62008CC0018
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
JULIANE KOKOTT
της 25ης Σεπτεμβρίου 2008 (
1
)
Υπόθεση C-18/08
Foselev Sud-Ouest SARL
κατά
Administration des douanes et droits indirects
«Φόρος επί των οχημάτων με κινητήρα — Οδηγία 1999/62/ΕΚ — Επιβολή τελών στα βαρέα φορτηγά οχήματα που χρησιμοποιούν ορισμένα έργα υποδομής — Άρθρο 6, παράγραφος 2, στοιχείο β’ — Απόφαση της Επιτροπής που εγκρίνει φοροαπαλλαγή — Δεν υφίσταται άμεσο αποτέλεσμα»
I — Εισαγωγή
1.
Η Γαλλική Δημοκρατία σκόπευε να απαλλάξει ορισμένα βαρέα φορτηγά οχήματα από τον φόρο επί των οχημάτων με κινητήρα (taxe spéciale sur certains véhicules routiers, ο οποίος καλείται και taxe à l’essieu). Η οδηγία 1999/62/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Ιουνίου 1999, περί επιβολής τελών στα βαρέα φορτηγά οχήματα που χρησιμοποιούν ορισμένα έργα υποδομής (
2
) εναρμονίζει τον φόρο αυτόν. Σύμφωνα με την οδηγία, για την εφαρμογή της φοροαπαλλαγής απαιτούνταν έγκριση της Επιτροπής, την οποία και έδωσε η τελευταία υπό μορφή αποφάσεως απευθυνόμενης στη Γαλλική Δημοκρατία. Το γαλλικό διάταγμα με το οποίο θεσπίστηκε η απαλλαγή δεν εκδόθηκε παρά μόνον μετά από ένα και πλέον έτος.
2.
Αμφισβητείται λοιπόν αν ο υποκείμενος στον φόρο έχει δικαίωμα απαλλαγής ήδη πριν από την έκδοση του διατάγματος, στηριζόμενος άμεσα στην απόφαση της Επιτροπής. Το ζήτημα αυτό δεν απασχολεί μόνον το Tribunal d’instance de Bordeaux, το οποίο απηύθυνε στο Δικαστήριο την υπό κρίση αίτηση για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως. Επί του ζητήματος αυτού έχουν αποφανθεί και άλλα πρωτοβάθμια δικαστήρια, καθώς και το Cour d’appel de Lyon, με διαφορετικά μάλιστα πορίσματα.
II — Το νομικό πλαίσιο
3.
Το άρθρο 6, παράγραφος 2, της οδηγίας 1999/62 ορίζει τα ακόλουθα:
«Τα κράτη μέλη μπορούν να εφαρμόζουν μειωμένους συντελεστές φόρων ή φοροαπαλλαγές:
[…]
β)
για τα οχήματα που μόνον περιστασιακά κυκλοφορούν σε δημόσιες οδούς του κράτους μέλους στο οποίο έχει εκδοθεί άδεια κυκλοφορίας και χρησιμοποιούνται από φυσικά ή νομικά πρόσωπα, των οποίων κύρια δραστηριότητα δεν είναι η μεταφορά εμπορευμάτων, υπό τον όρο ότι οι πραγματοποιούμενες από τα οχήματα αυτά μεταφορές δεν συνεπάγονται στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και εφόσον συμφωνήσει η Επιτροπή.»
4.
