Wydanie tymczasowe
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
ATHANASIOSA RANTOSA
przedstawiona w dniu 21 maja 2026 r.(1)
Sprawa C‑730/23
Rzeczpospolita Polska
przeciwko
Republice Federalnej Niemiec
Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Artykuł 259 TFUE – Rozporządzenie (WE)
nr 1013/2006 – Przemieszczanie odpadów – Artykuł 24 ust. 2 – Odbiór odpadów przez właściwy organ wysyłki w przypadku nielegalnego przemieszczania – Odmowa zapewnienia przez Republikę Federalną Niemiec, w terminie 30 dni, odbioru odpadów przemieszczonych z Niemiec do Polski – Artykuł 28 – Spory
dotyczące
klasyfikacji – Obowiązek uznania przedmiotowych
odpadów za odpady wymienione w załączniku IV do tego rozporządzenia – Artykuł 4 ust. 3 TUE – Zasada lojalnej współpracy
I.      Wprowadzenie
1.        W swojej skardze Rzeczpospolita Polska, popierana częściowo przez Komisję Europejską, wnosi do Trybunału o stwierdzenie, że Republika Federalna Niemiec uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy prawa Unii, a w szczególności na mocy rozporządzeni
a (WE) nr 1013/2006(2), a także art. 4 ust. 3 TUE, w kontekście szeregu przemieszczeń odpadów z Niemiec do sześciu lokalizacji w Polsce.
2.        Głównym zagadnieniem niniejszej sprawy jest zastosowanie zasad swobodnego doboru
środków dowodowych i swobodnej oceny dowodów w ramach tego rozporządzenia w kontekście jednego z rzadkich postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego wszczętych przez państwo członkowskie.
II.    Ramy prawne
3.        Artykuł 24 rozporządzenia
nr 1013/2006, zatytułowany „Odbiór w przypadku, gdy przemieszczanie jest nielegalne”, stanowi w ust. 1–3:
„1.      Jeżeli właściwy organ ujawnił przemieszczanie, które uważa za nielegalne, niezwłocznie powiadamia o tym pozostałe zainteresowane właściwe organy.
2.      Jeżeli odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie ponosi zgłaszający, właściwy organ wysyłki zapewnia, że przedmiotowe odpady zostaną:
a)      odebrane przez podmiot, który faktycznie dokonał zgłoszenia; lub, jeżeli nie dokonano zgłoszenia,
b)      odebrane przez podmiot zobowiązany do dokonania zgłoszenia; lub, jeżeli jest to niewykonalne,
c)      odebrane przez właściwy organ wysyłki albo przez osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu; lub, jeżeli to niewykonalne,
d)      poddane odzyskowi lub unieszkodliwieniu w inny sposób w państwie przeznaczenia lub wysyłki przez właściwy organ wysyłki albo przez osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu; lub, jeżeli jest to niewykonalne,
e)      poddane odzyskowi lub unieszkodliwieniu w inny sposób w innym państwie przez właściwy organ wysyłki albo przez osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu, jeżeli wszystkie zainteresowane właściwe organy wyrażą na to zgodę.
Powyższy obowiązek odbioru, odzysku lub unieszkodliwienia jest realizowany w terminie 30 dni od dnia, w którym zainteresowany właściwy organ wysyłki dowiedział się lub został powiadomiony na piśmie przez właściwe organy miejsca przeznaczenia lub tranzytu o nielegalnym przemieszczaniu oraz o przyczynach jego zaistnienia, lub w innym terminie uzgodnionym przez zainteresowane właściwe organy. Podstawą powyższego zgłoszenia mogą być informacje przekazane właściwym organom miejsca przeznaczenia lub tranzytu między innymi przez inne właściwe organy.
[…]
3.      Jeżeli odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie ponosi odbiorca, właściwy organ miejsca przeznaczenia zapewnia, że przedmiotowe odpady zostaną poddane odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie:
a)      przez odbiorcę; lub, jeżeli jest to niewykonalne,
b)      przez właściwy organ albo osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu.
[…].”
4.        Artykuł 28 tego rozporządzenia, zatytułowany „Spory dotyczące klasyfikacji”, przewiduje w ust. 2:
„Jeżeli właściwe organy wysyłki i miejsca przeznaczenia nie mogą dojść do porozumienia w zakresie zaklasyfikowania zgłoszonych odpadów do kategorii określonych w załączniku III, IIIA, IIIB lub IV, odpady traktuje się jako należące do kategorii określonych w załączniku IV”.
III. Okoliczności faktyczne sporu i postępowanie poprzedzające wniesienie skargi
5.        W latach 2015–2019 polskie organy stwierdziły obecność odpadów, które w ich ocenie były przedmiotem „nielegalnego przemieszczania” w rozumieniu art. 2 pkt 35 rozporządzenia
nr 1013/2006, dokonanego z terytorium Niemiec do sześciu lokalizacji w Polsce, a mianowicie lokalizacji nr 1 (Tuplice), lokalizacji nr 2 (Stary Jawor), lokalizacji nr 3 (Sobolew), lokalizacji nr 4 (Gliwice), lokalizacji nr 5 (Sarbia) i lokalizacji nr 6 (Bzowo).
6.        W następstwie skierowanych przez organy polskie do organów niemieckich żądań odbioru przedmiotowych odpadów, wobec których nie podjęto żadnych działań, Rzeczpospolita Polska złożyła w dniu 26 lipca 2023 r. skargę do Komisji na podstawie art. 259 akapit drugi TFUE, żądając od niej wydania uzasadnionej opinii z uwagi na to, że odmowa zapewnienia przez Republikę Federalną Niemiec odbioru tych odpadów stanowiła naruszenie prawa Unii(3).
7.        Po rozpatrzeniu uwag na piśmie przedstawionych przez Republikę Federalną Niemiec i wysłuchaniu jej oraz Rzeczypospolitej Polskiej Komisja wydała w dniu 18 października 2023 r. uzasadnioną opinię, w której:
–        po pierwsze, uznała, że Republika Federalna Niemiec z jednej strony uchybiła ciążącemu na niej obowiązkowi odbioru w terminie 30 dni odpadów nielegalnie przemieszczonych do lokalizacji nr 1(4), a z drugiej strony uchybiła ciążącym na niej obowiązkom dotyczącym odzysku odpadów
zaklasyfikowanych pod kodem
17 08 02 w przypadku przemieszczenia zorganizowanego przez dwa niemieckie przedsiębiorstwa do lokalizacji nr 2(5);
–        po drugie, uznała, że nie była w stanie stwierdzić naruszenia prawa Unii w odniesieniu do pozostałych zarzutów dotyczących lokalizacji nr 2–6; oraz
–        po trzecie, oddaliła zarzuty dotyczące naruszenia art. 28 ust. 2 rozporządzenia
nr 1013/2006 i art. 4 ust. 3 TUE.
IV.    Postępowanie przed Trybunałem i żądania stron
8.        Pismem złożonym w sekretariacie Trybunału w dniu 29 listopada 2023 r. Rzeczpospolita Polska wniosła rozpatrywaną
skargę o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego na podstawie art. 259 TFUE. Wnosi ona do Trybunału o stwierdzenie, że Republika Federalna Niemiec uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy prawa Unii w związku z nielegalnym przemieszczaniem odpadów do Polski, oraz o obciążenie tego państwa członkowskiego kosztami postępowania.
9.        Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2024 r. Komisja została dopuszczona do udziału w sprawie w charakterze interwenienta popierającego Rzeczpospolitą Polską(6).
10.      Republika Federalna Niemiec wnosi do Trybunału o oddalenie skargi i obciążenie Rzeczypospolitej Polskiej kosztami postępowania.
V.      Analiza
11.      Rzeczpospolita Polska podnosi przeciwko Republice Federalnej Niemiec trzy zarzuty oparte na tym, że, po pierwsze, naruszyła ona ciążący na niej obowiązek odbioru nielegalnie przemieszczonych odpadów zgodnie z rozporządzeniem
nr 1013/2006(7), po drugie, naruszyła ciążący na niej obowiązek potraktowania tych odpadów jako odpadów wymienionych w załączniku IV do tego rozporządzenia(8) oraz, po trzecie, naruszyła ciążący na niej obowiązek lojalnej współpracy, gdy nie podjęła środków mających na celu wyjaśnienie okoliczności faktycznych związanych z nielegalnym przemieszczaniem odpadów(9).
A.      W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego naruszenia obowiązku odbioru nielegalnie przemieszczonych odpadów
1.      Uwagi wstępne
12.      W zarzucie pierwszym Rzeczpospolita Polska podnosi w istocie, że nie dokonawszy odbioru przedmiotowych odpadów, Republika Federalna Niemiec uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy rozporządzenia
nr 1013/2006(10).
13.      W tym względzie w pierwszej kolejności pragnę przypomnieć, że zgodnie z art. 191 ust. 2 TFUE celem polityki Unii w dziedzinie środowiska jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony, z uwzględnieniem różnorodności sytuacji w różnych regionach Unii. Polityka ta opiera się na zasadzie ostrożności oraz na zasadach działania zapobiegawczego, naprawiania szkody w pierwszym rzędzie u źródła i na zasadzie „zanieczyszczający płaci”(11). Moim zdaniem z zasad tych wynika, że przedsiębiorstwa wytwarzające odpady podlegają większej odpowiedzialności, jeżeli organizują przemieszczanie odpadów poza państwo członkowskie, w którym odpady te zostały wytworzone.
14.      Na tej podstawie rozporządzenie
nr 1013/2006 realizuje w szczególności cel w postaci racjonalnego ekologicznie gospodarowania odpadami, zdefiniowanego w jego art. 2 pkt 8(12), co oznacza również, jak wynika z jego art. 2 pkt 34, że przemieszczanie odpadów odbywa się wyłącznie w celu ich odzysku lub unieszkodliwienia(13).
15.      W tym kontekście art. 3 tego rozporządzenia, który reguluje zasadniczo procedury przemieszczania, przewiduje w ust. 1 „procedurę uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody” w odniesieniu do przemieszczania odpadów przeznaczonych do unieszkodliwienia
oraz liczne kategorie odpadów przeznaczonych do odzysku, a w ust. 2 „procedurę informowania” uregulowaną w art. 18 tego rozporządzenia, która ogranicza się, w odniesieniu do innych przemieszczeń odpadów (o ilości przekraczającej 20 kg) stanowiących część „zielonego” wykazu odpadów(14), do sporządzenia formularza i zawarcia umowy między osobą, która organizuje przemieszczanie, a odbiorcą odpadów przeznaczonych do odzysku(15), przy czym dokumenty te powinny być sporządzone zgodnie ze wskazaniami zawartymi w formularzu figurującym w załączniku VII do tego rozporządzenia (zwanym dalej „formularzem z załącznika VII”).
16.      W przypadku nielegalnego przemieszczania odpadów, zgodnie z jego definicją zawartą w art. 2 pkt 35 rozporządzenia
nr 1013/2006(16), art. 24 ust. 2 tego rozporządzenia przewiduje, że jeżeli odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie ponosi zgłaszający, właściwy organ wysyłki powinien zapewnić, że odpady zostaną odebrane w terminie wynoszącym co do zasady 30 dni lub w jakimkolwiek innym terminie, który dany właściwy organ może ustalić, licząc od dnia, w którym dowiedział się on lub został powiadomiony przez właściwe organy miejsca przeznaczenia.
17.      W drugiej kolejności pragnę przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału w ramach procedury w sprawie stwierdzenia uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego Komisja jest zobowiązana do wykazania istnienia zarzucanego uchybienia i dostarczenia Trybunałowi dowodów potrzebnych do zbadania przezeń istnienia tego uchybienia, przy czym Komisja nie może opierać się na jakimkolwiek domniemaniu(17). Te same zasady mają zastosowanie w przypadku, gdy skargę o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego wnosi państwo członkowskie na podstawie art. 259 TFUE(18). W świetle tych właśnie rozważań, a także z uwzględnieniem zasad swobodnego doboru
środków dowodowych i swobodnej oceny dowodów, potwierdzonych w orzecznictwie Trybunału(19), należy zbadać dowody przedstawione przez Rzeczpospolitą Polską.
