62022CC0374
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
PITRUZZELLA
ippreżentati fl-20 ta’ April 2023 (
1
)
Kawża C‑374/22
XXX
vs
Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides
(talba għal deċiżjoni preliminari ppreżentata mill-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat (il‑Belġju))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Refuġjati tfal minuri – Direttiva 2011/95/UE Applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali b’mod idderivat ippreżentata mill-missier – Rifjut – Artikolu 23 – Kundizzjonijiet ta’ aċċess għall-benefiċċji previsti għall-membri tal‑familja – Definizzjoni – Rekwiżit li l-familja tar-refuġjat tkun ġiet stabbilita fil-pajjiż tal-oriġini – Effett dirett– Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea – Artikoli 7, 18 u 24– Ugwaljanza fit-trattament – Effettività tal-protezzjoni internazzjonali – Żamma tal-unità tal-familja”
1.
“Għar-refuġjati, u dawk li jfittxu li jipproteġuhom, id-dritt għall‑unità tal-familja jimplika dritt għar-riunifikazzjoni tal-familja f’pajjiż tal-ażil, għaliex ir-refuġjati ma jistgħux jirritornaw lura fil-pajjiż tal-oriġini tagħhom b’mod sikur sabiex fih jibbenefikaw mid-dritt għall‑ħajja tal-familja. L-integrità tal-familja tar-refuġjat hija kemm dritt kif ukoll prinċipju umanitarju; hija tirrapreżenta kemm qafas ta’ protezzjoni essenzjali kif ukoll kundizzjoni importanti sabiex jinstabu soluzzjonijiet sostenibbli għar-refuġjati, li jikkontribwixxu b’dan il-mod sabiex jingħataw mill-ġdid semblanza ta’ ħajja normali.” (
2
) Waħda mill‑kwistjonijiet imqajma f’din il-kawża hija dik dwar jekk huwiex possibbli li l-benefiċċju ta’ tali dritt jiġi limitat biss għall-familji ta’ refuġjati li ġew stabbiliti fl-Istat ta’ oriġini.
2.
Din il-kwistjoni hija delikata, f’iktar minn aspett wieħed. Qabel xejn għaliex tali restrizzjoni tidher li tirriżulta mill-għażla espressa tal‑leġiżlatur tal-Unjoni. Sussegwentament għaliex il-leġiżlazzjoni tal‑Unjoni applikabbli għar-refuġjati tvarja kontinwament bejn id‑definizzjoni ta’ garanziji fundamentali li għandhom jiġu żgurati lir‑refuġjati, li jkunu saru partikolarment vulnerabbli minħabba l-vjaġġ migratorju tagħhom, u l-volontà tal-Istati Membri li jikkontrollow il-flussi migratorji (
3
). Finalment għaliex il-karatteristiċi partikolari tal-kawża prinċipali jistgħu jwasslu sabiex tinqabeż ir-rabta kkunsidrata bħala integrali bejn l-idea ta’ spostament u l-istatus ta’ refuġjat, peress li t-tfal li ngħataw dan l-istatus huma mwielda fil-Belġju minn ġenituri li ltaqgħu f’dan l-Istat Membru.
I. Il-kuntest ġuridiku
A.
Id-Direttiva 2011/95/UE
3.
Il-premessi 18 u 19 tad-Direttiva 2011/95/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-13 ta’ Diċembru 2011 dwar standards għall‑kwalifika ta’ ċittadini nazzjonali ta’ pajjiżi terzi jew persuni mingħajr stat bħala benefiċjarji ta’ protezzjoni internazzjonali, għal stat uniformi għar-refuġjati jew għal persuni eliġibbli għal protezzjoni sussidjarja, u għall-kontenut tal-protezzjoni mogħtija (
4
), huma redatti bil-mod segwenti:
“(18)
L-‘aħjar interessi tat-tfal’, għandhom ikunu kunsiderazzjoni primarja tal-Istati Membri meta jkunu qed jimplimentaw din id-Direttiva, skont il-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti tal-1989 dwar id-Drittijiet tat-Tfal. Fl-evalwazzjoni tal-aħjar interessi tat-tfal, l-Istati Membri għandhom partikolarment jikkunsidraw b’mod xieraq il-prinċipju tal‑unità tal-familja, il-benesseri tal-minuri u l-iżvilupp soċjali, il‑kunsiderazzjonijiet tas-sikurezza u tas-sigurtà u l-opinjonijiet tal‑minuri skont l-età u l-maturità tiegħu/jew tagħha.
(19)
Hu meħtieġ li wieħed iwessa’ l-kunċett ta’ membri tal-familja, sabiex jittieħdu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkostanzi differenti partikolari tad‑dipendeza u l-attenzjoni speċjali li għandha tingħata fl-aħjar interessi tat-tfal.”
4.
Il-premessa 38 tad-Direttiva 2011/95 tispjega li, “[m]eta jiddeċiedu dwar il-jedd għall-benefiċċji inklużi f’din id-Direttiva, l-Istati Membri għandhom jikkunsidraw b’mod dovut l-aħjar interessi tat-tfal, kif ukoll iċ-ċirkostanzi partikolari tad-dipendenza fuq il-benefiċjarju ta’ protezzjoni internazzjonali ta’ qraba viċini li diġà huma preżenti fl-Istat Membru u li mhumiex membri tal-familja ta’ dak il-benefiċjarju. F’ċirkustanzi eċċezzjonali, fejn persuna relatata mill-qrib mal‑benefiċjarju ta’ protezzjoni internazzjonali tkun minuri miżżewġa iżda mhux akkumpanjata mill-konjuġi tagħha, l-aħjar interessi tal-minuri jistgħu jitqiesu bħala dawk tal-familja oriġinali tagħha”.
5.
L-Artikolu 2(j) tad-Direttiva 2011/95, intitolat “Definizzjonijiet”, jistipula:
“Għall-iskopijiet ta’ din id-Direttiva għandhom japplikaw id‑definizzjonijiet li ġejjin:
[…]
j)
‘membri tal-familja’ ifisser, safejn il-familja tkun diġa’ eżistiet fil‑pajjiż tal-oriġini, il-membri tal-familja li ġejjin tal-benefiċjarju tal‑protezzjoni internazzjonali li huma preżenti fl-istess Stat Membru rigward l-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali:
–
il-konjuġi tal-benefiċjarju tal-protezzjoni internazzjonali jew is‑sieħeb/sieħba tiegħu f’relazzjoni stabbli, fejn il-liġi jew il-prassi tal‑Istat Membru interessat tittratta koppji mhux miżżewġa b’mod paragunabbli għal koppji miżżewġa skont il-liġi li tirrigwarda ċittadini nazzjonali minn pajjiż terz,
–
it-tfal minuri tal-koppji msemmija fl-ewwel inċiż jew il-benefiċjarju ta’ protezzjoni internazzjonali, fuq kundizzjoni li mhumiex miżżewġin u indipendentement mill-fatt jekk twildux fiż-żwieġ jew barra ż-żwieġ jew ġew adottati kif definit skont liġi nazzjonali,
–
il-missier, l-omm jew adult ieħor responsabbli għall-benefiċjarju ta’ protezzjoni internazzjonali sew jekk bil-liġi jew bil-prattika tal-Istat Membru kkonċernat, meta dak il-benefiċjarju hu minuri jew mhux miżżewweġ;”
6.
L-Artikolu 3 tad‑Direttiva 2011/95, intitolat “Standards stabbiliti aktar favorevoli”, jistipula li “[l]-Istati Membri jistgħu jdaħħlu jew jżommu standards aktar favorevoli biex jistabbilixxu min jikkwalifika bħala refuġjat jew bħala persuna eliġibbli għal protezzjoni sussidjarja, u biex jistabbilixxu l-kontenut ta’ protezzjoni internazzjonali, safejn dawk l-istandards stabbiliti huma kompatibbli ma’ din id-Direttiva”.
7.
L-Artikolu 20 tad-Direttiva 2011/95, li jinsab fil-Kapitolu VII intitolat “Kontenut ta’ protezzjoni internazzjonali”, jispjega fil-paragrafu 5 tiegħu li “[l]-aħjar interessi tat-tfal għandu jkun kunsiderazzjoni primarja għall-Istati Membri meta jimplimentaw id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Kapitolu li jinvolvi minuri”.
8.
L-Artikolu 23 ta’ din id-direttiva, li jaqa’ wkoll taħt dan il‑Kapitolu VII, tagħha huwa intitolat “Żamma ta’ unità tal-familja”. Huwa jistipula s-segwenti:
“1.   L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-unità tal-familja tista’ tinżamm.
2.   L-Istati Membru għandhom jiżguraw li membri tal-familja tal‑benefiċjarju tal-protezzjoni internazzjonali, li ma jikkwalifikawx individwalment għal tali protezzjoni, huma intitolati li jitolbu l-benefiċċji msemmija fl-Artikoli 24 sa 35, bi qbil mal-proċeduri nazzjonali safejn huwa kompatibbli mal-istatus legali personali tal-membru tal-familja.
3.   Il-Paragrafi 1 u 2 mhumiex applikabbli fejn il-membru tal-familja huwa jew jista’ jiġi eskluż minn protezzjoni internazzjonali skont il‑Kapitoli III u V.
4.   Minkejja paragrafi 1 u 2, l-Istati Membri jistgħu jirrifjutaw, inaqqsu jew jirtiraw il-benefiċċji msemmija fihom għal raġunijiet ta’ sigurtà nazzjonali jew ordni pubbliku.
5.   L-Istati Membri jistgħu jiddeċiedu li dan l-Artikolu japplika wkoll għal qraba oħra qrib li għexu flimkien bħala parti mill-familja fil-mument meta telqu mill-pajjiż ta’ oriġini, u li kienu dipendenti għal kollox jew prinċipalment fuq il-benefiċjarju ta’ protezzjoni internazzjonali f’dak il‑ħin.”
9.
L-Artikoli 24 sa 35 tad-Direttiva 2011/95 jelenkaw il-benefiċċji relatati mad-dritt ta’ residenza, mal-aċċess għal impjieg, mal-aċċess għal edukazzjoni u għall-proċeduri għar-rikonoxximent ta’ kwalifiki, mal‑għajnuna soċjali, mal-kura tas-saħħa, mal-minuri mhux akkumpanjati, mal-aċċess għal akkomodazzjoni, mal-libertà ta’ moviment fi ħdan l-Istat Membru, mal-aċċess għal faċilitajiet ta’ integrazzjoni u, finalment, mar-ripatrijazzjoni.
B.
Id-dritt Belġjan
10.
L-Artikolu 9a, li jinsab fil-Kapitolu III (“Residenza ta’ iktar minn tliet xhur”) tat-Titolu I (“Dispożizzjonijiet ġenerali”) tal-Liġi tal-15 ta’ Diċembru 1980 dwar id-Dħul fit-territorju, ir-Residenza, l-Istabbiliment u t-Tkeċċija tal-barranin (
5
), kif emendata, b’mod partikolari, bil-Liġi tat‑8 ta’ Lulju 2011 (iktar ’il quddiem il-“Liġi tal-1980 emendata”), jistipula:
“1.   F’ċirkustanzi eċċezzjonali u sakemm il-barrani għandu dokument ta’ identità, il-permess ta’ residenza jista’ jintalab mingħand is-sindku tal‑lokalità fejn jgħix, li għandu jibagħtu lill-Ministru jew lid-delegat tiegħu. Meta l-Ministru jew id-delegat tiegħu jagħtu l-permess ta’ residenza, dan jinħareġ fil-Belġju.
Il-kundizzjoni li l-barrani jkollu dokument ta’ identità ma tapplikax:
–
għall-applikant ta’ ażil li l-applikazzjoni għall-ażil tiegħu ma kinitx is-suġġett ta’ deċiżjoni finali jew li jkun ippreżenta appell amministrattiv ta’ kassazzjoni ddikjarat ammissibbli […];
–
għall-barrani li juri b’mod validu l-impossibbiltà tiegħu li jikseb fil‑Belġju d-dokument ta’ identità mitlub.
2.   Mingħajr preġudizzju għal elementi oħra tal-applikazzjoni, ma jistgħux jiġu kkunsidrati bħala ċirkustanzi eċċezzjonali u ġew iddikjarati inammissibbli:
–
1° l-elementi li diġà ġew invokati insostenn ta’ applikazzjoni għall‑ażil fis-sens tal-Artikoli 50, 50a, 50b u 51, u li ġew miċħuda mill‑awtoritajiet tal-ażil, bl-eċċezzjoni ta’ elementi miċħuda għaliex ma jaqgħux taħt il-kriterji tal-Konvenzjoni ta’ Genève kif stabbiliti fl‑Artikolu 48/3 u taħt il-kriterji previsti fl-Artikolu 48/4 fil-qasam ta’ protezzjoni sussidjarja, jew għaliex ma jaqgħux fil-kompetenza ta’ dawn l-awtoritajiet;
–
2° l-elementi li kellhom jiġu invokati matul il-proċedura tal‑ipproċessar tal-applikazzjoni għall-ażil fis-sens tal-Artikolu 50, 50a, 50b u 51, safejn kienu jeżistu jew kienu magħrufa mill-barrani qabel it-tmiem tal-proċedura;
–
3° l-elementi li diġà ġew invokati f’applikazzjoni preċedenti għal permess ta’ residenza fir-Renju bl-eċċezzjoni ta’ elementi invokati fil‑qafas ta’ applikazzjoni ddikjarata inammissibbli minħabba l‑assenza ta’ dokumenti ta’ identità mitluba jew minħabba nuqqas ta’ pagament jew pagament mhux komplet tal-ħlas imsemmi fl‑Artikolu 1(1) u bl-eċċezzjoni ta’ elementi msemmija fl‑applikazzjonijiet preċedenti li ġew miċħuda;
–
4° l-elementi li ġew imsemmija fil-qafas ta’ applikazzjoni għal kisba ta’ permess ta’ residenza abbażi tal-Artikolu 9b.
3.   L-applikazzjoni għal permess ta’ residenza fir-Renju hija eżaminata biss abbażi tal-aħħar applikazzjoni mressqa mis-sindku jew id-delegat tiegħu lill-Ministru jew id-delegat tiegħu. Il-barrani li jissottometti applikazzjoni ġdida jitqies li jirtira applikazzjonijiet pendenti sottomessi qabel.”
11.
Il-punt 7 tal-Artikolu 10(1), li jinsab fil-Kapitolu III tat-Titolu I tal‑Liġi tal- 1980 emendata, jistipula:
“Mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 9 u 12, huma intitolati li jirrisjedu għal iktar minn tliet xhur fir-Renju: […]
–
7° il-missier u l-omm ta’ barrani rrikonoxxut bħala refuġjat fis-sens tal-Artikolu 48/3 jew li jibbenefika minn protezzjoni sussidjarja, li jiġu jgħixu miegħu, sakemm dan ikollu inqas minn tmintax-il sena u daħal fir-Renju mhux akkumpanjat minn barrani adult responsabbli għalih skont il-liġi u li sussegwentament ma ġiex meħud taħt ir‑responsabbiltà ta’ tali persuna, jew li tħalla waħdu wara li daħal fir‑Renju.”
II. Il-kawża prinċipali, id-domandi preliminari u l-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
12.
