62018CJ0484
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Il-Ħames Awla)
14 ta’ Novembru 2019 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati – Direttiva 2001/29/KE – Drittijiet esklużivi tal-artisti interpreti – Artikolu 2(b) – Dritt ta’ riproduzzjoni – Artikolu 3(2)(a) – Tqegħid għad-dispożizzjoni tal-pubbliku – Awtorizzazzjoni – Preżunzjoni – Skema nazzjonali li teżenta lil organu pubbliku responsabbli għall-preżervazzjoni u għall-promozzjoni tal-patrimonju awdjoviżiv nazzjonali milli jikseb il-kunsens bil-miktub tal-artist interpretu għall-użu ta’ arkivji li jinkorporaw l-iffissar tal-prestazzjonijiet ta’ dan l-artist interpretu”
Fil-Kawża C-484/18,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Cour de cassation (Franza) (il-Qorti tal-Kassazzjoni), permezz ta’ deċiżjoni tal-11 ta’ Lulju 2018, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fl-20 ta’ Lulju 2018, fil-proċedura
Société de perception et de distribution des droits des artistes-interprètes de la musique et de la danse (Spedidam),
PG,
GF
vs
Institut national de l’audiovisuel,
fil-preżenza ta’:
Syndicat indépendant des artistes-interprètes (SIA-UNSA),
Syndicat français des artistes-interprètes (CGT),
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Il-Ħames Awla),
komposta minn E. Regan, President tal-Awla, I. Jarukaitis, E. Juhász, M. Ilešič (Relatur) u C. Lycourgos, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: G. Hogan,
Reġistratur: V. Giacobbo-Peyronnel, amministratur,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tal-21 ta’ Marzu 2019,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għas-Société de perception et de distribution des droits des artistes-interprètes de la musique et de la danse (Spedidam), PG u GF, minn C. Waquet u H. Hazan, avocats,
–
għall-Institut national de l’audiovisuel, għas-Syndicat indépendant des artistes-interprètes (SIA-UNSA) u għas-Syndicat français des artistes-interprètes (CGT), minn C. Caron, avocat,
–
għall-Gvern Franċiż, minn D. Colas, B. Fodda u D. Segoin, A.-L. Desjonquères u A. Daniel, bħala aġenti,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn É. Gippini Fournier u J. Samnadda, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tas-16 ta’ Mejju 2019,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 2(b), tal-Artikolu 3(2)(a) u tal-Artikolu 5 tad-Direttiva 2001/29/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-22 ta’ Mejju 2001 dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerti aspetti ta’ drittijiet ta’ l-awtur u drittijiet relatati fis-soċjetà ta’ l-informazzjoni (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 17, Vol. 1, p. 230).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn Société de perception et de distribution des droits des artistes-interprètes de la musique et de la danse (Spedidam), PG u GF, minn naħa, u l-Institut national de l’audiovisuel (iktar ’il quddiem l-“INA”), fir-rigward tal-allegat ksur, mill-INA, tad-drittijiet ta’ artist interpretu li huma proprjetà ta’ PG u ta’ GF.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
3
Il-premessi 9, 10, 21, 24 u 31 tad-Direttiva 2001/29 jistipulaw:
“(9)
Kull armonizzazzjoni tad-drittijiet ta’ l-awtur u drittijiet relatati għandha tkun bażata fuq livell għoli ta’ protezzjoni, għar-raġuni li dawn id-drittijiet huma kruċjali għall-kreazzjoni intellettwali. Il-protezzjoni tagħhom tgħinhom jiżguraw it-tkomplija u l-iżvilupp tal-kreattivita fl-interessi ta’ l-awturi, artisti, produtturi, konsumaturi, kultura, industrija u l-pubbliku in ġenerali. [Il-]Proprjetà intellettwali ġiet għalhekk rikonoxxuta bħala parti integrali ta’ [mill-]proprjetà.
(10)
Jekk awturi jew artisti għandhom ikomplu bix-xogħol kreattiv u artistiku tagħhom, huma għandhom jirċievu kumpens xieraq għall-użu tax-xogħol tagħhom, kif għandhom jirċievu produtturi sabiex ikunu jistgħu jiffinanzjaw xogħolhom. L-investiment meħtieġ biex jipproduċu prodotti bħal fonogrammi, films u prodotti ta’ multimedia, u servizzi bħal servizzi ‘fuq talba’, huwa konsiderevoli. Protezzjoni legali adegwata għal drittijiet ta’ proprjetà intellettwali hija meħtieġa sabiex tiggarantixxi d-disponibbiltà ta’ dan il-kumpens u tipprovdi l-opportunità għal profitti sodisfaċenti ta’ dan l-investiment.
[…]
(21)
Din id-Direttiva għandha tiddefinixxi l-iskop [il-kamp ta’ applikazzjoni] ta’ l-atti regolati mid-dritt ta’ riproduzzjoni rigward il-benefiċjarji differenti. Dan għandu jsir b’konformità ma’ l-acquis communautaire. Tifsira wiesgħa ta’ dawn l-atti hija meħtieġa biex tisgura ċertezza legali ġewwa s-suq intern.
[…]
(24)
Id-dritt li jagħmel disponibbli lill-pubbliku s-suġġett imsemmi fl-Artikolu 3(2) għandu jiftiehem li jirregola l-atti kollha li jagħmlu disponibbli dan is-suġġett lill-membri tal-pubbliku li ma jkunx preżenti fejn joriġina l-att li jagħmel disponibbli, u li ma jirregola ebda atti oħra.
