62023CJ0665_RES
Υπόθεση C‑665/23
IL
κατά
Veracash SAS
[αίτηση του Cour de cassation (Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου, Γαλλία)για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
Απόφαση του Δικαστηρίου (τέταρτο τμήμα) της 1ης Αυγούστου 2025
«Προδικαστική παραπομπή – Υπηρεσίες πληρωμών στην εσωτερική αγορά – Οδηγία 2007/64/ΕΚ – Άρθρο 56, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ – Υποχρέωση του χρήστη υπηρεσιών πληρωμών να ενημερώνει “αμελλητί” τον πάροχο υπηρεσιών πληρωμών για την απώλεια, κλοπή, υπεξαίρεση ή οποιαδήποτε μη εγκεκριμένη χρήση του μέσου πληρωμών – Άρθρο 58 – Γνωστοποίηση μη εγκεκριμένων πράξεων πληρωμών – Επανόρθωση τέτοιας πράξης από τον πάροχο υπηρεσιών πληρωμών η οποία εξαρτάται από την υποχρέωση του χρήστη των εν λόγω υπηρεσιών να τη γνωστοποιήσει “αμελλητί [...] και το αργότερο έως 13 μήνες από την ημερομηνία χρέωσης” – Άρθρα 60 και 61 – Αντίστοιχες ευθύνες του παρόχου υπηρεσιών πληρωμών και του πληρωτή σε περίπτωση μη εγκεκριμένης πράξης πληρωμών – Διαδοχή μη εγκεκριμένων πράξεων πληρωμών κατόπιν απώλειας, κλοπής, υπεξαίρεσης ή οποιασδήποτε μη εγκεκριμένης χρήσης μέσου πληρωμών – Καθυστέρηση γνωστοποίησης η οποία δεν οφείλεται σε πρόθεση ή βαριά αμέλεια – Έκταση του δικαιώματος επιστροφής χρηματικού ποσού»
Προσέγγιση των νομοθεσιών – Υπηρεσίες πληρωμών στην εσωτερική αγορά – Οδηγία 2007/64/ΕΚ – Ευθύνη του παρόχου υπηρεσιών πληρωμών σε περίπτωση μη εγκεκριμένων πράξεων πληρωμών – Χρήστης που δεν γνωστοποίησε τις εν λόγω πράξεις στον πάροχο αμελλητί αλλά εντός δεκατριών μηνών από την ημερομηνία χρέωσης – Ο χρήστης στερείται, κατ’ αρχήν, το δικαίωμα επανόρθωσης των πράξεων
(Οδηγία 2007/64 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 58)
(βλ. σκέψεις 37, 40-44, 46-51, 56, διατακτ. 1)
Προσέγγιση των νομοθεσιών – Υπηρεσίες πληρωμών στην εσωτερική αγορά – Οδηγία 2007/64/ΕΚ – Ευθύνη του παρόχου υπηρεσιών πληρωμών σε περίπτωση μη εγκεκριμένων πράξεων πληρωμών – Μη εγκεκριμένη πράξη πληρωμών κατόπιν χρήσης απολεσθέντος, κλαπέντος ή υπεξαιρεθέντος μέσου πληρωμών ή οποιασδήποτε μη εγκεκριμένης χρήσης τέτοιου μέσου – Χρήστης που γνωστοποίησε την πράξη αυτή στον πάροχο εντός δεκατριών μηνών από την ημερομηνία χρέωσης – Καθυστέρηση γνωστοποίησης της πράξης από πρόθεση ή βαριά αμέλεια – Ο χρήστης στερείται το δικαίωμα επανόρθωσης της πράξης αυτής – Επιτρέπεται
(Οδηγία 2007/64 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρα 56 § 1, στοιχείο βʹ, 58, 60 § 1 και 61 § 2)
(βλ. σκέψεις 62-65, 67-71, 76, διατακτ. 2)
