62010CC0120_MT
Opinion of the Advocate-General
Opinion of the Advocate-General
1. Il-ħsejjes fl-ajruporti huma waħda mill-isfidi ambjentali li l-iktar jolqtu bl-iktar mod serju ż-żoni urbani. L-interessi konfliġġenti huma kunsiderevoli: minn naħa, it-trasport bl-ajru, il-moviment tal-merkanzija u tal-persuni jew il-politika ekonomika ta’ kull Stat Membru, fost oħrajn. Min-naħa l-oħra, il-ħarsien ambjentali u tas-saħħa tal-bniedem.
2. Din il-kawża tagħti lill-Qorti tal-Ġustizzja l-opportunità li tesprimi ruħha dwar din il-kwistjoni. Il-Conseil d’État Belġjan għamel erba’ domandi preliminari fejn esprima d-dubji tiegħu dwar il-kompatibbiltà ta’ leġiżlazzjoni reġjonali kontra l-ħsejjes ikkawżati mill-ajruplani li jużaw l-ajruport Nazzjonali ta’ Brussell mad-Direttiva 2002/30, dwar il-ħolqien ta’ regoli u proċeduri għall-introduzzjoni ta’ restrizzjonijiet tal-ħoss fl-ajruporti tal-[Unjoni] (2) . Il-kwistjoni ċentrali hawnhekk tinsab, fl-aħħar mill-aħħar, fil-portata li għandha tingħata lill-imsemmija “ir-restrizzjonijiet fuq l-operat”.
3. Madankollu, l-interpretazzjoni finali tal-Qorti tal-Ġustizzja għandha tieħu inkunsiderazzjoni l-kuntest l-iktar wiesa’ li taqa’ fih din il-kawża. Għandu jiġi enfasizzat li flimkien mad-Direttiva 2002/30 hemm ukoll strumenti oħra tal-liġi internazzjonali u tal-liġi sekondarja tal-Unjoni li huma wkoll kontra t-tniġġis tal-ħoss, inkluż dak fl-ajruporti. Barra minn hekk, kemm il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem (iktar ’il quddiem il-“QEDB”), kif ukoll il-qrati kostituzzjonali u supremi tal-Istati Membri jagħtu ħarsien liċ-ċittadini li jgħixu qrib l-ajruporti. L-Artikoli 7 u 37 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea jsaħħaħ dan il-ħarsien, jekk tabilħaqq dan huwa possibbli. Għalhekk, l-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “restrizzjoni fuq l-operat” ma hijiex sempliċi eżerċizzju ta’ interpretazzjoni ta’ strument ta’ liġi sekondarja, iżda operazzjoni mimlija diffikultajiet li teħodna, kif ser naraw iktar ’il quddiem, f’suġġett partikolarment sensittiv.
I – Il-kuntest ġuridiku tal-Unjoni
4. Bl-għan li żżid il-ħarsien ambjentali u tiżgura l-iżvilupp tas-settur tat-trasport bl-ajru f’qafas konsistenti mal-politiki tal-iżvilupp sostenibbli, il-Komunità Ewropea adottat, abbażi tal-Artikolu 80(2) KE, id-Direttiva 2002/30. L-għan ambjentali ta’ din id-direttiva joħroġ ċar fl-ewwel premessa tagħha, li tiddikjara li “Għan ewlieni tal-politika komuni dwar it-trasport huwa l-iżvilupp sostenibbli”.
5. Is-suġġett speċifiku tal-armonizzazzjoni tad-Direttiva 2002/30 huma l-hekk imsejħa “restrizzjonijiet fuq l-operat”, li l-ajruporti tal-Unjoni għandhom japplikaw għall-ajruplani li jtiru minnhom jew jinżlu fihom, fid-dawl tal-ġlieda kontra l-ħoss. Ir-riskju li r-restrizzjonijiet fl-operat ma jkunux jaqblu bejn l-Istati Membri u għaldaqstant ifixklu l-moviment ħieles huwa r-raġuni ewlenija tal-kisba ta’ armonizzazzjoni permezz tad-Direttiva 2002/30.
6. L-Artikolu 2(e) ta’ din id-direttiva jiddefinixxi r-“restrizzjonijiet fuq l-operat” kif ġej:
“e) ‘Ir-restrizzjonijet fuq l-operat’ tfisser il-miżuri li għandhom x’jaqsmu mal-ħoss li jillimitaw jew inaqqsu l-aċċess ta’ l-ajruplani bil-jet subsoniċi ċivili għal ajruport. Dan jinkludi r-restrizzjonijiet fuq l-operat mmirati sabiex jiġu rtirati l-ajruplani li jkunu jikkonformaw bi ftit f’ċerti ajruporti kif ukoll restrizzjonijiet fuq l-operat ta’ natura parzjali, li jeffettwaw l-użu ta’ ajruplani subsonici ċivili skond il-perjodu”.
7. L-Artikolu 4 tad-Direttiva 2002/30 isemmi r-regoli ġenerali applikabbli għar-restrizzjonijiet kollha fl-operat, b’dik tal-paragrafu 4 partikolarment rilevanti għal dan il-każ:
“Artikolu 4
Ir-regoli ġenerali fuq l-immaniġjar tal-ħoss ta’ l-ajruplani
1. L-Istati Membri għandhom jadottaw metodu bbilanċjat biex jaffrontaw il-problemi li għandhom x’jaqsmu mal-ħoss fl-ajruporti fit-territorju tagħhom. Jistgħu wkoll jikkunsidraw l-inċentivi ekonomiċi bħala miżura għall-immaniġġjar tal-ħoss.
2. Meta jikkunsidraw ir-restrizzjonijiet fuq l-operat, l-awtoritajiet kompetenti għandhom jieħdu kont l-ispejjeż li x’aktarx ikun hemm bżonn u l-benefiċċji tad-diversi miżuri disponibbli kif ukoll bħala karatteristiċi speċifiċi għal kull ajruport.
3. Il-miżuri jew kumbinazzjoni ta’ miżuri meħuda skond din id-Direttiva m’għandhiex tkun aktar restrittiva milli jkun hemm bżonn sabiex jinkiseb l-għan ambjentali stabbilit għal ajruport partikolari. M’għandhomx jiddiskriminaw fuq bażi tan-nazzjonalità jew l-identità tal-kumpanija ta’ l-ajru jew il-manifattur ta’ l-ajruplan.
4. Ir-restrizzjonijiet ta’ l-operat skond il-prestazzjoni għandhom ikunu bbażati fuq il-prestazzjoni tal-ħoss ta’ l-ajruplani skond il-proċeduri ta’ ċertifikazzjoni li tkun saret skond il-Volum 1 [ta’ l-Anness] 16 tal-Konvenzjoni fuq l-Avjazzjoni Ċiviili Internazzjonali, it-tielet edizzjoni, (1993)”.
8. L-Artikoli 5 u 6 tad-Direttiva 2002/30 daħħlu miżuri ta’ armonizzazzjoni fil-pjan ta’ żvilupp tar-restrizzjonijiet fl-operat suġġetti għal din id-direttiva.
“Artikolu 5
Ir-regoli ta’ l-istima
1. Meta tkun qed tiġi kkunsidrata deċiżjoni fuq ir-restrizzjonijiet ta’ l-operat, għandu jittieħed kont ta’ l-informazzjoni kif tkun imsemmija fl-Anness II, sa fejn ikun possibbli, għar-restrizzjonijiet fuq l-operat u għal karatteristiċi ta’ l-ajruport.
2. Fejn il-proġetti ta’ l-ajruporti jkunu soġġetti għal studju fuq l-impatt ambjentali b’mod konformi mad-Direttiva 85/337/KEE (3), l-istudju mwettaq skond dik id-Direttiva għandu jitqies li jilħaq il-kondizzjonijiet mitluba fil-paragrafu 1, diment li dak l-istudju jkun ikkunsidra sa fejn possibbli l-informazzjoni msemmija fl-Anness II ma’ din id-Direttiva.
Artikolu 6
Ir-regoli fuq l-introduzzjoni ta’ restrizzjonijiet fuq l-operat mmirati sabiex jiġu rtirati l-ajruplani li jkunu jissodisfaw il-kondizzjonijiet neċessarji bi ftit.
1. Jekk l-evalwazzjoni tal-miżuri kollha disponibbli, inklużi r-restrizzjonijiet parzjali fuq l-operat, mwettqa b’mod konformi mal-kondizzjonjiet neċessarji skond l-Artikolu 5 turi li l-kisba ta’ l-għanijiet ta’ din id-Direttiva jitolbu l-introduzzjoni ta’ restrizzjonijiet mmirati sabiex jiġu rtirati l-ajruplani li jkunu jissodisfaw il-kondizzjonijiet neċessarji bi ftit, ir-regoli li ġejjin għandhom japplikaw minflok il-proċedura stabbilita fl-Artikolu 9 tar-Regolament (KEE) 2408/92 (4), fl-ajruport li jkun qed jiġi kkunsidrat:
a) sitt xhur wara t-tlestija ta’ l-istudju u d-deċiżjoni fuq l-introduzzjoni ta’ restrizzjoni fuq l-operat, m’għandhomx jitħallew isiru servizzi aktar minn dawk mħaddma fil-perijodu korrispondenti tas-sena ta’ qabel b’ajruplani li jkunu jissodisfaw il-kondizzjonijiet neċessarji bi ftit f’dak l-ajruport:
b) mhux anqas minn sitt xhur wara dan, kull operatur jista’ jkun mitlub li jnaqqas in-numru ta’ movimenti ta’ l-ajruplani tiegħu li jkunu jilħqu l-kondizzjonjiet neċessarji bi ftit li jkunu jaqdu dak l-ajruport b’rata annwali ta’ mhux aktar minn 20 % tan-numru totali inizzjali ta’ dawn il-movimenti.
2. Bla ħsara għar-regoli fuq kif issir l-istima ta’ l-Artikolu 5, l-ajruporti fl-ibliet elenkati fl-Anness I jistgħu jintroduċu miżuri li huma aktar stretti, f’dak li għandu x’jaqsam mad-definizzjoni ta’ ajruplani li jissodisfaw il-kondizzjonijiet neċessarji bi ftit diment li dawk il-miżuri ma jeffettwawx l-ajruplani bil-jet subsoniċi ċivili li jkunu konformi, jew permezz ta’ ċertifikazzjoni oriġinali jew ċertifikazzjoni mill-ġdid, ma’ l-istandards ta’ ħoss fil-Volum 1, Part II, Kapitolu 4 sa 16 tal-Konvenzjoni fuq l-Avjazzjoni Ċivili Internazzjonali”.
