COMMISSIE / HOSMAN-CHEVALIER 
ARREST VAN HET HOF (Derde kamer) 
21 juni 2007 * 
In zaak C-424/05 P, 
betreffende een hogere voorziening krachtens artikel 56 van het Statuut van het Hof 
van Justitie, ingesteld op 29 november 2005, 
Commissie van de Europese Gemeenschappen, vertegenwoordigd door 
H. Kraemer en M. Velardo als gemachtigden, domicilie gekozen hebbende te 
Luxemburg, 
rekwirante, 
andere partij in de procedure: 
Sonja Hosman-Chevalier, vertegenwoordigd door JL-R. García-Gallardo Gil-
Fournier, A. Sayagués Torres en D. Domínguez Pérez, abogados, 
verzoekster in eerste aanleg, 
* Procestaal: Frans. 
I - 5051
ARREST VAN 21. 6. 2007 — ZAAK C-424/05 P 
wijst 
HET HOF VAN JUSTITIE (Derde kamer), 
samengesteld als volgt: A. Rosas, kamerpresident, A. Tizzano, J. Malenovský 
(rapporteur), U. Lõhmus en A. Ó Caoimh, rechters, 
advocaat-generaal: P. Mengozzi, 
griffier: B. Fülöp, administrateur, 
gezien de stukken en na de terechtzitting op 13 september 2006, 
gehoord de conclusie van de advocaat-generaal ter terechtzitting van 15 maart 2007, 
het navolgende 
Arrest 
1 Met haar hogere voorziening verzoekt de Commissie van de Europese Gemeen­
schappen om vernietiging van het arrest van het Gerecht van eerste aanleg van de 
Europese Gemeenschappen van 13 september 2005, Hosman-Chevalier/Commissie 
(T-72/04, Jurispr. blz. II-3265; hierna: „bestreden arrest"), waarbij het Gerecht de 
besluiten van de Commissie van 8 april en 29 oktober 2003 heeft nietig verklaard 
voor zover Hosman-Chevalier daarbij de ontheemdingstoelage alsook de inrich­
tingsvergoeding is geweigerd. 
I - 5052
COMMISSIE / HOSMAN-CHEVALIER 
Toepasselijke bepalingen 
2 Artikel 69 van het Statuut van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen, in 
de versie die op de onderhavige zaak van toepassing is (hierna: „Statuut"), bepaalt 
dat de ontheemdingstoelage 16 % bedraagt van de som van het basissalaris, de 
kostwinnerstoelage en de kindertoelage waarop de ambtenaar recht heeft. 
3 Artikel 4, lid 1, van bijlage VII bij het Statuut bepaalt dat een ontheemdingstoelage 
wordt toegekend aan: 
„a) de ambtenaar: 
— die niet de nationaliteit bezit van de staat op welks grondgebied zijn 
standplaats is gelegen, en die deze ook nooit heeft bezeten, 
en 
— die gedurende een periode van vijf jaar, eindigende zes maanden vóór zijn 
indiensttreding, niet regelmatig woonachtig is geweest of zijn voornaamste 
beroepsbezigheden heeft uitgeoefend op het grondgebied in Europa van 
bedoelde staat. Buiten beschouwing blijven hierbij omstandigheden die 
voortvloeien uit diensten, verricht voor een andere staat of een internatio­
nale organisatie; 
I - 5053
ARREST VAN 21. 6. 2007 — ZAAK C-424/05 P 
b) de ambtenaar die de nationaliteit van de staat op welks grondgebied zijn 
standplaats is gelegen, bezit of heeft bezeten, maar die gedurende een periode 
van tien jaar, eindigende op het ogenblik van zijn indiensttreding, regelmatig 
woonachtig is geweest buiten het grondgebied in Europa van die staat, en wel 
om een andere reden dan het uitoefenen van een functie in dienst van een staat 
of van een internationale organisatie. 
[...]" 
