62023CJ0701
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is-Sitt Awla)
3 ta’ April 2025 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Prinċipju ta’ ne bis in idem – Konvenzjoni li timplimenta l-Ftehim ta’ Schengen – Artikolu 54 – Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea – Artikolu 50 – Deċiżjoni provviżorja li ma hemmx lok li tingħata deċiżjoni mogħtija fi Stat Membru fir-rigward ta’ persuni fiżiċi mejta u preċedentement impjegati minn persuna ġuridika – Proċeduri kriminali mibdija kontra din il-persuna ġuridika fi Stat Membru ieħor – Inammissibbiltà”
Fil-Kawża C‑701/23,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mit-tribunal judiciaire de Pariġi (il-Qorti Ġudizzjarja ta’ Pariġi, Franza), permezz ta’ deċiżjoni tal-4 ta’ Lulju 2023, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fl-14 ta’ Novembru 2023, fil-proċeduri kriminali kontra
Swiftair SA,
fil-preżenza ta’:
Syndicat ALTER,
Association AH5017-Ensemble et,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is-Sitt Awla),
komposta minn A. Kumin, President tal-Awla, T. von Danwitz (Relatur), Viċi President tal-Qorti tal-Ġustizzja, u S. Gervasoni, Imħallef,
Avukat Ġenerali: D. Spielmann,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għal Swiftair SA, minn R. Lindon u P. Spinosi, avocats,
–
għas-syndicat ALTER, minn A. Lyon-Caen, avocat,
–
għall-association AH5017-Ensemble, minn E. Piwnica, avocat,
–
għall-Gvern Franċiż, minn R. Bénard, B. Dourthe u B. Fodda, bħala aġenti,
–
għall-Gvern Spanjol, minn A. Gavela Llopis, bħala aġent,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn F. Blanc u I. Zaloguin, bħala aġenti,
wara li rat id-deċiżjoni meħuda, wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li l-kawża tinqata’ mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 54 tal-Konvenzjoni li timplimenta l-Ftehim ta’ Schengen tal-14 ta’ Ġunju 1985 bejn il-Gvernijiet ta’ l-Istati ta’ l-Unjoni Ekonomika tal-Benelux, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja u r-Repubblika Franċiża dwar it-tneħħija bil-mod ta’ kontrolli fil-fruntieri komuni tagħhom (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 2, p. 9), iffirmata f’Schengen (il-Lussemburgu) fid-19 ta’ Ġunju 1990 u li daħlet fis-seħħ fis-26 ta’ Marzu 1995 (iktar ’il quddiem il-“KTFS”), moqri fid-dawl tal-Artikolu 50 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ proċeduri kriminali kontra l-kumpannija Swiftair SA, akkużata bil-kap ta’ omiċidji involontarji mwettqa fil-Mali fl-24 ta’ Lulju 2014.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
3
Il-premessi tal-KTFS jipprovdu:
“Waqt li jieħdu bħala bażi l-ftehim ta’ Schengen ta’ l-14 ta’ Ġunju 1985 dwar it-tneħħija bil-mod ta’ kontrolli fil-fruntieri komuni tagħhom,
Billi ddeċidew li jwettqu d-determinazzjoni murija f’dan il-Ftehim sabiex jitneħħew kontrolli fil-fruntieri komuni fuq il-moviment ta’ persuni u sabiex jiffaċilitaw it-trasport u l-moviment ta’ oġġetti f’dawk il-fruntieri,
Billi t-Trattat li jistabbilixxi l-Komunitajiet Ewropej, supplimentat mill-Att Uniku Ewropew, jipprovdi li s-suq intern għandu jikkonsisti f’żona mingħajr fruntieri interni,
[…]”
4
L-Artikolu 54 tal-KTFS jipprovdi:
“Persuna li l-każ tagħha jkun inqata’ b’mod finali f’Parti Kontraenti waħda ma tistax tiġi mixlija f’Parti Kontraenti oħra għall-istess azzjonijiet sakemm, jekk tkun ġiet imposta penali, din tkun ġiet infurzata, tkun fil-fatt fil-proċess li tiġi infurzata jew ma tkunx tista’ tiġi infurzata iżjed taħt il-liġijiet tal-Parti Kontraenti fejn tkun ingħatat is-sentenza.”
