62008CJ0120_PL
Strony
Motywy wyroku
Sentencja
Strony
W sprawie C‑120/08
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Bundesgerichtshof (Niemcy) postanowieniem z dnia 20 grudnia 2007 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 20 marca 2008 r., w postępowaniu:
Bavaria NV
przeciwko
Bayerischer Brauerbund eV,
TRYBUNAŁ (trzecia izba),
w składzie: K. Lenaerts, prezes izby, D. Šváby, R. Silva de Lapuerta (sprawozdawca), E. Juhász i T. von Danwitz, sędziowie,
rzecznik generalny: J. Mazák,
sekretarz: B. Fülöp, administrator,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 10 czerwca 2010 r.,
rozważywszy uwagi przedstawione:
– w imieniu Bavaria NV przez G. van der Wala, advocaat, oraz H. Kunza‑Hallsteina, Rechtsanwalt,
– w imieniu Bayerischer Brauerbund eV przez R. Knaaka, Rechtsanwalt,
– w imieniu rządu niemieckiego przez J. Möllera i J. Kemper, działających w charakterze pełnomocników,
– w imieniu rządu greckiego przez I. Chalkiasa i S. Papaïoannou, działających w charakterze pełnomocników,
– w imieniu rządu włoskiego przez G. Palmieri, działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez F. Arenę, avvocato dello Stato,
– w imieniu rządu niderlandzkiego przez C. Wissels i J. Langera, działających w charakterze pełnomocników,
– w imieniu Komisji Europejskiej przez N. Rasmussena, G. von Rintelena i T. van Rijna, działających w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 16 września 2010 r.,
wydaje następujący
Wyrok
Motywy wyroku
1. Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 14 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2081/92 z dnia 14 lipca 1992 r. w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych i nazw pochodzenia produktów rolnych i środków spożywczych (Dz.U. L 208, s. 1) i art. 14 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 510/2006 z dnia 20 marca 2006 r. w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych i nazw pochodzenia produktów rolnych i środków spożywczych (Dz.U. L 93, s. 12) w odniesieniu do chronionych oznaczeń geograficznych (zwanych dalej „ChOG”) zarejestrowanych zgodnie z procedurą uproszczoną przewidzianą przez art. 17 rozporządzenia nr 2081/92.
2. Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu między Bavaria NV (zwana dalej „Bavarią”) a Bayerischer Brauerbund eV (zwanym dalej „Bayerischer Brauerbund”) dotyczącym kwestii, czy Bavaria ma prawo używać znaku towarowego zawierającego słowo „Bavaria”, zważywszy na istnienie ChOG „Bayerischer Brauerbund”, zarejestrowanego na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 1347/2001 z dnia 28 czerwca 2001 r. uzupełniającego załącznik do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1107/96 w sprawie rejestracji oznaczeń geograficznych i nazw pochodzenia zgodnie z procedurą określoną w art. 17 rozporządzenia nr 2081/92 (Dz.U. L 182, s. 3).
Ramy prawne
Rozporządzenie nr 2081/92
3. Artykuł 6 rozporządzenia nr 2081/92 stanowi:
„1. W okresie sześciu miesięcy Komisja sprawdzi, w drodze oficjalnego dochodzenia, czy wniosek o rejestrację uwzględnia wszelkie dane, o których mowa w art. 4.
Komisja poinformuje zainteresowane państwo członkowskie o swych ustaleniach.
2. Jeśli po uwzględnieniu przepisów ust. 1 Komisja dojdzie do wniosku, że nazwa kwalifikuje się do ochrony, to opublikuje w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich
nazwę i adres wnioskodawcy, nazwę produktu, główne punkty wniosku, odniesienia do przepisów krajowych dotyczących przygotowania, produkcji lub wytwarzania produktu oraz, jeśli jest to konieczne, uzasadnienie swej decyzji.
3. Jeśli nie przekazano Komisji oświadczenia o sprzeciwie zgodnie z art. 7, nazwa zostanie wpisana do rejestru prowadzonego przez Komisję zatytułowanego »Rejestr chronionych nazw pochodzenia oraz chronionych oznaczeń geograficznych«, które zawierają nazwy zainteresowanych grup i organów kontrolnych.
4. Komisja opublikuje w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich następujące dane:
– nazwy wpisane do rejestru,
– poprawki do rejestru wprowadzane zgodnie z art. 9 i 11.
5. Jeśli w świetle dochodzenia, o którym mowa w ust. 1, Komisja dojdzie do wniosku, że nazwa nie kwalifikuje się do ochrony, to zadecyduje zgodnie z procedurą określoną w art. 15 o niepodejmowaniu [odstąpieniu od] publikacji, o której mowa w ust. 2 tego artykułu.
Przed opublikowaniem zgodnie z ust. 2 i 4 oraz rejestracją, o której mowa w ust. 3, Komisja może poprosić o opinię komitetu, o którym mowa w art. 15”.
