61971C0080
CONCLUSIE VAN DE ADVOCAAT-GENERAAL K. ROEMER
VAN 7 MAART 1972 (
1
)
Mijnheer de President,
mijne heren Rechters,
Verzoekster in het hoofdgeding, dat tot de onderhavige verwijzing heeft geleid, bezit de Italiaanse nationaliteit en is woonachtig in Casablanca, Marokko. Daar is zij blijkbaar sinds 1930 gedurende meer dan tien jaar in loondienst werkzaam geweest. Marokko was destijds een Frans protectoraat, doch geldt sedert het verdrag van Fez van 30 maart 1912 niet meer als Frans grondgebied. De dahir (besluit van de sultan) van 12 augustus 1913 bepaalde alleen dat Franse onderdanen in het protectoraat Marokko in her genot waren van alle hun in Frankrijk door de Franse wet toegekende individuele rechten. Voor zover andere buitenlanders geen bijzondere voorrechten genoten (hetgeen niet het geval was met Italiaanse onderdanen) kende de dahir aan hen dezelfde individuele rechten toe als aan Franse onderdanen.
Inzake de sociale zekerheid, waarop de prejudiciële vraag in feite betrekking heeft, bepaalt artikel 1 van de Franse wet van 10 juli 1965: „Artikel L 244, lid 2, van de Code de la Sécurité sociale wordt gewijzigd als volgt: Hetzelfde (namelijk de mogelijkheid van vrijwillige verzekering) geldt voor de ouderdomsvoorziening van Franse werknemers of daarmee gelijkgestelden die niet op Frans grondgebied werkzaam zijn.” Artikel 2 van de Franse wet bepaalt voorts: „Deze werknemers of daarmee gelijkgestelden kunnen, in geval van vrijwillige verzekering, over de tijdvakken waarin zij sinds 1 juli 1930 in het buitenland werkzaamheden in loondienst hebben verricht, door betaling van de bijdragen over die tijdvakken recht op ouderdomsvoorziening verwerven.” — Deze uitsluitend op Franse onderdanen toepasselijke bepalingen waren klaarblijkelijk niet verenigbaar met de beginselen, neergelegd in de verordeningen nrs. 3 en 4 inzake de sociale zekerheid van migrerende werknemers, van gelijke behandeling van de onderdanen van alle Lid-Staten. Derhalve heeft de Administratieve Commissie voor de sociale zekerheid van migrerende werknemers bij de herziening van verordening nr. 3 een onderzoek ingesteld naar een eventuele wijziging van de Franse bepalingen. Dit leidde op 5 april 1968 tot verordening nr. 419/68 van de Raad (PB nr. L 87, blz. 1) „tot wijziging en aanvulling van sommige bepalingen van de verordeningen nrs. 3 en 4 inzake de sociale zekerheid van migrerende werknemers”. Bij artikel 4 dezer verordening werd afdeling IV van bijlage G van verordening nr. 3 gewijzigd als volgt: „De wet nr. 65/555 van 10 juli 1965, waarbij aan de Fransen die in het buitenland een beroepswerkzaamheid verrichten of hebben verricht, de mogelijkheid wordt geboden tot de regeling van de vrijwillige ouderdomsverzekering toe te treden, wordt onder de volgende voorwaarden op de onderdanen van de andere Lid-Staten toegepast:
—
de beroepswerkzaamheid die aanleiding geeft tot de vrijwillige verzekering volgens de Franse regeling mag niet zijn of worden uitgeoefend op het grondgebied van Frankrijk en evenmin op het grondgebied van de Staat waarvan de werknemer onderdaan is;
—
de werknemer moet op de datum waarop hij verzoekt dat de wet op hem wordt toegepast, aantonen dat hij of wel gedurende ten minste tien jaar al dan niet achtereenvolgens in Frankrijk heeft gewoond, dan wel verplicht of vrijwillig voortgezet, gedurende dezelfde tijd aan de Franse wetgeving onderworpen is geweest.”
