Eagrán sealadach
TUAIRIM AN ABHCÓIDE GHINEARÁLTA
SPIELMANN
arna tabhairt an 11 Márta 2025 (1)
Cás C‑448/23
an Coimisiún Eorpach
v
Poblacht na Polainne
(Mainneachtain Bhallstáit maidir le hoibleagáidí a chomhlíonadh – Oibleagáidí na mBallstát – Leigheasanna a bhunú a bheidh leordhóthanach chun cosaint éifeachtach bhreithiúnach a áirithiú – Binse neamhspleách neamhchlaonta arna bhunú le dlí a ráthú – Nós imeachta maidir le Breithiúna Chúirt Bhunreachtúil na Polainne a cheapadh – Prionsabail an neamhspleáchais, na tosaíochta, na héifeachtachta agus chur i bhfeidhm aonfhoirmeach dhlí an Aontais – Prionsabal éifeacht cheangailteach rialuithe Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh – Breithiúnas Chúirt Bhunreachtúil na Polainne)
I.      Réamhrá
1.        Is ‘ceanglas eisiach’ de dhlí an Aontais Eorpaigh í an tosaíocht, dar le slonn cáiliúil Pierre Pescatore. (2) Sa tréimhse i ndiaidh an bhreathnaithe seo, tá frithchuimilte tagtha chun cinn ó am go chéile idir dlí an Aontais agus orduithe dlí intíre maidir le cur i bhfeidhm phrionsabal na tosaíochta.
Tháinig na teannais seo chun solais go príomha trí iarrachtaí ó bhreithiúna bunreachtúla náisiúnta prionsabal na tosaíochta a athshainiú
nuair a mheas siad go raibh tréigean codanna den cheannasacht náisiúnta i gceist lena léiriú ag an gCúirt. (3)
2.        Ag tabhairt aghaidh ar dhúshlán na tosaíochta, a agairt in ainm an chéannacht bhunreachtúil náisiúnta a chosaint, atá chomh soiléir leis an méid a thagann chun cinn sa chás seo, is cosúil go bhfuil tuairim Pierre Pescatore níos ábhartha ná riamh.
3.        Go deimhin, tá an nós imeachta sáraithe a thug an Coimisiún Eorpach i gcoinne Phoblacht na Polainne, sa chás seo, de bhun Airteagal 258 CFAE, mar gheall ar mhainneachtain a oibleagáidí a chomhlíonadh faoin dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, bunaithe ar thrí ghearán:
ar an gcéad dul síos, dhá bhreithiúnas ón Trybunał Konstytucyjny (Cúirt Bhunreachtúil na Polainne) an 14 Iúil agus an 7 Deireadh Fómhair 2021,
an
bheadh de thoradh ar an mBallstát sin gan cosaint bhreithiúnach éifeachtach a ráthú sna réimsí a chumhdaítear le dlí an Aontais; ar an dara dul síos, bheadh sárú tromchúiseach ar phrionsabail na tosaíochta, an neamhspleáchais, na héifeachtachta agus chur i bhfeidhm aonfhoirmeach dhlí an Aontais mar thoradh ar na breithiúnais sin chomh maith le sárú ar chineál ceangailteach bhreithiúnais na Cúirte agus; ar an tríú dul síos, níor chomhlíonfadh an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) ceanglais neamhspleáchais, neamhchlaontacht agus bunú roimh ré le dlí, dá bhforáiltear sa dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE.
4.        Is éard a bheadh sna sáruithe
a chuirtear i leith Phoblacht na Polainne mar sin ionsaí díreach agus tosaigh i gcoinne phrionsabal toasaíocht dhlí an Aontais ag an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil), in ainm an Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Bunreacht Phoblacht na Polainne,
‘an Bunreacht’), agus fiú i gcoinne chéannacht bhunreachtúil an Bhallstáit sin. Tugann an cás seo muid ar ais go croílár na ndíospóireachtaí ar nádúr chonarthaí an Aontais agus uathriail a dhlíchóras. Iarrann sé orainn ceist a chur ar an idirghníomhú casta idir prionsabal na tosaíochta i ndlí an Aontais agus féiniúlachtaí
náisiúnta na mBallstát, mar atá cumhdaithe in Airteagal 4(2) CAE.
5.        Is fiú gné eile den chás seo a lua anois freisin:
is é seo an chéad uair a thug an Coimisiún caingean sáraithe, ar bhonn Airteagal 258 CFAE, dírithe ní hamháin i gcoinne seasamh arna ghlacadh ag cúirt bhunreachtúil náisiúnta, ach freisin i gcoinne cásdlí agóid in aghaidh údarás na Cúirte trí agairt a dhéanamh ar neamhréireacht líomhnaithe leis an mBunreacht náisiúnta.
II.    An dlí lena mbaineann
A.      Dlí an Aontais Eorpaigh
6.        De réir Airteagal 4(2) CAE:
‘Urramóidh an tAontas comhionannas na mBallstát i bhfianaise na gConarthaí, mar aon lena bhféiniúlacht náisiúnta atá ina gcuid dhílis dá struchtúir bhunúsacha idir pholaitiúil agus bhunreachtúil, lena n‑áirítear an fhéinriail áitiúil agus réigiúnach. Urramóidh sé a bhfeidhmeanna sár-riachtanacha Stáit, lena n‑áirítear iomláine chríochach an Stáit a áirithiú, an smacht reachta a chaomhnú agus an tslándáil náisiúnta a choimirciú. Fanfaidh an tslándáil náisiúnta, go háirithe, ina freagracht ar gach Ballstát faoi leith agus air siúd amháin.’
7.        Foráiltear don mhéid seo a leanas le hAirteagal 19(1) CAE:
‘Cuimseoidh Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh an Chúirt Bhreithiúnais, an Chúirt Ghinearálta agus cúirteanna speisialaithe. Áiritheoidh sí go gcomhlíonfar an dlí i léiriú na gConarthaí agus ina gcur i bhfeidhm.
Cuirfidh na Ballstáit leighis ar fáil a bheidh leordhóthanach chun cosaint dlí éifeachtach a áirithiú sna réimsí atá folaithe le dlí an Aontais.’
8.        Foráiltear mar a leanas in Airteagal 279 CFAE:
‘Féadfaidh Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh, in aon chásanna os a comhair, aon bhearta idirlinne is gá a ordú.’
B.      Dlí na Polainne
9.        Foráiltear don mhéid seo a leanas le hAirteagal 2 den Bhunreacht:
‘Is stát daonlathach í Poblacht na Polainne arna rialú le dlí, agus prionsabail an cheartais shóisialta á gcur i bhfeidhm aici.’
10.      Foráiltear le hAirteagal 4(1), den Bhunreacht,
‘i bPoblacht na Polainne, is leis an Náisiún an chumhacht uachtaracha.’
11.      Leagtar síos le hAirteagal 7 den Bhunreacht,
‘feidhmeoidh orgáin an údaráis phoiblí ar bhonn an dlí agus laistigh de theorainneacha an dlí.’
12.      De bhun Airteagal 8(1) den Bhunreacht,
‘is é an Bunreacht dlí
uachtarach Phoblacht na Polainne’.
13.      Foráiltear le hAirteagal 90(1) den Bhunreacht,
‘féadfaidh Poblacht na Polainne, de bhua comhaontuithe idirnáisiúnta, inniúlacht orgáin údaráis Stáit
i ndáil le nithe áirithe a tharmligean chuig eagraíocht idirnáisiúnta nó chuig institiúid idirnáisiúnta.’
14.      Is mar seo a leanas a léitear Airteagal 91 den Bhunreacht:
‘1.      Tar éis a fhógairt in Iris oifigiúil na Polainne (Dziennik Ustaw),
beidh comhaontú idirnáisiúnta daingnithe den dlíchóras náisiúnta agus
cuirfear i bhfeidhm go díreach é, mura rud é go mbraitheann a chur i bhfeidhm ar reacht a achtú.
2.      Beidh tosaíocht ag comhaontú idirnáisiúnta arna dhaingniú le toiliú roimh ré arna dheonú le reacht
ar reachtanna mura féidir neamhréireacht le comhaontú den sórt sin a réiteach le forálacha a leithéid de reacht..
[...]
’
15.      I gcomhréir le hAirteagal 188 den Bhunreacht,
‘déanfaidh
Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil)
breithniú maidir leis na nithe seo a leanas:
1)      comhréireacht reachtanna agus comhaontuithe idirnáisiúnta leis an mBunreacht,
2)      comhréireacht reachtanna
le comhaontuithe idirnáisiúnta daingnithe a dteastaíonn údarú roimh ré arna thabhairt le reacht
dá ndaingniú,
3)      comhréireacht na bhforálacha dlíthiúla arna n-eisiúint ag orgáin lárnacha Stáit leis an mBunreacht, le comhaontuithe idirnáisiúnta daingnithe agus le reachtanna idirnáisiúnta daingnithe;
4)      cuspóirí nó gníomhaíochtaí páirtithe polaitíochta a bheith i gcomhréir leis an mBunreacht,
5)      caingne maidir le sáruithe bunreachtúla, mar a shonraítear in in Airteagal 79(1).’
16.      Foráiltear an méid seo a leanas le hAirteagal 190 den Bhunreacht:
‘1.      Beidh
cinntí an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) ina gceangal ar bhonn erga omnes agus beidh
siad críochnaitheach.
2.      Déanfar breithiúnais na Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) a bhaineann leis na cásanna dá dtagraítear in Airteagal 188 a fhoilsiú gan mhoill san fhoilseachán oifigiúil inar oilsiú láithreach san fhoilseachán oifigiúil.
Murar fógraíodh gníomh normatach, foilseofar an breithiúnas in Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej “Monitor Polski” (Iris Oifigiúil Phoblacht na Polainne).
3.      Tiocfaidh breithiúnas an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) i bhfeidhm ar lá a fhoilsithe […]
5.      Tabharfaidh
an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) breithiúnas trí thromlach vótaí.’
17.      Foráiltear le hAirteagal 193 den Bhunreacht go bhféadfaidh ‘cúirt ar bith ceist dlí a chur chuig an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) a bhaineann le comhlíonadh gnímh normatach leis an mBunreacht, le comhaontuithe idirnáisiúnta daingnithe nó leis an dlí, nuair a bhraitheann réiteach cás os a comhair, ar fhreagra na ceiste seo.’
18.      Leagtar amach in Airteagal 194(1), den Bhunreacht ‘go mbeidh
an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) comhdhéanta de chúig bhreitheamh déag arna roghnú ag an Sejm (Teach íochtarach na Parlaiminte) ar feadh tréimhse naoi mbliana as measc daoine a bhfuil idirdhealú déanta acu ar an dlí.
Ní cheadaítear iad a atoghadh chun na Cúirte.’ Ina theannta sin, foráiltear le hAirteagal 194(2), den Bhunreacht,
‘go gceapfaidh Uachtarán na Poblachta Uachtarán agus Leas-Uachtarán an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) as measc na n‑iarrthóirí a thíolacfaidh comhthionól ginearálta breithiúna an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil).’
III. Cúlra na díospóide agus an nós imeachta réamhdhlíthíochta
19.      Thug an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil), an 14 Iúil, agus an 7 Deireadh Fómhair 2021, dhá bhreithiúnas a bhain le neamh-chomhoiriúnacht le Bunreacht chásdlí na Cúirte a bhaineann go háirithe leis an oibleagáid a eascraíonn as an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE cosaint bhreithiúnach éifeachtach a áirithiú (‘an breithiúnas atá faoi chonspóid’).
20.      Go sonrach, an 14 Iúil 2021, thug an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil), i bpainéal de chúigear breithiúna, a breithiúnas i gcás P 7/20. (4) Sa bhreithiúnas seo, scrúdaigh an chúirt an cheist dlí, a d’ardaigh Seomra Araíonachta an Sad Najwyższy (an Chúirt Uachtarach, an Pholainn), maidir le comhréireacht na mbeart sealadach a forchuireadh ar Phoblacht na Polainne le hordú an 8 Aibreán 2020,
an Coimisiún v an Pholainn, (5) agus cur i bhfeidhm na bhforálacha reachtacha a bhaineann leis an dlínse araíonachta a thugann breithiúnas ar chásanna araíonachta leis an mBunreacht.
21.      Ghlac an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil), go háirithe, go bhféadfaidh orgáin Ballstáit
bearta eatramhacha arna bhforchur ag an gCúirt ar bhonn Airteagal 279 CFAE, i gcomhréir le prionsabal an chomhair dhílis dá bhforáiltear in Airteagal 4(3) CAE, a chur i bhfeidhm go díreach ag orgáin Ballstáit, go háirithe ag na cúirteanna, ach amháin má tá na bearta sin clúdaithe ag prionsabal na tabhartha cumhachtaí agus go n-urramaítear leo féiniúlacht bhunreachtúil an Bhallstáit chomh maith le prionsabail na coimhdeachta agus na comhréireachta.
22.      Mheas an chúirt gur sháraigh na bearta eatramhacha, dá bhforáiltear san ordú
in an Coimisiún v an Pholainn,
a bhaineann le heagrú agus feidhmiú chúirteanna na Polainne agus an nós imeachta os a gcomhair, prionsabal na tabhartha, atá cumhdaithe in Airteagal 4(1) CAE, mar aon le féiniúlacht
bhunreachtúil na Polainne, arna ráthú le hAirteagal 4(2) CAE, agus go raibh siad ar neamhréir le prionsabal na rialacha daonlathacha in Airteagal 2 den Bhunreacht.
Mar sin, tháinig an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil), agus í ag daingniú tosaíocht an Bhunreachta mar phríomhfhoinse dlí Phoblacht na Polainne, ar an gconclúid, a mhéid a d’fhorchuir an Chúirt oibleagáidí ultra vires ar an mBallstát sin, trí bhearta eatramhacha a ghlacadh maidir le heagrú agus dlínse chúirteanna na Polainne agus an nós imeachta os comhair na gcúirteanna sin,
bhí an dara fomhír d'Airteagal 4(3) arna léamh i gcomhar le hAirteagal 279 CFAE, contrártha d’Airteagail 2 agus 7,
Airteagal 8(1) agus Airteagal 90(1),
arna léamh i gcomhar le hAirteagal 4(1), den Bhunreacht.