Id-dritt Spanjol
5
L-Artikolu 637 tal-Ley de Enjuiciamiento Criminal (il-Kodiċi tal-Proċedura Kriminali) huwa fformulat kif ġej:
“Sempliċi nuqqas ta’ lok li tingħata deċiżjoni:
1°) meta ma jkunx hemm indizji serji li twettaq il-fatt li mmotiva l-prosekuzzjoni;
2°) meta l-fatt ma jkunx jikkostitwixxi delitt jew reat serju;
3°) fejn mill-proċeduri jirriżulta li l-imputati jkunu eżentati mir-responsabbiltà kriminali, bħala awturi, kompliċi jew riċevituri ta’ oġġetti miksuba b’reat.”
6
L-Artikolu 641 ta’ dan il-kodiċi jipprovdi:
“Ma hemmx lok li tingħata deċiżjoni provviżorja:
1°) meta t-twettiq tar-reat li mmotiva l-prosekuzzjoni ma jkunx jidher li ġie debitament stabbilit;
2°) meta mill-investigazzjoni jirriżulta li twettaq reat, iżda ma jkunx hemm raġunijiet suffiċjenti sabiex persuna jew diversi persuni speċifiċi jiġu akkużati bħala awturi, kompliċi jew riċevituri ta’ oġġetti miksuba b’reat.”
Id‑dritt Franċiż
7
L-Artikolu 113‑9 tal-Kodiċi Kriminali jipprovdi:
“Fil-każijiet previsti fl-Artikoli 113‑6 u 113‑7, ebda prosekuzzjoni ma tista’ tiġi eżerċitata kontra persuna li turi li din ġiet iġġudikata b’mod definittiv barra mill-pajjiż għall-istess fatti u, fil-każ ta’ kundanna, li l-piena ġiet skontata jew preskritta.”
8
L-Artikolu 692 tal-Kodiċi ta’ Proċedura Kriminali jipprovdi:
“Fil-każijiet previsti fil-kapitolu preċedenti, ebda prosekuzzjoni ma tista’ tiġi eżerċitata kontra persuna li turi li din ġiet iġġudikata b’mod definittiv barra mill-pajjiż għall-istess fatti u, fil-każ ta’ kundanna, li l-piena ġiet skontata jew preskritta.”
Il-proċedura fil-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
9
Fl-24 ta’ Lulju 2014, ajruplan proprjetà ta’ Swiftair u rreġistrat fi Spanja kien mikri għal titjira minn Ouagadougou (Burkina Faso) għal Alġeri (l-Alġerija). Dan l-ajruplan waqa’ f’żona tad-deżert li tinsab fit-Tramuntana ta’ Mali. Il-passiġġieri kollha fih, fosthom 54 ċittadin Franċiż, mietu f’dan l-inċident.
10
Wara l-imsemmi inċident, infetħet investigazzjoni mill-Juzgado Central de Instrucción no 6 (il-Qorti Istruttorja fil-livell nazzjonali Nru 6, Spanja), permezz ta’ digriet tal-24 ta’ Lulju 2014. Sussegwentement, permezz ta’ digriet tat-23 ta’ Settembru 2014, u wara li warrbet l-ipoteżi ta’ attakk terroristiku, din il-qorti qieset li kellha ssir investigazzjoni sabiex jiġi stabbilit jekk il-fatti setgħux seħħew minħabba n-nuqqas ta’ esperjenza jew l-imprudenza tal-persuni fiżiċi li ppilotaw l-imsemmi ajruplan.
11
Fl-istess ħin, fi Franza, il-ġendarmerija tat-trasport bl-ajru ġiet adita sabiex twettaq investigazzjoni dwar il-fatti. Permezz ta’ att ta’ imputazzjoni tad-29 ta’ Lulju 2014, infetħet investigazzjoni ġudizzjarja dwar akkużi ta’ omiċidji involontarji.
12
Bejn is-sena 2014 u s-sena 2016, l-awtoritajiet ġudizzjarji Spanjoli u Franċiżi kkollaboraw, b’mod partikolari permezz ta’ talbiet reċiproċi għal assistenza kriminali internazzjonali. L-iskambji bejn dawn l-awtoritajiet madankollu ma ppermettewx li tiġi riżolta minn qabel il-kwistjoni tal-eżistenza ta’ eventwali kunflitt bejn id-deċiżjonijiet meħuda fi tmiem l-investigazzjonijiet li saru b’mod parallel mill-imsemmija awtoritajiet.