XXX huwa ta’ nazzjonalità Gineana. Huwa wasal fil-Belġju fl‑2007. Huwa ressaq l-ewwel applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali, li ġiet miċħuda, segwita minn żewġ applikazzjonijiet oħra, fl-2010 u fl-2011, li l-awtoritajiet Belġjani rrifjutaw li jikkunsidraw. Fid-29 ta’ Jannar 2019, XXX ressaq ir-raba’ applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali li fiha din id-darba sostna li huwa l-missier ta’ żewġt’itfal imwielda fil-Belġju fl-2016 u fl-2018, li minnhom tallinqas wieħed ġie rrikonoxxut bħala refuġjat (
6
), bħal ommhom (
7
). Din ir-raba’ applikazzjoni ġiet miċħuda bħala inammissibbli fit‑2 ta’ Ottubru 2019. Fil-15 ta’ Ottubru 2019, XXX ippreżenta rikors kontra din id-deċiżjoni quddiem il-Kunsill għall-Kwistjonijiet dwar Barranin (il-Belġju) li ċaħdu fis-17 ta’ April 2020.
13.
XXX għalhekk appella fil-Kassazzjoni quddiem il-qorti tar‑rinviju. Essenzjalment, quddiem din il-qorti huwa jsostni li, bħala missier ta’ wild refuġjat, huwa għandu jkun ikkunsidrat bħala “membru tal-familja” fis-sens tad-Direttiva 2011/95 u għandu jingħata l‑protezzjoni internazzjonali. Il-konvenut fil-kawża prinċipali jsostni, minn naħa tiegħu, li d-Direttiva 2011/95 ma tistipulax l-obbligu li tingħata l-protezzjoni internazzjonali lill-membri tal-familja li, b’mod individwali, ma jissodisfawx il-kundizzjonijiet. L-Artikolu 23 tad‑Direttiva 2011/95 jitlob biss li l-Istati Membri għandhom jorganizzaw aċċess għall-benefiċċji previsti fl-Artikoli 24 sa 35 ta’ din id-direttiva iżda li dan l-aċċess huwa limitat għal ċerti membri tal-familja sakemm din ġiet stabbilita fl-Istat ta’ oriġini, li ma huwiex il-każ tal‑familja ta’ XXX.
14.
Il-qorti tar-rinviju għandha dubju dwar il-fatt li d-Direttiva 2011/95 tistipula l-obbligu għall-Istati Membri li jirrikonoxxu l-istatus ta’ benefiċjarju tal‑protezzjoni internazzjonali lill-membri tal-familja ta’ refuġjat minħabba r-raġuni biss li huma membri ta’ din il-familja. Hija tistaqsi wkoll dwar l-applikabbiltà għar-rikorrent fil-kawża prinċipali tal‑Artikolu 23(2) tad-Direttiva 2011/95 minkejja li mill-kliem ta’ dan l‑artikolu jidher li jirriżulta li din id-dispożizzjoni ma hijiex applikabbli għall-membri tal-familja tal-benefiċjarju tal-protezzjoni internazzjonali kif iddefiniti minn din id-direttiva fl-Artikolu 2(j) tagħha. Issa XXX ma jissodisfax din id-definizzjoni peress li minkejja li, ċertament, huwa l‑missier ta’ mill-inqas wild waħda irrikonoxxuta bħala refuġjata, ir‑rikorrent fil-kawża prinċipali ma jikkontestax li l-familja li għaliha jappartjeni dan il-wild ma kinitx ġiet stabbilita fil-pajjiż tal-oriġini iżda fil-Belġju. Madankollu, XXX isostni li l-aħjar interess tal-wild jirrikjedi li l-kunċett ta’ “membri tal-familja” jiġi interpretat b’mod wiesa’, a fortiori f’sitwazzjoni ta’ dipendenza bħal dik li tikkaratterizza r‑relazzjoni bejn uliedu u hu. Fil-fatt, fil-qafas tar-raba’ talba għal protezzjoni internazzjonali tiegħu, huwa sostna li omm it-tfal kellha problemi psikoloġiċi serji u li għalhekk huwa kellu jieħu ħsieb uliedu.
15.
Jekk il-Qorti tal-Ġustizzja kellha tiddeċiedi li l-Artikolu 23 tad‑Direttiva 2011/95 huwa applikabbli għall-kawża prinċipali, XXX isostni li din id-dispożizzjoni ma ġietx trasposta fid-dritt Belġjan u li, peress li hija dispożizzjoni ta’ effett dirett, hija titlob li huwa għandu jingħata l-protezzjoni internazzjonali. Min-naħa tagħha, il-qorti tar‑rinviju tqis li, minkejja li għandu effett dirett, l-Artikolu 23 tad‑Direttiva 2011/95 ma jidhirx li jimplika l-għoti tal-protezzjoni internazzjonali lil XXX peress li huwa ma kienx jissodisfa l-kundizzjonijiet neċessarji sabiex jiksibha. B’mod partikolari, l-Artikolu 23 tad‑Direttiva 2011/95, moqri flimkien mal‑Artikolu 24 ta’ din id-direttiva, jippermetti biss li XXX jista’ jkun intitolat għall-għoti ta’ permess ta’ residenza. Għalhekk jidher neċessarju għall-qorti tar-rinviju li tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-eventwali effett dirett tal‑Artikolu 23 tad-Direttiva 2011/95 u tal-konsegwenzi li jirriżultaw minnu. Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju ssemmi l-argument tar‑rikorrent fil-kawża prinċipali li l-aħjar interess tal-minuri msemmi fl‑Artikolu 20 tad-Direttiva 2011/95 kif ukoll ir-rispett tal-ħajja tal‑familja jitolbu li l-Artikolu 23 tad-Direttiva 2011/95 ikun interpretat fis-sens li jirrikjedi li l-missier ta’ tfal irrikonoxxuti bħala refuġjati fil‑Belġju u li twieldu hemm jingħata l-protezzjoni internazzjonali anki jekk huwa stess ma jissodisfax il-kundizzjonijiet biex jingħata din il-protezzjoni.
16.
Kien f’dawn iċ-ċirkustanzi li l-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat (il-Belġju) iddeċieda li jissospendi l-proċeduri quddiemu u li jagħmel id-domandi segwenti lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“1)
[L-Artikolu 2(j) u l-Artikolu 23] tad-[Direttiva 2011/95] għandhom jiġu interpretati bħala li japplikaw għall-missier ta’ żewġt itfal imwielda fil‑Belġju u li ġew hemmhekk irrikonoxxuti bħala refuġjati filwaqt li l‑Artikolu 2(j) hawn fuq iċċitat jippreċiża li l-membri tal-familja tal‑benefiċjarju ta’ protezzjoni internazzjonali, li huma koperti mid‑Direttiva 2011/95, huma tali ‘safejn il-familja tkun diġa’ eżistiet fil‑pajjiż tal-oriġini’?
2)
Il-fatt, invokat mir-rikorrent [fil-kawża prinċipali] fis-seduta, li wlied[u] jinsabu f’sitwazzjoni ta’ dipendenza fuq[u] u li l-aħjar interessi ta’ wlied[u] jeżiġu, skont ir-rikorrent[…], li [j]ingħatal[u] protezzjoni internazzjonali, jimplika, fid-dawl tal-premessi 18, 19 u 38 tad‑Direttiva 2011/95, li l-kunċett ta’ ‘membri tal-familja’ tal-benefiċjarju ta’ protezzjoni internazzjonali, koperti mid-Direttiva 2011/95, jiġi estiż għal familja li ma kinitx teżisti fil-pajjiż tal-oriġini?
3)
Fil-każ ta’ risposta pożittiva għall-ewwel żewġ domandi preliminari, l-Artikolu 23 tad-Direttiva 2011/95, li ma ġiex traspost fid-dritt Belġjan sabiex jipprovdi għall-għoti ta’ permess ta’ residenza jew protezzjoni internazzjonali lil missier ta’ tfal irrikonoxxuti bħala refuġjati fil-Belġju u li twieldu hemmhekk, jista’ jkollu effett dirett?
4)
Jekk iva, l-Artikolu 23 tad-Direttiva 2011/95 jagħti, fl-assenza ta’ traspożizzjoni, lill-missier ta’ tfal irrikonoxxuti bħala refuġjati fil-Belġju u li twieldu hemmhekk id-dritt li jitlob il-benefiċċji msemmija fl‑Artikoli 24 sa 35 [ta’ din id-direttiva], inkluż permess ta’ residenza li jippermettilu jgħix legalment fil-Belġju mal-familja tiegħu, jew id-dritt li jikseb protezzjoni internazzjonali anki jekk dan il-missier ma jkunx jissodisfa individwalment il-kundizzjonijiet neċessarji sabiex jikseb protezzjoni internazzjonali?
5)
L-effett utli tal-Artikolu 23 tad-[Direttiva 2011/95], moqri fid-dawl tal-Artikoli 7, 18 u 24 tal-Karta tad-Drittijiet fundamentali tal-Unjoni Ewropea [iktar ’il quddiem il-‘Karta’], u tal-premessi 18, 19 u 38 ta’ [din id‑direttiva], jobbliga lill-Istat Membru li ma jkunx adatta id-dritt nazzjonali tiegħu b’tali mod li l-membri tal-familja [fis-sens previst fl‑Artikolu 2(j) tal-imsemmija direttiva jew li fir-rigward tagħhom hemm sitwazzjoni individwali ta’ dipendenza] tal-benefiċjarju ta’ tali status ikunu jistgħu, jekk ma jissodisfawx individwalment il-kundizzjonijiet għall-għoti tal-istess status, jasserixxu ċerti benefiċċji, jirrikonoxxi lill‑imsemmija membri tal-familja dritt ta’ status ta’ refuġjat idderivat sabiex ikunu jistgħu jasserixxu l-imsemmija benefiċċji sabiex iżommu l‑unità tal-familja?
6.
L-Artikolu 23 tad-[Direttiva 2011/95], moqri fid-dawl tal-Artikoli 7, 18 u 24 tal-[Karta] u l-premessi 18, 19 u 38 ta[’ din id-direttiva], jobbliga lill-Istat Membru li ma jkunx addatta d-dritt nazzjonali tiegħu b’tali mod li l-ġenituri ta’ refuġjat irrikonoxxut ikunu jistgħu jibbenefikaw mill‑benefiċċji elenkati fl-Artikoli 24 sa 35 tad-Direttiva, [jippermetti lil dawn il-ġenituri] jibbenefikaw minn protezzjoni internazzjonali dderivata sabiex tingħata importanza fundamentali lill-aħjar interessi tal‑wild u tiġi żgurata l-effettività tal-istatus ta’ refuġjat ta’ dan tal‑aħħar?”
III. Analiżi
A.
Rimarki preliminari
17.
Id-domandi preliminari saru lill-Qorti tal-Ġustizzja f’kuntest fattwali li fih missier ta’ tfal imwielda fil-Belġju, li mill-inqas wieħed minnhom għandu status ta’ refuġjat, li jinsabu fit-territorju Belġjan ma’ ommhom, refuġjata wkoll, u minkejja li, barra minn hekk, huwa stabbilit li, minn naħa waħda, il-familja hekk iffurmata ma kinitx ġiet stabbilita fl‑Istat tal-oriġini iżda fl-Istat ospitanti u, min-naħa l-oħra, il-missier ma jidhirx li min-naħa tiegħu jissodisfa l-kundizzjonijiet sabiex jibbenefika minn protezzjoni internazzjonali. Il-kawża prinċipali tikkonċerna l‑kontestazzjoni minn dan il-missier tar-rifjut tal-awtoritajiet Belġjani li jagħtuh tali protezzjoni, inkluż b’mod idderivat.
18.
Barra minn hekk, mill-proċess sottomess lill-Qorti tal-Ġustizzja, u b’mod partikolari mill-osservazzjonijiet bil-miktub ippreżentati minn XXX, jirriżulta li l-omm ġiet irrikonoxxuta bħala refuġjata b’mod partikolari abbażi ta’ bżonn ta’ protezzjoni ta’ bintha kontra l-mutilazzjoni ġenitali u li hija kienet tbati minn problemi serji ta’ saħħa mentali.
19.
Din il-kawża għalhekk tqajjem il-kwistjoni dwar jekk id‑Direttiva 2011/95 toffrix xi protezzjoni jew xi benefiċċju lill-imsemmi missier ta’ familja li jista’ jippermettilu jirrisjedi b’mod legali fil‑Belġju flimkien ma’ uliedu refuġjati. Din il-kwistjoni tqum f’kuntest nazzjonali li nbidel. Fil-fatt, jidher li sal-2018, il-Commissariat général aux réfugiés et aux apatrides (il-Kummissarjat ġenerali tar-refuġjati u tal-persuni mingħajr stat) kien jagħti awtomatikament lil ġenitur ta’ wild refuġjat status idderivat simili għal dak tal-wild, irrispettivament minn kwalunkwe kunsiderazzjoni relatata mas-sodisfazzjon, min-naħa ta’ dan il-ġenitur, tal-kundizzjonijiet neċessarji għall-għoti ta’ protezzjoni internazzjonali. Fl-2019, il-Commissariat général aux réfugiés et aux apatrides (il-Kummissarjat ġenerali tar-refuġjati u tal-persuni mingħajr stat) temm din il-prassi. Il-ġenitur ta’ refuġjat li ma jingħatax protezzjoni internazzjonali għaliex ma jissodisfax il-kundizzjonijiet issa għandu jressaq applikazzjoni sabiex jirregolarizza l-pożizzjoni tiegħu għal raġunijiet umanitarji bbażata fuq l-Artikolu 9a tal-Liġi tal‑1980 emendata. Skont ir-rikorrent fil-kawża prinċipali, din il-proċedura ta’ dritt komuni hija suġġetta għal kundizzjonijiet ta’ ammissibbiltà tagħha u toffri ftit garanziji, b’mod partikolari fir-rigward ta’ termini.
20.
Il-kliem tad-domandi preliminari xi drabi jsemmu r‑rikonoxximent tal-protezzjoni internazzjonali lill-membri tal-familja fis-sitwazzjoni ta’ XXX u xi drabi l-aċċess għall-benefiċċji previsti fl‑Artikoli 24 sa 35 tad-Direttiva 2011/95.
21.
F’dan ir-rigward, qabel xejn, hija meħtieġa spjegazzjoni. Kif iddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja, id-Direttiva 2011/95 ma tipprevedix l‑estensjoni, b’mod idderivat, tal-istatus ta’ refuġjat jew tal-istatus mogħti mill-protezzjoni sussidjarja lill-membri tal-familja ta’ persuna li tkun ingħatat dan l-istatus, li, b’mod individwali, ma jissodisfawx il‑kundizzjonijiet għall-għoti tal-imsemmi status peress li l-Artikolu 23 ta’ din id-direttiva sempliċement jimponi fuq l-Istati Membri l-obbligu li jorganizzaw id-dritt nazzjonali tagħhom b’mod li tali membri tal-familja jistgħu jitolbu, b’mod konformi mal-proċeduri nazzjonali u sa fejn dan huwa kompatibbli mal-istatus ġuridiku personali ta’ dawn il-membri tal‑familja, ċerti benefiċċji li jinkludu b’mod partikolari l-għoti ta’ permess ta’ residenza, l-aċċess għall-impjieg jew l-aċċess għall‑edukazzjoni (
8
).
22.