23.      Ina theannta sin, maidir le héifeachtaí a bhreithiúnais an 14 Iúil 2021, de réir an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil),
‘na noirm arna gcruthú […] ag an gCúirt’, a ghlac ultra vires agus a bhí contrártha leis an mBunreacht, níor cheart go mbainfeadh tairbhe as prionsabail na tosaíochta agus na héifeachta dírí de dhlí an Aontais, agus díríodh sa bhreithiúnas thuasluaite chun aghaidh a thabhairt ar na héifeachtaí forleithne go léir a luadh dlí an Aontais ar chríoch Phoblacht na Polainne.
24.       An 7 Deireadh Fómhair 2021, thug an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil), ina suí di i seisiún iomlánach, a breithiúnas i gcás K 3/21, (6) ar foilsíodh an réasúnaíocht ina leith an 16 Samhain 2022 agus ina luaitear an méid seo a leanas:
1.      Léadh an chéad mhír agus an dara mír d’Airteagal 1, i gcomhar le hAirteagal 4(3) (CAE), a mhéid a bhunaíonn an tAontas Eorpach, arna bhunú ag Stáit chomhionann agus cheannasacha,
‘aontas buandlúite a chur ar bun idir pobail na hEorpa’, a sroicheann a lánpháirtiú, bunaithe ar dhlí an Aontais Eorpaigh agus ar léiriú Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh,
‘céim nua’,
ionas gur féidir iad a léamh le chéile:
a)      gníomhaíonn comhlachtaí an Aontais Eorpaigh lasmuigh de theorainneacha na gcumhachtaí a thugann Poblacht na Polainne dóibh sna Conarthaí;
b)      ní hionann an Bunreacht agus dlí uachtarach Phoblacht na Polainne, ag a bhfuil tosaíocht bailíochta agus cur i bhfeidhm;
c)      ní féidir le Poblacht na Polainne feidhmiú mar stát ceannasach agus daonlathach,
go bhfuil siad contrártha d’Airteagal 2, d’Airteagal 8 agus d’Airteagal 90(1), den [Bhunreacht].
2.      Sa dara fomhír d’Airteagal 19(1) [CAE], sa mhéid is go dtugann sé cumhachtaí do na cúirteanna náisiúnta (cúirteanna dlí coiteann, cúirteanna riaracháin, cúirteanna míleata agus an Chúirt Uachtarach) chun críocha cosaint dlí éifeachtach a áirithiú sna réimsí a folaithe le dlí an Aontais:
a)      go bhfuil neamhaird a dhéanamh d’fhorálacha an Bhunreachta i gcomhthéacs a gcinnteoireachta contrártha d’Airteagail 2
agus 7, d’Airteagal 8(1), d’Airteagal 90(1), agus d’Airteagal 178(1) den Bhunreacht;
b)      a gcinntí a bhunú ar fhorálacha, tar éis dóibh a bheith aisghairthe ag an Sejm agus/nó a mheas an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) a bheith míbhunreachtúil, nach bhfuil i bhfeidhm a thuilleadh,
contrártha (d’Airteagail 2 agus 7), d’Airteagal 8(1), d’Airteagal 90(1), d’Airteagal 178(1) agus d’Airteagal 190(1) den Bhunreacht.
3.      Airteagal 19(1), an chéad fhomhír agus an dara fomhír, agus Airteagal 2 (CAE), sa mhéid is go dtugann siad cumhachtaí do na cúirteanna náisiúnta (gnáthchúirteanna, cúirteanna riaracháin, cúirteanna míleata agus an Chúirt Uachtarach) chun críocha cosaint bhreithiúnach éifeachtach a ráthú sna réimsí a chumhdaítear le dlí an Aontais agus chun neamhspleáchas breithiúna a áirithiú:
a)      faireachán a dhéanamh ar dhlíthiúlacht an nós imeachta chun breithiúna a cheapadh, lena n‑áirítear dlíthiúlacht an ghnímh trína gceapann Uachtarán Phoblacht na Polainne breitheamh,
atá contrártha d’Airteagal 2, d’Airteagal 8(1),
Airteagal 90(1), agus Airteagal 179, i gcomhar le hAirteagal 144(3)(17) den Bhunreacht;
b)      athbhreithniú a dhéanamh ar dhlíthiúlacht rúin trína gcuireann an Krajowa Rada Sądownictwa (Comhairle Náisiúnta na mBreithiúna, an Pholainn,
‘KRS’) togra faoi bhráid Uachtarán na Poblachta chun breitheamh a cheapadh,
atá contrártha d’Airteagal 2, d’Airteagal 8(1), d’Airteagal 90(1) agus d’Airteagal 186(1) den Bhunreacht;
c)      rialú a dhéanamh ar chineál lochtach an phróisis chun breitheamh a cheapadh agus, dá bharr sin, diúltú stádas breithimh a aithint do dhuine a cheapfar chun oifig breithimh de réir Airteagal 179 den Bhunreacht,
contrártha d’Airteagal 2, d’Airteagal 8(1), d’Airteagal 90(1) agus d’Airteagal 179 i gcomhar le hAirteagal 144(3)(17) den Bhunreacht’
25.      An 22 Nollaig 2021, sheol an Coimisiún litir fógra fhoirmiúil chuig Poblacht na Polainne, i gcomhréir le hAirteagal 258 CFAE.
Cháin sí Poblacht na Polainne as mainneachtain a cuid oibleagáidí a chomhlíonadh faoin dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE agus faoi phrionsabail ghinearálta an neamhspleáchais, na tosaíochta, na héifeachtachta agus cur i bhfeidhm aonfhoirmeach dhlí an Aontais agus as neamhaird a dhéanamh d’éifeacht cheangailteach bhreithiúnais na Cúirte.
26.      Ina theannta sin, mheas an Coimisiún nár chomhlíon an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) an ceanglas maidir le binse neamhspleách neamhchlaonta arna bhunú roimhe sin le dlí, de réir bhrí fhorálacha comhcheangailte an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE arna léamh in éineacht le
hAirteagal 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (‘an Chairt’).
Go sonrach, chinn an Coimisiún, ar an gcéad dul síos, gur ceapadh, i mí na Nollag 2015, triúr breithiúna de shárú soiléir agus follasach ar na forálacha bunreachtúla náisiúnta a rialaíonn ceapadh breithiúna den Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil), agus lean duine acu, eadhon an Breitheamh M.M., i seilbh oifige.
Ar an dara dul síos, mheas an Coimisiún go raibh ceapachán an Bhreithimh J.P., i mí na Nollag
2016, ina Uachtarán ar an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) truaillithe ag roinnt neamhrialtachtaí tromchúiseacha.
27.      Trí litir dar dáta an 18 Feabhra 2022, thug Poblacht na Polainne freagra ar an bhfógra foirmiúil seo agus chuir sí in aghaidh argóintí an Choimisiúin.
28.      An 15 Iúil 2022, chuir an Coimisiún tuairim réasúnaithe chuig Poblacht na Polainne ag áitiú gur mhainnigh an Ballstát sin a chuid oibleagáidí a chomhlíonadh faoin dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, prionsabail ghinearálta an neamhspleáchais, na tosaíochta, na héifeachtachta, cur i bhfeidhm aonfhoirmeach dhlí an Aontais agus éifeacht cheangailteach bhreithiúnais na Cúirte.
29.      An 14 Meán Fómhair 2022, d’fhreagair Poblacht na Polainne an tuairim réasúnaithe, á rá nach raibh aon bhunús leis an líomhain maidir le sárú.
IV.    Nós imeachta os comhair na Cúirte Breithiúnais
30.      Trína chur i bhfeidhm an 15 Feabhra 2023, tharchuir an Coimisiún caingean chuig an gCúirt. D’iarradh ar an gCúirt an méid seo a leanas a dhéanamh:
–        a dhearbhú, i bhfianaise an léiriú ar an mBunreacht a rinne an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) ina breithiúnais atá faoi chonspóid, gur mhainnigh Poblacht na Polainne a hoibleagáidí faoin dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE a chomhlíonadh;
–        a dhearbhú, i bhfianaise léiriú ar an mBunreacht a rinne an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) ina breithiúnais atá faoi chonspóid, gur mhainnigh Poblacht na Polainne a hoibleagáidí a chomhlíonadh faoi phrionsabail ghinearálta an neamhspleáchais, na tosaíochta, na héifeachtachta agus cur i bhfeidhm aonfhoirmeach dhlí an Aontais agus go ndearna sí neamhaird ar éifeacht cheangailteach bhreithiúnais na Cúirte;
–        a dhearbhú, toisc nár chomhlíon an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) ceanglais binse neamhspleách neamhchlaonta, a bunaíodh le dlí roimhe seo, mar gheall ar neamhrialtachtaí sna nósanna imeachta maidir le triúr dá comhaltaí a cheapadh i mí na Nollag 2015 agus a huachtarán i mí na Nollag 2016, gur mhainnigh Poblacht na Polainne a hoibleagáidí faoin dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE a chomhlíonadh;
–        a ordú do Phoblacht na Polainne na costais a íoc.
31.      Ina cosaint a comhdaíodh an 6 Deireadh Fómhair 2023, d’iarr Poblacht na Polainne ar an gCúirt caingean an Choimisiúin ina hiomláine a dhíbhe mar ní gan bhunús léi agus a ordú di na costais a íoc.
32.      Ina hathfhreagra
ar an 31 Eanáir 2024, tharraing Poblacht na Polainne siar na barúlacha a tíolacadh ina cosaint agus d’admhaigh go hiomlán na gearáin a d’ardaigh an Coimisiún san iarratas.
33.      Le cinntí ó Uachtarán na Cúirte an 23 Deireadh Fómhair agus an 7 Samhain 2023, ceadaíodh Ríocht na Beilge agus Ríocht na hÍsiltíre idiragairt a dhéanamh sa nós imeachta chun tacú leis an ordú atá á lorg ag an gCoimisiúin.
V.      Measúnú dlíthiúil
A.      Réamhbharúlacha
34.      Mar a tugadh faoi deara i mír 4 thuas, luíonn sainiúlacht an cháis sa mhéid go gcáineann an Coimisiún Poblacht na Polainne as tosaíocht dhlí an Aontais a dhiúltú go diongbháilte, go dtí gur cheistigh sé bunchloch lánpháirtiú na hEorpa. I bhfocail eile, d’éileofaí leis an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil), in ainm féiniúlacht
bhunreachtúil a hord dlíthiúil, go bhféadfaí comhlíonadh bhreithiúnais na Cúirte leis an mBunreacht a fhíorú go díreach, ag cur in aghaidh phrionsabal na tosaíochta i ndlí an Aontais agus in aghaidh údarás na Cúirte araon. Ní bheadh cur chuige den sórt sin teoranta do roinnt frithchuimilte imeallacha idir dlíchóras an Aontais agus an dhlíchóras náisiúnta: d’ionsódh sé croílár phrionsabal na tosaíochta, ag dul chomh fada agus a d’fhágfadh amhras faoi ordlathas na noirm i ndlíchóras an Aontais.
35.      Léiríonn an cás seo go soiléir an t‑idirghníomhú idir dhá phrionsabal ar dealraitheach dóibh, ó thaobh na cúirte náisiúnta de, go bhfuil siad ag teacht salach ar a chéile.
Ar thaobh amháin, tá tosaíocht dhlí an Aontais, prionsabal a bhfuil gairm ‘lárthréimhseach’ aige, arb é atá ann bunús an chomhtháthaithe fhornáisiúnta. Ar an taobh eile, meas ar fhéiniúlacht náisiúnta na mBallstát, coincheap a bhfuil éifeacht ‘lártheifeach’ aige, dá bhforáiltear in Airteagal 4(2) CAE, a thagraíonn do ‘an rud a dhéanann Stát féin agus nach Stát eile, a cheadaíonn é a aithint agus idirdhealú a dhéanamh idir é agus daoine eile.’ (7)
36.      Ina theannta sin, tá an cás seo mar chuid de dhinimic níos leithne ar leibhéal an dlí: tá roinnt cúirteanna bunreachtúla nó cúirteanna uachtaracha de chuid na mBallstát tar éis dul i muinín teoiric ultra vires cheana féin nó agairt féiniúlacht
bhunreachtúil a ndlíchóras faoi seach d’fhonn tosaíocht dhlí an Aontais a choibhneasú, nó fiú cur ina aghaidh. (8) D’fhéadfaí féachaint air sin mar ‘leagan chun cinn’ (9) idir na caomhnóirí bunreachtúla náisiúnta agus dlí chóras an Aontais.
37.      Ní cheilim imní áirithe faoin bhfeiniméan seo:
léiríonn sé Eoraip dhlítheanach a bhfuil teannas ann idir, ar thaobh amháin, an gá atá le haontacht agus éifeachtacht dhlí an Aontais a chaomhnú agus, ar an taobh eile, an fonn uathúlacht na féiniúlachtaí bunreachtúla éagsúla a chosaint. Is léiriú é an teannas sin ar fhorbairtí atá as cuimse agus atá fíor-imní, a théann níos faide ná an t‑aon chreat teicniúil maidir le cur i bhfeidhm dhlí an Aontais.
38.      Sa chomhthéacs sin, feictear dom go bhfuil sé fíor-riachtanach a thabhairt chun suntais, agus scrúdú á dhéanamh agam ar na teipeanna atá curtha i leith Phoblacht na Polainne, nach dtarlaíonn an comhléiriú íogair idir coincheapa na féiniúlachta náisiúnta, na féiniúlachta bunreachtúla agus tosaíocht dhlí an Aontais i bhfolús dlíthiúil, ach gur cuid d’ord dlíthiúil an Aontais é.
Dá bhrí sin, ní mór go gcuirfí san áireamh in aon cheist a bhaineann le raon feidhme an léirmhínithe seo na heilimintí téacsúla agus comhthéacsúla a théann i bhfabhar léamh ar Airteagal 4(2) CAE, arna breithniú i bhfianaise na timpeallachta normatacha ina bhfuil an clásal seo oiriúnach.
