62022TJ0732_INF
Arrest van het Gerecht (Eerste kamer) van 18 december 2024 –Deripaska/Raad
(Zaak T‑732/22)
„Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – Beperkende maatregelen naar aanleiding van acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen – Bevriezing van tegoeden – Lijst van personen, entiteiten en lichamen waarvan de tegoeden en economische middelen zijn bevroren – Handhaving van de naam van verzoeker op de lijst – Begrip ‚vooraanstaande zakenlieden’ – Begrip ‚vooraanstaande zakenlieden die betrokken zijn bij economische sectoren die een aanzienlijke bron van inkomsten vormen voor de regering van de Russische Federatie’ – Artikel 2, lid 1, onder a) en g), van besluit 2014/145/GBVB – Exceptie van onwettigheid – Motiveringsplicht – Recht op effectieve rechterlijke bescherming en rechten van verdediging – Beoordelingsfout – Evenredigheid – Eigendomsrecht – Recht om te worden gehoord”
1.
Recht van de Europese Unie – Beginselen – Rechten van de verdediging – Recht op effectieve rechterlijke bescherming – Beperkende maatregelen gelet op de situatie in Oekraïne – Verplichting om de individuele en specifieke redenen voor de genomen besluiten mee te delen – Verplichting om de betrokkene in staat te stellen zijn standpunt over de tegen hem in aanmerking genomen redenen naar behoren kenbaar te maken – Omvang – Schending van het recht om te worden gehoord – Geen
[Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, art. 41, lid 2, a); besluit 2014/145/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluiten (GBVB) 2022/1530, (GBVB) 2023/572, (GBVB) 2023/1767 en (GBVB) 2024/847, art. 3, lid 3; verordening nr. 269/2014 van de Raad, art. 14, lid 3, verordeningen 2022/1529, 2023/571, 2023/1765 en 2024/849 van de Raad]
(zie punten 51, 75‑81, 88, 100)
2.
Handelingen van de instellingen – Motivering – Verplichting – Omvang – Beperkende maatregelen gelet op de situatie in Oekraïne – Bevriezing van de tegoeden van bepaalde personen en entiteiten gelet op de situatie in Oekraïne – Verplichting om in de motivering de specifieke en concrete redenen voor die maatregel aan te geven – Besluit genomen in een door de belanghebbende gekende context zodat deze de draagwijdte van de hem betreffende maatregel kan begrijpen – Toelaatbaarheid van een beknopte motivering
[Art. 296, tweede alinea, VWEU; besluit 2014/145/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluiten (GBVB) 2022/1530, (GBVB) 2023/572, (GBVB) 2023/1767 en (GBVB) 2024/847; verordeningen nr. 269/2014, 2022/1529, 2023/571, 2023/1765 en 2024/849 van de Raad]
(zie punten 52‑62, 65)
3.
Europese Unie – Rechterlijk toezicht op de rechtmatigheid van de handelingen van de instellingen – Beperkende maatregelen gelet op de situatie in Oekraïne – Omvang van de toetsing – Bewijs van de gegrondheid van de maatregel – Verplichting voor de bevoegde autoriteit van de Unie om in geval van betwisting de juistheid vast te stellen van de gronden die tegen de betrokken personen of entiteiten zijn aangevoerd – Opneming op de lijsten op basis van een geheel van nauwkeurige, concrete en onderling overeenstemmende aanwijzingen – Beoordelingsfout – Geen
[Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, art. 47; besluit 2014/145/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluiten (GBVB) 2022/1530, (GBVB) 2023/572, (GBVB) 2023/1767 en (GBVB) 2024/847; verordeningen nr. 269/2014, 2022/1529, 2023/571, 2023/1765 en 2024/849 van de Raad]
(zie punten 105‑109)
4.
Europese Unie – Rechterlijk toezicht op de rechtmatigheid van de handelingen van de instellingen – Beperkende maatregelen gelet op de situatie in Oekraïne – Omvang van de toetsing – Bewijs van de gegrondheid van de maatregel – Verplichting voor de bevoegde autoriteit van de Unie om in geval van betwisting de juistheid vast te stellen van de gronden die tegen de betrokken personen of entiteiten zijn aangevoerd – Omvang van de beoordelingsbevoegdheid van die bevoegde autoriteit – Relevantie van het in het kader van een eerdere plaatsing overgelegde bewijs bij gebreke van wijziging van de redenen, wijzigingen in de situatie van verzoeker of evolutie van de context in Oekraïne – Wijzigingen in verzoekers situatie
[Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, art. 47; besluit 2014/145/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluiten (GBVB) 2022/1530, (GBVB) 2023/572, (GBVB) 2023/1767 en (GBVB) 2024/847; verordeningen nr. 269/2014, 2022/1529, 2023/571, 2023/1765 en 2024/849 van de Raad]
(zie punten 110, 111, 232‑241)
5.
