62003CJ0290_PL
Strony
Motywy wyroku
Sentencja
Strony
W sprawie C‑290/03
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez House of Lords (Zjednoczone Królestwo) postanowieniem z dnia 30 czerwca 2003 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 3 lipca 2003 r., w postępowaniu:
The Queen, na wniosek:
Diane Barker,
przeciwko
London Borough of Bromley,
przy udziale:
First Secretary of State,
TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
w składzie: P. Jann (sprawozdawca), prezes izby, K. Schiemann, N. Colneric, E. Juhász i E. Levits, sędziowie,
rzecznik generalny: P. Léger,
sekretarz: L. Hewlett, główny administrator,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 22 czerwca 2005 r.,
rozważywszy uwagi przedstawione:
– w imieniu D. Barker przez R. McCrackena, QC, G. Jonesa i J. Pereirę, barristers, umocowanych przez R. M. Buxtona, solicitor,
– w imieniu London Borough of Bromley przez T. Strakera, QC i J. Strachana, barrister, umocowanych przez Sharpe Pritchard, solicitors,
– w imieniu rządu Zjednoczonego Królestwa przez K. Manjiego, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez D. Elvina, QC i J. Mauriciego, barrister,
– w imieniu rządu francuskiego przez G. de Bergues'a i D. Petrauscha, działających w charakterze pełnomocników,
– w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez F. Simonetti i X. Lewisa, działających w charakterze pełnomocników,
podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
Motywy wyroku
1. Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 1 ust. 2, art. 2 ust. 1 i art. 4 ust. 2 dyrektywy Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (Dz.U. L 175, str. 40).
2. Wniosek ten został złożony w ramach sporu między D. Barker a London Borough of Bromley (zwaną dalej „Bromley LBC”), władzą właściwą w zakresie kwestii planowania przestrzennego, w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę w Crystal Palace Park w Londynie centrum rozrywki bez przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny jego oddziaływania na środowisko.
Ramy prawne
Uregulowania wspólnotowe
3. Celem dyrektywy 85/337 jest, zgodnie z jej motywem piątym, wprowadzenie zasad ogólnych dla oceny skutków wywieranych na środowisko w celu uzupełnienia i skoordynowania procedur wydawania zezwoleń na publiczne i prywatne przedsięwzięcia, które mogą mieć znaczny wpływ na środowisko.
4. W tym celu art. 1 ust. 2 tej dyrektywy definiuje pojęcie „zezwolenia na inwestycję” jako „decyzję właściwej władzy lub władz, na podstawie której wykonawca otrzymuje prawo do wykonania przedsięwzięcia”.
5. Zgodnie z brzmieniem art. 2 ust. 1 tej dyrektywy:
„Państwa członkowskie przyjmują wszystkie niezbędne środki, aby zapewnić, że przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko naturalne między innymi z powodu ich charakteru, rozmiarów lub lokalizacji podlegają ocenie w odniesieniu do ich skutków przed udzieleniem zezwolenia.
Przedsięwzięcia te są określone w art. 4”.
6. Artykuł 4 dyrektywy 85/337 stanowi:
„1. Z zastrzeżeniem art. 2 ust. 3 przedsięwzięcia zaliczone do kategorii wymienionych w załączniku I podlegają ocenie zgodnie z art. 5–10.
2. Przedsięwzięcia zaliczone do kategorii wymienionych w załączniku II podlegają ocenie zgodnie z art. 5–10, jeżeli państwa członkowskie uznają, że wymóg taki wynika z cech tych przedsięwzięć. Do tego celu państwa członkowskie mogą między innymi wyszczególnić niektóre rodzaje przedsięwzięć, które mają być poddane ocenie, albo mogą ustanowić kryteria i/lub progi konieczne do ustalenia, które z kategorii przedsięwzięć wymienionych w załączniku II mają podlegać ocenie zgodnie z art. 5–10”.
7. Załącznik II do tej dyrektywy wymienia w pkt 10 lit. b) „[p]rzedsięwzięcia inwestycyjne na obszarach miejskich”.
8. Dyrektywa 85/337, w szczególności zaś uregulowania dotyczące przedsięwzięć wchodzących w zakres załącznika II, została znacznie zmieniona przez dyrektywę Rady 97/11/WE z dnia 3 marca 1997 r. (Dz.U. L 73, str. 5), której transpozycja w Zjednoczonym Królestwie miała być dokonana najpóźniej do dnia 14 marca 1999 r. W związku z tym, że wniosek o wydanie zezwolenia związanego z przedsięwzięciem będącym przedmiotem postępowania przed sądem krajowym został złożony właściwej władzy przed tym dniem, wspomniane zmiany są dla tego przedsięwzięcia nieistotne, co też wynika z art. 3 ust. 2 dyrektywy 97/11.
