Eagrán sealadach
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an tOchtú Dlísheomra)
23 Aibreán 2026 (*)
(Tarchur chun réamhrialú – Maoin intleachtúil – Treoir 2004/48/CE – Cearta maoine intleachtúla a fhorfheidhmiú – Airteagal 9(5) – Bearta sealadacha – Mainneachtain imeachtaí a thionscnamh as a n‑eascraíonn cinneadh ar shubstaint an cháis – Reachtaíocht náisiúnta lena bhforáiltear do leanúint i bhfeidhm éifeachtaí de bhearta sealadacha atá ceaptha chun éifeachtaí cinneadh ar shubstaint an cháis a thuar)
I gCás C‑132/25,
IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE, ón Corte suprema di cassazione (Cúirt Uachtarach um Achomharc Deiridh, an Iodáil), trí bhreith an 10 Feabhra 2025, a fuarthas ag an gCúirt an lá céanna, sna himeachtaí
M. Ristorazione Srl
v
Villa Ramazzini Srl,
tugann AN CHÚIRT (an tOchtú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar a leanas: O. Spineanu-Matei (Rapóirtéir), Uachtarán Dlísheomra, S. Rodin agus N. Piçarra, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: T. Ćapeta,
Cláraitheoir: A. Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–        M.M. Ristorazione Srl, ag B. Pasanisi, avvocato,
–        Villa Ramazzini Srl, ag M. Machetta, avvocato,
–        Rialtas na hIodáile, ag S. Fiorentino, i gcáil Gníomhaire, le cúnamh ó F. Montanaro, avvocato dello Stato, agus I. Fresu, procuratore dello Stato,
–        Rialtas na hÍsiltíre, ag A. Hanje agus J. Langer, i gcáil Gníomhairí,
–        an Coimisiún Eorpach, ag C. Biz, J. Samnadda agus J. Szczodrowski, i gcáil Gníomhairí,
tar éis cinneadh a dhéanamh, i ndiaidh an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breith a thabhairt ar an gcás gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1        Baineann an iarraidh seo ar réamhrialú le léiriú ar Airteagal 9(5) de Threoir 2004/48/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2004 maidir le cearta maoine intleachtúla a fhorfheidhmiú (IO 2004 L 157, lch. 45, agus ceartúchán IO 2004 L 195, lch. 16).
2        Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir M. Ristorazione Srl agus Villa Ramazzini Srl, dílseánach an mhairc fhíortha ‘Mò Mò’, maidir le hiarratas M. Ristorazione ar dhearbhú go bhfuil ordú eatramhach lena dtoirmisctear air an sainchomhartha ‘Mò Mò Pizza, Sapori e Salute’ agus aon sainchomhartha eile ar a bhfuil an marc ‘Mò Mò’ neamhéifeachtach.
An dlí lena mbaineann
Dlí idirnáisiúnta
3        Is éard atá sa Chomhaontú maidir le Gnéithe de Chearta Maoine Intleachtúla a bhaineann le Trádáil ná Iarscríbhinn 1C a ghabhann leis an gcomhaontú lena mbunaítear an Eagraíocht Dhomhanda Trádála (EDT), arna síniú in Marrakech an 15 Aibreán 1994 agus a formheasadh le Cinneadh 94/800/CE ón gComhairle an 22 Nollaig 1994 maidir le tabhairt i gcrích, thar ceann an Chomhphobail Eorpaigh, na gcomhaontuithe ar a thángthas i mBabhta Uragua den chaibidlíocht iltaobhach (1986-1994) (IO 1994 L 336, lch. 1, ‘Comhaontú TRIPS’). Tá comhaltaí EDT, lena n‑áirítear Ballstáit uile an Aontais agus an tAontas Eorpach féin, ina bpáirtithe i gComhaontú TRIPS.
4        Foráiltear mar a leanas le hAirteagal 50(1) den Chomhaontú sin, faoi Chuid III de:
‘1.      Beidh sé d’údarás ag údaráis bhreithiúnacha bearta sealadacha prasa éifeachtacha a ordú:
(a)      chun cosc a chur ar shárú ar cheart maoine intleachtúla agus, go háirithe chun cosc a chur ar earraí, lena n‑áirítear earraí allmhairithe, dul isteach sna bealaí tráchtála atá faoina ndlínse díreach tar éis imréiteach custaim;
(b)      chun fianaise ábhartha a bhaineann leis an sárú líomhnaithe sin a chaomhnú.
2.      Beidh an t‑údarás ag na húdaráis bhreithiúnacha bearta sealadacha a ghlacadh gan éisteacht a thabhairt don pháirtí eile i gcás gurb iomchuí, go háirithe i gcás go ndéanfadh aon mhoill dochar doleigheasta don sealbhóir cirt nó i gcás gur féidir a léiriú go bhfuil baol ann go bhféadfaí fianaise a scriosadh.
[...]
6.      Gan dochar do mhír 4, déanfar bearta sealadacha arna nglacadh ar bhonn míreanna 1 agus 2 a chúlghairm nó scoirfidh siad ar shlí eile d’éifeacht a bheith acu, arna iarraidh sin don chosantóir, mura dtionscnófar imeachtaí as a dtiocfaidh cinneadh maidir le substaint an cháis laistigh de thréimhse réasúnta a bheidh le cinneadh ag an údarás breithiúnach a ordaíonn na bearta i gcás go gceadaítear sin le dlí Ballstáit nó, in éagmais cinneadh den sórt sin, laistigh de thréimhse nach faide ná 20 lá oibre nó 31 lá féilire, cibé acu is faide.
[...]’
