62018CJ0606_RES
Zaak C‑606/18 P
Nexans France SASenNexans SA
tegen
Europese Commissie
Arrest van het Hof (Tweede kamer) van 16 juli 2020
„Hogere voorziening – Mededinging – Mededingingsregelingen – Europese markt voor ondergrondse en onderzeese stroomkabels – Marktverdeling in verband met projecten – Verordening (EG) nr. 1/2003 – Artikel 20 – Inspectiebevoegdheden van de Europese Commissie in mededingingsprocedures – Bevoegdheid om zonder voorafgaand onderzoek gegevens te kopiëren en deze vervolgens te onderzoeken in de kantoren van de Commissie – Geldboeten – Volledige rechtsmacht”
Hogere voorziening – Middelen – Loutere herhaling van de voor het Gerecht aangevoerde middelen en argumenten – Niet-ontvankelijkheid – Bestrijding van de uitlegging of de toepassing van het Unierecht door het Gerecht – Ontvankelijkheid
[Art. 256, lid 1, tweede alinea, VWEU; Statuut van het Hof van Justitie, art. 58, eerste alinea; Reglement voor de procesvoering van het Hof, art. 168, lid 1, d)]
(zie punt 54)
Gerechtelijke procedure – Aanvoeren van nieuwe middelen in de loop van het geding – Voorwaarden – Aanvulling van een aangevoerd middel – Ontvankelijkheid
[Reglement voor de procesvoering van het Gerecht, art. 84, lid 1, en 177, lid 1, d)]
(zie punt 55)
Mededinging – Administratieve procedure – Inspectiebevoegdheid van de Commissie – Omvang en grenzen – Maken van een imagekopie van de harde schijf van computers tijdens een inspectie – Toelaatbaarheid – Voorwaarden – Onderzoek van de gekopieerde gegevens op relevantie voor het voorwerp van de inspectie alvorens deze in het dossier op te nemen – Verplichting om irrelevante gegevens te wissen
[Verordening nr. 1/2003 van de Raad, art. 20, lid 2, b)]
(zie punten 57‑68)
Mededinging – Administratieve procedure – Inspectiebevoegdheid van de Commissie – Omvang en grenzen – Concrete wijze van uitvoering van de controle – Beoordelingsmarge van de Commissie
[Verordening nr. 1/2003 van de Raad, art. 20, lid 2, b)]
(zie punten 61, 62)
Mededinging – Administratieve procedure – Inspectiebevoegdheid van de Commissie – Omvang en grenzen – Restrictieve uitlegging van de bepalingen die verificatiebevoegdheden aan de Commissie toekennen – Geen – Eerbiediging van de rechten van de betrokken ondernemingen
(Verordening nr. 1/2003 van de Raad, art. 20)
(zie punten 64, 86)
Mededinging – Administratieve procedure – Inspectiebevoegdheid van de Commissie – Omvang en grenzen – Maken van een imagekopie van de harde schijf van computers tijdens een inspectie – Onderzoek van de inhoud van de imagekopie in de kantoren van de Commissie – Toelaatbaarheid – Voorwaarden – Eerbiediging van de rechten van de verdediging – Geen inbreuk op de rechten van de onderneming die verder gaat dan die welke inherent is aan een inspectie in de ruimten van die onderneming
[Verordening nr. 1/2003 van de Raad, art. 20, leden 1, 2, b) en c), en 4]
(zie punten 78‑91)
Hogere voorziening – Bevoegdheid van het Hof – Toetsing van de beoordeling door de Commissie van de ernst van de inbreuk om het bedrag van de geldboete vast te stellen – Daarvan uitgesloten – Toetsing beperkt tot de controle of het Gerecht rekening heeft gehouden met de wezenlijke factoren voor de beoordeling van de ernst van de inbreuk en met alle tegen de opgelegde geldboete aangevoerde argumenten
(Art. 101 VWEU; Statuut van het Hof van Justitie, art. 58, eerste alinea; verordening nr. 1/2003 van de Raad, art. 23)
(zie punt 95)
Mededinging – Geldboeten – Bedrag – Vaststelling – Rechterlijke toetsing – Volledige rechtsmacht van de Unierechter – Omvang
(Art. 261 en 263 VWEU; Handvest van de grondrechten, art. 47; verordening nr. 1/2003 van de Raad, art. 31)
(zie punten 96, 97, 104‑106)
Hogere voorziening – Middelen – Ontoereikende motivering – Impliciete motivering door het Gerecht – Toelaatbaarheid – Voorwaarden
(Art. 256 VWEU; Statuut van het Hof van Justitie, art. 36 en 53, eerste alinea)
(zie punt 101)
Mededinging – Geldboeten – Bedrag – Vaststelling – Vaststelling van het basisbedrag – Ernst van de inbreuk – Beoordelingscriteria – Betrokkenheid bij een aanvullend element van de inbreuk waardoor de aan de mededinging toegebrachte schade nog is vergroot
(Verordening nr. 1/2003 van de Raad, art. 23, leden 2 en 3; mededeling 2006/C 210/02 van de Commissie, punt 22)
(zie punten 113‑115)
Samenvatting
Bij het arrest Nexans France en Nexans/Commissie (C‑606/18 P) van 16 juli 2020 heeft de Tweede kamer van het Hof de hogere voorziening afgewezen die Nexans France SAS en haar moedermaatschappij Nexans (hierna: „rekwirantes”) hebben ingesteld tegen het arrest van het Gerecht van 12 juli 2018 in zaak T‑449/14 (
1
). De hogere voorziening had met name betrekking op de uitlegging door het Gerecht van de omvang van de bevoegdheden waarover de Commissie krachtens artikel 20 van verordening nr. 1/2003 (
2
) in het kader van een inspectie op mededingingsgebied beschikt.