9. L-Artikolu 7 tad-Direttiva 2002/30 jirreferi għall-kamp ta’ applikazzjoni temporali tad-dispożizzjonijiet ta’ din u jiddikjara li l-Artikolu 5 ma japplikax għal “restrizzjonijiet fuq l-operat li jkunu ġà ġew stabbiliti fid-data tad-dħul fis-seħħ ta’ din id-Direttiva”.
10. L-Anness I ta’ din id-direttiva jelenka l-ajruporti li jikkwalifikaw bħala “fl-ibliet”. L-ajruport Nazzjonali ta’ Brussell ma huwiex f’din il-lista.
11. Id-Direttiva 2002/30 daħlet fis-seħħ fit-28 ta’ Marzu 2002, u t-terminu għat-traspożizzjoni mogħti lill-Istati Membri skada fit-28 ta’ Settembru 2003.
12. Ftit xhur biss wara l-approvazzjoni tad-Direttiva 2002/30, il-leġiżlatur Komunitarju adotta, fuq il-bażi tal-Artikolu 175(1) KE, id- Direttiva 2002/49 dwar l-istudju u l-amministrazzjoni tal-ħsejjes ambjentali (5) . Għalkemm dan l-istrument ma jagħmilx riferiment espliċitu għad-Direttiva 2002/30, l-Artikolu 1 tiegħu jistipula l-għanijiet tiegħu u jgħid illi l-iskop tad-direttiva huwa li “tipprovdi bażi għall-iżvilupp ta’ miżuri Komunitarji biex jitnaqqas il-ħoss emiss minn sorsi maġġuri, partikolarment vetturi tat-triq u ta’ fuq il-linji, u l-infrastuttura, l- ajruplani, l-apparat tal-beraħ u industrijali u l-makkinarju ambulanti” (l-enfasi hija tiegħi).
13. Id-Direttiva 2002/49 tiddefinixxi “ħoss ambjentali”, fl-Artikolu 3(a) bħala “il-ħsejjes mhux mitluba jew ta’ ħsara fl-apert maħluqa mill-attivitajiet umani, inklużi l-ħsejjes emissi minn […] traffiku ta’ l-ajru”. Għall-finijiet tal-ġestjoni tal-ħsejjes ambjentali f’żoni sensittivi, id-direttiva msemmija toħloq tliet livelli ta’ intervent permezz ta’ strumenti ta’ ppjanar: mapep strateġiċi tal-ħsejjes, pjanijiet tal-azzjoni u ppjanar akustiku. Ġiet introdotta wkoll sistema ta’ armonizzazzjoni tal-limiti tal-espożizzjoni għall-ħsejjes, liema limiti jistgħu jvarjaw, kif spjegat fl-Artikolu 3(s), “għal tipi differenti ta’ ħsejjes (ħsejjes tat-triq, tal-ferrovija, tat-traffiku ta’ l-ajru, ħsejjes industrijali, eċċ.), inħawi differenti u sensittività differenti tal-ħsejjes tal-popolazzjonijiet; dawn jistgħu ikunu wkoll differenti għal sitwazzjonijiet eżistenti u għal sitwazzjonijiet ġodda (meta jkun hemm tibdil fis-sitwazzjoni rigward is-sorsi tal-ħsejjes jew l-użu tal- madwar)”.
14. Id-Direttiva 2002/49 daħlet fis-seħħ fit-18 ta’ Lulju 2002, u t-terminu ta’ implementazzjoni mogħti lill-Istati Membri skada fit-18 ta’ Lulju 2004.
15. L-Artikoli 7 u 37 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali ta’ l-Unjoni Ewropea jipprovdu:
“Artikolu 7
Ir-rispett għall-ħajja privata u tal-familja
Kull persuna għandha d-dritt għar-rispett tal-ħajja privata u tal-familja tagħha, ta’ darha u tal-kommunikazzjonijiet tagħha.
[…]
Artikolu 37
Protezzjoni ta’ l-ambjent
Livell għoli ta’ protezzjoni ta’ l-ambjent u t-titjib fil-kwalità ta’ l-ambjent għandhom jiġu integrati fil-politika ta’ l-Unjoni u għandhom jiġu żgurati skond il-prinċipju ta’ żvilupp sostenibbli”.
16. L-ispjegazzjonijiet dwar il-Karta stabbiliti mill- praesidium
tal-Konvenzjoni jenfasizzaw li l-Artikolu 37 kien ibbażat “fuq l-Artikoli 2, 6 u 174 tat-Trattat KE, li issa ġew sostitwiti bl-Artikolu I-3(3) tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u l-Artikoli 11 u 191 tat-Trattat dwar il-Funzjonament ta’ l-Unjoni Ewropea. Dan l-Artikolu huwa ispirat ukoll mid-dispożizzjonijiet ta’ ċerti kostituzzjonijiet nazzjonali”.
II – Il-kuntest ġuridiku nazzjonali
17. Il-Kostituzzjoni Belġjana tagħti l-kompetenza leġiżlattiva u eżekuttiva lill-gvern federali, fl-ambitu tat-trasport bl-ajru, inklużi l-ajruporti, filwaqt li r-reġjuni għandhom is-setgħat, ukoll leġiżlattivi u eżekuttivi, fl-ambitu tal-protezzjoni tal-ambjent. Bl-istess mod, l-Artikolu 23(4) tal-Kostituzzjoni jiggarantixxi d-dritt għall-protezzjoni tal- ambjent.
18. Ir-reġjuni Belġjani għandhom kompetenza sabiex jamministraw l-ajruporti li jinsabu fit-territorju tagħhom, ħlief fil-każ tal-ajruport Nazzjonali ta’ Brussell, li jaqa’ fil-kompetenza tal-gvern federali.
19. B’digriet tas-17 ta’ Lulju 1997, ir-Reġjun Bruxelles-Capitale adotta l-pjan tal-ġlieda kontra l-ħsejjes urbani, bħala parti mir-responsabilitajiet ambjentali tiegħu. L-ordni li għandha x’taqsam mal-ġlieda kontra l-ħsejjes iġġenerati mit-traffiku tal-ajru, li tistabbilixxi l-ogħla valuri tal-ħoss tal-ajruplani li jtiru fuq ir-reġjun Bruxelles-Capitale, ġiet adottata fis-27 ta’ Mejju 1999 bħala miżura ta’ infurzar tal-imsemmi digriet.
20. L-Artikolu 2 tal-ordni jistabbilixxi l-limiti tal-ħoss, li jekk jinqabżu waqt xi titjira, iwasslu għal impożizzjoni ta’ sanzjoni. Is-sanzjoni għandha tiġi ddeterminata fuq il-bażi tal-kriterji li ġejjin:
- il-livell tal-ħoss imkejjel f’deċibels mill-art u mhux mis-sors.
- iż-żona fejn kienet qed issir it-titjira;
- il-perijodu ta’ ħin li fih saret it-titjira.
21. Din is-sistema, li twaqqfet bid-digriet tas-17 ta’ Lulju 1997 kif ukoll bl-ordni tas-27 ta’ Mejju 1999 dwar il-ġlieda kontra l-ħsejjes iġġenerati mit-traffiku bl-ajru, ġiet iddikjarata kostituzzjonali mill-Conseil d’État Belġjan. Fid-deċiżjoni tagħha tad-9 ta’ Mejju 2006, il-Qorti suprema amministrattiva ddikjarat li l-ġestjoni tal-ħoss mill-ajruplani bħala ħoss mis-sors, taqa’ fil-kompetenza federali dwar it-trasport u li l-ħoss ambjentali, inklużi dawk li jsiru mill-ajruplani jaqa’ fil-kompetenza tal-awtoritajiet reġjonali.
22. Għalkemm ir-Reġjun Bruxelles-Capitale ressaq pjan ta’ azzjoni għall-implementazzjoni tad-Direttiva 2002/49, id-diversi awtoritajiet ikkonċernati ma pprovdewx pjan speċifiku għall-ajruport ta’ Brussell.
III – Il-fatti u l-proċedura quddiem il-qorti nazzjonali
23. L-ajruport Nazzjonali ta’ Brussell jinsab fit-territorju tar-reġjun Fjamming, minkejja li t-titjiriet li jsiru hemm itiru wkoll, f’altitudni baxxa ħafna, fuq ir-Reġjun Bruxelles-Capitale. Kif indikat fil-punt 17 ta’ dawn il-konklużjonijiet, il-gvern federali għandu l-kompetenza għat-tmexxija ta’ dan l-ajruport. Għalhekk hemm tliet awtoritajiet Belġjani involuti direttament fit-trasport bl-ajru, kemm b’mod attiv kif ukoll passiv, fit-tluq, il-wasla jew il-waqfa fl-ajruport Nazzjonali ta’ Brussell. Il-partijiet f’dawn il-proċeduri saħqu li ċ-ċirkustanzi msemmija kkawżaw kunflitt politiku u istituzzjonali twil u kumpless, li wassal ukoll għal proċeduri legali f’livell nazzjonali.
24. Il-European Air Transport (iktar ’il quddiem l-“EAT”) hija kumpanija tal-ajru li tagħmel parti mill-grupp DHL, li tagħmel it-titjiriet bil-merkanzija mit-tluq sal-wasla u l-waqfa fl-ajruport Nazzjonali ta’ Brussell. Fl-24 ta’ Novembru 2006, l-Institut bruxellois pour la gestion de l’environnement (Istitut ta’ Brussell għall-Ġestjoni Ambjentali, iktar ’il quddiem l-“IBGE”), il-korp reġjonali kompetenti għall-ħarsien tar-regoli ambjentali, beda proċeduri ta’ sanzjoni kontra l-EAT għal 62 ksur potenzjali, fi żmien xahar, tal-ordni reġjonali tas-27 ta’ Mejju 1999. L-EAT ġiet ikkritikata għall-ħsejjes li l-ajruplani tagħha jagħmlu matul il-lejl, li kienu ogħla mil-limiti previsti fil-leġiżlazzjoni msemmija. L-EAT issostni li r-regoli reġjonali li fuqhom jibbaża l-ksur allegat kontriha, imorru kontra l-liġi peress li jkejlu l-livell tal-ħoss mill-art u mhux mis-sors. Skont l-EAT, il-kriterju ta’ kejl mis-sors huwa mandatorju fir-regoli internazzjonali dwar it-trasport u s-sigurtà fl-ajru.