Níl aon amhras ach gur gné lárnach den chás seo an pointe seo, a scrúdófar níos doimhne nuair a dhéanfar anailís ar an dara gearán. (10)
B.      Scrúdú ar thuillteanais an achomhairc
39.      Ba cheart a mheabhrú go n‑admhaíonn Poblacht na Polainne go hiomlán gur mainneachtain na hoibleagáidí a eascraíonn as forálacha na gConarthaí a bhfuil an Coimisiún á gcúisiú ina leith a chomhlíonadh. Ba mhaith liom a chur in iúl, áfach, más féidir na fíorais is bun leis na sáruithe a líomhnaítear san achomharc seo a bheith glactha, is faoin gCúirt atá sé a chinneadh an bhfuil na sáruithe seo ann nó nach bhfuil, fiú a mhéid nach gcuireann an Stát i dtrácht ina n‑aghaidh. (11)
1.      An chéad ghearán
(a)    Argóintí na bpáirtithe
40.      Cáineann an Coimisiún, le tacaíocht ó Ríocht na Beilge agus ó Ríocht na hÍsiltíre, Poblacht na Polainne as an oibleagáid a fhorchuirtear ar Bhallstáit leis an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE a chomhlíonadh, chun cosaint bhreithiúnach éifeachtach a áirithiú sna réimsí a chumhdaítear le dlí an Aontais.
41.      Go háirithe, ina breithiúnas an 7 Deireadh Fómhair 2021, cháin an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) léiriú
Airteagal 19(1) CAE ag an gCúirt, á meas nach raibh sé i gcomhréir leis an mBunreacht.
Go háirithe, cuireann sé in aghaidh inniúlacht na gcúirteanna náisiúnta athbhreithniú a dhéanamh ar dhlíthiúlacht na nósanna imeachta chun breithiúna a cheapadh, meastóireacht a dhéanamh ar rúin an KRS agus ceapacháin áirithe a dhearbhú neamhrialta, a bheadh, dar leis, contrártha do cheanglas ‘cúirt arna bunú le dlí’ de réir bhrí an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, bunaithe go sonrach ar mheasúnú ar dhlíthiúlacht an nós imeachta chun breithiúna a cheapadh.
42.      I mbreithiúnas an 14 Iúil 2021, mheas an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) go raibh na bearta sealadacha arna nglacadh ag an gCúirt, faoi Airteagal 279 CFAE, lena hordú in an Coimisiún v an Pholainn, arb éard a fhionraí chur i bhfeidhm na bhforálacha náisiúnta a thugann do dhlísheomra araíonachta an Sąd Najwyższy (an Chúirt Uachtarach) bearta araíonachta maidir le cásanna dlínse breitheamh ultra vires a mhéid nach n‑urramaíonn siad féiniúlacht
bhunreachtúil an Bhallstáit ná prionsabail na coimhdeachta agus na comhréireachta.
43.      Meabhraíonn an Coimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 190(1) den Bhunreacht, go bhfuil éifeacht erga omnes ag breithiúnais an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil), rud a mhéadaíonn a dtionchar ar na cúirteanna náisiúnta go léir.
44.      Mar a chuir mé in iúl cheana, (12) ní chuireann Poblacht na Polainne in aghaidh an tsáraithe líomhnaithe a thuilleadh agus roinneann sí seasamh an Choimisiúin.
(b)    Measúnú
(1)    Cásdlí ábhartha
na Cúirte
45.      Ba mhaith liom a chur in iúl ar dtús, maidir leis an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, gur ghlac an Chúirt, ós rud é go gceanglaíonn an fhoráil seo ar na Ballstáit go léir na réitigh is gá a bhunú chun cosaint bhreithiúnach éifeachtach a áirithiú, de réir bhrí Airteagal 47 den Chairt
go háirithe, nach mór an fhoráil deiridh sin a chur san áireamh go cuí chun críocha an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE a léiriú. (13)
46.      Ina theannta sin, déanann Airteagal 19 CAE luach an smachta reachta a dhaingnítear in Airteagal 2 CAE a choincréitiú, agus cuirtear de chúram ar na cúirteanna náisiúnta agus ar an gCúirt cur i bhfeidhm iomlán dhlí an Aontais a ráthú i ngach Ballstát mar aon leis an gcosaint bhreithiúnach a fhaigheann dlíthithe ón gceart seo.
I gcomhréir le cásdlí socair, chun an chosaint sin a ráthú, ní mór do gach Ballstát a áirithiú, de bhun an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, go gcomhlíonann na comhlachtaí a n‑iarrtar orthu, mar ‘chúirt nó mar bhinse’ de réir bhrí dhlí an Aontais, rialú a thabhairt ar cheisteanna a bhaineann le dlí an Aontais a chur i bhfeidhm nó a léiriú agus a thagann, dá bhrí sin, faoina chóras leigheasanna dlíthiúla sna réimsí atá cumhdaithe faoi dhlí an Aontais, ceanglais na cosanta breithiúna éifeachtaí a chomhlíonadh, lena n‑áirítear, go háirithe neamhspleáchas. (14)
47.      Ar deireadh, má thagann eagrú an cheartais sna Ballstáit faoi inniúlacht na mBallstát sin, is é an fíoras fós, i bhfeidhmiú na hinniúlachta sin, go gceanglaítear ar na Ballstáit na hoibleagáidí a eascraíonn, dóibh siúd, ó dhlí an Aontais a urramú. (15)
(2)    Feidhm maidir leis an gcás seo
48.      Sna breithiúnais faoi chonspóid, rinne an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) léiriú ar an mBunreacht a imíonn go bunúsach ó chásdlí na Cúirte, go háirithe maidir le raon feidhme an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE. Léirítear an t‑achrann seo ar thrí bhealach.
49.      Ar an gcéad dul síos, i mbreithiúnas an 7 Deireadh Fómhair 2021, diúltaíonn an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) don léiriú a ghlac an Chúirt i mbreithiúnas an 2 Márta 2021, A.B. agus páirtithe eile (Breithiúna a cheapadh chun na Cúirte Uachtaraí – Achomharc). (16) Sa bhreithiúnas sin, d’admhaigh an Chúirt, i measc nithe eile agus go substaintiúil, nach mór, in éagmais cúirt náisiúnta atá inniúil chun athbhreithniú a dhéanamh ar rúin an KRS, an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE a léiriú mar cheangal ar Naczelny Sąd Administracyjny (an Chúirt Uachtarach Riaracháin) an reachtaíocht náisiúnta a fhágáil gan cur i bhfeidhm, de shárú ar an bhforáil sin maidir
leis an riail seo, go raibh an dlínse aici ina leith, dá bhrí sin, dá bhrí sin na rúin seo. (17)
50.      Is léir ó mhír 2(b) den chuid feidhme de bhreithiúnas an 7 Deireadh Fómhair 2021, arna léamh i gcomhar
le ranna
6.2, 6.4, 6.5 agus 8.3 de na cúiseanna leis an mbreithiúnas, go mbeadh an inniúlacht dhlínse atá bunaithe ar an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE – arna léiriú ag an gCúirt – contrártha le hAirteagail 2 agus 7,
le hAirteagal 8(1),
le hAirteagal 90(1),
le hAirteagal 178(1), agus le hAirteagal 190(1) den Bhunreacht.
Ar an gcaoi chéanna, eisiatar le pointe 3(b) den chuid oibríochtúil den bhreithiúnas dlínse na gcúirteanna náisiúnta, cé go bhfuil siad díorthaithe ó chásdlí na Cúirte, chun dlíthiúlacht rúin KRS lena moltar iarrthóirí a cheapadh chun feidhmeanna breithiúnacha a mheasúnú.
Ar deireadh, i ranna 6.2, 6.4, 6.5 agus 8.5, athdhearbhaíonn an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) go ndiúltaíonn sé glacadh leis na héifeachtaí a eascraíonn as an léiriú ar an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, a glacadh sa bhreithiúnas in A.B. agus páirtithe eile.
51.      Ar an dara dul síos, diúltaíonn an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) don athbhreithniú ar rialtacht na nósanna imeachta chun breithiúna a cheapadh, mar a bhunaítear le cásdlí na Cúirte ar bhonn an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE.
Go háirithe, i bpointí 3(a) agus (c) den chuid oibríoch de bhreithiúnas an 7 Deireadh Fómhair 2021, agus i gcodanna 6.4 agus 8.4 den réasúnaíocht, dearbhaíonn sé go bhfuil an dlínse, a eascraíonn as cásdlí na Cúirte a bhaineann leis an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, neamhreachtúil, a údaraíonn dlíthiúlacht na gcúirteanna náisiúnta ceapacháin bhreithiúnacha a fhíorú.
52.      Mar sin cuireann an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) in aghaidh léiriú na Cúirte atá i mbreithiúnas an 6 Deireadh Fómhair 2021,
W.Ż. (Seomra Neamhghnách Rialaithe agus Gnóthaí Poiblí na Cúirte Uachtaraí
– Ceapachán). (18) De réir an léirmhínithe sin, is cuid dhílis den cheanglas maidir le ‘binse neamhspleách agus neamhchlaonta arna bhunú le dlí’ mar a fhorchuirtear le dlí an Aontais é fíorú rialtacht an nós imeachta chun breitheamh a cheapadh chuig seomra urghnách an Sąd Najwyższy (an Chúirt Uachtarach).
Tá bonn cirt leis na cúirteanna náisiúnta ansin scrúdú a dhéanamh, faoin dara fomhír d’Airteagal 19(1) den Chonradh ar an Aontas Eorpach, ar dhlíthiúlacht an nós imeachta chun an breitheamh atá faoi chonspóid a cheapadh agus a dhearbhú a bheith ar neamhní, nuair atá iarmhairt den sórt sin sár-riachtanach i bhfianaise na staide nós imeachta atá i gceist chun tosaíocht dhlí an Aontais a ráthú. (19) Maidir leis an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil), áfach, bheadh fíorú den sórt sin,
de facto, ina dhícháiliú ar na breithiúna lena mbaineann,
‘arb ionann a gcumas breithiúnais a thabhairt agus a gceart bunúsach agus a ndualgas.’ (20)
53.      Ar an tríú dul síos, i mbreithiúnas an 14 Iúil 2021, déanann an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) agóid i gcoinne dhlínse na Cúirte, go háirithe maidir le bearta eatramhacha a ghlacadh, faoi Airteagal 279 CFAE.
Measann sé gur ghníomhaigh an Chúirt ultra vires trí bhearta eatramhacha a ordú, ar bhonn na forála seo, dírithe ar neamhspleáchas chúirteanna na Polainne a chaomhnú.
54.      Bhí na bearta eatramhacha seo, amhail fionraí dhlínse Dhlísheomra Araíonachta an Sąd Najwyższy (an Chúirt Uachtarach) chun rialú a dhéanamh ar chásanna araíonachta, ceaptha chun éifeacht iomlán an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE a ráthú.
Trí dhlínse na Cúirte a cheistiú faoi Airteagal 279 CFAE chun bearta eatramhacha a ordú atá dírithe ar an gceart chun cosaint bhreithiúnach éifeachtach a chaomhnú os comhair binse neamhspleách neamhchlaonta arna bhunú le dlí, sáraíonn an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) an ceart chun cosaint bhreithiúnach éifeachtach. Is ionann seasamh na cúirte sin, a chuireann cosc ar éifeacht cheangailteach na mbeart eatramhach arna n‑ordú ag an gCúirt a aithint, agus sárú soiléir ar na hoibleagáidí a eascraíonn as an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE arna léiriú ag an gCúirt.
55.      Leanann sé ón méid thuas go léir, ar an gcéad dul síos, trí dhiúltú don oibleagáid atá ar chúirt náisiúnta modhnuithe neamhfheidhmithe ar an dlí náisiúnta, cibé acu de thionscnamh reachtach nó bunreachtúil iad, a fhágáil i gcás sárú cruthaithe ar an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE; ar an dara dul síos, trí dhiúltú don athbhreithniú breithiúnach ar rúin an KRS a bhaineann le ceapadh breithiúna, arna bhunú ag an gCúirt ar bhonn an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, agus, ar an tríú dul síos, trí dhlínse na Cúirte a chonspóid maidir le bearta eatramhacha a ghlacadh, theip ar Phoblacht na Polainne ina hoibleagáid, de réir bhrí an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, cosaint bhreithiúnach éifeachtach a áirithiú sna réimsí a chumhdaítear le dlí an Aontais.
56.      Dá bhrí sin, molaim go measann an Chúirt go bhfuil bunús maith leis an gcéad ghearán ón gCoimisiún.
2.      An dara gearán
(a)    Argóintí na bpáirtithe
57.      Áitíonn an Coimisiún go ndearna an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil), sna breithiúnais atá faoi chonspóid, léiriú ar an mBunreacht a sháraíonn bunphrionsabail dhlíchóras an Aontais Eorpaigh, eadhon tosaíocht, uathriail, éifeachtacht agus cur i bhfeidhm aonfhoirmeach dhlí an Aontais, chomh maith le héifeacht cheangailteach bhreithiúnais na Cúirte.
Go háirithe, is léir ó fhorais bhreithiúnas an 7 Deireadh Fómhair 2021 go bhfuil léiriú na Cúirte ar an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, a cheadaíonn do na cúirteanna náisiúnta inniúla athbhreithniú breithiúnach éifeachtach a dhéanamh ar rúin an KRS agus díospóidí a réiteach ar bhonn forálacha arna n‑aisghairm ag an reachtas nó arna ndearbhú a bheith míbhunreachtúil, chomh maith le measúnú a dhéanamh ar dhlíthiúlacht cheapachán breithimh chun ceart cosaint bhreithiúnach éifeachtach a ráthú do pháirtithe, mheas an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) a bheith ultra vires agus go ndéanfaí an bonn d’aitheantas bunreachtúil na Polainne go neamhdhleathach.
58.      Deimhnítear freisin le breithiúnas an 7 Deireadh Fómhair 2021, de shárú ar phrionsabal éifeacht cheangailteach bhreithiúnais na Cúirte, nach mbeadh aon éifeachtaí dlíthiúla in ordú dlí na Polainne ag léiriú an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 2 CAE, arna bhunú ag an gCúirt. Ina theannta sin, diúltaíonn an Coimisiún d’agairt ‘féiniúlacht bhunreachtúil’
Phoblacht na Polainne, ag meabhrú dó, cé go n‑urramaíonn an tAontas féiniúlacht
náisiúnta na mBallstát, nach féidir leis sin údar a thabhairt d’ionsaí ar bhunluachanna an Aontais, amhail an smacht reachta agus neamhspleáchas na mbreithiúna.
