62003CJ0385_PL
Strony
Motywy wyroku
Sentencja
Strony
W sprawie C‑385/03
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Bundesfinanzhof (Niemcy) postanowieniem z dnia 30 lipca 2003 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 12 września 2003 r., w postępowaniu:
Hauptzollamt Hamburg-Jonas
przeciwko
Käserei Champignon Hofmeister GmbH & Co. KG,
TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
w składzie: P. Jann, prezes izby, N. Colneric, J. N. Cunha Rodrigues, E. Juhász (sprawozdawca) i E. Levits, sędziowie,
rzecznik generalny: C. Stix-Hackl,
sekretarz: K. Sztranc, administrator,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 25 listopada 2004 r.,
rozważywszy uwagi przedstawione:
– w imieniu Hauptzollamt Hamburg-Jonas przez M. Blaesinga, działającego w charakterze pełnomocnika,
– w imieniu Käserei Champignon Hofmeister GmbH & Co. KG przez U. Schrömbgesa i O. Wenzlaffa, Rechtsanwälte,
– w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez G. Brauna, działającego w charakterze pełnomocnika,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 20 stycznia 2005 r.,
wydaje następujący
Wyrok
Motywy wyroku
1. Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 11 ust. 1 akapity pierwszy i drugi rozporządzenia Komisji (EWG) nr 3665/87 z dnia 27 listopada 1987 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz.U. L 351, str. 1) zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 2945/94 z dnia 2 grudnia 1994 r. (Dz.U. L 310, str. 57, zwanego dalej „rozporządzeniem nr 3665/87”).
2. Wniosek ten złożony został w ramach sporu pomiędzy spółką Käserei Champignon Hofmeister GmbH & Co. KG (zwaną dalej „Käserei”) a Hauptzollamt Hamburg-Jonas (głównym urzędem celnym Hamburg-Jonas, zwanym dalej „Hauptzollamt”) w przedmiocie zastosowania wobec tej spółki sankcji przewidzianej w art. 11 ust. 1 akapit pierwszy lit. a) rozporządzenia nr 3665/87.
Ramy prawne
3. Motywy pierwszy i trzeci rozporządzenia nr 2945/94, które zmieniło art. 11 rozporządzenia nr 3665/87, mają następujące brzmienie:
„[O]bowiązujące przepisy wspólnotowe przewidują przyznanie refundacji wywozowych wyłącznie w oparciu o obiektywne kryteria, odnoszące się w szczególności do ilości, rodzaju i cech wywożonego produktu, jak również jego geograficznego przeznaczenia; w świetle nabytych doświadczeń należy wzmocnić działania mające na celu zwalczanie nieprawidłowości, a w szczególności zwalczanie nadużyć finansowych na szkodę budżetu wspólnotowego; należy przewidzieć możliwość odzyskiwania kwot nienależnie wypłaconych, jak również sankcje w celu zapewnienia przestrzegania przez eksporterów przepisów wspólnotowych;
[…]
przedstawienie przez eksportera błędnych informacji może pociągać za sobą wypłatę nienależnych refundacji, jeżeli błąd nie zostanie wykryty; jeżeli błąd zostanie wykryty, zasadne jest zastosowanie wobec eksportera sankcji obejmującej zapłatę kwoty proporcjonalnej do kwoty, która zostałaby nienależnie pobrana gdyby błąd nie został wykryty […]” [tłumaczenie nieoficjalne, podobnie ja wszystkie cytaty z tego rozporządzenia poniżej].
4. Artykuł 3 rozporządzenia nr 3665/87 stanowi:
„1. Dzień wywozu oznacza dzień, w którym organy celne przyjmują zgłoszenie wywozowe stwierdzające, że ma być złożony wniosek o refundację.
2. Data przyjęcia zgłoszenia wywozowego wyznacza:
a) stosowaną stawkę refundacji, w przypadku gdy refundacja nie została wcześniej wyznaczona;
b) dostosowania, których należy dokonać w odniesieniu do stawki refundacji, w przypadku gdy została ona wcześniej wyznaczona.
3. Każdy inny dokument, mający takie same skutki prawne jak przyjęcie zgłoszenia wywozowego, uważa się za równoważny takiemu przyjęciu.
