62023CJ0745
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (πέμπτο τμήμα)
της 30ής Απριλίου 2025 (
*1
)
«Προδικαστική παραπομπή – Κανονισμός (ΕΕ) 2018/1672 – Άρθρο 3, παράγραφος 1 – Μη δήλωση ποσού ρευστών διαθεσίμων – Καθορισμός της αξίας του ποσού ρευστών διαθεσίμων σε ξένο νόμισμα – Ισοτιμία νομίσματος η οποία δεν δημοσιεύεται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα – Ουκρανικό χρίβνια»
Στην υπόθεση C‑745/23 [Alenopik] (
i
),
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Riigikohus (Ανώτατο Δικαστήριο, Εσθονία) με απόφαση της 4ης Δεκεμβρίου 2023, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 5 Δεκεμβρίου 2023, στο πλαίσιο της δίκης
Maksu- ja Tolliamet
κατά
UT,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πέμπτο τμήμα),
συγκείμενο από τους M. L. Arastey Sahún, πρόεδρο τμήματος, Δ. Γρατσία, E. Regan (εισηγητή), J. Passer και B. Smulders, δικαστές,
γενική εισαγγελέας: T. Ćapeta
γραμματέας: A. Calot Escobar
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
–
η Εσθονική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την M. Kriisa,
–
η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τις F. Moro και E. Randvere,
αφού άκουσε τη γενική εισαγγελέα, που ανέπτυξε τις προτάσεις της κατά τη συνεδρίαση της 28ης Νοεμβρίου 2024,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1
Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 3, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1672 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2018, σχετικά με τους ελέγχους ρευστών διαθεσίμων που εισέρχονται ή εξέρχονται από την Ένωση και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1889/2005 (ΕΕ 2018, L 284, σ. 6).
2
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της UT και της Maksu – ja Tolliamet (εσθονικής φορολογικής και τελωνειακής αρχής, στο εξής: MTA ή διοικητική αρχή) σχετικά με την αξία σε ευρώ ποσού ρευστών διαθεσίμων σε ουκρανικά νομίσματα, για τους σκοπούς της εφαρμογής της υποχρέωσης δήλωσης την οποία προβλέπει το άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 2018/1672.
Το νομικό πλαίσιο
Η τελωνειακή νομοθεσία της Ένωσης
3
Ο κανονισμός (ΕΕ) 952/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 9ης Οκτωβρίου 2013, για τη θέσπιση του ενωσιακού τελωνειακού κώδικα (ΕΕ 2013, L 269, σ. 1) (στο εξής: ΕΤΚ), περιλαμβάνει τον τίτλο I, ο οποίος επιγράφεται «Γενικές διατάξεις» και περιλαμβάνει το κεφάλαιο 1, με τίτλο «Πεδίο της τελωνειακής νομοθεσίας, αποστολή των τελωνειακών αρχών και ορισμοί», στο οποίο περιλαμβάνεται το άρθρο 1 του κανονισμού αυτού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής» και ορίζει στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Ο παρών κανονισμός θεσπίζει τον [ΕΤΚ], ο οποίος καθορίζει τους γενικούς κανόνες και τα καθεστώτα που εφαρμόζονται στα εμπορεύματα που εισέρχονται στο τελωνειακό έδαφος της [Ευρωπαϊκής] Ένωσης ή εξέρχονται από αυτό.
[…]»
4
Το κεφάλαιο 3 του τίτλου I του ως άνω κανονισμού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Μετατροπή νομισμάτων και προθεσμίες», περιλαμβάνει το άρθρο 53, το οποίο επιγράφεται «Μετατροπή νομισμάτων» και προβλέπει κανόνες για τις τιμές συναλλάγματος που εφαρμόζονται όταν η μετατροπή νομισμάτων είναι απαραίτητη για την εφαρμογή της τελωνειακής νομοθεσίας.
5
Τα άρθρα 48 και 146 του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 2015/2447 της Επιτροπής, της 24ης Νοεμβρίου 2015, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής ορισμένων διατάξεων του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 952/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση του ενωσιακού τελωνειακού κώδικα (ΕΕ 2015, L 343, σ. 558) (στο εξής: κανονισμός εφαρμογής του ΕΤΚ), περιλαμβάνουν επίσης κανόνες στον τομέα αυτόν οι οποίοι θέτουν σε εφαρμογή ορισμένους από τους κανόνες του άρθρου 53 του ΕΤΚ.
Ο κανονισμός 2018/1672
6
Η αιτιολογική σκέψη 4 του κανονισμού 2018/1672 έχει ως εξής:
«Σκοπός του [κανονισμού ΕΚ 1889/2005 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Οκτωβρίου 2005, σχετικά με τους ελέγχους ρευστών διαθεσίμων που εισέρχονται ή εξέρχονται από την Κοινότητα (ΕΕ 2005, L 309, σ. 9)] είναι η πρόληψη και ο εντοπισμός περιπτώσεων νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας με την καθιέρωση ενός συστήματος ελέγχων που εφαρμόζονται σε φυσικά πρόσωπα τα οποία εισέρχονται ή εξέρχονται από την Ένωση μεταφέροντας ποσά ρευστών διαθεσίμων ή διαπραγματεύσιμους τίτλους στον κομιστή αξίας ίσης ή μεγαλύτερης των 10000 [ευρώ] ή του ισοδύναμού τους σε άλλα νομίσματα. Ο όρος “εισέρχονται ή εξέρχονται από την Ένωση” θα πρέπει να ορίζεται σε συνάρτηση με το έδαφος της Ένωσης, όπως ορίζεται στο άρθρο 355 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), προκειμένου να διασφαλίζεται ότι ο εν λόγω κανονισμός έχει το ευρύτερο δυνατό πεδίο εφαρμογής και ότι δεν υπάρχουν περιοχές που να εξαιρούνται από την εφαρμογή του και να δίνουν δυνατότητες παράκαμψης των ισχυόντων ελέγχων».
