62021CC0068
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
MANUEL CAMPOS SÁNCHEZ-BORDONA
της 5ης Μαΐου 2022 (
1
)
Συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C‑68/21 και C‑84/21
Iveco Orecchia SpA
κατά
APAM Esercizio SpA (C‑68/21),
Brescia Trasporti SpA (C‑84/21),
παρισταμένων των:
Veneta Servizi International Srl unipersonale,
Var Srl,
Di Pinto & Dalessandro SpA,
Bellizzi Srl
[αίτηση του Consiglio di Stato (Συμβουλίου της Επικρατείας, Ιταλία)για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
«Προδικαστική παραπομπή – Δημόσιες συμβάσεις – Οδηγία 2014/25/ΕΕ – Άρθρα 60 και 62 – Τεχνικές προδιαγραφές – Κατασκευαστικά στοιχεία λεωφορείων του σήματος Iveco ή ισοδύναμα – Απόδειξη ισοδυναμίας – Οδηγία 2007/46/ΕΚ – Άρθρο 10, παράγραφος 2, άρθρο 19, παράγραφος 1, άρθρο 28, παράγραφος 1, και παράρτημα IV – Έγκριση τύπου ΕΚ – Κατασκευαστικά στοιχεία – Αναγκαιότητα να διαθέτουν τα κατασκευαστικά στοιχεία που περιλαμβάνονται σε κανονιστική πράξη του παραρτήματος IV έγκριση τύπου ΕΚ»
1.
Στην Ιταλία, δύο δημόσιες επιχειρήσεις υπεύθυνες για την παροχή της υπηρεσίας αστικών και υπεραστικών επιβατικών μεταφορών στους αντίστοιχους δήμους τους (Mantova και Brescia) προκήρυξαν διαγωνισμό για την προμήθεια ανταλλακτικών λεωφορείων. Τα ανταλλακτικά μπορούσαν να είναι τόσο αυθεντικά του σήματος Iveco, όπως τα οχήματα για τα οποία προορίζονταν, όσο και ισοδύναμα.
2.
Μετά την ανάθεση των συμβάσεων προμήθειας, μη επιλεγείσα προσφέρουσα επιχείρηση άσκησε δύο προσφυγές στις οποίες τίθεται το ζήτημα του αν τα «ισοδύναμα ανταλλακτικά» έπρεπε να διαθέτουν έγκριση τύπου ΕΚ κατά τα προβλεπόμενα στην οδηγία 2007/46/ΕΚ (
2
).
3.
Το Consiglio di Stato (Συμβούλιο της Επικρατείας, Ιταλία) ζητεί, πρωτίστως, να διευκρινιστεί αν η έγκριση είναι αναγκαία για την προμήθεια των ισοδύναμων ανταλλακτικών ή αν θα αρκούσε η υποβολή, μαζί με την προσφορά, δήλωσης ισοδυναμίας με τα εγκεκριμένα αυθεντικά ανταλλακτικά.
I. Το νομικό πλαίσιο. Το δίκαιο της Ένωσης
Α.
Η οδηγία 2007/46
4.
Το άρθρο 1 («Αντικείμενο») ορίζει τα εξής:
«Η παρούσα οδηγία θεσπίζει εναρμονισμένο πλαίσιο με τις διοικητικές διατάξεις και τις γενικές τεχνικές απαιτήσεις για την έγκριση όλων των νέων οχημάτων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της καθώς και των συστημάτων, κατασκευαστικών στοιχείων και χωριστών τεχνικών μονάδων που προορίζονται για τα οχήματα αυτά, με σκοπό να διευκολύνει την έκδοση άδειας κυκλοφορίας, την πώληση και τη θέση σε κυκλοφορία των οχημάτων αυτών εντός της Κοινότητας.
Η παρούσα οδηγία θεσπίζει επίσης διατάξεις για την πώληση και τη θέση σε κυκλοφορία εξαρτημάτων και εξοπλισμού που προορίζονται για οχήματα εγκεκριμένα σύμφωνα με την παρούσα οδηγία.
Δια κανονιστικών πράξεων, των οποίων ο εξαντλητικός κατάλογος παρατίθεται στο παράρτημα IV, θεσπίζονται, κατ’ εφαρμογή της παρούσας οδηγίας, ειδικές τεχνικές απαιτήσεις για την κατασκευή και τη λειτουργία των οχημάτων.»
5.
Το άρθρο 2 («Πεδίο εφαρμογής») ορίζει τα εξής:
«1.   Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται στην έγκριση τύπου των οχημάτων που σχεδιάζονται και κατασκευάζονται σε ένα ή περισσότερα στάδια και προορίζονται για οδική χρήση, καθώς και των συστημάτων, κατασκευαστικών στοιχείων και χωριστών τεχνικών μονάδων που σχεδιάζονται και κατασκευάζονται για τα οχήματα αυτά.
[…]»
6.
Κατά το άρθρο 3 («Ορισμοί»):
«Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας και των κανονιστικών πράξεων του παραρτήματος IV ισχύουν, εκτός αντίθετων διατάξεών τους, οι ακόλουθοι ορισμοί:
1.
“κανονιστική πράξη”: επιμέρους οδηγία, κανονισμός ή κανονισμός ΟΕΕ/ΟΗΕ που προσαρτάται στην αναθεωρημένη συμφωνία του 1958,
2.
“χωριστή οδηγία ή κανονισμός”: είναι οδηγία ή κανονισμός που απαριθμείται στο παράρτημα IV μέρος Ι. Ο όρος περιλαμβάνει και τις εκτελεστικές τους πράξεις,
3.
“έγκριση τύπου”: η διαδικασία με την οποία ένα κράτος μέλος πιστοποιεί ότι ένας τύπος οχήματος, συστήματος, κατασκευαστικού στοιχείου ή χωριστής τεχνικής μονάδας τηρεί τις σχετικές διοικητικές διατάξεις και τεχνικές απαιτήσεις,
4.
“εθνική έγκριση τύπου”: διαδικασία έγκρισης τύπου που ορίζεται από την εθνική νομοθεσία ενός κράτους μέλους, και η οποία ισχύει μόνο στο έδαφος του συγκεκριμένου κράτους μέλους,
5.
“έγκριση ΕΚ τύπου”: η διαδικασία με την οποία κράτος μέλος πιστοποιεί ότι τύπος οχήματος, συστήματος, κατασκευαστικού στοιχείου ή χωριστής τεχνικής μονάδας τηρεί τις σχετικές διοικητικές διατάξεις και τεχνικές απαιτήσεις της παρούσας οδηγίας και των κανονιστικών πράξεων του παραρτήματος IV ή ΧΙ,
[…]
24.
“κατασκευαστικό στοιχείο”: διάταξη η οποία υπόκειται στις απαιτήσεις κανονιστικής πράξης, και προορίζεται να αποτελέσει μέρος ενός οχήματος και η οποία μπορεί να λάβει έγκριση τύπου ανεξάρτητα από το όχημα όταν η κανονιστική πράξη το προβλέπει ρητά,
[…]».
7.
Το άρθρο 7 («Διαδικασία που ακολουθείται για την έγκριση ΕΚ τύπου συστημάτων, κατασκευαστικών στοιχείων ή χωριστών τεχνικών μονάδων») έχει ως εξής:
«1.   Ο κατασκευαστής υποβάλλει την αίτηση στην εγκριτική αρχή. Για συγκεκριμένο τύπο συστήματος, κατασκευαστικού στοιχείου ή χωριστής τεχνικής μονάδας, επιτρέπεται να υποβάλλεται μία μόνον αίτηση και από ένα μόνον κράτος μέλος. Για κάθε τύπο προς έγκριση, υποβάλλεται χωριστή αίτηση.
2.   Η αίτηση συνοδεύεται από το φάκελο πληροφοριών, του οποίου το περιεχόμενο ορίζεται στις επιμέρους οδηγίες ή κανονισμούς.
[…]»
8.
Το άρθρο 10 («Ειδικές διατάξεις για τα συστήματα, τα κατασκευαστικά στοιχεία ή τις χωριστές τεχνικές μονάδες») προβλέπει τα εξής:
«[…]
2.   Τα κράτη μέλη χορηγούν έγκριση ΕΚ τύπου κατασκευαστικού στοιχείου ή χωριστής τεχνικής μονάδας για ένα κατασκευαστικό στοιχείο ή χωριστή τεχνική μονάδα που συμμορφώνεται προς τα στοιχεία του φακέλου πληροφοριών και πληροί τις τεχνικές απαιτήσεις της σχετικής επιμέρους οδηγίας ή κανονισμού, όπως προβλέπεται στο παράρτημα IV.
[…]»
9.
Το άρθρο 19 («Σήμα έγκρισης ΕΚ τύπου») ορίζει τα εξής:
«1.   Ο κατασκευαστής ενός κατασκευαστικού στοιχείου ή μιας χωριστής τεχνικής μονάδας, ανεξαρτήτως του εάν αποτελούν μέρη ενός συστήματος, επιθέτει σε κάθε κατασκευαστικό στοιχείο ή μονάδα που κατασκευάζεται σύμφωνα με τον εγκεκριμένο τύπο, το σήμα έγκρισης ΕΚ τύπου που απαιτείται από τη σχετική επιμέρους οδηγία ή κανονισμό.
2.   Όταν δεν απαιτείται σήμα έγκρισης ΕΚ τύπου, ο κατασκευαστής επιθέτει τουλάχιστον την εμπορική του ονομασία ή το εμπορικό του σήμα, καθώς και τον αριθμό τύπου ή/και έναν αναγνωριστικό αριθμό.
