62023CC0431
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
RANTOS
ippreżentati fl‑24 ta’ Ottubru 2024 (
1
)
Kawża C‑431/23
AE,
CO,
DU,
et
vs
BA, li qiegħed jaġixxi bħala amministratur tal-falliment ta’ Wibra België SA,
EP, li qiegħed jaġixxi bħala amministratur tal-falliment ta’ Wibra België SA,
RI, li qiegħed jaġixxi bħala amministratur tal-falliment ta’ Wibra België SA,
Wibra BELGIË SRL,
fil-preżenza ta’:
VT,
HL,
MO,
et
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mit-Tribunal du travail de Liège (il-Qorti Industrijali ta’ Liège, il-Belġju))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Politika soċjali – Direttiva 2001/23/KE – Trasferimenti ta’ impriżi – Żamma tad-drittijiet tal-ħaddiema – Artikoli 3 sa 5 – Deroga – Kundizzjonijiet – Proċedura ta’ insolvenza – Trasferiment ta’ parti minn impriża mħejjija fil-kuntest ta’ proċedura ta’ riorganizzazzjoni ġudizzjarja u implimentata immedjatament wara d-dikjarazzjoni ta’ falliment”
I. Introduzzjoni
1.
F’din il-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja hija mitluba, għal darba oħra, tieħu pożizzjoni fuq l-applikabbiltà, għal tranżazzjoni ta’ trasferiment ta’ impriża, tad-deroga għas-sistema ta’ protezzjoni tal-ħaddiema stabbilita mid-Direttiva 2001/23/KE (
2
), deroga li hija prevista fl-Artikolu 5(1) ta’ din id-direttiva f’każ ta’ proċedura ta’ insolvenza.
2.
B’mod iktar preċiż, it-tribunal du travail de Liège (il-Qorti Industrijali ta’ Liège (il-Belġju)), li għamlet dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari, tistaqsi jekk din id-deroga tapplikax f’sitwazzjoni fejn it-tranżazzjoni ta’ trasferiment tkun tħejjiet fit-totalità tagħha fil-kuntest ta’ proċedura intiża għat-tkomplija tal-impriża, li ma rnexxietx minħabba r-rifjut taċ-ċessjonarja li tikkonforma ruħha mad-dispożizzjonijiet imperattivi li jirrigwardaw il-protezzjoni tal-ħaddiema u li, imbagħad, dan it-trasferiment ġie implimentat eżattament bl-istess termini, il-ġurnata ta’ wara d-dikjarazzjoni ta’ falliment taċ-ċedent, li jifforma, barra minn hekk, parti mill-istess grupp taċ-ċessjonarja.
3.
Din il-kawża, li taqa’ taħt il-linja tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (
3
) intiża li tiċċara l-parametri tad-deroga prevista fl-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2001/23, toffri lill-Qorti tal-Ġustizzja l-opportunità li tipprovdi indikazzjonijiet supplimentari f’dan ir-rigward.
4.
L-interpretazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni tippreżumi li jinstab bilanċ ġust bejn żewġ rekwiżiti: minn naħa, dak li ma jkunx ippreġudikat l-użu ta’ strumenti ġuridiċi li jfittxu l-għan ta’ min ifaħħru tat-tkomplija tal-impriża jew ta’ partijiet minnha, anki f’każ ta’ diffikultà finanzjarja ppruvata u, min-naħa l-oħra, dak li ma tiġix permessa, permezz tal-użu mhux xieraq ta’ tali strumenti jew, b’mod iktar ġenerali, tal-proċeduri ta’ insolvenza, l-evażjoni tal-protezzjoni ggarantita lill-ħaddiema mid-dritt tal-Unjoni (
4
).
II. Il‑kuntest ġuridiku
A.
Id‑dritt tal‑Unjoni
5.
L-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2001/23 jipprovdi:
“Id-drittijiet u l-obbliġi ta’ min jagħmel it-trasferiment ikkawżati minn kuntratt ta’ mpjieg jew minn relazzjoni ta’ mpjieg eżistenti fid-data tat-trasferiment għandhom, minħabba dan it-trasferiment, jiġu trasferiti lil min lilu jsir it-trasferiment.
L-Istati Membri jistgħu jipprovdu li, wara d-data tat-trasferiment, min jagħmel it-trasferiment u min lilu jsir it-trasferiment għandhom ikunu impenjati konġuntement u separatament għar-rigward ta’ obbliġi li kienu kkawżati qabel id-data ta’ trasferiment minn kuntratt ta’ impjieg jew relazzjoni ta’ impjieg eżistenti fid-data tat-trasferiment”.
6.
L-Artikolu 4(1) ta’ din id-direttiva jipprevedi li t-trasferiment ta’ impriża “m’għandux fih innifsu jikkostitwixixi bażi għal tkeċċija minn min jagħmel it-trasferiment jew minn min lilu jsir it-trasferiment”, mingħajr preġudizzju għall-possibbiltà ta’ tkeċċijiet li jkunu ġġustifikati minħabba “raġunijiet ekonomiċi, tekniċi jew ta’ l-organizzazzjoni li jinvolvu bidliet fin-nies li jkunu jaħdmu”.
7.
L-Artikolu 5(1) u (4) tal-imsemmija direttiva, li jistabbilixxi deroga għas-sistema ta’ protezzjoni kif deskritta iktar ’il fuq, jipprovdi:
“1.   Sakemm l-Istati Membri ma jipprovdux xort’ oħra, l-Artikoli 3 u 4 m’ għandhomx japplikaw għal kull trasferiment ta’ impriża, negozju jew parti minn impriża jew negozju meta min ikun qed jagħmel it-trasferiment huwa s-suġġett ta’ proċedimenti ta’ falliment jew ta’ xi proċedimenti analogi ta’ falliment li kienu istitwiti bl-iskop tal-likwidazzjoni ta’ l-assi ta’ min qed jagħmel it-trasferiment u huma taħt is-superviżjoni ta’ awtorità pubblika kompetenti (li tista’ tkun prattikant [il-kuratur] tal-falliment awtorizzat minn awtorità pubblika kompetenti).
[…]
4.   L-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri approprjati bl-iskop li jipprevjenu l-użu ħażin tal-proċedimenti ta’ falliment b’tali mod li jċaħħdu lill-impjegati mid-drittijiet previsti f’din id-Direttiva”.
B.
Id‑dritt Belġjan
1. Il‑leġiżlazzjoni rilevanti tal‑code de droit économique (il‑Kodiċi tad‑Dritt Ekonomiku) fil‑qasam tal‑insolvenza tal‑impriżi
8.
Il-proċedura ta’ riorganizzazzjoni ġudizzjarja, kif applikabbli għaż-żmien tal-fatti li wasslu għall-kawża prinċipali, kienet irregolata, fid-dritt Belġjan, mill-Artikoli XX.39 et seq tal-code de droit économique (il-Kodiċi tad-Dritt Ekonomiku, iktar ’il quddiem il-“KDE”), fil-verżjoni tagħhom applikabbli għall-kawża prinċipali. L-Artikolu XX.39 kien jipprovdi li “[i]l-proċedura ta’ riorganizzazzjoni ġudizzjarja għandha bħala għan li tippreżerva, taħt l-istħarriġ tal-qorti, it-tkomplija tal-attivi jew tal-attivitajiet kollha tal-impriża jew parti minnhom. Hija tippermetti li d-debitur jibbenefika minn sospensjoni sabiex [b’mod partikolari] ikun jista’ jsir it-trasferiment taħt l-awtorità tal-qorti, lil terz wieħed jew iktar, tal-attivi jew tal-attivitajiet kollha jew parti minnhom […]”.
9.
Skont l-ex Artikolu XX.87(1) tal-KDE, “[i]r-rappreżentant maħtur mill-qorti għandu jorganizza u jwettaq it-trasferiment ordnat mill-qorti billi jbiegħ jew jittrasferixxi l-attivi mobbli jew immobbli meħtieġa jew utli biex tinżamm l-attività kollha tal-impriża jew ta’parti minnha. Huwa għandu jfittex u jitlob offerti filwaqt li jagħti prijorità liż-żamma tal-attività kollha tal-impriża jew ta’ parti minnha, b’teħid inkunsiderazzjoni tad-drittijiet tal-kredituri”.
10.
Il-proċedura ta’ falliment hija rregolata, fid-dritt Belġjan, mill-Artikoli XX.98 sa XX.201 tal-KDE. Mill-Artikolu XX.98 ta’ dan il-kodiċi jirriżulta li l-proċedura ta’ falliment għandha bħala għan li “tqiegħed il-patrimonju tad-debitur taħt l-amministrazzjoni ta’ kuratur, responsabbli li jamministra l-patrimonju tal-persuna insolventi, li jillikwidah u jqassam ir-rikavat tal-likwidazzjoni bejn il-kredituri”.
11.
Il-liġi tal‑21 ta’ Marzu 2021 (
5
) emendat il-livre XX (il-Ktieb XX) tal-KDE u daħħlet fih leġiżlazzjoni tal-pre-pack, li hija fażi preparatorja għar-riorganizzazzjoni tal-impriża, li matulha l-President tat-tribunal de l’entreprise (il-Qorti tal-Impriżi) jista’ jaħtar rappreżentant sabiex jinkiseb ftehim bonarju jew kollettiv meta d-debitur ikun jista’ juri li l-kontinwità tal-impriża hija mhedda, fi żmien qasir jew fit-tul.
2. Il‑leġiżlazzjoni fil‑qasam taż‑żamma tad‑drittijiet tal‑ħaddiema f’każ ta’ bdil tal‑persuna li timpjega
12.
Fl-ordinament ġuridiku Belġjan, id-Direttiva 2001/23 ġiet trasposta, b’mod partikolari, fil-convention collective de travail no 32bis du 7 juin 1985, concernant le maintien des droits des travailleurs en cas de changement d’employeur du fait d’un transfert conventionnel d’entreprise et réglant les droits des travailleurs repris en cas de reprise de l’actif après faillite (il-Ftehim Kollettiv tax-Xogħol Nru 32bis tas‑7 ta’ Ġunju 1985 dwar iż-żamma tad-drittijiet tal-ħaddiema f’każ ta’ bdil tal-persuna li timpjega minħabba trasferiment kuntrattwali ta’ impriża u li jirregola d-drittijiet tal-ħaddiema impjegati mill-ġdid f’każ ta’ akkwist tal-attiv wara falliment, kif emendata, (iktar ’il quddiem il-FKX Nru 32bis”).