Uregulowania krajowe
9. Podstawowym aktem prawnym z zakresu zagospodarowania przestrzennego w Anglii jest Town and Country Planning Act 1990 (ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym miast i wsi z 1990 r., zwana dalej „Town and Country Planning Act”), która ustanawia zasady ogólne dotyczące zarówno udzielania zezwoleń w zakresie zagospodarowania przestrzennego miast, jak i ich zmiany i cofnięcia. Ustawę tę precyzuje Town and Country Planning (General Development Procedure) Order 1995 (rozporządzenie w sprawie urbanizacji i zagospodarowania przestrzennego wsi z 1995 r., zwane dalej „General Development Procedure Order”) oraz Town and Country Planning (Assessment of Environmental Effects) Regulations 1988 (rozporządzenie dotyczące zagospodarowania przestrzennego miast i wsi – ocena oddziaływania na środowisko z 1988 r., zwane dalej „Assessment of Environmental Effects Regulations”).
10. Assessment of Environmental Effects Regulations zostało zastąpione przez Town and Country Planning (Environmental Impact Assessment) (Anglia i Walia) Regulations 1999 (rozporządzenia dotyczące zagospodarowania przestrzennego miast i wsi – ocena oddziaływania na środowisko z 1999r.) Biorąc pod uwagę, że nowe Regulations znajdują zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do przedsięwzięć przedstawionych od dnia 14 marca 1999 r., są one nieistotne dla przedsięwzięcia będącego przedmiotem postępowania przed sądem krajowym.
– Town and Country Planning Act oraz General Development Procedure Order
11. Zgodnie z art. 57 ust. 1 Town and Country Planning Act pozwolenie na budowę (zwane „planning permission”) wymagane jest w odniesieniu do każdej „budowy” w rozumieniu art. 55, w tym w szczególności do „wznoszenia budynków […] lub wykonywania innych robót w, na, ponad i pod powierzchnią ziemi […]”.
12. Pozwolenie na budowę może być wydane w różnej formie, w tym w szczególności w formie „zatwierdzenia projektu budowlanego” (zwanego „outline planning permission”) z późniejszym zatwierdzeniem kwestii zastrzeżonych.
13. Artykuł 92 ust. 1 Town and Country Planning Act przewiduje, że „zatwierdzenie projektu budowlanego” jest „wydawane zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie zagospodarowania przestrzennego z zastrzeżeniem późniejszego zatwierdzenia przez właściwą władzę [lub Secretary of State] kwestii niesprecyzowanych we wniosku” (zwanych „reserved matters” lub „kwestiami zastrzeżonymi”).
14. Zgodnie z art. 1 ust. 2 General Development Procedure Order wspomniane „kwestie zastrzeżone” oznaczają „jakąkolwiek z następujących kwestii, w odniesieniu do której nie przedstawiono żadnych szczegółów we wniosku, a mianowicie a) położenie, b) projekt, c) wygląd zewnętrzny, d) sposób dostępu e) zagospodarowanie krajobrazu”.
15. Artykuł 92 ust. 2 Town and Country Planning Act przewiduje w sposób dorozumiany, że ostateczna zgoda w kwestiach zastrzeżonych musi być wyrażona w późniejszej decyzji zatwierdzającej.
16. Z art. 73 Town and Country Planning Act wynika, że wniosek o zmianę wydanego pozwolenia na budowę jest równoznaczny z wnioskiem o wydanie nowego pozwolenia na budowę.
– Assessment of Environmental Effects Regulations
17. Na podstawie Assessment of Environmental Effects Regulations niektóre przedsięwzięcia przed udzieleniem zezwolenia muszą być poddane ocenie oddziaływania na środowisko.
18. Załącznik II do wyżej wymienionego Regulations obejmuje grupy przedsięwzięć wymienione w załączniku II do dyrektywy 85/337, w tym w szczególności „przedsięwzięcia inwestycyjne na obszarach miejskich”.
