62023CJ0351_RES
Sprawa C-351/23
GR REAL s. r. o.
przeciwko
POiRT
(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Krajský súd v Prešove)
Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 24 czerwca 2025 r.
Odesłanie prejudycjalne – Ochrona konsumentów – Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich – Dyrektywa 93/13/EWG – Artykuł 6 ust. 1 – Artykuł 7 ust. 1 – Umowa kredytu konsumenckiego – Umowa zabezpieczona prawem zastawniczym ustanowionym na nieruchomości stanowiącej dom rodzinny konsumenta – Przedterminowa wymagalność – Sprzedaż w drodze licytacji pozasądowej owej nieruchomości – Przepisy krajowe umożliwiające dokonanie tej sprzedaży bez uprzedniego sprawdzenia przez sąd danej wierzytelności – Podstawy nieważności wspomnianej sprzedaży nieobejmujące istnienia nieuczciwych warunków – Skuteczność ochrony przyznanej konsumentom – Artykuły 7 i 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej
Ochrona konsumentów – Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich – Dyrektywa 93/13 – Zakres stosowania – Postępowanie sądowe wszczęte przez spółkę, której udzielono przybicia w odniesieniu do nieruchomości stanowiącej dom rodzinny konsumenta, sprzedanej w ramach pozasądowej egzekucji z hipoteki ustanowionej na tej nieruchomości przez tego konsumenta, zmierzające do dokonania jego eksmisji – Powództwo wzajemne wniesione przez konsumenta w ramach tego postępowania zmierzające do zakwestionowania zgodności z prawem przeniesienia własności tego domu rodzinnego – Włączenie – Przesłanki
(dyrektywa Rady 93/13, art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1)
(zob. pkt 63–74, 77, 79–83; pkt 1 sentencji)
Ochrona konsumentów – Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich – Dyrektywa 93/13 – Środki mające na celu zaniechanie stosowania nieuczciwych warunków umownych – Przepisy krajowe zezwalające na to, by pozasądowa egzekucja z hipoteki ustanowionej przez konsumenta na nieruchomości stanowiącej jego dom rodzinny była kontynuowana pomimo złożonego wniosku o zastosowanie środka tymczasowego oraz pomimo występowania spójnych poszlak co do ewentualnego istnienia potencjalnie nieuczciwego warunku w umowie leżącej u podstaw tej egzekucji – Przepisy niepozwalające na uzyskanie na drodze sądowej stwierdzenia nieważności tej egzekucji ze względu na istnienie tego rodzaju warunku w tej umowie – Niedopuszczalność
(dyrektywa Rady 93/13, art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1)
(zob. pkt 88–105; pkt 2 sentencji)
Streszczenie
Trybunał, do którego Krajský súd v Prešove (sąd okręgowy w Preszowie, Słowacja) zwrócił się z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, orzekł w składzie wielkiej izby w przedmiocie ochrony przyznanej konsumentom przez dyrektywę 93/13 (
1
) w związku z prawami podstawowymi do mieszkania i skutecznej ochrony sądowej (
2
), w ramach sporu między dwoma konsumentami a podmiotem, któremu udzielono przybicia w odniesieniu do domu rodzinnego tych konsumentów, dotyczącego, po pierwsze, eksmisji tych konsumentów z tego domu w następstwie nabycia go przez podmiot, któremu udzielono przybicia, a po drugie, powództwa wzajemnego, w którym wspomniani konsumenci zakwestionowali zgodność z prawem przeniesienia własności tej nieruchomości. Trybunał zbadał również warunki, w jakich powinno się kontynuować pozasądowe postępowanie egzekucyjne z tytułu zabezpieczenia hipotecznego, po jego wszczęciu, w celu zapewnienia poszanowania tych praw podstawowych oraz wymogów przewidzianych w dyrektywie 93/13.
W dniu 7 kwietnia 2011 r. PO i RT, pozwani, zawarli ze słowacką instytucją kredytową (zwaną dalej „bankiem”) umowę kredytu na kwotę 63000 EUR, spłacaną w ratach miesięcznych. Ostateczny termin spłaty tego kredytu został ustalony na dzień 20 stycznia 2030 r. Klauzula zawarta w ogólnych warunkach umownych stosowanych przez bank przewidywała przedterminową wymagalność w przypadku opóźnienia w płatnościach. Umowa kredytu przewidywała zabezpieczenie hipoteczne, którego przedmiotem był dom rodzinny pozwanych.
