62020CJ0713_RES
Sprawa C‑713/20
Raad van bestuur van de Sociale verzekeringsbank
przeciwko
X
i
Y
przeciwko
Raad van bestuur van de Sociale verzekeringsbank
(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Centrale Raad van Beroep)
Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 13 października 2022 r.
Odesłanie prejudycjalne – Zabezpieczenie społeczne pracowników migrujących – Rozporządzenie (WE) nr 883/2004 – Artykuł 11 ust. 3 lit. a) i e) – Osoba mająca miejsce zamieszkania w jednym państwie członkowskim i wykonująca pracę najemną w innym państwie członkowskim – Umowa(-y) o pracę zawarta(-e) z jedną agencją pracy tymczasowej – Świadczenie pracy tymczasowej – Przerwy – Określenie ustawodawstwa mającego zastosowanie w przerwach między świadczeniem pracy tymczasowej – Ustanie stosunku pracy
Zabezpieczenie społeczne – Pracownicy migrujący – Właściwe ustawodawstwo – Osoba mająca miejsce zamieszkania w jednym państwie członkowskim i świadcząca za pośrednictwem agencji pracy tymczasowej mającej siedzibę w innym państwie członkowskim pracę tymczasową na terytorium tego innego państwa członkowskiego – Podleganie tej osoby w trakcie przerw między świadczeniem pracy tymczasowej ustawodawstwu państwa członkowskiego jej miejsca zamieszkania – Przesłanka – Ustanie stosunku pracy w trakcie wspomnianych przerw
[rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 883/200, art. 11 ust. 3 lit. a), e)]
(zob. pkt 40, 43, 44, 48, 50, 53; sentencja)
Streszczenie
Począwszy od stycznia 2013 r. i od lipca 2007 r., odpowiednio, X (obywatelka niderlandzka zamieszkała w Niemczech) i Y (obywatel polski zamieszkały w Polsce) rozpoczęli pracę najemną w Niderlandach za pośrednictwem agencji pracy tymczasowej. X zawarła umowę o pracę z agencją pracy tymczasowej, w ramach której to umowy wykonywała pracę tymczasową z okresami przerw, podczas których podejmowała ona nieodpłatnie pewnego rodzaju prace oraz prace domowe w zamian za niewielkie wynagrodzenie, również w Niderlandach. Z kolei Y zawarł z agencją pracy tymczasowej kolejne umowy o pracę z szeregiem okresów przerw.
W lipcu 2015 r. X otrzymała informacje na temat przysługujących jej uprawnień emerytalnych, z których wynikało, że w zakresie, w jakim miała miejsce zamieszkania w Niemczech, była ubezpieczona w niderlandzkim systemie zabezpieczenia społecznego jedynie w okresach, w których rzeczywiście świadczyła pracę na rzecz agencji pracy tymczasowej w Niderlandach, lecz nie w trakcie przerw między świadczeniem pracy tymczasowej.
W marcu 2016 r. Y, który nie pracował w okresie od 1 stycznia do 7 lutego 2016 r., został poinformowany, że nie jest uprawniony do zasiłku rodzinnego na podstawie niderlandzkiego systemu zabezpieczenia społecznego za styczeń i luty 2016 r., ponieważ nie wykonywał on działalności zawodowej w Niderlandach pierwszego dnia roboczego każdego z tych miesięcy.
Każdy z zainteresowanych wniósł środek odwoławczy od wydanej wobec nich decyzji do rechtbank Amsterdam (sądu rejonowego w Amsterdamie, Niderlandy). Sąd odsyłający, Centrale Raad van Beroep (sąd apelacyjny w sprawach z zakresu zabezpieczenia społecznego i służby cywilnej, Niderlandy), rozpatrujący apelacje od wyroków wydanych przez sąd w Amsterdamie, uznał, że spory te dotyczą kwestii, czy przynależność zainteresowanych do niderlandzkiego systemu zabezpieczenia społecznego ustała w przerwach między świadczeniem pracy tymczasowej. Zdaniem sądu odsyłającego konieczne jest w tym celu określenie mającego zastosowanie do owych okresów przerw ustawodawstwa na podstawie rozporządzenia nr 883/2004 (
1
).
