61983C0035
ΠΡΟΤΆΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΫ ΕΙΣΑΓΓΕΛΈΑ
SIR GORDON SLYNN
της 16ης Οκτωβρίου 1984 (
*1
)
Κύριε πρόεόρε,
Κύριοι δικαστές,
Με την υπό κρίση προσφυγή, που άσκησε η γερμανική εταιρία « ΒΑΤ », ζητείται η ακύρωση της απόφασης της Επιτροπής 82/897 της 15ης Δεκεμβρίου 1982 ( ΕΕ L 379 της 31. 12.1982, σ. 19), με την οποία η Επιτροπή έκρινε ότι οι όροι της συμφωνίας που συνήφθη μεταξύ της ΒΑΤ και της ολλανδικής επιχείρησης« Segers », που ανήκει στον Antonius Segers, ο οποίος και τη διευθύνει, καθώς και η εφαρμογή της εν λόγω συμφωνίας συνιστούν παράβαση του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης ΕΟΚ, καθόσον υποχρεώνει τον Segers α) να μη διαθέτει στο εμπόριο καπνό Feinschnitt με το σήμα που ανήκει στον Segers (Toltecs Special) παρά μόνο υπό ορισμένες προϋποθέσεις και β) να μην προβάλει έναντι της ΒΑΤ καμία αξίωση βάσει των δικαιωμάτων του που απορρέουν από την καταχώρηση και χρήση του σήματος Toltecs, ακόμη και αν η ΒΑΤ δεν θα χρησιμοποιούσε το δικό της σήμα ( Dorcet ) για πέντε χρόνια ή και αν η ΒΑΤ θα κατέθετε πάλι αυτό το σήμα ή παρόμοιο σήμα. Η Επιτροπή ζήτησε από την ΒΑΤ και τον Segers να θέσουν αμέσως τέρμα στην παράβαση και επίσης διέταξε την ΒΑΤ να « παύσει να ασκεί κάθε οικονομική πίεση στον Segers ή στους εισαγωγείς, η οποία έχει σαν στόχο να παρεμποδίσει ή να δυσχεράνει την εισαγωγή και διάθεση στο εμπόριο του καπνού Toltecs στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας» (άρθρο 2 της απόφασης ). Με το άρθρο 3 της απόφασης η Επιτροπή επέβαλε στην ΒΑΤ πρόστιμο 50000 ECU (ή 115635 DM), επειδή ο Segers υποχρεώθηκε να μην ασκήσει τα δικαιώματα του που απορρέουν από το σήμα Toltecs, ακόμη και αν το σήμα Dorcet παρέμενε αχρησιμοποίητο για περισσότερο από 5 χρόνια. Δεν επιβλήθηκε πρόστιμο για άλλες παραβάσεις που διαπίστωσε η Επιτροπή∙ στον Segers δεν επιβλήθηκε πρόστιμο.
Τα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης, για τα οποία δεν υπήρξε σοβαρή αμφισβήτηση εκ μέρους των διαδίκων, μπορούν να αναφερθούν συνοπτικά. Η ΒΑΤ είναι θυγατρική μιας από τις μεγαλύτερες εταιρίες παραγωγής τσιγάρων στον κόσμο. Ασχολείται με την παραγωγή και διάθεση προϊόντων καπνού και συγκαταλέγεται μεταξύ των μεγαλύτερων παραγωγών τσιγάρων στη Γερμανία. Η ΒΑΤ ζήτησε την καταχώρηση του σήματος « Dorcet » στο γερμανικό βιβλίο σημάτων, το οποίο και καταχωρίστηκε κανονικά στις 15 Ιανουαρίου 1970 στην κατηγορία 34 για ακατέργαστο καπνό, προϊόντα καπνού και χαρτί για τσιγάρα. Σύμφωνα με το γερμανικό δίκαιο, το εμπορικό σήμα μπορεί να διαγραφεί από το βιβλίο σημάτων, αν δεν χρησιμοποιηθεί εντός πέντε ετών από της καταθέσεως. Η περίοδος αυτή έληξε στις 15 Ιανουαρίου 1975. Είναι γνωστό ότι η ΒΑΤ ποτέ δεν χρησιμοποίησε ούτε εξεδήλωσε πρόθεση να χρησιμοποιήσει το σήμα Dorcet. Με επιστολή της 27ης Μαΐου 1983, η ΒΑΤ ζήτησε από τη γερμανική υπηρεσία σημάτων τη διαγραφή του σήματος από το βιβλίο σημάτων.
Η Segers είναι μια σχετικά μικρή επιχείρηση, που ασκεί επιχειρηματική δραστηριότητα στις Κάτω Χώρες. Καθ' όλη την υπό κρίση χρονική περίοδο παρασκεύαζε καπνό « Feinschnitt » ( ή Shag ) που χρησιμοποιείται για « στρίψιμο » τσιγάρων και τον διέθετε στο εμπόριο υπό το σήμα « Toltecs Special ». Το σήμα αυτό καταχωρίστηκε για πρώτη φορά διεθνώς το 1969 για την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, όχι όμως τότε ως προς τον καπνό Feinschnitt. Στις 31 Ιανουαρίου 1973 ο Segers ζήτησε να καταχωριστεί το σήμα αυτό διεθνώς για διάφορες χώρες στην κατηγορία 34, « ακατέργαστος καπνός και προϊόντα καπνού », συμπεριλαμβανομένου και του καπνού Feinschnitt, μεταξύ δε των χωρών αυτών ήταν και η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας. Η ΒΑΤ άσκησε ένσταση κατά της καταθέσεως του σήματος Toltecs στη Γερμανία, βασιζόμενη στο σήμα της Dorcet. Για να αποφύγει μακροχρόνιο αγώνα, τα έξοδα του οποίου θα ήταν επαχθέστερα για τον Segers απ' ό, τι για την ΒΑΤ, ο Segers πρότεινε συμβιβασμό: αν η ΒΑΤ απέσυρε τις αντιρρήσεις της σχετικά με την κατάθεση του σήματος Toltecs, ο Segers θα συναινούσε, όσον αφορά τον ίδιο, τους δικαιοδόχους του και τους αντιπροσώπους του, να περιορίσει τα προϊόντα που καλύπτονται από την κατάθεση του σήματος Toltecs στη Γερμανία στον καπνό « Feinschnitt ( Shag ) », να μη χρησιμοποιεί το σήμα αυτό, παρά μόνο για τα εν λόγω προϊόντα, να μην προβάλει καμία αξίωση έναντι της ΒΑΤ βάσει των δικαιωμάτων του που απορρέουν από την καταχώρηση και τη χρήση του σήματος Toltecs και να μην προβάλει αντιρρήσεις σε περίπτωση που η ΒΑΤ καταθέσει ή χρησιμοποιήσει στη Γερμανία το σήμα Dorcet ή οποιοδήποτε παρόμοιο σήμα ( εκτός από το Toltecs ) για όμοια ή ανάλογα προϊόντα με αυτά που καλύπτονται από το σήμα Dorcet (πρβλ. την επιστολή του Segers, της 25ης Ιανουαρίου 1974 ).
Η ΒΑΤ συμφώνησε με την πρόταση αυτή, με την επιφύλαξη δύο τροποποιήσεων, από τις οποίες η σημαντικότερη ήταν η προσθήκη μιας ρήτρας, σύμφωνα με την οποία ο Segers δεν θα ανέφερε στις διαφημίσεις του ότι ο καπνός που επωλείτο υπό το σήμα Toltecs ήταν κατάλληλος ή συνίστατο για « στρίψιμο » τσιγάρων ( πρβλ. επιστολή της ΒΑΤ, της 7ης Φεβρουαρίου 1974). Μια συμφωνία καταρτίστηκε με το περιεχόμενο αυτό και προφανώς υπογράφηκε από τον Segers στις 20 Σεπτεμβρίου 1974. Με επιστολή της 30ής Οκτωβρίου 1974, η ΒΑΤ πρότεινε μια περαιτέρω προσθήκη στο άρθρο 3 της συμφωνίας και ο Segers επιβεβαίωσε την αποδοχή του με επιστολή της 7ης Ιανουαρίου 1975. Η ΒΑΤ υπέγραψε το τελικό κείμενο στις 16 Ιανουαρίου 1975 και γνωστοποίησε στη γερμανική υπηρεσία σημάτων ότι απέσυρε τις αντιρρήσεις της σχετικά με την κατάθεση του σήματος Toltecs.
