Wydanie tymczasowe
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
MANUELA CAMPOSA SÁNCHEZA-BORDONY
przedstawiona w dniu 26 lutego 2026 r.(1)
Sprawa C‑147/25
„Inter Rao
Lietuva” AB
przeciwko
Finansinių nusikaltimų tyrimo tarnyba prie Lietuvos Respublikos vidaus reikalų ministerijos
[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (najwyższy sąd administracyjny, Litwa)]
Odesłanie prejudycjalne – Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Rozporządzenie (UE) nr 269/2014 – Artykuł 2 – Decyzja 2014/145/WPZiB – Artykuł 2 – Środki ograniczające przyjęte w związku z sytuacją na Ukrainie – Środek krajowy przewidujący zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych osoby powiązanej z osobami objętymi sankcjami przez Unię – Zakres kontroli sądowej – Standard dowodowy w odniesieniu do powiązania z osobami objętymi sankcjami
1.        W 2022 r. organy litewskie sporządziły „Wykaz osób fizycznych lub prawnych powiązanych z podmiotami objętymi sankcjami międzynarodowymi”. W wykazie wskazano, że aktywa spółki Inter Rao Lietuva AB(2) zostały zamrożone ze względu na jej powiązania z osobami objętymi środkami ograniczającymi przyjętymi w decyzji 2014/145(3) i w rozporządzeniu (UE) nr 269/2014(4).
2.        Przed rozpatrzeniem skargi wniesionej przez Inter Rao przeciwko umieszczeniu jej w wykazie Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (najwyższy sąd administracyjny, Litwa) zwraca się do Trybunału z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, w którym to wniosku wyraża wątpliwości odnośnie do wykładni mających zastosowanie przepisów prawa Unii.
3.        Odesłanie prejudycjalne stanowi dla Trybunału możliwość wyjaśnienia, czy jego orzecznictwo dotyczące wykazów (osób i podmiotów objętych środkami ograniczającymi) przyjętych przez Unię można stosować, i w jakim zakresie, do wykazów, które mogą sporządzać państwa członkowskie w celu wdrożenia tych środków ograniczających.
I.      Ramy prawne
A.      Prawo Unii
1.      Decyzja 2014/145
4.        Artykuł 2 stanowi:
„1.      Zamraża się wszelkie środki finansowe i zasoby gospodarcze należące do lub będące w posiadaniu lub pod kontrolą:
a)      osób fizycznych, które wspierają lub realizują działania lub polityki podważające integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub stabilność lub bezpieczeństwo na Ukrainie lub im zagrażające, osób fizycznych, które ponoszą odpowiedzialność za takie działania lub polityki, lub osób fizycznych, które utrudniają pracę organizacji międzynarodowych na Ukrainie;
b)      osób prawnych, podmiotów lub organów, które wspierają, materialnie lub finansowo, działania podważające integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażające;
c)      osób prawnych, podmiotów lub organów na Krymie lub w Sewastopolu, których własność została przeniesiona w sposób sprzeczny z prawem ukraińskim, lub osób prawnych, podmiotów lub organów, które odniosły korzyści w związku z takim przeniesieniem własności;
d)      osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów, które wspierają, materialnie lub finansowo, rosyjskich decydentów odpowiedzialnych za aneksję Krymu lub destabilizację Ukrainy lub uzyskują korzyści od tych decydentów;
e)      osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów, które przeprowadzają transakcje z grupami separatystycznymi w ukraińskim regionie Donbasu;
f)      osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów, które wspierają, materialnie lub finansowo, rząd Federacji Rosyjskiej odpowiedzialny za aneksję Krymu i destabilizację Ukrainy lub czerpią korzyści od tego rządu; lub
g)      wiodących przedsiębiorców lub osób prawnych, podmiotów lub organów zaangażowanych w sektorach gospodarczych zapewniających istotne źródło dochodów rządowi Federacji Rosyjskiej odpowiedzialnemu za aneksję Krymu i destabilizację Ukrainy,
oraz osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów powiązanych z nimi, zgodnie z wykazem zamieszczonym w załączniku.
2.      Nie udostępnia się – bezpośrednio ani pośrednio – wymienionym w załączniku osobom fizycznym lub prawnym, podmiotom lub organom, ani na ich rzecz, żadnych środków finansowych ani zasobów gospodarczych.
[…]”.
5.        Artykuł 3 stanowi:
„1.      Rada, stanowiąc jednomyślnie na wniosek państwa członkowskiego lub Wysokiego Przedstawiciela Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa, podejmuje decyzję o sporządzeniu i zmianie wykazu znajdującego się w załączniku.
2.      Rada przekazuje decyzję, o której mowa w ust. 1, wraz z uzasadnieniem umieszczenia w wykazie, danej osobie fizycznej lub prawnej, danemu podmiotowi lub danemu organowi bezpośrednio – gdy adres jest znany – albo w drodze opublikowania ogłoszenia, umożliwiając takiej osobie, takiemu podmiotowi lub takiemu organowi przedstawienie uwag.
3.      W przypadku gdy zostaną zgłoszone uwagi lub przedstawione istotne nowe dowody, Rada dokonuje przeglądu decyzji, o której mowa w ust. 1, i odpowiednio informuje daną osobę, dany podmiot lub dany organ”.
6.        Artykuł 4 ust. 1 brzmi:
„Załącznik zawiera uzasadnienie umieszczenia w wykazie osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów, o których mowa w art. 1 ust. 1 oraz w art. 2 ust. 1”.
2.      Rozporządzenie nr 269/2014
7.        Artykuł 2 stanowi:
„1.      Zamraża się wszystkie środki finansowe i zasoby gospodarcze będące własnością, pozostające w posiadaniu, w faktycznym władaniu lub pod kontrolą wymienionych w załączniku I osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów lub powiązanych z nimi osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów wymienionych w załączniku I.
2.      Nie udostępnia się wymienionym w załączniku I osobom fizycznym lub prawnym, podmiotom lub organom ani powiązanym z nimi osobom fizycznym lub prawnym, podmiotom lub organom, ani też na ich rzecz – bezpośrednio lub pośrednio – żadnych środków finansowych ani zasobów gospodarczych”.
8.        Artykuł 3 ust. 1 wyjaśnia, że załącznik I obejmuje osoby fizyczne lub prawne, podmioty lub organy, o których mowa we wspomnianym ust. 1, a także osoby fizyczne lub prawne, podmioty lub organy
powiązane z nimi. Zgodnie z brzmieniem art. 3 ust. 2 załącznik I zawiera uzasadnienie umieszczenia w wykazie wymienionych w nim osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów.
9.        Artykuł 14 stanowi:
„1.      W przypadku gdy Rada podejmie decyzję o objęciu osoby fizycznej lub prawnej, podmiotu lub organu środkami, o których mowa w art. 2, wprowadza ona stosowne zmiany w załączniku I.