13
Fit-18 ta’ Lulju 2016, il-Qorti Istruttorja Spanjola tat deċiżjoni li ma hemmx lok li tingħata deċiżjoni provviżorja skont l-Artikolu 641 tal-Kodiċi ta’ Proċedura Kriminali Spanjol, minħabba li, “fil-livell tal-aspett uman u professjonali tal-ekwipaġġ”, kif ukoll tal-istat tal-inġenju tal-ajru, hija ma kienet sabet “ebda prova li twettqu irregolaritajiet, min-naħa tal-kumpannija [Swiftair], li jistgħu jkunu marbuta mal-inċident tal-avjazzjoni […]”. B’mod partikolari, skont din id-deċiżjoni, “ebda ksur tad-dmir oġġettiv ta’ attenzjoni jew ta’ diliġenza meħtieġ mill-piloti tal-inġenji tal-ajru” ma kien ġie rrilevat.
14
Fi Franza, l-investigazzjonijiet tekniċi ġew fdati lil kulleġġ ta’ tliet esperti, li r-rapport finali tiegħu, ippreżentat fit-23 ta’ Diċembru 2016, ikkonkluda li kien hemm fatturi li kkontribwew għal dan l-inċident, bħall-attività staġjonali tal-piloti, li kkontribwiet sabiex jitnaqqas il-livell ta’ prestazzjoni tagħhom f’sitwazzjonijiet mhux tas-soltu, u l-volum insuffiċjenti kif ukoll il-kontenut inkomplet tat-taħriġ tagħhom fuq l-art u fuq simulatur ta’ titjiriet, li kkontribwew, b’mod partikolari, għal nuqqas ta’ reazzjoni adattata meta affaċċjaw is-sitwazzjoni kkonċernata.
15
Fid-29 ta’ Ġunju 2017, Swiftair ġiet imputata, mill-Qorti Istruttorja Franċiża, b’imputazzjonijiet ta’ omiċidji involontarji, minħabba li hija ma kinitx żgurat lill-ekwipaġġ “taħriġ suffiċjenti” u kienet, minħabba f’hekk, ikkawżat b’mod involontarju l-mewt tal-persuni kollha abbord, fosthom vittmi Franċiżi. Permezz ta’ rikors tal-24 ta’ Novembru 2017, Swiftair talbet l-annullament tal-imputazzjoni tagħha minħabba li hija kellha tibbenefika mid-deċiżjoni li ma hemmx lok li tingħata deċiżjoni mogħtija fi Spanja, peress li din kienet definittiva u kellha tiġi imposta fi Franza skont l-Artikolu 54 tal-KTFS u l-prinċipju ta’ ne bis in idem, stabbilit f’dan l-Artikolu 54. Fis-16 ta’ Novembru 2018, dan ir-rikors ġie ddikjarat inammissibbli mill-Awla Istruttorja.
16
Permezz ta’ digriet tat-18 ta’ Mejju 2021, il-Qorti Istruttorja Franċiża ordnat li Swiftair tintbagħat quddiem it-tribunal judiciaire de Paris (il-Qorti Ġudizzjarja ta’ Pariġi), li hija l-qorti tar-rinviju, filwaqt li ċaħdet l-argumenti dwar il-ksur tal-prinċipju ta’ ne bis in idem invokati minn din il-kumpannija, minħabba li din id-deċiżjoni li ma hemmx lok li tingħata deċiżjoni ma kellhiex l-awtorità ta’ res judicata u ma kinitx definittiva. B’mod partikolari, l-imsemmija deċiżjoni, li ma għandhiex ekwivalenti fid-dritt Franċiż, ma għandhiex l-effett li ttemm definittivament l-azzjoni pubblika u ma tipprekludix proċeduri kriminali oħra għall-istess fatti.
