62016TJ0573_RES
Υπόθεση T-573/16
(Δημοσίευση αποσπασμάτων)
PT
κατά
Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων
Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (τέταρτο τμήμα) της 3ης Ιουλίου 2019
«Υπαλληλική υπόθεση – Προσωπικό της ΕΤΕπ – Οργάνωση των υπηρεσιών – Υπηρεσιακή απαλλαγή – Πρόσβαση στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο και στο δίκτυο πληροφορικής – Προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία – Παραδεκτό – Ασφάλεια δικαίου – Δικαίωμα ακροάσεως – Τεκμήριο αθωότητας – Τελική έκθεση της OLAF – Υποχρέωση αιτιολογήσεως – Ευθύνη – Υλική ζημία – Ηθική βλάβη»
Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Αρχές – Ασφάλεια δικαίου – Κανονιστική ρύθμιση της Ένωσης – Απαίτηση σαφήνειας και προβλεψιμότητας
(βλ. σκέψεις 233-237)
Υπάλληλοι – Υπάλληλοι της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων – Οργάνωση των υπηρεσιών – Υπηρεσιακή απαλλαγή μη μονίμου υπαλλήλου – Αποφάσεις που αποδεσμεύουν μη μόνιμο υπάλληλο από τις επαγγελματικές του υποχρεώσεις χωρίς να προσδιορίζουν τη σχετική νομική βάση ούτε να παρέχουν στον υπάλληλο τη δυνατότητα να προσδιορίσει τη χρονική τους ισχύ – Δεν επιτρέπεται – Παραβίαση της αρχής της ασφάλειας δικαίου
(Κανονισμός του προσωπικού της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, άρθρα 16, 22, 23 και 39)
(βλ. σκέψεις 238-258)
Σύνοψη
Με την απόφαση PT κατά ΕΤΕπ (T-573/16), που εκδόθηκε στις 3 Ιουλίου 2019, το Γενικό Δικαστήριο έκανε δεκτή την προσφυγή υπαλλήλου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) κατά αποφάσεων με τις οποίες η ΕΤΕπ τον έθεσε σε κατάσταση «υπηρεσιακής απαλλαγής» για συνολικό διάστημα πλέον των δυόμισι ετών και απέκλεισε την πρόσβασή του στο ηλεκτρονικό του ταχυδρομείο και στο δίκτυο πληροφορικής της ΕΤΕπ. Με την απόφασή του το Γενικό Δικαστήριο ακύρωσε τις προσβαλλόμενες αποφάσεις και υποχρέωσε την ΕΤΕπ να καταβάλει ποσό ύψους 25000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη που το πρόσωπο αυτό υπέστη λόγω των ανωτέρω αποφάσεων.
Σε βάρος του προσφεύγοντος εκδόθηκε σειρά αποφάσεων, οι οποίες του στέρησαν, για μεγάλο διάστημα, κάθε δυνατότητα να ασκεί τα καθήκοντά του, διατηρώντας παράλληλα τον μισθό του. Με τις αποφάσεις αυτές επιδιωκόταν, αφενός, να διευκολυνθεί η αποκατάσταση της κανονικότητας εντός ενός πλαισίου εντάσεων που έθιγαν την ομαλή λειτουργία της υπηρεσίας στην οποία υπηρετούσε ο προσφεύγων και, αφετέρου, να διασφαλισθεί η ήρεμη διεξαγωγή ερευνών σε σχέση με κατηγορίες εκβιασμού και απόπειρας εκβιασμού που είχαν διατυπωθεί σε βάρος του προσφεύγοντος ή να δοθεί η δυνατότητα στη Διοίκηση να συναγάγει τις συνέπειες των εκθέσεων έρευνας που συντάχθηκαν. Με την προσφυγή του ο προσφεύγων προέβαλε παραβίαση της αρχής της ασφάλειας δικαίου και της υποχρέωσης αιτιολόγησης, στο μέτρο που δεν ήταν σε θέση να κατανοήσει ποιες επιπτώσεις συνεπάγονταν για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του τέσσερις από τις αποφάσεις αυτές, οι οποίες, κατ’ αυτόν, περιλάμβαναν έννοιες και εκφράσεις τις οποίες δεν μπορούσε να αξιολογήσει ούτε ως προς το πεδίο εφαρμογής ούτε ως προς το ακριβές τους νόημα και εκ των οποίων οι δύο πρώτες δεν μνημόνευαν τη νομική τους βάση.