Sa fejn l-Artikolu 3 tad-Direttiva 2011/95 jagħti l-possibbiltà lill‑Istati Membri li jadottaw dispożizzjonijiet iktar favorevoli sabiex jiddeċiedu liema huma l-persuni li jissodisfaw il-kundizzjonijiet tal-għoti tal-istatus ta’ refuġjat jew ta’ persuna li tista’ tibbenefika mill-protezzjoni sussidjarja u sabiex jistabbilixxu l-kontenut tal-protezzjoni internazzjonali, bil-kundizzjoni li dawn id-dispożizzjonijiet ikunu kompatibbli mad-Direttiva 2011/95, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet b’mod partikolari, fi tmiem eżami ddettaljat, li din id-direttiva ma tipprekludix li Stat Membru, bis-saħħa ta’ dispożizzjonijiet nazzjonali iktar favorevoli, jagħti, b’mod idderivat u għall-finijiet taż-żamma tal‑unità tal-familja, l-istatus ta’ refuġjat lill-wild minuri ta’ ċittadin ta’ pajjiż terz li lilu ġie rrikonoxxut dan l-istatus b’applikazzjoni tas-sistema stabbilita mill-imsemmija direttiva, inkluż fil-każ fejn dan il-wild twieled fit‑territorju ta’ dan l-Istat Membru u għandu, mill-ġenitur l-ieħor tiegħu, in‑nazzjonalità ta’ pajjiż terz ieħor li fih ma hemmx riskju li jiġi ppersegwitat, bil‑kundizzjoni li l-imsemmi wild ma jaqax taħt xi waħda mill‑klawżoli ta’ esklużjoni tal-Artikolu 12(2) tad-Direttiva 2011/95 u li dan ma jkollux, permezz tan‑nazzjonalità tiegħu jew element ieħor li jikkaratterizza l‑istatus ġuridiku personali tiegħu, dritt għal trattament aħjar fl-imsemmi Stat Membru minn dak li jirriżulta mill-għoti tal-istatus ta’ refuġjat (
9
). B’hekk, l-għoti ta’ protezzjoni internazzjonali dderivata skont id-Direttiva 2011/95, bħala miżura iktar favorevoli, huwa possibbli, sakemm jiġu ssodisfatti ż-żewġ kundizzjonijiet, jiġifieri li dan jirriżulta mill-għażla tal-Istat Membru kkonċernat u li jkun kompatibbli mad‑dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2011/95 u jippreżenta dejjem, b’mod partikolari, rabta mal-loġika ta’ protezzjoni internazzjonali.
23.
Issa mill-proċess ippreżentat lill-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-ebda dispożizzjoni nazzjonali jew prassi iktar favorevoli meta mqabbla ma’ dak li tipprevedi d-Direttiva 2011/95 ma hija applikata bħalissa fil-Belġju f’dak li jirrigwarda sitwazzjoni bħal dik ta’ XXX. Għall-kuntrarju, jidher li l-Commissariat général aux réfugiés et aux apatrides (il-Kummissarjat ġenerali tar-refuġjati u tal-persuni mingħajr stat) xtaq itemm il-prassi preċedenti iktar favorevoli tiegħu.
24.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, fin-nuqqas ta’ xewqa mill-Istat Membru kkonċernat li jimplimenta sistema iktar favorevoli, irrispettivament mill‑interpretazzjoni mogħtija tad-dispożizzjonijiet tad‑Direttiva 2011/95 fi ħdan din il-kawża, ma jistax ikun possibbli li XXX jingħata b’mod idderivat l-istatus ta’ refuġjat.
25.
Madankollu, kif indikat mill-Qorti tal-Ġustizzja, l-għoti ta’ tali status ma huwiex l-uniku forma ta’ protezzjoni offruta mid‑Direttiva 2011/95, peress li din tiżgura wkoll l-aċċess għal benefiċċji lill-membri tal-familja tal-benefiċjarju tal-protezzjoni internazzjonali. Għalhekk, hemm lok li d-domandi preliminari magħmula lill-Qorti tal‑Ġustizzja jinftiehmu fis-sens li huma intiżi sabiex jistabbilixxu jekk XXX jistax jibbenefika minn benefiċċju wieħed jew iktar previsti fl‑Artikoli 24 sa 35 tad-Direttiva 2011/95.
26.
Barra minn hekk, loġikament, infakkar li d-dispożizzjonijiet tad‑Direttiva 2011/95 għandhom jiġu interpretati, skont ġurisprudenza stabbilita, mhux biss fid-dawl tal-istruttura ġenerali u tal-għan tagħha, b’osservanza tal-Konvenzjoni ta’ Genève u tat-trattati l-oħra rilevanti msemmija fl-Artikolu 78(1) TFUE, iżda wkoll, kif jirriżulta mill‑premessa 16 ta’ din id-Direttiva, b’rispett tad-drittijiet irrikonoxxuti mill‑Karta (
10
) u b’mod partikolari mill-Artikoli 7, 18 u 24 tagħha.
27.
Huwa b’dan ir-rekwiżit dejjem f’moħħi li issa ser nibda l-analiżi tad-domandi preliminari.
B.
Fuq l-ewwel żewġ domandi preliminari
28.
Bħall-Kummissjoni, ser nittratta flimkien l-ewwel żewġ domandi preliminari li permezz tagħhom il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l‑Artikolu 2(j) u l-Artikolu 23 tad-Direttiva 2011/95 jistgħux jiġu interpretati fis‑sens li l-missier, ċittadin ta’ pajjiż terz, ta’ ulied li jibbenefikaw mill‑istatus ta’ refuġjat imwielda fil-Belġju, fi ħdan familja li ġiet stabbilita f’dan l-Istat, għandux jiġi kkunsidrat bħala “membru tal‑familja” fis-sens ta’ din id-direttiva. Il-qorti tar-rinviju tistaqsi x’jista’ jkun l-effett tal-istat ta’ dipendenza tal-wild fir-rigward ta’ missieru, kif ukoll tal-qari tal-premessi 18, 19 u 38 tad-Direttiva 2011/95, fuq l-interpretazzjoni li għandha tingħata lill-kunċett ta’ “membri tal‑familja” fis-sens ta’ din tal-aħħar.
29.
Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, b’mod konformi mar-rekwiżiti kemm tal-applikazzjoni uniformi tad-dritt tal‑Unjoni kif ukoll tal-prinċipju ta’ ugwaljanza, dispożizzjoni ta’ dan id‑dritt li ma tinkludi ebda riferiment espress għad-dritt tal-Istati Membri sabiex jiġu ddeterminati t-tifsira u l-portata tagħha għandha normalment tingħata, fl-Unjoni Ewropea kollha, interpretazzjoni awtonoma u uniformi li għandha tiġi mfittxija billi jittieħdu inkunsiderazzjoni, b’mod partikolari, il-kuntest tad-dispożizzjoni u l-għan imfittex mil‑leġiżlazzjoni inkwistjoni (
11
).
30.
Minn perspettiva litterali, l-Artikolu 23(1) tad-Direttiva 2011/95 jistipula li l-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-unità tal-familja tkun tista’ tinżamm. Il-paragrafu 2 ta’ dan l-Artikolu 23 jispjega li dawn l-Istati “għandhom jiżguraw li membri tal-familja tal-benefiċjarju tal‑protezzjoni internazzjonali, li ma jikkwalifikawx individwalment għal tali protezzjoni, huma intitolati li jitolbu l-benefiċċji msemmija fl-Artikoli 24 sa 35, bi qbil mal-proċeduri nazzjonali safejn huwa kompatibbli mal-istatus legali personali tal-membru tal-familja”. Sabiex jiġi stabbilit il-kamp ta’ applikazzjoni tal-imsemmija Artikolu 23(2), għandu għalhekk isir riferiment għall-Artikolu 2(j) ta’ din id-direttiva, li jistipula li “[g]ħall-iskopijiet ta’ din id-Direttiva […] ‘membri tal‑familja’ ifisser, safejn il-familja tkun diġa’ eżistiet fil‑pajjiż tal‑oriġini, il-membri tal-familja li ġejjin tal-benefiċjarju tal-protezzjoni internazzjonali li huma preżenti fl-istess Stat Membru rigward l‑applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali: […] il-missier, l-omm jew adult ieħor responsabbli għall-benefiċjarju ta’ protezzjoni internazzjonali sew jekk bil-liġi jew bil-prattika tal-Istat Membru kkonċernat, meta dak il-benefiċjarju hu minuri jew mhux miżżewweġ”.
31.
Mill-kliem tal-Artikolu 2(j) tad-Direttiva 2011/95 jirriżulta mingħajr ebda dubju li, fis-sens ta’ din id-direttiva, il-membri tal-familja huma kkunsidrati bħala tali biss jekk il-familja tkun diġà eżistiet fil-pajjiż tal-oriġini.
32.
Dan jidher ikkonfermat mill-analiżi kuntestwali, peress li l‑Artikolu 23(5) tad-Direttiva 2011/95 jagħti l-possibbiltà lill-Istati Membri jiddeċiedu li dan l-Artikolu 23 japplika wkoll għal qraba oħra qrib “li għexu flimkien bħala parti mill-familja fil-mument meta telqu mill-pajjiż ta’ oriġini” (
12
). Il-premessa 16 ta’ din id-direttiva ssemmi wkoll il-membri tal-familja tal-applikanti għall-ażil “li jakkompanjawhom” (
13
).
33.
Din l-analiżi litterali hija kkorroborata mill-analiżi teleoloġika, minkejja li ż-żamma tal-unità tal-familja ma hijiex l-għan prinċipali tad‑Direttiva 2011/95 (
14
). B’hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li r-raġuni għall-Artikolu 23 tad-Direttiva 2011/95 hija “li jippermetti lill‑benefiċjarju ta’ protezzjoni internazzjonali jgawdi d-drittijiet li tagħtih din il-protezzjoni filwaqt li tinżamm l-unità tal-familja tiegħu fit‑territorju tal-Istat Membru ospitanti” (
15
). Peress li l-kwistjoni hija li tinżamm
l-unità tal-familja, bħala regola, għalhekk, il-familja kienet diġà teżisti fil-mument tat-trasferiment fl-Istat Membru ospitanti (
16
) u huma għalhekk il-membri tal-familja diġà kkostitwita li jibbenefikaw, jekk ikun il-każ, mill-benefiċji previsti fl-Artikoli 24 sa 35 tad‑Direttiva 2011/95 (
17
). Id-diffikultà ta’ din il-kawża hija hawnhekk minħabba l-fatt li l-ulied refuġjati ma ċċaqilqux.
34.
Fid-dawl ta’ dawn il-punti ta’ interpretazzjoni ċari ferm, la r‑riferiment għar-rabta ta’ dipendenza bejn l-ulied irrikonoxxuti bħala refuġjati u missierhom u lanqas il-qari tal-premessi 18, 19 u 38 tad‑Direttiva 2011/95, li bħala tali ma għandhomx forza vinkolanti, ma jistgħu jinfluwenzaw din l-interpretazzjoni.
35.
Minn naħa waħda, f’dak li jirrigwarda l-istat ta’ dipendenza tal‑ulied fir-rigward ta’ missierhom, f’dan l-istadju tal-analiżi, ma jistax ikollu bħala effett li jibdel dak li l-leġiżlatur tal-Unjoni ddikjara b’mod ċar, jiġifieri li, sabiex il-membri tagħha jkunu kkunsidrati bħala membri tal-familja fis-sens tal-Artikolu 23(2) tad-Direttiva 2011/95, din il-familja, fost kundizzjonijiet oħra, għandha tkun ġiet stabbilita fl-Istat tal-oriġini. L‑istat ta’ dipendenza huwa intrinsikament dak li jikkaratterizza ħafna r‑relazzjoni ta’ kull wild mal-ġenituri tiegħu u, għalhekk, dan ma pprekludix lill-leġiżlatur tal-Unjoni milli jipproteġi din ir-relazzjoni abbażi tal-Artikolu 23(2) tad-Direttiva 2011/95 sempliċement meta hija tkun diġà ġiet stabbilita qabel id-dħul fit-territorju tal-Istat ospitanti. Anki jekk il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tirrikjedi li għandha tingħata interpretazzjoni wiesgħa lid-dispożizzjonijiet tad-dritt idderivat li għandhom l-għan li jiffavorixxu l-eżerċizzju ta’ drittijiet fundamentali, dan ir-rekwiżit ta’ interpretazzjoni wiesgħa ma għandux jiġġustifika interpretazzjoni li tmur kontra t-test ta’ dawn id-dispożizzjonijiet (
18
).
36.
Min-naħa l-oħra, f’dak li jirrigwarda l-premessa 18 tad‑Direttiva 2011/95, din tfakkar li l-aħjar interessi tat-tfal hija kunsiderazzjoni primarja li għandha tiggwida lill-Istati Membri fil‑proċessi tagħhom ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet individwali. Xorta jibqa’ l‑fatt li dan l-interess għandu jiġi kkunsidrat skont ir-restrizzjonijiet iddefiniti mil-leġiżlatur tal-Unjoni fl-Artikolu 2(j) tad-Direttiva 2011/95.
37.
Fir-rigward tal-premessa 19 ta’ din id-direttiva, il-ħtieġa li jitwessa’ l-kunċett ta’ “membri tal-familja” li għalih isir riferiment għandha tinftiehem fil-kuntest storiku li fih ġiet adottata d-Direttiva 2011/95. Din tal-aħħar, fil-fatt, irriformulat mill-ġdid id-Direttiva tal‑Kunsill 2004/83/KE tad-29 ta’ April 2004 dwar standards minimi għall-kwalifika u l-istatus ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi jew ta’ persuni apolidi bħala refuġjati jew bħala persuni li għal raġunijiet oħra jeħtieġu l-protezzjoni internazzjonali u l-kontenut tal-protezzjoni li tingħata (
19
). Din id-direttiva kienet tiddefinixxi wkoll il-membri tal-familja billi tirreferi għall-familja li tkun diġà eżistiet fil-pajjiż tal-oriġini (
20
). Il‑premessa 19 tad-Direttiva 2011/95 għandha tinftiehem bħala sempliċi spjegazzjoni taż-żieda ta’ tielet inċiż għad-dispożizzjoni li tiddefinixxi l‑membri tal-familja (
21
), żieda li twessa’ l-kunċett ta’ “membri tal-familja” li għalih tirreferi din il-premessa.
38.
Fir-rigward tal-premessa 38 tad-Direttiva 2011/95, jidhirli li din tkopri qabel xejn is-sitwazzjonijiet ta’ dipendenza ta’ qraba viċini fir‑rigward tal-benefiċjarju tal-protezzjoni internazzjonali. Għalhekk insibha diffiċli biex nifhem kif dan ir-riferiment għal din il-premessa jista’ jsostni l-argument ta’ XXX meta dan tal-aħħar jallega li s-sitwazzjoni inkwistjoni fil‑kawża prinċipali hija kkaratterizzata proprjament mid-dipendenza ta’ uliedu fir-rigward tiegħu, u mhux bil-kontra. Huwa veru, l-imsemmija premessa tfakkar ukoll lill-Istati Membri fl-obbligu li jieħdu inkunsiderazzjoni l‑aħjar interessi tal-ulied, iżda tali tfakkira ma tistax tkun il-bażi ta’ interpretazzjoni li tmur lil hinn mill-kliem ċar ħafna tal-Artikolu 2(j) ta’ din id-direttiva.
39.
