62020CC0716
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
GIOVANNI PITRUZZELLA
της 10ης Μαρτίου 2022 (
1
)
Υπόθεση C‑716/20
RTL Television GmbH
κατά
Grupo Pestana S.G.P.S., S.A.,
SALVOR – Sociedade de Investimento Hoteleiro, S.A.
[αίτηση του Supremo Tribunal de Justiça (Ανωτάτου Δικαστηρίου, Πορτογαλία) για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
«Προδικαστική παραπομπή – Δικαίωμα του δημιουργού και συγγενικά δικαιώματα – Δορυφορικές ραδιοτηλεοπτικές μεταδόσεις και καλωδιακή αναμετάδοση – Έννοια της καλωδιακής αναμετάδοσης – Ταυτόχρονη και χωρίς περικοπές, πραγματοποιούμενη μέσω καλωδίου, διανομή στο κοινό τηλεοπτικού προγράμματος που προορίζεται για λήψη από το κοινό – Το πρόσωπο που πραγματοποιεί τη διανομή δεν είναι ραδιοτηλεοπτικός οργανισμός – Διανομή στους τηλεοπτικούς δέκτες δωματίων ξενοδοχείου»
1.
Έχει ραδιοτηλεοπτικός οργανισμός το δικαίωμα να απαγορεύει τη μετάδοση και να εισπράττει τέλος για την αναμετάδοση των δωρεάν εκπομπών του, τις οποίες λαμβάνει ξενοδοχειακή εγκατάσταση μέσω παραβολικής κεραίας και μεταδίδει μέσω ομοαξονικού καλωδίου στα δωμάτιά της προς όφελος των πελατών; Συνιστά η αναμετάδοση αυτή «καλωδιακή αναμετάδοση» κατά την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος 3, της οδηγίας 93/83/ΕΟΚ (
2
) και μπορεί να παράσχει συγκεκριμένα δικαιώματα στον ραδιοτηλεοπτικό οργανισμό, όταν η εθνική νομοθεσία φαίνεται να επεκτείνει τον κατάλογο των δικαιωμάτων που απονέμει το δίκαιο της Ένωσης;
I. Νομικό πλαίσιο
Α.
Το δίκαιο της Ένωσης
2.
Το άρθρο 1, παράγραφος 3, της οδηγίας 93/83 προβλέπει τα εξής:
«[…]
Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, ως “καλωδιακή αναμετάδοση” νοείται η χωρίς αλλοιώσεις και περικοπές ταυτόχρονη αναμετάδοση, μέσω συστημάτων καλωδίων ή μικροκυμάτων και με σκοπό τη λήψη τους από το κοινό, αρχικής ενσύρματης ή ασύρματης, έστω και δορυφορικής μετάδοσης, από άλλο κράτος μέλος, τηλεοπτικών ή ραδιοφωνικών προγραμμάτων που προορίζονται για λήψη από το κοινό.»
3.
Το άρθρο 8 της οδηγίας 93/83, με τίτλο «Δικαίωμα καλωδιακής αναμετάδοσης», έχει ως εξής:
«1.   Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι κατά την καλωδιακή αναμετάδοση εκπομπών από άλλα κράτη μέλη στο έδαφός τους τηρούνται τα σχετικά δικαιώματα του δημιουργού και άλλα συγγενικά δικαιώματα και ότι η αναμετάδοση αυτή γίνεται βάσει ατομικών ή συλλογικών συμβάσεων μεταξύ των δημιουργών, των δικαιούχων συγγενικών δικαιωμάτων και των επιχειρήσεων εκμετάλλευσης καλωδιακών δικτύων.»
4.
Το άρθρο 9, παράγραφος 1, της οδηγίας 93/83, με τίτλο «Άσκηση του δικαιώματος καλωδιακής αναμετάδοσης», έχει ως εξής:
«1.   Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι το δικαίωμα των δημιουργών ή των δικαιούχων συγγενών δικαιωμάτων να παρέχουν άδεια ή να αρνούνται την παροχή άδειας σε επιχείρηση εκμετάλλευσης καλωδιακού δικτύου για την αναμετάδοση εκπομπής μέσω καλωδίου μπορεί να ασκείται μόνο μέσω εταιρείας συλλογικής διαχείρισης.»
5.
Κατά το άρθρο 3 της οδηγίας 2001/29/ΕΚ (
3
), με τίτλο «Δικαίωμα παρουσίασης έργων στο κοινό και δικαίωμα διάθεσης άλλων αντικειμένων στο κοινό»:
«1.   Τα κράτη μέλη παρέχουν στους δημιουργούς το αποκλειστικό δικαίωμα να επιτρέπουν ή να απαγορεύουν κάθε παρουσίαση στο κοινό των έργων τους, ενσυρμάτως ή ασυρμάτως, καθώς και να καθιστούν προσιτά τα έργα τους στο κοινό κατά τρόπο ώστε οποιοσδήποτε να έχει πρόσβαση σε αυτά όπου και όταν επιλέγει ο ίδιος.
2.   Τα κράτη μέλη παρέχουν το αποκλειστικό δικαίωμα να επιτρέπουν ή να απαγορεύουν τη διάθεση στο κοινό, ενσυρμάτως ή ασυρμάτως, κατά τρόπο ώστε οποιοσδήποτε να έχει πρόσβαση σε αυτά όπου και όταν επιλέγει ο ίδιος:
[…]
δ)
στους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς, όσον αφορά την υλική ενσωμάτωση των εκπομπών τους, που μεταδίδονται ενσυρμάτως ή ασυρμάτως, συμπεριλαμβανομένης της καλωδιακής ή δορυφορικής αναμετάδοσης.
3.   Τα δικαιώματα που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2 δεν αναλώνονται με οιαδήποτε πράξη παρουσίασης ή διάθεσης στο κοινό, με την έννοια του παρόντος άρθρου.»
6.
Κατά το άρθρο 8, παράγραφος 3, της οδηγίας 2006/115/ΕΚ (
4
), με τίτλο «Ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές και παρουσίαση στο κοινό»:
«3.   Τα κράτη μέλη προβλέπουν για τους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς το αποκλειστικό δικαίωμα να επιτρέπουν ή να απαγορεύουν την ασύρματη ραδιοτηλεοπτική αναμετάδοση των εκπομπών τους, καθώς και την παρουσίαση των εκπομπών τους στο κοινό, εάν η παρουσίαση αυτή γίνεται σε μέρη όπου η είσοδος επιτρέπεται στο κοινό έναντι καταβολής αντιτίμου.»
Β.
Το πορτογαλικό δίκαιο
7.
Κατά το άρθρο 176, παράγραφοι 9 και 10, του Código do Direito de Autor e dos Direitos Conexos (πορτογαλικού κώδικα για το δικαίωμα του δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα, στο εξής: CDADC) (
5
):
«9.   Ως ραδιοτηλεοπτικός οργανισμός νοείται κάθε οργανισμός που πραγματοποιεί ηχητικές ή οπτικές ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές και ως ραδιοτηλεοπτική εκπομπή νοείται η μετάδοση ήχων ή εικόνων ή η χωριστή ή σωρευτική απεικόνισή τους, με ενσύρματα ή με ασύρματα μέσα, ιδίως με τη χρήση ερτζιανών κυμάτων, οπτικών ινών, συστημάτων καλωδίων ή δορυφόρου, η οποία προορίζεται για λήψη από το κοινό.
10.   Ως αναμετάδοση νοείται η ταυτόχρονη μετάδοση από ραδιοτηλεοπτικό οργανισμό εκπομπής άλλου ραδιοτηλεοπτικού οργανισμού.»
8.
Κατά το άρθρο 187 του CDADC:
«1)   Οι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί έχουν το δικαίωμα να επιτρέπουν ή να απαγορεύουν:
a) την αναμετάδοση των εκπομπών τους μέσω ραδιοκυμάτων,
b) την υλική ενσωμάτωση των εκπομπών τους σε υλικό φορέα, είτε αυτές μεταδίδονται με ενσύρματα είτε με ασύρματα μέσα,
c) την αναπαραγωγή της υλικής ενσωμάτωσης των εκπομπών τους όταν δεν έχει δοθεί άδεια γι’ αυτές ή εάν πρόκειται για εφήμερη ενσωμάτωση και η αναπαραγωγή εξυπηρετεί σκοπούς διαφορετικούς από εκείνους για τους οποίους πραγματοποιήθηκε,
d) τη διάθεση στο κοινό των εκπομπών τους, με ενσύρματα ή ασύρματα μέσα, συμπεριλαμβανομένης της καλωδιακής ή δορυφορικής μετάδοσης, κατά τρόπο ώστε οποιοσδήποτε να έχει πρόσβαση σε αυτές όπου και όταν επιλέγει ο ίδιος.
e) την παρουσίαση των εκπομπών τους στο κοινό, εάν η παρουσίαση αυτή πραγματοποιείται σε δημόσιο χώρο και έναντι καταβολής αντιτίμου εισόδου.
2)   Τα προβλεπόμενα στο παρόν άρθρο δικαιώματα δεν ισχύουν για φορέα εκμετάλλευσης καλωδιακού δικτύου ο οποίος απλώς αναμεταδίδει εκπομπές ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών.