Αφού η Γαλλική Δημοκρατία ζήτησε την έγκριση της Επιτροπής για την απαλλαγή ορισμένων οχημάτων, η Επιτροπή εξέδωσε στις 20 Ιουνίου 2005 την απόφαση 2005/449/ΕΚ (
3
), η οποία δημοσιεύτηκε στις στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Η απόφαση έχει ως εξής:
«Άρθρο 1
Σύμφωνα με το άρθρο 6, παράγραφος 2, στοιχείο β’, της οδηγίας 1999/62/ΕΚ, η Επιτροπή εγκρίνει την φοροαπαλλαγή, μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2009, οχημάτων 12 τουλάχιστον τόνων που χρησιμοποιούνται αποκλειστικά και μόνο για να μεταφέρουν εξοπλισμό μονίμως εγκατεστημένο στο όχημα, για δημόσια και βιομηχανικά έργα στη Γαλλία:
1
αυτοκινούμενα μηχανήματα ανύψωσης και διακίνησης φορτίων (γερανοί μονίμως εγκατεστημένοι σε πλαίσιο οδικού οχήματος)·
2
αντλίες ή κινητά αντλητικά συγκροτήματα μονίμως εγκατεστημένα σε πλαίσιο οδικού οχήματος·
3
κινητά συγκροτήματα κινητήρα-αεροσυμπιεστή μονίμως εγκατεστημένα σε πλαίσιο οδικού οχήματος·
4
αναμικτήρες και αντλίες σκυροδέματος μονίμως εγκατεστημένα σε πλαίσιο οδικού οχήματος (εκτός καδοφόρων αναμικτήρων σκυροδέματος που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά σκυροδέματος)·
5
κινητά ηλεκτροπαραγωγά ζεύγη μονίμως εγκατεστημένα σε πλαίσιο οδικού οχήματος·
6
κινητά μηχανήματα γεώτρησης μονίμως εγκατεστημένα σε πλαίσιο οδικού οχήματος.
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Γαλλική Δημοκρατία.»
5.
Το γαλλικό κράτος θέσπισε την απαλλαγή από τον φόρο, μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2009, των οχημάτων που αναφέρει η απόφαση 2005/449, με το διάταγμα 2006-818 της, το οποίο δημοσιεύτηκε στη Journal officiel de la République française στις .
III — Τα πραγματικά περιστατικά, η αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως και η διαδικασία
6.
Στη διαφορά της κύριας δίκης, η Foselev Sud-Ouest SARL (στο εξής: Foselev) αξιώνει από την Administration des douanes et des droits indirects να της επιστρέψει φόρο επί των οχημάτων με κινητήρα ύψους 1973,74 ευρώ, πλέον τόκων και εξόδων, τον οποίον υποχρεώθηκε να καταβάλει αχρεωστήτως από τις 20 Ιουνίου 2005 έως τις . Η ενάγουσα θεωρεί ότι το δικαίωμα φοροαπαλλαγής προκύπτει άμεσα από την απόφαση 2005/449 της Επιτροπής, οπότε ο φόρος έπαυσε να οφείλεται ήδη από την έκδοσή της και όχι από την έναρξη ισχύος του διατάγματος.
7.
Με απόφαση της 4ης Δεκεμβρίου 2007, το Tribunal d’instance de Bordeaux, το οποίο επιλήφθηκε της διαφοράς, υπέβαλε στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
«Τα κράτη μέλη μπορούν, σύμφωνα με το άρθρο 6, παράγραφος 2, στοιχείο β’, της οδηγίας 1999/62[…], να απαλλάσσουν ορισμένες κατηγορίες οχημάτων [από τους φόρους που αναφέρει η οδηγία]. Στο πλαίσιο αυτό, έχει άμεση εφαρμογή υπέρ των ιδιωτών η έγκριση την οποία έδωσε η Επιτροπή στη [Γαλλική Δημοκρατία] με την απόφαση [2005/449] για να απαλλάξει ορισμένες κατηγορίες οχημάτων [από τον φόρο ανά άξονα] ή απαιτείται, δεδομένου ότι πρόκειται για εγκριτική απόφαση απευθυνόμενη στη [Γαλλική Δημοκρατία], η θέσπιση εθνικού μέτρου μεταφοράς;»
8.
Η Foselev, η Γαλλική και η Ιταλική Κυβέρνηση, καθώς και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατέθεσαν στο Δικαστήριο γραπτές παρατηρήσεις. Προφορική διαδικασία δεν διεξήχθη.
IV — Νομική εκτίμηση
9.
Κατά το άρθρο 249, τέταρτο εδάφιο, ΕΚ, η απόφαση είναι δεσμευτική ως προς όλα τα μέρη της για τους αποδέκτες που ορίζει. Η απόφαση 2005/449 απευθύνεται, σύμφωνα με το άρθρο 2 αυτής, στη Γαλλική Δημοκρατία.
10.
