62024CJ0315
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (όγδοο τμήμα)
της 9ης Οκτωβρίου 2025 (
*1
)
«Προδικαστική παραπομπή – Ασφάλεια των τροφίμων – Κανονισμός (ΕΕ) 1169/2011 – Παροχή πληροφοριών για τα τρόφιμα στους καταναλωτές – Κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) 2016/128 – Τρόφιμα που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς – Ειδικές απαιτήσεις σχετικά με τις πληροφορίες – Υποχρεωτική διατροφική δήλωση – Άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ – Πρόσθετες υποχρεωτικές ενδείξεις – Άρθρο 6, παράγραφος 2 – Απαγόρευση επανάληψης, στην επισήμανση, των πληροφοριών που περιέχονται στην υποχρεωτική διατροφική δήλωση»
Στην υπόθεση C‑315/24,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Högsta förvaltningsdomstolen (Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο, Σουηδία) με απόφαση της 25ης Απριλίου 2024, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 29 Απριλίου 2024, στο πλαίσιο της δίκης
Nestlé Sverige AB
κατά
Miljönämnden i Helsingborgs kommun,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (όγδοο τμήμα),
συγκείμενο από τους O. Spineanu-Matei, πρόεδρο τμήματος, S. Rodin και N. Fenger (εισηγητή), δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: R. Norkus
γραμματέας: C. Strömholm, διοικητική υπάλληλος,
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 12ης Φεβρουαρίου 2025,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
–
η Nestlé Sverige AB, εκπροσωπούμενη από τoν F. Sjövall, την J. Träsk, advokater, και την K. Lewandowska, associate,
–
η Miljönämnden i Helsingborgs kommun, εκπροσωπούμενη από τις F. Lund Rydingsvärd, I. Mideljung και A. Wikhäll,
–
η Τσεχική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την S. Šindelková, τον M. Smolek και τον J. Vláčil,
–
η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τον C. Faroghi, την I. Galindo Martín και την B. Rous Demiri,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 8ης Μαΐου 2025,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1
Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, και του άρθρου 6, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2016/128 της Επιτροπής, της 25ης Σεπτεμβρίου 2015, για τη συμπλήρωση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 609/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τις ειδικές απαιτήσεις ως προς τη σύνθεση και τις πληροφορίες για τα τρόφιμα που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς (ΕΕ 2016, L 25, σ. 30, και διορθωτικό ΕΕ 2020, L 296, σ. 8).
2
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της Nestlé Sverige AB (στο εξής: Nestlé), εταιρίας σουηδικού δικαίου, και της Miljönämnden i Helsingborgs kommun (επιτροπής περιβάλλοντος του Δήμου Helsingborg, Σουηδία) (στο εξής: επιτροπή περιβάλλοντος) σχετικά με την απόφαση της τελευταίας να υποχρεώσει τη Nestlé να απαλείψει ορισμένες πληροφορίες από τη συσκευασία τροφίμων τα οποία προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς και τα οποία εμπορεύεται η εν λόγω εταιρία.
Το νομικό πλαίσιο
Ο κανονισμός (ΕΕ) 1169/2011
3
Η αιτιολογική σκέψη 41 του κανονισμού (ΕΕ) 1169/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2011, σχετικά με την παροχή πληροφοριών για τα τρόφιμα στους καταναλωτές, την τροποποίηση των κανονισμών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 1924/2006 και (ΕΚ) αριθ. 1925/2006 και την κατάργηση της οδηγίας 87/250/ΕΟΚ της Επιτροπής, της οδηγίας 90/496/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της οδηγίας 1999/10/ΕΚ της Επιτροπής, της οδηγίας 2000/13/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, των οδηγιών της Επιτροπής 2002/67/ΕΚ και 2008/5/ΕΚ και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 608/2004 της Επιτροπής (ΕΕ 2011, L 304, σ. 18), έχει ως εξής:
«Για να ανταποκρίνονται στον μέσο καταναλωτή και να εξυπηρετούν τον ενημερωτικό σκοπό για τον οποίο προορίζονται, λαμβανομένου δε υπόψη του σημερινού επιπέδου γνώσεων για το θέμα της διατροφής, οι παρεχόμενες διατροφικές πληροφορίες θα πρέπει να είναι απλές και εύκολα κατανοητές. Η αναγραφή των πληροφοριών για τα τρόφιμα εν μέρει στο κύριο οπτικό πεδίο, κοινώς γνωστό ως “εμπρόσθιο μέρος της συσκευασίας”, και εν μέρει σε άλλη όψη της συσκευασίας, παραδείγματος χάριν στο “οπίσθιο μέρος της συσκευασίας”, θα μπορούσε να δημιουργήσει σύγχυση στους καταναλωτές. Συνεπώς, η διατροφική δήλωση θα πρέπει να αναγράφεται στο ίδιο οπτικό πεδίο. Επιπλέον, σε προαιρετική βάση, τα πιο σημαντικά στοιχεία των διατροφικών πληροφοριών μπορούν να επαναλαμβάνονται στο κύριο οπτικό πεδίο, με σκοπό να μπορούν οι καταναλωτές να βλέπουν εύκολα τις ουσιώδεις διατροφικές πληροφορίες όταν αγοράζουν τρόφιμα. Η ελεύθερη επιλογή ως προς τις πληροφορίες που θα μπορούσαν να επαναλαμβάνονται ενδέχεται να δημιουργεί σύγχυση στους καταναλωτές. Είναι επομένως αναγκαίο να διευκρινισθεί ποιες πληροφορίες μπορούν να επαναλαμβάνονται.»
4
Το άρθρο 9 του κανονισμού αυτού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Κατάλογος υποχρεωτικών ενδείξεων», προβλέπει στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Σύμφωνα με τα άρθρα 10 έως 35 και με την επιφύλαξη των εξαιρέσεων που προβλέπονται στο παρόν κεφάλαιο, είναι υποχρεωτική η αναγραφή των ακόλουθων ενδείξεων:
[…]
ιβ) διατροφική δήλωση.»