18.      W niniejszej sprawie z twierdzeń Rzeczypospolitej Polskiej wynika, że przedmiotowe odpady miały zostać przemieszczone z Niemiec do Polski w ramach procedury informowania, poza warunkami przewidzianymi w rozporządzeniu
nr 1013/2006, zarówno w odniesieniu do kategorii odpadów, które mogły zostać przemieszczone zgodnie z tą procedurą, jak i w odniesieniu do zezwoleń posiadanych przez przedsiębiorstwa zajmujące się ich przetwarzaniem. Co się tyczy lokalizacji nr 1, ponieważ Republika Federalna Niemiec przyznała, że nielegalne przemieszczenia miały miejsce, spór dotyczy wyłącznie kwestii, czy to państwo członkowskie naruszyło termin odbioru tych odpadów, podczas gdy w odniesieniu do lokalizacji nr 2–6 należy zbadać, czy rzeczywiście miały miejsce nielegalne przemieszczenia, które można by przypisać odnośnym przedsiębiorstwom niemieckim. W dalszej części niniejszej opinii zbadam te dwie sytuacje oddzielnie.
2.      W przedmiocie lokalizacji nr 1 (Tuplice)
19.      Rzeczpospolita Polska zarzuca Republice Federalnej Niemiec naruszenie ciążącego na niej obowiązku odbioru w terminie 30 dni około 20 000 ton odpadów w postaci żużli cynkowych przemieszczonych nielegalnie(20).
20.      Strony, wraz z Komisją, przyznają, że przedmiotowe odpady zostały nielegalnie przemieszczone(21), i zgadzają się co do tego, że odbiór tych odpadów zakończył się w grudniu 2024 r.(22)
21.      Na wstępie uważam, że należy oddalić podniesione przez Republikę Federalną Niemiec argumenty, zgodnie z którymi skarga jest niedopuszczalna lub stała się bezprzedmiotowa ze względu na to, że w międzyczasie odbiór odpadów został zakończony. W ramach skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego wniesionej przez inne państwo członkowskie na podstawie art. 259 TFUE wystąpienie uchybienia należy bowiem oceniać w świetle sytuacji pozwanego państwa członkowskiego, jaka miała miejsce w momencie uprzedniego skierowania sprawy do Komisji, o którym mowa w akapicie drugim tego artykułu(23). W niniejszej sprawie w tym momencie termin odbioru odpadów był znacznie przekroczony(24).
22.      W pierwszej kolejności Republika Federalna Niemiec podnosi, że decyzje właściwych organów krajowych zobowiązujące spółkę, która dokonała przemieszczenia, do odbioru odnośnych odpadów były przedmiotem postępowania prawnego. Utrzymuje ona również, że odbiór takiej ilości odpadów wymagał wielu miesięcy ze względu na ograniczenia logistyczne i konieczność przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego zgodnie z przepisami Unii. W świetle tych okoliczności termin 30 dni przewidziany w art. 24 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia
nr 1013/2006 nie powinien mieć zastosowania.
23.      W tym względzie pragnę zauważyć, że art. 24 ust. 2 tego rozporządzenia nie przewiduje żadnego wyjątku ani okoliczności pozwalających na przerwanie biegu przedmiotowego terminu, w tym z uwagi na ilość odpadów, a jedyna możliwość, jaką oferuje w tym zakresie, polega na ustaleniu alternatywnego terminu przez zainteresowane właściwe organy(25). W każdym razie niedotrzymanie terminu w kontekście opóźnienia, jak w niniejszej sprawie, wynoszącego prawie dziesięć lat nie może być uzasadnione względami logistycznymi ani tym, że skala odpadów wymaga przeprowadzenia europejskiego postępowania przetargowego(26).
24.      W drugiej kolejności Republika Federalna Niemiec podnosi, że w trakcie postępowania poprzedzającego wniesienie skargi istniało porozumienie między stronami
na podstawie art. 24 ust. 2 rozporządzenia
nr 1013/2006 dotyczące zasadności oczekiwania na wynik postępowania sądowego przed przystąpieniem do odbioru przedmiotowych odpadów, co jednak kwestionują władze polskie(27). Republika Federalna Niemiec opiera się w tym względzie na korespondencji wymienionej między organami polskimi i niemieckimi, w której organy polskie miały zgodzić się z decyzją o oczekiwaniu na wynik toczącego się postępowania prawnego i nie zażądały od organów niemieckich odbioru odpadów przed jego zakończeniem(28).
25.      Z korespondencji tej wynika moim zdaniem, że organy polskie nie wyraziły zamiaru natychmiastowego skierowania sprawy do Trybunału. Można stąd zatem wywnioskować, że przez pewien czas czekały one na rozwój toczącego się w Niemczech postępowania. Jednakże z korespondencji tej nie wynika w sposób jednoznaczny, że organy te zgodziły się czekać aż do zakończenia tego postępowania. Strony są zresztą zgodne co do tego, że najpóźniej w chwili ich wysłuchania przed Komisją w dniu 20 września 2023 r. organy polskie wyraźnie wskazały, że takie porozumienie nie miało miejsca. W związku z tym uważam, że istnienie porozumienia dotyczącego zasadności oczekiwania na wynik postępowania sądowego, na które powołuje się Republika Federalna Niemiec, nie zostało wykazane w sposób wymagany prawem.
26.      W tych okolicznościach proponuję uwzględnić zarzut pierwszy dotyczący lokalizacji nr 1 (Tuplice).
3.      W przedmiocie lokalizacji nr 2–6
27.      W odniesieniu do lokalizacji nr 2–6 Rzeczpospolita Polska zarzuca Republice Federalnej Niemiec naruszenie przepisów dotyczących odbioru nielegalnie przemieszczonych odpadów(29), podczas gdy Republika Federalna Niemiec kwestionuje to oskarżenie, zaprzeczając samemu wystąpieniu nielegalnych przemieszczeń odpadów, za które odpowiedzialne miałyby być odnośne spółki niemieckie(30).
28.      W dalszej
części niniejszej opinii zbadam razem sytuacje wykazujące podobieństwa, w szczególności w odniesieniu do kategorii przemieszczanych odpadów.
a)      W przedmiocie lokalizacji nr 2 (Stary Jawor) i 3 (Sobolew)
29.      Rzeczpospolita Polska podnosi, że w okresie od kwietnia do września 2018 r. organy polskie stwierdziły podczas kontroli lokalizacji nr 2 i 3(31) obecność odpowiednio 1156 i 1039 ton odpadów(32) przemieszczonych nielegalnie(33) przez spółki niemieckie(34). Zamiast odpadów betonu (kod 17 01 01(35)) (zwanych dalej „odpadami betonu”), wskazanych w formularzu z załącznika VII, przedsiębiorstwa te miały przemieścić, w ramach procedury informowania, zmieszane odpady budowlane zawierające gips (zwane dalej „odpadami gipsu”)(36), które nie są ujęte w „zielonym” wykazie, w celu ich odzyskania, na co przedsiębiorstwa będące odbiorcami odpadów również nie posiadały wymaganych zezwoleń(37). Ponadto w niektórych przypadkach przedmiotowe odpady, chociaż zaklasyfikowane przez wysyłające spółki niemieckie jako odpady gipsu, miały zostać przekazane przedsiębiorstwom polskim, które nie posiadały zezwoleń na odzyskiwanie tych odpadów(38).
30.      W tym względzie wydaje mi się właściwe odróżnienie kwestii wystąpienia przemieszczeń przedmiotowych odpadów od kwestii odpowiedzialności zainteresowanych przedsiębiorstw niemieckich.
31.      Jeśli chodzi o wystąpienie przemieszczeń (nielegalnych lub legalnych) przedmiotowych odpadów, należy następnie dokonać rozróżnienia między przemieszczaniem odpadów zaklasyfikowanych jako odpady betonu a przemieszczaniem odpadów zaklasyfikowanych jako odpady gipsu.
32.      W pierwszej kolejności strony są zgodne co do tego, że większość dokumentów dotyczących tych spółek – w szczególności umowy przewozu i formularze z załącznika VII – wspomina o przemieszczaniu odpadów betonu(39). Rzeczpospolita Polska utrzymuje jednak, że przemieszczenia te miały w rzeczywistości ukrywać przemieszczenia odpadów gipsu, co wykazały głównie wyniki inspekcji przeprowadzonych przez organy polskie, które stwierdziły w odnośnych lokalizacjach obecność odpadów gipsu, oprócz odpadów betonu lub mieszaniny obu tych odpadów.
33.      Wydaje mi się, że prawdą jest, iż samo wykrycie odpadów gipsu na terenie skontrolowanych przez polskie organy zakładów stanowi wskazówkę, że do przedmiotowych lokalizacji przetransportowano odpady inne niż objęte zezwoleniami na odzysk. Jednakże okoliczność ta sama w sobie nie dowodzi, że odpady te faktycznie pochodziły ze spornych przemieszczeń. Przemieszczeniom tym towarzyszyły bowiem formularze z załącznika VII i inne odnośne dokumenty przewozowe, z których wynika, że sporne odpady zostały wysłane i odebrane jako odpady betonu. Nic nie wskazuje na to, by owe przemieszczenia ukrywały inne kategorie odpadów, tym bardziej że – jak przyznaje sama Rzeczpospolita Polska – w przedmiotowych lokalizacjach odnaleziono również odpady betonu.
34.      W drugiej kolejności strony są również zgodne co do tego, że niektóre przemieszczenia odpadów zostały zaklasyfikowane przez zainteresowane przedsiębiorstwa jako przemieszczenia odpadów gipsu.
35.      Co się tyczy lokalizacji nr 2, chodzi, po pierwsze, o przemieszczenia pomiędzy z jednej strony niemieckimi spółkami wysyłającymi ALBA Seehausen i Altmärkische oraz z drugiej strony polską spółką Bravet będącą odbiorcą. Nie zostało jednak wykazane, że owe przemieszczenia były przedmiotem wniosku o odbiór odpadów. Dokumenty związane z wnioskami o odbiór odpadów, na które powołuje się Rzeczpospolita Polska, nie wspominają bowiem o tych przemieszczeniach(40).
36.      Po drugie, strony są zgodne co do istnienia umowy na przemieszczanie odpadów gipsu między niemiecką spółką wysyłającą Parentin a polską spółką Bravet będącą odbiorcą. Jednak ani formularze z załącznika VII podpisane przez zainteresowane strony, ani inne związane z nimi dokumenty nie zawierają informacji o takich przemieszczeniach. Brak jest zatem dowodu wykonania tej umowy(41).
37.      Po trzecie, strony przyznają również, że miały miejsce przemieszczenia odpadów zarejestrowanych jako odpady gipsu, których dokonały niemieckie spółki wysyłające Drekopf i Recom do zakładów polskiej spółki Bravet będącej odbiorcą. Niemniej jednak zgodnie z dowodami przedstawionymi przez Rzeczpospolitą Polską organy polskie nie przedstawiły wniosku o odbiór odpadów, ponieważ odpady te zostały zmieszane z innymi odpadami w lokalizacji nr 2, w związku z czym ich zdaniem nie było już możliwe ustalenie pochodzenia odpadów dla każdego z przedsiębiorstw, których to dotyczy(42).
38.      Jeśli chodzi o lokalizację nr 3, przemieszczenia odpadów zgłoszonych jako odpady gipsu dotyczyły przemieszczeń między niemiecką spółką wysyłającą Parentin a polską spółką PPH LWN będącą odbiorcą, które nie zostały jednak przywołane na etapie przed wniesieniem przez Rzeczpospolitą Polską skargi i – jak podnosi Republika Federalna Niemiec – nie były przedmiotem wniosku o odbiór odpadów wystosowanego przez organy polskie(43).
39.      Podsumowując, uważam, że wystąpienie nielegalnego przemieszczania odpadów, w odniesieniu do którego Republika Federalna Niemiec byłaby zobowiązana zapewnić odbiór, nie zostało wykazane w sposób wymagany prawem, w związku z czym zarzut pierwszy należy oddalić w odniesieniu do lokalizacji nr 2 i 3.
40.      Wyjaśniwszy powyższe, dla kompletności wywodu przeprowadzę również analizę kwestii odpowiedzialności zainteresowanych przedsiębiorstw niemieckich za przemieszczanie odpadów zgłoszonych jako odpady gipsu do zakładów nieposiadających zezwoleń wymaganych do ich odzysku.
