61998CJ0217_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση C-217/98,
που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Bundesfinanzhof (Γερμανία) προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΚ (νυν άρθρου 234 ΕΚ), με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ
Hauptzollamt Hamburg-Jonas
και
LFZ Nordfleisch AG,
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία του άρθρου 33, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού (ΕΟΚ) 3665/87 της Επιτροπής, της 27ης Νοεμβρίου 1987, για κοινές λεπτομέρειες εφαρμογής του καθεστώτος των επιστροφών κατά την εξαγωγή για τα γεωργικά προϋόντα (ΕΕ L 351, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 1615/90 της Επιτροπής, της 15ης Ιουνίου 1990 (ΕΕ L 152, σ. 33), σε συνδυασμό με το άρθρο 29, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού (ΕΟΚ) 2220/85 της Επιτροπής, της 22ας Ιουλίου 1985, για τον καθορισμό των κοινών λεπτομερειών εφαρμογής του καθεστώτος εγγυήσεων για τα γεωργικά προϋόντα (ΕΕ L 205, σ. 5),
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
(πρώτο τμήμα),
συγκείμενο από τους L. Sevσn (εισηγητή), πρόεδρο τμήματος, P. Jann και M. Wathelet, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: A. La Pergola
γραμματέας: L. Hewlett, υπάλληλος διοικήσεως,
λαμβάνοντας υπόψη τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν:
- η LFZ Nordfleisch AG, εκπροσωπούμενη από τον K. Landry, δικηγόρο Αμβούργου,
- η Επιτροπή των Ευρωπαϋκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τους K.-D. Borchardt και M. Niejahr, μέλη της Νομικής Υπηρεσίας,
έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,
αφού άκουσε τις προφορικές παρατηρήσεις της LFZ Nordfleisch AG και της Επιτροπής, κατά τη συνεδρίαση της 9ης Σεπτεμβρίου 1999,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 11ης Νοεμβρίου 1999,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με διάταξη της 7ης Απριλίου 1998, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 12 Ιουνίου 1998, το Bundesfinanzhof υπέβαλε, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΚ (νυν άρθρου 234 ΕΚ), προδικαστικό ερώτημα ως προς την ερμηνεία του άρθρου 33, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού (ΕΟΚ) 3665/87 της Επιτροπής, της 27ης Νοεμβρίου 1987, για κοινές λεπτομέρειες εφαρμογής του καθεστώτος των επιστροφών κατά την εξαγωγή για τα γεωργικά προϋόντα (ΕΕ L 351, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 1615/90 της Επιτροπής, της 15ης Ιουνίου 1990 (ΕΕ L 152, σ. 33), σε συνδυασμό με το άρθρο 29, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού (ΕΟΚ) 2220/85 της Επιτροπής, της 22ας Ιουλίου 1985, για τον καθορισμό των κοινών λεπτομερειών εφαρμογής του καθεστώτος εγγυήσεων για τα γεωργικά προϋόντα (ΕΕ L 205, σ. 5).
2 Το ερώτημα αυτό ανέκυψε στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ του Hauptzollamt Hamburg-Jonas (στο εξής: Hauptzollamt) και της LFZ Nordfleisch AG, η οποία διαδέχθηκε τη Nordfleisch GmbH στα δικαιώματά της (στο εξής: Nordfleisch), ως προς την πληρωμή από την τελευταία της προσαυξήσεως 20 % που προβλέπει το άρθρο 33, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 3665/87.
Η εφαρμοστέα κανονιστική ρύθμιση
3 Το άρθρο 18, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΟΚ) 805/68 του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1968, περί κοινής οργανώσεως της αγοράς στον τομέα του βοείου κρέατος (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/003, σ. 72), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 425/77 του Συμβουλίου, της 14ης Φεβρουαρίου 1977 (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/017, σ. 192), προβλέπει ότι, στο μέτρο που απαιτείται για να καταστεί δυνατή η εξαγωγή των προϋόντων βοείου κρέατος βάσει των τιμών των προϋόντων αυτών στη διεθνή αγορά, η διαφορά μεταξύ των τιμών αυτών και των τιμών εντός της Κοινότητας δύναται να καλυφθεί από επιστροφή λόγω εξαγωγής.
4 Το άρθρο 15, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού ορίζει ότι κάθε εξαγωγή από την Κοινότητα μπορεί να υπόκειται στην υποχρέωση προσκομίσεως πιστοποιητικού εξαγωγής. Η χορήγηση των πιστοποιητικών αυτών εξαρτάται από τη σύσταση εγγυήσεως, η οποία εγγυάται την υποχρέωση εισαγωγής ή εξαγωγής κατά τη διάρκεια ισχύος του πιστοποιητικού. Η εγγύηση αυτή καταπίπτει ολικώς ή μερικώς αν η εξαγωγή δεν πραγματοποιηθεί κατά το χρονικό αυτό διάστημα ή πραγματοποιηθεί μόνον εν μέρει.
