62022CC0582
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
CAMPOS SÁNCHEZ-BORDONA
ippreżentati fil‑21 ta’ Settembru 2023 (
1
)
Kawża C‑582/22
Die Länderbahn GmbH DLB,
Prignitzer Eisenbahn GmbH,
Ostdeutsche Eisenbahn,
Ostseeland Verkehrs GmbH
vs
Bundesrepublik Deutschland,
fil-preżenza ta’:
DB Netz AG
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Verwaltungsgericht Köln (il-Qorti Amministrattiva ta’ Köln, il-Ġermanja))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari — Trasport ferrovjarju — Direttiva 2012/34/UE — Artikolu 56 — Korp regolatorju — Kompetenza għal reviżjoni tat-tariffi li jikkorrispondi għal skedi tax-xogħol li jkunu skadew — Possibbiltà li jiġu adottati deċiżjonijiet b’effett retroattiv — Limitazzjonijiet temporanji għall-eżerċizzju ta’ azzjonijiet — Effettività tad-deċiżjonijiet tal-korp regolatorju — Kompetenza sabiex il-maniġer tal-infrastruttura jiġi ordnat iħallas lura t-tariffi miġbura b’mod indebitu”
1.
Dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari jirriżulta minn tilwima li fiha jiġu diskussi s-setgħat ta’ kontroll tal-korp regolatorju Ġermaniż (
2
) fir-rigward tad-deċiżjonijiet tal-maniġer tal-infrastruttura dwar it-tariffi li għandhom jitħallsu mill-impriżi tat-trasport ferrovjarju. Xi wħud minn dawn talbu, mingħajr suċċess, lil dan il-korp regolatorju sabiex jordna lill-maniġer tal-infrastruttura jħallas lura t-tariffi li huma qiesu li ġew imħallsa indebitament.
2.
Il-qorti li għandha ssolvi t-tilwima titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tinterpreta diversi dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2012/34/UE (
3
), relatati mas-setgħa tal-korpi regolatorji nazzjonali fis-settur ferrovjarju.
I. Il‑kuntest ġuridiku
A.
Id‑dritt tal‑Unjoni Ewropea. Id‑Direttiva 2012/34
3.
Skont l-Artikolu 3 (“Definizzjonijiet”):
“Għall-iskopijiet ta’ din id-Direttiva, japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:
1)
‘impriża ferrovjarja’ tfisser impriża pubblika jew privata liċenzjata skont din id-Direttiva, li n-negozju ewlieni tagħha huwa li tipprovdi servizzi għat-trasport ta’ oġġetti u/jew ta’ passiġġieri bil-ferrovija b’kundizzjoni li l-impriża tiżgura trazzjoni; din tinkludi wkoll impriżi li jipprovdu trazzjoni biss;
2)
‘maniġer tal-infrastruttura’ tfisser kwalunkwe korp jew ditta responsabbli għall-operazzjoni, il-manutenzjoni u t-tiġdid ta’ infrastruttura ferrovjarja fuq netwerk, kif ukoll responsabbli għall-parteċipazzjoni fl-iżvilupp tagħha kif determinat mill-Istat Membru fil-qafas tal-politika ġenerali tiegħu dwar l-iżvilupp u l-finanzjament tal-infrastruttura;
[…]
19)
‘applikant’ tfisser impriża ferrovjarja jew grupp internazzjonali ta’ impriżi ferrovjarji jew persuni jew entitajiet legali oħrajn, bħal awtoritajiet kompetenti skont ir-Regolament (KE) Nru 1370/2007 u shippers, forwarders tal-merkanzija u operaturi tat-trasport ikkumbinat, b’interess tas-servizz pubbliku jew b’interess kummerċjali fil-forniment tal-kapaċità tal-infrastuttura;
[…]
25)
‘netwerk’ tfisser l-infrastruttura ferrovjarja sħiħa mmaniġġjata minn maniġer tal-infrastruttura;
26)
‘dikjarazzjoni dwar in-netwerk’ tfisser id-dikjarazzjoni li tistabbilixxi fid-dettall ir-regoli ġenerali, it-termini, il-proċeduri u l-kriterji għall-iskemi ta’ tqegħid ta’ piżijiet u tal-allokazzjoni tal-kapaċità inkluża l-informazzjoni l-oħra bħal din li hi meħtieġa biex tippermetti l-applikazzjonijiet għall-kapaċità tal-infrastruttura;
[…]
28)
‘skeda tax-xogħol’ tfisser id-data li tiddefinixxi l-movimenti kollha ppjanati tal-ferrovija u tar-rolling-stock li jseħħu fuq l-infrastruttura rilevanti tul il-perjodu li matulu tkun fis-seħħ;
[…]”.
4.
L-Artikolu 55 (“Korp regolatorju”) jistipula:
“1.   Kull Stat Membru għandu jistabbilixxi korp regolatorju nazzjonali wieħed għas-settur ferrovjarju. […]
[…]”.
5.
L-Artikolu 56 (“Funzjonijiet tal-korp regolatorju”) jipprovdi:
“1.   Mingħajr preġudizzju għall-Artikolu 46(6), applikant għandu jkollu d-dritt li jappella lill-korp regolatorju jekk jemmen li ma ġiex ittrattat b’mod ekwu, saret diskriminazzjoni kontrih jew saritlu off[i]ża bi kwalunkwe mod ieħor, u b’mod partikolari kontra deċiżjonijiet adottati mill-maniġer tal-infrastruttura jew fejn hu xieraq, mill-impriża ferrovjarja jew mill-operatur ta’ faċilita tas-servizz dwar:
[…]
d)
l-iskema tat-tqegħid tal-imposti [tariffi];
e)
il-livell jew l-istruttura tal-imposti infrastrutturali li hu meħtieġ iħallas jew li jista’ jkun meħtieġ iħallas;
[…]
2.   Mingħajr preġudizzju għas-setgħat tal-awtoritajiet nazzjonali tal-kompetizzjoni li jiżguraw il-kompetizzjoni fis-swieq tas-servizzi ferrovjarji, il-korp regolatorju għandu jkollu s-setgħa li jissorvelja s-sitwazzjoni kompetittiva fis-swieq tas-servizzi ferrovjarji, inkluż b’mod partikolari s-suq għal servizzi għall-passiġġieri b’veloċità għolja, u l-attivitajiet tal-maniġers tal-infrastruttura fir-rigward tal-punti (a) sa (j) tal-paragrafu 1. B’mod partikolari, il-korp regolatorju għandu jivverifika li hemm konformità mal-punti (a) sa (j) tal-paragrafu 1 fuq l-inizjattiva tiegħu stess u bil-ħsieb li jevita d-diskriminazzjoni kontra l-applikanti. Għandu, b’mod partikolari, jiċċekkja jekk id-dikjarazzjoni dwar in-netwerk fihiex klawżoli diskriminatorji jew jekk toħloqx setgħat diskrezzjonali għall-maniġer tal-infrastruttura li jistgħu jintużaw biex issir diskriminazzjoni kontra l-applikanti.
[…]
6   Il-korp regolatorju għandu jiżgura li l-imposti stabbiliti mill-maniġer tal-infrastruttura jikkonformaw mat-Taqsima 2 tal-Kapitolu IV u li dawn huma nondiskriminatorji. In-negozjati bejn l-applikanti u l-maniġer tal-infrastruttura dwar il-livell tal-imposti infrastrutturali għandhom jiġu permessi biss jekk dawn isiru taħt is-superviżjoni tal-korp regolatorju. Il-korp regolatorju għandu jintervjeni jekk in-negozjati potenzjalment jiksrux r-rekwiżiti ta’ dan il-Kapitolu.
[…]
9.   Il-korp regolatorju għandu jikkunsidra kull ilment u, kif jixraq, għandu jitlob tagħrif relevanti u jagħti bidu għal konsultazzjonijiet mal-partijiet relevanti kollha, fi żmien xahar minn meta jkun irċieva l-ilment. Huwa għandu jiddeċiedi fuq kull ilment u jieħu azzjoni biex jirrimedja s-sitwazzjoni u jgħarraf lill-partijiet relevanti bid-deċiżjoni motivata tiegħu fi żmien determinat minn qabel, raġonevoli u, fi kwalunkwe każ, fi żmien 6 ġimgħat minn meta jirċievi l-informazzjoni kollha. Mingħajr preġudizzju għall-poteri tal-awtoritajiet tal-kompetizzjoni nazzjonali għall-iżgurar tal-kompetizzjoni fis-swieq tas-servizz ferrovjarju, il-korp regolatorju għandu, fejn xieraq, jiddeċiedi fuq l-inizjattiva tiegħu stess dwar miżuri xierqa biex jitranġaw il-każijiet ta’ diskriminazzjoni kontra l-applikanti, id-distorsjonijiet tas-suq u kwalunkwe żvilupp ieħor mhux mixtieq f’dawn is-swieq, b’mod partikolari b’referenza għall-punti (a) sa (j) tal-paragrafu 1.
Deċiżjoni tal-korp regolatorju għandha tkun torbot lill-partijiet kollha koperti minn dik id-deċiżjoni, u ma għandhiex tkun suġġetta għall-kontroll ta’ istanza amminstrattiva oħra. Il-bord regolatorju għandu jkun jista’ jinforza d-deċiżjonijiet tiegħu bil-pieni xierqa, inkluż permezz tal-multi.
