WYROK SĄDU PIERWSZEJ INSTANCJI (druga izba w składzie powiększonym)z dnia 12 grudnia 1996 r.(*)W sprawie T‑19/92Groupement d’achat Édouard Leclerc,
spółka prawa francuskiego z siedzibą w Paryżu, reprezentowana
przez Maria Amadia i Gilberta Parléaniego, członków izby
adwokackiej w Paryżu, z adresem do doręczeń w Luksemburgu
w kancelarii Philippe’a Hossa, 15, Côte d’Eich_strona skarżąca_przeciwkoKomisji Wspólnot Europejskich,
reprezentowanej początkowo przez Bernda Langeheinego, następnie przez
Berenda Jana Drijbera, członków służby prawnej, działających
w charakterze pełnomocników, wspieranych przez Hervégo Lehmana,
członka izby adwokackiej w Paryżu, z adresem do doręczeń
w Luksemburgu w kancelarii Carlosa Gómeza de la Cruz, członka
służby prawnej, Centre Wagner, Kirchberg_strona pozwana_popieranej przezYves Saint Laurent Parfums SA,
spółkę prawa francuskiego z siedzibą w Neuilly‑sur‑Seine
(Francja), reprezentowaną przez Dominique’a Voillemota i Arnauda
Michela, członków izby adwokackiej w Paryżu, z adresem do
doręczeń w Luksemburgu w kancelarii Jacques’a Loescha, 11, rue
Goethe_Fédération des industries de la parfumerie,
stowarzyszenie związków zawodowych podlegające prawu francuskiemu,
z siedzibą w Paryżu, reprezentowane przez Roberta Collina,
adwokata w Paryżu, z adresem do doręczeń w Luksemburgu
w kancelarii Ernesta Arendta, 8–10, rue Mathias Hardt_Comité de liaison des syndicats européens de l’industrie de la parfumerie et des cosmétiques,
międzynarodowe stowarzyszenie typu non profit podlegające prawu
belgijskiemu, z siedzibą w Brukseli, reprezentowane przez
Stephena Kona, solicitor i Mélanie Thill‑Tayarę, członka izby
adwokackiej w Paryżu, z adresem do doręczeń w Luksemburgu
w kancelarii Winandy i Err, 60, avenue Gaston Diderich_orazFédération européenne des parfumeurs détaillants,
stowarzyszenie krajowych federacji lub związków zawodowych podlegające
prawu francuskiemu, z siedzibą w Paryżu, reprezentowane przez
Rollanda Verniau, członka izby adwokackiej w Lyonie, z adresem
do doręczeń w Luksemburgu w kancelarii Nica Schaeffera, 12,
avenue de la Porte Neuve_interwenienci_mającej
za przedmiot wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji
92/33/EWG z dnia 16 grudnia 1991 r. dotyczącej
postępowania na podstawie art. 85 traktatu EWG (IV/33.242 – Yves
Saint Laurent Parfums) (Dz.U. L 12, str. 24)_SĄD PIERWSZEJ INSTANCJIWSPÓLNOT EUROPEJSKICH (druga izba w składzie powiększonym)_w
składzie: H. Kirschner, prezes, B. Vesterdorf,
C. W. Bellamy, A. Kalogeropoulos i A. Potocki,
sędziowie_sekretarz: J. Palacio González, administrator_uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniach 28 i 29 lutego 1996 r._wydaje następującyWyrok Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu Wprowadzenie1        Kategoria
wyrobów kosmetycznych obejmuje szeroką gamę artykułów, w tym
w szczególności perfumy, produkty pielęgnacyjne
i upiększające, a także produkty do pielęgnacji włosów
i produkty toaletowe. W tej kategorii mieści się także segment
rynku, na który składają się produkty luksusowe, jakimi są artykuły
wysokiej jakości o stosunkowo wysokiej cenie, wprowadzane na rynek
pod prestiżową marką. Zazwyczaj luksusowe produkty kosmetyczne są
sprzedawane tylko za pośrednictwem sieci dystrybucji selektywnej,
podlegających porównywalnym warunkom. W skład tych sieci wchodzą
głównie specjalistyczne perfumerie lub wyspecjalizowane stoiska
w domach towarowych.2        Yves
Saint Laurent SA (zwana dalej „spółką Yves Saint Laurent”) jest
producentem luksusowych wyrobów kosmetycznych. Wchodzi ona w skład
grupy Yves Saint Laurent, której działalność obejmuje wytwarzanie
i dystrybucję wyrobów luksusowych. W 1992 r. udział
spółki Yves Saint Laurent we wspólnotowym rynku luksusowych wyrobów
perfumeryjnych wynosił około 9%.3        Z zestawienia
gam produktów przedstawionego w trakcie postępowania przez spółkę
Yves Saint Laurent wynika, że w 1990 r.
i w 1991 r. sprzedaż luksusowych perfum stanowiła,
w zależności od państwa członkowskiego, od 75 do 100% całkowitej
sprzedaży dokonywanej poprzez dystrybucję selektywną, a na
pozostałą część składała się sprzedaż luksusowych wyrobów
pielęgnacyjnych i upiększających. Wyroby te są sprzedawane
w około 7500 autoryzowanych punktach sprzedaży, a także
w sklepach wolnocłowych, w których dokonywana jest znaczna
część sprzedaży w kilku państwach członkowskich.4        W dniu
7 lipca 1989 r. spółka Yves Saint Laurent zawiadomiła Komisję
o systemie umów dotyczących selektywnej dystrybucji na
wprowadzanie do obrotu we Wspólnocie jej perfum, wyrobów pielęgnacyjnych
i upiększających, wnioskując, tytułem żądania głównego,
o atest negatywny na podstawie art. 2 rozporządzenia Rady
nr 17 z dnia 6 lutego 1962 r., pierwszego
rozporządzenia wprowadzającego w życie art. 85 i 86
traktatu EWG (Dz.U. 1962, 13, str. 204, zwanego dalej
„rozporządzeniem nr 17”) i, ewentualnie, o zwolnienie na
podstawie art. 85 ust. 3 traktatu.5        Zgodnie
z art. 19 ust. 3 rozporządzenia nr 17 w dniu
20 grudnia 1990 r. Komisja opublikowała komunikat
(Dz.U. C 320, str. 11), w którym poinformowała, iż
ma ona zamiar wydać korzystną decyzję w stosunku do zgłoszonych
umów, po uprzednim wprowadzeniu do nich zmian zgodnie z jej
uwagami, oraz wezwała zainteresowane osoby trzecie do przedstawienia jej
ewentualnych uwag w terminie 30 dni.6        W odpowiedzi
na ten komunikat skarżąca, Groupement d’achat Édouard Leclerc (zwana
dalej „grupą Galec”), przedłożyła swoje uwagi opatrzone datą
17 stycznia 1991 r. Grupa Galec jest grupą kupiecką działającą
w formie spółdzielni, która obsługuje sieć punktów sprzedaży
detalicznej we Francji, zwanych centres distributeurs Leclerc (zwanych
dalej „sklepami Leclerc”), z których większość to hipermarkety lub
supermarkety. W swoich uwagach grupa Galec sprzeciwiła się
proponowanej decyzji, uzasadniając, że jej wydanie wykluczyłoby sprzedaż
luksusowych wyrobów kosmetycznych w niektórych sklepach Leclerc
przystosowanych do ich dystrybucji.7        Grupa
Galec uczestniczyła także w postępowaniu administracyjnym
w sprawie Parfums Givenchy, w ramach którego Komisja wydała
w dniu 24 lipca 1992 r. decyzję 92/428/EWG dotyczącą
postępowania na podstawie art. 85 traktatu EWG (IV/33.542 – System
selektywnej dystrybucji Parfums Givenchy) (Dz.U. L 236,
str. 11), która jest przedmiotem skargi rozpatrywanej równolegle
przed Sądem (sprawa T‑88/92 Galec przeciwko Komisji).8        W dniu
16 grudnia 1991 r. Komisja wydała decyzję 92/33/EWG dotyczącą
postępowania na podstawie art. 85 traktatu EWG (IV/33.242 – Yves
Saint Laurent Parfums) (Dz.U. L 12, str. 14, zwaną dalej
„decyzją”), która jest przedmiotem niniejszego wyroku. Umowa spółki Yves Saint Laurent9        Z „umowy
z autoryzowanym detalistą” (zwanej dalej „umową”) oraz
z załączonych do niej ogólnych warunków sprzedaży, w wersji
z dnia 11 lipca 1991 r. stanowiącej przedmiot decyzji,
wynika, że sieć dystrybucji spółki Yves Saint Laurent jest siecią
zamkniętą, która nakłada na swoich członków zakaz sprzedaży lub
pozyskiwania wyrobów opatrzonych marką Yves Saint Laurent poza siecią.
Ze swojej strony spółka Yves Saint Laurent zobowiązuje się, że zapewni
dystrybucję z poszanowaniem obowiązujących ustaw i uregulowań
oraz wycofa swoją markę z tych punktów sprzedaży, które nie
spełniają warunków umowy o dystrybucji selektywnej.10      Kryteria
wyboru autoryzowanych detalistów określone w umowie odnoszą się
przede wszystkim do kwalifikacji zawodowych personelu, lokalizacji
i wyposażenia punktu sprzedaży oraz nazwy sklepu, a także do
niektórych warunków, które detalista musi spełnić, a dotyczących
w szczególności składowania wyrobów, minimalnej rocznej wielkości
zakupów, obowiązku powstrzymania się przez jeden rok od dokonywania
aktywnej sprzedaży nowych wyrobów wprowadzonych w innym państwie
oraz współpracy reklamowo‑promocyjnej między detalistą a spółką
Yves Saint Laurent.11      W odniesieniu do kwalifikacji zawodowych pkt III.5 umowy stanowi:„5)      Kwalifikacje zawodowe w perfumeriiAutoryzowany
detalista zobowiązuje się do przestrzegania postanowień dotyczących
kwalifikacji zawodowych określonych w art. I.3 ogólnych
warunków sprzedaży oraz do kierowania sprzedawców na szkolenia
organizowane przez wyłącznego dystrybutora”.12      Punkty I.2 i I.3 ogólnych warunków sprzedaży stanowią:„2)      SprzedawcyAutoryzowany
detalista powinien dysponować wystarczającą liczbą sprzedawców,
odpowiadającą powierzchni punktu sprzedaży oraz ilości wyrobów
oferowanych konsumentom. Sprzedawcy powinni być zdolni udzielić
konsumentom porad oraz dokonywać pokazów na wysokim poziomie.3)      Kwalifikacje zawodoweAutoryzowany
detalista i jego sprzedawcy powinni posiadać odpowiednie
kwalifikacje zawodowe w dziedzinie wyrobów perfumeryjnych
(kosmetycznych i pielęgnacyjnych) potwierdzone:–        dyplomem kosmetyka;–        świadectwem
odbycia szkolenia zawodowego w branży perfumeryjnej wydanym przez
uznaną izbę przemysłowo‑handlową;–        co
najmniej trzyletnim doświadczeniem w sprzedaży prestiżowych
wyrobów perfumeryjnych (kosmetycznych i pielęgnacyjnych)”.13      W odniesieniu do punktu sprzedaży pkt I.1 ogólnych warunków sprzedaży stanowi:„a)      Otoczenie punktu sprzedażyDzielnica,
ulice i sklepy w sąsiedztwie punktu sprzedaży powinny za
każdym razem odpowiadać prestiżowi i renomie marki Yves Saint
Laurent.b)      Inne elementy do uwzględnieniaNazwa
sklepu, fasada budynku, w którym znajduje się punkt sprzedaży,
sygnalizacja obecności punktu sprzedaży, witryny sklepowe, oświetlenie
zewnętrzne, wnętrze i jego oświetlenie, podłoga, ściany
i sufit, umeblowanie, wystrój wnętrza, materiały reklamowe,
czystość i porządek w punkcie sprzedaży, czystość wyrobów
i materiałów reklamowych, półki, prezentacja i eksponowanie
marki, warunki składowania, kabiny pielęgnacyjne, wygląd
i zachowanie sprzedawców.Wymienione elementy powinny zawsze odpowiadać prestiżowi i renomie marki Yves Saint Laurent.c)      Powierzchnia sprzedażyPowierzchnia
sprzedaży powinna być dobrana odpowiednio do ilości sprzedawanych
wyrobów, tak by, zważywszy na oferowane marki, autoryzowany detalista
mógł zapewnić wyrobom spółki Yves Saint Laurent miejsce zgodne
z ich prestiżem i renomą.d)      Prowadzenie innej działalności w punkcie sprzedażyJeżeli
w punkcie sprzedaży prowadzony jest inny (lub wiele innych) rodzaj
działalności, należy uwzględnić następujące elementy:–        rozmiar tej działalności;–        prezentację tej działalności wewnątrz i na zewnątrz punktu sprzedaży;–        sposób oddzielenia tej działalności od perfumerii;–        podział sprzedawców między tę działalność a perfumerię;–        kompetencje sprzedawców przydzielonych do każdej działalności;–        ubiór pracowników przydzielonych do każdej działalności.[…]”.14      Punkty III.3 i III.4 umowy stanowią:„3)      Rodzaj i jakość wyrobów sprzedawanych w punkcie sprzedażyAutoryzowany
detalista wskazuje rodzaj i jakość wszystkich wyrobów, które są
lub będą sprzedawane w punkcie sprzedaży. Autoryzowanemu detaliście
zabrania się oferowania do sprzedaży w punkcie sprzedaży
jakichkolwiek wyrobów, których sąsiedztwo mogłoby szkodzić wizerunkowi
marki Yves Saint Laurent”.„4)      Prestiż i utrzymanie punktu sprzedażyAutoryzowany
detalista powinien utrzymywać punkt sprzedaży w doskonałym stanie
i czystości w celu składowania i prezentowania wyrobów.
Aranżacja, umeblowanie i wystrój punktu sprzedaży lub
wyspecjalizowanego stoiska perfumeryjnego w punkcie sprzedaży musi
odpowiadać pozycji i jakości kojarzonym z wizerunkiem marki
Yves Saint Laurent”.15      W odniesieniu
do nazwy detalisty pkt I akapit drugi ogólnych warunków sprzedaży
stanowi:„Nazwa perfumerii, sklepu,
w którym znajduje się dział perfumeryjny, lub powierzchni,
w której obrębie mieści się dział perfumeryjny lub perfumeria,
powinna zawsze odpowiadać prestiżowi marki Yves Saint Laurent. Wobec
powyższego nazwa musi być zgodna z zasadami rządzącymi dystrybucją
wyrobów luksusowych i wysokiej jakości. Nie może to być nazwa,
która wywołuje wrażenie braku zapewnienia klientom doradztwa lub
zapewnienia doradztwa w niedostatecznym stopniu, że sklepowi brak
prestiżu lub wyszukanego wystroju”.16      Jeśli
chodzi o postępowanie w sprawie dopuszczenia do sieci
dystrybucyjnej, średnio po trzech a maksymalnie po pięciu
miesiącach od złożenia wniosku o otwarcie konta spółka Yves Saint
Laurent lub jej wyłączny przedstawiciel dokonuje oceny proponowanego
punktu sprzedaży na podstawie raportu z oceny, którego kopię spółka
Yves Saint Laurent przedstawiła w trakcie niniejszego postępowania
(załącznik 16 do uwag interwenienta, zwany dalej „raportem
z oceny”). W raporcie z oceny poddaje się ocenie wygląd
zewnętrzny punktu sprzedaży, jego wygląd wewnętrzny i kompetencje
zawodowe według klucza oceny, który zawiera 33 rubryki lub
37 rubryk w przypadku punktu sprzedaży, w którym poza
sprzedażą wyrobów perfumeryjnych prowadzona jest inna (lub wiele innych)
działalność. W zależności od przypadku w każdej rubryce
wpisuje się od dwóch do dziesięciu lub od dwóch do siedmiu punktów.17      W celu
dopuszczenia do działalności w charakterze autoryzowanego
detalisty należy uzyskać łącznie powyżej 231 punktów
(33 rubryki × 7) lub powyżej 259 punktów (37 rubryk
× 7), w zależności od przypadku. Uzyskanie trzech ocen „2”
w rubrykach dotyczących lokalizacji punktu sprzedaży, otoczenia,
fasady, oświetlenia, podłogi, ścian, umeblowania, innych wyrobów
sprzedawanych w punkcie sprzedaży i kompetencji zawodowych
jest jednoznaczne z odrzuceniem. Jeśli chodzi o domy towarowe,
spółka Yves Saint Laurent posługiwała się do 1992 r. dostosowaną
wersją raportu z oceny, która ma zostać zastąpiona nową wersją
dostosowaną do wszystkich sklepów niespecjalistycznych. Do tego czasu,
według spółki Yves Saint Laurent, w przypadku niespecjalistycznych
punktów sprzedaży poszczególne rubryki zawarte w aktualnym raporcie
z oceny odnoszące się do wyglądu wewnętrznego sklepu
i sprzedawców będą dotyczyły wyłącznie „działu” perfumeryjnego
(odpowiedź z dnia 16 stycznia 1996 r. na pytania Sądu,
str. 3 i 4).18      W zależności
od wyników oceny wniosek zostaje odrzucony, co uzasadnia się, bądź
wnioskujący zostaje poinformowany o krokach, jakie będzie musiał
podjąć w celu spełnienia kryteriów. W tym drugim przypadku
zostaje mu przyznany maksymalnie 6‑miesięczny okres na dostosowanie się
do rzeczonych kryteriów, po czym dokonywana jest kolejna ocena.
