62007CC0132
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
DÁMASO RUIZ-JARABO COLOMER
ippreżentati fit-8 ta’ April 2008 (
1
)
Kawża C-132/07
Beecham Group plc et
vs
Andacon NV
“Tħassir”
I — Introduzzjoni
1.
Ir-Rechtbank van koophandel Brussel (qorti tal-prim’istanza tal-kummerċ ta’ Brussell) qed tagħmel erba’ domandi preliminari: tnejn jirrigwardaw il-legalità tal-miżuri adottati mill-awtoritajiet doganali Belġjani fil-ġlieda kontra l-merkanzija ffalsifikata; it-tnejn l-oħra jirrigwardaw l-użu ta’ l-informazzjoni rċevuta fil-kuntest ta’ l-applikazzjoni ta’ dawn il-miżuri fil-proċeduri ġuridzzjarji kontra l-importazzjonijiet paralleli, barra mil-leġiżlazzjoni li tirregola l-intervent ta’ l-aġenti doganali sabiex jidentifikaw prodotti kkupjati.
2.
M’għandhomx iħallu jissorprendu n-numru għoli ta’ aċċettazzjonijiet tat-terminu “pirata” [mill-Grieg πειρατήζ (peirates): bandìt, ħalliel]. Bħala sostantiv, kwalunkwe tifel ikun kapaċi jiddeskrivi dan l-arketip, bis-sempliċi elenkar tal-karatteristiċi l-aktar partikolari tiegħu: is-sieq ta’ l-injam, il-ganċ minflok id, il-leħja mhux imqaxxra u l-kuxxinett ta’ l-għajn, tribut obbligatorju talli għażel dan l-istil ta’ ħajja riskjuza, mimlija avventura u perikoli.
3.
Din ir-rappreżentazzjoni ġiet trażmessa, sa mir-romantiċiżmu tad-dsatax-il seklu (
2
); ukoll awtur bħal Balzac, li żġur li ma jistax jingħad li jsegwi r-regoli ta’ dan l-istil litterajrju li kien tant stabbilit fl-ewwel nofs tas-seklu XIX, fejn inkluda f’waħda min-nuvelli tiegħu tema dwar il-piraterija, mingħajr dubju bħala strataġemma sabiex iżid id-drammatiċità tal-problem li għaddiet minnhom Madame D’Aiglement matul l-eżistenza tagħha (
3
).
4.
Bħala estensjoni, is-sustantiv huwa utilizzat bħala aġġettiv, speċjalment meta jiżdied ma’ merkanzija, fejn b’hekk jirreferi għan-nuqqas ta’ awtentiċità tagħha jew għall-introduzzjoni tagħha fis-suq permezz ta’ mezzi li huma ftit li xejn ortodossi. Madankollu din it-tifsira tikkontrasta ma’ l-vera rikkezzi li dawn il-personaġġi jisirqu, peress li mhumiex ir-rikkezzi li huma jisirqu li huma kkkunsidrati bħala illegali, iżda s-serq bi vjolenza mingħand il-proprjetarji leġittimi tagħhom. Ebda poeta, f’innu għar-ribelljoni, ta’ dak iż-żmien, ma kklassifika l-vapur bħala l-beni l-aktar prezzjuż tal-pirata, aktar mit-teżori favolużi maqbuda (
4
).
5.
Fid-diskors ġuridiku li dawn il-konklużjonijiet huma s-suġġett tiegħu, bi ftit immaġinazzjoni jistgħu jiġu pparagunati l-impriżi ddedikati għall-kummerċ parallel mal-pirati u dawk li jiddefendu d-drittijiet tagħhom għal proprjetà intellettwali mal-korsari, li kienu dawk li kellhom il-“privattiva ta’ korsar” tal-Gvern tagħhom sabiex isegwu l-bastimenti tas-setgħat għedewwa. Madankollu, fid-dritt Ewropew it-termini jinqalbu, peress illi, għalkemm il-paragun preċedenti japplika għall-iskambji ma’ pajjiżi terzi, fil-kummerċ intrakomunitarju l-importatur paralleli jaġixxi skond il-liġi, peress illi huwa jgawdi minn privattiva ta’ pirata sabiex isegwi l-kumpanniji li jistgħu jostakulaw din il-libertà ta’ moviment. Kollox jiddependi mill-opinjoni, peress illi, għal dawn l-impriżi l-kbar, il-“free riders” jew kummerċjanti paralleli jirrappreżentaw frodisti awtentiċi (
5
).
II — Il-kuntest ġuridiku
A — Il-leġiżlazzjoni Komunitarja
6.
Il-ġlieda kontra l-kummerċjalizzazzjoni ta’ tal-merkanzija ffalsifikata jew ikkupjata hija kkodifikata fir-Regolament Nru 1383/2003 (
6
) u l-għodda ta’ implementazzjoni tagħha, ir-Regolament Nru 1891/2004 (iktar ’il quddiem ir-“Regolament ta’ implementazzjoni”) (
7
).
7.
L-Artikolu 1(1) tar-Regolament 1383/2003 jiddeskrivi l-iskala ta’ azzjoni tiegħu, billi jippreċiża l-kundizzjonijiet ta’ intervent ta’ l-awtoritajiet doganali meta jissuspettaw li xi merkanzija tikser id-dritt ta’ proprjetà intellettwali, peress li tkun falsa jew ikkuppjata. L-Artikolu 3(1) jiddelimita dan il-kamp ta’ azzjoni, billi jeskludi l-prodotti awtentiċi li jiċċirkulaw bħala importazzjonijiet paralleli.
8.
L-attività tad-dwana tibda fuq talba ta’ parti, permezz ta’ preżentazzjoni ta’ applikazzjoni mid-detentur tad-dritt allegatament miksur, ukoll qabel ma jkun hemm ksur, skond it-termini ta’ l-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 1383/2003. Minkejja dan, meta l-uffiċjali jissuspettaw xi merkanzija, l-Artikolu 4 jawtorizzhom javżaw ex officio il-proprjetarju tal-proprjetà inkorporali, li jissospendu r-rilaxx (ir-rilaxx doganali huwa l-proċess ta’ ħruġ fiċ-ċirkulazzjoni tal-merkanzija) jew li jżommu l-merkanzija matul terminu ta’ tlett ijiem utli wara din in-notifikazzjoni, bil-għan li l-proprjetarju ċċitat iktar ’il fuq ikun jista’ jifformula l-imsemmija applikazzjoni.
9.
Fiż-żewġ każijiet għandu jiġi kkunsidrat il-mudell għal applikazzjoni msemmi fl-Anness I tar-Regolament ta’ implementazzjoni, flimkien ma’, skond l-Artikolu 6 tar-Regolament Nru 1383/2003, dikjarazzjoni tad-detentur tad-dritt li jaċċetta r-responsabbiltà tiegħu lejn il-persuni milquta mill-azzjonijiet jew ommissjonijiet tiegħu, f’każ fejn proċedura miftuħa skond l-Artikolu 9(1) ma tiġix segwita jew jekk jirriżulta li l-merkanzija ma tikser ebda dritt ta’ proprejtà intellettwali.