[…]”.
6.
L-Anness VII (“Skeda għall-proċess tal-allokazzjoni”) jgħid:
“1)
L-orarju tas-servizz [skeda tax-xogħol] għandu jiġi stabbilit darba f’kull sena kalendarja.
2)
Il-bidla tal-orarju tas-servizz [skeda tax-xogħol] għandha sseħħ f’nofsillejl fit-tieni Sibt f’Diċembru. […] Il-maniġers tal-infrastruttura jistgħu jiftiehmu fuq dati differenti u f’dan il-każ għandhom jinfurmaw lill-Kummissjoni jekk it-traffiku internazzjonali jistax jiġi affettwat.
[…]”.
B.
Id‑dritt Ġermaniż. Nationales Eisenbahnregulierungsgesetz (
4
)
7.
L-Artikolu 66 (“L-awtorità regolatorja u l-funzjonijiet tagħha”) jistabbilixxi:
“(1)   Jekk id-detentur ta’ awtorizzazzjoni ta’ aċċess iqis li jkun ġie ddiskriminat jew li d-drittijiet tiegħu ġew miksura b’xi mod ieħor mid-deċiżjonijiet ta’ maniġer tal-infrastruttura ferrovjarja, huwa għandu jkollu d-dritt li jappella quddiem l-awtorità regolatorja […].
[…]
(3)   Jekk ma jintlaħaq l-ebda ftehim dwar l-aċċess jew dwar ftehim qafas, id-deċiżjonijiet tal-maniġer tal-infrastruttura ferrovjarja jistgħu jiġu kkontrollati mill-awtorità regolatorja, fuq talba tad-detentur ta’ awtorizzazzjoni ta’ aċċess jew ex officio. It-talba għandha titressaq fil-perijodu li fih […] tista’ tiġi aċċettata l-offerta ta’ konklużjoni ta’ ftehimiet.
(4)   B’mod partikolari, dawn li ġejjin jistgħu jkunu soġġetti għal kontroll, fuq talba jew ex officio:
[…]
5.
is-sistema ta’ tariffi;
6.
l-ammont jew l-istruttura tat-tariffi għall-użu ta’ infrastrutturi li d-detentur ta’ awtorizzazzjoni ta’ aċċess irid jew għandu jħallas;
7.
l-ammont u l-istruttura tat-tariffi l-oħra li d-detentur ta’ awtorizzazzjoni ta’ aċċess irid jew għandu jħallas;
[…]”.
8.
L-Artikolu 67 (“Setgħat tal-awtorità regolatorja, sorveljanza tas-suq tat-trasport, dispożizzjonijiet ta’ implimentazzjoni”) jistipula:
“(1)   L-awtorità regolatorja tista’ tadotta, fir-rigward tal-ferroviji u l-persuni l-oħra suġġetti għad-dispożizzjonijiet ta’ din il-liġi, il-miżuri meħtieġa sabiex telimina jew tipprevjeni ksur ta’ din il-liġi jew tal-atti direttament applikabbli tal-Unjoni Ewropea fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din il-liġi. […]
[…]”.
9.
L-Artikolu 68 (“Deċiżjonijiet tal-awtorità regolatorja”) jgħid:
“(1)   L-awtorità regolatorja għandha teżamina lment fi żmien xahar minn meta tirċevih. Għal dan il-għan, għandha titlob lill-partijiet interessati sabiex jipprovdu l-informazzjoni meħtieġa għat-teħid ta’ deċiżjonijiet u għandha tibda diskussjonijiet mal-partijiet interessati kollha. Hija għandha tadotta deċiżjoni dwar l-ilmenti kollha u l-miżuri meħtieġa sabiex tiġi rrimedjata s-sitwazzjoni, u għandha tikkomunika d-deċiżjoni motivata tagħha lill-partijiet ikkonċernati f’perijodu ta’ żmien predeterminat u raġonevoli u, fi kwalunkwe każ, fi żmien sitt ġimgħat minn meta tirċievi l-informazzjoni kollha rilevanti. Mingħajr preġudizzju għas-setgħat tal-awtoritajiet kompetenti, hija għandha tiddeċiedi ex officio il-miżuri xierqa sabiex tevita d-diskriminazzjoni u d-distorsjoni tas-suq.
(2)   Jekk, fil-każ ikkontemplat fl-Artikolu 66(1) u (3), id-deċiżjoni ta’ amministratur ta’ infrastruttura ferrovjarja taffettwa d-dritt tad-detentur ta’ dritt ta’ aċċess għall-infrastruttura ferrovjarja:
1.
l-awtorità regolatorja għandha tordna lill-maniġer tal-infrastrutturi ferrovjarji sabiex jimmodifika d-deċiżjoni, jew
2.
l-awtorità regolatorja għandha tiddeċiedi dwar il-validità tal-kuntratt jew tat-tariffi, tiddikjara l-kuntratti ineffettivi u tistabbilixxi l-kundizzjonijiet kuntrattwali jew it-tariffi.
Id-deċiżjoni msemmija fl-ewwel sentenza tista’ tirreferi wkoll għad-dikjarazzjoni dwar in-netwerk ferrovjarju jew għall-kundizzjonijiet ta’ użu tal-faċilitajiet tas-servizz.
(3)   L-awtorità regolatorja tista’, b’effetti għall-ġejjieni, tobbliga lill-amministratur tal-infrastruttura ferrovjarja sabiex jimmodifika l-miżuri previsti fl-Artikolu 66(4), jew tiddikjarahom skaduti, sa fejn dawn ma humiex konformi mad-dispożizzjonijiet ta’ din il-liġi jew mal-atti tal-Unjoni Ewropea direttament applikabbli fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din il-liġi”.
II. Il‑fatti, it‑tilwima u d‑domandi preliminari
10.
Bejn is-snin 2002 u 2011, DB Netz AG (
5
), li tamministra parti mill-infrastruttura ferrovjarja Ġermaniża, stabbilixxiet it-tariffi ta’ aċċess għall-infrastruttura li jikkorrispondu għal kull perijodu ta’ validità tal-iskeda tax-xogħol.
11.
Länderbahn GmbH DLB, Prignitzer Eisenbahn GmbH, Ostdeutsche Eisenbahn u Ostseeland Verkehrs GmbH (iktar ’il quddiem “ir-rikorrenti”) huma impriżi tat-trasport ferrovjarju li jużaw l-infrastruttura ġestita minn DB Netz.
12.
Ir-rikorrenti ma qablux dwar kemm hu xieraq li jiġi applikat “fattur reġjonali” li kien jifforma parti mill-elementi ta’ impożizzjoni ta’ tariffi għall-użu tal-infrastruttura ta’ DB Netz. Huma kienu tal-fehma li t-tariffi stabbiliti minn DB Netz kienu, parzjalment, illegali, peress li l-“fattur reġjonali” kien jiddiskrimina kontra impriżi li joperaw linji reġjonali (
6
) Konsegwentement, jew ħallsu t-tariffi mitluba b’riżervi, jew ma ħallsux.
13.
Fil‑5 ta’ Marzu 2010, il-Bundesnetzagentur, meta kkontrollat it-tariffi approvati minn DB Netz, tat deċiżjoni li fiha (
7
):
–
Hija sabet li d-dikjarazzjoni dwar in-network għall-iskeda tax-xogħol tal‑2011 kienet invalida, minħabba li kienet tipprovdi għall-applikazzjoni tal-“fattur reġjonali”.
–
Hija indikat li huma l-qrati ta’ ġurisdizzjoni ċivili li għandhom jiddeċiedu, abbażi tal-ekwità, dwar ir-rimbors tat-tariffi eventwalment miġbura żejda (
8
).
14.
Fid‑9 ta’ Novembru 2017, il-Qorti tal-Ġustizzja tat is-sentenza CTL Logistics (
9
), li fiha, wara li analizzat il-leġiżlazzjoni Ġermaniża (
10
), iddikjarat li d-Direttiva 2001/14/KE (
11
), il-predeċessur tad-Direttiva 2012/34, “[tipprekludi] l-applikazzjoni ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali […] li tipprevedi stħarriġ tan-natura ekwa tat-tariffi għall-użu tal-infrastruttura ferrovjarja, każ b’każ, mill-qrati ordinarji [ċivili], u l-possibbiltà, jekk ikun il-każ, li jinbidel l-ammont ta’ dawn it-tariffi, indipendentement mis-sorveljanza eżerċitata mill-korp regolatorju”.
15.
Fuq il-bażi tas-sentenza CTL Logistics, ir-rikorrenti talbu lill-Bundesnetzagentur sabiex tiddikjara invalidi t-tariffi approvati għall-iskedi tax-xogħol mill‑2003 sal‑2011 u sabiex iġġiegħel lil DB Netz tħallas lura dawk it-tariffi mħallsa żejda.
16.
