62023CJ0454
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (πέμπτο τμήμα)
της 27ης Φεβρουαρίου 2025 (
*1
)
«Προδικαστική παραπομπή – Χώρος ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης – Πολιτική ασύλου – Διεθνής προστασία – Οδηγία 2011/95/ΕΕ – Καθεστώς πρόσφυγα – Άρθρο 14, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, και παράγραφος 5 – Ανάκληση ή άρνηση χορήγησης του καθεστώτος πρόσφυγα σε περίπτωση κινδύνου για την ασφάλεια του κράτους μέλους υποδοχής – Συμπεριφορά και περιστατικά που ανάγονται σε χρόνο πριν από την είσοδο του αιτούντος στο έδαφος του κράτους μέλους υποδοχής – Επιτρέπεται – Κύρος – Άρθρο 18 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Άρθρο 78, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ – Σύμβαση περί του καθεστώτος των προσφύγων (“Σύμβαση της Γενεύης”)»
Στην υπόθεση C‑454/23,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Διοικητικό Δικαστήριο Διεθνούς Προστασίας (Κύπρος) με απόφαση της 19ης Ιουνίου 2023, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 18 Ιουλίου 2023, στο πλαίσιο της δίκης
Κ.Α.Μ.
κατά
Κυπριακής Δημοκρατίας,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πέμπτο τμήμα),
συγκείμενο από τους M. L. Arastey Sahún, πρόεδρο τμήματος, Δ. Γρατσία (εισηγητή), E. Regan, J. Passer και B. Smulders, δικαστές,
γενική εισαγγελέας: L. Medina
γραμματέας: A. Calot Escobar
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
–
ο Κ.Α.Μ., εκπροσωπούμενος από τη Ν. Χαραλαμπίδου, δικηγόρο,
–
η Κυπριακή Δημοκρατία, εκπροσωπούμενη από τις Φ. Σωτηρίου και Ε. Συμεωνίδου,
–
η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, εκπροσωπούμενη από τους J. Möller και R. Kanitz,
–
το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, εκπροσωπούμενο από την Ι. Αναγνωστοπούλου και τον R. van de Westelaken,
–
το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκπροσωπούμενο από τη Μ. Μπαλτά και τους M. Moore και K. Pleśniak,
–
η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τον Θ. Αδαμόπουλο και τις A. Azéma, F. Blanc, J. Hottiaux και Α. Κατσιμέρου,
κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τη γενική εισαγγελέα, να εκδικάσει την υπόθεση χωρίς ανάπτυξη προτάσεων,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1
Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά, αφενός, την ερμηνεία του άρθρου 12 και του άρθρου 14, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2011/95/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Δεκεμβρίου 2011, σχετικά με τις απαιτήσεις για την αναγνώριση των υπηκόων τρίτων χωρών ή των απάτριδων ως δικαιούχων διεθνούς προστασίας, για ένα ενιαίο καθεστώς για τους πρόσφυγες ή για τα άτομα που δικαιούνται επικουρική προστασία και για το περιεχόμενο της παρεχόμενης προστασίας (ΕΕ 2011, L 337, σ. 9), και του άρθρου 18 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης), και, αφετέρου, το κύρος του άρθρου 14, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2011/95 υπό το πρίσμα του άρθρου 78, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ και του άρθρου 18 του Χάρτη.
2
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ του Κ.Α.Μ. και της Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω Υπηρεσίας Ασύλου (Κύπρος), με αντικείμενο την απόρριψη από την υπηρεσία αυτή της αίτησης του πρώτου για τη χορήγηση καθεστώτος πρόσφυγα, με την αιτιολογία ότι αυτός αποτελούσε κίνδυνο για την ασφάλεια του εν λόγω κράτους μέλους.
Το νομικό πλαίσιο
Το διεθνές δίκαιο
3
Το άρθρο 1, τμήμα ΣΤ, της Συμβάσεως περί του καθεστώτος των προσφύγων, η οποία υπογράφηκε στη Γενεύη στις 28 Ιουλίου 1951 [Recueil des traités des Nations unies, τόμος 189, σ. 150, αριθ. 2545 (1954)] και τέθηκε σε ισχύ στις 22 Απριλίου 1954, όπως συμπληρώθηκε με το Πρωτόκολλον σχετικόν προς το καθεστώς των προσφύγων, το οποίο συνήφθη στη Νέα Υόρκη στις 31 Ιανουαρίου 1967 και τέθηκε σε ισχύ στις 4 Οκτωβρίου 1967 (στο εξής: Σύμβαση της Γενεύης), φέρει τον τίτλο «Καθορισμός του όρου πρόσφυξ» και προβλέπει τα εξής:
«Αι διατάξεις της [Σύμβασης της Γενεύης] δεν εφαρμόζονται επί προσώπων διά τα οποία υπάρχουν σοβαροί λόγοι να πιστεύη τις ότι:
α)
έχουν διαπράξει εγκλήματα κατά της ειρήνης, έγκλημα πολέμου ή έγκλημα κατά της ανθρωπότητος εν τη εννοία των διεθνών συμφωνιών αίτινες συνήφθησαν επί σκοπώ αντιμετωπίσεως των αδικημάτων τούτων,
β)
έχουν διαπράξει σοβαρόν αδίκημα του κοινού ποινικού δικαίου ευρισκόμενα εκτός της χώρας της εισδοχής πριν ή γίνουν ταύτα δεκτά ως πρόσφυγες υπό της χώρας ταύτης,
γ)
είναι ένοχα ενεργειών αντιθέτων προς τους σκοπούς και τας αρχάς των Ηνωμένων Εθνών.»
4
Το άρθρο 33 της Σύμβασης της Γενεύης, το οποίο φέρει τον τίτλο «Απαγόρευσις απελάσεως ή επαναπροωθήσεως», προβλέπει τα εξής:
«1.   Ουδεμία Συμβαλλομένη Χώρα θα απελαύνη ή θα επαναπροωθή, καθ’ οιονδήποτε τρόπον, Πρόσφυγας, εις τα σύνορα εδαφών ένθα η ζωή ή ελευθερία αυτών απειλούνται διά λόγους φυλής, θρησκείας εθνικότητος, κοινωνικής τάξεως ή πολιτικών πεποιθήσεων.
2.   Το εκ της παρούσης διατάξεως απορρέον ευεργέτημα δεν δύναται πάντως να επικαλήται πρόσφυξ όστις, διά σοβαράς αιτίας, θεωρείται επικίνδυνος εις την ασφάλειαν της χώρας ένθα ευρίσκεται ή όστις, έχων τελεσιδίκως καταδικασθή δι’ ιδιαιτέρως σοβαρόν αδίκημα, αποτελεί κίνδυνον διά την Χώραν.»
Το δίκαιο της Ένωσης
5
Οι αιτιολογικές σκέψεις 21, 31 και 37 της οδηγίας 2011/95 έχουν ως εξής:
«(21)
Η αναγνώριση του καθεστώτος πρόσφυγα είναι πράξη με αναγνωριστικό χαρακτήρα.
[...]
(31)
Πράξεις αντιβαίνουσες προς τους σκοπούς και τις αρχές των Ηνωμένων Εθνών εκτίθενται στο προοίμιο και στα άρθρα 1 και 2 του καταστατικού χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και αναφέρονται, μεταξύ άλλων, στα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με μέτρα καταπολέμησης της τρομοκρατίας, οι οποίες δηλώνουν ότι “οι τρομοκρατικές πράξεις, μέθοδοι και πρακτικές αντιβαίνουν προς τους σκοπούς και τις αρχές των Ηνωμένων Εθνών” και ότι “η ενσυνείδητη χρηματοδότηση, ο σχεδιασμός και η εξώθηση σε τρομοκρατικές πράξεις αντιβαίνουν ομοίως στους σκοπούς και στις αρχές των Ηνωμένων Εθνών”.
[...]
(37)
Η έννοια της εθνικής ασφάλειας και της δημόσιας τάξης καλύπτει επίσης τις περιπτώσεις στις οποίες υπήκοος τρίτης χώρας ανήκει σε οργάνωση που υποστηρίζει τη διεθνή τρομοκρατία ή υποστηρίζει οργάνωση αυτού του είδους.»
6
Το άρθρο 2 της οδηγίας 2011/95, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ορισμοί», προβλέπει τα ακόλουθα:
«Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, νοούνται ως:
[...]
δ)
“πρόσφυγας”, ο υπήκοος τρίτης χώρας ο οποίος, συνεπεία βάσιμου φόβου δίωξης λόγω φυλής, θρησκείας, ιθαγένειας, πολιτικών πεποιθήσεων ή ιδιότητας μέλους ιδιαίτερης κοινωνικής ομάδας, ευρίσκεται εκτός της χώρας της ιθαγένειάς του και δεν είναι σε θέση ή, λόγω του φόβου αυτού, δεν επιθυμεί να θέσει εαυτόν υπό την προστασία της εν λόγω χώρας ή ο ανιθαγενής ο οποίος, ευρισκόμενος εκτός της χώρας της προηγούμενης συνήθους διαμονής του για τους ίδιους προαναφερθέντες λόγους, δεν είναι σε θέση ή, λόγω του φόβου αυτού, δεν επιθυμεί να επιστρέψει σε αυτήν και στον οποίο δεν έχει εφαρμογή το άρθρο 12·
[...]».
7
Στο κεφάλαιο II της οδηγίας 2011/95, το οποίο φέρει τον τίτλο «Αξιολόγηση των αιτήσεων διεθνούς προστασίας» και περιλαμβάνει τα άρθρα 4 έως 8, προβλέπονται τα κρίσιμα στοιχεία για τη θεμελίωση της ανάγκης διεθνούς προστασίας του αιτούντος. Στο κεφάλαιο ΙΙΙ της οδηγίας 2011/95, το οποίο φέρει τον τίτλο «Αναγνώριση προσώπου ως πρόσφυγα» και περιλαμβάνει τα άρθρα 9 έως 12, απαριθμούνται τα κριτήρια που αφορούν την ιδιότητα του πρόσφυγα.
