KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
CAMPOS SÁNCHEZ‑BORDONA
ippreżentati fit‑28 ta’ Novembru 2018 (1)
Kawża C‑567/17
UAB “Bene Factum”
bl-intervent ta’:
Valstybinė mokesčių inspekcija prie Lietuvos Respublikos finansų ministerijos
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mil-Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Suprema tal-Litwanja, il-Litwanja))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari — Dazji tas-sisa — Alkoħol parzjalment żnaturat — Eżenzjonijiet — Prodotti mhux intiżi għall-konsum mill-bniedem — Użu intenzjonat formali tal-prodotti — Konsum reali — Setgħa tal-Istat li jirċievi sabiex jannulla l-eżenzjoni rrikonoxxuta fi Stat Membru ieħor — Riskju serju ta’ frodi, evażjoni jew abbuż — Proċedura ta’ dikjarazzjoni ta’ nullità tal-eżenzjoni”
1.        Ċerti prodotti kożmetiċi u ta’ iġjene tal-ħalq immanifatturati fil-Polonja b’alkoħol parzjalment żnaturat huma eżentati, f’dan il-pajjiż, mid-dazju tas-sisa armonizzat previst fid-Direttiva 92/83/KEE (2). Il-qorti tar-rinviju tistaqsi, fil-qosor, jekk din l-eżenzjoni tibqax applikabbli ladarba, meta dawn il-prodotti jiġu ttrasportati sabiex jinbiegħu fil-Litwanja, xi persuni f’dan il-pajjiż jikkonsmawhom bħala xorb alkoħoliku.
I.      Il-kuntest ġuridiku
A.      Id-dritt tal-Unjoni
1.      Id-Direttiva 92/83
2.        Konformement mal-Artikolu 27:
“1.      L-Istati Membri għandhom jeżentaw il-prodotti koperti b’din id-Direttiva mis-sisa armonizzata taħt il-kondizzjonijiet li għandhom jistipulaw għall-iskop li tkun assigurata l-aplikazzjoni korretta u ħafifa ta’ dawn l-eżenzjonijiet u li tkun ipprevenuta xi evażjoni, ħelsien jew abbuż:
[…]
(b)      meta jkun denaturalizzat skond il-ħtiġijiet ta’ kwalunkwe Stat Membru kif ukoll użat għall-manifattura ta’ xi prodott mhux għall-konsum tal-bnedmin;
[…]
5.      Jekk Stat Membru jsib li prodott li kien eżentat skond il-paragrafi 1 (a) jew 1 (b) hawn fuq jirriżulta fl-evażjoni, ħelsien jew abbuż, dan jista’ jirrifjuta li jagħti eżenzjoni jew li jirtira l-eżenzjoni diġà mogħtija. L-Istat Membru għandu javża lill-Kummissjoni minnufih. Il-Kummissjoni għandha tgħaddi l-komunikazzjoni lill-Il-Istati Membri l-oħra fi żmien xahar minn meta tkun irċevietha. Deċiżjoni finali imbagħad għandha ssir skond il-proċedura mniżżla fl-Artikolu 24 tad-Direttiva 92/12/KEE. L-Istati Membri m’għandhomx ikunu obbligati li jagħtu effett retroattiv għal din id-deċiżjoni.
[…]”
2.      Id-Direttiva 2008/118 (3)
3.        Skont l-Artikolu 2:
“Il-prodotti soġġetti għad-dazju tas-sisa għandhom ikunu soġġetti għad-dazju tas-sisa fil-ħin ta’:
(a)      il-produzzjoni tagħhom, inkluż, fejn applikabbli, l-estrazzjoni tagħhom, ġewwa t-territorju tal-Komunità;
(b)      l-importazzjoni tagħhom fit-territorju tal-Komunità.”
4.        L-Artikolu 7 jistipula li:
“1.      Id-dazju tas-sisa għandu jsir imponibbli fil-ħin, u fl-Istat Membru, tar-rilaxx għall-konsum.
2.      Għall-finijiet ta’ din id-Direttiva, ir-‘rilaxx għall-konsum’ għandu jfisser kwalunkwe wieħed minn dawn li ġejjin:
(a)      it-tluq ta’ prodotti soġġetti għad-dazju tas-sisa, inkluż it-tluq irregolari, minn arranġament ta’ sospensjoni tad-dazju;
(b)      iż-żamma ta’ prodotti soġġetti għad-dazju tas-sisa barra minn arranġamenti ta’ sospensjoni tad-dazju fejn id-dazju tas-sisa ma jkunx inġabar skont id-dispożizzjonijiet applikabbli tad-dritt Komunitarju u l-leġislazzjoni nazzjonali;
(ċ)      il-produzzjoni ta’ prodotti soġġetti għad-dazju tas-sisa, inkluża l-produzzjoni irregolari, barra minn arranġament ta’ sospensjoni tad-dazju;
(d)      l-importazzjoni ta’ prodotti soġġetti għad-dazju tas-sisa, inkluż l-importazzjoni irregolari, sakemm il-prodotti soġġetti għad-dazju tas-sisa ma jitqegħdux, immedjatament mal-importazzjoni, taħt arranġament ta’ sospensjoni tad-dazju.
[…]”
5.        L-Artikolu 33(1) jipprovdi li:
“[…] jekk prodotti soġġetti għad-dazju tas-sisa li jkunu diġà ġew rilaxxati għall-konsum fi Stat Membru jinżammu għal finijiet kummerċjali fi Stat Membru ieħor sabiex jiġu kkonsenjati jew użati hemmhekk, huma għandhom ikunu soġġetti għad-dazju tas-sisa u d-dazju tas-sisa għandu jintalab f’dak l-Istat Membru l-ieħor.
Għall-finijiet ta’ dan l-Artikolu, ‘iż-żamma għal finijiet kummerċjali’ għandha tfisser iż-żamma ta’ prodotti soġġetti għad-dazju tas-sisa minn persuna li mhix individwu privat jew minn individwu privat mhux għal raġunijiet għajr l-użu proprju u ttrasportati minnu […]”.
B.      Id-dritt Litwan
1.      Lietuvos Respublikos akcizų įstatymas (il-Liġi dwar id-Dazji tas-Sisa) (4)
6.        L-Artikolu 27(1)(1) jipprevedi eżenzjoni tal-“alkoħol etiliku rrikonoxxut bħala alkoħol etiliku żnaturat li huwa eżentat mid-dazji tas-sisa”.
7.        Skont l-Artikolu 28(1) “l-eżenzjoni mid-dazji tas-sisa għandha tapplika għall-alkoħol etiliku żnaturat konformement mad-dispożizzjonijiet tal-Istat Membru kkonċernat u intiż għall-manifattura ta’ prodotti mhux tal-ikel, li għandu jibbenefika minn tali eżenzjoni skont l-Artikolu 27(1)(b|) tad-Direttiva tal-Kunsill 92/83/KEE tad‑19 ta’ Ottubru 1992 dwar l-armonizzazzjoni ta’ l-istrutturi tat-taxxi tas-sisa fuq l-alkoħol u x-xorb alkoħoliku”.
2.      Tarybos direktyvos 92/83/EEB dėl akcizų už alkoholį ir alkoholinius gėrimus struktūrų suderinimo 27 straipsnio 1 dalies b punkto taikymo Lietuvos Respublikoje taisyklės (ir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tad-Direttiva 92/83) (5)
8.        Skont il-tielet punt tal-paragrafu 3:
“L-alkoħol etiliku żnaturat li joriġina minn Stat Membru tal-Unjoni Ewropea jista’ jkun eżentat mid-dazji tas-sisa biss jekk […] jinstab fi prodotti mhux tal-ikel u jekk, fl-Istat Membru minn fejn joriġinaw l-imsemmija prodotti, dan l-alkoħol etiliku żnaturat jista’ jintuża f’tali prodotti mhux tal-ikel mingħajr il-ħlas tad-dazji tas-sisa”.
II.    Il-fatti tal-kawża u d-domandi preliminari
9.        Bene Factum hija kumpannija stabbilita fil-Litwanja, fejn timmanifattura u tikkummerċjalizza prodotti kożmetiċi u ta’ iġjene personali.
10.      Mis-sena 2009 sal‑2014 importat, għal finijiet kummerċjali, likwidi għall-ħasil tal-ħalq u alkoħol kożmetiku b’diversi denominazzjonijiet, li xtrat mingħand kumpannija stabbilita fil-Polonja, li l-produzzjoni tagħhom kienet intiża biss għal Bene Factum.
11.      Bene Factum ma kinitx sempliċement tordna l-prodotti inkwistjoni mingħand il-kumpannija Pollakka iżda, barra minn hekk, kienet tikkontrolla l-proċess ta’ manifattura tagħhom, billi tiddeċiedi dwar il-kompożizzjoni tagħhom, id-dehra tal-imballaġġ u l-ittikkettjar tagħhom, li kellhom it-trade mark “BF cosmetics”, proprjetà ta’ Bene Factum.