Il-Bundesnetzagentur, permezz ta’ deċiżjonijiet sostanzjalment identiċi tal‑11 ta’ Ottubru 2019, tat‑3 ta’ Lulju 2020 u tal‑11 ta’ Diċembru 2020, ċaħdet it-talbiet tar-rikorrenti. Hija kkunsidrat li t-talba li jsir kontroll ex post kienet mingħajr bażi legali, peress li l-impriżi ferrovjarji kellhom biss il-possibbiltà li jikkontestaw l-imposti waqt li kienu fis-seħħ.
17.
Permezz ta’ rikorsi ppreżentati fis‑6 u fid‑9 ta’ Novembru 2019, ir-rikorrenti talbu lill-Verwaltungsgericht Köln (il-Qorti Amministrattiva ta’ Köln, il-Ġermanja), sabiex tiddikjara li l-Bundesnetzagentur hija obbligata twettaq kontroll ex post li jippermettilha tiddikjara l-invalidità tat-tariffi kkontestati b’effett ex tunc u ġġiegħel lil DB Netz tirrimborsahom.
18.
Dik il-qorti, qabel ma tiddeċiedi fuq it-talba tar-rikorrenti, għandha tkun taf, fil-qosor:
–
Jekk l-Artikolu 56 tad-Direttiva 2012/34 jimplikax li l-impriżi ferrovjarji jistgħu jitolbu mingħand il-korp regolatorju reviżjoni ex post, b’effett retroattiv, tat-tariffi tal-infrastruttura li jikkorrispondu għal skedi tax-xogħol li jkunu diġà skadew.
–
Jekk iva, kif għandu jsir ir-rimbors tat-tariffi invalidi, sabiex jiġu rrestawrati d-drittijiet kollha tal-impriżi ferrovjarji.
19.
F’dan il-kuntest, il-Verwaltungsgericht Köln (il-Qorti Amministrattiva ta’ Köln) tagħmel ħames domandi preliminari. Fuq indikazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja, sejjer nissuġġerixxi risposta għall-ewwel erbgħa minn dawn il-ħames domandi, li għandhom dan il-kontenut:
“1)
L-Artikolu 56(1), (6) u (9) tad-Direttiva 2012/34/UE […] għandu jiġi interpretat fis-sens li sistema li tistabbilixxi t-tariffi tista’ tkun is-suġġett validu ta’ lment anki jekk il-perijodu ta’ validità għat-tariffi li għandhom jiġu eżaminati jkun diġà skada (ilment imressaq kontra l-hekk imsejħa tariffi antiki)?
2)
Fil-każ li tingħata risposta fl-affermattiv għall-ewwel domanda: l-Artikolu 56(1), (6) u (9) tal-imsemmija direttiva għandu jiġi interpretat fis-sens li l-korp regolatorju, fil-kuntest ta’ kontroll ex post ta’ tariffi antiki, jista’ jiddikjara li dawn it-tariffi ma għandhomx effett ex tunc?
3)
Fil-każ li tingħata risposta fl-affermattiv għall-ewwel u għat-tieni domanda: l-interpretazzjoni tal-Artikolu 56(1), (6) u (9) tal-istess direttiva tippermetti dispożizzjoni nazzjonali li teskludi l-possibbiltà ta’ kontroll ex post ta’ tariffi antiki jekk ikollhom effett ex tunc?
4)
Fil-każ li tingħata risposta fl-affermattiv għall-ewwel u għat-tieni domanda: l-Artikolu 56(9) ta’ din id-direttiva għandu jiġi interpretat fis-sens li l-azzjoni sabiex tiġi rrimedjata s-sitwazzjoni, prevista fl-imsemmija dispożizzjoni u meħuda mill-korp regolatorju kompetenti, tinkludi wkoll, bħala konsegwenza legali, l-ordni li l-maniġer tal-infrastruttura jirrimborsaw it-tariffi imposti b’mod illegali, u dan minkejja li l-pretensjonijiet relatati mar-rimbors bejn impriżi ferrovjarji u maniġers tal-infrastruttura jistgħu jiġu infurzati permezz tad-dritt ċivili?”
III. Il‑proċedura quddiem il‑Qorti tal‑Ġustizzja
20.
It-talba għal deċiżjoni preliminari ġiet irreġistrata fil-Qorti tal-Ġustizzja fit‑2 ta’ Settembru 2022.
21.
Ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub minn Prignitzer Eisenbahn GmbH, Ostdeutsche Eisenbahn u Ostseeland Verkehrs GmbH (konġuntament), DB Netz, mill-Gvern Ġermaniż, Litwan, Norveġiż, Pollakk, kif ukoll mill-Kummissjoni Ewropea.
22.
Fis-seduta, li saret fil‑15 ta’ Ġunju 2023, dehru Prignitzer Eisenbahn (li rrappreżentat ukoll lil Ostdeutsche Eisenbahn u lil Ostseeland Verkehr), DB Netz, il-Gvern Ġermaniż, Awstrijak u Pollakk, kif ukoll il-Kummissjoni.
IV. Evalwazzjoni
A.
Osservazzjoni preliminari
23.
Il-qorti tar-rinviju tibbaża ruħha fuq il-premessa li d-Direttiva 2012/34 hija applikabbli u għalhekk titlob l-interpretazzjoni tal-Artikolu 56(1), (6) u (9) tagħha.
24.
Madankollu, it-tariffi inkwistjoni fil-kawża, li jikkorrispondu għall-perijodu 2003‑2011, ġew stabbiliti u miġbura meta kienet fis-seħħ il-predeċessur tagħha, id-Direttiva 2001/14, u għalhekk jista’ jingħad li din tal-aħħar għandha tapplika ratione temporis (
12
).
25.
Fi kwalunkwe każ, l-Artikolu 56(1), (6) u (9) tad-Direttiva 2012/34 jikkorrispondi għad-dispożizzjonijiet inqas dettaljati tal-Artikolu 30(2), (3) u (5) tad-Direttiva 2001/14 (
13
). Għalhekk, kif ikkorroborat mill-partijiet kollha fis-seduta, ma hemm l-ebda problema sabiex l-attenzjoni tiġi ffokata fuq l-Artikolu 56 tad-Direttiva 2012/34, skont l-interess tal-qorti tar-rinviju.
B.
Il‑ġurisprudenza tal‑Qorti tal‑Ġustizzja
26.
Id-digriet tar-rinviju jiċċita s-sentenza CTL Logistics, li jirreferi għaliha ripetutament, u dik tat‑8 ta’ Lulju 2021, Koleje Mazowieckie (
14
). Fiż-żmien li saret it-talba għal deċiżjoni preliminari, il-Qorti tal-Ġustizzja kienet għadha ma tatx is-sentenza DB Station.
27.
Din is-sentenza msemmija l-aħħar, li ngħatat fis‑27 ta’ Ottubru 2022, kienet is-suġġett ta’ riferimenti kostanti minn uħud mill-partijiet u minn dawk li intervjenew fil-proċedura, li minnha ddeduċew li tirrispondi għal diversi domandi preliminari magħmulin hawnhekk (
15
).
C.
L‑ewwel domanda preliminari
28.
Il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk il-kontestazzjoni tas-sistema tat-tariffi tistax issir “anki jekk il-perijodu ta’ validità għat-tariffi li għandhom jiġu eżaminati jkun diġà skada”.
29.
Mid-digriet tar-rinviju jirriżulta li l-Bundesnetzagentur, meta ċaħdet it-talba tal-impriżi rikorrenti, rabtet id-dritt ta’ appell mill-approvazzjoni tat-tariffi mal-fatt li dan irid isir fil-perijodu li fih kienu fis-seħħ (
16
). Ma huwiex possibbli, għalhekk, li jiġu kkontestati “it-tariffi l-antiki” (
17
).
30.
Din il-pożizzjoni tidher li tirrifletti s-soluzzjoni adottata dak iż-żmien mil-leġiżlazzjoni (
18
) u mill-ġurisprudenza (
19
) Ġermaniża, li abbażi tagħhom il-Bundesnetzagentur setgħet biss tikkontrolla t-tariffi eżistenti u tieħu deċiżjonijiet b’effett għall-futur (
20
).
31.
Madankollu, is-soluzzjoni li tirriżulta mid-dritt tal-Unjoni ma tippermettix din ir-restrizzjoni ratione temporis, kif jirrikonoxxi l-Gvern Ġermaniż stess fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu (
21
) meta jirreferi għas-sentenza DB Station.
32.
L-Artikolu 56(1)(e) tad-Direttiva 2012/34 jawtorizza lill-applikanti sabiex jappellaw “lill-korp regolatorju […] dwar […] il-livell jew l-istruttura tal-imposti infrastrutturali li [huma meħtieġa jħallsu] jew li [jistgħu jkunu meħtieġa jħallsu]”. Letteralment, dan il-kliem jista’ jwassal sabiex wieħed jaħseb li l-appelli jirreferu biss għat-tariffi attwali jew dawk previsti għall-futur, iżda dik ma kinitx l-interpretazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja.
33.
Fil-fatt, is-sentenza DB Station iddikjarat li “meta jiġi adit abbażi tal-Artikolu 30(2) tad-Direttiva 2001/14, dan il-korp [regolatorju] ma jistax validament jiċħad il-kompetenza tiegħu sabiex jiddeċiedi dwar il-legalità tat-tariffi ta’ infrastruttura miġbura fl-imgħoddi” (
22
). Dan huwa l-każ anki meta “dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali […] ma [tippermettilux] li jiddeċiedi dwar il-legalità tat-tariffi ta’ infrastruttura diġà miġbura” (
23
).