W przypadku pozytywnej odpowiedzi konto zostaje otwarte
w ciągu dziewięciu miesięcy od dnia przeprowadzenia oceny. Decyzja Komisji19      W pkt II.A.4
decyzji Komisja stwierdza, że art. 85 ust. 1 traktatu nie ma
zastosowania do systemu dystrybucji selektywnej, jeśli spełnione są trzy
przesłanki, mianowicie, po pierwsze, właściwości wyrobów,
o których mowa, wymagają wdrożenia takiego systemu w celu
zachowania ich jakości i zapewnienia prawidłowego użytku, po
drugie, wybór odsprzedawców jest dokonywany na podstawie obiektywnych
kryteriów jakościowych odnoszących się do kwalifikacji zawodowych
odsprzedawcy i jego pracowników oraz do posiadanego przez niego
wyposażenia, i po trzecie, przyjęte kryteria są ustalone
w jednolity sposób wobec wszystkich potencjalnych odsprzedawców
i stosowane w niedyskryminacyjny sposób (zob. wyroki
Trybunału: z dnia 25 października 1977 r. w sprawie
26/76 Metro przeciwko Komisji, zwany dalej „wyrokiem w sprawie
Metro I”, Rec. str. 1875, pkt 20, z dnia
11 grudnia 1980 r. w sprawie 31/80 L’Oréal, Rec.
str. 3775, pkt 16, z dnia 25 października
1983 r. w sprawie 107/82 AEG‑Telefunken przeciwko Komisji,
zwany dalej „wyrokiem w sprawie AEG”, Rec. str. 3151,
pkt 33).20      W związku
z powyższym w pkt II.A.5 akapit drugi decyzji Komisja
stwierdza:„Rozpatrywane wyroby są
w istocie artykułami wysokiej jakości, będącymi wynikiem
specyficznych badań, co wyraża się zarazem poprzez oryginalne metody ich
powstawania, wyrafinowany charakter wprowadzanych do obrotu gam wyrobów
oraz poziom jakości wykorzystywanych materiałów, w szczególności
przy wykonywaniu opakowań, w których są one prezentowane. Luksusowy
charakter tych wyrobów wynika także z aury ekskluzywności oraz
prestiżu, które wyróżniają te wyroby spośród podobnych wyrobów
należących do innych segmentów rynku i odpowiadających innym
wymaganiom konsumenta. Ta charakterystyka jest, z jednej strony,
ściśle związana ze zdolnością rozwijania i chronienia przez
producenta wizerunku marki cieszącej się dużą renomą, a z drugiej
strony, zależy od umiejętności takiego zaprezentowania wyrobów klientom,
które uwydatnia specyficzne cechy estetyczne lub związane
z używaniem danego produktu lub linii produktów […]” [tłumaczenie
nieoficjalne, podobnie jak wszystkie cytaty z tej decyzji poniżej].21      Zdaniem
Komisji kryteria selekcji stosowane przez spółkę Yves Saint Laurent
dotyczące kwalifikacji zawodowych, lokalizacji i wyposażenia punktu
sprzedaży oraz nazwy detalisty nie podlegają art. 85 ust. 1
traktatu. Komisja uważa przede wszystkim, że „obecność w punkcie
sprzedaży profesjonalnych doradców jest uzasadniona, jako że wymagana
specjalistyczna wiedza jest niezbędna, by pomóc konsumentowi
w wyborze produktu najbardziej odpowiadającego jego gustowi
i potrzebom i by zapewnić mu najlepszą informację na temat
sposobu jego używania, a nawet przechowywania” (pkt II.A.5
akapit trzeci), oraz że „ponieważ podtrzymywanie wizerunku prestiżowej
marki jest na rynku luksusowych wyrobów kosmetycznych podstawowym
czynnikiem konkurencyjności, żadnemu producentowi nie udałoby się
zachować pozycji na tym rynku bez ciągłego podejmowania wysiłków na
rzecz promocji. Pewne jest, że te wysiłki zostałyby zniweczone, gdyby
handel produktami spółki Yves Saint Laurent na etapie sprzedaży
detalicznej odbywał się w sposób mogący zmienić ich postrzeganie
przez konsumenta. Z tego powodu kryteria odnoszące się do
lokalizacji oraz estetyki i funkcjonalności punktu sprzedaży
stanowią uzasadnione wymogi ze strony producenta, jako że ich celem jest
zapewnienie konsumentowi otoczenia, które pozostaje w harmonii
z luksusowym i ekskluzywnym charakterem wyrobów,
o których mowa, oraz prezentacji na miarę wizerunku marki Yves
Saint Laurent. Ponadto kryterium związane z nazwą ma zapewnić, że
nazwa perfumerii, sklepu bądź miejsca, w którym mieści się dział
perfumeryjny lub perfumeria, jest zgodna z zasadami rządzącymi
dystrybucją rozpatrywanych produktów, oraz wykluczyć takie nazwy, które
mogą wywołać wrażenie braku zapewnienia odpowiedniej obsługi lub
zapewnienia niedostatecznej obsługi, że sklepowi brak prestiżu lub
wyszukanego wystroju. Należy podkreślić, że punkt sprzedaży lub jego
nazwa, które wpływają ujemnie na renomę marki, nie mogą być
w żadnym wypadku kojarzone ze zwyczajową polityką cenową
dystrybutora” (pkt II.A.5 akapit czwarty).22      W pkt II.A.5 akapity piąty i szósty Komisja wywodzi dalej:„Zakaz
sprzedaży towarów, które ze względu na ich sąsiedztwo mogą szkodzić
wizerunkowi marki Yves Saint Laurent, ma jedynie na celu utrzymanie,
w oczach klienta, prestiżu i ekskluzywności nierozłącznie
związanych z wyrobami, o których mowa, i w ten
sposób uniknięcie kojarzenia ich z towarami niższej jakości. Temu
samemu celowi służą kryteria selekcji zmierzające do zapewnienia, aby
w punktach sprzedaży, w których wykonywane jest wiele rodzajów
działalności, przestrzeń zarezerwowana dla sprzedaży wyrobów
perfumeryjnych była proporcjonalnie dobrana i dostatecznie
oddzielona od przestrzeni przeznaczonej do sprzedaży innych produktów.
Należy podkreślić, że ponieważ system dystrybucji selektywnej spółki
Yves Saint Laurent Parfums jest otwarty dla sklepów dysponujących
wyspecjalizowanym działem oraz ponieważ spółka Yves Saint Laurent
Parfums wyraziła zgodę na różne formy dystrybucji w obrębie
Wspólnoty, kryteria te same w sobie nie są zdolne wykluczyć
niektórych nowoczesnych form dystrybucji takich jak domy towarowe.Wymóg
nałożony na autoryzowanego dystrybutora, polegający na zarezerwowaniu
dla wyrobów spółki Yves Saint Laurent Parfums takiego miejsca, które,
zważywszy na inne oferowane marki, odpowiada pozycji marki Yves Saint
Laurent i umożliwia konsumentowi ich rozpoznanie, odpowiada celowi,
jakim jest zapewnienie ekspozycji uwydatniającej wyroby stanowiące
przedmiot umowy. […] takie kryterium selekcji nie może samo w sobie
ograniczyć swobody dystrybutora w sprzedawaniu i reklamowaniu
konkurencyjnych marek ani przeszkadzać w rozwoju nowych form
dystrybucji”.23      Jeśli
chodzi o pozostałe obowiązki i warunki nałożone na
autoryzowanego detalistę, Komisja uważa, że w przypadku tych, które
odnoszą się do postępowania w sprawie dopuszczenia do sieci
dystrybucji, minimalnej rocznej wielkości zakupów, współpracy
reklamowo‑promocyjnej, składowania produktów oraz wprowadzania na rynek
nowych produktów, zastosowanie ma art. 85 ust. 1 (zob.
pkt II.A.6 decyzji) oraz że napotkane bariery w zakresie
konkurencji stanowią istotne ograniczenie wewnątrzwspólnotowej wymiany
handlowej (pkt II.A.8).24      Komisja
stwierdza jednakże w pkt II.B.1 decyzji, że umowy, które
tworzą system dystrybucji spółki Yves Saint Laurent, spełniają cztery
przesłanki przewidziane w art. 85 ust. 3 traktatu.25      Jeśli
chodzi o kwestię, czy postanowienia umowy, o których mowa,
przyczyniają się do polepszenia produkcji i dystrybucji
w rozumieniu art. 85 ust. 3 traktatu, Komisja uważa, co
następuje (pkt II.B.2):„Luksusowe
wyroby kosmetyczne odróżniają się od podobnych produktów odpowiadających
innym wymogom konsumenta między innymi tym, że konsument łączy
z marką, którą są one opatrzone, wizerunek ekskluzywności
i prestiżu. Umiejętność stworzenia i utrzymania przez
producenta wizerunku oryginalnej i prestiżowej marki jest
czynnikiem determinującym jej konkurencyjność. Z tego wynika, że
dystrybucja luksusowej marki z branży kosmetycznej może odbywać się
tylko z poszanowaniem jej ekskluzywnego charakteru. Doświadczenie
pokazuje bowiem, że powszechna dostępność luksusowego wyrobu
kosmetycznego może mieć wpływ na jego postrzeganie przez konsumenta
i docelowo spowodować spadek popytu na ten wyrób”.26      W tych
okolicznościach Komisja uważa, iż postanowienia umowy, które podlegają
art. 85 ust. 1 (zob. pkt 23 powyżej), „powodują, że
produkty spółki Yves Saint Laurent są sprzedawane jedynie tam, gdzie
istnieje gwarancja zachowania wizerunku wysokiej jakości oraz
ekskluzywności, które są charakterystyczne dla luksusowych wyrobów
kosmetycznych” (pkt II.B.2 akapit siódmy in fine).27      Jeśli
chodzi o kwestię, czy dla użytkowników zastrzeżono „słuszn[ą]
część zysku” w rozumieniu art. 85 ust. 3 traktatu,
Komisja uważa w szczególności, że „zgłoszony system dystrybucji
pozwala na zachowanie ekskluzywnego charakteru wyrobów będących
przedmiotem umów, co jest główną przyczyną wyboru konsumenta”
(pkt II.B.3 akapit drugi) oraz że „w przypadku gdy klient
traktuje jako drugorzędne wizerunek marki lub usługi towarzyszące
sprzedaży w ramach systemu dystrybucji selektywnej, może on zawsze
wybrać artykuły podobne należące do sąsiedniego rynku, które są
rozprowadzane bez systemu dystrybucji selektywnej, wymierzając
w ten sposób sankcje wybranej przez producenta strategii handlowej”
(pkt II.B.3 akapit trzeci).28      Wreszcie
w pkt II.B.4 decyzji Komisja stwierdza, że system dystrybucji
spółki Yves Saint Laurent nie zawiera żadnego obowiązku ograniczającego
konkurencję, który nie jest niezbędny do osiągnięcia wyznaczonych celów
w rozumieniu art. 85 ust. 3 lit. a) traktatu,
a w pkt II.B.5, że rozpatrywane umowy nie dają
zainteresowanym przedsiębiorstwom możliwości wyeliminowania konkurencji
w stosunku do znacznej części odnośnych produktów w rozumieniu
art. 85 ust. 3 lit. b) traktatu. Komisja dodaje
w szczególności, że „nie udało się jej stwierdzić, aby
rozpowszechnienie systemów dystrybucji selektywnej wykluczało
w zasadzie niektóre nowoczesne formy dystrybucji, takie jak domy
towarowe. Kryteria selekcji stosowane przez spółkę Yves Saint Laurent
Parfums nie są tego rodzaju, by nie mogły zostać spełnione przez te
formy dystrybucji, nawet jeżeli zakładają, że musiałyby one
w związku z tym częściowo zmienić swoje szczególne metody
handlu” (pkt II.B.5 akapit czwarty).29      Artykuł 1 decyzji brzmi następująco:„Zgodnie
z art. 85 ust. 3 postanowienia art. 85 ust. 1
traktatu EWG zostają uznane za niemające zastosowania:–        do
typowej umowy o autoryzowanej dystrybucji między spółką Yves Saint
Laurent Parfums a wyspecjalizowanymi detalistami z siedzibą
we Francji, a także do załączonych do nich ogólnych warunków
sprzedaży;i–        do
typowej umowy o autoryzowanej dystrybucji między wyłącznymi
przedstawicielami spółki Yves Saint Laurent Parfums mającymi siedzibę
w innym niż Francja państwie członkowskim Europejskiej Wspólnoty
Gospodarczej a wyspecjalizowanymi detalistami, a także do
załączonych do nich ogólnych warunków sprzedaży.Niniejsza decyzja obowiązuje od dnia 1 czerwca 1991 r. do dnia 31 maja 1997 r.”. Przebieg postępowania i żądania stron30      Pismem
złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 9 marca
1992 r. strona skarżąca wniosła niniejszą skargę. Postanowieniem
z dnia 12 października 1992 r. spółka Yves Saint Laurent,
Comité de liaison des syndicats européens de l’industrie de la
parfumerie et des cosmétiques (zwana dalej „Colipą”), Fédération des
industries de la parfumerie (zwane dalej „FIP”) i Fédération
européenne des parfumeurs détaillants (zwane dalej „FEPD”) zostały
dopuszczone do udziału w postępowaniu w charakterze
interwenientów w celu poparcia żądań strony pozwanej.31      Na
podstawie sprawozdania sędziego sprawozdawcy Sąd zdecydował
o otwarciu procedury ustnej bez wcześniejszego przeprowadzania
środków dowodowych. Jednakże w ramach środków organizacji
postępowania przewidzianych w art. 64 regulaminu strona
pozwana, spółka Yves Saint Laurent i FEPD zostały wezwane do
udzielenia odpowiedzi na piśmie na pewne pytania i do przedłożenia
niektórych dokumentów przed rozprawą. Strony złożyły odpowiedzi między
16 a 24 stycznia 1996 r.32      Wystąpienia
stron i ich odpowiedzi na pytania Sądu zostały wysłuchane na
rozprawie, która odbyła się w dniach 28 i 29 lutego
1996 r.33      Strona skarżąca wnosi do Sądu o:–        stwierdzenie nieważności decyzji w całości;–        obciążenie Komisji kosztami postępowania w całości.34      Strona pozwana wnosi do Sądu o:–        oddalenie skargi;–        obciążenie skarżącej kosztami postępowania.35      Interwenient, spółka Yves Saint Laurent, wnosi do Sądu o:–        uznanie skargi za niedopuszczalną;–        ewentualnie, oddalenie skargi jako bezzasadnej;–        obciążenie
skarżącej kosztami postępowania, w tym kosztami interwencji spółki
Yves Saint Laurent.36      Interwenient, FIP, wnosi do Sądu o:–        orzeczenie o dopuszczalności skargi według stanu prawnego;–        oddalenie skargi jako bezzasadnej;–        obciążenie
skarżącej kosztami postępowania, w tym kosztami interwencji FIP.37      Interwenient, Colipa, wnosi do Sądu o:–        oddalenie skargi;–        obciążenie
skarżącej kosztami postępowania, w tym kosztami interwencji
Colipy.38      Interwenient, FEPD, wnosi do Sądu o:–        oddalenie skargi;–        obciążenie
skarżącej kosztami postępowania, w tym kosztami interwencji FEPD.39      W uwagach na temat uwag interwenientów strona skarżąca wnosi do Sądu o:–        uznanie jej skargi za dopuszczalną;–        obciążenie interwenientów ich własnymi kosztami. W przedmiocie dopuszczalności Streszczenie argumentów stron40      Spółka
Yves Saint Laurent twierdzi, że skarga jest niedopuszczalna, ponieważ
decyzja nie indywidualizuje grupy Galec ani nie dotyczy jej bezpośrednio
oraz nie ma ona interesu we wniesieniu skargi.41      Po
pierwsze, nie tylko decyzja nie odnosi się bezpośrednio lub pośrednio
do grupy Galec lub sklepów Leclerc, ale też fakt, że działa ona aktywnie
na rynku dystrybucji, nie indywidualizuje jej czy to z powodu
niektórych właściwych jej cech, czy też z powodu okoliczności,
które odróżniają ją od innych podmiotów obecnych na rynku (zob.
w szczególności wyroki Trybunału: z dnia 15 lipca
1963 r. w sprawie 25/62 Plaumann przeciwko Komisji, Rec.
str. 197, i z dnia 10 grudnia 1969 r.
w sprawach połączonych 10/68 i 18/68 Eridania i in.
przeciwko Komisji, Rec. str. 459).42      Zresztą
działania grupy Galec były bardzo ograniczone. Poza uwagami
skierowanymi do Komisji w trakcie postępowania administracyjnego
grupa Galec nie poczyniła choćby najmniejszych starań, by otrzymać
autoryzację od spółki Yves Saint Laurent. Grupa Galec nie złożyła także
skargi do Komisji na umowy zawierane przez spółkę Yves Saint Laurent.
W wyroku w sprawie Metro I i w wyrokach:
z dnia 22 października 1986 r. w sprawie 75/84 Metro
przeciwko Komisji, Rec. str. 3021 (zwanym dalej „wyrokiem
w sprawie Metro II”) oraz z dnia 28 stycznia
1986 r. w sprawie 169/84 Cofaz przeciwko Komisji, Rec.
str. 391, Trybunał uznał dopuszczalność skargi osoby trzeciej
jedynie na podstawie surowszych kryteriów pozwalających na jej
indywidualne wyodrębnienie.43      Po
drugie, zgodnie ze swym statutem grupa Galec jest pośrednikiem między
swoimi członkami, sklepami Leclerc, a ich dostawcami, działającym
jedynie na rzecz tych pierwszych. Tym samym nie mogła on być traktowana
jak dystrybutor, a tym bardziej jak autoryzowany detalista spółki
Yves Saint Laurent. W związku z tym decyzja nie wywiera
żadnych bezpośrednich skutków wobec grupy Galec ani nie przynosi jej
żadnej bezpośredniej szkody (zob. wyrok Trybunału z dnia
28 października 1982 r. w sprawie 135/81 Groupement des
agences de voyages przeciwko Komisji, Rec. str. 3799). Zatem
decyzja nie dotyczy jej bezpośrednio i nie ma ona uzasadnionego
i aktualnego interesu w stwierdzeniu nieważności zaskarżonego
aktu.44      W końcu,
zakładając, że grupa Galec wniosła skargę w interesie swoich
członków, jej statut nie zawiera żadnego postanowienia, zgodnie
z którym ci ostatni upoważniliby ją do działania w sądzie
w ich imieniu. W świetle zasady, zgodnie z którą „nie
można pozywać ani być pozwanym przez pełnomocnika”, skarga grupy Galec
jest niedopuszczalna (zob. opinia rzecznika generalnego Rozès w ww.
sprawie Groupement des agences de voyages przeciwko Komisji,
str. 3811).45      Strona
skarżąca podkreśla, że w trakcie postępowania administracyjnego
przedłożyła zgodnie z art. 19 ust. 3 rozporządzenia
nr 17 uwagi, które służyły takiemu samemu celowi jak złożenie
skargi do Komisji, oraz że Komisja powtórzyła jej argumenty
w swojej decyzji, w szczególności w pkt I.D
i II.B.5 in fine.46      Ponadto
nie można w sposób istotny podważyć bezpośredniego
i osobistego interesu grupy Galec we wniesieniu skargi. Jako
centrala kierownicza grupy gospodarczej Galec działa bezpośrednio na
rynku perfum i wyrobów kosmetycznych, dokonując selekcji
producentów i negocjując warunki dotyczące asortymentu, cen,
finansowania, dostaw i zaopatrzenia. Grupa Galec dodaje, że gdyby
nie decyzja, mogłaby ona normalnie, w taki czy inny sposób,
zaopatrywać się w produkty spółki Yves Saint Laurent, tymczasem jej
wydanie pozbawia ją wszelkich praw w normalnym dostępie do tego
rynku.47      Strona
pozwana uważa, że skarga grupy Galec jest dopuszczalna, powołując się
w szczególności na wyrok w sprawie Metro II.48      W istocie
grupa Galec jasno wyraziła wolę zajmowania się dystrybucją luksusowych
perfum, z jednej strony w uwagach przedstawionych
w trakcie postępowania administracyjnego, z drugiej zaś
poprzez liczne próby podejmowane przez różne sklepy Leclerc w celu
sprzedawania luksusowych perfum, co wywołało szczególnie dużą liczbę
postępowań przed sądami krajowymi.49      Ponadto
ze statutu grupy Galec wynika, że jej celem jest w szczególności
gromadzenie zamówień od jej członków i przekazywanie ich dostawcom
(art. 2), oraz że mogą zaistnieć przypadki, w których będzie
ona zmuszona dokonywać zakupów bezpośrednio we własnym imieniu
(art. 30A). Wynika z tego, że jeśli któreś
z przedsiębiorstw zrzeszonych w grupie Galec zostałoby
dopuszczone do sieci dystrybucyjnej spółki Yves Saint Laurent, grupa
Galec mogłaby znaleźć się w sytuacji, w której musiałaby
zakupywać wyroby, o których mowa, na ich rzecz. Zresztą nie można
kwestionować tego, że przedsiębiorstwa zrzeszone w grupie Galec
mogą mieć interes w przynależności do sieci dystrybucyjnej spółki
Yves Saint Laurent. Sytuacja rozpatrywana w ww. wyroku
w sprawie Groupement des agences de voyages przeciwko Komisji różni
się zatem zasadniczo od sytuacji omawianej w tej sprawie. Ocena Sądu50      Strona
pozwana nie żądała uznania skargi za niedopuszczalną. W tych
okolicznościach spółka Yves Saint Laurent nie jest uprawniona do
podniesienia zarzutu niedopuszczalności, a Sąd nie ma obowiązku
badania powołanych przez nią zarzutów (wyrok Trybunału z dnia
24 marca 1993 r. w sprawie C‑313/90 CIRFS i in.
przeciwko Komisji, Rec. str. I‑1125, pkt 20–22).51      W każdym
razie zgodnie z art. 113 regulaminu należy zbadać
z urzędu dopuszczalność skargi (zob. ww. wyrok w sprawie
CIRFS i in. przeciwko Komisji, pkt 23).52      Zgodnie
z art. 173 traktatu każda osoba fizyczna lub prawna może
wnieść skargę na decyzję skierowaną do innej osoby tylko wtedy, gdy ta
decyzja dotyczy jej bezpośrednio i indywidualnie. Jako że decyzja
jest skierowana do spółki Yves Saint Laurent, należy zbadać, czy te dwie
przesłanki są spełnione w przypadku grupy Galec.53      Jeśli
chodzi o kwestię, czy decyzja dotyczy „indywidualnie” grupy Galec,
z utrwalonego orzecznictwa wynika, że podmioty inne niż adresaci
decyzji mogą utrzymywać, iż decyzja ta dotyczy ich indywidualnie tylko
wtedy, gdy ma ona wpływ na ich sytuację ze względu na szczególne dla
nich cechy lub na sytuację faktyczną, która odróżnia je od wszelkich
innych osób i w związku z tym indywidualizuje
w sposób podobny jak adresata decyzji (zob. ww. wyrok
w sprawie Plaumann przeciwko Komisji, str. 223, jak również
wyrok Sądu z dnia 6 lipca 1995 r. w sprawach
połączonych T‑447/93, T‑448/93 i T‑449/93 AITEC i in.