12.      Meta jitqiegħed fiċ-ċirkulazzjoni libera fil-Polonja, konformement mal-leġiżlazzjoni ta’ dan il-pajjiż, l-alkoħol etiliku li jinsab fil-prodotti jiġi żnaturat permezz taż-żieda ta’ alkoħol isopropiliku.
13.      Bene Factum la ddikjarat l-importazzjoni ta’ tali prodotti fir-Repubblika tal-Litwanja u lanqas ma ħallset id-dazji tas-sisa fuq l-alkoħol etiliku li kienu jinkludu, minħabba li huwa żnaturat.
14.      L-awtorità tat-taxxa Litwana wettqet kontroll fiskali fejn skopriet li l-prodotti importati u mqassma minn Bene Factum kienu nbiegħu minn diversi distributuri bl-ingrossa u bl-imnut (pereżempju l-kumpanniji ta’ ġestjoni tal-kjosks) li kienu jikkummerċjalizzawhom, essenzjalment, bħala xarbiet alkoħoliċi.
15.      L-awtorità tat-taxxa Litwana, filwaqt li bbażat ruħha fuq is-supremazija tal-kontenut fuq il-forma, qieset li l-prodotti kienu intiżi għall-konsum mill-bniedem bħala xarbiet alkoħoliċi, b’tali mod li l-alkoħol etiliku li kienu jinkludu ma kellux ikun eżentat mid-dazji tas-sisa. Konsegwentement, iddikjarat li Bene Factum kienet persuna taxxabbli suġġetta għal ħlas ta’ tali dazji u ġiet obbligata tħallashom.
16.      Bene Factum ikkontestat, mingħajr suċċess, id-deċiżjonijiet suċċessivi tal-awtorità tat-taxxa quddiem il-Kummissjoni għas-soluzzjoni ta’ tilwimiet fiskali u quddiem il-Vilniaus apygardos administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali ta’ Vilnjus, il-Litwanja), li kkonfermawhom.
17.      Bene Factum appellat id-deċiżjoni ġudizzjarja tal-ewwel istanza quddiem il-Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Suprema, il-Litwanja). Skont din il-qorti, huwa magħruf li fil-Litwanja xi persuni, ġeneralment, bi problemi ta’ alkoħoliżmu jew bi dħul tassew baxx, kif ukoll persuni mingħajr dar, jixorbu prodotti bħal dawk inkwistjoni, għal raġunijiet ta’ intossikazzjoni, jiġifieri bħala xarbiet alkoħoliċi.
18.      Il-qorti tar-rinviju tippreżumi li Bene Factum kienet taf li tali prodotti kienu kkonsmati minn ċertu grupp ta’ persuni bħala xarbiet alkoħoliċi (6). Għalkemm din il-kumpannija ma kinitx tbigħhom direttament lill-konsumaturi finali, l-ittikkettjar magħżul minnha (pereżempju, l-indikazzjoni tal-perċentwali tal-qawwa alkoħolika), iż-żieda ta’ aromi (l-użu ta’ sustanzi li jagħtu togħma), il-fatt li l-alkoħol etiliku ma kienx jiġi żnaturat skont il-leġiżlazzjoni Litwana u l-prezz baxx applikat, fost ċirkustanzi oħrajn, jistgħu jitqiesu bħala elementi li kkontribwixxew sabiex tali prodotti jintużaw bħala xarbiet alkoħoliċi.
19.      Il-qorti tar-rinviju tikkonkludi li Bene Factum mhux biss talli kienet informata li xi persuni kienu qegħdin jużaw (parti mill-)prodotti inkwistjoni bħala xarbiet alkoħoliċi, wara l-importazzjoni tagħhom fil-Litwanja, iżda talli qieset l-imsemmija ċirkustanza meta ordnat li jiġu mmanifatturati tali prodotti (7).
20.      Il-qorti tar-rinviju ma għandha l-ebda dubju li l-użu bażiku (prinċipali) previst tal-prodotti msemmija huwa dak kożmetiku u ta’ iġjene personali. Lanqas ma hemm dubju li l-persuni li xtrawhom għal raġunijiet ta’ intossikazzjoni kinux jafu li kienu qegħdin jixtru u jikkonsmaw bħala xarbiet alkoħoliċi prodotti li, fir-realtà, kienu prodotti kożmetiċi u ta’ iġjene personali (8). Madankollu, tkompli tgħid, meta ordnat il-manifattura tal-prodotti u importathom lejn il-Litwanja, Bene Factum kellha ċ-ċertezza li kienu (setgħu jkunu) ikkonsmati minn xi persuni għal raġunijiet ta’ intossikazzjoni, bħala xarbiet alkoħoliċi (9).
21.      Wara li ċċarat li “l-pożizzjoni tal-awtorità tat-taxxa timplika li din il-kawża ma hijiex ibbażata fuq l-eżenzjoni prevista fl-Artikolu 27(5) tad-Direttiva 92/83”, il-Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Suprema) għamlet dawn id-domandi preliminari:
“1)      L-Artikolu 27(1)(b) tad-Direttiva tal-Kunsill 92/83/KEE, tad‑19 ta’ Ottubru 1992, dwar l-armonizzazzjoni tal-istrutturi tat-taxxi tas-sisa fuq l-alkoħol u x-xorb alkoħoliku, għandu jiġi interpretat fis-sens li japplika għall-prodotti kollha mhux intiżi għall-konsum mill-bniedem skont l-użu (il-konsum) prinċipali (dirett) li huma intiżi għalih, indipendentement mill-fatt li ċerti persuni jikkonsmaw prodotti kożmetiċi jew ta’ iġjene bħall-prodotti inkwistjoni f’dan il-każ bħala xorb alkoħoliku għal raġunijiet ta’ intossikazzjoni?
2)      Ir-risposta għall-ewwel domanda hija affettwata mill-fatt li l-persuna li importat il-prodotti inkwistjoni minn Stat Membru kienet taf li l-prodotti li jinkludu alkoħol etiliku żnaturat u mmanifatturat fuq ordni tagħha u mqassma (mibjugħa) fil-Litwanja lill-konsumaturi finali minn persuni oħra, huma kkonsmati bħala xarbiet alkoħoliċi minn ċerti persuni, u għalhekk hija mmanifatturat u ttikkettjat dawn il-prodotti filwaqt li ħadet inkunsiderazzjoni dan il-fatt bl-għan li tbiegħ minnhom kemm jista’ jkun possibbli?”
III. Sintesi tal-argumenti tal-partijiet
22.      Skont Bene Factum, l-interpretazzjoni tal-Artikolu 27(1)(b) tad-Direttiva 92/83 u l-issuġġettar mingħajr eżenzjoni tad-dazju tas-sisa fuq l-alkoħol ma jistgħux jiddependu mill-fatt li l-persuni ta’ integrazzjoni soċjali limitata jiddeċiedu li jikkonsmaw (10) prodotti kożmetiċi bħala xorb, b’tali mod li jiżnaturaw l-użu intenzjonat naturali.
23.      Il-klassifikazzjoni tal-prodott ikkummerċjalizzat tiddependi minn ċirkustanzi oġġettivi, bħall-użu ddikjarat mill-manifattur (konformement mal-informazzjoni pprovduta fl-imballaġġ, flimkien mad-dettalji mogħtija fid-dokumentazzjoni ta’ kummerċjalizzazzjoni u t-testijiet tal-laboratorju mwettqa matul il-produzzjoni tiegħu), l-eżenzjoni mid-dazju tas-sisa mogħtija mill-awtoritajiet tat-taxxa Pollakki, kif ukoll mit-testijiet tal-laboratorju tad-dwana Litwan, li tah il-klassifikazzjoni NC33 (“prodotti kożmetiċi”) skont in-nomenklatura magħquda (11).
24.      In-nuqqas ta’ rikonoxximent tal-eżenzjoni jkun jikkuntrasta mal-kunċetti ta’ “prodott tal-ikel” u ta’ “prodott kożmetiku” riflessi f’oqsma oħrajn tal-ordinament tal-Unjoni, li jittrattaw l-użu intenzjonat tagħhom u mhux l-użu li jista’ jsir minnhom fil-prattika jew l-użu differenti minn dak li huma ddisinjati għalih.
25.      Barra minn hekk, ir-rikonoxximent tal-eżenzjoni fil-Polonja għandu jkun validu għall-Istati Membri l-oħrajn, kif meħtieġ mill-għan ta’ applikazzjoni uniformi tad-Direttiva 92/83 fl-Unjoni kollha.