5
Το άρθρο 30 του εν λόγω κανονισμού, το οποίο αφορά το περιεχόμενο της διατροφικής δήλωσης που μνημονεύεται στο άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο ιβʹ, του ίδιου κανονισμού, ορίζει στις παραγράφους 1 και 3 τα εξής:
«1.   Η υποχρεωτική διατροφική δήλωση περιλαμβάνει τα ακόλουθα
α)
ενεργειακή αξία, και
β)
ποσότητες λιπαρών, κορεσμένων, υδατανθράκων, σακχάρων, πρωτεϊνών και αλατιού.
[…]
3.   Αν η επισήμανση ενός προσυσκευασμένου τροφίμου προβλέπει την υποχρεωτική διατροφική δήλωση της παραγράφου 1, οι κάτωθι πληροφορίες μπορούν να επαναλαμβάνονται σε αυτήν:
α)
η ενεργειακή αξία ή
β)
η ενεργειακή αξία μαζί με τις ποσότητες σε λιπαρά, κορεσμένα, σάκχαρα και αλάτι.»
6
Το άρθρο 32 του ίδιου κανονισμού, υπό τον τίτλο «Έκφραση ανά 100 g ή ανά 100 ml», προβλέπει στην παράγραφο 2 τα εξής:
«Η ενεργειακή αξία και η ποσότητα θρεπτικών ουσιών που αναφέρονται στο άρθρο 30 παράγραφοι 1 ως 5 εκφράζεται ανά 100 g ή ανά 100 ml.»
7
Κατά το άρθρο 33 του κανονισμού 1169/2011:
«1.   Στις κάτωθι περιπτώσεις, η ενεργειακή αξία και οι ποσότητες θρεπτικών ουσιών που προβλέπονται από το άρθρο 30 παράγραφοι 1 έως 5 μπορούν να εκφράζονται ανά μερίδα και/ή ανά μονάδα κατανάλωσης, που αναγνωρίζονται εύκολα από τον καταναλωτή, υπό τον όρο ότι η χρησιμοποιούμενη μερίδα ή η μονάδα ορίζεται ποσοτικά στην ετικέτα και ότι δηλώνεται ο αριθμός των μερίδων ή μονάδων που περιέχονται στη συσκευασία:
α)
επιπλέον της μορφής έκφρασης ανά 100 g ή ανά 100 ml που προβλέπεται στο άρθρο 32 παράγραφος 2·
[…]
2.   Κατά παρέκκλιση του άρθρου 32 παράγραφος 2, στις περιπτώσεις που αναφέρονται στο άρθρο 30 παράγραφος 3 στοιχείο β), η ποσότητα θρεπτικών ουσιών και/ή το ποσοστό των προσλαμβανόμενων ποσοτήτων αναφοράς που καθορίζονται στο μέρος Β του παραρτήματος ΧΙΙΙ μπορούν να εκφράζονται σε βάση ανά μερίδα ή ανά μονάδα κατανάλωσης μόνο.
Όταν οι ποσότητες των θρεπτικών συστατικών εκφράζονται σε βάση ανά μερίδα ή ανά μονάδα κατανάλωσης μόνο, σύμφωνα με το προηγούμενο εδάφιο, η ενεργειακή αξία εκφράζεται ανά 100 g ή ανά 100 ml και σε βάση ανά μερίδα ή ανά μονάδα κατανάλωσης μόνο.
[…]
4.   Η χρησιμοποιούμενη μερίδα ή μονάδα αναγράφεται πολύ κοντά στη διατροφική δήλωση.
[…]»
Ο κανονισμός (ΕΕ) 609/2013
8
Οι αιτιολογικές σκέψεις 15, 24 και 26 του κανονισμού (ΕΕ) 609/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Ιουνίου 2013, για τα τρόφιμα τα οποία προορίζονται για βρέφη και μικρά παιδιά και για τα τρόφιμα που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς, και ως υποκατάστατα του συνόλου του διαιτολογίου για τον έλεγχο του σωματικού βάρους και για την κατάργηση της οδηγίας 92/52/ΕΟΚ του Συμβουλίου, των οδηγιών της Επιτροπής 96/8/ΕΚ, 1999/21/ΕΚ, 2006/125/ΕΚ και 2006/141/ΕΚ, της οδηγίας 2009/39/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και των κανονισμών της Επιτροπής (ΕΚ) αριθ. 41/2009 και (ΕΚ) αριθ. 953/2009 (ΕΕ 2013, L 181, σ. 35), έχουν ως εξής:
«(15)
Ένας περιορισμένος αριθμός κατηγοριών τροφίμων αποτελεί την εν μέρει ή τη μοναδική πηγή διατροφής για ορισμένες ομάδες του πληθυσμού. Αυτές οι κατηγορίες τροφίμων είναι ζωτικής σημασίας για τη διαχείριση ορισμένων καταστάσεων και/ή είναι ουσιαστικής σημασίας για την ικανοποίηση των διατροφικών απαιτήσεων για ορισμένες σαφώς ταυτοποιηθείσες ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού. Αυτές οι κατηγορίες τροφίμων περιλαμβάνουν […] τα τρόφιμα για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς. […]
[…]
(24)
Ο κανονισμός [1169/2011] προβλέπει γενικές απαιτήσεις επισήμανσης. Αυτές οι απαιτήσεις επισήμανσης θα πρέπει, κατά γενικό κανόνα, να ισχύουν για τις κατηγορίες των τροφίμων που καλύπτονται από τον παρόντα κανονισμό. Ωστόσο, ο παρών κανονισμός θα πρέπει επίσης να προβλέπει πρόσθετες απαιτήσεις ή παρεκκλίσεις από τον κανονισμό [1169/2011], όπου αυτό είναι αναγκαίο, προκειμένου να επιτευχθούν οι ειδικοί στόχοι του παρόντος κανονισμού.