13.
Kif jirriżulta mill-Artikolu 1 tiegħu, il-FKX Nru 32bis għandu l-għan, minn naħa, li jiggarantixxi “ż-żamma tad-drittijiet tal-ħaddiema fil-każijiet kollha fejn isseħħ bidla tal-persuna li timpjega minħabba t-trasferiment kuntrattwali ta’ impriża jew ta’ parti minn impriża” (Kapitolu II) u, min-naħa l-oħra, li jiggarantixxi “ċerti drittijiet lill-ħaddiema impjegati mill-ġdid f’każ ta’ akkwist tal-attiv wara falliment” (Kapitolu III).
14.
Il-Kapitolu II tal-FKX Nru 32bis, li jinkludi l-Artikoli 6 sa 10 tagħha, huwa ddedikat għad-“[d]rittijiet tal-ħaddiema f’każ ta’ bdil tal-persuna li timpjega wara trasferiment kuntrattwali ta’ impriża”.
15.
Skont l-Artikolu 7 tal-FKX Nru 32bis “[i]d-drittijiet u obbligi li jirriżultaw għaċ-ċedent mill-kuntratti ta’ impjieg eżistenti fid-data tat-trasferiment […] jiġu ttrasferiti liċ-ċessjonarju minħabba dan it-trasferiment”.
16.
L-Artikolu 8 tal-FKX Nru 32bis jipprovdi li “[ċ]-ċedent u ċ-ċessjonarju huma obbligati in solidum għall-ħlas tad-djun eżistenti fid-data tat-trasferiment […] u li jirriżultaw mill-kuntratti ta’ xogħol eżistenti f’din id-data, ħlief għad-djun li jirrigwardaw skemi supplimentari ta’ benefiċċji soċjali”.
17.
Skont l-Artikolu 9 tal-FKX Nru 32bis “[i]l-bdil tal-persuna li timpjega ma jikkostitwixxix, minnu nnifsu, raġuni għat-tkeċċija miċ-ċedent jew miċ-ċessjonarju”.
18.
Il-Kapitolu III tal-FKX Nru 32bis, intitolat “[d]rittijiet tal-ħaddiema impjegati mill-ġdid f’każ ta’ akkwist tal-attiv wara falliment”, japplika f’każ ta’ ħaddiema impjegati mill-ġdid “wara akkwist tal-attiv kollu ta’ impriża falluta jew parti minnu__ bil-kundizzjoni li l-akkwist iseħħ f’terminu ta’ xahrejn mid-data tal-falliment” (l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 11). Dan il-kapitolu “japplika [b’mod partikolari] għall-ħaddiema li, fid-data tal-falliment, ikunu għadhom marbutin b’kuntratt ta’ xogħol […] u japplika f’każ li dawn il-ħaddiema jiġu impjegati mill-ġdid jew qabel l-akkwist tal-attiv, jew fil-mument tal-akkwist tal-attiv, jew inkella f’terminu addizzjonali ta’ erba’ xhur wara l-akkwist tal-attiv”.
19.
Id-dispożizzjonijiet tal-imsemmi Kapitolu III jistabbilixxu ż-żamma tal-kundizzjonijiet tax-xogħol li kienu jeżistu mal-persuna li kienet timpjega qabel (Artikolu 13 tal-FKX Nru 32bis) jew it-teħid inkunsiderazzjoni tal-anzjanità miksuba mill-ħaddiem mal-persuna li kienet timpjegah qabel għad-determinazzjoni tat-terminu u tal-kumpens (Artikolu 14 ta’ dan il-ftehim). Min-naħa l-oħra, huma ma jipprevedu la t-trasferiment liċ-ċessjonarju tad-djun li jirriżultaw mill-kuntratti ta’ xogħol li jkunu jeżistu fid-data tat-trasferiment, u lanqas l-obbligazzjoni u r-responsabbiltà in solidum taċ-ċessjonarju maċ-ċedent għal dawn id-djun.
20.
F’każ ta’ trasferiment fil-kuntest ta’ proċedura ta’ riorganizzazzjoni ġudizzjarja, il-leġiżlazzjoni tad-drittijiet tal-ħaddiema applikabbli hija l-Convention collective de travail no 102 du 5 octobre 2011, concernant le maintien des droits des travailleurs en cas de changement d’employeur du fait d’une réorganisation judiciaire par transfert sous autorité de justice (il-Ftehim Kollettivta x-Xogħol Nru 102 tal‑5 ta’ Ottubru 2011, li jikkonċerna ż-żamma tad-drittijiet tal-ħaddiema f’każ ta’ bdil tal-persuna li timpjega minħabba r-riorganizzazzjoni ġudizzjarja permezz ta’ trasferiment taħt l-awtorità ġudizzjarja (iktar ’il quddiem il-“FKX Nru 102”).
III. Il‑kawża prinċipali, id‑domanda preliminari u l‑proċedura quddiem il‑Qorti tal‑Ġustizzja
21.
Id-ditta Wibra hija impriża Olandiża, li għandha diversi ħwienet li jinsabu fil-Belġju u fil-Pajjiżi l-Baxxi. Hija tispeċjalizza fil-bejgħ ta’ oġġetti għall-konsum ta’ kull tip bi prezzijiet imnaqqsa. Matul is-sena 2020, minħabba l-kriżi sanitarja tal-COVID-19, il-fergħa Belġjana ta’ din l-impriża, Wibra België SA– li, f’dak il-perijodu, kellha 81 ħanut u kienet timpjega 439 ħaddiem – sofriet telf kbir fid-dħul mill-bejgħ tagħha.
22.
Minħabba dan il-fatt, fit‑30 ta’ Lulju 2020, Wibra België SA ppreżentat rikors għar-riorganizzazzjoni ġudizzjarja quddiem l-Ondernemingsrechtbank Gent (il-Qorti tal-Impriżi ta’ Gand, il-Belġju), li kkonċediet perijodu ta’ sospensjoni sat‑30 ta’ Ottubru ta’ wara, u ħatret tliet rappreżentanti (BA, EP u RI) bil-kompitu li jorganizzaw u jittrasferixxu l-attivitajiet kollha jew parti minnhom tal-imsemmija kumpannija.
23.
Fil‑21 ta’ Settembru 2020, dawn it-tliet rappreżentanti aċċettaw l-offerta ta’ akkwist magħmula mill-kumpannija omm, Wibra NEDERLAND BV, fir-rigward ta’ 36 post kummerċjali u 183 ħaddiem minn 439 ta’ Wibra België SA. Klawżola tal-ftehim ta’ akkwist kienet tipprevedi li, għal dak li jikkonċerna l-membri tal-persunal impjegati mill-ġdid, l-obbligi finanzjarji li jirrigwardaw il-ħlas tal-vaganzi futuri u tat-tlettax-il xahar għax-xogħol imwettaq sad-data tal-approvazzjoni kellhom jinġarru mill-bejjiegħ prorata temporis.
24.
Fit‑30 ta’ Settembru 2020, inħolqot kumpannija ad
hoc, -Wibra België SRL, bil-għan li takkwista u tkompli parti mill-attivitajiet li qabel kienu jitwettqu minn Wibra België SA.
25.
Adita mit-tliet rappreżentanti msemmija qabel b’talba għall-approvazzjoni ta’ din l-offerta ta’ akkwist it-Tribunal de l’entreprise de Gand (il-Qorti tal-Impriżi ta’ Gand) ċaħdet din it-talba, permezz ta’ sentenza tat‑8 ta’ Ottubru 2020, u ddeċidiet li d-dispożizzjonijiet tal-proposta ta’ akkwist li jirrigwardaw il-ħlas tal-vaganzi u tal-bonus ta’ tmiem is-sena kienu jiksru d-dispożizzjonijiet imperattivi tal-FKX Nru 102 u tad-Direttiva 2001/23.
26.
Permezz tat-tieni deċiżjoni tagħha, mogħtija fl-istess ġurnata, din il-qorti ddikjarat il-falliment ta’ Wibra België SA u ħatret lit-tliet rappreżentanti, jiġifieri lil BA, EP u RI bħala kuraturi_.
27.
Minkejja r-rifjut, mill-imsemmija qorti, tal-offerta tat-talba għal approvazzjoni tal-offerta ta’ akkwist u l-ammissjoni tal-falliment, id-ditta Wibra ħabbret, permezz ta’ stqarrija għall-istampa tad‑9 ta’ Ottubru 2020, il-ftuħ mill-ġdid ta’ malajr ta’ 36 ħanut u ż-żamma ta’ 183 impjegat.
28.
Fid-dawl tad-destin irriżervat għal Wibra België SA, il-membri tal-persunal ġew immedjatament informati bid-deċiżjoni ta’ falliment u bid-deċiżjoni li jiġi tterminat il-kuntratt ta’ xogħol tagħhom, permezz tal-ħlas ta’ kumpens għall-preavviż tat-temm ta’ impjieg.
29.
L-għada tad-deċiżjoni ta’ falliment, il-kuraturi ttrasferew parti mill-attivi mobbli korporali u inkorporali ta’ -Wibra België SA lil -Wibra België SRL. Mill-persunal kollu mkeċċi (jiġifieri 439 ħaddiem), 183 persuna reġgħu ġew irreklutati minn Wibra België SRL.
30.
Wara xi mistoqsijiet magħmula minn ċerti ħaddiema mkeċċija, il-kuraturi tal-falliment wieġbu li “[w]ara d-dikjarazzjoni tal-falliment, parti mill-attivi mobbli inkorporali u korporali [kienet] inbiegħet lill-kumpannija l-ġdida [Wibra België SRL]” u li “[e]bda membru tal-persunal jew attività ma [kien] ġie ttrasferit”.
31.
