62011TJ0234(01)
SENTENZA TAL-QORTI ĠENERALI (Awla tal-Appell)
9 ta’ Lulju 2013 (
*1
)
“Appell — Servizz pubbliku — Persunal tal-BEI — Eżami mill-ġdid tas-sentenza tal-Qorti Ġenerali — Ċaħda tar-rikors fl-ewwel istanza bħala inammissibbli — Pensjonijiet — Żieda fil-kontribuzzjonijiet għall-iskema tal-pensjonijiet — Terminu għall-preżentata ta’ rikors — Terminu raġonevoli”
Fil-Kawża T-234/11 P-RENV-RX,
li għandha bħala suġġett appell mid-digriet tat-Tribunal għas-Servizz Pubbliku tal-Unjoni Ewropea (L-Ewwel Awla) tal-4 ta’ Frar 2011, Arango Jaramillo et vs BEI (F-34/10), u intiż għall-annullament ta’ dan id-digriet,
Oscar Orlando Arango Jaramillo, membru tal-persunal tal-Bank Ewropew tal-Investiment, residenti fil-Lussemburgu (il-Lussemburgu), u l-34 membru l-ieħor tal-persunal tal-Bank Ewropew tal-Investiment li isimhom jidhru fl-anness, irrappreżentati minn B. Cortese u C. Cortese, avukati,
rikorrenti,
il-parti l-oħra fil-kawża li hija
Il-Bank Ewropew tal-Investiment (BEI), irrappreżentata minn C. Gómez de la Cruz u T. Gilliams, bħala aġenti, assistiti minn P.-E. Partsch, avukat,
konvenut fl-ewwel istanza,
IL-QORTI ĠENERALI (Awla tal-Appell),
– komposta minn M. Jaeger, President, I. Pelikánová (Relatur) u A. Dittrich, Imħallfin,
Reġistratur: E. Coulon,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
Din il-proċedura ssegwi s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) tat-28 ta’ Frar 2013, Eżami mill-ġdid Arango Jaramillo et vs BEI (C-334/12 RX-II), li permezz tagħha l-istess Qorti tal-Ġustizzja, wara li kkonstatat li s-sentenza tal-Qorti Ġenerali (Awla tal-Appell) tad-19 ta’ Ġunju 2012, Arango Jaramillo et vs BEI (T-234/11 P, iktar ’il quddiem is-“Sentenza eżaminata mill-ġdid”), li għandha bħala suġġett appell mid-digriet tat-Tribunal għas-Servizz Pubbliku tal-Unjoni Ewropea (L-Ewwel Awla), tal-4 ta’ Frar 2011 Arango Jaramillo et vs BEI (F-34/10, iktar ’il quddiem id-“Digriet ikkontestat”), tippreġudika l-koerenza tad-dritt tal-Unjoni Ewropea, annullat is-Sentenza eżaminata mill-ġdid u rrinvijat il-kawża quddiem il-Qorti Ġenerali.
Il-fatti li wasslu għall-kawża
2
Mill-punti 2 sa 4 tad-Digriet ikkontestat, punt 1 iktar ’il fuq, jirriżulta li Oscar Orlando Arango Jaramillo u l-34 rikorrent ieħor li isimhom jidher fl-anness huma membri tal-persunal tal-Bank Ewropew għall-Investiment (BEI). Mill-1 ta’ Jannar 2007, ir-rendikonti tar-remunerazzjoni tal-membri tal-persunal tal-BEI ma għadhomx jiġu redatti b’mod tradizzjonali fuq karta, imma b’mezzi elettroniċi. Fil-preżent ir-rendikonti tar-remunerazzjoni jiddaħħlu kull xahar fis-sistema informatika Peoplesoft tal-BEI u b’hekk jistgħu jiġu kkonsultati minn kull membru tal-persunal mill-kompjuter tax-xogħol tiegħu.
3
Is-Sibt, it-13 ta’ Frar 2010, ir-rendikonti tar-remunerazzjoni għax-xahar ta’ Frar 2010 ddaħħlu fis-sistema informatika Peoplesoft. Dawn ir-rendikonti tar-remunerazzjoni kienu juru, meta mqabbla mar-rendikonti tar-remunerazzjoni għax-xahar ta’ Jannar 2010, żieda fir-rata tal-ħlas għall-iskema tal-pensjoni, żieda li rriżultat minn deċiżjonijiet meħuda mill-BEI fil-kuntest ta’ riforma tal-iskema tal-pensjoni tal-membri tal-persunal tiegħu.
Il-proċedura fl-ewwel istanza u d-Digriet ikkontestat
4
Fis-26 ta’ Mejju 2010, ir-rikorrenti ppreżentaw rikors quddiem it-Tribunal għas-Servizz Pubbliku, irreġistrat bin-numru F-34/10, intiż, minn naħa, għall-annullament tar-rendikonti tar-remunerazzjoni tagħhom għax-xahar ta’ Frar 2010, għaliex kienu jindikaw id-deċiżjonijiet tal-BEI li jżidu l-kontribuzzjonijiet tagħhom għall-iskema tal-pensjonijiet, u, min-naħa l-oħra, il-kundanna tal-BEI għall-ħlas ta’ Euro simboliku, bħala kumpens għad-dannu morali subit minnhom.
