62024CJ0431_RES
Kawża C‑431/24 [Multan] (
i
)
W
vs
Staatsecretaris van Justitie en Veiligheid
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mir-Rechtbank Den Haag, zittingsplaats Roermond)
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (Il-Ħames Awla) tad-29 ta’ Jannar 2026
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Politika tal-ażil – Direttiva 2013/32/UE – Proċeduri komuni għall-għoti u għall-irtirar tal-protezzjoni internazzjonali – Artikolu 23(1) – Aċċess għall-informazzjoni li tinsab fil-fajl tal-applikant għal protezzjoni internazzjonali – Artikolu 46 – Dritt għal rimedju effettiv – Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea – Artikolu 4, Artikolu 18 u Artikolu 19(2) – Prinċipju ta’ non-refoulement – It-tieni paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali – Dritt għal smigħ xieraq – Investigazzjoni fil-pajjiż ta’ oriġini tal-applikant – Ċaħda ta’ applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali u ħruġ ta’ deċiżjoni ta’ ritorn – Aċċess tal-qorti tal-ewwel istanza u tal-applikant għall-informazzjoni dwar il-mod kif twettqet l-investigazzjoni fil-pajjiż ta’ oriġini tal-applikant – Portata tad-drittijiet tad-difiża u tad-dritt għal rimedju effettiv – Relazzjoni mal-prinċipju ta’ non-refoulement”
Kontrolli fil-fruntieri, ażil u immigrazzjoni – Politika tal-ażil – Proċeduri għall-għoti u għall-irtirar tal-protezzjoni internazzjonali – Direttiva 2013/32 – Rimedju kontra deċiżjoni ta’ ċaħda ta’ applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali – Dritt għal rimedju effettiv – Drittijiet tad-difiża – Dritt ta’ aċċess għall-fajl – Informazzjoni fil-fajl tal-applikant – Kunċett – Informazzjoni dwar it-twettiq tal-investigazzjoni mill-awtoritajiet tal-Istat Membru ospitanti fil-pajjiż ta’ oriġini tal-applikant – Inklużjoni – Portata – Evalwazzjoni mill-qorti tal-osservanza tal-prinċipju ta’ non-refoulement
(Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea; Artikolu 47; Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2013/32, Artikoli 23(1), 30 u 46)
(ara l-punti 31 sa 46, u d-dispożittiv)
Kontrolli fil-fruntieri, ażil u immigrazzjoni – Politika tal-ażil – Proċeduri għall-għoti u għall-irtirar tal-protezzjoni internazzjonali – Direttiva 2013/32 – Rimedju kontra deċiżjoni ta’ ċaħda ta’ applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali – Dritt għal rimedju effettiv – Drittijiet tad-difiża – Dritt ta’ aċċess għall-fajl – Eċċezzjoni – Għanijiet leġittimi li jiġġustifikaw in-nuqqas ta’ żvelar ta’ ċerta informazzjoni lill-applikant – Obbligu tal-Istati Membri li jistabbilixxu proċeduri li jiggarantixxu r-rispett tad-drittijiet tad-difiża – Possibbiltà li jingħata aċċess għal din l-informazzjoni lill-konsulent legali tal-applikant jew lil konsulent ieħor li jkun għadda minn kontroll tas-sigurtà
(Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea; Artikolu 47; Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2013/32, it-tieni subparagrafu tal-Artikoli 23(1))
(ara l-punti 49 sa 54)
Sunt
Adita b’talba għal deċiżjoni preliminari mir-rechtbank Den Haag (il-Qorti Distrettwali ta’ Den Haag, il-Pajjiżi l-Baxxi), il-Qorti tal-Ġustizzja għamlet preċiżazzjonijiet dwar l-informazzjoni li għandha titqiegħed għad-dispożizzjoni tal-applikant għal protezzjoni internazzjonali u meħuda inkunsiderazzjoni mill-qorti adita bl-azzjoni mressqa minnu kontra d-deċiżjoni ta’ ċaħda tal-applikazzjoni tiegħu kif ukoll kontra d-deċiżjoni ta’ ritorn adottata fil-konfront tiegħu.
