62011CJ0036
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Ir-Raba’ Awla)
6 ta’ Settembru 2012 (
*1
)
“Agrikultura — Organiżmi mmodifikati ġenetikament — Direttiva 2002/53/KE — Katalgu komuni ta’ varjetajiet ta’ speċi ta’ pjanti agrikoli — Organiżmi mmodifikati ġenetikament inklużi fil-katalgu komuni — Regolament (KE) Nru 1829/2003 — Artikolu 20 — Prodotti eżistenti — Direttiva 2001/18/KE — Artikolu 26a — Miżuri intiżi sabiex jevitaw il-preżenza mhux intenzjonata ta’ organiżmi mmodifikati ġenetikament — Miżuri nazzjonali li jipprojbixxu l-kultivazzjoni ta’ organiżmi ġenetikament immodifikati inklużi fil-katalgu komuni u awtorizzati bħala prodotti eżistenti fl-istennija ta’ miżuri bbażati fuq l-Artikolu 26a tad-Direttiva 2001/18/KE”
Fil-Kawża C-36/11,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Consiglio di Stato (l-Italja), permezz ta’ deċiżjoni tal-14 ta’ Jannar 2011, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fl-24 ta’ Jannar 2011, fil-proċedura
Pioneer Hi Bred Italia Srl
vs
Ministero delle Politiche agricole alimentari e forestali,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Ir-Raba’ Awla),
komposta minn J.-C. Bonichot, President tal-Awla, A. Prechal, L. Bay Larsen (Relatur), C. Toader u E. Jarašiūnas, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: Y. Bot,
Reġistratur: M. Ferreira, Amministratur Prinċipali,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tal-21 ta’ Marzu 2012,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
—
għal Pioneer Hi Bred Italia Srl, minn A. Police u F. Degni, avukati,
—
għall-Gvern Taljan, minn G. Palmieri, bħala aġent, assistita minn S. Varone u G. Aiello, avvocati dello Stato,
—
għall-Gvern Spanjol, minn A. Rubio González, bħala aġent,
—
għall-Kummissjoni Ewropea, minn D. Bianchi u L. Pignataro-Nolin, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tas-26 ta’ April 2012,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 26a tad-Direttiva 2001/18/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-12 ta’ Marzu 2001, dwar ir-rilaxx intenzjonat fl-ambjent ta’ organiżmi modifikati ġenetikament u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 90/220/KEE (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 6, p. 77), kif emendata bid-Direttiva 2008/27/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-11 ta’ Marzu 2008, (ĠU L 81, p. 45, iktar ’il quddiem id-“Direttiva 2001/18”), moqrija flimkien mar-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni 2003/556/KE, tat-23 ta’ Lulju 2003, dwar Linji gwida għall-iżvilupp ta’ strateġiji nazzjonali u l-aħjar prassi biex tkun żgurata l-koeżistenza tal-uċuħ modifikati ġenetikament mal-biedja konvenzjonali u organika (ĠU L 189, p. 36, iktar ’il quddiem ir-“Rakkomandazzjoni tat-23 ta’ Lulju 2003”) u r-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni, tat-13 ta’ Lulju 2010, dwar linji gwida għall-iżvilupp ta’ miżuri ta’ koeżistenza nazzjonali biex tiġi evitata l-preżenza mhux intenzjonata ta’ OMĠ f’uċuħ tar-raba’ konvenzjonali u organiċi (ĠU C 200, p. 1, iktar ’il quddiem ir-“Rakkomandazzjoni tat-13 ta’ Lulju 2010”).
2
Din id-domanda tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn Pioneer Hi Bred Italia Srl (iktar ’il quddiem “Pioneer”) u l-Ministero delle Politiche agricole alimentari e forestali (Ministeru tal-Politika agrikola, tal-ikel u tal-foresti) dwar il-legalità ta’ nota ta’ dan il-ministeru li kienet tinforma lil Pioneer li, fl-istennija, mir-reġjuni, ta’ regoli xierqa sabiex jiżguraw il-koeżistenza ta’ wċuħ tar-raba’ konvenzjonali, organiċi u dawk immodifikati ġenetikament, huwa ma setax jipproċessa t-talba ta’ dik il-kumpannija sabiex tiġi awtorizzata tikkultiva l-ibridi ta’ qamħirrum immodifikat ġenetikament li kien diġà inkluż fil-katalgu komuni ta’ varjetajiet ta’ speċi ta’ pjanti agrikoli ( iktar ’il quddiem il-“katalgu komuni”).
Il-kuntest ġuridiku
Il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni
Id-Direttiva 2001/18
3
Id-Direttiva 2001/18 tirregola r-rilaxx intenzjonat fl-ambjent ta’ organiżmi mmodifikati ġenetikament (OMGs) kif ukoll it-tqegħid fis-suq tal-OMGs bħala prodotti jew elementi ta’ prodotti.
4
L-Artikolu 34 tad-Direttiva 2001/18 jiffissa d-data tat-traspożizzjoni tagħha għal mhux iktar tard mis-17 ta’ Ottubru 2002. L-Artikolu 36 jirrevoka, fis-17 ta’ Ottubru 2002, id-Direttiva tal-Kunsill 90/220/KEE, tat-23 ta’ April 1990, dwar ir-rilaxx intenzjonat fl-ambjent ta’ organiżmi modifikati ġenetikament (ĠU L 117, p. 15), u jipprovdi li r-riferimenti għal din id-direttiva għandhom jinftiehmu bħala riferimenti għad-Direttiva 2001/18 skont tabella ta’ korrispondenza li tinstab fl-Anness.
5
Skont il-premessi 18 u 28 tagħha, id-Direttiva 2001/18, l-istess bħal preċedentement, id-Direttiva 90/220, tistabbilixxi proċeduri armonizzati u kriterji għal evalwazzjoni każ b’każ ta’ riskji potenzjali li jiġu minn rilaxx intenzjonat ta’ OMGs fl-ambjent, kif ukoll proċedura ta’ awtorizzazzjoni tal-Komunità għat-tqegħid fis-suq ta’ prodotti kkonċernati, fejn l-użu intenzjonat ta’ dawn jinvolvi r-rilaxx intenzjonat ta’ organiżmi fl-ambjent.
6
Il-premessi 50 sa 52 ta’ din id-direttiva jiddikjaraw:
“(50)
Il-kunsensi eżistenti li ingħataw skond id-[Direttiva 90/220] jkollhom jiġu mġedda biex tevita disparità bejn kunsensi li ingħataw skond dik id-Direttiva u dawk skond din id-Direttiva u biex tieħu akkont tal-kondizzjonijiet ta’ kunsens skond [id-Direttiva 90/220].
(51)
Dan it-tiġdid jirrikjedi perijodu transitorju li matulu kunsensi eżistenti li ingħataw skond id-[Direttiva 90/220] jibqgħu mhux affetwati.
(52)
Meta kunsens ikun imġedded, irid ikun possibbli li tirrevedi l-kondizzjonijiet kollha tal-kunsens oriġinali, inklużi dawk relatati mas-sorveljar u l-limitazzjoni ta’ żmien tal-kunsens.”
7
Fir-rigward tal-OMGs li tqiegħdu fis-suq bħala prodotti jew elementi ta’ prodotti, l-Artikoli 13 sa 24 tad-Direttiva 2001/18 jirregolaw essenzjalment il-proċedura ta’ evalwazzjoni u ta’ awtorizzazzjoni ta’ prodotti ġodda, it-tiġdid tal-awtorizzazzjoni ta’ prodotti eżistenti, is-sorveljanza ta’ prodotti awtorizzati, l-ittikkettjar tagħhom, kif ukoll klawżola ta’ salvagwardja li tippermetti l-adozzjoni mill-Istati Membri ta’ miżuri restrittivi f’każ ta’ riskju għas-saħħa tal-bniedem jew l-ambjent.