Οι διατάξεις της συμφωνίας που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για την υπό κρίση υπόθεση είναι οι εξής:
« Άρθρο 3
Ο Segers υποχρεούται να περιορίσει το καταχωρηθέν σήμα του IR-395536 για την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας στον καπνό Krüllschnitt ( Shag ), καθώς και να χρησιμοποιεί αποκλειστικά για παρόμοια προϊόντα το προστατευόμενο στη Γερμανία σύνθετο σήμα Toltecs Special και να μην έλκει δικαιώματα από την καταχώρηση και χρήση του σήματος αυτού απέναντι στην ΒΑΤ, ακόμα και αν η ΒΑΤ δεν χρησιμοποιεί το σήμα της 865058 Dorcet για περισσότερο από πέντε χρόνια ή αν η ΒΑΤ καταθέτει ξανά το σήμα αυτό, ή σήμα με το οποίο δύναται να προκύψει σύγχυση σύμφωνα με το άρθρο 31 του γερμανικού νόμου περί σημάτων ( WZG ), εκτός από το Toltecs Special.
'Αρθρο 4
Ο Segers υποχρεούται να μη διαφημίζει τον καπνό που διατίθεται με το σήμα IR-395536 με ενδείξεις για το περιεχόμενο, ότι δηλαδή ο καπνός αυτός είναι κατάλληλος για “στρίψιμο ” τσιγάρων. Επιτρέπεται όμως στον Segers η χρησιμοποίηση των όρων “ Feinschnitt ” ή “ holländischer Shag ”.
Άρθρο 5
Η ΒΑΤ υποχρεούται μετά την υπογραφή της συμφωνίας αυτής με τον Segers να αποσύρει τις αντιρρήσεις της κατά της προστασίας του σήματος IŔ-395536 και να μην προβάλει νέες αντιρρήσεις κατά της χρήσεως του σήματος IR-395536 για καπνό Krüllschnitt στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας. »
Οι αντιφάσεις που περιέχονται στη συμφωνία αυτή είναι προφανείς. Ο καπνός Krüllschnitt είναι καπνός για πίπα και όχι Shag, δεδομένου ότι η τελευταία αυτή λέξη χρησιμοποιείται εναλλακτικά για να χαρακτηρίσει μόνο τον καπνό Feinschnitt. Αφενός, ο Segers μπορούσε να ονομάζει το προϊόν του Feinschnitt, αφετέρου η ΒΑΤ συμφώνησε μόνο ότι δεν θα προέβαλλε αντιρρήσεις στη χρήση του σήματος Toltecs για τον καπνό Krüllschnitt. Φαίνεται ότι η σύγχυση αυτή προέρχεται από την πρόταση του εκπροσώπου του Segers, ο οποίος αγνοούσε ότι η γερμανική λέξη που χρησιμοποιήθηκε σήμαινε καπνό για πίπα και όχι καπνό για « στρίψιμο » τσιγάρων, σύγχυση που δεν εξαλείφθηκε στη συνέχεια.
Ο Segers αντιμετώπισε δυσκολίες κατά την πώληση του καπνού του στη Γερμανία. Εκ μέρους της ΒΑΤ υποστηρίχθηκε ότι οι δυσκολίες αυτές ήταν κυρίως οικονομικής φύσεως και οφείλονταν στο σχετικά μικρό μέγεθος της Segers. Δεν έχω πεισθεί ότι αυτό ευσταθεί, αλλά εν πάση περιπτώσει, από τα στοιχεία που προσκομίστηκαν στο Δικαστήριο συνάγεται σαφώς ότι η ΒΑΤ δήλωσε στον πρώτο διανομέα του Segers στη Γερμανία (« Müller-Broders ») ότι, βάσει της συμφωνίας που είχε συνάψει με τον Segers, η ΒΑΤ είχε το δικαίωμα να απαγορεύσει τη χρήση του σήματος Toltecs στη Γερμανία, αλλά δεν θα ασκούσε το δικαίωμα αυτό, εφόσον ο Müller-Broders χρησιμοποιούσε τη λέξη αυτή για τον καπνό Feinschnitt (επιστολή της ΒΑΤ της 12ης Ιουλίου 1976). Αυτό φαίνεται ότι έκανε τον Müller-Broders να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η ΒΑΤ είχε επιτρέψει αποκλειστικά σ' αυτόν να διαθέσει στη Γερμανία καπνό Feinschnitt με το σήμα Toltecs και έτσι η εμπορική θέση του Müller-Broders βασιζόταν σε άδεια της ΒΑΤ, ο δε Segers δεν είχε δικαίωμα να πωλεί καπνό Toltecs στη Γερμανία∙ ειδικότερα, η ΒΑΤ είχε δηλώσει στον Müller-Broders ότι ο Segers είχε παραιτηθεί από το δικαίωμα να διαθέτει στην αγορά και να διαφημίζει καπνό Feinschnitt στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας με το σήμα Toltecs ( επιστολή του Müller-Broders της 25ης Μαΐου 1977). Ο Müller-Broders ανέφερε επίσης ότι αυτό είχε επιβεβαιωθεί από τον Segers (επιστολή της 6ης Ιουλίου 1977). Σε άλλες επιστολές του Müller-Broders, όπως οι επιστολές της 11ης Ιουλίου και της 14ης Αυγούστου 1978, ο Müller-Broders επιβεβαίωσε τα αποκλειστικά του δικαιώματα. Η συμπεριφορά αυτή ήταν χαρακτηριστική για τη φύση της εμπορικής σχέσης μεταξύ Segers και Müller-Broders.
Όταν ο Segers αποπειράθηκε να διαθέσει τον καπνό του μέσω ενός άλλου γερμανού εισαγωγέα ( « Planta » ) του ελέχθη ότι θα έπρεπε πρώτα να διευθετήσει τη διαφορά του με την ΒΑΤ σχετικά με το σήμα ( επιστολή της Planta της 14ης Αυγούστου 1978). Ο Segers απέστειλε επιστολή στην ΒΑΤ στις 16 Αυγούστου 1978 και σε απάντηση η ΒΑΤ δήλωσε ότι βάσει της συμφωνίας είχε παραχωρήσει στον Segers το δικαίωμα να χρησιμοποιεί το σήμα Toltecs στη Γερμανία για τον καπνό Krüllschnitt και ότι είχε την πρόθεση να παραχωρήσει το δικαίωμα αυτό σε κάποιον άλλο εισαγωγέα, εφόσον θα της γνωστοποιούνταν το όνομα του ( επιστολή της ΒΑΤ της 23ης Αυγούστου 1978). Όσον αφορά τον καπνό Feinschnitt, η ΒΑΤ ανέφερε ότι είχε παραχωρήσει στον Müller-Broders το δικαίωμα να χρησιμοποιεί το σήμα Toltecs για καπνό Feinschnitt και ότι η επιχείρηση αυτή θα εξακολουθούσε να είναι ο εισαγωγέας καπνού Feinschnitt στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία. Με επιστολή της 27ης Σεπτεμβρίου 1978 ο πληρεξούσιος του Segers για τα σήματα του έγραψε στον Segers ότι σε τηλεφωνική συνομιλία που είχε με ένα μέλος του νομικού τμήματος της ΒΑΤ, ο τελευταίος ισχυρίστηκε ότι η συμφωνία κάλυπτε μόνο τον καπνό Krüllschnitt' η ΒΑΤ είχε το χρόνο και τα χρήματα για να επιβεβαιώσει την άποψη της από το αρμόδιο για αστικές υποθέσεις γερμανικό ακυρωτικό, θεώρησε δε ότι ο Segers είχε συμπεριφερθεί άσχημα έναντι του Müller-Broders, ότι είχε την πρόθεση να προστατεύσει την επιχείρηση αυτή και ότι δεν επρόκειτο να εγκρίνει τη συμφωνία με νέο εισαγωγέα χωρίς τη συναίνεση του Müller-Broders. Ο πληρεξούσιος του Segers για τα σήματα του θεώρησε ότι η άποψη της ΒΑΤ δεν ευσταθούσε και ανέφερε ότι μόνο με τη δικαστική οδό θα μπορούσε να επιλυθεί το πρόβλημα, ο Segers όμως αποφάσισε να υποχωρήσει και ανέφερε στην Planta ότι θα συνέχιζε να διαθέτει στο εμπόριο τον καπνό Toltecs μέσω «της νέας επιχείρησης» Müller-Broders (επιστολή του Segers της 29ης Σεπτεμβρίου 1978 ).