8
Το άρθρο 12 της οδηγίας 2011/95, το οποίο φέρει τον τίτλο «Αποκλεισμός από το καθεστώς πρόσφυγα», προβλέπει στην παράγραφο 2 τα εξής:
«Υπήκοος τρίτης χώρας ή ανιθαγενής αποκλείεται από το καθεστώς πρόσφυγα όταν υπάρχουν σοβαροί λόγοι για να θεωρείται ότι:
α)
έχει διαπράξει έγκλημα κατά της ειρήνης, έγκλημα πολέμου ή έγκλημα κατά της ανθρωπότητας, όπως τα εγκλήματα αυτά ορίζονται στις διεθνείς συμβάσεις που έχουν καταρτισθεί με σκοπό τη θέσπιση διατάξεων σχετικών με τα εγκλήματα αυτά·
β)
έχει διαπράξει σοβαρό μη πολιτικό έγκλημα εκτός της χώρας ασύλου πριν γίνει δεκτός ως πρόσφυγας, ήτοι πριν από τον χρόνο έκδοσης άδειας διαμονής βασισμένης στην αναγνώριση του καθεστώτος πρόσφυγα· οι ιδιαίτερα σκληρές πράξεις, έστω και αν διαπράττονται με υποτιθέμενο πολιτικό στόχο, μπορούν να χαρακτηρισθούν ως σοβαρά μη πολιτικά εγκλήματα·
γ)
είναι ένοχος πράξεων που αντιβαίνουν προς τους σκοπούς και τις αρχές των Ηνωμένων Εθνών όπως ορίζονται στο προοίμιο και στα άρθρα 1 και 2 του καταστατικού χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.»
9
Κατά το άρθρο 13 της οδηγίας 2011/95, το οποίο φέρει τον τίτλο «Χορήγηση του καθεστώτος πρόσφυγα»:
«Τα κράτη μέλη χορηγούν το καθεστώς πρόσφυγα σε υπηκόους τρίτων χωρών ή σε ανιθαγενείς που πληρούν τις οικείες προϋποθέσεις σύμφωνα με τα κεφάλαια ΙΙ και ΙΙΙ.»
10
Το άρθρο 14 της οδηγίας 2011/95, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ανάκληση, τερματισμός ή άρνηση ανανέωσης του καθεστώτος πρόσφυγα», προβλέπει στις παραγράφους 4 έως 6 τα εξής:
«4.   Τα κράτη μέλη δύνανται να ανακαλούν, να τερματίζουν ή να αρνούνται να ανανεώσουν το καθεστώς που χορηγήθηκε σε πρόσφυγα από κυβερνητικό, διοικητικό, δικαστικό ή οιονεί δικαστικό όργανο, όταν:
α)
μπορεί για εύλογους λόγους να θεωρηθεί ότι το πρόσωπο αυτό συνιστά κίνδυνο για την ασφάλεια του κράτους μέλους στο οποίο ευρίσκεται·
β)
δεδομένου ότι έχει καταδικασθεί τελεσίδικα για τη διάπραξη ιδιαίτερα σοβαρού εγκλήματος, συνιστά κίνδυνο για την κοινωνία του κράτους μέλους αυτού.
5.   Στις περιπτώσεις της παραγράφου 4, τα κράτη μέλη μπορούν να αποφασίζουν να μην χορηγήσουν καθεστώς σε πρόσφυγα, όταν δεν έχει ληφθεί ακόμα τέτοια απόφαση.
6.   Τα πρόσωπα στα οποία έχουν εφαρμογή οι παράγραφοι 4 ή 5 απολαύουν δικαιωμάτων που προβλέπονται ή είναι ανάλογα των προβλεπόμενων στα άρθρα 3, 4, 16, 22, 31, 32 και 33 της σύμβασης της Γενεύης, εφόσον είναι παρόντα στο κράτος μέλος.»
11
Το άρθρο 21 της οδηγίας 2011/95, το οποίο φέρει τον τίτλο «Προστασία από την επαναπροώθηση», ορίζει τα ακόλουθα:
«1.   Τα κράτη μέλη σέβονται την αρχή της μη επαναπροώθησης σύμφωνα με τις διεθνείς τους υποχρεώσεις.
2.   Οσάκις δεν απαγορεύεται από τις διεθνείς υποχρεώσεις της παραγράφου 1, ένα κράτος μέλος δύναται να επαναπροωθήσει πρόσφυγα, ανεξαρτήτως του αν αναγνωρίζεται επισήμως ως τέτοιος, όταν:
α)
υφίστανται εύλογοι λόγοι για να θεωρείται ότι το εν λόγω πρόσωπο αποτελεί κίνδυνο για την ασφάλεια του κράτους μέλους στο οποίο ευρίσκεται· ή
β)
δεδομένου ότι έχει καταδικασθεί τελεσίδικα για τη διάπραξη ιδιαίτερα σοβαρού εγκλήματος, συνιστά κίνδυνο για την κοινωνία του κράτους μέλους αυτού.
3.   Τα κράτη μέλη δύνανται να ανακαλούν, να τερματίζουν ή να αρνούνται να ανανεώσουν ή να χορηγήσουν την άδεια διαμονής πρόσφυγα επί του οποίου έχει εφαρμογή η παράγραφος 2.»
12
Το άρθρο 24 της οδηγίας 2011/95, το οποίο φέρει τον τίτλο «Άδειες διαμονής», ορίζει στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Το συντομότερο μετά τη χορήγηση του καθεστώτος διεθνούς προστασίας, με την επιφύλαξη του άρθρου 21 παράγραφος 3 και εάν δεν υφίστανται επιτακτικοί λόγοι εθνικής ασφάλειας ή δημόσιας τάξης περί του αντιθέτου, τα κράτη μέλη χορηγούν στους δικαιούχους καθεστώτος του πρόσφυγα άδεια διαμονής, η οποία πρέπει να ισχύει για μία τριετία τουλάχιστον και να είναι ανανεώσιμη.»
Το κυπριακό δίκαιο
13
Το άρθρο 5 του περί Προσφύγων Νόμου του 2000 [ΕΕ, παράρτημα 6 (I), αριθ. 3383, 28.1.2000, σ. 1], όπως έχει τροποποιηθεί (στο εξής: περί προσφύγων νόμος), το οποίο φέρει τον τίτλο «Αποκλεισμός αιτητή», ορίζει τα εξής:
«1)   Αιτητής αποκλείεται από το καθεστώς του πρόσφυγα-
[...]
γ)
σε περίπτωση που υπάρχουν σοβαροί λόγοι ότι-
i)
έχει διαπράξει έγκλημα κατά της ειρήνης, έγκλημα πολέμου ή έγκλημα κατά της ανθρωπότητας, όπως τα εγκλήματα αυτά ορίζονται στις διεθνείς συμβάσεις που έχουν καταρτιστεί με σκοπό την αντιμετώπισή τους, ή
ii)
έχει διαπράξει σοβαρό μη πολιτικό έγκλημα σε άλλη χώρα πριν από την έκδοση άδειας διαμονής βασισμένης στην αναγνώριση του καθεστώτος πρόσφυγα· για τους σκοπούς της παρούσας υποπαραγράφου, η έννοια του σοβαρού μη πολιτικού εγκλήματος περιλαμβάνει ιδιαίτερα σκληρές πράξεις, έστω και εάν διαπράττονται με υποτιθέμενο πολιτικό σκοπό, ή
iii)
έχει κριθεί ένοχος για πράξεις που αντιστρατεύονται τους σκοπούς και τις αρχές των Ηνωμένων Εθνών, όπως ορίζονται στο προοίμιο και τα Άρθρα 1 και 2 του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, ή
iv)
είναι ηθικός αυτουργός ή συμμετέχει άλλως πως στη διάπραξη οποιουδήποτε από τα προβλεπόμενα στις υποπαραγράφους i) μέχρι και iii) εγκλήματα ή πράξεις.
[...]»
14
Το άρθρο 6Α του περί προσφύγων νόμου προβλέπει τα εξής:
«1)   Η ιδιότητα του πρόσφυγα ανακαλείται, όταν ο Προϊστάμενος [της Υπηρεσίας Ασύλου]-
[...]
γ)
θεωρεί ότι, για εύλογους λόγους, το ενδιαφερόμενο πρόσωπο συνιστά κίνδυνο για την ασφάλεια της Δημοκρατίας· ή
δ)
θεωρεί ότι το ενδιαφερόμενο πρόσωπο συνιστά κίνδυνο για την κυπριακή κοινωνία, επειδή καταδικάστηκε τελεσίδικα για τη διάπραξη ιδιαίτερα σοβαρού εγκλήματος.
1A)   Σε περίπτωση υποβολής αίτησης από πρόσωπο το οποίο εμπίπτει σε οποιαδήποτε από τις κατηγορίες που αναφέρονται στις παραγράφους γ) και δ) του εδαφίου 1, ο Προϊστάμενος [της Υπηρεσίας Ασύλου] απορρίπτει με απόφασή του την αίτηση, σε σχέση με το καθεστώς πρόσφυγα.
2)   Σε περίπτωση που ο Προϊστάμενος [της Υπηρεσίας Ασύλου], μετά από διερεύνηση της υπόθεσης εφαρμόζοντας κατ’ αναλογία την κανονική διαδικασία εξέτασης αιτήσεων του άρθρου 13, διαπιστώσει ότι συντρέχει μια από τις προϋποθέσεις, που αναφέρονται στο εδάφιο 1, ανακαλεί την ιδιότητα του πρόσφυγα από το ενδιαφερόμενο πρόσωπο με γραπτή και αιτιολογημένη απόφασή του στην οποία αναφέρει τους πραγματικούς και νομικούς λόγους στους οποίους αυτή βασίζεται και με την οποία ενημερώνει το ενδιαφερόμενο πρόσωπο περί του δικαιώματός του να προσφύγει κατά της απόφασης [...].
[...]
5)   Πρόσωπα στα οποία τυγχάνουν εφαρμογής οι διατάξεις της παραγράφου β) του εδαφίου 1 ή του εδαφίου 1Α απολαύουν, για όσο χρόνο είναι παρόντα στις ελεγχόμενες από την Κυβέρνηση της Δημοκρατίας περιοχές, των δικαιωμάτων που προβλέπονται στα Άρθρα 3, 4, 16, 22, 31, 32 και 33 της Σύμβασης [της Γενεύης].»
15
Το άρθρο 29 του περί προσφύγων νόμου, το οποίο φέρει τον τίτλο «Απέλαση προσώπων υπό διεθνή προστασία», ορίζει τα εξής:
«1)   Ο Διευθυντής [του Τμήματος Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης] δικαιούται να αποφασίζει την απέλαση δικαιούχου διεθνούς προστασίας-
α)
όταν υφίσταται εύλογος λόγος για να θεωρεί ότι το εν λόγω πρόσωπο αποτελεί κίνδυνο για την ασφάλεια της Δημοκρατίας, [...]
