62023CJ0489_RES
Cás C-489/23
AF
v
Guvernul României agus páirtithe eile
(iarraidh ar réamhrialú ón Înalta Curte de Casaţie şi Justiţie)
Breithiúnas na Cúirte (an Ceathrú Dlísheomra) an 4 Meán Fómhair 2025
(Tarchur chun réamhrialú – Slándáil shóisialta – Árachas breoiteachta – Airteagal 56 CFAE – Saoirse chun seirbhísí a sholáthar – Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 – Airteagal 20(1) agus (2) – Cúram leighis a fuarthas i mBallstát seachas Ballstát cónaithe an duine árachaithe – Treoir 2011/24/AE – Airteagal 7(7) – Costais na cóireála arna tabhú ag an duine árachaithe – Aisíocaíocht – Reachtaíocht náisiúnta a fhágann go bhfuil glacadh costas coinníollach ar scrúdú leighis a dhéanamh arna dhéanamh go heisiach ag dochtúir atá cumhdaithe ag scéim árachais sláinte phoiblí Bhallstát cónaithe an duine árachaithe, as ar eascair an eisiúint, ag an dochtúir sin, maidir le doiciméad lena n údaraítear ospidéalú an duine sin – Costais trasteorann a ghearradh ar an duine árachaithe)
Sláinte phoiblí – Cúram Sláinte Trasteorann – Treoir 2011/24 – Costais cúraim sláinte trasteorann a aisíoc – Coinníollacha – Scrúdú leighis arna dhéanamh go heisiach ag dochtúir atá cumhdaithe ag scéim árachais sláinte poiblí an Bhallstáit cleamhnachta – Eisiúint doiciméid ag an dochtúir sin lena n-údaraítear an t-árachaí a chur san ospidéal – Srian gan údar agus díréireach leis an tsaoirse chun seirbhísí a sholáthar – Do-ghlacthacht
(Airteagal 56 CFAE; Treoir 2011/24 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Airteagal 7 (7))
(féach míreanna 32-56, cuid oibríochtúil 1)
Sláinte phoiblí – Cúram Sláinte Trasteorann – Idirghníomhaíocht idir Treoir 2011/24 agus Rialachán Uimh. 883/2004 – Eisiamh ó chur i bhfeidhm carnach an dá ghníomh maidir leis an soláthar céanna cúraim sláinte
(Rialachán Uimh. 883/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle; Treoir 2011/24 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle)
(féach míreanna 60-62)
Slándáil shóisialta – Comhordú na gCóras Slándála Sóisialta – Árachas breoiteachta – Sochair chomhchineáil a sholáthraítear i mBallstát eile – Cúram sceidealta a fuarthas i mBallstát seachas Ballstát cónaithe an duine árachaithe – Gan réamhúdarú – Teorainn shuntasach ar aisíocaíocht chostais cúraim sláinte trasteorann – Inghlacthacht – Coinníollacha – Eisceachtaí – Duine árachaithe nach féidir iarratas a dhéanamh ar údarú den sórt sin nó fanacht ar chinneadh maidir leis an iarratas sin – Bac a bhaineann le riocht sláinte an duine nó an gá atá le cúram éigeandála a fháil
(Airteagal 56 CFAE; Rialachán Uimh. 883/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Airteagal 20 (1) agus (2))
(féach míreanna 66-76, an chuid oibríochtúil 2)
Résumé
Maidir le tarchur chun réamhrialú ón Înalta Curte de Casaţie şi Justiţie (an Ard-Chúirt um Achomharc agus um Cheartas, an Rómáin), leagann an Chúirt amach na coinníollacha agus na rialacha mionsonraithe maidir le haisíoc chostais an chúraim sláinte trasteorann arna dtabhú ag an duine árachaithe faoi Threoir 2011/24 (
1
) agus Rialachán Uimh. 883/2004 (
2
).
I mí an Mhárta 2018, diagnóisíodh AF, cónaitheoir Rómánach atá cleamhnaithe leis an gcóras árachais sláinte poiblí náisiúnta, le hadanacarcanóma próstatach in institiúid phríobháideach leighis sa Rómáin. I bhfianaise na dtairbhí do shláinte an othair agus don téarnamh ina dhiaidh sin, is éard a bhí sa chóireáil mholta oibríocht a rinneadh le cúnamh ó róbat máinliachta, a chinn AF a dhéanamh sa Ghearmáin, i gclinic speisialaithe atá tiomnaithe go heisiach don riocht atá i gceist.
Mar sin féin, dhiúltaigh ciste árachais breoiteachta na Rómáine dá éileamh tar éis costais cúraim sláinte a fuarthas sa Ghearmáin a aisíoc ar an bhforas, inter alia, nach raibh doiciméad ag gabháil léi lenar údaraíodh é a chur san ospidéal. Ba cheart an doiciméad sin, de réir cheanglais dhlí na Rómáine, a bheith tarraingthe suas ag dochtúir a chumhdaítear faoi chóras árachais sláinte poiblí na Rómáine sular cuireadh tús le soláthar an chúraim sláinte atá beartaithe.