Dlí an Aontais Eorpaigh
5        Foráiltear le haithrisí 4, 5 agus 22 de Threoir 2004/48 mar a leanas:
‘(4)      Ar an leibhéal idirnáisiúnta, tá na Ballstáit uile agus an Comhphobal [Eorpach] féin, a mhéid a bhaineann le hábhair a thagann faoina inniúlacht, faoi cheangal ag [Comhaontú TRIPS] [...]
(5)      Tá forálacha i g[Comhaontú TRIPS], inter alia, maidir leis na modhanna chun cearta maoine intleachtúla a fhorfheidhmiú, ar caighdeáin choiteanna iad is infheidhme ar an leibhéal idirnáisiúnta agus a chuirtear chun feidhme sna Ballstáit uile. Níor cheart don Treoir seo difear a dhéanamh d’oibleagáidí idirnáisiúnta na mBallstát, lena n‑áirítear iad siúd a eascraíonn as [Comhaontú TRIPS].
[...]
(22)      Tá sé fíor-riachtanach freisin foráil a dhéanamh maidir le bearta sealadacha chun sárú a fhoirceannadh láithreach, gan fanacht ar chinneadh faoi shubstaint an cháis, agus cearta na cosanta á n‑urramú, comhréireacht na mbeart sealadach á háirithiú de réir mar is iomchuí do shaintréithe an cháis atá i gceist, agus na ráthaíochtaí is gá á soláthar i leith chumhdach na gcostas a cuireadh ar an gcosantóir agus na díobhála a rinneadh dó de bharr iarraidh gan údar cuí. Bíonn údar cuí le bearta den sórt sin go háirithe i gcás go ndéanfadh aon mhoill dochar doleigheasta do shealbhóir cirt maoine intleachtúla.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
6        Foráiltear mar a leanas le hAirteagal 2(1) den Treoir sin, dar teideal ‘Raon feidhme’:
‘Gan dochar do na modhanna dá bhforáiltear nó a bhféadfar foráil a dhéanamh dóibh sa reachtaíocht Chomhphobail nó náisiúnta, a mhéid is gur fabhraí na modhanna sin do shealbhóirí cirt, beidh feidhm ag na bearta, na nósanna imeachta agus na leigheasanna dá bhforáiltear leis an Treoir seo, i gcomhréir le hAirteagal 3, maidir le haon sárú ar chearta maoine intleachtúla dá bhforáiltear le dlí an Chomhphobail agus/nó le dlí náisiúnta an Bhallstáit lena mbaineann.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
7        Foráiltear le hAirteagal 3 den Treoir sin, dar teideal ‘Oibleagáid ghinearálta’, mar seo a leanas:
‘1.      Déanfaidh na Ballstáit foráil do na bearta, na nósanna imeachta agus na leigheasanna is gá chun forfheidhmiú na gceart maoine intleachtúla a chumhdaítear leis an Treoir seo a áirithiú. Beidh na bearta, nósanna imeachta agus leigheasanna sin cóir agus cothrom agus ní bheidh castacht ná costas gan ghá ag baint leo, ná ní bheidh teorainneacha ama míréasúnta ná moilleanna gan údar i gceist leo.
2.      Ina theannta sin, beidh na bearta, na nósanna imeachta agus na leigheasanna sin éifeachtach, comhréireach agus athchomhairleach agus cuirfear i bhfeidhm iad ar bhealach lena seachnófar bacainní a chur ar thrádáil dhlisteanach agus lena ndéanfar foráil maidir le coimircí i gcoinne a mí-úsáide.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
8        Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 9 den Treoir sin, dar teideal ‘Bearta sealadacha agus cosantacha’:
‘1.      Áiritheoidh na Ballstáit go bhféadfaidh na húdaráis bhreithiúnacha, ar iarraidh ón iarratasóir:
(a)      urghaire idirbhreitheach a eisiúint i gcoinne an tsáraitheora líomhnaithe lena mbeartaítear cosc a chur ar aon sárú atáthar ar tí a dhéanamh ar cheart maoine intleachtúla, toirmeasc a chur, ar bhonn sealadach agus faoi réir, i gcás gurb iomchuí, íocaíocht phionósach thréimhsiúil i gcás go bhforáiltear dó sin leis an dlí náisiúnta, ar leanúint ar aghaidh leis na sáruithe líomhnaithe ar an gceart sin, nó leanúint ar aghaidh den sórt sin a chur faoi réir ráthaíochtaí a thaisceadh atá beartaithe chun cúiteamh don sealbhóir cirt a áirithiú; féadfar urghaire idirbhreitheach a eisiúint freisin, faoi na coinníollacha céanna, i gcoinne idirghabhálaí a bhfuil a chuid seirbhísí á n‑úsáid ag tríú páirtí chun ceart maoine intleachtúla a shárú; cumhdaítear urghairí i gcoinne idirghabhálaithe a n‑úsáideann tríú páirtí a seirbhísí chun cóipcheart nó ceart gaolmhar a shárú le Treoir 2001/29/CE [ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 22 Bealtaine 2001 maidir le gnéithe áirithe de chóipcheart agus de chearta gaolmhara a chomhchuibhiú sa tsochaí faisnéise (IO 2001 L 167, lch. 10)];
(b)      a ordú go ndéanfar earraí a bhfuil amhras fúthu go sáraíonn siad ceart maoine intleachtúla a urghabháil nó a thabhairt ar láimh chun cosc a chur ar a n‑imeacht isteach chuig na bealaí tráchtála nó ar a ngluaiseacht iontu.