19. Z art. 2 ust. 1 Assessment of Environmental Effects Regulations wynika, że „wnioskiem w rozumieniu załącznika II” jest „każdy wniosek o wydanie pozwolenia na budowę […] dotyczący przedsięwzięcia przewidzianego w załączniku II, które nie jest przedsięwzięciem podlegającym zwolnieniu, a które może znacząco oddziaływać na środowisko z powodów takich jak jego charakter, rozmiar lub lokalizacja”, przy czym ocenia to w każdym przypadku właściwa władza.
20. Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 wyżej wymienionym Regulations właściwa władza nie może wydać pozwolenia dotyczącego m.in. wniosku w rozumieniu wspomnianego załącznika II (zwanego „Schedule 2 application”) bez uprzedniego uwzględnienia informacji odnoszących się do kwestii środowiska i stwierdzenia w decyzji, że zostały one wzięte pod uwagę.
21. W przypadku wniosku o wydanie pozwolenia na budowę dotyczącego przedsięwzięcia przewidzianego w załączniku II do Regulations, właściwa władza jest więc zobowiązana w każdym przypadku do ustalenia przed wydaniem pozwolenia na budowę, czy cechy tego przedsięwzięcia wymagają przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny jego oddziaływania na środowisko, tzn. ustalenia, czy dane przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na środowisko, jak również do odmowy wydania pozwolenia, jeżeli nie posiada informacji wystarczających do rozstrzygnięcia tej kwestii.
22. W prawie krajowym zatwierdzenie projektu budowlanego stanowi „pozwolenie na budowę” w rozumieniu art. 4 Assessment of Environmental Effects Regulations, podczas gdy decyzja zatwierdzająca kwestie zastrzeżone nim nie jest. Z tego powodu ocena oddziaływania danego przedsięwzięcia na środowisko zgodnie z angielskim prawem może być przeprowadzona wyłącznie w trakcie pierwszego postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i niemożliwa jest już w trakcie późniejszego zatwierdzania kwestii zastrzeżonych.
Środki wykonawcze
23. Okólnik nr 15/88, wydany przez Department of the Environment, zawiera wytyczne o charakterze informacyjnym w celu ułatwienia właściwym władzom określania przedsięwzięć w rozumieniu załącznika II do Assessment of Environmental Effects Regulations, podlegających obowiązkowej ocenie ich oddziaływania na środowisko.
24. W punkcie 18 tego okólnika podkreślono najpierw, że głównym kryterium w tym względzie jest kwestia, czy dane przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na środowisko, a następnie w punkcie 20 sprecyzowano, że ocena jest co do zasady konieczna w przypadku, gdy i) rozmiar przedsięwzięcia przekracza ramy lokalne ii) przedsięwzięcie jest usytuowane na obszarze wrażliwym lub iii) oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko jest wyjątkowo złożone i potencjalnie niekorzystne.
25. W pkt 30 i 31 tego okólnika zostało ponadto wskazane, że dla niektórych kategorii przedsięwzięć w załączniku A do tego okólnika są wymienione kryteria i progi, których zadaniem jest ogólne wskazanie sytuacji, w których – zdaniem Secretary of State – ocena oddziaływania na środowisko może być wymagana na podstawie Assessment of Environmental Effects Regulations lub też sytuacji, w których prawdopodobnie nie jest ona konieczna. W okólniku zaznacza się jednak, że wspomniane kryteria i progi mają charakter wyłącznie wskazujący oraz że głównym kryterium, jakie należy zastosować w każdym szczegółowym przypadku jest zbadanie, czy dane przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na środowisko.
26. W odniesieniu w szczególności do przedsięwzięć z zakresu zagospodarowania przestrzennego miast, wspomniany okólnik w pkt 15 załącznika A wskazuje, że jest mało prawdopodobne, aby ponowne zagospodarowanie terenu uprzednio zagospodarowanego wymagało dokonania oceny, z wyjątkiem przypadków, w których planowany sposób zagospodarowania jest szczególnego rodzaju lub ma znacznie większy zakres od poprzedniego.
