62020TO0198(01)
ΔΙΑΤΑΞΗ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (δέκατο πενταμελές τμήμα)
της 8ης Ιουνίου 2021 (
*1
)
«Προσφυγή ακυρώσεως – Χώρος ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης – Συμφωνία για την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ένωση και την Ευρατόμ – Απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με τη σύναψη της συμφωνίας για την αποχώρηση – Υπήκοοι του Ηνωμένου Βασιλείου – Απώλεια της ιθαγένειας της Ένωσης – Πράξη που δεν αφορά ατομικά τον προσφεύγοντα – Μη κανονιστική πράξη – Απαράδεκτο»
Στην υπόθεση T‑198/20,
Harry Shindler, κάτοικος Porto d’Ascoli (Ιταλία), και οι λοιποί προσφεύγοντες των οποίων τα ονόματα παρατίθενται στο παράρτημα (
1
) της διατάξεως, εκπροσωπούμενοι από τον J. Fouchet, δικηγόρο,
προσφεύγοντες,
κατά
Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκπροσωπούμενου από τους M. Bauer και R. Meyer και την J. Ciantar,
καθού,
με αντικείμενο προσφυγή δυνάμει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ με αίτημα την ακύρωση, ολική ή μερική, αφενός, της συμφωνίας για την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (ΕΕ 2020, L 29, σ. 7) και, αφετέρου, της αποφάσεως (ΕΕ) 2020/135 του Συμβουλίου, της 30ής Ιανουαρίου 2020, σχετικά με τη σύναψη της συμφωνίας για την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (ΕΕ 2020, L 29, σ. 1),
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δέκατο πενταμελές τμήμα),
συγκείμενο από τους A. Kornezov, πρόεδρο, E. Buttigieg και K. Kowalik‑Bańczyk (εισηγήτρια), G. Hesse και M. Stancu, δικαστές,
γραμματέας: E. Coulon
εκδίδει την ακόλουθη
Διάταξη
Ιστορικό της διαφοράς
1
Οι προσφεύγοντες, ο Harry Shindler και οι λοιποί προσφεύγοντες των οποίων τα ονόματα παρατίθενται στο παράρτημα της διατάξεως, είναι υπήκοοι Ηνωμένου Βασιλείου που κατοικούν στην Ιρλανδία, στην Ισπανία, στη Γαλλία και στην Ιταλία.
2
Στις 23 Ιουνίου 2016 οι πολίτες του Ηνωμένου Βασιλείου αποφάσισαν με δημοψήφισμα υπέρ της αποχωρήσεως της χώρας τους από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
3
Στις 29 Μαρτίου 2017 το Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας γνωστοποίησε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο την πρόθεσή του να αποχωρήσει από την Ένωση κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 50, παράγραφος 2, ΣΕΕ.
4
Στις 24 Ιανουαρίου 2020 οι εκπρόσωποι της Ένωσης και του Ηνωμένου Βασιλείου υπέγραψαν τη συμφωνία για την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας από την Ένωση και την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (ΕΕ 2020, L 29, σ. 7, στο εξής: συμφωνία αποχωρήσεως).
5
Στις 30 Ιανουαρίου 2020 το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξέδωσε την απόφαση (ΕΕ) 2020/135 σχετικά με τη σύναψη της συμφωνίας για την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (ΕΕ 2020, L 29, σ. 1). Δυνάμει του άρθρου 1 της αποφάσεως αυτής, η συμφωνία αποχωρήσεως εγκρίθηκε εξ ονόματος της Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας.
6
Στις 31 Ιανουαρίου 2020 το Ηνωμένο Βασίλειο αποχώρησε από την Ένωση και την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας. Την 1η Φεβρουαρίου 2020 η συμφωνία αποχωρήσεως τέθηκε σε ισχύ.
Διαδικασία και αιτήματα των διαδίκων
7
Με δικόγραφο που πρωτοκολλήθηκε στις 30 Μαρτίου 2020, οι προσφεύγοντες άσκησαν την υπό κρίση προσφυγή.
8
Στις 21 Απριλίου 2020 οι προσφεύγοντες κατέθεσαν υπόμνημα με το οποίο ζητούσαν από το Γενικό Δικαστήριο να υποβάλει προδικαστικά ερωτήματα στο Δικαστήριο. Στις 28 Απριλίου 2020 ο Πρόεδρος του Γενικού Δικαστηρίου αποφάσισε να μην περιλάβει το εν λόγω υπόμνημα στη δικογραφία.
9
Με χωριστό δικόγραφο που κατατέθηκε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 14 Ιουλίου 2020, το Συμβούλιο προέβαλε ένσταση απαραδέκτου βάσει του άρθρου 130, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου.
10
Στις 21 Αυγούστου 2020 οι προσφεύγοντες κατέθεσαν στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου τις παρατηρήσεις τους επί της ενστάσεως απαραδέκτου.
11
Εν τω μεταξύ, με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 15 Ιουνίου 2020, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε να παρέμβει στην παρούσα διαδικασία προς στήριξη των αιτημάτων του Συμβουλίου. Με έγγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 8 Ιουλίου 2020, το Συμβούλιο δήλωσε ότι δεν είχε καμία παρατήρηση να διατυπώσει επί της αιτήσεως αυτής.
12
Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 6 Αυγούστου 2020, η British in Europe, ένωση γαλλικού δικαίου, ζήτησε να παρέμβει στην παρούσα διαδικασία προς στήριξη των αιτημάτων των προσφευγόντων. Με έγγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 26 Νοεμβρίου 2020, το Συμβούλιο επαφέθηκε στην κρίση του Γενικού Δικαστηρίου ως προς την ενδεχόμενη αποδοχή της παρεμβάσεως αυτής.
13
Με διάταξη της 5ης Νοεμβρίου 2020, το Γενικό Δικαστήριο (δέκατο τμήμα) αποφάσισε, βάσει του άρθρου 130, παράγραφος 7, του Κανονισμού Διαδικασίας, να συνεκδικάσει την ένσταση απαραδέκτου με την ουσία της υποθέσεως και επιφυλάχθηκε ως προς τα δικαστικά έξοδα.
14
Με απόφαση της 10ης Νοεμβρίου 2020, το Γενικό Δικαστήριο παρέπεμψε την υπόθεση ενώπιον του δέκατου πενταμελούς τμήματος, σύμφωνα με το άρθρο 28 του Κανονισμού Διαδικασίας.
15
Το Συμβούλιο κατέθεσε το υπόμνημα αντικρούσεως στις 18 Ιανουαρίου 2021. Στις 11 Φεβρουαρίου 2021, ο πρόεδρος του δέκατου πενταμελούς τμήματος αποφάσισε να μην κοινοποιήσει το υπόμνημα αυτό στους προσφεύγοντες.
16
Με έγγραφο που κατέθεσαν στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 19 Ιανουαρίου 2021, οι προσφεύγοντες ζήτησαν την αναστολή της διαδικασίας στην υπό κρίση υπόθεση βάσει του άρθρου 69, στοιχείο δʹ, του Κανονισμού Διαδικασίας. Με έγγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 8 Φεβρουαρίου 2021, το Συμβούλιο υπέβαλε τις παρατηρήσεις του επί της ανωτέρω αιτήσεως αναστολής. Με απόφαση της 10ης Φεβρουαρίου 2021, ο πρόεδρος του δέκατου πενταμελούς τμήματος απέρριψε την εν λόγω αίτηση αναστολής.
