62022CO0254_INF
Διάταξη του Δικαστηρίου (ένατο τμήμα) της 28ης Φεβρουαρίου 2023 –Caixabank
(Υπόθεση C‑254/22)
«Προδικαστική παραπομπή – Άρθρα 53 και 99 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου – Προστασία των καταναλωτών – Οδηγία 93/13/ΕΟΚ – Καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές – Οδηγία 2014/17/ΕΕ – Ενυπόθηκο δάνειο – Κυμαινόμενο επιτόκιο – Ρήτρα που προβλέπει την εφαρμογή επιτοκίου με βάση έναν δείκτη αναφοράς για ενυπόθηκα δάνεια (IRPH) προσαυξημένο κατά 0,50 % – Κριτήρια εκτίμησης του καταχρηστικού χαρακτήρα μιας τέτοιας ρήτρας – Απαιτήσεις καλής πίστεως, ισορροπίας και διαφάνειας – Συνέπειες της διαπιστώσεως του καταχρηστικού χαρακτήρα της ρήτρας»
1.
Προδικαστικά ερωτήματα – Παραδεκτό – Μη παροχή επαρκών διευκρινίσεων για τους λόγους για τους οποίους είναι αναγκαία η απάντηση επί των προδικαστικών ερωτημάτων – Έλλειψη συνδέσμου μεταξύ της διαφοράς της κύριας δίκης και της διατάξεως του δικαίου της Ένωσης την οποία αφορούν τα προδικαστικά ερωτήματα – Προδήλως απαράδεκτο
(Άρθρο 267 ΕΚ· Κανονισμός Διαδικασίας του Δικαστηρίου, άρθρο 94)
(βλ. σκέψεις 30-35, διατακτ. 1)
2.
Προδικαστικά ερωτήματα – Αρμοδιότητα του Δικαστηρίου – Όρια – Ερμηνεία του εθνικού δικαίου – Δεν εμπίπτει
(Άρθρο 267 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 37-40, 46)
3.
Προστασία των καταναλωτών – Καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές – Οδηγία 93/13 – Ρήτρα ορίζουσα κυμαινόμενο επιτόκιο – Απαίτηση διαφάνειας – Περιεχόμενο – Κριτήρια εκτιμήσεως – Επαγγελματίας ο οποίος απαλλάσσεται, δυνάμει της εθνικής νομοθεσίας και της νομολογίας των εθνικών δικαστηρίων, από την υποχρέωση παροχής πληροφοριών στον καταναλωτή ως προς την προηγούμενη εξέλιξη του δείκτη αναφοράς δανείου – Εμπίπτει – Προϋπόθεση – Πληροφορίες που παρείχαν στον καταναλωτή τη δυνατότητα να κατανοήσει τη συγκεκριμένη λειτουργία του τρόπου υπολογισμού του δείκτη αναφοράς και να αξιολογήσει τις οικονομικές συνέπειες – Έλεγχος βαρύνων τα εθνικά δικαστήρια
(Οδηγία 93/13 του Συμβουλίου, άρθρα 3, 5 και 7)
(βλ. σκέψεις 44, 45, 47-49, διατακτ. 2)
4.
Προστασία των καταναλωτών – Καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές – Οδηγία 93/13 – Καταχρηστική ρήτρα κατά την έννοια του άρθρου 3 – Εκτίμηση περί του καταχρηστικού χαρακτήρα εκ μέρους του εθνικού δικαστηρίου – Ρήτρα ορίζουσα κυμαινόμενο επιτόκιο – Εθνική νομοθεσία και εθνική νομολογία σύμφωνα με τις οποίες η απουσία καλής πίστης του επαγγελματία είναι αναγκαίο προαπαιτούμενο για κάθε έλεγχο του περιεχομένου μη διαφανούς ρήτρας – Δεν επιτρέπεται – Επαγγελματίας ο οποίος θεωρείται ότι ενήργησε καλόπιστα ορίζοντας τον συντελεστή του επιτοκίου ενυπόθηκου δανείου με βάση δείκτη προβλεπόμενο από τον νόμο – Σημαντική ανισορροπία εις βάρος του καταναλωτή μεταξύ των εκ της συμβάσεως δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των συμβαλλομένων – Υποχρέωση του εθνικού δικαστηρίου να προβεί σε εξακρίβωση
(Οδηγία 93/13 του Συμβουλίου, άρθρα 3, 5 και 7)
(βλ. σκέψεις 57-61, διατακτ. 3)
5.
