62018CO0131
BESCHIKKING VAN HET HOF (Tiende kamer)
11 april 2019 (
*1
)
„Prejudiciële verwijzing – Ondernemingsrecht – Bestrijding van betalingsachterstand bij handelstransacties – Richtlijn 2011/7/EU – Artikel 6 – Vergoeding van invorderingskosten – Betaling van een vast bedrag en een redelijke schadeloosstelling – Aftrek van het vaste bedrag van de kosten die de betrokkene heeft gemaakt om een advocaat in te schakelen alvorens zich tot een rechter te wenden”
In zaak C‑131/18,
betreffende een verzoek om een prejudiciële beslissing krachtens artikel 267 VWEU, ingediend door het Bundesgerichtshof (hoogste federale rechter in burgerlijke en strafzaken, Duitsland) bij beslissing van 18 januari 2018, ingekomen bij het Hof op 19 februari 2018, in de procedure
Vanessa Gambietz
tegen
Erika Ziegler,
geeft
HET HOF (Tiende kamer),
samengesteld als volgt: C. Lycourgos (rapporteur), kamerpresident, E. Juhász en M. Ilešič, rechters,
advocaat-generaal: G. Hogan,
griffier: A. Calot Escobar,
gelet op de beslissing, de advocaat-generaal gehoord, om te beslissen bij met redenen omklede beschikking, overeenkomstig artikel 99 van het Reglement voor de procesvoering van het Hof,
de navolgende
Beschikking
1
Het verzoek om een prejudiciële beslissing betreft de uitlegging van artikel 6, lid 3, van richtlijn 2011/7/EU van het Europees Parlement en de Raad van 16 februari 2011 betreffende bestrijding van betalingsachterstand bij handelstransacties (PB 2011, L 48, blz. 1).
2
Dit verzoek is ingediend in het kader van een geding tussen Vanessa Gambietz en Erika Ziegler met betrekking tot de invordering van de schuldvordering van Gambietz bij Ziegler.
Toepasselijke bepalingen
3
In de overwegingen 19 en 20 van richtlijn 2011/7 staat het volgende te lezen:
„(19)
Om betalingsachterstand te ontmoedigen, moeten schuldeisers een redelijke schadeloosstelling ontvangen voor de invorderingskosten die aan betalingsachterstand toe te schrijven zijn. De invorderingskosten moeten ook een vergoeding omvatten voor de administratiekosten en de interne kosten die als gevolg van de betalingsachterstand worden gemaakt; hiertoe moet deze richtlijn voorzien in een vast minimumbedrag, dat gecumuleerd kan worden met interest voor betalingsachterstand. De toekenning van een schadeloosstelling in de vorm van een vast bedrag moet ten doel hebben de aan invordering verbonden administratieve en interne kosten te beperken. Vergoeding van invorderingskosten moet worden bepaald zonder afbreuk te doen aan nationale bepalingen volgens welke een nationale rechter een schuldeiser een vergoeding kan toekennen voor extra schade in verband met de betalingsachterstand van een schuldenaar.
(20)
Naast het recht op betaling van een vast bedrag ter dekking van interne invorderingskosten moeten schuldeisers ook recht hebben op terugbetaling van de overige invorderingskosten die ontstaan door betalingsachterstand van een schuldenaar, waaronder met name kosten die schuldeisers moeten maken voor het inschakelen van een advocaat of incassobureau.”
4
Artikel 6 van die richtlijn, met als opschrift „Vergoeding van invorderingskosten”, luidt als volgt:
„1.   De lidstaten zorgen ervoor dat de schuldeiser wanneer bij handelstransacties interest voor betalingsachterstand overeenkomstig de artikelen 3 of 4 verschuldigd wordt, minstens een vast bedrag van 40 EUR mag invorderen.
2.   De lidstaten zorgen ervoor dat het in lid 1 bedoelde vaste bedrag zonder aanmaning verschuldigd is als vergoeding voor de eigen invorderingskosten van de schuldeiser.