59.      Maidir le breithiúnas an 14 Iúil 2021, áitíonn an Coimisiún go mbeadh éifeacht neamh-bhunreachtúil ag an dearbhú, a rinne an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil), ní hamháin na bearta eatramhacha a d’ordaigh an Chúirt ina hordú in an Coimisiún
v an Pholainn, ach freisin aon bhearta eatramhacha sa todhchaí a ghlactar ar bhonn Airteagal 279 CFAE maidir le córas breithiúnach na Polainne, atá míbhunreachtúil, tá sé mar thoradh air go mbaintear aon éifeacht cheangailteach dhlíthiúil sa Pholainn leis na bearta sin agus sáraíonn sé, dá bhrí sin, prionsabail na tosaíochta agus na héifeachtachta de dhlí an Aontais Eorpaigh agus prionsabal chineál ceangailteach bhreithiúnais na Cúirte.
60.      Tá comhsheasamh ag Poblacht na Polainne leis an gCoimisiún agus deir sí nach féidir le héifeachtúlacht dhlí an Aontais a bheith éagsúil ó Bhallstát amháin go Ballstát eile agus nach féidir cuspóirí na gConarthaí a bhaint amach gan dlí an Aontais a chur i bhfeidhm go haonfhoirmeach.
(b)    Measúnú
(1)    Cásdlí ábhartha
na Cúirte
61.      Sna línte seo a leanas, tá sé beartaithe agam na prionsabail a eascraíonn as an gcásdlí maidir le prionsabal na tosaíochta do dhlí an Aontais agus an nóisean ‘féiniúlacht náisiúnta’ de réir bhrí Airteagal 4(2) CAE a thabhairt chun cuimhne.
62.      Ón
mbreithiúnas in Internationale Handelsgesellschaft, (21) inar dhaingnigh an Chúirt tosaíocht dhlí an Aontais (ag an am, dlí an Chomhphobail) ar an dlí náisiúnta, lena n‑áirítear forálacha bunreachtúla náisiúnta, le breithiúnais níos déanaí, go háirithe an breithiúnas
in
Euro Box Promotion agus páirtithe eile agus an breithiúnas in RS (Éifeacht breithiúnas de chuid cúirt bhunreachtúil), (22) soláthraíonn cásdlí na Cúirte freagraí soiléire ar na ceisteanna a d’ardaigh an cás seo i dtaobh an féidir prionsabal na tosaíochta do dhlí an AE a cheistiú i gcás, dar le cúirt bhunreachtúil náisiúnta, go bhfuil sé contrártha le féiniúlacht
bhunreachtúil Ballstáit.
Go deimhin,
eascraíonn an dodhéanta do Bhallstát a chéannacht náisiúnta – nó fiú bunreachtúil – a dhearbhú ar dhlí an Aontais le héifeacht dhíreach as sraith prionsabal ginearálta is gné dhílis d’ord dlíthiúil an Aontais, a bhaineann le prionsabal na tosaíochta. Áirítear ar na prionsabail sin, a fhaigheann a bhfoinse go háirithe i nádúr uathrialach dhlí an Aontais,
inter alia, comhionannas na mBallstát, (23) prionsabal na dílseachta agus prionsabal an chomhair dhílis.
63.      Mar sin, d’admhaigh an Chúirt cheana i mbreithiúnas an 15 Iúil, 1964,
Costa v
E.N.E.L. (6/64, EU:C:1964:66,
lgh. 1159 agus 1160), go leanann sé ó phrionsabal thosaíocht dhlí an Chomhphobail nach bhféadfaí, mar gheall ar a bhunchineál sonrach bunaidh, an dlí a rugadh ón gConradh a chur ina choinne go breithiúnach ó aon téacs inmheánach, gan a charachtar a bhaineann go sonrach leis an Aontas a chailliúint agus gan bunús dlí an Aontais féin a chur i mbaol. Ina theannta sin, d’aibhsigh an Chúirt sa bhreithiúnas seo nach féidir fórsa feidhmiúcháin dhlí an Chomhphobail a athrú ó Bhallstát amháin go Ballstát mar thoradh ar reachtaíocht intíre ina dhiaidh sin, gan baint amach aidhmeanna Chonradh CEE a chur i mbaol nó idirdhealú a spreagadh ar fhorais náisiúntachta a toirmisctear leis an gConradh seo. (24)
64.      Chuir an Chúirt i bhfios go láidir, ós rud é go bhfuil dlínse eisiach aici chun léirmhíniú cinntitheach ar dhlí an Aontais a sholáthar, go bhfuil de chúram uirthi, i bhfeidhmiú na dlínse sin, raon feidhme phrionsabal na tosaíochta do dhlí an Aontais a shonrú maidir le forálacha ábhartha an dlí sin, ionas nach bhféadfaidh an raon feidhme sin brath ar léiriú fhorálacha an dlí náisiúnta ná ar léiriú forálacha dhlí an Aontais arna nglacadh ag cúirt náisiúnta nach gcomhfhreagraíonn do chúirt náisiúnta. (25)
65.      Dá bhrí sin, is í an Chúirt, agus í féin amháin, atá dílsithe don chumhacht coinbhleacht idir dlí an Aontais agus féiniúlacht
bhunreachtúil Ballstáit a réiteach go cinntitheach.
66.      Ina theannta sin, chinn an Chúirt go sainráite nach féidir, de bhua phrionsabal na tosaíochta, úsáid forálacha an dlí náisiúnta ag Ballstát, fiú amháin más bunreachtúil iad, an bonn a bhaint d’aontacht agus d’éifeachtacht dhlí an Aontais.
I gcomhréir le cásdlí socair, déantar na héifeachtaí a ghabhann le prionsabal na tosaíochta do dhlí an Aontais a fhorchur ar orgáin uile Ballstáit, gan, go háirithe, forálacha inmheánacha, lena n‑áirítear forálacha bunreachtúla, a bheith in ann bac a chur orthu. (26) Ina theannta sin, mheabhraigh an Chúirt arís agus arís eile nach mór comhlíonadh na hoibleagáide aon fhoráil de dhlí an Aontais le héifeacht dhíreach a chur i bhfeidhm ina hiomláine a mheas mar rud sár-riachtanach chun cur i bhfeidhm iomlán dhlí an Aontais a ráthú i ngach Ballstát, lena n‑eisiatar an fhéidearthacht, i gcoinne dhlíchóras an Aontais, aon bheart aontaobhach, is cuma cad é. (27) Is ionann an oibleagáid sin prionsabal na tosaíochta i dhlí an Aontais a urramú freisin agus léiriú ar phrionsabal an chomhair dhílis, arna bhunú le hAirteagal 4(3) CAE, lena gceanglaítear go bhfágfar aon fhoráil náisiúnta, fiú forálacha iardain, atá contrártha le foráil de dhlí an Aontais a bhfuil éifeacht dhíreach aici. (28)
67.      Tá sé cinntithe ag an gCúirt freisin nach bhfuil sé mar chuspóir ná mar éifeacht ag Airteagal 4(2) den Chonradh ar an Aontas Eorpach údarú a thabhairt do chúirt bhunreachtúil de chuid Ballstáit, gan aird a thabhairt ar na hoibleagáidí faoi, go háirithe,
Airteagal 4(2) agus (3) agus an dara fomhír d’Airteagal 19(1) den Chonradh ar an Aontas Eorpach, atá ceangailteach uirthi, riail de dhlí an AE a chur ar neamhní, ar an mbonn go mbaintear an bonn d’aitheantas náisiúnta an Bhallstáit lena mbaineann mar a shainmhíníonn an chúirt bhunreachtúil náisiúnta í. (29)
68.      Sna himthosca sin, ní féidir a áitiú, le bunús, gur féidir difear a dhéanamh d’fhéiniúlacht náisiúnta Ballstáit, de réir bhrí Airteagal 4(2) CAE sin, leis na ceanglais, mar choinníollacha chun aontú leis an Aontas agus páirt a ghlacadh ann, a eascraíonn ó chomhlíonadh luachanna agus prionsabail amhail an smacht reachta, an chosaint dlí éifeachtach agus neamhspleáchas na mbreithiúna, a chumhdaítear in Airteagal 2 CAE agus an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE. Dá bhrí sin, ní féidir leis an bhforáil dheireanach seo, nach mór a léamh ag cur san áireamh na forálacha, den chéim chéanna léi, atá cumhdaithe sa dara fomhír d’Airteagal 2 agus d’Airteagal 19(1),
na Ballstáit a dhíolmhú ó chomhlíonadh na gceanglas a eascraíonn astu. (30)
69.      Cé, mar is léir ó Airteagal 4(2) CAE, go n‑urramaíonn an tAontas Eorpach féiniúlachtaí náisiúnta na mBallstát, ar gné dhílis dá struchtúir bhunúsacha iad, idir pholaitiúil agus bhunreachtúil, sa chaoi is go bhfuil discréid áirithe ag na Ballstáit maidir le cur chun feidhme phrionsabail an smachta reachta a áirithiú, ní chiallaíonn sé sin, ar chaoi ar bith, go bhféadfadh an oibleagáid seo maidir leis an toradh atá le gnóthú a bheith éagsúil ó Bhallstát amháin go Ballstát eile. Cé go bhfuil féiniúlachtaí náisiúnta ar leith acu, ar gné dhílis dá struchtúir bhunúsacha iad, idir pholaitiúil agus bhunreachtúil, a urramaíonn an tAontas Eorpach, cloíonn na Ballstáit leis an gcoincheap den ‘smacht reachta’ atá acu, ar comhluach é dá dtraidisiúin bhunreachtúla féin, agus tá gealltanas tugtha acu é a urramú ar bhonn leanúnach. (31)
(2)    Feidhm maidir leis an gcás seo
70.      Ar an gcéad dul síos, dealraíonn sé ó bhreithiúnas an 7 Deireadh Fómhair 2021 gur rialaigh an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) go bhfuil an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, chomh maith le hAirteagal 2 CAE, arna léiriú ag an gCúirt – go háirithe sna breithiúnais in
A.B. agus páirtithe eile agus
in W.Ż. –
ar neamhréir leis an mBunreacht.
71.      I roinnt sleachta dá bhreithiúnas an 7 Deireadh Fómhair 2021, cháilíonn an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil), go substaintiúil, mar ultra vires agus mar bhonn a dhéanann dochar d’aitheantas bunreachtúil na Polainne, do chásdlí thuasluaite na Cúirte ar dá réir a fhéadfaidh na cúirteanna náisiúnta inniúla, d’fhonn cosaint bhreithiúnach éifeachtach a áirithiú, athbhreithniú a dhéanamh ar rúin an KRS agus, más gá, forálacha náisiúnta atá contrártha le léiriú an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE a dhífheidhmiú, nó scrúdú a dhéanamh ar dhlíthiúlacht an nós imeachta chun breitheamh a cheapadh. (32)
72.      Cuireann an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) dhá chineál argóintí chun cinn maidir leis seo. Ar thaobh amháin, measann sí go gcuireann an inniúlacht a thugtar do chúirteanna náisiúnta chun rialtacht an nós imeachta chun breithiúna a cheapadh srian le sainchumas bunreachtúil Uachtarán Phoblacht na Polainne chun breitheamh a cheapadh ar thogra an KRS. Ar an taobh eile, measann sí go bhfuil amhras faoi chur i bhfeidhm cúirteanna na Polainne ar an gceanglas maidir le dlínse neamhspleách neamhchlaonta, arna bhunú roimhe sin le dlí de réir bhrí an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, dlíthiúlacht na ngníomhartha ceapacháin arna n‑eisiúint ag Uachtarán Phoblacht na Polainne agus mar sin go sáraíonn sé forálacha comhcheangailte Airteagal 179 agus Airteagal 147(3), an breitheamh rialaithe a thoirmeasc, nó a thoirmeasc nuair a bheidh a gceapachán déanta.
73.      Mar a léirítear i míreanna 2 agus 3 den chuid oibríochtúil de bhreithiúnas an 7 Deireadh Fómhair 2021, is dúshlán díreach é an dearbhú míbhunreachtúil seo d’Airteagal 2 agus sa dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE do phrionsabal na tosaíochta i ndlí an Aontais.
Cumhdaíonn na forálacha sin caighdeáin bhunúsacha na gconarthaí, ar comhréir leis an smacht reachta, is coiteann do na Ballstáit go léir.
74.      Ina dhiaidh sin, ní hamháin go sáraíonn léiriú an Bhunreachta a ghlac an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) an dara fomhír d’Airteagal 19(1) den Chonradh ar an Aontas Eorpach – mar a bunaíodh i gcomhthéacs an chéad ghearáin – ach téann sé níos faide:
tá sé ar intinn aici an fhoráil seo a bhaint de, ar chuir an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) síos mar ‘bhunús dlí d’aon chás a athfhoirgníodh sa dlí’ éifeacht ar chríoch na Polainne.
Tá sé seo soiléir ó roinn 10 de réasúnaíocht bhreithiúnas an 7 Deireadh Fómhair 2021, nuair a ordaíonn an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) do chomhlachtaí údaráis phoiblí na Polainne, go háirithe na cúirteanna, staonadh ó na caighdeáin seo a chur i bhfeidhm, mar a léiríonn an Chúirt iad. Bunaithe ar an nádúr uile- cheangailteach agus ar críochnaitheach a breithiúnas, arna ráthú le hAirteagal 190(1) den Bhunreacht, cinneann an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) go bhfuil sé de fhreagracht ar gach comhlacht poiblí, lena n‑áirítear an reachtóir, na gnáthchúirteanna agus na cúirteanna riaracháin, chomh maith leis an Sąd Najwyższy, (an Chúirt Uachtarach) breithiúnas an 7 Deireadh Fómhair a chur chun feidhme.
75.      Dá bhrí sin, leis an mbreithiúnas seo, ar éirí amach gan fasach é, toirmisctear ar gach comhlacht poiblí Polannach, lena n‑áirítear cúirteanna atá in ann dlí an Aontais a chur i bhfeidhm, na hoibleagáidí a eascraíonn as tosaíocht, uathriail agus éifeachtacht dhlí an Aontais a chomhlíonadh atá dírithe ar lánéifeacht an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE a áirithiú, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 2 CAE.
Dá bhrí sin, sáraíonn breithiúnas an 7 Deireadh Fómhair 2021 freisin éifeacht cheangailteach bhreithiúnais na Cúirte, ar comhpháirt riachtanach iad d’ordú dlí an Aontais.
