62024CJ0434
WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
z dnia 26 marca 2026 r. (
*1
)
Odesłanie prejudycjalne – Rolnictwo – Wspólna polityka rolna – Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji (EFRG) – System jednolitej płatności obszarowej – Rozporządzenie (UE) nr 1307/2013 – Artykuł 32 ust. 2 i 4 – Kwalifikujący się hektar – Artykuł 36 ust. 5 – Hektary w dyspozycji rolnika – Uregulowania krajowe wprowadzające obowiązek przedłożenia umowy dzierżawy użytków rolnych – Stwierdzenie nieważności tej umowy z mocą wsteczną ze względu na nieprawidłowość procedury, której nie można przypisać temu rolnikowi – Rozporządzenie (UE) nr 1306/2013 – Artykuł 63 ust. 1 – Dopuszczalność wniosku
W sprawie C‑434/24
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Curtea de Apel Cluj (sąd apelacyjny w Klużu, Rumunia) postanowieniem z dnia 13 maja 2024 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 18 czerwca 2024 r., w postępowaniu:
JD
przeciwko
Ministerul Agriculturii şi Dezvoltării Rurale – Agenţia de Plăţi şi Intervenţie pentru Agricultură – Centrul Judeţean Bistriţa-Năsăud,
TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
w składzie: F. Biltgen, prezes izby, I. Ziemele, A. Kumin, S. Gervasoni (sprawozdawca) i M. Bošnjak, sędziowie,
rzecznik generalny: T. Ćapeta,
sekretarz: A. Calot Escobar,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
–
w imieniu rządu rumuńskiego – E. Gane, R. Antonie, B. Ciulacu i A. Wellman, w charakterze pełnomocników,
–
w imieniu Komisji Europejskiej – L. Radu Bouyon i M. Salyková, w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzeczniczki generalnej na posiedzeniu w dniu 25 września 2025 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 63 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U. 2013, L 347, s. 549; sprostowanie Dz.U. 2016, L 130, s. 11), zmienionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/2393 z dnia 13 grudnia 2017 r. (Dz.U. 2017, L 350, s. 15) (zwanego dalej „rozporządzeniem nr 1306/2013”) oraz zasady proporcjonalności.
2
Wniosek ten został złożony w ramach sporu, jaki zaistniał pomiędzy rolniczką JD a Ministerul Agriculturii și Dezvoltării Rurale – Agenţia de Plăţi şi Intervenţie pentru Agricultură – Centrul Județean Bistrița-Năsăud (ministerstwem rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich – agencja ds. płatności i interwencji w rolnictwie – centrum okręgowe w Bistrița-Năsăud, Rumunia) (zwanym dalej „APIA”) w przedmiocie cofnięcia przez APIA pomocy wypłaconej tej rolniczce, w szczególności w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej, ze względu na stwierdzenie ze skutkiem wstecznym nieważności umowy dzierżawy użytków rolnych, w oparciu o którą wypłacono pomoc.
Ramy prawne
Prawo Unii
Rozporządzenie nr 1306/2013
3
W chwili zaistnienia okoliczności rozpatrywanych w postępowaniu głównym miało zastosowanie rozporządzenie nr 1306/2013, uchylone przez rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz.U. 2021, L 435, s. 187).
4
Zgodnie z art. 58 tego rozporządzenia:
„1.   Państwa członkowskie przyjmują, w ramach [wspólnej polityki rolnej (WPR)], wszystkie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne, a także podejmują wszelkie inne środki niezbędne do zapewnienia skutecznej ochrony interesów finansowych Unii [Europejskiej], w szczególności w celu:
a)
kontroli zgodności z prawem i prawidłowości operacji finansowanych przez fundusze;
b)
zapewnienia skutecznego zapobiegania nadużyciom finansowym, w szczególności w obszarach o zwiększonym poziomie ryzyka, które będzie miało charakter odstraszający, z uwzględnieniem kosztów i korzyści, jak również proporcjonalności takich środków;
c)
zapobiegania nieprawidłowościom i nadużyciom finansowym, ich wykrywania i usuwania;
[…]
e)
odzyskiwania nienależnych płatności wraz z odsetkami oraz, w razie konieczności, wszczynania w tym celu postępowań sądowych.
[…]”.
5
Artykuł 60 tego rozporządzenia stanowił:
„Bez uszczerbku dla przepisów szczególnych osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa”.
6
Artykuł 63 ust. 1 tego rozporządzenia stanowił:
„W przypadku stwierdzenia, że beneficjent nie spełnia kryteriów kwalifikowalności, zobowiązań lub innych obowiązków związanych z warunkami przyznania pomocy lub wsparcia, określonymi w sektorowym prawodawstwie rolnym, pomoc nie zostaje wypłacona lub zostaje zwrócona w całości lub w części oraz, w stosownych przypadkach, nie zostają przyznane lub zostają zwrócone odpowiednie uprawnienia do płatności, o których mowa w art. 21 rozporządzenia [Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U. 2013, L 347, s. 608)].
W przypadku nieprzestrzegania krajowych lub unijnych przepisów dotyczących zamówień publicznych część pomocy, która nie jest wypłacana lub która ma zostać zwrócona, jest określana w zależności od powagi nieprzestrzegania przepisów oraz zgodnie z zasadą proporcjonalności. Ma to wpływ na zgodność z prawem i prawidłowość transakcji jedynie do wysokości części pomocy, która nie jest wypłacana lub która ma zostać zwrócona”.