5 Οι γενικοί κανόνες για τη χορήγηση των επιστροφών λόγω εξαγωγής και τα κριτήρια καθορισμού του ύψους τους, στον τομέα του βοείου κρέατος, θεσπίστηκαν με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 885/68 του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 1968 (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/003, σ. 108), όπως συμπληρώθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 1504/76 του Συμβουλίου, της 21ης Ιουνίου 1976 (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/015, σ. 171).
6 Ο κανονισμός αυτός διευκρινίζει, στο άρθρο του 5, παράγραφοι 2 και 3, ότι το ύψος της επιστροφής είναι εκείνο που ισχύει κατά την ημέρα της εξαγωγής αλλ' ότι, κατόπιν αιτήσεως, η επιστροφή μπορεί να καθορισθεί εκ των προτέρων.
7 Το άρθρο 5α του ιδίου κανονισμού προβλέπει μεταξύ άλλων ότι, στην περίπτωση προκαθορισμού της επιστροφής, η χορήγηση αυτής εξαρτάται από την προσκόμιση πιστοποιητικού προκαθορισμού που χορηγείται από τα κράτη μέλη. Κατά την παράγραφο 2 του άρθρου αυτού:
«Η έκδοση του πιστοποιητικού προκαθορισμού εξαρτάται από την παροχή ασφαλείας που εξασφαλίζει την υποχρέωση πραγματοποιήσεως των εν λόγω εξαγωγών κατά τη διάρκεια ισχύος του πιστοποιητικού και η οποία καταπίπτει εν όλω ή εν μέρει, αν, εντός της
προθεσμίας αυτής, οι εξαγωγές αυτές δεν πραγματοποιηθούν ή πραγματοποιηθούν μόνο μερικώς.»
8 Οι λεπτομέρειες εφαρμογής του άρθρου 15 του κανονισμού 805/68 και του άρθρου 5α του κανονισμού 885/68 καθορίζονται από τον κανονισμό (ΕΟΚ) 3719/88 της Επιτροπής, της 16ης Νοεμβρίου 1988, περί κοινών τρόπων εφαρμογής του καθεστώτος πιστοποιητικών εισαγωγής, εξαγωγής και προκαθορισμού για τα γεωργικά προϋόντα (ΕΕ L 331, σ. 1).
9 Ο κανονισμός αυτός καθορίζει, στο άρθρο του 39, τις συνέπειες του καθεστώτος επιστροφών που προβλέπουν οι κανονισμοί (ΕΟΚ) 754/76 του Συμβουλίου, της 25ης Μαρτίου 1976, περί του δασμολογικού καθεστώτος που εφαρμόζεται στα επανεισαγόμενα στο τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας εμπορεύματα (ΕΕ ειδ. έκδ. 02/002, σ. 132), και 2945/76 της Επιτροπής, της 26ης Νοεμβρίου 1976, περί του καθορισμού ορισμένων διατάξεων εφαρμογής του κανονισμού 754/76 (ΕΕ ειδ. έκδ. 02/002, σ. 230). Το άρθρο 43 του κανονισμού 3719/88 αφορά εξάλλου την περίπτωση της αποσύρσεως των προϋόντων από τον τελωνειακό έλεγχο καθώς και τη μη τήρηση των προθεσμιών της παραμονής υπό τελωνειακό καθεστώς αποταμιεύσεως ή εξαγωγής.
10 Ο κανονισμός (ΕΟΚ) 565/80 του Συμβουλίου, της 4ης Μαρτίου 1980, περί της προπληρωμής των επιστροφών κατά την εξαγωγή για τα γεωργικά προϋόντα (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/028, σ. 50), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 2026/83 του Συμβουλίου, της 18ης Ιουλίου 1983 (ΕΕ L 199, σ. 12), ορίζει στο άρθρο του 5, παράγραφος 1:
«Κατ' αίτηση του ενδιαφερομένου καταβάλλεται ένα ποσό ίσο προς την επιστροφή κατά την εξαγωγή, μόλις τα προϋόντα ή τα εμπορεύματα τεθούν υπό το τελωνειακό καθεστώς της αποταμιεύσεως ή της ελευθέρας ζώνης για να εξαχθούν εντός καθορισμένης προθεσμίας.»