2.      Rada przekazuje swoją decyzję, wraz z uzasadnieniem umieszczenia w wykazie, osobie fizycznej lub prawnej, podmiotowi lub organowi, o których mowa w ust. 1, bezpośrednio – gdy adres jest znany – albo w drodze opublikowania ogłoszenia, umożliwiając takiej osobie fizycznej lub prawnej, podmiotowi lub organowi przedstawienie uwag.
3.      W przypadku gdy zostaną zgłoszone uwagi lub przedstawione istotne nowe dowody, Rada dokonuje weryfikacji swojej decyzji i odpowiednio informuje daną osobę fizyczną lub prawną, podmiot lub organ.
4.      Wykaz znajdujący się w załączniku I poddawany jest regularnie przeglądowi, co najmniej co 12 miesięcy”.
10.      Artykuł 17 brzmi:
„Niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie:
[…]
d)      wobec każdej osoby prawnej, podmiotu lub organu, na terytorium Unii lub poza nim, zarejestrowanych lub utworzonych na mocy prawa państwa członkowskiego;
e)      do każdej osoby prawnej, podmiotu lub organu w odniesieniu do każdego rodzaju działalności gospodarczej prowadzonej, w całości lub częściowo, na terytorium Unii”.
B.      Prawo litewskie
1.      Lietuvos Respublikos ekonominių ir kitų tarptautinių sankcijų įgyvendinimo įstatymas n.º IX-2160(5)
11.      Artykuł 12 w brzmieniu, które weszło w życie z dniem 27 kwietnia 2022 r., stanowił, że nadzór nad wdrażaniem międzynarodowych sankcji finansowych należy w szczególności do Finansinių nusikaltimų tyrimo tarnyba prie Lietuvos Respublikos vidaus reikalų ministerijos (urzędu do spraw postępowań dotyczących przestępstw finansowych przy ministerstwie spraw wewnętrznych Republiki Litewskiej)(6).
12.      Ustęp 3 tego samego artykułu przewidywał, że FNTT koordynuje, monitoruje i zapewnia wdrażanie sankcji finansowych (ograniczeń w dostępie do środków finansowych i zasobów gospodarczych) w Republice Litewskiej.
2.      Lietuvos Respublikos tarptautinių sankcijų įstatymas(7)
13.      Ustawa nr IX-2160 została zastąpiona ustawą o sankcjach międzynarodowych, jak wynika z Lietuvos Respublikos ekonominių ir kitų tarptautinių sankcijų įgyvendinimo įstatymo n.º  IX-2160 pakeitimo įstatymas n.º XIV-1020(8).
14.      Artykuł 4 ust. 4, który wszedł w życie z dniem 17 maja 2022 r., stanowi, że informacje dotyczące decyzji wydanych w odniesieniu do podmiotów objętych sankcjami ze względu na ich powiązanie z podmiotami umieszczonymi w wykazach osób objętych sankcjami
powinny zostać przekazane przez FNTT osobom fizycznym i prawnym, operatorom rejestrów publicznych i operatorom systemów informacyjnych państwa, którzy wdrażają te sankcje.
15.      Artykuł 11 stanowi:
„1.      Wdrażając sankcje międzynarodowe w zakresie swojej właściwości, właściwe organy [takie jak FNTT]:
1)      wydają decyzje przewidziane w aktach ustanawiających sankcje międzynarodowe;
[…]
4.      FNTT koordynuje, nadzoruje i zapewnia wdrażanie sankcji finansowych (ograniczeń w dostępie do środków finansowych i zasobów gospodarczych) na Litwie.
[…]”.
3.      Dekret nr 1679
16.      Procedurę nadzoru nad wdrażaniem sankcji międzynarodowych określono w dekrecie nr 1679 z dnia 30 grudnia 2004 r.
Punkt 11
tego dekretu, w brzmieniu obowiązującym od dnia 30 stycznia 2019 r. do dnia 27 maja 2022 r., stanowił, że FNTT kontroluje, okresowo weryfikuje i gromadzi dane dotyczące wdrażania sankcji finansowych przez różne podmioty, takie jak podmioty finansowe czy spółki inwestycyjne.
4.      Dekret nr 535
17.      Dekret nr 1679 został zastąpiony dekretem nr 535 z dnia 25 maja 2022 r. Zgodnie z brzmieniem pkt 13
owego dekretu,
wykonując zadania określone w art. 11 ust. 1
ustawy o sankcjach międzynarodowych,
FNTT, jako właściwy organ, koordynuje, nadzoruje i zapewnia wdrażanie sankcji finansowych (ograniczeń w dostępie do środków finansowych i zasobów gospodarczych) na Litwie.
18.      Punkt 13.2 wskazuje:
„W przypadku stwierdzenia […] że zgodnie z kryteriami określonymi w aktach regulujących sankcje międzynarodowe osoba prawna […] należy do podmiotu objętego sankcjami lub jest przez ten podmiot kontrolowana, FNTT wydaje decyzję, w której stwierdza, że wobec tej osoby prawnej również należy zastosować sankcje finansowe […]. Wykaz osób prawnych […] należących do podmiotu objętego sankcjami lub kontrolowanych przez taki podmiot, sporządzony i aktualizowany na podstawie wydanych decyzji, publikuje się na stronie internetowej FNTT i przekazuje organom prowadzącym rejestry państwowe i systemy informatyczne państwa w terminie dwóch dni roboczych od wydania stosownych decyzji”.
19.      Zgodnie z pkt 15 decyzje FNTT, o których mowa w pkt 13.2, są aktami normatywnymi o wiążącym charakterze w zakresie wdrażania sankcji międzynarodowych na Litwie.
II.    Okoliczności faktyczne, postępowanie główne i pytania prejudycjalne
20.      Opis stanu faktycznego zawarty w postanowieniu odsyłającym obejmuje wskazane poniżej fakty.
21.      Inter Rao działa na Litwie jako importer energii i niezależny dostawca energii.
22.      51 % kapitału zakładowego Inter Rao należy do Rao Nordic, spółki fińskiej, która z kolei w 100 % należy do Inter Rao Ues, będącej spółką Federacji Rosyjskiej.
23.      W dniu 28 kwietnia 2022 r.
FNTT umieścił Inter Rao w „Wykazie osób fizycznych lub prawnych powiązanych z podmiotami objętymi sankcjami międzynarodowymi” (zwanym dalej „wykazem krajowym” lub „spornym wykazem”)(9).
24.      W wykazie krajowym wskazano, że aktywa Inter Rao zostały zamrożone ze względu na powiązania tej spółki z G.H., którego objęto środkami ograniczającymi na podstawie rozporządzenia nr 269/2014.
25.      W dniu 12 maja 2022 r.
Inter Rao złożyła do FNTT wniosek o wykreślenie
jej z wykazu i potwierdzenie, że nie jest objęta sankcjami.
