OPINJONI TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA 1/94 15 ta’ Novembru 1994“Kompetenza
tal-Komunità li tikkonkludi Trattati internazzjonali fil-qasam
tas-servizzi u l-protezzjoni tal-proprjetà intelletwali – Proċedura ta’
l-Artikolu 228(6) tat-Trattat KE”Permezz
ta’ rikors imressaq skond l-Artikolu 228(6) tat-Trattat KE,
il-Kummissjoni qed titlob l-opinjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar
il-kompetenza tal-Komunità Ewropea li tikkonkludi l-Ftehim li jwaqqaf
l-Organizazzjoni Dinjija tal-Kummerċ u b’mod partikolari l-Ftehim
Ġenerali fuq il-Kummerċ tas-Servizzi (GATS) u l-Ftehim dwar Aspetti
tal-Proprjetà Intellettwali Relatati mal-Kummerċ, inkluż il-kummerċ
tal-merkanzija kontrafatta, tal-15 ta' April 1994 (TRIPS")_WerrejPreżentazzjoni tat-talbaI –  Il-Ftehim li ħarġu min-negozjati ta’ l-UrugwajII –  Pożizzjoni tal-Komunitajiet Ewropej fi ħdan l-ODKIII –  Negozjati u ffirmar tal-Ftehim ODKIV –  Domandi tal-Kummissjoni u l-proċeduraA –  Domandi tal-KummissjoniB –  ProċeduraV –  Fuq l-ammissibbiltà tar-rikorsVI –  Fuq il-formulazzjoni tad-domandiVII –  Il-qofol tal-kunflittVIII –  Punti fejn hemm ftehimIX –  Ftehim multilaterali fuq il-kummerċ tal-merkanzija.X –  Analiżi tal-Ftehim GATS u TRIPsA –  GATS1.  Il-funzjoni u l-użu tal-GATS2.  Natura u sustanza tal-GATS3.  Definizzjoni tas-servizzi u metodi ta' provvista4.  "Universalità" doppja tal–GATS5.  In-natura ta' l-impenji meħudaa)  impenji ġeneralib)  Impenji speċifiċi.6.  Natura dinamika tal-Ftehim.B –  TRIPs1.  Għanijiet, funzjoni u użu2.  Kamp ta’ applikazzjoni u mezzi adottati sabiex jintlaħqu l-għanijiet persegwiti.3.  Dispożizzjonijiet sostantivi speċifiċia)  Drittijiet ta’ l-awtur u drittijiet relatatib)  Proprjetà industrijalii)  Trade marksii)  Indikazzjonijiet ġeografiċi.iii)  Disinni u mudelli industrijaliiv)  Privattiviv)  Disinni ta' arranġament (Topografiji) ta' ċirkwiti integrativi)  Protezzjoni ta’ informazzjoni teknika mhux żvelatavii)  Kontroll tal-prattiċi anti-kompetittivi fil-liċenzji kuntrattwali.4.  Dispożizzjonijiet speċifiċi ta' proċedura (mezzi sabiex jiġu rispettati d-drittijiet tal-proprjetà intelletwali).a)  Rimedjib)  Garanziji proċeduraliXI –  Politika Kummerċjali Komuni, GATS u TRIPs – pożizzjonijiet tal-partijiet fil-proċedura.A –  GATSB –  TRIPsXII –  GATS, TRIPs u setgħat impliċiti.A –  Kunsiderazzjonijiet ġenerali fuq is-setgħat impliċiti.B –  GATS1.  Pożizzjoni tal-Kummissjonia)  Dwar l-eżistenza tal-kompetenzi internii)  Fuq il-kompetenzi li ġejjin minn dispożizzjonijiet speċifiċi tat-Trattat KEii)  Fuq il-setgħat li jirriżultaw minn dispożizzjonijiet ġenerali (Artikoli 100 A u 235 tat-Trattat KE)b)  Dwar in-neċessità ta' azzjoni esterna min-naħa tal-Komunità2.  Il-pożizzjoni tal-partijiet li ppreżentaw osservazzjonijiet.i)  Fuq il-kompetenzi li jirriżultaw mid-dispożizzjonijiet speċifiċi tat-Trattat KE.ii)
Fuq il-kompetenzi li jistgħu jiġu dedotti minn dispożizzjonijiet
tat-Trattat ta’ natura ġenerali (Artikoli 100 A u 235 tat-Trattat KE)C –  TRIPs1.  Il-pożizzjoni tal-Kummissjonia)  Dwar l-eżistenza ta’ kompetenza interna.i)  Fuq il-kompetenzi li jirriżultaw mid-dritt sekondarju.ii)
Dwar il-kompetenzi li jirriżultaw mid-dispożizzjonijiet ta’ natura
ġenerali tat-Trattat (Artikoli 100 A u 235 tat-Trattat KE).b)  Dwar in-neċessità ta’ azzjoni esterna tal-Komunità2.  Il-pożizzjoni tal-partijiet li ppreżentaw osservazzjonijietXIII
–  Problema tar-rappreżentazzjoni ta’ ċerti territorji li
jiddependu mill-Istati Membri imma li ma jagħmlux parti mill-Komunità.XIV –  Effett tal-kwistjoni tal-kompetenza fuq it-tipi differenti ta’ espressjoni ta’ l-opinjonijiet fi ħdan l-ODK.XV –  Kwistjonijiet ta’ natura finanzjarja u li jirrigwardaw l-estimiXVI
–  Tweġibiet proposti mill-Kummissjoni, il-Kunsill u mill-Istati
Membri li ppreżentaw osservazzjonijiet, għad-domandi li saru fit-talba
għal opinjoni.XVII –  Domandi magħmulin
mill-Qorti tal-Ġustizzja lill-Kummissjoni, lill-Kunsill u lill-Istati
Membri u t-tweġibiet mogħtija għal dawn id-domandi.A –  L-ewwel domandaB –  It-tieni domanda.C –  It-tielet domanda.D –  Ir-raba’ domanda.E –  Il-ħames domandaF –  Is-sitt domandaG –  Is-seba’ domanda.H –  It-tmien domandaI –  Id-disa’ domandaJ –  L-għaxar domandaK –  Il-ħdax-il domandaPOŻIZZJONI TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJAI –  IntroduzzjoniII –  Fuq l-ammissibbiltà tar-rikorsIII –  Fuq il-kliem użat fid-domandi tal-KummissjoniIV –  Fuq ir-rappreżentazzjoni ta’ ċerti territorji li jiddependu mill-Istati Membri.V –  Fuq il-domandi ta’ natura finanzjarja u li jirrigwardaw l-estimiVI –  Fuq il-Ftehim multilaterali dwar il-kummerċ tal-merkanzijaVII –  Fuq l-Artikolu 113 tat-Trattat KE, il-GATS u t-TRIPsA –  IL-GATSB –  It-TRIPsVIII –  Fuq il-setgħat impliċiti esterni tal-Komunità Ewropea, il-GATS u t-TRIPsA –  Il-GATS.B –  It-TRIPSIX –  Fuq l-obbligu ta’ kooperazzjoni bejn l-Istati Membri u l-istituzzjonijiet Komunitarji. Preżentazzjoni tat-talbaI –  Il-Ftehim li ħarġu min-negozjati ta’ l-UrugwajIn-negozjati
ekonomiċi “l-iktar kumplessi fl-istorja dinjija” (skond l-espressjoni
tal-Kunsill) intemmu bl-iffirmar fil-15 ta’ April 1994, f’Marrakech, ta’
l-Att finali li kompla fuq ir-riżultati tan-negozjati kummerċjali
multilaterali tan-negozjati ta’ l-Urugwaj. Dawn in-negozjati damu
għaddejin seba’ snin - bdew bid-dikjarazzjoni ministerjali ta’ Punta del
Este ta' l-20 ta’ Settembru 1986. Ir-rappreżentanti tal-gvernijiet u
tal-Komunitajiet Ewropej li kienu adottaw l-Att finali kienu qablu li
kien ikun tajjeb li dan jidħol fis-seħħ fl-ewwel ta’ Jannar 1995 jew
fl-iqsar żmien possibbli wara din id-data.L-Att
finali jinkludi Ftehim li jistabbilixxi l-Organizzazzjoni Dinjija
tal-kummerċ (iktar ‘il quddiem il-“Ftehim ODK”). B’dan il-mod jinħoloq
qafas komuni għat-tmexxija tar-relazzjonijiet kummerċjali komuni bejn
il-membri. Dan il-ftehim ma għandux dispożizzjonijiet ta’ natura
sostanzjali. Dawn ta’ l-aħħar jinsabu fl-annessi li jinkludu diversi
“ftehim kummerċjali multilaterali”_li huma parti integrali mill-Ftehim
ODK.Fost dawn wieħed isib:–        Ftehim
multilaterali fuq il-kummerċ tal-merkanziji, fosthom il-GATT 1994
(Anness 1A)–        il-Ftehim Ġenerali fuq il-Kummerċ tas-Servizzi (GATS, Anness 1B)(1)–        il-Ftehim
dwar Aspetti tal-Proprjetà Intellettwali Relatati mal-Kummerċ (TRIPs,
Anness 1Ċ)(2)–        Memorandum
ta’ Ftehim fuq ir-Regoli u l-Proċeduri li jirregolaw is-Soluzzjoni ta’
Kontroversji (Anness 2)–        mekkaniżmu ta’ Eżami tal-politika kummerċjali (Anness 3).Il-Ftehim
ODK u l-annessi tiegħu jikkostitwixxu “pakkett” uniku. Kull pajjiż li
jixtieq isir membru ta’ l-ODK irid l-ewwel jaċċetta kull ftehim
multilaterali li ġie nnegozjat fi ħdan in-negozjati ta’ l-Urugwaj.
Il-proċedura ta’ soluzzjoni tal-kontroversji hija applikabbli
għall-Ftehim multilaterali kollha.
Din il-proċedura tippermetti, bħala
l-aħħar riżorsa, miżuri msejħa ta’ “ritaljazzjoni reċiproka”. Il-ksur
ta’ element wieħed mit-totalità ta' dan il-pakkett (sew jekk dan ikun
fis-settur tal-merkanzija, jew f’dak tas-servizzi jew tal-proprjetà
intelletwali) tista’ tiġi kkumpensata b’miżura ta’ ritaljazzjoni
f’settur differenti (Artikolu 22(3)(b) tal-Memorandum tal-Ftehim dwar
is-Soluzzjoni tal-Kontroversji) jew fis-settur ta’ ftehim ieħor
(Artikolu 22(3)(c) tal-memorandum).
Barra minn dan, kif tgħid
il-Kummissjoni, “kumpensazzjoni tista’ tiġi offruta bl-istess mod
f’settur ieħor jew fi ħdan ftehim iehor, differenti minn dak li fiħ
titwettaq l-infrazzjoni”.Din is-sistema ta’
“pakkett” uniku ġġib fi tmiem dak li huwa magħruf bħala GATT a la
carte. Il-ftehim speċifiċi li rriżultaw min-negozjati ta’ Tokyo kienu
jinkludu parteċipazzjoni varjabbli. Barra minn hekk kull ftehim kien
jipprovdi għal proprja proċedura speċifika ta’ soluzzjoni
tal-kontroversji.Annessi mal-Ftehim ta’
l-ODK wieħed isib ukoll erba’ ftehim multilaterali (li jikkonċernaw
rispettivament il-kuntratti pubbliċi, il-kummerċ tal-mezzi ta’ trasport
bl-ajru ċivili, is-settur tal-prodotti tal-ħalib kif ukoll dawk
il-prodotti tal-laħam taċ-ċanga).
F’dawn l-oqsma, eċċezzjoni fuq
il-prinċipju ta’ “pakkett” uniku hija ammessa - il-ftehim jorbtu biss
dawk il-membri ta’ l-ODK li jkunu aċċettawhom. Iżda l-proċedura ta’
soluzzjoni ta' kontroversji hija applikabbli fir-relazzjonijiet ta' bejn
il-partijiet li jkunu aċċettawhom.II –  Pożizzjoni tal-Komunitajiet Ewropej fi ħdan l-ODKŻewġ dispożizzjonijiet tal-Ftehim ta’ l-ODK isemmu speċifikament il-Komunitajiet Ewropej.L-Artikolu
IX, li jirrigwarda t-teħid ta' deċiżjonijiet, jgħid li fil-każ ta’
deċiżjonijiet meħuda b'votazzjoni, “[f]il-laqgħat tal-Konferenza
Ministerjali u tal-Kunsill Ġenerali, kull wieħed mill-Membri tal-WTO
għandu jkollu vot wieħed” u li “[fil-każ li l-Komunitajiet Ewropej jużaw
id-dritt tagħhom għall-vot, huma jkollhom numru ta’ voti ekwivalenti
għan-numru ta’ l-Istati Membri tagħhom li jkunu membri ta’ l-ODK]”.Barra minn hekk, l-Artikolu XI(1), li jirrigwarda l-membri oriġinali ta’ l-ODK jgħid li –“Il-partijiet
kontraenti tal-GATT 1947 sa mid-data tad-dħul fis-seħħ ta' dan
il-Ftehim, u l-Komunitajiet Ewropej, li jaċċettaw dan il-Ftehim u
l-Ftehim Kummerċjali Multilaterali u li l-Iskedi tagħhom
tal-Konċessjonijiet u l-Impenji huma annessi mal-GATT 1994 u li l-Iskedi
tagħhom ta' l-Impenji Speċifiċi huma annessi mal-GATS [li jidher
fl-anness 1B], għandhom isiru l-Membri oriġinali ta’ l-[ODK].”III –  Negozjati u ffirmar tal-Ftehim ODKId-dikjarazzjoni
ta’ Punta del Este, li kienet il-bidu tan-negozjati, ġiet approvata
mill-Kunsill u mir-rapreżentanti tal-gvernijiet ta' l-Istati Membri “sa
fejn tikkonċernhom”. In-negozjati tmexxew f’isem il-Komunità u l-Istati
Membri, min-naħa biss tal-Kumissjoni. Il-Kunsill jgħid li “sabiex tiġi
ggarantita l-ikbar koerenza fit-tmexxija tan-negozjati, ġie deċiż li
l-Kummissjoni taġixxi bħala negozjatur uniku tal-Komunità u ta' l-Istati
Membri”. Il-minuti tal-laqgħat fejn il-Kunsill approva d-dikjarazzjoni
ta’ Punta del Este, jgħid madankollu li “id-deċiżjoni preżenti (li
tawtorizza l-Kumissjoni tiftaħ in-negozjati previsti fid-dikjarazzjoni)
hija bla ħsara għall-kwistjoni tal-kompetenza tal-Komunità u ta’
l-Istati Membri fuq suġġetti partikolari”.Il-ftehim
ODK ġie ffirmat, minn naħa, mill-President tal-Kunsill u minn Sir Leon
Brittain, membru tal-Kummissjoni, f’isem il-Kunsill ta’ l-Unjoni
Ewropea, u min-naħa l-oħra mir-rappreżentanti ta’ l-Istati f’isem
il-gvernijiet rispettivi tagħhom. Din il-proċedura ġabet fis-seħħ
id-deċiżjoni li ttieħdet mill-Kunsill u mir-rappreżentanti ta' l-Istati
Membri waqt il-laqgħa tas-7 u t-8 ta’ Marzu 1994. Mill-memorandum
tal-Kunsill jirriżulta li minn naħa tagħha l-Kummissjoni insistiet
sabiex fil-minuti tal-laqgħa jiġi mniżżel li “l-Att Finali (…) kif ukoll
il-ftehim annessi miegħu jaqgħu esklużivament taħt il-kompetenza
tal-Komunità Ewropea”.IV –  Domandi tal-Kummissjoni u l-proċeduraA –  Domandi tal-KummissjoniFis-6
ta’ April 1994, jiġifieri ftit ġranet qabel id-data prevista
għall-iffirmar tal-Ftehim ODK ġewwa Marrakech, iżda ftit ġimgħat wara li
ġie approvat l-Att Finali mill-Kumitat tan-negozjati kummerċjali (li
kien twaqqaf fil-konferenza ta’ Punta del Este sabiex jintemmu b'suċċess
in-negozjati ta’ l-Urugwaj), il-Kumissjoni ppreżentat rikors għal
opinjoni lill-Qorti tal-Ġustizzja abbażi ta' l-Artikolu 228(6)
tat-Trattat KE.Id-domandi huma dawn li ġejjin –“Fid-dawl tar-riżultati tan-negozjati kummerċjali ta’ l-Urugwaj tal-GATT li jinsabu fl-Att Finali tal-15 ta’ Diċembru 1993 –1)
Il-Komunità Ewropea hija kompetenti
sabiex tikkonkludi l-partijiet kollha tal-Ftehim li jistabbilixxi l-ODK
li jirrigwardaw il-kummerċ tas-servizzi (GATS), u l-aspetti
tal-proprjetà intellettwali relatati mal-kummerċ, inkluż il-kummerċ
tal-merkanzija kontrafatta (TRIPs), fuq il-bażi tat-Trattat KE, u b’mod
partikolari fuq il-bażi ta’ l-Artikolu 113 waħdu jew moqri flimkien ma’
l-Artikoli 100A u/jew 235 ta’ l-istess Trattat KE? 2)      Il-Komunità
Ewropea hija kompetenti li tikkonkludi, waħedha, il-partijiet
tal-ftehim ODK li jikkonċernaw il-prodotti u/jew is-servizzi li jaqgħu
esklużivament fil-kamp ta’ applikazzjoni tat-Trattati KEFA u KEEA?3)      Jekk
it-tweġiba għal dawn l-ewwel żewg domandi tkun pożittiva, għandu dan
jaffettwa l-possibbiltà ta' l-Istati Membri li jikkonkludu l-Ftehim ODK,
meta diġà ġie miftihem li dawn ser ikunu Membri oriġinali ta’ l-ODK?B –  ProċeduraSkond
l-Artikolu 107(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja,
ir-rikors għal opinjoni ġie nnotifikat lill-Kunsill ta’ l-Unjoni Ewropea
(iktar ‘il quddiem il-“Kunsill”) u lill-Istati Membri. Il-Kunsill, kif
ukoll il-Gvern Daniż, Ġermaniż, Grieg, Spanjol, Franċiż, Olandiż,
Portugiż u Ingliż ippreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub. Fuq talba
tal-Parlament Ewropew, dan ta' l-aħħar ġie ammess jippreżenta
l-osservazzjonijiet tiegħu.V –  Fuq l-ammissibbiltà tar-rikors Mingħajr
ma jqajjem formalment il-kwistjoni ta’ l-ammissibbiltà tar-rikors,
il-Kunsill ifakkar li, f’kull każ fejn il-proċedura ta’ l-Artikolu
228(6) ġiet użata “il-preżentata tar-rikors seħħet qabel l-iffirmar
tal-Ftehim”. Fl-opinjoni tiegħu, “wieħed jista’ (…) jistaqsi serjament
fuq il-kwistjoni li jsir magħruf jekk il-proċedura ta’ opinjoni
preliminari (fir-rigward ta' ftehim li jkun għadu biss “ipprospettat”)
(..) hijiex disponibbli wara li l-obbligi jkunu diġà nħolqu fuq
il-livell internazzjonali”. Il-Gvern Olandiż ukoll għandu dawn id-dubji.Il-Gvern
Spanjol jitlob formalment l-inammissibbiltà tar-rikors. Il-proċedura
ta’ l-opinjoni tista’ tinbeda biss meta l-Kommunità ma tkunx għadha
ntrabtet b’obbligu internazzjonali. Il-Gvern Spanjol jisħaq fuq il-fatt
li l-firma hija intiża li tawtwntika d-dokumenti li joħorġu
min-negozjati u din tinkludi l-obblligu li dawn jiġu l-ewwel suġġetti
għall-approvazzjoni ta’ l-awtoritajiet rispettivi.Il-Gvern
Franċiż jressaq kritika lill-Kummissjoni fuq nota iktar politika.
Mingħajr ma jsemmi l-inammissibbiltà, huwa jispjega li, billi stenniet
l-aħħar mument, jiġifieri waqt li ser jiġi ffirmat u konkluż il-Ftehim
ODK, filwaqt li n-nuqqas ta’ ftehim dwar l-eżistenza ta’ kompetenzi
nazzjonali kien deher mil-1992, il-Kummissjoni naqset milli turi spirtu
ta' kooperazzjoni u adottat attitudni li tmur kontra l-koerenza ta’
l-azzjoni tal-Komunità u ta’ dik ta' l-Istati Membri. L-Istati ma
setgħux jissottomettu l-Ftehim ODK għall-approvazzjoni tal-Parlamenti
tagħhom sakemm il-kwistjoni tal-kompetenzi ma tinqatqax. Fir-rigward
tal-Kunsill, lanqas dan ma seta jadixxi lill-Parlament Ewropew bi
proposta għal-deċiżjoni li jiġi konkluż l-Ftehim, peressli l-bażi
ġuridika ta’ din id-deċiżjoni, l-istess bħal kwistjoni tal-kompetenza,
ikunu għadhom inċerti.VI –  Fuq il-formulazzjoni tad-domandiIl-Kunsill jikkritika l-mod ta' kif il-Kummissjoni fformulat id-domandi tagħha.Skond
il-Kunsill, peress li l-proċedura tirrigwarda Ftehim li ġie ffirmat
mill-Komunità u mill-Istati Membri tagħha abbażi tal-kompetenzi
rispettivi tagħhom, il-kwistjoni mhijiex dwar jekk il-Komunità tistax
tikkonkludi waħedha dan il-Ftehim (skond il-Kunsill din hija sempliċi
ipoteżi teorika), iżda dwar jekk “il-konklużjoni konġunta tal-ftehim li
rriżultaw min-negozjati ta' l-Uragwaj mill-Komunità u mill-Istati Membri
hijiex kompatibbli tat-tqassim tal-kompetenzi stabbiliti mit-Trattati
li jistabbilixxu l-Komunitajiet ewropej”.Skond
il-Gvern Portugiż, id-domandi magħmula mill-Kummissjoni jikkorispondu
ma’ fażi antikwata tal-proċess ta’ konklużjoni tal-Ftehim. Fir-realtà
għandu jiġi determinat jekk il-formula tal-ftehim mħallat hijiex
kompatibbli mal-prinċipji u mar-regoli tat-Trattati KE u KEFA li
jirrigwardaw it-tqassim tal-kompetenzi bejn il-Istati Membri u
l-Komunità.Il-Gvern tar-Renju Unit jeżamina
dawn il-kwistjonijiet b’mod differenti minn dak tal-Kummissjoni. Huwa
jispjega, l-ewwel nett, il-kompetenza tal-Komunità fid-dawl tat-teorija
tal-setgħat impliċiti filwaqt li fl-istess ħin jisħaq fuq il-kompetenza
parallela ta' l-Istati Membri u wara dan jindika r-raġuni għaliex
l-Artikolu 113 ma jistax jikkostitwixxi l-bażi legali għall-konklużjoni
ta' ftehim.VII –  Il-qofol tal-kunflittIl-problemi
li jridi jiġu solvuti ma jikkonċernawx il-Ftehim multilaterali kollha
annessi mal-Ftehim ODK, u lanqas il-Ftehim li jwaqqaf l-ODK innifsu.Kif
jenfasizza l-Kunsill, huma fuq kollox id-dispożizzjonijiet sostantivi
li huma in kwistjoni. Id-dispożizzjonijiet istituzzjonali ma jqajmu
l-ebda problema speċifika f'dak li jirrigwarda l-kompetenza:
il-kompetenza li wieħed jipparteċipa fl-arranġamenti istituzzjonali
tirriżulta neċċesarjament mill-kompetenza li tirrigwarda
d-dispożizzjonijiet sostantivi: l-arranġamenti istituzzjonali huma
intiżi sabiex jassiguraw il-“ġestjoni’ ta’ l-arranġamenti sostantivi.
