62023CO0026(01)
BESCHIKKING VAN DE PRESIDENT VAN HET HOF
27 juli 2023 (
*1
)
„Hogere voorziening – Burgerinitiatief ‚Minority SafePack’ – Verzoek tot interventie – Artikel 40, tweede alinea, van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie – Belang bij de beslechting van het geding – Toelating”
In zaak C‑26/23 P,
betreffende een hogere voorziening krachtens artikel 56 van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie, ingesteld op 21 januari 2023,
Citizens’ Committee of the European Citizens’ Initiative „Minority SafePack – one million signatures for diversity in Europe”, vertegenwoordigd door T. Hieber, Rechtsanwalt,
rekwirant,
andere partijen in de procedure:
Europese Commissie, vertegenwoordigd door I. Rubene, E. A. Stamate en C. Urraca Caviedes als gemachtigden,
verweerster in eerste aanleg,
Hongarije, vertegenwoordigd door M. Z. Fehér en K. Szíjjártó als gemachtigden,
Helleense Republiek,
Slowaakse Republiek,
interveniënten in eerste aanleg,
geeft
DE PRESIDENT VAN HET HOF,
gelet op het voorstel van S. Rodin, rechter-rapporteur,
advocaat-generaal A. M. Collins gehoord,
de navolgende
Beschikking
1
Met zijn hogere voorziening verzoekt het Citizens’ Committee of the European Citizens’ Initiative „Minority SafePack – one million signatures for diversity in Europe” (hierna: „Citizens’ Committee”) om vernietiging van het arrest van het Gerecht van de Europese Unie van 9 november 2022, Minority SafePack – one million signatures for diversity in Europe/Commissie (T‑158/21, EU:T:2022:696), waarbij het Gerecht zijn beroep tot nietigverklaring van mededeling C(2021) 171 final van de Commissie van 14 januari 2021 over het Europees burgerinitiatief „Minority SafePack – één miljoen handtekeningen voor verscheidenheid in Europa” heeft verworpen (hierna: „litigieuze mededeling”).
2
Bij akte, neergelegd ter griffie van het Hof op 17 april 2023, heeft de Deutschsprachige Gemeinschaft Belgiens (Duitstalige Gemeenschap van België) krachtens artikel 40, tweede alinea, van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie verzocht om toelating tot interventie in de onderhavige hogere voorziening ter ondersteuning van de conclusies van het Citizens’ Committee.
3
Nadat de griffier van het Hof het verzoek om toelating tot interventie overeenkomstig artikel 131, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering van het Hof, dat krachtens artikel 190, lid 1, van dat Reglement van toepassing is op de procedure in hogere voorziening, aan partijen had betekend, hebben het Citizens’ Committee en de Europese Commissie opmerkingen over dat verzoek ingediend binnen de gestelde termijn. Alleen de Commissie heeft geconcludeerd tot afwijzing van dat verzoek.
Verzoek om toelating tot interventie
4
Artikel 40, eerste alinea, van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie bepaalt dat de lidstaten en de instellingen van de Europese Unie zich kunnen voegen in een voor het Hof aanhangig rechtsgeding. Volgens de eerste volzin van de tweede alinea van dit artikel hebben de organen en instanties van de Unie en elke andere persoon hetzelfde recht, indien zij aannemelijk kunnen maken belang te hebben bij de beslissing van het voor het Hof aanhangige rechtsgeding.
5
Allereerst moet worden vastgesteld dat een subnationale entiteit van een lidstaat zich dus op dezelfde manier in rechtsgedingen kan voegen als elke andere persoon, maar dat zij, anders dan de lidstaat waaronder zij ressorteert, aannemelijk moet maken belang te hebben bij de beslissing van het voor het Hof aanhangige rechtsgeding.
6
Volgens vaste rechtspraak van het Hof moet het begrip „belang bij de beslissing van het geding” in de zin van deze bepaling worden gedefinieerd met inachtneming van het voorwerp van het geding, en moet daaronder worden verstaan een rechtstreeks en daadwerkelijk belang bij de toe- of afwijzing van de conclusies zelf, en niet een belang ten aanzien van de aangevoerde middelen of argumenten. De woorden „beslissing van het rechtsgeding” verwijzen namelijk naar de gevraagde eindbeslissing zoals die zal blijken uit het dictum van het arrest dat zal worden uitgesproken (zie met name de beschikking van de president van het Hof van 5 juli 2018, Uniwersytet Wrocławski en Polen/REA, C‑515/17 P en C‑561/17 P, niet gepubliceerd, EU:C:2018:553, punt 7).
