62020CJ0713_RES
Υπόθεση C‑713/20
Raad van bestuur van de Sociale verzekeringsbankκατάX
και
YκατάRaad van bestuur van de Sociale verzekeringsbank
[αίτηση του Centrale Raad van Beroep (εφετείου επί υποθέσεων κοινωνικής ασφάλισης και δημόσιας διοίκησης, Κάτω Χώρες) για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
Απόφαση του Δικαστηρίου (δεύτερο τμήμα) της 13ης Οκτωβρίου 2022
«Προδικαστική παραπομπή – Κοινωνική ασφάλιση των διακινούμενων εργαζομένων – Κανονισμός (ΕΚ) 883/2004 – Άρθρο 11, παράγραφος 3, στοιχεία αʹ και εʹ – Πρόσωπο που κατοικεί σε κράτος μέλος και ασκεί μισθωτή δραστηριότητα σε άλλο κράτος μέλος – Σύμβαση (συμβάσεις) εργασίας συναφθείσα (‑ες) με μία μόνον εταιρία προσωρινής απασχόλησης – Τοποθετήσεις για εργασία προσωρινής απασχόλησης – Ενδιάμεσα διαστήματα – Προσδιορισμός της εφαρμοστέας νομοθεσίας κατά τα χρονικά διαστήματα μεταξύ των τοποθετήσεων για εργασία προσωρινής απασχόλησης – Λύση της σχέσης εργασίας»
Κοινωνική ασφάλιση – Διακινούμενοι εργαζόμενοι – Εφαρμοστέα νομοθεσία – Πρόσωπο που κατοικεί σε κράτος μέλος και ασκεί δραστηριότητα, στο πλαίσιο τοποθετήσεων μέσω εταιρίας προσωρινής απασχόλησης εγκατεστημένης σε άλλο κράτος μέλος, ως προσωρινά απασχολούμενος εργαζόμενος στο έδαφος αυτού του άλλου κράτους – Υπαγωγή του προσώπου αυτού, κατά τα ενδιάμεσα χρονικά διαστήματα που παρεμβάλλονται μεταξύ των εν λόγω τοποθετήσεών του ως προσωρινά απασχολούμενου, στην εθνική νομοθεσία του κράτους μέλους της κατοικίας του – Προϋπόθεση – Λύση της σχέσης εργασίας κατά τα εν λόγω ενδιάμεσα χρονικά διαστήματα
(Κανονισμός 883/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 11 § 3, στοιχεία αʹ και εʹ)
(βλ. σκέψεις 40, 43, 44, 50, 53 και διατακτ.)
Σύνοψη
Από τον Ιανουάριο του 2013 και από τον Ιούλιο του 2007, αντιστοίχως, η X (Ολλανδή υπήκοος, κάτοικος Γερμανίας) και ο Y (Πολωνός υπήκοος, κάτοικος Πολωνίας) άρχισαν να ασκούν μισθωτή δραστηριότητα στις Κάτω Χώρες μέσω εταιριών προσωρινής απασχόλησης. Η X είχε συνάψει σύμβαση εργασίας με εταιρία προσωρινής απασχόλησης, στο πλαίσιο της οποίας η εταιρία προέβη σε τοποθετήσεις της Χ, μεταξύ των οποίων μεσολαβούσαν χρονικά διαστήματα κατά τα οποία ασκούσε μη αμειβόμενα καθήκοντα και εκτελούσε οικιακές εργασίες για τις οποίες έλαβε πολύ χαμηλή αμοιβή, επίσης στις Κάτω Χώρες. Όσον αφορά τον Υ, είχε συνάψει με εταιρία προσωρινής απασχόλησης διαδοχικές συμβάσεις εργασίας μεταξύ των οποίων μεσολαβούσαν πλείονα ενδιάμεσα χρονικά διαστήματα.