Finalment, l-interpretazzjoni proposta fil-punt 31 ta’ dawn il‑konklużjonijiet hija riflessa wkoll fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal‑Ġustizzja. B’hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li l-għoti tal‑benefiċċji msemmija fl-Artikoli 24 sa 35 tad-Direttiva 2011/95 lill‑membri tal-familja tal-benefiċjarju tal-protezzjoni internazzjonali “jirrikjedi li jiġu ssodisfatti tliet kundizzjonijiet, li jirrigwardaw, l-ewwel, il-kwalità ta’ membru tal-familja fis-sens tal-Artikolu 2(j) ta’ din l-istess direttiva, it-tieni, il-fatt li ma jiġux issodisfatti, individwalment, il‑kundizzjonijiet neċessarji għall-kisba tal-protezzjoni internazzjonali u, it-tielet, il-kompatibbiltà mal-istatus ġuridiku personali tal-membru tal‑familja kkonċernata” (
22
), u b’hekk tikkonferma b’mod ċar ir-rabta bejn il-kunċett ta’ “membri tal-familja” kif imsemmi fl-Artikolu 23 tad-Direttiva 2011/95 u l‑Artikolu 2(j) ta’ din id-direttiva li l-għan tiegħu huwa, b’mod speċifiku, li jiddefinixxi dan il-kunċett. B’mod iktar ċar, il-Qorti tal‑Ġustizzja kienet iddeċidiet, xi xhur qabel, li minn qari flimkien ta’ dawn iż-żewġ dispożizzjonijiet jirriżulta li “l-obbligu għall-Istati Membri li jipprevedu l-aċċess [għall-vantaġġi msemmija fl-Artikolu 23(2) tad‑Direttiva 2011/95] ma jestendix għat-tfal ta’ benefiċjarju ta’ protezzjoni internazzjonali li twieldu fl-Istat Membru ospitanti ta’ familja li kienet stabbilita fih” (
23
).
40.
B’hekk, l-Artikolu 23(2) tad-Direttiva 2011/95, moqri flimkien mal-Artikolu 2(j) ta’ din id-direttiva, għandu jiġi interpretat fis-sens li, bħala regola, il-kunċett ta’ “membri tal-familja” jippreżumi li din il-familja kienet diġà ġiet stabbilita fil-pajjiż tal-oriġini.
C.
Fuq it-tielet domanda preliminari
41.
It-tielet domanda preliminari saret biss fil-każ ta’ risposta fl‑affermattiv għall-ewwel żewġ domandi. Fil-każ li l-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi f’dan is-sens, għandu jiġi stabbilit issa jekk l-Artikolu 23 tad‑Direttiva 2011/95 jistax ikollu effett dirett, peress li l-qorti tar-rinviju indikat, taħt ir-responsabbiltà unika tagħha, li din id-dispożizzjoni ma kinitx ġiet trasposta fid-dritt Belġjan.
42.
Minn ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li, fil-każijiet kollha fejn dispożizzjonijiet ta’ direttiva jidhru, mill‑perspettiva tal-kontenut tagħhom, inkundizzjonati u preċiżi biżżejjed, il-partijiet fil-kawża jistgħu jinvokawhom quddiem il-qrati nazzjonali kontra l-Istat kemm meta dan ma jkunx ittraspona fit-termini din id-direttiva fid-dritt nazzjonali, kif ukoll jekk ikun ittrasponiha b’mod inkorrett (
24
). F’dan ir-rigward, għandhom jiġu eżaminati n-natura, l‑istruttura u t-termini tad-dispożizzjoni inkwistjoni. Dispożizzjoni tad‑dritt tal-Unjoni hija, minn naħa waħda, inkundizzjonata meta timponi obbligu li ma huwa kkwalifikat bl-ebda kundizzjoni u lanqas ma huwa suġġett, fl-eżekuzzjoni tiegħu jew fl-effetti tiegħu, għall-intervent ta’ att kemm tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni, kemm tal-Istati Membri u, min-naħa l-oħra, tkun biżżejjed preċiża sabiex tiġi invokata minn parti fil-kawża u tiġi applikata mill-qorti meta tistabbilixxi obbligu f’termini inekwivokabbli (
25
). Anki jekk direttiva tħalli lill-Istati Membri ċerta marġni ta’ diskrezzjoni meta jadottaw il-modalitajiet tal-implimentazzjoni tagħha, dispożizzjoni ta’ din id-direttiva tista’ titqies bħala li għandha natura inkundizzjonata u preċiża meta timponi fuq l-Istati Membri, f’termini inekwivokabbli, obbligu ta’ riżultat preċiż u li ma jinkludi l-ebda kundizzjoni rigward l‑applikazzjoni tar-regola li din tistabbilixxi (
26
).
43.
Għalhekk issa għandu jiġi eżaminat jekk l-Artikolu 23 tad‑Direttiva 2011/95 jidhirx, mill-perspettiva tal-kontenut tiegħu, inkundizzjonat u preċiż biżżejjed sabiex ikun jista’ jiġi invokat minn parti f’kawża kontra Stat Membru quddiem il-qrati ta’ dan tal-aħħar.
44.
Il-kliem ta’ din it-tielet domanda jkopri, mingħajr ma jagħmel distinzjoni bejn l-elementi differenti tiegħu, l-Artikolu 23 kollu tad‑Direttiva 2011/95. Peress li s-sitwazzjoni ta’ XXX ma taqax taħt l‑Artikolu 23(5) tad-Direttiva 2011/95, qabel xejn neskludi dan il‑paragrafu minn din l-analiżi.
45.
F’dak li jirrigwarda l-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu 23, li jistipula li “[l]-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-unità tal-familja tista’ tinżamm”, ma jidhirlix li għandu l-karatteristiċi neċessarji sabiex jiġi rrikonoxxut li għandu effett dirett. Bħall-Kummissjoni (
27
), inqis li huwa fformulat f’termini ġeneriċi wisq sabiex jista’ jkun ikkunsidrat bħala “suffiċjentement preċiż” fis-sens tal-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 42 ta’ dawn il-konklużjonijiet (
28
).
46.
Mill-loġika interna tal-Artikolu 23 tad-Direttiva 2011/95 jirriżulta li l-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu jagħti spjegazzjoni ta’ dak li huwa mistenni mill‑Istati Membri f’dak li jirrigwarda l-protezzjoni tal-unità tal-familja tal-benefiċjarji ta’ protezzjoni internazzjonali mal-membri tal-familji tagħhom kif iddefiniti minn din id-direttiva. Dan il-paragrafu jistipula li dawn il-membri tal-familja “li ma jikkwalifikawx individwalment għal tali protezzjoni, huma intitolati li jitolbu l-benefiċċji msemmija fl‑Artikoli 24 sa 35, bi qbil mal-proċeduri nazzjonali safejn huwa kompatibbli mal-istatus legali personali tal-membru tal-familja”.
47.
L-imsemmi paragrafu 2 jistipula, fl-opinjoni tiegħi b’mod ċar, obbligu fuq l-Istati Membri li jorganizzaw l-aċċess tal-membri tal-familja għall‑benefiċċji msemmija fl-Artikoli 24 sa 35 tad-Direttiva 2011/95. Il‑membri tal-familja li jaqgħu taħt l-Artikolu 23(2) ta’ din id-direttiva għandhom ukoll ikunu intitolati, skont il-modalitajiet nazzjonali organizzati għal dan il-għan, għal permess ta’ residenza (Artikolu 24), għal dokumenti tal-ivvjaġġar (Artikolu 25), għal aċċess għal impjieg (Artikolu 26), għal edukazzjoni (Artikolu 27), għal proċeduri għar‑rikonoxximent ta’ kwalifiki (Artikolu 28), għal għajnuna soċjali (Artikolu 29), għal kura tas-saħħa (Artikolu 30), għal miżuri ta’ protezzjoni ta’ minuri mhux akkumpanjati (Artikolu 31), għal akkomodazzjoni (Artikolu 32), għal moviment liberu fi ħdan l-Istat Membru ospitanti (Artikolu 33), għal faċilitajiet ta’ integrazzjoni (Artikolu 34) u għal assistenza għal ripatrijazzjoni (Artikolu 35).
48.
Jista’ jkun hemm oġġezzjoni, minn naħa waħda, li l-obbligi imposti mill-Artikolu 23(2) tad-Direttiva 2011/95 ma jirriżultawx biss mill-qari tiegħu, peress li t-test ta’ din id-dispożizzjoni għandu neċessarjament jinqara flimkien ma’ wieħed mid-drittijiet imsemmija fl‑Artikoli 24 sa 35 ta’ din id-direttiva, u, min-naħa l-oħra, li dan l-istess test, inkwantu jistabbilixxi ċertu numru ta’ restrizzjonijiet fir-rigward tal-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu ratione personae, jipprekludi l-imsemmija dispożizzjoni min-natura inkundizzjonata neċessarja sabiex jiġi rrikonoxxut effett dirett.
49.
F’dak li jirrigwarda l-ewwel oġġezzjoni, l-Artikolu 23(2) tad‑Direttiva 2011/95 ma jimponix l-aċċess awtomatiku għall-benefiċċji elenkati fl-Artikoli 24 sa 35 ta’ din id-direttiva, iżda huwa jitlob li jkun hemm rimedju għall-membri tal-familja li huma eliġibbli li jkunu intitolati għal ċertu numru ta’ benefiċċji. L-Artikolu 23(2) tad-Direttiva 2011/95 huwa dispożizzjoni awtonoma li tikkostitwixxi l-prerekwiżit għar‑rikonoxximent tal-benefiċċju tal-vantaġġi previsti fl-Artikoli 24 sa 35 ta’ din id-direttiva.
50.
F’dak li jirrigwarda t-tieni oġġezzjoni, iktar ’il fuq fakkart li anki dispożizzjoni li tħalli marġni ta’ diskrezzjoni lill-Istati Membri sabiex jiddefinixxu l-modalitajiet għall-implimentazzjoni tagħha tista’ tkun irrikonoxxuta bħala li għandha effett dirett sakemm hija timponi fuq l‑Istati Membri f’termini inekwivoki obbligu ta’ riżultat preċiż, li ma fih l-ebda kundizzjoni fir-rigward tal-applikazzjoni tar-regola stipulata. L‑Artikolu 23(2) tad-Direttiva 2011/95 effettivament iħalli marġni ta’ diskrezzjoni lill-Istati Membri li għandhom jorganizzaw il-proċeduri tagħhom jew jistabbilixxuhom (libertà tal-mezzi) sabiex jippermettu lill‑persuni msemmija jkunu intitolati (riżultat mitlub) għall-benefiċċji msemmija fl-Artikoli 24 sa 35 ta’ din id-Direttiva (
29
). Minn din il-perspettiva biss, l-Artikolu 23(2) tal-imsemmija direttiva ma jidhirx li huwa kundizzjonali.
51.
Barra minn hekk, l-ispjegazzjonijiet relatati mal-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae tiegħu ma għandhomx jiġu interpretati bħala kundizzjonijiet fir-rigward tal-applikazzjoni tar-regola stipulata, fis-sens tal-ġurisprudenza msemmija preċedentament. Ċertament, sabiex ikun intitolat għal dawn il-benefiċċji, l-individwu għandu, fl-ewwel lok, ikun membru tal-familja tal-benefiċjarju ta’ protezzjoni internazzjonali fis-sens tal-Artikolu 2(j) tad-Direttiva 2011/95 li, fit-tieni lok, ma jissodisfax b’mod individwali l-kundizzjonijiet neċessarji sabiex jikseb tali protezzjoni u l-aċċess għall-benefiċċji msemmija ma għandhomx jiġu offruti lilu, fit-tielet lok, sa fejn dan huwa kompatibbli mal-istatus legali personali tiegħu. Fir-rigward ta’ din l-aħħar spjegazzjoni, il-Qorti tal‑Ġustizzja titkellem dwar “riżerva” u mhux dwar kundizzjoni (
30
). Issa, minn naħa waħda, l-eżistenza ta’ riżerva ma teskludix, per se, l-effett dirett (
31
). Min-naħa l-oħra, din ir-“riżerva” hija relatata mal-kamp ta’ applikazzjoni ratione personae tal-Artikolu 23(2) tad-Direttiva 2011/95, liema kamp huwa spjegat iktar fl-Artikolu 23(3) ta’ din id‑direttiva (
32
). Issa, fl-opinjoni tiegħi, il-kwistjoni sabiex jiġi stabbilit il-kamp ta’ applikazzjoni ratione personae ta’ dispożizzjoni ma għandhiex tkun konfuża ma’ dik tal-effett dirett tagħha (
33
).
52.
L-aħħar nett, f’dak li jirrigwarda l-Artikolu 23(4) tad‑Direttiva 2011/95, huwa joffri lill-Istati Membri l-possibbiltà li jirrifjutaw, jillimitaw jew jirtiraw il-benefiċċji previsti fl-Artikoli 24 sa 35 ta’ din id-direttiva għal raġunijiet ta’ sigurtà nazzjonali jew ta’ ordni pubbliku. Din hija kwistjoni ta’ riżerva li tista’ tkun suġġetta għal stħarriġ ġudizzjarju u l-possibbiltà li jkollu Stat Membru li jużaha ma tipprekludix milli jiġi kkunsidrat li l-Artikolu 23(2) tad‑Direttiva 2011/95 jagħti lill-individwi drittijiet li huma jistgħu jsostnu fil-qrati u li l-qrati nazzjonali għandhom jissalvagwardjaw (
34
).
53.
Finalment, il-kundizzjonijiet tal-effett dirett huma issa stabbiliti ferm mill-ġurisprudenza u l-kwistjoni li tqum hawnhekk hija dwar jekk l-Artikolu 23(2) tad-Direttiva 2011/95 huwiex suffiċjentament operazzjonali (
35
) sabiex ikun applikat mill-qorti nazzjonali. Huwa dan li jġib miegħu: “[i]ċ-ċarezza, il-preċiżjoni, in-natura inkundizzjonata, kompleta jew perfetta tar-regola u l-fatt li ma hijiex intiża li tiġi implimentata permezz ta’ dispożizzjonijiet ta’ eżekuzzjoni ta’ natura diskrezzjonali huma biss, minn din il-perspettiva, aspetti tal-istess element karatteristiku uniku li l-imsemmija regola għandu jkollha, jiġifieri l-possibbiltà li tiġi applikata mill-qorti f’każ speċifiku quddiemha” (
36
). Mill-analiżi tiegħi jirriżulta li l-Artikolu 23(2) tad‑Direttiva 2011/95 huwa suffiċjentament operazzjonali sabiex ikun jista’ jiġi mmobilizzat b’mod dirett quddiem il-qorti nazzjonali li hija f’pożizzjoni li tifhem dak li l-leġiżlatur tal-Unjoni ried ipoġġi fir‑responsabbiltà tal-Istati Membri.
54.
B’hekk, mill-analiżi tiegħi jirriżulta li l-Artikolu 23(2) tad‑Direttiva 2011/95, sa fejn jistipula l-obbligu għall-Istati Membri li jorganizzaw l-aċċess għall-benefiċċji msemmija fl-Artikoli 24 sa 35 ta’ din id-direttiva, għandu effett dirett u jista’ jiġi invokat mill-partijiet fil-kawża quddiem il-qrati nazzjonali kontra Stat Membru li jkun ittrasponiha b’mod inkorrett jew li ma jkunx ittrasponiha.
D.
Fuq ir-raba’ domanda preliminari
55.
Mill-motivi tat-talba għal deċiżjoni preliminari (
37
) jirriżulta li din id-domanda ma hijiex intiża sabiex il-Qorti tal-Ġustizzja tfakkar il‑ġurisprudenza klassika tagħha dwar il-konsegwenzi tar-rikonoxximent tal-effett dirett ta’ dispożizzjoni fl-ordinament ġuridiku nazzjonali (
38
) iżda hija tnisslet mill-kontroversja bejn ir-rikorrent fil-kawża prinċipali u l-Istat Belġjan dwar il-portata ratione materiae tal-Artikolu 23(2) tad‑Direttiva 2011/95, peress li XXX jsostni li l-Liġi tal-1980 emendata għandha tkun interpretata skont l-Artikolu 23 ta’ din id‑direttiva u li, konsegwentament, l-awtoritajiet Belġjani kellhom jagħtuh protezzjoni internazzjonali. Il-qorti tar-rinviju, minn naħa tagħha, tikkunsidra li dan ma huwiex l-għan ta’ din id-dispożizzjoni u li, barra minn hekk, l-interpretazzjoni konformi tad-dispożizzjoni nazzjonali tidher li twassal għal interpretazzjoni contra legem.
