62018CC0724
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
BOBEK
ippreżentati fit‑2 ta’ April 2020 (
1
)
Kawżi Magħquda C‑724/18 u C‑727/18
Cali Apartments SCI (C‑724/18)
HX (C‑727/18)
vs
Procureur général près la cour d’appel de Paris,
Ville de Paris
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni, Franza))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari — Libertà ta’ stabbiliment — Direttiva 2006/123/KE — Kamp ta’ applikazzjoni — Kiri b’mod ripetut ta’ proprjetà bl-għamara għal użu residenzjali għal perijodi qosra ta’ żmien lil klijenti momentanji li ma jistabbilixxux ir-residenza tagħhom fiha — Leġiżlazzjoni nazzjonali u regoli muniċipali li jagħmlu dan il-kiri suġġett għal awtorizzazzjoni u imputazzjoni minn qabel — Ġustifikazzjoni — Għan li tiġi żgurata akkomodazzjoni għall-kiri fit-tul li tkun suffiċjenti u affordabbli — Proporzjonalità”
I. Introduzzjoni
1.
Cali Apartments u HX (iktar ’il quddiem l-“appellanti”) ġew immultati għall-kiri mhux awtorizzat tal-istudjows rispettivi tagħhom f’Pariġi, Franza. Skont id-dritt Franċiż, il-kiri b’mod ripetut ta’ proprjetà bl-għamara għal perijodi qosra ta’ żmien lil klijenti momentanji li ma jistabbilixxux ir-residenza tagħhom fiha huwa suġġett għal awtorizzazzjoni. L-appellanti kkontestaw dan ir-rekwiżit ta’ awtorizzazzjoni quddiem il-qrati nazzjonali bħala inkompatibbli mal-libertà tagħhom li jipprovdu servizzi skont id-dritt tal-Unjoni.
2.
F’din il-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja hija għal darba oħra mistiedna tikkunsidra l-portata sa fejn il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni Ewropea dwar is-servizzi għandha tiġi applikata għal attivitajiet varji fl-ekonomija peer-to-peer imwettqa permezz ta’ pjattaformi diġitali. Madankollu, b’kuntrast mal-kawżi preċedenti li ffukaw primarjament fuq in-natura tal-attivitajiet offruti upstream mill-pjattaformi stess (
2
), din il-kawża tikkonċerna l-effetti soċjali u soċjetali ta’ tali servizzi downstream fuq is-“swieq” rispettivi tagħhom, bħas-suq tal-akkomodazzjoni f’Pariġi.
3.
Dawn il-kawżi jagħmlu tliet domandi wiesgħa ta’ prinċipju. Ir-risposta għall-ewwel tnejn minn dawn id-domandi ma hijiex, fil-fehma tiegħi, diffiċli żżejjed: leġiżlazzjoni nazzjonali li tagħmel il-kiri ta’ proprjetà bl-għamara għal perijodi qosra ta’ żmien suġġett għal awtorizzazzjoni mis-sindku rilevanti taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2006/123/KE dwar is-servizzi fis-suq intern (
3
) (iktar ’il quddiem id-“Direttiva dwar is-Servizzi”)? Jekk iva, l-istabbiliment ta’ skema ta’ awtorizzazzjoni għal dan it-tip ta’ servizz jista’ jiġi ġġustifikat minn raġunijiet superjuri relatati mal-interess pubbliku, b’mod partikolari li tiġi żgurata l-provvista ta’ akkomodazzjoni affordabbli fit-tul u l-protezzjoni tal-ambjent urban?
4.
Ir-risposta fl-affermattiv li nissuġġerixxi li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tagħti għal dawn iż-żewġ domandi madankollu tiftaħ it-tielet domanda tassew diffiċli magħmula mill-qorti tar-rinviju: liema kriterji jew miżuri jkunu proporzjonati għall-għanijiet imfittxija ta’ interess pubbliku? Skont ir-regoli muniċipali tal-Belt ta’ Pariġi, sa liema punt jista’ l-għoti ta’ din l-awtorizzazzjoni jkun kundizzjonali fuq rekwiżit ta’ imputazzjoni fil-forma tal-konverżjoni konkomitanti ta’ bini mhux residenzjali f’akkomodazzjoni?
II. Il-kuntest ġuridiku
A.
Id-dritt tal-Unjoni
5.
Il-premessa 9 tad-Direttiva dwar is-Servizzi tistabbilixxi li:
“Din id-Direttiva tapplika biss għal ħtiġijiet li jaffettwaw l-aċċess għal, jew l-eżerċizzju ta’, attività ta’ servizz. Għalhekk, ma japplikax għal ħtiġijiet, bħal regoli tat-traffiku fit-triq, regoli dwar l-iżvilupp jew l-użu ta’ l-art, ippjanar urban jew rurali, standards tal-bini kif ukoll penali amministrattivi imposti għal nuqqas ta’ konformità ma’ tali regoli li ma jirregolawx b’mod speċifiku jew ma jaffettwawx b’mod speċifiku l-attività ta’ servizz iżda għandhom ikunu rispettati minn fornituri waqt it-twettiq ta’ l-attività ekonomika tagħhom bl-istess mod bħal minn individwi li jaġixxu fil-kapaċità privata tagħhom.”
6.
Il-premessa 27 taqra kif isegwi:
“Din id-Direttiva ma għandhiex tkopri dawk is-servizzi soċjali fil-qasam tad-djar […] Dawn is-servizzi huma essenzjali biex jiggarantixxu d-drittijiet fundamentali lid-dinjità umana u lill-integrità u huma manifestazzjoni tal-prinċipji tal-koeżjoni soċjali u solidarjetà u m’għandhomx jiġu affettwati b’din id-Direttiva.”
7.
L-Artikolu 2 jiddefinixxi l-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar is-Servizzi. Dan jipprevedi li:
“1.   Din id-Direttiva għandha tapplika għal servizzi pprovduti mill-fornituri stabbiliti fi Stat Membru.
2.   Din id-Direttiva m’għandhiex tapplika għal dawn l-attivitajiet:
(a)
servizzi mhux ekonomiċi ta’ interess ġenerali;
[…]
(j)
servizzi soċjali li għandhom x’jaqsmu ma’ djar b’għan soċjali, kura tat-tfal u appoġġ ta’ familji u persuni bżonnjużi b’mod permanenti jew temporanju li huma pprovduti mill-Istat, minn fornituri li għandhom mandat mill-Istat jew minn karitajiet rikonoxxuti bħala tali mill-Istat;
[…]”
8.
L-Artikolu 4 jiddefinixxi diversi termini użati fid-Direttiva dwar is-Servizzi:
“Għall-finijiet ta’ din id-Direttiva għandhom japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:
1)
‘servizz’ tfisser attività ekonomika mhux imħallsa, normalment magħmula għal remunerazzjoni kif imsemmija fl-Artikolu 50 tat-Trattat;
2)
‘fornitur’ tfisser kwalunkwe persuna naturali li hija ċittadin ta’ Stat Membru, jew kwalunkwe persuna ġuridika kif imsemmija fl-Artikolu 48 tat-Trattat u stabbilita fi Stat Membru, li toffri jew li tipprovdi servizz;
[…]
6)
‘skema ta’ awtorizzazzjoni’ tfisser kull proċedura li fiha kull fornitur jew riċevitur hu tabilħaqq meħtieġ jieħu passi sabiex jikseb deċiżjoni formali minn awtorità kompetenti, jew deċiżjoni impliċita, rigward l-aċċess għal attività ta’ servizz jew għall-eżerċizzju tagħha;
7)
‘rekwiżit’ tfisser kwalunkwe obbligu, projbizzjoni, kondizzjoni jew limitu stipulat fil-liġijiet, ir-regolamenti jew id-dispożizzjonijiet amministrattivi ta’ l-Istati Membri jew bħala riżultat tal-każistika, il-prattika amministrattiva, ir-regoli ta’ korpi professjonali, jew ir-regoli kollettivi ta’ assoċjazzjonijiet professjonali jew organizzazzjonijiet professjonali oħrajn, adottati fl-eżerċizzju ta’ l-awtonomija legali tagħhom; regoli stabbiliti fil-ftehim kollettivi negozjati mill-imsieħba soċjali ma għandhomx jidhru bħala rekwiżiti fit-tifsira ta’ din id-Direttiva;
8)
‘ir-raġunijiet aktar importanti fir-rigward ta’ l-interess pubbliku’ tfisser ir-raġunijiet rikonoxxuti bħala tali fil-każistika tal-Qorti tal-Ġustizzja, inklużi dawn ir-raġunijiet li ġejjin: politika pubblika, sigurtà pubblika; saħħa pubblika; il-preservazzjoni tal-bilanċ finanzjarju tas-sistema tas-sigurtà soċjali; il-protezzjoni tal-konsumatur; riċevituri ta’ servizzi u ħaddiema; l-ekwità fi transazzjonijiet kummerċjali; il-ġlieda kontra l-frodi; il-protezzjoni ta’ l-ambjent u ta’ l-ambjent urban; is-saħħa ta’ l-annimali; il-proprjetà intellettwali; il-konservazzjoni tal-wirt storiku u artistiku nazzjonali; l-objettivi tal-politika soċjali u l-objettivi tal-politika kulturali;
[…]”
9.
L-Artikolu 9, li jintroduċi l-Kapitolu III tad-Direttiva dwar is-Servizzi, iddedikat għal-libertà ta’ stabbiliment ta’ fornituri, jistabbilixxi regoli dwar skemi ta’ awtorizzazzjoni:
“1.   L-Istati Membri m’għandhomx jissoġġettaw l-aċċess għal attività ta’ servizz jew l-eżerċizzju tagħha għal skema ta’ awtorizzazzjoni ħlief jekk il-kondizzjonijiet li ġejjin ikunu sodisfatti:
a)
l-iskema ta’ awtorizzazzjoni ma tiddiskriminax kontra l-fornitur ikkonċernat;
b)
il-ħtieġa għal skema ta’ awtorizzazzjoni hi ġġustifikata minn raġuni aktar importanti li għandha x’taqsam ma’ l-interess pubbliku;
(ċ)
l-objettiv segwit ma jistax jinkiseb b’mezzi inqas ristrettivi, b’mod partikolari peress li spezzjoni a posteriori isseħħ tard wisq biex tkun ġenwinament effettiv.
[…]”
10.
L-Artikolu 10 tad-Direttiva dwar is-Servizzi tistabbilixxi l-kundizzjonijiet għall-għoti ta’ awtorizazzjoni:
“1.   Skemi ta’ awtorizzazzjoni għandhom ikunu bbażati fuq kriterji li jżommu lill-awtoritajiet kompetenti milli jeżerċitaw is-setgħa tagħhom ta’ evalwazzjoni b’mod arbitrarju.
2.   Il-kriterji msemmija fil-paragrafu 1 għandhom ikunu:
(a)
mhux-diskriminatorji;
(b)
iġġustifikati mir-raġuni aktar importanti li għandha x’taqsam ma’ l-interess pubbliku;
(ċ)
proporzjonati ma’ dak l-objettiv ta’ interess pubbliku;
(d)
ċari u mingħajr ambigwità;
(e)
oġġettivi;
(f)
magħmulin disponibbli għal pubbliku minn qabel;
(g)
trasparenti u aċċessibbli.
[…]
7.   Dan l-Artikolu ma għandux iqiegħed f’dubju l-allokazzjoni tal-kompetenzi, fuq livell lokali jew reġjonali, ta’ l-awtoritajiet ta’ l-Istati Membri li jagħtu tali awtorizzazzjonijiet.”
11.
L-Artikolu 11 tad-Direttiva dwar is-Servizzi jikkonċerna l-perijodu ta’ awtorizzazzjoni.
“1.   Awtorizzazzjoni mogħtija lil fornitur m’għandhiex tkun għal perjodu limitat, ħlief fejn:
(a)
l-awtorizzazzjoni tiġġedded awtomatikament jew hi soġġetta biss għat-twettiq kontinwu tar-rekwiżiti;
(b)
in-numru ta’ awtorizzazzjonijiet disponibbli hu limitat b’raġuni aktar importanti li għandha x’taqsam ma’ l-interess pubbliku;
jew
(ċ)
perjodu limitat ta’ awtorizzazzjoni jista’ jkun ġustifikat minn raġuni aktar importanti li għandha x’taqsam ma’ l-interess pubbliku.
[…]”
12.
L-Artikolu 12 tad-Direttiva dwar is-Servizzi jirrigwarda għażla minn fost diversi kandidati fejn in-numru ta’ awtorizzazzjonijiet disponibbli għal attività partikolari hu limitat. L-Artikolu 13 jistabbilixxi regoli dwar proċeduri ta’ awtorizzazzjoni. Min-naħa tagħhom, l-Artikoli 14 u 15 tad-Direttiva dwar is-Servizzi rispettivament jistabbilixxu r-rekwiżiti pprojbiti u dawk suġġetti għal evalwazzjoni.
B.
Id-dritt Franċiż
1. Il-Kodiċi dwar it-Turiżmu
13.
L-Artikolu L. 324‑1‑1 tal-Code du tourisme (il-Kodiċi dwar it-Turiżmu) jipprevedi li:
“Kwalunkwe persuna li tikri proprjetà bl-għamara lit-turisti, irrispettivament jekk il-proprjetà hijiex ikklassifikata bħala tali għall-għanijiet ta’ din il-Kodiċi, għandha tkun għamlet dikjarazzjoni minn qabel għaliha lis-sindku tal-muniċipalità li fiha tinsab il-proprjetà.”
2. Il-Kodiċi tal-Kostruzzjoni u tal-Akkomodazzjoni
14.
L-Artikolu L. 631‑7 tal-Code de la construction et de l’habitation (il-Kodiċi tal-Kostruzzjoni u tal-Akkomodazzjoni) jipprevedi li, f’muniċipalitajiet b’iktar minn 200000 abitant, il-bidla fl-użu ta’ bini residenzjali hija suġġetta għal awtorizzazzjoni minn qabel skont il-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu L. 631‑7‑1 ta’ dan il-kodiċi.
15.
Loi no 2014‑366 du 24 mars 2004 pour l’accès au logement et un urbanisme rénové (il-Liġi Nru 2014‑366 tal‑24 ta’ Marzu 2014 dwar l-aċċess għall-akkomodazzjoni u r-riġenerazzjoni tal-ippjanar urban) żiedet l-aħħar, is-sitt, paragrafu mal-Artikolu L. 631‑7 tal-Kodiċi tal-Kostruzzjoni u tal-Akkomodazzjoni. Din id-dispożizzjoni tistabbilixxi li “l-kiri b’mod ripetut ta’ proprjetà bl-għamara għal użu residenzjali għal perijodi qosra ta’ żmien lil klijenti momentanji li ma jistabbilixxux ir-residenza tagħhom fiha jikkostitwixxi bidla fl-użu skont din id-dispożizzjoni.”
16.
L-Artikolu L. 631‑7‑1 tal-Kodiċi tal-Kostruzzjoni u tal-Akkomodazzjoni jistabbilixxi l-proċedura sabiex tinkiseb l-awtorizzazzjoni prevista fl-Artikolu L. 631‑7:
“Awtorizzazzjoni minn qabel għal bdil fl-użu għandha tingħata mis-sindku tal-muniċipalità li fiha tinsab il-proprjetà […] Din tista’ tkun suġġetta għal rekwiżit ta’ imputazzjoni fil-forma tal-konverżjoni konkomitanti ta’ bini mhux residenzjali f’akkomodazzjoni.
L-awtorizzazzjoni għall-bdil fl-uża għandha tingħata fuq bażi individwali. Din għandha tieqaf ikollha effett mat-terminazzjoni definittiva, għal kwalunkwe raġuni, tal-prattika professjonali tal-benefiċjarju. Madankollu, fejn l-awtorizzazzjoni hija suġġett għal rekwiżit ta’ imputazzjoni, huwa l-bini, u mhux l-individwu, li huwa mogħti dan l-istatus. Il-bini offrut bħala imputazzjoni għandu jiġi elenkat fl-awtorizzazzjoni li hija ppubblikata fil-fajl tal-proprjetà jew inkluża fir-reġistru tal-art.
[…]
Għall-applikazzjoni tal-Artikolu L. 631‑7, deċiżjoni adottata mill-kunsill muniċipali tistabbilixxi l-kundizzjonijiet għall-għoti ta’ awtorizzazzjonijiet u d-determinazzjoni tar-rekwiżiti ta’ imputazzjoni skont il-quartier (kwartier) u, fejn xieraq, skont l-arrondissement (distrett), fid-dawl ta’ għanijiet ta’ diversità soċjali, skont, inter alia, il-karatteristiċi tas-swieq għal bini residenzjali u l-bżonn li tiġi evitata l-aggravazzjoni tan-nuqqas ta’ akkomodazzjoni. […]”
17.
Skema ta’ awtorizzazzjoni temporanja tista’ wkoll tiġi stabbilita mill-kunsill muniċipali, skont l-Artikolu L. 631‑7‑1‑A tal-istess kodiċi, li jipprevedi li deċiżjoni adottata mill-kunsill muniċipali tista’ tistabbilixxi skema ta’ awtorizzazzjoni temporanja għall-bdil fl-użu, li tippermetti lil persuni naturali jikru bini residenzjali għal perijodi qosra ta’ żmien lil klijenti momentanji li ma jistabbilixxux ir-residenza tagħhom f’dan il-bini. Id-deċiżjoni tistabbilixxi l-kundizzjonijiet għall-għoti ta’ din l-awtorizzazzjoni temporanja mis-sindku tal-muniċipalità li fiha jinsab il-bini. Din tiddetermina wkoll il-kriterji għal din l-awtorizzazzjoni temporanja, li jistgħu jirrelataw mat-tul tal-kuntratti ta’ kiri, il-karatteristiċi fiżiċi tal-bini u l-post tal-bini, skont, inter alia, il-karatteristiċi tas-swieq għal bini residenzjali u l-bżonn li tiġi evitata l-aggravazzjoni tan-nuqqas ta’ akkomodazzjoni. Dawn il-kriterji jistgħu jvarjaw skont in-numru ta’ awtorizzazzjonijiet mogħtija lill-istess sid.