3.   Naast het in lid 1 bedoelde vaste bedrag kan de schuldeiser aanspraak maken op een redelijke schadeloosstelling door de schuldenaar voor alle door diens betalingsachterstand ontstane invorderingskosten welke dat vaste bedrag te boven gaan. Daartoe kunnen onder meer de kosten worden gerekend die worden gemaakt voor het inschakelen van een advocaat of incassobureau.”
Hoofdgeding en prejudiciële vraag
5
Gambietz heeft de veroordeling van Ziegler, haar schuldenaar, tot betaling van haar hoofdschuld en de verschuldigde interest, alsook tot betaling van een extra bedrag van 112 EUR, gevorderd. Dit bedrag is samengesteld uit het vaste bedrag van 40 EUR bedoeld in § 288, lid 5, eerste zin, van het Bürgerliche Gesetzbuch (Duits burgerlijk wetboek; hierna: „BGB”) en advocaatkosten ter hoogte van 72 EUR.
6
Nadat het Amtsgericht Eilenburg (rechter in eerste aanleg, Duitsland) deze vordering met uitzondering van het vaste bedrag van 40 EUR had toegewezen, heeft verzoekster in het hoofdgeding tegen deze beslissing hoger beroep ingesteld bij het Landgericht Leipzig (rechter in tweede aanleg Leipzig, Duitsland). Deze rechter heeft het hoger beroep verworpen op grond dat het vaste bedrag krachtens §288, lid 5, derde zin, BGB in mindering moest worden gebracht op de precontentieuze advocaatkosten.
7
Tegen die beslissing heeft verzoekster in het hoofdgeding bij de verwijzende rechter beroep in „Revision” ingesteld.
8
De verwijzende rechter is in de eerste plaats van oordeel dat het krachtens § 288, lid 5, eerste zin, BGB aan verzoekster verschuldigde vaste bedrag van 40 EUR overeenkomstig § 288, lid 5, derde zin, BGB in mindering moet worden gebracht op de precontentieuze advocaatkosten van 72 EUR die zij voor de verdediging van haar rechten heeft gemaakt.
9
Desalniettemin vraagt hij zich in de tweede plaats af of die uitlegging van § 288 BGB verenigbaar is met artikel 6, lid 3, van richtlijn 2011/7.
10
In dat verband is de verwijzende rechter geneigd te oordelen dat die bepaling eveneens voorziet in een dergelijk in mindering brengen van het vaste bedrag. Hij merkt evenwel op dat de overwegingen 19 en 20 van richtlijn 2011/7 tot een andersluidende uitlegging zouden kunnen leiden. Ook zou het vaste bedrag grotendeels zoniet volledig kunnen worden geabsorbeerd indien het in mindering wordt gebracht op de advocatenkosten voor de inning van de vordering. Dit zou ertoe leiden dat de schuldeiser uiteindelijk slechts een bedrag kan opeisen dat overeenkomt met de advocatenkosten die zijn gemaakt tijdens de precontentieuze fase.
11
Daarom heeft het Bundesgerichtshof de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vraag:
„Moet artikel 6, lid 3, van [richtlijn 2011/7] aldus worden uitgelegd dat het vaste bedrag van 40 EUR bedoeld in artikel 6, lid 1, van deze richtlijn in mindering te brengen is op externe proceskosten die door de precontentieuze inschakeling van een advocaat wegens betalingsachterstand van de schuldenaar zijn ontstaan en bijgevolg overeenkomstig artikel 6, lid 3, van deze richtlijn moeten worden vergoed?”
Beantwoording van de prejudiciële vraag
12
Met zijn vraag wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of artikel 6, lid 3, van richtlijn 2011/7 aldus moet worden uitgelegd dat op de in die bepaling bedoelde redelijke schadeloosstelling het vaste bedrag van 40 EUR dat aan de schuldeiser toekomt op grond van artikel 6, lid 1, van deze richtlijn, in mindering moet worden gebracht.