Το 1979 ο Grassmann, που εισήγαγε τότε για τον Segers και είχε διαδεχθεί την επιχείρηση Müller-Broders, έπαυσε την εμπορική του δραστηριότητα και ο Segers έγραψε στην ΒΑΤ ζητώντας της να συναινέσει γραπτώς στη διάθεση του καπνού Toltecs από ένα νέο εισαγωγέα ( επιστολή του Segers της 1ης Αυγούστου 1979). Η ΒΑΤ εξακολούθησε να υποστηρίζει ότι η συμφωνία με τον Segers κάλυπτε μόνο τον καπνό Krüllschnitt, αλλά ότι ήταν έτοιμη να επεκτείνει τη συμφωνία και στον καπνό Feinschnitt υπό τον όρο ότι ο Segers θα αγόραζε όλα τα αποθέματα που παρέμεναν ακόμη στον Grassmann (επιστολή της ΒΑΤ της 14ης Αυγούστου 1979 ). Απ' ό,τι φαίνεται, ο Segers δεν απάντησε στην προσφορά της ΒΑΤ. Έγραψε στην Planta αναγγέλλοντας της ότι είχε αποφασίσει να σταματήσει τις πωλήσεις με το σήμα Toltecs στη Γερμανία (επιστολή του Segers της 3ης Σεπτεμβρίου 1979 ). Με επιστολή της 14ης Δεκεμβρίου 1979, η ΒΑΤ δήλωσε στον Segers ότι, δεδομένου ότι αυτός δεν απάντησε, θεωρεί ότι ο Segers δεν ενδιαφερόταν πλέον να συνεχίσει να διαθέτει στο εμπόριο καπνό Toltecs και ότι συνεπώς η ΒΑΤ επρόκειτο να απαγορεύσει τη διάθεση του καπνού αυτού στη Γερμανία. Αντίγραφα της επιστολής αυτής στάλθηκαν προφανώς σε μια εταιρία με την επωνυμία « August Blase », η οποία συνδεόταν με τον Müller-Broders και τον Grassmann, και στην Planta. Με επιστολή της 21ης Μαΐου 1980 ο Segers ζήτησε από την ΒΑΤ να συνάψουν νέα συμφωνία, με την οποία θα καθίστατο σαφές σ' όλους τους ενδιαφερόμενους ότι ο Segers είχε αποδεσμευτεί από όλες τις υποχρεώσεις που είχε αναλάβει βάσει της προηγούμενης συμφωνίας και ότι η ΒΑΤ δεν θα αντιτίθετο σε καμία περίπτωση και καθ' οιονδήποτε τρόπο στη χρήση του σήματος Toltecs για τον ακατέργαστο και τον κατεργασμένο καπνό που θα παράγονταν από τον Segers ή με την έγκριση
του. Φαίνεται ότι δεν κατέστη δυνατό να καταλήξουν σε συμφωνία και ο Segers προέβη σε καταγγελία προς την Επιτροπή.
Με απόφαση της η Επιτροπή έκρινε ότι « αν και το κείμενο της συμφωνίας είναι διφορούμενο και μάλιστα αντιφατικό, διότι οι χαρακτηρισμοί Krüllschnitt και Shag δεν έχουν το ίδιο νόημα, αλλά τόσο στη Γερμανία όπως και στις Κάτω Χώρες ο πρώτος χρησιμοποιείται μόνο για καπνό για πίπα και ο δεύτερος μόνο για καπνό Feinschnitt ο τρόπος εφαρμογής της συμφωνίας από τα μέρη δείχνει ότι πρέπει να απαγορευτεί στον Segers κάθε διάθεση καπνού Feinschnitt με το σήμα Toltecs που δεν εγκρίνει η ΒΑΤ » ( αιτιολογική σκέψη, ψηφίο 4, της απόφασης). Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η συμφωνία είχε ως αντικείμενο τον περιορισμό του ανταγωνισμού μεταξύ της ΒΑΤ και του Segers και μεταξύ της ΒΑΤ και των τρίτων που θα επιθυμούσαν να διαθέσουν τον καπνό Toltecs στη Γερμανία. Απέκρουσε δε το επιχείρημα της ΒΑΤ, ότι η συμφωνία δεν είχε περιοριστικά αποτελέσματα στον ανταγωνισμό, επειδή τα δικαιώματα του Segers είχαν ήδη περιοριστεί από τα δικαιώματα που απέρρεαν από το σήμα Dorcet και ότι συνεπώς η συμφωνία ενεθάρρυνε τον ανταγωνισμό επιτρέποντας στον Segers να χρησιμοποιεί το σήμα Toltecs στη Γερμανία υπό ορισμένες προϋποθέσεις, παρά την ύπαρξη του σήματος Dorcet. Η αντίληψη της Επιτροπής ήταν ότι δεν υπήρχε στην προκειμένη περίπτωση « σοβαρός κίνδυνος συγχύσεως » μεταξύ των δύο σημάτων με αποτέλεσμα οι περιορισμοί σχετικά με τη χρήση του σήματος Toltecs που είχαν επιβληθεί με τη συμφωνία να περιορίζουν τον ανταγωνισμό.
Η Επιτροπή θεώρησε επίσης ότι η δέσμευση που ανέλαβε ο Segers βάσει του άρθρου 3 της συμφωνίας να μην προβάλει αξιώσεις κατά της ΒΑΤ, βάσει των δικαιωμάτων του που απορρέουν από την καταχώρηση και τη χρήση του σήματος Toltecs, αποτελεί παράβαση του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης επειδή, ακόμη και αν δεν εμπόδιζε τον Segers να ζητήσει τη διαγραφή του σήματος Dorcet λόγω μη χρήσεως, στην πραγματικότητα τον εμπόδιζε να ασκήσει απεριόριστα τα δικαιώματα του έναντι της ΒΑΤ σε περίπτωση που το σήμα Dorcet θα διαγραφόταν ή θα έχανε την προτεραιότητα του έναντι του σήματος Toltecs, εμπόδιζε τον Segers να απαλλαγεί από τους συμβατικούς περιορισμούς σχετικά με την καταχώρηση και τη χρήση του σήματος Toltecs στη Γερμανία και εμπόδιζε για το μέλλον τη νόμιμη επέκταση του πεδίου ισχύος του σήματος Toltecs, ισχυροποιώντας έτσι τη θέση της ΒΑΤ από άποψη δικαίου σημάτων. Το πρώτο επιχείρημα που προέβαλε η ΒΑΤ για να στηρίξει την προσφυγή της ακυρώσεως της απόφασης συνίσταται στο ότι η συμφωνία δεν ίσχυε πλέον, όταν η Επιτροπή εξέδωσε την απόφαση στις 15 Δεκεμβρίου 1982, επειδή, την 1η Απριλίου 1982 κατά την ακρόαση ενώπιον της Επιτροπής, ο εκπρόσωπος της ΒΑΤ προέβη σε δήλωση, η οποία είχε ως αποτέλεσμα παραίτηση από τα δικαιώματα που απορρέουν από τη συμφωνία εν πάση περιπτώσει, η ΒΑΤ είχε κάνει ό,τι μπορούσε για να τεθεί τέρμα στην παράβαση. Συνεπώς, τα άρθρα 1 και 2 της απόφασης δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, επειδή θεωρούν ως δεδομένο ότι η συμφωνία ίσχυε ακόμη κατά τη στιγμή της έκδοσης της απόφασης.
