BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Séú Dlísheomra)
27 Feabhra 2025 (*)
(Tarchur chun réamhrialú – Údarú líonraí agus seirbhísí cumarsáide leictreonaí – Speictream raidió comhchuibhithe – Cearta úsáide aonair ar feadh tréimhse theoranta – Síneadh a chur leis na cearta sin – Treoir 2002/20/CE – Airteagal 5(2) – Treoir 2002/20 arna leasú le Treoir 2009/140/CE – Airteagal 5(2) – an Cód Eorpach um Chumarsáid Leictreonach – Treoir (AE) 2018/1972 – Airteagal 49(1) agus (2) – Infheidhmeacht ó thaobh ama de)
I gCás C‑562/23,
IARRAIDH ar réamhrialú de bhun Airteagal 267 CFAE, ó Upravno sodišče (an Chúirt Riaracháin, an tSlóivéin), trí bhreith an 24 Lúnasa 2023, a fuarthas ag an gCúirt an 11 Meán Fómhair 2023, sna himeachtaí
T‑2 družba za ustvarjanje, razvoj in trženje elektronskih komunikacij in opreme d.o.o.
v
Agencija za komunikacijska omrežja in storitve Republike Slovenije,
tugann AN CHÚIRT (an Séú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: T. von Danwitz (Rapóirtéir), Leas-Uachtarán na Cúirte, ag gníomhú mar Uachtarán an Séú Dlísheomra, A. Kumin agus I. Ziemele, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: P. Pikamäe,
Cláraitheoir: A. Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–        Rialtas na Slóivéine, ag V. Klemenc, i gcáil Gníomhaire,
–        Rialtas na Spáinne, ag L. Aguilera Ruiz, i gcáil Gníomhaire,
–        Rialtas na Polainne, ag B. Majczyna, i gcáil Gníomhaire,
–        an Coimisiún Eorpach, ag O. Gariazzo, L. Malferrari agus B. Rous Demiri, i gcáil Gníomhairí,
tar éis cinneadh a dhéanamh, i ndiaidh an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breith a thabhairt ar an gcás gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas
Breithiúnas
1        Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú Airteagal 5(2) de Threoir 2002/20/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 7 Márta 2022 maidir le húdarú líonraí agus seirbhísí cumarsáide leictreonaí (‘an Treoir maidir le hÚdarú’) (IO 2002 L 108, lch. 21), den cheathrú fomhír d’Airteagal 5(2) de Threoir 2002/20 arna leasú le Treoir 2009/140/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 25 Samhain 2009 (IO 2009 L 337, lch. 37) (‘Treoir 2002/20 arna leasú’), agus Airteagal 49(1) agus (2) de Threoir (AE) 2018/1972 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2018 lena mbunaítear an Cód Eorpach um Chumarsáid Leictreonach (IO 2018 L 321, lch. 36).
2        Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir T - 2 družba za ustvarjanje, razvoj in trženje elektronskih komunikacij in opreme d.o.o (‘T‑2’), cuideachta atá corpraithe faoi dhlí na Slóivéine, agus Agencija za komunikacijska omrežja in storitve Republike Slovenije (Gníomhaireacht Phoblacht na Slóivéine um Líonraí agus um Sheirbhísí Cumarsáide, ‘an Ghníomhaireacht’) maidir le diúltú na gníomhaireachta sin síneadh a chur le bailíocht an chinnidh lenar dheonaigh sí cearta úsáide aonair maidir le speictream raidió ar T-2.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais Eorpaigh
Treoir 2002/20
3        Foráiltear don mhéid seo a leanas sa dara fomhír d’Airteagal 5(2) de Threoir 2002/20, dar teideal ‘An ceart chun radaimhinicíochtaí agus uimhreacha a úsáid’:
‘[...] I gcás ina ndeonaíonn na Ballstáit cearta úsáide ar feadh tréimhse ghearr, beidh ré na tréimhse sin iomchuí don tseirbhís lena mbaineann.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
4        Foráladh mar a leanas leis an gceathrú fomhír d’Airteagal 5(2) de Threoir 2002/20, arna leasú, dar teideal ‘Cearta úsáide do radaimhinicíochtaí agus d’uimhreacha’:
‘I gcás ina ndeonaíonn na Ballstáit cearta úsáide ar feadh tréimhse ghearr, beidh ré na tréimhse sin iomchuí don tseirbhís lena mbaineann i bhfianaise an chuspóra atá á shaothrú agus aird chuí á tabhairt ar an ngá atá le tréimhse chuí le haghaidh amúchadh infheistíochta.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]’
5        Rinneadh Treoir 2002/20 a aisghairm agus cuireadh Treoir 2018/1972 ina hionad.
Treoir 2018/1972
6        Leagtar amach in aithrisí 1, 131 agus 323 de Threoir 2018/1972 an méid seo a leanas:
‘(1)      Rinneadh Treoracha [...] 2002/20/CE [...] a leasú go substaintiúil. Ós rud é go bhfuil leasuithe breise le déanamh, ba cheart na Treoracha sin a athmhúnlú ar mhaithe le soiléireacht.
[...]
(131)      Is féidir bainistiú éifeachtach speictrim raidió a áirithiú trí úsáid éifeachtúil leanúnach speictrim raidió a sannadh cheana féin a éascú. Chun deimhneacht dhlíthiúil a áirithiú do shealbhóirí na gceart, ba cheart an fhéidearthacht cearta úsáide a athnuachan a mheas laistigh de thréimhse iomchuí sula dté na cearta lena mbaineann in éag, mar shampla, dhá bhliain, ar a laghad, sula dté na cearta sin in éag i gcás inar sannadh iad ar feadh 15 bhliain nó níos mó, ach amháin i gcás ina n‑eisítear an fhéidearthacht cearta úsáide a athnuachan go sonrach, tráth an tsannaithe. [...]
[...]