7
Το άρθρο 1 του κανονισμού αυτού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Αντικείμενο», ορίζει τα εξής:
«Ο παρών κανονισμός προβλέπει τη θέσπιση συστήματος ελέγχων όσον αφορά τα ρευστά διαθέσιμα που εισέρχονται ή εξέρχονται από την Ένωση, με σκοπό τη συμπλήρωση του νομικού πλαισίου για την πρόληψη της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας που προβλέπεται στην οδηγία (ΕΕ) 2015/849 [του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Μαΐου 2015, σχετικά με την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας, την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 648/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, και την κατάργηση της οδηγίας 2005/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και της οδηγίας 2006/70/ΕΚ της Επιτροπής (ΕΕ 2015, L 141, σ. 73)]».
8
Το άρθρο 2 του εν λόγω κανονισμού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ορισμοί», προβλέπει στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
α)
“ρευστά διαθέσιμα”:
i)
μετρητά·
[…]».
9
Το άρθρο 3 του ίδιου κανονισμού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Υποχρέωση δήλωσης συνοδευόμενων ρευστών διαθεσίμων», προβλέπει στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Μεταφορείς που μεταφέρουν ρευστά διαθέσιμα αξίας ίσης ή μεγαλύτερης των 10000 [ευρώ] δηλώνουν τα εν λόγω ρευστά διαθέσιμα στις αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους μέσω του οποίου εισέρχονται ή εξέρχονται από την Ένωση και τα καθιστούν διαθέσιμα προς έλεγχο. Η υποχρέωση δήλωσης ρευστών διαθεσίμων θεωρείται ότι δεν έχει εκπληρωθεί αν οι παρεχόμενες πληροφορίες είναι ανακριβείς ή ελλιπείς ή αν τα ρευστά διαθέσιμα δεν καθίστανται διαθέσιμα προς έλεγχο.»
Η διαφορά της κύριας δίκης και το προδικαστικό ερώτημα
10
Στις 13 Ιανουαρίου 2023 η UT διέσχισε πεζή με την κόρη της τα σύνορα μεταξύ της Ρωσικής Ομοσπονδίας και της Δημοκρατίας της Εσθονίας μέσω του συνοριακού σταθμού της Narva (Εσθονία). Στο πλαίσιο αυτό, η UT ακολούθησε τη λεγόμενη «πράσινη δίοδο» διέλευσης των συνόρων, όπερ σήμαινε ότι δεν μετέφερε εμπορεύματα υποκείμενα σε υποχρέωση δήλωσης ή ότι η ποσότητά τους δεν υπερέβαινε τα επιτρεπόμενα από τη νομοθεσία όρια. Κατόπιν ελέγχου στον οποίο υποβλήθηκε η UT, βρέθηκε στις τσέπες της, κάτω από τα ρούχα της και κάτω από την επένδυση της κουκούλας του πανωφοριού της, συνολικό ποσό 500000 ουκρανικών χρίβνια σε μετρητά. Την ίδια ημέρα, η MTA συνέταξε πράξη βεβαίωσης παραβάσεως εις βάρος της UT.
11
Προκειμένου να προσδιορίσει σε ευρώ την αξία των 500000 ουκρανικών χρίβνια, τα οποία είχε μαζί της η UT σε ρευστά διαθέσιμα, η ΜΤΑ βασίστηκε στην δημοσιευθείσα στην ιστοσελίδα www.xe.com τιμή συναλλάγματος και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η αξία των εν λόγω νομισμάτων κατά την ημέρα της συνοριακής διέλευσης ανερχόταν σε περίπου 12565 ευρώ. Κατά το άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 2018/1672, τα πρόσωπα τα οποία μεταφέρουν ρευστά διαθέσιμα αξίας ίσης ή μεγαλύτερης των 10000 ευρώ οφείλουν να τα δηλώνουν στις αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους μέσω του οποίου εισέρχονται στην Ένωση ή εξέρχονται από αυτήν. Κατά συνέπεια, η MTA έκρινε ότι η UT όφειλε να της είχε δηλώσει το ποσό το οποίο μετέφερε.
12
Με απόφαση της 13ης Φεβρουαρίου 2023, η MTA επέβαλε στην UT πρόστιμο ύψους 600 ευρώ λόγω μη δήλωσης ρευστών διαθεσίμων σύμφωνα με τον tolliseadus (νόμο περί τελωνείων). Περαιτέρω, η MTA αποφάσισε να προβεί, κατ’ εφαρμογήν του νόμου αυτού και του εσθονικού ποινικού κώδικα, σε δήμευση του μη δηλωθέντος ποσού των 500000 ουκρανικών χρίβνια.
