62018CJ0002_RES
Sprawa C‑2/18
Lietuvos Respublikos Seimo narių grupė
(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Lietuvos Respublikos Konstitucinis Teismas)
Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 13 listopada 2019 r.
Odesłanie prejudycjalne – Wspólna polityka rolna – Wspólna organizacja rynków – Mleko i przetwory mleczne – Rozporządzenie (UE) nr 1308/2013 – Artykuł 148 ust. 4 – Umowa dostawy mleka surowego – Swobodne negocjowanie ceny – Zwalczanie niedozwolonych praktyk handlowych – Zakaz płacenia różnych cen producentom mleka surowego należącym do grupy utworzonej według sprzedawanej ilości dziennej oraz zakaz obniżania cen bez uzasadnienia
Rolnictwo – Wspólna organizacja rynków – Mleko i przetwory mleczne – Stosunki umowne w tym sektorze – Przepisy krajowe zakazujące zapłaty różnych cen producentom mleka surowego należącym do grupy utworzonej według sprzedawanej ilości dziennej – Dopuszczalność – Przesłanki – Uregulowanie właściwe dla realizacji celu polegającego na zwalczaniu nieuczciwych praktyk handlowych – Poszanowanie zasady proporcjonalności
(rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1308/2013, art. 148)
(zob. pkt 30, 35, 45, 49–53, 56, 57, 62, 70, pkt 1 sentencji)
Rolnictwo – Wspólna organizacja rynków – Mleko i przetwory mleczne – Stosunki umowne w tym sektorze – Uregulowanie krajowe zakazujące nabywcom mleka surowego obniżającego ceny uzgodnionej z producentami oraz uzależniając obniżenie cen o ponad 3% od uzyskania zezwolenia wydanego przez właściwe władze krajowe – Dopuszczalność – Przesłanki – Uregulowanie właściwe dla realizacji celu polegającego na zwalczaniu nieuczciwych praktyk handlowych – Poszanowanie zasady proporcjonalności
(rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1308/2013, art. 148)
(zob. pkt 72–74, 78, 82; pkt 2 sentencji)
Streszczenie
Prawo Unii nie sprzeciwia się przepisom krajowym odnoszącym się do zwalczania nieuczciwych praktyk, które skutkują ograniczeniem procesu swobodnego negocjowania cen w sektorze mleka surowego
Wyrokiem z dnia 13 listopada 2019 r., Lietuvos Respublikos Seimo narių grupė (C‑2/18) Trybunał orzekł, że rozporządzenie nr 1308/2013 ustanawiające wspólną organizację rynków produktów rolnych (
1
) nie sprzeciwia się uregulowaniu krajowemu, które w celu zwalczania nieuczciwych praktyk handlowych zakazuje podmiotom skupującym mleko surowe płacenia różnej ceny zakupu producentom, których należy uznać za należących do tej samej grupy pod względem sprzedawanej dziennej ilości mleka surowego o tym samym składzie i jakości oraz dostarczanego na tych samych warunkach, o ile uregulowanie to jest odpowiednie dla zapewnienia realizacji zamierzonego celu i nie wykracza poza to, co jest konieczne do jego osiągnięcia. Dla tych samych celów zwalczania nieuczciwych praktyk handlowych Trybunał wyjaśnił również, że państwa członkowskie mogą przyjąć uregulowanie krajowe, które zakazuje podmiotowi skupującemu mleko surowe obniżania bez uzasadnienia ceny uzgodnionej z producentem i uzależnia każde obniżenie ceny o ponad 3% od uzyskania zezwolenia właściwego organu krajowego.
