62022CJ0774_RES
Kawża C‑774/22
JX
vs
FTI Touristik GmbH
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-Amtsgericht Nürnberg)
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tieni Awla) tad‑29 ta’ Lulju 2024
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili – Ġurisdizzjoni tal-qrati, rikonoxximent u eżekuzzjoni tas-sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali – Regolament (UE) Nru 1215/2012 – Artikolu 18 – Ġurisdizzjoni fil-qasam tal-kuntratti konklużi mill-konsumaturi – Determinazzjoni tal-ġurisdizzjoni internazzjonali u territorjali tal-qrati ta’ Stat Membru – Element barrani – Vjaġġ lejn Stat terz”
Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili – Ġurisdizzjoni u eżekuzzjoni tas-sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali – Regolament Nru 1215/2012 – Ġurisdizzjoni fil-qasam tal-kuntratti konklużi mill-konsumaturi – Kamp ta’ applikazzjoni – Tilwima bejn konsumatur u organizzatur ta’ vjaġġi wara l-konklużjoni ta’ kuntratt ta’ pakkett tal-ivvjaġġar – Partijiet kontraenti ddomiċiljati fl-istess Stat Membru – Destinazzjoni tal-vjaġġ li tinsab barra mill-pajjiż – Ġurisdizzjoni internazzjonali u territorjali tal-qorti li taħt il-ġurisdizzjoni tagħha l-konsumatur huwa ddomiċiljat – Inklużjoni
(Regolamenti tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 1896/2006, Artikolu 3(1), u Nru 1215/2012, premessi 3 u 26 u Artikoli 18 u 19(3))
(ara l-punti 25 sa 37, 40 sa 45, 47, u d‑dispożittiv)
Sunt
Adita b’talba għal deċiżjoni preliminari fil-kuntest ta’ tilwima bejn konsumatur iddomiċiljat fi Stat Membru u organizzatur ta’ vjaġġi stabbilit fl-istess Stat Membru, dwar vjaġġ barra mill-pajjiż, irriżervat mill-konsumatur, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat il-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Brussell Ia (
1
), billi eżaminat b’mod partikolari l-eżistenza ta’ element barrani f’tali sitwazzjoni.
F’Diċembru 2021, JX, individwu ddomiċiljat f’Nürnberg (il-Ġermanja), ikkonkluda kuntratt ta’ pakkett tal-ivvjaġġar ma’ FTI Touristik GmbH, organizzatur ta’ vjaġġi stabbilit f’München (il-Ġermanja), għal vjaġġ lejn Stat terz.
Quddiem l-Amtsgericht Nürnberg (il-Qorti Distrettwali ta’ Nürnberg, il-Ġermanja), il-qorti tal-post tad-domiċilju tiegħu, peress li qies li ma kienx ġie informat biżżejjed dwar il-kundizzjonijiet dwar id-dħul u l-viżi fil-pajjiż ikkonċernat, JX talab il-ħlas ta’ danni għal ammont ta’ EUR 1500. Fil-fehma tiegħu l-ġurisdizzjoni territorjali ta’ din il-qorti kienet tirriżulta mir-regoli ta’ ġurisprudenza protettivi previsti mir-Regolament Brussell Ia favur il-konsumaturi (
2
). FTI Touristik sostniet, fir-rigward tagħha, li din il-qorti ma kellhiex ġurisdizzjoni territorjali u ddikjarat li dan ir-regolament ma kienx japplika għal sitwazzjonijiet purament interni bħal dik inkwistjoni f’dan il-każ. F’tali sitwazzjoni, l-element barrani meħtieġ għall-applikazzjoni ta’ dan ir-regolament kien nieqes.
Permezz tar-rinviju għal deċiżjoni preliminari tagħha, din il-qorti talbet lill-Qorti tal-Ġustizzja tippreċiża jekk ir-Regolament Brussell Ia jiddeterminax il-ġurisdizzjoni kemm internazzjonali kif ukoll territorjali tal-qorti tal-Istat Membru li fil-ġurisdizzjoni tagħha l-konsumatur huwa ddomiċiljat, f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li fiha l-element barrani kien limitat għad-destinazzjoni tal-vjaġġ, peress li dan kien jinsab barra mill-pajjiż.
Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti tal‑Ġustizzja
Sabiex jiġi eżaminat, fl-ewwel lok, jekk ir-Regolament Brussell Ia kienx japplika għal tilwima bħal dik fil-kawża prinċipali, li fiha r-rikorrent u l-konvenut kellhom id-domiċilju tagħhom fl-istess Stat Membru, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li l-applikazzjoni tar-regoli ta’ ġurisdizzjoni ta’ dan ir-regolament teżiġi l-eżistenza ta’ element barrani. Tali element jeżisti b’mod partikolari meta s-sitwazzjoni tat-tilwima kkonċernata tkun ta’ natura li tqajjem mistoqsijiet dwar id-determinazzjoni tal-ġurisdizzjoni tal-qrati fl-ordinament internazzjonali. Għalkemm l-element barrani huwa manifestament preżenti meta mill-inqas waħda mill-partijiet ikollha d-domiċilju abitwali tagħha fi Stat Membru differenti minn dak tal-qorti adita, in-natura internazzjonali tista’ tirriżulta wkoll minn fatturi oħra marbuta, b’mod partikolari, mal-mertu tat-tilwima. B’hekk, l-involviment ta’ Stat Membru u ta’ Stat terz, minħabba, pereżempju, id-domiċilju tar-rikorrent u ta’ konvenut fl-ewwel Stat, u l-lokalizzazzjoni tal-fatti kontenzjużi fit-tieni Stat, jista’ wkoll jagħti natura internazzjonali lir-relazzjoni ġuridika inkwistjoni, peress li din is-sitwazzjoni hija ta’ natura li tqajjem, fl-Istat Membru, mistoqsijiet dwar id-determinazzjoni tal-ġurisdizzjoni tal-qrati fl-ordinament internazzjonali. Minn dan isegwi li tilwima dwar obbligi kuntrattwali preżunti li jiġu eżegwiti kemm fi Stat terz, kemm fi Stat Membru differenti minn dak li fih iż-żewġ partijiet huma ddomiċiljati, hija ta’ natura li tqajjem mistoqsijiet dwar id-determinazzjoni tal-ġurisdizzjoni tal-qrati fl-ordinament internazzjonali u tissodisfa, għaldaqstant, il-kundizzjoni tal-element barrani meħtieġa sabiex it-tilwima taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Brussell Ia.
Fir-rigward tat-tilwim bejn konsumaturi u professjonisti, din l-interpretazzjoni hija qabelxejn ikkorroborata mill-Artikolu 18(1) tar-Regolament Brussell Ia (
3
), li b’applikazzjoni tiegħu l-konsumaturi jistgħu jinvokaw ir-regola stabbilita favurihom kontra professjonisti ddomiċiljati mhux biss fi Stati Membri oħra, inklużi Stati terzi, iżda wkoll fl-istess Stat Membru bħal dak tad-domiċilju tagħhom. Barra minn hekk, din l-interpretazzjoni hija konformi mal-iskop tar-Regolament Brussell Ia, peress li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet repetutament li dan isegwi għan ta’ ċertezza legali, li jeżiġi li l-qorti nazzjonali adita tkun tista’ faċilment tagħti deċiżjoni dwar il-ġurisdizzjoni tagħha, mingħajr ma tiġi mġiegħla teżamina l-kawża fuq il-mertu. Konformement ma’ dan il-għan, kawża li tinvolvi talba ta’ vjaġġatur rigward problemi li ltaqa’ magħhom fil-kuntest ta’ vjaġġ barra mill-pajjiż, organizzat u mibjugħ minn organizzatur ta’ vjaġġi, għandha titqies li hija ta’ natura internazzjonali għall-finijiet tar-Regolament Brussell Ia, peress li d-destinazzjoni tal-vjaġġ hija element faċli li jiġi vverifikat. Fl-aħħar nett, din l-interpretazzjoni ma tistax tiġi kkontestata mir-riferiment magħmul mill-Qorti tal-Ġustizzja għall-kunċett ta’ “każ transkonfinali” ddefinit fl-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 1896/2006 (
4
), bħala tilwima li fiha tal-inqas waħda mill-partijiet ikollha d-domiċilju tagħha jew ir-residenza abitwali tagħha fi Stat Membru differenti mill-Istat Membru tal-qorti adita. Fil-fatt, peress li dan ir-regolament u r-Regolament Brussell Ia la għandhom l-istess suġġett u lanqas l-istess kamp ta’ applikazzjoni, it-tieni regolament ma għandux jiġi interpretat fid-dawl tal-ewwel wieħed.