5
Permezz ta’ att separat indirizzat lir-Reġistru tat-Tribunal għas-Servizz Pubbliku, il-BEI qajmet eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà abbazi tal-Artikolu 78 tar-Regoli tal-Proċedura tal-imsemmi Tribunal, u talbet li dan tal-aħħar jagħti deċiżjoni dwar l-inammissibbiltà tar-rikors, mingħajr ma jidħol fil-mertu tal-kawża.
6
Fl-osservazzjonijiet tagħhom dwar l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà, ir-rikorrenti b’mod partikolari sostnew li, fid-dawl taċ-ċirkustanzi partikolari tal-każ, b’mod partikolari l-assenza ta’ kull dispożizzjoni testwali dwar it-termini għall-preżentata ta’ rikors tal-membri tal-persunal tal-BEI, l-applikazzjoni stretta tat-terminu għall-preżentata ta’ rikors ta’ dritt komuni ta’ tliet xhur u għaxart ijiem kellha bħala effett li tippreġudika d-dritt tagħhom għal rimedju effettiv (Digriet ikkontestat, punt 1 iktar ’il fuq, punt 18).
7
Permezz tad-Digriet ikkontestat, punt 1 iktar ’il fuq, adottat b’applikazzjoni tal-Artikolu 78 tar-Regoli tal-Proċedura tat-Tribunal għas-Servizz Pubbliku, l-imsemmi Tribunal, mingħajr ma beda l-proċedura orali u mingħajr ma għaqqad l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà mal-mertu, ċaħad ir-rikors bħala inammissibbli minħabba t-tardività tiegħu.
L-appell quddiem il-Qorti Ġenerali
8
Permezz ta’ nota ppreżentata fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fit-28 ta’ April 2011, ir-rikorrenti, li issa saru appellanti, ressqu appell, bis-saħħa tal-Artikolu 9 tal-Anness I tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, mid-Digriet ikkontestat, punt 1 iktar ’il fuq, li ġie rreġistrat bin-numru ta’ referenza T-234/11 P.
9
Fil-kuntest ta’ dan l-appell, l-appellanti talbu lill-Qorti Ġenerali tannulla dan id-digriet, tiċħad l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà mqajma mill-BEI fil-Kawża F-34/10 u tibgħat lura l-kawża quddiem it-Tribunal għas-Servizz Pubbliku, sabiex jagħti deċiżjoni dwar il-mertu.
10
Wara li kkonstatat li ma saret l-ebda talba għall-iffissar ta’ seduta mill-partijiet fit-terminu ta’ xahar li jibda jiddekorri min-notifika tal-għeluq tal-proċedura bil-miktub, il-Qorti Ġenerali tat deċiżjoni fuq il-kawża mingħajr fażi orali.
11
Insostenn tal-appell tagħhom, l-appellanti invokaw tliet aggravji, l-ewwel wieħed prinċipali u t-tnejn l-oħra sussidjarji. L-ewwel aggravju kien ibbażat fuq żball ta’ liġi fl-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “terminu raġonevoli” għall-preżentata ta’ rikors fl-ewwel istanza, u b’mod partikolari l-ksur tal-prinċipju ta’ proporzjonalita, kif ukoll il-ksur tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva. It-tieni aggravju kien ibbażat fuq żball ta’ liġi fl-interpretazzjoni tar-regoli proċedurali applikabbli, b’mod partikolari dawk dwar l-eżistenza ta’ każ fortuwitu. It-tielet aggravju kien ibbażat fuq żnaturament tal-elementi sottomessi lit-Tribunal għas-Servizz Pubbliku sabiex tiġi pprovata l-eżistenza ta’ każ fortuwitu, kif ukoll ksur tar-regoli dwar il-miżuri istruttorji u ta’ organizzazzjoni tal-proċedura fl-ewwel istanza.
12
Fis-Sentenza eżaminata mill-ġdid, punt 1 iktar ’il fuq, il-Qorti Ġenerali ċaħdet l-appell għar-raġuni li l-aggravji invokati mill-appellanti kienu, minn naħa, inammissibbli u, għall-kumplament, infondati.
13
Għall-finijiet taċ-ċaħda tal-ewwel aggravju tal-appell, invokat prinċipalment, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li t-Tribunal għas-Servizz Pubbliku kien applika ġustament, għas-sitwazzjoni tar-rikorrenti, fid-Digriet ikkontestat, punt 1 iktar ’il fuq, regola li tgħid, b’analoġija mat-terminu għall-preżentata ta’ rikors previst fl-Artikolu 91(3) tar-Regolamenti tal-Persunal tal-Komunitajiet Ewropej tal-Komunitajiet Ewropej (iktar ’il quddiem ir-“Regolamenti”), li terminu ta’ tliet xhur kellu, bħala prinċipju, jitqies li huwa raġonevoli għall-preżentata, minn membru tal-persunal tal-BEI, ta’ rikors għall-annullament ta’ att ta’ din tal-aħħar li tippreġudikah (Sentenza eżaminata mill-ġdid, punt 1 iktar ’il fuq, punt 27). Il-Qorti Ġenerali, barra minn hekk, qieset li l-obbligu li b’hekk kien ġie stabbilit għall-membri tal-persunal tal-BEI li jippreżentaw ir-rikors tagħhom f’terminu preċiż ma setax jitqies li jikser id-dritt tagħhom għal rimedju effettiv jew li jikser il-prinċipju ta’ proporzjonalità (Sentenza eżaminata mill-ġdid, punt 1 iktar ’il fuq, punt 41).