8
Fir-rigward, b’mod partikolari, tat-tiġdid, qabel is-17 ta’ Ottubru 2006, tal-awtorizzazzjonijiet mogħtija qabel is-17 ta’ Ottubru 2002 taħt id-Direttiva 90/220, il-modalitajiet tiegħu huma rregolati mill-Artikolu 17 tad-Direttiva 2001/18, intitolat “Tiġdid ta’ kunsens”. Skont l-Artikolu 17(9), l-operatur ikkonċernat li indirizza, qabel is-17 ta’ Ottubru 2006, notifika ta’ tiġdid ta’ kunsens jista’ jibqa’ jqiegħed OMGs fis-suq skont il-kundizzjonijiet speċifikati f’dak il-kunsens sakemm tittieħed deċiżjoni finali f’dak li jikkonċerna t-tiġdid mitlub.
9
L-Artikolu 26a tad-Direttiva 2001/18, intitolat “Miżuri biex tiġi evitata l-preżenza mhux mixtieqa ta’ OMĠ”, huwa fformulat kif ġej:
“1.   L-Istati Membri jistgħu jieħdu l-miżuri xierqa biex jevitaw il-preżenza mhux mixtieq ta’ OMĠ fi prodotti oħra.
2.   Il-Kummissjoni għandha tiġbor u tikkordina informazzjoni msejsa fuq studji fuq livell Komunitarju u nazzjonali, tosserva l-iżviluppi rigward il-koeżistenza fl-Istati Membri u, fuq il-bażi ta’ l-informazzjoni u l-osservazzjonijiet, tiżviluppa linji gwida dwar il-koeżistenza ta’ uċuħ tar-raba’ mmodifikati ġenetikament, konvenzjonali u organiċi.”
Ir-Rakkomandazzjoni tat-23 ta’ Lulju 2003
10
Il-premessa 4 tar-Rakkomandazzjoni tat-23 ta’ Lulju 2003 taqra kif ġej:
“Il-proċedura ta’ għoti finali tal-awtorizzazzjoni prevista mid-Direttiva 2001/18 tinkludi, skont il-każ, miżuri speċifiċi ta’ koeżistenza fid-dawl li jiġu protetti l-ambjent u s-saħħa tal-bniedem; l-implimentazzjoni tal-imsemmija miżuri hija obbligatorja.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
11
Il-paragrafu 1.1 tal-linji gwida annessi mar-Rakkomandazzjoni tat-23 ta’ Lulju 2003, intitolat “Il-kunċett tal-koeżistenza” jiddikjara:
“Il-kultivazzjoni tal-OMĠ mhux ser tonqos milli taffettwa l-organizzazzjoni tal-produzzjoni agrikola fl-Unjoni Ewropea. Minn naħa, hija tqajjem il-kwistjoni ta’ x’għandu jsir f’każ ta’ preżenza mhux intenzjonata ta’ wċuħ ġenetikament immodifikati (GM) f’uċuħ tar-raba’ konvenzjonali u viċi versa, u, min-naħa l-oħra, hija tqajjem il-kwistjoni tal-garanzija ta’ għażla libera tal-produtturi fir-rigward tal-ktajjen differenti ta’ produzzjoni. Fil-prinċipju, il-bdiewa għandhom ikunu jistgħu jagħżlu t-tip ta’ produzzjoni agrikola tal-għażla tagħhom, kemm jekk huma mmodifikati ġenetikament, b’mod konvenzjonali jew organiku. Ebda forma ta’ agrikoltura ma għandha tkun eskluża fl-Unjoni Ewropea.
Barra minn hekk, il-kwistjoni tal-għażla tal-konsumaturi titqajjem ukoll. Il-garanzija tal-prinċipju tal-għażla libera għall-konsumaturi Ewropej bejn ikel OMĠ u ikel mhux OMĠ ma tiddependix biss fuq sistema ta’ traċċabbiltà u ta’ ttikkettar li taħdem sew, iżda wkoll fuq l-abbiltà tas-settur agrikolu li jipprovdi t-tipi ta’ prodotti differenti. Il-kapaċità tal-industrija tal-ikel li tiżgura għażla wiesgħa għall-konsumaturi tiddependi, inkwantu għaliha, mill-kapaċità tas-settur agrikolu li jżomm il-ktajjen tal-produzzjoni sseparati.
Il-koeżistenza tirreferi għall-kapaċità tal-bdiewa li joperaw għażla effettiva bejn uċuħ tar-raba’ mmodifikati ġenetikament, organiċi u konvenzjonali, fl-osservanza tal-obbligi legali fil-qasam tal-ittikkettjar u / jew standards ta’ purità.
Il-preżenza mhux intenzjonata ta’ OMĠ f’ammont ogħla mil-limitu ffissat fil-leġiżlazzjoni tal-Komunità, iqajjem l-obbligu li jiġi indikat fuq it-tikketta mwaħħla l-preżenza ta’ OMĠ fil-prodott. Din is-sitwazzjoni tista’ tiġġenera telf fid-dħul attribwibbli għal prezz tas-suq iktar baxx jew għal diffikultajiet ta’ marketing tal-prodott inkwistjoni. Barra minn hekk, il-bdiewa jistgħu jiġu indotti sabiex ikollhom spejjeż addizzjonali marbutin mal-adozzjoni ta’ sistemi ta’ sorveljanza u ta’ miżuri intiżi li jnaqqsu t-taħlitiet ta’ wċuħ immodifikati ġenetikament u ta’ tipi oħra ta’ wċuħ. Il-koeżistenza tqajjem għalhekk il-problema tal-impatt ekonomiku potenzjali ta’ taħlita ta’ prodotti agrikoli mmodifikati ġenetikament u oħrajn, tal-identifikazzjoni ta’ miżuri prattiċi ta’ ġestjoni sabiex jitnaqqsu r-riskji kollha ta’ taħlit u tal-ispejjeż ta’ dawn il-miżuri.
[…]” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
Ir-Rakkomandazzjoni tat-13 ta’ Lulju 2010
12
Ir-Rakkomandazzjoni tat-13 ta’ Lulju 2010 tirrevoka u tissostitwixxi r-Rakkomandazzjoni tat-23 ta’ Lulju 2003.
13
Il-linji gwida annessi mar-Rakkomandazzjoni tat-13 ta’ Lulju 2010 jirripproduċu u jiżviluppaw l-indikazzjonijiet tal-linji gwida annessi mar-Rakkomandazzjoni tat-23 ta’ Lulju 2003.
Id-Direttiva 2002/53/KE
14
Il-premessa 11 tad-Direttiva tal-Kunsill 2002/53/KE, tat-13 ta’ Ġunju 2002, dwar il-varjetajiet komuni ta’ katalgi [katalgu komuni ta’ varjetatjiet] ta’ speċi ta’ pjanti agrikoli (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Vol. 36, p. 281) kif emendata bir-Regolament (KE) Nru 1829/2003 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-22 ta’ Settembru 2003 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 32, p. 432, iktar ’il quddiem id-“Direttiva 2002/53”), tiddikjara:
“Żerriegħa koperta minn din id-Direttiva għandha tiġi mibjugħa fis-suq fil-Komunità ladarba tiġi ppubblikata fil-katalgu komuni.”