17
Οι προσφεύγοντες ζητούν από το Γενικό Δικαστήριο:
–
με το κύριο αίτημά τους, να ακυρώσει εξ ολοκλήρου τη συμφωνία αποχωρήσεως και την απόφαση 2020/135·
–
με το επικουρικό αίτημά τους, να ακυρώσει μερικώς τη συμφωνία αποχωρήσεως και την απόφαση 2020/135, «κατά το μέρος που οι πράξεις αυτές προβαίνουν, κατά τρόπο αυτόματο και γενικό, σε διάκριση […] μεταξύ των πολιτών της Ένωσης και των υπηκόων του Ηνωμένου Βασιλείου», και, επομένως, να ακυρώσει, μεταξύ άλλων, το έκτο σημείο αναφοράς του προοιμίου και τα άρθρα 9, 10 και 127 της συμφωνίας αποχωρήσεως·
–
να καταδικάσει το Συμβούλιο στα δικαστικά έξοδα, «συμπεριλαμβανομένης της δικηγορικής αμοιβής ύψους 5000 [ευρώ]».
18
Με την ένσταση απαραδέκτου το Συμβούλιο ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:
–
να απορρίψει την προσφυγή ως απαράδεκτη·
–
να καταδικάσει τους προσφεύγοντες στα δικαστικά έξοδα.
Σκεπτικό
Επί της δυνατότητας αποφάνσεως με αιτιολογημένη διάταξη
19
Δυνάμει του άρθρου 130, παράγραφοι 1 και 7, του Κανονισμού Διαδικασίας, εάν ο καθού το ζητήσει, το Γενικό Δικαστήριο μπορεί να κρίνει επί του απαραδέκτου χωρίς να εισέλθει στην ουσία. Κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 130, παράγραφος 6 του εν λόγω Κανονισμού, το Γενικό Δικαστήριο μπορεί να αποφασίσει να προχωρήσει στην προφορική διαδικασία επί της ενστάσεως απαραδέκτου.
20
Κατά τη νομολογία, η δυνατότητα απορρίψεως προσφυγής ως απαράδεκτης με αιτιολογημένη διάταξη και, ως εκ τούτου, χωρίς να διεξαχθεί επ’ ακροατηρίου συζήτηση δεν αποκλείεται από το ότι το Γενικό Δικαστήριο εξέδωσε προηγουμένως διάταξη με την οποία αποφασίσθηκε να εξετασθεί μαζί με την ουσία της υποθέσεως ένσταση απαραδέκτου προβληθείσα βάσει του άρθρου 130, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας (πρβλ. διάταξη της 19ης Φεβρουαρίου 2008, Tokai Europe κατά Επιτροπής, C‑262/07 P, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2008:95, σκέψεις 26 έως 28).
21
Εν προκειμένω, μολονότι αποφάσισε με διάταξη της 5ης Νοεμβρίου 2020 να εξετάσει την προβληθείσα από το Συμβούλιο ένσταση απαραδέκτου μαζί με την ουσία της υποθέσεως, το Γενικό Δικαστήριο εκτιμά ότι έχει ενημερωθεί επαρκώς από τη δικογραφία ώστε να αποφανθεί με διάταξη επί της ενστάσεως αυτής.
Επί του αντικειμένου της προσφυγής
22
Προκαταρκτικώς, πρώτον, επισημαίνεται ότι οι προσφεύγοντες ζητούν, επικουρικώς, τη μερική ακύρωση της συμφωνίας αποχωρήσεως και της αποφάσεως 2020/135, «κατά το μέρος που οι πράξεις αυτές προβαίνουν, κατά τρόπο αυτόματο και γενικό, σε διάκριση […] μεταξύ των πολιτών της Ένωσης και των υπηκόων του Ηνωμένου Βασιλείου», και την ακύρωση, μεταξύ άλλων, του έκτου σημείου αναφοράς του προοιμίου και των άρθρων 9, 10 και 127 της συμφωνίας αποχωρήσεως (σκέψη 17 ανωτέρω, δεύτερη περίπτωση).
23
Συναφώς, από το σύνολο των δικογράφων των προσφευγόντων προκύπτει ότι, με το αίτημά τους περί μερικής ακυρώσεως, ζητούν, κατ’ ουσίαν, την ακύρωση των παρατιθέμενων στη σκέψη 22 ανωτέρω πράξεων, καθόσον οι πράξεις αυτές στερούν από τους υπηκόους του Ηνωμένου Βασιλείου –και ιδίως από εκείνους εξ αυτών που έχουν ασκήσει το δικαίωμά τους ελεύθερης κυκλοφορίας εντός της Ένωσης και στους οποίους δεν επετράπη να ψηφίσουν κατά το δημοψήφισμα της 23ης Ιουνίου 2016– την ιδιότητά τους ως πολιτών της Ένωσης και τα συνδεόμενα με την ιδιότητα αυτή δικαιώματα.
24
Δεύτερον, είναι σκόπιμο να σημειωθεί ότι οι προσφεύγοντες ζητούν την ολική ή μερική ακύρωση όχι μόνον της αποφάσεως 2020/135 αλλά και της συμφωνίας αποχωρήσεως καθεαυτήν.
25
Ωστόσο, η συμφωνία αποχωρήσεως δεν αποτελεί μονομερή πράξη της Ένωσης, αλλά πράξη διεθνούς συμβατικού δικαίου που έχει συναφθεί μεταξύ της Ένωσης, αφενός, και του Ηνωμένου Βασιλείου, αφετέρου.
26
Σε μια τέτοια περίπτωση, ο έλεγχος της νομιμότητας που οφείλει να ασκήσει ο δικαστής της Ένωσης αφορά την πράξη των θεσμικών οργάνων της Ένωσης με την οποία τίθεται σε εφαρμογή η επίμαχη διεθνής συμφωνία και όχι η συμφωνία καθεαυτήν (πρβλ. απόφαση της 3ης Σεπτεμβρίου 2008, Kadi και Al Barakaat International Foundation κατά Συμβουλίου και Επιτροπής, C‑402/05 P και C‑415/05 P, EU:C:2008:461, σκέψη 286). Ο έλεγχος αυτός δύναται, ωστόσο, να αφορά τη νομιμότητα της πράξεως αυτής υπό το πρίσμα του περιεχομένου της επίμαχης διεθνούς συμφωνίας (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 27ης Φεβρουαρίου 2018, Western Sahara Campaign UK, C‑266/16, EU:C:2018:118, σκέψη 51).
27
Ως εκ τούτου, όταν επιλαμβάνεται προσφυγής η οποία στρέφεται κατά διεθνούς συμφωνίας που έχει συνάψει η Ένωση, ο δικαστής της Ένωσης προβαίνει σε αναχαρακτηρισμό της προσφυγής ως, στην πραγματικότητα, στρεφόμενης κατά της αποφάσεως που εγκρίνει τη σύναψη της συμφωνίας αυτής (πρβλ. απόφαση της 9ης Αυγούστου 1994, Γαλλία κατά Επιτροπής, C‑327/91, EU:C:1994:305, σκέψεις 13 έως 17).
28
Κατά συνέπεια, η προσφυγή πρέπει να αναχαρακτηριστεί ως βάλλουσα μόνον κατά της αποφάσεως 2020/135 (στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση).
