62023CJ0713
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Awla Manja)
25 ta’ Novembru 2025 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Ċittadinanza tal-Unjoni – Artikoli 20 u 21 TFUE – Artikoli 7 u 21 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea – Dritt ta’ moviment liberu u ta’ residenza libera fit-territorju tal-Istati Membri – Ċittadini tal-Unjoni tal-istess sess li jkunu daħlu f’kuntratt taż-żwieġ fl-eżerċizzju ta’ dan id-dritt – Obbligu għall-Istat Membru ta’ oriġini li jirrikonoxxi u li jittraskrivi l-att taż-żwieġ fir-reġistru tal-istat ċivili – Leġiżlazzjoni nazzjonali li ma tippermettix tali rikonoxximent u tali traskrizzjoni għar-raġuni li ż-żwieġ bejn persuni tal-istess sess ma jkunx awtorizzat”
Fil-Kawża C‑713/23,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa min‑Naczelny Sąd Administracyjny (il-Qorti Amministrattiva Suprema, il-Polonja), permezz ta’ deċiżjoni tat‑8 ta’ Novembru 2023, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fit‑23 ta’ Novembru 2023, fil-proċedura
Jakub Cupriak-Trojan,
Mateusz Trojan
vs
Wojewoda Mazowiecki,
fil-preżenza ta’:
Prokurator Prokuratury Okręgowej w Krakowie M. C.,
Prokurator Regionalny w Warszawie
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Awla Manja),
komposta minn K. Lenaerts, President, T. von Danwitz, Viċi President, F. Biltgen, K. Jürimäe (Relatriċi), C. Lycourgos, J. Passer u O. Spineanu-Matei, Presidenti ta’ Awla, S. Rodin, E. Regan, D. Gratsias, M. Gavalec, Z. Csehi u N. Fenger, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: J. Richard de la Tour,
Reġistratur: M. Siekierzyńska, Amministratriċi,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tat‑3 ta’ Diċembru 2024,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għal Jakub Cupriak-Trojan u Mateusz Trojan, minn P. Knut, A. Kula u A. Mazurczak, adwokaci,
–
għall-Wojewoda Mazowiecki, minn K. Płowucha, radca prawny,
–
għall-Prokurator Prokuratury Okręgowej w Warszawie, minn M. Gawarecka u B. Nowak,
–
għall-Prokurator Regionalny w Warszawie, minn M. Adamajtys u H. Więckowska,
–
għall-Gvern Pollakk, minn B. Majczyna, M. Malczewska u A. Siwek-Ślusarek, bħala aġenti,
–
għall-Gvern Ġermaniż, minn J. Möller u R. Kanitz, bħala aġenti,
–
għall-Gvern Spanjol, minn A. Pérez-Zurita Gutiérrez u A. Torró Molés, bħala aġenti,
–
għall-Gvern Ungeriż, minn Zs. Biró-Tóth u M. Z. Fehér, bħala aġenti,
–
għall-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi, minn M. K. Bulterman u A. Hanje, bħala aġenti,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn J. Hottiaux u E. Montaguti, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tat‑3 ta’ April 2025,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 20(2)(a) u tal-Artikolu 21(1) TFUE, moqrija fid-dawl tal-Artikolu 7 u tal-Artikolu 21(1) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”), kif ukoll tal-punt 2 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2004/38/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad‑29 ta’ April 2004 dwar id-drittijiet taċ-ċittadini ta’ l-Unjoni u tal-membri tal-familja tagħhom biex jiċċaqilqu u jgħixu liberament fit-territorju ta’ l-Istati Membri u li temenda r-Regolament (KEE) Nru 1612/68 u li tħassar id-Direttivi 64/221/KEE, 68/360/KEE, 72/194/KEE, 73/148/KEE, 75/34/KEE, 75/35/KEE, 90/364/KEE, 90/365/KEE u 93/96/KEE (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 5, p. 46).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn Jakub Cupriak-Trojan u Mateusz Trojan (iktar ’il quddiem, flimkien, il-“konjuġi inkwistjoni fil-kawża prinċipali”) u Wojewoda Mazowiecki (il-provinċja ta’ Mazowsze, il-Polonja) dwar talba għar-rikonoxximent u ta’ traskrizzjoni, fir-reġistru tal-istat ċivili Pollakk, tal-att taż-żwieġ tagħhom li ġie konkluż fil-Ġermanja.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
It-Trattati UE u FUE
3
Skont l-Artikolu 4(2) TUE:
“L-Unjoni għandha tirrispetta l-ugwaljanza ta’ l-Istati Membri quddiem it-Trattati kif ukoll l-identità nazzjonali tagħhom, inerenti fl-istrutturi politiċi u kostituzzjonali, fundamentali tagħhom, inkluża l-awtonomija lokali u reġjonali. Hija għandha tirrispetta l-funzjonijiet Statali essenzjali tagħhom, inkluż dawk li jassiguraw l-integrità territorjali ta’ l-Istat, iż-żamma ta’ l-ordni pubbliku u l-protezzjoni tas-sigurtà nazzjonali. B’mod partikolari, is-sigurtà nazzjonali tibqa’ r-responsabbiltà unika ta’ kull Stat Membru.”
4
L-Artikolu 20 TFUE jipprovdi:
“1.   Qed tiġi stabbilita ċ-Ċittadinanza ta’ l-Unjoni. Kwalunkwe persuna li għandha ċ-ċittadinanza ta’ Stat Membru hija ċittadina ta’ l-Unjoni. Iċ-ċittadinanza ta’ l-Unjoni għandha tiżdied maċ-ċittadinanza nazzjonali u ma tissostitwixxihiex.
2.   Iċ-ċittadini ta’ l-Unjoni għandhom igawdu d-drittijiet u jintrabtu bid-dmirijiet previsti fit-Trattati. Huma għandhom, fost l-oħrajn:
a)
id-dritt ta’ moviment liberu u d-dritt ta’ residenza libera fit-territorju ta’ l-Istati Membri;
[...]
Dawn id-drittijiet għandhom ikunu eżerċitati skond il-kondizzjonijiet u fil-limiti definiti fit-Trattati u permezz tal-miżuri adottati għall-applikazzjoni tagħhom.”
5
L-Artikolu 21(1) TFUE jipprevedi:
“Kull ċittadin ta’ l-Unjoni għandu d-dritt li jmur minn post għal ieħor u li joqgħod liberament fit-territorju ta’ l-Istati Membri, salvi l-limitazzjonijiet u l-kondizzjonijiet stabbiliti fit-Trattati u ddispożizzjonijiet meħuda sabiex dan jitwettaq.”
Il-Karta
6
L-Artikolu 7 tal-Karta, intitolat “Ir-rispett għall-ħajja privata u tal-familja”, jipprovdi:
“Kull persuna għandha d-dritt għar-rispett tal-ħajja privata u tal-familja tagħha, ta’ darha u tal-kommunikazzjonijiet tagħha.”
7
L-Artikolu 9 tal-Karta, intitolat “Id-dritt għaż-żwieġ u dritt għat-twaqqif ta’ familja”, jipprevedi:
“Id-dritt għaż-żwieġ u d-dritt għat-twaqqif ta’ familja huma ggarantiti skond il-liġijiet nazzjonali li jirregolaw l-eżerċizzju ta’ dawn id-drittijiet.”
8
L-Artikolu 21 tal-Karta, intitolat “Non-diskriminazzjoni”, jipprevedi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Kull diskriminazzjoni bbażata fuq [...] l-orjentazzjoni sesswali għandha tkun projbita.”
Id-Direttiva 2004/38
9
Skont l-Artikolu 1(a) tad-Direttiva 2004/38, din tirrigwarda, b’mod partikolari, il-kundizzjonijiet li jirregolaw l-eżerċizzju tad-dritt taċ-ċittadini tal-Unjoni u tal-membri tal-familja tagħhom ta’ moviment u li jirrisjedu liberament fit-territorju tal-Istati Membri.
10
Il-punt 2 tal-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva jiddefinixxi l-kunċett ta’ “membru tal-familja” għall-finijiet tagħha. Konformement mal-punt 2(a) tal-Artikolu 2 tagħha, jikkostitwixxi tali membru tal-familja “ir-raġel jew martu”.
Id-dritt Pollakk
Il-Kostituzzjoni
11
Skont l-Artikolu 18 tal-Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (il-Kostituzzjoni tar-Repubblika tal-Polonja, iktar ’il quddiem il-“Kostituzzjoni”):
“Ir-Repubblika tal-Polonja tħares u tipproteġi ż-żwieġ bħala unjoni tal-mara u tar-raġel, il-familja, il-maternità u l-kwalita ta’ ġenituri.”
