62023TJ1117_INF
Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (πρώτο τμήμα)της 3ης Σεπτεμβρίου 2025 –Usmanov κατά Συμβουλίου
(Υπόθεση T‑1117/23)
«Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα όσον αφορά δράσεις που υπονομεύουν ή απειλούν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας – Δέσμευση κεφαλαίων – Κατάλογος των προσώπων, οντοτήτων και φορέων επί των οποίων εφαρμόζεται η δέσμευση κεφαλαίων και οικονομικών πόρων – Διατήρηση του ονόματος του προσφεύγοντος στον κατάλογο – Έννοια του “επιχειρηματία που δραστηριοποιείται σε οικονομικούς τομείς οι οποίοι αποτελούν σημαντική πηγή εσόδων για την κυβέρνηση της Ρωσικής Ομοσπονδίας” – Άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο ζʹ, της απόφασης 2014/145/ΚΕΠΠΑ – Άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο ζʹ, του κανονισμού (ΕΕ) 269/2014 – Δικαίωμα αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας – Υποχρέωση αιτιολόγησης – Πλάνη εκτίμησης – Αναλογικότητα – Δικαίωμα ιδιοκτησίας – Δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή – Ένσταση έλλειψης νομιμότητας»
1.
Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Κριτήρια λήψης περιοριστικών μέτρων – Εξέχοντες επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνται στη Ρωσία και άμεσα μέλη της οικογένειάς τους ή άλλα φυσικά πρόσωπα που ωφελούνται από αυτούς – Έννοια των εξεχόντων επιχειρηματιών
[Απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2023/1094, (ΚΕΠΠΑ) 2023/1767 και (ΚΕΠΠΑ) 2024/2456, άρθρο 2 § 1, στοιχείο ζʹ· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, άρθρο 3 §1, στοιχείο ζʹ, 2023/1089, 2023/1765 και 2024/2455]
(βλ. σκέψεις 52, 53, 105, 109, 110, 132-136)
2.
Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Κριτήρια λήψης περιοριστικών μέτρων – Εξέχοντες επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνται στη Ρωσία και άμεσα μέλη της οικογένειάς τους ή άλλα φυσικά πρόσωπα που ωφελούνται από αυτούς – Τήρηση της αρχής της αναλογικότητας
[Άρθρο 21 ΣΕΕ· απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2023/1094, άρθρο 2 § 1, στοιχείο ζʹ· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, άρθρο 3 § 1, στοιχείο ζʹ, και 2023/1089]
(βλ. σκέψεις 61-68)
3.
Ευρωπαϊκή Ένωση – Δικαστικός έλεγχος της νομιμότητας των πράξεων των θεσμικών οργάνων – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Έκταση του ελέγχου – Καταχώριση του προσφεύγοντος στον κατάλογο του παραρτήματος της προσβαλλόμενης απόφασης λόγω της ιδιότητάς του ως προσώπου που παρέχει υλική ή οικονομική στήριξη σε Ρώσους ιθύνοντες ή που αντλεί όφελος από αυτούς – Καταχώριση του προσφεύγοντος στον κατάλογο του παραρτήματος της προσβαλλόμενης απόφασης λόγω της ιδιότητάς του ως προσώπου που είναι υπεύθυνο για δράσεις ή πολιτικές που υπονομεύουν ή απειλούν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας – Καταχώριση του προσφεύγοντος στον κατάλογο του παραρτήματος της προσβαλλόμενης απόφασης λόγω της ιδιότητάς του ως εξέχοντος επιχειρηματία δραστηριοποιούμενου στη Ρωσία ή ως επιχειρηματία δραστηριοποιούμενου σε οικονομικούς τομείς που αποτελούν σημαντική πηγή εσόδων για την Κυβέρνηση της Ρωσικής Ομοσπονδίας – Έγγραφα στη διάθεση του κοινού – Αποδεικτική αξία – Αρχή της ελεύθερης εκτίμησης των αποδείξεων
[Απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2023/1767, (ΚΕΠΠΑ) 2024/847 και (ΚΕΠΠΑ) 2024/2456· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, 2023/1765, 2024/849 και 2024/2455]
(βλ. σκέψεις 77-81)
4.
