61980CJ0070_EL
Διάδικοι
Αντικείμενο της υπόθεσης
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στήν υπόθεση 70/80
πού έχει ως αντικείμενο αίτηση τού Bundessozialgericht τού Kassel πρός τό Δικαστήριο, κατ’ εφαρμογή τού άρθρου 177 τής συνθήκης ΕΟΚ, μέ τήν οποία ζητείται, στό πλαίσιο τής διαφοράς πού εκκρεμεί ενώπιον τού εν λόγω δικαστηρίου μεταξύ
TAMARA VIGIER
καί
BUNDESVERSICHERUNGSANSTALT FUER ANGESTELLTE, τού Βερολίνου,
Αντικείμενο της υπόθεσης
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως πρός τήν ερμηνεία τών κοινοτικών κανόνων περί κοινωνικής ασφαλίσεως,
Σκεπτικό της απόφασης
1 Τό Bundessozialgericht, μέ διάταξη τής 19ης Δεκεμβρίου 1979 πού περιήλθε στό Δικαστήριο τήν 4η Μαρτίου 1980, υπέβαλε, δυνάμει τού άρθρου 177 τής συνθήκης ΕΟΚ, δύο προδικαστικά ερωτήματα ως πρός τήν ερμηνεία τού κανονισμού 1408/71 τού Συμβουλίου τής 14ης Ιουνίου 1971 περί τής εφαρμογής τών συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως επί τών μισθωτών εργαζομένων καί τής οικογένειάς τους, οι οποίοι διακινούνται στό εσωτερικό τής Κοινότητας
( JO L 149, σ . 2, ΕΕ ειδ . έκδ . αριθ . Ν 149/2, τόμ . 05/001, σ . 73 ).
2 Τά ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στό πλαίσιο μιάς διαφοράς μεταξύ τής Tamara Vigier, αιτούσας στήν κύρια δίκη, η οποία γεννήθηκε στή Γερμανία τό 1922, αλλά κατοικεί σήμερα στή Γαλλία καί ειναι γαλλικής ιθαγένειας, κατά τού Bundesversicherungsanstalt fuer Angestellte, γερμανικού φορέα κοινωνικής ασφαλίσεως, καθ’ ου στήν κύρια δίκη .
3 Η αιτούσα στήν κύρια δίκη έφυγε από τή Γερμανία τό 1933 σέ ηλικία δέκα ετών . Ειναι πρόσωπο πού έχει διωχθεί κατά τήν έννοια τού άρθρου 1 τού Bundesentschaedigungsgesetz ( ομοσπονδιακού γερμανικού νόμου περί αποζημιώσεων ) καί βάσει αυτού έχει λάβει μιά αποζημίωση γιά ζημία πού υπέστη στόν τομέα τής εκπαιδεύσεως . Εργάζεται στή Γαλλία καί υπάγεται στό γαλλικό σύστημα κοινωνικής ασφαλίσεως .
4 Τό άρθρο 10α τού Gesetz zur Regelung der Wiedergutmachung nationalsozialistischen Unrechts in der Sozialversicherung ( WGSVG ) επιτρέπει σέ διωχθέντα πρόσωπα, τών οποίων η περίοδος ασφαλίσεως ειναι τουλάχιστον 60 ημερολογιακών μηνών, καί στά οποία έχει αναγνωριστεί οριστικά ή χωρίς δυνατότητα προσφυγής μιά αποζημίωση, βάσει τού άρθρου 116 ή άρθρου 118 τού Bundesentschaedigungsgesetz, λόγω ζημίας πού υπέστησαν στόν τομέα τής εκπαιδεύσεως, νά καταβάλουν εκ τών υστέρων, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, εισφορές γιά ορισμένες περιόδους πού διανύθηκαν τό αργότερο μέχρι τήν 31η Δεκεμβρίου 1955 .
5 Τό άρθρο 1 παράγραφος 1 τού νόμου αυτού ορίζει οτι αυτός έχει εφαρμογή επί ασφαλισμένων οι οποίοι ειναι πρόσωπα διωχθέντα κατά τήν έννοια τού Bundesentschaedigungsgesetz καί στά οποία ο διωγμός έχει προκαλέσει ζημία στόν τομέα τών κοινωνικών ασφαλίσεων .