Voorgeschiedenis van het geding 
4 De feiten die ten grondslag liggen aan het geding zijn door het Gerecht samengevat 
in de punten 4 tot en met 10 van het bestreden arrest: 
„4 Verzoekster, die van Oostenrijkse nationaliteit is, heeft tot 14 mei 1995 in 
Oostenrijk gestudeerd en gewerkt Van 15 mei 1995 tot en met 17 maart 1996 
heeft zij in België gewerkt voor het Verbindungsbüro des Landes Tirol, het 
bureau van het Land Tirol, dat te Brussel is gevestigd. 
5 Van 18 maart 1996 tot en met 15 november 2002 maakte verzoekster deel uit 
van het personeel van de Permanente Vertegenwoordiging van de Republiek 
Oostenrijk bij de Europese Unie te Brussel (hierna: 'Permanente Vertegen­
woordiging van de Republiek Oostenrijk'). In die hoedanigheid heeft zij 
I - 5054
COMMISSIE / HOSMAN-CHEVALIER 
allereerst gewerkt voor de Verbindungstelle der Bundesländer (hierna: 'VB'), het 
verbindingsbureau van de Länder, en daarna voor de Österreichische Gewerk­
schaftsbund (hierna: 'OGB'), de federatie van de Oostenrijkse vakverenigingen. 
6 Op 16 november 2002 is verzoekster als ambtenaar in dienst getreden van de 
Commissie. De periode van vijf jaar, waarin artikel 4, lid 1, sub a, tweede 
streepje, van bijlage VII bij het Statuut voorziet met betrekking tot de 
toekenning van de ontheemdingstoelage, is bepaald op het tijdvak van 16 mei 
1997 tot en met 15 mei 2002. 
7 Bij een nota van 8 april 2003 heeft het directoraat-generaal (DG) Personeels­
zaken en administratie van de Commissie verzoekster meegedeeld dat haar geen 
ontheemdingstoelage kon worden verleend. 
8 Op 7 juli 2003 heeft verzoekster krachtens artikel 90, lid 2, van het Statuut een 
klacht ingediend tegen deze nota van 8 april 2003. Bij e-mail van 14 augustus 
2003 en bij telefax van 11 september 2003 heeft zij twee toevoegingen bij deze 
klacht toegestuurd. 
9 Bij een nota van 29 oktober 2003, waarvan verzoekster op 3 november 2003 
kennis heeft gekregen, heeft het tot aanstelling bevoegde gezag (hierna: 'TABG') 
de klacht van verzoekster afgewezen. 
10 Uit dit besluit blijkt dat verzoekster de ontheemdingstoelage en de daarmee 
verbonden toelagen vooral zijn geweigerd op grond dat de beroepsbezigheden 
die zij tijdens de referentieperiode te Brussel heeft uitgeoefend, niet konden 
I - 5055
ARREST VAN 21. 6. 2007 — ZAAK C-424/05 P 
worden aangemerkt als 'diensten, verricht voor een andere staat' in de zin van 
de uitzondering bedoeld in artikel 4, lid 1, sub a, van bijlage VII bij het Statuut. 
Het TABG was van mening dat, ook al was de VB in de kantoren van de 
Permanente Vertegenwoordiging van de Republiek Oostenrijk gevestigd, zij 
niettemin een afzonderlijke en autonome entiteit vormde die uitging van de 
Länder en de belangen van deze laatste en niet die van de Bund (de federale 
staat) diende te behartigen. Wat de OGB betreft, wordt in de door verzoekster 
overgelegde stukken, en met name in haar arbeidsovereenkomst, geen melding 
gemaakt van enige band met de Republiek Oostenrijk, en derhalve kon het werk 
dat zij voor de OGB heeft verricht, evenmin worden gelijkgesteld met voor deze 
staat verrichte diensten." 
Procesverloop voor het Gerecht en bestreden arrest 
5 Bij verzoekschrift, neergelegd ter griffie van het Gerecht op 20 februari 2004, heeft 
Hosman-Chevalier beroep ingesteld tot nietigverklaring van het besluit van de 
Commissie van 29 oktober 2003 waarbij haar de ontheemdingstoelage alsook de 
daarmee verbonden toelagen zijn geweigerd. 