W dniu 3 listopada 2016 r., ze względu na opóźnienie pozwanych w zapłacie rat, bank stwierdził przedterminową wymagalność i wezwał pozwanych do zapłaty całej pozostałej kwoty należnej z tytułu tej umowy kredytu. Złożył on również wniosek o wszczęcie egzekucji z hipoteki w drodze pozasądowej licytacji tej nieruchomości.
W dniu 21 kwietnia 2017 r. pozwani wnieśli do Okresný súd Prešov (sądu rejonowego w Preszowie, Słowacja) powództwo o nakazanie bankowi powstrzymania się od wykonania tego zabezpieczenia oraz, tytułem środka tymczasowego, o zawieszenie jego wykonania do czasu ostatecznego zakończenia postępowania co do istoty sprawy.
W dniu 25 kwietnia 2017 r. odbyła się pierwsza sesja licytacji, w której nikt nie złożył oferty.
Postanowieniem z dnia 26 maja 2017 r. sąd rejonowy w Preszowie oddalił wniosek pozwanych o zastosowanie środka tymczasowego. Pozwani odwołali się od tego postanowienia do sądu okręgowego w Preszowie. W dniu 18 lipca 2017 r., zanim sąd ten mógł wydać orzeczenie, wskazana nieruchomość została nabyta, w ramach drugiej sesji licytacji, przez powódkę, spółkę GR REAL, działającą w szczególności w sektorze kredytowym, zarządzania nieruchomościami i ich utrzymania. Sprzedaż ta miała miejsce, mimo że PO sprzeciwił się egzekucji z hipoteki, o której mowa, ze względu na to, że postępowanie sądowe mające na celu zapobieżenie tej egzekucji było w toku, i że zarówno organizator licytacji, jak i podmiot, któremu udzielono przybicia, zostali poinformowani o toczącym się sądowym postępowaniu odwoławczym dotyczącym egzekucji.
W dniu 9 sierpnia 2017 r. sąd okręgowy w Preszowie uchylił postanowienie z dnia 26 maja 2017 r. i zarządził ponowne rozpoznanie wniosku pozwanych o zastosowanie środka tymczasowego, w szczególności ze względu na to, że sąd rejonowy w Preszowie powinien był rozpatrzyć zarzuty pozwanych dotyczące braku porozumienia co do klauzuli dotyczącej przedterminowej wymagalności.
W dniu 19 grudnia 2017 r. pozwani cofnęli powództwo wniesione w dniu 21 kwietnia 2017 r. ze względu na sprzedaż rozpatrywanej nieruchomości. W związku z tym w dniu 11 stycznia 2018 r. sąd rejonowy w Preszowie umorzył postępowanie.
W następstwie odmowy przez pozwanych zwolnienia rozpatrywanej nieruchomości w związku z tym, że była ona jedynym mieszkaniem, którym dysponowali i które zajmowali wraz z dziećmi, w tym dwojgiem małoletnich, powódka wniosła do sądu rejonowego w Preszowie powództwo o eksmisję. Oddalenie tego powództwa przez ów sąd zostało utrzymane w mocy w postępowaniu apelacyjnym przez sąd okręgowy w Preszowie.
Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2021 r. Najvyšší súd Slovenskej republiky (sąd najwyższy Republiki Słowackiej) uchylił orzeczenia tych dwóch sądów i przekazał sprawę do sądu rejonowego w Preszowie, aby ten ostatni sąd zbadał prawo własności powódki. Sąd ten uwzględnił powództwo i nakazał pozwanym zwolnienie omawianej nieruchomości, oddalając ich żądanie, w ramach którego zakwestionowali zgodność z prawem sprzedaży tej nieruchomości.
Zarówno powódka, jak i pozwani wnieśli odwołanie od tego orzeczenia do sądu okręgowego w Preszowie, który jest sądem odsyłającym. Przed tym sądem pozwani podnoszą naruszenie ich praw jako konsumentów i ich prawa do mieszkania.