76.      Ar deireadh, ní féidir
mír 1 den chuid oibríochtúil den bhreithiúnas an 7 Deireadh Fómhair 2021 a léiriú, i mo thuairim, mar dhúshlán díreach in aghaidh bhailíocht na chéad mhíre agus an dara mír d’Airteagal 1 CAE agus Airteagal 4(3) CAE, atá ar cheann de na forálacha is bunúsaí de CAE. De réir an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil), bheadh údar leis an dúshlán seo toisc go mbeadh an tAontas tar éis céim nua a bhaint amach ina ngníomhódh orgáin an Aontais ultra vires,
nach é an Bunreacht an dlí uachtarach sa Pholainn a thuilleadh, agus gurb é an toradh a bheadh air sin nach bhféadfadh an Ballstát seo feidhmiú mar Stát ceannasach agus daonlathach a thuilleadh.
Mar a thug an Coimisiún ar aird, is ráiteas fíor-imní é seo ón Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) a chuireann in amhras gealltanas Phoblacht na Polainne glacadh leis na hiarmhairtí dlíthiúla a eascraíonn as a haontachas leis an Aontas.
77.      Ar an dara dul síos, ina breithiúnas an 14 Iúil 2021, déanann an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) agóid i gcoinne raon feidhme sriantach na mbeart eatramhach arna nglacadh ag an gCúirt ar bhonn Airteagal 279 CFAE. Níos cruinne, measann an chúirt seo go dtugann bearta dá leithéid, nuair a bhaineann siad le heagrú, cumhachtaí agus feidhmiú chúirteanna na Polainne, chomh maith leis na nósanna imeachta inmheánacha is infheidhme maidir leo, neamhaird ar phrionsabal na leithdháilte agus féiniúlacht bhunreachtúil na Polainne. (33) Áitíonn sé freisin go sáraíonn na bearta sin, lena n‑áirítear an t‑ordú in an Coimisiún v an Pholainn, teorainneacha dhlí an Aontais agus go sáraíonn siad ord bunreachtúil na Polainne.
78.      Bunaíonn an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) a seasamh ar thosaíocht an Bhunreachta mar dhlí uachtarach an dlíchórais náisiúnta, ag glacadh leis dá bhrí sin nach féidir an t‑ordú in an
Coimisiún v an Pholainn lena gcuirtear dlínse Dlíseomra Araíonachta Sąd Najwyższy (an Chúirt Uachtarach) ar fionraí i réim. Ina thuairim, ag admháil go mbeadh bearta sealadacha ón gCúirt, arna n‑eisiúint d’fhonn neamhspleáchas na mbreithiúna a chaomhnú, ina gceangal ar na húdaráis náisiúnta, go ndéanfaí saobhadh ar phrionsabal bunreachtúil na Polainne den smacht daonlathach reachta, atá cumhdaithe in Airteagal 2 den Bhunreacht, agus ar dháileadh na gcumhachtaí a thig ó phrionsabal na leithdháilte dá bhforáiltear i gConarthaí an Aontais.
79.      Ina theannta sin, déanann an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) an Chúirt a cháineadh as caighdeáin a fhorchur a líomhnaítear a bheith ‘cruthaithe’ ag an gCúirt Bhreithiúnais, a mheastar nach bhfuil ag luí leis an mBunreacht.
Tá sé le tuiscint aige, maidir leis na caighdeáin sin a mheastar a bheith glactha ultra vires, nach mbeadh feidhm ag prionsabal na tosaíochta agus ag éifeacht dhíreach de dhlí an Aontais d’fheidhm a bheith acu.
Agus éifeacht chríochnaitheach, cheangailteach uile-choiteann agus iarmhairt dá bhreithiúnais á éileamh, ordaíonn an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) do chomhlachtaí poiblí uile na Polainne staonadh ó bhearta sealadacha a chur i bhfeidhm agus, ar bhonn níos leithne, aon chaighdeán de chuid an Aontais a sháraíonn, ina thuairim, an inniúlacht a thugtar leis na Conarthaí.
80.      Ina theannta sin, ina bhreithiúnas an 14 Iúil 2021, ní hamháin go gcuireann an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) údarás agus cineál ceangailteach na mbeart eatramhach a d’ordaigh an Chúirt ina hordú in an Coimisiún v an Pholainn  faoi cheist, ach freisin faoi aon bhearta eatramhacha a dhéanfar amach anseo faoi Airteagal 279 CFAE maidir le córas breithiúnach na Polainne.
Agus an méid sin á déanamh, cuireann an chúirt seo in aghaidh forálacha na gConarthaí ar a mbunaíonn an Chúirt na bearta sin, eadhon Airteagal 4(3) CAE agus Airteagal 279 CFAE.
81.      I dtaca leis sin, ba mhaith liom a mheabhrú nach féidir le nádúr bunreachtúil na bhforálacha intíre, arna n‑agairt ag an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil), údar a thabhairt ar dhóigh ar bith do shárú phrionsabail na tosaíochta, na héifeachta dírí agus nádúr ceangailteach chinntí na Cúirte.
Dá bhrí sin, trí na caighdeáin bhunreachtúla seo chomh maith leis an argóint go dtagann eagrú an cheartais sna Ballstáit faoina n‑inniúlacht eisiach a agairt, chun dul timpeall ar na ceanglais a eascraíonn as Airteagal 2,
Airteagal 4(3), agus an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE agus Airteagal 279 CFAE fós ar neamhréir le haontacht, uathriail agus éifeachtacht dhlíchóras an Aontais.
82.      Tugann an bharúil dheireanach seo, a bhaineann le hagairt an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) forálacha bunreachtúla d’fhonn cur i bhfeidhm phrionsabal tosaíocht dhlí an Aontais a shárú, ar an tríú dul síos, an anailís ar réasúnaíocht an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) a dhoimhniú san urramú don bhreithiúnais atá faoi chonspóid don chéannacht ar leith, ag lorg tacaíochta don chéannacht bhunreachtúil do Phoblacht na Polainne dá bhforáiltear in
Airteagal 4(2) CAE.
83.      Tugaim faoi deara, sna breithiúnais atá faoi chonspóid, go ndéanann an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil), agus tagairt á déanamh d’Airteagal 4(2) den Chonradh ar an Aontas Eorpach,
‘féiniúlacht bhunreachtúil’ na Polainne a agairt chun a chinneadh nach bhfuil forálacha áirithe de dhlí príomhúil na Polainne ag luí leis an bprionsabal sin.
I bhfocail eile, déanann an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) ‘féiniúlacht bhunreachtúil’ a agairt agus í ag brath ar fhoráil chonartha a bhaineann le féiniúlacht ‘náisiúnta’.
Maidir leis an ngaol idir an dá nóisean seo, creidim, cé go gcuireann siad pointí forluiteacha i láthair gan dabht, go mbíonn coincheap na féiniúlachta náisiúnta níos cuimsithí, sa mhéid nach bhfuil sé teoranta do na gnéithe foirmiúla i dtéacsanna bunreachtúla.
Os a choinne sin, tá raon feidhme níos srianta ag baint le coincheap na féiniúlachta bunreachtúla, sa mhéid is go bhfuil sé teoranta do na prionsabail agus na luachanna atá cumhdaithe i mBunreacht Ballstáit.
84.      Is é mo thuairim gur fiú aird a thabhairt ar an gceist seo a bhaineann le féiniúlacht
bhunreachtúil, gan imeacht ó réim an cháis seo agus gan teoiric ghinearálta a dhéanamh, níos mó fós ná sin mar ní foláir an cheist seo a scrúdú ar bhonn cás ar chás faoi rialú cúramach eisiach na Cúirte.
85.      I dtaca leis sin, ba cheart a thabhairt faoi deara, ar an gcéad dul síos, nach bhfeictear ar dhóigh ar bith ó léiriú agus ó chur i bhfeidhm córasach an chlásail a bhaineann le féiniúlacht
náisiúnta, dá bhforáiltear in Airteagal 4(2) CAE, go bhfeiceann an Chúirt é mar fhachtóir atá in ann prionsabal doláimhsithe na tosaíochta a theorannú.
Baineann ceann de na réimsí ina bhfuil úsáid ‘féiniúlacht náisiúnta’ go suntasach sa chásdlí go háirithe le scrúdú a dhéanamh ar bhearta náisiúnta arb éard iad srianadh ar shaoirsí bunúsacha an mhargaidh inmheánaigh.
I gcomhthéacs na gcásanna sin, tá meas ar an bhféiniúlacht náisiúnta á agairt mar bhunús neamhspleách don mhaolú agus mar riail chun na fírinnithe atá ann cheana a léiriú, amhail, mar shampla, an t‑ord poiblí. (34)
86.      I gcomhthéacs na gconclúidí seo, ní dhéanfaidh mé ach achoimre ghairid a chur i láthair as roinnt samplaí cásdlí.
87.      Ina chéad fheidhm, úsáidtear Airteagal 4(2) CAE mar uirlis lena bhféadfar cúis sáraitheach leasa ghinearálta a shainaithint a thugann údar le maolú ar chur i bhfeidhm saoirse bhunúsach.
Mar shampla, agus sa chomhthéacs seo, d’fhíoraigh an Chúirt an bhféadfadh rialacháin náisiúnta a bhfuil sé d’aidhm acu teanga oifigiúil a chaomhnú údar a thabhairt do mhaolú. (35) Baineann sampla eile d’iarratas le srianta ar an gceart chun saorghluaiseachta daoine atá bunaithe ar rialacháin náisiúnta a chuireann srian leis an bhféidearthacht tagairt a dhéanamh do theidil uaisle i leithroinnt ainm. (36) Baineann an tríú sampla leis an gceist an féidir le prionsabal na dínite daonna, atá cumhdaithe in Airteagal 1 de Dhlí Bunúsach na Gearmáine (Grundgesetz), teorainn a chur le soláthar seirbhísí in aisce. (37)
88.      Ina dhara feidhm, úsáidtear Airteagal 4(2) CAE mar pharaiméadar chun forálacha áirithe den dlí tánaisteach a léiriú i gcomhthéacs atá nasctha le struchtúir bhunúsacha nó le feidhmeanna sár-riachtanacha na mBallstát. (38)
89.      Mar sin féin, agus gurb é seo bunghné na hanailíse, ní cheadaíonn an cásdlí a bhaineann le léiriú Airteagal 4(2) CAE, mar a mhol an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil), an fhéiniúlacht náisiúnta a mheas mar eilimint ar dóigh di cur isteach ar chur i bhfeidhm iomlán phrionsabal na tosaíochta. Mar a leanas ón anailís thuas, is dealraitheach, i ndáiríre, gur coimhlint bhréagach atá sa fhreasúra idir tosaíocht dhlí an Aontais agus féiniúlacht náisiúnta na mBallstát, go bhfuil feidhmeanna ar leith ag an dá choincheap sin laistigh d’ord dlíthiúil an Aontais.
90.      Ar an dara dul síos, measaim gur gá a mheabhrú nach féidir a mheas go bhfuil Airteagal 4(2) CAE ag sárú Airteagal 2 CAE agus na bunluachanna atá cumhdaithe ann. (39) Mar a d’aibhsigh an Chúirt,
‘cé go bhfuil féiniúlachtaí náisiúnta ar leith acu, atá lárnach ina struchtúir bhunúsacha pholaitiúla agus bhunreachtúla, a bhfuil meas ag an Aontas orthu, cloíonn na Ballstáit le coincheap na
“smachta
reachta” a roinneann siad, mar luach is coiteann dá dtraidisiúin bhunreachtúla féin, agus a bhfuil siad tiomanta d’urramú ar bhonn leanúnach.’ (40) Leanann sé as sin nach féidir le féiniúlacht
bhunreachtúil Ballstáit a bheith i réim ar fhondúireachtaí daonlathacha an Aontais agus a Bhallstáit, ná ar na comhluachanna a chumhdaítear in Airteagal 2 CAE. (41) Ní féidir glacadh le cur chuige athraitheach céimseata i leith an smachta reachta maidir le cur i bhfeidhm dhlí an Aontais. Mar a chuir an Chúirt in iúl, má mheasann cúirt bhunreachtúil de chuid Ballstáit go dtugann foráil de dhlí an Aontais, arna léiriú aici, neamhaird ar an oibleagáid aitheantas náisiúnta an Bhallstáit sin a urramú, ní mór don chúirt bhunreachtúil sin bac a chur ar a rialú agus iarraidh ar réamhrialú a tharchur chuig an gCúirt, faoi Airteagal 267 CFAE, d’fhonn measúnú a dhéanamh ar bhailíocht na forála sin de réir Airteagal 4(2) de. (42)
91.      I ndeireadh na dála, agus ar an mbaol go ndéanfaí mé féin a athrá, baineann an cheist lárnach a d’ardaigh an cás seo le cur i bhfeidhm phrionsabal na tosaíochta ag an gCúirt, cibé an gcuireann an breitheamh bunreachtúil é go hintuigthe nó go díreach agus é ag tabhairt dúshlán údaráis na Cúirte cinneadh a dhéanamh mar rogha dheireanach i gcás coinbhleachta idir dlí an Aontais agus féiniúlacht
bhunreachtúil Ballstáit. Ní féidir an cheist seo a fhreagairt ach trí thagairt a dhéanamh do thuairim bhunúsach: tá ballraíocht san Aontas faoi réir ballraíochta ‘i bhforléiriú dlíthiúil atá bunaithe ar an mbonn bunúsach a roinneann gach Ballstát leis na Ballstáit eile go léir, agus a aithníonn go roinneann siad leis, na comh-luachanna atá in Airteagal 2 CAE, ar a bhfuil an tAontas fothaithe.’ (43)
92.      Cinnte, ní féidir iallach a chur ar Stát dul isteach san Aontas in aghaidh a thoile. (44) Mar sin féin, a luaithe a dhéanann sé an rogha ceannasach maidir le dul isteach, ní mór dó ‘rialacha an chluiche’ a urramú, i gcomhréir le hAirteagal 49 CAE, lena gceanglaítear ar na Ballstáit luachanna an Aontais a urramú tar éis a n‑aontachais – luachanna a ghlac siad go saor agus a raibh eolas iomlán acu ar na fíorais. (45) Nó arís, mar a mheabhraigh an comhthionól iomlánach, foirmiú is sollúnta na Cúirte,
‘is ionann meas ag Ballstát ar na luachanna atá in Airteagal 2 CAE chun na cearta go léir a theachtadh ó chur i bhfeidhm na gConarthaí ar an mBallstát sin a theachtadh [...] Ní féidir oibleagáid a dhéanamh den urraim do na luachanna sin, arbh oibleagáid é nach mór Stát is iarrthóir a chomhlíonadh chun aontú don Aontas Eorpach, ach a bhfhéadfadh sé neamhaird a dhéanamh air tar éis a aontachais’. (46)
93.      Ón bpeirspictíocht seo, ní constaic é Airteagal 4(2) CAE, ach iarrann sé agallamh torthúil idir dhlíchóras an Aontais agus na horduithe dlí náisiúnta. I bhfad ó aonfhoirmeacht docht a fhorchur, is féidir tionscadal Eorpach a thógáil nach pirimid sheasta agus mhonailiteach é, ach gréasán caolchúiseach agus dinimiciúil, áit a neartaíonn sainiúlachtaí náisiúnta comhtháthú iomlán. (47) Mar sin féin, chun a áirithiú go bhfeidhmeoidh dlí an Aontais le haontú, tá sé ríthábhachtach go gcoimeádfadh an Chúirt an ‘focal deiridh’ ar deireadh thiar.
