62008CJ0140
WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)
z dnia 29 października 2009 r. (
*1
)
„Wspólna Taryfa Celna — Nomenklatura Scalona — Klasyfikacja taryfowa — Zamrożone kawałki i podroby z kurczaków — Przystąpienie Estonii — Środki przejściowe — Produkty rolne — Nadmierne zapasy — Rozporządzenie (WE) nr 1972/2003”
W sprawie C-140/08
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Tallinna Halduskohus (Estonia) postanowieniem z dnia 19 marca 2008 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu, w postępowaniu
Rakvere Lihakombinaat AS
przeciwko
Põllumajandusministeerium,
Maksu- ja Tolliameti Ida maksu- ja tollikeskus,
TRYBUNAŁ (trzecia izba),
w składzie: J.N. Cunha Rodrigues, prezes drugiej izby pełniący obowiązki prezesa trzeciej izby, P. Lindh (sprawozdawca), A. Rosas, U. Lõhmus i A. Arabadjiev, sędziowie,
rzecznik generalny: D. Ruiz-Jarabo Colomer,
sekretarz: C. Strömholm, administrator,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 3 września 2009 r.,
rozważywszy uwagi przedstawione:
—
w imieniu Rakvere Lihakombinaat AS przez K. Kaska, advokaat,
—
w imieniu rządu estońskiego przez L. Uiba, działającego w charakterze pełnomocnika,
—
w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez A. Siposa, H. Tserepa-Lacombe oraz K. Saaremäel-Stoilov, działających w charakterze pełnomocników,
podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
1
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni załącznika I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz.U. L 256, s. 1) zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1789/2003 z dnia (Dz.U. L 281, s. 1) oraz wykładni rozporządzenia Komisji (WE) nr 1972/2003 z dnia w sprawie środków przejściowych przyjętych w odniesieniu do handlu produktami rolnymi ze względu na przystąpienie Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz.U. L 293, s. 3) zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 230/2004 z dnia (Dz.U. L 39, s. 13, zwanego dalej „rozporządzeniem nr 1972/2003”).
2
Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Rakvere Lihakombinaat AS (zwaną dalej „RLK”) a Põllumajandusministeerium (ministerstwem rolnictwa) i Maksu- ja Tolliameti Ida maksu- ja tollikeskus (urzędem skarbowym i celnym wschód, zwanym dalej „MTA”) w przedmiocie opłat z tytułu nadmiernych zapasów zamrożonego mięsa kurczaków.
Ramy prawne
Prawo wspólnotowe
Nomenklatura Scalona
3
Nomenklatura Scalona (zwana dalej „CN”) wprowadzona rozporządzeniem nr 2658/87 oparta jest na światowym Zharmonizowanym Systemie Oznaczania i Kodowania Towarów (dalej zwanym „HS”), opracowanym przez Radę Współpracy Celnej, obecnie Światową Organizację Celną, i przyjętym przez międzynarodową konwencję zawartą w Brukseli w dniu 14 czerwca 1983 r. i zatwierdzoną w imieniu Wspólnoty Europejskiej decyzją Rady 87/369/EWG z dnia (Dz.U. L 198, s. 1). CN przejęła z tego systemu pozycje i sześciocyfrowe podpozycje, a jedynie siódma i ósma cyfra wprowadza dodatkowe podpodziały charakterystyczne dla CN.
4
W HS w brzmieniu z 2002 r. pozycja 0207 zawarta w dziale 2 i zatytułowana „Mięso i podroby jadalne z drobiu z pozycji 0105, świeże, schłodzone albo zamrożone” zawiera dla celów klasyfikacji kurczaków podpozycję 020714 zatytułowaną „Kawałki i podroby, zamrożone”.
5
Zgodnie z uwagami ogólnymi not wyjaśniających do działu 2 HS dotyczącego mięsa i podrobów jadalnych:
„Niniejszy dział obejmuje mięso w tuszach (ciało zwierzęcia z głową lub bez) w półtuszach […] w ćwierciach, w kawałkach, itd., podroby, mąki i mączki z mięsa lub podrobów ze wszystkich zwierząt […], zdatne do spożycia przez ludzi.
[…]
Podroby można ogólnie podzielić na cztery kategorie:
1)
Podroby wykorzystywane głównie w żywieniu ludzi takie jak głowy i części głów (włączając uszy), nogi, ogony, serca, ozory, przepony grube i przepony cienkie, sadło, podgardla, grasice.
2)
Podroby mogące być wykorzystane jedynie do wytwarzania produktów farmaceutycznych takie jak pęcherzyki żółciowe, gruczoły nadnercza, łożyska.
3)
Podroby mogące być wykorzystane w żywieniu ludzi lub do wytwarzania produktów farmaceutycznych, jak wątroby, nerki, płuca, mózgi, trzustki, śledziony, rdzenie kręgowe, jajniki, macice, jądra, wymiona, tarczyce, przysadki mózgowe.
4)
Podroby mogące być wykorzystane, jak skóry, w żywieniu ludzi jak też w inny sposób (przykładowo w przemyśle skórzanym).
[…]
Działem tym objęte są jedynie mięso i podroby występujące w następujących stanach, niezależnie od tego, czy zostały poddane niewielkiej obróbce cieplnej przy użyciu gorącej wody lub pary wodnej (jak oparzanie lub blanszowanie) nieprowadzącej do ugotowania produktów:
1)
Świeże […]
2)
Schłodzone […]
3)
Zamrożone […]
4)
Solone lub w solance, suszone lub wędzone
[…]
Mięso i podroby występujące w stanach określonych powyżej w akapitach 1–4 pozostają objęte niniejszym działem, chociażby zostały […] pocięte, pokrojone w plastry lub posiekane” [tłumaczenie nieoficjalne].