2.      I gcás sárú arna dhéanamh ar bhonn tráchtála, áiritheoidh gach Ballstát, má léiríonn an t‑iarratasóir gur ann do chúinsí a fhágann gur dócha go gcuirfear aisghabháil na ndamáistí i mbaol, go bhféadfaidh na húdaráis bhreithiúnacha a ordú go ndéanfar urghabháil réamhchúraim ar mhaoin shochorraithe agus dhochorraithe an tsáraitheora líomhainte, lena n‑áirítear a chuid cuntas bainc agus sócmhainní eile dá chuid a bhlocáil. Chuige sin, féadfaidh na húdaráis inniúla a ordú go gcuirfear doiciméid bhainc, airgeadais nó tráchtála in iúl, nó go dtabharfar rochtain iomchuí ar an bhfaisnéis ábhartha.
3.      Beidh údarás ag na húdaráis bhreithiúnacha, i leith na mbeart a shonraítear i míreanna 1 agus 2, a cheangal ar an iarratasóir aon fhianaise atá ar fáil go réasúnta a sholáthar chun a dheimhniú dó féin go leordhóthanach cinnteachta gurb é an t‑iarratasóir an sealbhóir cirt agus go bhfuil sárú á dhéanamh ar cheart an iarratasóra, nó go bhfuiltear ar tí an sárú sin a dhéanamh.
4.      Áiritheoidh na Ballstáit go bhféadfar na bearta sealadacha dá dtagraítear i míreanna 1 agus 2 a ghlacadh, i gcásanna iomchuí, gan éisteacht a thabhairt don chosantóir, go háirithe i gcás go ndéanfadh aon mhoill dochar doleigheasta don sealbhóir cirt. Sa chás sin, cuirfear na páirtithe ar an eolas amhlaidh gan mhoill tar éis fhorfheidhmiú na mbeart ar a dhéanaí.
Déanfar athbhreithniú, lena n‑áirítear ceart chun éisteacht a fháil, ar iarraidh ón gcosantóir d’fhonn a chinneadh, laistigh de thréimhse réasúnta tar éis fógra a bheith tugtha faoi na bearta, an ndéanfar na bearta sin a mhodhnú, a chúlghairm nó a dhaingniú.
5.      Áiritheoidh na Ballstáit go gcúlghairfear na bearta sealadacha dá dtagraítear i míreanna 1 agus 2, nó go scoirfidh siad ar shlí eile d’éifeacht a bheith acu, arna iarraidh sin don chosantóir, mura dtionscnóidh an t‑iarratasóir, laistigh de thréimhse réasúnta, imeachtaí as a dtiocfaidh cinneadh maidir le substaint an cháis os comhair an údaráis bhreithiúnaigh inniúil, ar tréimhse í a chinnfidh an t‑údarás breithiúnach a ordaíonn na bearta i gcás go gceadaítear sin faoi dhlí an Bhallstáit nó, in éagmais cinneadh den sórt sin, laistigh de thréimhse nach faide ná fiche lá oibre nó tríocha lá féilire amháin, cibé acu is faide.
[...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí na hIodáile
CMT
9        Foráiltear mar a leanas le hAirteagal 131 den decreto legislativo, n. 30 – Codice della proprietà industriale, a norma dell’articolo 15 della legge 12 dicembre 2002, n. 273 (Foraithne Reachtach Uimh. 30 lena bhformheastar an Cód Maoine Tionscail, i gcomhréir le hAirteagal 15 de Dhlí Uimh. 273 an 12 Nollaig 2002) an 10 Feabhra 2005 (GURI Uimh. 52 an 4 Márta 2005, Gnáthfhorlíonadh Uimh. 28), sa leagan is infheidhme maidir leis na fíorais na díospóide sna príomhimeachtaí (‘CMT’), dar teideal ‘Urghaire’:
‘1.      Féadfaidh sealbhóir cirt maoine tionsclaíche iarratas a dhéanamh ar urghaire i leith aon sáraithe atáthar ar tí a dhéanamh ar a cheart agus i leith leanúint de sháruithe leanúnacha nó athdhéanamh sáruithe leanúnacha. Go háirithe, féadfaidh sé iarratas a dhéanamh ar urghaire i leith táirgí sáraitheacha a mhonarú, a mhargú agus a úsáid, chomh maith le hordú chun na táirgí sin a bhaint den mhargadh i gcoinne aon duine a bhfuil na táirgí sin ina sheilbh aige nó a bhfuil rochtain aige orthu ar shlí eile, i gcomhréir le forálacha Chód an Nós Imeachta Shibhialta maidir le himeachtaí cosanta.
Féadfar an urghaire agus an t‑ordú chun táirgí den sórt sin a bhaint a lorg, ar na forais chéanna, i leith aon duine a n‑úsáidtear a sheirbhísí chun ceart maoine tionsclaíche a shárú.
2.      Agus an urghaire á heisiúint aici, féadfaidh an chúirt suim a shocrú atá dlite le haghaidh gach sáraithe nó neamhchomhlíonta ina dhiaidh sin agus le haghaidh gach moille ar fhorfheidhmiú an bhirt.’
10      Foráiltear mar a leanas le hAirteagal 132 de CMT, dar teideal ‘Cosaint choisctheach agus an gaol idir imeachtaí idirbhreitheacha agus imeachtaí maidir le substaint an ábhair’:
‘1.      Féadfar na bearta dá dtagraítear in Airteagail 126, 128, 129, 131 agus 133 a dheonú freisin le linn imeachtaí chun paitinn nó clárú a chomhdú, ar choinníoll gur cuireadh an t‑iarratas ar fáil don phobal nó do na daoine ar tugadh fógra dó ina leith.
