61992CJ0017_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση C-17/92,
που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Tribunal Supremo προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ
Federacion de Distribuidores Cinematograficos (Fedicine)
και
Estado Espanol,
υποστηριζομένου από την
Union de Productores de Cine y Television
παρεμβαίνουσα,
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία των άρθρων 30 έως 36, 59 και 92 της Συνθήκης ΕΟΚ, καθώς και της οδηγίας 63/607/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 15ης Οκτωβρίου 1963, περί της θέσεως σε εφαρμογή των διατάξεων του γενικού προγράμματος για την κατάργηση των περιορισμών στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών στον τομέα της κινηματογραφίας (ΕΕ ειδ. έκδ. 06/001, σ. 22), της δεύτερης οδηγίας 65/264/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 13ης Μαΐου 1965, περί της θέσεως σε εφαρμογή των διατάξεων των γενικών προγραμμάτων για την κατάργηση των περιορισμών στο δικαίωμα εγκαταστάσεως και στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών στον τομέα της κινηματογραφίας (ΕΕ ειδ. έκδ. 06/001, σ. 58), και της Γενικής Συμφωνίας Δασμών και Εμπορίου (ΓΣΔΕ),
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πέμπτο τμήμα),
συγκείμενο από τους G. C. Rodriguez Iglesias, πρόεδρο τμήματος, R. Joliet, J. C. Moitinho de Almeida, F. Grevisse και D. A. O. Edward, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: W. Van Gerven
γραμματέας: J.-G. Giraud
λαμβάνοντας υπόψη τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν:
* η Federacion de Distribuidores Cinematograficos, εκπροσωπουμένη από τον Manuel Lanchares Larre, Procurador de los Tribunales, και τον Manuel Villar Arregui, δικηγόρο Μαδρίτης,
* η Ισπανική Κυβέρνηση, εκπροσωπουμένη από τον Alberto Jose Navarro Gonzalez, γενικό διευθυντή της υπηρεσίας συντονισμού κοινοτικών νομικών και θεσμικών θεμάτων, και την Gloria Calvo Diaz, δικηγόρο του Κράτους για διαφορές αφορώσες το κοινοτικό δίκαιο,
* η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπουμένη από τους Pieter Van Nuffel και Daniel Calleja, μέλη της Nομικής Yπηρεσίας,
έχοντας υπόψη την έκθεση του εισηγητή δικαστή,
αφού αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 104, παράγραφος 4, του Κανονισμού Διαδικασίας, τη μη διεξαγωγή προφορικής διαδικασίας,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 18ης Φεβρουαρίου 1993,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με διάταξη της 12ης Δεκεμβρίου 1991, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 22 Ιανουαρίου 1992, το Tribunal Supremo, "Sala tercera" (de lo Contencioso-Administrativo), (στο εξής: Tribunal Supremo) υπέβαλε, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, προδικαστικό ερώτημα ως προς την ερμηνεία διατάξεων της Συνθήκης προκειμένου να κρίνει αν συμβιβάζεται με το κοινοτικό δίκαιο εθνική ρύθμιση η οποία εξαρτά τη χορήγηση αδειών μεταγλωττίσεως ταινιών τρίτων χωρών, ενόψει της διανομής τους στην Ισπανία μεταγλωττισμένων σε μία από τις επίσημες γλώσσες της χώρας, από την προηγούμενη σύναψη, από την αιτουμένη τέτοια άδεια επιχείρηση διανομής, συμβάσεως που της επιβάλλει να εξασφαλίσει τη διανομή ισπανικής ταινίας.
2 Το ερώτημα αυτό ανέκυψε στα πλαίσια προσφυγής που άσκησε η ισπανικού δικαίου ένωση Federacion de Distribuidores Cinematograficos (στο εξής: Fedicine) με αίτημα την ακύρωση του μοναδικού άρθρου του Real Decreto Legislativo (βασιλικό διάταγμα) 1257/1986, της 13ης Ιουνίου, που εκδόθηκε για την προσαρμογή του Ley (νόμου) της 27ης Απριλίου 1946, καθώς και του Ley 3/1980 της 10ης Ιανουαρίου στους κανόνες του κοινοτικού δικαίου δυνάμει νομοθετικής εξουσιοδοτήσεως που χορηγήθηκε με τον Ley de Bases (βασικό νόμο) της 27ης Δεκεμβρίου 1986 (Boletin Oficial del Estado αριθ. 153 της 27ης Ιουνίου 1986, σ. 23427, στο εξής: Real Decreto Legislativo).