34.
Il-korp regolatorju huwa, għalhekk, kompetenti sabiex jeżamina l-legalità tat-tariffi applikati u miġbura fir-rigward tal-iskedi tax-xogħol tal-passat u, fejn ikun il-każ, jiddikjarahom nulli.
35.
Madankollu, huwa leġittimu li wieħed jistaqsi jekk id-dritt tal-impriżi tat-trasport ferrovjarju li jitolbu r-reviżjoni tat-“tariffi antiki” huwiex suġġett għal skadenzi (
24
) jew, għall-kuntrarju, jistax ikun suġġett għal limitazzjonijiet ratione temporis ispirati mill-prinċipju taċ-ċertezza legali. Parti sostanzjali mill-allegazzjonijiet li saru fis-seduta kienu jikkonċernaw din il-problema, minkejja l-fatt li l-qorti tar-rinviju ma rreferietx espressament għaliha. Allura ser nindirizzaha għall-fini tal-kompletezza.
36.
Fin-nuqqas ta’ dispożizzjoni espliċita fid-Direttiva 2012/34, huma l-Istati Membri, skont il-prinċipju tal-awtonomija proċedurali, li għandhom jistabbilixxu l-limiti ratione temporis tal-azzjonijiet li permezz tagħhom l-individwi jitolbu, quddiem il-korpi nazzjonali, il-ħlas lura ta’ dak li tħallas indebitament bi ksur tad-dritt tal-Unjoni. L-Istati Membri għandhom josservaw, fi kwalunkwe każ, il-prinċipji ta’ effettività u ta’ ekwivalenza (
25
).
37.
Jiġri, madankollu, li, skont l-informazzjoni pprovduta waqt is-seduta, id-dritt Ġermaniż ma jidhirx li jipprovdi dawn il-limiti ratione temporis b’mod speċifiku għat-tariffi għall-użu tal-infrastruttura ferrovjarja (
26
).
38.
F’dan il-kuntest, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tiċċara jekk, effettivament, ir-regolamenti Ġermaniżi jħallux il-perijodu ta’ appell miftuħ għal żmien indefinit jew, għall-kuntrarju, jipprovdux limiti ratione temporis għall-eżerċizzju tiegħu, ibbażati fuq il-preskrizzjoni tad-drittijiet jew fuq l-iskadenza (dekadenza) tal-azzjonijiet.
39.
Fil-qafas ta’ din l-evalwazzjoni tad-dritt intern, li, nirrepeti, hija biss il-qorti tar-rinviju li tinsab f’pożizzjoni li tagħmilha, jista’ jkun rilevanti li jiġi eżaminat jekk il-prinċipju taċ-ċertezza legali għandux jipprevali fuq dak tal-legalità (meta wieħed iżomm f’moħħu li l-fattur reġjonali użat ġie ddikjarat illegali, u iktar tard tħassar) u jekk hemmx xi element li minnu jista’ jiġi dedott li kienet ġiet iġġenerata aspettattiva leġittima li t-“tariffi antiki” ma setgħux iktar jiġu appellati.
40.
Jekk jiġi aċċettat li t-termini ġenerali ta’ skadenza, kemm jekk taħt id-dritt ċivili jew taħt id-dritt amministrattiv, jew it-termini ta’ dekadenza jistgħu jiġu applikati, direttament jew b’analoġija, il-qorti tar-rinviju jkollha tidentifika meta dawn jibdew jiddekorru, kwistjoni li tiddependi wkoll, bħala prinċipju, fuq id-dritt nazzjonali (
27
).
41.
Fis-seduta, għal dawn il-finijiet, ġew ikkunsidrati żewġ dies a quo possibbli:
–
Prignitzer Eisenbahn sostniet li s-sentenza CTL Logistics immarkat punt ta’ bidla u li kienet l-element li ta’ lok għall-preżentazzjoni tat-talba tagħha għall-annullament u r-rimbors quddiem il-Bundesnetzagentur, fl‑2018.
–
Għall-kuntrarju, DB Netz sostniet li s-sitwazzjoni kienet iddefinita biżżejjed meta, fl‑2010, iffirmat il-kuntratt pubbliku mal-Bundesnetzagentur dwar il-“fattur reġjonali” u li ma kien hemm ebda raġuni sabiex ma taġixxix minn dak iż-żmien.
42.
Fil-qosor, nemmen li s-sentenza DB Station fiha s-soluzzjonijiet sabiex tingħata risposta għall-ewwel domanda preliminari fis-sens li l-korp regolatorju jista’ jikkontrolla l-legalità tat-tariffi li jikkorrispondu għal perijodi ta’ validità li jkunu diġà skadew. Hija r-responsabbiltà tal-qorti tar-rinviju li tevalwa jekk, skont id-dispożizzjonijiet nazzjonali, l-eżerċizzju tad-dritt ta’ kontestazzjoni ta’ dawn it-tariffi huwiex suġġett għal skadenzi u jekk dawn ġewx osservati fil-kawżi prinċipali.
D.
It‑tieni domanda preliminari
43.
Jekk ir-risposta għall-ewwel domanda tagħha tkun fl-affermattiv (kif nissuġġerixxi jien), il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk, skont l-Artikolu 56(1), (6) u (9) tad-Direttiva 2012/34, “il-korp regolatorju, fil-kuntest ta’ kontroll ex post ta’ tariffi antiki, [jistax] jiddikjara li dawn it-tariffi ma għandhomx effett ex tunc”.
44.
Billi jiddefinixxi l-funzjonijiet tal-korp regolatorju, l-Artikolu 56(9) tad-Direttiva 2012/34 jagħtih setgħat wesgħin ta’ intervent, li permezz tagħhom jista’ jieħu miżuri xierqa sabiex “jitranġaw il-każijiet […] mhux mixtieq[a] f’dawn is-swieq [ferrovjarji], b’mod partikolari b’referenza għall-punti (a) sa (j) tal-paragrafu 1”.
45.
Is-setgħa ta’ kontroll tal-korp regolatorju, li tkopri wkoll it-“tariffi antiki” fit-termini li spjegajt qabel, tippermettilu jiddikjara l-invalidità tad-deċiżjonijiet ikkontestati, li ma jkollhomx bażi legali. Nemmen li dan jista’ jiġi dedott mill-Artikolu 56(9) tad-Direttiva 2012/34, li, kif għadni kif indikajt, jawtorizza lill-korp regolatorju, wara li jirċievi u jipproċessa lment (
28
), jieħu “azzjoni biex jirrimedja s-sitwazzjoni” permezz ta’ deċiżjonijiet vinkolanti għall-partijiet kollha affettwati.
46.
Il-fatt li soluzzjoni simili ma tistax tinkiseb mid-dritt nazzjonali ma jikkostitwixxix ostakolu: il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat “li d-dispożizzjonijiet tal-[Artikolu 56(9) tad-Direttiva 2012/34] huma inkondizzjonali u suffiċjentement preċiżi u li, għaldaqstant, dawn għandhom effett dirett […]. Għaldaqstant, dawn id-dispożizzjonijiet huma vinkolanti fir-rigward tal-awtoritajiet kollha tal-Istati Membri, jiġifieri mhux biss il-qrati nazzjonali, iżda wkoll il-korpi amministrattivi kollha, inklużi l-awtoritajiet deċentralizzati, u dawn l-awtoritajiet għandhom l-obbligu japplikawhom” (
29
).
47.
L-invalidità ddikjarata b’dan il-mod tipproduċi effetti retroattivi (ex tunc), sal-mument proprju li fih seħħet. Din hija l-loġika ta’ kwalunkwe sistema ta’ appelli li tippermetti li korp amministrattiv jew ġudizzjarju jannulla l-atti li jkunu sottomessi għall-kontroll tiegħu.
48.
Skont din il-loġika, meta d-deċiżjonijiet tal-maniġer tal-infrastruttura jkunu illegali u jiġu invalidati mill-korp regolatorju minħabba n-nuqqasijiet li jkun fihom, id-dikjarazzjoni ta’ dan tal-aħħar tippreżupponi li l-att ikkontestat huwa null, totalment jew parzjalment, ab initio.
49.
Id-dikjarazzjoni ta’ nullità b’effett ex tunc ma jidhirx li kienet, madankollu, is-soluzzjoni adottata mil-leġiżlatur Ġermaniż fl-Artikolu 68(3) tal-ERegG iżda din timponi ruħha skont id-dritt tal-Unjoni b’mod konformi mal-motivi msemmija iktar ’il fuq (
30
).
E.
It‑tielet domanda preliminari
50.
Suġġetta għar-risposta affermattiva għaż-żewġ domandi preċedenti, it-tielet domanda hija intiża sabiex tiddetermina jekk l-Artikolu 56(1), (6) u (9) tad-Direttiva 2012/34 “[jippermettix] dispożizzjoni nazzjonali li teskludi l-possibbiltà ta’ kontroll ex post ta’ tariffi antiki jekk ikollhom effett ex tunc”.
51.