[…]
(26)
Για την προστασία των ευάλωτων καταναλωτών, οι απαιτήσεις επισήμανσης θα πρέπει να εξασφαλίζουν την ακριβή αναγνώριση των προϊόντων από τους καταναλωτές. […]»
9
Το άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του κανονισμού αυτού ορίζει τα εξής:
«[…] ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
[…]
ζ)
“τρόφιμα για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς”: τροφές που έχουν ειδικά μεταποιηθεί ή παρασκευαστεί και προορίζονται για τη διαιτητική αγωγή ασθενών, συμπεριλαμβανομένων και των βρεφών, υπό ιατρική επίβλεψη· προορίζονται για την αποκλειστική ή μερική διατροφή ασθενών των οποίων η ικανότητα λήψης, πέψης, απορρόφησης, μεταβολισμού ή απέκκρισης των συνήθων τροφίμων ή ορισμένων θρεπτικών στοιχείων ή μεταβολιτών αυτών έχει περιοριστεί, υποβαθμιστεί ή διαταραχτεί, ή ασθενών με άλλες ιατρικώς καθορισμένες διατροφικές απαιτήσεις οι οποίες δεν είναι δυνατόν να καλυφθούν με απλή τροποποίηση του συνήθους διαιτολογίου».
10
Το άρθρο 9, παράγραφος 5, του εν λόγω κανονισμού προβλέπει τα εξής:
«Η επισήμανση, η παρουσίαση και η διαφήμιση των τροφίμων που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφος 1 παρέχει πληροφόρηση για την ενδεδειγμένη χρήση των τροφίμων αυτών, και δεν είναι παραπλανητική, ούτε αποδίδει σε αυτά τα προϊόντα ιδιότητες μέσου πρόληψης θεραπευτικής αγωγής ανθρώπινης νόσου και ίασης από αυτήν, ή υπονοεί τέτοιες ιδιότητες.»
Ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός 2016/128
11
Οι αιτιολογικές σκέψεις 13 έως 17 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128 έχουν ως εξής:
«(13)
Τα τρόφιμα για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς πρέπει να συμμορφώνονται με τον κανονισμό [1169/2011]. Προκειμένου να ληφθεί υπόψη η ιδιαίτερη φύση των τροφίμων για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς, ο παρών κανονισμός θα πρέπει να θεσπίζει τις προσθήκες και τις εξαιρέσεις από αυτούς τους γενικούς κανόνες, ανάλογα με την περίπτωση.
(14)
Η παροχή όλων των πληροφοριών που είναι αναγκαίες για να διασφαλίζεται η κατάλληλη χρήση των τροφίμων για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς θα πρέπει να είναι υποχρεωτική για αυτό το είδος τροφίμων. Οι πληροφορίες αυτές θα πρέπει να περιλαμβάνουν στοιχεία σχετικά με τις ιδιότητες και τα χαρακτηριστικά σε σχέση με, μεταξύ άλλων, την ειδική επεξεργασία και τη σύνθεση, τη διατροφική σύνθεση και την αιτιολόγηση της χρήσης του προϊόντος που το καθιστούν χρήσιμο για τον ειδικό προορισμό του. Οι πληροφορίες αυτές δεν θα πρέπει να θεωρούνται ισχυρισμοί διατροφής και υγείας κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1924/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου[, της 20ής Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με τους ισχυρισμούς επί θεμάτων διατροφής και υγείας που διατυπώνονται για τα τρόφιμα (ΕΕ 2006, L 404, σ. 9)].
(15)
Η διατροφική δήλωση για τα τρόφιμα που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς έχει ουσιαστική σημασία προκειμένου να εξασφαλιστεί η κατάλληλη χρήση τους τόσο για τους ασθενείς που καταναλώνουν το εν λόγω τρόφιμο όσο και για τους επαγγελματίες του τομέα της υγείας, οι οποίοι προτείνουν την κατανάλωσή τους. Για τον λόγο αυτό και προκειμένου να παράσχει πιο ολοκληρωμένες πληροφορίες στους ασθενείς και τους επαγγελματίες του τομέα της υγείας, η διατροφική δήλωση θα πρέπει να περιλαμβάνει περισσότερα στοιχεία από εκείνα που απαιτούνται από τον κανονισμό [1169/2011]. […]
(16)
Οι καταναλωτές των τροφίμων που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς έχουν διαφορετικές διατροφικές ανάγκες από αυτές του γενικού πληθυσμού. Η έκφραση των διατροφικών πληροφοριών για την ενεργειακή αξία και την ποσότητα των θρεπτικών ουσιών των τροφίμων για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς ως ποσοστό των τιμών αναφοράς ημερήσιας πρόσληψης που ορίζονται στον κανονισμό [1169/2011] θα μπορούσε να παραπλανήσει τους καταναλωτές και δεν πρέπει, συνεπώς, να επιτρέπεται.
(17)
Η χρήση των ισχυρισμών διατροφής και υγείας που επιτρέπονται δυνάμει του κανονισμού [1924/2006] για την προώθηση των τροφίμων για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς δεν θα ήταν ενδεδειγμένη, δεδομένου ότι οι καταναλωτές των προϊόντων αυτών είναι ασθενείς που πάσχουν από ασθένεια, διαταραχή ή πάθηση και, ως εκ τούτου, δεν εντάσσονται στον γενικό υγιή πληθυσμό. Επιπλέον, τα τρόφιμα για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς πρέπει να χρησιμοποιούνται υπό ιατρική επίβλεψη και η κατανάλωσή τους δεν πρέπει να προωθείται με τη χρήση ισχυρισμών διατροφής και υγείας που απευθύνονται άμεσα στους καταναλωτές. Για τους λόγους αυτούς, η χρήση των ισχυρισμών διατροφής και υγείας δεν πρέπει να επιτρέπεται για τα τρόφιμα που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς.»
12
Το άρθρο 5, παράγραφοι 1 και 2, του εν λόγω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού ορίζει τα εξής:
«1.   Εκτός εάν προβλέπεται διαφορετικά στον παρόντα κανονισμό, τα τρόφιμα για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς συμμορφώνονται με τον κανονισμό [1169/2011].
