62023TJ1042_RES
Sprawa T‑1042/23
BSW – management company of „BMC” holding
przeciwko
Radzie Unii Europejskiej
Wyrok Sądu (czwarta izba) z dnia 19 marca 2025 r.
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające podjęte w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy – Zamrożenie środków finansowych – Wykazy osób, podmiotów i organów, do których ma zastosowanie zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych – Umieszczenie nazwy skarżącej w wykazie – Wsparcie dla reżimu Łukaszenki – Czerpanie korzyści z reżimu Łukaszenki – Przedsiębiorstwo należące do państwa – Błąd w ocenie – Prawo własności – Wolność prowadzenia działalności gospodarczej
Unia Europejska – Sądowa kontrola zgodności z prawem aktów instytucji – Środki ograniczające podjęte wobec Białorusi – Zamrożenie środków finansowych niektórych osób i podmiotów w związku z sytuacją w Białorusi – Zakres kontroli – Ciążący na właściwym organie Unii obowiązek wykazania – w razie zakwestionowania – zasadności powodów wysuniętych przeciwko zainteresowanym osobom lub podmiotom – Umieszczenie w wykazach w oparciu o łańcuch precyzyjnych, konkretnych i spójnych poszlak
[Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 47; decyzja Rady 2012/642/WPZiB, zmieniona decyzją (WPZiB) 2023/1592, załącznik I; rozporządzenia Rady: nr 765/2006, załącznik I; 2023/1591]
(zob. pkt 31–33)
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające wobec Białorusi – Kryteria przyjmowania środków ograniczających – Osoby fizyczne lub prawne, podmioty lub organy czerpiące korzyści z reżimu Łukaszenki lub wspierające go – Pojęcie wsparcia dla reżimu – Błąd w ocenie – Brak
[decyzja Rady 2012/642/WPZiB zmieniona decyzją (WPZiB) 2023/1592, załącznik I; rozporządzenia Rady: nr 765/2006, załącznik I; 2023/1591]
(zob. pkt 34–47, 62, 80)
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające wobec Białorusi – Kryteria przyjmowania środków ograniczających – Osoby fizyczne lub prawne, podmioty lub organy czerpiące korzyści z reżimu Łukaszenki lub wspierające go – Udzielanie wsparcia rządowi – Pojęcie – Przekazanie państwu przez podmiot publiczny kwot, na podstawie uregulowania krajowego nakładającego taki obowiązek – Włączenie – Kwalifikacja tych kwot jako podatek albo dywidenda – Brak wpływu
[decyzja Rady 2012/642/WPZiB art. 4 ust. 1 lit. b); rozporządzenia Rady: nr 765/2006, art. 2 ust. 5; nr 1014/2012]
(zob. pkt 48–61)
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające wobec Białorusi – Kryteria przyjmowania środków ograniczających – Osoby fizyczne lub prawne, podmioty lub organy czerpiące korzyści z reżimu Łukaszenki lub wspierające go – Pojęcie korzyści – Błąd w ocenie – Brak
[decyzja Rady 2012/642/WPZiB, zmieniona decyzją (WPZiB) 2023/1592, załącznik I; rozporządzenia Rady: nr 765/2006, załącznik I; 2023/1591]
(zob. pkt 63–65, 73–80)
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające wobec Białorusi – Zakres stosowania – Osoby fizyczne lub prawne, podmioty lub organy czerpiące korzyści z reżimu Łukaszenki lub wspierające go – Pojęcie – Osoby, które popełniły te akty w przeszłości, pomimo braku dowodów na ich obecne zaangażowanie lub udział w takich aktach – Włączenie
[decyzja Rady 2012/642/WPZiB art. 4 ust. 1 lit. b); rozporządzenia Rady: nr 765/2006, art. 2 ust. 5; nr 1014/2012]