3.   Το σήμα έγκρισης ΕΚ τύπου συμμορφώνεται με το προσάρτημα του παραρτήματος VII.»
10.
Το άρθρο 28 («Πώληση και θέση σε κυκλοφορία κατασκευαστικών στοιχείων και χωριστών τεχνικών μονάδων») προβλέπει τα εξής:
«1.   Τα κράτη μέλη επιτρέπουν την πώληση ή τη θέση σε κυκλοφορία κατασκευαστικών στοιχείων ή χωριστών τεχνικών μονάδων μόνον εφόσον πληρούν τις απαιτήσεις των σχετικών κανονιστικών διατάξεων και φέρουν το κατάλληλο σήμα, σύμφωνα με το άρθρο 19.
[…]»
11.
Το άρθρο 46 («Κυρώσεις») έχει ως εξής:
«Τα κράτη μέλη καθορίζουν τις κυρώσεις που εφαρμόζονται σε περίπτωση παράβασης των διατάξεων της παρούσας οδηγίας, και ιδίως των απαγορεύσεων που περιλαμβάνονται στο άρθρο 31 ή απορρέουν από αυτό, και των κανονιστικών πράξεων που περιλαμβάνονται στο παράρτημα IV μέρος Ι, και λαμβάνουν όλα τα αναγκαία μέτρα για την εφαρμογή τους. […]»
12.
Το παράρτημα IV («Απαιτήσεις για τον σκοπό της έγκρισης ΕΚ τύπου οχημάτων») περιλαμβάνει δύο μέρη: στο πρώτο παρατίθεται ο κατάλογος «κανονιστικών πράξεων» (επιμέρους οδηγίες και κανονισμοί) και στο δεύτερο ορίζονται οι κανονισμοί ΟΕΕ/ΟΗΕ [«εκείνοι στους οποίους προσχώρησε η Κοινότητα ως συμβαλλόμενο μέρος της αναθεωρημένης συμφωνίας της Γενεύης του 1958 της Οικονομικής Επιτροπής για την Ευρώπη των Ηνωμένων Εθνών βάσει της απόφασης 97/836/ΕΚ του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 1997 (ΕΕ 1997, L 346, σ. 78) ή επόμενων αποφάσεων του Συμβουλίου, όπως προβλέπεται στο άρθρο 3 παράγραφος 3, της εν λόγω απόφασης»] και παρατίθενται οι εν λόγω κανονισμοί.
Β.
Η οδηγία 2014/25/ΕΕ (
3
)
13.
Το άρθρο 60 («Κοινές τεχνικές προδιαγραφές») ορίζει τα εξής:
«1.   Οι τεχνικές προδιαγραφές που ορίζονται στο παράρτημα VIII σημείο 1 παρατίθενται στα έγγραφα της διαδικασίας σύναψης σύμβασης. Οι τεχνικές προδιαγραφές ορίζουν τα χαρακτηριστικά που απαιτείται να έχουν τα έργα, οι υπηρεσίες ή οι προμήθειες.
[…]
2.   Οι τεχνικές προδιαγραφές εξασφαλίζουν ισότιμη πρόσβαση των οικονομικών φορέων στη διαδικασία σύναψης σύμβασης και δεν έχουν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία αδικαιολόγητων εμποδίων στο άνοιγμα της σύμβασης στον ανταγωνισμό.
3.   Υπό την επιφύλαξη των υποχρεωτικών εθνικών τεχνικών κανόνων, εφόσον συμβιβάζονται με το δίκαιο της Ένωσης, οι τεχνικές προδιαγραφές διατυπώνονται με έναν από τους κατωτέρω τρόπους:
α)
ως επιδόσεις ή λειτουργικές απαιτήσεις, συμπεριλαμβανομένων των περιβαλλοντικών χαρακτηριστικών, υπό την προϋπόθεση ότι οι παράμετροι είναι επαρκώς ακριβείς ώστε να επιτρέπουν στους προσφέροντες να προσδιορίζουν το αντικείμενο της σύμβασης και στις αναθέτουσες αρχές να αναθέτουν τη σύμβαση·
β)
με παραπομπή σε τεχνικές προδιαγραφές και, με σειρά προτεραιότητας, σε εθνικά πρότυπα που μεταφέρουν ευρωπαϊκά πρότυπα, ευρωπαϊκές τεχνικές αξιολογήσεις, κοινές τεχνικές προδιαγραφές, διεθνή πρότυπα, άλλα τεχνικά συστήματα αναφοράς που έχουν θεσπιστεί από ευρωπαϊκούς φορείς τυποποίησης ή –όταν αυτά δεν υπάρχουν– σε εθνικά πρότυπα, εθνικές τεχνικές εγκρίσεις ή εθνικές τεχνικές προδιαγραφές στον τομέα του σχεδιασμού, του υπολογισμού και της εκτέλεσης των έργων και της χρησιμοποίησης των προμηθειών· κάθε παραπομπή συνοδεύεται από τη μνεία “ή ισοδύναμο”·
γ)
ως επιδόσεις ή λειτουργικές απαιτήσεις κατά τα οριζόμενα στο στοιχείο α), με παραπομπή, ως τεκμήριο συμμόρφωσης προς τις εν λόγω επιδόσεις ή λειτουργικές απαιτήσεις, στις τεχνικές προδιαγραφές που αναφέρονται στο στοιχείο β)·
δ)
με παραπομπή στις τεχνικές προδιαγραφές που αναφέρονται στο στοιχείο β) για ορισμένα χαρακτηριστικά και με παραπομπή στις επιδόσεις ή στις λειτουργικές απαιτήσεις που αναφέρονται στο στοιχείο α) για άλλα χαρακτηριστικά.
4.   Εκτός εάν δικαιολογείται από το αντικείμενο της σύμβασης, οι τεχνικές προδιαγραφές δεν περιέχουν μνεία συγκεκριμένης κατασκευής ή προέλευσης ή ιδιαίτερης μεθόδου κατασκευής που να χαρακτηρίζει τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες που παρέχονται από συγκεκριμένο οικονομικό φορέα ούτε εμπορικού σήματος, διπλώματος ευρεσιτεχνίας, τύπου ή συγκεκριμένης καταγωγής ή παραγωγής που θα είχε ως αποτέλεσμα να ευνοούνται ή να αποκλείονται ορισμένες επιχειρήσεις ή ορισμένα προϊόντα. Η εν λόγω μνεία επιτρέπεται, κατ’ εξαίρεση, όταν δεν είναι δυνατόν να γίνει αρκούντως ακριβής και κατανοητή περιγραφή του αντικειμένου της σύμβασης κατ’ εφαρμογή της παραγράφου 3. Η εν λόγω μνεία συνοδεύεται από τους όρους “ή ισοδύναμο”.
5.   Όταν o αναθέτων φορέας χρησιμοποιεί τη δυνατότητα παραπομπής στις τεχνικές προδιαγραφές που αναφέρονται στην παράγραφο 3 στοιχείο β), δεν απορρίπτει προσφορά με την αιτιολογία ότι τα έργα, οι προμήθειες ή οι υπηρεσίες για τις οποίες υποβάλλεται προσφορά δεν πληρούν τις τεχνικές προδιαγραφές στις οποίες έχει παραπέμψει, εφόσον ο προσφέρων αποδεικνύει στην προσφορά του με κάθε ενδεδειγμένο μέσο, συμπεριλαμβανομένων των αποδεικτικών μέσων που αναφέρονται στο άρθρο 62, ότι οι λύσεις που προτείνει πληρούν κατά ισοδύναμο τρόπο τις απαιτήσεις που καθορίζονται από τις τεχνικές προδιαγραφές.
6.   […]
Ο προσφέρων αποδεικνύει στην προσφορά του, με κάθε ενδεδειγμένο μέσο, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που αναφέρονται στο άρθρο 62, ότι το έργο, η προμήθεια ή η υπηρεσία που πληροί το πρότυπο ανταποκρίνεται στις επιδόσεις ή στις λειτουργικές απαιτήσεις τις οποίες έχει ορίσει ο αναθέτων φορέας.»
14.
Το άρθρο 62 («Εκθέσεις δοκιμών, πιστοποίηση και άλλα αποδεικτικά μέσα») προβλέπει τα εξής:
«1.   Οι αναθέτοντες φορείς μπορούν να απαιτούν από τους οικονομικούς φορείς να προσκομίζουν έκθεση δοκιμών από οργανισμό αξιολόγησης της συμμόρφωσης ή πιστοποιητικό που έχει εκδοθεί από τέτοιον οργανισμό ως αποδεικτικό μέσο συμμόρφωσης με απαιτήσεις ή κριτήρια που αναφέρονται στις τεχνικές προδιαγραφές, τα κριτήρια ανάθεσης ή τους όρους εκτέλεσης της σύμβασης.
Σε περίπτωση που οι αναθέτοντες φορείς απαιτούν την υποβολή πιστοποιητικών εκδιδόμενων από συγκεκριμένο οργανισμό αξιολόγησης της συμμόρφωσης οφείλουν να δέχονται επίσης πιστοποιητικά από άλλους ισοδύναμους οργανισμούς αξιολόγησης της συμμόρφωσης.
