Eagrán sealadach
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Naoú Dlísheomra)
19 Márta 2026
(*)
(Tarchur chun réamhrialú – Cosaint tomhaltóirí – Treoir 93/13/CEE – Téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra – Comhaontú iasachta atá ainmnithe in airgeadra eachtrach – Téarma lena gcuirtear an riosca malairte ar an tomhaltóir – Éifeachtaí a ghabhann leis an gcinneadh gur éagórach a leithéid de théarma – Caingean chun suimeanna a íocadh de bhun an téarma éagóraigh a aisíoc – Túsphointe na tréimhse teorann ar chaingean le haghaidh aisíoc – Atosú na tréimhse teorann tar éis tréimhse fionraí)
I gCás C‑679/24,
IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267
CFAE, ón Fővárosi Törvényszék (Ard-Chúirt Bhúdaipeist, an Ungáir), trí bhreith an 9 Deireadh Fómhair 2024, a fuarthas ag an gCúirt an 15 Deireadh Fómhair 2024, sna himeachtaí
HL
v
UniCredit Bank Zrt.,
Momentum Credit Zrt.,
tugann AN CHÚIRT (an Naoú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar a leanas: M.
Condinanzi (Rapóirtéir), Uachtarán Dlísheomra, N.
Jääskinen agus R.
Frendo, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: A.
Rantos,
Cláraitheoir: A.
Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–        UniCredit Bank Zrt., ag Z.
Lajer, ügyvéd,
–        Rialtas na hUngáire, ag D.
Csoknyai agus M. Z.
Fehér, i gcáil Gníomhairí,
–        an Coimisiún Eorpach, ag P.
Kienapfel agus Zs.
Teleki, i gcáil Gníomhairí,
tar éis cinneadh a dhéanamh, i ndiaidh an Abhcóide Ginearálta a éisteacht, breith a thabhairt ar an gcás gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1        Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú ar Airteagail 1 agus 7 de Threoir 93/13/CEE ón gComhairle an 5 Aibreán 1993 maidir le téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra (IO 1993 L 95, lch. 29).
2        Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir HL, tomhaltóir, agus UniCredit Bank Zrt. agus Momentum Credit Zrt., dhá institiúid airgeadais de chuid na hUngáire, maidir le hiarratas a rinne HL lena n‑iarrtar, ar thaobh amháin, go ndearbhófaí go bhfuil an comhaontú iasachta a tugadh i gcrích le UniCredit Bank neamhbhailí ar an bhforas go bhfuil téarma éagórach sa chomhaontú sin agus, ar an taobh eile, éifeachtaí dlíthiúla an chomhaontaithe sin a choinneáil ar bun cé is moite den téarma sin.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais Eorpaigh
3        Foráiltear le haithris 10 de Threoir 93/13 mar a leanas:
‘De bhrí go bhféadfadh cosaint níos éifeachtúla don tomhaltóir a bhaint amach trí rialacha aonfhoirmeacha maidir le téarmaí éagóracha a ghlacadh; [...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
4        Is mar a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 1(1) den Treoir sin:
‘Is é cuspóir na Treorach seo comhfhogasú a dhéanamh ar dhlíthe, ar rialacháin agus ar fhorálacha riaracháin na mBallstát a bhaineann le téarmaí éagóracha i gconarthaí arna dtabhairt i gcrích idir díoltóir nó soláthróir agus tomhaltóir.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
5        Foráiltear le hAirteagal 2(b) den Treoir sin mar a leanas:
‘Chun críocha na Treorach seo, beidh feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:
[...]
(b)       ciallaíonn “tomhaltóir” aon duine nádúrtha atá ag gníomhú, i gconarthaí a chumhdaítear leis an Treoir seo, chun críoch atá lasmuigh de thrádáil, gnó nó gairm an duine sin’.
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
6        Foráiltear le hAirteagal 3(1) den Treoir sin mar a leanas:
‘Measfar téarma conarthach nár caibidlíodh ar leithligh a bheith éagórach más rud é, contrártha leis an gceanglas maidir le meon macánta, go gcruthaíonn sé éagothroime shuntasach maidir le cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe a eascraíonn as an gconradh, chun aimhleasa an tomhaltóra.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
7        Foráiltear le hAirteagal 4(1) de Threoir 93/13 mar a leanas:
‘Gan dochar d’Airteagal 7, déantar cineál éagórach téarma chonarthaigh a mheas trí chineál na n‑earraí nó na seirbhísí is cuspóir don chonradh a chur san áireamh agus tagairt a dhéanamh, ar dháta thabhairt i gcrích an chonartha, do na himthosca uile a bhaineann leis an tabhairt i gcrích sin, lena n‑áirítear téarmaí conarthacha eile, nó conradh eile ar a bhfuil sé spleách.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
8        Foráiltear le hAirteagal 6(1) den Treoir sin mar a leanas:
‘Déanfaidh na Ballstáit foráil nach mbeidh téarmaí éagóracha a úsáidtear i gconradh arna thabhairt i gcrích le tomhaltóir díoltóir nó soláthróir ina gceangal ar an tomhaltóir, amhail dá bhforáiltear faoina ndlí náisiúnta, agus go leanfaidh an conradh sin de bheith ina cheangal ar na páirtithe de réir na dtéarmaí sin, más féidir leis leanúint de bheith ann gan na téarmaí éagóracha.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
9        Foráiltear le hAirteagal 7(1) den Treoir sin mar a leanas:
‘Áiritheoidh na Ballstáit, ar mhaithe le tomhaltóirí agus le hiomaitheoirí, gurb ann do mhodhanna leordhóthanacha agus éifeachtacha chun cosc a chur ar úsáid téarmaí éagóracha i gconarthaí arna dtabhairt i gcrích le tomhaltóirí ag díoltóir nó ag soláthróir.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí na hUngáire
An t‑iar-Chód Sibhialta
10      Foráiltear le hAirteagal 209(1) de Polgári Törvénykönyvről szóló 1959. évi IV. törvény (Dlí Uimh. IV de 1959 lena mbunaítear an Cód Sibhialta), sa leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí (‘an t‑iar-Chód Sibhialta’) mar a leanas:
‘Beidh coinníoll ginearálta conartha nó téarma i gconradh tomhaltóra nár caibidlíodh ar leithligh éagórach más rud é, contrártha leis na ceanglais maidir le meon macánta agus cothroime, go sainmhínítear leis go haontaobhach agus gan údar cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe a eascraíonn as an gconradh chun aimhleasa
an pháirtí chonarthaigh ar a bhforchuireann an páirtí eile an téarma.’
11      Foráiltear le hAirteagal 234(1) den iar-Chód Sibhialta mar a leanas:
‘Ach amháin mar a fhoráiltear a mhalairt le dlí, féadfaidh aon duine brath ar neamhbhailíocht conartha atá ar neamhní gan teorainn ama. Féadfar neamhbhailíocht a dhearbhú gan gá le nós imeachta ar leithligh a thionscnamh.’
12      Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 237 den Chód sin:
‘1.      I gcás ina bhfuil an conradh neamhbhailí, ní mór an staid a bhí ann sular tugadh an conradh i gcrích a athbhunú.
2.      Mura féidir an staid a bhí ann sular tugadh an conradh i gcrích a athbhunú, dearbhóidh an chúirt go bhfuil éifeacht leis an gconradh go dtí go dtabharfaidh sí a cinneadh. Féadfar a dhearbhú go bhfuil conradh neamhbhailí bailí más féidir cúis na neamhbhailíochta a bhaint trí dheireadh a chur leis an mbuntáiste díréireach, go háirithe i gcás conradh a chuirtear ó bhail mar gheall ar easpa comhréireachta idir an comhlíonadh a cheanglaítear ar gach ceann de na páirtithe. I gcás den sórt sin, ní mór a ordú aiseag an chomhlíonta atá fós le déanamh gan chomaoin, i gcás inarb iomchuí.
[...]’
13      Faoi Airteagal 321 den Chód sin:
‘1.      Aon duine a bhfuil ceart chun foirceanta aige de bhua an chonartha nó an dlí, feidhmeoidh sé an ceart sin trí dhearbhú a thabhairt don pháirtí eile. Tiocfaidh deireadh leis an gconradh le foirceannadh.
2.      Mura dtiocfaidh an foirceannadh i bhfeidhm láithreach,
leanfaidh an conradh de bheith ann go dtí go rachaidh an tréimhse fógra chonarthach nó dhlíthiúil in éag.’
14      Foráiltear le hAirteagal 324 den Chód sin mar a leanas:
‘1.      Mura bhforáiltear a mhalairt, beidh cosc ama ar éilimh tar éis 5
bliana.
2.      Má tá cosc ama ar an bpríomhéileamh, beidh cosc ama ar éilimh choimhdeacha. Ní dhéanfar difear don phríomhéileamh le cosc ama a bheith ar éilimh choimhdeacha.
[...]’
15      Foráiltear le hAirteagal 326 den Chód sin mar a leanas:
‘1.      Tosóidh
an tréimhse theorann ón lá ar féidir an t-éileamh a dhéanamh.
2.      Mura
féidir le sealbhóir éilimh é a thabhairt ar chúis bhailí, féadfaidh sé leanúint dá fhorfheidhmiú laistigh de bhliain amháin (nó trí mhí, más bliain amháin nó níos lú an tréimhse theorann) ón tráth a bhainfear an bac, fiú má tá an tréimhse theorann imithe in éag cheana nó más lú ná bliain amháin í (nó trí mhí, más bliain amháin nó níos lú an tréimhse theorann). Beidh feidhm ag an bhforáil seo fiú má dheonaíonn sealbhóir an éilimh don fhéichiúnaí, tar éis dhul in éag na tréimhse teorann, síneadh ar an tréimhse ina bhfuil an oibleagáid sin le forfheidhmiú.’
16      Foráiltear hAirteagal 327 den Chód sin mar a leanas:
‘1.      Cuirtear isteach ar an tréimhse theorann má iarrtar i scríbhinn ar an bhféichiúnaí an t-éileamh a fhorfheidhmiú, má dhéanann an féichiúnaí iarratas ar an éileamh a fhorfheidhmiú os comhair na gcúirteanna, má leasaítear an t‑éileamh trí chomhaontú (lena n‑áirítear trí bhíthin idirbheart) agus, ar deireadh, má aithníonn an féichiúnaí an fiach.
