62018TJ0740_RES
Sprawa T‑740/18
Taminco BVBAiArysta LifeScience Great Britain Ltd
przeciwko
Komisji Europejskiej
Wyrok Sądu (siódma izba) z dnia 9 lutego 2022 r.
Środki ochrony roślin – Substancja czynna o nazwie tiuram – Nieodnowienie zatwierdzenia – Rozporządzenie (WE) nr 1107/2009 i rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 844/2012 – Prawo do obrony – Nieprawidłowość proceduralna – Oczywisty błąd w ocenie – Właściwość EFSA – Proporcjonalność – Zasada ostrożności – Równość traktowania
Rolnictwo – Zbliżanie ustawodawstw – Wprowadzanie do obrotu środków ochrony roślin – Rozporządzenie nr 1107/2009 – Odnowienie zatwierdzenia – Uprawnienia dyskrecjonalne Komisji – Kontrola sądowa – Zakres
(rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1107/2009)
(zob. pkt 52–56, 166)
Rolnictwo – Zbliżanie ustawodawstw – Wprowadzanie do obrotu środków ochrony roślin – Rozporządzenie nr 1107/2009 – Zatwierdzenie substancji czynnej – Ciężar dowodu spoczywający na wnioskodawcy – Zastosowanie w ramach postępowania w sprawie odnowienia zatwierdzenia substancji czynnej
(rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1107/2009, art. 4 ust. 1–3)
(zob. pkt 57, 58, 131)
Akty instytucji – Rozporządzenie wykonawcze w sprawie nieodnowienia zatwierdzenia tiuramu oraz zakazu używania i sprzedaży nasion zaprawionych środkami ochrony roślin zawierającymi tiuram – Akt o charakterze generalnym – Obowiązek umożliwienia udziału zainteresowanym osobom – Brak – Wyraźny przepis właściwych ram prawnych – Prawo do bycia wysłuchanym – Zakres
(Karta prawa podstawowych Unii Europejskiej, art. 41; rozporządzenia: Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1107/2009; Komisji nr 844/2012)
(zob. pkt 68–71, 84)
Rolnictwo – Zbliżanie ustawodawstw – Wprowadzanie do obrotu środków ochrony roślin – Rozporządzenie nr 1107/2009 – Odnowienie zatwierdzenia – Częściowe cofnięcie wniosku o odnowienie – Skutki
(rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1107/2009, motyw 12, art. 6)
(zob. pkt 100, 103–105)
Rolnictwo – Zbliżanie ustawodawstw – Wprowadzanie do obrotu środków ochrony roślin – Rozporządzenie nr 1107/2009 – Odnowienie zatwierdzenia – Obowiązek przychylenia się przez Komisję do wniosków państwa członkowskiego pełniącego rolę sprawozdawcy – Brak
(rozporządzenia: Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1107/2009; Komisji nr 844/2012, art. 14 ust. 1)
(zob. pkt 141)
Zbliżanie ustawodawstw – Klasyfikacja, pakowanie i oznakowanie substancji i mieszanin – Rozporządzenie nr 1272/2008 – Klasyfikacja zagrożeń związanych z substancjami zawartymi w środkach ochrony roślin – Kompetencja Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) – Brak – Sklasyfikowanie substancji czynnej w konkretnej klasie zagrożenia – Znaczenie do celów określenia i podania do wiadomości zagrożeń związanych z danymi substancjami zgodnie z rozporządzeniem nr 1272/2008 oraz ustalenia przestrzegania kryteriów zatwierdzenia przewidzianych w rozporządzeniu nr 1107/2009
(rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady: nr 1272/2008; nr 1107/2009)
(zob. pkt 152, 154)