Fl-2014, ir-rikorrent fil-kawża prinċipali, kristjan li joriġina mill-Pakistan, ressaq applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali fil-Pajjiżi l-Baxxi, li ġiet miċħuda.
Wara li nħarġet fatwa kontra tiegħu fil-pajjiż ta’ oriġini tiegħu, huwa ppreżenta, fl-2018, applikazzjoni ġdida għal protezzjoni internazzjonali. Il-minister van Buitenlandse Zaken (il-Ministru għall-Affarijiet Barranin, il-Pajjiżi l-Baxxi) għalhekk mexxa investigazzjoni fil-Pakistan sabiex jiddetermina jekk ir-rikorrent fil-kawża prinċipali kellux bżonn ta’ protezzjoni internazzjonali. Ir-riżultati ta’ din l-investigazzjoni ġew irreġistrati f’memorandum individwali mibgħut lill-iStaatssecretaris van Justitie en Veiligheid (is-Segretarju tal-Istat għall-Ġustizzja u għas-Sigurtà, il-Pajjiżi l-Baxxi) (iktar ’il quddiem is-“Segretarju tal-Istat”). Dan il-memorandum individwali, kif ukoll verżjoni editjata tad-dokumenti li jsostnu lil dan tal-aħħar, fosthom rapport ta’ investigazzjoni (iktar ’il quddiem id-“dokumenti ta’ sostenn”), intbagħtu sussegwentement lir-rikorrent fil-kawża prinċipali.
Fl-2022, is-Segretarju tal-Istat ċaħad l-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali tar-rikorrent fil-kawża prinċipali u adotta deċiżjoni ta’ ritorn fil-konfront tiegħu.
Insostenn tal-azzjoni tiegħu kontra dawn id-deċiżjonijiet quddiem il-Qorti Distrettwali ta’ Den Haag, ir-rikorrent sostna b’mod partikolari li s-Segretarju tal-Istat kien kiser il-prinċipju tad-dritt tal-Unjoni ta’ rispett tad-drittijiet tad-difiża billi ma tahx aċċess sħiħ għad-dokumenti ta’ sostenn.
Il-Ministru għall-Affarijiet Barranin ipprovda d-dokumenti ta’ sostenn mhux editjati lill-Qorti Distrettwali ta’ Den Haag u ressaq talba abbażi tal-leġiżlazzjoni nazzjonali (
1
) maħsuba sabiex il-qorti tar-rinviju biss ikollha aċċess għal ċerti partijiet minn dawn id-dokumenti, talba li ntlaqgħet. Sussegwentement, ir-rikorrent fil-kawża prinċipali madankollu rrifjuta li l-qorti tar-rinviju tieħu konjizzjoni tad-dokumenti ta’ sostenn mhux editjati sabiex tiddeċiedi dwar id-deċiżjoni ta’ ċaħda tal-applikazzjoni tiegħu għal protezzjoni internazzjonali, minħabba li l-imsemmija leġiżlazzjoni nazzjonali kienet, fil-fehma tiegħu, tmur kontra d-dritt tal-Unjoni.
Peress li kellha dubji dwar il-kompatibbiltà mad-Direttiva 2013/32 (
2
) ta’ tali leġiżlazzjoni li tirrestrinġi l-aċċess għad-dokumenti ta’ sostenn, il-Qorti Distrettwali ta’ Den Haag iddeċidiet li tadixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja b’talba għal deċiżjoni preliminari. Hija staqsiet lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk l-informazzjoni dwar il-mod li bih saret investigazzjoni fil-kuntest ta’ applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali taqax taħt il-kunċett ta’ “informazzjoni li tinsab fil-fajl tal-applikant li fuq il-bażi tiegħu jkun hemm jew tkun ser tittieħed deċiżjoni”, fis-sens tal-Artikolu 23(1) tad-Direttiva 2013/32 (
3
), b’tali mod li l-applikant għal protezzjoni internazzjonali u l-qorti kompetenti għandhom ikunu jistgħu jaċċedu għal din l-informazzjoni skont il-modalitajiet previsti fil-punti (a) u (b) tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 23(1) ta’ din id-direttiva.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat qabelxejn li d-Direttiva 2013/32 għandha l-għan prinċipali li ssegwi l-iżvilupp tal-istandards dwar il-proċeduri għall-għoti u għall-irtirar tal-protezzjoni internazzjonali fl-osservanza, b’mod partikolari, tal-prinċipju ta’ non-refoulement, li huwa ggarantit, bħala dritt fundamentali, fl-Artikolu 18 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”), moqri flimkien mal-Artikolu 33 tal-Konvenzjoni ta’ Genève dwar l-Istatus tar-Refuġjati (
4
), kif ukoll mal-Artikolu 19(2) tal-Karta.