2.      Déanfar an tréimhse theorann a atosú ón lá a chuirfear isteach ar an tréimhse theorann nó ón dáta a chuirfear clabhsúr cinntitheach leis na himeachtaí a chuir isteach uirthi.
[...]’
Dlí DH1
17      De réir Airteagal 1 de Kúriának a pénzügyi intézmények fogyasztói kölcsönszerződéseire vonatkozó jogegységi határozatával kapcsolatos egyes kérdések rendezéséről szóló 2014. évi XXXVIII. Törvény (Dlí Uimh. XXXVIII de 2014 maidir le réiteach ceisteanna áirithe a bhaineann leis an
gcinneadh ón Kúria (an Chúirt Uachtarach) ar mhaithe le léiriú aonfhoirmeach ar fhorálacha an dlí shibhialta maidir le comhaontuithe iasachta arna dtabhairt i gcrích ag institiúidí airgeadais le tomhaltóirí), sa leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí (‘Dlí DH1’):
‘1.      Beidh feidhm ag an Dlí seo maidir le comhaontuithe iasachta arna dtabhairt i gcrích le tomhaltóirí idir an 1 Bealtaine 2004 agus an dáta a dtiocfaidh sé i bhfeidhm. Chun críocha an Dlí seo, measfar comhaontuithe creidmheasa, iasachta nó léasaithe atá ainmnithe in airgeadra eachtrach (atá cláraithe in airgeadra eachtrach nó a comhaontaíodh in airgeadra eachtrach agus atá aisíoctha i bhforint na hUngáire) nó i bhforint na hUngáire agus a thugtar i gcrích idir institiúid airgeadais agus tomhaltóir mar chomhaontuithe iasachta arna dtabhairt i gcrích le tomhaltóirí má tá téarma ginearálta nó téarma nár caibidlíodh ar leithligh ina n‑áirítear ceann de na coinníollacha dá dtagraítear in Airteagal 3(1) agus Airteagal 4(1) ionchorpraithe sa chonradh sin.
[...]
6.      Chun críocha éilimh a eascraíonn as comhaontuithe iasachta arna dtabhairt i gcrích le tomhaltóirí,
tá forálacha [an iar-Chóid Shibhialta] a bhaineann le tréimhse theorann le léiriú sa chaoi nach bhfuil cosc ama ar na héilimh sin fad a leanfaidh an conradh de bheith ann, ós rud é nach dtosóidh an tréimhse theorann ach amháin ón lá a tiocfaidh deireadh leis an gconradh.
7.      Cuirfear an tréimhse theorann ar na héilimh dá dtagraítear i mír 6 ar fionraí ó dháta theacht i bhfeidhm an Dlí seo go dtí an dáta a leagtar síos i ndlí ar leithligh de bhun Airteagal 3(5) agus Airteagal 4(3).
[...]’
Dlí DH2
18      Foráiltear le hAirteagal 9 de Kúriának a pénzügyi intézmények fogyasztói kölcsönszerződéseire vonatkozó jogegységi határozatával kapcsolatos egyes kérdések rendezéséről szóló 2014. évi XXXVIII. törvényben rögzített elszámolás szabályairól és egyes egyéb rendelkezésekről szóló 2014. évi XL. törvény (Dlí Uimh. XL de 2014 maidir leis na rialacha a bhaineann leis an ríomh dá bhforáiltear i ndlí Uimh. XXXVIII de 2014 maidir le réiteach ceisteanna áirithe a bhaineann leis an
gcinneadh ón Kúria (an Chúirt Uachtarach) ar mhaithe le léiriú aonfhoirmeach ar fhorálacha an dlí shibhialta maidir le comhaontuithe iasachta arna dtabhairt i gcrích ag institiúidí airgeadais le tomhaltóirí, agus forálacha éagsúla eile), sa leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí (‘Dlí DH2’) mar a leanas:
‘Déanfar
tréimhse theorann na n‑éileamh a eascraíonn as conarthaí arna dtabhairt i gcrích le tomhaltóir dá bhforáiltear in Airteagal 1(7) de [Dhlí DH1] a chur ar fionraí go dtí an dáta a chuirfear an ríomh dá bhforáiltear leis an Dlí seo in iúl don tomhaltóir agus go dtí an 31 Nollaig 2015 ar a dhéanaí.’
19      Foráiltear le hAirteagal 37(1) den Dlí sin mar a leanas:
‘Ní mór iarraidh ar an gcúirt go gcuirfí na hiarmhairtí dlíthiúla a bhaineann le neamhbhailíocht i bhfeidhm a bheith ag gabháil le haon chaingean dlí arna tionscnamh ag páirtí a iarrann dearbhú ón gcúirt go bhfuil conradh a thagann faoi raon feidhme an Dlí seo nó coinníollacha áirithe den chonradh sin (“neamhbhailíocht pháirteach”) neamhbhailí, gan beann ar an bhforas neamhbhailíochta ar a bhfuiltear ag brath, is é sin le rá, go ndearbhóidh sí go bhfuil an conradh bailí nó éifeachtach go dtí an lá a thabharfaidh sí a cinneadh. Ina éagmais sin, agus mura gcomhlíonann an páirtí iarraidh chun an t‑iarratas a chur ina cheart, ní féidir leis an gcúirt rialú a thabhairt ar shubstaint na caingne. Sonrófar an iarmhairt dhlíthiúil atá le cur i bhfeidhm san iarraidh ón bpáirtí a iarrann go ndéanann an chúirt cinneadh maidir leis na hiarmhairtí dlíthiúla
a bhaineann le neamhbhailíocht nó le neamhbhailíocht pháirteach. I ndáil leis sin, ní mór an t‑éileamh a bheith beacht agus cainníochtúil, agus ní mór go n‑áireofar an ríomh idir na páirtithe.’
An cásdlí náisiúnta
20      Foráiltear le 1/2010 (VI.
28.) PK (Legfelsőbb Bíróság Polgári Kollégiuma) vélemény az érvénytelenség jogkövetkezményeiről (Tuairim Uimh. 1/2010 (VI.
28.) ó Dhlísheomra Sibhialta Measctha an Legfelsőbb Bíróság (an Chúirt Uachtarach, an Ungáir) maidir leis na
hiarmhairtí dlíthiúla a bhaineann le neamhbhailíocht (‘Tuairim
1/2010’) mar a leanas:
‘[...]
2.      Is é an iarmhairt dhlíthiúil ghinearálta a bhaineann le neamhbhailíocht idirbhirt ná nach féidir leis an idirbheart sin cearta a chruthú, is é sin le rá, nach féidir na héifeachtaí dlíthiúla atá beartaithe ag na páirtithe a bhaint amach. Is é sin an iarmhairt dhlíthiúil nach mór don chúirt a chur i bhfeidhm uaithi féin i gcás neamhniú agus, cé is moite d’aon eisceacht arna bunú le dlí, a fhéadfaidh aon duine a agairt gan aon teorainn ama. Mar sin féin, i gcás inar féidir conradh a chur ar neamhní, ní fhéadfar an iarmhairt dhlíthiúil ghinearálta sin a chur i bhfeidhm ach amháin má dhéanann duine a bhfuil leas dlisteanach aige é sin a dhéanamh agóid i gcoinne an chonartha go rathúil.
I gcás ina bhfuil an conradh ar neamhní go hiomlán nó ar féidir é a chur ar neamhní araon,
ní chuirfidh an chúirt na hiarmhairtí neamhbhailíochta eile (Airteagal 237 den [iar-Chód Sibhialta]) i bhfeidhm ach amháin arna iarraidh sin do cheann de na páirtithe, laistigh de na teorainneacha maidir le tréimhsí teorann agus seilbh chodarsna.
3.      Ní fhéadfar an staid roimhe sin a athbhunú ach amháin i gcomhchineál. I gcás nach féidir le ceann de na páirtithe an rud a fuarthas a aiseag ach amháin trína choibhéis in airgead a íoc, ní hionann sin agus an staid bhunaidh a athbhunú.
[...]’
21      Foráiltear le 2/2014. számú PJE [Polgári jogegységi] határozat (Cinneadh 2/2014 ón Kúria (an Chúirt Uachtarach) an 16 Meitheamh 2014, arna eisiúint ar mhaithe le feidhmiú aonfhoirmeach an dlí shibhialta) mar a leanas:
‘[...] I gcás inar léir gur chuir téarmaí an chonartha agus an fhaisnéis a chuir an institiúid airgeadais ar fáil ar chumas tomhaltóra ar leith, a mheastar a bheith ina ‘ghnáth-thomhaltóir’, a thuiscint gur ghlac sé an riosca malairte ina aonar agus gan teorainn agus nach raibh na hathruithe ar an ráta malairte a bhí neamhfhabhrach dó faoi réir aon uasteorainn, ní féidir cineál éagórach an téarma a scrúdaíodh a shuíomh ar bhonn Airteagal 209(5) den iar-Chód Sibhialta.
Dá bhrí sin,
tá an fíoras go bhfuair an tomhaltóir an fhaisnéis a cheanglaítear le dlí agus gur shínigh sé an dearbhú go raibh sé ar an eolas faoi na rioscaí le léiriú, in éagmais cruthúnas ar a mhalairt, sa chaoi go raibh sé nó gur cheart go mbeadh sé soiléir agus sothuigthe don tomhaltóir go raibh an riosca malairte air ina aonar agus gan teorainn. Is faoin institiúid airgeadais atá sé a chruthú gur cuireadh an tomhaltóir ar an eolas ar an mbealach sin.
Os a choinne sin, mura raibh an fhoráil lena bhforáiltear do ghlacadh riosca malairte gan teorainn inaitheanta nó intuigthe go soiléir don tomhaltóir trí locht na hinstitiúide airgeadais, comhlíontar na coinníollacha chun a chinneadh go bhfuil an conradh éagórach.
[...]
Is faoin tomhaltóir atá sé a chruthú nach raibh an fhaisnéis leordhóthanach agus, dá bhrí sin, nach raibh dréacht an téarma chonarthaigh a bhaineann leis an riosca ráta soiléir agus sothuigthe dó.’