25. Fid-19 ta’ Ottubru 2007, l-IBGE għalqet il-proċedura ta’ sanzjoni u mmultat lill-EAT multa amministrattiva ta’ EUR 56 113. Id-deċiżjoni ġiet ikkontestata quddiem il-Collège d’Environnement (iktar ’il quddiem il-“Collège”). Fl-24 ta’ Jannar 2008, il-Collège kkonferma d-deċiżjoni tal-IBGE.
26. L-EAT appellat kontra d-deċiżjoni tal-Collège quddiem il-Conseil d’État, li mbagħad għamel żewġ rinviji għal deċiżjoni preliminari: wieħed quddiem il-Qorti Kostituzzjonali u ieħor quddiem din il-Qorti, li wassal għal din it-talba għal deċiżjoni preliminari.
IV – Id-domandi preliminari u l-proċeduri quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
27. Din it-talba għal deċiżjoni preliminari ġiet irreġistrata fir-reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-5 ta’ Marzu 2010, u l-Conseil d’État għamel dawn l-erba’ domandi preliminari:
“1) Il-kunċett ta’ “restrizzjoni fuq l-operat” imsemmi fl-Artikolu 2(e) tad-Direttiva 2002/30/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-26 ta’ Marzu 2002, dwar l-istabbiliment ta’ regoli u proċeduri għall-introduzzjoni ta’ restrizzjonijiet tal-ħoss fl-ajruporti tal-Komunità għandu jiġi interpretat fis-sens li jinkludi regoli li jistabbilixxu limiti fil-livell tal-ħoss imkejjel mill-art, li għandhom jiġu osservati matul it-titjiriet fuq territorji li jinsabu fil-viċinanzi tal-ajruport, u li min jaqbeż dawn il-limiti jkun suġġett għal sanzjoni, bil-premessa li l-ajruplani huma marbuta li josservaw ir-rotot u li jikkonformaw ruħhom mal-proċeduri ta’ nżul u ta’ tlugħ stabbiliti minn awtoritajiet amministrattivi oħrajn mingħajr ma jieħdu inkunsiderazzjoni dawn il-limiti tal-ħoss?
2) L-Artikoli 2(e) u 4(4) tal-istess direttiva għandhom jiġu interpretati fis-sens li “kull restrizzjoni fuq l-operat” għandha tkun “ibbażata fuq il-prestazzjoni”, jew dawn id-dispożizzjonijiet jippermettu li dispożizzjonijiet oħra dwar il-protezzjoni tal-ambjent jillimitaw l-aċċess għall-ajruport skont il-livell tal-ħoss imkejjel mill-art, li għandhom jiġu osservati matul it-titjiriet fuq territorji li jinsabu fil-viċinanzi tal-ajruport, u li min jaqbeż dawn il-limiti jkun suġġett għal sanzjoni?
3) L-Artikolu 4(4) tal-istess direttiva għandu jiġi interpretat bħala li jipprekludi li minbarra r-restrizzjonijiet fuq l-operat ibbażati fuq il-prestazzjonijiet li huma stabbiliti skont il-ħoss magħmul mill-ajruplan, regoli dwar il-protezzjoni tal-ambjent jistabbilixxu limiti fuq il-livell tal-ħoss imkejjel mill-art, li għandhom jiġu osservati matul it-titjiriet fuq territorji li jinsabu fil-viċinanzi tal-ajruport?
4) L-Artikolu 6(2) tal-istess direttiva għandu jiġi interpretat bħala li jipprekludi li regoli jistabbilixxu limiti fil-livell tal-ħoss imkejjel mill-art, li għandhom jiġu osservati matul it-titjiriet fuq territorji li jinsabu fil-viċinanzi tal-ajruport, u li min jaqbeż dawn il-limiti jkun suġġett għal sanzjoni, liema regoli jkunu jistgħu jinkisru minn ajruplani li jissodisfaw ir-regoli tal-Volum 1, Parti II, Kapitolu 4 tal-Anness 16 tal-Konvenzjoni fuq l-Avjazzjoni Ċivili Internazzjonali?”
28. Apparti l-EAT, il-Collège, il-Gvern Franċiż u l-Kummissjoni wkoll issottomettew l-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom fit-terminu stipulat fl-Artikolu 23 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja.
29. Fis-seduta tat-30 ta’ Novembru 2010, ipparteċipaw kemm ir-rappreżentanti tal-EAT u l-Collège, kif ukoll l-uffiċjali tal-Gvern Daniż u tal-Kummissjoni.
V – Id-domandi preliminari indirizzati f’dan il-każ
30. Nemmen li huwa neċessarju li tingħata risposta biss għall-ewwel u t-tielet mill-erba’ domandi preliminari magħmula mill-Conseil d’État.
31. Tabilħaqq, fir-rigward tat-tieni domanda, il-Conseil d’État jistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-interpretazzjoni ta’ kunċett tad-Direttiva 2002/30 fl-ipoteżi fejn il-leġiżlazzjoni reġjonali inkwistjoni tikkostitwixxi “restrizzjoni fuq l-operat”. Kif ser nispjega fir-risposti għall-ewwel u t-tielet domandi, huwa ċar mill-kliem u mill-għanijiet tad-Direttiva 2002/30 li l-miżuri inkwistjoni ma jikkostitwixxux “restrizzjonijiet fuq l-operat”.
32. Jidhirli li lanqas
ma hemm għalfejn tingħata risposta għar-raba’ domanda preliminari, minħabba li din hija bbażata fuq interpretazzjoni żbaljata tal-Artikolu 6(2) tad-Direttiva 2002/30, li tapplika biss għall-ajruporti “fl-ibliet”. L-ajruport nazzjonali ta’ Brussell ma huwiex fil-lista tal-Anness I ta’ din id-direttiva. Skont l-Artikolu 2(b) ta’ dan it-test, dan l-ajruport għalhekk ma huwiex “ajruport li jkun jinsab ġo belt”. Għaldaqstant, l-Artikolu 6(2) tad-Direttiva 2002/30 ma huwiex applikabbli għal dan il-każ u ma hemmx għalfejn tingħata risposta għar-raba’ domanda preliminari.
VI – Fuq l-ewwel domanda preliminari
33. Il-Conseil d’État jistaqsi fl-ewwel lok lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-portata preċiża li d-Direttiva 2002/30 tagħti lit-terminu “restrizzjoni fuq l-operat”. Il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf b’mod partikolari jekk il-leġiżlazzjoni reġjonali maħsuba sabiex tissanzjona l-qbiż ta’ ċerti livelli massimi tal-ħoss imkejjel mill-art f’żoni qrib tal-ajruport, għandhiex titqies bħala “restrizzjoni fuq l-operat” fis-sens tal-Artikolu 2(e) tad-direttiva msemmija.
34. Id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2002/30 li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tinterpreta f’dan il-każ huma effettivament ambigwi u jirriflettu d-diffikultajiet tekniċi, ekonomiċi u politiċi bażiċi għall-problema ta’ ħsejjes fl-ajruporti. Għalhekk, l-użu ta’ kriterji ta’ interpretazzjoni tradizzjonali jwasslu għal risposta parzjali, aktarx mhux sħiħa. Il-qari kif suppost tad-Direttiva 2002/30 jitlob għaldaqstant analiżi tal-anteċedenti tagħha, iżda wkoll tal-kuntest ġuridiku ġenerali li nkitbet fih.
A – L-anteċedenti tad-Direttiva 2002/30 u l-proċess leġiżlattiv tagħha
35. Il-ħsejjes ikkawżati mill-ajruplani huma s-sors ta’ tilwim bla tmiem nazzjonali u internazzjonali kif ukoll Ewropew, hekk kif turi din il-kawża. L-interessi importanti inkwistjoni, kemm ekonomiċi kif ukoll soċjali u politiċi, jikkumplikaw it-tfittix ta’ soluzzjoni ġenerali. Din hija wkoll problema, xi drabi ferm serja, speċjalment meta tolqot iż-żoni urbani li jinsabu fil-viċinanzi ta’ ajruport. Dan jurih biċ-ċar il-kuntest fattwali ta’ din il-kawża.
36. Fl-2001, sabiex tiġġieled il-ħsejjes fl-ajruporti tal-Unjoni, il-Kummissjoni fasslet proposta għal direttiva li tistabbilixxi regoli komuni għall-adozzjoni ta’ restrizzjonijiet fuq l-operat marbut mal-ħsejjes fl-ajruporti (6) . Il-mument li l-Kummissjoni għażlet sabiex tniedi din l-inizjattiva tagħha ma kienx wieħed kwalunkwe. F’dik l-istess sena, l-assemblea tal-Organizzazzjoni tal-Avjazzjoni Ċivili Internazzjonali (iktar ’il quddiem l-“ICAO”) biddlet, mhux ftit, l-approċċ tagħha fil-ġlieda kontra l-ħoss ikkawżat mill-ajruplani ċivili. Jekk sa dakinhar il-miżuri adottati mill-ICAO kienu jindirizzaw il-kundizzjonijiet tekniċi tan-navigazzjoni tal-ajruplani, fl-2001, l-istrateġija ġiet ibbażata fuq approċċ imsejjaħ l-“Approċċ Ibbilanċjat” (7) .
37. Dan l-“Approċċ Ibbilanċjat” jindirizza l-problema tal-ħoss f’żewġ fażijiet. L-ewwel fażi hija dik prospettiva u tiffoka fuq l-identifikazzjoni tal-oriġini tal-ħoss kollu kemm hu. It-tieni hija dik attiva
u teħtieġ it-twaqqif suċċessiv ta’ erba’ tipi ta’ miżuri: tnaqqis tal-ħoss fis-sors, pjan tal-użu tal-art, proċeduri operattivi ta’ tnaqqis tal-ħoss u restrizzjonijiet fl-operat. Din tal-aħħar, hija waħda sussidjarja li għandha tigi applikata biss ladarba jkunu eżawriti l-ewwel tlieta.