Po pierwsze, sąd odsyłający wyraża wątpliwości co do zgodności warunku dotyczącego przedterminowej wymagalności rozpatrywanej umowy kredytu z wymogiem przejrzystości, zważywszy, że warunek ten był zawarty w warunkach ogólnych banku, lecz nie został podany do wiadomości pozwanych. Po drugie, sąd ten zmierza do ustalenia, czy zgodnie z dyrektywą 93/13 spółka, której udzielono przybicia w odniesieniu do nieruchomości w ramach sprzedaży w drodze licytacji pozasądowej, poinformowana o toczącym się postępowaniu sądowym dotyczącym ważności warunku umownego leżącego u podstaw tej sprzedaży, korzysta z bezwzględnej ochrony, czy też ochrona ta może być ograniczona, w szczególności ze względu na aktywne zachowanie zainteresowanych konsumentów w celu zabezpieczenia się przed tą przymusową egzekucją poprzez powołanie się na nieuczciwy charakter wspomnianego warunku, oraz na wątpliwości dotyczące dobrej wiary tej spółki.
Ocena Trybunału
W pierwszej kolejności Trybunał zbadał, czy postępowanie sądowe rozpatrywane w postępowaniu głównym jest objęte zakresem stosowania dyrektywy 93/13 (
3
).
Trybunał przypomniał zatem, że w celu ustalenia, czy można skutecznie powoływać się na dyrektywę 93/13 w ramach takiego postępowania, należy zbadać jego przedmiot, specyfikę sporu, w który się wpisuje, a także istnienie spójnych poszlak co do ewentualnego istnienia potencjalnie nieuczciwego warunku w umowie kredytu hipotecznego będącego przedmiotem tego postępowania.
Co się tyczy, po pierwsze, przedmiotu postępowania, Trybunał przypomniał swoje orzecznictwo, zgodnie z którym co do zasady nie można skutecznie powoływać się na dyrektywę 93/13 w sporze, który dotyczy ochrony praw rzeczowych związanych z własnością nabytą zgodnie z prawem przez przedsiębiorcę w wyniku sprzedaży w drodze przybicia (
4
). Przypomniał on również, że sąd krajowy nie może przeprowadzić badania nieuczciwego charakteru warunków umownych, które prowadziłoby do stwierdzenia nieważności aktów przenoszących własność nieruchomości, w sytuacji, w której postępowanie w przedmiocie egzekucji z hipoteki, które doprowadziło do tego przeniesienia, zakończyło się, a prawa własności w odniesieniu do tej nieruchomości zostały przeniesione na osobę trzecią, bez zakwestionowania zgodności przeniesienia z prawem (
5
). W tym kontekście Trybunał wyjaśnił, że przedmioty powództw rozpatrywanych w postępowaniu głównym różnią się od przedmiotów powództw rozpatrywanych w wymienionym wyżej orzecznictwie. Spór w postępowaniu głównym wykazuje bowiem tę szczególną cechę, że sąd odsyłający rozpatruje, po pierwsze, powództwo o eksmisję pozwanych z ich domu rodzinnego, wniesione przez powódkę w wykonaniu jej prawa własności nabytego w ramach pozasądowej licytacji tego domu, a po drugie, powództwo wzajemne, w którym pozwani kwestionują zgodność z prawem przeniesienia własności tego domu na powódkę ze względu na to, że warunki, w jakich nastąpiło to przeniesienie, nie spełniają wymogu skutecznej ochrony sądowej (
6
).
W konsekwencji, w odróżnieniu od sporu rozpatrywanego w sprawie, w której zapadł wyrok Banco Santander (
7
), spór w postępowaniu głównym dotyczy nie tylko ochrony praw rzeczowych nabytych w wyniku sprzedaży nieruchomości w drodze licytacji, lecz również warunków, na jakich postępowanie egzekucyjne z hipoteki ustanowionej na tej nieruchomości mogło doprowadzić do przeniesienia tych praw na spółkę, której udzielono przybicia. W niniejszej sprawie w ramach powództwa wzajemnego pozwani nie podnoszą względem nabywcy nieruchomości, będącego osobą trzecią w stosunku do umowy kredytu hipotecznego dotyczącej tej nieruchomości, podstaw nieważności tej umowy lub niektórych jej warunków, lecz kwestionują samą zgodność z prawem przeniesienia własności wspomnianej nieruchomości na tego nabywcę.