4. Zgodnie z art. 13 ust. 1 tego rozporządzenia:
„Zarejestrowane nazwy są chronione przed:
a) wszelkim bezpośrednim lub pośrednim wykorzystywaniem w celach komercyjnych zarejestrowanej nazwy dla produktów nieobjętych rejestracją, o ile produkty te są porównywalne do produktów zarejestrowanych pod tą nazwą lub jeśli stosowanie nazwy narusza prestiż chronionej nazwy;
b) każdym niezgodnym z prawem zawłaszczeniem, imitacją lub aluzją, jeśli nawet prawdziwe pochodzenie produktu jest zaznaczone lub chroniona nazwa została przetłumaczona, lub towarzyszy jej wyrażenie »w stylu«, »rodzaju«, »przy użyciu metody«, »tak jak produkowane w«, »imitacja« lub »podobne«;
c) wszelkim innym fałszywym lub mylącym danym [wskazaniem] odnoszącym się do miejsca pochodzenia, właściwości lub podstawowych cech produktu na opakowaniu wewnętrznym lub zewnętrznym, w materiale reklamowym lub dokumentach odnoszących się do danego produktu oraz na opakowaniu produktu w pojemniku, mogącym przekazać fałszywe wrażenie co do jego pochodzenia;
d) wszelkimi innymi praktykami mogącymi wprowadzić w błąd zainteresowanych co do prawdziwego pochodzenia produktu.
Gdy zarejestrowana nazwa zawiera w sobie nazwę produktu rolnego lub środka spożywczego, która jest uważana za nazwę rodzajową, to zastosowanie nazwy ogólnej na właściwym produkcie rolnym lub środku spożywczym nie jest uważane za sprzeczne z ust. 1 lit. a) lub b)”.
5. Artykuł 14 wspomnianego rozporządzenia stanowi:
„1. Gdy nazwa pochodzenia lub oznaczenia geograficzne są zarejestrowane zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, wniosek o rejestrację znaku handlowego [towarowego] odnoszący się do jednego z przypadków określonych w art. 13 i w odniesieniu do tego samego rodzaju produktu spotka się z odmową, o ile wniosek o rejestrację znaku handlowego został złożony przed datą opublikowania [po dacie opublikowania], o której mowa w art. 6 ust. 2
Znaki handlowe [towarowe] zarejestrowane z naruszeniem ust. 1 zostaną uznane za nieważne.
Niniejszy ustęp ma również zastosowanie, w przypadku gdy wniosek o rejestrację znaku handlowego [towarowego] został złożony przed datą opublikowania wniosku o rejestrację, o którym mowa w art. 6 ust. 2, pod warunkiem że publikacja ta ukazała się przed rejestracją znaku handlowego [towarowego].
2. Przy zachowaniu prawa Wspólnoty stosowanie znaku handlowego [towarowego] odnoszącego się do jednego z przypadków określonych w art. 13, który został zarejestrowany w dobrej wierze przed datą złożenia wniosku o rejestrację nazwy pochodzenia lub oznaczeń geograficznych, może być kontynuowane pomimo rejestracji nazwy pochodzenia lub znaku geograficznego, gdy nie ma podstaw do unieważnienia lub wycofania [stwierdzenia wygaśnięcia] znaku handlowego [towarowego] zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. c) i g) oraz art. 12 ust.2 lit. b) pierwszej dyrektywy Rady 89/104/EWG z dnia 21 grudnia 1988 r. mającej na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych (Dz.U. 1989, L 40, s. 1).
3. Nie można zarejestrować nazwy pochodzenia ani oznaczenia geograficznego, w przypadku gdy biorąc pod uwagą prestiż, jakim się cieszy znak handlowy [z uwagi na renomę, jaką cieszy się znak towarowy] i stopień jego znajomości oraz okres czasu, w którym był używany, konsument mógłby być wprowadzony w błąd, co do prawdziwej tożsamości produktu”.
6. Artykuł 17 rozporządzenia nr 2081/92 stanowi:
„1. W ciągu sześciu miesięcy od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia państwa członkowskie poinformują Komisję, które swoje prawnie chronione nazwy lub, w tych państwach, gdzie nie ma systemu ochrony, [nazwy,] które stały się nazwami zwyczajowymi w wyniku częstego stosowania, chcą zarejestrować zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.
2. Stosownie do procedury określonej w art. 15 Komisja zarejestruje nazwy określone w ust. 1, które są zgodne z art. 2 i 4. Przepisy art. 7 nie mają zastosowania. Jednakże nazwy rodzajowe nie będą rejestrowane.
3. Państwa członkowskie mogą utrzymywać ochronę krajową nazw, o których poinformowały zgodnie z ust. 1 do czasu podjęcia decyzji o rejestracji”.
Rozporządzenie (WE) nr 1107/96
7. Motywy pierwszy i drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1107/96 z dnia 12 czerwca 1996 r. w sprawie rejestracji oznaczeń geograficznych i nazw pochodzenia zgodnie z procedurą określoną w art. 17 rozporządzenia nr 2081/92 (Dz.U. L 148, s. 1) stanowią:
„zgodnie z art. 17 rozporządzenia (EWG) nr 2081/92 w ciągu sześciu miesięcy od wejścia w życie tego rozporządzenia państwa członkowskie przekazały Komisji nazwy chronione ustawowo lub nazwy chronione prawem zwyczajowym, które chciałyby zarejestrować;
zbadanie zgodności tych nazw zgodnie z rozporządzeniem (EWG) nr 2081/92 wykazało, że niektóre z nich zostały uznane za zgodne z przepisami tego rozporządzenia i kwalifikują się do rejestracji i ochrony na poziomie Wspólnoty jako oznaczenia geograficzne lub nazwy pochodzenia”.
8. Artykuł 1 rozporządzenia nr 1107/96 stanowi:
„Nazwy wymienione w załączniku są zarejestrowane jako chronione oznaczenia geograficzne (PGI [ChOG]) lub chronione nazwy pochodzenia (PDO [ChNP]), zgodnie z art. 17 rozporządzenia (EWG) nr 2081/92.
Nazwy nieujęte w załączniku, które zostały przekazane zgodnie z art. 17, są nadal chronione na szczeblu krajowym do czasu podjęcia decyzji w ich sprawie”.