(323)      Sa mhéid nach féidir leis na Ballstáit cuspóir na Treorach seo a ghnóthú go leordhóthanach, eadhon creat comhchuibhithe simplithe a ghnóthú le haghaidh rialáil na líonraí cumarsáide leictreonaí, seirbhísí cumarsáide leictreonaí, saoráidí bainteacha agus seirbhísí bainteacha, de na coinníollacha le haghaidh úsáid na líonraí agus na seirbhísí, úsáid an speictrim raidió [...], agus de bhrí gur fearr is féidir sin a bhaint amach ar leibhéal an Aontais toisc scála agus éifeacht na gníomhaíochta, féadfaidh an tAontas [Eorpach] bearta a ghlacadh [...].’
7        Foráiltear mar a leanas le hAirteagal 1(1) de Threoir 2018/1972, dar teideal ‘Ábhar, raon feidhme agus aidhmeanna’:
‘Leis an Treoir seo, bunaítear creat comhchuibhithe le haghaidh rialáil líonraí cumarsáide leictreonaí, seirbhísí cumarsáide leictreonaí, saoráidí gaolmhara agus seirbhísí gaolmhara, agus gnéithe áirithe den trealamh teirminéil. Leagtar síos inti cúraimí údaráis rialála náisiúnta agus, más infheidhme, cúraimí údaráis inniúla eile agus bunaíonn sí sraith nósanna imeachta chun a áirithiú go ndéanfar an creat rialála a chur i bhfeidhm go comhchuibhithe ar fud an Aontais.’
8        De réir Airteagal 2 den Treoir sin, dar teideal ‘Sainmhínithe’:
‘Chun críocha na Treorach seo, tá feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:
[...]
25)      ciallaíonn “speictream raidió comhchuibhithe” speictream raidió dár bunaíodh coinníollacha comhchuibhithe le haghaidh a infhaighteachta agus a úsáide éifeachtaí trí bhearta cur chun feidhme teicniúil i gcomhréir le hAirteagal 4 de Chinneadh Uimh. 676/2002/CE [ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 7 Márta 2002 maidir le creat rialála don bheartas speictrim raidió sa Chomhphobal Eorpach (Cinneadh maidir le “Speictream Raidió”) (IO 2002 L 108, lch. 1)];
[...]’
9        Foráiltear le hAirteagal 47(1) de Threoir 2018/1972, dar teideal ‘Na coinníollacha a bhaineann le cearta úsáide aonair do speictream raidió’:
‘Cuirfidh na húdaráis inniúla coinníollacha mar cheangal ar chearta aonair úsáide do speictream raidió i gcomhréir le hAirteagal 13(1) ionas go n‑áiritheofar go mbainfear an úsáid is fearr, is éifeachtaí agus is éifeachtúla as speictream raidió. Roimh shannadh nó athnuachan ceart den sórt sin, bunóidh siad go soiléir aon choinníollacha den sórt sin lena n‑áirítear an leibhéal úsáide a cheanglaítear, agus an fhéidearthacht an ceanglas sin a chomhlíonadh trí trádáil nó léasú chun cur chun feidhme na gcoinníollacha sin a áirithiú i gcomhréir le hAirteagal 30. Ní bheidh buntáistí míchuí ann do shealbhóirí reatha na gceart sin de bharr na gcoinníollacha arna gceangal le hathnuachan cirt úsáide do speictrim raidió.
[...]
Rachaidh na húdaráis inniúla i gcomhairle le páirtithe leasmhara agus cuirfidh siad ar an eolas ar bhealach tráthúil agus trédhearcach iad maidir leis na coinníollacha a bhaineann le cearta úsáide aonair sula bhforchuirfear iad. Cinnfidh siad na critéir chun measúnú a dhéanamh ar an méid a chomhlíontar na coinníollacha sin roimh ré agus cuirfidh siad in iúl iad do na páirtithe leasmhara ar bhealach trédhearcach.’
10      Foráiltear mar a leanas le hAirteagal 49(1) agus (2) den Treoir sin, dar teideal ‘Fad na gceart’
‘1.      I gcás ina n‑údaraíonn na Ballstáit speictream raidió a úsáid trí chearta úsáide aonair do thréimhse theoranta, áiritheoidh siad go ndeonaítear an ceart úsáide do thréimhse iomchuí i bhfianaise na gcuspóirí atá á saothrú i gcomhréir le hAirteagal 55(2) agus lánaird á tabhairt ar an ngá leis an iomaíocht a áirithiú agus le húsáid éifeachtach agus éifeachtúil speictrim raidió a áirithiú agus an nuálaíocht agus infheistíochtaí éifeachtúla a chur chun cinn, lena n‑áirítear trí thréimhse iomchuí a thabhairt le haghaidh amúchadh infheistíochtaí.
2.      I gcás ina ndeonaíonn na Ballstáit cearta úsáide aonair do speictream raidió a ndearnadh na coinníollacha comhchuibhithe a bhaineann leo a bhunú le bearta cur chun feidhme teicniúla i gcomhréir le Cinneadh Uimh. 676/2002/CE chun gur féidir úsáid seirbhísí cumarsáide leictreonaí leathanbhanda gan sreang a éascú ina leith ar feadh tréimhse theoranta, áiritheoidh siad intuarthacht rialála do shealbhóirí na gceart ar feadh tréimhse 20 bliain ar a laghad i dtaca le coinníollacha infheistíochta i gcás bonneagair a bhraitheann ar úsáid an speictrim raidió sin, agus [na ceanglais] dá dtagraítear i mír 1 den Airteagal seo á gcur san áireamh. Tá an tAirteagal seo, i gcás inarb ábhartha, faoi réir aon mhodhnú ar na coinníollacha a ghabhann leis na cearta úsáide sin i gcomhréir le hAirteagal 18.
Chuige sin, áiritheoidh na Ballstát go mbeidh na cearta sin bailí ar feadh tréimhse 15 bliana ar a laghad agus go n‑áireofar, nuair is gá chun an chéad fhomhír a chomhlíonadh, síneadh leordhóthanach ar an tréimhse sin, faoi na coinníollacha a leagtar síos sa mhír seo.