12
L-Artikolu 47 tal-Kostituzzjoni jipprovdi:
“Kull persuna għandha d-dritt għall-protezzjoni ġuridika tal-ħajja privata u tal-familja tagħha, tal-unur tagħha u tar-reputazzjoni tagħha, u għandha d-dritt li tiddeċiedi dwar il-ħajja personali tagħha.”
Il-Liġi dwar il-Kodiċi tal-Familja u tat-Tutela
13
l-Artikolu 1(1) tal-ustawa – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (il-Liġi li Tistabbilixxi l-Kodiċi tal-Familja u tat-Tutela), tal‑25 ta’ Frar 1964 (Dz. U. Nru 9, pożizzjoni 59), fil-verżjoni tagħha applikabbli għat-tilwima fil-kawża prinċipali, jipprovdi:
“Iż-żwieġ jiġi kkuntrattat meta raġel u mara li jkunu preżenti simultanjament jiddikjaraw quddiem il-Kap tal-Uffiċċju tal-Istat Ċivili li jingħaqdu permezz tar-rabtiet taż-żwieġ.”
Il-Liġi dwar l-Atti tal-Istat Ċivili
14
Skont l-Artikolu 3 tal-ustawa – Prawo o aktach stanu cywilnego (il-Liġi dwar l-Atti tal-Istat Ċivili), tat‑28 ta’ Novembru 2014 (Dz. U., pożizzjoni 1741), fil-verżjoni tagħha applikabbli għat-tilwima fil-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem il-“Liġi dwar l-Atti tal-Istat Ċivili”):
“L-atti tal-istat ċivili jikkostitwixxu l-unika prova tal-fatti li huma kkonstatati fihom; id-distorsjoni tagħhom tista’ tiġi pprovata biss fil-kuntest ta’ proċedura ġudizzjarja.”
15
L-Artikolu 104 ta’ din il-liġi jipprovdi:
“1.   Dokument ta’ stat ċivili barrani li jikkostitwixxi l-prova ta’ avveniment u tar-reġistrazzjoni tiegħu jista’ jiġi ttrasferit fir-reġistru tal-istat ċivili permezz ta’ traskrizzjoni.
2.   It-traskrizzjoni tikkonsisti f’riproduzzjoni fidila u letterali tal-kontenut tad-dokument tal-istat ċivili barrani, kemm fil-livell lingwistiku kif ukoll f’dak formali, mingħajr ebda bidla fil-kitba tal-ismijiet u tal-kunjomijiet tal-persuni indikati fid-dokument tal-istat ċivili barrani.
[...]
5.   It-traskrizzjoni tkun obbligatorja meta ċittadin Pollakk imsemmi f’dokument dwar stat ċivili barrani ikun detentur ta’ att ta’ stat ċivili li jattesta avvenimenti preċedenti, stabbilit fit-territorju tar-Repubblika tal-Polonja, u meta l-imsemmi ċittadin jitlob l-eżekuzzjoni ta’ miżura li taqa’ taħt ir-reġistrazzjoni tal-istat ċivili, jew jitlob dokument ta’ identità Pollakk jew numru PESEL [numru ta’ identifikazzjoni ta’ persuni fiżiċi ta’ nazzjonalità Pollakka].
[...]”
16
L-Artikolu 105(1) ta’ din il-liġi huwa fformulat kif ġej:
“Il-kontenut tad-dokument tal-istat ċivili barrani għandu jiġi ttrasferit fir-reġistru tal-Istat Ċivili permezz ta’ att materjali u tekniku; isir riferiment għat-traskrizzjoni fl-att ta’ stat ċivili.”
17
L-Artikolu 107 tal-istess liġi jipprovdi:
“Il-Kap tal-Uffiċċju tal-Istat Ċivili għandu jirrifjuta li jwettaq it-traskrizzjoni fil-każ fejn:
[...]
3)
tmur kontra l-prinċipji fundamentali tal-ordinament ġuridiku tar-Repubblika tal-Polonja.”
Il-Liġi dwar id-Dritt Internazzjonali Privat
18
L-Artikolu 7 tal-ustawa – Prawo prywatne międzynarodowe (il-Liġi dwar id-Dritt Internazzjonali Privat), tal‑4 ta’ Frar 2011 (Dz. U. Nru 80, pożizzjoni 432), fil-verżjoni tagħha applikabbli għat-tilwima fil-kawża prinċipali, jipprovdi:
“Ma tiġix applikata l-liġi barranija fil-każ fejn l-implimentazzjoni tagħha tipproduċi effetti kuntrarji għall-prinċipji fundamentali tal-ordinament ġuridiku tar-Repubblika tal-Polonja.”
Il-liġi li Tistabbilixxi l-Kodiċi tal-Proċedura Ċivili
19
L-Artikolu 1138 tal-ustawa – Kodeks postępowania cywilnego (il-Liġi dwar il-Kodiċi tal-Proċedura Ċivili), tas‑17 ta’ Novembru 1964 (Dz. U. Nru 43, pożizzjoni 296), fil-verżjoni tagħha applikabbli għat-tilwima fil-kawża prinċipali, jipprovdi:
“Id-dokumenti pubbliċi barranin għandhom l-istess saħħa probatorja bħad-dokumenti pubbliċi Pollakki. [...]”
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
20
J. Cupriak-Trojan, li għandu n-nazzjonalità doppja Pollakka u Ġermaniża, u M. Trojan, ċittadin Pollakk, iżżewġu f’Berlin (il-Ġermanja) fis‑6 ta’ Ġunju 2018. Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li, fid-data tat-tressiq tat-talba għal deċiżjoni preliminari, huma kienu jirrisjedu fil-Ġermanja, iżda xtaqu jmorru l-Polonja u jirrisjedu hemmhekk bħala koppja miżżewġa.
21
Fl-okkażjoni ta’ dan iż-żwieġ, J. Cupriak-Trojan għamel il-kunjom ta’ M. Trojan it-tieni parti ta’ kunjomu. Fuq it-talba ta’ J. Cupriak-Trojan, il-Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego m.st. Warszawy (il-Kap tal-Uffiċċju tal-Istat Ċivili ta’ Varsavja, il-Polonja) adotta deċiżjoni li permezz tagħha kunjomu ġie emendat bl-istess mod fil-Polonja.
22
Barra minn hekk, J. Cupriak-Trojan ressaq quddiem il-Kap tal-Uffiċċju tal-Istat Ċivili ta’ Varsavja talba għat-traskrizzjoni tal-att taż-żwieġ konkluż fil-Ġermanja fir-reġistru tal-istat ċivili Pollakk. Permezz ta’ deċiżjoni tat‑8 ta’ Awwissu 2019, din it-talba ġiet miċħuda għar-raġuni li d-dritt Pollakk ma jipprevedix iż-żwieġ bejn persuni tal-istess sess u li, minħabba f’hekk, it-traskrizzjoni ta’ tali att taż-żwieġ barrani tikser il-prinċipji fundamentali stabbiliti mill-ordinament ġuridiku tar-Repubblika tal-Polonja.
23
Il-konjuġi inkwistjoni fil-kawża prinċipali kkontestaw din id-deċiżjoni quddiem il-Provinċja ta’ Mazowsze. Din tal-aħħar ikkonfermat l-imsemmija deċiżjoni u kkonstatat ukoll kontradizzjoni bejn il-forma tal-att taż-żwieġ Ġermaniż u l-ekwivalenti Pollakk tiegħu. Hija kkunsidrat, minn naħa, li, fil-każ ta’ traskrizzjoni ta’ att taż-żwieġ konkluż fil-Ġermanja, il-Kap tal-Uffiċċju tal-Istat Ċivili ta’ Varsavja għandu jirreġistra l-ismijiet u l-kunjomijiet taż-żewġt irġiel, fejn wieħed minnhom għandu jissemma taħt it-taqsima “mara”. Madankollu, peress li, fil-Polonja, iż-żwieġ jista’ jiġi konkluż biss bejn raġel u mara, ikun illegali li żewġt irġiel jiġu rreġistrati għall-istat ċivili bħala konjuġi, u dan minkejja l-indikazzjoni tat-taqsimiet differenti fil-mudell ta’ att.
24
Il-konjuġi inkwistjoni fil-kawża prinċipali ppreżentaw rikors kontra d-deċiżjoni tal-Provinċja ta’ Mazowsze quddiem il-Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (il-Qorti Amministrattiva Provinċjali ta’ Varsavja, il-Polonja), billi sostnew b’mod partikolari li l-obbligu li ż-żwieġ jiġi protett bħala unjoni bejn raġel u mara, kif stabbilit fl-Artikolu 18 tal-Kostituzzjoni, ma għandux l-effett li jipprojbixxi li jiġi rikonoxxut żwieġ konkluż barra mill-pajjiż bejn żewġ persuni tal-istess sess.
