62022CC0133
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
PRIIT PIKAMÄE
της 9ης Μαρτίου 2023 (
1
)
Υπόθεση C-133/22
LACD GmbH
κατά
BB Sport GmbH & Co. KG
[αίτηση του Bundesgerichtshof(Ανώτατου Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου, Γερμανία)για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
«Προδικαστική παραπομπή – Προστασία των καταναλωτών – Οδηγία 2011/83/ΕΕ – Άρθρο 2, σημείο 14 – Οδηγία (ΕΕ) 2019/771 – Άρθρο 2, σημείο 12 – Εξ αποστάσεως σύμβαση μεταξύ καταναλωτή και εμπόρου – Εμπορική εγγύηση σχετικά με οποιαδήποτε άλλη απαίτηση πέραν της συμμόρφωσης του προϊόντος – Υποχρέωση του παραγωγού να αποδεχθεί την επιστροφή πωληθέντος προϊόντος και να επιστρέψει το καταβληθέν τίμημα, χωρίς χρονικό περιορισμό, αποκλειστικά και μόνο λόγω της δυσαρέσκειας του αγοραστή»
1.
«Ικανοποιημένος ή αποζημιωμένος!» Μολονότι αυτό το εντυπωσιακό διαφημιστικό επιχείρημα αντιστοιχεί σε μια γνωστή και ευρέως διαδεδομένη τεχνική προωθήσεως, η παρούσα υπόθεση εγείρει το ερώτημα εάν αυτό μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο εμπορικής εγγυήσεως κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 14, της οδηγίας 2011/83/ΕΕ (
2
) και του άρθρου 2, σημείο 12, της οδηγίας (ΕΕ) 2019/771 (
3
).
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
2.
Στο πλαίσιο της υπό κρίση υποθέσεως κρίσιμα είναι το άρθρο 2, σημείο 14, της οδηγίας 2011/83 και το άρθρο 2, σημείο 12, της οδηγίας 2019/771.
Το γερμανικό δίκαιο
3.
Σύμφωνα με το άρθρο 443, παράγραφος 1, του Bürgerliches Gesetzbuch (αστικού κώδικα, στο εξής: BGB), η εγγύηση καταρτίζεται σε περίπτωση ανάληψης συγκεκριμένης υποχρέωσης εκ μέρους του πωλητή, του παραγωγού ή άλλου τρίτου, με δήλωση ή σε σχετική διαφήμιση που είναι διαθέσιμες κατά τη στιγμή ή πριν από τη σύναψη της συμβάσεως, επιπλέον των νομικών του υποχρεώσεων σχετικά με την εγγύηση συμμόρφωσης, για επιστροφή του καταβληθέντος τιμήματος ή για αντικατάσταση, επισκευή ή συντήρηση καθ’ οποιονδήποτε τρόπο των αγαθών σε περίπτωση που αυτά δεν ικανοποιούν τις προδιαγραφές ή οποιαδήποτε άλλη απαίτηση πέραν της συμμόρφωσης που αναφέρονται στη δήλωση της εγγύησης ή στη σχετική διαφήμιση.
4.
Το άρθρο 479, παράγραφος 1, του BGB προβλέπει ότι μια δήλωση της εγγύησης, κατά την έννοια του άρθρου 443 του ίδιου κώδικα, διατυπώνεται σε απλή και κατανοητή γλώσσα και απαριθμεί τα στοιχεία που πρέπει να περιλαμβάνει.
Το ιστορικό της διαφοράς, η διαδικασία της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
5.
Εκτός από τις πωλήσεις που πραγματοποιεί στο δικό της ηλεκτρονικό κατάστημα, η LACD GmbH διανέμει, μέσω επιχειρήσεων λιανικής πωλήσεως και ηλεκτρονικού εμπορίου, είδη αθλητισμού και σωματικής άσκησης που η ίδια κατασκευάζει, υπό το σήμα LACD. Στις κοντομάνικες μπλούζες της τοποθέτησε κρεμαστές ετικέτες με το ακόλουθο κείμενο:
«Εγγύηση LACD
Κάθε προϊόν LACD συνοδεύεται από τη δική μας εγγύηση εφ’ όρου ζωής. Εάν δεν είστε απόλυτα ικανοποιημένοι με οποιοδήποτε από τα προϊόντα μας, παρακαλούμε να το επιστρέψετε στο κατάστημα από το οποίο το αγοράσατε. Μπορείτε επίσης να το επιστρέψετε απευθείας στο LACD, αλλά μην ξεχάσετε να μας υποδείξετε από πού και πότε το αγοράσατε».
6.
Τον Αύγουστο του 2018, η BB Sport GmbH, η οποία πωλεί επίσης στο ηλεκτρονικό της κατάστημα είδη αθλητισμού και σωματικής άσκησης, αγόρασε μέσω «εικονικού» πελάτη, από την εταιρία Outdoor-Works που δραστηριοποιείται στην πλατφόρμα ηλεκτρονικού εμπορίου Amazon Marketplace, δύο κοντομάνικες μπλούζες με το σήμα LACD επί των οποίων είχαν τοποθετηθεί οι κρεμαστές ετικέτες που φέρουν τη δήλωση που αναφέρεται στο προηγούμενο σημείο.
7.
Θεωρώντας ότι οι πληροφορίες που αναγράφονται στις ετικέτες αυτές δεν πληρούσαν τις νόμιμες απαιτήσεις που ισχύουν για μια δήλωση εγγυήσεως, κατά την έννοια των άρθρων 443 και 479 του BGB, η BB Sport άσκησε ενώπιον του Landgericht München I (πρωτοδικείου Μονάχου I, Γερμανία) αγωγή, βάσει του δικαίου του ανταγωνισμού, με την οποία ζητούσε να υποχρεωθεί η LACD να παύσει να τοποθετεί τέτοιες ετικέτες στα προϊόντα ενδύσεως παραγωγής της. Κατόπιν της απορρίψεως της αγωγής από το δικαστήριο αυτό, η BB Sport άσκησε έφεση ενώπιον του Oberlandesgericht München (εφετείου Μονάχου, Γερμανία), η οποία έγινε δεκτή.
8.
Στη συνέχεια, η LACD άσκησε αίτηση αναιρέσεως ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, το οποίο εκτιμά ότι η επίλυση της διαφοράς εξαρτάται από την ερμηνεία του άρθρου 2, σημείο 14, της οδηγίας 2011/83 και του άρθρου 2, σημείο 12, της οδηγίας 2019/771.
9.
Το δικαστήριο αυτό επισημαίνει ότι η αγωγή της BB Sport μπορεί να ευδοκιμήσει μόνον εάν η συμπεριφορά που προσάπτεται στην LACD χαρακτηριστεί ως «αθέμιτη εμπορική πρακτική». Ωστόσο, η διαπίστωση παραβάσεως, εκ μέρους της LACD, των υποχρεώσεων ενημερώσεως που προβλέπονται στο άρθρο 479, παράγραφος 1, του BGB και, ως εκ τούτου, της διενέργειας μιας τέτοιας πρακτικής προϋποθέτει, κατά το εν λόγω δικαστήριο, ότι η ανάληψη υποχρεώσεως αποδοχής του επιστρεφόμενου προϊόντος ενδύσεως σε περίπτωση δυσαρέσκειας του καταναλωτή, η οποία περιέχεται στη δήλωση της LACD, συνιστά «εγγύηση», κατά την έννοια του άρθρου 443, παράγραφος 1, του BGB –διάταξη με την οποία μεταφέρθηκε στο γερμανικό δίκαιο το άρθρο 1, παράγραφος 2, στοιχείο εʹ, και το άρθρο 6, παράγραφος 1, της οδηγίας 1999/44/ΕΚ (
4
), και η οποία, από την 1η Ιανουαρίου 2022, ευρίσκει έρεισμα στο άρθρο 2, σημείο 12, της οδηγίας 2019/771.
10.
Το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι, ακόμη και αν η «ικανοποίηση του καταναλωτή από το αγορασθέν προϊόν» δεν εμπίπτει στις «προδιαγραφές του πωληθέντος πράγματος», θα μπορούσε ωστόσο να συνιστά «άλλη απαίτηση πέραν της συμμόρφωσης», κατά την έννοια του άρθρου 443, παράγραφος 1, του BGB. Διευκρινίζει ότι το κριτήριο αυτό προστέθηκε στην εν λόγω διάταξη του BGB στις 13 Ιουνίου 2014, προκειμένου να μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο η έννοια της «εμπορικής εγγυήσεως» του άρθρου 2, σημείο 14, της οδηγίας 2011/83 και ότι, ως εκ τούτου, η εν λόγω διάταξη του εθνικού δικαίου πρέπει να ερμηνευθεί συμφώνως προς το άρθρο αυτό.