Επί της ενστάσεως απαραδέκτου
29
Το Συμβούλιο υποστηρίζει ότι η προσφυγή είναι απαράδεκτη στο μέτρο που οι προσφεύγοντες δεν νομιμοποιούνται ενεργητικώς να ασκήσουν προσφυγή κατά της προσβαλλόμενης αποφάσεως. Συγκεκριμένα, πρώτον, οι προσφεύγοντες δεν είναι αποδέκτες της αποφάσεως αυτής. Δεύτερον, η εν λόγω απόφαση δεν αφορά ατομικά τους προσφεύγοντες. Τρίτον, η προσβαλλόμενη απόφαση, αφενός, συνεπάγεται τη λήψη εκτελεστικών μέτρων και, αφετέρου, δεν συνιστά κανονιστική πράξη.
30
Οι προσφεύγοντες αντικρούουν την ένσταση απαραδέκτου. Προβάλλουν, αφενός, ότι η προσβαλλόμενη απόφαση τους αφορά άμεσα και ατομικά και, αφετέρου, ότι η εν λόγω απόφαση συνιστά κανονιστική πράξη που τους αφορά άμεσα και δεν συνεπάγεται τη λήψη εκτελεστικών μέτρων.
31
Υπενθυμίζεται ότι, δυνάμει του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο μπορεί, υπό τις προϋποθέσεις του πρώτου και του δευτέρου εδαφίου του άρθρου αυτού, να ασκεί προσφυγή κατά τριών ειδών πράξεων, ήτοι, πρώτον, κατά των πράξεων των οποίων είναι αποδέκτης, δεύτερον, κατά των πράξεων που το αφορούν άμεσα και ατομικά και, τρίτον, κατά των κανονιστικών πράξεων που το αφορούν άμεσα χωρίς να περιλαμβάνουν εκτελεστικά μέτρα.
32
Εν προκειμένω, λαμβανομένου υπόψη του μερικού αναχαρακτηρισμού της προσφυγής (σκέψη 28 ανωτέρω), η ενεργητική νομιμοποίηση προς άσκηση προσφυγής πρέπει να εξεταστεί με γνώμονα μόνον την προσβαλλόμενη απόφαση. Ωστόσο, σύμφωνα με τη νομολογία (σκέψη 26 ανωτέρω), πρέπει, για την εξέταση αυτή, να ληφθούν υπόψη η φύση και το περιεχόμενο της συμφωνίας αποχωρήσεως.
33
Διαπιστώνεται ευθύς εξαρχής ότι οι προσφεύγοντες δεν είναι αποδέκτες της προσβαλλόμενης αποφάσεως ή της συμφωνίας αποχωρήσεως. Ως εκ τούτου δεν έχουν το δικαίωμα ασκήσεως προσφυγής βάσει του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, πρώτη περίπτωση, ΣΛΕΕ, πράγμα το οποίο, εξάλλου, δεν αμφισβητούν.
34
Υπό τις συνθήκες αυτές, πρέπει να εξεταστεί κατά πόσον οι προσφεύγοντες έχουν δικαίωμα προσφυγής βάσει της μίας ή της άλλης εκ των περιπτώσεων που προβλέπονται στο άρθρο 263, τέταρτο εδάφιο, δεύτερη και τρίτη περίπτωση, ΣΛΕΕ.
Επί της ενεργητικής νομιμοποιήσεως των προσφευγόντων υπό το πρίσμα του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, δεύτερη περίπτωση, ΣΛΕΕ
35
Υπενθυμίζεται ότι οι προϋποθέσεις άμεσου, αφενός, και ατομικού, αφετέρου, επηρεασμού οι οποίες προβλέπονται από το άρθρο 263, τέταρτο εδάφιο, δεύτερη περίπτωση, ΣΛΕΕ είναι σωρευτικές (βλ. απόφαση της 3ης Οκτωβρίου 2013, Inuit Tapiriit Kanatami κ.λπ κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου, C‑583/11 P, EU:C:2013:625, σκέψεις 75 και 76 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
36
Υπό τις περιστάσεις της υπό κρίση υποθέσεως, πρέπει καταρχάς να εξεταστεί αν πληρούται η δεύτερη προϋπόθεση, σχετικά με το κατά πόσον η προσβαλλόμενη απόφαση αφορά ατομικά τους προσφεύγοντες.
37
Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι από πάγια νομολογία προκύπτει ότι, για να θεωρηθεί ότι μια πράξη αφορά φυσικό ή νομικό πρόσωπο άλλο από τους αποδέκτες της, πρέπει η πράξη αυτή να το θίγει λόγω ορισμένων ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του ή λόγω μιας πραγματικής καταστάσεως η οποία το διακρίνει έναντι κάθε άλλου προσώπου και, ως εκ τούτου, το εξατομικεύει κατά τρόπο ανάλογο προς αυτόν του αποδέκτη τέτοιας αποφάσεως (αποφάσεις της 15ης Ιουλίου 1963, Plaumann κατά Επιτροπής, 25/62, EU:C:1963:17, σ. 223, και της 13ης Μαρτίου 2018, European Union Copper Task Force κατά Επιτροπής, C‑384/16 P, EU:C:2018:176, σκέψη 93).
38
Κατά συνέπεια, η δυνατότητα προσδιορισμού, με μεγαλύτερη ή μικρότερη ακρίβεια, του αριθμού ή ακόμη και της ταυτότητας των υποκειμένων δικαίου στην περίπτωση των οποίων έχει εφαρμογή ένα μέτρο ουδόλως συνεπάγεται ότι πρέπει να γίνει δεκτό ότι το εν λόγω μέτρο αφορά ατομικά τα εν λόγω υποκείμενα δικαίου, εφόσον η εφαρμογή αυτή στηρίζεται σε αντικειμενική νομική ή πραγματική κατάσταση που ορίζεται από την οικεία πράξη (αποφάσεις της 22ας Νοεμβρίου 2001, Antillean Rice Mills κατά Συμβουλίου, C‑451/98, EU:C:2001:622, σκέψη 52, και της 13ης Μαρτίου 2018, European Union Copper Task Force κατά Επιτροπής, C‑384/16 P, EU:C:2018:176, σκέψη 94).
39
Ομοίως, το γεγονός ότι μια κανονιστική πράξη μπορεί να έχει διαφορετικά συγκεκριμένα αποτελέσματα για τα διάφορα υποκείμενα δικαίου στα οποία έχει εφαρμογή δεν μπορεί να τα εξατομικεύσει σε σχέση με όλα τα άλλα ενδιαφερόμενα πρόσωπα, εφόσον η πράξη αυτή εφαρμόζεται δυνάμει μιας αντικειμενικώς προσδιοριζομένης καταστάσεως (απόφαση της 22ας Φεβρουαρίου 2000, ACAV κ.λπ. κατά Συμβουλίου, T‑138/98, EU:T:2000:45, σκέψη 66, και διάταξη της 3ης Δεκεμβρίου 2008, RSA Security Ireland κατά Επιτροπής, T‑227/06, EU:T:2008:547, σκέψη 59).
40
Εντούτοις, το γεγονός ότι μια διάταξη έχει, λόγω της φύσεως και του περιεχομένου της, γενικό χαρακτήρα, καθόσον εφαρμόζεται επί του συνόλου των ενδιαφερομένων προσώπων, δεν σημαίνει ότι αποκλείεται η εν λόγω διάταξη να αφορά ατομικά ορισμένα από αυτά (αποφάσεις της 22ας Ιουνίου 2006, Βέλγιο και Forum 187 κατά Επιτροπής, C‑182/03 και C‑217/03, EU:C:2006:416, σκέψη 58, και της 23ης Απριλίου 2009, Sahlstedt κ.λπ. κατά Επιτροπής, C‑362/06 P, EU:C:2009:243, σκέψη 29).