15
L-Artikolu 1(1) u (2) ta’ din id-direttiva jipprovdi li:
“1.   Din id-Direttiva tikkonċerna l-aċċettazzjoni [ta’ varjetajiet b’mod partikolari, ta’ ċereali, fil-katalgu komuni].
2.   Il-[katalgu komuni] għandu jiġi kompilat fuq il-bażi tal-katalgi nazzjonali ta’ l-Istati Membri.”
16
L-Artikolu 4 ta’ din id-direttiva jgħid:
“1.   L-Istati Membri għandhom jiżguraw li varjetà hija aċċettata biss jekk tkun distinta, stabbli u suffiċjentement uniformi. Il-varjetà trid tkun ta’ valur sodisfaċenti għall-koltivazzjoni u għall-użu.
[…]
4.   Fil-każ ta’ varjetà ġenetikament modifikata […] varjetà għandha tiġi aċċettata biss jekk il-miżuri xierqa kollha jkunu ttieħdu biex jiġu evitati effetti ta’ ħsara fuq is-saħħa umana u l-ambjent.
5.   B’żieda ma’ dan, meta materjal derivat minn varjetà ta’ pjanta hu intenzjonat li jintuża [f’ikel jew f’għalf li jaqa’ taħt ir-Regolament (KE) Nru 1829/2003 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-22 ta’ Settembru 2003, dwar ikel u għalf modifikat ġenetikament (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 32, p. 432)], il-varjetà għandha tiġi aċċettata biss jekk tkun ġiet approvata skond dak ir-Regolament.
[…]”
17
L-Artikolu 7(1) u (4) jipprovdi:
“1.   L-Istati Membri għandhom jipprovdu li l-aċċettazzjoni ta’ varjetajiet tkun ibbażata fuq ir-riżultati ta’ eżamijiet uffiċjali, partikolarment provi ta’ tkabbir, li jkopru numru suffiċjenti ta’ karatteristiċi għall-varjetà li trid tiġi deskritta. […]
[…]
4.   (a) Fil-każ ta’ varjetà ġenetikament modifikata riferita fl-Artikolu 4(4), għandha titwettaq stima ta’ riskju ambjentali ekwivalenti għal dik preskritta fid-[Direttiva 90/220].
(b) Il-proċeduri li jiżguraw li l-istima tar-riskju ambjentali u elementi rilevanti oħra għandhom ikunu ekwivalenti għal dawk preskritti fid-[Direttiva 90/220] għandhom jiddaħħlu fuq proposta mill-Kummissjoni, f’Regolament tal-Kunsill ibbażata fuq il-bażi legali fit-Trattat. Sakemm dan ir-Regolament jidħol fis-seħħ varjetajiet ġenetikament modifikati għandhom jiġu aċċettati għal inklużjoni f’katalgu nazzjonali wara li jkunu ġew aċċettati għall-bejgħ fis-suq skond id-[Direttiva 90/220].
[…]”
18
L-Artikolu 16 jipprovdi:
“1.   L-Istati Membri għandhom jiżguraw li, b’effett mill-pubblikazzjoni riferit fl-Artikolu 17, żerriegħa ta’ varjetajiet aċċettati skond din id-Direttiva jew skond il-prinċipji li jikkorrispondu għal dawk ta’ din id-Direttiva mhiex suġġetta għal xi restrizzjonijiet li għandhom x’jaqsmu mal-varjetà.
2.   Stat Membru jista’, fuq applikazzjoni [...] ikun awtorizzat li jipprojbixxi l-użu tal-varjetà fit-territorju kollu jew parti minnu jew li jippreskrivi kondizzjonijiet xierqa għal koltivazzjoni tal-varjetà skond, fil-każijiet pprovduti fis-subparagrafu (ċ), flimkien mal-kondizzjonijiet għall-użu tal-prodotti li jirriżultaw minn koltivazzjoni bħal din:
(a)
fejn ikun stabbilit li l-koltivazzjoni tal-varjetà tista’ tkun ta’ ħsara mill-lat ta’ saħħa tal-pjanti għall-koltivazzjoni ta’ varjetajiet jew speċi oħra; jew;
[...]
(ċ)
fejn ikollu raġunijiet validi oħra għajr dawk diġà msemmija jew li setgħu kienu msemmija matul il-proċedura [ta’ aċċettazzjoni fil-katalgu nazzjonali tal-varjetajiet] biex jikkunsidra li l-varjetà tippreżenta riskju għas-saħħa umana u għall-ambjent.”
19
L-Artikolu 17 jipprovdi:
“Il-Kummissjoni għandha, fuq il-bażi tat-tagħrif provvdut mill-Istati Membri u minħabba li din hija rċevuta, tippubblika fil-[Katalgu Komuni] tal-varjetajiet kollha li minnhom iż-żerriegħa u l-materjal ta’ propagazzjoni, taħt l-Artikolu 16, mhumiex suġġetti għal xi restrizzjonijiet ta’ bejgħ fis-suq rigward varjetà […]. L-avviż ippubblikat għandu jindika l-Istati Membri li rċevew awtorizzazzjoni taħt l-Artikolu 16(2) jew l-Artikolu 18.
[…]
L-avviż pubblikat għandu jindika b’mod ċar dawk il-varjetajiet li ġew ġenetikament modifikati.”
20
L-Artikolu 18 jiddisponi:
“Jekk ikun stabbilit li l-koltivazzjoni ta’ varjetà inkluża fil-katalgu komuni tal-varjetajiet tista’ f’xi Stat Membru tkun ta’ ħsara mill-lat ta’ saħħa tal-pjanti għal koltivazzjoni ta’ varjetajiet jew speċi oħra, jew tippreżenta riskju għall-ambjent jew għas-saħħa umana, dak l-Istat Membru jista’ fuq applikazzjoni, ikun awtorizzat […] li jipprojbixxi l-bejgħ fis-suq taż-żerriegħa jew materjali ta’ propagazzjoni ta’ dik il-varjetà fit-territorju kollu jew parti minnu. Fejn ikun hemm periklu imminenti ta’ firxa ta’ organiżmi ta’ ħsara jew periklu imminenti għas-saħħa umana jew għall-ambjent, dik il-projbizzjoni tista’ tiġi mposta mill-Istat Membru kkonċernat kemm jista’ jkun malajr wara li l-applikazzjoni tiegħu tkun ġiet depożitata sa dak il-waqt li tkun ittieħdet deċiżjoni finali. Dik id-deċiżjoni għandha tittieħed fi żmien perjodu ta’ tliet xhur […]”
Ir-Regolament Nru 1829/2003
21
Skont il-premessi 7 u 11 tiegħu, ir-Regolament Nru 1829/2003, applikabbli mit-18 ta’ April 2004 bis-saħħa tal-Artikolu 49 tiegħu, jistabbilixxi proċedura Komunitarja waħda ta’ awtorizzazzjoni li tapplika, b’mod partikolari, għall-għalf li jinkludi OMĠ jew li jikkonsisti minn tali organiżmi jew prodotti derivanti minnhom kif ukoll OMĠ li għandhom jintużaw bħala materjal bażiku għall-produzzjoni tal-għalf.
22
L-Artikolu 16(1), (2) u (7) tar-Regolament Nru 1829/2003 jipprovdi:
“1.   Għalf [taħt ir-Regolament Nru 1829/2003] ma għandux:
(a)
ikollu effetti negattivi fuq is-saħħa umana, is-saħħa ta’ l-annimali jew l-ambjent;
[...]