4. Dzień wywozu wyznacza ilość, rodzaj i cechy wywożonego produktu.
5. Dokument stosowany w wywozie w celu skorzystania z refundacji zawiera wszystkie konieczne informacje do obliczenia refundacji, w szczególności:
a) oznaczenie produktów zgodnie z nomenklaturą refundacji;
b) masę netto produktów lub, w stosownym przypadku, ilość wyrażoną w jednostce miary, jaką należy przyjąć w celu obliczenia refundacji;
c) gdy okaże się to konieczne dla obliczenia refundacji, skład danych produktów lub odniesienie do niego.
W sytuacji gdy dokumentem, o którym mowa w niniejszym ustępie, jest zgłoszenie wywozowe, winno ono również zawierać te informacje oraz wzmiankę »kod refundacji«.
6. W chwili przyjęcia zgłoszenia lub dokumentu produkty obejmowane są kontrolą celną, aż do momentu opuszczenia przez nie obszaru celnego Wspólnoty” [tłumaczenie nieoficjalne, podobnie ja wszystkie cytaty z tego rozporządzenia poniżej].
5. Artykuł 11 ust. 1 rozporządzenia nr 3665/87 stanowi:
„1. W przypadku stwierdzenia, że w celu przyznania refundacji wywozowej eksporter złożył wniosek o refundację wyższą od refundacji stosowanej, refundacja należna w przypadku danego wywozu jest refundacją stosowaną do produktów faktycznie wywiezionych, zmniejszoną o kwotę odpowiadającą:
a) połowie różnicy między refundacją objętą wnioskiem a refundacją stosowaną do wywozu faktycznie dokonanego;
b) podwójnej różnicy między refundacją objętą wnioskiem a refundacją stosowaną, w przypadku gdy eksporter umyślnie dostarczył fałszywe informacje.
Za refundację objętą wnioskiem uważa się kwotę obliczoną w oparciu o informacje dostarczone na podstawie art. 3 lub art. 25 ust. 2. W przypadku gdy stawka refundacji jest zróżnicowana w zależności od miejsca przeznaczenia, podlegającą różnicowaniu część refundacji oblicza się stosując informacje dotyczące ilości, wagi i miejsca przeznaczenia, dostarczone na podstawie art. 47.
Sankcji przewidzianej w lit. a) nie stosuje się:
– w przypadku siły wyższej,
– w wyjątkowych przypadkach, w których wystąpiły okoliczności znajdujące się poza kontrolą eksportera i które zaistniały po przyjęciu przez właściwe władze zgłoszenia wywozowego lub deklaracji płatności, pod warunkiem że z chwilą stwierdzenia tych okoliczności i w terminie wskazanym w art. 47 ust. 2 eksporter powiadomił o nich właściwe władze, chyba że stwierdziły one uprzednio nieprawidłowości w refundacji objętej wnioskiem.
[…]”.
6. Artykuł 25 ust. 1 rozporządzenia nr 3665/97 stanowi:
„W przypadku gdy eksporter deklaruje swój zamiar wywozu produktów lub towarów po przetworzeniu lub składowaniu i skorzystania z refundacji zgodnie z przepisami art. 4 lub 5 rozporządzenia (EWG) nr 565/80, warunkiem skorzystania z tych przepisów jest przedstawienie organom celnym deklaracji, zwanej dalej »deklaracją płatności«.
Państwa członkowskie mogą określić inną nazwę deklaracji płatności”.
7. Informacje, które winny się znaleźć w tej deklaracji płatności, określone są w art. 25 ust. 2 tego rozporządzenia.
8. Artykuł 47 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 3665/87 stanowi:
„1.
Refundacje wypłacane są tylko na specjalny wniosek eksportera przez państwo członkowskie, na którego terytorium zostało przyjęte zgłoszenie wywozowe.
Wniosek o refundację sporządza się:
a) w formie pisemnej; państwa członkowskie mogą przewidzieć specjalny formularz do tego celu; lub
b) za pomocą przekazu komputerowego […].
2. Z wyjątkiem przypadku siły wyższej dokumenty dotyczące wypłaty refundacji lub zwolnienia zabezpieczenia muszą być złożone w terminie dwunastu miesięcy od dnia przyjęcia zgłoszenia wywozowego”.
Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne
9. W dniu 29 lipca 1996 r. Käserei złożyła, stosownie do przepisów art. 3 rozporządzenia nr 3665/87, zgłoszenie wywozowe dotyczące wysyłki serów, w tym między innymi sera topionego, wchodzących w zakres różnych kodów nomenklatury stosowanej do refundacji w ramach wspólnej organizacji rynku.
10. W dniu 12 sierpnia 1996 r. Käserei złożyła w Hauptzollamt wniosek o wcześniejszą wypłatę refundacji wywozowej za tę wysyłkę. Spółka ta wyraźnie wyłączyła jednak ser topiony ze swego wniosku. Rubryki 4 i 5 formularza dotyczące sera topionego zostały przekreślone i opatrzone odręczną adnotacją. W piśmie dołączonym do wniosku o wypłatę Käserei powiadomiła Hauptzollamt, że nie zgłasza wniosku o refundację w stosunku do tego produktu.
11. Hauptzollamt dokonał wypłaty kwoty refundacji wywozowej w odniesieniu do rubryk, które nie zostały przekreślone, jednakże decyzją z dnia 26 marca 1997 r. nałożył na Käserei sankcję, gdyż z uwagi na domieszkę tłuszczy roślinnych refundacja nie mogła dotyczyć sera topionego wspomnianego w będącym przedmiotem sporu w postępowaniu przed sądem krajowym zgłoszeniu wywozowym. W konsekwencji uznał on, że wyżej wskazana spółka złożyła wniosek o refundacje wyższe niż refundacje stosowane.
12. Käserei wniosła zażalenie na tę decyzję, które nie przyniosło skutku. Natomiast jej odwołanie zostało uwzględnione przez Finanzgericht Hamburg (sąd finansowy w Hamburgu), który orzekł, że spółka ta nie złożyła wniosku o refundację w odniesieniu do rubryk 4 i 5 formularza, jako że złożenia zgłoszenia wywozowego nie można było uznać za wniosek o refundację, i że w konsekwencji sankcje nie miały zastosowania.
13. Hauptzollamt wniósł „Revision” [skargę rewizyjną] do Bundesfinanzhof (federalnego sądu finansowego). Ten ostatni podnosi, że orzeczenie, które ma być wydane w zawisłym przed nim postępowaniu, zależy od tego, czy wnioskiem o refundację w rozumieniu art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 3665/87 jest wniesienie zgłoszenia wywozowego zgodnie z art. 3 tegoż rozporządzenia, czy też przeciwnie – wniesienie wniosku o wypłatę przewidzianego w art. 47 ust. 1 ww. rozporządzenia.
14. Uznawszy, że odpowiedź na to pytanie nie może być w sposób jasny ustalona na podstawie brzmienia art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 3665/87, Bundesfinanzhof postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
„Czy art. 11 ust. 1 akapity pierwszy i drugi rozporządzenia nr 3665/87 […] należy interpretować – uwzględniając również zasadę proporcjonalności – w ten sposób, że same tylko błędne informacje, odnoszące się do konkretnych artykułów wskazanych w zgłoszeniu wywozowym, mogące skutkować refundacją wyższą niż refundacja stosowana, powodują zmniejszenie refundacji wywozowej o kwotę sankcji określonej w tym artykule, mimo że w specjalnym wniosku o wypłatę przedkładanym zgodnie z prawem wewnętrznym wyraźnie wskazano, że nie zgłasza się wniosku o wypłatę refundacji wywozowej w odniesieniu do określonych artykułów ze zgłoszenia wywozowego?”.
W przedmiocie pytania prejudycjalnego
Uwagi przedłożone Trybunałowi
15. Według Käserei to nie zgłoszenie wywozowe, ale wniosek o wypłatę przewidziany w art. 47 ust. 1 rozporządzenia nr 3665/87 stanowi wniosek o refundację w rozumieniu art. 11 ust. 1 tego rozporządzenia. Wynika z tego według niej, że sankcje przewidziane w tymże art. 11 ust. 1 nie mają zastosowania w sytuacji, gdy jedynie zgłoszenie wywozowe zawiera błędne dane w odniesieniu do refundacji wywozowych.