13
Η UT υποστήριξε ενώπιον της MTA ότι δεν γνώριζε ότι έφερε υποχρέωση δήλωσης του εν λόγω ποσού ρευστών διαθεσίμων και ότι, επομένως, δεν είχε την πρόθεση να εισαγάγει λαθραία 500000 ουκρανικά χρίβνια στην Εσθονία. Επιπλέον, το ποσό αυτό δεν ανήκε στην ίδια αλλά σε Ουκρανό υπήκοο, κάτοικο Εσθονίας, ο οποίος δεν ήταν σε θέση να προβεί σε συναλλαγές με τα χρήματα που είχε στην κατοχή του λόγω του πολέμου που ακολούθησε την εισβολή της Ρωσικής Ομοσπονδίας στην Ουκρανία. Φοβούμενη ότι θα τη ληστέψουν, η UT δήλωσε ότι είχε κρύψει τα εν λόγω χρήματα κάτω από τα ρούχα της. Τέλος, ο κύριος του ποσού ήλεγξε τη συναλλαγματική ισοτιμία του ουκρανικού χρίβνια κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών στον ιστότοπο www.tavid.ee και συνήγαγε εντεύθεν ότι η UT δεν έφερε υποχρέωση δήλωσης του ποσού των 500000 ουκρανικών χρίβνια, διότι το ισοδύναμο του ποσού αυτού ανερχόταν σε ποσό χαμηλότερο των 10000 ευρώ.
14
Η UT προσέβαλε την απόφαση της 13ης Φεβρουαρίου 2023 ενώπιον του Viru Maakohus (διοικητικού πρωτοδικείου Viru, Εσθονία), το οποίο δέχθηκε εν μέρει την προσφυγή και, με απόφαση της 28ης Απριλίου 2023, ακύρωσε την απόφαση της 13ης Φεβρουαρίου 2023 καθ’ ο μέρος αφορά την κύρωση και το μέτρο δήμευσης. Με την απόφασή του, το Viru Maakohus (διοικητικό πρωτοδικείο Viru) επέβαλε εις βάρος της UT ημερήσιο πρόστιμο 100 μονάδων, ήτοι 400 ευρώ. Το διοικητικό πρωτοδικείο δεν επέβαλε μέτρο δήμευσης και διέταξε την επιστροφή στην UT του ποσού των 500000 ουκρανικών χρίβνια που είχε δημευθεί ως ενοχοποιητικό στοιχείο.
15
Η MTA άσκησε αναίρεση ενώπιον του Riigikohus (Ανωτάτου Δικαστηρίου, Εσθονία), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου.
16
Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου, η MTA εξέθεσε ότι, για τη μετατροπή νομίσματος προς τον σκοπό του καθορισμού της δασμολογητέας αξίας του, στηρίζεται στη μέθοδο την οποία προβλέπουν το άρθρο 53 του ΕΤΚ καθώς και τα άρθρα 48 και 146 του εκτελεστικού κανονισμού του ΕΤΚ. Ως εκ τούτου, στην περίπτωση νομισμάτων των οποίων η συναλλαγματική ισοτιμία δεν δημοσιεύεται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), η αρμόδια διοικητική αρχή, εν προκειμένω η MTA, χρησιμοποιεί τις τιμές συναλλάγματος που δημοσιεύονται στον ιστότοπο www.xe.com, όπως εξάλλου πράττουν και άλλα κράτη μέλη.
17
Η MTA υπογράμμισε επίσης ότι πληροφορίες σχετικές με την υποχρέωση δήλωσης των ρευστών διαθεσίμων κατά τη διέλευση των εσθονικών συνόρων από χώρα εκτός της Ένωσης ήταν διαθέσιμες στον ιστότοπό της, καθώς και σε φυλλάδια στην εσθονική και στη ρωσική γλώσσα, τα οποία διανέμονται στα σημεία διέλευσης των συνόρων και σε ενημερωτικές πινακίδες. Στην περίπτωση που δεν γνωρίζει τις λεπτομέρειες όσον αφορά την εισαγωγή ή την εξαγωγή ρευστών διαθεσίμων πριν από τη διέλευση των συνόρων, ο διερχόμενος τα σύνορα μπορεί να επιλέξει την «κόκκινη δίοδο» διέλευσης των συνόρων, όπου, σε συνεργασία με υπάλληλο της ΜΤΑ, αποφασίζεται αν απαιτείται δήλωση των ρευστών διαθεσίμων.