2.   Ħadd ma għandu iqiegħed fis-suq, juża jew jipproċessa [għalf immodifikat ġenetikament li jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 1829/2003] jekk ma jkunx kopert b’awtorizzazzjoni maħruġa skond din is-Sezzjoni u jekk ma jiġux sodisfatti l-kondizzjonijiet rilevanti ta’ l-awtorizzazzjoni.
[…]
7.   Awtorizzazzjoni taħt dan ir-Regolament għandha tkun mingħajr preġudizzju [b’mod partikolari, għad-Direttiva 2002/53].”
23
L-Artikolu 20 ta’ dan ir-regolament, intitolat “Status ta’ prodotti eżistenti”, jipprovdi:
“1.   B’deroga mill-Artikolu 16(2), il-prodotti li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din is-Sezzjoni li jkunu tqiegħdu fis-suq legalment fil-Komunità qabel id-data ta’ l-applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament jistgħu jkomplu jitqiegħdu fis-suq, jiġu użati u proċessati sakemm jiġu osservati l-kondizzjonijiet li ġejjin:
(a)
fil-każ ta’ prodotti li ġew awtorizzati taħt id-[Direttiva 90/220] jew [id-Direttiva 2001/18] […] l-operaturi responsabbli għat-tqegħid fis-suq tal-prodotti konċernati għandhom, fi żmien sitt xhur wara d-data ta’ l-applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament, jinnotifikaw lill-Kummissjoni dwar id-data li fiha tqiegħdu fis-suq fil-Komunità għall-ewwel darba;
[…]
2.   In-notifika msemmija fil-paragrafu 1 għandu jkollha magħha d-dettalji […] kif ikun xieraq [li l-preżentazzjoni tagħhom hija meħtieġa mir-Regolament Nru 1829/2003 meta ssir talba inizjali għall-awtorizzazzjoni bbażata fuqhom] [...]
[...]
4.   Fi żmien disa’ snin mid-data li fiha l-prodotti msemmija fil-paragrafu 1(a) tqiegħdu għall-ewwel darba fis-suq, iżda f’ebda każ qabel ma jgħaddu tliet snin mid-data ta’ l-applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament, l-operaturi responsabbli għat-tqegħid tagħhom fis-suq għandhom jissottomettu applikazzjoni konformi ma’ l-Artikolu 23, li għandu jgħodd mutatis mutandis.
[…]
5.   Il-prodotti msemmijin fil-paragrafu 1 u għalf li jkun fih dawk il-prodotti jew prodottt minnhom għandhom ikunu suġġetti għad-disposizzjonijiet ta’ dan ir-Regolament, b’mod partikolari [tal-Artikolu 34 tiegħu__ li għandu japplika] mutatis mutandis.
[…]”
24
L-Artikolu 23, intitolat “Tiġdid ta’ awtorizzazzjonijiet”, jipprovdi, b’mod partikolari, li l-applikazzjoni mutatis mutandis tal-Artikolu 17(2), dwar il-modalitajiet ta’ trattament, mill-awtorità nazzjonali kompetenti u mill-Awtorità Ewropea għas-Sigurtà tal-Ikel (iktar ’il quddiem l-“Awtorità”), ta’ talba inizjali għal awtorizzazzjoni bbażata fuq ir-Regolament Nru 1829/2003 kif ukoll tal-Artikoli 18 u 19, li jiddikjaraw, rispettivament, il-kundizzjonijiet li fihom, minn naħa, avviż jinħareġ fuq it-talba mill-Awtorità u, min-naħa l-oħra, tiġi adottata deċiżjoni fuq livell Komunitarju. L-Artikolu 18(3) jiddeskrivi, b’mod partikolari, li l-Awtorità tistabbilixxi, għall-preparazzjoni tal-opinjoni tagħha, jekk l-għalf josservax il-kriterji stabbiliti fl-Artikolu 16(1), jiġifieri, b’mod partikolari, nuqqas ta’ effetti negattivi fuq is-saħħa umana, is-saħħa tal-annimali jew l-ambjent.
25
L-Artikolu 24, intitolat “Kamp ta’ applikazzjoni” li jinsab fis-Sezzjoni 2 intitolata “Tikkettjar” jiddisponi:
“1.   Din is-Sezzjoni għandha tapplika għall-għalf [li jaqa’ taħt ir-Regolament Nru 1829/2003].
2.   Din is-Sezzjoni ma għandhiex tapplika għal għalf li jkun fih materjal li jkun fih, li jikkonsisti fi jew hu prodott minn OMĠ fi proporzjon li ma jkunx ogħla minn 0,9 fil-mija ta’ l-għalf u ta’ kull għalf li minnu jkun kompost, basta li din il-preżenza tkun mhux intenzjonata jew teknikament inevitabbli.
[...]”
26
L-Artikolu 34 intitolat “Miżuri ta’ emerġenza”, jipprovdi:
“Fejn ikun evidenti li prodotti awtorizzati bi jew skond dan ir-Regolament x’aktarx jikkostitwixxu riskju serju għas-saħħa umana, is-saħħa ta’ l-annimali jew l-ambjent […] għandhom jittieħdu miżuri skond il-proċeduri previsti fl-Artikoli 53 u 54 tar-[Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (KE) Nru 178/2002, tat-28 ta’ Jannar 2002, li jistabilixxi l-prinċipji ġenerali u l-ħtiġijiet tal-liġi dwar l-ikel, li jistabilixxi l-Awtorità Ewropea dwar is-Sigurtà fl-Ikel u jistabbilixxi l-proċeduri fi kwistjonijiet ta’ sigurtà tal-ikel (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 6, p. 463)].”
Ir-Regolament Nru 178/2002
27
L-Artikolu 53 tar-Regolament Nru 178/2002 intitolat “Miżuri ta’ emerġenza ta’ ikel u għalf li joriġina mill-Komunità jew importat minn pajjiż terz”, jaqra kif ġej:
“1.   Fejn ikun ċar li ikel jew għalf li joriġina fil-Komunità jew impurtat minn pajjiż terz x’aktarx li jikkostitwixxi riskju serju għas-saħħa umana, is-saħħa ta’ l-annimali jew l-ambjent u riskju bħal dak ma jkunx jista’ jiġi mrażżan b’mod sodisfaċenti permezz tal-miżuri meħuda mill-Istat Membru/i kkonċernat/i, il-Kummissjoni, […] fuq inizjattiva tagħha stess jew fuq it-talba ta’ xi Stat Membru, għandha minnufih tadotta miżura waħda jew aktar minn dawn li ġejjin, skond il-gravità tas-sitwazzjoni:
[sospensjoni tat-tqegħid fis-suq jew tal-użu tal-ikel jew l-għalf li joriġina mill-Komunità, sospensjoni tal-importazzjonijiet ta’ tali l-ikel mill-pajjiżi terz, iffissar ta’ kundizzjonijiet speċjali jew kwalunkwe miżura interim oħra xierqa għall-ikel jew l-għalf li joriġina mill-Komunità jew minn pajjiż terz].
2.   Iżda, f’EMERĠENZI, il-Kummissjoni tista’ provviżorjament tadotta l-miżuri msemmija fil-paragrafu 1 wara li tikkonsulta lill-Istat Membru/i kkonċernat/i u tavża lill-Istati Membri l-oħra.
Kemm jista’ jkun malajr, u l-aktar tard fi żmien għaxart ijiem tax-xogħol, il-miżuri meħuda għandhom jiġu kkonfermati, emendati, rrevokati jew imtawwla […] u r-raġunijiet għad-deċiżjoni tal-Kummissjoni għandhom isiru pubbliċi mingħajr dewmien.”
