61997CC0285_EL
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
Ι - Αντικείμενο της παρούσας διαδικασίας, επιχειρήματα των διαδίκων και νομική ανάλυση
1 Η Επιτροπή των Ευρωπαϋκών Κοινοτήτων ζητεί από το Δικαστήριο να αναγνωρίσει στην παρούσα υπόθεση, σύμφωνα με το άρθρο 171 της Συνθήκης ΕΚ, ότι η Πορτογαλική Δημοκρατία (στο εξής: Πορτογαλία) έχει παραβεί τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 189, τρίτο εδάφιο, της Συνθήκης και από το άρθρο 2 της οδηγίας 94/51/ΕΚ της Επιτροπής, της 7ης Νοεμβρίου 1994, για πρώτη προσαρμογή στην τεχνική πρόοδο της οδηγίας 90/219/ΕΟΚ του Συμβουλίου για την περιορισμένη χρήση γενετικώς τροποποιημένων μικροοργανισμών (1) (στο εξής: οδηγία). Με την οδηγία η Επιτροπή - λαμβάνοντας υπόψη την πείρα που είχε αποκτηθεί στον εν λόγω τομέα και την τεχνική πρόοδο που είχε σημειωθεί γενικότερα στον τομέα της βιοτεχνολογίας - αντικατέστησε το παράρτημα ΙΙ της οδηγίας 90/219/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 1990, για την περιορισμένη χρήση γενετικώς τροποποιημένων μικροοργανισμών (2). Το παράρτημα αυτό καθορίζει τα κριτήρια για την κατάταξη των μικροοργανισμών αυτών - ανάλογα με τους κινδύνους που ενέχουν - στην ομάδα Ι, δηλαδή σε μία από τις δύο ομάδες που καθορίστηκαν τότε από το Συμβούλιο.
2 Κατά το άρθρο 2 της οδηγίας, τα κράτη μέλη έπρεπε να θέσουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν προς την οδηγία μέχρι τις 30 Απριλίου 1995 και να πληροφορήσουν αμέσως την Επιτροπή σχετικά.
Η Επιτροπή, μη έχοντας λάβει καμία ανακοίνωση σχετικά με τη μεταφορά της εν λόγω οδηγίας στην πορτογαλική έννομη τάξη και μη διαθέτοντας καμία άλλη πληροφορία από την οποία να μπορεί να συναγάγει ότι η Πορτογαλία είχε πράγματι εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της, κίνησε στις 2 Αυγούστου 1995 τη διαδικασία του άρθρου 169 της Συνθήκης, αποστέλλοντας στην Πορτογαλική Κυβέρνηση έγγραφο οχλήσεως, με το οποίο την κάλεσε να διατυπώσει τις παρατηρήσεις της εντός δύο μηνών. Με έγγραφο της 27ης Αυγούστου 1996 η Πορτογαλία απάντησε ότι είχε φροντίσει για τη μεταφορά της οδηγίας με την έκδοση της αποφάσεως (Portaria) 602/94, της 13ης Ιουλίου 1994, και επισήμανε ότι η πράξη αυτή είχε ήδη κοινοποιηθεί στην Επιτροπή μαζί με τα άλλα εθνικά μέτρα μεταφοράς της οδηγίας, τα οποία είχαν θεσπιστεί τον Ιούλιο του 1994. Οι ισχυρισμοί όμως των πορτογαλικών αρχών διαψεύσθηκαν κατόπιν της εκ μέρους της Επιτροπής εξετάσεως της ανωτέρω εθνικής πράξεως, διότι αποδείχθηκε ότι με την πράξη αυτή ετίθετο μεν ενδεχομένως σε ισχύ η οδηγία 90/219, και συγκεκριμένα το παράρτημά της ΙΙ, όπως ίσχυε αρχικά, παράρτημα που όμως είχε αντικατασταθεί από την οδηγία 94/51. Η Επιτροπή, διαπιστώνοντας ότι συνεχιζόταν η παράβαση της υποχρεώσεως εμπρόθεσμης θεσπίσεως των αναγκαίων μέτρων για τη συμμόρφωση προς την οδηγία, κοινοποίησε στις πορτογαλικές αρχές στις 27 Δεκεμβρίου 1996 αιτιολογημένη γνώμη, με την οποία παράλληλα τις κάλεσε να θεσπίσουν τα εν λόγω μέτρα εντός προθεσμίας δύο μηνών από την κοινοποίηση της αιτιολογημένης γνώμης.
3 Την 1η Αυγούστου 1997 η Επιτροπή, μη έχοντας λάβει κανένα στοιχείο σχετικά με τη μεταφορά της οδηγίας στην πορτογαλική νομοθεσία, άσκησε την παρούσα προσφυγή. Η Πορτογαλία δεν αμφισβητεί την παράβαση που της καταλογίζεται, αλλά επισημαίνει ότι στις 26 Μαρτίου 1998 η κυβέρνηση ενέκρινε, προς τον σκοπό μεταφοράς της οδηγίας στο πορτογαλικό δίκαιο, την έκδοση πράξεως της οποίας επίκειται η δημοσίευση στην Diαrio da Repϊblica, την Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της Πορτογαλίας.
4 Εντούτοις, ακόμη και αν αποδειχθεί ότι έχει ήδη κινηθεί η εν λόγω διαδικασία μεταφοράς της οδηγίας, φρονώ ότι δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι η σημερινή προσφυγή της Επιτροπής καθίσταται αβάσιμη ή άνευ αντικειμένου. Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, «η ύπαρξη παραβάσεως πρέπει να εκτιμηθεί σε συνάρτηση με την κατάσταση του κράτους μέλους, όπως αυτή εμφανιζόταν κατά τη λήξη της ταχθείσας από την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας, [ενώ] οι μεταβολές που επήλθαν εν συνεχεία δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη από το Δικαστήριο» (3). Αυτό συνεπώς που έχει σημασία είναι αποκλειστικά και μόνο το γεγονός ότι κατά τη λήξη της προθεσμίας που είχε τάξει η Επιτροπή με την αιτιολογημένη γνώμη της η οδηγία δεν είχε ακόμη μεταφερθεί στην πορτογαλική έννομη τάξη.
ΙΙ - Πρόταση
Κατόπιν των ανωτέρω παρατηρήσεων προτείνω στο Δικαστήριο:
- να δεχθεί την προσφυγή και να αναγνωρίσει ότι η Πορτογαλική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 2 της οδηγίας 94/51/ΕΚ της Επιτροπής, της 7ης Νοεμβρίου 1994, για πρώτη προσαρμογή στην τεχνική πρόοδο της οδηγίας 90/219/ΕΟΚ του Συμβουλίου για την περιορισμένη χρήση γενετικώς τροποποιημένων μικροοργανισμών, διότι δεν θέσπισε εμπροθέσμως τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για τη συμμόρφωσή της προς την εν λόγω οδηγία, και
- να καταδικάσει την Πορτογαλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.
(1) - ΕΕ L 297, σ. 29.
(2) - ΕΕ L 117, σ. 1.
(3) - Βλ. απόφαση της 27ης Νοεμβρίου 1990, C-200/88, Επιτροπή κατά Ελλάδος (Συλλογή 1990, σ. Ι-4299, σκέψη 13), και, ως πιο πρόσφατη απόφαση, την απόφαση της 18ης Δεκεμβρίου 1997, C-361/95, Επιτροπή κατά Ισπανίας (Συλλογή 1997, σ. Ι-7351, σκέψεις 13 και 14).