Permezz ta’ rikors ippreżentat fil‑21 ta’ Ġunju 2021, AE u 21 ħaddiem ieħor imkeċċi minn Wibra België SA ppreżentaw kawża quddiem it-tribunal du travail de Liège (il-Qorti Industrijali ta’ Liège, il-Belġju), il-qorti tar-rinviju, kemm kontra l-persuna li kienet timpjegahom qabel li falliet kif ukoll kontra s-Wibra België SRL. Barra minn hekk, 38 ħaddiem ieħor ingħaqdu mbagħad ma’ din l-azzjoni. Dawn il-ħaddiema kollha (iktar ’il quddiem, flimkien, ir-“rikorrenti”) talbu, b’mod partikolari, minn naħa, li jiġi kkonstatat li t-tranżazzjoni ta’ trasferiment tal-attivitajiet li seħħet bejn Wibra België SA li falliet u Wibra België SRL kienet tikkostitwixxi trasferiment kuntrattwali ta’ impriża fis-sens tal-FKX Nru 32bis u tal-Artikolu 1 tad-Direttiva 2001/23 u min-naħa l-oħra, talbu li jingħatalhom ammont bħala kumpens għad-danni għall-ksur tad-dispożizzjonijiet tal-FKX Nru 32bis u biex Wibra België SRL tkun ikkundannata, in solidum, u fin-nuqqas, b’mod personali, tħallas dan l-ammont. B’mod iktar speċifiku, dawn il-ħaddiema sostnew li Wibra België SRL kellha tiġi rrikonoxxuta bħala ċessjonarja, b’mod li hija kienet obbligata fil-konfront tagħhom bid-drittijiet u obbligi li l-imsemmija ħaddiema, qabel, setgħu jinvokaw kontra Wibra België SA, b’mod partikolari, għal dak li jikkonċerna l-ħlas tas-somom dovuti minn din tal-aħħar bħala kumpens għad-danni kif ukoll għall-arretrati ta’ remunerazzjoni, vaganzi, bonusijiet u allowances, inkluż il-kumpens għall-preavviż tat-temm ta’ impjieg, wara t-tkeċċija tagħhom konsekuttiva għad-dikjarazzjoni ta’ falliment. B’mod sussidjarju, dawn l-istess ħaddiema talbu li l-proċeduri jkunu sospiżi sabiex tingħata risposta għad-domandi lill-Qorti tal-Ġustizzja.
32.
Fit-talba għal deċiżjoni preliminari tagħha, il-qorti tar-rinviju kkunsidrat li Wibra België SA kienet responsabbli, lejn kull waħda mir-rikorrenti, għall-ħlas tad-danni għall-ksur tal-obbligi tagħha fir-rigward tal-informazzjoni u konsultazzjoni ta’ qabel it-tkeċċija kollettiva. Madankollu, fid-dawl tal-falliment deċiż b’sentenza tat‑8 ta’ Ottubru 2020, il-krediti tal-ħaddiema mkeċċija kellhom qabel xejn jiġu ddikjarati ammissibbli fil-passiv tal-kumpannija falluta, filwaqt li l-attiv tal-kumpannija falluta għandu xorta jkun suffiċjenti biex ir-rikorrenti jiksbu l-ħlas effettiv.
33.
Għaldaqstant, jekk it-tranżazzjoni mwettqa bejn -Wibra België SA li falliet u Wibra België SRL kellha titqies bħala “trasferiment kuntrattwali ta’ impriża” skont il-Kapitolu II tal-FKX Nru 32bis, it-tieni kumpannija tkun obbligata in solidum għall-obbligi tal-ewwel waħda kif ukoll għad-djun eżistenti fid-data tat-trasferiment skont l-Artikoli 7 u 8 tal-FKX Nru 32bis.
34.
F’dan il-kuntest, din il-qorti tar-rinviju tistaqsi fuq il-klassifikazzjoni ġuridika tat-tranżazzjoni ta’ trasferiment tal-attivi ta’ Wibra België SA lil Wibra België SRL. Din tal-aħħar tistaqsi, b’mod partikolari, jekk din it-tranżazzjoni għandhiex tkun ikklassifikata bħala “trasferiment kuntrattwali ta’ impriża” fis-sens tal-Kapitolu II tal-FKX Nru 32bis jew bħala “trasferiment tal-attivi wara falliment” fis-sens tal-Kapitolu III ta’ dan il-ftehim.
35.
F’dan ir-rigward, din il-qorti tikkonstata li, minkejja r-rifjut ta’ approvazzjoni ġudizzjarja tal-akkwist tal-attivi wara l-falliment, il-pjan ta’ trasferiment tal-impriża mill-kumpannija omm Wibra Nederland, imħejji matul il-proċedura ta’ riorganizzazzjoni ġudizzjarja mir-rappreżentanti maħtura mit-Tribunal de l’entreprise de Gand (il-Qorti tal-Impriżi ta’ Gand), ġie finalment eżegwit, l-għada tad-deċiżjoni tal-falliment minn dawn l-istess rappreżentanti, imma fil-kwalità ta’ kuraturi.
36.
Barra minn hekk, l-imsemmija qorti tirrileva wkoll li ma huwiex ikkontestat li t-termini u l-kundizzjonijiet tat-tranżazzjoni li seħħet bejn iż-żewġ kumpanniji, l-għada tal-falliment, huma identiċi għal dawk li jirriżultaw mill-offerta ta’ akkwist, ippreżentata quddiem it-tribunal de l’entreprise de Gand (il-Qorti tal-Impriżi ta’ Gand) fil-kuntest tal-proċedura ta’ riorganizzazzjoni ġudizzjarja, fejn l-unika differenza bejn iż-żewġ tranżazzjonijiet hija l-identità taċ-ċessjonarja. Madankollu, il-qorti tar-rinviju tosserva li, inkwantu Wibra België SRL hija sussidjarja tal-kumpannija omm, din id-differenza fl-identità ma għandha ebda effett f’din il-kawża.
37.
Din il-qorti tqis li t-tranżazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali “inkontestabbilment” għandha tiġi kklassifikata bħala “trasferiment pre-pack” u tagħmel riferiment għall-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (
6
) li tippermetti liċ-ċessjonarja tibbenefika mid-deroga prevista fl-Artikolu 5 tad-Direttiva 2001/23, sakemm din it-tranżazzjoni tkun irregolata mid-dispożizzjonijiet leġiżlattivi u regolatorji.
38.
Madankollu, fil-fehma tagħha, tali dispożizzjonijiet ma jeżistux fid-dritt Belġjan. B’mod partikolari, l-emendi magħmula mil-leġiżlatur Belġjan għall-KDE, b’mod partikolari permezz tal-liġi tal‑21 ta’ Marzu 2021 jikkonċernaw il-fażi preparatorja (pre-pack plan) u mhux il-fażi tat-trasferiment (pre-pack cession).
39.
Il-qorti tar-rinviju tippreċiża li, f’dan il-każ, l-ewwel parti tat-tranżazzjoni – jiġifieri t-tħejjija tat-trasferiment – seħħet taħt is-superviżjoni tar-rappreżentanti, maħtura mit-Tribunal de l’entreprise de Gand (il-Qorti tal-Impriżi ta’ Gand) fil-kuntest tal-proċedura ta’ riorganizzazzjoni ġudizzjarja. It-tieni parti ta’ din it-tranżazzjoni – jiġifieri t-trasferiment tal-attivi u tal-persunal – seħħet immedjatament wara r-rifjut tat-tribunal de l’entreprise (il-Qorti tal-Impriżi) li tapprova t-tranżazzjoni inizjalment miftehma, u fuq kollox fuq il-bażi ta’ raġuni li tirrigwarda l-protezzjoni tad-drittijiet tal-ħaddiema (f’dan il-każ, ir-rifjut taċ-ċessjonarja li tassumi l-obbligi tal-kumpannija marbuta mal-ħlas tal-vaganzi u l-bonus ta’ tmiem is-sena).
40.
Huma f’dawn iċ-ċirkustanzi li t-tribunal du travail de Liège (il-Qorti Industrijali ta’ Liège) rriżervat li tiddeċiedi dwar it-talbiet magħmula kontra Wibra België SRL u ddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“L-Artikolu 5(1) tad-Direttiva [2001/23] għandu jiġi interpretat fis-sens li l-kundizzjoni li jipprevedi dan l-artikolu, li l-Artikoli 3 u 4 ta’ din id-direttiva ma japplikawx għat-trasferiment ta’ impriża fejn iċ-ċedent ikun is-suġġett ta’ proċedura ta’ falliment jew ta’ proċedura analoga ta’ insolvenza li tkun infetħet bil-għan li l-assi taċ-ċedent jiġu llikwidati, ma tkunx issodisfatta fejn it-trasferiment tal-impriża kollha jew parti minnha jitħejja qabel il-ftuħ ta’ proċedura ta’ falliment intiża sabiex jiġu llikwidati l-assi taċ-ċedent, f’dan il-każ fil-kuntest ta’ proċedura ta’ riorganizzazzjoni ġudizzjarja, li tintemm bi ftehim ta’ trasferiment li l-approvazzjoni tiegħu ma tingħatax mill-qorti kompetenti, u li l-implimentazzjoni tiegħu ssir immedjatament wara d-dikjarazzjoni ta’ falliment, lil hinn mill-iskop tal-applikazzjoni ta’ kull dispożizzjoni leġiżlattiva jew regolamentari tad-dritt intern?”
41.
Osservazzjonijiet bil-miktub ġew ippreżentati lill-Qorti tal-Ġustizzja mir-rikorrenti, minn Wibra België SRL, mill-Gvern Belġjan kif ukoll mill-Kummissjoni Ewropea.
IV. Analiżi
A.
Introduzzjoni
42.
Permezz tad-domanda preliminari tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, dwar jekk l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2001/23 għandux jiġi interpretat fis-sens li l-kundizzjoni li huwa jipprevedi, li tgħid li l-Artikoli 3 u 4 ta’ din id-direttiva ma japplikawx għat-trasferiment ta’ impriża “meta min ikun qed jagħmel it-trasferiment huwa s-suġġett ta’ proċedimenti ta’ falliment jew ta’ xi proċedimenti analogi ta’ falliment li kienu istitwiti bl-iskop tal-likwidazzjoni ta’ l-assi ta’ min qed jagħmel it-trasferiment” ma tkunx issodisfatta f’sitwazzjoni fejn it-trasferiment tal-impriża kollha jew parti minnha jkun tħejja qabel il-ftuħ ta’ proċedura ta’ falliment fil-kuntest ta’ proċedura intiża għat-tkomplija tal-impriża, bħalma hija proċedura għar-riorganizzazzjoni ġudizzjarja, li tiġi konkluża bi ftehim ta’ trasferiment li l-approvazzjoni tiegħu tiġi rrifjutata mill-qorti kompetenti, u li dan it-trasferiment jiġi implimentat immedjatament wara d-dikjarazzjoni ta’ falliment.