Kif jikkonferma l-Artikolu 30 tad-Direttiva 2013/32 (
5
), riskju ta’ ksur ta’ dan il-prinċipju jista’ madankollu jirriżulta mill-mod li bih issir investigazzjoni minn awtorità nazzjonali fil-pajjiż ta’ oriġini tal-applikant għal protezzjoni internazzjonali.
Issa, applikant għal protezzjoni internazzjonali għandu jkun f’pożizzjoni li jinvoka d-dritt tiegħu li jiġi protett fir-rigward ta’ żvelar, mill-Istati Membri, ta’ informazzjoni dwar l-applikazzjoni tiegħu lill-allegat awtur ta’ persekuzzjonijiet jew ta’ dannu serju billi jibbaża ruħu fuq elementi rilevanti dwar il-mod kif tkun saret l-investigazzjoni fil-pajjiż ta’ oriġini tiegħu. Bl-istess mod, il-qorti nazzjonali adita b’azzjoni kontra deċiżjoni ta’ ċaħda ta’ applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali għandha tkun tista’ tistħarreġ l-osservanza, mill-Istati Membri, tal-obbligi tagħhom skont l-Artikolu 30(a) tad-Direttiva 2013/32.
Għaldaqstant, informazzjoni dwar il-mod li bih tkun saret investigazzjoni mill-awtoritajiet tal-Istat Membru ospitanti fil-pajjiż ta’ oriġini ta’ dan iċ-ċittadin sabiex tiġi vverifikata l-fondatezza tal-applikazzjoni tiegħu, bħalma huma d-dokumenti ta’ sostenn, fosthom ir-rapport ta’ investigazzjoni, li kienu inkwistjoni fil-kawża prinċipali, taqa’ taħt il-kunċett ta’ “informazzjoni li tinsab fil-fajl tal-applikant li fuq il-bażi tiegħu jkun hemm jew tkun ser tittieħed deċiżjoni”, fis-sens tal-Artikolu 23(1) tad-Direttiva 2013/32, meta din tista’ tkun rilevanti għall-finijiet tal-evalwazzjoni minn din il-qorti tal-osservanza tal-prinċipju ta’ non-refoulement.
Il-Qorti tal-Ġustizzja żiedet li, f’dan il-każ, l-assenza ta’ aċċess sħiħ u dirett għad-dokumenti ta’ sostenn mill-awtorità determinanti, responsabbli għall-eżami tal-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali, ma kinitx taffettwa r-rilevanza ta’ din l-informazzjoni sabiex tiġi żgurata l-effettività tal-azzjoni mressqa kontra d-deċiżjoni ta’ ċaħda ta’ din l-applikazzjoni u sabiex tkun tista’ ssir l-evalwazzjoni, mill-qorti tar-rinviju, tal-osservanza tal-prinċipju ta’ non-refoulement.
Din l-interpretazzjoni hija sostnuta, minn naħa, mill-Artikolu 46(3) tad-Direttiva 2013/32, li jippreċiża li l-qorti li quddiemha tkun ikkontestata d-deċiżjoni dwar l-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali għandha twettaq eżami sħiħ u ex nunc kemm tal-fatti kif ukoll tal-punti ta’ natura legali. Issa, skont ġurisprudenza stabbilita, l-aġġettiv “sħiħ” jikkonferma li l-qorti hija b’mod partikolari obbligata teżamina l-elementi li l-awtorità kompetenti ħadet jew kellha tieħu inkunsiderazzjoni.