przeciwko Komisji, Rec. str. II‑1971, pkt 34).54      Sąd
stwierdza w związku z powyższym, iż grupa Galec jest
spółdzielnią o zmiennym kapitale, zrzeszającą handlowców
detalicznych, działającą pod firmą É. Leclerc, która została
założona zgodnie z ustawą francuską nr 72‑652 z dnia
11 lipca 1972 r. Artykuł 1 tejże ustawy stanowi, że celem
tego rodzaju spółdzielni jest poprawa, poprzez współdziałanie
wszystkich zrzeszonych, warunków, w których wykonują oni
działalność handlową. W tym celu mogą one w szczególności
dostarczać zrzeszonym wszystkie (lub część) towary, artykuły spożywcze
lub usługi, wyposażenie oraz materiały niezbędne do prowadzenia
działalności handlowej. Artykuł 2 ust. 2 statutu grupy Galec
precyzuje w szczególności, że usługi, jakie będzie ona proponować
swoim członkom, nie powinny być ograniczone, jeśli chodzi zarówno
o ich charakter, jak i o ilość, i że mogą one
dotyczyć wszystkich transakcji i rodzajów działalności
pozostających w jakimkolwiek związku z działalnością jej
członków. Zgodnie z art. 30A statutu grupa Galec pracuje
wyłącznie na rzecz swoich członków celem umożliwienia im obniżenia
kosztów własnych w chwili zakupu oraz kosztów dystrybucji na rzecz
ich własnych członków lub konsumentów. Może ona w szczególności
dokonywać zakupów we własnym imieniu na rzecz swoich członków.55      Na
rozprawie grupa Galec stwierdziła, co nie zostało podważone, że przed
wydaniem decyzji zwróciła się ona do licznych producentów perfum,
w tym do spółki Yves Saint Laurent, z prośbą o to, aby
przynajmniej niektórzy z jej członków zostali dopuszczeni do sieci
dystrybucyjnej jako autoryzowani detaliści. Następnie zrzeszona
w grupie Galec spółka Rocadis, która zarządza sklepem Leclerc
w Poitiers, w piśmie z dnia 22 sierpnia 1990 r.
wniosła o dopuszczenie jej do sieci dystrybucyjnej spółki Yves
Saint Laurent.56      Pismem
z dnia 28 września 1990 r. spółka Yves Saint Laurent
odrzuciła ten wniosek, uzasadniając, że wciąż toczy się przed sądami
francuskimi spór między spółką Yves Saint Laurent a spółką Rocadis
w sprawie sprzedaży przez tę ostatnią wyrobów spółki Yves Saint
Laurent poza jej siecią dystrybucyjną.57      Pewne
jest także, że wiele innych sklepów Leclerc wyraziło wolę zajmowania
się dystrybucją produktów spółki Yves Saint Laurent, o czym
świadczą liczne spory prowadzone w sądach krajowych, na które
wskazuje grupa Galec w swoich pismach procesowych.58      Ponadto
grupa Galec uczestniczyła w postępowaniu administracyjnym toczącym
się przed Komisją, przedstawiając szczegółowe uwagi po opublikowaniu
komunikatu, o którym mowa w art. 19 ust. 3
rozporządzenia nr 17 (zob. pkt 6 powyżej). W swoich
uwagach grupa Galec podkreśliła w szczególności, że na skutek
decyzji jej członkowie zostali wykluczeni z dystrybucji produktów
spółki Yves Saint Laurent, i wezwała Komisję do zweryfikowania na
miejscu warunków dystrybucji produktów luksusowych w sklepach
Leclerc wyrażających życzenie przystąpienia do dystrybucji luksusowych
perfum.59      Pismem
z dnia 12 lutego 1991 r. Komisja potwierdziła, że uwagi
grupy Galec zostaną uważnie zbadane. Podczas rozprawy Komisja zapewniła
o uwzględnieniu tychże uwag przy wydawaniu decyzji. Nie ulega
jednak wątpliwości, że decyzja ta zatwierdza co do istoty szczególne
cechy systemu dystrybucji selektywnej spółki Yves Saint Laurent
kwestionowane przez grupę Galec w trakcie postępowania
administracyjnego.60      W tych
okolicznościach Sąd uważa, iż sytuacja w rozpatrywanym przypadku
nie różni się co do istoty od sytuacji, która leżała u podstaw
wyroku w sprawie Metro II (pkt 21–23), w którym
Trybunał orzekł, że decyzja Komisji, w której przyjęła ona kryteria
kwestionowane przez podmiot w trakcie postępowania
administracyjnego, dotyczy bezpośrednio i indywidualnie tego
podmiotu, którego wniosek o dopuszczenie do sieci dystrybucyjnej
w charakterze autoryzowanego dystrybutora został odrzucony
i który przedłożył swoje uwagi na podstawie art. 19
ust. 3 rozporządzenia nr 17.61      Należy
dodać, że decyzja Komisji narusza interesy grupy Galec, jako że jej
statutowym celem jest w szczególności negocjowanie umów
zaopatrzenia sklepów Leclerc. Decyzja dotyczy zatem grupy Galec także
indywidualnie jako negocjatora takich umów zaopatrzenia (zob.
analogicznie wyrok Trybunału z dnia 2 lutego 1988 r.
w sprawach połączonych 67/85, 68/85 i 70/85 Van der Kooy
i in. przeciwko Komisji, Rec. str. 219, pkt 20–25 oraz
ww. wyrok w sprawie CIRFS i in. przeciwko Komisji,
pkt 30).62      Ponadto
ze statutu grupy Galec, a zwłaszcza z art. 2 wynika, że
była ona milcząco upoważniona do przedstawienia podczas postępowania
administracyjnego nie tylko swojego punktu widzenia, ale także punktu
widzenia swoich członków wyrażających życzenie przystąpienia do sieci
dystrybucyjnej spółki Yves Saint Laurent. Jako że ci ostatni są
potencjalnymi konkurentami autoryzowanych detalistów spółki Yves Saint
Laurent, są oni „zainteresowanymi osobami trzecimi” w rozumieniu
art. 19 ust. 3 rozporządzenia nr 17. Wynika z tego,
że decyzja dotyczy grupy Galec również indywidualnie, ponieważ brała ona
udział w postępowaniu administracyjnym jako przedstawiciel swoich
członków (zob. analogicznie ww. wyrok w sprawach połączonych
AITEC i in. przeciwko Komisji, pkt 60–62).63      Jeśli
chodzi o kwestię, czy decyzja dotyczy grupy Galec bezpośrednio,
wystarczy stwierdzić, że decyzja pozostawiła nienaruszone wszystkie
skutki wynikające z istnienia sieci spółki Yves Saint Laurent,
pozwalając w ten sposób spółce Yves Saint Laurent stosować
bezpośrednio wobec grupy Galec i jej członków kryteria selekcji,
których zgodność z prawem podważyła ona w trakcie postępowania
administracyjnego.64      Ponadto
nawet jeśli sama grupa Galec nie zamierza stać się autoryzowanym
detalistą spółki Yves Saint Laurent, dokonywane przez nią zakupy
produktów spółki Yves Saint Laurent podlegają kryteriom selekcji,
których legalność została podważona w decyzji. Grupa Galec ma zatem
uzasadniony i aktualny interes w podważeniu zasadności tej
decyzji.65      Z tego wynika, że skarga jest dopuszczalna. Co do istoty sprawy66      Główny
zarzut podnoszony przez grupę Galec dotyczy tego, że na skutek
kumulacji kryteriów selekcji zatwierdzonych w decyzji niektóre
hipermarkety działające pod firmą É. Leclerc zostały wykluczone
a priori z sieci dystrybucyjnej spółki Yves Saint Laurent,
mimo że są one w stanie sprzedawać luksusowe perfumy w uczciwy
i wyszukany sposób. W ramach tego głównego zarzutu grupa
Galec podnosi w skardze trzy zarzuty, oparte, odpowiednio, na braku
uzasadnienia, błędach w ocenie okoliczności faktycznych
i naruszeniu prawa. Zarzuty te zazębiają się i zawierają
w istocie cztery główne następujące twierdzenia: a) w decyzji
brak jest uzasadnienia lub zawiera ona oczywiste błędy w ocenie
okoliczności faktycznych, jako że sposób, w jaki towary są
wystawiane przez duże lub średnie sklepy (zwane dalej „sklepami
wielkopowierzchniowymi”), został w niej uznany za nieodpowiedni do
dystrybucji luksusowych perfum; b) w decyzji brak jest uzasadnienia
lub zawiera ona oczywiste błędy w ocenie okoliczności faktycznych,
jeśli chodzi o potrzeby i oczekiwania konsumentów;
c) decyzja narusza prawo lub brak w niej uzasadnienia
z uwagi na to, że Komisja zdecydowała, że kryteria przytoczone
w pkt II.A.5 nie podlegają art. 85 ust. 1 traktatu;
d) decyzja narusza prawo lub zawiera oczywiste błędy w ocenie
okoliczności faktycznych, lub brak w niej uzasadnienia
w odniesieniu do zastosowania art. 85 ust. 3 traktatu.67      W pierwszej
kolejności należy zbadać zasadność decyzji w świetle art. 85
ust. 1 traktatu, podsumowując wszystkie odnoszące się do tej
kwestii zarzuty i argumenty stron, a następnie zasadność
decyzji w świetle art. 85 ust. 3 traktatu. I – W przedmiocie zasadności decyzji w świetle art. 85 ust. 1 traktatu Streszczenie argumentów stron Argumenty grupy Galec68      Grupa
Galec podnosi najpierw, że poprzez sklepy zrzeszone w niej pod
firmą É. Leclerc prowadzi dystrybucję licznych wyrobów luksusowych
(sprzętu hi‑fi, win wyborowych, biżuterii, wyrobów zegarmistrzowskich,
aparatów fotograficznych, luksusowych tekstyliów itd.) w doskonale
przystosowanych do tego warunkach oraz że akceptuje ona konieczność
istnienia systemu opartego na koncepcji „ekskluzywności”, który ma na
celu utrzymanie prestiżu luksusowych wyrobów i zaspokojenie
oczekiwań konsumentów. Przyznaje ona także, że nie wszystkie sklepy pod
firmą É. Leclerc są właściwe do takiej formy handlu. Jednakże
niektóre duże hipermarkety lub supermarkety działające pod firmą
É. Leclerc praktykowały już zasadę ekskluzywności, uciekając się do
różnych sposobów, takich jak stworzenie szczególnego działu
w sklepie lub urządzenie wyspecjalizowanego stoiska wewnątrz
powierzchni sprzedaży, mającego ewentualnie swoją własną nazwę (np.
„Éole”). Sklepy te są przystosowane lub mogą zostać przystosowane do
sprzedaży luksusowych kosmetyków, na co wskazują w szczególności
załączone do skargi zdjęcia działów „uroda‑zdrowie” zrobione
w niektórych sklepach Leclerc.69      Jednakże
sklepy wielkopowierzchniowe zostały wykluczone z góry z sieci
dystrybucyjnej spółki Yves Saint Laurent wskutek kumulacji kryteriów
selekcji zatwierdzonych w decyzji, a szczególnie tych
dotyczących najbliższego sąsiedztwa, a mianowicie oceny
„dzielnicy”, „ulic” lub „najbliżej położonych sklepów” [pkt I.1
lit. a) warunków sprzedaży], „fasady” z „witrynami”,
„wystroju”, aranżacji całej przestrzeni sprzedaży i innych
elementów, które należy uwzględnić, określonych w pkt I.1.
lit. b) warunków sprzedaży, obecności innych wyrobów „mogących
poprzez swoje sąsiedztwo szkodzić wizerunkowi marki Yves Saint Laurent”
oraz innych niż sprzedaż perfum rodzajów działalności w punkcie
sprzedaży, które, zgodnie z pkt I.1 lit. d) warunków
sprzedaży, powinny zostać ocenione według ich rozmiaru, wyglądu
zewnętrznego, oddzielenia od perfumerii oraz ubioru pracowników
przydzielonych do każdego z tych rodzajów działalności.70      Dla
grupy Galec najbardziej arbitralnym i zależnym od woli producenta
perfum kryterium jest kryterium dotyczące nazwy. Nazwa É. Leclerc
obejmuje bardzo różnorodne punkty sprzedaży i nawet jeśli niektóre
spośród sklepów pod nią działających nie mogą pretendować do miana
sprzedawców wyrobów luksusowych, to Komisja nie uwzględniła faktu, że
kilka innych może spełnić obiektywne kryteria wymagane w przypadku
dystrybucji tego rodzaju wyrobów.71      Z tego
wynika, że w przeciwieństwie do zasad zastosowanych przez Trybunał
w ww. wyrokach: w sprawie Metro I, w sprawie
Metro II i w sprawie L’Oréal oraz w wyroku
z dnia 10 lipca 1980 r. w sprawie 99/79 Lancôme,
Rec. str. 2511, system dystrybucji selektywnej, o którym mowa,
wyklucza nowe formy sprzedaży, wykorzystując kryteria, które nie są ani
obiektywne, ani jednolite, ani nie są stosowane w sposób
niedyskryminacyjny i nie są proporcjonalne do tego, co konieczne.
Ponadto kryteria ustalone w decyzji eliminują „szczególną formę
sprzedaży”, naruszając orzecznictwo Trybunału zawarte w wyrokach:
w sprawie Metro I (pkt 20 i 50), w sprawie
Metro II (pkt 34) i w sprawie AEG (pkt 36
i 73).72      Według
skarżącej albo decyzja oznacza, że tylko niektóre formy sklepów
wielkopowierzchniowych, takie jak duże domy towarowe, na przykład
Printemps lub Galeries Lafayette, mogą zostać dopuszczone do sieci, na
co wskazywałyby raport profesora Webera wspomniany w pkt I.B
decyzji oraz wyjaśnienia spółki Yves Saint Laurent zawarte
w uwagach tego interwenienta, albo też kryteria zatwierdzone przez
Komisję wymagają od sklepów wielkopowierzchniowych dużo więcej niż tylko
częściowe dostosowanie ich metod sprzedaży. Aby spełnić takie kryteria
jak lokalizacja na pewnych ulicach, na których sklepy odpowiadają
prestiżowi marki, fizyczne oddzielenie perfumerii od innych rodzajów
działalności, zapewnienie pracownikom punktu sprzedaży odzieży firmowej,
nieprowadzenie zbyt wielu „nieluksusowych” rodzajów działalności
i posiadanie lokalu z witrynami, sklepy wielkopowierzchniowe
musiałyby całkowicie zrezygnować ze swoich metod sprzedaży.73      Jeśli
chodzi o uzasadnienie decyzji, skarżąca uważa, że w przypadku
takiej decyzji o zasadniczym znaczeniu jak ta tu omawiana,
uzasadnienie powinno być szczególnie kompletne. Komisja niedostatecznie
uzasadniła swoje twierdzenie, zgodnie z którym zgłoszone kryteria –
które, zdaniem skarżącej, wykluczają każdą inną formę sprzedaży niż
wyspecjalizowany handel detaliczny – nie ograniczają konkurencji
w rozumieniu art. 85 ust. 1 traktatu. Powołując się na
ww. wyroki: w sprawach Metro, w sprawie AEG,
w sprawie Lancôme i w sprawie L’Oréal, Komisja
zastosowała do ochrony wizerunku marki wyrobów luksusowych kryteria,
które dotychczas zarezerwowane były dla selektywności „technicznej”, nie
uzasadniając swojej decyzji w sposób wymagany przez te wyroki.74      Ponadto
ww. wyroki w sprawie L’Oréal, w sprawie Lancôme
i w sprawach Metro zobowiązują Komisję do oceny restrykcyjnego
charakteru umów w zależności od kontekstu gospodarczego. Komisja,
wiedząc o tym, że wszyscy „markowi producenci perfum” przyjęli ten
sam sposób wyłącznej dystrybucji, powinna przedstawić uzasadnienie
dotyczące kumulatywnego skutku wywołanego przez te sieci, tym bardziej
że uznała ona za w zasadzie zgodne z prawem ogólne
i absolutne wykluczenie wszelkich form sprzedaży z dystrybucji
rozpatrywanych wyrobów.75      Co
więcej, Komisja niedostatecznie uzasadniła swoją decyzję, nie
uwzględniając uwag przedłożonych przez grupę Galec w trakcie
postępowania administracyjnego, zgodnie z którymi wyroby luksusowe
są już dziś sprzedawane w sklepach wielkopowierzchniowych
w doskonale przystosowanych warunkach. W ciągu ostatniego
dziesięciolecia sklepy wielkopowierzchniowe dokonały bowiem głębokich
przekształceń w zakresie metod sprzedaży i udaje się im nie
tylko chronić wizerunek marki w przypadku wyrobów zaawansowanych
technicznie lub wyrobów luksusowych, ale także być konkurencyjnymi
w kwestii wizerunku tych wyrobów.76      Ponadto
Komisja nie uzasadniła swojego opisu oczekiwań konsumenta względem
nazwy sklepu wielkopowierzchniowego. Tymczasem nowocześni konsumenci
oczekują zróżnicowanej oferty wyrobów luksusowych i odpowiadają na
nią spontanicznie, jeśli mają taką ofertę do swojej dyspozycji. Komisja
przeciwstawiła temu podlegającemu weryfikacji stwierdzeniu wyłącznie
nieuzasadnione twierdzenia, a mianowicie, że niektóre nazwy,
z uwagi na swój charakter, wpływają – i to zawsze – negatywnie
na renomę (pkt II.A.5 akapit czwarty decyzji) i że konsument
kojarzy „ekskluzywność i prestiż” wyłącznie z dystrybucją
przez wyspecjalizowanych detalistów (pkt II.B.2 akapit pierwszy).