Rozporządzenie (WE) nr 2400/96
9. Zgodnie z motywami od pierwszego do czwartego rozporządzenia Komisji (WE) nr 2400/96 z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie wpisu niektórych nazw do „Rejestru chronionych nazw pochodzenia oraz chronionych oznaczeń geograficznych” przewidzianego w rozporządzeniu nr 2081/92 (Dz.U. L 327, s. 11):
„zgodnie z art. 5 rozporządzenia (EWG) nr 2081/92 państwa członkowskie przekazały Komisji wnioski w sprawie rejestracji niektórych nazw jako oznaczeń geograficznych lub nazw pochodzenia;
zgodnie z art. 6 ust. 1 tego rozporządzenia stwierdzono, że wnioski te są zgodne z rozporządzeniem, a w szczególności zawierają wszystkie szczegóły przewidziane w jego art. 4;
nie przekazano do Komisji żadnej deklaracji sprzeciwu w rozumieniu art. 7 rozporządzenia, na skutek publikacji danych nazw w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich ;
w rezultacie omawiane nazwy mogą zostać wpisane do »Rejestru chronionych nazw pochodzenia oraz chronionych oznaczeń geograficznych« i dlatego są chronione w obrębie całej Wspólnoty jako oznaczenia geograficzne lub nazwy pochodzenia”.
10. Artykuł 1 rozporządzenia nr 2400/96 stanowi:
„Niniejszym wpisuje się do »Rejestru chronionych nazw pochodzenia i chronionych oznaczeń geograficznych« nazwy wymienione w załączniku do niniejszego rozporządzenia jako chronione oznaczenia geograficzne (PGI [ChOG]) lub chronione nazwy pochodzenia (PDO [ChNP]), zgodnie z przepisami art. 6 ust. 3 rozporządzenia (EWG) nr 2081/92”.
Rozporządzenie (WE) nr 692/2003
11. Artykuł 1 pkt 13 rozporządzenia Rady (WE) nr 692/2003 z dnia 8 kwietnia 2003 r. zmieniającego rozporządzenie nr 2081/92 (Dz.U. L 99, s. 1) stanowi:
„[A]rtykuł 14 [rozporządzenia nr 2081/92] otrzymuje brzmienie:
a) ustęp 1 otrzymuje brzmienie:
»1. Kiedy nazwa pochodzenia lub oznaczenie geograficzne jest zarejestrowane na podstawie niniejszego rozporządzenia, każdy wniosek o rejestrację znaku towarowego, który przeznaczony jest dla produktu tego samego rodzaju i którego użycie wywoła zaistnienie jednej z sytuacji wskazanych w art. 13, zostanie odrzucony, jeżeli został złożony po dacie przedłożenia Komisji wniosku o rejestrację nazwy pochodzenia lub oznaczenia geograficznego.
Znaki towarowe zarejestrowane z naruszeniem akapitu pierwszego zostaną unieważnione«.
[…]”.
Rozporządzenie nr 510/2006
12. Motywy 19 i 20 rozporządzenia nr 510/2006 stanowią:
„Nazwy zarejestrowane na podstawie rozporządzenia (EWG) nr 2081/92 […] przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia powinny być nadal chronione na mocy niniejszego rozporządzenia i automatycznie wprowadzone do rejestru. Należy także przewidzieć środki przejściowe mające zastosowanie do wniosków o rejestrację otrzymanych przez Komisję przed wejściem w życie niniejszego rozporządzenia.
W celu zapewnienia jasności i przejrzystości należy uchylić rozporządzenie (EWG) nr 2081/92 i zastąpić je niniejszym rozporządzeniem”.
13. Artykuł 4 rozporządzenia nr 510/2006, zatytułowany „Specyfikacja produktu”, stanowi:
„1. Korzystanie z chronionej nazwy pochodzenia (ChNP) lub chronionego oznaczenia geograficznego (ChOG) jest dozwolone jedynie w przypadku, gdy produkt rolny lub środek spożywczy są zgodne ze specyfikacją produktu.
2. Specyfikacja produktu zawiera co najmniej następujące elementy:
[…]”.
14. Artykuł 7 ust. 6 wspomnianego rozporządzenia, zatytułowany „Sprzeciw, decyzja o rejestracji”, przewiduje:
„Komisja prowadzi rejestr chronionych nazw pochodzenia i chronionych oznaczeń geograficznych”.
15. Artykuł 13 ust. 1 tego rozporządzenia, zatytułowany „Ochrona”, stanowi:
„Zarejestrowane nazwy są chronione przed:
a) wszelkim bezpośrednim lub pośrednim wykorzystaniem w celach komercyjnych zarejestrowanej nazwy dla produktów nieobjętych rejestracją, o ile produkty te są porównywalne do produktów zarejestrowanych pod tą nazwą lub jeśli stosowanie nazwy pozwala na czerpanie korzyści z renomy nazwy chronionej;
b) wszelkim nadużywaniem, imitacją lub przywołaniem ich, nawet jeśli wskazane jest prawdziwe pochodzenie produktu lub jeśli chroniona nazwa została przetłumaczona lub towarzyszy jej określenie takie, jak: »rodzaj«, »typ«, »metoda«, »na sposób«, »imitacja« lub inne podobne określenie;
c) wszelkim innym nieprawdziwym lub wprowadzającym w błąd określeniem miejsca pochodzenia lub wytwarzania, właściwości lub podstawowych cech produktu, znajdującym się na opakowaniu zewnętrznym lub wewnętrznym, w materiale reklamowym lub w dokumentach odnoszących się do danego produktu, jak również stosowaniem opakowań mogących stworzyć fałszywe wrażenie co do jego pochodzenia;
d) wszelkimi innymi praktykami, które mogłyby wprowadzać konsumenta w błąd co do rzeczywistego pochodzenia produktu.
