Edizzjoni Provviżorja
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
SPIELMANN
ippreżentati fid‑19 ta’ Marzu 2026 (1)
Kawża C‑159/25 (Rowicz) (i)
B. Ż.,
V. sp. z o.o.
vs
T. SA,
Ł. W.
[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mis-Sąd Okręgowy w Warszawie (il-Qorti Reġjonali ta’ Varsavja, il-Polonja)]
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Stati Membri – Obbligi – Stabbiliment tar-rimedji meħtieġa biex tiġi żgurata protezzjoni ġudizzjarja effettiva – Osservanza
tal-prinċipju ta’ indipendenza tal-membri tal-ġudikatura – Qorti indipendenti u imparzjali, stabbilita bil-liġi – Assenjazzjoni tal-kawżi lill-imħallfin – Kompożizzjoni irregolari ta’ qorti – Prinċipju tal-immutabbiltà tal-kulleġġ ġudikanti – Sistemi ta’ intelliġenza artifiċjali”
Daħla
1.        Permezz ta’ din il-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja hija adita mis-Sąd Okręgowy w Warszawie (il-Qorti Reġjonali ta’ Varsavja, il-Polonja) b’talba għal deċiżjoni preliminari li tifforma parti mis-sensiela ta’ kawżi li permezz tagħhom il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat il-portata tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE, moqri fid-dawl tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”). Il-kawża tistieden, għal darba oħra, lill-Qorti tal-Ġustizzja li tevalwa l-garanziji li jirrigwardaw l-eżerċizzju tal-funzjoni ġudizzjarja fi ħdan l-ordinamenti ġuridiċi nazzjonali, b’mod partikolari dawk li jiżguraw l-indipendenza u l-imparzjalità tal-qrati kif ukoll l-osservanza tar-rekwiżit li jkun hemm qorti stabbilita bil-liġi.
2.        B’mod iktar preċiż, it-talba għal deċiżjoni preliminari tikkonċerna l-mod ta’ kif inhi organizzata internament il-ġustizzja b’mod li jista’ jaffettwa dawn il-garanziji, jiġifieri l-iżvestiment, anki jekk awtorizzat, ta’ mħallef minn parti mill-kawżi li kien adit bihom u l-assenjazzjoni mill-ġdid tagħhom lil imħallef ieħor. Il-Qorti tal-Ġustizzja għalhekk tintalab b’mod partikolari li tiddeċiedi dwar il-kompatibbiltà, mar-rekwiżiti li jirriżultaw mid-dritt tal-Unjoni, ta’ mekkaniżmu bbażat fuq distribuzzjoni mill-ġdid imwettqa permezz ta’ sistema awtomatika ta’ assenjazzjoni aleatorja, u dwar il-kundizzjonijiet li taħthom tali miżura tista’ titqies li hija bbażata fuq regoli suffiċjentement ċari, prevedibbli u xierqa sabiex jitneħħa kull dubju leġittimu, mill-perspettiva tal-partijiet fil-kawża, dwar l-assenza ta’ influwenzi esterni jew interni fid-determinazzjoni tal-imħallef adit bil-kawża tagħhom.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
3.        L-Artikolu 3(1) tar-Regolament (UE) 2024/1689 li jistabbilixxi regoli armonizzati dwar l-intelliġenza artifiċjali (2) jiddefinixxi l-kunċett ta’ “sistema tal-intelliġenza artifiċjali” bħala “sistema bbażata fuq magna li hija mfassla biex topera b’livelli differenti ta’ awtonomija u li tista’ turi adattabbiltà wara l-implimentazzjoni, u li, għal objettivi espliċiti jew impliċiti, tinferixxi, mill-input li tirċievi, kif tiġġenera outputs bħal previżjonijiet, kontenut, rakkomandazzjonijiet jew deċiżjonijiet li jistgħu jinfluwenzaw ambjenti fiżiċi jew virtwali”.
Id‑dritt Pollakk
L-Att dwar l-Organizzazzjoni tal-Qrati Ordinarji
4.        Konformement mal-Artikolu 41(1) tal-ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych (l-Att dwar l-Organizzazzjoni tal-Qrati Ordinarji) tas‑27 ta’ Lulju 2001, fil-verżjoni applikabbli għall-kawża prinċipali (3) (iktar ’il quddiem l-“Att dwar l-Organizzazzjoni tal-Qrati Ordinarji”), il-Ministru għall-Ġustizzja, wara li kkonsulta lill-Krajowa Rada Sądownictwa (il-Kunsill Nazzjonali tal-Ġudikatura, il-Polonja), jistabbilixxi, permezz ta’ regolament, ir-regoli tal-proċedura għall-qrati ordinarji, inklużi, b’mod partikolari, ir-regoli għall-assenjazzjoni tal-kawżi.
5.        L-Artikolu 47a(1) tal-Att dwar l-Organizzazzjoni tal-Qrati Ordinarji jipprovdi:
“Il-kawżi għandhom jiġu assenjati lill-imħallfin u lill-imħallfin bi prova b’mod aleatorju, fil-kuntest tal-kategoriji differenti ta’ kawżi, sakemm il-kawża ma tiġix assenjata lill-imħallef li jkun fuq dmirijiet ta’ riżerva.”
6.        L-Artikolu 47b ta’ dan l-att jipprovdi:
“1.      Il-kompożizzjoni ta’ qorti tista’ tinbidel biss meta, fil-kompożizzjoni attwali tal-qorti, il-qorti ma tkunx f’pożizzjoni li teżamina l-kawża jew meta jkun hemm ostakolu persistenti għall-eżami tal-kawża. Id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 47a għandhom japplikaw mutatis mutandis.
[…]
4.      Il-bidla tal-post ta’ assenjazzjoni ta’ mħallef jew il-kollokament tiegħu f’qorti oħra, kif ukoll it-tmiem ta’ kollokament, ma jipprekludux l-adozzjoni ta’ atti [tal-proċedura] fil-kawżi assenjati fil-post ta’ assenjazzjoni jew fil-post ta’ eżerċizzju attwali sal-għeluq ta’ dawk il-kawżi.
5.      Il-kulleġġ tal-qorti li taħtha jaqa’ l-post il-ġdid ta’ assenjazzjoni jew ta’ kollokament tal-imħallef jista’, fuq talba tiegħu jew ex officio, jiżvestah mill-kawżi kollha jew parti minnhom, b’mod partikolari minħabba d-distanza bejn din il-qorti u l-post il-ġdid ta’ assenjazzjoni jew il-post ta’ kollokament tal-imħallef u skont il-progress li jkun sar fil-kawżi pendenti. Qabel ma jadotta riżoluzzjoni, il-kulleġġ tal-qorti għandu jikkonsulta lill-presidenti tal-qrati kompetenti.
6.      Id-dispożizzjonijiet tal-paragrafi 4 u 5 japplikaw mutatis mutandis fil-każ ta’ trasferiment lejn awla oħra tal-istess qorti u fil-każ ta’ ħatra bħala mħallef f’qorti superjuri.”
7.        L-Artikolu 89 ta’ dan l-att jipprovdi:
“1.      It-talbiet, l-interventi u l-ilmenti relatati mal-eżerċizzju tal-funzjonijiet ġudizzjarji għandhom jitressqu mill-imħallef esklużivament skont il-ġerarkija. L-imħallef la jista’ jindirizza lil istituzzjonijiet jew lil persuni esterni involuti f’tali kawżi, u lanqas ma jista’ jagħmilhom pubbliċi.
2.      Fil-każ ta’ tilwima marbuta ma’ relazzjoni ta’ xogħol, l-imħallef għandu rimedju ġudizzjarju.
[…]”
Ir-Regoli tal-Proċedura tal‑2019
8.        Il-punt 16 tal-Artikolu 2 tar-rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości – Regulamin urzędowania sądów powszechnych (ir-Regolament tal-Ministru għall-Ġustizzja dwar ir-Regoli tal-Proċedura tal-Qrati Ordinarji), tat‑18 ta’ Ġunju 2019 (4) (iktar ’il quddiem ir-“Regoli tal-Proċedura tal‑2019”) jinkludi d-definizzjoni li ġejja:
“(System Losowego Przydziału Spraw (sistema ta’ assenjazzjoni aleatorja tal-kawżi, iktar ’il quddiem is-‘SLPS’)) – sistema informatika intiża sabiex tassenja b’mod aleatorju l-kawżi u l-kompiti ġudizzjarji bl-għajnuna ta’ ġeneratur ta’ numri aleatorji.”
9.        L-Artikolu 43(1) ta’ dawn ir-regoli jipprovdi:
“Il-kawżi għandhom jiġu assenjati b’mod aleatorju lill-imħallfin bħala mħallfin relaturi, konformement mal-assenjazzjoni tal-attivitajiet, mis-[SLPS], b’mod separat għal kull direttorju, lista jew mezz ieħor ta’ reġistrazzjoni, sakemm id-dispożizzjonijiet ta’ dan ir-regolament ma jipprevedux regoli oħra ta’ assenjazzjoni. L-assenjazzjoni mis-[SLPS] ma tapplikax jekk ikun hemm imħallef wieħed biss involut fl-assenjazzjoni ta’ kawżi ta’ tip partikolari.”
10.      L-Artikolu 49 tar-Regoli tal-Proċedura tal‑2019 jipprovdi:
“1.      Il-kawżi li jiġu assenjati b’mod aleatorju jiġu rreġistrati fis-[SLPS] fi żmien tlett ijiem ta’ xogħol mid-data li fiha l-qorti tirċievi l-kawża, sakemm il-kawża ma tkunx is-suġġett ta’ assenjazzjoni wara r-regolarizzazzjoni tal-lakuni.
2.      Il-President ta’ awla jista’, f’ċerti mezzi ta’ reġistrazzjoni jew f’ċerti kategoriji ta’ kawżi, jissospendi l-assenjazzjoni tal-kawżi f’każ ta’ assenzi għal żmien qasir ta’ ċerti mħallfin sakemm dawn l-assenzi jkunu ntemmu.
[…]”
11.      L-Artikolu 55 tal-istess regolament jipprovdi:
“1.      Ċertu tip ta’ kawżi jista’ jiġi assenjat biss lil ċerti mħallfin jew dawn jistgħu jiġu assenjati perċentwal ogħla ta’ dawn il-kawżi, u, għall-kawżi l-oħra, it-tqassim tal-attivitajiet jista’ jipprevedi koeffiċjent imnaqqas jew l-esklużjoni ta’ dawn il-kawżi mill-assenjazzjoni (speċjalizzazzjoni).