Tych twierdzeń nie potwierdziły jakakolwiek ankieta, analiza opinii czy
badania statystyczne, tak iż Komisja nie dała Sądowi możliwości
upewnienia się co do trafności przedstawionego portretu przeciętnego
konsumenta.77      W odniesieniu
do podnoszonych błędów w ocenie okoliczności faktycznych decyzji
skarżąca utrzymuje, że z przedstawionych już powodów Komisja
niewłaściwie oceniła zdolność sklepów wielkopowierzchniowych do
sprzedaży luksusowych perfum w zadowalających warunkach. Ponadto
Komisja w sposób oczywisty niewłaściwie oceniła pobudki, jakimi
kieruje się klient, stwierdzając w pkt II.B.3 akapit drugi
decyzji, że „zgłoszony system dystrybucji pozwala na zachowanie
ekskluzywnego charakteru wyrobów będących przedmiotem umów, co jest
główną przyczyną wyboru konsumenta”. Według skarżącej chodzi
o przesłanki „należące do przeszłości”, które są przypisywane
konsumentowi bez przedstawienia na to jakiegokolwiek dowodu.78      W rzeczywistości,
jeśli sklepowi wielkopowierzchniowemu uda się wprowadzić do obrotu
luksusowe perfumy, musi on sprostać dużemu i spontanicznemu
popytowi ze strony konsumentów, którzy poszukują luksusu
i realizacji marzeń, ale niekoniecznie ceny żądanej
w zamkniętej sieci. W szczególności istnieje kategoria
konsumentów, często stosunkowo młodych, dobrze sytuowanych,
mieszkających w mieście, amatorów innowacji i markowych
produktów, którzy wolą robić zakupy w dużych centrach handlowych,
w tym zakupy artykułów „z górnej półki”, których istnieniu
Komisja zaprzecza.79      Ponadto
przekształcenia w dystrybucji głęboko zmieniły postrzeganie nazw
dystrybutorów przez konsumenta. Błędem jest zatem wychodzenie
z założenia, że konsument ma cały czas jednolity i mało
pochlebny obraz sklepów wielkopowierzchniowych lub że sprzedaż
w ramach sklepów wielkopowierzchniowych sprawi, iż każdy produkt
luksusowy stanie się produktem powszechnym. Komisja została dokładnie
poinformowana o tej zmianie, ale w ogóle jej nie uwzględniła,
co stanowi oczywisty błąd w ocenie (zob. ww. wyrok
w sprawie AEG, pkt 74 i 75).80      W odniesieniu
do naruszenia prawa, którego dopuściła się Komisja, skarżąca podnosi,
że Komisja pogwałciła prawo wspólnotowe, decydując, że kryteria
streszczone w pkt II.A.5 decyzji, a w szczególności
te odnoszące się do obecności wykwalifikowanego personelu, lokalizacji,
wyglądu i nazwy punktu sprzedaży, innych rodzajów działalności
wykonywanych w sklepie a także pozycji marki Yves Saint
Laurent w porównaniu z konkurencyjnymi markami, nie podlegają
zakazowi określonemu w art. 85 ust. 1 traktatu.81      Stwierdzając,
że kryteria te, które według skarżącej eliminują „a priori” pewną
liczbę potencjalnych odsprzedawców, są zgodne z prawem, Komisja
pogwałciła zasadę, zgodnie z którą ograniczenia nałożone na
dystrybucję wyrobów powinny być proporcjonalne, oraz zasadę, zgodnie
z którą ograniczenia ilościowe są a priori niezgodne
z prawem (zob. w szczególności ww. wyroki: w sprawie
Metro I i w sprawie Metro II, w sprawie
L’Oréal i w sprawie AEG). Ograniczenia wychodzą bowiem poza
to, co jest konieczne z punktu widzenia właściwości rozpatrywanych
produktów, niezbędnej ochrony ich jakości i ich właściwego
używania.82      Komisja
naruszyła także prawo wspólnotowe, nie dokonując oceny oczywistych
ograniczeń wynikających z prowadzenia sieci spółki Yves Saint
Laurent w ich kontekście (zob. ww. wyrok w sprawie
Metro II, pkt 40). W tym względzie skarżąca podkreśla, że
w odpowiedzi na skargę Komisja twierdziła, iż właściwym rynkiem
jest rynek „wyrobów kosmetycznych”, tymczasem zarówno w decyzji,
jak i w innych punktach odpowiedzi na skargę Komisja wskazała
na to, że rynek luksusowych perfum jest rynkiem specyficznym
i odrębnym. Wbrew twierdzeniom Komisji nie ma żadnych wątpliwości
co do tego, że kumulatywny skutek wywołany przez podobne sieci eliminuje
sklepy wielkopowierzchniowe z rynku luksusowych perfum, który
w tym przypadku jest rynkiem właściwym. Argumenty Komisji83      Strona
pozwana podnosi, że w decyzji nie wypowiedziała się na temat tego,
czy niektóre sklepy Leclerc mogą spełnić kryteria zgłoszone przez
spółkę Yves Saint Laurent, ale że zbadała treść, skutki i zgodność
tych kryteriów z prawem wspólnotowym. Ponadto decyzja nie wyklucza
a priori żadnej formy handlu. W decyzji uściślone zostało, po
pierwsze, że te kryteria „same w sobie nie wykluczają pewnych
nowoczesnych form dystrybucji takich jak domy towarowe” (pkt II.A.5
akapit piąty in fine) i, po drugie, że pewne nowoczesne formy
dystrybucji mogą spełnić kryteria selekcji, zmieniając swoje metody
sprzedaży (pkt II.B.5 akapit czwarty). Podczas rozprawy
przedstawiciel Komisji potwierdził, że nie wyklucza ona a priori
żadnego rodzaju dystrybucji „typu supermarket” z branży luksusowych
kosmetyków oraz że pojęcie „domów towarowych”, użyte
w pkt II.A.5 akapit piąty i II.B.5 akapit czwarty decyzji
należy interpretować jako obejmujące hipermarkety.84      Twierdzenie
skarżącej, jakoby wymagane kryteria mogły zostać spełnione tylko przez
wyspecjalizowanych detalistów w centrum miasta, jest niedokładne;
w różnych dzielnicach miast lub na ich przedmieściach istnieją inne
sklepy niż wyspecjalizowani detaliści. Podobnie wymóg dostosowania do
prestiżu i renomy marki nie wyklucza bezwzględnie sklepów
wielkopowierzchniowych, ponieważ według zdjęć przedstawionych przez
skarżącą niektóre z jej własnych sklepów są w stanie zapewnić
wystrój wnętrza dostosowany do sprzedaży prestiżowych marek.85      Jeśli
chodzi o kryterium dotyczące nazwy, konieczność jego zastosowania
wydaje się bezsporna, jeżeli przyjmie się, że pozwala ono wykluczyć
niektóre nazwy, które w sposób oczywisty wpływają ujemnie na renomę
marki. Zresztą jedno z działań mających na celu podniesienie
wartości marki, podejmowanych przez sklepy Leclerc w przypadku
sprzedaży wyrobów luksusowych, polega na przeznaczeniu do tego celu
dodatkowych pomieszczeń opatrzonych dodatkową nazwą, na przykład „Éole”.
Co więcej, decyzja precyzuje, że nazwa, która wpływa ujemnie na renomę
marki, nie może być w żadnym wypadku kojarzona ze zwyczajową
polityką cenową dystrybutora (pkt II.A.5 akapit czwarty in fine).86      Argument
grupy Galec, jakoby sklepy wielkopowierzchniowe mogły spełnić kryteria,
o których mowa, tylko po przeprowadzeniu radykalnej zmiany metod
sprzedaży, nie jest w najmniejszym stopniu zgodny ze stanowiskiem
Komisji. Rzeczone kryteria mogą jedynie zakładać częściową zmianę
szczególnych metod sprzedaży stosowanych przez pewne nowoczesne formy
dystrybucji, jako że wymagany zakres zmian zależy od oceny każdego
przypadku z osobna.87      Jeśli
chodzi o uzasadnienie decyzji, jest ono jasne i kompletne,
w szczególności w pkt II.A.5. Ponadto
z ww. wyroków: w sprawie Lancôme i w sprawie
L’Oréal oraz z decyzji Komisji 85/616/EWG z dnia
16 grudnia 1985 r. dotyczącej postępowania na podstawie
art. 85 traktatu EWG (IV/30.665 – Villeroy & Boch,
Dz.U. L 376, str. 15) wynika, że nie było żadną nowością
stwierdzenie, iż zachowanie prestiżowego wizerunku danego produktu może
uzasadniać kryteria jakościowe odnoszące się do kwalifikacji zawodowych
odsprzedawcy i jego lokalu. Ponadto twierdzenie, że Komisja nie
uwzględniła kumulatywnego skutku wywołanego przez systemy dystrybucji
selektywnej, nie jest słuszne, na co wskazuje pkt II.A.8 decyzji.88      W odniesieniu
do konsumentów pozwana utrzymuje, że głównym motywem, jakim kieruje się
konsument luksusowych wyrobów, mimo że zostaje on przyciągnięty na
krótko przez niższą cenę, jest pewność, że produkt ten nie stanie się
produktem powszechnym na skutek banalizacji jego wizerunku i spadku
poziomu kreatywności, który byłby wynikiem stosowania w dłuższym
czasie niższej ceny. Ponadto z pkt I.D decyzji wynika, że
uwzględnione przez Komisję uwagi stowarzyszeń konsumentów informują
o życzeniu konsumenta, który chce, aby luksusowe artykuły
perfumeryjne były sprzedawane tylko w punktach sprzedaży wysokiej
jakości i przez wykwalifikowany personel.89      W odniesieniu
do ewentualnej zdolności sklepów wielkopowierzchniowych do prowadzenia
dystrybucji produktów spółki Yves Saint Laurent pozwana zaprzecza, aby
wyrażała jakąkolwiek ocenę w tym względzie. Skoro niektóre sklepy
wielkopowierzchniowe są w stanie spełnić kryteria uzasadnione
selektywną dystrybucją luksusowych perfum, wymaga to po prostu
przeprowadzenia konkretnej weryfikacji w każdym przypadku
z osobna przez spółkę Yves Saint Laurent, a nie przez Komisję.
Decyzja nie zawiera twierdzenia, zgodnie z którym luksusowy
produkt staje się pospolity z powodu sprzedaży w sklepach
wielkopowierzchniowych.90      W końcu
w odniesieniu do art. 85 ust. 1 traktatu strona pozwana
uważa, że kryteria rozważone w pkt II.A.5 decyzji są
w sposób oczywisty kryteriami obiektywnymi o charakterze
jakościowym, tego rodzaju jak opisane w wyroku w sprawie
Metro I, i że są one ustanowione w sposób jednolity
i niedyskryminacyjny, ponieważ nie wykluczają żadnego dystrybutora
zdolnego je spełnić. Ponadto Komisja uściśliła, że kryteria te powinny
być stosowane w sposób niedyskryminacyjny, co wynika
z praktyki, a nie z oceny samych kryteriów. Przyjęte
kryteria nie naruszają także zasady proporcjonalności, jako że są
konieczne do utrzymania aury prestiżu i ekskluzywności
wyróżniającej omawiane wyroby spośród innych podobnych wyrobów i do
zachowania wizerunku prestiżowej marki.91      Punkt 40
wyroku w sprawie Metro II nie znajduje zastosowania, ponieważ
wyrok ten dotyczył sytuacji, w której poza sieciami selektywnymi
nie istniały żadne inne formy dystrybucji, a sztywność cen nie była
równoważona rzeczywistą konkurencją między markami. Sytuacja taka nie
ma miejsca w przypadku rynku wyrobów kosmetycznych, na którym
oferta jest rozproszona zarówno na etapie produkcji, jak i na
etapie dystrybucji, a wyroby sprzedawane przez sieci autoryzowanych
dystrybutorów stanowią tylko część całkowitej sprzedaży wyrobów
kosmetycznych, wynoszącą od 22,4% w Zjednoczonym Królestwie do
36,2% we Włoszech. Tym samym, z jednej strony, konsument może kupić
inne perfumy po niższej cenie poza siecią dystrybucji selektywnej i,
z drugiej strony, istnieje rzeczywista konkurencja między
konkurującymi markami luksusowych perfum i między luksusowymi
produktami tej samej marki. Argumenty interwenientów92      Jako
że interwenienci przedstawili w całej rozciągłości argumenty
podobne do argumentów Komisji, należy tu odtworzyć tylko następujące
elementy:93      Według
spółki Yves Saint Laurent założenie, na którym opiera się skarga, jest
błędne. Komisja ani nie zatwierdziła wykluczenia a priori jednej
formy handlu, ani nie przyznała wyłączności na korzyść
wyspecjalizowanych detalistów w centrach miast. Przeciwnie,
w swojej decyzji starała się zweryfikować, czy system dystrybucji
jest otwarty dla wszystkich form dystrybucji i nie wyklucza żadnej
z nich a priori (pkt II.B.5).94      W rzeczywistości
sieć spółki Yves Saint Laurent obejmuje, oprócz wyspecjalizowanych
perfumerii, sieci domów towarowych (Niemcy, Francja, Włochy, Zjednoczone
Królestwo, Grecja, Hiszpania, Belgia) i – we wszystkich państwach
członkowskich – wielobranżowe punkty sprzedaży,
a w szczególności perfumerie‑drogerie (Zjednoczone Królestwo,
Niderlandy, Niemcy i Dania), perfumerie‑apteki (Francja, Włochy,
Hiszpania, Portugalia), perfumerie prêt‑à‑porter (Hiszpania,
Portugalia), wielobranżową sieć „Boots” w Zjednoczonym Królestwie
oraz sieci nowoczesnych dużych perfumerii, między innymi
w Niemczech i Belgii, w Niderlandach, we Włoszech
i we Francji. 99,6% sprzedaży w Zjednoczonym Królestwie
i 75% sprzedaży w Danii dokonywane jest
w niespecjalistycznych punktach sprzedaży. We Francji,
w Hiszpanii i w Niderlandach ten stosunek waha się między
20% i 40%. Mapy przedłożone przez spółkę Yves Saint Laurent
pokazują obecność punktów sprzedaży poza centrami miast.95      Jeśli
chodzi o analizę motywów i oczekiwań konsumentów, ocenę
Komisji potwierdzają inne badania przedstawione przez spółkę Yves Saint
Laurent w załączeniu do jej uwag jako interwenienta,
a mianowicie badania przeprowadzone przez profesora Glaisa, przez
amerykańskie czasopismo Mademoiselle i przez profesora
Thoeniga, z których wynika, że konsument przywiązuje wagę do marki
produktu, że głównym motywem prowadzącym do kupna wyrobu luksusowego
jest prestiż tego produktu oraz że konsumenci są przychylni takiemu
systemowi dystrybucji, który podtrzymuje prestiżowy wizerunek produktu.
Natomiast twierdzenie grupy Galec, jakoby analiza przeprowadzona przez
Komisję przedstawiała wyjątkowo przestarzały i niemodny obraz
motywów, którymi kieruje się konsument, nie została potwierdzona żadnym
badaniem czy sondażem.96      W odniesieniu
do konieczności wprowadzenia systemu dystrybucji selektywnej spółka
Yves Saint Laurent podkreśla, że skoro Komisja zwróciła uwagę na prestiż
i renomę marki Yves Saint Laurent, to znaczy, że wzięła ona także
pod uwagę szczególne cechy tych wyrobów, a w szczególności
jakość wykorzystywanych surowców, procedury badawczo‑rozwojowe oraz
materiały wykorzystywane do ich pakowania (pkt II.A.5). Przykładowo
trzeba około trzech lat, aby stworzyć nowy produkt, który będzie można
wprowadzić do produkcji przemysłowej, przy czym różne formuły badane są
każdego roku przez stałe centrum badawczo‑rozwojowe spółki Yves Saint
Laurent. Wykorzystuje się do tego ponad 5000 surowców, z których
wiele to surowce rzadkie, wyszukane i drogie, i konieczne jest
przeprowadzanie licznych prób. Oryginalność, wyszukany charakter
i wysoka jakość tych wyrobów, w połączeniu z prestiżem
i renomą marek, pod którymi one występują, uzasadniają zatem
istnienie dystrybucji selektywnej, bez której spotkałby je ten sam los
co perfumy Coty, które zniknęły z rynku z powodu braku
odpowiadającego jakości wyrobu i spełniającego oczekiwania
konsumentów sposobu dystrybucji.97      Jeśli
chodzi o art. 85 ust. 1 traktatu, zdaniem spółki Yves
Saint Laurent kryterium dotyczące kwalifikacji zawodowych jest niezbędne
w celu zaspokojenia oczekiwań konsumentów, ponieważ wyroby te są
wynikiem zaawansowanej techniki i istotnych badań. Zewnętrzne
otoczenie punktu sprzedaży jest także kryterium obiektywnym, koniecznym
do nadania odpowiedniej wartości samemu punktowi sprzedaży oraz
nabywanemu produktowi, które nie wyklucza żadnej formy dystrybucji.
Jakość, urządzenie i witryna punktu sprzedaży stanowią „opakowanie”
wyrobu i powinny odpowiadać jego wizerunkowi. Nazwa to również
obiektywne kryterium selekcji, które wywołuje pozytywne, negatywne lub
neutralne skojarzenia w odniesieniu do kwalifikacji personelu,
poziomu usług i obsługi, które znajduje odzwierciedlenie
w sprzedawanych produktach. Wreszcie wymagane w przypadku
niespecjalistycznych punktów sprzedaży fizyczne oddzielenie działu
kosmetycznego od działu z produktami powszechnego użytku nie
ogranicza konkurencji i nie zamyka dostępu do sieci
niespecjalistycznym formom handlu. Odpowiada on ponadto jasno
sprecyzowanemu oczekiwaniu producenta i konsumenta, aby zakup
wyrobu luksusowego nie był mylony z zakupem wyrobu powszechnego
użytku, takiego jak produkty spożywcze.98      Spółka
Yves Saint Laurent podnosi również, iż raport z oceny punktów
sprzedaży (pkt 16 powyżej) pokazuje, że postępowanie w sprawie
dostępu do sieci opiera się na obiektywnych i jednolitych
podstawach. Ubiegającemu się o przyjęcie do sieci detaliście
wiadomo o takiej ocenie i może on wnioskować
o przeprowadzenie drugiej oceny. Spory podlegają kontroli sądów
krajowych. Aby ustalić, czy nazwa może wpływać ujemnie na renomę marki,
spółka Yves Saint Laurent opiera się na badaniach opinii
przeprowadzonych wśród konsumentów przez niezależne instytucje.
W załączeniu do swoich uwag jako interwenienta spółka Yves Saint
Laurent przedkłada listę pytań przewidzianych dla celów takich badań
i precyzuje, że zainteresowane przedsiębiorstwo jest informowane
o ich wynikach i może ono je zakwestionować bez żadnych
ograniczeń.99      Colipa
przypomina najpierw, że decyzja odwołuje się do raportu profesora
Webera, który jest zgodny z posiadaną przez Colipę wiedzą
o rynku. Z raportu tego wynika, że wspólnotowy rynek wyrobów
kosmetycznych jest podzielony na segmenty i że temu podziałowi
towarzyszy zróżnicowanie metod dystrybucji ze względu na sektor. Raport
ten jest zgodny z wnioskami Komisji, a w szczególności
z wnioskami przedstawionymi w pkt II.B.3, zgodnie
z którymi, mimo że w pojęciu konsumenta luksusowe wyroby
kosmetyczne w bardzo skromnym stopniu mogą być zastępowane
podobnymi wyrobami należącymi do innych segmentów rynku, konsumenci,
którzy uważają za drugorzędne wizerunek marki i usługi towarzyszące
sprzedaży w ramach systemów dystrybucji selektywnej, mogą
zaopatrywać się na sąsiednim rynku, który obywa się bez takich systemów.100    Zresztą
raport profesora Webera potwierdza, że istnieje bardzo duża liczba
producentów i dystrybutorów działających na rynku luksusowych
wyrobów kosmetycznych w warunkach dynamicznych i wysoce
konkurencyjnych, oraz że liczba nowych podmiotów pojawiających się na
tym rynku jest również wysoka. Ponadto producenci winni stale badać
i tworzyć nowe wyroby oraz rozwijać i utrzymywać politykę
handlową właściwą dla wizerunku prestiżowej marki. Zatem Komisja
poprawnie oceniła w swojej decyzji konkurencyjny kontekst
zgłoszonych umów. Twierdzenie skarżącej, jakoby umowy te wykluczały
sklepy wielkopowierzchniowe, nie jest poparte żadną analizą gospodarczą
ani żadnym innym dowodem.101    Przypominając
następnie zasady prawne mające zastosowanie do dystrybucji selektywnej,
które wywiodła ona w szczególności z analizy orzecznictwa
Trybunału, a także z zasady „free rider” („pasażer na gapę”)
występującej w prawie amerykańskim oraz z zasady
„Immanenz‑Theorie” występującej w prawie niemieckim, Colipa uważa,
że ta forma dystrybucji jest całkowicie uzasadniona w przypadku
kosmetyków luksusowych, co zostało uznane przez Trybunał
w szczególności w ww. wyrokach: w sprawie L’Oréal
i w sprawie Lancôme, a także przez rzecznika generalnego
Reischla w opinii w sprawach połączonych 253/78 i 1/79,
2/79 i 3/79 Guerlain i in., w której Trybunał wydał wyrok
w dniu 10 lipca 1980 r., Rec. str. 2327, 2377.102    Colipa
twierdzi, że zgodnie z takim podejściem ekonomicznym opartym na
regule rozsądku (ang. rule of reason) konkurencja ukierunkowana na inne
elementy niż cena ma swoje zalety, biorąc pod uwagę w szczególności
niezbędne duże inwestycje oraz potrzebę uniknięcia sytuacji,
w której „pasożytniczy” detaliści żyliby na koszt tych, którzy
akceptują uwarunkowania ekonomiczne wynikające z polityki handlowej
producenta. Ponadto konkurencja nie jest wyeliminowana z danego
rynku, ponieważ dystrybucja selektywna, o której mowa, istnieje
obok innych metod, które reprezentują w niniejszym przypadku ponad
50% wyrobów europejskiego przemysłu perfumeryjnego.103    Zdaniem
Colipy równoległe istnienie innych sieci dystrybucji selektywnej ma
znaczenie tylko wtedy, gdy stanowi ono barierę dla wejścia na rynek
(zob. wyrok Trybunału z dnia 28 lutego 1991 r.