10.
L-investigazzjonijiet ta’ l-awtoritajiet doganali huma rregolati mill-Artikolu 4(2) tar-Regolament Nru 1383/2003:
“Skond ir-regoli fis-seħħ fl-Istat Membru konċernat, l-awtoritajiet doganali jistgħu, mingħajr ma jikxfu xi informazzjoni għajr in-numru attwali jew supponut tal-merkanzija u n-natura tagħha u qabel ma jinformaw lid-detentur tad-dritt bil-ksur possibbli, jitolbu lid-detentur tad-dritt li jipprovdilhom kull informazzjoni li jistgħu jeħtieġu biex jikkonfermaw is-suspetti tagħhom”.
11.
L-Artikolu 9 tar-Regolament Nru 1383/2003 jirregola l-kontroll ta’ l-awtoritajiet doganali meta tiġi aċċettata t-talba tad-detentur tad-dritt miksur. L-ewwel paragrafu jimponilhom li jissospendu r-rilaxx jew li jżommu l-merkanizja fuq l-inqas dubju. Il-paragrafu 2 jobblighom li jinfurmaw lid-detentur tad-dritt, lid-dikjarant jew lid-detentur tal-merkanzija bil-kwantità attwali jew stmata, u bin-natura attwali jew supponuta tal-beni.
12.
L-Artikolu 9(3) huwa maqsum fi tlett paragrafi:
“Bil-ħsieb li jiġi stabbilit jekk dritt ta’ proprjetà intellettwali ikunx inkiser […] l-uffiċċju doganali jew dipartiment li ikun ipproċessa l-applikazzjoni għandu jinforma lid-detentur tad-dritt, fuq it-talba tiegħu u jekk magħruf, bl-ismijiet u l-indirizzi tad-destinatarju, il-kunsinnatarju, id-dikjarant jew id-detentur tal-merkanzija u l-oriġini u l-provenjenza tal-merkanzija suspettata […].
L-uffiċċju doganali għandu jagħti lill-applikant […] l-opportunità li jispezzjoni l-merkanzija li r-rilaxx tagħha jkun ġie sospiż jew li tkun ġiet miżmuma.
Meta jeżamina l-merkanzija, l-uffiċċju doganali jista’ jieħu kampjuni u, […] fuq it-talba espressa tiegħu [id-detentur tad-dritt] strettament għall-finijiet ta’ analiżi u biex tiġi faċilitata l-proċedura […]”.
13.
Skond l-Artikolu 12(1) tar-Regolament Nru 1383/2003, id-detentur ta’ dritt jista’ juża’ l-informazzjoni msemmija fl-ewwel subparagrafu ta’ l-Artikou 9(3) biss għall-finijiet previsti fl-Artikoli 10, 11 u 13(1).
14.
It-tieni subparagrafu ta’ l-Artikolu 12 jikkonċerna l-użu ta’ l-informazzjoni rċevuta mill-awtoritajiet doganali:
“Kull użu ieħor, mhux permess bil-leġislazzjoni nazzjonali ta’ l-Istat Membru fejn tinqala s-sitwazzjoni, jista’ fuq il-bażi tal-liġi nazzjonali ta’ l-Istat membru li fih tkun tinsab il-merkanzija in kwistjoni, iġiegħel lid-detentur tad-dritt li jidħol f’responsabbiltà ċivili u twassal għall-applikazzjoni tas-sospensjoni għall-azzjoni […]”.
15.
Ir-Regolament Nru 1383/2003 daħal fis-seħħ fis-seba’ ġurnata wara l-pubblikazzjoni tiegħu fil-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea, jiġifieri fid-9 ta’ Awwissu ta’ l-2003, iżda t-tieni subparagrafu ta’ l-Artikolu 25 tiegħu, iddifferixxa l-applikazzjoni sa l-.
16.
Skond l-ewwel subparagrafu ta’ l-Artikolu 9(1) tar-Regolament ta’ implementazzjoni:
“L-applikazzjonijiet għal azzjoni [ta’ l-awtoritajiet doganali] ppreżentati qabel l-1 ta’ Lulju 2004 ser jibqgħu validi sa l-iskadenza legali tagħhom u ma jistgħux jiġġeddu. Madankollu, għandhom jiġu kkompletati permezz tad-dikjarazzjoni prevista fl-Artikolu 6 tar-Regolament [Nru 1383/20003] […]. Din id-dikjarazzjoni tillibera l-garanzija eventwalment meħtieġa fl-Istati Membri.”
17.
Ir-Regolament ta’ implementazzjoni kiseb saħħa vinkolanti fil-ġurnata tal-pubblikazzjoni tiegħu fil-Ġurnal Uffiċjali, jiġifieri fit-30 ta’ Ottubru 2004, iżda t-tieni subparagrafu ta’ l-Artikolu 11 tiegħu jipprovdvi l-applikazzjoni retroattiva tiegħu mill-.
18.
Fl-aħħar nett, għandu jissemma wkoll l-Artikolu 15 tal-Kodiċi Doganali tal-Komunità (
8
), li jgħid li:
“L-informazzjoni kollha li min-natura tagħha hija kunfidenzjali jew li tiġi pprovduta fuq bażi kunfidenzjali hija koperta bl-obbligazzjoni ta’ segretezza professjonali. M’għandhiex tinkixef mill-awtoritajiet doganali mingħajr il-permess espress tal-persuna jew awtorità li tipprovdiha; il-komunikazzjoni ta’ informazzjoni hija permessa meta l-awtoritajiet doganali jistgħu ikunu obbligati jew awtorizzati li jagħmlu dan skond id-dispożizzjonijiet li huma fis-seħħ, partikolarment fir-rigward tal- protezzjoni tad-data, jew fir-rigward ta’ proċeduri legali.”
B — Il-leġiżlazzjoni Belġjana
19.
B’mod konformi ma’ l-Artikolu 320(1) ta’ l-AWDA (
9
), kull uffiċċjal u kull persuna li, fi kwalunkwe kundizzjoni, tintervjeni fl-applikazzjoni tal-liġijiet fiskali jew li għandha aċċess għall-uffiċċji ta’ l-amministrazzjoni tad-dwana u tas-sisa, barra mill-eżerċizzju tal-funzjonijiet tagħha, għandu l-obbligu li “tosserva l-aktar kunfidenzjalità stretta dwar il-każijiet kollha li tkun taf dwarhom minħabba l-eżerċizzju tad-dmirijiet tagħha”.
20.
Kif ukoll bħar-regoli fiskali l-oħra, din id-dispożizzjoni tagħmel parti mis-sistema pubblika Belġjana, li ma jimplikax li hija eskluża s-sistema ta’ informazzjoni ta’ wara l-istruttorja fiskali (fil-qasam tad-dwana) lejn il-proċedura ċivili.
21.