22      Foráiltear le breithiúnas Gfv.VI.30.382/2023/3 ón Kúria (an Chúirt Uachtarach) an 14 Feabhra 2024 mar a leanas:
‘26.      Sonraíonn Kúria, cé go bhféadfaidh aon duine, faoi Airteagal 234(1) den iar-Chód Sibhialta agus mura bhforáiltear a mhalairt leis an dlí, neamhbhailíocht conartha atá ar neamhní a agairt gan teorainn ama agus go bhféadfar neamhniú
a shuíomh gan gá le himeachtaí ar leithligh a thionscnamh, nach gcuireann an chúirt na hiarmhairtí dlíthiúla eile a bhaineann le neamhbhailíocht [(Airteagal 237 den iar-Chód Sibhialta)] i bhfeidhm ach amháin arna iarraidh sin do cheann de na páirtithe agus laistigh de na teorainneacha maidir le tréimhsí teorann agus seilbh chodarsna [Tuairim
1/2010, pointe (2, an dara mír)]. Ó tháinig Airteagal 37(1) de Dhlí DH2 i bhfeidhm an 1 Samhain 2014, ní mór iarraidh ar an gcúirt na hiarmhairtí dlíthiúla a bhaineann le neamhbhailíocht a chur i bhfeidhm a bheith ag gabháil le haon chaingean dlí arna tionscnamh ag páirtí a iarrann dearbhú ón gcúirt go bhfuil conradh a thagann faoi raon feidhme an Dlí seo. Ní fhreagraíonn an t‑éileamh lena n‑iarrtar ar an gcúirt a dhearbhú go bhfuil an conradh neamhbhailí agus, ag an am céanna, na hiarmhairtí dlíthiúla a bhaint as d’éilimh iomadúla, ach d’éileamh aonair ar ordú íocaíochta bunaithe ar chásdlí (breithiúnas Gfv.VII.30.758/2017/10 ón Kúria (an Chúirt Uachtarach)). In imeachtaí a bhfuil cuspóir den sórt sin leo, ní gá don chúirt rialú a thabhairt trí bhreithiúnas idirbhreitheach ar bhunús dlí an éilimh.
27.      Faoin reachtaíocht speisialta is infheidhme maidir leis an gcomhaontú iasachta atá ainmnithe san airgeadra atá i gceist, eadhon Airteagal 1(6) de Dhlí DH1, freagraíonn túsphointe na tréimhse teorann do dheireadh an chomhaontaithe agus ní don fhéidearthacht atá ag an duine atá i dteideal an t-éileamh a thabhairt leanúint ar aghaidh le forfheidhmiú an éilimh bainc a eascraíonn as. Faoin bhforáil sin, tá rialacha an iar-Chóid Shibhialta maidir le tréimhsí teorann le léiriú sa chaoi nach bhfuil cosc ama ar éilimh a eascraíonn as comhaontuithe iasachta arna dtabhairt i gcrích le tomhaltóirí fad a leanfar an comhaontú de bheith ann, ós rud é nach dtosaíonn an tréimhse theorann ach ón lá a thagann deireadh leis an gcomhaontú. Nuair a thagann deireadh leis an gconradh mar thoradh ar a fhorfheidhmiú, níl aon éileamh ag an institiúid airgeadais a thuilleadh, de réir sainmhínithe, i gcoinne an fhéichiúnaí ón dáta sin, ach, má thagann deireadh leis mar thoradh ar a fhoirceannadh le héifeacht láithreach (Airteagal 321(1) den iar-Chód Sibhialta), maireann an t‑éileamh go loighciúil ag deireadh an chonartha.
[...]
40.      Má ardaítear agóid maidir le cosc ama, déanfar scrúdú ar an gceist sin sula ndéanfar scrúdú ar shubstaint an éilimh, ós rud é nach féidir forfheidhmiú éilimh faoi chosc ama a iarraidh sa chúirt. Tosóidh an tréimhse theorann d’éilimh a eascraíonn as comhaontuithe iasachta arna dtabhairt i gcrích le tomhaltóirí go haonfhoirmeach, mar thoradh ar fhoráil reachtach speisialta, ón lá a thagann deireadh leis an gconradh. Déanfar measúnú ar an tréimhse theorann d’éileamh an tomhaltóra lena n‑iarrtar ar an gcúirt cinneadh a dhéanamh maidir leis an iarmhairt dhlíthiúil a bhaineann le neamhbhailíocht an chonartha go neamhspleách ar tréimhse theorann éileamh na hinstitiúide airgeadais.’
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
23      An 14 Feabhra 2008, thug HL comhaontú iasachta morgáiste i gcrích le UniCredit Bank, atá ainmnithe i bhfrancanna na hEilvéise (CHF), le haghaidh méid a fhreagraíonn do 5 100 000 forint na hUngáire (HUF) (thart ar EUR 12 750), atá inaisíoctha thar thréimhse 360
mí, i bhforint na hUngáire.
24      Bhí téarma sa chomhaontú sin faoina raibh an riosca a bhaineann le measúnú an airgeadra eachtraigh i ndáil le forint na hUngáire ina iomláine ar an tomhaltóir (‘an téarma a bhaineann leis an riosca malairte’).
25      An 17 Bealtaine 2012, rinne UniCredit Bank an comhaontú iasachta a fhoirceannadh mar gheall ar íocaíocht dhéanach na dtráthchodanna míosúla a bhí dlite ón 15 Samhain 2011.
26      An 28 Nollaig 2012, fuair UniCredit Bank ordú forfheidhmithe ar ar a bhonn a thionscain sé imeachtaí forfheidhmithe i gcoinne HL, atá fós ar siúl. An 17 Márta 2017, shann UniCredit Bank a éileamh faoin gcomhaontú iasachta do Momentum Credit.
27      An 4 Aibreán 2023, thug HL caingean os comhair na cúirte céadchéime a bhfuil dlínse aici lena n‑iarrtar, go príomha, mar gheall ar mhainneachtain an bhainc faisnéis a sholáthar agus neamh-leordhóthanacht na faisnéise a cuireadh ar fáil maidir leis an riosca malairte, dearbhú go bhfuil an comhaontú iasachta neamhbhailí agus, i ndail leis na hiarmhairtí dlíthiúla atá le baint as an dearbhú sin, éifeachtaí dlíthiúla an chomhaontaithe sin a choinneáil ar bun, cé is moite den téarma a bhaineann leis an riosca malairte a mheastar nach bhfuil i scríbhinn. D’iarr HL freisin go mbunófaí
ríomh idir na páirtithe, i gcomhréir le hAirteagal 3 de Dhlí DH2 agus i bhfianaise bhreithiúnas an 31 Márta 2022,
Lombard Lízing (C‑472/20, EU:C:2022:242), agus gheall sé, ó dháta an chinnidh chinntithigh, a fhiacha a bhí ann an 5 Meán Fómhair 2012 a aisíoc, eadhon HUF 5 223 492 (thart ar EUR 13 058), móide ús.
28      Mar mhalairt air sin, d’iarr HL ar an gcúirt ar tugadh na himeachtaí os a comhair a dhearbhú go bhfuil an comhaontú iasachta neamhbhailí agus, i ndáil lena iarmhairtí dlíthiúla, a dhearbhú nach mbeidh an comhaontú sin éifeachtach ach go dtí an dáta a thabharfar an breithiúnas atá le tabhairt, i gcomhréir le hAirteagal 37(1) de Dhlí DH2.
29      D’ardaigh UniCredit Bank agus Momentum Credit pléadáil lena n‑éilítear go raibh cosc ama ar chaingean HL agus d’áitigh siad gur cheart an chaingean a dhíbhe.
30      Dhíbh an chúirt chéadchéime caingean HL ar an bhforas go raibh cosc ama uirthi. Níor thug sí rialú maidir le neamhbhailíocht an chomhaontaithe, agus í den tuairim, i ngach cás, go raibh cosc ama ar iarraidh an iarratasóra go ndéanfar an chúirt cinneadh maidir leis na hiarmhairtí dlíthiúla a bhaineann le neamhbhailíocht.
31      Rinne HL achomharc i gcoinne an bhreithiúnais ag an gcéad chéim os comhair an Fővárosi Törvényszék (Ard-Chúirt Bhúdaipeist, an Ungáir), arb í an chúirt a rinne an tarchur í, lena maítear go háirithe go bhfuil an comhaontú iasachta atá i gceist neamhbhailí i bhfianaise na heaspa faisnéise a chuir an banc ar fáil maidir leis an riosca malairte. Ina theannta sin, measann sé nach raibh cosc ama ar a éileamh agus, ag tagairt do bhreithiúnais an 10 Meitheamh 2021,
BNP Paribas Personal Finance (C‑609/19, EU:C:2021:469), agus an 10 Meitheamh 2021,
BNP Paribas Personal Finance (C‑776/19 go C‑782/19, EU:C:2021:470), cuireann sé in iúl, chun suimeanna a íocadh go míchuí ar bhonn téarma éagórach a aisíoc, nach féidir aon tréimhse theorann a agairt i gcoinne tomhaltóir nach bhfuil ar an eolas faoi chineál éagórach téarma den sórt sin i gcomhaontú iasachta.
32      D’áitigh UniCredit Bank agus Momentum Credit gur cheart seasamh leis an mbreithiúnas ag an gcéad chéim.
33      Tugann an chúirt a rinne an tarchur le fios go n‑iarrtar uirthi rialú a thabhairt ar a bhfuil i ndán do chomhaontú iasachta atá ainmnithe in airgeadra eachtrach, i gcás ina meastar go bhfuil téarma an chomhaontaithe sin, lena gcuirtear an ráta malairte ar an tomhaltóir go heisiach, éagórach mar gheall ar fhaisnéis neamh-leordhóthanach maidir le cineál an riosca sin, agus i gcás ina bhfágfadh baint an téarma sin, lena sainmhínítear príomhábhar an chomhaontaithe, go mbeadh sé neamhbhailí ina iomláine.
34      Sonraíonn sí go bhfuil amhras uirthi maidir leis an gcaoi ar cheart an tréimhse theorann is infheidhme maidir leis an gcaingean lena n‑iarrann an tomhaltóir ar an gcúirt cinneadh a dhéanamh maidir leis na hiarmhairtí dlíthiúla a bhaineann le neamhbhailíocht an chomhaontaithe iasachta a ríomh.
35      Tugann an chúirt a rinne an tarchur le fios, faoi dhlí na hUngáire, go háirithe Airteagal 1(6) de Dhlí DH1, go dtosaíonn tréimhse theorann na n‑éileamh a eascraíonn as comhaontú arna thabhairt i gcrích le tomhaltóir, i bprionsabal, ar an dáta a thiocfaidh deireadh leis an gcomhaontú sin.