Σχετικά η ΒΑΤ αναφέρεται σε μια δήλωση ότι « η ΒΑΤ δεν ενδιαφέρεται πλέον να τηρηθεί η συμφωνία και προτίθεται να την καταγγείλει με την παρούσα δήλωση ». Εφόσον η λύση της σύμβασης εξαρτάται από τη συναίνεση και των δύο μερών, δεν δέχομαι το επιχείρημα της ΒΑΤ ότι, επειδή ο Segers επιθυμούσε τη λύση της σύμβασης ( και για το λόγο αυτό προέβη σε καταγγελία προς την Επιτροπή ) Kat επειδή ήταν παρών κατά τη στιγμή που η ΒΑΤ προέβη στην εν λόγω δήλωση, πρέπει να θεωρηθεί ότι ο Segers συμφώνησε στη λύση της σύμβασης. Αυτό, στο πλαίσιο της υπό κρίση διαφοράς, δεν ισοδυναμεί με λύση της σύμβασης βάσει συμφωνίας των μερών. Ο Segers επεδίωκε την έκδοση απόφασης ότι η συμφωνία, την οποία σαφώς θεωρούσε ότι ακόμη ίσχυε, ήταν αντίθετη προς το άρθρο 85. Βάσει του άρθρου 85, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ, συμφωνία η οποία παραβιάζει το άρθρο 85, παράγραφος 1, είναι εν πάση περιπτώσει άκυρη από την αρχή και συνεπώς δεν παράγει κανένα έννομο αποτέλεσμα. Έτσι, το άρθρο 85 δεν περιορίζεται στις συμφωνίες που είναι δεσμευτικές βάσει του δικαίου που τις διέπει: καλύπτει επίσης τις συμφωνίες ή συνεννοήσεις οιουδήποτε είδους, οι οποίες παρεμποδίζουν ή νοθεύουν τον ανταγωνισμό εντός της Κοινής Αγοράς. Στην προκειμένη περίπτωση, η συμφωνία ή συνεννόηση είναι αυτή που επικαλέστηκε η ΒΑΤ όχι μόνο έναντι του Segers αλλά επίσης και έναντι τρίτων.
Στα άρθρα 1 και 2 της απόφασης η Επιτροπή διαπιστώνει ότι τόσο το περιεχόμενο όσο και η εφαρμογή της συμφωνίας συνιστούν παραβάσεις του άρθρου 85, παράγραφος 1. Κατά τη γνώμη μου, αυτή η ίδια η δήλωση της ΒΑΤ ότι ήταν έτοιμη να παραιτηθεί από τη συμφωνία και να μην την επικαλεστεί δεν ήρκεσε για να εμποδίσει την Επιτροπή να προβεί, υπό τη μορφή στην οποία προέβη, τόσο στη διαπίστωση που διατυπώθηκε με το άρθρο 1 όσο και στην επιβολή κύρωσης, στην οποία προέβη με το άρθρο 2, με επιφύλαξη των άλλων επιχειρημάτων που προβάλλει η ΒΑΤ.
Η δεύτερη αιτίαση της ΒΑΤ είναι ότι η Επιτροπή πλανήθηκε κρίνοντας ότι η συμφωνία εμπόδιζε τον Segers να εισάγει και να διαθέτει στο εμπόριο καπνό Feinschnitt στη Γερμανία με το σήμα Toltecs χωρίς τη συναίνεση της BAT. Η ΒΑΤ δέχεται ότι αυτό έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη δική της ερμηνεία της συμφωνίας κατά τον υπό κρίση χρόνο, αλλά επιμένει ότι η προηγούμενη αντίληψη της για το τι συμφωνήθηκε δεν μπορεί να τροποποιήσει την αντικειμενική έννοια της συμφωνίας. Μπορεί να λεχθεί με συντομία ότι η άποψη της συνίσταται στο ότι ο περιορισμός του ανταγωνισμού προήλθε από τις ίδιες τις μονομερείς της πράξεις και όχι από οποιαδήποτε μορφή των συνδυασμών που προβλέπονται στο άρθρο 85.
Κατά τη γνώμη μου, δεν είναι αναγκαίο να εξεταστεί αν, κατά ορθή ερμηνεία της συμφωνίας, ο Segers είχε το δικαίωμα να χρησιμοποιεί το σήμα Toltecs στη Γερμανία για καπνό Krüllschnitt ή για καπνό Feinschnitt ακόμη και αν, εφόσον σύμφωνα με το εφαρμοστέο δίκαιο μπορεί αυτό να έχει κάποια σημασία, η συμφωνία αυτή θα μπορούσε κάλλιστα να ερμηνευτεί υπό την έννοια ότι επιτρέπει την πώληση καπνού Feinschnitt. Στην ειδική αυτή περίπτωση, όταν η Επιτροπή εξετάζει κατά πόσο υπήρξε παράβαση των κανόνων περί ανταγωνισμού, στηρίζεται όχι μόνο στους όρους της συμφωνίας, αλλά επίσης και στον τρόπο, με τον οποίο η συμφωνία αυτή εφαρμόστηκε, θεωρώ δε ότι είχε την εξουσία να προβεί στην εξέταση αυτή σύμφωνα με το άρθρο 85. Για την εφαρμογή του άρθρου 85, είναι επαρκές το ότι ο Segers αποδέχτηκε την ερμηνεία που έδωσε η ΒΑΤ, όπως δείχνει η συμπεριφορά του κατά την υπό κρίση χρονική περίοδο. Βάσει της επιστολής της 27ης Σεπτεμβρίου 1978, μπορεί να λεχθεί ότι ο Segers γνώριζε ότι η θέση της ΒΑΤ δεν είχε έρεισμα και την αποδέχτηκε μόνο λόγω ασκήσεως πιέσεως ή απειλής ασκήσεως πιέσεως εκ μέρους της ΒΑΤ, χωρίς να υπάρχει πραγματική συναίνεση. Είναι όμως σαφές ότι οι ενέργειες της ΒΑΤ βασίζονταν στην ερμηνεία μιας συμφωνίας που η ΒΑΤ είχε υιοθετήσει πολλές φορές στην πράξη. Ο Segers παραδέχτηκε τουλάχιστον ότι η συμφωνία ήταν ασαφής και ότι απετράπη από το να αμφισβητήσει, εν ανάγκη μέσω της δικαστικής οδού, την ερμηνεία της ΒΑΤ. Το γεγονός ότι ο Segers ενήργησε με τον τρόπο αυτό δεν αναιρεί το γεγονός ότι η ΒΑΤ βάσιζε τις ενέργειες της στη συμφωνία, όπως αυτή την ερμήνευε.
