61966C0024(01)
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
GERHARD REISCHL
της 29ης Νοεμβρίου 1973 (
*1
)
Κύριε Πρόεδρε,
Κύριοι δικαστές,
Η Gesellschaft für Getreidehandel mbH, με έδρα το Ντίσελντορφ (πρώην Gesellschaft für Getreidehandel AG), κατέθεσε στις 31 Αυγούστου 1973 αίτηση ερμηνείας αποφάσεως κατά το άρθρο 40 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της ΕΟΚ.
Σύμφωνα με την αίτηση αυτή ζητείται η ερμηνεία της απόφασης της 14ης Ιουλίου 1967 στις υποθέσεις 5/66, 7/66 και 13 έως 24/66 (εταιρεία Kampfmeyer και 13 άλλοι προσφεύγοντες κατά Επιτροπής της ΕΟΚ — SLG 1967, σ. 332) ως προς «την έκταση του δεδικασμένου της» και ιδίως να διευκρινιστεί:
1)
«αν η διαπίστωση της απόφασης αυτής, καθώς και της απόφασης της 1.7.1965 (συνεκδικασθείσες υποθέσεις 106/63 και 107/63) ότι δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις για τα μέτρα διασφαλίσεως που θεσπίστηκαν από την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και εγκρίθηκαν από την Επιτροπή με την απόφαση της 3.10.1973,
2)
αν οι αρχές, τις οποίες έθεσε το Δικαστήριο ως προς το μέτρο της επιμέλειας που πρέπει να καταβάλλουν η Επιτροπή και οι κυβερνήσεις των κρατών μελών κατά τη θέσπιση μέτρων διασφαλίσεως κατά το άρθρο 22 του κανονισμού 19 του Συμβουλίου, έχουν δεσμευτική ισχύ για τα γερμανικά εθνικά δικαστήρια επί αγωγών αποζημιώσεως που ασκούνται βάσει των αυτών πραγματικών περιστατικών από την αιτούσα κατά των εθνικών αρχών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας που είναι επιφορτισμένες με την οργάνωση της αγοράς».
Επί της αιτήσεως αυτής η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων διατύπωσε ορισμένες επιφυλάξεις, κυρίως επί του παραδεκτού.
Ανεξάρτητα από το ιστορικό, το οποίο, όπως και το περιεχόμενο της απόφασης της 14ης Ιουλίου 1967, είναι γνωστό από την προηγούμενη αυτή υπόθεση και από τις προτάσεις που ανταλλάχτηκαν στην παρούσα υπόθεση, θέλω να παρατηρήσω τα ακόλουθα επί των επιφυλάξεων αυτών:
1.
Δεν χρειάζεται να επεκταθώ στην παρατήρηση της Επιτροπής ότι στην αίτηση ερμηνείας αναφέρεται και η απόφαση της 1ης Ιουλίου 1965 στις υποθέσεις 106/63 και 107/63 (εταιρία Alfred Töpfer KG και εταιρία Getreide-Import-Gesellschaft κατά Επιτροπής της ΕΟΚ, SLG 1965, σ. 548), ότι στην υπόθεση αυτή δεν συμμετείχε η αιτούσα (αντίθετα από ό, τι στις υποθέσεις 5/66, 7/66 και 13/66 έως 24/66) και ότι συνεπώς η αίτηση είναι απαράδεκτη καθόσον αναφέρεται στις υποθέσεις 106/63 και 107/63. Η αιτούσα εξήγησε πράγματι κατά την προφορική διαδικασία ότι ζητεί ερμηνεία μόνον της αποφάσεως στις υποθέσεις 5/66_7/66 και 13/66 έως 24/66 έθιξε την απόφαση στις υποθέσεις 106/63 και 107/63 μόνον επειδή το Δικαστήριο τις αναφέρει στην απόφαση της 14ης Ιουλίου 1967.
2.
Η Επιτροπή αμφισβητεί ακόμη ότι τηρήθηκε επαρκώς η προϋπόθεση που τίθεται από το άρθρο 102, πρώτη παράγραφος, κατά την οποία η αίτηση ερμηνείας πρέπει να ορίζει τα χωρία της αποφάσεως, της οποίας ζητείται η ερμηνεία.
