62022CJ0512
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Ir-Raba’ Awla)
19 ta’ Settembru 2024 (
*1
)
“Appell – Politika ekonomika u monetarja – Sorveljanza prudenzjali tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu – Direttiva 2013/36/UE – Regolament (UE) Nru 1024/2013 – Kompiti speċifiċi fdati lill-Bank Ċentrali Ewropew (BĊE) – Evalwazzjoni ta’ akkwisti ta’ holdings kwalifikanti – Oppożizzjoni għall-akkwist ta’ holding kwalifikanti”
Fil-Kawżi magħquda C‑512/22 P u C‑513/22 P,
li għandhom bħala suġġett żewġ appelli skont l-Artikolu 56 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, ippreżentati rispettivament fis‑26 u fis‑27 ta’ Lulju 2022,
Finanziaria d’investimento Fininvest SpA (Fininvest), stabbilita f’Ruma (l-Italja), irrappreżentata minn A. Baldaccini, M. Carpinelli, A. Saccucci u R. Vaccarella, avukati,
rikorrenti fil-kawża C‑512/22 P,
il-partijiet l-oħra fil-kawża li huma:
Silvio Berlusconi,
rikorrenti fl-ewwel istanza,
Il-Bank Ċentrali Ewropew (BĊE), irrappreżentat minn G. Buono u C. Hernández Saseta, bħala aġenti, assistiti minn M. Lamandini, avukat,
konvenut fl-ewwel istanza,
Il‑Kummissjoni Ewropea, irrappreżentata inizjalment minn V. Di Bucci, A. Nijenhuis, A. Steiblytė u D. Triantafyllou, sussegwentement minn P. A. Messina, A. Nijenhuis, A. Steiblytė u D. Triantafyllou, u fl-aħħar minn P. A. Messina, A. Steiblytė u D. Triantafyllou, bħala aġenti,
intervenjenti fl-ewwel istanza,
u
Marina Elvira Berlusconi,
Pier Silvio Berlusconi,
Barbara Berlusconi,
Eleonora Berlusconi,
Luigi Berlusconi,
bħala l-aventi kawża ta’ Silvio Berlusconi, irrappreżentati minn A. Di Porto, N. Ghedinin, B. Nascimbene u G. Perroni, avukati, sussegwentement minn A. Di Porto, B. Nascimbene u G. Perroni, avukati
rikorrenti fil-kawża C‑513/22 P,
il-partijiet l-oħra fil-kawża li huma:
Finanziaria d’investimento Fininvest SpA (Fininvest), stabbilita f’Ruma,
rikorrenti fl-ewwel istanza,
Il‑Bank Ċentrali Ewropew (BĊE), irrappreżentat minn G. Buono u C. Hernández Saseta, bħala aġenti, assistit minn M. Lamandini, avukat,
konvenut fl-ewwel istanza,
Il‑Kummissjoni Ewropea, irrappreżentata inizjalment minn V. Di Bucci, A. Nijenhuis, A. Steiblytė u D. Triantafyllou, sussegwentement minn P. A. Messina, A. Nijenhuis, A. Steiblytė u D. Triantafyllou, u fl-aħħar minn P. A. Messina, A. Steiblytė u D. Triantafyllou, bħala aġenti,
intervenjenti fl-ewwel istanza,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Ir-Raba’ Awla),
komposta minn C. Lycourgos, President tal-Awla, O. Spineanu-Matei, J.‑C. Bonichot (Relatur), S. Rodin u L. S. Rossi, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: M. Campos Sánchez-Bordona,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tas‑16 ta’ Mejju 2024,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
Permezz tal-appelli rispettivi tagħhom, Finanziaria d’investimento Fininvest SpA (Fininvest), minn naħa, u Marina Elvira Berlusconi, Pier Silvio Berlusconi, Barbara Berlusconi, Eleonora Berlusconi u Luigi Berlusconi, bħala aventi kawża ta’ Silvio Berlusconi, min-naħa l-oħra, jitolbu lill-Qorti tal-Ġustizzja tannulla s-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea tal‑11 ta’ Mejju 2022, Fininvest u Berlusconi vs BĊE (T‑913/16, iktar ’il quddiem is-“sentenza appellata”, EU:T:2022:279), li permezz tagħha din tal-aħħar ċaħdet ir-rikors ta’ Fininvest u ta’ S. Berlusconi intiż għall-annullament tad-Deċiżjoni tal-Bank Ċentrali Ewropew (BĊE) ECB/SSM/2016–7LVZJ6XRIE7VNZ4UBX81/4, tal‑25 ta’ Ottubru 2016, li permezz tagħha l-BĊE ddeċieda li jopponi l-akkwist minn Fininvest u S. Berlusconi ta’ holding kwalifikanti fil-Banca Mediolanum S.p.A (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kontenzjuża”).
I. Il‑kuntest ġuridiku
A. Id‑Direttiva CRD IV
2
L-Artikolu 3 tad-Direttiva 2013/36/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Ġunju 2013 dwar l-aċċess għall-attività tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu u s-superviżjoni prudenzjali tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu u tad-ditti tal-investiment, li temenda d-Direttiva 2002/87/KE u li tħassar id-Direttivi 2006/48/KE u 2006/49/KE (ĠU 2013, L 176, p. 338, rettifiki fil-ĠU 2013, L 208, p. 73, u fil-ĠU 2017, L 20, p. 1, u fil-ĠU 2020, L 203, p. 95, iktar ’il quddiem id-“Direttiva CRD IV”), intitolat “Definizzjonijiet”, jipprevedi:
“1.   Għall-finijiet ta’ din id-Direttiva, għandhom japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:
[…]
33)
‘holding kwalifikattiva’ tfisser holding kwalifikattiva kif definita fil-punt (36) tal-Artikolu 4(1) tar-Regolament (UE) Nru 575/2013; [tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Ġunju 2013 dwar ir-rekwiżiti prudenzjali għall-istituzzjonijiet ta’ kreditu u d-ditti tal-investiment u li jemenda r-Regolament (UE) Nru 648/2012 (ĠU 2013, L 176, p. 1, rettifiki fil-ĠU 2013, L 208, p. 68, fil-ĠU 2013, L 321, p. 6, fil-ĠU 2017, L 20, p. 2, u fil-ĠU 2023, L 92, p. 29)]”.
3
Skont l-Artikolu 22, intitolat “Notifika u valutazzjoni tal-akkwiżizzjonijiet proposti”, ta’ din id-direttiva:
“1.   L-Istati Membri għandhom jeħtieġu li kull persuna fiżika jew ġuridika jew tali persuni li jaġixxu b’mod konġunt (l-‘akkwirent propost’), li ħadu deċiżjoni jew li jixtru, b’mod dirett jew indirett, parteċipazzjoni azzjonarja kwalifikanti f’istituzzjoni ta’ kreditu jew li jkomplu jżidu, b’mod dirett jew indirett, tali parteċipazzjoni azzjonarja kwalifikanti f’istituzzjoni ta’ kreditu li, bħala riżultat tagħha, il-proporzjon tad-drittijiet tal-vot jew tal-kapital miżmum jilħaq jew jaqbeż l-20 %, it-30 % jew il-50 % jew b’mod li l-istituzzjoni ta’ kreditu ssir sussidjarja tagħha (l-‘akkwist propost’), l-ewwel jinnotifikaw lill-awtoritajiet kompetenti tal-istituzzjoni ta’ kreditu li fiha jkunu qegħdin jippruvaw jakkwistaw jew iżidu l-parteċipazzjoni azzjonarja kwalifikanti bil-miktub qabel l-akkwist, filwaqt li jindikaw id-daqs tal-parteċipazzjoni azzjonarja maħsuba u l-informazzjoni rilevanti, kif speċifikata skont l-Artikolu 23(4). […]
[…]
6.   Jekk l-awtoritajiet kompetenti ma jopponux bil-miktub għall-akkwist propost fi żmien il-perijodu ta’ valutazzjoni bil-miktub, dan għandu jitqies bħala approvat.
[…]
8.   L-Istati Membri ma għandhomx jimponu rekwiżiti għan-notifika lill-awtoritajiet kompetenti, jew l-approvazzjoni tagħhom ta’ akkwisti diretti jew indiretti ta’ drittijiet ta’ vot jew kapital li jkunu aktar stetti minn dawk stabbiliti f’din id-Direttiva.
[…]”
4
L-Artikolu 23 tad-Direttiva CRD IV, intitolat “Kriterji ta’ valutazzjoni”, jipprovdi:
“1.   Fil-valutazzjoni tan-notifika prevista fl-Artikolu 22(1) u l-informazzjoni msemmija fl-Artikolu 22(3), l-awtoritajiet kompetenti għandhom, sabiex jiżguraw il-ġestjoni soda u prudenti tal-istituzzjoni ta’ kreditu li fiha jkun qiegħed jiġi propost l-akkwist, u filwaqt li titqies l-influwenza eventwali eżerċitata mill-akkwirent propost fuq dik l-istituzzjoni ta’ kreditu, jivvalutaw l-ideoneità tal-akkwirent propost u s-sodizza finanzjarja tal-akkwist propost skont il-kriterji li ġejjin:
a)
ir-reputazzjoni tal-akkwirent propost;
b)
ir-reputazzjoni, għarfien, ħiliet u l-esperjenza, kif imniżżel fl-Artikolu 91(1), ta’ kwalunkwe membru tal-korp ta’ ġestjoni u kwalunkwe membru tal-amministrazzjoni għolja li ser imexxi n-negozju tal-istituzzjoni ta’ kreditu bħala riżultat tal-akkwist propost;
c)
is-sodizza finanzjarja tal-akkwirent propost, b’mod partikolari fir-rigward tat-tip ta’ negozju li jsir u li jkun previst fl-istituzzjoni ta’ kreditu li fiha jkun qiegħed jiġi propost l-akkwist;
[…]
2.   L-awtoritajiet kompetenti jistgħu jopponu l-akkwist propost biss jekk ikun hemm motivazzjonijiet raġonevoli għal dan abbażi tal-kriterji stabbiliti fil-paragrafu 1 jew jekk l-informazzjoni pprovduta mill-akkwirent propost ma tkunx kompluta.
[…]”
B. Ir-Regolament Nru 575/2013.
5
Skont il-premessa 5 tar-Regolament Nru 575/2013:
“(5) Flimkien, dan ir-Regolament u d-Direttiva 2013/36/UE għandhom jiffurmaw il-qafas ġuridiku li jirregola l-aċċess għall-attività, il-qafas superviżorju u r-regoli prudenzjali għall-istituzzjonijiet ta’ kreditu u d-ditti ta’ investiment […]. Għaldaqstant, dan ir-Regolament għandu jinqara flimkien ma’ dik id-Direttiva. […] Għaldaqstant, dan ir-Regolament għandu jinqara flimkien ma’ dik id-Direttiva.”