Jeżeli zarejestrowana nazwa zawiera w sobie nazwę produktu rolnego lub środka spożywczego, która jest uważana za nazwę rodzajową, stosowanie tej nazwy rodzajowej w odniesieniu do odpowiednich produktów rolnych lub środków spożywczych nie jest uważane za sprzeczne z akapitem pierwszym lit. a) lub b)”.
16. Artykuł 14 ust. 1 rozporządzenia nr 510/2006, zatytułowany „Związek między znakami towarowymi, nazwami pochodzenia i oznaczeniami geograficznymi”, stanowi:
„W przypadkach gdy nazwa pochodzenia lub oznaczenie geograficzne zostało zarejestrowane na podstawie niniejszego rozporządzenia, wniosek o rejestrację znaku towarowego, odpowiadający jednemu z przypadków wymienionych w art. 13 i odnoszący się do tej samej kategorii produktów, jest odrzucany, o ile wniosek o rejestrację znaku towarowego został złożony po złożeniu w Komisji wniosku o rejestrację.
Znaki towarowe zarejestrowane z naruszeniem akapitu pierwszego są unieważniane”.
17. Artykuł 17 tego rozporządzenia, zatytułowany „Przepisy przejściowe”, stanowi:
„1. Nazwy, które w dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia są wyszczególnione w załączniku do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1107/96 […], oraz nazwy wyszczególnione w załączniku do rozporządzenia Komisji (WE) nr 2400/96 […] zostają automatycznie wpisane do rejestru, o którym mowa w art. 7 ust. 6 niniejszego rozporządzenia. Odpowiadające im specyfikacje produktów są uznawane za specyfikacje, o których mowa w art. 4 ust. 1. Pozostają w mocy wszelkie szczegółowe przepisy przejściowe związane z takimi rejestracjami.
2. W przypadku oczekujących na rozpatrzenie wniosków o rejestrację, sprzeciwów i wniosków o unieważnienie, które Komisja otrzymała przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia:
a) nie mają zastosowania procedury określone w art. 5 bez uszczerbku dla przepisów art. 13 ust. 3; oraz
b) jednolity dokument, o którym mowa w art. 5 ust. 3 lit. c), zostaje zastąpiony streszczeniem specyfikacji produktu sporządzonym zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 383/2004 [z dnia 1 marca 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia nr 2081/92 w odniesieniu do streszczenia głównych punktów opisu produktu (Dz.U. L 64, s. 16)].
3. W razie konieczności Komisja przyjmuje inne przepisy przejściowe zgodnie z procedurą określoną w art. 15 ust. 2”.
18. Zgodnie z art.19 rozporządzenia nr 510/2006:
„Niniejszym uchyla się rozporządzenie (EWG) nr 2081/92.
Odesłania do uchylonego rozporządzenia traktowane są jako odesłania do niniejszego rozporządzenia i powinny być odczytywane zgodnie z tabelą korelacji zawartą w załączniku III”.
Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
19. Bayerischer Brauerbund jest niemieckim stowarzyszeniem chroniącym wspólne interesy browarów bawarskich. W świetle zaświadczenia Amtsgericht München jego statut został sporządzony w dniu 7 grudnia 1917 r. Bayerischer Brauerbund jest właścicielem zarejestrowanych wspólnych znaków towarowych Genuine Bavarian Beer, od 1958 r., Bayrisch Bier i Bayrisches Bier, od 1968 r., oraz Reinheitsgebot seit 1516 Bayrisches Bier, od 1985 r.
20. Bavaria jest niderlandzką spółką handlową produkującą piwo, która działa na rynku międzynarodowym. Prowadząc uprzednio działalność pod nazwą „Firma Gebroeders Swinkels”, spółka ta zaczęła używać słowa „Bavaria” począwszy od 1925 r. i wprowadziła je do swej nazwy w 1930 r. Bavaria była i jest właścicielem szeregu znaków towarowych i zarejestrowanych elementów graficznych zawierających słowo „Bavaria”. Wspomniane rejestracje przypadały na lata 1947, 1971, 1982, 1991, 1992 i 1995. Niektórym z tych znaków odmówiono ochrony w Niemczech w latach 1973,1992 i 1993.
21. Nazwa „Bayerisches Bier” jest przedmiotem porozumień bilateralnych o ochronie oznaczeń pochodzenia, nazw pochodzenia i innych nazw geograficznych między z jednej strony Republiką Federalną Niemiec, a z drugiej strony Republiką Francuską (1961), Republiką Włoską (1963), Republiką Grecką (1964), Konfederacją Szwajcarską (1967) i Królestwem Hiszpanii (1970).
22. W dniu 28 września 1993 r. Bayerischer Brauerbund w porozumieniu z dwoma innymi stowarzyszeniami bawarskimi wniosło do rządu niemieckiego wniosek o rejestrację ChOG na podstawie art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 2081/92. W dniu 20 stycznia 1994 r. rząd niemiecki przedstawił Komisji wniosek o rejestrację ChOG „Bayerisches Bier” zgodnie z procedurą uproszczoną przewidzianą we wspomnianym przepisie.
23. Między Komisją a władzami niemieckimi doszło do wymiany licznych informacji w celu skompletowania akt, które uznano za pełne w dniu 20 maja 1997 r. Ostateczna specyfikacja została przekazana Komisji pismem z dnia 28 marca 2000 r.