Il-liġi proċedurali Belġjana tippermetti lill-qrati ċivili li jressqu quddiem l-ufiċċjali sabiex jinstemgħu bħala xhieda (
10
), u li jobbligaw lill-awtorijiet doganali li jressqu dokumenti mill-inkartament tad-dipartiment fiskali (
11
). F’’dan il-każ, il-persuni li għandhom obbligu ta’ kunfidenzjalità jistgħu jissottomettu ruħhom quddiem il-qorti.
III — Il-fatti li wasslu għall-proċedura prinċipali
22.
Beecham Group u impriżi oħra, rikorrenti fil-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem “Beecham u oħrajn”) jappartjenu għall-grupp GlaxoSmithKline (iktar ’il quddiem “GSK”), speċjalizzat fil-fabbrikazzjoni u l-kummerċjalizzazzjoni ta’ mediċina u ta’ prodotti oħra għas-saħħa, li huwa proprjetarju konġunt ta’ ċerti trade marks irreġistrati.
23.
Il-konvenuta Andacon NV, hija involuta l-aktar fil-bejgħ ta’ farmaċewtiċi.
24.
Fis-snin finanzjarji li jikkorrispondu għall-2003 u l-2004, l-impriża assoċjata mar-rikorrenti fil-Kenya, GSK Export Ltd, iffatturat kwantità kunsiderevoli ta’ prodotti tal-grupp li tagħmel parti minnu l-kumpannija Etjopa MBATA (Ethiopia) Pvt. Ltd Company (iktar ’il quddiem “MBATA”), stabbilita f’Addis Abeba. L-aħħar destinatarju tal-merkanzija kien l-eżerċtu Etjopu.
25.
Is-sitwazzjoni ġeografika ta’ l-Etjopja, li hija msejħa “il-qarn ta’ l-Afrika” u nuqqas ta’ aċċess għall-Baħar l-Aħmar wara l-indipendenza mill-Eritreja, tobbiga t-trasportazzjoni tal-mediċina bil-vapur sal-port ta’ Djibouti u, wara l-ħatt tagħha, bl-art sal-belt Abissina.
26.
GSK talbet lir-Renju Unit l-intervent ta’ l-awtoritajiet doganali, skond l-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 3295/94 (
12
), li l-uffiċċji kompetenti Ingliżi aċċettaw fis-26 ta’ Novembru 2003, fejn iffissaw il-validità ta’ dan sal-, u li kkomunikaw lill-ekwivalenti Belġjani tagħhom f’Diċembru ta’ l-istess sena.
27.
Mill-bidu ta’ Ottubru 2004, il-fruntiera Belġjana kkomunikat lil GSK li parti kbira ta’ prodotti bis-sinjal distintv tagħha kienet ġiet importata fil-Belġju mill-port ta’ Anvers minn provenjenza barra l-Unjoni Ewropea.
28.
GSK ġiet awtorizzata li tispezzjona in situ xi kampjuni tal-prodotti in kwistjoni, sabiex tivverifika jekk dawn kinux prodotti ffalsifikati. Permezz ta’ numru ta’ lottijiet, hija ċċertifiakt l-importazzjoni fl-Unjoni Ewropea ta’ prodotti mibjugħa lil MBATA, fejn id-destinatarju finali kien indikat bħala l-eżerċitu Etjopu.
29.
L-eżami preliminari wera b’mod manifest l-awtentiċità tal-merkanzija in kwistjoni, li għaliha d-dwana Belġjana rrifjutat li tipprovdi dettalji addizzjonali lill-propretarju tat-trade mark, fejn qieset li l-importazzjonijiet paralleli mhumiex koperti mir-Regolament Nru 1383/2003.
30.
Fuq talba ta’ GSK, il-President tar-Rechtbank van Eerste Aanleg te Antwerpen (qorti tal-prim’istanza ta’ Anvers), b’digriet tal-5 ta’ Ottubru 2004, ipprojbixxa lil kull pussessur it-trasferiment ta’ din il-mediċina u tal-beni l-oħra li GSK Export Ltd kienet biegħet lil MBATA ta’ provenjenza minn Djibouti, anke jekk dawn kienu għadhom fi tranżitu, u ħatret, fuq spejjeż ta’ l-applikanti, uffiċċjal ġudizzjarju bħala depożitarju ta’ l-imsemmija prodott, u awtorizzatu li jiġbor u jipproduċi fl-atti tiegħu l-informazzjoni neċessarja kollha dwar il-kwantità, l-isem tal-prodott, l-oriġini u d-destinazzjoni tiegħu.
31.
Fuq inizjattiva tad-depożitarju maħtur, ġew maqbuda 202 lottijiet ta’ mediċina, b’ittra tas-6 ta’ Ottubru 2004, iffirmata minn uffiċċjal ġudizzjarju.
32.
L-investigazzjoni wriet li, fl-ewwel mument, MBATA allegat li kienet ser tbigħ mill-ġdid il-merkanzija maqbuda lil kumpannija stabbilita fir-Renju Unit, u wara, lill-impriża AYEZAN E-Gistic L.l.c. (iktar ’il quddiem, “AYEZAN”), li taqa’ taħt il-liġi ta’ l-Għaqda Emirati Għarab.
33.
Saret oppożizzjoni minn terzi mill-kumpannija ta’ dan il-pajjiż Għarbi kontra d-digriet tal-5 ta’ Ottubru 2004, li l-President tal-Qorti tal-Prim’Istanza ta’ Anvers ċaħad bħala infondata fl-.
34.
AYEZAN appellet din id-deċiżjoni quddiem il-Hof van Beroep te Antwerpen (qorti ta’ l-appell ta’ Anvers). B’deċiżjoni ta’ l-1 ta’ Marzu 2006, din il-qorti ordnat lill-uffiċċju doganali ta’ Anvers li jitrażmettilha l-inkartament komplut dwar l-importazzjoni ta’ 202 lottijiet ta’ mediċina, talba li d-direttur reġjonali laqa’ fit-.
35.
B’sentenza tat-13 ta’ Settembru 2006, il-Hof van Beoep ċaħdet ir-rikors bħala infondat.
36.
Permezz ta’ din il-qorti, l-amministrazzjoni doganali setgħet turi lill-propretarju tat-trade marks xi eżemplari tal-merkanizja ssuspettata, sabiex jiġi detterminat jekk din kinitx merkanizja ffalsifikata skond l-Artikolu 4(2) tar-Regolament Nru 1383/2003. Skond din, tali preżentazzjoni ma kinitx madankollu ekwivalenti għal eżaminazzjoni fil-fond skond it-tieni subparagrafu ta’ l-Artikolu 9(3) li jipprovdi li jiġu vverifikati b’mod eżawrjenti l-oriġini u l-provenjenza tal-merkanzija jew li ssir analiżi teknika ddettaljata ta’ kampjun meħud, skond l-aħħar subparagrafu ta’ dan l-Artikolu.
37.