2.   Εκτός από τις υποχρεωτικές ενδείξεις που αναφέρονται στο άρθρο 9 παράγραφος 1 του κανονισμού [1169/2011], ισχύουν οι ακόλουθες πρόσθετες υποχρεωτικές ενδείξεις για τα τρόφιμα που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς:
α)
το προϊόν πρέπει να χρησιμοποιείται υπό ιατρική επίβλεψη·
[…]
γ)
το προϊόν προορίζεται για συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα, κατά περίπτωση·
[…]
στ)
κατά περίπτωση, ένδειξη σχετικά με τις κατάλληλες προφυλάξεις και αντενδείξεις·
ζ)
περιγραφή των ιδιοτήτων και/ή των χαρακτηριστικών που καθιστούν το προϊόν ωφέλιμο σε σχέση με τις νόσους, διαταραχές ή παθογονικές καταστάσεις για τη διαιτητική διαχείριση [των οποίων] προορίζεται το προϊόν, ειδικότερα κατά περίπτωση, όσον αφορά την ειδική επεξεργασία και σύνθεση[, τις] θρεπτικ[ές] ουσ[ίες] που έχουν αυξηθεί, μειωθεί ή με άλλο τρόπο τροποποιηθεί και τη[ν] αιτιολόγησ[η] για τη χρήση του προϊόντος·
[…]».
13
Το άρθρο 6 του εν λόγω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού, υπό τον τίτλο «Ειδικές απαιτήσεις στη διατροφική δήλωση», προβλέπει στην παράγραφο 2 τα εξής:
«Κατά παρέκκλιση από το άρθρο 30 παράγραφος 3 του κανονισμού [1169/2011], οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στην υποχρεωτική διατροφική δήλωση για τα τρόφιμα που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς δεν επαναλαμβάνονται στην επισήμανση.»
14
Το άρθρο 7 του ίδιου κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού έχει ως εξής:
«Οι ισχυρισμοί διατροφής και υγείας δεν διατυπώνονται για τα τρόφιμα που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς.»
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
15
Η προσφεύγουσα, Nestlé, είναι επιχείρηση του τομέα τροφίμων η οποία εμπορεύεται διάφορα προϊόντα ως τρόφιμα που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς (στο εξής: επίμαχα προϊόντα).
16
Όπως προκύπτει από την απόφαση περί παραπομπής, στο εμπρόσθιο μέρος της συσκευασίας των επίμαχων προϊόντων αναγράφονται ενδείξεις σχετικές με την ενεργειακή αξία και την ποσότητα διαφόρων θρεπτικών ουσιών που περιέχονται σε αυτά, όπως τα λιπαρά, οι πρωτεΐνες και οι εδώδιμες ίνες, οι οποίες εκφράζονται όχι ανά 100 g ή ανά 100 ml, αλλά ανά μερίδα ή ανά μονάδα κατανάλωσης (στο εξής: επίμαχες ενδείξεις).
17
Η επιτροπή περιβάλλοντος κάλεσε τη Nestlé να απαλείψει τις επίμαχες ενδείξεις για τον λόγο ότι συνιστούν, κατά παράβαση του άρθρου 6, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128, επανάληψη των ενδείξεων οι οποίες περιλαμβάνονται ήδη στην υποχρεωτική διατροφική δήλωση, όπως προβλέπει το άρθρο 30, παράγραφος 1, του κανονισμού 1169/2011, και οι οποίες εκφράζονται, δυνάμει του άρθρου 32, παράγραφος 2, του κανονισμού αυτού, ανά 100 g ή ανά 100 ml.
18
Η Nestlé, αφού ζήτησε, ανεπιτυχώς, την επανεξέταση της απόφασης αυτής, άσκησε ενώπιον του Förvaltningsrätten i Malmö (διοικητικού πρωτοδικείου Malmö, Σουηδία) προσφυγή με αίτημα την ακύρωση της εν λόγω απόφασης. Στο πλαίσιο της προσφυγής της, η Nestlé υποστήριξε ότι οι επίμαχες ενδείξεις δεν αποτελούν επανάληψη εκείνων που περιλαμβάνονται στην υποχρεωτική διατροφική δήλωση, αλλά πρέπει να θεωρηθούν ως ενδείξεις που συμπληρώνουν τη δήλωση αυτή, σύμφωνα με το άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128.
19
Η εν λόγω προσφυγή απορρίφθηκε, με την αιτιολογία ότι οι επίμαχες ενδείξεις, μολονότι εκφράζονται ανά μερίδα ή ανά μονάδα κατανάλωσης και όχι ανά 100 g ή ανά 100 ml, συνιστούν επανάληψη των ενδείξεων της υποχρεωτικής διατροφικής δήλωσης, η οποία απαγορεύεται βάσει του άρθρου 6, παράγραφος 2, του ως άνω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού.
20
Η Nestlé, μετά την απόρριψη της έφεσής της από το Kammarrätten i Göteborg (διοικητικό εφετείο του Göteborg, Σουηδία), το οποίο έκρινε επίσης ότι οι επίμαχες ενδείξεις δεν εμπίπτουν στο άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του εν λόγω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού, αλλά συνιστούν επανάληψη των ενδείξεων που περιλαμβάνονται στην υποχρεωτική διατροφική δήλωση, άσκησε αναίρεση ενώπιον του Högsta förvaltningsdomstolen (Ανωτάτου Διοικητικού Δικαστηρίου, Σουηδία), το οποίο είναι το αιτούν δικαστήριο.
21
Προκειμένου να κρίνει αν η επισήμανση των επίμαχων προϊόντων συνάδει με τον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό 2016/128, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται αν οι επίμαχες ενδείξεις συνιστούν συμπληρωματική περιγραφή των ιδιοτήτων και χαρακτηριστικών των προϊόντων αυτών, κατά την έννοια του άρθρου 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του εν λόγω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού, ή μη επιτρεπόμενη επανάληψη των ενδείξεων που περιλαμβάνονται στην υποχρεωτική διατροφική δήλωση, επανάληψη η οποία, επομένως, απαγορεύεται από το άρθρο 6, παράγραφος 2, του ως άνω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού.
