Υπόθεση T‑713/20
OQ
κατά
Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (τέταρτο τμήμα) της 7ης Σεπτεμβρίου 2022
«Υπαλληλική υπόθεση – Πρόσληψη – Προκήρυξη γενικού διαγωνισμού EPSO/AD/378/20 (AD 7) – Γλωσσομαθείς νομικοί κροατικής γλώσσας στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Απόφαση της εξεταστικής επιτροπής περί αποκλεισμού του προσφεύγοντος από το επόμενο στάδιο του διαγωνισμού – Προϋποθέσεις συμμετοχής – Προϋπόθεση περί επιπέδου σπουδών που αντιστοιχεί σε πλήρη κύκλο σπουδών τριτοβάθμιας εκπαιδεύσεως πιστοποιούμενο με τίτλο σπουδών στο κροατικό δίκαιο – Κατοχή γαλλικού διπλώματος νομικής – Ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων – Προσφυγή ακυρώσεως»
1.      Υπαλληλικές προσφυγές – Βλαπτική πράξη – Απόφαση εκδοθείσα κατόπιν επανεξετάσεως προγενέστερης αποφάσεως – Απόφαση εκδοθείσα από εξεταστική επιτροπή διαγωνισμού κατόπιν επανεξετάσεως της καταστάσεως του υποψηφίου
(Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, άρθρα 90 § 2, και 91 § 1)
(βλ. σκέψη 11)
2.      Υπάλληλοι – Διαγωνισμός – Διαγωνισμός βάσει τίτλων και εξετάσεων – Προϋποθέσεις συμμετοχής – Καθορισμός βάσει της προκηρύξεως διαγωνισμού – Εκτίμηση εκ μέρους της εξεταστικής επιτροπής των τίτλων σπουδών των υποψηφίων – Χρήση κριτηρίου εκτιμήσεως μη προβλεπομένου ως κριτηρίου επιλογής στην προκήρυξη του διαγωνισμού – Απαράδεκτο
(Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, παράρτημα III, άρθρο 5, εδ. 1)
(βλ. σκέψεις 20, 21)
3.      Ένσταση ελλείψεως νομιμότητας – Παρεμπίπτον χαρακτήρας – Έμμεση, πλην όμως σαφής, διατύπωση με το δικόγραφο της προσφυγής – Παραδεκτό
(Άρθρο 277 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψη 23)
4.      Υπάλληλοι – Πρόσληψη – Διαγωνισμός – Διαγωνισμός βάσει τίτλων και εξετάσεων – Απαίτηση περί κατοχής πανεπιστημιακού τίτλου σπουδών – Αναγνώριση, εκ μέρους των αρχών κράτους μέλους, διπλώματος αποκτηθέντος σε άλλο κράτος μέλος, ως ισοδύναμου με εθνικό δίπλωμα – Αυτόματη αναγνώριση της ισοδυναμίας του διπλώματος αυτού όσον αφορά διαγωνισμό με αντικείμενο την πρόσληψη σε θεσμικό όργανο της Ένωσης – Δεν υφίσταται – Παραβίαση της αρχής της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων – Δεν υφίσταται
(Άρθρο 45 ΣΛΕΕ· Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, παράρτημα III, άρθρο 5)
(βλ. σκέψεις 26, 27, 33-36)
5.      Υπάλληλοι – Πρόσληψη – Διαγωνισμός – Διαγωνισμός βάσει τίτλων και εξετάσεων – Απαίτηση περί κατοχής πανεπιστημιακού τίτλου σπουδών –Απόρριψη αιτήσεως συμμετοχής απλώς και μόνον επειδή ο υποψήφιος δεν κατέχει τα διπλώματα που απαιτεί η προκήρυξη του διαγωνισμού – Απαράδεκτο – Υποχρέωση των θεσμικών οργάνων να προβαίνουν σε σύγκριση μεταξύ των προσόντων που πιστοποιούνται με τα διπλώματα τα οποία απαιτούνται βάσει της προκηρύξεως διαγωνισμού και εκείνων που απέκτησε υποψήφιος στο πλαίσιο της ασκήσεως του δικαιώματός του ελεύθερης κυκλοφορίας εντός της Ένωσης
(Άρθρο 45 ΣΛΕΕ· Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, παράρτημα III, άρθρο 5)
(βλ. σκέψεις 28-31, 37, 46-49)
Σύνοψη
Τον Απρίλιο του 2020 ο προσφεύγων OQ, υπήκοος Κροατίας, υπέβαλε αίτηση συμμετοχής στον γενικό διαγωνισμό EPSO/AD/378/20. Ο συγκεκριμένος διαγωνισμός είχε ως σκοπό την κατάρτιση εφεδρικού πίνακα προσλήψεων γλωσσομαθών νομικών κροατικής γλώσσας στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στην προκήρυξη του διαγωνισμού μνημονευόταν, μεταξύ άλλων, ότι δεν απαιτούνταν καμία επαγγελματική πείρα, ενώ ως προϋπόθεση συμμετοχής στον διαγωνισμό καθοριζόταν η ύπαρξη επιπέδου σπουδών που αντιστοιχεί σε πλήρη κύκλο σπουδών τριτοβάθμιας εκπαιδεύσεως πιστοποιούμενο με κάποιον από τους απαριθμούμενους τίτλους σπουδών στο κροατικό δίκαιο. Κατόπιν εξετάσεως των στοιχείων που παρέσχε ο προσφεύγων με την αίτησή του συμμετοχής, η εξεταστική επιτροπή του γνωστοποίησε την απόφασή της να τον αποκλείσει από το επόμενο στάδιο του διαγωνισμού, για τον λόγο ότι αυτός δεν πληρούσε τη συγκεκριμένη προϋπόθεση. Βάσει των στοιχείων που παρασχέθηκαν, ο προσφεύγων κατείχε γαλλικό τίτλο σπουδών νομικής ισοδυνάμου επιπέδου και διέθετε επαγγελματική πείρα, όσον αφορά τόσο την πρακτική ενασχόληση με το κροατικό δίκαιο όσο και τη μετάφραση προς την κροατική γλώσσα, πείρα η οποία είχε αποκτηθεί εν μέρει εκτός Κροατίας.