Προσέγγιση των νομοθεσιών – Υπηρεσίες πληρωμών στην εσωτερική αγορά – Οδηγία 2007/64/ΕΚ – Ευθύνη του παρόχου υπηρεσιών πληρωμών σε περίπτωση μη εγκεκριμένων πράξεων πληρωμών – Διαδοχή μη εγκεκριμένων πράξεων πληρωμών κατόπιν χρήσης απολεσθέντος, κλαπέντος ή υπεξαιρεθέντος μέσου πληρωμών ή οποιασδήποτε μη εγκεκριμένης χρήσης τέτοιου μέσου – Χρήστης που γνωστοποίησε τις εν λόγω πράξεις στον πάροχο εντός δεκατριών μηνών από την ημερομηνία χρέωσης – Μεμονωμένες πράξεις πληρωμών οι οποίες, από πρόθεση ή βαριά αμέλεια, γνωστοποιήθηκαν με καθυστέρηση – Ο χρήστης στερείται το δικαίωμα επανόρθωσης μόνον των εν λόγω πράξεων – Επιτρέπεται
(Οδηγία 2007/64 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρα 56 § 1, στοιχείο βʹ, 58, 60 § 1 και 61 § 2)
(βλ. σκέψεις 82-85, 87-90, διατακτ. 3)
Σύνοψη
Στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς σχετικά με την άρνηση επιστροφής σε ιδιώτη χρηματικών ποσών που αφορούσαν φερόμενες ως μη εγκεκριμένες αναλήψεις, διότι εκτιμήθηκε ότι η σχετική γνωστοποίηση πραγματοποιήθηκε με καθυστέρηση, το Δικαστήριο αποσαφηνίζει ορισμένες πτυχές της ευθύνης σχετικά με μη εγκεκριμένες πράξεις που πραγματοποιούνται με τη χρήση μέσου πληρωμών, σύμφωνα με την οδηγία 2007/64 (
1
), λαμβανομένης υπόψη της ισορροπίας που καθιέρωσε ο νομοθέτης μεταξύ των συμφερόντων του πληρωτή και των συμφερόντων του παρόχου υπηρεσιών πληρωμών.
Ο IL είναι φυσικό πρόσωπο που διατηρεί λογαριασμό καταθέσεων στη Veracash. Στις 24 Μαρτίου 2017 η Veracash απέστειλε στη διεύθυνση του IL νέα κάρτα ανάληψης μετρητών και πληρωμών.
Στις 23 Μαΐου 2017 ο IL ενημέρωσε τη Veracash ότι είχαν πραγματοποιηθεί καθημερινές αναλήψεις από τον λογαριασμό αυτόν από τις 30 Μαρτίου 2017 έως τις 17 Μαΐου 2017, μολονότι ο ίδιος δεν είχε καν παραλάβει τη νέα κάρτα πληρωμών ούτε είχε εγκρίνει τις αναλήψεις.
Κατόπιν αυτού, κίνησε ένδικη διαδικασία προκειμένου να του επιστραφούν τα ποσά που αντιστοιχούσαν στις εν λόγω αναλήψεις.
Κατόπιν της απόρριψης της έφεσής του από το cour d’appel de Paris (εφετείο Παρισιού, Γαλλία), το οποίο έκρινε ότι η γνωστοποίηση των επίμαχων αναλήψεων στη Veracash είχε λάβει χώρα με καθυστέρηση, διότι πραγματοποιήθηκε σχεδόν δύο μήνες μετά την πρώτη αμφισβητούμενη ανάληψη, ο IL άσκησε αναίρεση ενώπιον του Cour de cassation (Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου, Γαλλία), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου.
Κατά το αιτούν δικαστήριο, η επίλυση της διαφοράς εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από το κατά πόσον ο πάροχος υπηρεσιών πληρωμών έχει τη δυνατότητα να αρνηθεί να επιστρέψει το ποσό μη εγκεκριμένης πράξης όταν ο πληρωτής, μολονότι γνωστοποίησε την εν λόγω πράξη πριν από την παρέλευση της προθεσμίας δεκατριών μηνών από την ημερομηνία χρέωσης, όπως προβλέπεται στο άρθρο 58 της οδηγίας 2007/64 και στο εθνικό δίκαιο (
2
), καθυστέρησε να το πράξει, χωρίς η καθυστέρηση αυτή να οφείλεται σε πρόθεση ή βαριά αμέλεια εκ μέρους του.