Għalkemm id-digiret ta’ rinviju ma pprovdiex ħafna dettalji dwar il-kawża pendenti quddiem il-qorti tar-rinviju, jista’ jiġi dedott li Beecham u oħrajn qed jitolbu lir-Rechtbank van koophandel, minn naħa, li jiġi pprojbit lil Andacon NV l-użu tat-trade marks in kwistjoni fil-kummerċ mingħajr l-awtorizzazzjoni tal-proprjetarji tagħhom, u, min-naħa l-oħra, li l-beni maqbuda jiġu meqruda.
38.
Min-naħa l-oħra, Andacaon NV topponi li l-informzzjoni miksuba mid-dwana Belġjana tintuża għal għanijiet distinti minn dawk previsti fir-Regolament Nru 1383/2003 u, b’mod partikolari, fil-proċedura ta’ ġlieda kontra l-importazzjonijiet paralleli.
IV — Id-domandi preliminari u l-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
39.
Ir-rilevanza tal-liġijiet Komunitarji ċċitati iktar ’il fuq, direttament applikabbli fl-Istati membri, wasslet għar-Rechtbank van koophandel ta’ Brussell sabiex tissospendi l-proċedura qabal ma tagħti deċiżjoni dwar il-mertu u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
L-Artikolu 9(1) tar-Regolament (KE) Nru 1891/2004 għandu jiġi interpretat fis-sens li huwa pprojbit għas-servizz doganali kompetenti jew għall-uffiċċju doganali kompetenti li jagħmel (jew li jordna) komunikazzjoni, skond l-Artikolu 9(2) tar-Regolament (KE) Nru 1383/2003 jew eżaminazzjoni, skond l-Artikolu 9(3) tar-Regolament (KE) Nru 1383/2003, filwaqt li l-applikazzjoni għal azzjoni, ippreżentata qabel l-1 ta’ Lulju 2004, ma tkunx saret permezz tad-dikjarazzjoni prevista fl-Artikolu 6 tar-Regolament Nru 1383/2003? Fi kliem ieħor, din l-aħħar dikjarazzjoni tikkostitwixxi kundizzjoni formali li għandha tiġi ssodisfatta sabiex applikazzjoni għal azzjoni tkompli tipproduċi l-effetti tagħha?
2)
L-Artikolu 4(2) tar-Regolament (KE) Nru 1383/2003 għandu jiġi interpretat fis-sens li jagħti lid-dwana ta’ Anvers il-possibbiltà li tippreżenta lill-propretarju tat-trade mark sitt kampjuni meħuda minn fost il-merkanzija sabiex ikun jista’ jiġi ddeterminat jekk din hija jew le merkanzija ffalsifikata, għalkemm taf li din il-komunikazzjoni mhijiex paragrunabbli ma’ eżaminazzjoni fil-fond fil-fond skond it-tieni subparagrafu ta’ l-Artikolu 9(3) tar-Regolament (KE) Nru 1383/2003, fil-kuntest li fih huwa leċitu li ssir verifika ddettaljata ta’ l-oriġini u tal-provenjenza tal-merkanzija jew li ssir analiżi teknika fil-fond ta’ kampjun meħud, skond it-tielet subparagrafu ta’ l-Artikolu 9(3) tar-Regolament (KE) Nru 1383/2003? Fl-affermattiv, din il-preżentazzjoni għandha ssir fit-terminu ta’ tlett ijiem utli previst fl-Artikolu 4(1) tar-Regolament?
3)
Ir-Regolament (KE) Nru 1383/2003 jipprekludi li l-uffiċċjali Belġjani tad-dwana jipprovdu informazzjoni miksuba fil-kuntest ta’ l-implementazzjoni tar-Regolament, barra mis-sistemi previsti fl-Artikolu 9(2) u l-ewwel subparagrafu ta’ l-Artikolu 9(3) tar-Regolament, per eżempju fil-kuntest tas-smiegħ tax-xhieda jew ta’ produzzjoni ta’ dokumenti ordnati mill-qrati tal-prim’istanza Belġjani?
4)
Ir-Regolament (KE) Nru 1383/2003 jipprekludi li l-informazzjoni miksuba sussegwentement l-applikazzjoni ta’ l-Artikoli 4(2) (ara t-tieni domanda) u 9(2) u (3), minbarra dawk imsemmija fl-ewwel subparagrafu ta’ l-Artikolu 9(3) ta’ dan ir-Regolament jew li informazzjoni miksuba permezz ta’ smiegħ ta’ xhieda jew ta’ produzzjoni ta’ dokumenti ordnati mill-qorti Belġjana (ara t-tielet domanda) jiġu utilizzati fil-kuntest ta’ proċedura barra dik intiża sabiex tiġi kkonstatata falsifikazzjoni ta’ merkanzija, bħal fil-każ ta’ proċedura intiża għall-ġlieda kontra l-importazzjonijiet paralleli?”
40.
Id-digriet tar-rinviju daħal fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-5 ta’ Marzu 2007.
41.
Fis-16 ta’ Mejju 2007, Beecham u oħrajn appellaw id-deċiżjoni tar-rinviju quddiem il-Hof van Beoep te Brussel.
42.
Matul il-fażi bil-miktub, ġew ippreżentati osservazzjonijiet minn Beecham u oħrajn, Andachon NV, il-Gvern Ġermaniż u l-Gvern Belġjan, kif ukoll il-Kummissjoni Ewropea.
43.
Peress li ntalbiex seduta, wara l-laqgħa ġenerali tas-26 ta’ Frar 2008, il-każ kien lest għall-preparazzjoni ta’ dawn il-konklużjonijiet
V — Analiżi tad-domandi preliminari
A — L-ewwel net: dwar il-kompetenza tal-Qorti tal-Ġustizzja
44.
L-eżami ta’ din il-kundizzjoni proċedurali qabel dik tad-domanda preliminari rriżulta neċessarju fir-rigward ta’ l-allegazzjonijiet magħmula fil-qasam mir-rikorrenti fil-kawża prinċipali fir-nota ppreżentata quddiem din il-Qorti.
45.
Jiena diġà indikajt li Beecham u oħrajn kienu kkontestaw id-digriet ta’ rinviju tal-qorti tar-rinviju. Huma sostnew li, minħabba l-effett devoluttiv tar-rikors nazzjonali, ir-Rechtbank van koophandel ta’ Brussell ma kellhiex kompetenza tal-kawża, li għaddiet għand il-Hof van Beroep ta’ l-istess belt.
46.
L-argument allegat mhuwiex mingħajr astuzzja, fejn fih tissemma l-ġurisprudenza kostanti li timpedixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja milli tagħti deċiżjon dwar domanda preliminari magħmula minn qorti nazzjonali meta l-interpretazzjoni tad-dritt Komunitarju mitluba m’għandha l-ebda relazzjoni mar-realtà jew mas-suġġett tal-kawża prinċipali jew meta l-problema hija ta’ natura ipotetika (
13
).
47.
Madankollu, il-paragun tal-każ in kwistjoni mal-kawżi deċiżi fis-sentenzi li taw lok għal din il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja mhuwiex konvinċenti. Bl-attivazzjoni permezz ta’ rikorsi nazzjonali, ir-rabta bejn l-interpretazzjoni mixtieqa mid-dritt Komunitarju u l-materjalità tad-deċiżjonijiet ma titlifx il-validità tagħha u ma ssirx purament teoretika.