Cuirfidh na Ballstáit na critéir ghinearálta maidir le síneadh a chur le tréimhse na gceart úsáide ar fáil, ar bhealach trédhearcach, do na páirtithe leasmhara go léir sula ndeonóidh siad cearta úsáide, mar chuid de na coinníollacha a leagtar síos faoi Airteagal 55(3) agus (6). Beidh na critéir ghinearálta sin bainteach leis an méid a leanas:
(a)      an gá atá ann úsáid éifeachtach éifeachtúil an speictrim raidió lena mbaineann a áirithiú, na cuspóirí a shaothraítear i bpointí (a) agus (b) d'Airteagal 45(2), nó an gá atá ann cuspóirí leasa ghinearálta a chomhlíonadh atá bainteach le sábháilteacht an duine a chosaint, nó atá bainteach leis an ord poiblí, leis an tslándáil phoiblí nó leis an gcosaint; agus
(b)      an gá atá le hiomaíocht neamhshaofa a áirithiú.
Dhá bhliain ar a dhéanaí roimh dhul in éag na tréimhse tosaigh maidir le ceart úsáide aonair, déanfaidh an t‑údarás inniúil measúnú oibiachtúil réamhbhreathnaitheach ar na critéir ghinearálta a leagtar síos maidir le síneadh a chur le ré an cheart sin i bhfianaise phointe (c) d'Airteagal 45(2). Ar choinníoll nach mbeidh tús curtha ag an údarás inniúil le gníomhaíocht forfheidhmiúcháin i gcás neamhchomhlíonadh na gcoinníollacha maidir le cearta úsáide de bhun Airteagal 30, deonóidh sé síneadh ar ré an cheart úsáide, mura rud é go bhfionnann sé nach gcomhlíonfadh an síneadh sin na critéir ghinearálta a leagtar síos i gcomhréir le pointe (a) nó (b) den tríú fomhír den mhír seo:
Ar bhonn an mheasúnaithe sin, tabharfaidh an t‑údarás inniúil fógra do shealbhóir an chirt maidir le cé acu a dheonófar nó nach ndeonófar síneadh ar ré an cheart úsáide.
Más rud é go bhféadfadh sé nach ndeonófaí síneadh den sórt sin ar an gceart úsáide, cuirfidh an t‑údarás inniúil Airteagal 48 i bhfeidhm maidir le cearta úsáide a dheonú i leith an bhanda speictrim raidió áirithe sin.
Beart ar bith faoin mír seo, beidh sé comhréireach, neamh-idirdhealaitheach agus trédhearcach agus réasúnaithe.
De mhaolú ar Airteagal 23, beidh deis ag na páirtithe leasmhara tuairim a thabhairt maidir le dréachtbheart ar bith de bhun an tríú agus an ceathrú fomhír den mhír seo ar feadh tréimhse nach gairide ná trí mhí.
Ní dochar an mhír seo do chur i bhfeidhm Airteagal 19 [maidir le cearta a shrianadh nó a tharraingt siar] ná Airteagal 30 [Coinníollacha an údaraithe ghinearálta nó na gceart úsáide do speictream raidió agus d'acmhainní uimhrithe agus na n‑oibleagáidí sainiúla a bheith á gcomhlíonadh].
Agus na táillí le haghaidh cearta úsáide á suíomh, cuirfidh na Ballstáit san áireamh an sásra dá bhforáiltear faoin mír seo.’
11      Foráiltear le hAirteagal 124(1) de Threoir 2018/1972, dar teideal ‘Trasuí’:
‘Glacfaidh agus foilseoidh na Ballstáit, faoin 21 Nollaig 2020, pé dlíthe, rialúcháin agus forálacha riaracháin is gá chun an Treoir seo a chomhlíonadh. [...]
Cuirfidh na Ballstáit na bearta sin i bhfeidhm ón 21 Nollaig 2020.
Nuair a ghlacfaidh na Ballstáit na bearta sin, beidh tagairt iontu don Treoir seo [...]’
12      De réir Airteagal 125 den Treoir sin, dar teideal ‘Aisghairm’:
‘Déantar Treoracha [...] [2002/20] [...], mar a liostaítear in Iarscríbhinn XII, Cuid A, a aisghairm le héifeacht ón 21 Nollaig 2020 [...]
[...]’
13      Foráiltear in Airteagal 126 de Threoir 2018/1972, dar teideal ‘Teacht i bhfeidhm’:
‘Tiocfaidh an Treoir seo i bhfeidhm an tríú lá tar éis lá a fhoilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.’
Cinneadh Uimh. 676/2002
14      Foráiltear le hAirteagal 1(1) de Chinneadh Uimh. 676/2002, dar teideal ‘Cuspóir agus raon feidhme’:
‘Is é is cuspóir don Chinneadh seo creat treorach agus creat dlíthiúil a bhunú sa Chomhphobal d’fhonn comhordú na mbeartas agus, nuair is iomchuí, comhchuibhiú na gcoinníollacha maidir le hinfhaighteacht agus úsáid éifeachtach an speictrim raidió is gá chun margadh inmheánach a bhunú agus a fheidhmiú a áirithiú i réimsí an bheartais Comhphobail amhail cumarsáid leictreonach, iompar agus taighde agus forbairt.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
15      Foráiltear le hAirteagal 2 den Chinneadh sin, dar teideal ‘Sainmhíniú’, mar seo a leanas:
‘Chun críocha an Chinnidh seo, ciallaíonn “speictream raidió” radathonnta ag a bhfuil minicíochtaí idir 9 kHz agus 3 000 GHz; is éard is radathonnta ann tonnta leictreamaighnéadacha a scaipeann sa spás gan treoir shaorga.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí na Slóivéine
16      De bhun Airteagal 155 den Ustava Republike Slovenije (Bunreacht Phoblacht na Slóivéine):
‘Ní bheidh éifeacht chúlghabhálach ag dlíthe, forálacha eile ná ag gníomhartha ginearálta. Ní féidir a chinneadh ach amháin leis an dlí go bhfuil tionchar cúlghabhálach ag cuid dá fhorálacha, nuair is gá sin ar mhaithe le leas an phobail agus muna ndéanfaí an méid sin dochar do na cearta faighte.’