2.      Mura socraíonn an chúirt a eisíonn an beart sealadach teorainn ama do na páirtithe chun imeachtaí a thionscnamh maidir le substaint an ábhair, ní mór na himeachtaí a thionscnamh laistigh de 20 lá oibre nó 31 lá féilire, cibé acu is faide. Tosóidh an teorainn ama ó dháta seachadta an ordaithe nuair a dhéanfar é ag an éisteacht nó, ina éagmais sin, ó dháta a fhógra. I gcás go n‑iarrfar bearta sealadacha sa bhreis ar an ordú um chaomhnú fianaise ag an am céanna leis nó de rogha air sin, déanfar ordú na cúirte ainmnithe, agus rialú á thabhairt freisin ar na bearta breise sin, a chur san áireamh chun an teorainn ama a ríomh.
3.      Mura mbeidh imeachtaí maidir le substaint an ábhair tionscanta laistigh den teorainn ama éigeantach dá bhforáiltear i mír 2, nó má dhéantar iad a fhoirceannadh tar éis iad a thionscnamh, scoirfidh an beart sealadach d’éifeacht a bheith aige.
4.      Ní bheidh feidhm ag forálacha mhír 3 maidir le bearta éigeandála arna nglacadh de bhun Airteagal 700 de Chód an Nós Imeachta Shibhialta ná maidir le bearta sealadacha eile atá beartaithe chun éifeachtaí an chinnidh ar an tsubstaint a thuar [(“réamhbhearta”)]. Sa chás sin, féadfaidh ceachtar páirtí imeachtaí a thionscnamh maidir le substaint an ábhair.
[...]’
CPC
11      Foráiltear mar seo a leanas in Airteagal 700 den CPC:
‘Ach amháin sna cásanna a rialaítear leis na hailt roimhe seo den chaibidil seo, aon duine a bhfuil cúis mhaith aige eagla a bheith air, ar feadh na tréimhse is gá chun a cheart nó a ceart a dhearbhú trí ghnáthmhodhanna, go mbeidh damáiste atá ar tí tarlú agus doleigheasta ag bagairt ar an gceart sin, féadfaidh sé iarratas a dhéanamh chun na cúirte ar na bearta éigeandála a mheasann sé, ag brath ar na himthosca, a bheith ar na bearta is iomchuí chun éifeachtaí an chinnidh ar shubstaint an cháis a áirithiú go sealadach.’
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
12      Is é Villa Ramazzini, gnóthas atá bunaithe san Iodáil, dílseánach an mhairc fhíortha ‘Mò Mò’,
13      D’úsáid M. Ristorazione, cuideachta atá bunaithe san Iodáil freisin, an sainchomhartha ‘Mò Mò Pizza, Sapori e Salute’.
14      Le hordú eatramhach an 22 Márta 2018, dheonaigh Tribunale di Roma (Cúirt Dúiche, an Róimh, an Iodáil) iarratas ar chosaint eatramhach arna thaisceadh ag Villa Ramazzini. Go háirithe, chuir an chúirt sin cosc ar M. Ristorazione úsáid a bhaint as an gcomhartha ‘Mò Mò Pizza, Sapori e Salute’, chomh maith le haon chomhartha sainiúil eile ina bhfuil an marc ‘Mò Mò’, agus d’ordaigh sí an comhartha sin a bhaint de chomhartha gnó M. Ristorazione agus d’fhorchuir sí íocaíocht phionósach thréimhsiúil ar M. Ristorazione do gach lá moille i gcur chun feidhme a chinnidh, ó dháta fógartha an chinnidh sin i bhfoirm infhorfheidhmithe.
15      Rinne M. Ristorazione iarratas chuig Tribunale di Roma (Cúirt Dúiche, an Róimh) ar dhearbhú go raibh ordú eatramhach an 22 Márta 2018 neamhéifeachtach. D’áitigh sí gur chaill an t‑ordú sin a éifeacht faoi Airteagal 132(3) de CMT agus faoi Airteagal 9(5) de Threoir 2004/48, toisc nár thionscain Villa Ramazzini imeachtaí substainteacha chun a cheart a bhunú.
16      Le breithiúnas an 8 Iúil 2020, dhiúltaigh an Tribunale di Roma (Cúirt Dúiche, an Róimh) don iarratas sin ar dhearbhú neamhéifeachtachta ar bhonn Airteagal 132(4) de CMT, ar dá réir nach bhfuil feidhm ag pionós forghéillte an bhirt shealadaigh mar gheall ar mhainneachtain na príomhimeachtaí a thionscnamh in am trátha maidir le réamhbhearta, amhail, de réir na cúirte sin, an urghaire gan rud a eisíodh i gcoinne M.M. Ristorazione a dhéanamh. De réir na cúirte sin, tagraíonn Airteagal 9 de Threoir 2004/48 go heisiach do bhearta sealadacha de chineál, agus ní do bhearta a d’fhéadfadh éifeachtaí an chinnidh ar shubstaint an cháis a thuar.
17      Rinne M. Ristorazione achomharc i gcoinne an bhreithiúnais sin os comhair Corte d’appello di Roma (Cúirt Achomhairc, an Róimh, an Iodáil), a sheas leis an mbreithiúnas a tugadh ag an gcéad chéim. Tar éis na hurghairí coisctheacha dá dtagraítear in Airteagal 131 de CMT a aicmiú mar bhearta oirchille, chinn an chúirt sin, i gcás go bhfuil na bearta sin críochnaitheach, go bhféadfaidh siad, iontu féin, ceart an iarratasóra a chosaint go cinntitheach. I ndáil leis sin, ba cheart idirdhealú a dhéanamh idir na bearta sin agus na bearta dá bhforáiltear in Airteagal 9 de Threoir 2004/48, arb é is príomhthréith dóibh an rún an status quo a chaomhnú ionas gur féidir éifeachtaí a bheith ag an bpríomhchinneadh amach anseo. Dar leis an gcúirt sin, tá sé i gceist le rialáil réamhbheart prionsabal na barainneachta nós imeachta, a rialaítear le hAirteagal 3 den Treoir sin, a chomhlíonadh.