11 Κατά το άρθρο 6 του ιδίου κανονισμού:
«Η επίκληση των καθεστώτων που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό εξαρτάται από την παροχή ασφαλείας που εξασφαλίζει την απόδοση ενός ποσού ίσου προς εκείνο που έχει καταβληθεί, αυξημένο κατά ένα συμπληρωματικό ποσό.
Με την επιφύλαξη περιπτώσεων ανωτέρας βίας η ασφάλεια αυτή καταπίπτει ολικώς ή μερικώς:
- στις περιπτώσεις που δεν έλαβε χώρα η απόδοση για εξαγωγή, που δεν πραγματοποιήθηκε εντός της προβλεπομένης στο άρθρο 4, παράγραφος 1, και στο άρθρο 5, παράγραφος 1, προθεσμίας,
ή
- αν αποδεικνύεται ότι δεν υπάρχει κανένα δικαίωμα για επιστροφή ή υπήρχε δικαίωμα για επιστροφή ενός κατωτέρου ποσού.»
12 Ο κανονισμός 3665/87 ρυθμίζει λεπτομερώς την πληρωμή των επιστροφών λόγω εξαγωγής των γεωργικών προϋόντων.
13 Ο τίτλος 2, κεφάλαιο 3, του κανονισμού αυτού ορίζει τις λεπτομέρειες εφαρμογής του κανονισμού 565/80 και τις διατυπώσεις ή τις προϋποθέσεις που πρέπει να τηρηθούν για την εφαρμογή της προπληρωμής της επιστροφής στην περίπτωση μεταποιήσεως ή αποθεματοποιήσεως που προηγείται της εξαγωγής.
14 Ο κανονισμός 3665/87, στο άρθρο του 25, παράγραφοι 1 και 2, προβλέπει ότι ο εξαγωγέας δηλώνει την πρόθεσή του να εξαγάγει τα προϋόντα ή εμπορεύματα μετά από μεταποίηση ή αποθεματοποίηση και να τύχει επιστροφής με δήλωση πληρωμής υποβαλλομένη στις τελωνειακές αρχές. Η εν λόγω δήλωση πληρωμής πρέπει να περιλαμβάνει όλα τα αναγκαία στοιχεία για τον καθορισμό της επιστροφής.
15 Πριν από την αποδοχή της δηλώσεως πληρωμής από την αρμόδια τελωνειακή αρχή, πρέπει να συσταθεί εγγύηση από τον εξαγωγέα, όπως προβλέπει το άρθρο 31, παράγραφος 1, του κανονισμού 3665/87, ίση με το ποσό που υπολογίζεται σύμφωνα με το άρθρο 29, παράγραφος 3, δηλαδή το προπληρωτέο ποσό, με προσαύξηση 20 %.
16 Κατά το άρθρο 26 του ιδίου κανονισμού, κατά την αποδοχή της δηλώσεως πληρωμής, τα προϋόντα ή εμπορεύματα τίθενται υπό τελωνειακό έλεγχο μέχρις ότου εγκαταλείψουν το τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας. Η ημερομηνία αποδοχής της δηλώσεως πληρωμής προσδιορίζει το ποσοστό της επιστροφής.
17 Το άρθρο 28, παράγραφος 5, προβλέπει ότι η προθεσμία, κατά τη διάρκεια της οποίας τα προϋόντα ή εμπορεύματα μπορούν να παραμένουν υπό τελωνειακό καθεστώς αποταμιεύσεως, είναι έξι μήνες από την ημέρα της αποδοχής της δηλώσεως πληρωμής.
18 Δυνάμει του άρθρου 29, παράγραφος 2, η επιστροφή προκαταβάλλεται μόνο μετά από γραπτή αίτηση του εξαγωγέα. Η παράγραφος 3 της ιδίας διατάξεως καθορίζει τη μέθοδο υπολογισμού του προπληρωτέου ποσού.
19 Από το άρθρο 30, παράγραφος 1, προκύπτει ότι η διασάφηση εξαγωγής πρέπει να κατατεθεί το αργότερο την τελευταία ημέρα της εν λόγω προθεσμίας των έξι μηνών. Κατά το άρθρο 32, παράγραφος 1, τα προϋόντα ή εμπορεύματα
πρέπει να εγκαταλείψουν το τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας σε 60 ημέρες από την ημέρα που έπαυσαν να υπόκεινται στο καθεστώς της αποταμιεύσεως.