26.      Fl-aħħar nett, għalkemm l-Artikolu 27(5) tad-Direttiva 92/83 jippermetti lill-Istati Membri jopponu l-eżenzjoni mogħtija minn Stat Membru ieħor sabiex jiġu evitati kwalunkwe frodi, evażjoni jew abbuż, f’dan il-każ, il-proċedura li tinsab f’din id-dispożizzjoni ma tneditx. L-awtorità fiskali Litwana rtirat l-eżenzjoni mingħajr ma kienet suġġetta għall-kontroll tal-bqija tal-Istati Membri u tal-Kummissjoni Ewropea, li hija kompetenti sabiex tagħti deċiżjoni finali f’dan ir-rigward.
27.      Il-Gvern Grieg janalizza ż-żewġ kundizzjonijiet li jimponi l-Artikolu 27(1)(b) tad-Direttiva 92/83. Fir-rigward tal-ewwel waħda (żnaturament tal-prodott), jenfasizza li, fil-każ ta’ prodotti kożmetiċi u ta’ iġjene tal-ħalq, huwa xieraq li l-iżnaturament jitwettaq fuq il-bażi ta’ sustanzi ftit li xejn qawwijin, b’tossiċità baxxa, b’riħa mhux fastidjuża u li ma jikkawżawx reazzjonijiet allerġiċi jew ta’ irritazzjoni. F’dan ir-rigward, l-użu tal-alkoħol isopropiliku kien irrakkomandat (12) sabiex l-alkoħol etiliku jiġi żnaturat minimament u għalhekk jibbenefika mill-eżenzjoni. Dan ir-rekwiżit ġie ssodisfatt f’din il-kawża.
28.      Fir-rigward tat-tieni kundizzjoni, li taffettwa l-użu tal-konsum mill-bniedem, il-Gvern Grieg u Ċek essenzjalment jaqblu li wieħed għandu jmur lil hinn mid-denominazzjoni formali li tingħata lill-prodott, sabiex jeżamina l-użu ġenwin tiegħu. L-aġir tal-importatur huwa rilevanti sabiex ikun jista’ jiġi konkluż jekk din il-kundizzjoni hijiex osservata jew le. It-tnejn li huma janalizzaw l-aġir ta’ Bene Factum u jsostnu li l-eżenzjoni ma hijiex xierqa.
29.      B’mod partikolari, il-Gvern Ċek jargumenta li, ċertament, Bene Factum ma kinitx tikkompeti ma’ produtturi oħrajn ta’ prodotti kożmetiċi, iżda ma’ dawk ta’ xarbiet alkoħoliċi. B’dan il-mod, il-kisba tal-eżenzjoni tad-dazju tas-sisa tkun qiegħda tikser l-għan ġenerali ta’ garanzija ta’ kompetizzjoni libera, li jgħid li l-prodotti tal-istess natura għandhom jiġu ntaxxati fl-istess livell.
30.      Il-Gvern Litwan jiċħad li Bene Factum tista’ tibbenefika mill-eżenzjoni, fid-dawl tal-użu intenzjonat reali tal-prodott kożmetiku. Huwa jaċċetta li r-rikonoxximent reċiproku jimponi li l-eżenzjoni tkun applikabbli fi Stat Membru differenti minn dak li rrikonoxxiha, iżda jippermetti li jiġi vverifikat jekk prodott li formalment ma huwiex għall-konsum mill-bniedem, ikun fil-verità intiż għal dan il-konsum u inkwistjoni jkun hemm każ ta’ frodi, evażjoni jew abbuż.
31.      Sabiex jivverifika dan il-punt, il-Gvern Litwan jgħaddi għall-analiżi tal-atti ta’ Bene Factum u l-elementi li jwasslu għall-affermazzjoni li l-għan reali tal-introduzzjoni tal-prodotti inkwistjoni fis-suq Litwan kien sabiex dawn jiġu kkonsmati mill-bniedem, bħala xorb alkoħoliku.
32.      Skont il-Gvern Portugiż, l-użu ta’ alkoħol żnaturat fil-prodott ikkummerċjalizzat u l-fatt li ma kienx intiż għall-konsum mill-bniedem huma fatturi prevalenti. Għalhekk, l-eżenzjoni għandha tiġi rrikonoxxuta minkejja l-fatt li xi persuni jixorbu dan il-prodott bħala xorb alkoħoliku, minħabba li dawn il-persuni kienu jafu, jew kellhom ikunu jafu, li dak li xtraw u kkonsmaw kienu prodotti kożmetiċi jew ta’ iġjene personali.
33.      Il-Kummissjoni teżamina ż-żewġ kundizzjonijiet imposti mill-Artikolu 27(1)(b) tad-Direttiva 92/83 għar-rikonoxximent tal-eżenzjoni u taqbel mas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas‑7 ta’ Diċembru 2000, L-Italja vs Il‑Kummissjoni (13), fejn ġie ddikjarat li l-eżenzjoni kienet xierqa anki jekk “l-użu intenzjonat reali [tal-prodott] ma jikkorrispondix għad-denominazzjoni li tah l-operatur”.
34.      Madankollu, il-Kummissjoni żżid li din l-istess sentenza, fil-punt 50 tagħha, tindika li “l-eżenzjoni tal-prodotti li jagħmel riferiment għalihom l-Artikolu 27(1)(a) u (b) tad-Direttiva 92/83 tikkostitwixxi l-prinċipju, u r-rifjut tagħha hija l-eċċezzjoni”. Is-setgħa rrikonoxxuta lill-Istati Membri mill-Artikolu 27(1) tad-Direttiva 92/83 li jistabbilixxu kundizzjonijiet “bil-għan li jiżguraw l-applikazzjoni korretta u diretta ta’ dawn l-eżenzjonijiet u li jimpedixxu l-frodi, l-evażjoni u l-abbużi” ma tipprekludix in-natura inkundizzjonata tal-obbligu ta’ eżenzjoni previst mid-dispożizzjoni ċċitata.
35.      Il-Kummissjoni tirrikorri għall-Artikolu 27(5) tad-Direttiva 92/83 bħala mezz sabiex Stat Membru jkun jista’ jirrifjuta li jagħti eżenzjoni jew jannulla dik diġà mogħtija, jekk tirriżulta fi frodi, evażjonijiet jew abbużi. Madankollu, dawn il-miżuri huma suġġetti għall-kontroll ta’ Stati Membri oħrajn u tal-Kummissjoni. Iżżid tgħid li, f’Mejju 2016, preċiżament, il-Litwanja bdiet proċedura minn fost dawk indikati f’din id-dispożizzjoni, b’rabta mal-prodotti tal-istess tip bħal dawk f’din il-kawża u li, minkejja dan, il-Kumitat dwar id-Dazju tas-Sisa ddeċieda li ma jissuġġettahiex għal deċiżjoni.
36.      Fuq din il-bażi, il-Kummissjoni tqis li, fiċ-ċirkustanzi tal-kawża, ma tistax tiġi rrifjutata l-eżenzjoni jekk jiġu ssodisfatti r-rekwiżiti tal-Artikolu 27(1)(b) tad-Direttiva 92/83, ħlief fil-każ ta’ frodi, evażjoni jew abbuż, irrikonoxxuti konformement mal-proċedura tal-Artikolu 27(5) tal-imsemmija direttiva.
IV.    Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
37.      It-talba għal deċiżjoni preliminari ġiet irreġistrata fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fis‑26 ta’ Settembru 2017.
38.      Ippreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub Bene Factum, il-Gvern tar-Repubblika Ċeka, il-Greċja, il-Portugall u l-Litwanja, kif ukoll il-Kummissjoni. L-aħħar tnejn biss dehru fis-seduta li nżammet fid‑19 ta’ Settembru 2018.
V.      L-evalwazzjoni
39.      Il-punt fokali tal-ewwel domanda preliminari jinsab fit-tifsira tal-espressjoni “prodott mhux għall-konsum tal-bnedmin” użata fl-Artikolu 27(1)(b) tad-Direttiva 92/83. Il-qorti tar-rinviju trid tkun taf jekk, minn perspettiva oġġettiva u ġenerali, l-eżenzjoni tad-dazju tas-sisa armonizzat li tinsab f’din id-dispożizzjoni tistax tiġi rrifjutata meta l-prodott kożmetiku li jinkludi alkoħol żnaturat u li, bħala prinċipju, ma huwiex intiż għall-konsum mill-bniedem, jinxtorob, fil-prattika, bħala xorb alkoħoliku.
40.      It-tieni domanda preliminari tiddefinixxi l-ewwel waħda, billi żżid l-element suġġettiv, jiġifieri l-intenzjoni tal-kumpannija li timmanifattura jew tikkummerċjalizza l-prodott, billi tippreżentah b’mod li tippromwovi l-użu tiegħu bħala xorb alkoħoliku.
