62019CC0940
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
GERARDA HOGANA
przedstawiona w dniu 1 października 2020 r. (
1
)
Sprawa C‑940/19
Les chirurgiens-dentistes de France,
Confédération des syndicats médicaux français,
Fédération des syndicats pharmaceutiques de France,
Syndicat des biologistes,
Syndicat des médecins libéraux,
Union dentaire,
Conseil national de l’ordre des chirurgiens-dentistes,
Conseil national de l’ordre des masseurs-kinésithérapeutes,
Conseil national de l’ordre des infirmiers
przeciwko
ministre des Solidarités et de la Santé,
ministre de l’Enseignement supérieur, de la Recherche et de l’Innovation,
Premier ministre,
[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Conseil d’État (rada stanu, Francja)]
Odesłanie prejudycjalne – Uznawanie kwalifikacji zawodowych – Dyrektywa 2005/36/WE – Artykuł 4f ust. 6 – Uregulowanie krajowe ustanawiające częściowy dostęp do niektórych zawodów medycznych
I. Wprowadzenie
1.
Niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 4f ust. 6 dyrektywy 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (
2
), zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/55/UE z dnia 20 listopada 2013 r. zmieniającą dyrektywę 2005/36/WE w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych i rozporządzenie (UE) nr 1024/2012 w sprawie współpracy administracyjnej za pośrednictwem systemu wymiany informacji na rynku wewnętrznym („rozporządzenie w sprawie IMI”) (
3
). Przepis ten po raz pierwszy pozwala na częściowy dostęp do działalności zawodowej w ramach systemu wzajemnego uznawania kwalifikacji.
2.
O ile wzajemne uznawanie kwalifikacji zawodowych uchodzi, ogólnie rzecz biorąc, za jedno z wielkich osiągnięć rynku wewnętrznego, o tyle wypadałoby również zauważyć, że nie obyło się to bez sobie właściwych trudności. Jednym z problemów, który się pojawił, było to, że jak pokazało doświadczenie, w poszczególnych państwach członkowskich mogą istnieć rozmaite podkategorie i specjalizacje w ramach różnych zawodów. W wielu przypadkach ci szczególni praktycy mogą nie posiadać wymaganych kwalifikacji, które umożliwiałyby im pełne uznanie do celów zawodowych w innym państwie członkowskim.
3.
To właśnie w celu rozwiązania tego szczególnego problemu prawodawca Unii, jak się obecnie przekonamy, wprowadził pojęcie dostępu częściowego – aby zająć się tymi podkategoriami i specjalizacjami. Ponieważ tłem tej sprawy jest stomatologia, trafnym przykładem są higieniści stomatologiczni. Wykwalifikowany higienista stomatologiczny może pragnąć wykonywać zawód w innym państwie członkowskim, lecz stwierdzić, że nie jest do tego uprawniony, jeśli nie posiada również kwalifikacji lekarza chirurga dentysty. Przepisy dotyczące dostępu częściowego, zawarte w najnowszej dyrektywie w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych, mają na celu rozwiązanie tej kwestii.
4.
Wspomniany wniosek został złożony w ramach postępowania wszczętego przez Confédération nationale des Syndicats dentaires, obecnie Les chirurgiens-dentistes de France, oraz przez inne organizacje reprezentujące specjalistów w sektorze służby zdrowia. Stroną pozwaną w tym postępowaniu są ministre des Solidarités et de la Santé (minister solidarności i zdrowia), ministre de l’Enseignement supérieur, de la Recherche et de l’Innovation (minister szkolnictwa wyższego, badań i innowacji) oraz Premier ministre (premier). Skarżące podnoszą w istocie, że rząd francuski dopuścił się działań niezgodnych z prawem w zakresie, w jakim celem szeregu aktów prawnych była transpozycja wymogów dyrektywy 2013/55 do francuskiego prawa krajowego.
II. Kontekst prawny
A.
Prawo Unii Europejskiej
1. Dyrektywa 2013/55
5.