7
Artykuł 72 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 stanowił:
„Każdego roku beneficjent wsparcia, o którym mowa w art. 67 ust. 2, składa wniosek o płatności bezpośrednie lub wniosek o płatność w odniesieniu do stosownych środków obszarowych i działań związanych ze zwierzętami w ramach rozwoju obszarów wiejskich obejmujący odpowiednio:
a)
wszystkie działki rolne w gospodarstwie, jak również grunty nierolnicze, których dotyczy wniosek o wsparcie, w którym mowa w art. 67 ust. 2;
[…]
c)
wszelkie inne informacje przewidziane w niniejszym rozporządzeniu lub wymagane w związku z wdrożeniem odpowiedniego sektorowego prawodawstwa rolnego lub wymagane przez dane państwo członkowskie.
[…]”.
Rozporządzenie nr 1307/2013
8
Do okoliczności sporu zawisłego w postępowaniu głównym miało zastosowanie rozporządzenie nr 1307/2013, uchylone rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającym przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz.U. 2021, L 435, s. 1).
9
Artykuł 32 ust. 2 i 4 rozporządzenia nr 1307/2013 stanowił:
„2.   Do celów niniejszego tytułu »kwalifikujący się hektar« oznacza:
[…]
4.   Obszary uznaje się za kwalifikujące się hektary, jeśli są one zgodne z definicją kwalifikującego się hektara przez cały rok kalendarzowy, z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych”.
10
Artykuł 36 tego rozporządzenia stanowił:
„1.   Państwa członkowskie stosujące w 2014 r. system jednolitej płatności obszarowej ustanowiony w tytule V rozdział 2 rozporządzenia [Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U. 2009, L 30, s. 16)] mogą zgodnie z warunkami określonymi w niniejszym rozporządzeniu zadecydować o kontynuowaniu stosowania tego systemu najpóźniej do dnia 31 grudnia 2020 r. Do dnia 1 sierpnia 2014 r. powiadamiają one Komisję [Europejską] o swojej decyzji i o dacie zakończenia stosowania tego systemu.
Przez okres stosowania systemu jednolitej płatności obszarowej do tych państw członkowskich nie stosuje się sekcji 1, 2 i 3 niniejszego rozdziału, z wyjątkiem art. 23 ust. 1 akapit drugi, art. 23 ust. 5 i art. 32 ust. 2–6.
2.   Jednolita płatność obszarowa przyznawana jest w ujęciu rocznym do każdego kwalifikującego się hektara zadeklarowanego przez rolnika zgodnie z art. 72 ust. 1 akapit pierwszy lit. a) rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. […]
5.   Z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych hektary, o których mowa w ust. 2, muszą pozostawać w posiadaniu rolnika w dniu ustalonym przez państwo członkowskie, który nie może przypadać później niż ustalona przez to państwo członkowskie data zmiany wniosku o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 72 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013.
[…]”.
Rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 809/2014
11
Artykuł 14 ust. 1 lit. f) rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. 2014, L 227, s. 69), które zostało uchylone rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2022/1173 z dnia 31 maja 2022 r. ustanawiającym zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej (Dz.U. 2022, L 183, s. 23), stanowił:
„Pojedynczy wniosek lub wniosek o płatność zawiera wszystkie informacje niezbędne do ustalenia kwalifikowalności do pomocy lub wsparcia, w szczególności:
[…]
f)
w razie potrzeby wszelkie dokumenty uzupełniające potrzebne do wykazania kwalifikowalności do przedmiotowego systemu lub środka”.
Prawo rumuńskie
12
Artykuł 1254 ust. 1 i 2 codul civil (rumuńskiego kodeksu cywilnego) stanowi:
„1. Umowę bezwzględnie nieważną lub unieważnioną uważa się za niezawartą.
2. Unieważnienie umowy skutkuje, zgodnie z warunkami określonymi w ustawie, unieważnieniem kolejnych czynności prawnych dokonanych na podstawie tej umowy”.
13
Artykuł 6 ust. 1 Ordonanța de urgență a Guvernului nr. 66/2011 privind prevenirea, constatarea și sancționarea neregulilor apărute în obținerea și utilizarea fondurilor europene și/sau a fondurilor publice naționale aferente acestora (dekretu z mocą ustawy nr 66/2011 w sprawie zapobiegania, weryfikacji i karania nieprawidłowości stwierdzonych podczas przyznawania i wykorzystania funduszy europejskich i/lub odpowiednich krajowych środków publicznych) z dnia 29 czerwca 2011 r. (Monitorul Oficial al României, część I, nr 461 z dnia 30 czerwca 2011 r.) brzmi następująco:
„Organy właściwe do zarządzania funduszami europejskimi są obowiązane wyłączyć w całości lub w części ze zwrotu/wypłacenia wydatków poniesionych i zadeklarowanych przez beneficjentów wydatki niespełniające przesłanek legalności, prawidłowości lub zgodności określonych przepisami obowiązującego ustawodawstwa krajowego i [unijnego], w sytuacji gdy w procedurze weryfikacji wniosków o płatność stwierdzą one istnienie takich wydatków”.