Spór w postępowaniu głównym wpisuje się w ramy wszczętego przez grupę parlamentarzystów litewskich postępowania w sprawie kontroli zgodności z konstytucją ustawy o zakazie nieuczciwych praktyk ze strony litewskich podmiotów gospodarczych skupujących i sprzedających mleko surowe. Ustawa ta przewidywała, poza przepisami dotyczącymi obu wyżej wymienionych zakazów, podział sprzedawców mleka surowego na dziesięć grup utworzonych w oparciu o dzienną ilość sprzedawanego mleka surowego. Ustawa nakładała również na zainteresowane podmioty gospodarcze wymóg sporządzenia pisemnej umowy, jak przewiduje art. 148 ust. 1 rozporządzenia nr 1308/2013, w przypadku gdy skupowały mleko surowe. Wszystkie te środki miały na celu przede wszystkim zwalczanie nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez podmioty skupujące mleko surowe wobec strony uważanej za słabszą, a mianowicie producentów mleka, biorąc pod uwagę szczególne cechy sektora. Sąd rozważał, czy oba wspomniane zakazy są zgodne z zasadą swobody negocjacji ustanowioną w art. 148 ust. 4 rozporządzenia nr 1308/2013.
Trybunał przypomniał przede wszystkim, że wspólna polityka rolna należy zgodnie z art. 4 ust. 2 lit. d) TFUE do kompetencji dzielonej między Unią i państwami członkowskimi, wobec czego państwa członkowskie dysponują kompetencją prawodawczą umożliwiającą im wykonywanie ich kompetencji w zakresie, w jakim Unia nie wykonała swojej. Następnie Trybunał stwierdził, że ustanowienie wspólnej organizacji rynków nie stoi na przeszkodzie temu, aby państwa członkowskie stosowały zasady krajowe, które realizują inny cel interesu ogólnego niż cele wyznaczane przez wspólną organizację rynków, nawet jeżeli zasady te mogą mieć wpływ na funkcjonowanie wspólnego rynku w danym sektorze. Wyjaśnił on w tym względzie, że przyjmując rozporządzenie nr 1308/2013, a w szczególności art. 148 tego rozporządzenia, Unia nie wykonała w sposób wyczerpujący swoich kompetencji w dziedzinie stosunków umownych pomiędzy stronami umowy dostawy mleka surowego i że odniesienia do pewnych nieuczciwych praktyk handlowych zawarte w tym rozporządzeniu nie pozwalają na ustalenie, że cel zwalczania nieuczciwych praktyk handlowych jest objęty tym rozporządzeniem. Ponadto zdaniem Trybunału interpretowanie tego artykułu w ten sposób, że zakazuje on państwom członkowskim przyjęcia wszelkich środków mających na celu zwalczanie nieuczciwych praktyk w sektorze mleka, byłoby sprzeczne z celem realizowanym przez rozporządzenie nr 1308/2013, polegającym na zapewnieniu rentownego rozwoju produkcji i odpowiedniego poziomu życia producentom mleka, zgodnie z celami wspólnej polityki rolnej, jak i celem polegającym na zapewnieniu utrzymania skutecznej konkurencji na rynkach produktów rolnych. Trybunał uznał zatem kompetencję uzupełniającą państw członkowskich do przyjęcia środków w dziedzinie zwalczania nieuczciwych praktyk handlowych, w wyniku których uregulowany zostaje proces swobodnego negocjowania cen, nawet jeżeli środki te mają wpływ na zasadę swobodnego negocjowania ceny należnej za dostawę mleka surowego przewidzianą w art. 148 rozporządzenia nr 1308/2013. Stwierdził jednak, że takie środki muszą być proporcjonalne do celu, który realizują. W niniejszej sprawie Trybunał orzekł, że sporne uregulowanie litewskie może zapobiec ryzyku, iż strona uważana za słabszą stronę umowy – a mianowicie producenci mleka – będzie zmuszona do zaakceptowania nieuzasadnionych obniżek cen, a tym samym zwalczać ewentualne nieuczciwe praktyki handlowych, oraz że mając na uwadze cele wspólnej polityki rolnej, a także prawidłowe funkcjonowanie wspólnej organizacji rynku, uregulowanie to nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia zamierzonych przezeń celów, co jednak powinien zweryfikować sąd odsyłający.
(
1
)	Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz.U. 2013, L 347, s. 671), zmienione rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/2393 z dnia 13 grudnia 2017 r. (Dz.U. 2017, L 350, s. 15).