[…]
2.   Οι αναθέτοντες φορείς δέχονται και άλλα κατάλληλα αποδεικτικά μέσα, εκτός από αυτά που αναφέρονται στην παράγραφο 1, όπως τον τεχνικό φάκελο του κατασκευαστή, εφόσον ο ενδιαφερόμενος οικονομικός φορέας δεν είχε πρόσβαση στα πιστοποιητικά ή στις εκθέσεις δοκιμών που αναφέρονται στην παράγραφο 1 ή δεν είχε τη δυνατότητα να τα αποκτήσει εντός των σχετικών προθεσμιών, υπό τους όρους ότι για την αδυναμία πρόσβασης δεν ευθύνεται ο ενδιαφερόμενος οικονομικός φορέας και ότι ο ίδιος αποδεικνύει ότι τα έργα, προμήθειες και υπηρεσίες πληρούν τις απαιτήσεις ή τα κριτήρια που ορίζονται στις τεχνικές προδιαγραφές, τα κριτήρια ανάθεσης ή τους όρους εκτέλεσης σύμβασης.
[…]»
II. Τα πραγματικά περιστατικά, οι διαδικασίες και τα προδικαστικά ερωτήματα
Α.
Οι επίμαχες αναθέσεις
1. Υπόθεση C‑68/21
15.
Η APAM Esercizio SpA, επιχείρηση που δραστηριοποιείται στον τομέα των αστικών και υπεραστικών δημόσιων μεταφορών στη Mantova (Ιταλία), προκήρυξε (
4
) ανοικτό διαγωνισμό για την προμήθεια επί διετία «αυθεντικών ανταλλακτικών Iveco ή ισοδυνάμων για λεωφορεία» (CIG 7602877C91), εκτιμώμενης αξίας 710000 ευρώ.
16.
Το άρθρο 5.1. («Τυπολογία των ανταλλακτικών») της συγγραφής υποχρεώσεων διέκρινε μεταξύ των ακόλουθων ανταλλακτικών:
–
«Ανταλλακτικά προοριζόμενα για την ασφάλεια του οχήματος και την προστασία του περιβάλλοντος». Ως προς αυτά, ήτοι για «τα κατασκευαστικά στοιχεία που υποβάλλονται σε δοκιμές έγκρισης με το όχημα ή ως χωριστές τεχνικές μονάδες, [έπρεπε] να παρασχεθούν μόνον αυθεντικά κατασκευαστικά στοιχεία ή ισοδύναμα κατασκευαστικά στοιχεία δεόντως εγκριθέντα σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία (κώδικας οδικής κυκλοφορίας) και την κοινοτική νομοθεσία (οδηγία 98/14/ΕΟΚ, οδηγία 2007/46 και παράρτημά της IV)».
–
«Αυθεντικά ανταλλακτικά (ή ανταλλακτικά πρώτης εγκατάστασης)».
–
«Ισοδύναμα ανταλλακτικά», οριζόμενα ως «ανταλλακτικά (εξαρτήματα, κατασκευαστικά στοιχεία, εξοπλισμός) ποιότητας ισοδύναμης με εκείνη των αυθεντικών, ή ανταλλακτικά τουλάχιστον εφάμιλλης ποιότητας με εκείνη των κατασκευαστικών στοιχείων που χρησιμοποιούνται για τη συναρμολόγηση του οχήματος, τα οποία κατασκευάζονται σύμφωνα με τις τεχνικές προδιαγραφές και τα πρότυπα παραγωγής του κατασκευαστή του αυθεντικού ανταλλακτικού».
17.
Επιπλέον, κατά το ίδιο άρθρο, «τα προμνησθέντα [ισοδύναμα] ανταλλακτικά είναι δυνατόν, βάσει της νομοθεσίας της Ένωσης και των ισχυουσών νομικών διατάξεων, να κατασκευάζονται από οποιαδήποτε επιχείρηση η οποία μπορεί ανά πάσα στιγμή να πιστοποιήσει, κατά την ισχύουσα νομοθεσία (UNI-CEI-ENISO/IEC 17050), ότι η ποιότητα των παραγόμενων ανταλλακτικών αντιστοιχεί σε εκείνη των αυθεντικών κατασκευαστικών στοιχείων που χρησιμοποιούνται για τη συναρμολόγηση των οικείων αυτοκινήτων οχημάτων».
18.
Στο άρθρο 5.2 («Πιστοποιήσεις και δηλώσεις») της συγγραφής υποχρεώσεως διευκρινιζόταν ότι ο προσφέρων «θα πρέπει να υποβάλει στο πλαίσιο του διαγωνισμού και για κάθε προτεινόμενο ισοδύναμο ανταλλακτικό την πιστοποίηση συμμόρφωσης ή ειδική έγκριση του ανταλλακτικού η οποία χορηγείται από τον κατασκευαστή και/ή τον οργανισμό έγκρισης και/ή το εργαστήριο δοκιμών που διαθέτουν πιστοποίηση κατά το πρότυπο ISO 45000».
19.
Το άρθρο 15 («Διοικητικά έγγραφα») της συγγραφής υποχρεώσεων προέβλεπε, στο στοιχείο d, την υποβολή «[…] της κατάλληλης τεχνικής τεκμηρίωσης για κάθε προτεινόμενο ισοδύναμο ανταλλακτικό, συνοδευόμενη από: […] Πιστοποιητικό έγκρισης του προϊόντος, οσάκις είναι υποχρεωτικό, χορηγούμενο από τον κατασκευαστή του προτεινόμενου ισοδύναμου ανταλλακτικού· πιστοποιητικό ισοδυναμίας του προϊόντος σε σχέση με το αντίστοιχο αυθεντικό προϊόν (ή προϊόν πρώτης εγκατάστασης), όσον αφορά την απόλυτη εναλλαξιμότητα, χωρίς οποιαδήποτε προσαρμογή, του ανταλλακτικού, του συνόλου ή του συστήματος στο οποίο πρέπει να συναρμολογηθεί και τα χαρακτηριστικά επιδόσεων τα οποία εγγυώνται κανονική λειτουργικότητα και ασφάλεια του προϊόντος στο σύστημα, καθώς και πανομοιότυπη διάρκεια ζωής, χορηγούμενο από τον κατασκευαστή του προτεινόμενου ισοδύναμου ανταλλακτικού».
20.
Τρεις επιχειρήσεις έλαβαν μέρος στον διαγωνισμό, περιλαμβανομένων της Iveco Orecchia και της μονοπρόσωπης εταιρίας Veneta Servizi International Srl, στην οποία ανατέθηκε η σύμβαση.
2. Υπόθεση C‑84/21
21.
Η Brescia Trasporti SpA, επιχείρηση που δραστηριοποιείται στον τομέα των αστικών και υπεραστικών δημόσιων μεταφορών στην Brescia (Ιταλία), προκήρυξε (
5
) διαγωνισμό, εκτιμώμενης βασικής αξίας σύμβασης 2100000 ευρώ, για «την προμήθεια ανταλλακτικών λεωφορείων του σήματος Iveco με κινητήρα Iveco – CIG 7680570EDB».
22.
Το άρθρο 1 («Τεχνικοί ορισμοί») του εγγράφου τεχνικών προδιαγραφών του διαγωνισμού προέβλεπε τρία είδη ανταλλακτικών: «αυθεντικά ανταλλακτικά», «αυθεντικά ανταλλακτικά πρώτης εγκατάστασης» και «ισοδύναμα ανταλλακτικά».
23.
Κατά το άρθρο 1, παράγραφος 3, «τα ανταλλακτικά ποιότητας ισοδύναμης με αυτήν των αυθεντικών είναι ανταλλακτικά τουλάχιστον εφάμιλλης ποιότητας με εκείνη των κατασκευαστικών στοιχείων που χρησιμοποιούνται για τη συναρμολόγηση του οχήματος, τα οποία κατασκευάζονται σύμφωνα με τις τεχνικές προδιαγραφές και τα πρότυπα παραγωγής του κατασκευαστή του ανταλλακτικού».
24.
Το άρθρο 2 («Χαρακτηριστικά των ανταλλακτικών που αποτελούν αντικείμενο της προμήθειας […]») του ίδιου εγγράφου προέβλεπε ότι ο προσφέρων έπρεπε να επισημάνει, για κάθε ανταλλακτικό, εάν επρόκειτο να προμηθεύσει αυθεντικό ανταλλακτικό, ανταλλακτικό πρώτης εγκατάστασης ή ισοδύναμο ανταλλακτικό.
25.
Το άρθρο 3 («Έγγραφα που συνυποβάλλονται με την προσφορά») απαιτούσε, επί ποινή αποκλεισμού, όσον αφορά τα «ανταλλακτικά ισοδύναμης ποιότητας», να συνοδεύεται η προσφορά από «πιστοποιητικό του κατασκευαστή του ανταλλακτικού με το οποίο βεβαιώνεται, για κάθε ανταλλακτικό:
–
ότι η ποιότητα των ανταλλακτικών είναι αρκούντως υψηλή ώστε η χρήση τους να μην θίγει τη φήμη του εγκεκριμένου δικτύου·
–
ότι είναι απολύτως εναλλάξιμα σε σχέση με τα αυθεντικά ανταλλακτικά, […] χωρίς να απαιτείται οποιαδήποτε προσαρμογή του ανταλλακτικού, του συνόλου ή του συστήματος επί του οποίου πρόκειται αυτό να συναρμολογηθεί […]».
26.
Το άρθρο 3 προέβλεπε επίσης ότι «ο προμηθευτής θα πρέπει, επιπλέον, να υποβάλει το πιστοποιητικό έγκρισης του προϊόντος, οσάκις είναι υποχρεωτικό. Όσον αφορά την επένδυση πέδης, τους δίσκους πέδης και τα τύμπανα, ο προμηθευτής θα πρέπει να υποβάλει, επιπλέον των προμνησθέντων εγγράφων, το πιστοποιητικό που βεβαιώνει την κοινοτική έγκριση ECE R90».
