Voorlopige editie
ARREST VAN HET HOF (Vierde kamer)
22 januari 2026 (*)
„ Prejudiciële verwijzing – Interne markt voor elektriciteit – Richtlijn (EU) 2019/944 – Artikel 5 – Marktgebaseerde leveringsprijzen – Richtlijn (EU) 2018/2001 – Bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen – Verordening (EU) 2022/1854 – Noodinterventie in verband met de hoge energieprijzen – Artikelen 6 en 7 – Plafond op de marktinkomsten van elektriciteitsproducenten die bepaalde energiebronnen gebruiken – Artikel 8 – Nationale maatregelen die de marktinkomsten nog meer beperken – Voorwaarden – Nationale regeling die niet garandeert dat producenten 10 % van de inkomsten boven dat plafond kunnen houden – Instandhouding van investeringen in de sector van de hernieuwbare energie – Geen plafond op de inkomsten uit de verkoop van elektriciteit uit steenkool – Geen regeling die differentieert naargelang van de verschillende energiebronnen ”
In zaak C‑423/23,
betreffende een verzoek om een prejudiciële beslissing krachtens artikel 267 VWEU, ingediend door de Tribunale amministrativo regionale per la Lombardia (bestuursrechter in eerste aanleg Lombardije, Italië) bij beslissing van 7 juli 2023, ingekomen bij het Hof op 10 juli 2023, in de procedure
Secab Soc. coop.
tegen
Autorità di Regolazione per Energia Reti e Ambiente (ARERA),
Gestore dei servizi energetici (GSE) SpA,
in tegenwoordigheid van:
Presidenza del Consiglio dei Ministri,
Ministero della Transizione ecologica,
Ministero dello Sviluppo economico,
Associazione Italia Solare ETS,
Assoidroelettrica,
Elettricità Futura – Unione delle imprese elettriche italiane
wijst
HET HOF (Vierde kamer),
samengesteld als volgt: I. Jarukaitis (rapporteur), kamerpresident, M. Condinanzi en N. Jääskinen, rechters,
advocaat-generaal: A. Rantos,
griffier: G. Chiapponi, administrateur,
gezien de stukken en na de terechtzitting op 6 november 2024,
gelet op de opmerkingen van:
–        Secab Soc. coop., vertegenwoordigd door C. Mainardis, M. Nussi en A. Travi, avvocati,
–        Gestore dei servizi energetici (GSE) SpA, vertegenwoordigd door D. Gallo, G. Pellegrino, G. Vercillo en A. Zoppini, avvocati,
–        Associazione Italia Solare ETS, vertegenwoordigd door G. Cassar, avvocata,
–        Assoidroelettrica, vertegenwoordigd door G. B. Conte en G. Giordano, avvocati,
–        Elettricità Futura – Unione delle imprese elettriche italiane, vertegenwoordigd door C. Martorana, avvocata,
–        de Italiaanse regering, vertegenwoordigd door S. Fiorentino en G. Palmieri als gemachtigden, bijgestaan door L. Delbono en R. Guizzi, avvocati dello Stato,
–        de Belgische regering, vertegenwoordigd door P. Cottin en M. Jacobs als gemachtigden, bijgestaan door K. Decroix en B. Martel, advocaten,
–        de Griekse regering, vertegenwoordigd door K. Boskovits en C. Kokkosi als gemachtigden,
–        de Europese Commissie, vertegenwoordigd door O. Beynet, B. De Meester, T. Scharf en A. Spina als gemachtigden,
gehoord de conclusie van de advocaat-generaal ter terechtzitting van 6 februari 2025,
het navolgende
Arrest
1        Het verzoek om een prejudiciële beslissing betreft de uitlegging van artikel 5, lid 4, van richtlijn (EU) 2019/944 van het Europees Parlement en de Raad van 5 juni 2019 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit en tot wijziging van richtlijn 2012/27/EU (PB 2019, L 158, blz. 125), de overwegingen 2, 3 en 12 van richtlijn (EU) 2018/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2018 ter bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen (PB 2018, L 328, blz. 82), en de overwegingen 27 tot en met 29, 39 en 41, artikel 6, lid 1, artikel 7, lid 1, onder h) tot en met j), en artikel 8, lid 1, onder a) en d), en lid 2, van verordening (EU) 2022/1854 van de Raad van 6 oktober 2022 betreffende een noodinterventie in verband met de hoge energieprijzen (PB 2022, L 261 I, blz. 1).
2        Dit verzoek is ingediend in het kader van een geding tussen Secab Soc. coop., een coöperatieve vennootschap die actief is in de sector van de elektriciteitsproductie, enerzijds, en de Autorità di Regolazione per Energia Reti e Ambiente (ARERA) (regulerende instantie voor energie, netwerken en milieu, Italië) en de Gestore dei servizi energetici (GSE) SpA, een vennootschap naar Italiaans recht die via het Ministero dell’Economia e delle Finanze (ministerie van Economische Zaken en Financiën, Italië) volledig in handen is van de Italiaanse staat en die belast is met het bevorderen en steunen van de ontwikkeling van hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie in het kader van het nationale energiebeleid, anderzijds, betreffende de wettigheid van een nationale regeling die een plafond vaststelt voor de marktinkomsten uit de verkoop van elektriciteit uit bepaalde hernieuwbare energiebronnen.
Toepasselijke bepalingen
Unierecht
Richtlijn 2018/2001
3        De overwegingen 2, 3 en 12 van richtlijn 2018/2001 luiden als volgt:
„(2)      Overeenkomstig artikel 194, lid 1, [VWEU] is de bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen een van de doelstellingen van het energiebeleid van de [Europese] Unie. Die doelstelling wordt nagestreefd door deze richtlijn. Het toegenomen gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen of ‚hernieuwbare energie’ vormt een belangrijk onderdeel van het pakket maatregelen dat nodig is om de broeikasgasemissies te reduceren en om te voldoen aan de verbintenis van de Unie uit hoofde van de Overeenkomst van Parijs van 2015 inzake klimaatverandering die gesloten is na afloop van de 21e Conferentie van de Partijen bij het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering [...], en aan het beleidskader voor klimaat en energie 2030 van de Unie, met inbegrip van het bindend streefcijfer van de Unie om de emissies uiterlijk in 2030 met ten minste 40 % te verminderen ten opzichte van het emissieniveau van 1990. Het bindende streefcijfer van de Unie voor hernieuwbare energie voor 2030 en de bijdragen van de lidstaten daaraan, met inbegrip van hun referentieaandelen met betrekking tot hun nationale algemene streefcijfers voor 2020, behoren tot de elementen die van overkoepelend belang zijn voor het energie‑ en milieubeleid van de Unie. Andere zulke elementen zijn vervat in het kader dat is vastgelegd in deze richtlijn, bijvoorbeeld voor de ontwikkeling van hernieuwbare verwarming en koeling en de ontwikkeling van hernieuwbare transportbrandstoffen.
(3)      Het toegenomen gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen speelt ook een fundamentele rol bij de bevordering van de energievoorzieningszekerheid, duurzame energie voor een betaalbare prijs, technologische ontwikkeling en innovatie, alsook technologisch en industrieel leiderschap, en biedt tegelijkertijd maatschappelijke, milieu‑ en gezondheidsvoordelen en grote kansen voor werkgelegenheid en regionale ontwikkeling, met name in plattelandsgebieden en geïsoleerde gebieden, in regio’s en gebieden met een lage bevolkingsdichtheid of waar zich een gedeeltelijke de-industrialisering voltrekt.
[...]
(12)      Ter ondersteuning van de ambitieuze bijdragen die de lidstaten leveren aan de verwezenlijking van het streefcijfer van de Unie, moet een financieel kader worden vastgesteld om investeringen in projecten op het gebied van hernieuwbare energie in die lidstaten te vergemakkelijken, waaronder door gebruik van financieringsinstrumenten.”
Richtlijn 2019/944
4        Artikel 5 van richtlijn 2019/944, met als opschrift „Marktgebaseerde leveringsprijzen”, luidt als volgt:
„1.      Leveranciers zijn vrij de prijs waarvoor zij aan de afnemers leveren, vast te stellen. De lidstaten nemen passende maatregelen om ervoor te zorgen dat er sprake is van daadwerkelijke concurrentie tussen leveranciers.
[...]
3.      In afwijking van de leden 1 en 2, kunnen de lidstaten overheidsingrijpen in de prijsstelling voor de levering van elektriciteit aan energiearme of kwetsbare huishoudelijke afnemers toepassen. Op dergelijk overheidsingrijpen zijn de omstandigheden in de leden 4 en 5 van toepassing.
4.      Overheidsingrijpen in de prijsstelling voor de levering van elektriciteit:
a)      streeft een algemeen economisch belang na en gaat niet verder dan wat nodig is voor het algemene economische belang dat [wordt nagestreefd];
b)      is duidelijk omschreven, transparant, niet-discriminerend en verifieerbaar;
c)      garandeert elektriciteitsbedrijven uit de Unie gelijke toegang tot de afnemer;
d)      is van beperkte duur en staat in verhouding tot de begunstigden ervan;
e)      leidt niet op discriminerende wijze tot extra kosten voor marktdeelnemers.
[...]”
Verordening 2022/1854
5        In de overwegingen 1, 27 tot en met 29 en 39 tot en met 41 van verordening 2022/1854 stond het volgende te lezen:
„(1)      Sinds september 2021 zijn de prijzen op de elektriciteitsmarkten zeer hoog. [...]
[...]
(27)      Het niveau waarop het plafond op marktinkomsten wordt vastgesteld, mag geen afbreuk doen aan het vermogen van de producenten op wie het wordt toegepast, met inbegrip van producenten van hernieuwbare energie, om hun investerings‑ en exploitatiekosten terug te verdienen, en moet toekomstige investeringen in de capaciteit die nodig is voor een koolstofvrij en betrouwbaar elektriciteitssysteem in stand houden en stimuleren. Het plafond op marktinkomsten, dat een uniform plafond in de hele Unie is, is het meest geschikt om de werking van de interne elektriciteitsmarkt te vrijwaren, aangezien de op prijzen gebaseerde concurrentie tussen elektriciteitsproducenten op basis van verschillende technologieën, met name voor hernieuwbare energiebronnen, hierdoor in stand wordt gehouden.