11.
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Bundesgerichtshof (Ανώτατο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο, Γερμανία) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Μπορεί να θεωρηθεί ότι υφίσταται ‟άλλη απαίτηση πέραν της συμμόρφωσης”, κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 14, της [οδηγίας 2011/83] και του άρθρου 2, σημείο 12, της [οδηγίας 2019/771], σε περίπτωση που η ανάληψη υποχρέωσης από τον εγγυητή συναρτάται με περιστάσεις που αφορούν το πρόσωπο του καταναλωτή, ιδίως με την υποκειμενική του εκτίμηση όσον αφορά το αγορασθέν προϊόν (εν προκειμένω: την καταλειπόμενη στη διακριτική του ευχέρεια ικανοποίησή του από το αγορασθέν προϊόν), χωρίς οι εν λόγω προσωπικές περιστάσεις να πρέπει να σχετίζονται με την κατάσταση ή με τα χαρακτηριστικά του αγορασθέντος προϊόντος;
2)
Σε περίπτωση καταφατικής απάντησης στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα:
Πρέπει η μη πλήρωση των απαιτήσεων που συναρτώνται με περιστάσεις που αφορούν το πρόσωπο του καταναλωτή (εν προκειμένω: η ικανοποίησή του από τα αγορασθέντα προϊόντα) να μπορεί να διαπιστωθεί βάσει αντικειμενικών περιστάσεων;»
Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου
12.
Η ενάγουσα και η εναγομένη της κύριας δίκης, καθώς και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλαν γραπτές παρατηρήσεις.
Επί του εφαρμοστέου στην υπόθεση κρίσιμου νομικού πλαισίου
13.
Η εξέταση της αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως εγείρει ένα πρώτο ζήτημα σχετικά με το εφαρμοστέο στην υπόθεση κρίσιμο νομικό πλαίσιο. Ενώ το αιτούν δικαστήριο ζητεί από το Δικαστήριο να ερμηνεύσει ορισμένες διατάξεις των οδηγιών 2011/83 και 2019/771, η ενάγουσα της κύριας δίκης υποστηρίζει ότι το πρώτο προδικαστικό ερώτημα είναι «απαράδεκτο» καθ’ ό μέρος αφορά την πρώτη από τις οδηγίες αυτές, καθόσον εφαρμοστέα κατά τον χρόνο τελέσεως της εικαζόμενης παραβάσεως ήταν η οδηγία 1999/44. Η Επιτροπή, από την πλευρά της, προτείνει την αναδιατύπωση αυτού του ερωτήματος παραλείποντας την οδηγία 2019/771, η οποία δεν εφαρμόζεται ratione temporis. Επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η παρούσα υπόθεση αποκαλύπτει, πράγματι, μια διαδικασία επισωρεύσεως νομοθετημάτων που υποχρεώνει τον δικαστή να διεξάγει εργασία κανονιστικής αρχαιολογίας προκειμένου να μπορέσει να επιλύσει το πρόβλημα της διαδοχής των κανόνων δικαίου.
14.
Είναι σημαντικό, καταρχάς, να σημειωθεί ότι κατά την ημερομηνία της ηλεκτρονικής αγοράς των σχετικών προϊόντων ίσχυαν οι οδηγίες 1999/44 και 2011/83, η δε πρώτη εξ αυτών καταργήθηκε με την οδηγία 2019/771 από 1ης Ιανουαρίου 2022. Η οδηγία 1999/44 σχετικά με τη σύμβαση πωλήσεως καταναλωτικών αγαθών (
5
), αποσκοπούσε προεχόντως στο να επιβάλει στον πωλητή την υποχρέωση να παραδίδει στον καταναλωτή αγαθό που να είναι σύμφωνο προς τους όρους της σύμβασης πωλήσεως και να ευθύνεται για κάθε έλλειψη συμμορφώσεως κατά την παράδοση του αγαθού αυτού. Συμβατικά στοιχεία, όπως τα κριτήρια συμμόρφωσης, οι τρόποι επανόρθωσης για την έλλειψη συμμόρφωσης με τη σύμβαση και οι βασικές ρυθμίσεις για την άσκησή τους, έχουν υπαχθεί σε ελάχιστη εναρμόνιση.
15.
Η οδηγία 1999/44, έχοντας υπόψη την τρέχουσα πρακτική να παρέχουν οι πωλητές ή οι παραγωγοί εγγυήσεις επί των αγαθών έναντι παντός ελαττώματος που είναι δυνατόν να εκδηλωθεί εντός ορισμένης προθεσμίας, περιελάμβανε επίσης διατάξεις που αφορούσαν την έννοια της «εγγυήσεως», η οποία ορίζεται στο άρθρο 1, παράγραφος 2, στοιχείο εʹ, ως «κάθε ανάληψη υποχρέωσης εκ μέρους του πωλητή ή του παραγωγού προς τον καταναλωτή, χωρίς επιπλέον επιβάρυνση, για επιστροφή του καταβληθέντος τιμήματος, ή για αντικατάσταση, επισκευή ή φροντίδα καθ’ οιονδήποτε τρόπο του καταναλωτικού αγαθού σε περίπτωση που το καταναλωτικό αγαθό δεν ανταποκρίνεται στα χαρακτηριστικά που αναφέρονται στη δήλωση της εγγύησης ή στη σχετική διαφήμιση». Το δε άρθρο 6 της οδηγίας 1999/44 καθόριζε το νομικό καθεστώς της εν λόγω εγγυήσεως, πέραν των νόμιμων δικαιωμάτων του καταναλωτή όσον αφορά τη συμμόρφωση του αγαθού προς τους όρους της σύμβασης πωλήσεως_επιβάλλοντας την κοινοποίηση ορισμένων πληροφοριών προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι δεν θα παραπλανηθούν οι καταναλωτές (
6
).
16.
Η οδηγία 1999/44 τροποποιήθηκε με την οδηγία 2011/83 (
7
), της οποίας οι διατάξεις εφαρμόζονται στις συμβάσεις που συνάπτονται μετά τις 13 Ιουνίου 2014 (
8
), εναρμονίζοντας τους κανόνες σχετικά με τις πληροφορίες που πρέπει να παρέχονται, ιδίως για τις συμβάσεις εξ αποστάσεως και τις συμβάσεις εκτός εμπορικού καταστήματος. Η σύμβαση εξ αποστάσεως ορίζεται στο άρθρο 2, σημείο 7, της οδηγίας 2011/83, ως «κάθε σύμβαση η οποία συνάπτεται μεταξύ του εμπόρου και του καταναλωτή στο πλαίσιο ενός οργανωμένου συστήματος πωλήσεων εξ αποστάσεως ή παροχής υπηρεσιών χωρίς την ταυτόχρονη φυσική παρουσία του εμπόρου και του καταναλωτή, με αποκλειστική χρήση ενός ή περισσότερων μέσων επικοινωνίας εξ αποστάσεως μέχρι και τη στιγμή σύναψης της σύμβασης». Εν προκειμένω, η αγορά των ειδών ενδύσεως πραγματοποιήθηκε από την εταιρία Outdoor-Works που δραστηριοποιείται στη διαδικτυακή εμπορική πλατφόρμα Amazon Marketplace, όπερ αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό μιας σύμβασης πωλήσεως εξ αποστάσεως (
9
).
17.
Η εναρμόνιση όσον αφορά την προσυμβατική ενημέρωση που εφαρμόζεται κατ’ αυτόν τον τρόπο αφορά επίσης την «εμπορική εγγύηση», η οποία ορίστηκε εκ νέου στο άρθρο 2, σημείο 14, της οδηγίας 2011/83 ως «κάθε ανάληψη υποχρέωσης εκ μέρους του εμπόρου ή παραγωγού (‟εγγυητής”) προς τον καταναλωτή, επιπλέον των νομικών του υποχρεώσεων σχετικά με την εγγύηση συμμόρφωσης, για επιστροφή του καταβληθέντος τιμήματος ή για αντικατάσταση, επισκευή ή συντήρηση καθ’ οιονδήποτε τρόπο των αγαθών σε περίπτωση που αυτά δεν ικανοποιούν τις προδιαγραφές ή οποιαδήποτε άλλη απαίτηση πέραν της συμμόρφωσης που αναφέρονται στη δήλωση της εγγύησης ή στη σχετική διαφήμιση και που είναι διαθέσιμες κατά τη στιγμή ή πριν από τη σύναψη της σύμβασης».