43.
Din id-domanda saret fil-kuntest ta’ tilwima fejn diversi ħaddiema mkeċċija wara r-riorganizzazzjoni tal-impriża Wibra jsostnu li t-tranżazzjoni ta’ trasferiment li seħħet bejn Wibra België SA, il-kumpannija li kienet timpjegahom qabel, u Wibra België SRL kellha tiġi kklassifikata bħala “trasferiment legali [kuntrattwali] ta’ impriża” fis-sens tal-Artikolu 1 tad-Direttiva 2001/23 u li, f’dan il-każ, il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tal-eċċezzjoni prevista fl-Artikolu 5(1) ta’ din id-direttiva ma kinux issodisfatti. Minn dan isegwi li, bħala ċessjonarja, Wibra België SRL kienet obbligata fil-konfront tagħhom bid-drittijiet u obbligi li huma setgħu preċedentement jinvokaw fil-konfront ta’ Wibra België SA skont l-Artikoli 7 u 8 tal-FKX Nru 32bis, li jikkorrispondu, essenzjalment, għall-Artikolu 3 tad-Direttiva 2001/23.
44.
Kif ser nesponi fil-punti 65 sa 71 ta’ dawn il-konklużjonijiet, mill-proċess li għandha quddiemha l-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li t-tranżazzjoni ta’ trasferiment inkwistjoni kienet, inizjalment, tħejjiet matul proċedura ta’ riorganizzazzjoni ġudizzjarja taħt id-dritt Belġjan imma, fid-dawl tar-rifjut tal-approvazzjoni ta’ din il-proposta ta’ trasferiment mill-qorti kompetenti, din ġiet finalment eżegwita l-għada tad-deċiżjoni ta’ falliment ta’ Wibra België SA.
45.
Il-partijiet li ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja ddefendew pożizzjonijiet differenti fir-rigward tar-risposta li għandha tingħata lid-domanda preliminari. Filwaqt li r-rikorrenti u l-Kummissjoni jsostnu li t-tranżazzjoni ta’ trasferiment bħalma hija dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma għandhiex taqa’ taħt l-eċċezzjoni prevista fl-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2001/23, Wibra België SRL u l-Gvern Belġjan isostnu, min-naħa l-oħra, li f’dan il-każ il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni ta’ din l-eċċezzjoni huma ssodisfatti.
B.
Fuq id‑domanda preliminari
1. Fuq l‑applikabbiltà tad‑Direttiva 2001/23
46.
Sabiex tingħata risposta lid-domanda preliminari magħmula mill-qorti tar-rinviju jeħtieġ, l-ewwel nett, li jiġi vverifikat jekk it-tranżazzjoni ta’ trasferiment inkwistjoni taqax taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2001/23.
47.
F’dan ir-rigward, skont l-Artikolu 1(1) tagħha, din id-direttiva tapplika għal kull trasferiment ta’ impriża, negozju jew parti minn impriża jew negozju lil persuna oħra li timpjega bħala riżultat ta’ trasferiment kuntrattwali jew ta’ fużjoni.
48.
Mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-kamp ta’ applikazzjoni tal-imsemmija direttiva jkopri l-possibbiltajiet kollha ta’ tibdil, fil-kuntest ta’ relazzjonijiet kuntrattwali, tal-persuna fiżika jew ġuridika responsabbli għall-operazzjoni tal-impriża u li, minħabba dan il-fatt, tassumi l-obbligi tal-persuna li timpjega fir-rigward tal-impjegati tal-impriża, irrispettivament minn jekk il-proprjetà tal-assi korporali tkun ġiet ittrasferita. F’dan ir-rigward il-Qorti tal-Ġustizzja ċċarat li l-kriterju deċiżiv sabiex tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ trasferiment, fis-sens tal-istess direttiva, huwa għalhekk il-fatt li l-entità inkwistjoni żżomm l-identità tagħha, li jirriżulta partikolarment mit-tkomplija effettiva tal-operazzjoni jew mit-teħid tagħha (
7
). Fil-ġurisprudenza tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja pprovdiet diversi indikazzjonijiet li jippermettu li tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ trasferiment fis-sens tad-Direttiva 2001/23 (
8
).
49.
F’dan il-każ, kif tirrileva l-Kummissjoni, id-deċiżjoni tar-rinviju ssemmi ittra tal-kuraturi li tindika li “ebda membru tal-persunal jew attività ma kien[et] ittrasferita” (
9
). Madankollu, indikazzjonijiet oħra msemmija f’din id-deċiżjoni, bħalma hija l-istqarrija għall-istampa tad‑9 ta’ Ottubru 2020 tal-istess kuraturi li ħabbret il-ftuħ mill-ġdid malajr ta’ 36 ħanut u ż-żamma ta’ 183 impjegat (
10
), jidhru li jwasslu biex jiġi kkunsidrat li, f’dan il-każ, kien hemm fil-fatt “trasferiment ta’ impriża” fis-sens tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 2001/23. Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju, li fl-aħħar mill-aħħar jaqa’ fuqha li tiddetermina in concreto jekk kienx hemm trasferiment skont din id-dispożizzjoni, tidher li tippreżumi li din id-direttiva tapplika għall-kawża pendenti quddiemha. Għaldaqstant, jeħtieġ li jiġi kkunsidrat li l-istess japplika hawnhekk.
2. Fuq id‑deroga prevista fl‑Artikolu 5(1) tad‑Direttiva 2001/23
50.
Għal dak li jikkonċerna l-għan speċifiku tad-domanda preliminari, jiġifieri l-applikabbiltà tad-deroga prevista fl-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2001/23, għat-tranżazzjoni ta’ trasferiment inkwistjoni fil-kawża prinċipali, jeħtieġ l-ewwel nett li jitfakkar li, kif jirriżulta mill-premessa 3 tagħha, din id-direttiva hija intiża għall-protezzjoni tal-impjegati fil-każ li jinbidel min jimpjega, b’mod partikolari, sabiex jiġi żgurat li d-drittijiet tagħhom ikunu ssalvagwardjati (
11
).
51.
Sabiex jintlaħaq dan l-għan, l-imsemmija direttiva tipprevedi, minn naħa, fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tagħha li, d-drittijiet u l-obbligi taċ-ċedent li joħorġu minn kuntratt ta’ impjieg jew minn relazzjoni ta’ impjieg eżistenti fid-data tat-trasferiment għandhom jiġu trasferiti ipso jure miċ-ċedent liċ-ċessjonarju. F’dan il-kuntest, it-tieni subparagrafu tal-istess paragrafu jispeċifika li l-Istati Membri jistgħu jipprevedu r-responsabbiltà in solidum taċ-ċedent u taċ-ċessjonarju għall-obbligi li jkunu ġew fis-seħħ qabel id-data tat-trasferiment wara kuntratt ta’ xogħol jew relazzjoni ta’ impjieg eżistenti fid-data tat-trasferiment. Min-naħa l-oħra, l-Artikolu 4(1) tal-istess direttiva jipproteġi lill-ħaddiema kontra kull tkeċċija magħmula miċ-ċedent jew miċ-ċessjonarju minħabba biss dan it-trasferiment (
12
).
52.
L-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2001/23, li l-interpretazzjoni tiegħu hija fil-qalba tad-domanda preliminari magħmulha mill-qorti tar-rinviju lill-Qorti tal-Ġustizzja, jikkostitwixxi deroga mis-sistema ta’ protezzjoni kkontemplata fl-imsemmija Artikoli 3 u 4 ta’ din id-direttiva (
13
). Bħala tali, din id-dispożizzjoni, skont il-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, għandha neċessarjament tkun suġġetta għal interpretazzjoni stretta (
14
). Barra minn hekk, l-introduzzjoni ta’ din id-deroga b’mod leġiżlattiv huwa l-frott tal-evoluzzjoni tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (
15
).
53.
Skont l-Artikolu 5(1) tal-imsemmija direttiva, sakemm l-Istati Membri ma jipprovdux xorta oħra, din is-sistema ta’ protezzjoni ma tapplikax f’każ ta’ trasferiment ta’ impriżi jew partijiet minn impriżi meta jkunu ssodisfatti tliet kundizzjonijiet kumulattivi: l-ewwel, li ċ-ċedent ikun is-suġġett ta’ proċedura ta’ falliment jew ta’ xi proċedura ta’ insolvenza analoga; it-tieni, li dawn il-proċeduri jkunu nfetħu bl-iskop tal-likwidazzjoni tal-assi taċ-ċedent u t-tielet, li l-imsemmija proċeduri jseħħu taħt is-superviżjoni ta’ awtorità pubblika kompetenti.
54.
Dawn il-konklużjonijiet ser jiffokaw fuq it-tieni kundizzjoni, li hija fil-qalba ta’ din il-kawża. Fil-fatt, minn naħa, ma huwiex ikkontestat li, f’dan il-każ, l-ewwel kundizzjoni hija ssodisfatta, peress li Wibra België SA kienet is-suġġett ta’ proċedura ta’ riorganizzazzjoni ġudizzjarja u ta’ falliment; min-naħa l-oħra, fl-ordinament ġuridiku Belġjan, dawn iż-żewġ proċeduri jseħħu taħt is-superviżjoni ta’ awtorità pubblika kompetenti, b’mod li t-tielet kundizzjoni tidher ukoll li hija ssodisfatta f’dan il-każ.
55.
Għal dak li jikkonċerna t-tieni kundizzjoni marbuta mal-fatt li l-proċedura ta’ falliment jew il-proċedura ta’ insolvenza analoga għal din il-proċedura li fil-kuntest tagħha jkun seħħ it-trasferiment “għall-finijiet tal-likwidazzjoni tal-beni taċ-ċedent”, mill-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li ma tissodisfax lil din il-kundizzjoni proċedura intiża għat-tkomplija tal-attività tal-impriża kkonċernata (
16
).
56.
F’dan ir-rigward, dejjem skont il-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, proċedura hija intiża għat-tkomplija tal-attività meta jkollha l-għan li tiġi ssalvagwardjata n-natura operazzjonali tal-impriża jew tal-unitajiet vijabbli tagħha. Min-naħa l-oħra, proċedura li twassal għal-likwidazzjoni tal-beni hija intiża li timmassimizza s-sodisfazzjon kollettiv tal-kredituri (
17
).
