62022CC0227
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
PIKAMÄE
ippreżentati fit‑13 ta’ Lulju 2023 (
1
)
Kawża C‑227/22
IL
vs
Regionalna direktsia „Avtomobilna administratsia“ Pleven
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Administrativen sad - Gabrovo (il-Qorti Amministrattiva ta’ Gabrovo, il-Bulgarija))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Trasport – Direttiva 2006/126/KE – Liċenzja tas-sewqan – Kapaċità fiżika u mentali għas-sewqan – Frekwenza tal-eżamijiet mediċi biex tiġi stabbilita l-kapaċità psikoloġika u mentali tas-sewwieqa – Dokument li jiċċertifika l-kapaċità psikoloġika tas-sewwieqa”
I. Introduzzjoni
1.
Din it-talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Administrativen sad - Gabrovo (il-Qorti Amministrattiva ta’ Gabrovo, il-Bulgarija) taħt l-Artikolu 267 TFUE tikkonċerna l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2006/126/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑20 ta’ Diċembru 2006 dwar il-liċenzji tas-sewqan (
2
) (iktar ’il quddiem id-“Direttiva 2006/126”).
2.
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn IL, ċittadin Bulgaru, u r-Regionalna direktsia “Avtomobilna administratsia” Pleven (id-Direttorat Territorjali tal-Amministrazzjoni tal-Vetturi bil-Mutur ta’ Pleven, il-Bulgarija) dwar deċiżjoni li timponi sanzjoni amministrattiva fuq IL għar-raġuni li huwa ma kienx f’qagħda li jippreżenta ċertifikat validu ta’ kapaċità psikoloġika, kif meħtieġ mid-dritt nazzjonali, waqt kontroll fit-triq.
3.
Din il-kawża tistieden lill-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi dwar il-portata tal-armonizzazzjoni mmirata mid-Direttiva 2006/126, kif ukoll dwar il-kompetenza tal-Istati Membri li jadottaw miżuri iktar stretti sabiex tiġi ggarantita s-sigurtà fit-toroq. Il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tistabbilixxi jekk iċ-ċertifikat ta’ kapaċità psikoloġika rikjest mil-leġiżlazzjoni Bulgara jikkostitwixxix miżura li tifforma parti mill-mekkaniżmi previsti minn din id-direttiva jew jekk għandux pjuttost jitqies bħala ostakolu mhux iġġustifikat għall-moviment liberu tal-persuni u, għalhekk, bħala miżura inkompatibbli ma’ wieħed mill-għanijiet prinċipali imfittxija mil-leġiżlatur tal-Unjoni. Aspett ewlieni ta’ din il-kawża se jkun li tiġi stabbilita l-funzjoni taċ-ċertifikat ta’ kapaċità psikoloġika inkwistjoni u li jiġi ddeterminat jekk dan id-dokument huwiex superfluwu meta jitqies il-valur probatorju li diġà għandha l-liċenzja tas-sewqan.
II. Il-kuntest ġuridiku
A.
Id-dritt tal-Unjoni
4.
L-Artikolu 7 tad-Direttiva 2006/126 jipprevedi:
“1.   Il-liċenzji tas-sewqan għandhom jinħarġu biss lil dawk l-applikanti:
(a)
li jkunu għaddew minn test ta’ ħila [kapaċità] u ta’ komportament u minn test teoriku u li jissodisfaw l-istandards mediċi, skond il-dispożizzjonijiet ta’ l-Annessi II u III;
[…]
2.
(a)
Minn 19 ta’ Januar 2013, il-liċenzji maħruġa minn Stati Membri għall-Kategoriji AM, A1, A2, A, B, B1 u BE għandhom ikollhom validità amministrattiva ta’ 10 snin.
Stat Membru jista’ jagħżel li joħroġ tali liċenzji b’validità amministrattiva ta’ 15-il sena.
(b)
Minn 19 ta’ Januar 2013, il-liċenzji maħruġa mill-Istati Membri għall-Kategoriji C, CE, C1, C1E, D, DE, D1, D1E għandhom ikollhom validità amministrattiva ta’ 5 snin.
[…]
3.   It-tiġdid tal-liċenzji tas-sewqan meta tiskadi l-validità amministrattiva tagħhom għandu jkun suġġett għal dawn li ġejjin:
(a)
il-kontinwazzjoni tal-konformità ma’ l-istandards minimi ta’ kapaċità fiżika u mentali għas-sewqan kif previst fl-Anness III għal-liċenzji tas-sewqan fil-Kategoriji C, CE, C1, C1E, D, DE, D1, D1E; u
[…]
L-Istati Membri jistgħu jillimitaw il-perjodu ta’ validità amministrattiva kif stabbilit fil-paragrafu 2 ta’ liċenzji tas-sewqan maħruġa lil sewwieqa novizzi fir-rigward ta’ kwalunkwe kategorija sabiex japplikaw miżuri speċifiċi lil tali sewwieqa, għall-finijiet tat-titjib tas-sigurtà fit-toroq.
L-Istati Membri jistgħu jillimitaw il-perjodu ta’ validità amministrattiva ta’ l-ewwel liċenzja maħruġa lil sewwieqa novizzi fir-rigward tal-Kategoriji C u D għal 3 snin sabiex ikunu jistgħu japplikaw miżuri speċifiċi lil tali sewwieqa, għall-finijiet tat-titjib tas-sigurtà fit-toroq.
L-Istati Membri jistgħu jillimitaw il-perjodu ta’ validità amministrattiva kif stabbilit fil-paragrafu 2 ta’ liċenzji individwali tas-sewqan fir-rigward ta’ kwalunkwe kategorija fil-każ li tinħass il-ħtieġa li tiġi applikata frekwenza miżjuda ta’ eżamijiet mediċi jew li jiġu applikati miżuri speċifiċi bħal restrizzjonijiet għal dawk li jiksru r-regolamenti tat-traffiku.
[…]”
5.
L-Anness III ta’ din id-direttiva, intitolat “Standards minimi tas-saħħa mentali u fiżika sabiex tinsaq vettura b’mutur”, jipprovdi:
“DEFINIZZJONIJIET
1. Għall-iskop ta’ dan l-Anness, is-sewwieqa huma klassifikati f’żewġ gruppi:
1.1.
Grupp 1:
is-sewwieqa tal-vetturi tal-Kategoriji A, A1, A2, AM, B, B1 u BE.
1.2.
Grupp 2:
is-sewwieqa tal-vetturi tal-Kategoriji C, CE, C1, C1E, D, DE, D1 u D1E.
[…]
EŻAMIJIET MEDIĊI
[…]
4.
Grupp 2:
L-applikanti għandhom joqogħdu għal eżami mediku qabel ma tinħarġilhom għall-ewwel darba l-liċenzja tas-sewqan u wara dan is-sewwieqa jridu joqogħdu għal kontrolli kif jiġi stabbilit fil-liġi nazzjonali tal-Istat Membru li fih għandu residenza legali kull meta tiġġedded il-liċenzja tas-sewqan tagħhom.
5.
L-istandards stabbiliti mill-Istati Membri għall-ħruġ u sussegwentement għat-tiġdid tal-liċenzji tas-sewqan jistgħu jkunu iktar stretti minn dawk stabbiliti f’dan l-Anness.
[…]
IL-MARD MENTALI
Grupp 1:
13.1.
Ma għandhomx jinħarġu jew jiġġeddu liċenzji tas-sewqan lill-applikanti jew lis-sewwieqa li jsofru minn:
disturbi mentali serji, sewwa jekk konġenitali, minħabba mard, trauma jew operazzjonijiet neurokirurġiċi, u sewwa jekk le,
ir-ritardazzjoni mentali severa,
problemi serji tal-komportament minħabba x-xjuħija; jew difetti fil-personalità li jwasslu għal indeboliment serju fil-ġudizzju, fil-komportament jew fl-adattabiltà,
għajr jekk l-applikazzjoni tagħhom tkun appoġġjata mill-opinjoni medika awtorizzata u, fejn meħtieġ, minn ispezzjonijiet mediċi regolari.
Grupp 2:
13.2.
L-awtorità medika kompetenti għandha tqis kif jixraq ir-riskji u l-perikoli addizzjonali involuti fis-sewqan tal-vetturi koperti bid-definizzjoni għal dan il-grupp.”
B.
Id-dritt Bulgaru
6.
L-Artikolu 51(4) taż-Zakon za balgarskite lichni dokumenti (il-Liġi dwar id-Dokumenti tal-Identità Bulgari) jipprovdi:
“Il-perijodu ta’ validità tal-liċenzja tas-sewqan għall-kategoriji C, CE, C1, C1E, D, DE, D1, D1E u T huwa ta’ ħames snin.”
7.
L-Artikolu 8(1) tan-Naredba no 36 za iziskvaniyata za psikhologicheska godnost i usloviyata i reda za provezhdane na psikhologicheskite izsledvaniya na kandidati za pridobivane na pravosposobnost za upravlenie na MPS, na vodachi na MPS i na predsedateli na izpitni komisii i za izdavane na udostovereniya za registratsiya za izvarshvane na psikhologicheski izsledvaniya (ir-Regolament Nru 36 dwar ir-Rekwiżiti f’Termini ta’ Kapaċità Psikoloġika u l-Kundizzjonijiet u l-Proċeduri għat-Twettiq ta’ Eżamijiet Psikoloġiċi li jikkonċernaw l-Applikanti għal-Liċenzja tas-Sewqan, Sewwieqa ta’ Vetturi u l-Presidenti tal-Kummissjonijiet ta’ Eżami u Ħruġ taċ-Ċertifikati ta’ Reġistrazzjoni ta’ Twettiq tal-Eżamijiet Psikoloġiċi), tal‑15 ta’ Mejju 2006 (iktar ’il quddiem ir-“Regolament Bulgaru Nru 36”), jipprovdi:
“Għandu jiġi ppreżentat ċertifikat ta’ kapaċità psikoloġika għal kull impjieg ġdid u eżerċizzju ta’ attività ta’ sewwieq ta’ taxi jew ta’ vettura tat-trasport pubbliku ta’ persuni jew merkanzija, jew ta’ president ta’ kummissjoni ta’ eżami.”