36      I ndáil leis sin, chinn an chúirt chéadchéime, ag brath ar mhír 2 de Thuairim
1/2010 agus ar bhreithiúnas Gfv.VI.30.382/2023/3 ón Kúria (an Chúirt Uachtarach) an 14 Feabhra 2024, ar thaobh amháin, gur tháinig iarraidh HL lena n‑iarrtar ar an gcúirt na hiarmhairtí dlíthiúla a bhaineann le neamhbhailíocht an chomhaontaithe iasachta atá i gceist a chinneadh faoi raon feidhme na bhforálacha maidir le tréimhsí teorann, go háirithe Airteagal 324(1) den iar-Chód Sibhialta, faoina bhfuil cosc ama ar éilimh tar éis 5
bliana.
37      Ar an taobh eile, maidir le túsphointe thréimhse theorann an éilimh sin, mheas sí gur thosaigh sé ar an dáta a tugadh an comhaontú iasachta i gcrích, ós rud é go raibh na forais neamhbhailíochta a rabhthas ag brath orthu ann cheana féin tráth a tarraingíodh suas an comhaontú sin. Go sonrach, mheas an chúirt chéadchéime nach raibh Airteagal 1(6) de Dhlí DH1 infheidhme sa chás seo, ar an bhforas nach féidir a mheas, i bprionsabal, nach raibh éifeachtaí dlíthiúla riamh ag comhaontú neamhbhailí, agus dá bhrí sin go bhfuil sé ar neamhní le héifeacht chúlghabhálach, agus gur féidir, dá bhrí sin, idirdhealú a dhéanamh idir é agus comhaontú a thagann chun deiridh nó a scoireann dá éifeachtaí a bheith aige.
38      Maidir leis an tréimhse theorann a chur ar fionraí, tugann an chúirt a rinne an tarchur faoi deara, sa bhreithiúnas ag an gcéad chéim, go sonraítear nach maireann an tréimhse sin ach ar feadh na tréimhse a shainmhínítear in Airteagal 1(7) de Dhlí DH1 agus in Airteagal 9 de Dhlí DH2, eadhon go dtí an dáta a chuirtear an ríomh dá bhforáiltear le Dlí DH2 in iúl don tomhaltóir agus go dtí an 31 Nollaig 2015 ar a dhéanaí, fiú má chinntear go bhfuil na forálacha sin infheidhme maidir le héilimh a eascraíonn as neamhbhailíocht comhaontaithe.
39      Tugann an chúirt a rinne an tarchur faoi deara, de réir na cúirte céadchéime, nár cuireadh isteach sa tréimhse theorann a mhéid, dá mbeadh
Airteagal 1(6) de Dhlí DH1 le léiriú sa chaoi go raibh feidhm ag an tréimhse theorann maidir le héilimh a eascraíonn as neamhbhailíocht comhaontaithe agus nár thosaigh sí go dtí deireadh an chomhaontaithe sin, nach mór dul in éag na tréimhse 5
bliana, dá bhforáiltear leis an iar-Chód Sibhialta, a chuaigh in éag idir dáta foirceanta an chomhaontaithe, a tharla an 17 Bealtaine 2012, agus an dáta a tionscnaíodh an chaingean sna príomhimeachtaí, eadhon an 4 Aibreán 2023.
40      Measann an chúirt a rinne an tarchur féin, i gcás amhail an cás atá i gceist sna príomhimeachtaí ina mbaineann an téarma éagórach le príomhábhar an chomhaontaithe iasachta agus ina bhfuil neamhbhailíocht iomlán an chomhaontaithe i gceist leis, go dtosnaíonn an tréimhse 5
bliana sin ón 14 Feabhra 2008, an dáta a tugadh an comhaontú i gcrích, gan an fhéidearthacht síneadh a chur leis trí bhíthin fionraí a d’fhéadfadh a chur ar an tréimhse theorann dá bhforáiltear le Dlí DH1 agus Dlí DH2, thairis sin go dtí an 31 Nollaig 2015 ar a dhéanaí. Chuirfeadh síneadh den sórt sin, i gcás inarb iomchuí, ar chumas an tomhaltóra cineál éagórach an téarma chonarthaigh a bhaineann leis an riosca malairte a shainaithint.
41      Dá bhrí sin, fiafraíonn sí, i bhfianaise Chinneadh Uimh. 2/2014 an 16 Meitheamh 2014 ón Kúria (an Chúirt Uachtarach) agus chásdlí na Cúirte Breithiúnais maidir leis an leibhéal faisnéise atá le soláthar ag an mbanc don tomhaltóir, an bhfuil an tréimhse theorann sin leordhóthanach chun a chur ar chumas an tomhaltóra cineál éagórach an téarma sin a shainaithint agus a chearta a dhearbhú, nuair a thosaíonn sé ón lá a thugtar an comhaontú i gcrích.
42      Sna himthosca sin, chinn an Fővárosi Törvényszék (Ard-Chúirt Bhúdaipeist) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘(1)      An bhfuil na cuspóirí a leagtar síos in Airteagail 1 agus 7 de Threoir 93/13/CEE ón gComhairle an 5 Aibreán 1993 bainte amach, i gcás éileamh arna dhéanamh ag tomhaltóir in imeachtaí arna dtionscnamh ag an tomhaltóir sin agus bunaithe ar nádúr éagórach phríomhábhar comhaontaithe iasachta arna thabhairt i gcrích leis an tomhaltóir ([maidir le] faisnéis faoi riosca an ráta malairte), i gcás ina bhfuil an t‑éileamh airgeadais faoi réir na tréimhse teorann cúig bliana a leagtar síos i gCód Sibhialta na hUngáire, arna ríomh ón tráth ar féidir an t‑éileamh a dhéanamh – agus forálacha DH1 és DH2 törvényeknek (Dlíthe DH 1 agus DH 2) á gcur san áireamh freisin, lena bhforáiltear go bhféadfaí an tréimhse theorann a chur ar fionraí – d’ainneoin go gciallaíonn cineál éagórach phríomhábhar an chomhaontaithe go bhfuil an comhaontú ina iomláine neamhbhailí, agus nach féidir foirceannadh aontaobhach an chomhaontaithe sin a bheith mar thoradh air sin, rud a fhágann go gcinntear túsphointe na tréimhse teorann leis an dáta ar tugadh an gcomhaontú i gcrích?
(2)      An bhfuil cinntí Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh maidir le tréimhsí teorann chun éilimh tomhaltóra a dhearbhú, agus cinntí Kúria (an Chúirt Uachtarach, an Ungáir) tar éis na gcinntí sin ón gCúirt Bhreithiúnais, ábhartha chun na cuspóirí a leagtar síos sa Treoir a bhaint amach, agus an bhfuil siad ceangailteach nó an bhfuil tosaíocht acu ar a laghad do chúirteanna na hUngáire, rud a fhágann go bhfuil an tomhaltóir in ann cineál éagórach phríomhábhar an chomhaontaithe atá tugtha i gcrích aige a aithint? Más freagra dearfach a thabharfar, an féidir a mheas gurb é [dáta] na gcinntí sin túsphointe na tréimhse teorann chun éileamh a dhéanamh ar dhearbhú go bhfuil comhaontú éagórach nó nach féidir a mheas gur cuireadh an tréimhse teorann ar fionraí ach amháin idir an tráth a tugadh an comhaontú i gcrích agus an dáta a tugadh na cinntí sin?
(3)      De bhreis ar an dáta a tugadh na cinntí dá dtagraítear sa dara ceist, ar cheart an tráth ar tháinig an tomhaltóir ar an eolas faoi na cinntí sin a ghlacadh mar thúsphointe na tréimhse teorann nó ar cheart é sin a ghlacadh mar dheireadh na tréimhse – a thosaigh le tabhairt i gcrích an chonartha – ar cuireadh an tréimhse teorann ar fionraí lena linn?
(4)      I gcás éileamh tomhaltóra atá bunaithe ar chineál éagórach phríomhábhar an chomhaontaithe, má chuirtear tús leis an tréimhse theorann tráth a thugtar an comhaontú i gcrích, an bhfuil údar maith leis an deis a thabhairt don tomhaltóir a éileamh a dhearbhú go dtí deireadh théarma an chomhaontaithe arna thabhairt i gcrích ag an tomhaltóir sin, i gcás ina sáraíonn téarma an chomhaontaithe an tréimhse theorann 5
bliana atá i bhfeidhm faoi láthair?’
Dlínse na Cúirte
43      Áitíonn UniCredit Bank nach bhfuil dlínse ag an gCúirt Bhreithiúnais na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú a fhreagairt, ós rud é, leis na ceisteanna sin, nach n‑iarrann an chúirt a rinne an tarchur léiriú a dhéanamh ar fhoráil de dhlí an Aontais. Ós rud é nach bhfuil aon riail maidir le tréimhsí teorann i dTreoir 93/13, baineann na ceisteanna le léiriú rialacha náisiúnta an dlí shibhialta ábhartha, a thagann faoi dhlínse na mBallstát.
44      I ndáil leis sin,
ní mór a thabhairt faoi deara go bhfuil an argóint ar a bhfuil UniCredit Bank ag brath bunaithe ar an mbonn mícheart go bhfuil feidhmiú, ag na Ballstáit, a gcirt chun na rialacha mionsonraithe a shainmhíniú faoina mbunaítear cineál éagórach téarma atá i gcomhaontú agus go dtagann éifeachtaí dlíthiúla sonracha an chinnidh sin chun cinn lasmuigh de raon feidhme dhlí an Aontais (breithiúnas an 14 Nollaig 2023,
Getin Noble Bank (Tréimhse theorann le haghaidh gníomhartha cúitimh),
C‑28/22, EU:C:2023:992, mír 50 agus an cásdlí dá dtagraítear).
45      Chinn an Chúirt Bhreithiúnais cheana féin nach féidir raon feidhme agus, dá bhrí sin, ábhar na cosanta a ráthaítear do thomhaltóirí a athrú le reachtaíocht faoin dlí náisiúnta lena dtugtar an chosaint sin faoi Threoir 93/13 agus, ar an gcaoi sin, amhras a chaitheamh ar éifeacht na cosanta sin a neartú le glacadh rialacha aonfhoirmeacha maidir le téarmaí éagóracha, rud a bhí á lorg ag reachtóir an Aontais Eorpaigh, mar a tugadh faoi deara in aithris 10
den Treoir sin (breithiúnas an 14 Nollaig 2023,
Getin Noble Bank (Tréimhse theorann le haghaidh gníomhartha cúitimh),
C‑28/22, EU:C:2023:992, mír 51 agus an cásdlí dá dtagraítear).