[…]
(31)
Bilanċ ġust ta’ drittijiet u interessi bejn il-kategoriji differenti ta’ detenturi ta’ drittijiet, kif ukoll bejn il-kategoriji differenti ta’ detenturi ta’ drittijiet u utentu ta’ materjal protett għandhom ikunu salvagwardati. […] Sabiex jiżguraw il-funzjonament sew tas-suq intern, dawn l-eċċezzjonijiet u limitazzjonijiet għandhom ikunu mfissra aktar armonjożament. Il-grad ta’ armonizzazzjoni tagħhom għandu jkun ibbażat fuq l-impatt tagħhom fuq il-funzjonament faċli tas-suq intern.”
4
L-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva, intitolat “Dritt ta’ riproduzzjoni”, huwa fformulat kif ġej:
“L-Istati Membri għandhom jipprovdu għad-dritt esklussiv li jawtorizza jew jipprojbixxi riproduzzjoni diretta jew indiretta, temporanja jew permanenti b’kull mezz u f’kull forma, kollha jew parti:
[…]
b)
għall-artisti [interpreti], ta’ l-iffissar tal-wirjiet [prestazzjonijiet] tagħhom;
[…]”
5
L-Artikolu 3 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Id-dritt ta’ komunikazzjoni lill-pubbliku ta’ xogħolijiet u d-dritt li jagħmlu disponibbli għall-pubbliku suġġett ieħor [oġġetti oħra protetti]”, jipprovdi, fil-paragrafu 2(a) tiegħu:
“L-Istati Membri għandhom jipprovdu għad-dritt esklussiv biex jawtorizzaw jew jipprojbixxu li jagħmlu disponibbli lill-pubbliku, permezz tal-fili jew mingħajr fili, b’mod li l-membri tal-pubbliku jkunu jistgħu jkollhom aċċess għalihom minn post u f’ħin magħżul individwalment minnhom:
a)
għall-artisti [interpreti], ta’ l-iffissar tal-wirjiet [prestazzjonijiet] tagħhom;
[…]”
6
L-Artikolu 5 tad-Direttiva 2001/29 jistipula serje ta’ eċċezzjonijiet u ta’ limitazzjonijiet għad-drittijiet esklużivi previsti fl-Artikoli 2 sa 4 ta’ din id-direttiva, li l-Istati Membri għandhom il-possibbiltà jew l-obbligu li jipprevedu fid-dritt nazzjonali tagħhom.
7
L-Artikolu 10 ta’ din id-direttiva, intitolat “Applikazzjoni maż-żmien [ratione temporis]”, jipprevedi:
“1.   Id-disposizzjonijiet ta’ din id-Direttiva għandhom japplikaw rigward ix-xogħolijiet kollha u suġġetti [oġġetti] oħra [protetti] msemmija f’din id-Direttiva li huma, fit-22 ta’ Diċembru 2002, protetti mil-leġislazzjoni ta’ l-Istati Membri fil-qasam tad-drittijiet ta’ l-awtur u drittijiet relatati, jew li jissodisfaw il-kriterji għall-protezzjoni skond id-disposizzjonijiet ta’ din id-Direttiva jew id-disposizzjonijiet imsemmija fl-Artikolu 1(2).
2.   Din id-Direttiva għandha tapplika mingħajr preġudizzju għal kull att konkluż u drittijiet miksuba qabel it-22 ta’ Diċembru 2002.”
Id-dritt Franċiż
8
L-ewwel paragrafu tal-Artikolu L. 212-3 tal-code de la propriété intellectuelle (il-Kodiċi tal-Proprjetà Intellettwali), jistipula:
“L-iffissar tal-prestazzjoni tagħha, ir-riproduzzjoni tagħha u l-komunikazzjoni tagħha lill-pubbliku, kif ukoll kwalunkwe użu separat tal-ħoss u tal-immaġni tal-prestazzjoni meta hija tkun ġiet iffissata kemm għall-ħoss u kemm għall-immaġni, huma suġġetti għall-awtorizzazzjoni bil-miktub tal-artist interpretu.
Din l-awtorizzazzjoni u r-remunerazzjonijiet li għalihom din tagħti lok huma rregolati mid-dispożizzjonijiet tal-Artikoli L. 762-1 u L. 762-2 tal-code du travail [il-Kodiċi Industrijali, Franza], bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu L. 212-6 ta’ dan il-kodiċi.”
9
L-Artikolu L. 212-4 ta’ dan il-kodiċi jipprevedi:
“Il-firma tal-kuntratt konkluż bejn artist interpretu u produttur għall-produzzjoni ta’ xogħol awdjoviżiv tikkostitwixxi awtorizzazzjoni għall-iffissar, għar-riproduzzjoni u għall-komunikazzjoni lill-pubbliku tal-prestazzjoni tal-artist interpretu.
Dan il-kuntratt jistabbilixxi remunerazzjoni separata għal kull metodu ta’ użu tax-xogħol.”
10
Skont l-Artikolu 49 tal-loi no 86-1067 du 30 septembre 1986 relative à la liberté de communication (il-Liġi Nru 86-1067 tat-30 ta’ Settembru 1986 dwar il-Libertà ta’ Komunikazzjoni) (JORF tal-1 ta’ Ottubru 1986, p. 11749) fil-verżjoni tiegħu li tirriżulta mill-Artikolu 44 tal-loi no 2006-961 du 1er août 2006 (il-Liġi Nru 2006/961 tal-1 ta’ Awwissu 2006) (JORF tat-3 ta’ Awwissu 2006, p. 11529) (iktar ’il quddiem l-“Artikolu 49 kif emendat”):
“L-[INA], organu pubbliku tal-Istat b’natura industrijali u kummerċjali, huwa responsabbli għall-preżervazzjoni u għall-promozzjoni tal-patrimonju awdjoviżiv nazzjonali.