18.
Κατά τη γνώμη μου, η οδηγία 2011/83 δεν μπορεί να θεωρηθεί ως lex specialis σε σχέση με την οδηγία 1999/44, ελλείψει σχέσεως μεταξύ των ειδικών αυτών κανόνων που να παρεκκλίνει από τους γενικούς κανόνες στον ίδιο τομέα των συμβάσεων πωλήσεως καταναλωτικών αγαθών. Εντούτοις, μόνον ο νέος ορισμός της εμπορικής εγγυήσεως πρέπει να γίνει δεκτός για τους σκοπούς της απάντησης που θα δοθεί στο ερώτημα του αιτούντος δικαστηρίου σύμφωνα με την αρχή της διαδοχής των νομικών κανόνων, lex posterior derogat legi priori, η οποία θεμελιώνει την υπεροχή της οδηγίας 2011/83 σε σχέση με την οδηγία 1999/44 όσον αφορά την εμπορική εγγύηση στις συμβάσεις πωλήσεως εξ αποστάσεως.
19.
Πέραν της χρονολογικής σειράς των εν λόγω πράξεων παραγώγου δικαίου, υπέρ της θέσης για τη λήψη υπόψη μόνον της οδηγίας 2011/83 συνηγορούν τόσο ο πλήρης χαρακτήρας της εναρμονίσεως σχετικά με την προσυμβατική ενημέρωση των καταναλωτών που εφαρμόζεται από αυτήν (
10
) όσο και το γεγονός ότι το άρθρο 2, σημείο 14, της οδηγίας 2011/83, το οποίο περιλαμβάνει τον ορισμό της έννοιας της εμπορικής εγγυήσεως, δεν μπορεί να διαχωριστεί από το άρθρο 6 αυτής σχετικά με τις απαιτήσεις ενημέρωσης των καταναλωτών (
11
). Παρατηρώ, συναφώς, ότι ο νομοθέτης του 2011 ενσωμάτωσε, στον ορισμό της εμπορικής εγγυήσεως, τον αυτόνομο χαρακτήρα αυτής σε σχέση με τη νόμιμη εγγύηση που περιλαμβανόταν προηγουμένως στο άρθρο 6, παράγραφος 2, της οδηγίας 1999/44, διευκρίνισε την έκταση της πρώτης εγγυήσεως διακρίνοντας ένα πιθανό διπλό αντικείμενο και επέβαλε υποχρέωση ενημερώσεως σχετικά με τη νόμιμη εγγύηση για τη συμμόρφωση του αγαθού και την ύπαρξη εμπορικών εγγυήσεων, μαζί με «τις σχετικές προϋποθέσεις», γενικόλογη διατύπωση διαφορετική από εκείνη που χρησιμοποιούνταν στο προαναφερθέν άρθρο.
20.
Δεύτερον, υπενθυμίζεται ότι η οδηγία 1999/44 καταργήθηκε από 1ης Ιανουαρίου 2022 και αντικαταστάθηκε από την οδηγία 2019/771, η οποία εφαρμόζεται σε συμβάσεις που συνάπτονται από την 1η Ιανουαρίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 23, πρώτη περίοδος, και το άρθρο 24, παράγραφος 2, της οδηγίας αυτής, επισημαίνεται δε ότι οι επίμαχες κοντομάνικες μπλούζες αποκτήθηκαν τον Αύγουστο του 2018. Εντούτοις, το αιτούν δικαστήριο ζητεί από το Δικαστήριο να ερμηνεύσει και το άρθρο 2, σημείο 12, της οδηγίας 2019/771, και υποστηρίζει ότι η αγωγή παραλείψεως αθέμιτης εμπορικής πρακτικής που βασίζεται στον κίνδυνο υποτροπής, την οποία άσκησε η BB Sport, μπορεί να γίνει δεκτή μόνον εάν η συμπεριφορά που προσάπτεται στην LACD αντίκειται στο δίκαιο του ανταγωνισμού τόσο κατά τον χρόνο που έλαβαν χώρα τα πραγματικά περιστατικά όσο και κατά την ημερομηνία εκδόσεως της αποφάσεως επί της αιτήσεως αναιρέσεως.
21.
Επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, σε υπόθεση που είχε ως αντικείμενο διαδικασία πανομοιότυπη με αυτήν της κύριας δίκης, το Δικαστήριο επέλεξε να ερμηνεύσει τον εφαρμοστέο ratione temporis κατά το στάδιο της εκδόσεως της αποφάσεως επί της αιτήσεως αναιρέσεως κανόνα του δικαίου της Ένωσης, ανεξάρτητα από τη διαπίστωση ότι τα πραγματικά περιστατικά της διαφοράς της κύριας δίκης είχαν λάβει χώρα πριν από τη θέσπιση του εν λόγω κανόνα.
22.
Το Δικαστήριο υπενθύμισε, αφενός, τη νομολογία του σύμφωνα με την οποία, από της ημερομηνίας θέσεως σε ισχύ οδηγίας τα δικαστήρια των κρατών μελών οφείλουν, στο μέτρο του δυνατού, να απέχουν από οποιαδήποτε ερμηνεία του εσωτερικού δικαίου που θα μπορούσε να θέσει σε σοβαρό κίνδυνο, μετά τη λήξη της προθεσμίας μεταφοράς της οδηγίας, την επίτευξη του σκοπού που επιδιώκει η οικεία οδηγία. Εν προκειμένω, τέτοια υποχρέωση αποχής υφίστατο τουλάχιστον κατά τον χρόνο εκδόσεως της αποφάσεως περί παραπομπής, δηλαδή την 10η Φεβρουαρίου 2022, ημερομηνία κατά την οποία όχι μόνον είχε τεθεί σε ισχύ η οδηγία 2019/771, αλλά και είχε εκπνεύσει η προθεσμία μεταφοράς της, η οποία έληγε την 1η Ιουλίου 2021. Αφετέρου, διαπίστωσε ότι, εν πάση περιπτώσει, όπως ρητώς προέκυπτε από την απόφαση περί παραπομπής, η αίτηση αναιρέσεως δεν μπορούσε να γίνει δεκτή παρά μόνον εάν η αξίωση για παύση και παράλειψη της πρακτικής μπορούσε να στηριχθεί στο δίκαιο που θα ίσχυε, όταν θα εκδιδόταν, κατόπιν της προδικαστικής αποφάσεως, η απόφαση επί της διαφοράς της κύριας δίκης, καθόσον η εν λόγω αξίωση αφορούσε επίσης μέλλουσες παραβάσεις. Υπ’ αυτές τις συνθήκες, η ερμηνεία της οδηγίας 2019/771 την οποία ζητεί το αιτούν δικαστήριο κρίνεται χρήσιμη για την εκ μέρους του δικαστηρίου αυτού επίλυση της υποθέσεως της οποίας έχει επιληφθεί (
12
).
23.
Επισημαίνω, συναφώς, ότι, κατά την αιτιολογική σκέψη της 11, η οδηγία 2019/771 συμπληρώνει την οδηγία 2011/83 θεσπίζοντας κανόνες σχετικά με τη συμμόρφωση των αγαθών, τους τρόπους επανόρθωσης σε περίπτωση μη συμμόρφωσης και τις διαδικασίες άσκησης αυτών. Πάντως, η αιτιολογική σκέψη 62 της οδηγίας 2019/771 αναφέρει ότι, για τη διασφάλιση της διαφάνειας, θα πρέπει να προβλέπονται ορισμένες απαιτήσεις σχετικά με τις εμπορικές εγγυήσεις, παράλληλα με τις απαιτήσεις προσυμβατικής ενημέρωσης σχετικά με την ύπαρξη και τις προϋποθέσεις των εμπορικών εγγυήσεων κατά τα αναφερόμενα στην οδηγία 2011/83. Στο πλαίσιο αυτό, το άρθρο 2, σημείο 12, της οδηγίας 2019/771 ορίζει ως εμπορική εγγύηση «κάθε ανάληψη υποχρέωσης του πωλητή ή παραγωγού (‟εγγυητής”) έναντι του καταναλωτή, επιπλέον των νομικών υποχρεώσεων του πωλητή σχετικά με την εγγύηση συμμόρφωσης, για επιστροφή του καταβληθέντος τιμήματος ή για αντικατάσταση, επισκευή ή συντήρηση καθ’ οιονδήποτε τρόπο των αγαθών σε περίπτωση που αυτά δεν ικανοποιούν τις προδιαγραφές ή οποιαδήποτε άλλη απαίτηση πέραν της συμμόρφωσης που αναφέρονται στη δήλωση της εγγύησης ή στη σχετική διαφήμιση και που είναι διαθέσιμες κατά τη στιγμή ή πριν από τη σύναψη της σύμβασης».