Għaldaqstant f'dan il-każ mhuwiex neċċessarju li tingħata d-deskrizzjoni
ta’ dawn l-arranġamenti istituzzjonali.Il-Kunsill
jesponi li fost dawn l-aspetti sostantivi hemm it-tliet Ftehim kbar fuq
il-merkanzija (il-GATT verżjoni 1994), fuq is-servizzi (il-GATS), u fuq
il-proprjetà intelletwali (TRIPs).Fir-rigward
tal-kummerċ tal-merkanzija (li huwa s-suġġett tal-GATT 1994 u ta’
diversi memorandums interprettativi), hemm ftehim min-naħa tal-Kunsill,
tal-gvernijiet li ppreżentaw osservazzjonijiet u tal-Parlament Ewropew
sabiex jiġi meqjus li l-Komunità hija kompetenti.
Kien hemm biss
riżervi fir-rigward tal-prodotti KEFA (esposta mill-Kunsill u
mill-gvernijiet li ppreżentaw osservazzjonijiet), tal-ftehim fuq
l-ostakli tekniċi tal-kummerċ (esposta mill-Gvern Olandiż biss) u
fir-rigward tal-ħtiega li, fejn meħtieġ l-Artikolu 43 tat-Trattat KE
jintuża bħala bażi legali f'dak li jirrigwarda l-agrikoltura (iżda din
l-aħħar riżerva, esposta mill-Kunsill, mir-Renju Unit u mill-Parlament
Ewropew ma tikkontestax il-kompetenza esklużiva tal-Komunità).Huma
s-servizzi u l-proprjetà intelletwali li jikkostitwixxu l-qofol
tal-kunflitt. F'dan ir-rigward il-Kummissjoni ma taqbilx ma tmien Stati
(kollha minbarra l-Belġju, il-Lussemburgu, l-Irlanda u r-Repubblikà
Taljana) u mall-Parlament Ewropew. In-nuqqas ta' qbil huwa, fil-qosor,
dan li ġej.Skond il-Kummissjoni,
il-kompetenza tal-Komunità hija esklużiva, (kemm abbażi tal-politika
kummerċjali, kif ukoll, sussidjarjament, abbażi tal-setgħat impliċiti
jew b'mod iktar speċifiku, tal-paralleliżmu tal-kompetenzi interni u
esterni). Fir-rigward ta’ l-Istati Membri li kienu ppreżentaw
osservazzjonijiet, il-kompetenza hija maqsuma bejn Istati u l-Kommunità.
F’kull każ, l-Istati li ppreżentaw osservazzjonijiet u l-Parlament
jeskludu kull kompetenza abbażi tal-politika kummerċjali komuni.
Il-Parlament ma jieħux pożizzjoni formali fuq il-mertu tat-teżi
sussidjarja tal-Kummissjoni.VIII –  Punti fejn hemm ftehim Qabel
ma wieħed jispjega l-punti diverġenti kif ukoll ir-raġunijiet invokati
in sostenn tal-pożizzjonijiet ta’ parti u ta’ oħra, għandhom jiġu
indikati l-punti fuq liema jidher li hemm qbil.–        Mill-fatt
li l-Kunsill u l-Istati Membri ffirmaw ilkoll il-Ftehim ODK, u
l-annessi tiegħu, jirriżulta li kien hemm ftehim fuq l-opportunità,
x'aktarx il-ħtieġa, li dan jiġi konkluż..–        Jeżisti
wkoll qbil fuq il-fatt li l-konklużjoni tal-Ftehim ODK jeħtieġ, skond
it-tieni paragrafu ta' l-Artikolu 228(3 tat-Trattat KE, l-opinjoni
favorevoli tal-Parmament Ewropej, peress li dan il-Ftehim jipprovdi
għall-ħolqien ta’ kuntest istituzzjonali speċifiku.–        Il-Kummissjoni
tisħaq li “għal raġunijiet politiċi, jekk mhux saħansitra legali (…)
għandu jkun hemm l-unanimità sabiex ikunu jistgħu jiġu konklużi
n-negozjati ta’ l-Urugwaj kollha kemm huma”. La l-Kunsill u lanqas
l-Istati li ppreżentaw osservazzjonijiet ma kkontestaw dan..IX –  Ftehim multilaterali fuq il-kummerċ tal-merkanzija.Il-Ftehim
multilaterali fuq il-kummerċ tal-merkanzija jinkludu prinċipalment
il-GATT tal-1994, li l-interpretazzjoni tiegħu hija ppreċiżata minn
diversi protokolli ta’ ftehim, diversi Ftehim fuq ċerti prodotti
(agrikoltura u tessuti) u diversi ftehim fuq l-użu ta’ regolamenti
restrittivi bħal mhuma l-ostakli tekniċi għall-kummerċ, l-applikazzjoni
ta’ miżuri sanitarji u fitosanitarji, u t-TRIMs (“Trade Related Investment Measures”).Il-Kummissjoni
tikkunsidra li dawn il-Ftehim kollha “jirrigwardaw il-kummerċ
tal-merkanzija u kollha kemm huma huma intiżi għall-espansjoni
tal-kummerċ internazzjonali permezz ta' l-eliminazzjoni ta’ l-ostakli
għall-kummerċ u tad-distorsjonijiet tal-kummerċjali" u li dawn jaqgħu
fil-kamp ta’ applikazzjoni ta' l-Artikolu 113 tat-Trattat KE .Il-Kunsill
jammetti li “l-kompetenza esklużiva tal-Komunità tkopri kważi
t-totalità tad-dispożizzjonijiet tal-GATT u ta' l-annessi tiegħu” u li
din il-kompetenza “tirriżulta prinċipalment mill-Artikolu 113”.
Madankollu huwa jisħaq li l-Artikolu 43 għandu jiġi użat għal kull
ftehim fuq l-agrikoltura u għal dawk li jirrigwardaw mal-miżuri
sanitarji u fitosanitarji, peress li dawn “ma jirrigwardawx biss
il-miżuri kummerċjali applikabbli għall-kummerċ internazzjonali
tal-prodotti agrikoli, iżdaa (…) fuq kollox fuq is-sistema interna ta’
l-organiżazzjoni tas-swieq agrikoli”.F'dak
li jirrigwarda l-agrikoltura, il-Gvern tar-Renju Unit, jingħaqad
mal-pożizzjoni tal-Kunsill billi jsostniha permezz ta' argument ibbażat
fuq eżempji konkreti.Huwa jagħti “żewġ
eżempji ta’ effetti, tal-ftehim li jinsabu fl-anness 1A tal-Ftehim ODK,
fuq is-sistema Komunitarju interna tal-prodotti agrikoli.
L-ewwel nett,
id-dispożizzjonijiet tal-ftehim fuq l-agrikoltura li jillimitaw
“is-sostenn intern” għandhom effett dirett fuq l-ammont ta’ għajnuna li
l-bdiewa u dawk li jipproċessaw il-prodotti agrikoli jirċievu minn
gaħand l-organiżazzjonijiet komuni tas-swieq agrikoli, li ġew kollha
mwaqqfa abbażi ta' l-Artikolu 43 tat-Trattat, u għaldaqstant effett
dirett fuq il-funzjonament ta' dawn l-organiżazzjonijiet. It-tieni nett,
id-dispożizzjonijiet tal-ftehim fuq l-agrikoltura f'dak li jirrigwarda
t-tnaqqis tas-sussidji fuq l-esportazzjoni għandhom jaffettwaw
is-sistema Komunitarja ta' rifużjoni fuq l-esportazzjoni tal-prodotti
agrikoli Komunitarji stabbilita u amministrata skond l-Artikolu 43.
Prattikament, l-organiżazzjonijiet komuni tas-swieq kollha jinkludu
dispożizzjonijiet li jirrigwardaw r-rifużjoni fuq l-esportazzjoni u
s-sistema hija amministrata skond ir-regolamenti tal-Kunsill u
tal-Kumissjoni adottati skond id-dispożizzjonijiet li jirregolaw
l-organiżazzjonijiet komuni”.Ir-Renju Unit
jisħaq fuq il-fatt li dawn il-miżuri jirrigwardaw il-prodotti agrikoli
li ġejjin mill-Komunità, filwaqt li l-istrumenti abitwali tal-politika
kummerċjali (restrizzjonijiet kwantitattivi, miżuri tariffarji)
jirrigwardaw il-prodotti importati u mhux il-prodotti lokali. Minn dan
huwa jikkonkludi li dawn il-mizuri jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni
ta' l-Artikolu 43.Dawn ir-rimarki fuq l-agrikoltura ma jikkontestawx il-kompetenza esklużiva tal-Komunità.Il-Parlament
Ewropew huwa wkoll ta’ l-opinjoni li, minħabba l-importanza
kunsiderevoli tal-Ftehim fuq l-agrikoltura, l-Artikolu 43 tat-Trattat
għandu jiġi applikat. Huwa josserva li s-sistema ta’ preferenzi mifruxa
hija bbażata kemm fuq l-Artikolu 113 kif ukoll fuq l-Artikolu 43
tat-Trattat [Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3917/92, tal-21 ta’
Diċembru 1992 (ĠU L 396, p.1), u r-Regolament tal-Kunsill (KE)
Nru 3668/3, ta' l-20 ta’ Diċembru 1993 (ĠU L 338, p. 22)].Il-Gvern
Olandiż jagħmel iktar enfażi fuq il-Ftehim fuq l-ostakli tekniċi
tal-kummerċ. Filwaqtwaqt li l-Kummissjoni tisħaq fuq il-kompetenza
esklużiva tal-Komunità għal dan il-ftehim il-ġdid, il-Gvern Olandiż
isostni li “l-Komunità kisbet kompetenza esklużiva, fuq skala kbira,
fil-qasam ta’ l-ostakli tekniċi tal-kummerċ" imma li “l-Istati Membri
xorta għad għandhom kompetenza individwali minħabba n-natura ta’ xi
direttivi, iżda wkoll minħabba l-fatt li armonizzazzjoni kompleta
ma ġietx imwettqa u lanqas mhija prevista f’dan il-qasam”.Fil-qasam
tal-kummerċ tal-merkanzija, il-qofol veru tal-kunflitt bejn
il-Kummissjoni min-naħa, u l-Kunsill u l-gvernijiet li ppreżentaw
osservazzjonijiet, min-naħa l-oħra, huwa fir-rigward tal-prodotti KEFA.Skond
il-Kummissjoni, il-Ftehim multilaterali fuq il-kummerċ tal-merkanzija
m’għandhom bżonn l-ebda bażi legali oħra ħlief l-artiklu 113, anki jekk
dawn jirrigwardaw il-prodotti KEFA jew mal-prodotti Euratom.Il-Kummissjoni
tipprova tnaqqas l-importanza li jagħtu l-partijiet l-oħra
għal-Artikolu 71 tat-Trattat KEFA. Din il-klawżola ta' non-attribuzzjoni
ta' l-Artikolu 71 ma tirriserva l-ebda dritt ta' l-Istati Membri fis-sens ta' l-Artikolu 232(1) tat-Trattat KE.Il-Kummissjoni tirreferi għall-opinjoni 1/75, tal-11 ta’ Novembru 1975 (Ġabra P. 1355 u speċjalment p. 1365) ‚skond liema:“huwa
eskluż li (l-Artikolu 71 tat-Trattat KEFA) jista’ jneħħi l-effettività
ta' l-Artikoli 113 u 114 tat-Trattat KEE u jaffettwa l-attribuzzjonijiet
ta’ kompetenza lill-Komunità sabiex tinnegozja u tikkonkludi ftehim
internazzjonali li jaqgħu taħt il-qasam tal-politika kummerċjali
komuni”.Fl-aħħar nett il-Kummissjoni
tikkunsidra li mod ieħor legali sabiex jiġu konklużi ftehim kummerċjali
abbażi tat-Trattat KEFA huwa dak li jsir użu mid-dispożizzjonijiet ta'
l-Artikolu 95.Bil-kontra ta' dan,
il-Kunsill iqis li “l-konklużjoni tal-GATT u ta' l-annessi tiegħu
mill-Istati Membri, safejn id-dispożizzjonijiet tagħhom jaqgħu taħt
il-kompetenza fil-qasam tal-politika kummerċjali mogħtija lilhom
mill-Artikolu 71 tat-Trattat KEFA, hija evidentement kompatibbli
mat-Trattat”Il-Gvern Spanjol jinsisti fuq
il-kompetenza esklużiva ta' l-Istati Membri fir-rigward tal-prodotti
KEFA. Ir-Repubblika Griega hija ta' l-istess opinjoni.
Hekk ukoll
il-Gvern Portugiż.Il-Gvern tar-Renju Unit
ukoll jibbaża ruħu fuq l-Artikolu 71 tat-Trattat KEFA sabiex jikkonkludi
l-kompetenza ta' l-Istati Membri, imma huwa jammetti wkoll li, kif
uriet il-Kummissjoni, ir-referenza għall-Artikolu 95 tat-Trattat KEFA
tista’ tkun mod legali ieħor ta' kif jiġi konkluż il-Ftehim.Min-naħa
tiegħu l-Gvern Franċiż jikkunsidra li “l-konklużjoni min-naħa tal-KEFA,
abbażi ta' l-Artikolu 95 ta’ dan it-Trattat, tal-ftehim li jirrigwardaw
is-sistema kummerċjali tal-prodotti KEFA ma kellux bħala effett li
jitrasferixxi lil KEFA l-kompetenzi rikonoxxuti lill-Istati Membri
mill-Artikolu 71 ta’ l-istess Trattat” u li “konsegwantement, l-Istati
Membri jistgħu jiddeċiedu li jikkonkludu huma stess il-GATT u l-annessi
tegħu f'dak li jirrigwarda d-dispożizzjonijiet li jirrigwardaw
il-kummerċ tal-prodotti KEFA li jaqgħu taħt il-kompetenza li
jirriservalhom l-Artikolu 71 tat-Trattat KEFA”X –  Analiżi tal-Ftehim GATS u TRIPsA –  GATS1.     Il-funzjoni u l-użu tal-GATSGħaliex
Ftehim ġenerali fuq il-kummerċ tas-servizzi? F’ċerti pajjiżi
żvillupati, is-settur tas-servizzi sar is-settur dominanti ta’
l-ekonomija. Skond il-Kummissjoni, xi ekonomisti jaraw din l-evoluzzjoni
bħala “sinjal ta’ ristrutturazzjoni fundamentali ta’ l-ekonomija
dinjija u ta’ trasferiment iktar u iktar ċar minn industrija sempliċi
lejn ekonomiji ta’ pajjiżi li għaddejjin minn proċess ta’ żvilupp u li
ser isiru, minħabba f’hekk, l-esportaturi prinċipali tal-prodotti
manifatturati”. “L-ekonomiji żvillupati ser jesportaw prinċipalment
servizzi u prodotti ta’ valur miżjud għoli (fuq proporzjoni għolja ta’
għarfien tekniku)”. “L-espansjoni tal-kummerċ internazzjonali
tas-servizzi waqa’ lura meta mqabbel ma' l-espansjoni ta’ dan is-settur
fl-ekonomiji nazzjonali minħabba l-fatt li l-ebda regola internazzjonali
ma kienet toffri s-sigurtà u l-prevedibbiltà neċċessarja għan-nies li
jaħdmu f’dan is-settur. Minn dan ħarġet l-idea li jinħoloq kuntest li
jippermetti l-introduzzjoni ta’ liberalizzazzjoni permezz ta’ negozjati
ta’ regoli ġodda”.2.     Natura u sustanza tal-GATSIl-GATS
jikkostitwixxi attentat sabiex il-prinċiji tal-GATT jiġu applikati
fil-qasam tas-servizzi, fejn l-ostakli għall-kummerċ mhumiex dawk
kostitwiti mid-drittijiet tad-dwana jew ma’ xi kwoti
għall-importazzjoni, iżda minn leġiżlazzjoni li tirrigwarda l-aċċess
għas-swieq u mal-klassifikazzjoni tal-fornituri tas-servizzi. Ir-regoli
li għandhom jiġu segwiti għadhom mhumiex kollha definiti. Hekk kif
il-Gvern Franċiz jenfasizza fuq livell iktar ġenerali fir-rigward ta'
l-ODK, il-GATS jikkonstitwixxi forum ta’ negozjati sabiex jiġu
żviluppati r-regoli diġà miftehma u sabiex jiġu konklużi ftehim
f'oqsma ġodda.3.     Definizzjoni tas-servizzi u metodi ta' provvistaIl-kunċett
ta’ servizz hija vasta ħafna għaliex din tinkludi “is-servizzi kollha
mis-setturi kollha bl-eċċezzjoni tas-servizzi mogħtija fl-eżerċizzju
tal-setgħa li ġej mill-gvern”. Dwar is-“servizzi mogħtija fl-eżerċizzju
tal-setgħa li ġej mill-gvern”, wieħed jifhem “kull servizz li mhux
mogħti la fuq bażi kummerċjali u lanqas f’kompetizzjoni ma’ fornitur jew
iktar ta' servizzi” (Artikolu 1(3)(b) u (ċ), tal-GATS).Il-kummerċ
tas-servizzi jinkludi, skond l-Artikolu 1(2) tal-GATS, erba’ tipi jew
modi differenti ta’ provvista ta’ servizzi -–        il-“cross-border
supply” (jew "provvista transfruntaljiera") - din hija l-provvista
ta’ servizz li ġejja minn Membru u li hija destinata għal Membru
ieħor. Il-Kunsill jagħti dan l-eżempju - uffiċċju ta’
periti stabbilit ġewwa pajjiż A li jibgħat proġett ta’
installazzjoni elettrika lill-uffiċċju ta’ inġinjerija stabbilit
ġewwa pajjiż B.–        Il-“consumption
abroad” (jew konsum barra mill-pajjiż) – hija l-provvista ta'
servizz fit-territorju ta’ wieħed mill-Membri intiża għal
konsumatur ta’ servizzi ta' Membru kompletament differenti. Eżempju –
is-servizzi offruti ġewwa pajjiż A lit-turisti ġejjin minn
pajjiż B.–        Il-“commercial
presence” (“preżenza kummerċjali” jew “preżenza ta’ persuni ġuridiċi” -
hija l-provvista ta’ servizz minn fornitur ta' servizzi ta' Membru li
jipprovdi s-servizz grazzi għall-preżenza kummerċjali fit-territorju ta’
Membru kompletament differenti. Il-“preżenza kummerċjali” tfisser,
skond l-Artikolu XXVIII (d), “kull tip ta’ stabbiliment kummerċjali jew
professjonali, kif ukoll fil-forma -i)      ta' formazzjoni, ta’ ksib u ta' żamma ta' personalita ġuridika, jewii)      ta' ħolqien, jew ta' manteniment ta’ fergħa jew ta’ uffiċju ta’ rappreżentazzjonifuq it-territorju ta’ Membru bl-iskop li jiġi pprovdut servizz”.Kif
spjegat il-Kummissjoni, dan huwa l-każ ta’ l-istabbiliment u
tal-fornitura ta' servizzi ġewwa pajjiż B min-naħa ta’ impriżi jew
ta’ professjonisti ta' pajjiż A. Dan il-metodu ta' provvista ta'
servizzi jintuża fis-servizzi bankarji, per eżempju.–        Il-“movement
of persons” (“moviment ta’ persuni”, "preżenza ta’ persuni fiżiċi”).
Din hija l-provvista ta’ servizz mingħand fornitur ta’ Membru, grazzi
għal preżenza ta' persuni fiżiċi ta’ dan il-Membru fuq it-territorju ta’
Membru kompletament differenti. Skond il-Kunsill dan huwa l-każ ta’
impriżi ta' pajjiż A li jipprovdu s-servizzi tagħhom fil-pajjiż B
permezz ta' ħaddiema li jkunu ġejjin mill-pajjiż A. F'dan ir-rigward,
wieħed jista’ naturalment jirreferi għat-twettieq ta' xogħlijiet ta’
kostruzzjoni.4.     "Universalità" doppja tal–GATS Il-Kunsill
jisħaq li l-GATS għandha universalità doppja. Huwa jkopri, minn naħa,
is-setturi kollha tas-servizzi (ara iktar ‘il fuq id-definizzjoni ta’
servizz, taħt X, A, 3): fi kliem ieħor, huma koperti t-trasport,
is-servizzi finanzjarji u l-assigurazzjonijiet, it-telekommunikazzjoni,
is-servizzi informatiċi u awdjoviżvi, is-settur tat-turiżmu, tal-lukandi
u tar-ristoranti, il-konstruzzjoni, il-professjonisti li jaħdmu
għal-rashom u anki l-edukazzjoni u l-kura tas-saħħa, etċ. Il-GATS
ikopri, min-naħa l-oħra, l-aspetti kollha ta' l-istabbiliment u ta’
l-attività tal-fornituri tas-servizzi. Il-GATS huwa applikabbli
“għall-miżuri tal-Membri li jaffettwaw il-kummerċ tas-servizzi”, hekk
kif ġie ddefiniti. Għalhekk huwa jinkludi-–        il-kundizzjonijiet
kollha li jirrigwardaw l-istabbiliment (permezz tat-twaqqif jew
l-akwiżizzjoni ta’ kumpannija jew permezz tal-ħolqien ta’ fergħat)_–        il-kundizzjonijiet
kollha tas-sistemi li jirregolaw l-eżerċizzju ta’ dawn l-attivitajiet
(mis-sistema li tirregola l-falliment sas-sistema fiskali jew dik li
tirrigwarda l-persunal).5.     In-natura ta' l-impenji meħudaGħandha ssir distinzjoni bejn l-impenji ġenerali u l-impenji speċifiċi.a)     impenji ġeneraliL-iktar
impenn importanti huwa l-prinċipju tat-trattament tan-nazzjon l-iktar
iffavorit (Artikolu II(1)). Madankollu, matul perjodu ta’ żmien li
m’għandux jaqbeż l-għaxar snin (ara l-anness), pajjiż jista’ jżomm
miżura li tiddiskrimina bejn l-imsieħba kummerċjali tiegħu sakemm din
il-miżura tinsab fl-annessi, fil-lista ta’ l-eżenzjonijiet u li tkun
tissodisfa l-kundizzjonijiet li hemm indikati.