3 Το μοναδικό άρθρο, το οποίο τέθηκε σε ισχύ από 1ης Ιουλίου 1986, έχει ως εξής:
"1. Οι νομίμως συσταθείσες επιχειρήσεις διανομής μπορούν να διανέμουν ελεύθερα τις παραγόμενες εντός της Κοινότητας ταινίες.
2. Οι ανωτέρω επιχειρήσεις έχουν επίσης δικαίωμα να λαμβάνουν μέχρι τέσσερις κατ' ανώτατο όριο άδειες μεταγλωττίσεως ταινιών προελεύσεως τρίτων χωρών σε μία από τις επίσημες γλώσσες της χώρας για κάθε ισπανική ταινία για την οποία αποδεικνύουν ότι έχουν συνάψει σύμβαση διανομής υπό τις εξής προϋποθέσεις:
α) η πρώτη άδεια χορηγείται μόλις το Instituto de la Cinematografia y de las Artes Audiovisuales (Ινστιτούτο Κινηματογράφου και Οπτικοακουστικών Τεχνών) ενημερωθεί για την έναρξη του γυρίσματος ισπανικής ταινίας για την οποία ο διανομέας, ο οποίος ζητεί την άδεια, έχει προηγουμένως υπογράψει σύμβαση. Η άδεια αυτή ακυρώνεται αυτομάτως εάν η ταινία δεν υποβάλλεται για θεώρηση ελέγχου εντός προθεσμίας 200 ημερών από της ενάρξεως του γυρίσματος. Το Instituto de la Cinematografia y de las Artes Audiovisuales μπορεί να παρατείνει την προθεσμία κατόπιν αιτιολογημένης αιτήσεως των ενδιαφερομένων.
β) Η δεύτερη, τρίτη και τέταρτη άδεια χορηγούνται εφόσον αποδεικνύεται ότι η ταινία απέφερε ακαθάριστα έσοδα 30, 60 και 100 εκατομμυρίων πεσετών (ΡΤΑ) αντίστοιχα.
3. Η διανομή μεταγλωττισμένης ταινίας παραγωγής τρίτης χώρας προϋποθέτει αναγκαστικά ότι έχει ληφθεί προηγουμένως η αντίστοιχη άδεια."
4 Ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου η Fedicine υποστήριξε ότι το Real Decreto Legislativo ήταν μέτρο προστατευτισμού, περιοριστικό και εισάγον δυσμενή διάκριση, αντίθετο προς τα άρθρα 30 έως 36, 59 και 92 της Συνθήκης ΕΟΚ, καθώς και την οδηγία 63/607/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 15ης Οκτωβρίου 1963, περί της θέσεως σε εφαρμογή των διατάξεων του γενικού προγράμματος για την κατάργηση των περιορισμών στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών στον τομέα της κινηματογραφίας (ΕΕ ειδ. έκδ. 06/001, σ. 22, στο εξής: γενικό πρόγραμμα), τη δεύτερη οδηγία 65/264/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 13ης Μαΐου 1965, περί της θέσεως σε εφαρμογή των διατάξεων των γενικών προγραμμάτων για την κατάργηση των περιορισμών στο δικαίωμα εγκαταστάσεως και στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών στον τομέα της κινηματογραφίας (ΕΕ ειδ. έκδ. 06/001, σ. 58, στο εξής: δεύτερη οδηγία), και της Γενικής Συμφωνίας Δασμών και Εμπορίου (ΓΣΔΕ).
