62017TJ0330_RES
Kawża T‑330/17
Ceobus et
vs
Il-Kummissjoni Ewropea
Sentenza tal-Qorti Ġenerali (L-Ewwel Awla) tat-12 ta’ Lulju 2019
“Għajnuna mill-Istat — Skema ta’ għajnuna implimentata minn Franza bejn l-1994 u l-2008 — Sussidji għall-investiment mogħtija mir-Reġjun ta’ Île-de-France — Deċiżjoni li tiddikjara l-iskema ta’ għajnuna bħala kompatibbli mas-suq intern — Kunċetti ta’ ‘għajnuna eżistenti’ u ta’ ‘għajnuna ġdida’ — Artikolu 107 TFUE — Artikolu 108 TFUE — Artikolu (1)(b)(i) u (v) tar-Regolament (UE) 2015/1589 — Terminu ta’ preskrizzjoni — Artikolu 17 tar-Regolament 2015/1589”
Rikors għal annullament – Ammissibbiltà – Ċaħda ta’ rikors fuq il-mertu mingħajr ma tittieħed deċiżjoni fuq l-ammissibbiltà – Setgħa diskrezzjonali tal-qorti tal-Unjoni
(Artikolu 263 TFUE)
(ara l-punti 26, 27)
Għajnuna mogħtija mill-Istati – Għajnuna mogħtija bi ksur tar-regoli proċedurali previsti fl-Artikolu 108(3) TFUE – Obbligi tal-qrati nazzjonali
(Artikolu 108(3) TFUE)
(ara l-punti 32, 33)
Għajnuna mogħtija mill-Istati – Għajnuna eżistenti u għajnuna ġdida – Kwalifika bħala għajnuna eżistenti – Kriterji – Evoluzzjoni tas-suq intern – Materjal issussidjat li jista’ jintuża mill-benefiċjarji tal-għajnuna fil-kuntest ta’ attivitajiet miftuħa għall-kompetizzjoni qabel l-introduzzjoni tal-iskema ta’ għajnuna – Assenza ta’ għajnuna eżistenti
(Artikolu 107 TFUE; Regolament tal-Kunsill Nru 2015/1589, Artikolu 1(b)(v))
(ara l-punti 52sa 62)
Għajnuna mogħtija mill-Istati – Irkupru ta’ għajnuna illegali – Preskrizzjoni deċennali tal-Artikolu 17 tar-Regolament Nru 2015/1589 – Kamp ta’ applikazzjoni – Deċiżjoni tal-Kummissjoni li tiddikjara skema ta’ għajnuna implimentata illegalment kompatibbli mas-suq intern – Esklużjoni – Applikabbiltà tar-regoli ta’ preskrizzjoni fis-seħħ quddiem il-qorti nazzjonali adita bl-irkupru tal-għajnuna
(Regolament tal-Kunsill Nru 2015/1589, Artikolu 17)
(ara l-punti 69 sa 82)
Sunt
Fis-sentenzi tat-12 ta’ Lulju 2019, Keolis CIF et vs Il-Kummissjoni (T-289/17) Transdev et vs Il-Kummissjoni (T-291/17), Région Île-de-France vs Il-Kummissjoni (T-292/17), Optile vs Il-Kummissjoni (T-309/17), Ceobus et vs Il-Kummissjoni (T-330/17) u STIF-IDF vs Il-Kummissjoni (T-738/17), il-Qorti Ġenerali ċaħdet diversi talbiet għal annullament parzjali tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni tat-2 ta’ Frar 2017 dwar żewġ skemi ta’ għajnuna implementata minn Franza favur impriżi ta’ trasport bix-xarabank fir-Reġjun ta’ Île-de-France (
1
).
Dawn il-kawżi kollha jidħlu fil-kuntest tal-għoti ta’ żewġ skemi ta’ għajnuna favur impriżi ta’ trasport bix-xarabank fir-reġjun Île-de-France, l-ewwel waħda, implementata mir-Reġjun ta’ Île-de-France, bejn l-1994 u l-2008, u, it-tieni nett, implementat mis-Syndicat Transport Île de France (STIF-IDF), sa mill-2008. L-għajnuna mogħtija taħt dawn l-iskemi kienet intiża sabiex tiffavorixxi l-akkwist ta’ materjal mill-impriżi ta’ trasport pubbliku regolari mir-reġjun tal-Île-de-France u sabiex jiġu kkumpensati l-ispejjeż ta’ investiment sostnuti minn dawn tal-aħħar.