L-Artikolu V jipprovdi,
barra minn hekk, deroga permanenti għall-prinċipju tat-trattament
tan-nazzjon l-iktar favorit għal ġid ta’ l-integrazzjonijiet reġjonali, u
dan abbażi tal-mudell tal-Artikolu XXIV tal-GATT.Impenn
ġenerali ieħor huwa dak tat-trasparenza: kull Membru huwa, b'mod
partikolari, obbligat li jippublika l-miżuri jew ir-regolamenti li
jirrigwardaw is-servizzi (Artikolu III(1)), dak li l-Ftehim isejjaħ
il-“miżuri ta' applikazzjoni ġenerali rilevanti li huma intiżi jew li
jaffettwaw il-funzjonament ta' dan il-Ftehim”.Għandu
jissemma wkoll l-impenn li jiġu previsti proċeduri (ġudizzjarji, ta'
arbitraġġ jew amministrattivi) ta' appell kontra d-deċiżjonijiet
amministrattivi li jaffettwaw il-kummerċ tas-servizzi (Artikolu VI(2)).Għandu
jissemma wkoll l-impenn li kull Membru għandu sabiex jevita li fornitur
li għandu monopolju fuq servizz fit-territorju tiegħu ma jaġixxix b’mod
inkompatibbli mal-prinċipju tat-trattament tan-nazzjon l-iktar favorit
jew ma' l-impenji speċifiċi tiegħu (Artikolu VIII(1).Fl-aħħar
insibu wkoll impenji li jittieħdu fir-rigward tar-rikonoxximent ta’
l-awtoriżazzjonijiet, tal-liċenzji jew taċ-ċertifikati għall-fornituri
ta' servizzi (Artikolu VII).b)     Impenji speċifiċi.L-impenji
speċifiċi li jinsabu fil-partijiet III u IV tal-Ftehim u fl-annessi
jikkonsistu fl-impenn li kull Membru jagħti aċċess għas-swieq
għas-servizzi u fornituri ta' servizzi ta’ kull Membru ieħor, u wkoll
fl-impenn li jikkonċedi lis-servizzi u fornituri ta' servizzi ta’ kull
Membru ieħor, f'dak li jirrigwarda l-miżuri li jaffettwaw il-provvista
ta' servizzi, trattament xejn anqas favorevoli minn dak li huwa jagħti
lis-servizzi simili tiegħu u lill-fornituri tiegħu li jipprovdu servizzi
simili (prinċipju tat-trattament nazzjonali).Ir-restrizzjonijiet
li huma koperti mill-impenn li jingħata aċċess għas-swieq huma
ppreċiżati fl-Artikolu XVI(2): dan essenzjalment jinvolvi r-rinunzja
għall-impożizzjoni ta' limiti kwantitattivi fuq l-attività tal-fornituri
ta' servizz ta' Membri oħra. Bħala eżempji, il-Kunsill isemmi limiti
bħal:–        numru
massimu ta’ impriżi tat-televiżjoni jew tat-trasport ikkontrollat minn
impriżi jew minn ċittadini ta' pajjiżi terzi;–        numru massimu ta’ tobba “barranin”–        persentaġġ
massimu ta’ parteċipazzjoni “barranija” fil-kapital ta' impriżi
tat-televiżjoni, tat-trasport, etċ.–        li
projbizzjoni ta' ċerti attivitajiet lill-banek jew lill-kumpanniji ta’
l-assigurazzjoni li qegħdin taħt kontroll barrani–        li
jiġu stabbiliti “kwoti” fis-settur awdjoviżiv għall-produzzjonijiet ta'
pajjizi terzi.Dawn l-impenji, li la huma
mingħajr kundizzjonijiet u lanqas assoluta, huma mqassma f'listi skond
il-pajjiż. Membru jista’ jindika fil-lista tiegħu li huwa mhuwiex
qiegħed joffri aċċess komplet għas-suq tiegħu, jimponi kundizzjonjijiet
(per eżempju preżenza kummerċjali) jew inkella jħabbar xi
restrizzjonijiet. Dawn il-kundizzjonijiet u restrizzjonijiet huma
speċifikati fil-lista tiegħu. Dan jgħodd wkoll f'dak li jirrigwarda
l-impenn tat-trattament nazzjonali.Għall-Komunità
Ewropea, il-lista ġiet iddepożitata mill-Komunità u mill-Istati Membri:
madankollu l-impenji adottati jirrigwardaw kull Stat Membru
individwalment u l-kundizzjonijiet u r-restrizzjonjiet mhumiex l-istess
għall-Istati Membri kollha.Dawn l-impenji
speċifiċi huma l-frott ta’ negozjati multilaterali fejn ir-reċiproċità
ma ġietx imfittxa settur b’settur imma b’mod globali.6.     Natura dinamika tal-Ftehim.Il-Kunsill
jisħaq fuq il-fatt li l-GATS, peress li huwa intiż sabiex
jikkostitwixxi forum għan-negozjati, għandu natura dinamika. Il-Kunsill
isemmi l-Artikolu XIX tal-GATS li jitratta l-obbligu li tinbeda sensiela
ta’ negozjati suċċessivi sabiex ikun jista’ jiżdied progressivament
il-livell ta’ liberalizzazzjoni. Għandu jissemma wkoll l-Artikolu X li
jipprevedi negozjati multilaterali bbażżati fuq il-prinċipju ta'
non-diskriminazzjoni fir-rigward tal-miżuri ta' salvagwardja
f'emerġenza. Wieħed jista’ wkoll isemmi l-Artikolu XIII li, filwaqt li
jipprevedi għall-inapplikabbiltà tal-prinċipju tat-trattament
tan-nazzjon l-iktar favorit għall-impenji speċifiċi għal ftugħ ta'
l-aċċess għas-swieq u ta' l-għoti ta' trattament nazzjonali
għall-kuntratti pubbliċi tas-servizzi, jipprovdi li, sa ċertu terminu
ta' żmien, għandhom isiru negozjati multilaterali fuq dan is-suġġett.
Fl-aħħar wieħed irid isemmi l-Artikolu XV li jipprevedi l-impenn ta'
negozjati bl-għan li jiġu elaborati d-dixxiplini multilaterali
neċċessarji sabiex jiġu evitati effetti ta' distorsjoni minħabba xi
sussidji.B –  TRIPs1.     Għanijiet, funzjoni u użuIt-TRIPs
għandu bħala għan prinċipali, hekk kif enfasizza l-Gvern Franċiż, li
jsaħħaħ u jarmonizza, fuq skala dinjija, il-protezzjoni tal-proprjetà
intelletwali.Il-Gvern Franċiż jesponi li,
peress li l-isforzi li kienu tnedew għal dan il-għan f'forums oħra u,
b’mod partikolari, ix-xogħlijiet mnedija bejn l-1980 u l-1984 sabiex
tiġi riveduta l-Konvenzjoni ta’ Pariġi għall-protezzjoni tal-proprjetà
industrijali, kienu fallew, il-pajjiżi żvillupati nsistew sabiex
il-proprjetà intelletwali tiġi inkluża fin-negozjati ta’ l-Urugwaj,
b’mod li jkun jista’ jittieħed vantaġġ min-natura dinamika tat-totalità
tal-GATT (permezz tal-metodi ta’ negozjati tiegħu) u tal-mekkaniżmu li
dan juża għas-soluzzjoni tal-kontroversji.Il-kummerċ
ta' merkanzija kontrafatta f’ċerti pajjiżi terzi (użu illeġittimu
tat-trade marks, forom ta’ prodotti imitati, prodotti jew proċessi
prottetti minn privattiva kontrafatti, jew ukoll kopji pirati ta’ kotba,
ta’ diski jew ta’ vidjokasetts), jikkawża, hekk kif tespni
l-Kummissjoni, preġudizzju kunsiderevoli fuq l-industrija tal-Komunità.
In-nuqqas ta’ protezzjoni effiċjenti tal-proprjetà intelletwali f’ċerti
pajjiżi terzi ġiet ikkunsidrata bħal li għandha l-istess effett fuq
il-“merkanzija li tkun is-suġġett tad-drittijiet ta' proprjetà
intelletwali”, daqs kull restrizzjoni oħra fuq l-importazzjoni.Il-Kummissjoni
tosserva li miżuri ta’ ritaljazzjoni kummerċjali ġew applikati kemm
mill-Amerika kif ukoll mill-Komunità fir-rigward ta' pajjiżi li jew ma
jassigurawx protezzjoni suffiċjenti tal-proprjetà intelletwali, jew
inkella li jiddiskriminaw bejn l-imsieħba kummerċjali tagħhom. Dawn
il-miżuri għenu sabiex il-pajjiżi li qiegħdin jiżvillupaw jaċċettaw
l-idea ta’ tisħieħ tal-proprjetà intelletwali filwaqt li, sa dak
iż-żmien, dawn kellhom it-tendenza li jikkunsidraw dan il-qasam tal-liġi
biss bħala strument ta' sfruttament f’idejn il-pajjiżi
industrijalizzati. Barra minn hekk, il-Kummissjoni tesponi wkoll li
l-pajjiżi li qiegħdin jiżvillupaw qiegħdin isiru iktar u iktar konxji
tal-vantaġġi possibbli ta' protezzjoni msaħħa tal-proprjetà
intellettwali f’termini ta’ motivazzjoni għall-innovazzjoni lokali.2.     Kamp ta’ applikazzjoni u mezzi adottati sabiex jintlaħqu l-għanijiet persegwiti.Il-Ftehim
TRIPs jinvolvi kamp wiesa ħafna peress li dan ikopri kemm il-proprjetà
litterarja u artistika (dritt ta’ l-awtur u drittijiet relatati) kif
ukoll il-proprjetà industrijali (trade marks,
indikazzjonijiet ta’ provenenza u denominazzjonijiet ta' oriġini,
privattivi, disinni u mudelli, għarfien tekkniku), bl-eċċezzjoni,
madankollu, tal-varjetajiet ta' pjanti. (Artikolu 1(2) tat-TRIPs).Il-parti
I tal-Ftehim TRIPs (Artikoli 1 sa’ 8) fiha d-dispożizzjonijiet ġenerali
u l-prinċipji fundamentali. Il-parti II (Artikoli 9 sa’ 40) tiffissa
r-regoli fuq l-eżistenza, il-portata u l-eżerċizzju tad-drittijiet ta'
proprjetà intelletwali. Il-parti III (Artikoli 41 sa’ 61) tipprovdi
l-metodi ta' kif għandhom jiġu rrispettati d-drittijiet ta' proprjetà
intelletwali. Il-parti IV (Artikolu 62) tagħti definizzjoni
tal-proċeduri li jirrigwardaw il-ksib u ż-żamma tad-drittijiet ta'
proprjetà intelletwali. Il-Parti V (Artikoli 63 u 64) tirrigwarda
s-soluzzjoni ta' kontroversji. Fil-parti VI (Artikoli 65 sa’ 67), hemm
id-dispożizzjonijiet tranżitorji u, fil-parti VII (Artikoli 68 sa’ 73),
id-dispożizzjonijiet istituzzjonali u finali.Il-protezzjoni
tal-proprjetà intelletwali li qed jipprova jistabilixxi t-TRIPs hija
ta’ natura minima. It-TRIPs iħalli lill-membri tiegħu liberi li
jistabbilixxu protezzjoni akbar u fl-istess ħin li jagħżlu l-mezzi
l-aktar xierqa għall-implimentazzjoni tiegħu (Artikolu 1(1) tat-TRIPs).L-applikabbiltà
tal-Ftehim hija ddeterminata minn kriterju personali (dritt applikabbli
għal ċerti persuni fiżiċi u ġuridiċi ċittadini ta' pajjiżi terzi,
Artikolu 1(3) tat-TRIPs).It-TRIPs
jipprevedi kemm il-prinċipju tat-trattament nazzjonali (Artikolu 3), kif
ukoll dak tat-trattament tan-nazzjon l-iktar favorit (Artikolu 4). Dawn
iż-żewġ prinċipji jinkludu wkoll xi eċċezzjonijiet. Għalhekk,
il-prinċipju tat-trattament nazzjonali huwa validu biss bla ħsara
għall-eċċezzjonijiet diġà previsti mill-Konvenzjoni ta' Pariġi
għall-protezzzjoni tal-proprjetà industrijali, mill-Konvenzjoni ta’
Berna għall-protezzjoni ta' xogħlijiet letterarji u artistiċi,
mill-Konvenzjoni ta' Ruma għall-Protezzjoni ta' Artisti, Produtturi ta'
Fonogrammi u Organizzazzjonijiet ta' Xandara kif ukoll mit-Trattat ta’
Washington fuq il-proprjetà intelletwali fil-qasam ta’ ċirkwiti
integrati. Barra minn hekk, f'dak li jirrigwarda l-artisti, interpreti
jew eżekuturi, produtturi ta' fonogrammi u organizzazzjonijiet ta'
xandara, l-obbligu tat-trattament nazzjonali huma limitati
mid-drittijiet previsti mill-istess TRIPs (Artikolu 3(1) tat-TRIPs).L-għanijiet
tat-TRIPs huma persegwiti, kif jesponi l-Kunsill, permezz ta' żewġ
metodi – l-ewwel permezz ta' referenza għal konvenzjonijiet
internazzjonali li, skond l-espressjoni tal-Kumissjoni, “(igawdu) minn
ċertu livell ta’ aċċettazzjoni relattivament għoli”, jiġifieri
l-Konvenzjonijiet ta’ Pariġi fuq il-proprjetà
idustrijali u ta’ Berna
fuq il-proprjetà litterarja u artistika u konvenzjonijiet li, min-naħa
tagħhom, huma wkoll intiżi għall-armonizzazzjoni tad-drittijiet kif
ukoll l-għoti ta' trattament nazzjonali fl-oqsma li mhumiex armonizzati,
imbagħad, permezz ta' dispożizzjonijiet sostantivi speċifiċi (l-“iktar
elementi”) “f'oqsma”, tenfasizza l-Kummissjoni, “tal-proprjetà
intelletwali fejn il-pajjiżi parteċipanti kienu jħossu l-bżonn immedjat
ta’ protezzjoni iktar mifruxa”.Ir-referenza
għall-Konvenzjoni ta’ Pariġi tiġbor fiha d-dispożizzjonijiet kollha
sostantivi ta’ din il-konvenzjoni: huma esklużi biss
id-dispożizzjonijiet istituzzjonali, finali u tranżitorji (Artikolu 2(1)
tat-TRIPs). Ir-referenza għall-Konvenzjoni ta’ Berna tirrigwarda wkoll
id-dispożizzjonijiet sostantivi kollha tal-Konvenzjoni, bl-eċċezzjoni
ta' dawk li jirrigwardaw id-drittijiet morali ta’ l-awturi (Artikolu
9(1) tat-TRIPs)Id-dispożizzjonijiet sostantivi speċifiċi huma miġburin fil-partijiet II, III u IV tat-TRIPs.Problema
importanti li ma taqax taħt l-oqsma rregolati minn dawn
id-dispożizzjonijiet sostantivi speċifiċi hija dik ta’ l-użu sħiħ
tad-drittijiet kollha [iktar 'il quddiem l-"l-użu sħiħ tad-drittijiet
kollha "]. Waħda mid-dispożizzjonijiet ġenerali tat-TRIPs, l-Artikolu 6,
tipprovdi speċifikament li:“Għall-għanijiet
tad-dispożizzjonijiet ta' l-Artikoli 3 u 4 [trattament tan-nazzjon
l-iktar favorit] [għas-soluzzjoni tal-kontroversji] taħt dan il-Ftehim,
xejn f'dan il-Ftehim [m'għandu jintuża sabiex jiġi trattat] l-użu sħiħ
tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali.”Għandu
jiġi mfakkar li l-prinċipju ta’ l-eżawriment huwa dak li jċaħħad
lill-proprjetarji tad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali mill-fakultà
li jużaw dawn id-drittijiet sabiex jikkontrollaw iċ-ċirkulazzjoni ta'
prodotti li huma stess poġġew fis-suq jew li tpoġġew fis-suq bil-kunsens
tagħhom. Skond il-Kummissjoni, mill-Artikolu 6 tat-TRIPs jirriżulta li
“jekk membru japplika l-prinċipju ta’ l-eżawriment 'nazzjonali' (jew
'reġjonali' għall-unjonijiet doganali jew reġjonali),
id-dispożizzjonijiet tal-Ftehim TRIPs li jirrigwardaw is-soluzzjoni
tal-kontroversji (inkluż l-ilmenti ta' ksur u mingħajr ma jkun hemm
ksur) ma jistgħux jiġu invokati”.L-Istati
tal-Komunità, li huma obbligati li japplikaw il-prinċipju ta’
l-eżawriment fir-relazzjonijiet intrakomunitarji, huma ħielsa li
jeskluduh jekk il-prodott importat ikun ġej minn pajjiż terz: dan jgħodd
ukoll għall-Komunità nnifisha.Madankollu
jekk Stat Membru, għaċ-ċittadini tiegħu, japplika l-prinċipju ta’
l-eżawriment mingħajr ma jillimitah għall-każijiet ta’ tqegħid
fiċ-ċirkulazzjoni ġewwa Stat tal-Komunità, huwa għandu japplikaħ ukoll
bl-istess mod għaċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi, abbażi tal-prinċipju
tat-trattament nazzjonali. Bl-istess mod, il-prinċipju tat-trattament
tan-nazzjon l-iktar favorit jipprekludi lil kull Pajjiż Membru tat-TRIPs
milli japplika regola differenti skond jekk ikunx ċittadini tat-tali
pajjiż terz jew it-tali pajjiż terz ieħor.Skond
il-Kummissjoni, l-Artikolu 6 tat-TRIPs jippermetti lil Membru li
“[j]kompli jopponi importazzjonijiet paralleli tal-merkanzija (…)
kummerċjalizzata barra mill-pajjiż (i.e. ġewwa pajjiż terz)
mill-proprjetarju tal-proprjetà intelletwali jew bil-kunsens tiegħu”.
Il-Kummissjoni tqis li l-limitazzjoni tal-prinċipju ta’ l-eżawriment
fir-relazzjonijiet intrakomunitarji “hija neċċesarja sabiex jiġu
rrispettati d-dispożizzjonijiet tad-Dritt Komunitarji u sabiex
tippermetti li l-proprjetarji Komunitarji ta' drittijiet jkunu jistgħu
jikkonkwistaw swieq barranin (i.e. dawk ta' pajjiżi terzi) filwaqt li
fl-istess ħin iżommu ċertu kontroll fuq l-importazzjoni (jew
l-importazzjoni mill-ġdid) ta' merkanzija fuq bażi ta’ teknoloġija fi
ħdan il-Kommunità”.3.     Dispożizzjonijiet sostantivi speċifiċia)     Drittijiet ta’ l-awtur u drittijiet relatatiIl-protezzjoni
tad-dritt ta’ l-awtur għandha testendi għall-espressjonijiet u mhux
għall-ideat, metodi ta' ħidma jew kunċetti matematiċi fihom infushom
(Artikolu 9(2) tat-TRIPs).
It-tul ta’ żmien minimu għal protezzjoni
huwa fiss (Artikolu 12).Il-programmi
tal-kompjuter għandhom ikunu protetti bħal li kieku kienu xogħolijiet
letterarji taħt il-Konvenzjoni ta’ Berna (Artikolu 10(1) tat-TRIPs).Id-drittijiet
relatati li huma dawk ta’ l-artisti, tal-produtturi ta’ fonogrammi u
ta’ organizzazzjonijiet ta' xandara huma inklużi u definiti (Artikolu 14
tat-TRIPs).Dritt ta’ kerha għandu jingħata
lill-awturi tal-programmi tal-kompjuter. Dan id-dritt japplika
għall-awturi ta' xogħolijiet ċinematografiċi biss jekk il-kiri (a)
“wassal għall-ikkupjar imxerred ta' dawn ix-xogħolijiet li jfixklu
materjalment id-drittijet esklussivi ta' riproduzzjoni mogħtija f'dak
il-Membru lill-awturi u l-eredi tagħhom".b)     Proprjetà industrijalii)     Trade marksIl-protezzjoni li għandha tingħata lit-trade marks tgħodd kemm għal dawk ta' prodotti kif ukoll għal dawk ta' servizzi.Is-sinjali
li jistgħu jikkonstitwixxu trade mark huma ddeterminati u d-drittijiet
mogħtija mit-trade mark huma ddefiniti (Artikoli 15(1) u 16(1)
tat-TRIPs).Ir-reġistrabbilità tat-trade
mark tisa’ tkun suġġetta għall-użu tagħha, madankollu l-użu attwali
tat-trade mark m'għandux ikun kundizzjoni biex timtela applikazzjoni ta'
reġistrazzjoni (Artikolu 15(3)). It-tul ta' żmien minimu
għar-reġistrazzjoni u għat-tiġdid tagħha huwa fiss (Artikolu 18).
Fil-każ ta’ l-introduzzjoni ta’ obbligu ta’ użu, it-TRIPs jiffissa tul
ta’ żmien minimu ta' nuqqas ta' użu li jista’ jwassal għat-tħassir tat-trade mark (Artikolu 19).Il-protezzjoni tat-trade marks mogħtija mill-Artikolu 6a tal-Konvenzjoni ta’ Pariġi ġiet estiża għat-trade marks ta' servizzi (Artikolu 16(2)) u lil hinn miċ-ċirku tal-prodotti simili (Artikolu 16(3)).Il-Membri
tat-TRIPs għandhom il-fakultà li jiddeterminaw il-kundizzjonijiet ta'
l-għoti ta' liċenzji u taċ-ċessjonijiet. Madankollu, l-għoti ta'
liċenzji obbligatorji huwa eskluż u ċ-ċessjoni tat-trade mark tkun tista’ sseħħ mingħajr trasferiment simultanju ta' l-impriża proprjetarja tat-trade mark.ii)  Indikazzjonijiet ġeografiċi.It-Taqsima
3 tal-Parti II tat-TRIPs tipprovdi dispożizzjonijiet preċiżi ħafna dwar
il-protezzjoni li għandha tiġi assigurata lill-indikazzjonijiet
ġeografiċi, mifhuma bħala "indikazzjonijiet li jidentifikaw li oġġett
ġej minn territorju ta' Membru, jew reġjun jew lokalità f'dak
it-territorju, fejn il-kwalità, reputazzjoni jew xi karatteristika oħra
partikolari ta' l-oġġett hija attriwibbli essenzaliment għall-oriġini
ġeografika" (Artikolu 22(1) tat-TRIPs).B'mod ġenerali dan jikkonsisti fil-prevenzjoni ta':"a)
l-użu, fid-deżinjazzjoni jew il-preżentazzjoni tal-prodottta' kwalunkwe
mezz fid-deskrizzjoni jew preżentazzjoni ta' l-oġġetti li jindika jew
jissuġġerixxi li l-oġġett msemmi ġej minn żona ġeografika li mhuwiex
il-post ta' l-oriġini ta' veru b'mod li jista' jqarraq il-ħsieb
tal-pubbliku dwar l-oriġini ġeografika ta' l-oġġettb)
kwalunkwe użu li jkun att ta' kompetizzjoni inġusta fit-tifsira ta'
l-Artikolu 10bis tal-Konvenzjoni ta' Pariġi (1967).” (Artikolu 22(2)
tat-TRIPs).Protezzjoni msaħħa għandha tiġi
stabbilita favur l-indikazzjonjiet ġeografiċi għall-inbejjed u
għall-ispirti: il-mezzi ta' prevenzjoni ta' l-użu ta’ indikazzjoni
ġeografika li tidentifika xi nbejjed jew xi spirti li ma jkunux veru
ġejjin mill-post indikat għandhom ikunu jistgħu jintużaw “anki meta
l-oriġini vera ta' l-oġġetti hi indikata mill-indikazzjoni ġeografika
wżata fit-traduzzjoni jew li jkollha magħha espressjonijiet bħal-"tip",
"stil", "imitazzjoni", jew [oħrajn] ” (Artikolu 23(1, tat-TRIPs).Madankollu dawn ir-regoli huma validi biss għall-ġejjieni. Fil-fatt :“"Xejn
f'din it-taqsima m'għandu jirrikjedi li Membru jipprevjeni użu kontinwu
u simili ta' indikazzjoni ġeografika partikolari ta' Membru [ieħor] li
tidentifika l-inbejjed u l-ispirti b'konnessjoni ma' l-oġġetti jew
servizzi minn ċittadini tiegħu [jew minn persuni residenti fuq
it-territorju tiegħu] li użaw dik l-indikazzjoni ġeografika b'mod
kontinwu għal oġġetti jew servizzi li huma l-istess jew relatati
fit-territorju [ta'] dak il-Membru jew (a) għal mill-inqas 10 snin qabel
il-15 ta' April 1994 jew (b) f'bona fide qabel dik id-data" (Artikolu
24(4) tat-TRIPs).iii)  Disinni u mudelli industrijaliIs-settur
ta’ l-estetika industrijali huwa wkoll kopert mit-TRIPs.
