Edizzjoni Provviżorja
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Il-Ħames Awla)
26 ta’ Frar 2026 (*)
“Appell – Kompetizzjoni – Akkordji – Suq tat-trasport tal-merkanzija bl-ajru – Deċiżjoni tal-Kummissjoni Ewropea li tikkonstata ksur tal-Artikolu 101 TFUE, tal-Artikolu 53 tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea u tal-Artikolu 8 tal-Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u l-Konfederazzjoni Svizzera dwar it-trasport bl-ajru – Koordinazzjoni tal-elementi tal-prezz tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija bl-ajru (sovrataxxa tal-fjuwil, sovrataxxa tas-sigurtà u rifjut li jitħallsu kummissjonijiet fuq is-sovrataxxi) – Servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound – Kompetenza territorjali tal-Kummissjoni – Effetti kkwalifikati – Ksur uniku u kontinwu – Aġir adottat fil-kuntest ta’ alleanza kummerċjali – Teħid inkunsiderazzjoni – Regolament (KE) Nru 1/2003 – Artikolu 25 – Preskrizzjoni tas-setgħat ta’ sanzjoni tal-Kummissjoni – Motiv ibbażat fuq il-preskrizzjoni – Natura ta’ ordni pubbliku”
Fil-Kawża C‑379/22 P,
li għandha bħala suġġett appell skont l-Artikolu 56 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, ippreżentat fid‑9 ta’ Ġunju 2022,
Singapore Airlines Ltd, stabbilita f’Singapor (Singapor),
Singapore Airlines Cargo Pte Ltd, stabbilita f’Singapor,
irrappreżentati minn J.-P. Poitras, avocat, J. Ruiz Calzado, abogado, u J. Wileur, avocat,
appellanti,
il-parti l-oħra fil-kawża li hija:
Il-Kummissjoni Ewropea, irrappreżentata minn A. Dawes u C. Urraca Caviedes, bħala aġenti, assistiti minn C. Brown, barrister,
konvenuta fl-ewwel istanza,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Il-Ħames Awla),
komposta minn I. Jarukaitis (Relatur), President tar-Raba’ Awla, li qiegħed jaġixxi bħala President tal-Ħames Awla, E. Regan u D. Gratsias, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: A. Rantos,
Reġistratur: R. Stefanova-Kamisheva, amministratriċi,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tal‑11 ta’ April 2024,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tal‑5 ta’ Settembru 2024,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1        Permezz tal-appell tagħhom, Singapore Airlines Ltd u Singapore Airlines Cargo Pte Ltd qegħdin jitolbu l-annullament tas-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea tat‑30 ta’ Marzu 2022, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo vs Il‑Kummissjoni (T‑350/17, iktar ’il quddiem is-“sentenza appellata”, EU:T:2022:186), li permezz tagħha l-imsemmija qorti ċaħdet ir-rikors tagħhom intiż, prinċipalment, biex tiġi annullata d-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C(2017) 1742 final tas‑17 ta’ Marzu 2017 li tirrigwarda proċediment skont l-Artikolu 101 TFUE, l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE u l-Artikolu 8 tal-Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u l-Konfederazzjoni Svizzera dwar it-Trasport bl-Ajru (Każ AT.39258 – Trasport tal-merkanzija bl-ajru) (iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni kontenzjuża”), sa fejn tikkonċernahom u għat-tnaqqis tal-multa li ġiet imposta fuqhom minn din id-deċiżjoni.
Il-kuntest ġuridiku
Il-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru KE-Svizzera
2        Il-Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u l-Konfederazzjoni Svizzera dwar it-Trasport bl-Ajru, iffirmat fil-Lussemburgu fil‑21 ta’ Ġunju 1999 u approvat f’isem il-Komunità Ewropea permezz tad-Deċiżjoni 2002/309/KE, Euratom tal-Kunsill u tal-Kummissjoni dwar il-ftehim dwar kooperazzjoni xjentifika u teknoloġika, tal‑4 ta’ April 2002 dwar il-konklużjoni tas-seba’ Ftehim[iet] mal-Konfederazzjoni Svizzera (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 11, Vol. 41, p. 89, rettifika fil-ĠU 2015, L 210, p. 38) (iktar ’il quddiem il-“Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru KE‑Svizzera”), daħal fis-seħħ fl‑1 ta’ Ġunju 2002. L-Artikoli 8 u 9 ta’ dan il-ftehim jikkorrispondu, mutatis mutandis, għall-Artikoli 101 u 102 TFUE, rispettivament.
3        Skont l-Artikolu 11 tal-imsemmi ftehim:
“1.      Id-disposizzjonijiet ta’ l-Artikoli 8 u 9 għandhom jiġu applikati [...] mill-istituzzjonijiet Komunitarji skond il-leġislazzjoni Komunitarja hekk kif iddikjarata fl-Anness ta’ dan il-Ftehim, waqt li tingħata kull konsiderazzjoni lill-bżonn ta’ koperazzjoni mill-qrib bejn l-istituzzjonijiet Komunitarji u l-awtoritajiet Svizzeri.
2.      L-awtoritajiet Svizzeri għandhom jiddeċiedu, skond id-disposizzjonijiet ta’ l-Artikoli 8 u 9, dwar l-ammissibilità ta’ kull ftehim, deċiżjoni u prattika [...] li jolqtu rotot bejn l-Isvizzera u pajjiżi terzi. ”
4        Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1/2003 tas‑16 ta’ Diċembru 2002 fuq l-implimentazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni mniżżlin fl-Artikoli [101] u [102 TFUE] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 2, p. 205) sar applikabbli taħt l-istess ftehim, b’effett mill‑5 ta’ Diċembru 2007, permezz tad-Deċiżjoni Nru 1/2007 tal-Kumitat konġunt Komunità/Żvizzera għat-Trasport bl-Ajru stabbiliti mill-Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u l-Konfederazzjoni Żvizzera dwar it-Trasport bl-Ajru tal‑5 ta’ Diċembru 2007, li tissostitwixxi l-Anness għall-Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u l-Konfederazzjoni Żvizzera dwar it-Trasport bl-Ajru
(ĠU 2008, L 34, p. 19). F’din id-data, huwa ssostitwixxa r-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3975/87 tal‑14 ta’ Diċembru 1987 li jistabbilixxi l-proċedura għall-applikazzjoni tar-Regoli dwar il-kompetizzjoni għall-impriżi fis-settur tat-trasport bl-ajru (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7, Vol. 1, p. 262), li kien jinsab fl-Anness tal-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru KE‑Svizzera sa mid-dħul fis-seħħ tiegħu.
It-Trattat FUE
5        L-Artikolu 101(1) TFUE jipprovdi:
“Is-segwenti għandhom ikunu inkompatibbli mas-suq intern u għandhom ikunu projbiti: l-akkordji kollha bejn impriżi, id-deċiżjonijiet kollha ta’ deċiżjonijiet assoċjazzjonijiet bejn impriżi u l-prattiċi kollha miftiehma li jistgħu jolqtu l-kummerċ bejn l-Istati Membri u li jkollhom bħala għan jew riżultat tagħhom il-prevenzjoni, ir-restrizzjoni jew id-distorsjoni tal-kompetizzjoni fi ħdan is-suq intern, partikolarment dawk li jinvolvu:
a)      l-iffissar dirett jew indirett tal-prezzijiet ta’ l-akkwist jew tal-bejgħ, jew ta’ kondizzjonijiet oħra tan-negozju,
b)      il-limitazzjoni jew kontroll tal-produzzjoni, tas-swieq, ta’ l-iżvilupp tekniku jew ta’ l-investiment,
c)      it-taqsim tas-swieq jew it-taqsim ta’ fonti ta’ provvista,
[...]”
Il-Ftehim ŻEE
6        L-Artikolu 53 tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea tat‑2 ta’ Mejju 1992 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 11, Vol. 52, p. 3, iktar ’il quddiem il-“Ftehim ŻEE”) jikkorrispondi, mutatis mutandis, għall-Artikolu 101 TFUE.
7        Ir-Regolament Nru 1/2003, kif emendat bir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 411/2004 tas‑26 ta’ Frar 2004 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7, Vol. 8, p. 17), ġie integrat fil-Ftehim ŻEE permezz, minn naħa, tad-Deċiżjoni tal-Kumitat Konġunt taż-ŻEE Nru 130/2004 tal‑24 ta’ Settembru 2004 li temenda l-Anness XIV (Kompetizzjoni), il-Protokoll 21 (dwar l-implimentazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni li japplikaw għall-impriżi) u l-Protokoll 23 (dwar il-kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet ta’ sorveljanza) tal-Ftehim ŻEE (ĠU 2005, L 64, p. 57), li daħlet fis-seħħ fid‑19 ta’ Mejju 2005, kif ukoll, min-naħa l-oħra, tad-Deċiżjoni tal-Kumitat Konġunt taż-ŻEE Nru 40/2005 tal‑11 ta’ Marzu 2005 li temenda l-Anness XIII (Trasport) u l-Protokoll 21 (dwar l-implimentazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni li japplikaw għall-impriżi) tal-Ftehim ŻEE (ĠU 2005, L 198, p. 38), li daħlet fis-seħħ fl-istess jum.
Ir-Regolament Nru 1/2003
8        L-Artikolu 7(1) tar-Regolament Nru 1/2003 jipprovdi:
“Fejn il-Kummissjoni, taggixxi fuq ilment jew fuq l-inizjattiva proprja tagħha, issib li hemm ksur ta’ l-Artikolu [101] jew ta’ l-Artikolu [102 TFUE], tista’ b’deċiżjoni tirrikjedi l-impriża u l-assoċjazzjoni tal-impriża konċernata li itemm dan il-ksur. Għal dan il-għan, tista’ timponi fuqhom kwalunkwe rimedju komportamentali jew strutturali li huma proporzjonali għall-ksur kommess u neċessarju biex iġib fit-temm dan il-ksur. Rimedji strutturali jistgħu jiġu imposti biss jekk ma jkunx hemm rimedju ta’ komportamentali li hu effettiv ugwalment jew jekk ir-rimedju komportamentali li hu effettiv ugwalment ikun ta’ aktar piż għal l-impriża kunċernata min rimedju strutturali. Jekk il-Kummissjoni għandha interessi legitimi li tagħmel hekk, hi tista issib li kien hemm xi ksur li sar fil-passat.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
9        L-Artikolu 23 ta’ dan ir-regolament, intitolat “Pieni”, jipprevedi, fil-paragrafi 2 u 3 tiegħu:
“2.      Il-Kummissjoni tista’ b’deċiżjoni timponi multi fuq l-impriża u l-assoċjazzjoni tal-impriża meta, jew b’intenżjoni jew b’negligenza:
a)      jiksru l-Artikolu [101 jew 102 TFUE]; jew
[...]
Għal kull impriża u assoċjazzjoni ta’ l-impriża li qed jipparteċipaw fil-ksur, il-multi mhux ser jaqbżu l-10 % tat-total ta’ valur tal-bejgħ fis-sena kmmerċjali preċedenti.
[...]
3.      Fit-twaħħil ta’ l-ammont li jrid jiġi mmultat, rigward irrid jingħata lejn il-gravità u it-tul tal-ksur. ”
10      Skont l-Artikolu 25 tal-imsemmi regolament:
“1.      Il-poteri konferuti fuq il-Kummissjoni mil-Artikolu 23 u 24 ħa jkun suġġett għal perjodi ta’ preskrizzjoni li ġejjin:
a)      tlett snin fil-każ ta’ ksur ta’ disposizzjonijiet li jikkonċernaw it-talba ta’ informazzjoni jew il-kondotta ta’ spezzjonijiet; [...]
b)      ħames snin fil-każ ta’ kwalunkwe ksur ieħor.
2.      It-terminu ta’ preskrizzjoni jibda jiddekorri mill-ġurnata li fiha sar il-ksur. Madankollu, fil-każ li l-ksur ikun kontinwu jew ripetut, il-ħin jibda jiddekorri mill-ġurnata ta’ meta il-ksur intemm.
3.      Kwalunkwe azzjoni meħuda mil-Kummissjoni jew mill-awtorità tal-kompetizzjoni ta’ l-Istati Membri għall-għan ta’ l-investigazzjonijiet jew proċeduri b’rispett ta’ ksur tinterrompi t-terminu tal-preskrizzjoni għall-imposizzjoni ta’ multi jew perjodu ta’ pagamenti tal-pieni. Il-perjodu ta’ limitazzjoni għandu jiġi interrott b’effett mid-data li fiha l-azzjoni tiġi nnotifikata lil mill-inqas impriża jew assoċazzjoni ta' impriżi waħda li jkunu pparteċipaw fil-ksur. Azzjonijiet li jinterrompu d-dekorrenza tal-perjodu għandhom jinkludu partikolarment is-segwenti:
a)      talba bil-miktub għal informazzjoni mil-Kummissjoni jew mill-awtorità tal-kompetizzjoni ta’ l-Istat Membru;
b)      awtorizzazzjoni bil-miktub biex jagħmlu xi spezzjonijiet maħruġa lill-uffiċjali tal-Kummissjoni jew l-awtorità tal-kompetizzjoni ta’ l-Istat Membru;
ċ)      il-bidu tal-proċeduri mil-Kummissjoni jew mill-awtorità tal-kompetizzjoni ta’ l-Istat Membru;
d)      notifika tad-dikjarazzjoni ta’ l-oġġezzjonijiet tal-Kummissjoni jew ta’ l-awtorità tal-kompetizzjoni ta’ l-Istat Membru.
4.      L-interuzzjoni tal-preskrizzjoni ser tapplika għall-impriżi jew l-assoċjazzjonijiet ta’ l-impriżi kollha li pparteċipaw fil-ksur.
5.      Kull interruzzjoni tagħmel li ż-żmien jibda jiddekorri mill-ġdid. Madankollu, il-perjodu tal-preskrizzjoni jagħlaq ma l-aħħar ġurnata li jkun ugwali għad-dopju tal-perjodu tal-preskrizzjoni jkun għadda mingħajr ma l-Kummissjoni ma tkun imponiet xi multa jew pagamenti ta’ pieni perjodiċi. Dak il-perjodu għandu jiġi mtawwal mal-perjodu li fih il-preskrizzjoni tkun sospiża skond tl-paragrafu 6.
6.      Il-limitu tal-preskrizzjoni applikabbli għall-imposizzjoni ta’ multi jew ħlas ta’ penali ser jiġi sospiż sa kemm id-deċiżjoni tal-Kummissjoni tkun is-suġġett ta’ proċeduri pendenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja. ”
11      L-Artikolu 32(ċ) tal-istess regolament kien jipprevedi li dan ir-regolament ma kienx japplika għal “trasport bl-ajru bejn ajrupoprti tal-Komunità u terzi pajjiżi”.
12      Din id-dispożizzjoni tħassret, b’effett mill‑1 ta’ Mejju 2004, permezz tal-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 411/2004.
Il-fatti li wasslu għall-kawża u d-Deċiżjoni kontenzjuża
13      Il-fatti li wasslu għall-kawża
u d-Deċiżjoni kontenzjuża, huma indikati fil-punti 1 sa 59 tas-sentenza appellata, jistgħu, għall-finijiet ta’ din il-proċedura, jinġabru bil-mod kif ġej.
14      Singapore Airlines u s-sussidjarja tagħha, Singapore Airlines Cargo, huma kumpanniji tat-trasport bl-ajru li joperaw fis-suq tas-servizzi tat-trasport tal-merkanzija bl-ajru (iktar ’il quddiem il-“merkanzija”).
15      Fiż-żmien li fih seħħew il-fatti inkwistjoni fid-Deċiżjoni kontenzjuża, dawn kienu jappartjenu għal alleanza kummerċjali msejħa WOW (iktar ’il quddiem l-“alleanza WOW”), li għaliha kienu jappartjenu wkoll Deutsche Lufthansa AG, SAS Cargo Group A/S u Japan Airlines International Co. Ltd.
16      Fis-settur tat-trasport tal-merkanzija, kumpanniji tal-ajru jiżguraw it-trasport ta’ merkanzija bl-ajru (iktar ’il quddiem it-“trasportaturi”). Bħala regola ġenerali, it-trasportaturi jipprovdu servizzi ta’ trasport tal-merkanzija lill-ispedizjoniera, li jorganizzaw it-trasport ta’ din il-merkanzija f’isem l-ispedituri. Bħala korrispettiv, dawn l-ispedizjoniera jħallsu lit-trasportaturi prezz li huwa magħmul minn tariffi kkalkolati għal kull kilogramma u wkoll minn diversi sovrataxxi.
Il-proċedura amministrattiva
17      Fis‑7 ta’ Diċembru 2005, il-Kummissjoni rċeviet, taħt l-Avviż tagħha dwar l-immunità minn multi u it-tnaqqis fl-ammont tagħha f’każijiet ta’ akkordji (ĠU 2002, C 45, p. 3), applikazzjoni għal immunità ppreżentata minn Deutsche Lufthansa u minn tnejn mis-sussidjarji tagħha, Lufthansa Cargo AG u Swiss International Air Lines AG. Skont din l-applikazzjoni, kienu jeżistu kuntatti antikompetittivi bejn diversi trasportaturi, li kienu jikkonċernaw elementi tal-prezz tas-servizzi pprovduti fis-suq tat-trasport tal-merkanzija bl-ajru, jiġifieri l-introduzzjoni ta’ sovrataxxi tal-“fjuwil” u tas-“sigurtà”, kif ukoll ir-rifjut ta’ dawn it-trasportaturi li jħallsu lill-ispedizjoniera kummissjoni fuq is-sovrataxxi (iktar ’il quddiem ir-“rifjut li jitħallsu kummissjonijiet”).
18      Fl‑14 u fil‑15 ta’ Frar 2006, il-Kummissjoni għamlet spezzjonijiet għal għarrieda fil-bini ta’ diversi trasportaturi.
19      Wara dawn l-ispezzjonijiet, diversi trasportaturi, fosthom Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo, ippreżentaw applikazzjoni għal immunità taħt l-Avviż dwar l-immunità minn multi u t-tnaqqis fl-ammont tagħhom f’każijiet ta’ akkordji, imsemmi fil-punt 17 ta’ din is-sentenza.
20      Fid‑19 ta’ Diċembru 2007, il-Kummissjoni bagħtet dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet lil 27 trasportatur, fosthom Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo, li sussegwentement ippreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub. Saret seduta mit‑30 ta’ Ġunju sal‑4 ta’ Lulju 2008.
Id-Deċiżjoni inizjali
21      Fid‑9 ta’ Novembru 2010, il-Kummissjoni adottat id-Deċiżjoni C(2010) 7694 finali li tirrigwarda proċedura skont l-Artikolu 101 [TFUE], l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE u l-Artikolu 8 tal-Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u l-Konfederazzjoni Svizzera dwar it-trasport bl-ajru (Każ COMP.39258 – Trasport tal-merkanzija bl-ajru) (iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni inizjali”). Din id-deċiżjoni kellha bħala destinatarji 21 trasportatur, fosthom Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo, li fir-rigward tagħhom madankollu ma kien ġie kkonstatat ebda ksur fir-rigward tat-trasport bl-ajru bejn ajruporti fi ħdan l-Unjoni Ewropea u fir-rigward tat-trasport bl-ajru fuq ir-rotot bejn ajruporti fi ħdan l-Unjoni u ajruporti Svizzeri (iktar ’il quddiem ir-“rotot Unjoni-Svizzera”).
22      L-imsemmija deċiżjoni, fil-motivi tagħha, spjegat li t-trasportaturi inkriminati kienu kkoordinaw l-aġir tagħhom fir-rigward tat-tarifikazzjoni għall-provvista ta’ servizzi ta’ trasport tal-merkanzija, billi ftehmu fuq is-sovrataxxa tal-fjuwil u fuq is-sovrataxxa tas-sigurtà u rrifjutaw li jħallsu kummissjonijiet, u kienu, b’dan il-mod, ipparteċipaw fi ksur uniku u kontinwu tal-Artikolu 101 TFUE, tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE u tal-Artikolu 8 tal-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru KE‑Svizzera, li jkopri t-territorju taż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE) u tal-Isvizzera.
Is-sentenzi tas-16 ta’ Diċembru 2015
23      Permezz ta’ sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 2015, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo vs Il‑Kummissjoni (T‑43/11, EU:T:2015:989), il-Qorti Ġenerali annullat id-Deċiżjoni inizjali sa fejn din kienet tikkonċerna lil Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo. Permezz ta’ tnax‑il sentenza oħra mogħtija dakinhar stess, il-Qorti Ġenerali annullat ukoll, kompletament jew parzjalment, din id-deċiżjoni sa fejn din kienet tikkonċerna tnax‑il trasportatur ieħor jew gruppi ta’ trasportaturi oħra.
24      Il-Qorti Ġenerali qieset li l-imsemmija deċiżjoni kienet ivvizzjata b’difett ta’ motivazzjoni.
Id-Deċiżjoni kontenzjuża
25      Fl‑20 ta’ Mejju 2016, il-Kummissjoni bagħtet lit-trasportaturi msemmija fid-Deċiżjoni inizjali u li ppreżentaw rikors kontra din tal-aħħar quddiem il-Qorti Ġenerali ittra li tinformahom bl-intenzjoni tagħha li tadotta mill-ġdid deċiżjoni li tikkonstata li huma kienu pparteċipaw fi ksur uniku u kontinwu tal-Artikolu 101 TFUE, tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE u tal-Artikolu 8 tal-Ftehim dwar l-Ajru KE‑Svizzera fir-rotot kollha msemmija f’din id-deċiżjoni inizjali. Ingħata lilhom terminu ta’ xahar biex jippreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom. Kollha ħadu l-opportunità li jagħmlu dan.
26      Fis‑17 ta’ Marzu 2017, il-Kummissjoni adottat id-Deċiżjoni kontenzjuża, li hija indirizzata lil 19‑il trasportatur, fosthom Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo.
27      Id-Deċiżjoni kontenzjuża tispjega li t-trasportaturi inkriminati kkoordinaw l-aġir tagħhom fir-rigward tat-tarifikazzjoni għall-provvista ta’ servizzi ta’ trasport tal-merkanzija madwar id-dinja permezz tas-sovrataxxa tal-fjuwil, tas-sovrataxxa tas-sigurtà u tar-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet (iktar ’il quddiem l-“akkordju kontenzjuż”), u b’hekk wettqu ksur uniku u kontinwu tal-Artikolu 101 TFUE, tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE u tal-Artikolu 8 tal-Ftehim dwar l-Ajru KE‑Svizzera.
28      Fit-Taqsima 4 ta’ din id-deċiżjoni, intitolata “Deskrizzjoni tal-fatti” [traduzzjoni mhux uffiċjali], il-Kummissjoni indikat, b’mod partikolari, li l-investigazzjoni kienet żvelat akkordju fuq skala globali b’network ta’ kuntatti bilaterali u multilaterali tul perijodu twil ta’ żmien bejn il-kompetituri, li kien jikkonċerna l-aġir li huma kienu ddeċidew, ipprevedew jew għamlu l-ħsieb li jadottaw b’rabta mal-varji elementi tal-prezz tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija msemmija fil-punt ta’ qabel. Hija enfasizzat li dan in-network ta’ kuntatti kellu l-għan komuni li jikkoordina l-aġir tal-kompetituri fir-rigward tat-tarifikazzjoni jew li jnaqqas l-inċertezza sa fejn għandha x’taqsam il-politika ta’ pprezzar tagħhom. Hija mbagħad iddeskriviet il-kuntatti li jikkonċernaw, rispettivament, is-sovrataxxa tal-fjuwil, is-sovrataxxa tas-sigurtà u r-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet, u evalwat il-provi fattwali li jikkonċernaw, minn naħa, l-akkordju kontenzjuż kollu kemm hu u, min-naħa l-oħra, kull wieħed mid-destinatarji tal-imsemmija deċiżjoni.
29      Fit-Taqsima 5 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, intitolata “Applikazzjoni tar-regoli rilevanti tal-kompetizzjoni” [traduzzjoni mhux uffiċjali], il-Kummissjoni applikat l-Artikolu 101 TFUE għall-fatti tal-każ u ppreċiżat li r-riferimenti għal dan l-artikolu kellhom jinftiehmu wkoll bħala riferimenti għall-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE u għall-Artikolu 8 tal-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru KE‑Svizzera, peress li, sakemm ma jkunx previst mod ieħor, dawn id-dispożizzjonijiet japplikaw mutatis mutandis.
30      F’dan ir-rigward, sa fejn għandha x’taqsam il-kompetenza tagħha, il-Kummissjoni eżaminat il-limiti tal-kompetenza ratione temporis u territorjali tagħha sabiex tikkonstata u tissanzjona ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni f’dan il-każ.