Ós rud é gur dhiúltaigh Curtea de Apel Târgu Mureș (Cúirt Achomhairc Târgu Mureș, an Rómáin) dá caingean i gcoinne chinneadh an Chiste Árachais Sláinte, thionscain AF achomharc os comhair na cúirte a rinne an tarchur. Agus í in amhras an raibh scéim na Rómáine chun seirbhísí leighis trasteorann a aisíoc ag luí le dlí an Aontais, chinn an chúirt sin an t-ábhar a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú.
Measúnú na Cúirte Breithiúnais
Agus léiriú litriúil, comhthéacsúil agus teileolaíoch á chur i bhfeidhm aici ar Airteagal 7(7) de Threoir 2011/24, tugann an Chúirt faoi deara, ar an gcéad dul síos, nach gcuirtear cosc leis an bhforáil sin, faoi réir na dteorainneacha a leagtar síos ann, ar Bhallstát cleamhnachta a cheangal, chun críocha aisíoc chostais an chúraim sláinte trasteorann, go mbeadh an duine árachaithe faoi réir scrúdú leighis arna dhéanamh ag dochtúir a chumhdaítear le córas árachais sláinte poiblí nó sláinte an Bhallstáit sin, as ar eascair doiciméad lena n-údaraítear an duine sin a chur in ospidéal.
I ndáil leis sin, tá lánrogha leathan ag na Ballstáit maidir leis na socruithe agus na coinníollacha a chinneadh chun sochair cúraim sláinte trasteorann a ghlacadh ar láimh, agus mar thoradh air sin féadfaidh siad foráil a dhéanamh maidir le sochair den sórt sin a bheith faoi réir coinníollacha áirithe, ar choinníoll nach bhfuil na coinníollacha sin idirdhealaitheach agus nach bhfuil siad ina gconstaic gan údar ar an tsaoirse chun seirbhísí a sholáthar a ráthaítear le hAirteagal 56 CFAE. Agus scrúdú á dhéanamh aici ar na teorainneacha a leagtar amach in Airteagal 7(7) de Threoir 2011/24, measann an Chúirt, trí aisíocaíocht seirbhísí cúraim sláinte trasteorann a chur faoi réir scrúdú leighis arna dhéanamh ag dochtúir laistigh de chóras árachais sláinte poiblí na Rómáine agus doiciméad lena n-údaraítear ospidéalú a fháil ón dochtúir sin, go bhféadfadh reachtaíocht na Rómáine éifeacht dhíspreagthach a bheith aici ar úsáid seirbhísí sláinte trasteorann agus, dá bhrí sin, gur bac í ar an tsaoirse chun seirbhísí a sholáthar de réir bhrí Airteagal 56 CFAE. I ndáil leis sin, tugann an Chúirt dá haire, i gcomhthéacs an chúraim ospidéil trasteorann, go ndéanfar scrúdú den sórt sin i bhformhór na gcásanna agus go ndéanfaidh gairmí sláinte atá ag cleachtadh sa Bhallstát ina gcuirfear an cúram sláinte sin ar fáil doiciméad den sórt sin a tharraingt suas de ghnáth.
Ní féidir údar a thabhairt leis an mbac sin leis an gcuspóir ginearálta cothromaíocht airgeadais an chórais slándála sóisialta a shaothraítear le reachtaíocht na Rómáine a chaomhnú. Ní dócha go mbeidh córas sláinte an Bhallstáit cleamhnachta faoi réir riosca maidir le costais bhreise a bhaineann le haisíocaíocht cúraim sláinte trasteorann, ag féachaint don teorainn dhúbailte a fhorchuirtear ar aisíocaíocht an chúraim sláinte sin le Treoir 2011/24. Ar thaobh amháin, ríomhtar an aisíocaíocht sin ar bhonn na dtaraifí is infheidhme maidir le cúram sláinte sa Bhallstát cleamhnachta agus, ar an taobh eile, ní sháraíonn sé costais iarbhír an chúraim sláinte a fhaightear i gcás ina bhfuil costas an chúraim a sholáthraítear sa Bhallstát óstach níos ísle ná costas an chúraim a sholáthraítear sa Bhallstát cleamhnachta.
Ina theannta sin, cé nach féidir a chur as an áireamh go bhféadfaí costais a shrianadh leis an gcoinníoll a fhorchuirtear le reachtaíocht na Rómáine agus go seachnófaí, a mhéid is féidir, aon chur amú acmhainní airgeadais a eascraíonn, go háirithe, as ospidéalú neamhriachtanach arna bhforordú ag dochtúirí laistigh den chóras sláinte príobháideach nach gcuirtear iallach orthu caiteachas poiblí a rialú, ní cosúil, in aon chás, go bhfuil coinníoll den sórt sin i gcomhréir le prionsabal na comhréireachta. D’fhéadfadh reachtas na Rómáine bearta nach bhfuil chomh sriantach céanna a bheartú, amhail nós imeachta a bhunú chun glacadh le deimhnithe nó tuarascálacha leighis coibhéiseacha, mar aon le seiceáil ar chruinneas dealraitheach na diagnóise agus ar ábharthacht na cóireála atá beartaithe.