17      Foráladh mar a leanas le hAirteagal 50(1) den Zakon o elektronskih komunikacijah (an Dlí um Chumarsáid Leictreonach) (Uradni list RS, Uimh. 43/04, ‘Zekom’):
‘Is í an Ghníomhaireacht a ghlacfaidh an cinneadh minicíochtaí raidió a dheonú ar feadh tréimhse chinntithe, is é sin ar feadh uastréimhse 15 bliana, ach amháin i gcás deonú minicíochtaí raidió le haghaidh seirbhísí móibíleacha aerloingseoireachta nó muirí.’
18      Foráladh mar a leanas le hAirteagal 51 den Zekom:
‘Féadfar síneadh a chur le tréimhse bhailíochta an chinnidh radaimhinicíochtaí a dheonú arna iarraidh sin dá sealbhóir, má chomhlíontar na coinníollacha uile a leagtar síos maidir le húsáid na radaimhinicíochtaí sin tráth dhul in éag a bhailíochta.’
19      De bhun Airteagal 53(1) den Zakon o elektronskih komunikacijah (ZEKom-1) (an Dlí um Chumarsáid Leictreonach) (ZEKom-1), Uradni list RS, Uimh. 109/12, ‘Zekom-1’), a cuireadh in ionad an Zekom agus a bhí i bhfeidhm idir an 15 Eanáir 2013 agus an 9 Samhain 2022:
‘Is ar feadh tréimhse chinntithe agus chuí is gá le haghaidh amúchadh infheistíochta, nó suas le 15 bliana, á cur san áireamh, a ghlacfaidh an Ghníomhaireacht an cinneadh maidir le deonú na gceart speictrim raidió, ach amháin i gcás deonú speictream raidió atá beartaithe le haghaidh seirbhís mhóibíleach aerloingseoireachta nó mhuirí’.
20      Foráladh an méid seo a leanas le hAirteagal 54(1) de ZEKom-1:
‘Féadfar síneadh a chur le bailíocht cinnidh maidir le radaimhinicíochtaí a dheonú, cé is moite de chinntí maidir le radaimhinicíochtaí a dheonú chun seirbhísí cumarsáide poiblí a sholáthar d’úsáideoirí deiridh, arna iarraidh sin dá sealbhóir, má chomhlíontar na coinníollacha uile a leagtar síos maidir le húsáid na radaimhinicíochtaí sin ag deireadh a bhailíochta, agus ar choinníoll go gcomhlíontar na cuspóirí dá dtagraítear in Airteagail 194, 195, 196 agus 197 den Dlí seo.’
21      De bhun Airteagal 240 de Zekom-1, d’fhéadfaí cinntí arna nglacadh ar bhonn an ZEKom a leasú, a neamhniú nó d’fhéadfadh siad dul in éag i gcomhréir leis na téarmaí agus na coinníollacha a leagtar síos le ZEKom-1.
22      De réir Airteagal 307(1) den Zakon o elektronskih komunikacijah (ZEKom-2) (an Dlí um Chumarsáid Leictreonach (ZEKom-2), liosta Uradni RS, Uimh. 130/22; ‘Zekom-2), a cuireadh in ionad ZEKom-1 agus a trasuíodh i ndlí na Slóivéine le Treoir 2018/1972, is infheidhme ón 10 Samhain 2022, tá cinntí a glacadh ar bhonn ZEKom-1 agus a bhaineann le teorainneacha ama nach raibh imithe in éag fós tráth theacht i bhfeidhm an dlí sin, le leasú nó le neamhniú nó le dul in éag i gcomhréir leis na coinníollacha agus na nósanna imeachta a leagtar síos le ZEKom 2.
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
23      Le cinneadh an 21 Meán Fómhair 2006, dheonaigh an Ghníomhaireacht cearta úsáide aonair le haghaidh radaimhinicíochtaí do T‑2, ar feadh thréimhse 15 bliana, d’fhonn seirbhísí cumarsáide poiblí a áirithiú do thomhaltóirí deiridh. Ní dhearnadh foráil leis an bhfógra conartha ar glacadh an cinneadh sin ar a bhonn maidir leis an bhféidearthacht síneadh a chur leis an tréimhse sin.
24      An 20 Lúnasa 2021, d’iarr T‑2 go gcuirfí síneadh le bailíocht an chinnidh sin ar feadh 5 bliana i gcás cuid de na radaimhinicíochtaí sin, ag brath go háirithe ar Airteagal 49 de Threoir 2018/1972.
25      An 1 Deireadh Fómhair 2021, dhiúltaigh an Ghníomhaireacht don iarratas sin ar an bhforas, ar an gcéad dul síos, de bhun ZEKom-1, nárbh fhéidir síneadh thar 15 bliana a chur le tréimhse bhailíochta an chinnidh sin, agus, ar an dara dul síos, nárbh fhéidir síneadh den sórt sin a dheonú ach oiread ar bhonn Airteagal 49 de Threoir 2018/1972.
26      Maidir leis an bhforáil sin, shonraigh an Ghníomhaireacht go ndearnadh foráil do shíneadh ar thréimhse na gceart úsáide aonair do speictream raidió, i gcomhréir leis an dara fomhír d’Airteagal 49(2) de Threoir 2018/1972, den chéad uair sa Treoir sin chun intuarthacht na rialála thar 20 bliain a áirithiú agus nárbh fhéidir, dá bhrí sin, a bheith ar an eolas faoin gcríoch sin in 2006, nuair a dheonaigh an Ghníomhaireacht na cearta úsáide do T‑2.
27      Thug T‑2 caingean i gcoinne an chinnidh lenar diúltaíodh dá iarratas os comhair an Upravno sodišče (an Chúirt Riaracháin, an tSlóivéin).