I. - L-[INA] jiżgura l-preżervazzjoni tal-arkivji awdjoviżivi ta’ kumpanniji nazzjonali ta’ xandir u jikkontribwixxi għall-użu tagħhom. In-natura, il-miżati, il-kundizzjonijiet finanzjarji tas-servizzi dokumentali u l-metodi ta’ użu ta’ dawn l-arkivji huma stabbiliti permezz ta’ ftehim bejn l-[INA] u kull waħda mill-kumpanniji kkonċernati. Dawn il-ftehimiet jiġu approvati b’digriet tal-ministri inkarigat mill-baġit u mill-komunikazzjoni.
II. - L-[INA] għandu juża estratti mill-arkivji awdjoviżivi ta’ kumpanniji nazzjonali ta’ xandir skont il-kundizzjonijiet stabbiliti fl-ispeċifikazzjonijiet. Għalhekk, huwa jibbenefika mid-drittijiet tal-użu ta’ dawn l-estratti fit-tmiem tal-perijodu ta’ sena mill-ewwel xandir tagħhom.
L-[INA] jibqa’ s-sid tal-materjal medjatiku u tekniku u għandu jkollu d-drittijiet tal-użu tal-arkivji awdjoviżivi ta’ kumpanniji nazzjonali ta’ xandir u tal-kumpannija msemmija fl-Artikolu 58 li kienu ttrasferiti lilu qabel il-pubblikazzjoni tal-Liġi Nru 2000‑719 tal‑1 ta’ Awwissu 2000 [li temenda l-Liġi Nru 86‑1067 tat‑30 ta’ Settembru 1986 dwar il-Libertà ta’ Komunikazzjoni (JORF tat-2 ta’ Awwissu 2000, p. 11903)]. Il-kumpanniji nazzjonali ta’ xandir kif ukoll il-kumpannija msemmija fl-Artikolu 58 iżommu madankollu, kull-waħda f’dak li jirrigwardaha, dritt ta’ użu prijoritarju ta’ dawn l-arkivji.
L-[INA] għandu jeżerċita d-drittijiet ta’ użu li għalihom jagħmel riferiment dan il-paragrafu fl-osservanza tad-drittijiet personali u ekonomiċi tal-persuni intitolati għad-drittijiet tal-awtur jew għad-drittijiet relatati u l-aventi kawża tagħhom. Madankollu, bħala deroga mill-Artikoli L. 212‑3 u L. 212‑4 tal-Kodiċi tal-Proprjetà Intellettwali, il-kundizzjonijiet li taħthom jintużaw il-prestazzjonijiet tal-artisti interpreti fl-arkivji li għalihom dan l-artikolu jagħmel riferiment u r-remunerazzjoni għal dan l-użu għandhom ikunu rregolati mill-ftehimiet konklużi bejn l-artisti interpreti nnifishom jew l-organizzazzjonijiet ta’ impjegati li jirrappreżentaw lill-artisti interpreti u l-[INA]. Dawn il-ftehimiet għandhom jispeċifikaw b’mod partikolari l-iskala ta’ remunerazzjoni u l-modalitajiet għall-ħlas ta’ din ir-remunerazzjoni.”
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
11
L-INA huwa organu pubbliku tal-Istat Franċiż b’natura industrijali u kummerċjali, li huwa responsabbli għall-preżervazzjoni u għall-promozzjoni tal-patrimonju awdjoviżiv nazzjonali. F’dan ir-rwol, huwa jiżgura b’mod partikolari l-preżervazzjoni tal-arkivji awdjoviżivi tal-produtturi awdjoviżivi li huma l-kumpanniji nazzjonali ta’ xandir, u jikkontribwixxi għall-użu tagħhom.
12
PG u GF huma aventi kawża ta’ ZV, mużiċist li miet fis-sena 1985.
13
Fis-sena 2009, PG u GF ikkonstataw li l-INA kien jikkummerċjalizza, fil-ħanut onlajn tiegħu, mingħajr l-awtorizzazzjoni tagħhom, reġistrazzjonijiet video u fonogrammi li jirriproduċu prestazzjonijiet ta’ ZV, imwettqa bejn l-1959 u l-1978. Mill-proċess imqiegħed għad-dispożizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li dawn ir-reġistrazzjonijiet video u dawn il-fonogrammi kienu ġew prodotti u sussegwentement imxandra minn kumpanniji nazzjonali ta’ xandir.
14
Fit-28 ta’ Diċembru 2009, PG u GF fetħu, abbażi tal-Artikolu L. 212-3 tal-Kodiċi tal-Proprjetà Intellettwali, kawża kontra l-INA biex jiksbu kumpens għad-danni allegatament imġarrba mid-drittijiet ta’ artist interpretu li tagħhom huma l-proprjetarji.
15
Permezz ta’ sentenza tal-24 ta’ Jannar 2013, it-tribunal de grande instance de Paris (Franza) (il-Qorti Reġjonali ta’ Pariġi) laqgħet din it-talba. Dik il-qorti qieset, b’mod partikolari, li l-applikazzjoni tal-Artikolu 49 kif emendat ma kinitx teżenta lill-INA milli jikseb l-awtorizzazzjoni minn qabel tal-artist interpretu għall-użu tal-iffissar tal-prestazzjonijiet tiegħu. Għalhekk, il-ftehimiet kollettivi previsti minn din l-aħħar dispożizzjoni huma intiżi biss għad-determinazzjoni tar-remunerazzjonijiet dovuti għal użi ġodda sakemm l-ewwel użu jkun ġie awtorizzat mill-artisti interpreti kkonċernati. Issa, f’dan il-każ l-INA ma pproduċiex il-prova ta’ tali awtorizzazzjoni. Permezz ta’ sentenza tal-11 ta’ Ġunju 2014, il-cour d’appel de Paris (France) (il-Qorti tal-Appell ta’ Pariġi), adita bl-appell tal-INA, ikkonfermat, essenzjalment, is-sentenza mogħtija fl-ewwel istanza.