26.      W dniu 25 maja 2022 r.
FNTT zmienił sporny wykaz poprzez
usunięcie informacji dotyczących
powiązań
Inter Rao z G.H.
oraz
wskazanie, że spółka ta jest powiązana z prezydentem Federacji Rosyjskiej, który jest objęty środkami ograniczającymi na mocy decyzji (WPZiB) 2022/331(10).
27.      W dniu 27 maja 2022 r.
FNTT wydał decyzję „w sprawie stosowania rozporządzenia [nr 269/2014] w odniesieniu do spółki Inter Rao […]” (zwaną dalej „decyzją nr 1”), w której wskazał, że nie ma podstawy prawnej, by usunąć informacje dotyczące Inter Rao opublikowane na stronie internetowej
FNTT.
28.      W decyzji nr 1 stwierdzono, że:
–        51 % akcji Inter Rao znajduje się w posiadaniu Rao Nordic, spółki prawa fińskiego, a właścicielem całości udziałów w tej z kolei spółce jest
Rao Ues, spółka Federacji Rosyjskiej. Akcjonariuszami Rao Ues są Rosneftgaz, posiadająca 26,37 % akcji, Inter Rao Capital Group, posiadająca 29,56 % akcji, PJSC FGC UES, posiadająca 8,57 % akcji, a pozostałe 34,24 % akcji to akcje notowane na giełdzie w Moskwie i znajdujące się w posiadaniu akcjonariuszy mniejszościowych;
–        akcjonariusze większościowi rosyjskiej spółki Inter Rao Ues są spółkami pośrednio kontrolowanymi przez Federację Rosyjską, która jest republiką federalną z systemem prezydenckim, a prezydent Federacji Rosyjskiej,
będący głową państwa, został objęty środkami ograniczającymi na mocy decyzji 2022/331.
29.      W dniu 30 maja 2022 r.
Inter Rao ponownie złożyła wniosek o wykreślenie
jej z wykazu i podniosła, że żaden z akcjonariuszy Inter Rao Ues nie posiada pakietu kontrolnego oraz że akcjonariusze ci nie są objęci sankcjami.
30.      W dniu 23 czerwca 2022 r.
FNTT wydał drugą decyzję „w sprawie stosowania decyzji [2022/231] do Inter Rao […]” (zwaną dalej „decyzją nr 2”). W decyzji tej stwierdził, że nie ma podstawy prawnej, by usunąć informacje dotyczące spółki opublikowane na stronie internetowej
FNTT.
31.      Przytoczywszy
ponownie okoliczności przedstawione w decyzji nr 1, dotyczące struktury własnościowej skarżącej, FNTT
zauważył
w decyzji nr 2, że zarówno Rosneftgaz, jak i Inter Rao Capital Group posiadają więcej niż 25 % akcji, a zatem uznaje się, że łącznie posiadają 50 % lub więcej niż 50 % akcji, i że pośrednio należą do Federacji Rosyjskiej, która ma prawo do podejmowania decyzji w odniesieniu do tych spółek i czerpania z nich korzyści.
32.      W dniu 20 lipca 2022 r.
FNTT wydał „rozporządzenie nr V-174”,
które zawierało wykaz osób prawnych lub innych organizacji nieposiadających osobowości prawnej należących do podmiotu objętego sankcjami lub znajdujących się pod kontrolą takiego podmiotu. W pkt 1 tego wykazu widniała spółka Inter Rao.
33.      Inter Rao odwołała się do Vilniaus apygardos administracinis teismas (regionalnego sądu administracyjnego w Wilnie, Litwa) i wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji FNTT nr 1 i nr 2, a także o usunięcie jej ze spornego wykazu.
34.      Ponieważ w pierwszej instancji jej żądania oddalono, Inter Rao wniosła skargę do Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (najwyższego sądu administracyjnego, Litwa), który zwraca się do Trybunału
z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)      Czy art. 2 decyzji [2014/145] i art. 2 rozporządzenia [nr 269/2014] w związku z zasadą dobrej administracji zapisaną w art. 41 Karty [praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej »Kartą«)] pozwalają na przyjęcie środka krajowego, na mocy którego osoba, która nie jest wymieniona w załączniku I do decyzji [2014/145] ani w załączniku I do rozporządzenia [nr 269/2014], zostaje umieszczona w wykazie osób, których aktywa podlegają zamrożeniu ze względu na powiązania tej osoby z osobami objętymi sankcjami, a wniesienie sprzeciwu wobec takiego środka krajowego przed właściwym organem jest możliwe dopiero po takim umieszczeniu?
2)      Czy w świetle art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 Karty wymóg skutecznej kontroli sądowej jest spełniony, jeżeli sąd krajowy dokonuje kontroli zgodności z prawem decyzji o zamrożeniu aktywów danej osoby w kontekście wdrażania unijnych środków ograniczających, która to kontrola obejmuje badanie przestrzegania przepisów proceduralnych lub spełnienia obowiązku uzasadnienia, badanie prawidłowości ustaleń faktycznych, badanie istnienia oczywistych błędów w ocenie okoliczności faktycznych oraz ustalenie, czy nie doszło do nadużycia uprawnień?
3)      Czy przepisy art. 2 decyzji [2014/145] i art. 2 rozporządzenia [nr 269/2014] w związku z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE i art. 47 Karty wymagają, aby przy udowodnieniu powiązania danej osoby z przedstawicielami władz politycznych Federacji Rosyjskiej przed sądem krajowym należało dokonać oceny okoliczności dotyczących rzeczywistego charakteru i skuteczności kontroli sprawowanej przez władze polityczne Federacji Rosyjskiej nad osobami prawnymi działającymi w tym państwie, co może nie być możliwe do wykazania za pomocą przedstawionych w sprawie obiektywnych i wystarczająco poważnych poszlak i co mogłoby doprowadzić do uznania odpowiednich przedstawicieli władz politycznych Federacji Rosyjskiej za sprawujących kontrolę nad tą osobą na podstawie sprawowanej przez nie władzy publicznej?”.
III. Postępowanie przed Trybunałem
35.      Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wpłynął do Trybunału w dniu 17 lutego 2025 r.
36.      Uwagi na piśmie złożyły Inter Rao, Įmonių bankroto administravimo ir teisinių paslaugų biuras UAB, rządy włoski, łotewski, litewski i niderlandzki, a także Komisja Europejska.
37.      Trybunał nie uznał za konieczne przeprowadzenia rozprawy.
IV.    Analiza
38.      Sąd odsyłający pyta
o moment,  w jakim należy umożliwić danej osobie zaskarżenie umieszczenia jej w wykazie krajowym (pierwsze pytanie prejudycjalne) oraz o zakres kontroli sądowej umieszczenia w wykazie (pytania prejudycjalne drugie i trzecie).
39.      Przed przystąpieniem do badania owych trzech pytań prejudycjalnych należy podkreślić, że sąd odsyłający odnosi się do FNTT jako
do organu, który nałożył sporne środki ograniczające(11).