Rolnictwo – Zbliżanie ustawodawstw – Wprowadzanie do obrotu środków ochrony roślin – Rozporządzenie nr 1107/2009 – Stosowanie zasady ostrożności – Zakres – Odnowienie zatwierdzenia – Objęcie zakresem stosowania – Kontrola sądowa – Granice – Oczywisty błąd w ocenie
(art. 9, art. 168 ust. 1 TFUE; Karta prawa podstawowych Unii Europejskiej, art. 35; rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1107/2009, motyw 8, art. 1 ust. 2, 4)
(zob. pkt 178–183, 189, 192, 193, 200)
Prawo Unii Europejskiej – Zasady – Zasada ostrożności – Zakres – Wytyczne w sprawie stosowania zasady ostrożności – Sposoby dokonywania analizy korzyści i kosztów wynikających z działania lub braku działania
(art. 191 ust. 2 TFUE)
(zob. pkt 195, 196, 201)
Rolnictwo – Zbliżanie ustawodawstw – Wprowadzanie do obrotu środków ochrony roślin – Rozporządzenie nr 1107/2009 – Odnowienie zatwierdzenia – Przebieg procedury odnowienia – Tiuram – Inne substancje czynne poddane przeglądowi, które zostały potraktowane w bardziej korzystny sposób – Naruszenie zasady równego traktowania – Brak
(rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1107/2009)
(zob. pkt 203–205)
Streszczenie
Substancja czynna o nazwie tiuram (zwana dalej „tiuramem”), stosowana w celach grzybobójczych na różnych owocach i warzywach, została zatwierdzona po raz pierwszy w dniu 1 sierpnia 2004 r. (
1
). Taminco BVBA i Arysta LifeScience Great Britain Ltd (zwane dalej „skarżącymi”), spółki, które sprzedają tiuram oraz środki ochrony roślin zawierające tiuram, zgodnie z rozporządzeniem nr 1107/2009 (
2
) wniosły o jego odnowienie w 2014 r. (
3
) W toku procedury odnowienia skarżące ograniczyły swój wniosek, który dotyczył pierwotnie stosowania tiuramu w opryskach dolistnych i jego stosowania do zaprawiania nasion, tylko do zaprawiania nasion.
Rozporządzeniem wykonawczym z dnia 9 października 2018 r. (
4
) Komisja odmówiła odnowienia zatwierdzenia tiuramu oraz zakazała używania i sprzedaży nasion zaprawionych środkami ochrony roślin zawierającymi tiuram. W tym względzie motywy zaskarżonego rozporządzenia wykonawczego zawierają w szczególności odesłanie do wniosków Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), w których wskazano między innymi na istnienie wysokiego poziomu ostrego ryzyka dla konsumentów i pracowników związanego z zastosowaniem tiuramu w opryskach dolistnych oraz na istnienie wysokiego ryzyka dla ptaków i ssaków wynikającego ze wszystkich ocenionych reprezentatywnych zastosowań, w tym zaprawiania nasion.
Skarżące wniosły skargę o stwierdzenie nieważności zaskarżonego rozporządzenia wykonawczego. Sąd oddalił tę skargę.
W sprawie tej zostały podniesione dwie kwestie dotychczas nieporuszone w orzecznictwie Sądu, dotyczące, z jednej strony, ewentualnego braku uwzględnienia przez Komisję częściowego cofnięcia wniosku o odnowienie zatwierdzenia substancji czynnej, a z drugiej strony, obowiązku przeprowadzenia przez Komisję – przy stosowaniu zasady ostrożności – analizy korzyści i kosztów (
5
) w ramach postępowania w sprawie odnowienia takiego zatwierdzenia.
Ocena Sądu
Tytułem wstępu Sąd wyjaśnił, że zasada, zgodnie z którą to wnioskodawca musi wykazać, iż są spełnione warunki zatwierdzenia substancji czynnej, aby móc uzyskać zatwierdzenie, znajduje zastosowanie także w ramach postępowania w sprawie odnowienia zatwierdzenia takiej substancji.