46      Sa chomhthéacs sin, ba cheart a thabhairt faoi deara gur ionstraim comhair idir an Chúirt Bhreithiúnais agus na cúirteanna náisiúnta é an nós imeachta dá bhforáiltear le hAirteagal 267
CFAE, trína dtugann an Chúirt treoir do na cúirteanna náisiúnta sin maidir le léiriú dhlí an Aontais a theastaíonn uathu chun an cás a iarrtar orthu a chinneadh a réiteach. Mar chuid den chomhar sin, is faoin gcúirt náisiúnta ar tugadh an díospóid os a comhair, ag a bhfuil na fíorais is bonn den díospóid sin ar eol di amháin go cruinn agus nach mór di freagracht a ghlacadh as an gcinneadh breithiúnach ina dhiaidh sin, atá sé a chinneadh an gá atá le réamhrialú ionas go mbeidh sí in ann a breithiúnas a thabhairt agus ábharthacht na gceisteanna a chuirfidh sí faoi bhráid na Cúirte araon. Dá bhrí sin, i gcás ina mbaineann na ceisteanna a chuirtear le léiriú dhlí an Aontais, tá sé de cheangal ar an gCúirt, i bprionsabal, rialú a thabhairt (breithiúnas an 7 Nollaig 2023,
mBank (Dearbhú an tomhaltóra),
C‑140/22, EU:C:2023:965, mír 47).
47      Thairis sin, i gcomhthéacs an nós imeachta dá bhforáiltear in Airteagal 267
CFAE, nach bhfuil aon dlínse ag an gCúirt cinneadh a thabhairt ar léiriú dlíthe nó rialachán náisiúnta nó ar chomhréireacht na bhforálacha sin le dlí an Aontais. Is léir ón gcásdlí socair, i gcomhthéacs tarchur chun réamhrialú faoi Airteagal 267
CFAE, nach féidir leis an gCúirt dlí an Aontais a léiriú ach amháin laistigh de theorainneacha na n‑inniúlachtaí a thugtar don Aontas Eorpach (breithiúnas an 14 Nollaig 2023,
Getin Noble Bank (Tréimhse theorann le haghaidh gníomhartha cúitimh),
C‑28/22, EU:C:2023:992, mír 53 agus an cásdlí dá dtagraítear).
48      Sa chás seo, is léir ón iarraidh ar réamhrialú go bhfuil amhras ar an gcúirt a rinne an tarchur maidir leis an gcaoi ar cheart an tréimhse theorann 5
bliana is infheidhme maidir leis an gcaingean lena n‑iarrann an tomhaltóir ar an gcúirt náisiúnta cinneadh a dhéanamh maidir leis na hiarmhairtí dlíthiúla a bhaineann le neamhbhailíocht an chomhaontaithe iasachta a ríomh.
49      Sa chomhthéacs sin, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur den Chúirt Bhreithiúnais, go bunúsach, an bhfuil Treoir 93/13 le léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc léi ar léiriú ar an dlí náisiúnta ar dá réir a thosaíonn an tréimhse theorann 5
bliana sin a leagtar síos leis an iar-Chód Sibhialta ó dháta thabhairt i gcrích comhaontaithe iasachta arna thabhairt i gcrích le tomhaltóir, i gcás ina gcinntear téarma an chomhaontaithe sin a bheith éagórach agus ina bhfágfadh baint an téarma sin, lena sainmhínítear príomhábhar an chomhaontaithe, go mbeadh an comhaontú sin neamhbhailí ina iomláine. Ina theannta sin, ardaíonn an chúirt a rinne an tarchur ceisteanna breise os comhair na Cúirte Breithiúnas maidir le túsphointe na tréimhse teorann sin a shainaithint, i gcás nach measann an Chúirt go bhfuil an ríomh ó dháta thabhairt i gcrích an chomhaontaithe atá i gceist comhoiriúnach le cuspóirí agus aidhmeanna Threoir 93/13.
50      Dá réir sin, ní féidir a mheas go mbaineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú ar dhlí na hUngáire agus, dá bhrí sin, ní mór diúltú d’argóint UniCredit Bank lena n‑éilítear nach bhfuil dlínse ag an gCúirt Bhreithiúnais.
51      Leanann sé ón méid sin roimhe seo go bhfuil dlínse ag an gCúirt Bhreithiúnais rialú a thabhairt ar an iarraidh ar réamhrialú.
Inghlacthacht na hiarrata ar réamhrialú
52      Cuireann UniCredit Bank i gcoinne inghlacthacht na hiarrata ar réamhrialú freisin, ar an bhforas, ar thaobh amháin, nach léiríonn an chúirt a rinne an tarchur go bhfuil nasc idir dlí na hUngáire agus dlí an Aontais. Ar an taobh eile, tá na saincheisteanna dlí is bonn leis na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú hipitéiseach, ós rud é nach gá na ceisteanna sin a fhreagairt chun a chur ar chumas na cúirte a rinne an tarchur rialú a thabhairt ar na príomhimeachtaí. I ndáil leis sin, áitíonn UniCredit Bank nach bhfuil aon rud ann chun cosc a chur ar an gcúirt sin an cásdlí ón Kúria (an Chúirt Uachtarach) a leanúint, nach bhfuil, thairis sin, leagtha amach i gceart san iarraidh sin.
53      De réir cásdlí socair, i gcomhthéacs nós imeachta a leagtar síos in Airteagal 267
CFAE, is faoin gcúirt náisiúnta ar tugadh an díospóid os a comhair atá sé, agus nach mór freagracht a ghlacadh as an gcinneadh breithiúnach ina dhiaidh sin, i bhfianaise imthosca sonracha an cháis, an gá atá le réamhrialú ionas go mbeidh sí in ann a breithiúnas a thabhairt agus ábharthacht na gceisteanna a chuirfidh sí faoi bhráid na Cúirte Breithiúnais araon a chinneadh (breithiúnas an 24 Iúil 2023,
Lin,
C‑107/23 PPU, EU:C:2023:606, mír
61 agus an cásdlí dá dtagraítear).
54      Dá bhrí sin, tá toimhde ábharthachta ann maidir le ceisteanna a bhaineann le dlí an Aontais Eorpaigh. Ní féidir leis an gCúirt Bhreithiúnais diúltú rialú a thabhairt maidir le ceist arna tarchur ag cúirt náisiúnta ach amháin má dhealraíonn sé go follasach nach bhfuil baint ar bith ag an léiriú arna iarraidh ar dhlí an Aontais le fíorais iarbhír nó cuspóir na díospóide sna príomhimeachtaí, gur fadhb de chineál hipitéiseach í nó nach bhfuil an fhaisnéis fhíorasach agus dhlíthiúil is gá ag an gCúirt chun freagra úsáideach a thabhairt ar na ceisteanna a cuireadh uirthi (breithiúnas an 24 Iúil 2023,
Lin,
C‑107/23 PPU, EU:C:2023:606, mír
62 agus an cásdlí dá dtagraítear).
55      Sa chás seo, is léir ón iarraidh ar réamhrialú go ndealraíonn sé go bhfuil gá leis an léiriú ar dhlí an Aontais arna iarraidh ag an gcúirt a rinne an tarchur chun rialú a thabhairt maidir leis an díospóid atá os a comhair.
56      Cuireann an chúirt a rinne an tarchur amhras in iúl maidir le ríomh na tréimhse teorann, go háirithe i bhfianaise chásdlí na Cúirte Breithiúnais a bhaineann le Treoir 93/13 agus, go sonrach, maidir leis an leibhéal faisnéise atá le soláthar ag an mbanc don tomhaltóir maidir leis an riosca malairte.
57      Ina theannta sin, maidir leis na tagairtí a rinne an chúirt a rinne an tarchur don chásdlí ón Kúria (an Chúirt Uachtarach), ní faoin gCúirt Bhreithiúnais atá sé, i gcomhthéacs an chomhair bhreithiúnaigh arna bhunú le hAirteagal 267
CFAE, cruinneas an léirithe ar an dlí náisiúnta arna dhéanamh ag an gcúirt náisiúnta a fhíorú nó a cheistiú, ós rud é go dtagann an léiriú sin faoi dhlínse eisiach na cúirte sin. Ina theannta sin, ní mór don Chúirt, agus tarchur chun réamhrialú ó chúirt náisiúnta á láimhseáil aici, cloí leis an léiriú ar an dlí náisiúnta a chuir an chúirt nó an binse sin faoina bráid (breithiúnas an 12 Nollaig 2024,
Volvo Group Belgium,
C‑436/23, EU:C:2024:1023, mír 18 agus an cásdlí dá dtagraítear).
58      Dá bhrí sin, tá an iarraidh ar réamhrialú inghlactha.
Na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
An chéad cheist
59      Lena céad cheist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagail 1 agus 7 de Threoir 93/13, arna léamh i bhfianaise phrionsabal na héifeachtachta, le léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leo ar léiriú breithiúnach ar an dlí náisiúnta ar dá réir, i gcás ina bhfuil comhaontú iasachta ar neamhní agus nach féidir leis leanúint de bheith ann gan an téarma éagórach ar an bhforas go mbaineann sé le príomhábhar an chomhaontaithe, nach bhféadfaidh an tomhaltóir brath in imeachtaí dlí ar na hiarmhairtí dlíthiúla a bhaineann leis an
gcinneadh maidir leis an neamhniú sin ann ach amháin laistigh de thréimhse theorann 5
bliana ón dáta a tugadh an comhaontú sin i gcrích.
60      Mar réamhphointe, ba cheart a mheabhrú, faoi Airteagal 1(1) de Threoir 93/13, gurb é cuspóir na Treorach seo comhfhogasú a dhéanamh ar dhlíthe, ar rialacháin agus ar fhorálacha riaracháin na mBallstát a bhaineann le téarmaí éagóracha i gconarthaí arna dtabhairt i gcrích idir díoltóir nó soláthróir agus tomhaltóir.
61      Sa chomhthéacs sin, ceanglaítear le hAirteagal 7(1) den Treoir sin ar na Ballstáit foráil a dhéanamh maidir le modhanna leordhóthanacha agus éifeachtacha chun cosc a chur ar úsáid téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra ag díoltóir nó soláthróir.