24. Komitet Regulacyjny Chronionych Oznaczeń Geograficznych i Chronionych Nazw Pochodzenia (zwany dalej „komitetem”) kilkakrotnie debatował nad dwoma wnioskami Komisji dotyczącymi rozporządzenia w sprawie rejestracji „Bayerisches Bier” jako ChOG. Jedną z kwestii poruszanych w tych debatach było istnienie znaków towarowych również zawierających określenie „Bayerisches Bier” lub jego tłumaczenie.
25. Ponieważ w ramach komitetu nie została uzyskana większość przewidziana w art. 15 akapit drugi rozporządzenia nr 2081/92, nie mógł on przedstawić swej opinii w przepisanym terminie. Komisja przekształciła zatem ten ostatni wniosek we wniosek dotyczący rozporządzenia Rady, która następnie przyjęła rozporządzenie nr 1347/2001, na mocy którego zarejestrowano „Bayerisches Bier” jako ChOG, umieszczając je wśród nazw wymienionych w załączniku do rozporządzenia nr 1107/96.
26. W ślad za podobnymi inicjatywami podjętymi w innych państwach członkowskich Bayerischer Brauerbund wniosło do Landgericht München o nakazanie Bavarii zrzeczenia się z ochrony jednego ze znaków przywołanych w pkt 20 niniejszego wyroku. Dotyczyło to konkretnie międzynarodowego znaku towarowego zarejestrowanego pod numerem 645 349, chronionego w Niemczech z pierwszeństwem od dnia 28 kwietnia 1995 r.
27. Landgericht München uwzględnił powództwo Bayerischer Brauerbund orzeczeniem utrzymanym w apelacji wyrokiem Oberlandesgericht München. Od tego wyroku Bavaria wniosła „Revision” do sądu krajowego.
28. W tym kontekście Bundesgerichtshof postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1) Czy art. 14 ust. 1 rozporządzenia […] nr 510/2006 znajduje zastosowanie, jeżeli chronione oznaczenie zostało zarejestrowane zgodnie z uproszczoną procedurą określoną w art. 17 rozporządzenia […] nr 2081/92 […]?
2 a)	W przypadku udzielenia na pytanie pierwsze odpowiedzi twierdzącej, jaką datę należy przyjąć za punkt odniesienia przy ocenie pierwszeństwa chronionego oznaczenia geograficznego w rozumieniu art. 14 ust. 1 rozporządzenia […] nr 510/2006?
b) W przypadku udzielenia na pytanie pierwsze odpowiedzi przeczącej, jaki przepis reguluje kolizję między oznaczeniem geograficznym skutecznie zarejestrowanym zgodnie z uproszczoną procedurą określoną w art. 17 rozporządzenia […] nr 2081/92 a znakiem towarowym i na jakiej podstawie można określić pierwszeństwo chronionego oznaczenia geograficznego?
3) Czy można oprzeć się na przepisach prawa krajowego dotyczących ochrony oznaczeń geograficznych, jeżeli oznaczenie »Bayerisches Bier« spełnia przesłanki rejestracji ustanowione w rozporządzeniu […] nr 2081/92 i w rozporządzeniu […] nr 510/2006, jednak rozporządzenie […] nr 1347/2001 jest nieważne?”.
29. Decyzją Prezesa Trybunału z dnia 8 maja 2008 r. niniejsze postępowanie zostało zawieszone do czasu ogłoszenia wyroku w sprawie C‑343/07 Bavaria i Bavaria Italia (wyrok z dnia 2 lipca 2009 r., Zb.Orz. s. I‑5491). Sprawa ta dotyczyła wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożonego przez Corte d’appello di Torino (Włochy) w ramach sporu, który dotyczył między innymi kwestii ważności rozporządzenia nr 1347/2001 i który również toczył się między Bavarią a Bayerischer Brauerbund.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
30. Na wstępie należy zauważyć, że o ile pytania pierwsze i drugie zakładają ważność rozporządzenia nr 1347/2001, o tyle w pytaniu trzecim sąd krajowy wyszedł z założenia, że jest ono nieważne.
31. Pytanie trzecie należy zatem rozpatrzyć przed pytaniami pierwszym i drugim.
W przedmiocie pytania trzeciego
32. W pytaniu trzecim sąd krajowy zastanawia się nad tym, czy rozporządzenie nr 1347/2001 jest ważne, i w przypadku udzielenia na takie pytanie odpowiedzi przeczącej, nad możliwością zastosowania przepisów krajowych dotyczących ochrony nazw geograficznych, jeżeli mimo nieważności tego rozporządzenia ChOG „Bayerisches Bier” spełnia przesłanki rejestracji określone w rozporządzeniach nr 2081/92 i nr 510/2006.
33. Z postanowienia odsyłającego wynika, że pytanie to zostało zadane w kontekście takich samych elementów mogących wpłynąć na ważność rozporządzenia nr 1347/2001 jak te podniesione przez Corte d’appello di Torino w postępowaniu, w którym wydano ww. wyrok w sprawie Bavaria i Bavaria Italia i które w momencie wystąpienia z niniejszym wnioskiem toczyło się przed Trybunałem.
34. Z uwagi na to, że we wspomnianym wyroku Trybunał odpowiedział, iż analiza postawionego pytania nie wykazała elementów, które kwestionowałyby ważność przepisów rozporządzenia nr 1347/2001, nie ma potrzeby udzielania odpowiedzi na pytanie trzecie.
