62002CO0082_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση C-82/02,
που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Hof van Cassatie (Βέλγιο) προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 234 ΕΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο των διαφορών που εκκρεμούν ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ
Agence maritime Lalemant NV
και
Malzfabrik Tivoli GmbH,
Malteurop GIE,
Belgisch Interventie- en Restitutiebureau
και μεταξύ
Malzfabrik Tivoli GmbH
και
Belgisch Interventie- en Restitutiebureau,
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία του άρθρου 9, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΟΚ) 2730/79 της Επιτροπής, της 29ης Νοεμβρίου 1979, περί των κοινών λεπτομερειών εφαρμογής του καθεστώτος των επιστροφών κατά την εξαγωγή για τα γεωργικά προϊόντα (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/027, σ. 70), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 3826/85 της Επιτροπής, της 23ης Δεκεμβρίου 1985 (ΕΕ L 371, σ. 1),
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πρώτο τμήμα),
συγκείμενο από τους Μ. Wathelet, πρόεδρο τμήματος, P. Jann και A. Rosas (εισηγητή), δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: F. G. Jacobs
γραμματέας: R. Grass
αφού κάλεσε τους μνημονευόμενους στο άρθρο 20 του Οργανισμού ΕΚ του Δικαστηρίου ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις ενδεχόμενες παρατηρήσεις τους επί του ζητήματος αυτού,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα,
εκδίδει την ακόλουθη
Διάταξη
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με διάταξη της 28ης Φεβρουαρίου 2002, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 12 Μαρτίου 2002, το Hof van Cassatie υπέβαλε, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 234 ΕΚ, προδικαστικό ερώτημα ως προς την ερμηνεία του άρθρου 9, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΟΚ) 2730/79 της Επιτροπής, της 29ης Νοεμβρίου 1979, περί των κοινών λεπτομερειών εφαρμογής του καθεστώτος των επιστροφών κατά την εξαγωγή για τα γεωργικά προϊόντα (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/027, σ. 70), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 3826/85 της Επιτροπής, της 23ης Δεκεμβρίου 1985 (ΕΕ L 371, σ. 1, στο εξής: κανονισμός 2730/79).
2 Το ερώτημα αυτό ανέκυψε στο πλαίσιο διαφορών, μία από τις οποίες ήταν και αυτή μεταξύ της εταιρίας Agence maritime Lalemant NV (στο εξής: Lalemant) και του Belgisch Interventie- en Restitutiebureau (στο εξής: BIRB), η οποία αφορούσε τη χορήγηση επιστροφών κατά την εξαγωγή για φορτία βύνης που εξήχθησαν τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο του 1986.
Η ισχύουσα κανονιστική ρύθμιση
Επιστροφές κατά την εξαγωγή
3 Η κοινοτική νομοθεσία σχετικά με τους διάφορους τομείς της κοινής γεωργικής πολιτικής προβλέπει ότι, προκειμένου να καταστεί δυνατή η εξαγωγή ενός προϊόντος, η διαφορά μεταξύ της παγκόσμιας τιμής του και της τιμής του στην Κοινότητα μπορεί να καλυφθεί με επιστροφή κατά την εξαγωγή, στο μέτρο που αυτό απαιτείται.
4 Κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της κύριας δίκης, η δυνατότητα χορηγήσεως τέτοιας επιστροφής στον τομέα των σιτηρών προβλεπόταν με το άρθρο 16 του κανονισμού (ΕΟΚ) 2727/75 του Συμβουλίου, της 29ης Οκτωβρίου 1975, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα των σιτηρών (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/013, σ. 158).
5 Κατά την ίδια χρονική περίοδο, οι κοινοί τρόποι εφαρμογής του συστήματος των επιστροφών κατά την εξαγωγή διέπονταν από τον κανονισμό 2730/79.
