62018CJ0168_RES
Υπόθεση C‑168/18
Pensions-Sicherungs-Verein VVaG
κατά
Günther Bauer
(αίτηση του Bundesarbeitsgericht για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως)
Απόφαση του Δικαστηρίου (πέμπτο τμήμα) της 19ης Δεκεμβρίου 2019
«Προδικαστική παραπομπή – Κοινωνική πολιτική – Προστασία των μισθωτών σε περίπτωση αφερεγγυότητας του εργοδότη – Οδηγία 2008/94/ΕΚ – Άρθρο 8 – Συστήματα επαγγελματικής επικουρικής πρόνοιας – Προστασία των δικαιωμάτων σε παροχές γήρατος – Ελάχιστο εγγυημένο επίπεδο προστασίας – Υποχρέωση του πρώην εργοδότη να αντισταθμίσει τη μείωση της επαγγελματικής σύνταξης – Ανεξάρτητος οργανισμός επαγγελματικής επικουρικής πρόνοιας – Άμεσο αποτέλεσμα»
Κοινωνική πολιτική – Προσέγγιση των νομοθεσιών – Προστασία των εργαζομένων σε περίπτωση αφερεγγυότητας του εργοδότη – Οδηγία 2008/94 – Συστήματα επαγγελματικής επικουρικής πρόνοιας – Υποχρέωση του οικείου κράτους μέλους να θεσπίσει τα αναγκαία μέτρα για την προστασία των συμφερόντων των μισθωτών – Πεδίο εφαρμογής
(Οδηγία 2008/94 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 8)
(βλ. σκέψεις 35, 36 και διατακτ. 1)
Κοινωνική πολιτική – Προσέγγιση των νομοθεσιών – Προστασία των εργαζομένων σε περίπτωση αφερεγγυότητας του εργοδότη – Οδηγία 2008/94 – Συστήματα επαγγελματικής επικουρικής πρόνοιας – Προστασία των δικαιωμάτων σε παροχές γήρατος – Ελάχιστο απαιτούμενο επίπεδο προστασίας – Μείωση των επαγγελματικών συνταξιοδοτικών παροχών – Αποζημίωση που αντιστοιχεί στο 50 % τουλάχιστον της αξίας των κεκτημένων δικαιωμάτων του πρώην μισθωτού – Αποζημίωση που πρέπει να τηρεί το όριο του κινδύνου φτώχειας
(Οδηγία 2008/94 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 8)
(βλ. σκέψεις 38-46 και διατακτ. 2)
Κοινωνική πολιτική – Προσέγγιση των νομοθεσιών – Προστασία των εργαζομένων σε περίπτωση αφερεγγυότητας του εργοδότη – Οδηγία 2008/94 – Συστήματα επαγγελματικής επικουρικής πρόνοιας – Προστασία των δικαιωμάτων σε παροχές γήρατος – Ανεξάρτητος οργανισμός επαγγελματικής επικουρικής πρόνοιας – Δυνατότητα του μισθωτού να επικαλεστεί κατά του οργανισμού αυτού το άρθρο 8 της εν λόγω οδηγίας το οποίο έχει άμεσο αποτέλεσμα – Προϋποθέσεις
(Οδηγία 2008/94 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 8)
(βλ. σκέψεις 48-54, 57 και διατακτ. 3)
Σύνοψη
Ένα κράτος μέλος υποχρεούται να εγγυάται σε πρώην μισθωτό, σε περίπτωση μείωσης του ποσού των επαγγελματικών συνταξιοδοτικών παροχών κατόπιν αφερεγγυότητας του εργοδότη του, τουλάχιστον το ήμισυ των παροχών αυτών ή να διασφαλίζει, σε περίπτωση που οι απώλειες είναι κατώτερες από το ήμισυ των εν λόγω παροχών, ότι η μείωση αυτή δεν συνεπάγεται ότι ο πρώην μισθωτός θα ζει κάτω από το όριο του κινδύνου φτώχειας
