62019TO0627(01)_RES
(Sprawa T‑627/19)
(publikacja fragmentów)
Harry Shindler i in.
przeciwko
Komisji Europejskiej
Postanowienie Sądu (dziesiąta izba) z dnia 14 lipca 2020 r.
Skarga na bezczynność i o stwierdzenie nieważności – Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości – Wystąpienie Zjednoczonego Królestwa z Unii – Wnioski o przyjęcie decyzji utrzymującej obywatelstwo Unii w odniesieniu do określonych obywateli Zjednoczonego Królestwa i decyzji w przedmiocie różnych środków dotyczących praw obywateli Zjednoczonego Królestwa – Zajęcie stanowiska przez Komisję – Brak wezwania do działania – Odmowa przyjęcia decyzji utrzymującej obywatelstwo Unii w odniesieniu do określonych obywateli Zjednoczonego Królestwa – Brak interesu prawnego – Skarga oczywiście niedopuszczalna
Skarga na bezczynność – Bezczynność – Pojęcie – Zaniechanie podjęcia działań – Akt niezadowalający – Wyłączenie
(art. 265 TFUE)
(zob. pkt 28)
Skarga na bezczynność – Osoby fizyczne lub prawne – Przesłanki dopuszczalności – Uprzednie wezwanie do działania – Brak zajęcia stanowiska przez instytucję – Legitymacja procesowa – Przesłanki mające charakter kumulatywny – Niedopuszczalność skargi w braku spełnienia jednej z tych przesłanek
(art. 265 TFUE)
(zob. pkt 32)
Skarga na bezczynność – Wezwanie instytucji do działania – Brak – Niedopuszczalność
(art. 265 akapit drugi TFUE)
(zob. pkt 35)
Skarga o stwierdzenie nieważności – Osoby fizyczne lub prawne – Interes prawny – Konieczność posiadania istniejącego i aktualnego interesu prawnego – Skarga mogąca przynieść korzyść skarżącemu – Brak – Niedopuszczalność
(art. 263 akapit czwarty TFUE)
(zob. pkt 47)
Skarga o stwierdzenie nieważności – Osoby fizyczne lub prawne – Interes prawny – Stwierdzenie nieważności mogące prowadzić jedynie do wydania nowej identycznej co do istoty decyzji – Brak interesu prawnego
(art. 263 TFUE)
(zob. pkt 48, 49)
Streszczenie
W dniu 23 czerwca 2016 r. obywatele Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej wypowiedzieli się w referendum na rzecz wystąpienia ich kraju z Unii Europejskiej. W dniu 29 marca 2017 r. Zjednoczone Królestwo notyfikowało Radzie Europejskiej swój zamiar wystąpienia z Unii na podstawie art. 50 ust. 2 TUE. Następnie Rada Europejska w porozumieniu ze Zjednoczonym Królestwem podjęła szereg decyzji (
1
) o przedłużeniu terminu przewidzianego w art. 50 ust. 3 TUE, zgodnie z którym traktaty powinny przestać mieć zastosowanie do Zjednoczonego Królestwa w braku umowy określającej warunki jego wystąpienia z Unii. Zgodnie z art. 1 decyzji 2019/584 termin ten upływał co do zasady w dniu 31 października 2019 r.
W dniu 31 lipca 2019 r. szereg obywateli Zjednoczonego Królestwa mających miejsce zamieszkania we Włoszech lub we Francji (zwanych dalej „skarżącymi”) skierowało pismo do Rady Europejskiej i Rady Unii Europejskiej. W dniu 1 sierpnia 2019 r. skierowali oni do Komisji Europejskiej zasadniczo identyczne pismo. W pismach tych skarżący zwrócili w szczególności uwagę trzech wyżej wymienionych instytucji na sytuację obywateli Zjednoczonego Królestwa mających miejsce zamieszkania w innych niż Zjednoczone Królestwo państwach członkowskich i którzy zbudowali w nich życie prywatne i rodzinne, żądając przy tym od tych instytucji „stwierdzenia bezczynności” wynikającej z ich „niezgodnego z prawem zaniechania ochrony obywatelstwa Unii [w odniesieni do tych obywateli]”. Ponadto zwrócili się oni do tych trzech instytucji o przyjęcie, przed wystąpieniem Zjednoczonego Królestwa z Unii przewidzianym na dzień 31 października 2019 r., decyzji utrzymującej obywatelstwo Unii przysługujące tymże obywatelom po dacie tego wystąpienia, niezależnie od ewentualnego zawarcia umowy określającej warunki owego wystąpienia. Pismem podpisanym w dniu 11 września 2019 r. Komisja odpowiedziała na pismo z dnia 1 sierpnia 2019 r. (zwane dalej „pismem z dnia 11 września 2019 r.”). W piśmie tym Komisja odrzuciła zawarte w nim wezwanie do działania, zaznaczając, że traktaty nie pozwalają jej przyjąć decyzji, o którą wnioskowali skarżący.