(28)      Hoewel occasionele en kortetermijnpieken in de prijzen als een normaal kenmerk op een elektriciteitsmarkt kunnen worden beschouwd en voor sommige investeerders nuttig kunnen zijn om hun opwekkingsinvesteringen terug te krijgen, verschilt de extreme en aanhoudende prijsstijging sinds februari 2022 aanzienlijk van een normale marktsituatie met occasionele piekprijzen. Daarom mag het plafond op marktinkomsten niet lager zijn dan de redelijke verwachtingen van de marktdeelnemers ten aanzien van het gemiddelde niveau van de elektriciteitsprijzen in de uren waarin de vraag naar elektriciteit het hoogst was, vóór de aanvalsoorlog van [de Russische Federatie] tegen Oekraïne. Vóór februari 2022 waren de verwachtingen voor de gemiddelde piekprijzen op de groothandelsmarkt voor elektriciteit in de hele Unie in de afgelopen decennia consequent aanzienlijk minder dan 180 EUR per [megawattuur (MWh)], ondanks de verschillen in elektriciteitsprijzen tussen de regio’s in de Unie. Aangezien het initiële investeringsbesluit van de marktdeelnemers is genomen op basis van de verwachting dat de prijzen tijdens piekuren gemiddeld lager zouden zijn dan dat niveau, is de vaststelling van het plafond op marktinkomsten van 180 EUR per MWh een niveau dat ruim boven die aanvankelijke marktverwachtingen ligt. Door een marge te laten op de prijs die beleggers redelijkerwijs hadden kunnen verwachten, moet ervoor worden gezorgd dat het plafond op marktinkomsten niet ingaat tegen de initiële beoordeling van de investeringsrentabiliteit.
(29)      Bovendien is het plafond op marktinkomsten van 180 EUR per MWh aanzienlijk hoger, met inbegrip van een redelijke marge, dan de huidige genormaliseerde energiekosten (‚levelised cost of energy’, LCOE) voor de relevante opwekkingstechnologieën, zodat de producenten waarop het van toepassing is, hun investeringen en exploitatiekosten kunnen dekken. Aangezien het plafond op marktinkomsten een aanzienlijke marge laat tussen de redelijke LCOE en het plafond op marktinkomsten, kan niet worden verwacht dat het afbreuk doet aan de investering in nieuwe inframarginale capaciteit.
[...]
(39)      Om redenen van voorzieningszekerheid moeten de lidstaten de mogelijkheid hebben om het plafond op marktinkomsten zodanig vast te stellen dat de elektriciteitsproducenten 10 % van het surplus aan inkomsten boven het plafond op marktinkomsten kunnen houden.
(40)      Aangezien de productiemix en de kostenstructuur van elektriciteitsproductie-installaties sterk verschillen van lidstaat tot lidstaat, moeten de lidstaten de mogelijkheid hebben om onder specifieke omstandigheden nationale crisismaatregelen in te voeren, dan wel deze te handhaven.
(41)      De lidstaten moeten met name de mogelijkheid behouden om de inkomsten van de producenten waarop het [...] plafond op marktinkomsten van toepassing is, verder te beperken en zij moeten een specifiek plafond kunnen vaststellen op de marktinkomsten uit de verkoop van elektriciteit uit steenkool, waarvan de prijs aanzienlijk lager kan zijn dan de prijs van elektriciteit uit marginale technologieën in sommige lidstaten. Met het oog op de rechtszekerheid moet het de lidstaten ook worden toegestaan nationale crisismaatregelen te handhaven of in te voeren die de marktinkomsten beperken van andere producenten dan die waarvoor het Uniebrede plafond op marktinkomsten geldt.”
6        Artikel 6 van die verordening, met als opschrift „Verplicht plafond op marktinkomsten”, bepaalde in de leden 1 en 2 het volgende:
„1.      De marktinkomsten van producenten die elektriciteit opwekken uit de in artikel 7, lid 1, bedoelde bronnen worden geplafonneerd op maximaal 180 EUR per MWh geproduceerde elektriciteit.
2.      De lidstaten passen het plafond op marktinkomsten toe op alle marktinkomsten van producenten, en, indien van toepassing, op intermediairs die namens producenten op groothandelsmarkten voor elektriciteit actief zijn, ongeacht het markttijdsbestek waarin de transactie plaatsvindt en ongeacht of de elektriciteit op een bilaterale, dan wel een gecentraliseerde markt wordt verhandeld.”
7        Artikel 7 van die verordening, met als opschrift „Toepassing van het plafond op marktinkomsten van elektriciteitsproducenten”, bepaalde in de leden 1 en 5 het volgende:
„1.      Het in artikel 6 vastgestelde plafond op marktinkomsten is van toepassing op de marktinkomsten uit de verkoop van elektriciteit die wordt opgewekt uit de volgende bronnen:
a)      windenergie;
b)      zonne-energie (zowel thermische als fotovoltaïsche zonne-energie);
c)      geothermische energie;
d)      waterkracht zonder reservoir;
e)      biomassabrandstoffen (vaste of gasvormige biomassabrandstoffen), met uitzondering van biomethaan;
f)      afvalstoffen;
g)      kernenergie;
h)      bruinkool;
i)      ruwe aardolieproducten;
j)      turf.
[...]
5.      De lidstaten kunnen besluiten dat het plafond op marktinkomsten slechts van toepassing is op 90 % van de marktinkomsten die het in artikel 6, lid 1, vastgestelde plafond op marktinkomsten overschrijden.”
8        Artikel 8 van dezelfde verordening, met als opschrift „Nationale crisismaatregelen”, luidde als volgt:
„1.      De lidstaten kunnen:
a)      maatregelen handhaven of invoeren die de marktinkomsten van de producenten die elektriciteit opwekken uit de in artikel 7, lid 1, genoemde bronnen, alsook de marktinkomsten van andere marktdeelnemers, waaronder deelnemers die zich bezighouden met elektriciteitshandel, verder beperken, inclusief de mogelijkheid om tussen technologieën te differentiëren;
[...]
c)      nationale maatregelen handhaven of invoeren om de marktinkomsten van producenten die elektriciteit opwekken uit andere dan de in artikel 7, lid 1, genoemde bronnen te beperken;
d)      een specifiek plafond vaststellen voor de marktinkomsten uit de verkoop van elektriciteit uit steenkool;
[...]
2.      De in lid 1 bedoelde maatregelen, overeenkomstig deze verordening:
a)      zijn evenredig en niet-discriminerend;
b)      ondermijnen investeringssignalen niet;
c)      zorgen ervoor dat de investerings‑ en exploitatiekosten worden gedekt;
d)      hebben geen verstorende werking op de groothandelsmarkt voor elektriciteit en hebben in het bijzonder geen gevolgen voor de rangorde van in te zetten capaciteit (‚merit order’) en de prijsvorming op de groothandelsmarkt;
e)      zijn verenigbaar met het Unierecht.”
9        Artikel 10 van verordening 2022/1854, met als opschrift „Verdeling van het surplus aan inkomsten”, bepaalde in lid 1 het volgende:
„De lidstaten wenden het surplus aan inkomsten dat voortvloeit uit de toepassing van het plafond op marktinkomsten volledig aan voor de financiering van maatregelen die de gevolgen van de hoge elektriciteitsprijzen voor eindafnemers van elektriciteit op gerichte wijze beperken.”
10      In artikel 22 van die verordening, met als opschrift „Inwerkingtreding en toepassing”, was het volgende bepaald:
„1.      Deze verordening treedt in werking op de dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie.
2.      Onverminderd de verplichting om de verdeling van het surplus aan inkomsten overeenkomstig artikel 10 te waarborgen en om de opbrengsten van de tijdelijke solidariteitsbijdrage overeenkomstig artikel 17 te gebruiken, en onverminderd de in artikel 20, lid 2, bedoelde verslagleggingsverplichting, is deze verordening van toepassing tot en met 31 december 2023, waarbij het volgende geldt:
[...]
c)      De artikelen 6, 7 en 8 zijn van toepassing van 1 december 2022 tot en met 30 juni 2023.
[...]”
Italiaans recht
Wetsbesluit nr. 4/2022
11      Decreto-legge n. 4 van 27 januari 2022, omgezet met wijzigingen door legge n. 25 – Conversione in legge, con modificazioni, del decreto-legge 27 gennaio 2022, n. 4, recante misure urgenti in materia di sostegno alle imprese e agli operatori economici, di lavoro, salute e servizi territoriali, connesse all’emergenza da COVID‑19, nonché per il contenimento degli effetti degli aumenti dei prezzi nel settore elettrico (wet nr. 25 houdende omzetting in een wet, met wijzigingen, van wetsbesluit nr. 4/2022 inzake dringende maatregelen ter ondersteuning van ondernemingen en marktdeelnemers, arbeid, gezondheidszorg en lokale diensten, in de context van de COVID‑19-crisis, en ter beperking van de gevolgen van de prijsstijgingen in de elektriciteitssector) van 28 maart 2022 (gewoon supplement nr. 13 bij GURI nr. 73 van 28 maart 2022) (hierna: „wetsbesluit nr. 4/2022”), bevat een artikel 15 bis, met het opschrift „Aanvullende maatregelen met betrekking tot elektriciteit opgewekt door installaties die gebruikmaken van hernieuwbare bronnen”. Dat artikel 15 bis bepaalde het volgende:
„1.      Van 1 februari 2022 tot en met 31 december 2022 wordt een vergoedingsmechanisme in twee richtingen toegepast op de energieprijzen voor elektriciteit die in het net wordt ingevoerd door:
a)      fotovoltaïsche installaties met een vermogen van meer dan 20 kW die vaste premies genieten die voortvloeien uit het mechanisme van feed-intarieven (Conto Energia), en die niet afhankelijk zijn van de marktprijzen;
b)      installaties met een vermogen van meer dan 20 kW, die gebruikmaken van zonne-, hydro-elektrische, geothermische en windenergiebronnen en geen stimuleringsmechanisme genieten, en die vóór 1 januari 2010 in gebruik zijn genomen.