18
Το Riigikohus (Ανώτατο Δικαστήριο) διατηρεί αμφιβολίες ως προς τον τρόπο καθορισμού της συναλλαγματικής ισοτιμίας στην υπόθεση της οποίας έχει επιληφθεί. Συγκεκριμένα, η μέθοδος μετατροπής σε ευρώ των ρευστών διαθεσίμων σε ξένο νόμισμα που εισάγονται στην Ένωση δεν διευκρινίζεται ούτε στο δίκαιο της Ένωσης ούτε στο εθνικό δίκαιο. Για τη μετατροπή της αξίας των ουκρανικών χρίβνια σε ευρώ, ελλείψει συναλλαγματικής ισοτιμίας αναφοράς την οποία δημοσιεύει η ΕΚΤ, η MTA στηρίχθηκε στην τιμή συναλλάγματος που δημοσιεύεται στον ιστότοπο www.xe.com, όπως πράττουν και άλλα κράτη μέλη. Μολονότι ο ιστότοπος αυτός μνημονεύεται στην ιστοσελίδα της διοικητικής αρχής όσον αφορά την υποχρέωση δήλωσης των ρευστών διαθεσίμων (www.emta.ee), δεν υφίσταται καμία νομική βάση δυνάμει της οποίας να μπορεί να θεωρηθεί ότι οι δημοσιευόμενες στον εν λόγω ιστότοπο τιμές συναλλάγματος είναι κρίσιμες από νομική άποψη. Αν είχε εφαρμοστεί η τιμή συναλλάγματος που μνημονεύεται σε άλλον ιστότοπο, ήτοι στον ιστότοπο της Tavid AS, ως αυτή ίσχυε κατά την ημερομηνία διέλευσης των συνόρων από την UT και τη θυγατέρα της, τα 500000 ουκρανικά χρίβνια θα αντιστοιχούσαν, κατά την ημερομηνία εκείνη, μόνον σε 9487,67 ευρώ.
19
Εξάλλου, η διοικητική αρχή παρέπεμψε στο άρθρο 53 του ΕΤΚ σχετικά με τη συναλλαγματική ισοτιμία, η παράγραφος 1 του οποίου ορίζει ότι οι αρμόδιες αρχές δημοσιεύουν και/ή κοινοποιούν μέσω του Διαδικτύου τις τιμές συναλλάγματος που εφαρμόζονται όταν η μετατροπή νομισμάτων είναι απαραίτητη είτε για τον προσδιορισμό της δασμολογητέας αξίας των εμπορευμάτων είτε για τον καθορισμό της δασμολογικής κατάταξής τους. Σύμφωνα με την παράγραφο 2, του ίδιου άρθρου, εφόσον η μετατροπή του νομίσματος είναι απαραίτητη για λόγους άλλους από αυτούς που αναφέρονται στην παράγραφο 1, το κράτος μέλος οφείλει να προβλέψει ότι, για τον καθορισμό της εφαρμοζόμενης ισοτιμίας, η τελωνειακή νομοθεσία ορίζει την ισοτιμία αυτή τουλάχιστον μία φορά ετησίως.
20
Πλην όμως, το αιτούν δικαστήριο διατηρεί αμφιβολίες ως προς το αν το άρθρο 53 του ΕΤΚ συνιστά την κατάλληλη νομική βάση για την ενεργοποίηση της υποχρέωσης την οποία προβλέπει το άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 2018/1672, δεδομένου ότι ο κανονισμός αυτός δεν παραπέμπει στο προναφερθέν άρθρο του ΕΤΚ.
21
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Riigikohus (Ανώτατο Δικαστήριο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
«Πώς πρέπει να καθοριστεί η συναλλαγματική ισοτιμία βάσει της οποίας διαπιστώνεται η αξία ρευστών διαθεσίμων κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, του κανονισμού [2018/1672], όταν πρόκειται για νόμισμα του οποίου η συναλλαγματική ισοτιμία δεν δημοσιεύεται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα;»
Επί του προδικαστικού ερωτήματος
22
Με το υποβληθέν προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 2018/1672 έχει την έννοια ότι απαγορεύει σε κράτος μέλος, προκειμένου να εκτιμήσει αν έχει εφαρμογή η υποχρέωση δήλωσης την οποία προβλέπει η διάταξη αυτή, να καθορίζει την αξία ποσού ρευστών διαθεσίμων σε άλλο νόμισμα πλην του ευρώ, για τη μετατροπή του οποίου η ΕΚΤ δεν δημοσιεύει συναλλαγματική ισοτιμία αναφοράς, βάσει τιμής συναλλάγματος η οποία δημοσιεύεται σε ιστότοπο και αποτυπώνει την ισοτιμία μεταξύ του ευρώ και του επίμαχου νομίσματος κατά την ημερομηνία εισόδου του ενδιαφερομένου στο έδαφος της Ένωσης ή εξόδου του από αυτό, μολονότι η τιμή αυτή είναι υψηλότερη από την τιμή που έχει δημοσιευτεί σε άλλον ιστότοπο.
23
Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι ο κανονισμός 2018/1672 προβλέπει, στο άρθρο 3, παράγραφος 1, την υποχρέωση κάθε φυσικού προσώπου που εισέρχεται στην Ένωση ή εξέρχεται από αυτήν να δηλώνει τα ρευστά διαθέσιμα αξίας ίσης ή μεγαλύτερης των 10000 ευρώ τα οποία μεταφέρει.
24
Πλην όμως, αφενός, το άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, σημείο i, του κανονισμού αυτού διευκρινίζει ότι η έννοια των «ρευστών διαθεσίμων», κατά τον εν λόγω κανονισμό, καταλαμβάνει τα μετρητά.