18      Rinne M. Ristorazione achomharc ar phointe dlí os comhair an Corte supreme di cassazione (Cúirt Uachtarach um Achomharc Deiridh, an Iodáil), arb í an chúirt a rinne an tarchur í. Mar thaca lena achomharc, ardaíonn sí dhá shaincheist dlí, lena n‑éilítear sa chéad cheann acu, inter alia, sárú ar Airteagal 9 de Threoir 2004/48 agus ar Airteagal 132 de CMT. De réir M. Ristorazione, áirítear in Airteagal 9 réamhbheart amhail urghairí chun sáruithe a chosc nó chun deireadh a chur leo. Thairis sin, ní chuirtear cosc le hAirteagal 3 den Treoir sin ar réamhbhearta scor d’éifeacht a bheith acu.
19      Tugann an chúirt a rinne an tarchur dá haire, ar an gcéad dul síos, cé go leagtar amach in Airteagal 132(3) de CMT an riail ghinearálta go gcailleann an beart sealadach a éifeachtacht mura dtionscnaítear imeachtaí maidir le substaint an ábhair laistigh den teorainn ama éigeantach a leagtar síos, foráiltear mar sin féin in Airteagal 132(4) de CMT nach bhfuil feidhm ag an riail sin maidir le bearta éigeandála arna nglacadh de bhun Airteagal 700 de CMT agus bearta sealadacha eile atá beartaithe chun éifeachtaí an chinnidh ar shubstaint an ábhair a thuar, ós rud é go bhféadfaidh gach páirtí imeachtaí a thionscnamh maidir le substaint an ábhair.
20      Cuireann an chúirt sin in iúl freisin gur léir ó Airteagal 9(5) de Threoir 2004/48 nach mór na bearta sealadacha dá dtagraítear i míreanna 1 agus 2 den Airteagal sin a chúlghairm, nó scor ar shlí eile d’éifeacht a bheith acu, arna iarraidh sin don chosantóir, mura bhfuil caingean tionscanta ag an iarratasóir, laistigh de thréimhse réasúnta ama, as a dtiocfaidh cinneadh ar shubstaint an ábhair.
21      Sonraíonn an chúirt sin, de réir chásdlí na Cúirte, go bhfuil na bearta dá dtagraítear in Airteagal 9(5) de Threoir 2004/48 i measc na n‑ionstraimí dlí dá bhforáiltear le reachtas an Aontais lena bhféadfar maolú cuimsitheach a dhéanamh ar an mbaol go ndéanfar dochar don chosantóir mar thoradh ar na bearta sealadacha agus, ar an gcaoi sin, é a chosaint.
22      Tugann an chúirt a rinne an tarchur faoi deara go n‑áirítear leis na bearta dá dtagraítear in Airteagal 9(1)(a) de Threoir 2004/48 an urghaire idirbhreitheach, atá comhthráthach leis an urghaire chun staonadh ó chaingean a thionscnamh dá bhforáiltear in Airteagal 131(1) de CMT, agus íocaíocht phionósach thréimhsiúil, atá coibhéiseach le socrú ‘suim atá dlite as gach sárú nó neamhchomhlíonadh a sainaithníodh ina dhiaidh sin agus as gach moill ar fhorfheidhmiú an bhirt’, dá bhforáiltear in Airteagal 131(2) de CMT.
23      Ar an dara dul síos, sonraíonn an chúirt a rinne an tarchur, ar an leibhéal náisiúnta, nach dtugann an cásdlí ná an litríocht dhlíthiúil freagra aonchiallach ar an gceist an sáraítear forálacha Threoir 2004/48 le hAirteagal 132(4) de CMT.
24      Sna himthosca seo, chinn Corte suprema di cassazione (Cúirt Uachtarach um Achomharc Deiridh) bac a chur ar na himeachtaí agus an cheist seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt le haghaidh réamhrialú:
‘An gcaithfear Airteagal 9(5) de Threoir 2004/48/CE a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leis ar fhoráil den dlí náisiúnta atá in, eadhon Airteagal 132(4) [de CMT], ar dá réir nach bhfuil feidhm ag an gceanglas go scoirfidh an beart cosantach d’éifeacht a bheith aige i gcás go mainnítear na himeachtaí substainteacha a thionscnamh laistigh de theorainn ama éigeantach, atá in Airteagal 132(3) [de CMT], maidir le bearta éigeandála arna n‑eisiúint de bhun Airteagal 700 de Chód Nós Imeachta Sibhialta na hIodáile agus maidir le bearta cosanta eile a d’fhéadfadh éifeachtaí an bhreithiúnais ar an tsubstaint a thuar, cé go bhféadfaidh ceachtar páirtí, i gcásanna den sórt sin, na himeachtaí substainteacha a thionscnamh?’
An cheist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
25      Lena ceist aonair, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 9(5) de Threoir 2004/48 le léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leis ar fhoráil náisiúnta lena gceadaítear bearta sealadacha áirithe a chur i bhfeidhm, amhail bearta sealadacha atá beartaithe chun éifeachtaí cinnidh ar shubstaint an cháis a thuar, i gcás nár thionscain an t‑iarratasóir caingean as a n‑eascraíonn cinneadh den sórt sin laistigh den tréimhse a leagtar síos in Airteagal 9(5) agus go n‑iarrann an cosantóir go n‑aisghairfí na bearta sealadacha sin nó go scoirfí dá n‑éifeachtaí ar bhealach eile.