18.
Skont l-Artikolu L. 631‑7‑1‑A tal-Kodiċi tal-Kostruzzjoni u tal-Akkomodazzjoni, ma huwiex neċessarju li tinkiseb awtorizzazzjoni għall-bdil fl-użu jekk il-bini jikkostitwixxi r-residenza prinċipali ta’ sid il-kera għall-għanijiet tal-Artikolu 2 tal-Liġi tas‑6 ta’ Lulju 1989, jiġifieri, jekk ir-residenza tkun okkupata għal minn tal-inqas tmien xhur fis-sena, ħlief għal raġunijiet ta’ obbligi professjonali, raġunijiet ta’ saħħa jew force majeure, minn sid il-kera u l-konjuġi jew dipendenti tiegħu.
19.
L-Artikolu L. 651‑2 tal-Kodiċi tal-Kostruzzjoni u tal-Akkomodazzjoni jistabbilixxi l-penali u miżuri applikabbli f’każ ta’ inosservanza:
“Kwalunkwe persuna li tikser id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu L. 631‑7, jew li tonqos milli tosserva l-kundizzjonijiet jew rekwiżiti skont dan l-artikolu, għandha tkun suġġetta għall-ħlas ta’ multa ta’ EUR 25000.”
3. Regolament Muniċipali tal-Belt ta’ Pariġi li jistabbilixxi l-kundizzjonijiet għall-għoti ta’ awtorizzazzjonijiet u li jiddetermina r-rekwiżiti ta’ imputazzjoni
20.
L-Artikolu 2 tar-Règlement municipal de la Ville de Paris fixant les conditions de délivrance des autorisations de changement d’usage de locaux d’habitation et déterminant les compensations en application de la section 2 du chapitre 1er du titre III du livre IV du Code de la construction et de l’habitation (ir-Regolament Muniċipali tal-Belt ta’ Pariġi li jistabbilixxi l-kundizzjonijiet għall-għoti ta’ awtorizzazzjonijiet u li jiddetermina r-rekwiżiti ta’ imputazzjoni) jipprovdi li:
“I – L-imputazzjoni tikkonsisti fil-konverżjoni f’akkomodazzjoni ta’ bini b’użu li ma jkunx l-akkomodazzjoni fl‑1 ta’ Jannar 1970 jew li fir-rigward tiegħu tingħata awtorizzazzjoni tal-ippjanar għat-tibdil tal-użu intenzjonat tiegħu wara l‑1 ta’ Jannar 1970 u li preċedentement ma intużax għal imputazzjoni.
Il-bini offrut bħala imputazzjoni għandu, b’mod kumulattiv:
(a)
jikkonsisti f’akkomodazzjonijiet u jkun ta’ standard u superfiċje ekwivalenti għall-bini li huwa s-suġġett għall-bidla fl-użu, b’każijiet jitqiesu fuq il-bażi tal-adegwatezza tal-bini għal għanijiet ta’ akkomodazzjoni. Il-bini offrut bħala imputazzjoni għandu jissodisfa l-istandards stabbiliti fid-Digriet tat‑30 ta’ Jannar 2002 dwar il-karatteristiċi ta’ akkomodazzjoni diċenti;
(b)
ikun jinsab fl-istess arrondissement (distrett) tal-bini residenzjali li huwa s-suġġett tal-bdil fl-użu.
Is-superfiċji għandhom jiġu kkalkolati skont l-Artikolu R 111‑2 tal-Kodiċi tal-Kostruzzjoni u tal-Akkomodazzjoni.
II – Fiż-żoni koperti bl-imputazzjoni msaħħa indikata fl-Anness Nru 1, bħala deroga mis-subparagrafu (a) tal-paragrafu I, bini offrut bħala imputazzjoni għandu jkollu superfiċje d-doppju ta’ dawk li huma s-suġġett ta’ applikazzjoni għal bidla fl-użu, sakemm dan il-bini ma jiġix ikkonverit f’akkomodazzjoni soċjali għall-kiri li huwa s-suġġett ta’ ftehim konkluż skont l-Artikolu L 351‑2 tal-Kodiċi tal-Kostruzzjoni u tal-Akkomodazzjoni għal perijodu minimu ta’ 20 sena.
B’deroga mis-subparagrafu (b) tal-paragrafu I, akkomodazzjoni soċjali għall-kiri li timputa bini kkonvertit fiż-żona koperta b’imputazzjoni msaħħa tista’ tkun tinsab fi kwalunkwe parti minn dawn iż-żoni. Madankollu, jekk il-bini kkonvertit ikun jinsab fl-ewwel, it-tieni, ir-raba’, il-ħames, is-sitt, is-seba’, it-tmien jew id-disa’ distrett, fejn in-nuqqas ta’ akkomodazzjoni, imqabbla mal-livel ta’ attività, hija partikolarment severa, massimu ta’ 50 % tas-superfiċje kkonvertita tista’ tiġi imputata barra d-distrett li fih il-konverżjoni għandha sseħħ.
Dawn id-distretti huma kkaratterizzati bi proporzjon tan-numru ta’ impjiegi bil-paga għan-numru ta’ residenti li jaħdmu, kif ikkalkolat minn INSEE (l-Istitut Nazzjonali Franċiz għall-Istatistiki u l-Istudji Ekonomiċi), li huwa ogħla mill-medja f’Pariġi.
Fejn l-akkomodazzjonijiet kollha offruti bħala imputazzjoni jistgħu jkunu jinsabu barra mid-distrett li fih il-konverżjoni għandha sseħħ, in-numru ta’ akkomodazzjonijiet offruti bħala imputazzjoni għandu, almenu, ikun identiku għan-numru ta’ akkomodazzjonijiet imneħħi.
Jekk il-bini jiġi kkonvertit u imputat mill-istess sid ġewwa akkomodazzjoni waħda, flimkien ma’ razzjonalizzazzjoni tal-ispazju abitabbli fl-istess akkomodazzjoni, is-superfiċje minima meħtieġa, għall-għan tal-imputazzjoni, għandha tkun is-superfiċje tal-bini kkonvertit.”
III. Il-fatti, il-proċedura u d-domandi preliminari
21.
Kull wieħed mill-appellanti huwa sid ta’ appartament-studjow li jinsab f’Pariġi.
22.
Fl‑2015, is-servizzi muniċipali tal-Belt ta’ Pariġi wettqu investigazzjoni sabiex jiddeterminaw jekk l-appellanti kinux qegħdin jikru l-istudjows tagħhom bħala akkomodazzjoni bl-għamara għal perijodu qasir fuq il-pjattaforma Airbnb mingħajr l-ebda awtorizzazzjoni. Wara din l-investigazzjoni, il-Procureur de la République (il-Prosekutur Pubbliku) ippreżenta rikors għal miżuri provviżorji kontra l-appellanti. It-Tribunal de grande instance de Paris (il-Qorti Reġjonali ta’ Pariġi, Franza) ordnat lill-appellanti jħallsu multa u jibdlu l-użu tal-proprjetà lura għal wieħed residenzjali. Il-Belt ta’ Pariġi intervjeniet fil-proċeduri.
23.
Fl-appell, permezz ta’ żewġ sentenzi tad‑19 ta’ Mejju 2017 u tal‑15 ta’ Ġunju 2017 rigward kull wieħed mill-appellanti, il-Cour d’appel (il-Qorti tal-Appell ta’ Pariġi, Franza) ikkonfermat li l-istudjows inkwistjoni, li ġew offruti għall-kiri permezz tal-pjattaforma Airbnb, ġew mikrija mingħajr awtorizzazzjoni minn qabel tas-sindku ta’ Pariġi għal perijodi qosra ta’ żmien lil klijenti momentanji, li huwa kuntrarju għad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu L. 631‑7 tal-Kodiċi tal-Kostruzzjoni u tal-Akkomodazzjoni. Il-Cour d’appel (il-Qorti tal-Appell) ordnat lill-appellanti, Cali Apartments u HX, iħallsu multi ta’ EUR 15000 u EUR 25000 rispettivament. Is-somma ta’ dawn il-multi kellha titħallas lill-Belt ta’ Pariġi.
24.
L-Appellanti appellaw fuq punti ta’ dritt quddiem il-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni, Franza), il-qorti tar-rinviju. Skont l-Appellanti, is-sentenzi mogħtija fl-appell jiksru l-prinċipju tas-supremazija tad-dritt tal-Unjoni, sa fejn il-Cour d’appel (il-Qorti tal-Appell) ma stabbilixxietx li raġuni superjuri marbuta mal-interess pubbliku tista’ tiġġustifika r-restrizzjoni fuq il-libertà li jiġu pprovduti servizzi li l-leġiżlazzjoni inkwistjoni tekwivali għaliha. Il-Cour d’appel (il-Qorti tal-Appell) lanqas ma stabbilixxiet li l-għan imfittex minn din il-leġiżlazzjoni ma setax jiġi miksub permezz ta’ miżura inqas restrittiva, kif meħtieġ mill-Artikolu 9(b) u (ċ) tad-Direttiva dwar is-Servizzi.
25.
Huwa f’dan il-kuntest fattwali u legali li l-qorti tar-rinviju qiegħda tagħmel id-domandi preliminari segwenti lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“1)
Id-Direttiva [dwar is-Servizzi], fid-dawl tad-definizzjoni tas-suġġett u tal-kamp ta’ applikazzjoni tagħha permezz tal-Artikoli 1 u 2 tagħha, tapplika għal kiri bi ħlas, anki għal skop mhux professjonali, b’mod ripetut u għal perijodi qosra ta’ żmien, ta’ proprjetà bl-għamara għal użu residenzjali li ma tikkostitwixxix ir-residenza prinċipali tal-inkwilin, lil klijenti għal żmien qasir, li ma jkollhomx hemm id-domiċilju tagħhom, b’mod partikolari fir-rigward tal-kunċetti ta’ fornituri u ta’ servizzi?
2)
F’każ ta’ risposta pożittiva għad-domanda preċedenti, leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik prevista bl-Artikolu L 631‑7 tal-[Kodiċi tal-Bini u tal-Abitazzjoni], tikkostitwixxi skema ta’ awtorizzazzjoni tal-attività msemmija qabel fis-sens tal-Artikoli 9 sa 13 tad-Direttiva [dwar is-Servizzi] jew hija biss rekwiżit suġġett għad-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 14 u 15?
Fil-każ li l-Artikoli 9 sa 13 tad-Direttiva [dwar is-Servizzi] japplikaw:
3)
L-Artikolu 9(b) ta’ din id-direttiva għandu jiġi interpretat fis-sens li l-għan tal-ġlieda kontra n-nuqqas ta’ residenzi għall-kiri jikkostitwixxi raġuni imperattiva ta’ interess ġenerali li tista’ tiġġustifika miżura nazzjonali li tissuġġetta għal awtorizzazzjoni, f’ċerti żoni ġeografiċi, il-kiri ta’ proprjetà bl-għamara ddestinata għall-abitazzjoni b’mod ripetut għal perijodi qosra ta’ żmien lil klijenti li ma jkollhomx hemm id-domiċilju tagħhom?
4)
Fl-affermattiv, tali miżura hija proporzjonali għall-għan segwit?
5)
L-Artikolu 10(2)(d) u (e) tad-direttiva jipprekludi miżura nazzjonali li tissuġġetta għal awtorizzazzjoni l-fatt li proprjetà bl-għamara ddestinata għall-abitazzjoni tinkera “b’mod ripetut”, għal “perijodi qosra ta’ żmien”, lil “klijenti għal żmien qasir li ma jkollhomx hemm id-domiċilju tagħhom”?
6)
L-Artikolu 10(2)(d) sa (g) tad-Direttiva jipprekludi skema ta’ awtorizzazzjoni li tipprevedi li l-kundizzjonijiet għall-ħruġ tal-awtorizzazzjoni għandhom jiġu stabbiliti, b’deċiżjoni tal-kunsill komunali, fid-dawl tal-għanijiet ta’ taħlit soċjali, b’mod partikolari skont il-karatteristiċi tas-swieq tal-proprjetajiet ta’ abitazzjoni u tal-ħtieġa li ma jikbirx in-nuqqas ta’ postijiet ta’ akkomodazzjoni?”
26.
Permezz ta’ digriet tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tat‑18 ta’ Diċembru 2018, il-Kawżi C‑724/18 (dwar Cali Apartments) u C‑727/18 (dwar HX) ġew magħquda għall-għanijiet tal-proċeduri bil-miktub u orali u tas-sentenza.
27.
Osservazzjonijiet bil-miktub ġew sottomessi mill-Appellanti, mill-Belt ta’ Pariġi, mill-Gvern Ċek u Ġermaniż, l-Irlanda, mill-Gvern Grieg, Spanjol u Franċiż, mill-Gvern tal-Pajjiżi l-baxxi, u dak Pollakk u mill-Kummissjoni Ewropea. Kollha kemm huma, bl-eċċezzjoni tal-Gvern Pollakk, ipparteċipaw fis-seduta li saret fid‑19 ta’ Novembru 2019.
IV. Evalwazzjoni
28.
L-ewwel u t-tieni domanda jqajmu l-kwistjoni tal-applikabbiltà tad-Direttiva dwar is-Servizzi fil-kawżi inkwistjoni. Filwaqt li l-ewwel domanda għandha x’taqsam mal-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva, it-tieni domanda tfittex li tiddetermina liema dispożizzjonijiet speċifiċi tad-direttiva huma applikabbli għall-kawżi inkwistjoni fost dawk li jirrigwardaw “skemi ta’ awtorizzazzjoni” u dawk li jirrigwardaw “rekwiżiti” fil-Kapitolu III tad-Direttiva dwar is-Servizzi.
29.
B’kunsiderazzjoni li r-regoli li jistabbilixxu l-ħtieġa ta’ awtorizzazzjoni għall-kiri ta’ akkomodazzjoni bl-għamara għal perijodi qosra ta’ żmien lil klijenti momentanji jikkostitwixxu “skema ta’ awtorizzazzjoni”, il-qorti tar-rinviju sussegwentement tistaqsi, bit-tielet u s-sitt domanda, jekk din l-iskema tosservax id-dispożizzjonijiet iddedikati għal dawn l-iskemi, stabbiliti fl-Artikoli 9 u 10 tad-Direttiva dwar is-Servizzi. B’mod partikolari, it-tielet u r-raba’ domanda jikkonċernaw il-ġustifikazzjoni għal u l-proporzjonalità tar-regoli inkwistjoni. Permezz tad-domandi 5 u 6, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk dawn ir-regoli jissodisfawx il-kundizzjonijiet l-oħra għall-għoti ta’ awtorizzazzjoni li huma stabbiliti fl-Artikolu 10(2) tad-Direttiva dwar is-Servizzi.
30.
L-istruttura ta’ dawn il-konklużjonijiet issegwi l-loġika tal-kwistjonijiet legali identifikati mill-qorti tar-rinviju. L-ewwel ser neżamina jekk id-Direttiva dwar is-Servizzi hijiex applikabbli għall-kawżi inkwistjoni (A) u ser nidentifika d-dispożizzjonijiet rilevanti (B). Imbagħad ser nimxi għall-kwistjoni tal-kompatibbiltà tal-iskema ta’ awtorizzazzjoni kkontestata, kemm fir-rigward tal-istabbiliment tagħha kif ukoll tal-kundizzjonijiet speċifiċi stabbiliti fiha, mal-kundizzjonijiet differenti li jirriżultaw mill-Artikolu 9(1) u l-Artikolu 10(2) tad-Direttiva dwar is-Servizzi (C).
31.
Qabel ma nidħol għal din l-analiżi, huwa neċessarju li jiġi ċċarat l-għan tal-analiżi ġenerali. L-analiżi għandha titwettaq b’riferiment għad-dispożizzjonijiet nazzjonali (riprodotti iktar ’il fuq fil-punti 13 sa 19 ta’ dawn il-konklużjonijiet), id-dispożizzjonijiet muniċipali tal-Belt ta’ Pariġi (iktar ’il fuq, punt 20), jew it-tnejn ikkunsidrati flimkien?
32.
Bla dubju, il-qorti tar-rinviju tagħmel id-domandi tagħha biss fir-rigward tad-dispożizzjonijiet nazzjonali li jagħmlu l-kiri b’mod ripetut ta’ akkomodazzjoni bl-għamara għal użu residenzjali għal perijodi qosra ta’ żmien suġġett għal awtorizzazzjoni mill-awtorità kompetenti/mis-sindku (
4
). Madankollu, id-dispożizzjonijiet nazzjonali jistabbilixxu biss il-qafas ġenerali għal tali awtorizzazzjonijiet. Huma jagħtu s-setgħa lil kunsilli muniċipali li jadottaw regoli sabiex jelaboraw dan il-qafas (
5
).
33.
Fl-eżerċizzju ta’ dawn il-poteri, il-Belt ta’ Pariġi adottat regoli speċifiċi, stabbiliti fir-regolamenti muniċipali, li jistabbilixxu l-kundizzjonijiet għall-għoti ta’ awtorizzazzjonijiet u li jiddeterminaw ir-rekwiżiti ta’ imputazzjoni. Sa ċertu punt, huma r-regoli muniċipali li jagħtu kontenut konkret lill-qafas nazzjonali ġenerali. Ir-regoli muniċipali huma rilevanti wkoll f’termini prattiċi fil-kuntest Franċiż minħabba li l-flus iġġenerati mill-multi għall-kiri mhux awtorizzat ta’ akkomodazzjoni bl-għamara għal perijodi qosra ta’ żmien jidhru li jmorru, kompletament, għall-baġit tal-komun fejn jinsab il-bini.
34.
Permezz tad-Direttiva dwar is-Servizzi, il-leġiżlatur irrikonoxxa l-importanza li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-arranġamenti lokali fir-rigward tal-awtoritajiet kompetenti li jagħtu awtorizzazzjonijiet, almenu b’żewġ modi. L-ewwel nett, il-qafas stess ta’ analiżi li jirriżulta mill-Artikolu 10(2) tad-Direttiva dwar is-Servizzi jeħtieġ l-eżami ta’ skemi ta’ awtorizzazzjoni speċifiċi, għalhekk, skont il-każ, ta’ skemi kif imlaħħma minn dispożizzjonijiet lokali u nazzjonali (
6
). It-tieni nett, l-Artikolu 10(7) tad-Direttiva dwar is-Servizzi jagħmilha ċara li l-kundizzjonijiet għall-għoti ta’ awtorizzazzjoni ma jistgħux iqiegħdu f’dubju l-allokazzjoni tal-kompetenzi, fuq livell lokali jew reġjonali, tal-awtoritajiet tal-Istati Membri li jagħtu awtorizzazzjonijiet.