[...]
3.      Voor de toepassing van lid 1 berekent GSE het verschil tussen de onder a) en b) bedoelde waarden:
a)      een referentieprijs die gelijk is aan die in de [aan dit] wetsbesluit [gehechte] tabel, voor elk marktgebied[, tussen 56 en 58 EUR per MWh (behalve op de eilanden Sardinië en Sicilië, waarvoor die prijs is vastgesteld op respectievelijk 61 EUR per MWh en 75 EUR per MWh)];
b)      een marktprijs gelijk aan:
1)      voor de in lid 1, onder a), bedoelde installaties en voor de in lid 1, onder b), bedoelde installaties die gebruikmaken van zonne-, wind- en geothermische energie en van doorstroomwaterkracht, het uurtarief voor elektriciteit in het marktgebied of, voor leveringscontracten die vóór 27 januari 2022 zijn gesloten en die niet aan de in lid 7 bedoelde voorwaarden voldoen, de in die contracten vermelde prijs;
2)      voor de andere in lid 1, onder b), bedoelde installaties dan die bedoeld in punt 1, het rekenkundig gemiddelde per maand van de uurtarieven voor elektriciteit in de marktgebieden, of, voor leveringscontracten die vóór 27 januari 2022 zijn gesloten en die niet aan de in lid 7 bedoelde voorwaarden voldoen, de in die contracten vermelde prijs.
4.      Indien het in lid 3 bedoelde verschil positief is, betaalt GSE het desbetreffende bedrag aan de producent. Indien het verschil negatief is, verricht GSE een verrekening of vordert zij het desbetreffende bedrag van de producent.
[...]”
12      Artikel 11, lid 1, van decreto-legge n. 115/2022 van 9 augustus 2022, omgezet met wijzigingen door legge n. 142 – Conversione in legge, con modificazioni, del decreto-legge 9 agosto 2022, n. 115, recante misure urgenti in materia di energia, emergenza idrica, politiche sociali e industriali (wetsbesluit nr. 142 houdende omzetting in een wet, met wijzigingen, van wetsbesluit nr. 115/2022 inzake dringende maatregelen op het gebied van energie, watercrisis en sociaal en industrieel beleid) van 21 september 2022 (GURI nr. 221 van 21 september 2022, blz. 1) (hierna: „wetsbesluit nr. 115/2022”), heeft de toepassing van het in voormeld artikel 15 bis bedoelde vergoedingsmechanisme verlengd tot en met 30 juni 2023.
Wet nr. 197/22
13      Legge n. 197 – Bilancio di previsione dello Stato per l’anno finanziario 2023 e bilancio pluriennale per il triennio 2023‑2025 (wet nr. 197 betreffende de geraamde staatsbegroting voor het begrotingsjaar 2023 en de meerjarenbegroting voor de driejarige periode 2023‑2025) van 29 december 2022 (gewoon supplement nr. 43 bij GURI nr. 303 van 29 december 2022) (hierna: „wet nr. 197/22”) bepaalt in artikel 1, leden 30 tot en met 33, het volgende:
„30.      Krachtens verordening [2022/1854] wordt van 1 december 2022 tot en met 30 juni 2023 een plafond toegepast op marktinkomsten die elektriciteitsproducenten via een vergoedingsmechanisme in één richting verkrijgen uit in het net ingevoerde elektriciteit door:
a)      installaties die gebruikmaken van hernieuwbare bronnen die niet vallen binnen de werkingssfeer van artikel 15 bis van [wetsbesluit nr. 4/2022];
b)      installaties die gebruikmaken van de in artikel 7, lid 1, van verordening [2022/1854] bedoelde niet-hernieuwbare bronnen.
31.      Het plafond op marktinkomsten is van toepassing op alle marktinkomsten van producenten van elektriciteit die wordt opgewekt door bovengenoemde installaties, en, indien van toepassing, van intermediairs die namens deze producenten op groothandelsmarkten voor elektriciteit actief zijn, ongeacht het markttijdsbestek waarin de transactie plaatsvindt en ongeacht of de elektriciteit op een bilaterale, dan wel een gecentraliseerde markt wordt verhandeld.
32.      Voor de toepassing van lid 30 berekent [GSE] het verschil tussen de onder a) en b) bedoelde waarden:
a)      een referentieprijs gelijk aan 180 EUR per MWh of – voor energiebronnen met productiekosten die hoger zijn dan de voornoemde prijs – een voor de technologie vastgestelde waarde bepaald volgens door ARERA vastgestelde criteria [...], rekening houdend met de investerings‑ en exploitatiekosten en met een billijke vergoeding voor de investeringen. Daartoe is, in het geval van installaties die worden ondersteund door andere mechanismen in één richting dan de mechanismen ter vervanging van de groene certificaten, de referentieprijs gelijk aan 180 EUR per MWh of het toepasselijke tarief, indien dit hoger is;
b)      een marktprijs gelijk aan het maandgemiddelde van het uurtarief in het marktgebied, vastgesteld als een gewogen gemiddelde voor installaties die gebruikmaken van intermitterende energiebronnen, op basis van het productieprofiel van elke installatie, en als een rekenkundig gemiddelde voor installaties die gebruikmaken van niet-intermitterende energiebronnen, dan wel, voor leveringscontracten die zijn gesloten vóór de datum van inwerkingtreding van deze wet [dat wil zeggen vóór 1 januari 2023] en die niet vallen onder de in lid 37 bedoelde gevallen, tegen de in die contracten vermelde prijs.
33.      Indien het in lid 32 bedoelde verschil negatief is, verricht GSE een verrekening of vordert zij het desbetreffende bedrag van de producent.”
Hoofdgeding en prejudiciële vragen
14      Secab beheert hydro-elektrische centrales die werken op doorstroomwaterkracht. Aangezien die vennootschap valt onder artikel 15 bis van wetsbesluit nr. 4/2022, is zij onderworpen aan het inkomstenplafond waarin die bepaling voorziet. Nadat zij in dit verband een aantal facturen van GSE had ontvangen, heeft zij bij de Tribunale amministrativo regionale per la Lombardia (bestuursrechter in eerste aanleg Lombardije, Italië), de verwijzende rechter, beroep ingesteld tot nietigverklaring van, met name, het besluit van ARERA waarbij aan die bepaling uitvoering wordt gegeven, de door GSE vastgestelde technische voorschriften voor de toepassing van die bepaling en de facturen die haar op grond van dezelfde bepaling door GSE op 18 oktober en 15 november 2022 zijn toegezonden. Ter ondersteuning van haar beroep heeft Secab aangevoerd dat artikel 15 bis van wetsbesluit nr. 4/2022 in strijd is met het Unierecht.
15      De verwijzende rechter merkt op dat de toepassing van dit artikel 15 bis, aanvankelijk van 1 februari tot en met 31 december 2022, door wetsbesluit nr. 115/2022 is verlengd tot en met 30 juni 2023. Hij merkt eveneens op dat verordening 2022/1854 pas op 8 oktober 2022 in werking is getreden, dat in deze verordening een hoger inkomstenplafond en een ruimere werkingssfeer was vastgesteld dan die van dat artikel 15 bis en dat artikel 1, leden 30 tot en met 38, van wet nr. 197/22 voor de periode van
1 december 2022 tot en met
30 juni 2023 uitvoering heeft gegeven aan de artikelen 6 tot en met 8 van die verordening, evenwel met uitsluiting van de installaties voor het gebruik van hernieuwbare energiebronnen die reeds onder dat artikel 15 bis vielen. Hij wijst erop dat, hoewel artikel 15 bis is vastgesteld vóór verordening 2022/1854, dit artikel dus in wezen de bepaling van nationaal recht vormde waarmee aan die verordening uitvoering wordt gegeven wat de energie betreft die wordt opgewekt uit de in dat artikel vermelde hernieuwbare energiebronnen.
16      De verwijzende rechter voegt daaraan toe dat zowel artikel 15 bis als verordening 2022/1854 zijn
vastgesteld om de buitengewone marktinkomsten van energieproducenten wier
kosten niet worden beïnvloed door de schommelingen van de aardgasprijs, tijdelijk te beperken door op die buitengewone inkomsten een plafond toe te passen en de overeenkomstige bedragen te verdelen over de eindafnemers. Hij heeft echter twijfels over de concrete regels die de Italiaanse wetgever heeft aangenomen om dat inkomstenplafond vast te stellen.
17      In de eerste plaats heeft de verwijzende rechter vragen over het in artikel 15 bis van wetsbesluit nr. 4/2022 vastgestelde bedrag van het plafond. In dit verband merkt hij ten eerste op dat, hoewel de in dat artikel 15 bis, lid 3, onder a), bedoelde referentieprijs, die ligt tussen 56 en 75 EUR per MWh geproduceerde elektriciteit, aanzienlijk lager is dan en ver verwijderd is van de door de Unie vastgestelde referentieprijs van 180 EUR per MWh geproduceerde elektriciteit, deze volgens ARERA billijk is. De Italiaanse wetgever zou deze prijs namelijk hebben vastgesteld op basis van een rekenkundig gemiddelde van de prijzen die in elk marktgebied tussen 1 januari 2010 en 31 december 2020 waren opgetekend, geherwaardeerd op basis van de inflatie. De verwijzende rechter merkt evenwel op dat volgens overweging 28 van verordening 2022/1854 voor de vaststelling van het plafond op marktinkomsten als referentie de uren waarin de vraag naar elektriciteit het hoogst was, vóór de aanvalsoorlog van de Russische Federatie tegen Oekraïne, moeten worden genomen. Bovendien heeft in het jaar 2020, dat werd gekenmerkt door verstoringen als gevolg van de COVID‑19-epidemie, de nationale eenheidsprijs een historisch laag niveau bereikt, en bedroeg hij op een bepaald moment niet meer dan 38,92 EUR per MWh geproduceerde elektriciteit, terwijl die prijs in het jaar 2021, dat bij de berekening van dat gemiddelde buiten beschouwing is gelaten, sterk is gestegen en op een bepaald moment 125 EUR per MWh geproduceerde elektriciteit bedroeg, net als in het eerste kwartaal van 2022, waarin de prijs 308 EUR per MWh geproduceerde elektriciteit bereikte. In die omstandigheden betwijfelt de verwijzende rechter of het in artikel 15 bis vastgestelde plafond evenredig en redelijk is, aangezien het niet garandeert dat de producenten 10 % van hun inkomsten boven dat plafond kunnen houden, zoals overweging 39 van die verordening evenwel verlangt.