Διαπιστώνοντας ότι οι σχετικές διατάξεις του εθνικού δικαίου πρέπει να ερμηνευθούν υπό το πρίσμα της οδηγίας 2007/64, το αιτούν δικαστήριο υπέβαλε στο Δικαστήριο προδικαστικά ερωτήματα σχετικά με την ερμηνεία της οδηγίας αυτής.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Πρώτον, το Δικαστήριο κρίνει ότι ο χρήστης υπηρεσιών πληρωμών στερείται, κατ’ αρχήν, το δικαίωμα επανόρθωσης μιας πράξης αν δεν γνωστοποίησε αμελλητί στον πάροχο υπηρεσιών πληρωμών ότι διαπίστωσε μη εγκεκριμένη πράξη πληρωμής, ακόμη και αν προέβη στη σχετική γνωστοποίηση εντός δεκατριών μηνών από την ημερομηνία χρέωσης.
Συγκεκριμένα, κατά το γράμμα του άρθρου 58 της οδηγίας 2007/64, το δικαίωμα του χρήστη υπηρεσιών πληρωμών να του παρασχεθεί επανόρθωση εξαρτάται από την προηγούμενη τήρηση διττής χρονικής προϋπόθεσης: πρέπει συγχρόνως να ενημερώσει αμελλητί τον οικείο πάροχο υπηρεσιών πληρωμών ότι διαπίστωσε μη εγκεκριμένη πράξη πληρωμής –υποχρέωση που αρχίζει από το χρονικό σημείο που ο χρήστης έλαβε γνώση της ως άνω πράξης και της οποίας η τήρηση πρέπει να εκτιμάται σε συνάρτηση με τις περιστάσεις υπό τις οποίες τελεί – και να προβεί στη σχετική γνωστοποίηση εντός δεκατριών μηνών από την ημερομηνία χρέωσης.
Επομένως, η υποχρέωση γνωστοποίησης «αμελλητί» διακρίνεται από την υποχρέωση γνωστοποίησης εντός δεκατριών μηνών από την ημερομηνία χρέωσης, όπως υποδηλώνει και η χρήση της φράσης «θα πρέπει να ενημερώνει το συντομότερο δυνατόν» στην αιτιολογική σκέψη 31 της οδηγίας 2007/64.
Επιπλέον, σε περίπτωση που η υποχρέωση ειδοποίησης σχετικά με την απώλεια, κλοπή, υπεξαίρεση ή οποιαδήποτε μη εγκεκριμένη χρήση μέσου πληρωμών, σύμφωνα με τις επιταγές του άρθρου 56, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2007/64 (
3
), ανακύψει ταυτόχρονα με την υποχρέωση γνωστοποίησης του άρθρου 58 της οδηγίας, θα ήταν ασυνεπές να θεωρηθεί ότι η υποχρέωση γνωστοποίησης του άρθρου 58 μπορεί να εκπληρωθεί προσηκόντως απλώς και μόνον αν τηρηθεί η προθεσμία των δεκατριών μηνών από την ημερομηνία χρέωσης, ενώ η υποχρέωση που προβλέπει η διάταξη του άρθρου 56 πρέπει να εκπληρώνεται ταχύτερα.
Εν τέλει, η προβλεπόμενη στο άρθρο 58 της οδηγίας 2007/64 υποχρέωση γνωστοποίησης «αμελλητί» αποσκοπεί στην προληπτική μείωση των κινδύνων και των συνεπειών που συνδέονται με μη εγκεκριμένες πράξεις πληρωμών. Όμως, ο ως άνω σκοπός πρόληψης θα διακυβευόταν αν για την εκπλήρωση της υποχρέωσης αυτής αρκούσε απλώς η τήρηση της προθεσμίας των δεκατριών μηνών από την ημερομηνία χρέωσης. Κατά τα λοιπά, ο σκοπός της υποχρέωσης γνωστοποίησης εντός της προθεσμίας των δεκατριών μηνών, ο οποίος συνίσταται στην κατοχύρωση της ασφάλειας δικαίου των μερών (
4
), θα διακυβευόταν επίσης αν ο χρήστης των υπηρεσιών πληρωμών είχε το δικαίωμα να του παρασχεθεί επανόρθωση μη εγκεκριμένης πράξης πληρωμής την οποία γνώριζε, αλλά καθυστέρησε να γνωστοποιήσει στον οικείο πάροχο υπηρεσιών πληρωμών. Η ύπαρξη δύο διαφορετικών σκοπών ενισχύει το γεγονός ότι το άρθρο 58 επιβάλλει δύο διακριτές χρονικές προϋποθέσεις.