Τον Ιούλιο του 2015, η Χ έλαβε ενημερωτικό σημείωμα σχετικά με τη σύνταξη που εδικαιούτο, από το οποίο προέκυπτε ότι, ως κάτοικος Γερμανίας, η Χ ήταν ασφαλισμένη βάσει του ολλανδικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης μόνον κατά τη διάρκεια των περιόδων όπου είχε πράγματι εργαστεί για την εταιρία προσωρινής απασχόλησης στις Κάτω Χώρες, αλλά όχι κατά τα χρονικά διαστήματα που μεσολάβησαν μεταξύ των επιμέρους τοποθετήσεών της ως προσωρινά απασχολούμενης.
Τον Μάρτιο του 2016, ο Υ, ο οποίος δεν είχε εργασθεί από την 1η Ιανουαρίου έως τις 7 Φεβρουαρίου 2016, πληροφορήθηκε ότι δεν εδικαιούτο επίδομα τέκνων δυνάμει του ολλανδικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης για τους μήνες Ιανουάριο και Φεβρουάριο του 2016, εφόσον δεν ασκούσε επαγγελματική δραστηριότητα στις Κάτω Χώρες την πρώτη εργάσιμη ημέρα καθενός από τους μήνες αυτούς.
Οι ενδιαφερόμενοι άσκησαν ο καθένας προσφυγή κατά της ληφθείσας εις βάρος τους αποφάσεως ενώπιον του rechtbank Amsterdam (πρωτοδικείου Άμστερνταμ, Κάτω Χώρες). Το αιτούν δικαστήριο, Centrale Raad van Beroep (εφετείο επί υποθέσεων κοινωνικής ασφάλισης και δημόσιας διοίκησης, Κάτω Χώρες), επιληφθέν των εφέσεων που ασκήθηκαν κατά των αποφάσεων του πρωτοδικείου Άμστερνταμ, θεωρεί ότι οι διαφορές αυτές αφορούν το ζήτημα του κατά πόσον η υπαγωγή των ενδιαφερομένων στην ολλανδική κοινωνική ασφάλιση έπαυσε κατά τα ενδιάμεσα χρονικά διαστήματα που παρεμβάλλονται μεταξύ των τοποθετήσεών τους ως προσωρινά απασχολούμενων. Το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι, για τον σκοπό αυτό, είναι αναγκαίο να προσδιοριστεί η εφαρμοστέα κατά τα εν λόγω χρονικά διαστήματα νομοθεσία δυνάμει του κανονισμού 883/2004 (
1
).
Το Δικαστήριο κρίνει ότι, δυνάμει του εν λόγω κανονισμού (
2
), πρόσωπο το οποίο κατοικεί σε κράτος μέλος και ασκεί δραστηριότητα, στο πλαίσιο τοποθετήσεων μέσω εταιρίας προσωρινής απασχόλησης εγκατεστημένης σε άλλο κράτος μέλος, ως προσωρινά απασχολούμενος εργαζόμενος στο έδαφος αυτού του άλλου κράτους μέλους υπόκειται, κατά τα ενδιάμεσα χρονικά διαστήματα που παρεμβάλλονται μεταξύ των εν λόγω τοποθετήσεών του, στην εθνική νομοθεσία του κράτους μέλους στο οποίο κατοικεί, εφόσον, δυνάμει της συμβάσεως προσωρινής απασχόλησης, λύεται η σχέση εργασίας κατά τα εν λόγω ενδιάμεσα χρονικά διαστήματα.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Προκαταρκτικώς, το Δικαστήριο υπενθυμίζει την αρχή που θέτει το άρθρο 11, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 883/2004, κατά την οποία το πρόσωπο που ασκεί μισθωτή ή μη μισθωτή δραστηριότητα σε κράτος μέλος υπάγεται στη νομοθεσία περί κοινωνικής ασφάλισης του εν λόγω κράτους μέλους. Εν συνεχεία, όσον αφορά το ζήτημα του αν πρέπει να θεωρηθεί, για τους ενδιαφερόμενους, ότι άσκησαν, κατά τα εν λόγω ενδιάμεσα χρονικά διαστήματα, μισθωτή ή μη μισθωτή δραστηριότητα, το Δικαστήριο επισημαίνει ότι ως «μισθωτή δραστηριότητα» ορίζεται η δραστηριότητα ή η ισοδύναμη κατάσταση την οποία θεωρεί ως τέτοια η νομοθεσία κοινωνικής ασφάλισης του κράτους μέλους στο οποίο ασκείται η εν λόγω δραστηριότητα ή υφίσταται η ισοδύναμη κατάσταση (
3
).