6 Σύμφωνα με τα άρθρα 3 και 4 του τελευταίου αυτού κανονισμού, ο εξαγωγέας που επιθυμεί να λάβει επιστροφή κατά την εξαγωγή πρέπει να καταθέσει δήλωση εξαγωγής. Η ημερομηνία αποδοχής της δηλώσεως αυτής από τις τελωνειακές αρχές θεωρείται ως «ημέρα της εξαγωγής» και παρέχει τη δυνατότητα καθορισμού του ποσού της επιστροφής. Για την εφαρμογή του κανονισμού αυτού, με την αποδοχή της δηλώσεως εξαγωγής θεωρείται, επίσης, ότι ολοκληρώνονται οι τελωνειακές διατυπώσεις εξαγωγής, οπότε τα προϊόντα τίθενται υπό τελωνειακό έλεγχο μέχρι την έξοδό τους από την Κοινότητα ή, ανάλογα με την περίπτωση, μέχρις ότου φτάσουν στον προορισμό τους.
Η υποχρέωση εξόδου των προϊόντων από το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας
7 Η τέταρτη και η πέμπτη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 2730/79 έχουν ως εξής:
«[εκτιμώντας] ότι οι γενικοί κανόνες που έχουν εκδοθεί από το Συμβούλιο προβλέπουν ότι η επιστροφή πληρώνεται όταν προσκομισθεί η απόδειξη ότι τα προϊόντα έχουν εξαχθεί από την Κοινότητα· ότι για να επιτευχθεί μια ομοιόμορφη ερμηνεία της έννοιας της εξαγωγής από την Κοινότητα πρέπει να ληφθεί υπόψη η έξοδος του προϊόντος από το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας·
ότι, λαμβανομένης υπόψη της ειδικής καταστάσεως της κοινότητας του Livigno, στην Ιταλία, πρέπει να θεωρηθεί ότι τα προϊόντα που έχουν εξαχθεί με προορισμό αυτή την κοινότητα έχουν εξέλθει του γεωγραφικού εδάφους της Κοινότητας».
8 Το άρθρο 9 του κανονισμού 2730/79 προβλέπει τα εξής:
«1. Με την επιφύλαξη των διατάξεων των άρθρων 10, 20 και 26, η πληρωμή της επιστροφής εξαρτάται από την προσκόμιση της αποδείξεως ότι το προϊόν για το οποίο έχουν πραγματοποιηθεί οι τελωνειακές διατυπώσεις εξαγωγής, το αργότερο μέσα σε προθεσμία 60 ημερών από την ημέρα πραγματοποιήσεως αυτών των διατυπώσεων έχει:
- φθάσει, ως έχει, στον προορισμό του στις περιπτώσεις που αναφέρονται στο άρθρο 5,
ή
- εγκαταλείψει, ως έχει, το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας στις άλλες περιπτώσεις.
[...]
2. Για την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού:
- θεωρούνται ότι έχουν εξέλθει του γεωγραφικού εδάφους της Κοινότητας τα προϊόντα που εξήλθαν με προορισμό εδάφη τα οποία, αν και αποτελούν τμήμα του γεωγραφικού εδάφους ενός κράτους μέλους, είναι ενσωματωμένα στο τελωνειακό έδαφος μιας τρίτης χώρας· αντιθέτως, δεν θεωρούνται ότι έχουν εξέλθει του γεωγραφικού εδάφους της Κοινότητας τα προϊόντα που απεστάλησαν με προορισμό εδάφη, τα οποία, αν και αποτελούν μέρος του γεωγραφικού εδάφους μιας τρίτης χώρας, είναι ενσωματωμένα στο γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας,
- το έδαφος της Κοινότητας του Livigno θεωρείται ότι δεν αποτελεί τμήμα του γεωγραφικού εδάφους της Κοινότητας,
- οι περιοχές των Καναρίων Νήσων, του Ceuta και του Melilla θεωρούνται ότι δεν αποτελούν τμήμα της γεωγραφικής περιοχής της Κοινότητας,
- θεωρούνται πάντοτε ότι έχουν εξέλθει του γεωγραφικού εδάφους της Κοινότητας οι παραδόσεις εφοδίων επί σκάφους οι παραδιδόμενες στις εξέδρες που αναφέρονται στο άρθρο 19β, παράγραφος 1, στοιχείο α_.»