8.
L-Artikolu 8(2) tar-Regolament Bulgaru Nru 36 jipprevedi:
“Iċ-ċertifikat ta’ kapaċità psikoloġika huwa validu għal tliet snin mid-data ta’ ħruġ tiegħu. […]”
9.
L-Artikolu 8(4) ta’ dan ir-regolament jipprovdi:
“Il-persuni msemmija fl-ewwel paragrafu 1 huma suġġetti għal eżami psikoloġiku kull tliet snin mid-data ta’ ħruġ taċ-ċertifikat preċedenti ta’ kapaċità psikoloġika.”
10.
L‑Artikolu 13(1) tan-Naredba no 1157 za usloviyata i reda za izdavane na svidetelstvo za upravlenie na motorni prevozni sredstva, otcheta na vodachite i tyahnata distsiplina (ir-Regolament Nru 1‑157, dwar il-Kundizzjonijiet u l-Proċedura għall-Ħruġ tal-Liċenzji tas-Sewqan, ir-Rappurtar tas-Sewwieqa u d-Dixxiplina Tagħhom), tal‑1 ta’ Ottubru 2002 (iktar ’il quddiem “ir-Regolament Bulgaru Nru 1157”), huwa fformulat kif ġej:
“Il-ħruġ inizjali ta’ liċenzja tas-sewqan titwettaq fuq il-bażi ta’ rapport oriġinali ta’ suċċess fl-eżami tas-sewqan mibgħut mid-dipartiment reġjonali kompetenti tad-Darzhavna avtomobilna inspektsyia [l-Ispettorat Nazzjonali tal-Vetturi bil-Mutur, il-Bulgarija], u l-persuna għandha tipproduċi:
1. applikazzjoni standard u d-dokumenti mehmuża konformement mal-Pravilnik za izdavane na balgarskite lichni dokumenti [ir-Regolament dwar il-Ħruġ ta’ Dokumenti ta’ Identità Bulgari];
[…]
3. karta li tevalwa l-kapaċità fiżika tas-sewwieq/tal-applikant għal-liċenzja tas-sewqan maħruġa mit-tabib ġenerali, mill-kummissjonijiet reġjonali tal-esperti mediċi fil-qasam tat-trasport (TOLEK) jew mill-kummissjoni ċentrali ta’ esperti mediċi fil-qasam tat-trasport (TTSLEK);
4. kopja taċ-ċertifikat ta’ kapaċità psikoloġika għall-ħruġ ta’ liċenzja tas-sewqan għall-kategoriji C1, C, D1, D u Ttm (tramway);
5. kopja taċ-ċertifikat ta’ tlestija tal-kors tal-ewwel għajnuna fil-każ ta’ inċident tat-traffiku maħsub għas-sewwieqa tal-vetturi;
6. dikjarazzjoni li r-residenza abitwali ta’ din il-persuna ma hijiex fi Stat Membru ieħor tal-Unjoni Ewropea u li din ma għandhiex liċenzja valida maħruġa minn Stat Membru tal-Unjoni Ewropea;
7. kopja ta’ dokument li jiċċertifika li din il-persuna tkun temmet mill-inqas l-ewwel ċiklu ta’ edukazzjoni sekondarja u, jekk l-edukazzjoni twettqet f’pajjiż barrani, ċertifikat konformement mal-Artikolu 110(2) tan-Naredba no 11 za otsenyavane na rezultatite ot obuchenieto na uchenitsite [ir-Regolament Nru 11, dwar l-Evalwazzjoni tar-Riżultati Akkademiċi tal-Istudenti], tal‑1 ta’ Settembru 2016 […].”
11.
L-Artikolu 15(2) tar-Regolament Bulgaru Nru 1-157 jipprevedi:
“Fid-dawl tas-sostituzzjoni msemmija fil-paragrafu 1, is-sewwieqa għandhom jippreżentaw id-dokumenti msemmija fil-punti 1, 3 u 6 tal-Artikolu 13(1) kif ukoll il-liċenzja tas-sewqan l-antika.”
12.
Konformement mal-Artikolu 178c(5) taż-Zakon za Dvizhenieto po patishtata (il-Liġi dwar it-Traffiku fit-Toroq), is-sewwieq li jipprovdi trasport bit-taxi, trasport għal rasu jew trasport pubbliku ta’ passiġġieri jew ta’ merkanzija mingħajr ma jkollu ċertifikat validu ta’ kapaċità psikoloġika huwa punibbli b’multa ta’ 500 leva Bulgara (BGN) (madwar Eur 255).
13.
Skont il-punt 3 tal-paragrafu 35, tad-Dopalnitelnite razporedbi na Zakona za izmenenie i dopalnenie na Zakona za dvizhenieto po patishtata (id-Dispożizzjonijiet Supplimentari tal-Liġi li Temenda u Tissupplimenta l-Liġi dwar it-Traffiku fit-Toroq), il-Liġi dwar it-Traffiku fit-Toroq timplimenta rekwiżiti tad-Direttiva 2006/126.
III. Il-fatti li wasslu għall-kawża, il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
14.
IL għandu liċenzja tas-sewqan valida għall-vetturi tal-kategoriji A, A1, A2, AM, B, B1, C, CE, C1, C1E, D, DE, D1, D1E u TCT. Il-liċenzja tiegħu hija valida mit‑28 ta’ Novembru 2019 sat‑28 ta’ Novembru 2024.
15.
Fl‑4 ta’ Awwissu 2021, IL twaqqaf mill-awtoritajiet ta’ kontroll sabiex isiru verifiki waqt li kien qed isuq irmonk fit-triq kompost minn trattur u semitrejler li bih kien jipprovdi trasport pubbliku ta’ merkanzija. Mill-verifiki li saru rriżulta li ma kienx f’qagħda li jipproduċi ċertifikat validu ta’ kapaċità psikoloġika. L-aħħar ċertifikat ta’ kapaċità psikoloġika tiegħu kien inħariġlu fis‑7 ta’ Ottubru 2017 u kien validu sas‑7 ta’ Diċembru 2020.
16.
L-awtoritajiet ta’ kontroll ifformulaw konstatazzjoni ta’ reat amministrattiv għall-ksur tal-Artikolu 8(1) tar-Regolament Bulgaru Nru 36 minħabba l-fatt li IL ma kienx ippreżenta ċertifikat validu ta’ kapaċità psikoloġika. Fuq il-bażi ta’ dan l-att, id-direttur tad-Direttorat Territorjali tal-Amministrazzjoni tal-Vetturi bil-Mutur ta’ Pleven ta deċiżjoni fl‑24 ta’ Awwissu 2021 li timponi sanzjoni amministrattiva fuq IL, li bis-saħħa tagħha ġie impost fuq dan tal-aħħar, għall-ksur ikkonstatat tal-Artikolu 8(1) tar-Regolament Bulgaru Nru 36 u fuq il-bażi tal-Artikolu 178c(5) tal-Liġi dwar it-Traffiku fit-Toroq, il-ħlas ta’ multa ta’ BGN 500 (madwar EUR 255).
17.
IL ikkontesta din il-multa quddiem ir-Rayonen sad Sevlievo (il-Qorti Distrettwali ta’ Sevlievo, il-Bulgarija), fejn sostna, essenzjalment, li l-Artikolu 8 tar-Regolament Bulgaru Nru 36 u s-sanzjoni msemmija fl-Artikolu 178c(5) tal-Liġi dwar it-Traffiku fit-Toroq kienu kuntrarji għad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2006/126. Din il-qorti, billi rreferiet għall-punt 4 tal-Anness III ta’ din id-direttiva, iddeċidiet li Stat Membru jista’ jimponi rekwiżiti addizzjonali iktar stretti fuq is-sewwieqa fir-rigward tal-frekwenza tal-eżamijiet perjodiċi. Fuq il-bażi ta’ dan ir-raġunament, ir-Rayonen sad Sevlievo (il-Qorti Distrettwali ta’ Sevlievo) ikkonkludiet, permezz ta’ sentenza tal‑10 ta’ Diċembru 2021, li ma kien hemm ebda kontradizzjoni bejn id-dritt nazzjonali u d-dritt tal-Unjoni u kkonfermat id-deċiżjoni li timponi sanzjoni amministrattiva.
18.
IL ippreżenta appell ta’ kassazzjoni quddiem il-qorti tar-rinviju, l-Administrativen sad – Gabrovo (il-Qorti Amministrattiva ta’ Gabrovo), billi sostna li l-qorti tal-ewwel istanza kienet applikat b’mod żbaljat id-Direttiva 2006/126.
19.
Il-qorti tar-rinviju tqis li d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2006/126 huma ambigwi u, sa ċertu punt, kontradittorji. Min-naħa, hija tenfasizza li, konformement mal-premessa 9 ta’ din id-direttiva, il-prova ta’ konformità mal-istandards minimi dwar il-kapaċità fiżika u mentali għas-sewqan tas-sewwieqa ta’ vetturi maħsuba għat-trasport ta’ persuni jew ta’ merkanzija għandha tiġi pprovduta meta tinħareġ il-liċenzja u perjodikament wara. Huwa espressament irrakkomandat hemmhekk li l-eżamijiet mediċi f’dan ir-rigward jikkoinċidu mat-tiġdid tal-liċenzja tas-sewqan u għalhekk jiġu ddeterminati mill-perijodu ta’ validità tal-liċenzja. Min-naħa l-oħra, hija tispeċifika li l-punt 4 tal-Anness III tad-Direttiva 2006/126 jippermetti lill-Istati Membri jipprevedu, fil-leġiżlazzjoni nazzjonali tagħhom, il-perijodiċità tal-eżamijiet mediċi li huma jqisu xierqa għas-sewwieqa li jsuqu vetturi tal-grupp 2 (kategoriji C, CE, C1, C1E, D, DE, D1 u D1E) u li din il-perijodiċità tista’ tkun differenti mill-perijodu ta’ validità tal-liċenzja tas-sewqan.