[...]
4)   Απαγορεύεται η έκδοση διατάγματος απέλασης πρόσφυγα [...] σε χώρα, στην οποία η ζωή ή η ελευθερία του θα βρισκόταν σε κίνδυνο ή θα κινδύνευε να υποστεί βασανιστήρια ή εξευτελιστική ή απάνθρωπη μεταχείριση ή τιμωρία ή καταδίωξη λόγω φύλου, θρησκείας, ιθαγένειας, ιδιότητας του ως μέλος σε συγκεκριμένο κοινωνικό σύνολο, πολιτικών του αντιλήψεων, ένοπλης σύρραξης ή περιβαλλοντικής καταστροφής.
[...]
6)   Πρόσωπα στα οποία τυγχάνουν εφαρμογής οι διατάξεις του εδαφίου 1 απολαμβάνουν καθ’ ον χρόνο είναι παρόντα στις ελεγχόμενες από την Κυβέρνηση της Δημοκρατίας περιοχές των δικαιωμάτων που προβλέπονται στα άρθρα 3, 4, 16, 22, 31, 32 και 33 της Σύμβασης [της Γενεύης].»
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
16
Ο αιτητής της κύριας δίκης, K.A.M., μαροκινός υπήκοος ο οποίος εισήλθε παρανόμως στο έδαφος της Κυπριακής Δημοκρατίας στις 29 Δεκεμβρίου 2018, υπέβαλε στις 10 Ιανουαρίου 2019 αίτηση διεθνούς προστασίας στην Υπηρεσία Ασύλου.
17
Στις 28 Ιανουαρίου 2019 το Γραφείο Καταπολέμησης της Τρομοκρατίας (Κύπρος) απέστειλε εμπιστευτική επιστολή στην Υπηρεσία Ασύλου με την οποία εξέθετε την επικινδυνότητα του αιτητή της κύριας δίκης.
18
Σύμφωνα με τα στοιχεία τα οποία ο αιτητής της κύριας δίκης υποστηρίζει ότι τέθηκαν σε γνώση του και τα οποία αυτός μνημονεύει στις γραπτές παρατηρήσεις του ενώπιον του Δικαστηρίου, στην εν λόγω επιστολή εκτίθεται, πρώτον, ότι πληροφορίες που είχαν εξασφαλίσει οι αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας έφεραν τον ενδιαφερόμενο ως πρόσωπο με επιχειρησιακή δράση προς όφελος τρομοκρατικής ομάδας, δεύτερον, ότι ο αιτητής της κύριας δίκης υπέπεσε σε αντιφάσεις, μεταξύ άλλων, σχετικά με τα ταξίδια του πριν εισέλθει στην εθνική επικράτεια και, τρίτον, ότι είχε απασχολήσει τις αστυνομικές αρχές του Βελγίου, της Ισπανίας και της Γαλλίας για διάφορα αδικήματα και είχε απειλήσει να βομβαρδίσει την πρεσβεία του Βελγίου στο Μαρόκο.
19
Στις 16 Απριλίου 2019 η Υπηρεσία Ασύλου κοινοποίησε στον αιτητή της κύριας δίκης την απόρριψη της αίτησης διεθνούς προστασίας. Συναφώς, η Υπηρεσία Ασύλου εξέθεσε ότι «διαπιστώνεται ότι υπάρχουν σοβαροί λόγοι να πιστεύεται ότι σε περίπτωση που ο [Κ.Α.Μ.] επιστρέψει στο Μαρόκο θα υποστεί σοβαρής μορφής δίωξη τόσο από τις αρχές της χώρας του όσο και από την κοινωνία», λόγω των πεποιθήσεών του, και κατέληξε ότι «από τους πιο πάνω προβαλλόμενους ισχυρισμούς του [Κ.Α.Μ.] διαφαίνεται ότι στο πρόσωπό του συντρέχουν εκείνα τα υποκειμενικά και αντικειμενικά στοιχεία που θα μπορούσαν να στοιχειοθετήσουν το γεγονός ότι εγκατέλειψε τη χώρα καταγωγής του και δεν επιθυμεί να επιστρέψει σε αυτή λόγω δικαιολογημένου φόβου δίωξης για έναν από τους λόγους που αναφέρονται στο εδάφιο 1 του άρθρου 3 των Περί Προσφύγων νόμων 2000 και 2018». Ωστόσο, η Υπηρεσία Ασύλου, επισημαίνοντας ότι οι αρμόδιες αρχές αναφέρονταν στον ενδιαφερόμενο ως άτομο επικίνδυνο για την κυπριακή κοινωνία και την ασφάλεια της Κυπριακής Δημοκρατίας, εκτίμησε ότι πληρούνταν οι πρόνοιες του άρθρου 6A, εδάφιο 1, παράγραφος γʹ, και του άρθρου 6A, εδάφιο 1A, του περί προσφύγων νόμου και, κατά συνέπεια, αρνήθηκε να του αναγνωρίσει το καθεστώς του πρόσφυγα.
20
Η Αναθεωρητική Αρχή Προσφύγων (Κύπρος) (στο εξής: Αναθεωρητική Αρχή), στην οποία ο αιτητής της κύριας δίκης καταχώρισε αυθημερόν διοικητική προσφυγή, επικύρωσε στις 30 Ιουλίου 2019 την απόφαση της Υπηρεσίας Ασύλου. Ειδικότερα, για παρόμοιους λόγους με την Υπηρεσία Ασύλου, έκρινε ότι «το προσφυγικό καθεστώς θα πρέπει να ανακαλεστεί δυνάμει των άρθρων 6A[, εδάφιο 1, παράγραφος γ_ʹ] και 6A[, εδάφιο 1A,] των Περί Προσφύγων Νόμων 2000-2018».
21
Στις 14 Οκτωβρίου 2019 ο αιτητής της κύριας δίκης καταχώρισε προσφυγή ενώπιον του Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας (Κύπρος), το οποίο είναι το αιτούν δικαστήριο, με την οποία ζήτησε την ακύρωση της από 30 Ιουλίου 2019 απόφασης της Αναθεωρητικής Αρχής.
22
Στο πλαίσιο της προσφυγής του, ο αιτητής της κύριας δίκης υποστηρίζει, εν συνόψει, ότι το αιτούν δικαστήριο πρέπει να υποβάλει στο Δικαστήριο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως προκειμένου να διαπιστωθεί αν το άρθρο 14, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2011/95 μπορεί να ερμηνευθεί ως να επιτρέπει την ανάκληση του καθεστώτος πρόσφυγα αναφορικά με παρελθοντική συμπεριφορά ή κατ’ ισχυρισμό διάπραξη πράξεων του πρόσφυγα πριν από την είσοδό του στη χώρα προστασίας και εκτός της χώρας προστασίας, οι οποίες δεν περιλαμβάνονται στις συμπεριφορές που συνιστούν λόγο αποκλεισμού από το καθεστώς του πρόσφυγα, ούτε και μπορούν όμως να ενταχθούν υπό το άρθρο 33 της Σύμβασης της Γενεύης ως παρελθοντικές συμπεριφορές πριν από την είσοδό του στη χώρα προστασίας, και, σε περίπτωση καταφατικής απάντησης στο ερώτημα αυτό, αν μια τέτοια ερμηνεία της εν λόγω διάταξης διευρύνει τον εξαντλητικό κατάλογο των περιπτώσεων για τις οποίες επιτρέπεται ο αποκλεισμός από το καθεστώς πρόσφυγα σύμφωνα με τη Σύμβαση της Γενεύης.
23
Από την πλευρά της, η Κυπριακή Δημοκρατία αμφισβητεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου την κρισιμότητα, για την επίλυση της διαφοράς της κύριας δίκης, των προτεινόμενων από τον αιτητή της κύριας δίκης προδικαστικών ερωτημάτων και υποστηρίζει επιπλέον ότι η έννοια «κίνδυνος για την ασφάλεια του κράτους» έχει τύχει ερμηνείας από το Δικαστήριο και ότι τα ζητήματα εθνικής ασφάλειας εμπίπτουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα των κρατών μελών.
24
Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει, κατ’ αρχάς, ότι είναι αποδεκτή θέση και των δύο πλευρών στην κύρια δίκη ότι τα γεγονότα στα οποία στηρίζεται η απόφαση περί μη αναγνωρίσεως του προσφυγικού καθεστώτος στον αιτητή της κύριας δίκης αφορούν στοιχεία περί παρελθοντικής συμπεριφοράς ή πράξεών του πριν εισέλθει στην εθνική επικράτεια.
25
Εν συνεχεία, το αιτούν δικαστήριο παρατηρεί ότι το Δικαστήριο, μολονότι έχουν εγερθεί ενώπιόν του παρεμφερή ερωτήματα με αυτά που τίθενται στο πλαίσιο της υπό κρίση υπόθεσης, δεν έχει δώσει απάντηση συγκεκριμένα στα τελευταία.
26
Συναφώς, το αιτούν δικαστήριο, αφενός, επισημαίνει ότι, στο πλαίσιο της υπόθεσης επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση της 14ης Μαΐου 2019, M κ.λπ. (Ανάκληση του καθεστώτος πρόσφυγα) (C‑391/16, C‑77/17 και C‑78/17, EU:C:2019:403), τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου το ζήτημα αν οι διατάξεις της οδηγίας 2011/95, και ιδίως το άρθρο της 14, παράγραφοι 4 έως 6, οι οποίες επιτρέπουν στα κράτη μέλη να ανακαλούν ή να αρνούνται να χορηγήσουν το καθεστώς πρόσφυγα ισοδυναμούν με ρήτρα παύσης ή αποκλεισμού η οποία δεν περιλαμβάνεται στη Σύμβαση της Γενεύης και αν οι διατάξεις αυτές είναι έγκυρες υπό το πρίσμα του Χάρτη και της Συνθήκης ΛΕΕ, βάσει των οποίων η πολιτική ασύλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να συνάδει με τη Σύμβαση της Γενεύης.