9 Το άρθρο 10 του κανονισμού 2730/79 προβλέπει ορισμένες περιπτώσεις στις οποίες ο εξαγωγέας πρέπει να αποδεικνύει όχι μόνον ότι το προϊόν εγκατέλειψε το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας, αλλά και ότι εισήχθη σε τρίτη χώρα. Το άρθρο 20 του κανονισμού αυτού, που εφαρμόζεται στις επιστροφές το ποσοστό των οποίων διαφοροποιείται ανάλογα με τον προορισμό, προϋποθέτει την απόδειξη πραγματοποιήσεως των τελωνειακών διατυπώσεων όσον αφορά τη διάθεσή του προς κατανάλωση στην τρίτη χώρα. Το άρθρο 26 του ίδιου κανονισμού, το οποίο αφορά ειδικώς τα προϊόντα που προορίζονται για τον ανεφοδιασμό πλοίων και αεροπλάνων, προβλέπει τη δυνατότητα των κρατών μελών να προκαταβάλλουν στον εξαγωγέα το καθαρό ποσό της επιστροφής, εφόσον πληρούνται ορισμένες ειδικές προϋποθέσεις στις οποίες περιλαμβάνεται και η προϋπόθεση τοποθετήσεως των προϊόντων σε αποθήκες ανεφοδιασμού υποκείμενες σε τελωνειακό έλεγχο.
Η προκαταβολή επιστροφών κατά την εξαγωγή
10 Το άρθρο 2 του κανονισμού 2730/79 προβλέπει ότι αυτός εφαρμόζεται με την επιφύλαξη των κοινοτικών διατάξεων περί του καθεστώτος της προκαταβολής επιστροφών κατά την εξαγωγή.
11 Κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της κύριας δίκης, τα ζητήματα αυτά διέπονταν από τον κανονισμό (ΕΟΚ) 565/80 του Συμβουλίου, της 4ης Μαρτίου 1980, περί της προπληρωμής των επιστροφών κατά την εξαγωγή για τα γεωργικά προϊόντα (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/028, σ. 50), και από τον κανονισμό (ΕΟΚ) 798/80 της Επιτροπής, της 31ης Μαρτίου 1980, περί των λεπτομερειών εφαρμογής όσον αφορά την προκαταβολή των επιστροφών κατά την εξαγωγή και των θετικών νομισματικών εξισωτικών ποσών για τα γεωργικά προϊόντα (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/028, σ. 86).
12 Όπως αναφέρει η πέμπτη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 565/80, η πληρωμή ποσού ίσου προς την επιστροφή κατά την εξαγωγή ουδόλως μεταβάλλει τις προϋποθέσεις γενέσεως του δικαιώματος για μια τέτοια επιστροφή.
13 Κατά το άρθρο 5, παράγραφος 1, του κανονισμού 565/80, ο εξαγωγέας μπορεί να λάβει ποσό ίσο προς την επιστροφή κατά την εξαγωγή, μόλις τα προϊόντα ή τα εμπορεύματα τεθούν υπό το τελωνειακό καθεστώς της αποταμιεύσεως ή της ελευθέρας ζώνης για να εξαχθούν εντός καθορισμένης προθεσμίας.
14 Στην περίπτωση αυτή, σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού 798/80, ο εξαγωγέας πρέπει να υποβάλει δήλωση πληρωμής και να συστήσει εγγύηση προκειμένου να διασφαλιστεί η τήρηση των προθεσμιών που τάσσει η ισχύουσα κανονιστική ρύθμιση και η επιστροφή των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών, στην περίπτωση που το ποσό της επιστροφής που δικαιούται ο εξαγωγέας είναι κατώτερο από το ποσό της προκαταβολής.
15 Κατά το άρθρο 11, παράγραφος 2, του κανονισμού 798/80, τα προϊόντα ή εμπορεύματα μπορούν να παραμένουν υπό τελωνειακό καθεστώς αποταμιεύσεως ή ελευθέρας ζώνης για έξι μήνες από την ημέρα της αποδοχής της δηλώσεως πληρωμής. Το άρθρο 11, παράγραφος 3, του ίδιου κανονισμού προβλέπει, μεταξύ άλλων, ότι, εντός εξήντα ημερών από την ημέρα που τα προϊόντα ή εμπορεύματα παύουν να υπάγονται στο καθεστώς του άρθρου 5 του κανονισμού 565/80, πρέπει να εγκαταλείψουν το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας.