25
Αφετέρου, οι διατάξεις αυτές πρέπει να ερμηνεύονται υπό το πρίσμα της αιτιολογικής σκέψης 4 του κανονισμού 2018/1672, από την οποία προκύπτει ότι ο κανονισμός αυτός αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στην ερμηνεία της φράσης «εισέρχονται ή εξέρχονται από την Ένωση» που περιέχεται στον κανονισμό 1889/2005, ενώ ο τελευταίος αυτός κανονισμός καθιέρωσε, υπό πανομοιότυπες περιστάσεις, σύστημα ελέγχου των ρευστών διαθεσίμων εφαρμοστέο από το ποσό των 10000 ευρώ ή από το ισοδύναμό του σε άλλα νομίσματα. Κατά συνέπεια, ο κανονισμός 2018/1672 διατήρησε σε ισχύ, διευκρινίζοντάς το συγχρόνως, ένα τέτοιο σύστημα ελέγχου και, ιδίως, τα όρια από τα οποία εξαρτάται η εφαρμογή του.
26
Κατά συνέπεια, η υποχρέωση δήλωσης την οποία προβλέπει το άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 2018/1672 έχει εφαρμογή στην περίπτωση φυσικού προσώπου το οποίο, εισερχόμενο στην Ένωση ή εξερχόμενο από αυτήν, μεταφέρει ρευστά διαθέσιμα σε άλλο νόμισμα πλην του ευρώ, όταν τα ρευστά διαθέσιμα έχουν αξία ίση ή μεγαλύτερη των 10000 ευρώ.
27
Παρά ταύτα, δεδομένου ότι καμία διάταξη του κανονισμού 2018/1672 δεν προσδιορίζει τη συναλλαγματική ισοτιμία που πρέπει να εφαρμόζεται για τον καθορισμό της αξίας σε ευρώ ενός τέτοιου ποσού, εναπόκειται στα κράτη μέλη να ορίσουν την εν λόγω ισοτιμία.
28
Στο μέτρο που, κατά τον ορισμό της συναλλαγματικής ισοτιμίας, τα κράτη μέλη εφαρμόζουν τον κανονισμό 2018/1672 και, ως εκ τούτου, το δίκαιο της Ένωσης, οφείλουν να ασκούν τις αρμοδιότητές τους κατά τρόπο που να διαφυλάσσει την πρακτική αποτελεσματικότητα των διατάξεων του κανονισμού αυτού και να σέβεται τα δικαιώματα τα οποία οι πολίτες αντλούν από την έννομη τάξη της Ένωσης, τούτο δε στις περιπτώσεις που καλύπτονται από τον κανονισμό αυτόν [πρβλ. απόφαση της 11ης Ιανουαρίου 2024, G (Τέλη πρόωρης καταγγελίας), C‑371/22, EU:C:2024:21, σκέψη 50].
29
Συναφώς, αντιθέτως προς τη θέση που υποστηρίζει η MTA στην υπόθεση της κύριας δίκης, τα κράτη μέλη δεν υποχρεούνται, για τους σκοπούς του προαναφερθέντος καθορισμού, να συμμορφώνονται προς το άρθρο 53 του ΕΤΚ καθώς και προς τα άρθρα 48 και 146 του κανονισμού εφαρμογής του ΕΤΚ. Πράγματι, το άρθρο 1 του ΕΤΚ διευκρινίζει ότι ο ΕΤΚ καθορίζει τους γενικούς κανόνες και τις διαδικασίες που ισχύουν για τα εμπορεύματα τα οποία εισέρχονται στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης ή εξέρχονται από αυτό. Όπως, όμως, επισήμανε η γενική εισαγγελέας στα σημεία 38 έως 50 των προτάσεών της, ποσά ρευστών διαθεσίμων σε συνάλλαγμα το οποίο θεωρείται στις χρηματαγορές ως ισοδύναμο με νόμισμα δεν συνιστούν εμπόρευμα κατά την έννοια των διατάξεων του ΕΤΚ και, κατά συνέπεια, οι προαναφερθείσες διατάξεις δεν μπορούν εν πάση περιπτώσει να εφαρμοστούν στη μεταφορά, από φυσικά πρόσωπα, ποσών ρευστών διαθεσίμων σε άλλο νόμισμα πλην του ευρώ.
30
Αντιθέτως, επισημαίνεται, αφενός, ότι το άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 2018/1672 ορίζει ως κατώτατο όριο αξίας το ποσό των 10000 ευρώ, όπερ σημαίνει ότι τα φυσικά πρόσωπα μπορούν να μεταφέρουν ορισμένο χρηματικό ποσό χαμηλότερο από το εν λόγω όριο χωρίς να υποχρεούνται να το δηλώσουν, το δε ποσό του ορίου αυτού αντιπροσωπεύει πολύ συγκεκριμένη αξία. Υπό τις εν λόγω συνθήκες, θα θιγόταν η πρακτική αποτελεσματικότητα της προαναφερθείσας διάταξης αν τα κράτη μέλη μπορούσαν να επιλέξουν συναλλαγματική ισοτιμία η οποία δεν μπορεί να αποτυπώσει την πραγματική αξία του οικείου ξένου νομίσματος. Κατά συνέπεια, μολονότι δεν υπάρχει κατ’ ανάγκην μία και μόνη ισχύουσα τιμή συναλλάγματος για συγκεκριμένο ξένο νόμισμα, η επιλεγόμενη τιμή πρέπει, για να είναι έγκυρη, να αντιστοιχεί τουλάχιστον σε μία από τις πράγματι και συχνά εφαρμοζόμενες τιμές συναλλάγματος του νομίσματος αυτού σε ευρώ.