Με απόφαση της 12ης Οκτωβρίου 2020 (στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση), η εξεταστική επιτροπή, με την αιτιολογία ότι δεσμεύεται από την προκήρυξη του διαγωνισμού με την οποία καθορίζονται τα απαιτούμενα προσόντα για τις προς κατάληψη θέσεις, απέρριψε την αίτηση επανεξετάσεως την οποία είχε υποβάλει ο προσφεύγων και στην οποία υποστήριζε ότι το γαλλικό δίπλωμά του είχε αναγνωρισθεί στην Κροατία ως ισοδύναμο κροατικού διπλώματος. Η εξεταστική επιτροπή επισήμανε συναφώς ότι οι οικείες θέσεις εργασίας προϋπέθεταν εις βάθος γνώση του κροατικού νομικού συστήματος και της κροατικής νομικής ορολογίας, η οποία, με τη σειρά της, θα μπορούσε να διασφαλισθεί μόνο με την κατοχή πανεπιστημιακού τίτλου σπουδών στο κροατικό δίκαιο, τίτλο που δεν κατείχε ο προσφεύγων.
Ως εκ τούτου, ο προσφεύγων άσκησε προσφυγή ακυρώσεως ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου.
Το Γενικό Δικαστήριο δέχεται την προσφυγή αυτή, εφαρμόζοντας, εν προκειμένω, τις αρχές που απορρέουν από το άρθρο 45 ΣΛΕΕ, περί ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων εντός της Ένωσης, σε διαδικασία προσλήψεως σε θεσμικό όργανο της Ένωσης μέσω διαγωνισμού.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Πριν αποφανθεί επί της ουσίας, το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει καταρχάς την ένσταση απαραδέκτου που προέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, διατεινόμενη ότι ο προσφεύγων, επικαλούμενος το άρθρο 45 ΣΛΕΕ κατά το στάδιο του υπομνήματος απαντήσεως, προέβαλε νέο λόγο ή ισχυρισμό. Το Γενικό Δικαστήριο υπενθυμίζει συναφώς ότι η εξεταστική επιτροπή διαγωνισμού δεσμεύεται από τους όρους της προκηρύξεως του συγκεκριμένου διαγωνισμού, οπότε δεν μπορεί ούτε να προσθέσει κριτήρια επιλογής σε εκείνα της προκηρύξεως του διαγωνισμού ούτε να μη λάβει υπόψη κάποια από αυτά. Στο μέτρο που, εν προκειμένω, η προκήρυξη του διαγωνισμού παρέθετε ρητώς, όσον αφορά τους τίτλους σπουδών, τα κροατικά πτυχία νομικής, δεν μπορούσε να ερμηνευθεί από την εξεταστική επιτροπή υπό την έννοια ότι της επιτρέπει να δεχθεί ότι υπάρχουν καταστάσεις που ισοδυναμούν προς την κατοχή των συγκεκριμένων πτυχίων. Το Γενικό Δικαστήριο εκτιμά ότι πρέπει να θεωρηθεί ότι ο προσφεύγων, μέσω των αιτιάσεών του, προβάλλει εμμέσως ένσταση ελλείψεως νομιμότητας ως προς τον όρο της προκηρύξεως του διαγωνισμού που αφορά τους απαιτούμενους τίτλους σπουδών, ιδίως λόγω του ότι ο όρος αυτός αντιβαίνει προς το άρθρο 45 ΣΛΕΕ. Επιπλέον, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει ότι η εκ μέρους του προσφεύγοντος επίκληση του άρθρου 45 ΣΛΕΕ με το υπόμνημα απαντήσεως συνιστά απλώς περαιτέρω ανάπτυξη των λόγων και επιχειρημάτων που προβλήθηκαν ρητώς με το δικόγραφο της προσφυγής, δεδομένου ότι, κατ’ ουσίαν, ο προσφεύγων προέβαλε κυρίως με το δικόγραφο αυτό ότι δεν ελήφθη υπόψη η αξία του γαλλικού τίτλου σπουδών του στην Κροατία, δυνάμει της οποίας του επετράπη να ασκεί στο συγκεκριμένο κράτος το επάγγελμα του δικηγόρου, και της κτηθείσας εν μέρει εκτός Κροατίας επαγγελματικής του πείρας.
