62005CJ0457_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση C‑457/05,
με αντικείμενο αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 234 ΕΚ, που υπέβαλε το Landgericht Wiesbaden (Γερμανία) με απόφαση της 23ης Νοεμβρίου 2005, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 27 Δεκεμβρίου 2005, στο πλαίσιο της δίκης
Schutzverband der Spirituosen-Industrie eV
κατά
Diageo Deutschland GmbH,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τέταρτο τμήμα),
συγκείμενο από τους K. Lenaerts, πρόεδρο τμήματος, M. Juhász, R. Silva de Lapuerta (εισηγητήτρια), J. Malenovský και T. von Danwitz, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: J. Mazák
γραμματέας: M.‑A. Gaudissart, προϊστάμενος μονάδας,
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 15ης Μαρτίου 2007,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
– το Schutzverband der Spirituosen-Industrie eV, εκπροσωπούμενο από τους C. Eggers και H.‑G. Kamann, Rechtsanwälte,
– η Diageo Deutschland GmbH, εκπροσωπούμενη από την V. Bansch, Rechtsanwältin,
– η Βελγική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την A. Hubert,
– η Ελληνική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον M. Απέσσο, τον Ι. Μπακόπουλο, τον Σ. Σπυρόπουλο και τη Ν. Δαφνίου,
– η Γαλλική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την R. Loosli-Surrans,
– το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ενώσεως, εκπροσωπούμενο από την C. Giorgi Fort, την G. Curmi και τον J.‑P. Hix,
– η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από την D. Lawunmi και τον B. Schima,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 14ης Ιουνίου 2007,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης
1. Η αίτηση έκδοσης προδικαστικής απόφασης αφορά την ερμηνεία του
άρθρου 5, παράγραφος 3, στοιχείο β΄, δεύτερο εδάφιο, τελευταία περίοδος, της οδηγίας 75/106/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 1974, περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών των αναφερομένων στην προσυσκευασία κατ’ όγκον ορισμένων προσυσκευασμένων υγρών (ΕΕ ειδ. έκδ. 13/003, σ. 32), όπως τροποποιήθηκε με την πράξη περί των όρων προσχωρήσεως στην Ευρωπαϊκή Ένωση της Τσεχικής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας της Εσθονίας, της Κυπριακής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας της Λετονίας, της Δημοκρατίας της Λιθουανίας, της Δημοκρατίας της Ουγγαρίας, της Δημοκρατίας της Μάλτας, της Δημοκρατίας της Πολωνίας, της Δημοκρατίας της Σλοβενίας και της Σλοβακικής Δημοκρατίας και των προσαρμογών των Συνθηκών επί των οποίων βασίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ 2003, L 236, σ. 33, στο εξής: οδηγία 75/106), σε συνδυασμό με το στοιχείο δ΄ της παραγράφου 3 του ίδιου αυτού άρθρου και με το παράρτημα ΙΙΙ, σημείο 4, της οδηγίας αυτής.
2. Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ του Schutzverband der Spirituosen-Industrie eV (στο εξής: Schutzverband) και της Diageo Deutschland GmbH (στο εξής: Diageo), αντικείμενο της οποίας είναι η εμπορία στη Γερμανία ενός ποτού που αποκαλείται «Baileys» σε συσκευασίες ονομαστικού όγκου 0,071 του λίτρου (l).
Το νομικό πλαίσιο
3. Η πρώτη, η τέταρτη και η έκτη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας 75/106 έχουν ως εξής:
«εκτιμώντας ότι, στα περισσότερα των κρατών μελών, οι όροι παρουσιάσεως προς πώληση των υγρών σε συσκευασίες έτοιμες εκ των προτέρων και κλειστές αποτελούν αντικείμενο κανονιστικών διατάξεων αναγκαστικού χαρακτήρος που διαφέρουν από το ένα κράτος μέλος στο άλλο και εμποδίζουν ως εκ τούτου τις συναλλαγές των προσυσκευασιών αυτών· ότι πρέπει γι’ αυτό τον λόγο να γίνει η προσέγγιση των διατάξεων αυτών·
[…]
ότι είναι σκόπιμο να περιορισθούν όσο το δυνατόν περισσότερο για ένα δεδομένο προϊόν οι διάφορες χωρητικότητες που πλησιάζουν πολύ η μία την άλλη και είναι δυνατόν να παρασύρουν σε πλάνη τον καταναλωτή· όμως, λαμβανομένων υπόψη των εξαιρετικά υψηλών ποσοτήτων των αποθεμάτων προσυσκευασιών στην Κοινότητα, ο περιορισμός αυτός δεν μπορεί να γίνει παρά μόνο προοδευτικά·
[…]
ότι για ορισμένα κράτη μέλη μία ταχεία τροποποίηση της αρχής πληρώσεως που καθορίζεται από την εθνική τους νομοθεσία και η οργάνωση νέων τύπων ελέγχων καθώς και η αλλαγή του συστήματος μονάδων μετρήσεως παρουσιάζουν δυσκολίες· είναι κατά συνέπεια σκόπιμο να προβλεφθεί γι’ αυτά τα κράτη μέλη μία μεταβατική περίοδος που να μην εμποδίζει όμως περισσότερο το ενδοκοινοτικό εμπόριο των εν λόγω προϊόντων και να μη θέτει σε κίνδυνο την εφαρμογή της οδηγίας στα άλλα κράτη μέλη»».