27. W odniesieniu do przedsięwzięć na terenach, które nie były poprzednio w wysokim stopniu zagospodarowane, ten sam okólnik precyzuje w pkt 16 załącznika A, że „konieczność dokonania oceny [oddziaływania na środowisko] zależy od stopnia wrażliwości zamierzonej lokalizacji”. W konsekwencji „ocena może okazać się konieczna, jeżeli:
– powierzchnia przedsięwzięcia przekracza 5 ha na obszarze miejskim;
– w bezpośrednim sąsiedztwie terenu, którego zagospodarowanie jest planowane, znajduje się duża ilość pomieszczeń mieszkalnych, przykładowo ponad 700 pomieszczeń mieszkalnych w odległości mniejszej niż 200 metrów od granicy terenu lub
– przedsięwzięcie przewiduje przeznaczenie obszaru o całkowitej powierzchni ponad 10 000 m 2
na sklepy, biura lub inne nieruchomości o przeznaczeniu handlowym”.
28. Z pkt 42 okólnika nr 15/88 wynika ponadto, że w celu sporządzenia raportu dotyczącego aspektów środowiskowych wykonawca ma obowiązek uszczegółowienia swojego projektu. W przeciwnym razie niemożliwa jest wyczerpująca ocena jego ewentualnych skutków. Do właściwej władzy należy określenie zakresu informacji wymaganych w każdym przypadku. Informacje zawarte w raporcie dotyczącym aspektów środowiskowych w dużym stopniu przesądzają o tym, czy niektóre kwestie mogą zostać zastrzeżone w ramach zatwierdzenia projektu budowlanego. Jeżeli w przedsta wionej informacji określa się szczegółowo sposób rozwiązania danej kwestii lub też jeżeli sposób ten z owej informacji wynika, nie jest konieczne zastrzeżenie tej kwestii przy zatwierdzaniu projektu budowlanego.
Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
29. D. Barker mieszka w sąsiedztwie Crystal Palace Park.
30. W dniu 4 kwietnia 1997 r. przedsiębiorstwo London & Regional Properties Ltd (zwane dalej „L & R”) złożyło do Bromley LBC wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego dotyczącego centrum rozrywki w Crystal Palace Park (zwanego dalej „przedsięwzięciem Crystal Palace”), podlegającego załącznikowi II do dyrektywy 85/337.
31. Po dokonaniu analizy uwzględniającej kilka raportów i dodatkowe informacje Bromley LBC doszła do wniosku, że postępowanie w sprawie oceny oddziaływania wspomnianego przedsięwzięcia na środowisko nie było konieczne.
32. W dniu 24 marca 1998 r. Bromley LBC zatwierdziła projekt budowlany i zastrzegła niektóre kwestie do późniejszego zatwierdzenia przed rozpoczęciem budowy.
33. W dniu 25 stycznia 1999 r. L & R przedstawiło Bromley LBC niektóre z zastrzeżonych kwestii do zatwierdzenia w celu wydania ostatecznej decyzji. Z przedstawionych dokumentów wynikało, że przedsięwzięcie Crystal Palace miało obejmować: na parterze 18 sal kinowych, teren rekreacyjny i teren wystawowy; na poziomie domu towarowego restauracje i kawiarnie, dwa tereny rekreacyjne oraz publiczne toalety; parking dachowy liczący maksymalnie 950 miejsc, 4 punkty obserwacyjne oraz pomieszczenia na wyposażenie, jak również dodatkowe półpiętro o powierzchni 800 m 2 ; zmieniono także szczegóły konstrukcji ścian zewnętrznych.
34. Podczas spotkania w sprawie zatwierdzenia kwestii zastrzeżonych niektórzy eksperci Bromley LBC zażądali przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Jednakże po przeprowadzeniu konsultacji prawnych zostali oni poinformowani, że według prawa krajowego ocena ta może być dokonana wyłącznie na początkowym etapie zatwierdzania projektu budowlanego.
35. W dniu 10 maja 1999 r. Bromley LBC wydała decyzję zatwierdzającą.
36. Powództwo wniesione przez D. Barker przeciwko decyzji zatwierdzającej oraz opinii prawnej, na której ją oparto, zostało oddalone w pierwszej instancji oraz przez Court of Appeal.
37. House of Lords, do której skierowano odwołanie wniesione przez D. Barker, mając wątpliwości w kwestii zgodności z prawem wspólnotowym uregulowania krajowego, według którego ocena oddziaływania na środowisko może zostać dokonana jedynie w trakcie postępowania w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego, a nie już w trakcie późniejszego zatwierdzania kwestii zastrzeżonych (zwanego dalej „uregulowaniem będącym przedmiotem postępowania przed sądem krajowym”), postanowiła zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1) Czy wskazanie decyzji właściwej władzy lub władz, na podstawie której wykonawca otrzymuje prawo do wykonania przedsięwzięcia (art. 1 ust. 2 dyrektywy 85/337 [...]) należy wyłącznie do sądów krajowych stosujących prawo krajowe?