Skarżący wnieśli zatem skargę do Sądu. Skarga ta zawiera, po pierwsze, żądanie stwierdzenia bezczynności oparte na art. 265 TFUE. Po drugie, zawiera ona żądanie stwierdzenia nieważności „wyraźnej odmowy z dnia [11] września 2019 r. [uznania] przez Komisję […] bezczynności”, które skarżący, na wezwanie Sądu, zakwalifikowali jako żądanie stwierdzenia nieważności na podstawie art. 263 TFUE.
Postanowieniem z dnia 14 lipca 2020 r. Sąd odrzucił skargę skarżących, stwierdziwszy niedopuszczalność zarówno żądania stwierdzenia bezczynności, jak i żądania stwierdzenia nieważności.
W odniesieniu do tego ostatniego żądania skarżący wnieśli do Sądu o stwierdzenie nieważności decyzji zawartej w piśmie z dnia 11 września 2019 r., na mocy której Komisja zasadniczo odmówiła wydania decyzji utrzymującej, począwszy od wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii i niezależnie od zawarcia umowy określającej warunki tego wystąpienia, obywatelstwo Unii w odniesieniu do niektórych obywateli Zjednoczonego Królestwa, którzy nie będą posiadali w tym momencie obywatelstwa państwa członkowskiego Unii. Na poparcie tego żądania skarżący przedstawili trzy zarzuty mające na celu zakwestionowanie utraty przez tych obywateli obywatelstwa Unii.
Na wstępie Sąd zbadał z urzędu czy skarżący mieli interes w powoływaniu tych trzech zarzutów. W tym względzie przypomniał on, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem po pierwsze, skarżący nie może mieć uzasadnionego interesu w stwierdzeniu nieważności decyzji, której potwierdzenia w stosunku do niego jest już pewien, a po drugie, zarzut mający na celu stwierdzenie nieważności jest niedopuszczalny z uwagi na brak interesu prawnego, jeżeli, nawet gdyby ten zarzut okazał się zasadny, stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu w oparciu o tenże zarzut nie będzie mogło przynieść korzyści skarżącemu. Co za tym idzie skarżący nie jest w stanie uzasadnić interesu w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie odmowy działania w danej dziedzinie w oparciu o określony zarzut, w sytuacji, gdy w każdym razie dana instytucja nie ma kompetencji do działania w tej dziedzinie.
Sąd zauważył następnie, że w niniejszej sprawie stwierdzenie nieważności decyzji zawartej w piśmie z dnia 11 września 2019 r. w oparciu o zarzuty podniesione przez skarżących, mogłoby przynieść tym skarżącym korzyść wyłącznie wtedy, gdyby Komisja sama przyjęła następnie wiążący akt utrzymujący, po dacie wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii, obywatelstwo Unii w odniesieniu do określonych obywateli tego państwa.
W tym względzie, przypomniawszy, że zgodnie z art. 13 ust. 2 TUE każda instytucja działa w granicach uprawnień przyznanych jej na mocy traktatów, Sąd stwierdził, że żadne postanowienie traktatów ani żaden przepis prawa wtórnego nie upoważnia Komisji do wydawania wiążących aktów mających za przedmiot przyznanie obywatelstwa Unii pewnym kategoriom osób. Za stwierdzeniem tym przemawia również fakt, że instytucji tej przysługują co do zasady, zgodnie z art. 17 ust. 2 TUE, jedynie uprawnienia wnioskodawcze.
W związku z tym Trybunał orzekł że, niezależnie od tego, czy wystąpienie Zjednoczonego Królestwa z Unii mogło wiązać się z utratą obywatelstwa Unii przez wszystkich obywateli tego państwa niemających, w momencie tego wystąpienia, obywatelstwa państwa członkowskiego, w omawianej sytuacji Komisja nie miała kompetencji do przyjęcia wiążącego aktu utrzymującego, po dacie tego wystąpienia, obywatelstwo Unii w odniesieniu do pewnych kategorii osób i musiała w związku z tym odmówić przyjęcia aktu, o który wnosili skarżący. Wynika z tego, że w razie stwierdzenia nieważności decyzji zawartej w piśmie z dnia 11września 2019 r. w oparciu o zarzuty podniesione przez skarżących, Komisja znalazłaby się w sytuacji oczywistego braku kompetencji i mogłaby wydać wyłącznie nową decyzję o odmowie przyjęcia aktu, o który wnosili ci skarżący. Sąd wyjaśnił przy tym, że takie stwierdzenie nieważności nie będzie mogło przynieść korzyści skarżącym, co oznacza, że nie wykazali oni posiadania uzasadnionego interesu w podniesieniu wyżej wymienionych zarzutów.
Sąd orzekł, że zarzuty te należy odrzucić jako niedopuszczalne, a w konsekwencji, że skoro żądanie stwierdzenia nieważności nie zostało oparte na żadnym dopuszczalnym zarzucie, należy je same uznać za oczywiście niedopuszczalne.
(
1
)	W szczególności decyzje: (UE) 2019/476 z dnia 22 marca 2019 r. (Dz.U. 2019, L 80 I, s. 1) oraz (UE) 2019/584 z dnia 11 kwietnia 2019 r. (Dz.U. 2019, L 101, s. 1).