62021CJ0046_RES
Zaak C‑46/21 P
Agentschap van de Europese Unie voor de samenwerking tussen energieregulators (ACER)
tegen
Aquind Ltd
Arrest van het Hof (Vijfde kamer) van 9 maart 2023
„Hogere voorziening – Energie – Verordening (EG) nr. 714/2009 – Artikel 17 – Verzoek om een vrijstelling met betrekking tot een nieuwe elektriciteitsinterconnector – Weigeringsbesluit van het Agentschap van de Europese Unie voor de samenwerking tussen energieregulators (ACER) – Verordening (EG) nr. 713/2009 – Artikel 19 – Raad van beroep van ACER – Intensiteit van de toetsing”
Agentschappen van de Europese Unie – Agentschap voor de samenwerking tussen energieregulators (ACER) – Beroepsprocedure – Beroep bij de raad van beroep van ACER – Beroep tegen een besluit van ACER houdende afwijzing van een verzoek om vrijstelling voor nieuwe elektriciteitsinterconnecties – Omvang van de toetsing – Beoordeling van ingewikkelde technische en economische feiten – Wettigheidstoetsing die niet beperkt is tot de beoordeling van kennelijke beoordelingsfouten
(Verordeningen van het Europees Parlement en de Raad nr. 713/2009, art. 18, lid 1, en 19, en nr. 714/2009, art. 17, lid 1)
(zie punten 55‑72)
Samenvatting
De vennootschap Aquind Ltd is de promotor van een project om de elektriciteitstransmissienetten van het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk met elkaar te verbinden. Met het oog op dit project heeft Aquind Ltd op grond van artikel 17 van verordening nr. 714/2009 betreffende de voorwaarden voor toegang tot het net voor grensoverschrijdende handel in elektriciteit (
1
) bij de regulerende instanties van Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk om vrijstelling voor nieuwe elektriciteitsinterconnecties verzocht.
Nadat de nationale regulerende instanties geen akkoord konden bereiken, heeft het Agentschap van de Europese Unie voor de samenwerking tussen energieregulators (ACER) het verzoek om vrijstelling afgewezen (
2
) omdat Aquind Ltd niet voldeed aan de voorwaarde dat de risico’s die aan de investering in deze nieuwe interconnector verbonden waren van dien aard waren dat deze investering niet zou plaatsvinden tenzij er een vrijstelling werd verleend (hierna: „besluit van ACER”).
Naar aanleiding van het door Aquind Ltd ingestelde beroep is het besluit van ACER bevestigd door de raad van beroep van ACER (
3
) (hierna: „raad van beroep”). Aquind Ltd heeft dan ook bij het Gerecht beroep tot nietigverklaring van de beslissing van de raad van beroep ingesteld, dat werd toegewezen bij arrest van 18 november 2020, Aquind/Acer (
4
). In dit arrest heeft het Gerecht met name vastgesteld dat de raad van beroep het recht onjuist had toegepast door zijn toetsing van het besluit van ACER te beperken tot de vraag of er sprake is van een kennelijke beoordelingsfout.
Op hogere voorziening van ACER bevestigt het Hof het arrest van het Gerecht maar verduidelijkt het hoe intensief de raad van beroep de besluiten van ACER betreffende verzoeken om vrijstelling moet toetsen.
Beoordeling door het Hof
Om te beginnen herinnert het Hof eraan dat bij de uitlegging van een bepaling van het Unierecht met name rekening moet worden gehouden met de bewoordingen ervan en met de doelstellingen van de regeling waarvan zij deel uitmaakt.
Wat in de eerste plaats de bewoordingen van de verordening tot oprichting van ACER betreft, merkt het Hof op dat uit de bepalingen ervan betreffende de samenstelling, organisatie en bevoegdheden van de raad van beroep (
5
) niet uitdrukkelijk blijkt dat deze raad bij de toetsing van besluiten van ACER waarvoor ingewikkelde economische en technische vraagstukken moeten worden beoordeeld, zich noodzakelijkerwijs moet beperken tot de toetsing of er sprake is van kennelijke beoordelingsfouten.