6
Do okoliczności sprawy przed sądem krajowym zastosowanie ma CN w brzmieniu nadanym przez rozporządzenie nr 1789/2003, które weszło w życie w dniu 1 stycznia 2004 r. Druga część CN zawiera tabelę stawek celnych. Sekcja pierwsza tej części zatytułowana „Zwierzęta żywe; produkty pochodzenia zwierzęcego”, zawiera dział 2 zatytułowany „Mięso i podroby jadalne”, w którym znajduje się pozycja 0207 o następującym brzmieniu:„0207Mięso i podroby jadalne, z drobiu objętego pozycją 0105, świeże, schłodzone lub zamrożone
—
Z drobiu z gatunku Gallus domesticus [z kurczaków]
[…]020714
— —
Kawałki i podroby, zamrożone
— — —
kawałki
02071410
— — — —
bez kości
[…]
— — —
Podroby:
02071491
— — — —
Wątróbki
02071499
— — — —
Pozostałe”.
7
W notach wyjaśniających do Nomenklatury Scalonej Wspólnot Europejskich opublikowanych w dniu 23 października 2002 r. (Dz.U. C 256, s. 1) uwagi ogólne nr 2, 4 i 5 dotyczące części drugiej sekcji I działu 2 CN stanowią:
„2.
Do celów tego działu zakres słów „mięso” i „podroby” jest taki, jak opisano w uwagach ogólnych not wyjaśniających do HS do tego działu.
[…]
4.
W uwagach ogólnych not wyjaśniających do HS do niniejszego działu jest także podana informacja w sprawie rozróżnienia pomiędzy mięsem i podrobami objętymi niniejszym działem a tymi objętymi działem 16. Jednakże niniejszy dział obejmuje podroby mięsne, surowe, mielone lub drobno posiekane, ale dalej nieprzygotowane, pakowane w materiały z tworzyw sztucznych (nawet w postaci kiełbas) wyłącznie w celu ułatwienia przemieszczania lub transportu.
5.
Do celów rozróżnienia pomiędzy kawałkami z kością lub bez kości chrząstki i ścięgna nie powinny być uważane za kości”.
8
Nota wyjaśniająca dotycząca podpozycji od 02071410 do 02071499 wskazuje, że noty wyjaśniające do podpozycji od 02071310 do 02071399 mają zastosowanie, uwzględniając istniejące różnice. Te ostatnie mają następujące brzmienie:„02071310Bez kości
Podpozycja ta obejmuje mięso z drobiu [kurczaków] bez kości, niezależnie od tego, z jakiej części tuszy ono pochodzi.
[…]02071399Pozostałe
Podpozycja ta obejmuje jadalne podroby, w szczególności serca, grzebienie i korale indyka, z wyłączeniem wątróbek.
Niniejsza podpozycja obejmuje również łapki drobiu [kurczaków]”.
9
Ogólne reguły interpretacji CN, zawarte w części pierwszej, sekcji I A CN stanowią:
„Klasyfikacja towarów w [CN] podlega następującym regułom:
1.
Tytuły sekcji, działów i poddziałów mają znaczenie wyłącznie orientacyjne; dla celów prawnych klasyfikację towarów należy ustalać zgodnie z brzmieniem pozycji i uwag do sekcji lub działów oraz, o ile nie są one sprzeczne z treścią powyższych pozycji i uwag, zgodnie z następującymi regułami:
2.
[…]
b)
wszelkie informacje zawarte w treści pozycji o materiale lub substancji odnoszą się do tego materiału lub substancji bądź w stanie czystym, bądź w mieszaninie lub w połączeniu z innymi materiałami lub substancjami. […] Klasyfikowanie wyrobów stanowiących mieszaniny […] ustalane jest według zasad określonych w regule 3.
3.
Jeżeli stosując regułę 2 b) lub z innego powodu towary pozornie mogą być klasyfikowane do dwu lub więcej pozycji, klasyfikacji dokonać należy w sposób następujący:
a)
pozycja określająca towar w sposób najbardziej szczegółowy ma pierwszeństwo przed pozycjami określającymi towar w sposób bardziej ogólny. W przypadku gdy dwie pozycje lub więcej odnoszą się tylko do części materiałów czy substancji zawartych w mieszaninie […], pozycje te należy uważać za równorzędne, nawet gdy jedna z nich określa dany wyrób w sposób bardziej szczegółowy lub bardziej pełny;
b)
do wyrobów stanowiących mieszaniny wyrobów składających się z różnych materiałów lub wytworzonych z różnych komponentów oraz wyrobów stanowiących komplety do sprzedaży detalicznej, których klasyfikacja w myśl reguły 3 a) nie może być przeprowadzona, należy stosować pozycję obejmującą materiał lub komponent decydujący o zasadniczym charakterze wyrobu, jeżeli takie kryterium jest możliwe do zastosowania;
[…]”.
Rozporządzenie nr 1972/2003
10
Artykuł 41 akapit pierwszy aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz.U. 2003, L 236, s. 33) pozwala Komisji Wspólnot Europejskich na podejmowanie środków mających na celu ułatwienie przejścia nowych państw członkowskich na system wspólnej polityki rolnej. Przepis ten przewiduje, że wskazane środki przejściowe „mogą być podejmowane przez okres trzech lat następujących po dacie przystąpienia, a ich stosowanie będzie ograniczone do tego okresu”. W oparciu między innymi o ten przepis Komisja przyjęła rozporządzenie nr 1972/2003.
11
Zgodnie z motywem pierwszym rozporządzenia nr 1972/2003 ma ono na celu „uniknięcie ryzyka zakłóceń w handlu, które mogłyby wpłynąć na wspólną organizację rynków rolnych w związku z przystąpieniem 10 nowych państw do Unii Europejskiej w dniu 1 maja 2004 r.”. Z uwagi na to ryzyko w motywie 3 tego rozporządzenia podkreślono, że należy wprowadzić „przepisy o zapobiegawczych [zniechęcających] opłatach nakładanych na nadmierne zapasy w nowych państwach członkowskich”.