16
Permezz ta’ sentenza tal-14 ta’ Ottubru 2015, il-Cour de cassation (Franza) (il-Qorti tal-Kassazzjoni) annullat parzjalment is-sentenza tal-cour d’appel de Paris (il-Qorti tal-Appell ta’ Pariġi). L-imsemmija qorti osservat li dik l-qorti tal-appell kienet żbaljata meta qieset li l-applikazzjoni tas-sistema derogatorja inkwistjoni kienet suġġetta għal provi li l-artist interpretu kien awtorizza l-ewwel użu tal-prestazzjoni tiegħu, u għalhekk żiedet kundizzjoni mal-liġi li din ma kinitx tinkludi.
17
Permezz ta’ sentenza tal-10 ta’ Marzu 2017, mogħtija wara li l-kawża ntbgħatet lura wara kassazzjoni, il-cour d’appel de Versailles (France) (il-Qorti tal-Appell ta’ Versailles) ċaħdet it-talbiet ta’ PG u ta’ GF. Il-qorti inkwistjoni effettivament qieset li l-Artikolu 49 kif emendat jistabbilixxi, biss favur l-INA, preżunzjoni sempliċi ta’ kunsens minn qabel tal-artist interpretu, li tista’ tiġi kkonfutata, u għalhekk ma jikkontestax id-dritt esklużiv tal-artist interpretu. Il-ftehimiet mal-organizzazzjonijiet sindakali, imsemmija fl-imsemmi artikolu, ma jagħtihomx id-dritt “li jawtorizzaw jew li jipprojbixxu” mogħti lill-artist interpretu iżda għandhom biss l-għan li jistabbilixxu r-remunerazzjoni tiegħu.
18
PG u GF kif ukoll Spedidam, li kienet intervjeniet b’mod volontarju quddiem il-cour d’appel de Versailles (il-Qorti tal-Appell ta’ Versailles), appellaw minn din is-sentenza quddiem il-qorti tar-rinviju. Din tal-aħħar tindika li għandha dubji dwar jekk is-sistema ġuridika prevista fl-Artikolu 49 kif emendat hijiex kompatibbli mal-Artikoli 2, 3 u 5 tad-Direttiva 2001/29.
19
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u tagħmel id-domanda preliminari li ġejja lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“L-Artikoli 2(b), 3(2)(a) u 5 tad-Direttiva [2001/29] għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma jipprekludux li leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik li tirriżulta mill-Artikolu 49 [kif emendat], tistabbilixxi, favur l-[INA], benefiċjarju, fuq l-arkivji awdjoviżivi, tad-drittijiet ta’ użu mill-kumpanniji nazzjonali tal-programmi [ta’ xandir], sistema derogatorja li tipprevedi li l-kundizzjonijiet għall-użu tas-servizzi [tal-prestazzjonijiet] tal-artisti interpreti u r-remunerazzjonijiet li jagħti lok għalihom dan l-użu huma rregolati minn ftehimiet konklużi bejn l-artisti interpreti nfushom jew l-organizzazzjonijiet ta’ impjegati li jirrappreżentaw lill-artisti interpreti u dan l-istitut, fejn dawn il-ftehimiet għandhom b’mod partikolari jispeċifikaw il-livell tar-remunerazzjonijiet u l-modalitajiet għall-ħlas ta’ dawn ir-remunerazzjonijiet?”
Fuq l-applikazzjoni ratione temporis tad-Direttiva 2001/29
20
Kif ġie mfakkar fil-punt 13 ta’ din is-sentenza, ir-reġistrazzjonijiet inkwistjoni twettqu bejn l-1959 u l-1978.
21
Skont l-Artikolu 10(1) tagħha, id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2001/29 japplikaw fir-rigward tax-xogħlijiet kollha u ta’ oġġetti oħra protetti msemmija f’din id-direttiva li huma, fit-22 ta’ Diċembru 2002, protetti mil-leġislazzjoni tal-Istati Membri fil-qasam tad-drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati, jew li jissodisfaw il-kriterji għall-protezzjoni skont id-dispożizzjonijiet tal-istess direttiva jew id-dispożizzjonijiet imsemmija fl-Artikolu 1(2) tal-istess direttiva. L-Artikolu 10(2) tad-Direttiva 2001/29 jispeċifika li din tapplika “mingħajr preġudizzju għal kull att konkluż u drittijiet miksuba qabel it-22 ta’ Diċembru 2002”.
22
Filwaqt li l-INA u l-Gvern Franċiż sostnew, waqt is-seduta, li d-Direttiva 2001/29 ma hijiex applikabbli ratione temporis għat-tilwima fil-kawża prinċipali, fejn il-Gvern Franċiż speċifika li jidher li l-INA kellu, ferm qabel it-22 ta’ Diċembru 2002, drittijiet fuq ir-reġistrazzjonijiet inkwistjoni, Spedidam, min-naħa tagħha, indikat li l-INA ma kellu l-ebda dritt miksub qabel din id-data.
23
Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tiddetermina jekk u sa fejn il-partijiet inkwistjoni fil-kawża prinċipali jistgħu jinvokaw eventwali drittijiet miksuba jew atti konklużi qabel it-22 ta’ Diċembru 2002, li ma jistgħu bl-ebda mod jiġu affettwati mid-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2001/29.