48.
Mhuwiex fuq dan il-bażi li tista’ tiġi kkontestata l-kompetenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, peress illi, ladarba tinbeda l-proċedura quddiem il-qorti ad quem, il-kawża tintbagħat lura quddiem il-qorti a quo, li tkun għamlet ir-rinvju preliminari, li tkompli tikkunsidraha. Jekk jintlaqa’ l-appell, il-Qorti tal-Ġustizzja tikklassifika l-kawża (
14
); fil-każ kuntrarju, l-effett preliminari jkopri l-proċedura attwali.
49.
Fir-realtà, f’dan it-tip ta’ każ, il-Qorti tal-Ġustizzja ddefinixxiet il-ġurisprudenza tagħha intiża sabiex issegwi l-effett preliminari filwaqt li d-domanda tal-qorti nażzjonali ma kinitx ġiet irtirata jew ma tneħħietx (
15
), fejn issolvihom billi żżomm fis-seħħ l-effett sospensiv tar-rikorsi nazzjonali kontra deċiżjonijiet ġuridiċi ta’ rinviju. B’hekk, hija taġġorna l-proċedura meta r-regoli proċedurali nazzjonali jipprovdu tali effett sospensiv (
16
), u hija ssegwiha f’każ kuntrarju.
50.
Din is-soluzzjoni għandha vantaġġ doppju: minn naħa, hija tirrispetta d-drittijiet ta’ rikors ta’ l-individwi skond is-sisema legali nazzjonali tagħhom; min-naħa l-oħra, hija tippreżerva l-pożizzjoni tal-qorti a quo, bħala dik li tagħmel ir-rinviju preliminari, u b’hekk tevita li tħalliha għall-ħniena tat-tattiċi proċedurali tal-partijiet fil-proċedura prinċipali.
51.
Jirriżulta mill-atti li, fin-nuqqas ta’ informazzjoni dwar l-effett sospensiv imsemmi fir-rikorsi kontra digrieti ta’ rinviju preliminari, il-Qorti tal-Ġustizzja bagħtet ittra lill-Hof van Beroep ta’ Brussell, fejn talbiet kjarifiki dwar id-dritt proċedurali Belġjan.
52.
Din il-qorti ta’ l-appell bagħtet ittra fit-8 ta’ Jannar 2008, ippreżentata fir-Reġistru ta’ din il-Qorti fis-17 ta’ Jannar ta’ wara, fejn irrispondiet li peress li r-rikors ma pproduċiex dan l-effett sospensiv, il-proċedura preliminari tista’ b’hekk isseħħ normalment.
53.
B’konsegwenza, l-ammissibbiltà tad-domandi preliminari għandha tiġi kkonstatata u għandu jibda l-eżami tagħhom.
B — Fuq l-ewwel domanda preliminari
54.
Id-domanda għandha bħala oriġini l-emendi leġiżlattivi li saru fi żmien il-fatti tal-kawża prinċipali.
55.
Mill-espożizzjoni tal-kuntest ġuridiku jirriżulta li r-Regolament Nru 1383/2003 ġie ppubblikat f’Awwissu ta’ din l-istess sena, u daħal fis-seħħ fl-1 ta’ Lulju 2004, filwaqt li r-Regolament ta’ implementazzjoni ġie adottat fil-, ġie ppubblikat fil-Ġurnal Uffiċċjali fit- filwaqt li daħal fis-seħħ retroattivament fl-istess data bħar-Regolament ta’ bażi tiegħu, jiġifieri fl-.
56.
Peress li l-ewwel subparagrafu ta’ l-Artikolu 9 tar-Regolament ta’ implementazzjoni jobbliga li tingħaqad ma’ l-applikazzjonijiet għal azzjoni magħmula qabel l-1 ta’ Lulju 2004, id-dikjarazzjoni prevista fl-Artikolu 6 tar-Regolament Nru 1383/2003, il-qorti tar-rinviju tixtieq issir taf jekk tali obbligu setax jiġi impost fuq Beecham u oħrajn, peress li l-avvenimenti in kwistjoni kienu seħħew fil-bidu tax-xahar ta’ Ottubru 2004, qabel il-pubblikazzjoni tal-verżjoni stampata tar-Regolament ta’ implementazzjoni. B’mod partikolari hija tixtieq issir taf jekk dan ir-rekwiżit huwiex kundizzjoni sine qua non għall-validità ta’ l-applikazzjoni għal azzjoni.
57.
Quddiem in-nuqqas ta’ din it-teknika leġiżlattiva, nemmen li s-soluzzjoni adegwata hija li jsir rikors għall-istrumenti ġuridiċi ta’ interpretazzjoni l-aktar elementari, għall-prinċipji ta’ kull sistema legali.
58.
Il-prinċipju ta’ pubbliċità tar-regoli ġuridiċi, marbut fil-qrib ma’ dak taċ-ċertezza legali, jimpedixxi li jiġi meħtieġ liċ-ċittadini l-osservazzjoni tal-liġijiet fin-nuqqas ta’ mekkaniżi ta’ promulgazzjoni li jagħmluhom aċċessibbli lill-individwi. Huwa b’hekk biss li l-espressjoni “l-injoranza tal-liġijiet ma teżentax l-osservazzjoni tagħhom”, daqshekk magħrufa mill-ġuristi Spanjoli (
17
), tieħu l-valur kollu tagħha.
59.
F’dan il-każ, l-idea li r-rikorrenti prinċipali jiġu kkundannati talli ma ppreżentawwx id-dikjarazzjoni msemmija fl-Artikolu 6(1) tar-Regolament Nru 1383/2003, flimkien ma’ l-applikazzjoni għal azzjoni magħmula minn GSK quddiem l-awtoritajiet doganali Ingliżi f’Novembru 2003, argument sostnut minn Andacon NV, tipprekludi dawn il-prinċipji.
60.
Minn naħa, peress li r-Regolament Nru 1383/2003 ma fih ebda dispożizzjoni tranżitorja, b’mod partikolari dwar l-applikazzjonijiet għal azzjoni magħmula qabel id-dħul fis-seħħ tiegħu, Beecham u oħrajn setgħu jistennew li t-talbiet koperti mir-Regolament Nru 3295/94 jibqgħu fis-seħħ. F’dan il-kuntest, l-Artikolu 6 tar-Regolament Nru 1383/2003 kellu effett biss pro futuro, għat-talbiet magħmula wara l-1 ta’ Lulju 2004.
61.