12
W tym celu art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1972/2003 wymaga, by nowe państwa członkowskie pobierały opłaty od posiadaczy nadmiernych zapasów produktów będących w swobodnym obrocie w dniu 1 maja 2004 r. Ustęp 5 tego artykułu precyzuje, iż w przypadku Estonii obowiązek ten stosuje się między innymi do produktów objętych kodem CN 02071410.
13
Artykuł 4 ust. 2 tego rozporządzenia przewiduje:
„Aby określić nadmierne zapasy poszczególnych posiadaczy, nowe państwa członkowskie biorą pod uwagę w szczególności:
a)
dostępne średnie stany zapasów z lat poprzedzających przystąpienie;
b)
strukturę obrotów w latach poprzedzających przystąpienie;
c)
okoliczności, w których zapasy powstały.
Pojęcie nadmiernych zapasów odnosi się do produktów importowanych do nowego państwa członkowskiego lub pochodzących z nowego państwa członkowskiego. Pojęcie nadmiernych zapasów odnosi się także do produktów przeznaczonych na rynki nowych państw członkowskich.
[…]”.
14
Aby zapewnić poprawne naliczenie opłat z tytułu nadmiernych zapasów, art. 4 ust. 4 rzeczonego rozporządzenia stanowi, iż nowe państwa członkowskie bezzwłocznie przeprowadzą inwentaryzację zapasów według stanu na dzień 1 maja 2004 r. i w tym celu, najpóźniej do dnia, powiadomią Komisję o ilości produktów z nadmiernymi zapasami.
15
Rozporządzenie nr 1972/2003 zgodnie z jego art. 10 stosuje się od dnia 1 maja 2004 r. do dnia
Rozporządzenie nr 853/2004
16
Punkt 1.14 załącznika I do rozporządzenia (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz.U. L 139, s. 55 i sprostowanie, Dz.U. 2004, L 226, s. 22) definiuje mięso odkostnione mechanicznie (zwane dalej „MOM”) jako:
„produkt uzyskany przez usunięcie mięsa z tkanek przylegających do kości po odłączeniu od nich tuszy lub z tusz drobiowych, za pomocą środków mechanicznych, co prowadzi do utraty lub modyfikacji struktury włókien mięśniowych”.
Prawo krajowe
17
W dniu 7 kwietnia 2004 r. parlament estoński uchwalił ustawę o opłacie z tytułu nadmiernych zapasów (Üleliigse laovaru tasu seadus, RT I 2004, 30, 203).
18
Wyrokiem z dnia 5 października 2006 r. Riigikohus (sąd najwyższy) orzekł o niestosowalności art. 6 ust. 1 tej ustawy z powodu sprzeczności z rozporządzeniem nr 1972/2003. Sąd ten uznał, że obowiązek stosowania współczynnika wynoszącego 1,2 w ramach obliczania zapasów do przeniesienia na podstawie tego przepisu nie pozwala na dostatecznie zróżnicowane traktowanie poszczególnych przedsiębiorców.
19
W celu wykonania tego orzeczenia parlament estoński ustawą z dnia 25 stycznia 2007 r. (RT I 2007, 12, 65) dokonał wielu zmian w pierwotnej ustawie. Ustawa w brzmieniu zmienionym (zwana dalej „ÜLTS”) weszła w życie w dniu i reguluje z mocą wsteczną sytuacje powstałe od dnia
20
Na mocy art. 7 ÜLTS pojęcie nadmierne zapasy oznacza różnicę pomiędzy zapasami istniejącymi rzeczywiście w dniu 1 maja 2004 r. a zapasami do przeniesienia.
21
Artykuł 6 ÜLTS definiuje pojęcie „zapasów do przeniesienia” jako średnią roczną ilość zapasów posiadanych w ciągu czterech lat poprzedzających przystąpienie Republiki Estonii do Unii Europejskiej (od 2000 r. do 2003 r.), pomnożoną przez 1,2. Aby złagodzić tę surową regułę w stosunku do przedsiębiorców, którzy nie wykonywali odpowiedniej działalności w ciągu tych czterech lat odniesienia, ten sam art. 6 przewiduje dwie szczególne reguły. Po pierwsze, przedsiębiorca, którego działalność na właściwym rynku rozpoczęła się po 2003 r., musi udowodnić, że jego zapasy na dzień 1 maja 2004 r. są równe „stanowi zapasów […], które normalnie wyprodukowałby, sprzedał lub w inny sposób przeniósł lub nabył odpłatnie lub nieodpłatnie”. Po drugie, na mocy ust. 3 tego artykułu w odniesieniu do tych przedsiębiorców, którzy na dzień prowadzą działalność na rynku właściwym co najmniej od roku, zapasy do przeniesienia oznaczają „średni stan zapasów posiadanych na dzień 1 maja w ciągu ostatnich lat działalności” lub stan zapasów posiadanych na dzień pomnożony przez 1,2.
22
Zgodnie z art. 10 ÜLTS zapasy do przeniesienia i nadmierne zapasy obliczane są przez ministerstwo rolnictwa na podstawie deklaracji przedsiębiorcy. Na jego uzasadniony wniosek ministerstwo może uwzględnić określone czynniki mogące tłumaczyć wzrost zapasów, niezależny od spekulacji, takie jak wzrost wielkości produkcji, przetwarzania lub sprzedaży przedsiębiorcy w ciągu poprzedniego roku, czas dojrzewania produktów rolnych, okoliczność utworzenia zapasów przed trzecim kwartałem 2003 r., zmniejszenie wartości wywozu lub sprzedaży z powodów niezależnych od przedsiębiorcy, lub też inne czynniki od niego niezależne.