6 Από τή διάταξη περί παραπομπής προκύπτει οτι, γιά νά αποκτήσει τήν ιδιότητα τού ασφαλισμένου κατά τή διάταξη αυτή, ο ενδιαφερόμενος πρέπει νά έχει καταβάλει τουλάχιστον μιά εισφορά στόν αρμόδιο γερμανικό φορέα .
7 Η Vigier, αφού επικαλέστηκε τό ανωτέρω άρθρο 10α, ζήτησε κατά τό Δεκέμβριο τού 1975 από τόν καθ’ ου στήν κύρια δίκη τήν άδεια νά καταβάλει εκ τών υστέρων προαιρετικές εισφορές ασφαλίσεως αναπηρίας-γήρατος . Η αίτηση αυτή απορρίφθηκε λόγω τού οτι η Vigier, η οποία δέν έχει τήν ιδιότητα τού ασφαλισμένου, δέν πληροί τίς προϋποθέσεις πού προβλέπονται από τόν WGSVG γιά τήν εκ τών υστέρων καταβολή εισφορών .
8 Η αιτούσα στήν κύρια δίκη, αφού απορρίφθηκε η προσφυγή της ενώπιον τού Sozialgericht τού Βερολίνου καί η έφεσή της ενώπιον τού Landessozialgericht τού Βερολίνου, άσκησε αναίρεση ( «Revision» ) ενώπιον τού Bundessozialgericht . Ισχυρίστηκε ειδικότερα οτι η προσβαλλόμενη απόφαση στηρίζεται σέ μή ορθή εφαρμογή τού άρθρου 9 παράγραφος 2 τού κανονισμού 1408/71 τού Συμβουλίου . Υποστήριξε δέ οτι, δυνάμει τής διατάξεως αυτής, οι περίοδοι ασφαλίσεως πού έχει συμπληρώσει στή Γαλλία έπρεπε νά ληφθούν υπόψη σά νά πρόκειταν γιά περιόδους ασφαλίσεως πού συμπληρώθηκαν υπό τή γερμανική νομοθεσία .
9 Υπό τίς περιστάσεις αυτές, τό
Bundessozialgericht υπέβαλε τά ακόλουθα ερωτήματα :
1 . Τό άρθρο 4 παράγραφος 1 τού κανονισμού 1408/71, πού ορίζει οτι ο κανονισμός αυτός έχει εφαρμογή επί νομοθεσιών σχετικών μέ «κλάδους κοινωνικής ασφαλίσεως», πρέπει νά ερμηνευθεί υπό τήν έννοια οτι τό πεδίο εφαρ
μογής του περιλαμβάνει επίσης τίς δυνατότητες τής εκ τών υστέρων καταβολής εισφορών βάσει τού γερμανικού νόμου περί συστήματος επανορθώσεων τών αδικιών πού προκάλεσε τό εθνικοσοσιαλιστικό καθεστώς στόν τομέα τής κοινωνικής ασφαλίσεως ( WGSVG ), τής 22ας Δεκεμβρίου 1970, οπως τροποποιήθηκε τήν 27η Ιουνίου 1977 ( BGBl 1970, σ . 1846, καί BGBl Ι 1977, σ . 1040 ), κατά τό μέτρο πού τά πρόσωπα αυτά πρέπει νά θεωρηθούν
ως εργαζόμενοι κατά τήν έννοια τού άρθρου 1 στοιχείο α τού κανονι-
σμού 1408/71 ;
Σέ περίπτωση καταφατικής απαντήσεως, τό ειδικό αυτό νομικό σύστημα τής εκ τών υστέρων καταβολής εισφορών εμπίπτει σέ ενα σύστημα παροχών πού αποκλείει τή δυνατότητα εφαρμογής τού κανονισμού 1408/71 κατά τήν έννοια τού άρθρου 4 παράγραφος 4 τού εν λόγω κανονισμού ;
2.Σέ περίπτωση πού υπάρχει δυνατότητα εφαρμογής τού κανονισμού 1408/71 :