Europese Unie – Rechterlijk toezicht op de rechtmatigheid van de handelingen van de instellingen – Beperkende maatregelen gelet op de situatie in Oekraïne – Omvang van de toetsing – Plaatsing van verzoeker op de lijst in de bijlage bij het bestreden besluit omdat hij verantwoordelijk is voor of steun verleent aan acties of beleidsmaatregelen die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen – Voor het publiek toegankelijke documenten – Beginsel van de vrije beoordeling van het bewijs
[Besluit 2014/145/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluit (GBVB) 2022/1530; verordeningen nr. 269/2014 en 2022/1529 van de Raad]
(zie punten 117‑119)
6.
Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – Beperkende maatregelen gelet op de situatie in Oekraïne – Criteria voor vaststelling van de beperkende maatregelen – Personen die verantwoordelijk zijn voor of steun verlenen aan acties of beleidsmaatregelen die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen, en met hen geassocieerde natuurlijke personen of rechtspersonen, entiteiten of lichamen – Begrip – Noodzaak van een direct of indirect verband tussen de bedoelde acties of beleidsmaatregelen en de situatie in Oekraïne – Beoordelingsfout – Geen
[Besluit 2014/145/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluit (GBVB) 2022/1530, art. 2, lid 1, a); verordening nr. 269/2014 van de Raad, art. 3, lid 1, a), en verordening 2022/1529 van de Raad]
(zie punten 131, 144, 148, 156)
7.
Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – Beperkende maatregelen gelet op de situatie in Oekraïne – Criteria voor vaststelling van de beperkende maatregelen – Vooraanstaande zakenlieden die actief zijn in economische sectoren die een belangrijke bron van inkomsten zijn voor de regering van de Russische Federatie en met hen geassocieerde personen – Begrip vooraanstaand – Uiteindelijke begunstigde van de voornaamste Russische autoconstructeur en kapitaalbezit in een grote Russische aluminiumproducent – Daaronder begrepen
[Besluit 2014/145/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluit (GBVB) 2023/572, art. 2, lid 1, g); verordening nr. 269/2014 van de Raad, art. 3, lid 1, g), en verordening 2023/571 van de Raad]
(zie punten 168‑170, 176, 185)
8.
Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – Beperkende maatregelen gelet op de situatie in Oekraïne – Criteria voor vaststelling van de beperkende maatregelen – Vooraanstaande zakenlieden die actief zijn in economische sectoren die een belangrijke bron van inkomsten zijn voor de regering van de Russische Federatie en met hen geassocieerde personen – Begrip economische sector die een aanzienlijke bron van inkomsten vormt – Sector van de motorvoertuigenproductie en metaalsector – Daaronder begrepen
[Besluit 2014/145/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluit (GBVB) 2023/572, art. 2, lid 1, g); verordening nr. 269/2014 van de Raad, art. 3, lid 1, g), en verordening 2023/571 van de Raad]
(zie punten 169, 191)
9.
Exceptie van onwettigheid – Draagwijdte – Handelingen ten aanzien waarvan een exceptie van onwettigheid kan worden opgeworpen – Handeling van algemene strekking waarop het bestreden besluit is gebaseerd – Noodzaak van een juridisch verband tussen de bestreden handeling en de betwiste algemene handeling
(Art. 263 en 277 VWEU)
(zie punten 204, 205, 224)
10.
Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – Beperkende maatregelen gelet op de situatie in Oekraïne – Criteria voor vaststelling van de beperkende maatregelen – Zakenlieden, rechtspersonen, entiteiten of lichamen die betrokken zijn bij economische sectoren die een aanzienlijke bron van inkomsten vormen voor de regering van de Russische Federatie en met hen geassocieerde personen – Eerbiediging van het rechtszekerheidsbeginsel, dat vereist dat de gevolgen van rechtsregels duidelijk, nauwkeurig en voorzienbaar zijn
[Art. 21, lid 2, c), VEU; besluit 2014/145/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluiten (GBVB) 2023/1094, (GBVB) 2023/1767 en (GBVB) 2024/847, art. 2, lid 1, g); verordening nr. 269/2014 van de Raad, art. 3, lid 1, g);verordeningen 2023/1089, 2023/1765 en 2024/849 van de Raad]
(zie punten 209‑211, 214‑216)
11.
Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – Beperkende maatregelen gelet op de situatie in Oekraïne – Criteria voor vaststelling van de beperkende maatregelen – Vooraanstaande zakenlieden, rechtspersonen, entiteiten of lichamen die actief zijn in economische sectoren die een belangrijke bron van inkomsten zijn voor de regering van de Russische Federatie en met hen geassocieerde personen – Begrip – Belangrijke zakenlieden op grond van hun functie of activiteit in de betrokken economische sector
[Besluit 2014/145/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluiten (GBVB) 2023/1094, (GBVB) 2023/1767 en (GBVB) 2024/847, art. 2, lid 1, g); verordening nr. 269/2014 van de Raad, art. 3, lid 1, g);verordeningen 2023/1089, 2023/1765 en 2024/849 van de Raad]
(zie punt 212)
12.
Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – Beperkende maatregelen gelet op de situatie in Oekraïne – Criteria voor vaststelling van de beperkende maatregelen – Zakenlieden, rechtspersonen, entiteiten of lichamen die betrokken zijn bij economische sectoren die een aanzienlijke bron van inkomsten vormen voor de regering van de Russische Federatie en met hen geassocieerde personen – Begrip belangrijke bron van inkomsten – Belangrijke en niet te verwaarlozen bron van inkomsten – Daaronder begrepen
[Besluit 2014/145/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluiten (GBVB) 2023/1094, (GBVB) 2023/1767 en (GBVB) 2024/847, art. 2, lid 1, g); verordening nr. 269/2014 van de Raad, art. 3, lid 1, g);verordeningen 2023/1089, 2023/1765 en 2024/849 van de Raad]
(zie punt 213)
13.
Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – Beperkende maatregelen gelet op de situatie in Oekraïne – Criteria voor vaststelling van de beperkende maatregelen – Zakenlieden, rechtspersonen, entiteiten of lichamen die betrokken zijn bij economische sectoren die een aanzienlijke bron van inkomsten vormen voor de regering van de Russische Federatie en met hen geassocieerde personen – Eerbiediging van het evenredigheidsbeginsel
[Besluit 2014/145/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluiten (GBVB) 2023/1094, (GBVB) 2023/1767 en (GBVB) 2024/847, art. 2, lid 1, g); verordening nr. 269/2014 van de Raad, art. 3, lid 1, g);verordeningen 2023/1089, 2023/1765 en 2024/849 van de Raad]
(zie punten 218‑222)
14.
Europese Unie – Rechterlijk toezicht op de rechtmatigheid van de handelingen van de instellingen – Beperkende maatregelen gelet op de situatie in Oekraïne – Omvang van de toetsing – Bewijs van de gegrondheid van de maatregel – Verplichting voor de bevoegde autoriteit van de Unie om in geval van betwisting de juistheid vast te stellen van de gronden die tegen de betrokken personen of entiteiten zijn aangevoerd – Omvang van de beoordelingsbevoegdheid van die bevoegde autoriteit – Relevantie van het in het kader van een eerdere plaatsing overgelegde bewijs bij gebreke van wijziging van de redenen, wijzigingen in de situatie van verzoeker of evolutie van de context in Oekraïne – Wijzigingen in verzoekers situatie – Geen
[Besluit 2014/145/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluiten (GBVB) 2023/1094, (GBVB) 2023/1767 en (GBVB) 2024/847, art. 2, lid 1, g); verordening nr. 269/2014 van de Raad, art. 3, lid 1, g);verordeningen 2023/1089, 2023/1765 en 2024/849 van de Raad]
(zie punten 232‑236, 240‑241)
15.
Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – Beperkende maatregelen gelet op de situatie in Oekraïne – Bevriezing van de tegoeden van bepaalde personen en entiteiten gelet op de situatie in Oekraïne – Beperking van het eigendomsrecht – Toelaatbaarheid – Voorwaarden – Bij wet gestelde beperking – Eerbiediging van de wezenlijke inhoud van het recht dat wordt ingeroepen – Nastreven van een door de Unie erkende doelstelling van algemeen belang – Eerbiediging van het evenredigheidsbeginsel – Voorwaarden vervuld
[Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, art. 17 en art. 52, lid 1; besluit 2014/145/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluiten (GBVB) 2022/1530, (GBVB) 2023/572, (GBVB) 2023/1767 en (GBVB) 2024/847; verordeningen nr. 269/2014, 2022/1529, 2023/571, 2023/1765 en 2024/849 van de Raad]
(zie punten 251‑271)
16.
Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – Beperkende maatregelen gelet op de situatie in Oekraïne – Bevriezing van de tegoeden van bepaalde personen en entiteiten gelet op de situatie in Oekraïne – Schending van het vermoeden van onschuld – Geen
[Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, art. 48, lid 1 en art. 52, lid 1; besluit 2014/145/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluiten (GBVB) 2022/1530, (GBVB) 2023/572, (GBVB) 2023/1767 en (GBVB) 2024/847; verordeningen nr. 269/2014, 2022/1529, 2023/571, 2023/1765 en 2024/849 van de Raad]
(zie punt 272)
17.
Niet-contractuele aansprakelijkheid – Voorwaarden – Onrechtmatigheid – Schade – Oorzakelijk verband – Ontbreken van een van de voorwaarden – Volledige verwerping van het beroep tot schadevergoeding
(Art. 340, tweede alinea, VWEU)
(zie punten 276‑278)
Dictum
1)
Het beroep wordt verworpen.
2)
Oleg Vladimirovich Deripaska wordt verwezen in zijn eigen kosten alsook in de kosten van de Raad van de Europese Unie.
3)
De Europese Commissie draagt haar eigen kosten.