Fir-realtà, ir-risposta għal din id-domanda tista’ tiġi dedotta minn dik mogħtija għat-tieni domanda (fil-fatt, jistgħu jiġu mwieġba flimkien), abbażi ta’ dawn il-premessi:
–
L-impriżi ferrovjarji għandhom id-dritt li jikkontestaw quddiem il-korp regolatorju l-ammont tat-tariffi individwali stabbiliti mill-maniġer tal-infrastruttura.
–
Ma’ dan id-dritt jikkorrispondi l-obbligu inkundizzjonat tal-korp regolatorju li jiddeċiedi dwar il-legalità tat-tariffi għall-użu ta’ infrastrutturi diġà rċevuti, jekk applikabbli.
52.
Konsegwentement, l-Artikolu 56(1), (6) u (9) tad-Direttiva 2012/34 jipprekludi lid-dritt nazzjonali milli jipprevjeni lill-korpi regolatorji tas-settur ferrovjarju milli jikkontrollaw il-legalità tat-tariffi li jikkorrispondu għal snin finanzjarji li jkunu diġà skadew, fi ħdan il-limiti ratione temporis ammissibbli. Dan l-istess artikolu tad-Direttiva 2012/34 jipprekludi lid-dritt nazzjonali milli jipprojbixxi lid-dikjarazzjoni ta’ nullità ta’ tariffa milli jkollha effett retroattiv (ex tunc) għall-mument li fih din it-tariffa saret effettiva.
F.
Ir‑raba’ domanda preliminari
53.
Il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk “l-azzjoni sabiex tiġi rrimedjata s-sitwazzjoni […] tinkludi[x] wkoll, bħala konsegwenza legali, l-ordni li l-maniġer tal-infrastruttura jirrimborsaw it-tariffi imposti b’mod illegali, u dan minkejja li l-pretensjonijiet relatati mar-rimbors bejn impriżi ferrovjarji u maniġers tal-infrastruttura jistgħu jiġu infurzati permezz tad-dritt ċivili.”
54.
Id-domanda tassumi li, fil-Ġermanja, l-impriżi ferrovjarji jistgħu, fi kwalunkwe każ, iressqu azzjoni quddiem il-qrati ċivili sabiex jobbligaw lill-maniġer tal-infrastruttura jħallas lura t-tariffi miġbura illegalment.
55.
Konsegwentement, nifhem li d-dubju huwa dwar jekk dawn l-istess impriżi ferrovjarji, skont id-Direttiva 2012/34, jistgħux ukoll imorru għand il-korp regolatorju sabiex jiksbu dan il-ħlas lura. Dan ikun il-każ biss jekk dak il-korp ikollu s-setgħa li jimponi rimbors fuq il-maniġer tal-infrastruttura.
56.
Mill-Artikolu 97 tas-sentenza CTL Logistics, jista’ jiġi dedott li l-intervent tal-korp regolatorju huwa determinanti għad-dikjarazzjoni tal-illegalità tat-tariffi, bħala prerekwiżit essenzjali sabiex, a posteriori, il-qrati ċivili jordnaw ir-rimbors tagħhom. Din id-dikjarazzjoni hija kkonfermata, f’termini analogi u għat-talbiet relatati ma’ azzjoni għad-danni, mis-sentenza Koleje Mazowieckie (
31
).
57.
Li qiegħed jiġi mistoqsi hawnhekk huwa jekk l-Artikolu 56(1), (6) u (9) tad-Direttiva 2012/34 jagħtix lill-korp regolatorju tas-settur ferrovjarju s-setgħa li jordna, huwa stess, ir-rimbors tat-tariffa miġbura illegalment, u b’dan il-mod jiġu evitati proċeduri paralleli jew suċċessivi.
58.
Is-soluzzjoni għal din il-problema hija marbuta mad-determinazzjoni ta’ jekk il-korpi regolatorji nazzjonali jistgħux jinterferixxu fir-relazzjonijiet bejn operaturi ekonomiċi suġġetti, bħala prinċipju, għad-dritt privat (
32
), u li jagħmlu dan kemm fl-aspett dikjarattiv (dikjarazzjoni ta’ nullità ta’ kuntratt) (
33
) kif ukoll eżekuttiv (ordnijiet ta’ rimbors, rekwiżiti ta’ kumpens minn parti għall-oħra). Għal darba oħra, huwa d-dritt ta’ kull Stat Membru li jagħżel soluzzjoni waħda jew oħra, jekk din ma tkunx predeterminata mid-dritt tal-Unjoni.
59.
Mill-perspettiva tad-dritt tal-Unjoni, huwa biżżejjed li jingħad li, fir-rigward tal-fażi dikjarattiva, is-sentenza CTL Logistics solviet id-dubji dwar is-setgħat tal-korpi regolatorji għas-settur ferrovjarju, fis-sens imsemmi hawn fuq, u dan ġie preżunt mil-leġiżlatur Ġermaniż (
34
).
60.
Għall-kuntrarju, fir-rigward tal-fażi eżekuttiva, id-dritt tal-Unjoni mhux dejjem jinkludi dispożizzjonijiet espliċiti dwar is-setgħa tal-korpi regolatorji li jobbligaw lill-impriżi suġġetti għall-kontroll tagħhom li jħallsu lura l-ammonti rċevuti illegalment. Fin-nuqqas ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, l-Istati Membri għandhom marġni ta’ manuvra għal dan il-għan.
61.
F’kawża relatata mas-suq intern tal-elettriku (
35
), il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li d-Direttiva 2009/72/KE (
36
) ma kinitx tipprekludi lil Stat Membru milli jassenja lill-awtorità regolatorja nazzjonali s-setgħa li titlob lill-kumpaniji tal-elettriku jirrimborsaw lill-klijenti tagħhom l-ammont li jikkorrispondi għal ħlasijiet ibbażati fuq klawżoli li kienu ddikjarati illegali (
37
).
62.
Ir-raġunamenti tas-sentenza Green Network jistgħu jkunu utli għal din il-kawża. Fiha, il-Qorti tal-Ġustizzja:
–
Saħqet li fost il-funzjonijiet tal-korp regolatorju ma tissemmiex [skont l-Artikolu 37(4)(d) tad-Direttiva 2009/72] dik li “dawn l-impriżi jistgħu jintalbu jirrimborsaw kull somma li jkunu rċevew bħala korrispettiv għal klawżola kuntrattwali meqjusa illegali” (
38
).
–
Ikkonfermat li, minkejja li din ma tissemmiex, “l-użu, fl-Artikolu 37(4) tad-Direttiva 2009/72, tal-espressjoni ‘l-awtoritajiet regolatorji għandu jkollhom għall-anqas dawn is-setgħat’ jindika li, sabiex ikunu jistgħu jwettqu l-funzjonijiet […], jistgħu jiġu attribwiti lil awtorità bħal din setgħat oħra minbarra dawk espressament imsemmija f’dan l-Artikolu 37(4)” imposti minn din id-direttiva (
39
).
–
Iddikjarat li “Stat Membru jista’ jagħti lil tali awtorità s-setgħa li tobbliga lil dawn l-operaturi li jħallsu lura s-somom miġbura minnhom bi ksur tar-rekwiżiti” rilevanti (
40
).
–
Enfasizzat li, “għalkemm id-Direttiva 2009/72 ma teżiġix li l-Istati Membri għandhom jipprevedu li l-awtorità regolatorja nazzjonali jkollha s-setgħa li tordna r-rimbors, minn impriża tal-elettriku, ta’ somom li tkun irċeviet indebitament mingħand il-klijenti tagħha, din id-direttiva ma tipprekludix li Stat Membru jagħti tali setgħa lil din l-awtorità” (
41
).
63.
Fil-qosor, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, fid-dawl tat-termini miftuħa tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2009/72, anki jekk din ma timponix l-obbligu li l-awtorità regolatorja tkun kompetenti sabiex tordna r-rimbors, kull Stat Membru jista’ jipprevedi dan l-obbligu fil-leġiżlazzjoni interna tiegħu.
64.
Fir-rigward tad-Direttiva 2012/34, il-korp regolatorju “għandu ‘jissorvelja s-sitwazzjoni kompetittiva fis-swieq tas-servizzi ferrovjarji’ u għandu jistħarreġ, f’dan il-kuntest, id-deċiżjonijiet meħuda mill-atturi tas-settur ferrovjarju, b’mod partikolari fid-dawl tad-diversi fatturi elenkati fl-Artikolu 56(1) tad-Direttiva 2012/34” (
42
).
65.
B’mod speċifiku, l-Artikolu 56(1)(d) u (e) tad-Direttiva 2012/34, jagħti s-setgħa lil kull applikant li “jappella lill-korp regolatorju jekk jemmen li ma ġiex ittrattat b’mod ekwu, saret diskriminazzjoni kontrih jew saritlu off[i]ża bi kwalunkwe mod ieħor, u b’mod partikolari kontra deċiżjonijiet adottati mill-maniġer tal-infrastruttura […], dwar: […] l-iskema tat-tqegħid tal-imposti [u] il-livell jew l-istruttura tal-imposti infrastrutturali li hu meħtieġ iħallas jew li jista’ jkun meħtieġ iħallas”.
66.