6 In het bestreden arrest was het Gerecht van oordeel dat het beroep niet alleen 
strekte tot nietigverklaring van het besluit van de Commissie van 29 oktober 2003, 
maar ook tot nietigverklaring van dat van 8 april 2003. Deze besluiten werden door 
het Gerecht nietig verklaard. 
7 Het Gerecht heeft immers het tweede middel van Hosman-Chevalier aanvaard, 
volgens hetwelk artikel 4, lid 1, sub a, van bijlage VII bij het Statuut was geschonden. 
I - 5056
COMMISSIE / HOSMAN-CHEVALIER 
8 Volgens het Gerecht moest worden uitgemaakt of de diensten die Hosman-
Chevalier gedurende de referentieperiode binnen de Permanente Vertegenwoordi­
ging van de Republiek Oostenrijk had verricht, als „diensten, verricht voor een 
andere staat" in de zin van artikel 4, lid 1, sub a, van bijlage VII bij het Statuut 
moesten worden aangemerkt Verder heeft het Gerecht gepreciseerd dat het in dit 
artikel gehanteerde begrip „staat" slechts doelt op de staat als rechtspersoon en enig 
volkenrechtelijk rechtssubject, alsook op de regeringsorganen ervan. 
9 Het Gerecht heeft om te beginnen in punt 30 van het bestreden arrest beklemtoond 
dat niet werd betwist dat diensten verricht voor lichamen zoals de Permanente 
Vertegenwoordiging van een lidstaat bij de Europese Unie of de ambassades van een 
staat, als diensten verricht voor een staat in de zin van artikel 4, lid 1, sub a, van 
bijlage VII bij het Statuut moeten worden aangemerkt 
10 In de punten 31 tot en met 36 van het bestreden arrest heeft het Gerecht gewezen op 
verschillende elementen op grond waarvan het heeft vastgesteld dat Hosman-
Chevalier lid was van het personeel van de Permanente Vertegenwoordiging van de 
Republiek Oostenrijk, dat zij onder het hiërarchieke gezag van de ambassadeur, 
permanent vertegenwoordiger van de Republiek Oostenrijk bij de Europese Unie, 
stond en dat haar statuut hetzelfde was als dat van de andere bij deze 
vertegenwoordiging tewerkgestelde ambtenaren. 
11 Het Gerecht heeft daaruit afgeleid dat de diensten die Hosman-Chevalier tijdens de 
gehele referentieperiode voor de Permanente Vertegenwoordiging van de Republiek 
Oostenrijk had verricht, moesten worden aangemerkt als diensten verricht voor 
deze staat. 
I - 5057
ARREST VAN 21. 6. 2007 — ZAAK C-424/05 P 
12 Vervolgens heeft het Gerecht in de punten 38 tot en met 41 van het bestreden arrest 
het betoog van de Commissie afgewezen dat Hosman-Chevalier, hoewel zij 
werkzaam was binnen de Permanente Vertegenwoordiging van de Republiek 
Oostenrijk, geen diensten had verricht voor deze lidstaat, maar voor de VB en de 
OGB, die niet tot taak hadden de belangen van de staat te behartigen. 
13 In punt 42 van het bestreden arrest heeft het Gerecht daarentegen erkend dat het 
volstaat dat een persoon zijn beroepsbezigheid uitoefent voor een lichaam dat deel 
uitmaakt van de staat in de genoemde zin, zoals een Permanente Vertegenwoordi­
ging, om hem volledig onder de uitzondering bedoeld in artikel 4, lid 1, sub a, van 
bijlage VII bij het Statuut te doen vallen, ongeacht de bijzondere en specifieke 
werkzaamheden die hij binnen dit lichaam heeft uitgeoefend. Indien dit anders zou 
liggen, zouden de verrichte taken en werkzaamheden gedetailleerd moeten worden 
geanalyseerd volgens het nationale recht, hetgeen in strijd zou zijn met de eisen van 
de eenvormige toepassing van het gemeenschapsrecht en van het beginsel van 
gelijke behandeling. Dit klemt te meer omdat elke lidstaat bij uitsluiting bevoegd is 
om zijn diensten op de volgens hem meest geschikte wijze te organiseren en aldus de 
doelstellingen en functies vast te stellen die hij aan zijn ambtenaren en personeels­
leden toewijst. 
