62023CJ0159_RES
Zaak C‑159/23
Sony Computer Entertainment Europe Ltd
tegen
Datel Design and Development Ltd e.a.
(verzoek om een prejudiciële beslissing, ingediend door het Bundesgerichtshof)
Arrest van het Hof (Eerste kamer) van 17 oktober 2024
„Prejudiciële verwijzing – Intellectuele eigendom – Auteursrecht en naburige rechten – Rechtsbescherming van computerprogramma’s – Richtlijn 2009/24/EG – Artikel 1 – Werkingssfeer – Uitdrukkingswijzen van een computerprogramma – Begrip – Artikel 4, lid 1, onder b) – Verandering van een computerprogramma – Wijziging van de inhoud van variabelen die zijn opgeslagen in het werkgeheugen van de computer en worden gebruikt bij de werking van het programma”
Harmonisatie van wetgevingen – Auteursrecht en naburige rechten – Richtlijn 2009/24 – Rechtsbescherming van computerprogramma’s – Werkingssfeer – Uitdrukkingswijze van een computerprogramma – Begrip – Verandering van een computerprogramma – Wijziging van de inhoud van variabelen die zijn opgeslagen in het werkgeheugen van de computer en worden gebruikt bij de werking van het programma – Daarvan uitgesloten – Voorwaarden – Inhoud die het niet mogelijk maakt om een dergelijk computerprogramma te reproduceren of later te vervaardigen – Beoordeling door de nationale rechter
(Richtlijn 2009/24 van het Europees Parlement en de Raad, art. 1, leden 1, 2 en 3)
(zie punten 31‑52 en dictum)
Samenvatting
Het Hof, dat door het Bundesgerichtshof (hoogste federale rechter in burgerlijke en strafzaken, Duitsland) is verzocht om een prejudiciële beslissing, spreekt zich voor het eerst uit over de omvang van de auteursrechtelijke bescherming (
1
) van computerprogramma’s, en, in het bijzonder, van de inhoud van variabele gegevens die door een beschermd computerprogramma in het werkgeheugen van die computer zijn opgeslagen en door dat programma tijdens de werking ervan worden gebruikt.
Sony Computer Entertainment Europe Ltd (hierna: „Sony”) verkoopt Playstation-spelconsoles en spelletjes voor deze consoles. Tot 2014 verkocht zij onder meer de PlayStationPortable-console (hierna: „PSP-console”) en het spelletje MotorStorm: Arctic Edge voor deze console.
Sony heeft bij het Landgericht Hamburg (rechter in eerste aanleg Hamburg, Duitsland) een vordering ingesteld tot staking van de verkoop van producten die compatibel zijn met haar spelconsoles, namelijk de software Action replay PSP, alsook het toestel en de software Tilt FX, welke producten worden vervaardigd en gedistribueerd door Datel Design and Development Ltd en Datel Direct Ltd.
Met deze producten, die uitsluitend met de oorspronkelijke spelletjes van Sony werken, kunnen bepaalde spelparameters worden gewijzigd waardoor de gebruikers spelopties krijgen die Sony in dat stadium van het spel niet heeft voorzien en kan de PSP-console door ruimtelijke bewegingen worden bediend. Volgens Sony kunnen de gebruikers met deze producten de aan haar spelletjes ten grondslag liggende programma’s veranderen op een wijze die in strijd is met het auteursrecht.
Het Landgericht Hamburg heeft de vorderingen van Sony gedeeltelijk toegewezen. Dat vonnis is echter in hoger beroep vernietigd door het Oberlandesgericht Hamburg (rechter in tweede aanleg Hamburg, Duitsland), dat het hoger beroep van Sony in zijn geheel heeft verworpen.
In het kader van een beroep in Revision tegen laatstgenoemd arrest heeft het Bundesgerichtshof het Hof gevraagd of de inhoud van de variabelen die door een beschermd computerprogramma in het werkgeheugen van deze computer worden opgeslagen en bij de werking ervan door dat programma worden gebruikt, binnen de werkingssfeer van de bescherming van het auteursrecht op het computerprogramma valt en, zo ja, of het opnemen van gewijzigde variabelen in dit werkgeheugen een verandering van het computerprogramma in de zin van richtlijn 2009/24 vormt.
Beoordeling door het Hof
Het Hof merkt op dat uit artikel 1, leden 2 en 3, van richtlijn 2009/24, volgt dat alle „uitdrukkingswijzen” van een computerprogramma, met uitzondering van de ideeën en beginselen die aan de elementen ervan ten grondslag liggen, auteursrechtelijk worden beschermd, mits een dergelijk programma oorspronkelijk is, in die zin dat het de eigen intellectuele schepping van de auteur is. Het stelt vast dat uit deze bepalingen blijkt dat de bron- en de doelcode onder het begrip „uitdrukkingswijze” van een computerprogramma vallen, voor zover het daarmee mogelijk is om dat programma te reproduceren of later te vervaardigen, terwijl andere elementen, zoals met name de functionaliteiten ervan, niet worden beschermd. De door deze richtlijn gewaarborgde bescherming beperkt zich dus tot de letterlijke uitdrukkingswijze van het computerprogramma in de bron- en de doelcode.