25
Permezz ta’ sentenza tal‑1 ta’ Lulju 2020, din il-qorti ċaħdet dan ir-rikors għar-raġuni, b’mod partikolari, li t-traskrizzjoni ta’ att taż-żwieġ, bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, tikser il-prinċipji fundamentali stabbiliti mill-ordinament ġuridiku Pollakk, fis-sens tal-punt 3 tal-Artikolu 107 tal-Liġi dwar l-Atti tal-Istat Ċivili. Fil-fatt, li jiġi adottat ir-raġunament tal-konjuġi inkwistjoni fil-kawża prinċipali jwassal għal koeżistenza fl-ordinament ġuridiku nazzjonali taż-żwiġijiet konklużi bejn mara u raġel u dawk konklużi bejn persuni tal-istess sess, li la huwa previst mill-Kostituzzjoni u lanqas mil-liġijiet nazzjonali, b’mod partikolari l-Liġi li Tistabbilixxi l-Kodiċi tal-Familja u tat-Tutela, fil-verżjoni tagħha applikabbli għat-tilwima fil-kawża prinċipali. L-imsemmija qorti qieset ukoll li r-rifjut ta’ traskrizzjoni ta’ tali att taż-żwieġ la kien jikser l-Artikoli 8 u 14 tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, iffirmata f’Ruma fl‑4 ta’ Novembru 1950 (iktar ’il quddiem il-“KEDB”), moqrija flimkien mal-Artikolu 12 ta’ din il-konvenzjoni, u lanqas l-Artikolu 21(1) TFUE. Fil-fatt, it-tilwima fil-kawża prinċipali tikkonċerna kwistjoni relatata mal-istat ċivili mingħajr rabta mad-dritt ta’ moviment u ta’ residenza fi Stat Membru.
26
Il-konjuġi inkwistjoni fil-kawża prinċipali ppreżentaw appell ta’ kassazzjoni minn din is-sentenza quddiem in-Naczelny Sąd Administracyjny (il-Qorti Amministrattiva Suprema, il-Polonja), li hija l-qorti tar-rinviju. Huma jikkunsidraw li n-nuqqas ta’ rikonoxximent taż-żwieġ tagħhom jikkostitwixxi restrizzjoni sproporzjonata għal-libertà ta’ moviment u ta’ residenza tagħhom fit-territorju tal-Istati Membri, minħabba l-evalwazzjoni differenti tal-istat ċivili tagħhom fil-Polonja u fil-Ġermanja. Dan jiskoraġġihom, jew saħansitra jipprekludihom, milli jeżerċitaw din il-libertà ta’ moviment. B’mod partikolari, il-perspettiva li jgħixu taħt żewġ stati ċivili differenti, jiġifieri bħala persuni miżżewġa fil-Ġermanja u bħala persuni mhux miżżewġa fil-Polonja, u li ma jkunux jistgħu jkomplu, fil-Polonja, l-istess ħajja privata u tal-familja bħal dik li huma jgħixu fil-Ġermanja, tista’ tiddisswadihom milli jirrisjedu fit-territorju tar-Repubblika tal-Polonja.
27
Il-qorti tar-rinviju għandha dubji dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 20(2)(a) u tal-Artikolu 21(1) TFUE, moqrija fid-dawl tal-Artikolu 7 u tal-Artikolu 21(1) tal-Karta.
28
Din il-qorti tosserva li, fil-Polonja, it-traskrizzjoni ta’ dokument ta’ stat ċivili barrani tikkonsisti f’riproduzzjoni fidila u letterali, fir-reġistru tal-istat ċivili Pollakk, tal-kontenut ta’ dan id-dokument, kemm fil-livell lingwistiku kif ukoll f’dak formali, mingħajr ebda modifika fil-kitba tal-ismijiet u tal-kunjomijiet tal-persuni indikati fl-imsemmi dokument. Il-kontenut tiegħu jiġi riprodott fir-reġistru ta’ stat ċivili permezz ta’ att materjali u tekniku, u tissemma t-traskrizzjoni fl-att ta’ stat ċivili. It-traskrizzjoni toħloq att tal-istat ċivili Pollakk li “jissepara” mill-att oriġinali li fih jiġi rreġistrat l-avveniment, u li l-istatus sussegwenti tiegħu fl-ordinament ġuridiku Pollakk ikun indipendenti mill-istatus tal-att barrani. Konformement mal-Artikolu 3 tal-Liġi dwar l-Atti tal-Istat Ċivili, it-traskrizzjoni ta’ att ta’ stat ċivili barrani jkollha bħala effett legali dirett li toħloq att ta’ stat ċivili Pollakk li jkollu saħħa probatorja ekwivalenti għall-atti ta’ stat ċivili stabbiliti fil-Polonja.
29
Il-qorti tar-rinviju tosserva li l-kwistjonijiet tal-istat ċivili kif ukoll ir-regoli dwar iż-żwieġ li huma marbuta magħhom huma materji li jaqgħu taħt il-kompetenza tal-Istati Membri. Madankollu hija tistaqsi dwar il-punt jekk id-differenza bejn ir-regoli applikabbli fil-Ġermanja u dawk applikabbli fil-Polonja għandhiex bħala effett li tippreġudika l-libertà rrikonoxxuta lil kull ċittadin tal-Unjoni ta’ moviment u ta’ residenza fit-territorju tal-Istati Membri.
30
F’dan il-kuntest, billi tirreferi għas-sentenza tal‑24 ta’ Novembru 2016, Parris (C‑443/15, EU:C:2016:897, punt 59), il-qorti tar-rinviju tenfasizza li l-Istati Membri għandhom marġni ta’ evalwazzjoni sabiex jintroduċu jew le ż-żwieġ bejn persuni tal-istess sess fl-ordinament ġuridiku tagħhom. Madankollu, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, l-Istati Membri, fl-eżerċizzju tal-kompetenzi tagħhom, għandhom josservaw id-dritt tal-Unjoni u, b’mod partikolari, id-dritt ta’ moviment liberu u ta’ residenza.
31
Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li tirriżulta mis-sentenzi tal‑5 ta’ Ġunju 2018, Coman et (C‑673/16, EU:C:2018:385), u tal‑14 ta’ Diċembru 2021, Stolichna obshtina, rayon Pancharevo (C‑490/20, EU:C:2021:1008), id-drittijiet irrikonoxxuti liċ-ċittadini tal-Istati Membri mid-dritt tal-Unjoni jinkludu wkoll dak li jgħixu ħajja tal-familja normali kemm fl-Istat Membru ospitanti kif ukoll fl-Istat Membru li tiegħu għandhom in-nazzjonalità, meta jirritornaw f’dan l-Istat Membru, billi jibbenefikaw hemmhekk mill-preżenza flimkien magħhom tal-membri tal-familja tagħhom. Konsegwentement, il-qorti tar-rinviju tistaqsi b’mod partikolari dwar ir-restrizzjoni tad-dritt tal-konjuġi inkwistjoni fil-kawża prinċipali li jgħixu ħajja tal-familja fl-Istat Membru li tiegħu għandhom in-nazzjonalità, f’dan il-każ fil-Polonja, bħala koppja miżżewġa, u tat-tgawdija tad-drittijiet relatati.
32
F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tirrileva li, sal-lum, skont il-ġurisprudenza nazzjonali, id-dritt tal-Unjoni ma jipprevedix obbligu assolut ta’ traskrizzjoni fir-reġistru nazzjonali tal-istat ċivili tal-atti ta’ stat ċivili stabbiliti fi Stati Membri oħra, inkluż iż-żwieġ, u li r-rifjut li jiġi traskritt dokument ta’ stat ċivili barrani jista’ jiġi ġġustifikat bl-applikazzjoni tal-punt 3 tal-Artikolu 107 tal-Liġi dwar l-Atti tal-Istat Ċivili. Il-qrati nazzjonali kienu ddeċidew ukoll li l-introduzzjoni taż-żwieġ bejn persuni tal-istess sess fl-ordinament ġuridiku Pollakk permezz ta’ traskrizzjoni fir-reġistru ta’ stat ċivili tista’ tqajjem kwistjonijiet dwar il-possibbiltà li tali unjoni tiġi assimilata maż-żwieġ kif previst mid-dritt ċivili Pollakk. Madankollu, il-qorti tar-rinviju tosserva wkoll li l-qrati nazzjonali għadhom ma wettqux, f’dan il-qasam, eżami fil-fond ta’ dawn il-kwistjonijiet fil-kuntest tal-libertà ta’ moviment u ta’ residenza, fid-dawl tad-drittijiet fundamentali stabbiliti fl-Artikolu 7 u fl-Artikolu 21(1) tal-Karta.