6
L-Artikolu 4 ta’ dan ir-regolament, intitolat “Definizzjonijiet”, jipprovdi:
“1.   Għall-fini ta’ din id-Deċiżjoni, għandhom japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:
[…]
36)
‘holding kwalifikattiva’ tfisser holding diretta jew indiretta f’impriża li tirrappreżenta 10 % jew aktar tal-kapital jew tad-drittijiet tal-vot jew li tagħmilha possibbli li tiġi eżerċitata influwenza sinifikanti fuq il-maniġment ta’ dik l-impriża;
[…]”
C. Ir‑Regolament MSU
7
Skont il-premessa 11 tar-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 1024/2013 tal‑15 ta’ Ottubru 2013 li jikkonferixxi kompiti speċifiċi lill-Bank Ċentrali Ewropew fir-rigward ta’ politiki relatati mas-superviżjoni prudenzjali ta’ istituzzjonijiet ta’ kreditu (ĠU 2013, L 287, p. 63, iktar ’il quddiem ir-“Regolament MSU”):
“Unjoni bankarja għandha għalhekk tiġi stabbilita fl-Unjoni [Ewropea], sostnuta b’ġabra unika ta’ regoli komprensiva u dettaljata għas-servizzi finanzjarji għas-suq intern kollu u magħmula minn mekkaniżmu superviżorju uniku, u oqfsa ġodda ta’ assigurazzjoni tad-depożiti u ta’ riżoluzzjoni. […]”
8
Skont il-premessa 22 ta’ dan ir-regolament:
“Valutazzjoni tal-adegwatezza ta’ kwalunkwe sid ġdid qabel ix-xiri ta’ interess sinifikanti f’istituzzjoni ta’ kreditu hija għodda indispensabbli biex tiġi żgurata l-adegwatezza kontinwa u s-solidità finanzjarja tas-sidien ta’ istituzzjonijiet ta’ kreditu. Il-BĊE bħala istituzzjoni tal-Unjoni jinsab f’pożizzjoni tajba biex iwettaq valutazzjoni bħal din mingħajr ma jimponi restrizzjonijiet żejda fuq is-suq intern. Il-BĊE għandu jkollu l-kompitu li jivvaluta l-akwiżizzjoni u d-disponiment ta’ parteċipazzjonijiet azzjonarji sinifikanti f’istituzzjonijiet ta’ kreditu, ħlief fil-kuntest ta’ riżoluzzjoni bankarja.”
9
L-Artikolu 1 tal-imsemmi regolament, intitolat “Suġġett u kamp ta’ applikazzjoni”, jipprovdi:
“Dan ir-Regolament jikkonferixxi lill-BĊE kompiti speċifiċi fir-rigward ta’ politiki relatati mas-superviżjoni prudenzjali ta’ istituzzjonijiet ta’ kreditu, bil-għan li jikkontribwixxu għas-sikurezza u s-solidità tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu u l-istabbiltà tas-sistema finanzjarja fl-Unjoni u kull Stat Membru, b’rigward sħiħ u bid-dover ta’ attenzjoni għall-unità u l-integrità tas-suq intern abbażi ta’ trattament ugwali tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu bil-għan li jkun impedut arbitraġġ regolatorju.
[…]”
10
L-Artikolu 4 tal-istess regolament huwa fformulat kif ġej:
“1.   Fil-qafas tal-Artikolu 6, il-BĊE għandu, skont il-paragrafu 3 ta’ dan l-Artikolu, ikun esklussivament kompetenti biex iwettaq, għal finijiet superviżorji prudenzjali, il-kompiti li ġejjin b’rabta mal-istituzzjonijiet ta’ kreditu kollha stabbiliti fl-Istati Membri parteċipanti:
[…]
c)
jivvaluta n-notifiki ta’ akkwist u d-disponiment ta’ holdings kwalifikanti f’istituzzjonijiet ta’ kreditu, ħlief fil-każ ta’ riżoluzzjoni bankarja, u soġġett għal-Artikolu 15;
[…]
3.   Għall-fini tat-twettiq tal-kompiti kkonferiti lilu b’dan ir-Regolament, u bl-objettiv li jiġu żgurati standards għoljin ta’ superviżjoni, il-BĊE għandu japplika l-liġi rilevanti kollha tal-Unjoni, u fejn din il-liġi tal-Unjoni hija magħmula minn Direttivi, il-leġislazjzoni nazzjonali li tittrasponi dawk id-Direttivi. Fejn il-liġi rilevanti tal-Unjoni tkun magħmula minn Regolamenti u fejn attwalment dawk ir-Regolamenti jagħtu opzjonijiet lill-Istati Membri, il-BĊE għandu japplika wkoll il-leġislazzjoni nazzjonali waqt li jeżerċita dawk l-opzjonijiet.
[…]”
11
L-Artikolu 15 tar-regolament MSU, intitolat “Valutazzjoni ta’ akkwiżizzjonijiet ta’ holdings kwalifikanti”, jistipula:
“1.   Mingħajr preġudizzju għall-eżenzjonijiet previsti fil-punt (c) tal-Artikolu 4(1), kwalunke notifika ta’ akkwist ta’ holding kwalifikanti f’istituzzjoni ta’ kreditu stabbilita fi Stat Membru parteċipanti jew kwalunke informazzjoni relatata għandha tiġi introdotta mal-awtoritajiet kompetenti nazzjonali tal-Istat Membru fejn l-istituzzjoni ta’ kreditu hija stabbilita f’konformità mar-rekwiżiti stabbiliti fil-liġi nazzjonali rilevanti bbażata fuq l-atti msemmija fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 4(3).
2.   L-awtorità nazzjonali kompetenti għandha tivvaluta l-akkwiżizzjoni proposta, u għandha tibgħat in-notifika u proposta għal deċiżjoni biex tiġi opposta jew ma tiġix opposta l-akkwiżizzjoni, ibbażata fuq il-kriterji stabbiliti fl-atti msemmijin fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 4(3), lill-BĊE, […] u għandha tgħin lill-BĊE f’konformità mal-Artikolu 6.
3.   Il-BĊE għandu jiddeċiedi jekk jopponix l-akkwiżizzjoni abbażi tal-kriterji ta’ valutazzjoni stabbiliti fid-dritt rilevanti tal-Unjoni u f’konformità mal-proċedura u fil-perijodi ta’ valutazzjoni stabbiliti fih.”
II. Il‑fatti li wasslu għall‑kawża u d‑deċiżjoni kontenzjuża
12
Fininvest hija kumpannija holding stabbilita taħt id-dritt Taljan, li kienet 61.21 % proprjetà ta’ S. Berlusconi. Fininvest kellha 30.1 % tal-kapital azzjonarju ta’ Mediolanum, kumpannija holding finanzjarja mħallta kkwotata fil-Borża, fosthom Fin. Prog. Italia kellha 26.5 % tal-kapital. Sat‑30 ta’ Diċembru 2015, Mediolanum kellha 100 % tal-kapital tal-kumpannija Banca Mediolanum, istituzzjoni ta’ kreditu.
13
Wara s-sentenza Nru 35729/13 tal-Corte suprema di cassazione (il-Qorti Suprema tal-Kassazzjoni, l-Italja), li saret definittiva fl‑1 ta’ Awwissu 2013, li permezz tagħha S. Berlusconi ġie ddikjarat ħati ta’ frodi fiskali, il-Banca d’Italia (Bank tal-Italja) kkonstata, permezz ta’ deċiżjoni tas‑7 ta’ Ottubru 2014 (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni tal-Bank tal-Italja tas‑7 ta’ Ottubru 2014”), li dan tal-aħħar ma kienx għadu jissodisfa l-kundizzjoni ta’ reputazzjoni tajba prevista mil-leġiżlazzjoni li tittrasponi l-Artikolu 23(1)(a) tad-Direttiva CRD IV. Permezz ta’ din id-deċiżjoni, il-Bank tal-Italja ordna, konsegwentement, it-trasferiment tas-sehem ta’ Fininvest f’Mediolanum li jeċċedi 9.99 %, f’terminu ta’ 30 xahar mit-twaqqif ta’ trust inkarigata mill-bejgħ, u ssospenda l-eżerċizzju tad-drittijiet tal-vot ta’ Fininvest li jikkorrispondu għall-ishma li kellhom jiġu ttrasferiti matul it-terminu neċessarju għat-twettiq ta’ dan it-trasferiment.
14
Adit minn S. Berlusconi u minn Fininvest, il-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat, l-Italja) iddikjara, fl‑4 ta’ Diċembru 2015, is-sospensjoni tal-eżekuzzjoni tal-imsemmija deċiżjoni, u sussegwentement l-annullament tagħha permezz ta’ sentenza tat‑3 ta’ Marzu 2016 [iktar ’il quddiem is-“sentenza tal-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat) tat‑3 ta’ Marzu 2016”].
15
Sadanittant, fit‑30 ta’ Diċembru 2015, Mediolanum ġiet assorbita mill-kumpannija sussidjarja tagħha Banca Mediolanum.
16
Il-Bank tal-Italja u l-BĊE kkunsidraw li, wara din l-amalgamazzjoni u s-sentenza tal-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat) tat‑3 ta’ Marzu 2016, Fininvest u S. Berlusconi kienu akkwistaw holding kwalifikanti fil-kapital ta’ Banca Mediolanum u stednithom jinnotifikaw dan l-akkwist, skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali li tittrasponi l-Artikoli 22 et seq. tad-Direttiva CRD IV.
17
Peress li ma ttieħdet ebda azzjoni fuq din l-istedina, il-Bank tal-Italja ddeċieda, fit‑3 ta’ Awwissu 2016, li jiftaħ ex officio l-proċedura ta’ evalwazzjoni tal-imsemmi akkwist.
18
Fil‑15 ta’ Ottubru 2016, il-Bank tal-Italja bagħat lill-BĊE, skont l-Artikolu 15(2) tar-Regolament MSU, proposta ta’ deċiżjoni, li tinkludi opinjoni negattiva fir-rigward tar-reputazzjoni tajba tal-akkwirenti tal-holding kwalifikanti inkwistjoni u stiednet lill-BĊE jopponi l-akkwist.
19
Permezz tad-deċiżjoni kontenzjuża, il-BĊE oppona l-akkwist minn Fininvest u S. Berlusconi ta’ dan il-holding kwalifikanti fil-kapital ta’ Banca Mediolanum.
