62023CJ0499
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
z dnia 13 listopada 2025 r. (
*1
)
Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Swobodny przepływ towarów – Artykuł 35 TFUE – Ograniczenia ilościowe w wywozie – Środki o skutku równoważnym – Materiały budowlane – Obowiązek zgłoszenia wywozu – Prawo pierwokupu przysługujące państwu – Artykuł 36 TFUE – Względy uzasadniające – Bezpieczeństwo publiczne – Dostawy materiałów budowlanych dla infrastruktury krytycznej – Kontrola wywozu do państw trzecich – Wyłączna kompetencja Unii – Wspólna polityka handlowa – Rozporządzenie (UE) 2015/479 – Wspólne reguły wywozu – Dyrektywa (UE) 2015/1535 – Procedura udzielania informacji w dziedzinie przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego
W sprawie C‑499/23
mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 258 TFUE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną w dniu 4 sierpnia 2023 r.,
Komisja Europejska, którą reprezentowali G. Gattinara i K. Talabér‑Ritz, w charakterze pełnomocników,
strona skarżąca,
przeciwko
Węgrom, które reprezentowali M.Z. Fehér i K. Szíjjártó, w charakterze pełnomocników,
strona pozwana,
TRYBUNAŁ (druga izba),
w składzie: K. Jürimäe, prezeska izby, K. Lenaerts, prezes Trybunału, pełniący obowiązki sędziego drugiej izby, F. Schalin, M. Gavalec (sprawozdawca) i Z. Csehi, sędziowie,
rzecznik generalny: M. Szpunar,
sekretarz: C. Di Bella, administrator,
uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 6 listopada 2024 r.,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 6 lutego 2025 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1
W skardze Komisja Europejska wnosi do Trybunału o stwierdzenie, że wprowadzając procedurę mającą zastosowanie do wywozu surowców i materiałów budowlanych, Węgry uchybiły zobowiązaniom ciążącym na nich na mocy:
–
art. 35 i 36 TFUE,
–
art. 2 ust. 1 TFUE w związku z art. 3 ust. 1 lit. e) TFUE oraz
–
art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1 dyrektywy (UE) 2015/1535 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 9 września 2015 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U. 2015, L 241, s. 1).
Ramy prawne
Prawo międzynarodowe
2
Decyzją Rady 94/800/WE z dnia 22 grudnia 1994 r. dotyczącą zawarcia w imieniu Wspólnoty Europejskiej w dziedzinach wchodzących w zakres jej kompetencji, porozumień, będących wynikiem negocjacji wielostronnych w ramach Rundy Urugwajskiej (1986–1994) (Dz.U. 1994, L 336, s. 1) Rada Unii Europejskiej zatwierdziła Porozumienie ustanawiające Światową Organizację Handlu (WTO), podpisane w Marrakeszu w dniu 15 kwietnia 1994 r., a także porozumienia zawarte w załącznikach I–III do tego porozumienia, wśród których znajduje się Układ ogólny w sprawie taryf celnych i handlu 1994 (Dz.U. 1994, L 336, s. 11, zwany dalej „GATT 1994”).
3
Artykuł XI GATT 1994, zatytułowany „Ogólne zniesienie ograniczeń ilościowych”, stanowi:
„1. Żadne zakazy lub ograniczenia inne niż cła, podatki lub inne opłaty, wprowadzone w postaci kontyngentów, licencji importowych lub eksportowych lub innych środków, nie mogą być stosowane lub utrzymane przez jakąkolwiek układającą się stronę w imporcie jakiegokolwiek produktu z terytorium jakiejkolwiek innej układającej się strony lub w eksporcie lub w sprzedaży na eksport jakiegokolwiek produktu przeznaczonego dla terytorium jakiejkolwiek innej układającej się strony.
2. Postanowienia ustępu 1 niniejszego artykułu nie rozciągają się na:
a)
zakazy lub ograniczenia eksportowe stosowane czasowo dla zapobieżenia lub złagodzenia krytycznego niedoboru środków żywności lub innych produktów podstawowych dla układającej się strony – eksportera;
[…]”.
Prawo Unii
Dyrektywa 2008/114/WE
4
Dyrektywa Rady 2008/114/WE z dnia 8 grudnia 2008 r. w sprawie rozpoznawania i wyznaczania europejskiej infrastruktury krytycznej oraz oceny potrzeb w zakresie poprawy jej ochrony (Dz.U. 2008, L 345, s. 75), mająca zastosowanie ratione temporis w niniejszej sprawie, została uchylona ze skutkiem od dnia 18 października 2024 r. dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2557 z dnia 14 grudnia 2022 r. w sprawie odporności podmiotów krytycznych i uchylającą dyrektywę Rady 2008/114/WE (Dz.U. 2022, L 333, s. 164). Motywy 3 i 5 dyrektywy 2008/114 stanowiły:
„(3)
W grudniu 2005 roku Rada ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych wezwała Komisję do przygotowania wniosku dotyczącego europejskiego programu ochrony infrastruktury krytycznej (»EPOIK«) i zdecydowała, że program ten powinien opierać się na stosowaniu podejścia obejmującego wszystkie rodzaje ryzyka, traktując jednak przeciwdziałanie zagrożeniom terrorystycznym jako priorytet. Zgodnie z takim podejściem w procesie ochrony infrastruktury należy uwzględniać zagrożenia wywołane działalnością człowieka, zagrożenia technologiczne i katastrofy naturalne, największą uwagę poświęcając jednak zagrożeniom terrorystycznym.
[…]
(5)
Niniejsza dyrektywa stanowi pierwszy krok w etapowym podejściu do rozpoznania i wyznaczenia [europejskiej infrastruktury krytycznej] oraz do oceny potrzeb w zakresie poprawy ich ochrony. Dyrektywa jako taka koncentruje się na sektorach energii i transportu i powinna zostać poddana przeglądowi, aby ocenić jej skutki oraz potrzebę objęcia jej zakresem innych sektorów, m.in. sektora technologii informacyjno-komunikacyjnych (»TIK«)”.
5
Artykuł 2 tej dyrektywy stanowił:
„W rozumieniu niniejszej dyrektywy:
a)
»infrastruktura krytyczna« oznacza składnik, system lub część infrastruktury zlokalizowane na terytorium państw członkowskich, które mają podstawowe znaczenie dla utrzymania niezbędnych funkcji społecznych, zdrowia, bezpieczeństwa, ochrony, dobrobytu materialnego lub społecznego ludności oraz których zakłócenie lub zniszczenie miałoby istotny wpływ na dane państwo członkowskie w wyniku utracenia tych funkcji;
b)
»europejska infrastruktura krytyczna« lub »EIK« oznacza infrastrukturę krytyczną zlokalizowaną na terytorium państw członkowskich, której zakłócenie lub zniszczenie miałoby istotny wpływ na co najmniej dwa państwa członkowskie. To, czy wpływ jest istotny, ocenia się w odniesieniu do kryteriów przekrojowych. Obejmuje to skutki wynikające z międzysektorowych współzależności z innymi rodzajami infrastruktury;
[…]”.
6
Artykuł 3 tej dyrektywy, zatytułowany „Rozpoznawanie EIK”, stanowił w ust. 1:
„Zgodnie z procedurą przewidzianą w załączniku III każde państwo członkowskie rozpoznaje potencjalną EIK, która zarówno spełnia kryteria przekrojowe i sektorowe, jak i jest zgodna z definicjami zawartymi w art. 2 lit. a) i b).
Komisja może pomóc państwom członkowskim, na ich wniosek, w rozpoznaniu potencjalnej EIK.
Komisja może zwrócić uwagę odpowiednich państw członkowskich na istnienie potencjalnej infrastruktury krytycznej, wobec której można uznać, że spełnia ona kryteria wymagane do wyznaczenia jej jako EIK.
Każde państwo członkowskie i Komisja będą na bieżąco rozpoznawać potencjalną EIK”.
Dyrektywa 2015/1535
7
Artykuł 1 ust. 1 dyrektywy 2015/1535 stanowi:
„Do celów niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje:
a)
»produkt« oznacza każdy wyprodukowany przemysłowo produkt lub każdy produkt rolniczy, włącznie z produktami rybnymi;
[…]
c)
»specyfikacja techniczna« oznacza specyfikację zawartą w dokumencie, który opisuje wymagane cechy produktu, takie jak: poziom jakości, wydajności, bezpieczeństwa lub wymiary, włącznie z wymaganiami mającymi zastosowanie do produktu w zakresie nazwy, pod jaką jest sprzedawany, terminologii, symboli, badań i metod badania, opakowania, oznakowania i etykietowania oraz procedur oceny zgodności.
Termin »specyfikacja techniczna« obejmuje także metody produkcji oraz przetwórstwa stosowane w stosunku do produktów rolnych, zgodnie z art. 38 ust. 1 akapit drugi [TFUE], produktów przeznaczonych do spożycia przez człowieka i zwierzęta oraz produktów leczniczych określonych w art. 1 [dyrektywy 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 listopada 2001 r. w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi (Dz.U. 2001, L 311, s. 67)], jak również metody produkcji oraz przetwarzania odnoszące się do innych produktów, gdzie mają one wpływ na ich charakterystykę;
d)
»inne wymagania« oznaczają wymagania inne niż specyfikacje techniczne, nałożone na produkt w celu ochrony, w szczególności konsumentów lub środowiska, które wpływają na jego cykl życia po wprowadzeniu go na rynek, takie jak warunki użytkowania, powtórnego przetwarzania, ponownego zastosowania lub usuwania, gdzie takie warunki mogą mieć istotny wpływ na skład lub rodzaj produktu lub obrót nim;
[…]
g)
»projekt przepisów technicznych« oznacza tekst specyfikacji technicznej lub innego wymogu bądź zasady dotyczącej usług, włącznie z przepisami administracyjnymi, opracowany w celu ustanowienia ich lub doprowadzenia do ich ustanowienia jako przepisów technicznych, a który znajduje się na etapie przygotowania, na którym mogą zostać wprowadzone zasadnicze zmiany”.