14
Artykuł 8 Ordonanța de urgență a guvernului nr. 3/2015 pentru aprobarea schemelor de plăți care se aplică în agricultură în perioada 2015–2020 și pentru modificarea art. 2 din Legea nr. 36/1991 privind societățile agricole și alte forme de asociere în agricultură (dekretu z mocą ustawy nr 3/2015 w sprawie zatwierdzenia systemów płatności mających zastosowanie w rolnictwie w okresie 2015–2020 oraz w sprawie zmiany art. 2 ustawy nr 36/1991 o spółkach rolnych i innych formach stowarzyszeń rolniczych) z dnia 18 marca 2015 r. (Monitorul Oficial al României, część I, nr 191 z dnia 23 marca 2015 r.), w wersji mającej zastosowanie do sporu zawisłego w postępowaniu głównym, stanowi:
„1.   W celu otrzymania płatności bezpośrednich, o których mowa w art. 1 ust. 2, rolnicy muszą:
[…]
n)
przedstawić, w momencie składania jednolitego wniosku o płatność lub dokonanych w nim zmian, niezbędne dokumenty potwierdzające zgodne z prawem użytkowanie gruntów rolnych, łącznie z gruntami obejmującymi obszary o znaczeniu ekologicznym lub, w stosownych przypadkach, kopię załącznika nr 24 wydaną przez służby stanu cywilnego jednostek administracji terytorialnej. Dokumenty te muszą zostać podpisane przed złożeniem jednolitego wniosku o płatność i być ważne w dniu złożenia wniosku;
[…]
6.   Określane w zarządzeniu [ministrul agriculturii și dezvoltării rurale (ministra rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich)] dokumenty potwierdzające, że hektary użytków rolnych są w dyspozycji rolnika lub że jest on w posiadaniu zwierząt gospodarskich, są przedkładane przy składaniu wniosków o płatność jednolitą, w zależności od objętych wnioskiem systemów/środków/płatności”.
15
Artykuł 5 ust. 2 Ordinul ministrului agriculturii si dezvoltării rurale nr. 619/2015 pentru aprobarea criteriilor de eligibilitate, condițiilor specifice și a modului de implementare a schemelor de plăți prevăzute la articolul 1 alineatele (2) și (3) din Ordonanța de urgență a Guvernului nr. 3/2015 pentru aprobarea schemelor de plăți care se aplică în agricultură în perioada 2015–2020 și pentru modificarea articolului 2 din Legea nr. 36/1991 privind societățile agricole și alte forme de asociere în agricultură, precum și a condițiilor specifice de implementare pentru măsurile compensatorii de dezvoltare rurală aplicabile pe terenurile agricole, prevăzute în Programul Național de Dezvoltare Rurală 2014–2020 (rozporządzenia ministra rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich nr 619/2015 w sprawie zatwierdzenia kryteriów kwalifikowalności, szczególnych warunków i sposobów wdrażania systemów płatności przewidzianych w art. 1 ust. 2 i 3 dekretu z mocą ustawy nr 3/2015 w sprawie zatwierdzenia systemów płatności mających zastosowanie w rolnictwie w okresie 2015–2020 oraz w sprawie zmiany art. 2 ustawy nr 36/1991 o spółkach rolnych i innych formach stowarzyszeń rolniczych, a także szczególnych warunków wdrożenia środków kompensacyjnych rozwoju obszarów wiejskich, mających zastosowanie do gruntów rolnych, przewidzianych w krajowym programie rozwoju obszarów wiejskich w okresie 2014–2020), opublikowanego w Monitorul Oficial al României, część I, nr 234 z dnia 6 kwietnia 2015 r., stanowi:
„Dokumenty potwierdzające, że zadeklarowane kwalifikujące się grunty są w dyspozycji rolnika, zgodnie z art. 8 ust. 1 lit. n) dekretu, to:
a)
świadectwo zgodne z rejestrem rolnym za rok, w którym złożono wniosek, wypełnione na podstawie wzoru ramowego określonego w załączniku nr 1; oraz
b)
poświadczona za zgodność z oryginałem kopia umowy dzierżawy lub koncesji na użytki rolne, zawarta między rolnikiem a jednostkami administracji terytorialnej, w zależności od przypadku;
c)
poświadczona za zgodność z oryginałem kopia umowy dzierżawy lub koncesji na użytki rolne, zawarta między rolnikiem a [Agenția Domeniilor Statului (Agencja Własności Państwa)], […] w zależności od przypadku”.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
16
W dniu 19 kwietnia 2018 r. rada gminy Chiochiș (Rumunia) wydała decyzję zatwierdzającą oddanie w dzierżawę w drodze przetargu pastwisk gminnych.
17
W dniu 24 maja 2018 r. JD zawarła z tą gminą umowę w przedmiocie oddania w dzierżawę pewnej powierzchni pastwisk gminnych.
18
W dniu 10 maja 2019 r. JD złożyła w odniesieniu do tego obszaru za 2019 r. wniosek o płatność jednolitą. Ta otrzymana przez JD płatność była sfinansowana z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), a w szczególności z systemu jednolitej płatności obszarowej, oraz z funduszy krajowych.