Όπως όμως έχει κρίνει το Δικαστήριο, δεν θα συμβιβαζόταν προς το δεσμευτικό αποτέλεσμα που το άρθρο 249 ΕΚ αναγνωρίζει στην απόφαση ο καταρχήν αποκλεισμός της δυνατότητας των προσώπων που η απόφαση αφορά να επικαλούνται την προβλεπομένη από αυτήν υποχρέωση (
4
). Συνεπώς, μπορεί να γίνει επίκληση κατά κράτους μέλους διατάξεως αποφάσεως απευθυνομένης στο εν λόγω κράτος μέλος, οσάκις η εν λόγω διάταξη επιβάλλει στον αποδέκτη της ανεπιφύλακτη και επαρκώς σαφή και ακριβή υποχρέωση (
5
).
11.
Σε αντίθεση με τις παρεμβαίνουσες κυβερνήσεις και την Επιτροπή, η Foselev θεωρεί ότι η απόφαση 2005/449 υποχρεώνει τη Γαλλική Δημοκρατία να θεσπίσει τη φοροαπαλλαγή την οποία αναφέρει η απόφαση αυτή.
12.
Το αν από την απόφαση συνάγεται ανεπιφύλακτη και επαρκώς σαφής και ακριβής υποχρέωση φοροαπαλλαγής, από ένα ορισμένο χρονικό σημείο, των οχημάτων με κινητήρα που αυτή απαριθμεί πρέπει να κριθεί λαμβανομένου υπόψη του γράμματός της και του εξουσιοδοτικού της ερείσματος που είναι το άρθρο 6, παράγραφος 2, στοιχείο β’, της οδηγίας 1999/62.
13.
Το γράμμα της αποφάσεως 2005/449 δεν επιβάλλει σχετική υποχρέωση. Αντιθέτως, το άρθρο 1 της αποφάσεως περιορίζεται στην παροχή της εγκρίσεως της Επιτροπής για το μέτρο που ζήτησε η Γαλλία. Η διάταξη επιτρέπει μεν την απαλλαγή μόνο μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2009, αλλά δεν ορίζει προθεσμία για την έναρξη εφαρμογής της απαλλαγής. Κατά συνέπεια, και μετά την έκδοση της εγκριτικής αποφάσεως η Γαλλική Δημοκρατία ήταν ελεύθερη να θεσπίσει την εγκριθείσα φοροαπαλλαγή σε οποιοσδήποτε χρονικό σημείο πρίν από τις, εκδίδοντας το σχετικό διάταγμα, ή ενδεχομένως να μην προβεί σε καμία χρήση της εξουσιοδοτήσεως αυτής.
14.
Το άρθρο 6, παράγραφος 2, στοιχείο β’, της οδηγίας 1999/62 παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να απαλλάξουν από τον φόρο τα περιγραφόμενα στη διάταξη αυτή οχήματα με κινητήρα ή να τους επιβάλλουν μειωμένους συντελεστές φόρων, όπως προκύπτει σαφώς από τη χρήση της φράσεως «μπορούν […] φοροαπαλλαγές». Συνεπώς, ανήκει στην εξουσία εκτιμήσεως των κρατών μελών να χρησιμοποιήσουν τη δυνατότητα επιλογής που παρέχει η οδηγία.
15.
Προϋπόθεση για την εφαρμογή σχετικών εξαιρετικών εθνικών ρυθμίσεων είναι η έγκριση της Επιτροπής. Όπως ορθώς υπογραμμίζει η Επιτροπή με τις γραπτές παρατηρήσεις της, η απόφασή της να εγκρίνει τη φοροαπαλλαγή δεν μπορεί να μετατρέψει την εξουσία εκτιμήσεως που παραχωρεί η οδηγία στα κράτη μέλη σε υποχρέωση θεσπίσεως της φοροαπαλλαγής.
16.
Ασφαλώς, το Δικαστήριο εξέθεσε με την απόφαση Hansa Fleisch ότι το γεγονός ότι μια απόφαση επιτρέπει στα κράτη μέλη που είναι αποδέκτες της να παρεκκλίνουν από σαφείς και ακριβείς διατάξεις της ιδίας αυτής αποφάσεως δεν είναι δυνατό, καθαυτό, να στερεί τις διατάξεις αυτές του αμέσου αποτελέσματος (
6
).
17.