Motyw 7 dyrektywy 2013/55 stanowi:
„Dyrektywa 2005/36/WE ma zastosowanie wyłącznie do specjalistów, którzy chcą wykonywać ten sam zawód w innym państwie członkowskim. W niektórych przypadkach w przyjmującym państwie członkowskim dane czynności stanowią część zawodu o większym zakresie czynności niż w rodzimym państwie członkowskim [państwie członkowskim pochodzenia]. Jeżeli różnice w obszarach czynności są na tyle duże, że konieczne byłoby odbycie przez specjalistę pełnego programu kształcenia i szkolenia w celu uzupełnienia braków, na żądanie specjalisty przyjmujące państwo członkowskie, w tych szczególnych okolicznościach, powinno udzielić dostępu częściowego do zawodu. Jeżeli jednak występują nadrzędne względy interesu ogólnego, określone przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w jego orzecznictwie związanym z art. 49 i 56 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), potencjalnie podlegającym dalszej ewolucji, państwo członkowskie powinno mieć możliwość odmówienia udzielenia dostępu częściowego. Może to w szczególności dotyczyć zawodów medycznych, jeżeli mają one wpływ na zdrowie publiczne lub bezpieczeństwo pacjentów. Przyznanie częściowego dostępu powinno pozostawać bez uszczerbku dla prawa partnerów społecznych do samoorganizacji”.
2. Dyrektywa 2005/36
6.
Artykuł 1 dyrektywy 2005/36, zatytułowany „Cel”, ma następujące brzmienie:
„Niniejsza dyrektywa ustanawia zasady, na podstawie których każde państwo członkowskie, które uzależnia dostęp do zawodu regulowanego lub jego wykonywanie na swoim terytorium od posiadania szczególnych kwalifikacji zawodowych (zwane dalej »przyjmującym państwem członkowskim«) uznaje, dla celów dostępu do tego zawodu i jego wykonywania, kwalifikacje zawodowe uzyskane w innym lub innych państwach członkowskich (zwanych dalej »rodzimym państwem członkowskim« [»państwem członkowskim pochodzenia«]), które umożliwiają posiadaczowi wymienionych kwalifikacji wykonywanie w tych państwach tego samego zawodu.
W niniejszej dyrektywie ustanawia się również zasady dotyczące częściowego dostępu do zawodu regulowanego oraz uznawania praktyk zawodowych odbywanych w innym państwie członkowskim”.
7.
Artykuł 4 dyrektywy 2005/36, zatytułowany „Skutki uznania”, stanowi:
„1.   Uznanie kwalifikacji zawodowych przez przyjmujące państwo członkowskie pozwala beneficjentom na uzyskanie w tym państwie członkowskim dostępu do tego samego zawodu, w odniesieniu do którego posiadają kwalifikacje w rodzimym państwie członkowskim [państwie członkowskim pochodzenia], oraz wykonywanie tego zawodu w przyjmującym państwie członkowskim na tych samych warunkach, jakie obowiązują obywateli przyjmującego państwa członkowskiego.
2.   Dla celów niniejszej dyrektywy zawód, który wnioskodawca pragnie wykonywać w przyjmującym państwie członkowskim, uznaje się za ten sam, do którego wykonywania kwalifikacje wnioskodawca posiada w rodzimym państwie członkowskim [państwie członkowskim pochodzenia], jeżeli w obu przypadkach chodzi o [jeżeli chodzi o] porównywalną działalność.
3.   W drodze odstępstwa od ust. 1 częściowy dostęp do zawodu w przyjmującym państwie członkowskim jest przyznawany na warunkach określonych w art. 4f”.
8.
Zgodnie z art. 4f dyrektywy 2005/36, wprowadzonym dyrektywą 2013/55 i zatytułowanym „Dostęp częściowy”:
„1.   Właściwy organ przyjmującego państwa członkowskiego po indywidualnym rozpatrzeniu każdego wniosku przyznaje dostęp częściowy do działalności zawodowej na terytorium tego państwa wyłącznie wtedy, gdy są spełnione wszystkie następujące warunki:
a)
specjalista jest w pełni uprawniony do wykonywania w rodzimym państwie członkowskim [państwie członkowskim pochodzenia] działalności zawodowej, w odniesieniu do której ma mieć przyznany dostęp częściowy w przyjmującym państwie członkowskim;
b)
różnice między daną działalnością zawodową legalnie wykonywaną w rodzimym państwie członkowskim [państwie członkowskim pochodzenia] i danym zawodem regulowanym w przyjmującym państwie członkowskim są na tyle znaczne, że zastosowanie środków wyrównawczych oznaczałoby konieczność ukończenia przez wnioskodawcę pełnego programu kształcenia i szkolenia wymaganego w przyjmującym państwie członkowskim do posiadania pełnego dostępu do zawodu regulowanego w przyjmującym państwie członkowskim;
c)
daną działalność zawodową można w sposób obiektywny oddzielić od innych rodzajów działalności objętych danym zawodem regulowanym w przyjmującym państwie członkowskim.