40.      W rzeczywistości, jak niedawno wskazał rzecznik generalny R. Norkus, w prawie Unii „środki ograniczające” są przyjmowane decyzjami Rady, które „określają podejście Unii do danego problemu o charakterze geograficznym lub przedmiotowym” w ramach wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB) oraz zgodnie z art. 29 TUE(12).
A.      Pierwsze pytanie prejudycjalne
41.      Sąd odsyłający dąży do ustalenia, czy przepisy prawa Unii (art. 2 decyzji 2014/145, art. 2 rozporządzenia nr 269/2014 i art. 41 Karty) pozwalają na to, by osoba nieumieszczona w wykazach Unii, lecz wymieniona w wykazie krajowym, miała możliwość wniesienia sprzeciwu wobec jej umieszczenia w takim wykazie krajowym dopiero po jego publikacji.
42.      Rządy włoski i niderlandzki, a także Komisja, uważają, że odpowiedź na pierwsze pytanie prejudycjalne powinna uwzględniać nie tylko moment zaskarżenia umieszczenia w wykazie krajowym, ale także
– przede wszystkim
– zgodność z prawem tego wykazu.
43.      Chociaż sąd odsyłający nie wydaje się żywić wątpliwości co do zgodności z prawem wykazu krajowego (a raczej przyjmuje ją za pewnik i ogranicza spór wyłącznie do kwestii umieszczenia w tym wykazie spółki Inter Rao), uważam, że Trybunał nie powinien pominąć analizy tej okoliczności. Jeśli stwierdzi, że nie ma podstawy prawnej uzasadniającej istnienie wykazu krajowego, to nie będzie potrzeby rozstrzygania w przedmiocie
momentu ewentualnego zaskarżenia jego treści, ani też w przedmiocie zakresu kontroli sądowej umieszczenia w wykazie.
44.      Po dokonaniu tego uściślenia można zająć się dwoma aspektami pierwszego pytania prejudycjalnego.
1.      Zgodność z prawem wykazu krajowego środków finansowych i zasobów podlegających zamrożeniu
45.      Rada przyjęła, na podstawie art. 29 TUE, decyzję 2014/145 w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami podważającymi integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażającymi.
46.      Ponieważ decyzje przyjmowane w ramach WPZiB nie wywierają skutku bezpośredniego w krajowych porządkach prawnych państw członkowskich, nie mogą one same w sobie nakładać obowiązków na osoby prawne lub fizyczne. Wobec tego w celu ich wprowadzenia w życie wymagane jest przyjęcie, na podstawie art. 215 TFUE, aktów prawa wtórnego, mających za przedmiot „zerwanie lub ograniczenie w całości lub w części stosunków gospodarczych i finansowych z jednym lub z większą liczbą państw trzecich” (ust. 1) albo „środki ograniczające wobec osób fizycznych lub prawnych, grup lub podmiotów innych niż państwa” (ust. 2)(13).
47.      Z tego też powodu w niniejszej sprawie Rada przyjęła, na podstawie art. 215 TFUE, w tym samym dniu, co decyzję 2014/145, rozporządzenie nr 269/2014 w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań, o których mowa w tej decyzji. Rozporządzenie to, zgodnie z art. 288 akapit drugi TFUE, wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
48.      W związku z tym i zgodnie z argumentami rządu niderlandzkiego konieczne jest rozróżnienie pomiędzy:
–        nałożeniem środków ograniczających, które na szczeblu Unii następuje poprzez umieszczenie osoby lub podmiotu w załączniku I do rozporządzenia nr 269/2014, a
–        możliwym sporządzeniem na szczeblu krajowym wykazu, który identyfikuje podmioty kontrolowane przez osobę lub podmiot umieszczony w tym załączniku(14).
49.      Obowiązek zamrożenia środków finansowych i zasobów gospodarczych wynika bezpośrednio z art. 2 ust. 1 rozporządzenia nr 269/2014 i ma zastosowanie do osób lub podmiotów wymienionych w załączniku I do tego rozporządzenia.
50.      Umieszczenie Inter Rao w spornym wykazie nie stanowi nałożenia dodatkowej sankcji przez FNTT. Dokładniej rzecz ujmując, umieszczenie to nie ma takiego samego skutku, jak umieszczenie w wykazie w załączniku I do rozporządzenia nr 269/2014, to znaczy nie rozszerza zakresu osób i podmiotów objętych środkami ograniczającymi przyjętymi przez Unię.
51.      Inną kwestią jest to, że – jak podnosiły Komisja i rząd niderlandzki – państwa członkowskie mogą sporządzać wykazy, w których są umieszczane osoby lub podmioty, których środki finansowe podlegają zamrożeniu ze względu na powiązania tych osób lub podmiotów z osobami lub podmiotami wymienionymi w załączniku I do rozporządzenia nr 269/2014.
52.      W tym względzie, jak zauważyła Komisja, powierzenie wyłącznie podmiotom prywatnym identyfikowania i zamrażania aktywów należących do podmiotu umieszczonego w wykazie
zawartym w załączniku I do rozporządzenia nr 269/2014 lub kontrolowanych przez ten podmiot mogłoby zagrozić skutecznemu stosowaniu sankcji, zwłaszcza gdy te aktywa są ukryte w złożonych strukturach prawnych(15).
53.      Zgadzam się z rządem niderlandzkim, że sporządzanie wykazów, takich jak sporny wykaz, samo w sobie nie jest sprzeczne z prawem Unii, ponieważ ani rozporządzenie nr 269/2014, ani żaden inny przepis nie zabraniają ich stosowania.
54.      Ponadto nie ma powodu, aby zakazywać wykazów, takich jak ten
sporny, które mogą przyczynić się do pewności prawnej i skutecznego stosowania prawa Unii. Są to instrumenty, które zapewniają jasność samemu podmiotowi, którego dotyczą, oraz innym uczestnikom rynku: jeśli organy kontroli uznają, że należy zamrozić określone środki finansowe lub zasoby gospodarcze, to dla skuteczności środków ograniczających przydatne jest, aby jednostki miały możliwość zapoznania się z tą oceną(16).
55.      Przydatność tych wykazów jest szczególnie wyraźna, ponieważ w przeciwieństwie do identyfikacji osób, podmiotów i organów, których środki finansowe i zasoby podlegają bezpośrednio środkom ograniczającym nałożonym przez Unię, parametry identyfikacji tychże
środków finansowych i zasobów gospodarczych nie zawsze są precyzyjne i jednoznaczne.
56.      Osoby, podmioty i organy objęte środkami ograniczającymi to bowiem co do zasady te, które wskazano w załączniku I do rozporządzenia nr 269/2014.
Natomiast środki finansowe i zasoby, których zamrożenie nakazuje Unia, to nie tylko te, które stanowią własność podmiotów wymienionych w załączniku I, lecz także te, które zgodnie z art. 2 decyzji 2014/145, do nich należą, są w ich posiadaniu lub pod ich kontrolą(17).