56.
Għar-raġunijiet spjegati fil-punti 21 et seq. ta’ dawn il‑konklużjonijiet, għandu jitfakkar li, minn naħa waħda, id-Direttiva 2011/95 ma tistipulax l-estensjoni b’mod idderivat tal-istatus ta’ refuġjat lill-membri tal-familja ta’ persuna li tibbenefika minn dan l‑istatus minkejja li dawn il-membri ma jissodisfawx b’mod individwali l-kundizzjonijiet ta’ għoti tal-imsemmi status u, min-naħa l-oħra, li l‑Artikolu 23(2) ta’ din id-direttiva jippermetti lill-persuni li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu jitolbu l-aċċess għall-benefiċċji previsti fl-Artikoli 24 sa 35 tal-imsemmija direttiva (
39
).
E.
Fuq il-ħames u s-sitt domandi preliminari
57.
Fil-qafas tal-proċedura ta’ kooperazzjoni bejn il-qrati nazzjonali u l-Qorti tal-Ġustizzja stabbilita bl-Artikolu 267 TFUE, għandha tkun din tal-aħħar li tagħti risposta utli lill-qorti nazzjonali sabiex din tkun tista’ tiddeċiedi l-kawża li għandha quddiemha. Għalhekk għandha tkun il‑Qorti tal-Ġustizzja li tifformula mill-ġdid id-domandi li jkunu ġew ippreżentati lilha (
40
). Minħabba l-mod li bih huma redatti u l-konnessjoni ta’ bejniethom, jidhirli li l-ħames u s-sitt domandi preliminari għandhom ikunu fformulati mill-ġdid. Fl-opinjoni tiegħi, dawn id-domandi għandhom jinftehmu fis-sens li l-qorti tar-rinviju qed tistaqsi jekk l‑Artikolu 23 tad-Direttiva 2011/95, moqri fid-dawl tal-Artikoli 7, 18 u 24 tal-Karta, għandux jiġi interpretat fis-sens li jimponi fuq l-Istati Membri li jirrikonoxxu, sabiex iżommu l-unità tal-familja u jiżguraw l‑effettività tal-istatus ta’ refuġjat irrikonoxxut lill-wild, aċċess għall‑benefiċċji inklużi fl-Artikoli 24 sa 35 ta’ din id-direttiva lill‑missier ta’ dan il-wild, minkejja li dan il-missier la jissodisfa l‑kundizzjonijiet sabiex jingħata l-protezzjoni internazzjonali u lanqas jista’ jiġi kkunsidrat bħala “membru tal-familja” fis-sens tal-Artikolu 2(j) u tal-Artikolu 23(2) tad-Direttiva 2011/95.
1. Analiżi mill-perspettiva tal-missier
58.
F’dan l-istadju tal-analiżi, infakkar li jiena pproponejt lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tiddeċiedi li l-Artikolu 23(2) tad-Direttiva 2011/95, moqri flimkien mal-Artikolu 2(j) ta’ din id-direttiva, għandu jiġi interpretat fis-sens li l-kunċett ta’ “membri tal-familja”, fis-sens ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, jippreżumi li l-familja kienet diġà ġiet stabbilita fil-pajjiż tal-oriġini. Għalhekk, – skont l-evalwazzjonijiet magħmula mill-awtoritajiet Belġjani – XXX la jissodisfa l‑kundizzjonijiet sabiex jikseb protezzjoni internazzjonali għalih u lanqas il-kundizzjonijiet sabiex ikun intitolat jieħu l-benefiċċji li l‑Artikolu 23(2) tad-Direttiva 2011/95 jirriżerva għall-membri tal‑familja ta’ benefiċjarju ta’ protezzjoni internazzjonali. Barra minn hekk, kif diġà fakkart (
41
), id-Direttiva 2011/95 lanqas ma tipprevedi l‑għoti tal-protezzjoni internazzjonali b’mod idderivat (
42
).
59.
Għal kull buon fini, nerġa’ nispjega li jidher li huwa eskluż li XXX jista’ jibbenefika minn drittijiet misluta mid-Direttiva 2003/86. Ċertament, din tipprevedi regoli iktar favorevoli għar-refuġjati fir‑rigward tar-riunifikazzjoni mal-membri tal-familja tagħhom (
43
), iżda l‑Istati Membri jistgħu jillimitaw l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-Kapitolu V ta’ din id-direttiva – dawk stabbiliti preċiżament għar‑riunifikazzjoni tal-familja tar-refuġjati – għar-refuġjati li r-rabtiet tal-familja tagħhom kienu stabbiliti qabel id-dħul tagħhom fit‑territorju (
44
). Id-dħul u r-residenza, bis-saħħa tad-Direttiva 2003/86, tal-qraba fil-linja axxendenti diretta hija possibbiltà mħollija fid‑diskrezzjoni tal-Istati Membri u suġġetta għall-fatt li l- qarib inkwistjoni fil-linja axxendenti jkun ir-responsabbiltà tal-isponsor (
45
) sakemm ma jkunx minuri mhux akkumpanjat (
46
), f’liema każ ir-riunifikazzjoni ma tibqa’ suġġetta għall-ebda marġni ta’ diskrezzjoni min-naħa tal-Istati Membri u lanqas għal xi kundizzjoni relatata mal-fatt li tkun ir‑responsabbiltà tal-minuri (
47
). Iżda l-ulied ta’ XXX ma humiex minuri mhux akkumpanjati. Bħala regola, it-talba għar-riunifikazzjoni tal‑familja titressaq minkejja li l-membri tal‑familja jirrisjedu barra mit‑territorju tal-Istat Membru li fih l-isponsor jirrisjedi, anki jekk deroga hija possibbli (
48
). Issa XXX huwa diġà preżenti fit-territorju Belġjan. Kemm minħabba s-sitwazzjoni atipika tiegħu u dik tal-familja tiegħu, XXX ma jaqa’ taħt l-ebda waħda mill-“każijiet” li jistgħu jilleġittimizzaw il-preżenza tiegħu fit-territorju tal-Unjoni qrib uliedu.
2. Analiżi mill-perspettiva tal-benefiċjarji tal-istatus ta’ refuġjat
60.
Hemm żewġ raġunijiet fundamentali li minħabba fihom is‑sitwazzjoni ta’ XXX, bħala membru tal-familja ta’ bintu minuri refuġjata, ma hijiex koperta mid-Direttiva 2011/95 u/jew mid‑dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni dderivat li jikkonkretizza d-dritt għar-riunifikazzjoni tal-familja tar-refuġjati: fl-ewwel lok, il-familja li fiha l-wild minuri refuġjata twieldet ma hijiex stabbilita fl-Istat ta’ oriġini; fit-tieni lok, din it-tifla u l-familja tagħha ma telqux minn pajjiżhom wara t-twelid tagħha.
61.
Madankollu, nixtieq nerġa’ nsemmi elementi fattwali li, fl‑opinjoni tiegħi, jimmeritaw li jiġu analizzati iktar. B’hekk, bla ħsara għal eventwali konferma jew verifika mill-qorti tar-rinviju, minn kif jiena fhimt il-proċess jirriżulta li t-tifla ta’ XXX ingħatat l-istatus ta’ refuġjat minħabba riskji ta’ mutilazzjoni ġenitali (
49
) li kienet tkun suġġetta għalihom kieku kellha tmur fil-pajjiż ta’ nazzjonalità tal-ġenituri tagħha – li tiegħu hija għandha wkoll in-nazzjonalità iżda li fih ma għexet qatt peress li twieldet fil-Belġju – u għaliex l-omm, li wkoll għandha l-istatus ta’ refuġjat, issofri minn problemi psikoloġiċi serji. Ċertament, dan l-aħħar punt jimmerita eżami ddettaljat mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti iżda ma jistax jiġi eskluż li jekk l-omm ma hijiex f’pożizzjoni li tassumi waħidha r-responsabbiltà ta’ uliedha dan jitfa’ dell fuq il-futur ta’ din it‑tifla (
50
). Huwa f’dan is-sens li nifhem, ir-riferiment, fis-sitt domanda preliminari, għall-“effettività tal-istatus ta’ refuġjat”. Għaliex, fil-fatt u barra minn hekk, il-missier ilu f’sitwazzjoni irregolari fit-territorju tal‑Unjoni għal sittax-il sena, u għalhekk huwa deportabbli (
51
).
62.
Għalhekk jeħtieġ li tinbidel il-perspettiva u tittieħed il-perspettiva tal-ulied refuġjati u b’mod partikolari tat-tifla, li dwarha għandna iktar informazzjoni, u tal-garanziji li huma offruti lilha mid-dritt tal-Unjoni fir‑rigward tad-drittijiet fundamentali tagħha, peress li r-regoli tad-dritt sekondarju tal-Unjoni għandhom jiġu interpretati u applikati fir-rispett tad-drittijiet fundamentali ggarantiti mill-Karta (
52
).
63.
Din it-tifla, li llum għandu jkollha madwar 7 snin, ma hijiex, fil‑prinċipju, f’pożizzjoni li tgħix b’mod indipendenti mill-membri tal‑familja tagħha (
53
).
64.
Jekk, kif fakkart fil-bidu tal-analiżi ta’ din il-kawża (
54
), id‑Direttiva 2011/95 hija intiża, qabel xejn, sabiex tiżgura l-applikazzjoni ta’ kriterji komuni għall-identifikazzjoni ta’ persuni li għandhom bżonn protezzjoni internazzjonali kif ukoll livell minimu ta’ benefiċċji lil dawn il-persuni fl-Istati Membri kollha, is-sistema ta’ ażil komuni Ewropea, li tifforma parti minnha din id-direttiva u kif tfakkar il-premessa 3 tagħha, hija bbażata fuq l-applikazzjoni sħiħa u inklużiva tal‑Konvenzjoni ta’ Genève u tal-Protokoll, u tiżgura li ħadd ma jintbagħat lura għal persekuzzjoni (
55
). Ir-rikonoxximent formali tal‑kwalità ta’ refuġjat għandu l-konsegwenza li r-refuġjat ikkonċernat huwa benefiċjarju ta’ protezzjoni internazzjonali, fis-sens tad‑Direttiva 2011/95, b’tali mod li għandu d-drittijiet u l-benefiċċji kollha previsti mill-Kapitolu VII ta’ din id-direttiva li jinkludi drittijiet ekwivalenti għal dawk li jinsabu fil-Konvenzjoni ta’ Genève u ta’ drittijiet li joffru iktar protezzjoni li ma għandhomx ekwivalenti f’din il-Konvenzjoni (
56
). Il-fatt, li l-Istati Membri, għandhom jikkunsidraw, waqt it-traspożizzjoni tad-Direttiva 2011/95, il-kunsiderazzjoni primarja tal-aħjar interessi tal‑wild, jikkostitwixxi regola ġenerali li tikkonċerna l-Kapitolu VII stipulata fl-Artikolu 20(5) ta’ din id-direttiva. F’dan ir-rigward, infakkar li l-Artikolu 23 tad-Direttiva 2011/95 jaqa’ f’dan il-Kapitolu VII u li l-ewwel paragrafu tiegħu jobbliga lill-Istati Membri jiżguraw li l-unità tal-familja tkun tista’ tinżamm (
57
). Bħall-Kummissjoni, nirrileva li l-kliem ta’ din id-dispożizzjoni ma huwiex limitat għall-membri tal-familja kif iddefiniti fl-Artikolu 2(j) tad-Direttiva 2011/95.
65.
Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà kellha l-okkażjoni tenfasizza, bħall-atturi internazzjonali kollha tal-protezzjoni tar-refuġjati, l-importanza fundamentali tal-unità tal-familja, li tikkostitwixxi dritt essenzjali tar-refuġjat. Hija rrikonoxxiet ukoll ir-rabta li teżisti bejn l‑miżuri ta’ protezzjoni tal-familja tar-refuġjat u l-loġika ta’ protezzjoni internazzjonali (
58
). Dan id-dritt jidher ferm iktar essenzjali meta r-refuġjat huwa minuri, fid-dawl tal-istat ta’ vulnerabbiltà partikolari tiegħu. Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà fakkret l-importanza, b’mod partikolari, tal-Konvenzjoni dwar id-Drittijiet tat-Tfal (
59
), li l‑Artikolu 9(1) tagħha jistipula li “[l]-Istati Partijiet għandhom jiżġuraw li t-tifel/tifla ma j/tkunx mifrud/a mill-ġenituri tiegħu/tagħha kontra r‑rieda tagħhom” (
60
).
66.
B’hekk, id-Direttiva 2011/95 għandha wkoll l-għan li tiżgura, b’mod konformi mal-Artikolu 24(2) tal-Karta, li l-aħjar interess tal-wild tkun kunsiderazzjoni primarja għall-Istati Membri waqt l-applikazzjoni ta’ din id-direttiva (
61
). Kif jitlob l-Artikolu 20(5) tad-Direttiva 2011/95, dan l‑interess għandu jikkostitwixxi kunsiderazzjoni primarja għall-Istati Membri waqt it-traspożizzjoni tal-Kapitolu VII ta’ din id-direttiva (
62
). Skont ġurisprudenza stabbilita, l-Artikolu 7 tal-Karta għandu jiġi moqri flimkien mal-obbligu ta’ teħid inkunsiderazzjoni tal-aħjar interessi tal‑wild, irrikonoxxut fl-Artikolu 24(2) tal-Karta, u filwaqt li tiġi kkunsidrata l-ħtieġa għal wild li jkollu regolarment relazzjoni personali maż-żewġ ġenituri tiegħu, espressa fl-Artikolu 24(3) tagħha (
63
). B’mod konkret, l-Artikolu 7 u l-Artikolu 24(2) tal-Karta jirrikjedu li, “[f]l-atti kollha li jikkonċernaw it-tfal, b’mod partikolari dawk imwettqa mill-Istati Membri fl-applikazzjoni tal-imsemmija direttiva, l-aħjar interess tal-wild għandu jkun kunsiderazzjoni primarja” (
64
). Dawn l-atti jista’ mhux neċessarjament ikunu intiżi għall-minuri iżda jkollhom konsegwenzi sinjifikattivi għalih (
65
). Minn dan isegwi li d-dispożizzjonijiet tad‑Direttiva 2011/95 għandhom jiġu interpretati u applikati b’mod partikolari fid-dawl tal-Artikolu 7 u tal-Artikolu 24(2) u (3) tal-Karta. Minn dan jirriżulta għall-Istati Membri l-obbligu, li meta jimplimentaw id‑Direttiva 2011/95, għandhom jikkunsidraw il-prinċipju tal-unità tal‑familja, tal-benesseri u tal-iżvilupp soċjali tal-minuri (
66
).
67.
Essenzjali kemm huwa, id-dritt fundamentali għar-rispett tal-ħajja tal‑familja tar-refuġjat ma huwiex, kuntrarjament għall-projbizzjoni tal‑pieni jew tat-trattamenti inumani jew degradanti previsti fl-Artikolu 4 tal-Karta (
67
), dritt assolut u jista’ għalhekk jiġi limitat skont il‑kundizzjonijiet previsti mill-Artikolu 52(1) tal-Karta (
68
).
68.