33
F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tirreferi għall-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem dwar ir-rikonoxximent ġuridiku tal-unjonijiet bejn persuni tal-istess sess fil-kuntest, b’mod partikolari, tad-dritt għar-rispett tal-ħajja privata u tal-familja, stabbilit fl-Artikolu 8 tal-KEDB.
34
Il-qorti tar-rinviju tipprevedi żewġ ipoteżijiet għas-soluzzjoni tat-tilwima fil-kawża prinċipali, filwaqt li tippreferi l-ewwel waħda. Minn naħa, hija tqis li jista’ jkun iġġustifikat li l-Artikolu 20(2)(a) u l-Artikolu 21(1) TFUE jiġu interpretati fis-sens li rifjut ta’ traskrizzjoni, li jixbah dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, jikkostitwixxi nuqqas ta’ tal-Istat Membru kkonċernat fil-konfront tad-dritt taċ-ċittadini tal-Unjoni li jgħixu ħajja tal-familja bħala persuni miżżewġa, fejn l-att taż-żwieġ tagħhom huwa rreġistrat fir-reġistru tal-istat ċivili ta’ Stat Membru ieħor, kif ukoll is-sinjal ta’ diskriminazzjoni bbażata fuq is-sess u fuq l-orjentazzjoni sesswali. Minn dan isegwi li dan ir-rifjut jipprekludi lil dawn il-persuni milli jeżerċitaw b’mod sħiħ id-dritt tagħhom ta’ moviment u ta’ residenza libera f’dan l-Istat Membru.
35
Mill-banda l-oħra, dawn iż-żewġ dispożizzjonijiet jistgħu jiġu interpretati fis-sens li ma jipprekludux rifjut ta’ traskrizzjoni, bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, sa fejn dan ir-rifjut ma jċaħħadx liċ-ċittadini tal-Unjoni mid-dritt tagħhom ta’ moviment u ta’ residenza libera fl-Istat Membru li jkun irrifjuta tali traskrizzjoni. F’dan il-każ, dokument pubbliku tal-istat ċivili barrani maħruġ fi Stat Membru ieħor, inkluż dokument li jattesta żwieġ, ikollu l-istess saħħa probatorja bħad-dokumenti pubbliċi maħruġa mill-awtoritajiet Pollakki. L-użu ta’ tali dokument pubbliku stabbilit fi Stat Membru ieħor ma jkun suġġett għal ebda restrizzjoni oħra ħlief dik li timponi li jiġi tradott fil-lingwa nazzjonali.
36
F’dawn iċ-ċirkustanzi, in-Naczelny Sąd Administracyjny (il-Qorti Amministrattiva Suprema) iddeċidiet li tissospendi l-proċedura quddiemha u li tagħmel id-domanda preliminari segwenti lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“Id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 20(2)(a) u tal-Artikolu 21(1) TFUE, moqrija flimkien mal-Artikolu 7 u mal-Artikolu 21(1) tal-[Karta], kif ukoll mal-punt 2 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva [2004/38], għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu li l-awtoritajiet kompetenti ta’ Stat Membru li tiegħu ċittadin tal-Unjoni Ewropea għandu n-nazzjonalità, li jkun daħal fi żwieġ ma’ ċittadin ieħor ieħor tal-Unjoni (persuna tal-istess sess) f’wieħed mill-Istati Membri, konformement mal-leġiżlazzjoni ta’ dan l-aħħar Stat, jistgħu jirrifjutaw li jirrikonoxxu u li jinkludu dan l-att taż-żwieġ permezz tat-traskrizzjoni tiegħu fir-reġistru nazzjonali tal-istat ċivili, billi jipprekludu lil dawn il-persuni milli jirrisjedu fl-imsemmi Stat taħt l-istat ċivili u taħt l-istess kunjom, minħabba li d-dritt tal-Istat ospitanti ma jipprevedix iż-żwieġ bejn persuni tal-istess sess?”
Fuq id-domanda preliminari
37
Preliminarjament, għandu jiġi kkonstatat li d-domanda preliminari tirrigwarda l-Artikoli 20 u 21 TFUE, moqrija fid-dawl tal-Karta kif ukoll tal-punt 2 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2004/38. Issa, it-tilwima fil-kawża prinċipali tikkonċerna t-talba tal-konjuġi inkwistjoni fil-kawża prinċipali li jaraw l-att taż-żwieġ tagħhom konkluż fil-Ġermanja traskritt fir-reġistru tal-istat ċivili Pollakk sabiex tiġi rrikonoxxuta l-kwalità tagħhom ta’ persuni miżżewġin fil-Polonja, li huwa l-Istat Membru li tiegħu għandhom in-nazzjonalità. Għalhekk, is-suġġett ta’ din it-tilwima ma jaqax taħt il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva, li tirregola biss il-kundizzjonijiet ta’ dħul u ta’ residenza ta’ ċittadin tal-Unjoni fl-Istati Membri minbarra dak li tiegħu jkollu n-nazzjonalità (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑5 ta’ Ġunju 2018, Coman et, C‑673/16, EU:C:2018:385, punt 20 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
38
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkunsidrat li, permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 20 u l-Artikolu 21(1) TFUE, moqrija fid-dawl tal-Artikolu 7 u tal-Artikolu 21(1) tal-Karta, għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li, għar-raġuni li d-dritt ta’ dan l-Istat Membru ma jawtorizzax iż-żwieġ bejn persuni tal-istess sess, ma tippermettix li jiġi rrikonoxxut iż-żwieġ bejn żewġ ċittadini tal-istess sess tal-imsemmi Stat Membru legalment konkluż fl-eżerċizzju tal-libertà tagħhom ta’ moviment u ta’ residenza fi Stat Membru ieħor, li fih huma kienu żviluppaw jew ikkonsolidaw ħajja tal-familja, u lanqas li jittraskrivu għal dan l-għan l-att taż-żwieġ fir-reġistru tal-istat ċivili tal-ewwel Stat Membru.
39
Għandu jiġi rrilevat li J. Cupriak-Trojan, li għandu n-nazzjonalità doppja Pollakka u Ġermaniża, u A. Trojan, bħala ċittadin Pollakk, igawdu, it-tnejn li huma, skont l-Artikolu 20(1) TFUE, mill-istatus ta’ ċittadin tal-Unjoni.
40
Dan l-istatus ta’ ċittadin tal-Unjoni jikkostitwixxi l-istatus fundamentali taċ-ċittadini tal-Istati Membri (sentenzi tal‑20 ta’ Settembru 2001, Grzelczyk, C‑184/99, EU:C:2001:458, punt 31, u tad‑29 ta’ April 2025, Il‑Kummissjoni vs Malta (Ċittadinanza b’investiment), C‑181/23, EU:C:2025:283, punt 92).
41
L-Artikolu 20(2), kif ukoll l-Artikoli 21 u 22 TFUE jorbtu sensiela ta’ drittijiet mal-imsemmi status. Konformement mal-Artikolu 20(2)(a) u mal-Artikolu 21(1) TFUE, iċ-ċittadinanza tal-Unjoni tagħti lil kull ċittadin tal-Unjoni, b’mod partikolari, id-dritt fundamentali u individwali ta’ moviment u ta’ residenza libera fit-territorju tal-Istati Membri, bla ħsara tal-limitazzjonijiet u tal-kundizzjonijiet stabbiliti mit-Trattat FUE u tal-miżuri adottati għall-finijiet tal-applikazzjoni tagħhom (sentenza tas‑7 ta’ Ottubru 2010, Lassal, C‑162/09, EU:C:2010:592, punt 29; tat‑13 ta’ Settembru 2016, Rendón Marín, C‑165/14, EU:C:2016:675, punt 70, u tal‑4 ta’ Ottubru 2024, Mirin, C‑4/23, EU:C:2024:845, punt 52).
42
Hekk kif jirriżulta mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, ċittadin ta’ Stat Membru li, fil-kwalità tiegħu ta’ ċittadin tal-Unjoni, ikun eżerċita l-libertà ta’ moviment u ta’ residenza tiegħu fi Stat Membru differenti mill-Istat Membru ta’ oriġini tiegħu jista’ jinvoka drittijiet relatati ma’ din il-kwalità, b’mod partikolari dawk previsti fl-Artikolu 21(1) TFUE, inkluż, skont il-każ, fir-rigward tal-Istat Membru ta’ oriġini tiegħu (sentenzi tat‑23 ta’ Ottubru 2007, Morgan u Bucher, C‑11/06 u C‑12/06, EU:C:2007:626, punt 22, kif ukoll tal‑5 ta’ Ġunju 2018, Coman et, C‑673/16, EU:C:2018:385, punt 31).