Na użytek lit. c) właściwy organ przyjmującego państwa członkowskiego bierze pod uwagę, czy działalność zawodowa może być wykonywana niezależnie w rodzimym państwie członkowskim [państwie członkowskim pochodzenia].
2.   Przyznania dostępu częściowego można odmówić, jeżeli taka odmowa jest uzasadniona nadrzędnymi względami interesu ogólnego, odpowiednio służy zapewnieniu osiągnięcia realizowanego celu i nie wykracza poza to, co jest niezbędne do osiągnięcia tego celu.
3.   Wnioski dotyczące stałego prowadzenia działalności zawodowej w przyjmującym państwie członkowskim są analizowane zgodnie z tytułem III rozdziały I i IV.
4.   Wnioski dotyczące tymczasowego i okazjonalnego świadczenia usług w przyjmującym państwie członkowskim odnoszące się do rodzajów działalności zawodowej mających wpływ na zdrowie lub bezpieczeństwo publiczne są analizowane zgodnie z tytułem II.
5.   Na zasadzie odstępstwa od art. 7 ust. 4 akapit szósty i art. 52 ust. 1 po przyznaniu dostępu częściowego działalność zawodowa jest wykonywana w ramach tytułu zawodowego obowiązującego w rodzimym państwie członkowskim [państwie członkowskim pochodzenia]. Przyjmujące państwo członkowskie może wymagać używania tego tytułu zawodowego w językach przyjmującego państwa członkowskiego. Specjaliści mający dostęp częściowy wyraźnie wskazują usługobiorcom zakres swojej działalności zawodowej.
6.   Niniejszy artykuł nie ma zastosowania do specjalistów korzystających z automatycznego uznania kwalifikacji zawodowych na mocy tytułu III rozdziały II, III i IIIa”.
9.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 dyrektywy 2005/36, zatytułowanym „Zasada automatycznego uznawania”:
„Każde państwo członkowskie uznaje dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji lekarzy uprawniające do podejmowania działalności zawodowej w charakterze lekarza posiadającego podstawowy poziom wykształcenia medycznego lub lekarza specjalisty, pielęgniarki odpowiedzialnej za opiekę ogólną, lekarza dentysty lub wyspecjalizowanego lekarza dentysty, lekarza weterynarii, farmaceuty oraz architekta, wyszczególnione odpowiednio w załączniku V pkt 5.1.1, 5.1.2, 5.2.2, 5.3.2, 5.3.3, 5.4.2, 5.6.2 i 5.7.1, spełniające minimalne wymogi [odpowiadające minimalnym wymogom] w zakresie kształcenia, o których mowa odpowiednio w art. 24, 25, 31, 34, 35, 38, 44 oraz 46, i nadaje tym dokumentom potwierdzającym posiadanie kwalifikacji, na potrzeby podejmowania i prowadzenia działalności zawodowej, taką samą moc na swoim terytorium jak dokumentom potwierdzającym posiadanie kwalifikacji, które samo wydaje.
[…]”.
B.
Prawo francuskie
10.
Ordonnance du 19 janvier 2017 relative à la reconnaissance des qualifications professionnelles dans le domaine de la santé (rozporządzenie nr 2017-50 z dnia 19 stycznia 2017 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych w dziedzinie ochrony zdrowia) zostało przyjęte w celu transpozycji dyrektywy 2013/55 do prawa francuskiego. Rozporządzeniem tym wprowadzono do code de la santé publique (kodeksu zdrowia publicznego) artykuły od L. 4002-3 do L. 4002-6.