57.      Ponieważ identyfikacja aktywów podlegających zamrożeniu może być szczególnie skomplikowana i pracochłonna, nic nie stoi na przeszkodzie temu, by państwa członkowskie w celu zwiększenia skuteczności środków ograniczających powierzyły organowi krajowemu zadanie ich identyfikacji i opublikowania w wykazie, takim jak sporny wykaz.
58.      Wartość wykazu krajowego polega na tym, że umożliwia on identyfikację aktywów i środków, które
powinny zostać zamrożone w wyniku zastosowania środków ograniczających przyjętych przez Unię.
2.      Moment zaskarżenia umieszczenia w wykazie krajowym
59.      Właśnie dlatego, że sporny wykaz zawiera listę środków finansowych i zasobów, które nie zostały zamrożone, lecz powinny zostać zamrożone zgodnie z prawem Unii, jego przyjęcie przez organy krajowe bez uprzedniego wysłuchania zainteresowanych stron jest zgodne z prawem.
60.      W celu zapewnienia skuteczności zamrożenia umieszczenie w wykazie krajowym „powinno ze swej istoty stanowić zaskoczenie”, które Trybunał uważa za niezbędne w przypadku przyjmowania środków ograniczających przez organy Unii(18).
61.      Umieszczenie w wykazie
zawartym w załączniku I do rozporządzenia nr 269/2014 może uzasadniać pewne dostosowanie zasady dobrej administracji, co wyjaśnię poniżej. To samo dotyczy umieszczenia w wykazie krajowym, który zawiera listę środków finansowych i zasobów podlegających zamrożeniu w celu wdrożenia środka ograniczającego nałożonego przez prawo Unii.
62.      Artykuł 41 Karty, przywołany przez sąd odsyłający, „jest […] adresowany nie do państw członkowskich, lecz wyłącznie do instytucji, organów i jednostek organizacyjnych Unii”(19). Jednakże „prawo do dobrej administracji ustanowione w art. 41 Karty odzwierciedla ogólną zasadę prawa Unii, która ma zastosowanie do państw członkowskich przy wdrażaniu przez nie tego prawa”(20).
63.      Umieszczenie w wykazie sporządzonym przez organy krajowe w celu ułatwienia wdrożenia środków ograniczających przyjętych przez Unię należy zatem oceniać w świetle orzecznictwa interpretującego art. 41 Karty.
64.      Orzecznictwo to wiąże prawo do dobrej administracji z obowiązkiem uzasadniania przez organy administracyjne wydawanych przez nie decyzji(21) oraz z prawem każdej osoby do bezstronnego rozpatrzenia jej sprawy w rozsądnym terminie(22).
65.      W szczególności zgodnie z art. 41 ust. 2 lit. a) Karty prawo do dobrej administracji obejmuje „prawo każdego do bycia wysłuchanym, zanim zostaną podjęte indywidualne środki mogące negatywnie wpłynąć na jego sytuację”. Uzasadnienie tego środka indywidualnego – jeśli ma on być uzasadniony, obiektywny i bezstronny – nie może pomijać argumentów przedstawionych na swoją obronę przez osobę, której środek dotyczy(23).
66.      Niemniej jednak Trybunał orzekł, w odniesieniu do postępowania prowadzonego w celu przyjęcia środków indywidualnych przyjmowanych w ramach rozporządzeń, takich jak zastosowane w niniejszej sprawie, że:
–        „co się tyczy prawa do obrony, w szczególności prawa do bycia wysłuchanym, to jeśli chodzi o środki ograniczające, takie jak nakładane spornym rozporządzeniem, nie można wymagać od organów wspólnotowych, by informowały o tych motywach przed pierwotnym umieszczeniem osoby lub podmiotu w tym wykazie”(24);
–        „z powodów także związanych z celem spornego rozporządzenia oraz skutecznością przewidzianych w nim środków organy wspólnotowe nie miały również obowiązku wysłuchania wnoszących odwołanie przed pierwotnym umieszczeniem ich w wykazie z załącznika I do tego rozporządzenia”(25).
67.      Trybunał wyjaśnił, że obowiązek podania powodów umieszczenia w wykazie należy spełnić „bądź w chwili podejmowania decyzji o tym umieszczeniu, bądź przynajmniej najszybciej, jak to jest możliwe, po podjęciu tej decyzji, w celu umożliwienia tym adresatom skorzystania w terminie z prawa do wniesienia skargi”(26).
68.      Z powyższego wynika, że art. 41 Karty (a tym bardziej art. 2 decyzji 2014/145 i art. 2 rozporządzenia nr 269/2014) nie stoją na przeszkodzie przepisowi krajowemu lub praktyce krajowej, które zezwalają na wniesienie jedynie ex post sprzeciwu wobec umieszczenia w spornym wykazie.
69.      Brzmienie pytania pierwszego odnosi się do powodów uzasadniających umieszczenie w wykazie. Jednakże zgodnie z opinią rządu włoskiego uważam, że pytanie to jest obiektywnie powiązane z trzecim pytaniem prejudycjalnym i powinno zostać omówione w ramach analizy tego ostatniego(27).
B.      Powody uzasadniające umieszczenie w wykazie krajowym środków finansowych i zasobów podlegających zamrożeniu i zakres kontroli sądowej tego umieszczenia (pytania prejudycjalne trzecie i drugie)
70.      Odpowiedź na oba pytania, której można udzielić łącznie, rozpoczyna się od stwierdzenia, że prawo Unii nie sprzeciwia się sporządzeniu wykazu, takiego jak sporny wykaz, ani nie jest sprzeczne z przepisami krajowymi lub praktyką krajową, które zezwalają jedynie
a posteriori na sprzeciwienie się umieszczeniu w tym wykazie.
71.      Przyjąwszy powyższe przesłanki, należy zbadać, jakie powody mogą uzasadniać umieszczenie osoby lub podmiotu w wykazie krajowym i jak intensywna powinna być kontrola sądowa takiego umieszczenia.
72.      Według sądu odsyłającego umieszczenie będące przedmiotem sporu jest uzasadnione powiązaniami Inter Rao z prezydentem Federacji Rosyjskiej, który został objęty sankcjami międzynarodowymi na podstawie decyzji 2022/331(28).