2.      L-abbozz tat-tqassim tal-attivitajiet jew l-emenda tiegħu, sa fejn dan jinvolvi l-introduzzjoni jew il-modifika ta’ speċjalizzazzjoni, għandu jiġi kkomunikat lill-imħallfin tal-awla jew tal-awli msemmija fl-Artikolu 77(2). Id-determinazzjoni ta’ tqassim mill-ġdid tal-attivitajiet teħtieġ li l-imħallef jagħti l-kunsens tiegħu għall-ispeċjalizzazzjoni tiegħu u li inqas minn 85 % tal-imħallfin jopponu dan fi żmien 14‑il jum mid-data li fiha l-abozz ikun ġie kkomunikat lill-imħallfin.
[…]”
12.      L-Artikolu 62 tar-Regoli tal-Proċedura tal‑2019 jipprovdi:
“1.      Wara deċiżjoni li twassal għal bidla ta’ awla jew tal-post ta’ assenjazzjoni, Imħallef Relatur jista’ jiġi assenjat, anki qabel id-data tat-trasferiment tiegħu, kawżi fl-awla l-ġdida bil-waqfien simultanju tal-assenjazzjoni ta’ kawżi fl-awla li fiha jkun iddeċieda sa dak iż-żmien. Il-President tal-qorti li fiha tinsab l-awla l-ġdida għandu jiddetermina d-data li fiha tibda l-assenjazzjoni tal-kawżi f’din l-awla u tintemm l-assenjazzjoni fl-awla preċedenti. Fil-kawżi assenjati, il-President tal-awla għandu jistabbilixxi t-termini f’konsultazzjoni mal-Imħallef Relatur.
2.      Jekk ikun meħtieġ mill-volum ta’ xogħol effettiv tal-Imħallef Relatur, id-data tal-bidu tal-assenjazzjonijiet fl-awla tista’ tkun sussegwenti jew qabel id-data tat-tmiem tal-assenjazzjonijiet fl-awla li fiha dan l-Imħallef Relatur ikun iddeċieda sa dak iż-żmien.
[…]”
13.      L-Artikolu 66 ta’ dawn ir-regoli jipprovdi:
“1.      Fil-każ ta’ tqassim tal-kawżi assenjati lil Imħallef Relatur, il-kawżi għandhom jitqassmu skont ir-regoli ġenerali. L-imħallfin assenti li l-kawżi tagħhom ma kinux ġew maqsumin jipparteċipaw fl-assenjazzjoni.
2.      Il-kawżi diġà inklużi fir-rwol jistgħu jitqassmu b’mod aleatorju skont id-dati tas-seduta.
[…]”
14.      L-Artikolu 68 tal-imsemmija regoli jipprovdi:
“1.      It-tqassim tal-attivitajiet għal kull imħallef, imħallef bi prova u uffiċjal ġudizzjarju għandu jieħu inkunsiderazzjoni:
1)      l-assenjazzjonijiet f’awla jew awli tal-qorti u, fil-każ ta’ assenjazzjonijiet, fi ħdan awla, f’sezzjoni partikolari, għandhom jieħdu inkunsiderazzjoni wkoll l-assenjazzjonijiet għal din is-sezzjoni;
2)      il-koeffiċjent (f’perċentwal) ta’ parteċipazzjoni fl-assenjazzjonijiet tal-kawżi li jaqgħu taħt l-awla, jiġifieri:
a)      100 % – għal imħallef assenjat esklużivament għal awla waħda, li ma jeżerċitax funzjoni, u ma jkunx ikkollokat f’unità oħra skont l-Artikolu 77 jew l-Artikolu 151a tal-Liġi,
b)      mill-inqas 90 % – għal Viċi President ta’ awla b’sa 15 imħallef, għal kap ta’ sezzjoni, għal uffiċjal tal-istampa fi ħdan qorti reġjonali li fil-ġurisdizzjoni tagħha l-limitu tal-pożizzjonijiet ta’ mħallef huwa inqas minn 300, għall-medjatur dixxiplinari fi ħdan qorti reġjonali li fil-ġurisdizzjoni tagħha l-limitu tal-pożizzjonijiet ta’ mħallef huwa inqas minn 300, għal medjatur dixxiplinari deputat fi ħdan qorti tal-appell jew qorti reġjonali, għall-medjatur dixxiplinari tal-imħallfin tal-qrati ordinarji, għad-deputat medjatur dixxiplinari tal-imħallfin tal-qrati ordinarji, għall-President ta’ qorti dixxiplinari u għal imħallef responsabbli jissostitwixxi mħallef li jagħti deċiżjoni f’kawżi li jaqgħu taħt il-Konvenzjoni ta’ Den Haag,
c)      mill-inqas 80 % – għal imħallef li jidħol fil-kariga ta’ President ta’ awla li tinkludi sa seba’ mħallfin, għal uffiċjal tal-istampa fi ħdan qorti tal-appell, għal uffiċjal tal-istampa fi ħdan qorti reġjonali fejn il-limitu tal-pożizzjonijiet ta’ mħallef ma jkunx inqas minn 300, għal imħallef membru tal-Krajowa Rada Sądownictwa (il-Kunsill Nazzjonali tal-Ġudikatura) u għal imħallef ikkollokat fl-uffiċċju tal-Krajowa Rada Sądownictwa (il-Kunsill Nazzjonali tal-Ġudikatura),
d)      mill-inqas 75 % – għal Viċi President ta’ awla b’iktar minn 15 imħallef, għal koordinatur ta’ medjazzjoni fi ħdan qorti reġjonali fejn in-numru ta’ pożizzjonijiet ta’ mħallef ma jkunx inqas minn 300, għall-medjatur dixxiplinari tal-Ministru għall-Ġustizzja u għal imħallef inkarigat biex jiddeċiedi f’kawżi
li jaqgħu taħt il-Konvenzjoni ta’ Den Haag,
e)      mill-inqas 60 % – għall-Imħallef Spettur,
f)      mill-inqas 50 % – għall-Imħallef li jidħol fil-kariga ta’ President jew ta’ Viċi President ta’ awla ta’ bejn 8 u 20 imħallef,
g)      mill-inqas 30 % – għal Imħallef li jidħol fil-kariga ta’ President jew ta’ Viċi President ta’ qorti u għal imħallef li jidħol fil-kariga ta’ President ta’ awla ta’ iktar minn 20 imħallef,
h)      mill-inqas 15 % – għal imħallef ikkollokat biex jeżerċita kariga ta’ speċjalista ewlenija fl-Iskola Nazzjonali tal-Ġudikatura u tal-Uffiċċju tal-Prosekutur jew biex imexxi korsijiet ta’ taħriġ fl-Iskola Nazzjonali tal-Ġudikatura u tal-Uffiċċju tal-Prosekutur,
i)      mill-inqas 10 % – għal imħallef ikkollokat biex jeżerċita l-kariga ta’ Direttur jew ta’ Viċi Direttur tal-Iskola Nazzjonali tal-Ġudikatura u tal-Uffiċċju tal-Prosekutur, ta’ kap ta’ dipartiment jew ta’ sezzjoni tal-Iskola Nazzjonali tal-Ġudikatura u tal-Uffiċċju tal-Prosekutur.
2.      F’każ li japplikaw diversi koeffiċjenti (f’perċentwali) ta’ parteċipazzjoni fl-assenjazzjoni tal-kawżi li jaslu f’awla għal imħallef partikolari, għandu jittieħed inkunsiderazzjoni l-koeffiċjent (f’perċentwali) l-iktar baxx.
[…]”
15.      L-Artikolu 74(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal‑2019 jipprovdi:
“Kopja tar-rapport tat-tlugħ bix-xorti għandha tiddaħħal fil-fajl tal-kawżi assenjati mis-[SLPS]. F’każijiet oħra, il-President tal-awla għandu joħroġ ordni ta’ assenjazzjoni, sakemm il-kawża ma tkunx ġiet assenjata permezz ta’ għodda informatika oħra.”
Il-kawża prinċipali, id-domanda preliminari u l-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
16.      Fit‑13 u fl‑14 ta’ Ġunju 2024, ġew irreġistrati żewġ appelli (iktar ’il quddiem l-“appelli inkwistjoni”) quddiem is-Sąd Okręgowy w Warszawie (il-Qorti Reġjonali ta’ Varsavja) kontra sentenzi tal-ewwel istanza f’tilwim dwar talbiet għal ħlas fil-qasam tat-tranżazzjonijiet kummerċjali, fis-sens tad-Direttiva 2011/7/UE dwar il-ġlieda kontra l-ħlas tard fi transazzjonijiet kummerċjali (5).
17.      Fis‑17 u fit‑18 ta’ Ġunju 2024, l-Imħallef JD, li dak iż-żmien kienet parti mit‑XXIII Awla ta’ din il-qorti, intgħażlet b’mod aleatorju sabiex tiddeċiedi dwar dawn l-appelli permezz tas-SLPS, għodda informatika bbażata fuq ġeneratur ta’ numri aleatorji.
18.      Permezz ta’ deċiżjoni tat‑30 ta’ Ottubru 2024 tal-kulleġġ tas-Sąd Okręgowy w Warszawie (il-Qorti Reġjonali ta’ Varsavja), l-Imħallef JD, li fil-frattemp kienet ġiet ittrasferita lil awla oħra ta’ din il-qorti, ġiet żvestita, fuq talba tagħha, minn 100 kawża li kienu ġew assenjati lilha matul is-sena 2024, u b’mod partikolari miż-żewġ appelli inkwistjoni. F’din id-deċiżjoni, dan il-kulleġġ identifika wkoll kawżi oħra li l-Imħallef JD kellha tlesti. L-imsemmija deċiżjoni ma kinitx tinkludi motivazzjoni.
19.      Wara deċiżjoni meħuda fl‑10 ta’ Jannar 2025 mill-President tat‑XXIII Awla tas-Sąd Okręgowy w Warszawie (il-Qorti Reġjonali ta’ Varsavja), fit‑13 ta’ Jannar 2025, huwa assenja mill-ġdid b’mod aleatorju dawn il-100 kawża lil Imħallfin Relaturi ġodda permezz tas-SLPS. Kienu involuti 17‑il imħallef minn dik l-awla fit-tlugħ bix-xorti li sar b’dik is-sistema għall-iskopijiet ta’ dik l-assenjazzjoni mill-ġdid. L-Imħallef Aneta Łazarska ġiet assenjata 56 mill-imsemmija 100 kawża, inklużi ż-żewġ appelli inkwistjoni. Imħallfin oħra rċevew numru iktar limitat ta’ kawżi, jew saħansitra l-ebda kawża.