3)   Τεκμαίρεται ότι το πρόσωπο του οποίου το όνομα ή η επωνυμία αναφέρεται ως τέτοιο σε μια εκπομπή είναι, σύμφωνα με την καθιερωμένη πρακτική, δικαιούχος συγγενικών δικαιωμάτων επί της εκπομπής.»
9.
Κατά τα άρθρα 3 (Ορισμοί) και 8 (Επέκταση στους δικαιούχους συγγενικών δικαιωμάτων) του νομοθετικού διατάγματος 333/97 (
6
):
«Άρθρο 3
Για τους σκοπούς του παρόντος διατάγματος:
a) Ως “δορυφόρος” νοείται κάθε τεχνητή συσκευή τοποθετημένη στο διάστημα, η οποία επιτρέπει τη μετάδοση ραδιοτηλεοπτικών σημάτων που προορίζονται για λήψη από το κοινό·
b) Ως “παρουσίαση στο κοινό μέσω δορυφόρου” νοείται η πράξη της εισαγωγής, υπό τον έλεγχο και με την ευθύνη του ραδιοτηλεοπτικού οργανισμού, των σημάτων-φορέων προγραμμάτων που προορίζονται για λήψη από το κοινό σε μια αδιάκοπη αλληλουχία μετάδοσης προς τον δορυφόρο και από εκεί προς το έδαφος·
c) Ως “καλωδιακή αναμετάδοση” νοείται η ταυτόχρονη και χωρίς περικοπές, πραγματοποιούμενη μέσω συστημάτων καλωδίων, διανομή στο κοινό της αρχικής μετάδοσης τηλεοπτικών ή ραδιοφωνικών προγραμμάτων που προορίζονται για λήψη από το κοινό.
[…]
Άρθρο 8
Οι διατάξεις των άρθρων 178, 184 και 187 του CDADC και των άρθρων 6 και 7 του παρόντος νομοθετικού διατάγματος εφαρμόζονται στους καλλιτέχνες, τους παραγωγούς φωνογραφημάτων και βιντεογραφημάτων και τους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς όσον αφορά την παρουσίαση των εκτελέσεων, των φωνογραφημάτων, των βιντεογραφημάτων και των εκπομπών τους στο κοινό μέσω δορυφόρου, καθώς και όσον αφορά την καλωδιακή αναμετάδοση.»
II. Τα πραγματικά περιστατικά, η κύρια δίκη και τα προδικαστικά ερωτήματα
10.
Η RTL TELEVISION GmbH είναι εταιρία εγκατεστημένη στη Γερμανία, η οποία δραστηριοποιείται στη μετάδοση, μέσω διαφόρων διαύλων, ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών προγραμμάτων που προορίζονται για λήψη από το ευρύ κοινό.
11.
Τα τηλεοπτικά προγράμματα μεταδίδονται από τα τηλεοπτικά δίκτυά της μέσω «ανοικτού σήματος», δηλαδή η κατ’ οίκον λήψη τους δεν υπόκειται σε τέλος.
12.
Η RTL Television (στο εξής: RTL), ένα από τα τηλεοπτικά κανάλια που ανήκουν στην εταιρία αυτή, δραστηριοποιείται στο έδαφος πλειόνων κρατών μελών, προσφέροντας στους τηλεθεατές σειρά τηλεοπτικών προγραμμάτων (ταινίες, σειρές, θεάματα, ντοκιμαντέρ, αθλητικές διοργανώσεις, ειδήσεις και ενημερωτικές εκπομπές).
13.
Μολονότι οι εκπομπές αυτές απευθύνονται στο κοινό που κατοικεί στη Γερμανία, την Αυστρία και την Ελβετία, είναι δυνατή η λήψη τους μέσω δορυφορικού σήματος σε όλη την ευρωπαϊκή επικράτεια και, επομένως, και στην Πορτογαλία, με τη χρήση απλώς μιας παραβολικής κεραίας.
14.
Η RTL έχει συνάψει διάφορες συμβάσεις για την παραχώρηση αδειών εκμετάλλευσης με τηλεοπτικές επιχειρήσεις και ξενοδοχειακά συγκροτήματα εγκατεστημένα σε διάφορα κράτη μέλη της Ένωσης.
15.
Η Grupo Pestana S.G.P.S. (στο εξής: Grupo Pestana) είναι η επικεφαλής εταιρία ενός από τους μεγαλύτερους πορτογαλικούς ξενοδοχειακούς ομίλους, στον οποίο ανήκει επίσης η θυγατρική εταιρία Salvor, Sociedade de Investimento Hoteleiro, S.A. (στο εξής: Salvor). Η Salvor, στο κεφάλαιο της οποίας συμμετέχει κατά 98,8 % η Grupo Pestana, διαχειρίζεται διάφορες ξενοδοχειακές μονάδες στην Πορτογαλία και, συγκεκριμένα, τα ξενοδοχεία «D. João ΙΙ» και «Alvor Praia».
16.
Όπως επισήμανε η RTL, τα ξενοδοχεία «D. João II» και «Alvor Praia», για μια περίοδο τουλάχιστον από τον Μάιο του 2013 έως τον Φεβρουάριο του 2014, λάμβαναν τις εκπομπές του δορυφόρου της RTL, μέσω παραβολικών κεραιών εγκατεστημένων στα ξενοδοχεία τους, και τις μετέδιδαν, μέσω ομοαξονικών καλωδίων, σε τηλεοπτικούς δέκτες εγκατεστημένους στα δωμάτια.
17.
Για τον λόγο αυτό, η RTL άσκησε ενώπιον του Tribunal de Propriedade Intelectual (δικαστηρίου διαφορών διανοητικής ιδιοκτησίας, Πορτογαλία) αγωγή κατά των Grupo Pestana και Salvor με αίτημα να αναγνωριστεί ότι η λήψη και η αναμετάδοση των εκπομπών του καναλιού RTL στα δωμάτια των ξενοδοχείων «D. João II» και «Alvor Praia» συνιστούσε πράξη παρουσίασης στο κοινό των εκπομπών της RTL κατά την έννοια του άρθρου 187, παράγραφος 1, στοιχείο e, του CDADC και αναμετάδοση των εν λόγω εκπομπών κατά την έννοια των άρθρων 3 και 8 του νομοθετικού διατάγματος 333/97 και, ως εκ τούτου, προϋπέθετε την προηγούμενη άδεια της RTL.
18.
Ειδικότερα, η RTL επισήμανε ότι, κατά το άρθρο 187, παράγραφος 1, στοιχείο e, του CDADC, στην περίπτωση πράξης παρουσίασης προστατευόμενων έργων στο κοινό, οι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί απολαύουν διαφόρων δικαιωμάτων, όπως το δικαίωμα να επιτρέπουν ή να απαγορεύουν την παρουσίαση των εκπομπών τους στο κοινό.
19.
Κατά την RTL, τα δικαιώματα αυτά, εν συνεχεία, ενισχύθηκαν περαιτέρω από τα οριζόμενα στο άρθρο 8 του νομοθετικού διατάγματος 333/97, κατά το οποίο οι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί έχουν το δικαίωμα να επιτρέπουν ή να απαγορεύουν την καλωδιακή αναμετάδοση των εκπομπών τους, υπό τους όρους του άρθρου 3, στοιχείο c, και, ως εκ τούτου, και στην περίπτωση της «ταυτόχρονης και χωρίς περικοπές, πραγματοποιούμενης μέσω συστημάτων καλωδίων, διανομής στο κοινό της αρχικής μετάδοσης τηλεοπτικών ή ραδιοφωνικών προγραμμάτων που προορίζονται για λήψη από το κοινό».
20.
Το Tribunal de Propriedade Intelectual (δικαστήριο διαφορών διανοητικής ιδιοκτησίας), ωστόσο, απέρριψε την αγωγή της RTL, με το αιτιολογικό ότι η μετάδοση των τηλεοπτικών εκπομπών του δικτύου RTL στα δωμάτια των ξενοδοχείων ιδιοκτησίας της Grupo Pestana και της εταιρίας Salvor μπορούσε μεν να θεωρηθεί πράξη παρουσίασης στο κοινό, αλλά δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις άσκησης του αποκλειστικού δικαιώματος που προβλέπει το άρθρο 187, παράγραφος 1, στοιχείο e.
21.
Το εν λόγω δικαστήριο επισήμανε, επίσης, ότι τα πραγματικά περιστατικά της υπό κρίση υπόθεσης δεν μπορούσαν να θεωρηθούν ως πράξη αναμετάδοσης, δεδομένου ότι δεν τελέστηκαν από ραδιοτηλεοπτικό οργανισμό.
22.
Η RTL άσκησε έφεση κατά της απόφασης του Tribunal de Propriedade Intelectual (δικαστηρίου διαφορών διανοητικής ιδιοκτησίας) ενώπιον του Tribunal da Relação de Lisboa (εφετείου Λισσαβώνας, Πορτογαλία).
23.