8
Artykuł 5 ust. 1 tej dyrektywy stanowi:
„Z zastrzeżeniem art. 7 państwa członkowskie niezwłocznie przekazują Komisji wszelkie projekty przepisów technicznych, z wyjątkiem tych, które w pełni stanowią transpozycję normy międzynarodowej lub europejskiej, w którym to przypadku wystarczająca jest informacja dotycząca odpowiedniej normy; przekazują Komisji także uzasadnienie konieczności przyjęcia takich przepisów technicznych, jeżeli uzasadnienie to nie zostało wyraźnie ujęte w projekcie.
Gdzie stosowne oraz jeżeli nie został on przekazany z wyprzedzeniem, państwa członkowskie jednocześnie przekazują Komisji tekst podstawowych przepisów prawnych lub innych regulacji, zasadniczo i bezpośrednio z tym związanych, jeżeli znajomość takiego tekstu jest niezbędna do oceny implikacji, jakie niesie ze sobą projekt przepisów technicznych.
Państwa członkowskie ponownie przekazują Komisji projekt przepisów technicznych na warunkach określonych w akapicie pierwszym i drugim niniejszego ustępu, jeżeli dokonają w projekcie jakichś zmian, które w istotny sposób wpływają na zakres jego zastosowania, skracają wyjściowo przewidziany harmonogram wdrożenia, dodają więcej specyfikacji lub wymagań lub zaostrzają wymagania.
[…]
Komisja niezwłocznie informuje pozostałe państwa członkowskie o projekcie przepisów technicznych i wszelkich dokumentach, które zostały jej przekazane; może także przekazać ten projekt w celu uzyskania opinii do komitetu, o którym mowa w art. 2 niniejszej dyrektywy, oraz, gdzie stosowne, do komitetu odpowiedzialnego za daną dziedzinę.
[…]”.
9
Artykuł 6 tej dyrektywy stanowi:
„1.   Państwa członkowskie odraczają przyjęcie projektu przepisów technicznych o trzy miesiące, począwszy od daty otrzymania przez Komisję komunikatu, o którym mowa w art. 5 ust. 1.
[…]
7.   [Ustępów] 1–5 nie stosuje się w przypadkach, gdy:
a)
z naglących powodów, spowodowanych przez poważne i nieprzewidziane okoliczności odnoszące się do ochrony zdrowia lub bezpieczeństwa publicznego, ochrony zwierząt lub roślin oraz, w stosunku do zasad dotyczących usług, również do porządku publicznego, w szczególności ochrony nieletnich, państwo członkowskie jest zobowiązane przygotować przepisy techniczne w bardzo krótkim czasie, w celu ich natychmiastowego przyjęcia i wprowadzenia w życie bez możliwości jakichkolwiek konsultacji; lub
b)
z naglących powodów, spowodowanych przez poważne okoliczności odnoszące się do ochrony bezpieczeństwa i integralności systemu finansowego, w szczególności ochrony deponentów, inwestorów i osób ubezpieczonych, państwo członkowskie jest zobowiązane natychmiast przyjąć i wprowadzić w życie przepisy w sprawie usług finansowych.
W komunikacie, o którym mowa w art. 5, państwa członkowskie przedstawiają powody pilności podjętych środków. Komisja, najszybciej jak to możliwe, przedstawia opinię w sprawie komunikatu. Podejmuje ona stosowne działanie w przypadkach, gdy procedura ta jest niewłaściwie stosowana. Parlament Europejski jest na bieżąco informowany przez Komisję”.
Rozporządzenie (UE) 2015/479
10
Motywy 3–6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/479 z dnia 11 marca 2015 r. w sprawie wspólnych reguł wywozu (Dz.U. 2015, L 83, s. 34) stanowią:
„(3)
Należy ustanowić wspólne reguły wywozu z Unii.
(4)
We wszystkich państwach członkowskich wywóz jest prawie całkowicie zliberalizowany. W takich warunkach staje się możliwe przyjęcie w Unii zasady, zgodnie z którą wywóz do państw trzecich nie podlega żadnemu ograniczeniu ilościowemu, z zastrzeżeniem odstępstw przewidzianych w niniejszym rozporządzeniu oraz bez uszczerbku dla środków, jakie państwa członkowskie mogą podejmować zgodnie z traktatem.
(5)
Jeśli w następstwie wyjątkowej zmiany na rynku państwo członkowskie uzna, że środki ochronne mogą być konieczne, Komisja powinna być o tym powiadomiona.
(6)
Niezbędne jest, aby na poziomie Unii, w szczególności w oparciu o takie informacje, przeprowadzać badanie warunków wywozu, zmiany tych warunków oraz różnych aspektów sytuacji gospodarczej i handlowej, jak też, w zależności od przypadku, środków do podjęcia”.
11
Artykuł 1 tego rozporządzenia stanowi:
„Wywóz produktów z Unii do państw trzecich jest wolny, to znaczy nie podlega ograniczeniom ilościowym, z wyjątkiem tych, które są stosowane zgodnie z niniejszym rozporządzeniem”.
12
Rozdział III wskazanego rozporządzenia, zatytułowany „Środki ochronne”, zawiera art. 5–7. Artykuł 5 stanowi:
„1.   W celu zapobieżenia sytuacji krytycznej spowodowanej brakiem podstawowych produktów lub dla naprawienia takiej sytuacji oraz gdy interesy Unii wymagają działania natychmiastowego, Komisja, na wniosek państwa członkowskiego lub z własnej inicjatywy oraz uwzględniając rodzaj produktów oraz inne cechy szczególne danych transakcji, może podporządkować wywóz produktu przedstawieniu zezwolenia na wywóz przyznawanego według zasad oraz w granicach, jakie Komisja ustanawia zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 3 ust. 2, lub – w sprawach pilnych – zgodnie z art. 3 ust. 3.
2.   Parlament Europejski, Rada i państwa członkowskie są powiadamiane o podjętych środkach. Środki takie stają się skuteczne niezwłocznie.
3.   Środki mogą być ograniczone do wywozu do niektórych państw i do wywozu z niektórych regionów Unii. Nie mają one wpływu na produkty będące już w drodze do granicy Unii.
4.   W przypadku gdy z wnioskiem o podjęcie przez Komisję działania wystąpiło państwo członkowskie, Komisja podejmuje decyzję zgodnie z ust. 1 w terminie maksymalnie pięciu dni roboczych od dnia otrzymania wniosku.
5.   Jeżeli Komisja działała na mocy ust. 1 niniejszego artykułu, to w terminie 12 dni roboczych od dnia wejścia w życie środka, który przyjęła, decyduje, czy należy przyjąć właściwe środki przewidziane w art. 6. Jeżeli w ciągu sześciu tygodni od dnia wejścia w życie środka nie przyjęto żadnych środków, środek ten uznany zostaje za uchylony”.
13
Artykuł 6 tego rozporządzenia stanowi:
„1.   Jeżeli interesy Unii tego wymagają, Komisja może zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 3 ust. 2, przyjąć właściwe środki w celu:
a)
zapobieżenia sytuacji krytycznej spowodowanej brakiem podstawowych produktów lub naprawienia takiej sytuacji;
b)
umożliwienia wykonywania zobowiązań międzynarodowych zaciągniętych przez Unię lub przez wszystkie państwa członkowskie, w szczególności w dziedzinie handlu surowcami.
2.   Środki, o których mowa w ust. 1, mogą być ograniczone do niektórych państw i do wywozu z niektórych regionów Unii. Nie mają one wpływu na produkty będące już w drodze do granicy Unii.
3.   Przy wprowadzaniu ograniczeń ilościowych w wywozie uwzględnia się w szczególności:
a)
wielkość wywozu towarów na podstawie umów zawartych na normalnych warunkach przed wejściem w życie środka ochronnego w rozumieniu niniejszego rozdziału, który to środek został zgłoszony przez zainteresowane państwo członkowskie Komisji zgodnie z jego prawem krajowym; oraz
b)
fakt, iż realizacja celu oczekiwanego przez wprowadzenie ograniczeń ilościowych nie może zostać naruszona”.
14
Artykuł 10 rozporządzenia 2015/479, znajdujący się w rozdziale IV, zatytułowanym „Przepisy przejściowe i końcowe”, ma następujące brzmienie:
„Bez uszczerbku dla innych przepisów Unii, niniejsze rozporządzenie nie stanowi przeszkody dla przyjęcia lub stosowania przez państwa członkowskie ograniczeń ilościowych w wywozie, uzasadnionych względami moralności publicznej, porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego, ochrony zdrowia i życia ludzi i zwierząt lub ochrony roślin, ochrony narodowych dóbr o wartości artystycznej, historycznej lub archeologicznej bądź ochrony własności przemysłowej i handlowej”.
Prawo węgierskie
Dekret nr 402/2021
15
Paragraf 1 a gazdaság újraindítása érdekében meghozandó, az építőipari ellátásbiztonság szempontjából stratégiai jelentőségű nyersanyagok és termékek kivitelével kapcsolatos regisztrációs eljárásról és egyéb intézkedésekről szóló 402/2021. (VII. 8.) kormányrendelet [dekretu rządowego nr 402/2021 (VII. 8.) w sprawie procedur rejestracji i innych środków, jakie należy przyjąć w celu ożywienia gospodarki w odniesieniu do wywozu surowców i wyrobów o strategicznym znaczeniu dla bezpieczeństwa dostaw w sektorze budowlanym], zgodnie z brzmieniem obowiązującym w dniu upływu terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii (zwanego dalej „dekretem nr 402/2021”), stanowi:
„1.   Surowce i wyroby o strategicznym znaczeniu dla bezpieczeństwa dostaw w sektorze budowlanym, o których mowa w załączniku 1 (zwane dalej łącznie »materiałami budowlanymi«), mogą, z zastrzeżeniem wyjątku przewidzianego w ust. 2, zostać:
a) sprzedane lub
b) wywiezione z terytorium Węgier za granicę po dokonaniu rejestracji (zwanej dalej »zgłoszeniem«) u ministra gospodarki krajowej (zwanego dalej »ministrem«) i potwierdzeniu otrzymania zgłoszenia.
