62021CJ0168_RES
Zaak C‑168/21
Procureur général près la cour d’appel d’Angers
[verzoek van de Cour de cassation (hoogste rechter in burgerlijke en strafzaken, Frankrijk) om een prejudiciële beslissing]
Arrest van het Hof (Derde kamer) van 14 juli 2022
„Prejudiciële verwijzing – Politiële en justitiële samenwerking in strafzaken – Kaderbesluit 2002/584/JBZ – Artikel 2, lid 4 – Voorwaarde van dubbele strafbaarheid van het feit – Artikel 4, aanhef en punt 1 – Grond tot facultatieve weigering van de tenuitvoerlegging van een Europees aanhoudingsbevel – Toetsing door de uitvoerende rechterlijke autoriteit – Feiten die naar het recht van de uitvoerende lidstaat ten dele een strafbaar feit vormen – Artikel 49, lid 3, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie – Evenredigheidsbeginsel inzake delicten en straffen”
Politiële en justitiële samenwerking in strafzaken – Kaderbesluit betreffende het Europees aanhoudingsbevel en de procedures van overlevering tussen de lidstaten – Gronden tot facultatieve weigering van de tenuitvoerlegging van het Europees aanhoudingsbevel – Voorwaarde van dubbele strafbaarheid – Aanhoudingsbevel met het oog op de tenuitvoerlegging van een vrijheidsstraf of een tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel – Vrijheidsstraf die is opgelegd voor feiten die in de uitvaardigende lidstaat en de uitvoerende lidstaat strafbaar zijn gesteld – Kwalificatie als strafbaar feit die enkel in de uitvaardigende lidstaat de inbreuk op een beschermd rechtsbelang omvat – Inachtneming van de voorwaarde van dubbele strafbaarheid
(Kaderbesluit 2002/584 van de Raad, zoals gewijzigd bij kaderbesluit 2009/299, art. 2, lid 4, en art. 4, aanhef en punt 1)
(zie punten 44‑47, 49‑51, dispositief, punt 1)
Politiële en justitiële samenwerking in strafzaken – Kaderbesluit betreffende het Europees aanhoudingsbevel en de procedures van overlevering tussen de lidstaten – Gronden tot facultatieve weigering van de tenuitvoerlegging van het Europees aanhoudingsbevel – Voorwaarde van dubbele strafbaarheid – Aanhoudingsbevel met het oog op de tenuitvoerlegging van een vrijheidsstraf of een tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel – Vrijheidsstraf die is opgelegd voor één strafbaar feit dat uit meerdere feiten bestaat – Feiten die in de uitvoerende lidstaat slechts ten dele een strafbaar feit vormen – Inachtneming van de voorwaarde van dubbele strafbaarheid – Schending van het beginsel van evenredigheid van straffen – Geen – Verplichting tot tenuitvoerlegging van het Europees aanhoudingsbevel
(Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, art. 49, lid 3; kaderbesluit 2002/584 van de Raad, zoals gewijzigd bij kaderbesluit 2009/299, art. 2, lid 4, art. 4, aanhef en punt 1, en art. 5)
(zie punten 58, 60‑64, 68, 69, dispositief, punt 2)
Samenvatting
Het Europees aanhoudingsbevel en de voorwaarde van dubbele strafbaarheid van het feit: de in de uitvaardigende lidstaat vastgelegde bestanddelen van het betrokken strafbare feit hoeven niet exact overeen te stemmen met de in de uitvoerende lidstaat vastgelegde bestanddelen
De uitvoerende rechterlijke autoriteit kan de tenuitvoerlegging van het Europees aanhoudingsbevel dus niet weigeren op de grond dat slechts een deel van de feiten die in de uitvaardigende lidstaat dit strafbare feit vormen ook strafbaar is in de uitvoerende lidstaat
In juni 2016 hebben de Italiaanse rechterlijke autoriteiten een Europees aanhoudingsbevel (hierna: „EAB”) uitgevaardigd tegen KL met het oog op de tenuitvoerlegging van een gevangenisstraf van twaalf jaar en zes maanden. Deze straf komt overeen met de cumulatie van vier straffen die zijn opgelegd voor vier strafbare feiten, waarvan er één als „vernieling en plundering” is gekwalificeerd. De cour d’appel d’Angers (rechter in tweede aanleg Angers, Frankrijk) heeft de overlevering van KL geweigerd omdat twee van de aan dit laatstgenoemde strafbare feit ten grondslag liggende handelingen in Frankrijk mogelijk niet strafbaar zijn. In dat verband geeft de verwijzende rechter, bij wie tegen deze weigering beroep in cassatie is ingesteld, aan dat de bestanddelen van het strafbare feit „vernieling en plundering” in de twee betrokken lidstaten verschillen, aangezien in het Italiaanse recht, anders dan in het Franse recht, de verstoring van de openbare orde een wezenlijk bestanddeel voor de kwalificatie van dit strafbare feit vormt.