24.
Από το σύνολο των ανωτέρω σκέψεων προκύπτει ότι η απάντηση του Δικαστηρίου πρέπει να αφορά το άρθρο 2, σημείο 14, της οδηγίας 2011/83 και το άρθρο 2, σημείο 12, της οδηγίας 2019/771.
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
25.
Με τα δύο προδικαστικά ερωτήματα, τα οποία πρέπει να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 2, σημείο 14, της οδηγίας 2011/83 και το άρθρο 2, σημείο 12, της οδηγίας 2019/771 έχουν την έννοια ότι ο όρος «εμπορική εγγύηση» που μνημονεύεται σε αυτά καταλαμβάνει την ανάληψη υποχρεώσεως εκ μέρους παραγωγού (
13
) να αποδεχθεί την επιστροφή πωληθέντος προϊόντος και να επιστρέψει το καταβληθέν τίμημα (
14
), χωρίς χρονικό περιορισμό, αποκλειστικά και μόνο λόγω της δυσαρέσκειας του αγοραστή σε σχέση με το προϊόν αυτό και, σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως, να διευκρινιστούν οι προϋποθέσεις για την εφαρμογή μιας τέτοιας εγγυήσεως.
26.
Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, προκειμένου να ερμηνευθεί διάταξη του δικαίου της Ένωσης, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όχι μόνον το γράμμα της, αλλά και το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται και οι σκοποί που επιδιώκονται με τη ρύθμιση της οποίας αποτελεί μέρος (
15
).
Επί της γραμματικής ερμηνείας
27.
Από τη γραμματική διατύπωση του άρθρου 2, σημείο 14, της οδηγίας 2011/83, το οποίο υπομνήσθηκε στο σημείο 17 των παρουσών προτάσεων, προκύπτει ότι βούληση του νομοθέτη της Ένωσης ήταν προφανώς να προσδώσει στην έννοια «εμπορική εγγύηση» ευρύ περιεχόμενο.
28.
Αυτό ισχύει, καταρχάς, για τη χρήση της αρκετά γενικής εκφράσεως «κάθε ανάληψη υποχρέωσης» η οποία αποσκοπεί στο να προσδιοριστεί η συμπεριφορά του εμπόρου που απευθύνεται άμεσα ή έμμεσα σε πιθανούς αγοραστές των προϊόντων που προσφέρονται προς πώληση. Η διατύπωση της προαναφερθείσας διατάξεως καταδεικνύει, στη συνέχεια, ότι η εγγύηση αυτή έχει διπλό αντικείμενο, υπό την έννοια ότι μπορεί να εφαρμοστεί σε περίπτωση που το αποκτηθέν αγαθό δεν ανταποκρίνεται στις «προδιαγραφές» ή σε «οποιαδήποτε άλλη απαίτηση πέραν της συμμόρφωσης» που αναφέρονται στη δήλωση της εγγύησης ή στη σχετική διαφήμιση.
29.
Για να καταστεί ευχερέστερα αντιληπτή η έννοια αυτής της διαζεύξεως, είναι σκόπιμη μια αναδρομή στο ιστορικό θεσπίσεως της επίμαχης διατάξεως. Η πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα δικαιώματα των καταναλωτών αναφερόταν μόνο στις «προδιαγραφές» που αναφέρονται στη δήλωση της εγγύησης ή στη σχετική διαφήμιση. Ο όρος αυτός παραπέμπει αναμφίβολα στην αντικειμενική έννοια των «χαρακτηριστικών» ή των «ιδιοτήτων» του πωληθέντος πράγματος, η οποία είναι αποφασιστικής σημασίας για τη συμμόρφωση προς τους όρους της σύμβασης, και υπενθυμίζει ότι η εμπορική εγγύηση, η οποία προστίθεται στη νόμιμη εγγύηση συμμόρφωσης, μπορεί να συνίσταται σε επέκταση της τελευταίας.
30.
Κατά τη νομοθετική διαδικασία και κατόπιν τροπολογίας του Κοινοβουλίου, προστέθηκε ένα δεύτερο πιθανό αντικείμενο της εγγυήσεως η διατύπωση του οποίου αποκλίνει ρητά από το πρώτο και ορίζει, σε αντίθεση με αυτό, μια σχέση με το αγαθό που δεν συνδέεται με οποιαδήποτε έλλειψη συμμόρφωσης. Η ουδέτερη και γενική έκφραση «οποιαδήποτε άλλη απαίτηση» είναι απολύτως δυνατόν να καλύπτει την έλλειψη ικανοποιήσεως των υποκειμενικών προσδοκιών του καταναλωτή όσον αφορά το αποκτηθέν προϊόν, ανεξάρτητα από οποιαδήποτε αντικειμενική εκτίμηση που σχετίζεται με τα χαρακτηριστικά ή τις ιδιότητες του τελευταίου. Από την εξέταση διαφόρων γλωσσικών αποδόσεων του άρθρου 2, σημείο 14, της οδηγίας 2011/83, και ιδίως των αποδόσεων στη γερμανική, αγγλική και ιταλική γλώσσα, προκύπτει η χρήση ορολογίας, ήτοι αντιστοίχως των όρων «Anforderungen», «requirements» και «requisito», που αντιστοιχεί στην έννοια των «απαιτήσεων», η οποία μου φαίνεται η πλέον κατάλληλη για την αποτύπωση της έννοιας της εμπορικής εγγυήσεως που έχει ως πιθανό αντικείμενο τη δυσαρέσκεια του καταναλωτή σε σχέση με το αγορασθέν αγαθό.
31.
Ωστόσο, είναι ενδιαφέρον να επισημανθεί ότι ο ορισμός της έννοιας της «εμπορικής εγγυήσεως» που περιλαμβάνεται στο άρθρο 2, σημείο 12, της οδηγίας 2019/771 διατυπώνεται, ιδίως στη γαλλική και την ισπανική απόδοση, με όρους σχεδόν ταυτόσημους με εκείνους του άρθρου 2, σημείο 14, της οδηγίας 2011/83, η δε κρίσιμη για την αντιδικία μας τροποποίηση αφορά ακριβώς την αντικατάσταση, στη γαλλική απόδοση, της εκφράσεως «οποιοδήποτε άλλο στοιχείο» [«d’autres éléments éventuels»] από την έκφραση «οποιαδήποτε άλλη απαίτηση» [«d’autres exigences éventuelles»] πέραν της συμμόρφωσης.
32.
Τέλος, υπογραμμίζεται ότι αυτά τα άλλα στοιχεία ή απαιτήσεις περιγράφονται ρητά, στις προαναφερθείσες αποδόσεις, ως ενδεχόμενα [«éventuels»] και πρέπει να αναφέρονται στη δήλωση της εγγύησης ή στη σχετική διαφήμιση, για το περιεχόμενο των οποίων αποκλειστική ευθύνη υπέχει ο έμπορος, γεγονός το οποίο ανταποκρίνεται απόλυτα στην άσκηση από αυτόν της επιχειρηματικής του ελευθερίας και της κυρίαρχης επιλογής του ως προς τη φύση και το περιεχόμενο της εμπορικής εγγυήσεως που συνδέεται με τα πωλούμενα προϊόντα.
33.
Συνακόλουθα, το γράμμα τόσο του άρθρου 2, σημείο 14, της οδηγίας 2011/83 όσο και του άρθρου 2, σημείο 12, της οδηγίας 2019/771 δεν είναι ικανό να αποκλείσει τη δυνατότητα ενός παραγωγού να παρέχει εγγύηση διακριτή, όχι από το ίδιο το προϊόν, αλλά από τις απαιτήσεις που συνδέονται με τη συμμόρφωσή του προς τους όρους της σύμβασης πωλήσεως, υπό τη μορφή μιας άνευ όρων υποσχέσεως να αποδεχθεί την επιστροφή του πωληθέντος προϊόντος και να επιστρέψει το καταβληθέν τίμημα, εφόσον ο αγοραστής δεν είναι ικανοποιημένος με το εν λόγω προϊόν.