11.
Artykuł L. 4002-3 kodeksu zdrowia publicznego otwiera możliwość dostępu częściowego do wszystkich zawodów medycznych uregulowanych w części IV tego kodeksu, w tym w konsekwencji do zawodów, do których ma zastosowanie mechanizm automatycznego uznawania kwalifikacji zawodowych.
12.
Décret du 2 novembre 2017 relatif à la reconnaissance des qualifications professionnelles dans le domaine de la santé (dekret nr 2017-1520 z dnia 2 listopada 2017 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych w dziedzinie zdrowia) został wydany w celu zastosowania w szczególności art. L. 4002-3 kodeksu zdrowia publicznego. Rozporządzenia ministra solidarności i zdrowia z dnia 4 i 8 grudnia 2017 r. zostały wydane w celu wykonania dekretu nr 2017-1520 z dnia 2 listopada 2017 r.
III. Postępowanie główne
13.
Les chirurgiens-dentistes de France oraz inne wyżej wymienione organizacje wystąpiły, w drodze kilku skarg, do Conseil d’État (rady stanu, Francja) o stwierdzenie przekroczenia uprawnień, wnosząc, w zależności od przypadku, o stwierdzenie nieważności, w całości lub w części, dekretu nr 2017-1520 z dnia 2 listopada 2017 r. lub o stwierdzenie nieważności rozporządzenia ministra solidarności i zdrowia z dnia 4 grudnia 2017 r., lub też o stwierdzenie nieważności rozporządzenia ministra solidarności i zdrowia z dnia 8 grudnia 2017 r.
14.
Na poparcie skarg skarżące podnoszą między innymi, że wyżej wspomniane krajowe przepisy prawne niezgodnie z prawem obejmują zakresem dostępu częściowego zawody określone w przepisach tytułu III rozdział III dyrektywy 2005/36, a mianowicie zawody korzystające z mechanizmu automatycznego uznawania kwalifikacji zawodowych.
15.
Ponieważ te różne przepisy opierają się na rozporządzeniu transponującym dyrektywę 2013/55 do prawa francuskiego, sąd krajowy uznał zatem, że kwestia, czy art. 4f ust. 6 dyrektywy 2005/36 – wprowadzony dyrektywą 2013/55 – wyklucza, by państwo członkowskie przewidziało możliwość częściowego dostępu do jednego z tych zawodów, jest decydująca dla rozstrzygnięcia sporu.
IV. Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym i postępowanie przed Trybunałem
16.
To w tych okolicznościach postanowieniem z dnia 19 grudnia 2019 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 30 grudnia 2019 r., Conseil d’État (rada stanu) postanowiła zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
„Czy art. 4f ust. 6 [dyrektywy 2005/36] wyklucza, by państwo członkowskie wprowadziło możliwość częściowego dostępu do jednego z zawodów, do których ma zastosowanie mechanizm automatycznego uznawania kwalifikacji zawodowych przewidziany w przepisach tytułu III rozdział III tej dyrektywy?”.
17.
Uwagi pisemne przedstawili Les chirurgiens-dentistes de France, Conseil national de l’ordre des chirurgiens-dentistes, Conseil national de l’ordre des infirmiers, rządy francuski, czeski i austriacki oraz Komisja Europejska.
18.
Po zakończeniu pisemnego etapu postępowania Trybunał uznał sprawę za wyjaśnioną w stopniu wystarczającym do wydania orzeczenia bez przeprowadzenia rozprawy zgodnie z art. 76 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem.
V. Analiza
19.
Zgodnie z orzecznictwem Trybunału, w szczególności z wyrokiem z dnia 19 stycznia 2006 r., Colegio de Ingenieros de Caminos, Canales y Puertos (C‑330/03, EU:C:2006:45), a w sektorze służby zdrowia z wyrokiem z dnia 27 czerwca 2013 r., Nasiopoulos (C‑575/11, EU:C:2013:430), prawodawca Unii wprowadził do dyrektywy 2005/36 pojęcie „częściowego dostępu” do działalności zawodowej. I tak, zgodnie z art. 4f ust. 1 dyrektywy 2005/36, właściwy organ przyjmującego państwa członkowskiego musi obecnie, po indywidualnym rozpatrzeniu każdego wniosku, jeśli warunki przewidziane w tym przepisie są spełnienie, przyznać częściowy dostęp do działalności zawodowej na swoim terytorium.