41
Συγκεκριμένα, όταν μια πράξη θίγει ομάδα προσώπων που ήταν προσδιορισμένα ή μπορούσαν να προσδιοριστούν κατά τον χρόνο εκδόσεως της πράξεως αυτής και βάσει κριτηρίων που προσιδιάζουν στα μέλη της εν λόγω ομάδας, η πράξη αυτή δύναται να αφορά ατομικά τα πρόσωπα αυτά, καθόσον αποτελούν μέρος ενός στενού κύκλου προσώπων. Τούτο συμβαίνει, μεταξύ άλλων, όταν η εν λόγω πράξη τροποποιεί δικαιώματα των προσώπων αυτών που κτήθηκαν προ της εκδόσεώς της (πρβλ. αποφάσεις της 13ης Μαρτίου 2008, Επιτροπή κατά Infront WM, C‑125/06 P, EU:C:2008:159, σκέψεις 71 και 72 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία, και της 27ης Φεβρουαρίου 2014, Stichting Woonpunt κ.λπ. κατά Επιτροπής, C‑132/12 P, EU:C:2014:100, σκέψη 59).
42
Εν προκειμένω, οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν, κατ’ ουσίαν, ότι η προσβαλλόμενη απόφαση τους αφορά άμεσα και ατομικά στο μέτρο που τους στερεί την ιδιότητά τους ως πολιτών της Ένωσης και τα συνδεόμενα με την ιδιότητα αυτή δικαιώματα, μεταξύ των οποίων το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής στο έδαφος των κρατών μελών και το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και στις δημοτικές εκλογές του κράτους μέλους κατοικίας τους.
43
Ειδικότερα, προκειμένου να αποδείξουν ότι επηρεάζονται ατομικά, οι προσφεύγοντες εξηγούν ότι αποτελούν μέρος ενός πρώτου στενού κύκλου υπηκόων του Ηνωμένου Βασιλείου οι οποίοι έχουν ασκήσει το δικαίωμά τους ελεύθερης κυκλοφορίας εντός της Ένωσης (2 % του «γενικού βρετανικού πληθυσμού»). Επιπροσθέτως, αποτελούν επίσης μέρος ενός δεύτερου ακόμη στενότερου κύκλου υπηκόων του Ηνωμένου Βασιλείου οι οποίοι έχουν, επιπλέον, διαμείνει για περισσότερα από δεκαπέντε έτη εκτός του Ηνωμένου Βασιλείου και έχουν, ως εκ τούτου, στερηθεί του δικαιώματος ψήφου κατά τις βουλευτικές εκλογές στο Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς και κατά το δημοψήφισμα της 23ης Ιουνίου 2016, κατ’ εφαρμογήν του «κανόνα της 15ετίας» (15 years rule) (1,2 % του «βρετανικού πληθυσμού»). Η στέρηση αυτή του δικαιώματος ψήφου δεν επέτρεψε τη συμμετοχή τους σε ψηφοφορίες καθοριστικές για τη διατήρηση της ιδιότητάς τους ως πολιτών της Ένωσης.
44
Οι προσφεύγοντες εξηγούν επίσης ότι καθένας εξ αυτών επηρεάζεται σημαντικά και με ιδιαίτερο τρόπο από την απώλεια της ιδιότητάς του ως πολίτη της Ένωσης και των συνδεόμενων με την ιδιότητα αυτή δικαιωμάτων. Συναφώς, υποστηρίζουν ότι η απώλεια της ιδιότητας του πολίτη της Ένωσης και των δικαιωμάτων που συνδέονται με την ιδιότητα αυτή θα είχε δυσμενείς συνέπειες για αυτούς λόγω διάφορων χαρακτηριστικών, όπως, ιδίως:
–
αυτό του βετεράνου του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου (ένας προσφεύγων)·
–
αυτό των «θυμάτων του “κανόνα της 15ετίας”» (πέντε προσφεύγοντες)·
–
αυτό των προσώπων στα οποία δεν επετράπη να ψηφίσουν ή να είναι υποψήφιοι στις γαλλικές δημοτικές εκλογές του 2020 (πέντε προσφεύγοντες)·
–
αυτό του προσώπου που θα θιγεί κατά την άσκηση της επαγγελματικής δραστηριότητάς του στο Γιβραλτάρ (μία προσφεύγουσα)·
–
αυτό των προσώπων των οποίων θα θιγεί η ιδιωτική και η οικογενειακή ζωή (δύο προσφεύγοντες)·
–
αυτό του προσώπου του οποίου θα θιγεί το δικαίωμα ιδιοκτησίας (τέσσερις προσφεύγοντες)·
–
αυτά των προσώπων τα οποία υπόκεινται σε νέες φορολογικές ή σχετικές με την κοινωνική ασφάλιση επιβαρύνσεις επί της συντάξεως γήρατος που τους καταβάλλει το Ηνωμένο Βασίλειο (επτά εκ των προσφευγόντων)·
–
αυτό των προσώπων που θα υπόκεινται σε νέες διατυπώσεις για την είσοδο ή διαμονή στο έδαφος της Ένωσης (τρεις εκ των προσφευγόντων).
45
Διαπιστώνεται ευθύς εξαρχής ότι η επιχειρηματολογία των προσφευγόντων με την οποία επιχειρούν να αποδείξουν την ενεργητική νομιμοποίησή τους προς άσκηση προσφυγής δυνάμει του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, δεύτερη περίπτωση, ΣΛΕΕ στηρίζεται στην παραδοχή κατά την οποία η προσβαλλόμενη απόφαση θα είχε ως συνέπεια την «απώλεια» ή την «κατάργηση» της ιδιότητάς τους ως πολιτών της Ένωσης και των δικαιωμάτων που συνδέονται με την ιδιότητα αυτή.
46
Συναφώς, είναι βεβαίως αληθές ότι η προσβαλλόμενη απόφαση και η συμφωνία αποχωρήσεως δεν αφαιρούν ρητώς από τους υπηκόους του Ηνωμένου Βασιλείου την ιδιότητα του πολίτη της Ένωσης και τα συνδεόμενα με την ιδιότητα αυτή δικαιώματα.
47
Ωστόσο, από το γράμμα και την οικονομία της συμφωνίας αποχωρήσεως –και ιδίως από το έκτο σημείο αναφοράς του προοιμίου της, το άρθρο 2 αυτής, στοιχεία βʹ έως δʹ, το άρθρο 10 αυτής, παράγραφος 1, στοιχεία αʹ έως δʹ, και γενικότερα, από το σύνολο του δεύτερου μέρους της με τίτλο «Δικαιώματα των πολιτών»– προκύπτει σαφώς ότι η συμφωνία αποχωρήσεως αντιμετωπίζει τους υπηκόους του Ηνωμένου Βασιλείου, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που ήταν πολίτες της Ένωσης κατά την ημερομηνία αποχωρήσεως του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ένωση, ως πρόσωπα που δεν έχουν, ή δεν έχουν πλέον από την ημερομηνία αυτή, την ιδιότητα του πολίτη της Ένωσης. Επομένως, η εν λόγω συμφωνία δεν προβλέπει τη διατήρηση της ιδιότητας του πολίτη της Ένωσης και του συνόλου των δικαιωμάτων που συνδέονται με την ιδιότητα αυτή για τους υπηκόους του Ηνωμένου Βασιλείου.