27.
Στον διαγωνισμό έλαβαν μέρος η Iveco Orecchia και η VAR Srl, στην οποία ανατέθηκε η σύμβαση.
Β.
Εθνικές διαδικασίες και προδικαστικό ερώτημα
28.
Η Iveco Orecchia προσέβαλε τις δύο αποφάσεις ανάθεσης ενώπιον του Tribunale amministrativo regionale per la Lombardia – sezione staccata di Brescia (διοικητικού πρωτοδικείου περιφέρειας Λομβαρδίας – τμήμα Brescia) υποστηρίζοντας, κατ’ ουσίαν, ότι:
–
οι ανάδοχοι δεν είχαν αποδείξει, μέσω πιστοποίησης ή με άλλον τρόπο, την έγκριση των κατασκευαστικών στοιχείων που απαιτούνταν από τα έγγραφα της σύμβασης και τη σχετική νομοθεσία·
–
επικουρικώς, οι όροι οι διαγωνισμού δεν ήταν σύννομοι, εάν θεωρηθεί ότι δεν απαιτούσαν, οσάκις ήταν αναγκαία, την υποβολή πιστοποιητικού έγκρισης χορηγηθέντος από αρμόδια αρχή ή, εν πάση περιπτώσει, απόδειξης ύπαρξης της εν λόγω έγκρισης.
29.
Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο απέρριψε τις δύο προσφυγές της Iveco Orecchia με αποφάσεις της 25ης Ιουνίου και της 26ης Αυγούστου 2019, κατά των οποίων η εταιρία άσκησε αναίρεση ενώπιον του Consiglio di Stato (Συμβουλίου της Επικρατείας) (
6
).
30.
Κατά το Consiglio di Stato (Συμβούλιο της Επικρατείας) (
7
):
–
Τα αυθεντικά ανταλλακτικά Iveco, τα οποία αποτελούν αντικείμενο της σύμβασης προμήθειας, εγκρίνονται από κοινού με το όχημα.
–
Η πώληση ανταλλακτικών που υπόκεινται σε έγκριση, ιδίως εάν τούτα ενδέχεται να θίγουν την ασφάλεια των οχημάτων ή τις περιβαλλοντικές επιδόσεις, είναι δυνατή μόνον όταν τα ανταλλακτικά έχουν εγκριθεί και η χρήση τους έχει επιτραπεί από την εγκριτική αρχή.
–
Το παράρτημα IV της οδηγίας 2007/46 περιέχει τον ειδικό και λεπτομερή κατάλογο των κατηγοριών κατασκευαστικών στοιχείων για τα οποία προβλέπεται σχετική, καθώς και ειδική, νομοθεσία όσον αφορά την έγκρισή τους.
–
Οι τεχνικές προδιαγραφές απαιτούσαν το πιστοποιητικό έγκρισης, οσάκις ήταν αναγκαίο (
8
).
–
Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, πρέπει να εξακριβωθεί αν είναι αναγκαία η έγκριση των μη αυθεντικών κατασκευαστικών στοιχείων από τον κατασκευαστή τους.
–
Η εφαρμοστέα νομοθεσία, ήτοι η οδηγία 2007/46 και οι κανόνες μεταφοράς της στην εθνική έννομη τάξη, φαίνεται ότι επιβάλλει τις ίδιες υποχρεώσεις έγκρισης στους κατασκευαστές οχημάτων (που εξασφαλίζουν συνολική έγκριση και, επομένως, αυτόματη έγκριση κάθε τμήματός τους) και στους κατασκευαστές κατασκευαστικών στοιχείων.
–
Επομένως, εάν ανταλλακτικό ή κατασκευαστικό στοιχείο υπόκειται στις διατάξεις κανονιστικής πράξης (αναφερόμενης στο παράρτημα IV της οδηγίας 2007/46), μπορεί να τεθεί σε κυκλοφορία μόνον κατόπιν έγκρισης.
–
Εντούτοις, θα μπορούσε επίσης να υποστηριχθεί, όπως προτείνουν οι αναιρεσίβλητες επιχειρήσεις στις υποθέσεις των κύριων δικών, ότι για τις προσφορές ανταλλακτικών που εμπίπτουν στην τυπολογία του προμνησθέντος παραρτήματος IV, οι οποίες υποβάλλονται από πρόσωπα που δεν είναι οι κατασκευαστές του οχήματος, δεν πρέπει να απαιτούνται τα ίδια τεχνικά έγγραφα που βεβαιώνουν ότι υποβλήθηκαν στις δοκιμές που απαιτούνται για τα εγκεκριμένα αυθεντικά κατασκευαστικά στοιχεία. Συναφώς, θα μπορούσε να αρκεί, ως εναλλακτική δυνατότητα στα εν λόγω έγγραφα, γενική πιστοποίηση ισοδυναμίας, στην οποία δηλώνεται η συμμόρφωση του ανταλλακτικού με τις τεχνικές προδιαγραφές που προβλέπονται στη συγγραφή υποχρεώσεων και η αντιστοιχία των προτεινόμενων λύσεων στα προβλεπόμενα στην εν λόγω συγγραφή υποχρεώσεων.
31.
Στο πλαίσιο αυτό, το Consiglio di Stato (Συμβούλιο της Επικρατείας) υπέβαλε δύο προδικαστικά ερωτήματα, εκ των οποίων, καθ’ υπόδειξη του Δικαστηρίου, θα εξετάσω μόνο το πρώτο. Το εν λόγω προδικαστικό ερώτημα έχει ως εξής:
«Αντιβαίνει στο δίκαιο της Ένωσης –και, ειδικότερα, στις απαιτήσεις της οδηγίας 2007/46/ΕΚ (που διαλαμβάνονται στα άρθρα 10, 19 και 28 της εν λόγω οδηγίας), καθώς και στις αρχές της ίσης μεταχείρισης και της αμεροληψίας, του πλήρους ανταγωνισμού και της χρηστής διοίκησης– κατάσταση κατά την οποία, όσον αφορά ιδίως την προμήθεια, μέσω δημόσιας σύμβασης, ανταλλακτικών για λεωφορεία προοριζόμενα για δημόσια χρήση, παρέχεται η δυνατότητα στην αναθέτουσα αρχή να αποδεχθεί ανταλλακτικά τα οποία προορίζονται για συγκεκριμένο όχημα, κατασκευασμένα από άλλον κατασκευαστή και όχι αυτόν του οχήματος, και επομένως μη εγκεκριμένα μαζί με το όχημα, τα οποία εμπίπτουν σε έναν από τους τύπους κατασκευαστικών στοιχείων που καλύπτονται από τις τεχνικές κανονιστικές ρυθμίσεις που παρατίθενται στο παράρτημα IV της άνω οδηγίας (Κατάλογος απαιτήσεων για την έγκριση ΕΚ τύπου οχήματος), και τα οποία προσφέρονται χωρίς να συνοδεύονται από πιστοποιητικό έγκρισης τύπου ούτε από πληροφορίες σχετικά με το αν έχουν λάβει όντως έγκριση αλλά με βάση την παραδοχή ότι δεν απαιτείται έγκριση, με αποτέλεσμα να αρκεί μόνο δήλωση του προσφέροντος περί ισοδυναμίας με τα εγκεκριμένα αυθεντικά;»
III. Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου
32.
Οι αιτήσεις προδικαστικής αποφάσεως κατατέθηκαν στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 3 και στις 11 Φεβρουαρίου 2021, αντιστοίχως.
33.
Γραπτές παρατηρήσεις υπέβαλαν οι Iveco Orecchia, Brescia Trasporti SpA, Var Srl, Veneta Servizi International Srl unipersonale, Di Pinto & Dalessandro SpA, APAM Esercizio SpA, η Ιταλική Κυβέρνηση και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Όλοι οι ανωτέρω, πλην της Di Pinto & Dalessandro SpA, παρέστησαν στην επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 10ης Μαρτίου 2022.
IV. Ανάλυση
Α.
Προκαταρκτική παρατήρηση
34.
Παρότι το αιτούν δικαστήριο ζητεί μόνον την ερμηνεία των άρθρων 10, 19 και 28 της οδηγίας 2007/46, υπενθυμίζεται ότι οι διαφορές αφορούν συμβάσεις προμήθειας οι οποίες ανατέθηκαν μέσω διαδικασίας που διέπεται από τις διατάξεις της οδηγίας 2014/25.
35.
Συγκεκριμένα, όπως επισημαίνει η Επιτροπή και όπως κατέστη σαφές κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, οι επίμαχες αναθέσεις πραγματοποιήθηκαν από δύο οντότητες που δραστηριοποιούνται στον τομέα των αστικών και υπεραστικών μεταφορών, το καθεστώς των οποίων καθορίζεται στην οδηγία 2014/25.
36.
Τόσο στις διατάξεις περί παραπομπής όσο και σε ορισμένες από τις γραπτές παρατηρήσεις γίνεται μνεία στην οδηγία 2014/24/ΕΕ (
9
). Εντούτοις, φρονώ ότι δεν είναι αυτή η οδηγία στην οποία πρέπει να γίνει παραπομπή.
37.