Għandha tiġi
garantita protezzjoni lid-disinni u l-mudelli industrijali ġodda jew
oriġinali (Artikolu 25(1).
Il-portata tal-protezzjoni hija definita u
t-tul minimu ta’ żmien ġie ffissat (Artikolu 26).B’mod
partikolari għat-tessuti, il-mezzi ta’ protezzjoni m'għandhomx ikunu
tali li jikkompromettu inġustament il-possibbiltà li wieħed ikun jista’
jikseb din il-protezzjoni (Artikolu 25(2) tat-TRIPs).iv)  PrivattiviFit-Taqsima
5 tal-parti II fuq il-patenti [iktar il-quddiem il-"privattivi"],
wieħed isib l-ewwel xi dispożizzjonijiet fuq il-privattibbiltà (Artikolu
27). Għalhekk, kull invenzjoni ta’ prodott jew proċessi, mingħajr ebda
diskriminazzjoni fuq is-settur teknoloġiku, għandha tkun tisa' tingħata
privattiva (l-istess Artikolu). Madankollu, il-pajjiżi li għadhom
qiegħdin jiżżvillupaw qegħdin jingħataw il-possibbiltà li jittardjaw,
matul ċertu perjodu ta’ żmien, milli jimplimentaw l-obbligu li jestendu
l-protezzjoni għall-privattivi ta’ prodotti fl-oqsma tat-teknoloġija
jew, skond id-dritt tagħhom, il-privattibbiltà hija eskluża fid-data
ġenerali ta' l-applikazzjoni tal-Ftehim (Artikolu 65(4)). Id-drittijiet
mogħtija mill-privattivi huma definiti (Artikolu 28) u għandu jkollhom
terminu ta' protezzjoni minimu ta’ għoxrin sena (Artikolu 33). Fl-aħħar
nett, l-Artikolu 31 jipprovdi dispożizzjonijiet intiżi sabiex jillimitaw
il-kundizzjonijiet abbażi ta' liema jkunu jistgħu jingħataw il-liċenzji
obbligatorji.v)     Disinni ta' arranġament (Topografiji) ta' ċirkwiti integratiId-dispożizzjonijiet
li jirrigwardaw it-topografiji taċ-ċirkwiti integrati huma intiżi
sabiex jagħmlu tajjeb għan-nuqqasijiet tat-Trattat ta’ Washington fuq
il-proprjetà intelletwali fil-qasam taċ-ċirkwiti ntegrati. Dawn
jiddefinixxu kemm il-portata tad-dritt li għandu jingħata (Artikolu 36)
kuf ukoll it-termini tal-protezzjoni (Artikolu 38).vi)  Protezzjoni ta’ informazzjoni teknika mhux żvelataIl-Membri
tat-TRIPs huma obbligati jipproteġu, kontra l-kompetizzjoni inġusta,
l-informazzjoni mhux żvelata (Artikolu 39(1)). Il-possessuri leġittimi
ta’ din l-informazzjoni għandu jkollhom il-possibbiltà li jipprevjenu li
din l-informazzjoni "[tiġi żvelata lill-terzi jew li tiġi akwistata,
jew użata minnhom,] mingħajr il-kunsens tagħhom b'mod mhux skond
il-prattika kummerċjali onesta. Din il-protezzjoni hija suġġetta
għall-kundizzjoni li din l-informazzjoni tkun sigrieta, ikollha valur
kummerċjali proprju għaliex tkunu sigrieta, u li kienet is-suġġett,
min-naħa tal-persuna li għandha l-kontroll legali tagħha, ta'
provedimenti sabiex din tinżamm sigrieta (Artikolu 39(2)).vii)  Kontroll tal-prattiċi anti-kompetittivi fil-liċenzji kuntrattwali.Il-Membri
rrikonoxxew li ċerti prattiċi jew klawżoli fil-qasam ta' liċenzji fuq
il-proprjetà intelletwali, li jillimitaw il-kompetizzjoni, jista'
jkollhom effetti ħżiena fuq il-kummerċ u jostaklaw it-trasferiment u
d-diffużjoni tat-teknoloġiji (Artikolu 40).
Għalhekk it-TRIPs jagħtihom
id-dritt li jispeċifikaw il-prattiċi u l-kundizzjonijiet li jistgħu
jikkonstitwixxu użu abbużiv tad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali u
li jadottaw miżuri xierqa sabiex jipprevjenu jew jikkontrollaw dawn
il-prattiċi.4.     Dispożizzjonijiet
speċifiċi ta' proċedura (mezzi sabiex jiġu rispettati d-drittijiet
tal-proprjetà intelletwali).Sabiex
tintlaħaq protezzjoni uniformi minima tal-proprjetà intelletwali, mhux
biżżejjed li jiġi definit il-kontenut tad-diversi drittijiet li għandhom
jiġu rikkonoxuti. Iżda hemm bżonn li jiġu pprovduti “mezzi effettivi u
xierqa” sabiex dawn jiġu infurzati (ara l-preambolu tat-TRIPs, [punt
(c)]).
Huwa dan li jispjega l-eżistenza tal-parti III tat-TRIPs li
tirrigwarda l-proċeduri li l-Istati Membri għandhom jadottaw b'tali mod
li jippermettu azzjoni effikaċi kontra kull att li jista jkun ta' ħsara
għad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali koperti mit-TRIPs (Artikolu
41(1)). Din il-parti III telenka, minn naħa, il-miżuri li l-proprjetarji
tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali għandhom ikunu jistgħu
jirrikjedu mill-awtoritajiet ġudizzjarji, amministrattivi u doganali,
kemm kontra l-preġudizzji tad-drittijiet tagħhom kif ukoll kontra
r-riskji ta’ preġudizzju tad-drittijiet (a), u timponi, min-naħa l-oħra,
li l-proċeduri li permezz tagħhom dawn il-miżuri jkunu jistgħu jinkisbu
jkunu jissodisfaw ċerti eżiġenzi (b).a)     RimedjiIt-TRIPs
fl-istess ħin jipprevedi kemm miżuri intiżi sabiex iwaqqfu jew
jillimitaw il-preġudizzji tad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali
(Inġunżjoni sqabiex jitwaqqaf l-abbuż, danni, is-sekwestru jew il-qerda
ta’ l-oġġetti kontrafatti, sanzjonijiet penali) kif ukoll il-miżuri
intiżi sabiex jipprevjenu l-preġudizzji tad-drittijiet tal-proprjetà
intelletwali (miżuri proviżorji, sospensjoni ta' rilaxx
mill-awtoritajiet doganali) .L-awtoritajiet
ġudizzjarji għandu jkollhom is-setgħa li jordnaw lil min ikun qiegħed
iwettaq il-ksur li jieqaf milli jippreġudika d-drittijiet tal-proprjeta
intellettwali ta' min jagħmel it-talba (Artikolu 44(1))L-awtoritajiet
ġudizzjarji għandu jkollhom is-setgħa li jikkundannaw lil min ikun
qiegħed iwettaq il-ksur li jħallas lill-proprjetarju tad-dritt miksur
id-danni xierqa jekk min iwettaq il-ksur kien jaf jew jew kellu motivi
raġjonevoli sabiex ikun jaf li l-attività tiegħu kienet ta' preġudizzju
għad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali (Artikolu 45(1).L-awtoritajiet
ġudizzjarji għandu wkoll ikollhom is-setgħa li jordnaw li l-merkanzija
li tkun ta' preġudizzju għal dritt tal-proprjetà intelletwali jiġu
mneħħija mill-kanali tal-kummerċ mingħajr ebda kumpens jew meqruda,
dejjem jekk, f’dan l-aħħar każ, dan ma jmurx kontra l-ħtiġijiet
kostituzzjonali eżistenti (Artikolu 46).Għandhom
jiġu stabbiliti sanzjonijiet penali li jistgħu jwasslu
għal-priġunerija, għal atti intenzjonali ta’ kontrafazzjoni ta’ trade
mark jew ta’ piraterija li jkunu ta' preġudizzju għad-dritt ta’ l-awtur,
u li ġew magħmulha fuq skala kummerċjali (Artikolu 61).F'dak li jirrigwarda l-miżuri ta’ prevenzjoni, dawn huma ta' żewġ tipi.L-ewwel
nett, l-awtoritajiet ġudizzjarji għandu jkollhom is-setgħa li
jippreskrivu l-adozzjoni ta’ miżuri provviżorji effettivi u fil-pront
sabiex jipprevjenu t-twettieq ta' att li jkun ta' preġudizzju għal-dritt
tal-proprjetà intelletwali (Artikolu 50(1)). Jekk jkun il-każ, dawn
il-miżuri jistgħu jiġu adottati mingħajr ma' l-parti l-oħra tinstema
(Artikolu 50(2)), madankollu din tista’ iktar tard titlob reviżjoni
(Artikolu 50(4).Wara dan, il-Membri
għandhom jistabbilixxu proċeduri li jippermettu lill-proprjetarju, li
jkollu raġunijiet validi sabiex jissuspetta li x'aktarx ikun hemm
importazzjoni ta’ merkanzija bi trade mark kontrafatta jew xi merkanzija
pirata li tkun ta' preġudizzju għad-dritt ta’ l-awtur, li jippreżenta
lill-awtoritajiet amministrattivi jew ġudizzjarji kompetenti,
applikazzjoni bil-miktub intiża għas-sospensjoni tar-rilaxx ta’ din
il-merkanzija min-naħa ta’ l-awtoritajiet doganali.
Il-Membri jistgħu
jfasslu xi miżuri simili għal-preġudizzji oħra tad-dritt tal-proprjetà
intelletwali (Artikolu 51).Dawn il-miżuri
ta’ sospensjoni tar-rilaxx tal-merkanzija huma wkoll ta’ natura
proviżorja. Iż-żamma tagħhom hija suġġetta għat-tnedija ta' proċedura
fuq il-mertu (Artikolu 55).b)     Garanziji proċeduraliIl-proċeduri
intiżi sabiex jiġu infurzati d-drittijiet tal-proprjetà intelletwali
għandhom ikunu imparzjali u ġusti (Artikolu 41(2)). L-eżiġenza
tan-natura imparzjali u ġusta tal-proċeduri hija preċiżata b’modi
differenti.Il-proprjetarji tad-dritt għandu
jkollhom aċċess għall-proċeduri ġudizzjarji ċivili intiżi sabiex
jinfurzaw id-drittijiet tal-proprjetà intelletwali, u l-konvenuti għandu
jkollhom id-dritt għal notifika bil-miktub f'ħin xieraq u li jkollu fih
biżżejjed dettalji, inklużi l-bażi tal-pretensjonijiet (Artikolu 42).
Il-partijiet għandhom jiġu awtorizzati sabiex jiġu rrappreżentati minn
avukat indipendenti u l-preskrizzjonijiet f'dak li jirrigwarda
l-preżenza obbligatorja tal-persuna akkużata m’għandhomx jkunu eċċessivi
(Artikolu 42). Il-partijiet kollha involuti f’dawn il-proċeduri għandu
jkollhom id-dritt li jiġġustifikaw il-pretensjonijiet tagħhom u li
jippreżentaw l-element ta’ prova kollha rilevanti (Artikolu 42), u
għandu jkollhom id-dritt li jeżiġu mill-parti avversarja l-elementi ta'
prova li jkunu fil-pussess tagħha (l-Artikolu 43). Id-deċiżjonijiet fuq
il-mertu għandhom ikunu bbażati esklużivament fuq l-elementi ta’ prova
li fir-rigward tagħhom il-peartijiet kellhom l-opportunità li jinstemgħu
u għandhom ikunu, kemm jista’ jkun, bil-miktub u mmotivati (Artikolu
41(3).Il-partijiet għandu jkollhom id-dritt
li jappellaw quddiem awtorità ġudizzjarja kontra d-deċiżjonijiet
amministrattivi finali u kontra d-deċiżjonijiet ġudizzjarji inizjali
(Artikolu 41(4)).Il-possibbiltà ta' danni
għandha tkun prevista kontra l-proprjetarji tad-drittijiet tal-proprjetà
intelletwali li jużaw b’mod inġust u abbużiv il-proċeduri li għandhom
għad-dispożizzjoni tagħhom (Artikolu 48(4)).XI –  Politika Kummerċjali Komuni, GATS u TRIPs – pożizzjonijiet tal-partijiet fil-proċedura.Kif
ġie diġà ndikat, hemm nuqqas ta’ qbil totali bejn il-Kummissjoni minn
naħa, u l-Kunsill u l-Pajjiżi li pppreżentaw osservazzjonijiet u
l-Parlament Ewropew min-naħa l-oħra dwar l-inklużjoni ta' l-oqsma
koperti mill-GATS u mit-TRIPs fil-politika kummerċjali komuni
fil-kuntest ta' liema l-Komunità għandha kompetenza esklużiva abbażi ta'
l-Artikolu 113 tat-Trattat KE.Il-pożizzjonijiet tal-partijiet fuq il-GATS u t-TRIPs ser jiġu eżaminati suċċesivament.A –  GATSFit-teżi
prinċipali tagħha, il-Kummissjoni tgħid li s-servizzi koperti mill-GATS
jaqgħu taħt il-politika kummerċjali komuni. Din ta’ l-aħħar ma tistax
tiġi llimitata biss għall-merkanzija.
Essenzjalment il-Kumissjoni
ssostni li kull ftehim li jista’ jinfluwenza direttament jew
indirettament il-volum jew l-istruttura tal-moviment tal-kummerċ huwa
ftehim ta' politiku kummerċjali u għandu jiġi konkluż fuq il-bażi
tal-Artikolu 113.Liema huma l-argumenti prinċipali tagħha?–        L-ewwel
nett, il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li enfasizzat li
“il-kunċett ta’ politika kummerċjali għandu l-istess kontenut, sew jekk
ikun applikat fl-sfera ta’ l-azzjoni internazzjonali ta’ Stat jew
inkella f'dik tal-Komunità” (opinjoni 1/75, iċċitata iktar ‘il fuq, bmod
partikolari p. 1362, ir-raba’ paragrafu).
Issa, skond il-Kumissjoni
l-ebda Stat Membru ma jista’ jippretendi serjament li l-kummerċ
tas-servizzi mhuwiex kummerċ u li l-ftehim li jikkonkludi f’dan il-qasam
ma jaqgħux taħt il-politika kumerċjali tiegħu.–        Ir-impenji
jew is-similaritajiet msemmija mill-ekonomisti bejn il-merkanzija u
s-servizzi, peress li ż-żewġ setturi jinsabu miġbura fl-isfera
kummerċjali.–        Id-duttrina
legali li, fis-sitwazzjoni attwali, tgħid, b’mod prattikament unanimu,
li l-kummerċ tas-servizzi jagħmel parti mill-politika kummerċjali
komuni. Madankollu l-Kumissjoni tammetti li xi rappreżentanti ġejjin
mid-duttrina “l-iktar moderata” jeskludu s-servizzi pprovduti permezz
ta’ xi kumpannija li tinsab fil-pajjiż fejn is-servizzi jingħataw.
Skond il-Kumissjoni, mhemm l-ebda raġuni għaliex għandha ssir
distinzjoni bejn il-fornitura transfruntaljiera diretta tas-servizzi,
li, waħedha, tkun tagħmel parti mill-politika kummerċjali komuni u
l-fornitura ta' servizzi permezz ta’ preżenza kummerċjali li tkun
tagħmel parti minn politika esterna ta' kumpannija.–        L-iskop
prinċipali tal-GATS li huwa l-liberaliżżazjoni tal-kummerċ
tas-servizzi.–        L-istrumenti
adottati (trattament tan-nazzjon l-iktar favorit, transparenza) li huma
strumenti tradizzjonali tal-politika kummerċjali. L-istess jista’
jingħad għad-dispożizzjonijiet li jirrigwardaw l-aċċes għas-swieq u
għat-trattament nazzjonali. Il-lista ta’ impenji speċifiċi, anki jekk
dawn jirriġwardaw, fil-parti l-kbira tagħhom, ostakoli regolamentatorji,
jistgħu jiġu mqabbla mal-listi ta’ tariffi tal-Membri fis-settur tal
merkanzija.Barra minn dan, il-Kummissjoni
tipprova turi li d-dispożizzjonijiet tal-GATS jistgħu jiġu faċilment
mqabbla mad-dispożizzjonijiet tal-GATT.Is-sovrapożizzjoni
bejn il-merkanzija u s-servizzi tirriżulta wkoll mill-possibbiltà ta’
miżuri ta’ ritaljazzjoni reċiproka ["cross-retaliation"], u din
is-sovrapożizzjoni tikkonferma li l-merkanzija u s-servizzi jagħmlu
parti mill-istess politika kummerċjali.Il-klawżoli
li jirrigwardaw in-negozjati ulterjuri (ara iktar ‘il fuq X., A., 6.,
Natura Dinamika tal-GATS) “ma jistgħux ibiddlu l-bażi legali tal-ftehim
attwalment eżaminat”. “Kull ftehim li jirriżulta minn dawn
id-dispożizzjonijiet għandu jerġa jiġi evalwat speċifikament sabiex tiġi
ddeterminata l-bażi legali tiegħu”Il-fatt
li s-setturi koperti mill-GATS mhux kollha huma armoniżżati mid-dritt
Komunitarju u li jibqgħu, f’ċerti każijiet, irregolati mil-leġiżlazzjoni
nazzjonali, ma jikkontestax, skond il-Kummissjoni, il-kompetenza
tal-Komunità. “Il-GATT, u b’mod partikolari d-dispożizzjoni tiegħu dwar
it-trattament nazzjonali, jaffettwa l-liġijiet u r-regolamenti
nazzjonali ta' l-Istati Membri (per eżempju l-liġijiet fiskali), wara
diversi snin mingħajr ma qatt ma ġie sostnut li dan, parzjalment, jaqa'
taħt il-kompetenza ta' l-Istati Membri”.Il-Kummissjoni tipprovdi, biex tikkonkludi, żewġ preċiżazzjonijiet fuq l-Artikoli 59 u 75 tat-Trattat KE.It-tieni
paragrafu ta' l-Artikolu 59 tat-Trattat KE, li jagħti lill-Kunsill
is-setgħa li jestendi l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-Kapitolu
għal servizzi mogħtija minn ċittadini ta’ Stat terz u li jkunu
stabbiliti fil-Komunità, jipprekludi l-inklużjoni tal-kummerċ
tas-servizzi fl-Artikolu 113 tat-Trattat KE?
Le, tirrispondi
l-Kummissjoni. Din hija dispożizzjoni interna u mhux dispożizzjoni ta’
politika kummerċjali komuni. “Din ma tistax iservi bħala bażi legali
għall-politika konvenzjonali li hija meqjusa li tkopri l-metodi kollha
ta' provvista internazzjonali ta’ servizzi, bħalma huwa l-GATS.”Il-GATS,
peress li jikkonċerna wkoll it-trasport, jaqa taħt l-Artikolu 75 li
jagħti lill-istituzzjonijiet il-kompetenza interna (ara s-sentenza
tal-31 ta’ Marzu 1971, magħrufa bħala “ERTA”, Il-Kummissjoni vs
Il-Kunsill, 22/70, Ġabra p. 263, fuq il-paralleliżmu tal-kompetenzi
interni u esterni)?
Ir-risposta tal-Kummissjoni hija waħda negattiva.
Tista’ ssir referenza għall-preċedent ERTA sabiex jiġu konklużi xi
ftehim fis-setturi tal-politika tat-trasport li ma jkunux ta’ natura
kummerċjali. Barra minn hekk, fis-setturi tat-trasport, il-Kunsill
adotta numru ta’ miżuri restrittivi ta’ kummerċ, b'mod partikolari
sanzjonijiet ekonomiċi, ibbażati fuq l-Artikolu 113, li jinkludu
l-interruzzjoni tal-kummerċ tas-servizzi tat-trasport.Il-partijiet l-oħra kollha fil-proċedura huma fermament ostili lejn l-opinjoni mogħtija mill-Kummissjoni.Skond
il-Kunsill, l-interpretazzjoni tal-kunċett ta' politika kummerċjali
komuni li tirrakkomanda l-Kummissjoni twassal sabiex din tiġi
ttrasformta f’politika komuni fil-qasam tar-relazzjonijiet ekonomiċi
esterni.
Fl-ekonomija dinjija, il-fluttwazzjonijiet tar-rati tal-kambju
jew id-differenzi bejn is-salarji jinfluwenzaw il-volum u t-tendenzi
tal-kummerċ internazzjonali, b’mod iktar sinjifikattiv milli
l-varjazzjonijiet tat-tariffa tad-dwana, biex jingħata eżempju. “Jekk
it-teżi tal-Kummissjoni tiġi segwita, għandu neċessarjament jiġi
kkonkluż li l-Komunità għandha, abbażi ta' l-Artikolu 113, kompetenza
esklużiva sabiex tirregola r-rata tal-kambju tal-muniti ta' l-Istati
Membri jew sabiex timplementa politika ta' ffissar tas-salarji.
Interpretazzjoni bħal din tiżvojta kompletament il-kontenut
tal-kompetenza ta' l-Istati Membri fil-qasam tal-politika ekonomika,
minn ta’ l-anqas f'dak li jirrigwarda r-relazzjonijiet esterni”.Matul
il-Konferenza intergovernattiva fuq l-Unjoni politika, il-Kummissjoni
kienet ipproponiet tkabbir simili tal-kompetenzi tal-Komunità.
Il-kunċett ta’ politika kummerċjali komuni kellu jiġi mibdul minn dak
ta' politika komuni fil-qasam tar-relazzjonijiet ekonomiċi esterni, li
kellu jinkludi b’mod partikolari “il-miżuri ekonomiċi u kummerċjali
fil-qasam tas-servizzi, tal-kapital, tal-proprjetà intelletwali, ta’
l-investiment, ta' l-istabbiliment u tal-kompetizzjoni”, qasam li għandu
limiti estensibbli. Din il-politika kellha taqa taħt il-kompetenza
esklużiva tal-Komunità (Artikolu Y 17(2) tal-proposta tal-Kummissjoni).