L-eżami mill-ġdid tal-Qorti tal-Ġustizzja
14
Fuq proposta tal-Avukat Ġenerali Ewlieni, il-Qorti tal-Ġustizzja (Awla speċjali prevista fl-Artikolu 123b tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, fil-verżjoni tagħhom applikabbli għad-data ta’ din il-proposta), qieset, b’deċiżjoni tat-12 ta’ Lulju 2012 (C-334/12 RX), li kien hemm lok li jsir eżami mill-ġdid. Skont din l-aħħar deċiżjoni, l-eżami mill-ġdid kellu jirrigwarda l-kwistjonijiet li jiġi stabbilit, minn naħa, jekk is-Sentenza eżaminata mill-ġdid, punt 1 iktar ’il fuq, tippreġudikax l-unità jew il-koerenza tad-dritt tal-Unjoni inkwantu l-Qorti Ġenerali, bħala qorti tal-appell, kienet interpretat il-kunċett ta’ “terminu raġonevoli”, fil-kuntest tal-preżentata ta’ rikors għal annullament mill-membri tal-persunal tal-BEI kontra att li joriġina minn din tal-aħħar li kien jippreġudikahom, bħala terminu li d-dekorrenza tiegħu kien iwassal għan-natura tardiva u, għaldaqstant, għall-inammissibbiltà tar-rikors, mingħajr ma l-qorti tal-Unjoni ħadet inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi tal-każ ineżami, u, min-naħa l-oħra, jekk l-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “terminu raġonevoli” kinitx tali li tikser id-dritt għal rimedju ġudizzjarju effettiv, stabbilit fl-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (ĠU 2010, C 83, p. 389).
15
Fis-sentenza Eżami mill-ġdid Arango Jaramillo et vs BEI, punt 1 iktar ’il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja annullat is-Sentenza eżaminata mill-ġdid, punt 1 iktar ’il fuq, wara li ddeċidiet li hija effettivament kienet tippreġudika l-koerenza tad-dritt tal-Unjoni inkwantu l-Qorti Ġenerali, bħala qorti tal-appell, kienet interpretat il-kunċett ta’ “terminu raġonevoli”, fil-kuntest tal-preżentata ta’ rikors għal annullament mill-membri tal-persunal tal-BEI kontra att li joriġina minn din tal-aħħar li kien jippreġudikahom, bħala terminu ta’ tliet xhur li l-iskadenza tiegħu kien iwassal awtomatikament għan-natura tardiva tar-rikors u, għaldaqstant, għall-inammissibbiltà tiegħu, mingħajr ma l-qorti tal-Unjoni ħadet inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi tal-każ ineżami.
16
Madankollu, peress li s-soluzzjoni definittiva tal-kwistjoni tal-ammissibbiltà tar-rikors tar-rikorrenti, b’mod partikolari l-kwistjoni li jsir magħruf jekk dan ir-rikors kienx ġie ppreżentat f’terminu raġonevoli, fis-sens tal-ġurisprudenza li hija konformi mal-prinċipju ta’ dritt għal rimedju effettiv, ma tirriżultax mill-konstatazzjonijiet ta’ fatt li fuqhom hija bbażata s-Sentenza eżaminata mill-ġdid, punt 1 iktar ’il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li ma tistax tagħti deċiżjoni definittiva hija stess fuq it-tilwima, skont l-Artikolu 62b tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja. Konsegwentement, filwaqt li tat deċiżjoni fuq l-ispejjeż marbuta mal-proċedura ta’ eżami mill-ġdid, il-Qorti tal-Ġustizzja bagħtet lura l-kawża quddiem il-Qorti Ġenerali, għall-finijiet tal-evalwazzjoni, fid-dawl taċ-ċirkustanzi tal-kawża, tan-natura raġonevoli tat-terminu li fih ir-rikorrenti kellhom jippreżentaw ir-rikors tagħhom quddiem it-Tribunal għas-Servizz Pubbliku.
Fuq il-kawża mibgħuta wara l-eżami mill-ġdid
Il-proċedura
17
Konformement mal-Artikolu 121a tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali, is-sentenza Eżami mill-ġdid Arango Jaramillo et vs BEI, punt 1 iktar ’il fuq, ġabet bħala konsegwenza li titressaq il-kawża preżenti mill-ġdid quddiem il-Qorti Ġenerali.