17
Il-qorti tar-rinviju tosserva b’mod partikolari li, skont il-leġiżlazzjoni Spanjola applikabbli, ir-responsabbiltà kriminali ta’ persuna ġuridika, bħal Swiftair, ma tistax tiġi stabbilita u li, għal din ir-raġuni, din tal-aħħar ma kienet formalment koperta minn ebda att ta’ prosekuzzjoni jew ta’ koerċizzjoni fi Spanja. Għalhekk, din il-qorti tistaqsi dwar jekk, sa fejn tista’ tkun ta’ natura definittiva, id-deċiżjoni li ma hemmx lok li tingħata deċiżjoni meħuda fi Spanja tkoprix, għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 54 tal-KTFS, mhux biss il-persuni fiżiċi li hija tirreferi għalihom direttament, iżda wkoll il-persuna ġuridika indirettament involuta, b’tali mod li din tal-aħħar għandha titqies li l-każ tagħha “inqata’ b’mod finali”, fis-sens ta’ dan l-Artikolu 54.
18
F’dawn iċ-ċirkustanzi, it-tribunal judiciaire de Paris (il-Qorti Ġudizzjarja ta’ Pariġi, Franza) iddeċidiet li tissospendi l-proċedura quddiemha u li tagħmel id-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
L-Artikolu 54 tal-[KTFS], moqri fid-dawl tal-Artikolu 50 tal-[Karta], għandu jiġi interpretat fis-sens li digriet li ma hemmx lok li tingħata deċiżjoni, mogħti fi Stat kontraenti minn korp ġudizzjarju, li jista’ jiġi kkontestat, li ngħata wara investigazzjoni fid-dettall tal-kawża, u li huwa ta’ ostakolu għat-tkomplija tal-proċedura mingħajr provi ġodda, għandu jiġi kklassifikat bħala deċiżjoni definittiva fis-sens ta’ dan l-artikolu, anki jekk għall-Istat kontraenti li fih ingħata dan id-digriet li ma hemmx lok li tingħata deċiżjoni, dan ma jgawdix mill-effetti kollha ta’ deċiżjoni li għandha l-awtorità sħiħa u totali tar-res judicata?
2)
L-Artikolu 54 tal-KTFS, moqri fid-dawl tal-Artikolu 50 tal-Karta, għandu jiġi interpretat fis-sens li, fil-każ ta’ digriet li ma hemmx lok li tingħata deċiżjoni li jgħodd bħala deċiżjoni definittiva, li jista’ joffri l-protezzjoni tan-ne bis in idem prevista minn dan it-test, il-‘[p]ersuna li l-każ tagħha jkun inqata’ b’mod finali’ għandha tinftiehem bħala kull persuna akkużata matul l-investigazzjoni, li l-aġir jew l-astensjonijiet tagħha kienu s-suġġett ta’ investigazzjonijiet, anki jekk din il-persuna ma kienet formalment koperta mill-ebda taħrika jew att ta’ koerċizzjoni matul il-fażi ta’ investigazzjoni?
3)
L-Artikolu 54 tal-KTFS, moqri fid-dawl tal-Artikolu 50 tal-Karta, għandu jiġi interpretat fis-sens li teżisti identiċità ta’ persuni bejn, minn naħa, persuni fiżiċi li l-aġir tagħhom twettaq fl-eżerċizzju tal-funzjonijiet soċjali tagħhom, għall-benefiċċju ta’ u għan-nom tal-persuna ġuridika li jirrappreżentaw u, min-naħa l-oħra, il-persuna ġuridika nnifisha, li tipprojbixxi kull proċedura kontra persuna ġuridika fi Stat kontraenti, jekk il-kawża tar-rappreżentanti legali tagħha tkun diġà ‘inqat[għet] b’mod finali’ fis-sens tad-dritt tal-Unjoni fi Stat kontraenti ieħor, minkejja li l-persuna ġuridika qatt ma ġiet imħarrka personalment f’dan tal-aħħar?