27
Επιπλέον, το αιτούν δικαστήριο σημειώνει ότι, με την ως άνω απόφαση, το Δικαστήριο έκρινε ότι οι διατάξεις αυτές είναι έγκυρες και επισήμανε ειδικότερα ότι η ανάκληση και η άρνηση της χορήγησης του καθεστώτος πρόσφυγα δεν έχουν ως αποτέλεσμα να χάνει ή να στερείται ένα πρόσωπο που έχει βάσιμο φόβο δίωξης στη χώρα καταγωγής του ούτε την ιδιότητα του πρόσφυγα ούτε τα δικαιώματα τα οποία η Σύμβαση της Γενεύης συναρτά με την ιδιότητα αυτή, διακρίνοντας έτσι την έννοια της «ιδιότητας του πρόσφυγα», στο πλαίσιο της Σύμβασης της Γενεύης, από την έννοια του «καθεστώτος του πρόσφυγα», όπως αυτή ορίζεται στην οδηγία 2011/95.
28
Αφετέρου, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι, στις σκέψεις 100 έως 105 της απόφασης της 9ης Νοεμβρίου 2010, B και D (C‑57/09 και C‑101/09, EU:C:2010:661), το Δικαστήριο έκρινε ότι σκοπός των λόγων αποκλεισμού τους οποίους προέβλεπε το άρθρο 12, παράγραφος 2, στοιχεία βʹ και γʹ, της οδηγίας 2004/83/ΕΚ του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, για θέσπιση ελάχιστων απαιτήσεων για την αναγνώριση και το καθεστώς των υπηκόων τρίτων χωρών ή των απάτριδων ως προσφύγων ή ως προσώπων που χρήζουν διεθνούς προστασίας για άλλους λόγους (ΕΕ 2004, L 304, σ. 12), η οποία αναδιατυπώθηκε με την οδηγία 2011/95, είναι να αποτελέσουν τη συνέπεια πράξεων που τελέστηκαν στο παρελθόν, αλλά σημείωσε ότι οποιοσδήποτε ενεστώς κίνδυνος τον οποίο μπορεί να αποτελεί ένας πρόσφυγας για το οικείο κράτος μέλος μπορεί να ληφθεί υπόψη, πλην όμως όχι δυνάμει του άρθρου 12, παράγραφος 2, αλλά μόνο δυνάμει του άρθρου 14, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, ή του άρθρου 21, παράγραφος 2, της οδηγίας 2011/95.
29
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Διοικητικό Δικαστήριο Διεθνούς Προστασίας αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα εξής προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Μπορούν να ερμηνευθούν οι διατάξεις του άρθρου 14[, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ,] της οδηγίας [2011/95], οι οποίες προβλέπουν ότι μπορεί να ανακληθεί το καθεστώς του πρόσφυγα σε περίπτωση που υπάρχουν εύλογοι λόγοι να θεωρηθεί ότι συνιστά κίνδυνο για την ασφάλεια του κράτους προστασίας, υπό το φως των διατάξεων του άρθρου 78[, παράγραφος 1,] ΣΛΕΕ και της [Σύμβασης της Γενεύης] και του άρθρου 18 του [Χάρτη] για το δικαίωμα ασύλου, ως να επιτρέπουν την ανάκληση του καθεστώτος του πρόσφυγα αναφορικά με παρελθοντική συμπεριφορά ή κατ’ ισχυρισμό διάπραξη πράξεων του πρόσφυγα πριν την είσοδό του στη χώρα προστασίας η οποία έλαβε χώρα εκτός της χώρας προστασίας και η οποία δεν περιλαμβάνεται στις συμπεριφορές που συνιστούν λόγο αποκλεισμού από το καθεστώς του πρόσφυγα λαμβανομένων υπόψη των διατάξεων του άρθρου 1 ΣΤ της [Σύμβασης της Γενεύης] και του άρθρου 12 της οδηγίας 2011/95 για τον αποκλεισμό, τα οποία ρητά καθορίζουν για ποιους λόγους μπορεί να αποκλειστεί πρόσωπο από το καθεστώς του πρόσφυγα;
2)
Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο [πρώτο ερώτημα], είναι το άρθρο 14, παράγραφος 4, [στοιχείο αʹ], [της οδηγίας 2011/95] ερμηνευόμενο σύμφωνα με τα ανωτέρω, συμβατό με το άρθρο 18 του Χάρτη και με το άρθρο 78, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, τα οποία προβλέπουν, μεταξύ άλλων, ότι το παράγωγο δίκαιο [της Ένωσης] πρέπει να συνάδει με τη Σύμβαση της Γενεύης, το άρθρο 1 ΣΤ, της οποίας προβλέπει ρήτρα αποκλεισμού που είναι διατυπωμένη κατά τρόπο εξαντλητικό και πρέπει να ερμηνεύεται στενά;
3)
Ποια η ερμηνεία της έννοιας “κίνδυνος για την ασφάλεια του κράτους” στο πλαίσιο εφαρμογής του άρθρου 14[, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ,] της οδηγίας [2011/95] λαμβανομένου υπόψη του υπερβολικά υψηλού προτύπου της ίδιας έννοιας ως προβλέπεται στο άρθρο 33[, παράγραφος 2,] της Σύμβασης της Γενεύης και των σοβαρών συνεπειών στον πρόσφυγα του οποίου ανακαλείται το καθεστώς, και πιο συγκεκριμένα μπορεί το άρθρο αυτό να περιλαμβάνει αξιολόγηση του κινδύνου σε σχέση με ισχυριζόμενες ενέργειες ή συμπεριφορές πριν την είσοδο στη χώρα προστασίας; Αφορά η έννοια “κίνδυνος για την ασφάλεια του κράτους” στο πλαίσιο εφαρμογής του άρθρου 14, παράγραφος 4, [στοιχείο αʹ,] της οδηγίας [2011/95], πράξεις ή συμπεριφορά του πρόσφυγα που δεν έλαβαν χώρα στο εν λόγω κράτος;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Εισαγωγικές παρατηρήσεις
30
Κατά πάγια νομολογία, στο πλαίσιο της διαδικασίας συνεργασίας μεταξύ των εθνικών δικαστηρίων και του Δικαστηρίου την οποία θεσπίζει το άρθρο 267 ΣΛΕΕ, στο Δικαστήριο απόκειται να δώσει στον εθνικό δικαστή χρήσιμη απάντηση που να του παρέχει τη δυνατότητα επίλυσης της διαφοράς της οποίας έχει επιληφθεί και, υπό το πρίσμα αυτό, το Δικαστήριο μπορεί να αναδιατυπώσει, εφόσον είναι αναγκαίο, τα προδικαστικά ερωτήματα που του έχουν υποβληθεί (απόφαση της 5ης Δεκεμβρίου 2023, Nordic Info, C‑128/22, EU:C:2023:951, σκέψη 46 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
31
Υπενθυμίζεται εκ προοιμίου ότι, σύμφωνα με τις επιταγές τόσο της ομοιόμορφης εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης όσο και της αρχής της ισότητας, το γράμμα διάταξης του δικαίου της Ένωσης η οποία, όπως το άρθρο 14, παράγραφοι 4 και 5, της οδηγίας 2011/95, δεν περιέχει ρητή παραπομπή στο δίκαιο των κρατών μελών για τον προσδιορισμό της έννοιας και του πεδίου εφαρμογής της πρέπει κατά κανόνα να ερμηνεύεται, σε ολόκληρη την Ένωση, κατά τρόπο αυτοτελή και ομοιόμορφο [βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 6ης Ιουλίου 2023, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Ιδιαίτερα σοβαρό έγκλημα), C‑402/22, EU:C:2023:543, σκέψη 23 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
32
Ως προς το ζήτημα αυτό, από το γράμμα του άρθρου 14, παράγραφος 4, της οδηγίας 2011/95 προκύπτει ρητώς ότι η ανάκληση του καθεστώτος πρόσφυγα προϋποθέτει ότι το καθεστώς αυτό είχε προηγουμένως «χορηγ[ηθεί] σε πρόσφυγα από κυβερνητικό, διοικητικό, δικαστικό ή οιονεί δικαστικό όργανο». Αντιθέτως, η προβλεπόμενη στην παράγραφο 5 του άρθρου 14 δυνατότητα να μη χορηγηθεί το καθεστώς πρόσφυγα προϋποθέτει ότι η απόφαση για τη χορήγηση τέτοιου καθεστώτος «δεν έχει ληφθεί ακόμα».
33
Εν προκειμένω, το αιτούν δικαστήριο ζητεί με τα προδικαστικά ερωτήματα μόνον την ερμηνεία του άρθρου 14, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2011/95 σχετικά με την ανάκληση του καθεστώτος πρόσφυγα.
34
Πλην όμως, από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι η Υπηρεσία Ασύλου απέρριψε, με απόφαση που επιδόθηκε στις 16 Απριλίου 2019, την αίτηση διεθνούς προστασίας που είχε υποβάλει ο αιτητής της κύριας δίκης στις 10 Ιανουαρίου 2019. Όπως επιβεβαίωσε το αιτούν δικαστήριο απαντώντας σε αίτημα του Δικαστηρίου για παροχή πληροφοριών, πριν από την απόφαση αυτή δεν είχε προηγηθεί οποιαδήποτε άλλη απόφαση με την οποία να έχει χορηγηθεί το καθεστώς πρόσφυγα στον αιτητή της κύριας δίκης από κυβερνητικό, διοικητικό, δικαστικό ή οιονεί δικαστικό όργανο της Κυπριακής Δημοκρατίας, κατά την έννοια του άρθρου 14, παράγραφος 4, της οδηγίας 2011/95.
35
Είναι βεβαίως αληθές ότι, στην απάντησή του στο αίτημα του Δικαστηρίου για παροχή πληροφοριών, το αιτούν δικαστήριο εκθέτει ότι η Υπηρεσία Ασύλου απέρριψε τελικώς την αίτηση διεθνούς προστασίας του αιτητή της κύριας δίκης, αφού προηγουμένως έκρινε ότι συνέτρεχαν τα στοιχεία που θα μπορούσαν να θεμελιώσουν δικαιολογημένο φόβο δίωξης, εκ μέρους του προσώπου αυτού, στη χώρα καταγωγής του και, συνεπώς, αφού προηγουμένως κατέληξε σε απόφαση περί αναγνώρισης του καθεστώτος πρόσφυγα και, ως εκ τούτου, αποδοχής της αίτησης του αιτητή της κύριας δίκης για τη χορήγηση του καθεστώτος αυτού. Επομένως, κατά την κρίση του αιτούντος δικαστηρίου, η τελική απόρριψη της αίτησης πρέπει να χαρακτηριστεί ως «ανάκληση». Επιπλέον, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι με την απόφαση της Αναθεωρητικής Αρχής ανακλήθηκε ρητώς το καθεστώς πρόσφυγα.
