62020TJ0577_RES
Kawża T‑577/20
Ryanair DAC
vs
Il‑Kummissjoni Ewropea
Sentenza tal-Qorti Ġenerali (L-Għaxar Awla Estiża) tal‑11 ta’ Mejju 2022
“Għajnuna mill-Istat – Suq Ġermaniż tat-trasport bl-ajru – Self mogħti mill-Ġermanja lil Condor Flugdienst – Deċiżjoni li tiddikjara l-għajnuna kompatibbli mas-suq intern – Artikolu 107(3)(c) TFUE – Linji gwida dwar l-għajnuna mill-Istat għas-salvataġġ u r-ristrutturar ta’ impriżi f’diffikultà – Diffikultajiet speċifiċi u li ma jirriżultawx minn tqassim arbitrarju tal-ispejjeż fi ħdan il-grupp – Diffikultajiet serji wisq sabiex jiġu riżolti mill-grupp innifsu – Riskju ta’ interruzzjoni ta’ servizz importanti”
Rikors għal annullament – Persuni fiżiċi jew ġuridiċi – Atti li jikkonċernawhom direttament u individwalment – Deċiżjoni tal-Kummissjoni li tikkonstata l-kompatibbiltà ta’ għajnuna statali mas-suq intern mingħajr ftuħ tal-proċedura ta’ investigazzjoni formali – Rikors tal-partijiet interessati fis-sens tal-Artikolu 108(2) TFUE – Rikors intiż sabiex jipproteġi d-drittijiet proċedurali tal-persuni interessati – Ammissibbiltà
(Artikolu 108(2) u r-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE; Regolament tal-Kunsill Nru 2015/1589, Artikoli 1(h), 4(3) u 6(1))
(ara l-punti 13 sa 20)
Għajnuna mogħtija mill-Istati – Proġetti ta’ għajnuna – Eżami mill-Kummissjoni – Fażi preliminari u fażi kontradittorja – Kompatibbiltà ta’ għajnuna mas-suq intern – Diffikultajiet ta’ evalwazzjoni – Obbligu tal-Kummissjoni li tiftaħ il-proċedura kontradittorja – Diffikultajiet serji – Kunċett – Natura oġġettiva – Oneru tal-prova – Ċirkustanzi li jippermettu l-attestazzjoni tal-eżistenza ta’ dawn id-diffikultajiet – Obbligu għall-Kummissjoni li tfittex, fuq inizjattiva tagħha stess u fin-nuqqas ta’ kwalunkwe indizju f’dan is-sens, informazzjoni potenzjalment rilevanti mhux miġjuba għall-għarfien tagħha – Assenza
(Artikolu 108(2) u (3) TFUE; Regolament tal-Kunsill 2015/1589, Artikolu 4(3) u (4))
(ara l-punti 25 sa 28)
Għajnuna mogħtija mill-Istati – Projbizzjoni – Derogi – Għajnuna li tista’ titqies li hija kompatibbli mas-suq intern – Għajnuna għas-salvataġġ ta’ impriża f’diffikultà – Evalwazzjoni fid-dawl tal-Artikolu 107(3)(c) TFUE u tal-linji gwida dwar l-għajnuna mill-Istat għas-salvataġġ u r-ristrutturar ta’ impriżi mhux finanzjarji f’diffikultà – Kriterji – Impriża f’diffikultà – Kumpannija f’diffikultà li tagħmel parti minn grupp – Kumpannija eskluża mill-benefiċċju tal-għajnuna skont il-linji gwida – Eċċezzjoni – Kundizzjonijiet – Diffikultajiet speċifiċi għall-kumpannija u li ma jirriżultawx minn tqassim arbitrarju tal-ispejjeż fi ħdan il-grupp – Diffikultajiet serji wisq sabiex jiġu riżolti mill-grupp innifsu
(Artikolu 107(3)(c) TFUE; Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 2014/C 249/01, punt 22)
(ara l-punti 39 sa 65)
Għajnuna mogħtija mill-Istati – Projbizzjoni – Derogi – Għajnuna li tista’ titqies li hija kompatibbli mas-suq intern – Għajnuna għas-salvataġġ ta’ impriża f’diffikultà – Evalwazzjoni fid-dawl tal-Artikolu 107(3)(c) TFUE u tal-linji gwida dwar l-għajnuna mill-Istat għas-salvataġġ u r-ristrutturar ta’ impriżi mhux finanzjarji f’diffikultà – Kriterji – Tfittxija li jintlaħaq għan ta’ interess komuni – Miżura intiża li jiġu evitati diffikultajiet soċjali jew sabiex jiġi rrimedjat falliment fis-suq – Riskju ta’ interruzzjoni ta’ servizz importanti u diffiċli li jiġi rreplikat fil-każ ta’ nuqqas tal-benefiċjarju tal-għajnuna