Τό άρθρο 9 παράγραφος 2 τού κανονισμού 1408/71 αναφέρεται επίσης στήν περίοδο ασφαλίσεως τών 60 μηνών, πού απαιτείται από τό άρθρο 10α τού WGSVG, κατά τό μέτρο πού η διάταξη αυτή θεμελιώνει τήν ιδιότητα τού ασφαλισμένου ( καί επομένως τού διωχθέντος προσώπου ) βάσει τού άρθρου 1 παράγραφος 1 τού ανωτέρω νόμου ;
Επί τού πρώτου ερωτήματος
10 Τό Bundessozialgericht εξέφρασε αμφιβολίες μέ τή διάταξή του ως πρός τό σημείο άν τό σύστημα περί επανορθώσεως τών αδικιών πού προκάλεσε τό εθνικοσοσιαλιστικό καθεστώς στόν τομέα τών γερμανικών κοινωνικών ασφαλίσεων εμπίπτει στό πεδίο εφαρμογής τού κανονισμού 1408/71 καί ως πρός τό άν τό άρθρο 9 παράγραφος 2 τού ίδιου κανονισμού έχει ως αποτέλεσμα οτι οι υπήκοοι Κρατών μελών τής Κοινότητας πού διαμένουν εκτός τής Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας τής Γερμανίας μπορούν νά αντικαταστήσουν τό σύνολο τής προηγούμενης περιόδου ασφαλίσεως 60 μηνών πού απαιτείται από τό άρθρο 10α τού WGSVG, καί επομένως τήν εισφορά πού απαιτείται από τό άρθρο 1 παράγραφος 1 τού WGSVG γιά τήν απόκτηση τής ιδιότητας τού διωχθέντος προσώπου ( εισφορά η οποία, κατά τό γερμανικό δίκαιο, πρέπει νά καταβληθεί σέ εσωτερική ασφάλιση αναπηρίας-γήρατος ), μέ τίς εισφορές πού έχουν καταβάλει σέ άλλα Κράτη μέλη .
11 Σύμφωνα μέ τή διάταξη περί παραπομπής, οι διατάξεις τού WGSVG διέπουν τίς έννομες σχέσεις πού έχουν οπωσδήποτε ενα δεσμό μέ τούς τύπους τών παροχών πού αναφέρονται στό άρθρο 4 παράγραφος 1 τού κανονισμού 1408/71· αλλά, λόγω τού ειδικού σκοπού τους ( αποζημίωση σέ συγκεκριμένη κατηγορία διωχθέντων προσώπων ), υπάρχουν αμφιβολίες άν αυτές θά ’πρεπε νά συγκαταλεγούν μεταξύ τών διατάξεων πού θεσπίστηκαν γι’ αυτούς τούς τύπους παροχών .
12 Τό καθ’ ου στήν κύρια δίκη υποστήριξε οτι οι διατάξεις τού WGSVG, σύμφωνα μέ τό κανονιστικό περιεχόμενό τους, πρέπει νά θεωρηθούν ως νομοθεσία κατά τήν έννοια τού άρθρου 1 στοιχείο ι τού κανονισμού 1408/71, διότι τροποποιούν ή συμπληρώνουν, μεταξύ άλλων, ορισμένες διατάξεις τού Reichsversicherungsordnung ( κανονισμός περί κοινωνικών ασφαλίσεων ), τού Angestelltenversicherungsgesetz ( νόμος περί ασφαλίσεως απασχολουμένων ) καί τού Reichsknappschaftsgesetz ( νόμος περί ασφαλίσεως αναπηρίας-γήρατος ανθρακωρύχων ). Επομένως, σύμφωνα μέ τή δήλωση τής Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας τής Γερμανίας δυνάμει τού άρθρου 5 τού κανονισμού, οι νόμοι αυτοί δέν εμπίπτουν στό πεδίο καθ’ υλη εφαρμογής τού κανονισμού .