Bijgevolg vraagt de verwijzende rechter zich af of in casu is voldaan aan de bij kaderbesluit 2002/584 (
1
) opgelegde voorwaarde van dubbele strafbaarheid van het feit die voor de overlevering van KL geldt. Voor het geval dat deze voorwaarde niet aan de overlevering van KL in de weg staat, rijst volgens deze rechter de vraag of in dergelijke omstandigheden de tenuitvoerlegging van het EAB moet worden geweigerd in het licht van het beginsel van evenredigheid van straffen, dat is verankerd in artikel 49, lid 3, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (
2
). De verwijzende rechter heeft die vragen dan ook aan het Hof voorgelegd.
Het Hof oordeelt dat aan de in kaderbesluit 2002/584 (
3
) neergelegde voorwaarde van dubbele strafbaarheid van het feit is voldaan in de situatie waarin een EAB is uitgevaardigd met het oog op de tenuitvoerlegging van een vrijheidsstraf die is opgelegd voor feiten die in de uitvaardigende lidstaat onder één strafbaar feit vallen dat vereist dat deze feiten inbreuk maken op een in die lidstaat beschermd rechtsbelang, wanneer dergelijke feiten ook een naar het recht van de uitvoerende lidstaat strafbaar feit vormen waarvan de inbreuk op dit beschermde rechtsbelang geen bestanddeel is. Voorts verklaart het Hof dat de uitvoerende rechterlijke autoriteit, gelet op die voorwaarde en het beginsel van evenredigheid van straffen, de tenuitvoerlegging van een EAB dat is uitgevaardigd met het oog op de tenuitvoerlegging van een vrijheidsstraf niet kan weigeren wanneer die straf in de uitvaardigende lidstaat aan de gezochte persoon is opgelegd voor het plegen van één enkel strafbaar feit dat bestaat uit meerdere feiten waarvan in de uitvoerende lidstaat slechts een deel strafbaar is.
Beoordeling van het Hof
In de eerste plaats verduidelijkt het Hof met betrekking tot de draagwijdte van de voorwaarde van dubbele strafbaarheid van het feit om te beginnen dat het voor de vaststelling dat aan deze voorwaarde is voldaan noodzakelijk en toereikend is dat de feiten die aanleiding hebben gegeven tot de uitvaardiging van het EAB ook naar het recht van de uitvoerende lidstaat strafbaar zijn. De strafbare feiten hoeven in de twee betrokken lidstaten dus niet identiek te zijn. Wanneer de uitvoerende rechterlijke autoriteit bovengenoemde voorwaarde beoordeelt teneinde vast te stellen of er een grond tot weigering van de tenuitvoerlegging van het EAB bestaat (
4
), dient hij dus na te gaan of de feitelijke elementen van het strafbare feit dat heeft geleid tot de uitvaardiging van dit EAB als zodanig naar het recht van de uitvoerende lidstaat eveneens een strafbaar feit zouden opleveren indien zij hadden plaatsgevonden op het grondgebied van die staat.
Vervolgens stelt het Hof vast dat de voorwaarde van dubbele strafbaarheid van het feit, die een grond tot facultatieve weigering van de tenuitvoerlegging van het EAB vormt, als uitzondering op de regel dat het EAB ten uitvoer moet worden gelegd strikt moet worden uitgelegd en dus niet zodanig kan worden uitgelegd dat het doel om overleveringen tussen rechterlijke autoriteiten te vergemakkelijken en te bespoedigen wordt uitgehold. Indien deze voorwaarde zodanig werd uitgelegd dat de bestanddelen van het strafbare feit zoals gekwalificeerd naar het recht van de uitvaardigende lidstaat en naar het recht van de uitvoerende lidstaat alsook de in het recht van deze beide lidstaten beschermde rechtsbelangen exact dienen overeen te stemmen, zou afbreuk worden gedaan aan de doeltreffendheid van de overleveringsprocedure. Gezien de minimale harmonisatie van het strafrecht op het niveau van de Unie zal er immers waarschijnlijk geen dergelijke exacte overeenstemming zijn voor een groot aantal strafbare feiten. De hierboven beoogde uitlegging zou bijgevolg de situaties waarin aan de voorwaarde van dubbele strafbaarheid van het feit kan worden voldaan aanzienlijk beperken, waardoor het door kaderbesluit 2002/584 nagestreefde doel in gevaar zou worden gebracht. Bovendien zou een dergelijke uitlegging ook voorbijgaan aan het doel om te vermijden dat een gezochte persoon die zich in een ander land bevindt dan dat waar hij een strafbaar feit heeft gepleegd, onbestraft blijft.