Η άποψη πάντως αυτή μου φαίνεται τυπολατρική. Συνάγεται σαφώς από το σύνολο του περιεχομένου της αιτήσεως ερμηνείας ποια χωρία της αποφάσεως 5/66_7/66, 13/66 έως 24/66 πρέπει να ερμηνευθούν. Πρόκειται για τις τρεις πρώτες παραγράφους του μέρους της αποφάσεως που είναι τυπωμένο στη σελίδα 354 του τόμου XIII της γερμανικής εκδόσεως της συλλογής της νομολογίας. Αυτό εξάλλου επιβεβαιώθηκε επίσης κατά την προφορική διαδικασία.
Επομένως, από το άρθρο 102 του κανονισμού διαδικασίας δεν συνάγονται συνέπειες σε βάρος της αιτούσας.
3.
Το βασικό πρόβλημα στην παρούσα υπόθεση συνίσταται στο να προσδιοριστούν τα όρια της διαδικασίας που έχει ως αντικείμενο την ερμηνεία αποφάσεως κατά το άρθρο 40 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της ΕΟΚ. Επιδιώκεται με τη διαδικασία αυτή διευκρίνιση των όσων έκρινε το Δικαστήριο όταν αποφάνθηκε επί συγκεκριμένης περιπτώσεως, τι ακριβώς εννοούσε επί μιας υποθέσεως ή μπορεί και να ζητηθεί να διαπιστωθεί για ποιον άλλο, εκτός από τους διαδίκους της υποθέσεως, έχουν σημασία οι σκέψεις του Δικαστηρίου, σε ποιους εκτείνεται το δεδικασμένο της απόφασης και του αιτιολογικού της;
Σύμφωνα με τις ρητές επεξηγήσεις της αιτούσας κατά την προφορική διαδικασία τίθεται στην πραγματικότητα μόνο το τελευταίο προαναφερθέν πρόβλημα. Οι διαπιστώσεις του Δικαστηρίου που περιέχονται στην απόφαση της 14ης Ιουλίου 1967 σχετικά με την εσφαλμένη εφαρμογή του άρθρου 22 του κανονισμού 19 (έλλειψη προϋποθέσεων για θέσπιση μέτρων διασφαλίσεως) και την ύπαρξη υπηρεσιακού πταίσματος της Επιτροπής σχετικά με τη θέσπιση μέτρων διασφαλίσεως δεν αφήνουν, όπως τόνισε η αιτούσα, καμιά αμφιβολία ως προς τη σημασία που έχουν για τις αιτήσεις, επί των οποίων έπρεπε να αποφανθεί το Δικαστήριο. Κατά την άποψη της αιτούσας, το πρόβλημα είναι, αν δεσμεύουν και το εθνικό δικαστήριο, ενώπιον του οποίου εκκρεμεί αγωγή αποζημιώσεως βάσει των αυτών πραγματικών περιστατικών κατά της Ομοσπονδιακής Κυβερνήσεως. Πρέπει συνεπώς να εξεταστεί, αν μπορεί να κινηθεί διαδικασία κατά το άρθρο 40 του Οργανισμού του Δικαστηρίου ΕΟΚ και προκειμένου να προσδιοριστεί υπ' αυτή την έννοια η «έκταση» του δεδικασμένου μιας αποφάσεως.
Είμαι πολύ επιφυλακτικός στο να δεχτώ αυτή την άποψη ως προς την έννοια και το σκοπό της διαδικασίας ερμηνείας αποφάσεως.
Αν κάνουμε έναν παραλληλισμό με την ερμηνεία νόμου, κατά την οποία αναζητείται η βούληση του νομοθέτη, τότε μπορούμε να σκεφτούμε ότι η ερμηνεία αποφάσεως αποβλέπει σε διευκρίνιση του τι ήθελε να πει το Δικαστήριο επί ορισμένης υποθέσεως. Από τη σκοπιά αυτή, χωρίς αμφιβολία, δεν μπορεί να γίνει λόγος για ερμηνεία αποφάσεως, όταν πρέπει να προσδιοριστούν τα όρια του δεδικασμένου. Αυτό δεν βρίσκεται στη διάθεση του Δικαστηρίου, δεν υπάρχουν σχετικές διαπιστώσεις σε απόφαση. Η έκταση των εννόμων αποτελεσμάτων μιας αποφάσεως συνάγεται, αντίθετα, από την ερμηνεία του κοινοτικού δικαίου, στην οποία προβαίνει το Δικαστήριο, και με την οποία ρυθμίζεται — ρητά ή σιωπηρά — το θέμα. Τέτοια διευκρίνιση πρέπει λογικά να ζητηθεί με τη διαδικασία του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, δυνάμει δηλαδή διατάξεως, η οποία έχει ως αντικείμενο τις δραστηριότητες του Δικαστηρίου και κατά την οποία — όπως κατέστη σαφές από άλλες υποθέσεις — αντιμετωπίζονται ζητήματα εκτάσεως ισχύος του κοινοτικού δικαίου.