Il-Komunità kellha tiġi rrappreżentata esklużivament mill-Kummissjoni
fir-relazzjonijiet ma’ pajjiżi terzi, ma' l-organiżżazzjonijiet
internazzjonali u fil-konferenzi internazzjonali.Skond
il-Kunsill, il-Kummissjoni qed tipprova, fit-talba tagħha għal
opinjoni, tara li jiġu kkonfermati, permezz ta' interpretazzjoni
mill-Qorti tal-Ġustizzja, proposti li kienu rrifjutati waqt
il-Konferenza intergovernattiva fuq l-Unjoni politika. Dan l-argument
jinstab ukoll fl-osservazzjonijiet tal-Gvern Franċiż, Daniż u tar-Renju
Unit.Il-Kunsill effettivament ma jagħmilx
distinzjoni bejn l-argumenti li huwa jiżviluppa sabiex jeskludi
s-servizzi mill-politika kummerċjali u dawk li huwa jinvoka, meta
jeżamina t-teorija tal-paralleliżmu tal-kompetenzi nterni u esterni,
biex jikkonkludi għall-kompetenza maqgħuda tal-Komunità.Skond
il-Kunsill, il-GATS jirrigwarda prinċipalment il-provvista tas-servizzi
mogħtija minn preżenza kummerċjali fil-pajjiż tad-destinatarju ta' dawn
is-servizzi.
Dan jirrigwarda n-natura stess tas-servizzi. Dawn ta’
l-aħħar jiġu kkunsmati jew użati fl-istess ħin meta huma jiġu pprovduti u
ma jistgħux jinħażnu jew jiġu ttrasportati, konsegwentement dawn iridu
jiġu kkunsmati fuq il-post fejn ġew ipprovduti. Issa,
ir-regolamentazzjoni tal-preżenza kummerċjali tkun tfisser
ir-regolamentazzjoni tal-kundizzjonijiet ta’ l-istabbiliment
tal-kumpanniji ta’ pajjiżi terzi kif ukoll is-sistema legali li għandha
tapplika għalihom wara dan l-istabbiliment.Skond
il-Kunsill, din is-sistema ta’ l-ewwel stabbiliment hija rregolata
mid-dritt nazzjonali u ma taqax taħt il-kunċett ta’ politika kummerċjali
komuni. Hekk ukoll, fir-rigward tal-konsum barra mill-pajjiż (per
eżempju turisti indjani li jżuru Franza), il-Kunsill josserva li
l-kompetenzi fil-qasam tat-turiżmu jibqgħu f'idejn l-Istati Membri, u li
proposta sabiex il-kompetenża f'dan il-qasam tingħadda lill-Komunità
ġiet irrifjutata matul il-Konferenza intergovernattiva fuq l-Unjoni
politika. F'dak li jirrigwarda l-“moviment tal-persuni”, il-Kunsill
josserva li d-dħul u s-soġġorn fl-Istati tal-Komunità ta' persuni
fiżiċi, ċittadini ta’ pajjiżi terzi, impjegati minn fornitur ta'
servizzi ta' pajjiż terz jaqa taħt il-leġiżlazzjoni nazzjonali u
jiddependi biss fuq il-kompetenza ta' l-Istati Membri.
F'dak li
jirrigwarda l-provvisti transfruntaljieri, il-Kunsill jisħaq li
l-kompetenza ta' l-Istati Membri sabiex jirregolaw dan il-“kummerċ
internazzjonali tas-servizzi” qatt ma ġie kkontestat. “Stat Membru
jista’ jintroduċi “kwoti għaċ-ċinema” intiżi sabiex jobbligaw lis-swali
taċ-ċinema jirriżervaw parti minima għall-wiri tal-films prodotti fi
ħdan il-Komunità u sabiex jillimitaw, konsegwentement, il-possibbiltà
ta’ diffużjoni ta’ films li mhux tal-Komunità.” Fil-qosor, skond
il-Kunsill, il-kummerċ internazzjonali tas-servizzi jaqa' taħt
l-Artikolu 113 biss safejn is-servizzi in kwistjoni jkunu direttament
konnessi mal-provvista tal-merkanzija (per eżempju l-muntaġġ ta’ magna).Il-Gvern tar-Renju Unit jiżviluppa argument iktar speċifiku fir-rigward tal-portata tal-kunċett ta’ politika kummerċjali komuni.L-ewwel
nett josserva li, f'dak li jirrigwarda s-servizzi, il-kapitoli
tat-Trattat fuq l-istabbilimenti u s-servizzi jirrigwardaw biss
iċ-ċittadini ta' l-Istati Membri. Huwa biss ċittadin ta' Stat Membru li
huwa awtorizzat li joħloq stabbiliment prinċipali ġewwa Stat Membru.
Huwa biss ċittadin ta’ Stat Membru stabbilit ġewwa Stat Membru li jista’
jwaqqaf stabbiliment sekondarju ġewwa Stat Membru ieħor. Huma biss,
ukoll, iċ-ċittadini ta' l-Istati Membri li jistgħu jieħdu vantaġġ mill-
libera li jiġu pprovduti servizzi, anki jekk it-tieni paragrafu ta'
l-Artikolu 59, jipprevedi l-possibbiltà li dan il benefiċju tal-libertà
li jiġu pprovduti servizzi jiġi estiż għaċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi
stabbiliti ġewwa Stat Membru.Ir-Renju Unit
wara dan isostni li l-interpretazzjoni litterali tal-Artikolu 113, li
tillimita din id-dispożizzjoni għall-kummerċ ta' merkanzija, hija
effettivament kooerenti mas-sistema tat-Trattat. Fil-fatt, “jekk l-Istat
jistgħu jżommu politika kummerċjali differenti, jiġifieri jissuġġettaw
l-importazzjonijiet li ġejjin minn pajjiżi terzi għal regoli differenti
f'dak li jirrigwarda t-tariffi u ta’ kontinġenti, dan ikun ifisser
żvijar mill-moviment kummerċjali”. Bil-kontra ta' dan, dan ir-riskju ma
jeżistix għas-servizzi. F’dan il-każ “mhemmx ir-riskju li l-fornituri
ta' servizzi jew il-persuni li għandhom l-intenzjoni li jistabillixxu
ruħhom ġewwa Stat Membru li jimponi xi restrizzjonijiet fuq ċittadini
ta' pajjiżi terzi jagħmlu dan permezz ta’ Stat Membru li jkollu regoli
iktar permissivi. Jekk Stat Membru jippermetti lil ċittadin ta' pajjiż
terz li jagħmel attività ta’ servizz fuq it-territorju tiegħu, dan
iċ-ċittadin ma jakkwistax b’daqshekk id-dritt li jeżerċita attività ta’
servizz fi Stat Membru ieħor, dejjem sakemm dan ma jkunx ċittadin ta’
Stat Membru”.
“Għalhekk, l-ebda loġika (…) ma timponi l-eżistenza ta’
politika kummerċjali komuni esklużiva fil-qasam tas-servizzi, filwaqt li
teżisti loġika imperattiva li timponi politika kummerċjali komuni
esklużiva fil-qasam tal-merkanzija.”Anki
jekk wieħed qed jitkellem dwar “kummerċ ta’ servizzi”, il-problemi li
dan jippreżenta huma differenti ħafna minn dawk li jippreżentaw
il-prodotti. Għas-servizzi, il-kwistjonijiet essenzjali huma
prinċipalment l-istabbiliment ta’ kumpanniji barranin, l-investimenti
diretti tagħhom, il-moviment liberu tal-persuni li huma neċessarji
għall-provvista tas-servizzi kif ukoll il-leġiżlazzjoni li tirrigwarda
l-aċċess għall-professjonijiet tas-servizzi.Ir-Renju
Unit ifakkar, fl-aħħar nett, li l-Ftehim GATS ikopri wkoll is-servizz
tat-trasport u li l-annessi tiegħu jkopru t-trasport bl-ajru kif ukoll
in-negozjati fuq it-trasport marittimu. Huwa jirreferi għall-ewwel
paragrafu ta' l-Artikolu 61, għall-Artikolu 74 tat-Trattat KE u
għall-ġurisprudenza (sentenza ERTA, iċċitata iktar ‘il fuq, u l-opinjoni
1/76, tas-26 ta’ April 1977, Ġabra p.741, fuq l-abbozz ta’ ftehim dwar
Ċentru ta’ l-Ewropa ta’ l-immobiliżazzjoni tan-navigazzjoni interna)
sabiex jikkonkludi li “huwa t-titolu fuq it-trasport u dan it-titolu
biss li, fit-Trattat, jikkonstitwixxi l-bażi tal-ftehim mal-pajjiżi
terzi fil-qasam ta' provvista ta' servizzi tat-trasport”.F'dan
ir-rigward, ir-Renju Unit jerġa jinvoka l-prassi tal-Kunsill. Meta dan
ħa miżuri esterni li essenzjalment kellhom l-għan li jirregolaw
it-trasport, huwa għamel dan abbażi tat-titolu fuq it-trasport. Ir-Renju
Unit f'dan ir-riġward jirreferi għad-deċiżjoni tal-Kunsill 80/50/KEE,
tal-20 ta’ Diċembru 1979, li tistabbilixxi proċedura ta' konsultazzjoni
dwar ir-relazzjonijiet bejn l-Istati Membri u bejn pajjiżi terzi
fil-qasam tat-trasport bl-ajru u dwar l-azzjoni relatata ma' dawn
il-ħwejjeġ fi ħdan l-organizzazzjonijiet internazzjonali (ĠU 1980, L 18,
p. 24), għad-deċiżjoni tal-Kunsill 82/505/KEE, tat-12 ta’ Lulju 1982,
li tikkonkludi l-Ftehim dwar il-Ġarr Internazzjonali ta' Passiġġieri
fit-Triq permezz tas-Servizzi Okkażjonali tal-Coach jew ix-Xarabank
(ASOR) (ĠU L 230, p. 38), ftehim konkluż bejn il-Komunità Ekonomika
Ewropea, minn naħa, u l-Awstrija, Spanja, il-Finlandja, in-Norveġja,
il-Portugall, l-Iżvezja, l-Iżvizzera u t-Turkija, min-naħa l-oħra,
ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 4055/86, tat-22 ta’ Diċembru 1986,
li japplika l-prinċipju tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi
tat-trasport marittimu bejn l-Istati Membri u bejn l-Istati Membri u
pajjiżi terzi (ĠU L 378, p. 1), id-Deċiżjoni tal-Kunsill 92/384/KEE,
tat-22 ta’ Ġunju 1992, dwar il-konklużjoni tal-ftehim bejn
il-Komunità Ekonomika Ewropea, ir-Renju tan-Norveġja u r-Renju ta'
l-Iżvezja fil-qasam ta’ l-avjazzjoni ċivili (ĠU L 200, p. 20),
id-Deċiżjoni tal-Kunsill 92/577/KEE, tas-27 ta’ Novembru 1992, dwar
il-konklużjoni tal-ftehim bejn il-Komunità Ekonimika Ewropea, u
r-Reppublika ta’ l-Awstrija fil-qasam tat-trasport tal-merkanzija
bil-ferrovija u bit-trieq (ĠU L 373, p. 4), id-Deċiżjoni tal-Kunsill
92/578/KEE, tat-30 ta’ Novembru 1992, li tikkonċerna l-konklużjoni
tal-Ftehim bejn il-Komunità Ekonomika Ewropea u l-Konfederazzjoni
Żvizzera fuq it-trasport ta' merkanzija bit-triq u bil-ferrovija (ĠU L
373, p.26). F'dak li jirrigwarda dawn l-aħħar żewġ deċiżjonijiet,
ir-Renju Unit jenfasizza li l-Kummissjoni kienet ipproponiet bħala bażi
legali l-Artikolu 113 tat-Trattat KEE, iżda li l-Kunsill iddeċieda li
juża l-Artikolu 75 tat-Trattat KEE bħala bażi legali.Il-Gvern Franċiż, l-ewwel nett, jiġbed l-attenzjoni fuq il-kamp
ta’ applikazzjoni wiesgħa ħafna tal-Ftehim ODK li:“potenzjalment
jestendi għal kull qasam ekonomiku marbut ma’ l-iżvilupp tal-kummerċ.
Dan il-kamp għalhekk jista’ jkopri t-totalità tal-politiki tal-Komunità.
Dan evidentement ma jfissirx li dawn il-politiki, meta dawn jiġu
pproġettati esternament fil-kuntest ta' l-ODK, u bl-skuża li huma
għandhom impatt kummerċjali, għandhom jiġu assorbiti kompletament
mill-politika kummerċjali komuni. Tali assorbiment jikkawża problemi
gravi ta’ koerenza, per eżempju fil-qasam ta’ l-ambjent : l-istess
miżuri, skond jekk jiġux meqjusa, fuq il-livell intern jew f'forums oħra
esterni, bħala li jagħmlu parti mill-politika ta' l-ambjent jaqgħu taħt
kompetenza konġunta, filwaqt li jekk jiġu diskussi fi ħdan l-ODK huma
jaqgħu taħt il-politika kummerċjali komuni u għalhekk taħt il-kompetenza
esklużiva tal-Komunità”.Kontra
l-pożizzjoni invokata mill-Kummissjoni fil-qasam tas-servizzi, il-Gvern
Franċiż wara dan jinvoka xi argumenti diġà esposti iktar 'il fuq bħal
per eżempju dak ibbażat fuq ix-xogħolijiet tal-Konferenza
intergovernattiva fuq l-Unjoni politika, dak tar-rabta bejn l-Unjoni
doganali u l-politika kummerċjali komuni fid-dawl tar-riskju ta' żvijar
mill-moviment tan-negozju jew inkella dak ibbażat fuq il-fatt li l-GATS
ikopri metodi ta' provvista ta' servizzi differenti mill-provvisti
transfruntaljieri. F'dak li jirrigwarda l-użu ta’ strumenti klassiċi ta'
politika kummerċjali (bħall-klawżola tan-nazzjon l-iktar favorit jew
il-prinċipju tat-trattament nazzjonali), klawżoli li tagħti kas kbir
tagħhom il-Kummissjoni, huwa jillimita ruħu li josserva li dawn
l-istrumenti ġew użati barra mir-relazzjonijiet kummerċjali bejn
l-Istati u jikkwota f'dan ir-rigward il-każ ta’ konvenzjoni fuq
l-istatus tar-refuġjati. Definittivament, huwa jikkonkludi,
bħall-Kunsill, li huma biss is-servizzi li huma direttament marbutin
mal-provvista ta’ merkanzija li jaqgħu taħt il-politika kummerċjali
komuni.Mill-eżami ta’ l-erba’ metodi ta'
provvista ta' servizzi koperti mill-GATS, il-Gvern Spanjol jikkonkludi
li l-aħħar tlieta (konsum barra mill-pajjiż, preżenza kummerċjali u
movement ta’ persuni) jaqgħu taħt il-kompetenza ta' l-Istati Membri:
peress li d-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikoli 48, 52 u 59 tat-Trattat KE
jirregolaw il-moviment liberu tal-ħaddiema, il-libertà ta
l-istabbiliment u l-libertà li jiġu pprovduti servizzi biss fir-rigward
ta' ċittadini ta' Stati Membri oħra tal-Komunità.Il-Gvern
Portugiż b’mod ġenerali jenfasizza li l-qofol tal-kontroversja ta'
bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri mhijix il-kwistjoni ta’
l-istrumenti jew tal-finalità, iżda hija pjuttost in-natura ta' l-oqsma
rregolati mill-Ftehim ODK. “Fl-istat attwali ta’
l-internazzjonalizzazzjoni ta’ l-ekonomiji nazzjonali, kull mezz intern
jew estern, tal-qasam bilaterali jew multilaterali, adottat fil-kuntest
tar-relazzjonijiet ekonomiċi, jista’ jinfluwenza direttament jew
indirettament il-volum jew l-istruttura tal-kanali kummerċjali u
tal-kummerċ. Huwa għalhekk li dan il-kriterju ma jistax iservi, waħdu,
bħala bażi sabiex tiġi definita l-kompetenza esklużiva tal-Komunitajiet
fil-kuntest tal-politika kummerċjali komuni (…). Interpretazzjoni bħal
din ġġib magħha trasferiment lejn l-isfera tal-kompetenza Komunitarja
esklużiva ta' l-oqsma li jirrigwardaw il-politika tat-taxxi kummerċjali,
tal-flus nazzjonali u ta’ l-infieq fis-salarji dirett u ndirett.”F'dak
li jirrigwarda speċifikament is-servizzi, il-Gvern Portugiż jgħid li
għalkemm il-provvisti transfruntaljieri tas-servizzi jaqgħu, mingħajr
ebda dubju, taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 113, madankollu
dan ma jgħoddx ukoll għall-metodi l-oħra ta' provvista ta' servizzi
bħalma huwa l-konsum barra mill-pajjiż u l-movimenti tal-persuni:
effettivament, il-leġiżlazzjoni tat-turiżmu, id-dħul u l-ispostament
tan-nies li huma ċittadini ta' pajjiżi terzi, kif ukoll l-istat
tal-ħaddiema ġejjin minn pajjiżi mhux Komunitarji, jaqgħu taħt
il-kompetenza esklużiva ta' l-Istati Membri. F'dak li jirrigwarda
l-preżenza kummerċjali, il-Gvern Portugiż josserva li l-Artikolu 52
tat-Trattat KE ma jagħtix lill-Komunità il-kompetenza esklużiva
fil-qasam ta’ l-istabbilimenti ta’ ċittadini ta' pajjiżi terzi.Ir-Repubblika
Griega ssostni li l-konklużjoni tal-GATS timplika neċċessarjament
l-intervent konġunt tal-Komunità u ta' l-Istati minħabba n-natura
dinamika u evoluttiva ta’ l-istruttura istituzzjonali li huwa joħloq.
Il-parteċipazzjoni ta' l-Istati Membri hija ġġustifikata mill-kompetenzi
tagħhom proprja, li jew “jikkompetu ma dawk tal-Komunità jew ikollhom
prijorità meta mqabbla ma dawn ta' l-aħħar jew inkella jkunu esklużivi”.
Ir-Repubblika Griega ma tipprovdi l-ebda preċiżazzjoni oħra.Il-Gvern
Olandiż jenfasizza l-fatt li l-provvisti transfruntaljieri m’għandhomx
rwol essenzjali fil-GATS u li dawn jirrigwardaw, fir-realtà,
l-istabbiliment tal-fornituri tas-servizzi ċittadini ta' pajjiżi terzi u
l-eżerċizzju ta’ l-attività tagħhom fl-Istati Membri. Bħala eżempju ta’
każ fejn l-Istati Membri għandhom kompetenza esklużiva, huwa jikkwota
l-moviment fiżiku ta’ persuni (ċittadini ta’ pajjiżi terzi) li jkollhom
bħala destinazzjoni territorju ta’ wieħed mill-Istati Membri.Huwa
jenfasizza wkoll li l-politika kummerċjali u l-politika tat-trasporti
ġew espliċitament meqjusa bħala setturi għalihom u li l-azzjoni esterna
fil-qasam tat-trasport ma tistax tkun ibbażata fuq l-Artikolu 113.F'dak
li jirrigwarda l-kummerċ tas-servizzi finanzjarji, huwa jiġbed
l-attenzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar ċerti miżuri Komunitarji:
it-tieni direttiva tal-Kunsill fil-qasam bankarju li tinkludi titolu
dedikat għar-relazzjonijiet ma' pajjiżi terzi(3),
l-ewwel direttiva fil-qasam ta’ l-assigurazzjoni kontra l-ħsarat li
tipprevedi l-possibbiltà li l-Komunità tikkonkludi konvenzjonijiet ma
pajjiżi terzi(4) u d-deċiżjoni tal-Kunsill li tapprova l-ftehim konkluż mal-Iżvizzera fil-qasam ta’ l-assigurazzjoni(5).
L-ewwel żewġ atti huma bbażati fuq l-Artikolu 57(2) u t-tielet wieħed
huwa bbażat kemm fuq l-Artikolu 57(2) u kif ukoll fuq l-Artikolu 235.
Għaldaqstant l-Artikolu 113 ma daħalx in kwistjoni.Anke
l-Gvern Ġermaniż jingħaqad ma’ l-osservazzjonijiet tal-Kunsill. Huwa
jenfasizza li l-GATS tirregola s-servizzi tat-trasport, qasam li huwa
kkontemplat fuq livell Komunitarju mill-Artikoli 74 et seq
tat-Trattat KE. Fl-opinjoni tiegħu, “l-Artikolu 113 tat-Trattat KE
mhuwiex biżżejjed sabiex jiġġustifika l-kompetenza ta’ l-Unjoni Ewropea,
peress li l-qasam wiesgħa kopert mill-GATS imur sewwa lil hinn
mis-servizzi konessi mal-moviment liberu tal-merkanzija.” Barra minn
hekk huwa josserva li f’ċerti setturi, bħal mhuma l-edukazzjoni u
l-kultura, il-Komunità għandha biss kompetenza limitata ħafna, peress li
l-politika kulturali proprja tibqa’ f’idejn l-Istati Membri kif
jistabbilixxi l-Artikolu 128 tat-Trattat KE. Barra minn dan, f’setturi
oħra, il-Komunità evidentement m’għandha ebda kompetenza. Il-Gvern
Ġermaniż f'dan ir-rigward isemmi xi suġġetti bħad-dritt tad-dħul, ta’
soġġorn u ta’ xogħol ta’ dawk il-ħaddiema tat-pajjiżi terzi fir-rigward
ta' provvista ta' servizzi, kif ukoll l-istatus ta' impriżi ta’ pajjiżi
terzi.Min-naħa tiegħu, il-Gvern Daniż b’mod
ġenerali jsostni l-Artikolu 113 tat-Trattat ma jiġborx fiħ il-politika
kummerċjali barranija u, hekk kif għamlu l-Kunsill u xi gvernijiet oħra,
huwa jirreferi, f'dan ir-rigward, għal Konferenza intergovernattiva fuq
l-Unjoni politika. F'dak li jirrigwarda b’mod partikolari l-GATS,
il-Gvern Daniż huwa ta’ l-opinjoni li l-Artikolu 113 ma jistax jintuża
sabiex jiġi konkluż ftehim fuq is-servizzi, speċjalment fil-qasam
tat-trasport. Huwa neċċessarju, fl-opinjoni tiegħu, li jsir użu minn
dispożizzjonijiet oħra tat-Trattat (kapitolu fuq l-istabbiliment jew
ir-raba’ parti tat-Trattat li tirrigwarda t-trasport).Il-Parlament
Ewropew isostni li l-Kummissjoni qed tipprova tinkludi r-relazzjonijiet
ekonomiċi internazzjonali kollha taħt il-kappa tal-politika kummerċjali
komuni u minħabba f'dan tissuġġetta għall-Artikolu 113 tat-Trattat,
oqsma li jaqgħu taħt il-moviment liberu tas-servizzi, it-trasport,
il-fiskalità, it-tqarrib tal-liġijiet, etċ. Fl-opinjoni tiegħu,
l-argument tal-Kummissjoni li jirreferi għal kunċetti ekonomiċi huwa
diskutibbli. Hawnhekk mhawnx bżonn li ssir prospettiva jew xi teorija
ekonomika, iżda li l-kwistjoni tiġi ttrattata fil-kuntest ġuridiku
attwali.Huwa minnhu li l-Parlament Ewropew
jammetti li, peress li jaqgħa taħt il-perspettiva ta' struttura ta'
l-Istat sovrana, il-kunċett ta’ kummerċ ma jikkonċernax biss il-prodotti
lesti iżda l-elementi kollha, preliminari u suċċessivi, li jestendu sa
minn meta l-prodott jiġi ddiżinjat u l-bejgħ lill-konsumatur finali.