57.
F’dan il-kuntest, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li, minkejja li ma huwiex eskluż li tista’ teżisti ċerta koinċidenza bejn dawn iż-żewġ għanijiet li jsegwu proċedura speċifika, l-għan prinċipali ta’ proċedura fir-rigward tat-tkomplija ta’ attività tal-impriża jibqa’, fi kwalunkwe każ, is-salvagwardja tal-impriża kkonċernata (
18
).
58.
F’dan il-każ, jeħtieġ li jiġi rrilevat li, fid-deċiżjoni tar-rinviju tagħha, il-qorti tar-rinviju tikklassifika t-tranżazzjoni li seħħet f’dan il-każ bħala “trasferiment pre-pack”. F’dan ir-rigward, din il-qorti tagħmel riferiment għall-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li tikkonċerna l-interpretazzjoni tal-Artikoli 3 sa 5 tad-Direttiva 2001/23 fir-rigward tat-tranżazzjonijiet imsejħa “pre-pack”.
59.
B’mod ġenerali, il-frażi “pre-pack” tindika tranżazzjoni fuq l-attiv ta’ impriża fi kriżi (trasferiment) li titħejja qabel il-ftuħ ta’ proċeduri ta’ insolvenza (l-iktar spiss, falliment), bl-assistenza ta’ amministratur (f’ċerti ġurisdizzjonijiet maħtur minn qorti) u li hija, normalment, implimentata immedjatament wara l-ftuħ tal-proċeduri ta’ insolvenza (
19
).
60.
Jeħtieġ li jiġi ppreċiżat li l-Qorti tal-Ġustizzja kellha l-okkażjoni, fl-aħħar snin, li tiddeċiedi dwar il-kwistjoni tal-applikabbiltà tad-deroga prevista fl-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2001/23 għall-mekkaniżmu tal-pre-pack, b’mod iktar partikolari, fis-sentenzi Smallsteps u Proċedura ta’ pre-pack. Dawn iż-żewġ sentenzi kienu jikkonċernaw it-tranżazzjonijiet ta’ pre-pack fil-Pajjiżi l-Baxxi.
61.
Fl-ewwel sentenza, Smallsteps, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat– wara li rrilevat li, fil-Pajjiżi l-Baxxi, fil-ġurnata tal-adozzjoni ta’ dik is-sentenza, il-mekkaniżmu pre-pack ma kienx ikkontemplat fil-liġi nazzjonali iżda kien ir-riżultat tal-prattika (
20
) –li tranżazzjoni pre-pack, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, hija intiża sabiex tħejji t-trasferiment tal-impriża fl-iċken dettall sabiex tippermetti l-bidu mill-ġdid rapidu tal-unitajiet vijabbli tal-impriża wara d-dikjarazzjoni ta’ falliment, sabiex b’hekk tiġi evitata d-diżordni li tista’ tirriżulta mill-waqfien f’daqqa tal-attivitajiet ta’ din l-impriża fid-data tad-dikjarazzjoni tal-falliment, b’mod li jiġi ppreżervat il-valur tal-imsemmija impriża u l-impjiegi. Għaldaqstant hija ddeċidiet li peress li tali tranżazzjoni ma hijiex intiża, b’mod definittiv, għal-likwidazzjoni tal-impriża, l-għan ekonomiku u soċjali li hija ssegwi ma setax jispjega u lanqas jiġġustifika li, meta l-impriża kkonċernata tkun suġġetta għal trasferiment totali jew parzjali, il-ħaddiema tagħha jiġu miċħuda d-drittijiet lilhom irrikonoxxuti fid-Direttiva 2001/23 (
21
).
62.
Fis-sentenza sussegwenti, Proċedura ta’ pre-pack, għal dak li jirrigwarda t-tieni mit-tliet kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tad-deroga prevista fl-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2001/23, imsemmija fil-punt 52 ta’ dawn il-konklużjonijiet, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li, meta l-għan prinċipali ta’ proċedura ta’ pre-pack segwita minn proċedura ta’ falliment jikkonsisti fil-ksib, wara l-konstatazzjoni ta’ insolvenza taċ-ċedent u tal-likwidazzjoni tiegħu, tar-rimbors l-iktar għoli possibbli għall-kredituri kollha tiegħu, dawn il-proċeduri, meħuda flimkien, jissodisfaw, bħala prinċipju, din it-tieni kundizzjoni (
22
). Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll li, f’dan ir-rigward, fl-ewwel lok, għandu jiġi vverifikat, f’kull sitwazzjoni, jekk il-proċedura ta’ pre-pack u l-proċedura ta’ falliment inkwistjoni jitwettqux għal-likwidazzjoni tal-impriża minħabba l-insolvenza ppruvata taċ-ċedent u mhux minħabba sempliċi riorganizzazzjoni tiegħu, u, fit-tieni lok, għandu jiġi stabbilit mhux biss li dawn il-proċeduri għandhom l-għan prinċipali li jissodisfaw bl-aħjar mod il-kredituri kollha iżda wkoll li l-implimentazzjoni tal-likwidazzjoni permezz ta’ ċessjoni tal-impriża avvjata (going concern) jew ta’ parti minnha, kif ippreparata fil-proċedura ta’ pre-pack u mwettqa wara l-proċedura ta’ falliment, tippermetti li jintlaħaq dan l-għan prinċipali. B’hekk, l-għan ta’ rikors għal proċedura ta’ pre-pack, għall-finjiet ta’ likwidazzjoni tal-kumpannija, huwa li jippermetti lil kuratur u lill-imħallef superviżorju maħtura mill-qorti wara d-dikjarazzjoni ta’ falliment ta’ din tal-aħħar li jżidu l-opportunitajiet ta’ sodisfazzjon tal-kredituri (
23
).
63.
Huwa fid-dawl tal-prinċipji msemmija hawn fuq li jeħtieġ li jiġi vverifikat, sabiex tkun tista’ tingħata risposta għad-domanda preliminari magħmula mill-qorti tar-rinviju, jekk it-trasferiment li seħħ f’dan il-każ ikunx jissodisfa t-tliet kundizzjonijiet, esposti fil-punt 52 ta’ dawn il-konklużjonijiet, bil-għan li tiġi applikata d-deroga prevista fl-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2001/23.
3. Fuq l‑applikabbiltà, f’dan il‑każ, tad‑deroga prevista fl‑Artikolu 5(1) tad‑Direttiva 2001/23
a) Fuq it‑trasferiment li seħħ f’dan il‑każ
64.
F’dan il-każ, kif jirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju u kif tispjega b’mod iddettaljat Wibra België SRL fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, it-trasferiment seħħ, formalment, f’żewġ fażijiet.
65.
Fl-ewwel lok, Wibra België SA ppreżentat rikors għar-riorganizzazzjoni ġudizzjarja quddiem it-tribunal de l’entreprise de Gand (il-Qorti tal-Impriżi ta’ Gand) u talbet l-awtorizzazzjoni biex tipproċedi bit-trasferiment ta’ parti mill-attività taħt l-awtorità tal-qorti.
66.
Fil-kuntest ta’ din il-proċedura, ir-rappreżentanti maħtura minn din il-qorti aċċettaw l-offerta mogħtija mill-kumpannija omm Wibra Nederland BV għall-akkwist ta’ 36 post kummerċjali u tas-sede, tal-attivi korporali u inkorporali neċessarji biex ikun permess dan l-akkwist, kif ukoll bl-impjieg mill-ġdid ta’ 183 membru tal-persunal (minn total ta’ 439 ħaddiem).
67.
Madankollu, dan it-trasferiment ma ġiex awtorizzat mit-tribunal de l’entreprise (il-Qorti tal-Impriżi) u għaldaqstant ma setax effettivament jiġi implimentat. Għaldaqstant, il-proċedura ta’ riorganizzazzjoni ġudizzjarja ntemmet.
68.
Kif jirriżulta mid-deċiżjoni ta’ rinviju, il-proposta ta’ trasferiment ma kinitx ġiet approvata mit-tribunal de l’entreprise (il-Qorti tal-Impriżi) minħabba li d-dispożizzjonijiet ta’ din il-proposta dwar il-ħlas tal-vaganzi u l-bonus ta’ tmiem is-sena kienu jmorru kontra d-dispożizzjonijiet imperattivi tal-FKX Nru 102 – dwar iż-żamma tad-drittijiet tal-ħaddiema f’każ ta’ riorganizzazzjoni ġudizzjarja (
24
) – u tad-Direttiva 2001/23. Ir-raġuni għal din l-inkompatibbiltà kienet ir-rifjut taċ-ċessjonarja, Wibra België SRL, li tassumi l-passiv tal-kumpannija marbut mal-ħlas tal-vaganzi u mal-bonusijiet ta’ tmiem is-sena.
69.
Fit-tieni lok, wara li l-proċedura ta’ riorganizzazzjoni ġudizzjarja intiża għat-tkomplija tal-attivitajiet ta’ Wibra Belgie SA ma rnexxietx minħabba r-rifjut imsemmi fil-punt preċedenti, b’deċiżjoni tal-istess ġurnata, it-tribunal de l’entreprise (il-Qorti tal-Impriżi) iddikjarat il-falliment ta’ din il-kumpannija. L-għada ta’ din id-deċiżjoni, it-trasferiment imsemmi qabel ġie implimentat u Wibra ħabbret it-tkomplija tal-attivitajiet ta’ 36 ħanut.
70.
F’dan il-każ, ma huwiex ikkontestat mill-partijiet li l-modalitajiet tat-trasferiment implimentat bejn Wibra België SA u Wibra België SRL, l-għada tad-deċiżjoni dwar il-falliment, huma identiċi għal dawk tal-offerta ta’ akkwist ippreżentata quddiem it-tribunal de l’entreprise (il-Qorti tal-Impriżi) fil-kuntest tal-proċedura ta’ riorganizzazzjoni ġudizzjarja, fejn l-unika differenza kienet l-identità formali taċ-ċessjonarja. Madankollu, peress li ċ-ċessjonarja finali, jiġifieri Wibra België SRL, hija s-sussidjarja tal-kumpannija omm Wibra Nederland BV, li kienet għamlet l-offerta aċċettata fil-kuntest tal-proċedura ta’ riorganizzazzjoni ġudizzjarja, din id-differenza purament formali ma għandha ebda effett kif tirrileva espliċitament il-qorti tar-rinviju.