41.      W tym względzie strony nie zgadzają się co do odpowiedzialności wytwórcy odpadów lub organizatora ich przemieszczania w odniesieniu do zgodności z prawem procesów odzysku przeprowadzanych w państwach przeznaczenia odpadów, jeżeli z jednej strony przedsiębiorstwo będące odbiorcą odpadów lub zarządca zakładu odzysku nie posiada ważnego zezwolenia na przetwarzanie tych odpadów lub z drugiej strony legalnie przemieszczane odpady nie są prawidłowo odzyskiwane w państwie przeznaczenia. Pytanie dotyczy w szczególności znaczenia podpisu przedsiębiorstwa będącego odbiorcą na formularzu z załącznika VII lub jego oświadczenia w ramach umowy z organizatorem przemieszczenia co do posiadania wymaganych zezwoleń.
42.      W niniejszej sprawie strony przyznają, że przedsiębiorstwa będące odbiorcami odpadów nie posiadały wymaganych zezwoleń na odzysk odpadów gipsu(44). Ponadto w odniesieniu do lokalizacji nr 2 uważam, podobnie jak Rzeczpospolita Polska, że zezwolenie polskiej spółki Bravet będącej odbiorcą na „zbieranie” odpadów gipsu, zdefiniowane w art. 3 pkt 10 2008/98(45), również nie oznacza możliwości „wstępnego magazynowania” tych odpadów, jak przewidziano w ramach procesu odzysku R 13(46). O ile bowiem brzmienie tych definicji może budzić wątpliwości, o tyle definicja pojęcia „magazynowania odpadów” odnosząca się do procesu odzysku R 13 z załącznika II
do tej dyrektywy wyłącza w sposób wyraźny „wstępne magazynowanie” w rozumieniu art. 3 pkt 10 tejże dyrektywy.
43.      W związku z tym w zakresie, w jakim omawiane zezwolenia nie obejmują procesów odzysku (R5 lub R 13), które miały być celem przemieszczenia odpadów, należy zbadać, czy niemieckie przedsiębiorstwa, które zorganizowały przemieszczanie, mogą zostać pociągnięte do odpowiedzialności za te przemieszczenia, w szczególności gdy spółka będąca odbiorcą tych odpadów oświadczyła w formularzu z załącznika VII (pola 13 i 14) w ramach umowy z organizatorem przemieszczenia, że posiada wymagane zezwolenia(47).
44.      W tym względzie wydaje się oczywiste, że jeżeli zostanie wykazane, iż przedsiębiorstwa miały wiedzę o braku wymaganych zezwoleń
po stronie przedsiębiorstw będących odbiorcami odpadów lub o nielegalnym przekierowaniu odpadów do innych lokalizacji, powinny one zostać pociągnięte do odpowiedzialności za nielegalne przemieszczenia. Natomiast w przypadku braku dowodów na taką wiedzę należy określić zakres obowiązku dochowania staranności, jaki na nich spoczywa w odniesieniu do przedmiotowych naruszeń prawa.
45.      Ogólnie rzecz ujmując, uważam, że biorąc pod uwagę obowiązek zwiększonej staranności ciążący na podmiocie wysyłającym odpady w ramach przemieszczania odpadów poza państwo członkowskie, w którym są one wytwarzane(48), ów podmiot nie może przyjąć biernego podejścia w kwestii istnienia wymaganych zezwoleń po stronie odbiorcy. Innymi słowy, wbrew stanowisku przedstawionemu przez Republikę Federalną Niemiec, podmiot wysyłający odpady nie może ograniczyć się do zawarcia umowy
na przemieszczenie odpadów i wypełnienia formularza z załącznika VII. Nie nakładając na niego nadmiernie uciążliwych obowiązków, należy jednak oczekiwać od wysyłającego, że zwróci się o przekazanie kopii odpowiednich zezwoleń, przy czym nie jest on zobowiązany do przeprowadzania szczegółowych weryfikacji, takich jak dochodzenia lub audyty dotyczące ważności tych dokumentów, co należy wyłącznie do kompetencji organów publicznych(49).
46.      W niniejszej sprawie, co się tyczy odpadów przemieszczonych do lokalizacji nr 2, pragnę zauważyć, że Bravet, polska spółka zarządzająca tą lokalizacją, przedstawiła niemieckim przedsiębiorstwom wysyłającym, po pierwsze, ALBA Seehausen i Altmärkische(50), a po drugie, Drekopf i Recom(51), posiadane zezwolenia na zbiórkę odpadów objętych kodami 17
01
01 i 17
08
02, a także na odzysk odpadów objętych jedynie kodem 17
01
01 (a nie kodem 17
08
02). Niezależnie od tego przedsiębiorstwa te zorganizowały przemieszczenia odpadów objętych kodem 17
08
02 w celu procesu odzysku R13.
47.      W związku z tym, bez uszczerbku dla wyjaśnień przedstawionych w pkt 35 i 37 niniejszej opinii, wydaje się, że zainteresowane przedsiębiorstwa niemieckie powinny ponosić odpowiedzialność w zakresie, w jakim wiedziały one o sytuacji przedsiębiorstwa będącego obiorcą odpadów w chwili wypełniania formularza z załącznika VII.
48.      Niemniej jednak z jednej strony nie zgadzam się z argumentem podniesionym przez Rzeczpospolitą Polską, zgodnie z którym odpowiedzialność spółek niemieckich wynika również z tego, że niemieckie spółki wysyłające ALBA Seehausen i Altmärkische wskazały jedynie jako instalację odzysku w polu 7 formularza z załącznika VII polską spółkę Bravet będącą odbiorcą, podczas gdy w przypadku przemieszczenia do instalacji pośredniej powinny były one również wskazać zakład odzysku inny niż pośredni. Biorąc bowiem pod uwagę, że pole 7 formularza z załącznika VII dotyczy jedynie „instalacji odzysku”, wskazanie instalacji, która zgodnie z tym, co wskazano w polu 8, jest zobowiązana do przeprowadzenia procesu odzysku R 13, jest zatem wystarczające, nawet jeśli proces ten oznacza magazynowanie odpadów przed przeprowadzeniem innego procesu odzysku (z wyjątkiem tymczasowego magazynowania, poprzedzające zbieranie, w miejscu gdzie odpady są wytwarzane)(52).
49.      Z drugiej strony nie podzielam również stanowiska reprezentowanego przez Republikę Federalną Niemiec, zgodnie z którym wyraźny obowiązek wskazania instalacji innych niż pośrednie przewidziany w nowym rozporządzeniu
(UE) 2024/1157 świadczy o tym, że wskazanie to jest wymagane dopiero od wejścia w życie tego rozporządzenia(53).
50.      Co się tyczy odpadów przemieszczanych do lokalizacji nr 3, strony są zgodne co do tego, że PPH LWN, polska spółka zarządzająca tą lokalizacją, nie posiadała wymaganych zezwoleń w odniesieniu do konkretnych działek, na których odpady zostały zdeponowane.
51.      W tym względzie wydaje mi się, że o ile należy uznać istnienie obowiązku zwiększonej staranności po stronie przedsiębiorstwa wytwarzającego lub wysyłającego odpady(54), o tyle nie można wymagać od tego przedsiębiorstwa, aby było ono poinformowane o dokładnym miejscu rozładunku odpadów w ramach odpowiednio wskazanej we właściwej dokumentacji instalacji przetwarzania i odpowiadało za to miejsce. Taki wymóg wykraczałby poza zakres jego kontroli, ponieważ kwestia ta wchodzi wyłącznie w zakres odpowiedzialności operatora instalacji przetwarzania(55).
b)      W przedmiocie lokalizacji nr 4 (Gliwice) i nr 5 (Sarbia)
52.      Rzeczpospolita Polska podnosi, że w okresie od lutego do maja 2018 r. organy polskie odkryły podczas kontroli lokalizacji nr 4 i nr 5(56) obecność odpowiednio 1300 i 8700 ton odpadów przemieszczonych nielegalnie(57) przez spółki niemieckie(58). W odróżnieniu od tego, co wskazano w formularzach z załącznika VII, w których wymieniono odpady w postaci tworzyw sztucznych i gumy (ze wskazaniem kodu 19
12
04) (zwane dalej „odpadami z tworzyw sztucznych”), przedsiębiorstwa te w ramach procedury informowania przemieściły odpady nieobjęte „zielonym” wykazem w celu odzysku.
53.      W szczególności odpady odkryte w lokalizacji nr 4 miały składać się z odpadów w postaci opakowań wielomateriałowych z tworzyw sztucznych i innych materiałów po produktach spożywczych (zwanych dalej „zmieszanymi odpadami komunalnymi”)(59), wytworzonych przez niemieckie przedsiębiorstwo Wurzer i przemieszczonych do Gliwic na podstawie łańcucha umów(60). Odpady odkryte w lokalizacji nr 5 miały składać się ze sprasowanych balotów owiniętych drutem,
nienależących do żadnej identyfikowalnej kategorii(61), z których istotna część miała być oznaczona napisami i kodami kreskowymi wskazującymi na ich pochodzenie z Niemiec, wytworzonych przez Lobbe i Böhme(62), i które choć formalnie były przeznaczone do lokalizacji w Chełmku, zostały w rzeczywistości przemieszczone do Sarbii po „neutralizacji” dokumentów transportowych(63). Ponadto przedsiębiorstwo będące odbiorcą odpadów przemieszczonych do lokalizacji nr 4 miało działać jedynie w charakterze pośrednika(64) i dysponowało jedynie zezwoleniem na zbiórkę odpadów z tworzyw sztucznych, podczas gdy przedsiębiorstwo będące odbiorcą odpadów przemieszczonych do lokalizacji nr 5 nie posiadało zezwolenia na odzysk tych odpadów(65).
54.      Co się tyczy natomiast lokalizacji nr 4, jak wynika z dowodów przedstawionych przez Rzeczpospolitą Polską (formularze z załącznika VII, dokumenty transportowe zwane „dokumentami CMR oraz kwity wagowe), odpady wytworzone przez Wurzer zostały zaklasyfikowane jako odpady z tworzyw sztucznych należące do „zielonego” wykazu i przemieszczone do polskiego przedsiębiorstwa Marko, które miało zezwolenie na dokonanie procesów odzysku tych odpadów i potwierdziło ich odbiór w lokalizacji Jawiszowice (a nie Gliwice)(66). Dokumenty transportowe przedstawione przez Rzeczpospolitą Polską dotyczące przemieszczeń do Gliwic dotyczą jedynie procesów z udziałem polskich spółek Marko, jako wysyłającej odpady, i A&P jako ich odbiorcy(67). Nawet gdyby przyjąć, jak podnosi Rzeczpospolita Polska, że przejęcie odpadów pochodzących z Niemiec przez Marko było fikcyjne, jako że ładunki zostały przetransportowane bezpośrednio
od Wurzer do Gliwic(68), okoliczność ta nie wynika z dokumentów sporządzonych przez spółki niemieckie organizujące przemieszczenie, a przede wszystkim nie można jej bezpośrednio przypisać tym spółkom. Taka okoliczność wchodzi
stosownie do okoliczności w zakres odpowiedzialności zainteresowanych polskich przedsiębiorstw. Ponadto pozostałe dowody przedstawione przez Rzeczpospolitą Polską również nie mają w tym względzie decydującego znaczenia(69).
Poza tym skarga pozostaje nieprecyzyjna w odniesieniu do ilości odpadów, które można przypisać dwóm odnośnym spółkom niemieckim.
55.      Co się tyczy lokalizacji nr 5, całość dokumentacji (w szczególności formularze z załącznika VII), którą można powiązać ze spółkami Lobbe i Böhme dotyczyła przemieszczenia odpadów z tworzyw sztucznych do polskich przedsiębiorstw Havel (przez Lobbe i Böhme)
a także Recovery (przez Böhme) do Chełmka(70). Inne przedstawione przez Rzeczpospolitą Polską(71) dowody wskazują rzeczywiście na obecność w lokalizacji w Sarbii odpadów, które mogą być powiązane z niemieckimi przedsiębiorstwami Lobbe i Böhme i które mogły zostać przekierowane z ich oficjalnego miejsca odbioru i przetransportowane bezpośrednio z Niemiec do Sarbii. Dowody te nie wystarczają jednak do wykazania, że owe przemieszczenia były zorganizowane przez zainteresowane spółki niemieckie, dozwolone przez nie lub nawet podane do ich wiadomości. Biorąc bowiem pod uwagę w szczególności zlecenia transportowe wymienione pomiędzy spółkami polskimi i zawierające „polecenie neutralizacji”(72), nie można wykluczyć, że przekierowanie tych odpadów ukryto przez wspomnianymi spółkami niemieckimi i że odpowiedzialne za nie są wyłącznie wspomniane spółki polskie(73). Co więcej, przedstawione przez Rzeczpospolitą Polską dowody nie pozwalają na ustalenie z wystarczającą dokładnością ilości odpadów, która została przewieziona przez zainteresowane spółki niemieckie do omawianej
lokalizacji, w odniesieniu do której wykazano również obecność odpadów pochodzących z Polski i innych państw. Tego rodzaju okoliczności nie pozwalają na indywidualne zidentyfikowanie przedmiotowych odpadów, a tym samym stoją na przeszkodzie ich odbiorowi z tytułu podnoszonych nielegalnych przemieszczeń(74).
c)      W przedmiocie lokalizacji nr 6 (Bzowo)
56.      Rzeczpospolita Polska podnosi, że w okresie od kwietnia do września 2017 r. organy polskie stwierdziły podczas kontroli na terenie lokalizacji nr 6(75) obecność 600 ton zmieszanych odpadów komunalnych(76) przemieszczonych nielegalnie(77) przez spółki niemieckie(78). Odpady te nie były objęte „zielonym” wykazem, a polskie przedsiębiorstwo będące odbiorcą nie posiadało zezwolenia na ich odzysk.