18
Permezz ta’ ittra tal-1 ta’ Marzu 2013, ir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali, konformament mal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 121c tar-Regoli tal-Proċedura, stieden lill-partijiet sabiex jippreżentaw, f’terminu ta’ xahar li jibda jiddekorri min-notifika tas-sentenza Eżami mill-ġdid Arango Jaramillo et vs BEI, punt 1 iktar ’il fuq, l-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom dwar il-konklużjonijiet li għandhom jinsiltu minn din tal-aħħar għal dak li jirrigwarda l-eżitu tal-kawża.
19
Fit-22 ta’ Marzu u fis-16 ta’ April 2013 il-BEI u l-appellanti ppreżentaw rispettivament l-osservazzjonijiet tagħhom fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali.
20
Fl-osservazzjonijiet tiegħu, il-BEI jitlob li l-Qorti Ġenerali:
—
prinċipalment, tibgħat il-kawża lura quddiem it-Tribunal għas-Servizz Pubbliku;
—
sussidjarjament, tiċħad l-appell wara li tikkonferma n-natura inammissibbli tar-rikors ippreżentat mir-rikorrenti quddiem it-Tribunal għas-Servizz Pubbliku minħabba t-tardività tiegħu, għar-raġuni li l-fatt li dan ir-rikors ġie ppreżentat f’terminu li ma deherx raġonevoli fid-dawl taċ-ċirkustanzi kollha tal-kawża, u tikkundanna lill-appellanti għall-ispejjeż marbuta mal-proċedura tal-appell.
21
Fl-osservazzjonijiet tagħhom, l-appellanti jitolbu li l-Qorti Ġenerali:
—
tilqa’ l-ewwel aggravju tal-appell u tannulla, fuq din il-bażi, id-Digriet ikkontestat, punt 1 iktar ’il fuq, għar-raġuni li r-rikors tagħhom quddiem it-Tribunal għas-Servizz Pubbliku ġie ppreżentat f’terminu raġonevoli fid-dawl taċ-ċirkustanzi kollha tal-kawża;
—
tibgħat lura l-kawża lit-Tribunal għas-Servizz Pubbliku sabiex jagħti deċiżjoni dwar il-mertu tar-rikors kif ukoll dwar l-ispejjeż marbuta mal-proċedura fl-ewwel istanza;
—
tikkundanna lill-BEI għall-ispejjeż tal-appell.
Id-dritt
22
B’effett tas-sentenza Eżami mill-ġdid Arango Jaramillo et vs BEI, punt 1 iktar ’il fuq, il-Qorti Ġenerali hija mill-ġdid adita bl-appell imsemmi fil-punt 8 iktar ’il fuq u għandha teżamina mill-ġdid tliet aggravji invokati mill-appellanti insostenn ta’ dan tal-aħħar, kif imfakkra fil-punt 11 iktar ’il fuq, billi tislet il-konklużjonijiet kollha li l-imsemmija sentenza timponi fuq is-soluzzjoni tal-kawża.
Fuq l-ewwel aggravju, ibbażat fuq żball ta’ liġi fl-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “kunċett raġonevoli” għall-preżentata tar-rikors fl-ewwel istanza, u b’mod partikolari l-ksur tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, kif ukoll il-ksur tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva.
23
L-ewwel aggravju huwa essenzjalment redatt f’żewġ partijiet. L-ewwel parti hija bbażata fuq żball ta’ liġi fl-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “terminu raġonevoli” għall-preżentata tar-rikors fl-ewwel istanza. It-tieni parti tirrigwarda l-ksur tal-prinċipju ta’ proporzjonalità kif ukoll tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva.
24
Permezz tal-ewwel parti tal-ewwel aggravju, l-appellanti jakkużaw lit-Tribunal għas-Servizz Pubbliku talli, fid-Digriet ikkontestat, punt 1 iktar ’il fuq, wettaq żball ta’ liġi inkwantu ċaħad ir-rikors tagħhom bħala inammissibbli, essenzjalment abbażi tal-fatt li t-terminu ta’ tliet xhur, għaxart ijiem u xi sekondi għall-preżentata tar-rikors fl-ewwel istanza fir-Reġistru tat-Tribunal għas-Servizz Pubbliku ma kienx terminu raġonevoli. Billi għamel hekk, it-Tribunal għas-Servizz Pubbliku kien ta lill-ġurisprudenza dwar it-termini għall-preżentata ta’ rikors ta’ membri tal-persunal tal-BEI (sentenzi tal-Qorti Ġenerali tat-23 ta’ Frar 2001, De Nicola vs BEI, T-7/98, T-208/98 u T-109/99, ĠabraSP p. I-A-49 u II-185, punt 99, u tas-6 ta’ Marzu2001, Dunnett et vs BEI, T-192/99, Ġabra p. II-813, punti 53 u 58) portata li lilha kienet stramba, billi abbanduna de facto l-prinċipju tal-osservanza ta’ terminu raġonevoli, li min-natura tiegħu huwa saħansitra flessibbli u miftuħ għall-ibbilanċjar konkret tal-interessi involuti, biex issostitwixxih b’terminu preċiż, ta’ applikazzjoni strett u ġġeneralizzat, ta’ tliet xhur. Barra minn hekk, it-Tribunal għas-Servizz Pubbliku ma kienx ikkunsidra dokumenti jew xhieda mressqa quddiemu, li kienu juru li, minn naħa, fit-terminu ta’ tliet xhur u għaxart ijiem, kopji konformi għar-rikors fl-ewwel istanza kienu ġew riċevuti, bi posta elettronika, minn destinatarji oħra mqabbda ma’ servers differenti minn dak ta’ spedizzjoni, u li, min-naħa l-oħra, ħsara elettrika fl-uffiċċji tal-avukati tagħhom fil-lejl tal-ispedizzjoni tar-rikors fl-ewwel istanza, li seħħ ftit minuti qabel nofs-il-lejl, kien tawwal l-imsemmi spedizzjoni. Barra minn hekk, it-Tribunal għas-Servizz Pubbliku naqas milli jikkunsidra fatti partikolari tal-każ ineżami u, b’mod partikolari, tal-fatt li l-BEI kien, b’mod kolpevoli, naqas milli jeżerċita r-responsabbiltà leġiżlattiva tiegħu fl-iffissar preċiż u affidabbli tat-terminu għall-preżentata tar-rikors u li kien adotta d-deċiżjonijiet ikkontestati, fil-forma ta’ rendikonti tar-remunerazzjoni tax-xahar ta’ Frar 2010, fuq il-bażi ta’ leġiżlazzjoni li ma kinitx għadha ġiet ippubblikata u li kienet għadha mhux ippubblikata fil-jum tal-preżentata tar-rikors.