43
Id-drittijiet irrikonoxxuti liċ-ċittadini tal-Istati Membri minn din id-dispożizzjoni jinkludu dak li jgħixu ħajja tal-familja normali kemm fl-Istat Membru ospitanti kif ukoll fl-Istat Membru li tiegħu jkollhom in-nazzjonalità, meta jirritornaw f’dan l-Istat Membru, billi jibbenefikaw hemmhekk mill-preżenza, magħhom, tal-membri tal-familja tagħhom, inkluż il-konjuġi tagħhom (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑14 ta’ Novembru 2017, Lounes, C‑165/16, EU:C:2017:862, punt 52, kif ukoll tal‑5 ta’ Ġunju 2018, Coman et, C‑673/16, EU:C:2018:385, punti 32 u 34).
44
F’dan ir-rigward, fil-każ tal-membri tal-familja ta’ ċittadin tal-Unjoni li jkunu ċittadini ta’ pajjiż terz, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, meta, fl-okkażjoni ta’ residenza effettiva taċ-ċittadin tal-Unjoni fl-Istat Membru li ma jkunx dak li tiegħu jkollu n-nazzjonalità, skont u fl-osservanza tal-kundizzjonijiet previsti mid-Direttiva 2004/38, ħajja tal-familja tkun ġiet żviluppata jew ikkonsolidata f’dan l-Istat Membru, l-effett utli tad-drittijiet li ċ-ċittadin tal-Unjoni kkonċernat jieħu mill-Artikolu 21(1) TFUE jeħtieġ li l-ħajja tal-familja li dan iċ-ċittadin ikun għex fl-Istat Membru ospitanti tkun tista’ titkompla meta jirritorna fl-Istat Membru fejn ikollu n-nazzjonalità tiegħu, li jimplika l-obbligu b’mod partikolari lil dan tal-aħħar li jagħti dritt ta’ residenza dderivat lill-membru tal-familja kkonċernat, ċittadin ta’ pajjiż terz. Fil-fatt, fl-assenza ta’ tali dritt ta’ residenza dderivat, dan iċ-ċittadin tal-Unjoni jista’ jiġi dissważ milli jitlaq l-Istat Membru li tiegħu jkollu n-nazzjonalità sabiex jeżerċita d-dritt ta’ residenza tiegħu, skont l-Artikolu 21(1) TFUE, fi Stat Membru ieħor jew milli jirritorna fl-Istat Membru ta’ oriġini tiegħu wara li jkun eżerċita dan id-dritt, minħabba l-fatt li ma jkollux iċ-ċertezza li jkun jista’ jkompli fih il-ħajja tal-familja li jkun żviluppa jew ikkonsolida fl-Istat Membru ospitanti (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑11 ta’ Diċembru 2007, Eind, C‑291/05, EU:C:2007:771, punti 35 u 36, kif ukoll tat‑12 ta’ Marzu 2014, O. u B., C‑456/12, EU:C:2014:135, punt 54).
45
B’mod partikolari, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà kellha l-okkażjoni tikkonstata l-eżistenza ta’ tali obbligu ta’ għoti ta’ dritt ta’ residenza dderivat lill-konjuġi ta’ ċittadin tal-Unjoni, f’sitwazzjoni fejn dan il-konjuġi kien ċittadin ta’ pajjiż terz tal-istess sess bħaċ-ċittadin tal-Unjoni u fejn iż-żwieġ ma’ dan tal-aħħar kien ġie legalment konkluż fl-Istat Membru ospitanti (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑5 ta’ Ġunju 2018, Coman et, C‑673/16, EU:C:2018:385, punti 53 u 56).
46
Fir-rigward tas-sitwazzjoni ta’ żewġ ċittadini tal-Unjoni li, bħal fil-kawża prinċipali, jgħixu ħajja komuni fl-Istat Membru ospitanti u hemmhekk ikkonkludew żwieġ konformement mad-dritt ta’ dan l-aħħar Stat Membru, l-effett utli tad-drittijiet li dawn iċ-ċittadini jisiltu mill-Artikolu 21(1) TFUE jeżiġi iktar u iktar li dawn iċ-ċittadini jistgħu jkollhom iċ-ċertezza li jkunu jistgħu jkomplu fl-Istat Membru ta’ oriġini tagħhom il-ħajja tal-familja li huma kienu żviluppaw jew ikkonsolidaw fl-Istat Membru ospitanti, b’mod partikolari permezz tal-effett taż-żwieġ tagħhom.
47
Ċertament, fl-istat attwali tad-dritt tal-Unjoni, ir-regoli dwar iż-żewġ jaqgħu taħt il-kompetenza tal-Istati Membri u d-dritt tal-Unjoni ma jistax jippreġudika din il-kompetenza. Dawn l-Istati Membri huma għalhekk liberi li jipprevedu jew le, fid-dritt nazzjonali tagħhom, iż-żwieġ għal persuni tal-istess sess (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑5 ta’ Ġunju 2018, Coman et, C‑673/16, EU:C:2018:385, punt 37, kif ukoll tal‑14 ta’ Diċembru 2021, Stolichna obshtina, rayon Pancharevo, C‑490/20, EU:C:2021:1008, punt 52).
48
Madankollu, fl-eżerċizzju ta’ din il-kompetenza, kull Stat Membru għandu josserva d-dritt tal-Unjoni u, b’mod partikolari, id-dispożizzjonijiet tat-Trattat FUE dwar il-libertà rrikonoxxuta lil kull ċittadin tal-Unjoni ta’ moviment u ta’ residenza fit-territorju tal-Istati Membri, billi jiġi rrikonoxxut, għal dan l-għan, l-istat tal-persuni stabbilit fi Stat Membru ieħor konformement mad-dritt tiegħu (sentenzi tal‑14 ta’ Diċembru 2021, Stolichna obshtina, rayon Pancharevo, C‑490/20, EU:C:2021:1008, punt 52, u tal‑4 ta’ Ottubru 2024, Mirin, C‑4/23, EU:C:2024:845, punt 53).
49
F’dan il-każ, mill-elementi pprovduti mill-qorti tar-rinviju jirriżulta li l-konjuġi inkwistjoni fil-kawża prinċipali jitolbu lill-awtoritajiet Pollakki jittraskrivu fir-reġistru tal-istat ċivili Pollakk l-att taż-żwieġ li huma kienu kkonkludew waqt l-eżerċizzju tal-libertà ta’ moviment u ta’ residenza tagħhom fil-Ġermanja, għall-finijiet tar-rikonoxximent ta’ dan iż-żwieġ fil-Polonja. Din it-talba ġiet miċħuda għar-raġuni li d-dritt Pollakk ma jawtorizzax iż-żwieġ bejn persuni tal-istess sess u għalhekk ma jippermettix tali traskrizzjoni.
50
Il-qorti tar-rinviju għandha dubji dwar il-konsegwenzi ta’ tali rifjut fuq il-possibbiltà ta’ dawn il-konjuġi li jkomplu fil-Polonja l-ħajja tal-familja żviluppata jew ikkonsolidata fil-Ġermanja bl-effett taż-żwieġ tagħhom. F’dan ir-rigward, u bla ħsara għall-verifiki ta’ din il-qorti, l-imsemmija konjuġi ppreċiżaw, fl-osservazzjonijiet tagħhom ippreżentati lill-Qorti tal-Ġustizzja, li, matul ċertu perijodu li fih M. Trojan kien jgħix u jaħdem fil-Polonja, J. Cupriak-Trojan kien f’qgħad mingħajr ma kien kopert mill-assigurazzjoni għall-mard pubblika, filwaqt li kien ikun kopert li kieku l-effetti taż-żwieġ tagħhom kienu ġew irrikonoxxuti fil-Polonja. Bl-istess mod, it-talba għall-aġġornament tal-kunjom ta’ J. Cupriak-Trojan fir-reġistru pubbliku tal-artijiet ġiet awtorizzata minn qorti Pollakka għal waħda mill-proprjetajiet immobiljari li jappartjenu lilu, iżda ġiet miċħuda minn qorti Pollakka oħra għal proprjetà oħra, għar-raġuni li l-att taż-żwieġ bejn persuni tal-istess sess ma kienx aċċettat bħala bażi għal tali talba.