57.      W tym względzie wydaje mi się, że przedstawione przez Rzeczpospolitą Polską dowody(79) wykazują, po pierwsze, prawdopodobną obecność na składowisku zmieszanych odpadów komunalnych pochodzących z Niemiec, a po drugie, brak zezwolenia na odzysk tych odpadów, a także brak odpowiedniej instalacji w lokalizacji w Bzowie(80).
58.      Niemniej jednak żaden dowód nie pozwala na wykazanie bezpośredniego udziału zainteresowanych spółek niemieckich w tych przemieszczeniach(81). W szczególności dokumenty transportowe, które można powiązać z zainteresowanymi spółkami niemieckimi, nie zawierają wzmianki o tych przemieszczeniach(82).
Wprawdzie jeden z tych formularzy z załącznika VII, wypełniony przez spółkę Vorberg Recycling, nie zawierał żadnej informacji na temat instalacji odzysku(83),
jednak nie wydaje mi się, aby element ten mógł sam w sobie wystarczyć do wykazania odpowiedzialności owej spółki, biorąc również pod uwagę fakt, że dokument ten potwierdza wysyłkę odpadów z tworzyw sztucznych (a nie zmieszanych odpadów komunalnych, takich jak stwierdzone przez polskie organy w przedmiotowej lokalizacji), a także
brak informacji na temat charakteru odpadów obecnych w tej lokalizacji(84).
4.      Wnioski w przedmiocie pierwszego zarzutu
59.      W świetle powyższych rozważań proponuję uwzględnić zarzut pierwszy dotyczący opóźnienia Republiki Federalnej Niemiec w odbiorze odpadów
związanych z lokalizacją
nr 1. Proponuję natomiast oddalić ten zarzut w zakresie odpowiedzialności tego państwa
członkowskiego za odbiór odpadów przemieszczonych do lokalizacji nr 2–6.
B.      W przedmiocie zarzutu drugiego, dotyczącego naruszenia obowiązku przetworzenia odpadów
60.      Rzeczpospolita Polska podnosi, że Republika Federalna Niemiec nie zastosowała się do obowiązku przetworzenia odpadów odkrytych w lokalizacjach
nr 3–6 jako odpadów wskazanych w załączniku IV
do rozporządzenia
nr 1013/2006, i to pomimo istnienia sporu pomiędzy właściwymi organami wysyłki i miejsca przeznaczenia co do ich klasyfikacji. Wywodzi ona z tego, że Republika Federalna Niemiec naruszyła art. 28 ust. 2 tego rozporządzenia.
61.      Co się tyczy dopuszczalności zarzutu drugiego, oczywiste jest, że zgodnie ze skargą złożoną do Komisji Rzeczpospolita Polska podniosła ten zarzut jedynie w odniesieniu do lokalizacji nr 5(85). Uważam zatem, że zarzut ten jest niedopuszczalny w odniesieniu do lokalizacji nr 3, 4 i 6.
62.      W każdym razie, jak wyjaśnię w dalszej części niniejszej opinii, zarzut ten jest również bezzasadny w odniesieniu do wszystkich lokalizacji wskazanych przez Rzeczpospolitą Polską w ramach zarzutu drugiego.
63.      Odnosząc się do zasadności zarzutu drugiego, pragnę przypomnieć, że zgodnie z art. 28 ust. 2 rozporządzenia
nr 1013/2006, jeżeli właściwe organy wysyłki i miejsca przeznaczenia nie mogą dojść do porozumienia w zakresie zaklasyfikowania zgłoszonych odpadów(86) do kategorii określonych w „zielonym” wykazie (załączniki III, IIIA i IIIB) lub w załączniku IV, owe odpady traktuje się jako należące do kategorii określonych w załączniku IV(87).
64.      Przede wszystkim z brzmienia tego przepisu wynika moim zdaniem, że spór, o którym mowa, może dotyczyć jedynie „klasyfikacji” odpadów, a nie samego wystąpienia nielegalnego przemieszczania odpadów, w tym identyfikacji podmiotu dokonującego takiego przemieszczania.
65.      Następnie, odnosząc się do kontekstu, w jaki wpisuje się ten przepis, można stwierdzić, że art. 28 rozporządzenia
nr 1013/2006, zatytułowany „Spory dotyczące klasyfikacji”, reguluje w ust. 1–3 trzy szczególne sytuacje, a mianowicie, po pierwsze, brak porozumienia co do zaklasyfikowania przedmiotu przemieszczenia jako odpadów, po drugie, brak porozumienia, jak w niniejszej sprawie, co do zaklasyfikowania zgłoszonych odpadów jako odpadów ujętych w „zielonym” wykazie, i po trzecie, brak porozumienia co do zaklasyfikowania zgłoszonej
operacji przetwarzania odpadów. W związku z tym kwestia wystąpienia nielegalnego przemieszczania odpadów nie jest w żadnym momencie poruszana.
66.      Wreszcie, jeśli chodzi o cel realizowany przez ten przepis, wydaje mi się, że ów przepis zmierza do rozwiązania problemu impasu proceduralnego dotyczącego przetwarzania przemieszczanych materiałów, a nie do wcześniejszego rozstrzygnięcia kwestii wystąpienia takiego przemieszczenia.
67.      W związku z tym kwestia wystąpienia przemieszczenia, czyli kwestia rozpatrywana w niniejszej sprawie, wchodzi w zakres ogólnych zasad dotyczących postępowania dowodowego i oceny dowodów, a nie szczególnych domniemań przewidzianych w art. 28 rozporządzenia
nr 1013/2006. W tym kontekście z orzecznictwa Trybunału przywołanego w pkt 17 niniejszej opinii wynika, że w ramach postępowania w sprawie stwierdzenia uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego Komisja lub państwo członkowskie, które wniosło skargę,
są zobowiązane do wykazania istnienia zarzucanego uchybienia i dostarczenia Trybunałowi dowodów potrzebnych do sprawdzenia przezeń istnienia tego uchybienia, przy czym nie mogą one opierać się na jakimkolwiek domniemaniu.
68.      Wynika z tego, że Komisja lub wnoszące skargę państwo członkowskie nie mogą poprzestać na powołaniu się na domniemanie przewidziane w art. 28 ust. 1 tego rozporządzenia ani opierać się wyłącznie na stwierdzeniu braku porozumienia między właściwymi organami wysyłki i miejsca przeznaczenia co do wystąpienia nielegalnego przemieszczania odpadów, aby wywieść z tego, że przemieszczanie odpadów powinno podlegać procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody.
69.      W świetle powyższych rozważań proponuję oddalić zarzut drugi.
C.      W przedmiocie zarzutu trzeciego, dotyczącego naruszenia obowiązku lojalnej współpracy
70.      Rzeczpospolita Polska podnosi, że Republika Federalna Niemiec naruszyła obowiązek lojalnej współpracy ciążący na niej na mocy art. 4 ust. 3 TUE poprzez uchylanie się od podjęcia działań mających na celu wyjaśnienie okoliczności faktycznych związanych z nielegalnym przemieszczaniem odpadów i w konsekwencji umożliwienie wykonania przedmiotowych przepisów rozporządzenia nr 1013/2006. Zarzuca ona Republice Federalnej Niemiec, po pierwsze, że przyjęła czysto bierną postawę podczas wymiany informacji, o czym świadczy brak odpowiedzi lub spóźniona odpowiedź organów niemieckich na niektóre pisma wysłane przez organy polskie, po drugie, że jedynie przekazała sprawę do rozpatrzenia na szczeblu regionalnym, podczas gdy zwrócono się do władz federalnych z uwagi na brak odpowiedzi ze strony właściwych władz regionalnych, po trzecie, że odmówiła udziału we wspólnych oględzinach, i po czwarte, że nie dokonała odbioru odpadów z lokalizacji nr 1 (Tuplice) przez osiem lat.
71.      Co się tyczy dopuszczalności zarzutu trzeciego, co do którego Republika Federalna Niemiec wyraża zastrzeżenia, ograniczę się po prostu do stwierdzenia, że w skardze złożonej do Komisji Rzeczpospolita Polska podniosła, choć w sposób bardzo ogólny, zarzut oparty na naruszeniu obowiązku lojalnej współpracy.
72.      Co się tyczy możliwości zastosowania art. 4 ust. 3 TUE, która jest kwestionowana przez Republikę Federalną Niemiec ze względu na istnienie szczególnych przepisów mających zastosowanie do procedury przemieszczania odpadów(88), uważam, że istnienie w rozporządzeniu
nr 1013/2006 tych szczególnych przepisów dotyczących współpracy między zainteresowanymi państwami członkowskimi
nie stoi na przeszkodzie temu, by w odniesieniu do aspektów, które nie są wyraźnie uregulowane w owym rozporządzeniu, można było zastosować ustanowioną w art. 4 ust. 3 TUE
ogólną zasadę lojalnej współpracy między państwami członkowskimi(89).
73.      W tym względzie, co się tyczy lokalizacji nr 1 (Tuplice), pragnę zauważyć, że w zarzucie trzecim, dotyczącym naruszenia art. 4 ust. 3 TUE Rzeczpospolita Polska odnosi się w istocie do tego samego zachowania co zachowanie polegające na naruszeniu terminu odbioru odpadów przewidzianego w art. 24 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia
nr 1013/2006. Ponieważ owo naruszenie zostało podniesione i stwierdzone w ramach zarzutu pierwszego, państwo to nie może powoływać się również na naruszenie art. 4 ust. 3 TUE, który stanowi przepis o charakterze bardziej ogólnym(90).
74.      Co się tyczy zasadności zarzutu trzeciego, dotyczącego podnoszonego braku współpracy organów niemieckich z organami polskimi, stwierdzam, że pomimo złożoności akt sprawy dotyczących odnośnych lokalizacji i poważnych rozbieżności między stronami w odniesieniu do większości informacji i dowodów wymienionych w toku postępowania, strony współpracowały jednak w celu znalezienia rozwiązań, ale
działania te w większości przypadków nie przyniosły rezultatów.
75.      Przede wszystkim nie wydaje mi się, aby organy niemieckie, nie uwzględniwszy licznych wniosków o odbiór odpadów wystosowanych przez organy polskie, naruszyły art. 4 ust. 3 TUE, zważywszy w szczególności na to, że z jednej strony organy niemieckie współpracowały z organami polskimi, w szczególności poprzez przeprowadzenie kontroli spółek, które ich zdaniem były podejrzane o nielegalne przemieszczanie odpadów(91), a z drugiej strony przedstawione dowody nie były wystarczające, aby uzasadnić wydanie nakazów odbioru(92).
76.      Następnie podkreślona przez Rzeczpospolitą Polską okoliczność, że w niektórych przypadkach niemieckie organy federalne przekazały sprawę właściwym organom regionalnym, nie stanowi sama w sobie dowodu na uchybienie obowiązkowi współpracy tych pierwszych, biorąc pod uwagę kompetencje władz regionalnych w dziedzinie gospodarowania odpadami(93).
77.      Wreszcie podnoszony brak woli organów niemieckich do udziału we wspólnych oględzinach dotyczących lokalizacji nr 5 i 6 był uzasadniony brakiem odpowiednich informacji na temat charakteru i pochodzenia odpadów. Sytuacja ta może moim zdaniem w sposób uzasadniony wyjaśniać brak porozumienia z władzami polskimi, ale nie wystarczy do stwierdzenia naruszenia obowiązku lojalnej współpracy.