Din is-setgħa għandha l-aspett oppost tagħha fis-setgħa tal-korp regolatorju li jiddikjara jekk id-deċiżjonijiet tal-maniġer tal-infrastruttura dwar it-tariffi humiex validi jew le. Il-korp regolatorju għandu jiżgura, skont l-Artikolu 56(6), tad-Direttiva 2012/34, “[…] li l-imposti [t-tariffi] stabbiliti mill-maniġer tal-infrastruttura jikkonformaw mat-Taqsima 2 tal-Kapitolu IV u li dawn huma nondiskriminatorji” (
43
).
67.
Sa dan il-punt, xejn ma jindika li d-deċiżjonijiet tal-korp regolatorju tas-settur ferrovjarju jmorru lil hinn minn sempliċi dikjarazzjoni. Fid-Direttiva 2012/34 ma hemm xejn li jindika li l-Istati Membri għandhom l-obbligu li jagħtu lill-korp regolatorju setgħat eżekuttivi. Għalhekk, huwa applikabbli l-istess kriterju (id-Direttiva la timponi u lanqas ma tipprekludi) stabbilit fis-sentenza Green Network.
68.
Jista’ jiġi argumentat, madankollu, li l-funzjonijiet tal-korp regolatorju ferrovjarju, skont l-Artikolu 56(9), tad-Direttiva 2012/34 imorru lil hinn minn dawk ta’ dikjarazzjoni, peress li huwa awtorizzat li jadotta “miżuri xierqa biex jitranġaw il-każijiet ta’ diskriminazzjoni kontra l-applikanti, id-distorsjonijiet tas-suq u kwalunkwe żvilupp ieħor mhux mixtieq f’dawn is-swieq, b’mod partikolari b’referenza għall-punti (a) sa (j) tal-paragrafu 1”.
69.
Skont dan l-argument, il-kapaċità ta’ reazzjoni li d-Direttiva 2012/34 tagħti lill-korp regolatorju ferrovjarju hija ogħla minn dik imfassla fid-Direttiva 2009/72. Is-setgħat tiegħu (li “jirrimedja” u “jirranġa”) imorru lil hinn mis-sempliċi dikjarazzjoni u jinkludu setgħat eżekuttivi, bħal li jordna r-rimbors tat-tariffi miġbura illegalment mill-maniġer tal-infrastruttura.
70.
Madankollu, ma nemminx li d-differenzi bejn iż-żewġ direttivi huma ta’ sinjifikat daqshekk kbir. Jekk tiġi osservata d-Direttiva 2009/72, l-effett vinkolanti tad-deċiżjonijiet tal-korp regolatorju fis-settur tal-elettriku kien ukoll marbut mal-kapaċità li tiġi infurzata l-osservanza tagħhom. Għalhekk, pereżempju, l-Artikolu 37(10), tahom is-setgħa “li jirrikjedu lil operaturi tat-trasmissjoni u tad-distribuzzjoni, jekk meħtieġ, li jimmodifikaw it-termini u l-kundizzjonijiet, inklużi t-tariffi”. F’ċerti każijiet, jistgħu “jiddeċiedu dwar il-miżuri xierqa ta’ kumpens”.
71.
Fil-fehma tiegħi, deċiżjoni li hija daqstant rilevanti daqs dik li korp regolatorju jingħata, permezz ta’ Direttiva, is-setgħa li jordna r-rimbors ta’ ammonti li ġew stabbiliti fil-qafas ta’ relazzjoni kuntrattwali tista’ tiġi adottata biss mil-leġiżlatur tal-Unjoni. Meta direttiva tkun siekta dwar din is-setgħa, issir applikabbli s-soluzzjoni Green Network.
72.
Xejn ma jipprevjeni lil-leġiżlatur tal-Unjoni milli jiddeċiedi li, fil-każ tal-ġbir ta’ tariffi illegali mill-maniġer tal-infrastruttura, il-korp regolatorju jista’, huwa stess, iġġiegħlu jħallashom lura, sabiex jerġa’ jirrestawra l-ordni legali miksura (
44
). Iżda, nirrepeti, din id-dispożizzjoni ma tinsabx fid-Direttiva 2012/34.
73.
Fi kliem ieħor, ma nqisx li d-Direttiva 2012/34 twassal sabiex timponi fuq l-Istati Membri l-obbligu li l-korp regolatorju jkollu f’kull każ is-setgħa li jordna r-rimbors u, wisq inqas, li jkun l-uniku wieħed bis-setgħa li jagħmel dan. A priori, sistemi oħrajn, li jinkludu mekkaniżmi ta’ koordinazzjoni bejn awtoritajiet ta’ natura differenti (ġudizzjarji u amministrattivi), huma ammissibbli (
45
).
74.
B’mod speċifiku fir-rigward tat-tariffi previsti fid-Direttiva 2012/34, is-sentenza CTL Logistics tippermetti li l-ħlas lura tagħhom jista’ jsir, taħt il-kundizzjonijiet li tistabbilixxi, “bis-saħħa tad-dispożizzjonijiet tad-dritt ċivili” (
46
).
75.
Għalhekk, hija kwistjoni li taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-awtonomija proċedurali tal-Istati Membri. Huma dawn l-Istati Membri li għandhom jagħżlu jekk: a) jagħtux setgħa eżekuttiva lill-korpi regolatorji sabiex jordnaw ir-rimbors tat-tariffi, setgħa li tista’ teżisti flimkien ma’ dik tal-qorti ċivili; jew jekk b) jirriżervawx l-eżerċizzju tal-azzjoni ta’ rimbors biss quddiem il-qorti ċivili, dejjem sakemm jiġu osservati r-rekwiżiti stabbiliti fis-sentenza CTL Logistics u sakemm il-proċeduri jkunu konformi mal-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività.
76.
Huwa ċar li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tinterpreta d-dritt intern sabiex tiċċara liema sistema ta’ attribuzzjoni tas-setgħa hija rregolata fih. Mingħajr ebda intenzjoni li nwettaq il-kompitu tagħha minflokha, nikkunsidra li xi indikaturi li dehru fl-osservazzjonijiet tal-partijiet u fis-seduta jistgħu juru li d-dritt Ġermaniż jippermetti s-setgħa tal-Bundesnetzagentur li timponi r-rimbors ta’ tariffi illegali.
77.
Fil-fatt, il-Gvern Ġermaniż sostna li, skont l-interpretazzjoni tiegħu tal-ERegG, il-korp regolatorju għandu s-setgħa li jordna r-rimbors meta jiddeċiedi fil-qafas ta’ proċedura ex officio, iżda mhux jekk il-proċedura tkun inbdiet fuq talba (ilment) ta’ impriża ferrovjarja (
47
).
78.
Għalkemm insibha diffiċli nifhem kif il-korp regolatorju ma jkunx jista jagħmel fuq talba tal-partijiet dak li jkun jista’ jagħmel ex officio (
48
), peress li d-Direttiva 2012/34 tqiegħed dawn iż-żewġ azzjonijiet fuq l-istess livell (
49
), nerġa’ nirrepeti li din hija xi ħaġa li tista’ tiġi solvuta biss mill-qrati Ġermaniżi meta jinterpretaw id-dritt nazzjonali tagħhom.
79.
Inżid li, jekk il-leġiżlatur nazzjonali jiddeċiedi li jattribwixxi lill-korp regolatorju s-setgħa li jimponi fuq il-maniġer tal-infrastruttura r-rimbors tat-tariffi miġbura illegalment, ma nara ebda raġuni sabiex ikun hemm trattament differenti skont jekk l-azzjoni tiegħu nbdietx fuq talba tal-partijiet jew ex officio.
V. Konklużjoni
80.
Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, nissuġġerixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi lill-Verwaltungsgericht Köln (il-Qorti Amministrattiva ta’ Köln, il-Ġermanja) fit-termini li ġejjin:
“L-Artikolu 56(1), (6) u (9) tad-Direttiva 2012/34/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑21 ta’ Novembru 2012 li tistabbilixxi żona ferrovjarja unika Ewropea,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
–
Jawtorizza lill-korp regolatorju tas-settur ferrovjarju sabiex jikkontrolla l-legalità tat-tariffi li jkun stabbilixxa l-maniġer tal-infrastruttura, anki meta l-perijodu ta’ validità tagħhom ikun skada.
–
Il-korp regolatorju jista’, meta jirrevedi t-tariffi li l-perijodu ta’ validità tagħhom ikun skada, jiddikjara l-invalidità tagħhom b’effett ex tunc, mingħajr ma regolament nazzjonali jkun jista’ jċaħħdu minn din is-setgħa.
–
Huwa f’idejn kull Stat Membru li jiddeċiedi jekk il-korp regolatorju tas-settur ferrovjarju għandux is-setgħa li jordna lill-maniġer tal-infrastruttura jħallas lura tat-tariffi li jkun iddikjara invalidi, għażla li l-Artikolu 56 tad-Direttiva 2012/34 la jeżiġi u lanqas ma jipprojbixxi”.
(
1
)	Lingwa oriġinali: l-Ispanjol.
(
2
)	Bundesnetzagentur für Elektrizität, Gas, Telekommunikation, Post und Eisenbahnen (Aġenzija Regolatorja Federali għall-Elettriku, il-Gass, it-Telekomunikazzjonijiet, il-Posta u l-Ferroviji; iktar ’il quddiem, “Bundesnetzagentur”).