51
F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li r-rifjut, mill-awtoritajiet ta’ Stat Membru li tiegħu żewġ ċittadini tal-Unjoni tal-istess sess għandhom in-nazzjonalità, li jirrikonoxxu ż-żwieġ li dawn kienu kkonkludew legalment skont proċeduri previsti għal dan l-għan fi Stat Membru ieħor, li fih dawn iċ-ċittadini tal-Unjoni għamlu użu mil-libertà tagħhom ta’ moviment u ta’ residenza, jista’ jostakola l-eżerċizzju tad-dritt stabbilit fl-Artikolu 21 TFUE, peress li tali rifjut huwa ta’ natura li jikkawżalhom inkonvenjenzi serji ta’ natura amministrattiva, professjonali u privata (ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑4 ta’ Ottubru 2024, Mirin, C‑4/23, EU:C:2024:845, punt 55 u l-ġurisprudenza ċċitata).
52
B’mod partikolari, tali rifjut jipprekludi lill-imsemmija ċittadini tal-Unjoni, li kienu żviluppaw jew ikkonsolidaw ħajja tal-familja matul ir-residenza tagħhom fl-Istat Membru ospitanti, billi għexu hemmhekk bħala persuni miżżewġin, milli jkomplu din il-ħajja tal-familja billi jibbenefikaw minn dan l-istatus legali, ċert u infurzabbli kontra terzi, u jġiegħlhom jgħixu bħala persuni mhux miżżewġa wara r-ritorn tagħhom fl-Istat Membru ta’ oriġini tagħhom.
53
Għalhekk, fl-assenza ta’ rikonoxximent ta’ dan iż-żwieġ fl-Istat Membru ta’ oriġini, jeżisti riskju konkret li l-istess ċittadini jiġu serjament ostakolati fl-organizzazzjoni tal-ħajja tal-familja tagħhom meta jirritornaw f’dan l-Istat Membru, sa fejn isibu ruħhom fl-impossibbiltà, f’diversi azzjonijiet tal-ħajja ta’ kuljum, kemm fl-isfera pubblika kif ukoll fl-isfera privata, li jinvokaw l-istat taż-żwieġ tagħhom, li madankollu kien ġie legalment stabbilit fl-Istat Membru ospitanti.
54
Minn dan isegwi li r-rifjut, mill-awtoritajiet ta’ Stat Membru, li jirrikonoxxu ż-żwieġ ta’ żewġ ċittadini tal-Unjoni tal-istess sess, konkluż matul ir-residenza tagħhom fi Stat Membru ieħor, jikkostitwixxi ostakolu għall-eżerċizzju tad-dritt ta’ dawn iċ-ċittadini, stabbilit fl-Artikolu 21(1) TFUE, ta’ moviment u ta’ residenza libera fit-territorju tal-Istati Membri. Fil-fatt, tali rifjut ikollu bħala konsegwenza li l-imsemmija ċittadini tal-Unjoni jiġu mċaħħda mill-possibbiltà li jirritornaw fl-Istat Membru fejn ikunu ċittadini, u jkomplu hemmhekk il-ħajja tal-familja żviluppata jew ikkonsolidata fl-Istat Membru ospitanti.
55
Madankollu, konformement ma’ ġurisprudenza stabbilita, restrizzjoni għall-moviment liberu tal-persuni li, bħal fil-kawża prinċipali, huwa indipendenti min-nazzjonalità tal-persuni kkonċernati, tista’ tiġi ġġustifikata jekk din tkun ibbażata fuq kunsiderazzjonijiet oġġettivi ta’ interess ġenerali u jekk tkun proporzjonata mal-għan leġittimament imfittex mid-dritt nazzjonali (sentenza tal‑5 ta’ Ġunju 2018, Coman et, C‑673/16, EU:C:2018:385, punt 41 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). Minbarra dan, meta miżura ta’ Stat Membru li tirrestrinġi libertà fundamentali ggarantita mit-Trattat FUE tkun iġġustifikata b’raġuni imperattiva ta’ interess ġenerali rrikonoxxuta mid-dritt tal-Unjoni, tali miżura għandha titqies bħala li timplimenta d-dritt tal-Unjoni, fis-sens tal-Artikolu 51(1) tal-Karta, b’tali mod li għandha tkun konformi mad-drittijiet fundamentali stabbiliti minn din tal-aħħar (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑30 ta’ April 2014, Pfleger et, C‑390/12, EU:C:2014:281, punt 36, kif ukoll tal‑10 ta’ Lulju 2025, INTERZERO et, C‑254/23, EU:C:2025:569, punt 105).
56
Mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li miżura tkun proporzjonata meta, filwaqt li tkun adattata għat-twettiq tal-għan imfittex, ma tmurx lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex tilħqu (sentenza tal‑5 ta’ Ġunju 2018, Coman et, C-673/16, EU:C:2018:385, punt 41 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). Barra minn hekk, għan ta’ interess ġenerali ma jistax jintlaħaq mingħajr ma jittieħed inkunsiderazzjoni l-fatt li għandu jiġi rrikonċiljat mad-drittijiet fundamentali kkonċernati mill-miżura, billi jsir bilanċ xieraq bejn, minn naħa, dan l-għan u, min-naħa l-oħra, id-drittijiet inkwistjoni, sabiex jiġi żgurat li l-inkonvenjenzi kkawżati minn din il-miżura ma jkunux sproporzjonati fir-rigward tal-għanijiet imfittxija (sentenzi tat‑22 ta’ Novembru 2022, Luxembourg Business Registers, C‑37/20 u C‑601/20, EU:C:2022:912, punt 64; tat‑23 ta’ Marzu 2023, Generalstaatsanwaltschaft Bamberg (Eċċezzjoni għall-prinċipju ta’ ne bis in idem), C‑365/21, EU:C:2023:236, punt 59, kif ukoll tal-10 ta’ Lulju 2025, INTERZERO et, C‑254/23, EU:C:2025:569, punt 109).
57
F’dan il-każ, mill-indikazzjonijiet tal-qorti tar-rinviju jirriżulta li t-talba tal-konjuġi inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tikkonsisti li l-att taż-żwieġ konkluż fil-Ġermanja jiġi traskritt fir-reġistru tal-istat ċivili Pollakk għall-finijiet tar-rikonoxximent ta’ dan iż-żwieġ fil-Polonja, ġiet miċħuda għar-raġuni li d-dritt Pollakk ma jawtorizzax iż-żwieġ bejn persuni tal-istess sess u li, konsegwentement, tali traskrizzjoni tikser il-prinċipji fundamentali stabbiliti mill-ordinament ġuridiku Pollakk.
58
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, konformement mal-Artikolu 4(2) TUE, l-Unjoni għandha tirrispetta l-identità nazzjonali tal-Istati Membri tagħha, inerenti għall-istrutturi fundamentali politiċi u kostituzzjonali tagħhom (sentenza tal‑5 ta’ Ġunju 2018, Coman et, C‑673/16, EU:C:2018:385, punt 43 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
59
Barra minn hekk, konformement mal-Artikolu 9 tal-Karta, id-dritt li wieħed jidħol fi żwieġ u d-dritt li wieħed iwaqqaf familja huma ggarantiti skont il-liġijiet nazzjonali li jirregolaw l-eżerċizzju tagħhom.
60
Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet repetutament illi l-kunċett ta’ “ordni pubbliku” bħala ġustifikazzjoni ta’ deroga għal libertà fundamentali għandu jinftiehem b’mod strett, b’tali mod li l-portata tiegħu ma tistax tiġi stabbilita unilateralment minn wieħed mill-Istati Membri mingħajr kontroll tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni Ewropea. Minn dan jirriżulta li l-ordni pubbliku jista’ jiġi invokat biss fil-każ ta’ theddida reali u suffiċjentement gravi, li taffettwa interess fundamentali tas-soċjetà (sentenza tal‑5 ta’ Ġunju 2018, Coman et, C‑673/16, EU:C:2018:385, punt 44, kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
61
Issa, l-obbligu, għall-Istat Membru ta’ oriġini, li jirrikonoxxi żwieġ bejn ċittadini tal-Unjoni tal-istess sess konkluż fl-Istat Membru ospitanti waqt l-eżerċizzju tal-libertà ta’ moviment u ta’ residenza tagħhom, sabiex jippermettilhom jirritornaw fl-Istat Membru li tiegħu huma ċittadini u sabiex hemmhekk ikomplu l-ħajja tal-familja tagħhom billi jibbenefikaw mill-istat taż-żwieġ tagħhom legalment stabbilit fl-Istat Membru ospitanti, ma jippreġudikax l-istituzzjoni taż-żwieġ fl-Istat Membru ta’ oriġini, li hija ddefinita mid-dritt nazzjonali u taqa’, hekk kif tfakkar fil-punt 47 ta’ din is-sentenza, taħt il-kompetenza tal-Istati Membri. Fil-fatt, dan ma jimplikax, għal dan l-Istat Membru tal-aħħar, l-obbligu li jipprevedi, fid-dritt nazzjonali tiegħu, l-istituzzjoni taż-żwieġ bejn persuni tal-istess sess. Dan huwa limitat għall-obbligu li jiġi ggarantit ir-rikonoxximent ta’ tali żwiġijiet, konklużi fl-Istat Membru ospitanti konformement mad-dritt tiegħu, u dan għall-finijiet tal-eżerċizzju tad-drittijiet li dawn iċ-ċittadini jisiltu mid-dritt tal-Unjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑5 ta’ Ġunju 2018, Coman et, C‑673/16, EU:C:2018:385, punt 45, kif ukoll tal‑14 ta’ Diċembru 2021, Stolichna obshtina, rayon Pancharevo, C‑490/20, EU:C:2021:1008, punti 56 u 57).