4)
Jekk ir-risposta għad-domanda preċedenti hija pożittiva u f’tali każ, l-Artikolu 54 tal-KTFS, moqri fid-dawl tal-Artikolu 50 tal-Karta, għandu jiġi interpretat fis-sens li l-protezzjoni [tal-prinċipju] ta’ ne bis in idem għandha tibbenefika lill-persuna ġuridika, inkluż jekk, għall-Istat kontraenti li fih tkun ingħatat id-deċiżjoni definittiva, il-persuna ġuridika fi kwalunkwe każ ma setgħetx tkun is-suġġett ta’ proċeduri kriminali kontriha, jew għaliex ir-responsabbiltà kriminali tal-persuna ġuridika ma teżistix b’mod dirett f’dan l-Istat, jew għaliex ir-responsabbiltà kriminali tal-persuna ġuridika tista’ biss tiskatta għal istanzi ta’ ksur li l-fatti suġġett għall-proċeduri ma jistgħux jikkaratterizzaw?”
Fuq l-ammissibbiltà
19
Skont ġurisprudenza stabbilita, fil-kuntest tal-proċedura stabbilita bl-Artikolu 267 TFUE, hija biss il-qorti nazzjonali li quddiemha titressaq il-kawża u li għandha tagħti d-deċiżjoni, li għandha tevalwa, fid-dawl taċ-ċirkustanzi partikolari tal-kawża, kemm in-neċessità ta’ deċiżjoni preliminari sabiex tkun f’pożizzjoni li tagħti d-deċiżjoni tagħha, kif ukoll ir-rilevanza tad-domandi magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja. Għaldaqstant, sakemm id-domandi magħmula jkunu jirrigwardaw l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja hija, bħala prinċipju, marbuta li tagħti deċiżjoni (sentenza tat-22 ta’ Ottubru 2024, Kolin Inşaat Turizm Sanayi ve Ticaret, C‑652/22, EU:C:2024:910, punt 36 u l-ġurisprudenza ċċitata).
20
Madankollu, hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha teżamina l-kundizzjonijiet li fihom hija adita mill-qorti nazzjonali, sabiex tivverifika l-ġurisdizzjoni tagħha stess jew l-ammissibbiltà tat-talba mressqa quddiemha (sentenza tat-22 ta’ Ottubru 2024, Kolin Inşaat Turizm Sanayi ve Ticaret, C‑652/22, EU:C:2024:910, punt 37 u l-ġurisprudenza ċċitata).
21
F’dan il-kuntest, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tirrifjuta li tiddeċiedi dwar domanda preliminari magħmula minn qorti nazzjonali meta jkun jidher b’mod ċar li l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni mitluba ma jkollha l-ebda relazzjoni mar-realtà jew mas-suġġett tal-kawża prinċipali, meta l-problema tkun ta’ natura ipotetika jew meta l-Qorti tal-Ġustizzja ma jkollhiex il-punti ta’ fatt u ta’ liġi neċessarji sabiex tirrispondi b’mod utli għad-domandi magħmula lilha (sentenza tat-30 ta’ April 2024, M.N. (EncroChat), C‑670/22, EU:C:2024:372, punt 65 u l-ġurisprudenza ċċitata).
22
F’dan ir-rigward, ir-rekwiżiti li jikkonċernaw il-kontenut ta’ talba għal deċiżjoni preliminari huma pprovduti espressament fl-Artikolu 94 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, li l-qorti tar-rinviju hija meqjusa, fil-kuntest tal-kooperazzjoni stabbilita fl-Artikolu 267 TFUE, li għandha għarfien tagħhom u li l-qorti tar-rinviju għandha tosserva bir-reqqa. Skont dawn ir-rekwiżiti, li huma mfakkra fil-punt 15 tar-Rakkomandazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea lill-qrati nazzjonali, dwar l-introduzzjoni ta’ talbiet għal deċiżjoni preliminari (ĠU 2019, C 380, p. 1), kull talba għal deċiżjoni preliminari għandha tinkludi “espożizzjoni fil-qosor tas-suġġett tat-tilwima fil-kawża prinċipali kif ukoll tal-fatti rilevanti, kif ġew ikkonstatati mill-qorti tar-rinviju jew, minn tal-inqas, espożizzjoni tal-informazzjoni fattwali li fuqha jkunu bbażati d-domandi preliminari”, “il-kontenut tad-dispożizzjonijiet nazzjonali li jistgħu japplikaw għall-kawża ineżami u, jekk ikun il-każ, il-ġurisprudenza nazzjonali rilevanti”, kif ukoll “espożizzjoni tar-raġunijiet li wasslu lill-qorti tar-rinviju sabiex ikollha dubji dwar l-interpretazzjoni jew il-validità ta’ ċerti dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni, kif ukoll il-konnessjoni li hija tistabbilixxi bejn dawn id-dispożizzjonijiet u l-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli għat-tilwima fil-kawża prinċipali”.