Għalkemm dan il-kunċett huwa interessanti, dan irid madankollu jċedi
l-pass għall-kwistjonijiet ta’ legalità, hekk kif huma mifhuma
attwalment fi ħdan il-Komunità.Interpretazzjoni
wiesa' tal-kunċett ta’ politika kummerċjali komuni tkun ta' ħsara
għall-prerogativi tal-Parlament Ewropew, u dan huwa inkompatibbli
mal-prinċipju kostituzzjonali tal-parteċipazzjoni parlamentari stabbilit
fis-sentenza "diossidu tat-titanju" (sentenza tal-11 ta’ Ġunju 1991,
Il-Kummissjoni vs Il-Kunsill, C-300/89, Ġabra p.I-2867).Il-Parlament Ewropew isostni li, la fl-opinjoni 1/78 (“kawċu”),
tal-4 ta’ Ottubru 1979 (Ġabra p. 2871), u lanqas fil-każijiet l-oħrajn
mressqa quddiemha, il-Qorti tal-Ġustizzja ma applikatx l-Artikolu 113
tat-Trattat lil hinn mill-qasam tal-merkanzija.Il-Parlament
Ewropew jenfasizza li t-tieni paragrafu ta' l-Artikolu 228(3)
tat-Trattat KE, kif emendat f'Maastricht, li jipprevedi l-opinjoni
favorevoli tal-Parlament Ewropew għall-ftehim li joħolqu kuntest
istituzzjonali, huwa bażi legali neċċessarja għall-konklużjoni
tal-Ftehim ODK.Filwaqt li jikkunsidra ċerti
setturi ta’ servizzi partikolari, il-Parlament Ewropew jesponi li
l-bażi legali għall-konklużjoni tal-ftehim internazzjonali fil-qasam
tat-trasport hija l-Artikolu 75 tat-Trattat u mhux l-Artikolu 113.
L-Artikolu 75 tat-Trattat għandu jiġi kkunsidrat bħala “lex specialis”
meta mqabbla ma dispożizzjonijiet oħra tat-Trattat li jirrigwardaw
ir-relazzjonijiet esterni tal-Komunità. Mill-kliem użat fl-Artikolu 75
(a) u (c) jirriżulta b'mod ċar li din id-dispożizzjoni tista' sservi
bħala bażi legali għal kull att Komunitarju intiż sabiex jirregola
l-kwistjonijiet ta' trasport f'konnessjoni ma pajjiżi terzi, bħal per
eżempju l-ftehim ta’ tranżitu jew ta’ miżuri ta’ infrastruttura lejn
il-fruntieri tal-pajjiżi terzi.Il-Parlament
iqis ukoll li d-dispożizzjonijiet tal-GATS li jirrigwardaw il-kuntratti
pubbliċi ma jaqgħux taħt l-Artikolu 113 tat-Trattat. F’dan ir-rigward,
huwa jirreferi għall-kawża C-360/93, attwalment pendenti, fejn huwa
ressaq azzjonijiet għal annullament kontra xi deċiżjonijiet tal-Kunsill
li jirrigwardaw ftehim bejn il-Komunità u l-Istati Uniti li kien
jirrigarda l-konklużjoni ta' kuntratti pubbliċi għaliex dawn kienu
bbażati fuq l-Artikolu 113 biss. Skond il-Parlament, atti bħal dawn
kellhom jiġu adottati abbażi ta’ l-Artikoli 59 sa’ 66 u 100A.Fl-aħħar
nett, safejn il-GATS jikkonċerna investimenti magħmulin minn impriżi
barranin, il-Parlament isosti li l-Artikoli 52 u 57(2) tat-Trattat
għandhom jikkonstitwixxu l-bażi legali. F’dan ir-rigward, huwa jirreferi
għall-osservazzjonijiet tiegħu fil-kuntest tar-rikors għal opinjoni
2/92, attwalment pendenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.Barra
minn hekk, il-Parlament Ewropew jirrifjuta l-argumenti li, sabiex
issostni li s-servizzi jaqgħu taħt il-politika kummerċjali komuni,
il-Kummissjoni tibbaża ruħha fuq il-fatt li deċiżjonijiet Komunitarji,
fil-qasam ta’ sanzjonijiet ekonomiċi, ġew adottati biss fuq il-bażi
tal-Artikolu 113. L-ewwel nett, dawn il-miżuri kienu intiżi sabiex
iwaqqfu il-fluss kummerċjali, jiġifieri sabiex jaffettwaw il-kummerċ
tal-merkanzija u mhux sabiex jirregolaw t-trasport.
Għalhekk,
b'referenza għall-każ ta’ l-embargo fuq il-kummerċ ma' l-Iraq(6)
fir-rigward ta' prodotti importati jew esportati, wieħed ma jistax
jimmaġina kif din il-miżura setgħet tkun effettiva li kieku ma ġietx
applikata għat-trasporti bl-ajru u bil-baħar. Barra minn dan, dawn
id-deċiżjonijiet ġew adottati f’sitwazzjonijiet ta’ urġenza. Dawn kienu
atti atipiċi fejn il-bażi legali tidher wara l-kunsiderazzjonijiet li
jindikaw li kien hemm djalogu politiku bejn l-Istati Membri. L-aħjar
prova hija li t-Trattat fuq l-Unjoni Ewropea effettivament jikkunsidrhom
b'mod partikolari. L-Artikolu 228 A, kif introdott f'Maastricht,
effettivament jipprovdi li “[m]eta jkun hemm, f’pożizzjoni komuni jew
azzjoni konġunta adottata skond il-provvedimenti tat-Trattat dwar
l-Unjoni Ewropea li jirrigwardaw il-politika komuni barranija u ta’
sigurtà, provvedimenti għal xi azzjoni mill-Komunità biex tinterrompi
jew tnaqqas, parzjalment jew kompletament, ir-relazzjonijiet ekonomiċi
ma' xi pajjiż terz wieħed jew iktar, il-Kunsill għandu jieħu l-miżuri
urġenti neċessarji.”B –  TRIPsIl-Kummissjoni
titlaq minn idea doppja. Minn naħa, il-politika kummerċjali komuni
tiġbor taħta l-miżuri kollha li għandhom l-għan prinċipali li
jinfluwenzaw il-volum jew l-istruttura tal-kummerċ tal-merkanzija jew
tas-servizzi billi tirregola jew tarmonizza d-drittijiet tal-proprjetà
intelletwali. Min-naħa l-oħra, ir-regoli dwar id-drittijiet
tal-proprjetà intelletwali huma strettament marbuta mal-kummerċ
tal-prodotti u tas-servizzi li għalihom japplikaw dawn ir-regoli.
Minn
dan il-Kummissjoni tiddeduċi, fil-konklużjoni prinċipali tagħha, li
l-kompetenza tal-Komunità hija esklużiva abbażi ta' l-Artikolu 113
tat-Trattat KE.Peress li l-ftehim
ikkunsidrat għandu bħala għan li jirregola direttament il-kummerċ
tad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali, dan għandu jiġi kkunsidrat
bħala li jaqa' taħt il-politika kummerċjali komuni.Sabiex
tipprova r-rabta stretta ħafna li tgħaqqad id-drittijiet tal-proprjetà
intelletwali minn naħa, u l-prodotti u s-servizzi, min-naħa l-oħra,
il-Kummissjoni tirreferi għall-Artikolu 36 tat-Trattat KE u għar-regola
korrispondenti li l-Qorti tal-Ġustizzja stabbiliet fil-qasam
tas-servizzi.Skond il-Kummissjoni,
l-aspetti tad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali li jmissu
mal-kummerċ jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-politika
kummerċjali komuni.Barra minn hekk, il-Kummissjoni ssemmi l-prassi ta’ l-istituzzjonijiet.Il-Kummissjoni
tikkwota tliet każijiet fejn il-Kunsill u hija stess kienu użaw
ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2641/84, li stabbilixxa strument
ġdid ta’ politika kummerċjali intiż sabiex jippermetti lill-Komunità
tirrispondi għal kull prattika kummerċjali illegali ta' pajjiżi terzi u
sabiex telimina l-preġudizzju li jirriżulta minnha għall-industrija
Komunitarja(7). Għalkemm dan
ir-regolament ma jsemmix speċifikament il-ksur tad-drittijiet
tal-proprjetà intelletwali, il-Kunsill u l-Kummissjoni użawħ,
sal-preżent, fi tliet sitwazzjonijiet differenti sabiex jiddefendu
l-interessi tal-Komunità fil-qasam tal-proprjetà intelletwali.
Il-Kummissjoni minn dan tikkonkludi li sabiex tassigura l-protezzjoni
tad-drittijiet tagħha ta’ proprjetà intelletwali li jaffettwaw il-volum
tal-kummerċ tagħha tal-merkanzija u tas-servizzi barra mill-pajjiż,
il-Komunità għandha kompetenza esklużiva sabiex tadotta miżuri intiżi
sabiex id-dritt jiġi applikat, bħala risposta għal prattiċi kummerċjali
illegali, billi tagħmel użu minn xi strumenti ta’ politika kummerċjali
eżistenti.Bl-istess mod, il-Komunità,
b'effett mill-ewwel ta’ Jannar ta' l-1989, issospendiet ir-Repubblikà
tal-Korea mil-lista tal-pajjiżi li jistgħu jibbenefikaw mis-sistema
tagħha ta’ tarrifarji preferenzjali ġeneralizzati, bħala miżura ta’
ritaljazzjoni kontra t-trattament diskriminatorju li għaliħ kienet
suġġetta l-industrija Komunitarja fil-qasam tal-protezzjoni
tad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali meta mqabbel mat-trattament
mogħti lill-industrija ta’ l-Istati Uniti(8).Barra
minn hekk, diversi ftehim bilaterali konklużi mill-Komunità ma’ pajjiżi
terzi jinkludu dispożizzjonijiet li jirrigwardaw il-protezzjoni
tad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali. Huwa għalhekk li, per
eżempju, kważi l-ftehim bilaterali kollha fuq it-tessuti, konklużi
fis-snin 80 abbażi ta' l-Artikolu 113 tat-Trattat jinkludu dispożizzjoni
li tirrigwarda l-protezzjoni tat-trade marks, disinni jew mudelli ta’
prodotti tat-tessili(9).
Il-Komunità kkonkludiet ukoll, abbażi ta' l-Artikolu 113 tat-Trattat,
numru ta’ ftehim reċiproċi ma’ pajjiżi terzi għall-protezzjoni ta’ ċerti
ismijiet ta’ nbejjed li joriġinaw minn dawn il-pajjiżi u li
jibbenefikaw minn denominazzjoni ta’ l-oriġini(10).
Reċentement, fil-ftehim Ewropej konklużi mal-pajjiżi ta’ l-Ewropa
ċentrali u orjentali, il-Komunità daħħlet klawżoli intiżi sabiex jgħollu
l-livell tal-protezzjoni tal-proprjetà intelletwali.
Id-dispożizzjonijiet kummerċjali ta’ dawn il-ftehim kif ukoll
id-dispożizzjonijiet li jirrigwardaw id-drittijiet tal-proprjetà
intelletwali iddaħħlu fiseħħ permezz ta' ftehim interim.
Id-deċiżjonijiet tal-Kunsill li applikaw dawn il-ftehim interim
fil-Komunità kienu bbażati fuq l-Artikolu 113 tat-Trattat KE(11).Fl-aħħar
nett, fl-1986, ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3842/86, tal-1 ta’
Diċembru 1986, li jistabbilixxi miżuri li jipprojbixxu r-rilaxx
fiċ-ċirkulazzjoni libera ta' oġġetti ffalsifikati(12),
ġie adottat abbażi ta’ l-Artikoli 113 u 235 tat-Trattat. Dan
ir-regolament, li għandu bħala għan prinċipali li jipprojbixxi t-tqegħid
fis-suq ta' merkanzija kontrafatta, huwa, skond il-Kummissjoni, miżura
klassika ta’ politika kummerċjali li għandha l-iskop li tipproteġi
d-drittijiet tal-proprjetà intelletwali tal-Komunità fuq livell
internazzjonali.Sabiex issostni
l-pożizzjoni tagħha, il-Kummissjoni tinvoka, fl-aħħar nett, l-azzjoni
tal-Komunità lejn l-estern speċjalment, minn naħa, il-parteċipazzjoni
ta’ din ta' l-aħħar fil-konferenzi internazzjonali li stabbilew
il-protokoll li jirrigwarda l-arranġament ta’ Madrid fuq
ir-reġistrazzjoni internazzjonali tat-trade marks tal-fabbriki u
t-Trattat ta’ Washington fuq il-proprjetà intelletwali fil-qasam
taċ-ċirkwiti integrati (Trattat IPIĊ), u, min-naħa l-oħra, id-deċiżjoni
tal-Kunsill li tawtorizza lill-Kummissjoni sabiex tinnegozja, f’isem
il-Komunità, strument ġdid għal protezzjoni tad-drittijiet ta’ l-artisti
u tal-produtturi tal-fonogrammi(13) .Kif
ġie osservat matul l-espożizzjoni tal-pożizzjonijiet respettivi
tal-partijiet involuta dwar il-GATS, il-Kunsill jikkontesta bil-qawwa
l-idea wiesa' li l-Kummsissjoni għandha dwar il-politika kummerċjali
komuni. Fl-opinjoni tiegħu, mhuwiex biżżejjed li t-TRIPs jkollu effett
fuq il-kummerċ sabiex jaqa taħt il-politika kummerċjali komuni. Huwa
l-għan prinċipali li jgħodd għad-determinazzjoni tal-bażi legali ta’
att. Il-Kunsill jirreferi, fir-rigward ta' l-Artikolu 100 A tat-Trattat
KE, għas-sentenza tas-17 ta’ Marzu 1993 fuq id-“direttiva dwar
l-iskart”, Il-Kummissjoni vs Il-Kunsill (C-155/91, Ġabra p. I-939, punti
19 u 20).Kif kien għamel fir-rigward
tal-GATS, il-Kunsill ifakkar li l-proposti tal-Kumissjoni intiżi sabiex
jagħtu lill-Komunità l-kompetenza esklużiva fil-konklużjoni ta' ftehim
internazzjonali fil-qasam tal-proprjetà intelletwali ġew irrifjutati
mill-Konferenza intergovernattiva fuq l-Unjoni politika.Fir-rigward
ta' l-argument fejn il-Kummissjoni tfakkar il-proposta tagħha
għal-deċiżjoni tal-Kunsill li tobbliga lill-Istati Membri sabiex
jaderixxu mal-konvenzjonijiet ta’ Berna (Att ta’ Pariġi) u ta’ Ruma,
il-Kunsill jirrispondi li din il-proposta ma ġietx aċċettata minnu
preċiżament minħabba t-trasferiment straordinarju tal-kompetenzi li
deċiżjoni bħal din kienet iġġib magħha.F'dak
li jirrigwarda l-preżenza tal-Komunità fix-xena internazzjonali
fil-qasam tal-proprjetà intelletwali, il-Kunsill jenfasizza li, kull
meta awtorizza lill-Kumissjoni sabiex tinnegozja f’isem il-Komunità, dan
kien dejjem f'oqsma fejn kienu jeżistu atti ta’ dritt sekondarju.F'dak
li jirrigwarda t-TRIPs il-Gvern Ġermaniż min-naħa tiegħu jqis li
l-Artikolu 113 tat-Trattat KE jista’ jikkostitwixxi bażi legali biss
fil-każ ta’ twaqqif u ta’ użu ta' drittijiet ta' proprjetà intelletwali
f’relazzjoni diretta ma provvista ta' merkanzija u tas-servizzi li jiġu
magħhom.Il-Gvern tar-Renju Unit isostni li
l-politika kummerċjali komuni, prevista mit-Trattat għall-merkanzija,
għandha bħala funzjoni li tippermetti ċ-ċirkulazzjoni libera, fis-suq
intern, tal-merkanzija kollha, sew jekk din tkunu toriġina minn xi Stat
Membru jew inkella minn xi pajjiż terz u mpoġġija fiċ-ċirkulazzjoni
ġewwa Stat Membru. Dan ir-rwol ma jixhidx favur estensjoni tal-politika
kummerċjali komuni għan-negojzati ta’ ftehim internazzjonali intiżi
sabiex jassiguraw ir-rispett tad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali
fi ħdan il-Komunità u fi ħdan il-pajjiżi terzi. Il-fatt li Stat Membru
jirikonoxxi li persuna għandha drittijiet tal-proprjetà intelletwali li
jirrigwardaw merkanzija importata minn pajjiż terz ma jaffettwax
id-dritt ta’ proprjetarju ta’ Stat Membru li jinvoka d-dispożizzjonijiet
tad-dritt tal-proprjetà intelletwali ta' dan l-aħħar Stat Membru sabiex
jillimita l-importazzjoni tal-prodott in kwistjoni fejn dan l-aħħar
proprjetarju jista’ jinvoka l-Artikolu 36 tat-Trattat KE sabiex
jipproteġi d-drittijiet rikonoxxuti lilu mill-ordinament ġuridiku ta’
dan l-Istat Membru. Għaldaqstant, il-fatt li d-drittijiet tal-proprjetà
intelletwali mhumiex suġġetti għall-politika kummerċjali komuni ma jġibx
miegħu żvijar tal-moviment kummerċjali.Waqt
li jikkwalifika bħala stravaganti, il-pożizzjoni tal-Kummissjoni fuq
id-dimensjoni tal-politika kummerċjali komuni, il-Gvern tar-Renju Unit
juri wkoll l-impossibbiltà li wieħed idaħħal ġewwa sfera ta’ kompetenza
Komunitarja esklużiva, settur li għadu għall-parti l-kbira tiegħu jimxi
taħt regoli nazzjonali li għadhom mhux armonizzati. Madankollu huwa
jikkonċedi wkoll li s-sezzjoni 4 tat-tielet parti tat-TRIPs (Artikoli 51
sa’ 60), li għandha x’taqsam mas-suspensjoni taċ-ċirkulazzjoni libera
min-naħa ta’ l-awtoritajiet tad-dwana, liema sezzjoni tinsab wkoll
fid-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 3842/86, iċċitat iktar ‘il
fuq, fuq il-merkanzija tal-kuntrabandu, hija msemmija mill-Artikolu 113
tat-Trattat.Il-Gvern Franċiż jiġbed
l-attenzjoni li t-titolu stess tal-ftehim juri li t-TRIPs ma jitrattax
prinċipalment fuq il-kummerċ internazzjonali, bl-eċċezzjoni ta’ xi punti
li jirrigwardaw il-kummerċ tal-merkanzija tal-kuntrabandu (li huma xi
Artikoli tat-III parti li jitrattaw il-mezzi li jridu jintużaw sabiex
jiġu rispettati d-drittijiet fuq il-proprjetà intelletwali u l-Artikolu
69 li jistabbilixxi kooperazzjoni bil-għan li jiġi eliminat il-kummerċ
internazzjonali tal-merkanzija tal-kuntrabandu). Essenzjalment, dan
jirreferi għall-prerogattivi tat-titulari tad-drittijiet fuq
il-proprjetà intelletwali li jfittxu li jirrinforzaw u li jarmonizzaw
il-protezzjoni fuq skala dinjija.Bħala
risposta għall-argument li l-Kummissjoni ħarġet mill-inserzjoni
tal-klawżoli li jirrigwardaw il-proprjetà intelletwali fil-ftehim ma'
pajjiżi terzi, ir-Repubblikà Franċiża tgħid li dawn il-klawżoli jinġabru
ġeneralment f’Artikolu wieħed u mhumiex ħlief klawżoli ta’ “sforz
aħjar” li fir-realtà jħarsu biss lejn it-pajjiżi terzi
kkonċernati.Franza
tikkonkludi li peress illi l-Ftehim TRIPs m’għandux bħala skop
prinċipali l-kummerċ u n-negozju ekonomiku internazzjonali, imma
l-protezzjoni tal-proprjetà intelletwali, allura dan il-Ftehim ma jistax
jiġi biss mill-bażi legali
tal-Artikolu 113.Skond
il-Gvern Daniż, il-Komunità ma tistax tieħu f’idejha kompetenza
esklużiva fil-qasam tal-proprjetà intelletwali fuq il-bażi tal-Artikolu
113, u dan għaliex, hekk kif jirriżulta mis-sentenza tal-20 ta’ ottubru
1993, Phil Collins et (C-92/92 et C‑326/92, Ġabra p. I-5145), dan
huwa settur li fin-nuqqas ta’ armonizzazzjoni Komunitarja, jaqa’ taħt
ir-responsabbiltà tal-kompetenza tal-leġiżlazzjonijiet nazzjonali.Il-gvernijiet
Grieg, Olandiż u Portugiż jgħidu wkoll li l-Ftehim TRIPs jikkonċerna
s-setturi li jirrigwardaw ma' l-Istati Membri dejjem jekk ebda
armonizzazzjoni ma tkun inħalqet fuq livell Komunitarju.Il-Gvern
Spanjol jgħid li, fl-opinjoni tiegħu, ma teżisti l-ebda leġiżlazzjoni
Komunitarja li ssemmi dak kollu li għandu x’jaqsam mad-dritt fuq
il-proprjetà intelletwali, u għalhekk, l-Istati Membri jżommu f’idejhom
il-kompetenza u l-Komunità ma tistax tirriklama kompetenza esklużiva
f’dan is-settur.Lill-Kummissjoni li, biex
issaħħaħ it-teżi tagħha, tikkwota xi eżempji ta’ miżuri tal-politika
kummerċjali komuni meħudin mill-Komunità bil-għan li tiġi protetta
l-proprjetà intelletwali, il-Gvern Spanjol jirrispondi speċjalment li
dawn il-miżuri kienu jirregolaw is-sistema ta’ l-importazzjonijiet, u ma
kienux jaffettwaw is-sistema tal-proprjetà intelletwali u li ma kienux
lanqas biss jinkludu parteċipazzjoni Komunitarja f’dan il-qasam.Il-Parlament
Ewropew lanqas ma jaqbel mal-pożizzjoni meħudha mill-Kumissjoni f'dak
li jirrigwarda t-TRIPs, għall-istess raġunijiet li kien diġà ppreżenta
dwar il-GATS (ara iktar ‘il fuq XI, A).XII –  GATS, TRIPs u setgħat impliċiti.A –  Kunsiderazzjonijiet ġenerali fuq is-setgħat impliċiti.Fil-każ
fejn il-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi li l-GATS u t-TRIPs ma jaqgħux
taħt il-politika kummerċjali komuni, il-Kummissjoni sussidjarjament
tesponi li l-Komunità għandha kompetenza esklużiva abbażi tat-teorija
tal-setgħat impliċiti, setgħat li ġejjin kemm mid-dispożizjonijiet
speċifiċi tat-Trattat (bħall-Artikolu 54 tat-Trattat KE), kif ukoll
mid-dispożizzjonijiet ta’ natura ġenerali (Artikolu 100 A u Artikolu 235
tat-Trattat KE). Bil-kontra ta' dan, l-Istati Membri li ppreżentaw
osservazzjonijiet u l-Kunsill, għalkemm jirrikonoxxu li l-Komunità
għandha ċerti kompetenzi, isostnu li l-Istati Membri għandhom huma wkoll
kompetenza.Il-Kumissjoni tindika żewġ
sitwazzjonijiet fejn il-Komunità jkollha kompetenza impliċita fuq livell
internazzjonali, kompetenza li hija ta’ natura esklużiva.–        l-ewwel
sitwazzjoni - ċerti dispożizzjonijiet tat-Trattat taw kompetenzi
interni lill-istituzzjonijiet kommunitarji sabiex iwettqu għan speċifiku
u l-parteċipazzjoni tal-Komunità fl-impenn internazzjonali hija
meħtieġa għat-twettieq ta' dan l-għan (dak li l-Kummissjoni ssejjaħ
bħala “duttrina ta’ l-opinjoni 1/76”).