Madankollu, fl-opinjoni tiegħi, l-Artikolu 23(1) tad‑Direttiva 2011/95 filwaqt li jirreferi għall-unità tal-ħajja tal-familja għandu jkun jista’ jiġi invokat mir-rikorrenti u bintu (
69
), bir-riskju, jekk le, li toħroġ ċerta tensjoni bejn dan l-Artikolu 23 u l-Artikolu 7 tal-Karta, moqri flimkien mal-Artikolu 24 ta’ din tal-aħħar. Ser nispjega ruħi immedjatament.
69.
Jekk XXX ma jistax ikun intitolat jikseb il-benefiċċji msemmija fl-Artikoli 24 sa 35 tad-Direttiva 2011/95, minħabba d-definizzjoni ristretta mogħtija lill-kunċett ta’ “membri tal-familja” fis-sens tal‑Artikolu 23(2) ta’ din id-direttiva, moqri flimkien mal-Artikolu 2(j) tagħha, ser jispiċċa jkun kostrett, ħlief jekk ikun jista’ jirregolarizza r-residenza tiegħu fil-Belġju, li jitlaq mit-territorju tal-Unjoni. Jekk xejn, huwa għalhekk iħalli warajh il-familja tiegħu komposta minn omm uliedu u minn uliedu, fosthom it-tifla tiegħu refuġjata, li jikkostitwixxu theddida għad‑dritt fundamentali ta’ din tal-aħħar għar-rispett tal-ħajja tal-familja tagħha (
70
) kif protett bl-Artikolu 7 tal-Karta (
71
). Ċertament, tali limitazzjoni ddefinita mid-Direttiva 2011/95, inkwantu tillimita l-aċċess għall‑benefiċċji biss għall-membri tal-familja li ġiet stabbilita fl-Istat ta’ oriġini, hija prevista mil-liġi. Ikun iktar diffiċli li jiġi kkunsidrat li tali limitazzjoni tirrispetta l-kontenut essenzjali ta’ dan id-dritt inkwantu hija teskludi l-familji ta’ refuġjati stabbiliti wara li ħarbu jew telqu minħabba din ir-raġuni biss. Issa, jekk l-istatus ta’ refuġjat jista’ jiġi rrikonoxxut lil wild imwieled fit-territorju tal-Unjoni, diffiċli nikkonċepixxi r-raġunijiet li għalihom il-familja tiegħu jistħoqqilha inqas protezzjoni sempliċament għalihex hija ġiet stabbilita wara t-tluq ta’ uħud mill-membri tagħha mill-pajjiż tal-oriġini, jiġifieri ladarba dawn waslu fl-Istat ospitanti, minkejja l-istat ta’ vulnerabbiltà tal-minuri u l‑bżonnijiet tal-wild refuġjat f’termini ta’ protezzjoni tal-ħajja tal-familja tiegħu huma tal-istess intensità bħal dawk tal-wild li jitqiegħed fl-istess sitwazzjoni iżda li l-familja tiegħu telqet minn pajjiżha.
70.
Dan iwassalna għall-kwistjoni tal-proporzjonalità tal-limitazzjoni. Ovvjament, jiena nista’ nifhem li l-limitazzjoni tal-aċċess għall‑benefiċċji previsti fl-Artikoli 24 sa 35 tad-Direttiva 2011/95 hija imposta minn kunsiderazzjonijiet marbuta mal-politika tal-Unjoni fil‑qasam tal-immigrazzjoni u tal-ażil u li hija tissodisfa, għal din ir‑raġuni biss, għan ta’ interess ġenerali tal-Unjoni. Iżda, f’dan il-każ, tali limitazzjoni tista’ tipproduċi effetti totalment sproporzjonati, għaliex ġġib magħha ksur tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament u riskju serju ta’ theddida għall-kontenut essenzjali ta’ dritt ieħor, jiġifieri d-dritt għal ażil, ukoll protett bl-Artikolu 18 tal-Karta.
71.
Fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament, infakkar li l-limitazzjoni tad-definizzjoni tal-“membri tal-familja” għal familja stabbilita qabel it-tluq mill-pajjiż tal-oriġini setgħet ma kinitx l-aħjar (
72
). Skont il-Kummissarju għad-Drittijiet tal-Bniedem, tali limitazzjoni ma tidhirx adattata sabiex “jiġi kkunsidrat dak li jgħixu realment ir-refuġjati. Ħafna minnhom jgħaddu perijodi twal fl-eżilju u maħrubin u jiffurmaw familja matul il-vjaġġ tagħhom jew meta jkunu qed jgħixu b’mod prekarju fir-reġjuni ta’ oriġini tagħhom qabel ma jaslu fl-Ewropa. […] F’ċerti sitwazzjonijiet, id-distinzjoni bejn il-familji ffurmati qabel jew wara t-tluq mill-pajjiż tal-oriġini tmur kontra l-Artikolu 14 tal-[Konvenzjoni Ewropea għal protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, iffirmata f’Ruma fl‑4 ta’ Novembru 1950 (iktar ’il quddiem il-‘ KEDB ’),] u, probabbilment, kontra garanziji oħra ta’ ugwaljanza, inkluż bis-saħħa tad-dritt tal-[Unjoni]” (
73
).
72.
Jiena naqbel mad-dubji espressi mill-Kummissarju għad-Drittijiet tal-Bniedem.
73.
F’dan ir-rigward, tista’ tingħata attenzjoni partikolari għas‑sentenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem (iktar ’il quddiem il-“Qorti EDB”) mogħtija fil-kawża Hode u Abdi vs Ir-Renju Unit (
74
). F’din il-kawża, ir-rikorrent kien wasal fir-Renju Unit fl-2004 u kellu l‑istatus ta’ refuġjat minn Marzu 2006. F’Ġunju ta’ din l-istess sena, huwa sar jaf lil dik li fl-2007 saret martu. Il-koppja laqgħet żewġt ulied, imwielda fl-2008 u 2011 rispettivament. Ċittadina ta’ pajjiż terz, li ma kellhiex il-protezzjoni internazzjonali, fl-2007, il-mara talbet li tingħatalha visa sabiex tmur ħdejn żewġha fir-Renju Unit. Minkejja li kien refuġjat, huwa ma kienx jibbenefika mir-regoli nazzjonali relatati mar-riunifikazzjoni tal-familja tar-refuġjati peress li dawn ma kinux applikabbli ħlief għall-miżżewġin li kienu jagħmlu parti mill-familja qabel it-tluq tar-refuġjat mill-pajjiż ta’ oriġini. Il-mara talbet għalhekk l‑għoti ta’ permess ta’ residenza bħala mart ta’ resident preżenti u stabbilit fir-Renju Unit, li wkoll ġie rrifjutat minħabba l-fatt li żewġha, preżenti fir-Renju Unit abbażi ta’ permess ta’ residenza limitat ta’ ħames snin, ma kienx meqjus “preżenti u stabbilit” f’dan l-Istat fis-sens tal‑leġiżlazzjoni nazzjonali.
74.
Wara li fakkret li l-ebda Stat ma huwa obbligat, skont l-Artikolu 8 tal-KEDB, li jirrispetta l-għażla tal-koppji miżżewġa tal-pajjiż tar‑residenza matrimonjali tagħhom, il-Qorti EDB iddeċidiet li, peress li l-leġiżlazzjoni nazzjonali tagħti dritt għar-riunifikazzjoni tal-familja lil ċerti kategoriji ta’ migranti, hija għandha tagħmel dan b’mod kompatibbli mal-Artikolu 14 tal-KEDB. Preambolu li għandu jiġi eżaminat mill‑perspettiva tal-Artikolu 14 tal-KEDB, il-Qorti EDB kkonstatat li r‑regoli relatati mar-riunifikazzjoni tal-familja tar-refuġjati kienu manifestament affettwaw il-ħajja tal-familja tar-rikorrenti u ta’ uliedhom, b’tali mod li l-fatti tal-kawża kienu jaqgħu effettivament fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 8 tal-KEDB (
75
). Il-Qorti EDB fakkret ukoll li huma biss id-differenzi ta’ trattament ibbażati fuq karatteristika identifikabbli, jew il-“kwalità”, li jistgħu jikkostitwixxu diskriminazzjoni fis-sens tal-Artikolu 14 tal-KEDB (
76
). Barra minn hekk, sabiex tqum kwistjoni abbażi ta’ din id-dispożizzjoni, jeħtieġ li jkun hemm trattament differenti ta’ persuni li jinsabu f’sitwazzjonijiet simili jew rilevanti. Tali differenza ta’ trattament hija diskriminatorja peress li ma għandhiex ġustifikazzjoni oġġettiva u raġonevoli, fi kliem ieħor jekk ma jkollhiex għan leġittimu jew jekk ma jkunx hemm relazzjoni raġonevoli ta’ proporzjonalità bejn il-mezzi użati u l-għan maħsub (
77
). Jekk il-Qorti EDB tirrikonoxxi li l-Istat kontraenti għandu marġni ta’ diskrezzjoni, il-portata tiegħu tvarja skont iċ-ċirkustanzi, is-suġġett u l-kuntest (
78
).
75.
Il-Qorti EDB b’hekk iddeċidiet li s-sitwazzjoni tar-rikorrenti, bħala refuġjat li żżewweġ wara li telaq mill-pajjiż tal-oriġini tiegħu u l‑mara ta’ dan ir-refuġjat, setgħet tkun assimilata ma’ “kwalunkwe sitwazzjoni oħra” fis-sens tal-Artikolu 14 tal-KEDB u kienet taqa’ għalhekk fil-kamp ta’ applikazzjoni tagħha (
79
). Barra minn hekk, l-Istat kontraenti kkonċernat ma kkontestax li, skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali tiegħu, l-istudenti u l-ħaddiema, minn naħa waħda, u r-refuġjati li jkunu żżewġu qabel it-tluq tagħhom mill-pajjiż tal-oriġini, min-naħa l-oħra, kienu ttrattati b’mod differenti mir-refuġjati u l-konjuġi tagħhom li ż‑żwieġ tagħhom ikun ġie konkluż wara t-tluq tagħhom mill-pajjiż tal‑oriġini (
80
). Il-Qorti EDB ddeċidiet li r-refuġjati li żżewġu qabel ma telqu mill-pajjiż tal-oriġini tagħhom kienu f’sitwazzjoni simili, peress li kienu jibbenefikaw ukoll mill-istatus ta’ refuġjat u r-residenza tagħhom kienet awtorizzata wkoll fir-Renju Unit għal perijodu limitat, u li l-unika differenza rilevanti kienet id-data meta jkun seħħ iż-żwieġ (
81
). Minkejja li r-Renju Unit ipprova jiġġustifika tali differenza fit-trattament bil-fatt li huwa kellu jonora l-obbligi internazzjonali tiegħu mingħajr madankollu ma joffri iktar inċentivi li jwasslu lir-refuġjati jagħżlu lil dan l-Istat bħala l-Istat ospitanti u filwaqt li sostna li din kienet deċiżjoni politika li kienet taqa’ fil-qafas tal-marġni ta’ diskrezzjoni wiesgħa tiegħu f’dan il‑qasam (
82
), il-Qorti EDB iddeċidiet li ma kienet tara l-ebda ġustifikazzjoni għal trattament differenti bejn ir-refuġjati li żżewġu wara li telqu u dawk li żżewġu qabel u li, billi jawtorizza r-riunifikazzjoni tal‑familja tal-konjuġi ta’ refuġjati li kienu żżewġu qabel ma telqu, ir‑Renju Unit kien osserva l-obbligi internazzjonali tiegħu, iżda fejn miżura twassal sabiex persuni li jinsabu f’sitwazzjonijiet simili jiġu ttrattati b’mod differenti, il-fatt li hija ssodisfatt obbligu internazzjonali ta’ Stat kontraenti ma jistax jiġġustifika d-differenza ta’ trattament (
83
). Il‑Qorti EDB ikkonkludiet għalhekk li kien hemm ksur tal-Artikolu 14 tal-KEDB, moqri flimkien mal-Artikolu 8 ta’ din il-konvenzjoni (
84
).
76.
B’hekk, il-fatt li t-tfal refuġjati ta’ XXX ma jistgħux jibbenefikaw mid-dritt għaż-żamma tal-unità tal-familja kif protett mill-Artikolu 23 tad-Direttiva 2011/95 għar-raġuni biss li huma ma jappartjenux għal familja stabbilita fl-Istat ta’ oriġini jista’ wkoll joħloq xi diffikultajiet fir‑rigward tal-Artikolu 20 tal-Karta (
85
).
77.
Finalment, fuq ir-riskju serju ta’ preġudizzju għall-kontenut essenzjali tad-dritt għal ażil, l-impossibbiltà għal XXX li jinvoka favur tiegħu stess il-benefiċċji previsti fl-Artikoli 24 sa 35 tad‑Direttiva 2011/95 ittawwal l-irregolarità tar-residenza tiegħu fil‑Belġju. Issa, u mingħajr preġudizzju għal verifiki li għandha tagħmel il-qorti tar-rinviju, fil-każ ta’ nuqqas tal-omm tal-wild minuri refuġjat, huwa possibbli li r-relazzjoni ta’ dipendenza bejn dan il-wild u missieru tkun tali li, f’każ fejn il-missier ikun obbligat jitlaq mit-territorju, il-wild ikollu jsegwih (
86
). F’każ bħal dan – ċertament ipotetiku, iżda li jista’ jkun possibbli fid-dawl tal-kontenut tal-proċess sottomess lill-Qorti tal‑Ġustizzja –, dan ikun attakk dirett għad-dritt għal ażil tal-wild, kif protett bl-Artikolu 18 tal-Karta (
87
), li jwaqqfu milli jgawdi effettivament l-imsemmi dritt (
88
).
3. Rimarki finali
78.
B’hekk, l-Artikolu 23(1) tad-Direttiva 2011/95, bl-abbozzar f’termini ġenerali tiegħu, jista’ jingħata interpretazzjoni li tiżgura l-aċċess tal-missier għal wild minuri refuġjat li ma jistax jibbenefika mill‑protezzjoni internazzjonali u lanqas juża l-Artikolu 23(2) ta’ din id‑direttiva, għar-raġuni biss li l-familja ta’ dan il-wild ma ġietx stabbilita fl-Istat ta’ oriġini, għall-benefiċċji previsti fl-Artikoli 24 sa 35 tal-imsemmija direttiva. Tali interpretazzjoni tikkorrobora l-konklużjoni li għaliha waslet il-Qorti tal-Ġustizzja meta ddeċidiet li “ir‑raġuni għall‑Artikolu 23 tad-[Direttiva 2011/95] hija li jippermetti lill-benefiċjarju ta’ protezzjoni internazzjonali jgawdi d-drittijiet li tagħtih din il-protezzjoni filwaqt li tinżamm l-unità tal-familja tiegħu fit-territorju tal-Istat Membru ospitanti” (
89
).
79.
Madankollu, dan l-aċċess jeħtieġ xi verifiki preliminari. B’hekk, minn naħa waħda, hemm bżonn li tiġi żgurata r-realtà u l-effettività tar‑rabta tal-familja li tgħaqqad lill-missier mal-wild tiegħu li għandu l‑istatus ta’ refuġjat (
90
) u tal-intensità tar-relazzjoni ta’ dipendenza. Din hija kwistjoni, fil-każ ta’ minuri, li jiġi żgurat li ż-żamma ta’ tali rabta mal-membru tal-familja kkonċernat tikkoinċidi, fir-rigward tas‑sitwazzjoni stess tal-familja kkonċernata, mal-aħjar interessi tal-wild. Min-naħa l-oħra, il-limitazzjonijiet previsti mill-Artikolu 23(3) u (4) tad‑Direttiva 2011/95 ikomplu, b’mod ċar, japplikaw, b’tali mod li l‑aċċess għall-benefiċċji bbażat fuq l-Artikolu 23(1) ta’ din id-Direttiva ma jibqax żgurat meta l-missier huwa jew ser ikun eskluż mill-benefiċċju tal-protezzjoni internazzjonali skont il-Kapitoli III u V tad‑Direttiva 2011/95 jew jekk l-Istat Membru jiddeċiedi li tali aċċess jhedded is-sigurtà nazzjonali tiegħu jew l-ordni pubbliku tiegħu.
