62022CO0254_INF
Postanowienie Trybunału (dziewiąta izba) z dnia 28 lutego 2023 r. –Caixabank
(sprawa C‑254/22)
Odesłanie prejudycjalne – Artykuły 53 i 99 regulaminu postępowania przed Trybunałem – Ochrona konsumentów – Dyrektywa 93/13/EWG – Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich – Dyrektywa 2014/17/UE – Kredyt hipoteczny – Zmienna stopa procentowa – Warunek przewidujący stosowanie stopy procentowej obliczanej na podstawie wskaźnika referencyjnego dla kredytów hipotecznych (IRPH) powiększonego o 0,50 % – Kryteria oceny nieuczciwego charakteru takiego warunku – Wymogi dobrej wiary, równowagi i przejrzystości – Konsekwencje stwierdzenia nieuczciwego charakteru warunku
1.
Pytania prejudycjalne – Dopuszczalność – Pytania zadane bez wystarczającego wyjaśnienia przyczyn uzasadniających potrzebę udzielenia odpowiedzi na pytania prejudycjalne – Brak łącznika między sporem w postępowaniu głównym a przepisem prawa Unii, którego dotyczą pytania prejudycjalne – Oczywista niedopuszczalność
(art. 267 TFUE; regulamin postępowania przed Trybunałem, art. 94)
(zob. pkt 30–35; pkt 1 sentencji)
2.
Pytania prejudycjalne – Właściwość Trybunału – Zakres – Wykładnia prawa krajowego – Wykluczenie
(art. 267 TFUE)
(zob. pkt 37–40, 46)
3.
Ochrona konsumentów – Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich – Dyrektywa 93/13 – Warunek umowny określający zmienną stopę procentową – Wymóg przejrzystości – Zakres – Kryteria oceny – Przedsiębiorca zwolniony, na podstawie ustawodawstwa i orzecznictwa krajowego, z obowiązku dostarczenia konsumentowi informacji dotyczącej dotychczasowej zmiany wskaźnika referencyjnego – Włączenie – Przesłanka – Informacje, które pozwoliły przeciętnemu konsumentowi zrozumieć funkcjonowanie konkretnego sposobu obliczania wskaźnika referencyjnego i ocenić ryzyko konsekwencji ekonomicznych – Ustalenie spoczywające na sądzie krajowym
(dyrektywa Rady 93/13, art. 3, 5, 7)
(zob. pkt 44, 45, 47–49; pkt 2 sentencji)
4.
Ochrona konsumentów – Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich – Dyrektywa 93/13 – Nieuczciwy warunek w rozumieniu art. 3 – Ocena przez sąd krajowy nieuczciwego charakteru – Warunek umowny określający zmienną stopę procentową – Ustawodawstwo i orzecznictwo ustalające brak dobrej wiary po stronie przedsiębiorcy jako wstępny warunek konieczny dla wszelkiej kontroli treści nieprzejrzystego warunku umowy – Niedopuszczalność – Przedsiębiorca uznany za działającego w dobrej wierze przy ustalaniu stopy procentowej umowy o kredyt hipoteczny poprzez odwołanie się do wskaźnika przewidzianego w ustawie – Znacząca nierównowaga wynikających z umowy praw i obowiązków stron na niekorzyść konsumenta – Ustalenie spoczywające na sądzie krajowym
(dyrektywa Rady 93/13, art. 3, 5, 7)
(zob. pkt 57–61; pkt 3 sentencji)
5.
Ochrona konsumentów – Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich – Dyrektywa 93/13 – Stwierdzenie nieuczciwego charakteru warunku umownego – Zakres – Ocena przez sąd krajowy treści nieuczciwego warunku umownego – Niedopuszczalność – Zastąpienie przez sąd krajowy nieuczciwego warunku umownego przepisem prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym – Dopuszczalność
(dyrektywa Rady 93/13 art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1)
(zob. pkt 63–77; pkt 4 sentencji)
Sentencja
1)
Część druga pierwszego pytania prejudycjalnego, część druga jedenastego pytania prejudycjalnego i piętnaste pytanie prejudycjalne przedstawione przez Juzgado de Primera Instancia no 17 de Palma de Mallorca (sąd pierwszej instancji nr 17 w Palma de Mallorca, Hiszpania) są oczywiście niedopuszczalne.
2)
Artykuły 3, 5 i 7 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
należy interpretować w ten sposób, że:
nie stoją one na przeszkodzie krajowym przepisom oraz orzecznictwu krajowemu, które zwalniają przedsiębiorcę z obowiązku dostarczenia konsumentowi przy zawieraniu umowy o kredyt hipoteczny informacji dotyczącej dotychczasowej zmiany wskaźnika referencyjnego, przynajmniej w trakcie dwóch ostatnich lat, poprzez dokonanie porównania w stosunku do innego wskaźnika niż Euribor, pod warunkiem że owe przepisy oraz to orzecznictwo krajowe pozwalają sądowi na upewnienie się, że w świetle publicznie dostępnych oraz dostarczonych informacji, w danym wypadku przez przedsiębiorcę, właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny przeciętny konsument był w stanie zrozumieć konkretne działanie metody obliczania wskaźnika referencyjnego i w ten sposób ocenić, na podstawie precyzyjnych i zrozumiałych kryteriów, potencjalnie istotne konsekwencje gospodarcze warunku umownego określającego zmienną stopę procentową dla swoich zobowiązań finansowych.
3)
Artykuły 3, 5 i 7 dyrektywy 93/13
należy interpretować w ten sposób, że:
stoją one na przeszkodzie krajowym przepisom oraz orzecznictwu krajowemu, w myśl których brak dobrej wiary po stronie przedsiębiorcy stanowi wstępny warunek konieczny wszelkiej kontroli treści nieprzejrzystego warunku umowy zawartej z konsumentem. Do sądu krajowego należy ustalenie, czy przy uwzględnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy w postępowaniu głównym należy stwierdzić, że przedsiębiorca działał w dobrej wierze, gdy określił stopę procentową umowy o kredyt hipoteczny poprzez odniesienie do wskaźnika przewidzianego w ustawie, oraz czy warunek zawierający taki wskaźnik może doprowadzić do istotnej nierównowagi na niekorzyść konsumenta pomiędzy prawami i obowiązkami stron wynikającymi z umowy.
4)
Artykuł 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13
należy interpretować w ten sposób, że:
nie stoją one na przeszkodzie temu, by w przypadku nieważności nieuczciwego warunku określającego zmienną stopę procentową umowy o kredyt hipoteczny przy użyciu wskaźnika referencyjnego sąd krajowy zastąpił ten wskaźnik przewidzianym prawem wskaźnikiem mającym zastosowanie w braku odmiennego porozumienia między stronami umowy, pod warunkiem że umowa o dany kredyt hipoteczny nie może dalej obowiązywać w przypadku usunięcia rzeczonego nieuczciwego warunku, a unieważnienie całej umowy naraża konsumenta na szczególnie niekorzystne konsekwencje.