Rekwirantes zijn actief in de sector van de productie en levering van ondergrondse en onderzeese stroomkabels. De Commissie heeft in een besluit ten aanzien van rekwirantes een inbreuk op artikel 101 VWEU in deze sector vastgesteld (hierna: „litigieus besluit”) (
3
). In het litigieuze besluit staat dat rekwirantes hebben deelgenomen aan een kartel dat tot doel had, enerzijds, gebieden en afnemers tussen de Europese, Japanse en Zuid-Koreaanse producenten te verdelen (hierna: „A/R-configuratie”) en, anderzijds, gebieden en afnemers tussen de Europese producenten te verdelen voor projecten die moesten worden gerealiseerd op het Europese grondgebied of voor projecten die aan Europese producenten waren toegewezen (hierna: „Europese configuratie”). Derhalve heeft de Commissie rekwirantes geldboeten opgelegd voor in totaal meer dan 70000000 EUR.
In het kader van het door de Commissie verrichte onderzoek dat tot deze geldboeten heeft geleid, werd overgegaan tot een inspectie in de bedrijfsruimten van rekwirantes. De inspecteurs van de Commissie hebben aldaar onder meer de computers van bepaalde werknemers onderzocht. Zij hebben een imagekopie van de harde schijven van deze computers gemaakt en op basis daarvan de gegevens op deze computers aan de hand van trefwoorden doorzocht. Hiertoe hebben zij gebruikgemaakt van onderzoekssoftware. De inspecteurs hebben vervolgens besloten een kopie te maken van de door hen uitgekozen gegevens en deze op te slaan op digitale gegevensdragers (DGD’s). Ook hebben zij drie imagekopieën van een harde schijf gemaakt, die op drie verschillende DGD’s zijn opgeslagen. De DGD’s zijn in verzegelde enveloppen geplaatst en naar de kantoren van de Commissie te Brussel gebracht, waar in aanwezigheid van de vertegenwoordigers van rekwirantes de enveloppen zijn geopend en de DGD’s zijn onderzocht.
Het door rekwirantes bij het Gerecht ingestelde beroep tot nietigverklaring van het litigieuze besluit is bij arrest van 12 juli 2018, Nexans France en Nexans/Commissie, in zijn geheel verworpen. Ter ondersteuning van hun hogere voorziening tegen dit arrest hebben rekwirantes vijf middelen aangevoerd, die betrekking hebben op de afwijzing door het Gerecht van hun argumenten inzake het verloop van de betrokken inspectie en voorts op de weigering van het Gerecht om de hun opgelegde geldboeten te verlagen.
Allereerst heeft het Hof in het kader van het eerste middel onderzocht of de Commissie tijdens de bij rekwirantes uitgevoerde inspectie gerechtigd was een imagekopie van een harde schijf en kopieën van verzamelingen e-mails te maken, zonder deze documenten eerst zorgvuldig te hebben onderzocht. Het Hof heeft eraan herinnerd dat de Uniewetgever aan de Commissie een zekere beoordelingsmarge heeft toegekend met betrekking tot de concrete wijze van uitvoering van de controle die zij kan verrichten, en heeft bevestigd dat de Commissie naargelang van de omstandigheden kan beslissen om de gegevens op de digitale gegevensdrager van de geïnspecteerde onderneming op basis van een kopie van die gegevens te controleren. Het Hof heeft gepreciseerd dat dit recht van de Commissie, dat onder artikel 20, lid 2, onder b), van verordening nr. 1/2003 valt, niet afdoet aan de procedurele waarborgen noch aan de andere rechten van de geïnspecteerde onderneming, mits de Commissie na afronding van haar onderzoek uitsluitend de documenten in het dossier opneemt die gelet op het voorwerp van de inspectie relevant zijn. Evenals het Gerecht heeft het Hof geoordeeld dat dit in casu het geval was. Het Hof heeft hieraan toegevoegd dat de verwerking van digitale gegevens geruime tijd in beslag kan nemen en dat het dus ook in het belang van de betrokken onderneming is dat de Commissie zich bij haar controle baseert op een kopie van die gegevens, zodat die onderneming de originele gegevens en de dragers waarop zij zich bevinden vanaf het moment dat die kopie is gemaakt, kan blijven gebruiken en dus minder in haar werking wordt gehinderd door de inspectie van de Commissie.