Το Tribunal da Relação de Lisboa (εφετείο Λισσαβώνας) επικύρωσε τις διαπιστώσεις του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου και απέρριψε τα αιτήματα της RTL.
24.
Η RTL άσκησε αναίρεση κατά της απόφασης του Tribunal da Relação de Lisboa (εφετείου Λισσαβώνας) ενώπιον του Supremo Tribunal de Justiça (Ανωτάτου Δικαστηρίου, Πορτογαλία), το οποίο ανέστειλε την ενώπιόν του διαδικασία και υπέβαλε στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Έχει ο όρος “καλωδιακή αναμετάδοση” του άρθρου 1, παράγραφος 3, της οδηγίας 93/83/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 27ης Σεπτεμβρίου 1993, την έννοια ότι καταλαμβάνει, πέραν της ταυτόχρονης μεταδόσεως από ραδιοτηλεοπτικό οργανισμό εκπομπής άλλου ραδιοτηλεοπτικού οργανισμού, και την ταυτόχρονη και χωρίς περικοπές, πραγματοποιούμενη μέσω συστημάτων καλωδίων, διανομή στο κοινό της αρχικής μεταδόσεως τηλεοπτικών ή ραδιοφωνικών προγραμμάτων που προορίζονται για λήψη από το κοινό (είτε η εν λόγω διανομή στο κοινό πραγματοποιείται από ραδιοτηλεοπτικό οργανισμό είτε όχι);
2)
Συνιστά η ταυτόχρονη διανομή των προγραμμάτων τηλεοπτικού σταθμού, τα οποία μεταδίδονται δορυφορικά μέσω των διαφόρων συσκευών τηλεοράσεως που είναι εγκατεστημένες σε δωμάτια ξενοδοχείου, με ομοαξονικό καλώδιο, αναμετάδοση των προγραμμάτων αυτών κατά την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος 3, της οδηγίας 93/83/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 27ης Σεπτεμβρίου 1993;»
III. Νομική ανάλυση
Α.
Προκαταρκτικές παρατηρήσεις
25.
Τα δύο προδικαστικά ερωτήματα που υπέβαλε το αιτούν δικαστήριο συνοψίζονται, κατ’ ουσίαν, σε ένα μόνο ερώτημα: έχει ο ραδιοτηλεοπτικός οργανισμός το δικαίωμα να εμποδίζει τη μετάδοση και να εισπράττει τέλος για την αναμετάδοση των εκπομπών του, τις οποίες ξενοδοχειακό συγκρότημα λαμβάνει μέσω μιας απλής παραβολικής κεραίας και μεταδίδει με ομοαξονικό καλώδιο στα δωμάτιά του προς όφελος των πελατών του;
26.
Η αξίωση της ενάγουσας της κύριας δίκης βασίζεται στην παραδοχή ότι η πορτογαλική νομοθεσία επεκτείνει τα δικαιώματα που διαθέτει ο τηλεοπτικός οργανισμός έναντι τρίτων οι οποίοι προβαίνουν σε πράξεις παρουσίασης στο κοινό βάσει του δικαίου της Ένωσης, σε περίπτωση που μια τέτοια αναμετάδοση πραγματοποιείται «μέσω συστημάτων καλωδίων».
27.
Με άλλα λόγια, το πορτογαλικό δίκαιο, μεταφέροντας στο εσωτερικό δίκαιο την οδηγία 93/83, εισήγαγε υπέρ των ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών το δικαίωμα να απαγορεύουν την αναμετάδοση και, εν πάση περιπτώσει, να αξιώνουν την καταβολή τέλους στις περιπτώσεις κατά τις οποίες ένα πρόσωπο αναμεταδίδει «μέσω συστημάτων καλωδίων» τα ελεύθερα διαθέσιμα προγράμματα ραδιοτηλεοπτικού οργανισμού.
28.
Κατά την ερμηνευτική αυτή γραμμή της RTL, την οποία ακολουθεί με κάποιο δισταγμό το εθνικό δικαστήριο, ο Πορτογάλος νομοθέτης εισήγαγε μια έννοια του όρου «φορέας εκμετάλλευσης καλωδιακού δικτύου» διαφορετική από εκείνη που απορρέει από το δίκαιο της Ένωσης: όσοι ασκούν την επαγγελματική αυτή δραστηριότητα μέσω παραδοσιακών καλωδιακών δικτύων εξομοιώνονται με πρόσωπα όπως οι ξενοδοχειακές επιχειρήσεις οι οποίες, λαμβάνοντας το ελεύθερα διαθέσιμο σήμα μέσω του δορυφόρου, το αναπαράγουν, μέσω ομοαξονικού καλωδίου, στα δωμάτια των πελατών τους.
29.
Επομένως, το ερώτημα περιστρέφεται γύρω από την έννοια της «καλωδιακής αναμετάδοσης» και, κυρίως, το ποιος μπορεί να θεωρηθεί «φορέας εκμετάλλευσης καλωδιακού δικτύου», δηλαδή αν είναι αναγκαίο το πρόσωπο αυτό να είναι το ίδιο ραδιοτηλεοπτικός οργανισμός, αν αρκεί να χρησιμοποιεί οποιαδήποτε τεχνολογία «μέσω συστημάτων καλωδίων» ή αν, αντιθέτως –αυτή μάλιστα είναι, κατά τη γνώμη μου, η ορθότερη λύση–, πρέπει να είναι «φορέας κατ’ επάγγελμα εκμετάλλευσης καλωδιακού δικτύου» ο οποίος δραστηριοποιείται μέσω παραδοσιακών καλωδιακών δικτύων.
30.
Κατά τη γνώμη μου, όπως πειστικά υποστήριξε και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με τις γραπτές παρατηρήσεις της και κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, καταστάσεις όπως η επίμαχη στην υπό κρίση υπόθεση εμπίπτουν, αντιθέτως, στην κατηγορία της παρουσίασης στο κοινό, υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπει το δίκαιο της Ένωσης, ώστε η αναμετάδοση ελεύθερα διαθέσιμου τηλεοπτικού προγράμματος να δύναται να δημιουργήσει συγκεκριμένα δικαιώματα υπέρ των ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών.
31.
Κατ’ αρχάς, θεωρώ χρήσιμο να διευκρινίσω ήδη από τώρα ότι, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, δύο κατηγορίες προσώπων δύνανται να επικαλεστούν δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας σχετικά με τηλεοπτικές εκπομπές, ήτοι, αφενός, οι δημιουργοί των οικείων έργων και, αφετέρου, οι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί (
7
).
32.
Όσον αφορά τους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς, αυτοί μπορούν να επικαλεστούν το δικαίωμα υλικής ενσωμάτωσης των εκπομπών τους, κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 2, της οδηγίας 2006/115, ή το προβλεπόμενο από το άρθρο 8, παράγραφος 3, της ίδιας οδηγίας δικαίωμα παρουσίασης των εκπομπών τους στο κοινό ή, ακόμη, το δικαίωμα αναπαραγωγής της υλικής ενσωμάτωσης των εκπομπών τους, το οποίο τους αναγνωρίζει το άρθρο 2, στοιχείο εʹ, της οδηγίας 2001/29 (
8
).
33.
Για λόγους μεγαλύτερης σαφήνειας, θα εξετάσω από κοινού τα νομικά ζητήματα στα οποία βασίζονται οι προτεινόμενες απαντήσεις στα δύο προδικαστικά ερωτήματα, λαμβανομένης υπόψη της στενής διασύνδεσής τους, και θα προτείνω μια ενιαία διαρθρωμένη απάντηση.
34.
Η ανάλυση που θα πραγματοποιήσω θα εκκινήσει από μια συνοπτική περιγραφή των σκοπών, της φύσεως και του ιστορικού και τεχνολογικού πλαισίου εντός του οποίου εκδόθηκε η οδηγία 93/83, καθώς και από την ανάλυση των εννοιών «καλωδιακός», «καλωδιακή αναμετάδοση» και «φορέας εκμετάλλευσης καλωδιακού δικτύου», μέσω μιας σύντομης εξέτασης των διαφόρων προαναφερθεισών οδηγιών και της σχετικής νομολογίας του Δικαστηρίου.
35.
Κατά τον τρόπο αυτό, θα φτάσω στην ουσία του ερωτήματος, δηλαδή στη σχέση μεταξύ της έννοιας της καλωδιακής αναμετάδοσης και της παρουσίασης στο κοινό, με σκοπό τον χαρακτηρισμό των επίμαχων στην υπό κρίση υπόθεση πραγματικών περιστατικών.
1. Σκοπός και πλαίσιο της οδηγίας 93/83
36.
Οι διατάξεις της οδηγίας 93/83, η οποία εκδόθηκε ως απάντηση στην εμφάνιση νέων τεχνολογιών για τους «φορείς εκμετάλλευσης καλωδιακού δικτύου», πρέπει να εντάσσονται στο ιδιαίτερο ιστορικό και τεχνολογικό τους πλαίσιο και να εξετάζονται υπό το πρίσμα της νομολογίας του Δικαστηρίου, ώστε να είναι δυνατόν να ερμηνευθούν κατά τρόπο συστηματικό και συνεκτικό, σύμφωνα με τους ευρωπαϊκούς κανόνες περί πνευματικής ιδιοκτησίας.