71.
Bħala konklużjoni, it-trasferiment inkwistjoni, f’dan il-każ, tħejja kompletament fil-kuntest tal-proċedura ta’ riorganizzazzjoni ġudizzjarja, iżda ġie implimentat immedjatament wara d-dikjarazzjoni ta’ falliment, wara r-rifjut ta’ approvazzjoni tal-proposta ta’ trasferiment.
b) Fuq l‑applikabbiltà tad‑deroga
72.
Tranżazzjoni ta’ trasferiment kif inhi deskritta fil-punti preċedenti tista’ tibbenefika mid-deroga prevista fl-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2001/23? F’dan ir-rigward, ser nagħmel l-osservazzjonijiet li ġejjin.
73.
Fl-ewwel lok, jeħtieġ li jiġi rrilevat li s-sentenza Plessers kienet tirrigwarda trasferiment li seħħ fil-kuntest ta’ proċedura ta’ riorganizzazzjoni ġudizzjarja bi trasferiment taħt l-awtorità tal-qorti taħt id-dritt Belġjan. Konsegwentement, din tirrigwarda eżattament l-istess tip ta’ proċedura mibdija inizjalment minn Wibra België SA f’din il-kawża.
74.
Barra minn hekk, f’din is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat espliċitament li din il-proċedura kienet intiża għat-tkomplija tal-attività tal-impriża kkonċernata u, għaldaqstant, ma kinitx tirrigwarda proċeduri intiżi għal-likwidazzjoni tal-assi taċ-ċedent skont l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2001/23 (
25
).
75.
Minn dan isegwi li, f’dan il-każ, għandu jitqies bħala ppruvat li t-trasferiment inkwistjoni kien tħejja kollu kemm hu fil-kuntest ta’ proċedura li għandha bħala għan it-tkomplija tal-impriża u ma jaqax taħt id-deroga mis-sistema ta’ protezzjoni tal-ħaddiema stabbilita mill-Artikolu 5(1) ta’ din id-direttiva.
76.
Fit-tieni lok, f’dan il-każ, dan it-trasferiment mhux biss tħejja fit-totalità tiegħu fil-kuntest ta’ din il-proċedura, imma dan ġie implimentat ukoll immedjatament wara d-dikjarazzjoni tal-falliment, b’mod iktar preċiż l-għada ta’ din id-dikjarazzjoni.
77.
F’dawn it-tali ċirkustanzi fejn it-trasferiment fil-kuntest tal-proċedura ta’ falliment ġie implimentat f’ġurnata waħda, huwa leġittimu li wieħed jistaqsi jekk, f’dan il-każ, seħħitx verament proċedura ta’ falliment jew le. Jidher pjuttost iktar li, f’dan il-każ, seħħ, essenzjalment, dak li jista’ jiġi ddefinit bħala “falliment tekniku”, jiġifieri falliment użat bħala mezz sabiex, fir-realtà, jingħata bidu ġdid lill-impriża (
26
). Fil-fatt, għalkemm ma huwiex ikkontestat li s-sitwazzjoni finanzjarja b’defiċit tal-impriża inkwistjoni kienet reali, it-tranżazzjoni ta’ trasferiment kienet madankollu tħejjiet fl-iċken dettall qabel id-deċiżjoni tal-falliment, b’mod li din setgħet tiġi implimentata fi ġurnata waħda.
78.
F’dan il-kuntest, jeħtieġ ukoll li jiġi rrilevat li ma jirriżulta minn imkien mill-proċess li għandha quddiemha l-Qorti tal-Ġustizzja li, matul il-proċedura ta’ falliment, saret riċerka għal offerti oħra li setgħu jwasslu potenzjalment għal sodisfazzjon aħjar tal-kredituri meta mqabbla mal-offerta diġà magħmula (mill-kumpannija omm Wibra Nederland BV) u aċċettata fil-kuntest tal-ewwel fażi, jiġifieri l-proċedura ta’ riorganizzazzjoni ġudizzjarja.
79.
Lanqas ma jirriżulta mill-proċess mibgħut lill-Qorti tal-Ġustizzja li, fil-kuntest tal-proċedura ta’ falliment, il-kuraturi ħadu xi azzjonijiet intiżi li jimmassimizzaw is-sodisfazzjon tal-kredituri b’xi mod ieħor.
80.
Min-naħa l-oħra, jidher li l-proċedura ta’ falliment inbdiet esklużivament sabiex ikun jista’ jiġi implimentat, f’ġurnata, it-trasferiment diġà mħejji fil-kuntest tal-proċedura ta’ riorganizzazzjoni ġudizzjarja.
81.
Barra minn hekk, fit-tielet lok, għandu jiġi kkonstatat li d-dikjarazzjoni tal-falliment seħħet biss minħabba li ma rnexxietx il-proċedura ta’ riorganizzazzjoni ġudizzjarja minħabba r-rifjut taċ-ċessjonarja (li taqa’ taħt l-istess grupp Wibra) li tikkonforma ruħha mad-dispożizzjonijiet imperattivi fil-qasam tal-protezzjoni tal-ħaddiema. Dan in-nuqqas ta’ suċċess ippermetta lil din iċ-ċessjonarja twettaq eżattament l-istess tranżazzjoni li ma kinitx ġiet approvata, imma bil-benefiċċju tad-deroga prevista fl-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2001/23, mingħajr ma jkollha tosserva d-dispożizzjonijiet imperattivi fil-qasam tal-protezzjoni tal-ħaddiema, minħabba l-ksur li għalih kienet ġiet irrifjutata l-approvazzjoni matul il-proċedura ta’ riorganizzazzjoni ġudizzjarja.
82.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, ma nemminx li huwa possibbli li ż-żewġ proċeduri jiġu mifruda b’mod artifiċjali, jiġifieri l-proċedura ta’ riorganizzazzjoni ġudizzjarja u dik tal-falliment (“tekniku”, li ppermettiet it-trasferiment f’dan il-każ f’ġurnata waħda) abbażi tal-argument li, peress li din il-proċedura hija intiża għal-likwidazzjoni tal-assi taċ-ċedent, allura t-trasferiment inkwistjoni għandu jibbenefika mid-deroga prevista fl-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2001/23.
83.
Fil-fatt, bla ħsara għall-evalwazzjonijiet fattwali li għandha tagħmel il-qorti tar-rinviju, mill-fatti esposti jirriżulta ċar, fil-fehma tiegħi, li f’dan il-każ, din hija tranżazzjoni waħda li l-għan tagħha kien, mill-bidu, it-tkomplija tal-attività tal-impriża kkonċernata, u dan mhux biss fil-kuntest tal-ewwel fażi, imma wkoll fil-kuntest tat-tieni waħda, jiġifieri l-proċedura ta’ falliment “tekniku” li serviet fundamentalment biex timplimenta t-trasferiment imħejja preċedentement.
84.
F’dan ir-rigward, ebda element fil-proċess mibgħut lill-Qorti tal-Ġustizzja ma jippermetti li jiġi kkunsidrat li l-għan prinċipali taż-żewġ proċeduri li wasslu għat-trasferiment inkwistjoni kien li jinkiseb l-ogħla rendiment possibbli għall-kredituri kollha (
27
). Għalkemm, bla ħsara għall-verifiki li għandha tagħmel biss il-qorti tar-rinviju, l-insolvenza tista’ titqies bħala ppruvata, il-proċeduri mibdija ma kinux intiżi għal-likwidazzjoni tal-impriża u għall-aħjar sodisfazzjon tal-kredituri kollha, imma kellhom l-għan, mill-bidu sal-aħħar, tat-tkomplija ta’ din l-impriża permezz tar-riorganizzazzjoni tagħha (
28
).
85.
Barra minn hekk, kif jirrilevaw, ġustament, ir-rikorrenti fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom, f’dan il-każ, ma kien hemm ebda mod żvestiment ta’ poteri tal-kumpannija falluta. L-għan imfittex minn Wibra kien li tkompli, hija stess, parti mill-attivitajiet tagħha, billi timplimenta l-pjan ta’ riorganizzazzjoni li hija kienet inizjalment ippruvat twettaq permezz tal-proċedura ta’ riorganizzazzjoni ġudizzjarja. Issa, tali ipoteżi ma taqax taħt il-kunċett ta’ “falliment” skont l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2001/23, li jippreżumi, kif jirriżulta mill-ġurisprudenza msemmija fil-punti 55 sa 62 ta’ dawn il-konklużjonijiet, il-likwidazzjoni tal-impriża kif ukoll l-iżvestiment tal-poteri tal-kumpannija falluta minħabba l-insolvenza tagħha, u mhux is-sempliċi riorganizzazzjoni tal-impriża.
86.
Fir-raba’ u fl-aħħar lok, għal dak li jikkonċerna l-klassifikazzjoni bħala “pre-pack” tat-trasferiment inkwistjoni mill-qorti tar-rinviju, minix konvint li t-tranżazzjoni kif deskritta fil-punti 65 sa 71 ta’ dawn il-konklużjonijiet tista’ tkun formalment ikklassifikata b’dan il-mod. Il-frażi “pre-pack” tindika, fil-fatt, tipoloġija preċiża ta’ tranżazzjoni, kif indikat fil-punt 59 ta’ dawn il-konklużjonijiet. Din it-tipoloġija ta’ tranżazzjoni hija llum irregolata fid-dritt Belġjan, anki jekk il-leġiżlazzjoni inkwistjoni bl-ebda mod ma hija applikabbli ratione temporis għall-kawża prinċipali. It-tranżazzjoni inkwistjoni f’dan il-każ, ma ġietx, għall-kuntrarju, imħejjija fil-kuntest ta’ proċedura ta’ “pre-pack” fil-veru sens tal-kelma, imma fil-kuntest ta’ proċedura ġudizzjarja speċifika intiża għar-riorganizzazzjoni tal-impriża.
87.
B’dan premess, fil-fehma tiegħi ma jistax jiġi miċħud li jeżisti xebh kbir bejn it-tranżazzjoni li seħħet f’dan il-każ u t-tranżazzjonijiet pre-pack analizzati mill-Qorti tal-Ġustizzja, li l-ġurisprudenza tagħha tissemma fil-punti 60 sa 62 ta’ dawn il-konklużjonijiet. Fil-fatt, f’dawn il-każijiet kollha, it-tranżazzjoni ta’ trasferiment tħejjiet qabel id-dikjarazzjoni tal-falliment u ġiet implimentata immedjatament wara d-dikjarazzjoni tal-falliment.