(zob. pkt 69)
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające wobec Białorusi – Zamrożenie środków finansowych niektórych osób i podmiotów w związku z sytuacją w Białorusi – Ograniczenie prawa własności i prawa do wolności prowadzenia działalności gospodarczej – Dopuszczalność – Przesłanki – Ograniczenie przewidziane ustawą – Poszanowanie istoty podnoszonego prawa – Realizacja celu interesu ogólnego, uznanego za taki przez Unię – Poszanowanie zasady proporcjonalności – Spełnione przesłanki
[Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 16, 17, art. 52 ust. 1; decyzja Rady 2012/642/WPZiB, zmieniona decyzją (WPZiB) 2023/1592, załącznik I; rozporządzenia Rady: nr 765/2006, załącznik I; 2023/1591]
(zob. pkt 91–106)
Streszczenie
W swoim wyroku Sąd oddalił wniesioną przez AAT Byelorussian Steel Works – management company of „Byelorussian Metallurgical Company” holding (BSW – management company of „BMC” holding) skargę o stwierdzenie nieważności aktów prawnych, na mocy których Rada Unii Europejskiej umieściła tę spółkę w sierpniu 2023 r. (
1
). w wykazie osób fizycznych i prawnych objętych środkami ograniczającymi ze względu na sytuację na Białorusi i udział Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy. Wyrok ten uzupełnia orzecznictwo dotyczące uwzględnienia zapłaty podatków na rzecz państwa przez przedsiębiorstwo państwowe będące w całości własnością państwa jako elementu mogącego wykazać wsparcie udzielane przez tę spółkę reżimowi.
Wyrok ten wpisuje się w kontekst szeregu środków ograniczających przyjmowanych przez Unię Europejską od 2004 r. ze względu na istniejącą na Białorusi sytuację w zakresie demokracji, praworządności i praw człowieka oraz udziału Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy. Skarżąca, która jest jedną z największych spółek w państwie, działa w obszarze wyrobów ze stali. Jej środki finansowe i zasoby gospodarcze zostały zamrożone z tym uzasadnieniem, że osiągała korzyści z reżimu Łukaszenki, wspierała go (
2
) i była odpowiedzialna za represjonowanie społeczeństwa obywatelskiego (
3
).
Ocena Sądu
W odniesieniu do zarzutu dotyczącego błędu w ocenie Sąd stwierdził, że Rada nie popełniła błędu w ocenie, gdy przy przyjmowaniu decyzji 2023/1592 i rozporządzenia 2023/1591 uznała, że skarżąca jest źródłem znacznych dochodów dla reżimu Łukaszenki, a także dla państwa białoruskiego, które czerpie bezpośrednie korzyści z tych dochodów, i że w konsekwencji wspiera reżim Łukaszenki w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. b) decyzji 2012/642.
Sąd zauważył, że w celu przyjęcia, iż skarżąca wspiera reżim, Rada uwzględniła między innymi znaczne kwoty podatków zapłaconych przez skarżącą państwu białoruskiemu. Chociaż zgodnie z orzecznictwem z samej okoliczności płacenia podatków Rada nie może wnioskować, iż dochodzi do „wspierania reżimu”, Sąd stwierdził, że rozpatrywana sytuacja jest inna. W sprawie, z której wynika owo orzecznictwo (
4
), chodziło o wspieranie reżimu przez osoby fizyczne i prywatne osoby prawne, które podlegają obowiązkowi zapłaty podatków jako „obowiązkowi prawnemu mającemu zastosowanie do wszystkich białoruskich podatników”. W niniejszej sprawie skarżąca jest publiczną osobą prawną należącą do państwa, której cały kapitał jest własnością Republiki Białorusi.