Επί της τελολογικής ερμηνείας
34.
Όπως προκύπτει από το άρθρο 1 της οδηγίας 2011/83, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα των αιτιολογικών της σκέψεων 4, 5 και 7, αυτή έχει ως σκοπό να επιτύχει ένα υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών, εξασφαλίζοντάς τους ενημέρωση και ασφάλεια στις συναλλαγές τους με τους εμπόρους. Επιπλέον, η προστασία των καταναλωτών στο πλαίσιο των πολιτικών της Ένωσης κατοχυρώνεται στο άρθρο 169 ΣΛΕΕ καθώς και στο άρθρο 38 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης) (
16
). Τον ίδιο σκοπό επιδιώκει και η οδηγία 2019/771, όπως επιβεβαιώνεται από τις αιτιολογικές σκέψεις 2, 3, 5 και 10 καθώς και από το άρθρο 1 αυτής, η δε αιτιολογική σκέψη 62 της εν λόγω οδηγίας διευκρινίζει ότι, μολονότι τα κράτη μέλη είναι ελεύθερα να θεσπίσουν κανόνες σχετικά με πτυχές των εμπορικών εγγυήσεων που δεν καλύπτονται από την εν λόγω οδηγία, οι κανόνες αυτοί δεν πρέπει να στερούν από τους καταναλωτές την προστασία που τους παρέχεται με τον εν λόγω κανόνα στον τομέα αυτό.
35.
Το γεγονός ότι μπορεί να θεωρηθεί ότι η ανάληψη υποχρέωσης εκ μέρους εμπόρου που συνδέεται αποκλειστικά και μόνο με την προσωπική ικανοποίηση του καταναλωτή όσον αφορά το πωληθέν πράγμα ενδέχεται να εμπίπτει στο καθ’ ύλην πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2011/83 και της οδηγίας 2019/771 ως εμπορική εγγύηση συμβάλλει, στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς της οποίας την αποτελεσματική λειτουργία αποσκοπούν να διασφαλίσουν οι εν λόγω πράξεις, σε υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών.
36.
Εκτός από μια πιθανή επέκταση της νόμιμης εγγύησης συμμόρφωσης, ο καταναλωτής θα επωφελείται τοιουτοτρόπως από πρόσθετα δικαιώματα με δεσμευτική ισχύ έναντι του εμπόρου. Η αναγνώριση αυτή θα οδηγήσει στην εφαρμογή των υποχρεώσεων ενημέρωσης σχετικά με τις εξ αποστάσεως συμβάσεις, δηλαδή στην παροχή πληροφοριών, πριν από τη σύναψη της συμβάσεως, σχετικά με τους συμβατικούς όρους και τις συνέπειες της εν λόγω συνάψεως, οι οποίες είναι ουσιώδους σημασίας για τον καταναλωτή (
17
). Βάσει αυτών ακριβώς των πληροφοριών αποφασίζει στην πραγματικότητα ο καταναλωτής εάν επιθυμεί να δεσμευθεί συμβατικώς με έμπορο. Η υποχρέωση ενημερώσεως, την οποία προβλέπουν το άρθρο 6, παράγραφος 1, και το άρθρο 8, παράγραφοι 1 και 4, της οδηγίας 2011/83, παρέχει στον καταναλωτή τη δυνατότητα να λαμβάνει με κατάλληλο τρόπο, πριν από τη σύναψη της συμβάσεως εξ αποστάσεως, τις αναγκαίες πληροφορίες προκειμένου να είναι σε θέση να αποφασίσει αν θα συνάψει ή όχι τη σύμβαση, επιτυγχάνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο τον θεμιτό σκοπό γενικού συμφέροντος της προστασίας των καταναλωτών, σύμφωνα με το άρθρο 169 ΣΛΕΕ στο οποίο παραπέμπει η αιτιολογική σκέψη 3 της οδηγίας αυτής, χωρίς ωστόσο να επηρεάζει το ουσιώδες περιεχόμενο της ελευθερίας εκφράσεως και ενημερώσεως καθώς και της επιχειρηματικής ελευθερίας του επιχειρηματία, οι οποίες κατοχυρώνονται στα άρθρα 11 και 16 του Χάρτη (
18
).
37.
Αντιθέτως, μια ερμηνεία αντίθετη προς την προτεινόμενη θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τον σκοπό της προστασίας των καταναλωτών, με την υπόμνηση ότι, στον τομέα αυτόν πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι προσδοκίες που τεκμαίρεται ότι έχει ο μέσος καταναλωτής ο οποίος έχει τη συνήθη πληροφόρηση και είναι ευλόγως προσεκτικός και ενημερωμένος (
19
). Φρονώ ότι, στην περίπτωση μιας εμπορικής πρακτικής που βασίζεται σε σύνθημα του τύπου «ικανοποιημένος ή αποζημιωμένος», το οποίο είναι μεν αποτελεσματικό για να προσελκύσει την προσοχή του καταναλωτή, πλην όμως είναι παραπλανητικό αφού αφήνει να δημιουργηθεί η πεποίθηση στον καταναλωτή ότι διαθέτει πραγματικό δικαίωμα εγγυήσεως αντιτάξιμο στον έμπορο, ο μέσος καταναλωτής θα είχε την τάση, υπό την επιρροή της τελευταίας αυτής σκέψεως, να λάβει την απόφαση να συμβληθεί. Όπως υπογραμμίζει η Επιτροπή, η παραπλάνηση των καταναλωτών σχετικά με τα δικαιώματά τους θα μπορούσε να συνιστά, δυνάμει του άρθρου 6, παράγραφος 1, στοιχείο ζʹ, της οδηγίας 2005/29/ΕΚ (
20
), αθέμιτη, και ως εκ τούτου, απαγορευμένη εμπορική πρακτική.
38.
Ο μόνος τρόπος για να κατοχυρωθεί η ασφάλεια δικαίου στις συμβατικές σχέσεις μεταξύ εμπόρων και καταναλωτών είναι να ενταχθεί, στο πλαίσιο της εμπορικής εγγυήσεως, η ικανοποίηση των υποκειμενικών προσδοκιών των καταναλωτών αυτών όσον αφορά το πωληθέν πράγμα. Είναι σημαντικό, συναφώς, να υπογραμμιστεί ότι η αιτιολογική σκέψη 7 της οδηγίας 2011/83 και η αιτιολογική σκέψη 5 της οδηγίας 2019/771 καταδεικνύουν ότι οι δύο αυτοί κανόνες έχουν, ομοίως, ως σκοπό, την ενίσχυση της ασφάλειας δικαίου σε σχέση με τις συμβάσεις πωλήσεως που συνάπτονται μεταξύ καταναλωτών και επαγγελματιών, γεγονός που είναι επίσης ικανό να ενισχύσει την εμπιστοσύνη των εν λόγω προσώπων. Η αιτιολογική σκέψη 62 της οδηγίας 2019/771 αναφέρει ακριβώς τη μέριμνα να βελτιωθεί η ασφάλεια δικαίου και «να αποφευχθεί τυχόν παραπλάνηση των καταναλωτών» στο πεδίο των εμπορικών εγγυήσεων.
39.
Όσον αφορά την επιχειρηματική ελευθερία περί της οποίας έγινε λόγος ανωτέρω, καίτοι το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι, κατά την ερμηνεία των διατάξεων της οδηγίας 2011/83 πρέπει να διασφαλίζεται δίκαιη ισορροπία μεταξύ μιας υψηλού επιπέδου προστασίας των καταναλωτών και της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων, όπως αναφέρει η αιτιολογική σκέψη 4 της οικείας οδηγίας, αλλά να γίνεται συγχρόνως σεβαστή και η επιχειρηματική ελευθερία όπως κατοχυρώνεται στο άρθρο 16 του Χάρτη, δεν τίθεται ζήτημα τέτοιας σταθμίσεως εν προκειμένω, δεδομένου ότι ο καθορισμός του αντικειμένου και της εμβέλειας της εμπορικής εγγυήσεως αποτελεί αυτή καθεαυτήν την έκφραση αυτής της ελευθερίας (
21
). Πράγματι, ο πωλητής ή ο παραγωγός είναι αυτός που, ελεύθερα, καθορίζει τους όρους εφαρμογής της εν λόγω εγγυήσεως και την προτείνει στον καταναλωτή στο πλαίσιο της εμπορικής του στρατηγικής, στηριζόμενος, αφενός, στην αποτελεσματικότητα του επιχειρήματος πωλήσεως ή διαφημίσεως για να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα και την ελκυστικότητα της προσφοράς του σε σύγκριση με εκείνη των ανταγωνιστών του και, συνακόλουθα, να αυξήσει τον όγκο των συναλλαγών του και, αφετέρου, στη μικρή ποσότητα των πωληθέντων εμπορευμάτων που επιστρέφονται κατόπιν της αποφάσεως των πελατών του να αλλάξουν γνώμη σχετικά με την αγορά τους.