88.
Minn dan l-aspett, il-ġurisprudenza msemmija mill-Qorti tal-Ġustizzja fir-rigward tal-pre-pack hija bla ebda dubju rilevanti għall-analiżi ta’ tranżazzjoni bħalma hija dik inkwistjoni f’din il-kawża.
89.
Issa, kif ġie rrilevat fil-punt 62 ta’ dawn il-konklużjonijiet, minn din il-ġurisprudenza jirriżulta li, sabiex tkun applikabbli d-deroga prevista fl-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2001/23, minn naħa, jeħtieġ li jiġi vverifikat li l-proċeduri inkwistjoni fit-totalità tagħhom ikunu intiżi għal-likwidazzjoni tal-impriża minħabba l-insolvenza ppruvata taċ-ċedent u mhux biss għas-sempliċi riorganizzazzjoni tagħha u, min-naħa l-oħra, jeħtieġ li jiġi stabbilit mhux biss li dawn il-proċeduri ikollhom bħala għan prinċipali li jissodisfaw bl-aħjar mod lill-kredituri kollha, imma wkoll li l-implimentazzjoni tal-likwidazzjoni permezz ta’ trasferiment tal-impriża operattiva kif imħejjija qabel id-dikjarazzjoni ta’ falliment u mwettqa wara din id-dikjarazzjoni tippermetti li jintlaħaq dan l-għan prinċipali.
90.
Mill-punti 73 sa 85 ta’ dawn il-konklużjonijiet jirriżulta li dan ma huwiex il-każ hawnhekk għal dak li jirrigwarda t-trasferiment inkwistjoni fil-kawża pendenti quddiem il-qorti tar-rinviju.
91.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li tingħata risposta għad-domanda preliminari li l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2001/23 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-kundizzjoni li huwa jipprevedi, li teżiġi li l-Artikoli 3 u 4 ta’ din id-direttiva ma japplikawx għat-trasferiment ta’ impriża “meta min ikun qed jagħmel it-trasferiment huwa s-suġġett ta’ proċedimenti ta’ falliment jew ta’ xi proċedimenti analogi ta’ falliment li kienu istitwiti bl-iskop tal-likwidazzjoni ta’ l-assi ta’ min qed jagħmel it-trasferiment” ma tkunx issodisfatta f’sitwazzjoni fejn it-trasferiment tal-impriża kollha jew ta’ parti minnha jitħejja qabel il-ftuħ tal-proċedura ta’ falliment fil-kuntest ta’ proċedura intiża għat-tkomplija tal-impriża, li tiġi konkluża bi ftehim ta’ trasferiment li l-approvazzjoni tiegħu tiġi rrifjutata mill-qorti kompetenti, u meta dan it-trasferiment jiġi implimentat immedjatament wara d-dikjarazzjoni ta’ falliment.
4. Fuq il‑konsegwenzi tal‑inapplikabbiltà, f’dan il‑każ, tad‑deroga prevista fl‑Artikolu 5(1) tad‑Direttiva 2001/23
92.
Fid-dawl tal-osservazzjonijiet ippreżentati lill-Qorti tal-Ġustizzja, jidhirli xieraq li nifformula xi rimarki supplimentari li jikkonċernaw il-konsegwenzi li joħorġu mill-inapplikabbiltà, f’dan il-każ, tad-deroga prevista fl-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2001/23.
93.
Fl-ewwel lok, kemm Wibra België SRL kif ukoll il-Kummissjoni jirreferu fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom għall-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-assenza ta’ effett dirett orizzontali ta’ direttiva. Barra minn hekk, Wibra België SRL tagħmel riferiment ukoll għal-limiti tal-prinċipju ta’ interpretazzjoni konformi li ma jistax iservi bħala bażi għal interpretazzjoni contra legem tad-dritt nazzjonali. Din tal-aħħar issostni, b’mod partikolari, li, anki jekk jiġi kkunsidrat li t-trasferiment inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma kienx jaqa’ taħt id-deroga prevista mill-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2001/23, peress li l-Kapitolu III tal-FKX Nru 32bis, applikabbli għat-trasferimenti tal-attività kollha jew parti mill-attività ta’ impriża falluta, bl-ebda mod ma jipprevedi r-responsabbiltà in solidum taċ-ċessjonarja, ma huwiex possibbli għall-qorti tar-rinviju li tipproċedi b’interpretazzjoni tad-dritt nazzjonali konformi ma’ din id-direttiva. Din il-qorti ma setgħetx, għaldaqstant, tikklassifika t-tranżazzjoni inkwistjoni bħala “trasferiment kuntrattwali ta’ impriża” fis-sens tal-Kapitolu II tal-FKX Nru 32bis, taħt piena li tipproċedi b’interpretazzjoni contra legem.
94.
F’dan ir-rigward, minn ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta ċertament li direttiva ma tistax fiha nnifisha toħloq obbligi fir-rigward ta’ individwu u għalhekk ma tistax tiġi invokata bħala tali fil-konfront tiegħu quddiem qorti nazzjonali. Fil-fatt, skont it-tielet paragrafu tal-Artikolu 288 TFUE, in-natura vinkolanti ta’ direttiva, li fuqha hija bbażata l-possibbiltà li din tiġi invokata, teżisti biss fil-konfront tal-“Istati Membri”, filwaqt li l-Unjoni għandha biss is-setgħa li tistabbilixxi, b’mod ġenerali u astratt, b’effett immedjat, obbligi fuq individwi biss fejn hija ngħatat is-setgħa li tadotta regolamenti. Għaldaqstant, anki jekk tkun ċara, preċiża u mingħajr kundizzjonijiet, dispożizzjoni ta’ direttiva ma tippermettix li qorti nazzjonali twarrab dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali tagħha li tmur kontriha, jekk, b’dan il-mod, ikun hemm obbligu addizzjonali li jiġi impost fuq individwu (
29
).
95.
Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet b’mod konsistenti li l-obbligu tal-Istati Membri, li jirriżulta minn direttiva, li jilħqu r-riżultat previst minnha kif ukoll id-dmir tagħhom li jadottaw il-miżuri ġenerali jew partikolari kollha xierqa sabiex jiżguraw l-eżekuzzjoni ta’ dan l-obbligu jorbot lill-awtoritajiet kollha tal-Istati Membri, inklużi, fil-kuntest tal-kompetenzi tagħhom, lill-awtoritajiet ġudizzjarji. Meta japplikaw id-dritt nazzjonali, il-qrati nazzjonali li qegħdin jintalbu jinterpretawh għandhom jieħdu inkunsiderazzjoni r-regoli kollha ta’ dan id-dritt u japplikaw il-metodi ta’ interpretazzjoni rrikonoxxuti minnu għall-interpretazzjoni tiegħu, sakemm ikun possibbli, fid-dawl tat-test u tal-għan tad-direttiva inkwistjoni sabiex jintlaħaq ir-riżultat stabbilit minnha u għalhekk konformement mat-tielet paragrafu tal-Artikolu 288 TFUE (
30
).
96.
Fl-aħħar mill-aħħar, huwa l-obbligu tal-qorti tar-rinviju li tiddetermina jekk, u sa fejn, it-trasferiment inkwistjoni fil-kawża pendenti quddiemha għandux jiġi kklassifikat b’konsegwenza ta’ eventwali interpretazzjoni min-naħa tal-Qorti tal-Ġustizzja, fil-każ li hija tadotta l-approċċ li nipproponi, jiġifieri, li d-deroga prevista fl-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2001/23 ma hijiex applikabbli għal trasferiment bħalma huwa dak li seħħ f’dan il-każ.
97.
Fil-każ fejn il-qorti tar-rinviju kellha tikkunsidra li, fuq il-bażi tal-kriterji indikati fil-punt 95 ta’ dawn il-konklużjonijiet, hija tista’, fid-dawl taċ-ċirkustanzi ta’ din il-kawża, tikklassifika t-tranżazzjoni inkwistjoni bħala “trasferiment kuntrattwali ta’ impriża”, fis-sens tal-Kapitolu II tal-FKX Nru 32bis, allura d-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 7 u 8 ta’ din ikunu fil-fatt applikabbli.
98.
Fit-tieni lok, il-Kummissjoni, filwaqt li tfakkar il-formulazzjoni tal-Artikolu 5(4) tad-Direttiva 2001/23, tipprevedi li l-qorti tar-rinviju tivverifika jekk, f’dan il-każ, kienx hemm abbuż tad-dritt tal-kumpannija falluta inkwantu l-użu tal-proċedura ta’ falliment (“tekniku”) irrenda possibbli trasferiment li ma kienx ġie approvat fil-kuntest tal-proċedura ta’ riorganizzazzjoni ġudizzjarja li toffri iktar protezzjoni lill-ħaddiema, u dan, barra minn hekk, minħabba r-rifjut taċ-ċessjonarja li tikkonforma ruħha mad-dispożizzjonijiet imperattivi fil-qasam.
99.
F’dan ir-rigward, l-Artikolu 5(4) tad-Direttiva 2001/23 jikkostitwixxi l-espressjoni tal-prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni li jgħid li l-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni ta’ dan id-dritt ma tistax tiġi estiża sabiex tkopri t-tranżazzjonijiet abbużivi jew frawdolenti (
31
).
100.
Hija l-qorti nazzjonali li għandha tivverifika, konformement mar-regoli dwar il-provi tad-dritt nazzjonali, sakemm id-dritt tal-Unjoni ma jiċċaħħadx mill-effikaċja tiegħu, jekk fil-kawża prinċipali jeżistux l-elementi li jikkostitwixxu prattika abbużiva (
32
). Il-Qorti tal-Ġustizzja, meta tiddeċiedi dwar rinviju għal deċiżjoni preliminari, tista’, jekk ikun il-każ, tagħti indikazzjonijiet lill-qrati nazzjonali sabiex tiggwidahom fl-evalwazzjoni tal-każ inkwistjoni mressaq quddiemhom (
33
).
101.