20.
Niemniej jednak art. 4f ust. 6 dyrektywy 2005/36 stanowi, że ów art. 4f „nie ma zastosowania do specjalistów korzystających z automatycznego uznania kwalifikacji zawodowych na mocy tytułu III rozdziały II, III i IIIa”.
21.
Poprzez swoje pytanie Conseil d’État (rada stanu) zmierza właśnie do ustalenia, czy art. 4f ust. 6 dyrektywy 2005/36 wyklucza częściowy dostęp do jednego z zawodów, do których ma zastosowanie mechanizm automatycznego uznawania kwalifikacji zawodowych przewidziany w przepisach tytułu III rozdział III tej dyrektywy.
22.
W świetle brzmienia przepisów omawianej dyrektywy, jej systematyki i ogólnej struktury oraz celów, którym ma ona służyć, jestem zdania, że Trybunał powinien odpowiedzieć na to pytanie przecząco. Do tego wniosku dochodzę z poniżej przedstawionych powodów.
23.
Po pierwsze, w odniesieniu do brzmienia art. 4f ust. 6 dyrektywy 2005/36 należy zauważyć, że w przeciwieństwie do innych przepisów tej dyrektywy prawodawca użył pojęcia „specjalistów” zamiast „zawodów” (
4
). Taki dobór słów wydaje się być celowy. Podczas gdy wniosek Komisji nie zawierał przepisu takiego jak obecny art. 4f ust. 6 dyrektywy 2005/36, Parlament Europejski zaproponował zmianę zmierzającą do wykluczenia z dostępu częściowego „niektórych zawodów” ujętych jako całość, a nie po indywidualnym rozpatrzeniu każdego wniosku (
5
). Jednakże w wyniku porozumienia pomiędzy instytucjami uczestniczącymi w procedurze ustawodawczej zostało wybrane pojęcie „specjalistów”.
24.
Wobec braku w dyrektywie 2005/36 jakiejkolwiek definicji pojęcia „specjalistów”, określenia znaczenia i zakresu tego terminu należy – w myśl utrwalonego orzecznictwa Trybunału – dokonać zgodnie z jego zwykłym znaczeniem w języku potocznym, przy jednoczesnym uwzględnieniu kontekstu, w jakim pojęcie to zostało użyte, a także celów uregulowania, którego jest ono częścią (
6
).
25.
W tych okolicznościach wybór sformułowania użytego w art. 4f ust. 6 dyrektywy 2005/36 prowadzi do ograniczenia zakresu odstępstwa przewidzianego w tym przepisie do specjalistów, to jest osób, które wykonują jeden z zawodów, o których mowa w tytule III rozdziały II, III i IIIa dyrektywy 2005/36, i które jako takie korzystają z automatycznego uznawania ich kwalifikacji zawodowych zgodnie z warunkami określonymi w dyrektywie, a nie do zawodu rozpatrywanego jako całość.
26.
Po drugie, analiza systematyki art. 4f dyrektywy 2005/36 potwierdza tę wykładnię, ponieważ taka analiza kontekstowa lub podejście systemowe wymaga, aby ustępy składające się na artykuł tworzyły całość, której przepisów nie można rozpatrywać w oderwaniu od siebie (
7
).
27.
W tym kontekście nie ulega wątpliwości, że w ustępie 1 art. 4f dyrektywy 2005/36 ustanawia zasadę częściowego dostępu do działalności zawodowej i określa warunki, na jakich taki częściowy dostęp jest dozwolony, podczas gdy ustęp drugi przewiduje możliwość odmowy dostępu częściowego z uwagi na nadrzędne względy interesu ogólnego. Następnie w ustępach trzecim i czwartym wyjaśniono procedurę rozpatrywania wniosków, a w ustępie piątym sprecyzowano, w ramach jakiego tytułu zawodowego należy wykonywać działalność zawodową i jakie informacje należy przekazać usługobiorcy. Szósty i ostatni ustęp precyzuje następnie, że te przepisy art. 4f nie mają zastosowania do specjalistów korzystających z automatycznego uznania kwalifikacji zawodowych na mocy tytułu III rozdziały II, III i IIIa. Z tej struktury wynika zatem wyraźnie, że ostatni ustęp stanowi wyjątek od zasady określonej w ustępie pierwszym i ujętej w kolejnych ustępach. W związku z tym, jako wyjątek od zasady częściowego dostępu, art. 4f ust. 6 dyrektywy 2005/36 powinien być interpretowany ściśle.