22
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Högsta förvaltningsdomstolen (Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Μπορούν οι πληροφορίες σχετικά με την ενεργειακή αξία προϊόντος και τις ποσότητες διαφόρων θρεπτικών ουσιών που περιέχει, οι οποίες παρέχονται σε σημείο διαφορετικό από τη διατροφική δήλωση, να συνιστούν πρόσθετη περιγραφή των ιδιοτήτων και των χαρακτηριστικών του προϊόντος, κατά την έννοια του άρθρου 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού [2016/128];
2)
Σε περίπτωση καταφατικής απάντησης στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα, αντιβαίνει στο άρθρο 6, παράγραφος 2, [του ως άνω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού,] το οποίο απαγορεύει να επαναλαμβάνονται στην επισήμανση οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στην υποχρεωτική διατροφική δήλωση, η αναγραφή, σε περιγραφή σύμφωνα με το άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, [του εν λόγω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού,] των πληροφοριών σχετικά με την ενεργειακή αξία και τις ποσότητες διαφόρων θρεπτικών ουσιών, όταν οι πληροφορίες αυτές εκφράζονται με διαφορετικό τρόπο αντί ανά 100 g ή ανά 100 ml;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
23
Με τα προδικαστικά ερωτήματα, τα οποία πρέπει να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, και το άρθρο 6, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128 έχουν την έννοια ότι η ένδειξη, στο εμπρόσθιο μέρος της συσκευασίας τροφίμου που προορίζεται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς, της ενεργειακής αξίας και της ποσότητας διαφόρων θρεπτικών ουσιών που περιέχει το τρόφιμο αυτό, εκφραζόμενων ανά μερίδα ή ανά μονάδα κατανάλωσης, ενώ η υποχρεωτική διατροφική δήλωση στο οπίσθιο μέρος της συσκευασίας περιέχει ένδειξη των ίδιων αυτών στοιχείων ανά 100 g ή 100 ml, συνιστά «περιγραφή των ιδιοτήτων και/ή των χαρακτηριστικών» ενός προϊόντος, κατά την έννοια του άρθρου 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του ως άνω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού, ή αν η ένδειξη αυτή αποτελεί επανάληψη η οποία απαγορεύεται από το άρθρο 6, παράγραφος 2, του εν λόγω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού.
24
Προκαταρκτικώς, όπως έχει κρίνει το Δικαστήριο, στο μέτρο που τα τρόφιμα για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς αποτελούν, πρωτίστως και παρά τις ιδιαιτερότητές τους, τρόφιμα, ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός 2016/128, ο οποίος συμπληρώνει τον κανονισμό 609/2013, πρέπει να εξετάζεται, μαζί με τον τελευταίο, υπό το πρίσμα άλλων νομοθετικών κειμένων που εφαρμόζονται στα τρόφιμα (πρβλ. απόφαση της 2ας Μαρτίου 2023, Kwizda Pharma, C‑760/21, EU:C:2023:143, σκέψη 59).
25
Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 24 του κανονισμού 609/2013, οι απαιτήσεις επισήμανσης που ορίζονται στον κανονισμό 1169/2011 ισχύουν, κατά γενικό κανόνα, για τις κατηγορίες τροφίμων που καλύπτονται από τον πρώτο κανονισμό. Επιπλέον, ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός 2016/128 παραπέμπει ρητώς και επανειλημμένως στον κανονισμό 1169/2011. Συγκεκριμένα, από το άρθρο 5, παράγραφος 1, του εν λόγω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού προκύπτει ότι, κατ’ αρχήν, τα τρόφιμα που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς πρέπει, όσον αφορά την πληροφόρηση σχετικά με τα τρόφιμα, να είναι σύμφωνα με τον κανονισμό 1169/2011. Εξάλλου, όσον αφορά τις ειδικές απαιτήσεις σχετικά με τη διατροφική δήλωση, το άρθρο 6 του ως άνω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στις επιταγές του κανονισμού 1169/2011 και αναφέρει ρητώς τις περιπτώσεις στις οποίες πρέπει να υπάρξει απόκλιση από τις διατάξεις του (πρβλ. απόφαση της 2ας Μαρτίου 2023, Kwizda Pharma, C‑760/21, EU:C:2023:143, σκέψεις 60 και 61).
26
Επομένως, στο μέτρο που τα τρόφιμα για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς αποτελούν, πρωτίστως και παρά τις ιδιαιτερότητές τους, τρόφιμα, το άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, και το άρθρο 6, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128, στα οποία αναφέρονται τα ερωτήματα του αιτούντος δικαστηρίου, πρέπει να εξεταστούν υπό το πρίσμα του κανονισμού 1169/2011 και του κανονισμού 609/2013.
27
Όσον αφορά, πρώτον, το άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128, η διάταξη αυτή ορίζει ότι, εκτός από τις υποχρεωτικές ενδείξεις που απαριθμούνται στο άρθρο 9, παράγραφος 1, του κανονισμού 1169/2011, τα τρόφιμα που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς φέρουν πρόσθετες υποχρεωτικές ενδείξεις, όπως, ιδίως, περιγραφή των ιδιοτήτων και/ή των χαρακτηριστικών που καθιστούν το προϊόν ωφέλιμο σε σχέση με τις νόσους, διαταραχές ή παθογονικές καταστάσεις για τη διαιτητική διαχείριση των οποίων προορίζεται το προϊόν, ειδικότερα δε, κατά περίπτωση, όσον αφορά την ειδική επεξεργασία και σύνθεση, τις θρεπτικές ουσίες που έχουν αυξηθεί, μειωθεί, αφαιρεθεί ή με άλλο τρόπο τροποποιηθεί και την αιτιολόγηση για τη χρήση του προϊόντος.
28
Άλλωστε, το άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο ιβʹ, του κανονισμού 1169/2011, στο οποίο παραπέμπει το άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128, προβλέπει ότι μία από τις ενδείξεις που πρέπει υποχρεωτικά να αναγράφονται στα τρόφιμα είναι η «διατροφική δήλωση».