Επαναλαμβάνω ότι αντικείμενο των συμβάσεων για τις οποίες προκηρύχθηκαν οι διαγωνισμοί, στις υποθέσεις των κύριων δικών, είναι η προμήθεια ανταλλακτικών λεωφορείων στο πλαίσιο της παροχής της δημόσιας υπηρεσίας μεταφορών. Οι εν λόγω συμβάσεις εμπίπτουν στην οδηγία 2014/25, καθότι καθιστούν δυνατές «δραστηριότητες που αποσκοπούν στην παροχή ή τη λειτουργία δικτύων που παρέχουν υπηρεσίες στο κοινό στους τομείς των μεταφορών με […] λεωφορεία […]», οι οποίες μνημονεύονται στο άρθρο της 11.
38.
Οι υπηρεσίες μεταφορών εμπίπτουν ρητώς στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2014/25, κατά το άρθρο της 1, παράγραφος 2.
39.
Εν πάση περιπτώσει, τα κρίσιμα εν προκειμένω άρθρα της οδηγίας 2014/25 (άρθρα 60 και 62) είναι ισοδύναμα των αντίστοιχων άρθρων της οδηγίας 2014/24 (άρθρα 42 και 44).
Β.
Το πρώτο προδικαστικό ερώτημα
40.
Οι αμφιβολίες του Consiglio di Stato (Συμβουλίου της Επικρατείας) προσδιορίζονται με σαφήνεια: το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί αν αναθέτουσα αρχή μπορεί να αποδεχθεί ανταλλακτικά κατασκευαστικά στοιχεία λεωφορείων, όταν συντρέχουν σωρευτικά οι ακόλουθες περιστάσεις:
–
τα εν λόγω κατασκευαστικά στοιχεία εμπίπτουν σε μια από τις κατηγορίες του παραρτήματος IV της οδηγίας 2007/46·
–
κατασκευάστηκαν από κατασκευαστή που δεν είναι ο κατασκευαστής των λεωφορείων, ήτοι δεν εγκρίθηκαν μαζί με το λεωφορείο·
–
δεν συνοδεύονται από πιστοποιητικό έγκρισης, ούτε από οποιαδήποτε άλλη πληροφορία σχετικά με την πραγματική έγκρισή τους, βάσει της παραδοχής ότι η εν λόγω έγκριση δεν είναι αναγκαία και ότι αρκεί δήλωση ισοδυναμίας (με το αυθεντικό κατασκευαστικό στοιχείο) χορηγούμενη από τον ίδιο τον προσφέροντα.
41.
Προκειμένου να αρθεί η ως άνω αμφιβολία, θα αναλύσω, κατ’ αρχάς, τους κανόνες της Ένωσης σχετικά με την έγκριση των αυτοκινήτων οχημάτων, καθώς και των συστημάτων, κατασκευαστικών στοιχείων και χωριστών τεχνικών μονάδων που προορίζονται για τα οχήματα αυτά. Εν συνεχεία, θα εξετάσω τις διαφορές μεταξύ έγκρισης και ισοδυναμίας και, τέλος, θα αναλύσω τις συνέπειες, στις υποθέσεις των κύριων δικών, της οδηγίας 2014/25.
1. Έγκριση οχημάτων και των κατασκευαστικών στοιχείων τους
42.
Σκοπός της οδηγίας 2007/46 είναι «να αντικατασταθούν τα συστήματα έγκρισης των κρατών μελών από κοινοτική διαδικασία έγκρισης βασιζόμενη στην αρχή της πλήρους εναρμόνισης» (
10
).
43.
Στο πλαίσιο του ορισμού του αντικειμένου της, στο άρθρο 1 της οδηγίας 2007/46 διευκρινίζεται ότι η οδηγία θεσπίζει «εναρμονισμένο πλαίσιο με τις διοικητικές διατάξεις και τις γενικές τεχνικές απαιτήσεις για την έγκριση» όχι μόνο για τα νέα οχήματα που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της, αλλά και για τα συστήματα, τα κατασκευαστικά στοιχεία και τις χωριστές τεχνικές μονάδες που προορίζονται για τα εν λόγω οχήματα.
44.
Στο ίδιο πλαίσιο θεσπίζονται «[…] διατάξεις για την πώληση και τη θέση σε κυκλοφορία εξαρτημάτων και εξοπλισμού που προορίζονται για οχήματα εγκεκριμένα σύμφωνα με την παρούσα οδηγία».
45.
Η οδηγία 2007/46 καθιερώνει την έννοια της «έγκρισης τύπου» (
11
), η οποία διαφέρει από την επιμέρους έγκριση. Η έγκριση τύπου μπορεί να είναι τόσο «εθνική», με ισχύ η οποία περιορίζεται στο έδαφος του κράτους μέλους, όσο και «έγκριση τύπου ΕΚ». Η δεύτερη πιστοποιεί ότι πληρούνται οι «σχετικές διοικητικές διατάξεις και τεχνικές απαιτήσεις της […] οδηγίας […] και των κανονιστικών πράξεων του παραρτήματος IV ή ΧΙ» (
12
).
46.
Όπως προεκτέθηκε, το προδικαστικό ερώτημα αφορά μόνον τις κατηγορίες κατασκευαστικών στοιχείων (
13
) που περιλαμβάνονται στις κανονιστικές πράξεις (
14
) που παρατίθενται στο παράρτημα IV της οδηγίας 2007/46.
47.
Η έγκριση τύπου ΕΚ των κατασκευαστικών στοιχείων μπορεί να πραγματοποιηθεί από κοινού με το νέο όχημα ή αυτοτελώς (
15
). Κατά το άρθρο 3, σημείο 24, της οδηγίας 2007/46, κατασκευαστικό στοιχείο που προορίζεται να αποτελέσει μέρος ενός οχήματος μπορεί να λάβει έγκριση τύπου ανεξάρτητα από το εν λόγω όχημα.
48.
Για την έγκριση τύπου ΕΚ χωριστών κατασκευαστικών στοιχείων εφαρμόζεται η διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 7 της οδηγίας 2007/46, της οποίας οι ειδικές διατάξεις καθορίζονται στο άρθρο 10. Κατά το άρθρο 10, παράγραφος 2, «[τ]α κράτη μέλη χορηγούν έγκριση ΕΚ τύπου κατασκευαστικού στοιχείου […] που […] πληροί τις τεχνικές απαιτήσεις της σχετικής επιμέρους οδηγίας ή κανονισμού, όπως προβλέπεται στο παράρτημα IV».
49.
Παρότι στερούνται της επιθυμητής σαφήνειας, από το άρθρο 10, παράγραφος 2, το άρθρο 19 και το άρθρο 28, παράγραφος 1, της οδηγίας 2007/46 συνάγεται ότι τα κατασκευαστικά στοιχεία του οχήματος που παρατίθενται στο παράρτημά της IV υπόκεινται, κατ’ αρχήν, σε έγκριση.
50.
Συγκεκριμένα, είναι σημαντικό ότι, κατά το άρθρο 28, παράγραφος 1, της οδηγίας 2007/46, τα κράτη μέλη επιτρέπουν την πώληση ή τη θέση σε κυκλοφορία μόνον των εγκεκριμένων κατασκευαστικών στοιχείων. Ως τέτοια νοούνται εκείνα που «πληρούν τις απαιτήσεις των σχετικών κανονιστικών διατάξεων [που μνημονεύονται στο παράρτημα IV] και φέρουν το κατάλληλο σήμα, σύμφωνα με το άρθρο 19».
51.
Προκειμένου να εξακριβωθεί ότι τα (αυθεντικά ή μη) κατασκευαστικά στοιχεία ενός οχήματος πληρούν τις τεχνικές απαιτήσεις που προβλέπονται στις κανονιστικές πράξεις του παραρτήματος IV, το μέσο που προέκρινε η οδηγία 2007/46 είναι, ακριβώς, η έγκριση, και όχι οποιοδήποτε άλλο. Κατά τη γνώμη μου, αυτή είναι η πλέον ενδεδειγμένη ερμηνεία του άρθρου 10, παράγραφος 2, της εν λόγω οδηγίας, σε συνδυασμό με τις κανονιστικές πράξεις στις οποίες παραπέμπει το παράρτημά της IV.
52.
Εντούτοις, ενδέχεται (όπως επισήμανε η VAR στις γραπτές παρατηρήσεις της και επιβεβαίωσαν η Επιτροπή και η Ιταλική Κυβέρνηση κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση), βάσει των ίδιων αυτών κανονιστικών πράξεων, κάποιο συγκεκριμένο κατασκευαστικό στοιχείο να απαλλάσσεται από την επιβαλλόμενη έγκριση. Στην περίπτωση αυτή, δεν θα είναι υποχρεωτική η προσκόμιση του πιστοποιητικού έγκρισης, η οποία είναι αναπόφευκτη για τα λοιπά κατασκευαστικά στοιχεία που απαριθμούνται στον κατάλογο του παραρτήματος IV.
53.
Το εν λόγω ενδεχόμενο προβλέπεται στο άρθρο 19, παράγραφος 2, της οδηγίας 2007/46: «[ό]ταν δεν απαιτείται σήμα έγκρισης ΕΚ τύπου, ο κατασκευαστής [του κατασκευαστικού στοιχείου] επιθέτει τουλάχιστον την εμπορική του ονομασία ή το εμπορικό του σήμα, καθώς και τον αριθμό τύπου ή/και έναν αναγνωριστικό αριθμό».
54.
Επομένως, πλην της περίπτωσης αυτής, τα κατασκευαστικά στοιχεία που μνημονεύονται σε κανονιστική πράξη του παραρτήματος IV της οδηγίας 2007/46 δεν θα μπορούν να τεθούν σε κυκλοφορία χωρίς προηγούμενη έγκριση ΕΚ. Τονίζω ότι χωρίς αυτήν δεν επιτρέπεται η πώληση και η θέση τους σε κυκλοφορία.