Το τρίτο επιχείρημα της ΒΑΤ συνίσταται στο ότι, αντίθετα απ' ό,τι αναφέρει η Επιτροπή στην απόφαση της, η ΒΑΤ μπορούσε να χρησιμοποιήσει το σήμα Dorcet για να εμποδίσει τη διάθεση στο εμπόριο στη Γερμανία του καπνού Feinschnitt με το σήμα Toltecs και συνεπώς η συμφωνία δεν περιόριζε τον ανταγωνισμό. Η Γερμανική Κυβέρνηση παρενέβη στη δίκη για να υποστηρίξει την άποψη της ΒΑΤ ως προς το σημείο αυτό υποστηρίζοντας ότι τέτοιου είδους συμφωνίες ( αποκαλούμενες « συμφωνίες οριοθετήσεως » ) μπορούν να γίνουν δεκτές, αν υπάρχουν σοβαροί και αντικειμενικοί λόγοι που επιτρέπουν το συμπέρασμα ότι το ένα από τα μέρη θα μπορούσε να προβεί σε δικαστικές ενέργειες για να εμποδίσει την προσβολή από το άλλο συμβαλλόμενο μέρος των δικαιωμάτων του επί του σήματος. Αν με τη συμφωνία εξασφαλίζεται σ' ένα δικαίωμα επί του σήματος προστασία μεγαλύτερη απ' αυτή που έχει συνήθως, η συμφωνία παραμένει νόμιμη, αν η παρεχόμενη προστασία περιορίζεται σ' ό,τι μπορεί αντικειμενικά να θεωρηθεί ότι αποτελεί αιτία για τη γέννηση διαφοράς και αν και τα δύο συμβαλλόμενα μέρη ενήργησαν με την πεποίθηση ότι δεν εξασφάλισαν στο σήμα προστασία μεγαλύτερη από αυτή που έχει κατά ορθή ερμηνεία του νόμου. Σε αντίθετη περίπτωση, τα συμβαλλόμενα μέρη θα αποτρέπονται από το να προβαίνουν σε διευθέτηση των διαφορών, το αποτέλεσμα της οποίας είναι να επεκτείνονται αντί να περιορίζονται οι δυνατότητες ανταγωνισμού. Εξάλλου, ο εκπρόσωπος της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας παραδέχεται ότι απαγορεύονται συμφωνίες οριοθετήσεως που δεν διευθετούν πράγματι μια διαφορά στον τομέα των σημάτων, αλλά έχουν ως αντικείμενο ή ως αποτέλεσμα τον περιορισμό του ανταγωνισμού. Με την απόφαση της, η Επιτροπή φαίνεται ότι δέχεται πως οι συμφωνίες οριοθετήσεως, αυτές καθαυτές, δεν αντιβαίνουν στο άρθρο 85, παρόλο που μπορούν να έχουν το αποτέλεσμα αυτό. Νομίζω ότι αυτό είναι σωστό. Το αν μια συμφωνία οριοθετήσεως απαγορεύεται βάσει του άρθρου 85 εξαρτάται από τα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης. Τα δύο αποφασιστικά στοιχεία είναι 1) αν υπάρχει πράγματι ουσιαστική διαφορά μεταξύ των συμβαλλομένων μερών ως προς τη χρήση ενός σήματος και 2) αν βάσει της συμφωνίας, με την οποία διευθετείται η διαφορά, επιβάλλονται υποχρεώσεις που είναι λογικές σε σχέση με τη φύση της διαφοράς και της έκτασης της προστασίας που λογικά μπορεί να αναμένεται ότι εξασφαλίζεται στο σήμα. Κατά την εκτίμηση αν το δικαίωμα επί του σήματος μπορεί να προβληθεί και έναντι προϊόντων από άλλο κράτος μέλος, πρέπει να ληφθεί υπόψη όχι μόνο το εθνικό δίκαιο περί σημάτων, αλλά επίσης και οι σχετικές διατάξεις του κοινοτικού δικαίου. Συμφωνώ με το επιχείρημα του εκπροσώπου της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας ότι, καταρχήν, εναπόκειται εν πάση περιπτώσει στα συμβαλλόμενα μέρη να καθορίσουν, βάσει εμπορικών ή τεχνικών κριτηρίων, ποια είναι η αντίστοιχη εφαρμογή των δύο αυτών δικαίων. Η Επιτροπή κρίνει εντούτοις ότι εναπόκειται στο Δικαστήριο να αποφασίσει αν οι συναφθείσες συμφωνίες υπερβαίνουν αυτό που επιτρέπεται από τους κοινοτικούς κανόνες περί ανταγωνισμού.
Η άποψη της Επιτροπής είναι ότι δεν μπορούσε να γίνει χρήση του σήματος Dorcet κατά του Segers. Εν πάση περιπτώσει, η έλλειψη σοβαρού κινδύνου σύγχυσης μεταξύ των δύο σημάτων, δηλαδή του « Dorcet » και « Toltecs », παρά την ηχητική ομοιότητα που επικαλείται η ΒΑΤ έχει ως συνέπεια ότι είναι σχεδόν αδύνατο να δικαιολογηθεί η υπό κρίση συμφωνία οριοθετήσεως, η οποία όχι μόνο εμπόδισε τον Segers να εισάγει καπνό Feinschnitt στη Γερμανία χωρίς τη συναίνεση της ΒΑΤ, αλλά επίσης εμπόδισε τον Segers να προβάλει οποιαδήποτε αξίωση κατά της ΒΑΤ βάσει των δικαιωμάτων του που απορρέουν από την καταχώρηση και τη χρήση του σήματος Toltecs.
Δεν μου φαίνεται αναγκαίο να εξετάσω λεπτομερώς τα επιχειρήματα που προέβαλαν η ΒΑΤ και η Γερμανική Κυβέρνηση. Το αποφασιστικό στοιχείο στην υπό κρίση υπόθεση είναι ότι, ακόμη και αν η καταχώρηση του σήματος Dorcet εμπόδιζε την καταχώρηση άλλων σημάτων, με τα οποία ήταν δυνατό να επέλθει σύγχυση, η ΒΑΤ δεν χρησιμοποίησε ποτέ το σήμα Dorcet και δεν προσεκόμισε καμία απόδειξη ότι είχε ποτέ την πρόθεση αυτή. Η κατάσταση αντιμετωπίζεται διαφορετικά, όταν ένα σήμα έχει χρησιμοποιηθεί ή όταν, ακόμη και αν δεν έχει χρησιμοποιηθεί, μια επιχείρηση μπορεί να εξηγήσει το μεγάλο χρονικό διάστημα που διέρρευσε πριν από τη χρήση του σήματος ή μπορεί να αποδείξει ότι ήδη οι προετοιμασίες για τη χρησιμοποίηση του είχαν ήδη προχωρήσει. Η κατάσταση στις περιπτώσεις αυτές θα εκτιμηθεί όταν αυτές ανακύψουν, αλλά όταν, όπως στην προκειμένη περίπτωση, ένα σήμα δεν χρησιμοποιήθηκε και δεν αποδείχθηκε ότι υπήρχε πρόθεση να χρησιμοποιηθεί, νομίζω ότι η Επιτροπή έχει το δικαίωμα να εξετάσει λεπτομερώς μια συμφωνία οριοθετήσεως για να εξακριβώσει αν διευθετεί μια. πραγματική διαφορά με εύλογο τρόπο ή αν στην πραγματικότητα περιορίζει τον ανταγωνισμό. Το αν η συμφωνία αποσκοπεί ουσιαστικά να παρεμποδίσει την είσοδο ενός ανταγωνιστού στην αγορά πρέπει να εκτιμηθεί υπό το φως των κοινοτικών κανόνων περί ανταγωνισμού, όποια κι αν είναι η ρύθμιση του εθνικού δικαίου των σημάτων. Νομίζω ότι έτσι πρέπει να γίνει παρά το γεγονός ότι σ' ένα τουλάχιστον κράτος μέλος, τη Δανία, η μη χρησιμοποίηση δεν επηρεάζει το κύρος ενός σήματος ούτε επιτρέπει να ζητηθεί η διαγραφή του από το βιβλίο σημάτων. Επιπλέον, για να καθοριστεί αν μια συμφωνία οριοθετήσεως ουσιαστικά αποσκοπεί στον περιορισμό του ανταγωνισμού, δεν είναι αναγκαίο να είναι γνωστό ποιος από τους συμβαλλομένους πρότεινε να συμπεριληφθεί ειδική ρήτρα ή να εξακριβωθεί αν τα συμβαλλόμενα μέρη είχαν από κοινού πρόθεση κατά το χρονικό σημείο της σύναψης της συμφωνίας ( συνεκδικασθείσες υποθέσεις 29 και 30/83, CRAM και Rheinzink κατά Επιτροπής, απόφαση της 29ης Μαρτίου 1984, σκέψη 26, Συλλογή 1984, σ. 1679 ).
Αυτή η άποψη νομίζω ότι είναι σύμφωνη με την απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση 119/75, Terrapin κατά Terranova, (1976) ECR, σ. 1039, ιδίως σκέψεις 5 και 6 της απόφασης.