13 Εξάλλου, από τό περιεχόμενο τού WGSVG προκύπτει οτι ο νόμος αυτός δέν πρέπει νά καταταγεί μεταξύ τών νομοθεσιών περί κοινωνικής βοήθειας ούτε μεταξύ εκείνων πού αφορούν τά ειδικά συστήματα πού αναφέρονται στό άρθρο 4 παράγραφος 4 τού κανονισμού . Οι διατάξεις τού WGSVG χορηγούν στούς ενδιαφερόμενους — εφ’ οσον αυτοί πληρούν τούς ορους πού προβλέπονται από τό νόμο — δικαιώματα πού ειναι ανεξάρτητα από κάθε διακριτική εκτίμηση τής προσωπικής τους καταστάσεως καί τής ένδειάς τους . Πρόκειται επομένως γιά νομικές διατάξεις πού εμπίπτουν στήν κοινωνική ασφάλιση, κατά τήν έννοια τού άρθρου 51 τής συνθήκης καί τού άρθρου 1 στοιχείο ι τού κανονισμού .
14 Τό Δικαστήριο θεωρεί ορθή αυτή τήν άποψη . Από τή δικογραφία φαίνεται οτι, καίτοι ο WGSVG εμφανίζεται ως ειδικός νόμος, εν τούτοις δέν αποβλέπει στό νά καθιερώσει ενα αυτόνομο σύστημα επανορθώσεως . Οι διατάξεις τού WGSVG αποτελούν μόνο κανόνες οι οποίοι συμπληρώνουν ή βελτιώνουν τίς γενικές διατάξεις στόν τομέα τών κοινωνικών ασφαλίσεων .
15 Καίτοι αληθεύει οτι ο WGSVG δέν αναφέρεται στή δήλωση πού έκανε η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία τής Γερμανίας δυνάμει τού άρθρου 5 τού κανονισμού 1408/71 ( νομοθεσίες καί συστήματα πού προβλέπονται στό άρθρο 4 παράγραφοι 1 καί 2 τού κανονισμού, επί τών οποίων έχει εφαρμογή ο κανονισμός ), τό γεγονός αυτό δέν ειναι αποφασιστικό· τό νά μήν έχει γίνει μνεία μιάς εθνικής νομοθεσίας στή δήλωση πού έχει κάνει ενα Κράτος μέλος, αυτό δέ σημαίνει οτι η νομοθεσία αυτή δέν μπορεί νά εμπέσει στό πεδίο εφαρμογής τού κανονισμού .
16 Μιά νομοθεσία, οπως ο WGSVG, πού αποτελεί μέρος τών κανονιστικών διατάξεων ενός Κράτους μέλους περί κοινωνικής ασφαλίσεως τών εργαζομένων καί η οποία δέν προβλέπει καμιά διακριτική εκτίμηση τής προσωπικής καταστάσεως καί τής ένδειας τού ενδιαφερομένου εμπίπτει στό πεδίο εφαρμογής τού κανονισμού 1408/71 καί δέν αποκλείεται δυνάμει τών διατάξεων τού άρθρου 4 παράγραφος 4 τού κανονισμού .
Επί τού δευτέρου ερωτήματος
17 Τό άρθρο 9 παράγραφος 2 τού κανονισμού 1408/71 ορίζει οτι άν η νομοθεσία ενός Κράτους μέλους εξαρτά τήν υπαγωγή στήν προαιρετική ασφάλιση ή τήν προαιρετική συνέχιση τής ασφαλίσεως από τή συμπλήρωση περιόδων ασφαλίσεως, λαμβάνονται υπόψη, κατά τό μέτρο πού απαιτείται, οι περίοδοι ασφαλίσεως ή διαμονής πού συμπληρώθηκαν υπό τή νομοθεσία κάθε άλλου Κράτους μέλους σά νά πρόκειταν γιά περιόδους ασφαλίσεως πού συμπληρώθηκαν υπό τή νομοθεσία τού πρώτου κράτους .
18 Από τή διάταξη περί παραπομπής προκύπτει οτι η εν λόγω νομοθεσία δέν έχει εφαρμογή επί ασφαλισμένων πού έχουν διωχθεί κατά τήν έννοια τού Bundesentschaedigungsgesetz, καθώς καί επί τών επιζώντων τους, γιά νά αποκτήσει δέ ο ενδιαφερόμενος τήν ιδιότητα τού ασφαλισμένου πρέπει νά έχει καταβάλει ως εργαζόμενος τουλάχιστον μιά εισφορά σέ ενα γερμανικό φορέα κοινωνικής ασφαλίσεως .