Fid-deċiżjoni kkontestata quddiem il-Qorti Ġenerali, il-Kummissjoni qieset, l-ewwel nett, li dawn iż-żewġ skemi ta’ għajnuna kienu kompatibbli mas-suq intern. It-tieni nett, hija madankollu kkonkludiet li l-għajnuna finanzjarja mogħtija abbażi ta’ dawn l-iskemi kienet ġiet implementata illegalment, sa fejn dawn kienu jikkostitwixxu “għajnuna ġdida” u ma kinux ġew innotifikati lilha. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni, b’mod iktar partikolari, ikkonstatat ksur tal-Artikolu 108(3) TFUE, li jipprojbixxi lill-Istati Membri li jipprevedu li jagħtu jew li jemendaw għajnuna mill-Istat li jimplementaw il-miżuri proposti qabel ma l-Kummissjoni wettqet kontroll minn qabel fuq il-proġetti tagħha. L-Artikolu 108(3) TFUE jipprevedi, għalhekk, obbligu ta’ “standstill” li japplika għall-għajnuna ġdida, iżda mhux għall-għajnuna eżistenti.
Permezz tas-sentenzi Keolis CIF et vs Il-Kummissjoni, Transdev et vs Il-Kummissjoni, Optile vs Il-Kummissjoni u Ceobus et vs Il-Kummissjoni, il-Qorti Ġenerali ċaħdet ir-rikorsi ppreżentati minn diversi operaturi ta’ netwerks ta’ trasport bit-triq ta’ vjaġġaturi fit-territorju ta’ dan ir-reġjun, intiżi għall-annullament tad-deċiżjoni kkontestata sa fejn din tirrigwarda l-iskema ta’ għajnuna implementata mir-Reġjun ta’ Île-de-France bejn l-1994 u l-2008. F’dan il-kuntest, diversi rikorrenti ressqu lmenti bbażati fuq diversi ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni mill-Kummissjoni, li madankollu ġew kollha miċħuda mill-Qorti Ġenerali. Insostenn tar-rikorsi tagħhom, ir-rikorrenti kkontestaw, barra minn hekk, il-klassifikazzjoni ta’ għajnuna ġdida tas-sussidji għall-investiment irċevuti mill-impriżi ta’ trasport abbażi tal-iskema ta’ għajnuna inkwistjoni. L-operaturi tan-netwerks tat-trasport bit-triq jinvokaw, barra minn hekk, ksur tar-regoli ta’ preskrizzjoni previsti fl-Artikolu 17 tar-Regolament Nru 2015/1589 (
2
).
Fir-rigward tal-klassifikazzjoni bħala għajnuna ġdida tal-iskema ta’ għajnuna implementata mir-Reġjun ta’ Île-de-France bejn l-1994 u l-2008, il-Qorti Ġenerali, minn naħa, ċaħdet l-ilmenti bbażati fuq ksur tal-Artikolu 1(b)(i) tar-Regolament Nru 2015/1589, li jgħid li l-għajnuna introdotta qabel id-dħul fis-seħħ tat-Trattat FUE fl-Istat Membru kkonċernat hija kkunsidrata bħala eżistenti. Fil-fatt, ir-rikorrenti ma pproduċewx quddiem il-Qorti Ġenerali l-provi suffiċjenti sabiex jiġi stabbilit li l-iskema ta’ għajnuna inkwistjoni kienet ġiet introdotta f’data preċedenti għal dik tad-dħul fis-seħħ tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ekonomika Ewropea fi Franza, fl-1 ta’ Jannar 1958. Min-naħa l-oħra, il-Qorti Ġenerali ċaħdet l-ilmenti bbażati fuq ksur tal-Artikolu 1(b)(v) tar-Regolament Nru 2015/1589, li jipprovdi li kull għajnuna li ma kinitx tikkostitwixxi għajnuna fil-mument tad-dħul fis-seħħ tagħha, iżda li sussegwentement saret, minħabba l-iżvilupp tas-suq intern, u mingħajr ma ġiet emendata mill-Istat Membru, titqies li kienet teżisti. F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali enfasizzat li l-impriżi ta’ trasport li jibbenefikaw mill-għajnuna mogħtija kienu jistgħu jużaw, sa mill-introduzzjoni tal-iskema ta’ għajnuna inkwistjoni, it-tagħmir iffinanzjat minn din l-għajnuna fil-kuntest ta’ attivitajiet ta’ trasport miftuħa għall-kompetizzjoni. Barra minn hekk, fir-rigward tal-perijodu bejn l-1994 u l-2008, l-impriżi ta’ trasport ikkonċernati ma kinux ikkontestaw il-klassifikazzjoni tas-sussidji mogħtija bħala għajnuna mill-Istat fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE. Barra minn hekk, il-konklużjoni tal-Kummissjoni li tipprovdi li l-kriterji kollha previsti f’din id-dispożizzjoni kienu sodisfatti għal dan il-perijodu kienet konformi mal-analiżi li tinsab f’diversi deċiżjonijiet tal-qrati nazzjonali mogħtija f’dan il-qasam.
Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali ċaħdet l-ilmenti bbażati fuq ksur tal-Artikolu 17 tar-Regolament Nru 2015/1589, li jipprevedi terminu ta’ preskrizzjoni ta’ għaxar snin fil-qasam tal-irkupru tal-għajnuna. F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali rrilevat li r-regoli fil-qasam tal-preskrizzjoni ddefiniti f’din id-dispożizzjoni huma relatati biss mas-setgħat tal-Kummissjoni, b’tali mod li ma humiex intiżi li japplikaw f’każ fejn, bħal f’dan il-każ, il-Kummissjoni rrikonoxxiet il-kompatibbiltà tal-għajnuna mogħtija illegalment mas-suq intern wara l-għoti tagħhom. Madankollu, il-Qorti Ġenerali fakkret li s-setgħat tal-awtoritajiet nazzjonali li jikkonċernaw l-irkupru eventwali ta’ tali għajnuna jibqgħu suġġetti biss għar-regoli ta’ preskrizzjoni tad-dritt nazzjonali applikabbli quddiem il-qorti nazzjonali.
Permezz tas-sentenza Région Île-de-France vs Il-Kummissjoni, il-Qorti Ġenerali ċaħdet ir-rikors ippreżentat mir-Reġjun ta’ Île-de-France. Il-Qorti Ġenerali kkunsidrat li r-rikorrenti ma tistax tikkritika lill-Kummissjoni li wettqet ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni fil-kuntest tal-evalwazzjonijiet tagħha dwar in-natura selettiva tal-iskema ta’ għajnuna li hija implimentat bejn l-1994 u l-2008 u għall-vantaġġ ekonomiku indebitu mogħti lill-benefiċjarji ta’ din l-iskema. Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali qieset li ma kienx hemm lok li tiġi kkontestata l-fondatezza tal-evalwazzjonijiet, fid-deċiżjoni kkontestata, dwar l-eżistenza ta’ vantaġġ ekonomiku u s-selettività tal-iskema. F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Prim’ Istanza ppreċiżat li l-impriżi li joriġinaw minn Stati Membri oħra jew minn reġjuni oħra Franċiżi ma kinux eliġibbli għall-għoti tas-sussidji kontenzjużi li minnhom biss l-impriżi attivi fis-suq tat-trasport regolari tal-passiġġieri u li jeżerċitaw l-attivitajiet tagħhom fit-territorju tar-rikorrenti setgħu jibbenefikaw minnha. Il-Qorti Ġenerali, barra minn hekk, talbet li l-motiv ibbażat fuq il-ksur tal-Artikolu 1(b)(i) u (v) tar-Regolament Nru 2015/1589 jiġi miċħud.
Permezz tas-sentenza STIF-IDF vs Il-Kummissjoni, il-Qorti Ġenerali ċaħdet ir-rikors ippreżentat mis-STIF-IDF intiża għall-annullament tad-deċiżjoni kkontestata sa fejn din tirrigwarda l-iskema ta’ għajnuna implementata minn dan tal-aħħar mill-2008. Din il-parti tad-deċiżjoni kkontestata kienet tirreferi, b’mod iktar partikolari, għal numru ta’ kuntratti konklużi bejn STIF-IDF u tal-impriżi privati li jeżerċitaw attivitajiet ta’ trasport pubbliku regolari fit-territorju tar-Reġjun ta’ Île-de-France, li kienu jipprevedu l-ħlas ta’ kontribuzzjoni finanzjarja mis-STIF-IDF lill-impriżi firmatarji għall-kumpens tal-eżekuzzjoni tal-obbligi ta’ servizz pubbliku li għalihom dawn tal-aħħar kienu suġġetti kuntrattwalment.