94.      I bhfianaise an mhéid thuas, ní mór a thabhairt i gcrích gur ionsaí soiléir é dearbhú an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil), maidir le neamh-chomhoiriúnacht Airteagal 2,
an dara fomhír d'Airteagal 19(1),
Airteagal 4(3) CAE agus Airteagal 279 CFAE leis an mBunreacht, déarfainn fiú go bhfuil sé ar cheann de na cinn is dírí, ar phrionsabail bhunúsacha an oird dhlíthiúil.
Déanann na seasaimh sin neamhaird ní hamháin ar údarás bhreithiúnais na Cúirte, ach freisin ar na luachanna agus na hoibleagáidí go léir a fhorchuireann na Conarthaí ar na Ballstáit. Dá bhrí sin, déanann an léiriú a ghlac an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) dochar mór do thosaíocht,
neamhspleáchas, aonfhoirmeacht agus éifeachtacht dhlí an Aontais.
95.      Ar na cúiseanna thuasluaite, molaim go measann an Chúirt go bhfuil bunús maith leis an dara gearán ón gCoimisiún.
3.      Antríú gearán
(a)    Argóintí na bpáirtithe
96.      Lena tríú gearán a rinne sé, cáineann an Coimisiún Poblacht na Polainne as mainneachtain ceanglais an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE agus Airteagal 47 den Chairt a chomhlíonadh. Baineann na ceanglais sin le neamhspleáchas, neamhchlaontacht agus dlíthiúlacht an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil).
97.      Go háirithe, measann sé nach gcomhlíonann an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) na ráthaíochtaí seo a thuilleadh mar gheall ar na neamhrialtachtaí a tharla le linn ceapadh breithiúna i mí na Nollag, 2015 agus toghchán a uachtarán i mí na Nollag 2016. I mí na Nollag 2015, thogh an tOchtú Reachtas den Sejm triúr breithiúna (M.M._HC, agus L.M) chun ionad breithiúna a raibh a dtéarmaí imithe in éag cé go raibh triúr breithiúna eile tofa ag an seachtú reachtas cheana féin (R.H., A.J. agus K.Ś.) do na poist chéanna seo i mí Dheireadh Fómhair 2015.
Rialaigh an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil), ina bhreithiúnais an 3 Nollaig agus an 9 Nollaig 2015, go raibh toghchán an triúr breithiúna ag an Ochtú Reachtas contrártha leis an mBunreacht.
Mar sin féin, cuireadh an triúr breithiúna a toghadh go mídhleathach faoi mhionn agus ceadaíodh dóibh suí, ach ní raibh na breithiúna a toghadh go dleathach in ann dul i mbun oifige.
98.      Ina theannta sin, cuireann an Coimisiún i bhfios go láidir go raibh neamhrialtachtaí tromchúiseacha ag baint leis an nós imeachta chun iarrthóirí a roghnú do phost Uachtarán an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil), as ar tháinig ceapadh J.P. i mí na Nollag, 2016.
99.      Sonraíonn Poblacht na Polainne, agus seasamh an Choimisiúin á roinnt aici, gurb é nádúr neamhrialta chomhdhéanamh an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) an phríomhchúis le bailíocht a breithiúnas a chur faoi amhras.
(b)    Measúnú
(1)    Cásdlí ábhartha
na Cúirte
100. I gcomhréir le cásdlí socair, ní mór d’aon chúirt náisiúnta atá in ann rialú a dhéanamh ar cheisteanna a bhaineann le dlí an Aontais na ráthaíochtaí riachtanacha neamhspleáchais agus neamhchlaontachta a sholáthar, agus ní mór í a bhunú le dlí. (48) Eascraíonn na ceanglais sin as prionsabal na cosanta breithiúnaí éifeachtacha atá cumhdaithe sa dara mír d’Airteagal 19(1) CAE agus sa dara mír d’Airteagal 47 den Chairt, ar dá réir a bhfuil an ceart ag gach duine go n‑éistfear a chás go cothrom, go poiblí agus laistigh de thréimhse réasúnach ama ag binse neamhspleách neamhchlaonta, arna bhunú roimhe sin le dlí.
101. Is cásdlí socair é go léiríonn ceanglais an neamhspleáchais agus na neamhchlaontachta go bhfuil rialacha ann, lena n‑áirítear, go háirithe, rialacha a bhaineann le comhdhéanamh an chomhlachta agus ceapadh a chomhaltaí, a fhágann gur féidir aon amhras dlisteanach a dhíchur, in aigne na ndaoine atá i gceist, maidir le neamh-thréscaoilteacht an chomhlachta sin maidir le heilimintí seachtracha agus a neodracht i ndáil leis na leasanna iomaíocha. (49)
102. Ina theannta sin, tá sé beartaithe leis an gceanglas a bhaineann leis an ‘chúirt [...] a bunaíodh roimhe seo le dlí’ cosc a chur ar eagrú an chórais bhreithiúnaigh a fhágáil faoi rogha na cumhachta feidhmiúcháin agus chun a áirithiú go bhfuil an t‑ábhar sin á rialú ag dlí arna ghlacadh ag an gcumhacht reachtach ar bhealach atá i gcomhréir leis na rialacha a rialaíonn feidhmiú a dlínse. Léiríonn an frása seo, go háirithe, prionsabal an smachta reachta agus baineann sé ní hamháin leis an mbunús dlí a bhaineann leis an gcúirt féin a bheith ann, ach baineann sé freisin le comhdhéanamh na suíocháin i ngach cás chomh maith le haon fhoráil eile den dlí náisiúnta a bhfágann a neamhchomhlíonadh rannpháirtíocht bhreithiúna amháin nó níos mó i scrúdú an cháis, lena n‑áirítear, go háirithe, forálacha maidir le neamhspleáchas agus neamhchlaontacht chomhaltaí na cúirte atá i gceist. (50)
103. Maidir le sárú ar an gceanglas seo, rialaigh an Chúirt, agus í ag tarraingt inspioráide, ina leith seo, ó chásdlí na Cúirte Eorpaí um Chearta an Duine, go bhfuil sárú ar an gceanglas go mbunófaí binse le dlí i gceist le neamhrialtacht a rinneadh le linn breithiúna a bheith á gceapadh laistigh den chóras breithiúnach lena mbaineann, go háirithe nuair atá an neamhrialtacht sin de chineál agus chomh tromchúiseach agus a chruthódh craobhacha áirithe cumhachta, d’fhéadfadh go mbeadh riosca ag baint leis an gcumhacht áirithe sin a bheith i bhfíor-chumhacht áirithe eile. sláine an toraidh a bheidh mar thoradh ar an bpróiseas ceapacháin a chur i gcontúirt agus mar sin ag cur amhras dlisteanach, in aigne dhlíthithe, maidir le neamhspleáchas agus neamhchlaontacht an bhreithimh nó na mbreithiúna lena mbaineann.
Is amhlaidh an cás nuair atá rialacha bunúsacha mar chuid dhílis de bhunú agus d’fheidhmiú an chórais bhreithiúnaigh seo i gceist. (51) Shoiléirigh an Chúirt dá bhrí sin gur dealraitheach ó chásdlí na Cúirte Eorpaí um Chearta an Duine gur dócha go sárófar Airteagal 6(1), den Choinbhinsiún Eorpach chun Cearta an Duine agus Saoirsí Bunúsacha a Chosaint a síníodh sa Róimh an 4 Samhain 1950 (ECHR) de bharr sáruithe a dhéanann difear do rialacha bunúsacha an nós imeachta maidir le ceapadh agus le dul in oifig breithiúna. (52)
(2)    Feidhm maidir leis an gcás seo
(i)    Maidir le ceapadh breithiúna chuig an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) i neamhaird líomhnaithe ar an mBunreacht
104. Ba cheart a thabhairt faoi deara ag an tús gur ‘cúirt’ de réir bhrí an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE é an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil), a mhéid is atá sé in ann rialú a dhéanamh ar cheisteanna a bhaineann le cur i bhfeidhm agus léiriú dhlí an Aontais. (53) Deimhnítear an chonclúid seo, i measc nithe eile, leis na breithiúnais atá faoi chonspóid, ar díríodh orthu ag an gcéad agus an dara gearán san achomharc seo. (54)
105. Sa chás seo, an 2 Nollaig 2015, cheap an Sejm
Phoblacht na Polainne
(an tOchtú Reachtas) triúr (M.M., H.C. agus L.M.) chuig an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) chun poist a tháinig chun cinn an 6 Samhain 2015 a líonadh. Mar sin féin,
an 8 Deireadh Fómhair ghlac an Sejm roimh seo (an Seachtú Reachtas) le
rúin a bhaineann le triúr breithiúna eile a thoghadh (R.H., A.J. agus K.Ś.) chun na feidhmeanna céanna sin.
106. Ina bhreithiúnas an 3 Nollaig 2015, K 34/15, (55) dheimhnigh an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil),
inter alia, go raibh an Seachtú Reachtas den Sejm i dteideal triúr breithiúna a cheapadh chun teacht in ionad iad siúd a raibh a dtéarmaí oifige imithe in éag an 6 Samhain 2015. Thairis sin, thug an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) faoi deara go raibh sé de dhualgas ar Uachtarán Phoblacht na Polainne mionnú a thabhairt sna triúr a thogh an Seachtú Reachtas den Sejm (R.H., A.J. agus K.Ś.) chun teacht in ionad na breithiúna a raibh a dtéarmaí oifige imithe in éag an 6 Samhain 2015. Ina theannta sin, an 9 Nollaig 2015, lena bhreithiúnas K 35/15, (56) chuir an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) Airteagal 137a den ustawa o Trybunale Konstytucyjnym (an Dlí maidir leis an gCúirt Bhunreachtúil) ar neamhní
an 25 Meitheamh 2015, (57) arna leasú ag an ustawa o zmianie ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (ustawa zmieniająca) (Dlí lena leasaítear Dlí an 25 Meitheamh 2015 maidir leis an gCúirt Bhunreachtúil) an 19 Samhain 2015, faoina bhun, i gcás breithiúna den Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) a raibh a dtéarmaí oifige imithe in éag in 2015, gur seacht lá ón dáta a tháinig an fhoráil sin i bhfeidhm an spriocdháta chun iarratas a chur isteach. Bhain an mhíbhunreachtúlacht le toghchán breithiúna chuig an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) chun teacht in ionad na breithiúna a raibh a dtéarmaí oifige imithe in éag an 6 Samhain 2015.
107. D’ainneoin chinneadh neamhrialtachta an cheapacháin a rinneadh i mí na Nollag 2015, ghlac an triúr breithiúna lena mbaineann mionn os comhair Uachtarán Phoblacht na Polainne, agus an 20 Nollaig 2016, d’údaraigh an Breitheamh J.P.,
‘breitheamh a fheidhmíonn feidhmeanna an Uachtaráin’ tar éis don Uachtarán A.R. dul ar scor, iad a údarú chun suí.
Ní raibh an triúr breithiúna a toghadh i mí Dheireadh Fómhair 2015 in ann dul i mbun a gcuid dualgas riamh, mar níor glacadh aon mhionn ina leith.
108. Mar a thug an Coimisiún faoi deara, is neamhaird shoiléir ar an bprionsabal bunreachtúil maidir le ceapadh breithiúna chuig an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil), ar cuid dhílis d’eagrú agus d’fheidhmiú Stát na Polainne é, ceapachán agus glacadh oifige na dtrí bhreitheamh thuasluaite laistigh den Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil).
Tugann an Coimisiún le fios freisin, gan a bheith contrártha le Poblacht na Polainne, ó dheireadh na tréimhse chun freagra a thabhairt ar thuairim réasúnaithe an Choimisiúin an 15 Iúil 2022 (is é sin le rá an 15 Meán Fómhair 2022) go dtí seo, nach bhfuil ceachtar den dá bhreithiúnas de chuid an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) an 3 Nollaig 2015 agus an 9 Nollaig 2015 i bhfeidhm agus leanann M.M. ina shuí ar an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil).
109. Measaim freisin go bhfuil sé úsáideach a thabhairt faoi deara gur cheart don Chúirt Eorpach um Chearta an Duine, i mbreithiúnas an 7 Lúnasa 2021,
Xero Flor w Polsce sp. z o.o. C
v an Pholainn, (58) a dheimhniú gur sháraigh an cás seo bunphrionsabal a rialaíonn ceapadh breithiúna chuig an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil), a sháraíonn an ceart chun ‘cúirt arna bunú le dlí’ de réir bhrí Airteagal 6(1),
ECHR. Tá sé mar thoradh air sin go gcuirtear neamhspleáchas agus neamhchlaontacht na dlínse bunreachtúil i gcontúirt dáiríre, cé go bhforchuirtear ráthaíochtaí den sórt sin ar chúirteanna náisiúnta le hAirteagal 19 CAE agus le hAirteagal 47 den Chairt.
(ii) Maidir leis na neamhrialtachtaí líomhnaithe sa nós imeachta chun Uachtarán an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) a cheapadh
110. Measaim freisin go ndearna neamhrialtachtaí tromchúiseacha difear freisin don nós imeachta chun uachtarán an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) a cheapadh.