20.
Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk, konformement mad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2006/126, l-Istati Membri humiex awtorizzati li jobbligaw lis-sewwieqa f’dawn il-kategoriji li jagħmlu eżamijiet mediċi bil-għan li tiġi stabbilita l-kapaċità psikoloġika u mentali tagħhom f’intervalli iqsar mill-perijodu ta’ validità tal-liċenzja tas-sewqan u li jirrikjedu dokument separat, minbarra l-liċenzja tas-sewqan, li jiċċertifika din il-kapaċità, jew jekk il-pussess ta’ liċenzja tas-sewqan valida għal dawn il-kategoriji huwiex biżżejjed biex tiġi ċċertifikata l-imsemmija kapaċità, li tkun diġà ġiet stabbilita mal-ħruġ jew mat-tiġdid tal-liċenzja tas-sewqan.
21.
Il-qorti tar-rinviju tindika li quddiemha saret ukoll id-domanda dwar jekk is-sanzjoni prevista mil-leġiżlazzjoni Bulgara għal sewwieq li l-liċenzja tas-sewqan tiegħu għall-kategoriji C, CE, Cl, C1E, D, DE, D1, D1E u Tkt hija valida iżda li ma jistax jipproduċi ċertifikat ta’ kapaċità psikoloġika lill-awtoritajiet ta’ kontroll, peress li dan ikun skada, imurx kontra t-terminu ta’ validità amministrattiva sinkronizzata tal-liċenzji tas-sewqan u tal-eżamijiet mediċi ta’ kapaċità fiżika u mentali previsti mid-Direttiva 2006/126, jew jekk l-applikazzjoni tar-regoli nazzjonali mill-awtorità li tissanzjona twassalx għal ksur tad-dritt tal-Unjoni.
22.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-Administrativen sad – Gabrovo (il-Qorti Amministrattiva ta’ Gabrovo) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
Id-dispożizzjonijiet tad-[Direttiva 2006/126] jippermettu li l-Istati Membri jirrikjedu, min-naħa tas-sewwieqa li jsuqu vetturi bil-mutur li jaqgħu fil-kategoriji С, CE, C1, C1E, D, DE, D1, D1E, li dawn is-sewwieqa joqogħdu għal eżami mediku intiż li jikkonferma l-kapaċità fiżika u mentali tagħhom għas-sewqan f’intervalli ta’ żmien li jkunu iqsar mill-perijodu ta’ validità tal-liċenzja tas-sewqan ta’ vetturi bil-mutur kif ukoll, f’dan ir-rigward, dokument separat (differenti mil-liċenzja tas-sewqan) li jikkonferma l-kapaċità tagħhom? Jew il-fatt li wieħed ikollu liċenzja tas-sewqan valida għal vetturi bil-mutur li jaqgħu fil-kategoriji msemmija jikkonferma l-kapaċità fiżika u mentali tas-sewwieqa, sa fejn tali kapaċità diġà ġiet ikkonfermata fil-mument tal-ħruġ jew tat-tiġdid tal-liċenzja tas-sewqan?
2)
L-Artikolu 7(1) tad-Direttiva [2006/126], kif ukoll il-premessi 8 u 9 tagħha, jippermettu leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni f’din it-tilwima, li tipprevedi kundizzjonijiet addizzjonali, lil hinn mir-rekwiżiti minimi għall-eżamijiet tas-sewqan (l-Anness II tad-Direttiva [2006/126]) u mill-istandards minimi ta’ kapaċità fiżika u mentali (l-Anness III tad-Direttiva [2006/126]), bil-għan li jiċċertifikaw il-kapaċità psikoloġika tas-sewwieqa ta’ vetturi tat-trasport tal-passiġġieri u/jew tal-merkanzija?
3)
Jekk it-[tieni] domanda teħtieġ risposta fl-affermattiv, dawn ir-rekwiżiti għandhom ikunu suġġetti għas-sistema prevista mid-Direttiva [2006/126], b’mod partikolari mir-raba’ sentenza tal-premessa 9, u l-Artikolu 7(3) tad-Direttiva [2006/126], dwar is-sinkronizzazzjoni tal-validità amministrattiva tal-liċenzja tas-sewqan u tal-eżamijiet mediċi relatati mal-applikazzjoni ta’ standards minimi dwar il-kapaċità fiżika u mentali?”
IV. Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
23.
Id-deċiżjoni tar-rinviju tat‑22 ta’ Marzu 2022 waslet fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fil‑31 ta’ Marzu 2022.
24.
B’digriet tas‑27 ta’ Mejju 2022, irreġistrat fir-Reġistru fit‑30 ta’ Mejju 2022, il-qorti tar-rinviju bagħtet addendum għad-deċiżjoni tar-rinviju tagħha.
25.
IL, il-Gvern Bulgaru, kif ukoll il-Kummissjoni Ewropea, issottomettew osservazzjonijiet bil-miktub fit-terminu stabbilit fl-Artikolu 23 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea.
26.
Bis-saħħa tal-Artikolu 61(1) tar-Regoli tal-Proċedura, il-Qorti tal-Ġustizzja stiednet lill-Gvern Bulgaru, fl‑14 ta’ Frar 2023, biex iwieġeb mistoqsija bil-miktub. It-tweġiba għal din il-mistoqsija ġiet sottomessa fit-terminu mogħti.
27.
Fis-seduta tat‑3 ta’ Mejju 2023, il-mandatarju ad litem ta’ IL u l-aġenti tal-Gvern Bulgaru kif ukoll il-Kummissjoni, ressqu osservazzjonijiet orali.
V. Analiżi ġuridika
A.
Osservazzjonijiet preliminari
28.
Ir-regoli dwar il-liċenzji tas-sewqan huma element essenzjali tal-politika komuni tat-trasport, li jikkontribwixxu għat-titjib tas-sigurtà fit-toroq u jiffaċilitaw il-moviment liberu tal-persuni. Il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet, fil-ġurisprudenza tagħha, li l-pussess ta’ liċenzja tas-sewqan debitament irrikonoxxuta mill-Istat ospitanti jista’ jkollu impatt fuq l-eżerċizzju effettiv, mill-persuni koperti mid-dritt tal-Unjoni, ta’ numru kbir ta’ professjonijiet, impjiegi jew xogħolijiet ta’ ħaddiema li jaħdmu għal rashom (
3
). Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll li d-detentur ta’ liċenzja tas-sewqan jista’ jużaha biex jipprova n-nazzjonalità tiegħu quddiem l-awtoritajiet tal-Istat ospitanti, daqslikieku kien dokument ekwivalenti għal karta tal-identità jew passaport (
4
). Huwa importanti li wieħed jinnota dan l-aspett, għaliex il-pussess ta’ dawn id-dokumenti jikkostitwixxi rekwiżit formali, previst fil-leġiżlazzjoni, sabiex ikun jista’ jeżerċita d-dritt ta’ moviment u ta’ residenza b’mod liberu fit-territorju tal-Istati Membri. Meta wieħed jaraha f’dan id-dawl, jista’ jingħad li l-liċenzja tas-sewqan tikkontribwixxi għat-twettiq tad-drittijiet taċ-ċittadini tal-Unjoni fis-suq intern.
29.
Minkejja l-progress li sar fl-armonizzazzjoni tar-regoli dwar il-liċenzji tas-sewqan, għad fadal diverġenzi sinjifikattivi bejn l-Istati Membri fir-rigward tad-dispożizzjonijiet dwar il-perijodiċità tat-tiġdid tal-liċenzji u s-sottokategoriji ta’ vetturi, li ħoloq il-ħtieġa lejn armonizzazzjoni ikbar sabiex ikun hemm kontribut għall-implimentazzjoni tal-politiki tal-Unjoni. Dan huwa l-għan li l-leġiżlatur tal-Unjoni ried jilħaq bl-adozzjoni tad-Direttiva 2006/126. Għalhekk wieħed jifhem li miżuri nazzjonali li jidhru li jiddevjaw minn dawk previsti minn din id-direttiva huma suġġetti għal eżami bir-reqqa. Dan jgħodd b’mod partikolari għar-rekwiżiti relatati mal-ħruġ ta’ liċenzja tas-sewqan, minkejja s-setgħa tal-Istati Membri li jimponu rekwiżiti iktar stretti f’ċerti każijiet.
30.
Kif indikajt fl-introduzzjoni, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf, essenzjalment, x’inhuma r-rekwiżiti imposti mid-Direttiva 2006/126 u jekk iċ-ċertifikat ta’ kapaċità psikoloġika previst mil-leġiżlazzjoni Bulgara huwiex inkluż fil-mekkaniżmi previsti minn din id-direttiva jew inkella jekk għandhiex pjuttost titqies bħala ostakolu mhux iġġustifikat għall-moviment liberu tal-persuni u, għalhekk, bħala miżura inkompatibbli ma’ wieħed mill-għanijiet leġiżlattivi msemmija iktar ’il fuq (
5
). Dan jiddependi essenzjalment mill-funzjoni mogħtija lil dan id-dokument. It-tieni domanda, magħmula sussegwentement mill-qorti tar-rinviju, tidher li żżid xi kjarifiki ma’ tal-ewwel, filwaqt li t-tielet domanda ssir biss jekk it-tieni tingħata risposta fl-affermattiv. Inqis li huwa loġiku li d-domandi jiġu eżaminati fl-ordni li saru.
B.
Fuq l-ewwel domanda preliminari
31.