31
Αφετέρου, η κατοχυρωμένη στο άρθρο 2 ΣΕΕ αρχή του κράτους δικαίου, επί της οποίας στηρίζεται η Ένωση και της οποίας συστατική προϋπόθεση αποτελεί η αρχή της ασφάλειας δικαίου προς την οποία οφείλουν, ως εκ τούτου, να συμμορφώνονται τα κράτη μέλη, επιβάλλει, μεταξύ άλλων, να έχουν οι πολίτες τη δυνατότητα να γνωρίζουν με ακρίβεια και χωρίς αμφισημία τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους. Τούτο συνεπάγεται ότι, για να μπορέσουν να αντιταχθούν στους ιδιώτες, τα μέτρα που λαμβάνουν τα κράτη μέλη για την εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης πρέπει να είναι σαφή και ακριβή, τα δε αποτελέσματά τους να μπορούν να προβλεφθούν, ώστε οι ενδιαφερόμενοι να μπορούν να καθορίζουν αναλόγως τη συμπεριφορά τους στις έννομες καταστάσεις και σχέσεις που διέπονται από την έννομη τάξη της Ένωσης (πρβλ. αποφάσεις της 26ης Μαρτίου 2020, Hungeod κ.λπ., C‑496/18 και C‑497/18, EU:C:2020:240, σκέψη 93, και της 22ας Φεβρουαρίου 2022, Stichting Rookpreventie Jeugd κ.λπ., C‑160/20, EU:C:2022:101, σκέψεις 41, 42 και 45) όπως επίσης και ελευθέρως και ευχερώς προσβάσιμα.
32
Κατά συνέπεια, όσον αφορά την εφαρμογή του άρθρου 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 2018/1672, εναπόκειται βεβαίως σε κάθε κράτος μέλος να αποφασίσει σχετικά με την τιμή συναλλάγματος που πρέπει να εφαρμοστεί για τον καθορισμό της αξίας σε ευρώ ενός ποσού ρευστών διαθεσίμων σε άλλο νόμισμα πλην του ευρώ, υπό την προϋπόθεση ότι η επιλεγόμενη τιμή αντιστοιχεί σε μία από τις τιμές που πράγματι και συχνά εφαρμόζονται, στην πράξη, όταν μετατρέπεται το οικείο νόμισμα σε ευρώ. Εντούτοις, για να μπορεί να αντιταχθεί σε όσους εισέρχονται στην Ένωση ή εξέρχονται από αυτήν, η τιμή συναλλάγματος την οποία προτίθεται να εφαρμόσει το οικείο κράτος μέλος πρέπει, κατ’ αρχάς, να έχει οριστεί ως τέτοια κατά τρόπο σαφή, κατανοητό και άνευ αμφισημίας και τούτο δε κατά τρόπο που να παρέχει στα εν λόγω πρόσωπα τη δυνατότητα να γνωρίζουν, χωρίς αμφισημία, ότι η τιμή αυτή είναι εκείνη που εφαρμόζεται προκειμένου να κριθεί αν πρέπει να δηλώσουν τα ρευστά διαθέσιμα που μεταφέρουν.
33
Εν συνεχεία, τα εν λόγω πρόσωπα θα πρέπει να έχουν ευχερή και ελεύθερη πρόσβαση στις σχετικές με την εν λόγω τιμή συναλλάγματος πληροφορίες, όπερ σημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι θα πρέπει να μπορούν να λαμβάνουν δωρεάν γνώση των πληροφοριών αυτών και, όταν γίνεται παραπομπή, για τον καθορισμό της ισοτιμίας, σε πληροφορίες που έχουν δημοσιευθεί σε ιστότοπο, ότι δεν θα χρειάζεται να εγγραφούν στον ιστότοπο αυτόν. Αντιθέτως, μια τέτοια υποχρέωση προσβασιμότητας δεν επιβάλλει στα κράτη μέλη να υποδεικνύουν σε κάθε φυσικό πρόσωπο που εισέρχεται στην Ένωση ή εξέρχεται από αυτήν την τιμή συναλλάγματος που εφαρμόζεται για κάθε υφιστάμενο νόμισμα, εξυπακουομένου ότι αρκεί οι απαραίτητες πληροφορίες να είναι στη διάθεση κάθε ταξιδιώτη που επιθυμεί να ενημερωθεί σχετικά με την εφαρμοστέα νομοθεσία.