28      Os comhair na cúirte sin, d’áitigh T‑2 go bhfuil ZEKom-1 ag teacht salach ar Threoir 2018/1972 agus go bhfuil éifeacht dhíreach ag Airteagal 49(2) di. Bheadh feidhm ag an bhforáil sin maidir le cearta úsáide aonair do radaimhinicíochtaí a deonaíodh sular glacadh an Treoir sin agus nach raibh imithe in éag ar dháta a teacht i bhfeidhm. Thabharfaí le tuiscint uaidh sin gur ceanglaíodh ar an nGníomhaireacht nós imeachta a sheoladh chun na cearta úsáide aonair a deonaíodh do T‑2 in 2006 a athnuachan, 2 bhliain ar a dhéanaí sula ndeachaigh siad in éag, agus, ón 21 Nollaig 2020, dáta dhul in éag na tréimhse chun an Treoir sin a thrasuí, ba cheart don Ghníomhaireacht a cheadú go mbeadh tréimhse bhailíochta 20 bliain ag cearta úsáide aonair a dheonaítear ar feadh tréimhse níos lú ná 20 bliain.
29      Ina cosaint, freagraíonn an Ghníomhaireacht nach bhforáiltear le hAirteagal 49(2) de Threoir 2018/1972 go gcuirfí síneadh uathoibríoch ar chearta úsáide aonair a deonaíodh sular glacadh an Treoir sin ach go bhfágtar an méid sin faoi rogha na mBallstát. Ina theannta sin, ní fhéadfaí a bheith ar an eolas faoi na coinníollacha maidir le síneadh a chur leis na cearta úsáide aonair a leagtar síos leis an bhforáil sin agus, go háirithe, an gá atá le hintuarthacht rialála a áirithiú thar 20 bliain, le linn 2006, nuair a deonaíodh na cearta úsáide atá i gceist sna príomhimeachtaí.
30      Thug an chúirt a rinne an tarchur dá haire, óna taobh féin de, nach bhforáiltear le hAirteagal 124 den Treoir sin do réimeas idirthréimhseach is infheidhme maidir leis na cearta sin agus nach cosúil go bhfuil feidhm chúlghabhálach ag Airteagal 49(1) agus (2) den Treoir sin, ós rud é go bhforáiltear leis an bhforáil sin nach mór a bheith ar an eolas faoi na critéir ghinearálta chun an ceart úsáide aonair a athnuachan fiú sula ndeonaítear na cearta sin.
31      Maidir leis an dlí náisiúnta, cuireann an chúirt a rinne an tarchur in iúl nach bhfuil feidhm ag an réimeas idirthréimhseach a leagadh síos le haghaidh chur chun feidhme Threoir 2018/1972, a leagtar amach in ZEKom-2, a glacadh an 28 Meán Fómhair 2022, óna teacht i bhfeidhm, an 10 Samhain 2022, ach amháin maidir leis na cearta atá i bhfeidhm ar an dáta sin, gan aon fhéidearthacht chúlghabhálachta.
32      Cuireann an chúirt sin in iúl freisin, cé go bhféadfaí, ar an dáta a deonaíodh na cearta úsáide do T‑2, síneadh a chur leis faoi ZEKom, nárbh amhlaidh an cás a thuilleadh nuair a chuaigh siad in éag, is é sin an 21 Meán Fómhair 2021, ós rud é gur eisiadh le ZEKom-1 aon síneadh a chur ar na cearta sin thar thréimhse 15 bliana.
33      Sa chomhthéacs sin, measann an chúirt a rinne an tarchur go mbraitheann toradh na díospóide sna príomhimeachtaí ar cé acu is gá nó nach gá síneadh a chur leis na cearta úsáide aonair do speictream raidió a deonaíodh do T‑2 roimh theacht i bhfeidhm Threoir 2018/1972 de bhun Airteagal 49(1) agus (2) den Treoir sin ar feadh tréimhse 5 bliana agus an bhfuil éifeacht dhíreach ag an bhforáil sin sa díospóid sna príomhimeachtaí, ós rud é nár trasuíodh an fhoráil sin i ndlí na Slóivéine laistigh den tréimhse a leagtar síos leis an Treoir sin. Más amhlaidh atá, measann an chúirt sin gur gá don Chúirt Bhreithiúnais na critéir ghinearálta maidir le hathnuachan na gceart a leagtar síos leis an bhforáil sin a shonrú.
34      Thairis sin, i gcás ina gcinnfeadh an Chúirt nach bhfuil feidhm ag míreanna 1 agus 2 d’Airteagal 49 de Threoir 2018/1972 maidir le leathnú na gceart úsáide aonair a deonaíodh sular tháinig sé i bhfeidhm, iarrann an chúirt sin ar cheart Airteagal 5(2) de Threoir 2002/20 nó Airteagal 5(2) de Threoir 2002/20, arna leasú, a chur i bhfeidhm go díreach agus, más cheart, cad iad na critéir a úsáidfí chun measúnú a dhéanamh ar oiriúnacht na tréimhse a dheonaítear na cearta úsáide aonair agus ar an oibleagáid síneadh a chur leis an tréimhse sin i gcomhréir leis na forálacha sin.
35      Sna himthosca sin, chinn an Upravno sodišče (an Chúirt Riaracháin) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais chun réamhrialú a fháil:
‘1)      An bhfuil Airteagal 49(1) agus (2) de Threoir [2018/1972] soiléir, neamhchoinníollach agus beacht go leor chun go mbeidh daoine aonair in ann brath orthu in imeachtaí os comhair údaráis riaracháin náisiúnta agus cúirteanna náisiúnta?
2)      An gcaithfear Airteagal 49(1) agus (2) de Threoir [2018/1972] a chur i bhfeidhm freisin maidir le hathnuachan na gceart úsáide aonair sin ar RFS [speictream raidió] a deonaíodh sular tháinig [an Treoir sin] i bhfeidhm, agus cad iad na critéir ghinearálta atá i bhfeidhm sa chás seo agus measúnú á dhéanamh ar cheart aonair a athnuachan?