78.      Podsumowując, należy stwierdzić, że organy niemieckie odpowiedziały na wnioski i żądania organów polskich
oraz przeprowadziły własne dochodzenia u niemieckich wytwórców odpadów wskazanych przez organy polskie.
Wprawdzie wielokrotnie dochodziło do opóźnień w udzielaniu odpowiedzi na ich wnioski i żądania,
jednak
owe opóźnienia dotknęły obie strony, w związku z czym nie można przypisać wyłącznie Republice Federalnej Niemiec jakiejkolwiek „biernej” postawy.
79.      W świetle powyższych rozważań proponuję oddalić zarzut trzeci.
VI.    Wnioski
80.      W świetle wszystkich powyższych rozważań proponuję, aby Trybunał orzekł w następujący sposób:
–        uwzględnił zarzut pierwszy
skargi w zakresie dotyczącym lokalizacji nr 1 (Tuplice), i
–        oddalił skargę w pozostałym zakresie.
1      Język oryginału: francuski.
2      Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz.U. 2006, L 190, s. 1).
3      Chodzi konkretnie
o art. 24 ust. 2 akapity pierwszy i drugi oraz art. 28 ust. 2 rozporządzenia nr 1013/2006, a także art. 4 ust. 3 TUE. Zgodnie z treścią skargi do Trybunału skarga do Komisji dotyczyła również przemieszczania odpadów do lokalizacji nr 7 (Babin), która nie jest przedmiotem niniejszego postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.
4      Artykuł 24 ust. 2 akapity pierwszy i drugi w związku z art. 2 pkt 35 lit. e) i lit. g) ppkt iii) rozporządzenia
nr 1013/2006.
5      Artykuł 24 ust. 2 akapity pierwszy i drugi w związku z art. 2 pkt 35 lit. g) ppkt iii) rozporządzenia
nr 1013/2006.
6      Komisja popiera żądania skargi w zakresie, w jakim dotyczą one naruszeń wskazanych w wydanej przez nią uzasadnionej opinii.
7      Artykuł 24 ust. 2 akapity pierwszy i drugi w związku z art. 2 pkt 35 lit. a), b), e) oraz lit. g) ppkt i) i iii) rozporządzenia
nr 1013/2006.
8      Artykuł 28 ust. 2 rozporządzenia nr 1013/2006.
9      Artykuł 4 ust. 3 TUE.
10      Artykuł 24 ust. 2 akapity pierwszy i drugi w związku z art. 2 pkt 35
lit. a), b), e) oraz lit. g)
ppkt i) i iii) tego rozporządzenia.
11      W szczególności zgodnie z zasadą naprawiania szkody u źródła lub bliskości prawodawstwo Unii zachęca do unieszkodliwiania lub odzysku odpadów jak najbliżej miejsca ich wytwarzania, zaś przepisy dotyczące przemieszczania odpadów mają w tym względzie charakter wyjątkowy, co wymaga ich ścisłej wykładni. Zobacz w szczególności art. 16 ust. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz.U. 2008, L 312, s. 3) (oraz motyw 20 rozporządzenia
nr 1013/2006. Zobacz także analogicznie wyrok z dnia 4 marca 2010 r., Komisja/Włochy (C‑297/08, EU:C:2010:115, pkt 64–66 i przytoczone tam orzecznictwo).
12      Zgodnie z motywem 7 rozporządzenia
nr 1013/2006 istotne jest zorganizowanie i uregulowanie nadzoru i kontroli przemieszczania odpadów w sposób, który uwzględnia potrzebę zachowania, ochrony i poprawy jakości środowiska i zdrowia ludzi (zob. wyrok z dnia 9 czerwca 2016 r., Nutrivet, C‑69/15, EU:C:2016:425, pkt 32).
13      Zobacz wyrok z dnia 23 października 2025 r., Naturvårdsverket (Przetwarzanie odpadów po odbiorze) (C‑221/24 i C‑222/24, EU:C:2025:818, pkt 49 i przytoczone tam orzecznictwo).
14      Wykaz odpadów podlegających ogólnym wymogom w zakresie informowania wskazanym w art. 18 rozporządzenia
nr 1013/2006, zawarty w załączniku III
do tego rozporządzenia, jest nazwany „»zielonym«
wykazem odpadów”.
15      Zgodnie z art. 3 pkt 15 dyrektywy
2008/98 „odzysk” oznacza „jakikolwiek proces, którego głównym wynikiem jest to, aby odpady służyły użytecznemu zastosowaniu, poprzez zastąpienie innych materiałów, które w przeciwnym wypadku zostałyby użyte do spełnienia danej funkcji, lub w wyniku którego odpady są przygotowywane do spełnienia takiej funkcji w danym zakładzie lub w szerszej gospodarce”. Załącznik II do tej dyrektywy zawiera niewyczerpujący katalog procesów odzysku,
obejmujący procesy R 5 („Recykling/odzysk innych materiałów nieorganicznych”) i R 13 [„Magazynowanie odpadów poprzedzające którykolwiek z procesów wymienionych w punktach R 1–R 12 (z wyjątkiem tymczasowego magazynowania, poprzedzające zbieranie, w miejscu gdzie odpady są wytwarzane)”].
16      Zasadniczo przepis ten definiuje między innymi „nielegalne przemieszczanie” jako każde przemieszczanie odpadów, które nie było przedmiotem procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody [przypadki przewidziane w lit. a) i b)],
które prowadzi do odzysku lub unieszkodliwiania niezgodnego z właściwymi przepisami [przypadek przewidziany w lit. e)], lub które zostało poddane procedurze informowania w odniesieniu do odpadów, które nie zostały wyszczególnione w załącznikach III, IIIA lub IIIB, lub które zostało zrealizowane w sposób, który nie został określony w formularzu z załącznika VII [przypadki przewidziane w lit. g) ppkt (i) i (iii)].
17      Zobacz w szczególności wyrok z dnia 14 marca 2019 r., Komisja/Republika Czeska (C‑399/17, EU:C:2019:200, pkt 51 i przytoczone tam orzecznictwo).
18      W tym względzie zobacz w szczególności L. Prete, Infringement Proceedings in EU Law, Wolters Kluwer, Alphen-sur-le-Rhin, 2017, s. 191.
19      Zobacz w szczególności wyrok z dnia 18 grudnia 2025 r., Hamoudi/Frontex (C‑136/24 P, EU:C:2025:977, pkt 114 i przytoczone tam orzecznictwo).
20      W rozumieniu art. 2 pkt 35 lit. e) i lit. g) ppkt iii) rozporządzenia
nr 1013/2006.
21      Odpady wytworzone przez niemiecką spółkę Befesa Zinc Freiberg GmbH,
oznaczone kodem 10
05
01,
zostały wysłane do Polski w okresie od listopada 2013 r. do czerwca 2015 r. przez inną niemiecką spółkę, a mianowicie Mineral Projekt Gesellschaft fur Planung und Konstruktion GmbH, w celu poddania ich procesom odzysku R 13 i R 5. Odpady te zostały wysłane do polskiej spółki POO RYNIED S.C., wskazanej w formularzu z załącznika VII do rozporządzenia
nr 1013/2006 jako odbiorca tych odpadów, w celu ich odzysku. Nie posiadała ona jednak zezwolenia na przeprowadzenie tego odzysku, a następnie przekazała owe odpady spółce EURO-TOR RECYCLING sp. z o.o. Ta ostatnia spółka posiadała zezwolenie na odzysk jedynie części przekazanych odpadów, a ponadto nie została wymieniona w formularzu z załącznika VII.
22      Władze niemieckie początkowo zobowiązały spółkę odpowiedzialną za organizację przemieszczenia do odbioru odpadów, a następnie, w związku z ogłoszeniem jej upadłości, wezwały wytwórcę odpadów do pokrycia kosztów ich odbioru.
23      Zobacz opinia rzecznika generalnego P. Pikamäego w sprawie Republika Czeska/Polska (Kopalnia Turów) (C‑121/21, EU:C:2022:74, pkt 49). Sytuacja ta bowiem różni się od skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego wniesionej na podstawie art. 258 TFUE, co do której z utrwalonego orzecznictwa Trybunały wynika, że
wystąpienie uchybienia powinno być oceniane z punktu widzenia sytuacji istniejącej w danym państwie członkowskim w momencie upływu terminu określonego w uzasadnionej opinii, a zmiany, które zostały wprowadzone w okresie późniejszym, nie mogą być uwzględniane przez Trybunał [zob. wyrok z dnia 5 listopada 2019 r., Komisja/Węgry (Niezależność sądów powszechnych) (C‑192/18, EU:C:2019:924, pkt 45 i przytoczone tam orzecznictwo)].
24      Tytułem uzupełnienia pragnę zauważyć, że termin ten zostałby również przekroczony, gdyby przyjąć jako moment rozpoczęcia biegu terminu datę wydania przez Komisję uzasadnionej opinii, jak instytucja ta podnosi w swoich uwagach na piśmie.
25      Ponadto przepisy obowiązujące przed wejściem w życie rozporządzenia
nr 1013/2006, a mianowicie rozporządzenie Rady (EWG) nr 259/93 z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie nadzoru i kontroli przesyłania odpadów w obrębie, do Wspólnoty Europejskiej oraz poza jej obszar (Dz.U. 1993, L 30, s. 1), przewidywał w art. 26 ust. 2 ten sam termin w niemal identycznym brzmieniu, a mianowicie „w ciągu 30 dni od powiadomienia go o nielegalnym obrocie lub w takim okresie czasu, jaki może zostać uzgodniony przez zainteresowane właściwe władze” [zobacz również sformułowany podobnie art. 14 ust. 2 wniosku Komisji dotyczącego rozporządzenia Rady (EWG) w sprawie nadzoru i kontroli przesyłania odpadów w obrębie, do Wspólnoty Europejskiej oraz poza jej obszar, z dnia 10 października 1990 r., COM(90) 415 final].
26      Ponadto zgodnie z art. 32 ust. 2 lit. c) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylającej dyrektywę 2004/18/WE (Dz.U. 2014, L 94, s. 65), procedurę negocjacyjną bez uprzedniej publikacji można stosować do zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi „w zakresie, w jakim jest to absolutnie niezbędne, jeżeli – ze względu na wystąpienie wyjątkowo pilnej konieczności spowodowanej wydarzeniami, których instytucja zamawiająca nie mogła przewidzieć – terminy przewidziane dla procedury otwartej lub procedury ograniczonej lub procedury konkurencyjnej z negocjacjami nie mogą być dotrzymane”.
27      Pragnę przypomnieć, że art. 24 ust. 2 rozporządzenia
nr 1013/2006 nie uzależnia zawarcia takiego porozumienia od żadnego szczególnego wymogu formalnego.
28      Chodzi o fragmenty pisma z dnia 19 stycznia 2021 r. (załącznik B.6) oraz wiadomości elektronicznej z dnia 2 maja 2023 r. (załącznik B.7), przesłanych przez organy polskie do organów niemieckich. W pierwszym z tych fragmentów wskazano, co następuje: „[p]lease inform the Chief Inspector of Environmental Protection what measures have been taken and whether the approximate date of return the waste to Germany is already known” [„uprzejmie proszę o informację, czy jest już znany przynajmniej orientacyjny termin powrotnego wywozu odpadów”]. Drugi z nich brzmiał następująco: „[…] Could you provide current stage of the case? Has the court already issued a ruling on the case?” [„(…) Czy moglibyście Państwo poinformować nas, jaki jest stan sprawy? Czy sąd wydał już orzeczenie?”] (tłumaczenie nieoficjalne). W tym względzie Trybunał zobowiązany jest dokonać oceny faktycznej podlegającej zasadzie swobodnej oceny dowodów zgodnie z zasadami przywołanymi w pkt 17 niniejszej opinii.
29      Obiór tych odpadów w rozumieniu art. 24 ust. 2 rozporządzenia
nr 1013/2006
był wymagany – w niektórych przypadkach
–
ze względu na to, że niemieckie przedsiębiorstwa przemieściły te odpady jako odpady wymienione w „zielonym” wykazie (zob. przypis na s. 14 niniejszej opinii), postępując zgodnie z procedurą informowania, chociaż odpady te, nienależące do kategorii z tego wykazu, powinny zostać przemieszczone zgodnie z procedurą uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody (zob.
pkt 13 niniejszej opinii). W innych przypadkach odbiór tych odpadów był konieczny ze względu na to, że polskie przedsiębiorstwa będące odbiorcami odpadów nie posiadały wymaganych zezwoleń na przetwarzanie tych odpadów.