38. L-Unjoni Ewropea ma hijiex parti mill-ICAO, iżda l-Istati Membri kollha tagħha huma. Barra minn hekk, l-isforzi sabiex tiġi kkoordinata l-leġiżlazzjoni tat-traffiku tal-ajru, fenomenu transnazzjonali li jeħtieġ għalhekk azzjoni konġunta bejn l-Istati f’livell internazzjonali, jispjegaw illi l-miżuri meħuda fl-ICAO jiġu applikati prattikament mad-dinja kollha. L-Unjoni Ewropea ħadmet f’din id-direzzjoni f’dawn l-aħħar snin u stinkat sabiex ir-regoli internazzjonali tal-avjazzjoni jiġu applikati b’mod uniformi, jew tal-inqas armonizzat, fl-Istati Membri kollha. B’konsistenza ma’ din il-politika, il-Komunità Ewropea, hekk kif kienet dak iż-żmien, adottat leġiżlazzjoni fl-oqsma kollha tal-“Approċċ Ibbilanċjat” fejn kellha kompetenza.
39. Rigward il-kontroll tal-ħoss mis-sors, hemm diġà leġiżlazzjoni Komunitarja tal-2001 dwar l-emissjonijiet minn ajruplani, li ġiet adottata gradwalment bl-introduzzjoni ta’ miżuri ġodda biex jiżguraw li l-leġiżlazzjoni Ewropea tkun kompatibbli mar-rekwiżiti tal-ICAO. Kemm rigward il-miżuri prospettivi, kif ukoll l-użu tal-art, fid-Direttiva 2002/49 dwar l-istudju u l-amministrazzjoni tal-ħsejjes ambjentali li ġiet adottata fl-2002 hemm dispożizzjonijiet speċifiċi dwar l-ajruporti (8) . It-tielet aspett indirizzat mill-Komunità kien l-iktar wieħed serju fosthom: ir-restrizzjonijiet fuq l-operat, li dwaru f’Novembru tal-2001 il-Kummissjoni bagħtet lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew il-proposta tad-Direttiva msemmija iktar ’il fuq (9) .
40. Ir-rapport ta’ spjegazzjoni tal-proposta jindika b’mod ċar li d-direttiva proposta “timplementa u testendi għall-livell Komunitarju l-linji gwida tal-ICAO dwar il-ġestjoni tal-ħoss li kienu ġew adottati fit-33 Assemblea tal-ICAO, li saret f’Montreal mill-25 ta’ Settembru sal-5 ta’ Ottubru 2001” (10) . F’konformità ma’ dawn il-linji gwida, ir-restrizzjonijiet fuq l-operat huma ddefiniti bħala miżuri li għandhom x’jaqsmu mal-ħsejjes li jillimitaw jew inaqqsu l-aċċess ta’ ajruplani ċivili għal ajruport (11) . Għalkemm n-natura eċċezzjonali tar-restrizzjonijiet fl-operat fl-ebda ħin ma hi enfasizzata, huwa ċar li l-intenzjoni primarja tal-Kummissjoni kienet li jitnaqqas in-numru ta’ miżuri bħal dawn. Il-konsegwenza ta’ restrizzjoni fuq l-operat hija l-projbizzjoni totali jew parzjali ta’ aċċess għal ajruport. Għalhekk, qabel l-adozzjoni jew l-infurzar tagħha, ir-restrizzjoni fuq l-operat, għandha tkun ibbażata fuq data oġġettiva u ta’ min jogħqod fuqha marbuta mal-ajruplan li għalih tkun maħsuba l-istess miżura. Il-Kummissjoni enfasizzat fil-proposta tagħha li din id-data oġġettiva u ta’ min jogħqod fuqha għandha titkejjel b’ċertifikazzjoni tal-ajruplani, l-istrument ta’ approvazzjoni universali li jelenka l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi ta’ kull ajruplan.
41. Waqt ir-reviżjoni tagħha fil-Parlament, il-proposta tal-Kummissjoni ma sarulhiex tibdiliet kbar, iżda saru xi żidiet li għamluha iktar kompatibbli mat-test tal-linji gwida tal-ICAO. Il-Kumitat għall-Politika Reġjonali, it-Trasport u t-Turiżmu ppropona ż-żieda tal-Artikolu 4(4) attwali tad-Direttiva 2002/30, li jitlob li r-restrizzjonijiet fuq l-operat ikunu bbażati fuq il-kriterju ta’ kejl tal-ħoss mis-sors (12) . Bl-istess mod, il-Kumitat għall-Ambjent ikkonferma n-natura projbittiva tar-restrizzjonijiet fuq l-operat, iżda lmenta li l-bażi legali magħżula, jiġifieri l-ex Artikolu 80 KE dwar il-politika tat-trasport, ma jippermettix lill-Istati Membri li jadottaw standards iktar stretti (13) . Għalhekk, ir-rapport tal-Kumitat għall-Ambjent ammetta li “l-ajruplani li jikkawżaw ħoss li jkun inqas minn 5 deċibels jew iktar, taħt l-istandards tal-Kapitolu 3 qatt ma jistgħu jiġu pprojbiti” (14) .
42. Mid-dibattiti parlamentari jidher illi l-inizjattiva tal-Kummissjoni kienet immirata b’mod ċar lejn żewġ benefiċjarji: l-ajruporti u l-ajruplani. L-ajruporti, għax f’kull każ jintalbu japplikaw ir-restrizzjonijiet fuq l-operat, u l-ajruplani minħabba li dawn għandhom josservaw l-miżura. Barra minn hekk, huwa impressjonanti li l-dibattiti kollha dwar ir-restrizzjonijiet fuq l-operat saru f’termini ta’ projbizzjoni, jiġifieri miżuri imposti fuq ċerti ajruplani li jipprojbixxu l-inżul u t-tlugħ tagħhom fl-ajruport li japplikahom. Il-possibbiltà li tiġi adottata restrizzjoni fuq l-operat b’sistema ta’ multi, ta’ pjan ta’ żvilupp urban jew ta’ sistemi speċifiċi għall-protezzjoni tal-ambjent qatt ma ġew ikkunsidrati. Fil-fatt, in-natura limitata tad-direttiva proposta wasslet biex membru tal-Parlament Ewropew jinforma lill-Bord bil-ħtieġa li jiġi adottat approċċ komprensiv dwar il-ħsejjes fl-ajruporti, iktar u iktar wara li osserva li l-KEDB kienet għadha kif tat sentenza fil-kawża ta’ Hatton vs Ir-Renju Unit (15) . Skont dan id-deputat, il-proposta ma tindirizzax b’mod ġenerali l-problema tal-ħsejjes fl-ajruporti, u huwa stieden lill-Kummissjoni sabiex tippreżenta inizjattivi ġodda f’dan is-sens (16) .
B – Il-kunċett ta’ “restrizzjoni fuq l-operat” kif jirriżulta mill-interpretazzjoni tad-Direttiva 2002/30
43. L-anteċedenti li ġew esposti huma utli sabiex tiġi ddefinita l-portata preċiża tad-Direttiva 2002/30. Kif se nispjega iktar ’il quddiem, id-direttiva msemmija pprovdiet sistema ta’ kontroll tal-ħoss li l-iskop tagħha huwa limitat għal suġġett li jeħtieġ demarkazzjoni stretta. Is-sens kollu tad-Direttiva 2002/30 huwa bbażat fuq il-kunċett ta’ “restrizzjonijiet fuq l-operat” li fuqhom huma previsti r-regoli għall-adozzjoni, l-effett u l-eċċezzjonijiet tagħha. Ir-“restrizzjonijiet fuq l-operat” huma wieħed mill-elementi li jiffurmaw l-approċċ imsejjaħ “Ibbilanċjat” imsemmi iktar ’il fuq. Għalhekk, il-portata mogħtija lir-“restrizzjonijiet fuq l-operat” ma tistax timponi fuq miżuri oħra li jaqgħu fl-“Approċċ Ibbilanċjat” sostnut mill-ICAO.
44. B’din il-premessa bħala punt ta’ tluq, ser niddiskuti issa l-elementi varji ta’ “restrizzjonijiet fuq l-operat”. Inqis li miżura ta’ din in-natura għandha għan definit, kif ukoll suġġetti li d-direttiva tieħu ħsieb li tispeċifika. Il-preparazzjonijiet imsemmija iktar ’il fuq jippermettu wkoll li jiġi kkonkretizzat il-kontenut ta’ kull element. Ladarba jiġu rriveduti l-elementi li jiffurmaw il-kunċett ta’ “restrizzjonijiet fuq l-operat”, nipproponi l-applikazzjoni tagħhom għall-miżuri reġjonali ta’ Brussell inkwistjoni, u b’hekk nagħti risposta għall-ewwel domanda preliminari.
1. Is-suġġett ta’ “restrizzjoni fuq l-operat”
45. L-Artikolu 2(e) tad-Direttiva 2002/30 jiddefinixxi r-restrizzjonijiet fuq l-operat bħala miżuri li għandhom x’jaqsmu mal-ħoss “li jillimitaw jew inaqqsu l-aċċess ta’ l-ajruplani bil-jet subsoniċi ċivili għal ajruport”. Dan l-artikolu mbagħad jispjega li dawn jistgħu jkunu miżuri ta’ restrizzjoni totali, li l-konsegwenza tagħhom hija l-projbizzjoni tal-operat ta’ ajruplani f’ajruport partikolari, jew miżuri ta’ restrizzjoni parzjali li jillimitaw l-operat ta’ ajruplan “skond il-perjodu”.
46. Miżura li “tillimita” jew “tnaqqas” l-“aċċess” għal ajruport tista’ tirriżulta f’deċiżjonijiet ferm eteroġeni. Għalhekk, il-kunċett ta’ “tnaqqis” tal-aċċess jista’ jinftiehem bħala ostakoli
għall-aċċess u mhux projbizzjoni. B’dan il-mod, il-“limitazzjoni” għandha tiġi identifikata bħala projbizzjoni, u t-“tnaqqis” bħala ostakolu
li jagħmel l-aċċess diffiċli, iżda ma jipprojbixxihx. Fit-tieni kategorija nsibu l-miżuri ta’ sanzjoni, il-kundizzjonijiet tekniċi li diffiċli jiġu ssodisfatti, taxxi jew nollijiet direttament jew indirettament diskriminatorji, eċċ.
47. Madankollu, jekk il-qari litterali tal-Artikolu 2(e) tad-Direttiva 2002/30 jippermetti tali interpretazzjoni, l-analiżi ulterjuri ta’ din id-dispożizzjoni twassal għal riżultat differenti.