37.
Η οδηγία 93/83 σχετικά με τις δορυφορικές ραδιοτηλεοπτικές μεταδόσεις και την καλωδιακή αναμετάδοση έχει «συγκεκριμένο και αρκετά περιορισμένο πεδίο εφαρμογής, δηλαδή έχει ως αντικείμενο την προώθηση των πανευρωπαϊκών υπηρεσιών ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης διευκολύνοντας τη δορυφορική ραδιοτηλεοπτική μετάδοση και την καλωδιακή αναμετάδοση ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών προγραμμάτων» (
9
).
38.
Με άλλα λόγια, η οδηγία αυτή εκδόθηκε με σκοπό να διευκολύνει, αφενός, τη δορυφορική ραδιοτηλεοπτική μετάδοση και, αφετέρου, την καλωδιακή αναμετάδοση, προωθώντας, με το άρθρο 9, τη χορήγηση αδειών εκμετάλλευσης από τις εταιρίες συλλογικής διαχείρισης για την καλωδιακή αναμετάδοση ενός προγράμματος (
10
).
39.
Ως εκ τούτου, σκοπός της δεν είναι η χορήγηση δικαιωμάτων, αλλά η πλήρης αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών επικοινωνίας που εισήχθησαν κατά τη διάρκεια εκείνης της περιόδου (δορυφορικής και καλωδιακής) και, ειδικότερα, η αντιμετώπιση ορισμένων ελλείψεων του συμβατικού συστήματος στην αγορά για τη χορήγηση διασυνοριακών αδειών εκμετάλλευσης στην περίπτωση της καλωδιακής αναμετάδοσης (
11
).
40.
Ειδικότερα, από το άρθρο 8 της οδηγίας 93/83 προκύπτει ότι η οδηγία αυτή δεν επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να θεσπίσουν ειδικό δικαίωμα καλωδιακής αναμετάδοσης ή να προσδιορίσουν την έκταση του δικαιώματος αυτού. Προβλέπει απλώς την υποχρέωση των κρατών μελών να μεριμνούν ώστε οι καλωδιακές αναμεταδόσεις εκπομπών από άλλα κράτη μέλη να πραγματοποιούνται στο έδαφός τους τηρουμένων των ισχυόντων δικαιωμάτων του δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων.
41.
Η εν λόγω οδηγία προβλέπει, επίσης, έναν ελάχιστο βαθμό εναρμόνισης, υπό την έννοια ότι δεν αποκλείει τη δυνατότητα πρόβλεψης μορφών συμβατικής διαπραγμάτευσης των δικαιωμάτων που συνδέονται με τις πράξεις δορυφορικής και καλωδιακής μετάδοσης (
12
).
42.
Το Δικαστήριο έχει καταστήσει σαφές ότι η οδηγία 93/83 «προβλέπει την ελάχιστη εναρμόνιση ορισμένων πλευρών της προστασίας των δικαιωμάτων του δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων μόνον σε περιπτώσεις παρουσιάσεως στο κοινό μέσω δορυφόρου ή καλωδιακής αναμεταδόσεως εκπομπών προερχομένων από άλλα κράτη μέλη» (
13
).
43.
Οι ρυθμιζόμενες και εναρμονιζόμενες πτυχές αφορούν, όπως προανέφερα, την προώθηση της χορήγησης αδειών εκμετάλλευσης από εταιρίες συλλογικής διαχείρισης για την καλωδιακή αναμετάδοση προγράμματος.
44.
Ωστόσο, όπως θα δούμε, αυτό δεν σημαίνει ότι, κατά την εφαρμογή της οδηγίας 93/83, οι έννοιες του δικαίου της Ένωσης μπορούν να χρησιμοποιηθούν υπό διαφορετική έννοια από την οριζόμενη και ότι εξ αυτού είναι δυνατόν να συναχθεί ότι δικαιώματα μπορούν να χορηγηθούν αντίθετα προς τη συστηματική ερμηνεία της εν λόγω οδηγίας.
Β.
Προδικαστικά ερωτήματα
1. Επί της έννοιας του «φορέα εκμετάλλευσης καλωδιακού δικτύου»
45.
Κατά το άρθρο 1, παράγραφος 3, της οδηγίας 93/83, ως καλωδιακή αναμετάδοση νοείται η αναμετάδοση, μέσω συστημάτων καλωδίων, αρχικής μετάδοσης από ένα κράτος μέλος σε άλλο. Επιπλέον, η αναμετάδοση αυτή πρέπει να είναι ταυτόχρονη, χωρίς αλλοιώσεις και περικοπές σε σχέση με την αρχική μετάδοση, η οποία μπορεί, με τη σειρά της, να πραγματοποιείται ενσυρμάτως ή ασυρμάτως, με τη χρήση ερτζιανών κυμάτων ή μέσω δορυφόρου. Τέλος, διευκρινίζεται ότι το αντικείμενο της αρχικής μετάδοσης και, επομένως, της αναμετάδοσης πρέπει να συνίσταται σε τηλεοπτικά ή ραδιοφωνικά προγράμματα που προορίζονται για λήψη από το κοινό.
46.
Στα άρθρα 8 και 9 αναφέρεται ότι οι προϋποθέσεις για την άσκηση του δικαιώματος καλωδιακής αναμετάδοσης πρέπει να πληρούνται από «φορέα εκμετάλλευσης καλωδιακού δικτύου».
47.
Εντούτοις, η οδηγία 93/83 δεν ορίζει την έννοια του όρου «καλωδιακός» ή την έννοια του «φορέα εκμετάλλευσης καλωδιακού δικτύου», θεωρώντας τες δεδομένες, και, ως εκ τούτου, δεν επιτρέπει να συναχθεί ποιοι οργανισμοί μπορούν να πραγματοποιούν την «καλωδιακή αναμετάδοση».
48.
Μολονότι το Δικαστήριο ουδέποτε εξέτασε άμεσα το ζήτημα αυτό με απόφασή του, φαίνεται πειστική και σύμφωνη με την προτεινόμενη ερμηνεία η γνώμη του γενικού εισαγγελέα H. Saugmandsgaard Øe στις προτάσεις του στην υπόθεση ITV 2 (ITV Broadcasting κ.λπ., C‑275/15, EU:C:2016:649).
49.
Οι παρατηρήσεις του γενικού εισαγγελέα H. Saugmandsgaard Øe αφορούσαν υπόθεση διαφορετική από την υπό κρίση, στην οποία δεν αμφισβητούνταν τα δικαιώματα των ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών, αλλά τα δικαιώματα του δημιουργού, οι δε διατάξεις του δικαίου της Ένωσης των οποίων γινόταν επίκληση στη δίκη δεν ήταν ακριβώς εκείνες που περιέχονται στην οδηγία 93/83 (
14
).
50.
Ωστόσο, η συλλογιστική που ακολουθήθηκε μπορεί, κατά τη γνώμη μου, να είναι χρήσιμη και για την υπό κρίση υπόθεση, στον βαθμό που προσφέρεται μια πειστική ερμηνεία των εννοιών «καλωδιακός» και «φορέας εκμετάλλευσης καλωδιακού δικτύου», η οποία ισχύει για το σύνολο του corpus κανόνων σχετικά με τα δικαιώματα του δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα.
51.
Ο όρος «καλωδιακός» δεν συναντάται μόνο στην οδηγία 2001/29, αλλά χρησιμοποιείται επίσης σε ορισμένες οδηγίες που αποτελούν το θεμέλιο της οδηγίας 2001/29, ήτοι στις οδηγίες 92/100, 93/83 και 93/98.
52.
Λαμβανομένης υπόψη της απαίτησης για ενότητα και συνοχή της έννομης τάξης της Ένωσης, ο γενικός εισαγγελέας H. Saugmandsgaard Øe αναφέρει ότι «οι έννοιες που χρησιμοποιούνται στο σύνολο των ως άνω οδηγιών πρέπει να έχουν την ίδια σημασία, εκτός αν ο νομοθέτης της Ένωσης έχει εκφράσει, εντός συγκεκριμένου νομοθετικού πλαισίου, διαφορετική βούληση» (
15
).
53.
Δεδομένου ότι καμία από τις προαναφερθείσες οδηγίες δεν περιέχει ορισμό του όρου «καλωδιακός», ο όρος αυτός πρέπει, συνεπώς, να ερμηνευθεί λαμβανομένου υπόψη του (τεχνολογικού) πλαισίου στο οποίο εντάσσεται και των σκοπών που επιδιώκουν οι οδηγίες.
54.