23
Te ostatnie przepisy uzupełnione są przez art. 23 ÜLTS, który definiuje pewne okoliczności, w jakich zapasy do przeniesienia mogą zostać zwiększone w celu uwzględnienia rozwoju działalności przedsiębiorcy w okresie od dnia 1 maja 2003 r. do dnia
Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
24
RLK jest estońskim przedsiębiorstwem z sektora rolno-spożywczego. Do przyrządzania swoich produktów wykorzystuje zamrożone kawałki mechanicznie odkostnionego mięsa drobiowego, zwanego MOM.
25
W decyzji z dnia 30 marca 2007 r. minister rolnictwa określił nadmierne zapasy zamrożonych kawałków kurczaków posiadane przez RLK na 83462 kg. W dniu MTA wydał decyzję o nałożeniu opłaty z tytułu nadmiernych zapasów w kwocie 1337237 EEK (około 90000 EUR po obecnym kursie wymiany).
26
RLK podnosi w ramach wniesionej do sądu krajowego skargi przeciwko tej decyzji o nałożeniu opłaty, że omawiane produkty nie są objęte podpozycją 02071410, lecz podpozycją 02071499, z uwagi na co nie mogą podlegać rzeczonej opłacie. Produkty te nie są bowiem zamrożonymi kawałkami kurczaków, lecz mają formę masy złożonej z kawałków mięsa i miękkich tkanek otrzymanych w drodze mechanicznej obróbki kości kurczaków. RLK utrzymuje ponadto, że rozporządzenie nr 1972/2003 sprzeciwia się niektórym przepisom ÜLTS dotyczącym obliczania nadmiernych zapasów.
27
Powziąwszy wątpliwości co do klasyfikacji taryfowej produktów będących przedmiotem postępowania przed sądem krajowym oraz co do wykładni rozporządzenia 1972/2003, Tallinna Halduskohus (sąd administracyjny w Tallinie) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)
Czy zamrożone [MOM] uzyskane przez mechaniczne usunięcie mięsa z tkanek przylegających do kości kurczaków ([…] zdefiniowane po raz pierwszy w pkt 1.14 załącznika I do rozporządzenia [nr 853/2004]) zgodnie ze stanem prawnym na dzień 1 maja 2004 r. należy objąć kodem CN 02071410, czy też kodem CN 02071499 […])?
2)
Jeśli produkt opisany w pytaniu [1] należy objąć kodem CN 02071410 […]:
a)
Czy art. 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia [nr 1972/2003] sprzeciwia się ustalaniu stanu nadmiernych zapasów przedsiębiorcy przez automatyczne odjęcie […] (jako zapasów do przeniesienia) średnich zapasów przedsiębiorcy pomnożonych o współczynnik 1,2 w dniu 1 maja ostatnich czterech lat działalności przed 1 maja 2004 r.?
b)
Jeżeli na pytanie to należy udzielić odpowiedzi twierdzącej, czy odpowiedź byłaby inna, gdyby przy określaniu stanu zapasów do przeniesienia i nadmiernej nadwyżki można było uwzględnić wzrost wielkości produkcji, przetworzenia lub sprzedaży przedsiębiorcy, czas dojrzewania produktów rolnych, czas tworzenia zapasów oraz inne okoliczności niezależne od przedsiębiorcy?
3)
Czy pobieranie opłaty z tytułu nadmiernych zapasów jest zgodne z celem rozporządzenia [nr 1972/2003] również wtedy, gdy u przedsiębiorcy na dzień 1 maja 2004 r. zostanie ustalona nadmierna nadwyżka, ale wykaże on, że ze sprzedaży nadmiernych zapasów po dniu nie uzyskał rzeczywistej korzyści w postaci różnicy cenowej?”.
Kwestia wstępna
28
RLK twierdzi, że nie można wobec niej powołać się na rozporządzenia nr 1789/2003 i 1972/2003, ponieważ w dniu przystąpienia Republiki Estonii do Unii nie były one opublikowane w języku estońskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Powołuje się ona w tym względzie na wyrok z dnia 11 grudnia 2007 r. w sprawie C-161/06 Skoma-Lux, Zb.Orz. s. I-10841.
29
RLK uważa, że niemożność powoływania się wobec niej na rozporządzenie nr 1972/2003 stanowi również przeszkodę do stosowania ÜLTS, ponieważ ustawa ta, opublikowana oficjalnie w pierwotnym brzmieniu w dniu 27 kwietnia 2004 r., zawiera liczne odniesienia do tego rozporządzenia. RLK podkreśla, że spóźniona publikacja ÜLTS nie pozwoliła przedsiębiorcom na wystarczająco wczesne uzyskanie informacji o systemie opłat z tytułu nadmiernych zapasów wchodzącym w życie od dnia
30
Chociaż postanowienie odsyłające nie dotyczy tej kwestii, to w celu udzielenia sądowi krajowemu wyjaśnień należy przypomnieć, że nie można powołać się wobec osób fizycznych i prawnych w państwie członkowskim na akt przyjęty przez instytucję wspólnotową, taki jak rozporządzenia nr 1789/2003 i 1972/2003, zanim osoby te nie miały możliwości zapoznać się z nim poprzez prawidłową publikacją w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (ww. wyrok w sprawie Skoma-Lux, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo).
31
Artykuł 58 aktu dotyczącego warunków przystąpienia, o którym mowa w pkt 10 niniejszego wyroku, przewiduje, że „teksty aktów instytucji oraz Europejskiego Banku Centralnego przyjętych przed przystąpieniem i sporządzonych przez Radę, Komisję lub Europejski Bank Centralny w językach: czeskim, estońskim, litewskim, łotewskim, maltańskim, polskim, słowackim, słoweńskim i węgierskim są od dnia przystąpienia tekstami autentycznymi na tych samych warunkach, co teksty sporządzone w obecnych jedenastu językach. Zostaną one opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, jeśli teksty w obecnych językach były w ten sposób opublikowane”.