Εν συνεχεία, επί της ουσίας, το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει, κατά πρώτον, τον λόγο ακυρώσεως κατά τον οποίο η εξεταστική επιτροπή, βασιζόμενη στη προκήρυξη του διαγωνισμού, σφετερίσθηκε τις αρμοδιότητες των κροατικών αρχών που αναγνώρισαν τον γαλλικό τίτλο σπουδών του προσφεύγοντος ως ισοδύναμο με κροατικό στο πλαίσιο της αναγνωρίσεως επαγγελματικών προσόντων βάσει αλλοδαπών τίτλων σπουδών τριτοβάθμιας εκπαιδεύσεως προς τον σκοπό της ασκήσεως επαγγελματικής δραστηριότητας στην Κροατία. Πράγματι, η συγκεκριμένη αναγνώριση σε εθνικό επίπεδο δεν συνεπαγόταν ότι ο εν λόγω τίτλος σπουδών έπρεπε να αναγνωριστεί αυτομάτως, στο πλαίσιο διαγωνισμού για μελλοντικές προσλήψεις σε θεσμικό όργανο της Ένωσης, ως ισοδύναμος προς τους κροατικούς τίτλους που απαιτούσε η προκήρυξη του διαγωνισμού, δεδομένου ότι οι κροατικές αρχές ουδόλως είναι αρμόδιες να καθορίζουν τους όρους προσλήψεως σε ένα τέτοιο όργανο.
Τέλος, όσον αφορά, κατά δεύτερον, τον λόγο ακυρώσεως κατά τον οποίο η προκήρυξη διαγωνισμού που δημοσιεύθηκε εν προκειμένω αντέβαινε στο άρθρο 45 ΣΛΕΕ, λαμβανομένης υπόψη της καταστάσεως του προσφεύγοντος ως είχε κατά τον χρόνο υποβολής της αιτήσεως συμμετοχής του, το Γενικό Δικαστήριο διευκρινίζει ότι, σε περίπτωση κατά την οποία εργαζόμενος άσκησε το δικαίωμά του ελεύθερης κυκλοφορίας μεταξύ κρατών μελών, δύναται να επικαλεσθεί το εν λόγω άρθρο ενώπιον θεσμικού οργάνου της Ένωσης κατά τον ίδιο τρόπο όπως και ενώπιον των αρχών των κρατών μελών. Εν προκειμένω, δεδομένου ότι ο προσφεύγων πραγματοποίησε τις πανεπιστημιακές σπουδές του σε άλλα κράτη μέλη πλην εκείνου του οποίου είναι υπήκοος, δύναται να επικαλεσθεί λυσιτελώς τη διάταξη αυτή στο πλαίσιο διαδικασίας προσβάσεως σε θέση εργασίας σε θεσμικό όργανο της Ένωσης, καθόσον το εν λόγω θεσμικό όργανο δεν θεωρεί ίδιας προς τούτο αξίας το πτυχίο νομικής που απέκτησε στη Γαλλία ο προσφεύγων με τα ισοδυνάμου επιπέδου κροατικά πτυχία νομικής, τα οποία ζητούνται με την προκήρυξη του διαγωνισμού.