35.
Bħala sommarju, l-iskema ta’ awtorizzazzjoni inkwistjoni f’din il-kawża hija pakkett ta’ regoli nazzjonali u muniċipali. Fl-evalwazzjoni tal-kompatibbiltà ta’ tali pakkett leġiżlattiv mad-dritt tal-Unjoni, għandu jiġi eżaminat il-kontenut sħiħ tiegħu u mhux biss il-livelli individwali tiegħu biss. Wara kollox, kwalunkwe fornitur ta’ servizz Pariġin potenzjali iħares lejha minn dik il-perspettiva viewpoint peress li loġikament huwa jew hija jkun jew tkun suġġett/a għaż-żewġ saffi ta’ regolamenti, u mhux dik nazzjonali biss. Dan huwa wkoll l-approċċ meħud f’dawn il-konklużjonijiet.
A.
L-applikabbiltà tad-Direttiva dwar is-Servizzi
36.
Id-Direttiva dwar is-Servizzi tapplika għall-kiri b’mod ripetut għal perijodi qosra ta’ żmien, għal korrispettiv, inkluż fuq bażi mhux kummerċjali, ta’ akkomodazzjoni bl-għamara għal użu residenzjali, li ma tikkostitwixxix ir-residenza prinċipali ta’ sid il-kera, lil klijenti momentanji li ma jistabbilixxux ir-residenza tagħhom fiha?
37.
Il-parteċipanti kollha fil-proċeduri adottaw il-fehma li d-Direttiva dwar is-Servizzi hija applikabbli f’dawn il-każijiet, ħlief għall-Gvern Ġermaniż u l-Irlanda.
38.
Skont il-Gvern Ġermaniż, l-Artikolu L. 631‑7 tal-Kodiċi tal-Kostruzzjoni u tal-Akkomodazzjoni ma jirregolax servizz iżda l-bdil fl-użu ta’ bini residenzjali. Din id-dispożizzjoni tapplika mhux biss għal fornituri li jfittxu li jikru l-bini tagħhom għal perijodi qosra ta’ żmien lil klijenti momentanji, iżda għal kwalunkwe individwu li jfittex li jibdel l-użu ta’ bini residenzjali. Tali bdil fl-użu jista’ jikkonsisti, pereżempju, fl-użu tal-bini bħala akkomodazzjoni għal nies bla dar jew għal refuġjati. Dawn l-attivitajiet huma espressament esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-direttiva permezz tal-premessi 9 u 27 u l-Artikolu 2(2)(j). L-istess għandu japplika għal regoli dwar il-bdil fl-użu, intenzjonati li jiżguraw id-disponibbiltà ta’ akkomodazzjoni suffiċjenti u affordabbli.
39.
Skont l-Irlanda, il-Kodiċi tal-Kostruzzjoni u tal-Akkomodazzjoni jinkludi regoli li jirregolaw l-iżvilupp u l-użu tal-art, b’mod partikolari l-proprjetà residenzjali. L-Artikolu L. 631‑7 tal-Kodiċi tal-Kostruzzjoni u tal-Akkomodazzjoni jistabbilixxi regoli dettaljati dwar il-bdil fl-użu u l-użu mħallat ta’ proprjetà residenzjali. Fid-dawl tal-premessa 9 tad-Direttiva dwar is-Servizzi, li tistabbilixxi li d-direttiva ma tapplikax għal “regoli dwar l-iżvilupp jew l-użu ta’ l-art, ippjanar urban jew rurali, [jew] standards tal-bini”, din id-direttiva ma tapplikax għall-Artikolu L. 631‑7 tal-Kodiċi tal-Kostruzzjoni u tal-Akkomodazzjoni. L-għan tar-regoli Franċiżi huwa li jindirizzaw in-nuqqas ta’ akkomodazzjoni għall-kiri, li huwa għan ta’ politika soċjali importanti, permezz tar-regolazzjoni effettiva tal-użu tal-art u ppjanar urban, u mhux li jaffettwaw l-aċċess għal jew l-eżerċizzju ta’ ċertu tip ta’ attività.
40.
Fil-fehma tiegħi, il-provvista ta’ servizzi ta’ kiri għal perijodu qasir ta’ żmien għal remunerazzjoni huwa servizz ta’ natura distintament ekonomika. Li jinkiseb bdil fl-użu ta’ proprjetà residenzjali huwa sempliċement rekwiżit li jaffettwa l-aċċess għall-provvista ta’ dan is-servizz partikolari.
41.
Huwa pjuttost ċar li, fid-dawl tal-attività inkwistjoni, l-ebda mill-eżenzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 2(2) u 2(3) tad-Direttiva dwar is-Servizzi ma japplikaw.
42.
L-Artikolu 2(2)(j) tad-Direttiva dwar is-Servizzi, li jeskludi servizzi soċjali relatati mal-akkomodazzjoni soċjali, li għamel riferiment għalih il-Gvern Ġermaniż, huwa b’mod ċar mhux applikabbli għall-kawża inkwistjoni. L-argument huwa bbażat fuq il-fatt li l-istess regoli, li magħhom għandu jkun konformi sid sabiex juża l-proprjetà għal għanijiet ekonomiċi, jistgħu potenzjalment japplikaw għal bdil fl-użu tal-proprjetà għal għanijiet oħra, mhux ekonomiċi, bħall-akkomodazzjoni soċjali, huwa, fid-dawl tal-fatti ċari ta’ din il-kawża, spekulattiv ħafna u ma hemmx bżonn li ssir riflessjoni dwaru f’xi dettall.
43.
Bl-istess mod, fid-dawl tan-natura profittabbli tal-korrispettiv għas-servizz (
7
), l-attività inkwistjoni b’mod ċar ma tistax titqies bħala servizz mhux ekonomiku ta’ interess ġenerali skont it-tifsira tal-Artikolu 2(2)(a) tad-Direttiva dwar is-Servizzi. Għaldaqstant, lanqas din l-eżenzjoni ma hija applikabbli.
44.
Pjuttost jidher li l-kiri ta’ akkomodazzjoni, bħal kwalunkwe servizz ieħor fil-qasam tat-turiżmu, kien intenzjonat li jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-direttiva. Minkejja li ma jingħadx espliċitament hekk fid-Direttiva dwar is-Servizzi, il-premessa 33 tiddikjara li servizzi dwar beni immobbli u s-servizzi lill-konsumatur, bħal dawk fil-qasam tat-turiżmu, huma wkoll koperti mid-direttiva. Iktar minn hekk, filwaqt li ċertament mhux obbligatorju (
8
), il-Manwal tal-Kummissjoni dwar l-Implimentazzjoni tad-Direttiva dwar is-Servizzi wkoll jikkonferma li attivitajiet ta’ kiri huma inklużi fost l-attivitajiet li jistgħu jitqiesu bħala servizzi (
9
).
45.
L-argument l-ieħor sostnut mill-Gvern Ġermaniż u speċjalment mill-Irlanda, li jirreferi għall-premessa 9, jistħoqqlu riflessjoni iktar profonda. Din il-premessa tiddikjara li “Din id-Direttiva tapplika biss għal ħtiġijiet li jaffettwaw l-aċċess għal, jew l-eżerċizzju ta’, attività ta’ servizz. Għalhekk, ma japplikax għal ħtiġijiet, bħal regoli tat-traffiku fit-triq, regoli dwar l-iżvilupp jew l-użu ta’ l-art, ippjanar urban jew rurali, standards tal-bini kif ukoll penali amministrattivi imposti għal nuqqas ta’ konformità ma’ tali regoli li ma jirregolawx b’mod speċifiku jew ma jaffettwawx b’mod speċifiku l-attività ta’ servizz iżda għandhom ikunu rispettati minn fornituri waqt it-twettiq ta’ l-attività ekonomika tagħhom bl-istess mod bħal minn individwi li jaġixxu fil-kapaċità privata tagħhom.”
46.
Nikkunsidrah utli li l-premessa 9 tiġi riprodotta bis-sħiħ hawnhekk. Huwa ċar minn qari tal-premessa fl-intier tagħha, inkluża l-ewwel sentenza tagħha, kif ukoll it-tieni nofs tat-tieni sentenza, għalfejn l-argumenti sostnuti mill-Irlanda u l-Gvern Ġermaniż jonqsu milli jikkonvinċu.
47.
L-ewwel nett, għandu jitfakkar li l-premessa 9 hija biss premessa (
10
). Ma hemm l-ebda dispożittiv korrispondenti fid-Direttiva dwar is-Servizzi li tistabbilixxi eżenzjoni skont il-kategorija, simili għal dawk fl-Artikolu 2(2) u 2(3) tad-direttiva. Fil-fehma tiegħi, premessa ma tistax, fiha nnifisha u mingħajr l-ebda dispożizzjoni korrispondenti fit-test, toħloq eżenzjoni skont il-kategorija ġdida, li ma tinsab riflessa mkien iżjed fid-dispożittiv tal-miżura tal-Unjoni (
11
).
48.
It-tieni nett, anki jekk l-analiżi ma kellhiex tieqaf hawnhekk, li fil-fehma tiegħi tista’ u għandha, jista’ jiżdied li, fi kwalunkwe każ, il-premessa 9 hija kkonċernata bi kwistjoni differenti miż-żieda ta’ eżenzjoni marbuta maż-żona mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-direttiva.
49.
Fl-ewwel sentenza tagħha, il-premessa 9 tibda billi tikkonferma r-regola ġenerali li d-direttiva tapplika għal rekwiżiti li jaffettwaw l-aċċess għal attività ta’ servizz. Għalhekk, kwalunkwe regoli fi kwalunkwe qasam li jistabbilixxu prekundizzjoni għall-aċċess għal servizz, inklużi rekwiżiti relatati ma’ bidla fl-użu ta’ proprjetà, jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-direttiva. Iżda hemm kwalifika: id-direttiva tapplika “biss” għal tali rekwiżiti.
50.
Huwa minħabba f’hekk li t-tieni sentenza tibda b’“għalhekk”, b’żieda ta’ lista introdotta b’illustrattiv “bħal”. Madankollu, iktar milli żżid eżenzjonijiet skont il-kategorija relatati maż-żona għall-kamp tal-applikazzjoni tad-direttiva, din il-parti tat-tieni sentenza sempliċement tikkonferma li l-fornituri ta’ servizz potenzjali ma jistgħux jikkontestaw sistema regolatorja applikabbli b’mod ġenerali minħabba li hija tostakola l-libertà bla limiti tagħhom li jipprovdu servizzi. Għalhekk, tali fornituri ma jistgħux jitolbu sistema regolatorja speċjali, li tkun differenti minn dik applikabbli għal “individwi li jaġixxu fil-kapaċità privata tagħhom”, kif tikkonkludi l-premessa.
51.
B’mod sempliċi, il-premessa 9 sempliċement tafferma mill-ġdid li regoli applikabbli b’mod ġenerali li ma jirregolawx speċifikament is-servizzi u li japplikaw għal kulħadd, kemm għal individwi u kemm għal fornituri ta’ servizzi, għandhom jibqgħu mhux affettwati mid-Direttiva dwar is-Servizzi. Din l-assigurazzjoni tapplika b’mod ġenerali għal kwalunkwe qasam ta’ dritt (regolatorju). Dan ukoll għaliex, loġikament, il-lista hija biss illustrattiva u tibda b’“bħal”, u tista’ tinkludi wkoll oqsma oħra (
12
), bħal, pereżempju, standards tal-ambjent jew regoli dwar is-sigurtà tal-ikel. Finalment, din hija wkoll ir-raġuni għalfejn ma hemm l-ebda dispożittiv korrispondenti fi kwalunkwe wieħed mill-artikoli tad-direttiva li jirrifletti l-kontenut tal-premessa 9: din il-premessa qatt ma kellha teskludi xi qasam speċifiku jew oqsma speċifiċi mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-direttiva. Hija kienet sempliċement intiża li tipprovdi assigurazzjoni li d-dispożizzjonijiet tad-direttiva ma jistgħux jintużaw bil-mod li kieku jimmina jew jirrendi bla sens kwalunkwe sistema applikabbli b’mod ġenerali fi Stat Membru.
52.
Fis-seduta, il-Kummissjoni Ewropea semmiet, bħala eżempju tal-għan tal-premessa 9, kontestazzjoni ipotetika li tista’ ssir minn sewwieq, li ġej minn pajjiż fejn il-vetturi jinstaqu fuq in-naħa tal-lemin tat-triq, kontra r-regola ta’ traffiku nazzjonali fi Stat Membru fejn jinstaqu fuq ix-xellug, bħala li tikkostitwixxi rekwiżit li jillimita l-aċċess tiegħu għall-provvisa ta’ servizzi fi Stat Membru ieħor. Mingħajr ma nixtieq nidħol fid-dibattitu li huwa bla ebda dubju appassjonanti dwar il-portata sa fejn l-Artikolu 56 TFUE jew id-Direttiva dwar is-Servizzi jistgħu fil-fatt ikunu applikabbli għas-servizzi tat-trasport, l-eżempju mogħti huwa pjuttost ċar. Wieħed jista’ jaħseb f’diversi eżempji oħra: fornitur ta’ servizzi potenzjali li jikkontesta pjanijiet tal-belt jew dispożizzjonijiet dwar l-ippjanar oħra; kontestazzjonijiet magħmula kontra l-mod kif id-denunzji tat-taxxi jiġu ppreżentati, kif ir-reġistri taċ-ċertifikati tal-kondotta jiġu amministrati, jew kif standards tal-ambjent dwar emissjonijiet u tniġġis jiġu implimentati; u oħrajn. Ir-regoli nazzjonali fi kwalunkwe waħda minn dawn is-sistemi regolatorji applikabbli b’mod ġenerali jistgħu jiġu kkontestati dejjem bl-istess argument, jiġifieri li l-eżistenza ta’ dawn l-istess regoli hija limitazzjoni għal libertà mhux imrażżna li jiġu pprovduti servizzi.
53.
Kif iddikjarat fil-premessa 9, dan kien dak li suppost kellu jkun eskluż. Id-denominaturi komuni ta’ dawn l-eżempji kollha huma r-remotezza u l-istrumentalità. Regoli li jirregolaw is-servizz (l-aċċess għalih) jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-direttiva, filwaqt li regoli applikabbli b’mod ġenerali li ma jagħmlu l-ebda differenza bejn fornituri u individwi oħra ma jaqgħux fih. Kif tikkonferma l-ewwel sentenza tal-premessa 9, rekwiżiti marbuta mal-kundizzjonijiet ta’ aċċess għall-provvista ta’ servizz huma b’mod ċar inklużi, ġejjin minn kwalunkwe qasam ta’ dritt li jistgħu jirriżultaw minnu.
54.
Din il-loġika hija ferm differenti mill-argument sostnut mill-Irlanda u mill-Gvern Ġermaniż, li essenzjalment jissuġġerixxu interpretazzjoni tal-frażi “regoli dwar l-iżvilupp jew l-użu ta’ l-art, ippjanar urban jew rurali” bħala eżenzjoni oħra skont il-kategorija mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-direttiva. Għalhekk, kwalunkwe regoli nazzjonali li jolqtu l-użu tal-art jew ippjanar urban jew rurali qatt ma jistgħu jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-direttiva. Dan ma huwiex u ma jistax ikun il-każ.
55.
It-tielet nett, f’sens simili, id-distinzjoni bejn ir-regoli dwar il-proprjetà li fuqhom hija bbażata l-premessa 9, skont jekk dawn speċifikament jirregolawx jew jaffettwawx l-aċċess għal, jew l-eżerċizzju ta’, attività ta’ servizz, diġà ġiet indirizzata mill-Qorti tal-Ġustizzja f’Visser (
13
).
56.
Il-każ f’Visser ikkonċerna regoli inklużi fi pjan urban muniċipali li jipprojbixxu l-attività ta’ kummerċ bl-imnut ta’ prodotti mhux goffi f’żoni ġeografiċi li jinsabu ’l barra miċ-ċentru tal-belt ta’ muniċipalità Olandiża. F’dan il-kuntest, fl-evalwazzjoni tal-pjan urban, il-Qorti tal-Ġustizzja ffukat fuq l-attività ekonomika inkwistjoni iktar milli fuq in-natura tal-pjan innifsu bħala miżura relatata mal-ippjanar urban u l-użu tal-art. Il-Qorti tal-Ġustizzja nnotat b’mod partikolari li “r-regoli inkwistjoni fil-kawża prinċipali, anki jekk dawn huma intiżi […] li tiġi ppreżervata l-vijabbiltà taċ-ċentru tal-belt [ta’ dik il-muniċipalità] […] u li tiġi evitata l-eżistenza ta’ bini mhux okkupat f’żona urbana fil-kuntest ta’ politika ta’ ppjanar tat-territorju, is-suġġett speċifiku tagħhom huwa li jiġu ddeterminati ż-żoni ġeografiċi fejn jistgħu jiġu stabbiliti ċerti attivitajiet ta’ kummerċ bl-imnut” (
14
). Fuq din il-bażi, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li dawn ir-regoli ġew indirizzati biss lejn il-persuni li biħsiebhom jiżviluppaw dawn l-attivitajiet f’dawn iż-żoni ġeografiċi, bl-esklużjoni tal-persuni li jaġixxu fil-kapaċità privata tagħhom.
57.
Isegwi minn din is-sentenza li, meta kkonfrontata b’regoli dwar il-proprjetà, fejn il-proprjetà tintuża għal għanijiet ta’ profitt, il-Qorti tal-Ġustizzja tiddistingwi bejn is-suġġett speċifiku u l-għan ġenerali tar-regoli inkwistjoni. Il-fatt li l-għan (prinċipali) primarjament huwa relatat mal-ippjanar urban ma jipprekludix li dawn ir-regoli jkunu koperti mid-Direttiva dwar is-Servizzi jekk is-suġġett speċifiku tagħhom huwa attività ekonomika. Skont il-premessa 9, id-Direttiva dwar is-Servizzi hija applikabbli għal regoli li jirregolaw jew jaffettwaw speċifikament l-aċċess għal attività ta’ servizz jew l-eżerċizzju tagħha (
15
).