5 Το Tribunal Supremo έκρινε ότι, εφόσον τίθεται ενώπιόν του πρόβλημα ερμηνείας του κοινοτικού δικαίου και αποφαίνεται σε πρώτο και τελευταίο βαθμό, ήταν υποχρεωμένο να υποβάλει προδικαστικό ερώτημα.
6 Το ερώτημα αυτό έχει ως εξής:
"Συμβιβάζεται με την κοινοτική έννομη τάξη μέτρο το οποίο εξαρτά τη χορήγηση αδειών μεταγλωττίσεως των κινηματογραφικών έργων των τρίτων χωρών * για τη διανομή τους στην Ισπανία, μεταγλωττισμένων σε οποιαδήποτε επίσημη γλώσσα της Ισπανίας * από τον όρον ότι η επιχείρηση που ζητεί την άδεια έχει συνάψει προηγουμένως σύμβαση για τη διανομή ισπανικού κινηματογραφικού έργου;"
7 Στην έκθεση του εισηγητή δικαστή εκτίθενται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά της διαφοράς στην κύρια δίκη, η εξέλιξη της διαδικασίας, καθώς και οι έγγραφες παρατηρήσεις των διαδίκων. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνον καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
8 Κατ' αρχάς, πρέπει να υπομνησθεί ότι στα πλαίσια του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, το Δικαστήριο δεν μπορεί να αποφανθεί ούτε επί της ερμηνείας εθνικών νομοθετικών ή κανονιστικών διατάξεων ούτε αν τέτοιες διατάξεις συμβιβάζονται με το κοινοτικό δίκαιο. Μπορεί ωστόσο να παράσχει στο εθνικό δικαστήριο τα στοιχεία που αναφέρονται στην ερμηνεία του κοινοτικού δικαίου τα οποία θα του δώσουν τη δυνατότητα να επιλύσει το νομικό ζήτημα το οποίο αντιμετωπίζει. Από τη δικογραφία προκύπτει ότι, με το υποβληθέν ερώτημα, το εθνικό δικαστήριο θέλει να πληροφορηθεί αν οι κανόνες της Συνθήκης περί ελεύθερης παροχής υπηρεσιών και ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων έχουν την έννοια ότι αντίκεινται σε εθνική ρύθμιση η οποία επιφυλάσσει την παραχώρηση αδειών μεταγλωττίσεως, σε μία από τις επίσημες γλώσσες της χώρας, ταινιών προελεύσεως τρίτων χωρών σε επιχειρήσεις που αναλαμβάνουν την υποχρέωση διανομής ταινιών εγχώριας παραγωγής.
Επί των εφαρμοστέων διατάξεων του κοινοτικού δικαίου
9 Κατ' αρχάς, πρέπει να προσδιοριστούν οι διατάξεις της Συνθήκης στις οποίες υπάγεται η δραστηριότητα διανομής ταινιών.
10 Από την απόφαση της 6ης Οκτωβρίου 1982 στην υπόθεση 262/81, Coditel (Συλλογή 1982, σ. 3381, σκέψη 11), προκύπτει ότι η εκμετάλλευση ταινιών με την προβολή τους σε κινηματογραφικές αίθουσες ή στην τηλεόραση εμπεριέχει το δικαίωμα του δημιουργού να εξαρτά κάθε δημόσια προβολή του έργου από την έγκρισή του και ότι η, κατ' αυτόν τον τρόπο, εμπορική εκμετάλλευση ταινιών, η οποία συνεπάγεται τη χορήγηση αδειών προβολής, αποτελεί δραστηριότητα η οποία εμπίπτει στο πεδίο της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών.
11 Η υπηρεσία αυτή είναι ιδίως η υπηρεσία που παρέχουν οι παραγωγοί ταινιών στους διανομείς με την εκχώρηση σ' αυτούς του δικαιώματος αναπαραγωγής των ταινιών τους και οργανώσεως δημοσίων προβολών τους. Οσάκις οι παραγωγοί και οι διανομείς δεν είναι εγκατεστημένοι στο ίδιο κράτος μέλος, η υπηρεσία αυτή περιβάλλεται διασυνοριακό χαρακτήρα. Τέλος, δεδομένου ότι οι διανομείς αναμεταβιβάζουν στους παραγωγούς μέρος των εισπράξεων από την προβολή των ταινιών σε κινηματογραφικές αίθουσες, η υπηρεσία αυτή παρέχεται επίσης έναντι αμοιβής κατά την έννοια του άρθρου 60 της Συνθήκης.