36
Εντούτοις, υπενθυμίζεται ότι, όπως έχει κρίνει το Δικαστήριο, το άρθρο 14, παράγραφοι 4 και 5, της οδηγίας 2011/95 δεν μπορεί να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι, στο πλαίσιο του συστήματος που εγκαθιδρύεται με την οδηγία, η ανάκληση ή η άρνηση της χορήγησης του καθεστώτος πρόσφυγα έχει ως αποτέλεσμα ο ενδιαφερόμενος υπήκοος τρίτης χώρας ή ανιθαγενής ο οποίος πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 2, στοιχείο δʹ, σε συνδυασμό με τις διατάξεις του κεφαλαίου ΙΙΙ της οδηγίας, να χάνει την ιδιότητα του πρόσφυγα κατά την έννοια του προαναφερθέντος άρθρου 2, στοιχείο δʹ, της οδηγίας και του άρθρου 1, τμήμα A, της Σύμβασης της Γενεύης. Πράγματι, το γεγονός ότι ο ενδιαφερόμενος εμπίπτει σε μία από τις περιπτώσεις του άρθρου 14, παράγραφοι 4 και 5, της οδηγίας 2011/95 δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι αυτός παύει να πληροί τις ουσιαστικές προϋποθέσεις σχετικά με την ύπαρξη βάσιμου φόβου δίωξης στη χώρα καταγωγής του, από τις οποίες εξαρτάται η ιδιότητα του πρόσφυγα [απόφαση της 14ης Μαΐου 2019, M κ.λπ. (Ανάκληση του καθεστώτος πρόσφυγα), C‑391/16, C‑77/17 και C‑78/17, EU:C:2019:403, σκέψεις 97 και 98].
37
Κατά συνέπεια, αντιθέτως προς όσα φαίνεται να δέχεται το αιτούν δικαστήριο, το γεγονός ότι η αρμόδια αρχή διαπίστωσε, στην αιτιολογία απόφασης με την οποία αρνείται τη χορήγηση του «καθεστώτος» πρόσφυγα, ότι ο συγκεκριμένος αιτών διεθνή προστασία πληροί τις ουσιαστικές προϋποθέσεις από τις οποίες εξαρτάται η «ιδιότητα» του πρόσφυγα δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην ότι η απόφαση αυτή πρέπει να θεωρηθεί ως «ανάκληση» του εν λόγω «καθεστώτος». Πράγματι, παρά τη διαπίστωση αυτή, στην περίπτωση που τα κράτη μέλη δεν έχουν ήδη χορηγήσει το καθεστώς πρόσφυγα, έχουν ακριβώς την ευχέρεια να αρνηθούν τη χορήγησή του, βάσει του άρθρου 14, παράγραφος 5, της οδηγίας 2011/95, ιδίως αν συντρέχουν εύλογοι λόγοι να θεωρηθεί ότι ο αιτών συνιστά κίνδυνο για την ασφάλεια του κράτους μέλους στο οποίο ευρίσκεται, κατά την έννοια του άρθρου 14, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, της οδηγίας.
38
Υπό τις συνθήκες αυτές, πρέπει να γίνει δεκτό ότι τα προδικαστικά ερωτήματα του αιτούντος δικαστηρίου αφορούν τόσο το ενδεχόμενο ανάκλησης του καθεστώτος πρόσφυγα όσο και εκείνο της άρνησης χορήγησης του καθεστώτος αυτού στην περίπτωση η οποία περιγράφεται στο άρθρο 14, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2011/95 και ότι, συνεπώς, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να ερμηνευθεί όχι μόνον η διάταξη αυτή, αλλά και το άρθρο 14, παράγραφος 5, της οδηγίας 2011/95. Στο αιτούν δικαστήριο εναπόκειται να εξακριβώσει, βάσει των όσων εκτίθενται στις σκέψεις 32 έως 37 της παρούσας απόφασης, αν η αρχική απόφαση της Υπηρεσίας Ασύλου και η επίμαχη στην κύρια δίκη απόφαση της Αναθεωρητικής Αρχής πρέπει να χαρακτηριστούν ως αποφάσεις περί ανάκλησης του καθεστώτος πρόσφυγα ή ως αποφάσεις περί μη χορήγησης του εν λόγω καθεστώτος.
Επί του πρώτου και του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος
39
Με το πρώτο και το τρίτο προδικαστικό ερώτημα, τα οποία πρέπει να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 14, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, και παράγραφος 5, της οδηγίας 2011/95, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το άρθρο 78, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ και το άρθρο 18 του Χάρτη, έχει την έννοια ότι ένα κράτος μέλος μπορεί να ανακαλέσει το καθεστώς πρόσφυγα ή να αποφασίσει να μην το χορηγήσει όταν οι εύλογοι λόγοι βάσει των οποίων μπορεί να θεωρηθεί ότι ο πρόσφυγας συνιστά κίνδυνο για την ασφάλεια του κράτους μέλους αυτού στηρίζονται σε πράξεις ή συμπεριφορές του πρόσφυγα πριν από την είσοδό του στο έδαφος του εν λόγω κράτους μέλους, λαμβανομένων υπόψη, αφενός, του γεγονότος ότι οι ως άνω πράξεις ή συμπεριφορά δεν αποτελούν λόγους αποκλεισμού από το καθεστώς του πρόσφυγα ρητώς προβλεπόμενους στο άρθρο 1, τμήμα ΣΤ, της Σύμβασης της Γενεύης και στο άρθρο 12 της οδηγίας 2011/95 και, αφετέρου, των προϋποθέσεων που ισχύουν όσον αφορά την έννοια «επικίνδυνος εις την ασφάλειαν της χώρας», κατά το άρθρο 33, παράγραφος 2, της Σύμβασης αυτής, και των σοβαρών συνεπειών που προκύπτουν εντεύθεν για τον πρόσφυγα.
40
Κατά πρώτον, όσον αφορά το ζήτημα αν η φράση «εύλογοι λόγοι να θεωρηθεί ότι [ο πρόσφυγας] συνιστά κίνδυνο για την ασφάλεια του κράτους μέλους στο οποίο ευρίσκεται», η οποία περιλαμβάνεται στο άρθρο 14, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2011/95, μπορεί να αναφέρεται σε πράξεις ή συμπεριφορές του πρόσφυγα πριν από την είσοδό του στο έδαφος του συγκεκριμένου κράτους μέλους, επισημαίνεται ότι σε καμία διάταξη της οδηγίας δεν ορίζεται η έννοια και η εμβέλεια της φράσης αυτής. Πρέπει συνεπώς να ερμηνευθεί σύμφωνα με τη συνήθη έννοιά της στην καθημερινή γλώσσα, λαμβανομένων υπόψη του πλαισίου εντός του οποίου χρησιμοποιείται και των σκοπών της ρύθμισης στην οποία εντάσσεται [βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 6ης Ιουλίου 2023, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Ιδιαίτερα σοβαρό έγκλημα), C‑402/22, EU:C:2023:543, σκέψη 24 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
41
Όσον αφορά, κατ’ αρχάς, τη συνήθη έννοια που έχει στην καθημερινή γλώσσα η φράση «εύλογοι λόγοι να θεωρηθεί ότι [ο πρόσφυγας] συνιστά κίνδυνο για την ασφάλεια του κράτους μέλους στο οποίο ευρίσκεται», επισημαίνεται ότι η φράση αυτή, λαμβανομένης υπόψη της γενικότητάς της, δεν φαίνεται να αναφέρεται σε οποιονδήποτε περιορισμό όσον αφορά τους «εύλογους λόγους», είτε γεωγραφικό ή χρονικό είτε σχετικό με τη φύση των πραγματικών περιστατικών στα οποία αυτοί στηρίζονται (πρβλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 22ας Σεπτεμβρίου 2022, Országos Idegenrendészeti Főigazgatóság κ.λπ., C‑159/21, EU:C:2022:708, σκέψη 89 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
42
Όσον αφορά, εν συνεχεία, το πλαίσιο εντός του οποίου χρησιμοποιείται η ανωτέρω φράση, σημειώνεται ότι, σε αντίθεση με το άρθρο 14, παράγραφος 4, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2011/95, το οποίο αναφέρει δύο σωρευτικά στοιχεία που αφορούν την ύπαρξη, αφενός, τελεσίδικης καταδίκης για ιδιαίτερα σοβαρό έγκλημα και, αφετέρου, κινδύνου για την κοινωνία του κράτους μέλους στο οποίο ευρίσκεται ο ενδιαφερόμενος υπήκοος τρίτης χώρας, το άρθρο 14, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, της οδηγίας επιτρέπει την ανάκληση του καθεστώτος πρόσφυγα ενός υπηκόου τρίτης χώρας ο οποίος συνιστά κίνδυνο για την ασφάλεια του συγκεκριμένου κράτους μέλους, ανεξάρτητα από την ύπαρξη τέτοιας καταδίκης [πρβλ. απόφαση της 6ης Ιουλίου 2023, Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides (Πρόσφυγας που έχει διαπράξει σοβαρό έγκλημα), C‑8/22, EU:C:2023:542, σκέψεις 30 και 40].
43
Όσον αφορά, τέλος, τον σκοπό του άρθρου 14, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2011/95, διαπιστώνεται ότι η διάταξη αυτή, αναφερόμενη σε «κίνδυνο για την ασφάλεια του κράτους μέλους στο οποίο ευρίσκεται» ο ενδιαφερόμενος, αποσκοπεί στην πρόληψη του κινδύνου προσβολής της ασφάλειας του κράτους μέλους η οποία θα μπορούσε να προκληθεί λόγω της παρουσίας του ενδιαφερομένου στο έδαφός του, κατά τον χρόνο κατά τον οποίο η αρμόδια αρχή λαμβάνει την απόφασή της ή σε μεταγενέστερο χρόνο.