111. Go háirithe, agus téarma oifige iar-Uachtarán an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) ag druidim linn (an 19 Nollaig 2016), tá athbhreithniú mór déanta ag reachtóir na Polainne ar an nós imeachta chun iarrthóirí a roghnú. Cruthaíodh post nua ‘breitheamh a fheidhmíonn feidhmeanna an Uachtaráin’ – nach bhfuil ann sa Bhunreacht, nach n‑aithnítear in Airteagal 194(2), ach amháin an t‑uachtarán agus an leasuachtarán. Ar an 20 Nollaig 2016, an lá tar éis d’iar-Uachtarán an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) imeacht, cheap Uachtarán na Poblachta J.P. chuig an bpost nuachruthaithe seo. An lá céanna, d’údaraigh J.P. don triúr breithiúna a ceapadh go neamhrialta suí agus thionóil sé an comhthionól. I measc na gceithre bhreitheamh déag a bhí i láthair, dhiúltaigh ochtar páirt a ghlacadh sa vóta, ag éileamh go gcuirfí siar é chun go bhféadfaí cúig bhreitheamh déag a bheith i láthair.
Diúltaíodh don iarratas seo, agus toghadh J.P. ina Uachtarán ar an gCúirt gan ach cúig vóta as na ceithre chomhalta dhéag a bhí i láthair, lena n‑áirítear iad siúd a bhí ag an triúr breithiúna a raibh a gceapachán á chonspóid cheana
An 21 Nollaig 2016, cheap Uachtarán na Poblachta í mar Uachtarán ar an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil).
112. Léiríonn an tsraith eachtraí seo, i mo thuairim, an tionchar díreach agus nithiúil atá ag na cumhachtaí reachtacha agus feidhmiúcháin ar chomhdhéanamh agus ar fheidhmiú an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil), rud a chruthaíonn ardriosca trasnaíochta polaitíochta. Baintear an bonn d’iomláine an phróisis cheapacháin, de mhuinín na ndlíthithe as neamhspleáchas na cúirte seo, agus d’urramú na ráthaíochtaí dá bhforáiltear in Airteagal 19 CAE agus in Airteagal 47 den Chairt.
113. Ina theannta sin, mar a thug an Coimisiún faoi deara, bheadh sé dlisteanach a bheith ag súil le dearcadh stuama ón Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) chun deireadh a chur leis an amhras a eascraíonn as na neamhrialtachtaí sin.
Ina áit sin, tá M.M.
ina shuí i gcásanna a cheistíonn go díreach dlíthiúlacht a cheapacháin féin, rud a sháródh ceanglas na neamhchlaontachta. (59)
114. I ndeireadh na dála, agus i bhfianaise an méid thuas, níl aon amhras ann nach féidir an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) a chur síos mar ‘chúirt arna bunú le dlí’ neamhspleách agus neamhchlaonta, mar a cheanglaítear leis an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, arna threisiú le hAirteagal 47 den Chairt.
Go deimhin, baineann an mhainneachtain seo an bonn de mhuinín dlisteanach na ndlíthithe as cumas na gcúirteanna náisiúnta dlí an Aontais a chur i bhfeidhm i gcomhréir le caighdeáin Eorpacha, agus dá bhrí sin cuireann sé sláine agus éifeachtacht dlíchóras an Aontais i mbaol. (60)
115. Dá bharr sin, agus ar bhonn na bhfíoras nach bhfuil conspóid fúthu, measaim go raibh roinnt neamhrialtachtaí arb iad is sainairíonna sa nós imeachta chun an triúr breithiúna a cheapadh i mí na Nollag 2015 chomh maith leis an mBreitheamh J.P. chuig post Uachtarán an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) a d’fhéadfaí a rá go raibh siad soiléir agus tromchúiseach.
116. I bhfianaise an méid thuas, molaim go gcinnfidh an Chúirt gur mhainnigh Poblacht na Polainne a hoibleagáid faoin dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE a chomhlíonadh, is é sin trí mhainneachtain a áirithiú gur chomhlíon an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) Phoblacht na Polainne an ceanglas maidir le binse neamhspleách neamhchlaonta a bunaíodh le dlí roimhe seo.
117. Ar na cúiseanna thuasluaite, molaim go measann an Chúirt go bhfuil bunús maith leis an tríú gearán ón gCoimisiún.
VI.    Costais
118. Faoi Airteagal 138(1) de na Rialacha Nós Imeachta,
ordaítear don pháirtí caillteach na costais a íoc, má iarrtar iad i bpléadálacha an pháirtí a n‑éireoidh leis.
119. De réir an réitigh atá á bheartú agam, tar éis don Choimisiún iarratas a dhéanamh ar chostais i gcoinne Phoblacht na Polainne agus nár éirigh leis an bPolainn, ní foláir a ordú dó a chostais féin chomh maith le costais an Choimisiúin a íoc.
VII. Conclúid
120. I bhfianaise an mhéid thuas, molaim don Chúirt:
1)      a dhearbhú, i bhfianaise léiriú Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Bunreacht Phoblacht na Polainne) a rinne an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) ina breithiúnais an 14 Iúil 2021 agus an 7 Deireadh Fómhair 2021, gur mhainnigh Poblacht na Polainne a hoibleagáidí faoin dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE a chomhlíonadh;
2)      a dhearbhú, i bhfianaise léiriú an Trybunał Konstytucyjny (Cúirt Bhunreachtúil) ar Bhunreacht na Polainne ina breithiúnais an 14 Iúil 2021 agus an 7 Deireadh Fómhair 2021, nár chomhlíon Poblacht na Polainne a hoibleagáidí faoi phrionsabail ghinearálta an neamhspleáchais, na tosaíochta, na héifeachtachta agus chur i bhfeidhm aonfhoirmeach dhlí an Aontais agus faoi phrionsabal éifeacht cheangailteach bhreithiúnais na Cúirte Breithiúnais;
3)      a dhearbhú nach gcomhlíonann an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) ceanglais binse neamhspleách agus neamhchlaonta, a bunaíodh roimhe seo le dlí, mar gheall ar neamhrialtachtaí sna nósanna imeachta maidir le ceapadh triúr dá chomhaltaí i mí na Nollag 2015 agus a huachtarán i mí na Nollag 2016, agus, dá bhrí sin, gur mhainnigh Poblacht na Polainne a cuid oibleagáidí a chomhlíonadh faoin
dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE;
4)      a ordú do Phoblacht na Polainne a cuid costais féin agus na costais arna dtabhú ag an gCoimisiún a íoc
1      Bunteanga: an Fhraincis.
2 Pescatore, P., L’ordre juridique des Communautés européennes: étude des sources du droit communautaire, an dara heagrán, Presses universitaires de Liège, Liège, 1973, lch. 227.
3 Féach, inter alia, Ordú an Corte costituzionale (an Chúirt Bhunreachtúil, an Iodáil), uimh. 24/2017, an 26 Eanáir 2017 (IT:COST:2017:24).
4      Dz. U. 2021, Mír. 1309 (‘Breithiúnas an 14 Iúil 2021’).
5      C‑791/19 R, ‘an tOrdú in
an Coimisiún v an Pholainn’, EU:C:2020:277.
6      Dz. U. 2021, mír. 1852 (‘Breithiúnas an 7 Deireadh Fómhair 2021’).
7      Levade, A., ‘ Identités constitutionnelles et hiérarchies’, Annuaire international de justice constitutionnelle, Economica, Presses Universitaires d’Aix-Marseille 2011, lch. 455.
8      Féach breithiúnas an Ústavní soud (an Chúirt Bhunreachtúil, Poblacht na Seice), Slovenské důchody XVII (Pinsin na Slóvaice XVII, cás Holubec), Pl. ÚS 5/12, an 31 Eanáir 2012, a tugadh tar éis bhreithiúnas an 22 Meitheamh 2011 Landtová (C‑399/09, EU:C:2011:415). Féach, freisin, breithiúnas an Højesteret (an Chúirt Uachtarach, an Danmhairg), Dansk Industri (DI) ag gníomhú thar ceann Ajos A/S v an t‑eastát a d’fhág A, Uimh. 15/2014, UfR 2017.824 H, an 6 Nollaig 2016, a tugadh tar éis bhreithiúnas an 19 Aibreán 2016, DI (C‑441/14. EU:C:2016:278). Féach, freisin, maidir leis an Bundesverfassungsgericht (BVerfG) (an Chúirt Bhunreachtúil Chónaidhme, an Ghearmáin), breithiúnais an 5 Bealtaine 2020, 2 BvR 859/15 et al. (PSPP), Europäische Grundrechte Zeitschrift, 2020, lch. 246, agus an 21 Meitheamh 2016, 2 BvR 2728/13 et al. (OMT II), Europäische Grundrechte Zeitschrift, 2016, lch. 440. Maidir leis an Conseil constitutionnel (an Chúirt Bhunreachtúil, an Fhrainc), tá an breitheamh bunreachtúil údaraithe chun a fhíorú nach dtagann salach ar a chéile le dlí trasuímh a ghlacann téarmaí beachta treorach le forálacha sainráite Bhunreacht na Fraince, ná ‘na rialacha agus na prionsabail is gné dhílis d’fhéiniúlacht bhunreachtúil na Fraince, mura rud é gur thoiligh an Bunreacht leis’ (cinntí Uimh. 2004-496 (DC), an 10 Meitheamh 2004, JORF an 22 Meitheamh 2004, lch. 11182, téacs Uimh. 3, agus Uimh. 2006-540 (DC), an 27 Iúil 2006, JORF an 3 Lúnasa 2006, lch. 11541, téacs Uimh. 2).
9      Féach, inter alia, Nagy, C. I., ‘The Rebellion of Constitutional Courts and the Normative Character of European Union Law’, International and Comparative Law Quarterly, Iml. 73, Uimh. 1, 2024, lgh. 65 go 101. Tugann an t‑údar seo athléamh criticiúil agus meastóireacht ar an éirí amach atá ag teacht chun cinn i gcúirteanna bunreachtúla na hEorpa i gcoinne ardcheannas neamhchoinníollach dhlí an Aontais. Tuairiscíonn an t‑alt freisin ar an agóid ultra vires atá ag teacht chun cinn, aithníonn sé a bhunús agus a éabhlóid, ansin cuireann sé anailís dhomhain agus bealaí athchóirithe ar fáil. Léiríonn sé nach luíonn an fhíor-shaincheist faoi thosaíocht dhlí an Aontais agus atá sa ‘tosaíocht léirmhínitheach’ a chuirtear ar iontaoibh na Cúirte. Áitíonn an t‑údar go mbeadh an ‘cheannairc’ spreagtha ag an dearcadh go gcaillfeadh cásdlí na Cúirte a nádúr normatach, i bhfabhar carachtar atá ag éirí níos polaitiúla. Gan amhras a chur ar phrionsabal na tosaíochta mar sin, cáineann an t‑údar mar sin féin an léiriú‘fairsing’ thar an méid a bheadh ‘samhlaithe’ go bunreachtúil ag na Ballstáit (féach, go háirithe, lgh. 97 go 101).
10      Féach, go háirithe, míreanna 82 go 93 den tuairim seo.
11      Féach breithiúnais an 14 Meán Fómhair 2017, an Coimisiún v an Ghréig
(C‑320/15, EU:C:2017:678, mír 21), agus an 15 Márta 2018, an Coimisiún v Poblacht na Seice
(C‑575/16, EU:C:2018:186, mír 105).
12      Féach míreanna 32 agus 39 den tuairim seo.
13      Féach breithiúnas an 20 Aibreán 2021, Repubblika (C‑896/19, ‘an Breithiúnas in Republika’, EU:C:2021:311, mír 45 agus an cásdlí dá dtagraítear).
14      Féach breithiúnas an 21 Nollaig 2021, Euro Box Promotion agus páirtithe eile. (C‑357/19, C‑379/19, C‑547/19, C‑811/19 agus C‑840/19, ‘an breithiúnas in Euro Box Promotion agus páirtithe eile’, EU:C:2021:1034, míreanna 220 agus 221 agus an cásdlí dá dtagraítear).
15      Féach na breithiúnais in Repubblika (mír 48), agus, an 29 Márta 2022, Getin Noble Bank (C‑132/20, EU:C:2022:235, mír 88).
16       C‑824/18, ‘an breithiúnas in A.B. agus páirtithe eile’ EU:C:2021:153.
17      an Breithiúnas in A.B. agus páirtithe eile (míreanna 149 agus 150).
18      C‑487/19, ‘an breithiúnas in W.Ż’, EU:C:2021:798.
19      An Breithiúnas in W.Ż. (Mír 161)
20      Féach roinn 6.4 de bhreithiúnas an 7 Deireadh Fómhair 2021.
21      Breithiúnas an 17 Nollaig, 1970 (11/70, EU:C:1970:114).
22      Breithiúnas an 22 Feabhra 2022 (C‑430/21, ‘an breithiúnas in RS’, EU:C:2022:99).
23      Maidir leis an ngaol idir prionsabal na tosaíochta i ndlí an Aontais agus prionsabal an chomhionannais, féach, Kokott, J. agus Hummel, D., ‘Der Vorrang des Unionsrechts als Ausdruck des Gleichheitsprinzips? – Zu einem neuartigen Begründungsansatz der Einschränkung einer Ultra-vires-Kontrolle durch die Gerichte der Mitgliedstaaten’, Europäische Grundrechte-Zeitschrift, 2024, lgh. 1 go 7.
24      Dhearbhaigh an Chúirt freisin gur deimhníodh na buntréithe sin de dhlíchóras
an Aontais agus tábhacht an urraim a bhí mar gheall air le daingniú, gan forchoimeádas, na gConarthaí ag leasú Chonradh CEE agus, go háirithe, Chonradh Liospóin, mar is léir go háirithe ó Dhearbhú Uimh. 17 a bhaineann le tosaíocht, atá i gceangal le gníomh críochnaitheach na Comhdhála Idir-Rialtasach a ghlac Conradh Liospóin, a síníodh an 13 Nollaig 2007. Baineann an rud céanna le cásdlí na Cúirte tar éis theacht i bhfeidhm Chonradh Liospóin. (féach an breithiúnas in Euro Box Promotion agus páirtithe eile, míreanna 248 agus 250).