31      Minn naħa, fil-premessi 822 sa 832 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, li jagħmlu s-Sottotaqsima 5.2 ta’ din id-deċiżjoni, intitolata “Kompetenza tal-Kummissjoni” [traduzzjoni mhux uffiċjali], hija rrilevat, essenzjalment, li hija ma kinitx ser tapplika, l-ewwel nett, l-Artikolu 101 TFUE għall-akkordji u għall-prattiki li saru qabel l‑1 ta’ Mejju 2004 li għandhom x’jaqsmu mar-rotot bejn ajruporti fl-Unjoni u ajruporti barra ż-ŻEE (iktar ’il quddiem ir-“rotot Unjoni‑pajjiżi terzi”), it-tieni nett, l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE għall-akkordji u għall-prattiki li saru qabel id‑19 ta’ Mejju 2005 li għandhom x’jaqsmu mar-rotot Unjoni‑pajjiżi terzi u r-rotot bejn ajruporti f’pajjiżi li huma partijiet kontraenti fil-Ftehim ŻEE u li ma humiex membri tal-Unjoni u ajruporti f’pajjiżi terzi (iktar ’il quddiem ir-“rotot ŻEE minbarra dawk Unjoni‑pajjiżi terzi”) u, fl-aħħar nett, l-Artikolu 8 tal-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru KE‑Svizzera għall-akkordji u għall-prattiki li saru qabel l‑1 ta’ Ġunju 2002 li għandhom x’jaqsmu mar-rotot Unjoni‑Svizzera. Hija ppreċiżat, fil-premessa 832 tal-imsemmija deċiżjoni, li l-istess deċiżjoni ma kellhiex “l-iskop li tirrileva kwalunkwe ksur tal-Artikolu 8 tal-Ftehim [dwar it-Trasport bl-Ajru KE‑Svizzera] fir-rigward tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija [bejn] l-Isvizzera [u] pajjiżi terzi” [traduzzjoni mhux uffiċjali].
32      Min-naħa l-oħra, fil-premessi 1036 sa 1046 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, li jagħmlu s-Sottotaqsima 5.3.8 ta’ din id-deċiżjoni, intitolata “[A]pplikabbiltà tal-Artikolu 101 [TFUE] u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE għar-rotot inbound” [traduzzjoni mhux uffiċjali], il-Kummissjoni spjegat ir-raġunijiet għaliex hija ċaħdet l-argumenti ta’ diversi trasportaturi inkriminati li hija marret lil hinn mil-limiti tal-kompetenza territorjali tagħha fid-dawl tar-regoli tad-dritt internazzjonali pubbliku billi kkonstatat u ssanzjonat ksur ta’ dawk iż-żewġ dispożizzjonijiet dwar ir-rotot li jitilqu minn pajjiżi terzi u li sejrin iż-ŻEE (iktar ’il quddiem ir-“rotot inbound” u, sa fejn għandhom x’jaqsmu s-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija offruti f’dawn ir-rotot, is-“servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound”).
33      B’mod partikolari, fil-premessa 1045 tal-imsemmija deċiżjoni, il-Kummissjoni rrilevat li l-prattiki antikompetittivi sa fejn kellhom x’jaqsmu s-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound “setgħu jkollhom effetti immedjati, sostanzjali u prevedibbli fl-Unjoni u fiż-ŻEE, peress li ż-żieda fl-ispejjeż tat-trasport bl-ajru lejn iż-ŻEE u għalhekk il-prezzijiet ogħla tal-merkanzija importata jistgħu, min-natura tagħhom, ikollhom effetti fuq il-konsumaturi fiż-ŻEE” [traduzzjoni mhux uffiċjali]. Hija żiedet tgħid li, f’dan il-każ, dawn il-prattiki setgħu jkollhom tali effetti wkoll fuq il-provvista ta’ servizzi ta’ trasport tal-merkanzija bl-ajru minn trasportaturi oħra fiż-ŻEE, bejn iċ-ċentri (“hubs”) fiż-ŻEE użati mit-trasportaturi ta’ pajjiżi terzi u l-ajruporti ta’ destinazzjoni ta’ dawn il-kunsinni fiż-ŻEE li t-trasportaturi tal-pajjiż terz ma joperawx minnhom.
34      Barra minn hekk, fil-premessa 1046 tal-istess deċiżjoni, il-Kummissjoni rrilevat li l-akkordju kontenzjuż kien ġie “implimentat globalment”, li l-arranġamenti li jikkonċernaw ir-rotot inbound kienu jagħmlu parti integrali mill-ksur uniku u kontinwu tal-Artikolu 101 TFUE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE, u li l-applikazzjoni uniformi tas-sovrataxxi fuq livell globali kienet element ewlieni ta’ dan l-akkordju.
35      Is-Sottotaqsima 5.3 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, li tirrigwarda l-applikazzjoni f’dan il-każ tal-Artikolu 101 TFUE, tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE u tal-Artikolu 8 tal-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru KE-Svizzera, tinkludi l-premessi 833 sa 1052 tagħha. L-ewwel nett, fil-premessa 846 ta’ din id-deċiżjoni, il-Kummissjoni qieset li t-trasportaturi inkriminati kienu kkoordinaw l-aġir tagħhom jew influwenzaw it-tarifikazzjoni, u dan kien “finalment jammonta għal iffissar tal-prezzijiet b’rabta” [traduzzjoni mhux uffiċjali] mas-sovrataxxa tal-fjuwil, mas-sovrataxxa tas-sigurtà u mal-ħlas ta’ kummissjoni lill-ispedizjoniera fuq is-sovrataxxi. Fil-premessa 861 tal-imsemmija deċiżjoni, hija kkunsidrat li s-“sistema ġenerali ta’ koordinazzjoni tal-aġir fejn tidħol it-tarifikazzjoni tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija” li kixfet l-investigazzjoni tagħha kienet tixhed l-eżistenza ta’ “ksur kumpless li jikkonsisti f’diversi azzjonijiet li [setgħu] jiġu kklassifikati jew bħala ftehim jew bħala prattika miftiehma li fil-kuntest tagħhom il-kompetituri [kienu] bi ħsieb issostitwixxew il-kooperazzjoni prattika bejniethom bir-riskji tal-kompetizzjoni” [traduzzjoni mhux uffiċjali].
36      It-tieni nett, fil-premessa 869 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, il-Kummissjoni qieset li l-“aġir inkwistjoni [kien] jikkostitwixxi ksur uniku u kontinwu tal-Artikolu 101 [TFUE]” u ppreċiżat, fil-premessi 870 sa 902 tagħha, li l-arranġamenti inkwistjoni kienu jfittxu li jilħqu għan antikompetittiv uniku, jiġifieri li tiġi ostakolata l-kompetizzjoni fis-settur tat-trasport tal-merkanzija fi ħdan iż-ŻEE, li kienu jirrigwardaw il-provvista ta’ servizzi ta’ trasport tal-merkanzija u t-tarifikazzjoni tagħhom, li kienu jikkonċernaw l-istess impriżi, kienu uniċi u kontinwi u li kienu jirrigwardaw tliet elementi, jiġifieri s-sovrataxxa tal-fjuwil, is-sovrataxxa tas-sigurtà u r-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet.
37      It-tielet nett, fil-premessa 903 tal-imsemmija deċiżjoni, il-Kummissjoni qieset li l-aġir antikompetittiv inkwistjoni kellu l-għan li jillimita l-kompetizzjoni tal-inqas fi ħdan l-Unjoni, fiż-ŻEE u fl-Isvizzera. Fil-premessa 917 ta’ din tal-aħħar, hija essenzjalment żiedet tgħid li ma kienx meħtieġ, għaldaqstant, li tieħu inkunsiderazzjoni l-effetti konkreti ta’ dan l-aġir.
38      Ir-raba’ nett, fil-premessi 922 sa 971 tal-imsemmija deċiżjoni, il-Kummissjoni eżaminat jekk il-kuntatti fi ħdan l-alleanza WOW (iktar ’il quddiem il-“kuntatti WOW”) setgħux jitqiesu leċiti u ġġustifikati abbażi ta’ din l-alleanza. Wara li rrilevat, fil-premessa 924 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, li hija ma setgħetx tippermetti li alleanza tintuża legalment bħala kopertura għal kooperazzjoni antikompetittiva usa’ minn dik li kienet ġiet implimentata b’applikazzjoni tal-ftehim ta’ alleanza, hija qieset, fil-premessa 947 ta’ din id-deċiżjoni, li ebda waħda mill-inizjattivi allegatament meħuda fil-kuntest tal-alleanza WOW ma titlob koordinazzjoni ġenerali tal-prezzijiet fi ħdan din l-alleanza u, b’mod partikolari, koordinazzjoni ġenerali tas-sovrataxxi. Minn dan hija ddeduċiet, fil-premessa 971 tal-imsemmija deċiżjoni, li l-koordinazzjoni tas-sovrataxxi bejn il-membri tal-imsemmija alleanza seħħet barra mill-kuntest leġittimu tal-istess alleanza u ma setgħetx tiġi ġġustifikata abbażi tagħha.
39      Il-ħames nett, fil-premessi 972 sa 1021 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, il-Kummissjoni eżaminat il-leġiżlazzjoni ta’ seba’ pajjiżi terzi li diversi trasportaturi inkriminati sostnew li kienet ġiegħlithom jiftiehmu bejniethom dwar is-sovrataxxi u b’hekk fixklet l-applikazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni rilevanti. Il-Kummissjoni qieset li dawn it-trasportaturi ma kienu ġabu ebda prova li l-imsemmija pajjiżi terzi kienu ġiegħluhom jaġixxu b’dan il-mod.
40      Is-sitt nett, fil-premessi 1024 sa 1035 ta’ din id-deċiżjoni, il-Kummissjoni qieset li l-ksur uniku u kontinwu seta’ jaffettwa b’mod sinjifikattiv il-kummerċ bejn l-Istati Membri, bejn il-partijiet kontraenti fil-Ftehim ŻEE u bejn il-partijiet kontraenti fil-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru KE‑Svizzera.
41      It-Taqsima 7 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, intitolata “Tul tal-ksur” [traduzzjoni mhux uffiċjali], tinkludi l-premessi 1146 sa 1169 ta’ din id-deċiżjoni. Kif jirriżulta mill-premessa 1146 tal-imsemmija deċiżjoni, il-Kummissjoni qieset li l-akkordju kontenzjuż kien beda fis‑7 ta’ Diċembru 1999 u kien dam sal‑14 ta’ Frar 2006. F’din il-premessa 1146, hija ppreċiżat li dan l-akkordju kien kiser:
–        l-Artikolu 101 TFUE, mis‑7 ta’ Diċembru 1999 sal‑14 ta’ Frar 2006, sa fejn kellu x’jaqsam it-trasport bl-ajru bejn ajruporti fl-Unjoni;
–        l-Artikolu 101 TFUE, mill‑1 ta’ Mejju 2004 sal‑14 ta’ Frar 2006, sa fejn kellu x’jaqsam it-trasport bl-ajru fir-rotot Unjoni‑pajjiżi terzi;
–        l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE, mis‑7 ta’ Diċembru 1999 sal‑14 ta’ Frar 2006, sa fejn kellu x’jaqsam it-trasport bl-ajru bejn ajruporti fiż-ŻEE (iktar ’il quddiem ir-“rotot fiż-ŻEE”);
–        l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE, mid‑19 ta’ Mejju 2005 sal‑14 ta’ Frar 2006, sa fejn kellu x’jaqsam it-trasport bl-ajru fir-rotot ŻEE minbarra dawk Unjoni‑pajjiżi terzi;
–        l-Artikolu 8 tal-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru KE‑Svizzera, mill‑1 ta’ Ġunju 2002 sal‑14 ta’ Frar 2006, sa fejn kellu x’jaqsam it-trasport bl-ajru fir-rotot Unjoni‑Svizzera.
42      Fil-premessa 1169 tal-istess deċiżjoni, il-Kummissjoni irrilevat li t-tul tal-ksur kien, sa fejn kellha x’taqsam Singapore Airlines, mill‑4 ta’ Jannar 2000 sal‑14 ta’ Frar 2006.
43      Fit-Taqsima 8 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, il-Kummissjoni eżaminat il-miżuri korrettivi li kellhom jittieħdu u l-multi li kellhom jiġu imposti fid-dawl tal-Linji Gwida dwar il-kalkolu tal-multi imposti skont l-Artikolu 23(2)(a) tar-Regolament Nru 1/2003 (ĠU 2006, C 210, p. 2).
44      L-Artikoli 1, 3 u 4 tad-dispożittiv tad-Deċiżjoni kontenzjuża huma fformulati kif ġej:
“Artikolu 1
Billi kkoordinaw l-aġir tagħhom fir-rigward tat-tarifikazzjoni għall-provvista ta’ servizzi ta’ trasport tal-merkanzija madwar id-dinja sa fejn għandhom x’jaqsmu s-sovrataxxa tal-fjuwil, is-[sovrataxxa tas-sigurtà] u l-ħlas ta’ kummissjoni fuq is-sovrataxxi, l-impriżi li ġejjin ikkommettew il-ksur uniku u kontinwu li ġej tal-Artikolu 101 [TFUE], tal-Artikolu 53 tal-[Ftehim ŻEE] u tal-Artikolu 8 tal-[Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru KE‑Svizzera] sa fejn għandhom x’jaqsmu ir-rotot li ġejjin u matul il-perijodi li ġejjin.
1)      L-impriżi li ġejjin kisru l-Artikolu 101 [TFUE] u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE sa fejn għandhom x’jaqsmu r-[rotot fiż-ŻEE], matul il-perijodi li ġejjin:
[...]
r)      Singapore Airlines Cargo [...], mill‑1 ta’ Lulju 2001 sal‑14 ta’ Frar 2006;
s)      Singapore Airlines [...], mill‑4 ta’ Jannar 2000 sal‑14 ta’ Frar 2006.
2)      L-impriżi li ġejjin kisru l-Artikolu 101 [TFUE] sa fejn għandhom x’jaqsmu r-[rotot Unjoni‑pajjiżi terzi], matul il-perijodi li ġejjin:
[...]
q)      Singapore Airlines Cargo [...], mill‑1 ta’ Mejju 2004 sal‑14 ta’ Frar 2006;
r)      Singapore Airlines [...], mill‑1 ta’ Mejju 2004 sal‑14 ta’ Frar 2006;
3)      L-impriżi li ġejjin kisru l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE sa fejn għandhom x’jaqsmu r-rotot [ŻEE minbarra dawk Unjoni‑pajjiżi terzi], matul il-perijodi li ġejjin:
[...]
q)      Singapore Airlines Cargo [...], mid‑19 ta’ Mejju 2005 sal‑14 ta’ Frar 2006;
r)      Singapore Airlines [...], mid‑19 ta’ Mejju 2005 sal‑14 ta’ Frar 2006;
4)      L-impriżi li ġejjin kisru l-Artikolu 8 tal-[Ftehim KE‑Svizzera] sa fejn għandhom x’jaqsmu r-[rotot Unjoni‑Svizzera], matul il-perijodi li ġejjin:
r)      Singapore Airlines Cargo [...], mill‑1 ta’ Ġunju 2002 sal‑14 ta’ Frar 2006;
s)      Singapore Airlines [...], mill‑1 ta’ Ġunju 2002 sal‑14 ta’ Frar 2006;
[...]
Artikolu 3
Għall-ksur uniku u kontinwu msemmi fl-Artikolu 1 ta’ din id-deċiżjoni, huma imposti l-multi li ġejjin [...] :
[...]
s)      Singapore Airlines Cargo [...] u      Singapore Airlines [...] : [EUR] 74 800 000
Ġunju [.]
[...]
Artikolu 4
L-impriżi msemmija fl-Artikolu 1 għandhom immedjatament itemmu l-ksur uniku u kontinwu msemmi f’dak l-artikolu, sakemm ma jkunux diġà temmewh.
Huma għandhom iżommu ruħhom ukoll milli jagħmlu kwalunkwe att jew iġibu ruħhom b’mod li jkollu għan jew effett identiku jew simili.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
Il-proċedura quddiem il-Qorti Ġenerali u s-sentenza appellata
45      Permezz ta’ att ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fl‑1 ta’ Ġunju 2017, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo ppreżentaw rikors intiż għall-annullament tad-Deċiżjoni kontenzjuża sa fejn tikkonċernahom, u, sussidjarjament, għat-tnaqqis tal-ammont tal-multa imposta fuqhom.
46      Insostenn ta’ dan ir-rikors, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo invokaw ħames motivi ta’ annullament u motiv intiż għat-tnaqqis tal-ammont tal-multa.
47      Fost dawn il-motivi, l-ewwel wieħed kien ibbażat fuq żbalji ta’ liġi u ta’ fatt fir-rigward tal-konstatazzjoni tal-eżistenza ta’ ksur uniku u kontinwu, b’mod partikolari sa fejn il-Kummissjoni kienet ikkonkludiet fid-Deċiżjoni kontenzjuża l-eżistenza ta’ ksur li jkopri r-rotot inbound. Barra minn hekk, permezz tat-tieni motiv tagħhom, li kien ibbażat fuq żbalji ta’ liġi u ta’ fatt dwar il-konstatazzjoni tal-komponent tal-ksur relatat mar-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet fuq is-sovrataxxi, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo kkritikaw b’mod partikolari lill-Kummissjoni talli ma stabbilixxietx, fid-Deċiżjoni kontenzjuża, li l-kuntatti relatati mar-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet kienu jikkostitwixxu restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan. Barra minn hekk, permezz tat-tielet motiv tagħhom, huma sostnew li l-Kummissjoni kienet wettqet żbalji ta’ liġi u ta’ evalwazzjoni tal-fatti fl-analiżi tal-aġir fi ħdan l-alleanza WOW.
48      Permezz tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali ċaħdet il-motivi kollha ta’ annullament kif ukoll it-talbiet intiżi għat-tnaqqis tal-ammont tal-multa. Konsegwentement, hija ċaħdet ir-rikors.
It-talbiet tal-partijiet fl-appell
49      Permezz tal-appell tagħhom, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jitolbu li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha:
–        tannulla d-Deċiżjoni kontenzjuża fl-intier tagħha jew parzjalment;
–        tannulla d-Deċiżjoni kontenzjuża fl-intier tagħha jew, sussidjarjament, sa fejn:
–        l-Artikolu 1(2)(q) u (r) u l-Artikolu 1(3)(q) u (r) ta’ din id-deċiżjoni huma bbażati fuq il-fatt li l-Kummissjoni hija kompetenti tapplika l-Artikolu 101 TFUE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE għas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound u, konsegwentement, tnaqqas il-multa tal-appellanti għal EUR 64 600 000 jew kwalunkwe ammont ieħor li l-Qorti tal-Ġustizzja tqis xieraq;
–        l-imsemmija deċiżjoni tikkonstata li l-aġir adottat fil-kuntest tal-alleanza WOW jifforma parti minn ksur uniku u kontinwu u, konsegwentement, terġa’ tnaqqas il-multa bi 15 % fuq il-bażi tal-analiżi tal-Qorti Ġenerali tal-parteċipazzjoni limitata jew kwalunkwe bażi oħra li l-Qorti tal-Ġustizzja tqis xierqa; u/jew
–        id-Deċiżjoni kontenzjuża tikkonstata li l-aġir marbut mar-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet jagħmel parti minn ksur uniku u kontinwu u, konsegwentement, terġa’ tnaqqas il-multa bi 15 % skont l-approċċ fir-rigward tal-parteċipazzjoni limitata adottat kemm fid-Deċiżjoni kontenzjuża kif ukoll fis-sentenza appellata jew kull ammont ieħor li l-Qorti tal-Ġustizzja tqis xieraq;
–        tannulla l-Artikolu 1(1)(r) u (s), kif ukoll l-Artikolu 1(4)(r) u (s) tad-Deċiżjoni kontenzjuża u terġa’ tnaqqas il-multa bi 15 % billi tapplika l-istess metodoloġija bħal dik użata mill-Qorti Ġenerali sabiex tnaqqas il-multi rispettivi imposti fil-kawżi li taw lok għas-sentenzi tat‑30 ta’ Marzu 2022, Japan Airlines vs Il‑Kummissjoni (T‑340/17, EU:T:2022:181), u tat‑30 ta’ Marzu 2022, Cathay Pacific Airways vs Il‑Kummissjoni (T‑343/17, EU:T:2022:184);
–        tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż li huma sostnew quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u għaż-żewġ terzi li jifdal tal-ispejjeż sostnuti quddiem il-Qorti Ġenerali.
50      Il-Kummissjoni titlob li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha, prinċipalment, tiċħad l-appell u tikkundanna lil Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo għall-ispejjeż u, sussidjarjament, fil-każ li jintlaqa’ l-appell, tibgħat il-kawża lura quddiem il-Qorti Ġenerali u tirriżerva l-ispejjeż.
Fuq l-appell
51      Insostenn tal-appell tagħhom, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jinvokaw erba’ aggravji għal annullament. L-ewwel aggravju huwa bbażat fuq żbalji ta’ liġi fl-evalwazzjoni tal-kompetenza tal-Kummissjoni sabiex tapplika l-Artikolu 101 TFUE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE għas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound. It-tieni aggravju huwa bbażat fuq żbalji ta’ liġi fl-evalwazzjoni tal-aġir marbut mal-alleanza WOW. It-tielet aggravju huwa bbażat fuq żbalji ta’ liġi fil-klassifikazzjoni bħala restrizzjoni tal-kompetizzjoni “minħabba l-għan” tal-kuntatti relatati mal-ħlas ta’ kummissjonijiet fuq is-sovrataxxi. Permezz tar-raba’ aggravju tagħhom, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jikkritikaw lill-Qorti Ġenerali talli ma rrilevatx ex officio l-preskrizzjoni tas-setgħat tal-Kummissjoni sabiex tissanzjona ksur li jikkonċerna r-rotot fiż-ŻEE u Unjoni-Svizzera.
Fuq l-ewwel aggravju, dwar il-kompetenza tal-Kummissjoni biex tapplika l-Artikolu 101 TFUE fir-rigward tar-rotot inbound
52      L-ewwel aggravju għandu jinqasam f’seba’ partijiet. Permezz tal-ewwel parti, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jsostnu li l-Qorti Ġenerali interpretat b’mod żbaljat il-motiv tagħhom dwar il-kompetenza tal-Kummissjoni fir-rigward tar-rotot inbound u, għaldaqstant, żnaturat ir-rikors promotur tagħhom. Permezz tat-tieni parti, huma jilmentaw li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta ttrattat il-kriterju bbażat fuq l-effetti kkwalifikati tal-prattiki antikompetittivi fl-Unjoni (iktar ’il quddiem il-“kriterju tal-effetti kkwalifikati”) bħala kriterju awtonomu u suffiċjenti sabiex tiġi evalwata l-kompetenza tal-Kummissjoni fir-rigward tar-rotot inbound. Permezz tat-tielet parti, huma jikkritikaw lill-Qorti Ġenerali talli wettqet analiżi żbaljata tal-effetti antikompetittivi tal-aġir kontenzjuż. Permezz tar-raba’ parti, huma jsostnu li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta ddeċidiet li l-Kummissjoni ma kinitx obbligata tiddelimita s-suq inkwistjoni sabiex tevalwa l-kompetenza tagħha skont l-Artikolu 101(1) TFUE. Permezz tal-ħames parti, li għandha tiġi eżaminata fl-aħħar lok, huma jsostnu li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta kkonstatat li l-Kummissjoni setgħet tistabbilixxi l-kompetenza tagħha għas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound abbażi tal-effetti tal-ksur uniku u kontinwu kkunsidrat fl-intier tiegħu. Permezz tas-sitt parti, huma jsostnu li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta kkonkludiet li kienu jeżistu effetti immedjati, sostanzjali u prevedibbli. Fl-aħħar nett, is-seba’ parti hija bbażata fuq l-allegazzjoni li l-Qorti Ġenerali ssostitwixxiet il-motivazzjoni tagħha tal-effetti kkwalifikati għal dik tal-Kummissjoni
Fuq l-ewwel parti, ibbażata fuq interpretazzjoni żbaljata, mill-Qorti Ġenerali, tal-motiv dwar il-kompetenza tal-Kummissjoni fir-rigward tar-rotot inbound u fuq żnaturament tar-rikors promotur
–       L-argumenti tal-partijiet
53      Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jikkritikaw lill-Qorti Ġenerali talli interpretat b’mod żbaljat il-motiv li huma kienu invokaw quddiemha dwar il-kompetenza tal-Kummissjoni, billi evalwat din il-kompetenza fid-dawl mhux tal-Artikolu 101(1) TFUE, iżda tad-dritt internazzjonali pubbliku, b’tali mod li żnaturat l-argumenti tagħhom ibbażati fuq il-fatt li l-Kummissjoni ma kinitx kompetenti fir-rigward ta’ aġir adottat barra miż-ŻEE.
54      Filwaqt li huma sostnew, insostenn tar-rikors tagħhom għall-annullament tad-Deċiżjoni kontenzjuża, li l-Kummissjoni kienet kompetenti biss fil-każ ta’ bejgħ ta’ prodott fit-territorju tal-Unjoni jew taż-ŻEE u li hija ma setgħetx, għalhekk, tkun kompetenti fir-rigward ta’ ftehimiet jew ta’ prattiki miftiehma deskritti fid-Deċiżjoni kontenzjuża bħala li jinvolvu restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni fis-swieq tal-bejgħ ta’ servizzi ta’ trasport tal-merkanzija bl-ajru li joriġinaw minn ajruporti li jinsabu barra mill-Unjoni jew miż-ŻEE, il-Qorti Ġenerali ma eżaminatx il-kompetenza tal-Kummissjoni skont l-Artikolu 101(1) TFUE, iżda ffokat fuq il-kompetenza ta’ din l-istituzzjoni fid-dawl tad-dritt internazzjonali pubbliku. Issa, l-osservanza ta’ dan l-aħħar dritt hija kundizzjoni neċessarja, iżda mhux suffiċjenti, sabiex il-Kummissjoni tkun kompetenti fir-rigward ta’ aġir adottat barra mill-Unjoni jew miż-ŻEE.