Min-naħa l-oħra, l-eżerċizzju effettiv tad-drittijiet tad-difiża, iggarantit fit-tieni paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta, għandu bħala korollarju neċessarju d-dritt ta’ aċċess għall-fajl. Issa, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-persuna kkonċernata minn att li jikkawżalha preġudizzju għandha d-dritt li twettaq eżami tad-dokumenti kollha li jinsabu fil-fajl tal-investigazzjoni li jistgħu jkunu rilevanti għad-difiża tagħha u li ma hijiex biss l-awtorità li adottat dan l-att li għandha tiddetermina d-dokumenti utli għal dan l-għan (
6
).
Minn dan isegwi li l-applikant għal protezzjoni internazzjonali u l-qorti kompetenti għandhom ikunu jistgħu jaċċedu għal din l-informazzjoni skont il-modalitajiet previsti fil-punti (a) u (b) tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 23(1) tad-Direttiva 2013/32. Mill-formulazzjoni ta’ dan l-artikolu jirriżulta li l-qorti għandu jkollha aċċess għall-informazzjoni kollha li tista’ tkun rilevanti għad-deċiżjoni tagħha, filwaqt li l-iżvelar ta’ ċerta informazzjoni jista’ jkun limitat fil-każ tal-applikant.
Fil-fatt, l-Istati Membri jistgħu jagħmlu eċċezzjoni għad-dritt tal-applikant li jaċċedi għall-fajl tiegħu meta l-iżvelar ta’ informazzjoni jew tas-sorsi tagħha jikkomprometti, b’mod partikolari, is-sigurtà nazzjonali jew is-sigurtà tas-sorsi. Meta għan leġittimu wieħed jew iktar jiġġustifikaw in-nuqqas ta’ żvelar ta’ informazzjoni lir-rikorrent, fatt li għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju, l-Istati Membri għandhom jagħtu aċċess għal din l-informazzjoni jew sorsi lill-qrati aditi b’tali azzjoni u għandhom jiggarantixxu li d-drittijiet tad-difiża tal-persuna kkonċernata jiġu rrispettati.
Peress li d-Direttiva 2013/32 ma tippreskrivix b’liema mod l-Istati Membri għandhom jiżguraw ruħhom minn dan, huma għandhom jipprevedu l-modalitajiet konkreti tal-proċeduri neċessarji għal dan l-għan, bil-kundizzjoni madankollu li josservaw b’mod partikolari d-dritt għal rimedju effettiv stabbilit fl-Artikolu 47 tal-Karta. Skont l-Artikolu 23(1) tad-Direttiva 2013/32, l-Istati Membri jistgħu, b’mod partikolari, jagħtu aċċess għall-informazzjoni rilevanti lill-konsulent legali jew lil konsulent ieħor tal-applikant li jkun sarlu kontroll tas-sigurtà.
(
i
)	L-isem ta’ din il-kawża huwa fittizju. Dan l-isem ma jikkorrispondi għall-isem reali ta’ ebda waħda mill-partijiet fil-proċedura.
(
1
)	L-Artikolu 8: 29(1) tal-Algemene wet bestuursrecht (il-Kodiċi tad-Dritt Amministrattiv, il-Pajjiżi l-Baxxi), fil-verżjoni tiegħu applikabbli għall-kawża prinċipali, kien jipprevedi li “[l-]partijiet li huma obbligati jipprovdu informazzjoni jew li jipproduċu dokumenti jistgħu, jekk ikollhom raġunijiet serji sabiex jagħmlu dan, jirrifjutaw li jipprovdu l-informazzjoni jew li jipproduċu d-dokumenti jew jistgħu jindikaw lill-qorti amministrattiva li hija biss tista’ tieħu konjizzjoni ta’ din l-informazzjoni jew ta’ dawn id-dokumenti. [...]”.