Vervolgens heeft het Hof in het kader van het tweede en derde middel van rekwirantes onderzocht of de Commissie de betrokken inspectie in haar kantoren te Brussel mocht voortzetten. Het Hof heeft eraan herinnerd dat, indien de eis wordt gesteld dat de Commissie dergelijke gegevens uitsluitend in de ruimten van de geïnspecteerde onderneming verwerkt, dit bij bijzonder grote hoeveelheden gegevens tot gevolg kan hebben dat de duur van de aanwezigheid van de inspecteurs in de bedrijfsruimten van die onderneming significant wordt verlengd, wat afbreuk kan doen aan de doeltreffendheid van de inspectie en de hinder voor de werking van die onderneming door de inspectie onnodig kan vergroten. Het Hof heeft evenwel verduidelijkt dat de Commissie enkel gebruik mag maken van deze mogelijkheid om haar controle van de bedrijfsdocumenten van de betrokken onderneming in haar kantoren te Brussel voort te zetten, wanneer zij op goede gronden kan oordelen dat dit gerechtvaardigd is in het licht van de doeltreffendheid van de inspectie of om te voorkomen dat de werking van de betrokken onderneming al te grote hinder ondervindt. Voorts heeft het Hof benadrukt dat deze mogelijkheid is onderworpen aan de voorwaarde dat een dergelijke voortzetting de rechten van de verdediging niet schendt en geen aanvullende inbreuk op de rechten van de betrokken ondernemingen oplevert. Een dergelijke inbreuk moet worden vastgesteld indien de voortzetting van die controle in de kantoren van de Commissie te Brussel voor de geïnspecteerde onderneming aanvullende kosten meebrengt die uitsluitend het gevolg zijn van die voortzetting. Hieruit volgt dat de Commissie een controle die dergelijke aanvullende kosten meebrengt slechts aldaar kan voortzetten als zij bereid is deze kosten te vergoeden wanneer een naar behoren gemotiveerd verzoek dienaangaande bij haar wordt ingediend door de betrokken onderneming.
Daarna heeft het Hof het vierde middel onderzocht, namelijk de vraag of het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting wat de vaststelling van het bedrag van de geldboeten betreft. Het Hof heeft vastgesteld dat het Gerecht het beginsel van de volledige rechtsmacht niet heeft geschonden, op grond waarvan het niet alleen bevoegd is om toezicht uit te oefenen op de wettigheid van de sanctie, maar ook om zijn beoordeling in de plaats te stellen van die van de Commissie en dus de opgelegde geldboete of dwangsom op te heffen, te verlagen of te verhogen. Vervolgens heeft het Hof geoordeeld dat het Gerecht op goede gronden tot de slotsom is gekomen dat het argument van rekwirantes dat de betrokken inbreuk geen weerslag had op de markt, niet kon leiden tot een verlaging van hun geldboeten, gelet op de andere in aanmerking genomen factoren.
Ten slotte heeft het Hof zich uitgesproken over het vijfde middel, dat betrekking had op het oordeel van het Gerecht dat de Commissie op grond van de deelname van rekwirantes aan de Europese kartelconfiguratie, die de door de A/R-kartelconfiguratie aan de mededinging toegebrachte schade had vergroot, gerechtigd was de coëfficiënt voor de ernst die voor de berekening van het bedrag van de hun opgelegde geldboeten is gebruikt, met 2 % te verhogen. Dienaangaande heeft het Hof opgemerkt dat de nauwe samenhang tussen beide configuraties niets afdeed aan het feit dat de Europese kartelconfiguratie naar haar aard zelf een autonome verbintenis tot verdeling van de projecten inhield die niet inherent was aan de A/R-kartelconfiguratie. Derhalve kon volgens het Hof het oordeel van het Gerecht dat deze aanvullende schade aan de mededinging met een verhoogde geldboete kon worden bestraft, niet als een beoordelingsfout worden beschouwd.
Aangezien geen van de door rekwirantes ter ondersteuning van hun hogere voorziening aangevoerde middelen kon worden aanvaard, heeft het Hof de hogere voorziening in haar geheel afgewezen.
(
1
)	Arrest van het Gerecht van 12 juli 2018, Nexans France en Nexans/Commissie (T‑449/14, EU:T:2018:456).
(
2
)	Verordening (EG) nr. 1/2003 van de Raad van 16 december 2002 betreffende de uitvoering van de mededingingsregels van de artikelen [101] en [102 VWEU] (PB 2003, L 1, blz. 1).
(
3
)	Besluit C(2014) 2139 final van de Commissie van 2 april 2014 inzake een procedure op grond van artikel 101 [VWEU] en artikel 53 van de EER-Overeenkomst (zaak AT.39610 – Stroomkabels).