 1978, τους είχε επιτραπεί εντός κράτους μέλους, βάσει εθνικής ρυθμίσεως, να ασκούν το επάγγελμα του οδικού μεταφορέα εμπορευμάτων στον τομέα των εσωτερικών και/ή των διεθνών οδικών μεταφορών, απαλλάσσονται από την υποχρέωση να αποδείξουν ότι πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 3.
12 Η παράγραφος 2 του άρθρου 5 συνιστά παρέκκλιση από τον κανόνα της παραγράφου 1 του άρθρου αυτού, όσον αφορά "τα φυσικά πρόσωπα τα οποία, μετά την 31η Δεκεμβρίου 1974 και πριν από την 1η Ιανουαρίου 1978, θα έχουν λάβει την άδεια ασκήσεως του επαγγέλματος του οδικού μεταφορέα εμπορευμάτων, χωρίς να έχουν αποδείξει, βάσει της εθνικής νομοθεσίας, την επαγγελματική τους ικανότητα, ή θα έχουν οριστεί να διευθύνουν πραγματικώς και μονίμως τις δραστηριότητες μεταφορών μιας επιχειρήσεως". Το άρθρο 5, παράγραφος 2, προβλέπει ότι αυτές οι δύο κατηγορίες προσώπων πρέπει να πληρούν πριν από την 1η Ιανουαρίου 1980 την προϋπόθεση επαγγελματικής ικανότητας.
13 Επομένως, το άρθρο 5, παράγραφος 1, πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι απαλλάσσει οριστικώς από την υποχρέωση αποδείξεως της επαγγελματικής του ικανότητας κάθε πρόσωπο το οποίο, πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 1974, είχε οριστεί να διευθύνει πραγματικώς και μονίμως τις δραστηριότητες μεταφορών μιας επιχειρήσεως.
14 Η ερμηνεία αυτή συνάδει με τον σκοπό της οδηγίας. Συγκεκριμένα, δεδομένου ότι ο σκοπός του άρθρου 3 συνίσταται στο να εξασφαλιστεί ότι το πρόσωπο ή τα πρόσωπα που διευθύνουν πραγματικώς και μονίμως τις δραστηριότητες μεταφορών της επιχειρήσεως πληρούν την προϋπόθεση επαγγελματικής ικανότητας, η φράση που περιέχεται στο άρθρο 5, παράγραφος 1, "τα φυσικά πρόσωπα (...) που αποδεικνύουν ότι πριν από την 1η Ιανουαρίου 1978 τους είχε επιτραπεί, βάσει της εθνικής νομοθεσίας κράτους μέλους, να ασκούν το επάγγελμα του οδικού μεταφορέα εμπορευμάτων" πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι αφορά τα πρόσωπα στα οποία, πριν από την ημερομηνία αυτή, είχε επιτραπεί, βάσει εθνικής ρυθμίσεως, να διευθύνουν πραγματικώς και μονίμως τις δραστηριότητες μεταφορών μιας επιχειρήσεως.
15 Στο εθνικό δικαστήριο εναπόκειται να αποφανθεί, πρώτον, αν ο ενδιαφερόμενος είχε όντως, πριν από την 1η Ιανουαρίου 1978, διευθύνει πραγματικώς και μονίμως τις δραστηριότητες μεταφορών μιας επιχειρήσεως και, ενδεχομένως, στη συνέχεια, αν η κατάσταση αυτή είχε επιτραπεί από την εθνική ρύθμιση. Ο λόγος της χορηγήσεως αδείας βάσει του εθνικού δικαίου ουδεμία επιρροή ασκεί εν προκειμένω.
16 Όπως προκύπτει από την προαναφερθείσα απόφαση Wattenberg, τα πρόσωπα που αναφέρονται στο άρθρο 5, παράγραφος 1, τεκμαίρεται ότι πληρούν την προϋπόθεση επαγγελματικής ικανότητας και απαλλάσσονται από την υποχρέωση να το αποδείξουν. Συνεπώς, μετά την εκπνοή της προθεσμίας μεταφοράς της οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο, τέτοιο πρόσωπο μπορεί να επικαλεστεί ιδίω ονόματι τη διάταξη του άρθρου 5, παράγραφος 1.
17 Επομένως, στο ερώτημα του αιτούντος δικαστηρίου πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι φυσικό πρόσωπο το οποίο, πριν από την 1η Ιανουαρίου 1978, έχει διευθύνει πραγματικώς και μονίμως τις δραστηριότητες μεταφορών μιας επιχειρήσεως και στο οποίο η εθνική ρύθμιση έχει επιτρέψει την ανάληψη αυτής της διευθυντικής ευθύνης, δικαιούται να ζητήσει να τύχουν εφαρμογής οι διατάξεις του άρθρου 5 της οδηγίας 74/561.
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
18 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Ολλανδική Κυβέρνηση και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, οι οποίες κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πρώτο τμήμα),
κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε το College van Beroep voor het Bedrijfsleven, με διάταξη της 8ης Νοεμβρίου 1991, αποφαίνεται:
Φυσικό πρόσωπο, το οποίο πριν από την 1η Ιανουαρίου 1978 έχει διευθύνει πραγματικώς και μονίμως τις δραστηριότητες μεταφορών μιας επιχειρήσεως και στο οποίο η εθνική ρύθμιση έχει επιτρέψει την ανάληψη αυτής της διευθυντικής ευθύνης, δικαιούται να ζητήσει να τύχουν εφαρμογής οι διατάξεις του άρθρου 5 της οδηγίας 74/561/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 12ης Νοεμβρίου 1974, περί προσβάσεως στο επάγγελμα του μεταφορέα εμπορευμάτων στον τομέα των εσωτερικών και διεθνών οδικών μεταφορών.