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk id-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari d-Direttiva 2006/126, jagħtux lill-Istati Membri l-għażla li jeżiġu lis-sewwieqa ta’ vetturi tal-kategoriji C, CE, C1, C1E, D, DE, D1 u D1E jwettqu eżamijiet mediċi intiżi biex jistabbilixxu l-kundizzjoni psikoloġika u mentali tagħhom f’intervalli ta’ żmien iqsar mill-perijodu ta’ validità tal-liċenzja tas-sewqan u, f’dan ir-rigward, li jeżiġu dokument separat li jiċċertifika l-kapaċità tagħhom, minbarra l-liċenzja tas-sewqan, jew li jikkonfermaw li l-pussess ta’ liċenzja tas-sewqan jistabbilixxi wkoll il-kapaċità psikoloġika u mentali tas-sewwieq sakemm dan ikun ġie vverifikat waqt il-ħruġ jew it-tiġdid ta’ din il-liċenzja.
32.
L-eżami ta’ din id-domanda jeħtieġ li jiġi stabbilit, inizjalment, jekk ir-rekwiżit ta’ kapaċità psikoloġika previst mil-leġiżlazzjoni Bulgara jaqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2006/126. Huwa biss meta dan l-aspett ikun ġie stabbilit li sussegwentement ikun meħtieġ li jiġu ddeterminati liema huma r-rekwiżiti li magħhom il-leġiżlazzjoni Bulgara inkwistjoni trid tikkonforma ruħha.
1. Fuq l-applikabbiltà ratione materiae tad-Direttiva 2006/126
a) Fuq l-eżamijiet mediċi li jippermettu li tiġi stabbilita l-kapaċità fiżika u mentali għas-sewqan ta’ vettura bil-mutur
33.
Kif jirriżulta mill-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 2006/126, liċenzja tas-sewqan tawtorizza s-sewqan tal-vetturi bil-mutur tal-kategoriji ddefiniti fl-imsemmija direttiva. Fi kliem ieħor, huwa meħtieġ li s-sewwieq ikollu liċenzja tas-sewqan tal-kategorija korrispondenti biex iwettaq attivitajiet professjonali fil-qasam tat-trasport ta’ persuni u ta’ merkanzija fit-triq.
34.
Bis-saħħa tal-Artikolu 7(1)(a) tad-Direttiva 2006/126, il-liċenzji tas-sewqan jinħarġu biss lill-applikanti li għaddew minn test ta’ kontroll tal-kapaċitajiet u tal-komportament kif ukoll test tal-għarfien u li jissodisfaw l-istandards minimi ta’ kapaċità fiżika u mentali stabbiliti fl-Anness III tad-Direttiva. Barra minn hekk, l-Artikolu 7(3)(a) ta’ din id-direttiva jirrikjedi li t-tiġdid tal-liċenzja tas-sewqan ikun suġġett għall-osservanza ta’ dawn l-istandards minimi ta’ kapaċità fiżika u mentali għad-detenturi ta’ liċenzji tal-kategoriji C, CE, C1, C1E, D, DE, D1 u D1E.
35.
Mill-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet rilevanti tad-Direttiva 2006/126 jirriżulta li l-kapaċità mentali tad-detenturi ta’ liċenzji li jsuqu vettura tal-kategoriji C, CE, C1, C1E, D, DE, D1 u D1E, u b’mod partikolari ta’ persuni li jaħdmu bħala sewwieqa professjonisti, tkun diġà ġiet evalwata u ċċertifikata mal-ħruġ u t-tiġdid ta’ dawn il-liċenzji. Minħabba din il-konstatazzjoni, tidher ħaġa stramba li jiġi rikjest li d-detenturi ta’ liċenzja tas-sewqan valida jkunu wkoll fil-pussess ta’ ċertifikat separat ta’ kapaċità mentali.
36.
Ir-rekwiżit li wieħed ikun fil-pussess ta’ tali ċertifikat jikkostitwixxi restrizzjoni addizzjonali, peress li l-għanijiet ta’ dawn iċ-ċertifikati huma diġà koperti mill-eżamijiet mediċi dwar il-kapaċità mentali meħtieġa mid-Direttiva 2006/126. Fil-fatt, il-ħtieġa li jiġu ssodisfatti l-imperattivi ta’ sigurtà fit-toroq, il-moviment liberu tal-persuni, il-ħtieġa li jiġu evitati distorsjonijiet tal-kompetizzjoni u r-responsabbiltà speċifika tas-sewwieqa, għanijiet kollha msemmija fil-premessi 8 u 9 tad-Direttiva 2006/126 li jiġġustifikaw li jintwera li l-istandards minimi li jikkonċernaw il-kapaċità mentali ġew osservati meta nħarġet liċenzja tas-sewqan, huma diġà protetti b’mod armonizzat taħt l-Artikolu 7(1) u (3) kif ukoll l-Anness III ta’ din id-direttiva.
37.
Ma hemm ebda raġuni oġġettiva biex wieħed jassumi li l-attività ta’ sewwieq professjonali tqajjem problemi speċifiċi ta’ sigurtà fit-toroq li ma humiex diġà koperti mit-test ta’ kapaċità mentali previst mid-Direttiva 2006/126. F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li, fil-biċċa l-kbira, il-liċenzji tas-sewqan għall-kategoriji C, CE, C1, C1E, D, DE, D1 u D1E jinkisbu mid-detenturi tagħhom preċiżament sabiex jeżerċitaw attività ta’ sewqan professjonali. Peress li d-Direttiva 2006/126 tistabbilixxi wkoll standards minimi dwar il-kapaċità mentali tas-sewwieqa ta’ vetturi ta’ dawn il-kategoriji, huwa ċar li dawn ir-rekwiżiti jinkludu wkoll l-istandards li s-sewwieqa għandhom jissodisfaw fuq il-livell mentali sabiex jeżerċitaw l-attivitajiet professjonali tagħhom.
38.
Lanqas ma jista’ jiġi sostnut li l-armonizzazzjoni li ġġib magħha d-Direttiva 2006/126 tħalli lok għall-introduzzjoni ta’ rekwiżiti relatati mal-“kapaċità psikoloġika” li ma jaqgħux fil-kategorija tal-kapaċità mentali. Is-saħħa mentali u, konsegwentement, il-kapaċità mentali, fl-aħħar mill-aħħar tinkludi l-benesseri emozzjonali, psikoloġiku u soċjali u għalhekk il-kunċetti ta’ “saħħa psikoloġika” u “kapaċità psikoloġika”.
39.
Id-Direttiva 2006/126 għandha l-għan li tarmonizza l-istandards minimi dwar il-kapaċità mentali u tippreċiża, fil-punti 13.1 u 13.2 tal-Anness III tagħha, id-disturbi mentali li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni f’dan ir-rigward. B’mod partikolari, il-punt 13.1 jagħmel riferiment speċifiku għal “disturbi mentali serji […], trauma […]”, fejn it-terminu “trauma” jista’ jiġi interpretat f’perspettiva wiesgħa, li tinkludi b’mod partikolari avveniment akut jew kroniku ta’ natura emozzjonali, psikoloġika u soċjali. Dan juri, minn naħa, li l-“kapaċità psikoloġika” hija element li jista’ jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva bħala element ta’ “kapaċità mentali” u, min-naħa l-oħra, li l-leġiżlatur tal-Unjoni diġà evalwa sa liema punt għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni d-disturbi mentali għall-finijiet tal-ħruġ ta’ liċenzja tas-sewqan.
b) Fuq il-leġiżlazzjoni Bulgara relatata mal-eżami tal-kapaċità psikoloġika
40.
L-argumenti mressqa mill-Gvern Bulgaru ma jinvalidawx din il-konklużjoni, kif ser nispjega iktar ’il quddiem.
41.
L-ewwel nett, il-Gvern Bulgaru jsostni li l-“kapaċità psikoloġika” fis-sens tal-leġiżlazzjoni nazzjonali ma għandhiex tinftiehem bħala s-“saħħa mentali” u l-assenza ta’ disturb jew mard mentali, iżda bħala l-kapaċità li tiġi eżerċitata professjoni/attività. Skont il-Gvern Bulgaru, it-testijiet psikoloġiċi ma humiex eżamijiet mediċi. Din hi proċedura separata u ta’ tip ta’ kompetenza kompletament differenti. B’mod iktar konkret, tkun proċedura ta’ għażla professjonali, imwettqa skont kriterji purament psikoloġiċi u mhux mediċi, minn psikologi, bl-użu ta’ metodi ta’ psikoloġija sperimentali u differenzjali.
42.
Madankollu, għandu jiġi rrilevat li l-Gvern Bulgaru jammetti li l-leġiżlazzjoni Bulgara “għandha l-għan li tistabbilixxi l-kapaċità psikoloġika tas-sewqan ta’ vetturi bil-mutur mingħajr ir-riskju li jitwettqu inċidenti tat-traffiku fir-rigward ta’ kwalitajiet psikoloġiċi rilevanti fuq livell professjonali”. Konsegwentement, l-iskop tat-test tal-kapaċità psikoloġika jidher li huwa wkoll li jiċċertifika l-benesseri emozzjonali, psikoloġiku u soċjali tal-persuna kkonċernata, rekwiżit essenzjali sabiex tkun tista’ ssuq vettura tal-kategoriji C, CE, C1, C1E, D, DE, D1 u D1E. Billi ż-żewġ tipi ta’ testijiet huma intrinsikament marbutin mas-sewqan ta’ vettura speċifika, dawn għandhom l-għan li jiżguraw is-sigurtà fit-toroq. Taħt din il-perspettiva, jidher li ma hemm xejn essenzjali li jiddistingwi t-tip ta’ test ta’ kapaċità psikoloġika li hu s-suġġett tal-leġiżlazzjoni Bulgara mit-test previst mid-Direttiva 2006/126.
43.