20 Το άρθρο 33 - όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 1615/90 - το οποίο επίσης αποτελεί μέρος του τίτλου 2, κεφάλαιο 3, του κανονισμού 3665/87, που έχει εφαρμογή στην προκαταβαλλομένη επιστροφή στην περίπτωση ιδίως της αποθεματοποιήσεως που προηγείται της εξαγωγής, ορίζει, στην παράγραφό του 1:
«Όταν έχει προσκομισθεί η απόδειξη ως προς το δικαίωμα επιστροφής ή/και νομισματικού εξισωτικού ποσού (ΝΕΠ) για τα προϋόντα ή εμπορεύματα που γίνονται δεκτά να τύχουν των διατάξεων του παρόντος άρθρου, το εν λόγω ποσό αποτελεί αντικείμενο αντιστάθμισης με το ποσό που προκαταβλήθηκε. Όταν το οφειλόμενο ποσό για την εξαχθείσα ποσότητα είναι μεγαλύτερο από εκείνο που προκαταβλήθηκε, η διαφορά πληρώνεται στον ενδιαφερόμενο.
Όταν το οφειλόμενο ποσό για την εξαχθείσα ποσότητα είναι μικρότερο από εκείνο που προκαταβλήθηκε, ιδίως σε περίπτωση εφαρμογής της παραγράφου 2, η αρμόδια αρχή κινεί χωρίς καθυστέρηση τη διαδικασία του άρθρου 29 του κανονισμού (ΕΟΚ) 2220/85 για να συμπληρωθεί από τον εμπορευόμενο η διαφορά μεταξύ των δύο αυτών ποσών προσαυξημένη κατά 20 %.»
21 Ο κανονισμός 2220/85 ορίζει, στο άρθρο 29, τις λεπτομέρειες καταπτώσεως της εγγυήσεως στο σύνολό της ή μερικώς, όταν ο ενδιαφερόμενος δεν επιστρέφει το ποσό της εγγύησης που έχει καταπέσει εντός προθεσμίας κατ' ανώτατο όριο 30 ημερών υπολογιζομένης από την υποβολή της αιτήσεως πληρωμής εκ μέρους της εθνικής αρχής. Κατά το άρθρο αυτό:
«Όταν η αρμόδια αρχή είναι σε γνώση των στοιχείων που συνεπάγονται την κατάπτωση της εγγύησης στο σύνολό της ή εν μέρει ζητεί από τον ενδιαφερόμενο, χωρίς καθυστέρηση, την πληρωμή του ποσού της εγγύησης που έχει καταπέσει· η δε πληρωμή αυτή πρέπει να πραγματοποιηθεί σε προθεσμία 30 ημερών από την ημέρα υποβολής της αίτησης. Στην περίπτωση κατά την οποία η πληρωμή δεν έχει πραγματοποιηθεί στην ταχθείσα προθεσμία:
α) εγγράφει χωρίς καθυστέρηση οριστικά σε πίστωσή της την εγγύηση που αναφέρεται στο άρθρο 8, παράγραφος 1, στοιχείο αα·
β) απαιτεί χωρίς καθυστέρηση από τον εγγυητή που αναφέρεται στο άρθρο 8, παράγραφος 1, στοιχείο ββ, να προβεί σε πληρωμή, η δε πληρωμή αυτή πρέπει να πραγματοποιηθεί σε προθεσμία 30 ημερών από την ημέρα υποβολής της αίτησης·
γ) λαμβάνει χωρίς καθυστέρηση τα απαραίτητα μέτρα ώστε:
i) να μετατραπούν εις είδος οι εγγυήσεις που αναφέρονται στο άρθρο 8, παράγραφος 2, στοιχεία αα, γγ, δδ και εε, ώστε το ποσόν που καταπίπτει να τεθεί στη διάθεσή της,
ii) να να τεθούν στη διάθεσή της τα χρήματα που έχουν δεσμευθεί σε τράπεζα.
Η αρμόδια αρχή μπορεί χωρίς καθυστέρηση να εγγράψει οριστικά σε πίστωσή της την εγγύηση που αναφέρεται στο άρθρο 8, παράγραφος 1, στοιχείο αα, χωρίς να ζητήσει προηγουμένως την πληρωμή στον ενδιαφερόμενο.»
Τα πραγματικά περιστατικά και το προδικαστικό ερώτημα
22 Στις 24, 25 και 27 Ιουλίου 1990, η Nordfleisch ζήτησε να τεθούν υπό τελωνειακό καθεστώς αποταμιεύσεως περίπου 70 τόνοι βοείου κρέατος ενόψει της προπληρωμής επιστροφής λόγω εξαγωγής και υπέβαλε δήλωση πληρωμής υπό την έννοια του άρθρου 25 του κανονισμού 3665/87. Οι τελωνειακές αρχές δέχθηκαν τις αιτήσεις, διαπίστωσαν την ποσότητα και τα χαρακτηριστικά του εμπορεύματος, καταλόγισαν τις ποσότητες αυτού επί των πιστοποιητικών που διελάμβαναν οι εν λόγω αιτήσεις και καθόρισαν τον εφαρμοστέο συντελεστή επιστροφής.