3)      Má thugtar freagra diúltach ar an dara ceist, [l’Upravno sodišče (an Chúirt Riaracháin)] fiafraíonn an t‑iarratasóir an gá foráil Airteagal 5(2) [den Treoir sin] nó [an ceathrú fomhír d’]Airteagal 5(2) de Threoir [2002 arna leasú] a chur i bhfeidhm chun measúnú a dhéanamh ar thréimhse iomchuí chearta úsáide aonair RFS a deonaíodh le linn thréimhse bhailíochta Threoir [2002/20] agus is í an fhoráil sin atá sách soiléir, gan choinníoll agus beacht chun na críche sin ionas go bhféadfar measúnú a dhéanamh ar oiriúnacht fhad tréimhse úsáide aonair RFS?
4)      Má thugtar freagra dearfach ar an tríú ceist, cad iad na critéir ba cheart a úsáid chun measúnú a dhéanamh ar oiriúnacht tréimhse cheart úsáide aonair RFS nó ar an oibleagáid í a athnuachan?
5)      Má thugtar freagra dearfach ar Cheisteanna 1, 2 nó 3, an bhfuil sé ábhartha don chinneadh maidir leis an síneadh ama go n‑eisiatar go sainráite leis an reachtaíocht náisiúnta a bheidh i bhfeidhm tráth a rachaidh an ceart sin in éag, an fhéidearthacht go mbeadh tréimhse níos faide ná 15 bliana ann?’
Na ceisteanna le haghaidh réamhrialú
An dara ceist
36      Lena dara ceist, ar cheart í a scrúdú ar dtús, iarrann an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil feidhm ag Airteagal 49(1) agus (2) de Threoir 2018/1972 maidir le síneadh a chur le fad na gceart úsáide aonair maidir le speictream raidió a deonaíodh roimh dháta theacht i bhfeidhm na Treorach sin, ach a rachaidh in éag tar éis an dáta sin. Más gá, iarrann sí ar an gCúirt na coinníollacha faoina gcuirtear síneadh leis an tréimhse sin de bhun na forála sin a shonrú.
37      Tá sé tábhachtach a mheabhrú, mar réamhphointe, go mbunaítear an Cód um Chumarsáid Leictreonach le Treoir 2018/1972. Is léir mar sin ó aithrisí 1 agus 323 agus ón gcéad mhír d’Airteagal 1 de go ndearnadh an Treoir sin a athmhúnlú le roinnt treoracha, lena n‑áirítear Treoir 2002/20, agus gur bunaíodh léi creat comhchuibhithe simplithe le haghaidh rialáil líonraí cumarsáide leictreonaí, seirbhísí cumarsáide leictreonaí agus ar shaoráidí agus seirbhísí gaolmhara. Níl an Treoir sin teoranta do chódú a dhéanamh ar na gníomhartha de dhlí an Aontais a leasaítear léi nó a dtagann sí ina n‑ionad, ach tugtar isteach léi leasuithe ar an gcreat rialála a bhí i bhfeidhm sular glacadh í chun forbairtí teicneolaíocha agus margaidh a chur san áireamh (féach, chuige sin, breithiúnais an 14 Márta 2024, an Coimisiún v an Pholainn (an Cód Eorpach um Chumarsáid Leictreonach), C‑452/22, EU:C:2024:232, mír 84, agus an 14 Márta 2024, an Coimisiún v an tSlóivéin (an Cód Eorpach um Chumarsáid Leictreonach), C‑457/22, EU:C:2024:237, mír 74).
38      De bhun Airteagal 124(1) de Threoir 2018/1972, glacfaidh agus foilseoidh na Ballstáit, faoin 21 Nollaig 2020 ar a dhéanaí, na forálacha reachtacha, rialála agus riaracháin is gá chun an treoir sin a chomhlíonadh agus cuirfidh siad na forálacha sin i bhfeidhm ón dáta céanna. Ní áirítear leis an Treoir sin, mar sin féin, réimeas idirthréimhseach maidir le cearta úsáide aonair maidir le speictream raidió a bheidh ann ar an dáta sin.
39      Sna himthosca sin, ba cheart a mheabhrú, de réir cásdlí socair, go bhfuil feidhm ag riail nua dlí ó theacht i bhfeidhm an ghnímh lena dtugtar isteach í agus, cé nach bhfuil feidhm aici maidir le staideanna dlíthiúla a tháinig chun cinn agus a tháinig chun bheith cinntitheach roimh an dáta sin, go bhfuil feidhm aige láithreach maidir leis na héifeachtaí a bheidh ag staid a tháinig chun cinn faoin seandlí agus maidir le staideanna dlíthiúla nua amach anseo. Is amhlaidh é seo, faoi réir phrionsabal neamh-aisghníomhaíocht na ngníomhartha dlí, ach amháin má tá forálacha ar leith in éineacht leis an riail nua lena socraítear na coinníollacha ama lena fhorfheidhmiú go sainiúil (breithiúnas an 15 Bealtaine 2020, Azienda Municipale Ambiente, C‑15/19, EU:C:2020:371, mír 57 agus an cásdlí dá dtagraítear).
40      Ina theannta sin, meastar go ginearálta go mbeidh feidhm ag rialacha nós imeachta ar an dáta a thiocfaidh siad i bhfeidhm, murab ionann agus rialacha substainteacha, a léirítear de ghnáth mar rialacha nach mbíonn feidhm acu maidir le cásanna a bhíonn ann roimh a dteacht i bhfeidhm ach amháin a mhéid a leanann go soiléir as a dtéarmaí, óna gcuspóirí nó óna scéim ghinearálta nach mór éifeacht den sórt sin a thabhairt dóibh (breithiúnas an 15 Meitheamh 2021, Facebook Ireland agus páirtithe eile, C‑645/19, EU:C:2021:4837, mír 100 agus an cásdlí dá dtagraítear).