41.      Infakkar li, skont l-espożizzjoni tal-fatti u l-evalwazzjonijiet tal-qorti tar-rinviju:
–        Bene Factum kienet tbigħ il-prodotti tagħha fil-Litwanja, wara li tordna l-manifattura tagħhom mingħand kumpannija Pollakka skont l-istruzzjonijiet tagħha, li kienu jinkludu dik li jiġi inkluż alkoħol żnaturat konformement mal-leġiżlazzjoni Pollakka (14). Il-prodotti kienu jiġu rrilaxxati għall-konsum fil-Polonja, fejn kienet tapplika l-eżenzjoni, u jiġu ttrasportati lejn il-Litwanja sabiex jiġu kkummerċjalizzati mingħajr il-ħlas tad-dazju tas-sisa.
–        Il-prodotti mibjugħa fil-Litwanja kienu jinxtorbu minn xi konsumaturi għal raġunijiet ta’ intossikazzjoni bi prezz baxx (15). Bene Factum mhux biss kienet konxja ta’ din iċ-ċirkustanza, iżda ffaċilitata (16).
42.      Madankollu, iż-żewġ domandi preliminari ma jqajmux il-problemi inerenti għall-kapaċità tal-Istati Membri sabiex jirrendu bla effett l-eżenzjonijiet fiskali, diġà rrikonoxxuti, tad-dazju tas-sisa meta tiġi skoperta l-eżistenza ta’ “frodi, abbuż jew eżenzjoni”. Il-qorti tar-rinviju tenfasizza, b’mod espliċitu, li l-awtorità tat-taxxa ma rrifjutatx l-eżenzjoni billi invokat l-Artikolu 27(5) tad-Direttiva 92/83, raġuni li twassalha sabiex ma titlobx l-interpretazzjoni tagħha (17). Madankollu, naħseb li xejn ma jwaqqaf lill-Qorti tal-Ġustizzja milli ssemmiha fir-risposta tagħha għad-domandi preliminari (18).
A.      L-alkoħol bħala oġġett taxxabbli
43.      Fid-dawl tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2008/118, it-tranżazzjonijiet taxxabbli bid-dazju tas-sisa jitwettqu meta ssir il-manifattura jew l-importazzjoni tal-alkoħol. Madankollu, l-obbligu ta’ ħlas tat-taxxa jseħħ meta jitwettaq ir-“rilaxx għall-konsum”, jiġifieri meta t-taxxa ssir dovuta skont l-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 2008/118 (19).
44.      Minħabba li d-dazji tas-sisa jintaxxaw il-konsum tal-prodotti li huma suġġetti għalihom (il-premessa 9 tad-Direttiva 2008/118), huwa loġiku li l-ħlas tat-taxxa fuq l-alkoħol jaffettwa dak li huwa intiż għall-użu f’xorb idderivat.
45.      Għal dan il-motiv, u fid-direzzjoni opposta, id-Direttiva 92/83 tipprevedi (l-Artikolu 27(1)) serje ta’ eżenzjonijiet relatati mal-alkoħol li ma huwiex intiż li jinxtorob bħala xorb. Fost dawn l-eċċezzjonijiet tinsab dik relatata mal-użu ta’ alkoħol żnaturat.
46.      L-Artikolu 27(1) iċċitat isemmi żewġ ipoteżi ta’ eżenzjoni:
–      Alkoħol totalment żnaturat (paragrafu 1(a)), fejn ir-riħa, it-togħma u l-kulur jinbidlu kompletament. Meta l-prodotti jitqassmu f’forma ta’ alkoħol totalment żnaturat, permezz taż-żieda ta’ ċerti sustanzi, dawn għandhom ikunu dawk permessi mid-dispożizzjonijiet ta’ Stat Membru. Dan huwa każ ta’ pproċessar radikali rregolat minn armonizzazzjoni relatata, minħabba li fl-Unjoni kollha huma rrikonoxxuti s-sustanzi approvati minn kull Stat Membru (20).
–      Alkoħol parzjalment żnaturat (paragrafu 1(b)). F’każijiet oħra, għal ħtiġijiet ta’ produzzjoni, l-użu tal-alkoħol totalment żnaturat ma huwiex xieraq u huwa meħtieġ l-użu ta’ alkoħol li l-iżnaturament tiegħu jkun iktar moderat, sabiex jaffettwa biss ir-riħa tiegħu jew it-togħma tiegħu (21). F’dawn il-każijiet ma teżistix armonizzazzjoni, minħabba li kull pajjiż jirregola l-iżnaturanti msemmija fil-leġiżlazzjoni rispettiva tiegħu.
B.      Fuq l-eżenzjoni tal-Artikolu 27(1)(b) tad-Direttiva 92/83
47.      Din l-eżenzjoni tiddependi mill-osservanza tar-rekwiżiti inkwistjoni li ġejjin:
–      Li l-alkoħol ikun ġie żnaturat skont id-dispożizzjonijiet ta’ Stat Membru.
–      Li l-alkoħol (parzjalment żnaturat) ikun intuża għall-manifattura ta’ xi prodott.
–      Li l-prodott immanifatturat ma jkunx intiż għall-konsum mill-bniedem.
48.      Il-formulazzjoni tad-dispożizzjoni tindika l-eżistenza ta’ fatturi ta’ natura oġġettiva, u din hija l-linja interpretattiva li adottat il-Qorti tal-Ġustizzja:
–      Hija sostniet li, “jekk l-alkoħol li jinsab f’prodott li ma huwiex intiż għall-konsum mill-bniedem ġie żnaturat skont metodu approvat fi Stat Membru, għandha tapplika l-eżenzjoni prevista mill-Artikolu 27(1)(b)” (22).
–      Mill-perspettiva tal-użu tal-prodott, żiedet tgħid li l-fatt “li l-eżenzjoni ta’ prodott li jissodisfa r-rekwiżiti previsti fl-Artikolu 27(1)(b) ta’ tali direttiva tiġi rrifjutata sempliċement minħabba li jkun instab li l-użu intenzjonat reali tiegħu ma jikkorrispondix għad-denominazzjoni li tah l-operatur, imur kontra d-Direttiva 92/83” (23).
49.      Fl-ewwel sat-tielet premessa tad-Direttiva 92/83 isir riferiment għall-prodotti suġġetti għad-dazji tas-sisa u jiġi enfasizzat li għandhom jingħataw definizzjonijiet komuni għalihom kollha. Fir-raba’ premessa jiġi enfasizzat li “hu ta’ użu li wieħed jibbaża dawn id-definizzjonijiet fuq dawk stipulati fin-nomenklatura kombinata li tkun fis-seħħ fid-data ta’ l-adozzjoni ta’ din id-Direttiva”. Preċiżament, l-Artikolu 20 tal-imsemmija direttiva jinqeda bin-NM sabiex jiddefinixxi x’jinftiehem b’“alkoħol etiliku”.
50.      Konformement ma’ dawn il-linji gwida, jista’ jkun utli li jitfakkru l-kriterji tal-Qorti tal-Ġustizzja għall-klassifikazzjoni xierqa tal-prodotti, skont in-NM.
51.      Fis-sentenza Sachsenmilch ġie affermat li “[h]ija ġurisprudenza kostanti, li sabiex tiġi ggarantita ċ-ċertezza legali u l-faċilità ta’ kontrolli, il-kriterju deċiżiv għall-klassifikazzjoni tat-tariffi ta’ oġġetti għandu jkun imfittex, b’mod ġenerali, fil-karatteristiċi u proprjetajiet oġġettivi tagħhom, kif definiti fl-intestatura tal-NM u fin-noti tas-sezzjonijiet jew tal-kapitoli” (24). Il-Qorti tal-Ġustizzja evalwat l-eventwali kisba ta’ “wieħed jew diversi karatteristiċi ġodda u proprjetajiet oġġettivi, b’mod partikolari fil-qasam tal-kompożizzjoni, tal-preżentazzjoni u tat-togħma”, fejn hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk tali kundizzjonijiet jiġux osservati (25).
52.      Din l-istess ġurisprudenza, li skontha l-kriterju deċiżiv għall-klassifikazzjoni tariffarja tal-merkanzija għandu jitfittex, b’mod ġenerali, fil-karatteristiċi u fil-proprjetajiet oġġettivi tagħha, isir riferiment għaliha fis-sentenza Siebrand (26), li skontha:
–        Sabiex tiġi stabbilita l-karatteristika essenzjali, il-fatturi jistgħu jvarjaw skont it-tip ta’ merkanzija, għalhekk għandha tingħata attenzjoni kemm lil dawk kwantitattivi, kif ukoll lil dawk kwalitattivi (27).