2.   Niniejszy dekret nie ma zastosowania do materiałów budowlanych przewożonych przez terytorium Węgier tranzytem”.
16
Paragraf 3 tego dekretu stanowi:
„1.   Niezwłocznie po otrzymaniu zgłoszenia minister sprawdza, czy spełnia ono wymogi formalne przewidziane w § 2.
[…]
2.   Jeżeli zgłoszenie spełnia wymogi formalne przewidziane w § 2, minister przekazuje je wraz z informacjami, o których mowa w ust. 1 lit. b), w stosownym przypadku, komisarzowi rządu odpowiedzialnemu za koordynację środków z zakresu gospodarki budowlanej (zwanemu dalej »komisarzem rządu«), który w porozumieniu z właściwymi ministrami bada, czy sprzedaż lub wywóz materiałów budowlanych za granicę znacząco utrudnia lub uniemożliwia budowę, eksploatację, utrzymanie lub rozwój infrastruktury krytycznej, stwarzając tym samym zagrożenie dla usług publicznych lub dla bezpieczeństwa dostaw w sektorze budowlanym.
3.   W terminie 7 dni roboczych od przekazania zgłoszenia komisarz rządu informuje ministra na piśmie, czy zachodzą okoliczności, o których mowa w ust. 2, oraz o swoim stanowisku w sprawie okoliczności, o których mowa w ust. 2, a jeżeli okoliczności te zachodzą, informuje również ministra nadzoru nad mieniem państwowym o swojej propozycji w zakresie skorzystania z prawa pierwokupu lub zakupu; minister korzysta z przysługującego państwu węgierskiemu prawa pierwokupu lub zakupu zgodnie z warunkami przewidzianymi w § 5.
4.   Nie później niż w terminie 10 dni roboczych od dnia otrzymania zgłoszenia minister:
a)
jeżeli minister nadzoru nad mieniem państwowym nie korzysta z przysługującego państwu węgierskiemu prawa pierwokupu lub zakupu – potwierdza na piśmie otrzymanie zgłoszenia;
b)
jeżeli minister nadzoru nad mieniem państwowym korzysta z przysługującego państwu węgierskiemu prawa pierwokupu lub zakupu – informuje zgłaszającego, że państwo węgierskie korzysta z prawa pierwokupu lub zakupu w odniesieniu do materiałów budowlanych określonych w zgłoszeniu i kończy procedurę zgłoszenia; lub
c)
potwierdza na piśmie otrzymanie zgłoszenia.
4a.   Zgłoszenie i potwierdzenie jego otrzymania towarzyszą przesyłce i są udostępniane przez zgłaszającego przewoźnikowi lub organizatorowi.
[…]”.
17
Zgodnie z § 6/A wspomnianego dekretu:
„Jeżeli zgłaszający nie dopełnił obowiązku zgłoszenia przewidzianego w niniejszym dekrecie lub nie dysponuje potwierdzeniem jego otrzymania, policja oraz organy podatkowe i celne państwa nakładają na niego grzywnę administracyjną w wysokości do 40 % wartości bez [podatku od wartości dodanej (VAT)] materiałów budowlanych, których nie zgłoszono lub w odniesieniu do których brak jest potwierdzenia otrzymania zgłoszenia”.
18
Paragraf 9 owego dekretu ma następujące brzmienie:
„1.   Niniejszy dekret – z zastrzeżeniem wyjątku przewidzianego w ust. 2 – wchodzi w życie następnego dnia po jego opublikowaniu.
2.   Paragraf 10 wchodzi w życie piętnastego dnia po opublikowaniu niniejszego dekretu”.
19
Paragraf 11 dekretu nr 402/2021 stanowi:
„Obowiązek zgłoszenia, o którym mowa w § 2, ma zastosowanie do wywozu realizowanego po upływie piątego dnia roboczego następującego po wejściu w życie niniejszego dekretu”.
20
Artykuł 12 tego dekretu stanowi:
„Projekt niniejszego dekretu był przedmiotem uprzedniej notyfikacji zgodnie z art. 5–7 [dyrektywy 2015/1535]”.
Uchwała rządowa nr 1459/2021
21
Punkt 2 az építésgazdasági intézkedések összehangolásáért felelős kormánybiztos kinevezéséről és feladatairól szóló 1459/2021. (VII. 14.) kormányhatározat [uchwały rządowej nr 1459/2021 (VII. 14.) w sprawie mianowania i funkcji komisarza rządu odpowiedzialnego za koordynację środków z zakresu gospodarki budowlanej (zwanej dalej „uchwałą rządową nr 1459/2021”)] stanowi:
„Komisarz rządu:
a)
jest odpowiedzialny za koordynację środków z zakresu gospodarki budowlanej przyjmowanych przez rząd w ramach ożywiania gospodarki, a w szczególności za:
aa)
określanie procedury zgłoszenia związanej z wywozem materiałów budowlanych oraz wdrażanie środków niezbędnych do skorzystania z przysługujących państwu prawa pierwokupu i prawa zakupu;
ab)
wdrażanie dotyczącego zgłoszenia środka związanego z transportem materiałów budowlanych;
[…]”.
Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi
22
W dniu 30 czerwca 2021 r. w ramach procedury notyfikacji przewidzianej w dyrektywie 2015/1535 Węgry notyfikowały Komisji projekt dekretu rządowego w sprawie środków, jakie należy przyjąć w celu ożywienia gospodarki w odniesieniu do wywozu surowców i wyrobów o strategicznym znaczeniu dla bezpieczeństwa dostaw w sektorze budowlanym (zwany dalej „notyfikowanym projektem”).
23
W dniu 8 lipca 2021 r., aby móc dokonać oceny notyfikowanego projektu w świetle odpowiednich przepisów prawa Unii, Komisja zwróciła się do tego państwa członkowskiego o dodatkowe informacje.
24
W tym samym dniu w dzienniku urzędowym Węgier opublikowano dekret nr 402/2021. Brzmienie przepisów tego dekretu nie było identyczne z brzmieniem notyfikowanego projektu.
25
W dniu 16 lipca 2021 r. Komisja zwróciła się do Węgier o udzielenie informacji dotyczących publikacji tego dekretu.
26
W dniu 22 lipca 2021 r. wskazane państwo członkowskie poinformowało Komisję, że dekret nr 402/2021 różni się od notyfikowanego projektu pod względem zakresu i treści.
27
Pismem z dnia 29 lipca 2021 r. Komisja poinformowała to państwo członkowskie, że jej zdaniem zarówno brak notyfikacji projektu dekretu, jak i naruszenie obowiązku odroczenia przyjęcia dekretu nr 402/2021, z naruszeniem, odpowiednio, art. 5 i 6 dyrektywy 2015/1535, stanowią istotne uchybienie proceduralne, które sprawia, że te krajowe przepisy techniczne nie obowiązują.
28
W odpowiedzi z dnia 2 września 2021 r. Węgry uzasadniły ogłoszenie dekretu nr 402/2021 bez uprzedniego notyfikowania go Komisji, twierdząc, że znajdowały się w obliczu pilnej sytuacji w kontekście pandemii COVID-19 i wynikającego z niej globalnego niedoboru surowców, mającego poważny wpływ na roboty budowlane na Węgrzech. W tym względzie dekret ten miał zapewnić dostępność zapasów materiałów i wyrobów niezbędnych dla bezpieczeństwa dostaw w sektorze budowlanym oraz możliwość zaspokojenia krajowego zapotrzebowania w celu zagwarantowania bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej.
29
W dniu 23 września 2021 r. Komisja wystosowała do Węgier wezwanie do usunięcia uchybienia. Zgodnie z jego treścią poprzez przyjęcie dekretu nr 402/2021 i jego późniejszych zmian oraz przyjęcie uchwały rządowej nr 1459/2021 to państwo członkowskie uchybiło zobowiązaniom ciążącym na nim na mocy art. 35 i 36 TFUE, art. 2 ust. 1 TFUE w związku z art. 3 ust. 1 lit. e) TFUE oraz art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1 dyrektywy 2015/1535.
30
W piśmie z dnia 23 listopada 2021 r., w odpowiedzi na to wezwanie do usunięcia uchybienia, Węgry zaprzeczyły tym zarzutom.
31
W dniu 6 kwietnia 2022 r. Komisja, której nie przekonały podniesione przez to państwo członkowskie argumenty, wystosowała uzasadnioną opinię, w której powtórzyła te zarzuty.
32
W piśmie z dnia 13 czerwca 2022 r. rzeczone państwo członkowskie odpowiedziało na uzasadnioną opinię, twierdząc, że wysunięte przeciwko niemu zarzuty dotyczące uchybień są bezzasadne.
33
W tej sytuacji Komisja postanowiła wnieść w dniu 4 sierpnia 2023 r. skargę w niniejszej sprawie.
W przedmiocie skargi
34
Na poparcie skargi Komisja podnosi trzy zarzuty, dotyczące naruszenia, po pierwsze, art. 35 i 36 TFUE, po drugie, art. 2 ust. 1 TFUE w związku z art. 3 ust. 1 lit. e) TFUE, a po trzecie, art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1 dyrektywy 2015/1535.
35
Węgry wnoszą o oddalenie skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.