Ar an dara dul síos, scrúdaíonn an Chúirt an gcomhlíontar Airteagal 20 den Rialachán sin, arna léamh i bhfianaise Airteagal 56 CFAE maidir le saorghluaiseacht seirbhísí, le cur i bhfeidhm modh ríofa lena gcuirtear teorainn shuntasach le méid aisíocaíochta chostais an chúraim sláinte trasteorann i ndáil leis na costais iarbhír a tabhaíodh sa Bhallstát inar soláthraíodh an cúram sláinte sin i gcás nach bhfuarthas an réamhúdarú a cheanglaítear faoi Rialachán Uimh. 883/2004.
Maidir leis an ngaol idir Treoir 2011/24 agus Rialachán Uimh. 883/2004, mar réamhphointe, sonraíonn an Chúirt nach féidir, ar mhaithe le comhsheasmhacht, an dá ghníomh sin a chur i bhfeidhm go carnach. I gcás ina bhfuil an t-othar i dteideal cúram sláinte trasteorann a fháil faoi Threoir 2011/24 agus faoi Rialachán Uimh. 883/2004 araon agus go bhfuil cur i bhfeidhm an Rialacháin sin níos buntáistí dó nó di, ba cheart don Bhallstát cleamhnachta a aird a tharraingt ar an bpointe sin. Ós rud é, dá bhrí sin, go dtagann ceist infheidhmeacht Rialachán Uimh. 883/2004 faoi raon feidhme measúnaithe fíorasaigh, is faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé a chinneadh an bhfuil an Rialachán sin infheidhme sa chás seo.
É sin ráite, chun freagra úsáideach a thabhairt ar an gcúirt a rinne an tarchur, léiríonn an Chúirt Rialachán Uimh. 883/2004.
Faoi Airteagal 20(1) agus (2) den Rialachán sin, ní mór do dhuine árachaithe atá ag taisteal chuig Ballstát seachas an Ballstát ina bhfuil cónaí air chun sochair chomhchineáil a fháil le linn a fhanachta iarratas ar údarú a chur faoi bhráid na hinstitiúide inniúla. A luaithe a bheidh an t-údarú faighte, gheobhaidh an duine árachaithe na sochair chomhchineáil arna soláthar ag institiúid na háite fanachta, i gcomhréir le forálacha na reachtaíochta a riarann an institiúid sin, amhail is dá mbeadh sé nó sí árachaithe faoin reachtaíocht sin.
Mar sin féin, ós rud é nach gcuireann infheidhmeacht Airteagal 20 maidir le cás ar leith cosc ar an gcás sin teacht faoi raon feidhme na bhforálacha a bhaineann leis an tsaoirse chun seirbhísí a sholáthar, léirmhíníonn an Chúirt an tAirteagal sin i bhfianaise Airteagal 56 CFAE agus an chásdlí a bhaineann leis. I ndáil leis sin, meabhraíonn sí, i gcás ina bhfuair an t-árachaí cúram sláinte trasteorann gan réamhúdarú a éilítear chun na críche sin a lorg agus a fháil nó i gcás ina raibh údar leis an diúltú an t-údarú sin a eisiúint, nach bhfuil sé nó sí i dteideal aisíocaíocht na cóireála sin a fháil ach amháin laistigh de theorainn an chumhdaigh a ráthaítear leis an scéim árachais breoiteachta a bhfuil sé cleamhnaithe léi. Féadfaidh an Ballstát cleamhnachta méid aisíocaíochta na gcostas sin a shocrú ar leibhéal níos ísle ná na costais iarbhír a thabhaíonn an duine sin, ar choinníoll go bhfuil modh ríofa an mhéid sin bunaithe ar chritéir oibiachtúla, neamh-idirdhealaitheacha agus thrédhearcacha.
Mar sin féin, más rud é, ar chúiseanna a bhaineann lena staid sláinte nó leis an ngá atá le cóireáil éigeandála a fháil in ospidéal, gur coisceadh ar an duine sin iarratas a dhéanamh ar réamhúdarú den sórt sin nó nach bhféadfadh sé fanacht ar chinneadh na hinstitiúide inniúla maidir leis an iarratas ar údarú a cuireadh isteach, beidh sé nó sí i dteideal aisíocaíocht a fháil ar mhéid atá coibhéiseach leis an méid a d’íocfadh an institiúid inniúil de ghnáth i gcás údarú den sórt sin.
(
1
)	Treoir 2011/24/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 9 Márta 2011 maidir le cearta othar i gcúram sláinte trasteorann a chur i bhfeidhm (IO 2011 L 88, lch. 45).
(
2
)	Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2004 maidir le comhordú na gcóras slándála sóisialta (IO 2004 L 166, lch. 1, ceartúchán IO 2004 L 200, lch. 1).