7
In beginsel kan een belang bij de beslissing van het geding enkel worden beschouwd als voldoende rechtstreeks indien deze beslissing de rechtspositie van de verzoeker in interventie kan wijzigen (beschikking van de president van het Hof van 30 april 2020, Commissie/HSBC Holdings e.a., C‑806/19 P, EU:C:2020:364, punt 8 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
8
Niettemin zij erop gewezen dat subnationale entiteiten van de lidstaten, anders dan natuurlijke en rechtspersonen, een verzoek tot interventie in een voor het Hof aanhangig geding eerder zullen doen om hun standpunten kenbaar te maken in een geding dat aanzienlijke gevolgen kan hebben voor de uitoefening van de bij de Grondwet of de wetgeving van de lidstaat waaronder zij ressorteren aan hen verleende bevoegdheden, dan met het oog op de behartiging van particuliere belangen.
9
In geval van verzoeken tot interventie van subnationale entiteiten van de lidstaten moet de voorwaarde van een rechtstreeks en daadwerkelijk belang bij de beslissing van het geding derhalve worden toegepast op een manier die recht doet aan deze bijzondere situatie (zie in die zin de beschikking van de president van het Hof van 17 september 2021, Duitsland/Pharma Mar en Commissie, C‑6/21 P en C‑16/21 P, EU:C:2021:756, punt 11).
10
Met betrekking tot door milieubeschermingsorganisaties ingediende verzoeken tot interventie is immers al geoordeeld dat het vereiste van een rechtstreeks en daadwerkelijk belang bij de beslissing van het voor het Hof aanhangige geding ten eerste inhoudt dat het werkterrein van die organisaties, zoals dat voortvloeit uit hun doel – in voorkomend geval vastgelegd in hun statuten –, rechtstreeks verband houdt met het voorwerp van dat geding en ten tweede dat dit geding principiële punten aan de orde stelt die gevolgen kunnen hebben voor de door de desbetreffende organisaties verdedigde belangen (beschikking van de president van het Hof van 7 februari 2019, Bayer CropScience en Bayer/Commissie, C‑499/18 P, EU:C:2019:107, punt 6 en aldaar aangehaalde rechtspraak). Gelet op de specifieke situatie van subnationale entiteiten van de lidstaten, die voortvloeit uit het feit dat hun bevoegdheden constitutioneel erkend zijn in het recht van die lidstaten, moeten in casu dezelfde criteria mutatis mutandis worden toegepast om te bepalen of deze entiteiten belang hebben bij de beslechting van het geding.
11
Om aannemelijk te maken dat zij belang heeft bij de beslissing van een voor het Hof aanhangig rechtsgeding, moet een subnationale entiteit van een lidstaat dus aantonen dat het voorwerp van het geding tot de bevoegdheden behoort die haar bij het nationale recht zijn toegekend en dat het geding principiële punten aan de orde stelt die gevolgen kunnen hebben voor haar eigen belangen. Wat dat laatste betreft, mag het door deze entiteit ingeroepen belang niet volledig samenvallen met dat van de lidstaat waaronder zij ressorteert, die hoe dan ook in het geding had kunnen interveniëren.
12
In casu blijkt in wezen uit het onderhavige verzoek tot interventie dat de Duitstalige Gemeenschap van België een van de drie gemeenschappen is waarin het grondwettelijke kader van het Koninkrijk België voorziet en dat zij een autonomiestatuut geniet dat haar met name bij de artikelen 2, 115 en 121 van de Belgische Grondwet is verleend, evenals een uit die grondwet voortvloeiende bevoegdheid voor aangelegenheden die verband houden met de bescherming van de culturele en taalkundige identiteit van de Duitstalige minderheid. Krachtens artikel 130 van de Belgische Grondwet is de Duitstalige Gemeenschap van België met name bevoegd voor de bescherming en illustratie van de Duitse taal en beschikt zij over uitgebreide bevoegdheden op het gebied van onderwijs en onderzoek.
13
Bijgevolg moet worden vastgesteld dat het voorwerp van het voor het Hof aanhangige geding tot de eigen bevoegdheden van de Duitstalige Gemeenschap van België behoort, zoals die voortvloeien uit de Belgische Grondwet. Dat geding betreft immers een burgerinitiatief dat, volgens de litigieuze mededeling, tot doel had de bescherming van tot nationale en taalkundige minderheden behorende personen te verbeteren en om de culturele en taalkundige verscheidenheid in de Unie te versterken.