W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego naruszenia art. 35 i 36 TFUE
Argumentacja stron
36
Komisja utrzymuje, że dekret nr 402/2021 stanowi środek o skutku równoważnym z ograniczeniem ilościowym w rozumieniu art. 35 TFUE w zakresie, w jakim przewiduje, po pierwsze, obowiązek powiadomienia o wywozie materiałów budowlanych, a po drugie, możliwość skorzystania przez państwo węgierskie z prawa pierwokupu i zakupu tych materiałów budowlanych, na wniosek komisarza rządu, jeżeli sprzedaż lub wywóz materiałów budowlanych za granicę znacząco utrudnia lub uniemożliwia budowę, eksploatację, utrzymanie lub rozwój infrastruktury krytycznej, stwarzając tym samym zagrożenie dla usług publicznych lub dla bezpieczeństwa dostaw w sektorze budowlanym.
37
Dekret nr 402/2021 musi podlegać takiej kwalifikacji niezależnie od okoliczności przywołanych przez Węgry, a mianowicie tego, że określona w tym dekrecie procedura zgłoszenia kończy się maksymalnie w przeciągu dwóch dni roboczych, że w rzeczywistości państwo węgierskie nie korzysta z przysługującego mu prawa pierwokupu lub zakupu oraz że właściwe organy węgierskie nie stosują sankcji przewidzianych w przypadku niedopełnienia obowiązku zgłoszenia.
38
Dekret nr 402/2021 ustanawia bowiem de iure w tym państwie członkowskim odmienne traktowanie handlu materiałami budowlanymi wewnątrz kraju i w eksporcie. Tymczasem środek krajowy nie jest wyłączony z zakazu przewidzianego w art. 34 i 35 TFUE tylko z tego względu, że stworzona przez to państwo członkowskie przeszkoda jest niewielka, że ograniczenie ilościowe spowodowane tym środkiem ma stosunkowo niewielkie znaczenie gospodarcze lub że wspomniany środek wpływa na przywóz i wywóz lub na podmioty gospodarcze jedynie w ograniczonej mierze.
39
W tym względzie Komisja podnosi, że skutki danego środka nie ograniczają się do sposobu, w jaki jest on wdrażany przez władze krajowe. Fakt, że przyjęto przepisy przewidujące możliwość ograniczenia wywozu do innych państw członkowskich poprzez wprowadzenie prawa pierwokupu i zakupu oraz możliwość opóźnienia wywozu do dziesięciu dni roboczych, sam w sobie ma skutek zniechęcający dla podmiotów gospodarczych objętych tym środkiem.
40
Instytucja ta jest zdania, że wpływ dekretu nr 402/2021 na swobodny przepływ towarów nie jest ani zbyt niepewny, ani pośredni, ponieważ dekret ten wyraźnie gwarantuje państwu węgierskiemu prawo pierwokupu lub zakupu po dokonaniu oceny zgłoszeń wywozu.
41
Co się tyczy ewentualnego uzasadnienia dekretu nr 402/2021 na podstawie przepisów art. 36 TFUE, Komisja przypomina, że wyjątki związane z porządkiem publicznym i bezpieczeństwem publicznym stanowią odstępstwa od podstawowej zasady swobodnego przepływu towarów, które należy interpretować ściśle i których zakres nie może być określany jednostronnie przez państwa członkowskie bez kontroli instytucji Unii. Państwo członkowskie może powoływać się na te odstępstwa jedynie w przypadku rzeczywistego i dostatecznie poważnego zagrożenia godzącego w jeden z podstawowych interesów społeczeństwa.
42
W odpowiedzi na argument Węgier, zgodnie z którym głównym celem dekretu nr 402/2021 jest ochrona bezpieczeństwa dostaw materiałów budowlanych dla infrastruktury krytycznej, instytucja ta utrzymuje, że taki powód, aby stanowić ważne uzasadnienie środka ograniczającego, powinien być powiązany z obiektywnymi okolicznościami, odpowiadającymi wymogom bezpieczeństwa publicznego w rozumieniu art. 36 TFUE, i że nie ma on zastosowania ani w sposób ogólny, ani ze względów gospodarczych i społecznych.
43
Wspomniana instytucja utrzymuje w tym względzie, że taki środek, uzasadniony ze względu na bezpieczeństwo publiczne, powinien być zgodny z zasadą proporcjonalności, która wymaga, by środki stosowane przez państwa członkowskie ograniczały się do tego, co jest rzeczywiście odpowiednie i konieczne do osiągnięcia zamierzonego uzasadnionego celu. Komisja przypomina ponadto, że środek ograniczający można uznać za właściwy do zagwarantowania realizacji zamierzonego celu tylko wtedy, gdy rzeczywiście odzwierciedla on dążenie do jego osiągnięcia w sposób spójny i systematyczny, co zainteresowane państwo członkowskie powinno wykazać.
44
Otóż z jednej strony w ocenie Komisji Węgry nie wykazały, iż środki przewidziane w dekrecie nr 402/2021 były odpowiednie do osiągnięcia zamierzonych celów. Jeśli chodzi o zakres stosowania tego dekretu, nie ogranicza się on ani do materiałów budowlanych, w odniesieniu do których stwierdzono, że istnieje zagrożenie dla zaopatrzenia w nie, ani do materiałów, które są rzeczywiście niezbędne dla infrastruktury krytycznej. Ponadto stan rozwoju węgierskiego sektora budowlanego jest stosunkowo stabilny od 2016 r., a w ciągu dwóch lat po wejściu w życie tego dekretu państwo węgierskie nie skorzystało z przysługującego mu prawa pierwokupu i zakupu.
45
Z drugiej strony Komisja podnosi, że zgodnie z zasadą proporcjonalności uzasadniony i odpowiedni system kontroli ex ante powinien opierać się na obiektywnych, niedyskryminacyjnych i znanych z góry zainteresowanym przedsiębiorstwom kryteriach, zakreślających ramy uznania organów krajowych, tak aby nie korzystały one z niego w sposób arbitralny. Tymczasem dekret nr 402/2021 nie określa takich obiektywnych i niedyskryminujących kryteriów.
46
Ponadto zdaniem Komisji kontrola materiałów budowlanych i ich wywozu oraz gromadzenie informacji na ich temat mogą odbywać się przy użyciu mniej inwazyjnych środków, na przykład poprzez obowiązek przekazywania odpowiednich danych w tym zakresie. W związku z tym instytucja ta uważa, że Węgry nie wykazały również, iż środki nałożone kwestionowanym dekretem nie wykraczają poza to, co jest konieczne do osiągnięcia zamierzonego celu, w związku z czym należy podnieść wobec nich zarzut, że nie rozważyły takich rozwiązań alternatywnych.
47
Węgry utrzymują, że przepisy dekretu nr 402/2021 nie stanowią środka o skutku równoważnym z ograniczeniem ilościowym, w związku z czym nie są objęte zakresem stosowania zakazu przewidzianego w art. 35 TFUE. Celem tego dekretu jest umożliwienie właściwym organom węgierskim, poprzez wprowadzenie obowiązku zgłoszenia, skutecznego monitorowania zapasów materiałów budowlanych o strategicznym znaczeniu dla krajowej infrastruktury krytycznej oraz gromadzenia informacji dotyczących stanu zapasów i dostaw. Dzięki obowiązkowi zgłaszania organy te uzyskują w czasie rzeczywistym wyczerpujące informacje o zmianach stanu tych zapasów i w związku z tym mogą podjąć niezbędne środki w celu uniknięcia sytuacji krytycznej.
48
To państwo członkowskie uważa, że o skuteczności przepisów przewidzianych w dekrecie nr 402/2021 świadczy fakt, iż od chwili ich wejścia w życie państwo węgierskie nigdy nie znalazło się w sytuacji, w której ze względu na brak materiałów budowlanych musiałoby skorzystać z prawa pierwokupu lub zakupu. Ponadto przepisy te nie nakładają na podmioty gospodarcze żadnych obowiązków materialnoprawnych w praktyce, procedura zgłoszenia kończy się zawsze maksymalnie po dwóch dniach roboczych, a właściwe organy nie stosują sankcji przewidzianych na wypadek braku zgłoszenia.
49
Zdaniem tego państwa członkowskiego z orzecznictwa Trybunału wynika, że wyjątek od zakazu przewidzianego w art. 35 TFUE jest przewidziany dla ograniczeń, których skutki należy uznać za zbyt niepewne lub zbyt pośrednie. Co się tyczy konkretnych skutków przepisów dekretu nr 402/2021, państwo to wskazuje, że na podstawie analizy danych Központi Statisztikai Hivatal (głównego urzędu statystycznego, Węgry) nie można stwierdzić ogólnego spadku obrotów w odniesieniu do wywozu rozpatrywanych materiałów budowlanych.
50
W każdym razie Węgry uważają, że dekret nr 402/2021 jest uzasadniony względami bezpieczeństwa publicznego w rozumieniu art. 36 TFUE, ponieważ jego głównym celem jest ochrona infrastruktury krytycznej poprzez zapewnienie bezpieczeństwa zaopatrzenia jej w materiały budowlane. Ponadto definicja pojęcia „infrastruktury” przewidziana w tym dekrecie jest zasadniczo zgodna z definicją zawartą w dyrektywie 2008/114.
51
To państwo członkowskie dodaje, że wspomniany dekret ma również na celu ożywienie gospodarki krajowej, jako że stanowi odpowiedź na spadek produkcji materiałów budowlanych, niedobory zaopatrzenia i wzrost cen w następstwie kryzysu spowodowanego pandemią COVID-19. Pośrednio chronił on również interesy społeczne, takie jak zapewnienie mieszkań i umożliwienie młodym ludziom założenia rodziny.
52
Przypomniawszy, że państwa członkowskie dysponują pewnym zakresem uznania przy określaniu zakresu podstawowych potrzeb społecznych i przy określaniu poziomu ochrony, który uważają za odpowiedni, Węgry twierdzą, że to Komisja powinna wykazać, iż przepisy dekretu nr 402/2021 są całkowicie nieodpowiednie do osiągnięcia celu zamierzonego przez to uregulowanie krajowe, czego instytucja ta w niniejszej sprawie nie uczyniła.