80.
Għalhekk, u għar-raġunijiet kollha preċedenti, l-Artikolu 23(1) tad-Direttiva 2011/95, moqri flimkien mal-Artikolu 20(5) ta’ din id‑direttiva u fid-dawl tal-Artikoli 7 u 18 kif ukoll tal-Artikolu 24(2) u (3) tal-Karta għandu jiġi interpretat fis-sens li l-missier ċittadin ta’ pajjiż terz ta’ ulied refuġjati mwielda fit-territorju tal-Istat ospitanti fi ħdan familja li ġiet stabbilita f’dan it-territorju, li min-naħa tiegħu ma jissodisfax il-kundizzjonijiet sabiex jibbenefika mill-protezzjoni internazzjonali, għandu jkun jista’ jkollu aċċess għall-benefiċċji previsti fl-Artikoli 24 sa 35 tad-Direttiva 2011/95 jekk dan jidher neċessarju, fid-dawl taċ-ċirkustanzi partikolari kollha relatati mas-sitwazzjoni tal-familja kkonċernata, minn naħa waħda, sabiex ikun żgurat ir-rispett tad-dritt għall-ħajja tal-familja ta’ uliedu refuġjati u, min‑naħa l-oħra, sabiex uliedu jkunu jistgħu jkomplu jgawdu mid‑drittijiet kollha relatati mal-istatus tagħhom ta’ refuġjat, sakemm dan il-missier ma jaqax taħt il-klawżoli ta’ esklużjoni tal-Kapitoli III u V tad‑Direttiva 2011/95 jew jikkostitwixxi theddida għas-sigurtà pubblika jew għall-ordni pubbliku tal-Istat Membru ospitanti.
IV. Konklużjoni
81.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, nipproponi lill‑Qorti tal-Ġustizzja sabiex tirrispondi bil-mod segwenti għad-domandi preliminari magħmula mill-Kunsill tal-Istat (il-Belġju):
1)
L-Artikolu 23(2) tad-Direttiva 2011/95/UE tal-Parlament Ewropew u tal‑Kunsill tat-13 ta’ Diċembru 2011 dwar standards għall-kwalifika ta’ ċittadini nazzjonali ta’ pajjiżi terzi jew persuni mingħajr stat bħala benefiċjarji ta’ protezzjoni internazzjonali, għal stat uniformi għar‑refuġjati jew għal persuni eliġibbli għal protezzjoni sussidjarja, u għall-kontenut tal-protezzjoni mogħtija, moqri flimkien mal‑Artikolu 2(j) ta’ din id-direttiva,
għandu jiġi interpretat fis-sens li,
bħala regola, il-kunċett ta’ “membri tal-familja” jippreżumi li din il-familja kienet diġà ġiet stabbilita fil-pajjiż tal-oriġini.
L-Artikolu 23(2) tad-Direttiva 2011/95, sa fejn jistipula l-obbligu għall‑Istati Membri li jorganizzaw l-aċċess għall-benefiċċji msemmija fl‑Artikoli 24 sa 35 ta’ din id-direttiva, għandu effett dirett u jista’ jiġi invokat mill-partijiet fil-kawża quddiem il-qrati nazzjonali kontra Stat Membru li jkun ittrasponiha b’mod inkorrett jew li ma jkunx ittrasponiha.
Id-Direttiva 2011/95 ma tistipulax l-estensjoni b’mod idderivat tal-istatus ta’ refuġjat lill-membri tal-familja ta’ persuna li tibbenefika minn dan l‑istatus minkejja li dawn il-membri ma jissodisfawx b’mod individwali l-kundizzjonijiet ta’ għoti tal-imsemmi status. L-Artikolu 23(2) tad‑Direttiva 2011/95 jippermetti lill-persuni li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu jitolbu l-aċċess għall-benefiċċji previsti fl‑Artikoli 24 sa 35 tad-Direttiva 2011/95.
2)
L-Artikolu 23(1) tad-Direttiva 2011/95, moqri flimkien mal‑Artikolu 20(5) ta’ din id-direttiva u fid-dawl tal-Artikoli 7, 18 u 24(2) u (3) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
il-missier ċittadin ta’ pajjiż terz ta’ ulied refuġjati mwielda fit-territorju tal-Istat ospitanti fi ħdan familja li ġiet stabbilita f’dan it-territorju, li min-naħa tiegħu ma jissodisfax il-kundizzjonijiet sabiex jibbenefika mill-protezzjoni internazzjonali, għandu jkun jista’ jkollu aċċess għall-benefiċċji previsti fl-Artikoli 24 sa 35 tad-Direttiva 2011/95 jekk dan jidher neċessarju, fid-dawl taċ‑ċirkustanzi partikolari kollha relatati mas-sitwazzjoni tal-familja kkonċernata, minn naħa waħda, sabiex ikun żgurat ir-rispett tad-dritt għall-ħajja tal-familja ta’ uliedu refuġjati u, min‑naħa l-oħra, sabiex uliedu jkunu jistgħu jkomplu jgawdu mid-drittijiet kollha relatati mal‑istatus tagħhom ta’ refuġjat, sakemm dan il-missier ma jaqax taħt il‑klawżoli ta’ esklużjoni tal-Kapitoli III u V ta’ din id‑direttiva jew jikkostitwixxi theddida għas-sigurtà pubblika jew għall-ordni pubbliku tal-Istat Membru ospitanti.
(
1
)	Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
(
2
)	. Jastram, K., Newland, K., “L’unité de la famille et la protection des réfugiés”fi Feller, E., Türk, V., Nicholson, F. (dir.), La protection des réfugiés en droit international, Larcier, 2008, p. 623.
(
3
)	Fuq il-ħtieġa li jiġu rrikonċiljati l-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali u r-rekwiżti tal-politika migratorja, ara, pereżempju, Qorti EDB, 12 ta’ Ottubru 2006, Mubilanzila Mayeka u Kaniki Mitunga vs Il-Belġju ECLI:CE:ECHR:2006:1012JUD001317803, § 81.
(
4
)	ĠU 2011, L 337, p. 9.
(
5
)	Moniteur belge tal‑31 ta’ Diċembru 1980, p. 14584.
(
6
)	Minkejja li mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li ż-żewġt’ulied ta’ XXX għandhom l-istatus ta’ refuġjat, XXX jindika, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu ppreżentati fil-Qorti tal-Ġustizzja, li hija biss bintu li għandha dan l-istatus. Dan l-iżball fattwali ma għandu l-ebda konsegwenzi għall-analiżi ta’ din il-kawża, peress li fi kwalunkwe każ huwa stabbilit li tal-inqas wieħed mill-ulied ta’ XXX għandu l-istatus ta’ refuġjat. Mill-proċess jirriżulta li t-tifla ta’ XXX ġiet irrikonoxxuta bħala refuġjata fil-Belġju minħabba riskji ta’ mutilazzjoni ġenitali li għalihom kienet tkun imposta li kieku kellha tiġi kostretta tgħix fil-Ginea. Peress li dan ser ikun neċessarju għall‑analiżi, ser tingħata attenzjoni partikolari għas-sitwazzjoni ta’ din it-tifla.
(
7
)	L-omm hija ta’ nazzjonalità Gineana. Hija ġiet irrikonoxxuta bħala refuġjata fil‑Belġju fl-2017.
(
8
)	Ara s-sentenza tad‑9 ta’ Novembru 2021, Bundesrepublik Deutschland (Żamma tal‑unità tal-familja) (C‑91/20, EU:C:2021:898, punt 36). Ara wkoll is-sentenza tal‑4 ta’ Ottubru 2018, Ahmedbekova (C‑652/16, EU:C:2018:801, punti 48 u 68).
(
9
)	Ara s-sentenza tad-9 ta’ Novembru 2021, Bundesrepublik Deutschland (Żamma tal‑unità tal-familja) (C‑91/20, EU:C:2021:898, punt 62).
(
10
)	Ara s-sentenza tad‑9 ta’ Novembru 2021, Bundesrepublik Deutschland (Żamma tal‑unità tal-familja) (C‑91/20, EU:C:2021:898, punt 27 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
11
)	Ara s-sentenza tal-1 ta’ Awwissu 2022, Bundesrepublik Deutschland (Riunifikazzjoni tal-familja ma’ minuri refuġjat) (C‑273/20 u C‑355/20, EU:C:2022:617, punt 34).
(
12
)	Korsiv miżjud minni.
(
13
)	Korsiv miżjud minni.
(
14
)	B’hekk, il-premessa 12 tad-Direttiva 2011/95 issemmi, bħala għan prinċipali li għandu jintlaħaq minn din id-direttiva, li jiżgura li l-Istati Membri kollha japplikaw kriterji komuni għall-identifikazzjoni ta’ persuni ġenwinament fil-bżonn ta’ protezzjoni internazzjonali u li jiżgura li livell minimu ta’ benefiċċju huwa disponibbli għal dawk il-persuni fl-Istati Membri kollha. Ara wkoll l-Artikolu 1 tad‑Direttiva 2011/95. Finalment, ara s-sentenzi tad‑19 ta’ Marzu 2019, Ibrahim et (C‑297/17, C‑318/17, C‑319/17 u C‑438/17, EU:C:2019:219, punt 97), u tad‑9 ta’ Settembru 2021, Bundesrepublik Deutschland (Membru tal-familja) (C‑768/19, EU:C:2021:709, punt 30 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
15
)	Sentenza tad‑9 ta’ Novembru 2021, Bundesrepublik Deutschland (Żamma tal-unità tal-familja) (C‑91/20, EU:C:2021:898, punt 60). Korsiv miżjud minni.
(
16
)	Fl-istess sens, ara konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Richard de la Tour fil-kawża Bundesrepublik Deutschland (Żamma tal-unità tal-familja) (C‑91/20, EU:C:2021:384, punt 39) u l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Pikamäe fil-kawża Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides (Unità tal-familja – Protezzjoni diġà mogħtija) (C‑483/20, EU:C:2021:780, punt 39).
(
17
)	Id-Direttiva tal-Kunsill Nru 2003/86/KE tat‑22 ta’ Settembru 2003 dwar id-dritt għal riunifikazzjoni tal-familja (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 6, p. 224) tapplika a priori għal familja iktar estiża (ara l-Artikolu 2(d) ta’ din id-direttiva), minkejja li l-Artikolu 9(2) tal-imsemmija direttiva jagħti l‑possibbiltà lill-Istati Membri li jillimitaw l-benefiċċju tad-dispożizzjonijiet tal‑Kapitolu ta’ din l-istess direttiva speċjalment iddedikata għar-riunifikazzjoni tal‑familji ta’ refuġjati għar-relazzjonijiet familjali tagħhom li jkunu bdew qabel id‑dħul tagħhom fit-territorju tal-Istat Membru ospitanti tar-refuġjati.
(
18
)	Bħala eżempju, ara s-sentenza tas‑26 ta’ Marzu 2019, SM (Wild imqiegħed taħt kafala Alġerina) (C‑129/18, EU:C:2019:248, punti 53 sa 55).
(
19
)	ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 7, p. 96.
(
20
)	Ara l-Artikolu 2(h) tad-Direttiva 2004/83.
(
21
)	Ara, bħala paragun, Artikolu 2(h) tad-Direttiva 2004/83 u Artikolu 2(j) tad‑Direttiva 2011/95.
(
22
)	Sentenza tat‑22 ta’ Frar 2022, Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides (Unità tal-familja – Protezzjoni diġà mogħija) (C‑483/20, EU:C:2022:103, punt 39). Ara wkoll is-sentenza tad‑9 ta’ Settembru 2021, Bundesrepublik Deutschland (Membru tal-familja) (C‑768/19, EU:C:2021:709, punt 43).
(
23
)	Sentenza tad‑9 ta’ Novembru 2021, Bundesrepublik Deutschland (Żamma tal-unità tal-familja) (C‑91/20, EU:C:2021:898, punt 37). Korsiv miżjud minni. Il-Qorti tal‑Ġustizzja jidher li qatt ma kkontestat il-kundizzjoni relatata mal-fatt li l-familja għandha tkun stabbilita fil-pajjiż tal-oriġini: ara, pereżempju, is-sentenza tad‑9 ta’ Settembru 2021, Bundesrepublik Deutschland (Membru tal-familja) (C‑768/19, EU:C:2021:709, punti 32, 43 u 54).
(
24
)	Ara s-sentenza tat‑8 ta’ Marzu 2022, Bezirkshauptmannschaft Hartberg-Fürstenfeld (Effett dirett) (C‑205/20, EU:C:2022:168, punt 17 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
25
)	Ara s-sentenza tat‑8 ta’ Marzu 2022, Bezirkshauptmannschaft Hartberg-Fürstenfeld (Effett dirett) (C‑205/20, EU:C:2022:168, punt 18).
(
26
)	Ara s-sentenza tat‑8 ta’ Marzu 2022, Bezirkshauptmannschaft Hartberg-Fürstenfeld (Effett dirett) (C‑205/20, EU:C:2022:168, punt 19 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
27
)	Fid-dawl tar-risposta li jipproponi li għandha tingħata għall-ewwel żewġ domandi preliminari, il-Gvern Belġjan iqis li din it-tielet domanda ma għandhiex bżonn risposta.
(
28
)	Minkejja li l-Qorti tal-Ġustizzja b’hekk qatt ma ġiet mistoqsija dwar jekk kellux jiġi rrikonoxxut li l-Artikolu 23(1) tad-Direttiva 2011/95 għandu effett dirett, ninnota li hija diġà enfasizzat n-natura ġenerali ta’ din id-dispożizzjoni: ara s-sentenza tad‑9 ta’ Novembru 2021, Bundesrepublik Deutschland (Żamma tal-unità tal-familja) (C‑91/20, EU:C:2021:898, punt 43).
(
29
)	B’hekk mis-sentenza tad-19 ta’ Novembru 1991, Francovich et (C‑6/90 u C‑9/90, EU:C:1991:428, punt 17), jirriżulta li “il-fakultà ta’ l-Istat, li jagħżel fost numru ta’ possibiltajiet sabiex jilħaq ir-riżultat preskritt minn Direttiva, ma jeskludix il‑possibbiltà, għall-individwi, li jinfurzaw quddiem il-qrati nazzjonali d-drittijiet li l-kontenut tagħhom jista’ jiġi stabbilit b’mod preċiż biżżejjed sempliċiment abbażi tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva” (ara wkoll is-sentenzi tat‑2 ta’ Awwissu 1993, Marshall (C‑271/91, EU:C:1993:335, punt 37) u tat‑12 ta’ Frar 2009, Cobelfret (C‑138/07, EU:C:2009:82, punt 61)].
(
30
)	Ara s-sentenza tad‑9 ta’ Novembru 2021, Bundesrepublik Deutschland (Żamma tal‑unità tal-familja) (C‑91/20, EU:C:2021:898, punti 48
et seq.).