Δεύτερον, το Δικαστήριο διευκρινίζει εντούτοις ότι, σε περίπτωση μη εγκεκριμένης πράξης πληρωμής η οποία οφείλεται στη χρήση απολεσθέντος, κλαπέντος ή υπεξαιρεθέντος μέσου πληρωμών ή σε οποιαδήποτε μη εγκεκριμένη χρήση τέτοιου μέσου και εφόσον η πράξη αυτή έχει γνωστοποιηθεί από τον πληρωτή στον πάροχο υπηρεσιών πληρωμών εντός δεκατριών μηνών από την ημερομηνία χρέωσης, ο πληρωτής αυτός, εφόσον δεν ενήργησε με δόλο, στερείται κατ’ αρχήν το δικαίωμα πραγματικής επανόρθωσης της εν λόγω πράξης μόνον αν καθυστέρησε να τη γνωστοποιήσει στον πάροχο υπηρεσιών πληρωμών από πρόθεση ή από βαριά αμέλεια, η οποία συνίσταται σε κατάφωρη παράβαση της υποχρέωσης επιμέλειας.
Συναφώς, από το άρθρο 61, παράγραφος 2, πρώτη περίοδος, το άρθρο 56, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, και το άρθρο 60, παράγραφος 1, της οδηγίας 2007/64 προκύπτει ότι μόνον όταν ο πληρωτής ενεργεί με δόλο ή όταν έχει καθυστερήσει, από πρόθεση ή βαριά αμέλεια, να ειδοποιήσει τον πάροχο υπηρεσιών πληρωμών ή τον φορέα που αυτός έχει ορίσει για την απώλεια, την κλοπή, την υπεξαίρεση ή κάθε μη εγκεκριμένη χρήση του μέσου πληρωμών, απαλλάσσεται ο πάροχος υπηρεσιών πληρωμών από την υποχρέωσή του να επιστρέψει στον πληρωτή το ποσό των μη εγκεκριμένων πράξεων πληρωμών μετά από τέτοιο γεγονός.
Τέλος, το Δικαστήριο διευκρινίζει ότι, σε περίπτωση διαδοχικών μη εγκεκριμένων πράξεων πληρωμών που οφείλονται στη χρήση απολεσθέντος, κλαπέντος ή υπεξαιρεθέντος μέσου πληρωμών ή σε οποιαδήποτε μη εγκεκριμένη χρήση τέτοιου μέσου, ο πληρωτής δύναται να στερηθεί το δικαίωμα επιστροφής χρημάτων μόνο για τις ζημίες που προκλήθηκαν από πράξεις τις οποίες από πρόθεση ή βαριά αμέλεια καθυστέρησε να γνωστοποιήσει στον πάροχο υπηρεσιών πληρωμών.
Ειδικότερα, κατ’ αρχάς, το γράμμα του άρθρου 61, παράγραφος 2, θεμελιώνει αιτιώδη συνάφεια μεταξύ, αφενός, της συμπεριφοράς του πληρωτή και, αφετέρου, των ζημιών που υπέστη και για τις οποίες δεν μπορεί να του παρασχεθεί επανόρθωση. Εν συνεχεία, δεδομένου ότι το άρθρο 58 της οδηγίας 2007/64 αφορά ρητώς τη γνωστοποίηση μεμονωμένων πράξεων πληρωμών, πρέπει να εκτιμάται χωριστά για κάθε πράξη το ζήτημα κατά πόσον πρέπει να θεωρηθεί ότι έχει λάβει χώρα με καθυστέρηση η εν λόγω γνωστοποίηση.