48. Tabilħaqq, din id-dispożizzjoni tagħti d-definizzjoni ta’ “restrizzjonijiet fuq l-operat”, iżda mbagħad tispjega ż-żewġ forom li taħthom dawn jistgħu jimmanifestaw ruħhom: minn naħa, l-Artikolu 2(e) jirreferi għall-projbizzjonijiet fuq l-operat ta’ ajruplani li jikkonformaw bi ftit f’ajruporti partikolari u, min-naħa l-oħra, dan l-artikolu jqanqal il-miżuri parzjali li jnaqqsu l-operat ta’ ajruplani skont perijodu ta’ żmien. It-tnejn li huma jikkoinċidu, rispettivament, mal-kunċetti ta’ “limitazzjoni” u ta’ “tnaqqis” deskritti hawn fuq. Għalhekk, jidher ċar li r-restrizzjonijiet fuq l-operat li “jillimitaw” l-aċċess huma dawk li jipprojbixxu kategorikament lil ċerti ajruplani l-aċċess għal ajruport, filwaqt li dawk li “jnaqqsu” l-aċċess huma dawk ta’ natura parzjali, li jirrestrinġu l-aċċess temporanjament. Fiż-żewġ każijiet, id-dispożizzjoni tikkonsisti dejjem fil-projbizzjoni ta’ aċċess għal ajruport, kemm jekk totali kif ukoll temporanja.
49. Barra minn hekk, dawn il-projbizzjonijiet, li jinftiehem minn qabel u b’mod oġġettiv, japplikaw biss meta l-ajruplan jissodisfa ċerti kundizzjonijiet. Sakemm ir-restrizzjoni fuq l-operat tkun miżura anterjuri u mhux posterjuri għall-użu ta’ ajruport, il-kundizzjonijiet għall-implementazzjoni tagħha, li jikkonċernaw biss l-ajruplan, huma ġeneralment ibbażati fuq kriterji standardizzati f’livell internazzjonali. Din l-istandardizzazzjoni tirrifletti f’livell prattiku fir-regoli taċ-ċertifikazzjoni, li jippermettu lill-ajruplani juru li huma konformi mar-regoli komuni fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi tad-dinja.
50. Fil-fehma tiegħi, huwa għalhekk ċar li r-“restrizzjoni fuq l-operat” fis-sens tal-Artikolu 2(e) tad-Direttiva 2002/30 hija miżura projbittiva preliminari ta’ natura oġġettiva li tiċħad l-aċċess għal ajruport lill-ajruplani subsoniċi ċivili f’ajruport. Il-kontenut tad-digriet li jikkaratterizza dawn il-miżuri huwa l-projbizzjoni espliċita tal-inżul. Konsegwentement, il-miżuri ex post
u ripressivi, kif inhu l-każ tas-sistema ta’ sanzjonijiet applikabbli għall-emissjonijiet tal-ħoss, ma humiex “restrizzjonijiet fuq l-operat”.
51. L-anteċedenti tad-Direttiva 2002/30 jikkonfermaw din l-interpretazzjoni. Matul ir-reviżjoni parlamentari tat-test ġew enfasizzati diversi kunflitti kummerċjali bejn l-Unjoni Ewropea u Stati terzi, minħabba, fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, l-iffriżar tad-drittijiet ta’ nżul fl-Unjoni ta’ ċerti ajruplani minn Stati terzi (17) . Id-direttiva msemmija iktar ’il fuq, intiża għall-implementazzjoni tal-Approċċ Ibbilanċjat miftiehem fl-ICAO ftit xhur ilu, tintroduċi iktar flessibbiltà fil-kriterji għall-applikazzjoni ta’ restrizzjonijiet fl-operat fl-ajruporti Ewropej. L-Approċċ Ibbilanċjat ma huwiex intiż għall-estensjoni tar-restrizzjonijiet fuq l-operat għal kull tip ta’ miżuri li jolqtu t-traffiku tal-ajru, iżda pjuttost il-kontra, sabiex dawn ikunu limitati unikament u esklużivament għall-ħtiġiet essenzjali, kif tirrakkomanda l-ICAO (18) . In-natura eċċezzjonali tirriżulta min-natura projbittiva, u għalhekk oneruża, ta’ kwalunkwe restrizzjoni fuq l-operat (19) .
52. Dispożizzjonijiet oħra tad-Direttiva 2002/30 jikkonfermaw in-natura projbittiva tar-restrizzjonijiet fuq l-operat. L-Artikolu 9, dwar l-eżenzjonijiet ta’ natura eċċezzjonali għall-operazzjonijiet ta’ ajruplani, jippermetti lill-Istati Membri li “jawtorizzaw, fl-ajruporti li jkunu jinsabu fit-territorju tagħhom, l-operazzjonijiet individwali ta’ ajruplani li jkunu konformi bi ftit li ma setgħux isiru fuq il-bażi tad-disposizzjonijiet l-oħra [tad-]Direttiva”. Mill-kliem ta’ din id-dispożizzjoni jirriżulta li din l-eżenzjoni hija eċċezzjoni għal regola ġenerali li tipprojbixxi ċerti ajruplani milli jagħmlu użu minn ajruport. Bl-istess mod, l-Artikolu 6(2) tal-imsemmija direttiva jippermetti lill-awtoritajiet nazzjonali li jamministraw ajruporti fl-ibliet li jżidu l-livell tal-ħarsien ambjentali bl-introduzzjoni ta’ “miżuri li huma iktar stretti, f’dak li għandu x’jaqsam mad-definizzjoni ta’ ajruplani li jissodisfaw il-kondizzjonijiet neċessarji bi ftit”. Għalhekk, iż-żidiet fil-livell tal-ħarsien li l-Istati jistgħu jwettqu, jippermettu tip ta’ miżura waħda biss: il-modifika tal-kamp ta’ applikazzjoni suġġettiv tar-restrizzjoni fuq l-operat. Madankollu, id-Direttiva 2002/30 ma tippermettix iż-żieda tal-protezzjoni bbażata fuq kriterji oħra, biex b’hekk tikkonferma li dan it-test jirreferi biss għar-restrizzjonijiet fuq l-operat ta’ natura projbittiva.
53. Għaldaqstant, inqis li “restrizzjoni fuq l-operat” fis-sens tal-Artikolu 2(e) tad-Direttiva 2002/30 hija miżura projbittiva totali jew temporanja ta’ natura preliminari u oġġettiva, li tipprojbixxi kategorikament, u mhux sempliċement trendi iktar diffiċli jew inqas attraenti, l-aċċess ta’ ajruplani subsoniċi ċivili għal ajruport fl-Unjoni.
2. Is-suġġetti attivi tar-“restrizzjoni fuq l-operat”
54. L-approvazzjoni ta’ restrizzjonijiet fuq l-operat implementati fl-ajruporti hija f’idejn l-Istati Membri, iżda dawn tal-aħħar huma responsabbli sabiex jiżguraw il-konformità ma’ dawn ir-restrizzjonijiet. Fid-dawl tal-karatteristiċi partikolari tar-restrizzjonijiet fuq l-operat kollha, id-Direttiva 2002/30 teħtieġ li l-Istati Membri jiggarantixxu l-eżistenza ta’ “awtoritajiet kompetenti responsabbli għall-materji li jaqgħu taħt [...] id-Direttiva”. Minn dak li ntqal sa issa jirriżulta li r-restrizzjonijiet fuq l-operat jiġu adottati u implementati mill-awtoritajiet speċifiċi, ikkaratterizzati mill-fatt li huma għandhom u jeżerċitaw il-kompetenzi fil-qasam tat-trasport tal-ajru marbuta mill-qrib mal-ġestjoni ta’ kuljum tal-ajruporti (20) .
55. Minn dan l-angolu, is-suġġetti attivi ta’ restrizzjonijiet fuq l-operat huma kemm l-awtoritajiet nazzjonali tat-trasport bl-ajru, kif ukoll l-entitajiet tal-ġestjoni tal-ajruporti. Huma dawn li huma responsabbli għall-approvazzjoni ta’ restrizzjonijiet fuq l-operat skont l-“Approċċ Ibbilanċjat” deskritt iktar ’il fuq, li teħtieġ konformità mal-ħtiġiet proċedurali differenti skont l-Artikoli 4 sa 6 tad-Direttiva 2002/30. L-implementazzjoni ta’ ċerti eċċezzjonijiet għar-regoli ġenerali, bħal dawk fl-Artikoli 8 u 9 tad-direttiva msemmija.
56. Konsegwentement, id-Direttiva 2002/30 tipprovdi qafas istituzzjonali konkret li bih l-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-awtoritajiet kompetenti tagħhom fil-qasam tat-trasport bl-ajru kif ukoll l-entitajiet li jamministraw l-ajruporti, suġġetti għad-direttiva msemmija, ikunu konformi mar-regoli sostantivi u proċedurali, fl-approvazzjoni jew l-implementazzjoni ta’ restrizzjoni fuq l-operat. Ir-riġidità ta’ dawn id-dispożizzjonijiet tmur ukoll favur il-pożizzjoni sostnuta fil-punti 45 sa 53 ta’ dawn il-konklużjonijiet għaliex, minħabba n-natura projbittiva tar-restrizzjonijiet fuq l-operat, li jipprojbixxu kwalunkwe użu totali jew temporanju ta’ ajruplani f’ajruport, id-Direttiva 2002/30 għandha l-għan li tiżgura li restrizzjonijiet bħal dawn jiġu adottati biss f’każijiet eċċezzjonali u wara proċedura li tiżgura l-implementazzjoni tal-“Approċċ Ibbilanċjat”.
3. Is-suġġetti passivi tar-“restrizzjoni fuq l-operat”
57. Id-destinatarji ta’ restrizzjoni fuq l-operat, jiġifieri s-suġġetti passivi, huma l-ajruplani. Dawn il-miżuri huma għodda addizzjonali fil-ġlieda kontra l-ħsejjes fl-ajruporti u, għall-kuntrarju tar-regoli industrijali, ambjentali jew urbani, fejn id-destinatarji huma manifatturi, bennejja jew proprjetarji ta’ proprjetà immobbli, ir-restrizzjonijiet fuq l-operat huma intiżi għall-ajruplani. Fil-każ tad-Direttiva 2002/30, id-destinatarji ta’ restrizzjonijiet fuq l-operat huma l-ajruplani subsoniċi ċivili.