20.      L-ilment imressaq mill-Imħallef Łazarska kontra l-imsemmija assenjazzjoni ġie miċħud mill-President tas-Sąd Okręgowy w Warszawie (il-Qorti Reġjonali ta’ Varsavja).
21.      L-Imħallef Łazarska, il-qorti tar-rinviju adita bħala l-Imħallef uniku fl-appelli inkwistjoni, għandha dubji, essenzjalment, fir-rigward tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE, moqri flimkien mal-Artikolu 47 tal-Karta, dwar il-konformità tal-iżvestiment tal-Imħallef JD mill-kawżi kkonċernati, inklużi ż-żewġ appelli inkwistjoni, kif ukoll tal-assenjazzjoni mill-ġdid tagħhom. Hija tistaqsi, għaldaqstant, dwar jekk hija tistax titqies bħala qorti indipendenti u imparzjali, stabbilita minn qabel bil-liġi, peress li l-assenjazzjoni tal-kawżi wkoll trid, fil-fehma tagħha, tipproċedi b’mekkaniżmu trasparenti, ibbażat fuq kriterji oġġettivi u li ma jistgħux jiġu mmanipulati.
22.      B’mod partikolari, u, fl-ewwel lok, il-qorti tar-rinviju tfakkar li d-dritt Pollakk jistabbilixxi l-prinċipju ta’ immutabbiltà tal-kompożizzjoni tal-kulleġġ ġudikanti, sa min-nomina tiegħu u tul il-proċedura kollha, ħlief f’ipoteżijiet legalment iddefiniti fejn ikun impossibbli li tiġi eżaminata l-kawża jew ikun hemm ostakolu persistenti. Issa, ebda waħda minn dawn l-ipoteżijiet ma kienet tapplika, b’tali mod li xejn ma jipprekludi lill-Imħallef JD milli tkompli tittratta appelli.
23.      Hija tippreċiża, f’dan ir-rigward, li l-iżvestiment tal-Imħallef JD la jirriżulta minn marda, la minn trasferiment lejn qorti oħra, u lanqas minn ċirkustanza straordinarja, iżda minn sempliċi trasferiment intern lejn awla oħra li tinsab fl-istess post, li ma jistax jiġġustifika, waħdu, bidla fil-kompożizzjoni tal-kulleġġ ġudikanti.
24.      Fit-tieni lok, il-qorti tar-rinviju tikkontesta s-SLPS, użata għall-assenjazzjoni tal-kawżi b’mod aleatorju u għad-determinazzjoni ta’ diversi parametri relatati mat-tqassim tagħhom. Fil-fehma tagħha, din is-sistema ġiet prodotta mingħajr ma sar test tas-sigurtà minn qabel u kienet esperjenzat tfixkil u żbalji, b’mod partikolari matul l-ewwel snin ta’ funzjonament tagħha, li magħhom jiżdiedu żbalji attribwibbli lill-utenti.
25.      Barra minn hekk, għalkemm l-attivitajiet marbuta mat-tfassil u mal-funzjonament tas-SLPS jitqiesu li huma pubbliċi, il-qorti tar-rinviju ssostni li l-pubblikazzjoni tal-algoritmu la kienet akkumpanjata minn aċċess effettiv għar-regoli tat-tħaddim u lanqas għall-kodiċi sors. Dan in-nuqqas ta’ trasparenza, flimkien mal-firxa tas-setgħat tal-Ministru għall-Ġustizzja biex jistabbilixxi l-modalitajiet tal-assenjazzjoni, iqajjem dubji dwar l-imparzjalità reali tal-iskema u tal-vulnerabbiltà tagħha għall-manipulazzjoni. Fl-aħħar nett, il-qorti tar-rinviju ssostni li s-SLPS ma tiggarantixxix tqassim ibbilanċjat tal-volum tax-xogħol, b’riskju ta’ dewmien u ta’ preġudizzju għall-indipendenza interna tal-imħallef taħt pressjoni taż-żmien.
26.      Fit-tielet lok, il-qorti tar-rinviju żżid li, kuntrarjament għal dak li jirriżulta mis-sentenza tal‑14 ta’ Novembru 2024, S. (Bidla fil-kulleġġ ġudikanti) (6), id-dritt nazzjonali ma jipprevedix rimedju effettiv għall-imħallef ikkonċernat kontra deċiżjoni bil-miktub tal-korp amministrattiv tal-qorti fil-qasam tal-assenjazzjoni ta’ kawża jew tad-determinazzjoni tal-kompożizzjoni tal-qorti (7).
27.      F’dan il-kuntest, il-qorti tar-rinviju ddeċidiet li tissospendi l-proċedura quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari segwenti:
“Fid-dawl tal-Artikolu 2 u tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) tat-[TUE], moqrija flimkien mal-Artikoli 20 u 47 tal-[Karta], kif ukoll mal-premessa 61 tar-[Regolament 2024/1689], qorti ordinarja tal-aħħar istanza ta’ Stat Membru hija qorti indipendenti, imparzjali u stabbilita minn qabel bil-liġi, kif ukoll li tiggarantixxi li kawża tinstema’ mingħajr dewmien inġustifikat b’mod mhux diskriminatorju u li tiżgura protezzjoni ġudizzjarja effettiva, fejn fil-kulleġġ ġudikanti tagħha huwa sedenti mħallef ta’ din il-qorti li lilu tiġi assenjata kawża permezz ta’ ġeneratur ta’ numri [aleatorji] fuq il-bażi ta’ relazzjoni bejn it-tlugħ bix-xorti u d-deċiżjoni minn qabel tal-Kulleġġ ta’ din il-qorti:
1)      fejn l-organu amministrattiv tal-qorti bħalma huwa l-Kulleġġ tas-Sąd Okręgowy (il-Qorti Reġjonali) arbitrarjament jiżvesti lil imħallef, li sa dak il-mument ikun ġie fdat bil-kompitu ta’ mħallef relatur, mill-obbligu li jittratta l-kawżi li diġà jkunu ġew assenjati lilu bi ksur tad-dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali dwar l-assenjazzjoni tal-kawżi, minkejja li ma jkunux ġew issodisfatti l-kriterji legali nazzjonali li jippermettu tali żvestiment kif ukoll bi ksur tal-prinċipju li bidla fil-kulleġġ ġudikanti tista’ sseħħ biss fil-każ ta’ impossibbiltà li l-kawża tinstema’ fil-kompożizzjoni tal-kulleġġ ġudikanti attwali jew jekk ikun hemm ostakolu persistenti għas-smigħ tal-kawża fil-kompożizzjoni tal-kulleġġ ġudikanti ta’ dak il-mument;
2)      fejn l-allokazzjoni ta’ mħallef ġdid titwettaq permezz [tas-SLPS] maħluq[a] minn rappreżentant tal-poter eżekuttiv tal-Ministru tal-Ġustizzja u [wara] li jkunu ġew stabbiliti r-regoli dwar l-assenjazzjoni tal-kawżi u ta’ tlugħ bix-xorti fil-qrati permezz ta’ att ta’ natura regolamentari mill-istess Ministru (Artikoli 43 sa 76 tar-[Regoli tal-Proċedura tal‑2019]), bi ksur tad-dritt għal qorti indipendenti u imparzjali kif ukoll tad-dritt għal qorti stabbilita minn qabel bil-liġi;
3)      fejn l-allokazzjoni ta’ mħallef ġdid titwettaq permezz tal-ġeneratur bix-xorti msejjaħ SLPS fl-assenza ta’ għarfien u tal-possibbiltà li jiġi vverifikat jekk jaħdimx il-kodiċi sors tal-algoritmu ta’ assenjazzjoni bix-xorti tal-kawżi lill-imħallfin permezz tas-SLPS, u fejn fir-rigward ta’ [din] l-applikazzjoni tqiegħdet unikament informazzjoni fuq il-paġna tal-Biuletyn Informacji Publicznej (il-Bullettin tal-Informazzjoni Pubblika), kif ukoll tal-possibbiltà li dan l-instrument ta’ assenjazzjoni bix-xorti tal-kawżi jkun suġġett għal żbalji u manipulazzjonijiet b’mod li jikser id-dritt tal-partijiet għal smigħ xieraq;
4)      fejn l-allokazzjoni ta’ mħallef ġdid titwettaq permezz tal-ġeneratur bix-xorti [SLPS] maħluq minn rappreżentant tal-poter eżekuttiv tal-Ministru tal-Ġustizzja u [wara] li jkunu ġew stabbiliti r-regoli dwar l-assenjazzjoni tal-kawżi u ta’ tlugħ bix-xorti fil-qrati permezz ta’ att ta’ natura regolamentari mill-istess Ministru (Artikoli 43 sa 76 tar-[Regoli tal-Proċedura tal‑2019]), bi ksur tal-prinċipju tad-dritt tal-partijiet li l-kawża tinstema’ mingħajr dewmien inġustifikat dovut għall-fatt li l-SLPS ma jiggarantixxix volum tax-xogħol ugwali għall-imħallfin b’tali mod li l-partijiet jiġu ddiskriminati u jinkiser il-prinċipju ta’ ugwaljanza quddiem il-liġi;
5)      li jwassal lill-imħallef jiddeċiedi taħt kundizzjonijiet proċedurali invalidi minħabba li l-kulleġġ ġudikanti ta’ din il-qorti jmur kontra d-dispożizzjonijiet legali inkwantu ma hijiex qiegħda tiġi ggarantita protezzjoni ġudizzjarja effettiva lill-partijiet;
6)      mingħajr rimedju effettiv fid-dritt nazzjonali li jippermetti lill-imħallef jappella deċiżjoni bil-miktub mogħtija mill-organu amministrattiv tal-qorti dwar l-assenjazzjoni tal-kawża kif ukoll dwar l-allokazzjoni u l-bidla tal-kulleġġ ġudikanti, jiġifieri nuqqas ta’ rimedju ġudizzjarju li jippermetti lill-imħallef il-possibbiltà li jappella din id-deċiżjoni bil-miktub quddiem qorti imparzjali u indipendenti fi proċeduri li jissodisfaw il-kundizzjonijiet magħmula mill-Artikolu 47 tal-[Karta]?”