32
Trybunał orzekł już, że przepis ten sprzeciwia się temu, aby obowiązki zawarte w przepisach wspólnotowych, które nie zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku nowego państwa członkowskiego, jeżeli język ten jest językiem urzędowym Unii, mogły zostać nałożone na jednostki w tym państwie, nawet jeśli mogły one zapoznać się z tymi uregulowaniami przy użyciu innych środków. Jednakże okoliczność, że nie można powołać się na rozporządzenie wspólnotowe wobec jednostek w państwie członkowskim, w języku którego nie zostało opublikowane, nie wpływa w żaden sposób na fakt, że stanowiąc część dorobku wspólnotowego, przepisy tego rozporządzenia wiążą zainteresowane państwo członkowskie od dnia przystąpienia (ww. wyrok w sprawie Skoma-Lux, pkt 51, 59).
33
Przyjmując w dniu 7 kwietnia 2004 r. ÜLTS w pierwotnym brzmieniu, Republika Estonii wykonała obowiązki wynikające z rozporządzenia nr 1972/2003, wprowadzając opłatę z tytułu nadmiernych zapasów produktów rolnych i określając szczegółowe zasady jej obliczania. ÜLTS jest zatem w Estonii źródłem obowiązków dla jednostek, niezależnie od faktu, że nie można się wobec nich powołać na wskazane rozporządzenie przed umożliwieniem im zapoznania się z jego treścią poprzez prawidłową publikację w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku tego państwa członkowskiego.
34
W tych okolicznościach Trybunał orzekł już, że zasada wynikająca z ww. wyroku w sprawie Skoma-Lux nie stoi na przeszkodzie temu, by wobec jednostek powoływać się na te przepisy rozporządzenia nr 1972/2003, które zostały powtórzone w ÜLTS. Niemniej jednak zasada ta może mieć pewien rezydualny zakres stosowania, w przypadku gdy przed oficjalną publikacją tego rozporządzenia w języku estońskim władze estońskie powołałyby się wobec jednostki na określone jego przepisy, które nie zostały wdrożone na mocy ÜLTS. Obowiązek dokonania ewentualnej interpretacji ÜLTS w celu stwierdzenia, czy takie okoliczności wystąpiły, spoczywa na sądzie krajowym (wyrok z dnia 4 czerwca 2009 r. w sprawie C-560/07 Balbiino, Zb.Orz. s. I-4447, pkt 32).
35
Rozporządzenie nr 1972/2003 określa produkty podlegające opłacie z tytułu nadmiernych zapasów, powołując się na podpozycje CN, którymi produkty te są objęte. Do sądu krajowego należy zatem stwierdzenie, czy i w jakim zakresie prawo krajowe powtarza mającą zastosowanie do okoliczności faktycznych w sprawie przed sądem krajowym CN wynikającą z rozporządzenia nr 1789/2003, przed oficjalną publikacją tego rozporządzenia w języku estońskim, umożliwiając jednostkom zapoznanie się z treścią i strukturą mającej zastosowanie w postępowaniu przed sądem krajowym podpozycji taryfowej 020714.
W przedmiocie pytania pierwszego
36
Sąd krajowy pyta, czy zamrożone MOM drobiowe objęte jest podpozycją taryfową 02071410, czy 02071499.
Uwagi przedłożone Trybunałowi
37
RLK utrzymuje, że zamrożonego MOM drobiowego nie można zrównać z kawałkami mięsa drobiowego bez kości objętymi podpozycją 02071410. Ze względu na cechy zamrożonego MOM drobiowego i jego definicję zawartą w pkt 1.14 załącznika I do rozporządzenia nr 853/2004 produkt ten powinien zostać zaklasyfikowany do podpozycji 02071499.
38
RLK zwraca uwagę, iż w okresie pomiędzy dniem 16 lutego i dniem 1 maja 2004 r. rozporządzenie krajowe klasyfikowało MOM do podpozycji 0207149911. Nie mogła ona zatem spodziewać się, iż ta klasyfikacja taryfowa zostanie następnie podważona.
39
Według rządu estońskiego to pierwsze pytanie należy rozpatrywać jedynie w świetle CN obowiązującej w dniu 1 maja 2004 r. Okoliczność, iż rozporządzenie krajowe klasyfikujące zamrożone MOM drobiowe do podpozycji 0207149911 obowiązywało od dnia 16 lutego do dnia, jest pozbawiona znaczenia. Rząd ów podkreśla niemniej, iż w 2002 r. w odpowiedzi na wniosek w sprawie wiążącej informacji taryfowej wniesiony przez RLK organy celne wydały decyzję klasyfikującą zamrożone MOM drobiowe do podpozycji 02071410. Stosownie do tej decyzji skarżąca w postępowaniu przed sądem krajowym kontynuowała przywóz tego rodzaju produktów do dnia, i to pomimo wejścia w życie w dniu estońskiego rozporządzenia klasyfikującego ten produkt do podpozycji 0207149911.
40
Rząd estoński przypomina, że zgodnie z notami wyjaśniającymi do CN podpozycja 02071499 obejmuje między innymi „jadalne podroby, w szczególności, serca, grzebienie i korale indyka, z wyłączeniem wątróbek”. W sporze przed sądem krajowym bezsporne jest, że omawiane produkty nie zawierają żadnych podrobów tego rodzaju. Klasyfikacja taryfowa powinna być ustalana według zasadniczego charakteru tych produktów, w tym przypadku mięsa drobiowego. W konsekwencji zamrożone MOM drobiowe objęte jest podpozycją 02071410.