55      Il-Kummissjoni tqis li din il-parti ma hijiex fondata.
–       Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
56      Essenzjalment, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jsostnu li l-Qorti Ġenerali ma evalwatx l-argumenti tagħhom kif ifformulati fit-tieni parti tal-ewwel motiv tar-rikors promotur quddiem il-Qorti Ġenerali, dwar in-nuqqas ta’ kompetenza tal-Kummissjoni fir-rigward tar-rotot inbound, li wassalha sabiex teżamina l-kompetenza tagħha biss fid-dawl tad-dritt internazzjonali pubbliku, mingħajr ma vverifikat jekk il-Kummissjoni kinitx kompetenti fid-dawl tal-Artikolu 101(1) TFUE.
57      Hemm lok li jiġi rrilevat li, fil-punt 30 tar-rikors promotur tagħhom, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo sostnew li l-karatteristiċi essenzjali tas-swieq tal-merkanzija kienu li l-bejgħ effettiv ta’ dawn is-servizzi “iseħħ dejjem fl-ajruport ta’ oriġini” u li dawn is-swieq “huma ‘unidirezzjonali’”, peress li s-servizzi li għandhom bħala destinazzjoni l-ajruporti tal-Unjoni jikkostitwixxu “swieq ta’ prodotti distinti minn dawk tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija bl-ajru lejn pajjiżi terzi, għaliex ix-xerrejja ta’ servizzi ta’ trasport tal-merkanzija ma jixtrux titjiriet bir-ritorn għall-kunsinni tagħhom”. Barra minn hekk, filwaqt li jsostnu, fil-punt 33 ta’ dan ir-rikors, li l-kriterju tal-kompetenza territorjali tal-Kummissjoni bbażat fuq il-post tal-implimentazzjoni tal-prattiki antikompetittivi (iktar ’il quddiem il-“kriterju tal-implimentazzjoni”) iservi sabiex jiġi ddeterminat jekk ftehim jew prattika miftiehma għandhiex l-għan jew l-effett li tirrestrinġi l-kompetizzjoni fi ħdan is-suq intern, huma żiedu, fil-punt 34 tal-imsemmi rikors, li “[g]ħalkemm huwa minnu li l-kriterju tal-effetti kkwalifikati huwa bażi alternattiva sabiex tiġi stabbilita l-kompetenza skont l-Artikolu 101 TFUE, il-Kummissjoni madankollu ma pprovdietx l-indizji fattwali neċessarji sabiex issostni l-kompetenza tagħha fuq din il-bażi”. Għaldaqstant, mill-kliem stess tal-imsemmi rikors jirriżulta li Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo sostnew fis-sottomissjonijiet bil-miktub tagħhom li l-kriterju tal-effetti kkwalifikati seta’ jippermetti li tiġi ġġustifikata l-kompetenza tal-Kummissjoni sabiex tikkonstata u tissanzjona ksur tal-Artikolu 101 TFUE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE. Huma qiesu, madankollu, li ma kienx possibbli li dan il-prinċipju jiġi applikat għar-rotot inbound, fin-nuqqas ta’ indizji suffiċjenti li jippermettu li tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ effetti kkwalifikati tal-aġir inkwistjoni.
58      Konsegwentement, billi kkonstatat, fil-punt 95 tas-sentenza appellata, li Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo sostnew, essenzjalment, li l-Kummissjoni, peress li ma pproduċietx l-indizji fattwali neċessarji sabiex issostni l-kompetenza tagħha abbażi tal-kriterju tal-effetti kkwalifikati, ma setgħetx tislet minn dan il-kriterju l-kompetenza sabiex tikkonstata u tissanzjona ksur tal-Artikolu 101 TFUE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE fuq ir-rotot inbound, u billi eżaminat, sabiex tevalwa l-kompetenza tal-Kummissjoni fir-rigward tar-rotot inbound, jekk din kinitx stabbilixxiet b’mod suffiċjenti fid-dritt li l-kriterju tal-effetti kkwalifikati kien issodisfatt, il-Qorti Ġenerali bl-ebda mod ma żnaturat l-argumenti ta’ Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo, kif imfakkra fil-punt preċedenti ta’ din is-sentenza, li hija rrispondiet għalihom fis-sentenza appellata.
59      Konsegwentement, l-ewwel parti tal-ewwel aggravju għandha tiġi miċħuda bħala infondata.
Fuq it-tieni parti, ibbażata fuq l-iżball ta’ liġi mwettaq mill-Qorti Ġenerali peress li qieset il-kriterju tal-effetti kkwalifikati bħala kriterju awtonomu u suffiċjenti sabiex tiġi evalwata l-kompetenza tal-Kummissjoni fir-rigward tar-rotot inbound
–       L-argumenti tal-partijiet
60      Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jilmentaw li l-Qorti Ġenerali qieset il-kriterju tal-effetti kkwalifikati bħala kriterju awtonomu u suffiċjenti sabiex tiġi evalwata l-kompetenza tal-Kummissjoni skont l-Artikolu 101(1) TFUE, filwaqt li dan l-approċċ ma jirriflettix il-limiti imposti mill-formulazzjoni stess ta’ dan l-artikolu għal din il-kompetenza ta’ sanzjoni tal-aġir fi swieq li jinsabu barra mill-Unjoni.
61      Il-Kummissjoni għalhekk irrifjutat li tiddeċiedi dwar l-effetti antikompetittivi tal-aġir kontenzjuż billi ddikjarat espressament li hija ma kienet ser twettaq ebda evalwazzjoni ta’ dawn l-effetti u ddikjarat ruħha kompetenti sabiex tevalwa aġir marbut mal-ipprezzar fi swieq barra miż-ŻEE, minħabba li tali aġir kien jissodisfa l-kriterju tal-implimentazzjoni jew dak tal-effetti kkwalifikati. Issa, dan l-aħħar kriterju, li fuqu l-Qorti Ġenerali bbażat ruħha esklużivament, ma jissostitwixxix l-evalwazzjoni tal-effetti ta’ dan l-aġir fuq il-kompetizzjoni fis-suq intern, li huma distinti miż-żidiet potenzjali fil-prezzijiet f’dan is-suq li jistgħu jirriżultaw indirettament minn restrizzjoni tal-kompetizzjoni eżerċitata barra mill-imsemmi suq.
62      Barra minn hekk, filwaqt li l-prova ta’ effetti antikompetittivi teħtieġ li l-Kummissjoni tiddelimita s-suq inkwistjoni, teżamina fid-dettall il-kuntest ekonomiku u ġuridiku rilevanti u tidentifika x-xenarju kontrofattwali, l-interpretazzjoni tal-kriterju tal-effetti kkwalifikati magħmula mill-Qorti Ġenerali teżenta lill-Kummissjoni minn kull analiżi fuq dawn il-punti.
63      Il-Kummissjoni titlob li t-tieni parti tiġi miċħuda.
–       Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
64      Fl-ewwel lok, għandu jiġi rrilevat, bħalma għamlu Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo, li l-Qorti Ġenerali indikat, fil-punt 114 tas-sentenza appellata, li, fil-każ ta’ aġir li l-Kummissjoni tkun qieset, bħal f’dan il-każ, li jikkawża livell ta’ dannu għall-kompetizzjoni fis-suq intern jew fiż-ŻEE b’tali mod li seta’ jiġi kklassifikat bħala restrizzjoni fuq il-kompetizzjoni minħabba l-“għan” fis-sens tal-Artikolu 101 TFUE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE, l-applikazzjoni tal-kriterju tal-effetti kkwalifikati ma tistax teħtieġ il-prova tal-effetti konkreti li tippreżupponi l-klassifikazzjoni ta’ aġir bħala restrizzjoni fuq il-kompetizzjoni minħabba r-“riżultat”, fis-sens ta’ dawn id-dispożizzjonijiet.
65      Bl-istess mod, hija indikat, fil-punt 118 ta’ din is-sentenza, li jekk wieħed jinterpreta l-kriterju tal-effetti kkwalifikati fis-sens li jeħtieġ il-prova tal-effetti konkreti tal-aġir kontenzjuż anki meta jkun hemm restrizzjoni fuq il-kompetizzjoni minħabba l-għan, jiġri li l-kompetenza tal-Kummissjoni li tikkonstata u tissanzjona ksur tal-Artikolu 101 TFUE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE ssir suġġetta għal kundizzjoni li ma għandha ebda bażi fil-formulazzjoni ta’ dawn id-dispożizzjonijiet.
66      Minn dan il-Qorti Ġenerali ddeduċiet, fil-punt 119 tal-imsemmija sentenza, li Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo, minn naħa, ma setgħux validament jikkritikaw lill-Kummissjoni talli għamlet żball meta qieset li l-kriterju tal-effetti kkwalifikati kien issodisfatt, meta din tal-aħħar, fil-premessi 917, 1190 u 1277 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, kienet indikat li hija ma kinitx obbligata tevalwa l-effetti antikompetittivi tal-aġir kontenzjuż fid-dawl tal-għan antikompetittiv ta’ dan tal-aħħar u, min-naħa l-oħra, lanqas ma setgħu jiddeduċu minn dawn il-premessi li l-Kummissjoni ma kienet għamlet ebda analiżi tal-effetti li pproduċa l-imsemmi aġir fis-suq intern jew fiż-ŻEE għall-finijiet tal-applikazzjoni ta’ dan il-kriterju.
67      Madankollu, kif diġà jindikaw il-motivi esposti fit-tieni lok fil-punt 119, minn dawn il-punti kkontestati minn Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo ma jistax jiġi dedott li, sabiex tistabbilixxi li, f’dan il-każ, il-kriterju tal-effetti kkwalifikati kien issodisfatt, il-Qorti Ġenerali qieset li kien biżżejjed li l-akkordju kontenzjuż ikun jista’ jiġi kklassifikat bħala restrizzjoni fuq il-kompetizzjoni minħabba l-għan.
68      Fil-fatt, minn qari flimkien tal-punti 114 sa 127 tas-sentenza appellata jirriżulta li l-Qorti Ġenerali sempliċement ċaħdet l-argument li Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo kienu ressqu quddiemha, espost fil-punt 95 ta’ din is-sentenza. Għalhekk, f’dawn il-punti, hija indikat ir-raġunijiet għaliex huwa b’mod żbaljat li Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo sostnew quddiemha li l-fatt li, fil-motivi tad-Deċiżjoni kontenzjuża relatati, fir-rigward tal-premessa 917 ta’ din tal-aħħar, mal-klassifikazzjoni tar-restrizzjoni fuq il-kompetizzjoni inkwistjoni u, fir-rigward tal-premessi 1190 u 1277 tagħha, mal-kalkolu tal-multa, il-Kummissjoni kienet indikat li l-prova tal-effetti antikompetittivi reali ma kinitx neċessarja, peress li l-għan antikompetittiv tal-aġir ikkritikat kien stabbilit, kien ifisser li l-Kummissjoni kienet, minħabba dan l-għan antikompetittiv, naqset milli tevalwa jekk dan l-aġir kienx ipproduċa l-effetti kkwalifikati meħtieġa għall-istabbiliment tal-kompetenza tagħha biex tapplika l-Artikolu 101 TFUE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE għas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound.
69      Issa, minn naħa, il-Qorti Ġenerali, billi essenzjalment irrispondiet li l-kriterju tal-effetti kkwalifikati, li jservi bħala bażi għall-kompetenza ekstraterritorjali tal-Kummissjoni, huwa differenti mill-kwistjoni dwar jekk l-akkordju kontenzjuż jistax jiġi kklassifikat bħala restrizzjoni fuq il-kompetizzjoni, fis-sens tal-Artikolu 101 TFUE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE, ma għamlet ebda żball ta’ liġi. Kif irrileva wkoll l-Avukat Ġenerali fil-punt 42 tal-konklużjonijiet tiegħu, il-kriterju tal-effetti kkwalifikati, li jista’ jservi bħala bażi għall-kompetenza ta’ applikazzjoni ekstraterritorjali tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni u taż-ŻEE mill-Kummissjoni fid-dawl tad-dritt internazzjonali pubbliku, ma jikkoinċidix mal-kriterju sostanzjali relatat mar-restrizzjoni fuq il-kompetizzjoni, minħabba l-għan jew minħabba l-effett, fi ħdan is-suq intern tal-Unjoni jew fiż-ŻEE, li għalih hija suġġetta l-kompetenza tal-Kummissjoni sabiex tikkonstata u tissanzjona, taħt id-dritt tal-Unjoni, ksur ta’ dawn ir-regoli tal-kompetizzjoni.
70      Min-naħa l-oħra, l-analiżi tal-Qorti Ġenerali intiża li jiġi ddeterminat jekk il-Kummissjoni kinitx korrettament qieset li, f’dan il-każ, il-kriterju tal-effetti kkwalifikati kien issodisfatt, hija spjegata fil-punti 107 sa 162 tas-sentenza appellata fir-rigward tal-koordinazzjoni relatata mas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound ikkunsidrata waħedha u fil-punti 163 sa 177 ta’ din is-sentenza fir-rigward tal-ksur uniku u kontinwu kkunsidrat fl-intier tiegħu.
71      F’dawn iċ-ċirkustanzi, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jinterpretaw ħażin is-sentenza appellata meta huma jsostnu li l-Qorti Ġenerali qieset li kien possibbli, sabiex tiġi stabbilita, abbażi tal-kriterju tal-effetti kkwalifikati, il-kompetenza tal-Kummissjoni li tapplika l-Artikolu 101 TFUE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE għal aġir adottat barra mit-territorju taż-ŻEE, li ma jintwerewx tali effetti meta dan l-aġir ikun jista’ jiġi kklassifikat bħala restrizzjoni fuq il-kompetizzjoni minħabba l-għan. L-argument imfisser fil-punt 61 ta’ din is-sentenza għandu, konsegwentement, jiġi miċħud bħala infondat.
72      Fit-tieni lok, fir-rigward tal-argument espost fil-punt 62 ta’ din is-sentenza, li huwa bbażat fuq ir-regoli ta’ prova relatati mal-prova ta’ restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-effett għall-applikazzjoni tal-kriterju sostanzjali tar-restrizzjoni tal-kompetizzjoni fi ħdan is-suq intern tal-Unjoni jew taż-ŻEE, fis-sens tal-Artikolu 101(1) TFUE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE, għandu jiġi rrilevat li, sa fejn Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jilmentaw li l-Qorti Ġenerali qieset li l-Kummissjoni ma kinitx obbligata tiddelimita s-suq inkwistjoni, dan l-argument huwa, essenzjalment, identiku għal dak ippreżentat fil-kuntest tat-tielet parti tal-ewwel aggravju u għalhekk ser jiġi eżaminat iktar ’il quddiem. Sa fejn, permezz tal-imsemmi argument, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jsostnu li l-interpretazzjoni tal-kriterju tal-effetti kkwalifikati adottata mill-Qorti Ġenerali fis-sentenza appellata għandha l-effett li teżenta lill-Kummissjoni minn kull eżami fil-fond tal-effetti konkreti tal-aġir inkwistjoni, għandu jiġi rrilevat li, għar-raġunijiet esposti fil-punt 69 ta’ din is-sentenza, il-prova ta’ effetti kkwalifikati għall-finijiet tad-determinazzjoni tal-kompetenza ekstraterritorjali tal-Kummissjoni fid-dawl tad-dritt internazzjonali pubbliku ma ssegwix l-istess sistema probatorja bħal dik applikabbli sabiex jintwera li aġir jissodisfa l-kriterji stabbiliti fl-Artikolu 101 TFUE u fl-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE sabiex ikun jista’ jiġi kklassifikat bħala restrizzjoni tal-kompetizzjoni, minħabba l-“għan” jew minħabba r-“riżultat”, fis-suq intern tal-Unjoni jew taż-ŻEE.
73      Issa, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jinvokaw rekwiżiti li ma jikkonċernawx il-prova ta’ effetti kkwalifikati, iżda, esklużivament, l-analiżi tal-effetti antikompetittivi ta’ ftehim sabiex jiġi ddeterminat jekk il-kriterju sostanzjali tar-restrizzjoni tal-kompetizzjoni, minħabba l-għan jew minħabba l-effett, huwiex issodisfatt.
74      Minn dan jirriżulta li dan l-argument ma huwiex fondat.
75      Konsegwentement, it-tieni parti tal-ewwel aggravju għandha tiġi miċħuda bħala infondata.
Fuq it-tielet parti, ibbażata fuq analiżi żbaljata tal-effetti antikompetittivi tal-aġir kontenzjuż
–       L-argumenti tal-partijiet
76      Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jsostnu li, wara li affermat, fil-punt 114 tas-sentenza appellata, li analiżi tal-effetti antikompetittivi ma kinitx neċessarja, il-Qorti Ġenerali, madankollu, wettqet, fil-punt 126 ta’ din is-sentenza, tali analiżi u li din hija żbaljata għar-raġunijiet li ġejjin.
77      L-ewwel nett, billi qieset li l-aġir kontenzjuż seta’ jkollu effett fis-suq intern sa fejn kien hemm ir-riskju li l-ispedizjoniera jgħaddu ż-żidiet fil-prezzijiet fuq il-klijenti tagħhom stess, jiġifieri fuq l-ispedituri, li setgħu kienu stabbiliti f’dan is-suq, il-Qorti Ġenerali ssostitwixxiet bażi legali ġdida għal dik tad-Deċiżjoni kontenzjuża, fis-sens li peress li l-Kummissjoni kienet indikat espressament, fil-premessa 917 tagħha, li l-kawża kienet ibbażata fuq l-għan antikompetittiv tal-aġir inkwistjoni u li minħabba f’hekk hija ma kienet wettqet ebda evalwazzjoni tal-effetti antikompetittivi.
78      It-tieni nett, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jsostnu mill-ġdid li l-analiżi tal-effetti fid-dawl tal-kriterju tal-effetti kkwalifikati ma tistax tissostitwixxi l-analiżi bbażata fuq il-fatti meħtieġa sabiex jiġu stabbiliti l-effetti antikompetittivi skont l-Artikolu 101(1) TFUE.
79      It-tielet nett, huma jsostnu li l-introduzzjoni ta’ evalwazzjoni ġdida tal-effetti antikompetittivi fis-suq intern mingħajr ma tingħatalhom il-possibbiltà li jippreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom tikser id-drittijiet tad-difiża tagħhom.
80      Ir-raba’ nett, l-effetti restrittivi fuq il-kompetizzjoni bejn l-ispedizjoniera, identifikati mill-Qorti Ġenerali fil-punt 126 tas-sentenza appellata, huma intrinsikament improbabbli, peress li, jekk l-ispedizjoniera kollha jiġu affettwati b’mod identiku mill-istess żieda fil-prezz, il-kompetizzjoni bejniethom ma tkunx ristretta. Peress li l-Kummissjoni jew il-Qorti Ġenerali ma studjawx kif jiffunzjonaw effettivament is-swieq tal-ispedizjoniera, il-motivi tas-sentenza appellata dwar dawn l-effetti huma bbażati fuq eżami insuffiċjenti tal-fatti u huma vvizzjati bi żball ta’ klassifikazzjoni ġuridika.
81      Il-Kummissjoni tirribatti li t-tielet parti tal-ewwel aggravju ma hijiex fondata.
–       Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
82      Fl-ewwel lok, ċertament mill-ġurisprudenza jirriżulta li l-portata tal-istħarriġ tal-legalità previst fl-Artikolu 263 TFUE tkopri l-elementi kollha tad-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni dwar il-proċeduri ta’ applikazzjoni tal-Artikoli 101 TFUE u 102 TFUE li l-Qorti Ġenerali għandha tiżgura stħarriġ iddettaljat tagħhom, kemm fid-dritt kif ukoll fil-fatt, fid-dawl tal-motivi li jqajjem ir-rikorrent u tal-provi kollha li jipproduċi dan tal-aħħar. Madankollu, fil-kuntest ta’ dan l-istħarriġ, il-qrati tal-Unjoni ma jistgħux, fi kwalunkwe każ, jissostitwixxu l-motivazzjoni tal-awtur tal-att inkwistjoni b’tagħhom stess (sentenza tal‑4 ta’ Lulju 2024, Westfälische Drahtindustrie u Pampus Industriebeteiligungen vs Il‑Kummissjoni, C‑70/23 P, EU:C:2024:580, punt 38, kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
83      Għalhekk, il-Qorti Ġenerali ma tistax timla, bil-motivazzjoni tagħha stess, lakuna fil-motivazzjoni tal-att ikkontestat quddiemha, b’tali mod li l-eżami tagħha ma jkun marbut ma’ ebda evalwazzjoni f’dan tal-aħħar (sentenza tat‑18 ta’ Lulju 2013, UEFA vs Il‑Kummissjoni, C‑201/11 P, EU:C:2013:519, punt 65 u l-ġurisprudenza ċċitata).
84      Madankollu, meta l-Qorti Ġenerali sempliċement tirrispondi għall-argument imressaq quddiemha u b’hekk tispjega l-motivazzjoni ta’ dan l-att, ma jistax jitqies li hija qiegħda tissostitwixxi l-motivazzjoni tal-awtur tiegħu b’tagħha stess (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑12 ta’ Ġunju 2014, Deltafina vs Il‑Kummissjoni, C‑578/11 P, EU:C:2014:1742, punt 56, u tat‑23 ta’ Novembru 2023, Ryanair vs Il‑Kummissjoni, C‑209/21 P, EU:C:2023:905, punt 49).
85      F’dan il-każ, mill-konstatazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali magħmula fil-punti 46 u 104 tas-sentenza appellata jirriżulta li l-ewwel motiv li fuqu bbażat ruħha l-Kummissjoni, fil-premessa 1045 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, sabiex tqis li l-kriterju tal-effetti kkwalifikati kien issodisfatt f’dan il-każ jirrigwarda ż-“żieda fl-ispejjeż tat-trasport bl-ajru lejn iż-ŻEE u għalhekk [il-]prezzijiet ogħla tal-merkanzija importata [li seta’], min-natura tagħhom, ikollhom effetti fuq il-konsumaturi fiż-ŻEE”, (iktar ’il quddiem l-“effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata”), motiv li l-Qorti Ġenerali rreferiet għalih bħala “effett inkwistjoni”.
86      Fir-rigward tal-elementi rrilevati fis-sentenza appellata sabiex tiġi stabbilita r-rilevanza tal-effetti tal-koordinazzjoni relatata mas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound, b’mod partikolari, mill-punt 124 ta’ din is-sentenza jirriżulta li l-Qorti Ġenerali bbażat ruħha fuq il-premessi 14, 17 u 70 tad-Deċiżjoni kontenzjuża kif ukoll fuq it-tweġibiet tal-partijiet għall-miżuri ta’ organizzazzjoni tal-proċedura li hija kienet adottat sabiex, b’mod partikolari, tiċċara r-rwol tal-ispedizjoniera fir-rigward ta’ dawn is-servizzi. Il-Qorti Ġenerali għalhekk irrilevat, f’dan il-punt, li t-trasportaturi kienu jbigħu, esklużivament jew kważi s-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija tagħhom lill-ispedizjoniera u li, għall-imsemmija servizzi, il-bejgħ kien isir fil-punt ta’ oriġini tar-rotot ikkonċernati, barra miż-ŻEE, fejn kienu stabbiliti l-imsemmija ispedizjoniera.
87      Barra minn hekk, fil-punti 131 sa 134, 137 u 140 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali rreferiet għall-premessi 14, 17 u 70 tad-Deċiżjoni kontenzjuża u għamlet ukoll riferiment għall-motivazzjoni inkluża fil-premessi 846, 874, 879, 899, 909, 1031, 1199 u 1208 ta’ din id-deċiżjoni, li fihom il-Kummissjoni ddeskriviet in-natura tal-aġir kontenzjuż, li hija kklassifikat bħala ffissar orizzontali tal-prezzijiet relatati mas-sovrataxxa tal-fjuwil, mas-sovrataxxa tas-sigurtà u mar-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet.
88      Huwa għalhekk abbażi ta’ qari flimkien tal-premessi kollha tad-Deċiżjoni kontenzjuża ddedikati għan-natura tal-aġir inkwistjoni, għall-karatteristiċi tal-provvista u tat-tariffi tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija bl-ajru, għar-rwol tal-ispedizjoniera kif ukoll għall-effetti ta’ żieda fis-sovrataxxi fuq l-ispiża tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija u, konsegwentement, fuq l-ispiża tal-merkanzija importata li l-Qorti Ġenerali ddeċidiet, fil-punt 178 tas-sentenza appellata, li l-Kummissjoni kienet stabbilixxiet b’mod suffiċjenti li kien prevedibbli li l-aġir kontenzjuż kien ser jipproduċi effett sostanzjali u immedjat fiż-ŻEE.