III. Ir‑rikors quddiem il‑Qorti Ġenerali u s‑sentenza appellata
20
Permezz ta’ rikors ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fit‑23 ta’ Diċembru 2016, Fininvest u S. Berlusconi ppreżentaw rikors intiż għall-annullament tad-deċiżjoni kontenzjuża.
21
Permezz tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali ċaħdet ir-rikorsi.
IV. Il‑proċedura quddiem il‑Qorti tal‑Ġustizzja u t‑talbiet tal‑appellanti
22
Permezz tal-appelli tagħhom, ippreżentati f’termini kważi identiċi, Fininvest (Kawża C‑512/22 P) u S. Berlusconi (Kawża C‑513/22 P) talbu li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha:
–
tannulla s-sentenza appellata;
–
konsegwentement, tannulla d-deċiżjoni kontenzjuża; l
–
sussidjarjament, li tannulla s-sentenza appellata u li tirrinvija l-kawża lil awla oħra tal-Qorti Ġenerali;
–
tikkundanna lill-Bank Ċentrali Ewropew għall-ispejjeż tal-istanza, inkluż fir-rigward tal-ewwel istanza, u
–
għall-finijiet tal-investigazzjoni, sa fejn il-Qorti tal-Ġustizzja tqis li huwa neċessarju, li tordna l-inklużjoni fil-proċess verbal tas-seduta għas-sottomissjonijiet orali li nżammet fis‑16 ta’ Settembru 2021 quddiem il-Qorti Ġenerali u tar-reġistrazzjoni awdjo tas-seduta skont il-modalitajiet ta’ eżekuzzjoni li l-Qorti tal-Ġustizzja tqis opportuni.
23
Permezz ta’ deċiżjoni tad‑29 ta’ Awwissu 2022, il-Kawżi C‑512/22 P u C‑513/22 P ingħaqdu għall-finijiet tal-proċedura bil-miktub u orali u tas-sentenza.
24
Wara l-mewt ta’ S. Berlusconi, M. E. Berlusconi, P. S. Berlusconi, B. Berlusconi, E. Berlusconi u L. Berlusconi, permezz ta’ ittra tas‑6 ta’ Novembru 2023, iddikjaraw li ser ikomplu l-Kawża C‑513/22 P fil-kapaċità tagħhom bħala aventi kawża tad-decujus.
V. Fuq it‑talbiet għal ftuħ mill‑ġdid tal‑fażi orali tal‑proċedura
25
Permezz ta’ att ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fit‑13 ta’ Ġunju 2024, BĊE talbet li jiġi ordnat il-ftuħ mill-ġdid tal-fażi orali tal-proċedura, skont l-Artikolu 83 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja.
26
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja tista’, fi kwalunkwe mument, wara li tisma’ lill-Avukat Ġenerali, tordna l-ftuħ mill-ġdid tal-fażi orali tal-proċedura, konformement mal-Artikolu 83 tar-Regoli tal-Proċedura tagħha, b’mod partikolari jekk tqis li ma għandhiex informazzjoni biżżejjed jew li l-kawża għandha tiġi deċiża abbażi ta’ argument li ma ġiex diskuss bejn il-partijiet (sentenza tas‑6 ta’ Marzu 2018, Achmea, C‑284/16, EU:C:2018:158, punt 28 u l-ġurisprudenza ċċitata).
27
Insostenn tat-talba tiegħu, il-BĊE jsostni li fil-konklużjonijiet tiegħu l-Avukat Ġenerali bbaża ruħu fuq element ġdid li ma kienx is-suġġett ta’ diskussjoni bejn il-partijiet, jiġifieri l-eżistenza ta’ kunċett awtonomu tad-dritt tal-Unjoni ta’ holding kwalifikanti indiretta.
28
F’dan il-każ, il-kawża ma għandhiex tiġi deċiża abbażi ta’ argument li ma ġiex diskuss mill-partijiet. Fil-fatt, kemm fl-ewwel istanza quddiem il-Qorti Ġenerali kif ukoll fil-kuntest tal-ewwel aggravji tal-appelli, il-partijiet setgħu jiddeċiedu dwar il-kunċett ta’ “holding kwalifikanti”, fis-sens tad-dritt tal-Unjoni, u n-natura diretta jew indiretta tal-parteċipazzjoni ta’ Fininvest u ta’ S. Berlusconi f’Banca Mediolanum.
29
Għaldaqstant, wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, it-talba intiża għall-ftuħ mill-ġdid tal-fażi orali tal-proċedura għandha tiġi miċħuda.
30
Permezz ta’ ittra ppreżentata fir-reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fil‑15 ta’ Lulju 2024, l-aventi kawża ta’ S. Berlusconi u Fininvest talbu wkoll il-ftuħ mill-ġdid tal-proċedura orali sabiex ikunu jistgħu jieħdu pożizzjoni dwar it-talba għall-ftuħ mill-ġdid tal-istadju orali tal-proċedura mressqa mill-BĊE kif ukoll dwar l-argumenti l-ġodda li din l-istituzzjoni tkun ressqet f’din it-talba.
31
Madankollu, peress li t-talba għall-ftuħ mill-ġdid tal-proċedura orali mressqa mill-BĊE ġiet miċħuda, hemm lok, wara li jinstema’ l-Avukat Ġenerali, li tiġi miċħuda wkoll it-talba għall-ftuħ mill-ġdid tal-proċedura orali mressqa mill-aventi kawża ta’ S. Berlusconi u Fininvest.
VI. Fuq l‑appelli
A. IV. Ammissibbiltà tal‑appelli
1.
L‑argumenti tal‑partijiet
32
Il-BĊE jsostni, fl-ewwel lok, li r-riabilitazzjoni ta’ S. Berlusconi, li seħħet fl‑2018, kienet tippermetti lil dan tal-aħħar jitlob evalwazzjoni mill-ġdid tar-reputazzjoni tajba tiegħu fil-kuntest ta’ talba ġdida intiża sabiex jiġi awtorizzat iżomm holding kwalifikanti fil-kapital ta’ Banca Mediolanum. Din ir-riabilitazzjoni ċċaħħad, konsegwentement, lill-appellanti mill-interess tagħhom li jiksbu l-annullament tad-deċiżjoni kontenzjuża kif ukoll dak tas-sentenza appellata u tagħmel l-appelli tagħhom inammissibbli.
33
Fit-tieni lok, il-BĊE jqis li l-appelli, li fihom l-appellanti sempliċement itennu argumenti diġà miċħuda mill-Qorti Ġenerali, huma wkoll inammissibbli għal din ir-raġuni.
34
L-appellanti jitolbu li din l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà tiġi miċħuda.
2.
Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti tal‑Ġustizzja
35
Fl-ewwel lok, għandu jitfakkar li, konformement ma’ ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja l-interess ġuridiku ta’ appellant għandu, fid-dawl tal-iskop tal-appell, jeżisti fl-istadju tal-preżentata tiegħu, u fin-nuqqas ta’ dan, l-appell għandu jitqies li huwa inammissibbli. Dan is-suġġett tat-tilwima għandu jissussisti, l-istess bħall-interess ġuridiku, sakemm tingħata d-deċiżjoni ġudizzjarja, u fin-nuqqas ta’ dan, ma jkunx hemm lok li tingħata deċiżjoni, li jippreżupponi li r-rikors jew, jekk ikun il-każ, l-appell jista’, bl-eżitu tiegħu, jipprovdi benefiċċju lill-parti li tkun ippreżentatu (sentenza tas‑7 ta’ Settembru 2023, Versobank vs BĊE, C‑803/21 P, EU:C:2023:630, punt 159 u l-ġurisprudenza ċċitata).
36
F’dan ir-rigward, il-BĊE jsostni li r-riabilitazzjoni ta’ S. Berlusconi, li seħħet fl‑2018, tippermetti lill-appellanti jitolbu evalwazzjoni mill-ġdid tar-reputazzjoni tajba ta’ dan tal-aħħar fil-kuntest ta’ talba ġdida intiża sabiex jiġu awtorizzati jżommu holding kwalifikanti fil-kapital tal-Banca Mediolanum u, konsegwentement, ċaħħadhom mill-interess tagħhom li jiksbu l-annullament tad-deċiżjoni kontenzjuża. Peress li din ir-riabilitazzjoni seħħet qabel il-preżentata tal-appelli, dawn huma għalhekk inammissibbli skont il-ġurisprudenza ċċitata fil-punt preċedenti.
37
Madankollu, kuntrarjament għal dak li jsostni l-BĊE, ir-riabilitazzjoni ta’ S. Berlusconi ma tagħtix lill-appellanti l-istess benefiċċju bħall-annullament tad-deċiżjoni kontenzjuża.
38
Fil-fatt, minn naħa, anki jekk jitqies li r-riabilitazzjoni ta’ S. Berlusconi telimina r-raġuni li għaliha l-BĊE oppona, permezz tad-deċiżjoni kontenzjuża, l-akkwist mill-appellanti ta’ holding kwalifikanti fil-kapital ta’ Banca Mediolanum, dan madankollu ma jneħħix din id-deċiżjoni, kuntrarjament għall-effett li għandu l-annullament tal-imsemmija deċiżjoni mill-Qorti tal-Ġustizzja.
39
Min-naħa l-oħra, filwaqt li d-deċiżjoni kontenzjuża titqies li qatt ma eżistiet jekk tiġi annullata, ir-riabilitazzjoni ta’ S. Berlusconi tipproduċi l-effetti tagħha biss mid-data li fiha din ittieħdet, jiġifieri matul is-sena 2018.
40
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà bbażata fuq il-fatt li r-riabilitazzjoni ta’ S. Berlusconi ċaħdet lill-appellanti minn interess ġuridiku kontra d-deċiżjoni kontenzjuża għandha tiġi miċħuda.
41
Fit-tieni lok, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, appell li fil-verità jikkostitwixxi talba intiża sabiex jinkiseb sempliċi eżami mill-ġdid tar-rikors ippreżentat quddiem il-Qorti Ġenerali ma jaqax fil-kompetenza tal-Qorti tal-Ġustizzja skont l-Artikolu 56 tal-Istatut tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2024, Il‑Kummissjoni vs Deutsche Telekom, C‑221/22 P, EU:C:2024:488, punt 27, u l-ġurisprudenza ċċitata).