41
Komisja podziela tę opinię. Ani opisy, ani noty dotyczące podpozycji 02071410 i 02071499 nie dają szczegółowych wskazówek dotyczących różnicy pomiędzy mięsem a podrobami. Sporne produkty z opisu przedstawionego przez sąd krajowy nie odpowiadają pojęciu podrobów, lecz należą do kategorii zamrożonych kawałków kurczaków bez kości odpowiadających podpozycji 02071410.
Odpowiedź Trybunału
42
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w interesie pewności prawa i ułatwienia kontroli kryteriów decydujących dla klasyfikacji taryfowej towarów należy upatrywać w sposób ogólny w obiektywnych cechach i właściwościach towarów, określonych w brzmieniu pozycji CN i w notach do sekcji lub działów (zob. w szczególności wyroki: z dnia 15 lutego 2007 r. w sprawie C-183/06 RUMA, Zb.Orz. s. I-1559, pkt 27; z dnia w sprawach połączonych C-208/06 i C-209/06 Medion i Canon Deutschland, Zb.Orz. s. I-7963, pkt 34).
43
Trybunał orzekł już, iż noty wyjaśniające do CN oraz noty wyjaśniające do HS przyczyniają się w istotny sposób do interpretacji zakresu poszczególnych pozycji taryfowych, nie mają jednakże wiążącej mocy prawnej. Noty te powinny być w związku z tym zgodne z postanowieniami CN i nie mogą modyfikować ich zakresu (wyroki z dnia 15 września 2005 r. w sprawie C-495/03 Intermodal Transports, Zb.Orz. s. I-8151, pkt 48; z dnia w sprawie C-445/04 Possehl Erzkontor, Zb.Orz. s. I-10721, pkt 20; z dnia w sprawie C-500/04 Proxxon, Zb.Orz. s. I-1545, pkt 22).
44
Jako że brzmienie podpozycji 02071499 zawiera jedynie termin „pozostałe”, należy odwołać się do pozycji 0207 w całości. Z brzmienia tej pozycji „Mięso i podroby jadalne, z drobiu objętego pozycją 0105, świeże, schłodzone lub zamrożone” wynika, iż dotyczy ona mięsa i podrobów z drobiu do spożycia przez ludzi.
45
W odniesieniu do mięsa i podrobów zamrożonych objętych podpozycją 020714, która jest jedyną odpowiednią w tym przypadku, CN wprowadza rozróżnienie między z jednej strony „kawałkami” mięsa a „podrobami” z drugiej, przy czym te ostatnie są z kolei sklasyfikowane w dwóch podkategoriach, z których jedna zarezerwowana jest dla wątróbek (02071491), a druga zawiera wszystkie pozostałe rodzaje podrobów (02071499).
46
Jako że podpozycja 020714 nie przewiduje żadnych innych kategorii aniżeli kawałki mięsa oraz podroby, każdy objęty tą podpozycją produkt, który nie należy do jednej z tych kategorii, może być zaklasyfikowany jedynie do drugiej z nich. Należy dodać, iż taka struktura podpozycji 020714 jest zgodna z potocznym znaczeniem słowa „podroby”, oznaczającym jadalne części zwierząt przeznaczonych do spożycia przez ludzi, inne niż mięso.
47
Należy więc zbadać, czy produkty jak te będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym należą, jak utrzymuje to RLK, do kategorii pozostałych podrobów, innych niż wątróbki, objętych podpozycją 02071499.
48
Noty wyjaśniające do CN precyzują, iż podpozycja ta obejmuje jadalne podroby takie jak serca, grzebienie i korale indyka, jak również łapki kurczaków.
49
W niniejszej sprawie zarówno z postanowienia odsyłającego, jak też z uwag przedstawionych Trybunałowi wynika, że produkty będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym mają przed zamrożeniem formę masy złożonej z resztek mięsa i miękkich tkanek otrzymanej w drodze mechanicznego rozdrabniania tkanek przylegających do kości, zgodnie z definicją MOM zawartą w pkt 1.14 załącznika I do rozporządzenia nr 853/2004.
50
Wynika z tego, że produkty takie jak te będące przedmiotem sporu przed sądem krajowym nie mogą być zaklasyfikowane do podpozycji 02071499, ponieważ nie mają obiektywnych cech i właściwości takich jak podroby, których dotyczy ta podpozycja.
51
Produkty te zatem objęte są podpozycją 02071410.
52
Okoliczność wreszcie, iż przed przystąpieniem Republiki Estonii estońskie organy celne na mocy krajowych przepisów klasyfikowały ten rodzaj produktów do innej szczególnej podpozycji, nie ma wpływu na wykładnię wspólnotowych przepisów mających zastosowanie w tym państwie członkowskim od dnia 1 maja 2004 r.
53
W świetle tych rozważań na pytanie pierwsze należy odpowiedzieć, że rozporządzenie nr 2658/87 zmienione rozporządzeniem nr 1789/2003 interpretować należy w ten sposób, iż produkty takie jak te będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym składające się z zamrożonego MOM uzyskanego przez mechaniczne usunięcie mięsa z tkanek przylegających do kości kurczaków i przeznaczone do spożycia przez ludzi powinny być klasyfikowane do podpozycji CN 02071410.
W przedmiocie pierwszej części pytania drugiego
54
Sąd krajowy pyta, czy art. 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1972/2003 sprzeciwia się przyjętej w ÜLTS metodzie obliczania stanu nadmiernych zapasów przedsiębiorcy polegającej na zastosowaniu do zapasów do przeniesienia współczynnika mnożenia 1,2.