89      Issa, l-ewwel nett, billi qieset, fil-punt 126 tas-sentenza appellata, li “kemm-il darba l-ispedizjoniera jżidu mal-prezz tal-pakketti ta’ servizzi tagħhom kull spiża addizzjonali possibbli li tirriżulta mill-akkordju inkwistjoni, huwa b’mod partikolari fuq il-kompetizzjoni bejn l-ispedizjoniera sabiex jattiraw lill-klijenti spedituri li l-effetti tal-ksur uniku u kontinwu, sa fejn jikkonċerna r-rotot inbound, jista’ jkollhom impatt u, konsegwentement, huwa fis-suq intern jew fiż-ŻEE li l-effett kontenzjuż jista’ jimmaterjalizza ruħu”, il-Qorti Ġenerali ma bbażatx ruħha fuq analiżi fattwali tal-akkordju kontenzjuż li ma kinitx tinsab fid-Deċiżjoni kontenzjuża. Il-fatt li l-elementi meħuda inkunsiderazzjoni f’dan il-punt mill-Qorti Ġenerali ma ġewx espressament irrilevati mill-Kummissjoni fil-motivi ta’ din id-deċiżjoni ddedikati għall-istabbiliment tal-kompetenza territorjali tagħha ma jistax jinvalida din il-konstatazzjoni, fid-dawl tal-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 83 ta’ din is-sentenza. Fil-fatt, din teżiġi biss li l-eżami tal-Qorti Ġenerali jkun marbut mal-evalwazzjonijiet li jinsabu fl-att suġġett għall-istħarriġ tagħha. Barra minn hekk, kif jirriżulta mill-punti 104 u 120 tas-sentenza appellata, l-ewwel sentenza tal-premessa 1045 tad-Deċiżjoni kontenzjuża kien fiha, anki jekk fuq fuq, evalwazzjoni tal-konsegwenzi tal-aġir inkwistjoni fuq il-prezz totali tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija li jistgħu jirriżultaw mill-akkordju kontenzjuż, b’teħid inkunsiderazzjoni tal-intervent tal-ispedizjoniera. Minn dan jirriżulta li l-analiżi mwettqa mill-Qorti Ġenerali fil-punt 126 tas-sentenza appellata hija marbuta mal-evalwazzjoni li tinsab fid-Deċiżjoni kontenzjuża, billi tikkorrobora l-konstatazzjonijiet magħmula mill-Kummissjoni f’din id-deċiżjoni. Barra minn hekk, din l-analiżi hija intiża sabiex tirrispondi għall-argument ta’ Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo li, kif irrilevat il-Qorti Ġenerali fil-punti 121 u 122 ta’ din is-sentenza, sostnew li l-effett inkwistjoni kien irrilevanti, minħabba li, minn naħa, kien jikkostitwixxi dannu ekonomiku pjuttost milli restrizzjoni tal-kompetizzjoni u, min-naħa l-oħra, li seħħ biss fil-pajjiżi terzi, fejn kienu stabbiliti l-ispedizjoniera.
90      It-tieni nett, għar-raġunijiet esposti fil-punti 69 u 72 ta’ din is-sentenza, l-argument ta’ Singapore Airlines u ta’ Singapore Airlines Cargo li l-Qorti Ġenerali ssostitwixxiet l-analiżi tal-effetti kkwalifikati għal dik meħtieġa sabiex jiġu stabbiliti l-effetti antikompetittivi skont l-Artikolu 101(1) TFUE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE ma huwiex fondat.
91      It-tielet nett, fir-rigward tal-ilment ibbażat fuq l-allegat ksur tad-drittijiet tad-difiża minħabba l-introduzzjoni, mill-Qorti Ġenerali, ta’ evalwazzjoni ġdida tal-effetti antikompetittivi tal-akkordju kontenzjuż fis-suq intern, mingħajr ma Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo kienu tqiegħdu f’pożizzjoni li jippreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom, huwa biżżejjed li jitfakkar li, kif ġie rrilevat fil-punt 88 ta’ din is-sentenza, il-Qorti Ġenerali bbażat ruħha, fis-sentenza appellata, fuq elementi, ċirkustanzi u kriterji li kienu diġà jinsabu fil-premessi rilevanti tad-Deċiżjoni kontenzjuża. Minn dan isegwi li Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo ma jistgħux validament jinvokaw ksur tad-drittijiet tad-difiża tagħhom, sa fejn, kuntrarjament għal dak li jallegaw, il-motivazzjoni tas-sentenza appellata ma tissostitwixxix dik li tinsab fid-Deċiżjoni kontenzjuża.
92      Ir-raba’ nett, sa fejn Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jikkontestaw mill-ġdid il-konstatazzjoni tal-Qorti Ġenerali, li tinsab fil-punt 126 tas-sentenza appellata, li l-ksur uniku u kontinwu, sa fejn dan jikkonċerna r-rotot inbound, jista’ jkollu effett fuq il-kompetizzjoni li jwettqu l-ispedizjoniera, għandu jitfakkar li, konformement mat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 256(1) TFUE u mal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 58 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, l-appell huwa limitat għal punti ta’ liġi.
93      Għalhekk, hija biss il-Qorti Ġenerali li tista’ tikkonstata u tevalwa l-fatti rilevanti kif ukoll li tevalwa l-provi. Fil-fatt, meta dawn il-provi jkunu nkisbu b’mod regolari, u l-prinċipji ġenerali tad-dritt kif ukoll ir-regoli ta’ proċedura li japplikaw fir-rigward tal-oneru u tal-produzzjoni tal-prova jkunu ġew osservati, hija biss il-Qorti Ġenerali li tista’ tevalwa l-valur li għandu jingħata lill-provi li jkunu nġiebu quddiemha. Għalhekk, l-evalwazzjoni ta’ dawn il-fatti u provi ma hijiex, ħlief fil-każ tal-iżnaturament tagħhom, kwistjoni ta’ liġi suġġetta, bħala tali, għall-istħarriġ tal-Qorti tal-Ġustizzja fl-istadju tal-appell (sentenza tat‑28 ta’ Mejju 1998, Deere vs Il‑Kummissjoni, C‑7/95 P, EU:C:1998:256, punt 22, u tat‑18 ta’ Marzu 2021, Pometon vs Il‑Kummissjoni, C‑440/19 P, EU:C:2021:214, punt 50 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
94      Issa, bl-iskuża ta’ allegazzjoni ta’ żball manifest ta’ evalwazzjoni fl-eżami tal-fatti u ta’ żball ta’ liġi fil-klassifikazzjoni ġuridika ta’ dawn il-fatti, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jipprovaw, fir-realtà, jikkontestaw l-evalwazzjoni tal-fatti u tal-provi mwettqa mill-Qorti Ġenerali fil-punti 124 sa 127 tas-sentenza appellata, mingħajr ma jinvokaw żnaturament tagħhom. L-argument espost fil-punt 80 ta’ din is-sentenza huwa, konsegwentement, inammissibbli.
95      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, it-tielet parti tal-ewwel aggravju għandha tiġi miċħuda bħala parzjalment inammissibbli u parzjalment infondata.
Fuq ir-raba’ parti, ibbażata fuq l-allegazzjoni li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta eżentat lill-Kummissjoni milli tiddelimita s-suq inkwistjoni sabiex tevalwa l-kompetenza tagħha
–       L-argumenti tal-partijiet
96      Permezz tar-raba’ parti tal-ewwel aggravju, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jikkritikaw lill-Qorti Ġenerali talli ddeċidiet li l-Kummissjoni ma kinitx obbligata tiddelimita s-suq inkwistjoni sabiex tevalwa l-kompetenza tagħha skont l-Artikolu 101(1) TFUE. Għalhekk, minkejja li rrikonoxxiet, fil-punt 329 tas-sentenza appellata, l-importanza tad-delimitazzjoni tas-suq sabiex tevalwa l-kompetenza tal-Kummissjoni, il-Qorti Ġenerali qieset li din id-delimitazzjoni ma kinitx neċessarja f’dan il-każ minħabba r-raġuni żbaljata li Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo ma kinux allegaw quddiemha li tali delimitazzjoni kienet neċessarja, meta huma fir-rikors promotur tagħhom, kienu kkritikaw b’mod ċar l-assenza ta’ kull definizzjoni adegwata tas-suq rilevanti fid-Deċiżjoni kontenzjuża.
97      Il-Kummissjoni tikkontesta l-argument ta’ Singapore Airlines u ta’ Singapore Airlines Cargo billi ssostni, b’mod partikolari, li l-punt 329 tas-sentenza appellata bl-ebda mod ma jirrigwarda l-kompetenza tal-Kummissjoni f’dak li jirrigwarda s-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound.
–       Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
98      Qabelxejn għandu jiġi kkonstatat li, kif issostni l-Kummissjoni, dan l-ilment, li jirrigwarda l-punt 329 tas-sentenza appellata, huwa dirett kontra motivi ta’ din is-sentenza li ma jikkonċernawx il-kompetenza tal-Kummissjoni sabiex tapplika l-Artikolu 101 TFUE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE għas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound, iżda d-determinazzjoni ta’ ksur uniku u kontinwu. Konsegwentement, l-ilment għandu jiġi miċħud bħala ineffettiv, peress li fl-ebda każ ma jista’ jivvizzja l-motivazzjoni adottata mill-Qorti Ġenerali fis-sentenza appellata għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-kompetenza tal-Kummissjoni skont l-Artikolu 101 TFUE.
99      F’dan ir-rigward, l-argument ta’ Singapore Airlines u ta’ Singapore Airlines Cargo li l-Qorti Ġenerali żbaljat meta kkunsidrat, fl-imsemmi punt 329 tas-sentenza appellata, li huma ma kinux allegaw li kien neċessarju li jiġi ddefinit is-suq rilevanti, ma jistax, anki jekk jitqies li huwa stabbilit, jaffettwa l-legalità tas-sentenza appellata.
100    Fil-fatt, skont it-tieni sentenza tal-Artikolu 170(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, meta l-appell ma jkunx fondat, l-appell ma jistax ibiddel is-suġġett tal-kawża quddiem il-Qorti Ġenerali. Il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fl-istħarriġ ta’ appell hija fil-fatt limitata għall-evalwazzjoni tas-soluzzjoni legali li tkun ingħatat għall-motivi u għall-argumenti ttrattati quddiem il-qrati tal-ewwel istanza. Għalhekk, parti ma tistax tqajjem għall-ewwel darba quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja motiv li hija ma tkunx qajmet quddiem il-Qorti Ġenerali, peress li dan ikun ifisser li din il-parti titħalla tadixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja, li l-ġurisdizzjoni tagħha fl-istadju ta’ appell hija waħda limitata, b’tilwima usa’ minn dik li biha tkun adixxiet lill-Qorti Ġenerali (sentenzi tal‑14 ta’ Ottubru 2010, Deutsche Telekom vs Il‑Kummissjoni, C‑280/08 P, EU:C:2010:603, punt 34, u tas‑27 ta’ Ġunju 2024, Biogaran vs Il‑Kummissjoni, C‑207/19 P, EU:C:2024:553, punt 52 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
101    Konsegwentement, għandha tiġi miċħuda r-raba’ parti tal-ewwel aggravju.
Fuq is-sitt parti, ibbażata fuq l-allegazzjoni li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta kkonkludiet li kienu jeżistu effetti immedjati, sostanzjali u prevedibbli
–       L-argumenti tal-partijiet
102    Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jsostnu li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta kkonstatat l-eżistenza ta’ effetti immedjati, sostanzjali u prevedibbli fid-dawl tal-kriterju tal-effetti kkwalifikati. Għalkemm id-Deċiżjoni kontenzjuża ma tinkludi ebda analiżi f’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali pprovat tirrimedja dan in-nuqqas ta’ motivazzjoni billi pprovdiet il-ġustifikazzjoni tagħha stess dwar ir-raġunijiet għalfejn il-kriterju tal-effetti kkwalifikati kien issodisfatt, iżda l-analiżi tagħha hija żbaljata.
103    L-appellanti jsostnu li, skont il-ġurisprudenza, huwa prevedibbli li aġir ikollu effetti immedjati jew diretti fiż-ŻEE biss jekk ikollu portata li tkopri ż-ŻEE, jaffettwa kompetituri fiż-ŻEE jew jikkonċerna suq dinji. F’dan il-każ, peress li l-koordinazzjoni tal-prezzijiet tinvolvi kompetituri u klijenti stabbiliti barra miż-ŻEE, din ma jistax ikollha effetti diretti u prevedibbli fiż-ŻEE. Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali stess tirrikonoxxi, fil-punti 120
et seq tas-sentenza appellata, li l-effetti possibbli fiż-ŻEE tal-aġir kontenzjuż setgħu jkunu biss indiretti.
104    It-tentattiv ta’ ġustifikazzjoni magħmul mill-Qorti Ġenerali, ibbażat fuq l-eżistenza ta’ rabta kawżali li tirriżulta mill-fatt li kien prevedibbli li l-ispedizjoniera jgħaddu ż-żidiet fil-prezzijiet fuq l-ispedituri, huwa bbażat fuq kunċett li, peress li ġie żviluppat taħt id-dritt tar-responsabbiltà, ma huwiex xieraq għall-iffissar tal-limiti tal-kompetenza territorjali tal-Kummissjoni fil-qasam tal-kompetizzjoni. Fi kwalunkwe każ, il-konklużjoni tas-sentenza appellata, li tgħid li teżisti rabta kawżali f’dan il-każ, hija vvizzjata minn nuqqas ta’ motivazzjoni, peress li l-konstatazzjoni li tinsab fil-punt 158 tas-sentenza appellata, li l-intervent tal-ispedizjoniera jirriżulta mill-“funzjonament normali tas-suq”, ma hija sostnuta minn ebda prova.
105    Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali allegatament qalbet l-oneru tal-prova, tan-natura prevedibbi tal-effetti, b’mod partikolari meta indikat fil-punt 134 tas-sentenza appellata, li Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo baqgħu ma wrewx li effett waterbed kien tant probabbli li jirrendi imprevedibbli l-effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata u, fil-punt 138 ta’ din is-sentenza, li huma ma kienu pproduċew ebda prova li turi li ċ-ċirkustanzi tal-każ ma kinux iwasslu għal riperkussjoni downstream, fuq l-ispedituri, tal-ispiża addizzjonali li tirriżulta mill-ksur uniku u kontinwu fuq ir-rotot inbound.
106    Il-motivazzjoni tas-sentenza appellata fir-rigward tan-natura sostanzjali tal-effetti hija wkoll kritikabbli, sa fejn il-Qorti Ġenerali sempliċement spjegat, fil-punti 151 u 152 ta’ din is-sentenza, li matul il-perijodu ta’ ksur, is-sovrataxxi kienu jirrappreżentaw proporzjon sinjifikattiv tal-prezz totali tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija, evalwat għal 14.5 %, filwaqt li huwa paċifiku li l-ispedizjoniera ma kinux stabbiliti fiż-ŻEE u li, fir-rigward tal-ispedituri stabbiliti fiż-ŻEE, is-sentenza appellata ma tinkludi ebda analiżi tal-punt dwar jekk is-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija kinux jirrappreżentaw parti sinjifikattiva mill-ispejjeż sostnuti minn dawn tal-aħħar.
107    Fl-aħħar nett, la d-Deċiżjoni kontenzjuża u lanqas is-sentenza appellata ma ħadu inkunsiderazzjoni l-provi ekonomiċi prodotti minn Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo matul il-proċedura amministrattiva.
108    Il-Kummissjoni tqis li din il-parti hija infondata.
–       Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
109    Fl-ewwel lok, għandu jitfakkar li l-kriterju tal-effetti kkwalifikati, bħall-kriterju tal-implimentazzjoni tal-prattiki antikompetittivi, ifittex li jilħaq l-għan li jiġi identifikat aġir li ċertament ma jkunx ġie adottat fit-territorju tal-Unjoni jew, skont il-każ, taż-ŻEE, iżda li l-effetti antikompetittivi tiegħu jkunu jistgħu jinħassu fis-suq tal-Unjoni jew taż-ŻEE. B’hekk, il-kriterju tal-effetti kkwalifikati jippermetti li tiġi ġġustifikata l-applikazzjoni tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni jew taż-ŻEE fid-dawl tad-dritt internazzjonali pubbliku, meta jkun prevedibbli li l-aġir inkwistjoni jipproduċi effett immedjat u sostanzjali fl-Unjoni jew fiż-ŻEE. F’dan ir-rigward, sabiex tiġi ssodisfatta l-kundizzjoni dwar ir-rekwiżit ta’ prevedibbiltà, huwa biżżejjed li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-effetti probabbli ta’ aġir partikolari fuq il-kompetizzjoni. Barra minn hekk, sabiex ir-rekwiżit ta’ immedjatezza jiġi ssodisfatt huwa biżżejjed li l-aġir inkwistjoni jkun “jista’” jkollu effett immedjat fl-Unjoni jew fiż-ŻEE (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑6 ta’ Settembru 2017, Intel vs Il‑Kummissjoni, C‑413/14 P, EU:C:2017:632, punti 45, 49, 51 u 52).
110    Għalhekk, kif isostnu Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo, il-Kummissjoni, sabiex tistabbilixxi li l-kriterju tal-effetti kkwalifikati jkun issodisfatt, għandha tistabbilixxi li l-prattiki kkonċernati jkollhom effetti prevedibbli, immedjati u sostanzjali fl-Unjoni jew fiż-ŻEE, kriterji li l-Qorti Ġenerali fakkret ukoll fil-punti 108 u 128 tas-sentenza appellata. Madankollu, għall-kuntrarju ta’ dak li jsostnu Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo permezz tal-argument tagħhom espost f’din il-parti tal-ewwel aggravju tagħhom, il-Qorti Ġenerali, fil-punti 121 u 127 tas-sentenza appellata, tbiegħdet minn dan il-kriterju billi qieset li effetti indiretti biss kienu biżżejjed sabiex tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ effetti kkwalifikati, fis-sens tal-ġurisprudenza mfakkra fil-punt preċedenti ta’ din is-sentenza.
111    Kif jirriżulta minn qari tal-punti 103, 104, 107 u 120 sa 128 tas-sentenza appellata, dan il-punt 120 jagħmel parti mill-analiżi tal-Qorti Ġenerali dwar l-evalwazzjoni tar-rilevanza tal-ewwel motiv li fuqu bbażat ruħha l-Kummissjoni fil-premessa 1045 tad-Deċiżjoni kontenzjuża sabiex tqis li l-kriterju tal-effetti kkwalifikati kien issodisfatt f’dan il-każ. Kif tfakkar fil-punt 85 ta’ din is-sentenza, dan il-motiv kien ibbażat fuq l-effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata, li Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo sostnew li ma kienx fost l-effetti prodotti mill-aġir kontenzjuż li l-Kummissjoni kienet iġġustifikata li tieħu inkunsiderazzjoni għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-kriterju tal-effetti kkwalifikati.
112    Peress li l-punti 120 u 127 tas-sentenza appellata għalhekk ma jirrigwardawx il-punt dwar jekk l-effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata kellux in-natura prevedibbli, sostanzjali u immedjata meħtieġa, ma jistax jitqies li, f’dawn il-punti, il-Qorti Ġenerali qieset li effetti indiretti kienu suffiċjenti sabiex tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ effetti kkwalifikati fiż-ŻEE. Peress li hija bbażata fuq interpretazzjoni żbaljata tas-sentenza appellata, l-ewwel parti tal-argument imressaq insostenn ta’ din il-parti għandha tiġi miċħuda bħala infondata.
113    Fit-tieni lok, sa fejn Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jikkontestaw ir-realtà tal-effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata, kif espost fl-imsemmija punti tas-sentenza appellata, għandu jitfakkar li, konformement mal-punt 92 ta’ din is-sentenza u mal-ġurisprudenza mfakkar fil-punt 93 tagħha, l-appell huwa limitat għall-punti ta’ liġi.
114    F’dan il-każ, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jallegaw, essenzjalment, li l-koordinazzjoni tal-prezzijiet kienet tinvolvi kompetituri u klijenti stabbiliti barra mis-suq intern jew miż-ŻEE, ħaġa li tostakola l-possibbiltà li tiġi kkonstatata, f’dan il-każ, l-eżistenza ta’ effetti li fuqhom il-Kummissjoni setgħet tibbaża ruħha għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-kriterju tal-effetti kkwalifikati.
115    B’dan il-mod, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jikkontestaw il-konstatazzjonijiet magħmula mill-Qorti Ġenerali fil-punti 124 sa 127 tas-sentenza appellata. Issa, f’dawn il-punti, il-Qorti Ġenerali sempliċement esponiet u evalwat il-fatti, kif kienu jirriżultaw mill-premessi 14, 17 u 70 tad-Deċiżjoni kontenzjuża kif ukoll mir-risposti tal-partijiet għall-miżuri ta’ organizzazzjoni tal-proċedura adottati mill-Qorti Ġenerali, għall-finijiet biss li tivverifika jekk l-effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata, invokat mill-Kummissjoni bħala motiv li jippermettilha tapplika l-kriterju tal-effetti kkwalifikati, kienx stabbilit, mingħajr ma wettqet ebda klassifikazzjoni ġuridika tagħhom. Fil-fatt, kif indikat il-Qorti Ġenerali b’mod partikolari fil-punt 128 tas-sentenza appellata, kien biss sussegwentement li hija vverifikat jekk dan l-effett setax jaqa’ taħt il-kunċett ta’ “effetti kkwalifikati”, fis-sens tal-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 109 ta’ din is-sentenza.
116    Għaldaqstant, għandu jiġi kkonstatat li, permezz ta’ dan l-argument, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jitolbu fir-realtà lill-Qorti tal-Ġustizzja twettaq evalwazzjoni ġdida tal-fatti diġà evalwati mill-Qorti Ġenerali f’dawn il-punti 124 sa 127, li ma jaqax taħt il-kompetenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fl-appell, konformement mal-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 100 ta’ din is-sentenza, peress li ebda żnaturament ta’ dawn il-fatti ma ġie invokat. Konsegwentement, dan l-argument għandu jiġi miċħud bħala inammissibbli.
117    Fit-tielet lok, sa fejn Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jsostnu li la d-Deċiżjoni kontenzjuża u lanqas is-sentenza appellata ma ħadu inkunsiderazzjoni l-provi ekonomiċi prodotti minnhom stess u minn trasportaturi tal-ajru oħra matul il-proċedura amministrattiva, għandu jiġi rrilevat li dan l-argument, sa fejn huwa dirett mhux kontra s-sentenza appellata, iżda kontra d-Deċiżjoni kontenzjuża, għandu jiġi miċħud bħala inammissibbli (ara, b’analoġija, is-sentenza tad‑29 ta’ Ġunju 2023, TUIfly vs Il‑Kummissjoni, C‑763/21 P, EU:C:2023:528, punti 53 u l-ġurisprudenza ċċitata). Sa fejn huwa dirett kontra s-sentenza appellata, huwa biżżejjed li jitfakkar li hija l-Qorti Ġenerali li għandha tevalwa l-provi li ġew prodotti quddiemha u li, f’dan il-każ, mill-punt 138 tas-sentenza appellata jirriżulta li l-Qorti Ġenerali wettqet din l-evalwazzjoni billi rrilevat li Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo ma pproduċew ebda prova li turi li kien ftit probabbli li ċ-ċirkustanzi tal-każ kienu jwasslu għar-riperkussjoni downstream, fuq l-ispedituri, tal-ispiża addizzjonali li tirriżulta mill-ksur uniku u kontinwu fuq ir-rotot inbound.
118    Barra minn hekk, sa fejn, permezz tal-imsemmi argument, espost fil-punti 102 sa 107 ta’ din is-sentenza, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo għandhom ukoll l-intenzjoni li jikkontestaw in-natura prevedibbli u sostanzjali ta’ dawn l-effetti, fis-sens tal-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 109 ta’ din is-sentenza, għandu jiġi rrilevat li l-kwistjoni dwar jekk l-effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata kellux, b’mod partikolari, in-natura prevedibbli u sostanzjali meħtieġa minn din il-ġurisprudenza ġiet eżaminata mill-Qorti Ġenerali rispettivament fil-punti 129 sa 144 u fil-punti 145 sa 155 tas-sentenza appellata.
119    Fir-rigward, l-ewwel nett, tan-natura prevedibbli tal-effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata fiż-ŻEE, il-Qorti Ġenerali rrilevat, fil-punti 131 sa 133 tas-sentenza appellata, li s-sovrataxxa tal-fjuwil, is-sovrataxxa tas-sigurtà u r-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet kienu jammontaw, kif jirriżulta mill-premessi 846, 909, 1199 u 1208 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, għal aġir kollużiv ta’ ffissar orizzontali tal-prezzijiet, li, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, huwa aċċettat li dan iwassal għal, b’mod partikolari, żidiet fil-prezzijiet li jagħtu lok għal tqassim ħażin tar-riżorsi għad-detriment, b’mod partikolari, tal-konsumaturi, b’tali mod li kien previdibbli għat-trasportaturi inkriminati li l-iffissar orizzontali tas-sovrataxxa tal-fjuwil u tas-sovrataxxa tas-sigurtà jwassal għaż-żieda fil-livell tagħhom. Hija żiedet li, kif kien jirriżulta mill-premessi 874, 879 u 899 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, ir-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet kien ta’ natura li jsaħħaħ tali argument, peress li kien rifjut miftiehem li jagħti lill-ispedizjoniera skontijiet fuq is-sovrataxxi u għalhekk kien intiż li t-trasportaturi inkriminati jkunu jistgħu “jżommu taħt kontroll” l-inċertezza fir-rigward tat-tarifikazzjoni li setgħet toħloq il-kompetizzjoni fil-ħlas ta’ kummissjonijiet u b’hekk tneħħi il-kompetizzjoni fir-rigward tas-sovrataxxi.
120    Hija rrilevat ukoll fil-punt 134 tas-sentenza appellata, li l-prezz tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija kien magħmul, kif jirriżulta mill-premessa 17 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, mit-tariffi u mis-sovrataxxi, fosthom is-sovrataxxa tal-fjuwil u s-sovrataxxa tas-sigurtà u li, sakemm wieħed ma jqisx li żieda fis-sovrataxxa tal-fjuwil u fis-sovrataxxa tas-sigurtà hija, minħabba “effett waterbed” probabbli biżżejjed, ikkumpensata minn tnaqqis korrispondenti f’dawn it-tariffi u f’sovrataxxi oħra, tali żieda setgħet, bħala prinċipju, twassal għal żieda fil-prezz totali tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound.