Με την απόφαση της 19ης Δεκεμβρίου 2019, Pensions-Sicherungs-Verein (C‑168/18), το Δικαστήριο, ερμηνεύοντας το άρθρο 8 της οδηγίας 2008/94, περί προστασίας των μισθωτών σε περίπτωση αφερεγγυότητας του εργοδότη (
1
), έκρινε ότι η μείωση του ποσού των επαγγελματικών συνταξιοδοτικών παροχών που χορηγούνται σε πρώην μισθωτό, λόγω αφερεγγυότητας του πρώην εργοδότη του, θεωρείται προδήλως δυσανάλογη σε περίπτωση που ο πρώην μισθωτός ζει ήδη –ή αναμένεται να ζήσει, λόγω της μείωσης αυτής– κάτω από το όριο του κινδύνου φτώχειας. Αυτό ισχύει, κατά το Δικαστήριο, ακόμη και στην περίπτωση που ο ενδιαφερόμενος εισπράττει τουλάχιστον το ήμισυ του ποσού των παροχών που απορρέουν από τα κεκτημένα δικαιώματά του.
Στην υπόθεση που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, Γερμανός υπήκοος λάμβανε από τον Δεκέμβριο του 2000 επαγγελματική σύνταξη η οποία περιλάμβανε μηνιαία συμπληρωματική σύνταξη και ετήσιο δώρο Χριστουγέννων που χορηγούνταν απευθείας από τον πρώην εργοδότη του, καθώς και σύνταξη καταβαλλόμενη από το γερμανικό ταμείο συντάξεων βάσει των εισφορών του πρώην εργοδότη. Κατόπιν οικονομικών δυσχερειών που αντιμετώπισε το 2003 το εν λόγω ταμείο συντάξεων, το ποσό των χορηγούμενων παροχών μειώθηκε με την έγκριση της ομοσπονδιακής αρχής εποπτείας των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. Ο πρώην εργοδότης αντιστάθμιζε τη μείωση αυτή μέχρι το 2012, όταν κινήθηκε διαδικασία αφερεγγυότητας εις βάρος του. Έκτοτε, ο πρώην εργαζόμενος δεν λαμβάνει πλέον αντιστάθμιση για τη μείωση που υπέστη, καθόσον ο ιδιωτικού δικαίου οργανισμός ο οποίος έχει οριστεί από τη Γερμανία ως φορέας ασφάλισης κατά του κινδύνου αφερεγγυότητας των εργοδοτών στον τομέα των επαγγελματικών συντάξεων ανέλαβε την υποχρέωση να καταβάλλει μόνο τη μηνιαία συμπληρωματική σύνταξη και το ετήσιο δώρο Χριστουγέννων και όχι την αντιστάθμιση της μείωσης.
Το Δικαστήριο εξέτασε, καταρχάς, αν πληρούνταν τα ουσιαστικά στοιχεία του άρθρου 8 της οδηγίας 2008/94 και έδωσε καταφατική απάντηση, στο μέτρο που επρόκειτο για πρώην μισθωτό του οποίου ο πρώην εργοδότης βρισκόταν σε κατάσταση αφερεγγυότητας και κατά την ημερομηνία επέλευσης της αφερεγγυότητάς του και λόγω αυτής προσεβλήθησαν τα κεκτημένα δικαιώματα για παροχές γήρατος. Το Δικαστήριο συνήγαγε εξ αυτού ότι το άρθρο 8 της οδηγίας 2008/94 είχε όντως εφαρμογή σε περίπτωση όπως αυτή της υπό κρίση υπόθεσης.