30      Zdaniem Republiki Federalnej Niemiec nie zostało wykazane, że nielegalne przemieszczenia miały miejsce, ani że te ewentualne nielegalne przemieszczania można przypisać odnośnym spółkom niemieckim. Komisja zgadza się z tym stanowiskiem, z wyjątkiem części przemieszczeń dotyczących lokalizacji nr 2.
31      Zobacz odpowiednio załączniki A.14 i A.29 (protokoły kontroli przeprowadzonych w tych lokalizacjach przez organy polskie).
32      Co się tyczy lokalizacji nr 3, Rzeczpospolita Polska wskazuje w skardze ilość 3360 ton, a w replice ilość 1039 ton (zob.
załącznik C.2.). Podczas rozprawy wyjaśniła ona, że chodzi o wartości szacunkowe.
33      W rozumieniu art. 2 pkt 35 lit. e) i lit. g) ppkt iii) rozporządzenia
nr 1013/2006 w przypadku lokalizacji nr 2 oraz w rozumieniu art. 2 pkt 35 lit. a), b), e) oraz g) ppkt i) i iii) tego rozporządzenia w przypadku lokalizacji nr 3.
34      Przemieszczanie odpadów do lokalizacji nr 2 miało dotyczyć, z jednej strony, niemieckich spółek wytwarzających lub wysyłających odpady ALBA Niedersachsen-Anhalt GmbH (z siedzibą w Braunschweig, Niemcy), ALBA Niedersachsen-Anhalt GmbH (z siedzibą w Seehausen, Niemcy, zwanej dalej „ALBA Seehausen”), Altmärkische Entsorgung und Transport GmbH (zwanej dalej „Altmärkische”), Schutt-Karl GmbH, Parentin Gmbh, Drekopf Recyclingzentrum Leipzig GmbH (zwanej dalej „Drekopf”) oraz Recom Entsorgung (zwanej dalej „Recom”), a z drugiej strony, polskiej spółki będącej odbiorcą – Bravet sp. z o.o. Przemieszczanie odpadów do lokalizacji nr 3 miało dotyczyć niemieckiej spółki wysyłającej odpady Parentin oraz polskiej spółki będącej ich odbiorcą PPH LWN sp. z o.o.
35      W ramach niniejszej opinii odnoszę się do europejskiego katalogu odpadów (EWC) i wprowadzonej w nim klasyfikacji, o których mowa w decyzji Komisji 2000/532/WE z dnia 3 maja 2000 r. zastępującej decyzję 94/3/WE ustanawiającą wykaz odpadów zgodnie z art. 1 lit. a) dyrektywy Rady 75/442/EWG w sprawie odpadów oraz decyzję Rady 94/904/WE ustanawiającą wykaz odpadów niebezpiecznych zgodnie z art. 1 ust. 4 dyrektywy Rady 91/689/EWG w sprawie odpadów niebezpiecznych (Dz.U. 2000, L 226, s. 3). Decyzja ta została ostatnio zmieniona decyzją Komisji 2014/955/WE z dnia 18 grudnia 2014 r. (Dz.U. 2014, L 370, s. 44).
36      Dokładniej rzecz ujmując, odpady należące do kategorii oznaczonej kodem 17
08
02, a mianowicie „materiały budowlane zawierające gips inne niż wymienione w 17 08 01” (przy czym kategoria ta odnosi się do „materiałów budowlanych zawierających gips zanieczyszczonych substancjami niebezpiecznymi”).
37      Polska spółka Bravet, będąca odbiorcą odpadów przemieszczonych do lokalizacji nr 2, miała posiadać zezwolenie na odzysk (procesy R 5) odpadów betonu oraz na ich zbieranie, ale nie na odzysk odpadów gipsu. Natomiast polska spółka PPH LWN, będąca odbiorcą odpadów przemieszczonych do lokalizacji nr 3, miała nie posiadać zezwolenia na zbieranie, ani na odzysk (procesy R5) tych odpadów, a przynajmniej na działkach, na których odpady te zostały zdeponowane.
38      Zainteresowane przedsiębiorstwa niemieckie, świadome tego braku zezwolenia, miałyby być zatem odpowiedzialne za te nielegalne przemieszczenia.
39      Jest tak, z jednej strony, w przypadku wszystkich przemieszczeń odpadów przypisanych przez Rzeczpospolitą Polską przedsiębiorstwom ALBA Niedersachsen-Anhalt i Schutt-Karl, a z drugiej strony, w przypadku części przemieszczeń odpadów przypisanych przez to państwo członkowskie przedsiębiorstwom ALBA Seehausen, Altmärkische, Parentin, Drekopf i Recom.
40      Zobacz wiadomość elektroniczna z dnia 11 stycznia 2019 r. (załącznik A.24) oraz pismo z dnia 5 marca 2019 r. (załącznik A.25). W tym względzie Rzeczpospolita Polska nie przedstawiła w replice żadnej dodatkowej uwagi.
41      Ponadto, wbrew stanowisku reprezentowanemu przez Rzeczpospolitą Polską, sam fakt, że odpady gipsu zostały odnalezione w lokalizacji nr 2, nie pozwala wykazać w sposób wymagany prawem, że odpady te pochodziły od niemieckiej spółki wysyłającej Parentin.
42      W
rzeczywistości w ramach korespondencji z organami niemieckimi dotyczącej tych przemieszczeń organy polskie zaznaczyły w swojej wiadomości elektronicznej z dnia 11 stycznia 2019 r. (załącznik A.24), sporządzonej w języku angielskim, co następuje: „Normally in this situation we would request for take back but the waste has been mixed together with other plasterboard waste that was already deposited on the land. Therefore it is impossible to distinguish which waste came from which company. I do not know whether take-back in this situation is possible” [„Zwykle w tego rodzaju sytuacjach zwracamy się z wnioskiem o odbiór odpadów, ale zostały one wymieszane z innymi odpadami płyt gipsowych zdeponowanymi wcześniej w tym miejscu. Nie ma zatem możliwości ustalenia, od jakiego przedsiębiorstwa pochodzą dane odpady. Nie wiem, czy zwrot jest w tym przypadku możliwy”] (tłumaczenie nieoficjalne). Organy te zwróciły się również do swoich rozmówców o opinię w tej sprawie („[p]lease let me know your views on this”)
[„proszę o przekazać, jakie jest wsze stanowisko w tym względzie” (w wolnym tłumaczeniu)] i wezwały ich do poinformowania zainteresowanych spółek niemieckich (to jest spółek Drekopf i Recom), że polska spółka Bravet będąca odbiorcą nie może przetwarzać odpadów należących do kategorii 17
08
02 i że dalsze przemieszczanie tych odpadów powinno zostać zablokowane. W piśmie z dnia 5 marca 2019 r. (załącznik A.25), w tłumaczeniu na język angielski sporządzonym przez wspomniane organy, powtórzono, że przedmiotowe przemieszczenia odpadów „were mixed with each other and with the waste already on the site, which made it impossible to distinguish between them and take-back was not possible” [„zostały […] zmieszane ze sobą i z odpadami już znajdującymi się na terenie bez możliwości rozróżnienia odnośnie wysyłającego”]. W swojej replice Rzeczpospolita Polska wyjaśniła, że odpady zdeponowano i rozlokowano w lokalizacji nr 2 przy pomocy buldożera.
43      W rzeczywistości przemieszczenia te, wskazane w formularzach z załącznika VII jako przemieszczenia odpadów gipsu, nie zostały wymienione ani w pierwszym wniosku o odbiór odpadów przesłanym przez władze polskie (załącznik A.35), ani w późniejszej korespondencji (załączniki A.36–A.44).
Rzeczpospolita Polska wyjaśniła w replice, że okoliczność ta została podniesiona w celu wykazania, iż wbrew twierdzeniom niemieckiej spółki wysyłającej Parentin spółka ta wysyłała nie tylko odpady betonu, lecz również odpady gipsu. Podczas rozprawy wskazała ona na wiadomość
elektroniczną z dnia 11 stycznia 2024 r. (załącznik A.24) (zob. przypis 42 do niniejszej opinii)
44      W szczególności z akt sprawy przedłożonych Trybunałowi wynika, że polska spółka Bravet, przedsiębiorstwo będące odbiorcą odpadów przemieszczonych do lokalizacji nr 2, posiadała zezwolenie na zbieranie i odzysk (procesy R5) odpadów betonu oraz na zbieranie, ale nie na odzysk, odpadów z gipsu (zob.
załączniki A.15, A.17 i B.12), oraz że polska spółka PPH LWN, będąca odbiorcą odpadów przemieszczonych do lokalizacji nr 3, posiadała zezwolenie na zbieranie odpadów betonu (na wybranych działach), ale nie na odzysk tych odpadów (załącznik A.30).
45      Na potrzeby tego przepisu „zbieranie” oznacza „gromadzenie odpadów, w tym również wstępne sortowanie i wstępne magazynowanie odpadów do celów ich transportu do zakładu przetwarzania”. Motyw 15 dyrektywy 2008/98 przewiduje, że „[k]onieczne jest rozróżnienie między pojęciami: »wstępnego magazynowania odpadów poprzedzającego ich zbieranie«, »zbierania odpadów« i »magazynowania odpadów poprzedzającego ich przetwarzanie«” i że „[z]akłady lub przedsiębiorstwa wytwarzające odpady w trakcie swojej działalności nie powinny być uznawane za uczestniczące w gospodarowaniu odpadami i podlegające obowiązkowi uzyskania zezwolenia na magazynowanie własnych odpadów poprzedzające ich zbieranie”. Motyw 16 tej dyrektywy precyzuje w szczególności, że „[w]stępne magazynowanie odpadów w ramach definicji zbierania jest rozumiane jako magazynowanie poprzedzające zbieranie w obiektach, w których odpady są rozładowywane, by umożliwić przygotowanie odpadów do dalszego transportu w celu odzysku lub unieszkodliwienia w innym miejscu”. Motyw ten przewiduje ponadto, że „[n]ależy wprowadzić rozróżnienie między wstępnym magazynowaniem odpadów poprzedzającym ich zbieranie a magazynowaniem odpadów poprzedzającym ich przetwarzanie, odpowiednio do celu niniejszej dyrektywy, uwzględniając rodzaj odpadów, rozmiar oraz czas magazynowania i cel zbierania”.
46      Załącznik II
do dyrektywy
2008/98 definiuje „proces odzysku R13” jako „[m]agazynowanie odpadów poprzedzające którykolwiek z procesów wymienionych w punktach R
1–R
12 (z wyjątkiem tymczasowego magazynowania, poprzedzające zbieranie, w miejscu gdzie odpady są wytwarzane)”. Ponadto w przypisie do tej definicji uściślono, że „[t]ymczasowe magazynowanie oznacza wstępne magazynowanie zgodne z art. 3 pkt 10” tej dyrektywy (zob. przypis 45 do niniejszej opinii). W niniejszej sprawie wydaje się, że zezwolenie wydane polskiej spółce Bravet na „zbieranie” odpadów (załączniki A.17 i B.12) nie wspomina o procesach odzysku R 13, a w każdym razie w pkt 2 i 3 a) opisuje metodę zbierania jako proces, w ramach którego odpady w szczególności „podlegają czasowemu magazynowaniu w celu uzyskania odpowiedniej partii, by następnie środkami transportu przekazać je następnemu posiadaczowi odpadów, który posiada odpowiednie zezwolenia na gospodarowanie odpadami”. Definicja ta odpowiada moim zdaniem definicji „zbierania” w rozumieniu art. 3 pkt 10 dyrektywy
2008/98 i różni się od definicji „magazynowania” przewidzianej w ramach procesu odzysku R 13.
47      Nasuwa się zatem pytanie o rozłożenie ryzyka pomiędzy z jednej strony przedsiębiorstwa wytwarzające lub wysyłające odpady a z drugiej strony przedsiębiorstwa będące odbiorcami tych odpadów w przypadku nieprawidłowych informacji zawartych w formularzu z załącznika VII lub w innych dokumentach dotyczących przemieszczenia tych odpadów.