It-tieni, il-Gvern Bulgaru jsostni li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni kienet diġà fis-seħħ qabel l-adozzjoni ta’ din id-direttiva. Għalkemm il-Gvern Bulgaru jispjega li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni “ma tagħmel ebda riferiment għad-Direttiva 2006/126”, dan jonqos milli jindika jekk
sarx eżami ta’ kompatibilità mill-awtoritajiet Bulgari meta ttrasponew id-Direttiva sabiex jiġi stabbilit jekk il-leġiżlazzjoni inkwistjoni taqax taħt il-mekkaniżmi previsti minn din id-direttiva. Fin-nuqqas ta’ tali eżami ta’ kompatibbiltà, għad hemm dubji fir-rigward ta’ dan l-aspett.
44.
It-tielet, nixtieq nikkonstata ċerta inkoerenza fl-argument tal-Gvern Bulgaru peress li, minn naħa, huwa jispjega li waqt l-eżami psikoloġiku previst mil-leġiżlazzjoni nazzjonali, “is-sewwieqa professjonali għandhom jippreżentaw liċenzja tas-sewqan valida, li b’mod impliċitu tassumi konformità ma’ kull rekwiżit bażiku, inklużi standards minimi ta’ kapaċità fiżika u mentali għas-sewqan”. Min-naħa l-oħra, il-Gvern Bulgaru jinsisti fuq il-ħtieġa ta’ evalwazzjoni psikoloġika sabiex tinkiseb pronjożi tal-komportament futur tal-persuna kkonċernata fit-triq u tar-riskju li jseħħu inċidenti hemmhekk.
45.
L-argument imressaq mill-Gvern Bulgaru insostenn tat-teżi li l-eżami tal-kapaċità psikoloġika suġġett għal-leġiżlazzjoni nazzjonali huwa differenti b’mod sinjifikattiv mill-eżami tal-kapaċità mentali previst mid-Direttiva 2006/126 ma jidhirlix li huwa konvinċenti, peress li huwa ovvju li hemm sovrappożizzjoni ta’ funzjonijiet bejn iż-żewġ tipi ta’ dokumenti (il-liċenzja tas-sewqan u ċ-ċertifikat ta’ kapaċità psikoloġika) u, għalhekk, riskju ta’ konfużjoni fir-rigward tal-utilità prattika tagħhom. Issa, din iċ-ċirkustanza għandha l-effett li tikkomprometti sostanzjalment il-funzjoni tal-liċenzja tas-sewqan bħala dokument li jiċċertifika l-kapaċità ta’ sewqan ta’ vettura bil-mutur. Fil-fatt, kif ikkonferma l-Gvern Bulgaru waqt is-seduta, il-pussess taż-żewġ dokumenti huwa meħtieġ fit-territorju Bulgaru, filwaqt li l-liċenzja tas-sewqan biss għandha tkun biżżejjed sabiex ikun awtorizzat is-sewqan ta’ vettura bil-mutur fl-Unjoni kollha.
46.
Minn dak li ntqal iktar ’il fuq jirriżulta li, sa fejn il-leġiżlazzjoni Bulgara inkwistjoni tirrigwarda, essenzjalment, aspetti li diġà huma s-suġġett ta’ armonizzazzjoni minima, din il-leġiżlazzjoni għandha titqies li taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2006/126. Peress li din id-direttiva tarmonizza l-istandards minimi ta’ kapaċità mentali għas-sewqan ta’ vetturi li jaqgħu taħt il-kategorija msemmija iktar ’il fuq, ma nara ebda raġuni oġġettiva li tiġġustifika l-impożizzjoni ta’ rekwiżiti addizzjonali meta s-sewqan jaqa’ taħt attività professjonali.
47.
Kif ser nispjega iktar fid-dettall, i li l-Artikolu 7(1) u (3) u l-Anness III tad-Direttiva 2006/126 ma jippermettux miżuri nazzjonali li jobbligaw lis-sewwieqa li jipprovdu ċerti servizzi ta’ trasport ikollhom ukoll ċertifikat supplimentari separat ta’ kapaċità mentali, peress li l-pussess ta’ liċenzja tas-sewqan valida diġà tiċċertifika l-kapaċità mentali tas-sewwieq.
2. Fuq ir-rekwiżiti imposti mid-Direttiva 2006/126 fuq il-leġiżlazzjonijiet nazzjonali
a) Fuq il-possibbiltà li tintalab prova ta’ kapaċitajiet psikoloġiċi u mentali addizzjonali meta tiġġedded il-liċenzja tas-sewqan
48.
Il-kapaċità psikoloġika u mentali tas-sewwieq hija normalment ivverifikata meta tinħareġ il-liċenzja tas-sewqan. Madankollu, tqum il-kwistjoni dwar jekk l-Istati Membri jistgħux ukoll jeħtieġu ulterjorment il-prova ta’ kapaċitajiet psikoloġiċi u mentali addizzjonali, b’mod partikolari meta tiġġedded il-liċenzja tas-sewqan.
49.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li l-punt 4 tal-Anness III tad-Direttiva 2006/126 jipprovdi (fil-verżjoni bil-lingwa Franċiża) li “les candidats doivent faire l’objet d’un examen médical avant la délivrance initiale d’un permis et [que], par la suite, les conducteurs sont contrôlés conformément au système national en vigueur dans l’État membre de résidence normale où a lieu le renouvellement de leur permis de conduire” [L-applikanti għandhom joqogħdu għal eżami mediku qabel ma tinħarġilhom għall-ewwel darba l-liċenzja tas-sewqan u wara dan is-sewwieqa jridu joqogħdu għal kontrolli kif jiġi stabbilit fil-liġi nazzjonali tal-Istat Membru li fih għandu residenza legali kull meta tiġġedded il-liċenzja tas-sewqan tagħhom]. Analiżi komparattiva tad-diversi verżjonijiet lingwistiċi twassal għall-konklużjoni li din is-sentenza għandha tiġi interpretata fis-sens li l-eżami inkwistjoni għandu jsir meta tiġġedded il-liċenzja tas-sewqan (
6
).
50.
Għandu jiġi osservat li l-verżjoni bil-lingwa Bulgara ta’ din id-dispożizzjoni ma tikkorrispondix għalkollox mal-verżjonijiet lingwistiċi l-oħra tad-Direttiva 2006/126, peress li l-aħħar sentenza hija nieqsa. Madankollu, din l-ommissjoni ma tistax twassal għal interpretazzjoni differenti tad-dritt tal-Unjoni. Skont ġurisprudenza stabbilita, il-ħtieġa ta’ applikazzjoni uniformi u, għalhekk, ta’ interpretazzjoni uniformi ta’ att tal-Unjoni teskludi li dan jiġi kkunsidrat b’mod iżolat f’waħda mill-verżjonijiet tiegħu, iżda jeħtieġ li jiġi interpretat skont kemm ir-rieda reali tal-awtur tiegħu kif ukoll l-għan imfittex minn dan tal-aħħar, fid-dawl, b’mod partikolari, tal-verżjonijiet stabbiliti fil-lingwi kollha (
7
).
51.
Għalhekk, minkejja l-ommissjoni li biha hija vvizzjata din id-dispożizzjoni bil-lingwa Bulgara, mill-verżjonijiet lingwistiċi l-oħra tad-Direttiva 2006/126 jirriżulta b’mod ċar li l-leġiżlatur tal-Unjoni jipprova jagħmel l-eżamijiet mediċi jikkoinċidu mat-tiġdid tal-liċenzja tas-sewqan. Kif irrilevat ġustament il-qorti tar-rinviju fit-talba tagħha għal deċiżjoni preliminari, ir-raba’ sentenza tal-premessa 9 ta’ din id-direttiva tissostanzja din l-interpretazzjoni sa fejn tiddikjara espressament li “tali eżamijiet għandhom ikunu kontemporanji għat-tiġdid ta’ liċenzji tas-sewqan u għandhom għalhekk ikunu determinati mill-perjodu ta’ validità tal-liċenzja”.
52.
Minn dan isegwi li ma teżisti ebda kontradizzjoni bejn il-premessa 9 u l-punt 4 tal-Anness III tad-Direttiva 2006/126, peress li dawn iż-żewġ dispożizzjonijiet jirreferu għall-ħtieġa li l-eżamijiet mediċi jkunu kontemporanji mal-mument tat-tiġdid tal-liċenzja tas-sewqan.
b) Fuq il-possibbiltà li tintalab il-prova ta’ kapaċitajiet psikoloġiċi u mentali addizzjonali f’intervalli ta’ ħin iqsar mill-perijodu ta’ validità tal-liċenzja tas-sewqan
53.
Sussegwentement għandu jiġi eżaminat jekk din iċ-ċirkustanza tipprekludix lill-Istati Membri milli jeħtieġu prova ta’ kapaċitajiet mentali u psikoloġiċi addizzjonali f’intervalli ta’ żmien iqsar mill-perijodu ta’ validità tal-liċenzja tas-sewqan (
8
).
54.
F’dan ir-rigward, hemm lok li ssir distinzjoni bejn il-kategoriji differenti ta’ vetturi. Konformement mal-Artikolu 7(2)(b) tad-Direttiva 2006/126, il-permessi maħruġa mill-Istati Membri għall-kategoriji C, CE, C1, C1E, D, DE, D1 u D1E, fil-qalba ta’ din il-kawża, għandhom validità amministrattiva ta’ ħames snin.
55.
Kif irrilevajt f’dawn il-konklużjonijiet, il-punt 4 tal-Anness III tad-Direttiva 2006/126 jipprovdi li “[l]-applikanti għandhom joqogħdu għal eżami mediku qabel ma tinħarġilhom għall-ewwel darba l-liċenzja tas-sewqan u wara dan is-sewwieqa jridu joqogħdu għal kontrolli kif jiġi stabbilit fil-liġi nazzjonali tal-Istat Membru li fih għandu residenza legali kull meta tiġġedded il-liċenzja tas-sewqan tagħhom”. Mill-pożizzjoni li l-kliem ta’ dispożizzjoni huwa l-punt tat-tluq għal kull interpretazzjoni, għandu jiġi kkonstatat li qari kkombinat tad-dispożizzjonijiet imsemmija iktar ’il fuq ma jħalli, fil-fehma tiegħi, ebda lok għal interpretazzjoni. Fil-fatt, id-dispożizzjonijiet inkwistjoni ma jsemmux il-possibbiltà li l-Istati Membri jistgħu jistabbilixxu perijodi iqsar bejn l-eżamijiet mediċi tas-sewwieqa tal-Grupp 2.