W przedmiocie pytań pierwszego i drugiego
35. W pytaniach pierwszym i drugim, które należy przeanalizować wspólnie, sąd krajowy pragnie dowiedzieć się od Trybunału, w jaki sposób należy określić przepisy i datę odniesienia, które winny być stosowane przy rozstrzyganiu kolizji między nazwą ważnie zarejestrowaną jako ChOG zgodnie z procedurą uproszczoną określoną w art. 17 rozporządzenia nr 2081/92 a znakiem towarowym, którego zgłoszenia do rejestracji dokonano zarazem przed zarejestrowaniem tej nazwy i przed wejściem w życie rozporządzenia nr 692/2003.
W przedmiocie braku zastosowania ratione temporis art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 510/2006 lub rozporządzenia nr 2081/92 w brzmieniu nadanym rozporządzeniem nr 692/2003 w sprawie przed sądem krajowym
36. Zarówno art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 2081/92 w swym pierwotnym brzmieniu i w tym wynikającym z rozporządzenia nr 692/2003, jak i art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 510/2006, mają na celu uregulowanie kolizji między nazwami zarejestrowanymi jako ChOG a zgłoszonym do rejestracji znakiem towarowym, który może prowadzić do jednej z sytuacji określonych w art. 13 rozporządzenia nr 2081/92 i rozporządzenia nr 510/2006 i dotyczy towarów tego samego rodzaju lub tej samej klasy co ChOG.
37. Rozwiązanie przewidziane w przypadku takiej kolizji polega na odrzuceniu zgłoszenia danego znaku lub ewentualnie unieważnienia znaku już zarejestrowanego, jeżeli owo zgłoszenie zostało dokonane po datach wskazanych odpowiednio w tych poszczególnych przepisach.
38. I tak zgodnie z art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 510/2006 i z art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 2081/92 w brzmieniu nadanym rozporządzeniem nr 692/2003 zgłoszenie danego znaku należy odrzucić lub ewentualnie znak ten musi zostać unieważniony, jeżeli owo zgłoszenie zostało dokonane po przedłożeniu Komisji wniosku o zarejestrowanie danej nazwy jako ChOG.
39. Jednakże przytoczone przepisy nie mogą zostać zastosowane z mocą wsteczną w celu rozstrzygnięcia kolizji, takiej jak ta stanowiąca źródło sprawy przed sądem krajowym, między nazwą ważnie zarejestrowaną jako ChOG zgodnie z procedurą uproszczoną określoną w art. 17 rozporządzenia nr 2081/92 a znakiem towarowym, który został zgłoszony do rejestracji przed datą wejścia w życie rozporządzenia nr 692/2003.
40. Z utrwalonego orzecznictwa wynika bowiem, że zasada pewności prawa z reguły sprzeciwia się temu, by początek obowiązywania aktu prawa Unii przypadał przed datą jego publikacji, mimo że w drodze wyjątku dopuszczalne jest odstępstwo od tej reguły, jeżeli wymaga tego zamierzony cel i jeżeli uzasadnione oczekiwania zainteresowanych osób są należycie respektowane. W tym zakresie w celu zapewnienia przestrzegania zasady pewności prawa i zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań materialnoprawne przepisy prawa Unii należy interpretować jako dotyczące sytuacji zaistniałych przed ich wejściem w życie jedynie w przypadku, gdy z ich treści, celu i systematyki jasno wynika, że należy im przypisać taki skutek (zob. wyrok z dnia 24 września 2002 r. w sprawach połączonych C‑74/00 P i C‑75/00 P Falck i Acciaierie di Bolzano przeciwko Komisji, Rec. s. I‑7869, pkt 119 i przytoczone tam orzecznictwo).
41. O ile zasada pewności prawa stoi na przeszkodzie temu, by przepis miał zastosowanie z mocą wsteczną niezależnie od korzystnych lub niekorzystnych skutków, jakie to zastosowanie mogłoby mieć w odniesieniu do zainteresowanego, o tyle ta sama zasada wymaga, by jakiekolwiek okoliczności faktyczne były zwykle, w braku wyraźnie określonego wskazania przeciwnego, badane w świetle przepisów prawa obowiązujących w czasie, gdy dane okoliczności miały miejsce. Jeśli nowa ustawa dotyczy jednak jedynie przyszłości, to stosuje się ona również, bez odstępstw, do przyszłych skutków sytuacji zaistniałych w czasie obowiązywania wcześniejszej ustawy (zob. wyrok z dnia 6 lipca 2006 r. w sprawie C‑154/05 Kersbergen-Lap i Dams-Schipper, Zb.Orz. s. I‑6249, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo).
42. Należy stwierdzić, że okoliczności powstania kolizji między nazwą a znakiem towarowym będącymi przedmiotem postępowania przed sądem krajowym zaistniały przed wejściem w życie nie tylko rozporządzenia nr 510/2006, lecz również rozporządzenia nr 692/2003, którym wprowadzono zmiany do rozporządzenia nr 2081/92. Owa kolizja jest w istocie powiązana z faktem, że z jednej strony w następstwie wniosku przedłożonego przez rząd niemiecki Komisji w dniu 20 stycznia 1994 r. nazwa „Bayerisches Bier” została zarejestrowana na mocy rozporządzenia nr 1347/92 jako ChOG, zgodnie z uproszczoną procedurą określoną w rozporządzeniu nr 2081/92, a z drugiej strony znak towarowy Bavarii, który jest przedmiotem rejestracji międzynarodowej nr 645 349, korzysta z prawa pierwszeństwa i z tego tytułu również z ochrony, między innymi, w Niemczech od dnia 28 kwietnia 1995 r.