55.
Η εν λόγω απαίτηση συνδέεται με επιταγές ασφάλειας για την κυκλοφορία των οχημάτων, λόγω της οποίας απαιτείται η έγκριση (ορισμένων) ανταλλακτικών (
16
). Επομένως, η έγκριση τύπου ΕΚ καθίσταται προϋπόθεση καταλληλότητας η οποία επηρεάζει όχι μόνον τους διαύλους εισόδου στην αγορά μέσω των δημόσιων συμβάσεων, αλλά και κάθε τρόπο θέσης σε κυκλοφορία στην αγορά.
56.
Δεν ασκεί επιρροή το αν τα κατασκευαστικά στοιχεία έχουν κατασκευαστεί από τον δικαιούχο του σήματος ή από κατασκευαστή ανταλλακτικών, ούτε το αν πρόκειται να τοποθετηθούν σε νέο ή σε μεταχειρισμένο όχημα. Επομένως, δεν μπορεί να γίνεται λόγος περί διακρίσεως εις βάρος των κατασκευαστών ισοδύναμων ανταλλακτικών: όταν πρόκειται για κατασκευαστικά στοιχεία που υπόκεινται σε έγκριση τύπου ΕΚ, ισοδύναμα και αυθεντικά κατασκευαστικά στοιχεία υπάγονται στο ίδιο καθεστώς (
17
).
57.
Τούτου λεχθέντος, στο πρώτο σκέλος του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος πρέπει να δοθεί η ακόλουθη απάντηση:
–
Κατ’ αρχήν, η αναθέτουσα αρχή δεν μπορεί να αποδεχθεί, χωρίς το πιστοποιητικό έγκρισης, ανταλλακτικά κατασκευαστικά στοιχεία τα οποία περιλαμβάνονται στις κανονιστικές πράξεις που απαριθμούνται στο παράρτημα IV της οδηγίας 2007/46, όταν οι εν λόγω πράξεις απαιτούν την έγκρισή τους.
–
Απόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει, λαμβανομένων υπόψη των συγκεκριμένων κατασκευαστικών στοιχείων που αποτέλεσαν αντικείμενο του διαγωνισμού, αν η έγκρισή τους ήταν υποχρεωτική δυνάμει των προμνησθεισών κανονιστικών πράξεων.
2. Έγκριση και ισοδυναμία
58.
Με το δεύτερο σκέλος του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί αν, στην περίπτωση που μνημονεύει, θα αρκούσε δήλωση ισοδυναμίας με το εγκεκριμένο αυθεντικό κατασκευαστικό στοιχείο, χορηγούμενη από τον ίδιο τον προσφέροντα.
59.
Η έννοια των όρων «έγκριση» και «ισοδυναμία» είναι διαφορετική.
–
Η έγκριση είναι τεχνική ελέγχου, η οποία εφαρμόζεται από αρχή ή οργανισμό, ή από οντότητα υπό την αιγίδα τους, με την οποία πιστοποιείται ότι το όχημα (ή, εν προκειμένω, τα κατασκευαστικά στοιχεία του) πληρούν συγκεκριμένες κανονιστικές προδιαγραφές και ορισμένες τεχνικές απαιτήσεις.
–
Η δήλωση ισοδυναμίας περιορίζεται στην αντικειμενική σύγκριση ορισμένων προϊόντων, ανεξαρτήτως του αν έχουν λάβει προηγούμενη έγκριση ή όχι.
60.
Όπως προεκτέθηκε, η έγκριση είναι προαπαιτούμενο για τη θέση σε κυκλοφορία κατασκευαστικών στοιχείων του οχήματος τα οποία πρέπει να πληρούν πολύ λεπτομερείς τεχνικές προδιαγραφές. Βασίζεται σε υποχρεωτικές απαιτήσεις ασφάλειας, οι οποίες είναι αναπόφευκτες όταν πρόκειται για την κυκλοφορία οχημάτων σε δημόσιους δρόμους.
61.
Η ισοδυναμία (εν προκειμένω, ανταλλακτικών διαφορετικών κατασκευαστών με την ίδια λειτουργία) αφορά, μάλλον, τις ομοιότητες ή τις διαφορές των χαρακτηριστικών των συγκρινόμενων προϊόντων.
62.
Οι δοκιμές που διενεργούνται για την έγκριση ή την ισοδυναμία δεν είναι εναλλάξιμες. Ένα εγκεκριμένο κατασκευαστικό στοιχείο μπορεί να μην είναι ισοδύναμο με αυτό που απαιτεί η αναθέτουσα αρχή και, αντιστρόφως, ένα μη εγκεκριμένο κατασκευαστικό στοιχείο μπορεί να είναι ουσιαστικά ισοδύναμο με τα αυθεντικά κατασκευαστικά στοιχεία που προβλέπονται στις τεχνικές προδιαγραφές του διαγωνισμού.
63.
Θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι εάν δύο ανταλλακτικά, ένα εγκεκριμένο και ένα μη εγκεκριμένο, είναι ισοδύναμης ποιότητας και εναλλάξιμα, τούτο συμβαίνει διότι πληρούν αμφότερα τις τεχνικές απαιτήσεις ώστε να αντεπεξέλθουν στον έλεγχο της έγκρισης. Εντούτοις, φρονώ ότι η οδηγία 2007/46 δεν επιτρέπει την εφαρμογή τέτοιου τεκμηρίου. Όταν διακυβεύονται η οδική ασφάλεια και η προστασία του περιβάλλοντος, είναι αναγκαίος ο έλεγχος τρίτου (της αρχής ή του οργανισμού που παρέχει την έγκριση βάσει διαδικασιών και συγκεκριμένων δοκιμών) για κάθε πρωτότυπο, εκτός εάν ο εν λόγω έλεγχος δεν θεωρείται αναγκαίος βάσει κανονιστικής πράξης.
64.
Δεν θεωρώ ότι τα ανταλλακτικά κατασκευαστικά στοιχεία απαλλάσσονται του ελέγχου της έγκρισης (και υπόκεινται αποκλειστικά και μόνο στη δήλωση ισοδυναμίας) για τον λόγο και μόνο ότι πρόκειται να συναρμολογηθούν σε μεταχειρισμένο όχημα. Το γεγονός ότι προορίζονται να ενσωματωθούν σε αυτό (εξ ορισμού, εκ των υστέρων) δεν τα καθιστά αυτομάτως πιο ασφαλή, όπως φαίνεται να υπαινίσσεται ένας εκ των διαδίκων.
65.
Οι ρήτρες που ρύθμιζαν τις δύο επίμαχες στις υποθέσεις των κύριων δικών αναθέσεις εφάρμοζαν αυτό το κριτήριο: για τα ισοδύναμα ανταλλακτικά που υπόκεινται σε έγκριση, ο προσφέρων έπρεπε να υποβάλει, επί ποινή αποκλεισμού της προσφοράς του, το πιστοποιητικό έγκρισης.
66.
Επομένως, όσον αφορά τον συγκεκριμένο τύπο ανταλλακτικών, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή, ως εναλλακτική δυνατότητα στην προσκόμιση των πιστοποιητικών έγκρισης, απλώς μονομερής δήλωση του προσφέροντος με την οποία βεβαιώνει την ισοδυναμία των ανταλλακτικών με τα αυθεντικά κατασκευαστικά στοιχεία.
67.
Συνεπώς, σε σχέση με τα ανταλλακτικά κατασκευαστικά στοιχεία που υπόκεινται σε υποχρεωτική έγκριση, δεν αρκεί η δήλωση ισοδυναμίας με το εγκεκριμένο αυθεντικό κατασκευαστικό στοιχείο η οποία χορηγείται από τον προσφέροντα.
68.
Εν συνεχεία, πρέπει να εξεταστεί αν η προεκτεθείσα ερμηνεία της οδηγίας 2007/46 συνάδει με τις αρχές και τους κανόνες της οδηγίας 2014/25.
3. Συνέπειες της οδηγίας 2014/25
69.
Στη συγγραφή υποχρεώσεων που δημοσιεύουν, οι αναθέτοντες φορείς οφείλουν να προσδιορίζουν τα χαρακτηριστικά των έργων, των υπηρεσιών ή των προμηθειών που επιδιώκουν να αποκτήσουν στο πλαίσιο της δημόσιας σύμβασης. Στα χαρακτηριστικά αυτά μπορούν να καταλέγονται εκείνα που αντιστοιχούν στις «τεχνικές προδιαγραφές» των αντίστοιχων προϊόντων ή υπηρεσιών.
70.
Όπως έχω επισημάνει «[η] μεροληπτική περιγραφή των τεχνικών αυτών προδιαγραφών μπορεί να δημιουργεί, τουλάχιστον, σημαντικό “φραγμό στην είσοδο” ορισμένων προσφερόντων και, σε ακραίες περιπτώσεις, να προκαθορίζει (ακόμη και παρανόμως) την τελική επιλογή του αναδόχου, εάν προβλέπονται χαρακτηριστικά προϊόντων ή υπηρεσιών τα οποία μόνο αυτός είναι σε θέση να παρέχει» (
18
).
71.
Η μέριμνα για την αποφυγή παράτυπων πρακτικών και η βούληση να «επιτραπ[εί] το άνοιγμα των δημόσιων συμβάσεων στον ανταγωνισμό» οδήγησαν τον νομοθέτη της Ένωσης να θεσπίσει κανονιστικές διατάξεις στον εν λόγω τομέα οι οποίες καθιστούν δυνατή την «υποβολή προσφορών που αντικατοπτρίζουν την ποικιλία των τεχνικών λύσεων, προτύπων και τεχνικών προδιαγραφών στην αγορά, συμπεριλαμβανομένων όσων καταρτίζονται με βάση κριτήρια επιδόσεων που συνδέονται με τον κύκλο ζωής και τη βιωσιμότητα της διαδικασίας παραγωγής των έργων, αγαθών και υπηρεσιών» (
19
).