Ο γενικός εισαγγελέας H. Saugmandsgaard Øe συνεχίζει αναφέροντας ότι, «[ό]σον αφορά το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται ο όρος “καλωδιακ[ός]”, πρέπει να επισημανθεί ότι, σε όλες τις επίμαχες οδηγίες, ο όρος “καλωδιακ[ός]” χρησιμοποιείται σε σχέση με άλλες τεχνολογίες, ιδίως αυτή της “δορυφορικής μετάδοσης”. Η διατύπωση “ενσυρμάτως ή ασυρμάτως, συμπεριλαμβανομένης της καλωδιακής ή δορυφορικής μετάδοσης”, του άρθρου 2, στοιχείο εʹ, και του άρθρου 3, παράγραφος 2, στοιχείο δʹ, της οδηγίας 2001/29, υποδηλώνει, εξάλλου, ότι οι έννοιες της “καλωδιακής […] μετάδοσης” και της “δορυφορικής μετάδοσης” συνιστούν, αντιστοίχως, τις υποκατηγορίες των ευρύτερων εννοιών “ενσυρμάτως” και “ασυρμάτως”» (
16
).
55.
Η οδηγία 93/83 περιλαμβάνει επίσης σαφή διάκριση μεταξύ «δορυφορικής ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης» και «καλωδιακής αναμετάδοσης» και, ως εκ τούτου, είναι πειστικό το επιχείρημα του γενικού εισαγγελέα H. Saugmandsgaard Øe, ο οποίος, παραπέμποντας στους σκοπούς της οδηγίας 2001/29, εκτιμά ότι ο νομοθέτης της Ένωσης επέλεξε με πλήρη επίγνωση την ορολογία που χρησιμοποιείται στην εν λόγω οδηγία. Με άλλα λόγια, αν ο νομοθέτης της Ένωσης ήθελε να δώσει στον όρο «καλωδιακός», κατά την έννοια της οδηγίας 2001/29, ουδέτερη σημασία από τεχνολογική σκοπιά, πρέπει να θεωρηθεί ότι θα είχε προκρίνει έναν γενικότερο όρο ή, τουλάχιστον, θα είχε διευκρινίσει ότι στον όρο «καλωδιακός» περιλαμβάνονται και άλλες τεχνολογίες (
17
).
56.
Ο γενικός εισαγγελέας H. Saugmandsgaard Øe καταλήγει επί του σημείου αυτού: «Το σύνολο των ανωτέρω εκτιμήσεων συνηγορεί υπέρ του συμπεράσματος ότι ο όρος “καλωδιακ[ός]” του άρθρου 9 της οδηγίας 2001/29 περιορίζεται στα παραδοσιακά καλωδιακά δίκτυα που εκμεταλλεύονται συμβατικοί πάροχοι καλωδιακών υπηρεσιών» (
18
).
57.
Φρονώ ότι η επιχειρηματολογία αυτή μπορεί να εφαρμοστεί στην υπό κρίση υπόθεση: καίτοι οι σκοποί της οδηγίας 2001/29 (
19
) διαφέρουν από τους σκοπούς της οδηγίας 93/83, υπενθυμίζεται ότι σκοπός της δεύτερης είναι να καταστήσει δυνατή την πλήρη χρησιμοποίηση των νέων τεχνολογιών επικοινωνίας που εισήχθησαν κατά τη διάρκεια εκείνης της περιόδου (δορυφορικής και καλωδιακής) και, ειδικότερα, να αντιμετωπιστούν ορισμένες ελλείψεις του συμβατικού συστήματος στην αγορά για τη χορήγηση διασυνοριακών αδειών εκμετάλλευσης στην περίπτωση της καλωδιακής αναμετάδοσης.
58.
Επομένως, το ζήτημα δεν είναι να προσδιοριστεί, υπό το πρίσμα του τεχνολογικού και ιστορικού πλαισίου και των σκοπών των οδηγιών, η σημασία μιας έννοιας του δικαίου της Ένωσης, ώστε αυτή να καταστεί ανεπηρέαστη από τις τεχνολογικές αλλαγές, αλλά μόνο να ερμηνευθεί το σύστημα στο οποίο οι έννοιες «καλωδιακός» και «καλωδιακή αναμετάδοση» χρησιμοποιούνται στις διάφορες σχετικές οδηγίες, με μοναδικό σκοπό να συναχθεί το συμπέρασμα ότι «φορέας εκμετάλλευσης καλωδιακού δικτύου» μπορεί να είναι μόνον πρόσωπο που χρησιμοποιεί για επαγγελματικούς σκοπούς το παραδοσιακό καλωδιακό δίκτυο, το οποίο αποτελεί την εναλλακτική επιλογή σε σχέση με το δορυφορικό δίκτυο στη summa divisio στην οποία προβαίνει η οδηγία 93/83.
59.
Επομένως, αφενός, αναφορικά με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, φρονώ ότι αυτό θα μπορούσε να είναι αποτέλεσμα ορολογικής σύγχυσης όσον αφορά την έννοια «αναμετάδοση» μεταξύ των περιεχομένων των διαφόρων πηγών που παραθέτει το αιτούν δικαστήριο.
60.
Πράγματι, κατά τη γνώμη μου, δεν αμφισβητείται ότι η «καλωδιακή αναμετάδοση» μπορεί επίσης να πραγματοποιηθεί από πρόσωπα που δεν είναι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί: αρκεί να πρόκειται για «φορείς (κατ’ επάγγελμα) εκμετάλλευσης καλωδιακού δικτύου».
61.
Ωστόσο, αυτό δεν μεταβάλλει τους όρους του ερωτήματος για την επίλυση της υπό κρίση υπόθεσης και αναπόφευκτα θέτει στο επίκεντρο το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα: όπως προεκτέθηκε, ο όρος «φορέας εκμετάλλευσης καλωδιακού δικτύου» πρέπει να έχει την παραδοσιακή του σημασία, λαμβανομένης υπόψη της τεχνολογίας που ίσχυε κατά τον χρόνο έκδοσης της οδηγίας 93/83 και, ιδίως, των παραδοσιακών καλωδιακών δικτύων και των φορέων κατ’ επάγγελμα εκμετάλλευσής τους.
2. Επί της έννοιας της «πράξης παρουσίασης στο κοινό» για τις αναμεταδόσεις στα ξενοδοχειακά συγκροτήματα
62.
Κατά τη γνώμη μου, πρέπει να εξεταστεί η έννοια «πράξη παρουσίασης στο κοινό», η οποία, όπως θα δούμε, αρμόζει περισσότερο στην υπό κρίση περίπτωση απ’ ό,τι ο όρος «καλωδιακή αναμετάδοση» του άρθρου 1, παράγραφος 3, της οδηγίας 93/83.
63.
Συγκεκριμένα, βάσει της έννοιας αυτής, το δίκαιο της Ένωσης, σε περίπτωση αναμετάδοσης από άλλα πρόσωπα, παρέχει δικαιώματα στους δημιουργούς και, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, στους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς.
64.
Όσον αφορά τη νομολογία σχετικά με την παρουσίαση στο κοινό από ξενοδοχειακές επιχειρήσεις, το Δικαστήριο, με την απόφαση Egeda (
20
), έκρινε ότι η εκ μέρους ξενοδοχειακής μονάδας λήψη τηλεοπτικών σημάτων μέσω δορυφόρου ή μέσω επίγειου δικτύου και η καλωδιακή διανομή τους στα διάφορα δωμάτια του ξενοδοχείου πρέπει να θεωρείται ως πράξη παρουσίασης στο κοινό.
65.
Ακόμη και μετά την έναρξη ισχύος της οδηγίας 2001/29, με πλείονες αποφάσεις έχει κριθεί ότι ξενοδοχειακή επιχείρηση η οποία διαθέτει συσκευές τηλεόρασης ή ραδιοφώνου στα δωμάτια ξενοδοχείου της, στις οποίες μεταδίδει σήματα εκπομπής προγραμμάτων, προβαίνει σε παρουσίαση στο κοινό (
21
).
66.
Συμφωνώ με τις παρατηρήσεις της Επιτροπής ότι η δραστηριότητα ξενοδοχειακής επιχείρησης η οποία μεταδίδει το ληφθέν σήμα στα δωμάτια προς όφελος των πελατών της μπορεί να θεωρηθεί ως παρουσίαση έργων στο κοινό κατά την έννοια του άρθρου 3 της οδηγίας 2001/29, όσον αφορά τους δημιουργούς.
67.
Εντούτοις, όσον αφορά τους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς, η δραστηριότητα αυτή πρέπει να εξετάζεται σύμφωνα με το άρθρο 8, παράγραφος 3, της οδηγίας 2006/115 (
22
).
68.
Επομένως, μολονότι η δραστηριότητα της ξενοδοχειακής επιχείρησης μπορεί να θεωρηθεί ως παρουσίαση στο κοινό, εντούτοις οι προϋποθέσεις που θέτουν το δίκαιο της Ένωσης και η νομολογία του Δικαστηρίου (
23
) για την άσκηση δικαιωμάτων από τους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς ανάγονται κατ’ ουσίαν στο συγκεκριμένο οικονομικό πλεονέκτημα το οποίο αποκομίζει το πρόσωπο που αναμεταδίδει το ελεύθερα παρεχόμενο τηλεοπτικό πρόγραμμα του ραδιοτηλεοπτικού οργανισμού (π.χ. εισιτήριο εισόδου).
3. Το πλαίσιο των πραγματικών περιστατικών της υπό κρίση υπόθεσης και η απάντηση στα προδικαστικά ερωτήματα
69.