Insostenn tar-rikors tagħha għal annullament, is-STIF-IDF invokat il-ġurisprudenza stabbilita li intervent statali ma jikkostitwixxix għajnuna mill-Istat fis-sens tal-Artikolu 107 TFUE meta hija tirrappreżenta l-korrispettiv għal servizzi mwettqa mill-impriżi benefiċjarji sabiex jeżegwixxu obbligi ta’ servizz pubbliku, b’tali mod li dawn l-impriżi ma jibbenefikawx, fir-realtà, minn vantaġġ finanzjarju u li l-imsemmi intervent ma għandux għalhekk bħala effett li jqiegħed lil dawn l-impriżi f’pożizzjoni kompetittiva iktar favorevoli fir-rigward tal-impriżi kompetituri. nMadankollu, f’każ konkret, sabiex tali kumpens ma jiġix ikklassifikat bħala għajnuna mill-Istat, il-kriterji ta’ “Altmark” (
3
) għandhom ikunu ssodisfatti. Ir-raba’ wieħed minn dawn il-kriterji jistipula li l-livell tal-intervent statali għandu jiġi ddeterminat fuq il-bażi ta’ analiżi tal-ispejjeż li impriża medja, immexxija tajjeb u adegwatament mgħammra sabiex tkun tista’ tissodisfa r-rekwiżiti ta’ servizz pubbliku meħtieġa, għall-eżekuzzjoni ta’ dawn l-obbligi. Fir-rikors tagħha, STIF-IDF kkritikat, b’mod iktar partikolari, lill-Kummissjoni li kkunsidrat b’mod żbaljat, fid-deċiżjoni kkontestata, li l-iskema ta’ għajnuna inkwistjoni ma kinitx tissodisfa dan il-kriterju u li kisret l-obbligu ta’ motivazzjoni tagħha f’dan ir-rigward.
Wara li kkonfermat li l-Kummissjoni kienet iddettaljata biżżejjed ir-raġunijiet li għalihom hija kienet tqis li l-iskema ta’ għajnuna inkwistjoni ma kinitx tissodisfa r-raba’ kriterju Altmark, il-Qorti Ġenerali rrilevat li l-provi prodotti mis-STIF-IDF insostenn tal-ilmenti tagħha kienu, essenzjalment, magħmula minn riferimenti għal għodod metodoloġiċi li huwa kien uża qabel l-iffissar tal-ammont tal-kontribuzzjonijiet finanzjarji li kellhom jitħallsu lill-impriżi firmatarji, kif ukoll għad-diversi kontrolli ex post imwettqa sabiex jiġu vverifikati l-investimenti magħmula minn dawn tal-aħħar. Issa, peress li dawn il-provi ma kinux rilevanti jew, tal-inqas, biżżejjed sabiex jiġi ddeterminat jekk l-ammont tal-kumpens kienx iffissat skont ir-raba’ kriterju Altmark, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li l-informazzjoni pprovduta mis-STIF-IDF ma kinitx tippermetti li jiġi stabbilit li l-evalwazzjoni tal-iskema ta’ għajnuna inkwistjoni magħmula, fid-deċiżjoni kkontestata, fir-rigward ta’ dan il-kriterju kienet ivvizzjata minn żball ta’ liġi jew ta’ evalwazzjoni.
(
1
)	Deċiżjoni tal-Kummissjoni (UE) 2017/1470, tat-2 ta’ Frar 2017, dwar skemi ta’ għajnuna SA.26763 2014/C (ex 2012/NN) implimentata minn Franza favur tal-impriżi ta’ trasport bix-xarabank fir-Reġjun ta’ Île-de-France (ĠU 2017, L 209, p. 24).
(
2
)	Regolament tal-Kunsill (UE) 2015/1589 tat-13 ta’ Lulju 2015 li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tal-Artikolu 108 TFUE (ĠU 2015, L 248, p. 9).
(
3
)	Dawn huma erba’ kriterji għall-applikazzjoni ta’ din il-ġurisprudenza, li ġew stabbiliti fis-sentenza tal-24 ta’ Lulju 2003, Altmark Trans u Regierungspräsidium Magdeburg, C-280/00, EU:C:2003:415, punti 88 sa 93.