121    Hija eżaminat ukoll, fil-punti 136 sa 139 tas-sentenza appellata, jekk kienx prevedibbli għat-trasportaturi inkriminati li l-ispedizjoniera jgħaddu din iż-żieda lill-klijenti tagħhom stess, jiġifieri lill-ispedituri, b’żieda fil-prezz tas-servizzi ta’ tranżitu. Hija rrilevat li tali żieda kienet “raġonevolment prevedibbli”, peress li l-prezz tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija kien, għall-ispedizjoniera u kif essenzjalment jirriżulta mill-premessi 14 u 70 tal-imsemmija deċiżjoni, spiża varjabbli li żieda fiha jkollha, bħala prinċipju, l-effett li żżid l-ispiża marġinali li fid-dawl tagħha l-ispedizjoniera jiffissaw il-prezzijiet tagħhom stess. Fil-punti 140 sa 141 ta’ din is-sentenza, hija kkonstatat ukoll li, kif jirriżulta mill-premessi 70 u 1031 tal-istess deċiżjoni, “l-ispiża tal-merkanzija, li l-ispedizjoniera ġeneralment jieħdu ħsieb it-trasport integrat tagħha f’isem l-ispedituri, tinkludi l-prezz tas-servizzi ta’ tranżitu u, b’mod partikolari, dak tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija”, b’tali mod li “kien prevedibbli wkoll għat-trasportaturi inkriminati li l-ksur uniku u kontinwu jkollu bħala effett, sa fejn kien jikkonċerna r-rotot inbound, żieda fil-prezz tal-merkanzija importata” fiż-ŻEE.
122    Barra minn hekk, huwa billi ħadet inkunsiderazzjoni l-effetti probabbli ta’ dan il-ksur fuq il-kompetizzjoni li l-Qorti Ġenerali qieset, konformement mal-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 109 ta’ din is-sentenza, li l-Kummissjoni kienet stabbilixxiet li l-effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata kellu n-natura prevedibbli meħtieġa.
123    Fil-fatt, kif irrileva wkoll l-Avukat Ġenerali fil-punt 73 tal-konklużjonijiet tiegħu, għandhom jitqiesu li huma prevedibbli, fis-sens ta’ din il-ġurisprudenza, id-danni kollha li l-partijiet fl-akkordju għandhom raġonevolment ikunu jafu, fil-limiti ta’ dak li huwa ġeneralment magħruf, li ser iseħħu, għall-kuntrarju tad-danni li jirriżultaw minn sekwenza ta’ ġrajjiet kompletament straordinarji. Issa, kif diġà ġie rrilevat fil-punt 119 ta’ din is-sentenza u kif fakkret ukoll il-Qorti Ġenerali fil-punt 131 tas-sentenza appellata, fuq il-bażi tal-punt 51 tas-sentenza tal‑11 ta’ Settembru 2014, CB vs Il‑Kummissjoni (C‑67/13 P, EU:C:2014:2204), huwa stabbilit li aġir kollużiv, bħal dak li jwassal għall-iffissar orizzontali tal-prezzijiet permezz tal-kartelli, iwassal għal tnaqqis fil-produzzjoni u għal żidiet fil-prezzijiet, li jwasslu għal tqassim ħażin tar-riżorsi għad-detriment, b’mod partikolari, tal-konsumaturi.
124    Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali mmotivat l-evalwazzjoni tagħha tan-natura prevedibbli tal-effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata fiż-ŻEE.
125    Barra minn hekk, kuntrarjament għal dak li jallegaw Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo, konformement mal-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 109 ta’ din is-sentenza, il-Qorti Ġenerali ma kinitx obbligata tivverifika konkretament jekk, u sa liema estent, l-ispedizjoniera kinux effettivament għaddew din iż-żieda fil-prezz fuq l-ispedituri u lanqas jekk, u sa liema estent, l-ispedituri kinux effettivament għaddew din iż-żieda fl-ispiża tat-trasport fuq il-klijenti finali.
126    Fl-aħħar nett, il-Qorti Ġenerali ma qalbitx l-oneru tal-prova.
127    F’dan ir-rigward, skont ġurisprudenza stabbilita, hija l-Kummissjoni li għandha tipproduċi l-provi xierqa sabiex turi, b’mod suffiċjenti fid-dritt, l-eżistenza tal-fatti li jikkostitwixxu ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni. Għall-kuntrarju, hija l-impriża li tqajjem eċċezzjoni kontra l-konstatazzjoni ta’ tali ksur li għandha tipproduċi l-prova li din l-eċċezzjoni għandha tintlaqa’. Madankollu, anki jekk, skont dawn il-prinċipji, l-oneru tal-prova jaqa’ fuq il-Kummissjoni jew fuq l-impriża kkonċernata, il-provi fattwali li parti tipproduċi jistgħu jobbligaw lill-parti l-oħra tagħti spjegazzjoni jew ġustifikazzjoni u, fin-nuqqas ta’ dan, ikun jista’ jiġi konkluż li l-oneru tal-prova ġie ssodisfatt (ara, f’dan is-sens, sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2023, Royal Antwerp Football Club, C‑680/21, EU:C:2023:1010, punt 120 u l-ġurisprudenza ċċitata).
128    Ibbażata fuq ir-regoli ġenerali ta’ amministrazzjoni tal-provi, din il-ġurisprudenza tista’ tiġi applikata għas-sitwazzjoni li fiha l-Kummissjoni għandha tistabbilixxi l-kompetenza territorjali tagħha fir-rigward ta’ aġir li joriġina barra mit-territorju tal-Unjoni jew taż-ŻEE.
129    F’dan il-każ, kif diġà ġie spjegat fil-punt 120 ta’ din is-sentenza, il-Qorti Ġenerali kkonstatat, fil-punt 134 tas-sentenza appellata, li, sakemm ma jitqiesx li żieda fis-sovrataxxa tal-fjuwil u fis-sovrataxxa tas-sigurtà hija, minħabba effett waterbed tant probabbli, ikkumpensata minn tnaqqis korrispondenti fit-tariffi u f’sovrataxxi oħra, tali żieda setgħet, bħala prinċipju, twassal għal żieda fil-prezz totali tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound. Huwa minnu li hija żiedet tgħid li Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo kienu baqgħu ma wrewx li effett waterbed kien tant probabbli li jagħmel l-effett inkwistjoni wieħed imprevedibbli. Madankollu, kif jirriżulta mill-punt 119 ta’ din is-sentenza, din l-evalwazzjoni hija ppreċeduta, fil-punti 131 sa 133, kif ukoll fl-ewwel sentenza tal-punt 134 tas-sentenza appellata, minn analiżi li fi tmiemha l-Qorti Ġenerali ddeduċiet li kien prevedibbli għat-trasportaturi inkriminati li l-iffissar orizzontali tas-sovrataxxa tal-fjuwil u tas-sovrataxxa tas-sigurtà, kif ukoll ir-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet, iwasslu għal żieda fil-prezz totali tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound.
130    Għalhekk, kien biss wara li qieset li, fid-Deċiżjoni kontenzjuża, il-Kummissjoni kienet uriet b’mod suffiċjenti n-natura prevedibbli ta’ tali żieda, li l-Qorti Ġenerali eżaminat jekk Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo kinux ipproduċew provi li jippermettu li tiġi kkonfutata din l-evalwazzjoni.
131    Fid-dawl tal-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 127 ta’ din is-sentenza, huwa mingħajr ma qalbet l-oneru tal-prova li l-Qorti Ġenerali qieset, minn naħa, li peress li l-Kummissjoni stabbilixxiet in-natura prevedibbli taż-żieda fil-prezz totali tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound minħabba s-sovrataxxa tal-fjuwil u s-sovrataxxa tas-sigurtà, kienet Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo li kellhom jipproduċu quddiemha l-prova kuntrarja u, min-naħa l-oħra, li, peress li ma pproduċietx tali prova, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo ma rnexxilhomx juru li l-Kummissjoni kienet qieset b’mod żbaljat li ż-żieda fil-prezz totali tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound kienet ta’ natura prevedibbli.
132    Bl-istess mod, il-Qorti Ġenerali ma kisritx ir-regoli tal-oneru tal-prova meta kkonstatat, fil-punt 138 tas-sentenza appellata, li Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo ma pproduċew ebda prova li turi li ċ-ċirkustanzi tal-każ ma kinux iwasslu għal mgħoddija downstream, fuq l-ispedituri, tal-ispiża addizzjonali li tirriżulta mill-ksur uniku u kontinwu fuq ir-rotot inbound. Fil-fatt, kien biss wara li qieset, fil-punt 137 ta’ din is-sentenza, li l-prezz tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound kien jikkostitwixxi input għall-ispedizjoniera u li, fir-rigward ta’ spiża varjabbli, iż-żieda tagħha kellha, bħala prinċipju, l-effett li żżid l-ispiża marġinali li fuq il-bażi tagħha dawn l-ispedizjoniera kienu jiddefinixxu l-prezzijiet tagħhom stess li l-Qorti Ġenerali ddeduċiet, fil-punt 139 tal-imsemmija sentenza, li kien raġonevolment prevedibbli għat-trasportaturi inkriminati li l-ispedizjoniera kienu ser jgħaddu tali spiża addizzjonali lill-ispedituri, permezz ta’ żieda fil-prezz tas-servizzi ta’ tranżitu. Għalhekk, wara li eżaminat l-influwenza eżerċitata mill-intervent tal-ispedizjoniera fuq ir-rabta kawżali bejn l-akkordju kontenzjuż u l-effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata, il-Qorti Ġenerali qieset li mgħoddija tal-ispiża żejda kienet prevedibbli. Fil-kuntest ta’ din l-evalwazzjoni, il-Qorti Ġenerali rrilevat b’mod partikolari, fil-punti 158 sa 160 tas-sentenza appellata, li l-intervent tal-ispedizjoniera ma kienx kiser il-katina ta’ kawżalità peress li dan l-intervent kien jirriżulta oġġettivament mill-akkordju kontenzjuż, skont il-funzjonament normali tas-suq. F’dawn iċ-ċirkustanzi, huwa mingħajr ma qalbet l-oneru tal-prova li l-Qorti Ġenerali qieset li Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo kellhom jipproduċu l-prova kuntrarja intiża sabiex tinvalida tali konstatazzjonijiet.
133    It-tieni nett, fir-rigward tan-natura sostanzjali tal-effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata fiż-ŻEE, il-Qorti Ġenerali, essenzjalment, kif jirriżulta mill-punti 147 u 155 tas-sentenza appellata, qieset li dan kien ġie stabbilit b’mod suffiċjenti mill-Kummissjoni fid-Deċiżjoni kontenzjuża, fid-dawl taċ-ċirkustanzi rilevanti kollha. F’dan ir-rigward, qabelxejn, fil-punt 148 ta’ din is-sentenza, hija bbażat ruħha fuq it-tul tal-ksur uniku u kontinwu sa fejn dan kien jikkonċerna r-rotot Unjoni-pajjiżi terzi u r-rotot ŻEE minbarra dawk Unjoni‑pajjiżi terzi, kif jirriżulta mill-premessa 1146 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, kif ukoll fuq it-tul tal-parteċipazzjoni tat-trasportaturi inkriminati kollha, bl-eċċezzjoni ta’ Lufthansa Cargo u ta’ Swiss International Airlines, kif jirriżulta mill-premessi 1215 u 1217 ta’ din id-deċiżjoni. Sussegwentement, fil-punt 149 tal-imsemmija sentenza, fir-rigward tal-portata tal-ksur, mill-premessa 889 tad-Deċiżjoni kontenzjuża jirriżulta li s-sovrataxxa tal-fjuwil u s-sovrataxxa tas-sigurtà kienu “miżuri ta’ applikazzjoni ġenerali” li “kienu intiżi li jiġu applikati għar-rotot kollha, fuq livell dinji, inkluż fuq ir-rotot li […] jispiċċaw fiż-ŻEE” [traduzzjoni mhux uffiċjali]. Fl-aħħar nett, fil-punt 150 tal-istess sentenza, fir-rigward tan-natura tal-ksur, hija rrilevat li mill-premessa 1030 tad-Deċiżjoni kontenzjuża kien jirriżulta li l-ksur uniku u kontinwu kellu l-għan li jillimita l-kompetizzjoni bejn it-trasportaturi inkriminati, b’mod partikolari fuq rotot bejn iż-ŻEE u l-pajjiżi terzi. Hija żiedet tgħid, fil-premessa 1208 tagħha, li l-Kummissjoni kienet ikkonkludiet li l-iffissar ta’ diversi elementi tal-prezz, inklużi ċerti sovrataxxi, kien jikkostitwixxi waħda mir-restrizzjonijiet l-iktar gravi għall-kompetizzjoni u, konsegwentement, ikkonstatat li l-ksur uniku u kontinwu kien jistħoqqlu l-applikazzjoni ta’ koeffiċjent ta’ gravità li jinsab “’il fuq fl-iskala” prevista fil-linji gwida tal-2006 msemmija fil-punt 43 ta’ din is-sentenza. Fir-rigward tal-punti 151 sa 154 tas-sentenza appellata, dawn jinkludu, kif tindika l-formulazzjoni tagħhom, motivi superfluwi.
134    Issa, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo ma jressqux argumenti preċiżi li jippermettu li jiġi stabbilit li l-motivi esposti mill-Qorti Ġenerali fil-punti 164 sa 183 tas-sentenza appellata huma vvizzjati bi żbalji ta’ liġi, peress li sempliċement isostnu, b’mod ġenerali, li s-sovrataxxi huma biss komponent tal-prezz tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija, li barra minn hekk huma jirrappreżentaw biss 14.5 % tal-prezz tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija u li l-Qorti Ġenerali ma analizzatx jekk is-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija kinux jirrappreżentaw parti sinjifikattiva mill-ispejjeż tal-ispedituri stabbiliti fiż-ŻEE. Din il-kritika għalhekk sempliċement tikkontesta l-evalwazzjoni tal-fatti magħmula mill-Qorti Ġenerali u ma tippermettix li jiġi stabbilit li din tal-aħħar wettqet żball ta’ liġi meta ddeċidiet li n-natura sostanzjali tal-effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata kienet stabbilita.
135    Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-argument ta’ Singapore Airlines u ta’ Singapore Airlines Cargo, espost fil-punti 102 sa 107 ta’ din is-sentenza, sa fejn ma huwiex inammissibbli għar-raġunijiet esposti fil-punti 114 sa 117 ta’ din is-sentenza, għandu jiġi miċħud bħala infondat.
136     Konsegwentement, is-sitt parti tal-ewwel aggravju għandha tiġi miċħuda bħala parzjalment inammissibbli, u parzjalment infondata.
Fuq is-seba’ parti bbażata fuq l-allegazzjoni li l-Qorti Ġenerali ssostitwixxiet b’mod żbaljat il-motivazzjoni tagħha tal-effetti kkwalifikati għal dik tal-Kummissjoni
–       L-argumenti tal-partijiet
137    Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jsostnu li l-Qorti Ġenerali ssostitwixxiet l-evalwazzjoni tagħha tal-effetti kkwalifikati għal dik tal-Kummissjoni. Għalkemm il-Kummissjoni ddedikat biss il-premessa 1045 tad-Deċiżjoni kontenzjuża għal din l-evalwazzjoni, il-Qorti Ġenerali, għall-kuntrarju, eżaminat din il-kwistjoni f’70 paragrafu tas-sentenza appellata u b’hekk issostitwixxiet il-motivazzjoni tagħha stess għal dik tal-Kummissjoni, u dan “tal-inqas f’ħames postijiet tas-sentenza appellata”.
138    L-ewwel nett, fil-punti 122 sa 127 tas-sentenza appellata, hija qieset li l-akkordju kontenzjuż seta’ jkollu effetti antikompetittivi fis-suq intern, b’mod partikolari, fuq “il-kompetizzjoni bejn l-ispedizjoniera sabiex jattiraw lill-klijenti tal-ispedituri”, filwaqt li d-Deċiżjoni kontenzjuża ma tinkludi ebda konstatazzjoni ta’ konsegwenza potenzjali ta’ dan l-akkordju fuq il-kompetizzjoni bejn ispedizjoniera fis-suq intern, u li, għall-kuntrarju, il-Kummissjoni ssemmi espliċitament, f’din id-deċiżjoni, li hija ma kellha l-intenzjoni twettaq ebda evalwazzjoni tal-effetti antikompetittivi tal-imsemmi akkordju.
139    It-tieni nett, il-Qorti Ġenerali eżaminat il-prevedibbiltà tal-effetti, filwaqt li d-Deċiżjoni kontenzjuża ma tinkludi ebda evalwazzjoni dwar din in-natura prevedibbli tagħhom. Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali, fil-punt 134 ta’ din is-sentenza, eskludiet l-eżistenza ta’ effett waterbed billi qieset li Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo ma kinux urew li tali effett “kien tant probabbli li jagħmel l-effett inkwistjoni imprevedibbli”, filwaqt li l-Kummissjoni eżaminat dan l-effett biss fil-motivi tad-Deċiżjoni kontenzjuża dwar il-kalkolu tal-multa u ċaħdet l-imsemmi effett għal raġuni kompletament differenti.
140    It-tielet nett, fil-punti 148 sa 174 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali eżaminat jekk l-effett kienx sostanzjali billi ħadet inkunsiderazzjoni t-tul tal-ksur, il-portata tiegħu, in-natura tiegħu, il-proporzjon li kienu jirrappreżentaw is-sovrataxxi fil-prezz totali tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija, dak li kienu jirrappreżentaw dawn is-servizzi fil-prezz totali tal-oġġetti importati u, fl-aħħar nett, l-ishma tas-suq. Issa, tali analiżi ma tinsabx fid-Deċiżjoni kontenzjuża.
141    Ir-raba’ nett, filwaqt li d-Deċiżjoni kontenzjuża ma tinkludi ebda analiżi tan-natura immedjata tal-effetti tal-aġir kontenzjuż fl-Unjoni jew fiż-ŻEE, il-Qorti Ġenerali wettqet din l-analiżi billi spjegat ir-raġunijiet li għalihom hija qieset li dan l-aġir kien jipproduċi effetti immedjati minkejja l-intervent tal-ispedizjoniera fil-katina kawżali.
142    Il-ħames u fl-aħħar nett, fil-punt 177 tas-sentenza appellata il-Qorti Ġenerali ddikjarat li l-Kummissjoni kellha raġun meta qieset, fil-premessa 1046 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, li l-kriterju tal-effetti kkwalifikati kien issodisfatt fir-rigward tal-ksur uniku u kontinwu kkunsidrat fl-intier tiegħu, filwaqt li din il-premessa ma tinkludix tali konklużjoni u li fiha l-Kummissjoni tindika biss, fl-imsemmija premessa, li hija kienet ikkonkludiet li kien hemm ksur uniku u kontinwu.
143    Skont il-Kummissjoni, is-seba’ parti tal-ewwel aggravju hija infondata.
–       Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
144    Preliminarjament, għandu jiġi rrilevat, f’dak li jirrigwarda l-ammissibbiltà tal-argumenti ta’ Singapore Airlines u ta’ Singapore Airlines Cargo, li, skont ġurisprudenza stabbilita, mit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 256(1) TFUE, mill-ewwel paragrafu tal-Artikolu 58 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea u mill-Artikolu 168(1)(d) tar-Regoli tal-Proċedura jirriżulta li appell għandu jindika b’mod preċiż l-elementi kkritikati tas-sentenza li tagħha jintalab l-annullament kif ukoll l-argumenti legali li jsostnu b’mod speċifiku din it-talba, taħt piena ta’ inammissibbiltà tal-appell jew tal-aggravju kkonċernat (sentenza tas‑26 ta’ Ġunju 2025, EVH et vs Il‑Kummissjoni, C‑464/23 P, C‑465/23 P, C‑467/23 P, C‑468/23 P u C‑470/23 P, EU:C:2025:478, punt 42 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
145    B’mod partikolari, aggravju li l-argument tiegħu ma huwiex suffiċjentement ċar u preċiż li jippermetti lill-Qorti tal-Ġustizzja teżerċita l-istħarriġ tagħha tal-legalità ma jissodisfax dawn ir-rekwiżiti u għandu jiġi ddikjarat inammissibbli, b’mod partikolari peress li l-elementi essenzjali li fuqhom huwa bbażat l-aggravju ma jirriżultawx b’mod suffiċjentement koerenti u li jinftiehem mit-test ta’ dan l-appell, li huwa fformulat b’mod oskur u ambigwu f’dan ir-rigward. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll li għandu jiġi miċħud bħala manifestament inammissibbli appell nieqes minn struttura koerenti, li jkun limitat għal dikjarazzjonijiet ġenerali u li ma jinkludix indikazzjonijiet preċiżi marbuta mal-punti tad-deċiżjoni kkontestata li huma possibbilment ivvizzjati bi żball ta’ liġi (sentenza tas‑26 ta’ Ġunju 2025, EVH et vs Il‑Kummissjoni, C‑464/23 P, C‑465/23 P, C‑467/23 P, C‑468/23 P u C‑470/23 P, EU:C:2025:478, punt 43 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
146    Għandu jiġi kkonstatat li, f’dan il-każ, sa fejn, bl-argument tagħhom, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jsostnu, permezz ta’ affermazzjoni ġenerali, li l-Qorti Ġenerali ssostitwixxiet il-motivazzjoni tagħha għal dik tal-Kummissjoni, billi ppreżentat ħames każijiet ta’ sostituzzjoni li jikkostitwixxu biss, skont l-appellanti, sempliċi eżempji li juru, b’mod mhux eżawrjenti, żball ta’ liġi iktar ġenerali, huma ma jissodisfawx il-ġurisprudenza mfakkra fil-punti 144 u 145 ta’ din is-sentenza.
147    Minn dan isegwi li dan l-argument huwa ammissibbli biss sa fejn jirrigwarda l-ħames argumenti legali dwar il-punti tal-motivi identifikati b’mod ċar tas-sentenza appellata.
148    Fl-ewwel lok, għandu jiġi kkonstatat li, sa fejn huma jikkritikaw lill-Qorti Ġenerali talli ssostitwixxiet il-motivazzjoni tagħha stess għal dik tal-Kummissjoni billi bbażat ruħha, fil-punti 122 sa 127 tas-sentenza appellata, fuq l-effetti li l-aġir kontenzjuż jista’ jkollu fuq il-kompetizzjoni li jwettqu l-ispedizjoniera sabiex jattiraw il-klijenti tal-ispedituri, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo sempliċement iressqu, mill-ġdid, l-istess ilment bħal dak imqajjem fil-kuntest tat-tielet parti tal-ewwel aggravju. Għaldaqstant, għall-istess raġunijiet bħal dawk esposti fil-punti 82 sa 89 ta’ din is-sentenza, tali lment ma jistax jintlaqa’.
149    Fit-tieni lok, fir-rigward tal-ilment dirett kontra l-punti 129 sa 144 tas-sentenza appellata, li permezz tagħhom il-Qorti Ġenerali evalwat il-kundizzjoni dwar in-natura prevedibbli tal-effett tal-aġir kontenzjuż fuq il-merkanzija importata, għandu jiġi rrilevat, minn naħa, li, f’dawn il-punti, il-Qorti Ġenerali rreferiet għall-premessi 14, 17, 70, 846, 874, 879, 899, 909, 1031, 1045, 1199 u 1208 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, filwaqt li wieġbet għall-argument imressaq lilha minn Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo insostenn tal-allegazzjoni tagħhom li din il-kundizzjoni ma kinitx issodisfatta f’dan il-każ. Huwa għalhekk abbażi ta’ qari ta’ dawn il-premessi kollha tad-Deċiżjoni kontenzjuża u tal-evalwazzjoni tagħha tal-argumenti mressqa quddiemha minn Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo li l-Qorti Ġenerali qieset, fil-punt 144 tas-sentenza appellata, li l-Kummissjoni kienet stabbilixxiet b’mod suffiċjenti li dan l-effett kellu n-natura prevedibbli meħtieġa.
150    Min-naħa l-oħra, permezz tal-kunsiderazzjonijiet tagħha dwar l-assenza ta’ prova ta’ effett “waterbed”, magħmula fil-punt 134 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali sempliċement wieġbet għall-argument imressaq minn Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo quddiemha.
151    Fit-tielet lok, fir-rigward tan-natura sostanzjali tal-imsemmi effett, minn qari flimkien tal-motivi tas-sentenza appellata ddedikati għal din in-natura u, b’mod partikolari, mill-punti 148 sa 150 tagħha, jirriżulta li l-Qorti Ġenerali evalwat din in-natura billi bbażat ruħha b’mod partikolari fuq il-premessi 889, 1146 u 1208 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, li permezz tagħhom il-Kummissjoni kkonstatat li s-sovrataxxi tal-fjuwil u s-sovrataxxi tas-sigurtà kienu ta’ applikazzjoni ġenerali, li l-ksur uniku u kontinwu kien jikkonsisti fl-iffissar ta’ diversi elementi tal-prezz u, għaldaqstant, kien jirrappreżenta waħda mir-restrizzjonijiet għall-kompetizzjoni l-iktar gravi u li t-tul tal-ksur uniku u kontinwu kien jammonta għal 21 xahar għar-rotot Unjoni-pajjiżi terzi u għal 8 xahar għar-rotot ŻEE minbarra dawk Unjoni‑pajjiżi terzi, b’tali mod li kien ukoll it-tul tal-parteċipazzjoni tat-trasportaturi inkriminati kollha, bl-eċċezzjoni ta’ tnejn minnhom. Il-Qorti Ġenerali għalhekk ħadet inkunsiderazzjoni, sabiex tevalwa n-natura sostanzjali tal-effett fuq il-prezzijiet tal-merkanzija importata, l-elementi fattwali u legali rrilevati mill-Kummissjoni fid-Deċiżjoni kontenzjuża.