41      Chun a chinneadh an bhfuil feidhm ag míreanna 1 agus 2 d’Airteagal 49 de Threoir 2018/1972 maidir le cearta úsáide aonair a athnuachan amhail na cearta sin a deonaíodh do T‑2, ba cheart a mheabhrú, mar réamhphointe, ar an dáta a dheonaítear na cearta sin, eadhon an 21 Meán Fómhair 2006, go ndearnadh foráil le hAirteagal 5(2) de Threoir 2002/20 ‘i gcás ina ndeonaíonn na Ballstáit cearta úsáide ar feadh tréimhse ghearr, beidh ré na tréimhse sin iomchuí don tseirbhís lena mbaineann’. Sa leagan a leasaíodh le Treoir 2009/140, rinneadh an fhoclaíocht sin a atáirgeadh in Airteagal 5(2) de Threoir 2002/20 trína chur isteach go ndéantar fad na seirbhíse lena mbaineann a choigeartú ‘i bhfianaise an chuspóra atá á shaothrú agus aird chuí á tabhairt ar an ngá atá le tréimhse chuí le haghaidh amúchadh infheistíochta’. Dá bhrí sin, níor leagadh síos sna rialacha sin aon tréimhse bheacht a bhaineann le cearta úsáide aonair ná coinníollacha maidir le síneadh a chur leis.
42      Maidir le hAirteagal 49(1) agus (2), ba cheart a thabhairt faoi deara go mbaineann na míreanna sin, faoi seach, le cearta úsáide aonair maidir le speictream raidió agus cearta úsáide ar ina leith a dhéantar coinníollacha comhchuibhithe teicniúla a bhunú i mbearta cur chun feidhme teicniúla i gcomhréir le Cinneadh Uimh. 676/2002 ionas gur féidir líonraí cumarsáide leictreonaí gan sreang a úsáid atá in ann leathanbhanda a sheachadadh. Sa chás seo, is léir ón gcomhad os comhair na Cúirte, faoi réir fíorú ag an gcúirt a rinne an tarchur, go dtagann na cearta atá i gceist sna príomhimeachtaí faoi raon feidhme mhír 2 amháin.
43      Foráiltear leis an gcéad fhomhír den fhoráil sin go n‑áiritheoidh na Ballstáit ‘intuarthacht rialála do shealbhóirí cirt thar thréimhse 20 bliain ar a laghad’ maidir leis na coinníollacha le haghaidh infheistíocht i mbonneagar, agus na ceanglais dá dtagraítear i mír 1 den Airteagal sin á gcur san áireamh, agus, sa dara fomhír di, ‘chuige sin, áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh na cearta sin bailí ar feadh thréimhse 15 bliana ar a laghad agus, i gcás inar gá chun an chéad fhomhír a chomhlíonadh, déanfaidh siad foráil maidir lena bhfadú ar feadh tréimhse iomchuí faoi na coinníollacha a leagtar síos sa mhír seo’.
44      Dá bhrí sin, is riail shubstainteach í an fhoráil sin nach bhfuil feidhm aici, i gcomhréir leis an gcásdlí dá dtagraítear i mír 39 den bhreithiúnas seo, maidir le staideanna dlíthiúla a tháinig chun cinn agus a fuarthas go cinntitheach sular tháinig sí i bhfeidhm ach amháin a mhéid is léir óna foclaíocht, óna cuspóir nó óna scéim ghinearálta nach mór éifeacht den sórt sin a thabhairt di.
45      Mar sin féin, ar an gcéad dul síos, is staid dhlíthiúil é cearta úsáide a dheonú do T‑2 ar feadh thréimhse 15 bliana a tháinig chun cinn agus a fuarthas go cinntitheach, agus é á chur san áireamh, ar an gcéad dul síos, nár foráladh d’aon síneadh thar an tréimhse sin leis an gcinneadh lenar deonaíodh é agus, ar an dara dul síos, nár foráladh do shíneadh den sórt sin le Treoir 2002/20 ná le Treoir 2002/20 arna leasú, a bhí infheidhme roimh theacht i bhfeidhm Threoir 2018/1972. Thairis sin, is léir ón gcomhad atá faoi bhráid na Cúirte, gur sheol an Ghníomhaireacht glao ar thairiscintí chun na cearta atá i gceist sna príomhimeachtaí a leithdháileadh an 17 Nollaig 2020, roimh dhul in éag na tréimhse chun Treoir 2018/1972 a thrasuí, rud a d’fhág gur deonaíodh iad do ghnóthas eile seachas T‑2. Thairis sin, ní léirítear leis an gcomhad sin go bhfuair T‑2 cearta chun síneadh ná go bhfuair sé dearbhú atá de chineál lena dtabharfaí ionchas dlisteanach dó chuige sin, rud nach mór don chúirt a rinne an tarchur a fhíorú.
46      Ar an dara dul síos, is léir ó fhoclaíocht Airteagal 49(2) de Threoir 2018/1972 nach bhfuil sé beartaithe go mbeadh feidhm chúlghabhálach ag an bhforáil sin. Go deimhin, foráiltear leis an tríú mír de nach mór na critéir ghinearálta maidir le síneadh a chur leis na cearta úsáide aonair a chur ar fáil do pháirtithe leasmhara ‘sula ndeonóidh siad cearta úsáide’. Ina theannta sin, foráiltear leis an gceathrú mír de ‘[d]há bhliain ar a dhéanaí roimh dhul in éag [tréimhse den sórt sin], déanfaidh an t‑údarás inniúil measúnú oibiachtúil réamhbhreathnaitheach’ ar na critéir sin agus cuirtear leis sin go bhfuil an síneadh ar ré cirt úsáide aonair faoi réir chomhlíonadh na gcritéar sin.
47      Tacaíonn foclaíocht Airteagal 47(1) den Treoir sin, a bhaineann leis na coinníollacha a ghabhann le cearta úsáide aonair maidir le speictream raidió, leis an gcinneadh roimhe seo. Foráiltear leis an gcéad fhomhír den fhoráil sin go ndéanfaidh na húdaráis inniúla leis na coinníollacha sin go léir a bhunú ‘roimh’ dheonú nó athnuachan na gceart sin a leagan síos go soiléir agus, sa tríú fomhír di, go rachaidh na húdaráis inniúla i gcomhairle le páirtithe leasmhara agus go gcuirfidh siad ar an eolas ‘ar bhealach tráthúil agus trédhearcach’ iad, faoi na coinníollacha a ghabhann leis na cearta sin ‘sula bhforchuirfear iad’.