19 Από τή νομολογία τού Δικαστηρίου, ιδίως δέ από τήν απόφασή του τής 24ης Απριλίου 1980 ( υπόθεση 110/79, Coonan, πού δέν έχει ακόμα δημοσιευτεί ), προκύπτει οτι, οταν μιά εθνική νομοθεσία εξαρτά τήν υπαγωγή σέ ενα σύστημα κοινωνικής ασφαλίσεως από τήν προϋπόθεση οτι ο ενδιαφερόμενος έπρεπε προηγουμένως νά υπαγόταν σέ εθνικό σύστημα κοινωνικής ασφαλίσεως, ο κανονισμός 1408/71 υποχρεώνει τά Κράτη μέλη νά εξομοιώνουν τίς περιόδους ασφαλίσεως πού συμπληρώθηκαν εντός άλλου Κράτους μέλους μέ εκείνες πού έπρεπε νά ειχαν προηγουμένως συμπληρωθεί εντός τής εθνικής επικράτειας .
20 Συνεπώς, στό δεύτερο ερώτημα πρέπει νά δοθεί η απάντηση οτι τό άρθρο 9 παράγραφος 2 τού κανονισμού 1408/71 πρέπει νά ερμηνευθεί υπό τήν έννοια οτι δέν επιβάλλει σέ ενα φορέα κοινωνικής ασφαλίσεως Κράτους μέλους τήν υποχρέωση νά λαμβάνει υπόψη τίς περιόδους ασφαλίσεως πού συμπληρώθηκαν υπό τή νομοθεσία άλλου Κράτους μέλους, οταν ο ενδιαφερόμενος εργαζόμενος δέν έχει ποτέ καταβάλει εντός τού πρώτου Κράτους μέλους τήν παροχή πού απαιτείται κατά νόμο γιά νά αποκτήσει τήν ιδιότητα τού ασφαλισμένου, βάσει τής νομοθεσίας αυτού τού Κράτους μέλους .
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί τών δικαστικών εξόδων
21 Τά δικαστικά έξοδα στά οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, η οποία κατέθεσε παρατηρήσεις πρός τό Δικαστήριο, δέν αποδίδονται . Δεδομένου οτι η παρούσα διαδικασία έχει ως πρός τούς διαδίκους στήν κύρια δίκη τό χαρακτήρα παρεμπίπτοντος πού ανέκυψε ενώπιον τού εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται νά αποφασίσει ως πρός τά δικαστικά έξοδα .
Διατακτικό
Διά ταύτα
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
απαντώντας στά ερωτήματα πού τού υποβλήθηκαν από τό Bundessozialgericht, μέ διάταξη τής 19ης Δεκεμβρίου 1980 αποφαίνεται :
1 ) Μιά νομοθεσία, οπως ο WGSVG, η οποία αποτελεί μέρος τών κανονιστικών διατάξεων ενός Κράτους μέλους περί κοινωνικής ασφαλίσεως τών εργαζομένων καί η οποία δέν προβλέπει καμιά διακριτική εκτίμηση τής προσωπικής καταστάσεως καί τής ένδειας τού ενδιαφερόμενου, εμπίπτει στό πεδίο εφαρμογής τού κανονισμού 1408/71 τού Συμβουλίου καί δέν αποκλείεται δυνάμει τών διατάξεων τού άρθρου 4 παράγραφος 4 τού κανονισμού .
2)Τό άρθρο 9 παράγραφος 2 τού κανονισμού 1408/71 πρέπει νά ερμηνευθεί υπό τήν έννοια οτι δέν επιβάλλει σέ ενα φορέα κοινωνικής ασφαλίσεως Κράτους μέλους τήν υποχρέωση νά λαμβάνει υπόψη τίς περιόδους ασφαλίσεως πού συμπληρώθηκαν υπό τή νομοθεσία άλλου Κράτους μέλους, οταν ο ενδιαφερόμενος εργαζόμενος δέν έχει ποτέ καταβάλει εντός τού πρώτου Κράτους μέλους τήν εισφορά πού απαιτείται κατά νόμο γιά νά αποκτήσει τήν ιδιότητα τού ασφαλισμένου βάσει τής νομοθεσίας αυτού τού Κράτους μέλους .