53
Co się tyczy proporcjonalnego charakteru tych przepisów, to państwo członkowskie uważa, że dekret nr 402/2021 wprowadza spójny system ustanawiający system monitorowania materiałów budowlanych, który nie ma jednak żadnego rzeczywistego negatywnego wpływu na handel. Utrzymuje ono, że dwa środki przewidziane w tym uregulowaniu, a mianowicie obowiązek zgłoszenia oraz prawo pierwokupu i zakupu, są jasne i że skuteczność pierwszego środka przyczynia się do tego, by prawo pierwokupu lub zakupu nie było wykonywane lub, w stosownym przypadku, by korzystano z niego jedynie w nagłych przypadkach.
54
Wspomniane państwo członkowskie podnosi, że system ustanowiony dekretem nr 402/2021 opiera się na obiektywnych, niedyskryminacyjnych i znanych wcześniej zainteresowanym przedsiębiorstwom kryteriach. Środki przewidziane w tym dekrecie są proporcjonalne i nie wykraczają poza to, co jest odpowiednie i konieczne do osiągnięcia zamierzonego celu. Ponadto mniej inwazyjne środki, na przykład obowiązek przekazywania danych dotyczących handlu materiałami budowlanymi, nie pozwoliłyby państwu węgierskiemu zaradzić na czas krytycznym brakom takich materiałów.
Ocena Trybunału
– W przedmiocie istnienia ograniczenia objętego art. 35 TFUE
55
Zgodnie z art. 35 TFUE ograniczenia ilościowe w wywozie oraz wszelkie środki o skutku równoważnym są zakazane między państwami członkowskimi.
56
Z orzecznictwa Trybunału wynika, że środki o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych są to środki krajowe, które zmierzają konkretnie do ograniczenia wywozu i wprowadzenia w ten sposób odmiennego traktowania handlu wewnętrznego w obrębie państwa członkowskiego i handlu w drodze wywozu w taki sposób, aby zapewnić szczególną przewagę produkcji narodowej lub wewnętrznemu rynkowi zainteresowanego państwa, na niekorzyść produkcji lub handlu innych państw członkowskich (zob. wyroki: z dnia 8 listopada 1979 r., Groenveld, 15/79, EU:C:1979:253, pkt 6, 7; a także z dnia 16 grudnia 2008 r., Gysbrechts i Santurel Inter, C‑205/07, EU:C:2008:730, pkt 40).
57
W tym kontekście Trybunał orzekł, że art. 34 i 35 TFUE stoją na przeszkodzie stosowaniu w stosunkach wewnątrz Unii przepisów krajowych, które utrzymują wymóg, choćby czysto formalny, uzyskania pozwolenia na przywóz lub na wywóz lub przestrzegania jakiejkolwiek innej podobnej procedury (wyrok z dnia 15 grudnia 1971 r., International Fruit Company i in., od 51/71 do 54/71, EU:C:1971:128, pkt 9). Wprowadzenie jakiejkolwiek szczególnej formalności przy wywozie stanowi bowiem – ze względu na opóźnienie, jakie wywołuje, i zniechęcający wpływ na eksporterów – przeszkodę w handlu (zob. podobnie wyrok z dnia 16 marca 1977 r., Komisja/Francja, 68/76, EU:C:1977:48, pkt 16).
58
W niniejszej sprawie należy przede wszystkim zbadać, czy przepisy dekretu nr 402/2021 mają na celu konkretnie ograniczenie wywozu materiałów budowlanych w rozumieniu orzecznictwa przypomnianego w pkt 56 niniejszego wyroku.
59
W tym względzie należy zauważyć, że przepisy tego dekretu przewidują obowiązek zgłoszenia wywozu materiałów budowlanych, któremu w przypadku nieprzestrzegania tego obowiązku przez podmioty gospodarcze towarzyszy kara administracyjna, podczas gdy strony są zgodne co do tego, że taki obowiązek i taka sankcja nie są przewidziane w prawie węgierskim w odniesieniu do transakcji sprzedaży materiałów budowlanych na terytorium krajowym.
60
Ponadto zgodnie z przepisami tego dekretu w następstwie zgłoszenia przez podmiot gospodarczy zamiaru wywozu materiałów budowlanych właściwe organy węgierskie mają dziesięć dni roboczych na skorzystanie z prawa pierwokupu i zakupu tych materiałów, jeżeli uznają, że ich sprzedaż lub wywóz za granicę znacząco utrudnia lub uniemożliwia budowę, eksploatację, utrzymanie lub rozwój infrastruktury krytycznej na terytorium kraju.
61
Wynika z tego, że po pierwsze, nakładając dodatkowe obciążenie administracyjne na podmioty zamierzające wywozić takie materiały budowlane, po drugie, przewidując, że nieprzestrzeganie obowiązku zgłoszenia pociąga za sobą sankcję administracyjną w znacznym wymiarze, po trzecie, prowadząc do wydłużenia terminów dostawy o czas sięgający dziesięciu dni roboczych, i po czwarte, definitywnie uniemożliwiając transakcję wywozu w przypadku skorzystania z prawa pierwokupu i zakupu na rzecz państwa węgierskiego, dekret nr 402/2021 ma na celu ograniczenie wywozu materiałów budowlanych poprzez ustanowienie odmiennego traktowania handlu tymi produktami wewnątrz kraju i w eksporcie, przyznając przewagę rynkowi wewnętrznemu tego państwa członkowskiego.
62
Biorąc pod uwagę ten wyraźny cel, jakim jest ograniczenie wywozu, należy zakwalifikować ten dekret jako „środki o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych w wywozie” w rozumieniu art. 35 TFUE, bez konieczności badania skutków tych przepisów.
63
W każdym razie, co się tyczy, tytułem uzupełnienia, oceny skutków przepisów dekretu nr 402/2021, należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wszelkie uregulowania danego państwa członkowskiego mogące utrudniać, bezpośrednio lub pośrednio, rzeczywiście lub potencjalnie, handel wewnątrz Unii należy uznać za środki o skutku równoważnym z ograniczeniami ilościowymi w rozumieniu tego postanowienia (zob. podobnie wyrok z dnia 19 stycznia 2023 r., CIHEF i in., C‑147/21, EU:C:2023:31, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo).
64
Ponadto wszelkie ograniczenia, nawet o niewielkim znaczeniu, jednej z podstawowych swobód przewidzianych w traktacie FUE są przez ten traktat zakazane (zob. podobnie wyrok z dnia 1 kwietnia 2008 r., Gouvernement de la Communauté française i gouvernement wallon, C‑212/06, EU:C:2008:178, pkt 52 i przytoczone tam orzecznictwo).
65
W niniejszej sprawie, jeśli chodzi o przywołaną przez Węgry okoliczność, że od wejścia w życie dekretu nr 402/2021 to państwo członkowskie nie doświadczyło żadnego niedoboru materiałów budowlanych wymagającego skorzystania z przysługującego mu prawa pierwokupu lub zakupu, należy zauważyć, że okoliczność ta może wynikać właśnie z faktu, iż podmioty gospodarcze zostały zniechęcone do wywozu materiałów budowlanych.
66
Ponadto brak skutku zniechęcającego przepisów tego dekretu nie został również wykazany za pomocą danych zawartych w tabeli przedstawionej przez Węgry w załączniku B.1 do odpowiedzi na skargę, w której odnotowano, w odniesieniu do dwóch lat następujących po wejściu w życie tego dekretu w stosunku do dwóch lat poprzedzających jego wejście w życie, wzrost wielkości wywozu dziewięciu z piętnastu materiałów budowlanych, o których mowa w tymże dekrecie, i spadek tej wielkości jedynie w odniesieniu do sześciu z tych materiałów. W braku innych dowodów nie można bowiem wykluczyć, że wielkość wywozu byłaby większa, gdyby nie dekret nr 402/2021. Dane te pozwalają jedynie na stwierdzenie, że skutkiem tego ostatniego nie jest uniemożliwienie wszelkiego wywozu materiałów budowlanych objętych zakresem jego stosowania (zob. analogicznie wyrok z dnia 17 września 2020 r., Hidroelectrica, C‑648/18, EU:C:2020:723, pkt 32).
67
Wynika z tego, że przepisy dekretu nr 402/2021 mogą mieć niewątpliwy wpływ na eksport, zarówno w sposób bezpośredni, w szczególności poprzez obciążenie administracyjne, jakie dla podmiotów gospodarczych stanowi obowiązek zgłoszenia i wydłużenie terminów dostawy w przypadku wywozu, jak i w sposób pośredni, ponieważ obowiązki ustanowione w tych przepisach mogą zniechęcać te podmioty do wywozu materiałów budowlanych. W związku z tym, niezależnie od ich ograniczającego celu, skutków ograniczających wynikających z tych przepisów nie można uznać za zbyt niepewne lub zbyt pośrednie, aby można je było uznać, zgodnie z orzecznictwem Trybunału wynikającym z wyroków z dnia 7 marca 1990 r., Krantz (C‑69/88, EU:C:1990:97, pkt 10, 11), oraz z dnia 13 października 1993 r., CMC Motorradcenter (C‑93/92, EU:C:1993:838, pkt 10–12), za niestanowiące ograniczenia w rozumieniu art. 35 TFUE.
68
Z powyższego wynika, że dekret nr 402/2021 stanowi środek o skutku równoważnym z ograniczeniem ilościowym w wywozie w rozumieniu art. 35 TFUE. Środek ten jest niezgodny ze zobowiązaniami wynikającymi z tego ostatniego postanowienia, chyba że można go obiektywnie uzasadnić.