42
Madankollu, ladarba appellant jikkontesta l-interpretazzjoni jew l-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni magħmula mill-Qorti Ġenerali, il-punti ta’ liġi eżaminati fl-ewwel istanza jistgħu jiġu diskussi mill-ġdid f’appell. Fil-fatt, jekk appellant ma jkunx jista’ jibbaża b’dan il-mod l-appell tiegħu fuq motivi u argumenti diġà użati quddiem il-Qorti Ġenerali, il-proċedura tal-appell tiġi mċaħħda minn parti mis-sens tagħha. Barra minn hekk, appellant jista’ jippreżenta appell billi jinvoka aggravji li jirriżultaw mis-sentenza appellata u li huma intiżi sabiex jikkritikaw, fid-dritt, il-fondatezza tagħha (sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2024, Il‑Kummissjoni vs Deutsche Telekom, C‑221/22 P, EU:C:2024:488, punti 28 u 29 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
43
F’dan il-każ, kuntrarjament għal dak li jallega barra minn hekk il-BĊE mingħajr spjegazzjoni, l-appellanti jindikaw b’mod preċiż l-elementi kkritikati tas-sentenza appellata kif ukoll il-motivi li għalihom din hija, fil-fehma tagħhom, ivvizzjata bi żbalji ta’ liġi, u għalhekk ma humiex limitati għal sempliċi repetizzjoni tal-argumenti li huma sostnew quddiem il-Qorti Ġenerali.
44
It-tieni eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà ppreżentata mill-BĊE għandha għalhekk tiġi miċħuda wkoll.
B. Fuq il‑mertu
45
Insostenn tal-appelli tagħhom, ifformulati f’termini kważi identiċi, l-appellanti jqajmu ħdax-il aggravju, ibbażati, rispettivament, għall-ewwel sitt aggravji, fuq żbalji ta’ liġi mwettqa mill-Qorti Ġenerali fl-evalwazzjoni tagħha tad-deċiżjoni kontenzjuża, għas-seba’ u t-tmien aggravju, fuq żbalji ta’ liġi li jivvizzjaw l-evalwazzjoni mill-Qorti Ġenerali tar-regolarità tal-proċedura ta’ adozzjoni ta’ din id-deċiżjoni u, għad-disa’, l-għaxar u l-ħdax-il aggravju, fuq żbalji ta’ liġi mwettqa mill-Qorti Ġenerali meta ddikjarat inammissibbli ċerti motivi ppreżentati u parti mid-dokumenti prodotti quddiemha.
1.
Fuq l‑ewwel aggravji tal-appell
a)
Fuq l‑ammissibbiltà
46
Il-BĊE jsostni li l-ewwel aggravji, ibbażati, essenzjalment, fuq il-fatt li l-Qorti Ġenerali qieset b’mod żbaljat li l-appellanti kienu akkwistaw holding kwalifikanti fil-kapital ta’ Banca Mediolanum fl‑2016, ma humiex ammissibbli, peress li huma intiżi li jikkontestaw l-evalwazzjoni ta’ fatt mill-Qorti Ġenerali, kif ukoll il-klassifikazzjoni ta’ dan il-fatt fid-dawl tad-dritt nazzjonali applikabbli.
47
Huwa minnu li minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li l-evalwazzjoni tal-fatti u tal-provi ma tikkostitwixxix, bla ħsara għall-każ tal-iżnaturament tagħhom, kwistjoni ta’ liġi suġġetta, bħala tali, għall-istħarriġ tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kuntest ta’ appell (sentenza tat‑28 ta’ Settembru 2023, Changmao Biochemical Engineering vs Il‑Kummissjoni, C‑123/21 P, EU:C:2023:708, punt 121 u l-ġurisprudenza ċċitata). Huwa paċifiku wkoll li, taħt din l-istess riżerva, il-klassifikazzjoni tal-fatti fir-rigward tad-dritt nazzjonali li timplika interpretazzjoni ta’ dan id-dritt lanqas ma taqa’ taħt il-kompetenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (sentenza tat‑18 ta’ Jannar 2024, Jenkinson vs Il‑Kunsill et, C‑46/22 P, EU:C:2024:50, punt 107 u l-ġurisprudenza ċċitata).
48
Madankollu, kif irrilevat ġustament il-Qorti Ġenerali fil-punt 49 tas-sentenza appellata, il-kunċett ta’ akkwist ta’ holding kwalifikanti f’istituzzjoni ta’ kreditu huwa kunċett awtonomu tad-dritt tal-Unjoni. Dan jirriżulta mill-fatt li la d-definizzjoni ta’ “holding kwalifikanti”, li tinsab fil-punt 36 tal-Artikolu 4(1) tar-Regolament Nru 575/2013, la l-Artikolu 15 tar-Regolament MSU, u lanqas l-Artikolu 22 tad-Direttiva CRD IV li jistabbilixxi l-modalitajiet ta’ kontroll tal-akkwist ta’ tali holding ma jinkludu riferiment għad-dritt nazzjonali. Dan jirriżulta wkoll mill-għan imfittex mil-leġiżlatur tal-Unjoni, kif jirriżulta b’mod partikolari mill-premessa 11 u mill-Artikolu 1 tar-Regolament MSU, li tiġi stabbilita superviżjoni prudenzjali armonizzata tas-sistema finanzjarja, b’mod partikolari, kif tipprevedi l-premessa 22 ta’ dan ir-regolament, akkwisti ta’ holdings sinjifikattivi, imsejħa “kwalifikanti”, fl-istituzzjonijiet ta’ kreditu.
49
Konsegwentement, il-konstatazzjoni tal-Qorti Ġenerali li r-rikorrenti akkwistaw holding kwalifikanti f’Banca Mediolanum fl‑2016 ma tikkostitwixxix klassifikazzjoni ta’ dan il-fatt fid-dawl tad-dritt nazzjonali applikabbli u lanqas evalwazzjoni fattwali, iżda klassifikazzjoni tal-imsemmi fatt fid-dawl ta’ kunċett tad-dritt tal-Unjoni, kif interpretat mill-Qorti Ġenerali.
50
Issa, il-Qorti tal-Ġustizzja hija kompetenti, fil-kuntest ta’ appell, mhux biss sabiex tistħarreġ l-interpretazzjoni adottata mill-Qorti Ġenerali ta’ kunċett tad-dritt tal-Unjoni, bħall-kunċett ta’ “holding kwalifikanti”, fis-sens tad-Direttiva CRD IV, kif ukoll il-klassifikazzjoni minn din tal-aħħar ta’ tranżazzjoni fir-rigward ta’ dan il-kunċett, iżda wkoll, fid-dawl tal-ġurisprudenza msemmija fil-punt 47 ta’ din is-sentenza, sabiex tivverifika jekk il-Qorti Ġenerali wettqitx żnaturament tal-fatti jew tal-provi li fuqhom hija bbażata din il-klassifikazzjoni, kif l-appellanti jsostnu diversi drabi fil-kuntest tal-ewwel aggravji tal-appell.
51
Konsegwentement, l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà mqajma mill-BĊE għandha tiġi miċħuda.
b)
Fuq il‑mertu
1) L-argumenti tal-partijiet
52
Permezz tal-ewwel parti tal-ewwel aggravji tagħhom, l-appellanti jsostnu li l-Qorti Ġenerali kellha tikkonkludi li l-proċedura ta’ awtorizzazzjoni ma setgħetx tinbeda, peress li kienet ikkonstatat, fil-punt 81 tas-sentenza appellata, li Fininvest u, permezz ta’ din il-kumpannija, S. Berlusconi kienu jeżerċitaw kontroll konġunt fuq Banca Mediolanum permezz ta’ ftehim tal-azzjonisti konkluż ma’ Fin. Prog. Italia.
53
Permezz tat-tieni parti tal-ewwel aggravji tagħhom, l-appellanti jsostnu li, billi qieset li s-sehem ta’ Fininvest ta’ 30.16 % f’Banca Mediolanum kien tnaqqas għal holding ta’ 9.99 % permezz tad-deċiżjoni tal-Bank tal-Italja tas‑7 ta’ Ottubru 2014 u kien sar holding kwalifikanti wara s-sentenza tal-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat) tat‑3 ta’ Marzu 2016, il-Qorti Ġenerali vvizzjat is-sentenza appellata bi żnaturament tal-fatti u b’diversi żbalji ta’ liġi.
54
L-ewwel nett, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet b’mod żbaljat, fil-punt 72 tas-sentenza appellata, li d-deċiżjoni tal-Bank tal-Italja tas‑7 ta’ Ottubru 2014 kienet naqset għal 9.99 % l-holding kwalifikanti ta’ 30.16 % miżmum minn Fininvest f’Banca Mediolanum. Din il-holding kwalifikanti ta’ 30.16 %, minkejja li temporanjament suġġett għal ordni ta’ trasferiment u għal projbizzjoni simultanja ta’ eżerċizzju tad-drittijiet tal-vot, baqa’ holding kwalifikanti.
55
Fir-rigward tal-ordni ta’ trasferiment, huwa evidenti li, sakemm it-trasferiment ma seħħx, dan l-ordni ma biddilx il-portata tal-holding kwalifikanti miżmum minn Fininvest. Issa, din iċ-ċessjoni qatt ma seħħet.
56
Fir-rigward tad-drittijiet tal-vot, il-limitazzjoni tagħhom lanqas ma affettwat iż-żamma mill-appellanti ta’ holding kwalifikanti f’Banca Mediolanum.
57
It-tieni nett, dan l-ewwel żball wassal lill-Qorti Ġenerali sabiex twettaq it-tieni żball, fil-punt 73 tas-sentenza appellata. Fil-fatt, għalkemm, wara d-deċiżjoni tal-Bank tal-Italja tas‑7 ta’ Ottubru 2014 u sal-mument tal-amalgamazzjoni permezz tal-akkwist ta’ Mediolanum minn Banca Mediolanum, Fininvest kellha holding kwalifikanti ta’ 30.16 % f’Mediolanum, Fininvest ma setgħetx, skont ir-rikorrenti, issir proprjetarja diretta ta’ 9.99 % biss tal-azzjonijiet ta’ Banca Mediolanum wara din l-amalgamazzjoni. Għall-kuntrarju Fininvest baqgħet detentriċi tal-istess holding kwalifikanti ta’ 30.16 % li hija kellha preċedentement u qatt ma kienet ittrasferiet.
58
It-tielet nett, peress li d-deċiżjoni tal-Bank tal-Italja tas‑7 ta’ Ottubru 2014 ma ttrasformatx il-holding kwalifikanti ta’ Fininvest ta’ 30.16 % f’holding mhux kwalifikanti ta’ 9.99 % u peress li l-imsemmija amalgamazzjoni ħalliet din il-holding mhux mibdula, il-Qorti Ġenerali żbaljat ukoll, fil-punt 76 tas-sentenza appellata, billi qieset li, bħala effett tas-sentenza tal-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat) tat‑3 ta’ Marzu 2016, Fininvest kienet irkuprat holding kwalifikanti ta’ 30.16 % f’Banca Mediolanum. Din l-aħħar sentenza ma kellhiex effett fuq id-daqs tal-holding. Fi kwalunkwe każ, sentenza li tannulla deċiżjoni illegali ma tistax tinkludi att ta’ approprjazzjoni. Għaldaqstant, is-sentenza tal-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat) tat‑3 ta’ Marzu 2016 ma ħolqot ebda dritt, iżda kienet annullat biss l-ordni ta’ trasferiment.