48
Επισημαίνεται πάντως ότι, αναμφισβήτητα, η απώλεια ή η μη διατήρηση της ιδιότητας του πολίτη της Ένωσης μπορεί να επηρεάσει αισθητά τα δικαιώματα υπηκόου κράτους μέλους που αποχωρεί από την Ένωση (πρβλ. απόφαση της 10ης Δεκεμβρίου 2018, Wightman κ.λπ., C‑621/18, EU:C:2018:999, σκέψη 64). Οι υπήκοοι τέτοιου κράτους μέλους, απόδημοι σε άλλο κράτος μέλος, είναι πολύ πιθανότερο να επηρεαστούν από την έξοδο του κράτους μέλους καταγωγής τους από την Ένωση, λόγω των μακροχρόνιων ορισμένες φορές δεσμών που δημιουργούνται τόσο σε προσωπικό όσο και σε επαγγελματικό και οικονομικό επίπεδο (διάταξη της 16ης Ιουνίου 2020, Walker κ.λπ. κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου, T‑383/19, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2020:269, σκέψη 41).
49
Εντούτοις, όσον αφορά την προϋπόθεση περί ατομικού επηρεασμού και σύμφωνα με τη μνημονευόμενη στη σκέψη 37 ανωτέρω νομολογία, εναπόκειται στους προσφεύγοντες να αποδείξουν ότι η προσβαλλόμενη απόφαση, καθόσον τους στερεί την ιδιότητά τους ως πολιτών της Ένωσης και τα δικαιώματα που συνδέονται με την ιδιότητα αυτή, τους θίγει λόγω ορισμένων ιδιαίτερων χαρακτηριστικών τους ή λόγω μιας πραγματικής καταστάσεως η οποία τους διακρίνει έναντι κάθε άλλου προσώπου και, ως εκ τούτου, τους εξατομικεύει κατά τρόπο ανάλογο εκείνου με τον οποίον θα εξατομίκευε τους αποδέκτες μιας τέτοιας αποφάσεως.
50
Συναφώς, πρώτον, δεν αμφισβητείται ότι η συμφωνία αποχωρήσεως, ιδίως καθόσον δεν προβλέπει τη διατήρηση της ιδιότητας του πολίτη της Ένωσης για τους υπηκόους του Ηνωμένου Βασιλείου, εφαρμόζεται στο σύνολο των υπηκόων του κράτους αυτού κι είναι επομένως γενικής ισχύος.
51
Κατά συνέπεια, η προσβαλλόμενη απόφαση, η οποία εισάγει τη συμφωνία αποχωρήσεως στην έννομη τάξη της Ένωσης, αποτελεί καθεαυτήν πράξη γενικής ισχύος και, ως εκ τούτου, θίγει τους προσφεύγοντες λόγω της αντικειμενικής ιδιότητάς τους ως υπηκόων του Ηνωμένου Βασιλείου.
52
Δεύτερον, οι περιστάσεις που επικαλούνται οι προσφεύγοντες, οι οποίες εκτίθενται στη σκέψη 43 ανωτέρω και σύμφωνα με τις οποίες οι ίδιοι ανήκουν σε ειδικές κατηγορίες υπηκόων του Ηνωμένου Βασιλείου που έχουν ασκήσει το δικαίωμά τους ελεύθερης κυκλοφορίας εντός της Ένωσης, ορισμένοι από τους οποίους στερήθηκαν και το δικαίωμά τους να ψηφίσουν κατά τις εκλογές που διεξήχθησαν στο κράτος μέλος αυτό, δεν αρκούν για να θεωρηθεί ότι οι προσφεύγοντες αποτελούν μέρος ενός στενού κύκλου προσώπων κατά την έννοια της νομολογίας που μνημονεύεται στη σκέψη 41 ανωτέρω.
53
Συγκεκριμένα, η προσβαλλόμενη απόφαση, καθόσον στερεί από τους υπηκόους του Ηνωμένου Βασιλείου την ιδιότητα του πολίτη της Ένωσης και τα συνδεόμενα με την ιδιότητα αυτή δικαιώματα, αφενός, δεν ελήφθη βάσει κριτηρίων που προσιδιάζουν στα πρόσωπα που είναι μέλη ιδιαίτερων κατηγοριών υπηκόων του Ηνωμένου Βασιλείου τις οποίες επικαλούνται οι προσφεύγοντες και, αφετέρου, δεν στερεί από τα πρόσωπα αυτά κεκτημένο δικαίωμα που έχουν ειδικά ή αποκλειστικά τα μέλη των εν λόγω κατηγοριών. Όλως αντιθέτως, από όσα επισημάνθηκαν στη σκέψη 51 ανωτέρω προκύπτει ότι η προβαλλόμενη απώλεια της ιδιότητας του πολίτη της Ένωσης και των συνδεόμενων με την ιδιότητα αυτή δικαιωμάτων εφαρμόζεται σε ένα σύνολο αντικειμενικά προσδιοριζόμενων προσώπων, ήτοι στο σύνολο των υπηκόων του Ηνωμένου Βασιλείου, ανεξαρτήτως του κράτους κατοικίας τους (βλ., κατ’ αναλογίαν, διάταξη της 16ης Ιουνίου 2020, Walker κ.λπ. κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου, T‑383/19, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2020:269, σκέψεις 52 και 53).
54
Υπό τις συνθήκες αυτές και σύμφωνα με τη μνημονευόμενη στις σκέψεις 38 και 39 ανωτέρω νομολογία, το γεγονός, αφενός, ότι ο αριθμός, ακόμη και η ταυτότητα, των προσώπων που εμπίπτουν σε κατηγορίες υπηκόων του Ηνωμένου Βασιλείου τις οποίες επικαλούνται οι προσφεύγοντες μπορούν να προσδιοριστούν με μεγαλύτερη ή μικρότερη ακρίβεια, καθώς και το γεγονός, αφετέρου, ότι τα πρόσωπα αυτά θίγονται περισσότερο από την προβαλλόμενη απώλεια της ιδιότητας του πολίτη της Ένωσης και των συνδεόμενων με την ιδιότητα αυτή δικαιωμάτων από τους άλλους υπηκόους του Ηνωμένου Βασιλείου δεν είναι αφεαυτών ικανές να καταστήσουν τα πρόσωπα αυτά θιγόμενα ατομικώς από την προσβαλλόμενη απόφαση (πρβλ., κατ’ αναλογίαν, διάταξη της 16ης Ιουνίου 2020, Walker κ.λπ. κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου, T‑383/19, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2020:269, σκέψεις 43, 45 και 46).
55
Τρίτον, τα διάφορα χαρακτηριστικά που προβάλλονται προσωπικά από καθέναν εκ των προσφευγόντων και απαριθμούνται στη σκέψη 44 ανωτέρω είναι, στην καλύτερη περίπτωση, ικανά να καταδείξουν τις συγκεκριμένες, διαφορετικές και, ενδεχομένως, σημαντικές συνέπειες, που μπορεί να συνεπάγεται για καθέναν εξ αυτών η προβαλλόμενη απώλεια της ιδιότητας του πολίτη της Ένωσης και των συνδεόμενων με την ιδιότητα αυτή δικαιωμάτων. Αντιθέτως, κανένα από τα χαρακτηριστικά αυτά δεν μπορεί να αποδείξει ότι η απώλεια της ιδιότητας αυτής και των συνδεόμενων με την εν λόγω ιδιότητα δικαιωμάτων θα είχε τόσο ιδιαίτερες και ειδικές συνέπειες για τους προσφεύγοντες που θα τους εξατομίκευε σε σχέση με οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο, κατά τρόπο ανάλογο προς εκείνον του αποδέκτη, υπό την έννοια της υπομνησθείσας στη σκέψη 37 ανωτέρω νομολογίας.