Το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει, πάντως, ότι, μολονότι το άρθρο 45 ΣΛΕΕ επιβάλλει να λαμβάνονται υπόψη και άλλα διπλώματα, τα οποία χορηγήθηκαν εντός άλλων κρατών μελών, προκειμένου να γίνει σύγκριση μεταξύ, αφενός, των ικανοτήτων που πιστοποιούνται με τα τελευταία αυτά διπλώματα και, αφετέρου, των ικανοτήτων που πιστοποιούνται με τα διπλώματα που ζητεί ο οικείος φορέας, η διάταξη αυτή ουδόλως επιβάλλει αυτόματη αναγνώριση της ισοδυναμίας των διαφόρων αυτών διπλωμάτων, ακόμη και αν πιστοποιούν το ίδιο επίπεδο σπουδών στον ίδιο γνωστικό τομέα. Πράγματι, ένα θεσμικό όργανο της Ένωσης διαθέτει ευρεία εξουσία εκτιμήσεως για τον καθορισμό των κριτηρίων ικανότητας που απαιτούνται για τις προς πλήρωση θέσεις. Ως εκ τούτου, η προκήρυξη του επίμαχου διαγωνισμού δεν αντέβαινε στο άρθρο 45 ΣΛΕΕ απλώς και μόνον επειδή δεν προέβλεπε ότι τα πτυχία νομικής τα οποία χορηγούνται εντός άλλων κρατών μελών πλην της Κροατίας και τα οποία πιστοποιούν το ίδιο επίπεδο σπουδών με εκείνο που πιστοποιείται με τα ζητούμενα κροατικά διπλώματα θα αναγνωρίζονταν αυτομάτως ως ισοδύναμα στο πλαίσιο του διαγωνισμού αυτού.
Εντούτοις, η μη συνεκτίμηση των διπλωμάτων και της επαγγελματικής πείρας που απέκτησε εργαζόμενος κάνοντας χρήση του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας μεταξύ των κρατών μελών που κατοχυρώνεται με το άρθρο 45 ΣΛΕΕ, προκειμένου να εκτιμηθεί αν κατέχει τα απαιτούμενα για την πρόσληψη προσόντα, θα είχε ως συνέπεια τον περιορισμό του περιεχομένου της ελευθερίας αυτής. Επομένως, η υποψηφιότητα του προσφεύγοντος δεν μπορούσε να απορριφθεί απλώς και μόνον επειδή αυτός δεν ήταν κάτοχος κάποιου από τους κροατικούς τίτλους σπουδών νομικής οι οποίοι ζητούνταν βάσει της προκηρύξεως του διαγωνισμού, δεδομένου ότι, στην αίτησή του συμμετοχής, ανέφερε όχι μόνον ότι κατείχε γαλλικό τίτλο σπουδών, αναγνωρισμένο στην Κροατία, αλλά και ότι διέθετε επαγγελματική πείρα η οποία περιελάμβανε, μεταξύ άλλων, και πείρα ασκήσεως νομικού επαγγέλματος στην Κροατία. Πράγματι, τα στοιχεία αυτά μπορούσαν να συμβάλουν προκειμένου να αποδειχθεί ότι ο προσφεύγων διέθετε τα ίδια προσόντα με εκείνα που πιστοποιούνται με τα κροατικά διπλώματα νομικής, τα οποία απέκτησε στο πλαίσιο της ασκήσεως του δικαιώματός του ελεύθερης κυκλοφορίας εντός της Ένωσης. Λαμβανομένης, όμως, υπόψη της διατυπώσεως της προκηρύξεως του διαγωνισμού, η εξεταστική επιτροπή δεν είχε τη δυνατότητα να εξετάσει, σύμφωνα με τις αρχές που απορρέουν από το άρθρο 45 ΣΛΕΕ, αν τα στοιχεία που προσκόμισε ο προσφεύγων προς στήριξη της αιτήσεώς του συμμετοχής, μπορούσαν να πιστοποιήσουν ότι έχει γνώσεις του κροατικού νομικού συστήματος και της κροατικής νομικής ορολογίας ίδιου επιπέδου με εκείνες που πιστοποιούνται με την κατοχή των ζητηθέντων κροατικών διπλωμάτων νομικής. Συναφώς, το γεγονός ότι η προκήρυξη του διαγωνισμού δεν απαιτούσε καμία επαγγελματική πείρα δεν αποκλείει τη συνεκτίμηση της πείρας αυτής προκειμένου να διακριβωθεί αν υποψήφιος ο οποίος δεν κατέχει τους ζητούμενους τίτλους σπουδών και ο οποίος μπορεί να επικαλεσθεί τις διατάξεις του άρθρου 45 ΣΛΕΕ διαθέτει εξ άλλου λόγου τα προσόντα που πιστοποιούνται με τους συγκεκριμένους εθνικούς τίτλους σπουδών.
Ως εκ τούτου, η προκήρυξη του διαγωνισμού ενέχει έλλειψη νομιμότητας, στο μέτρο που ο σχετικός με τους τίτλους και τα διπλώματα όρος της είχε ως αποτέλεσμα την απόρριψη της συγκεκριμένης υποψηφιότητας απλώς και μόνον επειδή ο προσφεύγων δεν ήταν κάτοχος ενός εκ των κροατικών τίτλων σπουδών νομικής που ζητούνταν με την εν λόγω προκήρυξη. Κατά συνέπεια, ο όρος αυτός πρέπει να κηρυχθεί ανεφάρμοστος στην περίπτωση του προσφεύγοντος βάσει του άρθρου 277 ΣΛΕΕ.