Οι διαφορές της κύριας δίκης και το προδικαστικό ερώτημα
16 Από τη διάταξη περί παραπομπής προκύπτει ότι η γαλλική εταιρία Malteurop GIE (στο εξής: Malteurop) ήλθε σε επαφή με τη Lalemant προκειμένου η δεύτερη να μεριμνήσει για τις αναγκαίες διατυπώσεις και να φροντίσει για τη φόρτωση, στην Αμβέρσα (Βέλγιο), φορτίων βύνης με προορισμό την Αλγερία.
17 Στις 23 Ιουνίου 1986, η Malteurop επισήμανε στη Lalemant ότι έπρεπε να αποσταλούν 1 000 τόνοι. Με έγγραφο στη γαλλική γλώσσα τής ζήτησε να «θέσει τα προϊόντα σε αποθήκη υπό τελωνειακό έλεγχο» 1 000 τόνους βύνης επ' ονόματι της γερμανικής εταιρίας Malzfabrik Tivoli GmbH (στο εξής: Tivoli), το αργότερο στις 30 Ιουνίου 1986.
18 Στις 27 Ιουνίου 1986 ολοκληρώθηκαν οι τελωνειακές διατυπώσεις, με τη συμπλήρωση εντύπου T5, για την εξαγωγή 1 000 τόνων βύνης.
19 Ορισμένα φορτία βύνης εγκατέλειψαν το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας μόλις στις 19 Σεπτεμβρίου 1986 (450 τόνοι) και στις 4 Οκτωβρίου 1986 (150 τόνοι), δηλαδή αφού παρήλθαν 60 ημέρες από την ολοκλήρωση των τελωνειακών διατυπώσεων εξαγωγής.
20 Στις 20 Ιανουαρίου 1987, η Lalemant υπέβαλε αίτηση για να λάβει επιστροφές κατά την εξαγωγή επ' ονόματι της Tivoli. Οι εν λόγω επιστροφές τής καταβλήθηκαν.
21 Κατόπιν έρευνας που διεξήγαγαν οι γερμανικές αρχές και με την οποία διαπιστώθηκε ότι 600 τόνοι βύνης είχαν εγκαταλείψει το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας αφού παρήλθαν 60 ημέρες από την ολοκλήρωση των τελωνειακών διατυπώσεων εξαγωγής, το βελγικό Δημόσιο, ενεργώντας μέσω του αρμόδιου για τις επιστροφές γραφείου το οποίο αντικαταστάθηκε από το BIRB, άσκησε αγωγές κατά των Lalemant και Tivoli, προκειμένου να του αποδοθούν τα ποσά που είχαν καταβληθεί ως επιστροφές, ήτοι, αφενός, 1 193 973 βελγικά φράγκα (BEF) και, αφετέρου, 3 581 919 BEF. Η Lalemant προσεπικάλεσε τη Malteurop ως δικονομικό εγγυητή, ενώ η Tivoli άσκησε παρεμπίπτουσα αγωγή κατά της Lalemant ως δικονομικού εγγυητή.
22 Στο πλαίσιο της εξετάσεως των διαφορών της κύριας δίκης και, ειδικότερα, του ισχυρισμού της Lalemant ότι τα εμπορεύματα που τοποθετούνται σε τελωνειακή αποθήκη πρέπει να θεωρείται ότι έχουν εγκαταλείψει το τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας υπό την έννοια του άρθρου 9, παράγραφος 1, του κανονισμού 2730/79, το Hof van Cassatie έκρινε αναγκαίο να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
«Πρέπει το άρθρο 9, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΟΚ) 2730/79 της Επιτροπής, της 29ης Νοεμβρίου 1979, περί των κοινών λεπτομερειών εφαρμογής του καθεστώτος των επιστροφών λόγω εξαγωγής για τα γεωργικά προϊόντα, να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι τα εμπορεύματα, τα οποία εξάγονται σε τρίτες χώρες και για τα οποία έχουν ολοκληρωθεί οι τελωνειακές διατυπώσεις εξαγωγής, εγκαταλείπουν το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας όταν πράγματι εγκαταλείπουν το έδαφος αυτό ή και όταν τίθενται σε τελωνειακή αποθήκη;»
Επί του προδικαστικού ερωτήματος
23 Με το ερώτημά του το αιτούν δικαστήριο ερωτά κατ' ουσίαν αν το άρθρο 9, παράγραφος 1, του κανονισμού 2730/79 μπορεί να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι η έκφραση «γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας» αναφέρεται σε μια απτή έννοια ή ότι η προϋπόθεση να έχει εγκαταλείψει το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας το προϊόν για το οποίο ζητήθηκαν οι επιστροφές εξαγωγής πληρούται ακόμη και όταν το προϊόν έχει τοποθετηθεί σε τελωνειακή αποθήκη.