4. Το άρθρο 5 της οδηγίας έχει ως εξής:
«1. Τα κράτη μέλη δεν μπορούν να αρνούνται, να απαγορεύουν ή να περιορίζουν τη διάθεση στην αγορά προσυσκευασιών που πληρούν τις προδιαγραφές της παρούσας οδηγίας, για λόγους που αφορούν είτε τον προσδιορισμό των όγκων τους ή τις μεθόδους σύμφωνα με τις οποίες ελέγχονται, είτε τους ονομαστικούς όγκους στην περίπτωση που αυτοί αναφέρονται στο παράρτημα ΙΙΙ, στήλη I.
[…]
3.
β) Οι προσυσκευασίες που περιέχουν τα προϊόντα που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙΙ, σημεία 1.α και 1.β, μπορούν να διατεθούν στο εμπόριο μετά τις 31 Δεκεμβρίου 1988 μόνον εφόσον παρουσιάζονται στους ονομαστικούς όγκους που αναφέρονται στη στήλη Ι του παραρτήματος αυτού.
Οι προσυσκευασίες που περιέχουν τα προϊόντα που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙΙ, σημείο 2.α, μπορούν να διατεθούν στο εμπόριο μετά τις 31 Δεκεμβρίου 1990 μόνον εφόσον παρουσιάζονται στους ονομαστικούς όγκους που ορίζονται σε αυτό το παράρτημα στη στήλη Ι. Εκείνες που αναφέρονται στο σημείο 4 του ίδιου παραρτήματος είναι δυνατόν να διατεθούν στο εμπόριο μετά τις 31 Δεκεμβρίου 1991 μόνον εφόσον παρουσιάζονται στους ονομαστικούς όγκους που αναφέρονται στην εν λόγω στήλη I.
γ) […]
δ) Με την επιφύλαξη του στοιχείου β΄ μπορούν να διατεθούν στο εμπόριο στην Ιρλανδία και στο Ηνωμένο Βασίλειο τα προϊόντα που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙΙ, σημείο 4, τα οποία παρουσιάζονται σε όγκο 0,071 λίτρων.
[…]»
5. Το παράρτημα III, στήλη I, της οδηγίας 75/106, που καθορίζει τους ονομαστικούς όγκους που γίνονται οριστικά δεκτοί, προβλέπει, για τα προϊόντα που απαριθμούνται στο σημείο 4 του εν λόγω παραρτήματος, τους ακόλουθους ονομαστικούς όγκους: 0,02 l – 0,03 l – 0,04 l – 0,05 l – 0,10 l – 0,20 l – 0,35 l – 0,50 l – 0,70 l – 1 l – 1,125 l – 1,5 l – 2 l – 2,5 l – 3 l – 4,5 l – 5 l – 10 l.
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
6. Το Schutzverband είναι σωματείο που έχει ως αποστολή να παρακολουθεί την τήρηση και την εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας στον τομέα των οινοπνευματωδών ποτών στη Γερμανία.
7. Η Diageo είναι η γερμανική θυγατρική της επιχείρησης παραγωγής ποτών Diageo North America Inc. Στη Γερμανία εμπορεύεται, μεταξύ άλλων, ζύθο, ουίσκι, τζιν και βότκα υπό διάφορα εμπορικά σήματα.