Wat in de tweede plaats de doelstellingen betreft die met de oprichting van de raad van beroep werden nagestreefd, moet worden vastgesteld dat deze oprichting deel uitmaakt van een algemene benadering van de Uniewetgever om de agentschappen van de Unie te voorzien van beroepsinstanties wanneer hun een beslissingsbevoegdheid werd toegekend over ingewikkelde vragen op technisch of wetenschappelijk vlak die rechtstreeks van invloed kan zijn op de rechtspositie van de betrokken partijen. Deze verschillende beroepsinstanties vertonen weliswaar bepaalde onderlinge verschillen qua structuur, werking en bevoegdheden, maar hebben wel bepaalde kenmerken met elkaar gemeen.
Ten eerste beschikken dergelijke beroepsinstanties, die organen voor administratieve toetsing binnen de agentschappen zijn, over een zekere onafhankelijkheid, vervullen zij quasi-gerechtelijke functies door middel van contradictoire procedures en zijn zij samengesteld uit juristen en technici, wat hen toelaat om beroepen tegen besluiten met een vaak duidelijke technische component te beslechten. Ten tweede kan bij deze instanties beroep worden ingesteld door de adressaten van besluiten van de agentschappen waar zij deel van uitmaken, alsmede door natuurlijke en rechtspersonen die rechtstreeks en individueel door die besluiten worden geraakt. Ten derde vormen zij een snel, toegankelijk, gespecialiseerd en niet duur mechanisme voor de bescherming van de rechten van de adressaten van besluiten, alsmede van personen die door die besluiten worden geraakt.
Wat de raad van beroep betreft, merkt het Hof op dat volgens de voor die raad toepasselijke procedure iedere natuurlijke of rechtspersoon, met inbegrip van de nationale regulerende instanties, beroep kan instellen tegen een besluit van ACER dat tot hem is gericht of dat hem rechtstreeks of individueel raakt, zonder dat voor dat beroep andere ontvankelijkheidsvoorwaarden gelden. Wat zijn samenstelling betreft, bestaat de raad van beroep uit leden die over eerdere ervaring in de energiesector moeten beschikken en beschikt hij dus over de nodige deskundigheid om zelf ingewikkelde technische en economische feiten in de besluiten van ACER volledig te kunnen beoordelen.
Dat er op het vlak van doelstellingen, procedures, termijnen en personeelsregelingen verschillen bestaan tussen de raad van beroep en andere kamers van beroep, zoals die van het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA), kan geen invloed hebben op de intensiteit van de door de raad van beroep te verrichten toetsing.
In deze context bekrachtigt het Hof de slotsom van het Gerecht dat de rechtspraak inzake de beperkte toetsing door de Unierechter van ingewikkelde technische, wetenschappelijke en economische beoordelingen niet kan worden toegepast op de beroepsinstanties van agentschappen van de Unie. Indien de raad van beroep ingewikkelde technische en economische beoordelingen slechts aan een beperkt toezicht zou kunnen onderwerpen, zou dit namelijk betekenen dat de Unierechter zelf een beperkte toetsing verricht van een beslissing die als zodanig reeds het resultaat is van een beperkte toetsing. Een systeem van „beperkte toetsing na beperkte toetsing” biedt echter niet de waarborgen van de effectieve rechterlijke bescherming waarop ondernemingen waarvan het verzoek om vrijstelling is afgewezen, aanspraak moeten kunnen maken.
Gelet op een en ander komt het Hof tot de conclusie dat het Gerecht terecht heeft geoordeeld dat de raad van beroep blijk had gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door te oordelen dat hij voor ingewikkelde of technische beoordelingen kon volstaan met de beantwoording van de vraag of ACER een kennelijke beoordelingsfout had gemaakt.
(
1
)	Verordening (EG) nr. 714/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 13 juli 2009 betreffende de voorwaarden voor toegang tot het net voor grensoverschrijdende handel in elektriciteit en tot intrekking van verordening (EG) nr. 1228/2003 (PB 2009, L 211, blz. 15).
(
2
)	Besluit nr. 05/2018 van ACER van 19 juni 2018.
(
3
)	Beslissing nr. A-001‑2018 van de raad van beroep van ACER van 17 oktober 2018.
(
4
)	Arrest van 18 november 2020, Aquind/ACER (T‑735/18, EU:T:2020:542).
(
5
)	Artikelen 18 en 19 van verordening (EG) nr. 713/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 13 juli 2009 tot oprichting van een Agentschap voor de samenwerking tussen energieregulators (PB 2009, L 211, blz. 1).