152    Fir-raba’ lok, fir-rigward tan-natura immedjata ta’ dan l-effett, għandu jitfakkar li l-Qorti Ġenerali bbażat ruħha fuq il-premessa 1045 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, li permezz tagħha l-Kummissjoni kienet irrilevat li l-prattiki antikompetittivi fir-rigward tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound seta’ jkollhom effetti immedjati. Billi ddeċidiet, fil-punt 158 tas-sentenza appellata, li, kuntrarjament għal dak li essenzjalment isostnu Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo, l-intervent tal-ispedizjoniera ma kienx, waħdu, ta’ natura li jikser il-katina kawżali bejn l-aġir kontenzjuż u l-imsemmi effett, il-Qorti Ġenerali għalhekk ma ssostitwixxietx il-motivazzjoni tagħha stess għal dik tad-Deċiżjoni kontenzjuża iżda ċaħdet l-argument imressaq mill-appellanti, ibbażat fuq l-allegazzjoni li l-ispedizjoniera setgħu ma jgħaddux fuq il-klijenti tagħhom iż-żieda fl-ispiża tas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija, u kkonfermat il-motivazzjoni ta’ din id-deċiżjoni.
153    Fil-ħames lok, l-ilment dirett kontra l-punt 177 tas-sentenza appellata jikkonċerna l-konstatazzjoni tal-eżistenza ta’ effetti kkwalifikati tal-ksur uniku u kontinwu kkunsidrat fl-intier tiegħu u ser jiġi, għaldaqstant, eżaminat fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-argument inkluż fil-ħames parti.
154    Minn dan isegwi li, b’din ir-riżerva, is-seba’ parti tal-ewwel aggravju għandha tiġi miċħuda bħala, parzjalment inammissibbli u bħala parzjalment infondata.
Fuq il-ħames parti, dwar l-effetti tal-ksur uniku u kontinwu kkunsidrat fl-intier tiegħu
–       L-argumenti tal-partijiet
155    Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jsostnu li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta ddeċidiet li l-Kummissjoni setgħet tibbaża ruħha fuq l-eżistenza ta’ akkordju dinji u fuq l-effetti tal-ksur uniku u kontinwu kkunsidrat fl-intier tiegħu mingħajr ma jkollha turi li l-prattiki adottati barra miż-ŻEE kienu jissodisfaw ir-rekwiżiti previsti fl-Artikolu 101(1) TFUE u fl-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE.
156    Issa, l-ewwel nett, prattiki li jirrestrinġu l-kompetizzjoni biss f’suq li jinsab barra miż-ŻEE ma jistgħux jitqiesu li għandhom l-għan jew l-effett li jirrestrinġu l-kompetizzjoni fis-suq intern bl-iskuża li huma assoċjati ma’ akkordju iktar wiesa’ li jinkludi aġir ieħor li għandu, min-naħa tiegħu, l-għan jew l-effett li jirrtestrinġi l-kompetizzjoni fis-suq intern.
157    It-tieni nett, il-Qorti Ġenerali naqset milli tieħu inkunsiderazzjoni l-fatt li, fid-Deċiżjoni kontenzjuża, il-Kummissjoni ma kkonkludietx li kien hemm akkordju dinji, fis-sens tradizzjonali ta’ ftehim bejn kompetituri kbar sabiex tiffissa l-prezzijiet fuq livell dinji, iżda użat il-kunċett ta’ “akkordju dinji” bl-għan uniku li tidentifika ksur uniku u kontinwu. Issa, il-kunċett ta’ “ksur uniku u kontinwu” jikkostitwixxi “arranġament proċedurali” li permezz tiegħu diversi ftehimiet jew prattiki kkonċernati li kull wieħed minnhom jikser l-Artikolu 101(1) TFUE jingħaqdu sabiex jikkostitwixxu ksur wieħed għall-finijiet tat-tqassim tar-responsabbiltà bejn il-parteċipanti u tad-determinazzjoni tal-portata ġeografika u tat-tul tal-akkordju. Huwa biss ftehim jew prattika miftiehma li, fih innifsu, għandu l-għan jew l-effett li jirrestrinġi l-kompetizzjoni fis-suq intern li jista’ jagħmel parti minn ksur uniku u kontinwu, b’tali mod li l-analiżi tal-Qorti Ġenerali, li tibbaża ruħha fuq il-“fatt” li prattiki jagħmlu parti minn tali ksur sabiex tistabbilixxi li dawn jiksru l-Artikolu 101(1) TFUE, tinkludi żball ta’ raġunament loġiku li jwassal għal “ċirku vizzjuż probatorju”.
158    It-tielet nett, l-approċċ li jikkonsisti fl-aċċettazzjoni li aġir tariffarju adottat fi swieq li jinsabu barra miż-ŻEE huwa suġġett għall-Artikolu 101(1) TFUE minħabba s-sempliċi fatt li jagħmel parti integrali minn akkordju dinji fuq il-prezzijiet li jikkostitwixxi ksur uniku u kontinwu huwa problematiku, peress li jippermetti li d-dritt tal-Unjoni jiġi applikat għal aġir adottat f’pajjiżi terzi u li ma għandu ebda rabta maż-ŻEE.
159    Ir-raba’ nett, il-Qorti Ġenerali żbaljat meta għamlet riferiment, sabiex tiġġustifika dan l-approċċ, għas-sentenza tas‑6 ta’ Settembru 2017, Intel vs Il‑Kummissjoni, (C‑413/14 P, EU:C:2017:632), peress li l-fatti li taw lok għal din is-sentenza kienu kkaratterizzati minn strateġija globali ddokumentata, adottata minn impriża waħda sabiex telimina l-uniku kompetitur f’suq dinji li jinkludi l-Unjoni. Għall-kuntrarju, f’din il-kawża, il-prattiki miftiehma fuq ir-rotot inbound huma differenti mill-aġir l-ieħor inkwistjoni, relatat mal-bejgħ imwettaq fi swieq inbound. Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja ffokat, fl-imsemmija sentenza, fuq l-applikazzjoni tal-kriterju tal-effetti kkwalifikati sabiex tiġġustifika l-kompetenza tal-Kummissjoni fid-dawl tad-dritt internazzjonali u mhux fuq l-applikazzjoni tal-kriterji tal-Artikolu 102 TFUE jew tal-Artikolu 101(1) TFUE. Fl-aħħar nett, il-kriterji ta’ applikazzjoni ta’ dawn iż-żewġ artikoli huma differenti.
160    Il-Kummissjoni tqis li din il-parti għandha tiġi miċħuda bħala infondata.
–       Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
161    Kif jirriżulta b’mod partikolari mill-punt 95 tas-sentenza appellata, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo sempliċement ikkontestaw, quddiem il-Qorti Ġenerali, il-kompetenza tal-Kummissjoni sabiex tapplika l-Artikolu 101 TFUE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE għall-aġir kontenzjuż sa fejn dan kien jirrigwarda s-servizzi tat-trasport tal-merkanzija inbound.
162    F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali kkonkludiet, fil-punt 162 tas-sentenza appellata, li l-Kummissjoni kellha raġun tikkonkludi li l-kriterju tal-effetti kkwalifikati kien issodisfatt sa fejn kellha x’taqsam il-koordinazzjoni relatata mas-servizzi ta’ trasport tal-merkanzija inbound ikkunsidrata waħedha, b’tali mod li l-kompetenza tal-Kummissjoni sabiex tapplika l-Artikolu 101 TFUE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE għall-aġir kontenzjuż, sa fejn din kienet ikkontestata, kienet stabbilita. Minn dan isegwi li kien superfluwu għall-Qorti Ġenerali li teżamina, fil-punti 163 sa 177 tas-sentenza appellata, jekk il-Kummissjoni, sabiex tistabbilixxi l-kompetenza tagħha li tapplika l-Artikolu 101 TFUE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE għall-aġir kontenzjuż kellhiex ukoll raġun tqis, fil-premessa 1046 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, li l-kriterju tal-effetti kkwalifikati kien issodisfatt fid-dawl tal-effetti tal-ksur uniku u kontinwu kkunsidrat fl-intier tiegħu.
163    Barra minn hekk, kif jirriżulta mill-analiżi tal-ewwel ħames partijiet tal-ewwel aggravju kif ukoll tas-sitta u seba’ parti tiegħu, il-Qorti Ġenerali, meta kkonkludiet f’dan is-sens fil-punt 162 tas-sentenza appellata, ma għamlet ebda żball ta’ liġi jew ebda sostituzzjoni tal-motivi allegati.
164    F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkonstatat li din ir-raba’ parti tal-ewwel aggravju tikkonċerna motivi superfluwi tas-sentenza appellata. Sussegwentement, dan għandu jiġi miċħud bħala ineffettiv, konformement mal-ġurisprudenza stabbilita li tipprovdi li lmenti diretti kontra motivi superfluwi ta’ deċiżjoni tal-Qorti Ġenerali ma jistgħux iwasslu għall-annullament ta’ din id-deċiżjoni u huma, għalhekk, ineffettivi (sentenzi tal‑15 ta’ Ottubru 2002, Limburgse Vinyl Maatschappij et vs Il‑Kummissjoni, C‑238/99 P, C‑244/99 P, C‑245/99 P, C‑247/99 P, C‑250/99 P sa C‑252/99 P u C‑254/99 P, EU:C:2002:582, punt 537, kif ukoll tal‑4 ta’ Ottubru 2024, thyssenkrupp vs Il‑Kummissjoni, C‑581/22 P, EU:C:2024:821, punt 263 u l-ġurisprudenza ċċitata).
165    Għalhekk, l-ewwel aggravju għandu jiġi miċħud kollu kemm hu.
Fuq it-tieni aggravju, dwar l-evalwazzjoni tal-aġir relatat mal-alleanza WOW
166    It-tieni motiv jinkludi żewġ partijiet, ibbażati, l-ewwel waħda, fuq żball ta’ liġi u fuq nuqqas ta’ motivazzjoni fl-eżami tal-provi prodotti minn Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo dwar in-natura u l-portata tal-alleanza WOW u, it-tieni waħda, fuq żbalji ta’ liġi fl-analiżi legali tal-aġir adottat fi ħdan din l-alleanza.
Fuq l-ewwel parti, dwar l-eżami tal-provi li jirrigwardaw in-natura u l-portata tal-alleanza WOW
–       L-argumenti tal-partijiet
167    Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jsostnu li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta naqset milli teżamina jekk, fid-Deċiżjoni kontenzjuża, il-Kummissjoni kinitx ħadet inkunsiderazzjoni l-provi rilevanti kollha neċessarji għal evalwazzjoni adegwata tal-aġir fi ħdan l-alleanza WOW.
168    Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jfakkru li, kemm matul il-proċedura amministrattiva kif ukoll matul il-proċedura quddiem il-Qorti Ġenerali, huma kienu enfasizzaw li l-kuntatti bejn imsieħba ta’ alleanza legali u favur il-kompetizzjoni, bħalma hija l-alleanza WOW, kellhom jiġu evalwati b’mod differenti mill-kuntatti simili bejn kompetituri li ma jkunux imsieħba f’impriża komuni. Huma jesponu li, matul il-proċedura li tat lok għas-sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 2015, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo Pte vs Il‑Kummissjoni (T‑43/11, EU:T:2015:989), huma ddeskrivew l-iżvilupp tal-alleanza WOW billi bbażaw ruħhom fuq dokument, imsejjaħ “Anness WOW”, prodott bħala Anness A. 26 tar-rikors quddiem il-Qorti Ġenerali, li kien juri n-natura ineżatta tad-deskrizzjoni ta’ din l-alleanza magħmula fid-deċiżjoni inizjali. Minkejja li dan l-anness intbagħat lill-Kummissjoni waqt il-ftuħ mill-ġdid tal-proċedura amministrattiva wara l-annullament, mill-Qorti Ġenerali, tad-deċiżjoni inizjali, il-Kummissjoni ma ħaditx inkunsiderazzjoni dawn il-provi ġodda u sempliċement irriproduċiet l-analiżi oriġinali tagħha. Issa, minkejja li pproduċew l-Anness WOW quddiem il-Qorti Ġenerali, din tal-aħħar, fis-sentenza appellata, ikkonkludiet li l-aġir adottat fil-kuntest tal-alleanza WOW seta’ jitqies bħala li jagħmel parti minn ksur uniku u kontinwu, mingħajr ma analizzat dawn il-provi l-ġodda fil-kumplessità kollha tagħhom.
169    Skont Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo, il-Qorti Ġenerali b’hekk wettqet żball ta’ liġi meta injorat l-allegazzjonijiet tagħhom quddiemha u billi naqset milli tivverifika jekk l-elementi kkunsidrati mill-Kummissjoni kinux jikkostitwixxu l-informazzjoni rilevanti kollha li għandha tittieħed inkunsiderazzjoni sabiex jiġi stabbilit jekk l-aġir kontenzjuż setax jiġi kkunsidrat bħala restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan. Peress li naqset milli twettaq din il-verifika, il-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta wettqet analiżi legali żbaljata tal-alleanza WOW. Hija vvizzjat ukoll is-sentenza tagħha b’nuqqas ta’ motivazzjoni.
170    Barra minn hekk, mill-punt 466 ta’ din is-sentenza, li jirreferi għall-Anness WOW, jirriżulta li l-Qorti Ġenerali ma kinitx analizzat jew fehmet korrettament l-implikazzjonijiet tad-deċiżjonijiet preċedenti tal-Kummissjoni fil-qasam tal-alleanza bejn kumpanniji tal-ajru fid-dawl ta’ kooperazzjoni totali. B’mod partikolari, hija ma ħaditx inkunsiderazzjoni l-fatt li s-sitwazzjoni leġiżlattiva speċifika għall-industrija tal-ajru teżiġi li trade marks u identitajiet tal-impriżi jinżammu separati minkejja l-implimentazzjoni ta’ alleanza ta’ kooperazzjoni totali.
171    Il-Kummissjoni tqis li dan l-argument huwa inammissibbli sa fejn jikkonċerna l-evalwazzjoni li hija stess għamlet tal-Anness WOW u li, għall-bqija, huwa infondat, peress li l-Qorti Ġenerali wettqet eżami fil-fond tal-argumenti mressqa minn Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo fl-ewwel istanza.
–       Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
172    Skont ġurisprudenza stabbilita, l-istħarriġ tal-legalità stabbilit fl-Artikolu 263 TFUE jimplika li l-Qorti tal-Unjoni għandha teżerċita stħarriġ, kemm ta’ liġi kif ukoll ta’ fatt, tad-deċiżjoni kkontestata fir-rigward tal-argumenti invokati mill-rikorrenti u li għandu jkollha s-setgħa li tevalwa l-provi, li tannulla l-imsemmija deċiżjoni u li tbiddel l-ammont tal-multi (sentenza tas‑26 ta’ Jannar 2017, Duravit et vs Il‑Kummissjoni, C‑609/13 P, EU:C:2017:46, punt 30 u l-ġurisprudenza ċċitata).
173    Barra minn hekk, għalkemm il-Kummissjoni għandha marġni ta’ evalwazzjoni fil-qasam ekonomiku fl-oqsma li jagħtu lok għal evalwazzjonijiet ekonomiċi kumplessi, dan ma jimplikax li l-qorti tal-Unjoni għandha tastjeni milli tistħarreġ l-interpretazzjoni, mill-Kummissjoni, ta’ data ta’ natura ekonomika. Fil-fatt, il-qorti tal-Unjoni għandha mhux biss tivverifika l-eżattezza materjali tal-provi prodotti, l-affidabbiltà u l-koerenza tagħhom, iżda għandha tistħarreġ ukoll jekk dawn il-provi jikkostitwixxux l-informazzjoni kollha rilevanti li għandha tittieħed inkunsiderazzjoni sabiex tiġi evalwata sitwazzjoni kumplessa u jekk dawn ikunux jistgħu jissostanzjaw il-konklużjonijiet misluta minnhom (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑11 ta’ Settembru 2014, CB vs Il‑Kummissjoni, C‑67/13 P, EU:C:2014:2204, punt 46 u l-ġurisprudenza ċċitata).
174    F’dan il-każ, l-ewwel nett, mill-punti 460 sa 470 tas-sentenza appellata jirriżulta li l-Qorti Ġenerali eżaminat l-argumenti u l-provi li l-appellanti invokaw fil-kuntest tat-tieni parti tat-tielet motiv tagħhom tar-rikors promotur tagħhom, ibbażata fuq żbalji ta’ fatt u ta’ evalwazzjoni f’dak li jirrigwarda n-natura tal-alleanza WOW u l-implimentazzjoni tagħha. Hija rrilevat, f’dan ir-rigward, rispettivament fil-punti 461, 462 u 470 tas-sentenza appellata, li Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo ma invokawx l-eżistenza ta’ politika ġenerali ta’ tarifikazzjoni integrata effettivament implimentata fi ħdan l-alleanza WOW, li huma ma kinux urew li l-eżempji ta’ integrazzjoni kummerċjali li huma kienu ċċitaw fis-sottomissjonijiet bil-miktub tagħhom kienu jimplikaw koordinazzjoni ġenerali fuq it-tariffi jew fuq is-sovrataxxi u li huma stess qablu li t-tentattivi ta’ integrazzjoni iktar profonda fil-kuntest tal-proġetti WOW Inc. u WOW USA ma kinux irnexxew. Barra minn hekk, fil-punt 466 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali rreferiet espressament għall-Anness WOW, kif jirrikonoxxu wkoll, huma stess, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo.
175    Għaldaqstant, dawn tal-aħħar ma għandhomx raġun meta jallegaw li, sa fejn ikkonfermat l-analiżi tal-Kummissjoni magħmula fid-Deċiżjoni kontenzjuża, il-Qorti Ġenerali neċessarjament naqset milli teżamina l-argumenti tagħhom u milli tevalwa l-provi li huma kienu pproduċew. Fir-realtà, l-argument tagħhom huwa intiż sabiex il-Qorti tal-Ġustizzja twettaq evalwazzjoni ġdida ta’ dawn il-provi, li minnhom il-Qorti Ġenerali ddeduċiet b’mod sovran li l-appellanti ma kinux urew li l-livell ta’ integrazzjoni kummerċjali implimentata fil-kuntest tal-alleanza WOW kien ikbar minn dak li kienet qieset il-Kummissjoni fid-Deċiżjoni kontenzjuża.
176    F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, fil-kuntest tas-setgħa ta’ evalwazzjoni tagħha tal-provi, il-Qorti Ġenerali mhux biss għandha d-dritt li tibbilanċja l-provi, billi tattribwixxi lil kategorija ta’ provi piż determinanti, iżda wkoll li tattribwixxi lil provi oħra valur probatorju limitat jew li ma tagħtihom ebda valur probatorju, filwaqt li tosserva r-regoli applikabbli fil-qasam tal-produzzjoni u tal-oneru tal-prova (digriet tal‑5 ta’ Ottubru 2023, OM vs Il‑Kummissjoni, C‑98/23 P, EU:C:2023:749, punt 30 u l-ġurisprudenza ċċitata).
177    It-tieni nett, fir-rigward tal-argument ibbażat fuq allegat nuqqas ta’ motivazzjoni tas-sentenza appellata, li jirriżulta min-nuqqas tal-Qorti Ġenerali li teżamina jekk, fid-Deċiżjoni kontenzjuża, il-Kummissjoni kinitx ħadet inkunsiderazzjoni l-provi kollha relatati mal-alleanza WOW, inkluż l-Anness WOW, huwa biżżejjed li jiġi rrilevat li l-Qorti Ġenerali semmiet espressament l-Anness WOW fil-punt 466 tas-sentenza appellata u esponiet ir-raġunijiet li għalihom il-provi l-ġodda prodotti fid-dibattiti ma kinux jippermettu li jiġi stabbilit li l-integrazzjoni kummerċjali implimentata fil-kuntest tal-alleanza WOW kienet iktar profonda milli kienet turi d-Deċiżjoni kontenzjuża. Għaldaqstant, l-argument ibbażat fuq in-nuqqas ta’ motivazzjoni tas-sentenza appellata għandu jiġi miċħud.
178    It-tielet nett, sa fejn, permezz tal-argument tagħhom, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jsostnu li l-punt 466 tas-sentenza appellata juri li l-Qorti Ġenerali ma analizzatx jew ma fehmitx korrettament l-implikazzjonijiet tad-deċiżjonijiet preċedenti fil-qasam ta’ alleanza bejn kumpanniji tal-ajru fid-dawl ta’ kooperazzjoni totali, u l-implikazzjonijiet tagħhom fuq l-aġir fi ħdan l-alleanza WOW, għandu jiġi kkonstatat li, f’dan il-punt, il-Qorti Ġenerali sempliċement irrispondiet għall-argumenti tagħhom, ibbażati fuq l-eżistenza ta’ armonizzazzjoni tal-prodotti, billi evalwat in-natura probatorja jew le tal-provi prodotti insostenn ta’ dan l-argument u, b’mod partikolari, l-Anness WOW, ippreżentat insostenn tar-rikors promotur. Minn dan isegwi li dan l-argument, li huwa intiż li jikkontesta l-evalwazzjoni sovrana tal-fatti u tal-provi mwettqa mill-Qorti Ġenerali mingħajr ma takkużaha b’ebda żnaturament, huwa inammissibbli.
Fuq it-tieni parti, relatata mal-analiżi ġuridika tal-aġir adottat fi ħdan l-alleanza WOW
–       L-argumenti tal-partijiet
179    Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jsostnu li, peress li ma wettqitx l-istħarriġ ġudizzjarju meħtieġ tal-provi kollha marbuta mal-alleanza WOW, il-Qorti Ġenerali wettqet diversi żbalji ta’ liġi fl-evalwazzjoni tal-aġir marbut ma’ din l-alleanza.
180    Il-Qorti Ġenerali għalhekk adottat l-approċċ legali adottat mill-Kummissjoni sabiex tevalwa tali alleanzi bejn trasportaturi, kif jinsab fid-Deċiżjoni kontenzjuża, minkejja li dan l-approċċ huwa ineżatt. Dan l-iżball ta’ liġi jidher b’mod partikolari mill-analiżi, magħmula fil-punti 482, 483 u 496 sa 498 tas-sentenza appellata, tal-ħolqien ta’ “klima ta’ fiduċja” fi ħdan l-alleanza u mill-konklużjoni li dan l-aġir kien juri l-eżistenza ta’ restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan, fis-sens tal-Artikolu 101(1) TFUE. Il-Qorti Ġenerali ma fehmitx il-kundizzjonijiet legali għall-applikazzjoni ta’ dan l-artikolu għal skambji ta’ kooperazzjoni ġenwini bejn membri ta’ alleanza, bħall-alleanza WOW, u l-implikazzjonijiet tad-deċiżjonijiet preċedenti tal-Kummissjoni fil-qasam ta’ alleanzi ta’ kooperazzjoni totali.
181    Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali żbaljat meta ddikjarat, fil-punt 481 tas-sentenza appellata, li l-Kummissjoni ma kinitx obbligata teżamina fid-dettall jekk il-kuntest tal-alleanza WOW setax ineħħi mill-aġir inkwistjoni l-livell ta’ dannu meħtieġ sabiex iwassal għal klassifikazzjoni ta’ restrizzjoni tal-kompetizzjoni “minħabba l-għan”. Fir-realtà, l-għan aħħari tal-alleanzi ta’ kooperazzjoni totali huwa ġustament li jissostitwixxu l-kooperazzjoni għall-kompetizzjoni, kif irrikonoxxiet il-Kummissjoni fil-prattika deċiżjonali preċedenti tagħha fil-qasam tal-alleanzi tal-ajru. Issa, analiżi korretta tal-kuntest fattwali u ġuridiku, kif meħtieġ mis-sentenza tal‑11 ta’ Settembru 2014, CB vs Il‑Kummissjoni (C‑67/13 P, EU:C:2014:2204), kellha twassal lill-Qorti Ġenerali tirrikonoxxi li ma kienet teżisti ebda forma ta’ koordinazzjoni tariffarja li ma kinitx marbuta mal-implimentazzjoni ta’ kooperazzjoni totali.
182    Bl-istess mod, il-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta kkonfermat, fil-punti 461 sa 469 tas-sentenza appellata, l-argument tal-Kummissjoni li jgħid li politika ġenerali ta’ tarifikazzjoni kienet neċessarja sabiex tiġġustifika koordinazzjoni fuq it-tariffi li tinkludi s-sovrataxxi.