18      Ten tweede lijkt artikel 15 bis van wetsbesluit nr. 4/2022 volgens die rechter niet geschikt om investeringen in de sector van de hernieuwbare energie te beschermen, met name wat betreft de mogelijkheid om dergelijke investeringen in de toekomst te realiseren teneinde het gebruik van hernieuwbare energiebronnen te doen toenemen. In dit verband verwijst hij in het bijzonder naar overweging 2 van richtlijn 2018/2001, waarin wordt gewezen op het belang van de vervanging van fossiele energiebronnen en de stimulering van het gebruik van hernieuwbare energiebronnen, en naar de overwegingen 28 en 29 van verordening 2022/1854, waaruit blijkt dat het plafond zodanig moet worden vastgesteld dat het geen invloed heeft op de initiële beoordeling van de investeringsrentabiliteit. De Italiaanse wetgever lijkt echter geen rekening te hebben gehouden met deze vereisten bij de vaststelling van het in dat artikel 15 bis bedoelde plafond.
19      In de tweede plaats merkt de verwijzende rechter op dat verordening 2022/1854 de energieproducenten die gebruikmaken van bruinkool, ruwe olie en turf, onderwerpt aan het in artikel 6 ervan vastgestelde plafond en in overweging 41 en artikel 8, lid 1, onder d), ervan bepaalt dat de lidstaten een specifiek plafond moeten vaststellen voor producenten die gebruikmaken van steenkool. Artikel 15 bis van wetsbesluit nr. 4/2022 voorziet echter niet in een regeling die van toepassing is op deze producenten, die dus een ongerechtvaardigd voordeel hebben genoten. Hij merkt ook op dat artikel 8, lid 1, onder a), van verordening 2022/1854 de lidstaten weliswaar de mogelijkheid biedt om de toepasselijke regeling te differentiëren naargelang van de verschillende energiebronnen, maar dat artikel 15 bis één enkel plafond heeft ingevoerd voor alle categorieën producenten waarop het betrekking heeft, ook al variëren de productiekosten van de ene categorie installaties tot de andere.
20      In die omstandigheden heeft de Tribunale amministrativo regionale per la Lombardia de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vragen:
„1)      Staan artikel 5, lid 4, van richtlijn [2019/944], de overwegingen 3 en 12 van richtlijn [2018/2001], de overwegingen 27 tot en met 29 en 39, [alsmede] artikel 6, lid 1, en artikel 8, lid 2, van verordening [2022/1854] in de weg aan een nationale regeling waarin een plafond is vastgesteld voor marktinkomsten uit de verkoop van elektriciteit zoals beschreven in artikel 15 bis van [wetsbesluit nr. 4/2022], dat niet garandeert dat producenten 10 % van hun inkomsten boven dat plafond kunnen houden?
2)      Staan artikel 5, lid 4, van richtlijn [2019/944], de overwegingen 2, 3 en 12 van richtlijn [2018/2001], de overwegingen 27 tot en met 29 en 39, [alsmede] artikel 6, lid 1, en artikel 8, lid 2, onder b) en c), van verordening [2022/1854] in de weg aan een nationale regeling waarin een plafond is vastgesteld voor marktinkomsten uit de verkoop van elektriciteit zoals beschreven in artikel 15 bis van [wetsbesluit nr. 4/2022], dat niet zorgt voor de instandhouding en stimulering van investeringen in de sector van hernieuwbare energiebronnen?
3)      Staan overweging 3 van richtlijn [2018/2001], de overwegingen 27 en 41, [alsmede] artikel 7, lid 1, onder h) [tot en met] j), artikel 8, lid 1, onder a) en d), en artikel 8, lid 2, van verordening [2022/1854] in de weg aan een nationale regeling waarin een plafond is vastgesteld voor marktinkomsten uit de verkoop van elektriciteit zoals beschreven in artikel 15 bis van [wetsbesluit nr. 4/2022], zonder te voorzien in een specifiek plafond op inkomsten uit de verkoop van elektriciteit die is opgewekt met steenkool en evenmin in een regeling die differentieert naargelang van de opwekkingsbron?”
Ontvankelijkheid
21      GSE en de Italiaanse regering betogen dat het verzoek om een prejudiciële beslissing niet-ontvankelijk is omdat het niet alle feitelijke en juridische gegevens bevat die het Hof nodig heeft om daarop een zinvol antwoord te geven, zodat het niet voldoet aan de vereisten van artikel 94 van het Reglement voor de procesvoering van het Hof. GSE betoogt in het bijzonder dat de verwijzende rechter voor elk van de gestelde vragen bepaalde feitelijke of juridische omstandigheden niet heeft vermeld die nochtans doorslaggevend zijn voor een juiste beoordeling van de door die rechter uiteengezette twijfels, die overigens grotendeels gebaseerd zijn op de overwegingen van Secab in haar verzoekschrift bij die rechter.
22      Volgens vaste rechtspraak, waaraan uiting wordt gegeven in artikel 94, onder a) en b), van het Reglement voor de procesvoering, dient de nationale rechter wegens het vereiste om tot een voor hem nuttige uitlegging van het Unierecht te komen, een omschrijving te geven van het feitelijke en juridische kader waarin de gestelde vragen moeten worden geplaatst, of althans de feiten uiteen te zetten waarop die vragen zijn gebaseerd. Het is voorts onontbeerlijk dat in het verzoek om een prejudiciële beslissing de redenen worden uiteengezet die de verwijzende rechter ertoe hebben gebracht om zich vragen te stellen over de uitlegging of de geldigheid van sommige bepalingen van het Unierecht, alsook het verband wordt aangegeven tussen die bepalingen en de op het hoofdgeding toepasselijke nationale wettelijke regeling, zoals is bepaald in artikel 94, onder c), van het Reglement voor de procesvoering (arrest van 21 december 2023, European Superleague Company, C‑333/21, EU:C:2023:1011, punt 59 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
23      In casu voldoet de verwijzingsbeslissing aan die eisen. Zij bevat namelijk een gedetailleerde uiteenzetting van het relevante feitelijke en juridische kader en de verwijzende rechter heeft voor elk van de gestelde vragen uiteengezet waarom hij van oordeel is dat de in het hoofdgeding aan de orde zijnde nationale regeling in strijd zou kunnen zijn met de Unierechtelijke bepalingen waarop zij betrekking heeft.
24      Bovendien hebben de nationale rechterlijke instanties de meest uitgebreide bevoegdheid om het Hof een vraag over de uitlegging van de relevante bepalingen van het Unierecht voor te leggen. Het is uitsluitend een zaak van de nationale rechter bij wie het hoofdgeding aanhangig is gemaakt en die de verantwoordelijkheid draagt voor de te geven rechterlijke beslissing om, rekening houdend met de bijzonderheden van het geval, zowel de noodzaak van een prejudiciële beslissing voor het wijzen van zijn vonnis als de relevantie van de vragen die hij aan het Hof voorlegt, te beoordelen. Bijgevolg rust op door nationale rechters gestelde vragen een vermoeden van relevantie en kan het Hof slechts weigeren uitspraak te doen over een prejudiciële vraag van een nationale rechter wanneer de gevraagde uitlegging kennelijk geen verband houdt met een reëel geschil of met het voorwerp van het hoofdgeding, wanneer het vraagstuk van hypothetische aard is of wanneer het Hof niet beschikt over de feitelijke en juridische gegevens die noodzakelijk zijn om een zinvol antwoord te geven op die vragen (zie in die zin arresten van 16 december 1981, Foglia, 244/80, EU:C:1981:302, punten 15 en 18, en 1 augustus 2025, Voore Mets en Lemeks Põlva, C‑784/23, EU:C:2025:609, punt 31).
25      Uit het feit dat de overwegingen van de verwijzende rechter grotendeels zijn gebaseerd op de door Secab voor hem uiteengezette overwegingen, zo dit al zou vaststaan, volgt bijgevolg niet dat het verzoek om een prejudiciële beslissing niet-ontvankelijk is, aangezien in casu niet
is voldaan aan de voorwaarden van artikel 94 van het Reglement voor de procesvoering, en evenmin sprake is van de in het vorige punt van het onderhavige arrest genoemde gevallen, op grond waarvan het Hof kan weigeren uitspraak te doen over een prejudiciële vraag.
26      Voor zover de Belgische regering de ontvankelijkheid betwist van een deel van de gestelde vragen die ertoe strekken uitlegging te verkrijgen van overwegingen – die geen bindende rechtskracht hebben – van Uniehandelingen, is het bovendien voldoende op te merken dat deze enkele omstandigheid niet volstaat om de aangevoerde niet-ontvankelijkheid vast te stellen (zie in die zin arresten van 13 december 1989, Grimaldi, C‑322/88, EU:C:1989:646, punten 7 en 8, en 15 juli 2021, FBF, C‑911/19, EU:C:2021:599, punten 53 en 54).
27      Het verzoek om een prejudiciële beslissing is derhalve ontvankelijk.
Beantwoording van de prejudiciële vragen
Eerste vraag
28      Vooraf moet in herinnering worden gebracht dat het Hof, in het kader van de bij artikel 267 VWEU ingestelde procedure van samenwerking tussen de nationale rechterlijke instanties en het Hof, tot taak heeft de verwijzende rechter een nuttig antwoord te geven aan de hand waarvan deze het bij hem aanhangige geding kan beslechten. Daartoe dient het Hof de voorgelegde vragen indien nodig te herformuleren. Daarnaast kan het Hof bepalingen van het Unierecht in aanmerking nemen waarnaar in de vraag van de verwijzende rechter niet wordt verwezen (zie arresten van 28 november 2000, Roquette Frères, C‑88/99, EU:C:2000:652, punt 18, en 1 augustus 2025, Alace en Canpelli, C‑758/24 en C‑759/24, EU:C:2025:591, punt 44).