Εν προκειμένω όμως, η Χ ασκούσε τη δραστηριότητά της βάσει συμβάσεως προσωρινής απασχόλησης ορισμένου χρόνου, η οποία προέβλεπε ότι η σχέση εργασίας θα άρχιζε με την πραγματική έναρξη της δραστηριότητάς της και θα έληγε κατά την παύση της δραστηριότητας αυτής. Επομένως, κατά τα χρονικά διαστήματα που μεσολάβησαν μεταξύ των τοποθετήσεών της ως προσωρινά απασχολούμενης, δεν υφίστατο σχέση εργασίας μεταξύ της X και της εταιρίας προσωρινής απασχόλησης. Επιπλέον, οι δραστηριότητες που άσκησε η Χ στις Κάτω Χώρες κατά τα εν λόγω ενδιάμεσα χρονικά διαστήματα δεν μπορούν να θεωρηθούν ως μισθωτή δραστηριότητα ή ως ισοδύναμη κατάσταση, κατά την έννοια της ολλανδικής νομοθεσίας. Όσον αφορά τον Y, κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ των δύο συμβάσεων που είχε συνάψει με την εταιρία προσωρινής απασχόλησης, είχε λυθεί η σχέση εργασίας μεταξύ του ιδίου και της εταιρίας προσωρινής απασχόλησης.
Επομένως, λόγω της παύσεως της επαγγελματικής δραστηριότητάς τους, οι ενδιαφερόμενοι δεν ασκούσαν, κατά τα χρονικά διαστήματα που μεσολάβησαν μεταξύ των τοποθετήσεών τους ως προσωρινά απασχολούμενων, μισθωτή δραστηριότητα ούτε βρίσκονταν σε ισοδύναμη κατάσταση, κατά την έννοια της ολλανδικής νομοθεσίας. Κατά συνέπεια, οι X και Y δεν ενέπιπταν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 11, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 883/2004, οπότε δεν υπέκειντο στην ολλανδική νομοθεσία. Πράγματι, για την εφαρμογή της νομοθεσίας του κράτους μέλους απασχολήσεως απαιτείται πάντοτε η ύπαρξη συνεχιζόμενης σχέσης εργασίας. Υπό τις συνθήκες αυτές, κατά τα εν λόγω ενδιάμεσα χρονικά διαστήματα, οι ενδιαφερόμενοι ενέπιπταν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 11, παράγραφος 3, στοιχείο εʹ, του κανονισμού 883/2004 (
4
), το οποίο συνιστά κανόνα υπολειμματικού χαρακτήρα, εφαρμοζόμενο σε όλα τα πρόσωπα που βρίσκονται σε κατάσταση η οποία δεν ρυθμίζεται ειδικά από άλλες διατάξεις του εν λόγω κανονισμού και, ως εκ τούτου, υπάγονταν στη νομοθεσία του κράτους μέλους κατοικίας.
(
1
)	Κανονισμός (ΕΚ) 883/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, για το συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας (ΕΕ 2004, L 166, σ. 1, και διορθωτικό ΕΕ 2004, L 200, σ. 1).
(
2
)	Ειδικότερα, του άρθρου 11, παράγραφος 3, στοιχεία αʹ και εʹ.
(
3
)	Βλ. άρθρο 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 883/2004.
(
4
)	Η εν λόγω διάταξη προβλέπει ότι οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο, στο οποίο δεν εφαρμόζονται οι διατάξεις των στοιχείων αʹ έως δʹ της εν λόγω παραγράφου, υπάγεται στη νομοθεσία του κράτους μέλους κατοικίας, με την επιφύλαξη άλλων διατάξεων του κανονισμού που του εξασφαλίζουν παροχές δυνάμει της νομοθεσίας ενός ή περισσότερων άλλων κρατών μελών.