14 Het Gerecht heeft daaruit dus afgeleid dat Hosman-Chevalier voldeed aan de 
voorwaarden van artikel 4, lid 1, sub a, van bijlage VII bij het Statuut en derhalve 
recht had op de ontheemdingstoelage. 
15 In punt 51 van het bestreden arrest heeft het Gerecht gesteld dat, aangezien de 
inrichtingsvergoeding waarin artikel 5, lid 1, van bijlage VII bij het Statuut voorziet, 
verschuldigd is aan de ambtenaar die voldoet aan de voorwaarden voor toekenning 
van de ontheemdingstoelage, Hosman-Chevalier om deze inrichtingsvergoeding 
mocht verzoeken. Het Gerecht heeft evenwel geen recht op dagvergoeding erkend 
om de in punt 52 van het bestreden arrest uiteengezette redenen. 
I - 5058
COMMISSIE / HOSMAN-CHEVALIER 
Procesverloop voor het Hof 
16 In hogere voorziening concludeert de Commissie dat het het Hof behage: 
— het bestreden arrest te vernietigen en de zaak naar het Gerecht te verwijzen; 
— Hosman-Chevalier te verwijzen in de kosten van de instantie, met inbegrip van 
haar eigen kosten in de procedure voor het Gerecht. 
17 Hosman-Chevalier concludeert dat het het Hof behage: 
— de hogere voorziening kennelijk niet-ontvankelijk of, subsidiair, ongegrond te 
verklaren; 
— de Commissie te verwijzen in de kosten van de twee instanties. 
I - 5059
ARREST VAN 21. 6. 2007 — ZAAK C-424/05 P 
Hogere voorziening 
Argumenten van partijen 
18 Met haar enige middel verwijt de Commissie het Gerecht dat het bij de toepassing 
van de bepalingen van artikel 4, lid 1, sub a, van bijlage VII bij het Statuut inzake de 
toekenning van de ontheemdingstoelage blijk heeft gegeven van een onjuiste 
rechtsopvatting, door het erin gehanteerde begrip „diensten, verricht voor een 
andere staat" onjuist uit te leggen. 
19 Uit een reeks feitelijke elementen die in de punten 31 tot en met 36 en 42 van het 
bestreden arrest in aanmerking werden genomen, blijkt dat het Gerecht ten 
onrechte heeft geoordeeld dat reeds is voldaan aan de in die bepalingen gestelde 
voorwaarde inzake „diensten, verricht voor een andere staat", wanneer de 
betrokkene deel uitmaakt van het functionele en/of organisatorische kader van 
een van de organen van deze staat, zoals een Permanente Vertegenwoordiging bij de 
Europese Unie. 
20 Deze voorwaarde moet daarentegen aldus worden uitgelegd dat er sprake dient te 
zijn van een rechtstreekse juridische band tussen de betrokkene en de staat in 
kwestie, waarbij deze band niet enkel erin mag bestaan dat die persoon deel 
uitmaakt van bovengenoemd kader. 
21 De uitzondering van artikel 4, lid 1, sub a, tweede streepje, tweede zin, van 
bijlage VII bij het Statuut, volgens welke de bedoelde ambtenaren recht hebben op 
een ontheemdingstoelage, is gerechtvaardigd voor zover deze laatste niet kunnen 
worden geacht een duurzame band met het land van de standplaats te hebben 
gevestigd (arrest van 2 mei 1985, De Angelis/Commissie, 246/83, Jurispr. blz. 1253, 
I - 5060
COMMISSIE / HOSMAN-CHEVALIER 
punt 13). Deze ratio legis veronderstelt juist dat de betrokkene een rechtstreekse 
band van statutaire en/of contractuele aard heeft met een andere staat of met een 
internationale organisatie. Alleen op grond van een dergelijke band kan de andere 
staat of de internationale organisatie immers deze persoon gelasten, gedurende een 
beperkte periode diensten te verrichten op het grondgebied van de staat waarop zijn 
latere standplaats is gelegen (hierna: „land van de standplaats") als ambtenaar van de 
Europese Gemeenschappen. 