8. Από τον Οκτώβριο του 2004 η Diageo εμπορεύεται στη Γερμανία το ποτό Baileys σε προσυσκευασίες ονομαστικού όγκου 0,071 l, οι οποίες αποκαλούνται «Baileys Minis»· η παραγωγή και εμφιάλωση γίνεται στην Ιρλανδία.
9. Οι διάδικοι της κύριας δίκης ερίζουν ως προς το ζήτημα αν επιτρέπεται η εμπορία αυτών των προσυσκευασιών στη Γερμανία.
10. Με τα δεδομένα αυτά, το Landgericht Wiesbaden αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1) Έχει το άρθρο 5, παράγραφος 3, στοιχείο β΄, δεύτερο εδάφιο, δεύτερη περίοδος, σε συνδυασμό με το άρθρο 5, παράγραφος 3, στοιχείο δ΄, και με το παράρτημα III, σημείο 4, της οδηγίας 75/106/ ΕΟΚ […], την έννοια ότι τα προϊόντα σε συσκευασίες χωρητικότητας 0,071 l, τα οποία έχουν παρασκευασθεί νομίμως και/ή διατίθενται στο εμπόριο στην Ιρλανδία ή στο Ηνωμένο Βασίλειο, μπορούν να διατίθενται στο εμπόριο και σε όλα τα λοιπά κράτη μέλη της ΕΚ;
2) Σε περίπτωση αρνητικής απαντήσεως στο πρώτο ερώτημα: Συνάδει το άρθρο 5, παράγραφος 3, στοιχείο β΄, δεύτερο εδάφιο, δεύτερη περίοδος, σε συνδυασμό με το άρθρο 5, παράγραφος 3, στοιχείο δ΄, και με το παράρτημα III, σημείο 4, της οδηγίας 75/106/ ΕΟΚ, προς την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων που προβλέπουν τα άρθρα 28 ΕΚ και 30 ΕΚ;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
11. Το αιτούν δικαστήριο ερωτά κατ’ ουσία, με τα ερωτήματα που υποβάλλει και που πρέπει να συνεξεταστούν, αν το άρθρο 5, παράγραφος 3, στοιχείο β΄, δεύτερο εδάφιο, τελευταία περίοδος, της οδηγίας 75/106, σε συνδυασμό με το στοιχείο δ΄ της παραγράφου 3 του ίδιου αυτού άρθρου και με το παράρτημα ΙΙΙ, σημείο 4, της εν λόγω οδηγίας, πρέπει, αν ληφθεί υπόψη η αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων που προβλέπει το άρθρο 28 ΕΚ, να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι οι προσυσκευασίες ονομαστικού όγκου 0,071 l, οι οποίες περιέχουν ένα από τα προϊόντα του προαναφερθέντος σημείου 4 και παράγονται και διατίθενται στο εμπόριο νόμιμα στην Ιρλανδία ή στο Ηνωμένο Βασίλειο, επιτρέπεται να διατίθενται στο εμπόριο και στα άλλα κράτη μέλη.
12. Το άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 75/106 απαγορεύει στα κράτη μέλη να θεσπίζουν, όσον αφορά τις προσυσκευασίες που πληρούν τις προδιαγραφές της οδηγίας αυτής, μέτρα που να περιορίζουν τη διάθεση των προσυσκευασιών αυτών στην αγορά για λόγους που αφορούν είτε τον όγκο τους είτε τον προσδιορισμό των όγκων τους (απόφαση της 12ης Οκτωβρίου 2000, C‑3/99, Ruwet, Συλλογή 2000, σ. I‑8749, σκέψη 42).
13. Η παράγραφος 3, στοιχείο β΄, δεύτερο εδάφιο, τελευταία περίοδος, του εν λόγω άρθρου απαγορεύει την εμπορία, μετά τις 31 Δεκεμβρίου 1991, προσυσκευασιών που περιέχουν τα προϊόντα που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙΙ, σημείο 4, της οδηγίας 75/106 σε ονομαστικούς όγκους διαφορετικούς από αυτούς που αναφέρονται στη στήλη I του ίδιου αυτού παραρτήματος.
14. Η παράγραφος 3, στοιχείο δ΄, του ίδιου άρθρου, προβλέπει παρέκκλιση από αυτή την απαγόρευση εμπορίας.
15. Εντούτοις, από συγκριτική εξέταση των κειμένων της τελευταίας αυτής διάταξης στις διάφορες γλώσσες δεν προκύπτουν σαφείς ενδείξεις σχετικά με το ακριβές περιεχόμενο της παρέκκλισης που προβλέπει η εν λόγω διάταξη.