Po drugie, co się tyczy specyfiki sporu, w który wpisuje się postępowanie, a w szczególności postawy konsumentów w stosunku do rozpatrywanego pozasądowego postępowania egzekucyjnego, Trybunał podkreślił, że postawy tej nie można uznać za całkowicie bierną.
Primo, pozwani wnieśli bowiem powództwo mające na celu uniemożliwienie dalszego prowadzenia tego postępowania wraz z wnioskiem o zastosowanie środka tymczasowego mającego na celu jego zawieszenie. Zdaniem sądu odsyłającego ten środek prawny był jedynym środkiem umożliwiającym sprzeciwienie się przeprowadzeniu licytacji pozasądowej. Z zastrzeżeniem oceny, której dokonanie należy do tego sądu, okoliczność, że pozwani cofnęli to powództwo po przeprowadzeniu rozpatrywanej licytacji, nie może podważyć stwierdzenia, zgodnie z którym pozwani nie pozostawali bierni, ponieważ mogli oni racjonalnie uznać, że wspomniane powództwo stało się bezprzedmiotowe.
Secundo, sąd odsyłający wskazuje, że podczas drugiej sesji licytacji pozwani poinformowali powódkę o złożeniu wniosku o zastosowanie środka tymczasowego mającego na celu zawieszenie egzekucji z hipoteki, o której mowa. Ta ocena okoliczności faktycznych należy do właściwości sądu odsyłającego i wiąże Trybunał, mimo że powódka zaprzecza, jakoby została poinformowana o istnieniu takiego wniosku.
Po trzecie, sąd odsyłający uważa, że w dniu sprzedaży w drodze licytacji istniały spójne przesłanki co do ewentualnego wystąpienia potencjalnie nieuczciwego warunku w umowie leżącej u podstaw egzekucji z hipoteki, o której mowa. Sąd ten wyraża wątpliwości co do zgodności z wymogiem przejrzystości warunku dotyczącego przedterminowej wymagalności, który doprowadził do owej egzekucji.
W świetle powyższego Trybunał uznał, że w odróżnieniu od sprawy, w której zapadł wyrok Banco Santander (
8
), pozwani nie pozostawali bierni w ramach pozasądowego postępowania egzekucyjnego. Przeciwnie, skorzystali oni ze środków prawnych przewidzianych w przepisach krajowych w celu sprzeciwienia się tej egzekucji i poinformowali o swoich działaniach osoby, których dotyczyła ta egzekucja. Jednakże postępowanie egzekucyjne było kontynuowane i doprowadziło do sprzedaży w drodze licytacji ich domu rodzinnego, w braku jakiejkolwiek sądowej kontroli podstawy wierzytelności, której zapłaty domagał się bank, i to pomimo istnienia spójnych poszlak co do potencjalnie nieuczciwego charakteru warunku dotyczącego przedterminowej wymagalności, będącego podstawą tej egzekucji. W takich okolicznościach nie można uznać, że ochrona pewności prawa w zakresie przeniesienia własności dokonanego już na rzecz osoby trzeciej (
9
) ma charakter bezwzględny.
W konsekwencji Trybunał stwierdził, że zakresem stosowania dyrektywy 93/13 (
10
) w związku z prawami do mieszkania i skutecznej ochrony sądowej (
11
) jest objęte postępowanie sądowe, w ramach którego, primo, spółka, której udzielono przybicia w odniesieniu do nieruchomości stanowiącej dom rodzinny konsumenta, sprzedanej w ramach pozasądowej egzekucji z hipoteki ustanowionej na tej nieruchomości przez tego konsumenta na rzecz kredytodawcy będącego przedsiębiorcą, wnosi o eksmisję tego konsumenta, oraz, secundo, konsument kwestionuje, w drodze powództwa wzajemnego, zgodność z prawem przeniesienia własności tej nieruchomości na rzecz tej spółki, której udzielono przybicia, przeprowadzonego pomimo postępowania sądowego, które było jeszcze zawisłe w chwili tego przeniesienia, mającego na celu zawieszenie tej egzekucji ze względu na istnienie nieuczciwych warunków w umowie leżącej u podstaw wspomnianej egzekucji, o czym rzeczona spółka została uprzednio poinformowana przez tego konsumenta. Ma to miejsce, o ile w dniu rozpatrywanej sprzedaży istniały spójne poszlaki co do potencjalnie nieuczciwego charakteru tych warunków, a konsument skorzystał ze środków prawnych, których wszczęcia można było racjonalnie oczekiwać od przeciętnego konsumenta, w celu uzyskania kontroli sądowej owych warunków.