183    Fl-aħħar nett, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jsostnu li, peress li l-Kummissjoni rrikonoxxiet espressament li l-alleanza WOW kienet legali bħala tali, inkluż fil-komponent ta’ koordinazzjoni tat-tariffi tagħha, kien biżżejjed li jiġi vverifikat jekk il-ftehim kienx jissodisfa r-rekwiżiti tal-Artikolu 101(3) TFUE, li jirreferi għal “[kull] akkordju” u mhux għal forom partikolari ta’ kooperazzjoni fi ħdan ftehim iktar wiesa’, kuntrarjament għall-approċċ li ġie adottat fid-Deċiżjoni kontenzjuża u fis-sentenza appellata. Barra minn hekk, in-natura indispensabbli tar-restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni li jirriżultaw mill-ftehim hija meħtieġa fid-dawl tal-għanijiet tal-ftehim u mhux fid-dawl ta’ dawn l-għanijiet “kif implimentati”, kuntrarjament, għal darb’oħra, għall-approċċ adottat fid-Deċiżjoni kontenzjuża.
184    Il-Kummissjoni tqis li din il-parti ma hijiex fondata.
–       Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
185    Għandu jiġi kkonstatat, l-ewwel nett, li, kif diġà ġie rrilevat fil-punti 174 sa 176 ta’ din is-sentenza, sa fejn, permezz tal-argumenti tagħhom Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jikkontestaw, b’mod ġenerali, il-kuntest fattwali evalwat mill-Qorti Ġenerali abbażi tal-provi prodotti quddiemha, dan l-argument huwa intiż sabiex jikseb mill-Qorti tal-Ġustizzja evalwazzjoni tal-fatti kkonstatati mill-Qorti Ġenerali mingħajr ma ġie invokat ebda żnaturament fil-konfront tagħha. F’dan ir-rigward, l-imsemmi argument huwa għalhekk inammissibbli.
186    It-tieni nett, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jressqu kunsiderazzjonijiet ġenerali dwar il-portata tal-alleanzi msejħa “ta’ kooperazzjoni totali”, filwaqt li l-Qorti Ġenerali bbażat ruħha, ġustament, fuq analiżi tal-karatteristiċi speċifiċi għall-alleanza WOW u tal-kuntest fattwali u ġuridiku partikolari ta’ din l-alleanza, billi rrilevat li l-Kummissjoni kienet ikkonstatat li ebda waħda mill-inizjattivi meħuda f’dan il-kuntest ma kienet tiġġustifika koordinazzjoni ġenerali fuq is-sovrataxxi.
187    Barra minn hekk, insostenn ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet ġenerali, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo ma jistgħux jisiltu argument mill-prattika deċiżjonali preċedenti tal-Kummissjoni, li jista’ jkollha biss natura indikattiva (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑13 ta’ Lulju 2023, Il‑Kummissjoni vs CK Telecoms UK Investments, C‑376/20 P, EU:C:2023:561, punt 164 u l-ġurisprudenza ċċitata).
188    Għalhekk, minkejja li l-Kummissjoni, f’kawża li tikkonċerna akkordju partikolari, qieset li hija kienet obbligata, sabiex tkun tista’ tikkwalifikah bħala restrizzjoni tal-kompetizzjoni “minħabba l-għan”, twettaq analiżi iktar fil-fond tal-kuntest ekonomiku u ġuridiku li fih dan l-akkordju jidħol minn dik imwettqa fir-rigward ta’ akkordju differenti, tali prattika preċedenti ma hijiex biżżejjed sabiex jiġi stabbilit li, fil-kawża li tikkonċerna dan l-akkordju differenti, l-analiżi tal-kuntest ekonomiku u ġuridiku ta’ dan tal-aħħar mill-Kummissjoni hija insuffiċjenti.
189    It-tielet nett, kuntrarjament għal dak li jsostnu Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo, il-Qorti Ġenerali, fil-punti 461 sa 469 tas-sentenza appellata, ma stabbilixxietx regola ġenerali li tgħid li politika ġenerali ta’ tarifikazzjoni kienet dejjem neċessarja sabiex tiġi approvata alleanza ta’ kooperazzjoni totali. Għall-kuntrarju, wara li fakkret li, fil-premessi 947 sa 952 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, il-Kummissjoni kienet ikkonkludiet li l-kooperazzjoni fi ħdan l-alleanza WOW kienet baqgħet limitata u qatt ma kienet laħqet l-istadju ta’ politika integrata ta’ bejgħ u ta’ tarifikazzjoni, hija sempliċement ipprovat tara, b’risposta għat-tieni parti tat-tielet motiv ippreżentat quddiemha, jekk l-elementi mressqa minn Singapore Airlines u minn Singapore Airlines Cargo kinux ta’ natura li jikkontestaw il-fondatezza ta’ dawn il-konklużjonijiet.
190    Ir-raba’ nett, sa fejn Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jsostnu li, peress li l-Kummissjoni rrikonoxxiet espressament li l-alleanza WOW kienet legali bħala tali, l-evalwazzjoni tal-interazzjonijiet bejn il-membri tal-alleanza kellha ssegwi l-approċċ “standard” li jikkonsisti fil-verifika ta’ jekk il-ftehim kienx jissodisfa r-rekwiżiti tal-Artikolu 101(3) TFUE, għandu jiġi rrilevat, minn naħa, li mill-punt 453 tas-sentenza appellata ma jirriżultax li l-Qorti Ġenerali kkonstatat li l-alleanza WOW kienet legali bħala tali. Min-naħa l-oħra, mill-punti 447 u 449 ta’ din is-sentenza jirriżulta li l-Qorti Ġenerali approvat l-approċċ tal-Kummissjoni, espost fil-premessi 922 sa 924 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, li jikkonsisti fil-kunsiderazzjoni li d-determinazzjoni tar-rilevanza tal-kuntatti WOW sabiex tiġi stabbilita l-parteċipazzjoni ta’ Singapore Airlines u ta’ Singapore Airlines Cargo fil-ksur uniku u kontinwu kienet indipendenti mill-kwistjoni tal-kompatibbiltà tal-alleanza WOW mal-Artikolu 101 TFUE, filwaqt li l-uniku punt importanti kien sa fejn il-kuntatti WOW “[kienu] jmorru lil hinn” minn dak li kien previst fil-ftehim ta’ alleanza u ma kinux jaqgħu fil-kuntest tal-kooperazzjoni li ġiet effettivament implimentata fil-kuntest tal-alleanza. Issa, dawn il-motivi tas-sentenza appellata, li ma humiex ikkritikati minn Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo, huma biżżejjed sabiex jiġġustifikaw id-deċiżjoni tal-Qorti Ġenerali.
191    Minn dan isegwi li għandhom jiġu miċħuda t-tieni parti tat-tieni aggravju u, konsegwentement, dan l-aggravju kollu kemm hu, bħala parzjalment inammissibbli, parzjalment ineffettivi u parzjalment infondati.
Fuq it-tielet aggravju, ibbażat fuq żbalji ta’ liġi fil-klassifikazzjoni tal-kuntatti relatati mar-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet bħala restrizzjoni minħabba l-għan
192    Permezz tat-tielet aggravju tagħhom, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jikkritikaw lill-Qorti Ġenerali talli kklassifikat b’mod żbaljat bħala restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan il-kuntatti bejn it-trasportaturi relatati mar-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet.
193    Dan l-aggravju jinkludi tliet partijiet, ibbażati, l-ewwel waħda, fuq żbalji ta’ liġi fl-evalwazzjoni tal-kontenut ta’ dawn il-kuntatti, it-tieni waħda, fuq żbalji ta’ liġi fl-evalwazzjoni tal-għanijiet tal-imsemmija kuntatti u, it-tielet waħda, fuq żbalji ta’ liġi fl-evalwazzjoni tal-kuntest ġuridiku u ekonomiku tal-istess kuntatti.
L-argumenti tal-partijiet
–       Fuq l-ewwel parti, ibbażata fuq żbalji ta’ liġi fl-evalwazzjoni tal-kontenut tal-kuntatti relatati mar-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet
194    Permezz tal-ewwel parti, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo, li jsostnu li l-kunċett ta’ “restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan” għandu jiġi interpretat b’mod strett, jilmentaw li l-Qorti Ġenerali wettqet żbalji ta’ evalwazzjoni tal-kontenut tal-kuntatti inkwistjoni billi waslet, fil-punti 418 u 419 tas-sentenza appellata, għall-konklużjoni tal-Kummissjoni li l-aġir kontenzjuż kien simili għal akkordju ta’ ffissar ta’ prezz orizzontali u billi qieset, fil-punt 420 ta’ din is-sentenza, li l-Kummissjoni kienet ġustament qieset li l-kummissjonijiet li l-ispedizjoniera
kienu jitolbu l-ħlas tagħhom kienu, “fir-realtà, skontijiet fuq is-sovrataxxi”.
195    Din il-motivazzjoni ma tirrispondix għall-argument imressaq minn Singapore Airlines u minn Singapore Airlines Cargo quddiem il-Qorti Ġenerali, li l-aġir kontenzjuż ma kienx jikkonsisti f’sempliċi rifjut li jitħallsu skontijiet, iżda f’risposta tal-kumpanniji tal-ajru għat-talba kkoordinata tal-ispedizjoniera għal dritt legali għall-ħlas ta’ skont.
196    Billi bbażat ruħha fuq analiżi li saret mingħajr evalwazzjoni tal-provi, il-Qorti Ġenerali b’hekk qieset b’mod żbaljat li kull koordinazzjoni li tneħħi l-inċertezza eżistenti fis-suq fir-rigward tat-tarifikazzjoni tikkostitwixxi restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan. Issa, il-koordinazzjoni bejn il-kompetituri fir-rigward tar-risposta tagħhom għal tilwima reali jew potenzjali ma timplika ebda restrizzjoni tal-kompetizzjoni fuq il-prezzijiet, anki jekk jista’ jkollha effett indirett fuqhom. Għalhekk, f’dan il-każ, il-kuntatti bejn kumpanniji tal-ajru dwar ir-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet fuq is-sovrataxxi jaqgħu taħt koordinazzjoni fil-ġestjoni tat-tilwim, peress li dak li wassal għal dawn il-kuntatti kien it-talba mill-ispedizjoniera ta’ dritt legali għall-ħlas ta’ kummissjonijiet, ibbażat fuq il-liġijiet nazzjonali li jirregolaw l-attivitajiet tal-aġenti kummerċjali, b’tali mod li l-koordinazzjoni bejn il-kumpanniji tal-ajru suġġetti għal prosekuzzjoni jew li jistgħu jkunu suġġetti għal prosekuzzjoni kienet iġġustifikata.
197    Il-Kummissjoni ssostni li din il-parti hija inammissibbli, peress li hija intiża sabiex tikkontesta konstatazzjonijiet fattwali, u li, fi kwalunkwe każ, hija infondata sa fejn hija intiża sabiex tissepara artifiċjalment il-koordinazzjoni relatata mar-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet mill-aspetti l-oħra tal-koordinazzjoni fuq is-sovrataxxi.
–       Fuq it-tieni parti, ibbażata fuq żbalji ta’ liġi fl-evalwazzjoni tal-għanijiet tal-kuntatti relatati mar-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet
198    Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jsostnu li l-Qorti Ġenerali wettqet żbalji ta’ liġi fl-evalwazzjoni tal-għanijiet tal-kuntatti marbuta mar-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet fuq is-sovrataxxi.
199    Fil-fehma tagħhom, mill-ġurisprudenza jirriżulta li, meta impriża tassenja lill-aġir tagħha għan leġittimu jew favur il-kompetizzjoni li jkun prima facie kredibbli, dan l-aġir ma jistax jiġi kklassifikat, mingħajr ebda eżami ulterjuri, bħala restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan. Għalhekk, anki jekk jiġi aċċettat li l-koordinazzjoni relatata mal-ħlas ta’ kummissjonijiet fuq is-sovrataxxi kienet a priori antikompetittiva, hemm lok li jittieħed inkunsiderazzjoni l-għan favur il-kompetizzjoni, jiġifieri l-organizzazzjoni ta’ risposta effikaċi għat-talba tal-ispedizjoniera.
200    Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jqisu, konsegwentement, li l-Qorti Ġenerali ma setgħetx sempliċement tenfasizza, fil-punti 419 u 425 tas-sentenza appellata, ir-rabta bejn ir-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet u l-koordinazzjoni relatata mas-sovrataxxi kkunsidrata fl-intier tagħha, peress li l-kuntatti relatati mar-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet kellhom għanijiet iktar diretti u fundamentali, li jikkonsistu fl-organizzazzjoni ta’ risposta komuni għat-talba tal-ispedizjoniera. Il-konfużjoni tal-għanijiet ta’ dan l-aġir speċifiku ma’ dawk tal-ksur uniku u kontinwu kkunsidrat fl-intier tiegħu twassal għal “ċirku vizzjuż probatorju” billi jiġi eskluż kull eżami ekwu u oġġettiv tal-provi relatati mal-imsemmi aġir, indipendentement mill-evalwazzjoni tal-provi relatati mal-elementi l-oħra, distinti, tal-ksur uniku u kontinwu.
201    Il-Kummissjoni tqis li, għall-istess raġunijiet bħall-ewwel parti, din it-tieni parti hija inammissibbli u, fi kwalunkwe każ, infondata.
–       Fuq it-tielet parti, ibbażata fuq żbalji ta’ liġi fl-evalwazzjoni tal-kuntest ġuridiku u ekonomiku tal-kuntatti relatati mar-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet
202    Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jikkritikaw lill-Qorti Ġenerali talli wettqet żbalji ta’ liġi fl-evalwazzjoni tal-kuntest ġuridiku u ekonomiku tal-kuntatti marbuta mar-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet fuq is-sovrataxxi. Fil-fehma tagħhom, il-konstatazzjoni, li tinsab fil-punt 425 tas-sentenza appellata, li l-Kummissjoni wettqet eżami adegwat tal-kuntest ġuridiku u ekonomiku rilevanti, hija żbaljata, sa fejn il-Kummissjoni ma identifikatx il-“karatteristika dominanti” ta’ dan il-kuntest, jiġifieri l-inizjattiva kkoordinata ta’ assoċjazzjonijiet tal-ispedizjoniera u tal-ispedizjoniera individwali sabiex tikseb ir-rikonoxximent ta’ dritt legali għall-ħlas ta’ kummissjoni standard sabiex tikkumpensa l-ġbir tad-dħul mis-sovrataxxi.
203    Il-Kummissjoni naqset ukoll milli tieħu inkunsiderazzjoni ċerti aspetti fundamentali tal-kuntest ġuridiku, bħall-bażi legali problematika tal-ilmenti tal-ispedizjoniera, ir-rwol tal-klawżoli tal-kuntratti standard applikabbli fis-settur ikkunsidrat kif ukoll il-ħruġ effettiv jew potenzjali ta’ fatturi bbażati fuq dan id-dritt legali invokat. Għaldaqstant, il-konklużjoni tal-Qorti Ġenerali li l-eżami tal-fatti, fid-Deċiżjoni kontenzjuża, kien jikkostitwixxi bażi suffiċjenti sabiex jiġi evalwat il-kuntest ekonomiku tal-aġir inkriminat hija żbaljata fid-dritt.
204    Il-Kummissjoni ssostni li din il-parti hija infondata.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
–       Osservazzjonijiet preliminari
205    Għandu jitfakkar, qabelxejn, li, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-kriterju legali essenzjali sabiex jiġi stabbilit jekk ftehim, kemm orizzontali jew vertikali, jinkludix “restrizzjoni ta’ kompetizzjoni minħabba l-għan” jinsab fil-konstatazzjoni li tali ftehim jippreżenta, fih innifsu, livell suffiċjentement dannuż għall-kompetizzjoni sabiex jitqies li ma hemmx bżonn li jitfittxu l-effetti tiegħu (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑11 ta’ Settembru 2014, CB vs Il‑Kummissjoni, C‑67/13 P, EU:C:2014:2204, punt 57, u tat‑12 ta’ Jannar 2023, HSBC Holdings et vs Il‑Kummissjoni, C‑883/19 P, EU:C:2023:11, punt 106 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
206    Sabiex jiġi ddeterminat, f’każ partikolari, jekk dan il-kriterju huwiex issodisfatt, huwa neċessarju li jiġi eżaminat, l-ewwel, il-kontenut tal-ftehim, tad-deċiżjoni jew tal-prattika inkwistjoni, it-tieni, il-kuntest ekonomiku u ġuridiku li jinsab fih u, it-tielet, l-għanijiet li huwa intiż li jilħaq. Fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-imsemmi kuntest, hemm lok ukoll li tittieħed inkunsiderazzjoni n-natura tal-prodotti jew tas-servizzi affettwati kif ukoll il-kundizzjonijiet reali tal-funzjonament u tal-istruttura tas-suq jew tas-swieq inkwistjoni (sentenzi tal‑11 ta’ Settembru 2014, CB vs Il‑Kummissjoni, C‑67/13 P, EU:C:2014:2204, punt 53, u tal‑21 ta’ Diċembru 2023, European Superleague Company, C‑333/21, EU:C:2023:1011, punti 165 u 166).
207    Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll li, fir-rigward ta’ ftehimiet jew prattiki kollużivi li jikkostitwixxu ksur partikolarment gravi tal-kompetizzjoni, l-analiżi tal-kuntest ekonomiku u ġuridiku li jaqgħu fih dan il-ftehim jew din il-prattika tista’ tkun limitata għal dak li jirriżulta li huwa strettament neċessarju sabiex jiġi konkluż li teżisti restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑20 ta’ Jannar 2016, Toshiba Corporation vs Il‑Kummissjoni, C‑373/14 P, EU:C:2016:26, punti 28 u 29, kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata u tas‑26 ta’ Ottubru 2023, EDP
Energias de Portugal et, C‑331/21, EU:C:2023:812, punti 98 sa 102).
208    Fost dawn it-tipi ta’ ftehimiet jew ta’ prattiki kollużivi hemm il-ftehimiet orizzontali ta’ ffissar tal-prezzijiet (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑6 ta’ Diċembru 2012, Il‑Kummissjoni vs Verhuizingen Coppens, C‑441/11 P, EU:C:2012:778, punt 82, kif ukoll tal‑21 ta’ Diċembru 2023, European Superleague Company, C‑333/21, EU:C:2023:1011, punt 163), peress li l-akkordji orizzontali li jipprevedu l-iffissar tal-prezzijiet jaqgħu, barra minn hekk, fil-kategorija ta’ ftehimiet espressament ipprojbiti mill-Artikolu 101(1)(a) TFUE.
209    F’dan il-każ, għandu jiġi kkonstatat li, permezz tat-tielet aggravju tagħhom, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo ma jikkontestawx dawn il-prinċipji, li l-Qorti Ġenerali esponiet fil-punti 412 sa 417 tas-sentenza appellata, iżda jikkontestaw il-klassifikazzjoni ta’ restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan f’dak li jirrigwarda r-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet, billi jsostnu li l-Qorti Ġenerali wettqet żbalji ta’ liġi fl-analiżi tagħha tal-kontenut, u tal-għanijiet ta’ dan l-aġir kif ukoll tal-kuntest ekonomiku u ġuridiku li fih seħħ. Għaldaqstant, għandu jiġi vverifikat jekk il-Qorti Ġenerali bbażatx ruħha fuq analiżi żbaljata ta’ dawn l-elementi.
–       Fuq l-ewwel parti
210    Għandu jiġi rrilevat, minn naħa, li, bl-iskuża ta’ żbalji ta’ evalwazzjoni tal-kontenut tal-aġir kontenzjuż imwettaq mill-Qorti Ġenerali, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jikkontestaw, fir-realtà, l-evalwazzjonijiet fattwali magħmula minnha fil-punti 350, 351 u 420 tas-sentenza appellata. Hija għalhekk iddeċidiet, essenzjalment, fil-punt 350 ta’ din is-sentenza, li r-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet ma kienx jikkostitwixxi sempliċement ir-risposta tat-trasportaturi għat-tentattiv tal-ispedizjoniera bħala grupp li jinvokaw l-eżistenza ta’ dritt għall-ħlas ta’ kummissjonijiet għall-ġbir tas-sovrataxxi. Fil-punt 351 tas-sentenza appellata, hija ppreċiżat, f’dan ir-rigward, li t-trasportaturi ma kinux illimitaw ruħhom li jiddefinixxu pożizzjoni komuni sabiex jiddefenduha b’mod ikkoordinat quddiem il-qorti kompetenti jew jippromwovuha kollettivament quddiem l-awtoritajiet pubbliċi u assoċjazzjonijiet professjonali oħra, iżda li, għall-kuntrarju, kienu ftiehmu, permezz ta’ qbil bejniethom fuq livell multilaterali, li jirrifjutaw li jinnegozjaw il-ħlas ta’ kummissjonijiet mal-ispedizjoniera u li jagħtuhom skontijiet fuq is-sovrataxxi. Fl-aħħar nett, fil-punt 420 tas-sentenza appellata, hija kkunsidrat li l-Kummissjoni kienet ġustament qieset, fil-premessa 879 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, li l-kummissjonijiet li l-ispedizjoniera kienu jitolbu l-ħlas tagħhom kienu, “fir-realtà, skontijiet fuq is-sovrataxxi”.
211    Dawn l-evalwazzjonijiet li permezz tagħhom il-Qorti Ġenerali ċaħdet l-argument ta’ Singapore Airlines u ta’ Singapore Airlines Cargo, li l-kuntatti relatati mal-ħlas ta’ kummissjoni kellhom jitqiesu bħala koordinazzjoni intiża sabiex tiġi affaċċjata tilwima reali jew potenzjali, jikkostitwixxu evalwazzjonijiet fattwali li l-istħarriġ tagħhom ma jaqax taħt il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kuntest ta’ appell, ħlief fil-każ ta’ żnaturament, skont il-punt 92 ta’ din is-sentenza u l-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 93 tagħha. Issa Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo ma invokawx żnaturament tal-fatti u tal-provi mill-Qorti Ġenerali.
212    Min-naħa l-oħra, sa fejn, permezz ta’ dan l-argument, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jsostnu, essenzjalment, li s-sentenza appellata hija vvizzjata b’nuqqas ta’ motivazzjoni peress li l-Qorti Ġenerali ma rrispondietx għall-argument tagħhom ibbażat fuq il-fatt li l-aġir kontenzjuż kien jikkonsisti f’risposta tat-trasportaturi għat-talba kkoordinata tal-ispedizjoniera għal dritt legali għall-ħlas ta’ skont, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li, għar-raġunijiet li jinsabu fil-punti 350, 351 u 420 tas-sentenza appellata, imfakkra fil-punt 210 ta’ din is-sentenza, il-Qorti Ġenerali rrispondiet permezz ta’ ċaħda għall-argumenti mressqa minn Singapore Airlines u minn Singapore Airlines Cargo li sostnew li r-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet ma setax jiġi analizzat bħala rifjut ikkoordinat li jitħallsu skontijiet, u b’hekk immotivat is-sentenza tagħha.
213     Konsegwentement, l-ewwel parti tat-tielet aggravju għandha tiġi miċħuda bħala parzjalment inammissibbli u parzjalment infondata.
–       Fuq it-tieni parti
214    L-argument ta’ Singapore Airlines u ta’ Singapore Airlines Cargo huwa bbażat fuq il-premessa li l-kuntatti bejn it-trasportaturi tal-ajru dwar ir-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet kellhom għan favur il-kompetizzjoni. Huma jsostnu, f’dan is-sens, li mill-provi esposti fir-rikors promotur jirriżulta li l-kuntatti dwar il-kummissjonijiet kienu risposta għat-tentattiv miftiehem tal-ispedizjoniera li jiksbu r-rikonoxximent ta’ dritt legali għal dawn il-kummissjonijiet u minn dan jiddeduċu li l-għan evidenti kien li tiġi organizzata risposta effikaċi.
215    Għalhekk jidher li, bl-iskuża ta’ lment ibbażat fuq żball ta’ liġi fl-evalwazzjoni tal-għanijiet tal-kuntatti relatati mar-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet, l-argument ta’ Singapore Airlines u ta’ Singapore Airlines Cargo huwa intiż, fir-realtà, li jikkontesta l-evalwazzjoni sovrana tal-fatti u tal-provi li l-Qorti Ġenerali wettqet fir-rigward tal-portata ta’ dawn il-kuntatti. Fil-fatt, kif diġà ġie kkonstatat fil-punt 210 ta’ din is-sentenza, fi tmiem l-evalwazzjoni tagħha tal-fatti u tal-provi, il-Qorti Ġenerali qieset, essenzjalment, li r-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet kellu jiġi analizzat mhux bħala risposta kkoordinata tat-trasportaturi għat-tentattiv tal-ispedizjoniera bħala grupp li jsostnu l-eżistenza ta’ dritt għall-ħlas ta’ kummissjonijiet, iżda bħala rifjut miftiehem li dawn jingħataw skontijiet fuq is-sovrataxxi. Dan l-argument huwa, għaldaqstant, inammissibbli.
216    Sa fejn, permezz tal-imsemmi argument, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jikkritikaw lill-Qorti Ġenerali talli kklassifikat l-aġir relatat mar-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet skont elementi oħra li jikkostitwixxu l-ksur uniku u kontinwu, mingħajr ma fittxet liema kienu l-għanijiet ta’ dan l-aġir speċifiku, indipendentement mill-evalwazzjoni tal-komponenti l-oħra ta’ dan il-ksur, għandu jiġi rrilevat li l-istess argument huwa bbażat fuq interpretazzjoni inkompleta tas-sentenza appellata. Fil-fatt, mill-punt 419 tiegħu jirriżulta li l-konklużjoni li r-rifjut li jitħallsu kummissjoni kien ta’ natura li jsaħħaħ il-koordinazzjoni relatata mas-sovrataxxi ġiet dedotta mill-fatt li dan l-aġir kien jammonta, fih innifsu, għal rifjut miftiehem li jingħataw lill-ispedizjoniera skontijiet fuq is-sovrataxxi u b’hekk kien intiż sabiex jippermetti lit-trasportaturi inkriminati li jnaqqsu s-sovrataxxi mill-kompetizzjoni.