72.
Η εν λόγω φιλοδοξία αντικατοπτρίζεται στο άρθρο 60, παράγραφος 2, της οδηγίας 2014/25: «οι τεχνικές προδιαγραφές εξασφαλίζουν ισότιμη πρόσβαση των οικονομικών φορέων στη διαδικασία σύναψης σύμβασης και δεν έχουν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία αδικαιολόγητων εμποδίων στο άνοιγμα της σύμβασης στον ανταγωνισμό».
73.
Επομένως, κατά κανόνα, «οι τεχνικές προδιαγραφές θα πρέπει να καταρτίζονται κατά τρόπο ώστε να αποφεύγεται ο τεχνητός περιορισμός του ανταγωνισμού μέσω απαιτήσεων που να ευνοούν συγκεκριμένο οικονομικό φορέα, αντικατοπτρίζοντας βασικά χαρακτηριστικά των αγαθών, υπηρεσιών ή έργων που παρέχονται συνήθως από τον εν λόγω οικονομικό φορέα. Η κατάρτιση των τεχνικών προδιαγραφών με κριτήριο τις απαιτήσεις λειτουργίας και επιδόσεων γενικά επιτρέπει την επίτευξη του ανωτέρω στόχου με τον καλύτερο δυνατό τρόπο» (
20
).
74.
Εντούτοις, κατ’ εξαίρεση, το άρθρο 60, παράγραφος 4, της οδηγίας 2014/25 επιτρέπει να γίνεται «μνεία […] εμπορικού σήματος, διπλώματος ευρεσιτεχνίας, τύπου ή συγκεκριμένης καταγωγής ή παραγωγής». Η δυνατότητα αυτή, όμως, η οποία ευνοεί ορισμένους κατασκευαστές, μετριάζεται με την επιβολή της υποχρέωσης να συνοδεύεται πάντοτε η μνεία από τον προσδιορισμό «ή ισοδύναμο» (
21
).
75.
Συνάδει προς τις αρχές του άρθρου 60, παράγραφος 2, της οδηγίας 2014/25 η ρύθμιση, με την παράγραφο 5 του ίδιου αυτού άρθρου και το άρθρο 62, παράγραφος 2, της δυνατότητας βεβαίωσης της πλήρωσης των τεχνικών προδιαγραφών, όταν πρέπει να αποδειχθεί η ισοδυναμία των ανταλλακτικών, κατά τρόπο ανοικτό και ευέλικτο, «πράγμα το οποίο σημαίνει ότι επιτρέπεται η χρήση κάθε ενδεδειγμένου μέσου» (
22
).
76.
Στις υποθέσεις των κύριων δικών, οι συμβάσεις είχαν ως αντικείμενο την προμήθεια ανταλλακτικών, τα οποία μπορούσαν να είναι τόσο αυθεντικά ανταλλακτικά του σήματος Iveco όσο και ισοδύναμα. Καθόσον, όμως, επρόκειτο για ανταλλακτικά υποκείμενα στην απαίτηση της έγκρισης, το πιστοποιητικό που τη βεβαίωνε ήταν αναγκαίο και, επομένως, χωρίς αυτό, ο προσφέρων δεν μπορούσε να προσφέρει τα εν λόγω ανταλλακτικά (αυθεντικά ή ισοδύναμα), καθότι δεν πληρούσαν απαραίτητη προϋπόθεση για τη θέση τους σε κυκλοφορία.
77.
Η οδηγία 2014/25 ρυθμίζει την απόδειξη των τεχνικών προδιαγραφών χωρίς μνεία στην έγκριση των αγαθών που αποτελούν αντικείμενο προμήθειας. Τούτο είναι εύλογο, καθότι η απαίτηση έγκρισης θα εξαρτάται από το είδος της προμήθειας που πρόκειται να αποκτηθεί (
23
), οι δε τομείς τους οποίους καλύπτει η εν λόγω οδηγία εμφανίζουν μεγάλη ανομοιογένεια.
78.
Εν πάση περιπτώσει, όσο και αν διαπνέεται από τη βούληση μεγαλύτερου ανοίγματος των δημόσιων συμβάσεων στον ανταγωνισμό, η οδηγία 2014/25 δεν μπορεί να παραβλέπει τις επιτακτικές απαιτήσεις που θέτουν άλλοι κανόνες του δικαίου της Ένωσης.
79.
Τούτο αναγνωρίζεται στην αιτιολογική σκέψη 56 της οδηγίας 2014/25: «[κ]αμία διάταξη της […] οδηγίας δεν θα πρέπει να απαγορεύει την επιβολή ή την εφαρμογή μέτρων απαραίτητων για την προστασία της […] ασφάλειας […], της υγείας, της ζωής των ανθρώπων και των ζώων, τη διατήρηση της χλωρίδας ή άλλων περιβαλλοντικών μέτρων».
80.
Επομένως, η οδηγία 2014/25 δεν «θα πρέπει να απαγορεύει» την εφαρμογή της οδηγίας 2007/46, καθόσον κατατείνει στην «[…] εξασφάλιση υψηλού επιπέδου οδικής ασφάλειας, προστασίας της υγείας, περιβαλλοντικής προστασίας, ενεργειακής απόδοσης και προστασίας από παράνομη χρήση» (
24
). Στο μέτρο που η οδηγία 2007/46 επιβάλλει, ακριβώς για την επίτευξη των εν λόγω σκοπών, την έγκριση ορισμένων ανταλλακτικών οχημάτων, η εν λόγω απαίτηση καθίσταται αναπόφευκτη και δεν είναι δυνατόν να καταστρατηγηθεί με επίκληση της οδηγίας 2014/25.
81.
Όπως υποστηρίζει η Επιτροπή (
25
), στο ίδιο κριτήριο βασίζονται και άλλοι κανόνες για τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, με τους οποίους ο νομοθέτης της Ένωσης υπογράμμισε την υπεροχή της lex specialis (όπως, για παράδειγμα, αυτής που ρυθμίζει την κυκλοφορία των μηχανοκινήτων οχημάτων) σε σχέση με τις γενικές διατάξεις περί ελεύθερης κυκλοφορίας των προϊόντων.
82.
Εν πάση περιπτώσει, η υποχρέωση έγκρισης των ανταλλακτικών δεν είναι μη συμβατή με το άνοιγμα των δημόσιων συμβάσεων στον ανταγωνισμό. Για τη διαφύλαξή του, το άρθρο 38, παράγραφος 1, της οδηγίας 2007/46 διευκολύνει την πρόσβαση των ανταγωνιστών του κατασκευαστή του οχήματος στην παραγωγή χωριστών κατασκευαστικών στοιχείων. Ο κατασκευαστής του οχήματος οφείλει να διαθέσει στους ανταγωνιστές του τα σχετικά στοιχεία, «συμπεριλαμβανομένων, κατά περίπτωση, των σχεδίων που μνημονεύονται ειδικά στο παράρτημα ή στο προσάρτημα κανονιστικής πράξης και είναι αναγκαία για την έγκριση ΕΚ τύπου [χωριστών] κατασκευαστικών στοιχείων».
V. Πρόταση
83.
Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα του Consiglio di Stato (Συμβουλίου της Επικρατείας, Ιταλία) ως εξής:
«Το άρθρο 10, παράγραφος 2, το άρθρο 19, παράγραφος 1, και το άρθρο 28, παράγραφος 1, της οδηγίας 2007/46/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Σεπτεμβρίου 2007, για τη θέσπιση πλαισίου για την έγκριση των μηχανοκίνητων οχημάτων και των ρυμουλκουμένων τους, και των συστημάτων, κατασκευαστικών στοιχείων και χωριστών τεχνικών μονάδων που προορίζονται για τα οχήματα αυτά, έχουν την έννοια ότι, όταν στον διαγωνισμό για την ανάθεση δημόσιας σύμβασης προμήθειας ανταλλακτικών κατασκευαστικών στοιχείων λεωφορείων που προορίζονται για δημόσια υπηρεσία μεταφορών επιτρέπεται η προσφορά ισοδύναμων ανταλλακτικών των οποίων η έγκριση είναι υποχρεωτική δυνάμει κανονιστικής πράξης του παραρτήματος IV της εν λόγω οδηγίας, οι προσφέροντες πρέπει να προσκομίζουν το πιστοποιητικό έγκρισης τύπου ΕΚ και δεν επαρκεί, για τον σκοπό αυτό, η υποβολή μόνο δήλωσης ισοδυναμίας.»
(
1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η ισπανική.
(
2
)	Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Σεπτεμβρίου 2007, για τη θέσπιση πλαισίου για την έγκριση των μηχανοκίνητων οχημάτων και των ρυμουλκουμένων τους, και των συστημάτων, κατασκευαστικών στοιχείων και χωριστών τεχνικών μονάδων που προορίζονται για τα οχήματα αυτά (Οδηγία-πλαίσιο) (ΕΕ 2007, L 263, σ. 1). Αντικαταστάθηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) 2018/858 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 2018, για την έγκριση και την εποπτεία της αγοράς μηχανοκίνητων οχημάτων και των ρυμουλκουμένων τους και των συστημάτων, κατασκευαστικών στοιχείων και χωριστών τεχνικών μονάδων που προορίζονται για τα οχήματα αυτά, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 715/2007 και (ΕΚ) αριθ. 595/2009 και για την κατάργηση της οδηγίας 2007/46/ΕΚ (ΕΕ 2018, L 151, σ. 1). Ο κανονισμός 2018/858 δεν εφαρμόζεται ratione temporis στις υποθέσεις των κύριων δικών.