– W przedmiocie istnienia uzasadnienia na podstawie art. 36 TFUE
69
Środek krajowy niezgodny z art. 35 TFUE może być uzasadniony jednym ze względów interesu ogólnego wskazanych w art. 36 TFUE oraz nadrzędnymi wymogami interesu ogólnego, pod warunkiem że środek ten jest proporcjonalny do zgodnego z prawem zamierzonego celu (zob. podobnie wyroki: z dnia 16 grudnia 2008 r., Gysbrechts i Santurel Inter, C‑205/07, EU:C:2008:730, pkt 45; z dnia 17 września 2020 r., Hidroelectrica, C‑648/18, EU:C:2020:723, pkt 34; a także z dnia 19 stycznia 2023 r., CIHEF i in., C‑147/21, EU:C:2023:31, pkt 48).
70
W tym celu należy zbadać, czy środek ten jest odpowiedni do zapewnienia realizacji tego celu i czy nie wykracza poza to, co jest konieczne do jego osiągnięcia. W tym kontekście należy ponadto przypomnieć, że ustawodawstwo krajowe jest właściwe do zapewnienia realizacji wskazanego celu tylko wtedy, gdy rzeczywiście odpowiada dążeniu do jego osiągnięcia w sposób spójny i systematyczny (zob. podobnie wyrok z dnia 11 czerwca 2015 r., Berlington Hungary i in., C‑98/14, EU:C:2015:386, pkt 64 i przytoczone tam orzecznictwo).
71
Co się tyczy w szczególności środka krajowego, który zdaniem danego państwa członkowskiego jest uzasadniony celem bezpieczeństwa publicznego, Trybunał orzekł już, że dla celów art. 36 TFUE istotne jest, by środek ten był rzeczywiście uzasadniony obiektywnymi okolicznościami odpowiadającymi wymogom bezpieczeństwa publicznego (zob. podobnie wyrok z dnia 10 lipca 1984 r., Campus Oil i in., 72/83, EU:C:1984:256, pkt 36).
72
Trybunał wyjaśnił też, że o ile państwa członkowskie mogą określać, zgodnie z krajowymi potrzebami, wymogi bezpieczeństwa publicznego, o tyle w kontekście Unii, a w szczególności jeżeli chodzi o odstępstwo od podstawowej swobody zagwarantowanej traktatem FUE, względy te powinny być rozumiane w sposób wąski, aby ich zasięg nie był określany jednostronnie przez każde państwo członkowskie bez możliwości kontroli przez instytucje Unii. Na porządek publiczny i bezpieczeństwo publiczne można powoływać się tylko wtedy, gdy istnieje rzeczywiste i wystarczająco poważne zagrożenie dla fundamentalnych interesów społeczeństwa [zob. podobnie wyroki: z dnia 18 czerwca 2020 r., Komisja/Węgry (Przejrzystość stowarzyszeń), C‑78/18, EU:C:2020:476, pkt 91 i przytoczone tam orzecznictwo; a także z dnia 13 lipca 2023 r., Xella Magyarország, C‑106/22, EU:C:2023:568, pkt 66, 67].
73
Ponadto powodom uzasadniającym, na które może powoływać się państwo członkowskie, powinny towarzyszyć odpowiednie dowody lub ocena właściwości oraz proporcjonalności środka przyjętego przez to państwo, a także precyzyjne dane pozwalające na poparcie jego argumentacji (wyroki: z dnia 7 czerwca 2007 r., Komisja/Belgia, C‑254/05, EU:C:2007:319, pkt 36 i przytoczone tam orzecznictwo; a także z dnia 19 stycznia 2023 r., CIHEF i in., C‑147/21, EU:C:2023:31, pkt 53 i przytoczone tam orzecznictwo).
74
W niniejszej sprawie Węgry twierdzą, że środki przewidziane w dekrecie nr 402/2021 są uzasadnione względami bezpieczeństwa publicznego, w szczególności bezpieczeństwa dostaw materiałów budowlanych dla infrastruktury krytycznej.
75
W tym względzie Trybunał orzekł już, że w sektorach ropy naftowej, telekomunikacji i energetyki cel w postaci zapewnienia bezpieczeństwa dostaw tego rodzaju produktów lub świadczenia tego rodzaju usług w sytuacji kryzysowej na terytorium danego państwa członkowskiego może stanowić przesłankę bezpieczeństwa publicznego. Nie dotyczy to jednak bezpieczeństwa dostaw podstawowych surowców na szczeblu lokalnym w sektorze budowlanym, które nie mieści się w zakresie uzasadnionego celu zapewnienia bezpieczeństwa publicznego, chyba że zostanie wykazane, iż niedobór takich surowców stanowi rzeczywiste i dostatecznie poważne zagrożenie dla jednego z podstawowych interesów społeczeństwa (zob. podobnie wyrok z dnia 13 lipca 2023 r., Xella Magyarország, C‑106/22, EU:C:2023:568, pkt 68, 69).
76
W niniejszej sprawie Węgry nie wykazały jednak, że w świetle obiektywnych okoliczności dekret nr 402/2021 rzeczywiście i ściśle odpowiada wymogom bezpieczeństwa publicznego.
77
Po pierwsze bowiem, dekret ten może mieć zastosowanie do dużej liczby obiektów infrastruktury na Węgrzech, przy czym nie zostało wykazane, że każdy z nich faktycznie ma znaczenie dla podstawowych interesów społeczeństwa, zważywszy, że dekret ten nie zawiera ani wykazu elementów infrastruktury mających takie znaczenie, ani definicji, bezpośrednio lub poprzez odesłanie do innego aktu prawnego, pojęcia „infrastruktury krytycznej”, pozwalającej zidentyfikować w sposób jasny i wyczerpujący, o jaką infrastrukturę chodzi.
78
Węgry podnoszą, że zgodnie z zasadą hierarchii norm prawa węgierskiego należy uznać, że pojęcie to do celów dekretu nr 402/2021 ma zakres zdefiniowany w art. 1 lit. j) a létfontosságú rendszerek és létesítmények azonosításáról, kijelöléséről és védelméről szóló 2012. évi CLXVI. törvény (ustawy nr CLXVI z 2012 r. o rozpoznawaniu, wyznaczaniu i ochronie podstawowych systemów i obiektów, Magyar Közlöny 2012. évi 154. Száma, s. 26099). Ponieważ ustawa ta transponowała dyrektywę 2008/114 do węgierskiego porządku prawnego, ta ostatnia definicja odpowiada definicji zawartej w art. 2 lit. a) tej dyrektywy. W konsekwencji pojęcie „infrastruktury krytycznej” w rozumieniu dekretu nr 402/2021 opiera się na obiektywnych okolicznościach.
79
Tymczasem w tym względzie wystarczy zauważyć z jednej strony, że z akt sprawy, którymi dysponuje Trybunał, wynika, iż art. 1 lit. j) wspomnianej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w chwili upływu terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii, definiował w sposób szeroki pojęcie „infrastruktury krytycznej” i że załącznik 1 do tej ustawy wymieniał, jako sektory działalności mogące zawierać element systemu krytycznego, w szczególności sektory energii, transportu, zdrowia, zabezpieczenia społecznego, obrony i bezpieczeństwa wewnętrznego, których infrastruktura może zostać uznana przez właściwe władze węgierskie za „krytyczną”.
80
Z drugiej strony, jak podkreślił rzecznik generalny w pkt 43 i 44 opinii, dyrektywa 2008/114 jest pozbawiona znaczenia w niniejszej sprawie, ponieważ dekret nr 402/2021 nie jest objęty jej zakresem stosowania. Z art. 1 tej dyrektywy w związku z jej motywami 5 i 9 wynika, że ogranicza się ona do ustanowienia procedury rozpoznawania i wyznaczania infrastruktury krytycznej Unii w sektorach energii i transportu oraz do oceny potrzeby poprawy jej ochrony, podczas gdy zakres stosowania dekretu nr 402/2021 jest odmienny i szerszy, ponieważ podlegają mu inne sektory i obejmuje on nie ochronę istniejącej infrastruktury krytycznej, lecz wszelką działalność związaną z budową, eksploatacją, utrzymaniem lub rozwojem infrastruktury na terytorium krajowym.
81
Po drugie, jak słusznie twierdzi Komisja, związek między różnymi kategoriami materiałów budowlanych wymienionymi w dekrecie nr 402/2021 a ochroną infrastruktury krytycznej, do której dekret ten się odnosi, nie wynika ani z tego dekretu, ani ogólnie z wyjaśnień przedstawionych przez Węgry w ramach niniejszego postępowania. To państwo członkowskie nie wyjaśniło również, od jakiego momentu należałoby uznać w odniesieniu do każdej z tych kategorii, że istnieje niedobór materiałów budowlanych stanowiący rzeczywiste i dostatecznie poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zaopatrzenia infrastruktury krytycznej.
82
Po trzecie, należy stwierdzić, że dekret nr 402/2021 nie ma na celu osiągnięcia bezpieczeństwa dostaw materiałów budowlanych dla infrastruktury krytycznej w sposób spójny i systematyczny, ponieważ nie przewiduje zasad uwzględniania sprzedaży tych materiałów na rynku krajowym i ich przywozu na Węgry w celu określenia poziomu zapasów i niedoborów.
83
Z powyższego wynika, że należy oddalić argumenty Węgier, zgodnie z którymi środki ograniczające przewidziane w dekrecie nr 402/2021 są uzasadnione względami bezpieczeństwa publicznego w rozumieniu art. 36 TFUE związanymi z bezpieczeństwem dostaw materiałów budowlanych dla infrastruktury krytycznej.
84
W zakresie, w jakim Węgry twierdzą, że dekret ten przyczynia się również do ożywienia gospodarki krajowej, stanowiąc odpowiedź na spadek produkcji materiałów budowlanych i wzrost cen w następstwie kryzysu spowodowanego pandemią COVID-19, oraz do ochrony interesów społecznych takich jak budowa mieszkań i umożliwienie młodym ludziom założenia rodziny, należy przypomnieć, po pierwsze, że względy o charakterze czysto ekonomicznym związane ze wspieraniem gospodarki krajowej lub z jej prawidłowym funkcjonowaniem nie mogą służyć jako uzasadnienie przeszkody w jednej z podstawowych swobód gwarantowanych w traktatach (wyrok z dnia 13 lipca 2023 r., Xella Magyarország, C‑106/22, EU:C:2023:568, pkt 64 i przytoczone tam orzecznictwo).