(Artikolu 107(3)(c) TFUE; Komunikazzjoni tal-Kummissjoni 2014/C 249/01, punti 43 u 44)
(ara l-punti 68 sa 88)
Għajnuna mogħtija mill-Istati – Deċiżjoni tal-Kummissjoni li ma tqajjimx oġġezzjonijiet fir-rigward ta’ miżura nazzjonali – Obbligu ta’ motivazzjoni – Portata
(Artikoli 107(3)(c) u 296 TFUE)
(ara l-punti 100 sa 109)
Sunt
Il-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea tikkonferma l-kompatibbiltà tal-għajnuna Ġermaniża għas-salvataġġ ta’ Condor mad-dritt tal-Unjoni
Il-fatt li d-diffikultajiet finanzjarji ta’ Condor kienu ġew ikkawżati mit-tqegħid fi stralċ tal-grupp Thomas Cook ma kienx jostakola l-approvazzjoni ta’ din l-għajnuna mill-Kummissjoni
Fil‑25 ta’ Settembru 2019, il-kumpannija tal-ajru Condor Flugdienst GmbH (iktar ’il quddiem “Condor”), li tipprovdi servizzi ta’ trasport bl-ajru prinċipalment lil operaturi turistiċi minn diversi ajruporti Ġermaniżi, talbet il-ftuħ ta’ proċedura ta’ insolvenza minħabba t-tqegħid fi stralċ ta’ Thomas Cook Group plc (iktar ’il quddiem, il-“grupp Thomas Cook”), li kellu 100 % tal-ishma tagħha.
Fl-istess jum, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja kkomunikat lill-Kummissjoni Ewropea miżura ta’ għajnuna għas-salvataġġ favur Condor, limitata għal perijodu ta’ sitt xhur. L-għajnuna kkomunikata kienet intiża li żżomm trasport bl-ajru ordnat u li tillimita l-konsegwenzi negattivi għal Condor, għall-passiġġieri tagħha u għall-persunal tagħha kkawżati mill-istralċ tal-kumpannija omm tagħha, billi tippermettilha tkompli l-attivitajiet tagħha sakemm tasal għal ftehim mal-kredituri tagħha u sakemm, skont il-każ, issir iċ-ċessjoni tagħha.
Mingħajr ma fetħet il-proċedura ta’ investigazzjoni formali prevista fl-Artikolu 108(2) TFUE, il-Kummissjoni kklassifikat, permezz ta’ deċiżjoni tal‑14 ta’ Ottubru 2019 (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kkontestata”) (
1
), il-miżura kkomunikata bħala għajnuna mill-Istat kompatibbli mas-suq intern skont l-Artikolu 107(3)(c) TFUE u skont il-linji gwida dwar l-għajnuna mill-Istat għas-salvataġġ u r-ristrutturar ta’ impriżi mhux finanzjarji f’diffikultà (
2
).
Ir-rikors għal annullament kontra din id-deċiżjoni, ippreżentat mill-kumpannija tal-ajru Ryanair DAC (iktar ’il quddiem ir-“rikorrenti”), huwa miċħud mill-Għaxar Awla Estiża tal-Qorti Ġenerali. F’din l-okkażjoni, il-qorti tar-rinviju tagħmel, b’mod partikolari, preċiżazzjonijiet dwar l-eżami tal-kompatibbiltà tal-għajnuna għas-salvataġġ u għar-ristrutturazzjoni mas-suq intern fid-dawl tar-regola, prevista mil-linji gwida, li tgħid li kumpannija li tagħmel parti minn grupp tista’ tibbenefika minn tali għajnuna biss bil-kundizzjoni li d-diffikultajiet tagħha jkunu speċifiċi għaliha u ma jirriżultawx minn tqassim arbitrarju tal-ispejjeż fi ħdan il-grupp, u li dawn id-diffikultajiet ikunu serji wisq sabiex jiġu riżolti mill-grupp innifsu.
Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti Ġenerali
Il-Qorti Ġenerali tiċħad, fl-ewwel lok, il-motivi għal annullament ibbażati fuq il-fatt li l-Kummissjoni wettqet żball ta’ liġi meta ddeċidiet li ma tiftaħx il-proċedura ta’ investigazzjoni formali minkejja d-dubji li hija kellha matul l-eżami preliminari tal-kompatibbiltà tal-għajnuna kkomunikata mas-suq intern.