56
Τέταρτον, οι προσφεύγοντες δεν προσκόμισαν κανένα στοιχείο από το οποίο να αποδεικνύεται ότι τους αφορούν ατομικά οι άλλες πτυχές της προσβαλλόμενης αποφάσεως, πέραν της προβαλλόμενης απώλειας της ιδιότητας του πολίτη της Ένωσης και των δικαιωμάτων που συνδέονται με την ιδιότητα αυτή.
57
Υπό τις συνθήκες αυτές, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν αφορά ατομικά τους προσφεύγοντες. Ως εκ τούτου, χωρίς να χρειάζεται να εξεταστεί κατά πόσον η απόφαση αυτή τους αφορά άμεσα, οι προσφεύγοντες δεν νομιμοποιούνται ενεργητικώς υπό το πρίσμα του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, δεύτερη περίπτωση, ΣΛΕΕ.
Επί της ενεργητικής νομιμοποιήσεως των προσφευγόντων υπό το πρίσμα του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, τρίτη περίπτωση, ΣΛΕΕ
58
Υπενθυμίζεται ότι οι προϋποθέσεις που συνδέονται, πρώτον, με την κανονιστική φύση της προσβαλλόμενης πράξεως, δεύτερον με τον άμεσο επηρεασμό των προσφευγόντων και, τρίτον, με την απουσία εκτελεστικών μέτρων οι οποίες προβλέπονται από το άρθρο 263, τέταρτο εδάφιο, τρίτη περίπτωση, ΣΛΕΕ είναι σωρευτικές (πρβλ. διάταξη της 19ης Νοεμβρίου 2020, Buxadé Villalba κ.λπ. κατά Κοινοβουλίου, T‑32/20, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2020:552, σκέψη 30 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
59
Υπό τις περιστάσεις της υπό κρίση υποθέσεως, πρέπει καταρχάς να εξεταστεί αν πληρούται η πρώτη προϋπόθεση, σχετικά με τον κανονιστικό χαρακτήρα της προσβαλλόμενης αποφάσεως.
60
Είναι σκόπιμο να υπομνησθεί ότι η έννοια των «κανονιστικών πράξεων», κατά το άρθρο 263, τέταρτο εδάφιο, τρίτη περίπτωση, ΣΛΕΕ έχει περισσότερο περιορισμένο περιεχόμενο από την έννοια «πράξεις» που χρησιμοποιείται στο άρθρο 263, τέταρτο εδάφιο, πρώτη και δεύτερη περίπτωση, ΣΛΕΕ. Ως εκ τούτου, η έννοια αυτή δεν αφορά το σύνολο των πράξεων γενικής ισχύος, αλλά αναφέρεται σε μια περισσότερο περιορισμένη κατηγορία πράξεων αυτής της φύσεως (απόφαση της 3ης Οκτωβρίου 2013, Inuit Tapiriit Kanatami κ.λπ. κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου, C‑583/11 P, EU:C:2013:625, σκέψη 58).
61
Κατά συνέπεια, η έννοια «κανονιστικές πράξεις», αφενός, αφορά πράξεις γενικής ισχύος και, αφετέρου, δεν περιλαμβάνει τις νομοθετικές πράξεις (πρβλ. απόφαση της 3ης Οκτωβρίου 2013, Inuit Tapiriit Kanatami κ.λπ. κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου, C‑583/11 P, EU:C:2013:625, σκέψεις 60 και 61).
62
Εν προκειμένω, πρώτον, οι διάδικοι συμφωνούν, ορθώς, ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι μη νομοθετική πράξη γενικής ισχύος.
63
Συγκεκριμένα, αφενός, δεν αμφισβητείται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι πράξη γενικής ισχύος (σκέψη 51 ανωτέρω).
64
Αφετέρου, υπενθυμίζεται ότι νομική πράξη μπορεί να χαρακτηρισθεί ως νομοθετική πράξη της Ένωσης μόνον εάν εκδόθηκε βάσει διατάξεως των Συνθηκών που παραπέμπει ρητώς είτε στη συνήθη νομοθετική διαδικασία είτε στην ειδική νομοθετική διαδικασία (απόφαση της 6ης Σεπτεμβρίου 2017, Σλοβακία και Ουγγαρία κατά Συμβουλίου, C‑643/15 και C‑647/15, EU:C:2017:631, σκέψη 62). Εν προκειμένω, η προσβαλλόμενη απόφαση εκδόθηκε βάσει του άρθρου 50, παράγραφος 2, ΣΕΕ. Ωστόσο, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι μολονότι η διάταξη αυτή διευκρινίζει ότι η συμφωνία που καθορίζει τις λεπτομερείς ρυθμίσεις για την αποχώρηση κράτους μέλους συνάπτεται εξ ονόματος της Ένωσης από το Συμβούλιο, το οποίο αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία, μετά από την έγκριση του Κοινοβουλίου, δεν παραπέμπει εντούτοις ρητώς στη συνήθη νομοθετική διαδικασία ή στην ειδική νομοθετική διαδικασία. Κατά συνέπεια, η προσβαλλόμενη απόφαση δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως νομοθετική πράξη.
65
Δεύτερον, οι διάδικοι διαφωνούν ως προς τις συνέπειες που πρέπει να συναχθούν από το γεγονός ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι μη νομοθετική πράξη γενικής ισχύος. Κατά τους προσφεύγοντες, η απόφαση αυτή μπορεί να είναι μόνον κανονιστική πράξη. Κατά το Συμβούλιο, η εν λόγω απόφαση δεν αποτελεί νομοθετική ή κανονιστική πράξη.
66
Συναφώς, παρατηρείται ότι, με την απόφαση της 3ης Οκτωβρίου 2013, Inuit Tapiriit Kanatami κ.λπ. κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου (C‑583/11 P, EU:C:2013:625), το Δικαστήριο δεν έκρινε ότι η έννοια «κανονιστικές πράξεις» περιλαμβάνει όλες τις μη νομοθετικές πράξεις γενικής ισχύος.
67
Βεβαίως, είναι σκόπιμο να υπομνησθεί ότι, με μεταγενέστερη απόφαση, το Δικαστήριο απέκλεισε την ερμηνεία σύμφωνα με την οποία υφίστανται μη νομοθετικές πράξεις γενικής ισχύος οι οποίες δεν εμπίπτουν στην έννοια των «κανονιστικών πράξεων» κατά το άρθρο 263, τέταρτο εδάφιο, τρίτη περίπτωση, ΣΛΕΕ. Κατά συνέπεια, το Δικαστήριο έκρινε ότι η έννοια αυτή καλύπτει όλες τις μη νομοθετικές πράξεις γενικής ισχύος (πρβλ. απόφαση της 6ης Νοεμβρίου 2018, Scuola Elementare Maria Montessori κατά Επιτροπής, Επιτροπή κατά Scuola Elementare Maria Montessori και Επιτροπή κατά Ferracci, C‑622/16 P έως C‑624/16 P, EU:C:2018:873, σκέψεις 24 και 28).