23 Την 1η Αυγούστου 1990, η Nordfleisch υπέβαλε αίτηση προπληρωμής της επιστροφής λόγω εξαγωγής με τον προηγουμένως καθορισθέντα συντελεστή επιστροφής, σύμφωνα με το άρθρο 29, παράγραφος 2, του κανονισμού 3665/87.
24 Μεταξύ της 2ας και της 6ης Αυγούστου 1990, η Nordfleisch απέσυρε τις αιτήσεις της για την πληρωμή της επιστροφής, διότι είχε την πρόθεση να επανεισαγάγει στο τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας τα τεθέντα υπό τελωνειακό καθεστώς αποταμιεύσεως εμπορεύματα. Για κάθε μια από τις αποσυρθείσες αιτήσεις ζήτησε και έλαβε ένα δελτίο πληροφοριών, καλούμενο δελτίο «Inf 3», σύμφωνα με το άρθρο 9, παράγραφος 1, του κανονισμού 2945/76 της Επιτροπής.
25 Στις 24 Αυγούστου 1990, παρά την απόσυρση των αιτήσεων πληρωμής, το Hauptzollamt δέχθηκε τέσσερις αποφάσεις πληρωμής της επιστροφής και κατέβαλε στη Nordfleisch συνολικό ποσό 237 150,02 γερμανικών μάρκων (DEM), αντιστοιχούν στην επιστροφή λόγω εξαγωγής που αφορούσε το τεθέν υπό τελωνειακό καθεστώς αποταμιεύσεως εμπόρευμα.
26 Με απόφαση της 6ης Νοεμβρίου 1990, το Hauptzollamt ζήτησε την απόδοση του αντιστοιχούντος στην προκαταβληθείσα επιστροφή ποσού, με προσαύξηση 20 %, δηλαδή ποσό 47 370 DEM, σύμφωνα με το άρθρο 33, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 3665/87.
27 Το Hauptzollamt απέρριψε την ένσταση της Nordfleisch κατά της αποφάσεως περί εισπράξεως της προσαυξήσεως του 20 %.
28 Αντιθέτως, η προσφυγή την οποία η Nordfleisch άσκησε κατά της αποφάσεως αυτής ενώπιον του Finanzgericht Hamburg έγινε δεκτή. Κατά το δικαστήριο αυτό, από την ερμηνεία των εφαρμοστέων διατάξεων του κοινοτικού δικαίου (άρθρων 5 και 6 του κανονισμού 565/80, άρθρων 25, 29, παράγραφος 2, 31, παράγραφος 1, και 33 του κανονισμού 3665/87) προκύπτει ότι η προσαύξηση του 20 % δεν αποσκοπεί στην εξασφάλιση της εκτελέσεως της διαδικασίας θέσεως υπό τελωνειακό καθεστώς αποταμιεύσεως ενόψει επιστροφής λόγω εξαγωγής με προκαταβολή, αλλ' έχει, αντιθέτως, ως σκοπό να εξασφαλίσει τον κατ' αποκοπή συμψηφισμό των ληφθέντων πλεονεκτημάτων λόγω της αδικαιολόγητης προκαταβολής της εν λόγω επιστροφής. Η αλλαγή προορισμού των οικείων εμπορευμάτων αίρει την υποχρέωση συστάσεως της προβλεπομένης από το άρθρο 31 του κανονισμού 3665/87 εγγυήσεως στο μέτρο που, ακριβώς, ο εξαγωγέας παραιτήθηκε από την προκαταβολή της επιστροφής λόγω εξαγωγής. Το Finanzgericht θεωρεί ότι πρέπει να ισχύει το ίδιο οσάκις, αν και ο εξαγωγέας απέσυρε τις αιτήσεις πληρωμής, οι τελωνειακές αρχές κατέβαλαν εντούτοις το αντιστοιχούν στην επιστροφή ποσό, καταβολή η οποία επήλθε εσφαλμένως και στερείται, επομένως, νομικού ερείσματος.
29 Το Hauptzollamt άσκησε αναίρεση κατά της αποφάσεως αυτής.
30 Το Bundesfinanzhof κρίνει ότι, εκ πρώτης όψεως, αποφασιστικό στοιχείο είναι ότι το εμπόρευμα τέθηκε υπό τελωνειακό καθεστώς αποταμιεύσεως ενόψει επιστροφής λόγω εξαγωγής και ότι, για τον λόγο αυτό, το δικαίωμα για προκαταβολή υφίσταται, ανεξαρτήτως του αν πράγματι τέθηκε σε εφαρμογή. Δεδομένου ότι η Nordfleisch δεν τήρησε την υποχρέωση εξόδου των εμπορευμάτων από το τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας εντός της προβλεπομένης προθεσμίας, δικαίως το Hauptzollamt τής ζήτησε την πληρωμή της προσαυξήσεως του 20 % βάσει του άρθρου 33, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 3665/87.