59
Permezz tat-tielet parti tal-ewwel aggravji tagħhom, l-appellanti jsostnu li l-Qorti Ġenerali illegalment issostitwixxiet il-motivazzjoni tagħha għal dik tal-awtur tad-deċiżjoni kontenzjuża, kif jidher li jirriżulta mill-argumenti esposti iktar ’il quddiem.
60
Permezz tar-raba’ parti tal-ewwel aggravji tagħhom, l-appellanti jesponu li, billi eskludiet l-eżistenza ta’ “riferiment espliċitu” għal-liġijiet nazzjonali u billi ċaħdet, konsegwentement, l-applikazzjoni tad-dritt Taljan sabiex tinterpreta l-kunċett ta’ “akkwist ta’ holding kwalifikanti”, il-Qorti Ġenerali kisret l-Artikolu 4(3) tar-Regolament MSU, l-Artikolu 19 tad-decreto legislativo n. 385 - Testo unico delle leggi in materia bancaria e creditizia (digriet leġiżlattiv Nru 385 dwar test uniku tal-liġijiet fil-qasam bankarju u ta’ kreditu), tal‑1 ta’ Settembru 1993 (suppliment ordinarju għall-GURI Nru 230, tat‑30 ta’ Settembru 1993), kif emendat bid-decreto legislativo N. 72 (id-Digriet Leġiżlattiv Nr. 72), tat‑12 ta’ Mejju 2015 (iktar ’il quddiem it-“TUB”), kif ukoll il-prinċipju ġenerali ta’ kooperazzjoni leali stabbilit mill-Artikolu 4(3) TUE.
61
Dan l-iżball ta’ liġi jidher li jivvizzja s-sentenza appellata, għaliex kieku l-Qorti Ġenerali applikat id-dritt Taljan, hija ma setgħetx tikkunsidra bħala att ta’ approprjazzjoni “il-bidla fl-istruttura legali” ta’ holding.
62
Barra minn hekk, peress li, fid-deċiżjoni kontenzjuża, il-BĊE kien iddeċieda espressament li d-dritt Taljan kien jikkostitwixxi l-bażi legali għall-finijiet tad-definizzjoni tal-kunċett ta’ “akkwist ta’ holding kwalifikanti”, il-Qorti Ġenerali ssostitwixxiet il-motivazzjoni tagħha stess għal dik tal-awtur tad-deċiżjoni kontenzjuża u kisret il-prinċipju ta’ kontradittorju fuq dan il-punt.
63
Skont il-ħames parti tal-ewwel aggravji tagħhom, l-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “akkwist ta’ holding kwalifikanti” bħala li jinkludi “il-bidla fl-istruttura legali ta’ holding” la hija sostnuta mit-test tad-Direttiva CRD IV l_a f’dak tar-Regolament MSU, la fil-lingwaġġ kurrenti, u lanqas fl-għanijiet imfittxija mil-leġiżlazzjoni inkwistjoni. Fil-fatt, id-Direttiva CRD IV u r-Regolament MSU stabbilixxew evalwazzjoni minn qabel tal-kwalità ta’ kwalunkwe persuna li għandha l-intenzjoni li tieħu holding f’istituzzjoni ta’ kreditu. Issa, l-eventwali “bidliet fl-istruttura legali” ta’ holding diġà miżmum ma jidhru li jimplikaw, bħal f’dan il-każ, ebda bidla fid-detentur ta’ dan il-holding.
64
Barra minn hekk, il-kunċett, mingħajr preċedent, imfassal mill-Qorti Ġenerali, ta’ “bidla fl-istruttura legali” ta’ holding jidher li jmur kontra l-prinċipju ta’ ċertezza legali, peress li dan il-kunċett ma għandu ebda tifsira ddefinita fid-dritt tal-Unjoni u ma jistax jiġi interpretat, skont il-Qorti Ġenerali, billi jsir riferiment għad-dritt tal-Istati Membri.
65
Fl-aħħar nett, peress li l-kunċett ta’ “akkwist ta’ holding kwalifikanti” adottat mill-Qorti Ġenerali ma huwiex l-istess bħal dak tad-deċiżjoni kontenzjuża, il-partijiet ma kellhomx il-possibbiltà li jiddibattuh.
66
Permezz tas-sitt parti tal-ewwel aggravji tagħhom, l-appellanti jsostnu li l-Qorti Ġenerali kisret l-Artikolu 22 tad-Direttiva CRD IV u l-Artikolu 22 tat-TUB meta kkunsidrat li Fininvest kienet akkwistat holding kwalifikanti suġġett għal awtorizzazzjoni minħabba l-fatt li l-holding kwalifikanti tagħha indirett f’Banca Mediolanum kien sar dirett.
67
Fil-fatt, il-leġiżlazzjoni li tirregola s-superviżjoni prudenzjali bankarja kemm fid-dritt tal-Unjoni, skont l-Artikolu 22(1) tad-Direttiva CRD IV kif ukoll fid-dritt nazzjonali, skont l-Artikolu 22 tat-TUB, tidher li ma tagħti ebda importanza lid-distinzjoni stabbilita mis-sentenza appellata bejn holding kwalifikanti dirett u holding kwalifikanti indirett, peress li din il-leġiżlazzjoni hija intiża li tmur lura għad-detentur aħħari ta’ holding kwalifikanti, indipendentement mill-preżenza ta’ intermedjarji.
68
Barra minn hekk, id-distinzjoni magħmula mill-Qorti Ġenerali bejn holding diretta u indiretta hija kompletament irrilevanti fir-rigward ta’ S. Berlusconi. Fil-fatt, dan kien żamm, kemm qabel kif ukoll wara l-amalgamazzjoni u s-sentenza tal-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat) tat‑3 ta’ Marzu 2016, parteċipazzjoni indiretta f’Banca Mediolanum.
69
Il-BĊE jqis li l-ewwel parti tal-ewwel aggravji hija infondata. Fil-punt 81 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali sempliċement fakkret element ta’ kuntest.
70
Bi tweġiba għat-tieni parti tal-ewwel aggravji, il-BĊE jsostni li l-appellanti, fi kwalunkwe każ, ma kellhomx holding kwalifikanti wara d-deċiżjoni tal-Bank tal-Italja tas‑7 ta’ Ottubru 2014 u li huma akkwistaw dan il-holding kwalifikanti minħabba l-amalgamazzjoni u s-sentenza tal-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat) tat‑3 ta’ Marzu 2016. Barra minn hekk, abbażi tad-dritt nazzjonali applikabbli, il-holding tal-appellanti f’Mediolanum jidher li ma kinitx tikkostitwixxi holding kwalifikanti indirett f’Banca Mediolanum, peress li Mediolanum ma kinitx suġġetta għall-kontroll esklużiv tal-appellanti.
71
Fir-rigward tat-tielet parti tal-ewwel aggravji, il-Qorti Ġenerali ma ssostitwixxietx il-motivazzjoni tagħha għal dik tal-awtur tad-deċiżjoni kontenzjuża. L-unika differenza bejn il-pożizzjoni tal-BĊE u dik tal-Qorti Ġenerali tinsab fid-deskrizzjoni tal-kuntest, mingħajr effett fuq ir-ratio decidendi.
72
Ir-raba’ parti tal-ewwel aggravji hija wkoll infondata. Fil-fatt, abbażi ta’ interpretazzjoni kemm testwali kif ukoll kuntestwali, il-kunċett ta’ “akkwist” jidher li għandu neċessarjament tifsira awtonoma fid-dritt tal-Unjoni, bl-istess mod bħall-kunċett kompost ta’ “akkwist ta’ holdings kwalifikanti”. Fi kwalunkwe każ, kieku l-Qorti Ġenerali kienet applikat il-leġiżlazzjoni Taljana, hija kienet tikkonstata wkoll li l-appellanti kienu akkwistaw holding kwalifikanti.
73
B’risposta għall-ħames parti tal-ewwel aggravji, il-BĊE jsostni li l-Qorti Ġenerali spjegat li, wara l-amalgamazzjoni, Mediolanum ma baqgħetx tintervjeni bejn ir-rikorrenti u Banca Mediolanum u li “l-grad ta’ kontroll indirett ta’ din il-holding” kien għalhekk inbidel. Konsegwentement, billi semmiet il-bidla fl-“istruttura legali” tal-holding, il-Qorti Ġenerali kellha l-intenzjoni li tiddistingwi r-relazzjoni bejn ir-rikorrenti u Banca Mediolanum permezz ta’ Mediolanum, minn naħa, u r-relazzjoni tagħhom wara l-assorbiment ta’ Mediolanum minn Banca Mediolanum, min-naħa l-oħra.
74
Is-sitt parti tal-ewwel aggravji jidher li għandha wkoll tiġi miċħuda, peress li hija bbażata fuq il-premessa żbaljata li S. Berlusconi baqa’ detentur ta’ holding kwalifikanti indiretta ta’ Banca Mediolanum.
75
Il-Kummissjoni Ewropea tqis li l-ewwel parti tal-ewwel aggravji, li permezz tagħha l-appellanti jsostnu li l-Qorti Ġenerali ġustament iddeċidiet li S. Berlusconi u Fininvest kienu diġà jeżerċitaw, qabel l-amalgamazzjoni, kontroll konġunt fuq Banca Mediolanum permezz ta’ ftehim tal-azzjonisti, għandha tiġi miċħuda, peress li din ma tkunx kritika tas-sentenza appellata. Fi kwalunkwe każ, dan il-fatt huwa irrilevanti sabiex tiġi deċiża l-kwistjoni dwar jekk l-amalgamazzjoni tatx lok għal holding ġdida suġġett għal notifika. Il-punt importanti huwa li l-holding ta’ Fininvest u ta’ S. Berlusconi f’Banca Mediolanum qatt ma kienet preċedentement suġġetta għall-evalwazzjoni tal-awtorità ta’ sorveljanza, kif jidher li jindika l-Anness 5 tad-deċiżjoni kontenzjuża.