19
W wydanym w tym samym dniu rozstrzygnięciu z powodu nieprawidłowości przeprowadzonego przez gminę Chiochiş postępowania w sprawie oddania w dzierżawę pastwisk gminnych stwierdzona została nieważność tego postępowania i wynikających z niego aktów, w tym umowy oddania pastwisk w dzierżawę JD. Uznano, że nie nastąpiła publikacja ogłoszenia o przetargu w drodze bezpośrednich negocjacji w przewidzianym uchwały rady gminy terminie pięciu dni, efektem czego komisja oceniająca nie mogła zgodnie z prawem oddać pastwisk w dzierżawę JD. W rozstrzygnięciu tym w istocie wskazano, że stwierdzenie nieważności umowy dzierżawy nie nastąpiło z winy JD, tylko w efekcie uchybienia przez organ gminny jednemu z ciążących na nim obowiązków.
20
JD wniosła apelację od tego wyroku do Curtea de Apel Cluj (sądu apelacyjnego w Klużu, Rumunia). Sąd ten w dniu 5 marca 2020 r. oddalił to odwołanie jako wniesione po upływie wyznaczonego terminu.
21
W dniu 24 listopada 2022 r. APIA uznała w protokole, że JD nie posiada już tytułu prawnego do obszarów objętych umową dzierżawy, której nieważność stwierdzono. Zażądała zwrotu pomocy finansowej w wysokości 83334,01 lei rumuńskich (RON) (około 16743 EUR), która została przyznana JD w następstwie złożenia przez nią wniosku z dnia 10 maja 2019 r.
22
Ponieważ APIA oddaliła skargę, jaką JD wniosła na ten protokół, ta wniosła skargę do Tribunalul Bistrița-Năsăud (sądu okręgowego w Bistrița-Năsăud, Rumunia).
23
Wyrokiem z dnia 15 czerwca 2023 r. sąd ten oddalił skargę JD na protokół APIA z dnia 24 listopada 2022 r. Orzekł on, po pierwsze, że zgodnie z art. 1254 rumuńskiego kodeksu cywilnego umowa dzierżawy została uznana za nigdy niezawartą, po drugie, że dekret z mocą ustawy nr 66/2011 nakładał na rolników obowiązek spełnienia ogólnych kryteriów kwalifikowalności do objęcia pomocą Unii, w tym posiadania ważnego dokumentu, zgodnie z którym grunty rolne znajdują się w posiadaniu podmiotu składającego wniosek o przyznanie pomocy, i po trzecie, że JD musi zwrócić nienależnie otrzymane kwoty, wyjaśniając przy tym, że taki zwrot nie stanowi kary administracyjnej, więc brak winy po stronie JD jest czynnikiem pozbawionym znaczenia.
24
JD wniosła odwołanie od tego wyroku do la Curtea de Apel Cluj (sądu apelacyjnego w Klużu), który jest sądem odsyłającym w niniejszej sprawie.
25
Sąd ten zastanawia się, czy przewidziane w art. 63 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 pojęcie „nieprzestrzegania kryteriów kwalifikowalności” obejmuje sytuację, w której, z powodów niezależnych od winy beneficjenta pomocy, umowa dzierżawy, która była ważna w chwili badania tego, czy spełnione zostały kryteria kwalifikowalności do objęcia pomocą, zostaje uchylona z mocą wsteczną. Sąd ten uważa, że na pytanie to należy udzielić odpowiedzi przeczącej, ponieważ beneficjent w dniu złożenia wniosku faktycznie spełniał kryteria kwalifikowalności, i to do dnia stwierdzenia nieważności tej umowy, a nie zarzucono mu żadnej innej nieprawidłowości, w szczególności w zakresie użytkowania gruntów. Przy ocenie istnienia tytułu prawnego do danych użytków należy zatem uwzględnić to stwierdzenie nieważności tej umowy począwszy od dnia tego unieważnienia.
26
Sąd ten dodaje, że na wypadek gdyby Trybunał orzekł, iż stwierdzenie nieważności z mocą wsteczną, zgodnie z przepisami krajowymi, umowy dzierżawy, która była ważna w chwili badania warunków kwalifikowalności do objęcia pomocą Unii, oznacza sytuację, w której beneficjent nie spełnia tych kryteriów, niezależnie od daty, w której to stwierdzenie nieważności nastąpiło, zastanawia się on nad możliwością zastosowania do tego cofnięcia pomocy zasady proporcjonalności.
27
W tych okolicznościach Curtea de Apel Cluj (sąd apelacyjny w Klużu) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału Sprawiedliwości z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)
Czy w ramach interpretacji art. 63 ust. 1 rozporządzenia [nr 1306/2013] stwierdzenie nieważności z mocą wsteczną, zgodnie z przepisami prawa krajowego, umowy obowiązującej w momencie badania kryteriów kwalifikowalności stanowi sytuację, w której beneficjent nie spełnia kryteriów kwalifikowalności, niezależnie od momentu, w którym takie stwierdzenie nieważności następuje?
2)
W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie [pierwsze]: czy można zastosować zasadę proporcjonalności w odniesieniu do zwrotu płatności na podstawie art. 63 ust. 1 rozporządzenia [nr 1306/2013]?”.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie pytania pierwszego
28
Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w ramach procedury współpracy między sądami krajowymi a Trybunałem ustanowionej w art. 267 TFUE, zadaniem Trybunału jest udzielenie sądowi krajowemu użytecznej odpowiedzi, która umożliwi mu rozstrzygnięcie zawisłego przed nim sporu. Mając to na uwadze, Trybunał powinien w razie potrzeby przeformułować przedłożone mu pytania. Zadaniem Trybunału jest bowiem dokonanie wykładni wszelkich przepisów prawa Unii, których potrzebują sądy krajowe w celu rozstrzygnięcia zawisłych przed nimi sporów, nawet jeżeli przepisy te nie są wyraźnie wskazane w pytaniach skierowanych do niego przez te sądy (zob. wyroki: z dnia 18 marca 1993 r., Viessmann, C‑280/91, EU:C:1993:103, pkt 17; a także z dnia 19 grudnia 2019 r., Nederlands Uitgeversverbond i Groep Algemene Uitgevers, C‑263/18, EU:C:2019:1111, pkt 31).