2) Czy dyrektywa [85/337] wymaga przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, jeżeli po wydaniu zatwierdzenia projektu budowlanego zawierającego kwestie zastrzeżone do późniejszego zatwierdzenia z pominięciem postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, w chwili złożenia wniosku o zatwierdzenie kwestii zastrzeżonych okazuje się, że przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na środowisko, w szczególności z powodu jego charakteru, rozmiaru lub lokalizacji (art. 2 ust. 1 dyrektywy [85/337])?
3. Czy w sytuacji gdy:
a) prawo krajowe z zakresu urbanizacji i zagospodarowania przestrzennego przewiduje wydanie zatwierdzenia projektu budowlanego na początkowym etapie postępowania związanego z zagospodarowaniem przestrzennym i na tym etapie wymaga zbadania przez właściwą władzę kwestii, czy konieczne jest przeprowadzenie postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko na podstawie dyrektywy [85/337] oraz
b) właściwa władza stwierdza, że przeprowadzenie postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko nie jest konieczne i zatwierdza projekt budowlany pod warunkiem późniejszego zatwierdzenia kwestii zastrzeżonych oraz
c) decyzja ta może być przedmiotem powództwa przed sądem krajowym;
prawo krajowe może, zgodnie z dyrektywą [85/337], uniemożliwiać władzy krajowej żądania przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko na późniejszym etapie postępowania związanego z zagospodarowaniem przestrzennym?”
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie pytania pierwszego
38. W pytaniu pierwszym sąd krajowy zmierza w istocie do ustalenia, czy zakwalifikowanie danej decyzji jako „zezwolenie na inwestycję” w rozumieniu art. 1 ust. 2 dyrektywy 85/337 podlega wyłącznie prawu krajowemu.
39. Artykuł 1 ust. 2 dyrektywy 85/337 definiuje pojęcie „zezwolenia na inwestycję” w rozumieniu tej dyrektywy jako decyzję właściwej władzy lub władz, na podstawie której wykonawca otrzymuje prawo do wykonania przedsięwzięcia.
40. W ten sposób, chociaż pojęcie to wzorowane jest na niektórych elementach prawa krajowego, pozostaje ono pojęciem wspólnotowym, które podlega, w przeciwieństwie do twierdzeń Bromley LBC i rządu Zjednoczonego Królestwa, wyłącznie prawu wspólnotowemu. Z utrwalonego orzecznictwa wynika bowiem, że pojęciom zawartym w przepisie prawa wspólnotowego, który nie zawiera żadnego wyraźnego odesłania do prawa określenia jego znaczenia i zakresu przez państwa członkowskie, należy w zasadzie nadać w całej Wspólnocie niezależną i jednolitą wykładnię, którą należy ustalić przy uwzględnieniu kontekstu przepisu i celu, jakiemu służą dane uregulowania (zob. podobnie wyroki z dnia 18 stycznia 1984 r. w sprawie 327/82 Ekro, Rec. str. 107, pkt 11; z dnia 19 września 2000 r. w sprawie C‑287/98 Linster, Rec. str. I‑6917, pkt 43 oraz z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie C‑201/02 Wells, Rec. str. I‑723, pkt 37).
41. Na pytanie pierwsze należy więc odpowiedzieć, że zakwalifikowanie danej decyzji jako „zezwolenie na inwestycję” w rozumieniu art. 1 ust. 2 dyrektywy 85/337 powinno być dokonane na podstawie prawa krajowego w zgodzie z prawem wspólnotowym.
W przedmiocie pytania drugiego i trzeciego
42. W pytaniu drugim i trzecim, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd krajowy zmierza w istocie do ustalenia, czy art. 2 ust. 1 oraz art. 4 ust. 2 dyrektywy 85/337 należy interpretować w ten sposób, że nakładają one obowiązek przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, jeżeli po zatwierdzeniu projektu budowlanego, w chwili zatwierdzania kwestii zastrzeżonych okazuje się, że przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na środowisko, w szczególności z powodu jego charakteru, rozmiaru lub lokalizacji.