76
L-ilmenti esposti fit-tieni parti tal-ewwel aggravji huma ineffettivi, peress li dawn jidhru li jirrigwardaw aggravji li fuqhom id-dispożittiv tas-sentenza appellata jidher li ma jkunx ibbażat. Barra minn hekk, dawn huma irrilevanti. Sussidjarjament, jekk il-Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata żnaturament tal-fatti, hija tista’ tiddeċiedi li tannulla s-sentenza appellata sa fejn il-Qorti Ġenerali kkunsidrat li, wara d-deċiżjoni tal-Bank tal-Italja tas‑7 ta’ Ottubru 2014, il-holding indirett tal-appellanti f’Banca Mediolanum ma kinitx għadha holding kwalifikanti u, meta ddeċidiet fuq ir-rikors fl-ewwel istanza, ċaħdet l-ewwel motiv ta’ dan ir-rikors billi ddeċidiet li, wara l-amalgamazzjoni u s-sentenza tal-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat) tat‑3 ta’ Marzu 2016, Fininvest u S. Berlusconi sabu ruħhom għall-ewwel darba detenturi ta’ holding dirett f’Banca Mediolanum.
77
It-tielet parti tal-ewwel aggravji, ibbażata fuq il-fatt li l-Qorti Ġenerali tidher li ssostitwixxiet il-motivazzjoni tagħha għal dik tad-deċiżjoni kontenzjuża f’dak li jirrigwarda l-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “akkwist ta’ holding kwalifikanti”, tidher li tkun infondata fil-fatt.
78
Ir-raba’ parti tal-ewwel aggravji tidher li tikkonfondi żewġ kwistjonijiet distinti sew: l-ewwel waħda, dik tad-dritt li l-BĊE kien obbligat japplika, jiġifieri, skont l-Artikolu 4(3) tar-Regolament MSU, “id-dispożizzjonijiet rilevanti kollha tad-dritt tal-Unjoni, u fejn dan id-dritt tal-Unjoni jinkludi direttivi, id-dritt nazzjonali li jittrasponi dawk id-direttivi”; it-tieni waħda, dik tal-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “akkwist ta’ holding kwalifikanti”, fis-sens tal-Artikolu 15 tar-Regolament MSU.
79
Skont il-ġurisprudenza stabbilita mfakkra fil-punt 44 tas-sentenza appellata, it-termini ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni li ma tinkludi ebda riferiment espliċitu għad-dritt tal-Istati Membri jidhru li għandhom jingħataw interpretazzjoni awtonoma u uniformi fl-Unjoni kollha. Is-sempliċi qari tad-dispożizzjonijiet iċċitati iktar ’il fuq tar-Regolament MSU u tad-Direttiva CRD IV jidher li jikkonferma dak li ġie osservat b’mod korrett fil-punt 45 tas-sentenza appellata, jiġifieri li dawn id-dispożizzjonijiet ma jinkludu ebda riferiment għad-drittijiet tal-Istati Membri. Minn dan jidher li jsegwi li l-kunċett ta’ “akkwist ta’ holding kwalifikanti” jidher li jikkostitwixxi kunċett awtonomu tad-dritt tal-Unjoni, li jidher li għandu jiġi interpretat b’mod uniformi fl-Istati Membri kollha.
80
Fir-rigward tal-iżball ta’ interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “akkwist ta’ holding kwalifikanti” li wettqet il-Qorti Ġenerali, l-ilmenti tal-appellanti jidhru li jikkonċentraw, b’mod qarrieqi, fuq l-użu, mill-Qorti Ġenerali, tal-espressjoni “bidla tal-istruttura legali”. Issa, ir-raġunament tal-Qorti Ġenerali, iktar strutturat u iktar preċiż, jirrigwarda speċifikament it-trasformazzjoni ta’ holding kwalifikanti indiretta f’holding kwalifikanti diretta, kif jidher li jirriżulta minn qari oġġettiv tal-punti 78 sa 81 tas-sentenza appellata. Għaldaqstant, l-ilment li jgħid li l-interpretazzjoni adottata mill-Qorti Ġenerali tmur kontra l-prinċipju ta’ ċertezza legali jidher li jkun infondat.
81
L-iktar l-iktar jista’ jiġi aċċettat li, b’osservanza tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, it-tranżazzjonijiet fi ħdan il-grupp ta’ azzjonist eżistenti, li ma jinvolvux bidla reali jew sostanzjali fl-azzjonisti diretti jew finali tal-istituzzjoni finanzjarja, huma eżentati mill-obbligu ta’ notifika u ta’ superviżjoni tal-awtorità ta’ sorveljanza, iżda biss bil-kundizzjoni li mill-inqas valutazzjoni waħda tkun diġà twettqet preċedentement. Il-linji gwida konġunti tal-Awtoritajiet Superviżorji Ewropej 2008 (CEBS/2008/214; CEIOPS 3L 3 19/08; CESR/08 543b) ġew redatti f’dan is-sens. F’dan il-każ, il-holding ta’ Fininvest u ta’ S. Berlusconi f’Banca Mediolanum qatt ma ġiet evalwata.
82
Permezz tas-sitt parti tal-ewwel aggravji, l-appellanti jikkritikaw id-distinzjoni bejn holding diretta u indiretta, billi jsostnu li din tidher li tkun mingħajr effett fuq l-eżistenza ta’ holding kwalifikanti.
83
Ċertament, il-leġiżlazzjonijiet Ewropej u Taljani jidhru li jipprevedu l-kontroll tal-akkwisti ta’ holdings kwalifikanti kemm diretti kif ukoll indiretti. Madankollu, dan ma jfissirx li n-natura u l-modalitajiet tal-holding huma irrilevanti. Fil-fatt, skont l-Artikolu 23(1) tad-Direttiva CRD IV, l-evalwazzjoni għandha tieħu inkunsiderazzjoni b’mod partikolari l-influwenza probabbli tal-akkwirent propost u s-solidità tal-akkwist propost, peress li dawn il-kriterji jistgħu jiġu influwenzati min-natura u mill-istruttura legali tal-holding.
84
Il-fatt li l-holding ta’ S. Berlusconi baqgħet indiretta jidher li lanqas ma huwa rilevanti. Din inbidlet ukoll fin-natura u fl-istruttura legali minħabba l-fatt li l-holding ta’ Fininvest saret holding diretta.
2) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
85
Preliminarjament, għandu jitfakkar li d-Direttiva CRD IV, li tirregola s-superviżjoni prudenzjali tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu u tal-impriżi ta’ investiment, tipprevedi b’mod partikolari l-kontroll tal-akkwist tal-holdings kwalifikanti fl-istituzzjonijiet ta’ kreditu.
86
Il-punt 36 tal-Artikolu 4(1) tar-Regolament Nru 575/2013, li għalih jirreferi l-punt 33 tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva CRD IV, jiddefinixxi holding kwalifikanti bħala “holding diretta jew indiretta f’impriża li tirrappreżenta 10 % jew aktar tal-kapital jew tad-drittijiet tal-vot jew li tagħmilha possibbli li tiġi eżerċitata influwenza sinifikanti fuq il-maniġment ta’ dik l-impriża”.
87
L-Artikolu 22(1) tad-Direttiva CRD IV jimponi fuq l-Istati Membri li jirrikjedu “persuna fiżika jew ġuridika […] li ħadu deċiżjoni jew li jixtru, b’mod dirett jew indirett, parteċipazzjoni azzjonarja kwalifikanti f’istituzzjoni ta’ kreditu jew li jkomplu jżidu, b’mod dirett jew indirett, tali parteċipazzjoni azzjonarja kwalifikanti f’istituzzjoni ta’ kreditu […] l-ewwel jinnotifikaw lill-awtoritajiet kompetenti tal-istituzzjoni ta’ kreditu li fiha jkunu qegħdin jippruvaw jakkwistaw jew iżidu l-parteċipazzjoni azzjonarja kwalifikanti bil-miktub qabel l-akkwist […]”.
88
L-Artikolu 15(2) tar-Regolament MSU jipprevedi li t-talba għall-akkwist ta’ holding kwalifikanti għandha tiġi evalwata mill-awtorità nazzjonali kompetenti, li għandha tibgħat lill-BĊE proposta għal deċiżjoni. Is-setgħa li jopponi jew le l-akkwist ta’ holding kwalifikanti tappartjeni lill-BĊE, skont l-Artikolu 15(3) ta’ dan ir-regolament.
89
Skont l-Artikolu 23(1) tad-Direttiva CRD IV, l-evalwazzjoni tan-natura xierqa tal-akkwirent propost u tas-solidità finanzjarja tal-akkwist propost għandha tieħu inkunsiderazzjoni, sabiex tiġi żgurata ġestjoni soda u prudenti tal-istituzzjoni ta’ kreditu kkonċernata, diversi kriterji, fosthom “ir-reputazzjoni tal-akkwirent propost”.
90
Adit mill-Bank tal-Italja, il-BĊE oppona, permezz tad-deċiżjoni kontenzjuża, l-akkwist minn Fininvest u S. Berlusconi ta’ holding kwalifikanti f’Banca Mediolanum, minħabba li S. Berlusconi ma kienx jissodisfa l-kriterju ta’ reputazzjoni tajba.
91
Fl-ewwel motiv tagħhom tal-ewwel istanza, ir-rikorrenti kkontestaw li akkwistaw holding kwalifikanti f’Banca Mediolanum fl‑2016. Il-Qorti Ġenerali ċaħdet dan il-motiv għal raġunijiet li l-appellanti jikkontestaw bl-ewwel aggravji tal-appell tagħhom.
92
Permezz tal-ewwel aggravji tal-appelli tagħhom, l-appellanti jsostnu li l-Qorti Ġenerali żbaljat meta ddeċidiet li huma kienu akkwistaw holding kwalifikanti f’Banca Mediolanum fl‑2016.
93
Permezz tat-tieni parti ta’ dawn l-ewwel aggravji, li għandhom jiġu eżaminati qabel kollox, l-appellanti jsostnu li, billi ddeċidiet, fil-punti 72, 73 u 76 tas-sentenza appellata, li l-holding tagħhom f’Banca Mediolanum kien żdied fl‑2016, il-Qorti Ġenerali żnaturat il-fatti tal-kawża u wettqet żbalji ta’ liġi.