25
Permezz tat-tieni parti tal-ewwel aggravju, l-appellanti jsostnu li t-Tribunal għas-Servizz Pubbliku kiser, fid-Digriet ikkontestat, punt 1 iktar ’il fuq, id-dritt tagħhom għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva u kiser il-prinċipju ta’ proporzjonalità li għandu jispira l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet jew tal-prinċipji ta’ dritt peress li jirrestrinġi d-dritt ta’ aċċess għal qorti. Billi tbiegħed mill-ġurisprudenza preċedenti tiegħu, ibbażata fuq applikazzjoni flessibbli u favorevoli għar-rikorrenti, tal-prinċipju tal-osservanza tat-terminu raġonevoli għall-preżentata ta’ rikors, it-Tribunal għas-Servizz Pubbliku kien ikkontradixxa r-rekwiżit fundamentali ta’ bbilanċjar xieraq tad-dritt tal-parti f’kawża għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva u r-rekwiżit ta’ ċertezza legali. Din il-kontradizzjoni tidher b’mod evidenti fiċ-ċirkustanzi partikolari tal-kawża ineżami, kif spjegati fil-punt 24 iktar ’il fuq. Fid-dawl taċ-ċirkustanzi partikolari, l-applikazzjoni stretta u ġġeneralizzata ta’ terminu preċiż ta’ tliet xhur għall-preżentata ta’ rikors, la stabbilit minn test u lanqas minn ġurisprudenza ċara u stabbilita, tidher li hija restrizzjoni eċċessiva għad-dritt tagħhom ta’ aċċess għal qorti, kif iggarantit mill-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali. Barra minn hekk, din hija sproporzjonata meta mqabbla mal-għan imfittex mill-prinċipju ta’ osservanza ta’ terminu raġonevoli, jiġifieri li tiġi żgurata l-istabbiltà tal-atti tal-BEI.
26
Il-BEI jikkontesta l-argumenti mressqa mill-appellanti u essenzjalment jitlob li l-ewwel aggravju, maqsum f’żewġ partijiet, jitqies bħala inammissibbli u, fi kwalunkwe każ, bħala infondat. Permezz tal-ewwel aggravju, l-appellanti jixtiequ jqiegħdu għall-istħarriġ tal-qorti tal-appell evalwazzjonijiet fattwali tat-Tribunal għas-Servizz Pubbliku li jinsabu fid-Digriet ikkontestat, punt 1 iktar ’il fuq, fatt li ma jaqax taħt il-kompetenza ta’ din il-qorti. Fi kwalunkwe każ, l-ewwel aggravju huwa infondat. Fil-fatt, mill-ġurisprudenza jirriżulta li t-terminu raġonevoli għall-preżentata ta’ rikors minn membru tal-persunal tal-BEI huwa terminu stabbilit ta’ tliet xhur, miżjud għal darba b’terminu ta’ tul ta’ għaxart ijiem, li jirriżulta b’analoġija mid-dispożizzjonijiet tal-Istatut dwar ir-rimedji legali. Barra minn hekk, mill-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem u mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li r-regoli li jistabbilixxu t-termini għall-preżentata ta’ rikorsi jistgħu josservaw kemm il-prinċipju ta’ proporzjonalità kif ukoll id-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva.