In de tweede plaats merkt het Hof om te beginnen op dat de uitvoerende rechterlijke autoriteit de tenuitvoerlegging van het EAB niet kan weigeren op grond van de omstandigheid dat slechts een deel van de feiten die in de uitvaardigende lidstaat een strafbaar feit vormen ook strafbaar is naar het recht van de uitvoerende lidstaat, omdat anders de in artikel 4, aanhef en punt 1, van kaderbesluit 2002/584 bedoelde grond tot weigering van de tenuitvoerlegging van het Europees aanhoudingsbevel wordt uitgebreid tot het deel van de feiten dat strafbaar is naar het recht van de uitvoerende lidstaat en dus niet onder de werkingssfeer van deze grond valt. Kaderbesluit 2002/584 (
5
) stelt niet als voorwaarde dat de betrokkene in de uitvaardigende lidstaat niet wordt gestraft voor het deel van de feiten dat niet strafbaar is in de uitvoerende lidstaat. De tenuitvoerlegging van het EAB kan enkel afhankelijk worden gesteld van een van de in dat kaderbesluit limitatief opgesomde voorwaarden.
Voorts wijst het Hof erop dat een uitlegging van de voorwaarde van dubbele strafbaarheid van het feit volgens welke de tenuitvoerlegging van het EAB kan worden geweigerd op de grond dat een deel van de in de uitvaardigende lidstaat strafbare feiten niet strafbaar is in de uitvoerende lidstaat, de daadwerkelijke overlevering van de betrokkene zou belemmeren en zou leiden tot straffeloosheid van die persoon voor alle betrokken feiten. Bijgevolg is in dergelijke omstandigheden aan deze voorwaarde voldaan. Tot slot verduidelijkt het Hof dat het niet aan de uitvoerende rechterlijke autoriteit is om in het kader van de beoordeling van deze voorwaarde de in de uitvaardigende lidstaat opgelegde straf te beoordelen in het licht van het beginsel van evenredigheid van straffen.
(
1
)	Kaderbesluit 2002/584/JBZ van de Raad van 13 juni 2002 betreffende het Europees aanhoudingsbevel en de procedures van overlevering tussen de lidstaten (PB 2002, L 190, blz. 1), zoals gewijzigd bij kaderbesluit 2009/299/JBZ van de Raad van 26 februari 2009 (PB 2009, L 81, blz. 24) (hierna: „kaderbesluit 2002/584”). De voorwaarde van dubbele strafbaarheid van het feit is neergelegd in artikel 2, lid 4, van dit kaderbesluit.
(
2
)	Volgens dit beginsel mag de zwaarte van de straf niet onevenredig zijn aan het strafbare feit.
(
3
)	Zie artikel 2, lid 4, van dat kaderbesluit, dat voorziet in de mogelijkheid om de overlevering aan die voorwaarde te onderwerpen voor andere strafbare feiten dan die bedoeld in lid 2 van datzelfde artikel, en artikel 4, aanhef en punt 1, daarvan, op grond waarvan de uitvoerende rechterlijke autoriteit de tenuitvoerlegging van het EAB kan weigeren indien in een van de in artikel 2, lid 4, genoemde gevallen het feit dat aan het EAB ten grondslag ligt geen strafbaar feit vormt naar het recht van de uitvoerende lidstaat.
(
4
)	Zie artikel 4, aanhef en punt 1, van kaderbesluit 2002/584.
(
5
)	Zie artikel 5 van kaderbesluit 2002/584 dat de voorwaarden bepaalt waarvan het recht van de uitvoerende lidstaten de tenuitvoerlegging van het EAB afhankelijk kan stellen.