26      Mar réamhphointe, ba cheart a mheabhrú go bhfuil Comhaontú TRIPS, atá ina dhlúthchuid de dhlíchóras an Aontais, ina cheangal ar an Aontas Eorpach agus, dá bhrí sin, go bhfuil tosaíocht aige ar ghníomhartha dhlí tánaisteach an Aontais, ós rud é nach mór an dlí tánaisteach sin a léiriú, a mhéid is féidir, i gcomhréir le forálacha an chomhaontaithe sin (féach, chuige sin, breithiúnas an 27 Feabhra 2024, EUIPO v The KaiKai Company Jaeger Wichmann, C‑382/21 P, EU:C:2024:172, mír 70 agus an cásdlí dá dtagraítear).
27      I ndáil leis sin, luaitear in aithrisí 4 agus 5 de Threoir 2004/48 nár cheart don Treoir sin difear a dhéanamh d’oibleagáidí na mBallstát faoi Chomhaontú TRIPS, a bhfuil na Ballstáit uile agus an tAontas Eorpach féin faoi cheangal acu. Ina theannta sin, léirítear in Airteagal 9 den Treoir sin foclaíocht Airteagal 50 den Chomhaontú sin. Dá bhrí sin, ní mór an Treoir sin a léiriú, a mhéid is féidir, i gcomhréir le hoibleagáidí idirnáisiúnta an Aontais faoin gcomhaontú sin.
28      Ba cheart a mheabhrú freisin go gceanglaítear le léiriú ar fhoráil de dhlí an Aontais go gcuirfear san áireamh ní hamháin foclaíocht na forála sin, ach freisin a comhthéacs agus na cuspóirí agus an chríoch a shaothraítear leis an ngníomh ar cuid de í (féach breithiúnais an 17 Samhain 1983, Merck, 292/82, EU:C:1983:335, mír 12, agus an 19 Meitheamh 2025, CeramTec,
C‑17/24, EU:C:2025:455, mír 33 agus an cásdlí dá dtagraítear).
29      Sa chéad áit, ceanglaítear le hAirteagal 9(5) de Threoir 2004/48 ar na Ballstáit a áirithiú go ndéanfar na bearta sealadacha dá dtagraítear i míreanna 1 agus 2 d’Airteagal 9 a chúlghairm nó go scoirfidh siad ar shlí eile d’éifeacht a bheith acu, arna iarraidh sin don chosantóir, mura bhfuil caingean tugtha ag an iarratasóir os comhair an údaráis bhreithiúnaigh inniúil as a n‑eascraíonn cinneadh maidir le substaint an cháis laistigh den tréimhse a chinnfidh an t‑údarás sin nó, in éagmais cinneadh den sórt sin, laistigh de thréimhse nach faide ná 20 lá oibre nó 31 lá féilire, cibé acu is faide.
30      Is léir ó fhoclaíocht Airteagal 9(5) de Threoir 2004/48 go mbaineann sé, ar an gcéad dul síos, le bearta sealadacha a thagann faoi raon feidhme Airteagal 9(1)(a) den Treoir sin. Tá sé beartaithe leis na bearta sin, inter alia, in urghaire eatramhach, cosc a chur ar aon sárú atáthar ar tí a dhéanamh ar cheart maoine intleachtúla, toirmeasc a chur, ar bhonn sealadach agus, i gcás gurb iomchuí agus má cheadaítear sin leis an dlí náisiúnta, faoi réir íocaíocht phionósach thréimhsiúil a íoc, ar leanúint ar aghaidh leis na sáruithe líomhnaithe ar an gceart sin nó leanúint ar aghaidh leo a chur faoi réir ráthaíochtaí a thaisceadh atá beartaithe chun cúiteamh an tsealbhóra cirt a áirithiú.
31      Ina dhiaidh sin, baineann sé le bearta sealadacha a thagann faoi Airteagal 9(1)(b) den Treoir sin, eadhon na bearta sin lena n‑ordaítear earraí a bhfuil amhras fúthu go sáraíonn siad ceart maoine intleachtúla a urghabháil nó a thabhairt ar láimh chun cosc a chur ar a n‑iontráil sna bealaí tráchtála nó ar a ngluaiseacht iontu.
32      Ar deireadh, baineann na bearta sealadacha a chumhdaítear le hAirteagal 9(2) den Treoir sin, lena bhféachtar le hurghabháil réamhchúraim mhaoin shochorraithe agus dhochorraithe an tsáraitheora líomhnaithe a ordú, lena n‑áirítear bac a chur ar a chuntais bhainc agus ar a shócmhainní eile.
33      Dá bhrí sin, le foclaíocht Airteagal 9(5) de Threoir 2004/48, arna léamh i gcomhar le míreanna 1 agus 2 den Airteagal sin, cumhdaítear raon leathan beart sealadach agus ní eisiatar bearta sealadacha atá beartaithe chun éifeachtaí an chinnidh ar an tsubstaint a thuar.
34      Ar an dara dul síos, leanann sé ó chomhthéacs Airteagal 9(5) de Threoir 2004/48 gurb é cuspóir na forála sin an ceart a thabhairt don chosantóir ar a bhfuil beart sealadach dírithe an beart sin a fhoirceannadh má dhealraíonn sé nach bhfuil an t‑iarratasóir ag leanúint den díospóid trí chaingean a thionscnamh as a dtiocfaidh cinneadh ar shubstaint an ábhair laistigh den tréimhse fhorordaithe (féach, de réir analaí, breithiúnas an 13 Meán Fómhair 2001, Schieving-Nijstad agus páirtithe eile, C‑89/99, EU:C:2001:438, mír 42).