w sprawie C‑234/89 Delimitis, Rec. str. I‑935) lub nie
pozostawia miejsca innym formom dystrybucji opartym na innej polityce
konkurencyjnej, lub prowadzi do usztywnienia struktury cen, którego nie
równoważą inne czynniki konkurencji (wyrok w sprawie
Metro II), co nie ma miejsca w niniejszym przypadku. Wręcz
przeciwnie, żadnej z nowoczesnych form dystrybucji nie utrudnia się
bezwględnie przystąpienia do sieci; aby do niej przystąpić,
wystarczyłoby, żeby grupa Galec złożyła wniosek o udzielenie
autoryzacji i spełniła kryteria selekcji.104    Na
rozprawie Colipa wspomniała także o raporcie Monopolies and
Mergers Commission, zatytułowanym „Fine Fragrances – A Report on
the Supply in the UK for retail sale of fine fragrances” (Cm 2380,
listopad 1993 r.), zgodnie z którym dystrybucja selektywna
w sektorze luksusowych kosmetyków nie jest sprzeczna
z interesem publicznym w rozumieniu Fair Trading Act
z 1973 r. obowiązującej w Zjednoczonym Królestwie. Colipa
podkreśliła także, że w kilku państwach członkowskich luksusowe
kosmetyki są sprzedawane na zasadach dystrybucji selektywnej przez
sklepy „niespecjalistyczne” lub „wielobranżowe”, takie jak Boots
w Zjednoczonym Królestwie, Matas w Danii, Sephora we Francji,
Müller w Niemczech.105    FIP
podkreśla, że w przypadku każdego wyrobu luksusowego najważniejsza
jest sfera niematerialna oraz że w przypadku każdej prestiżowej
usługi najistotniejszy jest stworzony wokół niej klimat, ponieważ
reputacja marki i w konsekwencji jej los znajduje się
w rękach odsprzedawców, którzy dla konsumenta są witryną tejże
marki. Z tego względu autoryzowany detalista daje konsumentowi
szereg gwarancji: przedstawienie pełnej gamy produktów lub
wystarczającego wyboru, w tym ostatnich nowości marki; porady
kompetentnego sprzedawcy wyszkolonego przez producenta; zapewnienie
serwisu gwarancyjnego i posprzedażnego; dokonanie zakupu
w otoczeniu sprawiającym, że zakupy wiążą się z przyjemnością
i marzeniem. Jednakże te symboliczne bodźce, świadczące
o luksusie lub o jego braku, mogłyby stracić swoją moc, gdyby
wyroby prestiżowe były sprzedawane w nieodpowiednio dostosowanych
warunkach lub w otoczeniu wyrobów (np. produktów spożywczych lub
środków czystości) mogących wpłynąć ujemnie na wizerunek prestiżu danej
marki, takich jak te, które sprawiły, że perfumy Coty zniknęły
z rynku na skutek banalizacji marki. Zachowanie wizerunku marki
w oczach konsumenta jest tym bardziej konieczne, że ze względu na
koszt nieodłącznie związany z surowcem producent dokonuje znacznych
inwestycji na badania nowych wyrobów, stałą kontrolę ich jakości
i reklamę, co odpowiada nawet 30% obrotów marki.106    W związku
z tym FIP uważa, że wspomniane wymogi jakościowe, w tym te
dotyczące nazwy, są niezbędne w celu utrzymania wizerunku marki
producenta oraz zapewnienia konsumentowi lepszego doradztwa, nawet jeśli
skutkiem tych wymogów może być niedopuszczenie niektórych detalistów do
sieci. W niniejszym przypadku Komisja skrupulatnie przestrzegała
orzecznictwa Trybunału i w żaden sposób nie zaakceptowała
wykluczenia a priori niektórych form dystrybucji.107    FEPD
podkreśla najpierw, że użyteczność dystrybucji selektywnej, uznana
przez producentów, detalistów i konsumentów i potwierdzona
przez orzecznictwo Trybunału, przejawia się w celach, którym ona
służy: spójności i wizerunku sieci w służbie produktów
luksusowych o wysokiej jakości celem zapewnienia konsumentowi
lepszych usług i zaspokojenia niektórych z jego potrzeb.
Klient oczekuje, że zakupi produkt wysokiej jakości, korzystając
z fachowych porad, w otoczeniu sprzyjającym dokonaniu wyboru.
W niniejszym przypadku wprowadzone na żądanie Komisji zmiany
w umowach określają próg, poniżej którego nie można stosować
selektywnej dystrybucji luksusowych perfum, jako że jeśli te kryteria
byłyby mniej wymagające, każdy dystrybutor, zdaniem FEPD, mógłby je
spełnić.108    W opinii
FEPD wyspecjalizowane sklepy detaliczne podejmują wystarczające wysiłki
i mają cechy konieczne dla zaspokojenia potrzeb konsumenta dzięki,
w szczególności, swojej strukturze, specjalizacji, posiadanym
lokalom i geograficznej obecności. Chodzi generalnie
o przedsiębiorstwa średniej wielkości, elastyczne w swoich
decyzjach, czyniące użytek ze swojej wiedzy i dysponujące lokalami
przystosowanymi do sprzedaży rozpatrywanych wyrobów, co jest niezbędne
do pozyskania wiernej klienteli. Punkty sprzedaży nie są ograniczone do
wyspecjalizowanych detalistów w centrach miast, ale znajdują się
zarówno w centrach, jak i na peryferiach czy nawet
przedmieściach, w tym w pasażach handlowych w centrach
handlowych i w hipermarketach. Te argumenty zostały
przedstawione w raporcie profesora Glaisa, z którego wynika
w szczególności, że porady, jakie można uzyskać
w wyspecjalizowanych butikach, znacząco zwiększają wartość wyrobów.109    Zdaniem
FEPD skarga miała na celu obniżenie selektywności wymaganych kryteriów
do aktualnego poziomu sklepów Leclerc, co doprowadziłoby do
wyeliminowania wyspecjalizowanych sklepów, do frustracji konsumentów,
a także zmusiłoby producentów do ograniczenia działalności
badawczej, innowacyjnej i reklamowej aż do częściowego odebrania
wyrobom charakteru luksusowego. Skarżąca sama jest odpowiedzialna za jej
rzekome odrzucenie, jako że odmówiła ona dostosowania się do spójnych
i odpowiednich kryteriów dostępu. Skarżąca nie została bowiem
wykluczona a priori, lecz musiała jedynie dostosować swoje metody
ze względu na charakter wyrobów, o których mowa, co nie wymagało
radykalnej zmiany metod handlu stosowanych w sklepach Leclerc. Ocena Sądu110    W ocenie
zasadności decyzji, w zakresie, w jakim dotyczy ona
stosowania art. 85 ust. 1 traktatu, postawione zostały cztery
podstawowe pytania, a mianowicie: A) czy dystrybucja selektywna
oparta na kryteriach jakościowych stosowana w sektorze luksusowych
kosmetyków jest zasadniczo zgodna z art. 85 ust. 1
traktatu; B) czy kryteria selekcji spółki Yves Saint Laurent,
o których mowa w pkt II.A.5 decyzji, spełniają przesłanki
wymagane w celu uznania ich za zgodne z prawem
w rozumieniu art. 85 ust. 1 traktatu; C) czy zarzuty
i argumenty skarżącej dotyczące tego, czy jej członkowie są
a priori wykluczeni z sieci spółki Yves Saint Laurent oraz
dotyczące postawy konsumentów w tym względzie, zostały uzasadnione;
D) czy art. 85 ust. 1 traktatu może być stosowany
z powodu istnienia sieci równoległych w danym sektorze. A
– W przedmiocie zasadniczej zgodności systemu dystrybucji
selektywnej opartego na kryteriach jakościowych w sektorze
luksusowych kosmetyków z art. 85 ust. 1 traktatu111    Mimo
że strona skarżąca twierdzi, iż akceptuje konieczność istnienia systemu
opartego na koncepcji „ekskluzywności” celem utrzymania prestiżu
luksusowych wyrobów i zaspokojenia oczekiwań konsumentów,
kwestionuje ona jednak zgodność z prawem kryteriów selekcji
stosowanych przez spółkę Yves Saint Laurent w świetle art. 85
ust. 1 traktatu. W tych okolicznościach należy najpierw
rozważyć podstawowe zasady prawne, którym podlega stosowanie
art. 85 ust. 1 traktatu w sektorze luksusowych
kosmetyków.112    Z orzecznictwa
Trybunału wynika, że systemy dystrybucji selektywnej stanowią element
konkurencji zgodny z art. 85 ust. 1 traktatu, pod
warunkiem że spełnione są cztery przesłanki, a mianowicie: po
pierwsze, właściwości produktu, o którym mowa, wymagają wdrożenia
systemu dystrybucji selektywnej, w tym znaczeniu, że wdrożenie
takiego systemu jest uzasadnione z uwagi na charakter danych
wyrobów, a w szczególności na ich wysoką jakość i stopień
zaawansowania techniki, w celu zachowania ich jakości
i zapewnienia prawidłowego użytku (zob. ww. wyrok
w sprawie L’Oréal, pkt 16, interpretowany w świetle
wyroków: w sprawie Metro I, pkt 20 i 21,
w sprawie AEG, pkt 33, i wyroku Sądu z dnia
27 lutego 1992 r. w sprawie T‑19/91 Vichy przeciwko
Komisji, Rec. str. II‑415, pkt 69–71); po drugie, wybór
odsprzedawców jest dokonywany na podstawie obiektywnych kryteriów
jakościowych ustalonych w sposób jednolity wobec wszystkich
potencjalnych odsprzedawców i stosowanych w niedyskryminacyjny
sposób (zob. na przykład ww. wyroki: w sprawie Metro I,
pkt 20, w sprawie L’Oréal, pkt 15, i w sprawie
AEG, pkt 35); po trzecie, system, o którym mowa, ma na celu
osiągnięcie wyniku mogącego polepszyć konkurencję, a poprzez to
zrównoważyć ograniczenie konkurencji nieodłącznie związane
z systemem dystrybucji selektywnej, w szczególności
w zakresie cen (zob. wyroki: w sprawie Metro I,
pkt 20–22, w sprawie AEG, pkt 33, 34 i 73,
i w sprawie Metro II, pkt 45); i po czwarte,
narzucone kryteria nie wychodzą poza to, co jest konieczne (zob.
ww. wyroki: w sprawie L’Oréal, pkt 16,
i w sprawie Vichy przeciwko Komisji, pkt 69–71). Kwestia,
czy te przesłanki są spełnione, powinna być oceniana w sposób
obiektywny, z uwzględnieniem interesu konsumentów (zob. wyroki:
w sprawie Metro I, pkt 21, i w sprawie Vichy
przeciwko Komisji, pkt 69–71).113    Wprawdzie
Trybunał stwierdził w szczególności, iż takie systemy dystrybucji
selektywnej oparte na kryteriach jakościowych mogą zostać zaakceptowane
w sektorze produkcji trwałych dóbr konsumpcyjnych o wysokiej
jakości i zaawansowanych technicznie bez naruszenia art. 85
ust. 1 traktatu, w celu między innymi utrzymania
wyspecjalizowanego handlu zdolnego zapewnić specyficzne usługi
w zakresie tych produktów (zob. wyroki: w sprawie
Metro I, pkt 20, w sprawie AEG, pkt 33,
i w sprawie Metro II, pkt 54, oraz wyrok Trybunału
z dnia 10 grudnia 1985 r. w sprawie 31/85 ETA, Rec.
str. 3933, pkt 16), niemniej z orzecznictwa Trybunału
wynika także, że systemy dystrybucji selektywnej, które są uzasadnione
specyficznym charakterem produktów lub wymogami ich dystrybucji, mogą
zostać wdrożone w innych sektorach gospodarki bez naruszania
art. 85 ust. 1 (zob. wyroki Trybunału: z dnia
3 lipca 1985 r. w sprawie 243/83 Binon, Rec.
str. 2015, pkt 31 i 32, i z dnia 16 czerwca
1981 r. w sprawie 126/80 Salonia, Rec. str. 1563).
Podobnie w wyroku w sprawie Metro I, pkt 20, Trybunał
orzekł, że charakter i natężenie skutecznej konkurencji („workable
competition”) koniecznej do osiągnięcia celów traktatu mogą być różne
w zależności od wchodzących w rachubę produktów lub usług,
a także w zależności od struktury gospodarczej odnośnych
sektorów rynku, nie naruszając zasady niezakłóconej konkurencji,
o której mowa w art. 3 i 85 traktatu.114    Jeśli
chodzi o luksusowe kosmetyki, a w szczególności
luksusowe perfumy, które stanowią większość wyrobów, o których
mowa, jest pewne, po pierwsze, że są to produkty wyszukane i
o wysokiej jakości, będące wynikiem szczególnych badań, do których
wykorzystywane są materiały wysokiej jakości, między innymi do produkcji
opakowań, po drugie, że towarzyszy im „wizerunek luksusu” pomagający
odróżnić je od innych podobnych produktów nieposiadających takiego
wizerunku, i po trzecie, że ten „wizerunek luksusu” jest istotny
w oczach konsumentów, którzy cenią sobie możliwość nabycia
luksusowego kosmetyku, a zwłaszcza luksusowych perfum. Istotnie,
według konsumenta, luksusowe wyroby kosmetyczne tylko w niewielkim
stopniu dają się zastąpić podobnymi wyrobami należącymi do innych
segmentów tego sektora (zob. pkt II.A.8 decyzji).115    W tych
okolicznościach Sąd uważa, że pojęcie „właściwości” kosmetyków
luksusowych, w rozumieniu ww. wyroku w sprawie L’Oréal,
nie może być ograniczane tylko do ich właściwości materialnych, ale
obejmuje także ich specyficzne postrzeganie przez konsumentów,
a zwłaszcza otaczającą je „aurę luksusu”. W tym przypadku
chodzi zatem o wyroby, z którymi, z jednej strony,
nieodzownie wiąże się wysoka jakość, z drugiej strony, luksusowy
charakter wynikający z samej ich natury.116    W odniesieniu
do kwestii, czy dystrybucja selektywna stanowi zgodny z prawem
wymóg w przypadku produktów mających takie cechy, Sąd podnosi, że
uzasadnienie decyzji w tej kwestii (pkt II.A) nie zostało
oparte na koncepcji wyspecjalizowanego handlu zdolnego zapewnić
specyficzne usługi w zakresie zaawansowanych technicznie produktów,
w rozumieniu wyroków: w sprawie Metro I, w sprawie
Metro II i w sprawie AEG, ale raczej na dwóch
podstawowych założeniach, a mianowicie a) interesie spółki Yves
Saint Laurent jako producenta luksusowych kosmetyków w utrzymaniu
prestiżowego wizerunku jej marki i w zapewnieniu owoców jej
wysiłków promocyjnych (zob. pkt II.A.5 akapity drugi i czwarty
decyzji; zob. także podobnie pkt II.B.2) i b) potrzebie
utrzymania w oczach konsumentów „aury ekskluzywności
i prestiżu” otaczającej dane wyroby, w szczególności poprzez
zapewnienie klientom „prezentacji zdolnej wydobyć ich specyficzne cechy
estetyczne i funkcjonalne” (pkt II.A.5 akapit drugi) oraz
„otoczenia pozostającego w harmonii z luksusowym
i ekskluzywnym charakterem tych wyrobów i prezentacji zgodnej
z wizerunkiem marki” (zob. pkt II.A.5 akapit czwarty, zob.
także pkt II.A.5 akapity piąty i szósty).117    W tym
względzie należy uściślić, że chociaż producent może dowolnie określać
swoją politykę handlową, art. 85 ust. 1 traktatu powinien być
uwzględniony, gdy wdrożenie tej polityki zakłada podpisanie umów
nakładających na inne niezależne podmioty gospodarcze obowiązki mogące
ograniczyć ich swobodę konkurencji w takim stopniu, że istotnie
pogorszyłoby to wymianę wewnątrzwspólnotową. W tych okolicznościach
sam fakt, że producent podjął istotne wysiłki w celu promowania
swoich wyrobów, nie stanowi jako taki obiektywnego uzasadnienia, które
mogłoby wykluczyć zastosowanie art. 85 ust. 1 traktatu do
sieci dystrybucyjnej, która ogranicza wolną konkurencję uczestniczących
przedsiębiorstw i osób trzecich. W przeciwnym razie każdy
producent mógłby bowiem uzasadnić przyjęcie systemu dystrybucji
selektywnej jedynie na podstawie swoich wysiłków promocyjnych,
a każde ograniczające kryterium selekcji dałoby się uzasadnić
koniecznością jego przyjęcia w celu ochrony zamierzonej polityki
handlowej producenta (zob. ww. wyrok w sprawie Vichy przeciwko
Komisji, pkt 71).118    Zdaniem
Sądu system dystrybucji selektywnej nie wchodzi w zakres
stosowania art. 85 ust. 1 traktatu tylko wtedy, gdy mając
również na uwadze interes konsumentów, jest on obiektywnie uzasadniony
(zob. pkt 112 powyżej in fine).119    W związku
z powyższym Sąd uważa, iż w interesie konsumentów
poszukujących luksusowych kosmetyków jest, aby wyroby te były
prezentowane w punktach sprzedaży we właściwych warunkach. Jeśli
chodzi bowiem o produkty wysokiej jakości, których luksusowy
wizerunek jest doceniany przez konsumentów, kryteria, które mają
wyłącznie zapewnić im wyszukaną prezentację, zmierzają do osiągnięcia
wyniku, który może polepszyć konkurencję poprzez zachowanie ich
luksusowego wizerunku i zatem zrównoważyć ograniczenie konkurencji
nierozerwalnie związane z systemami dystrybucji selektywnej.