23
Fir-rigward ta’ din il-kawża, għandu jitfakkar li, skont l-Artikolu 54 tal-KTFS, persuna li l-każ tagħha jkun inqata’ b’mod finali minn parti kontraenti waħda ma tistax, għall-istess fatti, tiġi mixlija minn parti kontraenti oħra, sakemm, fil-każ ta’ kundanna, is-sanzjoni tkun ġiet infurzata jew tkun fil-fatt fil-proċess li tiġi infurzata jew ma tkunx tista’ tiġi infurzata iżjed taħt il-liġijiet tal-parti kontraenti fejn tkun ingħatat is-sentenza.
24
Skont ġurisprudenza stabbilita, l-Artikolu 54 tal-KTFS għandu l-għan li jiggarantixxi lil persuna, li tkun ġiet ikkundannata u li tkun skontat il-piena tagħha, jew, jekk ikun il-każ, li tkun ġiet illiberata b’mod finali fi Stat Membru, li din tkun tista’ tiċċaqlaq ġewwa ż-żona Schengen mingħajr biża’ li jitressqu proċeduri kriminali kontriha, fir-rigward tal-istess fatti, fi Stat Membru ieħor (sentenza tal-14 ta’ Settembru 2023, Volkswagen Group Italia u Volkswagen Aktiengesellschaft, C‑27/22, EU:C:2023:663, punt 81 u l-ġurisprudenza ċċitata).
25
Fil-fatt, dan l-artikolu għandu jiġi interpretat fid-dawl, minn naħa, tal-Artikolu 3(2) TUE, li jipprovdi li l-Unjoni għandha toffri liċ-ċittadini tagħha spazju ta’ libertà, ta’ sigurtà u ta’ ġustizzja mingħajr fruntieri interni, li fih il-moviment liberu tal-persuni jkun żgurat (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad-29 ta’ Ġunju 2016, Kossowski, C‑486/14, EU:C:2016:483, punt 46), u, min-naħa l-oħra, tal-premessi tal-KTFS, li minnhom jirriżulta li l-għan ta’ din il-konvenzjoni huwa li tasal għat-tneħħija tal-kontrolli fil-fruntieri komuni fir-rigward tal-moviment tal-persuni, kif ukoll li tiffaċilita hemmhekk it-trasport u l-moviment tal-merkanzija, fl-ambitu ta’ żona mingħajr fruntieri interni.
26
Konsegwentement, l-Artikolu 54 tal-KTFS ikun irrilevanti meta l-possibbiltà li persuna tiċċaqlaq liberament f’dan l-ispazju ma tkunx inkwistjoni u, b’mod partikolari, meta jkunu kkonċernati biss persuni ġuridiċi (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-14 ta’ Settembru 2023, Volkswagen Group Italia u Volkswagen Aktiengesellschaft, C‑27/22, EU:C:2023:663, punt 82).
27
F’dan il-każ, huwa paċifiku li l-proċeduri kriminali mibdija fi Franza, li huma s-suġġett tal-kawża prinċipali, jindirizzaw esklużivament persuna ġuridika, jiġifieri Swiftair. Il-persuni fiżiċi li r-responsabbiltà kriminali tagħhom ġiet eżaminata fi Spanja mietu waqt l-inċident inkwistjoni fil-kawża prinċipali. Konsegwentement, peress li l-possibbiltà għal persuni fiżiċi li jiċċaqilqu liberament manifestament ma hijiex inkwistjoni fil-kawża prinċipali, l-Artikolu 54 tal-KTFS ma huwiex applikabbli għaliha.