58. Minħabba n-natura oġġettiva tar-restrizzjonijiet fuq l-operat, li jikkundizzjonaw projbizzjoni minħabba l-fatt li l-ajruplani jissodisfaw ċerti karatteristiċi tekniċi, id-Direttiva 2002/30 teħtieġ li dawn il-kundizzjonijiet jiġu evalwati skont il-kriterji stabbiliti minn qabel. Il-konformità tagħhom tkun ivverifikata permezz ta’ ċertifikazzjoni, strument suġġett għal standards internazzjonali li, kif diġà spjegajt, jipprovdi kontroll omoġenju iktar faċli tal-ajruplani f’diversi stati. Għalhekk, l-Artikolu 4(4) tad-Direttiva 2002/30 jiddikjara li r-“restrizzjonijiet fuq l-operat skond il-prestazzjonijiet għandhom ikunu bbażati fuq il-prestazzjoni tal-ħoss ta’ l-ajruplani skond” ir-regoli “tal-Konvenzjoni dwar l-Avjazzjoni Ċivili Internazzjonali”. Jekk restrizzjoni fl-operat tfixkel l-aċċess għall-ajruplani li l-ħoss li jipproduċu jilħaq ċertu livell, il-miżura għandha tiġi kkontrollata skont ir-regoli internazzjonali li jarmonizzaw il-kriterju tal-kejl. Dan il-kriterju, għalhekk, jippermetti li tiżgura l-oġġettività tal-kundizzjonijiet li għandhom jiġu ssodisfatti qabel ma tiġi implementata restrizzjoni fuq l-operat ta’ ajruplan.
59. Għalhekk, ir-restrizzjonijiet fuq l-operat huma miżuri intiżi għall-ajruplani li jissodisfaw ċerti kundizzjonijiet predeterminati u ġew stabbiliti, sabiex jiżguraw l-oġġettività tagħhom, fuq iċ-ċertifikazzjoni jew fuq kriterji armonizzati f‘livell internazzjonali.
4. L-applikazzjoni tal-kunċett ta’ “restrizzjoni fuq l-operat” għall-miżuri adottati mir-Reġjun Bruxelles-Capitale
60. Fid-dawl ta’ dak li rajna hawn fuq, leġiżlazzjoni reġjonali ambjentali li tissanzjona l-qbiż tal-livelli massimi ta’ tniġġis akustiku f’żoni urbani ma hijiex “restrizzjonijiet fuq l-operat” fis-sens tal-Artikolu 2(e) tad-Direttiva 2002/30.
61. Fl-ewwel lok, is-sistema inkwistjoni ma tipprojbixxix ex ante
l-aċċess, totali jew temporanju, għall-ajruport Nazzjonali ta’ Brussell, iżda ma tippermettix li jinqabżu ċerti livelli ta’ emissjoni. Ma hemm xejn li jżomm l-ajruplani milli jinżlu jew itiru minn dan l-ajruport u, jekk jaqbżu l-limiti stabbiliti mir-regoli, ir-riżultat legali huwa ta’ sanzjoni u mhux ta’ projbizzjoni (21) .
62. Fit-tieni lok, il-pjan inkwistjoni ma jiġix applikat ex ante, iżda ex post : is-sanzjoni tiġi applikata biss meta ajruplan ikun uża ajruport f’kundizzjonijiet li jmorru kontra l-limiti ta’ emissjoni. B’kuntrast, “restrizzjoni fuq l-operat” hija, kif indikat fil-punt 50 ta’ dawn il-konklużjonijiet, ordni preliminari għall-użu tal-ajruport.
63. Fit-tielet lok, il-leġiżlazzjoni reġjonali ma hijiex adottata fil-kuntest ta’ politika tat-trasport u lanqas ma hi approvata jew implementata mill-awtoritajiet kompetenti dwar is-suġġett, peress li dawn jagħmlu parti mid-dispożizzjonijiet ambjentali li r-reġjuni Belġjani għandhom il-kompetenza kostituzzjonali li jadottaw. Fil-fatt, il-kompetenza inkwistjoni ġiet approvata espliċitament mill-Conseil d’État fis-sentenzi tiegħu tad-9 ta’ Mejju 2006.
64. Fl-aħħar nett, għalkemm il-miżuri reġjonali huma intiżi għall-ajruplani, in-natura ex post
tagħhom tispjega li l-applikazzjoni tagħhom ma tiddependix biss fuq kriterji stabbiliti minn qabel jew b’ċertifikazzjoni jew b’regoli ta’ armonizzazzjoni adottati f’livell internazzjonali. L-uniku mod effettiv sabiex ikun żgurat livell xieraq tal-ħoss fl-ambjent huwa billi jiġi rrispettat l-indiċi tal-ħoss fil-post li għandu jiġi protett, jiġifieri ż-żoni urbani qrib l-ajruporti. Konsegwentement, il-leġiżlazzjoni kkontestata la tuża, u lanqas tista’ tuża, il-kriterji li jeħtieġu restrizzjoni fuq l-operat ta’ ajruplan għall-iskopijiet tal-implementazzjoni tal-miżura.
65. Din il-konklużjoni tissaħħaħ, dejjem jekk huwa possibbli, bil-fatt li l-Istati kollha li pparteċipaw f’dawn il-proċeduri, kif ukoll il-Kummissjoni jikkunsidraw li l-miżuri inkwistjoni ma humiex restrizzjonijiet fuq l-operat. Għalhekk, meta jiddefinixxi r-“restrizzjonijiet fuq l-operat”, l-Artikolu 2(e) tad-Direttiva 2002/30 ma jinkludix miżuri bħal dawk previsti fl-ordni tas-27 ta’ Mejju 1999 dwar il-ġlieda kontra l-ħsejjes iġġenerati mit-traffiku bl-ajru.
5. Sommarju
66. Fid-dawl tal-argumenti mressqa hawn fuq, nipproponi fir-rigward tal-ewwel domanda li l-Qorti tal-Ġustizzja tinterpreta l-Artikolu 2(e) tad-Direttiva 2002/30 fis-sens li “restrizzjoni fuq l-operat” hija miżura projbittiva, totali jew temporanja, ta’ natura preliminari u oġġettiva, li tipprojbixxi kategorikament, u mhux biss trendi iktar diffiċli jew inqas attraenti, l-aċċess lil ajruplan subsoniku ċivili għal ajruport fl-Unjoni. Għalhekk, sistema bħal dik prevista fl-ordni tas-27 ta’ Mejju 1999 dwar il-ġlieda kontra l-ħsejjes iġġenerati bit-traffiku tal-ajru, ma hijiex “restrizzjoni fuq l-operat” fis-sens tal-Artikolu 2(e) tad-Direttiva 2002/30.
VII – Fuq it-tielet domanda preliminari
67. Ladarba ġie stabbilit li l-miżuri kkontestati ma jaqgħux taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2002/30, il-Conseil d’État imbagħad jistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-kompatibbiltà mal-imsemmi test ta’ standards nazzjonali tal-protezzjoni ambjentali li jistabbilixxi l-limiti tal-ħoss imkejjel mill-art u mhux mis-sors. Il-qorti tar-rinviju tistaqsi, b’mod partikolari, dwar il-kwistjoni jekk l-Artikolu 4(4) tad-Direttiva 2002/30, li jirreferi għal kriterju ta’ kejl mis-sors tal-ħoss emess mill-ajruplan elenkat fil-Konvenzjoni dwar l-Avjazzjoni Ċivili Internazzjonali, imurx kontra l-kriterju ta’ kejl mill-art skont ir-regoli reġjonali ta’ Brussell, inkluż fejn dawn ir-regoli ma jkunux ikkunsidrati bħala “restrizzjoni fuq l-operat”.
68. Bit-tielet domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk id-Direttiva 2002/30 hijiex strument ta’ armonizzazzjoni massima. Jekk dan huwa l-każ, kwalunkwe miżura nazzjonali li kisret jew li għamlet iktar diffiċli l-implementazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2002/30 tkun kontra din tal-aħħar, kemm jekk id-dispożizzjonijiet nazzjonali jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tagħha u kemm jekk le.
69. Ir-risposta għal din id-domanda għandha tkun fin-negattiv. Id-Direttiva 2002/30 ma hijiex strument ta’ armonizzazzjoni massima u l-interpretazzjoni f’dan is-sens tmur kontra l-għanijiet ta’ dan it-test. Din il-konklużjoni tirriżulta mill-kuntest ġuridiku li taqa’ taħtu d-Direttiva 2002/30, iżda wkoll mill-protezzjoni li l-Istati Membri kif ukoll l-Unjoni jiggarantixxu lid-dritt fundamentali tal-ambjent u, b’mod iktar partikolari, lil dak l-aspett tad-dritt li jipproteġi l-individwi mit-tniġġis akustiku.
A – Il-kuntest ġuridiku ġenerali applikabbli għall-ġlieda kontra l-ħsejjes fl-ajruporti u l-impatt tiegħu fuq l-interpretazzjoni tad- Direttiva 2002/30
70. Kif indikat fil-punti 45 sa 59 ta’ dawn il-konklużjonijiet, ir-“restrizzjonijiet fuq l-operat” ma huma xejn ħlief waħda mill-miżuri li għandha tiġi adottata fil-kuntest tal-“Approċċ Ibbilanċjat”. L-iskop ta’ dan l-approċċ jeħtieġ preċiżament ir-rikonċiljazzjoni tal-valuri u l-interessi kollha li jikkonverġu fil-ġlieda kontra t-tniġġis akustiku fl-ajruporti, u mhux li xi wieħed minn dawn jimponi fuq l-ieħor. Jekk id-Direttiva 2002/30 issir strument ta’ prevenzjoni tal-adozzjoni ta’ ċerti miżuri fil-qasam urbanistiku u ambjentali, l-“Approċċ Ibbilanċjat” ma jibqax ibbilanċjat għax ikun ixaqleb unilateralment lejn politiki tat-trasport.
71. Dan ikun inkonsistenti mhux biss mad-Direttiva 2002/30, iżda wkoll mal-pedamenti ta’ strumenti internazzjonali li jispiraw l-leġiżlazzjoni tar-“restrizzjonijiet fuq l-operat”. Ir-riżoluzzjoni A35-5 tal-ICAO, li introduċiet l-“Approċċ Ibbilanċjat” f’livell internazzjonali, fl-Appendiċi E tirrikonoxxi li “l-Istati għandhom obbligi legali, liġijiet, arranġamenti eżistenti u politiki stabbiliti li jistgħu jirregolaw il-ġestjoni ta’ problemi ta’ ħsejjes fl-ajruporti tagħhom u li jistgħu jolqtu l-implementazzjoni” ta’ dan l-Appendiċi (22) . Bl-istess mod, l-Appendiċi F tar-riżoluzzjoni msemmija iktar ’il fuq dwar l-ippjanar u l-ġestjoni urbana, jirrikonoxxi li l-ġestjoni tal-użu tal-art “tinkludi attivitajiet ta’ ppjanar li jistgħu jaqgħu prinċipalment taħt ir-responsabbiltà tal-awtoritajiet lokali”, iżda li madankollu “taffettwa l-kapaċità tal-ajruport u, għaldaqstant, dan għandu implikazzjonijiet għall-avjazzjoni ċivili” (23) .