48      Zobacz przypis 11 do niniejszej opinii.
49      W tym względzie nie podzielam w pełni stanowiska Komisji zawartego w uzasadnionej opinii, zgodnie z którym zasadniczo organizatorzy ponoszą odpowiedzialność tylko wtedy, gdy mieli „łatwy dostęp” do informacji o posiadanych zezwoleniach w momencie wypełnienia
formularza z załącznika VII. Podejście to wydaje mi się bowiem zbyt niejasne i ograniczające w odniesieniu do odpowiedzialności wytwórcy lub wysyłającego odpady, którzy – choć nie są zobowiązani do sprawdzania autentyczności wymaganych dokumentów (odpowiedzialność za ewentualne sfałszowanie tych dokumentów leży oczywiście wyłącznie po stronie przedsiębiorstwa, które je dostarczyło) – nie mogą zadowolić się wyłącznie oświadczeniami odbiorcy, ale mają obowiązek przyjąć proaktywne podejście polegające przynajmniej na zażądaniu kopii zezwolenia, którym dysponuje odbiorca (chyba że, na przykład, taka kopia została im dostarczona przy okazji wcześniejszych przemieszczeń). Ponadto Komisja nie była w stanie określić na rozprawie konkretnych sytuacji, w których przedsiębiorstwo ma „łatwy dostęp” do informacji dotyczących zezwoleń, co zależy od okoliczności faktycznych często niezależnych od woli tego przedsiębiorstwa i które w związku z tym nie mają decydującego znaczenia dla oceny jego staranności. To stosunkowo rygorystyczne podejście wobec wytwórcy lub wysyłającego odpady znajduje moim zdaniem również oparcie, po pierwsze, w art. 15 ust. 2 dyrektywy
2008/98, zgodnie z którym w przypadku, gdy odpady są przemieszczane w celu wstępnego przetwarzania od pierwotnego wytwórcy lub posiadacza do dealera, zakładu lub przedsiębiorstwa wykonującego czynności przetwarzania odpadów lub przez podmiot zajmujący się zbieraniem odpadów, co do zasady odpowiedzialność za przeprowadzenie pełnego procesu odzysku lub unieszkodliwiania nie jest znoszona, a po drugie, w motywie 18 rozporządzenia
nr 1013/2006, zgodnie z którym ze względu na odpowiedzialność producentów odpadów za racjonalne ekologicznie gospodarowanie odpadami powinni oni w miarę możliwości samodzielnie wypełnić dokumenty zgłoszenia i przesyłania dotyczące przemieszczania odpadów. Zobacz również podobnie i analogicznie wyrok z dnia 3 października 2013 r.
Brady (C‑113/12, EU:C:2013:627, pkt 78).
50      Zobacz pkt 35 niniejszej opinii.
51      Zobacz pkt 37 niniejszej opinii.
52      Prawdą jest, że formularz z załącznika VII odsyła do instrukcji zawartych w załączniku I C do rozporządzenia
nr 1013/2006 oraz że pkt 21 tego załącznika precyzuje w szczególności, że w odniesieniu do pola dotyczącego instalacji odzysku należy przedstawić „odpowiednie informacje o innym obiekcie lub innych obiektach, w których będą lub mogą być prowadzone wszelkie przyszłe operacje oznaczone symbolami R12/R13 […]”. Pragnę jednak zauważyć, po pierwsze, że instrukcje te dotyczą dokumentów zgłoszeniowych i mają zastosowanie jedynie w sposób pomocniczy do dokumentów procedury zgłoszenia. Wymóg wskazania instalacji odzysku innych niż pośrednie jest przewidziany jedynie w art. 15 lit. a) tego rozporządzenia, który stanowi część rozdziału I tego rozporządzenia, który ma zastosowanie do procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody, a nie do procedury informowania (przepis ten stanowi, że: „w przypadku przemieszczania odpadów przeznaczonych do przejściowego odzysku lub unieszkodliwiania, obok początkowej operacji odzysku lub unieszkodliwiania należy oznaczyć w dokumencie zgłoszenia wszystkie instalacje, w których przewidziana jest realizacja dalszych procesów przejściowego oraz ostatecznego odzysku lub unieszkodliwiania”).
Po drugie, pragnę zauważyć, że instrukcje dotyczące procedury informowania nie zawierają uściślenia wskazanego w pkt 5 akapit drugi załącznika II
do wspomnianego rozporządzenia, dotyczącego informacji związanych ze zgłoszeniem, zgodnie z którym „[j]eśli odpady przeznaczone są do przejściowego odzysku lub unieszkodliwiania, należy wskazać podobne informacje dotyczące wszystkich instalacji, w których przewiduje się przeprowadzenie kolejnych procesów przejściowego i ostatecznego odzysku lub unieszkodliwiania”. Brak takiego samego uściślenia w instrukcjach dotyczących procedury informowania skłania mnie do wniosku, że wymogi dotyczące tej procedury są mniej rygorystyczne niż wymogi dotyczące procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody w odniesieniu do wskazania instalacji odzysku.
53      Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie przemieszczania odpadów, zmiany rozporządzeń (UE) nr 1257/2013 i (UE) 2020/1056 oraz uchylenia [rozporządzenia
nr 1013/2006] (Dz.U. 2024, L 1157). Artykuł 18 ust. 7 tego nowego rozporządzenia przewiduje, inaczej niż wcześniej i w sposób wyraźny, że „[w] przypadku gdy przemieszczanie przeznaczone jest do przejściowego odzysku, w dokumencie określonym w załączniku VII – w uzupełnieniu do informacji dotyczących początkowego przejściowego odzysku, a także, jeżeli to możliwe, instalacji, w których przewidziany jest dalszy przejściowy odzysk lub ostateczny odzysk, oraz kodów R tych powiązanych operacji odzysku – wskazuje się również informacje dotyczące instalacji, w której przewidziany jest przejściowy odzysk lub ostateczny odzysk bezpośrednio po początkowym przejściowym odzysku, oraz kody R tych operacji”. Moim zdaniem z przepisu tego niekoniecznie wynika, że wskazanie kolejnych instalacji, w przypadku gdy przemieszczanie jest przeznaczone do odzysku przejściowego (przewidziane „jeżeli to możliwe”), nie jest wymagane przed wejściem w życie tego rozporządzenia, czyli przed dniem 21 maja 2026 roku. W braku jakichkolwiek wskazań w tym zakresie w motywach czy też w pracach przygotowawczych, które doprowadziły do przyjęcia tego rozporządzenia, przepis ten mógłby być interpretowany w ten sposób, że precyzuje on obowiązek przewidziany już w rozporządzeniu
nr 1013/2006, choć nie został on w nim wyraźnie wskazany.
54      Zobacz przypis 11 i pkt 45 niniejszej opinii.
55      Ponadto nawet z czysto faktycznego punktu widzenia zastanawiam się nad sposobem, w jaki wysyłający odpady, który zazwyczaj zwraca się do trzeciego przedsiębiorstwa przewozowego w celu dokonania transportu do instalacji odzysku, mógłby mieć jakąkolwiek kontrolę nad
dokładnym miejscem w instalacji odzysku, w którym odpady zostają zdeponowane, lub choćby wiedzę
na ten temat.
56      Zobacz odpowiednio załączniki A.48 i A.61 (protokoły kontroli przeprowadzonych w tych lokalizacjach przez organy polskie).
57      W rozumieniu art. 2 pkt 35 lit. a), b), e) i g) ppkt i) i iii) rozporządzenia
nr 1013/2006.
58      Przemieszczenia odpadów do lokalizacji nr 4 dotyczyły z jednej strony niemieckiego wytwórcy Wurzer Wertstoff GmbH (zwanego dalej „Wurzer”) i niemieckiego eksportera
Trade & Service GmbH, a z drugiej strony polskich pośredników Inter-Nicco sp. z o.o.
sp. k. i F.H.U. Marko (zwanego dalej „Marko”), a także polskich odbiorców odpadów Ekobiopell Invest sp. z o.o. (zwanej dalej „Ekobiopell”) i A&P sp. z o.o., podczas gdy przemieszczenia do lokalizacji nr 5 dotyczyły z jednej strony niemieckich spółek wysyłających odpady Böhme GmbH
oraz Lobbe RSW GmbH (zwanej dalej „Lobbe”), a z drugiej strony polskich odbiorców Havel Investment sp. z o.o. (zwanej dalej „Havel”) i Recovery Green Recycling sp. z o.o. (zwanej dalej „Recovery”) na terenach należących do RS Robert Szymkowicz. W swojej skardze Rzeczpospolita Polska wymienia kod innego przedsiębiorstwa niemieckiego, którego tożsamości nie sprecyzowano, ale ogranicza się do stwierdzenia, że odbiór odpadów dotyczył spółek Lobbe i Böhme. Powołuje się ona również w replice na jej zdaniem nielegalne przemieszczenia odpadów pochodzących od niemieckich spółek PB Solutions GmbH, Borchers Kreislaufwirtschaft GmbH i ALBA Recycling GmbH, nie przedstawiając jednak wystarczających dowodów potwierdzających udział tych spółek w przemieszczaniu odpadów do lokalizacji nr 5. Ponadto przemieszczanie odpadów, jakie można jej zdaniem przypisać wspomnianym spółkom, nie jest nawet wymienione w załączniku C.2, który zawiera streszczenie informacji i dowodów zawartych w skardze do Komisji dotyczącej rzekomo nielegalnego przemieszczania odpadów, w tym do lokalizacji
nr 4.
59      Dokładniej rzecz ujmując, odpady należące do kategorii oznaczonej kodem 19
12
12, a mianowicie „inne odpady
(w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11” [przy czym kod 19 12 11 odnosi się do „innych odpadów (w tym zmieszanych substancji i przedmiotów) z mechanicznej obróbki odpadów zawierających substancje niebezpieczne]”.
60      Würzer przemieściła odpady za pośrednictwem organizatora Trade & Service, który zawarł umowę na przemieszczenie odpadów z Inter-Nicco. Ta ostatnia spółka miała następnie, na podstawie umowy pośrednictwa zawartej z Marko, przetransportować je do instalacji w Gliwicach, której operatorem są spółki Ekobiopell i A&P, z którymi Marko zawarł umowy na przemieszczenie odpadów.
61      Te odpady z tworzyw sztucznych miały bowiem być zanieczyszczone innymi materiałami, w związku z czym nie należały do kategorii odpadów z tworzyw sztucznych.
62      W odniesieniu do obecności innych spółek, o czym wspomina Rzeczpospolita Polska, zob. przypis 58 do niniejszej opinii.
63      Po wjeździe transportowanych odpadów na terytorium Polski pierwotne formularze z załącznika VII miały zostać zastąpione nowymi formularzami z załącznika VII wskazującymi „Spółdzielnię Socjalną »PLUS« Żagań” jako spółkę odpowiedzialną za przemieszczenie oraz „Sarbię 36” jako odbiorcę. Ponadto zlecenia i faktury transportowe mają wskazywać niemieckie miejscowości, w których ulokowane są Lobbe i Böhme, jako miejsce załadunku i Sarbię jako miejsce rozładunku.
64      Przedmiotowe odpady miały najpierw zostać przemieszczone do tego przedsiębiorstwa do Jawiszowic, a następnie do innych odbiorców w Gliwicach.
65      Ponadto rzeczone odpady nie zostały przemieszczone do instalacji odzysku wskazanej w dokumentach transportowych i formularzach z załącznika VII, lecz bezpośrednio do Sarbii, gdzie nie istniała żadna instalacja odzysku, na podstawie ponadto sfałszowanych dokumentów transportowych.
66      Zobacz załącznik B.20.
67      Zobacz załącznik A.59 (dokumenty dotyczące dostaw odpadów z Niemiec do Gliwic).
68      Zgodnie z dokumentami przedstawionymi przez Rzeczpospolitą Polską [takimi jak faktury, zlecenia transportowe, dokumenty CMR, kwity wagowe i formularze z załącznika VII
(zob. w tym względzie załącznik A.59)]
wydaje się bowiem prawdopodobne, że niektóre przemieszczenia odpadów miały miejsce bezpośrednio z Niemiec do Gliwic.
69      W szczególności zeznania kierowców zebrane w ramach postępowania karnego (załącznik A.58) oraz zeznanie przedstawiciela Marko (załącznik A.56). Podobnie zdjęcia wykonane podczas kontroli, przedstawiające odpady pochodzące z produktów niemieckich (i austriackich), same w sobie nie wystarczają do przypisania odpowiedzialności za te odpady odnośnym spółkom niemieckim (załącznik A.48). Ponadto fakt, że spółki A&P i Ekobiopell nie posiadają żadnego zezwolenia na przetwarzanie odpadów, nie może pociągać za sobą odpowiedzialności niemieckich spółek, od których pochodzą te odpady, w braku bezpośredniego związku między przedmiotowymi spółkami polskimi i niemieckimi.