16. Συγκεκριμένα, από την εξέταση των κειμένων του άρθρου 5, παράγραφος 3, στοιχείο δ΄, της οδηγίας 75/106 σε ορισμένες γλώσσες προκύπτει ότι τα προϊόντα που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙΙ, σημείο 4, της ίδιας αυτής οδηγίας και παρουσιάζονται σε συσκευασίες χω ρητικότητας 0,071 l στην Ιρλανδία και στο Ηνωμένο Βασίλειο επιτρέπεται να διατίθενται στο εμπόριο, ενώ, σύμφωνα με τα κείμενα της διάταξης αυτής σε άλλες γλώσσες, τα εν λόγω προϊόντα που παρουσιάζονται σε συσκευασίες χωρητικότητας 0,071 l επιτρέπεται να διατίθενται στο εμπόριο στην Ιρλανδία και στο Ηνωμένο Βασίλειο.
17. Κατά πάγια νομολογία, η ανάγκη ομοιόμορφης εφαρμογής και, ως εκ τούτου, ομοιόμορφης ερμηνείας των διατάξεων του κοινοτικού δικαίου δεν επιτρέπει, σε περίπτωση αμφιβολίας, να λαμβάνεται μεμονωμένα υπόψη το κείμενο μιας διάταξης όπως έχει αποδοθεί σε μία γλώσσα, αλλ’ αντιθέτως απαιτεί να ερμηνεύεται και να εφαρμόζεται υπό το πρίσμα της απόδοσής του στις άλλες επίσημες γλώσσες (αποφάσεις της 12ης Νοεμβρίου 1969, 29/69, Stauder κατά Ulm, Συλλογή τόμος 1969-1971, σ. 147, σκέψη 3, της 7ης Ιουλίου 1988, 55/87, Moksel Import und Export, Συλλογή 1988, σ. 3845, σκέψη 15, της 2ας Απριλίου 1998, C-296/95, EMU Tabac κ.λπ., Συλλογή 1998, σ. Ι-1605, σκέψη 36, και της 19ης Απριλίου 2007, C‑63/06, Profisa, που δεν έχει δημοσιευτεί ακόμη στη Συλλογή, σκέψη 13).
18. Σε περίπτωση διαφορών μεταξύ των αποδόσεων μιας διάταξης του κοινοτικού δικαίου στις διάφορες γλώσσες, η διάταξη αυτή πρέπει να ερμηνεύεται σε συνάρτηση με τη γενική οικονομία και τον σκοπό της ρύθμισης στην οποία εντάσσεται (αποφάσεις της 27ης Οκτωβρίου 1977, 30/77, Bouchereau, Συλλογή τόμος 1977, σ. 617, σκέψη 14, της 7ης Δεκεμβρίου 2000, C‑482/98, Ιταλία κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. I‑10861, σκέψη 49, της 1ης Απριλίου 2004, C‑1/02, Borgmann, Συλλογή 2004, σ. I‑3219, σκέψη 25, και προπαρατεθείσα απόφαση Profisa, σκέψη 14).
19. Συναφώς υπενθυμίζεται ότι η οδηγία 75/106 εκδόθηκε βάσει του άρθρου 100 της Συνθήκης ΕΟΚ (το οποίο κατέστη άρθρο 100 της Συνθήκης ΕΚ και στη συνέχεια άρθρο 94 ΕΚ), με σκοπό την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών που έχουν άμεση επίπτωση στην εγκαθίδρυση ή τη λειτουργία της κοινής αγοράς (προπαρατεθείσα απόφαση Ruwet, σκέψη 40).
20. Από την πρώτη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας αυτής προκύπτει ότι η οδηγία αποσκοπεί στην υπερνίκηση των εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία ορισμένων προσυσκευασιών υγρών τροφίμων, τα οποία οφείλονται στην ύπαρξη, στα περισσότερα κράτη μέλη, κανονιστικών διατάξεων αναγκαστικού χαρακτήρα που διαφέρουν από το ένα κράτος μέλος στο άλλο (προπαρατεθείσα απόφαση Ruwet, σκέψη 41).