28.
Po trzecie, cel, którego realizacji służy art. 4f dyrektywy 2005/36 oraz, patrząc na to szerzej, ta dyrektywa, prowadzi do takiej samej wykładni.
29.
Jeśli chodzi o cel dyrektywy 2005/36, jak Trybunał już orzekł, jest nim umożliwienie posiadaczowi kwalifikacji zawodowych uprawniających do wykonywania zawodu regulowanego w jego państwie członkowskim pochodzenia podjęcia w przyjmującym państwie członkowskim tego samego zawodu co zawód, w którym posiada on kwalifikacje w państwie członkowskim pochodzenia (
8
).
30.
W odniesieniu do celu art. 4f dyrektywy 2005/36 można dodać, po pierwsze, że dyrektywa, która wprowadziła ten przepis – mianowicie dyrektywa 2013/55 – została przyjęta na podstawie art. 53 ust. 1 TFUE. Jednakże z brzmienia tego ostatniego przepisu wynika, że celem dyrektyw przyjętych na tej podstawie jest ułatwienie wzajemnego uznawania dyplomów, świadectw i innych dokumentów potwierdzających posiadane kwalifikacje, poprzez ustalenie reguł i wspólnych kryteriów automatycznego w miarę możliwości uznawania wspomnianych dyplomów, świadectw i innych dokumentów potwierdzających posiadane kwalifikacje (
9
). Po drugie, motyw 7 dyrektywy 2013/55 potwierdza, że zezwolenie na dostęp częściowy – do zawodów, w odniesieniu do których różnice w obszarach czynności między przyjmującym państwem członkowskim specjalisty a państwem członkowskim pochodzenia są na tyle duże, że konieczne byłoby odbycie przez specjalistę pełnego programu kształcenia i szkolenia w celu uzupełnienia braków – wpisuje się wyraźnie w ten cel ułatwienia wzajemnego uznawania.
31.
W tym kontekście jestem zdania, że harmonizacja kwalifikacji zawodowych niezbędnych do automatycznego uznawania zawodów, których zakres działalności jest jasno określony w dyrektywie – takich jak lekarze dentyści (
10
) – nie oznacza, że niektóre państwa członkowskie nie akceptują równoległego i autonomicznego wykonywania niektórych rodzajów działalności, które wchodzą w zakres pojęcia „zawodu zharmonizowanego” (
11
). Jednakże byłoby sprzeczne ze wspomnianymi powyżej celami uniemożliwienie takim specjalistom wykonywania zawodu w innym państwie członkowskim wyłącznie pod pretekstem, że działalność ta jest jedną z działalności objętych innym zawodem o szerszym zakresie.
32.
W związku z tym wprowadzenie w dyrektywie 2005/36 dostępu częściowego wyłącza w mojej opinii stosowanie orzecznictwa opartego na poprzednich dyrektywach, które nie przewidywały utworzenia kategorii praktyków, która nie odpowiadała żadnej kategorii przewidzianej w dyrektywach mających wówczas zastosowanie (
12
).
33.
Wbrew temu, co skarżące mogły w taki czy inny sposób podnosić w postępowaniu głównym, nie widzę, w jaki sposób fakt zezwolenia na częściowy dostęp do działalności należących do zawodów korzystających z automatycznego uznania ich kwalifikacji zawodowych na podstawie tytułu III rozdziały II, III i IIIa dyrektywy 2005/36 miałby być sprzeczny z harmonizacją, o którą zabiegał prawodawca. Taka harmonizacja nie wyklucza faktu, że na zawody te mogą składać się różne rodzaje działalności, które z obiektywnego punktu widzenia mogą być oddzielone od działalności objętych „zharmonizowanym zawodem” i jako takie wykonywane niezależnie.