Ωστόσο, η νομική κατάσταση στην περίπτωση εκείνη δεν μπορεί να συγκριθεί με την υπό κρίση κατάσταση. Η τότε εφαρμοστέα απόφαση καθόριζε ένα κατ’ αποκοπήν τέλος για υγειονομικούς ελέγχους στο κρέας, επέτρεπε όμως στα κράτη μέλη να εφαρμόσουν αποκλίνοντες συντελεστές τελών που αντιστοιχούσαν στο πραγματικό κόστος των ελέγχων. Διαφορετικά επομένως απ’ ότι η απόφαση 2005/449, η απόφαση εκείνη επέβαλλε υποχρέωση θεσπίσεως ορισμένων τελών. Η απόφαση επέτρεπε μεν στα κράτη μέλη να καθορίσουν τέλη αποκλίνοντα από τα κατ’ αποκοπήν τέλη, αλλά έθετε όρους και για τη διαμόρφωση των εθνικών αυτών παρεκκλίσεων. Υπό τις συνθήκες αυτές, το Δικαστήριο έκρινε αναγκαίο το να μπορεί ο ιδιώτης οφειλέτης των τελών να επικαλεστεί άμεσα την απόφαση ενώπιον εθνικού δικαστηρίου, προκειμένου να εξακριβωθεί αν η παρέκκλιση από τους κατ’ αποκοπήν συντελεστές ανταποκρίνεται στα κριτήρια της αποφάσεως (
7
).
18.
Κατά συνέπεια, οι διαπιστώσεις στις οποίες προέβη το Δικαστήριο με την απόφαση Hansa Fleisch δεν μπορούν να ισχύσουν στην υπό κρίση υπόθεση, δεδομένου ότι ούτε η απόφαση 2005/449 ούτε η οδηγία 1999/62, στην οποία βασίζεται, επιβάλλουν στα κράτη μέλη υποχρέωση θεσπίσεως της φοροαπαλλαγής, η τήρηση της οποίας θα πρέπει να μπορεί να ελεγχθεί δικαστικώς. Επιπλέον, κατά το χρονικό διάστημα για το οποίο η Foselev αξιώνει την επιστροφή των φόρων, δεν υπήρχε ακόμη κανένα εθνικό μέτρο εκτελέσεως χρήζον δικαστικού ελέγχου με κριτήριο την απόφαση της Επιτροπής.
19.
Θα μπορούσε ενδεχομένως να γίνει σύγκριση με την υπόθεση Hansa Fleisch αν η Επιτροπή είχε επιτρέψει στη Γαλλική Δημοκρατία την εφαρμογή μειωμένου συντελεστή επί ορισμένων κατηγοριών οχημάτων και εν συνεχεία είχαν εφαρμοστεί φορολογικοί συντελεστές που απέκλιναν από αυτόν. Τούτο όμως δεν συμβαίνει. Συνεπώς, εξακολουθεί να ισχύει το συμπέρασμα ότι η απόφαση 2005/449 δεν επιβάλλει στη Γαλλική Δημοκρατία υποχρέωση να εφαρμόσει τη φοροαπαλλαγή από ένα ορισμένο χρονικό σημείο.
20.
Το ως άνω συμπέρασμα δεν μεταβάλλει σε τίποτε η αναφορά της Foselev στο άρθρο 254, παράγραφος 3, ΕΚ. Σύμφωνα με τη διάταξη αυτή, οι αποφάσεις κοινοποιούνται στους αποδέκτες τους και αποκτούν ενέργεια με την κοινοποίησή τους. Ενέργεια αποκτά όμως μόνον η ρύθμιση που περιέχεται πράγματι στην οικεία απόφαση.
21.
Έτσι, η κοινοποίηση της αποφάσεως 2005/449 στη Γαλλική Δημοκρατία (ή ενδεχομένως και η δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (
8
)) έχει ως αποτέλεσμα να αποκτά ενέργεια η έγκριση για την εφαρμογή της απαλλαγής. Αν ο Γάλλος νομοθέτης είχε εκδώσει το διάταγμα πριν από την παροχή της εγκρίσεως και είχε εξαρτήσει την εφαρμογή του από την αναβλητική αίρεση της εγκρίσεως του μέτρου από την Επιτροπή, η Foselev θα μπορούσε να επικαλεστεί την απαλλαγή από την έναρξη ισχύος της αποφάσεως (
9
). Στην περίπτωση αυτή όμως η απαλλαγή δεν θα προέκυπτε άμεσα από την απόφαση, αλλά από το διάταγμα. Ο εθνικός νομοθέτης επέλεξε όμως άλλη οδό, η οποία του ήταν επίσης ανοιχτή: ανέμεινε την έγκριση της Επιτροπής και δεν εξέδωσε παρά μόνο μετά την παροχή της το διάταγμα με το οποίο η απαλλαγή συμπεριλήφθηκε στο εθνικό φορολογικό δίκαιο. Το ότι μεσολάβησε περισσότερο από ένα έτος μεταξύ των δύο πράξεων δεν έχει σημασία από την άποψη του κοινοτικού δικαίου.
