Zaken T‑295/23 en T‑1176/23
WU tegen Agentschap van de Europese Unie voor justitiële samenwerking in strafzaken
Arrest van het Gerecht (Negende kamer) van 15 oktober 2025 (Uittreksels)
„ Openbare dienst – Tijdelijk functionarissen – Administratief onderzoek – Artikel 12 bis van het Statuut – Psychisch geweld – Verzoek om bijstand – Afwijzing van het verzoek – Artikel 24 van het Statuut – Zorgvuldigheidsplicht – Aansprakelijkheid ”
1.      Ambtenaren – Bijstandsverplichting van de administratie – Omvang – Verplichting voor de administratie om klachten op het gebied van psychisch geweld te onderzoeken – Vereisten van zorg en spoed – Verplichting om de verzoeker op de hoogte te stellen van het aan zijn verzoek gegeven gevolg
(Ambtenarenstatuut, art. 12 bis en art. 24)
(zie punten 37‑42)
2.      Ambtenaren – Psychisch geweld – Begrip – Algemeen onderzoek van verschillende gebeurtenissen
(Ambtenarenstatuut, art. 12 bis)
(zie punt 44)
3.      Ambtenaren – Bijstandsverplichting van de administratie – Omvang – Verplichting voor de administratie om klachten op het gebied van psychisch geweld te onderzoeken – Vereisten van zorg en spoed – Aanwijzing van externe onderzoekers zonder beslissingsbevoegdheden om een advies uit te brengen over de aansprakelijkheid van de vermeende dader – Ontoelaatbaarheid
(Ambtenarenstatuut, art. 12 bis en art. 24)
(zie punt 47)
4.      Ambtenaren – Bijstandsverplichting van de administratie – Omvang – Verplichting voor de administratie om klachten op het gebied van psychisch geweld te onderzoeken – Vereisten van zorg en spoed – Opsplitsing van de klacht in onderdelen, die respectievelijk aan verschillende autoriteiten zijn opgedragen voor het onderzoek van de beschuldigingen – Geen algemene beoordeling van de verweten feiten – Ontoelaatbaarheid – Gevolgen – Nietigverklaring
(Ambtenarenstatuut, art. 12 bis en art. 24)
(zie punten 48‑54)
5.      Ambtenaren – Niet-contractuele aansprakelijkheid van de instellingen – Voorwaarden – Onrechtmatigheid – Begrip – Toepassing bij statutaire geschillen – Criteria
(Art. 268, 270 en 340, tweede alinea, VWEU; Ambtenarenstatuut, art. 90 en 91)
(zie punten 60‑63)
6.      Ambtenaren – Niet-contractuele aansprakelijkheid van de instellingen – Voorwaarden – Onrechtmatigheid – Factoren die in aanmerking moeten worden genomen – Omvang van de beoordelingsmarge van de administratie
(Art. 270 VWEU)
(zie punt 64)
7.      Ambtenaren – Bijstandsverplichting van de administratie – Omvang – Verplichting voor de administratie om klachten op het gebied van psychisch geweld te onderzoeken – Inachtneming van een redelijke termijn – Omvang
(Ambtenarenstatuut, art. 12 bis en art. 24)
(zie punten 70‑77)
8.      Ambtenaren – Bijstandsverplichting van de administratie – Omvang – Verplichting voor de administratie om klachten op het gebied van psychisch geweld te onderzoeken – Geheimhoudingsplicht – Omvang
(Ambtenarenstatuut, art. 12 bis en art. 24)
(zie punten 82, 85, 86, 88)
Samenvatting
Het Gerecht wijst de beroepen toe die een tijdelijk functionaris van het Agentschap van de Europese Unie voor justitiële samenwerking in strafzaken (Eurojust) had ingesteld tegen twee besluiten tot afwijzing van zijn verzoek om bijstand, en verduidelijkt wat de zorgvuldigheidsplicht die op de administratie rust bij de uitoefening van haar bijstandsplicht krachtens artikel 24 van het Statuut van de ambtenaren van de Europese Unie (hierna: „Statuut”), inhoudt.
In mei 2021 heeft verzoeker op grond van artikel 24 van het Statuut een verzoek om bijstand ingediend wegens herhaaldelijk psychisch geweld door tien personeelsleden van Eurojust, welk geweld evenwel steeds zijn oorsprong vond in de gedragingen van de administratief directeur van dat agentschap. Die administratief directeur oefent ten aanzien van het personeel van Eurojust de bevoegdheden uit die zijn verleend aan het tot aanstelling bevoegde gezag (hierna: „TABG”) en het tot het aangaan van overeenkomsten bevoegde gezag (hierna: „TAOBG”). Op verzoek van verzoeker heeft de administratief directeur zich teruggetrokken uit de procedure voor de behandeling van het verzoek om bijstand.
Naar aanleiding van deze terugtrekking heeft Eurojust de behandeling van het verzoek om bijstand in twee onderdelen opgesplitst en de TAOBG-bevoegdheden aan twee verschillende organen toevertrouwd. Het college van Eurojust, dat werd aangewezen om kennis te nemen van de beschuldigingen tegen de administratief directeur (hierna: „onderdeel 1”), heeft zijn TAOBG-bevoegdheden gedelegeerd aan drie van de nationale leden waaruit dit college is samengesteld. Daarnaast werd de raad van bestuur van Eurojust aangewezen om kennis te nemen van de beschuldigingen tegen de negen andere personeelsleden (hierna: „onderdeel 2”).
In juni 2021 hebben de gedelegeerde nationale leden en de raad van bestuur een administratief onderzoek ingesteld naar respectievelijk bovengenoemde onderdelen 1 en 2, waarvan zij de uitvoering aan externe onderzoekers hebben toevertrouwd. Op basis van het door die onderzoekers opgestelde onderzoeksrapport hebben het college en de raad van bestuur voor hun respectieve onderdeel besloten dit onderzoek zonder gevolg af te sluiten. Vervolgens hebben zij de twee klachten die verzoeker tegen deze besluiten had ingediend, afgewezen.