Kryteria te stanowią zatem wymóg zgodny z prawem w rozumieniu
przywołanego powyżej orzecznictwa (zob. wyrok w sprawie
Metro I, pkt 37).120    Sąd
uważa istotnie, że w interesie konsumentów poszukujących
luksusowych kosmetyków jest, aby luksusowy wizerunek tychże wyrobów nie
został przyćmiony, skutkiem czego przestałyby one być postrzegane jako
wyroby luksusowe. Aktualnie w sektorze kosmetycznym istnieje
podział na kosmetyki luksusowe i kosmetyki, które luksusowe nie są,
co odpowiada różnym potrzebom konsumentów i co nie podlega krytyce
na płaszczyźnie gospodarczej. Chociaż „luksusowy” charakter luksusowych
kosmetyków wynika także między innymi z ich nieodzownie wysokiej
jakości, wysokiej ceny i kampanii reklamowych producenta, Sąd
uważa, iż fakt, że te wyroby są sprzedawane w ramach systemów
dystrybucji selektywnej zmierzających do zapewnienia wyszukanej
prezentacji w punkcie sprzedaży, może także przyczynić się do
nadania im luksusowego wizerunku, a tym samym do utrzymania jednej
z głównych cech wyrobów poszukiwanych przez konsumentów. Istotnie,
powszechna dystrybucja rozpatrywanych wyrobów, w ramach której
spółka Yves Saint Laurent nie miałaby możliwości upewnienia się, czy jej
produkty są sprzedawane w odpowiednich warunkach, wiązałaby się
z ryzykiem pogorszenia prezentacji wyrobów w punkcie
sprzedaży, co działałoby na szkodę „luksusowego wizerunku”, a tym
samym charakteru samych wyrobów. Z kolei kryteria zmierzające do
zapewnienia takiej prezentacji wyrobów w punkcie sprzedaży, która
jest zgodna z ich luksusowym charakterem, stanowią zgodny
z prawem wymóg mogący polepszyć konkurencję w interesie
konsumenta w rozumieniu przywołanego powyżej orzecznictwa.121    Wniosku
tego nie podważa fakt stwierdzony w trakcie postępowania, że
w niektórych państwach członkowskich, w szczególności
w Niderlandach, ale także w Zjednoczonym Królestwie i we
Francji, większa lub mniejsza część sprzedaży dokonywana jest przez
detalistów nieposiadających autoryzacji, którzy zaopatrują się na rynku
równoległym. Nie jest bowiem wykluczone, że zainteresowanie konsumentów
taką sprzedażą zrodziło się na podstawie luksusowego wizerunku, do
którego utrzymania przynajmniej częściowo przyczyniła się dystrybucja
selektywna. Nie wynika zatem z tego, że luksusowy wizerunek
zostałby zachowany, gdyby nie istniała dystrybucja selektywna.122    Jednakże,
o ile w interesie konsumentów jest nabywanie luksusowych
kosmetyków w warunkach zapewniających ich dobrą prezentację
i utrzymywanie w ten sposób ich luksusowego wizerunku,
o tyle w ich interesie leży także to, aby system dystrybucji
oparty na takim założeniu nie był stosowany zbyt restrykcyjnie
i w szczególności, aby dostęp do tych wyrobów nie był
nadmiernie ograniczony, co podkreśliły cztery stowarzyszenia konsumentów
w trakcie postępowania poprzedzającego wniesienie skargi (zob.
pkt 175 poniżej). Co więcej, z orzecznictwa Trybunału wynika,
że system spółki Yves Saint Laurent może być traktowany jako mający na
celu osiągnięcie zgodnego z prawem celu, który może zrównoważyć
ograniczenie konkurencji nieodzownie z nim związane tylko wtedy,
gdy system ten jest otwarty dla wszystkich potencjalnych odsprzedawców
zdolnych zapewnić użytkownikowi właściwą prezentację wyrobu
w odpowiednim otoczeniu i utrzymać luksusowy wizerunek danych
wyrobów (zob. pkt 112 powyżej). Istotnie, system dystrybucji
selektywnej, którego skutkiem byłoby wykluczenie niektórych form
dystrybucji zdolnych sprzedawać wyroby w wyszukany sposób, na
przykład w przystosowanym do tego miejscu lub dziale, chroniłby
jedynie istniejące formy handlu przed konkurencją ze strony nowych
podmiotów i byłby sprzeczny z art. 85 ust. 1
traktatu (zob. wyrok w sprawie AEG, pkt 74 i 75).123    Z powyższego
wynika, że w sektorze luksusowych kosmetyków jakościowe kryteria
selekcji detalistów, które nie wychodzą poza to, co jest konieczne do
zapewnienia sprzedaży tych wyrobów w odpowiednich warunkach dla
prezentacji, nie są objęte art. 85 ust. 1 traktatu, pod
warunkiem że kryteria te są obiektywne, ustalone w sposób jednolity
wobec wszystkich potencjalnych odsprzedawców i stosowane
w sposób niedyskryminacyjny. B –
W kwestii, czy kryteria selekcji spółki Yves Saint Laurent,
o których mowa w pkt II.A.5 decyzji, spełniają przesłanki
wymagane do uznania ich za zgodne z prawem w świetle
art. 85 ust. 1 1. W przedmiocie roli Sądu oraz właściwych sądów i władz krajowych124    Grupa
Galec uważa, że niektóre kryteria selekcji spółki Yves Saint Laurent
dają jej nadmierną i wymykającą się spod kontroli swobodę oceny
i w związku z tym nie są obiektywne w rozumieniu
orzecznictwa Trybunału. Komisja i interwenienci są zdania, że te
kryteria prowadzą do przeprowadzenia oceny przez producenta
w każdym poszczególnym przypadku, przy czym ocena ta musi być
dokonywana z poszanowaniem zasady niedyskryminacji i podlega
kontroli właściwych sądów.125    Z uwagi
na te argumenty należy sprecyzować z góry rolę Sądu
i właściwych sądów lub władz krajowych.126    Co
do kwestii, czy kryteria, o których mowa, spełniają przesłanki
wymagane do uznania ich za zgodne z prawem w świetle
art. 85 ust. 1 traktatu, to znaczy, czy są one kryteriami
jakościowymi i obiektywnymi oraz czy nie są ani dyskryminacyjne,
ani nieproporcjonalne, kontrola sądowa przeprowadzana przez Sąd na
podstawie art. 173 traktatu ogranicza się do zweryfikowania, czy
w stwierdzeniach Komisji w pkt II.A.5 decyzji można
doszukać się następujących wad: brakiem uzasadnienia, oczywistym błędem
w ocenie okoliczności faktycznych, naruszeniem prawa, oczywistym
błędem w ocenie bądź nadużyciem władzy. Do Sądu nie należy
wypowiadanie się na temat stosowania tych kryteriów w konkretnych
przypadkach.127    Jednakże,
jak słusznie stwierdziły Komisja i spółka Yves Saint Laurent,
stosowanie rzeczonych kryteriów w konkretnych przypadkach nie
zależy jedynie od uznania producenta, ale powinno być określone
w sposób obiektywny. Wynika z tego, że możliwość
przeprowadzenia niezależnej i skutecznej kontroli stosowania tych
kryteriów w konkretnych przypadkach jest istotna dla legalności
sieci spółki Yves Saint Laurent w świetle art. 85 ust. 1
[zob. pkt II.A.6 lit. a) i II.B.4 akapit czwarty
decyzji].128    Zgodnie
z utrwalonym orzecznictwem sądy krajowe są właściwe do stosowania
art. 85 ust. 1 traktatu z uwagi na jego bezpośrednią
skuteczność (zob. wyrok Trybunału z dnia 30 stycznia
1974 r. w sprawie 127/73 BRT, Rec. str. 51, pkt 15
i 16). Wynika z tego, że kandydat, któremu odmówiono dostępu
do sieci i który uważa, że kryteria, o których mowa, zostały
zastosowane wobec niego niezgodnie z art. 85 ust. 1
traktatu, w szczególności w sposób dyskryminacyjny
i nieproporcjonalny, może wszcząć postępowanie przed właściwymi
sądami krajowymi. Takie postępowanie może również zostać wszczęte
w razie potrzeby przed władzami krajowymi właściwymi do stosowania
art. 85 ust. 1.129    Zatem
to właściwe sądy lub władze krajowe, przed którymi zostało
wszczęte postępowanie, powinny orzec w świetle, odpowiednio,
orzecznictwa Trybunału i Sądu w kwestii, czy kryteria selekcji
spółki Yves Saint Laurent zostały zastosowane w konkretnym
przypadku w sposób dyskryminacyjny lub nieproporcjonalny, prowadząc
tym samym do naruszenia art. 85 ust. 1 traktatu. Do
właściwych sądów i władz krajowych należy w szczególności
czuwanie nad tym, aby kryteria te nie były stosowane w celu
uniemożliwienia dostępu do sieci nowym podmiotom zdolnym sprzedawać dane
wyroby w warunkach, które nie wpływają ujemnie na ich renomę.130    Ponadto
kandydat, któremu odmówiono dostępu do sieci, ma możliwość –
z zastrzeżeniem zasad ustalonych przez Sąd w wyroku
z dnia 18 września 1992 r. w sprawie T‑24/90 Automec
przeciwko Komisji, Rec. str. II‑2223 – złożenia skargi do Komisji
na podstawie art. 3 rozporządzenia nr 17,
w szczególności, jeżeli warunki dostępu do sieci są systematycznie
stosowane w sposób niezgodny z prawem wspólnotowym (zob. wyrok
w sprawie AEG, pkt 44–46, 67 i nast.). 2. W przedmiocie zasadniczej dopuszczalności omawianych kryteriów w świetle art. 85 ust. 1 traktatu a) W przedmiocie kryteriów dotyczących kwalifikacji zawodowych131    W pismach
procesowych grupa Galec nie zakwestionowała kryteriów dotyczących
kwalifikacji zawodowych personelu, usług doradczych i prezentowania
wyrobów, o których mowa w pkt I.2 i I.3 ogólnych
warunków sprzedaży (zob. pkt 25 jej uwag na temat uwag
interwenientów), ale na rozprawie podniosła ona, że te kryteria są
nieproporcjonalne do wymogów sprzedaży tych wyrobów w odpowiednich
warunkach.132    Sąd
uważa, że obecność w punkcie sprzedaży osoby zdolnej udzielić
konsumentowi porady lub właściwej informacji jest, z zasady,
wymogiem zgodnym z prawem w przypadku sprzedaży luksusowych
kosmetyków, co należy do właściwej prezentacji tego typu wyrobów.133    Ponadto
skarżąca nie przedstawiła nic, co pozwoliłoby Sądowi orzec
w kwestii, czy kwalifikacje wymagane w pkt I.3 ogólnych
warunków sprzedaży, to jest dyplom kosmetyka bądź analogiczne świadectwo
kwalifikacji zawodowych, bądź co najmniej trzyletnie doświadczenie
w zakresie sprzedaży prestiżowych wyrobów perfumeryjnych, są
nieproporcjonalne z uwagi na charakter rozpatrywanych produktów.134    W każdym
razie do właściwych sądów i władz krajowych należy czuwanie nad
tym, aby te postanowienia umowy dotyczące kwalifikacji zawodowych nie
były stosowane w sposób dyskryminacyjny lub nieproporcjonalny
w konkretnych przypadkach. b) W przedmiocie kryteriów dotyczących lokalizacji i wyposażenia punktu sprzedaży135    Krytyczne
uwagi grupy Galec odnoszą się w szczególności do kryteriów
dotyczących „otoczenia” punktu sprzedaży, do wyglądu zewnętrznego punktu
sprzedaży, zwłaszcza do witryn, oraz do oferowania innych towarów
w punkcie sprzedaży. Według grupy Galec kryteria te są zbyt
subiektywne, nieproporcjonalne i dyskryminacyjne wobec jego
członków. – „Otoczenie” i lokalizacja punktu sprzedaży136    Punkt I.1
lit. a) ogólnych warunków sprzedaży stanowi, że „dzielnica, ulice
i sklepy w sąsiedztwie punktu sprzedaży powinny za każdym
razem odpowiadać prestiżowi i renomie marki Yves Saint Laurent”.
Z rubryk 1 i 2 raportu z oceny wynika, że sklep
znajdujący się w dzielnicy „handlowej z dobrą komunikacją” lub
w dzielnicy „handlowej w centrum” i przy ulicy
w pobliżu „atrakcyjnych lub luksusowych” sklepów oraz
z budynkami, które mają „wysoki prestiż” lub „podnoszą prestiż”
jest lepiej oceniany przez spółkę Yves Saint Laurent niż sklep położony
w innej dzielnicy lub przy innej ulicy. Za te dwie rubryki
przewidzianych jest 30 punktów w raporcie z oceny, zatem
mają one względnie duże znaczenie.137    Sąd
uważa, że kryterium dotyczące otoczenia, w którym znajduje się
punkt sprzedaży luksusowych kosmetyków, nie jest jako takie objęte
art. 85 ust. 1 traktatu, jako że ma ono na celu zapewnienie,
aby tego typu wyroby nie były sprzedawane w miejscach zupełnie
niedostosowanych do ich sprzedaży. Sąd podnosi jednakże, że do
właściwych sądów lub władz krajowych należy czuwanie nad tym, aby to
kryterium nie było stosowane w sposób dyskryminacyjny
i nieproporcjonalny w konkretnych przypadkach. – Wygląd zewnętrzny punktu sprzedaży138    Grupa
Galec skarży się w szczególności na postanowienia pkt I.1
lit. b) ogólnych warunków sprzedaży dotyczące jakości fasady
i witryn, a także na postanowienia pkt III.4 umowy,
zgodnie z którym „wystrój” punktu sprzedaży powinien odpowiadać
prestiżowi i jakości kojarzonym z wizerunkiem marki Yves Saint
Laurent. W raporcie z oceny, w rubrykach 3 i 4
odnoszących się do wyglądu zewnętrznego punktu sprzedaży, w tym
witryn, można uzyskać w sumie 80 punktów, co odpowiada 25%
maksymalnej ilości możliwych do uzyskania punktów.139    Sąd
uważa, że takie postanowienia, a w szczególności te dotyczące
witryn, stwarzają możliwość dyskryminacyjnego stosowania wobec punktu
sprzedaży – takiego jak hipermarket – który nie ma takiej samej fasady
jak tradycyjny sklep, a przede wszystkim fasady z witrynami,
ale który przystosował dział lub stoisko wewnątrz sklepu w sposób
odpowiedni do sprzedaży luksusowych kosmetyków. Ponadto witryny
zewnętrzne nie wydają się konieczne do zapewnienia dobrej prezentacji
wyrobów w przypadku dostosowania działu lub stoiska wewnątrz sklepu
„wielobranżowego”.140    Jednakże
nie można wykluczyć, że kryteria odnoszące się do witryn mogą być
interpretowane jako dotyczące „witryn” powierzchni urządzonej wewnątrz
punktu sprzedaży, a nie witryn zewnętrznych.141    W tych
okolicznościach wystarczy stwierdzić, że do właściwych sądów lub władz
krajowych należy czuwanie nad tym, aby kryteria dotyczące wyglądu
zewnętrznego punktu sprzedaży, w tym te odnoszące się do witryn,
nie były stosowane w sposób dyskryminacyjny lub nieproporcjonalny. – Sprzedaż innych towarów mogących szkodzić wizerunkowi marki Yves Saint Laurent142    Jeśli
chodzi o wnętrze punktu sprzedaży, grupa Galec nie przedstawiła
przed Sądem innych krytycznych uwag oprócz tych dotyczących ograniczeń
w sprzedaży innych towarów. W tym względzie grupa Galec
kwestionuje w szczególności dopuszczalność pkt III.3 umowy,
zgodnie z którym „autoryzowanemu detaliście zabrania się oferowania
do sprzedaży […] jakichkolwiek wyrobów, których sąsiedztwo mogłoby
szkodzić wizerunkowi marki Yves Saint Laurent”, a także
pkt I.1 lit. d) ogólnych warunków sprzedaży, zgodnie
z którym „jeżeli w punkcie sprzedaży prowadzony jest inny [..]
rodzaj działalności, należy uwzględnić następujące elementy: rozmiar
tej działalności, prezentację tej działalności wewnątrz i na
zewnątrz punktu sprzedaży, sposób oddzielenia tej działalności od
perfumerii, podział pracowników między tę działalność a perfumerię,
kompetencje sprzedawców przydzielonych do każdej działalności
i ubiór pracowników przydzielonych do każdej działalności”.143    Należy
stwierdzić, że ani umowa, ani raport z oceny nie definiują
wyrobów, których sprzedaż w tym samym miejscu mogłaby szkodzić, ze
względu na ich sąsiedztwo, wizerunkowi marki Yves Saint Laurent.
W decyzji Komisja ogranicza się do stwierdzenia, że celem tego
postanowienia jest ochrona w oczach klienta aury prestiżu
i ekskluzywności nierozłącznie związanych z rozpatrywanymi
wyrobami „i w ten sposób uniknięcie kojarzenia ich z towarami
niższej jakości” (pkt II.A.5 akapit piąty).144    Należy
zatem stwierdzić, że pkt III.3 umowy jest nieprecyzyjny
i niejasny i stwarza możliwość subiektywnego
i ewentualnie dyskryminacyjnego stosowania. Podobnie pkt I.1
lit. d) ogólnych warunków sprzedaży wydaje się przyznawać spółce
Yves Saint Laurent szeroki zakres uznania, w szczególności
z tego względu, że umożliwia on mu wyrażenie oceny nie tylko na
temat ilości i prezentacji innych sprzedawanych produktów, ale
także na temat stanu zatrudnienia, kompetencji i ubioru pracowników
przydzielonych do sprzedaży rzeczonych produktów.145    Jednakże
Sąd przypomina, że Komisja uważa, iż hipermarket nie może być wyłączony
z sieci tylko dlatego, że sprzedaje inne towary (zob.
pkt II.A.5 akapit piąty decyzji oraz pkt 164 i nast.
poniżej). Ponadto interwenienci nie zidentyfikowali produktów, których
sprzedaż mogłaby szkodzić „wizerunkowi” wyrobów, z wyjątkiem
produktów spożywczych i środków czystości.146    W tych
okolicznościach Sąd uważa, że decyzja powinna być interpretowana
w ten sposób, że sprzedaż innych towarów powszechnie spotykanych
w hipermarkecie nie szkodzi sama w sobie „luksusowemu
wizerunkowi” rozpatrywanych wyrobów, pod warunkiem że dział lub stoisko
przeznaczone do sprzedaży luksusowych kosmetyków są urządzone
w taki sposób, że wyroby te są prezentowane w wyszukany
sposób. Takie urządzenie może wymagać, aby niektóre produkty, takie jak
produkty spożywcze lub środki czystości, nie były sprzedawane
„w sąsiedztwie” luksusowych kosmetyków lub aby sprzedaż luksusowych
kosmetyków i produktów niższej jakości była odpowiednio oddzielona
(zob. pkt II.A.5 akapit piąty decyzji).147    W świetle
tych uściśleń Sąd uważa, że kontrola, jaką na wypadek trudności
przeprowadzą właściwe sądy lub władze krajowe, może zrównoważyć
niejasność tego kryterium. Do nich bowiem należy czuwanie nad tym, aby
to postanowienie nie było stosowane w sposób dyskryminacyjny
i nieproporcjonalny. – Rozmiar innych rodzajów działalności wykonywanych w punkcie sprzedaży148    Jeśli
chodzi o kryteria odnoszące się do innych rodzajów działalności
w sklepach, grupa Galec zakwestionowała także w skardze fakt,
że w przypadku wykonywania innego rodzaju działalności
w punkcie sprzedaży wniosek o dopuszczenie do sieci jest
oceniany w zależności od rozmiaru tej działalności [zob.
pkt 1.1 lit. d) ogólnych warunków sprzedaży]. Otóż
z rubryki 8 raportu z oceny stosowanego przez spółkę Yves
Saint Laurent, w której można przyznać 20 punktów, wynika, że
jeżeli inne produkty zajmują powyżej 40% powierzchni punktu sprzedaży,
regałów lub witryn, dany kandydat otrzymuje ocenę „2”, która może
przyczynić się do jego wyeliminowania.149    Wprawdzie
decyzja nie wspomina o tej rubryce, jednakże z decyzji tej
wynika (pkt II.A.5 akapit piąty), że Komisja zdecydowała, iż
kryteria spółki Yves Saint Laurent odnoszące się do rozmiaru innych
rodzajów działalności wykonywanej w punkcie sprzedaży nie podlegają
art. 85 ust. 1 traktatu. Jako że raport z oceny stanowi
integralną część postępowania w sprawie dopuszczenia do sieci,
o którym mowa w decyzji – jak podniosła sama spółka Yves Saint
Laurent – wynika z tego, że decyzja powinna być interpretowana
w ten sposób, że kryterium przewidziane w rubryce 8 nie
podlega art. 85 ust. 1.150    Chociaż
zgodnie z raportem z oceny kandydat zostaje wyeliminowany
tylko wtedy, gdy na jedenaście rubryk otrzyma trzy oceny „2”
(pkt 17 powyżej), rubryka 8 rzeczonego raportu w równym
stopniu przyczynia się do wyeliminowania takiego kandydata jak „sklepy
wielobranżowe”, w których działalność perfumeryjna zajmuje mniej
niż 60% wszystkich działalności razem, i to nawet wtedy, gdy
dysponują one wyspecjalizowanym działem do sprzedaży rozpatrywanych
wyrobów.151    W tych
okolicznościach Sąd uważa, że rubryka 8 raportu z oceny
powinna być traktowana jako nieproporcjonalna, jako że sam fakt, iż
działalność perfumeryjna w danym sklepie zajmuje mniej niż 60%
wszystkich działalności razem, nie ma sam w sobie żadnego związku
ze zgodnym z prawem wymogiem ochrony luksusowego wizerunku wyrobów,
o których mowa.152    Ponadto
Sąd uważa, iż rubryka ta jest dyskryminacyjna, jako że faworyzuje ona
kandydaturę wyspecjalizowanej perfumerii na niekorzyść kandydatury
sklepu „wielobranżowego” dysponującego wyspecjalizowanym działem
urządzonym w taki sposób, by spełniał on warunki jakościowe
odpowiednie do sprzedaży luksusowych kosmetyków.153    Z tego
wynika, że rubryka ta może z uwagi na sam swój charakter
ograniczać lub zakłócać konkurencję w rozumieniu art. 85
ust. 1 traktatu, jako że prowadzi ona do gorszego traktowania
kandydata tylko dlatego, że działalność perfumeryjna jest w jego
przypadku mniejszościowa w stosunku do innych rodzajów działalności
wykonywanych w sklepie.154    Chociaż
raport z oceny stanowi integralną część postępowania
w sprawie dopuszczenia do sieci, należy stwierdzić, że
pkt II.A.5 decyzji nie zawiera żadnego uzasadnienia rubryki,
o której mowa. Zatem decyzja jest dotknięta brakiem uzasadnienia
w tej kwestii.155    Należy
zatem stwierdzić nieważność decyzji, jako że zostało w niej
ustalone, iż postanowienie upoważniające spółkę Yves Saint Laurent do
gorszego traktowania kandydatury detalisty jedynie dlatego, że
działalność perfumeryjna jest w jego przypadku mniejszościowa, nie
jest objęte art. 85 ust. 1 traktatu. c) Kryterium dotyczące nazwy156    Grupa
Galec krytykuje jako subiektywne, dyskryminacyjne
i nieproporcjonalne postanowienie pkt I akapit drugi ogólnych
warunków sprzedaży, które dotyczy kryterium nazwy punktu sprzedaży.