–        Partikolarment, “diversi karatteristiċi u proprjetatjiet oġġettivi jistgħu jiġu kkunsidrati sabiex jiġi ddeterminat il-karattru essenzjali tagħhom” u li “skont ġurisprudenza stabbilita, it-togħma tista’ tikkostitwixxi karatteristika u proprjetà oġġettiva tal-prodott” (28).
–        Apparti l-fatturi preċedenti, l-użu intenzjonat tal-prodott jistabbilixxi “kriterju oġġettiv ta’ klassifikazzjoni sa fejn dan huwa inerenti għall-imsemmi prodott. Din in-natura inerenti għandha tkun tista’ tiġi evalwata skont il-karatteristiċi u l-proprjetajiet oġġettivi tiegħu” (29).
53.      Mis-sentenzi ċċitati iktar ’il fuq, jista’ jiġi dedott li, bħala regola ġenerali, jekk ikun hemm l-elementi li oġġettivament jiddefinixxu l-eżenzjoni, din għandha tiġi rrikonoxxuta. Konformement ma’ din ir-regola, għandha tapplika l-eżenzjoni stabbilita mill-Polonja, minħabba li l-prodotti li huma s-suġġett tal-kawża jikkorrispondu għall-kategorija ta’ kożmetiċi, fis-sens tar-Regolament Nru 1223/2009 (30), li fil-manifattura tagħhom intuża alkoħol żnaturat, li ma humiex intiż, ovvjament, għall-konsum mill-bniedem.
54.      Din il-kwalità ġiet aċċettata anki mill-esperti tal-laboratorju tad-dwana Litwan, wara talba tal-Awtorità fiskali ta’ dan il-pajjiż, u ġiet issostanzjata mill-Ispettorat nazzjonali (Litwan) tal-prodotti mhux tal-ikel (31).
55.      Barra minn hekk, il-qorti tal-appell tafferma espressament li ma għandha “l-ebda dubju li l-użu bażiku (prinċipali) previst tal-prodotti inkwistjoni huwa dak kożmetiku u ta’ iġjene personali” (32).
C.      Fuq il-moviment intra-Komunitarju ta’ prodotti li jinkludu alkoħol parzjalment żnaturat u l-kontroll tal-eżenzjoni
56.      L-alkoħol etiliku jista’ jintuża fl-Istat Membru fejn jiġi ddistillat jew jiċċirkula f’diversi Stati Membri, kif jiġri f’dan il-każ (il-merkanzija ġiet ittrasferita mill-Polonja lejn il-Litwanja).
57.      L-alkoħol żnaturat jista’ jiġi ttrasportat bħala tali jew inkorporat fi prodott diġà mmanifatturat. Din tal-aħħar hija s-sitwazzjoni tal-kawża, minħabba li l-kożmetiċi u l-likwidi għall-ħasil tal-ħalq bit-trade mark BF ġew immanifatturati fil-Polonja b’alkoħol li l-iżnaturament tiegħu kien twettaq konformement mal-leġiżlazzjoni Pollakka.
58.      Għalkemm it-trasferiment tal-prodotti mmanifatturati għal finijiet kummerċjali jwassal, konformement mal-Artikolu 33(1) tad-Direttiva 2008/118, għat-trasferiment tas-setgħa fiskali mill-Polonja għal-Litwanja, l-eżenzjoni ma tiġix affettwata, bħala prinċipju, minħabba li d-dritt Litwan jirrikonoxxi l-applikazzjoni fil-Litwanja tal-eżenzjoni ddikjarata fi Stat Membru ieħor (33).
59.      Dan ir-rikonoxximent huwa konsistenti mas-sentenza Repertoire Culinaire, fejn il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li “L-applikazzjoni uniformi tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 92/83 timplika li l-issuġġettar jew le ta’ prodott għad-dazju tas-sisa jew l-eżenzjoni ta’ prodott fi Stat Membru għandu, bħala prinċipju, jiġi rrikonoxxut mill-Istati Membri l-oħra […] Interpretazzjoni kuntrarja tikkomprometti li jintlaħaq l-għan segwit minn din id-direttiva u tista’ tostakola l-moviment ħieles [liberu] tal-merkanzija” (34).
60.      Madankollu, l-affermazzjoni preċedenti għandha tiġi kkwalifikata, minħabba li l-każijiet ta’ eżenzjoni previsti fl-Artikolu 27(1) tad-Direttiva 92/83 jibdew b’paragrafu introduttorju, li jippromwovi “li tkun ipprevenuta xi evażjoni, ħelsien jew abbuż” permezz tal-applikazzjoni tal-eżenzjoni (35).
61.      Is-sentenza Repertoire Culinaire kienet konxja ta’ dawn in-nuqqasijiet meta indikat li “Stat Membru ma jistax jintrabat minn applikazzjoni żbaljata tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 92/83 minn Stat Membru ieħor u lanqas jiċċaħħad mill-possibbiltà, rikonoxxuta mit-tnejn u għoxrin il-premessa u l-Artikolu 27 tagħha, li jadotta miżuri intiżi sabiex jiġu evitati l-frodi, l-evażjonijiet jew l-abbuż possibbli fil-qasam tal-eżenzjonijiet, kif ukoll sabiex jiżgura l-applikazzjoni korretta u diretta ta’ dawn tal-aħħar” (36). Hija żiedet tgħid li “l-konstatazzjoni ta’ tali applikazzjoni żbaljata, jew l-adozzjoni ta’ tali miżuri, għandhom ikunu bbażati fuq elementi konkreti, oġġettivi u verifikabbli” (37).
62.      Konformement ma’ dawn il-premessi, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li, meta ċerti prodotti li ġew iddikjarati eżentati mid-dazju tas-sisa skont id-Direttiva 92/83 u rrilaxxati għall-konsum fl-Istat Membru fejn ġew immanifatturati “huma intiżi sabiex jiġu kkummerċjalizzati fi Stat Membru ieħor, dan tal-aħħar għandu jagħti trattament identiku lil dawn il-prodotti fit-territorju tiegħu, ħlief meta jeżistu provi konkreti, oġġettivi u verifikabbli li jindikaw li […], skont l-Artikolu 27(1) [tad-Direttiva 92/83], l-adozzjoni ta’ miżuri, sabiex jiġu evitati frodi, evażjoni jew abbuż fil-qasam tal-eżenzjonijiet […] hija ġġustifikata” (38).
63.      Għaldaqstant, jista’ jiġi affermat li l-awtoritajiet Litwani għandhom il-possibbiltà li jeżerċitaw kontroll a posteriori fuq l-eżenzjoni rrikonoxxuta fil-Polonja. Sabiex jagħmlu dan, iridu jiġu riżolti xi fatturi mhux magħrufa relatati mal-kriterji u l-proċedura. Il-ġurisprudenza ċċitata iktar ’il fuq ma tipprovdix indikazzjonijiet eżawrjenti dwar meta u kif Stat Membru jiġi awtorizzat sabiex jirrendi bla effett din l-eżenzjoni, speċjalment fil-każijiet fejn il-prodotti li jibbenefikaw minnha fi Stat Membru ieħor ikunu ġew importati fil-pajjiż destinatarju, fatt li jinvoka raġunijiet sabiex tiġi rrifjutata.
D.      Fuq il-kriterji li jiġġustifikaw l-annullament tal-eżenzjoni
1.      L-użu intenzjonat “reali” tal-prodott
64.      Il-qorti tar-rinviju tenfasizza d-diskrepanza bejn d-deskrizzjoni formali tal-prodott immanifatturat fil-Polonja u wara ttrasferit lejn il-Litwanja (kożmetiku jew ta’ iġjene), u r-realtà tal-konsum tiegħu minn ċerti persuni fil-Litwanja bħala xorb alkoħoliku. Hija tistaqsi jekk dan l-aħħar fattur huwiex biżżejjed sabiex jiġi ddikjarat li dan huwa “prodott mhux intiż għall-konsum mill-bniedem”, li jwassal għall-annullament tal-eżenzjoni li jgawdi minnha.
65.      Il-problema hija sabiex jiġu evalwati l-fatturi li jippermettu li l-awtoritajiet tat-taxxa Litwani (u lill-qorti li tistħarreġ d-deċiżjonijiet tagħhom) jiddeċiedu li l-aspetti materjali jmorru lil hinn mil-limiti tad-dikjarazzjoni formali sempliċi tal-użu intenzjonat tal-prodott.
66.      L-awtorità nazzjonali, meta tevalwa l-elementi, il-karatteristiċi u l-proprjetajiet oġġettivi kollha għall-klassifikazzjoni korretta tal-prodott, għandha tqis l-użu intenzjonat tiegħu, jiġifieri, dak li jkun marbut intrinsikament man-natura u mal-kwalitajiet tiegħu. Xejn ma juri li l-awtoritajiet Pollakki naqsu milli jkunu konformi ma’ dan il-kriterju meta introduċew il-prodotti inkwistjoni fil-kategorija tal-kożmetiċi.