Min-naħa l-oħra, kif tafferma ġustament il-Kummissjoni, interpretazzjoni korretta ta’ l-ewwel subparagrafu ta’ l-Artikolu 9(1) tar-Regolament ta’ implementazzjoni twassal sabiex jiġi kkunsidrat li t-talbiet għal kontroll ippreżentati quddiem l-uffiċċji doganali jibqgħu validi sa l-iskadenza tat-terminu li għalihom huma kienu ngħataw; u din il-kundizzjoni fundamentali hija indipendenti bil-mod kif issir id-dikjarazzjoni li dan l-Artikolu jobbliga li għandha tingħata flimkien mal-garanzija li tista’ eventwalment tiġi mitluba fl-Istati Membri. Bid-differenza ta’ l-applikazzjonijiet magħmula wara l-1 ta’ Lulju 2004 (
18
), il-leġiżlatur ma ssoġġettax għal din il-formalità iż-żamma tat-talbiet preċedenti magħmula qabel din id-data, b’koerenza mar-Regolament Nru 3295/94 (
19
), li wkoll ma rrikjediex dan b’mod imperattiv.
62.
L-opinjoni ta’ Andacon NV hija ekwivalenti għal li tiġi aċċettata l-bidla fil-kundizzjonijiet ta’ bażi għall-validità ta’ l-applikazzjonijiet trażmessi qabel l-1 ta’ Lulju 2004, filwaqt li żżid rekwiżit ieħor, id-dikjarazzjoni komplementarja msemmija fl-Artikolu 6 tar-Regolament Nru 1383/2003, li, fil-kuntest tar-Regolament Nru 3295/94, taqa’ taħt is-setgħa diskrezzjonali ta’ l-Istati Membri. Dan imur kontra l-prinċipji taċ-ċertezza legali u ta’ l-aspettativi leġittimi u jippreġudika d-drittijiet miksuba mill-awturi ta’ l-applikazzjonijiet aċċettati qabel l-emenda leġiżlattiva.
63.
B’konsegwenza, l-ewwel domanda preliminari għandha tiġi risposta fin-negattiv, fis-sens li d-dikjarazzjoni msemmija fl-Artikolu 6 tar-Regolament Nru 1383/2003 ma tikkostitwixxix kundizzjoni formali sabiex l-applikazzjonijiet għal azzjoni ta’ l-awtoritajiet doganali magħmula qabel l-1 ta’ Lulju 2004 ikomplu jipproduċu effetti.
C — Fuq it-tieni domanda preliminari
64.
Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tikkonsulta l-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-limiti ta’ l-azzjoni ta’ l-awtoritajiet doganali fid-dawl ta’ l-Artikolu 4(2) tar-Regolament Nru 1383/2003, billi tistaqsi dwar il-kwistjoni jekk dan l-Artikolu jippermettix lill-uffiċċju ta’ Anvers li jippreżenta lill-propretarju tat-trade marks sitt kampjuni meħuda mill-merkanizja sabiex jiġi ddeterminat jekk dawn humiex jew le kopji mhux awtorizzati.
65.
Ir-Rechtbank van koophandel tikkunsidra li mhemmx lok li tali preżentazzjoni tiġi pparagunata ma’ l-eżaminazzjoni fil-fond imsemmija fit-tieni subparagrafu ta’ l-Artikolu 9(3) tar-Regolament iċċitat iktar ’il fuq, li tippermetti li tiġi vverifikata l-oriġini u l-provenjenza tal-merkanzija, u lanqas ma’ l-analiżi teknika fid-dettall tal-kampjuni meħuda prevista fit-tielet subparagrafu ta’ l-Artikolu 9(3).
66.
F’każ ta’ risposta affermattiva, hija tixtieq ukoll issaqsi jekk din il-preżentazzjoni għandhiex isseħħ f’terminu ta’ tlett ijiet utli kif stabbilit fl-Artikolu 4(1) ta’ dan ir-Regolament.
67.
Irridu naqblu mal-Kummissjoni, peress li s-sitwazzjonijiet imsemmija fl-Artikoli 4 u 9 tar-Regolament Nru 1383/2003 huma distinti, u b’hekk minħabba l-effett tagħhom fuq ir-risposta finali, dawn għandhom jiġu spjegati fil-qosor.
68.
L-ewwel waħda mid-dispożizzjonijiet iċċitati tirreferi għall-miżuri li l-awtoritajiet doganali jistgħu adottaw qabel applikazzjoni għal azzjoni, kif jirriżulta mit-titolu tat-Taqsima 1 tal-Kapitolu II tar-Regolament iċċitat iktar ’il fuq, fejn l-unika dispożizzjoni tagħha hija l-Artikolu 4.
69.
Dawn huma miżuri minimi, intiżi sabiex jinfurmaw lid-detentur tad-dritt ta’ proprjetà intellettwali eventwalment miksur bl-eżistenza tal-merkanzija ssuspettata, sabiex, f’terminu ta’ tlett ijiem wara li jirċievi n-notifikazzjoni, dan ta’ l-aħħar jitlob l-intervent ta’ l-awtoritajiet doganali skond l-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 1383/2003.
70.
B’hekk jitqiegħed il-bażi għall-investigazzjonijiet sussegwenti fuq skala aktar wiesgħa, kemm mill-awtoritajiet doganli, kif ukoll mill-proprjetarju tat-trade mark jew ta’ dritt simili, li huma awtorizzati biss wara l-preżentazzjoni ta’ aċċettazzjoni mill-uffiċċji doganali tat-talba formali ta’ verifika meħtieġa. Ladarba jsir dan, it-triq hija miftuħa sabiex isiru l-eżaminazzjonijiet previsti fl-Artikolu 9. Fi kliem ieħor, l-Artikolu 4 u 9 jeskludu lil xulxin reċiprokament.
71.
Madankollu, kif jirriżulta mid-digriet tar-rinviju, GSK kienet ittrażmettiet l-applikazzjoni sa minn Novembru 2003, fejn din kienet ġiet aċċettata mill-awtoritajiet doganali Brittanniċi f’dan l-istess xahar u rċevuta mid-dwana Belġjana fix-xahar ta’ Diċembru 2003. F’dawn il-kundizzjonijiet, kif jindika l-Gvern Belġjan, l-interpretazzjoni ta’ l-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 1383 hija rrilevanti għar-Rechtbank van koophandel ta’ Brussell. B’hekk jiena nipproponi li ma tingħatax risposta għat-tieni domanda tagħha.
D — Fuq it-tielet u r-raba’ domandi preliminari
72.
Il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar l-użu ta’ l-informazzjoni li rċevew l-awtoritajiet doganali barra mis-sistemi previsti mir-Regolament Nru 1383/2003, u, b’mod konkret, jekk huma jistgħux jiżvelawhom fil-kuntest ta’ seduta ta’ smigħ ta’ xhieda jew ippreżentati kif previsti f’kawża oħra fuq ordni ġudizzjarja (it-tielet domanda) jew utilizzati fi proċeduri intiżi għall-ġlieda kontra l-importazzjonijiet paralleli (ir-raba’ domanda).
73.
Bla ħsara għal risposta distinta għal dawn iż-żewġ domanda, jiena naqsam il-fehma tal-Gvern Ġermaniż (
20
), li jgħid li dawn għandhom jiġu kkunsidrati b’mod konġunt, peress li għandhom bażi komuni: l-użu ta’ informazzjoni dwar proċedura ddefinita sew, bħall-proċedura fil-qasam tad-dwana, u t-trasferiment ulterjuri tagħha għal proċeduri oħra.