16. Käserei podnosi, że stosownie do art. 11 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 3665/87, sankcja przewidziana jest w sytuacji, gdy eksporter wnosi o refundację wywozową wyższą niż refundacja stosowana. Tymczasem przepis ten nie precyzuje, z czego składa się taki wniosek. Według Käserei wobec braku takiego doprecyzowania, jedynie wniosek o refundację przewidziany w art. 47 tego rozporządzenia jest rozstrzygający.
17. Käserei wskazuje, że w rozumieniu art. 47 ust. 1 wypłata refundacji wywozowej uzależniona jest od pisemnego wniosku eksportera i że państwa członkowskie mogą w tym celu przewidzieć specjalny formularz. W prawie niemieckim formularz taki przewidziany jest w art. 15 Ausfuhrerstattungsverordnung (rozporządzenia w sprawie refundacji wywozowych) z dnia 24 maja 1996 r. (BGBl. 1996 I, str. 766). Jej zdaniem w modelu formularza przewidzianym przez Ausfuhrerstattungsverordnung wyraźnie zasygnalizowane jest wnioskodawcy, że domaga się on wypłaty refundacji wywozowych w odniesieniu do produktów w nim wymienionych. Według niej zgłoszenie wywozowe jest wyraźnie odmienne od wniosku o wypłatę refundacji i w prawie niemieckim tylko poprzez złożenie wniosku o wypłatę eksporter wyraźnie domaga się refundacji wywozowej. Na rozprawie Käserei podtrzymała twierdzenie, że zgłoszenie wywozowe jest w niemieckim porządku prawnym tylko deklaracją zamiaru i nie powoduje rozpoczęcia procedury refundacji przez właściwy niemiecki organ celny.
18. Według Komisji, wniosek o refundację, o którym mowa w art. 11 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 3665/87, składany jest przy złożeniu zgłoszenia wywozowego zgodnie z art. 3 tego rozporządzenia. Podkreśla ona w tym względzie, że stosownie do art. 11 ust. 1 „za refundację objętą wnioskiem uważa się kwotę obliczoną w oparciu o informacje dostarczone na podstawie art. 3 lub art. 25 ust. 2” tego rozporządzenia.
19. Komisja przywołuje także cel rozporządzenia nr 3665/87. Podnosi, że jego odstraszający skutek w znacznej części zostanie osłabiony, jeżeli wykładnia Finanzgericht Hamburg zostanie utrzymana. Według niej przyjęcie zgłoszeń wywozowych oznacza, że produkty przechodzą przez kontrolę władz celnych i są przedmiotem weryfikacji. Weryfikacje miałyby niewielką wartość i ich odstraszający efekt byłby żaden, gdyby sankcja nie była oparta na informacjach znajdujących się w zgłoszeniu wywozowym, lecz na wniosku o wypłatę, który może oczywiście być przedstawiony później. Wykładnia Finanzgericht Hamburg mogłaby doprowadzić do sytuacji, w których eksporter złoży zgłoszenie wywozowe zawierające błędne dane i wniesie następnie specjalny wniosek o refundację tylko wtedy, gdy będzie pewien, że błędy nie zostaną wykryte.
Odpowiedź Trybunału
20. Poprzez pytanie prejudycjalne sąd krajowy pragnie w istocie ustalić, czy dokumentem, od którego zależy zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 3665/87, jest zgłoszenie wywozowe, o którym mowa w art. 3 tego rozporządzenia, czy też specjalny wniosek o wypłatę przewidziany w art. 47 ust. 1 tego samego rozporządzenia.
21. Należy przypomnieć, że art. 11 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 3665/87 przewiduje zastosowanie sankcji w stosunku do podmiotu gospodarczego, który składa wniosek o refundację wywozową wyższą niż refundacja mu przysługująca. Artykuł 11 ust. 1 akapit drugi tego rozporządzenia stanowi, że za refundację objętą wnioskiem uważa się kwotę obliczoną w opa rciu o informacje dostarczone na podstawie art. 3 lub art. 25 ust. 2 tego rozporządzenia. Zresztą zdanie drugie akapitu drugiego przewiduje ponadto, że informacje dostarczone na podstawie art. 47 tego samego rozporządzenia uwzględnia się przy obliczaniu refundacji objętej wnioskiem, „gdy stawka refundacji jest zróżnicowana w zależności od miejsca przeznaczenia”.