35      Ní cheanglaítear le hAirteagal 9(5) de Threoir 2004/48 ar na Ballstáit foráil a dhéanamh maidir le scor uathoibríoch d’éifeachtaí na mbeart sealadach lena mbaineann mar gheall ar dhul in éag na teorann ama a fhorchuirtear ar an iarratasóir chun imeachtaí a thionscnamh as a dtagann cinneadh maidir le substaint an ábhair, ós rud é go bhforáiltear go sainráite leis an bhforáil sin go bhfuil gá le hiarratas ón gcosantóir chun na críche sin (féach, de réir analaí, breithiúnas an 13 Meán Fómhair 2001, Schieving-Nijstad agus páirtithe eile,
C‑89/99, EU:C:2001:438, mír 60).
36      Ina theannta sin, foráiltear le hAirteagal 9(4) den Treoir sin, fiú má ordaíodh na bearta sealadacha gan éisteacht a thabhairt don chosantóir, nach ndéanfar athbhreithniú orthu ach amháin arna iarraidh sin don chosantóir.
37      Ar an tríú dul síos, níl sé beartaithe le forálacha Threoir 2004/48 gach gné de chearta maoine intleachtúla a rialú, ach na gnéithe sin amháin is gné dhílis de, ar thaobh amháin, maidir le forfheidhmiú na gceart sin agus, ar an taobh eile, maidir lena sárú, trína cheangal nach mór do leigheasanna éifeachtacha dlí a bheith ann atá ceaptha chun aon sárú ar cheart maoine intleachtúla atá ann cheana a chosc, a fhoirceannadh nó a cheartú (breithiúnas an 28 Aibreán 2022, Phoenix Contact,
C‑44/21, EU:C:2022:309, mír 39 agus an cásdlí dá dtagraítear). I gcomhréir le hAirteagal 3(1) den Treoir sin, ní mór na bearta, na nósanna imeachta agus na leigheasanna is gá chun forfheidhmiú na gceart sin a áirithiú, inter alia, a bheith cóir agus cothrom.
38      Ina theannta sin, luaitear in Airteagal 3(2) den Treoir sin, beidh na bearta, na nósanna imeachta agus na leigheasanna sin éifeachtach, comhréireach agus athchomhairleach agus cuirfear i bhfeidhm iad ar bhealach lena seachnófar bacainní a chur ar thrádáil dhlisteanach agus lena ndéanfar foráil maidir le coimircí i gcoinne a mí-úsáide. Dá bhrí sin, ceanglaítear leis an bhforáil sin ar na Ballstáit agus, ar deireadh, ar na cúirteanna náisiúnta, ráthaíochtaí a thabhairt nach mbainfear mí-úsáid, go háirithe, as na bearta agus na nósanna imeachta dá dtagraítear in Airteagal 9 de Threoir 2004/48 (breithiúnas an 28 Aibreán 2022,
Phoenix Contact,
C‑44/21, EU:C:2022:309, mír 43 agus an cásdlí dá dtagraítear).
39      Ina theannta sin, is é an cuspóir atá á shaothrú le hAirteagal 9(5) de Threoir 2004/48, mar is léir freisin ó aithris 22 den Treoir sin, a áirithiú nach bhfanfaidh na bearta sealadacha lena mbaineann i bhfeidhm ar feadh tréimhse éiginnte gan rialú ar an tsubstaint. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe le hAirteagal 9(5), arna léamh i gcomhar le hAirteagal 3 den Treoir sin, cosc a chur ar úsáid dhíréireach nó mhí-úsáideach beart sealadach agus cruthú bacainní ar thrádáil dhlisteanach a sheachaint, tríd an bhféidearthacht a ráthú don chosantóir iarratas a dhéanamh go ndéanfaí iad a chúlghairm mura dtionscnaíonn an t‑iarratasóir imeachtaí maidir le substaint an ábhair.
40      Dá bhrí sin, tá Airteagal 9(5) de Threoir 2004/48, nach bhforáiltear leis d’aon eisceacht ón riail a leagtar síos ann, ar cheann de na ráthaíochtaí, ar mhaithe leis an gcosantóir, a mheas reachtas an Aontais gur ghá foráil a dhéanamh mar mhalairt ar bhearta sealadacha tapa agus éifeachtacha, a thug sé agus a dhéanann dochar do leasanna an chosantóra (féach, chuige sin, breithiúnas an 28 Aibreán 2022, Phoenix Contact, C‑44/21, EU:C:2022:309, míreanna 43 go 48).
41      Dá gcoinneofaí bearta sealadacha áirithe i bhfeidhm gan ceangal a bheith ar an iarratasóir imeachtaí a thionscnamh maidir le substaint an cháis, d’fhéadfadh cásanna a bheith ann ina leanfadh beart sealadach, ar cosúil go bhfuil údar leis i gcomhthéacs nós imeachta práinne, ach a d’fhéadfadh a bheith gan údar ansin, d’éifeacht a bheith aige ar an gcosantóir in éagmais athbhreithniú breithiúnach ar shubstaint an cháis agus go bhféadfadh sé an bonn a bhaint, agus bearta á gcur i bhfeidhm chun cearta maoine intleachtúla a fhorfheidhmiú, den chuspóir a shaothraítear le hAirteagal 9(5) de Threoir 2004/48 agus de phrionsabal na comhréireachta, dá dtagraítear in Airteagal 3(2) de.
42      Thairis sin, ní féidir forlámhas a bheith ag prionsabal na barainneachta nós imeachta, a bhfuil an chúirt a rinne an tarchur ag brath air, ar fhorálacha sainráite dhlí tánaisteach an Aontais, lena gceanglaítear coimircí a bhunú chun cearta na cosanta a chosaint, mar a leagtar amach in Airteagail 3 agus 9 de Threoir 2004/48, arna léamh i bhfianaise Airteagal 50 de Chomhaontú TRIPS agus Airteagail 47 agus 48 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh.