24 Κρίνοντας ότι η απάντηση στο ερώτημα αυτό δεν αφήνει περιθώρια εύλογης αμφιβολίας, το Δικαστήριο ενημέρωσε το αιτούν δικαστήριο, σύμφωνα με το άρθρο 104, παράγραφος 3, του Κανονισμού του Διαδικασίας, ότι προτίθεται να αποφανθεί με αιτιολογημένη διάταξη και κάλεσε τους μνημονευομένους στο άρθρο 20 του Οργανισμού ΕΚ του Δικαστηρίου ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις τυχόν, εν προκειμένω, παρατηρήσεις τους. Μόνον οι διάδικοι της κύριας δίκης Lalemant και BIRB καθώς και η Επιτροπή ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση του Δικαστηρίου, δηλώνοντας ότι δεν είχαν παρατηρήσεις.
Παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν στο Δικαστήριο επί του προδικαστικού ερωτήματος
25 Η Lalemant υποστηρίζει ότι στο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι πρέπει να θεωρείται ότι τα εμπορεύματα που τοποθετούνται σε τελωνειακή αποθήκη, αμέσως μετά την ολοκλήρωση των τελωνειακών διατυπώσεων και μέχρις ότου μεταφερθούν με πλοίο προς τρίτη χώρα, εγκαταλείπουν, τη στιγμή της εναποθέσεώς τους, το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας υπό την έννοια του άρθρου 9, παράγραφος 1, του κανονισμού 2730/79.
26 Παραπέμποντας στην απόφαση της 22ας Οκτωβρίου 1987, 337/85, Ιρλανδία κατά Επιτροπής (Συλλογή 1987, σ. 4237), με την οποία το Δικαστήριο έκρινε ότι, σε περίπτωση μεταφορτώσεως των διά της θαλασσίας οδού εξαγομένων εμπορευμάτων σε κοινοτικό λιμένα διαφορετικό από τον λιμένα φορτώσεως, για την πληρωμή των επιστροφών κατά την εξαγωγή ως λιμένας εξόδου από το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας, υπό την έννοια του άρθρου 9, παράγραφος 1, του κανονισμού 2730/79, πρέπει να θεωρείται ο πρώτος λιμένας φορτώσεως, η Lalemant καταλήγει ότι πρέπει να θεωρείται ότι το προϊόν εγκαταλείπει το έδαφος αυτό όχι μόνον όταν έχει εξέλθει στην πράξη, αλλά και όταν έχουν ολοκληρωθεί οι μνημονευόμενες στα άρθρα 3 και 4 του ίδιου κανονισμού διατυπώσεις εξαγωγής.
27 Αυτό συμβαίνει στην περίπτωση που τα εμπορεύματα τοποθετούνται αμέσως σε τελωνειακή αποθήκη μέχρις ότου αποσταλούν σε τρίτη χώρα. Συγκεκριμένα, με την αποθήκευση αυτή τα εμπορεύματα αυτά χάνουν την ιδιότητά τους ως κοινοτικών αγαθών και δεν τελούν σε ελεύθερη κυκλοφορία στην κοινοτική αγορά. Τα εμπορεύματα αυτά μάλιστα μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο ορισμένων μόνον πράξεων (απόφαση της 20ής Απριλίου 1983, 49/82, Επιτροπή κατά Κάτω Χωρών, Συλλογή 1983, σ. 1195), πράγμα που επιτρέπει τη διάκριση μεταξύ της τοποθετήσεως σε τελωνειακή αποθήκη και της απλής θέσεως υπό τελωνειακό έλεγχο υπό την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 3, του κανονισμού 2730/79.