22. Wynika stąd, że w sytuacji gdy stawka refundacji nie podlega różnicowaniu, należy oprzeć się jedynie na art. 3 lub, w stosownym przypadku, na art. 25 ust. 2 rozporządzenia nr 3665/87 przy obliczaniu wysokości refundacji objętej wnioskiem w rozumieniu art. 11 ust. 1 tego rozporządzenia. Wynika stąd również, że dokument lub dokumenty zawierające dane, o których mowa w jego art. 3 lub art. 25 ust. 2, na podstawie których obliczana jest wysokość refundacji, stanowią wniosek, który powoduje, z racji błędnych informacji, zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 11 ust. 1.
23. W odniesieniu do wykładni art. 3 tego samego rozporządzenia należy stwierdzić, jak na to zwrócił uwagę rzecznik generalny w pkt 38 opinii, że z przepisu tego niekoniecznie wynika, iż kwota refundacji objętej wnioskiem obliczana jest w oparciu o informacje przedłożone w samym tylko wniosku wywozowym. W szczególności art. 3 ust. 5 nie precyzuje nazwy dokumentu, który winien zostać przedłożony dla skorzystania z refundacji wywozowej. Odnosi się on tylko do „dokumentu stosowanego w wywozie”. Co więcej, akapit drugi tegoż art. 3 ust. 5 przewiduje jako możliwą sytuację, w której „dokumentem, o którym mowa w niniejszym ustępie, jest zgłoszenie wywozowe”. Wynika stąd, że dokumentem, który winien zostać złożony w celu uzyskania refundacji niekoniecznie jest zgłoszenie wywozowe.
24. Do każdego z państw członkowskich należy bowiem ustanowienie w prawie wewnętrznym formularzy niezbędnych do zastosowania się do przepisów art. 3 rozporządzenia nr 3665/87. Dokument stosowany przy wywozie w celu uzyskania refundacji może być włączony do samego zgłoszenia wywozowego bądź mogą istnieć odrębne formularze.
25. Jaka nie byłaby nazwa dokumentu stosowanego w prawie wewnętrznym dla skorzystania z refundacji, art. 3 ust. 5 rozporządzenia nr 3665/87 wymaga, by dokument ten wnoszony był „w wywozie”, a nie później. Wynika stąd, że tym dokumentem nie może być wniosek o wypłatę, o którym mowa w art. 47 ust. 1 tego samego rozporządzenia, jako że wniosek ten może być złożony w terminie dwunastu miesięcy od dnia przyjęcia zgłoszenia wywozowego, tzn. długo po operacji wywozu.
26. Powyższa analiza jest zgodna z systematyką, duchem oraz celem rozporządzenia nr 3665/87. Jeżeli chodzi o jego systematykę należy podkreślić, że rozporządzenie to zawiera normy materialne i procesowe dotyczące uzyskiwania refundacji wywozowych. Jak podkreśliła rzecznik generalna w pkt 48 i 50 opinii, art. 3 i 11 stanowią przepisy materialne i zawarte są w rozdziale 1 tego rozporządzenia, zatytułowanym „Uprawnienie do refundacji”. Za to art. 47 ust. 1 tego samego rozporządzenia, który jest zawarty w tytule 4, zatytułowanym „Procedura wypłat refundacji”, reguluje jedynie formalności administracyjne, jakich eksporter winien dopełnić, by uzyskać wypłatę refundacji. Jej rozmiar zależy od informacji zawartych w dokumencie wykazującym uprawnienie do refundacji, a nie w dokumencie o charakterze technicznym, którego przedłożenie stanowi co prawda wstępny warunek zapłaty refundacji, lecz nie podstawę prawną takiej wypłaty. Wynika stąd, że zgodnie z systematyką rozporządzenia nr 3665/87 i z systemem, jaki ono wprowadza, wniosek o refundację w rozumieniu jego art. 11 ust. 1 składany jest w oparciu o art. 3 lub, w stosownym przypadku, art. 25 ust. 2 tego rozporządzenia, a nie przez złożenie wniosku o wypłatę przewidzianego w art. 47 ust. 1.