44
Περαιτέρω, είναι αληθές ότι η ως άνω διάταξη συνιστά παρέκκλιση από τον κανόνα του άρθρου 13 της οδηγίας 2011/95, κατά τον οποίο τα κράτη μέλη χορηγούν το καθεστώς πρόσφυγα σε υπηκόους τρίτων χωρών που πληρούν τις σχετικές προϋποθέσεις, και, συνεπώς, πρέπει να ερμηνεύεται στενά [βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 6ης Ιουλίου 2023, Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides (Πρόσφυγας που έχει διαπράξει σοβαρό έγκλημα), C‑8/22, EU:C:2023:542, σκέψη 32 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
45
Εντούτοις, προγενέστερα περιστατικά ή συμπεριφορές που καταλογίζονται στα πρόσωπα αυτά μπορούν να συνιστούν κρίσιμες περιστάσεις για την εξακρίβωση της τάσης τους να διατηρήσουν στο μέλλον τέτοια συμπεριφορά ή να εμπλακούν σε τέτοια περιστατικά, λαμβανομένων ιδίως υπόψη της σοβαρότητας των συμπεριφορών ή των περιστατικών, του χρονικού διαστήματος που έχει παρέλθει αφότου αυτά έλαβαν χώρα και των τυχόν μεταγενέστερων εξελίξεων [πρβλ. απόφαση της 6ης Ιουλίου 2023, Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides (Πρόσφυγας που έχει διαπράξει σοβαρό έγκλημα), C‑8/22, EU:C:2023:542, σκέψεις 63 και 64 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
46
Κατά συνέπεια, η αρμόδια αρχή δεν μπορεί να υποχρεούται να μη λαμβάνει υπόψη προγενέστερα περιστατικά ή συμπεριφορές που καταλογίζονται στον πρόσφυγα αποκλειστικά και μόνον επειδή ανάγονται σε χρόνο πριν από την είσοδό του στο έδαφος του κράτους μέλους στο οποίο ευρίσκεται.
47
Όπως τονίζει η Γερμανική Κυβέρνηση, η ανάγκη να λαμβάνονται υπόψη τέτοια περιστατικά ή τέτοιες συμπεριφορές παρουσιάζεται ακόμη πιο επιτακτική όταν η αρμόδια αρχή καλείται να λάβει απόφαση, για πρώτη φορά, επί αίτησης χορήγησης του καθεστώτος πρόσφυγα την οποία υποβάλλει αιτών διεθνή προστασία που έχει προσφάτως εισέλθει στο έδαφος του κράτους μέλους. Πράγματι, αν αυτά δεν λαμβάνονταν υπόψη, η αξιολόγηση του ενδεχόμενου κινδύνου που συνιστά ο πρόσφυγας για την ασφάλεια του συγκεκριμένου κράτους μέλους θα μπορούσε να αποβεί, στην περίπτωση αυτή, υπερβολικά δυσχερής στην πράξη. Το άρθρο 14, παράγραφος 5, της οδηγίας 2011/95, το οποίο επιτρέπει ακριβώς στα κράτη μέλη να αρνούνται τη χορήγηση του καθεστώτος πρόσφυγα σε μια τέτοια περίπτωση, θα στερούνταν, κατά συνέπεια, μέρος της πρακτικής αποτελεσματικότητάς του.
48
Κατά δεύτερον, όσον αφορά τη φύση των πράξεων ή των συμπεριφορών πριν από την είσοδο του πρόσφυγα στο έδαφος του κράτους μέλους οι οποίες μπορούν να ληφθούν υπόψη για την αξιολόγηση του κινδύνου για την ασφάλεια του κράτους μέλους αυτού, υπογραμμίζεται ότι το άρθρο 14, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2011/95 αφορά διαφορετικό είδος κινδύνου σε σχέση με εκείνον τον οποίο αφορά το άρθρο 14, παράγραφος 4, στοιχείο βʹ, το οποίο αναφέρεται σε κίνδυνο για την κοινωνία του κράτους μέλους [απόφαση της 6ης Ιουλίου 2023, Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides (Πρόσφυγας που έχει διαπράξει σοβαρό έγκλημα), C‑8/22, EU:C:2023:542, σκέψη 41].
49
Ειδικότερα, η έννοια της «ασφάλειας του κράτους μέλους στο οποίο ευρίσκεται» ο πρόσφυγας, κατά το άρθρο 14, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2011/95, αντιστοιχεί στην έννοια της «εθνικής ασφάλειας», κατά το άρθρο 24, παράγραφος 1, της ίδιας οδηγίας. Ως προς το ζήτημα αυτό, πρέπει να ληφθεί υπόψη η νομολογία του Δικαστηρίου κατά την οποία η «δημόσια ασφάλεια», κατά την έννοια του άρθρου 28, παράγραφος 3, της οδηγίας 2004/38/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, σχετικά με το δικαίωμα των πολιτών της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους να κυκλοφορούν και να διαμένουν ελεύθερα στην επικράτεια των κρατών μελών, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1612/68 και την κατάργηση των οδηγιών 64/221/ΕΟΚ, 68/360/ΕΟΚ, 72/194/ΕΟΚ, 73/148/ΕΟΚ, 75/34/ΕΟΚ, 75/35/ΕΟΚ, 90/364/ΕΟΚ, 90/365/ΕΟΚ και 93/96/ΕΟΚ (ΕΕ 2004, L 158, σ. 77, και διορθωτικό ΕΕ 2004, L 229, σ. 35), καλύπτει τόσο την εσωτερική όσο και την εξωτερική ασφάλεια του κάθε κράτους μέλους και ότι, ως εκ τούτου, η δημόσια ασφάλεια μπορεί να επηρεάζεται από την παρακώλυση της λειτουργίας των κρατικών θεσμών και των βασικών δημόσιων υπηρεσιών, καθώς και από τον κίνδυνο για την επιβίωση του πληθυσμού, από τον κίνδυνο σοβαρής διαταραχής των εξωτερικών σχέσεων ή της ειρηνικής συνύπαρξης των λαών, ή και από την προσβολή των στρατιωτικών συμφερόντων (πρβλ. απόφαση της 24ης Ιουνίου 2015, T., C‑373/13, EU:C:2015:413, σκέψη 78 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
50
Μεταξύ άλλων, η έννοια της «εθνικής ασφάλειας» καλύπτει, όπως προκύπτει από την αιτιολογική σκέψη 37 της οδηγίας 2011/95, επίσης τις περιπτώσεις στις οποίες υπήκοος τρίτης χώρας ανήκει σε οργάνωση που υποστηρίζει τη διεθνή τρομοκρατία ή υποστηρίζει οργάνωση αυτού του είδους.
51
Συνεπώς, εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να διαπιστώσει αν με βάση τις πληροφορίες τις οποίες διαβίβασε το Γραφείο Καταπολέμησης της Τρομοκρατίας στην Υπηρεσία Ασύλου, σχετικά με τη συμπεριφορά του αιτητή της κύριας δίκης και με περιστατικά που τον αφορούν, αναγόμενα σε χρόνο προγενέστερο της εισόδου του στην εθνική επικράτεια, μπορεί να πιθανολογηθεί κίνδυνος προσβολής της εσωτερικής ή εξωτερικής ασφάλειας του εν λόγω κράτους μέλους, όπως αυτός ορίζεται από τη νομολογία που εκτίθεται στη σκέψη 49 της παρούσας απόφασης.
52
Εξάλλου, το γεγονός ότι το άρθρο 14, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2011/95 αναφέρεται σε «εύλογους λόγους να θεωρηθεί» ότι ο αιτών διεθνή προστασία συνιστά κίνδυνο για την ασφάλεια του κράτους μέλους στο οποίο ευρίσκεται, ενώ το άρθρο 14, παράγραφος 4, στοιχείο βʹ, αυτής αφορά την περίπτωση κατά την οποία ο αιτών, ο οποίος έχει καταδικαστεί τελεσίδικα για τη διάπραξη ιδιαίτερα σοβαρού εγκλήματος, «συνιστά» κίνδυνο για την κοινωνία του κράτους μέλους, υποδηλώνει ότι η πρώτη από τις διατάξεις αυτές μπορεί να καλύπτει όχι μόνο πραγματικό και ενεστώτα κίνδυνο, αλλά και έναν δυνητικό κίνδυνο [πρβλ., κατ’ αναλογίαν, αποφάσεις της 2ας Απριλίου 2020, Επιτροπή κατά Πολωνίας, Ουγγαρίας και Τσεχικής Δημοκρατίας (Προσωρινός μηχανισμός μετεγκατάστασης αιτούντων διεθνή προστασία), C‑715/17, C‑718/17 και C‑719/17, EU:C:2020:257, σκέψη 157 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία, και της 6ης Ιουλίου 2023, Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides (Πρόσφυγας που έχει διαπράξει σοβαρό έγκλημα), C‑8/22, EU:C:2023:542, σκέψεις 52 και 53].
53
Εναπόκειται, εντούτοις, στην αρμόδια αρχή, κατά την εφαρμογή του άρθρου 14, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, και παράγραφος 5, της οδηγίας 2011/95, να εξετάζει, για κάθε επιμέρους περίπτωση, όλες τις ιδιαίτερες περιστάσεις της συγκεκριμένης περίπτωσης [απόφαση της 6ης Ιουλίου 2023, Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides (Πρόσφυγας που έχει διαπράξει σοβαρό έγκλημα), C‑8/22, EU:C:2023:542, σκέψη 61 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία], λαμβάνοντας ιδίως υπόψη τα στοιχεία που διαλαμβάνονται στη σκέψη 45 της παρούσας απόφασης.
54
Πράγματι, από το γράμμα των ανωτέρω διατάξεων προκύπτει ότι η αρμόδια αρχή πρέπει να διαθέτει περιθώριο εκτιμήσεως προκειμένου να αποφασίσει αν λόγοι σχετικοί με την εθνική ασφάλεια του οικείου κράτους μέλους πρέπει ή όχι να οδηγήσουν στην ανάκληση του καθεστώτος του πρόσφυγα ή στην άρνηση χορήγησης του καθεστώτος αυτού, το οποίο περιθώριο εκτιμήσεως αποκλείει το ενδεχόμενο η διαπίστωση της υπάρξεως κινδύνου για την εθνική ασφάλεια να συνεπάγεται αυτομάτως τέτοια απόφαση. Επιπλέον, το περιεχόμενο των πληροφοριών που παρέχονται από όργανα που είναι επιφορτισμένα με εξειδικευμένα καθήκοντα συνδεόμενα με την εθνική ασφάλεια και η κρισιμότητά τους για την απόφαση αυτή πρέπει να εκτιμώνται ελεύθερα από την αρμόδια αρχή (πρβλ. απόφαση της 22ας Σεπτεμβρίου 2022, Országos Idegenrendészeti Főigazgatóság κ.λπ., C‑159/21, EU:C:2022:708, σκέψεις 81 και 83).