62      I gcomhréir le cásdlí socair, in éagmais rialacha an Aontais sa réimse seo, tá sé de dhualgas ar ord dlíthiúil inmheánach gach Ballstáit, i gcomhréir le prionsabal an neamhspleáchais ó thaobh nósanna imeachta, rialacha mionsonraithe nós imeachta imeachtaí dlíthiúla a bhunú lena mbeartaítear a áirithiú go gcosnófar na cearta a fhaigheann daoine aonair ó dhlí an Aontais, ar choinníoll, áfach, nach bhfuil siad níos lú fabhair na rialacha sin ná na rialacha lena rialaítear cásanna comhchosúla faoi réir an dlí baile (prionsabal na coibhéise) agus nár cheart dóibh a fhágáil go mbeadh sé ródheacair nó dodhéanta sa chleachtas na cearta a thugtar le dlí an Aontais a fheidhmiú (prionsabal na héifeachtúlachta) (féach, chuige sin, breithiúnas an 8 Meán Fómhair 2022,
D.B.P. agus páirtithe eile (Iasachtaí morgáiste arna n‑ainmniú in airgeadra eachtrach),
C‑80/21 go C‑82/21, EU:C:2022:646, mír 86 agus an cásdlí dá dtagraítear).
63      Maidir le prionsabal na héifeachtachta, arb é an t‑aon phrionsabal atá i gceist sna himeachtaí seo, ba cheart a thabhairt faoi deara nach mór anailís a dhéanamh ar gach cás ina n‑eascraíonn an cheist i dtaobh an bhfágann foráil nós imeachta náisiúnta go bhfuil sé dodhéanta nó ródheacair dlí an Aontais a chur i bhfeidhm i bhfianaise ról na forála sin sna himeachtaí ina n‑iomláine, an chaoi ina seoltar iad agus a ngnéithe sonracha, os comhair na n‑údarás éagsúil náisiúnta. Sa chomhthéacs sin, is iomchuí a chur san áireamh, i gcás inarb iomchuí, na prionsabail atá mar bhunús leis an dlíchóras náisiúnta, amhail cearta na cosanta a chosaint, prionsabal na deimhneachta dlíthiúla agus seoladh cuí na n‑imeachtaí (breithiúnas an 25 Aibreán 2024,
Caixabank (Tréimhse theorann),
C‑484/21, EU:C:2024:360, mír 23 agus an cásdlí dá dtagraítear).
64      Ina theannta sin, shonraigh an Chúirt go bhfuil ceanglas maidir le cosaint éifeachtach bhreithiúnach i gceist leis an oibleagáid atá ar na Ballstáit éifeachtacht na gceart atá ag daoine aonair faoi dhlí an Aontais a áirithiú, go háirithe i gcás na gceart a eascraíonn as Treoir 93/13, ceanglas a chumhdaítear freisin in Airteagal 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, a bhfuil feidhm aige,
inter alia, maidir le sainiú na rialacha mionsonraithe nós imeachta a bhaineann le caingne os comhair na gcúirteanna atá bunaithe ar na cearta sin (breithiúnas an 10 Meitheamh 2021,
BNP Paribas Personal Finance,
C‑776/19 go C‑782/19, EU:C:2021:470, mír 29 agus an cásdlí dá dtagraítear).
65      Maidir le tréimhse theorann a chur i bhfeidhm maidir le hiarraidh arna tionscnamh ag tomhaltóir ar aisíocaíocht suimeanna a íocadh ach nach bhfuil dlite, bunaithe ar chineál éagórach téarma chonarthaigh, chun críocha Threoir 93/13, chinn an Chúirt Bhreithiúnais roinnt uaireanta roimhe seo nach gcuirtear bac le hAirteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) den Treoir sin ar reachtaíocht náisiúnta, agus foráil á déanamh ag an am céanna nach bhfuil caingean ar dhearbhú ar théarma i gcomhaontú a chur ar neamhní arna thabhairt i gcrích idir díoltóir nó soláthraí agus tomhaltóir faoi réir teorainn ama, lena gcuirtear an iarraidh ó thomhaltóir den sórt sin faoi réir éifeachtaí d’aisíoc an chinnidh sin a fhorfheidhmiú go ceann tréimhse theorann, ar choinníoll go n‑urramaítear, go háirithe, prionsabail na héifeachtachta (breithiúnas an 25 Eanáir 2024,
Caixabank (Ordú le haghaidh costais morgáiste a aisíoc),
C‑810/21 go C‑813/21, EU:C:2024:81, mír 43 agus an cásdlí dá dtagraítear).
66      Dá bhrí sin, ní mór a chinneadh nach bhfuil forchur tréimhse teorann ar éilimh ar aisíocaíocht arna dtionscnamh ag tomhaltóirí d’fhonn cearta a dhíorthaíonn siad ó Threoir 93/13 a fhorfheidhmiú, ann féin, contrártha le prionsabal na héifeachtachta, ar choinníoll nach bhfágann a chur i bhfeidhm go mbeadh sé dodhéanta nó ródheacair i gcleachtas na cearta arna dtabhairt leis an Treoir sin a fheidhmiú (breithiúnas an 25 Aibreán 2024,
Caixabank (Tréimhse theorann),
C‑484/21, EU:C:2024:360, mír 27 agus an cásdlí dá dtagraítear).
67      Maidir leis an anailís ar shaintréithe tréimhse teorann amhail an tréimhse atá i gceist sna príomhimeachtaí, tá sé sonraithe ag an gCúirt Bhreithiúnais nach mór don anailís sin fad na tréimhse teorann agus na rialacha mionsonraithe maidir lena gcur i bhfeidhm a chumhdach, lena n‑áirítear an sásra arna ghlacadh chun tús a chur leis an tréimhse (breithiúnas an 10 Meitheamh 2021,
BNP Paribas Personal Finance,
C‑776/19 go C‑782/19, EU:C:2021:470, mír 30 agus an cásdlí dá dtagraítear).
68      Maidir le túsphointe na tréimhse teorann, is léir ó chásdlí na Cúirte Breithiúnais go bhféadfadh sé a bheith ródheacair cearta an tomhaltóra sin a thugtar le Treoir 93/13 a fheidhmiú agus, dá bhrí sin, prionsabal na héifeachtachta arna léamh i gcomhar le prionsabal na deimhneachta dlíthiúla a shárú mar gheall ar chur i bhfeidhm thréimhse theorann 5
bliana a thosaíonn ó thabhairt i gcrích an chomhaontaithe atá i gceist, a mhéid a chiallaíonn sé go bhféadfaidh an tomhaltóir aisíocaíocht íocaíochtaí a lorg a rinneadh de bhun téarma conarthach a measadh a bheith éagórach le linn na chéad 5
bliana tar éis shíniú an chonartha, gan beann ar cé acu go raibh nó go bhféadfadh sé go réasúnta go raibh sé ar an eolas faoi chineál éagórach an téarma sin (breithiúnas an 16 Iúil 2020,
Caixabank agus Banco Bilbao Vizcaya Argentaria,
C‑224/19 agus C‑259/19, EU:C:2020:578, mír 91).
69      Dá bhrí sin, ní féidir le dáta thabhairt i gcrích an chomhaontaithe ina bhfuil an téarma éagórach,
ann féin, a bheith mar thúsphointe na tréimhse teorann (breithiúnas an 25 Aibreán 2024,
Caixabank (Tréimhse theorann),
C‑484/21, EU:C:2024:360, mír 31).
70      I ndáil leis sin,
ba cheart staid níos laige an tomhaltóra i leith an díoltóra nó an tsoláthróra a chur san áireamh maidir le cumhacht mhargála agus leibhéal eolais araon, rud a fhágann go nglacann an tomhaltóir le téarmaí arna dtarraingt suas roimh ré ag an díoltóir nó ag an soláthróir, gan bheith in ann tionchar a imirt ar a n‑ábhar. Ar an gcaoi chéanna, ní mór a mheabhrú go bhféadfadh sé nach mbeadh tomhaltóirí ar an eolas faoi chineál éagórach téarma i gcomhaontú iasachta morgáiste nó nach dtuigeann siad méid a gceart faoi Threoir 93/13 (breithiúnas an 10 Meitheamh 2021,
BNP Paribas Personal Finance,
C‑776/19 go C-782/19, EU:C:2021:470, mír 45 agus an cásdlí dá dtagraítear).
71      Ba cheart a chur san áireamh freisin gur chinn an Chúirt Bhreithiúnais go ndéantar comhaontuithe creidmheasa, amhail an comhaontú atá i gceist sna príomhimeachtaí, a chomhlíonadh go ginearálta thar thréimhsí fada agus, dá bhrí sin, nach féidir a chur as an áireamh, i ndáil le cuid de na híocaíochtaí a rinneadh ar a laghad, go dtéann an tréimhse theorann in éag fiú sula dtiocfaidh deireadh leis an gcomhaontú lena mbaineann, ionas go bhféadfadh córas tréimhse teorann den sórt sin an fhéidearthacht aisíocaíocht íocaíochtaí a rinneadh de bhun téarmaí atá contrártha le Treoir 93/13 a bhaint go córasach de thomhaltóirí (féach, chuige sin, breithiúnas an 8 Meán Fómhair 2022,
D.B.P. agus páirtithe eile (Iasachtaí morgáiste arna n‑ainmniú in airgeadra eachtrach),
C‑80/21 go C‑82/21, EU:C:2022:646, mír 95 agus an cásdlí dá dtagraítear).
72      Dá bhrí sin, maidir le túsphointe na tréimhse teorann atá i gceist sna príomhimeachtaí, tá riosca suntasach ann, i bhfianaise na caoi a gcinntear an tréimhse sin leis an gcásdlí náisiúnta, nach mbeidh an tomhaltóir in ann na cearta a thugtar dó le Treoir 93/13 a dhearbhú go héifeachtach.
73      De réir an ordaithe tarchuir, cé nach mór seasamh leis an léiriú breithiúnach ar an dlí náisiúnta, a thug ar an gcúirt chéadchéime dies a quo na tréimhse teorann a shocrú ar dháta thabhairt i gcrích an chomhaontaithe iasachta a tugadh i gcrích idir UniCredit Bank agus HL, eadhon an 14 Feabhra 2008, thosódh an tréimhse sin beag beann ar an bhfíoras go raibh HL ar an eolas, nó go raibh sé in ann a bheith ar an eolas, faoi chineál éagórach an téarma a bhaineann leis an riosca malairte agus, dá bhrí sin, go raibh sé in ann na cearta a thugtar dó le Treoir 93/13 a dhearbhú. I ndáil leis sin, níl aon rud san ordú tarchuir lena dtugtar le fios, tráth a tugadh an comhaontú i gcrích, go raibh an tomhaltóir ar an eolas nó go raibh sé in ann a bheith ar an eolas faoi chineál éagórach an téarma a bhaineann leis an ráta malairte agus dá bhrí sin, go raibh sé in ann na cearta a thugtar dó leis an Treoir sin a dhearbhú go héifeachtach, rud atá le fíorú, in aon chás, ag an gcúirt a rinne an tarchur.