Ευρωπαϊκή Ένωση – Δικαστικός έλεγχος της νομιμότητας των πράξεων των θεσμικών οργάνων – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Έκταση του ελέγχου – Απόδειξη του βασίμου του μέτρου – Υποχρέωση της αρμόδιας αρχής της Ένωσης να αποδείξει, σε περίπτωση αμφισβήτησης, το βάσιμο των λόγων που ελήφθησαν υπόψη κατά των οικείων προσώπων ή οντοτήτων – Καταχώριση στους καταλόγους βάσει δέσμης συγκεκριμένων, σαφών και συγκλινουσών ενδείξεων – Πλάνη εκτίμησης – Δεν υφίσταται
[Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 47· απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2023/1767, (ΚΕΠΠΑ) 2024/847 και (ΚΕΠΠΑ) 2024/2456· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, 2023/1765, 2024/849 και 2024/2455]
(βλ. σκέψεις 92-94, 111, 112, 137, 138)
5.
Ευρωπαϊκή Ένωση – Δικαστικός έλεγχος της νομιμότητας των πράξεων των θεσμικών οργάνων – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Έκταση του ελέγχου – Απόδειξη του βασίμου του μέτρου – Υποχρέωση της αρμόδιας αρχής της Ένωσης να αποδείξει, σε περίπτωση αμφισβήτησης, το βάσιμο των λόγων που ελήφθησαν υπόψη κατά των οικείων προσώπων ή οντοτήτων – Έκταση της διακριτικής ευχέρειας της εν λόγω αρμόδιας αρχής – Λυσιτέλεια των αποδεικτικών στοιχείων που προσκομίστηκαν στο πλαίσιο προηγούμενης καταχώρισης σε περίπτωση κατά την οποία δεν τροποποιήθηκαν οι λόγοι καταχώρισης, δεν μεταβλήθηκε η κατάσταση του προσφεύγοντος και δεν υπήρξαν εξελίξεις ως προς τη γενικότερη κατάσταση στην Ουκρανία – Μεταβολές στην κατάσταση του προσφεύγοντος – Δεν υφίσταται
[Απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2023/1767, (ΚΕΠΠΑ) 2024/847 και (ΚΕΠΠΑ) 2024/2456· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, 2023/1765, 2024/849 και 2024/2455]
(βλ. σκέψεις 95, 96, 115-123)
6.
Πράξεις των θεσμικών οργάνων – Αιτιολόγηση – Υποχρέωση – Περιεχόμενο – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Πρόσωπα, οντότητες ή φορείς που παρέχουν υλική ή οικονομική στήριξη σε Ρώσους ιθύνοντες ή αποκομίζουν οφέλη από αυτούς – Πρόσωπα που είναι υπεύθυνα για δράσεις ή πολιτικές που υπονομεύουν ή απειλούν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας ή που στηρίζουν ή εφαρμόζουν τέτοιες δράσεις ή πολιτικές, καθώς και πρόσωπα, οντότητες ή φορείς που συνδέονται με αυτά – Εξέχοντες επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνται στη Ρωσία – Επιχειρηματίες που δραστηριοποιείται σε οικονομικούς τομείς οι οποίοι αποτελούν σημαντική πηγή εσόδων για την Κυβέρνηση της Ρωσικής Ομοσπονδίας – Υποχρέωση προσδιορισμού στην αιτιολογία των ειδικών και συγκεκριμένων στοιχείων που δικαιολογούν το εν λόγω μέτρο – Απόφαση εντασσόμενη σε πλαίσιο που είναι γνωστό στον ενδιαφερόμενο και του παρέχει τη δυνατότητα να αντιληφθεί τη σημασία του μέτρου που ελήφθη σε βάρος του – Επιτρεπτό συνοπτικής αιτιολογίας
[Άρθρο 29 ΣΕΕ· άρθρα 215 και 296, εδ. 2, ΣΛΕΕ· απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2023/1767, παράρτημα· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, παράρτημα I, και 2023/1765]
(βλ. σκέψεις 143-148)
7.
Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Αρχές – Δικαιώματα άμυνας – Δικαίωμα αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Υποχρέωση γνωστοποίησης των επιμέρους και ειδικών λόγων που δικαιολογούν τις ληφθείσες αποφάσεις – Υποχρέωση παροχής στον ενδιαφερόμενο της δυνατότητας να γνωστοποιεί λυσιτελώς την άποψή του επί των εις βάρος του στοιχείων τα οποία ελήφθησαν υπόψη – Περιεχόμενο – Παράβαση της υποχρέωσης επανεξέτασης – Δεν συντρέχει
[Άρθρο 4 § 3 ΣΕΕ· Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 41 § 2, στοιχείο αʹ· απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2024/847 και (ΚΕΠΠΑ) 2024/2456· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, 2024/849 και 2024/2455]
(βλ. σκέψεις 160-164, 172-181)
8.
Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα κατά ορισμένων προσώπων και οντοτήτων λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Απόφαση δέσμευσης κεφαλαίων – Δικαιώματα άμυνας – Γνωστοποίηση των επιβαρυντικών στοιχείων – Μεταγενέστερη απόφαση που διατηρεί το όνομα του προσφεύγοντος στον κατάλογο των προσώπων τα οποία αφορούν τα μέτρα αυτά – Απόφαση ληφθείσα από το Συμβούλιο κατόπιν ανάλυσης από εσωτερικές ομάδες εργασίας – Παράβαση της υποχρέωσης επανεξέτασης – Δεν συντρέχει – Παράβαση ουσιώδους τύπου στο πλαίσιο της διαδικασίας επανεξέτασης – Δεν συντρέχει
[Άρθρο 29 ΣΕΕ· άρθρο 215 § 2 ΣΛΕΕ· εσωτερικός κανονισμός του Συμβουλίου, άρθρο 19· απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2024/2456· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, άρθρο 14 § 3, και 2024/2455]
(βλ. σκέψεις 184-189)
9.
Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Κριτήρια λήψης περιοριστικών μέτρων – Εξέχοντες επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνται στη Ρωσία ή εξέχοντες επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνται σε οικονομικούς τομείς που αποτελούν σημαντική πηγή εσόδων για την Κυβέρνηση της Ρωσικής Ομοσπονδίας – Αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων – Καθ’ ύλην πεδίο εφαρμογής – Οντότητα ή οργανισμός τρίτου κράτους – Δεν εμπίπτει – Παραβίαση της αρχής της απαγόρευσης των διακρίσεων – Δεν συντρέχει
[Άρθρο 6 § 1, ΣΕΕ· άρθρο 18, εδ. 1, ΣΛΕΕ· Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρα 21 και 52 §7· απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2023/1767, (ΚΕΠΠΑ) 2024/847 και (ΚΕΠΠΑ) 2024/2456· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, 2023/1765, 2024/849 και 2024/2455]
(βλ. σκέψεις 195-201)
10.
Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Απαγόρευση εισόδου και διέλευσης και δέσμευση των κεφαλαίων ορισμένων προσώπων και οντοτήτων λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Περιορισμός του δικαιώματος ιδιοκτησίας – Επιτρέπεται – Προϋποθέσεις – Περιορισμός προβλεπόμενος από τον νόμο – Σεβασμός του βασικού περιεχομένου του προβαλλόμενου δικαιώματος – Επιδίωξη σκοπού γενικού συμφέροντος που αναγνωρίζεται ως τέτοιος από την Ένωση – Τήρηση της αρχής της αναλογικότητας – Πληρούνται οι προϋποθέσεις
[Άρθρο 21 § 2 ΣΛΕΕ· Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 17· απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2023/1767, (ΚΕΠΠΑ) 2024/847 και (ΚΕΠΠΑ) 2024/2456, άρθρο 2 §§ 3 και 4· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, άρθρα 4 έως 6, 2023/1765, 2024/849 και 2024/2455]
(βλ. σκέψεις 206-218)
Διατακτικό
Το Γενικό Δικαστήριο αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την προσφυγή.
2)
Ο Alisher Usmanov φέρει τα δικαστικά του έξοδα