58.
Huwa għalhekk ċar f’Visser li r-regoli rigward l-użu ta’ proprjetà jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar is-Servizzi sal-punt li dawn jolqtu attivitajiet ekonomiċi, u għalhekk ikollhom impatt fuq l-aċċess għas-suq għal servizzi jew l-eżerċizzju ta’ attività ta’ servizz (
16
).
59.
F’dawn il-kawżi, bħal f’Visser, ir-regoli inkwistjoni għandhom ukoll natura doppja. Huma parti minn sett ta’ regoli li jissuġġettaw għal awtorizzazzjoni “bdil fl-użu” ta’ proprjetà intiża għal akkomodazzjoni, li jissuġġerixxi konnessjoni viċina mal-użu tal-art jew l-ippjanar urban. Madankollu, dawn ir-regoli huma wkoll kruċjali għall-aċċess għal u l-eżerċizzju ta’ attività ta’ servizz partikolari.
60.
Ir-raba’ nett u finalment, madankollu, hemm pekuljarità waħda ta’ din il-kawża li tagħmilha differenti minn Visser, u possibbilment tirrifletti, minkejja li b’mod differenti, ir-riżervi espressi mill-Gvern Ġermaniż u l-Irlanda. F’Visser, minkejja li r-regoli kienu applikabbli mingħajr distinzjoni, seta’ jingħad li huma mmiraw, minħabba n-natura tagħhom, għal grupp speċjali ta’ fornituri. L-attività ekonomika li fil-fatt kienet fil-mira tal-pjan urban inkwistjoni setgħet raġonevolment titwettaq biss minn grupp speċifiku u ddedikat ta’ fornituri ta’ servizz.
61.
F’din il-kawża, b’kuntrast ma’ Visser, ma hemm l-ebda grupp (professjonali) dixxernibbli ta’ fornituri ta’ servizz. Lanqas ma hemm xi grupp li jista’ jiġi ddefinit b’mod ċar ta’ destinatarji tas-servizz. Iż-żewġ naħat ma humiex professjonisti.
62.
F’dan ir-rigward, naqbel li regoli għall-bdil fl-użu ta’ proprjetà huma, b’xi mod, applikabbli mingħajr distinzjoni għal kwalunkwe tibdil fl-użu ta’ proprjetà, u mhux neċessarjament limitati għall-kiri għal perijodu qasir ta’ żmien ta’ akkomodazzjoni bl-għamara. Iżda dan huwa parzjalment minħabba n-natura nnifisha ta’ ekonomija peer-to-peer, fejn il-linja diviżorja bejn fornituri professjonali u mhux professjonali sparixxiet (
17
). F’dan l-ambjent, ġeneralment ikun biss permezz ta’ regoli applikabbli b’mod ġenerali li tali attività tista’ fil-fatt tkun irregolata. Fi kliem ieħor, jekk kulħadd huwa fornitur ta’ servizz, mela kriterju li jgħid li l-uniċi regoli li jinqabdu huma dawk li speċifikament jimmiraw għal attività ta’ servizz (u mhux dawk applikabbli għall-individwi l-oħra kollha li jaġixxu fil-kapaċità privata tagħhom) jitlef ħafna mill-kapaċità tiegħu li jiġi distint.
63.
Bħala sommarju, huwa suffiċjenti jekk ir-regoli applikabbli b’mod ġenerali, ta’ kwalunkwe natura, jirregolaw jew jaffettwaw l-aċċess għall-provvista ta’ servizz, u għalhekk nirritornaw lura għad-dikjarazzjoni bażika li tal-ewwel sentenza tal-premessa 9. Dan huwa b’mod ċar il-każ f’din il-kawża, fejn il-leġiżlatura nazzjonali għażlet li tagħmel l-approvazzjoni għall-bidla fl-użu tal-proprjetà l-kundizzjoni essenzjali għal aċċess għal ċertu tip ta’ servizz li huwa b’mod ċar ekonomiku: kiri għal perijodu qasir ta’ żmien ta’ akkomodazzjoni bl-għamara. Fil-fehma tiegħi, għaldaqstant, kwalunkwe regoli nazzjonali bħal dawn jaqgħu b’mod ċar fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar is-Servizzi.
B.
Id-dispożizzjonijiet rilevanti tad-Direttiva dwar is-Servizzi
1. Skema ta’ awtorizzazzjoni jew rekwiżit
64.
Bit-tieni domanda, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi liema dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar is-Servizzi għandhom japplikaw fil-proċeduri prinċipali: mill-Kapitolu III, hija t-Taqsima 1 (l-Artikoli 9 sa 13) dwar awtorizzazzjonijiet, li tindirizza skemi ta’ awtorizzazzjoni u kundizzjonijiet rilevanti, jew it-Taqsima 2 (l-Artikoli 14 u 15) dwar rekwiżiti pprojbiti jew dawk suġġetti għal evalwazzjoni?
65.
L-Artikolu 4(6) tad-Direttiva dwar is-Servizzi jiddefinixxi skema ta’ awtorizzazzjoni bħala “kull proċedura li fiha kull fornitur jew riċevitur hu tabilħaqq meħtieġ jieħu passi sabiex jikseb deċiżjoni formali minn awtorità kompetenti, jew deċiżjoni impliċita, rigward l-aċċess għal attività ta’ servizz jew għall-eżerċizzju tagħha”.
66.
L-Artikolu 4(7) jiddefinixxi rekwiżit bħala “kwalunkwe obbligu, projbizzjoni, kondizzjoni jew limitu stipulat fil-liġijiet, ir-regolamenti jew id-dispożizzjonijiet amministrattivi ta’ l-Istati Membri jew bħala riżultat tal-każistika, il-prattika amministrattiva, ir-regoli ta’ korpi professjonali, jew ir-regoli kollettivi ta’ assoċjazzjonijiet professjonali jew organizzazzjonijiet professjonali oħrajn”.
67.
Skemi ta’ awtorizzazzjoni u rekwiżiti imposti mill-Istati Membri għandhom komuni l-fatt li huma, fil-prinċipju, it-tnejn ipprojbiti mid-Direttiva dwar is-Servizzi – jew it-Trattati (
18
) – minħabba li dawn l-iskemi jew rekwiżiti huma preżunti li jirrestrinġu l-aċċess għal, jew l-eżerċizzju ta’, attività ta’ servizz. Madankollu, huma differenti fir-rigward tan-natura tar-restrizzjoni inkwistjoni.
68.
Skema ta’ awtorizzazzjoni possibbilment teħtieġ l-għoti ta’ deċiżjoni individwali
ex ante lil applikant, fil-forma, kif iddikjarat mill-Qorti tal-Ġustizzja f’Visser, ta’ “att formali miksub wara proċedura li [l-fornituri ta’ servizz] kienu obbligati jimxu magħha” sabiex jiżviluppaw l-attivitajiet ekonomiċi tagħhom (
19
). Din tista’ tkun, pereżempju, awtorizzazzjoni mfittxija minn persuna sabiex topera t-trasport ta’ passiġġieri fuq l-ilma, jew sabiex topera djar ta’ prostituzzjoni offruti mill-vetrina (
20
); konċessjoni mogħtija minn awtoritajiet pubbliċi ta’ proprjetà intiża għal finijiet rikreattivi (
21
); awtorizzazzjoni għall-ħażna ta’ oġġetti pirotekniċi intiżi għall-bejgħ bl-imnut (
22
); jew awtorizzazzjoni sabiex jingħataw ċerti lawrji universitarji (
23
).
69.
B’kuntrast, l-eżistenza ta’ rekwiżit ma teħtieġx deċiżjoni individwali ex ante li tagħti dritt suġġettiv. Rekwiżit huwa regola ġenerali u impersonali li teżisti u tapplika għall-fornituri kollha ta’ servizz, irrispettivament minn kwalunkwe azzjoni meħuda jew proċedura segwita minn fornituri sabiex jiksbu t-tip ta’ deċiżjoni individwali mfittxija li tawtorizza prevista. Pereżempju, tista’ tkun, bħal f’Visser, projbizzjoni, inkluża fi pjan urban approvat mill-kunsill muniċipali ta’ belt, ta’ kummerċ bl-imnut ta’ prodotti f’ċertu żona ta’ din il-belt (
24
), kif ukoll kwalunkwe regola oħra ġenerali jew limitazzjoni applikabbli ex lege għal xi tip partikolari ta’ attività ta’ servizz.
70.
Lura għal dawn il-kawżi, għandu jiġi enfasizzat mill-bidu li l-Kapitolu III tad-Direttiva dwar is-Servizzi, li jinkludi d-dispożizzjonijiet dwar skemi ta’ awtorizzazzjoni u dwar rekwiżiti rilevanti, huwa applikabbli għas-sitwazzjonijiet fattwali inkwistjoni fil-proċeduri prinċipali minkejja l-fatt li ma hemm l-ebda element transkonfinali. Fil-fatt, skont il-Qorti tal-Ġustizzja, id-dispożizzjonijiet tal-Kapitolu III huma applikabbli b’mod ugwali għal sitwazzjonijiet purament interni (
25
).
71.
Fir-rigward tad-dispożizzjonijiet tal-Kapitolu III li huma speċifikament applikabbli għal dawn il-kawżi, huwa pjuttost ċar li r-regoli inkwistjoni jammontaw għal skema ta’ awtorizzazzjoni, u mhux rekwiżit. Sidien ta’ proprjetà li jixtiequ jikru l-akkomodazzjoni bl-għamara tagħhom għal perijodi qosra ta’ żmien għandhom isegwu proċedura amministrattiva sabiex jiksbu mingħand is-sindku, suġġett għall-issodisfar ta’ kundizzjonijiet, awtorizzazzjoni amministrattiva formali. Din l-awtorizzazzjoni tippermettilhom iqiegħdu l-bini tagħhom għall-kiri fis-suq bħala akkomodazzjoni bl-għamara għal perijodi qosra ta’ żmien, fi kliem ieħor, li jeżerċitaw attivitajiet ta’ servizz.
72.
Għaldaqstant, il-leġiżlazzjoni nazzjonali, flimkien mar-regolamenti muniċipali ta’ implimentazzjoni inkwistjoni, jikkostitwixxu skema ta’ awtorizzazzjoni fis-sens tal-Artikolu 4(6) tad-Direttiva dwar is-Servizzi. Isegwi li dawn il-kawżi għandhom jiġu eżaminati mill-perspettiva tat-Taqsima 1 tal-Kapitolu III relatata mal-awtorizzazzjonijiet, b’mod partikolari l-Artikoli 9 u 10.
2. L-Artikoli 9 u 10 bħala l-qafas għall-analiżi
73.
It-tielet u r-raba’ domanda huma relatati mal-Artikolu 9(1), filwaqt li l-ħames u s-sitt domanda jiffukaw fuq l-Artikolu 10(2). Sabiex jiġu mwieġba dawn id-domandi, huwa neċessarju li jiġi ddeterminat il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikoli 9 u 10 u r-relazzjoni ta’ bejniethom.
74.
L-Artikolu 9(1) tad-Direttiva dwar is-Servizzi jipprojbixxi l-Istati Membri milli jagħmlu l-aċċess għal attività ta’ servizz jew l-eżerċizzju tagħha suġġetti għal skema ta’ awtorizzazzjoni sakemm (a) l-iskema ta’ awtorizzazzjoni ma tiddiskriminax kontra l-fornitur inkwistjoni, (b) il-bżonn ta’ skema ta’ awtorizzazzjoni huwa ġġustifikat minn raġuni superjuri relatata mal-interess pubbliku; (ċ) l-għan imfittex ma jistax jinkiseb permezz ta’ miżura inqas restrittiva.
75.
Min-naħa tiegħu, l-Artikolu 10(2) jispeċifika l-kriterji li fuqhom l-iskemi ta’ awtorizzazzjoni għandhom jiġu bbażati, sabiex jipprekludi l-awtoritajiet kompetenti milli jeżerċitaw is-setgħa ta’ evalwazzjoni tagħhom b’mod arbitrarju. Il-kriterji għandhom ikunu (a) nondiskriminatorji; (b) iġġustifikati mir-raġuni iktar importanti li għandha x’taqsam mal-interess pubbliku; (ċ) proporzjonati għal dan l-għan ta’ interess pubbliku; (d) ċari u mingħajr ambigwità; (e) oġġettivi; (f) magħmulin disponibbli għal pubbliku minn qabel; u (ġ) trasparenti u aċċessibbli.
76.
Fost il-parteċipanti fil-proċeduri quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja li espliċitament ħadu pożizzjoni fuq il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 9(1) u l-Artikolu 10(2) tad-Direttiva dwar is-Servizzi, il-Gvern Ġermaniż, il-Gvern Spanjol u l-Gvern Franċiż essenzjalment sostnew li l-Artikolu 10 japplika għal-livell muniċipali (id-deliberazzjoni tal-kunsill muniċipali), minflok għad-dispożizzjonijiet nazzjonali li jawtorizzaw l-adozzjoni ta’ miżuri fil-livell muniċipali. Huwa biss dak tal-ewwel li għaldaqstant għandu jiġi eżaminat fid-dawl tal-kriterji stabbiliti fl-Artikolu 10(2).
77.
Skont l-Irlanda u l-Kummissjoni, filwaqt li l-Artikolu 9 jikkonċerna l-legalità ta’ skema ta’ awtorizzazzjoni, l-Artikolu 10 jirreferi għall-kundizzjonijiet li għandhom jiġu ssodisfatti sabiex tinkiseb din l-awtorizzazzjoni fi skema ta’ awtorizzazzjoni fiha nnifisha ġġustifikata (għalhekk l-applikazzjoni individwali tal-iskema). Minħabba li l-appellanti ma applikawx għal awtorizzazzjoni fil-qafas tal-proċeduri prinċipali, l-Artikolu 10 mhux rilevanti sabiex jikkonkludi dan it-tilwim.
78.
Il-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi jsostni min-naħa tiegħu li l-Artikolu 9 japplika għall-iskema ta’ awtorizzazzjoni nnifisha, filwaqt li l-Artikolu 10 jirrigwarda l-kundizzjonijiet individwali, normalment lokali, għall-awtorizzazzjoni. Madankollu, minħabba li t-tnejn jistabbilixxu l-kundizzjonijiet għall-awtorizzazzjoni, il-leġiżlazzjoni nazzjonali u r-regolamenti muniċipali għandhom jiġu evalwati fir-rigward tal-Artikolu 10.
79.
Nassumi li parti mill-inċertezza dwar dawn il-kwistjonijiet hija minħabba l-fatt li, kif diġà ġie indikat iktar ’il fuq, l-oriġini tar-regoli huwa maqsum bejn żewġ livelli ta’ governanza, u l-qorti nazzjonali għamlet id-domandi tagħha fir-rigward tal-livell nazzjonali biss tar-regoli (
26
), filwaqt li invokat numru ta’ dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar is-Servizzi.
80.
Iktar minn hekk, hemm fil-fatt ċerta sovrappożizzjoni sostanzjali bejn l-Artikolu 9(1) u l-Artikolu 10(2) tad-Direttiva dwar is-Servizzi. Nammetti li, minkejja li huwa possibbli li tiġi identifikata differenza kunċettwali u astratta, bejn iż-żewġ artikoli, meta wieħed jiffoka fuq id-dettalji, u fuq kollox meta wieħed jeżamina l-kriterji separatament jew il-kundizzjonijiet fi skema ta’ awtorizzazzjoni, il-konfini ta’ bejniethom isiru pjuttost imċajpra.
81.
Madankollu, b’dawn il-premessi magħmula, nissuġġerixxi li l-Artikolu 9 jimmira għal stadju differenti tal-proċess ta’ awtorizzazzjoni mill-Artikolu 10. L-Artikolu 9 huwa kkonċernat bil-kwistjoni dwar jekk fil-fatt jistax qatt ikun hemm skema ta’ awtorizzazzjoni għal xi tip partikolari ta’ servizz (
27
). L-Artikolu 10 imur pass ulterjuri. Ladarba l-eżami tal-Artikolu 9 jiġi ssodisfatt, u l-bżonn ta’ skema ta’ awtorizzazzjoni jiġi stabbilit, l-Artikolu 10 jiffoka fuq il-kriterju partikolari li għandu jiġi osservat minn skemi ta’ awtorizzazzjoni speċifiċi. L-Artikolu 10 jagħmilha ċara li skema ta’ awtorizzazzjoni għandha tiġi ppjanata b’mod li jissodisfa s-seba’ kriterji kollha stabbiliti fit-tieni paragrafu tiegħu (
28
). Il-fatt li “Skemi ta’ awtorizzazzjoni għandhom ikunu bbażati fuq kriterji” jikkonferma li l-Artikolu 10 primarjament jikkonċerna l-ippjanar speċifiku tal-iskemi ta’ awtorizzazzjoni. Dawn l-iskemi għandhom ikunu arranġati upstream b’mod li, meta jiddeċiedu dwar applikazzjonijiet individwali għal awtorizzazzjoni downstream, l-awtoritajiet kompetenti huma preklużi milli jeżerċitaw is-setgħa tagħhom ta’ evalwazzjoni b’mod arbitrarju, kif meħtieġ mill-Artikolu 10(1).
82.
Bħala sommarju, id-domanda taħt l-Artikolu 9 hija: “għandha tkun teżisti skema ta’ awtorizzazzjoni għal dan it-tip ta’ servizz?”. Filwaqt li d-domanda taħt l-Artikolu 10 hija “liema kriterji u kundizzjonijiet jaqgħu taħt tali skema ta’ awtorizzazzjoni?”
83.