28.      Ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub lill-Qorti tal-Ġustizzja mill-Gvern Pollakk u mill-Kummissjoni Ewropea.
Analiżi
Osservazzjonijiet preliminari
29.      Ser nibda b’xi osservazzjonijiet preliminari, qabel ma nindirizza l-punti ta’ liġi mqajma minn din il-kawża.
30.      Permezz ta’ domanda waħda, il-qorti tar-rinviju tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja tinterpreta l-Artikolu 2 u t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE, fid-dawl tal-Artikoli 20 u 47 tal-Karta kif ukoll tal-premessa 61 tar-Regolament 2024/1689, sabiex tiddetermina, essenzjalment, jekk hemmx lok li jitqies bħala qorti indipendenti u imparzjali, stabbilita minn qabel bil-liġi, kulleġġ ġudikanti ta’ qorti nazzjonali, li lilu jkunu ġew assenjati kawżi b’mod aleatorju wara l-iżvestiment tal-imħallef inizjalment inkarigat minn dawn il-kawżi anki fl-assenza ta’ kwalunkwe rimedju effettiv li jippermetti lill-imħallef ikkonċernat jikkontesta l-assenjazzjoni mill-ġdid inkwistjoni.
31.      Qabelxejn, għandu jiġi rrilevat li d-domanda magħmula tirrifletti kwistjoni
in limine litis tal-qorti tar-rinviju dwar il-konformità tagħha mar-rekwiżiti li jirriżultaw mit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE, moqri fid-dawl tal-Artikolu 47 tal-Karta.
32.      Sussegwentement, fir-rigward tad-dispożizzjonijiet invokati insostenn tat-talba għal interpretazzjoni, l-Artikolu 20 tal-Karta (li jipprovdi li “[k]ull persuna hija ugwali f’għajnejn il-liġi”) ma jidhirlix li huwa rilevanti, minkejja li l-qorti tar-rinviju ssostni li s-SLPS ma tiggarantixxix tqassim ugwali tal-volum bejn l-imħallfin. Id-domanda preliminari tirrigwarda, fil-fatt, essenzjalment il-klassifikazzjoni tal-kulleġġ ġudikanti bħala qorti indipendenti u imparzjali, stabbilita minn qabel bil-liġi.
33.      Fl-aħħar nett, fir-rigward tar-Regolament 2024/1689, il-qorti tar-rinviju ssostni li s-SLPS taqa’ taħt il-kategorija ta’ sistemi b’riskju għoli fis-sens ta’ dan ir-regolament u li d-defiċit tat-trasparenza tagħha jirrifletti ksur tar-rekwiżiti li dan ir-regolament jistabbilixxi. F’dan ir-rigward, minn naħa, niddubita li s-SLPS tista’ titqies bħala “sistema tal-intelliġenza artifiċjali” fis-sens tal-Artikolu 3(1) tal-imsemmi regolament, peress li mill-elementi msemmija u mill-osservazzjonijiet tal-Gvern Pollakk jirriżulta li din hija simili għal mekkaniżmu li japplika algoritmi ddefiniti minn qabel għal settijiet ta’ data speċifiċi, mingħajr adattabbiltà wara l-użu jew mingħajr awtonomija sostanzjali. Min-naħa l-oħra, u fi kwalunkwe każ, l-Artikolu 113 tar-Regolament 2024/1689 jipprevedi l-applikabbiltà tiegħu biss mit‑2 ta’ Awwissu 2026. Issa, l-assenjazzjoni mill-ġdid tal-appelli inkwistjoni lill-qorti tar-rinviju saret fit‑13 ta’ Jannar 2025, jiġifieri dan ir-regolament ma kienx applikabbli għall-kawża prinċipali.
34.      Għaldaqstant, ser neżamina d-domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju fid-dawl tad-dispożizzjonijiet rilevanti tad-dritt tal-Unjoni, jiġifieri t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE, moqri fid-dawl tal-Artikolu 47 tal-Karta.
35.      Fuq il-mertu, mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li l-qorti tar-rinviju tibbaża d-dubji tagħha, essenzjalment, fuq tliet sensiliet ta’ kunsiderazzjonijiet dwar ir-rekwiżiti ta’ indipendenza, ta’ imparzjalità u ta’ qorti stabbilita minn qabel bil-liġi. L-ewwel nett, li l-iżvestament tal-Imħallef JD, inizjalment adita, kien ta’ natura arbitrarja u illegali. It-tieni, li s-SLPS ġiet stabbilita mill-poter eżekuttiv, huwa suġġett għal żbalji u la jippreżenta t-trasparenza meħtieġa u lanqas il-garanziji li jippermettu li jiġi żgurat tqassim ibbilanċjat tal-volum ta’ xogħol bejn l-imħallfin. It-tielet, ma jeżisti ebda rimedju ġudizzjarju effettiv li jippermetti lill-imħallef ikkonċernat jikkontesta l-assenjazzjoni mill-ġdid.
36.      Ser nindirizza dawn l-elementi wieħed wara l-ieħor, wara li nkun fakkart il-ġurisprudenza rilevanti.
Tfakkira tal-ġurisprudenza rilevanti
37.      Mill-ġurisprudenza jirriżulta li t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE jeżiġi garanziji ta’ indipendenza u ta’ imparzjalità bbażati fuq ir-regoli, b’mod partikolari dwar il-kompożizzjoni tal-istanza, li jistgħu jeskludu kull dubju leġittimu, f’moħħ il-partijiet fil-kawża, dwar l-impermeabbiltà tal-qorti għall-influwenzi esterni u dwar in-newtralità tagħha fir-rigward tal-interessi inkwistjoni. Dan ir-rekwiżit, inerenti għall-kompitu tat-teħid ta’ deċiżjoni, jaqa’ taħt il-kontenut essenzjali tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva u tad-dritt għal smigħ xieraq, u jikkostitwixxi garanzija kardinali kemm għall-protezzjoni tad-drittijiet mogħtija mid-dritt tal-Unjoni kif ukoll għall-ħarsien tal-valuri komuni tal-Artikolu 2 TUE, li jinkludu l-Istat tad-dritt (8).
38.      Mill-ġurisprudenza jirriżulta wkoll li l-indipendenza tinkludi aspett estern u aspett intern. L-aspett estern jimplika li l-qorti teżerċita l-funzjonijiet tagħha b’awtonomija sħiħa, mingħajr rabta ġerarkika jew subordinazzjoni u ħielsa minn kull istruzzjoni, intervent jew pressjoni li jistgħu jaffettwaw il-ġudizzju u jinfluwenzaw l-eżitu tal-kawżi. L-aspett intern, marbut mal-imparzjalità, jeħtieġ distanza ugwali fir-rigward tal-partijiet u tal-interessi tagħhom, l-oġġettività u l-assenza ta’ kull interess fl-eżitu tat-tilwima lil hinn mill-applikazzjoni stretta tad-dispożizzjoni legali. Fl-aħħar nett, għalkemm l-aspett estern huwa intiż prinċipalment sabiex jippreżerva l-indipendenza mill-poter leġiżlattiv u mill-poter eżekuttiv skont is-separazzjoni tal-poteri, għandu wkoll it-tendenza li jipproteġi lill-imħallfin minn influwenzi indebiti li joriġinaw minn ġewwa l-istess qorti (9).
39.      Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja tirrikonoxxi li t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE jeżiġi wkoll l-eżistenza ta’ qorti “stabbilita minn qabel bil-liġi”, fid-dawl tar-rabtiet indissoċjabbli li jeżistu bejn l-aċċess għal tali qorti u l-garanziji ta’ indipendenza u ta’ imparzjalità tal-imħallfin (10).
40.      Għall-Qorti tal-Ġustizzja, il-garanzija tal-“qorti stabbilita minn qabel bil-liġi” tirrifletti wkoll il-kompożizzjoni tas-sede f’kull każ kif ukoll kwalunkwe dispożizzjoni oħra tad-dritt nazzjonali li n-nuqqas ta’
osservanza magħha jirrendi irregolari l-parteċipazzjoni ta’ imħallef partikolari jew ta’ bosta mħallfin fl-eżami tal-kawża (11). Għal din ir-raġuni, ir-regoli għall-assenjazzjoni u għall-assenjazzjoni mill-ġdid tal-kawżi huma parti mill-kunċett ta’ “qorti stabbilita minn qabel bil-liġi”.
41.      Konsegwentement, it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE jirrikjedi wkoll, f’dan ir-rigward, li r-regoli li jirregolaw il-kompożizzjoni tal-kulleġġi ġudikanti jkunu ta’ natura li jeskludu kull indħil indebitu, fil-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet relatat ma’ kawża partikolari, ta’ persuni li huma esterni għall-kulleġġ ġudikanti responsabbli minn dik il-kawża u li quddiemhom il-partijiet ma setgħux isostnu l-argumenti tagħhom (12).
L-iżvestiment tal-Imħallef JD
42.      Fir-rigward tal-ewwel parti tad-domanda magħmula, essenzjalment, mill-qorti tar-rinviju, u li tirrigwarda l-iżvestiment tal-kawżi tal-Imħallef JD, mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li din il-miżura ġiet adottata abbażi tal-Artikolu 47b(1) tal-Liġi dwar l-Organizzazzjoni tal-Qrati Ordinarji. Għaldaqstant, il-Qorti tal-Ġustizzja hija mitluba tippreċiża, essenzjalment, jekk żvestiment irregolari fir-rigward tar-rekwiżiti li jirriżultaw mit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE, moqri fid-dawl tal-Artikolu 47 tal-Karta, jistax iwassal għall-irregolarità tal-assenjazzjoni mill-ġdid sussegwenti ta’ wħud mill-kawżi kkonċernati lil imħallef ieħor, f’dan il-każ lill-qorti tar-rinviju (13).