Προστασία των καταναλωτών – Καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές – Οδηγία 93/13 – Διαπίστωση του καταχρηστικού χαρακτήρα ρήτρας – Περιεχόμενο – Αναθεώρηση από τον εθνικό δικαστή του περιεχομένου καταχρηστικής ρήτρας – Δεν επιτρέπεται – Αντικατάσταση από τον εθνικό δικαστή καταχρηστικής ρήτρας με ενδοτικού δικαίου εθνική διάταξη – Επιτρέπεται
(Οδηγία 93/13 του Συμβουλίου, άρθρα 6 § 1 και 7 § 1)
(βλ. σκέψεις 63-77, διατακτ. 4)
Διατακτικό
1)
Το δεύτερο τμήμα του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος, το δεύτερο τμήμα του ενδέκατου προδικαστικού ερωτήματος και το δέκατο πέμπτο προδικαστικό ερώτημα του Juzgado de Primera Instancia no 17 de Palma de Mallorca (πρωτοδικείου αρ. 17 της Πάλμα ντε Μαγιόρκα, Ισπανία) είναι προδήλως απαράδεκτα.
2)
Τα άρθρα 3, 5 και 7 της οδηγίας 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 1993, σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές,
έχουν την έννοια ότι:
δεν αντιτίθενται σε εθνική νομοθεσία και σε εθνική νομολογία οι οποίες απαλλάσσουν τον επαγγελματία από την υποχρέωση παροχής πληροφοριών στον καταναλωτή, κατά τη σύναψη συμβάσεως ενυπόθηκου δανείου, ως προς την προηγούμενη εξέλιξη του δείκτη αναφοράς, τουλάχιστον ως προς τα δύο τελευταία έτη, βάσει συγκρίσεως σε σχέση με έναν τουλάχιστον άλλον δείκτη όπως ο δείκτης Euribor, υπό την προϋπόθεση ότι η εν λόγω εθνική νομοθεσία και η εν λόγω εθνική νομολογία παρέχουν τη δυνατότητα στο εθνικό δικαστήριο να εξακριβώσει ότι, λαμβανομένων υπόψη των πληροφοριακών στοιχείων τα οποία είναι δημοσίως διαθέσιμα και προσβάσιμα, καθώς και των πληροφοριών οι οποίες λαμβάνονται, κατά περίπτωση, από τον επαγγελματία, ο μέσος καταναλωτής που έχει τη συνήθη πληροφόρηση και είναι ευλόγως προσεκτικός και ενημερωμένος, είχε τη δυνατότητα να κατανοήσει τη συγκεκριμένη λειτουργία του τρόπου υπολογισμού του δείκτη αναφοράς και, συνεπώς, να αξιολογήσει, βάσει σαφών και κατανοητών κριτηρίων, τις δυνητικά σημαντικές οικονομικές συνέπειες μιας ρήτρας κυμαινόμενου επιτοκίου για τις χρηματοπιστωτικές του υποχρεώσεις.
3)
Τα άρθρα 3, 5 και 7 της οδηγίας 93/13
έχουν την έννοια ότι:
αντιτίθενται σε εθνική νομοθεσία και σε εθνική νομολογία σύμφωνα με τις οποίες η απουσία καλής πίστης του επαγγελματία είναι αναγκαίο προαπαιτούμενο για κάθε έλεγχο του περιεχομένου μη διαφανούς ρήτρας συμβάσεως η οποία συνάπτεται με καταναλωτή. Απόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει αν, λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των κρίσιμων περιστάσεων της διαφοράς της κύριας δίκης, πρέπει να θεωρηθεί ότι ο επαγγελματίας ενήργησε καλόπιστα, ορίζοντας τον συντελεστή του επιτοκίου ενυπόθηκου δανείου με βάση δείκτη προβλεπόμενο από τον νόμο και αν η ρήτρα που περιέχει τον δείκτη αυτόν μπορεί να προκαλέσει σημαντική ανισορροπία εις βάρος του καταναλωτή μεταξύ των εκ της συμβάσεως δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των συμβαλλομένων.
4)
Το άρθρο 6, παράγραφος 1, και το άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 93/13
έχουν την έννοια ότι:
παρέχουν τη δυνατότητα στο εθνικό δικαστήριο, σε περίπτωση ακυρότητας καταχρηστικής συμβατικής ρήτρας που ορίζει δείκτη αναφοράς για τον υπολογισμό του κυμαινόμενου επιτοκίου ενυπόθηκου δανείου, να αντικαταστήσει τον συγκεκριμένο δείκτη αναφοράς με δείκτη προβλεπόμενο από τον νόμο, ο οποίος έχει εφαρμογή ελλείψει αντίθετης συμφωνίας των συμβαλλομένων, εφόσον η σχετική σύμβαση ενυπόθηκου δανείου δεν μπορεί να διατηρηθεί σε ισχύ σε περίπτωση κατάργησης της εν λόγω καταχρηστικής ρήτρας και εφόσον η κήρυξη της ακυρότητας της εν λόγω σύμβασης στο σύνολό της εκθέτει τον καταναλωτή σε ιδιαιτέρως βλαπτικές συνέπειες.