12 Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι τα ζητήματα που θέτει το εθνικό δικαστήριο πρέπει να εξετασθούν υπό το πρίσμα του άρθρου 59 της Συνθήκης.
Επί της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών
13 'Οσον αφορά το άρθρο 59, κατά πάγια νομολογία (βλ. ιδίως αποφάσεις της 25ης Ιουλίου 1991 στην υπόθεση C-288/89, Collectieve Antennevoorziening Gouda, Συλλογή 1991, σ. Ι-4007, σκέψη 10, και στην υπόθεση C-353/89, Επιτροπή κατά Κάτω Χωρών, Συλλογή 1991, σ. 4069, σκέψη 14), η ελεύθερη παροχή υπηρεσιών επιβάλλει, ιδίως, την κατάργηση οποιωνδήποτε διακρίσεων εις βάρος των παρεχόντων υπηρεσίες προσώπων, συνεπεία της ιθαγενείας τους ή του γεγονότος ότι είναι εγκατεστημένα σε κράτος μέλος άλλο από εκείνο όπου πρέπει να παρασχεθεί η υπηρεσία.
14 Συναφώς, πρέπει να τονισθεί ότι το Real Decreto Legislativo, εξαρτώντας τη χορήγηση αδειών μεταγλωττίσεως ταινιών προελεύσεως τρίτων χωρών από το γύρισμα και τη διανομή ισπανικών ταινιών, ευνοεί τους παραγωγούς αυτών των ταινιών σε σχέση με τους εγκατεστημένους σε άλλα κράτη μέλη παραγωγούς που θέλουν να προβάλλουν τις ταινίες τους στην Ισπανία.
15 Συγκεκριμένα, από τα στοιχεία που παραθέτει η Επιτροπή προκύπτει ότι οι κινηματογραφικές επιλογές του ισπανικού κοινού εστιάζονται σε πολύ μεγάλο βαθμό στις ταινίες τρίτων χωρών, ιδίως ταινιών προερχομένων από τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, εφόσον είναι μεταγλωττισμένες σε μία από τις επίσημες γλώσσες τις Ισπανίας. Το Real Decreto Legislativo εξαρτά τη χορήγηση αδειών μεταγλωττίσεως των ταινιών αυτών από την υποχρέωση διανομής ισπανικής ταινίας. Κατ' αυτόν τον τρόπο, ευνοεί τους παραγωγούς ισπανικών ταινιών σε σχέση με τους παραγωγούς ταινιών εγκατεστημένους σε άλλα κράτη μέλη, δεδομένου ότι οι πρώτοι είναι εξασφαλισμένοι όσον αφορά τη διανομή των ταινιών τους και τις αντιστοιχούσες εισπράξεις τους, ενώ οι δεύτεροι εξαρτώνται μόνον από την επιλογή των Ισπανών διανομέων. Επομένως, η υποχρέωση αυτή ενέχει προστατευτικά αποτελέσματα υπέρ των επιχειρήσεων παραγωγής ισπανικών ταινιών και πλήττει κατά το ίδιο μέτρο τις επιχειρήσεις της αυτής κατηγορίας που είναι εγκατεστημένες σε άλλα κράτη μέλη. Δεδομένου ότι κατ' αυτόν τον τρόπο οι παραγωγοί ταινιών άλλων κρατών μελών στερούνται του πλεονεκτήματος που χορηγείται στους παραγωγούς ισπανικών ταινιών, ο περιορισμός αυτός συνιστά δυσμενή διάκριση.