68
Ωστόσο, επισημαίνεται ότι, στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση της 6ης Νοεμβρίου 2018, Scuola Elementare Maria Montessori κατά Επιτροπής, Επιτροπή κατά Scuola Elementare Maria Montessori και Επιτροπή κατά Ferracci (C‑622/16 P έως C‑624/16 P, EU:C:2018:873), η επίδικη πράξη ήταν απόφαση της Επιτροπής ληφθείσα επί θεμάτων κρατικών ενισχύσεων. Μολονότι ήταν πράξη γενικής ισχύος λόγω του ότι αποφαινόταν επί εθνικών καθεστώτων, η απόφαση αυτή είχε διοικητικό χαρακτήρα και είχε εκδοθεί από μόνη την Επιτροπή, χωρίς παρέμβαση του Συμβουλίου ή του Κοινοβουλίου. Στο πλαίσιο αυτό, η άποψη που υποστήριξε η Επιτροπή, κατά την οποία η εν λόγω απόφαση ήταν μη νομοθετική πράξη γενικής ισχύος που δεν ενέπιπτε στην έννοια των «κανονιστικών πράξεων», δεν έβρισκε κανένα έρεισμα στο γράμμα, στο ιστορικό θεσπίσεως ή στον σκοπό του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, τρίτη περίπτωση, ΣΛΕΕ, όπως επισήμανε το Δικαστήριο στις σκέψεις 24 έως 27 της εν λόγω αποφάσεώς του.
69
Αντιθέτως, το Δικαστήριο δεν είχε μέχρι τούδε την ευκαιρία να εξετάσει αν οι αποφάσεις που εγκρίνουν τη σύναψη διεθνούς συμφωνίας, και ειδικότερα οι αποφάσεις που εγκρίνουν τη σύναψη συμφωνίας η οποία καθορίζει τις λεπτομερείς ρυθμίσεις για την αποχώρηση κράτους μέλους, πρέπει να χαρακτηρίζονται ως κανονιστικές πράξεις κατά την έννοια του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, τρίτη περίπτωση, ΣΛΕΕ.
70
Υπό τις συνθήκες αυτές, πρέπει να εξεταστεί αν η έννοια των «κανονιστικών πράξεων» καλύπτει εξίσου και τέτοιες αποφάσεις.
71
Συναφώς, πρώτον, επισημαίνεται ότι, όπως όλες οι διεθνείς συμφωνίες που συνάπτει η Ένωση, η συμφωνία που καθορίζει τις λεπτομερείς ρυθμίσεις για την αποχώρηση κράτους μέλους δεσμεύει τα θεσμικά όργανά της και υπερισχύει των πράξεων που αυτά εκδίδουν (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 13ης Ιανουαρίου 2015, Συμβούλιο και Επιτροπή κατά Stichting Natuur en Milieu και Pesticide Action Network Europe, C‑404/12 P και C‑405/12 P, EU:C:2015:5, σκέψη 44 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
72
Από την υπεροχή αυτή των συναπτόμενων από την Ένωση διεθνών συμφωνιών έναντι των διατάξεων του παράγωγου δικαίου προκύπτει ότι, στην ιεραρχία των κανόνων δικαίου, η συμφωνία αποχωρήσεως είναι υπέρτερης τυπικής ισχύος έναντι των πράξεων γενικής ισχύος, τόσο των νομοθετικών όσο και των κανονιστικών.
73
Κατά συνέπεια, η προσβαλλόμενη απόφαση εισάγει στην έννομη τάξη της Ένωσης κανόνες, που περιέχονται στη συμφωνία αποχωρήσεως, οι οποίοι υπερισχύουν των νομοθετικών και κανονιστικών πράξεων και, ως εκ τούτου, δεν μπορούν να έχουν οι ίδιοι κανονιστικό χαρακτήρα.
74
Δεύτερον, λαμβανομένης υπόψη της διαδικασίας συνάψεώς της και κατά το πρότυπο άλλων διεθνών συμφωνιών που έχει συνάψει η Ένωση, η συμφωνία αποχωρήσεως μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελεί, σε εξωτερικό επίπεδο, το ισοδύναμο αυτού που είναι σε εσωτερικό επίπεδο μια νομοθετική πράξη [πρβλ., κατ’ αναλογίαν, γνωμοδότηση 1/15 (Συμφωνία PNR ΕΕ-Καναδάς), της 26ης Ιουλίου 2017, EU:C:2017:592, σκέψη 146].
75
Συγκεκριμένα, η συμφωνία αποχωρήσεως συνήφθη εξ ονόματος της Ένωσης από το Συμβούλιο, μετά από έγκριση του Κοινοβουλίου, σύμφωνα με την προβλεπόμενη στο άρθρο 50, παράγραφος 2, ΣΕΕ, διαδικασία. Στο μέτρο που συνεπάγεται τη συμμετοχή του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου, η διαδικασία αυτή είναι παρεμφερής με τις συνήθεις και ειδικές νομοθετικές διαδικασίες που ορίζονται στο άρθρο 289, παράγραφοι 1 και 2, ΣΛΕΕ και μνημονεύονται στο άρθρο 21, παράγραφοι 2 και 3, στο άρθρο 22, παράγραφοι 1 και 2, στο άρθρο 23, δεύτερο εδάφιο, στο άρθρο 24, πρώτο εδάφιο, στο άρθρο 25, δεύτερο εδάφιο, και στο άρθρο 228, παράγραφος 4, ΣΛΕΕ βάσει των οποίων τα δύο αυτά θεσμικά όργανα μπορούν να θεσπίζουν διατάξεις σχετικές με τα δικαιώματα που συνδέονται με την ιδιότητα του πολίτη της Ένωσης.
76
Επομένως, η προσβαλλόμενη απόφαση εισάγει στην έννομη τάξη της Ένωσης κανόνες, που περιέχονται στη συμφωνία αποχωρήσεως, οι οποίοι χαρακτηρίζονται από ιδιαίτερα υψηλή δημοκρατική νομιμότητα, κατά το πρότυπο των κανόνων που περιλαμβάνονται σε νομοθετική πράξη. Ακριβώς αυτή η ιδιαίτερα υψηλή δημοκρατική νομιμότητα της νομοθεσίας που θεσπίζεται σύμφωνα με διαδικασία που προβλέπει τη συμμετοχή του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου δικαιολογεί τη μη δυνατότητα ελαστικής εφαρμογής των προϋποθέσεων υπό τις οποίες οι ιδιώτες μπορούν να ασκήσουν προσφυγές ακυρώσεως κατά νομοθετικών πράξεων (πρβλ. προτάσεις της γενικής εισαγγελέα J. Kokott επί της υποθέσεως Inuit Tapiriit Kanatami κ.λπ. κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου, C‑583/11 P, EU:C:2013:21, σκέψη 38).
77
Εξάλλου, σε πολλές γλωσσικές αποδόσεις του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, τρίτη περίπτωση, ΣΛΕΕ, η έννοια των «κανονιστικών πράξεων» υποδηλώνει περισσότερο κανόνες δικαίου που θεσπίζονται από την εκτελεστική εξουσία και λιγότερο κανόνες δικαίου που θεσπίζονται από τη νομοθετική (πρβλ. προτάσεις της γενικής εισαγγελέα J. Kokott επί της υποθέσεως Inuit Tapiriit Kanatami κ.λπ. κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου, C‑583/11 P, EU:C:2013:21, σκέψη 41). Πάντως, μια απόφαση η οποία εγκρίνει τη σύναψη διεθνούς συμφωνίας ή συμφωνίας που καθορίζει τις λεπτομερείς ρυθμίσεις για την αποχώρηση κράτους μέλους, όπως η προσβαλλόμενη απόφαση, δεν μπορεί να συγκρίνεται με πράξη της εκτελεστικής εξουσίας.