73.      Sąd odsyłający:
–        przyznaje, że w niniejszej sprawie nie ma bezpośredniego dowodu potwierdzającego konkretne powiązanie strony skarżącej z samym prezydentem Federacji Rosyjskiej(29);
–        uważa jednak, że „autokratyczny i oligarchiczny charakter reżimu” rządowego Federacji Rosyjskiej (fakt powszechnie znany, który nie wymaga przeprowadzenia dodatkowych dowodów) prowadzi do skutecznej i faktycznej, lecz nieformalnej kontroli nad władzami politycznymi i podmiotami handlowymi tego państwa, w szczególności nad podmiotami działającymi w sektorach o znaczeniu gospodarczym i politycznym, takich jak sektor energetyczny będący przedmiotem niniejszej sprawy(30);
–        stwierdza, iż „w tych okolicznościach nasuwa się wniosek, że prezydent Federacji Rosyjskiej, na mocy przysługujących mu de facto nieograniczonych uprawnień, niezależnie od liczby akcji posiadanych przez niego lub przez inne osoby z jego otoczenia związane z rządem Federacji Rosyjskiej, jest […] w stanie sprawować rzeczywistą i skuteczną kontrolę nad osobami [i przedsiębiorstwami] działającymi w [Rosji], realizując w ten sposób cele polityczne wrogie wobec Unii i jej państw członkowskich, a jednocześnie uzyskując korzyści gospodarcze”(31).
74.      Zgodnie z art. 2 decyzji 2014/145
powiązaniem istotnym dla identyfikacji środków finansowych i zasobów podlegających zamrożeniu jest to, że należą
one do lub są w posiadaniu lub pod kontrolą „[…] osób fizycznych, które wspierają lub realizują działania lub polityki podważające integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy”, i „wymieniony[ch] w załączniku osób fizyczny[ch] lub prawny[ch], podmiot[ów] lub organ[ów]”.
75.      Ponieważ, jak twierdzi Komisja, bezpośredni lub pośredni akcjonariusze Inter Rao nie zostali wymienieni w załączniku I do rozporządzenia nr 269/2014, ani nie wydaje się, aby spółka ta należała bezpośrednio do prezydenta Federacji Rosyjskiej(32), należy ustalić, czy Inter Rao znajduje się pod kontrolą tego ostatniego.
76.      Moim zdaniem sam fakt „autokratycznego i oligarchicznego” charakteru reżimu rządowego Federacji Rosyjskiej (posługując się określeniami użytymi w postanowieniu odsyłającym) nie stanowi wystarczającego dowodu na istnienie kontroli,
o której mowa w art. 2 rozporządzenia nr 269/2014 i art. 2 decyzji 2014/145.
77.      Gdyby tak było, środki ograniczające przyjęte przez Unię opierałyby się – do celów identyfikacji środków finansowych i zasobów podlegających zamrożeniu – na tej jednej informacji, a więc byłyby to środki i zasoby wszystkich firm prowadzących działalność na terytorium Federacji Rosyjskiej.
78.      Kontrola nad środkami finansowymi i zasobami, o której mowa w art. 2 rozporządzenia nr 269/2014, nie może być jedynie abstrakcyjna, lecz musi być rzeczywista i konkretna, wykazana
wystarczająco solidnymi
dowodami. Kontrola sądowa środka ograniczającego oparta na sprawowaniu takiej kontroli przez osobę wymienioną w załączniku I do rozporządzenia nr 269/2014 nie może ograniczać się do „oceny abstrakcyjnego prawdopodobieństwa przywołanych powodów”(33).
79.      W niniejszej sprawie istotnym faktem, na który powołuje się sąd odsyłający, jest to, że 51 % kapitału zakładowego Inter Rao należy do spółki fińskiej, która w całości jest własnością spółki rosyjskiej. Ta ostatnia
posiada według Komisji monopol na eksport i import energii elektrycznej w Rosji, będąc jedną z największych rosyjskich spółek publicznych z sektora energetycznego pod względem kapitalizacji giełdowej, i kontroluje różne przedsiębiorstwa energetyczne za granicą, w tym elektrownie cieplne i wodne, operatorów sieci oraz przedsiębiorstwa obrotu energią(34).
80.      Z tego faktu (którego ostateczna weryfikacja należy do sądu odsyłającego) można wywnioskować, że skoro rosyjska spółka publiczna posiada za pośrednictwem spółki fińskiej ponad 50 % kapitału Inter Rao, to logiczne jest założenie, że jest w stanie wywierać dominujący wpływ na samą Inter Rao(35).
81.      W przypadku potwierdzenia dominującego wpływu rosyjskiej spółki publicznej na Inter Rao nadal do potwierdzenia pozostaje, czy prezydent Federacji Rosyjskiej jest w stanie sprawować kontrolę nad wspomnianą spółką dominującą.
82.      W celu stwierdzenia tej okoliczności Komisja zasugerowała, że
istotnym elementem jest fakt, iż prezydent Federacji Rosyjskiej może korzystać ze swoich uprawnień do kontrolowania spółek publicznych z sektora energetycznego(36).
83.      Nawet
jeśli brakuje bardziej szczegółowych dowodów wskazujących na to, że prezydent Federacji Rosyjskiej kontroluje spółki wywierające dominujący wpływ na Inter Rao, oceny tej okoliczności musi dokonać sąd odsyłający – poprzez zbadanie dowodów nie odrębnie, lecz w kontekście, w który się one wpisują.
84.      Aby zadośćuczynić ciężarowi dowodu, wystarczy przedstawić „łańcuch wystarczająco konkretnych, precyzyjnych i spójnych poszlak”, z których można wywnioskować, że prezydent Federacji Rosyjskiej jest w stanie sprawować kontrolę nad spółkami energetycznymi w swoim kraju, a w konsekwencji nad tymi spółkami, na które owe rosyjskie spółki publiczne wywierają istotny wpływ(37).
85.      Podsumowując, prawo Unii zezwala sądom krajowym na dokonywanie oceny wszystkich okoliczności sprawy, w tym
tych o charakterze ogólnym lub kontekstowym, oraz na oparcie się na uzasadnionych i wzruszalnych domniemaniach, gdy charakter kontroli jest nieformalny lub trudny do udokumentowania. Zasadniczo ocena istnienia decydującego wpływu musi być rozsądna, spójna i możliwa do zakwestionowania przez strony.
86.      W odniesieniu w szczególności do zakresu kontroli sądowej powodów uzasadniających umieszczenie w wykazie krajowym środków finansowych i zasobów podlegających zamrożeniu uważam, że zastosowanie ma orzecznictwo Trybunału dotyczące środków ograniczających nakładanych przez instytucje Unii.
87.      Nie podzielam poglądu Inter Rao(38) odnośnie do niemożności zastosowania orzecznictwa Trybunału
do zamrożenia środków finansowych i zasobów zarządzonego przez organy krajowe. Skoro zamrożenie to wynika właśnie z przestrzegania przepisów prawa Unii, to nie widzę powodu, dla którego należałoby pominąć orzecznictwo Trybunału w związku z kontrolą sądową tego środka.