70      Formularze z załącznika VII, wypełnione przez dwie zainteresowane spółki niemieckie, klasyfikują odpady jako odpady z tworzyw sztucznych ujęte w „zielonym” wykazie i wskazują z jednej strony Lobbe jako organizatora przemieszczenia oraz Havel w Chełmku jako odbiorcę i instalację odzysku, a z drugiej strony
Böhme jako organizatora przemieszczenia, Recovery jako odbiorcę i Havel jako instalację odzysku.
71      Warto w szczególności wspomnieć o kontroli przeprowadzonej przez polskie organy (załącznik A.61) oraz o wnioskach sformułowanych w ramach śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w Tarnowie (załącznik A.67).
72      Owo „polecenie neutralizacji” miało w istocie polegać na zastąpieniu pierwotnych dokumentów (w szczególności formularzy z załącznika VII) sfałszowanymi dokumentami. Rzeczpospolita Polska wskazuje na przykład na dodatkową wzmiankę w umowie przewozu zawartej między polskimi spółkami Karol i Hunters Investment, zgodnie z którą „ważne: kierowca na załadunku nie mówi, dokąd jedzie towar” (zob.
załącznik A.66).
73      Nie istnieje bowiem żaden dowód pozwalający wykazać, że spółki niemieckie mogły zostać poinformowane o tym przekierowaniu, za które odpowiedzialne są głównie spółki polskie. W tym zakresie Rzeczpospolita Polska powołuje się na formularz z załącznika VII (załącznik A.70), który ma świadczyć o istnieniu współpracy między Lobbe i Logistics Hunters, przy czym ta ostatnia spółka miała odpowiadać za transport odpadów bezpośrednio z Niemiec do Sarbi. Jednakże dokument ten, podobnie jak inne dostępne formularze z załącznika VII, dotyczy w rzeczywistości przemieszczenia odpadów do instalacji Havel w Chełmku. W tych okolicznościach kwestia tego, w jakim zakresie przedmiotowe odpady można zaklasyfikować w kategorii oznaczonej kodem 19 12 04 [odpowiadającej kodowi B 3010 Konwencji bazylejskiej o kontroli transgranicznego przemieszczania i usuwania odpadów niebezpiecznych, podpisanej w dniu 22 marca 1989 r., zatwierdzonej w imieniu Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej decyzją Rady 93/98/EWG z dnia 1 lutego 1993 r. (Dz.U. 1993, L 39, s. 1 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 11, t. 18, s. 301)], biorąc pod uwagę stopień ich zanieczyszczenia, nie jest rozstrzygająca. W każdym razie nie wydaje mi się, aby wykazano, że odpady te przekroczyły poziom zanieczyszczeń dozwolony w definicji kategorii oznaczonej kodem B 3010 w Konwencji bazylejskiej, zgodnie z jej interpretacją w świetle dokumentu Komisji zatytułowanego „Frequently Asked Questions (FAQs) on Regulation (EC) 1013/2006 on shipments of waste”, który jest dostępny w języku angielskim pod następującym adresem: https://ec.europa.eu/environment/pdf/waste/shipments/faq.pdf.
74      W tym względzie Rzeczpospolita Polska ogranicza się w replice do potwierdzenia, że ilość odpadów znajdujących się w Sarbii szacowana jest na około 8700 ton, z czego większość pochodzi z Niemiec.
75      Zobacz załączniki A.72 (protokół kontroli przeprowadzonej w tej lokalizacji przez organy polskie) i A.73 (zdjęcia z tej lokalizacji).
76      Zmieszane odpady komunalne należące do kategorii oznaczonej kodem 19
12
12 (około 70 % tych odpadów), zanieczyszczone materiałami organicznymi i inne odpady z tworzyw sztucznych, należące do kategorii oznaczonej kodem 19
12
04 (około 30 % tych odpadów), zawierające zanieczyszczenia mineralne.
77      W rozumieniu art. 2 pkt 35 lit. a), b), e) i g) ppkt i) i iii) rozporządzenia
nr 1013/2006.
78      Przemieszczenia odpadów do omawianej lokalizacji dotyczą z jednej strony niemieckich przedsiębiorstw Lobbe, Vorberg Recycling GmbH, WAZ Werstoff-Aufberentulgs-Zentrum GmbH i TAK GmbH, a z drugiej strony polskiego przedsiębiorstwa
Ecomed Adam Macech, które dzierżawi składowisko w Bzowie.
79      W szczególności kontrola przeprowadzona przez polskie organy oraz wnioski sformułowane w ramach śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w Tarnowie (zob.
załącznik A.74, pismo tej prokuratury).
80      Zobacz zezwolenie wydane spółce Ecomed na zbiórkę odpadów z tworzyw sztucznych (załącznik A.72, s. 3042).
81      Na przykład zdjęcia wykonane w lokalizacji nr 6 (załączniki A.72 i A.73), na których widoczne są odpady opatrzone etykietami z numerem identyfikacyjnym Lobbe (10999), potwierdzają wprawdzie, że w tej lokalizacji znajdowały się odpady pochodzące
od tego przedsiębiorstwa, lecz nie pozwalają w sposób wymagany prawem wykazać, że wspomniane
przedsiębiorstwo było zaangażowane w ich transport. O ile nie można wykluczyć, że zostało ono poinformowane o transporcie, o tyle możliwe jest również, że zainteresowane polskie spółki zorganizowały nielegalne przemieszczanie bez żadnego udziału tego przedsiębiorstwa.
82      Na przykład elementy formularzy z załącznika VII, które można powiązać z przedsiębiorstwem Lobbe, dotyczyły jedynie przemieszczania odpadów z tworzyw sztucznych należących do kategorii oznaczonej kodem 19
12
04 do Havel w Chełmku (zob. załącznik B.33).
83      Zobacz załącznik A.74 (dokumenty Prokuratury Okręgowej w Tarnowie), w szczególności s. 3146.
84      Ponadto, wbrew temu, co twierdzi Rzeczpospolita Polska, nie wydaje mi się, aby wyrok z dnia 9 czerwca 2016 r., Nutrivet (C‑69/15, EU:C:2016:425, pkt 37, 38), miał w tym względzie znaczenie. W sprawie tej ustalono bowiem, że rozpatrywane w postępowaniu głównym dokumenty towarzyszące wskazywały spółkę inną niż spółka, do której badane przemieszczenia odpadów były rzeczywiście skierowane – spółkę mającą siedzibę w innym państwie członkowskim, która została wymieniona jako instalacja odzysku, mimo że nie znajdowała się w państwie przeznaczenia wskazanym w tych dokumentach.
85      Zobacz
pkt 214 skargi (załączniki A.81 i B.5). Z tego powodu Republika Federalna Niemiec podnosi niedopuszczalność tego zarzutu w zakresie, w jakim został on sformułowany w odniesieniu do lokalizacji nr 3, 4 i 6, podczas gdy Rzeczpospolita Polska, przyznając, że jej skarga do Komisji odnosiła się wyłącznie do lokalizacji nr 5, utrzymuje, że wymienienie w skardze do Trybunału lokalizacji nr 3, 4 i 6 nie stanowi rozszerzenia zarzutu drugiego, lecz jedynie jego uściślenie. Zobacz podobnie L. Prete, Infringement Proceedings in EU Law, Wolters Kluwer, Alphen-sur-le-Rhin, 2017, s. 203.
86      Chociaż w brzmieniu art. 28 ust. 2 rozporządzenia
nr 1013/2006 posłużono się wyrażeniem „zgłoszone
odpady”, wydaje mi się, że ma ono zastosowanie również do odpadów pierwotnie poddanych procedurze informowania. Odmienna wykładnia prowadziłaby bowiem do paradoksalnego rezultatu, w ramach którego przepis ten miałby zastosowanie (a zatem tworzyłby obowiązek zgłoszenia) tylko wtedy, gdy odpady zostały już zgłoszone. Proponowana przeze mnie wykładnia wydaje się natomiast spójna z kontekstem, w jaki wpisuje się ten przepis, zawarty w rozdziale 5 tego rozporządzenia, zatytułowanym „Ogólne przepisy administracyjne”, a także z jego celem, który polega właśnie na rozwiązywaniu problemów w zakresie rozbieżności opinii między organami co do stosowania art. 3 wspomnianego rozporządzenia.
87      Innymi słowy, art. 28 ust. 2 rozporządzenia
nr 1013/2006 ustanawia subsydiarną klasyfikację odpadów w przypadku rozbieżności opinii między zainteresowanymi organami, co prowadzi do zastosowania procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody przewidzianej w art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia. Podejście to jest zgodne z zasadami ostrożności i działania zapobiegawczego, ponieważ zapewnia najwyższy poziom nadzoru i kontroli zgodnie z tym rozporządzeniem. Wynika z tego, że procedurę uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody należy uznać za procedurę domyślną w celu zapewnienia optymalnego nadzoru i kontroli przemieszczania odpadów na obszarze Unii w celu ochrony środowiska i zdrowia ludzkiego. Procedura informowania jest natomiast właściwa jedynie w przypadku odpadów, które wymagają niższego poziomu nadzoru i kontroli.
88      To państwo członkowskie kwestionuje możliwość zastosowania art. 4 ust. 3 TUE w niniejszej sprawie ze względu na to, że rozporządzenie
nr 1013/2006 zawiera przepisy szczególne dotyczące współpracy między państwami członkowskimi, stanowiąc tym samym lex specialis.
89      Z orzecznictwa Trybunału wynika bowiem, że uchybienie ogólnemu obowiązkowi lojalnej współpracy, który wypływa z art. 4 ust. 3 TUE, jest odrębne od uchybienia szczególnym zobowiązaniom, które są wyrazem tego obowiązku. W związku z tym takie uchybienie może być stwierdzone wyłącznie w zakresie, w jakim dotyczy zachowań odrębnych od tych stanowiących naruszenie owyych szczególnych zobowiązań [wyrok z dnia 17 grudnia 2020 r.,
Komisja/Słowenia (Archiwa EBC), C‑316/19, EU:C:2020:1030, pkt 121 i przytoczone tam orzecznictwo].
90      Zobacz orzecznictwo przytoczone w poprzednim przypisie niniejszej opinii. Zobacz również wyrok z dnia 30 kwietnia 2024 r., Łotwa/Szwecja (Systemy gwarancji depozytów) (C‑822/21, EU:C:2024:373, pkt 99, 100 i przytoczone tam orzecznictwo).
91      W ramach postępowań ze skarg o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego opartych na art. 258 TFUE Trybunał wyjaśnił bowiem, że Komisja, która nie posiada własnych uprawnień do prowadzenia dochodzenia w tym przedmiocie, jest w znacznym stopniu uzależniona od dowodów dostarczonych przez ewentualne podmioty składające skargę do Komisji, podmioty prywatne lub publiczne działające na terytorium danego państwa członkowskiego oraz przez samo to państwo członkowskie i że to do władz krajowych należy przede wszystkim przeprowadzenie niezbędnych kontroli na miejscu, w duchu lojalnej współpracy, zgodnie z obowiązkiem każdego państwa członkowskiego polegającym na ułatwieniu realizacji ogólnych zadań Komisji [zob. podobnie wyrok z dnia 16 lipca 2015 r., Komisja/Słowenia (C‑140/14, EU:C:2015:501, pkt 40–43 i przytoczone tam orzecznictwo)]. Ta sama zasada ma zastosowanie
przez analogię w ramach skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego opartej na art. 259 TFUE.
92      Zobacz moja analiza w ramach zarzutu pierwszego w odniesieniu do lokalizacji nr 2–6.
93      O ile bowiem Trybunał wielokrotnie orzekał, że państwo członkowskie nie może powoływać się na przepisy, praktyki lub sytuacje w swoim wewnętrznym porządku prawnym, w tym te wynikające z jego struktury federalnej, dla uzasadnienia uchybienia zobowiązaniom i terminom przewidzianym w prawie Unii [zob.
podobnie wyrok z dnia 14 maja 2002 r., Komisja/Niemcy (C‑383/00, EU:C:2002:289, pkt 20)], o tyle jedyna sytuacja, na którą powołały się w tym względzie władze polskie, dotycząca lokalizacji nr 3, zakończyła się po kilku wymianach korespondencji (załączniki A.37, A.39 i A.40) odmowną odpowiedzią właściwych organów (załącznik A.44).