29
W niniejszej sprawie z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, że poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający zmierza do ustalenia, w jakim zakresie właściwy organ krajowy może uznać, iż pomoc przyznana rolnikowi nie spełnia kryteriów kwalifikowalności, w sytuacji gdy umowa dzierżawy, która została przedstawiona na poparcie wniosku o przyznanie pomocy w celu wykazania, zgodnie z przepisami krajowymi, że użytek rolny pozostaje w dyspozycji tego rolnika, i która to umowa jest ważna w chwili rozpatrywania tego wniosku, zostaje następnie unieważniona ze skutkiem wstecznym ze względu na nieprawidłowość postępowania w sprawie przyznania tej umowy, której nie można przypisać temu rolnikowi. Dokładniej rzecz ujmując, z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, że sąd ten zastanawia się nad kwestią tego, czy w takiej sytuacji właściwy organ krajowy może uznać, że rolnik ten nie spełnia kryteriów kwalifikowalności niezależnie od daty stwierdzenia nieważności tej umowy.
30
W zakresie, w jakim pytanie pierwsze odnosi się do art. 63 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013, należy zauważyć, że zgodnie z akapitem pierwszym tego przepisu w przypadku stwierdzenia, że beneficjent pomocy nie spełnia kryteriów kwalifikowalności pomocy, zobowiązań lub innych obowiązków związanych z warunkami przyznania pomocy lub wsparcia przewidzianymi w sektorowym prawodawstwie rolnym, pomoc nie jest wypłacana lub zostaje cofnięta w całości lub w części.
31
Artykuł 63 ust. 1 akapit pierwszy dotyczy skutków prawnych nieprzestrzegania kryteriów kwalifikowalności, zobowiązań i innych obowiązków (zob. podobnie wyrok z dnia 11 kwietnia 2024 r., Baramlay, C‑6/23
EU:C:2024:294, pkt 67). W przepisie tym nie zdefiniowano natomiast tych kryteriów, które różniłyby się w zależności od danego systemu pomocy lub wsparcia.
32
Zważywszy, że z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, iż rozpatrywany w postępowaniu głównym wniosek o przyznanie pomocy dotyczy w szczególności systemu jednolitej płatności obszarowej, należy stwierdzić, że dla oceny tego, czy beneficjent pomocy przyznawanej na podstawie tego systemu spełnia kryteria kwalifikowalności, istotne są nie tylko przepisy rozporządzenia nr 1306/2013 w sprawie finansowania WPR, zarządzania nią i monitorowania jej, lecz również przepisy rozporządzenia nr 1307/2013, ustanawiającego zasady dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach WPR.
33
W tych okolicznościach należy uznać, że poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy rozporządzenie nr 1306/2013 i rozporządzenie nr 1307/2013 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie temu, by właściwy organ krajowy uznał wniosek o jednolitą płatność obszarową za niedopuszczalny z tego tylko powodu, że umowa dzierżawy dotycząca użytków rolnych, których dotyczy ten wniosek, przedstawiona na jego poparcie w celu wykazania, zgodnie z przepisami krajowymi, że użytki rolne znajdują się w dyspozycji tego rolnika, która to umowa była ważna w chwili rozpatrywania tego wniosku, została później, ze skutkiem wstecznym, uznana za nieważną, niezależnie od daty stwierdzenia nieważności tej umowy, z powodu nieprawidłowości postępowania w sprawie zawarcia tej umowy, której to nieprawidłowości nie można przypisać temu rolnikowi.
34
Zgodnie z art. 36 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013 państwa członkowskie stosujące w 2014 r. system jednolitej płatności obszarowej, o którym mowa w tytule V rozdział 2 rozporządzenia nr 73/2009, mogły, zgodnie z warunkami określonymi w tym pierwszym rozporządzeniu, podjąć decyzję o kontynuowaniu stosowania tego systemu najpóźniej do dnia 31 grudnia 2020 r.
35
System jednolitej płatności obszarowej jest systemem pomocy niezwiązanej z wielkością produkcji rolnej, to znaczy niezależnym od produkcji rolnej. Dostarcza on bezpośredniego wsparcia dochodu, które ma na celu zapewnienie odpowiedniego poziomu życia rolnikom, którzy rzeczywiście prowadzą działalność rolniczą, a zatem faktycznie mają w posiadaniu grunt rolny, na którym prowadzona jest ta działalność (zob. podobnie wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Avio Lucos, C‑116/20, EU:C:2022:273, pkt 52).
36
Zgodnie z art. 36 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 jednolita płatność obszarowa przyznawana jest w ujęciu rocznym w odniesieniu do każdego kwalifikującego się hektara zadeklarowanego przez rolnika zgodnie z art. 72 ust. 1 akapit pierwszy lit. a) rozporządzenia nr 1306/2013.