29
Κατά το άρθρο 30, παράγραφος 1, του κανονισμού 1169/2011, το οποίο αφορά το περιεχόμενο της υποχρεωτικής διατροφικής δήλωσης, η δήλωση αυτή περιλαμβάνει την ενεργειακή αξία και, ιδίως, την ποσότητα ορισμένων θρεπτικών ουσιών.
30
Δυνάμει του άρθρου 32, παράγραφος 2, του ανωτέρω κανονισμού, η ενεργειακή αξία και η ποσότητα θρεπτικών ουσιών που μνημονεύονται στην υποχρεωτική διατροφική δήλωση εκφράζονται ανά 100 g ή 100 ml, ενώ το άρθρο 33 του ίδιου κανονισμού ρυθμίζει τις περιπτώσεις στις οποίες τα στοιχεία αυτά μπορούν να εκφράζονται ανά μερίδα και/ή ανά μονάδα κατανάλωσης.
31
Εν προκειμένω, από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως προκύπτει ότι η ενεργειακή αξία και η ποσότητα διαφόρων θρεπτικών ουσιών, οι οποίες αναγράφονται στη διατροφική δήλωση των επίμαχων προϊόντων, εκφράζονται στο οπίσθιο μέρος της συσκευασίας τους ανά 100 g ή 100 ml, ενώ, παράλληλα, οι ίδιες αυτές ενδείξεις εκφράζονται ανά μερίδα ή ανά μονάδα κατανάλωσης στο εμπρόσθιο μέρος της συσκευασίας των προϊόντων.
32
Συναφώς, αφενός, δεδομένου ότι από το ίδιο το γράμμα του άρθρου 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128 προκύπτει ότι το άρθρο αυτό αφορά τις υποχρεωτικές ενδείξεις οι οποίες συμπληρώνουν εκείνες που πρέπει ήδη να αναγράφονται βάσει του άρθρου 9, παράγραφος 1, του κανονισμού 1169/2011, η ενεργειακή αξία και η ποσότητα διαφόρων θρεπτικών ουσιών, στοιχεία που συνιστούν την υποχρεωτική διατροφική δήλωση, δεν μπορούν να αποτελούν υποχρεωτικές ενδείξεις βάσει της τελευταίας αυτής διάταξης και, συγχρόνως, πρόσθετες υποχρεωτικές ενδείξεις κατά την έννοια του άρθρου 5, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128. Πράγματι, οι υποχρεωτικές πληροφορίες που προβλέπει η τελευταία αυτή διάταξη ισχύουν ειδικά για τα προοριζόμενα για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς τρόφιμα και προστίθενται στις υποχρεωτικές πληροφορίες που απαιτούνται κατά τον κανονισμό 1169/2011.
33
Επομένως, το γράμμα του άρθρου 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128, το οποίο αφορά την υποχρεωτική αναγραφή άλλων πληροφοριών πέραν των προβλεπόμενων στο άρθρο 9, παράγραφος 1, του κανονισμού 1169/2011, δεν μπορεί να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι ενδείξεις όπως οι επίμαχες εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της πρώτης αυτής διάταξης.
34
Αφετέρου, το γράμμα του άρθρου 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128 απαιτεί «περιγραφή» των ιδιοτήτων και των χαρακτηριστικών του προϊόντος. Η διάταξη αυτή, μολονότι δεν απαριθμεί εξαντλητικώς τις ενδείξεις που θα πρέπει ενδεχομένως να περιλαμβάνονται σε μια τέτοια περιγραφή, διευκρινίζει ότι πρόκειται ιδίως για ενδείξεις που αφορούν την ειδική επεξεργασία και σύνθεση του προϊόντος, τις θρεπτικές ουσίες που έχουν αυξηθεί, μειωθεί, αφαιρεθεί ή με άλλο τρόπο τροποποιηθεί και την αιτιολόγηση για τη χρήση του προϊόντος.
35
Ως εκ τούτου, από τη γραμματική ερμηνεία του άρθρου 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128 προκύπτει ότι η «περιγραφή των ιδιοτήτων και/ή των χαρακτηριστικών», κατά την έννοια της διάταξης αυτής, ενός τροφίμου που προορίζεται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς δεν μπορεί να αφορά ενδείξεις οι οποίες περιλαμβάνονται ήδη, έστω και εκφρασμένες διαφορετικά, στην υποχρεωτική διατροφική δήλωση στο οπίσθιο μέρος της συσκευασίας του εν λόγω τροφίμου και τις οποίες ο υπεύθυνος της επιχείρησης τροφίμων απλώς επαναλαμβάνει στο εμπρόσθιο μέρος της συσκευασίας, χωρίς οι τελευταίες αυτές ενδείξεις να αποσκοπούν στην περιγραφή των ιδιοτήτων και των χαρακτηριστικών του τροφίμου.
36
Επ’ αυτού δεν ασκεί επιρροή το γεγονός ότι, όπως υποστήριξε η Nestlé προς επίρρωση της άποψής της ότι οι επίμαχες ενδείξεις είναι χρήσιμες, υπάρχουν διαφορές μεταξύ των γλωσσικών αποδόσεων της διάταξης αυτής.
37
Πράγματι, μολονότι, στην απόδοση της ανωτέρω διάταξης στη γαλλική γλώσσα, δεν γίνεται αναφορά, ως προς την περιγραφή των ιδιοτήτων και των χαρακτηριστικών, στη «χρησιμότητα» του προϊόντος, σε αντίθεση, για παράδειγμα, με τις αποδόσεις της στη σουηδική (de egenskaper och/eller kännetecken som gör produkten särskilt användbar), την ισπανική (propiedades o características que expliquen la utilidad del producto), τη δανική (egenskaber og/eller karakteristika, der gør produktet nyttigt), την αγγλική (properties and/or characteristics that make the product useful) ή τη ρουμανική γλώσσα (proprietăților și/sau a caracteristicilor care fac produsul util), οι οποίες περιέχουν τέτοια διευκρίνιση, η γλωσσική αυτή διαφορά δεν είναι καθοριστική εν προκειμένω, στο μέτρο που, εν πάση περιπτώσει, ανεξαρτήτως της γλωσσικής απόδοσής του, το γράμμα του άρθρου 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128 επιβάλλει περιγραφή των ιδιοτήτων και/ή των χαρακτηριστικών του οικείου προϊόντος, και όχι απλή αναγραφή των ίδιων πληροφοριών με εκείνες που περιλαμβάνονται ήδη στην υποχρεωτική διατροφική δήλωση, αλλά είναι εκφρασμένες με άλλη μορφή.