56.
Għalkemm il-punt 5 tal-Anness III tad-Direttiva 2006/126 jipprovdi li “[l]-istandards stabbiliti mill-Istati Membri għall-ħruġ u sussegwentement għat-tiġdid tal-liċenzji tas-sewqan jistgħu jkunu iktar stretti minn dawk stabbiliti f’dan l-Anness” (korsiv miżjud minni), huwa importanti li jiġi ppreċiżat li din id-dispożizzjoni tirreferi għall-possibbiltà li jiġu imposti rekwiżiti li jmorru lil hinn mill-“[i]standards minimi tas-saħħa mentali u fiżika sabiex tinsaq vettura b’mutur”, previsti f’dan l-anness. Fi kliem ieħor, it-titolu stess tal-anness juri liema aspetti huma suġġetti għal armonizzazzjoni minima mid-Direttiva 2006/126. Dawn huma standards dwar il-kapaċità fiżika u mentali (
9
).
57.
Għalhekk, l-Istati Membri jistgħu jiddeterminaw il-mod kif isiru l-eżamijiet mediċi u jkunu iktar stretti fir-rigward tal-kapaċità mentali tas-sewwieqa tal-Grupp 2 sabiex jitqiesu l-ħtiġijiet speċifiċi ta’ sigurtà ta’ din il-kategorija ta’ vetturi. Min-naħa l-oħra, ma huwiex possibbli li ssir deroga unilateralment mill-perijodu ta’ validità tal-liċenzja tas-sewqan, irregolat fl-Artikolu 7(2)(b) tad-Direttiva 2006/126, sabiex tkun meħtieġa prova ta’ kapaċitajiet psikoloġiċi u mentali addizzjonali.
58.
Għalkemm il-ħames subparagrafu tal-Artikolu 7(3) tad-Direttiva 2006/126 jawtorizza b’mod eċċezzjonali lill-Istati Membri jillimitaw il-perijodu ta’ validità amministrattiva tal-liċenzja tas-sewqan f’każijiet individwali għal kull kategorija “fil-każ li tinħass il-ħtieġa li tiġi applikata frekwenza miżjuda ta’ eżamijiet mediċi” sabiex tiġi ggarantita s-sigurtà fit-toroq, huwa importanti li jiġi rrilevat il-fatt li din id-dispożizzjoni tikkonferma l-prinċipju diġà msemmi, jiġifieri li l-kontrolli mediċi għandhom jikkoinċidu ma’ tiġdid tal-liċenzja tas-sewqan u għalhekk jiġu ddeterminati mill-perijodu ta’ validità tal-liċenzja.
59.
Minn dak li ntqal iktar ’il fuq jirriżulta li l-Istati Membri ma għandhomx is-setgħa li jeħtieġu prova ta’ kapaċitajiet psikoloġiċi u mentali addizzjonali f’intervalli ta’ żmien iqsar mill-perijodu ta’ validità tal-liċenzja tas-sewqan.
c) Fuq il-possibbiltà li jintalab dokument separat (minbarra l-liċenzja tas-sewqan) li jiċċertifika l-kapaċità psikika u mentali
60.
Il-konklużjonijiet tal-analiżi li saret iktar ’il fuq jippermettu li tingħata risposta għad-domanda dwar jekk l-Istati Membri humiex awtorizzati jeħtieġu dokument separat (minbarra l-liċenzja tas-sewqan) li jiċċertifika l-kapaċità psikoloġika u mentali.
61.
L-ewwel nett, kif spjegajt f’dawn il-konklużjonijiet, l-għanijiet taċ-ċertifikat ta’ kapaċità mentali meħtieġ mil-leġiżlazzjoni Bulgara huma diġà koperti mill-eżamijiet mediċi dwar is-saħħa mentali rikjesti mid-Direttiva 2006/126. Għalhekk, il-liċenzja tas-sewqan, kif irregolata minn din id-direttiva, għandha l-valur probatorju meħtieġ tal-kapaċità psikoloġika u mentali għas-sewqan ta’ vettura bil-mutur li taqa’ taħt il-kategorija rilevanti.
62.
It-tieni, indikajt li d-Direttiva 2006/126 teħtieġ li jsiru kontrolli mediċi li jsiru qabel il-ħruġ inizjali u meta tiġġedded il-liċenzja tas-sewqan. Għalhekk, fil-fehma tiegħi, ma hemmx lok għall-ħruġ ta’ dokument bħaċ-ċertifikat ta’ kapaċità psikoloġika f’mument ieħor għajr dak previst minn din id-direttiva.
63.
It-tielet, għandu jiġi rrilevat il-fatt li, filwaqt li d-Direttiva 2006/126 tistabbilixxi biss armonizzazzjoni minima tad-dispożizzjonijiet nazzjonali dwar il-kundizzjonijiet li taħthom tista’ tinħareġ liċenzja tas-sewqan, hija, min-naħa l-oħra, twettaq armonizzazzjoni eżawrjenti tad-dokumenti li jippruvaw
l-eżistenza ta’ dritt għas-sewqan li għandhom jiġu rrikonoxxuti mill-Istati Membri konformement mal-Artikolu 2(1) tagħha (
10
). Din iċ-ċirkustanza teskludi loġikament il-koeżistenza tal-liċenzja tas-sewqan ma’ kull dokument nazzjonali ieħor li jwettaq l-istess funzjoni.
64.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, jidher inutli li s-sewwieqa jintalbu jippreżentaw dokument separat li jiċċertifika l-kapaċità psikoloġika u mentali. Barra minn hekk, jidhirli li ma jistax jiġi eskluż li r-rekwiżit ta’ tali ċertifikat isir oneru amministrattiv addizzjonali, li jista’ jikkostitwixxi ostakolu inġustifikat u, għalhekk, li jista’ jippreġudika l-moviment liberu tal-persuni u hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika dan. L-eżistenza ta’ tali ostakolu hija manifesta meta l-proċedura amministrattiva teħtieġ il-ħlas ta’ tariffa addizzjonali (
11
), li huwa l-każ hawnhekk, kif ikkonferma l-Gvern Bulgaru fis-seduta bi tweġiba għal mistoqsija magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja.
3. Risposta għall-ewwel domanda preliminari
65.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li r-risposta għall-ewwel domanda tkun li l-Artikolu 7(1) u (3) kif ukoll l-Anness III tad-Direttiva 2006/126 għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu li Stat Membru jimponi lid-detentur ta’ liċenzja tas-sewqan valida għall-kategoriji C, CE, C1, C1E, D, DE, D1 u D1E biex jgħaddi minn eżami mediku bil-għan li tiġi stabbilita l-kapaċità mentali tiegħu f’intervalli iqsar mill-perijodu ta’ validità tal-liċenzja tas-sewqan tiegħu u jeħtieġ fuq dan il-punt dokument separat, minbarra l-liċenzja tas-sewqan, li jiċċertifika l-kapaċità mentali tiegħu.
C.
Fuq it-tieni domanda preliminari
1. Fuq is-setgħa tal-Istati Membri li jadottaw miżuri iktar stretti
66.
Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 2006/126 huwiex kompatibbli mal-leġiżlazzjoni nazzjonali li tistabbilixxi kundizzjonijiet addizzjonali – minbarra r-rekwiżiti minimi għall-eżamijiet tas-sewqan (Anness II ta’ din id-direttiva) u standards minimi dwar il-kapaċità fiżika u mentali biex tinstaq vettura bil-mutur (Anness III tal-imsemmija direttiva) — immirati biex jiċċertifikaw il-kapaċità psikoloġika tas-sewwieqa ta’ vettura maħsuba għat-trasport ta’ persuni jew ta’ merkanzija.
67.
Mill-bidu, għandu jiġi rrilevat li l-espożizzjoni tal-motivi li wasslu lill-qorti tar-rinviju biex tagħmel iż-żewġ domandi addizzjonali hija qasira ħafna – li tagħmilha diffiċli li tinftiehem. Madankollu, huwa ovvju li t-tieni domanda hija intiża biex tirriformula u tiċċara l-ewwel waħda. B’hekk, jidher li l-qorti tar-rinviju tixtieq tikseb informazzjoni dwar in-natura tal-eżamijiet li Stat Membru jista’ jintroduċi taħt il-leġiżlazzjoni nazzjonali tiegħu, kif inhu l-każ fil-kawża prinċipali. Huwa fuq il-bażi ta’ din l-informazzjoni li l-qorti tar-rinviju tkun tista’ tevalwa jekk il-leġiżlazzjoni nazzjonali hijiex konformi mad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2006/126. Il-fatt li din il-qorti tindika espressament li l-leġiżlazzjoni Bulgara inkwistjoni tipprevedi “kundizzjonijiet addizzjonali” ma’ dawk previsti minn din id-direttiva jidhirli li huwa element importanti li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni meta tiġi eżaminata din id-domanda.
68.
Kif indikajt iktar ’il fuq, mill-Artikolu 7(1)(a) tad-Direttiva 2006/126 jirriżulta li l-liċenzji tas-sewqan jinħarġu biss lill-applikanti li jkunu għaddew minn test ta’ verifika tal-kapaċitajiet u tal-komportament u test ta’ verifika tal-għarfien u li jissodisfaw standards mediċi, konformement mad-dispożizzjonijiet tal-Annessi II u III ta’ din id-direttiva. L-Artikolu 7(3)(a) tal-imsemmija direttiva jirrikjedi li t-tiġdid ta’ liċenzja tas-sewqan ikun suġġett għall-konformità kontinwa mal-istandards minimi li jikkonċernaw il-kapaċità fiżika u mentali għas-sewqan stabbiliti fl-Anness III tal-istess direttiva.