V — Πρόταση
22.
Κατόπιν των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να δώσει την ακόλουθη απάντηση στο προδικαστικό ερώτημα του Tribunal d’instance de Bordeaux:
Η απόφαση της Επιτροπής 2005/449/ΕΚ, της 20ής Ιουνίου 2005, με την οποία η Επιτροπή έδωσε στη Γαλλική Δημοκρατία την έγκρισή της για την απαλλαγή ορισμένων κατηγοριών οχημάτων από τον φόρο επί των οχημάτων με κινητήρα σύμφωνα με το άρθρο 6, παράγραφος 2, στοιχείο β’, της οδηγίας 1999/62/ΕΚ, δεν απονέμει στους ιδιώτες άμεσο δικαίωμα απαλλαγής. Αντιθέτως, η αξίωση επί της φοροαπαλλαγής δεν υφίσταται παρά μόνον όταν το οικείο κράτος μέλος έχει θεσπίσει αντίστοιχο εθνικό μέτρο μεταφοράς στο εσωτερικό δίκαιο.
(
1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γερμανική.
(
2
)	ΕΕ L 187, σ. 42.
(
3
)	Απόφαση της Επιτροπής 2005/449/ΕΚ, της 20ής Ιουνίου 2005, σχετικά με αίτηση της Γαλλίας για τη φοροαπαλλαγή οχημάτων σύμφωνα με το άρθρο 6, παράγραφος 2, στοιχείο β’, της οδηγίας 1999/62/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί επιβολής τελών στα βαρέα φορτηγά οχήματα που χρησιμοποιούν ορισμένα έργα υποδομής (ΕΕ L 158, σ 3).
(
4
)	Αποφάσεις της 6ης Οκτωβρίου 1970, 9/70, Grad (Συλλογή τόμος 1969-1971, σ. 467, σκέψη 5), και της, C-156/91, Hansa Fleisch (Συλλογή 1992, σ. I-5567, σκέψη 12). Βλ., λεπτομερώς για το άμεσο αποτέλεσμα των αποφάσεων, και προτάσεις της γενικής εισαγγελέα V. Trstenjak της, C-80/06, Carp (Συλλογή 2007, σ. I-4473, σημεία 55 επ.).
(
5
)	Αποφάσεις Grad (προπαρατεθείσα στην υποσημείωση 4, σκέψη 9), και Hansa Fleisch (προπαρατεθείσα στην υποσημείωση 4, σκέψη 13).
(
6
)	Απόφαση Hansa Fleisch (προπαρατεθείσα στην υποσημείωση 4, σκέψη 15).
(
7
)	Απόφαση Hansa Fleisch (προπαρατεθείσα στην υποσημείωση 4, σκέψη 15) με παραπομπή στην απόφαση της 4ης Δεκεμβρίου 1974, 41/74, Van Duyn (Συλλογή τόμος 1974, σ. 537, σκέψη 7).
(
8
)	Βλ. για τη σχέση κοινοποιήσεως και δημοσιεύσεως στην Επίσημη Εφημερίδα και προτάσεις μου της 13ης Δεκεμβρίου 2007, C-413/06 P, Bertelsmann κ.λπ. κατά Impala (Συλλογή 2007, σ. I-4951, σημείο 82).
(
9
)	Αν ακολουθούσαμε τη νομική σκέψη της Foselev, ο Γάλλος νομοθέτης θα έπρεπε είτε να είχε ενεργήσει κατ’ αυτόν τον τρόπο είτε να είχε θέσει την απαλλαγή αναδρομικώς σε ισχύ, διότι άλλως θα συνέτρεχε πάντα παραβίαση της «υποχρεώσεως» θεσπίσεως της απαλλαγής κατά το διάστημα μεταξύ της γνωστοποιήσεως της αποφάσεως και της εκδόσεως του διατάγματος.