62
Għalhekk tali obbligu ta’ rikonoxximent ma jiksirx l-identità nazzjonali u lanqas ma jhedded l-ordni pubbliku tal-Istat Membru ta’ oriġini.
63
Għandu jingħad ukoll, fid-dawl tal-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 55 ta’ din is-sentenza, li miżura nazzjonali li tkun ta’ natura li tostakola l-eżerċizzju tal-moviment liberu tal-persuni tkun tista’ tiġi ġġustifikata biss meta din il-miżura tkun konformi mad-drittijiet fundamentali ggarantiti mill-Karta li l-Qorti tal-Ġustizzja tiżgura r-rispett tagħhom u, b’mod partikolari, mad-dritt għar-rispett tal-ħajja privata u tal-familja, imsemmi fl-Artikolu 7 tagħha, kif ukoll mal-projbizzjoni ta’ kull diskriminazzjoni bbażata fuq l-orjentazzjoni sesswali, imsemmija fl-Artikolu 21(1) tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑5 ta’ Ġunju 2018, Coman et, C‑673/16, EU:C:2018:385, punt 47; tal‑14 ta’ Diċembru 2021, Stolichna obshtina, rayon Pancharevo, C‑490/20, EU:C:2021:1008, punt 58, kif ukoll tal‑4 ta’ Ottubru 2024, Mirin, C‑4/23, EU:C:2024:845, punt 62).
64
F’dan ir-rigward, fid-dawl tad-dritt għar-rispett tal-ħajja privata u tal-familja ggarantit fl-Artikolu 7 tal-Karta, mill-Ispjegazzjonijiet dwar il-Karta tad-Drittijiet Fundamentali (ĠU 2007, C 303, p. 17), jirriżulta li, konformement mal-Artikolu 52(3) tal-Karta, id-drittijiet iggarantiti fl-Artikolu 7 tagħha għandhom l-istess sens u l-istess portata bħal dawk iggarantiti fl-Artikolu 8 tal-KEDB, fejn din l-aħħar dispożizzjoni tikkostitwixxi livell ta’ protezzjoni minima (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑4 ta’ Ottubru 2024, Mirin, C‑4/23, EU:C:2024:845, punt 63 u l-ġurisprudenza ċċitata).
65
Issa, mill-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem jirriżulta li r-relazzjoni miżmuma bejn koppja ta’ persuni tal-istess sess tista’ taqa’ taħt il-kunċett ta’ “ħajja privata” kif ukoll taħt dak ta’ “ħajja tal-familja” bl-istess mod bħal dik miżmuma minn koppja ta’ persuni tas-sess oppost li jsibu ruħhom fl-istess sitwazzjoni (sentenza tal‑5 ta’ Ġunju 2018, Coman et, C‑673/16, EU:C:2018:385, punt 50 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
66
F’dan ir-rigward, il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem iddeċidiet li l-Artikolu 8 tal-KEDB jimponi fuq l-Istati Membri obbligu pożittiv li jistabbilixxu qafas ġuridiku li jippermetti r-rikonoxximent ġuridiku u l-protezzjoni tal-koppji ta’ persuni tal-istess sess u li r-Repubblika tal-Polonja kisret dan l-obbligu, li wassal għall-inkapaċità għall-persuni kkonċernati li jorganizzaw aspetti fundamentali tal-ħajja privata u tal-familja tagħhom. Fir-rigward ta’ persuni tal-istess sess li jkunu legalment ikkonkludew żwieġ barra mill-pajjiż, din il-qorti kkonstatat b’mod partikolari li, billi rrifjutaw li jirreġistraw dan iż-żwieġ taħt kwalunkwe forma, l-awtoritajiet Pollakki ħallew lil dawn il-persuni f’lakuna legali u ma ssodisfawx il-bżonnijiet fundamentali ta’ rikonoxximent u ta’ protezzjoni tal-koppji tal-istess sess involuti f’relazzjoni stabbli. L-imsemmija qorti għalhekk qieset li ebda waħda mir-raġunijiet ta’ interess pubbliku mressqa mill-Gvern Pollakk ma kienet tipprevali fuq l-interess ta’ dawn il-persuni li jaraw li r-relazzjonijiet rispettivi tagħhom jiġu debitament irrikonoxxuti u protetti mil-liġi (Qorti EDB, 12 ta’ Diċembru 2023, Przybyszewska et vs Il‑Polonja, CE:ECHR:2023:1212JUD001145417, punti 113, 123 u 124; Qorti EDB, 19 ta’ Settembru 2024, Formela et vs Il‑Polonja, CE:ECHR:2024:0919JUD005882812, punti 20, 25, 26 u 29, kif ukoll Qorti EDB, 24 ta’ April 2025, Andersen vs Il‑Polonja, CE:ECHR:2025:0424JUD005366220, punti 11, 14 sa 19).
67
Għalhekk, l-assenza ta’ rikonoxximent taż-żwieġ li żewġ ċittadini tal-Unjoni tal-istess sess ikkonkludew konformement mad-dritt tal-Istat Membru li fih dawn iċ-ċittadini tal-Unjoni eżerċitaw il-libertà tagħhom ta’ moviment u ta’ residenza, għar-raġuni li d-dritt tal-Istat Membru li tiegħu għandhom in-nazzjonalità, li fih dawn iċ-ċittadini tal-Unjoni jixtiequ jkomplu jgħixu l-ħajja privata u tal-familja tagħhom, ma jawtorizzax iż-żwieġ bejn persuni tal-istess sess, tmur kontra d-drittijiet fundamentali li l-Artikolu 7 tal-Karta jiggarantixxi lill-koppji ta’ persuni tal-istess sess.
68
Għaldaqstant, kif irrileva essenzjalment l-Avukat Ġenerali fil-punt 36 tal-konklużjonijiet tiegħu, huwa Stat Membru li ma jawtorizzax iż-żwieġ bejn persuni tal-istess sess li għandu jistabbilixxi proċeduri adegwati sabiex jiġi rrikonoxxut tali żwieġ meta dan ikun ġie konkluż minn żewġ ċittadini tal-Unjoni fl-eżerċizzju tal-libertà ta’ moviment u ta’ residenza tagħhom konformement mad-dritt tal-Istat Membru ospitanti.
69
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li l-għażla tal-modalitajiet ta’ rikonoxximent taż-żwiġijiet konklużi minn ċittadini tal-Unjoni waqt l-eżerċizzju tal-libertà ta’ moviment u ta’ residenza tagħhom fi Stat Membru ieħor taqa’ taħt il-marġni ta’ evalwazzjoni tal-Istati Membri fil-kuntest tal-eżerċizzju tal-kompetenza tagħhom, imsemmija fil-punt 47 ta’ din is-sentenza, fil-qasam tar-regoli relatati maż-żwieġ. Għalhekk, it-traskrizzjoni tal-atti taż-żwieġ fir-reġistru tal-istat ċivili ta’ dawn l-Istati Membri tikkostitwixxi biss modalità fost oħrajn li tista’ tippermetti tali rikonoxximent. Madankollu, huwa neċessarju li dawn il-modalitajiet ma jirrendux impossibbli jew eċċessivament diffiċli l-implimentazzjoni tad-drittijiet mogħtija mill-Artikolu 21 TFUE.