Fid-dawl ta’ din id-diviżjoni ta’ inkarigi bejn iż-żewġ artikoli, il-kwistjoni dwar minn fejn ġejjin ir-regoli (nazzjonali, reġjonali jew lokali) hija immaterjali. Huwa probabbli li fil-prattika, fir-rigward tar-regoli fl-Istati Membri, l-ogħla livell ta’ governanza jistabbilixxi l-qafas ġenerali (inkluż il-pronunzjament dwar il-bżonn fil-fatt għal skema ta’ awtorizzazzjoni), bil-livelli iktar baxxi jew lokali ta’ governanza ikollhom l-inkarigu li jlaħħmu jew jadattaw id-dettalji lokalment (inklużi kundizzjonijiet iddettaljati jew addizzjonali tal-iskemi ta’ awtorizzazzjoni).
84.
Din id-diviżjoni ta’ inkarigi hija loġika. Madankollu, hija wkoll kompletament ċirkustanzjali. Ma jistax ikun eskluż kompletament li l-Artikolu 9 jista’ japplika għal regoli ta’ oriġini lokali, filwaqt li l-Artikolu 10 jista’ japplika għal regoli ta’ oriġini nazzjonali (
29
). Il-kwistjoni essenzjali hija l-kontenut tar-regolament, mhux l-oriġini tiegħu.
85.
Fil-kuntest ta’ din il-kawża, il-kwistjoni dwar jekk fil-fatt hemmx bżonn ta’ skema ta’ awtorizzazzjoni għandha tiġi eżaminata fil-kuntest tat-tliet kundizzjonijiet elenkati fl-Artikolu 9(1). Madankollu, il-kundizzjonijiet speċifiċi li skonthom tingħata din l-awtorizzazzjoni, inkluż b’mod partikolari r-rekwiżit ta’ imputazzjoni kif stabbilit mill-Belt ta’ Pariġi, għandhom jiġu evalwati fil-kuntest tal-kundizzjonijiet tal-Artikolu 10(2).
C.
Kompatibbiltà tal-iskema ta’ awtorizzazzjoni mad-Direttiva dwar is-Servizzi
86.
F’din il-parti tal-konklużjonijiet, ser nindirizza r-raġunijiet superjuri ta’ interess pubbliku li ġew imressqa sabiex jiġġustifikaw l-iskema ta’ awtorizzazzjoni (1), qabel ma ndur għall-kwistjoni essenzjali tal-proporzjonalità (2). Imbagħad ser nikkonkludi b’diversi rimarki dwar il-kundizzjonijiet l-oħra li skemi ta’ awtorizzazzjoni għandhom jissodisfaw skont l-Artikolu 10(2) tad-Direttiva dwar is-Servizzi (3).
87.
Qabel ma nagħmel dan, madankollu, huwa utli li jitfakkar il-kuntest ġenerali ta’ dawn il-kawżi. Żewġ drittijiet taħt il-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”) huma partikolarment rilevanti f’dan il-kuntest: L-Artikolu 16 (il-libertà ta’ intrapriża) u l-Artikolu 17 (id-dritt għall-proprjetà).
88.
Hija ġurisprudenza stabbilita li l-protezzjoni mogħtija mill-Artikolu 16 tal-Karta tinvolvi l-libertà li tiġi eżerċitata attività ekonomika jew kummerċjali (
30
). Il-libertà tal-impriża ma hijiex dritt assolut, iżda għandha tittieħed inkunsiderazzjoni fid-dawl tal-funzjoni tagħha fis-soċjetà (
31
). Għalhekk, il-libertà tal-impriża tista’ tiġi suġġetta għal firxa wiesgħa ta’ interventi min-naħa tal-awtoritajiet pubbliċi li jistgħu jistabbilixxu, fl-interess ġenerali, limiti għall-eżerċizzju tal-attività ekonomika. B’mod ġenerali, skont l-Artikolu 52(1) tal-Karta, kull limitazzjoni fuq l-eżerċizzju tad-drittijiet u tal-libertajiet rikonoxxuti mill-Karta għandha tiġi prevista mil-liġi, tirrispetta l-kontenut essenzjali tal-imsemmija drittijiet u libertajiet u, tosserva l-prinċipju ta’ proporzjonalità, tkun meħtieġa u tissodisfa b’mod effettiv l-għanijiet ta’ interess ġenerali rrikonoxxuti mill-Unjoni Ewropea jew il-ħtieġa ta’ protezzjoni tad-drittijiet u l-libertajiet ta’ ħaddieħor (
32
).
89.
L-Artikolu 17 tal-Karta huwa dispożizzjoni legali maħsuba biex tagħti drittijiet lill-individwi (
33
). Madankollu, id-dritt għall-proprjetà sanċit minn dan l-artikolu mhux prerogattiva assoluta u l-eżerċizzju tiegħu jista’ jkun suġġett għal restrizzjonijiet iġġustifikati minn għanijiet ta’ interess ġenerali li l-Unjoni tfittex li tilħaq (
34
).
90.
Skont l-Artikolu 52(3) tal-Karta, fl-interpretazzjoni tal-Artikolu 17, il-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem rigward l-Artikolu 1 tal-Protkoll Nru 1 tal-Konvenzjoni Ewropea dwar il-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u l-Libertajiet Fundamentali (iktar ’il quddiem il-“KEDB”) għandha tittieħed inkunsiderazzjoni bħala l-limitu minimu ta’ protezzjoni (
35
).
91.
F’dan ir-rigward, it-tieni paragrafu tal-Artikolu 1 tal-Protokoll Nru 1 tal-KEDB jintitola l-Istati sabiex jikkontrollaw l-użu ta’ proprjetà skont l-interess ġenerali. Dan huwa l-każ speċjalment fil-qasam tal-akkomodazzjoni, bħala l-ħsieb ċentrali ta’ politiki soċjali u ekonomiċi. Skont il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, sabiex jiġu implimentati dawn il-politiki, il-leġiżlatur għandu jkollu marġni wiesa’ ta’ apprezzament kemm fir-rigward tal-eżistenza ta’ problema ta’ interess pubbliku li teħtieġ miżuri ta’ kontroll u kemm fir-rigward tal-għażla tar-regoli ddettaljati għall-implimentazzjoni ta’ tali miżuri. Madankollu, interferenza għandha tistabbilixxi bilanċ ġust bejn il-ħtiġijiet tal-interess pubbliku tal-komunità u r-rekwiżiti tal-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali tal-individwu. L-eżistenza possibbli ta’ soluzzjonijiet alternattivi ma trendix fiha nnifisha l-leġiżlazzjoni kkontestata inġusta. Madankollu, din il-leġiżlazzjoni ma għandhiex timponi piż sproporzjonat u eċċessiv fuq is-sidien b’mod li tmexxih ’il barra mill-marġni ta’ apprezzament tal-Istat (
36
).
92.
Nixtieq nenfasizza tliet punti li huma, fil-fehma tiegħi, kruċjali għall-analiżi sħiħa tal-kompatibbiltà li ssegwi, kemm f’termini tal-identifikazzjoni ta’ raġuni superjuri ta’ interess pubbliku u (b’mod partikolari) fir-rigward tal-eżami ta’ proporzjonalità.
93.
L-ewwel nett, minkejja li huma evalwati, fid-dawl tal-istruttura tal-kawżi mressqa quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, mill-perspettiva tad-Direttiva dwar is-Servizzi u l-libertà ta’ stabbiliment, la l-libertà ta’ impriża u lanqas id-dritt għall-proprjetà ma huma assoluti. Anzi: it-tnejn jistgħu jiġu limitati. B’mod partikolari, il-ġurisprudenza ta’ Strasbourg diġà kkwotata turi livell kbir ta’ għerf fl-aċċettazzjoni ta’ approċċ notevolment ħafif fir-rigward ta’ miżuri nazzjonali rigward biss il-kontroll tal-użu ta’ proprjetà (immobbli). Fi kliem ieħor, sakemm il-kontroll tal-użu ma huwiex limitazzjoni tant severa li tammonta de facto għal esproprjazzjoni jew deprezzament bil-moħbi tal-proprjetà, anki limitazzjonijiet kunsiderevoli ta’ dawn id-drittijiet huma permessi.
94.
It-tieni nett, dan jittraduċi ruħu fl-intensità tal-istħarriġ. Fil-fehma tiegħi, fiż-żewġ stadji – identifikazzjoni ta’ raġuni superjuri relatata ma’ politika pubblika u, b’mod partikolari, il-proporzjonalità – huma konċepibbli numru ta’ soluzzjonijiet. Ma huwiex neċessarjament il-każ li l-unika soluzzjoni proporzjonata tkun dik li hija l-inqas oneruża għas-sid tal-proprjetà individwali; din hija biss waħda mill-fatturi li għandhom jiġu kkunsidrati f’ekwazzjoni pjuttost kumplessa. Minflok soluzzjoni waħda biss, hemm firxa ta’ soluzzjonijiet konċepibbli li jgħaddu mill-eżami ta’ proporzjonalità: mhux biss konklużjoni waħda inevitabbli, iżda iktar kurutur, żona ta’ soluzzjonijiet konċepibbli, li tinkludi firxa ta’ konklużjonijiet li kollha jistgħu jitqiesu proporzjonati.
95.
It-tielet nett, hemm livell ulterjuri ta’ kumplessità f’termini tal-bilanċ ġenerali li għandu jintlaħaq f’każijiet fejn il-libertà tal-impriża ma hijiex limitata għal kulħadd bl-istess mod, fl-isem ta’ interess soċjali jew komunitarju. F’dan ix-xenarju, ċerti individwi huma permessi li jwettqu liberament il-kummerċ li jixtiequ, filwaqt li oħrajn ma humiex. Id-drittijiet u l-interessi ta’ fornituri potenzjali ta’ ċerti servizzi jiġu kkumparati ma’ (u potenzjalment limitati minn) mhux biss l-interessi soċjali tal-komunità, iżda wkoll, orizzontalment, ma’ eżattament l-istess drittijiet ta’ individwi oħra. Il-libertà ta’ persuna li tipprovdi servizzi għalhekk tikkompeti mal-interess ta’ oħrajn li jipprovdu eżattament l-istess servizz. F’dinja ta’ riżorsi, kapaċitajiet u awtorizzazzjonijiet skarsi, il-prezz li jingħata aċċess lil persuna waħda jista’ sikwit iċaħħad l-istess lill-ġar tiegħu jew tagħha.
1. Raġuni superjuri relatata mal-interess pubbliku
96.
L-Artikolu 9(1)(b) tad-Direttiva dwar is-Servizzi jeħtieġ li l-bżonn ta’ skema ta’ awtorizzazzjoni jkun iġġustifikat minn raġuni superjuri relatata mal-interess pubbliku. L-Artikolu 10(2)(b) jeħtieġ li l-kriterji li fuqhom jiġu bbażati skemi ta’ awtorizzazzjoni jkunu fihom infushom iġġustifikati b’tali raġuni superjuri. Fid-dawl tal-fatt li eżattament l-istess formulazzjoni tintuża fiż-żewġ dispożizzjonijiet speċifikament f’dan ir-rigward, nemmen li l-eżistenza ta’ interess pubbliku aċċettabbli tista’ tiġi evalwata b’mod konġunt għaż-żewġ għanijiet: il-bżonn li tiġi stabbilita skema ta’ awtorizzazzjoni skont l-Artikolu 9, kif ukoll il-kriterji inklużi fiha skont l-Artikolu 10.
97.
L-appellanti jikkunsidraw li ma hemm l-ebda raġuni superjuri relatata mal-interess pubbliku li tista’ tiġġustifika d-dispożizzjonijiet inkwistjoni. Il-parteċipanti l-oħra fil-proċeduri quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja semmew diversi motivi possibbli ta’ ġustifikazzjoni, speċifikament il-ġlieda kontra nuqqas ta’ akkomodazzjoni; li tiġi offruta akkomodazzjoni affordabbli u suffiċjenti; il-politika tal-akkomodazzjoni soċjali; il-protezzjoni tal-ambjent urban; ir-reżistenza kontra pressjonijiet fuq l-art; il-protezzjoni tal-konsumaturi; l-effiċjenza ta’ spezzjonijiet tat-taxxa; il-kummerċ ġust; u l-protezzjoni tad-destinatarji ta’ servizzi ta’ akkomodazzjoni.
98.
Skont il-Belt ta’ Pariġi u l-Gvern Franċiż, l-għan tad-dispożizzjonijiet inkwistjoni huwa primarjament li jiġu miġġielda nuqqasijiet tal-akkomodazzjoni (u, b’rabta ma’ dan, prezzijiet li dejjem jogħlew) f’ċerti postijiet (normalment żoni ewlenin għat-turisti), li huma dovuti, almenu parzjalment, għall-fatt li s-sidien tendenzjalment jippreferu jikru l-bini residenzjali tagħhom għal perijodi qosra ta’ żmien milli għal perijodi twal ta’ żmien (
37
).
99.
Mingħajr ma nixtieq nikkummenta dwar jew b’xi mod ninjora xi waħda mill-għanijiet l-oħra ssuġġeriti fil-mori tal-kawża, ma għandi l-ebda eżitazzjoni biex naċċetta li l-ġlieda kontra nuqqas strutturali fl-akkomodazzjoni, minn naħa, u l-protezzjoni tal-ambjent urban, min-naħa l-oħra, jistgħu fil-fatt jiġu invokati sabiex jiġġustifikaw, flimkien jew separatament, kemm l-istabbiliment tal-iskema ta’ awtorizzazzjoni – skont l-Artikolu 9(1)(b) – u l-forma konkreta tagħha u l-kundizzjonijiet inklużi fiha – skont l-Artikolu 10(2)(b).
100.
L-Artikolu 4(8) tad-Direttiva dwar is-Servizzi espliċitament jirrikonoxxi l-protezzjoni tal-ambjent urban u l-għanijiet ta’ politika soċjali bħala raġunijiet superjuri relatati mal-interess pubbliku. Dawn l-għanijiet diġà huma fformulati b’mod tant wiesa’ li jistgħu ċertament jinkludu għanijiet iktar speċifiċi li jaqgħu taħthom.
101.
Iktar minn hekk, il-premessa 40 tad-Direttiva dwar is-Servizzi tagħmilha ċara li l-kunċett ta’ “raġunijiet aktar importanti li għandhom x’jaqsmu ma’ l-interess pubbliku” ġie żviluppat mill-Qorti tal-Ġustizzja u “jista’ jkompli jevolvi”. F’dan ir-rigward, anki jekk fil-kuntest ta’ moviment ħieles tal-kapital, il-Qorti tal-Ġustizzja aċċettat numru ta’ motivi possibbli għall-ġustifikazzjoni li huma rilevanti għal dan it-tilwim. B’mod partikolari, hija aċċettat b’mod espliċitu motivi konnessi ma’ politika tal-akkomodazzjoni sabiex jiġu rreżistiti tipi differenti ta’ pressjoni fuq l-art (
38
). Il-Qorti tal-Ġustizzja aċċettat ukoll rekwiżiti li jiggarantixxu akkomodazzjoni suffiċjenti għal ċerti kategoriji tal-popolazzjoni lokali jew dawk l-iktar ekonomikament żvantaġġjati (
39
) u dispożizzjonijiet nazzjonali intiżi li jippreżervaw il-vijabbiltà taċ-ċentru tal-belt ta’ komun fl-interess ta’ ppjanar tajjeb tat-territorju (
40
). Il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ħadet ukoll inkunsiderazzjoni “ċerti speċifikazzjonijiet li jikkaratterizzaw is-sitwazzjoni tas-suq nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, bħal nuqqas strutturali ta’ akkomodazzjonijiet u densità ta’ popolazzjoni partikolarment għolja” (
41
).
102.
Il-fatt li hemm diġà biżżejjed appoġġ fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja għall-aċċettazzjoni li l-għanijiet ta’ ġlieda kontra nuqqas strutturali fl-akkomodazzjoni u l-protezzjoni tal-ambjent urban ma għandux inaqqas mill-fatt li t-tnejn li huma, huma meħtieġa irrispettivament mill-eżistenza ta’ tali ġurisprudenza. Kif diġà ġie ddikjarat, il-kategorija ta’ “raġunijiet aktar importanti li għandhom x’jaqsmu ma’ l-interess pubbliku”, bħal kwalunkwe kategorija oħra ta’ “għanijiet leġittimi” ma hijiex lista statika u magħluqa. Fil-kuntest tad-Direttiva dwar is-Servizzi, l-Artikolu 4(8) b’mod ċar jinkludi biss kampjun, preċedut mill-kelma “inklużi”.
103.
Bħala sommarju, il-ġlieda kontra nuqqas ta’ akkomodazzjoni u intenzjoni li tiġi żgurata d-disponibbiltà ta’ akkomodazzjoni (għal perijodu twil ta’ żmien) suffiċjenti u affordabbli (b’mod partikolari fi bliet kbar), kif ukoll il-protezzjoni tal-ambjent urban, huma ġustifikazzjonijiet validi għall-istabbiliment ta’ skemi ta’ awtorizzazzjoni bbażati b’mod wiesa’ fuq politika soċjali. Dawn ir-raġunijiet jistgħu b’mod ugwali jiġu invokati sabiex jiġġustifikaw il-kriterji ta’ skema ta’ awtorizzazzjoni.
104.
Madankollu, minħabba li kemm il-Gvern Franċiż u l-Belt ta’ Pariġi invokaw primarjament l-għan ta’ ġlieda kontra nuqqasijiet fl-akkomodazzjoni (għal perijodu twil ta’ żmien) f’ċerti żoni kemm għall-bżonn li tiġi introdotta l-iskema ta’ awtorizzazzjoni bħala tali kif ukoll il-kundizzjonijiet individwali tagħha, b’mod partikolari r-rekwiżit ta’ imputazzjoni kkontestat fil-Belt ta’ Pariġi, issa ser indur għall-eżami tal-proporzjonalità tal-mezzi magħżula fid-dawl ta’ dan l-għan partikolari.
2. Proporzjonalità
105.
Skont l-Artikolu 9(1)(ċ) tad-Direttiva dwar is-Servizzi, l-istabbiliment ta’ skema ta’ awtorizzazzjoni huwa legali jekk l-għan imfittex ma jistax jinkiseb permezz ta’ miżura inqas restrittiva, b’mod partikolari minħabba li spezzjoni a posteriori ssir tard wisq sabiex tkun ġenwinament effettiva. Skont l-Artikolu 10(2)(ċ), il-kundizzjonijiet jew kriterji għall-għoti ta’ awtorizzazzjoni għandhom ikunu proporzjonati mal-interess pubbliku tal-għan imfittex.