F’dan ir-rigward, ir-rikorrenti sostniet b’mod iktar partikolari li l-konstatazzjoni tal-kompatibbiltà tal-għajnuna kkomunikata mas-suq intern kienet tmur kontra l-punti 22, 44(b) u 74 tal-linji gwida, li turi l-eżistenza ta’ dubji li kellhom iwasslu lill-Kummissjoni tiftaħ il-proċedura ta’ investigazzjoni formali.
Filwaqt li tikkonferma li l-Kummissjoni għandha l-obbligu li tiftaħ il-proċedura ta’ investigazzjoni formali fil-preżenza ta’ dubji dwar il-kompatibbiltà ta’ għajnuna kkomunikata mas-suq intern, il-Qorti Ġenerali tiċħad, qabelxejn, l-ilment ibbażat fuq il-ksur mill-Kummissjoni tal-punt 22 tal-linji gwida.
Skont l-imsemmi punt 22, “[k]umpanija li tagħmel parti minn grupp […] normalment ma tkunx eleġibbli għall-għajnuna skont […] il-linji gwida, ħlief fejn ikun jista’ jintwera li d-diffikultajiet tal-kumpanija jkunu intrinsiċi u ma jkunux ir-riżultat ta’ allokazzjoni arbitrarja tal-kostijiet fil-grupp, u li d-diffikultajiet ikunu serji wisq biex jiġu indirizzati mill-grupp innifsu”.
Għal dak li jirrigwarda l-frażi “ħlief fejn ikun jista’ jintwera li d-diffikultajiet tal-kumpanija jkunu intrinsiċi u ma jkunux ir-riżultat ta’ allokazzjoni arbitrarja tal-kostijiet fil-grupp”, minn interpretazzjoni testwali, teleoloġika u kuntestwali tal-imsemmi punt 22 jirriżulta, skont il-Qorti Ġenerali, li din il-frażi tinkludi kundizzjoni waħda li għandha tiġi interpretata fis-sens li d-diffikultajiet ta’ impriża li tagħmel parti minn grupp għandhom jitqiesu bħala speċifiċi għaliha jekk dawn ma jirriżultawx minn tqassim arbitrarju tal-ispejjeż fi ħdan l-imsemmi grupp.
F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali tosserva li l-għan tal-punt 22 tal-linji gwida huwa li jiġi evitat li grupp ta’ impriżi jitfa’ l-ispejjeż tiegħu, id-djun tiegħu jew il-passiv tiegħu fuq entità tal-grupp billi jirrendiha b’dan il-mod eliġibbli għall-benefiċċju ta’ għajnuna għas-salvataġġ, meta hija ma kinitx tkun eliġibbli b’mod ieħor. Min-naħa l-oħra, l-għan ta’ dan il-punt ma huwiex li teskludi mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-għajnuna għas-salvataġġ impriża li tagħmel parti minn grupp għas-sempliċi raġuni li d-diffikultajiet tagħha joriġinaw mid-diffikultajiet li jiltaqgħu magħhom il-kumplament tal-grupp jew kumpannija oħra tal-grupp, sakemm l-imsemmija diffikultajiet ma jkunux ġew maħluqa artifiċjalment jew maqsuma arbitrarjament fi ħdan l-imsemmi grupp.
F’dan il-każ, peress li r-rikorrenti ma rnexxilhiex tirribatti l-konklużjonijiet tal-Kummissjoni li jgħidu li d-diffikultajiet ta’ Condor kienu jirriżultaw prinċipalment mit-tqegħid fi stralċ tal-grupp Thomas Cook u mhux minn tqassim arbitrarju tal-ispejjeż fi ħdan il-grupp, hija ma wrietx l-eżistenza ta’ dubji dwar il-kompatibbiltà tal-miżura ta’ għajnuna kkomunikata mal-kundizzjoni prevista fil-punt 22 tal-linji gwida.
Din il-konklużjoni ma hijiex ikkontestata mill-konstatazzjoni li d-diffikultajiet ta’ Condor kienu, f’dan ir-rigward, marbuta mat-tħassir ta’ krediti ta’ ammonti kbar li din tal-aħħar kellha fil-konfront tal-grupp Thomas Cook fil-kuntest tal-ippuljar tal-flus tiegħu. Fil-fatt, l-ippuljar tal-flus fi ħdan grupp hija prattika kurrenti u mifruxa fi ħdan gruppi ta’ kumpanniji, li hija intiża li tiffaċilita l-finanzjament tal-grupp billi tippermetti lill-kumpanniji ta’ dan il-grupp jiffrankaw fuq l-ispejjeż ta’ finanzjament. Barra minn hekk, f’dan il-każ, din is-sistema ta’ ppuljar tal-flus kienet ilha stabbilita mill-grupp Thomas Cook għal diversi snin u ma kinitx il-kawża tad-diffikultajiet ta’ dan tal-aħħar.