28
L-Artikolu 54 tal-istess regolament, intitolat “Miżuri oħra ta’ emerġenza” huwa miktub kif ġej:
“1.   Fejn Stat Membru javża uffiċċjalment lill-Kummissjoni bil-ħtieġa ta’ teħid ta’ miżuri ta’ emerġenza u fejn il-Kummissjoni ma tkunx aġixxiet skond l-Artikolu 53, l-Istat Membru jista’ jadotta miżuri interim protettivi. F’dan il-każ, għandu minnufih javża lill-Istati Membri l-oħra u lill-Kummissjoni.
2.   Fi żmien għaxar t’ijiem ta’ xogħol, il-Kummissjoni għandha tpoġġi l-kwistjoni quddiem [il-Kumitat Permanenti dwar il-Katina tal-Ikel u s-Saħħa tal-Annimali] bil-ħsieb ta’ l-estensjoni, emenda jew abrogazzjoni tal-miżuri interim nazzjonali protettivi.
3.   L-Istat Membru jista’ jżomm il-miżuri interim nazzjonali protettivi fl-istennija tal-miżuri tal-Komunità.”
Ir-Regolament (KE) Nru 641/2004
29
Ir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 641/2004, tas-6 ta’ April 2004, dwar regoli dettaljati għall-implementazzjoni tar-Regolament (KE) Nru 1829/2003 rigward l-applikazzjoni tal-awtorizzazzjoni tal-ikel u l-għalf ġdid ġenetikament modifikat, in-notifika ta’ prodotti eżistenti u preżenża mhux intenzjonata jew teknikament inevitabbli ta’ materjal ġenetikament modifikati li bbenifika minn valutazzjoni tar-riskju favorevoli (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 34, p. 36) li jinstab f’Taqsima 2 ta’ dan, intitolata “Ħtiġiet addizjonali għan-notifiki ta’ ċertu prodotti mqiegħda fis-suq qabel it-18 ta’ April 2004” jipprovdi:
“1.   […], in-notifiki tal-GMOs li kienu mqiegħda fis-suq b’mod konformi ma’ parti Ċ tad-Direttiva [90/220/KEE] jew parti Ċ tad-Direttiva [2001/18] għandhom jinkludu kopja tal-kunsens relevanti mogħti taħt dawk id-direttivi.
2.   Id-data tal-pubblikazzjoni tal-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea tad-Deċiżjoni li tagħti l-kunsens taħt id-Direttiva [90/220] jew id-Direttiva [2001/18] għandha tiġi kkunsidrata li tkun id-data ta’ meta l-prodott kien l-ewwel darba mqiegħed fis-suq, sakemm dak li jinnotifika ma jipprovvdix prova verifikabbli li kien l-ewwel darba mqiegħed fis-suq f’data aktar tard.”
Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
30
L-Artikolu 1 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 212, tal-24 ta’ April 2001 (GURI Nru 131, tat-8 ta’ Ġunju 2001, iktar ’il quddiem id-“Digriet Leġiżlattiv Nru 212/2001”) jipprovdi:
“[…]
2.   […] Il-kultivazzjoni tal-prodotti ta’ żerriegħa […] hija suġġetta għal awtorizzazzjoni permezz ta’ provvediment tal-Ministru tal-Politika Agrikola u Forestali, meħud bi ftehim mal-Ministru tal-Ambjent u l-Ministru tas-Saħħa, adottat fuq parir tal-[Kummissjoni għall-prodotti ta’ żerriegħa ta’ varjetajiet modifikata ġenetikament], li jistabbilixxi l-miżuri adattati sabiex jiggarantixxu li l-uċuħ miksuba minn żerriegħa ta’ varjetajiet modifikati ġenetikament ma jiġux f’kuntatt mal-uċuħ miksuba minn żerriegħa tradizzjonali u ma jikkaġunawx ħsara bijoloġika lill-ambjent ta’ madwarhom, fid-dawl tal-karatteristiċi partikolari agrikoli u ekoloġiċi, ambjentali u pedoklimatiċi.
[…]
5.   Min jikkultiva prodotti ta’ żerriegħa ta’ varjetajiet modifikati ġenetikament mingħajr l-awtorizzazzjoni msemmija fil-paragrafu 2 huwa suġġett għall-piena ta’ priġunerija minn sitt xhur sa tliet snin jew għal multa sa 100 miljun lira. L-istess piena tapplika f’każ li l-awtorizzazzjoni tiġi revokata jew sospiża.
[…]”
31
Id-Digriet Leġiżlattiv Nru 279, tat-22 ta’ Novembru 2004 (GURI Nru 280, tad-29 ta’ Novembru 2004), kif emendat u kkonvertit f’liġi bil-Liġi Nru 5, tat-28 ta’ Jannar 2005 (GURI Nru 22, tat-28 ta’ Jannar 2005, iktar ’il quddiem id-“Digriet Leġiżlattiv Nru 279/2004”), huwa intiż għall-adozzjoni ta’ miżuri ta’ koeżistenza fid-dawl tar-Rakkomandazzjoni tat-23 ta’ Lulju 2003.
32
L-Artikolu 3 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 279 jipprovdi għall-adozzjoni ta’ dawn il-miżuri ta’ koeżistenza permezz ta’ digriet ta’ natura mhux leġiżlattiva tal-Ministero delle Politiche agricole alimentari e forestali,(Ministru tal-Politika Agrikola, tal-Ikel u tal-Foresti), adottat bi ftehim mal-Konferenza Permanenti għar-Relazzjonijiet bejn l-Istat, ir-Reġjuni u l-Provinċji Awtonomi ta’ Trento u ta’ Bolzano, ippubblikat wara l-parir tal-Kummissjonijiet Parlamentari kompetenti.
33
Bis-saħħa ta’ dan l-artikolu 3 kif ukoll tal-Artikolu 4 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 279/2004, dan id-digriet ta’ natura mhux leġiżlattiva għandu jiddefinixxi d-dispożizzjonijiet qafas għall-koeżistenza, li taħthom ir-reġjuni għandhom japprovaw il-pjanijiet tagħhom ta’ koeżistenza, billi jadottaw provvedimenti ad hoc.
34
Skont l-Artikolu 4(1) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 279/2004, il-pjan ta’ koeżistenza għandu jiġi adottat bi provvediment ta’ kull reġjun u provinċja awtonoma u għandu jinkludi regoli tekniċi ta’ implementazzjoni tal-koeżistenza, filwaqt li jipprovdi strumenti li jiggarantixxu l-korroborazzjoni tal-organi territorjali lokali, abbażi tal-prinċipji ta’ sussidjarjetà, ta’ distinzjoni u ta’ proporzjonalità.
35
L-Artikolu 8 ta’ dak l-istess Digriet Leġiżlattiv jipprovdi li, sakemm il-pjani differenti ta’ koeżistenza ma jkunux ġew adottati, il-kultivazzjoni mmodifikata ġenetikament ma hijiex awtorizzata, b’eċċezzjoni ta’ dawk iddestinati għar-riċerka u għall-proċess ta’ esperimenti.
36
B’sentenza Nru 116 tas-17 ta’ Marzu 2006, mogħtija wara rikors ippreżentat mir-Regione delle Marche, il-Corte costituzionale (Qorti Kostituzzjonali) iddikjarat bħala antikostituzzjonali, b’mod partikolari, l-Artikoli 3, 4 u 8 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 279/2004.