88.      Wobec tego
inspiracją
dla sądu odsyłającego mogą być rozważania Trybunału w tym zakresie, których dobrym przykładem są te zawarte w wyroku z dnia 1 sierpnia 2025 r.(39):
–        „w ramach kontroli zgodności z prawem przesłanek uzasadniających decyzję o umieszczeniu lub pozostawieniu nazwiska danej osoby w wykazie osób objętych środkami ograniczającymi skuteczność kontroli sądowej gwarantowanej w art. 47 [Karty] wymaga w szczególności, aby sąd Unii upewnił się, że decyzja ta, która ma dla zainteresowanej osoby skutek indywidualny, opiera się na wystarczająco solidnej podstawie faktycznej. Oznacza to sprawdzenie okoliczności faktycznych podnoszonych w uzasadnieniu, które leży u podstaw wspomnianej decyzji, tak aby kontrola sądowa nie była ograniczona do oceny abstrakcyjnego prawdopodobieństwa przywołanych przesłanek, ale dotyczyła tego, czy przesłanki te – lub co najmniej jedna z nich, uważana za sama w sobie wystarczającą do uzasadnienia tejże decyzji – są wykazane”(40);
–        „[t]akiej oceny należy dokonywać, rozpatrując dowody nie odrębnie, lecz w kontekście, w jaki się one wpisują, przy czym Rada zadośćuczyniła ciężarowi dowodu, który spoczywa na niej, w wypadku gdy przedstawia ona sądowi Unii łańcuch wystarczająco konkretnych, precyzyjnych i spójnych poszlak pozwalających na ustalenie istnienia dostatecznego związku między osobą objętą środkiem w postaci zamrożenia jej funduszy a zwalczanym reżimem […]. To bowiem do właściwego organu Unii należy – w razie zakwestionowania – wykazanie zasadności przesłanek sformułowanych przeciwko konkretnej osobie, a nie do tej osoby przedstawienie zaprzeczającego dowodu braku zasadności wspomnianych przesłanek. O ile nie jest wymagane, aby organ ten przedstawił przed sądem Unii wszystkie informacje i dowody nierozerwalnie związane z podnoszonymi przesłankami, o tyle ważne jest jednak, by przedstawione informacje lub dowody wykazywały przesłanki wysunięte przeciwko zainteresowanej osobie”(41).
89.      Są to niezbędne wymogi stanowiące podstawową, minimalną treść prawa do skutecznego środka prawnego zagwarantowanego w art. 47 Karty. W tym samym zakresie nie można ich pominąć w postępowaniach sądowych, które badają zgodność z prawem aktów krajowych wdrażających środki ograniczające przyjęte przez Unię, takie jak te przewidziane w rozporządzeniu nr 269/2014(42).
90.      Przyznaję jednak, że odpowiedź ta może nie zaspokoić dążenia sądu odsyłającego do uzyskania od Trybunału dokładniejszych wskazówek co do kryteriów, według których należy dokonać oceny zgodności z prawem zakwestionowanych w niniejszej sprawie decyzji krajowych.
91.      W
sprawach będących przedmiotem wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczącego ustanowienia krajowych środków zamrażających środki finansowe i zasoby, takich jak ten rozpatrywany w niniejszej sprawie, Trybunał dokonuje wykładni prawa Unii, ale go nie stosuje (choć to rozróżnienie nie zawsze jest jednoznaczne). To ostatnie zadanie należy do sądów krajowych.
92.      Z tej perspektywy Trybunał nie może zastąpić sądu odsyłającego w dokonaniu oceny, czy dowody lub poszlaki są
wystarczające, by wykazać, że istnieją podstawy do zamrożenia środków finansowych i zasobów danej spółki z uwagi na kontrolę sprawowaną nad nią przez osoby wymienione w załączniku I do rozporządzenia nr 269/2014.
93.      W tym celu wystarczy wskazać, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonych decyzji musi obejmować parametry wskazane przez sąd odsyłający(43) oraz każdy inny parametr, który może być niezbędny do zapewnienia pełnej kontroli sądowej
decyzji krajowych.
V.      Wnioski
94.      W świetle powyższego na pytania Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (najwyższego sądu administracyjnego, Litwa) proponuję udzielić następującej odpowiedzi:
1)      Artykuł 2 decyzji Rady 2014/145/WPZiB z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami podważającymi integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażającymi, zmienionej decyzją Rady (WPZiB) 2022/660 z dnia 21 kwietnia 2022 r., i art. 2 rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających, zmienionego rozporządzeniem wykonawczym Rady (UE) 2022/658 z dnia 21 kwietnia 2022 r., w związku z art. 41 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej,
należy interpretować w ten sposób, że:
nie stoją one na przeszkodzie środkowi
krajowemu, na mocy którego osoba
niewymieniona w załączniku do decyzji 2014/145 ani w załączniku I do rozporządzenia nr 269/2014 zostaje umieszczona w wykazie osób, których aktywa podlegają zamrożeniu na podstawie tych ostatnich przepisów, a zainteresowana osoba lub zainteresowany podmiot mogą wnieść sprzeciw do właściwego organu dopiero po umieszczeniu
ich w tym wykazie.
2)      Artykuł 2 decyzji 2014/145 i art. 2 rozporządzenia nr 269/2014 w związku z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE i z art. 47 Karty
należy interpretować w ten sposób, że:
nie stoją one na przeszkodzie temu, by w celu wykazania przed sądem krajowym, że spółka
pozostaje pod kontrolą organów politycznych Federacji Rosyjskiej, uwzględniono okoliczności związane z rzeczywistą i skuteczną nieformalną kontrolą sprawowaną przez te organy polityczne nad podmiotami wywierającymi dominujący wpływ na ową spółkę, nawet jeśli okoliczności tych nie można
potwierdzić bezpośrednimi dowodami z dokumentów, o ile
stwierdzenie to opiera się na obiektywnych i wystarczająco solidnych poszlakach, a zainteresowana strona miała możliwość obalenia go w postępowaniu sądowym z zachowaniem wszelkich gwarancji.
1      Język oryginału: hiszpański.
2      Zwanej dalej „Inter Rao”.
3      Decyzja Rady z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami podważającymi integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażającymi (Dz.U. 2014, L 78, s. 16), zmieniona decyzją Rady (WPZiB) 2022/660 z dnia 21 kwietnia 2022 r. (Dz.U. 2022, L 120, s. 11), (zwana dalej „decyzją 2014/145”).
4      Rozporządzenie Rady z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (Dz.U. 2014, L 78, s. 6; sprostowanie: Dz.U. 2014, L 121, s. 60), zmienione rozporządzeniem wykonawczym Rady (UE) 2022/658 z dnia 21 kwietnia 2022 r. (Dz.U. 2022, L 120, s. 1), (zwane dalej „rozporządzeniem nr 269/2014”).
5      Ustawa Republiki Litewskiej nr IX-2160 o wdrażaniu sankcji gospodarczych i innych sankcji międzynarodowych z dnia 22 kwietnia 2004 r. (Žin. 2004, nr 68‑2369).
6      Zwanego dalej „FNTT”.
7      Ustawa Republiki Litewskiej o sankcjach międzynarodowych.
8      Ustawa Republiki Litewskiej nr XIV-1020 o zmianie ustawy nr IX-2160 o wdrażaniu sankcji gospodarczych i innych sankcji międzynarodowych z dnia 19 kwietnia 2022 r. (TAR 2022, nr 2022‑8433).