29      De omstandigheid dat de verwijzende rechter in zijn vragen formeel heeft verwezen naar bepaalde specifieke bepalingen van het Unierecht staat er niet aan in de weg dat het Hof hem alle uitleggingsgegevens verschaft die nuttig kunnen zijn voor de uitspraak in het hoofdgeding door uit alle door deze rechter verschafte gegevens, met name uit de motivering van de verwijzingsbeslissing, de elementen van het Unierecht te putten die, gelet op het voorwerp van het geding, uitlegging behoeven (zie arresten van 29 november 1978, Redmond, 83/78, EU:C:1978:214, punt 26, en 1 augustus 2025, Alace en Canpelli, C‑758/24 en C‑759/24, EU:C:2025:591, punt 45).
30      In casu blijkt uit het verzoek om een prejudiciële beslissing dat de verwijzende rechter gegevens wenst te verkrijgen aan de hand waarvan hij kan beoordelen of een vóór verordening 2022/1854 vastgestelde nationale regeling, die van 1 februari 2022 tot en met 30 juni 2023 van toepassing was en voorzag in een plafond op marktinkomsten uit de verkoop van elektriciteit, verenigbaar is met het Unierecht. Bovendien blijkt dat ter beantwoording van de eerste vraag ook rekening moet worden gehouden met artikel 7, lid 5, en artikel 8, lid 1, van verordening 2022/1854, waarnaar de verwijzende rechter in die vraag niet heeft verwezen.
31      Derhalve wenst de verwijzende rechter met zijn eerste vraag in wezen te vernemen of artikel 5, lid 4, van richtlijn 2019/944, de overwegingen 3 en 12 van richtlijn 2018/2001, alsmede artikel 6, lid 1, en artikel 8 van verordening 2022/1854, gelezen in het licht van artikel 7, lid 5, en de overwegingen 27 tot en met 29 en 39 ervan, aldus moeten worden uitgelegd dat zij in de weg staan aan een nationale regeling die is vastgesteld vóór verordening 2022/1854 en die voor de periode van 1 februari 2022 tot en met 30 juni 2023 een plafond heeft vastgesteld op de marktinkomsten van producenten die elektriciteit opwekken uit hydro-elektrische installaties die gebruikmaken van doorstroomwaterkracht, zonder te garanderen dat deze producenten 10 % van hun inkomsten boven dat plafond kunnen houden.
32      In dit verband zij er in de eerste plaats aan herinnerd dat artikel 5, lid 1, van richtlijn 2019/944 bepaalt dat leveranciers vrij zijn de prijs waarvoor zij elektriciteit aan de afnemers leveren, vast te stellen, en dat de lidstaten passende maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat er sprake is van daadwerkelijke concurrentie tussen leveranciers. Artikel 5, lid 3, van die richtlijn preciseert evenwel dat, in afwijking van met name lid 1 van dat artikel, de lidstaten overheidsingrijpen in de prijsstelling voor de levering van elektriciteit aan energiearme of kwetsbare huishoudelijke afnemers kunnen toepassen, waarbij dit ingrijpen onderworpen is aan de voorwaarden van de leden 4 en 5.
33      Artikel 5, lid 4, van richtlijn 2019/944 beoogt aldus een kader te scheppen voor het ingrijpen van de lidstaten in de vaststelling van de prijzen waartegen elektriciteit door de elektriciteitsleveranciers aan bepaalde categorieën afnemers wordt verkocht. Die bepaling houdt dus geen verband met de vaststelling van een plafond op de marktinkomsten uit de verkoop van elektriciteit door bepaalde producenten.
34      Hieruit volgt dat die bepaling aldus moet worden uitgelegd dat zij niet in de weg staat aan een nationale regeling zoals die welke in punt 31 van het onderhavige arrest is beschreven.
35      In de tweede plaats zij eraan herinnerd dat de overwegingen van een Uniehandeling geen bindende rechtskracht hebben (arresten van 19 november 1998, Nilsson e.a., C‑162/97, EU:C:1998:554, punt 54, en 19 december 2024, Caisse d’allocations familiales des Hauts-de-Seine, C‑664/23, EU:C:2024:1046, punt 39). De overwegingen 3 en 12 van richtlijn 2018/2001 kunnen dus als zodanig geen verplichtingen doen ontstaan, met name ten laste van de lidstaten. Bijgevolg kunnen deze overwegingen niet in de weg staan aan een nationale regeling zoals die welke in punt 31 van het onderhavige arrest is beschreven.
36      Gesteld al dat de verwijzende rechter, door naar de overwegingen 3 en 12 van richtlijn 2018/2001 te verwijzen, verzoekt om uitlegging van bepalingen van deze richtlijn, moet hoe dan ook worden vastgesteld dat die overwegingen 3 en 12 alleen algemene overwegingen bevatten over de rol die het toegenomen gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen kan spelen bij met name de bevordering van de energievoorzieningszekerheid, duurzame energie voor een betaalbare prijs en technologische ontwikkeling, alsmede over de doelstelling om, ter ondersteuning van de ambitieuze bijdragen die de lidstaten leveren aan de verwezenlijking van het streefcijfer van de Unie, een financieel kader vast te stellen om investeringen in projecten op het gebied van hernieuwbare energie in die lidstaten te vergemakkelijken. Die algemene overwegingen houden echter geen verband met enige specifieke bepaling van richtlijn 2018/2001 die de lidstaten een concrete verplichting oplegt.
37      Uit het voorgaande volgt dat de overwegingen 3 en 12 van richtlijn 2018/2001 aldus moeten worden uitgelegd dat zij niet in de weg staan aan een nationale regeling zoals die welke in punt 31 van het onderhavige arrest is beschreven.
38      In de derde plaats moet worden opgemerkt dat de artikelen 6 tot en met 8 van verordening 2022/1854 volgens artikel 22, lid 2, onder c), ervan, van toepassing waren van 1 december 2022 tot en met 30 juni 2023. Hieruit volgt dat die artikelen in elk geval niet aldus kunnen worden uitgelegd dat zij in de weg staan aan een nationale regeling zoals die welke in punt 31 van het onderhavige arrest is beschreven, voor een periode waarin zij niet van toepassing waren, dus in casu voor de periode van 1 februari tot en met 30 november 2022.
39      Wat voorts de in het hoofdgeding aan de orde zijnde periode betreft waarin die artikelen wel van toepassing waren, zij eraan herinnerd dat artikel 6, lid 1, van deze verordening bepaalt dat de marktinkomsten van producenten die elektriciteit opwekken uit de in artikel 7, lid 1, van die verordening bedoelde bronnen, worden geplafonneerd op maximaal 180 EUR per MWh geproduceerde elektriciteit. Tot die bronnen behoort volgens artikel 7, lid 1, onder d), waterkracht zonder reservoir.
40      Artikel 7, lid 5, verduidelijkt bovendien dat de lidstaten kunnen besluiten dat het plafond op marktinkomsten slechts van toepassing is op 90 % van de marktinkomsten die het in artikel 6, lid 1, van verordening 2022/1854 vastgestelde plafond overschrijden.
41      Hieruit volgt dat de lidstaten op grond van voormeld artikel 6, lid 1, gelezen in samenhang met artikel 7, lid 1, onder d), en lid 5, van dezelfde verordening, de marktinkomsten van producenten die elektriciteit opwekken uit doorstroomwaterkracht
moeten plafonneren op maximaal 180 EUR per MWh geproduceerde elektriciteit en dat zij niet verplicht zijn te besluiten dat dit plafond slechts van toepassing is op 90 % van de marktinkomsten die het in artikel 6, lid 1, vastgestelde plafond overschrijden, maar louter de mogelijkheid hebben om dit te doen.
42      In casu staat echter vast dat het in het hoofdgeding aan de orde zijnde plafond niet het plafond van 180 EUR per MWh geproduceerde elektriciteit is, maar een plafond dat lager is dan het in het voornoemde artikel 6, lid 1, vastgestelde plafond. In dit verband somt artikel 8, lid 1, van verordening 2022/1854 verschillende nationale maatregelen op die de lidstaten in geval van een crisis kunnen nemen, die dan moeten voldoen aan de in artikel 8, lid 2, genoemde voorwaarden.
43      In het bijzonder bepaalt artikel 8, lid 1, onder a), van verordening 2022/1854 met name dat de lidstaten maatregelen kunnen handhaven of invoeren die de marktinkomsten van de producenten die elektriciteit opwekken uit de in artikel 7, lid 1, van die verordening genoemde bronnen, verder beperken. Artikel 8, lid 2, preciseert, onder a), dat de in artikel 8, lid 1, bedoelde maatregelen evenredig en niet-discriminerend zijn; onder b), dat zij geen investeringssignalen ondermijnen; onder c), dat zij ervoor zorgen dat de investerings‑ en exploitatiekosten worden gedekt; onder d), dat zij geen verstorende werking hebben op de groothandelsmarkt voor elektriciteit en in het bijzonder geen gevolgen hebben voor de rangorde van in te zetten capaciteit („merit order”) en de prijsvorming op de groothandelsmarkt; en, onder e), dat zij verenigbaar zijn met het Unierecht.
44      Artikel 8 van verordening 2022/1854 legt de lidstaten dus geen verplichting op om het plafond dat zij krachtens artikel 8, lid 1, handhaven of invoeren, slechts toe te passen op 90 % van de inkomsten die dit plafond overschrijden. Hieruit volgt dat verordening 2022/1854 niet in de weg kan staan aan een nationale regeling waarbij een plafond is vastgesteld op de marktinkomsten van producenten die elektriciteit opwekken uit hydro-elektrische installaties die gebruikmaken van doorstroomwaterkracht, op grond dat een dergelijke regeling niet garandeert dat deze producenten 10 % van hun inkomsten boven dat plafond kunnen houden.
