62023CJ0196_RES
Kawża C‑196/23
C. L. et
vs
DB, fil-kapaċità tagħha bħala werrieta universali ta’ FC
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mit-Tribunal Superior de Justicia de Cataluña)
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tieni Awla) tal-11 ta’ Lulju 2024
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Politika soċjali – Direttiva 98/59/KE – Tkeċċijiet kollettivi – Artikolu 1(1)(a) u Artikolu 2 – Informazzjoni u konsultazzjoni mar-rappreżentanti tal-ħaddiema – Kamp ta’ applikazzjoni – Tmiem tal-kuntratti ta’ xogħol minħabba l-irtirar tal-persuna li timpjega – Artikoli 27 u 30 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea”
Politika soċjali – Approssimazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet – Tkeċċijiet kollettivi – Direttiva 98/59 – Obbligi ta’ informazzjoni u ta’ konsultazzjoni tal-ħaddiema – Terminazzjoni tal-kuntratti ta’ xogħol minħabba l-irtirar tal-persuna li timpjega – Leġiżlazzjoni nazzjonali li ma tikkwalifikax tali terminazzjonijiet bħala tkeċċija kollettiva – Inammissibbiltà
(Direttiva tal-Kunsill 98/59, premessa 2 u Artikoli 1(1) u 2)
(ara l-punti 24 sa 26, 28 sa 39, u d-dispożittiv 1)
Politika soċjali – Approssimazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet – Tkeċċijiet kollettivi – Direttiva 98/59 – Obbligi ta’ informazzjoni u ta’ konsultazzjoni tal-ħaddiema – Terminazzjoni tal-kuntratti ta’ xogħol minħabba l-irtirar tal-persuna li timpjega – Leġiżlazzjoni nazzjonali li ma tikkwalifikax tali terminazzjonijiet bħala tkeċċija kollettiva – Obbligu ta’ interpretazzjoni konformi – Limiti – Leġiżlazzjoni nazzjonali inkompatibbli mad-dritt tal-Unjoni – Tilwima bejn individwi – Obbligu għall-qorti nazzjonali li ma tapplikax il-leġiżlazzjoni inkwistjoni – Assenza
(Direttiva tal-Kunsill 98/59, Artikoli 1(1) u 2)
(ara l-punti 41 sa 43, 46, 47, 57, u d-dispożittiv 2)
Drittijiet fundamentali – Karta tad-Drittijiet Fundamentali – Dritt għall-informazzjoni u l-konsultazzjoni tal-ħaddiema fi ħdan l-impriża – Protezzjoni fil-każ ta’ tkeċċija mhux iġġustifikata – Invokabbiltà f’kawża bejn individwi sabiex titwarrab dispożizzjoni nazzjonali li ma hijiex konformi mad-Direttiva 98/59 – Esklużjoni
(Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikoli 27 u 30; Direttiva tal-Kunsill 98/59, Artikoli 1(1) u 2)
(ara l-punti 49 sa 56)
Sunt
Adita b’talba għal deċiżjoni preliminari mit-Tribunal Superior de Justicia de Cataluña (il‑Qorti Superjuri tal-Ġustizzja ta’ Cataluña, Spanja), il-Qorti tal-Ġustizzja żviluppat il-ġurisprudenza tagħha dwar it-tkeċċijiet kollettivi billi ppreċiżat li persuna li timpjega li tirtira għandha tikkonforma ruħha mad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 98/59 (
1
) u tissodisfa l-obbligi ta’ informazzjoni u ta’ konsultazzjoni tal-ħaddiema intiżi li jiġu evitati terminazzjonijiet ta’ kuntratti ta’ xogħol, sabiex jitnaqqas in-numru tagħhom jew, tal-inqas, sabiex jittaffew il-konsegwenzi tagħhom.
F’dan il-każ, ir-rikorrenti kienu impjegati f’wieħed mill-istabbilimenti proprjetà tal-impriża ta’ FC. Fis-17 ta’ Ġunju 2020, huma kienu ġew informati minn FC bit-terminazzjoni, b’effett mis-17 ta’ Lulju 2020, tal-kuntratti ta’ xogħol tagħhom, minħabba l-irtirar ta’ dan tal-aħħar. Dan l-irtirar wassal għat-terminazzjoni ta’ 54 kuntratt ta’ xogħol fis-seħħ, fosthom it-8 kuntratt ta’ xogħol tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali.