(
2
)	Direttiva 2013/32/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-26 ta’ Ġunju 2013 dwar proċeduri komuni għall-għoti u l-irtirar tal-protezzjoni internazzjonali (ĠU 2013, L 180, p. 60).
(
3
)	L-Artikolu 23(1) tad-Direttiva 2013/32 jipprovdi: “L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-konsulent legali jew konsulent ieħor, li jkun ammess jew permess bħala tali taħt il-liġi nazzjonali, li jgħin jew jirrappreżenta applikant taħt il-liġi nazzjonali, għandu jgawdi aċċess għall-informazzjoni li tinsab fil-fajl tal-applikant li fuq il-bażi tiegħu jkun hemm jew tkun ser tittieħed deċiżjoni. L-Istati Membri jistgħu jagħmlu eċċezzjoni fejn l-iżvelar ta’ informazzjoni jew ta’ sorsi jkun ta’ ħsara għas-sigurtà nazzjonali, għas-sigurtà tal-organizzazzjonijiet jew tal-persuna jew persuni li jipprovdu l-informazzjoni jew għas-sigurtà tal-persuna jew persuni li għalihom tirriferi l-informazzjoni jew fejn l-interessi investigattivi dwar l-eżami tal-applikazzjonijiet għall-protezzjoni internazzjonali mill-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri jew ir-relazzjonijiet internazzjonali tal-Istati Membri jkunu kompromessi. F’tali każijiet, l-Istati Membri għandhom: (a) jagħtu l-aċċess għal tali informazzjoni jew għas-sorsi disponibbli għall-awtoritajiet imsemmija fil-Kapitolu V; u (b) jistabbilixxu fil-liġi nazzjonali proċeduri li jagħtu garanzija li d-drittijiet ta’ difiża tal-applikant jiġu rispettati. Fir-rigward tal-punt (b), l-Istati Membri jistgħu b’mod partikolari jagħtu aċċess għal tali informazzjoni jew is-sorsi għal konsulent legali jew konsulent li saritlu verifika tas-sigurtà, dment li l-informazzjoni hi rilevanti għall-eżami tal-applikazzjoni jew it-teħid ta’ deċiżjoni li tiġi rtirata l-protezzjoni internazzjonali.”
(
4
)	Konvenzjoni dwar l-Istatus tar-Refuġjati, iffirmata f’Genève fit-28 ta’ Lulju 1951, Ġabra tat-Trattati tan-Nazzjonijiet Uniti, Vol. 189, p. 150, Nru 2545 (1954), emendata bil-Protokoll dwar l-Istatus tar-Refuġjati, iffirmat fi New York fil-31 ta’ Jannar 1967.
(
5
)	L-Artikolu 30 tad-Direttiva 2013/32 jipprovdi, fil-punt (b) tiegħu, li, fil-kuntest tal-ġbir ta’ informazzjoni, l-Istati Membri “ma għandhomx jiksbu kwalunkwe informazzjoni mill-persuna jew persuni allegatament l-awtur jew awturi tal-persekuzzjoni jew ħsara serja b’mod li jirriżulta li tali awtur jew awturi jiġu informati direttament bil-fatt li saret applikazzjoni mill-applikant ikkonċernat, u li jhedded l-integrità fiżika tal-applikant jew tad-dipendenti tiegħu, jew il-libertà u s-sigurtà tal-membri tal-familja tiegħu li jkunu għadhom jgħixu fil-pajjiż ta’ oriġini”. Bl-istess mod, il-punt (a) tiegħu jipprovdi li, għall-finijiet tal-ġbir ta’ informazzjoni dwar każijiet individwali, l-Istati Membri “ma għandhomx jiżvelaw informazzjoni dwar applikazzjonijiet individwali għall-protezzjoni internazzjonali, jew il-fatt li tkun saret applikazzjoni, lill-persuna jew persuni allegatament l-awtur jew awturi tal-persekuzzjoni jew ħsara serja”.
(
6
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-1 ta’ Diċembru 2022, Bundesrepublik Deutschland (Aċċess għall-fajl fil-qasam tal-ażil) (C‑564/21, EU:C:2022:951, punti 38 u 39).