21. Εξάλλου, επισημαίνεται ότι η οδηγία 88/316/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 7ης Ιουνίου 1988, που τροποποιεί την οδηγία 75/106 (ΕΕ L 143, σ. 26), η οποία πρόσθεσε στην οδηγία 75/106 τις επίμαχες εν προκειμένω διατάξεις, στηρίζεται στο άρθρο 100 A της Συνθήκης ΕOΚ (το οποίο κατέστη άρθρο 100 Α της Συνθήκης ΕΚ και στη συνέχεια, κατόπιν τροποποίησης, άρθρο 95 ΕΚ) και ότι αποσκοπεί συνεπώς στη βελτίωση των συνθηκών εγκαθιδρύσεως και λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς (απόφαση της 5ης Οκτωβρίου 2000, C‑376/98, Γερμανία κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου, Συλλογή 2000, σ. I‑8419, σκέψη 83).
22. Επιβάλλεται επίσης να υπενθυμιστεί ότι, κατά πάγια νομολογία, οι διατάξεις του παράγωγου κοινοτικού δικαίου πρέπει να ερμηνεύονται, στο μέτρο του δυνατού, κατά τρόπο που να συνεπάγεται το συμβατό τους προς τις διατάξεις της Συνθήκης ΕΚ και τις γενικές αρχές του κοινοτικού δικαίου (αποφάσεις της 13ης Δεκεμβρίου 1983, 218/82, Επιτροπή κατά Συμβουλίου, Συλλογή 1983, σ. 4063, σκέψη 15, της 25ης Νοεμβρίου 1986, 201/85 και 202/85, Klensch κ.λπ., Συλλογή 1986, σ. 3477, σκέψη 21, της 21ης Μαρτίου 1991, C‑314/89, Rauh, Συλλογή 1991, σ. I‑1647, σκέψη 17, της 27ης Ιανουαρίου 1994, C‑98/91, Herbrink, Συλλογή 1994, σ. I‑223, σκέψη 9, και προπαρατεθείσα απόφαση Borgmann, σκέψη 30).
23. Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο έχει δεχτεί, όσον αφορά την οδηγία 75/106, ότι το άρθρο 28 ΕΚ έχει καταρχήν την έννοια ότι δεν επιτρέπει στα κράτη μέλη να απαγορεύουν την εμπορία προσυσκευασίας με ονομαστικό όγκο μη περιλαμβανόμενο στην κοινοτική σειρά ονομαστικών όγκων, η οποία νομίμως παράγεται και διατίθεται στο εμπόριο εντός άλλου κράτους μέλους (προπαρατεθείσα απόφαση Ruwet, σκέψη 57).
24. Δεν υπάρχει αμφιβολία όμως ότι, δυνάμει του άρθρου 5, παράγραφος 3, στοιχείο δ΄, της οδηγίας 75/106, η εμπορία προσυσκευασιών που περιέχουν προϊόντα που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙΙ, σημείο 4, της ίδιας αυτής οδηγίας και παρουσιάζονται με όγκο 0,071 l είναι, τουλάχιστον στην Ιρλανδία και στο Ηνωμένο Βασίλειο, σύμφωνη με την οδηγία.
25. Κατά συνέπεια, δεδομένου ότι οι εν λόγω προσυσκευασίες παράγονται νόμιμα και διατίθενται νόμιμα στο εμπόριο τουλάχιστον εντός των δύο αυτών κρατών μελών, το άρθρο 28 ΕΚ έχει την έννοια ότι δεν επιτρέπει την επιβολή απαγόρευσης της εμπορίας τους στα άλλα κράτη μέλη, εκτός εάν η απαγόρευση αυτή υπαγορεύεται από επιτακτική ανάγκη, εφαρμόζεται αδιακρίτως τόσο στα εγχώρια όσο και στα εισαγόμενα προϊόντα, είναι αναγκαία για την ικανοποίηση της ανάγκης αυτής και ανάλογη προς τον επιδιωκόμενο σκοπό και εφόσον ο σκοπός αυτός δεν μπορεί να επιτευχθεί με μέτρα που να περιορίζουν σε μικρότερο βαθμό το ενδοκοινοτικό εμπόριο (βλ. συναφώς προπαρατεθείσα απόφαση Ruwet, σκέψεις 50 και 57).
26. Το Schutzverband και η Βελγική Κυβέρνηση ισχυρίζονται ότι η απαγόρευση εμπορίας την οποία προβλέπει το άρθρο 5, παράγραφος 3, στοιχείο β΄, δεύτερο εδάφιο, τελευταία περίοδος, της οδηγίας 75/106 υπαγορεύεται από επιτακτική ανάγκη που ανάγεται στην προστασία των καταναλωτών.