Met zijn twee beroepen bij het Gerecht vordert verzoeker nietigverklaring van de besluiten tot afwijzing van de klachten en vergoeding van de schade die hij stelt te hebben geleden.
Beoordeling door het Gerecht
Het Gerecht herinnert er om te beginnen aan dat artikel 24 de instellingen, organen en instanties van de Unie verplicht om bijstand te verlenen om de ambtenaren van de Unie te beschermen tegen aanvallen en slechte behandeling niet alleen door derden maar ook door andere ambtenaren of personeelsleden van de Unie, ongeacht hun hiërarchische positie, of door leden van een instelling. Wanneer psychisch geweld is aangevoerd, brengt deze bijstandsplicht voor de administratie met name de plicht mee om het verzoek om bijstand waarin wordt gesteld dat er sprake is van psychisch geweld serieus, snel en vertrouwelijk te onderzoeken en de verzoeker op de hoogte te stellen van het gevolg dat zij aan zijn klacht wil geven.
Voorts omvat het in artikel 41 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie verankerde recht op behoorlijk bestuur een zorgvuldigheidsplicht voor de administratie van de Unie, die zorgvuldig en omzichtig moet handelen.
Het Gerecht merkt in dat verband op dat psychisch geweld een proces vormt dat voortduurt, zodat het per definitie het gevolg kan zijn van een geheel van verschillende gedragingen die op zichzelf genomen niet noodzakelijkerwijs psychisch geweld zouden vormen, maar die, algemeen en in de context van de feiten beschouwd, ook wegens hun opeenstapeling in de tijd, als zodanig kunnen worden beschouwd. Dergelijke feiten moeten derhalve zowel afzonderlijk als tezamen, als onderdelen van een algemene werkomgeving, worden beoordeeld.
In het licht van die overwegingen stelt het Gerecht vast dat de raad van bestuur in casu de externe onderzoekers heeft gevraagd om alleen de in onderdeel 2 aan de orde zijnde feiten, en niet alle in het verzoek om bijstand aangevoerde feiten te onderzoeken. Pas later hebben de gedelegeerde nationale leden van het college de aanvankelijk aan de externe onderzoekers toevertrouwde opdracht uitgebreid tot de in onderdeel 1 aan de orde zijnde feiten.
Ten eerste volstaat het opstellen van één enkel onderzoeksrapport door externe onderzoekers, zelfs in de veronderstelling dat zij onpartijdig zijn, echter niet om aan alle vereisten te voldoen die op grond van de bijstandsplicht op Eurojust rusten. Deze onderzoekers hadden immers niet de bevoegdheden van het TABG of het TAOBG en waren uitsluitend bevoegd om een onderzoeksrapport op te stellen en, in voorkomend geval, een advies uit te brengen over de aansprakelijkheid van de personen op wie het onderzoek betrekking had.
Aangezien het in het verzoek om bijstand aangevoerde psychische geweld mogelijk werd gepleegd door meerdere personen die functies uitoefenden binnen Eurojust en die op gecoördineerde wijze of op zijn minst gelijktijdig hebben gehandeld, voldoet, ten tweede, het onderzoek van een deel van de beschuldigingen door één TAOBG en van de overige beschuldigingen door een ander TAOBG niet aan de verplichting van de administratie om alle relevante gegevens van het aan haar voorgelegde geval zorgvuldig en omzichtig te onderzoeken. Een dergelijk onderzoek kan immers in de weg staan aan een algemene en contextuele beoordeling van het samenstel van de feiten waarvan wordt gesteld dat zij kenmerkend zijn voor het bestaan van het aangevoerde psychische geweld en kan bij de beoordeling van deze feiten voorbijgaan aan eventuele interacties tussen de personen aan wie deze feiten worden toegeschreven en tussen de gedragingen waarvan zij worden beschuldigd.
Het Gerecht is van oordeel dat Eurojust in casu, door het verzoek om bijstand op te splitsen in twee onderdelen, waarvan de behandeling werd toevertrouwd aan twee afzonderlijke TAOBG’s, zonder dat deze alle in dat verzoek aangevoerde feiten algemeen en in hun context konden beoordelen, niet heeft voldaan aan de zorgvuldigheidsplicht die inherent is aan het beginsel van behoorlijk bestuur, in het licht waarvan dit agentschap zijn bijstandsplicht krachtens artikel 24 van het Statuut moet vervullen.
Wat de gevolgen betreft van de onregelmatigheden in de procedure en van de niet-naleving van het beginsel van behoorlijk bestuur voor de wettigheid van de bestreden besluiten, merkt het Gerecht op dat de interacties tussen de verschillende betrokkenen en tussen alle gestelde feiten een essentieel element vormden dat aan het verzoek om bijstand ten grondslag lag. Door dat verzoek op te splitsen in twee onderdelen die aan twee afzonderlijke TAOBG’s werden opgedragen, heeft Eurojust het bevoegde TAOBG niet de mogelijkheid geboden om de eventuele interacties tussen de administratief directeur en de andere personen op wie het verzoek om bijstand betrekking had, te onderzoeken.
Derhalve kan niet worden uitgesloten dat zonder de schending van de zorgvuldigheidsplicht de inhoud van het op regelmatige wijze door het bevoegde TAOBG vastgestelde besluit anders had kunnen zijn en tot de erkenning had kunnen leiden dat er sprake was van psychisch geweld. Het Gerecht verklaart de bestreden besluiten dan ook nietig en verwerpt de beroepen voor het overige.