27
Sa fejn il-BEI jikkontesta l-ammissibbiltà tal-ewwel aggravju, maqsum f’żewġ partijiet, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, il-qorti tal-ewwel istanza biss għandha l-kompetenza, minn naħa, li tikkonstata l-fatti, ħlief fil-każ fejn l-ineżattezza materjali tal-osservazzjonijiet tagħha tirriżulta mill-atti tal-proċess li jkunu ġew ippreżentati quddiemha, u, min-naħa l-oħra, li tevalwa dawn il-fatti. Meta l-qorti tal-ewwel istanza tkun ikkonstatat jew evalwat il-fatti, il-qorti tal-appell għandha l-kompetenza li teżerċita stħarriġ dwar il-klassifikazzjoni ġuridika ta’ dawn il-fatti u l-konsegwenzi ta’ dritt li tkun waslet għalihom il-qorti tal-ewwel istanza (sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-2 ta’ Lulju 2010 Kerstens vs Il-Kummissjoni, T-266/08 P, punt 37); ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-6 ta’ April 2006, General Motors vs Il-Kummissjoni, C-551/03 P, Ġabra p. I-3173, punt 51, u tat-21 ta’ Settembru 2006, JCB Service vs Il-Kummissjoni, C-167/04 P, Ġabra p. I-8935, punt 106).
28
Permezz tal-ewwel aggravju, l-appellanti ma jikkontestawx il-konstatazzjonijiet fattwali mwettqa mit-Tribunal għas-Servizz Pubbliku fid-Digriet ikkontestat, punt 1 iktar ’il fuq, u li jirrigwarda t-terminu li fih ġie ppreżentat ir-rikors fl-ewwel istanza, iżda l-konklużjonijiet li l-imsemmi Tribunal silet minn dawn l-aħħar konstatazzjonijiet, jiġifieri li t-terminu li fih ġie ppreżentat ir-rikors ma setax jiġi kklassifikat bħala “raġonevoli”. Issa, il-kwistjoni dwar jekk it-Tribunal għas-Servizz Pubbliku setax ġustament jikkonkludi, abbażi tal-fatti tal-kawża ineżami, li l-appellanti ma kinux ippreżentaw ir-rikors tagħhom f’terminu raġonevoli, tikkostitwixxi kwistjoni ta’ dritt li hija suġġetta għall-istħarriġ tal-qorti tal-appell.
29
Konsegwentement, l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà mqajma mill-BEI kontra l-ewwel aggravju għandha tiġi miċħuda bħala infondata.
30
Għall-finijiet tal-eżami tal-fondatezza tal-ewwel parti tal-ewwel aggravju, ibbażat fuq żball ta’ liġi fl-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “terminu raġonevoli” għall-preżentata ta’ rikors fl-ewwel istanza, għandu jiġi rrilevat li la t-Trattat FUE u lanqas ir-Regolamenti tal-Persunal tal-BEI, adottati mill-Bord tad-Diretturi tiegħu, ma jinkludu indikazzjonijiet dwar it-terminu għall-preżentata ta’ rikors applikabbli għal kawżi bejn il-BEI u l-membri tal-persunal tiegħu. Il-konċiljazzjoni bejn, minn naħa, id-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva li jikkostitwixxi prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni u jeħtieġ li l-parti f’kawża jkollha terminu suffiċjenti biex tevalwa l-legalità tal-att li jikkawżalha preġudizzju u tħejji, jekk ikun il-każ, ir-rikors tagħha u, min-naħa l-oħra, ir-rekwiżit taċ-ċertezza legali li jeħtieġ li, wara l-iskadenza ta’ ċertu terminu, l-atti meħuda mill-istanzi tal-Unjoni jsiru definittivi, timponi madankollu li l-kawżi jitressqu quddiem il-qorti tal-Unjoni f’terminu raġonevoli (ara s-sentenzi De Nicola vs BEI, punt 24 iktar ’il fuq, punti 97 sa 99, u l-ġurisprudenza ċċitata, u Dunnett et vs BEI, punt 24 iktar ’il fuq, punti 51 sa 53, u l-ġurisprudenza ċċitata; Digriet tal-President tal-Qorti Ġenerali tas-6 ta’ Diċembru 2002, D vs BEI, T-275/02 R, ĠabraSP p. I-A-259 u II-1295, punti 31 u 32).
31
Skont il-ġurisprudenza, in-natura “raġonevoli” ta’ terminu, kemm jekk jirrigwarda t-tul ta’ proċedura amministrattiva jew ġudizzjarja jew tkun kwistjoni ta’ terminu, li, bħal f’din il-kawża ineżami, jinfluwenza direttament l-ammissibbiltà ta’ rikors, għandu dejjem jiġi evalwat skont il-fatti kollha tal-kawża ineżami u, b’mod partikolari, l-importanza tat-tilwima għall-persuna kkonċernata, il-kumplessità tal-kawża u l-aġir tal-partijiet (ara s-sentenza Eżami mill-ġdid Arango Jaramillo et vs BEI, punt 1 supra, punti 28 sa 37, u l-ġurisprudenza ċċitata). Minn dan ġeneralment isegwi li l-kunċett ta’ terminu raġonevoli ma jistax jinftiehem bħala terminu ta’ dekadenza speċifiku u, b’mod partikolari, li t-terminu ta’ tliet xhur previst fl-Artikolu 91(3) tar-Regolamenti tal-Persunal ma japplikawx b’analoġija inkwantu terminu ta’ dekadenza għall-membri tal-persunal tal-BEI meta huma jintroduċu rikors għal annullament fil-konfront ta’ att li jirriżulta minn dan tal-aħħar li jikkawżalhom preġudizzju (ara s-sentenza Eżami mill-ġdid Arango Jaramillo et vs BEI, punt 1 iktar ’il fuq, punt 39, u l-ġurisprudenza ċċitata).