27. Συναφώς επισημαίνεται ότι, αν και σκοπός της οδηγίας είναι, σύμφωνα με την τέταρτη αιτιολογική σκέψη της, να αποφευχθεί ο κίνδυνος να περιάγεται ο καταναλωτής σε πλάνη λόγω των μικρών διαφορών μεταξύ των ονομαστικών όγκων, πρέπει να γίνει δεκτό ότι, με γνώμονα τον μέσο καταναλωτή που έχει τη συνήθη πληροφόρηση και είναι ευλόγως προσεκτικός και ενημερωμένος (απόφαση της 13ης Ιανουαρίου 2000, C-220/98, Estée Lauder, Συλλογή 2000, σ. I-117, σκέψη 30, και προπαρατεθείσα απόφαση Ruwet, σκέψη 53), ο κίνδυνος αυτός μπορεί να αποκλειστεί.
28. Συγκεκριμένα, το άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας 75/106 προβλέπει, όσον αφορά τις προσυσκευασίες τις οποίες αφορά, την υποχρέωση αναγραφής στην ετικέτα της καθαρής ποσότητας υγρού που περιέχει η συσκευασία, εκφραζόμενης σε μονάδες όγκου ή χωρητικότητας (λίτρα, εκατοστόλιτρα, χιλιοστόλιτρα, αναλόγως της περιπτώσεως), πράγμα που είναι ικανό να αποτρέπει, όσον αφορά τον καταναλωτή αναφοράς, τη σύγχυση μεταξύ δύο χωρητικοτήτων και να παρέχει στον εν λόγω καταναλωτή τη δυνατότητα να λαμβάνει υπόψη του, κατά τη σύγκριση των τιμών ενός και του αυτού υγρού που έχει συσκευαστεί σε δύο διαφορετικές συσκευασίες, τη διαφορά χωρητικότητας την οποία διαπιστώνει (προπαρατεθείσα απόφαση Ruwet, σκέψη 54).
29. Συναφώς επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η ίδια η οδηγία 75/106, η οποία προβλέπει στο παράρτημα III, στήλη I, διάφορους ονομαστικούς όγκους για τα προϊόντα που απαριθμούνται στο σημείο 4 του εν λόγω παραρτήματος, επιτρέπει τη συνύπαρξη ονομαστικών όγκων (0,02 l, 0,03 l, 0,04 l και 0,05 l) που διαφέρουν ελάχιστα μεταξύ τους, και συγκεκριμένα κατά 0,01 l. Κατά συνέπεια, πρέπει να γίνει δεκτό ότι ένας ονομαστικός όγκος που, όπως ο ονομαστικός όγκος 0,071 l, βρίσκεται μεταξύ των ονομαστικών όγκων 0,05 l και 0,10 l, οι οποίοι περιλαμβάνονται στην κοινοτική σειρά των ονομαστικών όγκων που επιτρέπονται για τα προϊόντα αυτά, παρουσιάζει διαφορά μεγαλύτερη από 0,01 l έναντι των δύο αυτών όγκων, η οποία είναι αρκετή για να αποφευχθεί κάθε κίνδυνος σύγχυσης του καταναλωτή αναφοράς.
30. Τέλος, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η οδηγία 98/6/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Φεβρουαρίου 1998, περί της προστασίας των καταναλωτών όσον αφορά την αναγραφή των τιμών των προϊόντων που προσφέρονται στους καταναλωτές (ΕΕ L 80, σ. 27), επέβαλε την υποχρέωση αναγραφής της τιμής πωλήσεως ανά μονάδα μέτρησης, ανεξάρτητα από τον ονομαστικό όγκο της προσυσκευασίας (προπαρατεθείσα απόφαση Ruwet, σκέψη 56).
31. Από τις παραπάνω σκέψεις προκύπτει ότι, αν ληφθούν υπόψη η οικονομία και οι σκοποί της οδηγίας 75/106, καθώς και η αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων, την οποία εγγυάται το άρθρο 28 ΕΚ, το άρθρο 5, παράγραφος 3, στοιχείο δ΄, της εν λόγω οδηγίας έχει την έννοια ότι οι προσυσκευασίες ονομαστικού όγκου 0,071 l, οι οποίες περιέχουν ένα από τα προϊόντα που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙΙ, σημείο 4, της ίδιας αυτής οδηγίας και παράγονται και διατίθενται στο εμπόριο νόμιμα στην Ιρλανδία ή στο Ηνωμένο Βασίλειο, επιτρέπεται να διατίθενται στο εμπόριο και στα άλλα κράτη μέλη.