Trybunał orzekł, że na podstawie rzeczonego rozporządzenia (
2
) osoba mająca miejsce zamieszkania w jednym państwie członkowskim i świadcząca za pośrednictwem agencji pracy tymczasowej mającej siedzibę w innym państwie członkowskim pracę tymczasową na terytorium tego innego państwa członkowskiego podlega w trakcie przerw między świadczeniem pracy tymczasowej ustawodawstwu państwa członkowskiego, w którym ma ona miejsce zamieszkania, jeżeli na podstawie umowy o pracę tymczasową stosunek pracy ustał w trakcie owych przerw.
Ocena Trybunału
Na wstępie Trybunał przypomniał ustanowioną w art. 11 ust. 3 lit. a) rozporządzenia nr 883/2004 zasadę, zgodnie z którą osoba wykonująca w państwie członkowskim pracę najemną lub pracę na własny rachunek podlega ustawodawstwu w zakresie zabezpieczenia społecznego tego państwa członkowskiego. Następnie, co się tyczy kwestii, czy należy uznać, że zainteresowani wykonywali w trakcie owych przerw pracę najemną lub pracę na własny rachunek, Trybunał wskazał, iż pojęcie „praca najemna” określa się jako „wszelką pracę lub sytuację równoważną, traktowaną jako taką do celów stosowania ustawodawstwa w zakresie zabezpieczenia społecznego państwa członkowskiego, w którym taka praca lub sytuacja równoważna ma miejsce (
3
).
W niniejszym przypadku X wykonywała swoją działalność na podstawie umowy o pracę tymczasową na czas określony, w której przewidziano, że stosunek pracy powinien rozpocząć się z chwilą faktycznego rozpoczęcia wykonywania pracy i ustać w chwili zakończenia wykonywania tej pracy. W związku z tym w trakcie przerw między świadczeniem pracy tymczasowej między X a agencją pracy tymczasowej nie istniał stosunek pracy. Ponadto prac wykonywanych przez X w Niderlandach w trakcie owych przerw nie można uznać za pracę najemną lub sytuację równoważną w rozumieniu ustawodawstwa niderlandzkiego. Jeśli chodzi o Y, to w okresie przerwy pomiędzy dwiema umowami zawartymi z agencją pracy tymczasowej ustał stosunek pracy między nim a ową agencją.
Wynika z tego, że z powodu zaprzestania działalności zawodowej zainteresowani nie wykonywali w trakcie przerw między świadczeniem pracy tymczasowej pracy najemnej ani nie znajdowali się w sytuacji równoważnej w rozumieniu ustawodawstwa niderlandzkiego. W konsekwencji nie byli oni objęci zakresem stosowania art. 11 ust. 3 lit. a) rozporządzenia nr 883/2004, a zatem nie podlegali ustawodawstwu niderlandzkiemu. Dla celów stosowania ustawodawstwa państwa członkowskiego miejsca zatrudnienia istnienie ciągłego stosunku pracy jest bowiem zawsze konieczne. W tych okolicznościach w trakcie owych przerw zainteresowani byli objęci zakresem stosowania art. 11 ust. 3 lit. e) rozporządzenia nr 883/2004 (
4
), który stanowi normę kolizyjną domykającą system, mającą zastosowanie do wszystkich osób znajdujących się w sytuacji, która nie jest konkretnie uregulowana w innych przepisach tego rozporządzenia, w związku z czym podlegali oni ustawodawstwu państwa członkowskiego ich miejsca zamieszkania.
(
1
)	Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U. 2004, L 200, s. 1)
(
2
)	W szczególności jego art. 11 ust. 3 lit. a) i e).
(
3
)	Zobacz art. 1 lit. a) rozporządzenia nr 883/2004.
(
4
)	Przepis ten stanowi, że każda inna osoba, do której nie mają zastosowania przepisy lit. a)–d), podlega ustawodawstwu państwa członkowskiego, w którym ma miejsce zamieszkania, bez uszczerbku dla innych przepisów tego rozporządzenia, gwarantujących jej świadczenia na podstawie ustawodawstwa jednego lub kilku innych państw członkowskich.