37
W pierwszej kolejności korzystanie z jednolitej płatności obszarowej jest uzależnione od spełnienia warunku, by obszar zadeklarowany przez rolnika odpowiadał definicji pojęcia „kwalifikującego się hektara” w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, przy czym pojęcie to obejmuje wszelkie użytki rolne, na których prowadzona jest działalność rolnicza związana z gospodarstwem (wyrok z dnia 4 lipca 2024 r., Asoprovac, C‑708/22, EU:C:2024:573, pkt 18). Zgodnie z art. 32 ust. 4 tego rozporządzenia obszar zadeklarowany uznaje się za kwalifikujące się hektary wówczas, gdy są one zgodne z definicją kwalifikującego się hektara przez cały rok kalendarzowy, z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych.
38
W drugiej kolejności uprawnienie do jednolitej płatności obszarowej jest również uzależnione od spełnienia przewidzianego w art. 36 ust. 5 rozporządzenia nr 1307/2013 warunku, zgodnie z którym, z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, zadeklarowane przez rolnika kwalifikujące się hektary są w jego dyspozycji w dniu określonym przez dane państwo członkowskie, który nie może przypadać później niż ustalona przez to państwo członkowskie data zmiany takiego wniosku o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 72 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013.
39
Zgodnie z orzecznictwem do celów ustalenia, czy dany obszar pozostaje „w dyspozycji” rolnika w rozumieniu art. 36 ust. 5 rozporządzenia nr 1307/2013, w rozporządzeniu tym nie przewidziano wymogu, aby rolnik ten miał przedstawić formalny tytuł prawny ustanawiający jego „prawo użytkowania” danego gruntu; w tym celu wystarczające jest wykazanie rzeczywistego charakteru użytkowania tego gruntu oraz wystarczającej autonomii tego rolnika w zakresie prowadzenia przez niego działalności rolniczej na tym gruncie (zob. podobnie wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Avio Lucos, C‑116/20, EU:C:2022:273, pkt 53).
40
W trzeciej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.
41
Trybunał orzekł już, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie przez potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga, po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania warunków przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych dla jej uzyskania (zob. wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Avio Lucos, C‑176/20, EU:C:2022:274, pkt 70 i przytoczone tam orzecznictwo).
42
W sytuacji gdy umowa dzierżawy użytków rolnych zadeklarowanych przez rolnika w ramach wniosku o jednolitą płatność obszarową, która była ważna w chwili złożenia tego wniosku, zostaje uznana za nieważną ze skutkiem wstecznym ze względu na nieprawidłowość postępowania w sprawie zawarcia tej umowy, której to nieprawidłowości nie można przypisać temu rolnikowi, właściwy organ krajowy nie może uznać z tego tylko powodu, że kryteria przewidziane w art. 32 ust. 2 i 4 oraz w art. 36 ust. 5 rozporządzenia nr 1307/2013 nie zostały spełnione, niezależnie od daty stwierdzenia nieważności tej umowy.
43
W przypadku bowiem stwierdzenia nieważności umowy dzierżawy po zakończeniu roku kalendarzowego, w odniesieniu do którego wystąpiono o jednolitą płatność obszarową, kryteria te są co do zasady spełnione. To stwierdzenie nieważności umowy dzierżawy użytków rolnych, pomimo jego wstecznego skutku, nie pozwala ani uznać, że zadeklarowane hektary nie odpowiadały definicji „kwalifikującego się hektara” w ciągu całego danego roku kalendarzowego zgodnie z art. 32 ust. 2 i 4 rozporządzenia nr 1307/2013, ani na stwierdzenie, że te użytki rolne w nie znajdowały się rzeczywistości w dyspozycji rolnika w dniu ustalonym przez państwo członkowskie na podstawie art. 36 ust. 5 tego rozporządzenia. W szczególności to stwierdzenie nieważności nie może samo w sobie podważać stwierdzenia sądu odsyłającego, zgodnie z którym rolnik rzeczywiście wykorzystywał te użytki rolne i dysponował wystarczającą autonomią w zakresie prowadzenia działalności rolniczej na tych użytkach, zgodnie z orzecznictwem przypomnianym w pkt 39 niniejszego wyroku.
44
Ponadto, zważywszy, że w sytuacji, o której mowa w pkt 42 niniejszego wyroku, stwierdzenie nieważności umowy dzierżawy wynika z nieprawidłowości postępowania w sprawie zawarcia tej umowy, której to nieprawidłowości nie można przypisać temu rolnikowi, to stwierdzenie nieważności nie może samo w sobie, bez wykazania wystąpienia czynnika subiektywnego w rozumieniu orzecznictwa przytoczonego w pkt 41 niniejszego wyroku, skłonić sądu odsyłającego do uznania, że rolnik ten sztucznie stworzył warunki, których spełnienie było wymagane do uzyskania jednolitej płatności obszarowej, co byłoby sprzeczne z celem tego uregulowania, lub że próbował on bezprawnego czerpania korzyści z terenów innych osób w celu obejścia przepisów Unii dotyczących tego systemu płatności jednolitych w rozumieniu orzecznictwa Trybunału (zob. podobnie wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Avio Lucos, C‑116/20, EU:C:2022:273, pkt 65 i przytoczone tam orzecznictwo).