74.
Fl-ewwel lok, għandu jiġi ppreċiżat li l-qorti tar-rinviju tirreferi għal informazzjoni dwar il-kwantità attwali jew stmata tal-merkanzija, u dwar in-natura attwali jew supponuta, kif ukoll dwar l-ismijiet u l-indirizzi tad-destinatarju, il-kunsinnatarju, id-dikjarant jew id-detentur tal-merkanzija, kif ukoll dwar l-oriġini u l-provenjenza tal-prodotti ssuspettati, skond l-Artikolu 9(2) u l-ewwel subparagrafu ta’ (3) tar-Regolament Nru 1383/2003.
75.
Fit-tieni lok, il-leġiżlazzjoni hija diverġenti fir-rigward tal-persuna li titrażmetti l-informazzjoni, u b’hekk is-sitwazzjoni legali ta’ l-uffiċċjali tad-dwana tvarja minn dik tad-detenturi tad-dritt ta’ proprjetà intellettwali li kellhom aċċess għal din l-informazzjoni u li jkollhom l-intenzjoni li jagħmlu użu differenti minnha.
76.
B’hekk l-aġenti doganali mhumiex irregolati mill-Artikolu 12 tar-Regolament Nru 1383/2003, peress li fl-ewwel subparagrafu tiegħu, li jillimita l-użu ta’ l-informazzjoni miksuba għall-għanijiet tar-Regolament stess, jirreferi biss għal “detentur ta’ dritt”. B’hekk jiġi dedott li l-persunal tad-dwana mhuwiex suġġett għal din id-dispożizzjoni, iżda għall-Artikolu 15 tal-Kodiċi Doganali tal-Komunità, inkwantu lex generali f’din il-materja.
77.
Din l-aħħar dispożizzjoni tagħti l-fakultà lill-awtoritajiet doganali sabiex jittrażmettu l-informazzjoni safejn huma jikkunsidraw lilhom infushom obbligati li jagħmlu dan skond il-protezzjoni tad-data, jew fil-kuntest ta’ proċedura ġudizzjajra. B’hekk, il-leġiżlazzjoni applikabbli għall-użu ta’ din id-data barra mill-qasam doganali hija l-leġiżlazzjoni proċedurali nazzjonali, f’din il-kawża, dik Belġjana.
78.
B’konsegwenza, it-tielet domanda preliminari għandha tiġi risposta fis-sens li r-Regolament Nru 1383/2003 ma jipprekludix li l-uffiċċjali doganali jipprovdu l-informazzjoni miksuba fil-kuntest ta’ l-implementazzjoni tar-Regolament barra mis-sistemi previsti mill-Artikolu 9(2) u l-ewwel subparagrafu ta’ (3) ta’ dan ir-Regolament, fil-kuntest ta’ smigħ ta’ xhieda jew ta’ produzzjoni ta’ dokumenti ordnati mill-qrati nazzjonali.
79.
Fir-rigward tad-detentur tad-dritt ta’ proprjetà intellettwali, is-sitwazzjoni legali tiegħu mhijiex distinta b’mod essenzjali minn dik ta’ l-uffiċċjali doganali. Għalkemm, kif jiena indikat, l-Artikolu 12(1) tar-Regolament Nru 1383/2003 inaqqas sa minimu l-possibbiltajiet ta’ użu ta’ l-informazzjoni li tkun ipprovdietlu d-dwana għall-finijiet espressament previsti minn dan ir-Regolament, it-tieni subparagrafu tad-dispożizzjoni ċċitata iktar ’il fuq jissuġġetta l-legalità ta’ użi oħra għas-sistema legali ta’l-Istat Membru fejn tinsab il-merkanzija, b’mod ġenerali dik tad-dwana li nnotifikat l-eżistenza ta’ prodotti suspettużi.
80.
Dawn il-possibbiltajiet jinfetħu mill-ġdid, fejn jiġu offrut il-possibbiltajiet kollha li jagħti d-dritt nazzjonali, li jkopru l-proċeduri tal-qrati kollha, u għalhekk dawk tal-qrati ċivili u ta’ dawk li jippermettu l-ġlieda kontra l-importazzjonijiet paralleli.
81.
Skond din il-Qorti tal-Ġustizzja, il-proprjetarju ta’ trade mark jista’ jopponi l-importazzjonijiet paralleli ta’ provenjenza minn pajjiżi terzi, meta jkun hemm l-intenzjoni li jiġu introdotti l-beni li jkollhom it-trade mark tiegħu fit-territorju Komuntarju mingħajr il-kunsens tiegħu, kemm b’mod espress kif ukoll b’mod taċitu. Dawn il-beni ma jibbenefikawx mit-teorija ta’ l-eżawriment tad-dritt għal trade mark, li hija applikabbli biss fil-kuntest tal-Żona Ekonomika Ewropea (
21
).
82.
B’hekk, fin-nuqqas tal-kunsens tiegħu, hemm ksur tad-dittijiet tal-propretarju tat-trade mark (
22
). Ir-Regolament Nru 1383/2003 huwa intiż għall-ġlieda kontra l-kummerċjalizzazzjoni ta’ merkanzija ffalsifikata jew ikkupjata li tikser id-drittjiet ta’ proprjetà intellettwali, fejn b’hekk jiġi mifhum li d-detentur ta’ dawn il-prerogattivi ma jistax jutilizza l-informazzjoni ta’ l-awtoritajiet doganali sabiex jiddefendi l-prerogattivi tiegħu quddiem sistemi legali oħra, fil-ġlieda kontra l-importazzjonijiet paralleli.
83.
Bħala sunt, inqis li r-raba’ domanda preliminari ukoll għandha tiġi risposta b’mod negattiv, fis-sens li r-Regolament Nru 1383/2003 ma jipprekludix li l-informazzjoni miksuba skond l-Artikolu 9(2) u (3) tiegħu jiġu użati f’proċedura intiża sabiex timpedixxi l-importazzjonijiet paralleli provenjenti minn pajjiżi terzi, meta dawn ikunu ta’ ħsara għad-dritt ta’ trade mark.
VI — Konklużjoni
84.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, jiena nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tirrispondi bil-mod kif ġej għad-domandi preliminari magħmulin mir-Rechtbank van koophandel:
“1)
Id-dikjarazzjoni msemmija fl-Artikolu 6 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1383/2003 tat-22 ta’ Lulju 2003 li jikkonċerna azzjoni doganali kontra merkanzija suspettati li jiksru ċerti drittijiet ta’ proprjetà intellettwali u l-miżuri li għandhom jittieħdu kontra merkanzija li jinsabu li jkunu kisru dawk id-drittijiet ma tikkostitwixxix kundizzjoni formali sabiex l-applikazzjonijiet għal azzjoni ta’ l-awtoritajiet doganali magħmula qabel l- ikomplu jipproduċu effetti.