Νομίζω άλλωστε ότι προς αυτή την κατεύθυνση έχει αποκρυσταλλωθεί και η νομολογία του Δικαστηρίου μετά τις προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Roemer επί της υποθέσεως 70/63α (Ανωτάτη Αρχή ΕΚΑΧ κατά Umberto Colloti και Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, SLG 1965, σ. 373). Αναφέρω σχετικά από την απόφαση 70/63α (SLG 1965, σ. 380) την παράγραφο όπου αναγράφεται ότι: «Δυνάμει αυτής της διατάξεως» (δηλαδή του άρθρου 40) «είναι παραδεκτές μόνο οι αιτήσεις ερμηνείας, οι οποίες θεμελιώνονται όχι στις διαφορές απόψεων για τα ενδεχόμενα αποτελέσματα της υπό ερμηνεία αποφάσεως για άλλες περιπτώσεις εκτός από εκείνες που κρίθηκαν με αυτή, αλλά στο ασαφές και το διφορούμενο που αφορούν την έννοια και την έκταση της αποφάσεως ως προς την κρίση του Δικαστηρίου επί της προκειμένης περιπτώσεως».
Κατά τη γνώμη μου πρέπει να εμμείνουμε στη νομολογία αυτή. Δεν μπορεί σ' αυτό να αντιταχθεί ούτε ότι με τον τρόπο αυτό καθίσταται κενός περιεχομένου ο όρος «έκταση» του άρθρου 40 του Οργανισμού του Δικαστηρίου. Έχει πράγματι σαφές νόημα και κατά τη στενή ερμηνεία — που υποστηρίζω — της εν λόγω διατάξεως. Μπορεί κανείς να σκεφτεί μόνο υποθέσεις με περισσότερους προσφεύγοντες ή καθών ή όπου αμφισβητούνται πολλές διατάξεις και δεν είναι σαφές από την απόφαση σε ποιους από τους διαδίκους ή σε ποιες από τις πραγματευόμενες διατάξεις αναφέρονται ορισμένες από τις κρίσεις του Δικαστηρίου. Μπορεί ακόμη να σκεφτεί κανείς υποθέσεις με πολλά επίδικα ζητήματα, τα οποία δεν μπορούν να επιλυθούν όλα συγχρόνως και οριστικά, οπότε και καθίσταται προβληματικός ο προσδιορισμός της εκτάσεως των αποτελεσμάτων μιας προδικαστικής αποφάσεως. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις έχει ασφαλώς νόημα να ερωτάται, ποια είναι η «έκταση» των αποτελεσμάτων μιας αποφάσεως, στα πλαίσια της διαδικασίας ερμηνείας, όπως εγώ την αντιλαμβάνομαι. Απ' αυτό καθίσταται σαφές ότι σε καμιά περίπτωση δεν είναι υποχρεωτικό να συσχετιστεί ο όρος «έκταση» με τα εξωτερικά αποτελέσματα μιας αποφάσεως, δικαιολογώντας έτσι το ερώτημα, αν μία απόφαση μπορεί να παράγει αποτελέσματα πέρα από τους διαδίκους της υποθέσεως.
Όλα αυτά με οδηγούν στη διαπίστωση ότι η αίτηση ερμηνείας της Gesellschaft für Getreidehandel δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 40, ακριβώς επειδή έχει ως μόνο αντικείμενο τα αποτελέσματα που ανέφερα τελευταία και επομένως πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη.
4.
Η πρότασή μου είναι επομένως σαφής. Καθιστά συγχρόνως περιττή την εξέταση του περιεχομένου του υποβληθείσας αίτησης. Αν κάποια εθνική διαδικασία εξαρτάται από αυτό, τότε πρέπει το αρμόδιο εθνικό δικαστήριο να ζητήσει μόνο του αντίστοιχη διευκρίνιση από το Δικαστήριο βάσει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ.
(
*1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γερμανική.