Έχοντας διευκρινίσει τους όρους των εννοιών της «καλωδιακής αναμετάδοσης» και του «φορέα εκμετάλλευσης καλωδιακού δικτύου» στο δίκαιο της Ένωσης και έχοντας συνοψίσει την έννοια της παρουσίασης στο κοινό, θα αφιερώσω ορισμένες παρατηρήσεις στη θέση που προέβαλε η ενάγουσα της κύριας δίκης, κυρίως όσον αφορά τις προϋποθέσεις που τίθενται προκειμένου η παρουσίαση στο κοινό από ξενοδοχείο να μπορεί να θεμελιώσει δικαιώματα υπέρ του ραδιοτηλεοπτικού οργανισμού.
70.
Τούτο, προκειμένου να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης περίπτωση αφορά παρουσίαση στο κοινό και όχι καλωδιακή αναμετάδοση.
71.
Η προτεινόμενη από την ενάγουσα της κύριας δίκης ερμηνεία, κατά την οποία η αναμετάδοση ελεύθερα διαθέσιμων τηλεοπτικών προγραμμάτων από τις ξενοδοχειακές επιχειρήσεις προς όφελος των πελατών που διαμένουν στα δωμάτια αποτελεί συγχρόνως παρουσίαση στο κοινό και καλωδιακή αναμετάδοση, με αποτέλεσμα οι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί να μπορούν να απολαύουν ειδικών δικαιωμάτων λόγω της δυνατότητας να χαρακτηριστούν οι εν λόγω ξενοδοχειακές επιχειρήσεις ως «φορείς εκμετάλλευσης καλωδιακού δικτύου», είναι αποτέλεσμα παρανόησης.
72.
Η παρανόηση απορρέει πιθανώς από δύο εσφαλμένες ερμηνείες των σχετικών διατάξεων του δικαίου της Ένωσης και, πιθανώς –κάτι το οποίο όμως θα αποτελέσει αντικείμενο ειδικής εκτίμησης από το εθνικό δικαστήριο–, από την εσφαλμένη ερμηνεία του εσωτερικού δικαίου υπό το πρίσμα του δικαίου της Ένωσης.
73.
Πρώτον, η έννοια της καλωδιακής αναμετάδοσης στην οδηγία 93/83, όπως κατέστησε απολύτως σαφές η Επιτροπή με τις παρατηρήσεις της και όπως προαναφέρθηκε στο πλαίσιο συστηματικής ερμηνείας, είναι ιστορική και όχι δυναμική και, επομένως, αναφέρεται στην αναμετάδοση που πραγματοποιεί πρόσωπο το οποίο είναι κατ’ επάγγελμα φορέας εκμετάλλευσης καλωδιακού δικτύου μέσω παραδοσιακών καλωδιακών δικτύων.
74.
Δεύτερον, οι όροι για την αμοιβή για πράξη παρουσίασης στο κοινό, όπως είδαμε στο προηγούμενο σημείο, δεν έγκεινται στην «υποκειμενική» περίσταση της οικονομικής ή επιχειρηματικής φύσεως του προσώπου που μεταδίδει μια ελεύθερα διαθέσιμη εκπομπή (εν προκειμένω, ξενοδοχειακού ομίλου), αλλά στο συγκεκριμένο οικονομικό όφελος που αντλεί το πρόσωπο αυτό από την ίδια αναμετάδοση («αντικειμενική» περίσταση).
75.
Τρίτον, κατά τη γνώμη μου, με την επιφύλαξη της αρμοδιότητας του εθνικού δικαστηρίου να συναγάγει εξ αυτού τις συνέπειες στην προκειμένη περίπτωση, η δοθείσα από την RTL ερμηνεία, κατά την οποία το πορτογαλικό δίκαιο διεύρυνε την έννοια της «καλωδιακής αναμετάδοσης» της οδηγίας 93/83 και, ως εκ τούτου, λαμβανομένης υπόψη της φύσεως της ελάχιστης εναρμόνισης της οδηγίας, οι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί απολαύουν ειδικών δικαιωμάτων τα οποία δεν αναγνωρίζει η οδηγία αυτή σε φορείς όπως οι ξενοδοχειακές επιχειρήσεις, που εξομοιώνονται μέσω ερμηνείας προς τους «φορείς εκμετάλλευσης καλωδιακού δικτύου», δεν είναι η μόνη δυνατή ερμηνεία και δεν είναι σύμφωνη προς το δίκαιο της Ένωσης.
76.
Η RTL διατείνεται ότι η απόφαση Verwertungsgesellschaft Rundfunk (
24
) πρέπει να ερμηνευθεί διασταλτικά στο μέτρο που ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να θεσπίσουν πρόσθετα δικαιώματα για την παροχή αμοιβής σε καταστάσεις όπως η επίμαχη εν προκειμένω. Στην Πορτογαλία αυτό έγινε με τις διατάξεις που παρατίθενται στη διάταξη περί παραπομπής του αιτούντος δικαστηρίου.
77.
Δεν συμμερίζομαι τα συμπεράσματα της RTL.
78.
Συγκεκριμένα, φρονώ ότι η χορήγηση συμπληρωματικών δικαιωμάτων υπέρ των τηλεοπτικών οργανισμών σε σχέση με τα δικαιώματα που προβλέπονται στο δίκαιο της Ένωσης θα έπρεπε να είναι περισσότερο ρητή και, κυρίως, να στηρίζεται σε λόγους που περιλαμβάνονται στη συστηματική ερμηνεία του corpus κανόνων του ευρωπαϊκού δικαίου.
79.
Η χρησιμοποίηση του δύσχρηστου αυτού μηχανισμού για την ένταξη των πραγματικών περιστατικών στο πλαίσιο της καλωδιακής αναμετάδοσης που προβλέπεται από την οδηγία 93/83, με σκοπό την εξομοίωση φορέων όπως τα ξενοδοχεία με παραδοσιακούς φορείς εκμετάλλευσης καλωδιακού δικτύου, δεν μπορεί, κατά τη γνώμη μου, να οδηγήσει στα αναμενόμενα αποτελέσματα.
80.
Εκτιμώ ότι, καίτοι το δίκαιο της Ένωσης δεν απαγορεύει, κατ’ αρχήν, στους εθνικούς νομοθέτες να εισάγουν, με σαφώς καθορισμένους μηχανισμούς ατομικής και συλλογικής διαχείρισης που δεν προκαλούν στρεβλώσεις στις αγορές, πρόσθετα δικαιώματα πέραν των προβλεπομένων, αυτό που ασφαλώς δεν μπορεί να πράξει το εθνικό δίκαιο είναι να αποδώσει διαφορετική σημασία σε έννοιες που ορίζονται από το δίκαιο της Ένωσης.
81.
Θα μπορούσε να επιτραπεί, όπως ήδη έχει γίνει κατά τη γνώμη μου, η σύναψη, βάσει της ελευθερίας των συμβάσεων, συμφωνιών μεταξύ τηλεοπτικών οργανισμών και άλλων προσώπων, πράγμα που ήδη έχει συμβεί, όπως προκύπτει από τη δικογραφία. Τούτο όμως δεν σημαίνει ότι μπορεί να συναχθεί από το δίκαιο της Ένωσης η ύπαρξη ατομικών δικαιωμάτων υπό την έννοια αυτή ή ότι διατάξεις του εθνικού δικαίου μπορούν να το πράξουν διά της απλής αναφοράς σε έννοιες του δικαίου της Ένωσης στις οποίες αποδίδεται διαφορετικό περιεχόμενο.
82.
Εν προκειμένω, είναι απολύτως προφανές ότι ένα ξενοδοχείο δεν αντλεί κανένα συγκεκριμένο οικονομικό πλεονέκτημα από την αναμετάδοση στα δωμάτια, για χρήση από τους πελάτες του ξενοδοχείου, τηλεοπτικών εκπομπών, δεδομένου ότι για τον καθορισμό της τιμής του δωματίου, με βάση την κοινή πείρα, ουδόλως λαμβάνεται υπόψη το γεγονός αυτό.
83.
Όπως προκύπτει από την απόφαση Verwertungsgesellschaft Rundfunk (
25
), η παρουσίαση ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών εκπομπών μέσω συσκευών τηλεόρασης εγκατεστημένων σε δωμάτια ξενοδοχείου δεν συνιστά παρουσίαση πραγματοποιούμενη σε μέρος όπου η είσοδος επιτρέπεται στο κοινό έναντι καταβολής αντιτίμου, δεδομένου ότι η τιμή του δωματίου ξενοδοχείου συνιστά το αντάλλαγμα για υπηρεσία διανυκτέρευσης, στην οποία προστίθενται, ανάλογα με την κατηγορία του ξενοδοχείου, ορισμένες πρόσθετες υπηρεσίες, όπως η μετάδοση ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών εκπομπών μέσω συσκευών λήψης με τις οποίες είναι εξοπλισμένα τα δωμάτια, κατά κανόνα περιλαμβανόμενες αδιακρίτως στην τιμή της διανυκτέρευσης (
26
).
84.