28
Issa, skont il-ġurisprudenza, meta d-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni li huma s-suġġett tad-domandi preliminari ma jkunux applikabbli għall-kawża prinċipali u għalhekk ma jkunux rilevanti għas-soluzzjoni tagħha, għandu jitqies li d-deċiżjoni preliminari mitluba ma tkunx neċessarja sabiex tippermetti lill-qorti tar-rinviju tagħti s-sentenza tagħha u li dawn id-domandi jkunu għalhekk inammissibbli (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-22 ta’ Ottubru 2024, Kolin Inşaat Turizm Sanayi ve Ticaret, C‑652/22, EU:C:2024:910, punti 38 u 68). Minn dan isegwi li d-domandi magħmula f’dan il-każ mill-qorti tar-rinviju huma, għal din ir-raġuni, inammissibbli sa fejn dawn jirrigwardaw l-Artikolu 54 tal-KTFS.
29
Sa fejn il-qorti tar-rinviju tirreferi wkoll għall-Artikolu 50 tal-Karta, għandu jitfakkar li, skont l-Artikolu 51(1) tagħha, id-dispożizzjonijiet tagħha huma indirizzati lill-Istati Membri biss meta jkunu qegħdin jimplimentaw id-dritt tal-Unjoni. Il-kunċett ta’ “implimentazzjoni tad-dritt tal-Unjoni”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni tal-aħħar, jippreżupponi l-eżistenza ta’ rabta bejn att tad-dritt tal-Unjoni u l-miżura nazzjonali inkwistjoni li tmur lil hinn mill-affinità bejn l-oqsma meqjusa jew l-effetti indiretti ta’ qasam fuq l-ieħor (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-28 ta’ Novembru 2024, PT (Ftehim bejn il-prosekutur u l-awtur ta’ reat), C‑432/22, EU:C:2024:987, punt 35 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
30
F’dan il-każ, peress li l-qorti tar-rinviju ma esponietx, fit-talba tagħha għal deċiżjoni preliminari, ir-rabta li hija tistabbilixxi bejn il-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli għall-kawża prinċipali u dispożizzjonijiet rilevanti tad-dritt tal-Unjoni, din it-talba ma tippermettix, fl-istat attwali, li jiġi stabbilit li s-sitwazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali taqa’ taħt l-implimentazzjoni ta’ dan id-dritt. Issa, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, f’tali każ, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni tagħha u d-dispożizzjonijiet possibbilment invokati tal-Karta ma jistgħux, fihom infushom, jistabbilixxu din il-ġurisdizzjoni (digriet tas-17 ta’ Mejju 2024, VGG et, C‑190/23, EU:C:2024:420, punt 57 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
31
Konsegwentement, fir-rigward tal-interpretazzjoni mitluba tal-Artikolu 50 tal-Karta, għandu jiġi kkonstatat li, fl-istat attwali, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex il-punti ta’ fatt u ta’ liġi neċessarji sabiex tirrispondi b’mod utli għad-domandi li sarulha, fis-sens tal-ġurisprudenza stabbilita msemmija fil-punt 21 ta’ din is-sentenza. It-talba għal deċiżjoni preliminari ma tissodisfax ir-rekwiżiti mfakkra fil-punt 22 ta’ din is-sentenza u, b’mod partikolari, dawk li jinsabu fl-Artikolu 94(c) tar-Regoli tal-Proċedura, fin-nuqqas ta’ espożizzjoni tar-rabta li l-qorti tar-rinviju għandha tistabbilixxi bejn il-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli għall-kawża prinċipali u dispożizzjonijiet rilevanti tad-dritt tal-Unjoni.
32
Minn dan isegwi li t-talba għal deċiżjoni preliminari hija inammissibbli fl-intier tagħha.
33
Madankollu, il-qorti tar-rinviju tista’ xorta waħda tressaq talba għal deċiżjoni preliminari ġdida li tinkludi l-elementi kollha li jippermettu lill-Qorti tal-Ġustizzja tagħti deċiżjoni (ara, f’dan is-sens, id-digriet tal-20 ta’ Mejju 2021, ENR Grenelle Habitat et, C‑88/20, EU:C:2021:407, punt 38 u l-ġurisprudenza ċċitata).
Fuq l-ispejjeż
34
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Is-Sitt Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
It-talba għal deċiżjoni preliminari imressqa mit-tribunal judiciaire de Paris (il-Qorti Ġudizzjarja ta’ Pariġi, Franza), permezz ta’ deċiżjoni tal-4 ta’ Lulju 2023, hija inammissibbli.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.