31 Επομένως, η συσταθείσα από τον εξαγωγέα ασφάλεια δεν έχει μοναδικό σκοπό την εξασφάλιση της ενδεχομένης αποδόσεως του προκαταβληθέντος ποσού και τον κατ' αποκοπήν συμψηφισμό ενδεχομένων αδικαιολογήτων οικονομικών πλεονεκτημάτων που απορρέουν από την είσπραξη του ποσού αυτού, αλλ' αποσκοπεί επίσης να εξασφαλισθεί η κανονική εκτέλεση της θέσεως υπό τελωνειακό καθεστώς αποταμιεύσεως και οι επιχειρηματίες να μη ζητήσουν κατά τρόπο καταχρηστικό τη χορήγηση του ευεργετήματος του εν λόγω δικαιώματος. Το Bundesfinanzhof παρατηρεί συναφώς ότι η προσαύξηση του 20 % είναι δυσανάλογη αν αποσκοπεί μόνο στον συμψηφισμό του οικονομικού πλεονεκτήματος που απορρέει από το αδικαιολόγητο ευεργέτημα της προκαταβολής της επιστροφής λόγω εξαγωγής. Αν αυτός ήταν ο μοναδικός σκοπός της εν λόγω προσαυξήσεως θα αρκούσε το ποσοστό αυτής να υπερβαίνει κατά μερικές μόνο μονάδες το ισχύον στο οικείο κράτος μέλος ποσοστό εκπτώσεως.
32 Εντούτοις, επειδή κατά το Bundesfinanzhof δεν μπορούσε να εκλείψει κάθε αμφιβολία ως προς το βάσιμο της αναλύσεώς του, το δικαστήριο αυτό έκρινε αναγκαίο να υποβάλει στο Δικαστήριο, σύμφωνα με το άρθρο 177, τρίτο εδάφιο, της Συνθήκης, το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
«αΕχει το άρθρο 33, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού (ΕΟΚ) 3665/87 της Επιτροπής, της 27ης Νοεμβρίου 1987, σε συνδυασμό με το άρθρο 29, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού (ΕΟΚ) 2220/85 της Επιτροπής, της 22ας Ιουλίου 1985, την έννοια ότι η κατά 20 % προσαύξηση πρέπει επίσης να εφαρμόζεται στην οικεία επιστροφή λόγω εξαγωγής οσάκις το εμπόρευμα που είχε τεθεί υπό τελωνειακό καθεστώς αποταμιεύσεως για να τύχει επιστροφής λόγω εξαγωγής, σύμφωνα με τις συνδυασμένες διατάξεις του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΟΚ) 565/80 του Συμβουλίου, της 4ης Μαρτίου 1980, και των άρθρων 25 και 26 του κανονισμού (ΕΟΚ) 3665/87, δεν εξήχθη - όπως αρχικώς είχε προβλεφθεί - αλλ' αμέσως μετά την αποθεματοποίησή του υπό τελωνειακό καθεστώς αποταμιεύσεως και μετά την απόσυρση της αιτήσεως πληρωμής [άρθρο 29, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΟΚ) 3665/87] τέθηκε εκ νέου σε ελεύθερη κυκλοφορία εντός της Κοινότητας;»
33 Η Nordfleisch και η Επιτροπή, οι οποίες κατέθεσαν παρατηρήσεις ενώπιον του Δικαστηρίου, υποστηρίζουν αμφότερες ότι η προσαύξηση 20 % μπορεί να εισπραχθεί μόνον αν η προπληρωμή πράγματι ζητήθηκε, πράγμα το οποίο δεν συμβαίνει στην υπόθεση της κύριας δίκης. Η Επιτροπή ισχυρίζεται μεταξύ άλλων ότι η υποχρέωση συστάσεως εγγυήσεως πριν από την αποδοχή της δηλώσεως πληρωμής εξηγείται από το γεγονός ότι η αποδοχή αυτή θεμελιώνει δικαίωμα προπληρωμής της επιστροφής υπέρ του εξαγωγέα. Πάντως, ο τελευταίος πρέπει επίσης να υποβάλει γραπτή αίτηση περί πληρωμής της εν λόγω προκαταβολής. Ο στενός δεσμός που υφίσταται μεταξύ της συστάσεως της εγγυήσεως και της πληρωμής της προκαταβολής προκύπτει εξάλλου από τον κανονισμό 3665/87, του οποίου το άρθρο 31, παράγραφος 3, πρώτη περίπτωση, προβλέπει ότι η εγγύηση πρέπει να συνιστάται σε όλες τις περιπτώσεις πριν από την πληρωμή της προκαταβολής. Η Επιτροπή διευκρινίζει ότι, όσον αφορά τη μη τήρηση της υποχρεώσεως εξαγωγής, προβλέπονται ήδη άλλες κυρώσεις, οι οποίες θεσπίζονται εξαντλητικώς από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 43, παράγραφος 3, και 39, παράγραφος 1, στοιχεία ββ και γγ, του κανονισμού 3719/88.