W drugiej kolejności Trybunał stwierdził, że dyrektywa 93/13, interpretowana w świetle praw do mieszkania i skutecznej ochrony sądowej, stoi na przeszkodzie przepisom krajowym (
12
), które zezwalają na to, by pozasądowa egzekucja z hipoteki ustanowionej przez konsumenta na rzecz kredytodawcy będącego przedsiębiorcą w odniesieniu do nieruchomości stanowiącej dom rodzinny tego konsumenta była kontynuowana pomimo złożonego przed sądem wniosku o zastosowanie środka tymczasowego mającego na celu zawieszenie tej egzekucji oraz pomimo występowania spójnych poszlak co do ewentualnego istnienia potencjalnie nieuczciwego warunku w umowie leżącej u podstaw tej egzekucji. Jest tak wówczas, gdy przepisy te nie przewidują żadnej możliwości uzyskania na drodze sądowej stwierdzenia nieważności tej egzekucji ze względu na istnienie w tej umowie nieuczciwych warunków.
W niniejszej sprawie, z zastrzeżeniem ustaleń, których powinien dokonać sąd odsyłający, środki prawne, którymi dysponowali pozwani w dniu przeprowadzenia licytacji, nie spełniały wymogu skutecznej ochrony sądowej.
Po pierwsze bowiem, te środki prawne nie dawały skutecznej możliwości zawieszenia realizacji tej licytacji w ramach egzekucji w celu umożliwienia kontroli sądowej potencjalnie nieuczciwego warunku w umowie leżącej u podstaw tej egzekucji, mimo że wniosek o zawieszenie był zawisły przed sądem. Tymczasem art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 wymaga, aby konsument nie został pozbawiony rzeczywistej możliwości uzyskania zawieszenia postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego opartego na warunku umownym, którego ważność jest kwestionowana przed sądem ze względu na jego nieuczciwy charakter. W braku takiego zawieszenia orzeczenie stwierdzające nieuczciwy charakter tego warunku zapewniłoby bowiem temu konsumentowi wyłącznie odszkodowawczą ochronę ex post, która byłaby niekompletna i niewystarczająca. Wymóg ten jest tym bardziej uzasadniony, gdy – tak jak w niniejszej sprawie– postępowanie egzekucyjne dotyczy miejsca zamieszkania konsumenta i jego rodziny, których ochrona wchodzi w zakres prawa podstawowego do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego (
13
).
Po drugie, wspomniane środki prawne nie dawały pozwanym możliwości żądania stwierdzenia nieważności sprzedaży w drodze licytacji ze względu na istnienie nieuczciwego warunku w umowie leżącej u podstaw tej sprzedaży (
14
), i to pomimo istnienia spójnych poszlak co do potencjalnie nieuczciwego charakteru tego warunku.
Trybunał dodał, że w świetle niedawnego orzecznictwa sądu najwyższego Republiki Słowackiej dotyczącego ustawy o dobrowolnych licytacjach (
15
) nie wydaje się wykluczona możliwość wykładni tej ustawy (
16
) zgodnie z przepisami dyrektywy 93/13. W tym względzie, na wypadek uznania przez sąd odsyłający, że jest on uprawniony do dokonania takiej wykładni wspomnianej ustawy w odniesieniu do przewidzianych w niej podstaw stwierdzenia nieważności, Trybunał zauważył, że ustawa ta przewiduje również, iż wniosek o stwierdzenie nieważności należy złożyć w terminie trzech miesięcy od dnia przybicia. Z zastrzeżeniem weryfikacji przez sąd odsyłający nie można było racjonalnie oczekiwać od pozwanych, że złożą wniosek o stwierdzenie nieważności omawianej sprzedaży w drodze licytacji na podstawie ustawy o dobrowolnych licytacjach, ponieważ nie mogli przewidzieć wykładni tej ustawy dokonanej przez sąd najwyższy Republiki Słowackiej pięć lat po tej sprzedaży.