85
Po drugie, jeśli chodzi o względy społeczne, Węgry nie przedstawiają żadnego dowodu na poparcie tych twierdzeń.
86
W tych okolicznościach środki ograniczające wprowadzone w dekrecie nr 402/2021 nie mogą być uzasadnione na podstawie art. 36 TFUE.
87
W konsekwencji należy uwzględnić zarzut pierwszy Komisji w zakresie, w jakim dotyczy on naruszenia art. 35 TFUE.
W przedmiocie zarzutu drugiego, dotyczącego naruszenia art. 2 ust. 1 TFUE w związku z art. 3 ust. 1 lit. e) TFUE
Argumentacja stron
88
Wskazując, że ograniczenia przewidziane w dekrecie nr 402/2021 mają zastosowanie do wywozu materiałów budowlanych do państw trzecich, a zatem stanowią środek należący do zakresu wspólnej polityki handlowej, Komisja podnosi, że Węgry naruszyły art. 3 ust. 1 lit. e) TFUE, zgodnie z którym Unia ma wyłączną kompetencję w dziedzinie wspólnej polityki handlowej, a także art. 2 ust. 1 TFUE, zgodnie z którym jedynie Unia może stanowić prawo i przyjmować akty prawnie wiążące, natomiast państwa członkowskie mogą to czynić wyłącznie z upoważnienia Unii lub w celu wykonania aktów Unii.
89
Węgry twierdzą, że dekret nr 402/2021 jest objęty zakresem art. 10 rozporządzenia 2015/479, który przewiduje, że przyjęte przez państwo członkowskie środki ograniczające wywóz mogą być uzasadnione jednym ze względów interesu ogólnego wymienionych w tym art. 10.
90
Komisja uważa jednak, że pojęcie „bezpieczeństwa publicznego” zawarte we wspomnianym art. 10 odpowiada pojęciu z art. 36 TFUE i że wspomniany dekret nie spełnia kryteriów określonych w tymże art. 10.
91
Zdaniem Komisji, ponieważ prawo Unii należy interpretować w miarę możliwości zgodnie ze zobowiązaniami międzynarodowymi Unii, w tym zobowiązaniami wynikającymi z umów międzynarodowych wiążących zarówno Unię, jak i państwa członkowskie, w niniejszej sprawie Węgry powinny uzasadnić, w świetle jednego z odpowiednich wyjątków GATT 1994, to, że mogą odstąpić od ustanowionego w art. XI ust. 1 tego porozumienia zakazu ograniczeń w wywozie produktów do innych państw członkowskich WTO.
92
Komisja wyjaśnia, że wprawdzie wyjątek przewidziany w art. XI ust. 2 lit. a) GATT 1994 zezwala na tymczasowe, w tym ilościowe, ograniczenia wywozu w celu zapobieżenia poważnym niedoborom podstawowych produktów lub zaradzenia im, jednak sytuacje te nie są objęte art. 10 rozporządzenia 2015/479. Jeżeli bowiem taka sytuacja wystąpi, państwa członkowskie powinny poinformować Komisję o swoich problemach, a to Komisja powinna podjąć działanie na podstawie art. 5 i 6 tego rozporządzenia.
93
Instytucja ta dodaje, że środki ochronne przyjęte na podstawie art. 5 i 6 wspomnianego rozporządzenia mogą być ograniczone do niektórych miejsc przeznaczenia lub wywozu z niektórych regionów Unii. Środki ochronne podjęte „w interesie Unii” nogą zatem również służyć ochronie potrzeb jednego państwa członkowskiego.
94
Węgry twierdzą, że dekret nr 402/2021 nie narusza wyłącznej kompetencji Unii w dziedzinie wspólnej polityki handlowej oraz że jest on zgodny z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 TFUE.
95
Artykuł XI GATT 1994 i uprawnienie Komisji do przyjmowania środków ochronnych na podstawie art. 5 i 6 rozporządzenia 2015/479 nie stoją na przeszkodzie przyjęciu przez państwo członkowskie na podstawie art. 10 tego rozporządzenia środka takiego jak dekret nr 402/2021.
96
Węgry podnoszą, że art. 5 i 6 wspomnianego rozporządzenia mają zastosowanie do środków, które mogą zostać podjęte, gdy wymagają tego „interesy Unii”, podczas gdy środki przewidziane w tym dekrecie dotyczą bezpieczeństwa publicznego w jednym państwie członkowskim, a nie ogólnego interesu Unii.
97
Dodają one, że nie można przyjąć argumentu Komisji, zgodnie z którym art. 5 i 6 rozporządzenia 2015/479 uniemożliwiają państwu członkowskiemu skorzystanie z art. 10 tego rozporządzenia, ponieważ gdyby tak było, ów art. 10 zostałby całkowicie pozbawiony treści.
98
Węgry stwierdzają, że dekret nr 402/2021 odpowiada względom bezpieczeństwa publicznego objętym zakresem stosowania art. 10 rozporządzenia 2015/479 oraz że bezpieczeństwo dostaw uzasadnia odstępstwo od swobodnego przepływu towarów na podstawie tego przepisu.
Ocena Trybunału
99
Artykuł 2 ust. 1 TFUE stanowi, że jeżeli traktaty przyznają Unii wyłączną kompetencję w określonej dziedzinie, to jedynie Unia może stanowić prawo oraz przyjmować akty prawnie wiążące, natomiast państwa członkowskie mogą to czynić wyłącznie z upoważnienia Unii lub w celu wykonania aktów Unii.
100
Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. e) TFUE Unia ma wyłączną kompetencję w dziedzinie wspólnej polityki handlowej.
101
W celu ustanowienia wspólnych reguł wywozu prawodawca Unii przyjął w ramach tej wyłącznej kompetencji rozporządzenie 2015/479. Zgodnie z motywem 4 tego rozporządzenia „[w] takich warunkach staje się możliwe przyjęcie w Unii zasady, zgodnie z którą wywóz do państw trzecich nie podlega żadnemu ograniczeniu ilościowemu, z zastrzeżeniem odstępstw przewidzianych w niniejszym rozporządzeniu oraz bez uszczerbku dla środków, jakie państwa członkowskie mogą podejmować zgodnie z traktatem”.
102
Na tym tle art. 1 tego rozporządzenia stanowi, że wywóz produktów z Unii do państw trzecich jest wolny, to znaczy nie podlega ograniczeniom ilościowym, z wyjątkiem tych, które są stosowane zgodnie z tym rozporządzeniem.
103
W niniejszej sprawie strony są zgodne co do tego, że dekret nr 402/2021 jest aktem prawnie wiążącym w dziedzinie objętej wspólną polityką handlową i że Unia nie upoważniła Węgier do przyjęcia tego dekretu.
104
Węgry podnoszą jednak, że dekret ten został przyjęty zgodnie z rozporządzeniem 2015/479, ponieważ odpowiada względom bezpieczeństwa publicznego objętym art. 10 tego rozporządzenia.
105
W tym względzie art. 10 tego rozporządzenia stanowi, że bez uszczerbku dla innych przepisów Unii nie stanowi ono przeszkody dla przyjęcia lub stosowania przez państwa członkowskie ograniczeń ilościowych w wywozie uzasadnionych względami moralności publicznej, porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego, ochrony zdrowia i życia ludzi i zwierząt lub ochrony roślin, ochrony narodowych dóbr o wartości artystycznej, historycznej lub archeologicznej bądź ochrony własności przemysłowej i handlowej.
106
Jak podkreślił rzecznik generalny w pkt 61 opinii, okoliczność, że owe art. 10 i 36 TFUE mają podobne brzmienie, sugeruje, że wolą prawodawcy Unii było rozszerzenie przewidzianego w art. 36 TFUE uprawnienia państwa członkowskiego do ograniczenia wywozu w ramach Unii również na wywóz do państw trzecich, na tych samych warunkach.
107
W związku z tym pojęciu „bezpieczeństwa publicznego” zawartemu, odpowiednio, w art. 10 i 36 TFUE, należy nadawać identyczny zakres w obu tych aktach.
108
Tymczasem, jak orzeczono w pkt 83 niniejszego wyroku, Węgry nie mają podstaw, by twierdzić, że bezpieczeństwo dostaw materiałów budowlanych dla infrastruktury krytycznej, które stanowi cel dekretu nr 402/2021, wchodzi w zakres pojęcia „bezpieczeństwa publicznego” w rozumieniu art. 36 TFUE.
109
W konsekwencji należy stwierdzić, że to państwo członkowskie nie ma również podstaw, by twierdzić, że ten sam cel wchodzi w zakres art. 10 rozporządzenia 2015/479 i że należy uznać, iż dekret nr 402/2021 wdraża ten przepis zgodnie z art. 2 ust. 1 TFUE.
110
W tych okolicznościach, bez konieczności badania argumentów stron dotyczących związku między art. 5 i 6 tego rozporządzenia a jego art. 10 oraz ich argumentów opartych na prawie WTO, należy uwzględnić zarzut drugi Komisji.
W przedmiocie zarzutu trzeciego, dotyczącego naruszenia art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1 dyrektywy 2015/1535
Argumentacja stron
111
Komisja zarzuca Węgrom, po pierwsze, że nie dochowały trzymiesięcznego okresu wstrzymania prac legislacyjnych (standstill), przewidzianego w art. 6 ust. 1 dyrektywy 2015/1535. Wskazuje ona, że to państwo członkowskie przekazało jej w dniu 30 czerwca 2021 r. notyfikowany projekt i że w związku z tym, przyjmując dekret nr 402/2021 w dniu 8 lipca 2021 r., czyli przed upłynięciem w dniu 1 października 2021 r. okresu standstill, państwo to naruszyło ten art. 6 ust. 1.