106.
L-appellanti jsostnu li l-iskema ta’ awtorizzazzjoni inkwistjoni ma hijiex xierqa sabiex tikseb l-għan li jiġi miġġieled in-nuqqas ta’ akkomodazzjoni minħabba li hija ma tiddiswadix neċessarjament lis-sidien milli joffru l-bini tagħhom bħala kiri bl-għamara għal perijodu qasir ta’ żmien. L-appellanti huma tal-fehma li, f’Pariġi, ir-rekwiżit ta’ imputazzjoni huwa restrittiv iżżejjed u jagħmilha diffiċli, jew anki impossibbli, li jinkera bini bl-għamara lit-turisti. Setgħu ġew ikkontemplati mekkaniżmi legali inqas restrittivi, bħall-istabbiliment ta’ taxxa. Il-Belt ta’ Pariġi hija tal-fehma li l-ebda miżura inqas oneruża ma setgħet tikseb l-għan imfittex, kemm jekk tkun sistema dikjaratorja jew limitazzjoni tan-numru ta’ ljieli li fihom bini bl-għamara jkun jista’ jinkera għal perijodi qosra ta’ żmien.
107.
Il-gvernijiet tal-Istati Membri li ħadu pożizzjoni dwar il-proporzjonalità huma tal-fehma li d-dispożizzjonijiet inkwistjoni huma xierqa u proporzjonati.
108.
Il-Kummissjoni tikkunsidra li l-qorti tar-rinviju ma pprovdietx informazzjoni suffiċjenti sabiex tiddetermina jekk ir-regoli (nazzjonali) inkwistjoni humiex proporzjonati. Madankollu, ċerti elementi jissuġġerixxu li dawn id-dispożizzjonijiet jistgħu fil-fatt ikunu proporzjonati, bħall-esklużjoni tar-residenza prinċipali tas-sidien mill-kamp ta’ applikazzjoni tagħhom, il-mekkaniżmu tal-imputazzjoni, l-implimentazzjoni muniċipali u l-għażla li jiġu introdotti awtorizzazzjonijiet temporanji.
109.
Il-proporzjonalità teħtieġ li l-miżuri inkwistjoni jkunu xierqa sabiex jiżguraw it-twettiq tal-għan mixtieq u ma għandhomx imorru lil hinn minn dak li huwa meħtieġ sabiex dak l-għan jintlaħaq, u li miżuri oħrajn inqas vinkolanti ma għandhomx ikunu jistgħu jwasslu għall-istess riżultat (
42
).
110.
Fil-fehma tiegħi, filwaqt li l-istabbiliment tal-iskema ta’ awtorizzazzjoni skont l-Artikolu 9(1) tad-Direttiva dwar is-Servizzi hija proporzjonata, il-proporzjonalità tar-rekwiżit ta’ imputazzjoni, li hija l-kundizzjoni essenzjali għall-għoti ta’ awtorizzazzjoni, hija pjuttost iktar dubjuża fid-dawl tal-Artikolu 10(2).
a) Il-proporzjonalità tal-bżonn ta’ awtorizzazzjoni skont l-Artikolu 9(1)(ċ)
111.
L-ewwel nett, kif espressament iddikjarat fl-Artikolu 9(1)(ċ) tad-Direttiva dwar is-Servizzi, skema ta’ awtorizzazzjoni tipikament tkun proporzjonata meta spezzjonijiet ex post ma jkunux suffiċjenti sabiex jiksbu l-għan imfitex.
112.
It-tieni nett, sabiex tkun proporzjonata, id-determinazzjoni ta’ jekk hemmx bżonn ta’ skema ta’ awtorizzazzjoni għandha tkun ibbażata fuq data speċifika li tikkonċerna s-suq tal-akkomodazzjoni fl-ibliet fejn huwa previst l-istabbiliment ta’ tali skema ta’ awtorizzazzjoni. Il-Kummissjoni ddikjarat fis-seduta li l-iskemi nazzjonali għandhom ikunu bbażati fuq prova speċifika dwar is-sitwazzjoni tas-suq tal-akkomodazzjoni. Jiena naqbel. Madankollu, mingħajr ma nixtieq li nnaqqas mir-rilevanza ta’ din il-prova għall-arranġamenti nazzjonali, tali prova hija suprema fil-livell lokali, preċiżament għall-għanijiet li tinsab soluzzjoni proporzjonata fid-dawl taċ-ċirkustanzi lokali speċifiċi.
113.
It-tielet nett, skemi ta’ awtorizzazzjoni għandhom ikunu ġusti u miftuħa għal kulħadd f’termini ta’ aċċess għas-suq tal-akkomodazzjoni għal perijodu qasir ta’ żmien. Kif meħtieġ skont l-Artikolu 9(1)(a), skemi ta’ awtorizzazzjoni ma jistgħux ikunu diskriminatorji. Diskriminazzjoni minħabba n-nazzjonalità (
43
) ma hijiex l-unika forma ta’ diskriminazzjoni li hija eskluża. Il-fatt li d-direttiva tapplika għal sitwazzjonijiet purament interni (fil-Kapitolu III) jissuġġerixxi li l-kriterji ta’ nondiskriminazzjoni japplikaw b’mod iktar wiesa’ għal motivi oħra, bħal dawk imsemmija fl-Artikolu 21(1) tal-Karta.
114.
F’dan il-kuntest, ma nara xejn li jitfa’ dubju fuq il-bżonn li tiġi stabbilita skema ta’ awtorizzazzjoni per se, fid-dawl tal-għan iddikjarat ta’ ġlieda kontra nuqqas ta’ akkomodazzjoni u ta’ preservazzjoni tas-suq tal-akkomodazzjoni għal perijodu twil ta’ żmien.
115.
L-ewwel nett, jekk l-għan huwa li tinżamm id-disponibbiltà ta’ ċerti prodotti jew servizzi f’suq partikolari (akkomodazzjoni għal perijodu twil ta’ żmien), mela l-ispezzjonijiet ex post, f’liema mument ser inevitabbilment jinstab li dawn il-prodotti jew servizzi ħarġu mis-suq sabiex jimxu għal suq (akkomodazzjoni għal perijodu qasir ta’ żmien) ieħor, apparentament iktar profittabbli, ċertament li ma jkunux effettivi. Għalhekk, jekk l-għan huwa li jiġi rregolat jew prekluż il-ħruġ mis-suq, mela awtorizzazzjonijiet ex ante għall-ħruġ huma inevitabbli.
116.
It-tieni nett, għalkemm jista’ jkun hemm nuqqas ta’ qbil dwar il-konklużjonijiet għandhom jinsiltu mid-data miġbura mill-Gvern Franċiż u l-Belt ta’ Pariġi, ma tistax tinċaħad l-eżistenza ta’ problema. Ir-Repubblika Franċiża ħolqot soluzzjoni għal din il-problema, li, sa fejn huwa kkonċernat il-bżonn li sidien ta’ proprjetà jiġu ssuġġettati għal skema ta’ awtorizzazzjoni, inkorporat il-proporzjonalità fl-ippjanar tagħha. Hija tinkludi diversi mekkaniżmi ta’ flessibbiltà. B’mod partikolari, il-kamp ta’ applikazzjoni territorjali tagħha huwa limitat għal bliet b’iktar minn 200000 abitant (
44
) u ma hijiex meħtieġa awtorizzazzjoni għall-kiri ta’ residenza prinċipali (
45
). Iktar minn hekk, jidher li bliet jistgħu wkoll jistabbilixxu skema ta’ awtorizzazzjoni temporanja, li ma tistax tiġi ssuġġettata għal imputazzjoni u li tippermetti persuni naturali jikru bini residenzjali għal perijodi qosra ta’ żmien lil klijenti momentanji li ma jistabbilixxux ir-residenza tagħhom f’dan il-bini.
117.
It-tielet nett, bl-ebda mod ma kien issuġġeriet li ċerti sidien biss ta’ proprjetà jkunu suġġetti għall-iskema ta’ awtorizzazzjoni, li għalhekk tagħmel l-iskema ta’ awtorizzazzjoni fiha nnifisha diskriminatorja. L-iskema ta’ awtorizzazzjoni hija applikabbli gal kull min ikun jixtieq jikri għal perijodi qosra ta’ żmien f’Pariġi.
118.
Bla dubju, apparti mill-istabbiliment ta’ skema ta’ awtorizzazzjoni, firxa ta’ miżuri oħra tista’ ċertament ukoll tgħin sabiex jinkiseb l-għan imfittex mil-leġiżlazzjoni nazzjonali. Belt ikkonfrontata b’nuqqas ta’ akkomodazzjoni għal perijodu twil ta’ żmien minħabba l-kiri ta’ bini bl-għamara għal perijodi qosra ta’ żmien tista’ tiddeċiedi li timponi taxxa fuq is-sidien jew il-kerrejja għal bini li huwa mikri għal ftit ġranet jew ġimgħat; limitu massimu fuq in-numru ta’ ljieli ta’ akkomodazzjoni fis-sena; jew proporzjon massimu ta’ bini li jista’ jinkera għal perijodi qosra ta’ żmien, eċċ.
119.
Madankollu, ma jiniex ċert jekk kwalunkwe minn dawn is-soluzzjonijiet tkun b’definizzjoni iktar effettiva mis-sempliċità mhux raffinata ta’ skema ta’ awtorizzazzjoni ex ante. Jekk l-għan huwa fil-fatt li tiġi limitata (jew indirizzata mill-ġdid) il-provvista u, billi jiġu miċħuda awtorizzazzjonijiet għal kiri għal perijodu qasir ta’ żmien, sabiex ċertu ammont kritiku ta’ akkomodazzjoni jinżamm għas-suq tal-perijodu twil taż-żmien, mela x’jista’ jkun iktar effettiv minn skema ta’ awtorizzazzjoni? Li jiġi ntaxxat (preżumibbilment b’mod qawwi) is-servizz mhux mixtieq? Taxxa bħal din probabbilment tiġi kkontestata immedjatament bħala restrizzjoni (sproporzjonata) fiha nnifisha. Iktar minn hekk, probabbilment tiżnatura iktar lil swieqi oħra, filwaqt li sempliċement ma ssolvix il-problema inizjali: nuqqas immedjat ta’ akkomodazzjoni għal perijodu twil ta’ żmien.
120.
Bħala sommarju, skemi ta’ awtorizzazzjoni huma b’mod ċar mezz permess mid-Direttiva dwar is-Servizzi (
46
). Fil-kuntest speċifiku ta’ dawn il-kawżi, ma nara xejn li jrendi skema ta’ awtorizzazzjoni sproporzjonata per se. Finalment, f’termini ġenerali, sakemm ma huwiex sempliċement impossibbli li jiġi spjegat razzjonalment għalfejn skema ta’ awtorizzazzjoni ġiet stabbilita, jew hija b’mod ċar diskriminatorja, tali skemi, b’mod partikolari fil-qasam speċjali ta’ għażliet soċjali relatati mal-politika tal-akkomodazzjoni, probabbilment ikunu b’mod deċiżiv fil-kurutur permessibbli ta’ konklużjonijiet proporzjonati (
47
).
b) Il-proporzjonalità tar-rekwiżit ta’ imputazzjoni skont l-Artikolu 10(2)
121.
Għandu jiġi nnotat mill-bidu li, f’termini strutturali, id-dispożizzjonijiet nazzjonali dwar skemi ta’ awtorizzazzjoni jippermettu l-istabbiliment ta’ skemi ta’ awtorizzazzjoni proporzjonati minn bliet Franċiżi kbar. Il-fatt li “kundizzjonijiet għall-għoti ta’ awtorizzazzjoni huma stabbiliti b’deċiżjoni tal-kunsill muniċipali, fid-dawl ta’ għanijiet ta’ diversità soċjali, skont, inter alia, il-karatteristiċi tas-swieq għal bini residenzjali u l-bżonn li tiġi evitata l-aggravazzjoni tan-nuqqas ta’ akkomodazzjoni” (
48
) jenfasizza l-għoti tas-setgħa lil-livell lokali. Ir-rekwiżit li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-aspetti speċifiċi tas-suq lokali tal-akkomodazzjoni probabbilment jiggarantixxi li kull skema ta’ awtorizzazzjoni tkun imfassla għal ċirkustanzi lokali, sabiex, teoretikament, ma tmurx lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jiġi miġġieled in-nuqqas ta’ akkomodazzjoni.
122.
Madankollu, huwa diffiċli li tiġi evalwata l-proporzjonalità effettiva tal-iskema ta’ awtorizzazzjoni speċifika inkwistjoni, u partikolarment dik tal-kriterji u l-kundizzjonijiet li fuqhom din l-iskema hija bbażata skont l-Artikolu 10(2) tad-Direttiva dwar is-Servizzi.
123.
Fid-deċiżjoni tar-rinviju tagħha, il-qorti tar-rinviju tiffoka fuq id-dispożizzjonijiet nazzjonali, u tħalli l-livell muniċipali ’l barra mill-istampa. Iktar minn hekk, id-deċiżjoni tar-rinviju b’mod ġenerali hija pjuttost nieqsa fir-rigward tal-ammont ta’ informazzjoni u l-livell ta’ dettall ipprovdut. Il-Qorti tal-Ġustizzja għandha ftit informazzjoni disponibbli għaliha dwar il-funzjonament tar-regoli speċifiċi tal-Belt ta’ Pariġi. Bħala konsegwenza, il-Qorti tal-Ġustizzja ma hijiex ippreparata sew sabiex tiddetermina jekk il-kriterji stabbiliti fl-Artikolu 10(2) tad-Direttiva dwar is-Servizzi humiex issodisfatti.
124.
Għaldaqstant, hija primarjament il-qorti tar-rinviju, fid-dawl tad-distribuzzjoni ta’ inkarigi bejn il-Qorti tal-Ġustizzja u l-qrati nazzjonali, li għandha tevalwa l-kompatibbiltà tal-kundizzjonijiet għal awtorizzazzjoni skont id-dritt nazzjonali mal-Artikolu 10(2) tad-Direttiva dwar is-Servizzi (
49
). Il-gwida ġenerali li l-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tipprovdi sabiex tassisti lill-qorti tar-rinviju, abbażi tad-dokumenti relatati mal-proċeduri prinċipali u l-osservazzjonijiet bil-miktub u orali li ġew sottomessi lill-Qorti tal-Ġustizzja (
50
), ser neċessarjament tkun tikkorrispondi mal-livell ta’ informazzjoni pprovduta mill-qorti tar-rinviju.
125.
Fost il-kundizzjonijiet u l-kriterji fl-iskema ta’ awtorizzazzjoni li huma potenzjalment rilevanti, kien hemm rekwiżit li ħareġ relattivament ċar mir-regoli muniċipali ta’ Pariġi: ir-rekwiżit ta’ imputazzjoni. Il-kompatibbiltà ta’ dan ir-rekwiżit mad-Direttiva dwar is-Servizzi, bil-mod speċifiku li ġie implimentat mill-Belt ta’ Pariġi, għandha tiġi evalwata mill-qorti tar-rinviju. Abbażi tal-argumenti mressqa quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, jidher li għandha tingħata attenzjoni partikolari għall-konformità tar-rekwiżit ta’ imputazzjoni mal-Artikolu 10(2)(ċ) (proporzjonalità), iżda wkoll mal-Artikolu 10(2)(a) (projbizzjoni ta’ diskriminazzjoni).
126.
Jidher mis-sottomissjonijiet bil-miktub tal-Appellanti u tal-Belt ta’ Pariġi, u mid-diskussjoni fis-seduta, li, f’Pariġi, l-imputazzjoni hija obbligatorja sabiex tinkiseb l-awtorizzazzjoni għall-kiri ta’ akkomodazzjoni bl-għamara għal perijodi qosra ta’ żmien. Suġġett għal verifika mill-qorti tar-rinvju, fil-prattika, persuna li tkun qiegħda tfittex li tikri l-flett bl-għamara tiegħu jew tagħha għal perijodu qasir ta’ żmien, pereżempju, lil Amerikan f’Pariġi, għandha tixtri bini kummerċjali (mhux kwalunkwe post f’Pariġi, iżda fl-istess arrondissement (distrett) jew anki kwartier) tal-istess daqs tal-flett (jew anki darbtejn id-daqs f’ċerti żoni taħt pressjoni ta’ akkomodazzjoni) u tibdlu f’bini residenzjali.
127.
Prima facie, il-mod kif din l-imputazzjoni obbligatorja hija żviluppata huwa effettiv ħafna sabiex jinkiseb l-għan imfittex: li jinżamm bejn wieħed u ieħor l-istess ammont ta’ spazju ta’ akkomodazzjoni għas-suq tal-akkomodazzjoni għal perijodu twil ta’ żmien. Iżda huwa possibbilment tant effettiv li jibda, b’ċertu mod, kompletament jeqred l-għan tat-talba għal awtorizzazzjoni. Jekk sid ikollu jissostitwixxi l-appartament li jixtieq jew tixtieq ineħħi jew tneħħi mis-suq ta’ residenza għal perijodu twil ta’ żmien billi jipprovdi jew tipprovdi l-istess jew apparentament ammont saħansitra ikbar ta’ metri kwadri u jagħmlu jew tagħmlu disponibbli fl-istess suq, għalfejn għandu jew għandha effettivament ineħħi jew tneħħi l-ewwel appartament minn fuq dan l-istess suq? Tista’ kundizzjoni bħal din titqies proporzjonata?
128.
Kif ġie ddikjarat mill-Belt ta’ Pariġi fis-seduta, sid ta’ numru ta’ proprjetajiet jew żviluppatur ta’ proprjetà ma għandux isibha diffiċli wisq li jissodisfa r-rekwiżit ta’ imputazzjoni. Għalhekk, sa fejn huma kkonċernati, huwa probabbli li tali rekwiżit ma jagħmilx l-iskema ta’ awtorizzazzjoni tal-Belt ta’ Pariġi sproporzjonata.