37
Fir-rigward, b’mod partikolari tal-Artikolu 4 ta’ dan id-Digriet Leġiżlattiv, hija ddeċidiet li dan jippreġudika l-kompetenza leġiżlattiva tar-reġjuni fil-qasam tal-agrikultura, inkwantu dawn jeżerċitaw il-poter li jirregolaw il-modalitajiet ta’ applikazzjoni tal-prinċipju ta’ koeżistenza fit-territorji reġjonali differenti, notorjament differenti mill-perspettiva morfoloġika u fuq il-livell tal-produzzjoni tagħhom.
38
F’dak li jikkonċerna l-Artikolu 8 ta’ dan id-Digriet Leġiżlattiv, il-Corte costituzionale ddikjaratu antikostituzzjonali għaliex dehrilha li kien inseparabbli mid-dispożizzjonijiet l-oħra kkunsidrati bħala illegali.
39
Baqgħu, konsegwentement fis-seħħ l-Artikoli 1 u 2 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 279/2004, li minnhom tirriżulta l-volontà tal-leġiżlatur li juża l-possibbiltà li jieħu l-miżuri neċessarji sabiex jevita l-preżenza mhux intenzjonata ta’ OMĠ f’uċuħ oħra, bħalma huma l-uċuħ konvenzjonali jew organiċi.
40
Wara s-sentenza Nru 116, tas-17 ta’ Marzu 2006, il-Ministro delle Politiche agricole alimentari e forestali adotta ċ-Ċirkulari Nru 269 tal-31 ta’ Marzu 2006, li fiha huwa jikkunsidra li s-sentenza msemmija ma tikkontestax il-leġittimità tal-projbizzjoni tal-kultivazzjoni tal-OMĠ pendenti l-adozzjoni ta’ pjani ta’ koeżistenza u li d-dikjarazzjoni ta’ antikostituzzjonalità tal-Artikolu 8 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 279/2004 għandha tinftiehem fis-sens li, jekk il-projbizzjoni ta’ kultivazzjoni tal-OMĠ tibqa’ fis-seħħ, xorta għandha tipprovdi għall-eżerċizzju mill-awtorità reġjonali jew provinċjali tal-kompetenza tagħha f’dan il-qasam.
41
Fil-punt 4 ta’ din iċ-ċirkulari, huwa jenfasizza li, wara li r-reġjuni u l-provinċji awtonomi jkunu adottaw id-dispożizzjonijiet tagħhom dwar il-koeżistenza, il-proċedura kumplessa ta’ awtorizzazzjoni tal-OMĠ għall-iskop ta’ kultivazzjoni tagħhom għad trid tiġi konkluża b’suċċess, skont id-dispożizzjonijiet tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 212/2001, li jeżiġu l-ħruġ ta’ awtorizzazzjoni ministerjali.
42
Fil-punt 5 jikkonkludi li l-kultivazzjoni ta’ OMĠ tibqa’ pprojbita fl-istennija tal-istrumenti legali reġjonali li jippermettu li tiġi ggarantita l-koeżistenza ta’ wċuħ konvenzjonali, organiċi u transġeniċi u sakemm jiġu identifikati s-soluzzjonijiet adegwati fir-reġjuni viċini, u li n-nuqqas ta’ osservanza ta’ din il-projbizzjoni jwassal għall-applikazzjoni tas-sanzjonijiet previsti fl-Artikolu 1(5) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 212/2001.
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
43
Permezz tad-Deċiżjoni 98/294/KE, tat-22 ta’ April 1998 rigward it-tqegħid fis-suq ta’ qamħirrun modifikat ġenetikament (Zea mays L. line MON 810), skont id-Direttiva tal-Kunsill 90/220/KEE (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Vol. 23, p. 77), il-Kummissjoni awtorizzat it-tqegħid fis-suq ta’ linji puri u ibridi dderivati mil-linja ta’ qamħirrun MON 810, fuq it-talba ta’ Monsanto Europe SA (iktar ’il quddiem “Monsanto Europe”), fuq il-bażi tad-Direttiva 90/220.
44
Fil-11 ta’ Lulju 2004, Monsanto Europe avżat lill-Kummissjoni, b’mod partikolari skont l-Artikolu 20(1)(a) tar-Regolament Nru 1829/2003, bil-varjetajiet ta’ qamħirrun MON 810 bħala “prodotti eżistenti”.
45
Fit-8 ta’ Settembru 2004, il-Kummissjoni approvat ir-reġistrazzjoni ta’ 17-il varjetà dderivati mill-qamħirrun MON 810 fil-katalgu komuni.
46
Monsanto Europe ma bagħtitx lill-awtorità nazzjonali kompetenti, qabel is-17 ta’ Ottubru 2006, notifika skont l-Artikolu 17(2) tad-Direttiva 2001/18.
47
Fl-4 ta’ Mejju 2007, hija talbet it-tiġdid tal-awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq tal-qamħirrun MON 810 abbażi tal-Artikolu 20(4) tar-Regolament Nru 1829/2003.
48
Pioneer hija kumpannija li tipproduċi u li tiddistribwixxi, fuq livell mondjali, żrieragħ konvenzjonali u żrieragħ immodifikati ġenetikament.
49
Hija għandha l-intenzjoni li tikkultiva l-varjetajiet tal-qamħirrum MON 810 inklużi fil-katalgu komuni.
50
Fit-18 ta’ Ottubru 2006, hija talbet lill-Ministero delle Politiche agricole alimentari e forestali awtorizzazzjoni sabiex tikkultiva dawn il-varjetajiet taħt l-Artikolu 1(2) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 212/2001.
51
B’nota Nru 3734 tat-12 ta’ Mejju 2008, il-Ministero delle Politiche agricole alimentari e forestali — Dipartimento delle Politiche di sviluppo economico e rurale (il-Ministeru tal-Politika Agrikola, tal-Ikel u tal-Foresti — Dipartiment tal-Politika ta’ Żvilupp Ekonomiku u Rurali) sostna li huwa ma setax jgħaddi għall-ipproċessar tat-talba tagħha għal awtorizzazzjoni ta’ kultivazzjoni ta’ ibridi ta’ qamħirrum immodifikati ġenetikament, diġà inklużi fil-katalgu komuni, “pendenti l-adozzjoni, mir-reġjuni, tar-regoli adatti sabiex jiżguraw il-koeżistenza ta’ wċuħ konvenzjonali, organiċi u dawk immodifikati ġenetikament, kif stabbilit miċ-Ċirkulari tal-Mipaaf [Ministeru tal-Politika Agrikola u Forestali] tal-31 ta’ Marzu 2006”.
52
Fil-kuntest tar-rikors tagħha intiż għall-kanċellament ta’ din in-nota, Pioneer tikkontesta l-ħtieġa ta’ awtorizzazzjoni nazzjonali għall-fini tal-kultivazzjoni ta’ prodotti bħal OMGs inklużi fil-katalgu komuni.
53
Hija tikkontesta, barra minn hekk, l-interpretazzjoni tal-Artikolu 26a tad-Direttiva 2001/18 li jipprovdi li l-uċuħ tar-raba’ bl-OMG fl-Italja ma humiex awtorizzati sal-adozzjoni tal-istrumenti normattivi reġjonali maħsuba għall-implementazzjoni ta’ miżuri li jiżguraw il-koeżistenza tal-uċuħ immodifikati ġenetikament, konvenzjonali jew organiċi.