43. W zakresie, w jakim z brzmienia, celu lub systematyki rozporządzeń nr 692/2003 i nr 510/2006, a w szczególności z przepisów przeanalizowanych powyżej, nie wynika, jakoby można im było nadać moc wsteczną, należy stwierdzić, że kolizja, taka jak ta występująca w sprawie przed sądem krajowym, między ChOG a znakiem towarowym winna zostać rozstrzygnięta na podstawie art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 2081/92 w pierwotnym brzmieniu.
44. W istocie w tym przypadku chodzi o ustalenie, czy w momencie zarejestrowania rozpatrywanego znaku towarowego Bavaria w 1995 r. ChOG „Bayerisches Bier” korzystało już z pierwszeństwa uzasadniającego unieważnienie tego znaku. Kwestię tę należy rozpatrzyć w świetle przepisów regulujących omawianą kolizję w momencie jej powstania.
45. W tym względzie pozostaje bez znaczenia, że na podstawie motywu 19 i art. 17 rozporządzenia nr 510/2006 nazwy zarejestrowane jako ChOG zgodnie z rozporządzeniem nr 2081/92 korzystają z ochrony ustanowionej w rozporządzeniu nr 510/2006.
W przedmiocie możliwości zastosowania ratione materiae art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 2081/92 w sporze przed sądem krajowym
46. Tytułem wstępu należy przypomnieć, że w systemie ustanowionym przez rozporządzenie nr 2081/92 nazwy mogły być rejestrowane albo w trybie procedury zwykłej, określonej w art. 5 i nast. tego rozporządzenia, albo w trybie procedury uproszczonej, określonej w art. 17 tego rozporządzenia. Podczas gdy nazwy zarejestrowane zgodnie ze zwykłą procedurą zostały wymienione w załączniku do rozporządzenia nr 2400/96, nazwy zarejestrowane zgodnie z procedurą uproszczoną zostały wpisane do załącznika do rozporządzenia nr 1107/96.
47. Leżąca u źródła sporu przed sądem krajowym kolizja podlega przepisowi art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 2081/92.
48. Wspomniany art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 2081/92 jest bowiem jedynym właściwym przepisem, na podstawie którego należy rozstrzygać kolizje między nazwami a zgłoszonymi znakami towarowymi, ponieważ art. 14 ust. 2 i 3 tego rozporządzenia odnosi się do innych sytuacji.
49. Zgodnie z normą kolizyjną przewidzianą w art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 2081/92 zgłoszenie znaku towarowego odrzuca się, a jeśli znak został już zarejestrowany, prawa do niego unieważnia się, jeżeli takie zgłoszenie zostało dokonane po dacie publikacji, o której mowa w art. 6 ust. 2 tego rozporządzenia. Zgłoszenie odrzuca się lub prawa do znaku unieważnia się także wówczas, gdy zgłoszenie zostało dokonane wprawdzie przed datą publikacji, jednak ta ostatnia miała miejsce przed zarejestrowaniem znaku.
50. Wspomniana norma kolizyjna przewiduje zatem podstawę odmowy rejestracji danego znaku towarowego lub ewentualnie unieważnienia tego znaku, wskazując jako datę odniesienia dla zastosowania tej normy moment dokonania publikacji, o której mowa w art. 6 ust. 2 rozporządzenia nr 2081/92.
51. Zdaniem Komisji ustalenie takiej daty odniesienia oznacza, że art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 2081/92 nie znajduje zastosowania do nazw zarejestrowanych zgodnie z procedurą uproszczoną, ponieważ przewidziana w art. 6 ust. 2 tego rozporządzenia publikacja jest dokonywana wyłącznie w ramach zwykłej procedury rejestracyjnej.
52. Takiej interpretacji nie można podzielić.
53. Po pierwsze bowiem, art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 2081/92 odnosi się do nazw pochodzenia i oznaczeń geograficznych zarejestrowanych „zgodnie z niniejszym rozporządzeniem”, bez dokonywania rozróżnienia na rodzaj zastosowanej procedury.
54. Po drugie, należy przypomnieć, że celem art. 17 rozporządzenia nr 2081/92 było zarejestrowanie, zgodnie z procedurą uproszczoną, nazw istniejących już w państwach członkowskich, które spełniając w pełni materialne przesłanki tego rozporządzenia, były wcześniej chronione ustawowo lub prawem zwyczajowym.
55. W tym zakresie należy stwierdzić, że system ustanowiony przez rozporządzenie nr 2081/92, a w szczególności przez art. 17 tego rozporządzenia, ma na celu przyznanie nazwom objętym uproszczoną procedurą rejestracji tego samego zakresu ochrony co w przypadku nazw podlegających zwykłej procedurze rejestracji.
56. Ponadto, jak wynika z motywu drugiego rozporządzenia nr 1107/96 i z motywu czwartego rozporządzenia nr 2400/96, rejestracja – czy to zgodnie z procedurą uproszczoną, czy to procedurą zwykłą – oznacza, że dane nazwy są zgodne z przepisami rozporządzenia nr 2081/92 i w rezultacie zasługują na ochronę na poziomie Unii.
57. W konsekwencji należy stwierdzić, że art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 2081/92 znajduje zastosowanie także do kolizji dotyczących nazw zarejestrowanych jako ChOG zgodnie z procedurą uproszczoną.