Komisja i interwenienci uważają, że to postanowienie jest konieczne
do zachowania luksusowego charakteru wyrobów i luksusowego
wizerunku marki Yves Saint Laurent (zob. pkt II.A.5 akapit czwarty
decyzji).157    Punkt I akapit drugi ogólnych warunków sprzedaży stanowi, co następuje:„Nazwa
perfumerii, sklepu, w którym znajduje się dział perfumeryjny, lub
powierzchni, w której obrębie mieści się dział perfumeryjny lub
perfumeria, powinna zawsze odpowiadać prestiżowi marki Yves Saint
Laurent. Wobec powyższego nazwa musi być zgodna z zasadami
rządzącymi dystrybucją wyrobów luksusowych i wysokiej jakości. Nie
może to być nazwa, która wywołuje wrażenie braku zapewnienia klientom
doradztwa lub zapewnienia doradztwa w niedostatecznym stopniu, że
sklepowi brak prestiżu lub wyszukanego wystroju”.158    Sąd
uważa, że kryterium, którego jedynym celem jest zapewnienie, aby nazwa
detalisty nie szkodziła luksusowemu wizerunkowi luksusowych kosmetyków,
stanowi w zasadzie zgodny z prawem wymóg dystrybucji tego
rodzaju wyrobów i niekoniecznie wchodzi w zakres stosowania
art. 85 ust. 1 traktatu. Można się bowiem obawiać, że gdyby
nie było tego kryterium, luksusowy wizerunek luksusowych kosmetyków
i tym samym sam ich charakter zostałyby naruszone na skutek
sprzedaży tych produktów przez detalistę, którego nazwa w oczach
konsumentów w sposób oczywisty szkodzi renomie marki.159    Uwzględniając
jednakże fakt, że w odróżnieniu od kryteriów dotyczących aspektów
materialnych punktu sprzedaży kryterium odnoszące się do nazwy nie daje
się zweryfikować na podstawie fotografii czy inspekcji miejsca, do
właściwych sądów lub władz krajowych należy czuwanie szczególnie nad
tym, aby to kryterium nie było stosowane niesprawiedliwie
i nieproporcjonalnie.160    Po
pierwsze, to kryterium może odnosić się tylko do tego, w jaki
sposób konsumenci postrzegają aktualnie daną nazwę. Z tego wynika,
że pkt I akapit drugi ogólnych warunków sprzedaży nie może być
interpretowany w ten sposób, że wyklucza on nowoczesne formy
handlu, które w swoich początkach opierały się na ograniczeniu
wystroju lub usług, ale które od tamtego czasu wypracowały metody
zwiększenia wagi wizerunku dla celów sprzedaży wyrobów luksusowych,
w związku z czym ich nazwa nie jest już uważana za szkodzącą
renomie marki.161    Po
drugie, zgodnie z zasadami, na które wskazał Sąd (zob.
pkt 127 i nast. powyżej), postrzeganie danej nazwy nie zależy
jedynie od uznania producenta, ale powinno być określone w sposób
możliwie najbardziej obiektywny. W związku z tym spółka Yves
Saint Laurent poinformowała w szczególności o sondażach
i badaniach rynkowych, jakie wykonała w tym celu.
W przypadku sporu właściwym sądom lub władzom krajowym należy
przedłożyć do oceny obiektywne dowody takie jak sondaże lub badania
rynkowe.162    Po
trzecie, jak podniosła sama pozwana, decyzja precyzuje
w pkt II.A.5, że wizerunek wynikający ze „zwyczajowej polityki
cenowej dystrybutora” nie może być traktowany jako wpływający ujemnie
na renomę marki. Kryterium odnoszące się do nazwy nie może być bowiem
wykorzystywane jedynie w celu wykluczenia sklepów zdolnych
zaoferować produkty po niższych cenach, ale w wyszukany sposób.163    Wreszcie
Sąd uważa, że kryterium dotyczące nazwy powinno być stosowane ze
szczególną ostrożnością, gdy nie ulega wątpliwości, że detalista
poczynił niezbędne inwestycje w celu spełnienia wszystkich wymogów
w zakresie materialnych warunków sprzedaży (urządzenie, oddzielenie
od innych artykułów, wykwalifikowany personel itd.) i zaakceptował
warunki dotyczące składowania, minimalnej rocznej ilości zakupów,
współpracy reklamowej itd. W takim przypadku do właściwych sądów
lub władz krajowych należy zweryfikowanie, czy kryterium dotyczące nazwy
nie jest stosowane wyłącznie w celu wykluczenia z sieci
punktu sprzedaży zdolnego sprzedawać rozpatrywane wyroby bez narażania
ich na ryzyko utraty wizerunku. C –
W przedmiocie zarzutów i argumentów skarżącej dotyczących
tego, czy jej członkowie są a priori wykluczeni z sieci spółki
Yves Saint Laurent oraz dotyczące postawy konsumentów w tym
względzie164    W świetle
powyższych rozważań należy teraz poruszyć kwestię zarzutów
i argumentów grupy Galec dotyczących tego, czy jej członkowie są
a priori wykluczeni z sieci spółki Yves Saint Laurent poprzez
kumulację kryteriów selekcji oraz dotyczących postawy konsumentów
w tym względzie.165    Sąd
przypomina w pierwszej kolejności, że Komisja wielokrotnie
podkreślała w trakcie postępowania, że decyzja nie przewiduje
wykluczenia a priori nowoczesnych form handlu, takich jak
hipermarkety prowadzone przez sklepy Leclerc (zob. np. pkt 83
i 86 powyżej). Ze swojej strony spółka Yves Saint Laurent
podkreśliła, że w decyzji zostało stwierdzone, iż jej system jest
otwarty dla wszystkich form dystrybucji i żadnej z nich nie
wyklucza a priori (zob. pkt 93 powyżej). Trzej pozostali
interwenienci także stwierdzili, że sama decyzja nie wyklucza form
dystrybucji stosowanych przez członków grupy Galec lub innych
nowoczesnych form dystrybucji. Przeciwnie, spółki Yves Saint Laurent
i pozostali interwenienci wskazali w szczególności na
istnienie, w kilku państwach członkowskich, autoryzowanych
dystrybutorów „wielobranżowych”, aby wykazać, że system spółki Yves
Saint Laurent nie ma charakteru ograniczającego konkurencję.166    Wynika
z tego, że żadna ze stron nie podniosła przed Sądem, że
hipermarkety lub inne „wielobranżowe” formy dystrybucji są
w zasadzie niezdolne do prowadzenia sprzedaży luksusowych
kosmetyków. Komisja i interwenienci przyznają, że decyzja
przewiduje taką możliwość, pod warunkiem że tego rodzaju punkty
sprzedaży będą urządzone w odpowiedni sposób i podejmą
zobowiązania podobne do tych podjętych przez innych autoryzowanych
dystrybutorów. Sąd uważa zresztą, że w przeciwnym wypadku sieć
spółki Yves Saint Laurent, wykluczając a priori z systemu
jedną kategorię potencjalnych odsprzedawców, naruszałaby art. 85
ust. 1 traktatu (zob. pkt 122 powyżej).167    Nawet
jeśli w pkt II.A.5 akapit piąty i w pkt II.B.5
akapit czwarty decyzji Komisja wyraziła się niejednoznacznie, używając
wyrażenia „domy towarowe”, które normalnie odnosi się do tradycyjnej
formy handlu, i podkreślając że „nie udało się jej stwierdzić”, aby
rozpowszechnienie systemów dystrybucji selektywnej w zakresie
luksusowych wyrobów kosmetycznych wykluczało „w zasadzie” niektóre
nowoczesne formy dystrybucji, sprecyzowała ona w trakcie
postępowania, że wydając decyzję, nie miała zamiaru wykluczyć takich
form dystrybucji jak hipermarkety należące do członków grupy Galec,
i że użyty w decyzji termin „domy towarowe” obejmuje takie
formy handlu (zob. pkt 83 powyżej).168    Ponadto
Sąd podkreślił w niniejszym wyroku rolę właściwych sądów lub władz
krajowych w niedyskryminacyjnym i proporcjonalnym stosowaniu
kryteriów, o których mowa (zob. pkt 124 i nast. powyżej).169    Wynika
z tego, że skarżąca nie wykazała w sposób wymagany prawem, że
obecnie sklepy wielkopowierzchniowe napotykają bariery w dostępie
do obrotu luksusowymi kosmetykami, nawet jeśli ich punkty sprzedaży są
urządzone w sposób odpowiedni do sprzedaży takich wyrobów.170    Do
grupy Galec lub jej członków należy bowiem postawienie ich kandydatury
i, w razie potrzeby, do właściwych sądów lub władz krajowych
zdecydowanie o tym, czy odmowa przyjęcia w konkretnym
przypadku jest zgodna z art. 85 ust. 1 traktatu
w świetle orzecznictwa Trybunału i Sądu. Ponadto na wypadek
wniosku o przedłużenie decyzji do Komisji należy czuwanie na tym,
aby nowoczesne formy dystrybucji nie były niesprawiedliwie wykluczone
z sieci spółki Yves Saint Laurent lub podobnych sieci.171    Wynika
z tego, że należy odrzucić twierdzenie grupy Galec, jakoby jej
członkowie byli a priori wykluczeni z sieci Yves Saint
Laurent.172    Należy
odrzucić także zarzuty i argumenty grupy Galec, jakoby Komisja nie
uzasadniła swojego stwierdzenia, zgodnie z którym właściwe sklepom
wielkopowierzchniowym metody mające na celu zwiększenie prestiżu marki
są nieodpowiednie do dystrybucji wyrobów luksusowych. Decyzji nie można
bowiem interpretować jako zawierającej takie stwierdzenie.173    Z tych
samych powodów należy odrzucić twierdzenie grupy Galec, jakoby Komisja
popełniła oczywisty błąd w ocenie okoliczności faktycznych przy
rzekomym wykluczeniu sklepów wielkopowierzchniowych z obrotu
rozpatrywanymi wyrobami.174    Z tych
samych powodów należy także odrzucić podwójny zarzut sformułowany przez
grupę Galec pod adresem Komisji, jakoby nie uzasadniła ona swoich
stwierdzeń dotyczących motywów, jakimi kieruje się konsument,
i popełniła oczywisty błąd w ocenie okoliczności faktycznych
w tym zakresie.175    Prawdą
jest, że Komisja nie oparła się na niezależnej ekspertyzie na poparcie
swoich stwierdzeń dotyczących motywów, jakimi kieruje się konsument,
w szczególności w pkt II.B.2 decyzji. Prawdą jest także,
jak stwierdziła grupa Galec na rozprawie, że cztery francuskie
stowarzyszenia konsumentów, które przedłożyły swoje uwagi w trakcie
postępowania administracyjnego, a mianowicie Union féminine
civique et sociale (obywatelsko‑społeczna unia kobiet, UCS), Institut
national de la consommation (krajowy instytut konsumentów, INC),
Conféderation syndicale du cadre de vie (zrzeszenie związków zawodowych
ds. jakości życia, CSCV) i Conféderation des familles (liga
rodzin, CSF), nie podtrzymały bez zastrzeżeń stanowiska przyjętego przez
Komisję. CSF i INC sprzeciwiły się projektowanej decyzji,
uzasadniając w szczególności, że jej skutkiem będzie utrzymanie
zbyt wysokich cen i zamknięcie dostępu do tych produktów znacznej
części społeczeństwa. UCS, ze swojej strony, podkreśla, że niektóre
postanowienia, o których mowa, mają na celu utrudnienie, jeszcze
bardziej niż to miało miejsce wcześniej, wejścia na rynek nowym formom
dystrybucji i że te postanowienia „nie zmierzają w kierunku
otwarcia i polepszenia konkurencji w ramach jednolitego rynku
ani nie dbają o interes konsumenta”. CSCV, ze swojej strony,
podsumował swoje uwagi, zwracając uwagę na to, że „pod przykrywką
zaawansowania technicznego swoich wyrobów i prestiżu marki spółka
akcyjna Yves Saint Laurent ogranicza konkurencję poprzez stosowanie
dyskryminacyjnych kryteriów selekcji i utrzymuje w fikcyjny
sposób bardzo wysokie ceny swoich wyrobów”.176    Niemniej
jednak należy stwierdzić, że skarżąca nie udowodniła, że Komisja
popełniła oczywisty błąd w ocenie okoliczności faktycznych lub błąd
w uzasadnieniu, jeśli chodzi o oczekiwania konsumenta.
Z decyzji wynika bowiem, że konsument, który woli kupować luksusowe
kosmetyki w odpowiednio urządzonym punkcie sprzedaży
w centrum handlowym, powinien mieć taką możliwość, natomiast
konsument opisany w raporcie profesora Glaisa, który robi chętniej
zakupy w wyspecjalizowanej perfumerii lub tradycyjnym domu
towarowym, powinien również mieć możliwość chodzenia do tych punktów
sprzedaży.177    Wynika
z tego, że wszystkie zarzuty i argumenty skarżącej dotyczące
tego, czy jej członkowie są a priori wykluczeni z sieci
sprzedaży luksusowych kosmetyków, a także zarzuty i argumenty
wiążące się z oczekiwaniami konsumentów, powinny zostać odrzucone. D
– W przedmiocie kwestii, czy zakaz z art. 85 ust. 1
traktatu znajduje zastosowanie z powodu istnienia równoległych
sieci w omawianym sektorze178    Galec
twierdzi, że w każdym razie art. 85 ust. 1 traktatu
został naruszony w niniejszym przypadku, ponieważ sieci podobne do
sieci spółki Yves Saint Laurent istnieją w całym omawianym
sektorze, tak iż nie ma już miejsca dla innych form dystrybucji,
a na rynku właściwym – to jest rynku „luksusowych perfum” – nie
panuje skuteczna konkurencja w rozumieniu pkt 40–42 wyroku
w sprawie Metro II. Komisja i interwenienci uważają,
że mimo istnienia sieci równoległych do sieci spółki Yves Saint Laurent
na rynku właściwym – to jest rynku „luksusowych kosmetyków” – panuje
skuteczna konkurencja, tak iż art. 85 ust. 1 traktatu nie ma
zastosowania.179    Sąd
przypomina, że w pkt 40 wyroku w sprawie Metro II
Trybunał orzekł, iż nawet jeśli systemy dystrybucji selektywnej zwane
„prostymi” (czyli systemy oparte wyłącznie na kryteriach jakościowych)
mogą stanowić element konkurencji zgodny z art. 85 ust. 1
traktatu, to ograniczenie lub wykluczenie konkurencji może mieć jednak
miejsce, w przypadku gdy istnienie pewnej liczby takich systemów
nie pozostawia miejsca innym formom dystrybucji kierującym się odmienną
polityką w zakresie konkurencji lub prowadzi do usztywnienia
struktury cen, które nie jest równoważone innymi czynnikami konkurencji
między wyrobami tej samej marki lub istnieniem skutecznej konkurencji
między różnymi markami. Jednakże, według pkt 41 i 42 tego
samego wyroku, samo istnienie dużej liczby takich systemów dystrybucji
selektywnej w przypadku określonego produktu nie pozwala na dojście
do wniosku, że konkurencja jest ograniczona lub zakłócona
w rozumieniu art. 85 ust. 1 traktatu. W przypadku
zwiększenia się liczby „prostych” systemów dystrybucji selektywnej
art. 85 ust. 1 traktatu ma zastosowanie tylko wtedy, gdy dany
rynek jest tak sztywny i ustrukturyzowany, że nie ma na nim
skutecznej konkurencji w zakresie cen (zob. także pkt 44
i 45 tego wyroku).180    W odróżnieniu
od sprawy, która leżała u podstaw wyroku w sprawie
Metro II, w przypadku której wyroby elektroniczne
o charakterze rozrywkowym nie zawsze były sprzedawane kanałami
dystrybucji selektywnej, w niniejszym przypadku jest pewne, że
prawie wszyscy producenci działający w sektorze luksusowych
kosmetyków wykorzystują systemy dystrybucji podobne do systemu spółki
Yves Saint Laurent.181    Niemniej
Sąd stwierdził już, że selektywna dystrybucja luksusowych kosmetyków
może polepszyć konkurencję w interesie konsumentów,
w szczególności przyczyniając się do podtrzymania „luksusowego”
wizerunku tych wyrobów w porównaniu z innymi podobnymi
wyrobami, które nie posiadają takiego wizerunku, w związku
z czym art. 85 ust. 1 traktatu nie znajduje zastosowania
do niektórych kryteriów jakościowych zmierzających do osiągnięcia tego
celu (pkt 114 i nast. powyżej).182    W tych
okolicznościach Sąd uważa, że wzmianka w wyroku w sprawie
Metro II o wykluczeniu konkurencji „w przypadku gdy
istnienie pewnej liczby systemów nie pozostawia miejsca innym formom
dystrybucji kierującym się odmienną polityką w zakresie
konkurencji”, nie oznacza, że art. 85 ust. 1 traktatu znajduje
automatycznie zastosowanie tylko z tego powodu, że wszyscy
producenci obecni w sektorze luksusowych kosmetyków wybrali takie
same metody dystrybucji. W niniejszym przypadku pkt 40–46
wyroku w sprawie Metro II należy interpretować w ten
sposób, że o ile niektóre kryteria selekcji spółki Yves Saint
Laurent wzięte z osobna nie podlegają art. 85 ust. 1
traktatu, o tyle kumulatywny skutek istnienia innych sieci może
wpłynąć na zmianę tego wniosku tylko wtedy, gdy zostanie wykazane, po
pierwsze, że istnieją bariery wejścia na rynek wobec nowych konkurentów
zdolnych sprzedawać rozpatrywane kosmetyki, tak iż dane systemy
dystrybucji selektywnej powodują usztywnienie dystrybucji
z korzyścią dla niektórych istniejących sieci (zob. ww. wyrok
w sprawie Delimitis, pkt 15 i nast.), i, po drugie, że
nie istnieje skuteczna konkurencja, w szczególności w zakresie
cen, mając na uwadze charakter rozpatrywanych wyrobów.183    Jeśli
chodzi o bariery stawiane nowym konkurentom
wchodzącym na rynek,
zdolnym sprzedawać rozpatrywane wyroby, Sąd stwierdził już
w przypadku hirermarketów należących do skarżącej (zob.