67.      Fis-sentenza Repertorie Culinaire (39) jidher li huwa aċċettat li, anki lil hinn mill-każijiet ta’ frodi, evażjoni jew abbuż, il-klassifikazzjoni żbaljata ta’ prodott minn Stat Membru (fis-sens tal-eżenzjoni inkwistjoni) tista’ tiġi korretta minn ieħor (40). Madankollu, f’din il-kawża, l-awtoritajiet Litwani ma jinvokawx żball tal-awtoritajiet Pollakki minħabba li dawn irreġistraw il-prodotti ta’ Bene Factum bħala kożmetiċi u mhux bħala prodotti tal-ikel.
68.      Barra minn hekk, l-awtoritajiet Litwani u l-qorti tar-rinviju nnifisha jammettu li l-użu intenzjonat prinċipali ta’ dawn il-prodotti huwa l-użu kożmetiku. Madankollu, iżidu jgħidu li l-istrateġija kummerċjali ta’ Bene Factum tikkonsisti fit-tqegħid tagħhom għall-bejgħ, eżentati mid-dazju tas-sisa, bl-intenzjoni li ċertu grupp mill-popolazzjoni jikkonsmawhom bħala xorb u, għalhekk, din tikseb profitt minn żieda fil-bejgħ.
69.      Naħseb li dan il-fattur, ta’ natura pjuttost soċjoloġika, ma huwiex biżżejjed sabiex tiġi annullata l-eżenzjoni rrikonoxxuta lill-prodotti fil-Polonja. Infakkar li, skont is-sentenza L‑Italja vs Il‑Kummissjoni, “li wieħed jirrifjuta l-eżenzjoni ta’ prodott li jissodisfa r-rekwiżiti previsti fl-Artikolu 27(1)(b) ta’ tali direttiva, sempliċement minħabba li jkun instab li l-użu proprju tiegħu ma jikkorrispondix għad-denominazzjoni li tah l-operatur, tmur kontra d-Direttiva 92/83” (41).
70.      Soluzzjoni oħra tintroduċi elementi ta’ inċertezza ġuridika fil-moviment intra-Komunitarju tal-istess prodotti, bid-distorsjoni konsegwenti tas-suq, minħabba li f’xi Stati Membri jinbiegħu suġġetti għal dazji, u f’oħrajn huma eżentati minnhom. L-evalwazzjoni ta’ meta, u f’liema proporzjonijiet, l-użu intenzjonat proprju ta’ xi oġġetti mhux previsti għall-konsum mill-bniedem huwa ssostitwit, de facto u fil-prattika, minn dan tal-aħħar, tiddependi minn evalwazzjonijiet li jinbidlu, skont iż-żminijiet u l-pajjiżi (jew, inklużi, ir-reġjuni tagħhom), li jidħlu f’kunflitt mal-armonizzazzjoni tat-taxxa mitluba mid-Direttiva 92/83.
2.      Il-frodi, l-evażjoni jew l-abbuż
71.      Madankollu, l-eżenzjoni diġà mogħtija tista’ tiġi annullata meta “l-Istat Membru affettwat jinvoka elementi konkreti sabiex jiġġustifika l-eżistenza ta’ riskju serju ta’ frodi, evażjoni jew abbuż” (42), li jirriżulta f’dibattitu ffokat fuq l-applikazzjoni tal-Artikolu 27(5) tad-Direttiva 92/83.
72.      Ma neskludix li l-aġir ta’ Bene Factum, kif deskritt mill-qorti tar-rinviju, jista’ eventwalment jiġi inkluż f’waħda minn dawn il-kategoriji (43). Madankollu, skont id-digriet tar-rinviju nnifsu (44), l-awtoritajiet Litwani ma bbażawx ruħhom fuq l-Artikolu 27(5) tad-Direttiva 92/83 sabiex jirrifjutaw l-eżenzjoni li jgawdu minnha l-prodotti ta’ Bene Factum. Barra minn hekk, l-ebda waħda miż-żewġ domandi preliminari ma tittratta l-interpretazzjoni tal-Artikolu 27(5) tad-Direttiva 92/83.
73.      Jekk dan huwa l-każ, fatt li għandu jiġi ddeterminat mill-qorti tar-rinviju, dan il-motiv għall-annullament tal-eżenzjoni diffiċli jidħol fis-seħħ. L-effettività tiegħu hija suġġetta, kif diġà għedt, għall-kundizzjoni li l-fatt li l-Istat ikkonċernat jużah u jinvoka l-“elementi konkreti, oġġettivi u verifikabbli li jsostnu l-eżistenza ta’ riskju serju ta’ frodi, evażjoni jew abbuż” diġà ċċitati.
74.      Għalhekk, il-kunsiderazzjonijiet li ġejjin huma ta’ natura sussidjarja, fil-każ li l-Qorti tal-Ġustizzja tqis li, minkejja kollox, huwa xieraq li jsir riferiment għall-Artikolu 27(5) tad-Direttiva 92/83, sabiex jiġu pprovduti elementi ta’ ġudizzju utli lill-qorti tar-rinviju dwar element li hija ma semmietx, għall-inqas direttament, fid-domandi tagħha.
E.      Fuq il-proċedura sabiex tiġi annullata l-eżenzjoni fil-każ ta’ riskju serju ta’ frodi, evażjoni jew abbuż
75.      Mill-formulazzjoni tal-Artikolu 27(5) tad-Direttiva 92/83, il-Kummissjoni, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, ikkonkludiet li l-eżenzjoni tista’ tiġi rrifjutata biss fil-każ ta’ frodi, evażjoni jew abbuż, meta dawn jiġu rrikonoxxuti skont il-proċedura li tinsab fid-dispożizzjoni msemmija iktar ’il fuq.
76.      Din l-affermazzjoni hija parzjalment korretta u parzjalment mhux preċiża.
77.      Hija korretta minħabba li l-mekkaniżmu stabbilit f’dan l-artikolu jimponi fuq l-Istati Membri li jirrifjutaw li jagħtu eżenzjoni, jew li jannullaw dik diġà mogħtija, l-obbligu li jibdew il-proċedura prevista fih. Li wieħed ma jinformax lill-Kummissjoni fit-termini tal-Artikolu 27(5) tad-Direttiva 92/83 imur kontra l-iskop imfittex mid-dispożizzjoni u ma jissodisfax l-obbligu li wieħed jikkonforma mal-ordinament tal-Unjoni.
78.      Madankollu, hija parzjalment mhux preċiża minħabba li donnha teżiġi li d-deċiżjoni tal-Istat Membru tkun, fi kwalunkwe każ, sussegwenti għal dik tal-Kummissjoni.
79.      Fil-fatt, mill-kontenut letterali tad-dispożizzjoni ma jirriżultax li r-rifjut (rifjut jew annullament) tal-eżenzjoni jeżiġi proċedura minn qabel bl-intervent tal-Kummissjoni. Għall-kuntrarju, il-formulazzjoni tiegħu tagħti lill-Istati Membri l-kapaċità rispettiva sabiex jiggarantixxu li l-eżenzjonijiet jiġu applikati b’mod korrett u jevitaw li jitwettqu frodi, evażjonijiet u abbużi (45).
80.      L-istruttura tal-Artikolu 27(5) tad-Direttiva 92/83 turi li s-sekwenza tal-azzjonijiet hija din li ġejja:
–        L-ewwel nett, issir id-dikjarazzjoni, min-naħa tal-Istat Membru, tar-rifjut tal-eżenzjoni jew tal-annullament ta’ dik diġà mogħtija.
–        Sussegwentement, l-Istat “għandu javża lill-Kummissjoni minnufih” li, min-naħa tagħha, “għandha tgħaddi l-komunikazzjoni lill-Il-Istati Membri l-oħra fi żmien xahar minn meta tkun irċevietha”.
–        Fl-aħħar nett, id-deċiżjoni definittiva tiġi adottata konformement mal-proċedura li jsir riferiment għaliha (l-Artikolu 24 tad-Direttiva 92/12/KEE) (46).
81.      Is-sentenza L-Italja vs Il-Kummissjoni talludi għall-kontroll li l-Istati Membri l-oħrajn u l-istituzzjonijiet komunitarji jeżerċitaw fuq il-miżuri (kontra l-eżenzjoni) “adottati unilateralment” minn Stati Membri oħrajn għall-ġlieda kontra l-frodi, l-evażjoni u l-abbuż. Għalhekk, dan il-kontroll huwa sussegwenti għall-adozzjoni tal-miżura rispettiva mill-Istat affettwat li, għandu jiġi enfasizzat, hija ta’ natura unilaterali (47).