112
Po drugie, ponieważ Węgry nie notyfikowały projektu aktu, który ostatecznie został przyjęty w postaci dekretu nr 402/2021, mimo że projekt ten uległ istotnym zmianom w stosunku do notyfikowanego projektu, Komisja utrzymuje, że to państwo członkowskie naruszyło art. 5 ust. 1 dyrektywy 2015/1535. Przypomina ona, że państwo członkowskie musi ponownie notyfikować projekt, jeżeli po jego pierwotnej notyfikacji dokonuje w nim istotnych zmian, oraz że zgodnie z art. 5 ust. 1 akapit trzeci tej dyrektywy dokonaną zmianę należy uznać za „istotną” w szczególności wtedy, gdy skraca ona przewidziany wyjściowo harmonogram wdrożenia.
113
Węgry twierdzą, że nie naruszyły dyrektywy 2015/1535, ponieważ pilne przyjęcie dekretu nr 402/2021 było uzasadnione względami bezpieczeństwa publicznego w rozumieniu art. 6 ust. 7 lit. a) tej dyrektywy.
114
Przepis ten pozwala bowiem na odstępstwo od wymogów dotyczących okresu standstill z nagłych powodów związanych w szczególności z ochroną bezpieczeństwa publicznego. Węgry zwracają uwagę, że wzrost zapotrzebowania na materiały budowlane po pandemii spowodował ryzyko wystąpienia niedoborów w 2021 r. oraz że w związku z tym konieczne było podjęcie pilnych działań w celu uniknięcia takiej sytuacji.
115
Ponadto to państwo członkowskie wskazuje, że nie notyfikowało dekretu nr 402/2021, zgodnie z dyrektywą 2015/1535, ze względu na ten pilny charakter i że zobowiązało się w związku z tym do niestosowania sankcji przewidzianych w tym dekrecie w przypadku nieprzestrzegania zawartych w nim obowiązków.
Ocena Trybunału
116
Na wstępie należy stwierdzić, że strony są zgodne co do tego, iż w ramach formalnej procedury uprzedniej notyfikacji przewidzianej w dyrektywie 2015/1535 Węgry notyfikowały Komisji w dniu 30 czerwca 2021 r., jako „projekt przepisów technicznych” w rozumieniu tej dyrektywy, projekt dekretu rządowego w sprawie środków, jakie należy przyjąć w celu ożywienia gospodarki w odniesieniu do wywozu surowców i wyrobów o strategicznym znaczeniu dla bezpieczeństwa dostaw w sektorze budowlanym.
117
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w chwili otrzymania tej notyfikacji przez Komisję, zgodnie z art. 6 ust. 1 dyrektywy 2015/1535, rozpoczął bieg trzymiesięczny okres standstill, podczas którego projekt ten nie mógł zostać przyjęty.
118
Dekret nr 402/2021 został jednak opublikowany w dzienniku urzędowym Węgier w dniu 8 lipca 2021 r. i wszedł w życie, zgodnie z par. 9 i z wyjątkiem z par. 10, następnego dnia po tej publikacji.
119
Komisja utrzymuje, a Węgry temu nie zaprzeczyły, że dekret nr 402/2021 należy uznać za ostateczną wersję notyfikowanego projektu.
120
Należy zatem stwierdzić, że dekret ten został przyjęty przed upływem trzymiesięcznego okresu standstill, rozpoczynającego się wraz z otrzymaniem przez Komisję notyfikowanego projektu.
121
Rząd węgierski utrzymuje, że nie naruszył dyrektywy 2015/1535, ponieważ pilne przyjęcie dekretu nr 402/2021 było uzasadnione względami bezpieczeństwa publicznego w rozumieniu art. 6 ust. 7 lit. a) tej dyrektywy, który pozwala odstąpić od przewidzianego w art. 6 ust. 1 wspomnianej dyrektywy wymogu dochowania trzymiesięcznego okresu standstill. Zwraca on uwagę, że wzrost zapotrzebowania na materiały budowlane po pandemii COVID-19 wywołał na Węgrzech ryzyko wystąpienia niedoborów w 2021 r. oraz że w związku z tym w celu uniknięcia takiej sytuacji konieczne było podjęcie pilnych działań.
122
Argument ten należy oddalić.
123
Stosownie do art. 6 ust. 7 lit. a) dyrektywy 2015/1535 państwa członkowskie nie mają obowiązku dochowania owego trzymiesięcznego okresu standstill, w przypadku gdy z naglących powodów, wywołanych przez poważne i nieprzewidziane okoliczności odnoszące się do ochrony zdrowia lub bezpieczeństwa publicznego, ochrony zwierząt lub roślin oraz, w stosunku do zasad dotyczących usług, również do porządku publicznego, w szczególności ochrony nieletnich, są one zobowiązane przygotować przepisy techniczne w bardzo krótkim czasie, w celu ich natychmiastowego przyjęcia i wprowadzenia w życie, bez możliwości jakichkolwiek konsultacji.
124
W odniesieniu do art. 9 ust. 7 tiret pierwsze dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U. 1998, L 204, s. 37), zmienionej dyrektywą 98/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 lipca 1998 r. (Dz.U. 1998, L 217, s. 18), którego brzmienie było identyczne z brzmieniem art. 6 ust. 7 lit. a) dyrektywy 2015/1535, uchylającej i zastępującej dyrektywę 98/34, Trybunał orzekł już, że państwo członkowskie nie może powoływać się na ten wyjątek, jeżeli w dniu przyjęcia przepisu krajowego w tym państwie członkowskim nie występowała sytuacja, o której mowa w tym przepisie (zob. podobnie wyrok z dnia 26 października 2006 r., Komisja/Grecja, C‑65/05, EU:C:2006:673, pkt 65).
125
Tymczasem w niniejszej sprawie Węgry ograniczają się do powołania się na ryzyko niedoboru materiałów budowlanych w tym państwie członkowskim, nie wykazując rzeczywistego istnienia takiej sytuacji, jak tego wymaga art. 6 ust. 7 lit. a) dyrektywy 2015/1535.
126
W tym względzie bez znaczenia jest okoliczność, że Węgry twierdzą, iż nie notyfikując Komisji dekretu nr 402/2021, zobowiązały się nie stosować sankcji wobec podmiotów nieprzestrzegających obowiązków przewidzianych w tym dekrecie.
127
Takie zobowiązanie nie może bowiem zostać uwzględnione w celu ustalenia, czy w danej sytuacji państwo członkowskie było uprawnione do powołania się na przepisy art. 6 dyrektywy 2015/1535.
128
W tych okolicznościach należy stwierdzić, że dekret nr 402/2021 przyjęto przed upływem trzymiesięcznego okresu standstill, z naruszeniem art. 6 ust. 1 tej dyrektywy.
129
W drugiej kolejności, stosownie do art. 5 ust. 1 akapit trzeci dyrektywy 2015/1535, państwa członkowskie ponownie notyfikują Komisji projekt przepisów technicznych na warunkach określonych w akapitach pierwszym i drugim owego ustępu, jeżeli dokonają w projekcie zmian, które w istotny sposób wpływają na zakres jego zastosowania, skracają wyjściowo przewidziany harmonogram wdrożenia, dodają więcej specyfikacji lub wymagań lub zaostrzają wymagania.
130
Co się tyczy wdrożenia projektu przepisu technicznego, należy zauważyć, że zgodnie z art. 3 notyfikowanego projektu przewidziano, iż jego przepisy będą miały zastosowanie od dnia 1 października 2021 r.
131
Tymczasem, jak wynika z §§ 9 i 11 dekretu nr 402/2021, obowiązek zgłoszenia wywozu materiałów budowlanych, o którym mowa w § 2 tego dekretu, ma zastosowanie do wywozu od dnia 15 lipca 2021 r.
132
Należy stwierdzić, że fakt wyznaczenia w dekrecie nr 402/2021 daty rozpoczęcia stosowania znacząco bliższej niż data wskazana w notyfikowanym projekcie stanowił istotną zmianę pierwotnie przewidzianego w tym projekcie harmonogramu wdrożenia. Węgry były zatem zobowiązane do ponownego notyfikowania projektu Komisji zgodnie z art. 5 ust. 1 akapit trzeci dyrektywy 2015/1535 (zob. podobnie wyrok z dnia 10 lipca 2014 r., Ivansson i in., C‑307/13, EU:C:2014:2058, pkt 38, 44).
133
Ponieważ w niniejszym przypadku Węgry nie dopełniły tego obowiązku notyfikacji zmienionego projektu, należy stwierdzić, że owo państwo członkowskie naruszyło ten przepis.
134
Zarzut trzeci jest zatem zasadny.
135
W świetle całości powyższych rozważań należy stwierdzić, że wprowadzając procedurę mającą zastosowanie do wywozu surowców i materiałów budowlanych, Węgry uchybiły zobowiązaniom ciążącym na nich na mocy:
–
art. 35 TFUE;
–
art. 2 ust. 1 TFUE w związku z art. 3 ust. 1 lit. e) TFUE oraz
–
art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1 dyrektywy 2015/1535.
W przedmiocie kosztów
136
Na mocy art. 138 § 1 regulaminu postępowania przed Trybunałem kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Komisja wniosła o obciążenie Węgier kosztami postępowania, a Węgry przegrały sprawę, należy obciążyć je kosztami postępowania.
Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
1)
Wprowadzając procedurę mającą zastosowanie do wywozu surowców i materiałów budowlanych, Węgry uchybiły zobowiązaniom ciążącym na nich na mocy:
–
art. 35 TFUE;
–
art. 2 ust. 1 TFUE w związku z art. 3 ust. 1 lit. e) TFUE oraz
–
art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1 dyrektywy (UE) 2015/1535 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 9 września 2015 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego.
2)
Węgry zostają obciążone kosztami postępowania.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: węgierski.