27. Jeżeli chodzi o cel rozporządzenia nr 3665/87, zmienionego rozporządzeniem nr 2945/94, to z motywu pierwszego rozporządzenia nr 2945/94 wynika, że jest nim zwalczanie nieprawidłowości i nadużyć finansowych stwierdzonych w dziedzinie refundacji wywozowych (zob. wyrok z dnia 11 lipca 2002 r. w sprawie C‑210/00 Käserei Champignon Hofmeister, str. I‑6453, pkt 60). Tymczasem wykładnia, zgodnie z którą możliwe byłoby, zgodnie z przepisami, wniesienie wniosku o refundację dotyczącego produktów już wywiezionych, byłaby nie do pogodzenia z tym celem, jeżeli właściwe władze nie byłyby w stanie dokonywać bezpośrednich kontroli tych produktów, które są przecież niezbędne dla wypełnienia celu rozporządzenia nr 3665/87. Nie jest zatem dopuszczalne, by wniosek o refundację, o którym mowa w art. 47 ust. 1 tego rozporządzenia, który może zostać wniesiony w terminie 12 miesięcy od dnia przyjęcia zgłoszenia wywozowego, mógł stanowić wniosek o refundację w rozumieniu art. 11 ust. 1 tego samego rozporządzenia.
28. Bezpośrednia kontrola produktów, co do których złożono wniosek o refundacje, stanowi ważne narzędzie zwalczania nieprawidłowości i nadużyć finansowych w dziedzinie refundacji wywozowych. W tej kwestii należy zauważyć, że dla zapewnienia, że przedmiot weryfikacji jest całkowicie zabezpieczony, absolutnie konieczne jest, by kontrole odbywały się po złożeniu przez eksportera wiążącego wniosku o refundację. Jak wskazała Komisja w swych uwagach na piśmie, odstraszający skutek sankcji przewidzianych w art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 3665/87 jest w znacznej części zniesiony, jeżeli dopuszczalne jest złożenie wniosku o refundację po dokonaniu kontroli produktów. Eksporter mógłby dostosować swój wniosek o refundację do wyników ewentualnej kontroli.
29. Wynika stąd, że proces weryfikacji wniosków o refundację uznany winien zostać za integralną część systemu refundacji wywozowych przewidzianego przez rozporządzenie nr 3665/87. Dla ustalenia, który dokument stanowi wniosek o refundację, należy zatem uwzględnić nie dokument, który ma na celu wypłatę refundacji, lecz dokument, który uruchamia system weryfikacji wniosku o refundację.
30. Sąd krajowy, odwołując się do zasady proporcjonalności zadaje pytanie, czy nie można uznać za niewspółmierne nałożenia sankcji przewidzianej w art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 3665/87 w sytuacji, w której wypłata refundacji nie była ani przedmiotem wniosku eksportera, ani nie została przyznana mu przez właściwe władze.
31. W tej kwestii przypomnieć należy przede wszystkim, że w pkt 59–68 ww. wyroku w sprawie Käserei Champignon Hofmeister Trybunał potwierdził już współmierny charakter tej sankcji. W przywołanym pkt 68 Trybunał orzekł, że sankcja przewidziana w art. 11 ust. 1 akapit pierwszy lit. a) rozporządzenia nr 3665/87 nie narusza zasady proporcjonalności, ponieważ nie może ona być uznana ani za nieodpowiednią dla realizacji celu uregulowań wspólnotowych, a mianowicie zwalczania nieprawidłowości i nadużyć finansowych, ani za wykraczającą poza to, co jest konieczne dla osiągnięcia tego celu.
32. Należy ponadto podkreślić, że rozporządzenie nr 3665/87 wskazuje precyzyjnie okoliczności, w których eksporter, który wnosi o refundację wyższą niż refundacja stosowana, może mimo tego uniknąć zastosowania wobec niego sankcji przewidzianej w art. 11 ust. 1 tego rozporządzenia. Stosownie do akapitu trzeciego tiret drugie tego unormowania, rozważana sankcja nie ma zastosowania „w wyjątkowych przypadkach, w których wystąpiły okoliczności znajdujące się poza kontrolą eksportera i które zaistniały po przyjęciu przez właściwe władze zgłoszenia wywozowego lub deklaracji płatności, pod warunkiem że z chwilą stwierdzenia tych okoliczności i w terminie wskazanym w art. 47 ust. 2 eksporter powiadomił o nich właściwe władze, chyba że stwierdziły one uprzednio nieprawidłowości w refundacji objętej wnioskiem”.