34
Τέλος, όσον αφορά την προβλεψιμότητα της επιλεγείσας τιμής συναλλάγματος, την οποία απαιτεί η αρχή της ασφάλειας δικαίου, υπογραμμίζεται ότι σκοπός του άρθρου 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 2018/1672 δεν είναι να απαγορεύσει τη μεταφορά ρευστών διαθεσίμων σε άλλο νόμισμα πλην του ευρώ των οποίων η αξία είναι ίση ή μεγαλύτερη των 10000 ευρώ, αλλά απλώς να επιβάλει, στην περίπτωση αυτή, υποχρέωση δήλωσης. Δεδομένου ότι οι ενδιαφερόμενοι μπορούν ακόμη να εκτιμήσουν αν πρέπει να συμμορφωθούν με μια τέτοια υποχρέωση κατά τον χρόνο εισόδου τους στο έδαφος της Ένωσης ή εξόδου τους από αυτό, αρκεί, για να πληρούται η απαίτηση περί προβλεψιμότητας της επιλεγείσας τιμής συναλλάγματος, το οικείο κράτος μέλος να έχει παράσχει στους ενδιαφερόμενους τη δυνατότητα να λάβουν γνώση, κατά τρόπο βέβαιο, της εφαρμοζόμενης κατά τον χρόνο αυτό τιμής συναλλάγματος και, ως εκ τούτου, να καθορίσουν, κατά τον χρόνο εισόδου τους στο έδαφος της Ένωσης ή εξόδου τους από αυτό, αν πρέπει να δηλώσουν τα ρευστά διαθέσιμα τα οποία μεταφέρουν.
35
Όσον αφορά τη διαφορά της κύριας δίκης, εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει αν πληρούσε τις προεκτεθείσες προϋποθέσεις η επιλογή του οικείου κράτους μέλους να χρησιμοποιήσει, για την εφαρμογή του άρθρου 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 2018/1672, τη συναλλαγματική ισοτιμία του ουκρανικού χρίβνια σε ευρώ που είχε δημοσιευτεί στον ιστότοπο www.xe.com κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών. Ωστόσο, προκειμένου να το καθοδηγήσει κατά την εκτίμησή του αυτή, το Δικαστήριο μπορεί να παράσχει στο αιτούν δικαστήριο όλα τα σχετικά με το δίκαιο της Ένωσης ερμηνευτικά στοιχεία που θα του ήταν χρήσιμα (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 7ης Απριλίου 2022, Berlin Chemie A. Menarini, C‑333/20, EU:C:2022:291, σκέψη 46).
36
Κατ’ αρχάς, υπό την επιφύλαξη της εξακρίβωσης από το αιτούν δικαστήριο, από τη δικογραφία που υποβλήθηκε στο Δικαστήριο προκύπτει εν προκειμένω ότι οι πληροφορίες που εμφαίνονται στον ιστότοπο www.xe.com υποδεικνύουν ότι οι δημοσιευόμενες σε αυτόν τιμές συναλλάγματος είναι οι εφαρμοζόμενες σε διάφορες χρηματαγορές, με αποτέλεσμα οι δημοσιευόμενες στον ιστότοπο αυτό τιμές να αντιστοιχούν σε τιμές πράγματι και συχνά εφαρμοζόμενες σε πράξεις συναλλάγματος και ότι, κατά συνέπεια, το οικείο κράτος μέλος μπορούσε να επιλέξει τέτοιες τιμές για τους σκοπούς της εφαρμογής της υποχρέωσης δήλωσης την οποία προβλέπει το άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 2018/1672.
37
Εν συνεχεία, όπως υπογράμμισε, κατ’ ουσίαν, η γενική εισαγγελέας στο σημείο 68 των προτάσεών της, οι αρχές του οικείου κράτους μέλους είχαν επισημάνει στον ιστότοπό τους, πράγμα το οποίο εναπόκειται πάντως στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει, ότι τα φυσικά πρόσωπα που εισέρχονται στην Ένωση ή εξέρχονται από αυτήν πρέπει να χρησιμοποιούν τις τιμές συναλλάγματος που δημοσιεύονται στον ιστότοπο www.xe.com προκειμένου να καθοριστεί αν έχει εφαρμογή στην περίπτωσή τους η υποχρέωση δήλωσης την οποία προβλέπει το εν λόγω άρθρο 3, παράγραφος 1.
38
Εξάλλου, προκύπτει επίσης ότι οι σχετικές με τις τιμές συναλλάγματος πληροφορίες που δημοσιεύονται στον εν λόγω ιστότοπο είναι δωρεάν και ελευθέρως προσβάσιμες, καθόσον, μεταξύ άλλων, δεν απαιτείται εγγραφή για την απόκτηση πρόσβαση σε αυτές, όπερ εναπόκειται επίσης στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει.
39
Αντιθέτως, η δικογραφία που υποβλήθηκε στο Δικαστήριο δεν περιέχει καμία ένδειξη ως προς το αν οι τιμές συναλλάγματος που δημοσιεύονται στον ιστότοπο www.xe.com είναι σταθερές για συγκεκριμένες χρονικές περιόδους ή αν παρουσιάζουν συνεχείς διακυμάνσεις και αν, ως εκ τούτου, η προσφεύγουσα της κύριας δίκης ήταν σε θέση να διαπιστώσει με βεβαιότητα, κατά τον χρόνο που έλαβε την απόφαση να μη δηλώσει τα ρευστά διαθέσιμα τα οποία μετέφερε, ότι είχε εφαρμογή στην περίπτωσή της η υποχρέωση δήλωσης την οποία προβλέπει το άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 2018/1672.