69.
Fid-dawl tal-fatt li d-dispożizzjonijiet li jinsabu fl-Annessi II u III tad-Direttiva 2006/126 jimponu obbligi fuq l-Istati Membri, jidhirli li hemm bżonn li dawn jiġu eżaminati bir-reqqa. L-Anness II fih ir-rekwiżiti minimi għall-eżamijiet tas-sewqan sabiex jiġi żgurat li l-kandidati jkollhom l-għarfien u l-kapaċitajiet kif ukoll il-komportament meħtieġa biex isuqu. L-eżami hekk stabbilit għandu jinkludi test tal-verifika tal-għarfien, u test tal-kapaċitajiet u l-komportament.
70.
L-Anness III tad-Direttiva 2006/126 jistabbilixxi standards minimi ta’ kapaċità fiżika u mentali. It-taqsima ddedikata għad-“disturbi mentali”, il-punti 13.1 u 13.2, tiddefinixxi l-istandards minimi li jikkonċernaw il-kapaċità mentali għas-sewqan ta’ vettura bil-mutur. Il-punt 13.1 jispeċifika taħt liema ċirkustanzi liċenzja tas-sewqan la tinħareġ u lanqas tiġġedded lill-applikanti jew lis-sewwieqa fil-Grupp 1, jiġifieri f’każijiet ta’ disturbi mentali serji, ta’ ritardazzjoni mentali severa, problemi serji tal-komportament minħabba x-xjuħija jew difetti fil-personalità li jwasslu għal indeboliment serju fil-ġudizzju, fil-komportament u ta’ adattabiltà relatati mal-personalità. Liċenzja tas-sewqan tista’ tinħareġ jew tiġġedded lil dawn il-kandidati jew sewwieqa biss “jekk l-applikazzjoni tagħhom tkun appoġġjata mill-opinjoni medika awtorizzata u, fejn meħtieġ, minn ispezzjonijiet mediċi regolari”.
71.
Fir-rigward tas-sewwieqa tal-Grupp 2, li huma s-suġġett ta’ din it-talba għal deċiżjoni preliminari, il-punt 13.2 ta’ dan l-Anness III jissupplimenta d-dispożizzjoni li tidher f’dan il-punt 13.1 u jippermetti lill-awtoritajiet mediċi kompetenti tal-Istati Membri jieħdu inkunsiderazzjoni r-riskji u l-perikli addizzjonali relatati mat-tħaddim ta’ vetturi li jaqgħu taħt id-definizzjoni ta’ dan il-grupp.
72.
Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, jista’ jingħad li d-Direttiva 2006/126 ma tipprekludix lill-Istati Membri milli jintroduċu kundizzjonijiet iktar stretti fir-rigward tal-eżamijiet ta’ kapaċità mentali għas-sewwieqa ta’ vetturi tal-kategoriji C, CE, C1, C1E, D, DE, D1 u D1E biss għas-sewwieqa tal-Grupp 2, sa fejn dawn il-kundizzjonijiet iktar stretti jkunu meħtieġa biex jiċċertifikaw l-assenza ta’ disturb mentali filwaqt li jitqiesu r-riskji u l-perikli addizzjonali marbuta mas-sewqan ta’ dawn il-kategoriji ta’ vetturi.
73.
Fil-fatt, mill-punt 4 tal-imsemmi Anness III jirriżulta li s-sewwieqa tal-Grupp 2 huma suġġetti għall-eżamijiet mediċi perijodiċi previsti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali meta jġeddu l-liċenzja tas-sewqan tagħhom. L-iktar importanti, madankollu, huwa l-fatt li l-punt 5 tal-istess Anness III jindika espressament li l-istandards stabbiliti mill-Istati Membri għall-ħruġ jew kwalunkwe tiġdid sussegwenti ta’ liċenzja tas-sewqan jistgħu jkunu iktar stretti minn dawk imsemmija fl-Anness.
74.
Għalhekk, meta jiddeterminaw l-eżamijiet mediċi li għandhom isiru mis-sewwieqa tal-Grupp 2, l-Istati Membri jistgħu jintroduċu rekwiżiti iktar stretti għas-sewwieqa tal-Grupp 2 milli għas-sewwieqa tal-Grupp 1 sabiex jidentifikaw “disturbi” eventwali, kif imsemmi fil-punt 13.2 tal-Anness III tad-Direttiva 2006/126. L-għan ta’ tali approċċ huwa li jiġu adattati l-eżamijiet mediċi mmirati li jiċċertifikaw il-kapaċità mentali tas-sewwieqa għall-ħtiġijiet speċifiċi ta’ sigurtà ta’ din il-kategorija ta’ vetturi.
2. Fuq il-limiti li d-dritt tal-Unjoni jimponi fuq is-setgħat tal-Istati Membri
75.
Madankollu, ikun żbaljat li minn dan jiġi dedott li d-Direttiva 2006/126 tagħti setgħa illimitata lill-Istati Membri. Għall-kuntrarju, il-miżuri adottati mill-Istati Membri għandhom jaqgħu taħt l-għanijiet ta’ din id-direttiva. Qari flimkien tal-Artikolu 7 u tal-Anness III ta’ din tal-aħħar iwassal għall-konklużjoni li dan jeskludi, b’mod partikolari, l-impożizzjoni ta’ rekwiżiti arbitrarji addizzjonali minbarra l-eżamijiet mediċi previsti fl-imsemmija direttiva għall-finijiet li tiġi stabbilita l-kapaċità għas-sewqan ta’ vettura bil-mutur.
76.
L-Istati Membri lanqas ma jistgħu jistabbilixxu kategoriji ġodda ta’ rekwiżiti minbarra dawk previsti fl-Annessi II u III tad-Direttiva 2006/126, bir-riskju li jikkompromettu l-għan ta’ armonizzazzjoni ta’ din id-direttiva. It-tieni sentenza tal-premessa 8 tiddikjara espressament li “[h]emm il-ħtieġa li jiġu armonizzati l-istandards għat-testijiet tas-sewqan u għall-ħruġ tal-liċenzji”. Issa, meta jelaboraw rekwiżiti ġodda ta’ kapaċità mentali, l-Istati Membri jmorru preċiżament kontra dan l-għan.
77.
Bl-istess mod, għandu jitfakkar li meta jimponu rekwiżiti li jmorru lil hinn minn armonizzazzjoni minima, l-Istati Membri huma marbuta mill-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni, inklużi d-drittijiet fundamentali u l-libertajiet fundamentali tas-suq intern (
12
). Għalhekk, għalkemm l-awtoritajiet nazzjonali jiddeċiedu li jintroduċu eżami iktar strett bil-għan li jiżguraw l-assenza ta’ disturbi mentali li jistgħu joħolqu riskju għas-sigurtà fit-toroq, dawn għandhom jiżguraw li kwalunkwe restrizzjoni fuq il-moviment liberu tal-persuni li x’aktarx tirriżulta trid tkun debitament iġġustifikata u konformi mal-prinċipju ta’ proporzjonalità (
13
).
78.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi osservat li, f’din il-kawża, il-Gvern Bulgaru jibda mill-premessa li t-test psikoloġiku previst fil-leġiżlazzjoni nazzjonali tiegħu huwa differenti b’mod sinjifikattiv mill-eżami tal-kapaċità mentali previst mid-Direttiva 2006/126, mingħajr madankollu ma jipproduċi prova tal-veraċità tal-affermazzjoni tiegħu jew mingħajr ma t-test psikoloġiku inkwistjoni effettivament iġib valur miżjud lis-sigurtà fit-toroq. Barra minn hekk, għandu jiġi rrilevat li l-Gvern Bulgaru ma ħax pożizzjoni dwar id-dikjarazzjoni magħmula mill-Kummissjoni matul is-seduta, li tgħid li d-dritt tal-Unjoni diġà fih leġiżlazzjoni suffiċjenti, jiġifieri fil-qasam tar-rikonoxximent tal-kwalifiki professjonali, biex jittieħdu inkunsiderazzjoni r-rekwiżiti ta’ sigurtà marbuta mat-trasport ta’ merkanzija u ta’ passiġġieri (
14
). Għal dawn ir-raġunijiet, l-oneru amministrattiv addizzjonali li jfisser li s-sewwieqa jkollhom jiksbu ċertifikat ta’ kapaċità psikoloġika jidhirli, suġġett għall-verifiki li għandhom isiru mill-qorti tar-rinviju, li diffiċilment jista’ jiġi ġġustifikat.
79.
Barra minn hekk, anki fil-każ li t-test psikoloġiku previst mil-leġiżlazzjoni nazzjonali Bulgara kellu fil-fatt ikun differenti b’mod sinjifikattiv mill-eżami tal-kapaċità mentali previst mid-Direttiva 2006/126, liema fatt għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju, niddubita li l-introduzzjoni ta’ test psikoloġiku bil-għan li tinkiseb pronjożi tal-imġiba futura tal-persuna kkonċernata fit-triq u r-riskju li twettaq inċidenti, li ma tkunx ibbażata fuq ir-rekwiżiti tad-Direttiva 2006/126, tista’ titqies li hija konformi mad-dritt tal-Unjoni. Fil-fatt, it-test psikoloġiku inkwistjoni huwa fir-realtà intiż li joħloq kategorija ġdida ta’ rekwiżiti u eżamijiet li ma humiex eżamijiet mediċi li l-għan tagħhom huwa li jivverifikaw l-assenza ta’ disturbi mentali li jistgħu jirrappreżentaw periklu għas-sigurtà fit-toroq, li huwa speċifikament eskluż mid-Direttiva 2006/126.
3. Risposta għat-tieni domanda preliminari
80.