38
Δεύτερον, τα ερωτήματα του αιτούντος δικαστηρίου αφορούν τη δυνατότητα, ως προς τα τρόφιμα που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς, να επαναλαμβάνονται ενδείξεις όπως οι επίμαχες στην υπόθεση της κύριας δίκης υπό το πρίσμα της απαγόρευσης που θεσπίζεται στο άρθρο 6, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128, κατά παρέκκλιση από το άρθρο 30, παράγραφος 3, του κανονισμού 1169/2011.
39
Συναφώς, βεβαίως, όσον αφορά τα τρόφιμα εν γένει, το εν λόγω άρθρο 30, παράγραφος 3, επιτρέπει, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, την επανάληψη, στην επισήμανση προσυσκευασμένου τροφίμου, ορισμένων ενδείξεων. Συγκεκριμένα, κατά τη διάταξη αυτή, όταν η επισήμανση ενός προσυσκευασμένου τροφίμου περιλαμβάνει την υποχρεωτική διατροφική δήλωση, μπορούν να επαναλαμβάνονται σε αυτήν είτε η ενεργειακή αξία είτε η ενεργειακή αξία μαζί με τις ποσότητες σε λιπαρά, κορεσμένα, σάκχαρα και αλάτι.
40
Ωστόσο, όσον αφορά τα τρόφιμα που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι το άρθρο 6, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128 απαγορεύει την επανάληψη, στην επισήμανση των τροφίμων αυτών, των πληροφοριών που περιλαμβάνονται στην υποχρεωτική διατροφική δήλωση. Πράγματι, σύμφωνα με τη διάταξη αυτή, κατά παρέκκλιση από το άρθρο 30, παράγραφος 3, του κανονισμού 1169/2011, οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στην υποχρεωτική διατροφική δήλωση για τα τρόφιμα που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς δεν επιτρέπεται να επαναλαμβάνονται.
41
Επομένως, ο νομοθέτης της Ένωσης θέλησε να απαγορεύσει την επανάληψη, στο εμπρόσθιο μέρος της συσκευασίας τροφίμου που προορίζεται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς, της ενεργειακής αξίας και της ποσότητας διαφόρων θρεπτικών ουσιών εκφραζόμενων ανά μερίδα ή ανά μονάδα κατανάλωσης, εφόσον πρόκειται για τις ίδιες ενδείξεις με εκείνες που περιλαμβάνονται στην υποχρεωτική διατροφική δήλωση στο οπίσθιο μέρος της συσκευασίας αυτής, έστω και αν εκφράζονται ανά 100 g ή 100 ml.
42
Αυτό ακριβώς, όμως, συμβαίνει εν προκειμένω στην περίπτωση των επίμαχων ενδείξεων, καθόσον πρόκειται για ενδείξεις οι οποίες, όσον αφορά τη φύση τους, και χωρίς η μορφή με την οποία εκφράζονται να είναι καθοριστική, εμπίπτουν στην υποχρεωτική διατροφική δήλωση βάσει του άρθρου 30, παράγραφος 1, του κανονισμού 1169/2011.
43
Όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 57 των προτάσεών του, η απαγόρευση που προβλέπεται στο άρθρο 6, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128 ή η υποχρέωση που θεσπίζεται στο άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του εν λόγω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού, αμφότερες σχετικές με την αναγραφή ορισμένων ενδείξεων στην επισήμανση των τροφίμων που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς, δεν είναι δυνατόν να διαφοροποιείται ανάλογα με τις διάφορες μορφές έκφρασης των πληροφοριών αυτών, διότι οι εν λόγω πληροφορίες αφορούν πάντοτε την ίδια ουσία.
44
Η γραμματική ερμηνεία του άρθρου 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, και του άρθρου 6, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128 επιρρωννύεται από το πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται οι διατάξεις αυτές καθώς και από τον σκοπό τόσο του εν λόγω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού όσο και του κανονισμού 609/2013.
45
Όσον αφορά, αφενός, το πλαίσιο αυτό, το σύνολο των ενδείξεων που διαλαμβάνονται στο άρθρο 5 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128, ιδίως των σχετικών με τη χρήση των τροφίμων που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς υπό ιατρική επίβλεψη, με τη συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα για την οποία προορίζονται τα τρόφιμα αυτά ή, ακόμη, με τις κατάλληλες προφυλάξεις και αντενδείξεις, υπερβαίνει το πλαίσιο του διατροφικού περιεχομένου των τροφίμων και αποσκοπεί στην παροχή πρόσθετων πληροφοριών σε σχέση με το εν λόγω περιεχόμενο.
46
Επιπλέον, λαμβανομένων υπόψη των ειδικών αυτών απαιτήσεων που ισχύουν για τα τρόφιμα τα οποία προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς, δηλαδή, όπως προκύπτει, κατ’ ουσίαν, από τον ορισμό του άρθρου 2, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του κανονισμού 609/2013, τα τρόφιμα τα οποία έχουν μεταποιηθεί ειδικά για να καλύψουν τις διατροφικές ανάγκες ορισμένων ασθενών, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο υπό ιατρική επίβλεψη και τα οποία, όπως συνάγεται από την αιτιολογική σκέψη 17 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128, αποσκοπούν στην κάλυψη των ειδικών διατροφικών αναγκών που οφείλονται σε συγκεκριμένη ασθένεια, διαταραχή ή πάθηση, πρέπει να γίνει δεκτό ότι οι πληροφορίες που είναι αναγκαίες για την ορθή χρήση των τροφίμων αυτών δεν μπορούν να περιορίζονται σε απλή επανάληψη των ενδείξεων που ήδη περιέχονται στην υποχρεωτική διατροφική δήλωση, αλλά πρέπει να αναφέρουν λεπτομερώς τις ιδιότητες και τα χαρακτηριστικά των εν λόγω τροφίμων.