45
Należy wyjaśnić, że okoliczność, iż unieważnienie umowy dzierżawy obszaru zadeklarowanego do celów jednolitej płatności obszarowej wynika z nieprzestrzegania przepisów dotyczących udzielania zamówień publicznych przez gminę, nie oznacza sama w sobie niedopuszczalności wniosku o przyznanie pomocy, o który zwrócono się do właściwego organu krajowego. W odróżnieniu bowiem od innych systemów pomocy lub wsparcia w ramach WPR żaden przepis prawa Unii nie uzależnia przyznania jednolitej płatności obszarowej od wdrożenia tych zasad. Choć w art. 63 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1306/2013 wyjaśniono, podobnie jak w jego akapicie pierwszym, konsekwencje nieprzestrzegania kryteriów kwalifikowalności, zobowiązań i innych obowiązków dotyczących warunków przyznania pomocy lub wsparcia w przypadku, gdy nieprzestrzeganie to dotyczy krajowych lub unijnych przepisów dotyczących zamówień publicznych, to ani celem, ani skutkiem tego uregulowania nie jest ustanowienie warunku uzależniającego w sposób ogólny pomoc w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej od przestrzegania przepisów tego uregulowania.
46
Niemniej jednak zgodnie z art. 72 ust. 1 akapit pierwszy lit. c) rozporządzenia nr 1306/2013 i art. 14 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego nr 809/2014 państwa członkowskie dysponują zakresem uznania w odniesieniu do dokumentów uzupełniających i dowodów, jakich należy zażądać od wnioskodawcy pomocy w odniesieniu do obszarów będących przedmiotem jego wniosku (zob. podobnie wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Avio Lucos, C‑116/20, EU:C:2022:273, pkt 60).
47
Ponadto zgodnie z art. 58 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 1306/2013 państwa członkowskie korzystają z zakresu uznania przy wyborze środków krajowych, które uznają za konieczne dla skutecznego zapobiegania nieprawidłowościom i nadużyciom oraz ich karania (zob. podobnie wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Avio Lucos, C‑116/20, EU:C:2022:273, pkt 62).
48
Korzystanie przez państwa członkowskie z przysługującego im zakresu uznania w odniesieniu do dowodów, które należy przedstawić na poparcie wniosku o pomoc, podlega pewnym ograniczeniom, w szczególności jeśli chodzi o możliwość zobowiązania wnioskodawcy do przedstawienia ważnego tytułu prawnego uzasadniającego jego prawo do użytkowania gruntów objętych jego wnioskiem. W tym kontekście uregulowanie krajowe, które wprowadza w życie ten zakres uznania, musi być zgodne z celami realizowanymi przez prawo Unii w dziedzinie bezpośredniego wsparcia finansowego dla rolników oraz z ogólnymi zasadami prawa Unii, a w szczególności z zasadą proporcjonalności, która wymaga, by środki wprowadzone przez przepis były właściwe dla osiągnięcia zamierzonego celu i nie wykraczały poza to, co jest niezbędne dla jego realizacji (zob. podobnie wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Avio Lucos, C‑116/20, EU:C:2022:273, pkt 63).
49
Tak więc rozporządzenie nr 1307/2013 nie sprzeciwia się uregulowaniu krajowemu, które uzależnia uzyskanie pomocy w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej od obowiązku udowodnienia przez wnioskodawcę, że posiada on „prawo użytkowania” użytków rolnych będących przedmiotem tego wniosku, o ile przestrzegane są cele realizowane przez dane uregulowanie Unii i zasady ogólne prawa Unii, w szczególności zasada proporcjonalności (zob. podobnie wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Avio Lucos, C‑116/20, EU:C:2022:273, pkt 68).
50
Z uwag na piśmie rządu rumuńskiego wynika, że – z zastrzeżeniem sprawdzenia tego przez sąd odsyłający – uregulowanie rumuńskie przewiduje, zgodnie z art. 8 ust. 1 lit. n) dekretu z mocą ustawy nr 3/2015 w wersji mającej zastosowanie do okoliczności faktycznych sporu zawisłego w postępowaniu głównym, obowiązek przedstawienia przez rolnika ubiegającego się o pomoc w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej dowodu na to, że użytki rolne znajdują się w jego dyspozycji. Z tych samych uwag wynika, że zgodnie z rozporządzeniem ministra nr 619/2015 do dokumentów potwierdzających, iż zadeklarowane przez rolnika kwalifikujące się grunty znajdują się w jego dyspozycji, należy w szczególności poświadczona za zgodność z oryginałem kopia umowy dzierżawy lub koncesji na użytki rolne zawartej między tym rolnikiem a gminą.
51
Przewidziane w prawie rumuńskim przedstawienie dowodu, że użytki rolne znajdują się w dyspozycji rolnika, stanowi, z zastrzeżeniem sprawdzenia tego przez sąd odsyłający, kryterium kwalifikowalności w rozumieniu art. 63 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1306/2013, ponieważ owo przedstawienie dowodu stanowi niezbędny wstępny warunek ważności wniosku o wsparcie (zob. podobnie wyrok z dnia 11 kwietnia 2024 r., Baramlay, C‑6/23
EU:C:2024:294, pkt 66).