Αν η υπό κρίση συμφωνία ληφθεί υπόψη όπως ερμηνεύθηκε και εφαρμόσθηκε από την ΒΑΤ και όπως ο Segers την αποδέχθηκε με τη συμπεριφορά του, ο Segers απέκτησε απλώς το δικαίωμα να πωλεί καπνό Krüllschnitt στη Γερμανία, πράγμα που αυτός δεν επιθυμούσε. Το γεγονός ότι η ΒΑΤ συμφωνούσε να αποκαλεί ο Segers το προϊόν του « Feinschnitt » ή ολλανδικό Shag δεν δίνει στον Segers κανένα δικαίωμα, αν αυτός στην πραγματικότητα μπορούσε να πωλεί μόνο καπνό Krüllschnitt. Ακόμη και αν ο Segers μπορούσε ^ να καταχωρήσει το σήμα του χωρίς να προβάλει αντιρρήσεις η ΒΑΤ, από την άποψη αυτή το μόνο που αποκόμισε από εμπορική άποψη ήταν κάτι περισσότερο απ' ό,τι αν θα είχε επιβεβαιωθεί το σήμα Dorcet στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς και είχε αποδειχθεί η προσβολή του από τον Segers. Ο καπνός Feinschnitt αντιμετωπιζόταν ως να μην μπορούσε να διατεθεί στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία υπό το σήμα Toltecs παρά μόνο μετά από άδεια που θα χορηγούσε η ΒΑΤ σε εισαγωγείς και με όρους που αυτή θα καθόριζε. Ακόμη περισσότερο, επειδή ο καπνός του Segers προοριζόταν στην προκειμένη περίπτωση για τον όλο και αυξανόμενο αριθμό καπνιστών που στρίβουν οι ίδιοι τα τσιγάρα τους, η απαγόρευση να αναφερθεί στις διαφημίσεις ότι ο καπνός, ακόμη και Feinschnitt, ήταν κατάλληλος για τη χρήση αυτή, είχε σαφώς το σκοπό να περιορίσει τψ ανταγωνιστικότητα του Segers στην εν λόγω αγορά.
Νομίζω ότι οι περιορισμοί αυτοί, θεωρούμενοι στο σύνολο τους, ήταν τέτοιοι ώστε η Επιτροπή ορθά θεώρησε ότι ήταν υπερβολικοί και περιόριζαν τον ανταγωνισμό. Όποιο κι αν ήταν το συμφέρον που είχε η ΒΑΤ να προστατεύσει ένα σήμα που βρισκόταν σε κατάσταση υπνώσεως, δεν είχε καμία δικαιολογία για να περιορίσει την ελευθερία του Segers να επιλέγει τους εισαγωγείς, με τους οποίους επιθυμούσε να συναλλαγεί για να επεμβαίνει στις εμπορικές σχέσεις μεταξύ του Segers και των εισαγωγέων του και να απαιτεί από τον Segers να πάρει πίσω τα αποθέματα που διατηρούσε αποθηκευμένα ένας από τους εισαγωγείς του. Τέτοιοι περιορισμοί μπορεί να επιτρέπονται στο πλαίσιο συμφωνίας διανομής ή συμφωνίας σχετικά με την παραχώρηση αδειών, κατά κυριολεξία, αλλά, θεωρούμενοι συνολικά εξέρχονται από το πλαίσιο ενός απλού συμβιβασμού σχετικά με διαφορά περί σήματος και καταλήγουν σε παρεμπόδιση ή περιορισμό του ανταγωνισμού.
Όσον αφορά την ονομαζόμενη «ρήτρα μη προσφυγής », με την απόφαση της η Επιτροπή υποστήριξε την άποψη ότι η ρήτρα ενίσχυσε μια συμφωνία που περιόριζε τον ανταγωνισμό εμποδίζοντας τον Segers να επικαλεστεί τα δικαιώματα που απέρρεαν από το σήμα Toltecs σε περίπτωση που το σήμα Dorcet διαγραφόταν λόγω μη χρησιμοποίησης και να επικαλεστεί την προτεραιότητα του σήματος Toltecs, αν η ΒΑΤ χρησιμοποιούσε το σήμα Dorcet για πρώτη φορά μετά από τη λήξη της περιόδου των πέντε ετών που προβλέπει η γερμανική νομοθεσία ή ζητούσε την εκ νέου καταχώρηση του. Τέλος, ήταν δύσκολο για τον Segers να απαλλαγεί από συμβατικούς περιορισμούς σχετικά με την καταχώρηση και τη χρήση του σήματος Toltecs.
Η ΒΑΤ υποστήριξε, σε αντίθεση με προηγούμενους ισχυρισμούς της, ότι βάσει της συμφωνίας, ο Segers είχε πάντοτε το δικαίωμα να ζητήσει τη διαγραφή του σήματος Dorcet. Εν πάση περιπτώσει, ο Segers μπορούσε νόμιμα να αναλάβει συμβατικά τη δέσμευση να μην κάνει χρήση του δικαιώματος αυτού. Σύμφωνα με το γερμανικό δίκαιο η διαγραφή του σήματος Dorcet θα είχε ως συνέπεια την ακύρωση της συμφωνίας, επειδή η ύπαρξη του σήματος Dorcet ήταν η βάση της συμφωνίας αυτής. Συνεπώς, δεν θα εξακολουθούσαν να υπάρχουν περιορισμοί για τον Segers, αν είχε διαγραφεί το σήμα Dorcet. Το γεγονός ότι η ρήτρα μη προσφυγής εμπόδιζε τον Segers να αποκτήσει προτεραιότητα για το σήμα Toltecs, ήταν δικαιολογημένο από το ότι η ΒΑΤ συμφωνούσε να μην προβάλει αντιρρήσεις για την καταχώρηση του. Ο εκπρόσωπος της Γερμανικής Κυβέρνησης ανέφερε ότι, στην πράξη, οι συμφωνίες οριοθετήσεως σπάνια δεν παραχωρούν στο δικαιούχο του σήματος που έχει την προτεραιότητα το δικαίωμα να καταχωρήσει νέα σήματα, από τα οποία μπορεί να δημιουργηθεί σύγχυση με το πιο πρόσφατο σήμα. Η πρακτική αυτή συνηθίζεται και δικαιολογείται, επειδή είναι λιγότερο περιοριστική από την πλήρη απαγόρευση, την οποία διαφορετικά μπορεί να απαιτήσει ο δικαιούχος του σήματος που έχει προτεραιότητα. Δεν αποτελεί περιορισμό του ανταγωνισμού να επιτρέπεται στο δικαιούχο του σήματος που έχει προτεραιότητα να τροποποιήσει το σήμα με σκοπό να ληφθεί υπόψη η διαφήμιση και οποιαδήποτε εξέλιξη στις εμπορικές δραστηριότητες του δικαιούχου. Γίνεται δεκτό ότι μια ρήτρα μη προσφυγής μπορεί να περιορίσει τον ανταγωνισμό, όταν αποκλείει τη δυνατότητα να ζητηθεί η διαγραφή του προηγούμενου σήματος, παρόλο που είναι δυνατό να δικαιολογείται συμφωνία που αποκλείει το δικαίωμα να ζητηθεί η διαγραφή ενός σήματος λόγω μη χρήσεως του.
Νομίζω ότι στην ουσία η ρήτρα μη προσφυγής υποχρέωνε τον Segers να μην επικαλεστεί έναντι της ΒΑΤ κανένα από τα δικαιώματα που απέρρεαν από την καταχώρηση και από τη χρήση του σήματος Toltecs. Η ΒΑΤ υποστήριξε ότι δεν εμπόδιζε τον Segers να ζητήσει τη διαγραφή του σήματος λόγω αχρησίας, καθόσον δεν μπορούσε σχετικώς να επικαλεστεί δικαιώματα που απορρέουν από το σήμα Toltecs. Με τη ρήτρα όμως δηλώνεται ρητά ότι ο Segers δεν μπορεί να έλκει δικαιώματα από το σήμα Toltecs σε περίπτωση που η ΒΑΤ ζητήσει την εκ νέου καταχώρηση του σήματος Dorcet. Συνεπώς, το δικαίωμα διαγραφής του σήματος Dorcet έχει τελείως δευτερεύουσα σημασία. Η σημασία του εξαρτάται από το αν ή όχι η ΒΑΤ ήθελε ή μπορούσε να καταχωρήσει εκ νέου το σήμα Dorcet. Το ίδιο ισχύει και σχετικά με το επιχείρημα ότι η συμφωνία δεν θα υφίστατο πλέον, αν το σήμα Dorcet διαγραφόταν από το βιβλίο σημάτων.
Αν, κατά το χρονικό σημείο που συνήφθη η συμφωνία, υπήρχε λογικά η δυνατότητα να χρησιμοποιηθεί το σήμα Dorcet από την ΒΑΤ, νομίζω ότι η ρήτρα μη προσφυγής θα εδικαιο-λογείτο. Όπως έχουν τα πράγματα, δεν αποδεικνύεται ότι η ΒΑΤ είχε οποιαδήποτε πρόθεση να χρησιμοποιήσει το σήμα και η ρήτρα μη προσφυγής επινοήθηκε, έτσι ώστε να καλύψει τη νομική κατάσταση μόνιμα αν το σήμα δεν θα εχρησιμοποιείτο ποτέ. Υπ' αυτές τις συνθήκες, μια τέτοια ευρεία ρήτρα, νομίζω ότι συνιστά αδικαιολόγητο περιορισμό του ανταγωνισμού.