(
3
)	Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑21 ta’ Novembru 2012 li tistabbilixxi żona ferrovjarja unika Ewropea (ĠU 2012, L 343, p. 32, rettifiki fil-ĠU 2015, L 67, p. 32 u fil-ĠU 2015, L 196, p. 67).
(
4
)	Il-Liġi Nazzjonali dwar ir-Regolamentazzjoni tal-Ferroviji tad‑29 ta’ Awwissu 2016 (BGBl. I, p. 2082), kif emendata bil-Liġi tad‑9 ta’ Ġunju 2021 (BGBl. I, p. 1737). Iktar ’il quddiem, “ERegG”.
(
5
)	DB Netz hija impriża pubblika li tifforma parti mill-grupp Deutsche Bahn AG. Hija topera l-akbar network ferrovjarju fir-Repubblika Federali tal-Ġermanja u, f’dik il-kapaċità, tirċievi tariffi għall-użu tal-infrastruttura. It-tariffi huma determinati għal kull impriża tat-trasport ferrovjarju individwalment fuq il-bażi tat-tariffi stabbiliti minn DB Netz fid-dikjarazzjoni dwar in-network. It-tariffi huma validi matul kull perjodu li fih l-iskeda tax-xogħol tkun fis-seħħ (normalment, sena minn nofsillejl tat-tieni Sibt f’Diċembru, skont l-Anness VII tad-Direttiva 2012/34).
(
6
)	Skont il-Kummissjoni, il-“fattur reġjonali” kien jirrappreżenta żieda sa 191 % fuq l-ammont tat-tariffi (punt 11 tal-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha)
(
7
)	Skont id-digriet tar-rinviju, punt 8, wara li fit‑30 ta’ Lulju 2010 DB Netz oġġezzjonat għal din id-deċiżjoni, il-Bundesnetzagentur u DB Netz iffirmaw “kuntratt irregolat mid-dritt pubbliku li jannulla d-deċiżjoni preċedenti [tal‑5 ta’ Marzu 2010] u, barra minn hekk, qablu li, mill‑11 ta’ Diċembru 2011, [DB Netz] kienet se tieqaf titlob pagament għal fatturi reġjonali, u titlob pagament biss xi fatturi reġjonali mnaqqsa mit‑12 ta’ Diċembru 2010”.
(
8
)	F’sentenza tat‑18 ta’ Ottubru 2011 (KZR ZR 18/10). il-Bundesgerichtshof (il-Qorti Federali tal-Ġustizzja, il-Ġermanja) ikkonfermat li l-korpi ta’ ġurisdizzjoni ċivili għandhom jiddeċiedu t-talbiet għal rimbors billi jevalwaw in-natura ekwa tat-tariffi fuq bażi ta’ każ b’każ.
(
9
)	Kawża C‑489/15, EU:C:2017:834. Iktar ’il quddiem, is-“sentenza CTL Logistics”.
(
10
)	Kienu, dak iż-żmien, l-Allgemeines Eisenbahngesetz (il-Liġi Ġenerali tal-Ferroviji), tas‑27 ta’ Diċembru 1993 (BGBl. 1993 I, p. 2378), u l-Eisenbahninfrastruktur-Benutzungsverordnung (ir-Regolamenti dwar l-Użu tal-Infrastruttura Ferrovjarja), tat‑3 ta’ Ġunju 2005 (BGBl. 2005 I, p. 1566), fil-verżjonijiet tagħhom fis-seħħ fiż-żmien tal-fatti ta’ dik il-kawża.
(
11
)	Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Frar 2001 dwar l-allokazzjoni ta’ kapaċità ta’ infrastruttura tal-ferroviji u t-tqegħid ta’ piżijiet għall-użu ta’ infrastruttura tal-ferroviji u ċertifikazzjoni tas-sigurtà (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7, Vol. 5, p. 404).
(
12
)	Għalhekk ikun irrilevanti jekk l-appelli tar-rikorrenti jiġu ppreżentati ladarba jkun skada t-terminu għat-traspożizzjoni tad-Direttiva 2012/34.
(
13
)	Ara, fl-istess sens, is-sentenza tas‑27 ta’ Ottubru 2022, DB Station & Service (C‑721/20, EU:C:2022:832), punt 64 (iktar ’il quddiem “is-sentenza DB Station”).
(
14
)	C‑120/20, EU:C:2021:553. Iktar ’il quddiem, “is-sentenza Koleje Mazowieckie”.
(
15
)	Il-Gvern Ġermaniż iqis li s-sentenza DB Station “tikkostitwixxi bażi suffiċjenti sabiex tingħata risposta għall-ewwel domanda preliminari”; li “l-konstatazzjonijiet magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja [f’dik is-sentenza] jirrispondu għat-tieni domanda preliminari”; u li dawn l-istess konstatazzjonijiet “jindikaw b’mod ċar li l-Bundesnetzagentur ma tistax validament tirrifjuta l-kompetenza tagħha li tiddeċiedi fuq il-legalità tat-tariffi diġà miġbura […]”, fir-rigward tat-tielet domanda preliminari. Min-naħa l-oħra, is-sentenza DB Station ma “tippermetti[x] li tingħata risposta għar-raba’ domanda preliminari”. Għal Prignitzer Eisenbahn et, fis-sentenza DB Station “il-Qorti tal-Ġustizzja diġà rrispondiet għall-ewwel tliet domandi preliminari” u “[h]uwa ugwalment possibbli li minn dik is-sentenza tiġi dedotta r-risposta għar-raba’ domanda preliminari”. Għall-kuntrarju, DB Netz tafferma li, fl-imsemmija sentenza, “il-Qorti tal-Ġustizzja ma pprovdietx risposta għad-domandi 1 sa 3”.
(
16
)	Il-punt 12 tad-digriet tar-rinviju.
(
17
)	Fis-seduta, kien hemm dibattitu dwar it-tul tal-perijodi ta’ applikazzjoni tat-tariffi, skont jekk humiex marbuta mal-iskeda tax-xogħol jew mad-dikjarazzjoni dwar in-notwerk. Fil-fehma tiegħi, f’dak li jirrigwarda l-impriżi rikorrenti, is-soluzzjoni għal din il-problema ma hijiex deċiżiva: għal kull waħda minn dawn l-impriżi, it-tariffi kienu fis-seħħ mill‑2003 sal‑2011 u dan huwa, fil-fatt, l-element ratione temporis li għandu jitqies.
(
18
)	Il-punt 6 tal-Artikolu 66(4) u l-Artikolu 68(3) tal-ERegG.
(
19
)	Fis-sentenza DB Station, punt 34, il-kunsiderazzjonijiet tal-qorti tar-rinviju f’din il-proċedura huma traskritti: “[…] b’sentenza tal‑1 ta’ Settembru 2020 […] il-Bundesgerichtshof (il-Qorti Federali tal-Ġustizzja, il-Ġermanja) iddikjarat li l-Artikolu 30(3) tad-Direttiva 2001/14 ma jippermettix li l-korp regolatorju jiddeċiedi dwar it-tariffi diġà mħallsa, u wisq inqas jordna r-rimbors tagħhom”.
(
20
)	Fil-konklużjonijiet tiegħu fil-kawża CTL Logistics (EU:C:2016:901), fil-punti 11 sa 17, l-Avukat Ġenerali Mengozzi ddiskuta fid-dettall l-evoluzzjoni tal-ġurisprudenza u tal-leġiżlazzjoni Ġermaniża sal‑2016.
(
21
)	Il-punti 23 u 25.
(
22
)	Sentenza DB Station, punt 87, enfasi miżjuda. L-Artikolu 30(2) tad-Direttiva 2001/14 jirreferi għal-“livell jew struttura ta’ piżijiet infrastrutturali li hu meħtieġ jew li jista’ jkun meħtieġ li jħallas”, kliem kważi identiċi għal dawk tal-Artikolu 56(1)(e) tad-Direttiva 2012/34.
(
23
)	Sentenza DB Station, punt 74.
(
24
)	Fil-kliem ta’ DB Netz, “ma hemm l-ebda dritt etern għat-tressiq ta’ lment” (intestatura 4 tal-punt tal-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha ddedikat għall-ewwel domanda preliminari).
(
25
)	Sentenza tat‑28 ta’ Novembru 2000, Roquette Frères (C‑88/99, EU:C:2000:652), punt 20, bil-ġurisprudenza ċċitata. Għalkemm din il-ġurisprudenza tittratta l-ħlas lura ta’ taxxi nazzjonali miġbura b’mod indebitu u t-tariffi, strettament, ma għandhomx natura ta’ taxxa, ma nemminx li hemm xi problema sabiex din tiġi estiża għal dawn tal-aħħar.
(
26
)	Dwar dan id-dettall kien hemm qbil bejn Prignitzer Eisenbahn, il-Bundesnetzgentur u DB Netz. Il-Bundesnetzgentur saħqet li hemm perijodi ta’ preskrizzjoni ġenerali, iżda li ma japplikawx għal din il-kwistjoni.
(
27
)	Jekk meħtieġ, tista’ tanalizza jekk kienx hemm xi raġuni għal sospensjoni jew interruzzjoni tal-preskrizzjoni.