Καταρχάς, όσον αφορά το κατά πόσον η παράλειψη προσδιορισμού της νομικής βάσης στην οποία στηρίχθηκαν οι δύο πρώτες αποφάσεις συμβιβάζεται με την αρχή της ασφάλειας δικαίου και με την υποχρέωση αιτιολόγησης, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι οι αποφάσεις αυτές δεν παρέπεμπαν σε κανέναν κανόνα δικαίου ούτε περιείχαν στοιχεία βάσει των οποίων ο προσφεύγων θα μπορούσε να αναγνωρίσει μια τέτοια νομική βάση. Το Γενικό Δικαστήριο παρατήρησε συναφώς ότι η έννοια της υπηρεσιακής απαλλαγής δεν έχει ρητό έρεισμα σε καμία διάταξη του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ότι δεν αποδείχθηκε ότι η υπηρεσιακή απαλλαγή αποτελεί κοινή ή έστω γνωστή πρακτική σε επίπεδο ΕΤΕπ ειδικά και θεσμικών οργάνων της Ένωσης γενικά. Το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε, επίσης, ότι η ΕΤΕπ επί μεγάλο διάστημα δεν ανταποκρίθηκε στα αιτήματα του προσφεύγοντος για παροχή διευκρινίσεων ως προς τη νομική βάση που είχε χρησιμοποιηθεί, ενημερώνοντάς τον απλώς ότι δεν τελούσε σε αναστολή άσκησης καθηκόντων. Κατόπιν τούτου, το Γενικό Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι δύο πρώτες αποφάσεις ενείχαν παραβίαση της αρχής της ασφάλειας δικαίου και στερούνταν αιτιολογίας.
Εν συνεχεία, όσον αφορά το ζήτημα σε ποιο μέτρο η αρχή της ασφάλειας δικαίου υποχρεώνει θεσμικό ή άλλο όργανο της Ένωσης να προσδιορίσει τη διάρκεια ισχύος ενός ατομικού μέτρου όπως η υπηρεσιακή απαλλαγή του προσφεύγοντος, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η ΕΤΕπ όφειλε να δώσει τη δυνατότητα στον προσφεύγοντα να εκτιμήσει με επαρκή ακρίβεια για πόσο διάστημα επρόκειτο να διαρκέσει η υπηρεσιακή του απαλλαγή. Τούτο επιβαλλόταν κατά μείζονα λόγο διότι μια παρατεταμένης διάρκειας υπηρεσιακή απαλλαγή, όπως στην περίπτωση του προσφεύγοντος, δεν ισοδυναμεί μόνο με αναστολή άσκησης καθηκόντων, καθόσον του στερεί τη δυνατότητα να ασκεί τα καθήκοντά του, αλλά είναι επίσης πιθανό να έχει σημαντικές αρνητικές συνέπειες για την επαγγελματική, υπηρεσιακή και οικονομική του κατάσταση. Πράγματι, στο μέτρο που μια τέτοια υπηρεσιακή απαλλαγή απαγορεύει στο πρόσωπο στο οποίο αυτή επιβάλλεται να εργάζεται, δεν του επιτρέπει να αξιολογείται προσηκόντως και, κατά συνέπεια, του στερεί τη δυνατότητα να λαμβάνει χρηματικά πριμ καθώς και να προάγεται με βάση τα προσόντα του. Επιπλέον, δεδομένου ότι δεν του ανατέθηκε κανένα καθήκον, ο προσφεύγων μπορεί να υποστηρίξει ότι πλήττονται τα ηθικά συμφέροντά του και ότι παραβιάζεται η αρχή της αντιστοιχίας μεταξύ βαθμού και θέσης. Εν αντιθέσει προς απόφαση περί αναστολής άσκησης καθηκόντων, η οποία έχει μέγιστη διάρκεια ισχύος τριών μηνών, εκτός αν έχει κινηθεί ποινική δίωξη, η τρίτη και η τέταρτη απόφαση δεν περιέχουν κανέναν ρητό και αριθμητικά εκφραζόμενο περιορισμό ως προς τη διάρκεια ισχύος τους. Βεβαίως, οι εν λόγω αποφάσεις υπενθύμιζαν τον προσωρινό χαρακτήρα της υπηρεσιακής απαλλαγής του προσφεύγοντος και διευκρίνιζαν, κατ’ ουσίαν, ότι η διάρκειά της εξαρτάται από την επέλευση μελλοντικού γεγονότος, δηλαδή από τη σύνταξη της τελικής έκθεσης της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης. Ωστόσο, η ημερομηνία επέλευσης ενός τέτοιου γεγονότος δεν μπορούσε να προσδιοριστεί με επαρκή ακρίβεια. Κατόπιν τούτου, το Γενικό Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η τρίτη και η τέταρτη απόφαση ενείχαν παραβίαση της αρχής της ασφάλειας δικαίου.