129.
Madankollu, din l-osservazzjoni tqajjem kwistjoni oħra: ir-rekwiżit ta’ imputazzjoni żviluppat mill-Belt ta’ Pariġi huwa wkoll proporzjonat fir-rigward ta’ “sidien mhux professjonali”, tipikament persuni naturali li għandhom biss flett wieħed żejjed, u l-kundizzjonijiet tagħhom tal-aċċess għas-suq tal-kiri għal perijodu qasir ta’ żmien għal akkomodazzjoni bl-għamara?
130.
L-eżempju li jiġini f’moħħi huwa ta’ sid il-kera mhux professjonali li huwa wkoll sid ta’ studjow ta’ 20 metru kwadru fil-qalba ta’ Pariġi, li ma huwiex ir-residenza prinċipali tiegħu jew tagħha, minħabba li dan l-individwu jgħix fil-marġni tal-belt. Minħabba li l-iskema ta’ awtorizzazzjoni u l-kundizzjoni essenzjali ta’ imputazzjoni tapplika għas-sidien kollha, dawn is-sidien tal-kera għandhom ukoll jixtru bini kummerċjali fl-istess kwartier, tal-istess daqs jew id-doppju, u jibdluh f’akkomodazzjoni residenzjali (għal perijodu twil ta’ żmien) sabiex jikru l-istudjow żgħir fis-suq tal-għażla tiegħu jew tagħha. Dan ir-rekwiżit huwa wkoll proporzjonat fir-rigward ukoll ta’ tali sidien tal-proprjetà?
131.
Din l-aħħar domanda tindika l-kwistjoni prinċipali li jidher li tirriżulta mill-kundizzjonijiet fl-iskema ta’ awtorizzazzjoni. Din il-kwistjoni tista’ tiġi inkwadrata f’termini tal-proporzjonalità tar-rekwiżit ta’ imputazzjoni għal ċerti gruppi soċjali (skont l-Artikolu 10(2)(ċ)) jew bħala kwistjoni ta’ diskriminazzjoni (skont l-Artikolu 10(2)(a)). Kif diġà ġie ssuġġerit iktar ’il fuq (
51
), ma hemm l-ebda raġuni sabiex il-projbizzjoni tad-diskriminazzjoni fl-Artikolu 10(2)(a) tiġi interpretata bħala li tinvolvi diskriminazzjoni minħabba biss in-nazzjonalità tal-fornitur tas-servizz. Tista’ wkoll tinvolvi diskriminazzjoni minħabba motivi oħra, b’mod partikolari dawk diġà elenkati fl-Artikolu 21(1) tal-Karta. Il-proprjetà hija waħda mill-motivi diġà elenkati.
132.
Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika dan kollu, inkluż l-operazzjoni effettiva tar-rekwiżit ta’ imputazzjoni. Madankollu, fil-fehma tiegħi, ikun pjuttost diffiċli li jiġi spjegat għalfejn l-aċċess għal suq apparentament pjuttost profittabbli għal ċertu tip ta’ servizz għandu fil-fatt jiġi rriżervat biss għal dawk li huma l-iktar vantaġġjati, li jistgħu jissodisfaw ir-rekwiżit ta’ imputazzjoni, u li tipikament ikunu persuni legali jew żviluppaturi tal-proprjetà, kif issuġġerit mill-Belt ta’ Pariġi. Sakemm din ma kinitx fil-fatt l-intenzjoni wara l-abbozzar ta’ dawn ir-regoli (
52
), l-aċċess effettiv għal dawn is-servizzi (
53
) għalfejn għandu jiġi rriżervat, metaforikament, għal dawk li diġà qegħdin jilagħbu Monopoly (grandeur nature)?
133.
Finalment, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tindirizza dawn l-elementi kollha skont l-Artikolu 10(2) tad-Direttiva dwar is-Servizzi. Madankollu, fil-konklużjoni ta’ din it-taqsima, nixtieq nagħmel rimarka ġenerali. Filwaqt li l-appellanti fis-seduta sostnew li r-rekwiżit ta’ imputazzjoni jista’ jkun skadut u mhux xieraq f’ekonomija diġitali, jiena ma naqbilx ma’ din il-fehma. Ġeneralment u per se, rekwiżit ta’ imputazzjoni jista’ fil-fatt ikun mezz sabiex tiġi indirizzata problema ta’ nuqqas ta’ akkomodazzjoni. Ma jistax jingħad li dan ir-rekwiżit huwa, minnu nnifsu, inkompatibbli mal-Artikolu 10(2)(ċ) tad-Direttiva dwar is-Servizzi.
134.
Huwa possibbli li wieħed jimmaġina numru ta’ xenarji li fihom tali rekwiżit jista’ jkun proporzjonat f’kuntest muniċipali, notevolment billi jiġu magħmula xi eċċezzjonijiet għalih, bħal li r-rekwiżit ta’ imputazzjoni jiġi limitat għal bini li huwa ikbar minn ċertu daqs; jew li jiġi limitat għal sidien b’iktar proprjetajiet residenzjali; jew li jingħataw awtorizzazzjonijiet temporanji mhux suġġetti għal imputazzjoni, li jiġu perjodikament irreveduti u potenzjalment imqassma mill-ġdid.
135.
Finalment, il-loġika ġenerali ta’ kurutur ta’ konklużjonijiet proporzjonati (
54
) għandha wkoll tkun applikabbli hawnhekk, partikolarment meta tiġi evalwata l-proporzjonalità tal-kundizzjonijiet individwali. Jekk ma jkunx permess marġni suffiċjenti għal għażliet adattati lokalment, kull waħda minn dawn il-kundizzjonijiet tista’ finalment tiġi kkontestata, minħabba li dawn b’mod inevitabbli ikollhom l-effett li jirfsu l-kallu ta’ xi ħadd. Il-konklużjoni finali hija ġustizzja soċjali ġenerali, u l-adozzjoni ta’ miżuri nondiskriminatorji wara li jittieħdu deċiżjonijiet abbażi ta’ prova u wara proċess leġiżlattiv u deliberattiv trasparenti mwettaq fil-komunità kkonċernata.
136.
F’tali qafas, id-diversità lokali fir-rigward tal-kundizzjonijiet ta’ awtorizzazzjoni speċifika ma hijiex biss permissibbli; hija wkoll mixtieqa. Jekk ikun aċċettat li l-livell lokali huwa permess jadotta regoli u jlaħħam il-kundizzjonijiet għal skemi ta’ awtorizzazzjoni (
55
), il-proporzjonalità ta’ tali regoli probabbilment tiddependi fuq it-teħid inkunsiderazzjoni taċ-ċirkustanzi u l-affarijiet speċifiċi lokali. Huwa ċertament veru li tali diverġenzi lokali ser joħolqu differenzi fi Stat Membru f’termini ta’ aċċess u s-sistemi applikabbli lokalment, idea li dwarha l-Kummissjoni b’mod partikolari wriet ċertu skumdità intellettwali fis-seduta (
56
). Dan madankollu huwa l-prezz neċessarju li jrid jitħallas sabiex ikun hemm Unjoni li tirrispetta gvern awtonomu reġjonali u lokali fl-Istati Membri tagħha skont l-Artikolu 4(2) TUE.
3. Konformità ma’ kriterji oħra skont l-Artikolu 10(2) tad-Direttiva dwar is-Servizzi.
137.
Bil-ħames u s-sitt domanda, il-qorti tar-rinviju essenzjalment qiegħda tfittex li tkun taf jekk iż-żewġ dispożizzjonijiet nazzjonali marbuta mal-iskemi ta’ awtorizzazzjoni inkwistjoni humiex konformi mal-obbligi speċifiċi tal-Artikolu 10(2) tad-Direttiva dwar is-Servizzi.
138.
B’mod partikolari, fil-ħames domanda, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk il-kunċett ta’ kiri b’mod ripetut ta’ akkomodazzjoni bl-għamara għal użu residenzjali għal perijodi qosra ta’ żmien lil klijenti momentanji li ma jistabbilixxux ir-residenza tagħhom fiha (
57
) huwiex ibbażat fuq kriterji ċari, mingħajr ambigwità u oġġettivi (l-Artikolu 10(2)(d) u (e) tad-Direttiva dwar is-Servizzi). Apparti mill-aspett ta’ proporzjonalità li għadu kif ġie indirizzat, nifhem mis-sitt domanda li l-qorti tar-rinviju tixtieq tiddetermina jekk id-dispożizzjoni nazzjonali li tagħti s-setgħa lil kunsilli muniċipali li jistabbilixxu l-kundizzjonijiet speċifiċi għall-għoti ta’ awtorizzazzjoni (
58
) hijiex ibbażata fuq kriterji li minnhom infushom huma ċari u mingħajr ambigwità, oġġettivi, magħmulin disponibbli għall-pubbliku minn qabel, trasparenti u aċċessibbli (l-Artikolu 10(2)(d) sa (g) tad-Direttiva dwar is-Servizzi).
139.
L-Appellanti jsostnu li t-termini użati mil-leġiżlazzjoni inkwistjoni huma wisq impreċiżi, bħall-kunċett ta’ “perijodu qasir ta’ żmien” u ta’ “klijenti momentanji li ma jistabbilixxux ir-residenza tagħhom”. Iktar minn hekk, il-kundizzjonijiet għall-kisba ta’ awtorizzazzjoni ma humiex ċari b’mod suffiċjenti. Billi tinvoka l-għan ta’ diversità soċjali jew il-bżonn li tiġi evitata l-aggravazzjoni tan-nuqqas ta’ akkomodazzjoni, il-leġiżlazzjoni inkwistjoni tippermetti lill-muniċipalitajiet jiddeċiedu fuq bażi diskrezzjonarja l-kundizzjonijiet li skonthom għandhom jingħataw awtorizzazzjonijiet. L-appellanti jsostnu wkoll li huwa diffiċli fil-prattika li jiġu aċċessati d-deliberazzjonijiet tal-kunsill muniċipali anki jekk huma ppubblikati fil-bini tal-kunsill tal-belt u onlajn fuq is-sit internet. L-ewwel pubblikazzjoni teħtieġ li wieħed imur sal-kunsill tal-belt, filwaqt li l-aħħar waħda ma hijiex suffiċjenti minħabba li s-sit internet mhux dejjem ikun aġġornat u mhux faċli biex jintuża.
140.
Skont il-Belt ta’ Pariġi u l-Gvern Franċiż, il-kundizzjonijiet huma oġġettivi, magħrufa bil-quddiem, u kompletament aċċessibbli permezz ta’ mezzi varji. Il-Gvern Franċiż jindika b’mod partikolari l-fatt li, fil-mument tal-fatti rilevanti, il-kunċett ta’ “klijenti momentanji li ma jistabbilixxux ir-residenza tagħhom” kien iddefinit mill-Artikolu D. 324‑1 tal-Kodiċi dwar it-Turiżmu bħala klijenti li jikru akkomodazzjoni għal ġurnata, ġimgħa jew xahar.
141.
Il-Kummissjoni tikkunsidra li l-kunċetti użati fil-leġiżlazzjoni Franċiża ma humiex preċiżi u trasparenti biżżejjed fir-rigward tal-proċedura amministrattiva diffiċli prevista fiha.
142.
Jekk l-informazzjoni u d-dettalji ipprovduti mill-qorti tar-rinviju fir-rigward tal-kwistjonijiet indirizzati preċedentement f’dawn il-konklużjonijiet huma ftit, ikolli nammetti li fir-rigward ta’ dawn il-kwistjonijiet partikolari tal-qorti tar-rinviju, ma hemm virtwalment xejn li jista’ jitħaddem fid-deċiżjoni tar-rinviju. Huwa wkoll apparenti mill-argumenti tal-partijiet varji f’dawn il-proċeduri li għamlu xi sottomissjonijiet dwar dawn il-kwistjonijiet, li huma ma jaqblux fir-rigward tar-regoli (nazzjonali jew muniċipali) li huma rilevanti għall-evalwazzjoni ta’ osservanza mal-obbligi speċifiċi stabbiliti mill-Artikolu 10(2)(d) sa (g) tad-Direttiva dwar is-Servizzi. Filwaqt li wħud minnhom iħarsu lejn l-allegat nuqqas ta’ preċiżjoni ta’ kunċetti fil-leġiżlazzjoni nazzjonali, oħrajn jiddiskutu l-mod li bih l-ordnijiet lokali jiġu ppubblikati.
143.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, nista’ biss nipprovdi ftit rimarki relattivament mhux preċiżi u astratti. Nifhem li l-kunċett ta’ ċarezza fl-Artikolu 10(2) bħala li jirreferi għall-bżonn li kriterji jkunu kapaċi jinftiehmu faċilment minn kulħadd billi jiġi evitat lingwaġġ ambigwu. Kriterji oġġettivi jimmiraw li jiżguraw li l-operaturi kollha jiġu ttrattati b’mod ġust u imparzjali u li l-applikazzjonijiet jiġu kkunsidrati fuq il-merti tagħhom innifishom. It-trasparenza, l-aċċessibbiltà u l-pubbliċità jiggarantixxu li l-iskema ta’ awtorizzazzjoni hija komprensibbli għall-applikanti potenzjali kollha u li l-passi differenti fil-proċedura jkunu magħrufa bil-quddiem (
59
).
144.
Bla dubju, is-sitt paragrafu tal-Artikolu L. 631‑7, tal-Kodiċi tal-Kostruzzjoni u tal-Akkomodazzjoni (il-kiri “b’mod ripetut” ta’ akkomodazzjoni bl-għamara għal użu residenzjali għal “perijodi qosra ta’ żmien” lil “klijenti momentanji li ma jistabbilixxux ir-residenza tagħhom fiha”) għandu kunċetti vagi. Iżda dan jinftiehem kompletament fid-dawl tal-fatt li suppost iħalli ċertu marġni għall-kunsilli muniċipali sabiex jispeċifikaw iktar it-tifsira ta’ dawn il-kunċetti.
145.
Ma naħsibx li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tidħol f’komponimenti astratti dwar x’jista’ raġonevolment ikun kopert mill-kunċett ta’ “perijodi qosra ta’ żmien” (
60
), li huwa essenzjali għall-għanijiet ta’ kawżi rigward il-kiri għal perijodi qosra ta’ żmien ta’ akkomodazzjoni bl-għamara. Jista’ biss jiġi ssuġġerit li jekk ftit ġranet jew ftit ġimgħat ovvjament jaqgħu fit-tifsira naturali ta’ “perijodi qosra ta’ żmien”, dan probabbilment ma jkunx il-każ għal perijodi li jtawlu iktar minn diversi xhur, lanqas, a fortiori, għal sena sħiħa. Preżumibbilment, iktar ma jkun twil il-perijodu, inqas tkun xierqa l-iskema ta’ awtorizzazzjoni. Lil hinn minn ċertu perijodu, huwa dubjuż li din l-iskema tibqa’ tkun xierqa sabiex tikseb l-għan li tiġġieled nuqqas ta’ akkomodazzjoni għal perijodu twil ta’ żmien. Madankollu, numru ta’ soluzzjonijiet (differenti) huma naturalment għalkollox permissibbli fil-qasam ta’ dak li huwa raġonevoli u għalhekk proporzjonat.
146.
Finalment, fir-rigward tal-aċċessibbiltà u l-pubbliċità, ma nistax nara l-punt tal-appellanti dwar għalfejn ma huwiex suffiċjenti li r-regoli muniċipali jkunu ppubblikati fil-kunsill tal-belt u onlajn fuq is-sit internet tal-Belt ta’ Pariġi. Lil hinn minn din id-dikjarazzjoni ġenerali, ma huwiex ir-rwol tal-Qorti tal-Ġustizzja li ssir web-master (jew arbiter webelegantiae) għas-sit internet tal-Belt ta’ Pariġi, billi tidħol f’diskussjoni dwar jekk dan l-interface huwiex suffiċjentement aġġornat u aċċessibbli għal kulħadd, b’mod partikolari għal applikanti potenzjali għal awtorizzazzjoni.
V. Konklużjoni
147.
Nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi d-domandi magħmula mill-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni, Franza) kif isegwi:
–
Id-Direttiva 2006/123/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 2006 dwar is-servizzi fis-suq intern hija applikabbli għal dispożizzjonijiet nazzjonali u muniċipali li jirregolaw l-aċċess għas-servizz li jinkludi l-kiri b’mod ripetut għal perijodi qosra ta’ żmien, għal korrispettiv, inkluż fuq bażi mhux professjonali, ta’ akkomodazzjoni għal użu residenzjali lil klijenti momentanji li ma jistabbilixxux ir-residenza tagħhom fiha;
–
Jekk dawn id-dispożizzjonijiet nazzjonali u muniċipali jistabbilixxu proċedura għall-ksiba ta’ deċiżjoni li tippermetti l-aċċess għall-provvista ta’ tali servizzi, dawn id-dispożizzjonijiet jikkostitwixxu skema ta’ awtorizzazzjoni skont l-Artikoli 9 sa 13 tad-Direttiva 2006/123;
–
L-Artikolu 9(1)(b) tad-Direttiva 2006/123 għandu jiġi interpretat bħala li jfisser li l-għan li jiġi indirizzat nuqqas ta’ akkomodazzjoni għal perijodu twil ta’ żmien jikkostitwixxi raġuni imperattiva ta’ interess pubbliku li tista’ tiġġustifika miżura nazzjonali li tissuġġetta għal awtorizzazzjoni, f’ċerti żoni ġeografiċi, il-kiri b’mod ripetut ta’ akkomodazzjoni għal użu residenzjali għal perijodi qosra ta’ żmien lil klijenti momentanji li ma jistabbilixxux ir-residenza tagħhom fiha.
–
Id-Direttiva 2006/123 għandha tiġi interpretata bħala li tippermetti dispożizzjonijiet nazzjonali u muniċipali li jissuġġettaw għal awtorizzazzjoni l-kiri b’mod ripetut ta’ akkomodazzjoni bl-għamara għal użu residenzjali għal perijodi qosra ta’ żmien lil klijenti momentanji li ma jistabbilixxux ir-residenza tagħhom fiha, sakemm dawn id-dispożizzjonijiet josservaw ir-rekwiżiti stabbiliti bl-Artikolu 10(2) tad-Direttiva dwar is-Servizzi, b’mod partikolari l-kundizzjonijiet ta’ proporzjonalità u nondiskriminazzjoni, fatt li għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju.