W pierwszej kolejności w odniesieniu do zastrzeżeń skarżących, zgodnie z którymi nie umożliwiono im wypowiedzenia się w przedmiocie dwóch propozycji uzgodnionych na posiedzeniu ekspertów w EFSA, to jest obniżenia wartości odniesienia przyjętego w ocenie długoterminowego ryzyka dla ssaków oraz propozycji nowej klasyfikacji tiuramu jako substancji rakotwórczej kategorii 2 (
6
), Sąd zauważył, że zaskarżone rozporządzenie wykonawcze stanowi akt o charakterze generalnym. Tymczasem, ani proces przygotowania takiego aktu, ani same te akty nie wymagają – zgodnie z zasadami ogólnymi prawa Unii, takimi jak prawo do bycia wysłuchanym, udzielenia konsultacji lub bycia poinformowanym – udziału zainteresowanych osób. W związku z tym uprawnieniami proceduralnymi, które przysługują skarżącym w ramach postępowania w sprawie odnowienia zatwierdzenia, są uprawnienia przewidziane w rozporządzeniu nr 1107/2009 i w rozporządzeniu nr 844/2012. W tym względzie Sąd nie stwierdził żadnej nieprawidłowości mogącej stanowić naruszenie prawa skarżących do bycia wysłuchanymi.
W drugiej kolejności Sąd zajął się wadą formalną, na którą powołały się skarżące z tego względu, że Komisja nie uwzględniła cofnięcia wniosku o odnowienie zatwierdzenia tiuramu do stosowania w opryskach dolistnych i nie dokonała żadnego rozróżnienia między tym zastosowaniem a stosowaniem do zaprawiania nasion.
W tym względzie Sąd podkreślił najpierw, że rozporządzenie nr 1107/2009 nie przewiduje sytuacji, w której wnioskodawca odnowienia zatwierdzenia substancji czynnej cofa swój wniosek w odniesieniu do jednego z reprezentatywnych zastosowań, które uprzednio określił. Następnie stwierdził, że motywy zaskarżonego rozporządzenia wykonawczego faktycznie zawierają odniesienie do tego częściowego cofnięcia. Wreszcie, Sąd przeanalizował skutki częściowego cofnięcia wniosku o odnowienie zatwierdzenia tiuramu. Zauważył, że owo częściowe cofnięcie nastąpiło po zakończeniu procesu oceny ryzyka, co znalazło wyraz w przyjęciu wniosków EFSA, w których zwrócono uwagę na wiele rodzajów ryzyka związanych ze stosowaniem tiuramu w opryskach dolistnych, a w szczególności wysoki poziom ostrego ryzyka dla konsumentów i użytkowników. Skarżące nie zakwestionowały istnienia tych rodzajów ryzyka w ramach skargi będącej przedmiotem niniejszego postępowania. Ponadto były one rzeczywiste, a nie hipotetyczne, jeśli chodzi o środki wprowadzone już do obrotu. W tych okolicznościach Sąd uznał, że nowa ocena tylko na podstawie zaprawiania nasion skutkowałaby opóźnieniem zajęcia stanowiska w kwestii odnowienia tiuramu.
Uwzględniając również rolę, jaką pełni Komisja w zarządzaniu ryzykiem, jak też okoliczność, że zaskarżone rozporządzenie wykonawcze jest aktem o charakterze generalnym, Sąd doszedł do wniosku, iż Komisja nie była zobowiązana oprzeć tego rozporządzenia wyłącznie na powodach związanych ze stosowaniem tiuramu do zaprawiania nasion. Ponadto nie była ona również zobowiązana do przeprowadzenia lub zlecenia przeprowadzenia nowej oceny ryzyka ograniczonej do tego zastosowania.