pkt 164 i nast. powyżej), że ich istnienie nie zostało
wykazane.184    Mówiąc
ogólniej, jeśli chodzi o kwestię, czy istnieje skuteczna
konkurencja, należy uprzednio określić właściwy rynek. Nawet jeśli
w decyzji Komisja miała podstawy, aby wziąć pod uwagę cały sektor
luksusowych kosmetyków, z tego względu, że luksusowym wyrobom
perfumeryjnym, upiększającym i pielęgnacyjnym towarzyszy ten sam
wizerunek luksusu i często sprzedawane są one razem pod tą samą
marką, to kwestia istnienia skutecznej konkurencji może być oceniona
tylko w ramach rynku skupiającego wszystkie wyroby, które
z uwagi na swoje cechy są szczególnie zdatne do zaspokajania
stałych potrzeb i w niewielkim stopniu mogą być zastępowane
innymi wyrobami (zob. ww. wyrok w sprawie L’Oréal,
pkt 25).185    W niniejszym
przypadku nie ulega wątpliwości, że z uwagi na swoje cechy
i sposób używania perfumy nie mogą zostać zastąpione wyrobem
upiększającym (np. do makijażu) lub wyrobem pielęgnacyjnym (np. kremem
na noc). Pewne jest także, że w owym czasie sprzedaż luksusowych
perfum stanowiła ponad 80% całkowitej sprzedaży spółki Yves Saint
Laurent. Zważywszy na znaczenie tego odrębnego sektora, należy
sprawdzić, czy luksusowe perfumy są przedmiotem skutecznej konkurencji
na poziomie sprzedaży detalicznej, mimo iż są one zawsze sprzedawane
w drodze dystrybucji selektywnej.186    W tym
względzie należy w pierwszej kolejności odrzucić argument Komisji
i interwenientów oparty na pkt B.3 akapit trzeci decyzji,
zgodnie z którym „w przypadku gdy klient traktuje jako
drugorzędne wizerunek marki lub usługi towarzyszące sprzedaży
w ramach systemu dystrybucji selektywnej, może on zawsze wybrać
artykuły podobne należące do sąsiedniego rynku, które są rozprowadzane
bez systemu dystrybucji selektywnej, wymierzając w ten sposób
sankcje wybranej przez producenta strategii handlowej”. Komisja sama
bowiem stwierdziła w decyzji, że stopień zastępowalności
luksusowych kosmetyków wyrobami podobnymi należącymi do innych segmentów
sektora jest „generalnie skromny” (pkt I.B akapit pierwszy) oraz
że „zważywszy na niewielki stopień zastępowalności, w oczach
konsumenta, luksusowych kosmetyków wyrobami podobnymi należącymi do
innych segmentów sektora, rynek, który należy wziąć pod uwagę
w niniejszym przypadku, to rynek kosmetyków luksusowych”
(pkt II.A.8). Ponadto z pkt I.B i II.A.8 decyzji
wynika, że Komisja uwzględniła udział spółki Yves Saint Laurent
w rynku luksusowych wyrobów perfumeryjnych w celu
zweryfikowania, czy ograniczenia, o których mowa, mogą wpłynąć
w odczuwalny sposób na wymianę wewnątrzwspólnotową.187    Wynika
z tego, że aby stwierdzić, czy luksusowe perfumy stanowią
przedmiot skutecznej konkurencji, nie można brać pod uwagę rzekomej
konkurencji perfum, które nie są luksusowe.188    Należy
odrzucić także argument wysunięty przez Komisję i interwenientów,
zgodnie z którym istnienie skutecznej konkurencji można wywieść
z faktu, iż według pkt I.B akapit trzeci decyzji, który opiera
się na raporcie profesora Webera, wyroby sprzedawane przy wykorzystaniu
sieci autoryzowanych dystrybutorów „stanowiły w 1987 r.
w Niemieckiej Republice Federalnej 24,7%, we Francji – 30,3%, we
Włoszech – 36,2% i w Zjednoczonym Królestwie – 22,4%
całkowitej sprzedaży wyrobów kosmetycznych”. Liczby te zostały
zaczerpnięte z tabeli nr 22 raportu profesora Webera
i ilustrują stosunek sprzedaży dokonywanej kanałami dystrybucji
selektywnej, wyrażonej jako procent całkowitej sprzedaży wszystkich
kategorii kosmetyków razem, a mianowicie perfum, wyrobów
upiększających, wyrobów pielęgnacyjnych, wyrobów do pielęgnacji włosów
(w szczególności szamponów) i wyrobów toaletowych (past do zębów,
mydeł, dezodorantów itd.). Ponadto z rzeczonego raportu
(str. 89) wynika, że we Włoszech ilość perfum sprzedawanych
kanałami dystrybucji selektywnej wynosiła 81%, a we Francji – 65%.
Zgodnie z liczbami przedstawionymi przez FIP ilość perfum
sprzedawanych kanałami dystrybucji selektywnej we Francji wynosi 73%
(zob. załącznik I do uwag tego interwenienta, str. 17). Liczby
cytowane w pkt I.B akapit trzeci decyzji nie są zatem
przydatne do oceny skuteczności konkurencji w tak specyficznej
dziedzinie jak luksusowe perfumy.189    Jednakże
Komisja i interwenienci twierdzą, że nawet na rynku luksusowych
perfum istnieje skuteczna konkurencja zarówno między producentami (inter
brand), jak i autoryzowanymi dystrybutorami Yves Saint Laurent
(intra brand).190    W tej
kwestii Sąd uważa, że raport profesora Webera nie potwierdza stanowiska
Komisji i interwenientów, gdyż wynika z niego,
w szczególności ze str. 71, 89–96, 105 i 110, że
w 1987 r. istniała jedynie bardzo ograniczona konkurencja
między dystrybutorami luksusowych perfum i między różnymi formami
dystrybucji. Jednakże należy stwierdzić, że przed wydaniem decyzji
Komisja zażądała od spółki Yves Saint Laurent wprowadzenia licznych
zmian do jego umów, między innymi usunięcia wszelkich czysto ilościowych
kryteriów selekcji, usunięcia postanowień ograniczających swobodę
odsprzedawania wyrobów przez dystrybutorów innym członkom należącym do
sieci selektywnej, usunięcia postanowień ograniczających swobodę wyboru
przez odsprzedawcę innych marek, które mógłby oferować w swoim
punkcie sprzedaży, oraz wyraźnego przyznania odsprzedawcy swobody
ustalania cen w sposób niezależny. Ponadto, jak stwierdził to
właśnie Sąd, decyzja przewiduje możliwość dostępu do sieci spółki Yves
Saint Laurent nowych form handlu zdolnego do sprzedaży rozpatrywanych
wyrobów.191    W tych
okolicznościach do grupy Galec należało dostarczenie wymaganych prawem
dowodów na to, że wskutek wydania decyzji rynek stał się do tego stopnia
sztywny i ustrukturyzowany, że nie istnieje już na nim skuteczna
konkurencja między autoryzowanymi dystrybutorami luksusowych perfum,
w szczególności w zakresie cen (zob. wyrok w sprawie
Metro II, pkt 42 i 44). Jako że grupa Galec nie
przedstawiła żadnego konkretnego dowodu w tej kwestii, Sąd
stwierdza brak takich dowodów w niniejszym przypadku.192    Z całości
powyższych rozważań wynika, że z wyjątkiem zarzutów
i argumentów dotyczących postanowienia, o którym mowa
w pkt 155 powyżej, należy odrzucić zarzuty i argumenty
skarżącej oparte na naruszeniu art. 85 ust. 1 traktatu,
a także inne powiązane z tym zarzuty i argumenty. II – W przedmiocie zasadności decyzji w świetle art. 85 ust. 3 traktatu Streszczenie argumentów stron193    Jeśli
chodzi o przyznane zwolnienie, grupa Galec wysuwa pięć głównych
argumentów w celu wykazania, że przesłanki wynikające
z art. 85 ust. 3 traktatu nie zostały spełnione. Po
pierwsze, Komisja uważa, że polepszenie produkcji i dystrybucji
luksusowych perfum jest możliwe tylko w ekskluzywnym otoczeniu
(zob. pkt II.B.2 akapit pierwszy decyzji), podczas gdy dodatkowe
wymogi wymienione w pkt II.B.2 akapity drugi i szósty
decyzji mogłyby zostać spełnione przez sklepy wielkopowierzchniowe. Po
drugie, jeśli chodzi o korzyści użytkownika, Komisja przyjęła
przestarzałą koncepcję zachowań i oczekiwań konsumentów. Po
trzecie, Komisja uznała za zgodny z prawem całkowity brak
konkurencji cenowej wewnątrz marki, konkurencji, która mogłaby zostać
zapewniona przez sklepy wielkopowierzchniowe. Po czwarte, pozostając
w sprzeczności z zasadą proporcjonalności, Komisja nie
porównała dystrybucji selektywnej za pośrednictwem wyspecjalizowanych
detalistów z dystrybucją selektywną wykorzystującą inne formy
handlu, ignorując tym samym fakt, że odsprzedawcy w ramach sklepów
wielkopowierzchniowych mają te same obowiązki i ciężary do
poniesienia co każdy inny autoryzowany dystrybutor (zob.
w szczególności pkt II.B.4 akapit drugi in fine decyzji). Po
piąte, narzucając innym formom dystrybucji „częściową zmianę ich
szczególnych metod handlu”, decyzja wyklucza konkurencję ze strony tych
form dystrybucji, nie licząc marginesowych przypadków domów towarowych.194    W odpowiedzi
pozwana precyzuje, że przyznane zwolnienie dotyczy tylko postępowania
w sprawie dopuszczenia do sieci, minimalnej rocznej wielkości
zakupów, wymogów odnoszących się do składowania i współpracy
reklamowo‑promocyjnej, zakazu sprzedaży wyrobu, który nie został jeszcze
oficjalnie wprowadzony na rynek, kontroli faktur przez spółkę Yves
Saint Laurent i w przypadku gdy sam klient jest dystrybutorem,
sprawdzenia jego przynależności do oficjalnej sieci dystrybucji – czyli
wymogów, których skarżąca nie kwestionowała z punktu widzenia
art. 85 ust. 1 traktatu.195    Ponadto
krytyczne uwagi skarżącej nie są słuszne. W pkt 45 wyroku
w sprawie Metro II Trybunał podkreślił w szczególności,
że należy wziąć pod uwagę koszty ponoszone przez dystrybutora należącego
do sieci z powodu ciążących na nim obowiązków wynikających
z autoryzacji. Jeśli chodzi o wykluczenie konkurencji, decyzja
wyraźnie precyzuje, że niektóre nowoczesne formy dystrybucji nie są
w zasadzie wykluczone i wskazuje na istnienie konkurencji
zarówno między markami, jak i między autoryzowanymi dystrybutorami.196    Interwenienci podzielają stanowisko Komisji. Ocena Sądu197    Jak
słusznie podniosła Komisja, uzasadnienie pkt II.B decyzji odnosi
się tylko do tych aspektów umowy, które są przez nią uważane za
podlegające art. 85 ust. 1 traktatu, a mianowicie tych
dotyczących w szczególności postępowania w sprawie dostępu do
sieci, składowania, minimalnej rocznej wielkości zakupów, wprowadzania
nowych wyrobów i współpracy reklamowo‑promocyjnej. Tymczasem grupa
Galec nie zakwestionowała tych aspektów umowy w skardze.198    Jeśli
chodzi o pierwszy argument grupy Galec, zgodnie z którym
Komisja uważa, że polepszenie produkcji i dystrybucji jest możliwe
tylko w „ekskluzywnym” otoczeniu, Sąd uważa, że stwierdzenie
Komisji w pkt II.B.2 akapit pierwszy decyzji, zgodnie
z którym „dystrybucja luksusowej marki z branży kosmetycznej
może odbywać się tylko z poszanowaniem jej ekskluzywnego
charakteru”, wynika z troski Komisji o zachowanie
ekskluzywnego czy luksusowego charakteru rozpatrywanych wyrobów (zob.
pkt II.B.3 akapit drugi). To zdanie nie może zatem być
interpretowane w ten sposób, że sklepy wielkopowierzchniowe są
z góry wykluczone z handlu rozpatrywanymi wyrobami,
a dystrybucja tych wyrobów jest zarezerwowana wyłącznie dla
tradycyjnych kanałów, takich jak perfumerie i domy towarowe
w ścisłym znaczeniu tego terminu.199    Jako
że Sąd stwierdził już, iż zamiarem Komisji nie było wyłączenie sklepów
wielkopowierzchniowych z handlu rozpatrywanymi wyrobami (zob.
pkt 164 i nast. powyżej), należy odrzucić argument grupy
Galec, jakoby Komisja uważała, że polepszenie produkcji
i dystrybucji, w rozumieniu art. 85 ust. 3 traktatu,
jest możliwe tylko w ramach wykluczających sklepy
wielkopowierzchniowe z handlu rozpatrywanymi wyrobami.200    Jeśli
chodzi o drugi argument grupy Galec, jakoby Komisja przyjęła
przestarzałą koncepcję oczekiwań konsumentów, Sąd przypomina, że
odrzucił już w pkt 174 i nast. powyżej argumenty
dotyczące motywów, którymi kieruje się konsument.201    Jeśli
chodzi o trzeci argument grupy Galec, jakoby Komisja uznała za
zgodny z prawem całkowity brak konkurencji w zakresie cen
w obrębie marki, Sąd stwierdził już, że grupa Galec nie
przedstawiła na to żadnego dowodu (zob. pkt 191 powyżej).202    Jeśli
chodzi o czwarty argument grupy Galec, jakoby Komisja porównała
dystrybucję selektywną za pośrednictwem wyspecjalizowanych detalistów
z dystrybucją powszechną, ignorując tym samym możliwość dystrybucji
selektywnej za pośrednictwem innych form handlu, Sąd stwierdza, że
Komisja nie dokonała takiego porównania.203    Jeśli
chodzi o piąty argument grupy Galec, jakoby narzucenie „częściowej
zmiany jej szczególnych metod handlu” eliminowało sklepy
wielkopowierzchniowe z sektora luksusowych kosmetyków, na rozprawie
udowodniono, że decyzja nie przewiduje wyeliminowania sklepów
wielkopowierzchniowych z sektora luksusowych kosmetyków. Odwołanie
do „częściowej zmiany jej szczególnych metod handlu” powinno być zatem
interpretowane w ten sposób, że wymagane są dostosowania wewnątrz
sklepu, a nie takie dostosowania, które mogłyby zmienić radykalnie
sam charakter sklepu jako supermarketu czy hipermarketu. Chociaż
pożądane byłoby, aby decyzja jaśniej precyzowała ten punkt, fakt, że
Komisja nie zidentyfikowała, nawet ogólnie, o jakie zmiany chodzi,
jako taki nie jest wystarczający, aby uznać decyzję za niezgodną
z prawem, tym bardziej że konkretne przypadki są w razie
potrzeby poddawane kontroli właściwych sądów lub władz krajowych.204    Wynika
z tego, że należy odrzucić zarzuty i argumenty skarżącej
oparte na naruszeniu art. 85 ust. 3 traktatu.205    Z całości
powyższych rozważań wynika, że skargę należy oddalić, z wyjątkiem
tego, co odnosi się do części decyzji określonej w pkt 155
powyżej. W przedmiocie kosztów206    Zgodnie
z art. 87 § 2 akapit pierwszy regulaminu kosztami
zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca
sprawę. Zgodnie z art. 87 § 4 akapit ostatni Sąd może
orzec, że interwenient inny niż państwo członkowskie lub instytucja
pokrywa własne koszty.207    Ponieważ
zdecydowana większość żądań skarżącej została odrzucona, należy ją
obciążyć własnymi kosztami oraz kosztami poniesionymi przez Komisję,
a także przez interwenienta, spółkę Yves Saint Laurent, adresata
decyzji.208    Jeśli
chodzi o interwenientów, FIP, Colipę i FEPD, Sąd uważa, że
interes tych trzech stowarzyszeń w rozstrzygnięciu sporu jest mniej
bezpośredni niż interes spółki Yves Saint Laurent. Ponieważ jest to
sprawa, w której ci trzej pozostali interwenienci przedstawili
uwagi ogólne w interesie swoich członków, nie dodając żadnych
decydujących elementów do argumentów Komisji, Sąd uważa za sprawiedliwe
zgodnie z art. 87 § 4 regulaminu obciążenie ich własnymi
kosztami.Z powyższych względówSĄD (druga izba w składzie powiększonym)orzeka, co następuje:1)      Stwierdza
się nieważność decyzji Komisji 92/33/EWG z dnia 16 grudnia
1991 r. dotyczącej postępowania na podstawie art. 85 traktatu
EWG (IV/33.242 – Yves Saint Laurent Parfums), w zakresie
w jakim zostało w niej ustalone, iż postanowienie
upoważniające spółkę Yves Saint Laurent do gorszego traktowania
kandydatury detalisty jedynie dlatego, że działalność perfumeryjna jest
w jego przypadku mniejszościowa, nie jest objęte art. 85
ust. 1 traktatu.2)      Skarga zostaje oddalona w pozostałej części.3)      Skarżąca pokrywa koszty Komisji oraz interwenienta Yves Saint Laurent Parfums SA, jak również własne koszty.4)      Każdy
z pozostałych interwenientów, to jest Fédération des industries de
la parfumerie, Comité de liaison des syndicats européens de l’industrie
de la parfumerie et des cosmétiques oraz Fédération européenne des
parfumeurs détaillants, pokrywa własne koszty.Kirschner
Vesterdorf
BellamyKalogeropoulos        PotockiWyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 12 grudnia 1996 r.Sekretarz         PrezesH. Jung         H. KirschnerSpis treściOkoliczności faktyczne leżące u podstaw sporuWprowadzenieUmowa spółki Yves Saint LaurentDecyzja KomisjiPrzebieg postępowania i żądania stronW przedmiocie dopuszczalnościStreszczenie argumentów stronOcena SąduCo do istoty sprawyI – W przedmiocie zasadności decyzji w świetle art. 85 ust. 1 traktatuStreszczenie argumentów stronArgumenty grupy GalecArgumenty KomisjiArgumenty interwenientówOcena SąduA
– W przedmiocie zasadniczej zgodności systemu dystrybucji
selektywnej opartego na kryteriach jakościowych w sektorze
luksusowych kosmetyków z art. 85 ust. 1 traktatuB
– W kwestii, czy kryteria selekcji spółki Yves Saint Laurent,
o których mowa w pkt II.A.5 decyzji, spełniają przesłanki
wymagane do uznania ich za zgodne z prawem w świetle
art. 85 ust. 11. W przedmiocie roli Sądu oraz właściwych sądów i władz krajowych2. W przedmiocie zasadniczej dopuszczalności omawianych kryteriów w świetle art. 85 ust. 1 traktatua) W przedmiocie kryteriów dotyczących kwalifikacji zawodowychb) W przedmiocie kryteriów dotyczących lokalizacji i wyposażenia punktu sprzedaży– „Otoczenie” i lokalizacja punktu sprzedaży– Wygląd zewnętrzny punktu sprzedaży– Sprzedaż innych towarów mogących szkodzić wizerunkowi marki Yves Saint Laurent– Rozmiar innych rodzajów działalności wykonywanych w punkcie sprzedażyc) Kryterium dotyczące nazwyC –
W przedmiocie zarzutów i argumentów skarżącej dotyczących
tego, czy jej członkowie są a priori wykluczeni z sieci spółki
Yves Saint Laurent oraz dotyczące postawy konsumentów w tym
względzieD – W przedmiocie kwestii, czy zakaz
z art. 85 ust. 1 traktatu znajduje zastosowanie
z powodu istnienia równoległych sieci w omawianym sektorzeII – W przedmiocie zasadności decyzji w świetle art. 85 ust. 3 traktatuStreszczenie argumentów stronOcena SąduW przedmiocie kosztów* Język postępowania: francuski.