(
3
)	Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2014, σχετικά με τις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων φορέων που δραστηριοποιούνται στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των ταχυδρομικών υπηρεσιών και την κατάργηση της οδηγίας 2004/17/ΕΚ (ΕΕ 2014, L 94, σ. 243, και διορθωτικό ΕΕ 2016, L 311, σ. 26).
(
4
)	Προκήρυξη δημοσιευθείσα στο Συμπλήρωμα της Επίσημης Εφημερίδας της ΕΕ για τις ευρωπαϊκές δημόσιες συμβάσεις της 21ης Αυγούστου 2018 (αριθ. 2018/S 159‑365946).
(
5
)	Προκήρυξη δημοσιευθείσα στο Συμπλήρωμα της Επίσημης Εφημερίδας της ΕΕ για τις ευρωπαϊκές δημόσιες συμβάσεις της 13ης Νοεμβρίου 2018 (αριθ. 2018/S 218‑500319).
(
6
)	Με την απόφαση της 26ης Αυγούστου 2019, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο απέρριψε το πρώτο αίτημα της Iveco Orecchia, μεταξύ άλλων, διότι η εταιρία δεν επεσήμανε ειδικώς τα ανταλλακτικά της προσφοράς της Brescia Trasporti SpA τα οποία θα έπρεπε να διαθέτουν πιστοποιητικό έγκρισης.
(
7
)	Ενότητες VIII.1, VIII.2 και VIII.4 των διατάξεων περί παραπομπής.
(
8
)	Κατά τη διάταξη περί παραπομπής στην υπόθεση C‑84/21, «στον επίμαχο διαγωνισμό, οι τεχνικές προδιαγραφές απαιτούσαν το πιστοποιητικό έγκρισης, οσάκις ήταν αναγκαίο, για δε τους ισοδύναμους δίσκους πέδης και τα ισοδύναμα τύμπανα παρέπεμπαν ρητώς στο άρθρο 34 της οδηγίας 2007/46 (το οποίο, με τη σειρά του, παρέπεμπε στους κανονισμούς ΟΕΕ/ΟΗΕ που προβλέπονται για σκοπούς έγκρισης ΕΚ)».
(
9
)	Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2014, σχετικά με τις διαδικασίες σύναψης δημοσίων συμβάσεων και την κατάργηση της οδηγίας 2004/18/ΕΚ (ΕΕ 2014, L 94, σ. 65, και διορθωτικό ΕΕ 2016, L 135, σ. 120).
(
10
)	Αιτιολογική σκέψη 2.
(
11
)
(
12
)	Άρθρο 3, σημείο 5, της οδηγίας 2007/46.
(
13
)	Επομένως, το προδικαστικό ερώτημα δεν αφορά τα συστήματα και τις χωριστές τεχνικές μονάδες.
(
14
)	Κατά το άρθρο 3, σημείο 1, της οδηγίας 2007/46, ως «κανονιστική πράξη» νοείται «επιμέρους οδηγία, κανονισμός ή κανονισμός ΟΕΕ/ΟΗΕ που προσαρτάται στην αναθεωρημένη συμφωνία του 1958» [«στους οποίους προσχώρησε η Κοινότητα ως συμβαλλόμενο μέρος της αναθεωρημένης συμφωνίας της Γενεύης του 1958 της Οικονομικής Επιτροπής για την Ευρώπη των Ηνωμένων Εθνών βάσει της απόφασης 97/836/ΕΚ του Συμβουλίου ή επόμενων αποφάσεων του Συμβουλίου» (μέρος II του παραρτήματος IV της οδηγίας-πλαισίου)]. Κατά το άρθρο 34, παράγραφος 1, της οδηγίας 2007/46, «[ο]ι κανονισμοί ΟΕΕ/ΟΗΕ στους οποίους έχει προσχωρήσει η Κοινότητα και οι οποίοι απαριθμούνται στο παράρτημα IV μέρος I […] αποτελούν μέρος της έγκρισης τύπου οχήματος ΕΚ, κατά τον ίδιο τρόπο όπως και οι επιμέρους οδηγίες ή κανονισμοί».
(
15
)	Στις υποθέσεις των κύριων δικών, τα ανταλλακτικά κατασκευαστικά στοιχεία του λεωφορείου δεν εγκρίνονται από κοινού με το ίδιο το όχημα, αλλά χωριστά από αυτό.
(
16
)	Ως εκ τούτου, το άρθρο 46 της οδηγίας 2007/46 υποχρεώνει τα κράτη μέλη να καθορίζουν «τις κυρώσεις που εφαρμόζονται σε περίπτωση παράβασης των διατάξεων της παρούσας οδηγίας […] και των κανονιστικών πράξεων που περιλαμβάνονται στο παράρτημα IV μέρος Ι, και [να] λαμβάνουν όλα τα αναγκαία μέτρα για την εφαρμογή τους».
(
17
)	Με τις γραπτές παρατηρήσεις της (σ. 15 του πρωτοτύπου στην ιταλική γλώσσα) η VAR διευκρινίζει ότι «δεν υποστήριξε ποτέ ότι […] η έγκριση ανταλλακτικού ισοδύναμου με κατασκευαστικό στοιχείο που υπόκειται σε υποχρεωτική έγκριση “δεν θα είναι αναγκαία”, ούτε ότι, σε τέτοια περίπτωση, η έγκριση θα μπορούσε να αντικατασταθεί με “δήλωση ισοδυναμίας με το εγκεκριμένο αυθεντικό κατασκευαστικό στοιχείο, υποβαλλόμενη από τον προσφέροντα”».
(
18
)	Προτάσεις μου στην υπόθεση VAR και ATM (C‑14/17, EU:C:2018:135, σημείο 2).
(
19
)	Αιτιολογική σκέψη 83 της οδηγίας 2014/25.
(
20
)	Όπ.π.
(
21
)	Στα σημεία 33 επ. των προτάσεών μου στην υπόθεση VAR και ATM (C‑14/17, EU:C:2018:135) εξέτασα διεξοδικότερα τη νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με «τη συμπερίληψη, στις προκηρύξεις δημόσιων συμβάσεων ή στη συγγραφή υποχρεώσεων των συμβάσεων αυτών, τεχνικών προδιαγραφών που παραπέμπουν σε συγκεκριμένο σήμα».
(
22
)	Απόφαση της 12ης Ιουλίου 2018, VAR και ATM (C‑14/17, EU:C:2018:568, σκέψη 33).
(
23
)	Σε πολλές συμβάσεις προμήθειας δεν θα υπάρχουν κανόνες της Ένωσης οι οποίοι ρυθμίζουν την έγκριση των προϊόντων. Αντιθέτως, στις υποθέσεις των κύριων δικών, δεδομένου ότι αντικείμενο των διαγωνισμών ήταν ανταλλακτικά οχημάτων που εντάσσονται σε εναρμονισμένο πλαίσιο, εφαρμόζεται αυστηρή νομοθεσία η οποία προβλέπει την έγκριση, εκτός εάν η αντίστοιχη κανονιστική πράξη του παραρτήματος IV της οδηγίας 2007/46 προβλέπει απαλλαγή από την εν λόγω έγκριση για ορισμένα ανταλλακτικά.
(
24
)	Αιτιολογική σκέψη 3 της οδηγίας 2007/46:
(
25
)	Σημείο 42 και υποσημείωση 37 των γραπτών παρατηρήσεών της, όπου η Επιτροπή παραθέτει την αιτιολογική σκέψη 5 του κανονισμού (ΕΚ) 765/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 9ης Ιουλίου 2008, για τον καθορισμό των απαιτήσεων διαπίστευσης και εποπτείας της αγοράς όσον αφορά την εμπορία των προϊόντων και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 339/93 του Συμβουλίου (ΕΕ 2008, L 218, σ. 30). Κατά την εν λόγω αιτιολογική σκέψη, «[τ]ο πλαίσιο εποπτείας της αγοράς που θεσπίζεται με τον παρόντα κανονισμό θα πρέπει να συμπληρώνει και να ενισχύει τις ισχύουσες διατάξεις της κοινοτικής νομοθεσίας εναρμόνισης όσον αφορά την εποπτεία της αγοράς και την εφαρμογή των διατάξεων αυτών. Ωστόσο, σύμφωνα με την αρχή ότι οι ειδικότερες διατάξεις υπερισχύουν των γενικότερων, ο παρών κανονισμός θα πρέπει να εφαρμόζεται μόνο αν απουσιάζουν ειδικές διατάξεις με τον ίδιο στόχο σε άλλους, ισχύοντες ή μελλοντικούς κανόνες της κοινοτικής νομοθεσίας εναρμόνισης. Παραδείγματα μπορούν να βρεθούν στους ακόλουθους τομείς: πρόδρομες ουσίες, ιατρικές συσκευές, φαρμακευτικά προϊόντα για ανθρώπινη και κτηνιατρική χρήση, μηχανοκίνητα οχήματα και αεροπορία. Οι αντίστοιχες διατάξεις του παρόντος κανονισμού δεν θα πρέπει επομένως να εφαρμόζονται στους τομείς που καλύπτονται από τέτοιες ειδικές διατάξεις» (η υπογράμμιση δική μου).