33. Jednakże uściślić trzeba, że zmiana wniosku o refundację stanowi zmianę merytoryczną, a nie proceduralną. O zmianie takiej powiadomione być powinny właściwe władze przez wniesienie specjalnego dokumentu, zawierającego uzasadnienie, a nie przez złożenie zwykłego formularza, takiego jak wniosek o wypłatę przewidziany w art. 47 ust. 1 rozporządzenia nr 3665/87.
34. Należy w końcu podkreślić, że z brzmienia oraz z celu rozporządzenia nr 3665/87 wynika, że prawodawca wspólnotowy chciał, by sankcja przewidziana w art. 11 ust. 1 tego rozporządzenia stosowana była nie wtedy, gdy budżet wspólnotowy poniósł już stratę finansową wynikającą z nienależnej wypłaty refundacji wywozowej, lecz we wcześniejszym stadium, kiedy eksporter zamieszcza błędne dane, choćby tylko nieumyślnie, we wniosku o refundację.
35. Stosownie do motywu trzeciego rozporządzenia nr 2945/94 „przedłożenie przez eksportera błędnych informacji może pociągać za sobą wypłatę nienależnych refundacji, jeżeli błąd nie zostanie wykryty; jeżeli błąd zostanie wykryty, zasadne jest zastosowanie wobec eksportera sankcji […]”. W konsekwencji bez znaczenia jest w tej sytuacji fakt, że eksporter po wykryciu błędnych informacji znajdujących się w zgłoszeniu wywozowym ani nie złożył wniosku o przedmiotową refundację, ani jej nie otrzymał. W systemie wprowadzonym w życie przez rozporządzenie nr 3665/87 sama tylko możliwość doprowadzenia przez błędne informacje do nienależnej wypłaty wystarczy do zastosowania sankcji przewidzianej w art. 11 ust. 1 tego rozporządzenia.
36. W świetle powyższych uwag trzeba na postawione pytanie odpowiedzieć w ten sposób, że art. 11 ust. 1 akapity pierwszy i drugi rozporządzenia nr 3665/87 należy interpretować w ten sposób, że błędne informacje zawarte w dokumencie, o którym mowa w art. 3 ust. 5 tego rozporządzenia, tj. w zgłoszeniu wywozowym lub w jakimkolwiek innym dokumencie stosowanym w wywozie, mogące doprowadzić do przyznania refundacji wyższej niż refundacja stosowana, powodują zastosowanie sankcji przewidzianej w tym przepisie. Reguła ta ma zastosowanie nawet wtedy, gdy przy składaniu wniosku o wypłatę, o którym mowa w art. 47 tego rozporządzenia, wyraźnie zadeklarowano, że wniosek o wypłatę refundacji wywozowej nie dotyczy niektórych z produktów wskazanych w tym dokumencie.
W przedmiocie kosztów
37. Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny w stosunku do postępowania przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Sentencja
Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
Artykuł 11 ust. 1 akapity pierwszy i drugi rozporządzenia Komisji (EWG) nr 3665/87 z dnia 27 listopada 1987 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych, zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 2945/94 z dnia 2 grudnia 1994 r., należy interpretować w ten sposób, że błędne informacje zawarte w dokumencie, o którym mowa w art. 3 ust. 5 tego rozporządzenia, tj. w zgłoszeniu wywozowym lub w jakimkolwiek innym dokumencie stosowanym w wywozie, mogące doprowadzić do przyznania refundacji wyższej niż refundacja stosowana, powodują zastosowanie sankcji przewidzianej w tym przepisie. Reguła ta ma zastosowanie nawet wtedy, gdy przy składaniu wniosku o wypłatę, o którym mowa w art. 47 tego samego rozporządzenia, wyraźnie zadeklarowano, że wniosek o wypłatę refundacji wywozowej nie dotyczy niektórych z produktów wskazanych w tym dokumencie.