54
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Consiglio di Stato ddeċieda li jissospendi l-proċedimenti u li jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja s-segwenti domanda preliminari:
“Meta l-Istat Membru jkun ikkunsidra li għandu jissuġġetta l-għoti tal-awtorizzazzjoni għall-kultivazzjoni ta’ OMĠ, anki jekk dawn ikunu inklużi fil-[Katalgu komuni], għal miżuri ta’ natura ġenerali li jkunu xierqa biex jiżguraw il-koeżistenza ma’ uċuħ tar-raba’ konvenzjonali jew organiċi, l-Artikolu 26a tad-[Direttiva 2001/18], moqri fid-dawl tar-[Rakkomandazzjoni tat-23 ta’ Lulju 2003] u tar-[Rakkomandazzjoni tat-13 ta’ Lulju 2010], għandu jiġi interpretat fis-sens li, fil-perijodu ta’ qabel l-adozzjoni tal-miżuri ġenerali:
a)
l-awtorizzazzjoni għandha tingħata, sa fejn tirrigwarda OMĠ inklużi fil-[Katalgu komuni]; jew
b)
l-eżami tat-talba għal awtorizzazzjoni għandu jiġi sospiż fl-istennija tal-miżuri ta’ natura ġenerali; jew,
ċ)
l-awtorizzazzjoni għanda tingħata, iżda għandha tkun suġġetta għal rekwiżiti xierqa biex jiġi evitat f’każijiet speċifiċi l-kuntatt, anki jekk mhux intenzjonat, tal-uċuħ tar-raba’ mmodifikati ġenetikament li huma awtorizzati mal-uċuħ tar-raba’ konvenzjonali jew organiċi ta’ madwarhom?”
Fuq id-domanda preliminari
Osservazzjonijiet preliminari
55
Sabiex tkun stabbilita l-portata tad-domanda preliminari, għandu, fuq bażi preliminari, jiġi ddefinit il-kuntest ġuridiku tal-kawża prinċipali.
56
Hemm lok, l-ewwel nett, li jiġi kkonstatat li l-varjetajiet tal-qamħirrun MON 810 ma humiex is-suġġett ta’ notifika ta’ tiġdid tal-awtorizzazzjoni tagħhom, qabel is-17 ta’ Ottubru 2006, abbażi tal-Artikolu 17(2) tad-Direttiva 2001/18.
57
Għandu, allura, jiġi kkonstatat li l-użu u l-bejgħ fis-suq ta’ żrieragħ tal-varjetajiet tal-qamħirrun MON 810 huma awtorizzati għal żewġ raġunijiet.
58
Huma awtorizzati inkwantu l-varjetajiet inkwistjoni jikkostitwixxu “prodotti eżistenti” fis-sens tal-Artikolu 20 tar-Regolament Nru 1829/2003, peress li, skont il-paragrafi (1)(a) u (4) ta’ dan l-artikolu, huma kienu ġew innotifikati bħala tali lill-Kummissjoni fil-11 ta’ Lulju 2004, jiġifieri qabel it-18 ta’ Ottubru, 2004, u li huma kienu s-suġġett ta’ talba għal tiġdid tal-awtorizzazzjoni tagħhom fl-4 ta’ Mejju 2007, jiġifieri fiż-żmien ta’ disa’ snin previst għal dan il-għan, li kienu bdew jgħoddu mill-5 ta’ Mejju 1998, id-data tal-pubblikazzjoni fil-Ġurnal Uffiċjali tad-Deċiżjoni 98/294 u li skada fil-5 ta’ Mejju 2007, skont l-Artikolu 11(2) tar-Regolament Nru 641/2004.
59
L-użu u l-kummerċjalizzazzjoni ta’ żrieragħ ta’ varjetajiet tal-qamħirrun MON 810 huma wkoll awtorizzati billi dawn il-varjetajiet kienu ġew inklużi fil-katalgu komuni rregolat mid-Direttiva 2002/53.
60
Hemm lok, barra minn hekk, li jiġi rrilevat li, għalkemm il-varjetajiet tal-qamħirrun MON 810 huma awtorizzati skont l-Artikolu 20 tar-Regolament Nru 1829/2003 u huma inklużi fil-katalgu komuni taħt id-Direttiva 2002/53, l-Artikolu 26a ta’ din huwa applikabbli.
61
Fl-aħħar, ser jiġi osservat li r-Rakkomandazzjoni tat-23 ta’ Lulju 2003 biss hija rilevanti ratione temporis fil-kawża prinċipali.
62
Peress li l-kuntest legali ta’ din huwa hekk definit, hemm lok li jinftiehem li, permezz tad-domanda preliminari tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk il-kultivazzjoni ta’ OMGs bħal varjetajiet tal-qamħirrun MON 810 tistax tkun suġġetta għal proċedura nazzjonali ta’ awtorizzazzjoni, meta l-użu u l-kummerċjalizzazzjoni ta’ dawn il-varjetajiet huma awtorizzati skont l-Artikolu 20 tar-Regolament Nru 1829/2003 u li dawn il-varjetajiet kienu ġew inklużi fil-katalgu komuni previst mid-Direttiva 2002/53. Hija tistaqsi wkoll jekk l-Artikolu 26a tad-Direttiva 2001/18 jippermettix lil Stat Membru li jopponi l-kultivazzjoni fit-territorju tiegħu ta’ tali OMGs fl-istennija tal-miżuri ta’ koeżistenza intiżi li jevitaw il-preżenza mhux intenzjonata ta’ OMG f’uċuħ tar-raba’ oħra.
Fuq l-obbligu li tintalab awtorizzazzjoni nazzjonali
63
Ir-Regolament Nru 1829/2003 jiddikjara, fil-premessa 1 tiegħu, li l-moviment liberu ta’ ikel u għalf siguri u bla periklu hu aspett essenzjali tas-suq intern. Skont l-Artikolu 19(5) tal-istess regolament, l-awtorizzazzjoni mogħtija skont il-proċedura msemmija f’dan ir-Regolament għandha tkun valida fl-Unjoni kollha.
64
Id-Direttiva 2002/53 tiddikjara inkwantu għaliha, fil-premessa 11 tagħha, li ż-żerriegħa jew pjanti koperti minn din id-Direttiva jistgħu jiġu kkummerċjalizzati fis-suq fil-Komunità ladarba jiġu ppubblikati fil-katalgu komuni. L-Artikolu 16(1) tagħha jippreskrivi konsegwentement għall-Istati Membri li jiżguraw li, b’effett mill-pubblikazzjoni fil-katalgu komuni, iż-żerriegħa ta’ varjetajiet aċċettati skont id-dispożizzjonijiet ta’ din id-direttiva ma hijiex suġġetta għal xi restrizzjonijiet li għandhom x’jaqsmu mal-varjetà.
65
Jidher għalhekk li r-Regolament Nru 1829/2003 u d-Direttiva 2002/53 huma t-tnejn intiżi sabiex jippermettu l-użu u l-kummerċjalizzazzjoni liberi tal-OMGs fit-territorju kollu tal-Unjoni, peress li huma awtorizzati skont l-ewwel u inklużi fil-katalgu komuni b’applikazzjoni tat-tieni.
66
Jidher barra minn hekk, fid-dawl tal-premessi 9, 33 u 34 tar-Regolament Nru 1829/2003 kif ukoll tal-Artikoli 4(4) u (5), u 7(4) tad-Direttiva 2002/53, li l-kundizzjonijiet imposti minn dawn iż-żewġ atti, rispettivament, għal awtorizzazzjoni jew inklużjoni fil-katalgu komuni jkopru r-rekwiżiti tal-protezzjoni tas-saħħa u tal-ambjent.