Għar-raġunijiet esposti iktar ’il fuq, nipproponi li r-risposta għat-tieni domanda preliminari tkun li l-Artikolu 7(1) u (3) kif ukoll l-Anness III tad-Direttiva 2006/126 għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu li leġiżlazzjoni nazzjonali tintroduċi kategoriji ġodda ta’ kundizzjonijiet addizzjonali, minbarra l-istandards minimi dwar il-kapaċità mentali previsti fl-Anness III u mmirati biex jiċċertifikaw il-kapaċità psikoloġika tas-sewwieqa ta’ vettura bil-mutur maħsuba għat-trasport ta’ persuni u ta’ merkanzija.
D.
Fuq it-tielet domanda preliminari
81.
Permezz tat-tielet domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk ir-rekwiżiti addizzjonali awtorizzati mid-Direttiva 2006/126 għandhomx ikollhom l-istess tul tal-perijodu ta’ validità tal-liċenzji tas-sewqan. Din id-domanda tidher li tissovrapponi ruħha mal-ewwel domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju u diġà ngħatat risposta fuq il-mertu fil-kuntest tal-eżami tal-ewwel u tat-tieni domanda.
82.
Fil-fatt, l-analiżi ta’ dawn id-domandi wriet li kull rekwiżit iktar strett, introdott – b’osservanza tal-għanijiet tad-Direttiva 2006/126 kif ukoll tal-prinċipju ta’ proporzjonalità (
15
) – fil-livell nazzjonali fir-rigward tal-kapaċità fiżika u mentali tas-sewwieqa ta’ vettura maħsuba għat-trasport ta’ passiġġieri u merkanzija, għandu jkun allinjat mal-validità amministrattiva tal-liċenzji tas-sewqan u tal-eżamijiet mediċi li jsiru meta jinħarġu jew jiġġeddu (
16
).
83.
Fid-dawl tal-analiżi ddettaljata li tinsab f’dawn il-konklużjonijiet, kif ukoll tar-risposti li nipproponi li jingħataw għall-ewwel żewġ domandi, inqis li ma huwiex meħtieġ li tingħata risposta speċifika separata għat-tielet domanda.
VI. Konklużjoni
84.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għad-domandi magħmula mill-Administrativen sad - Gabrovo (il-Qorti Amministrattiva ta’ Gabrovo, il-Bulgarija) kif ġej:
1)
L-Artikolu 7(1) u (3) kif ukoll l-Anness III tad-Direttiva 2006/126/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑20 ta’ Diċembru 2006 dwar il-liċenzji tas-sewqan,
għandhom jiġu interpretati fis-sens li:
jipprekludu li Stat Membru jimponi lid-detentur ta’ liċenzja tas-sewqan valida għall-kategoriji C, CE, C1, C1E, D, DE, D1 u D1E biex jagħmel eżami mediku bil-għan li jistabbilixxi l-kapaċità mentali tiegħu f’intervalli iqsar mill-perijodu ta’ validità tal-liċenzja tas-sewqan tiegħu u jeħtieġ fuq dan il-punt dokument separat, minbarra l-liċenzja tas-sewqan, li jiċċertifika l-kapaċità mentali tiegħu.
2)
L-Artikolu 7(1) u (3) kif ukoll l-Anness III tad-Direttiva 2006/126/KE,
għandhom jiġu interpretati fis-sens li:
jipprekludu li leġiżlazzjoni nazzjonali tintroduċi kategoriji ġodda ta’ kundizzjonijiet addizzjonali, minbarra l-istandards minimi dwar il-kapaċità mentali previsti fl-Anness III u mmirati biex jiċċertifikaw il-kapaċità psikoloġika tas-sewwieqa ta’ vettura bil-mutur maħsuba għat-trasport ta’ persuni u ta’ merkanzija. Madankollu, dan ma jipprekludix lill-Istati Membri milli jadottaw miżuri iktar stretti fil-kuntest tal-eżamijiet mediċi previsti minn din id-direttiva.
(
1
)	Lingwa oriġinal: il-Franċiż.
(
2
)	ĠU 2006, L 403, p. 18.
(
3
)	Ara s-sentenza tad-29 ta’ April 2004, Kapper (C‑476/01, EU:C:2004:261, punt 71).
(
4
)	Ara s-sentenza tas‑17 ta’ Frar 2005, Oulane (C‑215/03, EU:C:2005:95, punti 28 sa 35).
(
5
)	Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, armonizzazzjoni minima ma tipprevjenix lill-Istati Membri milli jżommu jew jadottaw miżuri iktar stretti, sakemm madankollu dawn ma jkunux tali li jikkompromettu serjament ir-riżultat preskritt mid-direttiva inkwistjoni u li dawn ikunu konformi mat-Trattat FEU. F’dan l-aħħar aspett, il-Qorti tal-Ġustizzja indikat li tali miżuri jistgħu, minkejja l-effett restrittiv tagħhom, ikunu ġġustifikati sakemm dawn jissodisfaw raġuni imperattiva ta’ interess ġenerali, li jkunu adatti biex jiggarantixxu l-kisba tal-għan li għandhom l-intenzjoni li jilħqu u li ma jmorrux lil hinn minn dak li hu meħtieġ biex dan jintlaħaq (ara s-sentenza tas‑7 ta’ Lulju 2016, Muladi, C‑447/15, EU:C:2016:533, punti 43 u 44).
(
6
)	Ara l-verżjonijiet bil-lingwa Spanjola (“cada vez que renueven su permiso de conducción”), Daniża (“ved hver fornyelse af kørekortet”), Ġermaniża (“bei jeder Erneuerung ihrer Fahrerlaubnis”), Estonjana (“igal juhiloa uuendamisel”), Ingliża (“whenever their driving license is renewed”), Taljana (“in occasione del rinnovo della patente”), Olandiża (“bij elke verlenging van het rijbewijs”), Pollakka (“przy okazji przedłużania ważności prawa jazdy”), Portugiża (“sempre que a carta de condução seja renovada”).
(
7
)	Ara s-sentenzi tat‑12 ta’ Diċembru 2013, X (C 486/12, EU:C:2013:836, punt 19), u tal‑15 ta’ Mejju 2014, Timmel (C‑359/12, EU:C:2014:325, punt 63).
(
8
)	Fit-tweġiba bil-miktub tiegħu, il-Gvern Bulgaru indika li r-regoli nazzjonali inkwistjoni ġew emendati ulterjorment, sabiex il-perijodu ta’ validità taċ-ċertifikat ta’ kapaċità psikoloġika jsir indefinit. Barra minn hekk, dan iċ-ċertifikat jista’ jiġi invalidat u maħruġ mill-ġdid biss f’ċerti każijiet speċifiċi. Madankollu, kif spjega wkoll il-Gvern Bulgaru, din l-emenda regolatorja ma għandhiex l-effett li twarrab is-suġġett tal-kawża prinċipali, peress li ma tkoprix każijiet bħal dak tar-rikorrent fil-kawża prinċipali, fejn huwa paċifiku li dan tal-aħħar ma kellux ċertifikat validu meta ġiet imposta fuqu sanzjoni amministrattiva. Għal dawn ir-raġunijiet, inqis li huwa xieraq li d-domandi magħmula jiġu eżaminati fuq il-bażi tal-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli ratione temporis għaċ-ċirkustanzi li taw lok għall-kawża prinċipali.
(
9
)	Ara, f’dan ir-rigward, Rebler, A., “Die gegenseitige Anerkennung von Fahrerlaubnissen in der EU”, Neue Zeitschrift für Verkehrsrecht, Vol. 25, Nru 11, 2021, p. 517.
(
10
)	Ara s-sentenzi tas‑26 ta’ Ottubru 2017, I (C‑195/16, EU:C:2017:815, punt 57) u tad‑29 ta’ April 2021, Stadt Pforzheim (Indikazzjonijiet fuq il-liċenzja tas-sewqan) (C‑56/20, EU:C:2021:333, punt 42).
(
11
)	Ara s-sentenzi tal‑15 ta’ Lulju 2010, Bâtiments et Ponts Construction u WISAG Produktionsservice (C‑74/09, EU:C:2010:431, punt 54) u tat‑18 ta’ Ġunju 2019, L‑Awstrija vs Il‑Ġermanja (C‑591/17, EU:C:2019:504, punt 164) dwar restrizzjonijiet fuq libertajiet fundamentali marbuta mal-ġbir ta’ tariffa u l-impożizzjoni ta’ spejjeż amministrattivi addizzjonali/eċċessivi.
(
12
)	Ara, f’dan ir-rigward, il-punt 30 ta’ dawn il-konklużjonijiet, kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata.
(
13
)	Ara, f’dan s-sens, Szedło, M., “EU legislation on driving licenses: does it accelerate or slow down the free movement of persons?”, German Law Journal, vol. 13, nru 3, 2012, p. 365.
(
14
)	Il-Kummissjoni għamlet riferiment speċifiku għad-Direttiva 2003/59/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑15 ta’ Lulju 2003 dwar il-kwalifika inizjali u taħriġ perjodiku ta’ sewwieqa ta’ ċerti vetturi tat-triq għall-ġarr ta’ merkanzija jew passiġġieri, li temenda r-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3820/85 u d-Direttiva tal-Kunsill 91/439/KEE u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 76/914/KEE (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7, Vol. 7, p. 441; rettifiki ĠU 2019 L 282, p. 36; ĠU 2017 L 69, p. 39). Din id-direttiva, li kienet fis-seħħ sal‑11 ta’ Jannar 2023, ġiet imħassra u ssostitwita bid-Direttiva (UE) 2022/2561 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑14 ta’ Diċembru 2022 dwar il-kwalifika inizjali u taħriġ perjodiku ta’ sewwieqa ta’ ċerti vetturi tat-triq għall-ġarr ta’ merkanzija jew passiġġieri (kodifikazzjoni) (ĠU 2022, L 330, p. 46, rettifika ĠU 2023, L 128, p. 89).
(
15
)	Ara l-punti 75 et seq ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
16
)	Ara l-punti 53 et seq ta’ dawn il-konklużjonijiet.