34 Εκ προοιμίου πρέπει να τονισθεί συναφώς ότι οι διάφορες πράξεις που περιγράφονται στον τίτλο 2, κεφάλαιο 3, του κανονισμού 3665/87 συνιστούν τις διαδοχικές φάσεις του καθεστώτος που εφαρμόζεται στην προκαταβολή της επιστροφής στην περίπτωση της αποθεματοποιήσεως που προηγείται της εξαγωγής.
35 Ο επιχειρηματίας πρέπει, σε πρώτη φάση, να υποβάλει δήλωση πληρωμής η οποία, όταν γίνεται δεκτή από την αρμόδια τελωνειακή αρχή, θεμελιώνει το δικαίωμά του για την προκαταβολή της επιστροφής λόγω εξαγωγής.
36 Πάντως, η αποδοχή της δηλώσεως πληρωμής δεν επιτρέπει στην τελωνειακή αρχή να του καταβάλει την εν λόγω προκαταβολή. Πράγματι, αυτή η καταβολή μπορεί να επέλθει μόνον αφού, σε δεύτερη φάση, ο εξαγωγέας υποβάλει γραπτή αίτηση προς τούτο, έχοντας έτσι τη δυνατότητα να αποφασίσει για την ημερομηνία της πληρωμής της προκαταβολής ή, σε περίπτωση αλλαγής του τόπου προορισμού του εμπορεύματος, να παραιτηθεί εντελώς από την πληρωμή αυτή.
37 Εξάλλου, από το άρθρο 6 του κανονισμού 565/80 προκύπτει ότι το ευεργέτημα της προκαταβολής της επιστροφής λόγω εξαγωγής εξαρτάται από τη σύσταση εγγυήσεως που εγγυάται την απόδοση ποσού ίσου με εκείνο που καταβλήθηκε, αυξημένο κατά ένα συμπληρωματικό ποσό.
38 Όσον αφορά το καθεστώς που εφαρμόζεται στην προκαταβολή της επιστροφής στην περίπτωση αποθεματοποιήσεως που προηγείται της εξαγωγής, η ύπαρξη σχέσεως μεταξύ της εγγυήσεως και της προκαταβολής προκύπτει σαφώς από το γράμμα του άρθρου 31, παράγραφος 3, του κανονισμού 3665/87, σύμφωνα με το οποίο τα κράτη μέλη μπορούν να επιτρέπουν η εγγύηση να συνιστάται μετά την αποδοχή της δηλώσεως πληρωμής, υπό τον όρον ότι οι εθνικές διατάξεις υποχρεώνουν τον εξαγωγέα να συστήσει την εγγύηση, ειδικά, πριν από την πληρωμή της προκαταβολής.
39 Επιβάλλεται να ληφθεί υπόψη ότι η εγγύηση αυτή έχει ως σκοπό να εξασφαλισθεί η επιστροφή ολοκλήρου του προκαταβληθέντος ποσού σε περίπτωση μη τηρήσεως των κοινοτικών διατάξεων σχετικά με το καθεστώς της προκαταβολής καθώς και ο συμψηφισμός των πλεονεκτημάτων που αποκτήθηκαν λόγω του αδικαιολογήτου ευεργετήματος της προκαταβολής, τα οποία υπολογίζονται κατ' αποκοπήν με το καθοριζόμενο στο άρθρο 31, παράγραφος 1, του κανονισμού 3665/87 ποσοστό.
40 Ελλείψει αντιθέτων κοινοτικών διατάξεων, ο εξαγωγέας μπορεί να αποσύρει την αίτησή του περί προκαταβολής της επιστροφής πριν από την έκδοση της αποφάσεως της τελωνειακής αρχής επί της αιτήσεως αυτής. Στην περίπτωση αυτή, η τελευταία δεν μπορεί βασίμως να ενεργοποιήσει τη συσταθείσα από τον εξαγωγέα εγγύηση, αλλά πρέπει να την αποδεσμεύσει ολόκληρη.