W trzeciej kolejności Sąd odpowiedział przecząco na pytanie, czy EFSA działała ultra vires, proponując klasyfikację tiuramu jako substancji rakotwórczej kategorii 2. Co prawda EFSA nie jest uprawniona do proponowania klasyfikacji zagrożeń związanych z substancjami zawartymi w środkach ochrony roślin lub decydowania w kwestii klasyfikacji tych zagrożeń na podstawie rozporządzenia nr 1272/2008. Niemniej urząd ten nie sformułował takiej propozycji, lecz ograniczył się do wskazania w swoich wnioskach idącej w tym kierunku jednomyślnej opinii ekspertów, z którymi skonsultowano się w ramach procedury odnowienia. Ponadto taka opinia nie stanowiła sama w sobie przeszkody dla odnowienia zatwierdzenia tiuramu. Co więcej, choć procedury przewidziane w rozporządzeniu nr 1272/2008 i w rozporządzeniu nr 1107/2009 są odrębne, kwestia, czy substancja czynna jest lub powinna zostać sklasyfikowana w konkretnej klasie zagrożenia, może być istotna nie tylko w ramach obu procedur, to jest zarówno do celów określenia i podania do wiadomości zagrożeń związanych z daną substancją, jak i do celów ustalenia, czy spełnia ona kryteria zatwierdzenia przewidziane w rozporządzeniu nr 1107/2009.
Wreszcie, jeśli chodzi o zastosowanie zasady ostrożności, Sąd zbadał, czy Komisja była zobowiązana przeprowadzić analizę korzyści i kosztów w postępowaniu w sprawie odnowienia zatwierdzenia. Analiza ta wpisuje się w proces prowadzący do wydania stosownych środków w celu zapobieżenia niektórym potencjalnym zagrożeniom dla zdrowia publicznego, bezpieczeństwa i środowiska na podstawie zasady ostrożności i stanowi część etapu tego procesu mającego na celu zarządzanie zidentyfikowanymi rodzajami ryzyka. Sąd doszedł do wniosku, że Komisja była zobowiązana przeprowadzić tę analizę oraz że faktycznie spełniła ona ten obowiązek. W tym celu wystarczy stwierdzić, że Komisja zapoznała się z pozytywnymi i negatywnymi, ekonomicznymi i innymi skutkami, które mogłyby być spowodowane przez zamierzone działanie oraz przez powstrzymanie się od działania, oraz że uwzględniła je przy podejmowaniu swojej decyzji, przy czym nie jest konieczne, aby te skutki były precyzyjnie określone liczbowo, jeżeli nie jest to możliwe lub jeżeli wymagałoby to niewspółmiernie dużego wysiłku.
(
1
)	Dyrektywą Komisji 2003/81/WE z dnia 5 września 2003 r. zmieniającą dyrektywę Rady 91/414/EWG w celu włączenia molinatu, tiuramu i ziramu jako substancji czynnych (Dz.U. 2003, L 224, s. 29).
(
2
)	Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin i uchylające dyrektywy Rady 79/117/EWG i 91/414/EWG (Dz.U. 2009, L 309, s. 1).
(
3
)	Ten wniosek o odnowienie został złożony zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) nr 844/2012 z dnia 18 września 2012 r. ustanawiającym przepisy niezbędne do wprowadzenia w życie procedury odnowienia dotyczącej substancji czynnych, jak przewidziano w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 dotyczącym wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin (Dz.U. 2012, L 252, s. 26).
(
4
)	Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2018/1500 w sprawie nieodnowienia zatwierdzenia substancji czynnej tiuram oraz zakazu używania i sprzedaży nasion zaprawionych środkami ochrony roślin zawierającymi tiuram, zgodnie z rozporządzeniem nr 1107/2009, oraz w sprawie zmiany rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 540/2011 (Dz.U. 2018, L 254, s. 1) (zwane dalej „zaskarżonym rozporządzeniem wykonawczym”).
(
5
)	W rozumieniu pkt 6.3.4 komunikatu Komisji dotyczącego stosowania zasady ostrożności [COM(2000) 1 final].
(
6
)	W świetle kryteriów przewidzianych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, zmieniającym i uchylającym dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniającym rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 (Dz.U. 2008, L 353, s. 1).