Επιπλέον, νομίζω ότι ευσταθεί το επιχείρημα της Επιτροπής ότι το δικαίωμα διαγραφής των σημάτων, για τα οποία ποτέ δεν υπήρχε η πρόθεση να χρησιμοποιηθούν, εξυπηρετεί τους σκοπούς του ανταγωνισμού' ένας συμβατικός περιορισμός της άσκησης του δικαιώματος αυτού θα μπορούσε να περιορίσει παράνομα τον ανταγωνισμό. Η ΒΑΤ υποστήριξε ότι η συμφωνία δεν είχε περιοριστικά αποτελέσματα στον ανταγωνισμό, ιδίως επειδή για οικονομικούς λόγους ο Segers δεν ήταν δυνατό να διαθέσει στη Γερμανία τον καπνό του. Ο ισχυρισμός αυτός πρέπει να απορριφθεί. Το αντικείμενο της συμφωνίας ήταν σαφώς ο περιορισμός του ανταγωνισμού και συνεπώς δεν είναι αναγκαίο να εξεταστούν τα αποτελέσματα της ( υποθέσεις 56 και 58/64, Consten και Grundig κατά Επιτροπής, ( 1966 ) ECR, σ. 299, ιδίως σ. 342 ). Εν πάση περιπτώσει, σε μια έκθεση της 13ης Φεβρουαρίου 1978, ο Müller-Broders τόνισε ότι η εισαγωγή ενός νέου σήματος στην αγορά απαιτεί υπομονή και προσπάθεια για πολλά χρόνια. Συνεπώς, ακόμη και αν ο Segers κατά το χρονικό αυτό σημείο είχε περιορισμένη εμπορική δραστηριότητα, δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι, υπό κανονικές συνθήκες ανταγωνισμού, οι δραστηριότητες του ενδεχομένως θα είχαν αναπτυχθεί σημαντικά. Το μέγεθος των τωρινών πωλήσεων και της προγραμματιζόμενης ή της πιθανής αύξησης της χρήσης του καπνού Feinschnitt αποτελούν επαρκή απάντηση σ' αυτή την προσπάθεια παρεμπόδισης εισόδου του Segers ως σημαντικού νέου επιχειρηματία στην αγορά. Ο περιορισμός του ανταγωνισμού μπορεί να θεωρηθεί σημαντικός, αν ληφθεί υπόψη το ενδεχόμενο επίπεδο ανταγωνισμού.
Το επόμενο επιχείρημα που προέβαλε η ΒΑΤ είναι ότι κακώς η Επιτροπή αρνήθηκε να χορηγήσει εξαίρεση βάσει του άρθρου 85, παράγραφος 3. Με την απόφαση της, η Επιτροπή αρνήθηκε να χορηγήσει εξαίρεση για τους ακόλουθους λόγους:
1)
η συμφωνία δεν είχε κοινοποιηθεί∙
2)
η συμφωνία δεν εμπίπτει στο άρθρο 4, παράγραφος 2, περίπτωση 2β, του κανονισμού 17, το οποίο προβλέπει ότι η απαίτηση κοινοποίησης για να επιτευχθεί η εξαίρεση δεν ισχύει, μεταξύ άλλων, για συμφωνίες στις οποίες συμμετέχουν μόνο δύο επιχειρήσεις και οι οποίες « επιβάλλουν είτε στον αποκτώντα ή σ' αυτόν που κάνει χρήση δικαιωμάτων βιομηχανικής ιδιοκτησίας — ιδίως διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, προτύπων χρήσεως, σχεδίων ή σημάτων — είτε στον εκ συμβάσεως εκδοχέα ή δικαιούχο αδείας εκμεταλλεύσεως μεθόδων κατασκευής ή γνώσεων σχετικών με τη χρησιμοποίηση και εφαρμογή βιομηχανικής τεχνικής, περιορισμούς στην άσκηση αυτών των δικαιωμάτων »∙
3)
δεν υπήρχε ένδειξη, βάσει της οποίας να αποδεικνυόταν ότι η συμφωνία συντελούσε στη βελτίωση της παραγωγής ή της διανομής των προϊόντων, επειδή είχε ως αντικείμενο και ως αποτέλεσμα να μην μπορεί να διατίθεται ή να διατίθεται υπό δυσχερείς συνθήκες στη Γερμανία ο καπνός Toltecs
4)
η συμφωνία δεν ωφελούσε τον καταναλωτή, επειδή ο Segers δεν μπορούσε να διαφημίσει την καταλληλότητα του καπνού Toltecs για το « στρίψιμο » τσιγάρων'
5)
η συμφωνία επέβαλλε περιορισμούς που δεν ήταν αναγκαίοι κατά την έννοια του άρθρου 85, παράγραφος 3.
Η ΒΑΤ υποστήριξε ότι η αιτιολογία της απόφασης της Επιτροπής ήταν ανεπαρκής. Νομίζω ότι η επιχειρηματολογία της Επιτροπής είναι επαρκώς λεπτομερής ώστε να είναι σαφής για την ΒΑΤ και για να επιτρέψει στο Δικαστήριο να ελέγξει την εκδοθείσα απόφαση. Το άρθρο 4, παράγραφος 2, περίπτωση 2β, του κανονισμού 17 δεν νομίζω ότι εφαρμόζεται σε συμφωνίες οριοθετήσεως, όπως η υπό κρίση. Ακόμη και αν γίνει δεκτό το επιχείρημα της ΒΑΤ, ότι δηλαδή το άρθρο αυτό εφαρμόζεται, αυτό δεν συνεπάγεται ότι πρέπει να χορηγηθεί εξαίρεση. Η ΒΑΤ δεν προσπάθησε να αποδείξει ότι οι περιορισμοί που επιβλήθηκαν στον Segers ήταν απαραίτητοι για την επίτευξη των σκοπών που συνίστανται στη βελτίωση της παραγωγής ή της διανομής, στην προώθηση της τεχνικής ή οικονομικής προόδου ή στο να επιτρέπουν στον καταναλωτή να έχει εύλογο μερίδιο από την προκύπτουσα ωφέλεια.
Τέλος, η ΒΑΤ αμφισβητεί το ποσό του προστίμου που επέβαλε η Επιτροπή. Σύμφωνα με την απόφαση, το πρόστιμο επιβλήθηκε μόνο «εξαιτίας της επεκτάσεως της ρήτρας μη προσφυγής, σε περίπτωση μη χρήσεως του σήματος Dorcet για διάρκεια μεγαλύτερη των πέντε ετών ». Η ΒΑΤ ίσχυρίζεται ότι
1)
και σ' αυτήν και στον Segers θα έπρεπε να επιβληθεί εξίσου πρόστιμο ή να μην επιβληθεί καθόλου, επειδή και αυτή και ο Segers ήταν εξίσου υπεύθυνοι για τη ρήτρα μη προσφυγής'
2)
κακώς η Επιτροπή ισχυρίστηκε ότι συμφωνία που απαγορεύει τη χρήση ενός σήματος στη Γερμανία είναι παράνομη έναντι του γερμανικού δικαίου και ότι η ΒΑΤ γνώριζε ότι η συμφωνία υπογράφηκε την επομένη της λήξης της περιόδου προστασίας που προβλέπει το γερμανικό δίκαιο
3)
κατά το χρονικό σημείο της σύναψης της συμφωνίας, δεν υπήρχε καμία ένδειξη ότι η συμφωνία αυτή ήταν αντίθετη προς το γερμανικό ή προς το κοινοτικό δίκαιο
4)
η παράβαση δεν συνίσταται σε πράξη αλλά σε παράλειψη, δηλαδή παράλειψη εκ μέρους της ΒΑΤ να καταγγείλει τη συμφωνία μετά από μεταγενέστερες αποφάσεις της Επιτροπής∙
5)
κακώς η Επιτροπή έκρινε ότι δεν είχε λήξει η προθεσμία παραγραφής που προβλέπει ο κανονισμός 2988/74 του Συμβουλίου, της 26ης Νοεμβρίου 1974 ( ΕΕ ειδ. έκδ. 07/01, σ. 241 ).