Fuq id-domanda preliminari
24
Preliminarjament, għandu jiġi osservat, fir-rigward tal-kuntest ġuridiku li taħtu taqa din il-kawża, li mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li, skont l-Artikolu L. 212-3 tal-Kodiċi tal-Proprjetà Intellettwali, l-iffissar tal-prestazzjoni, ir-riproduzzjoni tagħha u l-komunikazzjoni tagħha lill-pubbliku huma suġġetti għall-awtorizzazzjoni bil-miktub tal-artist interpretu. Skont kliem l-Artikolu L. 212-4 ta’ dan il-kodiċi, il-firma tal-kuntratt konkluż bejn artist interpretu u produttur għall-produzzjoni ta’ xogħol awdjoviżiv tikkostitwixxi awtorizzazzjoni għall-iffissar, għar-riproduzzjoni u għall-komunikazzjoni lill-pubbliku tal-prestazzjoni tal-artist interpretu.
25
Il-Liġi Nru 2006/961 tal-1 ta’ Awwissu 2006 emendat il-paragrafu II tal-Artikolu 49 tal-Liġi dwar il-Libertà ta’ Komunikazzjoni billi prrovdiet, b’mod partikolari, minn naħa li “[l-INA] għandu juża estratti mill-arkivji awdjoviżivi ta’ kumpanniji nazzjonali ta’ xandir skont il-kundizzjonijiet stabbiliti fl-ispeċifikazzjonijiet” u li “[g]ħalhekk, huwa jibbenefika mid-drittijiet tal-użu ta’ dawn l-estratti fit-tmiem tal-perijodu ta’ sena mill-ewwel xandir tagħhom” kif ukoll, min-naħa l-oħra, li “bħala deroga mill-Artikoli L. 212‑3 u L. 212‑4 tal-Kodiċi tal-Proprjetà Intellettwali, il-kundizzjonijiet li taħthom jintużaw il-prestazzjonijiet tal-artisti interpreti fl-arkivji li għalihom dan l-artikolu jagħmel riferiment u r-remunerazzjoni għal dan l-użu għandhom ikunu rregolati mill-ftehimiet konklużi bejn l-artisti interpreti nnifishom jew l-organizzazzjonijiet ta’ impjegati li jirrappreżentaw lill-artisti interpreti u l-[INA]”, u li “[D]awn il-ftehimiet għandhom jispeċifikaw b’mod partikolari l-iskala ta’ remunerazzjoni u l-modalitajiet għall-ħlas ta’ din ir-remunerazzjoni”.
26
Mill-proċess imqiegħed għad-dispożizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li PG, GF u Spedidam iqisu li l-Artikolu 49 kif emendat jistabbilixxi sistema ta’ eċċezzjoni, mhux konformi mal-Artikolu 5 tad-Direttiva 2001/29, għad-drittijiet esklużivi tal-artisti interpreti msemmija fl-Artikolu 2(b) u fl-Artikolu 3(2)(a) ta’ din id-direttiva, peress li din tippermetti li l-INA jipproponi fuq is-sit internet tiegħu t-tniżżil bi ħlas tal-prestazzjonijiet ta’ tali artisti interpreti, mingħajr ma jkollu l-awtorizzazzjoni tagħhom għal tali użu.
27
Min-naħa l-oħra, l-INA jqis li dan l-artikolu la jikkostitwixxi eċċezzjoni u lanqas limitazzjoni għad-drittijiet esklużivi tal-artisti interpreti, peress li dan jillimita ruħu li jorganizza s-sistema probatorja ta’ dawn id-drittijiet, billi jistabbilixxi preżunzjoni konfutabbli ta’ ċessjoni tad-drittijiet ta’ użu tal-artisti interpreti favur l-INA, sa fejn tali preżunzjoni tevita li huwa jkollu juri l-awtorizzazzjoni bil-miktub jew il-kuntratt ta’ xogħol imsemmija fl-Artikoli L. 212-3 u L. 212-4 tal-Kodiċi tal-Proprjetà Intellettwali. L-INA jkompli jesponi li, abbażi tal-Artikolu 49 kif emendat, huwa kkonkluda ftehimiet kollettivi mal-organizzazzjonijiet ta’ impjegati li jirrappreżentaw l-artisti interpreti, li jiddeterminaw il-kundizzjonijiet ta’ użu tal-prestazzjonijiet tagħhom kif ukoll ir-remunerazzjoni tagħhom.
28
Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, fil-kuntest tal-proċedura prevista fl-Artikolu 267 TFUE, il-funzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja u dawk tal-qorti tar-rinviju huma kjarament separati u hija esklużivament din tal-aħħar li għandha tinterpreta l-leġiżlazzjoni nazzjonali (sentenza tal-15 ta’ Jannar 2013, Križan et, C-416/10, EU:C:2013:8, punt 58 u l-ġurisprudenza ċċitata).
29
Għalhekk, ma huwiex il-kompitu tal-Qorti tal-Ġustizzja li tiddeċiedi, fil-kuntest ta’ rinviju preliminari, dwar l-intepretazzjoni tad-dispożizzjonijiet nazzjonali. Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tieħu inkunsiderazzjoni, fil-kuntest tat-tqassim tal-ġurisdizzjoni bejn il-qrati tal-Unjoni u dawk nazzjonali, il-kuntest fattwali u leġiżlattiv li taħtu jaqgħu d-domandi preliminari, hekk kif iddefinit mid-deċiżjoni tar-rinviju (ara, f’dan is-sens, sentenza tal-21 ta’ Ottubru 2010, Padawan, C-467/08, EU:C:2010:620, punt 22 u l-ġurisprudenza ċċitata).