40.
Κατά τα λοιπά, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η ανάληψη υποχρεώσεως του εμπόρου κατά το διαφημιστικό επιχείρημα «ικανοποιημένος ή αποζημιωμένος» αποτελεί μια ιδιαίτερα διαδεδομένη παλαιά τεχνική προωθήσεως, την οποία οι κανόνες της Ένωσης ρυθμίζουν, πλέον, ακριβέστερα, με την πάροδο του χρόνου. Την εγγύηση αυτή υπερακοντίζει η ανάληψη υποχρεώσεως της μορφής «ικανοποιημένος και αποζημιωμένος» που συνίσταται στην προσφορά από έναν έμπορο προϊόντων των οποίων το αντίτιμο είναι πιθανόν να επιστραφεί ολοσχερώς, κατόπιν απλού αιτήματος, χωρίς να χρειάζεται ο καταναλωτής να είναι «δυσαρεστημένος» με το προϊόν.
41.
Υπενθυμίζεται ότι, μεταξύ των πολιτικών της Ένωσης, ο σκοπός της διασφαλίσεως υψηλού επιπέδου προστασίας των καταναλωτών βασίζεται στο γεγονός ότι οι καταναλωτές βρίσκονται σε πιο αδύναμη θέση σε σχέση με τους εμπόρους, καθόσον πρέπει να θεωρούνται κατά τεκμήριο λιγότερο ενημερωμένοι, ασθενέστεροι οικονομικά και με μικρότερη πείρα από νομικής απόψεως σε σύγκριση με τους αντισυμβαλλομένους τους (
22
). Επομένως, οι τελευταίοι είναι απολύτως σε θέση να αντιληφθούν το κανονιστικό πλαίσιο της δραστηριότητάς τους που απευθύνεται στους καταναλωτές και, ως εκ τούτου, να υπολογίσουν την έκταση της εμπορικής δεσμεύσεως, που προστίθεται στη νόμιμη εγγύηση συμμόρφωσης και τους δεσμεύει σε όλη της την έκταση, για την οποία ο νομοθέτης της Ένωσης δεν έχει παράσχει λογικά κανένα μέτρο προστασίας προς όφελός τους.
42.
Συναφώς, υποστηρίζω ότι ο σκοπός να αποφύγει ο έμπορος δυσανάλογα μειονεκτήματα που συνδέονται με ορισμένες καταστάσεις, τον οποίο επιδιώκει ο νομοθέτης (
23
) και έχει εξειδικεύσει το Δικαστήριο με τη νομολογία του (
24
), δεν ασκεί επιρροή σε περίπτωση που ο ενδιαφερόμενος καθορίζει, ελεύθερα και με πλήρη επίγνωση, την αναληφθείσα έναντι του καταναλωτή δεσμευτική υποχρέωση, αφού προηγουμένως έχει εξετάσει τις πιθανές οικονομικές επιπτώσεις της δεσμεύσεως αυτής. Επισημαίνω με ενδιαφέρον ότι το Δικαστήριο έκρινε ότι, εφόσον ο έμπορος εφιστά ρητώς την προσοχή του καταναλωτή στην ύπαρξη εμπορικής εγγυήσεως του κατασκευαστή ούτως ώστε αυτή να προβάλλεται ως επιχείρημα πωλήσεων ή ως διαφημιστικό επιχείρημα και, ως εκ τούτου, ο εν λόγω έμπορος να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα και την ελκυστικότητα της προσφοράς του σε σχέση με τις προσφορές των ανταγωνιστών του, η υποχρέωση παροχής πληροφοριών του άρθρου 6, παράγραφος 1, στοιχείο ιγʹ, της οδηγίας 2011/83 έχει εφαρμογή. Στη συνέχεια διευκρίνισε ότι μια τέτοια υποχρέωση παροχής πληροφοριών δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι συνιστά δυσανάλογο βάρος για τον έμπορο, καθόσον ο ίδιος αποφασίζει, έχοντας πλήρη επίγνωση της καταστάσεως, να επιστήσει την προσοχή του καταναλωτή στο συγκεκριμένο θέμα και σκοπεύει να αντλήσει εξ αυτού ανταγωνιστικό πλεονέκτημα (
25
).
43.
Υπό τις συνθήκες αυτές, φρονώ ότι η ερμηνεία που συνίσταται στην παραδοχή ότι η ανάληψη υποχρεώσεως εκ μέρους εμπόρου που αφορά αποκλειστικά την προσωπική ικανοποίηση του καταναλωτή όσον αφορά το πωληθέν πράγμα μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο εμπορικής εγγυήσεως ανταποκρίνεται στον σκοπό του δικαίου της Ένωσης που έγκειται στη διασφάλιση δίκαιης ισορροπίας μεταξύ του υψηλού επιπέδου προστασίας των καταναλωτών και της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων.
Επί της συστηματικής ερμηνείας
44.
Η συστηματική ανάλυση επιρρωννύει, κατά τη γνώμη μου, την προτεινόμενη ερμηνεία της εμπορικής εγγυήσεως. Πράγματι, η συμπερίληψη στο πεδίο εφαρμογής της εμπορικής εγγυήσεως μιας προσφοράς που αποσκοπεί στην αποδοχή της επιστροφής του πωληθέντος προϊόντος και στην επιστροφή του καταβληθέντος τιμήματος, χωρίς χρονικό περιορισμό, σε περίπτωση δυσαρέσκειας του αγοραστή εμφανίζεται ως επέκταση του δικαιώματος υπαναχωρήσεως που αναγνωρίζεται προς όφελος του καταναλωτή από την οδηγία 2011/83.
45.
Το άρθρο 9 της οδηγίας αυτής προβλέπει ότι ο καταναλωτής μπορεί να ασκήσει το δικαίωμα αυτό, εντός καθορισμένης προθεσμίας, χωρίς κυρώσεις και χωρίς να αναφέρει τους λόγους. Όσον αφορά τις έννομες συνέπειες της υπαναχωρήσεως, το άρθρο 13, παράγραφος 1, της οδηγίας 2011/83 προβλέπει ότι ο «έμπορος επιστρέφει κάθε πληρωμή που έλαβε από τον καταναλωτή, συμπεριλαμβανομένων, κατά περίπτωση, των δαπανών παράδοσης», ο δε καταναλωτής επιβαρύνεται μόνο με το άμεσο κόστος επιστροφής των αγαθών και, σε μια συγκεκριμένη περίπτωση, με μέρος των δαπανών παραδόσεως (
26
). Από την αιτιολογική σκέψη 37 της οδηγίας αυτής προκύπτει ότι το δικαίωμα υπαναχωρήσεως αποβλέπει στην προστασία του καταναλωτή στην περίπτωση των εξ αποστάσεως συμβάσεων, όπου ο τελευταίος «δεν είναι σε θέση να δει τα αγαθά πριν από τη σύναψη της σύμβασης». Το δικαίωμα υπαναχωρήσεως, επομένως, αποσκοπεί στην εξισορρόπηση του μειονεκτήματος που συνεπάγεται για τον καταναλωτή η εξ αποστάσεως σύμβαση, παρέχοντάς του προθεσμία προκειμένου να εξετάσει και να δοκιμάσει το αποκτηθέν αγαθό (
27
).
46.
Η δυνατότητα για τον καταναλωτή, που αναφέρεται στη δήλωση εγγυήσεως ή στην αντίστοιχη διαφήμιση, να αλλάξει γνώμη και να επιστρέψει το αγαθό που αγόρασε διαδικτυακά, χωρίς χρονικό περιορισμό, αποκλειστικά και μόνο λόγω της δυσαρέσκειάς του για το προϊόν, επεκτείνει, απλώς, στα άκρα, τη λογική του δικαιώματος υπαναχωρήσεως στη χρονική του διάσταση.