Uwagi przedłożone Trybunałowi
55
RLK utrzymuje, iż art. 4 rozporządzenia 1972/2003 sprzeciwia się metodzie obliczania stanu zapasów do przeniesienia przyjętej w art. 6 ÜLTS w zakresie, w jakim przewiduje on zastosowanie współczynnika mnożenia 1,2, gdyż metoda ta nie pozwala na dokładne określenie stanu zapasów ani na zapewnienie proporcjonalności opłaty z tytułu nadmiernych zapasów.
56
Rząd estoński uważa natomiast, że wykorzystanie wskazanego współczynnika jest zgodne z celem, do jakiego dąży rozporządzenie nr 1972/2003. Twierdzi on, że rozporządzenie to nie ogranicza ani nie wyklucza użycia tego rodzaju współczynnika i pozostawia państwom członkowskim swobodę wyboru metody obliczania dostosowanej do warunków miejscowych. Współczynnik ten pozwala na zwiększenie ilości zapasów do przeniesienia wszystkich przedsiębiorców w celu uwzględnienia wzrostu gospodarczego w latach poprzedzających przystąpienie Republiki Estonii do Unii.
57
Po poparciu w swych pismach stanowiska RLK, Komisja przychyliła się na rozprawie do stanowiska rządu estońskiego.
Odpowiedź Trybunału
58
Trybunał orzekł już, że art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1972/2003 nie zawiera żadnego przepisu nakazującego lub zakazującego państwom członkowskim stosowania w sposób jednolity określonego współczynnika mnożenia do zapasów do przeniesienia przedsiębiorców w celu obliczenia nadmiernych zapasów (ww. wyrok w sprawie Balbiino, pkt 47).
59
Przepis ten przewiduje bowiem, iż w celu ustalenia nadmiernych zapasów w przypadku każdego posiadacza nowe państwa członkowskie uwzględniają między innymi „dostępne średnie stany zapasów z lat poprzedzających przystąpienie”. Wobec braku bardziej precyzyjnych przepisów dotyczących odpowiedniego okresu lub metody obliczania dostępnych średnich zapasów sformułowanie takie daje państwom członkowskim swobodę uznania przy definiowaniu kryteriów, na podstawie których wdrażane są te wytyczne, z poszanowaniem celów tego rozporządzenia i ogólnych zasad prawa wspólnotowego (ww. wyrok w sprawie Balbiino, pkt 37).
60
Artykuł 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1972/2003 wymienia, w sposób niewyczerpujący, pewne przesłanki obliczania nadmiernych zapasów przedsiębiorców, zostawiając przy tym państwom członkowskim możliwość ich uzupełnienia w zależności od tego, co uważają za odpowiednie, zgodnie z przysługującą im swobodą uznania (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Balbiino, pkt 47).
61
Stosowanie współczynnika 1,2 do zapasów do przeniesienia jest na pierwszy rzut oka korzystne dla przedsiębiorców, ponieważ prowadzi do zmniejszenia nadmiernych zapasów. Z wyjaśnień przedstawionych przez rząd estoński wynika, że współczynnik ten został ustalony na podstawie stopy wzrostu produkcji rolnej w Estonii zaobserwowanego w okresie od 2000 r. do 2004 r. Współczynnik ten pozwala zatem zaktualizować średnią ilość zapasów stwierdzoną w dniu 1 maja w latach 2000–2003 o tę stopę oraz określić zapasy do przeniesienia — a następnie nadmierne zapasy — w sposób proporcjonalnie odzwierciedlający wzrost obserwowany w całym sektorze rolnictwa estońskiego pomiędzy dniem 1 maja 2000 r. a dniem Przyczynia się on również do ustalenia podstawy do porównania pomiędzy zapasami w dniu a średnią ilością zapasów w dniu 1 maja czterech lat poprzedzających (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Balbiino, pkt 48).
62
Biorąc pod uwagę tę charakterystykę, należy stwierdzić, że wybór tego rodzaju współczynnika nie narusza celów rozporządzenia nr 1972/2003 ani zasad proporcjonalności i równego traktowania (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Balbiino, pkt 49).
63
Należy zatem stwierdzić, że art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1972/2003 nie sprzeciwia się stosowaniu współczynnika mnożenia takiego jak wprowadzony w art. 6 ust. 1 ÜLTS do celów obliczania zapasów do przeniesienia (ww. wyrok w sprawie Balbiino, pkt 50).
64
W tych okolicznościach na pierwszą część pytania drugiego należy odpowiedzieć, że art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1972/2003 nie sprzeciwia się przepisowi krajowemu takiemu jak art. 6 ÜLTS, zgodnie z którym nadmierne zapasy danego przedsiębiorcy są określane poprzez odjęcie od zapasów rzeczywiście posiadanych w dniu 1 maja 2004 r. zapasów do przeniesienia definiowanych jako średnia ilość zapasów posiadanych w dniu 1 maja każdego z czterech lat poprzedzających pomnożona przez współczynnik 1,2, odpowiadający wzrostowi produkcji rolnej zaobserwowanemu w zainteresowanym państwie członkowskim w tymże okresie czterech lat.
W przedmiocie drugiej części pytania drugiego
65
W świetle odpowiedzi na część pierwszą pytania drugiego nie ma potrzeby udzielania odpowiedzi na część drugą tego pytania.
W przedmiocie pytania trzeciego
66
Sąd krajowy pyta, czy rozporządzenie nr 1972/2003 sprzeciwia się pobieraniu opłaty z tytułu nadmiernych zapasów danego przedsiębiorcy, nawet jeżeli jest on w stanie wykazać, że nie osiągnął zysku ze sprzedaży tych zapasów po dniu 1 maja 2004 r.