13
Wanneer een gestelde prejudiciële vraag identiek is aan een vraag waarover het Hof reeds uitspraak heeft gedaan, wanneer het antwoord op een dergelijke vraag duidelijk uit de rechtspraak kan worden afgeleid of over het antwoord op een prejudiciële vraag redelijkerwijs geen twijfel kan bestaan, kan het Hof krachtens artikel 99 van het Reglement voor de procesvoering van het Hof in elke stand van het geding op voorstel van de rechter-rapporteur, de advocaat-generaal gehoord, beslissen om bij met redenen omklede beschikking uitspraak te doen.
14
Deze bepaling dient in het kader van de onderhavige prejudiciële verwijzing te worden toegepast.
15
Artikel 6 van richtlijn 2011/7 beoogt een vergoeding te garanderen voor invorderingskosten van de schuldeiser wanneer interest voor betalingsachterstand op grond van deze richtlijn verschuldigd wordt. Lid 1 van dit artikel voorziet in de toekenning van een vast bedrag van 40 EUR aan de schuldeiser. Op grond van lid 3 van dit artikel heeft deze schuldeiser voorts recht op een redelijke schadeloosstelling voor alle andere invorderingskosten welke dat vaste bedrag te boven gaan.
16
Uit de bewoordingen zelf van artikel 6, lid 3, van richtlijn 2011/7 vloeit dus voort dat de in deze bepaling bedoelde redelijke schadeloosstelling betrekking heeft op alle andere invorderingskosten die niet worden vergoed door het vaste bedrag dat aan de schuldeiser wordt toegekend op grond van artikel 6, lid 1, van de richtlijn.
17
Bovendien heeft het Hof in de punten 22 tot en met 24 van zijn arrest van 13 september 2018, Česká pojišťovna (C‑287/17, EU:C:2018:707), verduidelijkt dat de Uniewetgever, door in artikel 6, lid 3, van richtlijn 2011/7 de uitdrukking „welke dat vaste bedrag te boven gaan” te gebruiken, heeft willen benadrukken dat een redelijke schadeloosstelling dus mogelijk is voor welke invorderingskosten ook die het bedrag van 40 EUR te boven gaan.
18
Uit de tekst zelf van de betrokken bepaling blijkt dus dat de daarin bedoelde redelijke schadeloosstelling geldt voor alle kosten – van welke aard dan ook – die niet reeds zijn vergoed door het vaste bedrag van 40 EUR dat op grond van artikel 6, lid 1, van richtlijn 2011/7 is toegekend.
19
Een dergelijke uitlegging vindt steun in de door richtlijn 2011/7 nagestreefde doelstelling.
20
Die richtlijn beoogt immers betalingsachterstand bij handelstransacties tegen te gaan, aangezien die achterstand, volgens overweging 12 van die richtlijn, een vorm van contractbreuk is die, met name doordat een lage of geen interest op achterstallige betalingen in rekening wordt gebracht, financieel aantrekkelijk is geworden voor de schuldenaars (arresten van 16 februari 2017, IOS Finance EFC, C‑555/14, EU:C:2017:121, punt 24, en 13 september 2018, Česká pojišťovna, C‑287/17, EU:C:2018:707, punt 25).
21
Hieruit volgt dat deze richtlijn tot doel heeft schuldeisers doeltreffend te beschermen tegen betalingsachterstand. Een dergelijke bescherming impliceert dat deze schuldeiser een zo volledig mogelijke vergoeding wordt geboden voor de door hem gemaakte invorderingskosten, zodat betalingsachterstand wordt ontmoedigd (arrest van 13 september 2018, Česká pojišťovna, C‑287/17, EU:C:2018:707, punt 26).
22
De in artikel 6, lid 3, van richtlijn 2011/7 bedoelde schadeloosstelling, die redelijk moet zijn, kan echter noch het gedeelte van die kosten dat reeds is begrepen in het in lid 1 van dat artikel bedoelde vaste bedrag van 40 EUR, noch kosten die, gelet op alle omstandigheden van het concrete geval, buitensporig blijken, omvatten (arrest van 13 september 2018, Česká pojišťovna, C‑287/17, EU:C:2018:707, punt 30).