Dawn għalhekk kienu ppreżentaw rikors kontra FC sabiex jikkontestaw it-tkeċċija irregolari li huma kienu qiesu li kienu s-suġġett tagħha. Adita b’appell wara li dan ir-rikors kien ġie miċħud, it-Tribunal Superior de Justicia de Cataluña (il-Qorti Superjuri tal-Ġustizzja ta’ Cataluña, Spanja) kienet intalbet b’mod partikolari tagħti deċiżjoni dwar jekk it-terminazzjonijiet tal-kuntratti ta’ xogħol tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali kellhomx jitqiesu bħala tkeċċijiet nulli u mingħajr effett, minħabba n-nuqqas ta’ osservanza tal-proċedura ta’ konsultazzjoni tar-rappreżentanti tal-ħaddiema prevista fl-istatut nazzjonali tal-ħaddiema (
2
), minkejja li dawn it-terminazzjonijiet kienu kkawżati mill-irtirar ta’ FC.
L-imsemmija qorti staqsiet jekk l-esklużjoni, mill-imsemmi statut, mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-proċedura ta’ konsultazzjoni inkwistjoni, tal-każijiet ta’ terminazzjoni tal-kuntratti ta’ xogħol ta’ numru ta’ ħaddiema ikbar minn dak previst fl-Artikolu 1 tad-Direttiva 98/59, meta dan it-tmiem jirriżulta mill-irtirar ta’ persuna li timpjega, kinitx konformi ma’ din id-direttiva u, jekk le, jekk il-ħaddiema kkonċernati setgħux jinvokaw din id-direttiva kontra l-persuna li timpjegahom li kienet persuna fiżika, minkejja li l-imsemmija direttiva ma ġietx implimentata b’mod korrett fid-dritt intern.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Fir-rigward, fl-ewwel lok, tal-kwistjoni dwar jekk il-proċedura ta’ konsultazzjoni u ta’ informazzjoni prevista mid-Direttiva 98/59 għandhiex tapplika meta t-terminazzjoni tal-kuntratti ta’ xogħol inkwistjoni tkun ikkawżata mill-irtirar ta’ persuna li timpjega, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret qabelxejn, minn naħa, li l-kunċett ta’ “tkeċċija”, fis-sens tal-Artikolu 1(1)(a) ta’ din id-direttiva, ma jeżiġix b’mod partikolari li l-kawżi sottostanti għat-terminazzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol jikkorrispondu għar-rieda tal-persuna li timpjega u, min-naħa l-oħra, li terminazzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol ma taħrabx mill-applikazzjoni ta’ din id-direttiva minħabba s-sempliċi fatt li tkun dipendenti fuq ċirkustanzi esterni għar-rieda tal-persuna li timpjega.
Barra minn hekk, anki f’każijiet fejn il-waqfien definittiv tal-attività tal-impriża ma jiddependix mir-rieda tal-persuna li timpjega u fejn jirriżulta li l-applikazzjoni sħiħa tad-Direttiva 98/59 ma tkunx possibbli, xorta jibqa’ l-fatt li l-applikazzjoni ta’ din id-direttiva ma tistax tiġi eskluża kollha kemm hi. B’mod partikolari, skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 2(2) tal-imsemmija direttiva, il-konsultazzjonijiet tar-rappreżentanti tal-ħaddiema ma għandhomx biss il-għan li jnaqqsu jew li jevitaw tkeċċijiet kollettivi, iżda wkoll, fost affarijiet oħra, li jtaffu l-konsegwenzi ta’ dawn it-tkeċċijiet billi jintużaw miżuri soċjali li jmorru magħhom intiżi, b’mod partikolari, li jiffaċilitaw l-integrazzjoni jew it-taħriġ mill-ġdid tal-ħaddiema mkeċċija. Dawn il-konsultazzjonijiet jibqgħu għalhekk rilevanti meta t-terminazzjoni tal-kuntratti ta’ xogħol prevista tkun marbuta mal-irtirar tal-persuna li timpjega.
F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat ukoll li l-karatteristiċi partikolari ta’ sitwazzjoni li fiha l-persuna li timpjega fiżika tmut (
3
), meta għalhekk la tkun teżisti deċiżjoni li xxolji kuntratti ta’ xogħol, la intenzjoni minn qabel li jsir tali xoljiment u lanqas possibbiltà għall-persuna li timpjega kkonċernata li twettaq l-atti ta’ konsultazzjoni u ta’ informazzjoni li tipprevedi d-Direttiva 98/59, ma jkunux preżenti fil-każ fejn it-terminazzjoni tal-kuntratti ta’ xogħol tkun il-konsegwenza tal-irtirar ta’ tali persuna li timpjega. Fil-fatt, f’din l-aħħar sitwazzjoni, il-persuna li timpjega li tipprevedi tali terminazzjonijiet ta’ kuntratti ta’ xogħol fid-dawl tal-irtirar tagħha, hija, bħala prinċipju, f’pożizzjoni li twettaq konsultazzjonijiet intiżi b’mod partikolari li jiġu evitati dawn it-terminazzjonijiet jew sabiex jitnaqqas in-numru tagħhom jew, fi kwalunkwe każ, sabiex jittaffu l-konsegwenzi tagħhom.