Il-konstatazzjoni tal-eżistenza ta’ prassi abbużiva teħtieġ li jkun hemm element oġġettiv u element suġġettiv. B’mod iktar speċifiku, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (
34
), il-prova ta’ prassi abbużiva teħtieġ, minn naħa, numru ta’ ċirkustanzi oġġettivi li minnhom jirriżulta li, minkejja osservanza formali tal-kundizzjonijiet previsti fil-leġiżlazzjoni tal-Unjoni, l-għan imfittex minn din il-leġiżlazzjoni ma ntlaħaqx u, min-naħa l-oħra, element suġġettiv li jikkonsisti fir-rieda li jinkiseb vantaġġ li jirriżulta mil-leġiżlazzjoni tal-Unjoni bil-ħolqien artifiċjali tal-kundizzjonijiet meħtieġa sabiex jinkiseb.
102.
Issa, f’din il-kawża, għal dak li jikkonċerna l-element oġġettiv, jidher li huwa ppruvat li l-għan tad-Direttiva 2001/23, imfakkar fil-punt 50 ta’ dawn il-konklużjonijiet, ma ntlaħaqx minħabba l-falliment “tekniku” li seħħ f’dan il-każ li wassal għan-nuqqas ta’ applikazzjoni tas-sistema ta’ protezzjoni prevista minn din id-direttiva minħabba l-applikazzjoni tad-deroga prevista fl-Artikolu 5(1) tagħha.
103.
Għal dak li jikkonċerna l-element suġġettiv, il-qorti tar-rinviju jkollha tivverifika jekk minn numru ta’ elementi oġġettivi jirriżultax li l-għan essenzjali tal-prattika abbużiva kien il-ksib ta’ vantaġġ indebitu (
35
).
104.
Għaldaqstant, fuq il-bażi ta’ dawn l-indikazzjonijiet, il-qorti tar-rinviju tkun tista’ tivverifika l-eżistenza ta’ prattika abbużiva, filwaqt li tieħu inkunsiderazzjoni l-fatt li tali verifika teħtieġ li din tieħu inkunsiderazzjoni l-fatti u ċ-ċirkustanzi kollha tal-kawża, inkluż dawk preċedenti u sussegwenti għat-tranżazzjoni li n-natura abbużiva tagħha tkun allegata (
36
).
V. Konklużjoni
105.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għad-domanda preliminari magħmula mit-tribunal du travail de Liège (il-Qorti Industrijali ta’ Liège, il-Belġju) bil-mod kif ġej:
L-Artikolu 5(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 2001/23/KE tat‑12 ta’ Marzu 2001 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri relatati mas-salvagwardja tad-drittijiet tal-impjegati fil-każ ta’ trasferiment ta’ impriżi, negozji jew partijiet ta’ impriżi jew negozji,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
il-kundizzjoni li huwa jipprevedi, li teżiġi li l-Artikoli 3 u 4 ta’ din id-direttiva ma japplikawx għat-trasferiment ta’ impriża “meta min ikun qed jagħmel it-trasferiment huwa s-suġġett ta’ proċedimenti ta’ falliment jew ta’ xi proċedimenti analogi ta’ falliment li kienu istitwiti bl-iskop tal-likwidazzjoni ta’ l-assi ta’ min qed jagħmel it-trasferiment”, ma tkunx issodisfatta f’sitwazzjoni fejn it-trasferiment tal-impriża kollha jew ta’ parti minnha jitħejja qabel il-ftuħ tal-proċedura ta’ falliment fil-kuntest ta’ proċedura intiża għat-tkomplija tal-impriża, li tiġi konkluża bi ftehim ta’ trasferiment li l-approvazzjoni tiegħu tiġi rrifjutata mill-qorti kompetenti, u meta dan it-trasferiment jiġi implimentat immedjatament wara d-dikjarazzjoni ta’ falliment.
(
1
)	Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
(
2
)	Direttiva tal-Kunsill tat‑12 ta’ Marzu 2001 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri relatati mas-salvagwardja tad-drittijiet ta’ l-impjegati fil-każ ta’ trasferiment ta’ impriżi, negozji jew partijiet ta’ impriżi jew negozji (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol 4, p. 98).
(
3
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tat‑22 ta’ Ġunju 2017, Federatie Nederlandse Vakvereniging et (C‑126/16, iktar ’il quddiem, is-sentenza Smallsteps, EU:C:2017:489), tas‑16 ta’ Mejju 2019, Plessers (C‑509/17, iktar ’il quddiem is-sentenza Plessers, EU:C:2019:424) u tat‑28 ta’ April 2022, Federatie Nederlandse Vakbeweging (Proċedura ta’ pre-pack) (C‑237/20, iktar ’il quddiem is-sentenza Proċedura pre-pack, EU:C:2022:321).
(
4
)	Ara, f’dan is-sens, ukoll, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Mengozzi fil-kawża Federatie Nederlandse Vakvereniging et (C‑126/16, iktar ’il quddiem il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Mengozzi fil-kawża Smallsteps, EU:C:2017:241, punti 6 u 41 sa 48).
(
5
)	Loi du 21 mars 2021 modifiant le livre XX du code de droit économique et le code des impôts sur les revenus 1992 (il-Liġi tal‑21 ta’ Marzu 2021 li Temenda l-Ktieb XX tal-Kodiċi tad-Dritt Ekonomiku u tal-Kodiċi tat-Taxxi fuq id-Dħul 1992) Moniteur belge tas‑26 ta’ Marzu 2021, p. 28193).
(
6
)	B’mod iktar partikolari, hija ssemmi s-sentenzi Smallsteps u Proċedura ta’ pre-pack.
(
7
)	Ara s-sentenzi tas‑7 ta’ Awwissu 2018, Colino Sigüenza (C‑472/16, EU:C:2018:646, punti 28 u 29 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata) u tas‑16 ta’ Frar 2023, Strong Charon (C‑675/21, EU:C:2023:108, punti 47 u 48 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
(
8
)	Ara, f’iktar dettall, il-kriterji esposti fil-punt 30 tas-sentenza Colino Sigüenza (C‑472/16, EU:C:2018:646) u fil-punt 49 tas-sentenza Strong Charon, imsemmija fin-nota ta’ qiegħ il-paġna preċedenti kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata.
(
9
)	Ara d-deċiżjoni ta’ rinviju, punt II.4, l-aħħar paragrafu, p. 7.
(
10
)	Ara d-deċiżjoni ta’ rinviju, punt II.4, l-ewwel paragrafu, p. 6, kif ukoll il-punt 29 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
11
)	Ara s-sentenza Smallsteps (punt 38). Fuq l-għanijiet imsemmija fid-Direttiva 2001/23, ara, ukoll, f’iktar dettall, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Pitruzzella fil-kawża Federatie Nederlandse Vakbeweging (Proċedura pre-pack) (C‑237/20, EU:C:2021:997, punti 31 sa 35 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
(
12
)	Ara s-sentenza Smallsteps (punt 39). Din id-dispożizzjoni ma tipprekludix, barra minn hekk, it-tkeċċijiet li jista’ jkun hemm minħabba raġunijiet ekonomiċi, tekniċi jew ta’ organizzazzjoni li jinvolvu tibdil fuq il-livell ta’ impjieg. Ara, f’dan ir-rigward, is-sentenza Plessers (punt 54).
(
13
)	Ara s-sentenza Smallsteps (punt 40).
(
14
)	Ara s-sentenza Plessers (punt 38 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
15
)	Ara s-sentenza Proċedura ta’ pre-pack (punt 38 u l-ġurisprudenza ċċitata). Ara, wkoll, għal anliżi approfondita tal-ġurisprudenza li finalment wasslet għall-introduzzjoni tad-dispożizzjoni li tinsab illum fl-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2001/23, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Mengozzi fil-kawża Smallsteps (punti 41 sa 48), u l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Szpunar fil-kawża Plessers (C‑509/17, EU:C:2019:50, punti 42 sa 47 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
16
)	Ara s-sentenzi Proċedura ta’ pre-pack (punt 43) u Smallsteps (punt 47 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
17
)	Ara s-sentenzi Proċedura ta’ pre-pack (punt 44) u Smallsteps (punt 48 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
18
)	Ara s-sentenzi Proċedura ta’ pre-pack (punt 44) u Smallsteps (punt 48 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
19
)	Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Mengozzi fil-kawża Smallsteps (punt 2). Ara, ukoll, għal dak li jirrigwarda d-deskrizzjoni tal-mekkaniżmu ta’ pre-pack fil-Pajjiżi l-Baxxi, is-sentenza Proċedura ta’ pre-pack (punti 18 sa 24).
(
20
)	Sentenza Smallsteps (punt 15).
(
21
)	Sentenza Smallsteps (punti 49 u 50 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
(
22
)	Sentenza Proċedura ta’ pre-pack (punt 52).
(
23
)	Sentenza Proċedura ta’ pre-pack (punt 53).
(
24
)	Ara l-punt 20 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
25
)	Ara s-sentenza Plessers (punti 44 u 45 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
(
26
)	Ara, f’dan ir-rigward, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Mengozzi fil-kawża Smallsteps (punt 76).
(
27
)	Ara, f’dan ir-rigward, is-sentenza Proċedura ta’ pre-pack (punt 46).
(
28
)	Ara, f’dan ir-rigward, is-sentenza Proċedura ta’ pre-pack (punt 53).
(
29
)	Sentenza tal‑20 ta’ Frar 2024, X (Assenza ta’ motivi għal xoljiment) (C‑715/20, EU:C:2024:139, punt 73 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
30
)	Ara, f’dan ir-rigward, is-sentenza Plessers (punti 28 u 29 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
(
31
)	Ara, fuq dan il-prinċipju ġenerali, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Szpunar fil-kawża Matmut (C‑236/23, EU:C:2024:560, punt 58).
(
32
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑28 ta’ Lulju 2016, Kratzer (C‑423/15, EU:C:2016:604, punt 42 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
33
)	Ara s-sentenza tas‑26 ta’ Frar 2019, N Luxembourg 1 et (C‑115/16, C‑118/16, C‑119/16 u C‑299/16, EU:C:2019:134, punt 126).
(
34
)	Ara, pereżempju, reċentement, is-sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2023, et (C‑38/21, C‑47/21 u C‑232/21, EU:C:2023:1014, punt 285 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
35
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑28 ta’ Lulju 2016, Kratzer (C‑423/15, EU:C:2016:604, punt 40).
(
36
)	Ara f’dan is-sens, is‑sentenza tat‑13 ta’ Marzu 2014, SICES et (C‑155/13, EU:C:2014:145, punt 34 u l-ġurisprudenza ċċitata).