Η ως άνω γραμματική ερμηνεία επιρρωννύεται από το πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται οι κρίσιμες διατάξεις της οδηγίας 2007/64 και από τους σκοπούς που επιδιώκει. Συγκεκριμένα, αφενός, τόσο το άρθρο 61, παράγραφος 4 (
5
), όσο και το άρθρο 61, παράγραφος 5 (
6
), της οδηγίας επιβεβαιώνουν ότι ο πληρωτής δεν μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνος για ζημίες τις οποίες δεν θα μπορούσε να αποφύγει. Αφετέρου, η απαίτηση αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της συμπεριφοράς του πληρωτή και των ζημιών που υπέστη συνάδει με τη στάθμιση των αντίστοιχων συμφερόντων των χρηστών και των παρόχων υπηρεσιών πληρωμών. Συγκεκριμένα, ο χρήστης παρακινείται να γνωστοποιεί ταχέως οποιαδήποτε μη εγκεκριμένη πράξη την οποία διαπιστώνει, ενώ ο πάροχος οφείλει να τηρεί τις σχετικές υποχρεώσεις που υπέχει προκειμένου να μπορεί ο χρήστης να διαπιστώνει τέτοιες πράξεις.
(
1
)	Οδηγία 2007/64/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Νοεμβρίου 2007, για τις υπηρεσίες πληρωμών στην εσωτερική αγορά, την τροποποίηση των οδηγιών 97/7/ΕΚ, 2002/65/ΕΚ, 2005/60/ΕΚ και 2006/48/ΕΚ, και την κατάργηση της οδηγίας 97/5/ΕΚ (ΕΕ 2007, L 319, σ. 1, και διορθωτικό ΕΕ 2009, L 187, σ. 5).
(
2
)	Άρθρο L‑133-24 του code monétaire et financier (νομισματικού και χρηματοπιστωτικού κώδικα), όπως τροποποιήθηκε με την ordonnance no 2009-866, du 15 juillet 2009, relative aux conditions régissant la fourniture de services de paiement et portant création des établissements de paiement (πράξη νομοθετικού περιεχομένου αριθ. 2009-866, της 15ης Ιουλίου 2009, σχετικά με τους όρους παροχής υπηρεσιών πληρωμών και τη σύσταση ιδρυμάτων πληρωμών, JORF της 16ης Ιουλίου 2009, κείμενο αριθ. 13, και διορθωτικό JORF της 25ης Ιουλίου 2009, κείμενο αριθ. 18).
(
3
)	Κατά το άρθρο αυτό, ο χρήστης υπηρεσιών πληρωμών που έχει το δικαίωμα να χρησιμοποιεί ένα μέσο πληρωμών οφείλει να ειδοποιεί αμελλητί τον πάροχο των υπηρεσιών πληρωμών ή τον φορέα που αυτός ορίζει, μόλις υποπέσει στην αντίληψή του απώλεια, κλοπή ή υπεξαίρεση του μέσου πληρωμών ή οποιαδήποτε μη εγκεκριμένη χρήση του.
(
4
)	Πρβλ. απόφαση της 2ας Σεπτεμβρίου 2021, CRCAM (C‑337/20, EU:C:2021:671, σκέψεις 48 έως 52).
(
5
)	Κατά το άρθρο αυτό, ο πληρωτής δεν φέρει τις οικονομικές συνέπειες που απορρέουν από τη χρήση απολεσθέντος, κλαπέντος ή υπεξαιρεθέντος μέσου πληρωμών μετά την ειδοποίηση σύμφωνα με το άρθρο 56, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2007/64, εκτός εάν ενήργησε με δόλο.
(
6
)	Κατά το άρθρο αυτό, εάν ο πάροχος υπηρεσιών πληρωμών δεν παρέχει τα κατάλληλα μέσα που επιτρέπουν ανά πάσα στιγμή την ειδοποίηση για την απώλεια, κλοπή ή υπεξαίρεση του μέσου πληρωμών, όπως ορίζεται στο άρθρο 57, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2007/64, ο πληρωτής δεν ευθύνεται για τις οικονομικές συνέπειες που απορρέουν από τη χρήση του εν λόγω μέσου, εκτός εάν ενήργησε με δόλο.