30
Għandha titfakkar ukoll il-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja li tgħid li, meta japplikaw il-liġi interna, il-qrati nazzjonali huma marbuta li jinterpretawha, sa fejn huwa possibbli, fid-dawl tat-test u tal-għan tad-direttiva inkwistjoni sabiex jintlaħaq ir-riżultat previst minnha u, b’hekk, tikkonforma ruħha mat-tielet paragrafu tal-Artikolu 288 TFUE. Dan l-obbligu ta’ interpretazzjoni konformi tad-dritt nazzjonali huwa fil-fatt inerenti għas-sistema tat-Trattat FUE għaliex dan jippermetti lill-qrati nazzjonali li jiggarantixxu, fil-kuntest tal-kompetenzi tagħhom, l-effettività sħiħa tad-dritt tal-Unjoni meta dawn jiddeċiedu l-kawżi li jkollhom quddiemhom (sentenza tal-24 ta’ Jannar 2012, Dominguez, C-282/10, EU:C:2012:33, punt 24 u l-ġurisprudenza ċċitata).
31
Fid-deċiżjoni tar-rinviju, il-qorti tar-rinviju tispeċifika li l-INA, li, kif ġie mfakkar fil-punt 11 ta’ din is-sentenza, huwa responsabbli għall-preżervazzjoni u għall-promozzjoni tal-patrimonju awdjoviżiv nazzjonali, sab ruħu f’sitwazzjoni fejn ma kienx possibbli li huwa juża parti mill-fondi tiegħu, sa fejn dan l-istitut ma kellux, fil-fajls tal-produzzjoni tax-xandiriet awdjoviżivi inkwistjoni, il-kuntratti tax-xogħol konklużi mal-artisti interpreti kkonċernati. Sa fejn ma kellux l-awtorizzazzjoni bil-miktub, imsemmija fl-Artikolu L. 212-3 tal-Kodiċi tal-Proprjetà Intellettwali, tal-artisti interpreti jew tal-aventi kawża tagħhom, li l-identifikazzjoni u t-tfittxija tagħhom tista’ tkun diffiċli, jekk mhux saħansitra impossibbli, jew kuntratt ta’ xogħol konkluż bejn dawn l-artisti u l-produtturi ta’ tali programmi, l-INA kien prekluż milli jinvoka l-preżunzjoni ta’ awtorizzazzjoni prevista fl-Artikolu L. 212-4 tal-Kodiċi tal-Proprjetà Intellettwali.
32
Il-qorti tar-rinviju tkompli tesponi li għalhekk kien sabiex l-INA jkun jista’ jaqdi l-missjoni ta’ servizz pubbliku tiegħu, li l-Liġi Nru 2006/961 tal-1 ta’ Awwissu 2006 emendat il-paragrafu II tal-Artikolu 49 tal-Liġi dwar il-Libertà ta’ Komunikazzjoni fis-sens imsemmi fil-punt 24 ta’ din is-sentenza. L-imsemmija qorti tindika wkoll li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-ebda waħda mill-eċċezzjonijiet u mill-limitazzjonijiet li l-Istati Membri huma awtorizzati li jipprevedu abbażi tal-Artikolu 5 tad-Direttiva 2001/29.
33
Min-naħa l-oħra, kif ġie osservat fil-punti 15 sa 17 ta’ din is-sentenza, filwaqt li t-tribunal de grande instance de Paris (il-Qorti Reġjonali ta’ Pariġi) u l-cour d’appel de Paris (il-Qorti tal-Appell ta’ Pariġi) iddeċidew li l-Artikolu 49 kif emendat ma jeżentax lill-INA milli jikseb l-awtorizzazzjoni minn qabel tal-artist interpretu għall-użu tal-iffissar tal-prestazzjonijiet tiegħu, il-cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni), adita fl-appell, qieset, essenzjalment, li l-applikazzjoni tas-sistema “derogatorja” inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma hijiex suġġetta għall-prova tal-awtorizzazzjoni mill-artist interpretu tal-ewwel użu tal-prestazzjoni tiegħu. Sussegwentement, il-cour d’appel de Versailles (il-Qorti tal-Appell ta’ Versailles), li s-sentenza tagħha hija s-suġġett ta’ appell ta’ kassazzjoni quddiem il-qorti tar-rinviju, interpretat dan l-Artikolu 49 kif emendat bħala li jistabbilixxi favur l-INA preżunzjoni sempliċi ta’ kunsens minn qabel tal-artist interpretu għall-użu kummerċjali tal-iffissar tal-prestazzjonijiet tiegħu li jinsab fl-arkivji tiegħu.
34
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jitqies li, permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 2(b), u l-Artikolu 3(2)(a) tad-Direttiva 2001/29 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li tistabbilixxi, fil-qasam ta’ użu ta’ arkivji awdjoviżivi minn istituzzjoni maħtura għal dan il-għan, preżunzjoni konfutabbli ta’ awtorizzazzjoni tal-artist interpretu għall-iffissar u għall-użu tal-prestazzjoni tiegħu, meta dan l-artist interpretu jipparteċipa f’reġistrazzjoni ta’ xogħol awdjoviżiv għall-finijiet tax-xandir tiegħu.
35
Skont kliem l-Artikolu 2(b) u l-Artikolu 3(2)(a) tad-Direttiva 2001/29, l-Istati Membri jipprevedu d-dritt esklużiv li jawtorizzaw jew li jipprojbixxu r-riproduzzjoni kif ukoll it-tqegħid għad-dispożizzjoni tal-pubbliku, favur l-artisti interpreti, tal-iffissar tal-prestazzjonijiet tagħhom.