70
Barra minn hekk, meta jagħmlu użu mill-marġni ta’ evalwazzjoni li huma għandhom sabiex jistabbilixxu l-proċeduri adegwati sabiex jiġi rrikonoxxut żwieġ li kien ġie konkluż minn żewġ ċittadini tal-Unjoni fl-eżerċizzju tal-libertà ta’ moviment u ta’ residenza tagħhom fi Stat Membru ieħor, l-Istati Membri huma obbligati josservaw l-Artikolu 21(1) tal-Karta. F’dan ir-rigward, għandu jiġi ppreċiżat li l-projbizzjoni ta’ kull diskriminazzjoni bbażata fuq l-orjentazzjoni sesswali, stabbilita minn din id-dispożizzjoni, hija ta’ natura imperattiva inkwantu prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni (ara, b’analoġija, is-sentenzi tal‑15 ta’ Jannar 2014, Association de médiation sociale, C‑176/12, EU:C:2014:2, punt 47; tas‑17 ta’ April 2018, Egenberger, C‑414/16, EU:C:2018:257, punt 76, u tat‑22 ta’ Jannar 2019, Cresco Investigation, C‑193/17, EU:C:2019:43, punt 76).
71
F’dan il-każ, minkejja li, bħala prinċipju, l-atti taż-żwieġ stabbiliti barra mill-pajjiż jistgħu jipproduċu effetti probatorji ekwivalenti għal dawk tal-atti taż-żwieġ Pollakki, huwa, fil-prattika, eċċessivament diffiċli, jekk mhux impossibbli, li jinsiltu drittijiet minn dawn l-atti, sa fejn, fl-assenza ta’ traskrizzjoni tal-imsemmija atti fir-reġistru tal-istat ċivili Pollakk, ir-rikonoxximent tal-istess atti huwa suġġett għas-setgħa ta’ evalwazzjoni ta’ dawn l-awtoritajiet amministrattivi u jista’, konsegwentement, ikun is-suġġett ta’ deċiżjonijiet diverġenti mill-imsemmija awtoritajiet, kif juru ċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali msemmija fil-punt 50 ta’ din is-sentenza.
72
Fil-fatt, kemm mill-indikazzjonijiet ipprovduti mill-qorti tar-rinviju kif ukoll mill-osservazzjonijiet li l-Gvern Pollakk issottometta lill-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li t-traskrizzjoni tal-att taż-żwieġ fir-reġistru tal-istat ċivili Pollakk tikkostitwixxi l-uniku mezz previst mid-dritt Pollakk li jippermetti li żwieġ, konkluż fi Stat Membru ieħor barra r-Repubblika tal-Polonja, jiġi effettivament irrikonoxxut mill-awtoritajiet amministrattivi Pollakki.
73
Għaldaqstant, l-eżerċizzju tad-dritt għar-rikonoxximent taż-żwieġ konkluż fi Stat Membru ieħor jista’ jiġi kkontestat mis-setgħa ta’ evalwazzjoni li għandhom l-awtoritajiet kompetenti fil-kuntest tal-proċedura ta’ rikonoxximent tal-att taż-żwieġ, peress li din is-setgħa ta’ evalwazzjoni twassal għal approċċi diverġenti fir-rigward ta’ tali rikonoxximent, li huma ta’ natura li joħolqu l-inkonvenjenzi serji ta’ natura amministrattiva, professjonali u privata msemmija fil-punt 51 ta’ din is-sentenza (ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑4 ta’ Ottubru 2024, Mirin, C‑4/23, EU:C:2024:845, punt 69).
74
Barra minn hekk, mill-elementi pprovduti lill-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li, skont id-dritt Pollakk, il-koppji ta’ persuni ta’ sess oppost jibbenefikaw mill-possibbiltà ta’ traskrizzjoni tal-att taż-żwieġ tagħhom fir-reġistru tal-istat ċivili Pollakk, meta dan iż-żwieġ ikun ġie konkluż fi Stat Membru ieħor. Min-naħa l-oħra, il-koppji tal-istess sess, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ma jistgħux, minħabba l-orjentazzjoni sesswali tagħhom, jissodisfaw il-kundizzjonijiet previsti mid-dritt Pollakk sabiex jiksbu tali traskrizzjoni.
75
Issa, għalkemm, kif tfakkar fil-punt 69 ta’ din is-sentenza, l-Istati Membri għandhom marġni ta’ evalwazzjoni fir-rigward tal-modalitajiet ta’ rikonoxximent taż-żwiġijiet konklużi minn ċittadini tal-Unjoni fl-eżerċizzju tal-libertà ta’ moviment u ta’ residenza tagħhom fi Stat Membru ieħor, l-assenza ta’ modalità ta’ rikonoxximent ekwivalenti għal dik mogħtija lill-koppji ta’ sess oppost tikkostitwixxi diskriminazzjoni bbażata fuq l-orjentazzjoni sesswali u hija pprojbita mill-Artikolu 21(1) tal-Karta. Minn dan isegwi li, meta Stat Membru jagħżel, fil-kuntest ta’ dan il-marġni ta’ evalwazzjoni li jipprevedi, fid-dritt nazzjonali tiegħu, modalità unika għar-rikonoxximent taż-żwiġijiet konklużi miċ-ċittadini tal-Unjoni fl-eżerċizzju tal-libertà ta’ moviment u ta’ residenza tagħhom fi Stat Membru ieħor, bħal, f’dan il-każ, it-traskrizzjoni tal-att taż-żwieġ fir-reġistru tal-istat ċivili, dan l-Istat Membru huwa obbligat li japplika din il-modalità mingħajr distinzjoni għaż-żwiġijiet konklużi bejn persuni tal-istess sess u għal dawk konklużi bejn persuni ta’ sess oppost.
76
Fl-aħħar nett, għandu jiġi ppreċiżat li kemm l-Artikolu 20 kif ukoll l-Artikolu 21(1) TFUE kif ukoll l-Artikolu 7 u l-Artikolu 21(1) tal-Karta huma suffiċjenti waħedhom u ma għandhomx jiġu ppreċiżati minn dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni jew tad-dritt nazzjonali sabiex jagħtu lill-individwi drittijiet invokabbli bħala tali. Għalhekk, jekk il-qorti tar-rinviju kellha tikkonstata li ma kienx possibbli li d-dritt nazzjonali tagħha jiġi interpretat b’mod konformi mad-dritt tal-Unjoni, hija tkun obbligata li tiżgura, fil-kuntest tal-kompetenzi tagħha, il-protezzjoni ġuridika li tirriżulta għall-partijiet fil-kawża ta’ dawn id-dispożizzjonijiet u li tiggarantixxi l-effett sħiħ tagħhom billi jekk ikun hemm bżonn tħalli mhux applikati d-dispożizzjonijiet nazzjonali kkonċernati (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑17 ta’ April 2018, Egenberger, C‑414/16, EU:C:2018:257, punti 78 u 79, kif ukoll tat‑3 ta’ Ġunju 2025, Kinsa, C‑460/23, EU:C:2025:392, punt 72).
77
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, ir-risposta għad-domanda magħmula għandha tkun li l-Artikolu 20 u l-Artikolu 21(1) TFUE, moqrija fid-dawl tal-Artikolu 7 u tal-Artikolu 21(1) tal-Karta, għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu l-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li, għar-raġuni li d-dritt ta’ dan l-Istat Membru ma jawtorizzax iż-żwieġ bejn persuni tal-istess sess, ma tippermettix li jiġi rrikonoxxut iż-żwieġ bejn żewġ ċittadini tal-istess sess tal-imsemmi Stat Membru legalment konkluż fl-eżerċizzju tal-libertà ta’ moviment u ta’ residenza tagħhom fi Stat Membru ieħor, li fih kienu żviluppaw jew ikkonsolidaw ħajja tal-familja, u lanqas li jiġi traskritt għal dan l-għan l-att taż-żwieġ fir-reġistru tal-istat ċivili tal-ewwel Stat Membru, meta din it-traskrizzjoni tkun l-uniku mezz previst minnu sabiex ikun jista’ jsir tali rikonoxximent.
Fuq l-ispejjeż
78
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il‑Qorti tal-Ġustizzja (Awla Manja) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 20 u l-Artikolu 21(1) TFUE, moqrija fid-dawl tal-Artikolu 7 u tal-Artikolu 21(1) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea,
għandhom jiġu interpretati fis-sens li:
jipprekludu l-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li, għar-raġuni li d-dritt ta’ dan l-Istat Membru ma jawtorizzax iż-żwieġ bejn persuni tal-istess sess, ma tippermettix li jiġi rrikonoxxut iż-żwieġ bejn żewġ ċittadini tal-istess sess tal-imsemmi Stat Membru legalment konkluż fl-eżerċizzju tal-libertà ta’ moviment u ta’ residenza tagħhom fi Stat Membru ieħor, li fih kienu żviluppaw jew ikkonsolidaw ħajja tal-familja, u lanqas li jiġi traskritt għal dan l-għan l-att taż-żwieġ fir-reġistru tal-istat ċivili tal-ewwel Stat Membru, meta din it-traskrizzjoni tkun l-uniku mezz previst minnu sabiex ikun jista’ jsir tali rikonoxximent.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Pollakk.