40
Πάντως, λαμβανομένου υπόψη του περιεχομένου της αρχής της ασφάλειας δικαίου, στην περίπτωση κατά την οποία η επίμαχη εν προκειμένω τιμή συναλλάγματος παρουσιάζει συνεχείς διακυμάνσεις, θα πρέπει απλώς να αναγνωριστεί στην προσφεύγουσα της κύριας δίκης το δικαίωμα να επικαλεστεί την πλέον συμφέρουσα τιμή συναλλάγματος του ουκρανικού χρίβνια σε ευρώ που δημοσιεύτηκε στον ιστότοπο www.xe.com κατά το σύντομο χρονικό διάστημα εντός του οποίου μπορεί ευλόγως να θεωρηθεί ότι έλαβε την απόφαση να εισέλθει στην Ένωση χωρίς να δηλώσει το ποσό των ρευστών διαθεσίμων τα οποία μετέφερε.
41
Κατόπιν των προεκτεθέντων, στο υποβληθέν προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 2018/1672 έχει την έννοια ότι δεν απαγορεύει σε κράτος μέλος, προκειμένου να εκτιμήσει αν έχει εφαρμογή η υποχρέωση δήλωσης την οποία προβλέπει η διάταξη αυτή, να καθορίζει την αξία ποσού ρευστών διαθεσίμων σε άλλο νόμισμα πλην του ευρώ, για τη μετατροπή του οποίου η ΕΚΤ δεν δημοσιεύει ισοτιμία αναφοράς, βάσει της τιμής συναλλάγματος που δημοσιεύεται σε ιστότοπο και αποτυπώνει την ισοτιμία μεταξύ του ευρώ και του επίμαχου νομίσματος κατά την ημερομηνία εισόδου του ενδιαφερομένου στο έδαφος της Ένωσης ή εξόδου του από αυτό, μολονότι η τιμή αυτή είναι υψηλότερη από την τιμή που έχει δημοσιευτεί σε άλλον ιστότοπο, εφόσον:
–
πρώτον, η εν λόγω τιμή συναλλάγματος αντιστοιχεί σε μία από τις πράγματι και συχνά εφαρμοζόμενες τιμές σε πράξεις μετατροπής του οικείου νομίσματος σε ευρώ,
–
δεύτερον, η εν λόγω τιμή ορίστηκε από το οικείο κράτος μέλος κατά τρόπο σαφή, κατανοητό και άνευ αμφισημίας ως εφαρμοστέα προς τον σκοπό αυτόν,
–
τρίτον, οι σχετικές με την τιμή αυτή πληροφορίες είναι ελευθέρως και ευχερώς προσβάσιμες και,
–
τέταρτον, οι ενδιαφερόμενοι είναι, με τον τρόπο αυτόν, σε θέση να λάβουν γνώση της τιμής συναλλάγματος με βεβαιότητα το αργότερο κατά τον χρόνο εισόδου τους στο έδαφος της Ένωσης ή εξόδου τους από αυτό.
Επί των δικαστικών εξόδων
42
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πέμπτο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1672 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2018, σχετικά με τους ελέγχους ρευστών διαθεσίμων που εισέρχονται ή εξέρχονται από την Ένωση και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1889/2005,
έχει την έννοια ότι:
δεν απαγορεύει σε κράτος μέλος, προκειμένου να εκτιμήσει αν έχει εφαρμογή η υποχρέωση δήλωσης την οποία προβλέπει η διάταξη αυτή, να καθορίζει την αξία ποσού ρευστών διαθεσίμων σε άλλο νόμισμα πλην του ευρώ, για τη μετατροπή του οποίου η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) δεν δημοσιεύει ισοτιμία αναφοράς, βάσει της τιμής συναλλάγματος που δημοσιεύεται σε ιστότοπο και αποτυπώνει την ισοτιμία μεταξύ του ευρώ και του επίμαχου νομίσματος κατά την ημερομηνία εισόδου του ενδιαφερομένου στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή εξόδου του από αυτό, μολονότι η τιμή αυτή είναι υψηλότερη από την τιμή που έχει δημοσιευτεί σε άλλον ιστότοπο, εφόσον:
–
πρώτον, η εν λόγω τιμή συναλλάγματος αντιστοιχεί σε μία από τις πράγματι και συχνά εφαρμοζόμενες τιμές σε πράξεις μετατροπής του οικείου νομίσματος σε ευρώ,
–
δεύτερον, η εν λόγω τιμή ορίστηκε από το οικείο κράτος μέλος κατά τρόπο σαφή, κατανοητό και άνευ αμφισημίας ως εφαρμοστέα προς τον σκοπό αυτόν,
–
τρίτον, οι σχετικές με την τιμή αυτή πληροφορίες είναι ελευθέρως και ευχερώς προσβάσιμες και,
–
τέταρτον, οι ενδιαφερόμενοι είναι, με τον τρόπο αυτόν, σε θέση να λάβουν γνώση της τιμής συναλλάγματος με βεβαιότητα το αργότερο κατά τον χρόνο εισόδου τους στο έδαφος της Ένωσης ή εξόδου τους από αυτό.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η εσθονική.
(
i
)	Η ονομασία που έχει δοθεί στην παρούσα υπόθεση είναι πλασματική. Δεν αντιστοιχεί στο πραγματικό όνομα κανενός διαδίκου.