22 De Commissie herinnert eraan dat de bepaling van artikel 4, lid 1, sub a, tweede 
streepje, tweede zin, van bijlage VII bij het Statuut een uitzondering vormt op de 
voorwaarden voor toekenning van de ontheemdingstoelage en dus op dit punt strikt 
moeten worden uitgelegd. Een dergelijke uitlegging is bovendien geboden omdat het 
een bepaling betreft die recht geeft op een financieel voordeel (zie arrest Hof van 
6 mei 1982, BayWa e.a., 146/81, 192/81 en 193/81, Jurispr. blz. 1503, punt 10, en 
arrest Gerecht van 8 maart 1990, Schwedler/Parlement, T-41/89, Jurispr. blz. II-79, 
punt 23, in hogere voorziening bevestigd door arrest Hof van 28 november 1991, 
Schwedler/Parlement, C-132/90 P, Jurispr. blz. I-5745). 
23 Bovendien wijkt de uitlegging van artikel 4, lid 1, sub a, tweede streepje, tweede zin, 
van bijlage VII bij het Statuut door het Gerecht in de punten 31 tot en met 36 en 42 
van het bestreden arrest af van zijn eigen rechtspraak volgens welke er een 
rechtstreekse juridische band met de lidstaat moet bestaan (zie arresten Gerecht van 
30 juni 2005, Olesen/Commissie, T-190/03, JurAmbt. blz. I-A-181 en II-805, 
punten 49-51, en 25 oktober 2005, Salvador Garcia/Commissie, T-205/02, JurAmbt. 
blz. I-A-285 en II-1311, punt 55; Salazar Brier/Commissie, T-83/03, JurAmbt. 
blz. I-A-311 en II-1407, punt 45; Herrero Romeu/Commissie, T-298/02, Jurispr. 
blz. II-4599 en JurAmbt. blz. I-A-295 en II-1349, punt 41, en De Bustamante Tello/ 
Raad, T-368/03, JurAmbt. blz. I-A-321 en II-1439, punt 42). 
24 Volgens de rechtspraak van het Gerecht werd ook met betrekking tot de in die 
bepaling gestelde voorwaarde inzake „diensten, verricht voor [...] een internationale 
I - 5061
ARREST VAN 21. 6. 2007 — ZAAK C-424/05 P 
organisatie" een rechtstreekse juridische band met de betrokken internationale 
organisatie geëist (zie arresten Gerecht van 22 maart 1995, Lo Giudice/Parlement, 
T-43/93, JurAmbt blz. I-A-57 en II-189, punt 36, en 11 september 2002, Nevin/ 
Commissie, T-127/00, JurAmbt blz. I-A-149 en II-781, punt 51). Het zou blijk geven 
van incoherentie, ja zelfs willekeur, een dergelijke rechtstreekse juridische band te 
eisen voor een deel van de uitzondering, maar niet voor het andere. 
25 Het Gerecht heeft nagelaten — aldus ten slotte de Commissie — te onderzoeken of 
er een rechtstreekse juridische band bestond tussen Hosman-Chevalier en de 
Republiek Oostenrijk. In casu is er evenwel geen sprake van een dergelijke band, 
aangezien de betrokkene gedurende de referentieperiode achtereenvolgens werd 
tewerkgesteld door de VB en de OGB. 
26 Hosman-Chevalier concludeert tot niet-ontvankelijkheid van de hogere voorziening 
en voert hierbij aan dat de Commissie in werkelijkheid het Hof verzoekt om een 
nieuwe beoordeling van de feiten. 