28 Η εν λόγω ερμηνεία του άρθρου 9, παράγραφος 1, του κανονισμού 2730/79 ενισχύεται με το άρθρο 5 του κανονισμού 565/80, που προβλέπει ότι μια επιστροφή μπορεί να καταβληθεί εκ των προτέρων για τα προϊόντα ή τα εμπορεύματα που τίθενται υπό το τελωνειακό καθεστώς της αποταμιεύσεως ή της ελευθέρας ζώνης για να εξαχθούν εντός καθορισμένης προθεσμίας, καθώς και με το άρθρο 11, παράγραφος 3, του κανονισμού 798/80, που προβλέπει ότι τα προϊόντα ή εμπορεύματα πρέπει να εγκαταλείψουν το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας εντός 60 ημερών από την ημέρα που έπαυσαν να υποβάλλονται στο καθεστώς του άρθρου 5 του κανονισμού 565/80.
29 Η BIRB, η Ιταλική Κυβέρνηση και η Επιτροπή θεωρούν, αντιθέτως, ότι το άρθρο 9, παράγραφος 1, του κανονισμού 2730/79 απαιτεί τα προϊόντα να έχουν πράγματι εγκαταλείψει το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας.
30 Συγκεκριμένα, υποστηρίζουν ότι ο κανονισμός 2730/79 αναφέρεται στην απτή έννοια του γεωγραφικού εδάφους και όχι στη νομική έννοια του τελωνειακού εδάφους. Συναφώς παραπέμπουν στην τέταρτη αιτιολογική σκέψη του εν λόγω κανονισμού.
31 Επισημαίνουν ότι ο κανονισμός αυτός ορίζει ρητά τις εξαιρέσεις από το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας, όπως η τοποθέτηση σε αποθήκες υποκείμενες σε τελωνειακό έλεγχο για τον ανεφοδιασμό πλοίων και αεροπλάνων, η έξοδος προϊόντων με προορισμό εδάφη που, μολονότι αποτελούν τμήμα του γεωγραφικού εδάφους κράτους μέλους, εντάσσονται στο τελωνειακό έδαφος τρίτης χώρας ή ακόμη η περίπτωση του εδάφους της κοινότητας του Livigno που βρίσκεται στην Ιταλία αλλά υπόκειται σε ειδικό τελωνειακό καθεστώς.
32 Ισχυρίζονται, επίσης, ότι ο κοινοτικός νομοθέτης όφειλε να θεσπίσει ειδική διάταξη προκειμένου να μπορεί να εξομοιωθεί η έννοια του γεωγραφικού με την έννοια του τελωνειακού εδάφους. Η BIRB επισημαίνει συναφώς ότι, αν ο νομοθέτης είχε θελήσει να εξομοιώσει τη θέση υπό τελωνειακό έλεγχο με την έξοδο από το γεωγραφικό έδαφος, θα είχε προβλέψει ως μοναδική προϋπόθεση της χορηγήσεως των επιστροφών κατά την εξαγωγή την αποδοχή της δηλώσεως εξαγωγής από τις τελωνειακές αρχές.
33 Η Επιτροπή αναφέρει ότι η ερμηνεία κατά την οποία τα εμπορεύματα πρέπει να έχουν πράγματι εγκαταλείψει το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας ενισχύεται με τα άρθρα 10 έως 12 του κανονισμού 2730/79, καθώς και με την απόφαση της 12ης Δεκεμβρίου 1985, 276/84, Metelmann (Συλλογή 1985, σ. 4057). Η απόφαση αυτή αφορά προϊόν που τοποθετήθηκε σε τελωνειακή αποθήκη μετά την ολοκλήρωση των τελωνειακών διατυπώσεων εξαγωγής, ανασυσκευάστηκε εντός αυτής σε διαφορετικές μονάδες και εγκατέλειψε στη συνέχεια το τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας. Από την απόφαση αυτή προκύπτει αναμφιβόλως ότι το άρθρο 9, παράγραφος 1, του ίδιου κανονισμού απαιτεί το προϊόν να έχει πράγματι εγκαταλείψει το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας και όχι να έχει απλώς τοποθετηθεί σε τελωνειακή αποθήκη.