Uwagi przedłożone Trybunałowi
67
RLK podkreśla, że rozporządzenie 1972/2003 ma na celu walkę ze spekulacją. W postępowaniu przed sądem krajowym wykluczona jest jednak jakakolwiek spekulacja. Po pierwsze charakter produktów będących przedmiotem postępowania przed sądem krajowym stoi na przeszkodzie jakiemukolwiek arbitralnemu ustalaniu cen o charakterze spekulacyjnym. Przystąpienie Republiki Estonii nie wpłynęło bowiem na cenę zamrożonego MOM drobiowego. We Wspólnocie produkty te nie stanowią podstawy dla żadnej formy refundacji wywozowej ani dla innego mechanizmu wsparcia prowadzącego do różnicy cenowej między rynkiem wspólnotowym a rynkiem światowym. Po drugie cała ilość produktów zakupionych przez RLK przeznaczona była na jej własne potrzeby i odpowiadała normalnym z punktu widzenia produkcji zapasom.
68
Powołując się na postanowienie z dnia 11 października 2001 r. w sprawie C-30/00 William Hinton & Sons, Rec. s. I-7511, RLK utrzymuje w tym względzie, że ustanowienie opłaty z tytułu nadmiernych zapasów musi być zgodne z zasadą proporcjonalności oraz z ogólnymi zasadami prawa wspólnotowego. Jednak z uwagi na brak osiągnięcia jakiegokolwiek zysku z nadmiernych zapasów będących przedmiotem sporu przed sądem krajowym RLK uważa, że żądana od niej opłata jest nieproporcjonalna. Jeśli rozporządzenie nr 1972/2003 miałoby prowadzić do ustanowienia opłaty w okolicznościach jak te w sprawie przed sądem krajowym, w świetle zasady proporcjonalności rozporządzenie to powinno zostać unieważnione. Nie chodziłoby już o system opłat zniechęcających, lecz o system kar służący zwalczaniu posiadania pewnych towarów.
69
Rząd estoński i Komisja uważają, że nałożenie opłat na przedsiębiorcę, który nie osiągnął zysku ze sprzedaży nadmiernych zapasów, jest zgodne z celem rozporządzenia nr 1972/2003.
70
Zdaniem Komisji rozporządzenie to nie ma bowiem na celu zwalczania określonych zachowań przedsiębiorców, lecz ochronę dobrego funkcjonowania wspólnej organizacji rynków w ogólnym interesie Wspólnoty Europejskiej.
Odpowiedź Trybunału
71
Z motywów pierwszego i trzeciego rozporządzenia nr 1972/2003 wynika, że ma ono na celu ochronę wspólnej organizacji rynków poprzez uniknięcie, dzięki systemowi zniechęcających opłat z tytułu nadmiernych zapasów znajdujących się w nowych państwach członkowskich, sztucznego przemieszczania niektórych produktów rolnych na ich terytoria w perspektywie rozszerzenia. Chodzi zatem o unikanie sytuacji, w których przepływy handlowe niemające normalnego charakteru zakłócałyby wspólną organizację rynków (ww. wyrok w sprawie Balbiino, pkt 57).
72
Celem tego rozporządzenia nie jest karanie spekulacyjnych działań przedsiębiorców, lecz po pierwsze, zapobieganie za pomocą systemu zniechęcających opłat powstawaniu zapasów dla celów spekulacyjnych, a po drugie, neutralizowanie korzyści gospodarczych, na które liczą posiadacze tych zapasów (ww. wyrok w sprawie Balbiino, pkt 69).
73
W konsekwencji opłata z tytułu nadmiernych zapasów wprowadzona rozporządzeniem nr 1972/2003 i mająca na celu ochronę wspólnej organizacji rynków rolnych znajduje zastosowanie do wszelkich nadmiernych zapasów w rozumieniu rzeczonego rozporządzenia, niezależnie od kwestii, czy ich posiadacze rzeczywiście osiągnęli zyski z ich sprzedaży (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Balbiino, pkt 71).
74
Na trzecie pytanie należy odpowiedzieć, że rozporządzenie nr 1972/2003 nie sprzeciwia się pobieraniu opłaty z tytułu nadmiernych zapasów danego przedsiębiorcy, nawet jeżeli jest on w stanie wykazać, że nie osiągnął zysku ze sprzedaży tych zapasów po dniu 1 maja 2004 r.
W przedmiocie kosztów
75
Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:
1)
Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej zmienione rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1789/2003 z dnia należy interpretować w ten sposób, iż produkty takie jak te będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, składające się z zamrożonego, mechanicznie odkostnionego mięsa uzyskanego przez mechaniczne usunięcie mięsa z tkanek przylegających do kości kurczaków i przeznaczone do spożycia przez ludzi, powinny być klasyfikowane do podpozycji 02071410 Nomenklatury Scalonej.
2)
Artykuł 4 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1972/2003 z dnia 10 listopada 2003 r. w sprawie środków przejściowych przyjętych w odniesieniu do handlu produktami rolnymi ze względu na przystąpienie Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 230/2004 z dnia nie sprzeciwia się przepisowi krajowemu takiemu jak art. 6 ustawy o opłacie z tytułu nadmiernych zapasów (Üleliigse laovaru tasu seadus) zmienionej ustawą z dnia, zgodnie z którym nadmierne zapasy danego przedsiębiorcy są określane poprzez odjęcie od zapasów rzeczywiście posiadanych w dniu zapasów do przeniesienia definiowanych jako średnia ilość zapasów posiadanych w dniu 1 maja każdego z czterech lat poprzedzających pomnożona przez współczynnik 1,2, odpowiadający wzrostowi produkcji rolnej zaobserwowanemu w zainteresowanym państwie członkowskim w tymże okresie czterech lat.
3)
Rozporządzenie nr 1972/2003 nie sprzeciwia się pobieraniu opłaty z tytułu nadmiernych zapasów danego przedsiębiorcy, nawet jeżeli jest on w stanie wykazać, że nie osiągnął zysku ze sprzedaży tych zapasów po dniu 1 maja 2004 r.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: estoński.