47.
Λαμβανομένων υπόψη όλων των ανωτέρω σκέψεων, προτείνω στο Δικαστήριο να αποφανθεί ότι το άρθρο 2, σημείο 14, της οδηγίας 2011/83 και το άρθρο 2, σημείο 12, της οδηγίας 2019/771 έχουν την έννοια ότι ο όρος «εμπορική εγγύηση» που μνημονεύεται σε αυτά καταλαμβάνει την ανάληψη υποχρεώσεως εκ μέρους παραγωγού να αποδεχθεί την επιστροφή πωληθέντος προϊόντος και να επιστρέψει το καταβληθέν τίμημα στο πλαίσιο συμβάσεως πωλήσεως εξ αποστάσεως, χωρίς χρονικό περιορισμό, αποκλειστικά και μόνο λόγω της δυσαρέσκειας του αγοραστή σε σχέση με το προϊόν αυτό.
48.
Αυτή η λύση μου φαίνεται να υπαγορεύει και την απάντηση όσον αφορά τους όρους εφαρμογής μιας τέτοιας εγγυήσεως. Το αιτούν δικαστήριο ζητεί, συναφώς, να διευκρινιστεί αν η δυσαρέσκεια του καταναλωτή πρέπει να αποδεικνύεται βάσει αντικειμενικών περιστάσεων. Αυτή η ερώτηση μπορεί να λάβει μόνον αρνητική απάντηση, καθώς η έλλειψη ικανοποιήσεως των υποκειμενικών προσδοκιών του καταναλωτή έναντι του αγορασθέντος προϊόντος δεν μπορεί, εξ ορισμού, να αποτελέσει αντικείμενο αντικειμενικής επαληθεύσεως, ο δε δικαστής δεν είναι σε θέση να διερευνήσει τις μύχιες σκέψεις του ενδιαφερόμενου. Αρκεί η επιστροφή των αγαθών να συνοδεύεται από μια απλή δήλωση του καταναλωτή.
Πρόταση
49.
Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στο Bundesgerichtshof (Ανώτατο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο, Γερμανία) ως εξής:
Το άρθρο 2, σημείο 14, της οδηγίας 2011/83/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2011, σχετικά με τα δικαιώματα των καταναλωτών, την τροποποίηση της οδηγίας 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου και της οδηγίας 1999/44/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και την κατάργηση της οδηγίας 85/577/ΕΟΚ του Συμβουλίου και της οδηγίας 97/7/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, και το άρθρο 2, σημείο 12, της οδηγίας (ΕΕ) 2019/771 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Μαΐου 2019, σχετικά με ορισμένες πτυχές που αφορούν τις συμβάσεις για τις πωλήσεις αγαθών, την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2017/2394 και της οδηγίας 2009/22/ΕΚ, και την κατάργηση της οδηγίας 1999/44/ΕΚ,
έχουν την έννοια ότι:
ο όρος «εμπορική εγγύηση» που μνημονεύεται σε αυτά καταλαμβάνει την ανάληψη υποχρεώσεως εκ μέρους παραγωγού να αποδεχθεί την επιστροφή πωληθέντος προϊόντος και να επιστρέψει το καταβληθέν τίμημα στο πλαίσιο συμβάσεως πωλήσεως εξ αποστάσεως, χωρίς χρονικό περιορισμό, αποκλειστικά και μόνο λόγω της δυσαρέσκειας του αγοραστή σε σχέση με το προϊόν αυτό.
(
1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γαλλική.
(
2
)	Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2011, σχετικά με τα δικαιώματα των καταναλωτών, την τροποποίηση της οδηγίας 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου και της οδηγίας 1999/44/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και την κατάργηση της οδηγίας 85/577/ΕΟΚ του Συμβουλίου και της οδηγίας 97/7/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ 2011, L 304, σ. 64).
(
3
)	Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Μαΐου 2019, σχετικά με ορισμένες πτυχές που αφορούν τις συμβάσεις για τις πωλήσεις αγαθών, την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2017/2394 και της οδηγίας 2009/22/ΕΚ, και την κατάργηση της οδηγίας 1999/44/ΕΚ (ΕΕ 2019, L 136, σ. 28).
(
4
)	Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Μαΐου 1999, σχετικά με ορισμένες πτυχές της πώλησης και των εγγυήσεων καταναλωτικών αγαθών (ΕΕ 1999, L 171, σ. 12).
(
5
)	Η οδηγία 1999/44 εφαρμοζόταν σε όλες τις συμβάσεις πωλήσεως καταναλωτικών αγαθών, συμπεριλαμβανομένων των συμβάσεων πωλήσεως εξ αποστάσεως, όπως προκύπτει σαφώς από την αιτιολογική σκέψη 4, in fine, της εν λόγω οδηγίας.
(
6
)	Βλ. αιτιολογική σκέψη 21 της οδηγίας 1999/44.
(
7
)	Στην από 8 Οκτωβρίου 2008 πρότασή της, η οποία οδήγησε στην έκδοση της οδηγίας 2011/83 [COM(2008) 614 τελικό], η Επιτροπή είχε προτείνει να αντικατασταθούν τέσσερις οδηγίες, μεταξύ των οποίων και η οδηγία 1999/44, από μια «ενιαία οριζόντια νομοθετική πράξη» βασισμένη στην πλήρη εναρμόνιση όσον αφορά την προστασία των καταναλωτών. Η προσέγγιση αυτή απορρίφθηκε από το Συμβούλιο. Εν τέλει, από την αιτιολογική σκέψη 63 και το άρθρο 33 της οδηγίας 2011/83 προκύπτει ότι η μόνη τροποποίηση της οδηγίας 1999/44 συνίστατο στο να προστεθεί σε αυτήν ένα άρθρο 8α που υποχρεώνει τα κράτη μέλη να ενημερώνουν την Επιτροπή για την έγκριση αυστηρότερων εθνικών διατάξεων προστασίας των καταναλωτών σε ορισμένους τομείς.
(
8
)	Βλ. άρθρα 28 και 33 της οδηγίας 2011/83.
(
9
)	Δεν αμφισβητείται ότι η απόκτηση των σχετικών προϊόντων πραγματοποιήθηκε ηλεκτρονικά από την εταιρία Outdoor-Works μέσω «εικονικού» πελάτη, εξουσιοδοτημένου από την BB Sport. Ωστόσο, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, θεωρείται ως «έμπορος», κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 2, της οδηγίας 2011/83, όχι μόνον το φυσικό ή το νομικό πρόσωπο το οποίο ενεργεί για σκοπούς που εντάσσονται στο πλαίσιο των εμπορικών, επιχειρηματικών, βιοτεχνικών ή επαγγελματικών δραστηριοτήτων του σε σχέση με συμβάσεις οι οποίες εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας, αλλά και το φυσικό ή το νομικό πρόσωπο που ενεργεί ως ενδιάμεσος στο όνομα ή για λογαριασμό του εμπόρου, καθώς ο ενδιάμεσος και ο βασικός έμπορος μπορούν αμφότεροι να χαρακτηριστούν ως «έμποροι» κατά την έννοια της εν λόγω διατάξεως, χωρίς να χρειάζεται να αποδειχθεί η ύπαρξη διπλής παροχής υπηρεσιών (απόφαση της 24ης Φεβρουαρίου 2022, Tiketa, C-536/20, EU:C:2022:112, σκέψη 36). Επισημαίνω, ωστόσο, ότι η διαδικασία της κύριας δίκης έχει ως αντικείμενο μια αγωγή παραλείψεως αθέμιτης εμπορικής πρακτικής προσαφθείσας στη LACD και ότι, για την επίλυση της διαφοράς, το αιτούν δικαστήριο, στο οποίο εναπόκειται να εκτιμήσει, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες κάθε υποθέσεως, τόσο την αναγκαιότητα της προδικαστικής αποφάσεως προκειμένου να εκδώσει τη δική του απόφαση όσο και τη λυσιτέλεια των ερωτημάτων που υποβάλλει στο Δικαστήριο, ζητεί από το Δικαστήριο να διευκρινιστεί τι μπορεί να συνιστά, όσον αφορά την ανάληψη υποχρεώσεως εκ μέρους παραγωγού, εμπορική εγγύηση κατά την έννοια της οδηγίας 2011/83. Λαμβανομένου υπόψη του τεκμηρίου λυσιτέλειας των υποβαλλόμενων από τα εθνικά δικαστήρια προδικαστικών ερωτημάτων και καθόσον δεν προκύπτει προδήλως ότι η ζητούμενη με τα ερωτήματα αυτά ερμηνεία των διατάξεων του δικαίου της Ένωσης δεν έχει καμία σχέση με το υποστατό ή το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης, πρέπει να δοθεί απάντηση στα ερωτήματα που υπέβαλε το αιτούν δικαστήριο.