Τέλος, στερείται ερείσματος η άποψη που προέβαλε η RTL με τις παρατηρήσεις της και επανέλαβε με έμφαση κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, κατά την οποία η ερμηνεία που προτείνεται, και υποστηρίζεται επίσης από την Επιτροπή, ενέχει τον κίνδυνο σοβαρής υπονόμευσης του συστήματος του δικαιώματος του δημιουργού στην Ευρώπη.
85.
Κατά πρώτον, οι αξιώσεις που προβάλλει η RTL ως ραδιοτηλεοπτικός οργανισμός δεν έχουν κανέναν αντίκτυπο στα δικαιώματα των δημιουργών, τα οποία, όπως είδαμε ανωτέρω και όπως είναι γνωστό, ρυθμίζονται αυτοτελώς στο δίκαιο της Ένωσης σε σχέση με τα δικαιώματα που αναγνωρίζονται στους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς (όταν δεν είναι και τεχνικώς δημιουργοί των προγραμμάτων, αλλά μεταδίδουν, όπως συμβαίνει εν προκειμένω, δωρεάν τηλεοπτικά προγράμματα).
86.
Κατά δεύτερον, ακόμη και αν ληφθούν υπόψη τα δικαιώματα των ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών, είναι γνωστό ότι τα δικαιώματα που απορρέουν από την αναμετάδοση τηλεοπτικών προγραμμάτων ποικίλλουν σημαντικά στο σύστημα του δικαίου της Ένωσης ανάλογα με το επιχειρηματικό μοντέλο που έχει επιλεγεί: το μεν σύστημα της συνδρομητικής τηλεόρασης προβλέπει την καταβολή ειδικής αμοιβής από τους ιδιώτες και τους εμπορικούς χρήστες (αν και, συνήθως, σε διαφορετικό βαθμό), η δε ελεύθερη αναμετάδοση προβλέπει για τον ραδιοτηλεοπτικό οργανισμό αμοιβή μέσω διαφημιστικών μηνυμάτων.
87.
Τελείως διαφορετική είναι η περίπτωση της μετάδοσης καναλιών «επί πληρωμή» για τα οποία ο πελάτης του ξενοδοχείου οφείλει κατά κανόνα να καταβάλει ένα συμπλήρωμα του κόστους του δωματίου, περίπτωση η οποία, επομένως, έχει ως συνέπεια την αναγνώριση οικονομικών δικαιωμάτων (τέλους) υπέρ του ραδιοτηλεοπτικού οργανισμού (
27
).
88.
Η αλληλεπικάλυψη των δύο αυτών επιχειρηματικών μοντέλων είναι παραπλανητική.
89.
Αντιθέτως, η υιοθέτηση της προτεινόμενης από την RTL ερμηνείας θα προκαλούσε αβεβαιότητα ως προς τις ερμηνείες, δεδομένου ότι θα προχωρούσαμε πέραν του ισχύοντος πλαισίου που περιγράφεται ανωτέρω: η καλωδιακή αναμετάδοση πραγματοποιείται μόνον από φορείς εκμετάλλευσης καλωδιακού δικτύου και η παρουσίαση στο κοινό, ανεξάρτητα από το σύστημα αναμετάδοσης, επιτρέπει την αμοιβή των ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών βάσει του επιχειρηματικού μοντέλου που υιοθετείται υπό προϋποθέσεις τις οποίες καθορίζουν σαφώς το δίκαιο της Ένωσης και η νομολογία του Δικαστηρίου.
90.
Θα εντασσόμασταν, αντιθέτως, σε ένα πλαίσιο στο οποίο, κατ’ ουσίαν, το γεγονός και μόνον ότι το πρόσωπο που αναμεταδίδει δωρεάν τηλεοπτικά προγράμματα μέσω ομοαξονικού καλωδίου εντός μιας δομής είναι πρόσωπο που ασκεί επιχειρηματική δραστηριότητα θα σήμαινε ότι το πρόσωπο αυτό εξομοιώνεται με φορέα κατ’ επάγγελμα εκμετάλλευσης καλωδιακού δικτύου. Τούτο θα προκαλούσε σοβαρές ερμηνευτικές δυσχέρειες όσον αφορά τη διάκριση προσώπων που έχουν πράγματι τον χαρακτήρα επιχείρησης από πρόσωπα που παρέχουν επίσης δημόσιες υπηρεσίες ή ιδιώτες που ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα.
91.
Τέλος, η ύπαρξη ειδικών συμφωνιών βάσει των οποίων ορισμένοι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί έλαβαν, με σύμβαση, αμοιβή για την αναμετάδοση προγραμμάτων ελεύθερης λήψης από ξενοδοχειακούς ομίλους δεν μεταβάλλει τους όρους του ερωτήματος, ούτε θίγει την ορθότητα της προτεινόμενης ερμηνείας.
92.
Πρόκειται, συγκεκριμένα, για συμφωνίες που συνάπτονται μέσω διαπραγματεύσεων, οι οποίες είναι πάντοτε δυνατές και δεν απαγορεύονται από το δίκαιο της Ένωσης, αλλά δεν μπορεί να συναχθεί εξ αυτού ότι το δίκαιο της Ένωσης παρέχει ορισμένα δικαιώματα στους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς ή ότι τα εθνικά δίκαια μπορούν να αναγνωρίζουν τέτοια δικαιώματα αποδίδοντας διαφορετικό νόημα σε έννοιες που ορίζονται στο δίκαιο της Ένωσης.
4. Επί των συνεπειών για το αιτούν δικαστήριο
93.
Θα αφιερώσω μερικές ακόμη τελικές παρατηρήσεις στο ζήτημα του επίμαχου στην υπό κρίση υπόθεση εσωτερικού δικαίου, διευκρινίζοντας ορισμένες έννοιες που προαναφέρθηκαν.
94.
Αφού διευκρινίστηκαν οι όροι υπό τους οποίους, κατά τη γνώμη μου, πρέπει να ερμηνευθεί το δίκαιο της Ένωσης, απομένει να διατυπωθούν ορισμένες σκέψεις προκειμένου να παρασχεθούν στο αιτούν δικαστήριο στοιχεία ώστε αυτό να εκτιμήσει αν το δίκαιο του κράτους μέλους στο οποίο διεξάγεται η κύρια δίκη συνάδει ή όχι με το δίκαιο της Ένωσης.
95.
Πράγματι, στο αιτούν δικαστήριο εναπόκειται να εφαρμόσει τις αρχές του δικαίου της Ένωσης στο εθνικό δίκαιο και να εκτιμήσει, ως εκ τούτου, τη δυνατότητα σύμφωνης ερμηνείας.
96.
Σύμφωνα με τις ανωτέρω εκτιμήσεις, επισημαίνω τα ακόλουθα σχετικά με το κατά πόσον εμπίπτει, κατ’ αρχήν, στη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών να θεσπίζουν ευνοϊκότερες εθνικές διατάξεις για την προστασία των δημιουργών, αλλά και των ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών, εντός των ορίων που θέτει το δίκαιο της Ένωσης.
97.
Η οδηγία 93/83 δεν παρέχει ειδικά δικαιώματα στους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς, αλλά έχει άλλους σκοπούς, ήτοι τη διευκόλυνση της δορυφορικής ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης και της καλωδιακής αναμετάδοσης, ενθαρρύνοντας τη χορήγηση, από εταιρίες συλλογικής διαχείρισης, αδειών για την καλωδιακή αναμετάδοση προγράμματος.
98.
Οι έννοιες «καλωδιακός», «καλωδιακή αναμετάδοση» και «φορέας εκμετάλλευσης καλωδιακού δικτύου», μολονότι δεν ορίζονται ρητώς στην οδηγία 93/83, μπορούν να συναχθούν από τους σκοπούς της οδηγίας αυτής, από το ιστορικό και τεχνολογικό πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται η έκδοσή της, από το όλο σύστημα των σχετικών οδηγιών και, ως εκ τούτου, πρέπει να θεωρηθούν ως έννοιες του δικαίου της Ένωσης.
99.
Για τους λόγους αυτούς, κατά τη γνώμη μου, οι εθνικές διατάξεις κράτους μέλους δεν μπορούν να προσδώσουν διαφορετική σημασία στις ως άνω έννοιες, ακόμη και αν σκοπός τους είναι η διεύρυνση του καταλόγου των δικαιωμάτων των ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών.
100.
Φρονώ, επομένως, με την επιφύλαξη της αρμοδιότητας του εθνικού δικαστηρίου να εφαρμόσει τις ανωτέρω εκτιθέμενες αρχές στο εθνικό δίκαιο, ότι είναι δυνατή και επιθυμητή η ερμηνεία του πορτογαλικού δικαίου, σύμφωνα με το δίκαιο της Ένωσης, υπό την έννοια ότι, με την επιφύλαξη της δυνατότητας παροχής πρόσθετων δικαιωμάτων στους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς, εντός των ορίων που θέτει το δίκαιο της Ένωσης, δεν προσδίδει, ακόμη και διά της ερμηνευτικής οδού, διαφορετικό περιεχόμενο σε έννοιες που έχουν ήδη οριστεί από το δίκαιο της Ένωσης.
IV. Πρόταση
101.