82.      L-aħħar inċiż tal-Artikolu 27(5) tad-Direttiva 92/83 jafferma mill-ġdid din it-teorija billi jistabbilixxi li l-Istati Membri ma għandhomx ikunu obbligati li jagħtu effett retroattiv għad-deċiżjoni definittiva li tadotta l-Kummissjoni. Fi kliem ieħor, id-deċiżjoni tal-Kummissjoni, wara li tkun talbet l-opinjoni tal-Kumitat dwar id-Dazju tas-Sisa, ma taffettwax, minnha nnifisha, l-effettività tad-deċiżjoni unilaterali minn qabel tal-Istat Membru (48).
83.      Madankollu, il-Kummissjoni sfumat il-pożizzjoni tagħha matul is-seduta. Għalkemm affermat mill-ġdid id-dmir tal-Istat Membru sabiex jibda l-proċedura tal-Artikolu 27(5) tad-Direttiva 92/83, irrikonoxxiet il-kapaċità tal-awtoritajiet ta’ dan l-Istat sabiex, unilateralment, jirrendu bla effett l-eżenzjoni fil-każ li jiskopru frodi jew abbuż. Hija żiedet tgħid li d-deċiżjoni ta’ dawn l-awtoritajiet f’dan ir-rigward għandha effetti immedjati, sakemm il-Kummissjoni tagħti d-deċiżjoni definittiva.
84.      Barra minn hekk, fis-seduta, il-Kummissjoni pprovdiet informazzjoni addizzjonali dwar il-proċedura mibdija mil-Litwanja fl‑2016 (49). Wara li rrikonoxxiet li l-Litwanja kienet bagħtet komunikazzjoni dwar il-ftuħ tal-imsemmija proċedura, li kienet estiża għall-prodotti inkwistjoni fil-kawża, spjegat li, fir-realtà, il-kontenut tagħha kien usa’, minħabba li kienet tqajjem dubji dwar il-metodu ta’ żnaturament parzjali u li, għal dan il-motiv, il-proċedura għadha ma ġietx konkluża (50).
85.      Fuq il-bażi ta’ din l-informazzjoni, jista’ jitqies:
–      Li l-awtoritajiet Litwani użaw, għalkemm b’ċertu dewmien, l-Artikolu 27(5) tad-Direttiva 92/83, li jagħti effettività, bħala prinċipju, lin-nuqqas ta’ rikonoxximent min-naħa tagħhom tal-eżenzjoni diġà mogħtija.
–      Li dawn l-awtoritajiet jibqgħu marbuta, sempliċement pro futuro (51), bid-deċiżjoni li tagħti l-Kummissjoni fit-tmiem ta’ din il-proċedura, ħlief meta, peress li tkun ta’ ħsara għall-interessi tagħhom, jikkontestawha quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja (52) u din tannullaha.
86.      Għaldaqstant, mill-perspettiva tad-dritt tal-Unjoni, ma hemmx ostakoli sabiex il-qorti tar-rinviju tevalwa, fuq il-bażi taċ-ċirkustanzi tal-każ inkwistjoni li hija biss tista’ tiddetermina, jekk kienx hemm motivi sabiex tirrifjuta l-eżenzjoni, minħabba l-frodi, l-evażjoni jew l-abbuż li timplika l-kummerċjalizzazzjoni fil-Litwanja tal-prodotti inkwistjoni.
VI.    Konklużjoni
87.      Fid-dawl tal-argumenti preċedenti, nissuġġerixxi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi d-domandi preliminari magħmula mil-Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Suprema, il-Litwanja) kif ġej:
“1)      L-eżenzjoni prevista fl-Artikolu 27(1)(b) tad-Direttiva tal-Kunsill 92/83/KEE tad‑19 ta’ Ottubru 1992 dwar l-armonizzazzjoni ta’ l-istrutturi tat-taxxi tas-sisa fuq l-alkoħol u x-xorb alkoħoliku, hija applikabbli għal prodotti kożmetiċi li jinkludu alkoħol etiliku żnaturat, mhux intiżi għall-konsum mill-bniedem skont l-użu prinċipali (dirett), independentement mill-fatt li xi persuni jikkonsmawhom bħala xarbiet alkoħoliċi.
2)      Dan ma jipprekludix li l-importatur jew il-persuna li tikkummerċjalizza dawn il-prodotti fi Stat Membru differenti minn dak fejn jiġu mmanifatturati u fejn l-awtoritajiet jeżentawhom, ikun jaf li ċerti persuni jikkonsmawhom, fil-pajjiż destinatarju, bħala xarbiet alkoħoliċi, u li jordna l-manifattura u l-ittikkettjar tagħhom bil-għan li jikseb, fid-dawl ta’ din iċ-ċirkustanza, l-ikbar numru possibbli ta’ bejgħ.
3)      Jekk l-awtoritajiet Litwani jqisu li, f’din is-sitwazzjoni, titwettaq frodi, evażjoni jew abbuż, jistgħu jirrifjutaw li jagħtu eżenzjoni jew jannullaw dik diġà mogħtija, billi jsegwu l-proċedura tal-Artikolu 27(5) tad-Direttiva 92/83”.
1      Lingwa oriġinali: l-Ispanjol.
2      Direttiva tal-Kunsill tad‑19 ta’ Ottubru 1992 dwar l-armonizzazzjoni ta’ l-istrutturi tat-taxxi tas-sisa fuq l-alkoħol u x-xorb alkoħoliku (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 9, Vol. 1, p. 206).
3      Direttiva tal-Kunsill tas‑16 ta’ Diċembru 2008 dwar l-arranġamenti ġenerali għad-dazju tas-sisa u li jħassar id-Direttiva 92/12/KEE (ĠU 2009, L 9, p. 12).
4      Liġi Nru XI 722 tal‑1 ta’ April 2010.
5      Regolament dwar l-implimentazzjoni fir-Repubblika tal-Litwanja tal-Artikolu 27(1)(b) tad-Direttiva tal-Kunsill 92/83/KEE tad‑19 ta’ Ottubru 1992 dwar l-armonizzazzjoni ta’ l-istrutturi tat-taxxi tas-sisa fuq l-alkoħol u x-xorb alkoħoliku. Deċiżjoni Nru 902 tal-Gvern tar-Repubblika tal-Litwanja tat‑13 ta’ Ġunju 2002.
6      Digriet tar-rinviju, punt 12.
7      Ibidem, punti 13 u 14.
8      Ibidem, punt 27.
9      Ibidem, punt 28.
10      Fil-kuntest ta’ dawn il-konklużjonijiet, b’“jikkonsmaw” wieħed għandu jifhem, fir-realtà, “jixorbu”.
11      In-nomenklatura magħquda (iktar ’il quddiem in-“NM”) hija inkluża fl-Anness I tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2658/87 tat‑23 ta’ Lulju 1987 dwar in-nomenklatura tat-tariffa u l-istatistika u dwar it-Tariffa Doganali Komuni ta’ Dwana (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 2, Vol. 2, p. 382).
12      Huwa jiċċita r-Rakkomandazzjoni ITEG/R/3/2014 tal-grupp tal-proġett Fiscalis (FPG/013).
13      Kawża C‑482/98, EU:C:2000:672, punt 42.
14      Intuża l-alkoħol isopropiliku li, skont l-osservazzjonijiet tal-partijiet, huwa wieħed mill-mezzi ta’ żnaturament li għandu l-inqas livell ta’ tossiċità.
15      Id-digriet tar-rinviju jalludi għal persuni dipendenti mill-alkoħol jew b’kapaċità dgħajfa ta’ xiri.
16      Sabiex tasal għal din l-opinjoni, il-qorti tar-rinviju tqis, fost elementi oħrajn, dawn li ġejjin: a) fl-ittikkettjar tidher il-qawwa alkoħolika, li hija xi ħaġa irrilevanti u mhux komuni fil-prodotti kożmetiċi; b) ġew miżjuda rwejjaħ u togħmiet; ċ) ma jiġux applikati l-proċeduri ta’ żnaturament aċċettati fil-Litwanja; u d) il-prezz tal-bejgħ huwa tassew baxx.
17      Punt 30 tad-digriet tar-rinviju.
18      “[Din l-ommissjoni] ma tipprekludix lill-Qorti tal-Ġustizzja milli tipprovdilha l-elementi kollha ta’ interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni li jistgħu jkunu utli għad-deċiżjoni tal-kawżi li għandha quddiemha, kemm jekk din il-qorti tkun irreferiet għalihom fid-domandi tagħha kif ukoll jekk ma tkunx għamlet dan (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑10 ta’ Mejju 2017, Chavez‑Vilchez et, C‑133/15, EU:C:2017:354, punt 48, kif ukoll tal‑14 ta’ Novembru 2017, Lounes, C‑165/16, EU:C:2017:862, punt 28 u l-ġurisprudenza ċċitata)”. Sentenza tal‑5 ta’ Ġunju 2018, Coman et (C‑673/16, EU:C:2018:385), punt 22.