217    Minn dan isegwi li t-tieni parti tat-tielet aggravju hija, parzjalment inammissibbli, u parzjalment infondata. Konsegwentement, din għandha tiġi miċħuda.
–       Fuq it-tielet parti
218    Fil-punt 426 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali rrilevat li kien wara analiżi suffiċjenti tal-kuntest ekonomiku u ġuridiku rilevanti u ġustament li l-Kummissjoni kienet qieset, fil-premessi 903 u 910 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, li l-ftehimiet u l-prattiki kontenzjużi kellhom l-għan li jirrestrinġu l-kompetizzjoni, inkluż sa fejn kienu jikkonċernaw ir-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet.
219    Għalkemm Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jikkontestaw il-konklużjoni tal-Qorti Ġenerali billi jsostnu li l-analiżi mwettqa mill-Kummissjoni ma ppermettietx li tiġi identifikata l-“karatteristika dominanti” tal-kuntest ġuridiku u ekonomiku u li din l-istituzzjoni injorat ċerti elementi ta’ dan il-kuntest, għandu madankollu jiġi kkonstatat li huma sempliċement jiddeduċu l-insuffiċjenza ta’ analiżi ta’ dan il-kuntest mill-fatt li ma ġiex deċiż li l-kuntatti relatati mar-rifjut li jitħallsu kummissjonijiet kienu jissodisfaw l-inizjattiva kkoordinata ta’ assoċjazzjonijiet ta’ ispedizjoniera u ta’ ispedizjoniera individwali sabiex jiksbu r-rikonoxximent ta’ dritt legali għall-ħlas ta’ kummissjoni standard, mingħajr ma pproduċew ebda prova li tistabbilixxi li l-Qorti Ġenerali naqset milli tevalwa l-livell ta’ dannu ekonomiku tal-aġir kontenzjuż billi wettqet analiżi insuffiċjenti tal-kuntest ġuridiku jew ekonomiku.
220    Fis-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali, wara li fakkret, fil-punti 409 sa 413, is-sustanza tal-ġurisprudenza ċċitata fil-punti 205 sa 208 ta’ din is-sentenza, iddeċidiet, fil-punt 420 tas-sentenza tagħha, li l-Kummissjoni kienet ġustament qieset, fil-premessa 879 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, li l-kummissjonijiet li l-ispedizjoniera kienu jitolbu l-ħlas tagħhom kienu “fir-realtà, skontijiet fuq is-sovrataxxi”. Barra minn hekk, qabel ma waslet għall-konklużjoni, fil-punt 426 tas-sentenza appellata, li l-eżami tal-kuntest ekonomiku u ġuridiku rilevanti mwettaq mill-Kummissjoni kien insuffiċjenti, il-Qorti Ġenerali rrilevat, fil-punt 425 ta’ din is-sentenza, li, fil-premessi 909 u 916 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, il-Kummissjoni kienet spjegat li l-prezz kien l-istrument prinċipali tal-kompetizzjoni, li l-ftehimiet u l-prattiki kontenzjużi kienu intiżi li jeliminaw l-inċertezza fil-qasam tat-tariffi fis-suq tat-trasport tal-merkanzija bl-ajru, b’tali mod li jiġi ggarantit li d-dixxiplina fis-suq tinżamm u li ż-żidiet li jirriżultaw mill-indiċijiet tal-fjuwil jiġu applikati fl-intier tagħhom u b’mod ikkoordinat.
221    F’dan il-punt 425, il-Qorti Ġenerali kkonstatat ukoll li din l-analiżi kienet ibbażata b’mod partikolari fuq it-Taqsima 4 tad-Deċiżjoni kontenzjuża, fejn kienu deskritti, b’mod partikolari, il-prinċipji bażiċi u l-istruttura tal-akkordju kontenzjuż, u li l-imsemmija analiżi kellha tinqara wkoll fid-dawl tad-deskrizzjoni tas-settur tat-trasport tal-merkanzija u tal-modalitajiet ta’ tarifikazzjoni applikabbli li kienet saret fit-Taqsima 2.1 ta’ din id-deċiżjoni.
222    Il-Qorti Ġenerali għalhekk ibbażat ruħha, fid-dawl tal-ġurisprudenza mfakkra fil-punti 205 u 206 ta’ din is-sentenza, fuq elementi rilevanti sabiex tevalwa jekk aġir partikolari jikkostitwixxix restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan.
223    Konsegwentement, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo ma jurux li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta analizzat il-kuntest ekonomiku u ġuridiku li fih jaqgħu l-ftehimiet u l-prattiki kontenzjużi sabiex tiddetermina jekk dan l-aġir kienx jippreżenta livell ta’ dannu suffiċjenti għall-kompetizzjoni sabiex jiġi kklassifikat bħala restrizzjoni tal-kompetizzjoni minħabba l-għan.
224    Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li t-tielet parti tat-tielet aggravju għandha tiġi miċħuda bħala infondata. Konsegwentement, it-tielet aggravju għandu jiġi miċħud kollu kemm hu.
Fuq ir-raba’ aggravju, dwar il-preskrizzjoni
L-argumenti tal-partijiet
225    Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jilmentaw li l-Qorti Ġenerali ma rrilevatx ex officio n-nuqqas ta’ setgħa tal-Kummissjoni li timponi sanzjonijiet fuqhom għall-ksur relatat mar-rotot fiż-ŻEE u Unjoni-Svizzera minħabba l-iskadenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni.
226    Insostenn tal-aggravju tagħhom, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jesponu li, fi tliet sentenzi oħra dwar l-istess l-akkordju, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li l-eżerċizzju mill-Kummissjoni tas-setgħa tagħha ta’ sanzjoni fir-rigward ta’ dan l-aġir kien preskritt mill‑14 ta’ Frar 2016, jiġifieri f’data preċedenti għad-data tal-adozzjoni tad-Deċiżjoni kontenzjuża, u minn dan iddeduċiet li billi ssanzjonat, f’din id-deċiżjoni, it-trasportaturi kkonċernati għall-imsemmi aġir, il-Kummissjoni kienet kisret ir-regoli fil-qasam tal-preskrizzjoni stabbiliti fl-Artikolu 25 tar-Regolament Nru 1/2003.
227    Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo, li, b’differenza mit-trasportaturi tal-ajru inkwistjoni f’dawn it-tliet kawżi, ma invokawx il-motiv ibbażat fuq il-preskrizzjoni quddiem il-Qorti Ġenerali, isostnu li dan għandu madankollu jitqajjem ex officio mill-Qorti tal-Ġustizzja, fid-dawl tan-natura tiegħu ta’ ordni pubbliku.
228    Huma jsostnu f’dan is-sens, l-ewwel nett, li minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li n-nuqqas ta’ kompetenza tal-istituzzjoni li adottat l-att ikkontestat jirrappreżenta motiv ta’ annullament ta’ ordni pubbliku li għandu jitqajjem ex officio mill-qorti tal-Unjoni.
229    It-tieni nett, il-Qorti Ġenerali, fit-tliet sentenzi li jikkonċernaw lil dawn it-trasportaturi bl-ajru l-oħra, eżaminat u kkonfermat l-iskadenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni previst fl-Artikolu 25 tar-Regolament Nru 1/2003. Sabiex tiġi evitata inugwaljanza fit-trattament bejn it-trasportaturi li jinsabu f’sitwazzjonijiet paragunabbli, hija kellha tirrileva ex officio l-preskrizzjoni favur Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo, li kienu jinsabu fl-istess sitwazzjoni proċedurali bħat-trasportaturi li invokaw il-preskrizzjoni u li bbenefikaw, wara l-konstatazzjoni tal-preskrizzjoni tas-setgħat ta’ sanzjoni tal-Kummissjoni għall-aġir relatat mar-rotot fiż-ŻEE u Unjoni-Svizzera, minn tnaqqis tal-ammont tal-multi li kienu ġew imposti fuqhom.
230    It-tielet nett, l-iskadenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni għandha neċessarjament natura ta’ ordni pubbliku fil-qasam tal-kompetizzjoni sa fejn proċedura mibdija f’dan il-qasam titqies li hija “kriminali”, fid-dawl tal-ammont tal-multi li jistgħu jiġu imposti kontra l-impriżi, u tkun, konsegwentement, suġġetta għall-garanziji previsti fl-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, iffirmata f’Ruma fl‑4 ta’ Novembru 1950 (iktar ’il quddiem il-“KEDB”). In-natura kriminali tal-proċeduri ta’ sanzjoni tal-ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni hija kkorroborata mill-fatt li l-leġiżlaturi nazzjonali għamlu mill-iskadenza tat-termini ta’ preskrizzjoni fil-qasam kriminali kwistjoni ta’ ordni pubbliku li għandha titqajjem
ex officio mill-qorti nazzjonali.
231    Din in-natura ta’ ordni pubbliku tal-motiv ibbażat fuq il-preskrizzjoni tista’ wkoll tiġi dedotta mill-għan ta’ ċertezza legali segwit mill-Artikolu 25 tar-Regolament Nru 1/2003. Għalhekk, peress li t-terminu ta’ preskrizzjoni jissodisfa l-istess funzjoni ta’ ċertezza legali bħat-termini għall-preżentata ta’ rikors, għandu jiġi rrikonoxxut lilu n-natura ta’ ordni pubbliku li hija rrikonoxxuta lil dawn it-termini.
232    Il-Kummissjoni tqis li dan l-aggravju għandu jiġi miċħud bħala infondat.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
233    Preliminarjament, għandu jiġi rrilevat li, kif ġustament isostnu Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo, permezz tas-sentenzi tat‑30 ta’ Marzu 2022, Japan Airlines vs Il‑Kummissjoni (T‑340/17, EU:T:2022:181), tat‑30 ta’ Marzu 2022, Cathay Pacific Airways vs Il‑Kummissjoni (T‑343/17, EU:T:2022:184), u tat‑30 ta’ Marzu 2022, Latam Airlines Group u Lan Cargo vs Il‑Kummissjoni (T‑344/17, EU:T:2022:185), dwar l-istess akkordju mogħtija fl-istess jum tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali, adita minn trasportaturi bl-ajru b’motivi għall-annullament ibbażati fuq il-preskrizzjoni tas-setgħat ta’ sanzjoni tal-Kummissjoni fir-rigward tal-aġir li jikkostitwixxi ksur marbut mar-rotot fiż-ŻEE u Unjoni-Svizzera, iddeċidiet li din l-istituzzjoni kienet kisret it-terminu ta’ preskrizzjoni previst fl-Artikolu 25 tar-Regolament Nru 1/2003 billi, fis‑17 ta’ Marzu 2017, adottat sanzjonijiet kontra t-trasportaturi bl-ajru kkonċernati għal dan l-aġir li jikkostitwixxi ksur.
234    Huwa paċifiku wkoll li, kuntrarjament għall-imsemmija trasportaturi, Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo ma invokawx quddiem il-Qorti Ġenerali l-motiv ibbażat fuq l-iskadenza tat-terminu tal-preskrizzjoni.
235    Għaldaqstant, għandu jiġi eżaminat jekk dan il-motiv jikkostitwixxix motiv ta’ ordni pubbliku li l-Qorti Ġenerali kellha tqajjem ex officio.
236    Fl-ewwel lok, għandu jiġi kkonstatat li, kif jirriżulta espressament mit-titolu tal-Kapitolu VII tar-Regolament Nru 1/2003 u mill-formulazzjoni tal-Artikolu 25 ta’ dan ir-regolament, li jinsab f’dan il-Kapitolu VII, it-termini li fihom huma limitati s-setgħat ta’ sanzjoni tal-Kummissjoni huma kklassifikati bħala termini ta’ “preskrizzjoni”.
237    Għandu jiġi rrilevat, f’dan ir-rigward, li l-klassifikazzjoni bħala terminu ta’ “preskrizzjoni” hija kkonfermata minn verżjonijiet lingwistiċi oħra tal-imsemmi regolament, b’mod partikolari l-verżjonijiet tiegħu bil-lingwa Spanjola (“prescripción”), Ingliża (“limition periods”), Taljana (“prescrizione”), Litwana (“senaties terminai”) u Portugiża (“prescrição”).
238    Peress li n-natura ta’ terminu hija ddeterminata billi jittieħed inkunsiderazzjoni l-kuntest ġenerali tiegħu u fid-dawl tal-għan tiegħu (sentenza tat‑12 ta’ Diċembru 2002, Il‑Belġju vs Il‑Kummissjoni, C‑5/01, EU:C:2002:754, punt 52 u l-ġurisprudenza ċċitata), għandu jiġi rrilevat ukoll li n-natura tat-terminu previst fl-Artikolu 25 tar-Regolament Nru 1/2003 hija kkorroborata minn interpretazzjoni kuntestwali u teleoloġika ta’ din id-dispożizzjoni.
239    F’dan il-kuntest, għandu jiġi enfasizzat li l-Artikolu 26 tar-Regolament Nru 1/2003, li jikkostitwixxi, flimkien mal-Artikolu 25 tiegħu, il-Kapitolu VII ta’ dan ir-regolament, jikklassifika wkoll bħala “terminu ta’ preskrizzjoni” it-terminu li fl-iskadenza tiegħu l-Kummissjoni ma tistax iktar teżegwixxi d-deċiżjonijiet meħuda skont l-Artikoli 23 u 24 tal-imsemmi regolament. Barra minn hekk, kemm l-Artikolu 25 tal-istess regolament kif ukoll l-Artikolu 26 tiegħu jistabbilixxu preċiżament ir-regoli kollha applikabbli għat-termini li huma jistabbilixxu billi jipprevedu mhux biss it-tul ta’ dawn it-termini, iżda wkoll id-data li minnha jiddekorru, kif ukoll il-kawżi ta’ interruzzjoni u ta’ sospensjoni tagħhom. Issa, dawn ir-regoli jikkorrispondu għas-sistema legali tal-preskrizzjoni.
240    Fir-rigward tal-għan tat-termini li jillimitaw is-setgħat tal-Kummissjoni, għandu jiġi rrilevat li l-Artikolu 25 tar-Regolament Nru 1/2003 jirriproduċi, essenzjalment, id-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 1 sa 3 tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2988/74 tas‑26 ta’ Novembru 1974 li jikkonċerna l-perjodi ta’ limitazzjoni fil-proċedimenti u l-infurzar tas-sanzjonijiet taħt ir-regoli tal-Komunità Ekonomika Ewropea dwar it-trasport u l-kompetizzjoni (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7, Vol. 1, p. 61). Għaldaqstant, sabiex jiġu interpretati dawn it-termini, għandu jsir riferiment għall-preambolu ta’ dan l-aħħar regolament u, b’mod partikolari, għat-tieni premessa tiegħu. Din il-premessa tippreċiża li “ huwa meħtieġ fl-interessi taċ-ċertezza legali li l-prinċipju tal-limitazzjoni jiġi introdott u li r-regoli ta’ l-implimentazzjoni jitniżżlu” u li “l-interessi ta’ l-impriżi u l-assoċazzjonijiet ta’ impriżi fuq in-naħa l-waħda, u l-bzonnijiet imposti mill-prattika amministrattiva, fuq in-naħa l-oħra, għandhom ikunu kkunsidrati”. Għalhekk mill-imsemmija premessa jirriżulta li l-leġiżlatur tal-Unjoni ried jirregola s-setgħat tal-Kummissjoni permezz tal-istabbiliment tal-mekkaniżmu tal-preskrizzjoni estintiva, bl-għan, b’mod partikolari, li tiġi żgurata l-protezzjoni tad-drittijiet tal-impriżi li kontrihom il-Kummissjoni għandha l-intenzjoni li timponi multi jew pagamenti ta’ penalità.
241    Għaldaqstant, kemm mill-formulazzjoni tar-Regolament Nru 1/2003, mill-kuntest tiegħu kif ukoll mill-għanijiet li huwa jfittex li jilħaq jirriżulta li t-termini previsti fil-Kapitolu VII tiegħu jikkostitwixxu termini ta’ preskrizzjoni.
242    Issa, minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li l-osservanza ta’ terminu ta’ preskrizzjoni ma tistax titqajjem ex officio mill-qorti tal-Unjoni, iżda għandha titqajjem mill-parti kkonċernata (sentenzi tal‑14 ta’ Ġunju 2016, Marchiani vs Il‑Parlament, C‑566/14 P, EU:C:2016:437, punt 94 u l-ġurisprudenza ċċitata, u tal‑5 ta’ Settembru 2019, L‑Unjoni Ewropea vs Guardian Europe u Guardian Europe vs L‑Unjoni Ewropea, C‑447/17 P u C‑479/17 P, EU:C:2019:672, punt 99 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
243    Din il-konklużjoni ma tistax tiġi invalidata mill-argument imressaq minn Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo, fis-sens li l-motiv ibbażat fuq il-preskrizzjoni tas-setgħat ta’ sanzjoni tal-Kummissjoni għandu jiġi assimilat għal motiv ta’ inkompetenza, peress li, wara l-iskadenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni, il-Kummissjoni ġiet imċaħħda mill-kompetenza sabiex timponilha multa.
244    Fil-fatt, għalkemm l-Artikolu 25 tar-Regolament Nru 1/2003 jobbliga lill-Kummissjoni tissanzjona ksur partikolari f’ċertu terminu, li jibda jiddekorri mill-jum li fih twettaq dan il-ksur jew, fil-każ ta’ ksur kontinwu jew ripetut, mill-jum li fih dan intemm, din id-dispożizzjoni la għandha l-għan u lanqas l-effett li ċċaħħad lill-Kummissjoni mis-setgħa tagħha li tissanzjona ksur ieħor differenti minn dak kopert mill-preskrizzjoni. Barra minn hekk, fir-rigward ta’ dan l-aħħar ksur, mill-Artikolu 7(1) tar-Regolament Nru 1/2003 jirriżulta li l-fatt li l-Kummissjoni ma għandhiex iktar is-setgħa li timponi sanzjonijiet fuq l-awturi tal-imsemmi ksur minħabba l-iskadenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni ma jipprekludix, fih innifsu, l-adozzjoni ta’ deċiżjoni li tikkonstata li dan twettaq, bla ħsara, madankollu, għall-wiri mill-Kummissjoni, f’każ bħal dan, ta’ interess leġittimu li tieħu deċiżjoni li tikkonstata tali ksur. Għaldaqstant, il-Kummissjoni tibqa’ kompetenti, bil-kundizzjoni li turi interess leġittimu, sabiex tikkonstata ksur preskritt. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-preskrizzjoni tas-setgħat ta’ sanzjoni tal-Kummissjoni ma tistax tkun ekwivalenti għall-inkompetenza ta’ din l-istituzzjoni.
245    Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo lanqas ma jistgħu validament jinvokaw il-ksur tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament li jirriżulta mill-fatt li l-pożizzjoni proċedurali tagħhom stess ma hijiex differenti minn dik tat-trasportaturi bl-ajru li rebħu l-kawża quddiem il-Qorti Ġenerali billi sostnew li l-azzjoni tal-Kummissjoni kienet parzjalment preskritta. Peress li l-motiv ibbażat fuq il-preskrizzjoni ma huwiex ta’ ordni pubbliku u li hija l-impriża kkonċernata li għandha tqajjem dan il-motiv, il-fatt li l-Qorti Ġenerali kkonstatat il-preskrizzjoni fir-rigward tal-impriżi li qajmu quddiemha dan il-motiv, ma jistax jikkostitwixxi differenza fit-trattament inġustifikata għad-detriment ta’ Singapore Airlines u ta’ Singapore Airlines Cargo. Fil-fatt, kuntrarjament għal dak li jallegaw dawn tal-aħħar, din id-differenza fit-trattament tirriżulta esklużivament miċ-ċirkustanza oġġettiva li huma naqsu milli jinvokaw il-motiv ibbażat fuq l-iskadenza tat-terminu tal-preskrizzjoni, minkejja li huma setgħu jagħmlu dan taħt l-istess kundizzjonijiet bħat-trasportaturi bl-ajru l-oħra li invokawh (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑14 ta’ Novembru 2017, British Airways vs Il‑Kummissjoni, C‑122/16 P, EU:C:2017:861, punt 98).
246    Barra minn hekk, kif irrileva, essenzjalment, l-Avukat Ġenerali fil-punti 164 u 165 tal-konklużjonijiet tiegħu, in-natura ta’ ordni pubbliku allegata tal-motiv ibbażat fuq il-preskrizzjoni tas-setgħat ta’ sanzjoni tal-Kummissjoni ma tistax tiġi dedotta mill-fatt li l-multi imposti skont l-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003 għandhom jiġu kklassifikati bħala “kriminali” fis-sens tal-Artikolu 6 tal-KEDB. Fil-fatt tali klassifikazzjoni ma timplikax, waħedha, li l-preskrizzjoni tas-setgħa ta’ sanzjoni tal-Kummissjoni, skont l-Artikolu 25 tar-Regolament Nru 1/2003, issegwi għan ta’ interess pubbliku li jmur lil hinn mill-protezzjoni tal-impriżi kkonċernati.
247    Din l-allegata natura ta’ ordni pubbliku tal-motiv ibbażat fuq l-iskadenza tat-terminu previst fl-Artikolu 25 tar-Regolament Nru 1/2003 lanqas ma tista’ tiġi dedotta mill-fatt li terminu ta’ preskrizzjoni għandu l-funzjoni li jiżgura ċ-ċertezza legali u li, għaldaqstant, għandu jiġi assimilat għal terminu ta’ proċedura skont il-ġurisprudenza stabbilita, invokata minn Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo li tipprovdi li t-terminu għall-preżentata ta’ rikors previst fis-sitt paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE huwa ta’ ordni pubbliku, b’tali mod li hija l-qorti tal-Unjoni li għandha tivverifika, ex officio, jekk ġiex osservat.
248    Fil-fatt, it-termini proċedurali ġew stabbiliti sabiex tiġi żgurata amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja, iċ-ċarezza kif ukoll iċ-ċertezza tas-sitwazzjonijiet legali. Għalhekk, b’mod partikolari, it-termini għall-preżentata ta’ rikors, bħal dak previst fis-sitt paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE, u t-terminu għall-preżentata ta’ appell, bħal dak previst fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu 56 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, huma intiżi li jiżguraw li d-deċiżjonijiet amministrattivi u ġudizzjarji jiksbu natura definittiva, u għalhekk sabiex jipproteġu interessi pubbliċi (sentenza tat‑8 ta’ Novembru 2012, Evropaïki Dynamiki vs Il‑Kummissjoni, C‑469/11 P, EU:C:2012:705, punt 50). Issa, dan ma huwiex il-każ tat-terminu ta’ preskrizzjoni previst fl-Artikolu 25 tar-Regolament Nru 1/2003 li, kif ġie indikat fil-punt 240 ta’ din is-sentenza, huwa intiż prinċipalment sabiex jiżgura l-protezzjoni tal-impriżi kkonċernati. Barra minn hekk, is-sempliċi fatt li terminu ta’ preskrizzjoni għandu l-funzjoni li jiżgura ċ-ċertezza legali ma jistax jiġġustifika li dan jiġi assimilat għal terminu proċedurali, peress li dawn iż-żewġ termini huma, min-natura tagħhom, differenti (sentenza tat‑8 ta’ Novembru 2012, Evropaïki Dynamiki vs Il‑Kummissjoni, C‑469/11 P, EU:C:2012:705, punt 49).
249    Mill-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti jirriżulta li l-iskadenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni tas-setgħa ta’ sanzjoni tal-Kummissjoni, prevista fl-Artikolu 25 tar-Regolament Nru 1/2003, ma tikkostitwixxix motiv ta’ ordni pubbliku li l-Qorti Ġenerali kellha tqajjem ex officio.
250    Għaldaqstant, ir-raba’ aggravju huwa infondat.
251    Peress li l-ebda wieħed mill-aggravji invokati minn Singapore Airlines Cargo ma ntlaqa’, l-appell għandu jiġi miċħud fl-intier tiegħu.
Fuq l-ispejjeż
252    Skont l-Artikolu 184(2) tar-Regoli tal-Proċedura, meta l-appell jiġi miċħud, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tagħti deċiżjoni dwar l-ispejjeż.
253    Skont l-Artikolu 138(1) ta’ dawn ir-Regoli tal-Proċedura, li, bis-saħħa tal-Artikolu 184(1) tal-imsemmija Regoli tal-Proċedura, japplika għall-proċedura ta’ appell, il-parti li titlef il-kawża għandha tiġi kkundannata għall-ispejjeż, sakemm dawn ikunu ntalbu.
254    Billi l-Kummissjoni talbet li Singapore Airlines u Singapore Airlines Cargo jiġu kkundannati għall-ispejjeż u billi l-aggravji tagħhom ma ntlaqgħux, huma għandhom jiġu kkundannati jbatu, minbarra l-ispejjeż rispettivi tagħhom, dawk sostnuti mill-Kummissjoni.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Il-Ħames Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)      L-appell huwa miċħud.
2)      Singapore Airlines Ltd u Singapore Airlines Cargo Pte Ltd huma kkundannati għall-ispejjeż.
Firem
*      Lingwa tal-kawża: l-Ingliż.