43.      Kif il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet fil-punt 76 tas-sentenza D. K., “l-Artikolu 47b(1) tal-Liġi dwar il-Qrati Ordinarji jipprevedi li l-bidla fil-kompożizzjoni ta’ qorti hija aċċettata meta jeżisti ‘ostaklu dejjiemi biex il-kawża tinstema’ fil-kompożizzjoni attwali tagħha’, mingħajr ebda preċiżazzjoni oħra. Issa, għalkemm il-paragrafu 4 ta’ dan l-Artikolu 47b jipprevedi, essenzjalment, li mħallef jibqa’ adit bil-kawżi li jkunu ġew assenjati lilu minkejja t-trasferiment tiegħu lejn post ieħor jew il-kollokament tiegħu f’qorti oħra, sal-għeluq ta’ dawn il-kawżi, il-paragrafu 5 tal-imsemmi Artikolu 47b jiddikjara li l-kawżi tiegħu jistgħu jiġu rtirati mingħandu permezz ta’ deċiżjoni tal-Kulleġġ tal-qorti kkonċernata mingħajr ma jiġu stabbiliti kriterji għal dan l-għan. Fl-aħħar nett, konformement mal-paragrafu 6 tal-istess Artikolu 47b, il-Kulleġġ tal-qorti għandu wkoll il-possibbiltà li jiżvesti lil imħallef fil-każ ta’ trasferiment ta’ dan tal-aħħar lejn sezzjoni oħra, iżda, madankollu, din il-possibbiltà, hawn ukoll, ma hija mogħnija b’ebda kriterju preċiż”.
44.      Sussegwentement, u fl-istess sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset, fir-rigward tal-konformità tal-imsemmija dispożizzjoni mat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE, li, “għandu jiġi kkonstatat li leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik deskritta fil-punt preċedenti ta’ din is-sentenza mhux biss ma tipprevedix kriterji oġġettivi li jirregolaw il-possibbiltà li mħallef jiġi żvestit minn waħda jew minn numru mill-kawżi tiegħu, iżda hija tippermetti wkoll lill-Kulleġġ tal-qorti kkonċernata tiżvesti lil imħallef mill-kawżi tiegħu mingħajr ma tiġi mmotivata tali deċiżjoni. Fil-fatt, ir-riferiment għall-eżistenza ta’ ‘ostaklu dejjiemi biex il-kawża tinstema’ fil-kompożizzjoni attwali tagħha’ huwa vag wisq sabiex ikun jista’ jitqies li jista’ jevita kull arbitrarjetà fid-deċiżjoni ta’ bidla fil-kulleġġ ġudikanti. Barra minn hekk, il-Gvern Pollakk ikkonferma, waqt is-seduta quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, li d-dritt Pollakk ma jimponi ebda obbligu ta’ motivazzjoni għall-iżvestiment ta’ mħallef skont l-Artikolu 47b(5) u (6) tal-Liġi dwar [l-Organizzazzjoni tal-Qrati] Ordinarji” (14).
45.      Abbażi ta’ dawn il-konstatazzjonijiet, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet, fil-punt 86 tas-sentenza D. K., li “t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li bis-saħħa tagħha korp ta’ qorti nazzjonali, bħall-Kulleġġ tagħha, jista’ jiżvesti lil imħallef ta’ din il-qorti minn parti jew mit-totalità tal-kawżi assenjati lilu, mingħajr ma din il-leġiżlazzjoni tipprevedi l-kriterji li għandhom jiggwidaw lil dan il-korp meta jadotta tali deċiżjoni ta’ żvestiment u mingħajr ma timponi li din id-deċiżjoni tkun motivata”.
46.      Minn dan isegwi li s-soluzzjoni adottata mill-Qorti tal-Ġustizzja hija ċara u direttament trasponibbli f’dan il-każ, peress li tirrigwarda l-istess dispożizzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali. Għaldaqstant, għandha tingħata l-istess risposta għall-ewwel parti tad-domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju bħal dik esposta fil-punt preċedenti.
47.      Madankollu, nirrileva li, kif enfasizzat il-Kummissjoni, jista’ jiġi sostnut li l-portata tas-sentenza D. K. għandha tkun limitata għall-ipoteżijiet ta’ żvestiment mhux kunsenswali, kif kien il-każ f’din il-kawża. Il-Kummissjoni ssostni, b’mod partikolari, li l-ksur tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE huwa kkaratterizzat biss meta l-miżura tkun imposta fuq l-imħallef, b’tali mod li s-sitwazzjoni inkwistjoni f’dan il-każ, ikkaratterizzata minn żvestiment aċċettat mill-Imħallef JD wara t-trasferiment tagħha, hija nettament differenti minn dik eżaminata fis-sentenza D. K.
48.      Jiena ma naqbilx ma’ din l-interpretazzjoni. Fil-fatt, din hija intiża sabiex tnaqqas il-konstatazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-insuffiċjenzi tal-kuntest normattiv applikabbli għall-evalwazzjoni marbuta maċ-ċirkustanzi proprji tal-kawża li tat lok għas-sentenza D. K. Min-naħa l-oħra, minn din is-sentenza jirriżulta b’mod ċar li l-Qorti tal-Ġustizzja ma ttrattatx l-assenza ta’ kunsens bħala l-kriterju determinanti tal-inkompatibbiltà tas-sistema ta’ żvestiment inkwistjoni mat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE. Il-qari tas-sentenza D. K. juri li l-assenza ta’ kriterji prevedibbli u l-assenza ta’ obbligu ta’ motivazzjoni joħolqu, fihom infushom, spazju għall-arbitrarjetà u għal indħil indebitu fit-tqassim tal-kawżi, indipendentement mill-kwistjoni dwar jekk l-imħallef ikkonċernat jiddikjarax li jagħti l-kunsens tiegħu għall-miżura.
49.      F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li, fil-punt 77 tas-sentenza D. K., il-Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata li l-leġiżlazzjoni nazzjonali ma tipprevedix kriterji oġġettivi li jirregolaw l-iżvestiment ta’ mħallef mill-kawżi li jkunu ġew assenjati lilu u lanqas obbligu ta’ motivazzjoni ta’ tali deċiżjoni, mingħajr ma tagħmel riferiment għall-kunsens, jew għall-assenza tal-kunsens, tal-imħallef ikkonċernat. L-istess japplika għall-punt 83 ta’ din is-sentenza, fejn il-Qorti tal-Ġustizzja tqis, b’mod ġenerali, li, meta leġiżlazzjoni nazzjonali li tirregola l-iżvestiment ma tistabbilixxix kriterji oġġettivi li jirregolaw din il-possibbiltà u ma teżiġix li d-deċiżjoni relatata ma’ dan tkun motivata, din “ma [t]ippermettix li jiġi eskluż li dan l-iżvestiment huwa arbitrarju, jew saħansitra jikkostitwixxi sanzjoni dixxiplinari moħbija”. Għal darba oħra, ma jsir l-ebda riferiment għall-kwistjoni dwar jekk l-iżvestiment kienx kunsenswali jew le.
50.      Din l-interpretazzjoni hija neċessarja iktar u iktar peress li, fil-punt 82 tas-sentenza D. K., il-Qorti tal-Ġustizzja ssemmi l-ipoteżi tat-trasferiment, ċertament, mingħajr kunsens minn imħallef lejn qorti oħra jew bejn żewġ sezzjonijiet tal-istess qorti, sabiex tfakkar fil-ġurisprudenza li tgħid li tali trasferiment jista’ jikkostitwixxi mezz sabiex jiġi eżerċitat kontroll fuq il-kontenut tad-deċiżjonijiet ġudizzjarji. Huwa indikattiv li, madankollu, u kif diġà indikajt fil-punt 49 ta’ dawn il-konklużjonijiet, il-Qorti tal-Ġustizzja, fil-punt 83 tas-sentenza D. K., ma tistabbilixxix il-kunsens tal-imħallef bħala element rilevanti fl-eżami tal-iżvestiment ta’ mħallef minn kawża waħda jew iktar. Fil-fehma tiegħi, dan isaħħaħ l-idea li l-qorti tal-Unjoni kellha l-intenzjoni li tifformula evalwazzjoni ġenerali tal-garanziji meħtieġa f’dan ir-rigward, indipendentement mill-aġir suġġettiv tal-imħallef ikkonċernat.
51.      L-istess konklużjoni, u kuntrarjament għal dak li ssostni l-Kummissjoni, tirriżulta wkoll mill-punti 84 sa 86 tas-sentenza D. K., li fihom il-Qorti tal-Ġustizzja tinsisti fuq il-ħtieġa li jiġu previsti, fid-dispożizzjoni relatata mal-astensjoni, kriterji preċiżi u obbligu ta’ motivazzjoni tad-deċiżjoni, mingħajr ma tagħmel l-iċken riferiment għall-element tal-kunsens tal-qorti kkonċernata.
52.      Konsegwentement, inqis li għandha tiġi eskluża l-idea li l-kunsens tal-qorti jikkostitwixxi kriterju rilevanti ta’ evalwazzjoni. F’dan ir-rigward, jidhirli li huwa utli li titfakkar il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li tgħid li r-rekwiżiti ta’ indipendenza u ta’ imparzjalità għandhom jiġu evalwati fid-dawl tal-kapaċità tar-regoli li jeskludu kull dubju leġittimu, f’moħħ il-partijiet fil-kawża, dwar l-impermeabbiltà ta’ din l-istanza fir-rigward ta’ elementi esterni u dwar in-newtralità tagħha fir-rigward tal-interessi inkwistjoni (15).
53.      Issa, mill-perspettiva tal-parti fil-kawża, il-kwistjoni deċiżiva ma hijiex dwar jekk l-imħallef żvestit tax il-kunsens tiegħu, iżda, kif iddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza D. K., jekk l-iżvestiment ġiex deċiż abbażi ta’ regoli ċari u prevedibbli, flimkien ma’ motivazzjoni li tippermetti li tiġi eskluża l-arbitrarjetà. Meta l-bażi legali tkun, fiha nnifisha, nieqsa minn tali garanziji, jista’ jinħoloq dubju ab initio fil-parti fil-kawża u dan ma jistax, fil-fehma tiegħi, jiġi eliminat bis-sempliċi invokazzjoni tal-kunsens possibbli tal-imħallef ikkonċernat.
54.      Nixtieq inżid, f’dan ir-rigward, li kunsens espress mill-imħallef ikkonċernat ma huwiex neċessarjament immuni għal dinamiċi istituzzjonali li huma diffiċli li jiġu identifikati minn barra, kemm jekk ikunu pressjonijiet impliċiti, aspettattivi ġerarkiċi jew, fis-sitwazzjonijiet l-iktar preokkupanti, riskji ta’ kollużjoni. Minn dan isegwi li l-kunsens tal-imħallef żvestit ma jistax jikkostitwixxi, waħdu, fattur determinanti tal-konformità. Inkella, il-konformità tas-sistema ta’ żvestiment mat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE tkun tiddependi fuq element suġġettiv. Għall-kuntrarju, fil-fehma tiegħi, din għandha tiġi evalwata b’mod oġġettiv, fid-dawl tal-garanziji previsti mil-liġi.