55
Κατά τρίτον, η συνεκτίμηση των προγενέστερων περιστατικών ή συμπεριφορών που καταλογίζονται στον πρόσφυγα ή στον αιτούντα διεθνή προστασία δεν μπορεί να περιορίζεται από το γεγονός ότι τα εν λόγω περιστατικά ή οι εν λόγω συμπεριφορές δεν συνιστούν λόγους αποκλεισμού από το καθεστώς του πρόσφυγα ρητώς προβλεπόμενους στο άρθρο 1, τμήμα ΣΤ, της Σύμβασης της Γενεύης και στο άρθρο 12 της οδηγίας 2011/95.
56
Υπενθυμίζεται συναφώς ότι, μολονότι η Ένωση δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος της Σύμβασης της Γενεύης, το άρθρο 78, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ και το άρθρο 18 του Χάρτη την υποχρεώνουν παρά ταύτα να τηρεί τους κανόνες της εν λόγω Σύμβασης. Επομένως, οι διατάξεις της οδηγίας 2011/95 πρέπει να ερμηνεύονται κατά τρόπο σύμφωνο με τη Σύμβαση της Γενεύης και τις λοιπές σχετικές συμβάσεις που μνημονεύονται στο άρθρο 78, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, καθώς και με τα δικαιώματα που αναγνωρίζει ο Χάρτης και ειδικότερα το άρθρο του 18 [πρβλ. αποφάσεις της 1ης Μαρτίου 2016, Alo και Osso, C‑443/14 και C‑444/14, EU:C:2016:127, σκέψη 29 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία, και της 14ης Μαΐου 2019, M κ.λπ. (Ανάκληση του καθεστώτος πρόσφυγα), C‑391/16, C‑77/17 και C‑78/17, EU:C:2019:403, σκέψη 74].
57
Εντούτοις, η υφιστάμενη διάκριση μεταξύ, αφενός, των λόγων αποκλεισμού που προβλέπονται στο περιλαμβανόμενο στο κεφάλαιο ΙΙΙ της οδηγίας άρθρο 12, παράγραφος 2, δυνάμει των οποίων ο υπήκοος τρίτης χώρας «αποκλείεται από το καθεστώς πρόσφυγα», και, αφετέρου, των προβλεπόμενων στο άρθρο 14, παράγραφοι 4 και 5, της οδηγίας λόγων ανάκλησης ή άρνησης χορήγησης του καθεστώτος πρόσφυγα αντικατοπτρίζει, κατ’ ουσίαν, τη διάκριση μεταξύ του άρθρου 1, τμήμα ΣΤ, και του άρθρου 33, παράγραφος 2, της Σύμβασης της Γενεύης [πρβλ. απόφαση της 6ης Ιουλίου 2023, Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides (Πρόσφυγας που έχει διαπράξει σοβαρό έγκλημα), C‑8/22, EU:C:2023:542, σκέψη 34 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
58
Ειδικότερα, από το γράμμα του άρθρου 12, παράγραφος 2, συνάγεται ότι, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις που αυτό τάσσει, ο αιτών «αποκλείεται» από το καθεστώς πρόσφυγα. Επιπλέον, στο σύστημα της οδηγίας 2011/95, το άρθρο 2, στοιχείο δʹ, εξαρτά ρητώς την ιδιότητα του «πρόσφυγα» από τη μη υπαγωγή του ενδιαφερομένου στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 12 της οδηγίας (βλ. κατ’ αναλογίαν, όσον αφορά την οδηγία 2004/83, απόφαση της 9ης Νοεμβρίου 2010, B και D, C‑57/09 και C‑101/09, EU:C:2010:661, σκέψη 107). Αντιθέτως, όπως υπενθυμίζεται στη σκέψη 36 της παρούσας απόφασης, η ανάκληση του καθεστώτος πρόσφυγα ή η άρνηση χορήγησής του, βάσει του άρθρου 14, παράγραφος 4, ή του άρθρου 14, παράγραφος 5, της οδηγίας, δεν έχει ως αποτέλεσμα ο ενδιαφερόμενος υπήκοος τρίτης χώρας να χάνει την ιδιότητα του πρόσφυγα κατά την έννοια του άρθρου 2, στοιχείο δʹ, της οδηγίας 2011/95 και του άρθρου 1, τμήμα A, της Σύμβασης της Γενεύης.
59
Κατά τέταρτον, επισημαίνεται ότι είναι βεβαίως αληθές ότι οι περιπτώσεις του άρθρου 14, παράγραφος 4, της οδηγίας 2011/95, στις οποίες τα κράτη μέλη μπορούν να ανακαλέσουν το καθεστώς πρόσφυγα ή να αποφασίσουν να μην το χορηγήσουν, δυνάμει της παραγράφου 5 του άρθρου 14, αντιστοιχούν κατ’ ουσίαν στις περιπτώσεις στις οποίες τα κράτη μέλη μπορούν να επαναπροωθήσουν πρόσφυγα, βάσει του άρθρου 21, παράγραφος 2, της οδηγίας 2011/95 και του άρθρου 33, παράγραφος 2, της Σύμβασης της Γενεύης [απόφαση της 14ης Μαΐου 2019, M κ.λπ. (Ανάκληση του καθεστώτος πρόσφυγα), C‑391/16, C‑77/17 και C‑78/17, EU:C:2019:403, σκέψη 93].
60
Εντούτοις, εφόσον η επαναπροώθηση πρόσφυγα ο οποίος εμπίπτει σε μία από τις περιπτώσεις του άρθρου 14, παράγραφοι 4 και 5, και του άρθρου 21, παράγραφος 2, της οδηγίας 2011/95 θα μπορούσε να τον εκθέσει σε κίνδυνο προσβολής των θεμελιωδών του δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται στο άρθρο 4 και στο άρθρο 19, παράγραφος 2, του Χάρτη, τα οποία απαγορεύουν απολύτως τα βασανιστήρια και κάθε απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση, ανεξαρτήτως της συμπεριφοράς του ενδιαφερομένου, καθώς και την απομάκρυνση προς κράτος όπου υφίσταται σοβαρός κίνδυνος να υποστεί ο ενδιαφερόμενος τέτοια μεταχείριση, το κράτος μέλος υποδοχής δεν επιτρέπεται να παρεκκλίνει από την αρχή της μη επαναπροώθησης, στηριζόμενο στο άρθρο 33, παράγραφος 2, της Σύμβασης της Γενεύης [πρβλ. απόφαση της 14ης Μαΐου 2019, M κ.λπ. (Ανάκληση του καθεστώτος πρόσφυγα), C‑391/16, C‑77/17 και C‑78/17, EU:C:2019:403, σκέψεις 94 και 95].
61
Υπό τις συνθήκες αυτές, στον βαθμό που το άρθρο 14, παράγραφοι 4 και 5, της οδηγίας 2011/95 προβλέπει ότι, στις εκεί οριζόμενες περιπτώσεις, τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να ανακαλούν το καθεστώς πρόσφυγα ή να αρνούνται τη χορήγησή του, ενώ το άρθρο 33, παράγραφος 2, της Σύμβασης της Γενεύης επιτρέπει στις ίδιες περιπτώσεις την επαναπροώθηση πρόσφυγα προς χώρα όπου ενδέχεται να απειλείται η ζωή ή η ελευθερία του, το δίκαιο της Ένωσης προβλέπει, υπέρ των προσφύγων οι οποίοι εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των διατάξεων αυτών, διεθνή προστασία ευρύτερη από εκείνη που διασφαλίζει η Σύμβαση της Γενεύης [απόφαση της 14ης Μαΐου 2019, M κ.λπ. (Ανάκληση του καθεστώτος πρόσφυγα), C‑391/16, C‑77/17 και C‑78/17, EU:C:2019:403, σκέψη 96].
62
Συνεπώς, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι η ανάκληση του καθεστώτος πρόσφυγα ή η άρνηση χορήγησής του, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 14, παράγραφος 4, ή του άρθρου 14, παράγραφος 5, της οδηγίας 2011/95, συνεπάγεται τη λήψη θέσης όσον αφορά το χωριστό ζήτημα αν το εν λόγω πρόσωπο μπορεί να απομακρυνθεί προς τη χώρα καταγωγής του [πρβλ. απόφαση της 6ης Ιουλίου 2023, Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl (Πρόσφυγας που έχει διαπράξει σοβαρό έγκλημα), C‑663/21, EU:C:2023:540, σκέψη 41 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
63
Ως εκ τούτου, στο πλαίσιο της στάθμισης μεταξύ, αφενός, της εκτίμησης του κινδύνου που συνιστά ο πρόσφυγας για την ασφάλεια του κράτους μέλους στο οποίο διαμένει, προκειμένου να διαπιστωθεί αν ο κίνδυνος αυτός δικαιολογεί την ανάκληση του καθεστώτος πρόσφυγα ή την άρνηση χορήγησής του, και, αφετέρου, των συνεπειών που θα έχει για την κατάστασή του η ανάκληση ή η άρνηση χορήγησης του καθεστώτος πρόσφυγα, δεν συντρέχει λόγος να λαμβάνεται ως γνώμονας βαθμός σοβαρότητας κινδύνου ο οποίος είναι ικανός να δικαιολογήσει την επαναπροώθηση του ενδιαφερομένου στη χώρα καταγωγής του, υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 33, παράγραφος 2, της Σύμβασης της Γενεύης.
64
Ειδικότερα, ορισμένες περιστάσεις οι οποίες δεν είναι τόσο σοβαρές ώστε να δικαιολογούν την επαναπροώθηση του αιτούντος μπορούν εντούτοις να θεωρηθούν ως «εύλογοι λόγοι» ικανοί να δικαιολογήσουν την άρνηση να του χορηγηθεί άδεια διαμονής (πρβλ. απόφαση της 24ης Ιουνίου 2015, T., C‑373/13, EU:C:2015:413, σκέψη 75).
65
Πράγματι, η αναφορά σε «εύλογους λόγους» για να θεωρηθεί ότι ο αιτών διεθνή προστασία ή ο πρόσφυγας αποτελεί κίνδυνο για την ασφάλεια του κράτους μέλους υποδοχής αφήνει σαφώς ευρεία διακριτική ευχέρεια στο κράτος μέλος αυτό [πρβλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 2ας Απριλίου 2020, Επιτροπή κατά Πολωνίας, Ουγγαρίας και Τσεχικής Δημοκρατίας (Προσωρινός μηχανισμός μετεγκατάστασης αιτούντων διεθνή προστασία), C‑715/17, C‑718/17 και C‑719/17, EU:C:2020:257, σκέψη 156].