74      I bhfianaise na mbreithnithe go léir roimhe seo, is é an freagra ar an gcéad cheist ná nach mór Airteagal 1(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir 93/13, arna léamh i bhfianaise phrionsabal na héifeachtachta, le léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leo ar léiriú breithiúnach ar an dlí náisiúnta ar dá réir, i gcás ina bhfuil comhaontú iasachta ar neamhní agus nach féidir leis leanúint de bheith ann gan an téarma éagórach ar an bhforas go mbaineann sé le príomhábhar an chonartha, nach bhféadfaidh an tomhaltóir brath in imeachtaí dlí ar na hiarmhairtí dlíthiúla a bhaineann leis an gcinneadh maidir leis an neamhniú sin ann ach amháin laistigh de thréimhse theorann 5
bliana ó dháta thabhairt i gcrích an chomhaontaithe sin, más rud é, ar an dáta sin, nach raibh an tomhaltóir ar an eolas, nó nach raibh sé in ann a bheith ar an eolas faoi chineál éagórach an téarma chonarthaigh lena mbaineann, agus, dá bhrí sin, nach raibh sé in ann na cearta a thugtar dó le Treoir 93/13 a dhearbhú go héifeachtach.
An dara agus an tríú ceist
75      Lena dara agus tríú ceist, ar cheart iad a scrúdú le chéile, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Treoir 93/13 le léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc léi ar an dáta a thug an Chúirt Bhreithiúnais rialú maidir le léiriú na Treorach sin nó ar an dáta a thug an chúirt uachtarach náisiúnta rialú maidir le cineál éagórach na dtéarmaí a áirítear i gcomhaontuithe arna dtabhairt i gcrích le tomhaltóirí a chur san áireamh chun túsphointe thréimhse theorann na caingne arna tabhairt ag tomhaltóir agus lena n‑iarrtar go n‑aisíocfar na suimeanna a íocadh ar bhonn téarma atá comhchosúil leis an téarma as ar eascair léiriú na Treorach sin arna soláthar ag an gCúirt nó atá faoi réir chinneadh na cúirte náisiúnta a chinneadh, nó chun an tréimhse sin a atosú tar éis a fionraí.
76      Chun freagra úsáideach a thabhairt don chúirt a rinne an tarchur ar na ceisteanna a tharchuirtear, agus i bhfianaise chúlra na díospóide mar a thuairiscítear é san ordú tarchuir, ní mór an anailís a theorannú don chás ina bhfuil sé beartaithe ag an tomhaltóir
na héifeachtaí d’aisíoc a eascraíonn as cinneadh go bhfuil téarma conarthach éagórach a dhearbhú agus don chás sin amháin.
77      Ba cheart a mheabhrú, chun cosaint éifeachtach na gceart a dhíorthaíonn an tomhaltóir ó Threoir 93/13 a áirithiú, nach mór don tomhaltóir a bheith in ann, tráth ar bith, cineál éagórach téarma chonarthaigh a ardú, ní hamháin mar chosaint, ach freisin chun go ndearbhóidh an chúirt go bhfuil téarma conarthach éagórach, agus mar thoradh air sin nach féidir le hiarraidh arna tionscnamh ag an tomhaltóir chun a dhearbhú go bhfuil téarma i gcomhaontú arna thabhairt i gcrích idir díoltóir nó soláthróir agus tomhaltóir éagórach a bheith faoi réir aon tréimhse theorann (breithiúnas an 10 Meitheamh 2021,
BNP Paribas Personal Finance,
C‑776/19 go C‑782/19, EU:C:2021:470, mír 38).
78      É sin ráite, chinn an Chúirt Bhreithiúnais go gceadófaí don díoltóir nó don soláthróir, in go leor cásanna, túsphointe tréimhse teorann caingne le haghaidh aisíoc arna tabhairt ag tomhaltóir a shocrú, ar bhonn téarma conarthach éagórach, ar an dáta a thug an chúirt uachtarach náisiúnta breithiúnais lena ndearbhaítear téarmaí caighdeánacha a fhreagraíonn don téarma a áirítear sa chomhaontú atá i gceist a bheith éagórach, na suimeanna a fuarthas go míchuí chun aimhleasa
an tomhaltóra sin a choinneáil ar bun ar bhonn an téarma éagóraigh, rud a bheadh ar neamhréir leis an gceanglas a eascraíonn as an gcásdlí dá dtagraítear i mír 68 den bhreithiúnas seo, ar dá réir nach féidir an túsphointe sin a shocrú gan beann ar cé acu a bhí nó nach raibh an tomhaltóir céanna ar an eolas go réasúnta faoi chineál éagórach an téarma sin ar a bhfuil an ceart chun aisíoc bunaithe agus gan oibleagáid díchill chuí a fhorchur ar an díoltóir nó ar an soláthróir agus oibleagáid maidir leis an tomhaltóir a chur ar an eolas, agus, dá bhrí sin, staid níos laige an tomhaltóra a bhféachtar lena leigheas le Treoir 93/13 a threisiú (breithiúnas an 25 Aibreán 2024,
Banco Santander (Túsphointe na tréimhse teorann),
C‑561/21, EU:C:2024:362, mír 47).
79      Thairis sin, in éagmais oibleagáid ar an díoltóir nó ar an soláthróir faisnéis a sholáthar, ní féidir glacadh leis go bhféadfadh an tomhaltóir a bheith ar an eolas go réasúnta go bhfuil raon feidhme ag téarma atá ina chomhaontú atá coibhéiseach le téarma a mheasann cúirt náisiúnta na céime deiridh a bheith éagórach. Is fíor go bhféadfaí, má dhéantar poiblíocht leordhóthanach air, a chur ar chumas gnáth-thomhaltóra a bheith ar an eolas faoi chineál éagórach téarma chaighdeánaigh ina chomhaontú le díoltóir nó le soláthróir le cásdlí den sórt sin. Mar sin féin, ní féidir a bheith ag súil leis go ndéanfaidh an tomhaltóir sin, a bhfuil sé beartaithe le Treoir 93/13 é a chosaint i bhfianaise a staide laige i ndáil leis an díoltóir nó leis an soláthróir, bearta a thagann faoi raon feidhme an taighde dhlíthiúil (breithiúnas an 25 Aibreán 2024,
Banco Santander (Túsphointe na tréimhse teorann),
C‑561/21, EU:C:2024:362, míreanna 48 agus 49 agus an cásdlí dá dtagraítear).
80      Chuige sin, ba cheart a mheabhrú gur léir ó fhoclaíocht Airteagal 2(b) de Threoir 93/13 go mbraitheann an chosaint a thugtar leis an Treoir sin ar na críocha a bhfuil duine nádúrtha ag gníomhú chucu, is é sin le rá, na críocha atá lasmuigh dá thrádáil nó dá trádáil, dá ghnó nó dá gnó nó dá ghairm nó dá gairm. Cé go bhféadfaí go gceanglófaí ar dhíoltóirí nó ar sholáthróirí iad féin a choinneáil ar an eolas faoi ábhair dhlíthiúla a bhaineann leis na téarmaí a ghlacann siad ar a thionscnamh a chur isteach i gcomhaontuithe a thugann siad i gcrích le tomhaltóirí le linn gnáthghníomhaíocht tráchtála, go háirithe i bhfianaise cásdlí náisiúnta a bhaineann le téarmaí den sórt sin, ní féidir a bheith ag súil le dearcadh comhchosúil ó thomhaltóirí, i bhfianaise nádúr ócáideach, nó fiú eisceachtúil, comhaontú a thabhairt i gcrích ina bhfuil téarma den sórt sin (breithiúnas an 25 Eanáir 2024,
Caixabank (Ordú le haghaidh costais mhorgáiste a aisíoc),
C‑810/21 go C‑813/21, EU:C:2024:81, mír 60).
81      Ina theannta sin, ní mór a chur in iúl nach gá go bhfágann cásdlí náisiúnta den sórt sin gur féidir a dhearbhú ipso facto go bhfuil gach téarma den chineál sin a áirítear i ngach comhaontú idir díoltóir nó soláthróir agus tomhaltóir sa Bhallstát sin éagórach. I gcás inar dhearbhaigh an chúirt uachtarach náisiúnta go bhfuil téarma caighdeánach éagórach, is gá fós a chinneadh, i bprionsabal agus i gcomhréir le hAirteagal 3(1) agus Airteagal 4(1) de Threoir 93/13, ar bhonn cás ar chás, a mhéid atá téarma a áirítear i gcomhaontú ar leith coibhéiseach leis an téarma caighdeánach sin agus nach mór a mheas, ar an gcaoi chéanna leis an téarma caighdeánach sin, go bhfuil sé éagórach (féach, chuige sin, breithiúnas an 25 Aibreán 2024,
Banco Santander (Túsphointe na tréimhse teorann),
C‑561/21, EU:C:2024:362, míreanna 50 agus 51).
82      Leanann sé ó na breithnithe sin nach féidir a cheangal ar ghnáth-thomhaltóir atá réasúnta géarchúiseach agus cáiréiseach, ní hamháin é féin a choinneáil ar an eolas go tráthrialta, ar a thionscnamh féin, faoi chinntí na cúirte uachtaraí náisiúnta maidir le téarmaí caighdeánacha atá i gcomhaontuithe den chineál céanna leo siúd a d’fhéadfadh a bheith tugtha i gcrích aige le díoltóirí nó le soláthróirí, ach freisin a chinneadh, ar bhonn breithiúnas ó chúirt uachtarach náisiúnta, an bhfuil téarmaí a áirítear i gcomhaontú sonrach éagórach (breithiúnas an 25 Aibreán 2024,
Banco Santander (Túsphointe na tréimhse teorann),
C‑561/21, EU:C:2024:362, mír 52).