45      Gelet op de twijfels van de verwijzende rechter moet daaraan nog worden toegevoegd dat een dergelijke regeling niet kan worden geacht onevenredig te zijn in de zin van artikel 8, lid 2, onder a), van deze verordening, tenzij wordt geoordeeld dat de Uniewetgever zelf het evenredigheidsbeginsel heeft geschonden door de lidstaten enkel de in artikel 7, lid 5, van die verordening bedoelde mogelijkheid te bieden. Volgens een algemeen uitleggingsbeginsel moet een bepaling echter voor zover mogelijk aldus worden uitgelegd dat de geldigheid ervan niet wordt aangetast (arresten van 4 oktober 2001, Italië/Commissie, C‑403/99, EU:C:2001:507, punt 37, en 8 mei 2025, Pielatak, C‑410/23, EU:C:2025:325, punt 66).
46      De in punt 44 van het onderhavige arrest gegeven uitlegging vindt bovendien steun in de overwegingen van verordening 2022/1854. In overweging 39 van deze verordening staat immers te lezen dat de lidstaten om redenen van voorzieningszekerheid „de mogelijkheid moeten hebben” om het plafond op marktinkomsten zodanig vast te stellen dat de elektriciteitsproducenten 10 % van het surplus aan inkomsten boven het plafond op marktinkomsten kunnen houden. Die overweging 39 bevestigt dus dat de lidstaten, zelfs in het kader van het in artikel 6, lid 1, van die verordening vastgestelde plafond, niet verplicht zijn om de betrokken producenten 10 % van het surplus aan inkomsten boven dit plafond te laten houden.
47      Voorts staat in overweging 40 van die verordening te lezen dat aangezien de productiemix en de kostenstructuur van elektriciteitsproductie-installaties sterk verschillen van lidstaat tot lidstaat, de lidstaten de mogelijkheid moeten hebben om onder specifieke omstandigheden nationale crisismaatregelen in te voeren, dan wel deze te handhaven. Overweging 41 van verordening 2022/1854 preciseert in dit verband met name dat de lidstaten de mogelijkheid moeten behouden om de inkomsten van de producenten waarop het plafond op marktinkomsten van toepassing is, verder te beperken. Deze overwegingen bevatten dus geen enkele aanwijzing dat de lidstaten in het kader van het plafond dat zij krachtens artikel 8, lid 1, van die verordening handhaven of invoeren, verplicht zouden zijn om te bepalen dat de betrokken producenten 10 % van hun inkomsten boven dat plafond kunnen houden.
48      Hetzelfde geldt voor de overwegingen 27 tot en met 29 van verordening 2022/1854, waarnaar de verwijzende rechter in zijn eerste vraag verwijst, die evenmin aanwijzingen bevatten voor de verplichting die deze rechter in het kader van zijn eerste vraag voor ogen heeft.
49      Hieruit volgt dat artikel 6, lid 1, en artikel 8 van verordening 2022/1854, gelezen in het licht van artikel 7, lid 5, en de overwegingen 27 tot en met 29 en 39 ervan, voor zover zij ratione temporis van toepassing zijn, aldus moeten worden uitgelegd dat zij niet in de weg staan aan een nationale regeling zoals die welke in punt 31 van het onderhavige arrest is beschreven.
50      Gelet op een en ander moet op de eerste vraag worden geantwoord dat artikel 5, lid 4, van richtlijn 2019/944, de overwegingen 3 en 12 van richtlijn 2018/2001, alsmede artikel 6, lid 1, en artikel 8 van verordening 2022/1854, gelezen in het licht van artikel 7, lid 5, en de overwegingen 27 tot en met 29 en 39 ervan, aldus moeten worden uitgelegd dat zij niet in de weg staan aan een nationale regeling die is vastgesteld vóór verordening 2022/1854 en die voor de periode van 1 februari 2022 tot en met 30 juni 2023 een plafond heeft vastgesteld op de marktinkomsten van producenten die elektriciteit opwekken uit hydro-elektrische installaties die gebruikmaken van doorstroomwaterkracht, zonder te garanderen dat deze producenten 10 % van hun inkomsten boven dat plafond kunnen houden.
Tweede vraag
51      Gelet op hetgeen reeds is opgemerkt in de punten 28 tot en met 30 van het onderhavige arrest, wenst de verwijzende rechter met zijn tweede vraag in wezen te vernemen of artikel 5, lid 4, van richtlijn 2019/944, de overwegingen 2, 3 en 12 van richtlijn 2018/2001, alsmede artikel 6, lid 1, en artikel 8, lid 2, onder b) en c), van verordening 2022/1854, gelezen in het licht van de overwegingen 27 tot en met 29 en 39 ervan, aldus moeten worden uitgelegd dat zij in de weg staan aan een nationale regeling die is vastgesteld vóór verordening 2022/1854 en die voor de periode van 1 februari 2022 tot en met 30 juni 2023 een plafond heeft vastgesteld op de marktinkomsten van producenten die elektriciteit opwekken uit hydro-elektrische installaties die gebruikmaken van doorstroomwaterkracht, waarbij dat plafond werd bepaald op basis van een rekenkundig gemiddelde van de prijzen die in de periode van 1 januari 2010 tot en met 31 december 2020 in het betrokken marktgebied zijn opgetekend en die zijn geherwaardeerd op basis van de inflatie.
52      In dit verband zij er in de eerste plaats aan herinnerd dat artikel 5, lid 4, van richtlijn 2019/944, om dezelfde redenen als die welke reeds in de punten 32 en 33 van het onderhavige arrest zijn uiteengezet, aldus moet worden uitgelegd dat het niet in de weg staat aan een nationale regeling zoals die welke is beschreven in het vorige punt van het onderhavige arrest.
53      In de tweede plaats moeten de overwegingen 3 en 12 van richtlijn 2018/2001, om dezelfde redenen zoals reeds uiteengezet in de punten 35 en 36 van het onderhavige arrest, aldus worden uitgelegd dat zij niet in de weg staan aan een nationale regeling zoals die welke in punt 51 van het onderhavige arrest is beschreven. Hetzelfde geldt voor overweging 2 van die richtlijn. Afgezien van het feit dat laatstgenoemde overweging geen bindende rechtskracht heeft, wordt daarin namelijk enkel benadrukt dat de bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen een van de doelstellingen van het energiebeleid van de Unie is die door die richtlijn worden nagestreefd en dat het toegenomen gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen een belangrijk onderdeel vormt van het pakket maatregelen dat nodig is om de broeikasemissies te reduceren, zonder dat dit echter specifiek tot uitdrukking komt in een concrete bepaling van die richtlijn.
54      In de derde plaats dient te worden opgemerkt dat, om dezelfde reden als die welke in punt 38 van het onderhavige arrest is uiteengezet, artikel 6, lid 1, en artikel 8, lid 2, onder b) en c), van verordening 2022/1854 niet in de weg kunnen staan aan een nationale regeling zoals die welke in punt 51 van het onderhavige arrest is beschreven, voor een periode waarin deze bepalingen niet van toepassing waren, in casu dus in de periode van 1 februari tot en met 30 november 2022.
55      Wat voorts de in het hoofdgeding aan de orde zijnde periode betreft waarin deze bepalingen wel van toepassing waren, moet worden vastgesteld dat uit artikel 6, lid 1, en artikel 8 van verordening 2022/1854 – waarvan de bewoordingen in de punten 39, 42 en 43 van het onderhavige arrest in herinnering zijn gebracht – blijkt dat – zoals ook de advocaat-generaal in punt 44 van zijn conclusie heeft opgemerkt – het enkele feit dat het door een lidstaat krachtens dat artikel 8, lid 1, vastgestelde plafond lager is dan het in artikel 6, lid 1, van verordening 2022/1854 vastgestelde plafond, op zich niet kan aantonen dat het eerstgenoemde plafond onverenigbaar is met deze verordening, aangezien deze bepalingen aan de lidstaten een zekere beoordelingsmarge overlaten om het bedrag van dat plafond vast te stellen met inachtneming van de specifieke kenmerken van hun nationale markt. Verordening 2022/1854 bevat namelijk geen enkele nauwkeurige aanduiding van de manier waarop het plafond moet worden vastgesteld door de lidstaten die gebruikmaken van de hun door artikel 8, lid 1, met name onder a), van die verordening geboden mogelijkheid, afgezien van de inachtneming van de in artikel 8, lid 2 vermelde voorwaarden.
56      In dit verband kunnen de overwegingen 27 tot en met 29 en 39 van verordening 2022/1854 niet aldus worden gelezen dat zij de lidstaten verplichten om een specifieke methode te volgen. Zoals reeds in punt 35 van het onderhavige arrest in herinnering is gebracht, hebben overwegingen van een Uniehandeling geen bindende rechtskracht. Deze overwegingen kunnen als zodanig dus geen verplichtingen doen ontstaan, met name ten laste van de lidstaten.
57      Overigens wordt in overweging 27 weliswaar gepreciseerd dat het niveau waarop het plafond op marktinkomsten wordt vastgesteld, geen afbreuk mag doen aan het vermogen van de betrokken producenten om hun investerings‑ en exploitatiekosten terug te verdienen, en voorts toekomstige investeringen in de capaciteit die nodig is voor een koolstofvrij en betrouwbaar elektriciteitssysteem in stand moet houden en stimuleren, maar deze preciseringen onderscheiden zich in wezen niet van hetgeen is bepaald in artikel 8, lid 2, onder b), van deze verordening, namelijk dat de investeringssignalen niet worden ondermijnd.
58      In de overwegingen 28 en 29 van die verordening wordt weliswaar aangegeven waarom de Raad van de Europese Unie in artikel 6, lid 1, van die verordening een plafond van 180 EUR per MWh geproduceerde elektriciteit in aanmerking heeft genomen, maar zij
schrijven niet voor welke methode de lidstaten moeten volgen om het plafond te bepalen dat zij eventueel overeenkomstig artikel 8, lid 1, van verordening 2022/1854 vaststellen.
59      Zoals reeds is vastgesteld in punt 46 van het onderhavige arrest, bepaalt overweging 39 van deze verordening enkel dat de lidstaten, om redenen van voorzieningszekerheid, de mogelijkheid moeten hebben om het plafond op marktinkomsten zodanig vast te stellen dat de elektriciteitsproducenten 10 % van het surplus aan inkomsten boven het plafond op marktinkomsten kunnen houden.