Tymczasem waga interesu publicznego leżącego u podstaw ochrony, jaką dyrektywa 93/13 przyznaje konsumentom, oraz konieczność zagwarantowania skuteczności praw, jakie jednostki wywodzą z tej dyrektywy, uzasadniają, wobec nieistnienia skutecznych środków zaskarżenia umożliwiających im dochodzenie ich praw wynikających z tej dyrektywy przed dniem przybicia, brak utracenia przez pozwanych, ze względu na upływ terminu, możliwości zaskarżenia egzekucji, która doprowadziła do tego przybicia.
Trybunał stwierdził również, że w związku z tym, iż sąd odsyłający mógłby skłonić się ku stwierdzeniu nieważności licytacji, a w konsekwencji przywrócić stosunki prawne istniejące między pozwanymi a bankiem przed przeprowadzeniem tej licytacji, sąd ten powinien zbadać, w świetle mającego zastosowanie prawa krajowego, możliwość zezwolenia temu bankowi na udział w postępowaniu zgodnie z wszelkimi właściwymi zasadami proceduralnymi.
(
1
)	Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.U. 1993, L 95, s. 29).
(
2
)	Artykuł 7 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”) dotyczący poszanowania życia prywatnego i rodzinnego gwarantuje prawo do mieszkania, podczas gdy art. 47 Karty przewiduje prawo do skutecznej ochrony sądowej.
(
3
)	A w szczególności zakresem stosowania art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13.
(
4
)	Wyrok z dnia 7 grudnia 2017 r., Banco Santander (C‑598/15, EU:C:2017:945), pkt 44 i 47.
(
5
)	Wyrok z dnia 17 maja 2022 r., Ibercaja Banco (C‑600/19, EU:C:2022:394), pkt 57.
(
6
)	Zgodnie z art. 47 Karty i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13.
(
7
)	Wyrok z dnia 7 grudnia 2017 r., Banco Santander (C‑598/15, EU:C:2017:945).
(
8
)	Wyrok z dnia 7 grudnia 2017 r., Banco Santander (C‑598/15, EU:C:2017:945).
(
9
)	W przedmiocie której Trybunał wypowiedział się w wyrokach: z dnia 7 grudnia 2017 r., Banco Santander (C‑598/15, EU:C:2017:945), pkt 45; z dnia 17 maja 2022 r., Ibercaja Banco (C‑600/19, EU:C:2022:394), pkt 57.
(
10
)	W szczególności art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13.
(
11
)	Artykuły 7 i 47 Karty.
(
12
)	Zákon č. 527/2002 Z. z. o dobrovoľných dražbách a o doplnení zákona Slovenskej národnej rady č. 323/1992 Zb. o notároch a notárskej činnosti (Notársky poriadok) v znení neskorších predpisov [ustawa nr 527/2022 o dobrowolnych licytacjach, uzupełniająca ustawę słowackiej rady krajowej nr 323/1992 o notariacie (ordynację notarialną)] (zwana dalej „ustawą o dobrowolnych licytacjach”).
(
13
)	Artykuł 7 Karty.
(
14
)	Paragraf 21 ust. 2 ustawy o dobrowolnych licytacjach przewiduje prawo do żądania stwierdzenia nieważności licytacji w terminie trzech miesięcy od daty przybicia w przypadku zakwestionowania ważności umowy ustanawiającej zabezpieczenie lub naruszenia przepisów tej ustawy.
(
15
)	W uwagach na piśmie rząd słowacki podnosi, że w orzecznictwie z 2022 r., potwierdzonym w 2023 r., sąd najwyższy Republiki Słowackiej dokonał wykładni § 21 ust. 2 ustawy o dobrowolnych licytacjach w ten sposób, że istnienie nieuczciwych warunków w umowie leżącej u podstaw egzekucji pozasądowej stanowi podstawę umożliwiającą stwierdzenie nieważności sprzedaży dokonanej w ramach tej egzekucji.
(
16
)	A w szczególności § 21 ust. 2 ustawy o dobrowolnych licytacjach.