83      Dá réir sin, cuirtear cosc le Treoir 93/13, chun túsphointe na tréimhse teorann a chinneadh do chaingean an tomhaltóra chun suimeanna a íocadh go míchuí faoi théarma conarthach éagórach a aisíoc, go bhféadfar a mheas mar gheall ar chásdlí náisiúnta seanbhunaithe maidir le neamhbhailíocht téarmaí comhchosúla lena mbunaítear go bhfuil an coinníoll a bhaineann leis an tomhaltóir lena mbaineann a bheith ar an eolas faoi chineál éagórach an téarma sin agus na hiarmhairtí dlíthiúla a ghabhann leis comhlíonta (féach, chuige sin, breithiúnas an 25 Eanáir 2024,
Caixabank (Ordú le haghaidh costais mhorgáiste a aisíoc),
C‑810/21 go C‑813/21, EU:C:2024:81, mír 61).
84      Tá feidhm mutatis mutandis ag na forais a leagtar amach i míreanna 78 go 81 den bhreithiúnas seo, as a dtagann an chonclúid nach féidir le breithiúnais ó chúirt uachtarach náisiúnta lena suitear cineál éagórach téarmaí caighdeánacha áirithe a thabhairt le tuiscint, ann féin, go bhfuil tomhaltóir ar an eolas nó go bhféadfadh sé go réasúnta a bheith ar an eolas go bhfuil téarma comhchosúil éagórach i gcomhaontú arna thabhairt i gcrích aige le díoltóir nó le soláthróir, maidir le cinntí na Cúirte Breithiúnais lena dtugtar réamhrialú ar léiriú Threoir 93/13.
85      I ndáil leis sin, ní mór a thabhairt faoi deara, cé go ndéantar poiblíocht ar chinntí ón gCúirt Bhreithiúnais a thugann réamhrialú maidir le léiriú dhlí an Aontais ar bhealach lena n‑éascaítear rochtain orthu, lena n‑áirítear do thomhaltóirí, nach rialaíonn an Chúirt maidir le cineál éagórach téarmaí ar leith agus go bhfágann sí scrúdú sonrach na dtéarmaí sin faoi mheasúnú na cúirte náisiúnta go córasach, ós rud é nach dtagann an scrúdú sin, i bprionsabal, faoi dhlínse na Cúirte. Dá bhrí sin, ní féidir le tomhaltóir, fiú má tá baint dhíreach aige leis na príomhimeachtaí, aon deimhneacht a bhaint as cinneadh den sórt sin ón gCúirt maidir le cineál éagórach téarma chonarthaigh atá i gcomhaontú a thug sé i gcrích le díoltóir nó le soláthróir, agus mar thoradh air sin ní féidir breithiúnais na Cúirte arna lua ag an gcúirt a rinne an tarchur a mheas mar fhoinse faisnéise don ghnáth-thomhaltóir maidir le cineál éagórach téarma chonarthaigh shonraigh (breithiúnas an 25 Aibreán 2024,
Banco Santander (Túsphointe na tréimhse teorann),
C‑561/21, EU:C:2024:362, míreanna 58 agus 59).
86      Os a choinne sin, d’fhéadfadh cinneadh breithiúnach a bhfuil feidhm res judicata aige, lena gcinntear go bhfuil téarma conarthach éagórach, agus lena dtugtar fógra cuí don tomhaltóir lena mbaineann, i gcomhréir leis na rialacha náisiúnta is infheidhme, ina cháil mar sheolaí an chinnidh sin, a bheith mar thúsphointe na tréimhse teorann. A luaithe a bheidh cinneadh den sórt sin cinntitheach, measfar go bhfuil an tomhaltóir go hiomlán ar an eolas faoi neamhrialtacht an téarma agus, dá bhrí sin, go bhfuil sé in ann a mheas an bhfuil sé iomchuí caingean a thionscnamh chun na suimeanna a íocadh faoin téarma éagórach a aisíoc laistigh den tréimhse a fhorordaítear leis an dlí náisiúnta (féach, chuige sin, breithiúnas an 25 Aibreán 2024,
Banco Santander (Túsphointe na tréimhse teorann),
C‑561/21, EU:C:2024:362, míreanna 36 agus 37).
87      É sin ráite, ní mór a chur in iúl, cé go gcuirtear cosc le Treoir 93/13 ar thréimhse theorann na caingne chun na suimeanna arna n‑íoc ag tomhaltóir faoi théarma conarthach éagórach a aisíoc gan beann ar cé acu a bhí nó nach raibh an tomhaltóir sin ar an eolas go réasúnta faoi chineál éagórach an téarma sin, nach gcuirtear cosc leis an Treoir sin ar an díoltóir nó ar an soláthróir a bheith in ann a chruthú go raibh an tomhaltóir sin ar an eolas faoin méid sin nó go bhféadfadh sé go réasúnta go raibh sé ar an eolas faoi sular tugadh breithiúnas lenar dearbhaíodh go raibh an téarma sin ar neamhní (breithiúnas an 25 Aibreán 2024,
Caixabank (Tréimhse theorann),
C‑484/21, EU:C:2024:360, mír 35).
88      Sa chás seo, is léir ón ordú tarchuir nach bhfuil aon chinneadh breithiúnach cinntitheach ann lena gcinntear go bhfuil an téarma a bhaineann leis an riosca malairte éagórach agus ar neamhní.
89      Sna himthosca sin, fiú ag glacadh leis go raibh HL ar an eolas faoi na cinntí ábhartha ón Kúria (an Chúirt Uachtarach) nó faoi bhreithiúnais na Cúirte Breithiúnais, ní féidir leis an dáta a tugadh na cinntí agus na breithiúnais sin ná an lá a cuireadh HL ar an eolas fúthu i ndáiríre a bheith mar thúsphointe na tréimhse teorann.
90      Is faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé, i gcás inarb iomchuí, a fhíorú ar chuir UniCredit Bank agus Momentum Credit fianaise ar fáil go raibh HL ar an eolas, nó go bhféadfadh sé a bheith ar an eolas go réasúnta, faoi chineál éagórach an téarma a bhaineann leis an riosca malairte (féach, chuige sin, breithiúnas an 25 Aibreán 2024,
Banco Santander (Túsphointe na tréimhse teorann),
C‑561/21, EU:C:2024:362, mír 38).
91      Ar deireadh, maidir leis an gceist a bhaineann leis an tréimhse theorann a atosú tar éis a fionraí,
ba cheart a thabhairt faoi deara gurb é an cuspóir atá leis an tréimhse theorann a chur ar fionraí ná a áirithiú nach mbeidh éifeachtaí ag an bhfionraí sin, a bhfuil sé beartaithe go beacht mar phionós mar gheall ar neamhghníomhaíocht ar thaobh shealbhóir an chirt, i gcás ina bhfuil údar leis an neamhghníomhaíocht sin. Dá bhrí sin,
tá sé beartaithe le fionraí cásanna a chosaint ina gcuirtear sealbhóir an chirt, ar chúiseanna oibiachtúla a leagtar síos le dlí, i staid deacrachta oibiachtúla lena gcuirtear cosc air an ceart sin a fheidhmiú, trí chosc a chur ar imeacht ama a bheith ina chúis lena dhíothú.
92      Dá bhrí sin, ní mór na ráthaíochtaí céanna a bheith ag gabháil le hatosú na tréimhse teorann tar éis tréimhse fionraí agus na ráthaíochtaí a leagtar síos chun dies a quo na tréimhse sin a chinneadh.
93      I bhfianaise na mbreithnithe roimhe seo, is é an freagra ar an dara agus ar an tríú ceist go bhfuil Treoir 93/13 le léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc léi ar an dáta a thug an Chúirt Bhreithiúnais rialú maidir le léiriú na Treorach sin nó ar an dáta a thug an chúirt uachtarach náisiúnta rialú maidir le cineál éagórach na dtéarmaí a áirítear i gcomhaontuithe arna dtabhairt i gcrích le tomhaltóirí a chur san áireamh chun túsphointe thréimhse theorann na caingne arna tabhairt ag tomhaltóir agus lena n‑iarrtar go n‑aisíocfar na suimeanna a íocadh ar bhonn téarma atá comhchosúil leis an téarma as ar eascair léiriú na Treorach sin arna soláthar ag an gCúirt nó atá faoi réir chinneadh na cúirte náisiúnta a chinneadh, nó chun an tréimhse sin a atosú tar éis a fionraí.
An ceathrú ceist
94      I bhfianaise an fhreagra ar an gcéad cheist, ní gá an ceathrú ceist a fhreagairt.
Costais
95      Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Naoú Dlísheomra) mar seo a leanas:
1.      Maidir le hAirteagal 1(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir 93/13/CEE ón gComhairle an 5 Aibreán 1993 maidir le téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra, arna léamh i bhfianaise phrionsabal na héifeachtachta,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
cuirtear cosc leo ar léiriú breithiúnach ar an dlí náisiúnta ar dá réir, i gcás ina bhfuil comhaontú iasachta ar neamhní agus nach féidir leis leanúint de bheith ann gan an téarma éagórach ar an bhforas go mbaineann sé le príomhábhar an chonartha, nach bhféadfaidh an tomhaltóir brath in imeachtaí dlí ar na hiarmhairtí dlíthiúla a bhaineann leis an gcinneadh maidir leis an neamhniú sin ann ach amháin laistigh de thréimhse theorann 5 bliana ó dháta thabhairt i gcrích an chomhaontaithe sin, más rud é, ar an dáta sin, nach raibh an tomhaltóir ar an eolas, nó nach raibh sé in ann a bheith ar an eolas faoi chineál éagórach an téarma chonarthaigh lena mbaineann, agus, dá bhrí sin, nach raibh sé in ann na cearta a thugtar dó le Treoir 93/13 a dhearbhú go héifeachtach.
2.      Maidir le Treoir 93/13, ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
cuirtear cosc léi ar an dáta a thug an Chúirt Bhreithiúnais rialú maidir le léiriú na Treorach sin nó ar an dáta a thug an chúirt uachtarach náisiúnta rialú maidir le cineál éagórach na dtéarmaí a áirítear i gcomhaontuithe arna dtabhairt i gcrích le tomhaltóirí a chur san áireamh chun túsphointe thréimhse theorann na caingne arna tabhairt ag tomhaltóir agus lena n‑iarrtar go n‑aisíocfar na suimeanna a íocadh ar bhonn téarma atá comhchosúil leis an téarma as ar eascair léiriú na Treorach sin arna soláthar ag an gCúirt nó atá faoi réir chinneadh na cúirte náisiúnta a chinneadh, nó chun an tréimhse sin a atosú tar éis a fionraí.
Sínithe
*      Teanga an cháis: an Ungáiris.