14
Het geding stelt bovendien principiële punten aan de orde die gevolgen kunnen hebben voor de eigen belangen van deze entiteit. In de litigieuze mededeling staat immers dat „de [Unie] geen algemene wetgevingsbevoegdheid [heeft] op het specifieke gebied van de bescherming van nationale minderheden” of nog dat „[d]e Unie […] geen wetgevingsbevoegdheid [heeft] voor kwesties zoals het gebruik van regionale of minderheidstalen, zowel in het openbaar onderwijs als elders” en dat „[d]ie kwesties […] onder de verantwoordelijkheid van de lidstaten [vallen]”. Het onderhavige geding stelt derhalve een punt aan de orde dat verband houdt met de draagwijdte van de bevoegdheid van de Unie om maatregelen te treffen op een gebied dat tot de bevoegdheid van de Duitstalige Gemeenschap van België behoort.
15
In die omstandigheden, en gelet op het fundamentele karakter van dit bevoegdheidsvraagstuk en op het feit dat het antwoord op dit vraagstuk bepalend kan zijn voor de inhoud van enige nieuwe mededeling van de Commissie op hetzelfde gebied, stelt de Commissie dus tevergeefs dat de Duitstalige Gemeenschap van België slechts een indirect en onzeker belang heeft bij interventie in deze zaak, omdat de litigieuze mededeling of enige nieuwe mededeling van de Commissie van die aard slechts één etappe vormt in een reeks toekomstige handelingen en gebeurtenissen. Ook het argument van de Commissie dat de Duitstalige Gemeenschap van België of enige andere groep organisatoren steeds een nieuw Europees burgerinitiatief kan indienen met voorstellen die identiek zijn aan of vergelijkbaar zijn met het litigieuze initiatief, dat de Commissie dan op zijn eigen merites zal beoordelen indien er de nodige steun voor wordt gevonden, moet worden verworpen omdat het geen invloed heeft op de beoordeling van het belang van de Duitstalige Gemeenschap van België bij de beslechting van het geding in de onderhavige zaak.
16
Bijgevolg moet de Duitstalige Gemeenschap van België worden geacht haar belang bij de beslechting van het geding aannemelijk te hebben gemaakt in de zin van artikel 40, tweede alinea, van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie.
17
In die omstandigheden moet het door de Duitstalige Gemeenschap van België ingediende verzoek om toelating tot interventie ter ondersteuning van de conclusies van het Citizens’ Committee worden toegewezen.
Procedurele rechten van interveniënte
18
Daar het verzoek om toelating tot interventie is ingewilligd, worden krachtens artikel 131, lid 3, van het Reglement voor de procesvoering, dat krachtens artikel 190, lid 1, van dit Reglement van toepassing is op de procedure in hogere voorziening, alle aan partijen betekende processtukken toegezonden aan de Duitstalige Gemeenschap van België, tenzij partijen verzoeken om bepaalde stukken of bescheiden niet toe te zenden.
19
Aangezien dit verzoek is ingediend binnen de in artikel 190, lid 2, van het Reglement voor de procesvoering daartoe gestelde termijn, zoals verlengd met een forfaitaire termijn wegens afstand van tien dagen overeenkomstig artikel 51 van dat Reglement, kan de Duitstalige Gemeenschap van België overeenkomstig artikel 132, lid 1, van dat Reglement binnen een maand na de mededeling als bedoeld in het vorige punt een memorie in interventie indienen.
20
Tot slot kan de Duitstalige Gemeenschap van België mondelinge opmerkingen maken indien een pleitzitting wordt gehouden.
Kosten
21
Volgens artikel 137 van het Reglement voor de procesvoering, dat krachtens artikel 184, lid 1, van dat Reglement van toepassing is op de procedure in hogere voorziening, wordt ten aanzien van de proceskosten beslist in het arrest of de beschikking waardoor een einde komt aan het geding.
22
Aangezien het verzoek tot interventie van de Duitstalige Gemeenschap van België in casu is ingewilligd, moet de beslissing omtrent de kosten van de interventie worden aangehouden.
De president van het Hof beschikt:
1)
De Deutschsprachige Gemeinschaft Belgiens (Duitstalige Gemeenschap van België) wordt toegelaten tot interventie ter ondersteuning van de conclusies van het Citizens’ Committee of the European Citizens’ Initiative „Minority SafePack – one million signatures for diversity in Europe”.
2)
Een afschrift van alle processtukken wordt door de griffier betekend aan de Duitstalige Gemeenschap van België.
3)
De Duitstalige Gemeenschap van België heeft een maand vanaf de datum van de in punt 2 van dit dictum genoemde betekening om een memorie in interventie in te dienen.
4)
De beslissing omtrent de kosten van de interventie van de Duitstalige Gemeenschap van België wordt aangehouden.
ondertekeningen
(
*1
)	Procestaal: Engels.