Fin-nuqqas ta’ kull indizju konkret li jippermetti li tiġi stabbilita n-natura arbitrarja tas-sistema ta’ ppuljar tal-flus tal-grupp Thomas Cook, il-Kummissjoni ma kellhiex l-obbligu li tinvestiga, fuq inizjattiva tagħha stess, in-natura ġusta tal-imsemmija sistema.
Barra minn hekk, ir-rikorrenti lanqas ma rnexxielha turi l-eżistenza ta’ dubji fl-eżami tal-kundizzjoni prevista fil-punt 22 tal-linji gwida, li tgħid li d-diffikultajiet ta’ impriża li, bħal Condor, tagħmel parti minn grupp, għandhom ikunu serji wisq sabiex jiġu riżolti mill-grupp innifsu. F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali tfakkar, minn naħa, li l-grupp Thomas Cook kien huwa stess fi stralċ u kien waqqaf l-attivitajiet kollha tiegħu. Hija tippreċiża, min-naħa l-oħra, li l-Kummissjoni ma kinitx obbligata tistenna l-eżitu tad-diskussjonijiet dwar ċessjoni eventwali ta’ Condor sabiex jiġu riżolti d-diffikultajiet finanzjarji tagħha, fid-dawl tal-urġenza ta’ kull għajnuna għas-salvataġġ u tal-inċertezza inerenti f’kull negozjati kummerċjali pendenti.
Sussegwentement, il-Qorti Ġenerali tiċħad l-ilment ibbażat fuq il-fatt li l-Kummissjoni kellha jkollha dubji dwar jekk il-miżura inkwistjoni tissodisfax ir-rekwiżiti esposti fil-punt 44(b) tal-linji gwida, li jispeċifika l-modalitajiet li bihom l-Istati Membri jistgħu jistabbilixxu li n-nuqqas tal-benefiċjarju jista’ jwassal għal diffikultajiet soċjali serji jew għal nuqqas sinjifikattiv fis-suq.
Skont il-punt 44(b) tal-linji gwida, l-Istati Membri jistgħu jipproduċu din il-prova billi juru li “ikun hemm ir-riskju ta’ tħarbit f’servizz importanti li jkun diffiċli li jiġi rreplikat u fejn ikun diffiċli għal kwalunkwe kompetitur biex sempliċement jinvolvi ruħu (pereżempju, fornitur ta’ infrastruttura nazzjonali)”.
Sabiex servizz jitqies li huwa “importanti”, ma huwiex meħtieġ, skont il-Qorti Ġenerali, li l-impriża li tipprovdi dan is-servizz ikollha rwol sistematiku essenzjali għall-ekonomija ta’ reġjun tal-Istat Membru kkonċernat, u lanqas li tkun inkarigata minn servizz ta’ importanza ekonomika ġenerali jew minn servizz li jkun ta’ importanza fuq livell nazzjonali. Għalhekk, fid-dawl tal-fatt li ripatrijazzjoni immedjata ta’ 200 000 sa 300 000 passiġġier ta’ Condor f’50 sa 150 destinazzjoni differenti ma setgħetx tiġi żgurata minn kumpanniji tal-ajru kompetituri oħra fi żmien qasir, il-Kummissjoni kienet ikkonkludiet, ġustament, li kien hemm riskju ta’ interruzzjoni ta’ servizz importanti li huwa diffiċli li jiġi rreplikat, b’tali mod li l-ħruġ ta’ Condor mis-suq seta’ jwassal għal nuqqas sinjifikattiv ta’ dan is-suq.
Fl-aħħar nett, il-Qorti Ġenerali tiċħad ukoll bħala infondat l-ilment tar-rikorrenti li jgħid li l-Kummissjoni wettqet eżami inkomplet u insuffiċjenti tal-kundizzjoni tan-nuqqas ta’ rikorrenza tal-għajnuna għas-salvataġġ prevista fil-punt 74 tal-linji gwida.
Fit-tieni lok, il-Qorti Ġenerali tiċħad il-motiv ibbażat fuq ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni tal-Kummissjoni u, konsegwentement, ir-rikors kollu kemm hu.
(
1
)	Deċiżjoni tal-Kummissjoni C(2019) 7429 final tal‑14 ta’ Ottubru 2019 dwar l-għajnuna mill-Istat SA.55394 (2019/N) – Il-Ġermanja – Għajnuna għas-salvataġġ ta’ Condor (ĠU 2020, C 294, p. 3).
(
2
)	Linji gwida dwar l-għajnuna mill-Istat għas-salvataġġ u r-ristrutturar ta’ impriżi mhux finanzjarji f’diffikultà (ĠU 2014, C 249, p. 1, iktar ’il quddiem il-“linji gwida”).