In rondschrijven nr. 213 S.S. van 13 december 1968 van de Franse minister van Volksgezondheid en Sociale Zekerheid werd op deze bepaling gewezen en medegedeeld dat de wet nr. 65/555 van 10 juli 1965 met ingang van 12 juli 1965 ook gold voor onderdanen van de Lid-Staten van de EEG, wanneer zij niet op Frans grondgebied of op het grondgebied van hun land van herkomst werkzaam waren en gedurende een tijdvak van ten minste tien jaar aan de Franse wetgeving onderworpen waren geweest.
Van deze mogelijkheid wilde ook mevrouw Merluzzi, verzoekster in het hoofdgeding, gebruik maken. Zij verzocht de Caisse primaire centrale d'assurance maladie de la région parisienne te Parijs haar toe te laten tot de regeling voor vrijwillige ouderdomsverzekering en haar in staat te stellen over het tijdvak, waarin zij na 1930 in loondienst werkzaam was geweest in Marokko, alsnog de bijdragen te voldoen. Haar verzoek werd echter bij besluit van 2 oktober 1969 van de dienst „Immatriculation” afgewezen. Dit geschiedde ook met de door haar tegen dit besluit ingediende klacht. Hiertoe werd in de desbetreffende beschikking van de Commission de recours gracieux de la caisse primaire centrale d'assurance maladie de la région parisienne van 9 december 1969 overwogen dat verzoekster nooit in Frankrijk had gewoond en ook niet gedurende een tijdvak van tien jaar aan de Franse wetgeving onderworpen was geweest. Derhalve was niet voldaan aan de voorwaarden gesteld in de wet van 10 juli 1965 en in bijlage G van verordening nr. 3. Ook wanneer Marokko voor het betrokken tijdvak als Frans grondgebied zou moeten worden beschouwd, was toch niet voldaan aan de voorwaarden in genoemde voorschriften, aangezien dan niet het bewijs was geleverd dat verzoekster niet op Frans grondgebied werkzaam was geweest.
Tegen deze beschikking heeft mevrouw Merluzzi beroep ingesteld bij de Commission de première instance du contentieux de la sécurité sociale et de la mutualité sociale agricole te Parijs. Zij is van mening dat zij recht heeft op vrijwillige ouderdomsverzekering, omdat volgens voornoemde dahir andere vreemdelingen als Fransen in Marokko aan de Franse wetgeving, dus ook aan de Franse wetgeving inzake sociale verzekering, onderworpen zijn geweest. — Aangezien voor de beoordeling van verzoeksters vordering bepalingen van gemeenschapsrecht, namelijk de voorschriften van verordening nr. 3, een rol zouden spelen, heeft de nationale rechter bij beschikking van 25 maart 1971 het geding geschorst en het Hof van Justitie verzocht bij wege van prejudiciële beslissing uitspraak te doen inzake de volgende vraag:
„Houden de bepalingen van artikel 2, eerste en tweede alinea, van de dahir van 12 augustus 1913 („Fransen genieten in het Franse protectoraat Marokko alle individuele rechten welke hun in Frankrijk door de Franse wet worden toegekend”; „Vreemdelingen genieten aldaar dezelfde individuele rechten als Fransen, zonder andere voorwaarden en beperkingen dan uit hun nationale wetten voortvloeien”) in dat de onderdaan van een Lid-Staat van de Gemeenschap, die zich op deze bepalingen beroept, verplicht of vrijwillig aan de Franse regeling onderworpen was in de zin van afdeling IV van bijlage G van verordening nr. 3 van de Raad van de Europese Gemeenschappen?”
Alleen de Commissie van de Europese Gemeenschappen heeft ten aanzien van deze vraag schriftelijke en mondelinge opmerkingen gemaakt. Haar opmerkingen schijnen mij over het geheel genomen overtuigend en zouden in de prejudiciële beslissing dan ook moeten worden verwerkt.