It-terminazzjoni tal-kuntratti ta’ xogħol ta’ numru ta’ ħaddiema ogħla minn dak previst fl-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 98/59, minħabba l-irtirar tal-persuna li timpjega taqa’ konsegwentement taħt il-kunċett ta’ “tkeċċija kollettiva” fis-sens ta’ din id-direttiva u għandha tagħti lok għall-konsultazzjoni u għall-informazzjoni prevista fl-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva.
F’dak li jirrigwarda, fit-tieni lok, il-kwistjoni dwar jekk qorti nazzjonali adita b’kawża bejn individwi għandhiex tħalli mhux applikata tali leġiżlazzjoni nazzjonali minħabba li din tmur kontra l-imsemmija dispożizzjonijiet tad-Direttiva 98/59, il-Qorti tal-Ġustizzja rrispondiet fin-negattiv.
F’dan ir-rigward, hija fakkret li direttiva, mhux trasposta jew trasposta b’mod żbaljat, ma tistax minnha nfisha toħloq obbligi għal individwu u għaldaqstant ma tistax għalhekk tiġi invokata bħala tali kontrih.
L-istess japplika għall-Artikoli 27 (
4
) u 30 (
5
) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”), imsemmija mill-qorti tar-rinviju. Fil-fatt, mill-formulazzjoni ta’ dawn id-dispożizzjonijiet jirriżulta b’mod ċar li, sabiex dawn iħallu l-effett sħiħ tagħhom, għandu jkun ppreċiżat mid-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni jew mid-dritt nazzjonali. Issa, regoli bħal dawk li jinsabu fid-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 1(1) u tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 98/59, indirizzati lill-Istati Membri u li jiddeterminaw il-każijiet li fihom proċedura ta’ informazzjoni u ta’ konsultazzjoni tar-rappreżentanti tal-ħaddiema għandha sseħħ fil-każ ta’ tkeċċija kollettiva tagħhom kif ukoll il-kundizzjonijiet sostantivi u proċedurali li din l-informazzjoni u din il-konsultazzjoni għandhom ikunu suġġetti għalihom, ma jistgħux jiġu dedotti, inkwantu dispożizzjonijiet legali direttament applikabbli, mill-formulazzjoni tal-Artikolu 27 jew 30 tal-Karta. Barra minn hekk, sa fejn dawn l-artikoli ma humiex suffiċjenti fihom infushom sabiex jagħtu lill-individwi dritt invokabbli bħala tali, dan ma jistax ikun mod ieħor fil-każ ta’ kombinazzjoni mal-artikoli kkonċernati tad-Direttiva 98/59.
Għaldaqstant, l-Artikoli 27 u 30 tal-Karta ma jistgħux jiġu invokati, bħala tali jew flimkien mal-Artikoli 1(1) u 2 tad-Direttiva 98/59, f’tilwima bejn individwi bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, sabiex jiġi konkluż li dispożizzjonijiet nazzjonali mhux konformi mal-imsemmija dispożizzjonijiet ta’ din id-direttiva għandhom jiġu mwarrba.
(
1
)	Direttiva tal-Kunsill 98/59/KE tal-20 ta’ Lulju 1998 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar redundancies kollettivi (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 3, p. 327).
(
2
)	Artikolu 51 tal-Estatuto de los Trabajadores (l-Istatut tal-Ħaddiema), fil-verżjoni tiegħu li tirriżulta mir-Real Decreto legislativo 2/2015, por el que se aprueba el texto refundido de la Ley del Estatuto de los Trabajadores (id-Digriet Leġiżlattiv Irjali 2/2015, li approva t-test irriformulat tal-Liġi dwar l-Istatut tal-Ħaddiema) tat-23 ta’ Ottubru 2015 (BOE Nru 255 tal-24 ta’ Ottubru 2015, p. 100224) (iktar ’il quddiem l-“Istatut tal-Ħaddiema”).
(
3
)	Ipoteżi inkwistjoni fis-sentenza tal‑10 ta’ Diċembru 2009, Rodríguez Mayor et (C‑323/08, EU:C:2009:770), li kienet tikkonċerna wkoll dispożizzjonijiet tal-Istatut tal-Ħaddiema.
(
4
)	Intitolat “Id-dritt tal-ħaddiema għall-informazzjoni u l-konsultazzjoni fi ħdan l-impriża”, jipprevedi li l-ħaddiema għandhom jiġu ggarantiti, f’livelli differenti, informazzjoni u konsultazzjoni fil-każijiet u fil-kundizzjonijiet previsti mid-dritt tal-Unjoni kif ukoll mil-leġiżlazzjonijiet u mill-prattiċi nazzjonali.
(
5
)	Intitolat “Il-protezzjoni fil-każ ta’ tkeċċija inġusta”, li jipprovdi li kull ħaddiem għandu d-dritt għall-protezzjoni kontra tkeċċija inġusta, skont il-liġi tal-Unjoni u l-liġijiet u l-prattiċi nazzjonali.