32. Η οικονομία και οι σκοποί της οδηγίας 75/106 και η αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων δεν επιτρέπουν εξάλλου την επιβολή απαγόρευσης εμπορίας των προϊόντων που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙΙ, σημείο 4, της οδηγίας αυτής και παρουσιάζονται σε προσυσκευασίες ονομαστικού όγκου 0,071 l προερχόμενα από άλλα κράτη μέλη πλην της Ιρλανδίας ή του Ηνωμένου Βασιλείου, απαγόρευσης η οποία προκύπτει από το άρθρο 5, παράγραφος 3, στοιχείο β΄, δεύτερο εδάφιο, τελευταία περίοδος, της εν λόγω οδηγίας, σε συνδυασμό με το στοιχείο δ΄ της παραγράφου 3 του ίδιου αυτού άρθρου.
33. Δεδομένου ότι, σύμφωνα με τις διατάξεις αυτές, οι εν λόγω προσυσκευασίες δεν μπορούν να διατίθενται στο εμπόριο παρά μόνο αν προέρχονται από τα δύο αυτά κράτη μέλη, η απαγόρευση αυτή είναι ικανή να εμποδίσει το ενδοκοινοτικό εμπόριο, διότι ενδέχεται να έχει ως συνέπεια να καθιστά δυσχερέστερες και επαχθέστερες για τους εγκατεστημένους στα άλλα κράτη μέλη παραγωγούς την παραγωγή τους και την εμπορία τους, μέχρι του σημείου να τους αποθαρρύνει από την εμπορία τέτοιων προσυσκευασιών.
34. Για παράδειγμα, ο εγκατεστημένος σε άλλο κράτος μέλος, πλην της Ιρλανδίας ή του Ηνωμένου Βασιλείου, παραγωγός είναι αναγκασμένος, εφόσον σκοπεύει να εμπορεύεται τέτοιες προσυσκευασίες, να τις εξάγει σε ένα από αυτά τα δύο κράτη μέλη ή να τις παράγει εκεί και στη συνέχεια να τις επανεισάγει στο δικό του κράτος μέλος.
35. Αυτή η απαγόρευση εμπορίας δεν δικαιολογείται, διότι αντιβαίνει προδήλως σε έναν από τους σκοπούς που επιδιώκει η ίδια η οδηγία 75/106, και συγκεκριμένα στην κατάργηση των εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία των προσυσκευασιών που περιέχουν τα υγρά που αναφέρονται στο παράρτημα III της οδηγίας αυτής. Όσον αφορά τον κίνδυνο να περιάγεται ο καταναλωτής σε πλάνη, ο κίνδυνος αυτός πρέπει να αποκλειστεί για τους λόγους που εκτέθηκαν στις σκέψεις 27 έως 30 της παρούσας απόφασης.
36. Η προβλεπόμενη στο άρθρο 5, παράγραφος 3, στοιχείο δ΄, της οδηγίας 75/106 δυνατότητα εμπορίας των προσυσκευασιών ονομαστικού όγκου 0,071 l με προέλευση μόνο από την Ιρλανδία ή το Ηνωμένο Βασίλειο δεν μπορεί να δικαιολογηθεί με βάση τον σκοπό που επιδιώκεται με τη διάταξη αυτή.
37. Η δυνατότητα αυτή, η οποία παρέχεται στο διηνεκές, βαίνει πέρα από αυτό που είναι αναγκαίο για την επίτευξη του εν λόγω σκοπού, ο οποίος συνίσταται, όπως προκύπτει από την έκτη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας 75/106, στην παροχή στα δύο αυτά κράτη μέλη της δυνατότητας να αντεπεξέλθουν στις δυσκολίες που δημιουργούνται από μια ταχεία τροποποίηση της αρχής πληρώσεως των συσκευασιών την οποία καθορίζει η εθνική τους νομοθεσία, από την οργάνωση νέων τύπων ελέγχων καθώς και από την αλλαγή του συστήματος μονάδων μέτρησης.