55.      Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, inqis li r-risposta għall-ewwel parti tad-domanda magħmula essenzjalment mill-qorti tar-rinviju għandha tkun li t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE, moqri fid-dawl tal-Artikolu 47 tal-Karta, għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li bis-saħħa tagħha korp ta’ qorti nazzjonali, bħall-kulleġġ tagħha, jista’ jiżvesta lil imħallef ta’ din il-qorti mill-kawżi kollha assenjati lilu jew minn parti minnhom, bil-konsegwenza li wħud minn dawn il-kawżi jiġu assenjati mill-ġdid lil kulleġġ ġudikanti ieħor, irrispettivament minn jekk dan l-iżvestiment ikunx kunsenswali jew le, mingħajr ma din il-leġiżlazzjoni tistabbilixxi l-kriterji li għandhom jiggwidaw lil dan il-korp fl-adozzjoni ta’ tali deċiżjoni u mingħajr ma timponi l-motivazzjoni tagħha.
L-assenjazzjoni tal-kawżi permezz tas-SLPS
56.      Permezz tat-tieni parti tad-domanda magħmula, il-qorti tar-rinviju tistieden, essenzjalment, lill-Qorti tal-Ġustizzja biex teżamina jekk l-użu ta’ sistema awtomatizzata ta’ assenjazzjoni aleatorja tal-kawżi, bħas-SLPS, huwiex kompatibbli mar-rekwiżiti ta’ qorti indipendenti u imparzjali, stabbilita bil-liġi, fis-sens tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE, moqri fid-dawl tal-Artikolu 47 tal-Karta.
57.      Id-dubji tal-qorti tar-rinviju jirrigwardaw, b’mod partikolari, in-natura aleatorja tal-assenjazzjoni tal-kawżi mis-SLPS u l-allegata impossibbiltà li jiġi vverifikat il-funzjonament tal-kodiċi sors tal-algoritmu tal-assenjazzjoni. Il-qorti tar-rinviju tistaqsi, barra minn hekk, dwar il-fatt li s-SLPS kienet ġiet iddisinjata minn rappreżentant tal-Ministru għall-Ġustizzja u li r-regoli tal-assenjazzjoni u tat-tlugħ bix-xorti huma stabbiliti minn att regolatorju ta’ dan l-istess ministru. Fil-fehma tagħha, dawn l-elementi jippreġudikaw id-dritt għal qorti indipendenti u imparzjali, stabbilita minn qabel bil-liġi, kif ukoll id-dritt tal-partijiet li l-kawża tagħhom tinstema’ f’terminu ta’ żmien raġonevoli, minħabba volum ta’ xogħol imqassam b’mod inugwali.
58.      Hawnhekk nagħmel riferiment għall-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 38 iktar ’il fuq, li tgħid li r-rekwiżit ta’ indipendenza tal-qrati, li jirriżulta mid-dritt tal-Unjoni, ma jirrigwardax biss l-influwenzi indebiti li jistgħu jiġu eżerċitati mill-poter leġiżlattiv u mill-poter eżekuttiv, iżda wkoll dawk li jistgħu joriġinaw fi ħdan il-qorti stess u li l-eżerċizzju tal-funzjoni ġudizzjarja għandu jkun protett mhux biss minn kull influwenza diretta, fil-forma ta’ istruzzjonijiet, iżda wkoll minn forom ta’ influwenza iktar indiretti li jistgħu jiggwidaw id-deċiżjonijiet ġudizzjarji.
59.      Barra minn hekk, kif fakkret is-sentenza D. K., il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem aċċettat li l-protezzjoni tal-indipendenza ġudizzjarja u taċ-ċertezza legali, li hija inerenti għall-Istat tad-dritt, teħtieġ ċarezza partikolari tar-regoli applikabbli u tal-garanziji xierqa sabiex jiġu żgurati l-oġġettività u t-trasparenza, sabiex, fuq kollox, tiġi evitata kull apparenza ta’ arbitrarjetà fl-assenjazzjoni ta’ kawżi partikolari lil imħallfin (16).
60.      Qabelxejn, għandu jiġi rrilevat li, kif tindika l-Kummissjoni, il-qorti tar-rinviju ma tikkontestax assenjazzjoni partikolari ta’ kawżi li jikkonċernawha, iżda tinvoka nuqqasijiet ta’ natura ġenerali, li jeħtieġu stħarriġ sħiħ mis-SLPS fid-dawl tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE.
61.      Fil-kawża prinċipali, u kif jirriżulta mill-Artikolu 47a(2) tal-Att dwar l-Organizzazzjoni tal-Qrati Ordinarji, kif ukoll, b’mod partikolari, mill-Artikolu 43(1),
mill-Artikolu 49(1) u (2), mill-Artikolu 55(1) u (2), mill-Artikolu 62(1) u (2), mill-Artikolu 66(1) u (2) u mill-Artikolu 68(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal‑2019, jidher li s-SLPS hija rregolata minn garanziji intiżi li jeskludu assenjazzjonijiet arbitrarji jew diskrezzjonali. Minn dawn id-dispożizzjonijiet jirriżulta li s-sistema tgħaqqad l-assenjazzjoni aleatorja ma’ loġika ta’ tqassim proporzjonat tal-kawżi. B’mod partikolari, il-punt 2 tal-Artikolu 68(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal‑2019 juża disa’ kriterji li jippermettu li jiġi ddeterminat koeffiċjent ta’ parteċipazzjoni fl-assenzjazzjonijiet, meħud inkunsiderazzjoni għat-tqassim tal-attività ta’ kull imħallef, imħallef awżiljarju u marixxall
tal-ġustizzja.
62.      F’dan ir-rigward, mill-ġurisprudenza jirriżulta li l-istabbiliment ta’ sistema ta’ assenjazzjoni tal-kawżi fi ħdan il-qrati, ibbażata fuq il-prinċipju tas-selezzjoni aleatorja tal-kulleġġ ġudikanti, flimkien ma’ ċerti eċċezzjonijiet, “ma tidhirx, fiha nnifisha, ta’ natura li tesponi lill-kulleġġi ġudikanti għal influwenza indebita” (17). Barra minn hekk, mid-dispożizzjonijiet imsemmija fil-punt preċedenti jirriżulta li l-funzjonament tas-SLPS huwa bbażat fuq parametri ddeterminati minn qabel. Essenzjalment, inqis li l-kwistjoni hija li jiġi żgurat li tali mekkaniżmu jkun irregolat minn regoli trasparenti, oġġettivi u magħrufa minn qabel, b’tali mod li jiġu evitati kull użu arbitrarju tas-sistema u kull indħil indebitu, minn persuni esterni għall-kulleġġ ġudikanti, fil-proċess deċiżjonali relatat ma’ kawża partikolari. F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-użu ta’ tali sistema ma jitlobx, bħala tali, oġġezzjoni (18).
63.      Ċertament, ma nistax nevalwa jekk is-SLPS tippermettix, fil-prattika, li jintlaħaq l-għan ta’ tqassim ibbilanċjat tal-volum tax-xogħol bejn l-imħallfin, u lanqas jekk dan seħħx fil-kawża prinċipali. Dawn l-evalwazzjonijiet jaqgħu taħt il-ġurisdizzjoni tal-qorti tar-rinviju. Madankollu, jibqa’ l-fatt li, kif tirrileva l-Kummissjoni, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ma jirriżultax li t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE jimponi modalitajiet speċifiċi ta’ tqassim intern tal-kawżi fi ħdan qorti.
64.      Sussegwentement, fir-rigward tal-iżbalji rrilevati mill-qorti tar-rinviju waqt l-implimentazzjoni tas-SLPS, b’mod partikolari fl‑2018, għandu jiġi kkonstatat, qabelxejn, li dawn l-iżbalji ma jikkonċernawx l-assenjazzjoni mill-ġdid tal-kawżi prinċipali f’Jannar 2025, jiġifieri madwar tmien snin wara l-fatti invokati fit-talba għal deċiżjoni preliminari. Fi kwalunkwe każ, għandu jitfakkar li, fil-punt 53 tas-sentenza Sinalov, il-Qorti tal-Ġustizzja indikat li żball fl-applikazzjoni tar-regoli tal-assenjazzjoni mhux neċessarjament jimplika l-esponiment tal-kulleġġ ġudikanti kkonċernat għal influwenza indebita. Din il-kunsiderazzjoni tista’ tiġi trasposta f’dan il-każ. Minkejja n-nuqqasijiet identifikati fl‑2018, mid-dispożizzjonijiet tar-Regoli tal-Proċedura tal‑2019 jirriżulta li l-assenjazzjoni tal-kawżi hija bbażata fuq kriterji predeterminati u pubbliċi li, fil-prinċipju, jeskludu l-indħil indebitu fil-proċess ta’ tlugħ bix-xorti.
65.      Barra minn hekk, għandu jiġi osservat li, fir-rigward tal-assenjazzjoni taż-żewġ kawżi inkwistjoni fil-kawża prinċipali, it-talba għal deċiżjoni preliminari ma tinkludi ebda element konkret li jindika intervent indebitu tal-poter eżekuttiv jew ta’ korp amministrattiv tal-qorti kkonċernata. Hija lanqas ma tipprovdi informazzjoni dwar il-volum ta’ xogħol preċedenti tal-qorti tar-rinviju u lanqas dwar il-volum ta’ kawżi ttrattati mill-imħallfin l-oħra sedenti fl-istess awla.
66.      Il-qorti tar-rinviju tesprimi wkoll dubji dwar nuqqas ta’ trasparenza fl-operat tas-SLPS, marbut primarjament mal-assenza ta’ pubblikazzjoni tal-kodiċi sors tagħha (19). Min-naħa tiegħi, ma nqisx li l-assenza ta’ pubblikazzjoni tal-kodiċi sors huwa biżżejjed, fih innifsu, biex jikkaratterizza espożizzjoni għal influwenzi indebiti. Barra minn hekk, mid-deċiżjoni preliminari jirriżulta li l-algoritmu sħiħ tas-sistema ġie ppubblikat fis-sit internet tal-Ministeru għall-Ġustizzja. Barra minn hekk, kif tindika l-Kummissjoni, minn Ottubru 2024, il-Ministeru għall-Ġustizzja jippubblika r-rapporti tat-tlugħ bix-xorti mis-SLPS.