(
31
)	Ara, pereżempju, is-sentenza tat‑22 ta’ Diċembru 2010, Gavieiro Gavieiro u Iglesias Torres (C‑444/09 u C‑456/09, EU:C:2010:819, punti 80
et seq.). Anke l-possibbiltà ta’ deroga mill-obbligu previst mid-dispożizzjoni li għandha effett dirett mhijiex neċessarjament probabbli li tikkontesta dan l-effett.: Ara, pereżempju, fir-rigward tal-Artikolu 31(2) tal-Karta, is-sentenza tas-6 ta’ Novembru 2018, Bauer u Willmeroth (C‑569/16 u C‑570/16, EU:C:2018:871, punti 84 u 85).
(
32
)	Li tipprovdi li l-Artikolu 23(2) tad-Direttiva 2011/95 ma għandux japplika meta l‑membru tal-familja huwa jew jidher li ser ikun eskluż mill-benefiċċju tal-protezzjoni internazzjoanli skont il-Kapitoli III u V ta’ din id-direttiva.
(
33
)	Fi kliem ieħor, sabiex id-dispożizzjoni mhux trasposta ta’ direttiva tista’ tkun invokata minn individwu quddiem il-qorti nazzjonali, is-sitwazzjoni ta’ dan l-individwu għandha neċessarjament taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dispożizzjoni kkonċernata. Din hija prerekwiżit sabiex il-kwistjoni tal-effett dirett ta’ din tal-aħħar tista’ tqum, li hija distinta mill-kundizzjonijiet li għandha tissodisfa d-dispożizzjoni kkonċernata sabiex ikollha effett dirett.
(
34
)	Ara, b’analoġija, is-sentenza tal-15 ta’ April 2008, Impact (C‑268/06, EU:C:2008:223, punt 64).
(
35
)	Skont l-espressjoni użata mill-Avukat Ġenerali Van Gerven fil-konklużjonijiet tiegħu fil-kawża Banks (C‑128/92, mhux ippubblikati, EU:C:1993:860, punt 27), li tinkludi, fi kliem ieħor, l-infurzabbilità tar-regola fil-qrati (ara wkoll, f’dan is-sens, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Bobek fil-kawża Link Logistik N&N (C‑384/17, EU:C:2018:494, punti 69 u 76)).
(
36
)	Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Van Gerven fil-kawża Banks (C‑128/92, mhux ippubblikati, EU:C:1993:860, punt 27).
(
37
)	Ara p. 12 u 13 ta’ din it-talba.
(
38
)	Kif meħtieġ, madankollu, u peress li hija kawża bejn individwu u Stat Membru, nirreferi pereżempju, fost ġurisprudenza abbundanti, għas-sentenza tat‑8 ta’ Marzu 2022, Bezirkshauptmannschaft Hartberg-Fürstenfeld (Effett dirett) (C‑205/20, EU:C:2022:168, punti 35 sa 37 u 39).
(
39
)	Ara s-sentenza tat‑22 ta’ Frar 2022, Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides (Unità tal-familja – Protezzjoni diġà mogħtija) (C‑483/20, EU:C:2022:103, punt 41).
(
40
)	Fost ġurisprudenza abbundanti, ara s-sentenza tat‑30 ta’ Ġunju 2016, Toma u Biroul Executorului Judecătoresc Horaţiu-Vasile Cruduleci (C‑205/15, EU:C:2016:499, punt 30 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
41
)	Ara l-punt 21 et seq. ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
42
)	Ir-riferiment għall-Artikolu 18 tal-Karta ma huwiex tali li jibdel din il-konstatazzjoni peress li minn dan l-artikolu ma jirriżultax rekwiżit li l-istatus ta’ refuġjat għandu jingħata lill-membri tal-familja ta’ refuġjat li ma jissodisfawx il-kundizzjonijiet ta’ għoti ta’ dan l-istatut. L-istess japplika f’dak li jirrigwarda l-Artikoli 7 u 24 tal-Karta, peress li l-Artikolu 23 tad-Direttiva 2011/95 implimenta d-drittijiet li dawn l-Artikoli 7 u 24 huma stabbilti fil-kamp tad-Direttiva 2011/95. Fih innifsu, l-Artikoli 7 u 24 tal-Karta lanqas ma jirrikjedu l-għoti tal-istatus ta’ refuġjat lill-membri tal-familja ta’ refuġjat li ma jissodisfawx il-kundizzjonijiet sabiex jingħataw tali status, id-dritt għar-rispett tal-ħajja tal-familja tar-refuġjat u d-dritttijiet tal-wild li jistgħu jiġu żgurati b’mezzi oħra.
(
43
)	Ara s-sentenzi tas‑17 ta’ Novembru 2022, Belgische Staat (Refuġjata minuri miżżewġa) (C‑230/21, EU:C:2022:887, punt 41) u tat‑18 ta’ April 2023, Afrin (C‑1/23 PPU, EU:C:2023:296, punt 43),
(
44
)	Ara, bħala paragun, minn naħa waħda, il-premessa 6 u l-Artikolu 2(d) u, min-naħa l‑oħra, l-Artikolu 9(2) tad-Direttiva 2003/86.
(
45
)	Ara l-Artikolu 10(2) tad-Direttiva 2003/86.
(
46
)	Ara l-Artikolu 10(3) tad-Direttiva 2003/86.
(
47
)	Ara s-sentenza tal‑1 ta’ Awwissu 2022, Bundesrepublik Deutschland (Riunifikazzjoni tal-familja ma’ minuri refuġjat) (C‑273/20 u C‑355/20, EU:C:2022:617, punt 32 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
48
)	Ara l-Artikolu 5(3) u l-Artikolu 11 tad-Direttiva 2011/95.
(
49
)	Il-mutilazzjoni ġenitali tan-nisa tista’ tiġi kkunsidrata bħala “forma speċifika ta’ persekuzzjoni tat-tfal, peress li dawn il-prattiki jaffetwaw b’mod sporporzjonat it‑tfajliet”: ara l-punt 9 tan-Nota ta’ Gwida dwar it-talbiet għal ażil relatati mal‑mutilazzjoni ġenitali tan-nisa tal-Kummissarju Għoli tan-Nazzjonijiet Uniti għar-Refuġjati tal-2009 (disponibbli fuq l-indirizz https://www.unhcr.org/fr/publications/legal/4fd737379/note-dorientation-demandes-dasile-relatives-mutilations-genitales-feminines.html).
(
50
)	Is-sentenza tal-Kunsill għall-Kwistjonijiet dwar Barranin mogħtija fis‑17 ta’ April 2020 ġiet annessa mal-osservazzjonijiet tar-rikorrent fil-kawża prinċipali. Dan il‑Kunsill irriproduċa parzjalment l-elementi tad-deċiżjoni tal-Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides meħuda (il-Kummissarjat ġenerali tar-refuġjati u tal-persuni mingħajr stat) fit‑2 ta’ Ottubru 2019 li kienet tiċħad l‑applikazzjoni ġdida ta’ protezzjoni internazzjonali ta’ XXX. Minn din id-deċiżjoni jirriżulta li l-omm tal-ulied kienet iddaħħlet l-isptar u li t-tifla tal-koppja kienet tqegħdet f’nursery.
(
51
)	Bħala tfakkira, deċiżjoni ta’ tkeċċija tikkostitwixxi indħil fl-eżerċizzju tad-dritt għar-rispett tal-ħajja tal-familja: ara, f’kuntest ieħor, is-sentenza tal‑11 ta’ Lulju 2002, Carpenter (C‑60/00, EU:C:2002:434, punt 42).
(
52
)	Sentenza tas‑16 ta’ 2017, C. K. et (C‑578/16 PPU, EU:C:2017:127, punt 59). Ara wkoll il-punt 26 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
53
)	Ara s-sentenza tal‑5 ta’ Mejju 2022, Subdelegación del Gobierno en Toledo (Residenza ta’ membru tal-familja – Riżorsi insuffiċjenti) (C‑451/19 u C‑532/19, EU:C:2022:354, punt 56).
(
54
)	Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 14 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
55
)	Ara s-sentenza tal‑14 ta’ Mejju 2019, M et (Revoka tal-istatus ta’ refuġjat) (C‑391/16, C‑77/17 u C‑78/17, EU:C:2019:403, punti 79 u 80).
(
56
)	Ara s-sentenza tal‑14 ta’ Mejju 2019, M et (Revoka tal-istatus ta’ refuġjat) (C‑391/16, C‑77/17 u C‑78/17, EU:C:2019:403, punt 91).
(
57
)	Fl-opinjoni tiegħi, dan il-kunċett huwa iktar wiesa’ minn dak ta’ riunifikazzjoni tal‑familja.
(
58
)	Ara s-sentenza tad‑9 ta’ Novembru 2021, Bundesrepublik Deutschland (Żamma tal‑unità tal-familja) (C‑91/20, EU:C:2021:898, punti 42 u 43). Ara wkoll il‑konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Richard de la Tour fil-kawża Bundesrepublik Deutschland (Żamma tal-unità tal-familja) (C‑91/20, EU:C:2021:384, punt 88).
(
59
)	Adottata mill-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti fir-Riżoluzzjoni 44/25 tagħha tal‑20 ta’ Novembru 1989 u li daħlet fis-seħħ fit-2 ta’ Settembru 1990.
(
60
)	Sentenza tas‑27 ta’ Ġunju 2006, Il-Parlament vs Il-Kunsill (C‑540/03, EU:C:2006:429, punt 57).
(
61
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑12 ta’ April 2018, A u S, (C‑550/16, EU:C:2018:248, punt 58).
(
62
)	Il-premessa 16 tad-Direttiva 2011/95 tfakkar li din tal-aħħar tosserva d-drittijiet fundamentali kif ukoll il-prinċipji stabbiliti fil-Karta u hija intiża sabiex tippromwovi l-applikazzjoni, b’mod partikolari, tal-Artikoli 7, 18 u 24 tal-Karta. li huma uħud mid-dispożizzjonijiet espressament imsemmija f’din il-premessa, li turi b’hekk l‑attenzjoni partikolari tal-leġiżlatur tal-Unjoni fil-konfront tagħhom.
(
63
)	Ara, b’eżempju riċenti, is-sentenza tat‑18 ta’ April 2023, Afrin (C‑1/23 PPU, EU:C:2023:296, punt 45).
(
64
)	Sentenza tad‑9 ta’ Settembru 2021, Bundesrepublik Deutschland (Membru tal‑familja) (C‑768/19, EU:C:2021:709, punt 39 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
65
)	Ara s-sentenza tas‑17 ta’ Novembru 2022, Belgische Staat (Refuġjata minuri miżżewġa) (C‑230/21, EU:C:2022:887, punt 48).
(
66
)	Ara s-sentenza tad‑9 ta’ Settembru 2021, Bundesrepublik Deutschland (Membru tal‑familja) (C‑768/19, EU:C:2021:709, punti 38 u 44).
(
67
)	Ara s-sentenzi tas-16 ta’ Frar 2017, C. K. et (C‑578/16 PPU, EU:C:2017:127, punt 59 u l-ġurisprudenza ċċitata) u tad-19 ta’ Marzu 2019, Ibrahim et (C‑297/17, C‑318/17, C‑319/17 u C‑438/17, EU:C:2019:219, punt 87).
(
68
)	Ara wkoll il-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Ligue des droits humains (C‑817/19, EU:C:2022:65, punti 64
et seq.).
(
69
)	U, jekk ikun il-każ, it-tifel tiegħu.
(
70
)	U, jekk ikun il-każ, għad-dritt fundamentali għar-rispett tal-ħajja tal-familja ta’ ibnu.
(
71
)	Fl-agħar xenarju, huwa jkollu jitlaq mit-territorju Belġjan akkumpanjat minn uliedu, li hija l-ipoteżi kkunsidrata fil-punt 77 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
72
)	Ara d-dokument tematiku tal-Kummissarju għad-Drittijiet tal-Bniedem, “Réaliser le droit au regroupement familial des réfugiés en Europe”, Kunsill tal-Ewropa, Ġunju 2017, punt 1.2.2.
(
73
)	Ibid.
(
74
)	Qorti EDB, 6 ta’ Novembru 2012 (CE:ECHR:2012:1106JUD002234109).
(
75
)	Qorti EDB, 6 ta’ Novembru 2012, Hode u Abdi vs Ir-Renju Unit (ECHR:2012:1106JUD002234109, § 43).
(
76
)	Qorti EDB, 6 ta’ Novembru 2012, Hode u Abdi vs Ir-Renju Unit (CE:ECHR:2012:1106JUD002234109, § 44).
(
77
)	Qorti EDB, 6 ta’ Novembru 2012, Hode u Abdi vs Ir-Renju Unit (CE:ECHR:2012:1106JUD002234109, § 45).
(
78
)	Qorti EDB, 6 ta’ Novembru 2012, Hode u Abdi vs Ir-Renju Unit (CE:ECHR:2012:1106JUD002234109, § 45).
(
79
)	Qorti EDB, 6 ta’ Novembru 2012, Hode u Abdi vs Ir-Renju Unit (CE:ECHR:2012:1106JUD002234109, § 48).
(
80
)	Qorti EDB, 6 ta’ Novembru 2012, Hode u Abdi vs Ir-Renju Unit (CE:ECHR:2012:1106JUD002234109, § 49).
(
81
)	Qorti EDB, 6 ta’ Novembru 2012, Hode u Abdi vs Ir-Renju Unit (CE:ECHR:2012:1106JUD002234109, § 50).
(
82
)	Qorti EDB, 6 ta’ Novembru 2012, Hode u Abdi vs Ir-Renju Unit (CE:ECHR:2012:1106JUD002234109, § 51).
(
83
)	Qorti EDB, 6 ta’ Novembru 2012, Hode u Abdi vs Ir-Renju Unit (CE:ECHR:2012:1106JUD002234109, § 55).
(
84
)	Qorti EDB, 6 ta’ Novembru 2012, Hode u Abdi vs Ir-Renju Unit (CE:ECHR:2012:1106JUD002234109, § 56).
(
85
)	Fuq il-prinċipju ta’ ugwaljanza stipulat fl-Artikolu 20 tal-Karta, ara s-sentenza tat‑2 ta’ Settembru 2021, État belge (Dritt ta’ residenza fil-każ ta’ vjolenza domestika) (C‑930/19, EU:C:2021:657, punt 57 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
86
)	Raġunament bħal dan jgħodd ukoll għal iben XXX fil-kwalità tiegħu ta’ refuġjat.
(
87
)	Fil-każ li t-tluq tal-missier iġiegħel lill-wild sabiex isegwih fil-pajjiż tal-oriġini tiegħu, dan il-wild ikun espost b’mod konkret ħafna għal riskju serju ta’ trattamenti inumani u degradanti, ipprojbiti b’mod assolut mill-Artikolu 4 tal-Karta u li l-istatus ta’ refuġjat huwa immirat li jagħti protezzjoni kontrihom.
(
88
)	Ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑30 ta’ Ġunju 2022, Valstybės sienos apsaugos tarnyba et (C‑72/22 PPU, EU:C:2022:505, punt 63).
(
89
)	Sentenza tad‑9 ta’ Novembru 2021, Bundesrepublik Deutschland (Żamma tal-unità tal-familja) (C‑91/20, EU:C:2021:898, punt 60).
(
90
)	Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, “l-eżistenza ta’ ħajja tal-familja effettiva tippreżupponi li tiġi stabbilita r-realtà tar-rabta tal-familja jew ir-rieda li tiġi stabbilita jew miżmuma tali rabta” (sentenza tal-1 ta’ Awwissu 2022, Bundesrepublik Deutschland (Riunifikazzjoni tal-familja ma’ minuri refuġjat) (C‑273/20 u C‑355/20, EU:C:2022:617, punt 65)).