47
Αφετέρου, όσον αφορά τον σκοπό του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128 και του κανονισμού 609/2013, από την αιτιολογική σκέψη 13 του πρώτου κανονισμού, όπως και από τις αιτιολογικές σκέψεις 15 και 26 του δεύτερου κανονισμού, προκύπτει ότι ο νομοθέτης της Ένωσης, προβλέποντας ειδικές απαιτήσεις επισήμανσης για ορισμένα τρόφιμα, θέλησε να θεσπίσει υψηλό επίπεδο προστασίας των ευάλωτων καταναλωτών ώστε αυτοί να μπορούν να προσδιορίζουν επακριβώς τα προϊόντα που αποτελούν την εν μέρει ή τη μοναδική πηγή διατροφής τους. Επιπλέον, στο άρθρο 9, παράγραφος 5, του κανονισμού 609/2013 διευκρινίζεται ότι η επισήμανση, η παρουσίαση και η διαφήμιση των τροφίμων που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς δεν πρέπει να είναι παραπλανητικές.
48
Όπως, όμως, επισήμανε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με τις γραπτές παρατηρήσεις της, η μνεία ορισμένων μόνον πληροφοριών που περιλαμβάνονται ήδη στην υποχρεωτική διατροφική δήλωση θα μπορούσε να παρουσιάσει κατά τρόπο παραπλανητικό τη γενική σύνθεση ενός τροφίμου και, ως εκ τούτου, να παραπλανήσει τους καταναλωτές. Ο σκοπός που επιδιώκει ο νομοθέτης της Ένωσης επιτρέποντας, με το άρθρο 30, παράγραφος 3, του κανονισμού 1169/2011, την επανάληψη ορισμένων διατροφικών πληροφοριών, δηλαδή να βοηθήσει τους καταναλωτές να έχουν εύκολη πρόσβαση στις σημαντικότερες διατροφικές πληροφορίες όταν αγοράζουν τρόφιμα, δεν ασκεί επιρροή όσον αφορά τα τρόφιμα που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς, δεδομένου ότι τα προϊόντα αυτά προορίζονται να καταναλωθούν υπό την επίβλεψη των επαγγελματιών του τομέα της υγείας.
49
Εξάλλου, το άρθρο 7 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128 απαγορεύει να διατυπώνονται ισχυρισμοί διατροφής και υγείας για τα τρόφιμα που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς. Συναφώς, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 17 του κανονισμού αυτού, δεδομένου ότι οι καταναλωτές των τροφίμων που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς είναι ασθενείς που πάσχουν από ιδιαίτερη ασθένεια, διαταραχή ή πάθηση και, ως εκ τούτου, δεν εντάσσονται στον γενικό υγιή πληθυσμό, πρέπει να αποφευχθεί η απευθείας προώθηση των τροφίμων αυτών στους καταναλωτές με σκοπό την τόνωση των πωλήσεων των εν λόγω προϊόντων, δεδομένου άλλωστε ότι τα συγκεκριμένα τρόφιμα ενδείκνυνται για χρήση υπό την επίβλεψη των επαγγελματιών του τομέα της υγείας.
50
Επομένως, λαμβανομένου υπόψη του ειδικού χαρακτήρα των τροφίμων αυτών, η επιλεγείσα ερμηνεία του άρθρου 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, και του άρθρου 6, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128 συνάδει επίσης με τον σκοπό που επιδιώκει τόσο ο εν λόγω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός όσο και ο κανονισμός 609/2013.
51
Κατόπιν όλων των ανωτέρω σκέψεων, στα υποβληθέντα προδικαστικά ερωτήματα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, και το άρθρο 6, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128 έχουν την έννοια ότι η ένδειξη, στο εμπρόσθιο μέρος της συσκευασίας τροφίμου που προορίζεται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς, της ενεργειακής αξίας και της ποσότητας διαφόρων θρεπτικών ουσιών, εκφραζόμενων ανά μερίδα ή ανά μονάδα κατανάλωσης, ενώ η υποχρεωτική διατροφική δήλωση στο οπίσθιο μέρος της συσκευασίας περιέχει ένδειξη των ίδιων αυτών στοιχείων ανά 100 g ή 100 ml, δεν συνιστά «περιγραφή των ιδιοτήτων και/ή των χαρακτηριστικών» του τροφίμου, κατά την έννοια του άρθρου 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του ως άνω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού, αλλά επανάληψη των πληροφοριών που περιλαμβάνονται στην υποχρεωτική διατροφική δήλωση, η οποία απαγορεύεται από το άρθρο 6, παράγραφος 2, του εν λόγω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού.
Επί των δικαστικών εξόδων
52
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (όγδοο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, και το άρθρο 6, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2016/128 της Επιτροπής, της 25ης Σεπτεμβρίου 2015, για τη συμπλήρωση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 609/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τις ειδικές απαιτήσεις ως προς τη σύνθεση και τις πληροφορίες για τα τρόφιμα που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς,
έχουν την έννοια ότι:
η ένδειξη, στο εμπρόσθιο μέρος της συσκευασίας τροφίμου που προορίζεται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς, της ενεργειακής αξίας και της ποσότητας διαφόρων θρεπτικών ουσιών, εκφραζόμενων ανά μερίδα ή ανά μονάδα κατανάλωσης, ενώ η υποχρεωτική διατροφική δήλωση στο οπίσθιο μέρος της συσκευασίας περιέχει ένδειξη των ίδιων αυτών στοιχείων ανά 100 g ή 100 ml, δεν συνιστά «περιγραφή των ιδιοτήτων και/ή των χαρακτηριστικών» του τροφίμου, κατά την έννοια του άρθρου 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του ως άνω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού, αλλά επανάληψη των πληροφοριών που περιλαμβάνονται στην υποχρεωτική διατροφική δήλωση, η οποία απαγορεύεται από το άρθρο 6, παράγραφος 2, του εν λόγω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η σουηδική.