36
Qabel kollox, għandu jiġi osservat li l-protezzjoni li dawn id-dispożizzjonijiet jagħtu lill-artisti interpreti għandha tiġi interpretata b’mod wiesa’ (ara, b’analoġija, is-sentenza tas-16 ta’ Novembru 2016, Soulier u Doke, C-301/15, EU:C:2016:878, punt 30 u l-ġurisprudenza ċċitata). Fil-fatt, kif jistipulaw il-premessi 21 u 24 tad-Direttiva 2001/29, minn naħa, l-atti koperti mid-dritt ta’ riproduzzjoni għandhom jingħataw definizzjoni wiesgħa sabiex tiġi żgurata ċ-ċertezza legali fi ħdan is-suq intern. Min-naħa l-oħra, id-dritt li oġġetti protetti jitqiegħdu għad-dispożizzjoni tal-pubbliku, previst fl-Artikolu 3(2)(a) ta’ din id-direttiva, għandu jiftiehem bħal li jkopri l-atti kollha ta’ tqegħid għad-dispożizzjoni tal-pubbliku li ma jkunx preżenti fil-post fejn ikun oriġina l-att ta’ tqegħid għad-dispożizzjoni.
37
Għaldaqstant, din il-protezzjoni għandha tiġi mifhuma, b’mod partikolari, l-istess bħall-protezzjoni mogħtija mid-drittijiet tal-awtur, fis-sens li din ma hijiex limitata għat-tgawdija tad-drittijiet iggarantiti mill-Artikolu 2(b) u mill-Artikolu 3(2)(a) tad-Direttiva 2001/29, iżda testendi wkoll għall-eżerċizzju ta’ dawn id-drittijiet (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-16 ta’ Novembru 2016, Soulier u Doke, C‑301/15, EU:C:2016:878, punt 31).
38
Għandu jitfakkar ukoll li d-drittijiet iggarantiti lill-artisti interpreti mill-Artikolu 2(b) u mill-Artikolu 3(2)(a) tad-Direttiva 2001/29 huma ta’ natura preventiva, fis-sens li kull att ta’ riproduzzjoni jew ta’ tqegħid għad-dispożizzjoni tal-pubbliku ta’ ffissar tal-prestazzjonijiet tagħhom jeħtieġ il-kunsens minn qabel tagħhom. Minn dan jirriżulta li, bla ħsara għall-eċċezzjonijiet u għal-limitazzjonijiet previsti, b’mod eżawrjenti, fl-Artikolu 5 ta’ din id-direttiva, kull użu ta’ tali oġġetti protetti mwettaq minn terz mingħajr tali kunsens minn qabel għandu jitqies li jikser id-drittijiet tal-proprjetarju (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas-16 ta’ Novembru 2016, Soulier u Doke, C-301/15, EU:C:2016:878, punti 33 u 34, kif ukoll tas-7 ta’ Awwissu 2018, Renckhoff, C-161/17, EU:C:2018:634, punt 29 u l-ġurisprudenza ċċitata).
39
Tali interpretazzjoni hija konformi mal-għan ta’ protezzjoni għolja tad-drittijiet tal-artisti interpreti, li għalih hemm riferiment fil-premessa 9 tad-Direttiva 2001/29, kif ukoll mal-ħtieġa, imfakkra essenzjalment fil-premessa 10 ta’ din id-direttiva, li l-artisti interpreti jiksbu remunerazzjoni xierqa għall-użu tal-iffissar tal-prestazzjonijiet tagħhom sabiex dawn ikunu jistgħu jkomplu x-xogħol kreattiv u artistiku tagħhom.
40
Dan espost, kif diġà ġie osservat mill-Qorti tal-Ġustizzja, fis-sentenza tagħha tas-16 ta’ Novembru 2016, Soulier u Doke (C-301/15, EU:C:2016:878, punt 35), fir-rigward tad-drittijiet esklużivi tal-awtur, l-Artikolu 2(b) u l-Artikolu 3(2)(a) tad-Direttiva 2001/29 ma jippreċiżawx il-mod li bih il-kunsens minn qabel tal-artist interpretu għandu jiġi espress, b’tali mod li dawn id-dispożizzjonijiet ma jistgħux jiġu interpretati fis-sens li jimponu li tali kunsens ikun neċessarjament espress bill-miktub jew b’mod espliċitu. Għall-kuntrarju, għandu jitqies li l-imsemmija dispożizzjonijiet jippermettu wkoll li dan jiġi espress b’mod impliċitu, sakemm, hekk kif ġie mfakkar mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-punt 37 ta’ dik l-istess sentenza, il-kundizzjonijiet li fihom kunsens impliċitu jista’ jiġi aċċettat għandhom ikunu ddefiniti b’mod strett, sabiex il-prinċipju stess ta’ kunsens minn qabel ma jitlifx l-effett tiegħu.
41
F’dan il-każ, kif ġie osservat fil-punti 31 sa 33 ta’ din is-sentenza, l-Artikolu 49 kif emendat jistabbilixxi, fir-rigward tal-artist interpretu li jipparteċipa għar-realizzazzjoni ta’ xogħol awdjoviżiv, preżunzjoni konfutabbli, favur l-INA, ta’ awtorizzazzjoni, minn dan l-artist interpretu, għall-iffissar u għall-użu tal-prestazzjoni tiegħu, li tippermetti li jittaffa r-rekwiżit, previst fl-Artikolu L. 212-3 tal-Kodiċi tal-Proprjetà Intellettwali, li jkun hemm awtorizzazzjoni bil-miktub tal-imsemmi artist interpretu għal tali użi.