43      Ar deireadh, ní féidir Airteagal 2(1) de Threoir 2004/48, ónar léir go bhfuil feidhm ag an Treoir sin gan dochar do na modhanna dá bhforáiltear nó a d’fhéadfaí a fhoráil, go háirithe, sa reachtaíocht náisiúnta, a mhéid atá na modhanna sin níos fabhraí do shealbhóirí cirt (breithiúnas an 28 Aibreán 2022, Phoenix Contact, C‑44/21, EU:C:2022:309, mír 37 agus an cásdlí dá dtagraítear), a léiriú sa chaoi go gceadaítear leis bearta sealadacha áirithe fanacht i bhfeidhm gan ceangal a bheith ar an iarratasóir, a bhraitheann ar cheart maoine intleachtúla, imeachtaí a thionscnamh. Cé go bhféadfadh riail náisiúnta lena bhforáiltear do chothabháil den sórt sin a bheith níos fabhraí do shealbhóirí ceart maoine intleachtúla, bhunaigh reachtas an Aontais na coinníollacha maidir le bearta sealadacha a chur i bhfeidhm in Airteagail 3 agus 9 den Treoir sin, ar bhealach atá comhsheasmhach le hAirteagal 50 de Chomhaontú TRIPS, agus cothromaíocht á háirithiú ag an am céanna idir cearta shealbhóir na gceart maoine intleachtúla agus cearta na cosanta faoi Airteagail 47 agus 48 den Chairt um Chearta Bunúsacha. Dá bhrí sin, ní thagann coinníollacha cur i bhfeidhm den sórt sin faoi neamhspleáchas nós imeachta na mBallstát.
44      Ar an gceathrú dul síos, sonraíonn an chúirt a rinne an tarchur, de réir roinnt litríocht acadúla, nach dtagann na réamhbhearta dá bhforáiltear in Airteagal 132(4) de CMT faoi raon feidhme na mbeart sealadach dá dtagraítear in Airteagal 9(5) de Threoir 2004/48. Murab ionann agus bearta sealadacha sa chiall is beaichte, meastar go bhféachann na bearta sin le cearta maoine intleachtúla a chosaint ar an mbealach céanna le cinneadh críochnaitheach. Tríd an gcinneadh maidir le substaint an cháis a thuar, is bearta sealadacha urghnácha iad.
45      I ndáil leis sin, is faoin gcúirt náisiúnta atá sé a chinneadh an bearta sealadacha iad na réamhbhearta arna nglacadh sna príomhimeachtaí de réir bhrí Airteagal 9(1)(a) de Threoir 2004/48.
46      Is féidir a thabhairt faoi deara, áfach, ar an gcéad dul síos, go bhfuil comhthuiscint ann go bhféadfaidh an t‑iarratasóir agus an cosantóir araon imeachtaí a thionscnamh ar an tsubstaint, agus mar thoradh air sin nach ndealraíonn sé go bhfuil réamhbhearta den sórt sin cinntitheach ó thaobh an dlí de, ós rud é go bhfuil siad aicmithe ag an reachtas mar bhearta sealadacha (féach, de réir analaí, breithiúnas an 16 Meitheamh 1998, Hermès, C‑53/96, EU:C:1998:292, mír 38).
47      Ar an dara dul síos, ba cheart a mheabhrú gur léir ó chásdlí na Cúirte ‘nach féidir le toilteanas na bpáirtithe glacadh le breithiúnas eatramhach mar réiteach “cinntitheach” ar a ndíospóid cineál dlíthiúil birt a aicmítear mar bheart “sealadach” de réir bhrí Airteagal 50 de [Chomhaontú TRIPS] a athrú’ (breithiúnas an 16 Meitheamh 1998, Hermès, C‑53/96, EU:C:1998:292, mír 44).
48      I bhfianaise na mbreithnithe sin go léir, is é an freagra ar an gceist a tharchuirtear ná nach mór Airteagal 9(5) de Threoir 2004/48 a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leis ar fheidhmiú forála náisiúnta lena gceadaítear go gcoimeádfaí bearta sealadacha áirithe, amhail bearta sealadacha atá ceaptha chun éifeachtaí cinneadh ar shubstaint an cháis a thuar, i gcás nár thionscain an t‑iarratasóir caingean as a n‑eascraíonn cinneadh den sórt sin laistigh den tréimhse a leagtar síos in Airteagal 9(5) agus go n‑iarrann an cosantóir go n‑aisghairfí na bearta sealadacha sin nó go bhfoirceannfaí a n‑éifeachtaí ar bhealach eile.
Costais
49      Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an tOchtú Dlísheomra) mar seo a leanas:
Maidir le hAirteagal 9(5) de Threoir 2004/48/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2004 maidir le cearta maoine intleachtúla a fhorfheidhmiú
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
cuirtear cosc leis ar fheidhmiú forála náisiúnta lena gceadaítear go gcoimeádfaí bearta sealadacha áirithe, amhail bearta eatramhacha atá ceaptha chun éifeachtaí cinneadh ar shubstaint an cháis a thuar, i gcás nár thionscain an t‑iarratasóir caingean as a n‑eascraíonn cinneadh den sórt sin laistigh den tréimhse a leagtar síos in Airteagal 9(5) agus go n‑iarrann an cosantóir go n‑aisghairfí na bearta sealadacha sin nó go bhfoirceannfaí a n‑éifeachtaí ar bhealach eile.
[Sínithe]
*      Teanga an cháis: an Iodáilis.