43. W tym względzie z art. 2 ust. 1 dyrektywy 85/337 wynika przede wszystkim, że przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu art. 4 tej dyrektywy w związku z załącznikami I lub II do niej, należy przed udzieleniem zezwolenia na inwestycję poddać ocenie ich oddziaływania na środowisko (zob. ww. wyrok w sprawie Wells, pkt 42).
44. Jak przypomniano w pkt 39 niniejszego wyroku, art. 1 ust. 2 dyrektywy 85/337 definiuje pojęcie „zezwolenia na inwestycję” w rozumieniu tej dyrektywy jako decyzję właściwej władzy lub władz, na podstawie której wykonawca otrzymuje prawo do wykonania przedsięwzięcia.
45. Z systematyki i celów dyrektywy 85/337 wynika, że przepis ten dotyczy decyzji (wydawanej w jednym lub wielu etapach) umożliwiającej wykonawcy rozpoczęcie prac w celu wykonania przedsięwzięcia.
46. Z uwagi na powyższe doprecyzowanie, do sądu krajowego należy ustalenie, czy zatwierdzenie projektu budowlanego oraz decyzja zatwierdzająca kwestie zastrzeżone, będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, stanowią jako całość „zezwolenie na inwestycję” w rozumieniu dyrektywy 85/337 (zob. w tym względzie dzisiejszy wyrok w sprawie C‑508/03 Komisja przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, Zb.Orz. str. I‑3969, pkt 101 i 102).
47. Następnie należy przypomnieć, że w pkt 52 wspomnianego powyżej wyroku w sprawie Wells Trybunał sprecyzował, że jeżeli prawo krajowe przewiduje wieloetapową procedurę wydawania zezwolenia, w której jedna z decyzji jest decyzją główną, a druga decyzją wykonawczą, która nie może wykraczać poza zakres ustaleń głównej decyzji, możliwe oddziaływanie danego przedsięwzięcia na środowisko należy określić i ocenić w trakcie postępowania w sprawie wydania decyzji głównej. Jedynie w przypadku gdy oddziaływanie to można określić dopiero w trakcie postępowania w sprawie wydania decyzji wykonawczej, oceny tej należy dokonać w trakcie tego ostatniego postępowania.
48. Jeżeli sąd krajowy dojdzie więc do wniosku, że postępowanie przewidziane w uregulowaniu będącym przedmiotem postępowania przed sądem krajowym jest wieloetapowym postępowaniem w sprawie wydania zezwolenia, w którym jedna z wydanych decyzji jest decyzją główną, a druga decyzją wykonawczą, która nie może wykraczać poza zakres ustaleń głównej decyzji, wynika z tego, że właściwa władza ma w danym przypadku obowiązek przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nawet po zatwierdzeniu projektu budowlanego, podczas późniejszego zatwierdzania kwestii zastrzeżonych (zob. w tym względzie ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, pkt 103-106). Ocena ta musi mieć charakter całościowy i dotyczyć wszystkich aspektów przedsięwzięcia, które nie zostały jeszcze poddane ocenie lub które wymagają ponownej oceny.
49. Uwzględniając całość powyższych rozważań, na pytanie drugie i trzecie należy odpowiedzieć, że art. 2 ust. 1 oraz art. 4 ust. 2 dyrektywy 85/337 należy interpretować w ten sposób, że nakładają one obowiązek przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, jeżeli w przypadku wieloetapowego postępowania w sprawie wydania zezwolenia, w trakcie etapu drugiego okazuje się, że przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na środowisko, w szczególności z powodu jego charakteru, rozmiaru lub lokalizacji.
W przedmiocie kosztów
50. Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Sentencja
Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
1) Zakwalifikowanie danej decyzji jako „zezwolenie na inwestycję” w rozumieniu art. 1 ust. 2 dyrektywy Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne powinno być dokonane na podstawie prawa krajowego w zgodzie z prawem.
2) Artykuł 2 ust. 1 oraz artykuł 4 ust. 2 dyrektywy 85/337 należy interpretować w ten sposób, że nakładają one obowiązek przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, jeżeli w przypadku wieloetapowego postępowania w sprawie wydania zezwolenia, w trakcie etapu drugiego okazuje się, że przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na środowisko, w szczególności z powodu jego charakteru, rozmiaru lub lokalizacji.