42
F’dan ir-rigward, qabel kollox, għandu jiġi osservat li artist interpretu li huwa nnifsu jipparteċipa għar-realizzazzjoni ta’ xogħol awdjoviżiv għall-finijiet tax-xandir tiegħu minn kumpanniji nazzjonali ta’ xandir, u li għalhekk ikun preżenti fil-post tar-reġistrazzjoni ta’ tali xogħol għal dan il-għan, minn naħa, għandu għarfien dwar l-użu intenzjonat tal-prestazzjoni tiegħu (ara, b’analoġija, is-sentenza tas-16 ta’ Novembru 2016, Soulier u Doke, C-301/15, EU:C:2016:878, punt 43) u, min-naħa l-oħra, jwettaq il-prestazzjoni tiegħu għall-finijiet ta’ tali użu, b’tali mod li huwa permissibbli li jitqies, f’assenza ta’ prova kuntrarja, li huwa, permezz ta’ din il-parteċipazzjoni, awtorizza l-iffissar tal-imsemmija prestazzjoni u l-użu tagħha.
43
Wara dan, sa fejn jidher li l-leġiżlazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali tippermetti li l-artist interpretu jew l-aventi kawża tiegħu juru li dan ma tax il-kunsens tiegħu għal użi ulterjuri tal-prestazzjoni tiegħu, il-preżunzjoni msemmija fil-punt 34 ta’ din is-sentenza hija ta’ natura konfutabbli. Għalhekk, sa fejn din il-leġiżlazzjoni tillimita ruħha li tidderoga mir-rekwiżit, impost fl-Artikolu L. 212-3 tal-Kodiċi tal-Proprjetà Intellettwali iżda mhux previst fid-dritt tal-Unjoni, ta’ awtorizzazzjoni bil-miktub tal-artist interpretu, l-imsemmija leġiżlazzjoni tikkonċerna biss l-organizzazzjoni tal-modalitajiet ta’ prova tal-eżistenza ta’ tali awtorizzazzjoni.
44
Fl-aħħar nett, tali preżunzjoni tippermetti li jinżamm il-bilanċ ġust fil-qasam tad-drittijiet u tal-interessi bejn id-diversi kategoriji ta’ proprjetarji ta’ drittijeit, imsemmi fil-premessa 31 tad-Direttiva 2001/29. B’mod partikolari, kif jiġi essenzjalment invokat fil-premessa 10 ta’ din id-direttiva, sabiex ikunu jistgħu jkomplu bix-xogħol artistiku u kreattiv tagħhom, l-artisti interpreti għandhom jiksbu remunerazzjoni xierqa għall-użu tal-iffissar tal-prestazzjonijiet tagħhom, l-istess bħall-produtturi sabiex jiffinanzjaw dan ix-xogħol. Issa, f’dan il-każ, peress li l-INA ma għandux, fl-arkivji tiegħu, l-awtorizzazzjonijiet bil-miktub tal-artisti interpreti jew tal-aventi kawża tagħhom, jew il-kuntratti ta’ xogħol konklużi minnhom mal-produtturi tal-programmi awdjoviżivi inkwistjoni, ma huwiex possibbli li dan l-istitut juża parti mill-fondi tiegħu, u dan jirriżulta ta’ preġudizzju għal interessi ta’ proprjetarji oħra ta’ drittijiet, bħal dawk ta’ realizzaturi tax-xogħlijiet awdjoviżivi inkwistjoni, tal-produtturi tagħhom, jiġifieri l-kumpanniji nazzjonali ta’ xandir, li d-drittijiet tagħhom intwirtu mill-INA, jew saħansitra ta’ artisti interpreti oħra li jistgħu jkunu wettqu prestazzjonijiet fil-kuntest tar-realizzazzjoni tal-istess xogħlijiet.
45
Tali preżunzjoni ma tistax f’kull każ taffettwa d-dritt tal-artisti interpreti li jiksbu remunerazzjoni xierqa għall-użu tal-iffissar tal-prestazzjonijiet tagħhom.
46
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha esposti iktar ’il fuq, hemm lok li r-risposta għad-domanda magħmula tkun li l-Artikolu 2(b) u l-Artikolu 3(2)(a) tad-Direttiva 2001/29 għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali li tistabbilixxi, fil-qasam ta’ użu ta’ arkivji awdjoviżivi minn istituzzjoni maħtura għal dan il-għan, preżunzjoni konfutabbli ta’ awtorizzazzjoni tal-artist interpretu għall-iffissar u għall-użu tal-prestazzjoni tiegħu, meta dan l-artist interpretu jipparteċipa f’reġistrazzjoni ta’ xogħol awdjoviżiv għall-finijiet tax-xandir tiegħu.
Fuq l-ispejjeż
47
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Il-Ħames Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 2(b) u l-Artikolu 3(2)(a) tad-Direttiva 2001/29/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-22 ta’ Mejju 2001 dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerti aspetti ta’ drittijiet ta’ l-awtur u drittijiet relatati fis-soċjetà ta’ l-informazzjoni għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali li tistabbilixxi, fil-qasam ta’ użu ta’ arkivji awdjoviżivi minn istituzzjoni maħtura għal dan il-għan, preżunzjoni konfutabbli ta’ awtorizzazzjoni tal-artist interpretu għall-iffissar u għall-użu tal-prestazzjoni tiegħu, meta dan l-artist interpretu jipparteċipa f’reġistrazzjoni ta’ xogħol awdjoviżiv għall-finijiet tax-xandir tiegħu.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.