32
Konsegwentement, is-sempliċi fatt li membru tal-persunal tal-BEI jkun ippreżenta rikors għal annullament ta’ att ta’ dan tal-aħħar li jkun jikkawżalu preġudizzju f’terminu li jeċċedi t-tliet xhur u l-għaxart ijiem ma huwiex biżżejjed biex jiġi konkluż li hemm natura tardiva ta’ dan ir-rikors, peress li l-qorti tal-Unjoni għandha, fi kwalunkwe każ, tivverifika n-natura raġonevoli tat-terminu skont il-fatti tal-kawża.
33
Is-sempliċi fatt li fis-sentenzi De Nicola vs BEI, punt 24 iktar ’il fuq (punti 118 sa120), u Dunnett et vs BEI, punt 24 iktar ’il fuq (punti 57 u 58), il-Qorti Ġenerali qieset li t-termini li ma jeċċedux tliet xhur u għaxart ijiem kienu raġonevoli ma jimplikax li, fid-dawl tal-fatti tal-kawżi inkwistjoni, termini itwal ma jistgħux jitqiesu bħala “raġonevoli” u dan peress li l-Qorti tal-Unjoni sempliċement tiddeċiedi fuq il-każijiet konkreti mressqa quddiemha, mingħajr ma teżamina l-kwistjoni dwar jekk termini itwal setgħux jitqiesu bħala raġonevoli. Kuntrarjament, il-fatt li, fid-Digriet D vs BEI, punt 30 iktar ’il fuq (punti 38 sa 40), il-President tal-Qorti Ġenerali qies li terminu ta’ ħames xhur ma kienx raġonevoli fid-dawl tal-fatti tal-kawża ma jippermettix li jiġi konkluż li terminu iqsar, iżda li madankollu jeċċedi t-tliet xhur u għaxart ijiem, ma jistax jitqies bħala “raġonevoli” jew a fortiori li, f’ċirkustanzi oħra, tali terminu ma setax jitqies bħala li huwa raġonevoli.
34
Fil-kawża ineżami, it-Tribunal għas-Servizz Pubbliku ddeċieda li r-rikors fl-ewwel istanza ma kienx ġie ppreżentat f’terminu raġonevoli u, konsegwentement, kellu jiġi miċħud bħala inammissibbli minħabba t-tardività tiegħu, sempliċement għaliex kien ġie ppreżentat ftit tas-sekondi jew frazzjonijiet ta’ sekonda wara li skada t-terminu ta’ tliet xhur, miżjud bit-terminu ta’ distanza ta’ għaxart ijiem previst fl-Artikolu 100(3) tar-Regoli tal-Proċedura tat-Tribunal għas-Servizz Pubbliku, li jikkorrispondi, b’analoġija, għat-terminu għall-preżentata ta’ rikors previst fl-Artikolu 91(3) tar-Regolamenti tal-Persunal. Billi interpreta l-kunċett ta’ “terminu raġonevoli”, fil-kuntest tal-preżentata ta’ rikors għal annullament imressaq minn membri tal-persunal tal-BEI fil-konfront ta’ att ta’ dan tal-aħħar li jikkawżalhom preġudizzju, bħala terminu ta’ tliet xhur u għaxart ijiem li l-iskadenza tiegħu awtomatikament twassal għan-natura tardiva tar-rikors u, għalhekk, l-inammissibbiltà tiegħu, mingħajr ma kkunsidra, kif huwa hu legalment mitlub, iċ-ċirkustanzi tal-kawża ineżami u, b’mod partikolari, l-importanza tat-tilwima għar-rikorrenti, il-kumplessità tal-kawża u l-aġir rispettiv tal-BEI u tar-rikorrenti, it-Tribunal għas-Servizz Pubbliku vvizzja d-Digriet ikkontestat, punt 1 iktar ’il fuq, bi żball ta’ liġi (ara, f’dan is-sens u b’analoġija, is-sentenza Eżami mill-ġdid Arango Jaramillo et vs BEI, punt 1 iktar ’il fuq, punti 22, 27, 28, 46 u 54).
35
Għalhekk, l-ewwel parti tal-ewwel aggravju, ibbażat fuq żball ta’ liġi mwettaq mit-Tribunal għas-Servizz Pubbliku fid-Digriet ikkontestat, punt 1 iktar ’il fuq, fl-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “terminu raġonevoli” għall-preżentata ta’ rikors fl-ewwel istanza, għandu jiġi milqugħ.
36
Konsegwentement, u mingħajr il-ħtieġa li tittieħed deċiżjoni fuq it-tieni parti tal-ewwel aggravju u fuq it-tieni u t-tielet aggravji, it-talbiet tal-appell għandhom jiġu milqugħa u d-Digriet ikkontestat, punt 1 iktar ’il fuq għandu jiġi annullat.