Κατόπιν του συνόλου των ανωτέρω εκτιμήσεων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στα προδικαστικά ερωτήματα που υπέβαλε το Supremo Tribunal de Justiça (Ανώτατο Δικαστήριο, Πορτογαλία) ως εξής:
«Η έννοια της “καλωδιακής αναμετάδοσης” του άρθρου 1, παράγραφος 3, της οδηγίας 93/83/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 27ης Σεπτεμβρίου 1993, αναφέρεται στην αναμετάδοση αρχικής μετάδοσης από φορείς εκμετάλλευσης καλωδιακού δικτύου που πραγματοποιούν την αναμετάδοση αυτή ως επαγγελματίες στο πλαίσιο συμβατικού καλωδιακού δικτύου.
Η ταυτόχρονη διανομή των εκπομπών τηλεοπτικού καναλιού, οι οποίες μεταδίδονται δορυφορικώς, μέσω των διαφόρων συσκευών τηλεόρασης που είναι εγκατεστημένες στα δωμάτια ξενοδοχείου, με ομοαξονικό καλώδιο, δεν συνιστά “καλωδιακή αναμετάδοση” κατά την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος 3, της οδηγίας 93/83, δεδομένου ότι η ξενοδοχειακή επιχείρηση δεν μπορεί να θεωρηθεί ως φορέας εκμετάλλευσης καλωδιακού δικτύου κατά την έννοια της οδηγίας αυτής».
(
1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η ιταλική.
(
2
)	Οδηγία 93/83/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 27ης Σεπτεμβρίου 1993, περί συντονισμού ορισμένων κανόνων όσον αφορά το δικαίωμα του δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα που εφαρμόζονται στις δορυφορικές ραδιοτηλεοπτικές μεταδόσεις και την καλωδιακή αναμετάδοση (EE 1993, L 248, σ. 15).
(
3
)	Οδηγία 2001/29/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2001, για την εναρμόνιση ορισμένων πτυχών του δικαιώματος του δημιουργού και συγγενικών δικαιωμάτων στην κοινωνία της πληροφορίας (ΕΕ 2001, L 167, σ. 10).
(
4
)	Οδηγία 2006/115/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 12ης Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με το δικαίωμα εκμίσθωσης, το δικαίωμα δανεισμού και ορισμένα δικαιώματα συγγενικά προς την πνευματική ιδιοκτησία στον τομέα των προϊόντων της διανοίας (ΕΕ 2006, L 376, σ. 28).
(
5
)	Νομοθετικό διάταγμα 63/85 περί εγκρίσεως του Código do Direito de Autor e dos Direitos Conexos (πορτογαλικού κώδικα για το δικαίωμα του δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα) (Diário da República, αριθ. 61, σειρά Ι, της 14ης Μαρτίου 1985, διαθέσιμο στο https://dre.pt/web/guest/legislacao-consolidada/-/lc/34475475/view).
(
6
)	Νομοθετικό διάταγμα 333/97, της 27ης Νοεμβρίου 1997, περί μεταφοράς στην εσωτερική έννομη τάξη της οδηγίας 93/83/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 27ης Σεπτεμβρίου 1993, περί συντονισμού ορισμένων κανόνων όσον αφορά το δικαίωμα του δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα που εφαρμόζονται στις δορυφορικές ραδιοτηλεοπτικές μεταδόσεις και την καλωδιακή αναμετάδοση (Diário da República, αριθ. 275, σειρά Ι‑Α, της 27ης Νοεμβρίου 1997, διαθέσιμη στο https://dre.pt/web/guest/pesquisa/-/search/406485/details/normal?q=Decreto-Lei+n.%C2 %BA%20333 %2F97).
(
7
)	Πρβλ. απόφαση της 4ης Οκτωβρίου 2011, Football Association Premier League κ.λπ. (C‑403/08 και C‑429/08, EU:C:2011:631, σκέψη 148).
(
8
)	Πρβλ. Απόφαση της 4ης Οκτωβρίου 2011, Football Association Premier League κ.λπ. (C‑403/08 και C‑429/08, EU:C:2011:631, σκέψη 150).
(
9
)	Rosén J., The satellite and cable directive, EU Copyright Law: A Commentary, Edward Elgar Law, 2014, σ. 206.
(
10
)	Stamatoudi, I. A., και Torremans, P., EU Copyright Law: A Commentary, Edward Elgar Law, 2014, σ. 408.
(
11
)	Kur, Α., Dreier, Τ., και Luginbuehl, S., European Intellectual Property Law, Elgar, 2019, σ. 304 και 305.
(
12
)	Πρβλ. αιτιολογικές σκέψεις 33, 34 και 35.
(
13
)	Βλ. απόφαση της 1ης Μαρτίου 2017, ITV Broadcasting κ.λπ. (C‑275/15, EU:C:2017:144, σκέψη 21).
(
14
)	Το αιτούν δικαστήριο ζητούσε, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν ο όρος «καλωδιακές» του άρθρου 9 της οδηγίας 2001/29 συνδέεται με μια ιδιαίτερη τεχνολογία, που περιορίζεται στα παραδοσιακά καλωδιακά δίκτυα τα οποία εκμεταλλεύονται συμβατικοί πάροχοι καλωδιακών υπηρεσιών, ή αν έχει μια ουδέτερη από τεχνολογικής απόψεως σημασία, η οποία θα μπορούσε να περιλαμβάνει και τις λειτουργικώς παρόμοιες υπηρεσίες που μεταδίδονται μέσω του διαδικτύου.
(
15
)	Βλ. προτάσεις του γενικού εισαγγελέα H. Saugmandsgaard Øe στην υπόθεση ITV Broadcasting κ.λπ. (C‑275/15, EU:C:2016:649, σημείο 70).
(
16
)	Βλ. προτάσεις του γενικού εισαγγελέα H. Saugmandsgaard Øe στην υπόθεση ITV Broadcasting κ.λπ. (C‑275/15, EU:C:2016:649, σημείο 72).
(
17
)	Βλ. προτάσεις του γενικού εισαγγελέα H. Saugmandsgaard Øe στην υπόθεση ITV Broadcasting κ.λπ. (C‑275/15, EU:C:2016:649, σημείο 73).
(
18
)	Βλ. προτάσεις του γενικού εισαγγελέα H. Saugmandsgaard Øe στην υπόθεση ITV Broadcasting κ.λπ. (C‑275/15, EU:C:2016:649, σημείο 74).
(
19
)	Να αντιμετωπιστούν, σε επίπεδο Ένωσης, οι προκλήσεις της προστασίας του δικαιώματος του δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων που προκύπτουν από τις νέες υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας, οι οποίες καθίστανται δυνατές μέσω του διαδικτύου.
(
20
)	Βλ. απόφαση της 3ης Φεβρουαρίου 2000, EGEDA (C‑293/98, EU:C:2000:66, σκέψη 29).
(
21
)	Βλ. παρατηρήσεις της Επιτροπής, σημείο 70 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία.
(
22
)	Το άρθρο 8, παράγραφος 3, της οδηγίας 2006/115 προβλέπει τα εξής: «Τα κράτη μέλη προβλέπουν για τους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς το αποκλειστικό δικαίωμα να επιτρέπουν ή να απαγορεύουν την ασύρματη ραδιοτηλεοπτική αναμετάδοση των εκπομπών τους, καθώς και την παρουσίαση των εκπομπών τους στο κοινό, εάν η παρουσίαση αυτή γίνεται σε μέρη όπου η είσοδος επιτρέπεται στο κοινό έναντι καταβολής αντιτίμου».
(
23
)	Βλ. απόφαση της 16ης Φεβρουαρίου 2017, Verwertungsgesellschaft Rundfunk (C‑641/15, EU:C:2017:131).
(
24
)	Απόφαση της 16ης Φεβρουαρίου 2017, Verwertungsgesellschaft Rundfunk (C‑641/15, EU:C:2017:131).
(
25
)	Απόφαση της 16ης Φεβρουαρίου 2017, Verwertungsgesellschaft Rundfunk (C‑641/15, EU:C:2017:131).
(
26
)	Βλ. απόφαση της 16ης Φεβρουαρίου 2017, Verwertungsgesellschaft Rundfunk (C‑641/15, EU:C:2017:131, σκέψεις 24 και 27).
(
27
)	Όπως προβλέπεται από το άρθρο 3, παράγραφος 2, στοιχείο δʹ, της οδηγίας 2001/29. Συγκεκριμένα, τα επίμαχα ξενοδοχεία διανέμουν όχι «μεταχρονισμένα», αλλά συγχρόνως, με ομοαξονικό καλώδιο, τις εκπομπές του τηλεοπτικού καναλιού RTL, οι οποίες μεταδίδονται μέσω δορυφόρου, μέσω των διαφόρων συσκευών τηλεόρασης που είναι εγκατεστημένες στα δωμάτιά τους. Δεν πρόκειται, λοιπόν, για διάθεση στο κοινό υλικών ενσωματώσεων εκπομπών από ραδιοτηλεοπτικό οργανισμό συγκρίσιμη με υπηρεσία βίντεο κατά παραγγελία.