48      In éagmais aon léirithe sainráite, maidir le cinntitheacht fhad na gceart úsáide dá bhforáiltear sa chéad fhomhír d’Airteagal 49(2) de Threoir 2018/1972 a athnuachan, arb é atá ann intuarthacht rialála a áirithiú thar thréimhse 20 bliain ar a laghad ón uair a deonaíodh na cearta úsáide aonair, i bhfianaise na n‑infheistíochtaí atá le déanamh i mbonneagar, ní bhaineann an cuspóir sin ach oiread le tacú le léiriú cúlghabhálach, go háirithe ós rud é nár thagair Airteagal 5(2) de Threoir 2002/20 arna leasú, a bhí infheidhme nuair a tháinig an Treoir sin i bhfeidhm, ach amháin don ‘...[n]gá atá le tréimhse chuí le haghaidh amúchadh infheistíochta’.
49      Ar deireadh, is iomchuí a lua chomh maith go dtagraíonn Treoir 2018/1972 do theorainneacha ama nach féidir a chomhlíonadh i gcás nós imeachta athnuachana is infheidhme, mar atá sna príomhimeachtaí, maidir le cearta a deonaíodh cheana roimh theacht i bhfeidhm na Treorach sin. Go deimhin, leagtar amach le haithris 131 den Treoir sin gur cheart an fhéidearthacht cearta úsáide a athnuachan a mheas laistigh de thréimhse iomchuí sula dté na cearta lena mbaineann in éag, mar shampla, 2 bhliain, ar a laghad, sula dté na cearta sin in éag i gcás inar sannadh iad ar feadh 15 bhliain nó níos mó, ach amháin i gcás ina n‑eisítear an fhéidearthacht cearta úsáide a athnuachan go sonrach, tráth an tsannaithe.
50      Dá bhrí sin, ós rud é nach bhfuil sé beartaithe go mbeadh feidhm ratione temporis ag Airteagal 49(2) de Threoir 2018/1972 maidir le staid dhlíthiúil, amhail an staid atá i gceist sna príomhimeachtaí, a tháinig chun cinn agus a fuarthas go cinntitheach roimh theacht i bhfeidhm na Treorach sin, níl sé beartaithe ach oiread go mbeidh feidhm ag forálacha mhír 1 den Airteagal sin, dá dtagraítear sa chéad fhoráil, maidir léi.
51      Dá bhrí sin, ní gá scrúdú a dhéanamh ar na coinníollacha faoina bhféadfar síneadh a chur le fad na gceart úsáide aonair, amhail na cearta sin a deonaíodh do T‑2 roimh theacht i bhfeidhm na Treorach sin, de bhun na bhforálacha sin.
52      I bhfianaise na mbreithnithe thuas, is é an freagra ar an dara ceist ná nach bhfuil feidhm ag Airteagal 49(1) agus (2) de Threoir 2018/1972 maidir le síneadh a chur le fad na gceart úsáide aonair maidir le speictream raidió a bhaineann le mír 2 a deonaíodh roimh dháta theacht i bhfeidhm na Treorach sin, ach a rachaidh in éag tar éis an dáta sin.
An chéad cheist agus an tríú ceist go dtí an cúigiú ceist
53      Lena céad cheist agus lena tríú ceist go dtí an cúigiú ceist, iarrann an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, go soiléireofaí, i gcás freagra dearfach ar an dara ceist, an cheist cé acu an bhfuil éifeacht dhíreach ag Airteagal 49(1) agus (2) de Threoir 2018/1972. Más freagra diúltach a thabharfar ar an dara ceist, iarrann an chúirt sin den Chúirt Bhreithiúnais cibé ar cheart Airteagal 5(2) de Threoir 2002/20 nó Airteagal 5(2) de Threoir 2002/20 arna leasú, a chur i bhfeidhm go díreach sa chás sna príomhimeachtaí chun measúnú a dhéanamh ar oiriúnacht tréimhse cheart úsáide aonair maidir le speictream raidió agus, más amhlaidh gur cheart, ar na critéir don mheasúnú sin. Iarrann an chúirt a rinne an tarchur ar an gCúirt freisin a shoiléiriú, i gceachtar cás díobh, an gá a chur san áireamh gur cuireadh cosc ar aon síniú atá níos faide ná 15 bliana leis an reachtaíocht náisiúnta is infheidhme ar dhul in éag na gceart.
54      I bhfianaise an fhreagra a tugadh ar an dara ceist, ní gá rialú a dhéanamh ar an bpointe an bhfuil éifeacht dhíreach ag Airteagal 49(1) agus (2) de Threoir 2018/1972.
55      Maidir le cé acu a fhéadfar nó nach bhféadfar Airteagal 5(2) de Threoir 2002/20 nó Airteagal 5(2) de Threoir 2002/20 arna leasú, a chur i bhfeidhm go díreach maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí, is cosúil nach mbaineann sé le hábhar ós rud é gur cosúil nach bhfuil aon cheist ann ach go ndearnadh na forálacha sin a thrasuí i gceart i ndlí na Slóivéine.
56      Dá bhrí sin, ní gá ach oiread a shoiléiriú an bhfuil sé ábhartha maidir leis an anailís ar na ceisteanna sin go n‑eisiatar aon síniú níos faide ná 15 bliana leis an reachtaíocht náisiúnta is infheidhme tráth dhul in éag na ndualgas.
Costais
57      Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a cuireadh faoi bhráid na Cúirte Breithiúnais, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Séú Dlísheomra) mar seo a leanas:
Níl feidhm ag Airteagal 49(1) agus (2) de Threoir (AE) 2018/1972 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2018, lena mbunaítear Cód Eorpach um Chumarsáid Leictreonach maidir le síneadh a chur le fad na gceart úsáide aonair maidir le speictream raidió a bhaineann le mír 2 a deonaíodh roimh dháta theacht i bhfeidhm na Treorach sin, ach a rachaidh in éag tar éis an dáta sin.
[Sínithe]
*      Teanga an cháis: an tSlóivéinis.