(
28
)	F’dan il-kuntest, “ilment” huwa ekwivalenti għal talba.
(
29
)	Sentenza Koleje Mazowieckie, punt 58. Din is-sentenza għamlet riferiment, inter alia, għall-Artikolu 30(5) tad-Direttiva 2001/14, simili fil-kontenut għall-Artikolu 56(9) tad-Direttiva 2012/34: “il-korp regolatorju għandu jiddeċiedi fuq kull ilment u jieħu azzjoni biex jirrimedja s-sitwazzjoni […]”.
(
30
)
(
31
)	Sentenza Koleje Mazowieckie, punt 55: “qorti ordinarja [ċivili] ma tistax tiddeċiedi fuq it-talbiet relatati ma’ azzjoni għad-danni […] mingħajr ma l-korp regolatorju jew il-qorti li għandha ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni tar-rikorsi kontra d-deċiżjonijiet tiegħu jkunu l-ewwel iddeċidew fuq il-legalità tad-deċiżjonijiet tal-amministratur tan-network […]”.
(
32
)	Infakkar li, skont id-Direttiva 2012/34, maniġer tal-infrastruttura jista’ jkun impriża li ma hijiex neċessarjament pubblika, li hija fdata bl-operat, il-manutenzjoni u t-tiġdid tal-infrastrutturi ferrovjarji f’network. Dan l-istess natura hija n-norma fl-impriżi tat-trasport ferrovjarju.
(
33
)	Jew, fil-każ tat-trasport ferrovjarju, tal-klawżoli tal-kuntratt relatati mat-tariffi. DB Netz tagħmel l-infrastruttura ferrovjarja tagħha disponibbli għall-impriżi tat-trasport fuq il-bażi ta’ kuntratti ta’ użu individwali li jridu jiġu konklużi fir-rigward tal-użu ta’ kull linja.
(
34
)	Skont l-Artikolu 68(2) tal-ERegG, l-awtorità regolatorja “għandha tiddeċiedi dwar il-validità tal-kuntratt jew it-tariffi, tiddikjara l-kuntratti ineffettivi u tistabbilixxi l-kundizzjonijiet kuntrattwali jew it-tariffi”. Ara, madankollu, l-opinjoni tal-qorti tar-rinviju fil-punt 44 tad-digriet tar-rinviju: “ir-relazzjoni bejn l-impriżi ferrovjarji u l-amministraturi tal-infrastruttura hija kuntrattwali u, għalhekk, irregolata mid-dritt ċivili. Il-liġi tar-regolamentazzjoni, bħala parti mid-dritt pubbliku, tintervjeni għall-infurzar f’din ir-relazzjoni kuntrattwali biss sabiex timplimenta l-għanijiet tar-regolament u tistabbilixxi sfera ta’ kompetenza monopolizzata”.
(
35
)	Sentenza tat‑30 ta’ Marzu 2023, Green Network (Rekwiżit ta’ rimbors ta’ spejjeż) (C‑5/22, EU:C:2023:273), punt 30. Iktar ’il quddiem, “is-sentenza Green Network”.
(
36
)	Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑13 ta’ Lulju 2009 dwar ir-regoli komuni għas-suq intern fil-qasam tal-elettriku u li temenda d-Direttiva 2003/54/KE (ĠU 2009, L 211, p. 55).
(
37
)	Il-punt 30 tas-sentenza Green Network: “L-Artikolu 37(1)(i) u (n) u (4)(d) tad-Direttiva 2009/72, kif ukoll l-Anness I tagħha, għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma jipprekludux li Stat Membru jagħti lill-awtorità regolatorja nazzjonali s-setgħa li tordna lill-impriżi tal-elettriku jirrimborsaw lill-klijenti finali tagħhom is-somma li tikkorrispondi għall-korrispettiv imħallas minnhom bħala ‘spejjeż ta’ ġestjoni amministrattiva’ skont klawżola kuntrattwali meqjusa illegali minn din l-awtorità, u dan ukoll fil-każijiet fejn din l-ordni għal rimbors ma tkunx ibbażata fuq raġunijiet ta’ kwalità tas-servizz ikkonċernat mogħti minn dawn l-impriżi, iżda fuq il-ksur ta’ obbligi ta’ trasparenza tariffarja”.
(
38
)	Ibidem, punt 23.
(
39
)	Ibidem, punt 24. Enfasi miżjuda
(
40
)	Ibidem, punt 25. F’dak il-każ kienu “[r]-rekwiżiti relatati mal-protezzjoni tal-konsumaturi, b’mod partikolari, dawk li jikkonċernaw l-obbligu ta’ trasparenza u l-eżattezza tal-kont”.
(
41
)	Ibidem, punt 28. Enfasi miżjuda.
(
42
)	Sentenza tat‑3 ta’ Mejju 2022, CityRail (C‑453/20, EU:C:2022:341), punt 56.
(
43
)	Il-korp regolatorju għandu jeżerċita din il-funzjoni ta’ kontroll kemm meta l-azzjoni tiegħu tkun ikkawżata minn kontestazzjoni ta’ kandidat li jappella kontra deċiżjonijiet adottati mill-maniġer tal-infrastruttura (l-Artikolu 56(1)) kif ukoll meta jaġixxi ex officio (l-Artikolu 56(2)).
(
44
)	Kif jistqarr il-Gvern Norveġiż (punt 29 tal-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu), id-dikjarazzjoni ta’ invalidità tat-tariffi u l-ordni ta’ rimbors jikkostitwixxu miżuri li jimxu id f’id. Fl-opinjoni tiegħu, jidher li ma huwiex meħtieġ li l-impriżi ferrovjarji jiġu mitluba jintroduċu kawżi ċivili twal u bi spejjeż għoljin sabiex jiksbu r-rimbors ta’ dak li ġie mħallas indebitament.
(
45
)	Din kienet l-opinjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fir-rigward tad-Direttiva 2009/72: l-azzjoni kkoordinata tal-awtorità regolatorja ma’ awtoritajiet nazzjonali oħra ma timplikax li waħda minnhom biss “tista’ tordna li jitħallsu lura s-somom li l-impriżi tal-elettriku jkunu rċevew indebitament mingħand il-klijenti finali”. Is-sentenza Green Network, punt 26.
(
46
)	Is-sentenza CTL Logistics, punt 97. F’dik il-kawża il-kwistjoni ma kinitx dwar jekk il-kompetenza tal-korp regolatorju kinitx tmur lil hinn minn sempliċi dikjarazzjoni, peress li kien biżżejjed, bħala prerekwiżit għall-azzjoni tal-qorti ċivili, li dan il-korp ikun iddikjara n-natura illegali tat-tariffa.
(
47
)	Fil-punti 43 u 44 tal-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu, il-Gvern Ġermaniż jassoċja l-kapaċità differenti ta’ azzjoni tal-korp regolatorju, skont jekk jaġixxix ex officio jew fuq talba tal-partijiet, mal-kontenut, rispettivament, tal-Artikoli 67 u 68. tal-ERegG. Waqt is-seduta, meta ġie mitlub jiċċara r-raġunijiet li jiġġustifikaw din id-distinzjoni, huwa bbaża ruħu fuq il-marġni ta’ evalwazzjoni tal-leġiżlatur nazzjonali.
(
48
)	Fil-kuntest tal-Artikolu 56(1) u (2) tad-Direttiva 2012/34, ma nistax insib elementi li jsostnu l-argument li l-kontroll tal-korp regolatorju għandu portata differenti skont jekk jaġixxix fuq talba tal-partijiet jew ex officio. Barra minn hekk, l-akkumulazzjoni ta’ funzjonijiet tal-korp regolatorju “timplika li, meta […] jiġi adit b’appell, dan il-fatt ikun bla ħsara għall-kompetenza ta’ dan l-istess korp li jieħu, jekk ikun meħtieġ ex officio, miżuri xierqa sabiex jiġi rrimedjat kull ksur tal-leġiżlazzjoni applikabbli”. Sentenza tat‑3 ta’ Mejju 2022, CityRail (C‑453/20, EU:C:2022:341), punt 61, enfasi miżjuda.
(
49
)	Fis-sentenza DB Station ġie sostnut, fl-Artikolu 65 tagħha, li “il-korp regolatorju huwa inkarigat, fl-istess ħin, li jaġixxi bħala korp ta’ appell u li jissorvelja, fuq inizjattiva tiegħu stess, l-applikazzjoni, mill-atturi tas-settur ferrovjarju, tar-regoli previsti minn din id-Direttiva [2001/14]. Konformement mal-Artikolu 30(5) tagħha [ekwivalenti għall-Artikolu 56(9) tad-Direttiva 2012/34], huwa kompetenti sabiex jadotta kull miżura neċessarja sabiex jirrimedja għall-ksur tal-imsemmija direttiva, jekk ikun il-każ ex officio”. L-allegata distinzjoni bejn “jirrimedja” u “jirranġa”, li jalludi għaliha l-Gvern Ġermaniż, tiġi fix-xejn peress li l-Qorti tal-Ġustizzja tuża l-verb “jirrimedja” fir-rigward ta’ azzjoni li tista’ ssir ex officio.