72. Għalhekk, l-ICAO, konxja li l-miżuri ambjentali nazzjonali, bħal dawk inkwistjoni, jista’ jkollhom impatt indirett fuq it-traffiku tal-ajru, ma tistidinx lill-Istati jħassru dawn id-dispożizzjonijiet, iżda biex jikkoordinaw l-azzjonijiet tagħhom fil-kuntest tal-approċċ “Ibbilanċjat”. L-Istati li jagħmlu parti mill-ICAO, fl-ebda punt ma jintalbu jillimitaw il-miżuri tagħhom tal-ġlieda kontra l-ħsejjes fl-ajruporti għar-restrizzjonijiet fuq l-operat. Għall-kuntrarju, konxji tal-valuri u l-interessi kostituzzjonali li hemm fin-nofs, ir-riżoluzzjonijiet tal-ICAO sempliċement jistiednu lill-Istati sabiex jadottaw politika komprensiva
li tindirizza u tolqot id-dimensjonijiet kollha involuti.
73. Sabiex tindirizza l-problema tal-ħsejjes fit-termini li għadhom kemm ġew esposti, dik li kienet il-Komunità Ewropea adottat id-Direttiva 2002/49. Fiha huwa ddikjarat li l-Istati Membri jiġġieldu l-ħoss permezz ta’ diversi livelli ta’ ppjanar. Speċifikament, din id-direttiva tagħti attenzjoni partikolari lill-ippjanar fl-ajruporti, li għandu jiġi kkunsidrat fit-tħejjija ta’ mapep strateġiċi tal-ħsejjes (Artikolu 7), pjanijiet ta’ azzjoni (Artikolu 8) u ppjanar akustiku [Artikolu 3(u)].
74. Il-kuntest ġuridiku jsaħħaħ l-approċċ li ddeskrivejt: ir-restrizzjonijiet fl-operat, bħala projbizzjonijiet speċifiċi miftiehma fl-ambitu tal-politika tat-trasport, jeżistu flimkien ma’ miżuri nazzjonali ambjentali oħra. Ir-regoli internazzjonali u d-Direttiva 2002/30 ma humiex standards f’kunflitt ma’ xulxin, iżda għandhom oqsma ta’ applikazzjoni differenti (24) . Każ bħal dak tal-Belġju, fejn awtorità reġjonali tadotta regoli li jimponu multi sabiex jitħarsu r-residenti minn livelli għolja ta’ ħsejjes, ma jaqax fid-Direttiva 2002/30.
75. Minkejja dak li ntqal, għandu jitfakkar kif argumentat il-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, li l-azzjoni tal-awtoritajiet reġjonali ta’ Brussell, bħala attività unilaterali mhux ikkoordinata ma’ awtoritajiiet oħra tal-pajjiż, tista’ tkun problematika fid-dawl tad-Direttiva 2002/49, li teħtieġ ċertu livell ta’ koordinazzjoni interna fil-ġestjoni tat-tniġġis akustiku (25) . Kif tosserva l-Kummissjoni, is-sitwazzjoni attwali tal-ajruport Nazzjonali ta’ Brussell, li għadha ’l bogħod milli tkun xierqa, tirrifletti nuqqas ta’ kollaborazzjoni bejn l-awtoritajiet, li jista’ jwassal għal nuqqas ta’ konformità mad-Direttiva 2002/49, iżda mhux mad-Direttiva 2002/30, li l-kamp ta’ applikazzjoni tagħha ma jkoprix il-miżuri reġjonali kkontestati f’dawn il-proċeduri.
76. Fl-aħħar nett, nemmen li kemm il-qafas internazzjonali u kemm id-Direttiva 2002/49 jikkonfermaw in-natura settorjali tad-Direttiva 2002/30, li għandha tkun espliċitament limitata għall-adozzjoni, ir-regolamentazzjoni u r-rinunzja ta’ “restrizzjonijiet fuq l-operat” fit-termini stabbiliti fil-punti 45 sa 59 ta’ dawn il-konklużjonijiet. Interpretazzjoni tad-Direttiva 2002/30 bħala strument ta’ armonizzazzjoni massima twassal għal riżultat inkonsistenti mal-“Approċċ Ibbilanċjat” sostnut b’leġiżlazzjoni internazzjonali dwar is-suġġett, kif ukoll bid-Direttiva 2002/49, li għandha l-iskop li tindirizza b’mod sħiħ il-problema tal-ħsejjes, inklużi dawk emessi mill-ajruporti.
B – Il-protezzjoni kontra t-tniġġis akustiku bħala dritt fundamentali u l-impatt tiegħu fuq il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni fil-qasam tal-ħsejjes fl-ajruporti
77. Ir-risposta li nipproponi għat-tielet domanda preliminari ssib iktar appoġġ permezz ta’ studju minn angolu iktar ġenerali. Huwa ċar li l-ħsara kkawżata mit-tniġġis akustiku ssib protezzjoni fil-liġi tal-Unjoni u fl-ordinamenti ġuridiċi nazzjonali permezz tad-drittijiet fundamentali. Din il-protezzjoni għandha, għalhekk, natura kostituzzjonali, u ma hi bl-ebda mod irrilevanti għall-kwistjoni mqajma llum quddiem il-Conseil d’État Belġjan.
78. Il-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea tħaddan, fl-Artikolu 7, id-dritt għar-rispett għall-ħajja privata, tal-familja, u tad-dar u l-Artikolu 37 jirrikonoxxi espliċitament id-dritt għall-protezzjoni tal-ambjent. Dan tal-aħħar huwa artikolat bħala prinċipju u ma nħoloqx mix-xejn, iżda huwa risposta għal proċess reċenti ta’ rikonoxximent kostituzzjonali tal-protezzjoni tal-ambjent, li t-tradizzjonijiet kostituzzjonali tal-Istati Membri huma parti minnu (26) . Dan huwa kkonfermat fin-noti ta’ spjegazzjoni tal-karta, li jiddikjaraw li l-Artikolu 37 “huwa ispirat ukoll mid-dispożizzjonijiet ta’ ċerti kostituzzjonijiet nazzjonali”.
79. Huwa importanti li jiġi osservat li l-Artikolu 52(3) tal-Karta jippreċiża li, sa fejn din fiha drittijiet li jikkorrispondu għal drittijiet iggarantiti mill-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u l-Libertajiet Fundamentali, it-tifsira u l-ambitu tagħhom huma l-istess bħal dawk stabbiliti mill-konvenzjoni msemmija. Skont l-ispjegazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni, it-tifsira u l-ambitu tad-drittijiet iggarantiti huma ddeterminati mhux biss mit-test tal-Konvenzjoni, iżda wkoll, b’mod partikolari, mill-ġurisprudenza tal-KEDB. It-tieni sentenza tal-Artikolu 52(3) tal-Karta tgħid li l-ewwel sentenza ta’ dak l-istess paragrafu ma tipprekludix id-dritt tal-Unjoni milli jipprevedi protezzjoni iktar estensiva (27) . Dan a contrario
jimpedixxi lill-Unjoni milli tadotta miżuri inqas protettivi.
80. Il-protezzjoni tal-ambjent hija wieħed mill-għanijiet li l-KEDB kienet inkorporat fl-interpretazzjoni tagħha tal-Artikolu 8 tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem, billi pprovdiet punt ta’ aċċess permezz tad-dritt fundamentali għar-rispett tal-ħajja privata, tal-familja u tad-dar (28) . Speċifikament, il-ġurisprudenza tal-KEDB iddikjarat ripetutament li t-tniġġis akustiku jagħmel parti mill-ambjent fis-sens tal-Artikolu 8 tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem (29) . Din il-qorti indirizzat il-kwistjoni speċifika tal-ħsejjes fl-ajruporti fis-sentenza tagħha Hatton vs Ir-Renju Unit (30), billi rrikonixxiet li l-emissjonijiet ikkawżati mill-ajruplani jiġġustifikaw, u xi drabi jeħtieġu, l-adozzjoni ta’ miżuri attivi ta’ protezzjoni mill-Istati (31) . Skont l-Artikolu 53 tal-karta ċċitata, din l-interpretazzjoni torbot l-Unjoni u dan għandu jittieħed inkunsiderazzjoni mill-Qorti tal-Ġustizzja.
81. Huwa f’dan il-kuntest li għandha tingħata risposta għad-domanda dwar jekk l-armonizzazzjoni tad-Direttiva 2002/30 għandhiex titqies bħala massima. Issa, fid-dawl tad-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 7 u 37 tal-Karta, interpretati fid-dawl tal-ġurisprudenza tal-KEDB iċċitata, huwa diffiċli li jiġi konkluż li d-Direttiva 2002/30 twassal għal armonizzazzjoni massima. Tabilħaqq, armonizzazzjoni bħal din tneħħi l-vijabbiltà tal-adozzjoni ta’ miżuri kontra l-ħsejjes fl-ajruporti espliċitament stipulati fid-direttiva msemmija. Dan kieku jirriżulta fi speċi ta’ paraliżi fil-ġlieda tal-Istat kontra l-ħsejjes, ħaġa li ċċaħħad lill-Istati minn kull flessibbiltà fl-eżerċizzju tal-politiki ambjentali, urbanistiċi u tas-saħħa tagħhom. Lil hinn minn xi kunsiderazzjonijiet oħra, effett bħal dan iwassal lill-individwi biex jiftħu proċeduri kontra l-Istati tagħhom billi jinvokaw l-Artikolu 8 tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem, kif interpretata mill-KEDB, b’riżultat li f’bosta każijiet, jista’ jkun favorevoli għalihom (32) .
82. Għaldaqstant, u fid-dawl tal-kuntest tad-drittijiet fundamentali li taqa’ fih din il-kawża, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja tiċħad interpretazzjoni li skontha d-Direttiva 2002/30 twassal għal armonizzazzjoni massima bil-konsegwenzi indikati. Għalhekk, nikkunsidra li din id-direttiva ma tipprekludix lill-Istati Membri milli jadottaw regoli ambjentali li indirettament jaffettwaw d-dispożizzjonijiet fil-kuntest tal-avjazzjoni ċivili li t-test imsemmi jarmonizza. Fl-aħħar nett, regoli ambjentali nazzjonali bħal dawk inkwistjoni hawnhekk, sa fejn dawn ma jikkostitwixxux “restrizzjoni fuq l-operat” u għalkemm jeħtieġu l-użu ta’ kriterju ta’ kejl tal-ħoss ta’ ajruplani subsoniċi ċivili mill-art, ma jkunux inkonsistenti mal-Artikolu 4, Direttiva 2002/30.