67.      Inqis li l-pubblikazzjoni tal-algoritmu, kif ukoll tar-rapporti tat-tlugħ bix-xorti, tikkostitwixxi garanzija suffiċjenti sabiex tiġi żgurata t-trasparenza tas-SLPS, mingħajr ma huwa neċessarju, għal dan l-għan, li tintalab ukoll il-pubblikazzjoni tal-kodiċi sors. Mill-bqija, kif isostni l-Gvern Pollakk, id-divulgazzjoni tal-kodiċi sors, sa fejn dan jista’ jiżvela mekkaniżmi ta’ protezzjoni tal-applikazzjoni, tista’ toħloq kwistjonijiet ta’ sigurtà għas-sistema. Peress li r-rekwiżit tat-trasparenza huwa ssodisfatt bil-pubblikazzjoni tal-algoritmu u mill-output verifikabbli tat-tlugħ bix-xorti, ma narax, fl-istat attwali, għal liema raġuni għandha tiġi imposta l-pubblikazzjoni tal-kodiċi sors, li jikkorrispondi għall-pjan direttur tas-software.
68.      Fl-aħħar nett, fir-rigward tal-kritika dwar il-kompetenza tal-Ministru għall-Ġustizzja fir-rigward tal-ħolqien tas-SLPS u tad-definizzjoni tar-regoli tat-tqassim awtomatiku tal-kawżi, jidhirli li dan l-argument huwa bbażat fuq interpretazzjoni eċċessivament estensiva tal-kunċett ta’ ndħil tal-poter eżekuttiv fil-kompetenzi tal-poter ġudizzjarju.
69.      Il-ħolqien ta’ sistema ta’ assenjazzjoni u l-istabbiliment ta’ regoli ġenerali ta’ tqassim ma jirrigwardawx assenjazzjoni partikolari tal-kawżi, iżda jaqgħu taħt regoli ta’ portata ġenerali applikabbli għall-qrati ordinarji kollha. Dawn jaqgħu, fil-prinċipju, taħt l-organizzazzjoni tal-funzjonament tal-ġudikatura. Għalhekk, fil-fehma tiegħi, dan il-fatt waħdu ma huwiex biżżejjed sabiex jikkaratterizza, bħala tali, indħil indebitu fil-proċess ta’ assenjazzjoni tal-kawżi. Barra minn hekk, it-talba għal deċiżjoni preliminari ma tidentifikax elementi preċiżi li jindikaw li dawn ir-regoli ġenerali jagħtu lill-poter leġiżlattiv jew lill-poter eżekuttiv dritt ta’ influwenza indebita fit-tlugħ bix-xorti u fl-assenjazzjoni tal-kawżi lil imħallef partikolari.
70.      Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, jiena tal-fehma li r-risposta għat-tieni parti tad-domanda magħmula essenzjalment mill-qorti tar-rinviju għandha tkun li t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE, moqri fid-dawl tal-Artikolu 47 tal-Karta, ma jipprekludix dispożizzjonijiet nazzjonali li jistabbilixxu sistema awtomatika ta’ assenjazzjoni aleatorja, ibbażata fuq ġeneratur ta’ numri aleatorja u mingħajr intervent mill-bniedem, sa fejn din is-sistema tkun akkumpanjata minn garanziji xierqa sabiex jiġi evitat kull użu arbitrarju tas-sistema u kull indħil indebitu.
L-assenza allegata ta’ rimedju ġudizzjarju effettiv
71.      Permezz tat-tielet parti tad-domanda magħmula, il-qorti tar-rinviju tirrileva, essenzjalment, li ma huwa disponibbli ebda rimedju effettiv, fid-dritt Pollakk, għall-imħallef li jixtieq jikkontesta d-deċiżjoni ta’ assenjazzjoni jew ta’ assenjazzjoni mill-ġdid ta’ kawżi meħuda mill-korp amministrattiv tal-qorti. Hija tistaqsi dwar jekk it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE, moqri fid-dawl tal-Artikolu 47 tal-Karta, jeżiġix li l-Imħallef stess ikollu rimedju ġudizzjarju kontra tali deċiżjonijiet.
72.      F’dan ir-rigward, infakkar li fis-sentenza Sinalov, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat dan li ġej:
“55.       […] [i]l-possibbiltà ta’ verifika tal-osservanza tal-garanziji marbuta mal-kunċett ta’ ‘qorti stabbilita minn qabel bil-liġi’ […] hija neċessarja għall-fiduċja li l-qrati ta’ soċjetà demokratika għandhom jispiraw lill-parti f’kawża. Għalhekk, l-istħarriġ tal-osservanza tar-rekwiżit skont liema kull qorti, permezz tal-kompożizzjoni tagħha, tikkostitwixxi qorti indipendenti, imparzjali u stabbilita minn qabel bil-liġi, huwa formalità essenzjali li l-osservanza tagħha taqa’ taħt l-ordni pubbliku […] Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li tali stħarriġ għandu jkun jista’ jitwettaq fil-kuntest tal-eżami ta’ rikors, fejn applikabbli ex officio meta jitnissel dubju serju dwar dan il-punt […].
56.      Fil-fatt, protezzjoni ġudizzjarja effettiva ma tistax tiġi żgurata jekk, fuq talba ta’ parti, jew ex officio meta jkun hemm dubju serju, l-osservanza tar-regoli li jagħtu lil qorti l-kwalità ta’ “qorti indipendenti, imparzjali u stabbilita minn qabel bil-liġi” ma setgħetx tkun is-suġġett ta’ stħarriġ ġudizzjarju u ta’ sanzjoni eventwali fil-każ ta’ nuqqas ta’ osservanza, inkella tiġi miksura mingħajr ma jkun hemm ebda effett marbut magħha […]” (20)
73.      Għalhekk, mis-sentenza Sinalov (21) jirriżulta li l-Qorti tal-Ġustizzja teżiġi stħarriġ ġudizzjarju dwar ir-regolarità tal-assenjazzjoni ta’ kawża, mill-perspettiva ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva, mingħajr madankollu ma timponi li dan ir-rikors ikun neċessarjament miftuħ għall-benefiċċju tal-qorti li tikkontesta l-assenjazzjoni tal-kawżi li saritilha. Il-Qorti tal-Ġustizzja tindika, fil-fatt, li dan l-istħarriġ għandu jkun jista’ jiġi eżerċitat jew fuq talba ta’ parti jew ex officio fil-preżenza ta’ dubju serju (22).
74.      Għaldaqstant, l-assenza ta’ rimedju speċifiku li jippermetti lill-qorti tar-rinviju tikkontesta l-assenjazzjoni tal-kawżi ma tistax, fiha nnifisha, titqies li tmur kontra t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE (23), meta d-dritt nazzjonali jiggarantixxi li l-osservanza tar-regoli tad-dritt intern dwar l-assenjazzjoni tal-kawżi tista’ tkun is-suġġett ta’ stħarriġ ġudizzjarju fuq talba ta’ parti, jew ex officio.
75.      Fil-kawża prinċipali, u sabiex il-qorti tar-rinviju tingħata indikazzjonijiet li jistgħu jiggwidawha fl-eżerċizzju tal-ġurisdizzjoni tagħha, inqis li huwa utli li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-elementi li ġejjin.
76.      Fl-ewwel lok, kif ġie rrilevat mill-Gvern Pollakk, u li hija r-responsabbiltà tal-qorti tar-rinviju li tivverifika, il-partijiet fil-proċedura għandhom id-dritt li jitolbu r-rikuża ta’ mħallef u li jqajmu lmenti dwar il-proċedura, inklużi dawk ibbażati fuq kompożizzjoni irregolari tal-kulleġġ ġudikanti.
77.      Fit-tieni lok, mill-Artikolu 89(2) tal-Att dwar l-Organizzazzjoni tal-Qrati Ordinarji jirriżulta li huwa disponibbli rimedju ġudizzjarju għall-imħallfin għat-tilwim li jirriżulta minn “relazzjoni ta’ xogħol”. Bla ħsara għall-verifiki li għandha twettaq il-qorti tar-rinviju, sa fejn l-assenjazzjoni tas‑56 kawża żiedet b’mod sproporzjonat il-volum ta’ xogħol tagħha, din il-qorti tista’ tipprevedi l-eżerċizzju tar-rikors previst minn din id-dispożizzjoni.
78.      Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, inqis li r-risposta għat-tielet parti tad-domanda essenzjalment magħmula mill-qorti tar-rinviju għandha tkun li t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE, moqri fid-dawl tal-Artikolu 47 tal-Karta, ma jimponix fuq l-Istat Membru kkonċernat li jirrikonoxxi lill-Imħallef
ikkonċernat dritt għal rimedju ġudizzjarju kontra d-deċiżjoni ta’ assenjazzjoni jew ta’ assenjazzjoni mill-ġdid ta’ kawżi li jikkonċernawh, sa fejn ir-regolarità ta’ dawn id-deċiżjonijiet tkun tista’ tiġi mistħarrġa fil-kuntest tat-tilwima li biha tkun adita l-qorti, fuq l-inizjattiva tal-partijiet jew ex officio.