19      Ir-rilaxx għall-konsum huwa marbut mal-“arranġament ta’ sospensjoni tad-dazju”, li huwa l-mekkaniżmu previst mid-Direttiva 2008/118 sabiex idewwem l-eżiġibbiltà tat-taxxa u jipposponi l-ħlas tagħha. L-Artikolu 7(2) tad-Direttiva 2008/118, meta jispeċifika t-tifsira ta’ rilaxx għall-konsum, jibbaża ruħu fuq l-erba’ sitwazzjonijiet li jipprovdi l-kunċett ta’ arranġament ta’ sospensjoni tad-dazju.
20      Dawn is-sustanzi jinsabu fir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 3199/93 tat‑22 ta’ Novembru 1993 dwar ir-rikonoxximent reċiproku ta’ proċeduri għall-iżnaturar komplet tal-alkoħol għall-iskopijiet ta’ eżenzjoni mit-taxxa tas-sisa (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 9, Vol. 1, p. 249).
21      L-iżnaturanti użati fl-iżnaturament totali normalment ikunu verament qawwijin, fir-rigward tar-riħa jew tat-togħma tagħhom, u jirriżultaw inkompatibbli mal-użu li jimplika l-applikazzjoni fuq il-ġisem, pereżempju, għal prodotti kożmetiċi jew ta’ iġjene tal-ħalq.
22      Sentenza tas‑7 ta’ Diċembru 2000, L-Italja vs Il‑Kummissjoni (C‑482/98, EU:C:2000:672), punt 41.
23      Ibidem, punt 42.
24      Sentenza tat‑8 ta’ Ġunju 2006, Sachsenmilch (C‑196/05, EU:C:2006:383), punt 22. F’din il-kawża ġew ittrattati l-bidliet li l-ġobon jista’ jgħaddi minnhom matul il-ħżin tiegħu.
25      Ibidem, id-dispożittiv.
26      Sentenza tas‑7 ta’ Mejju 2009 (C‑150/08, EU:C:2009:294), punt 24. F’dik il-kawża ġie ttrattat ix-xorb immanifatturat fuq il-bażi ta’ alkoħol iffermentat, li l-kompożizzjoni tiegħu tinkludi diversi materjali, u kien meħtieġ li jiġi ddeterminat liema minnhom jagħtih il-karattru essenzjali.
27      Din talludi għan-“natura tal-materjal li tkun magħmula minnu jew mill-komponenti tagħha, mill-volum tagħha, mill-kwantità tagħha, mill-piż tagħha jew mill-valur jew l-importanza ta’ wieħed mill-materjali li tkun magħmula minnhom fid-dawl tal-użu tal-merkanzija” (punt 34).
28      Ibidem, punti 35 u 36.
29      Ibidem, punt 38.
30      Regolament (KE) 1223/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑30 ta’ Novembru 2009 dwar il-prodotti kożmetiċi (ĠU 2009, L 342, p. 59).
31      Skont l-osservazzjonijiet bil-miktub ta’ Bene Factum (punti 10 sa 12), ir-rapporti tal-esperti uffiċjali tad-dwana appuntati mill-Amministrazzjoni Litwana kklassifikaw il-prodotti fil-Kapitolu 33, subintestaturi 33 04 99 00 (preparazzjonijiet tas-sbuħija, l-irtokk u għall-kura tal-ġilda) u 33 06 90 00 (preparazzjonijiet għall-iġjene tal-ħalq jew tas-snien), tan-NM.
32      Digriet tar-rinviju, punt 27.
33      Paragrafu 3(3) tar-Regolament dwar l-applikazzjoni fir-Repubblika tal-Litwanja tal-Artikolu 27(1)(b) tad-Direttiva 92/83.
34      Sentenza tad‑9 ta’ Diċembru 2010 (C‑163/09, EU:C:2010:752), punti 41 u 42.
35      Għalhekk, id-dispożizzjoni hija rifless ta’ dak li tafferma t-tnejn u għoxrin il-premessa, jiġifieri, li l-Istati Membri “m’għandhomx jiċċaħħdu mill-mezzi għall-ġlieda kontra xi evażjoni, ħelsien jew abbuż li jista’ jirriżulta f’dak li jirrigwarda eżenzjonijiet”.
36      Sentenza tad‑9 ta’ Diċembru 2010 (C‑163/09, EU:C:2010:752), punt 43. Il-verżjoni Spanjola tas-sentenza tagħmel riferiment għas-sebgħa u għoxrin premessa, meta hija t-tnejn u għoxrin waħda, kif tidher f’verżjonijiet lingwistiċi oħrajn.
37      Ibidem, punt 44.
38      Ibidem, punt 45 u d-dispożittiv.
39      Sentenza tad‑9 ta’ Diċembru 2010 (C‑163/09, EU:C:2010:752), punt 43.
40      Loġikament, bl-użu tal-proċedura kumplessa li ser nagħmel riferiment għaliha iktar ’il quddiem.
41      Sentenza tas‑7 ta’ Diċembru 2000, L-Italja vs Il-Kummissjoni (C‑482/98, EU:C:2000:672), punt 42 (mingħajr korsiv fl-oriġinal).
42      Ibidem, punt 52. Is-sentenza tad‑9 ta’ Diċembru 2010, Repertoire Culinaire (C‑163/09, EU:C:2010:752), punt 52, teżiġi wkoll li l-Istat Membru affettwat għandu jipprovdi “elementi konkreti, oġġettivi u verifikabbli li jsostnu l-eżistenza ta’ riskju serju ta’ frodi, evażjoni jew abbuż”.
43      Ipotetikament, jista’ jiġi sostnut li jkun hemm ċerta frodi tal-liġi meta kumpannija tinvoka test leġiżlattiv (dak li jirregola l-eżenzjoni tad-dazju tas-sisa fuq il-prodotti mhux intiżi għall-konsum mill-bniedem) b’tali mod li tikseb, tipprovdi jew tinkoraġġixxi, fir-realtà, riżultat li jmur kontriha (li dan l-istess prodott jiġi kkonsmat bħala xorb alkoħoliku).
44      Punt 30.
45      Dan huwa kkonfermat mit-tnejn u għoxrin premessa tad-Direttiva 92/83, meta tistabbilixxi li l-Istati Membri ma għandhomx jiċċaħħdu mill-mezzi għall-ġlieda kontra l-frodi, l-evażjoni jew l-abbużi.
46      Direttiva tal‑25 ta’ Frar 1992 dwar l-arranġamenti ġenerali għall-prodotti soġġetti għad-dazju tas-sisa u dwar iż-żamma, ċaqliq u mmonitorjar ta’ dan it-tip ta’ prodotti (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 9, Vol. 1, p. 179, rettifika fil-ĠU 2015, L 210, p. 39). Illum, ir-riferiment jinftiehem li sar għall-Artikoli 43 u 44 tad-Direttiva 2008/118, li ħassret lid-direttiva l-oħra.
47      Sentenza tas‑7 ta’ Diċembru 2000, L-Italja vs Il-Kummissjoni (C‑482/98, EU:C:2000:672), punt 51.
48      Il-validità tagħha, mill-perspettiva tad-dritt intern, tiddependi fuq ir-regoli nazzjonali li jirregolaw ir-reviżjoni tal-attività amministrattiva.
49      Ara l-punt 35 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
50      Il-kontenut tal-komunikazzjoni wassal sabiex il-Kumitat dwar id-Dazju tas-Sisa ma adotta l-ebda deċiżjoni, minħabba li ma għandux il-kapaċità li jiddeċiedi dwar l-armonizzazzjoni tal-metodi ta’ żnaturament parzjali. Madankollu, il-Kummissjoni tenfasizza li l-proċedura għadha ma ntemmitx u li, fil-laqgħa li jmiss tal-Kumitat dwar id-Dazju tas-Sisa, li ser tinżamm fix-xahar ta’ Novembru 2018, għandu jiġi propost li l-Litwanja tispeċifika t-talba tagħha, b’tali mod li tkun rilevanti għal dawn il-prodotti speċifiċi, mingħajr ma tqiegħed f’dubju l-metodi ta’ żnaturament infushom.
51      Mingħajr preġudizzju għall-fatt li d-dispożizzjonijiet regolamentari tal-proċedura amministrattiva nazzjonali jistabbilixxu l-effettività retroattiva tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni.
52      Kif ġara fil-kawża L-Italja vs Il-Kummissjoni (sentenza tas‑7 ta’ Diċembru 2000, C‑482/98, EU:C:2000:672).