27 Ten gronde voert Hosman-Chevalier aan dat het Gerecht in overeenstemming met 
het gemeenschapsrecht heeft gehandeld door na te gaan of er een juridische band 
tussen de betrokkene en de staat bestond, zonder evenwel noodzakelijkerwijs te 
eisen dat deze band rechtstreeks was. 
28 Zodra het werk voor een Permanente Vertegenwoordiging als de in geding zijnde 
wordt aangemerkt als werk voor een staat, is voldaan aan de voorwaarde van 
juridische band tussen Hosman-Chevalier en de staat. 
I - 5062
COMMISSIE / HOSMAN-CHEVALIER 
29 Op dit punt is de rechtspraak van het Gerecht niet formalistisch en een dergelijke 
band houdt niet strikt of alleen een „juridische" band van afhankelijkheid in. Deze 
band kan worden vastgesteld op basis van de concrete omstandigheden van elke 
zaak. Aangezien in het onderhavige geval uit het dossier bleek dat Hosman-
Chevalier deel uitmaakte van het personeel van de Permanente Vertegenwoordiging 
van de Republiek Oostenrijk, was een verdere analyse niet nodig en hoefde evenmin 
expliciet te worden gewezen op een band van juridische of enig andere aard. 
Beoordeling door het Hof 
Ontvankelijkheid 
30 Volgens artikel 225, lid 1, EG en artikel 58, eerste alinea, van het Statuut van het Hof 
van Justitie kan een hogere voorziening enkel worden gebaseerd op middelen inzake 
de schending van het recht, met uitsluiting van elke feitelijke beoordeling. 
31 Uit deze bepalingen volgt dat het Gerecht bij uitsluiting bevoegd is, enerzijds, om de 
feiten vast te stellen, behoudens het geval waarin de feitelijke onjuistheid van zijn 
vaststellingen blijkt uit de hem overgelegde processtukken en, anderzijds, om die 
feiten te beoordelen. Wanneer het Gerecht de feiten heeft vastgesteld of beoordeeld, 
is het Hof bevoegd om krachtens artikel 225 EG toezicht uit te oefenen op de wijze 
waarop het Gerecht de feiten juridisch heeft gekwalificeerd en op de rechtsgevolgen 
die het daaraan heeft verbonden (zie met name arresten van 16 maart 2000, 
Parlement/Bieber, C-284/98 P, Jurispr. blz. I-1527, punt 31, en 27 november 2001, Z/ 
Parlement, C-270/99 P, Jurispr. blz. I-9197, punt 37). 
I - 5063
ARREST VAN 21. 6. 2007 — ZAAK C-424/05 P 
32 In casu moet worden vastgesteld dat de Commissie niet betwist dat Hosman-
Chevalier tijdens de referentieperiode lid was van het personeel van de Permanente 
Vertegenwoordiging van de Republiek Oostenrijk. In het kader van haar hogere 
voorziening voert de Commissie enkel aan dat dit feit voor de betrokkene geen recht 
op een ontheemdingstoelage doet ontstaan, aangezien een rechtstreekse juridische 
band met de Republiek Oostenrijk ontbreekt 
33 Anders dan Hosman-Chevalier aanvoert, heeft de hogere voorziening van de 
Commissie dus geen betrekking op de beoordeling van de feiten, maar op de 
juridische kwalificatie ervan. Bijgevolg dient de door Hosman-Chevalier opge­
worpen exceptie van niet-ontvankelijkheid te worden afgewezen. 
Ten gronde 
34 Om een antwoord te kunnen geven op het middel van de Commissie, dient het 
begrip „diensten, verricht voor een andere staat" te worden beoordeeld tegen de 
achtergrond van alle bepalingen van artikel 4, lid 1, sub a, van bijlage VII bij het 
Statuut die betrekking hebben op de toekenning van de ontheemdingstoelage en 
waarvan dit begrip deel uitmaakt. 