41 Αν, παρά την απόσυρση της αιτήσεως πληρωμής, οι εθνικές αρχές προκαταβάλουν εντούτοις το ποσό της επιστροφής, η πληρωμή αυτή πραγματοποιηθείσα μετά την εν λόγω απόσυρση δεν έχει επίπτωση επί της εγγυήσεως.
42 Αυτή δεν μπορεί να διατηρηθεί προκειμένου να κολαστεί η μη τήρηση των λοιπών υποχρεώσεων που απορρέουν από το καθεστώς των επιστροφών λόγω εξαγωγής. Πράγματι, στην πλημμελή εκτέλεση της θέσεως υπό τελωνειακό καθεστώς αποταμιεύσεως ή στη μη τήρηση των προβλεπομένων από την κανονιστική ρύθμιση προθεσμιών επιβάλλονται άλλες κυρώσεις, ιδίως, κατ' εφαρμογήν των άρθρων 39 και 43 του κανονισμού 3719/88.
43 Επομένως, στο προδικαστικό ερώτημα επιβάλλεται να δοθεί ως απάντηση ότι οι συνδυασμένες διατάξεις του άρθρου 33, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 3665/87, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 1615/90, και του άρθρου 29, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 2220/85 δεν έχουν εφαρμογή στην περίπτωση του εξαγωγέα ο οποίος, αφού υπέβαλε στις αρμόδιες εθνικές αρχές αίτηση προκαταβολής επιστροφής λόγω εξαγωγής για εμπόρευμα τεθέν υπό τελωνειακό καθεστώς αποταμιεύσεως, σύμφωνα με το άρθρο 29, παράγραφος 2, του κανονισμού 3665/87, απέσυρε την αίτησή του με σκοπό να επανεισαγάγει το εν λόγω εμπόρευμα στο τελωνειακό καθεστώς της Κοινότητας, αλλά εισέπραξε, εντούτοις, την αρχικώς αιτηθείσα προκαταβολή της επιστροφής λόγω εξαγωγής.
44 Υπό αυτές τις περιστάσεις, η προβλεπομένη από το άρθρο 31, παράγραφος 1, του κανονισμού 3665/87 εγγύηση πρέπει να ελευθερωθεί και μόνον το ποσό που καταβλήθηκε ως προκαταβολή της επιστροφής λόγω εξαγωγής πρέπει να αποδοθεί από τον εξαγωγέα σύμφωνα με τις εφαρμοστέες εθνικές διατάξεις περί ανακτήσεως του αχρεωστήτως καταβληθέντος.
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
45 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή, που κατέθεσε παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
(πρώτο τμήμα),
κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε με διάταξη της 7ης Απριλίου 1998 το Bundesfinanzhof, αποφαίνεται:
Οι συνδυασμένες διατάξεις του άρθρου 33, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού (ΕΟΚ) 3665/87 της Επιτροπής, της 27ης Νοεμβρίου 1987, για κοινές λεπτομέρειες εφαρμογής του καθεστώτος των επιστροφών κατά την εξαγωγή για τα γεωργικά προϋόντα, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 1615/90 της Επιτροπής, της 15ης Ιουνίου 1990, και του άρθρου 29, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού (ΕΟΚ) 2220/85 της Επιτροπής, της 22ας Ιουλίου 1985, για τον καθορισμό των κοινών λεπτομερειών εφαρμογής του καθεστώτος εγγυήσεων για τα γεωργικά προϋόντα, δεν έχουν εφαρμογή στην περίπτωση του εξαγωγέα ο οποίος, αφού υπέβαλε στις αρμόδιες εθνικές αρχές αίτηση προκαταβολής επιστροφής λόγω εξαγωγής για εμπόρευμα τεθέν υπό τελωνειακό καθεστώς αποταμιεύσεως, σύμφωνα με το άρθρο 29, παράγραφος 2, του κανονισμού 3665/87, απέσυρε την αίτησή του με σκοπό να επανεισαγάγει το εν λόγω εμπόρευμα στο τελωνειακό καθεστώς της Κοινότητας, αλλά εισέπραξε, εντούτοις, την αρχικώς αιτηθείσα προκαταβολή της επιστροφής λόγω εξαγωγής.
Υπό αυτές τις περιστάσεις, η προβλεπομένη από το άρθρο 31, παράγραφος 1, του κανονισμού 3665/87 εγγύηση πρέπει να ελευθερωθεί και μόνον το ποσό που καταβλήθηκε ως προκαταβολή της επιστροφής λόγω εξαγωγής πρέπει να αποδοθεί από τον εξαγωγέα σύμφωνα με τις εφαρμοστέες εθνικές διατάξεις περί ανακτήσεως του αχρεωστήτως καταβληθέντος.