Ponadto Sąd uściślił, że kwalifikacja jako podatek lub dywidenda, z tytułu których rządowi wypłacane są określone kwoty, nie jest rozstrzygająca dla ustalenia, że doszło do „wspierania rządu”. W jednym i w drugim przypadku chodzi bowiem o kwoty wypłacone państwu przez jednostkę publiczną, na podstawie przyjętych przez państwo uregulowań nakładających obowiązek dokonania tej wpłaty. Wykluczenie takich wypłat z pojęcia „wspierania rządu” z tego tylko powodu, że należne kwoty są kwalifikowane jako podatki, mogłoby pozwolić na obejście przepisów Unii. Jest oczywiste, że podwyższenie stawki opodatkowania dochodów osiągniętych przez takie podmioty mogłoby zostać wprowadzone w zamian za zmniejszenie kwoty dywidend, których wypłata na rzecz państwa jest narzucona wszystkim spółkom publicznym przez ustawodawstwo krajowe.
W tych okolicznościach państwo może dysponować dochodami i zyskami skarżącej, wykorzystując jednocześnie instrumenty prawa publicznego, takie jak podatki, oraz instrumenty pochodne prawa własności, takie jak dywidendy. Forma, w jakiej zasoby skarżącej zostaną przekazane państwu, zależy również od tego państwa jako ustawodawcy i właściciela. Jeśli chodzi o zasoby otrzymane na wspieranie reżimu, nie ma znaczenia, czy państwo otrzymuje je w formie podatków płaconych przez przedsiębiorstwo publiczne, czy też w formie dywidend, tj. w formie udziału w zysku tego przedsiębiorstwa po opodatkowaniu.
Ponadto, jak wynika z uzasadnienia umieszczenia nazwy skarżącej w rozpatrywanych wykazach, jest ona „jedynym państwowym przedsiębiorstwem przemysłu metalurgicznego na Białorusi i należącym do największych przedsiębiorstw w tym kraju” i „jest zatem dla reżimu Łukaszenki źródłem znacznych dochodów”. Wynika z tego, że wszystkie dochody lub zyski generowane przez skarżącą mogą zostać przekazane państwu, niezależnie od formy, jaką takie wsparcie mogłoby przybrać.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd stwierdził, że jeśli chodzi o przedsiębiorstwo, którego cały kapitał należy do państwa, w celu ustalenia, czy stanowi ono źródło znacznych dochodów dla reżimu, w ramach analizy ewentualnego wspierania tego reżimu można wziąć pod uwagę wypłatę dywidend oraz zapłatę podatków. W tym względzie stwierdził, że skarżąca zapłaciła w 2021 r. podatek dochodowy w wysokości 11,6 mln dolarów amerykańskich (USD), składki na fundusz ochrony społecznej w wysokości 27,9 mln USD oraz podatek od nieruchomości zabudowanych i niezabudowanych w wysokości 6,78 mln USD.
(
1
)	Decyzja wykonawcza Rady (WPZiB) 2023/1592 z dnia 3 sierpnia 2023 r. w sprawie wykonania decyzji 2012/642/WPZiB dotyczącej środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy (Dz.U. 2023, L 195 I, s. 31) i rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) 2023/1591 z dnia 3 sierpnia 2023 r. w sprawie wykonania art. 8a ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 765/2006 dotyczącego środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy (Dz.U. 2023, L 195 I, s. 1).
(
2
)	Zobacz art. 4 ust. 1 lit. b) decyzji Rady 2012/642/WPZiB z dnia 15 października 2012 r. dotyczącej środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy (Dz.U. 2012, L 285, s. 1) i art. 2 ust. 1 i 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 765/2006 z dnia 18 maja 2006 r. dotyczącego środków ograniczających skierowanych przeciwko prezydentowi […] Łukaszence i niektórym urzędnikom z Białorusi, zmienionego rozporządzeniem Rady (UE) 1014/2012 z dnia 6 listopada 2012 r. (Dz.U. 2012, L 307, s. 1).
(
3
)	Zobacz art. 4 ust. 1 lit. a) decyzji 2012/642/WPBiZ i art. 2 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 765/2006.
(
4
)	Wyrok z dnia 6 października 2015 r., Chyzh i in./Rada (T‑276/12, niepublikowany, EU:T:2015:748, pkt 169).