94
Kif ġie indikat fil-punt 47 ta’ din is-sentenza, il-Qorti Ġenerali biss hija kompetenti sabiex tikkonstata u tevalwa l-fatti. Din l-evalwazzjoni b’hekk ma tikkostitwixxix, ħlief fil-każijiet ta’ żnaturazzjoni ta’ dawn l-elementi, kwistjoni ta’ dritt suġġetta, bħala tali, għall-istħarriġ tal-Qorti tal-Ġustizzja adita fil-kuntest ta’ appell. L-iżnaturament għandu jirriżulta b’mod ċar mill-atti tal-proċess, mingħajr ma jkun meħtieġ li ssir evalwazzjoni ġdida tal-fatti (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑25 ta’ Ġunju 2020, SATCEN vs KF, C‑14/19 P, EU:C:2020:492, punti 104 u 105 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
95
Il-Qorti Ġenerali kkunsidrat, fil-punt 72 tas-sentenza appellata, li, wara d-deċiżjoni tal-Bank tal-Italja tas‑7 ta’ Ottubru 2014, li permezz tagħha dan tal-aħħar ordna lir-rikorrenti jittrasferixxu l-ishma tagħhom f’Mediolanum li jaqbżu d‑9.99 % u ssospenda d-drittijiet tal-vot tagħhom marbuta ma’ dawn l-ishma, l-holding indirett tar-rikorrenti f’Banca Mediolanum kien tnaqqas għal 9.99 % u li, konsegwentement, dawn kienu tilfu l-holding kwalifikanti li kellhom preċedentement f’din l-istituzzjoni ta’ kreditu. Fil-punt 73 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali qieset, konsegwentement, li, wara l-assorbiment ta’ Mediolanum minn Banca Mediolanum, li seħħ fit‑30 ta’ Diċembru 2015, Fininvest kienet saret il-proprjetarja diretta ta’ 9.99 % biss tal-azzjonijiet ta’ Banca Mediolanum. Minn dan il-Qorti Ġenerali ddeduċiet, fil-punt 76 tas-sentenza appellata, li, bl-effett tal-annullament tad-deċiżjoni tal-Bank tal-Italja tas‑7 ta’ Ottubru 2014 permezz tas-sentenza tal‑Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat) tat‑3 ta’ Marzu 2016, Fininvest kienet saret proprjetarja diretta ta’ 30.16 % tal-azzjonijiet ta’ Banca Mediolanum u għalhekk kienet akkwistat holding kwalifikanti.
96
Madankollu, għandu jiġi osservat li d-deċiżjoni tal-Bank tal-Italja tas‑7 ta’ Ottubru 2014 li permezz tagħha dan tal-aħħar ordna t-trasferiment tal-holding tal-appellanti f’Mediolanum li jeċċedi d‑9.99 % ma wasslitx, fiha nnifisha, għat-tnaqqis ta’ din il-holding. Fil-fatt, din id-deċiżjoni kienet tipprevedi li t-trasferiment kellu jseħħ f’terminu ta’ 30 xahar permezz ta’ trust inkarigat mill-bejgħ. Issa, kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 43 tal-konklużjonijiet tiegħu, fid-data tal-annullament bis-sentenza tal-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat) tat‑3 ta’ Marzu 2016 tad-deċiżjoni tal-Bank tal-Italja tas‑7 ta’ Ottubru 2014, l-azzjonijiet rappreżentattivi tal-holding sa għoli ta’ 30.16 % ta’ Fininvest f’Banca Mediolanum kienu għadhom f’idejn l-ewwel kumpannija u kienu għadhom ma ġewx ittrasferiti lil xi xerrej. Kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 44 tal-konklużjonijiet tiegħu, l-uniku effett tad-deċiżjoni tal-Bank tal-Italja tas‑7 ta’ Ottubru 2014 sal-annullament tagħha kien li jiġu sospiżi d-drittijiet tal-vot marbuta mal-azzjonijiet suġġetti għall-obbligu ta’ trasferiment.
97
Minn dan isegwi li l-Qorti Ġenerali żnaturat il-portata tad-deċiżjoni tal-Bank tal-Italja tas‑7 ta’ Ottubru 2014.
98
Fil-fatt, il-Qorti Ġenerali manifestament interpretat b’mod żbaljat il-portata tad-deċiżjoni tal-Bank tal-Italja tas‑7 ta’ Ottubru 2014 billi fixklet l-ordni magħmul minnu lill-appellanti sabiex jittrasferixxu l-ishma tagħhom ta’ Mediolanum li kienu jaqbżu d‑9.99 % u t-trasferiment stess ta’ dawn l-ishma, li huwa l-uniku li seta’ jwassal għal tnaqqis tas-sehem tagħhom, minkejja li, fid-data tal-annullament tiegħu mill-Consiglio du Stato (il-Kunsill tal-Istat), dan l-ordni ma kienx ġie segwit b’effett.
99
Minn dan jirriżulta li, kif isostnu l-appellanti, il-Qorti Ġenerali vvizzjat bi żnaturament l-evalwazzjoni tal-fatti li tinsab fil-punt 72 tas-sentenza appellata, li jgħid li d-deċiżjoni tal-Bank tal-Italja tas‑7 ta’ Ottubru 2014 kienet naqqset il-holding tal-appellanti f’Mediolanum għal 9.99 %.
100
Sussegwentement, huma wkoll ivvizzjati bi żnaturament il-konsegwenzi li l-Qorti Ġenerali siltet minn din l-evalwazzjoni fil-punti 73, 76 u 77 tas-sentenza appellata, jiġifieri, minn naħa, li Fininvest kienet saret detentriċi diretta ta’ 9.99 % biss tal-azzjonijiet ta’ Banca Mediolanum wara l-assorbiment ta’ Mediolanum minn Banca Mediolanum u, min-naħa l-oħra, li l-annullament tad-deċiżjoni tal-Bank tal-Italja tas‑7 ta’ Ottubru 2014 permezz tas-sentenza tal-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat) tat‑3 ta’ Marzu 2016, kien reġa’ akkwistalha mill-ġdid holding kwalifikanti, sa 30.16 %, f’Banca Mediolanum.
101
L-evalwazzjoni mill-Qorti Ġenerali tal-portata tas-sentenza tal-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat) tat‑3 ta’ Marzu 2016 li tinsab fil-punt 76 tas-sentenza appellata hija, barra minn hekk, ivvizzjata bi żball ta’ liġi. Fil-fatt, tkun xi tkun il-portata tad-deċiżjoni tal-Bank tal-Italja tas‑7 ta’ Ottubru 2014, l-annullament ta’ din id-deċiżjoni permezz tas-sentenza tal-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat) tat‑3 ta’ Marzu 2016 kellu l-effett, kif isostnu l-appellanti, li jqiegħdu lil dawn tal-aħħar fis-sitwazzjoni li kienu fiha qabel l-imsemmija deċiżjoni, jiġifieri, kif ammettiet il-Qorti Ġenerali stess fil-punt 71 tas-sentenza appellata, dik ta’ detenturi ta’ holding kwalifikanti f’Banca Mediolanum, u mhux li jakkwistaw tali holding.
102
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-appellanti għandhom raġun isostnu li l-Qorti Ġenerali żnaturat il-fatti tal-kawża u wettqet żball ta’ liġi meta ddeċidiet li l-holding tagħhom f’Banca Mediolanum kien żdied wara s-sentenza tal-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat) tat‑3 ta’ Marzu 2016.
103
Għaldaqstant, it-tieni parti tal-ewwel aggravji għandha tiġi milqugħa.
104
Permezz tal-ħames u tas-sitt partijiet tal-ewwel aggravji, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, l-appellanti jsostnu li, fil-punti 75 sa 81 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali interpretat b’mod żbaljat il-kunċett ta’ “akkwist ta’ holding kwalifikanti”, billi qieset li tali akkwist seta’ jirriżulta biss mill-bidla fl-istruttura legali ta’ holding kwalifikanti u, b’mod partikolari, mit-trasformazzjoni ta’ holding kwalifikanti indiretta f’holding kwalifikanti diretta.
105
Qabelxejn, għandu jiġi rrilevat, bħalma għamel l-Avukat Ġenerali fil-punt 61 tal-konklużjonijiet tiegħu, li l-interpretazzjoni adottata mill-Qorti Ġenerali msemmija fil-punt preċedenti ma ssib ebda sostenn la fit-test tad-Direttiva CRD IV u lanqas f’dak tar-Regolament MSU.
106
Fir-rigward, b’mod partikolari, tan-natura diretta jew indiretta tal-holding kwalifikanti li huwa s-suġġett tal-akkwist, l-Artikolu 22(1) tad-Direttiva CRD IV jindika espressament, li huwa irrilevanti jekk din l-holding tkunx akkwistata “direttament jew indirettament”.
107
In-natura irrilevanti tal-istruttura legali tal-holding kwalifikanti tirriżulta b’mod iktar ġenerali mill-punt 36 tal-Artikolu 4(1) tar-Regolament Nru 575/2013, li jiddefinixxi l-holding kwalifikanti, b’mod alternattiv, bħala “holding diretta jew indiretta f’impriża li tirrappreżenta 10 % jew aktar tal-kapital jew tad-drittijiet tal-vot jew li tagħmilha possibbli li tiġi eżerċitata influwenza sinifikanti fuq il-maniġment ta’ dik l-impriża”.
108
Għalhekk, ma hijiex l-istruttura legali ta’ holding, b’mod partikolari n-natura diretta jew indiretta tagħha, li tiddetermina l-eżistenza ta’ holding kwalifikanti, iżda, kif irrileva essenzjalment l-Avukat Ġenerali fil-punt 73 tal-konklużjonijiet tiegħu, il-fatt li din il-holding tippermetti li jintlaħaq ċertu livell ta’ kontroll jew ta’ influwenza fuq l-istituzzjoni ta’ kreditu.
109
Din l-interpretazzjoni hija kkorroborata mill-għan imfittex mil-leġiżlatur tal-Unjoni billi stabbilixxa sorveljanza tal-akkwist ta’ holdings kwalifikanti fl-istituzzjonijiet ta’ kreditu, liema sorveljanza hija intiża, skont l-Artikolu 23(1) tad-Direttiva CRD IV, “sabiex jiżguraw il-ġestjoni soda u prudenti tal-istituzzjoni ta’ kreditu li fiha jkun qiegħed jiġi propost l-akkwist, u filwaqt li titqies l-influwenza eventwali eżerċitata mill-akkwirent propost fuq dik l-istituzzjoni ta’ kreditu”.
110
Konsegwentement, billi ddeċidiet, fil-punt 80 tas-sentenza appellata, li l-bidla fl-istruttura legali tal-holding kwalifikanti setgħet tiġi kklassifikata bħala akkwist ta’ tali holding, anki jekk il-quantum tal-imsemmija holding ma kienx ġie emendat, il-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi.