35 Volgens vaste rechtspraak van het Hof is de ontheemdingstoelage bedoeld om de 
bijzondere lasten en nadelen te compenseren die aan de indiensttreding bij de 
Gemeenschappen zijn verbonden voor ambtenaren die uit dien hoofde genoodzaakt 
zijn hun woonplaats te verleggen van het land van hun domicilie naar het land waar 
hun standplaats is gelegen, en die zich in een nieuwe omgeving moeten integreren. 
Het begrip ontheemding hangt eveneens af van de subjectieve situatie van de 
ambtenaar, dat wil zeggen van de mate waarin hij in zijn nieuwe omgeving is 
geïntegreerd, die bijvoorbeeld wordt bepaald door zijn gewone woonplaats of door 
I - 5064
COMMISSIE / HOSMAN-CHEVALIER 
de uitoefening van zijn voornaamste beroepsbezigheid (zie arresten van 10 oktober 
1989, Atala-Palmerini/Commissie, 201/88, Jurispr. blz. 3109, punt 9, en 15 septem­
ber 1994, Magdalena Fernández/Commissie, C-452/93 P, Jurispr. blz. I-4295, 
punt 20). 
36 Met de ontheemdingstoelage wordt dus beoogd de feitelijke ongelijkheid tussen 
ambtenaren die volledig geïntegreerd zijn in de samenleving van het land van de 
standplaats, en ambtenaren die dat niet zijn, te neutraliseren. 
37 Uit artikel 4, lid 1, sub a, tweede streepje, tweede zin, van bijlage VII bij het Statuut 
blijkt dat de gemeenschapswetgever noodzakelijkerwijs ook een dergelijke situatie 
van ontheemding heeft willen aannemen wanneer een ambtenaar weliswaar 
gedurende een periode van vijf jaar welke zes maanden vóór zijn indiensttreding 
eindigt, woonachtig is geweest of zijn beroepsbezigheden heeft uitgeoefend op het 
grondgebied in Europa van de staat op welks grondgebied zijn standplaats is gelegen, 
maar diensten heeft verricht voor een andere staat of een internationale organisatie. 
38 De gemeenschapswetgever is aldus ervan uitgegaan dat de verrichting van deze 
diensten tot gevolg heeft dat de betrokkene een specifieke band met deze andere 
staat of deze internationale organisatie behoudt en aldus in de weg staat aan het 
ontstaan van een duurzame band met het land van de standplaats en aldus aan een 
voldoende integratie van de betrokkene in de samenleving van het land van de 
standplaats (zie in die zin arrest van 15 januari 1981, Vutera/Commissie, 1322/79, 
Jurispr. blz. 127, punt 8, en arrest De Angelis/Commissie, reeds aangehaald, 
punt 13). 
39 In het land van de standplaats van de betrokken ambtenaar worden de andere staten 
vertegenwoordigd door ambassades of diplomatieke missies alsmede door 
Permanente Vertegenwoordigingen bij de internationale organisaties, zoals voort­
vloeit uit de regels van internationaal gewoonterecht, die in het bijzonder zijn 
I - 5065
ARREST VAN 21. 6. 2007 — ZAAK C-424/05 P 
gecodificeerd in het Verdrag van Wenen van 18 april 1961 inzake diplomatiek 
verkeer en het Verdrag van Wenen van 14 maart 1975 inzake de vertegenwoordiging 
van staten in hun betrekkingen met internationale organisaties met een universeel 
karakter. 
40 Het in artikel 4, lid 1, sub a, tweede streepje, tweede zin, van bijlage VII bij het 
Statuut bedoelde begrip „staat" omvat derhalve noodzakelijkerwijs de Permanente 
Vertegenwoordiging van een lidstaat bij de Europese Unie. In het kader van de 
hogere voorziening werd dit overigens niet in twijfel getrokken. 
41 Het personeel van een dergelijke Permanente Vertegenwoordiging, met inbegrip van 
het administratieve en technische personeel ervan, moet dus worden geacht in 
dienst van de betrokken lidstaat te zijn en derhalve in een situatie van „ontheem­
ding" in de zin van artikel 4, lid 1, sub a, tweede streepje, van bijlage VII bij het 
Statuut te verkeren doordat het deel uitmaakt van de structuren van deze 
vertegenwoordiging. 