Fuq ir-rinviju tal-kawża quddiem it-Tribunal għas-Servizz Pubbliku
37
Skont l-Artikolu 13(1) tal-Anness I tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja, meta l-appell ikun fondat, il-Qorti Ġenerali għandha tħassar id-deċiżjoni tat-Tribunal għas-Servizz Pubbliku u tiddeċiedi l-kawża hija stess. Hija għandha tibgħat il-kawża quddiem it-Tribunal għas-Servizz Pubbliku sabiex jiddeċiedi meta l-kawża ma tkunx fi stadju li tiġi deċiża.
38
It-Tribunal għas-Servizz Pubbliku fid-Digriet ikkontestat, punt 1 iktar ’il fuq, ma pproċediex għall-evalwazzjonijiet kollha legalment meħtieġa biex jiddeċiedi fuq in-natura raġonevoli tat-terminu għall-preżentata ta’ rikors u, għalhekk, fuq l-ammissibbiltà ta’ dan ir-rikors. Għal din l-istess raġuni, is-soluzzjoni definittiva tal-kwistjoni tal-ammissibbiltà tar-rikors tal-appellanti ma tirriżultax mill-evalwazzjonijiet tal-fatti li fuqhom id-digriet ikkontestat, punt 1 iktar ’il fuq, kien fondat. F’dawn iċ-ċirkustanzi, din il-kawża ma hijiex fi stadju li tiġi deċiża. Għalhekk, din il-kawża għandha tiġi rrinvjata lit-Tribunal għas-Servizz Pubbliku, sabiex jiddeċiedi mill-ġdid fuq ir-rikors.
Fuq l-ispejjeż
39
Peress li l-kawża hija rrinvijata quddiem it-Tribunal għas-Servizz Pubbliku, hemm lok li l-ispejjeż relatati mal-proċedura preżenti ta’ appell jiġu rriżervati.
Għal dawn il-motivi,
IL-QORTI ĠENERALI (Awla tal-Appell)
taqta’ u tiddeċiedi:
1)
Id-Digriet tat-Tribunal għas-Servizz Pubbliku tal-Unjoni Ewropea (L-Ewwel Awla) tal-4 ta’ Frar 2011, Arango Jaramillo et vs BEI huwa annullat.
2)
Il-kawża hija rrinvjata lit-Tribunal għas-Servizz Pubbliku.
3)
L-ispejjeż huma rriżervati.
Jaeger
Pelikánová
Dittrich
Mogħtija f’qorti bil-miftuħ fil-Lussemburgu, fid-9 ta’ Lulju 2013.
Firem
Anness
María Esther Badiola, residenti fil-Lussemburgu (il-Lussemburgu),
Marcella Bellucci, residenti fil-Lussemburgu,
Stefan Bidiuc, residenti fi Grevenmacher (il-Lussemburgu),
Raffaella Calvi, residenti f’Schuttrange (il-Lussemburgu),
Maria José Cerrato, residenti fil-Lussemburgu,
Sara Confortola, residenti f’Verona (l-Italja),
Carlos D’Anglade, residenti fil-Lussemburgu,
Nuno Da Fonseca Pestana Ascenso Pires, residenti fil-Lussemburgu,
Andrew Davie, residenti f’Medernach (il-Lussemburgu),
Marta De Sousa e Costa Correia, residenti f’Itzig (il-Lussemburgu),
Nausica Di Rienzo, residenti fil-Lussemburgu,
José Manuel Fernandez Riveiro, residenti f’Sandweiler (il-Lussemburgu),
Eric Gällstad, residenti f’Rameldange (il-Lussemburgu),
Andres Gavira Etzel, residenti fil-Lussemburgu,
Igor Greindl, residenti fil-Lussemburgu,
José Doramas Jorge Calderón, residenti fil-Lussemburgu,
Monica Lledó Moreno, residenti f’Sandweiler,
Antonio Lorenzo Ucha, residenti fil-Lussemburgu,
Juan Antonio Magaña-Campos, residenti fil-Lussemburgu,
Petia Manolova, residenti f’Bereldange (il-Lussemburgu),
Ferran Minguella Minguella, residenti f’Gonderange (il-Lussemburgu),
Barbara Mulder-Bahovec, residenti fil-Lussemburgu,
István Papp, residenti fil-Lussemburgu,
Stephen Richards, residenti f’Blaschette (il-Lussemburgu),
Lourdes Rodriguez Castellanos, residenti f’Sandweiler,
Daniela Sacchi, residenti f’Mondorf-les-Bains (il-Lussemburgu),
Maria Teresa Sousa Coutinho da Silveira Ramos, residenti f’Almargem do Bispo (il-Portugall),
Isabelle Stoffel, residenti f’Mondorf-les-Bains,
Fernando Torija, residenti fil-Lussemburgu,
María del Pilar Vargas Casasola, residenti fil-Lussemburgu,
Carolina Vento Sánchez, residenti fil-Lussemburgu,
Pé Verhoeven, residenti f’Brussell (il-Belġju),
Sabina Zajc, residenti f’Contern (il-Lussemburgu),
Peter Zajc, residenti f’Contern.
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.