23
Hieraan zij nog toegevoegd dat de omstandigheid dat de redelijke schadeloosstelling geen betrekking kan hebben op het gedeelte van de kosten dat reeds door het vaste bedrag van 40 EUR is vergoed, niet kan afdoen aan het afschrikkende doel van de in artikel 6 van richtlijn 2011/7 bedoelde schadeloosstelling. Dat artikel kent immers in ieder geval aan de schuldeiser het recht toe om, naast het vaste bedrag van 40 EUR dat hem automatisch toekomt, een redelijke schadeloosstelling te verkrijgen voor de overige door hem gemaakte kosten, waarbij wordt vermeden dat dezelfde invorderingskosten tweemaal worden vergoed.
24
Bijgevolg volgt zowel uit de bewoordingen van artikel 6 van richtlijn 2011/7 als uit het doel van deze richtlijn dat dit artikel aldus moet worden uitgelegd dat de in lid 3 van dat artikel bedoelde redelijke schadeloosstelling voor invorderingskosten van de schuldeiser moet worden berekend met uitsluiting van het bedrag van de invorderingskosten die reeds zijn gedekt door het bedrag van 40 EUR dat forfaitair aan de schuldeiser wordt toegekend op grond van lid 1 van dat artikel.
25
Het staat bijgevolg aan de nationale rechter om op grond van artikel 6, lid 3, van richtlijn 2011/7 aan de schuldeiser een redelijke schadeloosstelling toe te kennen, voor zover het totale bedrag van de invorderingskosten die door de schuldeiser zijn gemaakt en die door de rechter redelijk worden geacht, hoger is dan 40 EUR, en nadat op dat bedrag het reeds forfaitair toegekende bedrag van 40 EUR in mindering is gebracht.
26
Aan deze uitlegging kan niet worden afgedaan door de overwegingen 19 en 20 van richtlijn 2011/7.
27
Uit deze overwegingen kan immers niet worden afgeleid dat de „interne” invorderingskosten slechts door het vaste bedrag van 40 EUR kunnen worden vergoed, terwijl de andere invorderingskosten het voorwerp van een op zichzelf staande schadeloosstelling op grond van artikel 6, lid 3, van richtlijn 2011/7 moeten uitmaken (zie in die zin arrest van 13 september 2018, Česká pojišťovna, C‑287/17, EU:C:2018:707, punten 34‑37).
28
Bovendien heeft de considerans van een Unierechtelijke handeling in ieder geval geen bindende rechtskracht en kan deze niet worden aangevoerd om van de bepalingen zelf van die handeling af te wijken, en evenmin om deze bepalingen uit te leggen in een zin die kennelijk in strijd is met de bewoordingen ervan (arrest van 13 september 2018, Česká pojišťovna, C‑287/17, EU:C:2018:707, punt 33). Zoals de verwijzende rechter overigens opmerkt, wordt in artikel 6 van richtlijn 2011/7 geen enkel onderscheid gemaakt tussen interne en andere invorderingskosten.
29
Gelet op een en ander dient op de gestelde vraag te worden geantwoord dat artikel 6, lid 3, van richtlijn 2011/7 aldus moet worden uitgelegd dat op de in die bepaling bedoelde redelijke schadeloosstelling het vaste bedrag van 40 EUR dat aan de schuldeiser toekomt op grond van artikel 6, lid 1, van deze richtlijn, in mindering moet worden gebracht.
Kosten
30
Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de verwijzende rechterlijke instantie over de kosten heeft te beslissen. De door anderen wegens indiening van hun opmerkingen bij het Hof gemaakte kosten komen niet voor vergoeding in aanmerking.
Het Hof (Tiende kamer) verklaart voor recht:
Artikel 6, lid 3, van richtlijn 2011/7/EU van het Europees Parlement en de Raad van 16 februari 2011 betreffende bestrijding van betalingsachterstand bij handelstransacties, moet aldus worden uitgelegd dat op de in die bepaling bedoelde redelijke schadeloosstelling het vaste bedrag van 40 EUR dat aan de schuldeiser toekomt op grond van artikel 6, lid 1, van deze richtlijn, in mindering moet worden gebracht.
ondertekeningen
(
*1
)	Procestaal: Duits.