60      Bij gebreke van bindende aanwijzingen in verordening 2022/1854 over de door de lidstaten te volgen methode bij de vaststelling van een plafond op grond van artikel 8, lid 1, van deze verordening, moeten dus de voorwaarden van artikel 8, lid 2, van die verordening in acht worden genomen. In dit verband zij eraan herinnerd dat, gelet op de twijfels van de verwijzende rechter, het krachtens artikel 8, lid 1, vastgestelde plafond overeenkomstig lid 2, onder b) en c), van hetzelfde artikel, geen investeringssignalen mag ondermijnen en ervoor moet zorgen dat de investerings‑ en exploitatiekosten worden gedekt.
61      De beoordeling van de verenigbaarheid van het door de nationale autoriteiten gekozen plafond met de in artikel 8, lid 2, onder b) en c), genoemde criteria is een feitelijke beoordeling en hangt af van de specifieke kenmerken van de nationale markt en van alle juridische en feitelijke omstandigheden die met name de situatie van de betrokken elektriciteitsproducenten kenmerken. Deze beoordeling behoort dus tot de bevoegdheid van de nationale autoriteiten en in casu tot die van de verwijzende rechter. Het Hof kan volgens zijn vaste rechtspraak de verwijzende rechter in zijn prejudiciële beslissing evenwel preciseringen geven teneinde hem bij zijn beoordeling te leiden (zie naar analogie arresten van 21 februari 2006, Halifax e.a., C‑255/02, EU:C:2006:121, punt 77, en 11 januari 2024, Nárokuj, C‑755/22, EU:C:2024:10, punt 42).
62      Zo is met het oog op deze beoordeling, ten eerste, relevant dat voor de vaststelling van het plafond werd verwezen naar een objectief criterium dat is gebaseerd op de gemiddelde voorwaarden die gedurende een relatief lange periode vóór de energiecrisis op de markt golden, en dat bovendien rekening is gehouden met de inflatie. Het gebruik van een dergelijk objectief criterium lijkt namelijk te voldoen aan de vereisten van artikel 8, lid 2, onder b) en c), van verordening 2022/1854, aangezien het waarborgt dat het plafond wordt vastgesteld op een prijsniveau dat normaal geïnformeerde investeerders redelijkerwijs konden verwachten op het moment waarop zij hun investeringen deden.
63      Aangezien het plafond op marktinkomsten overeenkomstig artikel 8, lid 2, onder c), zo moet worden vastgesteld dat de surplusinkomsten worden afgeroomd maar tegelijkertijd rekening wordt gehouden met de investerings‑ en exploitatiekosten, die moeten worden gedekt, lijkt een volgens dat criterium vastgesteld plafond in het bijzonder geschikt om alleen inkomsten af te romen die een dergelijk prijsniveau overstijgen, dat wil zeggen inkomsten waaraan die investeerders zich redelijkerwijs niet konden verwachten op het tijdstip waarop zij hun investeringsbeslissing hebben genomen.
64      Het feit dat in casu het jaar 2020 wel, maar het jaar 2021 niet in aanmerking is genomen, toont niet aan dat een dergelijke methode niet aan de in die bepalingen gestelde voorwaarden voldoet. Om te beginnen staat namelijk vast dat de energieprijzen vanaf 2021 sterk zijn beginnen stijgen en wordt in overweging 1 van verordening 2022/1854 overigens benadrukt dat de prijzen op de elektriciteitsmarkten reeds sinds september 2021 zeer hoog zijn. De opvatting dat het jaar 2021 noodzakelijkerwijs in aanmerking moet worden genomen voor de vaststelling van het plafond dat de lidstaten krachtens artikel 8 van deze verordening kunnen vaststellen, zou derhalve op gespannen voet staan met de door dat plafond nagestreefde doelstelling. Voorts, en onder voorbehoud van de door de verwijzende rechter te verrichten verificaties, blijkt dat het feit dat in casu is uitgegaan van een gemiddelde van de prijzen over de periode van tien jaar onmiddellijk voorafgaand aan de abnormale prijsverhoging die het plafond ten behoeve van de consumenten beoogt te compenseren en dat dit gemiddelde bovendien is aangepast op basis van de inflatie, het mogelijk maakt elke eventuele anomalie die een van de tien in aanmerking genomen jaren zou hebben aangetast, te neutraliseren.
65      Ten tweede zijn in het kader van de door de verwijzende rechter te verrichten beoordeling ook de uitzonderlijke aard en de beperkte temporele werkingssfeer van het betrokken plafond relevant, in het bijzonder wanneer zij in verband worden gebracht met de gemiddelde exploitatieduur van installaties die elektriciteit produceren uit hernieuwbare bronnen waarop dit plafond betrekking heeft, alsook met het feit dat investeringen in de sector van hernieuwbare energie naar hun aard investeringen op lange termijn zijn. Onder voorbehoud van de door de verwijzende rechter te verrichten verificaties, blijkt in casu derhalve niet dat de vaststelling van een plafond volgens een methode als die welke in het hoofdgeding aan de orde is, de investeringen in deze sector in gevaar kan brengen, gelet op de uitzonderlijke aard van het in het hoofdgeding aan de orde zijnde plafond en de beperkte toepassingsduur ervan ten opzichte van de exploitatieduur van een installatie die elektriciteit opwekt uit
doorstroomwaterkracht.
66      Ten derde zijn ook de kostenstructuur van de betrokken installaties en de genormaliseerde energiekosten voor de betrokken technologie relevant om te beoordelen welke gevolgen een inkomstenplafond kan hebben voor de investeringen. Uit het dossier waarover het Hof beschikt blijkt dat, onder voorbehoud van de door de verwijzende rechter te verrichten verificaties, de kostenstructuur van de producenten van hernieuwbare energie, zoals Secab, grotendeels ongewijzigd is gebleven ondanks de niet te voorziene stijging van de prijs van fossiele brandstoffen, en dat die stijging voor dergelijke marktdeelnemers geen invloed heeft gehad op de kosten van de energieproductie.
67      Ten vierde vormt de omstandigheid dat het vastgestelde plafond, zoals in casu, gepaard gaat met een mechanisme dat voorziet in een wettelijke verplichting om de betrokken producenten te compenseren in geval van een buitensporige daling van de marktprijzen, zodat dit plafond ook een gegarandeerde minimumprijs voor die producenten vormt, een aanwijzing dat dit plafond is vastgesteld op een niveau dat voldoende hoog is om te voldoen aan de voorwaarden van artikel 8, lid 2, onder b) en c), van verordening 2022/1854, tenzij wordt aangenomen dat een mechanisme zonder economische logica is ingevoerd.
68      Ten vijfde zal de verwijzende rechter er eveneens rekening mee moeten houden dat verordening 2022/1854, als noodinterventie ter bescherming van het algemeen belang, mede door de bevoegdheden die zij aan de lidstaten toekent – zoals die welke voortvloeien uit artikel 8, lid 1, om, met inachtneming van de voorwaarden van lid 2 van dat artikel 8, een lager plafond vast te stellen dan het in artikel 6, lid 1, van die verordening vastgestelde plafond – een afweging maakt tussen de belangen van de producenten van hernieuwbare energie en die van de consumenten en middels artikel 10, lid 1, beoogt ervoor te zorgen dat het surplus aan inkomsten dat voortvloeit uit de toepassing van het plafond op marktinkomsten door de lidstaten wordt aangewend voor de financiering van maatregelen die de gevolgen van de hoge elektriciteitsprijzen voor eindafnemers van elektriciteit beperken.
69      Uit een en ander volgt dat op de tweede vraag moet worden geantwoord dat artikel 5, lid 4, van richtlijn 2019/944, de overwegingen 2, 3 en 12 van richtlijn 2018/2001, alsmede artikel 6, lid 1, en artikel 8, lid 2, onder b) en c), van verordening 2022/1854, gelezen in het licht van de overwegingen 27 tot en met 29 en 39 ervan, aldus moeten worden uitgelegd dat zij niet in de weg staan aan een nationale regeling die is vastgesteld vóór verordening 2022/1854 en die voor de periode van 1 februari 2022 tot en met 30 juni 2023 een plafond heeft vastgesteld op de marktinkomsten van producenten die elektriciteit opwekken uit hydro-elektrische installaties die gebruikmaken van doorstroomwaterkracht, waarbij dat plafond werd bepaald op basis van een rekenkundig gemiddelde van de prijzen die in de periode van 1 januari 2010 tot en met 31 december 2020 in het betrokken marktgebied zijn opgetekend en die zijn geherwaardeerd op basis van de inflatie, voor zover een dergelijke regeling geen afbreuk doet aan investeringen in de sector van hernieuwbare energiebronnen in de zin van dat artikel 8, lid 2, onder b) en c), hetgeen moet worden beoordeeld in het licht van alle relevante omstandigheden.
Derde vraag
70      Vooraf moet worden opgemerkt dat uit het verzoek om een prejudiciële beslissing blijkt dat de verwijzende rechter met zijn derde vraag wenst te vernemen of het noodzakelijk is om een plafond op te leggen op de marktinkomsten van producenten die elektriciteit opwekken uit steenkool, en om gedifferentieerde plafonds vast te stellen voor de verschillende categorieën elektriciteitsproducenten waarop het plafond, zoals beschreven in artikel 15 bis van wetsbesluit nr. 4/2022, van toepassing is. Laatstgenoemd artikel is echter slechts van toepassing op bepaalde installaties die gebruikmaken van „zonne-, hydro-elektrische, geothermische en windenergiebronnen”.
71      Gelet op hetgeen reeds is opgemerkt in de punten 28 tot en met 30 van het onderhavige arrest, moet de derde vraag in die zin worden opgevat dat de verwijzende rechter met deze vraag in wezen wenst te vernemen of overweging 3 van richtlijn 2018/2001, alsmede artikel 7, lid 1, onder h) tot en met j), artikel 8, lid 1, onder a) en d), en artikel 8, lid 2, van verordening 2022/1854, gelezen in het licht van de overwegingen 27 en 41 ervan, aldus moeten worden uitgelegd dat zij in de weg staan aan een nationale regeling die is vastgesteld vóór verordening 2022/1854 en die voor de periode van 1 februari 2022 tot en met 30 juni 2023 een plafond heeft vastgesteld op de marktinkomsten van producenten die elektriciteit opwekken uit hydro-elektrische installaties die gebruikmaken van doorstroomwaterkracht, zonder te voorzien in een plafond op de inkomsten uit de verkoop van elektriciteit die is opgewekt uit steenkool en evenmin in een gedifferentieerd plafond voor producenten die elektriciteit opwekken uit zonne-, geothermische of windenergiebronnen.