111
Sussegwentement, il-Qorti Ġenerali żbaljat ukoll meta kkunsidrat, fil-punti 75 sa 81 tas-sentenza appellata, li ċ-ċirkustanzi, minn naħa, li, wara l-assorbiment ta’ Mediolanum minn Banca Mediolanum, l-holding ta’ Fininvest f’Banca Mediolanum, li qabel kien indirett, sar dirett u, min-naħa l-oħra, li s-sehem indirett ta’ S. Berlusconi f’Banca Mediolanum, preċedentement permezz ta’ Fininvest u Mediolanum, sar indirett bl-uniku intermedjarju ta’ Fininvest kienu jippermettu li jiġi kkaratterizzat l-akkwist mill-appellanti ta’ holding kwalifikanti f’Banca Mediolanum.
112
Il-ħames u s-sitt partijiet tal-ewwel aggravji għandhom, għaldaqstant, jiġu milqugħa.
113
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li, mingħajr ma hemm bżonn li tingħata deċiżjoni dwar il-partijiet l-oħra tal-ewwel aggravji tal-appelli, hemm lok li jintlaqgħu dawn l-ewwel aggravji.
2.
Fuq it‑tieni aggravji tal-Appell
a)
L‑argumenti tal‑partijiet
114
Skont l-appellanti, minkejja li l-Qorti Ġenerali aċċettat in-nuqqas ta’ retroattività tad-Direttiva CRD IV, fil-punti 95 sa 99 tas-sentenza appellata, xorta waħda saret, fil-punt 100 ta’ din is-sentenza, applikazzjoni retroattiva, peress li applikat din id-direttiva għal holding kwalifikanti miżmum minn Fininvest u S. Berlusconi mis-sena 1996.
115
Il-BĊE u l-Kummissjoni jqisu li l-Qorti Ġenerali ma applikatx b’mod retroattiv id-Direttiva CRD IV, peress li kkonstatat li S. Berlusconi, skont id-deċiżjoni tal-Bank tal-Italja tas‑7 ta’ Ottubru 2014, ma kienx għad għandu holding kwalifikanti indirett fid-data li fiha ġie stabbilit il-mekkaniżmu superviżorju uniku abbażi tar-Regolament MSU u li sar detentur ta’ tali holding biss wara l-assorbiment ta’ Mediolanum minn Banca Mediolanum fl‑2015 u l-għoti tas-sentenza tal-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat) tat‑3 ta’ Marzu 2016.
b)
Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti tal‑Ġustizzja
116
Għandu jitfakkar li l-Artikolu 22 tad-Direttiva CRD IV jipprevedi li l-Istati Membri għandhom jirrikjedu li kull persuna li tkun ħadet id-deċiżjoni li takkwista, direttament jew indirettament, holding kwalifikanti f’istituzzjoni ta’ kreditu tinnotifika din id-deċiżjoni bil-miktub, qabel l-akkwist, lill-awtoritajiet kompetenti u li, skont l-Artikolu 23 ta’ din id-direttiva, tali akkwist ikun permess biss jekk din il-persuna tissodisfa l-kriterji stabbiliti f’din l-aħħar dispożizzjoni.
117
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta, kif irrilevat il-Qorti Ġenerali, essenzjalment, fil-punt 98 tas-sentenza appellata, li l-Artikoli 22 u 23 tad-Direttiva CRD IV huma applikabbli biss għall-akkwisti ta’ holdings kwalifikanti wara d-data tad-dħul fis-seħħ tad-dispożizzjonijiet li dawn l-artikoli jimponu fuq l-Istati Membri li jadottaw, data li hija ffissata sa mhux iktar tard mill‑31 ta’ Diċembru 2013 mill-Artikolu 162 ta’ din id-direttiva.
118
F’dan il-każ, l-appellanti jsostnu mingħajr ma ġew ikkontestati li fl‑1996 huma akkwistaw holding f’Banca Mediolanum li jammonta għal 30.16 %, jiġifieri holding kwalifikanti fis-sens tad-Direttiva CRD IV. Kif jirriżulta mill-punti 71 u 72 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali barra minn hekk ammettiet li l-appellanti kien għad kellhom tali holding fid-data tad-deċiżjoni tal-Bank tal-Italja tas‑7 ta’ Ottubru 2014.
119
Issa, minn naħa, mill-punt 102 ta’ din is-sentenza jirriżulta li, kuntrarjament għal dak li ddeċidiet il-Qorti Ġenerali, din l-aħħar deċiżjoni ma biddlitx il-quantum tal-parteċipazzjoni tal-appellanti f’Banca Mediolanum.
120
Min-naħa l-oħra, mill-punti 108 u 110 ta’ din is-sentenza jirriżulta li l-bidla fl-istruttura legali ta’ din il-holding wara l-assorbiment ta’ Mediolanum minn Banca Mediolanum ma kellha ebda influwenza fuq iż-żamma mill-appellanti ta’ holding kwalifikanti f’Banca Mediolanum.
121
Minn dan isegwi li l-appellanti ma akkwistawx holding kwalifikanti f’Banca Mediolanum wara d-data tad-dħul fis-seħħ tad-dispożizzjonijiet li jittrasponu d-Direttiva CRD IV, iżda żammew biss tali holding miksuba preċedentement.
122
Issa, mill-punt 117 ta’ din is-sentenza jirriżulta li l-Artikoli 22 u 23 ta’ din id-direttiva, li ma għandhomx portata retroattiva, ma humiex applikabbli għall-holdings kwalifikanti akkwistati qabel din id-data. L-appellanti huma għalhekk fondati li jsostnu li l-BĊE, billi oppona ż-żamma ta’ holding kwalifikanti tal-appellanti f’Banca Mediolanum, wettaq illegalment applikazzjoni retroattiva ta’ dawn l-artikoli.
123
Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta ddeċidiet li l-BĊE ma kienx applika retroattivament dawn l-imsemmija artikoli meta oppona, fid-deċiżjoni kontenzjuża, iż-żamma ta’ holding kwalifikanti tal-appellanti f’Banca Mediolanum.
124
Minn dak kollu li ntqal jirriżulta li, minbarra l-ewwel aggravji, għandhom jintlaqgħu t-tieni aggravji tal-appell.
125
Għaldaqstant, is-sentenza appellata għandha tiġi annullata, mingħajr ma hemm bżonn li jiġu eżaminati l-aggravji l-oħra tal-appelli.
VII. Fuq ir‑rikors quddiem il‑Qorti Ġenerali
126
Konformement mal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 61 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, din il-qorti tista’, f’każ ta’ annullament tad-deċiżjoni tal-Qorti Ġenerali, jew tibgħat lura l-kawża quddiem il-Qorti Ġenerali sabiex din tiddeċidiha, jew tiddeċiedi definittivament il-kawża hija stess, meta din tkun fi stat li tiġi deċiża.
127
F’dan il-każ, hemm lok għall-Qorti tal-Ġustizzja li tiddeċiedi definittivament il-kawża, li hija fi stat li tiġi deċiża.
128
Permezz tal-ewwel motiv tar-rikors tagħhom fl-ewwel istanza, ir-rikorrenti jikkontestaw li akkwistaw holding kwalifikanti f’Banca Mediolanum fl‑2016.
129
Issa, mill-punt 121 ta’ din is-sentenza jirriżulta li r-rikorrenti ma akkwistawx tali holding f’Banca Mediolanum fl‑2016.
130
Għaldaqstant, il-BĊE ma setax legalment jopponi, permezz tad-deċiżjoni kontenzjuża, l-allegat akkwist ta’ holding kwalifikanti tar-rikorrenti f’Banca Mediolanum fl‑2016.
131
Għaldaqstant, hemm lok li jintlaqa’ dan l-ewwel motiv tal-ewwel istanza u li tiġi annullata d-deċiżjoni kontenzjuża, mingħajr ma jkun neċessarju li jiġu eżaminati l-motivi l-oħra tar-rikors fl-ewwel istanza.
VIII. Fuq l‑ispejjeż
132
Konformement mal-Artikolu 184(2) tar-Regoli tal-Proċedura, meta l-appell ikun fondat u l-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi l-kawża definittivament hija stess, hija għandha tiddeċiedi dwar l-ispejjeż.
133
Skont l-Artikolu 138(1) ta’ dawn ir-regoli, li huwa applikabbli għall-proċedura tal-appell bis-saħħa tal-Artikolu 184(1) tal-imsemmija regoli, il-parti li titlef għandha tiġi kkundannata għall-ispejjeż, jekk dawn ikunu ntalbu.
134
Peress li l-appellanti talbu li l-BĊE tiġi kkundannata għall-ispejjeż u peress li din tal-aħħar tilfet, hemm lok li din l-aħħar imsemmija tiġi kkundannata tbati, minbarra l-ispejjeż rispettivi tagħha, dawk sostnuti mill-appellanti, marbuta kemm mal-proċedura fl-ewwel istanza kif ukoll ma’ dik tal-appell.
135
Skont l-Artikolu 184(4) tar-Regoli tal-Proċedura, meta ma jkunx ippreżenta l-appell huwa stess, intervenjent fl-ewwel istanza jista’ jiġi kkundannat għall-ispejjeż tal-proċedura tal-appell biss jekk ikun ipparteċipa fil-fażi bil-miktub jew orali tal-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja. Meta tali intervenjent jipparteċipa fil-proċedura, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tiddeċiedi li l-intervenjent għandu jbati l-ispejjeż tiegħu.
136
F’dan il-każ, peress li l-Kummissjoni, intervenjenti fl-ewwel istanza, mingħajr ma kienet l-awtur tal-appell, ipparteċipat fil-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja insostenn tat-talbiet tal-BĊE, hemm lok li jiġi deċiż li hija għandha tbati l-ispejjeż rispettivi tagħha.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
Is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea tal‑11 ta’ Mejju 2022, Fininvest u Berlusconi vs BĊE (T‑913/16, EU:T:2022:279) tiġi annullata.
2)
Id-deċiżjoni ECB/SSM/2016 – 7LVZJ6XRIE7VNZ4UBX81/4 tal-Bank Ċentrali Ewropew (BĊE), tal‑25 ta’ Ottubru 2016, tiġi annullata.
3)
Il-Bank Ċentrali Ewropew (BĊE) għandu jbati, minbarra l-ispejjeż tiegħu stess, dawk sostnuti minn Finanziaria d’investimento Fininvest SpA (Fininvest), minn Silvio Berlusconi kif ukoll minn Marina Elvira Berlusconi, Pier Silvio Berlusconi, Barbara Berlusconi, Eleonora Berlusconi u Luigi Berlusconi, bħala l-aventi kawża ta’ Silvio Berlusconi, relatati kemm għall-proċedura tal-ewwel istanza kif ukoll għal dik tal-appell.
4)
Il-Kummissjoni Ewropea għandha tbati l-ispejjeż rispettivi tagħha.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: it-Taljan.