66
Από το σύνολο των προεκτεθέντων προκύπτει ότι στο πρώτο και στο τρίτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 14, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, και παράγραφος 5, της οδηγίας 2011/95, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το άρθρο 78, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ και το άρθρο 18 του Χάρτη, έχει την έννοια ότι ένα κράτος μέλος μπορεί να ανακαλέσει το καθεστώς πρόσφυγα ή να αποφασίσει να μην το χορηγήσει όταν οι εύλογοι λόγοι βάσει των οποίων μπορεί να θεωρηθεί ότι ο πρόσφυγας συνιστά κίνδυνο για την ασφάλεια του κράτους μέλους αυτού, κατά την έννοια του άρθρου 14, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, της οδηγίας, στηρίζονται σε πράξεις ή συμπεριφορές του πρόσφυγα πριν από την είσοδό του στο έδαφος του εν λόγω κράτους μέλους. Είναι άνευ σημασίας το ότι οι ως άνω πράξεις ή συμπεριφορά δεν συνιστούν λόγους αποκλεισμού από το καθεστώς του πρόσφυγα ρητώς προβλεπόμενους στο άρθρο 1, τμήμα ΣΤ, της Σύμβασης της Γενεύης και στο άρθρο 12 της οδηγίας 2011/95. Προκειμένου να εκτιμηθούν, αφενός, ο βαθμός σοβαρότητας του κινδύνου που δικαιολογεί την ανάκληση του καθεστώτος πρόσφυγα ή την άρνηση χορήγησής του και, αφετέρου, οι συνέπειες που έχει για την κατάσταση του πρόσφυγα η ανάκληση ή η άρνηση χορήγησης του καθεστώτος πρόσφυγα, δεν απαιτείται να λαμβάνονται υπόψη οι προϋποθέσεις που ισχύουν όσον αφορά την έννοια «επικίνδυνος εις την ασφάλειαν της χώρας», κατά το άρθρο 33, παράγραφος 2, της Σύμβασης αυτής, ούτε οι σοβαρές συνέπειες που προκύπτουν εντεύθεν για τον πρόσφυγα.
Επί του δευτέρου προδικαστικού ερωτήματος
67
Με το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται, κατ’ ουσίαν, αν, σε περίπτωση καταφατικής απάντησης στο πρώτο και στο τρίτο προδικαστικό ερώτημα, το άρθρο 14, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, και παράγραφος 5, της οδηγίας 2011/95 είναι έγκυρο υπό το πρίσμα του άρθρου 78, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ και του άρθρου 18 του Χάρτη, κατά το μέρος που οι διατάξεις αυτές επιβάλλουν την τήρηση της Σύμβασης της Γενεύης και, ειδικότερα, του άρθρου 1, τμήμα ΣΤ, αυτής.
68
Υπενθυμίζεται ευθύς εξαρχής ότι, δυνάμει του άρθρου 78, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ και του άρθρου 18 του Χάρτη, η οδηγία 2011/95 πρέπει να συνάδει με τους κανόνες της Σύμβασης της Γενεύης [πρβλ. απόφαση της 14ης Μαΐου 2019, M κ.λπ. (Ανάκληση του καθεστώτος πρόσφυγα), C‑391/16, C‑77/17 και C‑78/17, EU:C:2019:403, σκέψη 74 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
69
Εντούτοις, όπως εκτίθεται στη σκέψη 57 της παρούσας απόφασης, πρέπει να ληφθεί υπόψη η υφιστάμενη διάκριση μεταξύ, αφενός, των λόγων αποκλεισμού που προβλέπονται στο περιλαμβανόμενο στο κεφάλαιο III της οδηγίας άρθρο 12, παράγραφος 2, δυνάμει των οποίων ο υπήκοος τρίτης χώρας «αποκλείεται από το καθεστώς πρόσφυγα» και, αφετέρου, των προβλεπόμενων στο άρθρο 14, παράγραφοι 4 και 5, της οδηγίας λόγων ανάκλησης ή άρνησης χορήγησης του καθεστώτος πρόσφυγα, η οποία διάκριση αντικατοπτρίζει, κατ’ ουσίαν, τη διάκριση μεταξύ του άρθρου 1, τμήμα ΣΤ, και του άρθρου 33, παράγραφος 2, της Σύμβασης της Γενεύης.
70
Συνεπώς, δεδομένου ότι, όπως εκτίθεται στη σκέψη 36 της παρούσας απόφασης, το Δικαστήριο έκρινε με την απόφαση της 14ης Μαΐου 2019, M κ.λπ. (Ανάκληση του καθεστώτος πρόσφυγα) (C‑391/16, C‑77/17 και C‑78/17, EU:C:2019:403, σκέψη 97), ότι η ανάκληση του καθεστώτος πρόσφυγα ή η άρνηση χορήγησής του, βάσει του άρθρου 14, παράγραφος 4, ή του άρθρου 14, παράγραφος 5, της οδηγίας 2011/95, δεν έχει ως αποτέλεσμα ο ενδιαφερόμενος υπήκοος τρίτης χώρας να χάνει την ιδιότητα του πρόσφυγα κατά την έννοια του άρθρου 2, στοιχείο δʹ, της οδηγίας 2011/95 και του άρθρου 1, τμήμα A, της Σύμβασης της Γενεύης, το εν λόγω άρθρο 14, παράγραφοι 4 και 5, δεν μπορεί να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι προσθέτει νέους λόγους αποκλεισμού από την ιδιότητα του πρόσφυγα σε εκείνους τους οποίους προβλέπει το άρθρο 12, παράγραφος 2, της οδηγίας και το άρθρο 1, τμήμα ΣΤ, της Σύμβασης της Γενεύης.
71
Κατά τα λοιπά, επισημαίνεται ότι, με την ως άνω απόφαση, το Δικαστήριο έκρινε ότι από την εξέταση του άρθρου 14, παράγραφοι 4 έως 6, της οδηγίας 2011/95 δεν προέκυψε κανένα στοιχείο ικανό να θίξει το κύρος των διατάξεων αυτών υπό το πρίσμα του άρθρου 78, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ και του άρθρου 18 του Χάρτη [απόφαση της 14ης Μαΐου 2019, M κ.λπ. (Ανάκληση του καθεστώτος πρόσφυγα), C‑391/16, C‑77/17 και C‑78/17, EU:C:2019:403, σκέψη 112]. Όπως συνάγεται δε εκ των προεκτεθέντων, από την εξέταση του άρθρου 14, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, και παράγραφος 5, της οδηγίας 2011/95, στο πλαίσιο της υπό κρίση υπόθεσης, δεν προέκυψε κανένα νέο στοιχείο ικανό να κλονίσει το συμπέρασμα αυτό, όσον αφορά τις τελευταίες αυτές διατάξεις.
72
Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω σκέψεων, συνάγεται το συμπέρασμα ότι από την εξέταση του άρθρου 14, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, και παράγραφος 5, της οδηγίας 2011/95 δεν προέκυψε κανένα στοιχείο ικανό να θίξει το κύρος της διάταξης αυτής υπό το πρίσμα του άρθρου 78, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ και του άρθρου 18 του Χάρτη.
Επί των δικαστικών εξόδων
73
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πέμπτο τμήμα) αποφαίνεται:
1)
Το άρθρο 14, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, και παράγραφος 5, της οδηγίας 2011/95/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Δεκεμβρίου 2011, σχετικά με τις απαιτήσεις για την αναγνώριση των υπηκόων τρίτων χωρών ή των απάτριδων ως δικαιούχων διεθνούς προστασίας, για ένα ενιαίο καθεστώς για τους πρόσφυγες ή για τα άτομα που δικαιούνται επικουρική προστασία και για το περιεχόμενο της παρεχόμενης προστασίας, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το άρθρο 78, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ και το άρθρο 18 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
έχει την έννοια ότι:
ένα κράτος μέλος μπορεί να ανακαλέσει το καθεστώς πρόσφυγα ή να αποφασίσει να μην το χορηγήσει όταν οι εύλογοι λόγοι βάσει των οποίων μπορεί να θεωρηθεί ότι ο πρόσφυγας συνιστά κίνδυνο για την ασφάλεια του κράτους μέλους αυτού, κατά την έννοια του άρθρου 14, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, της οδηγίας, στηρίζονται σε πράξεις ή συμπεριφορές του πρόσφυγα πριν από την είσοδό του στο έδαφος του εν λόγω κράτους μέλους. Είναι άνευ σημασίας το ότι οι ως άνω πράξεις ή συμπεριφορά δεν συνιστούν λόγους αποκλεισμού από το καθεστώς του πρόσφυγα ρητώς προβλεπόμενους στο άρθρο 1, τμήμα ΣΤ, της Συμβάσεως περί του καθεστώτος των προσφύγων, η οποία υπογράφηκε στη Γενεύη στις 28 Ιουλίου 1951 και τέθηκε σε ισχύ στις 22 Απριλίου 1954, όπως συμπληρώθηκε με το Πρωτόκολλον σχετικόν προς το καθεστώς των προσφύγων, το οποίο συνήφθη στη Νέα Υόρκη στις 31 Ιανουαρίου 1967 και τέθηκε σε ισχύ στις 4 Οκτωβρίου 1967, και στο άρθρο 12 της οδηγίας 2011/95. Προκειμένου να εκτιμηθούν, αφενός, ο βαθμός σοβαρότητας του κινδύνου που δικαιολογεί την ανάκληση του καθεστώτος πρόσφυγα ή την άρνηση χορήγησής του και, αφετέρου, οι συνέπειες που έχει για την κατάσταση του πρόσφυγα η ανάκληση ή η άρνηση χορήγησης του καθεστώτος πρόσφυγα, δεν απαιτείται να λαμβάνονται υπόψη οι προϋποθέσεις που ισχύουν όσον αφορά την έννοια «επικίνδυνος εις την ασφάλειαν της χώρας», κατά το άρθρο 33, παράγραφος 2, της Σύμβασης αυτής, ούτε οι σοβαρές συνέπειες που προκύπτουν εντεύθεν για τον πρόσφυγα.
2)
Από την εξέταση του άρθρου 14, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, και παράγραφος 5, της οδηγίας 2011/95 δεν προέκυψε κανένα στοιχείο ικανό να θίξει το κύρος της διάταξης αυτής υπό το πρίσμα του άρθρου 78, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ και του άρθρου 18 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων.
Arastey Sahún
Γρατσίας
Regan
Passer
Smulders
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 27 Φεβρουαρίου 2025.
Ο Γραμματέας
A. Calot Escobar
Η πρόεδρος του τμήματος
M. L. Arastey Sahún
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η ελληνική.