Konsegwentement, tilwima dwar kuntratt ta’ vjaġġ taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Brussell Ia, minkejja li l-partijiet kontraenti, jiġifieri l-konsumatur u l-parti kontraenti tiegħu, it-tnejn ikunu ddomiċiljati fl-istess Stat Membru, filwaqt li d-destinazzjoni tal-vjaġġ tkun barra mill-pajjiż.
F’dak li jirrigwarda, fit-tieni lok, il-kwistjoni dwar jekk l-Artikolu 18 tar-Regolament Brussell Ia jiddeterminax il-ġurisdizzjoni kemm internazzjonali kif ukoll territorjali tal-qorti kkonċernata, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li mill-formulazzjoni stess tal-ewwel paragrafu ta’ dan l-artikolu jirriżulta li r-regoli ta’ ġurisdizzjoni stabbiliti minn din id-dispożizzjoni meta l-azzjoni tiġi ppreżentata minn konsumatur jirrigwardaw, minn naħa, “[il]-qrati tal-Istat Membru li fih tkun domiċiljata dik il-parti jew, irrispettivament mid-domiċilju tal-parti l-oħra” u, min-naħa l-oħra, “[il]-qrati tal-post fejn ikun domiċiljat il-konsumatur”. Għalkemm l-ewwel miż-żewġ regoli stabbiliti b’dan il-mod sempliċement tagħti ġurisdizzjoni internazzjonali lis-sistema ġudizzjarja tal-Istat indikat, meħuda fl-intier tagħha, it-tieni regola tagħti direttament ġurisdizzjoni territorjali lill-qorti tal-post tad-domiċilju tal-konsumatur. Din it-tieni regola għalhekk tiddetermina mhux biss il-ġurisdizzjoni internazzjonali tal-qorti kkonċernata, iżda tindika wkoll direttament qorti preċiża fi ħdan Stat Membru, mingħajr ma tirreferi għar-regoli tat-tqassim tal-ġurisdizzjoni territorjali fis-seħħ f’dan l-Istat Membru.
Minn dan il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li l-Artikolu 18 tar-Regolament Brussell Ia jiddetermina l-ġurisdizzjoni kemm internazzjonali kif ukoll territorjali tal-qorti tal-Istat Membru li fil-ġurisdizzjoni tagħha l-konsumatur ikun iddomiċiljat, meta tali qorti tiġi adita, minn dan il-konsumatur, b’tilwima kontra organizzatur ta’ vjaġġi wara l-konklużjoni ta’ kuntratt ta’ pakkett tal-ivvjaġġar, u li dawn iż-żewġ partijiet kontraenti ikunu t-tnejn li huma ddomiċiljati f’dan l-Istat Membru, iżda fejn id-destinazzjoni tal-vjaġġ tinsab barra mill-pajjiż.
(
1
)	Regolament (UE) Nru 1215/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 2012 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali (ĠU 2012, L 351, p. 1, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Brussell Ia”).
(
2
)	B’mod partikolari, JX jirreferi għall-Artikoli 17 u 18 tar-Regolament Brussell Ia.
(
3
)	Skont din id-dispożizzjoni: “[k]onsumatur jista’ jressaq proċedimenti kontra l-parti l-oħra ta’ kuntratt fil-qrati tal-Istat Membru li fih tkun domiċiljata dik il-parti jew, irrispettivament mid-domiċilju tal-parti l-oħra, fil-qrati tal-post fejn ikun domiċiljat il-konsumatur.”
(
4
)	Regolament (KE) Nru 1896/2006 tal‑Parlament Ewropew u tal‑Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 2006 li joħloq proċedura għal ordni ta’ ħlas Ewropea (ĠU 2006, L 399, p. 1).