Skond il-Kummissjoni, mhuwiex
neċessarju li l-kompetenzi interni jkunu diġà ġew eżerċitati.–        it-tieni
sitwazzjoni - ġie elaborat dritt sekondarju, anki fl-oqsma li ma
jaqgħux taħt il-politika komuni, u l-impenji internazzjonali ppjanati
jinkludu regoli li, jekk jiġu adottati mill-Istati Membri barra
mill-kuntest ta’ l-istituzzjonijiet komuni, ikunu jistgħu jaffettwaw jew
ibiddlu l-portata tar-regoli Komunitarji eżistenti (dak li
l-Kummissjoni ssejjaħ bħala d-“duttrina ERTA”).Il-Kunsill
isostni li l-argumenti żviluppati mill-Kummissjoni fuq il-setgħat
impliċiti jħassru d-differenzi bejn l-eżistenza tal-kompetenzi u
l-applikazzjoni tagħhom. Huwa biss l-eżerċizzju mill-Komunità
tal-kompetenzi interni tagħha li jista’ jagħti natura esklużiva
lill-kompetenzi esterni li jirriżultaw minnhom. Barra minn hekk, ladarba
l-Istati membri jibqgħu kompetenti fuq livell intern, huma ser jibqgħu
hekk ukoll fuq livell internazzjonali.Il-Gvern
tar-Renju Unit jsostni li sakemm l-iskop ta' abbozz ta’ ftehim
internazzjonali jaqa taħt qasam irregolat minn dispożizzjoni tat-Trattat
KE li jawtorizza miżuri interni u dawn il-miżuri interni ttieħdu
fil-kuntest ta’ din id-dispożizzjoni, il-Komunità tista’ tieħu minn din
id-dispożizzjoni kompetenza esterna impliċita għall-ftehim in kwistjoni.
Iżda l-fatt li l-Komunità jkollha s-setgħa impliċita li tikkonkludi
ftehim internazzjonali ma jeskludix neċessarjament il-parteċipazzjoni
ta' l-Istati Membri. Din il-parteċipazzjoni mhijiex eskluża, b'mod
partikolari, meta r-regoli interni li jirregolaw il-qasam ta' l-abbozz
ta’ ftehim ma jikkostitwixxux miżuri ta’ armonizzazzjoni esklużivi.
L-Istati Membri jkunu għalhekk jistgħu jipparteċipaw għall-konklużjoni
tal-ftehim internazzjonali involut. Skond dawn il-prinċipji, stabbiliti
fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-Komunità hija kompetenti
sabiex tipparteċipa fil-konklużjoni tal-Ftehim GATS, abbażi ta'
l-Artikoli 54, 57, 66, 75, 84, 99 u 100 A tat-Trattat KE u abbażi ta'
l-Artikoli 100 A, 113 u 235 fir rigward tal-Ftehim TRIPs. L-Istati
Membri huma wkoll kompetenti sabiex jipparteċipaw fiż-żewġ Ftehim.Skond
il-Gvern tar-Renju Unit, in-natura esklużiva jew le tal-kompetenza
tal-Komunità tiddependi mhux biss fuq id-dispożizzjonijiet tat-Trattat,
iżda wkoll fuq il-firxa tal-miżuri li ttieħdu mill-istituzzjonijiet
Komunitarji għall-applikazzjoni ta’ dawn id-dispożizzjonijiet.Il-Gvern
Franċiż jenfasizza li, fil-każ fejn il-Komunità jkollha kompetenza
interna, iżda fejn ma tkunx għadha eżerċitatha, u fil-każ fejn
id-dispożizzjonijiet tal-ftehim ma pajjiżi terzi ma jaffettwawx
ir-regoli adottati mill-Komunità, l-Istati Membri jżommu l-kompetenza
sabiex jikkonkludu impenji internazzjonali.Skond
il-Gvern Ġermaniż, il-kompetenza esterna impliċita tal-Komunità hija
ta’ natura esklużiva biss jekk u safejn l-organi Komunitarji jkunu
effettivament eżerċitaw il-kompetenza tagħhom fuq livell intern.
Kompetenza leġiżlattiva interna li ma tkunx għadha ġiet eżerċitata ma
tistax tagħti kompetenza esterna esklużiva.Il-Gvern
Portugiż jenfasizza li, fl-oqsma li ma kienux rregolati minn atti
Komunitarji jew fejn il-leġiżlazzjoni tobdi ċerti kriterji ta’
armonizzazzjoni minima, jkun hemm kompetenza parallela ta' l-Istati
Membri, iżda din ma tkunx ħlief waħda transitorja.Il-Parlament
Ewropew josserva li jekk il-Qorti tal-Ġustizzja tirrikonoxxi
l-kompetenza tal-Komunità sabiex tikkonkludi l-Ftehim ODK u l-annessi
tiegħu abbażi tat-teorija tas-setgħat impliċiti, il-bażijiet legali
tad-deċiżjoni li jiġi konkluż il-Ftehim f’isem il-Komunità jridu jkunu
indikati bi preċiżjoni f’din id-deċizjoni.B –  GATS1.     Pożizzjoni tal-KummissjoniL-argument
tal-Kummissjoni jista’ jinqasam f’żewġ partijiet. Fl-ewwel parti,
il-proposta tal-Kummissjoni hija li jiġu identifikati l-kompetenzi
interni ta’ l-istituzzjonijiet li minnhom wieħed jista’ mbagħad
jiddeduċi l-kompetenza tal-Komunità fuq il-livell internazzjonali.
Fit-tieni parti, l-għan tagħha huwa li tikkonvinċi dwar in-neċessità ta’
azzjoni tal-Komunità jew dwar ir-riskju li jġibu magħhom xi azzjonijiet
mxerrdin min-naħa ta' l-Istati Membri fir-rigward ta' pajjiżi terzi.a)     Dwar l-eżistenza tal-kompetenzi interniL-ewwel
nett il-Kummissjoni tipprova turi li l-kompetenza tal-Komunità fuq
il-livell intern tirriżulta mill-kapitoli tat-Trattat fuq id-dritt ta’
l-istabbiliment u fuq is-servizzi; hija tirreferi ftit għad-dritt
sekondarju (i). Imbagħad, fil-każ fejn jiġi deċiż li l-Komunità
m’għandiex biżżejjed setgħat fuq il-bażi tad-dispożizzjonijiet speċifiċi
tat-Trattat, hija ssostni li l-Komunità tkun tista’ tikkonkludi l-GATS
abbażi tad-dispożizzjonijiet ġenerali tat-Trattat bħalma huma l-Artikoli
100 A u 235 (ii).i)     Fuq il-kompetenzi li ġejjin minn dispożizzjonijiet speċifiċi tat-Trattat KEIl-Kummissjoni
ssostni li l-kompetenza interna tal-Komunità tiġbor fiha l-erba’ metodi
ta’ provvista ta' servizzi ikkunsidrati mill-GATS.
Fl-opinjoni tagħha,
il-libertà li jiġu pprovduti servizzi fis-sens tat-Trattat tinkludi
l-“provvisti transfruntaljieri” (ara, per eżempju, is-sentenza
tat-3 ta' Diċembru 1974, Van Binsbergen, 33/74, Ġabra p. 1299)_u wkoll
il-“konsumazzjoni barra mill-pajjiż” fis-sens tal-GATS (ara s-sentenza
tas-26 ta' Frar 1991, msejjaħ “Gwida turistika”, Il-Kummissjoni vs
Franza, C-154/89, Ġabra p. I-659, punti 9 u 10). Is-servizzi mogħtija
bis-saħħa ta' preżenza kummerċjali (it-tielet metodu ta' servizzi
previst mill-GATS), jew inkella permezz tat-trasferiment ta' persuni
fiżiċi (ir-raba' u l-aħħar metodu ta' servizzi previst mill-GATS), huma
wkoll koperti mid-dispożizzjonijiet tat-Trattat fuq il-libertà li jiġu
pprovduti servizzi (Artikoli 59 u t-tielet paragrafu ta' l-Artikolu 60)
kif ukoll minn dawk tad-dritt ta’ l-istabbiliment (Artikoli 52 u 58
b'konnessjoni ma' l-Artikolu 66).Il-Kummissjoni,
sabiex issostni l-pożizzjoni tagħha, għalhekk issemmi biss
dispożizzjonijiet li jirrigwardaw unikament ċittadini ta' l-Istati
Membri tal-Komunità. Hija tikkunsidra li l-ebda mid-dispożizzjonijiet
tal-kapitoli tat-Trattat li jirrigwardaw d-dritt ta' l-istabbiliment u
s-servizzi ma jobbligaw, madankollu, lill-leġiżlatur Komunitarju sabiex
jagħmel applikazzjoni esklużivament intrakomunitarja tas-setgħat
mogħtija lilu. Hija tgħid ukoll li l-ġurisprudenza ERTA għandha tiġi
applikata fil-każ fejn it-Trattat ippreveda biss, espliċitament,
l-istabbiliment ta' regoli interni.Il-Kummissjoni
tosserva li, bħall-kapitolu tat-Trattat fuq il-libertà li jiġu
pprovduti servizzi, il-kunċett ta' servizzi fil-GATS jinkludi s-servizzi
tas-setturi kollha bl-eċezzjoni tas-servizzi pprovduti “fl-eżerċizzju
ta’ awtoritá governattiva” (Artikolu 1(3) (b), tal-GATS). Fl-opinjoni
tagħha, din l-eċċezzjoni ġiet introdotta sabiex jiġu evitati l-kunflitti
mad-dispożizzjonijiet tat-Trattat KE li jeskludu mil-qasam tas-servizzi
l-attivitajiet li jaqgħu taħt l-eżerizzju ta’ l-awtorità pubblika.Mill-fatt
li l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tobbliga lill-Istati Membri,
fi dritt Komunitarju, sabiex “jieħdu l-miżuri kollha, kemm jekk dawn
ikunu proċedurali jew sostantivi, sabiex jiggarantixxu l-effiċjenza
tad-dritt Komunitarju”, il-Kummissjoni tiddeduċi li l-Komunità hija
kompetenti sabiex tassumi dawn it-tip ta' obbligi fil-kuntest ta' ftehim
internazzjonali. Huwa għalhekk li hija tqis li l-Artikolu VI(2)(a)
tal-GATS, li jimponi fuq il-Membri ta’ l-ODK l-obbligu li jżommu jew li
jwaqqfu tribunali jew proċeduri li jippermettu li tinkiseb r-revizjoni
tad-deċiżjonijiet amministrattivi li jaffettwaw il-kummerċ tas-servizzi,
taqa taħt il-kompetenza esklużiva tal-KomunitàF'dak
li jirrigwarda l-Artikolu XVI tal-GATS, li jirrigwarda t-teħid ta'
impenji speċifiċi fil-qasam ta’ l-aċċess għas-swieq, il-Kummissjoni
ssostni li, fuq il-livell intern, il-Komunità għandha s-setgħat
neċessarji sabiex tneħħi r-restrizzjonijiet kwantitattivi għall-aċċess
għas-swieq elenkati f'din id-dispożizzjoni (kwoti, numru massimu ta'
persuni mpjegati minn fornitur ta' servizzi, tipi ta' strutturi
tal-kumpanniji obbligatorji għal fornituri ta' ċerti tipi ta' servizzi,
etċ.)Minn wara t-Trattat ta' Maastricht,
il-Komunità għandha wkoll, fuq livell intern, setgħat leġiżlattivi li
jkopru kompletament l-Artikolu XI tal-GATS.
Dan l-Artikolu jgħid li
l-Membri ta’ l-ODK m’għandhomx japplikaw restrizzjonijiet fuq
it-trasferimenti u l-ħlasijiet internazzjonali li jirrigwardaw
tranżazzjonijiet komuni relatati ma l-impenji speċifiċi, bl-eċċezzjoni
ta' dawk permessi mill-Artikolu XII (protezzjoni ta’ l-ekwilibrju
tal-bilanċi tal-ħlasijiet). Effettivament, fid-dritt Komunitarju,
ir-restrizzjonijiet kollha fuq il-moviment tal-kapitali u tal-ħlasijiet
bejn l-Istati Membri bħal bejn l-Istati Membri u pajjiżi terzi huma
pprojbiti (Artikolu 73 B (1) u (2) tat-Trattat KE). Barra minn hekk,
l-Artikolu 73 C(2) jagħti lill-Kunsill is-setgħat neċessarji sabiex
jadotta miżuri relatati mal-moviment tal-kapitali li jkunu sejrin lejn
jew ġejjin minn xi pajjiżi terzi, meta dawn dawn ikunu jinvolvu
investimenti diretti.Fil-qasam
tar-rikonoxximent ta' diplomi, ċertifikati u liċenzji (Artikolu VII
tal-GATS), il-Kummissjoni ssostni li l-Komunità għandha setgħat interni
abbażi ta’ l-Artikoli 49, 57 u 66 tat-Trattat li din, barra minn hekk,
diġà użathom.F'dan ir-rigward
il-Kummissjoni tirreferi għad-Direttiva tal-Kunsill 89/48/KEE, tal-21
ta' Diċembru 1988, dwar sistema ġenerali għar-rikonoxximent ta' diplomi
ta' edukazzjoni ogħla mogħtija mal-kompletar ta' l-edukazzjoni u
t-taħriġ professjonali ta' mill-inqas tliet snin (ĠU 1989, L 19, p. 16),
u għad-Direttiva tal-Kunsill 92/51/KEE, tat-18 ta' Ġunju 1992,
dwar it-tieni sistema ġenerali għar-rikonoxximent ta' l-edukazzjoni u
t-taħriġ professjonali (ĠU  L 209, p. 25).Il-Kummissjoni
tammetti li huwa minnu li s-sistema ġenerali ta' rikonoxxenza reċiproku
stabbilita minn dawn iż-żewġ direttivi, ma tikkonċernax il-kwalifiċi
jew l-esperjenza professjonali miksuba f'pajjiżi terzi. Madankollu,
fl-opinjoni tagħha, mir-ratio decidendi tas-sentenza tad-9 ta'
Frar 1994, Tawil-Albertini (C‑154/93, Ġabra p. I-451) jirriżulta b'mod
ċar li miżuri ta' rikonoxximent tal-kwalifiċi miksuba fil-pajjiżi terzi
jistgħu jiġu meħuda fuq livell Komunitarju (punti 11 sa 15
tas-sentenza).Fl-aħħar nett, f'dak li
jirrigwarda l-metodi kollha ta' trasport, il-Komunità għandha, fuq
livell intern, setgħat wiesa' sabiex tadotta l-miżuri neċessarji sabiex
tilħaq l-iskopijiet speċifiċi tal-politika komuni li hi trid tmexxi
(Artikoli 74 et seq tat-Trattat KE). Il-metodi kollha ta'
trasport jikkostitwixxu, per definizzjoni, provvista ta' servizzi
fir-rigward ta' liema hija partikolarment meħtieġa azzjoni
internazzjonali sabiex jintlaħqu l-għanijiet tat-Trattat.
Huwa għalhekk
li r-Regolament Nru 4055/86, iċċitat iktar ‘il fuq, jistabbilixxi
regoli li jimplimentaw il-prinċipju tal-libertà li jiġu pprovduti
servizzi għat-trasport marittimu bejn l-Istati Membri u pajjiżi terzi.
Barra minn hekk, il-Komunità diġà għamlet użu wiesa mis-setgħat tagħha fuq il-livell estern.ii)  Fuq il-setgħat li jirriżultaw minn dispożizzjonijiet ġenerali (Artikoli 100 A u 235 tat-Trattat KE)Fil-każ
fejn is-setgħat li l-Komunità għandha abbażi tad-dispożizzjonijiet
speċifiċi tat-Trattat KE ma jkunux ikopru l-oqsma kollha kkonċernati
mill-GATS, il-Kummissjoni ssostni li jkun jista' jsir użu mill-Artikolu
100A sabiex dan jiġi konkluż. Fl-opinjoni tagħha, dan l-Artikolu jimponi
“b'mod ċar” obbligu legali fuq il-Kunsill sabiex dan jaġixxi bil-għan
li jwettaq is-suq intern.Fil-każ fejn,
min-naħa tagħha, din il-bażi tiġi kkunsidrata insuffiċjenti,
il-Kummissjoni ssostni li għandu jsir użu mill-Artikolu 235 tat-Trattat
sabiex l-istituzzjonijiet Komunitarji jingħataw is-setgħat esterni
neċessarji. Fil-fatt, l-Istati Membri m'għandhomx is-setgħa li jieħdu
azzjoni komuni bis-saħħa ta' ftehim li jkun ġie konkluż barra
mill-kuntest Komunitarju meta l-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu
235 jkunu sodisfatti.
Skond il-Kummissjoni, dawn il-kundizzjonijiet
huma sodisfatti. In-neċessità li jiġi konkluż il-ftehim mhijiex
ikkuntestata - il-ftehim ser jikkontribwixxi sabiex jiġu realizzati
l-iskopijiet tat-Trattat u għandu konnessjoni diretta mal-funzjonament
tas-suq komuni. Azzjoni unilaterali l-barra mill-kuntest Komunitarju
min-naħa ta' l-Istati Membri, mhux biss talli ma tikkontribwixxi
għat-twettiq tal-għanijiet speċifiċi tal-Komunità iżda talli tirriskja
li tostakola u li twassal għall-kontestazzjoni u għad-diżintegrazzjoni
progressiva ta' suq intern.b)     Dwar in-neċessità ta' azzjoni esterna min-naħa tal-KomunitàL-ewwel
nett il-Kummissjon tenfasizza li jekk il-Komunità tkun parti fil-ftehim
flimkien ma l-Istati Membri tagħha stess, il-koeżjoni tas-suq intern
tiġi ppreġudikata. Hija tinvoka tliet argumenti f'dan ir-rigward.L-ewwel
nett, filwaqt li tieħu l-eżempju tas-servizzi finanzjarji, hija ssostni
li r-rikonoxxenza tal-kompetenza ta' l-Istati Membri tpoġġi lil dawk
fosthom li għandhom ċentri finanzjarji żvuluppati f'pożizzjoni f'saħħita
fin-negozjati bilaterali tagħhom ma' pajjiżi terzi.
Bħala tpattija
għall-offerti relattivament ġenerużi tagħhom, huma jkunu f'pożizzjoni li
jiksbu l-iktar konċessjonijiet importanti.