Een dergelijke uitlegging vindt met name steun in het toepasselijke internationale recht. In de Trips-Overeenkomst (
2
) is namelijk bepaald dat computerprogramma’s, in bron- dan wel doelcode, worden beschermd als letterkundige werken krachtens de Berner Conventie voor de bescherming van werken van letterkunde en kunst (
3
). In de zin van deze conventie en de Trips-Overeenkomst worden echter alleen de uitdrukkingswijzen en niet de ideeën, procedures, werkwijzen of mathematische concepten als zodanig auteursrechtelijk beschermd, wat eveneens wordt bevestigd door de considerans van richtlijn 2009/24 (
4
).
Bovendien is de uitlegging dat enkel de bron- en de doelcode onder het begrip „uitdrukkingswijze” van een computerprogramma vallen, in overeenstemming met de doelstellingen die worden nagestreefd met de rechtsbescherming van computerprogramma’s op grond van richtlijn 2009/24. Het doel dat met de door de Uniewetgever ingevoerde beschermingsregeling voor computerprogramma’s wordt nagestreefd, bestaat er namelijk in de makers van de programma’s te beschermen tegen het ongeoorloofd reproduceren en kopiëren van deze programma’s, wat in de digitale omgeving bijzonder eenvoudig en goedkoop is geworden, alsmede tegen de verspreiding van kopieën ervan die zijn verkregen door „piraterij”. Uit de ontstaansgeschiedenis ervan blijkt daarentegen dat de rechtsregeling van de bescherming van computerprogramma’s geen monopolierechten verleent die de onafhankelijke ontwikkeling in de weg staan. De concurrenten van de auteur van een computerprogramma hebben, zodra zij op basis van een onafhankelijke analyse de gebruikte ideeën, regels of beginselen hebben kunnen bepalen, alle vrijheid om hun eigen toepassing te ontwerpen teneinde compatibele producten te vervaardigen.
In casu blijkt dat de software van Datel Design and Development en Datel Direct, aangezien daarmee alleen de inhoud van de variabelen wordt gewijzigd die door een beschermd computerprogramma in het werkgeheugen van een computer zijn opgeslagen en die door dit programma tijdens de werking ervan worden gebruikt, als zodanig niet de mogelijkheid biedt om dit programma of een deel ervan te reproduceren, maar integendeel veronderstelt dat dit programma tegelijkertijd wordt uitgevoerd. De inhoud van de variabelen vormt dus een programmaelement dat gebruikers de mogelijkheid biedt optimaal gebruik te maken van een dergelijk programma en dat niet wordt beschermd als „uitdrukkingswijze” van een computerprogramma in de zin van artikel 1, lid 2, van richtlijn 2009/24, hetgeen de nationale rechter dient na te gaan.
Bijgevolg verklaart het Hof voor recht dat artikel 1, leden 1 tot en met 3, van richtlijn 2009/24 aldus moet worden uitgelegd dat de door deze richtlijn geboden bescherming niet geldt voor de inhoud van de variabele gegevens die door een beschermd computerprogramma in het werkgeheugen van een computer worden opgeslagen en door dat programma bij de werking ervan worden gebruikt, voor zover het met die inhoud niet mogelijk is om een dergelijk computerprogramma te reproduceren of later te vervaardigen.
(
1
)	Artikel 1, leden 1 tot en met 3, van richtlijn 2009/24/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 betreffende de rechtsbescherming van computerprogramma’s (PB 2009, L 111, blz. 16).
(
2
)	Artikel 10, lid 1, van de Overeenkomst inzake de handelsaspecten van de intellectuele eigendom (hierna: „TRIPs-overeenkomst”), als bijlage 1 C gehecht aan de Overeenkomst tot oprichting van de Wereldhandelsorganisatie (WTO), op 15 april 1994 te Marrakesh ondertekend en goedgekeurd bij besluit 94/800/EG van de Raad van 22 december 1994 betreffende de sluiting, namens de Europese Gemeenschap voor wat betreft de onder haar bevoegdheid vallende aangelegenheden, van de uit de multilaterale handelsbesprekingen in het kader van de Uruguayronde (1986‑1994) voortvloeiende overeenkomsten (PB 1994, L 336, blz. 1).
(
3
)	Berner Conventie voor de bescherming van werken van letterkunde en kunst, ondertekend te Bern op 9 september 1886, zoals gewijzigd bij de Akte van Parijs van 24 juli 1971.
(
4
)	Overwegingen 7, 11 en 15 van richtlijn 2009/24.