Όσον αφορά, στη συνέχεια, τις συνθήκες υπό τις οποίες πρέπει να θεωρηθεί ότι η μείωση του ύψους των επαγγελματικών συνταξιοδοτικών παροχών είναι προδήλως δυσανάλογη και συνεπάγεται την υποχρέωση των κρατών μελών να διασφαλίζουν ορισμένη προστασία, το Δικαστήριο υπενθύμισε ότι τα κράτη μέλη διαθέτουν, στο πλαίσιο της μεταφοράς του άρθρου 8 της οδηγίας 2008/94 στην εσωτερική έννομη τάξη, ευρεία διακριτική ευχέρεια και υποχρεούνται μόνο να διασφαλίζουν την ελάχιστη προστασία που απαιτεί η διάταξη αυτή. Το Δικαστήριο υπενθύμισε επίσης ότι ένας πρώην μισθωτός πρέπει να εισπράττει, σε περίπτωση αφερεγγυότητας του εργοδότη του, τουλάχιστον το ήμισυ των παροχών γήρατος που απορρέουν από τα κεκτημένα δικαιώματά του, πράγμα το οποίο, ωστόσο, δεν αποκλείει το ενδεχόμενο, ακόμη και αν υπάρχει η ελάχιστη αυτή εγγύηση, οι απώλειες που υπέστη ο μισθωτός να θεωρηθούν, υπό ορισμένες συνθήκες, ως προδήλως δυσανάλογες. Συναφώς, το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι η μείωση των παροχών γήρατος πρέπει να θεωρείται προδήλως δυσανάλογη όταν πλήττεται σε πολύ σημαντικό βαθμό η δυνατότητα του ενδιαφερομένου να καλύψει τις ανάγκες του. Τούτο συμβαίνει στην περίπτωση πρώην μισθωτού ο οποίος ζει ήδη ‑ή αναμένεται να ζήσει, λόγω της μείωσης αυτής‑ κάτω από το όριο του κινδύνου φτώχειας το οποίο καθορίζεται για το οικείο κράτος μέλος από την Eurostat, το δε κράτος μέλος υποχρεούται, στην περίπτωση αυτή, να εγγυηθεί αποζημίωση ανερχόμενη σε ύψος που, χωρίς να καλύπτει κατ’ ανάγκην το σύνολο των απωλειών που έχει υποστεί ο μισθωτός, μπορεί να εξισορροπήσει τον προδήλως δυσανάλογο χαρακτήρα τους.
Τέλος, το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι το εν λόγω άρθρο 8, καθόσον επιβάλλει στα κράτη μέλη να διασφαλίζουν ελάχιστη προστασία στον πρώην εργαζόμενο που εκτίθεται σε προδήλως δυσανάλογη μείωση παροχών γήρατος περιέχει σαφή, ακριβή και άνευ αιρέσεων υποχρέωση των κρατών μελών, η οποία έχει ως αντικείμενο την απονομή δικαιωμάτων στους ιδιώτες. Κατά συνέπεια, μπορεί να γίνει επίκληση της διάταξης αυτής έναντι οργανισμού ιδιωτικού δικαίου, ο οποίος έχει οριστεί από το κράτος ως φορέας ασφάλισης κατά του κινδύνου αφερεγγυότητας των εργοδοτών στον τομέα των επαγγελματικών συντάξεων, όταν, λαμβανομένων υπόψη των καθηκόντων που έχουν ανατεθεί στον οργανισμό αυτόν και των όρων υπό τους οποίους τα ασκεί, ο οργανισμός αυτός μπορεί να εξομοιωθεί προς το κράτος υπό την προϋπόθεση ότι τα καθήκοντα εγγύησης που του έχουν ανατεθεί καλύπτουν πράγματι τα είδη παροχών γήρατος για τα οποία απαιτείται η ελάχιστη προστασία που προβλέπει η διάταξη αυτή.
(
1
)	Οδηγία 2008/94/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Οκτωβρίου 2008, περί προστασίας των μισθωτών σε περίπτωση αφερεγγυότητας του εργοδότη (ΕΕ 2008, L 283, σ. 36).