25      Féach an breithiúnas in RS (mír 52), an 5 Meitheamh 2023, an Coimisiún v an Pholainn (Neamhspleáchas agus saol príobháideach Breithiúna) (C‑204/21, EU:C:2023:442, mír 79).
26      Breithiúnas an 5 Meitheamh 2023, an Coimisiún v an Pholainn (Neamhspleáchas agus saol príobháideach breithiúna) (C‑204/21, EU:C:2023:442, mír 77).
27      An Breithiúnas in Euro Box Promotion agus páirtithe eile (mír 249).
28      An Breithiúnas in Euro Box Promotion agus páirtithe eile (mír 252).
29      Féach an breithiúnas in RS (mír 70).
30      Féach breithiúnas an 5 Meitheamh 2023, an Coimisiún v an Pholainn (C‑204/21, EU:C:2023:442, mír 72).
31      Féach breithiúnas an 5 Meitheamh 2023, an Coimisiún v an Pholainn (C‑204/21, EU:C:2023:442, mír 73).
32       Go háirithe, de réir Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil), ‘níor chruthaigh an CJEU riail ar dá réir is féidir le cúirt náisiúnta na leasuithe reachtacha sin a chur ar leataobh agus rialú a dhéanamh ar bhonn na bhforálacha (aisghairthe) is infheidhme roimhe seo, ní luíonn sé ar aon bhunús dlí. Go deimhin, is ionann cur chuige seo an CJEU agus cúirteanna náisiúnta a spreagadh, agus cead a thabhairt dóibh, dlí a chur i bhfeidhm seachas an dlí a ghlac an Pharlaimint de réir théarmaí an Bhunreachta. Mar sin níl an caighdeán seo ag luí leis na critéir rialaithe a shonraítear, agus go háirithe le hAirteagal 8(1), den Bhunreacht’ (roinn 8.3 de bhreithiúnas an 7 Deireadh Fómhair 2021). Rialaigh an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) freisin, ‘go dtugann an caighdeán a bhain an CBAE as an dara fomhír d’Airteagal 19(1) agus Airteagal 2 CAE, a mhéid, chun cosaint bhreithiúnach éifeachtach a ráthú sna réimsí a chumhdaítear le dlí an Aontais chomh maith le neamhspleáchas na mbreithiúna, go dtugann sí an chumhacht do na cúirteanna náisiúnta lochtanna a aimsiú sa phróiseas chun breithiúna a cheapadh agus, dá bhrí sin, diúltú aitheantas a thabhairt mar bhreitheamh do dhuine a cheaptar chun na hoifige sin faoi Airteagal 179 den Bhunreacht, atá contrártha d’Airteagal 2, d’Airteagal 8(1), d’Airteagal 90(1) agus d’Airteagal 179, arna léamh i dteannta le hAirteagal 144(3)(17) den Bhunreacht.’ (17) de bhreithiúnas an Bhunreachta).
33      Féach ranna 6.8 agus 6.10 de bhreithiúnas an 14 Iúil 2021.
34      Féach Guastaferro, B., ‘Beyond the Exceptionalism of Constitutional Conflicts: The Ordinary Functions of the Identity Clause’, Yearbook of European Law, Iml. 31, Uimh 1, 2012, lch. 290. Féach freisin, Bay Larsen, L., ‘Libres réflexions sur l’équilibre entre égalité des citoyens et diversité constitutionnelle dans la jurisprudence de la Cour relative au principe de primauté ‘, EUnited in Diversity: The Rule of Law and Constitutional Diversity, Comhdháil Idirnáisiúnta – an Háig, an Ísiltír, an 31 Lúnasa 2023 go dtí an 1 Meán Fómhair 2023, Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh, 2024, lgh. 109-120, go háirithe lch. 115 et seq.
35      Féach breithiúnais an 2 Iúil 1996, an Coimisiún v Lucsamburg (C‑473/93, EU:C:1996:263, mír 35); an 12 Bealtaine 2011, Runevič-Vardyn agus Wardyn (C‑391/09, EU:C:2011:291, mír 86); an 16 Aibreán 2013, Las (C‑202/11, EU:C:2013:239, mír 26), agus an 7 Meán Fómhair 2022, Cilevičs agus páirtithe eile, (C‑391/20, EU:C:2022:638, mír 68) (féach, go háirithe, ar an réamhphlé deiridh sin Lenaerts, K., agus Adam, S., ‘Le dialogue préjudiciel entre la Cour de justice et les juridictions suprêmes et constitutionnelles des États membres’, Mortier, R., et al. (dir.), La Cour de cassation en dialogue / Het Hof van Cassatie in dialoog, Larcier-Intersentia, an Bhruiséal, 2024, lch. 649).
36      Féach breithiúnas an 2 Meitheamh 2016, Bogendorff von Wolffersdorff (C‑438/14, EU:C:2016:401, mír 64); féach, freisin, fiú sular comhtháthaíodh Airteagal 4(2) CAE i ndlí príomhúil an Aontais, breithiúnas an 22 Nollaig 2010 Sayn‑Wittgenstein (C‑208/09, EU:C:2010:806, mír 83), maidir le rialáil sloinnte.
37      Féach breithiúnas an 14 Deireadh Fómhair 2004, Omega (C‑36/02, EU:C:2004:614, mír 32).
38       Mar léiriú, i gcás a bhaineann le heagrú ama oibre, rialaigh an Chúirt nach mór na rialacháin lena mbaineann a chur i bhfeidhm ar dhóigh nach gcuirfí bac ar chumas na bhfórsaí armtha a misin a chur i gcrích (breithiúnas an 15 Iúil 2021, Ministrstvo za obrambo, C‑742/19, EU:C:2021:597, míreanna 43 go 46). Féach freisin, breithiúnais an 12 Meitheamh 2014, Digibet agus Albers (C‑156/13, EU:C:2014:1756, mír 34), agus an 21 Nollaig 2016, Remondis (C‑51/15, EU:C:2016:985, míreanna 40 go 47), de chuid na Cúirte, maidir le dáileadh cumhachtaí ag na Ballstáit laistigh den Airteagal sin, arna soláthar ag na Ballstáit, lena foráiltear le hAirteagal 4(2) CAE, i réimse an tsoláthair phoiblí agus rialáil na gcluichí seans.
39      Féach, freisin, Zinonos, P., ‘Le principe de respect des identités nationales comme garantie systémique des noyaux constitutionnels nationaux’, Identité(s) transnationale(s) de l’Union européenne, Bruylant, an Bhruiséil, 2023, lch. 533 ; Faraguna, P., ‘On the Identity Clause and Its Abuses: “Back to the Treaty”’, European Public Law, Iml. 27,  Uimh. 3, 2021, lch. 429.
40      Féach breithiúnas an 16 Feabhra 2022, an Ungair v an Pharlaimint agus an Chomhairle (C‑156/21, EU:C:2022:97, mír 234).
41      Féach von Bogdandy, A., agus Schill, S. W., ‘Overcoming Absolute Primacy: Respect for National Identity Under the Lisbon Treaty’, Common Market Law Review,  Iml. 48, Uimh. 5, 2011, lch. 1430.
42      Féach an breithiúnas in RS (mír 71).
43      Féach breithiúnais an 16 Feabhra 2022,
an Ungáir v an Pharlaimint agus an Chomhairle (C‑156/21, EU:C:2022:97, mír 125), agus an Pholainn v an Pharlaimint agus an Chomhairle (C‑157/21, EU:C:2022:98, mír 143).
44      Féach breithiúnas an 10 Nollaig 2018, Wightman agus páirtithe eile (C‑621/18, EU:C:2018:999, mír 65).
45      Maidir le hAirteagal 49 CAE agus an oibleagáid maidir le neamh-aischéimniú a bhunaíonn sé maidir le hurraim do luachanna an Aontais ag na Ballstáit, féach, inter alia, Fartunova-Michel, M., ‘Le renvoi préjudiciel et l’article 19 TUE’, Revue des affaires européennes, Uimh. 1, 2023, lch. 47 et  seq.
46      Féach breithiúnais an 16 Feabhra 2022, an Ungáir v an Pharlaimint agus an Chomhairle (C‑156/21, EU:C:2022:97, mír 126), agus, an Pholainn v an Pharlaimint agus an Chomhairle
(C‑157/21, EU:C:2022:98, mír 144).
47      Cheana féin in 1963, chuir Pierre Pescatore in iúl an ról casta atá ag an gCúirt maidir leis seo, a chomhcheanglaíonn a feidhm mar ‘ard-eadránaí’ i gcúrsaí léirithe dhlí an Aontais le húdarás a thugann aird ar leasanna dlisteanacha na mBallstát. Chuir sé in iúl mar sin go gcaithfidh an ‘Chúirt Bhreithiúnais, i ndíospóidí den chineál seo, dhá fheidhm a fheidhmiú agus a réiteach ag an am céanna: ar thaobh amháin, tá sí ina caomhnóir ar leasanna agus ar shainchumais na n‑institiúidí lárnacha; ina leith seo, ní mór dúinn, mar Eorpaigh, a bheith ag iarraidh Cúirt Bhreithiúnais chróga agus láidir a aimsiú, a bhfuil a fhios aici conas údarás pobail a fhorchur, agus iad i gceannas go héasca, ar Stáit atá i gceannas agus a bhfanann ar ais go héasca ar na Stáit sin na láimhe clé cad a ghéill siad lena láimh dheis trí na Conarthaí Eorpacha a shíniú. Ach, ag an am céanna, ní mór do na Ballstáit chéanna ráthaíocht a leasanna dlisteanacha, ráthaíocht dá bhflaitheas iarmharach freisin, a fháil sa Chúirt Bhreithiúnais chéanna in aghaidh ionsaithe ó údarás lárnach a d’fhéadfadh a bheith ionrach ina leith seo, mar shaoránaigh, gach duine, ar bhalltír, ba mhaith linn a fháil amach cé acu de mheon neamh-inchurtha leis an gCúirt Bhreithiúnais seo a bhfuil gá acu leis an spiorad sin. meas mór ar na sainchumais dhlisteanacha a bhaineann le pobail áitiúla.’ (Pescatore, P., ‘La Cour en tant que juridiction fédérale et constitutionnelle’, Dix ans de jurisprudence de la Cour de justice des Communautés européennes, Rapport général au Congrès européen, Köln, ón 24 Aibreán go dtí an 26 Aibreán 1963, Carl Heymann Verlag, Köln, 1963, lgh. 520 go 553, atáirgeadh in Pescatore, P. Études de droit communautaire européen 1962-2007: avec une liste bibliographique complémentaire, Collection droit de l’Union européenne – Grands écrits, Bruylant, an Bhruiséil, 2008, lgh. 87 go 88).
48      Féach breithiúnais in A.B. agus páirtithe eile (mír 112) agus an 15 Iúil 2021, an Coimisiún v an Pholainn (Réimeas araíonachta do bhreithiúna) (C‑791/19, EU:C:2021:596, mír 55 et  seq. agus an cásdlí dá dtagraítear).
49      Féach na breithiúnais in W.Ż. (mír 128), agus Repubblika (mír 53 agus an cásdlí dá dtagraitear).
50      Féach breithiúnas an 26 Márta 2020, Athbhreithniú ar Simpson v an Chomhairle agus HG v an Coimisiún (C‑542/18 RX-II agus C‑543/18 RX-II, EU:C:2020:232, mír 73 agus an cásdlí dá dtagraítear).
51      Féach an breithiúnas in W.Ż. (mír 130 agus an cásdlí dá dtagraítear, agus míreanna 152 agus 153)
52      Féach, chun na críche sin, breithiúnas an 29 Iúil 2024, Breian (C‑318/24 PPU, EU:C:2024:658, mír 83), ag tagairt do bhreithiúnas Mór-Dhlísheomra an ECtHR, an 1 Nollaig 2020, Guðmundur Andri Ástráðsson v an Íoslainn (CE:ECHR:2020:1201JUD002637418, §§ 246 agus 247).
53      Féach, i dtaca leis seo, breithiúnas an 27 Feabhra 2018, Associação Sindical dos Juízes Portugueses (C‑64/16, EU:C:2018:117, míreanna 38 go 40).
54      Luann an Coimisiún freisin cinntí eile na cúirte seo, chomh maith le breithiúnas an 7 Márta 2017, RPO (C‑390/15, EU:C:2017:174), a seachadadh ar réamhrialú ón Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil).
55      Dz. U. 2015, mír 2129.
56      Dz. U. 2015, mír 2147.
57      Dz. U. 2015, mír 1064.
58      CE:ECHR:2021: 0507JUD000490718.
59 Go sonrach, an 20 Nollaig 2016, roghnaigh tionól ginearálta bhreithiúna Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil), le 6 vóta, as an 14 bhreitheamh a bhí i láthair, beirt iarrthóirí: J.P. le 5 vóta agus M. M., eadhon an breitheamh a ceapadh chuig an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) an 2 Nollaig 2015, de shárú ar Airteagal 194(1) den Bhunreacht, le vóta amháin.
60      Go háirithe, mar a thug an Coimisiún faoi deara, thug an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) rialuithe mar phainéil bhreithiúnacha freisin a raibh an Breitheamh M.M. ina measc. i gcásanna a bhaineann go díreach le dlíthiúlacht cheapadh na dtrí bhreithiúna den Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) (lena n-áirítear M.M.) an 2 Nollaig 2015, cé gur thogh an Seachtú Reachtas den Sejm breithiúna eile cheana féin (féach, mar shampla, breithiúnas an 24 Deireadh Fómhair 2017, K 1/17, Dz. U. de 2017, mír 2001, míreanna 145 go 159, ina ndearna an Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) scrúdú ar bhunreachtúlacht forála lena gceadaítear cásanna a shannadh do bhreithiúna den Trybunał Konstytucyjny (an Chúirt Bhunreachtúil) a ceapadh go mírialta an 2 Nollaig 2015 chuig poist a bhí líonta cheana féin. Iarratas an Rzecznik Praw Obywatelskich (Ombudsman Náisiúnta, an Pholainn) ar chúlghairm sa chás seo M.M. agus H.C., baill den phainéal breithiúnach a bhí ag scrúdú bunreachtúlacht an (foráil a bhain go díreach lena stádas, curtha ar ceal). Féach freisin, ina leith sin, breithiúnas an ECtHR an 7 Bealtaine 2021, Xero Flor sp. z o.o. v an Pholainn (CE:ECHR:2021:0507JUD000490718, § 273).