72      In dit verband zij er in de eerste plaats aan herinnerd dat, zoals reeds is aangegeven in de punten 35 en 36 van het onderhavige arrest, overweging 3 van richtlijn 2018/2001 geen bindende rechtskracht heeft en niet concreet tot uitdrukking komt in een specifieke bepaling van deze richtlijn. Dezelfde overweging houdt overigens geen verband met de vaststelling van een plafond op de inkomsten van bepaalde elektriciteitsproducenten, zoals het plafond dat in het hoofdgeding aan de orde is. Deze overweging 3 kan derhalve niet in de weg staan aan een nationale regeling zoals die welke in het vorige punt van het onderhavige arrest is beschreven.
73      In de tweede plaats kunnen artikel 7, lid 1, onder h) tot en met j), artikel 8, lid 1, onder a) en d), en artikel 8, lid 2, van verordening 2022/1854, om dezelfde reden als die welke reeds in punt 38 van het onderhavige arrest is uiteengezet, niet aldus worden uitgelegd dat zij in de weg staan aan een nationale regeling als die welke in punt 71 van het onderhavige arrest is beschreven voor de periode van 1 februari tot en met 30 november 2022, aangezien die bepalingen toen ratione temporis niet van toepassing waren.
74      Wat de periode van 1 december 2022 tot en met 30 juni 2023 betreft, volgt uit artikel 7, lid 1, van verordening 2022/1854, gelezen in samenhang met artikel 6, lid 1, ervan, dat het in artikel 6 bepaalde plafond op marktinkomsten van toepassing is op de marktinkomsten uit de verkoop van elektriciteit die is geproduceerd uit de in artikel 7, lid 1, genoemde bronnen. Tot deze bronnen behoren met name windenergie (punt a), zonne-energie (punt b), geothermische energie (punt c), waterkracht zonder reservoir (punt d), bruinkool (punt h), ruwe aardolieproducten (punt i), en turf (punt j). Steenkool behoort niet tot de in artikel 7, lid 1, genoemde energiebronnen.
75      Artikel 8, lid 1, van die verordening bepaalt daarentegen in punt c), dat de lidstaten nationale maatregelen kunnen handhaven of invoeren om de marktinkomsten van producenten die elektriciteit opwekken uit andere dan de in artikel 7, lid 1, van dezelfde verordening genoemde bronnen te beperken, en, in punt d), dat de lidstaten een specifiek plafond kunnen vaststellen voor de marktinkomsten uit de verkoop van elektriciteit uit steenkool. Zoals uit de ondubbelzinnige bewoordingen van deze bepalingen blijkt, gaat het louter om mogelijkheden die aan de lidstaten zijn toegekend. Die lidstaten zijn dus niet verplicht om te voorzien in een plafond op de marktinkomsten van producenten die elektriciteit opwekken uit steenkool.
76      Bovendien hebben de lidstaten overeenkomstig artikel 8, lid 1, onder a), van verordening 2022/1854 louter de mogelijkheid om tussen technologieën te differentiëren. Bijgevolg kan het enkele feit dat op grond van een regeling als die welke aan de orde is in het hoofdgeding hetzelfde inkomstenplafond geldt voor producenten die elektriciteit opwekken uit de in artikel 7, lid 1, onder d) en h) tot en met j), genoemde bronnen, of dat bij wet nr. 197/22 een ander plafond is vastgesteld voor producenten die elektriciteit opwekken uit de andere in dat lid 1 genoemde bronnen, niet worden geacht in strijd te zijn met de bepalingen van verordening 2022/1854.
77      De overwegingen 27 en 41 van die verordening, waarnaar de verwijzende rechter verwijst, kunnen niet leiden tot een andere uitlegging dan die welke in de punten 75 en 76 van het onderhavige arrest is uiteengezet. Aangezien de preambule van een Uniehandeling geen bindende rechtskracht heeft, kunnen de overwegingen van een dergelijke handeling immers niet worden aangevoerd om van de bepalingen zelf van de handeling in kwestie af te wijken of om deze bepalingen uit te leggen in een zin die in strijd is met de bewoordingen ervan (arrest van 21 maart 2024, LEA, C‑10/22, EU:C:2024:254, punt 51 en aldaar aangehaalde rechtspraak). In casu zijn de bewoordingen van de artikelen 6 tot en met 8 van verordening 2022/1854 ondubbelzinnig wat betreft het ontbreken van een verplichting voor de lidstaten om te voorzien in een plafond op de marktinkomsten van producenten die elektriciteit opwekken uit steenkool of om gedifferentieerde plafonds vast te stellen al naargelang van de gebruikte technologie.
78      Overigens, zoals reeds is vastgesteld in punt 57 van het onderhavige arrest, verschilt overweging 27 van verordening 2022/1854 inhoudelijk niet van artikel 8, lid 2, onder b), van die verordening en geeft zij aldus slechts aan dat het plafonneren van inkomsten de investeringen in hernieuwbare energie niet in gevaar mag brengen. Overweging 41 bevestigt enkel dat de lidstaten louter beschikken over de mogelijkheid om een specifiek plafond vast te stellen op de marktinkomsten uit de verkoop van elektriciteit uit steenkool.
79      Gelet op een en ander moet op de derde vraag worden geantwoord dat overweging 3 van richtlijn 2018/2001, alsmede artikel 7, lid 1, onder h) tot en met j), artikel 8, lid 1, onder a) en d), en artikel 8, lid 2, van verordening 2022/1854, gelezen in het licht van de overwegingen 27 en 41 ervan, aldus moeten worden uitgelegd dat zij niet in de weg staan aan een nationale regeling die is vastgesteld vóór verordening 2022/1854 en die voor de periode van 1 februari 2022 tot en met 30 juni 2023 een plafond heeft vastgesteld op de marktinkomsten van producenten die elektriciteit opwekken uit hydro-elektrische installaties die gebruikmaken van doorstroomwaterkracht, zonder te voorzien in een plafond op de inkomsten uit de verkoop van elektriciteit die is opgewekt uit steenkool en evenmin in een gedifferentieerd plafond voor producenten die elektriciteit opwekken uit zonne-, geothermische of windenergiebronnen.
Kosten
80      Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de verwijzende rechter over de kosten heeft te beslissen. De door anderen wegens indiening van hun opmerkingen bij het Hof gemaakte kosten komen niet voor vergoeding in aanmerking.
Het Hof (Vierde kamer) verklaart voor recht:
1)      Artikel 5, lid 4, van richtlijn (EU) 2019/944 van het Europees Parlement en de Raad van 5 juni 2019 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit en tot wijziging van richtlijn 2012/27/EU, de overwegingen 3 en 12 van richtlijn (EU) 2018/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2018 ter bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen, alsmede artikel 6, lid 1, en artikel 8 van verordening (EU) 2022/1854 van de Raad van 6 oktober 2022 betreffende een noodinterventie in verband met de hoge energieprijzen, gelezen in het licht van artikel 7, lid 5, en de overwegingen 27 tot en met 29 en 39 ervan,
moeten aldus worden uitgelegd dat
zij niet in de weg staan aan een nationale regeling die is vastgesteld vóór verordening 2022/1854 en die voor de periode van 1 februari 2022 tot en met 30 juni 2023 een plafond heeft vastgesteld op de marktinkomsten van producenten die elektriciteit opwekken uit hydro-elektrische installaties die gebruikmaken van doorstroomwaterkracht, zonder te garanderen dat deze producenten 10 % van hun inkomsten boven dat plafond kunnen houden.
2)      Artikel 5, lid 4, van richtlijn 2019/944, de overwegingen 2, 3 en 12 van richtlijn 2018/2001, alsmede artikel 6, lid 1, en artikel 8, lid 2, onder b) en c), van verordening 2022/1854, gelezen in het licht van de overwegingen 27 tot en met 29 en 39 ervan,
moeten aldus worden uitgelegd dat
dat zij niet in de weg staan aan een nationale regeling die is vastgesteld vóór verordening 2022/1854 en die voor de periode van 1 februari 2022 tot en met 30 juni 2023 een plafond heeft vastgesteld op de marktinkomsten van producenten die elektriciteit opwekken uit hydro-elektrische installaties die gebruikmaken van doorstroomwaterkracht, waarbij dat plafond werd bepaald op basis van een rekenkundig gemiddelde van de prijzen die in de periode van 1 januari 2010 tot en met 31 december 2020 in het betrokken marktgebied zijn opgetekend en die zijn geherwaardeerd op basis van de inflatie, voor zover een dergelijke regeling geen afbreuk doet aan investeringen in de sector van hernieuwbare energiebronnen in de zin van dat artikel 8, lid 2, onder b) en c), hetgeen moet worden beoordeeld in het licht van alle relevante omstandigheden.
3)      Overweging 3 van richtlijn 2018/2001, alsmede artikel 7, lid 1, onder h) tot en met j), artikel 8, lid 1, onder a) en d), en artikel 8, lid 2, van verordening 2022/1854, gelezen in het licht van de overwegingen 27 en 41 ervan,
moeten aldus worden uitgelegd dat
zij niet in de weg staan aan een nationale regeling die is vastgesteld vóór verordening 2022/1854 en die voor de periode van 1 februari 2022 tot en met 30 juni 2023 een plafond heeft vastgesteld op de marktinkomsten van producenten die elektriciteit opwekken uit hydro-elektrische installaties die gebruikmaken van doorstroomwaterkracht, zonder te voorzien in een plafond op de inkomsten uit de verkoop van elektriciteit die is opgewekt uit steenkool en evenmin in een gedifferentieerd plafond voor producenten die elektriciteit opwekken uit zonne-, geothermische of windenergiebronnen.
ondertekeningen
*      Procestaal: Italiaans.