52
Choć to do sądu odsyłającego należy zbadanie, czy rozpatrywana w postępowaniu głównym praktyka administracyjna jest zgodna z realizowanymi przez prawo Unii celami w dziedzinie bezpośredniego wsparcia finansowego dla rolników i z ogólnymi zasadami prawa Unii, w szczególności z zasadą proporcjonalności, to zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału jest on też właściwy do dostarczenia sądowi odsyłającemu wszystkich elementów wykładni prawa Unii, które mogą umożliwić temu sądowi ocenę takiej zgodności w celu wydania wyroku w zawisłej przed nim sprawie (zob. podobnie wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Avio Lucos, C‑116/20, EU:C:2022:273, pkt 64 i przytoczone tam orzecznictwo).
53
Należy zaś uznać, że praktyka właściwego organu administracyjnego, zgodnie z którą w okolicznościach takich jak te zaistniałe w sprawie w postępowaniu głównym wniosek o jednolitą płatność obszarową uznaje się za niedopuszczalny w przypadku stwierdzenia nieważności umowy dzierżawy użytków rolnych niezależnie od daty tego stwierdzenia nieważności, nie jest odpowiednia do zagwarantowania realizacji przypomnianego w pkt 35 niniejszego wyroku celu uregulowania polegającego na zapewnieniu odpowiedniego standardu życia rolnikom, którzy faktycznie prowadzą działalność rolniczą, a zatem faktycznie mają w posiadaniu grunt rolny, na którym prowadzona jest ta działalność.
54
W sytuacji bowiem gdy umowa dzierżawy zostaje unieważniona po zakończeniu roku kalendarzowego, w odniesieniu do którego wniesiono o jednolitą płatność obszarową, należy stwierdzić, jak wynika z pkt 43 niniejszego wyroku, że przewidziane w prawie Unii kryteria kwalifikowalności są co do zasady spełnione. Ponadto, w odróżnieniu od sytuacji, w której rolnik nie jest w stanie przedstawić dokumentu potwierdzającego, że posiada „prawo do użytkowania” użytków rolnych ważne w chwili złożenia przez niego wniosku o jednolitą płatność obszarową, sytuacja, w której umowa dzierżawy mająca świadczyć o jego „prawie do użytkowania” zostaje unieważniona po zakończeniu danego roku kalendarzowego z powodu nieprawidłowości postępowania w sprawie zawarcia tej umowy, której to nieprawidłowości nie można przypisać temu rolnikowi, nie może, biorąc pod uwagę powód tego stwierdzenia nieważności, świadczyć o tym, że rolnik ten próbował bezprawnie czerpać korzyści z terenów innych osób w celu obejścia przepisów w rozumieniu orzecznictwa Trybunału (zob. wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Avio Lucos, C‑116/20, EU:C:2022:273, pkt 65 i przytoczone tam orzecznictwo).
55
Uznanie w takim przypadku, że wniosek o jednolitą płatność obszarową nie spełnia przewidzianego w prawie krajowym kryterium kwalifikowalności, mogłoby, z naruszeniem celu uregulowania, pozbawić tego rolnika bezpośredniego wsparcia dochodu, podczas gdy zgodnie z wyjaśnieniami sądu odsyłającego rzeczywiście prowadził on działalność rolniczą, a zatem faktycznie posiadał użytki rolne, na których ta działalność była prowadzona.
56
W tych okolicznościach na pytanie pierwsze sądu odsyłającego dąży należy odpowiedzieć, iż rozporządzenia nr 1306/2013 i nr 1307/2013 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie temu, by właściwy organ krajowy uznał wniosek o jednolitą płatność obszarową za niedopuszczalny z tego tylko powodu, że umowa dzierżawy dotycząca użytków rolnych, których dotyczy ten wniosek, przedstawiona na jego poparcie w celu wykazania, zgodnie z przepisami krajowymi, że użytki rolne znajdują się w dyspozycji tego rolnika, która to umowa była ważna w chwili rozpatrywania tego wniosku, została później, ze skutkiem wstecznym, uznana za nieważną, niezależnie od daty stwierdzenia nieważności tej umowy, z powodu nieprawidłowości postępowania w sprawie zawarcia tej umowy, której to nieprawidłowości nie można przypisać temu rolnikowi.
W przedmiocie pytania drugiego
57
Z postanowienia odsyłającego wynika, że pytanie drugie zostało zadane jedynie na wypadek udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze. Ze względu na odpowiedź udzieloną na pytanie pierwsze nie ma potrzeby odpowiadania na pytanie drugie.
W przedmiocie kosztów
58
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008, zmienione rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/2393 z dnia 13 grudnia 2017 r., a także rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009,
należy interpretować w ten sposób, że:
stoją one na przeszkodzie temu, by właściwy organ krajowy uznał wniosek o jednolitą płatność obszarową za niedopuszczalny z tego tylko powodu, że umowa dzierżawy dotycząca użytków rolnych, których dotyczy ten wniosek, przedstawiona na jego poparcie w celu wykazania, zgodnie z przepisami krajowymi, że użytki rolne znajdują się w dyspozycji tego rolnika, która to umowa była ważna w chwili rozpatrywania tego wniosku, została później, ze skutkiem wstecznym, uznana za nieważną, niezależnie od daty stwierdzenia nieważności tej umowy, z powodu nieprawidłowości postępowania w sprawie zawarcia tej umowy, której to nieprawidłowości nie można przypisać temu rolnikowi.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: rumuński.