W przedmiocie daty odniesienia, jaką należy przyjąć w ramach stosowania art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 2081/92 w przypadku kolizji dotyczącej nazwy zarejestrowanej jako ChOG zgodnie z procedurą uproszczoną
58. Należy stwierdzić, że data odniesienia określona w art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 2081/92 odnosi się do daty dokonania publikacji, o której mowa w art. 6 ust. 2 tego rozporządzenia, niemniej publikacji tej nie dokonuje się w ramach procedury uproszczonej. Należy zatem ustalić datę odniesienia właściwą dla kolizji dotyczącej nazwy zarejestrowanej jako ChOG w trybie tej procedury.
59. Ponieważ w tym względzie system ochrony ustanowiony przez rozporządzenie nr 2081/92 jest jednolity i wyczerpujący (zob. wyrok z dnia 8 września 2009 r. w sprawie C‑478/07 Budĕjovický Budvar, Zb.Orz. s. I‑7721, pkt 114, 115), należy go postrzegać jako system zupełny, który nie pozostawia państwom członkowskim swobody wypełnienia luki poprzez odwołanie się do ich prawa krajowego. Rozwiązania należy zatem szukać w świetle systematyki oraz celów rozpatrywanych przepisu i rozporządzenia (zob. podobnie wyrok z dnia 30 stycznia 1974 r. w sprawie 159/73 Hannoversche Zucker, Rec. s. 121, pkt 4).
60. W tym względzie należy zauważyć, po pierwsze, że w przypadku procedury zwykłej art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 2081/92 przewiduje ochronę nazw na poziomie Unii w kontekście konkurencyjnego znaku towarowego, który pochodzi z okresu poprzedzającego rejestrację tej nazwy.
61. W tych okolicznościach ustalenie tej daty poprzez odniesienie się do publikacji na poziomie Unii, tak jak to zostało przewidziane w art. 6 ust. 2 tego rozporządzenia, spełnia wymogi wynikające z zasady pewności prawa.
62. Pierwszą publikacją nazw zarejestrowanych zgodnie z procedurą uproszczoną na poziomie Unii była publikacja dotycząca ich rejestracji.
63. Po drugie, należy zauważyć, że zgodnie z art. 17 ust. 3 rozporządzenia nr 2081/92 państwa członkowskie mogą utrzymywać ochronę krajową nazw, o których poinformowały zgodnie z art. 17 ust. 1 tego rozporządzenia do czasu podjęcia decyzji o rejestracji. Na podstawie art. 1 rozporządzenia nr 1107/96 nazwy przekazane zgodnie ze wspomnianym art. 17 są nadal chronione na szczeblu krajowym do czasu podjęcia decyzji w ich sprawie.
64. Zważywszy na to, że dla nazw podlegających rejestracji zgodnie z procedurą uproszczoną ochrona krajowa została utrzymana do momentu ich rejestracji, ustalenie momentu rozpoczęcia obowiązywania tej rejestracji jako daty odniesienia dla tych nazw do celów ochrony przyznanej przez art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 2081/92 odpowiada ekonomice systemu ustanowionego przez to rozporządzenie.
65. Ponadto, jak to wynika z rozporządzenia nr 1347/2001 dotyczącego ChOG będącego przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, publikacja rejestracji zawiera również moment rozpoczęcia obowiązywania tej rejestracji i odpowiada w związku z tym wymogom pewności prawa.
66. W konsekwencji należy stwierdzić, że co się tyczy nazw zarejestrowanych zgodnie z uproszczoną procedurą określoną w art. 17 rozporządzenia nr 2081/92, przyjęcie momentu rozpoczęcia obowiązywania rejestracji jako daty odniesienia odpowiada zarówno celowi takiej daty zgodnie z art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 2081/92, jak i systematyce tego ostatniego.
67. Z powyższego wynika, że moment ten stanowi datę odniesienia na potrzeby rozstrzygnięcia, w zastosowaniu art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 2081/92, kolizji dotyczącej nazwy zarejestrowanej jako ChOG zgodnie z procedurą uproszczoną.
68. W świetle powyższego na pytania pierwsze i drugie należy odpowiedzieć, że art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 2081/92 ma zastosowanie przy rozstrzyganiu kolizji między nazwą ważnie zarejestrowaną jako ChOG zgodnie z procedurą uproszczoną określoną w art. 17 tego rozporządzenia a znakiem towarowym prowadzącym do zaistnienia jednej z sytuacji, o których mowa w art. 13 wspomnianego rozporządzenia, i odnoszącym się do tego samego rodzaju towaru, którego zgłoszenia do rejestracji dokonano zarazem przed rejestracją tej nazwy i przed wejściem w życie rozporządzenia nr 692/2003. Moment rozpoczęcia obowiązywania rejestracji tej nazwy stanowi datę odniesienia do celów stosowania wspomnianego art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 2081/92.
W przedmiocie kosztów
69. Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Sentencja
Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:
Artykuł 14 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2081/92 z dnia 14 lipca 1992 r. w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych i nazw pochodzenia produktów rolnych i środków spożywczych ma zastosowanie przy rozstrzyganiu kolizji między nazwą ważnie zarejestrowaną jako chronione oznaczenie geograficzne zgodnie z procedurą uproszczoną określoną w art. 17 tego rozporządzenia a znakiem towarowym prowadzącym do zaistnienia jednej z sytuacji, o których mowa w art. 13 wspomnianego rozporządzenia, i odnoszącym się do tego samego rodzaju towaru, którego zgłoszenia do rejestracji dokonano zarazem przed rejestracją tej nazwy i przed wejściem w życie rozporządzenia Rady (WE) nr 692/2003 z dnia 8 kwietnia 2003 r. zmieniającego rozporządzenie nr 2081/92. Moment rozpoczęcia obowiązywania rejestracji tej nazwy stanowi datę odniesienia do celów stosowania wspomnianego art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 2081/92.