(
10
)	Βλ. αιτιολογικές σκέψεις 5 και 7 της οδηγίας 2011/83, αιτιολογική σκέψη 6 της οδηγίας 2019/771, και απόφαση της 13ης Σεπτεμβρίου 2018, Starman (C-332/17, EU:C:2018:721, σκέψη 27).
(
11
)	Καίτοι, στην απόφαση της 5ης Μαΐου 2022, Victorinox (C-179/21, EU:C:2022:353), το Δικαστήριο προέβη σε συνδυασμένη ερμηνεία του άρθρου 6, παράγραφος 1, στοιχείο ιγʹ, της οδηγίας 2011/83 και του άρθρου 6, παράγραφος 2, δεύτερη περίπτωση, της οδηγίας 1999/44, τούτο έγινε ως απάντηση σε συγκεκριμένο ερώτημα του αιτούντος δικαστηρίου που δεν αφορούσε τον χαρακτηρισμό μιας δηλώσεως του παραγωγού ως «εμπορικής εγγυήσεως», αλλά την ενδεχόμενη ταυτότητα των πληροφοριών που πρέπει να παρέχονται στον καταναλωτή, σύμφωνα με την πρώτη διάταξη, όσον αφορά τους σχετικούς με την εν λόγω εγγύηση όρους σε σχέση με εκείνους που αναφέρονται στη δεύτερη διάταξη. Σε κάθε περίπτωση, η εφαρμογή της αρχήςlex posterior derogat legi priori και το αδιαίρετο εναρμονισμένο σύνολο διατάξεων που αποτελείται από το άρθρο 2, σημείο 14, και το άρθρο 6, παράγραφος 1, της οδηγίας 2011/83 καθιστούν, κατ’ εμέ, άνευ αντικειμένου την από κοινού ερμηνεία με τις σχετικές διατάξεις της οδηγίας 1999/44.
(
12
)	Πρβλ. απόφαση της 14ης Ιανουαρίου 2010, Plus Warenhandelsgesellschaft (C-304/08, EU:C:2010:12, σκέψεις 29 έως 32).
(
13
)	Το πρώτο προδικαστικό ερώτημα παραπέμπει στην έννοια του «εγγυητή» η οποία καταλαμβάνει, κατά τη γνώμη μου, την έννοια του «παραγωγού» που αντιστοιχεί στην περίπτωση της LACD. Χάριν σαφήνειας των παρουσών προτάσεων, μου φάνηκε προτιμότερο να χρησιμοποιήσω την τελευταία αυτή έκφραση καθώς και αυτήν του «εμπόρου», κατ’ αντιδιαστολήν προς την έννοια του «καταναλωτή». Επιπλέον, στην απόφαση της 5ης Μαΐου 2022, Victorinox (C-179/21, EU:C:2022:353, σκέψεις 35 και 36), το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι, οσάκις ο κατασκευαστής πωλεί στον καταναλωτή, άμεσα ή μέσω προσώπου που ενεργεί επ’ ονόματί του και για λογαριασμό του, το προϊόν που κατασκευάζει, πρέπει να θεωρείται ως «έμπορος» υπό την έννοια του άρθρου 2, σημείο 2, της οδηγίας 2011/83. Κατά συνέπεια, η εμπορική εγγύηση που παρέχει δεν θα μπορούσε παρά να αντιστοιχεί στην «ανάληψη υποχρέωσης» κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 14, της οικείας οδηγίας, και όχι στην ανάληψη υποχρεώσεως «παραγωγού» κατά την έννοια της ως άνω διατάξεως. Η τελευταία ως άνω διάταξη αναφέρεται σε κατάσταση στην οποία το πρόσωπο του εμπόρου δεν ταυτίζεται με το πρόσωπο του κατασκευαστή.
(
14
)	Η δήλωση της LACD, όπως εκτίθεται στην αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, αναφέρεται μόνο σε πιθανή επιστροφή του αποκτηθέντος αγαθού, χωρίς να γίνεται ρητή μνεία στην επιστροφή του καταβληθέντος τιμήματος, γεγονός που φαίνεται τουλάχιστον αξιοπερίεργο και ότι αντιφάσκει προς τη φύση της εμπορικής εγγυήσεως, η οποία παρέχεται για «επιστροφή του καταβληθέντος τιμήματος ή για αντικατάσταση, επισκευή […] των αγαθών». Η εξέταση των παρατηρήσεων της LACD αίρει, εντούτοις, κάθε ασάφεια, υπό την έννοια ότι σε αυτές αναφέρεται ότι δεν υπάρχει «καμία αμφιβολία ότι ο πελάτης μπορεί να επιστρέψει την κοντομάνικη μπλούζα ανά πάσα στιγμή, είτε στον έμπορο είτε στη LACD, και ότι, οπουδήποτε και αν το επέστρεψε, μπορεί να ζητήσει να του επιστραφεί το καταβληθέν τίμημα».
(
15
)	Απόφαση της 14ης Ιουλίου 2016, Verband Sozialer Wettbewerb (C-19/15, EU:C:2016:563, σκέψη 23).
(
16
)	Απόφαση της 7ης Απριλίου 2022, Fuhrmann-2 (C-249/21, EU:C:2022:269, σκέψη 21).
(
17
)	Απόφαση της 13ης Σεπτεμβρίου 2018, Wind Tre και Vodafone Italia (C-54/17 και C-55/17, EU:C:2018:710, σκέψη 46).
(
18
)	Απόφαση της 23ης Ιανουαρίου 2019, Walbusch Walter Busch (C-430/17, EU:C:2019:47, σκέψεις 36 και 42).
(
19
)	Απόφαση της 21ης Ιανουαρίου 2016, Viiniverla (C-75/15, EU:C:2016:35, σκέψη 25).
(
20
)	Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαΐου 2005, για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές των επιχειρήσεων προς τους καταναλωτές στην εσωτερική αγορά και για την τροποποίηση της οδηγίας 84/450/ΕΟΚ του Συμβουλίου, των οδηγιών 97/7/ΕΚ, 98/27/ΕΚ, 2002/65/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2006/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου («Οδηγία για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές») (ΕΕ 2005, L 149, σ. 22).
(
21
)	Πρβλ. απόφαση της 7ης Απριλίου 2022, Fuhrmann-2 (C-249/21, EU:C:2022:269, σκέψη 31).
(
22
)	Απόφαση της 14ης Μαΐου 2020, NK (Σχεδιασμός μονοκατοικίας) (C-208/19, EU:C:2020:382, σκέψη 39).
(
23
)	Βλ. άρθρο 3, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, της οδηγίας 1999/44 και άρθρο 13, παράγραφοι 2 και 3, της οδηγίας 2019/771.
(
24
)	Βλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 16ης Ιουνίου 2011, Gebr. Weber και Putz (C-65/09 και C-87/09, EU:C:2011:396, σκέψεις 58 και 73), της 23ης Μαΐου 2019, Fülla (C-52/18, EU:C:2019:447, σκέψεις 52 έως 54), και της 12ης Μαρτίου 2020, Verbraucherzentrale Berlin (C-583/18, EU:C:2020:199, σκέψεις 31 και 36).
(
25
)	Απόφαση της 5ης Μαΐου 2022, Victorinox (C-179/21, EU:C:2022:353, σκέψεις 45 και 46).
(
26
)	Άρθρο 9 της οδηγίας 2011/83, το οποίο παραπέμπει στο άρθρο 13, παράγραφος 2, και στο άρθρο 14 αυτής.
(
27
)	Βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 3ης Σεπτεμβρίου 2009, Messner (C-489/07, EU:C:2009:502, σκέψη 20), η οποία αφορά την οδηγία 97/7/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Μαΐου 1997, για την προστασία των καταναλωτών κατά τις εξ αποστάσεως συμβάσεις (ΕΕ 1997, L 144, σ. 19).