34 Περαιτέρω, η BIRB εκθέτει ότι εσφαλμένα υποστηρίχθηκε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου ότι τα εμπορεύματα τέθηκαν υπό τελωνειακό καθεστώς αποταμιεύσεως. Συγκεκριμένα, δεν υπήρξε δήλωση αποθηκεύσεως. Για τα εν λόγω εμπορεύματα συντάχθηκε δήλωση εξαγωγής με το έντυπο εξαγωγής EX69 και στη συνέχεια τοποθετήθηκαν υπό τελωνειακό έλεγχο και αποθηκεύτηκαν προσωρινά σε σιλό σπόρων εν αναμονή του πλοίου.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
35 Επιβάλλεται, πρώτον, η διαπίστωση ότι η προϋπόθεση του άρθρου 9, παράγραφος 1, του κανονισμού 2730/79, σχετικά με την έξοδο των εμπορευμάτων από το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας, αναφέρεται σε μια απτή έννοια και όχι στη νομική έννοια του τελωνειακού εδάφους.
36 Η ερμηνεία αυτή ενισχύεται με την τέταρτη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 2730/79, κατά την οποία ο όρος «γεωγραφικό έδαφος» επιλέχθηκε προκειμένου να επιτευχθεί ομοιόμορφη ερμηνεία της έννοιας των εξαγωγών εκτός Κοινότητας.
37 Περαιτέρω, μόνον η ερμηνεία αυτή προσδίδει νόημα στις διάφορες διευκρινίσεις που παρέχει το άρθρο 9, παράγραφος 2, και στην πέμπτη αιτιολογική σκέψη του ίδιου κανονισμού ως προς τις διάφορες περιπτώσεις κατά τις οποίες οι έννοιες γεωγραφικό έδαφος και τελωνειακό έδαφος δεν συμπίπτουν.
38 Δεύτερον, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η τοποθέτηση των εμπορευμάτων υπό τελωνειακό έλεγχο δεν μπορεί να εξομοιωθεί με την έξοδό τους από το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας. Στην αντίθετη περίπτωση, η προϋπόθεση του άρθρου 9, παράγραφος 1, του κανονισμού 2730/79 δεν θα είχε λόγο υπάρξεως και οι επιστροφές κατά την εξαγωγή θα μπορούσαν να χορηγηθούν μόλις ολοκληρώνονταν οι διατυπώσεις εξαγωγής υπό την έννοια του κανονισμού αυτού.
39 Η εν λόγω ερμηνεία του άρθρου 9, παράγραφος 1, του κανονισμού 2730/79 επιβεβαιώνεται με το άρθρο 26 του ίδιου κανονισμού που αφορά ειδικώς τα προϊόντα ανεφοδιασμού και προβλέπει ρητά τις ειδικές περιστάσεις υπό τις οποίες η τοποθέτηση των προϊόντων αυτών σε χώρους που υπόκεινται σε τελωνειακό έλεγχο παρέχει τη δυνατότητα προκαταβολής των επιστροφών κατά την εξαγωγή.
40 Η προπαρατεθείσα απόφαση Ιρλανδία κατά Επιτροπής δεν έρχεται σε αντίθεση με την ερμηνεία αυτή. Επιβάλλεται να σημειωθεί ότι η υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση αυτή εντασσόταν στο ειδικό πλαίσιο των θαλάσσιων επιχειρήσεων μεταφορτώσεως, οι οποίες κατέστησαν αναγκαίες υπό ορισμένες συνθήκες και για τις οποίες η επιτροπή κοινοτικής διαμετακομίσεως είχε, με γνωμοδότηση του 1973, διευκρινίσει την έννοια της εξόδου από το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας.
41 Τρίτον, στον βαθμό που το ζήτημα της τοποθετήσεως των εμπορευμάτων υπό τελωνειακό καθεστώς αποταμιεύσεως ασκεί επιρροή για την επίλυση της διαφοράς της κύριας δίκης, όπως την περιγράφει το αιτούν δικαστήριο, πρέπει να υπομνησθεί ότι οι διατάξεις που ίσχυαν σε θέματα επιστροφών κατά την εξαγωγή κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της κύριας δίκης προβλέπουν δύο διαφορετικά συστήματα. Ο εξαγωγέας μπορεί να προβεί σε άμεσες εξαγωγές, σύμφωνα με τον κανονισμό 2730/79, ή να εξαγάγει εμπορεύματα μόνον αφού προηγηθεί η θέση τους υπό τελωνειακό καθεστώς αποταμιεύσεως, σύμφωνα με το άρθρο 5 του κανονισμού 565/80.