38. Επισημαίνεται εξάλλου ότι, σύμφωνα με την ίδια αυτή αιτιολογική σκέψη, για την αντιμετώπιση των δυσκολιών αυτών είναι σκόπιμο να προβλεφθεί μια μεταβατική περίοδος που να μην εμποδίζει όμως περισσότερο το ενδοκοινοτικό εμπόριο και να μη θέτει σε κίνδυνο την εφαρμογή της οδηγίας 75/106.
39. Κατά συνέπεια, το άρθρο 5, παράγραφος 3, στοιχείο β΄, δεύτερο εδάφιο, τελευταία περίοδος, της οδηγίας 75/106, σε συνδυασμό με το στοιχείο δ΄ της παραγράφου 3 του ίδιου αυτού άρθρου, είναι ανίσχυρο, καθόσον αποκλείει τον ονομαστικό όγκο του 0,071 l από την κατηγορία των εναρμονισμένων κοινοτικών ονομαστικών όγκων που περιλαμβάνεται στο παράρτημα ΙΙΙ, σημείο 4, στήλη I, της ίδιας αυτής οδηγίας.
40. Κατόπιν όλων των παραπάνω σκέψεων, πρέπει να δοθεί η εξής απάντηση στα προδικαστικά ερωτήματα:
– το άρθρο 5, παράγραφος 3, στοιχείο δ΄, της οδηγίας 75/106 έχει την έννοια ότι οι προσυσκευασίες ονομαστικού όγκου 0,071 l, οι οποίες περιέχουν ένα από τα προϊόντα που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙΙ, σημείο 4, της οδηγίας αυτής και παράγονται και διατίθενται στο εμπόριο νόμιμα στην Ιρλανδία ή στο Ηνωμένο Βασίλειο, επιτρέπεται να διατίθενται στο εμπόριο και στα άλλα κράτη μέλη και
– το άρθρο 5, παράγραφος 3, στοιχείο β΄, δεύτερο εδάφιο, τελευταία περίοδος, της οδηγίας 75/106, σε συνδυασμό με το στοιχείο δ΄ της παραγράφου 3 του ίδιου αυτού άρθρου, είναι ανίσχυρο, καθόσον αποκλείει τον ονομαστικό όγκο του 0,071 l από την κατηγορία των εναρμονισμένων κοινοτικών ονομαστικών όγκων που περιλαμβάνεται στο παράρτημα ΙΙΙ, σημείο 4, στήλη I, της οδηγίας αυτής.
Επί των δικαστικών εξόδων
41. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τέταρτο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 5, παράγραφος 3, στοιχείο δ΄, της οδηγίας 75/106/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 1974, περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών των αναφερομένων στην προσυσκευασία κατ’ όγκον ορισμένων προσυσκευασμένων υγρών, όπως τροποποιήθηκε με την πράξη περί των όρων προσχωρήσεως στην Ευρωπαϊκή Ένωση της Τσεχικής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας της Εσθονίας, της Κυπριακής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας της Λετονίας, της Δημοκρατίας της Λιθουανίας, της Δημοκρατίας της Ουγγαρίας, της Δημοκρατίας της Μάλτας, της Δημοκρατίας της Πολωνίας, της Δημοκρατίας της Σλοβενίας και της Σλοβακικής Δημοκρατίας και των προσαρμογών των Συνθηκών επί των οποίων βασίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση, έχει την έννοια ότι οι προσυσκευασίες ονομαστικού όγκου 0,071 l, οι οποίες περιέχουν ένα από τα προϊόντα που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙΙ, σημείο 4, της οδηγίας αυτής και παράγονται και διατίθενται στο εμπόριο νόμιμα στην Ιρλανδία ή στο Ηνωμένο Βασίλειο, επιτρέπετα ι να διατίθενται στο εμπόριο και στα άλλα κράτη μέλη.
Το άρθρο 5, παράγραφος 3, στοιχείο β΄, δεύτερο εδάφιο, τελευταία περίοδος, της οδηγίας 75/106, όπως τροποποιήθηκε με την προαναφερθείσα Πράξη Προσχώρησης, σε συνδυασμό με το στοιχείο δ΄ της παραγράφου 3 του ίδιου αυτού άρθρου, είναι ανίσχυρο, καθόσον αποκλείει τον ονομαστικό όγκο του 0,071 l από την κατηγορία των εναρμονισμένων κοινοτικών ονομαστικών όγκων που περιλαμβάνεται στο παράρτημα ΙΙΙ, σημείο 4, στήλη I, της οδηγίας αυτής.