67
Fir-rigward ta’ prodotti eżistenti li l-użu u l-kummerċjalizzazzjoni tagħhom huma awtorizzati skont l-Artikolu 20 tar-Regolament Nru 1829/2003, il-leġiżlatur tal-Unjoni kkunsidra essenzjament li r-rekwiżiti kienu sodisfatti b’mod provviżorju, man-notifika ta’ dawn il-prodotti, riżultat tal-valutazzjoni magħmula fl-istadju ta’ awtorizzazzjoni mogħtija preċedentement skont id-Direttiva 90/220 jew id-Direttiva 2001/18.
68
Barra minn hekk, bl-użu tar-rinviju effettwat mill-Artikolu 20(4) tar-Regolament Nru 1829/2003 għall-Artikolu 23 u, permezz ta’ dan, għall-Artikoli 18 u 19 tal-istess regolament, il-leġiżlatur tal-Unjoni assimila l-prodotti eżistenti għal prodotti awtorizzati inizjalment fuq il-bażi tar-Regolament Nru 1829/2003 f’dak li jikkonċerna l-evalwazzjoni tar-riskji għas-saħħa u l-ambjent fl-istadju tat-talbiet ta’ tiġdid tal-awtorizzazzjonijiet.
69
Jirriżulta minn dawn il-kostatazzjonijiet li, fl-istat attwali tad-dritt tal-Unjoni, Stat Membru ma għandux dritt li jissuġġetta għal awtorizzazzjoni nazzjonali, ibbażata fuq il-kunsiderazzjonijiet ta’ protezzjoni tas-saħħa jew tal-ambjent, il-kultivazzjoni tal-OMGs awtorizzati skont ir-Regolament Nru 1829/2003 u inklużi fil-katalgu komuni skont id-Direttiva 2002/53.
70
Madankollu, projbizzjoni jew restrizzjoni għall-kultivazzjoni ta’ dawn il-prodotti jista’ jitwaqqaf minn Stat Membru fil-każijiet espressament previsti mid-dritt tal-Unjoni.
71
Fuq quddiem nett ta’ dawn l-eċċezzjonijiet jidhru, minn naħa, il-miżuri meħuda skont l-Artikolu 34 tar-Regolament Nru 1829/2003 kif ukoll dawk adottati skont l-Artikoli 16(2) jew 18 tad-Direttiva 2002/53, dispożizzjonijiet li ma humiex rilevanti fil-kawża prinċipali, u, min-naħa oħra, il-miżuri ta’ koeżistenza mwaqqfa skont l-Artikolu 26a tad-Direttiva 2001/18.
Fuq il-projbizzjoni tal-kultivazzjoni ta’ OMG sakemm ikun hemm l-adozzjoni ta’ miżuri ta’ koeżistenza
72
Għandu jiġi kkonstatat mill-bidu li, kif enfasizzaw il-Gvern Spanjol u l-Kummissjoni, l-Artikolu 26a tad-Direttiva 2001/18 jipprovdi biss possibbiltà għall-Istati Membri li jdaħħlu miżuri ta’ koeżistenza.
73
Għaldaqstant, fil-każ li Stat Membru joqgħod lura minn kwalunkwe azzjoni f’dan il-qasam, projbizzjoni tal-kultivazzjoni ta’ OMG tista’ tiġi estiża b’mod indefinit fiż-żmien u tikkostitwixxi mezz ta’ kif jiġu evitati l-proċeduri previsti fl-Artikolu 34 tar-Regolament Nru 1829/2003 kif ukoll l-Artikoli 16(2) u 18 tad-Direttiva 2002/53.
74
Interpretazzjoni tal-Artikolu 26a tad-Direttiva 2001/18 li tippermetti lill-Istati Membri li jippromulgaw projbizzjoni bħal din tkun għalhekk kuntrarja għas-sistema stabbilita mir-Regolament Nru 1829/2003 u d-Direttiva 2002/53, sistema li tikkonsisti f’li tipprovdi l-moviment liberu immedjat ta’ prodotti awtorizzati fil-livell tal-Komunità u inklużi fil-katalgu komuni, wara li r-rekwiżiti tal-protezzjoni tas-saħħa u tal-ambjent kienu ġew meħuda inkunsiderazzjoni waqt il-proċeduri ta’ awtorizzazzjoni u ta’ ammissjoni.
75
Finalment, l-Artikolu 26a tad-Direttiva 2001/18 ma jistax jagħti lok għal restrizzjonijiet, anki projbizzjonijiet iddefiniti ġeografikament, ħlief permezz ta’ miżuri ta’ koeżistenza effettivament adottati fl-osservanza tal-iskop ta’ dawn. Għalhekk, din id-dispożizzjoni ma tippermettix lill-Istati Membri li jwaqqfu miżura bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali li, fl-istennija tal-miżuri ta’ koeżistenza, tipprojbixxi b’mod ġenerali l-kultivazzjoni ta’ OMGs awtorizzati skont il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni u inklużi fil-katalgu komuni.
76
Fir-rigward tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, hemm lok li r-risposta għad-domanda magħmula tkun li:
—
il-kultivazzjoni ta’ OMGs bħal varjetajiet tal-qamħirrun MON 810 ma tistax tkun suġġetta għal proċedura nazzjonali ta’ awtorizzazzjoni, meta l-użu u l-kummerċjalizzazzjoni ta’ dawn il-varjetajiet huma awtorizzati skont l-Artikolu 20 tar-Regolament Nru 1829/2003 u meta dawn il-varjetajiet kienu ġew inklużi fil-katalgu komuni previst mid-Direttiva 2002/53;
—
l-Artikolu 26a tad-Direttiva 2001/18 ma jippermettix lil Stat Membru li jopponi b’mod ġenerali l-kultivazzjoni fit-territorju tiegħu ta’ tali OMGs fl-istennija tal-miżuri ta’ koeżistenza intiżi li jevitaw il-preżenza mhux intenzjonata ta’ OMG f’uċuħ tar-raba’ oħra.
Fuq l-ispejjeż
77
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
Il-kultivazzjoni ta’ organiżmi immodifikati ġenetikament bħal varjetajiet tal-qamħirrun MON 810 ma tistax tkun suġġetta għal proċedura nazzjonali ta’ awtorizzazzjoni, meta l-użu u l-kummerċjalizzazzjoni ta’ dawn il-varjetajiet huma awtorizzati skont l-Artikolu 20 tar-Regolament (KE) Nru 1829/2003 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-22 ta’ Settembru 2003, dwar ikel u għalf modifikat ġenetikament u meta dawn il-varjetajiet kienu ġew inklużi fil-katalgu komuni ta’ varjetajiet ta’ speċji ta’ pjanti agrikoli previst mid-Direttiva tal-Kunsill 2002/53/KE, tat-13 ta’ Ġunju 2002, dwar il-varjetajiet komuni ta’ katalgi [katalgu komuni ta’ varjetatjiet] ta’ speċi ta’ pjanti agrikoli, kif emendata bir-Regolament (KE) Nru 1829/2003.
2)
L-Artikolu 26a tad-Direttiva 2001/18/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-12 ta’ Marzu 2001, dwar ir-rilaxx intenzjonat fl-ambjent ta’ organiżmi modifikati ġenetikament u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 90/220/KEE, kif emendata bid-Direttiva 2008/27/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-11 ta’ Marzu 2008, ma jippermettix lil Stat Membru li jopponi b’mod ġenerali l-kultivazzjoni fit-territorju tiegħu ta’ tali organiżmi mmodifikati ġenetikament fl-istennija ta’ miżuri ta’ koeżistenza intiżi li jevitaw il-preżenza mhux intenzjonata ta’ organiżmi mmodifikati ġenetikament f’uċuħ tar-raba’ oħra.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: it-Taljan.