42 Εφόσον ο εξαγωγέας θέλει να λάβει επιστροφές για άμεσες εξαγωγές, οφείλει να υποβάλει δήλωση εξαγωγής και να τοποθετήσει τα εμπορεύματα υπό τελωνειακό έλεγχο όπου μπορούν να παραμείνουν μέχρι και για 60 ημέρες. Εφόσον ο εξαγωγέας επιθυμεί την προκαταβολή των επιστροφών για τα εμπορεύματα που έχει προηγουμένως αποθηκεύσει, οφείλει να υποβάλει δήλωση πληρωμής και να τοποθετήσει τα εμπορεύματα υπό τελωνειακό καθεστώς αποταμιεύσεως όπου μπορούν να παραμείνουν μέχρι και για 6 μήνες, υπό την προϋπόθεση ότι ο εξαγωγέας θα προβεί στις διατυπώσεις εξαγωγής εντός της προθεσμίας αυτής και θα εξαγάγει τα εμπορεύματα εντός των ακόλουθων 60 ημερών.
43 Από τη συνδυασμένη ανάγνωση των διατάξεων που διέπουν τα δύο αυτά καθεστώτα προκύπτει ότι ο εξαγωγέας που έχει ολοκληρώσει τις τελωνειακές διατυπώσεις εξαγωγής υπό την έννοια του κανονισμού 2730/79 έχει δεσμευτεί οριστικά να εξαγάγει τα εμπορεύματα εντός 60 ημερών από την ημέρα αποδοχής της δηλώσεως εξαγωγής και δεν μπορεί πλέον, στη συνέχεια, να επιλέξει να επωφεληθεί του καθεστώτος του κανονισμού 565/80, ήτοι της προκαταβολής των επιστροφών μετά τη θέση των εμπορευμάτων υπό τελωνειακό καθεστώς αποταμιεύσεως.
44 Έτσι, η θέση υπό τελωνειακό καθεστώς αποταμιεύσεως με σκοπό την προκαταβολή των επιστροφών, την οποία προβλέπει το άρθρο 5 του κανονισμού 565/80, μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνον κατά το στάδιο που προηγείται της ολοκληρώσεως των τελωνειακών διατυπώσεων εξαγωγής και υπό την προϋπόθεση υποβολής δηλώσεως πληρωμής.
45 Συνεπώς, η προτεινόμενη από τη Lalemant ερμηνεία του άρθρου 9, παράγραφος 1, του κανονισμού 2730/79, κατά την οποία η προϋπόθεση εξόδου από το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας πληρούται με τη θέση του προϊόντος υπό τελωνειακό καθεστώς αποταμιεύσεως, είναι προδήλως αβάσιμη.
46 Από το σύνολο των προεκτεθέντων προκύπτει ότι το άρθρο 9, παράγραφος 1, του κανονισμού 2730/79 πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι η έκφραση «γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας» αναφέρεται σε μια απτή έννοια και ότι η προϋπόθεση να έχει εγκαταλείψει το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας το προϊόν για το οποίο ζητήθηκαν οι επιστροφές κατά την εξαγωγή δεν πληρούται ούτε όταν το προϊόν έχει τεθεί υπό τελωνειακό έλεγχο ούτε όταν έχει τεθεί υπό τελωνειακό καθεστώς αποταμιεύσεως.
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
47 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Ιταλική Κυβέρνηση και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πρώτο τμήμα)
διατάσσει:
Το άρθρο 9, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΟΚ) 2730/79 της Επιτροπής, της 29ης Νοεμβρίου 1979, περί των κοινών λεπτομερειών εφαρμογής του καθεστώτος των επιστροφών κατά την εξαγωγή για τα γεωργικά προϊόντα, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 3826/85 της Επιτροπής, της 23ης Δεκεμβρίου 1985, πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι η έκφραση «γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας» αναφέρεται σε μια απτή έννοια και ότι η προϋπόθεση να έχει εγκαταλείψει το γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας το προϊόν για το οποίο ζητήθηκαν οι επιστροφές κατά την εξαγωγή δεν πληρούται ούτε όταν το προϊόν έχει τεθεί υπό τελωνειακό έλεγχο ούτε όταν έχει τεθεί υπό τελωνειακό καθεστώς αποταμιεύσεως.