(
1
)	Lingwa oriġinali: l-Ingliż.
(
2
)	Ara, notevolment, is-sentenza tad‑19 ta’ Diċembru 2019, Airbnb Ireland (C‑390/18, EU:C:2019:1112), dwar Airbnb; u s-sentenzi tal‑20 ta’ Diċembru 2017, Asociación Profesional Elite Taxi (C‑434/15, EU:C:2017:981), u tal‑10 ta’ April 2018, Uber France (C‑320/16, EU:C:2018:221), dwar Uber.
(
3
)	Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 2006 (ĠU 2006, L 376, p. 36).
(
4
)	L-Artikoli L. 631‑7 u L. 631‑7‑1 tal-Kodiċi tal-Kostruzzjoni u tal-Akkomodazzjoni.
(
5
)	Filwaqt li l-leġiżlazzjoni nazzjonali tistabbilixxi l-kundizzjoni ġenerali ta’ awtorizzazzjoni minn qabel sabiex tinkera akkomodazzjoni bl-għamara għal perijodu qasir ta’ żmien, ir-regoli muniċipali għandhom ilaħħmuhom skont ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu L. 631‑7‑1, tal-Kodiċi tal-Kostruzzjoni u tal-Akkomodazzjoni. Dan l-artikolu jagħti s-setgħa lill-kunsill muniċipali li jistabbilixxi l-kundizzjonijiet għall-għoti ta’ awtorizzazzjonijiet u għad-determinazzjoni tar-rekwiżiti ta’ imputazzjoni skont il-quartier (kwartier) u, fejn xieraq, skont l-arrondissement (distrett).
(
6
)	Ara wkoll il-punti 81 sa 85 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
7
)	Il-Gvern Franċiż innota fis-seduta, mingħajr ma ġie kkontestat minn xi parti oħra dwar dan il-punt, li l-kiri għal perijodu qasir ta’ żmien ta’ akkomodazzjoni bl-għamara kien bħala medja 1.8 darbiet iktar profittabbli mill-kiri għal perijodu twil ta’ żmien ta’ akkomodazzjoni bl-għamara.
(
8
)	Madankollu, huwa għandu valur interpretattiv. Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑23 ta’ Diċembru 2015, Hiebler (C‑293/14, EU:C:2015:843, punt 32).
(
9
)	“L-Istati Membri għandhom jiżguraw li r-regoli tad-Direttiva dwar is-Servizzi japplikaw għal varjetà wiesgħa ta’ attivitajiet, kemm jekk ipprovduta lil negozji jew lil konsumaturi […] [bħal] […] servizzi ta’ kiri […], eċċ.” Il-Kummissjoni Ewropea (Direttorat Ġenerali għas-Suq Intern u s-Servizzi), Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej, 2007, p. 10 [traduzzjoni mhux uffiċjali].
(
10
)	Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Szpunar fil-kawżi magħquda X u Visser (C‑360/15 u C‑31/16, EU:C:2017:397, punti 130 sa 139).
(
11
)	Ara, għal dan l-għan, is-sentenzi tat‑12 ta’ Lulju 2005, Alliance for Natural Health et (C‑154/04 u C‑155/04, EU:C:2005:449, punt 59), u tal‑21 ta’ Diċembru 2011, Ziolkowski u Szeja (C‑424/10 u C‑425/10, EU:C:2011:866, punti 42 u 43). Iżda ara, għal approċċ iktar ġeneruż għall-piż normattiv ta’ premessa, is-sentenza tal‑25 ta’ Lulju 2018, Confédération paysanne et (C‑528/16, EU:C:2018:583, punti 44 sa 46 u 51).
(
12
)	Min-naħa l-oħra, dan fil-fatt kien ikun approċċ ta’ abbozzar pjuttost singolari, minn tal-inqas, li kieku din il-lista kellha tiġi interpretata bħala lista ta’ eċċezzjonijiet (skont il-kategorija) għall-kamp ta’ applikazzjoni tad-direttiva, li magħhom jista’ jiġi miżjud liberament u mingħajr xi kriterji ġenerali u ta’ gwida fir-rigward tan-natura tagħhom.
(
13
)	Sentenza tat‑30 ta’ Jannar 2018, X u Visser (C‑360/15 u C‑31/16, EU:C:2018:44) (iktar ’il quddiem “Visser”).
(
14
)	Ibid., punt 124.
(
15
)	Ibid., punti 123 sa 124.
(
16
)	Apparti mill-ewwel sentenza tal-premessa 9, li wkoll tinsisti fuq l-aċċess għal, jew l-eżerċizzju ta’, attività ta’ servizz, ara l-Artikolu 4(6) u l-Artikolu 9(1) tad-Direttiva dwar is-Servizzi.
(
17
)	Dwar l-ostakoli ppreżentati mill-ekonomija peer-to-peer għal regolazzjoni legali b’mod ġenerali, ara, pereżempju, Conseil d’État, Puissance publique et plateformes numériques: accompagner l’ubérisation, Étude annuelle 2017, La Documentation Française, 2017.
(
18
)	Rigward b’mod partikolari sistemi ta’ awtorizzazzjoni skont id-dispożizzjonijiet tat-Trattati, ara, pereżempju, is-sentenzi tal‑24 ta’ Marzu 2011, Il-Kummissjoni vs Spanja (C‑400/08, EU:C:2011:172, punti 65 sa 70), u tat‑22 ta’ Ġunju 2017, Unibet International (C‑49/16, EU:C:2017:491, punt 33 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
19
)	Ara Visser, punt 115.
(
20
)	Sentenza tal‑1 ta’ Ottubru 2015, Trijber u Harmsen (C‑340/14 u C‑341/14, EU:C:2015:641), fejn tqies bħala ħaġa fatta li ż-żewġ settijiet ta’ regoli inkwistjoni kkostitwixxew skemi ta’ awtorizzazzjoni.
(
21
)	Ara s-sentenza tal‑14 ta’ Lulju 2016, Promoimpresa et (C‑458/14 u C‑67/15, EU:C:2016:558, punt 41).
(
22
)	Ara s-sentenza tas‑26 ta’ Settembru 2018, Van Gennip et (C‑137/17, EU:C:2018:771).
(
23
)	Ara s-sentenza tal‑4 ta’ Lulju 2019, Kirschstein (C‑393/17, EU:C:2019:563, punt 64).
(
24
)	Ara Visser, punti 119 sa 120.
(
25
)	Ara Visser, punt 110.
(
26
)	Iktar ’il fuq, punti 31 sa 35.
(
27
)	Għalhekk jirrifletti wkoll il-prinċipju ġenerali li sakemm mhux assolutament neċessarju, l-aċċess għall-provvista ta’ servizzi ma għandux jiġi suġġett għal xi skema ta’ awtorizzazzjoni (ara l-punt 67 iktar ’il fuq).
(
28
)	Uħud minn dawn il-kriterji wkoll issemmew mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-kuntest ta’ dispożizzjonijiet tad-dritt primarju dwar il-libertà li jiġu pprovduti servizzi u l-libertà ta’ stabbiliment. Ara, f’dan is-sens, pereżempju, is-sentenzi tat‑3 ta’ Ġunju 2010, Sporting Exchange (C‑203/08, EU:C:2010:307, punt 50 u l-ġurisprudenza ċċitata), u tat‑13 ta’ Frar 2014, Sokoll-Seebacher (C‑367/12, EU:C:2014:68, punt 27), fejn il-Qorti tal-Ġustizzja rrikjediet li skemi ta’ awtorizzazzjoni minn qabel ikunu bbażati fuq kriterji oġġettivi u nondiskriminatorji li jkunu mgħarrfa bil-quddiem lill-impriżi kkonċernati.
(
29
)	Kif inhu wkoll ikkonfermat mill-Manwal tal-Kummissjoni dwar l-Implimentazzjoni tad-Direttiva dwar is-Servizzi, f’p. 26: “Il-kriterji stabbiliti fl-Artikolu 10(2) għandhom japplikaw għal skemi ta’ awtorizzazzjoni li jirregolaw l-aċċess għal u l-eżerċizzju għal attivitajiet ta’ servizz fil-livelli kollha” [traduzzjoni mhux uffiċjali]. Enfasi miżjuda minni.
(
30
)	Ara, pereżempju, is-sentenzi tat‑22 ta’ Jannar 2013, Sky Österreich (C‑283/11, EU:C:2013:28, punt 42); tas‑17 ta’ Ottubru 2013, Schaible (C‑101/12, EU:C:2013:661, punt 25); u tal‑4 ta’ Mejju 2016, Pillbox 38 (C‑477/14, EU:C:2016:324, punt 155).
(
31
)	Ara s-sentenzi tat‑22 ta’ Jannar 2013, Sky Österreich (C‑283/11, EU:C:2013:28, punt 45 u l-ġurisprudenza ċċitata); tas‑17 ta’ Ottubru 2013, Schaible (C‑101/12, EU:C:2013:661, punt 28); u tal‑21 ta’ Diċembru 2016, AGET Iraklis (C‑201/15, EU:C:2016:972, punt 85).
(
32
)	Ara, pereżempju, is-sentenzi tat‑22 ta’ Jannar 2013, Sky Österreich (C‑283/11, EU:C:2013:28, punti 46 sa 48), u tal‑20 ta’ Diċembru 2017, Polkomtel (C‑277/16, EU:C:2017:989, punt 51).
(
33
)	Ara, pereżempju, is-sentenza tal‑21 ta’ Mejju 2019, Il‑Kummissjoni vs l‑Ungerija (Użufrutt fuq artijiet agrikoli) (C‑235/17, EU:C:2019:432, punt 68 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
34
)	Ara, pereżempju, is-sentenza tat‑13 ta’ Ġunju 2017, Florescu et (C‑258/14, EU:C:2017:448, punt 51 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
35
)	Ara, pereżempju, is-sentenzi tal‑15 ta’ Marzu 2017, Al Chodor (C‑528/15, EU:C:2017:213, punt 37); tat‑13 ta’ Ġunju 2017, Florescu et (C‑258/14, EU:C:2017:448, punt 49); u tat‑12 ta’ Frar 2019, TC (C‑492/18 PPU, EU:C:2019:108, punt 57).
(
36
)	Ara, pereżempju, il-Qorti EDB, 19 ta’ Diċembru 1989 Mellacher et vs L‑Awstrija, (CE:ECHR:1989:1219JUD001052283, punti 45, 48, 53 u 55), dwar tnaqqis tal-kera imposti mill-Istat fuq sidien għal għanijiet soċjali, li jwasslu għal deprivazzjoni ta’ parti mid-dħul tagħhom mill-proprjetà; il-Qorti EDB, 19 ta’ Ġunju 2006, Hutten-Czapska vs Il‑Polonja (CE:ECHR:2006:0619JUD003501497, punti 167, 224 u 225), konstatazzjoni ta’ sproporzjonalità fil-piż impost fuq sidien tal-art minn skema ta’ kiri kkontrollata mill-Istat, notevolment immirata sabiex tikkumbatti n-nuqqas ta’ flettijiet disponibbli għall-kiri b’livell ta’ kera affordabbli fil-Polonja; il-Qorti EDB, 26 ta’ Settembru 2006, Fleri Soler u Camilleri vs Malta, (CE:ECHR:2006:0926JUD003534905, punti 60, 68 u 75), dwar miżura tal-Istat li tissuġġetta l-proprjetà tal-applikant għal kera kontinwata; il-Qorti EDB, 12 ta’ Ġunju 2012, Lindheim et vs In‑Norveġja. (CE:ECHR:2012:0612JUD001322108, §§ 134 sa 135), konstatazzjoni ta’ piż soċjali u finanzjarju sproporzjonat fuq sid il-kera minħabba l-fatt li l-inkwilini setgħu jitolbu estensjoni indefinita tal-kuntratti tal-kera tal-art b’kundizzjonijiet mhux mibdula minflok fidi.
(
37
)	Jista’ jitfakkar li l-Gvern Franċiż issuġġerixxa fis-seduta li kiri bl-għamara għal perijodu qasir ta’ żmien kien b’mod sinjifikattiv iktar profittabbli minn kiri għal perijodu twil ta’ żmien (ara iktar ’il fuq, nota ta’ qiegħ il-paġna 7).
(
38
)	Ara, pereżempju, is-sentenzi tat‑23 ta’ Settembru 2003, Ospelt u Schlössle Weissenberg (C‑452/01, EU:C:2003:493, punt 39), fejn il-Qorti tal-Ġustizzja notevolment iddeċidiet li l-inkoraġġiment għall-użu raġonevoli tal-art disponibbli bir-reżistenza kontra l-pressjoni fuq l-art huwa għan soċjali validu, u tal‑1 ta’ Ottubru 2009, Woningstichting Sint Servatius (C‑567/07, EU:C:2009:593, punti 29 sa 30 u l-ġurisprudenza ċċitata), fejn il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li regoli nazzjonali jistgħu jirrestrinġu moviment ħieles fl-interess ta’ għanijiet intiżi sabiex jirreżistu pressjoni fuq l-art jew li jżommu, bħala miżura ta’ ppjanar urbana jew rurali, popolazzjoni permanenti fiż-żoni rurali.
(
39
)	Ara, pereżempju, is-sentenza tat‑8 ta’ Mejju 2013, Libert et (C‑197/11 u C‑203/11, EU:C:2013:288, punti 49 sa 52).
(
40
)	Ara Visser, punti 134 sa 135.
(
41
)	Ara s-sentenza tal‑1 ta’ Ottubru 2009, Woningstichting Sint Servatius (C‑567/07, EU:C:2009:593, punt 30), relatata mar-rekwiżit ta’ awtorizzazzjoni minn qabel għal investiment fi proġett ta’ kostruzzjoni. Ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑15 ta’ Ottubru 2009, Busley u Cibrian (C‑35/08, EU:C:2009:625, punt 32).
(
42
)	Ara, reċentement pereżempju, is-sentenza tas‑7 ta’ Novembru 2018, Il‑Kummissjoni vs L‑Ungerija (C‑171/17, EU:C:2018:881, punt 80).
(
43
)	Għalhekk bejn fornituri ta’ servizzi nazzjonali u barranin. Ara, pereżempju, is-sentenza tal‑20 ta’ Frar 2001, Analir et (C‑205/99, EU:C:2001:107, punt 25 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
44
)	L-ewwel paragrafu tal-Artikolu L. 631‑7, tal-Kodiċi tal-Kostruzzjoni u tal-Akkomodazzjoni. Filwaqt li l-kisba ta’ awtorizzazzjoni hija obbligu f’dawn l-ibliet, jidher li l-leġiżlazzjoni ma tipprekludix bliet iżgħar milli jadottaw skema ta’ awtorizzazzjoni jekk il-karatteristiċi tas-suq tal-akkomodazzjoni tagħhom jeħtieġu dan.
(
45
)	Il-ħames paragrafu tal-Artikolu L. 631‑7‑1‑A, tal-Kodiċi tal-Kostruzzjoni u tal-Akkomodazzjoni. Sabiex tiġi kkaratterizzata bħala r-residenza prinċipali ta’ sid il-kera, ir-residenza għandha tkun okkupata għal mill-inqas tmien xhur fis-sena, ħlief għal obbligi professjonali, raġunijiet ta’ saħħa jew force majeure, minn sid il-kera jew il-konjuġi tiegħu/tagħha jew minn dipendenti.
(
46
)	Ara l-eżempji pprovduti f’punt 68 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
47
)	Iktar ’il fuq, punti 92 sa 95.
(
48
)	Ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu L. 631‑7‑1, tal-Kodiċi tal-Kostruzzjoni u tal-Akkomodazzjoni.
(
49
)	Ara, pereżempju, is-sentenza tal‑4 ta’ Lulju 2019, Kirschstein (C‑393/17, EU:C:2019:563, punti 66 sa 82).
(
50
)	Ara, pereżempju, is-sentenza tas‑26 ta’ Settembru 2018, Van Gennip et (C‑137/17, EU:C:2018:771, punti 79 sa 81 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
51
)	Iktar ’il fuq, punt 113 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
52
)	F’dan ix-xenarju improbabbli, minkejja li fil-fatt jista’ jiġi ssuġġerit, pjuttost b’mod ċiniku, li din il-kundizzjoni hija fil-fatt proporzjonata għal dak l-għan speċifiku, din l-affermazzjoni probabbilment tikkawża valanga ta’ domandi ulterjuri.
(
53
)	Wieħed jista’ jżid, fejn ma hemmx rekwiżiti raġonevoli ta’ kapital jew ta’ pussess ta’ proprjetà inerenti fin-natura tas-servizz li għandu jiġi awtorizzat. Hemm naturalment tipi oħra ta’ attivitajiet ta’ servizz li għalihom ir-rekwiżiti tal-kapital, status jew pussess ta’ proprjetà jkunu kompletament xierqa.
(
54
)	Iktar ’il fuq, punti 92 sa 95.
(
55
)	Ara l-Artikolu 10(2) flimkien mal-Artikolu 10(7).
(
56
)	Minkejja li ma kinitx kompletament ċara jekk hux taħt it-titolu ta’ proporzjonalità, jew pjuttost taħt it-titolu ta’ ċarezza u nuqqas ta’ ambigwità ta’ tali leġiżlazzjoni lokali.
(
57
)	Is-sitt paragrafu tal-Artikolu L. 631‑7‑1, tal-Kodiċi tal-Kostruzzjoni u tal-Akkomodazzjoni.
(
58
)	Ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu L. 631‑7‑1, tal-Kodiċi tal-Kostruzzjoni u tal-Akkomodazzjoni.
(
59
)	Ara wkoll, f’dan is-sens, il-Manwal tal-Kummissjoni dwar l-Implimentazzjoni tad-Direttiva dwar is-Servizzi, p. 25.
(
60
)	Fis-seduta, l-appellanti ssuġġerew li “perijodi qosra ta’ żmien” ġew iddefiniti b’modi differenti minn bliet Franċiżi, apparentament ivarjaw minn tliet jew tmien xhur konsekuttivi sa kważi sena.