78
Τρίτον, θα ήταν ανακόλουθη και παράδοξη η ελαστική εφαρμογή των προϋποθέσεων υπό τις οποίες οι ιδιώτες μπορούν να ασκήσουν προσφυγή ακυρώσεως κατά της προσβαλλόμενης αποφάσεως χαρακτηρίζοντάς την ως κανονιστική πράξη. Συγκεκριμένα, μια τέτοια ελαστική εφαρμογή θα είχε ως συνέπεια οι ιδιώτες να μπορούν ευκολότερα να αμφισβητήσουν έναν συγκεκριμένο νομικό κανόνα όταν περιλαμβάνεται σε διεθνή συμφωνία, όπως η συμφωνία αποχωρήσεως, και στη συνέχεια εισάγεται στην έννομη τάξη της Ένωσης μέσω αποφάσεως που εγκρίνει τη σύναψη της επίμαχης συμφωνίας, όπως η προσβαλλόμενη απόφαση, απ’ ό,τι όταν ο ίδιος νομικός κανόνας περιλαμβάνεται σε νομοθετική πράξη με πανομοιότυπο περιεχόμενο και κατώτερη τυπική ισχύ στην ιεραρχία των κανόνων δικαίου.
79
Τέταρτον, από το ιστορικό θεσπίσεως του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, τρίτη περίπτωση, ΣΛΕΕ προκύπτει ότι οι συντάκτες του σχεδίου συνθήκης για τη θέσπιση Συντάγματος για την Ευρώπη και, στη συνέχεια, οι συντάκτες της Συνθήκης της Λισσαβώνας δεν είχαν την πρόθεση να αμβλύνουν τις προϋποθέσεις του παραδεκτού των προσφυγών που ασκούν ιδιώτες κατά των αποφάσεων που εγκρίνουν τη σύναψη διεθνούς συμφωνίας, όπως, μεταξύ άλλων, οι αποφάσεις που εγκρίνουν τη σύναψη συμφωνίας η οποία καθορίζει τις λεπτομερείς ρυθμίσεις για την αποχώρηση κράτους μέλους. Ειδικότερα, από τις προπαρασκευαστικές εργασίες του σχεδίου συνθήκης για τη θέσπιση Συντάγματος για την Ευρώπη –και ιδίως του άρθρου III‑365, παράγραφος 4, το περιεχόμενο του οποίου περιελήφθη με πανομοιότυπη διατύπωση στο άρθρο 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ– ουδόλως προκύπτει ότι οι εν λόγω συντάκτες επιθυμούσαν τέτοιες αποφάσεις να χαρακτηρίζονται ως «κανονιστικές πράξεις» κατά την έννοια των δύο αυτών άρθρων.
80
Υπό τις συνθήκες αυτές, ο όρος «κανονιστικές πράξεις» κατά το άρθρο 263, τέταρτο εδάφιο, τρίτη περίπτωση, ΣΛΕΕ έχει την έννοια ότι δεν περιλαμβάνει τις αποφάσεις που εγκρίνουν τη σύναψη διεθνούς συμφωνίας, όπως είναι, ιδίως, οι αποφάσεις που εγκρίνουν τη σύναψη συμφωνίας η οποία καθορίζει τις λεπτομερείς ρυθμίσεις για την αποχώρηση κράτους μέλους.
81
Ως εκ τούτου, η προσβαλλόμενη απόφαση δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως κανονιστική πράξη κατά την έννοια του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, τρίτη περίπτωση, ΣΛΕΕ.
82
Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι, χωρίς να χρειάζεται να εξεταστεί κατά πόσον η προσβαλλόμενη απόφαση αφορά άμεσα τους προσφεύγοντες και αν συνεπάγεται τη λήψη εκτελεστικών μέτρων, οι προσφεύγοντες δεν νομιμοποιούνται ενεργητικώς υπό το πρίσμα του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, τρίτη περίπτωση, ΣΛΕΕ.
83
Επομένως, το Συμβούλιο βασίμως υποστηρίζει ότι οι προσφεύγοντες δεν νομιμοποιούνται ενεργητικώς προς άσκηση προσφυγής. Ως εκ τούτου, η ένσταση απαραδέκτου πρέπει να γίνει δεκτή και η προσφυγή πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη.
Επί των αιτήσεων παρεμβάσεως
84
Κατά το άρθρο 142, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, η παρέμβαση καθίσταται άνευ αντικειμένου σε περίπτωση που η προσφυγή κριθεί απαράδεκτη. Εν προκειμένω, δεδομένου ότι η προσφυγή απορρίφθηκε ως απαράδεκτη, παρέλκει η κρίση επί των αιτήσεων παρεμβάσεως της Επιτροπής και της British in Europe.
Επί των δικαστικών εξόδων
85
Πρώτον, κατά το άρθρο 134, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι οι προσφεύγοντες ηττήθηκαν, πρέπει να καταδικαστούν, πέραν των δικών τους δικαστικών εξόδων, και στα δικαστικά έξοδα του Συμβουλίου, σύμφωνα με το σχετικό αίτημα του τελευταίου, πλην εκείνων που αφορούν τις αιτήσεις παρεμβάσεως.
86
Δεύτερον, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 144, παράγραφος 10, του Κανονισμού Διαδικασίας, αν η δίκη επί της κύριας υποθέσεως τερματιστεί πριν ληφθεί απόφαση επί της αιτήσεως παρεμβάσεως, ο αιτούμενος την παρέμβαση και οι κύριοι διάδικοι φέρουν έκαστος τα σχετικά με την αίτηση παρεμβάσεως δικαστικά έξοδά του. Εν προκειμένω, οι προσφεύγοντες, το Συμβούλιο, η Επιτροπή και η British in Europe φέρουν έκαστος τα σχετικά με τις αιτήσεις παρεμβάσεως δικαστικά έξοδά του.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δέκατο πενταμελές τμήμα)
διατάσσει:
1)
Απορρίπτει την προσφυγή ως απαράδεκτη.
2)
Παρέλκει η εξέταση των αιτήσεων παρεμβάσεως της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της British in Europe.
3)
Ο Harry Shindler και οι λοιποί προσφεύγοντες των οποίων τα ονόματα παρατίθενται στο παράρτημα φέρουν, πέραν των δικαστικών εξόδων τους, και τα έξοδα του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πλην εκείνων που αφορούν τις αιτήσεις παρεμβάσεως.
4)
Ο H. Shindler και οι λοιποί προσφεύγοντες των οποίων τα ονόματα παρατίθενται στο παράρτημα, το Συμβούλιο, η Επιτροπή και η British in Europe φέρουν έκαστος τα σχετικά με τις αιτήσεις παρεμβάσεως δικαστικά έξοδά τους.
Λουξεμβούργο, 8 Ιουνίου 2021.
Ο Γραμματέας
E. Coulon
Ο Πρόεδρος
A. Kornezov
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.
(
1
)	Ο κατάλογος των λοιπών προσφευγόντων παρατίθεται ως παράρτημα μόνο στο κείμενο που κοινοποιείται στους διαδίκους.