In de eerste plaats moet dan worden gewezen op artikel 4 van verordening nr. 3, dat het toepassingsgebied van deze verordening ratione personae als volgt omschrijft: „De bepalingen van deze verordening zijn van toepassing op de werknemers of daarmede gelijkgestelden, op wie de wettelijke regeling van een of meer Lid-Staten van toepassing is of geweest is en die onderdanen van een der Lid-Staten, dan wel staatlozen of vluchtelingen, op het grondgebied van een der Lid-Staten woonachtig, zijn, alsmede op hun gezinsleden en op hun nagelaten betrekkingen.” Daaruit valt af te leiden dat de bepalingen van verordening nr. 3 alleen van toepassing zijn op gevallen waarbij het gaat om migrerende werknemers in eigenlijke zin. Gezien de feitelijke situatie in het hoofdgeding rijst dan in de eerste plaats de vraag of verzoekster te eniger tijd op grond van werkzaamheden in loondienst onderworpen is geweest aan het sociaal verzekeringsrecht van een Lid-Staat. Volgens het antwoord van de verwijzende rechter op de vragen van het Hof van Justitie schijnt dit niet het geval te zijn. Het is met name niet voldoende dat verzoekster in Marokko werkzaam was, omdat vaststaat dat Marokko geen Lid-Staat van de Gemeenschap is, en ook de protectoraatsregeling niet zo kan worden opgevat dat Marokko als Frans grondgebied moest worden beschouwd.
Volgens een nota van de Franse delegatie aan de Administratieve Commissie voor de sociale zekerheid van migrerende werknemers van 17 april 1966 is het voor de toepassing van verordening nr. 3, bijlage G, tevens van belang dat een bijzondere binding met de Franse regeling voor sociale zekerheid bestaat, bij voorbeeld doordat een aantal jaren premies zijn betaald. Deze voorwaarde schijnt met recht te zijn gesteld, omdat het volgens de bewoordingen en de systematiek van verordening nr. 3 alleen op de genoemde tak van wetgeving aankomt. Door de Administratieve Commissie voor de sociale zekerheid van migrerende werknemers werd dan ook geen bezwaar gemaakt tegen het standpunt van de Franse delegatie. — In het geval waarop het hoofdgeding betrekking heeft, moet derhalve — zoals de Commissie heeft beklemtoond — onderscheid worden gemaakt tussen de in genoemde Marokkaanse dahir bedoelde situatie, waarin buitenlanders in het genot waren van „Franse individuele rechten”, en de situatie waarin een persoon onderworpen was aan de Franse wetgeving inzake de sociale zekerheid. Aangezien eerstgenoemde situatie niet noodzakelijkerwijs meebrengt dat de betrokkene onderworpen was aan de Franse wetgeving inzake de sociale zekerheid, is een beroep op genoemde dahir stellig niet voldoende voor toepassing van bijlage G van verordening nr. 3. Anderzijds kan toepassing van verordening nr. 3 ook niet zonder meer worden geweigerd op grond dat een premiebetaling aan de sociale verzekering niet is bewezen. Mijns inziens moet eveneens vaststaan dat een eventuele pre-mievrije aansluiting niet in aanmerking kwam. — Naast de door het Hof van Justitie gestelde vragen had ook dit door de verwijzende rechter nog kunnen worden onderzocht.
Meer valt uit een oogpunt van gemeenschapsrecht niet te zeggen over de feiten, zoals weergegeven door de Commission de première instance du contentieux de la sécurité sociale 'et de mutualité sociale agricole de Paris. Derhalve ware de gestelde vraag als volgt te beantwoorden:
De in verordening nr. 3, bijlage G, IV, B, vervatte uitdrukking „verplicht of vrijwillig voortgezet aan de Franse wetgeving onderworpen is geweest . . .” is aldus te verstaan dat de betrokken personen aan de Franse sociale verzekering onderworpen zijn geweest. Of dit het geval is, kan alleen naar Frans recht worden beoordeeld, eventueel in samenhang met het bewijs dat voor een wettelijke regeling van sociale zekerheid premies zijn betaald of dat een pre-mievrije verzekering bestond.
(
1
)	Vertaald uit het Duits.