42 In het onderhavige geval, zoals het Gerecht heeft vastgesteld, werd Hosman-
Chevalier weliswaar niet tewerkgesteld door het Oostenrijkse centrale staatsbestuur, 
maar was zij lid van het personeel van de Permanente Vertegenwoordiging van de 
Republiek Oostenrijk, stond zij onder het hiërarchieke gezag van de ambassadeur 
ervan en was haar statuut hetzelfde als dat van de andere bij deze vertegenwoordi­
ging tewerkgestelde ambtenaren. Tevens blijkt uit het bestreden arrest dat zij op die 
grond verschillende voorrechten en immuniteiten heeft genoten, te weten in het 
bijzonder de vrijstelling van de gewestbelastingen op onroerende goederen. In deze 
omstandigheden moet zij worden geacht diensten te hebben verricht voor de 
Oostenrijkse Staat. 
43 Het bijzondere statuut van Hosman-Chevalier, zoals beschreven in het vorige punt, 
lag aan de basis van haar specifieke band met de Republiek Oostenrijk. Die band 
I - 5066
COMMISSIE / HOSMAN-CHEVALIER 
staat als zodanig eraan in de weg dat zij een duurzame band kan vestigen met het 
land van de standplaats en derhalve dat zij zich voldoende kan integreren in de 
samenleving van dit land. 
44 Gelet op de ratio legis van artikel 4, lid 1, sub a, tweede streepje, tweede zin, van 
bijlage VII bij het Statuut, heeft het Gerecht dus in punt 42 van het bestreden arrest 
op goede gronden geoordeeld dat het voor het recht op een ontheemdingstoelage 
volstond dat Hosman-Chevalier haar beroepsbezigheid had uitgeoefend voor de 
Permanente Vertegenwoordiging van de Republiek Oostenrijk, ongeacht de 
bijzondere en specifieke werkzaamheden die zij binnen dit lichaam had uitgeoefend. 
45 Bijgevolg faalt het argument van de Commissie dat het bestaan van een 
rechtstreekse juridische band tussen de betrokkene en de staat in kwestie een 
voorwaarde is voor het recht op een ontheemdingstoelage. 
46 Deze uitlegging strookt overigens met de autonomie waarover de lidstaten moeten 
beschikken bij de interne organisatie van hun Permanente Vertegenwoordigingen. 
Zoals de advocaat-generaal in punt 89 van zijn conclusie heeft opgemerkt, is het aan 
de lidstaat om te bepalen welke organen daarvan deel zullen uitmaken en welke 
openbare belangen de verschillende organen binnen de Permanente Vertegen­
woordiging moeten bevorderen in de betrekkingen met de gemeenschapsin­
stellingen. 
47 Bijgevolg heeft het Gerecht geen blijk gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door 
in punt 47 van het bestreden arrest vast te stellen dat de besluiten van de Commissie 
van 8 april en 29 oktober 2003 nietig dienden te worden verklaard voor zover 
Hosman-Chevalier daarbij de ontheemdingstoelage was geweigerd. 
I - 5067
ARREST VAN 21. 6. 2007 — ZAAK C-424/05 P 
48 Gelet op een en ander, moet de hogere voorziening van de Commissie ongegrond 
worden verklaard. 
Kosten 
49 Ingevolge artikel 69, lid 2, van het Reglement voor de procesvoering, dat volgens 
artikel 118 ervan van toepassing is op de procedure in hogere voorziening, wordt de 
in het ongelijk gestelde partij in de kosten verwezen, voor zover dit is gevorderd. 
Aangezien de Commissie in het ongelijk is gesteld, moet zij overeenkomstig de 
vordering van Hosman-Chevalier worden verwezen in de kosten. 
Het Hof van Justitie (Derde kamer) verklaart: 
1) De hogere voorziening wordt afgewezen. 
2) De Commissie van de Europese Gemeenschappen wordt verwezen in de 
kosten. 
ondertekeningen 
I - 5068