16 'Οπως τόνισε το Δικαστήριο στην απόφασή του της 26ης Απριλίου 1988 στην υπόθεση 352/85, Bond van Adverteerders (Συλλογή 1988, σ. 2085, σκέψεις 32 έως 34), και στις προαναφερθείσες αποφάσεις του της 25ης Ιουλίου 1991, Collectieve Antennevoorziening Gouda (σκέψη 10) και Επιτροπή κατά Κάτω Χωρών (σκέψη 15), εθνικές ρυθμίσεις που δεν έχουν αδιακρίτως εφαρμογή στις παροχές υπηρεσιών ανεξαρτήτως της προελεύσεώς τους και που εισάγουν, ως εκ τούτου, δυσμενείς διακρίσεις συμβιβάζονται με το κοινοτικό δίκαιο μόνον αν μπορούν να υπαχθούν σε ρητή εξαιρετική διάταξη, όπως το άρθρο 56 στο οποίο παραπέμπει το άρθρο 66. Από τις αποφάσεις αυτές προκύπτει επίσης ότι οι σκοποί οικονομικής φύσεως δεν μπορούν να στοιχειοθετούν λόγους δημοσίας τάξεως κατά την έννοια αυτού του άρθρου.
17 Το Real Decreto Legislativo επιδιώκει αναμφισβήτητα τέτοιον οικονομικό σκοπό, δεδομένου ότι, αποσκοπώντας στην εξασφάλιση της διανομής μεγάλου αριθμού ισπανικών ταινιών, επιτυγχάνει να διασφαλίζει ικανοποιητικές εισπράξεις στους παραγωγούς αυτών των ταινιών.
18 Η Ισπανική Κυβέρνηση υποστήριξε εντούτοις ότι το Real Decreto Legislativo επιδίωκε πολιτιστικούς σκοπούς, συγκεκριμένα δε την προστασία της εθνικής κινηματογραφικής παραγωγής.
19 Το επιχείρημα αυτό δεν μπορεί να γίνει δεκτό.
20 Εκτός του ότι η πολιτική στον πολιτιστικό τομέα δεν περιλαμβάνεται στους δικαιολογητικούς λόγους που προβλέπονται στο άρθρο 56, πρέπει να τονιστεί ότι το Real Decreto Legislativo ευνοεί τη διανομή εθνικών ταινιών, ανεξαρτήτως του περιεχομένου ή της ποιότητάς τους.
21 Υπ' αυτές τις συνθήκες, συνάγεται ότι η εξάρτηση της χορηγήσεως αδειών μεταγλωττίσεως ταινιών προελεύσεως τρίτων χωρών από τη διανομή εθνικών ταινιών επιδιώκει σκοπό αμιγώς οικονομικής φύσεως που δεν στοιχειοθετεί λόγο δημοσίας τάξεως κατά την έννοια του άρθρου 56 της Συνθήκης.
22 Συνεπώς, στο εθνικό δικαστήριο πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι οι διατάξεις της Συνθήκης περί ελεύθερης παροχής υπηρεσιών έχουν την έννοια ότι αντιτίθενται σε εθνική κανονιστική ρύθμιση που επιφυλάσσει τη χορήγηση αδειών μεταγλωττίσεως, σε μία από τις επίσημες γλώσσες της χώρας, των κινηματογραφικών έργων προελεύσεως τρίτων χωρών στους διανομείς οι οποίοι αναλαμβάνουν την υποχρέωση διανομής εγχωρίων κινηματογραφικών έργων.
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
23 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Ισπανική Κυβέρνηση και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, οι οποίες κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πέμπτο τμήμα),
κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε με διάταξη της 12ης Δεκεμβρίου 1991 το Tribunal Supremo, αποφαίνεται:
Οι διατάξεις της Συνθήκης περί ελεύθερης παροχής υπηρεσιών έχουν την έννοια ότι αντιτίθενται σε εθνική κανονιστική ρύθμιση που επιφυλάσσει τη χορήγηση αδειών μεταγλωττίσεως, σε μία από τις επίσημες γλώσσες της χώρας, των κινηματογραφικών έργων προελεύσεως τρίτων χωρών στους διανομείς οι οποίοι αναλαμβάνουν την υποχρέωση διανομής εγχωρίων κινηματογραφικών έργων.