Στην απόφαση της η Επιτροπή αναφέρει ότι δεν επέβαλε πρόστιμο στον Segers, παρόλο που αυτός παρέβη το άρθρο 85, παράγραφος 1, επειδή είναι ιδιοκτήτης μιας μικρής ολλανδικής επιχείρησης και, όταν ανέκυψε η διαφορά με την ΒΑΤ, δεν είχε επαρκείς γνώσεις του γερμανικού και του κοινοτικού δικαίου.
Ενόψει του γεγονότος ότι η Επιτροπή παραδέχεται ότι ο Segers παρέβη τους κανόνες περί ανταγωνισμού, θα ήταν δίκαιο να μειωθεί το πρόστιμο που επιβλήθηκε στην ΒΑΤ, αν μπορούσε να υποστηριχθεί ότι είναι υπερβολικό, ενόψει του γεγονότος ότι δεν επιβλήθηκε πρόστιμο στον Segers. Η ΒΑΤ προσπάθησε να αποδείξει ότι το πρόστιμο είναι υπερβολικό συγκρίνοντας τις πωλήσεις καπνού του Segers στις Κάτω Χώρες το 1981 και τις δικές της πωλήσεις στη Γερμανία κατά τον ίδιο χρόνο. Η Επιτροπή απάντησε υπογραμμίζοντας ότι το ελάχιστο πρόστιμο που μπορεί να επιβάλει σύμφωνα με το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 είναι 1000 ECU' αν και στα δύο συμβαλλόμενα μέρη επιβαλλόταν πρόστιμο βάσει του κύκλου εργασιών τους στην αγορά για τα εν λόγω προϊόντα, το πρόστιμο της ΒΑΤ θα έπρεπε να είναι 10 φορές μεγαλύτερο, αν επιβαλλόταν στον Segers το ελάχιστο ποσό του προστίμου.
Νομίζω ότι, εκτός από το στοιχείο που αφορά το μέγεθος και που πρέπει να λάβει υπόψη η Επιτροπή, είναι ορθό να λάβει επίσης υπόψη ότι η συμφωνία απέβαινε σε βάρος του Segers και προς όφελος της ΒΑΤ, ότι η προσπάθεια του Segers να σταματήσει τους περιορισμούς του ανταγωνισμού συνάπτοντας μια νέα συμφωνία αγνοήθηκε από την ΒΑΤ και ότι ο Segers προέβη σε καταγγελία προς την Επιτροπή. Υπό τις περιστάσεις αυτές, νομίζω ότι δεν αποδείχθηκε ότι η διαφορετική μεταχείριση μεταξύ των συμβαλλομένων μερών είναι τέτοια ώστε να δικαιολογεί τη μείωση του προστίμου. Ακόμη και αν η Επιτροπή έδωσε πολύ μεγάλη σημασία στην ημερομηνία, κατά την οποία η συμφωνία υπογράφηκε από την ΒΑΤ, και στην υπόθεση ότι η συμφωνία ήταν αντίθετη με το πνεύμα και το σκοπό του γερμανικού δικαίου, νομίζω ότι αυτό δεν δικαιολογεί τη μεταβολή του ύψους του προστίμου. Είναι αλήθεια ότι κατά το χρονικό σημείο που συνήφθη η συμφωνία, δεν υπήρχε απόφαση του Δικαστηρίου ή της Επιτροπής που να ορίζει ότι είναι παράνομη η ρήτρα μη προσφυγής, όπως αυτή που αποτελεί το αντικείμενο της υπό κρίση υπόθεσης. Η Επιτροπή όμως βασίστηκε στην απόφαση 78/193 της 23ης Δεκεμβρίου 1977 ( Penneys ) ( OJ 1978, L 60, σ. 19 ). Αυτή η απόφαση όμως μπορεί να έχει σημασία μόνο ως προς τη συνέχιση της συμφωνίας μετά το 1978, ενώ ορθά η Επιτροπή αναφέρει ότι, ακόμη και μετά την απόφαση, η ΒΑΤ συνέχισε να επιμένει στην εφαρμογή της συμφωνίας, όπως αυτή την ερμήνευσε. Εν πάση περιπτώσει, το παράνομο ενός ιδιαίτερου περιορισμού του ανταγωνισμού συνάγεται από τα άρθρα 85 και 86 και δεν είναι αναγκαίο να έχει γίνει ρητά δεκτό από τη νομολογία του Δικαστηρίου ή με αποφάσεις της Επιτροπής (πρβλ. απόφαση της 9ης Νοεμβρίου 1983, υπόθεση 322/81, ΝΒΙΜ κατά Επιτροπής, σκέψη 107, Συλλογή 1983, σ. 3461). Επιπλέον, κατά τον καθορισμό του προστίμου, η Επιτροπή έλαβε υπόψη το γεγονός ότι η απόφαση της ήταν η πρώτη, με την οποία επιβαλλόταν πρόστιμο στον τομέα της βιομηχανικής ιδιοκτησίας.
Στην ΒΑΤ, αντίθετα από τους ισχυρισμούς της, δεν επιβλήθηκε πρόστιμο λόγω μιας παραλείψεως. Ο περιορισμός του ανταγωνισμού, για τον οποίο της επιβλήθηκε πρόστιμο συνίσταται στην ύπαρξη και εφαρμογή της συμφωνίας, πράγμα που συνιστά πράξη ^ με διαρκή αποτελέσματα. Ακόμη και αν γίνει δεκτό ότι ο περιορισμός είναι συνέπεια μιας παράλειψης, δεν νομίζω ότι ευσταθεί το επιχείρημα της ΒΑΤ ότι δεν έπρεπε να της επιβληθεί πρόστιμο.
Το άρθρο 1 του κανονισμού 2988/74 προβλέπει, καθόσον έχει σημασία εν προκειμένω, ότι η εξουσία της Επιτροπής να επιβάλλει πρόστιμα υπόκειται σε πενταετή παραγραφή, η οποία αρχίζει από την ημέρα που διαπράχθηκε η παράβαση, « για τις διαρκείς ή κατ' εξακολούθηση παραβάσεις η παραγραφή αρχίζει μόνο από την ημέρα [ της παύσεως ] της παραβάσεως». Με την απόφαση της η Επιτροπή διατύπωσε την άποψη ότι ως νωρίτερο χρονικό σημείο της παύσης της παράβασης μπορεί να ληφθεί η 1η Απριλίου 1982, όταν η^ ΒΑΤ δήλωσε ότι δεν δίνει καμία πλέον σημασία στη συνέχιση της συμφωνίας. Η ΒΑΤ υποστηρίζει ότι η προθεσμία άρχισε να τρέχει, όταν συνήφθη η συμφωνία. Στην υπό κρίση υπόθεση, η παράβαση άρχισε να υπάρχει όταν συνήφθη η συμφωνία, η ουσία της δε έγκειται σε μια υποχρέωση με συνεχή αποτελέσματα και χωρίς συγκεκριμένη ημερομηνία παύσεως. Ακόμη και αν κανένα από τα συμβαλλόμενα μέρη δεν είχε επικαλεστεί την υποχρέωση ή δεν είχε καθόλου αναφερθεί σ' αυτή, αυτό δεν σημαίνει ότι η υποχρέωση αυτή δεν εξακολουθούσε να υφίσταται μέσω της υπάρξεως της συμφωνίας. Συνεπώς, η εξουσία της Επιτροπής να επιβάλλει πρόστιμο δεν είχε παραγραφεί όταν εκδόθηκε η απόφαση.
Για τους λόγους αυτούς προτείνω να απορριφθεί η προσφυγή ακυρώσεως και να παραμείνει αμετάβλητο το ποσό του προστίμου. Ενόψει των πραγματικών περιστατικών της υπόθεσης, η ΒΑΤ πρέπει να καταδικαστεί να φέρει τα δικαστικά της έξοδα, και τα δικαστικά έξοδα της Επιτροπής η Γερμανική Κυβέρνηση και ο Segers πρέπει να φέρουν τα δικαστικά τους έξοδα.
(
*1
)	Μετάφραση από τα αγγλικά.