2)
Ir-Regolament Nru 1383/2003 ma jipprekludix li l-uffiċċjali doganali jipprovdu l-informazzjoni miksuba fil-kuntest ta’ l-implementazzjoni tar-Regolament barra mis-sistemi previsti mill-Artikolu 9(2) u l-ewwel subparagrafu ta’ (3) tiegħu, fil-kuntest ta’ smigħ ta’ xhieda jew ta’ produzzjoni ta’ dokumenti ordnati mill-qrati nazzjonali.
3)
Ir-Regolament Nru 1383/2003 ma jipprekludix li l-informazzjoni miksuba skond l-Artikolu 9(2) u (3) tiegħu jiġu wżati f’proċedura intiża sabiex timpedixxi l-importazzjonijiet paralleli provenjenti minn pajjiżi terzi, meta dawn ikunu ta’ ħsara għad-dritt ta’ trade mark.”
(
1
)	Lingwa oriġinali: l-Ispanjol.
(
2
)	Hollywook biddlet ix-xbieha ta’ dawn ir-rinnegati simpatiċi, billi ffilmat l-avventuri tal-kaptan Jack Sparrow u s-segwaċi tiegħu fil-pellikoli intitolati, bl-Ingliż, “Pirates of the Caribbean” fejn kwalunkwe koinċidenza mar-realtà hija l-frott ta’ l-akbar każwalità.
(
3
)	Balzac, H. Ta, La femme de trente ans, editur Flamarion, Pariġi, 1996, b’mod partikolari p. 217 u segwenti, jiddeskrivi kif Hélène, it-tifla ta’ Madame D’Aiglemont u tar-raġel tagħha, tingħaqad ma’ pirata, sabiex tagħmel familja fuq vapur, l-Othello; fost inkwiet kbir u ġlieda kontra s-Saint-Ferdinand, ikkmandat mill-Ġeneral, missier Hélène, li jegħreq il-bajjiet ta’ Cantábrico u jirnexxielu jsalva biss wieħed mit-tfal tiegħu.
(
4
)	Espronceda, J. de, (1808-1862) awtur ta’ “La canción del pirata”, li tinsab f’Las mil mejores poesías de la lengua castellana, Ediciones Ibéricas, 31 edizzjoni, Madrid, 1995, p. 302-303, kiteb dawn il-versi: “Que es mi barco mi tesoro, / ques es mi Dios la libertad, / mi ley la fuerza y el viento_/ mi única patria la mar”.
(
5
)	Din id-denominazzjoni tapplika għal kategorija ta’ pirati li kienu joperaw prinċipalment fil-Karajbi, b’kull libertà sabiex jisirqu kif jixtiequ. Olivier de Oexmelin, fil-Historia de los aventureros que se distinguieron en las Indias, jiddeskrivi d-dettalji kurjużu tal-ħajja ta’ dawn il-pirati, bħal, per eżempju, il-kwantità bħala kumpens li kienu jieħdu għal korriment matul taqbida: mitt pjastri għal għajn u sitt mija għal driegħ lemini, Melegari, V., Piratas, corsarios y filibusteros, traduzzjoni ta’ Fermín Muñoz, Ed. Burguera, Barċellona, 1968, p. 82 u segwenti.
(
6
)	Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1383/2003 tat-22 ta’ Lulju 2003 li jikkonċerna azzjoni doganali kontra merkanzija suspettati li jiksru ċerti drittijiet ta’ proprjetà intellettwali u l-miżuri li għandhom jittieħdu kontra merkanzija li jinsabu li jkunu kisru dawk id-drittijiet (ĠU L 196, p. 7).
(
7
)	Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1891/2001 tal-21 ta’ Ottubru 2004, li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ta’ implementazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1383/2003 (ĠU L 328, p. 16).
(
8
)	Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2913/92 tat-12 ta’ Ottubru 1992 li jwaqqaf il-Kodiċi Doganali tal-Komunità
(
9
)	Koninklijk besluit van 18 juli 1977 tot coördinatie van de algemene bepalingen inzake douane en accijnzen (Digriet Irjali tat-7 dwar il-koordinazzjoni tad-dispożizzjonijiet ġenerali dwar id-dazji u s-sisa)
(
10
)	Artikoli 915 u segwenti tal-Gerechtelijk Wetboek (Kodiċi Ġuridiku Belġjan).
(
11
)	Artikoli 877 u segwenti tal-Kodiċi Ġuridiku Belġjan.
(
12
)	Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 3295/94 tat-22 ta’ Diċembru 1994 li jistabbilixxi miżuri li jipprojbixxu r-rilaxx għal ċirkolazzjoni libera, l-esportazzjoni, l-esportazzjoni mill-ġdid jew dħul għal proċedura sospensiva ta’ oġġetti falsifikati jew pirati (ĠU L 341, p. 8).
(
13
)	Sentenzi tas-16 ta’ Diċembru 1981, Foglia (244/80, Ġabra p. 3045, punt 18); tal-, Schulte (C-350/03, Ġabra p. I-9215, punt 43), u tal-, BVBA Management, Traning en Consultancy (C-239/05, Ġabra p. I-1455, punt 52).
(
14
)	Digrieti tat-3 ta’ Ġunju 1969, Chanel vs Cepeha (31/68, Ġabra 1970, p. 403); ta’ l-, Plapied u Gallez (C-34/90); tat-, Bosman (C-269/92) u tas-, Ardon et (C-310/94).
(
15
)	Sentenzi tat-30 ta’ Jannar 1974, BRT u Société belge des auteurs, compositeurs et éditeurs (127/73, Ġabra p. 51, punt 9), u tad-, Simmenthal (106/77, Ġabra p. 629, punt 10).
(
16
)	Digrieti tat-3 ta’ Ġunju 1969, Chanel vs Cepeha, iċċitata iktar ’il fuq, ta’ l-, Nationaal Instituut vor Landbouwkrediet (132/87) u ta’ l-, Plapied u Gallez, iċċitata iktar ’il fuq.
(
17
)	Peress li tinsab fl-Artikolu 6(1) tal-Kodiċi Ċivili, fil-Kapitolu III, fl-ewwel Titolu, “Effettività ġenerali tan-normi ġuridiċi”.
(
18
)	It-tieni subparagrafu ta’ l-Artikolu 5(5) tar-Regolament Nru 1383/2003.
(
19
)	Artikolu 3(2) flimkien mal-paragrafu 6.
(
20
)	Dan għamel osservazzjonijiet fuq dawn l-aħħar żewġ domandi biss.
(
21
)	Sentenza tas-16 ta’ Lulju 1998, Silhouette International Schmied (C-355/96, Ġabra p. I-4799, punt 18 u 22 sa 26); f’relazzjoni mas-sentenzi ta’ l-, Sebago u Maison Dubois (C-173/98, Ġabra p. I-4103, punti 17 sa 20), u ta’ l-, Zino Davidoff u Levi Strauss (C-414/99 sa C-416/99, Ġabra p. I-8691, punt 47).
(
22
)	Sentenzi tat-8 ta’ April 2003, Van Doren + Q (C-244/00, Ġabra p. I-3051, punt 26), u tat-, Peak Holding (C-16/03, Ġabra p. I-11313, punt 36).