Konklużjoni
79.      Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi kif ġej għad-domanda preliminari magħmula mis-Sąd Okręgowy w Warszawie (il-Qorti Reġjonali ta’ Varsavja, il-Polonja):
It-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE, moqri fid-dawl tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
–        jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li bis-saħħa tagħha korp ta’ qorti nazzjonali, bħall-kulleġġ tagħha, jista’ jiżvesta lil imħallef ta’ din il-qorti mill-kawżi kollha assenjati lilu jew minn parti minnhom, bil-konsegwenza li wħud minn dawn il-kawżi jiġu assenjati mill-ġdid lil kulleġġ ġudikanti ieħor, irrispettivament minn jekk dan l-iżvestiment ikunx kunsenswali jew le, mingħajr ma din il-leġiżlazzjoni tistabbilixxi l-kriterji li għandhom jiggwidaw lil dan il-korp fl-adozzjoni ta’ tali deċiżjoni u mingħajr ma timponi l-motivazzjoni tagħha;
–        ma jipprekludix dispożizzjonijiet nazzjonali li jistabbilixxu sistema ta’ assenjazzjoni aleatorja tal-kawżi, ibbażata fuq ġeneratur ta’ numri aleatorji u mingħajr intervent tal-bniedem, sa fejn din is-sistema tkun akkumpanjata minn garanziji xierqa sabiex jiġi evitat kull użu arbitrarju u kull indħil indebitu;
–        ma jimponix fuq l-Istat Membru kkonċernat li jirrikonoxxi lill-Imħallef ikkonċernat dritt għal rimedju ġudizzjarju kontra d-deċiżjoni ta’ assenjazzjoni jew ta’ assenjazzjoni mill-ġdid ta’ kawżi li jikkonċernawh, sa fejn ir-regolarità ta’ dawn id-deċiżjonijiet tkun tista’ tiġi mistħarrġa fil-kuntest tat-tilwima li biha tkun adita l-qorti, fuq l-inizjattiva tal-partijiet jew ex officio.
1      Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
i      L-isem ta’ din il-kawża huwa fittizju. Dan l-isem ma jikkorrispondix għall-isem reali ta’ ebda waħda mill-partijiet fil-proċedura.
2      Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑13 ta’ Ġunju 2024 li jistabbilixxi regoli armonizzati dwar l-intelliġenza artifiċjali u li jemenda r-Regolamenti (KE) Nru 300/2008, (UE) Nru 167/2013, (UE) Nru 168/2013, (UE) 2018/858, (UE) 2018/1139 u (UE) 2019/2144 u d-Direttivi 2014/90/UE, (UE) 2016/797 u (UE) 2020/1828 (l-Att dwar l-Intelliġenza Artifiċjali) (ĠU L, 2024/1689).
3      Dz. U. tal‑2024, pożizzjoni 334.
4      Dz. U. tal‑2024, pożizzjoni 867.
5      Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑16 ta’ Frar 2011 (ĠU 2011, L 48, p. 1).
6      C‑197/23, iktar ’il quddiem is-“sentenza S.”, EU:C:2024:956.
7      Għandu jiġi rrilevat li l-pożizzjoni tal-qorti tar-rinviju ma tidhirx li hija stabbilita b’mod ċar fuq dan il-punt. Għalhekk, fil-punt 35 tat-talba għal deċiżjoni preliminari, hija tindika li hija d-deċiżjoni tal-kulleġġ tas-Sąd Okręgowy w Warszawie (il-Qorti Reġjonali ta’ Varsavja) li ma tistax tkun suġġetta għal stħarriġ ġudizzjarju, filwaqt li żżid li l-istħarriġ tal-osservanza tar-regola ta’ assenjazzjoni tal-kawżi huwa eskluż u li l-proċedura quddiem il-qorti tar-rinviju hija, għaldaqstant, ivvizzjata b’nullità. Jekk din hija tabilħaqq l-analiżi tagħha, id-dubju espress dwar l-assenza ta’ rimedju ġudizzjarju effettiv fir-realtà jirrigwarda d-deċiżjoni li permezz tagħha l-kulleġġ ta’ din il-qorti żvesta lill-Imħallef JD mill-kawżi inkwistjoni. Issa, kif isostni l-Gvern Pollakk, l-Imħallef JD ma kkontestatx din id-deċiżjoni ta’ żvestiment, iżda, għall-kuntrarju, tat il-kunsens tagħha għaliha. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-kwistjoni tal-eżistenza ta’ rimedju ġudizzjarju disponibbli għall-Imħallef JD hija, fil-kawża prinċipali, ta’ natura ipotetika, peress li ma tressqet ebda tilwima effettiva quddiem qorti f’dan ir-rigward. Għaldaqstant, jidhirli li l-eżami ta’ din il-problema għandu jitqiegħed fit-termini iktar partikolari li bihom hija fformulata fis-sitt domanda sussidjarja tat-talba għal deċiżjoni preliminari u, b’mod komplementari, fid-dawl tal-punt 29 ta’ din it-talba, fejn il-qorti tar-rinviju ssemmi espressament id-“deċiżjoni bil-miktub mogħtija mill-korp amministrattiv tal-qorti dwar l-assenjazzjoni tal-kawża kif ukoll dwar in-nomina
u l-kompożizzjoni tal-qorti”.
8      Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑26 ta’ Marzu 2020, Eżami mill-ġdid Simpson vs Il‑Kunsill u HG vs Il‑Kummissjoni (C‑542/18 RX-II u C‑543/18 RX-II, EU:C:2020:232, punt 71); tal‑11 ta’ Lulju 2024, Hann-Invest et (C‑554/21, C‑622/21 u C‑727/21, EU:C:2024:594, punti 47 u 49), u tas‑6 ta’ Marzu 2025, D. K. (Żvestiment ta’ mħallef) (C‑647/21 u C‑648/21, iktar ’il quddiem is-“sentenza D. K.”, EU:C:2025:143, punti 65 u 66).
9      Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑11 ta’ Lulju 2024, Hann-Invest et (C‑554/21, C‑622/21 u C‑727/21, EU:C:2024:594, punti 50, 51 u 54), u tal‑1 ta’ Awwissu 2025, Daka et (C‑422/23, C‑455/23, C‑459/23, C‑486/23 u C‑493/23, iktar ’il quddiem is-“sentenza Daka”, EU:C:2025:592, punti 75 u 76).
10      Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi S. (punt 63 u l-ġurisprudenza ċċitata) u D. K. (punt 72).
11      Ara, f’dan is-sens, is-sentenza D. K. (punt 73).
12      Ara s-sentenza D. K. (punt 75).
13      Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑13 ta’ Lulju 2023, YP et  (Tneħħija tal-immunità u sospensjoni ta’ mħallef) (C‑615/20 u C‑671/20, EU:C:2023:562, punti 76 u 77). F’din il-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja ħadet konjizzjoni ta’ sitwazzjoni fejn kulleġġ ġudikanti ġie assenjat mill-ġdid kawża wara s-sospensjoni tal-funzjonijiet tal-imħallef li lilu kienet ġiet assenjata inizjalment, sospensjoni li seħħet permezz ta’ riżoluzzjoni adottata bi ksur tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li dan il-kulleġġ ġudikanti kellu jastjeni milli jieħu konjizzjoni tal-kawża, billi jeskludi l-applikazzjoni ta’ din ir-riżoluzzjoni.
14      Sentenza D. K. (punt 77).
15      Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tad‑19 ta’ Novembru 2019, A. K. et  (Indipendenza tal-Awla Dixxiplinari tal-Qorti Suprema) (C‑585/18, C‑624/18 u C‑625/18, EU:C:2019:982, punt 123), u tal‑20 ta’ April 2021, Repubblika (C‑896/19, EU:C:2021:311, punt 53).
16      Sentenza D. K. (punt 71), li tiċċita s-sentenza tal-Qorti EDB tal‑5 ta’ Ottubru 2010, DMD GROUP, a.s. vs Is‑Slovakkja (CE:ECHR:2010:1005JUD001933403, punt 66).
17      Ara s-sentenza tas‑27 ta’ Frar 2025, Sinalov (C‑16/24, iktar ’il quddiem is-“sentenza Sinalov”, EU:C:2025:116, punt 53).
18      Ara, fir-rigward ta’ sistema Bulgara tas-selezzjoni aleatorja tal-kulleġġ ġudikanti, is-sentenza Sinalov (punt 51).
19      Fis-sit tal-enċiklopedija online Wikipedia, huwa indikat li, “[f]l-informatika, il-kodiċi sors huwa test li jippreżenta l-istruzzjonijiet li jifformaw programm f’forma leġġibbli, kif miktuba f’lingwa tal-programmazzjoni. Il-kodiċi sors tipikament jimmaterjalizza fil-forma ta’ sett ta’ fajls testwali” [traduzzjoni libera] (disponibbli fuq dan l-indirizz: https://fr.wikipedia.org/wiki/Code_source).
20      Ara wkoll is-sentenzi S. (punt 67) u Daka (punt 99). Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll, fil-punt 58 tas-sentenza Sinalov, li, “fid-dawl tal-kompetenza tal-Istati Membri fir-rigward tal-organizzazzjoni tas-sistema ġudizzjarja tagħhom […], id-dritt tal-Unjoni ma jipprekludix li, meta mħallef li lilu tkun ġiet assenjata kawża mill-persuna responsabbli għall-amministrazzjoni tal-qorti kkonċernata jkollu dubji dwar ir-regolarità ta’ din l-assenjazzjoni fid-dawl tar-regoli tad-dritt nazzjonali applikabbli, huwa jkollu jittrażmetti mill-ġdid din il-kawża lil dik il-persuna responsabbli, fid-dawl tal-prerogattivi legali tiegħu, sabiex din tivverifika din ir-regolarità, u, jekk ikun il-każ, l-imsemmi imħallef jaċċetta li jeżamina l-imsemmija kawża fil-każ ta’ konferma tal-assenjazzjoni inizjali. Madankollu, għandu jkun possibbli li r-regolarità ta’ assenjazzjoni magħmula mill-imsemmija persuna responsabbli tkun is-suġġett ta’ stħarriġ ġudizzjarju skont ir-regoli tad-dritt nazzjonali” (enfasi miżjuda minni).
21      Ara wkoll is-sentenza S. (punti 65 sa 67).
22      Ara, f’dan ir-rigward, is-sentenza Sinalov (punt 56).
23      F’dan l-istadju, għandu jiġi rrilevat li l-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar l-effett tas-SLPS fuq ir-riskju ta’ tul eċċessiv tal-proċedura, għad-detriment tad-drittijiet proċedurali tal-partijiet. Madankollu, tali allegazzjoni ma hija sostnuta minn ebda element tal-proċess. B’mod partikolari, il-proċess ma jinkludi ebda data li tippermetti li tiġi evalwata l-eżistenza ta’ rabta bejn il-volum allegatament eċċessiv tal-kawżi assenjati lill-qorti tar-rinviju fil-kawża prinċipali u l-estensjoni tal-proċeduri li tirriżulta minn dan. F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-argument imressaq jidher li huwa purament ipotetiku. Fin-nuqqas ta’ bażi fattwali suffiċjenti, inqis li dan ma jistax jiġi evalwat b’mod utli fid-dawl tal-elementi ppreżentati lill-Qorti tal-Ġustizzja.