9      Sporny wykaz oraz wszystkie związane z nim zmiany opublikowano na stronie internetowej FNTT.
10      Decyzja Rady z dnia 25 lutego 2022 r. dotycząca zmiany decyzji 2014/145/WPZiB w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami podważającymi integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażającymi (Dz.U. 2022, L 52, s. 1).
11      Tak przykładowo w pkt 45 postanowienia odsyłającego.
12      Opinia rzecznika generalnego R. Norkusa w sprawie Čiekuri-Shishki (C‑480/24, EU:C:2025:672, pkt 27).
13      Ibidem.
14      Punkt 16 uwag na piśmie rządu niderlandzkiego.
15      Punkt 20 uwag na piśmie Komisji. Komisja dodała w owym punkcie, że z tego powodu w niektórych państwach członkowskich organy publiczne sporządzają wykaz aktywów podlegających ich jurysdykcji.
16      Punkt 13 uwag na piśmie rządu niderlandzkiego.
17      Artykuł 2 rozporządzenia nr 269/2014 stanowi
[w polskiej wersji językowej] o własności, posiadaniu
lub faktycznym władaniu
i kontroli. Do profili tych kategorii prawnych odniosłem się w opinii w sprawie T
Trust (C‑483/23, EU:C:2025:559, pkt 67,
109), w której
wskazałem, że zawarcie w art. 2 ust. 1 rozporządzenia nr 269/2014 terminu „kontrola” (nad środkami finansowymi i zasobami gospodarczymi) uzupełnia kryteria własności i posiadania tychże aktywów lub zasobów. Zawarcie tego terminu jest zgodne z zamiarem prawodawcy Unii, aby zamknąć krąg możliwych sytuacji, a tym samym uniknąć obchodzenia środków ograniczających.
18      Wyrok z dnia 3 września 2008 r., Kadi i Al Barakaat International Foundation/Rada i Komisja (C‑402/05 P i C‑415/05 P, zwany dalej „wyrokiem Kadi i Al Barakaat International Foundation/Rada i Komisja”, EU:C:2008:461), pkt 340: „takie środki […] powinny ze swej istoty stanowić zaskoczenie i […] być stosowane ze skutkiem natychmiastowym”.
19      Zobacz w szczególności wyrok z dnia 24 listopada 2020 r., Minister van Buitenlandse Zaken (C‑225/19 i C‑226/19, EU:C:2020:951, pkt 33).
20      Wyrok z dnia 10 lutego 2022 r., Bezirkshauptmannschaft Hartberg-Fürstenfeld i Österreichische Gesundheitskasse (Termin przedawnienia) (C‑219/20, EU:C:2022:89, pkt 37).
21      Wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., Infraestruturas de Portugal i Futrifer Indústrias Ferroviárias (C‑66/22, EU:C:2023:1016, pkt 87).
22      Wyrok z dnia 8 maja 2014 r., N. (C‑604/12, EU:C:2014:302), pkt 50.
23      Jak wskazała Komisja, obejmuje to
prawo dostępu do akt sprawy, które zostało zinterpretowane przez sądy Unii – w ramach postępowań dotyczących środków ograniczających – w sposób, który sądy krajowe powinny stosować
odpowiednio podczas kontroli środków wykonawczych ich własnych organów (pkt 33 uwag na piśmie Komisji).
24      Wyrok Kadi i Al Barakaat International Foundation/Rada i Komisja, pkt 338.
25      Wyrok Kadi i Al Barakaat International Foundation/Rada i Komisja, pkt 341.
26      Wyrok Kadi i Al Barakaat International Foundation/Rada i Komisja, pkt 336.
27      Punkty 24 i 25 uwag na piśmie rządu włoskiego.
28      Punkty 36 i 37 postanowienia odsyłającego.
29      Punkt 72 postanowienia odsyłającego.
30      Punkt 73 postanowienia odsyłającego.
31      Punkt 73 postanowienia odsyłającego.
32      Punkt 57 uwag na piśmie Komisji.
33      Wyrok z dnia 18 lipca 2013 r., Komisja i in./Kadi (C‑584/10 P, C‑593/10 P i C‑595/10 P, EU:C:2013:518, pkt 119).
34      Punkt 68 uwag na piśmie Komisji.
35      Chociaż nie mają wiążącego charakteru, przydatne są kryteria zawarte w dokumencie Rady dotyczącym najlepszych praktyk Unii w zakresie skutecznego wdrażania środków ograniczających (zaktualizowanym w dniu 3 lipca 2024 r.; dokument nr 11623/24). Punkt 63
tego dokumentu stanowi, że jeśli osoba prawna umieszczona w wykazie Unii lub podmiot umieszczony w wykazie Unii posiadają, w tym łącznie, co najmniej 50 %
praw własności danego podmiotu, to można uznać, że należy on do tej osoby lub tego podmiotu.
36      W pkt 69 swoich uwag na piśmie Komisja powołuje się na dekret prezydencki z dnia 31 marca 2022 r. w sprawie specjalnej procedury umożliwiającej zagranicznym nabywcom wywiązywanie się z zobowiązań wobec rosyjskich dostawców gazu ziemnego, na mocy którego prezydent nałożył na nabywców z „wrogich jurysdykcji” (w tym z państw członkowskich Unii) obowiązek dokonywania wszystkich płatności za gaz transportowany gazociągami w rublach, a nie w walucie obcej wskazanej w umowie.
37      Podobnie, przez analogię, doktryna przyjęta w wyroku z dnia 21 kwietnia 2015 r., Anbouba/Rada (C‑605/13 P, EU:C:2015:248, pkt 50,
51).
38      Punkt 54 uwag na piśmie Inter Rao. W opinii tej spółki procedura wdrażania sankcji Unii przez właściwe organy krajowe wykazuje istotne różnice w stosunku do procedury przyjmowania decyzji przez Radę, w związku z czym orzecznictwo Trybunału dotyczące obowiązków ciążących na tej instytucji nie miałoby zastosowania
do niniejszej
sprawy.
39      Wyrok Timchenko/Rada (C‑702/23 P, zwany dalej „wyrokiem Timchenko/Rada”, EU:C:2025:605).
40      Wyrok Timchenko/Rada, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo.
41      Wyrok Timchenko/Rada, pkt 39 i przytoczone tam orzecznictwo.
42      W motywie szóstym rozporządzenia nr 269/2014 wskazano, że powinno być ono stosowane z uwzględnieniem praw podstawowych i zasad określonych w Karcie, „a w szczególności
[prawa] do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu”.
43      „[Badanie] przestrzegania przepisów proceduralnych lub spełnienia obowiązku uzasadnienia, badanie prawidłowości ustaleń faktycznych, badanie istnienia oczywistych błędów w ocenie okoliczności faktycznych oraz ustalenie, czy nie doszło do nadużycia uprawnień”.