VIII – Konklużjoni
83. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li r-risposta tal-Qorti lill-Conseil d’État tkun kif ġej:
“1) “Restrizzjoni fuq l-operat” hija miżura ta’ projbizzjoni totali jew temporanja, ta’ natura preliminari u oġġettiva, li tipprojbixxi kategorikament, u mhux biss trendi iktar diffiċli jew inqas attraenti l-aċċess ta’ ajruplan subsoniku ċivili għal ajruport fl-Unjoni. Għalhekk, l-Artikolu 2(e) tad-Direttiva 2002/30/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-26 ta’ Marzu 2002, dwar il-ħolqien ta’ regoli u proċeduri għall-introduzzjoni ta’ restrizzjonijiet tal-ħsejjes fl-ajruporti tal-Komunità, għandu jiġi interpretat fis-sens li sistema bħal dik prevista mill-ordni tas-27 ta’ Mejju 1999 dwar il-ġlieda kontra l-ħsejjes iġġenerati mit-traffiku bl-ajru, ma hijiex “restrizzjoni fuq l-operat” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.
2) L-Artikolu 4(4) tad-Direttiva 2002/30 għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix miżura nazzjonali bħall-ordni tas-27 ta’ Mejju 1999, li tuża kriterju ta’ kejl tal-ħoss mill-art.”
(1) .
(2)  –	Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-26 ta’ Marzu 2002, (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7, Vol. 6, p. 96).
(3)
Direttiva tal-Kunsill, tas-27 ta’ Ġunju 1985, dwar l-istima tal-effetti ta’ ċerti proġetti pubbliċi u privati fuq l-ambjent (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 1, p. 248).
(4)
– 	Regolament tal-Kunsill, tat-23 ta’ Lulju 1992, dwar l-aċċess għat-trasportaturi bl-ajru Komunitarji għal rotot bl-ajru intra-Komunitarji (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7, Vol. 1, p. 420).
(5)  –	Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-25 ta’ Ġunju 2002 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 7, p. 101).
(6)  –	Proposta għal Direttiva dwar il-ħolqien ta’ regoli u proċeduri għad-dħul ta’ restrizzjonijiet tal-ħsejjes fl-ajruporti tal-Komunità [COM (2001) 695 finali] tat-28 ta’ Novembru 2001.
(7)  –	Riżoluzzjoni tal-Assemblea ICAO, A35-5, Appendiċi Ċ (dok. 9902).
(8)  –	Iċċitata fin-nota 3.
(9)  –	Iċċitata fin-nota 5.
(10)  –	Proposta tal-Kummissjoni ċċitata, p. 6.
(11)  –	Artikolu 2(e) tal-proposta għal direttiva.
(12)  –	Ara l-Emenda Nru 9 tal-Kumitat għall-Politika Reġjonali, it-Trasport u t-Turiżmu fir-rapport dwar il-proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-ħolqien ta’ regoli u proċeduri għad-dħul ta’ restrizzjonijiet fl-operat fl-ajruporti tal-Komunità (A5-0053/2002) tal-25 ta’ Frar 2002, p. 10.
(13)  –	Ibid, p. 22.
(14)  –	Ibid.
(15)  –	Intervent orali ta’ Lannoye fis-sessjoni tat-12 ta’ Marzu 2002.
(16)  –	Ibid.
(17)  –	B’mod partikolari, il-projbizzjoni imposta fuq l-ajruplani “hushkits”, mgħammra b’apparat li jnaqqas il-ħoss, iżda li l-livelli ta’ emissjoni globali tagħhom mhumiex ikkunsidrati biżżejjed. Din il-limitazzjoni laqtet ir-relazzjonijiet kummerċjali bejn l-Unjoni Ewropea u l-Istati Uniti u kif jidher fid-dibattiti parlamentari, id-Direttiva 2002/30 għenet biex tinstab soluzzjoni għall-kwistjoni.
(18)
–	Il-punt 1 tal-Appendiċi E jistieden lill-Istati biex ma jadottawx restrizzjonijiet fuq l-operat, sa fejn hu possibbli, qabel ma jkejlu l-ispejjeż u l-benefiċċji ta’ din il-miżura, filwaqt li punt 3(ċ) jirrakkomanda l-adozzjoni ta’ restrizzjonijiet parzjali u mhux totali.
(19)  –	Ir-rapport dwar l-implementazzjoni tad-Direttiva 2002/30 imħejji mill-Kummissjoni jikkonferma n-natura eċċezzjonali u l-użu bħala l-aħħar għażla ta’ kull “restrizzjoni fuq l-operat”. Pereżempju, fid-deskrizzjoni tal-fehmiet tal-operaturi tal-ajruplani, ir-rapport juri li dawn iqisu “id-Direttiva bħala protezzjoni kontra l-użu ta’ restrizzjonijiet fuq l-operat, u bħala garanzija ta’ perjodu ta’ żmien raġjonevoli għall-introduzzjoni tar-restrizzjoni u wkoll ta’ valutazzjoni xierqa ta’ l-ispejjeż u l-benefiċċji ta’ restrizzjonijiet bħal dawn” [Rapport tal-Kummissjoni lill-Kunsill u lill-Parlament dwar l-implementazzjoni tad-Direttiva 2002/30/KE, COM (2008) 66 finali, p. 9].
(20)  –	Ara r-rapport dwar l-implementazzjoni ċċitat, li ripetutament jirreferi għad-“dritt ta’ l-ajruporti individwali biex jirrestrinġu l-operat ta’ l-inġenji ta’ l-ajru […]- fi ħdan il-qafas ta’ l-Approċċ Ibbilanċjat” (rapport dwar l-implementazzjoni, iċċitat, p. 3).
(21)  –	Artikolu 2 tal-ordni, tas-27 ta’ Mejju 1999, dwar il-ġlieda kontra l-ħsejjes iġġenerati mit-traffiku tal-ajru.
(22)  –	Paragrafu 13 tal-Appendiċi E, imtenni fl-2007 mill-Assemblea ICAO fir-riżoluzzjoni 35-22 tagħha.
(23)  –	Paragrafu 7 tal-Appendiċi F.
(24)  –	Għalkemm id-Direttiva 2002/49 ma tirreferix għad-Direttiva 2002/30, din ta l-aħħar tagħmel referenza għall-ewwel waħda. Kif ikkonferma l-aġent tal-Kummissjoni fis-seduta, iż-żewġ direttivi għandhom oqsma ta’ applikazzjoni differenti u jsegwu għanijiet komuni, iżda b’mezzi differenti.
(25)  –	Rigward id-Direttiva 2002/49, ara l-analiżi ta’ L. Moral Soriano, “La directiva de ruido ambiental: el nuevo marco para la actuación comunitaria”, f’E. Arana García, u A. Torres López, Régimen jurídico del ruido. Una perspectiva integral y comparada, Comares, Granada, 2004.
(26)  –	Ara, pereżempju, l-Artikolu 20 tal-Kostituzzjoni Ġermaniża, l-Artikolu 24(1) tal-Kostituzzjoni Ellenika, l-Artikolu 5 tal-Kostituzzjoni Pollakka, l-Artikolu 66 tal-Kostituzzjoni Portugiża, l-Artikolu 45 tal-Kostituzzjoni Spanjola, jew l-Artikolu 35 tal-Karta tad-Drittijiet tar-Repubblika Ċeka.
(27)  –	Ara f’dan ir-rigward, is-sentenzi tal-5 ta’ Ottubru 2010, McB. (C-400/10 PPU, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, punt 53), u tat-22 ta’ Diċembru 2010, DEB Deutsche Energiehandel-und Beratungsgesellschaft (C-279/09, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, punt 35).
(28)  –	Ara, inter alia, is-sentenzi López Ostra vs Spanja tad-9 ta’ Diċembru 1994, Serje A, Nru 303-C u Tătar vs Ir-Rumanija, tas-27 ta’ Jannar 2009 li għadha ma ġietx ippubblikata.
(29)  –	Sentenzi Hatton vs Ir-Renju Unit tat-8 ta’ Lulju 2003, Ġabra ta’ sentenzi u deċiżjonijiet  2003-VIII, u Moreno Gómez vs Spanja tas-16 ta’ Novembru 2004, Ġabra ta’ sentenzi u deċiżjonijiet  2004-X
(30)  –	Sentenza Hatton vs Ir-Renju Unit iċċitata iktar ’il fuq.
(31)  –	Ara J. Frohwein, u W. Peukert, EMRK-Kommentar, 2009 (3 edizzjoni), Artikolu 8, punt 43 iktar ’il quddiem; B. Lozano Cutanda, “La ecologización de los derechos fundamentales: la doctrina López Ostra c. España, Guerra y otros c. Italia y Hatton y otros c. Reino Unido del TEDH”, Revista española de derecho europeo, Nru 1, 2002 u P. Eleftheriadis, “The Future of Environmental Rights in the European Union” f’P. Alston, The EU and Human Rights, Oxford University Press, Oxford, 1999.
(32)  –	Barra minn hekk, jekk il-Qorti tal-Ġustizzja tiddikjara li l-miżuri reġjonali inkwistjoni jikkostitwixxu “restrizzjoni fuq l-operat”, dawn il-miżuri jkunu għalhekk inkompatibbli mad-Direttiva 2002/30, peress li dawn tal-ewwel jużaw kriterju ta’ kejl tal-ħoss emess mill-ajruplani li huwa pprojbit minn din tal-aħħar. F’dan il-każ, ir-riżultat ma jkunx japplika biss għas-sistema ta’ Brussell inkwistjoni, iżda wkoll għal kull regolamentazzjoni ambjentali nazzjonali maħsuba għall-kontroll tal-ħoss fl-ambjent, li jkollhom impatt dirett jew indirett fuq it-traffiku bl-ajru. L-impatt ta’ interpretazzjoni bħal din jispiċċa jolqot ukoll il-validità tad-Direttiva 2002/30, minħabba l-inkompatibbiltà tagħha mal-Artikoli 7 u 37 tal-Karta.