34.
Natomiast osoba – „specjalista” w rozumieniu art. 4f ust. 6 dyrektywy 2005/36 – która posiada wszystkie kwalifikacje wymagane do wykonywania jednego z zawodów objętych automatycznym uznawaniem kwalifikacji zawodowych, nieuchronnie musi zostać dopuszczona do wykonywania wszystkich czynności wchodzących w zakres danego zawodu. W ten sposób zachowuje się skuteczność – effet utile – dyrektywy 2005/36 i tak rozumiem zakaz dostępu częściowego, o którym mowa w art. 4f ust. 6 dyrektywy 2005/36.
35.
Mimo że w dyrektywie 2005/36 te zawody, w ramach których kwalifikacje są zharmonizowane, traktuje się jako całość, to jednak przyznaje się w niej, że w wielu państwach członkowskich w ramach jednego zawodu prowadzi się odrębne rodzaje działalności zawodowej. Te rodzaje działalności zawodowej mogą oczywiście obejmować odpowiednie kształcenie i szkolenie. Dyrektywa 2005/36 nie wyklucza bowiem na przykład, by kształcenie specjalistyczne, którego nazwa nie odpowiada nazwom wymienionym w załączniku V do tej dyrektywy, było dostępne zarówno dla osób, które ukończyły wyłącznie kształcenie medyczne na podstawowym poziomie, jak i dla osób, które ukończyły jedynie studia w ramach podstawowego kształcenia lekarsko-dentystycznego i uzyskały stosowne potwierdzenie (
13
), nawet jeśli w takim przypadku takie kształcenie specjalistyczne nie może prowadzić do wydania dokumentu potwierdzającego odbycie kształcenia medycznego na podstawowym poziomie lub dokumentu potwierdzającego odbycie podstawowego kształcenia lekarsko-dentystycznego (
14
).
36.
W tych okolicznościach jestem zdania, że podobnie jak w odniesieniu do innych zawodów wskazanych przez Trybunał w wyrokach z dnia 19 stycznia 2006 r., Colegio de Ingenieros de Caminos, Canales y Puertos (C‑330/03, EU:C:2006:45) oraz z dnia 27 czerwca 2013 r., Nasiopoulos (C‑575/11, EU:C:2013:430), w przypadku gdy dana działalność daje się obiektywnie oddzielić od ogółu rodzajów działalności składających się na jeden z zawodów objętych mechanizmem automatycznego uznawania kwalifikacji zawodowych przewidzianym w przepisach tytułu III rozdział III tej dyrektywy, skutek odstraszający spowodowany wykluczeniem wszelkiej możliwości częściowego dostępu byłby zbyt poważny, by równoważyła go obawa ewentualnego ograniczenia praw usługobiorców lub to, co jest wymagane na poziomie ochrony zdrowia (
15
).
37.
W takim przypadku te uzasadnione cele mogą być osiągnięte za pomocą mniej radykalnych środków, w szczególności za pomocą obowiązku używania tytułu zawodowego państwa pochodzenia lub tytułu akademickiego, zarówno w języku, w jakim został przyznany i w jego oryginalnej formie, jak również w języku urzędowym przyjmującego państwa członkowskiego (
16
). Gwarancja ta jest obecnie wyraźnie przewidziana w art. 4f ust. 5 dyrektywy 2005/36. Artykuł 4f ust. 5 dodaje następnie, że specjaliści mający dostęp częściowy wyraźnie wskazują usługobiorcom zakres swojej działalności zawodowej. Ponadto należy przypomnieć, że dostęp częściowy może zostać przyznany jedynie po indywidualnym rozpatrzeniu każdego wniosku oraz że państwa członkowskie mogą w każdym przypadku odmówić przyznania dostępu częściowego z nadrzędnych względów interesu ogólnego, takich jak zdrowie publiczne, zgodnie z art. 4f ust. 2 dyrektywy 2005/36.
38.
W konsekwencji w świetle powyższych rozważań stwierdzam, że art. 4f ust. 6 dyrektywy 2005/36 nie wyklucza, by państwo członkowskie wprowadziło możliwość częściowego dostępu do jednego z zawodów, do których ma zastosowanie mechanizm automatycznego uznawania kwalifikacji zawodowych przewidziany w przepisach tytułu III rozdział III tej dyrektywy.
VI. Wnioski
39.
W świetle powyższych rozważań proponuję zatem, aby na pytanie prejudycjalne przedstawione przez Conseil d’État (radę stanu, Francja) Trybunał udzielił następującej odpowiedzi:
Artykuł 4f ust. 6 dyrektywy 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych, zmienionej przez dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/55/UE z dnia 20 listopada 2013 r., nie wyklucza, by państwo członkowskie wprowadziło możliwość częściowego dostępu do jednego z zawodów, do których ma zastosowanie mechanizm automatycznego uznawania kwalifikacji zawodowych przewidziany w przepisach tytułu III rozdział III tej dyrektywy.
(
1
)	Język oryginału: angielski.
(
2
)	Dz.U. 2005, L 255, s. 22.
(
3
)	Dz.U. 2013, L 354, s. 132.
(
4
)	Zobacz, tytułem porównania, art. 6 akapit pierwszy lit. a), art. 7 ust. 4 lub art. 10 dyrektywy 2005/36.
(
5
)	Porównaj wniosek Komisji dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2005/36/WE w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych i rozporządzenia […] w sprawie współpracy administracyjnej za pośrednictwem systemu wymiany informacji na rynku wewnętrznym [COM(2011) 883 wersja ostateczna] z poprawką 34 w projekcie sprawozdania Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów z dnia 16 lipca 2012 r. w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2005/36/WE w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych i rozporządzenia […] w sprawie współpracy administracyjnej za pośrednictwem systemu wymiany informacji na rynku wewnętrznym [2011/0435 (COD)].
(
6
)	Zobacz podobnie wyrok z dnia 12 czerwca 2018 r., Louboutin i Christian Louboutin (C‑163/16, EU:C:2018:423, pkt 20).
(
7
)	Zobacz podobnie wyrok z dnia 3 września 2015 r., Sodiaal International (C‑383/14, EU:C:2015:541, pkt 25).
(
8
)	Zobacz podobnie wyrok z dnia 16 kwietnia 2015 r., Angerer (C‑477/13, EU:C:2015:239, pkt 36, 44).
(
9
)	Zobacz podobnie wyrok z dnia 19 stycznia 2006 r., Colegio de Ingenieros de Caminos, Canales y Puertos (C‑330/03, EU:C:2006:45, pkt 23).
(
10
)	Zgodnie z art. 36 ust. 1 dyrektywy 2005/36 i do celów tej dyrektywy „działalność zawodowa lekarzy dentystów obejmuje rodzaje działalności określone w ust. 3, wykonywane na podstawie posiadania kwalifikacji zawodowych wyszczególnionych w załączniku V pkt 5.3.2”.
(
11
)	Dobrym przykładem jest tu przytoczona przez Komisję sytuacja belgijskich higienistów stomatologicznych.
(
12
)	Zobacz postanowienie z dnia 17 października 2003 r., Vogel (C‑35/02, EU:C:2003:570, pkt 28, 30, 31).
(
13
)	Zobacz podobnie wyrok z dnia 19 września 2013 r., Conseil national de l’ordre des médecins (C‑492/12, EU:C:2013:576, pkt 39).
(
14
)	Zobacz podobnie wyrok z dnia 19 września 2013 r., Conseil national de l’ordre des médecins (C‑492/12, EU:C:2013:576, pkt 40).
(
15
)	Zobacz podobnie wyroki: z dnia 19 stycznia 2006 r., Colegio de Ingenieros de Caminos, Canales y Puertos (C‑330/03, EU:C:2006:45, pkt 38); z dnia 27 czerwca 2013 r., Nasiopoulos (C‑575/11, EU:C:2013:430, pkt 30, 34).
(
16
)	Zobacz podobnie wyrok z dnia 19 stycznia 2006 r., Colegio de Ingenieros de Caminos, Canales y Puertos (C‑330/03, EU:C:2006:45, pkt 38).