Għalhekk, il-fornituri ta'
servizzi tagħhom itejbu l-pożizzjoni kompettitiva tagħhom b’mod
sproporzjonat meta mqabbel mal-fornituri ta' servizzi ta' Stati Membri
oħra.Skond il-Kummissjoni, dan huwa
preċiżament dak li t-tieni Direttiva 89/646, iċċitata iktar ‘il fuq, fuq
l-attività bankarja riedet tevita. Din id-direttiva, li kienet
armonizzat il-kundizzjonjiet ta' ftehim fi ħdan il-Komunità, fiha
effettivament ukoll dispożizzjonijiet fuq il-kummerċ tas-servizzi
finanzjarji mal-pajjiżi terzi (ara t-Titolu III ddedikat
għar-relazzjonijiet ma' pajjiżi terzi, Artikoli 8 u 9). Hija hija intiża
sabiex tevita differenzi fil-kundizzjonijiet ta' aċċess tal-banek ta'
pajjiżi terzi fis-suq intern u, reċiprokament, sabiex kull pajjiż terz
jagħti aċċess lill-istabbilimenti finanzjarji tal-Komunità,
indipendentement mill-Istat Membru fejn dawn ikunu rreġistrati, aċċess
effettiv paragunabbli ma dak li l-Komunità toffri lill-istabbilimenti
finanzjarji tagħha stess. F’dan ir-rigward, meta l-Kummsissjoni
tikkonstata li l-pajjiż terz ma jagħtix dan l-aċċess, “hija tista'
tagħmel proposti lill-Kunsill sabiex tikseb mandat sabiex tagħmel
negozjazjoni xierqa sabiex jinkisbu possibilitajiet ta' kompetizzjoni
paragunabbli għall-istabbilimenti finanzjarji tal-Komunità. Il-Kunsill
jiddeċiedi skond maġġoranza kwalifikata“ (ara l-Artikolu 9(3) tat-tieni
direttiva).Wara dan, il-Kummissjoni
tenfasizza li, la darba jkunu installaw ruħhom ġewwa Stat Membru,
l-istabbilimenti l-kumpanniji sussidjarji ta' banek ta' pajjiżi terzi,
li jiġu ikkunsidrati, skond l-Artikolu 58 tat-Trattat, bħala ċittadini
tal-Komunità, ikunu jistgħu jikkompetu mal-banek ta' l-Istati Membri
l-oħra, mingħajr ma dawn ta’ l-aħħar ikunu jistgħu jgħidu tagħhom.Fl-aħħar
nett il-Kummissjoni tgħid li mhuwiex possibbli li jiġi deċiż li,
fl-applikazzjoni stretta tas-sentenza ERTA, iċċitata iktar ‘il fuq,
il-kompetenza tal-Komunità tillimita ruħha għall-oqsma li kienu
s-suġġett ta' armonizzazzjoni fuq livell intern, peress li s-setturi
kollha tas-servizzi ma ġewx armonizzati. Fil-fatt, jekk dan il-kriterju
ta' tqassim tal-kompetenza jiġi adottat, l-Istati, li s-setturi l-iktar
importanti tagħhom fil-qasam tas-servizzi ikunu s-suġġett ta' regoli
armonizzati, ikunu kompletament suġġetti għad-dritt Komunitarja filwaqt
li dawk l-Istati li s-setturi prinċipali tagħhom tas-servizzi ma kienux
jew inkella kienu ftit is-suġġett ta' regoli armonizzati, iżommu libertà
ta' innegozzjar kważi intatta. Skond il-Kummissjoni, sitwazzjoni bħal
din ma tħallix lill-Komunità il-possibbiltà li tinnegozja b’mod
ekwilibrat fl-interess ta' l-Istati Membri kollha fis-setturi kollha
tas-servizzi.It-tieni nett il-Kummissjoni
ssostni li jekk l-Istati Membri jżommu xi kompetenzi, dan jista'
jaffettwa jew ibiddel ir-regoli Komunitarji eżistenti. F'dan ir-rigward
hija tressaq tliet argumenti.L-ewwel nett
hija tosserva li, tliet snin wara d-dħul fis-seħħ tal-Ftehim ODK,
il-Membri jkunu jistgħu jbiddlu unilateralment il-lista tagħhom ta'
impenji speċifiċi permezz ta' l-għoti ta' kumpens lill-Membri tal-GATS
li jkunu jistgħu jsostnu li d-drittijiet tagħhom huma “annulati jew
kompromessi” b’dan it-tibdil. Il-kumpens fis-sistema tal-GATS jista
jikkonsisti biss fl-emendi tad-dispożizzjonijiet leġiżlattivi jew
regolamentari (sabiex per eżempju tagħmel anqas iebsin
il-kundizzjonijiet ta' aċċess għas-suq f’wieħed mis-setturi
tas-servizzi), il-Kummissjoni hija ta’ l-opinjoni li dawn ser jaffettwaw
il-leġiżlazzjoni Komunitarja jew li ser ibiddlu l-portata tagħha. Huwa
għal din ir-raġuni li l-Istati Membri ma jistgħux jiġu magħrufa s-setgħa
li jikkonkludu l-GATS.Wara dan
il-Kummissjoni ssostni li sabiex l-impenji internazzjonali jkunu ta'
natura li jaffettwaw ir-regoli Komunitarji eżistenti, mhuwiex neċessarju
li dawn ikunu f’kuntradizzjoni ma' dawn ir-regoli. Huwa biżżejjed li
dawn ikunu jikkonċernaw qasam li jkun diġà kopert “fil-parti l-kbira
tiegħu” minn regoli Komunitarji (ara l-opinjoni 2/91, tad-19 ta' Marzu
1993, p. I-1061, punti 25 u 26). Issa, l-oqsma kollha li għandhom ikunu
kkonċernati mill-GATS huma koperti mir-regoli Komunitarji.Fl-aħħar
nett, il-Kummissjoni tosserva li l-ebda bidla ta' l-impenji speċifiċi
mhija possibbli, bħala prinċipju, matul it-tliet snin ta' wara d-dħul
fis-seħħ tal-Ftehim ODK u ta' l-annessi tiegħu. Għaldaqstant, jekk
l-Istati Membri jikkonkludu l-Ftehim ODK f’isimhom, huma jkunu jistgħu,
matul dan il-perjodu kollhu, jużaw bħala skuża l-eventwali
inkompatibbiltajiet tal-leġiżlazzjoni Komunitarji ma l-impenji tagħhom
abbażi tal-GATS, sabiex ma japplikawx id-dritt Komunitarju.2.     Il-pożizzjoni tal-partijiet li ppreżentaw osservazzjonijiet.Il-Kunsill u l-Gvernijiet li ppreżentaw osservazzjonijiet jikkontestaw il-pożizzjoni tal-Kummissjoni.L-Istati,
l-istess bħall-Kunsill, ma jagħmlu l-ebda osservazzjoni f'dak li
jirrigwarda n-neċessità ta' azzjoni esterna tal-Komunità. Liema huma
l-argumenti li jikkuntestaw it-teżi tal-kompetenza tal-Komunità li
l-Kummissjoni tallega li hija bbażata fuq dispożizzjonijiet speċifiċi
tat-Trattat jew fuq id-dispożizzjonijiet ta' natura ġenerali ta’
l-Artikoli 100 A u 235 tat-Trattat KE?i)     Fuq il-kompetenzi li jirriżultaw mid-dispożizzjonijiet speċifiċi tat-Trattat KE.L-ewwel
nett, il-Kunsill, il-Gvern Spanjol u l-Gvern Portugiż isostnu li
l-kunċett tas-servizzi huwa iktar wiesa' fil-GATS milli fid-dritt
Komunitarju. Fil-fatt, bid-differenza tal-GATS, it-Trattat ma
jirrigwardax il-provvista ta' servizzi mingħajr ħlas (Artikolu 60
tat-Trattat).Skond il-Kunsill,
il-Kummissjoni telimina kull distinzjoni bejn is-sistema applikabbli
għaċ-ċittadini u kumpanniji ta' l-Istati Membri u s-sistema applikabbli
għaċ-ċittadini u l-kumpanniji ta' pajjiżi terzi. Il-Kunsill josserva li
l-Artikoli tat-Trattat li jirrigwardaw id-dritt ta’ stabbiliment u
tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi ma jgħidu xejn fuq it-trattament
li għandu jingħata liċ-ċittadini u lill-kumpanniji ta' pajjiżi terzi.
L-Artikolu 59(2) tat-Trattat huwa l-unika eċċezzjoni. Din
id-dispożizzjoni toħloq bażi leġali speċifika sabiex tilleġiżla f'dak li
jirrigwarda l-fornituri ta’ servizzi tat-pajjiżi terzi, dejjem jekk
dawn ikunu diġà stabbiliti fl-intern tal-Komunità.
Din id-dispożizzjoni
tkun kompletament żejda jekk, kif issostni l-Kummissjoni, il-Komunità
diġà għandha, fuq livell intern, kompetenza fir-rigward ta' ċittadini
ta' Stati terzi fil-qasam tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi u
tal-libertà ta’ stabbiliment.Skond
il-Kunsill id-dritt Komunitarju jirregola biss, f'dak li jirrigwarda
ċittadini ta' pajjiżi terzi, il-problemi tat-tieni stabbilimenti u
provvista ta' servizzi b'effett mill-ewwel stabbiliment fil-Komunità.
F'dak li jirrigwarda l-“preżenza kummerċjali”, il-Kunsill jagħmel
distinzzjoni bejn kumpanniji sussidjarji ta’ kumpannija ta’ pajjiż terz u
s-sempliċi fergħat ta’ xi kumpannija ta’ pajjiż terz. Huwa jammetti li
d-dritt Komunitarju jista’ jkun applikabbli għal xi kumpannija
sussidjarja Komunitarja ta’ xi kumpannija ta' Stat terz. Bil-kontra ta
dan, is-sempliċi fergħat tal-kumpanniji ta' pajjiżi terzi, li huma
stabbiliti fil-Komunità, jaqgħu taħt il-kompetenza ta' l-Istati Membri
peress li l-Artikolu 58 tat-Trattat jikkonċerna biss il-Kumpanniji.Il-Kunsill
jikkontesta l-kompetenza li għandha l-Komunità, skond il-Kummissjoni,
fir-rigward ta' l-impenji speċifiċi li jirrigwardaw l-aċċess għas-swieq
tas-servizzi. Fil-fatt, wara ħafna dibattiti, il-listi ta' impenji
speċifiċi ġew iddepożitati f’isem il-Komunità u l-Istati Membri, u
l-limitazzjonijiet kif ukoll il-kundizzjonijiet magħmulin fuq dawn
l-impenji jvarjaw minn Stat Membru għal Stat Membru ieħor. Il-Kunsill
jenfasizza li meta wieħed jagħti daqqa t’għajn ta’ malajr lid-dokumenti
li fihom l-impenji speċifiċi fil-qasam tas-servizzi, dokument li huwa
jqis bħala ta’ importanza kbira, jirriżulta b' mod ċar li huma
l-leġiżlazzjonijiet nazzjonali li huma direttament previsti.
Konsegwentament, l-offerta ta' impenji speċifiċi magħmula mill-Komunità u
mill-Istati Membri, tagħa taħt, fil-parti l-kbira tagħha, il-kompetenza
ta' l-Istati Membri. Skond il-Kunsill, l-eżistenza biss ta’ din
il-lista tippermetti li tingħata risposta għal-kwistjonijiet
ippreżentati quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.Skond
il-Gvern Spanjol, partijiet sħaħ mill-GATS ikopru oqsma fejn
il-Komunità m’għandha l-ebda setgħa fuq livell intern.
Għalhekk, jaqgħu
taħt il-kompetenza ta' l-Istati Membri d-dispożizzjonijiet tal-GATS li
jirrigwardaw:–        il-provvista
ta’ servizzi minn kumpanniji ta’ pajjiżi terzi
li jkunu jixtiequ
jistabbilixxu ruħhom fi ħdan il-Komunità (preżenza kummerċjali);–        il-provvista
ta’servizzi permezz ta' moviment ta’persuni fiżiċi ċittadini ta'
pajjiżi terzi;–        il-provvista ta’servizzi bla ħlas;–        l-impenji
fil-qasam tal-moviment tal-kapital ta' ċittadini ta' pajjiżi terzi li
ma jkunux stabbiliti fi ħdan il-Komunità (Artikoli XI tal-GATS), peress
li l-Artikolu 67 tat-Trattat jeżiġi t-tneħħija tar-restrizzjonijiet fuq
il-movimenti tal-kapital biss fir-rigward ta' dak il-kapital li jkun ta’
persuni residenti fi Stat Membru;–        l-impenji
li jirrigwardaw ir-rikkoniximent ta’ diplomi jew ta’ titoli akkwistati
f'pajjiżi terzi.Il-Gvern Portugiż
jenfasizza li l-metodi ta' provvista ta’ servizzi kkontemplati fil-GATS,
minbarra l-“provvisti transfruntaljieri”, jaqgħu taħt il-kompetenza ta'
l-Istati Membri.Huwa jinsisti fuq il-fatt
li “l-oqsma l-iktar importanti u l-iktar sensittivi
tal-liberalizzazzjoni internazzjonali tas-servizzi jirrigwardaw
il-kundizzjonijiet ta’ stabbiliment tal-kumpanniji ta’ pajjiżi terzi u
s-sistema applikabli għall-professjonisti independenti u għall-impjegati
tal-kumpanniji ta' pajjiżi terzi”. Fl-opinjoni tiegħu dawn l-aspetti
jaqgħu taħt il-kompetenza ta' l-Istati.Skond
il-Gvern Daniż, mhemm l-ebda dubju li l-atti ġuridiċi Komunitarji
adottati fis-settur tas-servizzi jirrigwardaw biss ċerti oqsma. F’dawn
l-oqsma, l-atti ġuridiċi adottati jirrigwardaw biss ċerti aspetti
tal-provvista ta' servizzi. Minn dan jirriżulta li l-Istati Membri
għandhom kompetenza sabiex jikkonkludu ftehim internazzjonali, kemm
fl-oqsma fejn mhemmx leġiżlazzjoni Komunitarja kif ukoll f’dawk fejn
teżisti leġiżlazzjoni Komunitarja, li madankollu tkun frammentarja.Il-Gvern
Olandiż jingħaqad mal-pożizzjoni tal-Kunsill u mal-każ ta’ kompetenza
esklużiva ta' l-Istati Membri jżid dak tal-moviment ta' persuni fiżiċi
minn Stat terz lejn il-Komunità (mobilità tal-ħaddiema).Fil-qosor,
il-Gvern tar-Renju Unit iqis li l-Komunità hija kompetenti sabiex
tipparteċipa fil-konklużjoni tal-Ftehim GATS fuq il-bażi ta’ l-Artikoli
54, 57, 66, 75, 84, 99 u 100 A tat-Trattat KE. Fil-fatt ċerti aspetti
tal-Ftehim jaqgħu taħt l-oqsma ta' kompetenza tal-Komunità li huma
koperti minn dawn id-dispożizzjonijiet u fejn il-Komunità adottat miżuri
interni. Madankollu l-attivitajiet ekonomiċi kollha koperti mill-GATS
ma kinux is-suġġett ta' leġiżlazzjoni Komunitarja u fejn leġiżlazzjoni
bħal din ġiet adottata, din ta' spiss tikkonsisti f’miżuri ta’
armonizzazzjoni li jipprevedu xi regoli minimi li l-Istati Membri
jistgħu jaqbżu. Minn dan jirriżulta jirriżulta li l-Istati Membri huma,
huma wkoll, kompetenti sabiex jipparteċipaw fil-konklużjoni tal-GATS.Ir-Renju Unit jenfasizza l-ewwel nett li la l-kapitolu fuq l-istabbiliment u lanqas dak fuq is-servizzi ma jirregolaw:–        il-provvista
ta’ servizz mit-territorju ta’ pajjiż terz li jkun destinat
għat-territorju ta’ Stat Membru (Artikolu I (2)(a), tal-GATS);–        il-provvista
ta’ servizz minn fornitur ċittadin ta' pajjiż terz permezz ta' preżenza
kummerċjali (minbarra kumpannija prevista fl-Artikolu 58 tat-Trattat
KE) fuq it-territorju ta’ Stat Membru (Artikolu I (2)(c), tal-GATS);–        il-provvista
ta’ servizz minn fornitur ċittadin ta' pajjiż terz permezz ta' preżenza
ta' persuni fiżiċi ta' pajjiż terz fuq it-territorju ta’ Stat Membru
(Artikolu I (2)(d), tal-GATS).Il-Gvern
tar-Renju Unit b'mod partikolari josserva li l-ebda dispożizzjoni
tat-Trattat ma titratta l-ewwel stabbiliment ta’ persuni fiżiċi u
ġuridiċi ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jkunu jixtiequ jibdew attività
ta’ servizzi fl-Istati Membri. Huwa jgħid li t-tieni paragrafu ta'
l-Artikolu 59 tat-Trattat jirrigwarda biss ċittadini ta' pajjiżi terzi
li jkunu diġà stabbilew ruħhonm fi ħdan il-Komunità. Fin-nuqqas ta’
leġiżlazzjoni Komunitarja interna, dawn il-kwistjonijiet jibqgħu ta'
kompetenza ta' l-Istati Membri.F'dak li
jirrigwarda l-kumpanniji sussidjarji u l-fergħat, il-Gvern tar-Renju
Unit jammetti madankollu li l-istituzzjonijiet Komunitarji adottaw
miżuri li jiddeterminaw “regoli li jirrigwardaw l-eżerċizzju, min-naħa
tal-Komunità, tal-kompetenza esterna f'dak li jirrigwarda
l-istabbiliment ta' ċittadini ta' pajjiżi terzi fi ħdan il-Komunità”,
fuq il-bażi tal-Artikolu 57(2) tat-Trattat KE.Għalhekk,
l-Artikolu 9(3) ta’ l-Ewwel Direttiva tal-Kunsill 77/780/KEE, tat-12
ta’ Diċembru 1977, dwar il-koordinazzjoni ta' liġijiet, regolamenti u
dispożizzjonijiet amministrattivi li għandhom x'jaqsmu mal-bidu u
l-eżerċizzju tan-negozju ta' l-istituzzjonijiet ta' kreditu (ĠU L 322,
p. 30), jgħid li  ”[...] il-Komunità tista’, permezz ta' ftehim
konklużi skond it-Trattat ma’ wieħed jew ma’ diversi pajjiżi terzi,
tiftihem fuq l-applikazzjoni ta' dispożizzjonijiet li, fuq il-bażi
tal-prinċipju tar-reċiproċità, jagħtu lill-fergħat ta’ stabbiliment, li
jkollu l-uffiċju prinċipali tiegħu barra mill-Komunità, l-istess
trattament fuq it-territorju kollu tal-Komunità”. Barra minn dan,
l-Artikoli 8 u 9 tad-Direttiva 89/646, iċċitati iktar ‘il fuq, huma
intiżi sabiex jiggarantixxu li l-istabbilimenti finanzjarji Komunitarji,
attivi ġewwa pajjiżi terzi, ikunu jgawdu minn vantaġġi ekwivalenti għal
dawk li minnhom igawdu l-kumpanniji tal-pajjiż terz, kumpanniji
prinċipali ta' kumpanniji Komunitarji li jikkostitwixxu kumpanniji
fis-sens tal-Artikolu 58 tat-Trattat.Jeżistu
wkoll dispożizzjonijiet simili fis-settur ta’ l-assigurazzjonijiet.
Għalhekk l-Artikolu 32 tad-Direttiva tal-Kunsill 79/267/KEE, tal-5 ta’
Marzu 1979, dwar il-koordinazzjoni tal-liġijiet, regolamenti u
dispożizzjonijiet amministrattivi li jirrigwardaw l-aċċess
għall-attività ta' l-assigurazzjoni diretta fuq il-ħajja u l-eżerċizzju
ta' din l-attività (ĠU L 63, p.1), jipprovdi li ”il-Komunità
tista’, fi ftehim konklużi skond it-Trattat ma’ wieħed jew ma’ diversi
pajjiżi terzi, tiftihem dwar l-applikazzjoni ta’ dispożizzjonijiet
differenti minn dawk previsti f'dan it-Titolu sabiex jassiguraw,
bil-kundizzjoni ta’ reċiproċità, protezzjoni suffiċjenti lill-persuni
assigurati ġewwa l-Istati Membri”. U l-Artikolu 32 b, introdott
mid-Direttiva tal-Kunsill 90/619/KEE, tat-8 ta’ Novembru 1990 (ĠU L 330,
p. 50), jipprovdi, fil-paragrafu 3 tiegħu, li ”Meta l-Kummissjoni
tikkonstata [...] li pajjiż terz ma jagħtix aċċess effetif għas-suq
lill-kumpanniji ta’ assigurazzjoni tal-Komunità, paragunabbli
għall-aċċess li toffri l-Komunità lill-kumpanniji ta’ assigurazzjoni
ġewwa dawn it-pajjiżi terzi, hija tista’ tressaq proposti quddiem
il-Kunsill sabiex tikseb mandat sabiex tagħmel negozjazjoni xierqa
sabiex jinkisbu possibilitajiet ta' kompetizzjoni paragunabbli
għall-kumpanniji ta’ assigurazzjoni tal-Komunità. Il-Kunsill jiddeċiedi
b'maġġoranza kwalifikata.”F'dak li
jirrigwarda l-ewwel stabbiliment ta’ persuni fiżiċi ċittadini ta'
pajjiżi terzi, il-Gvern tar-Renju Unit josserva wkoll l-eżistenza ta
dispożizzjoni ta' dritt sekondarju.L-Artikolu
1(c) tad-Direttiva tal-Kunsill 73/148/KEE, tal-21 ta’ Mejju 1973, dwar
l-abolizzjoni ta' restrizzjonijiet fuq il-moviment u r-residenza
fil-Komunità għal ċittadini ta' Stati Membri f'dak li għandu x'jaqsam
ma' l-istabbiliment u l-proviżjoni tas-servizzi (ĠU L 172, p. 14),
adottata abbażi ta’ l-Artikoli 54(2) u 63(2), effettivament jagħti dritt
ta' residenza lill-konjugu jew lill-ulied ta' ċittadin ta' pajjiż terz.Il-Gvern
tar-Renju Unit jżid li dawn id-dispożizzjonijiet eċċezzjonali
fir-rigward ta' l-ewwel stabbiliment ta’ persuni ġuridiċi jew fiżiċi
ċittadini ta' pajjiżi terzi, huma ta' spiss ta' portata limitata.Għalhekk,
it-Titolu III ta’ l-Ewwel Direttiva bankarja 77/780, iċċitata iktar ‘il
fuq, ma tipprekludix lill-Istati Membri milli japplikaw għall-fergħat
ta’ l-istituzzjonijiet finanzjarji ta' pajjiżi terzi, sakemm dawn jibdew
jew ikomplu l-attivitajiet tagħhom fi ħdan il-Komunità, kundizzjonijiet
iktar stretti minn dawk applikati fuq il-fergħat ta’ istituzzjonijiet
finanzjarji Komunitarji (ara fl-istess sens, il-premessi tat-Tieni
Direttiva 89/646, iċċitata iktar ‘il fuq, u d-disa’ premessa
tad-Direttiva tal-Kunsill 92/96/KEE, ta' l-10 ta’ Novembru 1992, ĠU L
360, p.1, f'dak li jirrigwarda l-assigurazzjoni).Il-Gvern
tar-Renju Unit jikkonkludi li, bla ħsara għal dawn id-dispożizzjonijiet
eċċezzjonali, l-ewwel stabbiliment tal-persuni ġuridiċi u ta' persuni
fiżiċi ċittadini ta’ pajjiżi terzi, jokkostitwixxi qasam fejn l-Istati
Membri għandhom kompetenza tranżitorja.Huwa
jkompli billi jeżamina l-kompetenzi rispettivi ta' l-Istati Membri u
tal-Komunità f'dak li jirrigwarda s-sistema li għaliha huma suġġetti
l-attivitajiet tal-kumpanniji sussidjarji u l-fergħat tal-kumpanniji
tat-pajjiżi terzi, la darba dawn ikunu stabbiliti fil-Kommunità.F’dan
ir-rigward, huwa josserva li, fuq livell intern, ladarba l-kumpanniji
sussidjarji u l-fergħat tal-kumpanniji rreġistrati f’pajjiż terz ikunu
stabbiliti ġewwa Stat Membru, il-Komunità hija kompetenti fid-dawl
tal-kapitoli fuq l-istabbiliment u s-servizzi, sabiex tirregola
l-attivitajiet tagħhom. Huwa jgħid ukoll li l-Komunità għamlet użu minn
din il-kompetenza f’ċerti setturi.Għalhekk,
id-Direttiva tal-Kunsill 89/117/KEE, tat-13 ta’ Frar 1989 (ĠU L 44 ta’
1989, p.40), dwar l-obbligi ta’ fergħat stabbiliti fi Stat Membru ta’
istituzzjonijiet ta’ kreditu u istituzzjonijiet finanzjarji li jkollhom
l-uffiċċji ewlenin tagħhom barra dak l-Istat Membru rigward
il-pubblikazzjoni tad-dokumenti tal-kontijiet annwali (ĠU L 44, p.40),
tapplika mhux biss fir-rigward ta’ fergħat ta’ kumpanniji Komunitarji
iżda wkoll għal fergħat ta’ kumpanniji ta’ pajjiżi terzi (Artikoli 1 u
3). Hekk ukoll, il-Ħdax id-Direttiva tal-Kunsill 89/666/KEE, tal-21 ta’
Diċembru 1989, dwar il-ħtiġiet ta’ l-iżvelar rigward il-friegħi miftuħa
fi Stat Membru minn ċerti tipi ta’ kumpanniji rregolati bil-liġijiet ta’
Stat ieħor (ĠU L 395, p.36), tapplika għall-fergħat tal-kumpanniji ta’
pajjiżi terzi (Artikoli 7 sa 10). It-titoli III ta’ l-Ewwel Direttiva
Bankarja 77/780, iċċitata iktar ‘il fuq, u d-Direttiva 79/267, ukoll
iċċitata iktar ‘il fuq, fil-qasam ta’ l-assigurazzjoni tinkludi wkoll
dispożizzjonijiet li jirrigwardaw il-fergħat ta’ kumpanniji li għandhom
l-uffiċju prinċipali tagħhom barra mill-Komunità.Iżda
mill-bqija, fin-nuqqas ta’ leġiżlazzjoni Komunitarja interna,
is-sistema li għaliha hija suġġetta l-attività ta’ kumpanniji
sussidjarji jew ta’ fergħat ta’ kumpannija ta’ pajjiż terz tibqa taqa’
taħt il-kompetenza ta' l-Istati Membri.F'dak
li jirrigwarda l-Artikolu VI(2)(a) tal-GATS (żamma je twaqqif ta’
tribunali jew proċeduri li jippermettu li tinkiseb reviżjoni
tad-deċiżjonijiet amministrattivi li jaffettwaw il-kummerċ
tas-servizzi), il-Gvern tar-Renju Unit jgħid li l-kwistjonijiet li
jirrigwardaw il-kompetenza, il-proċedura u l-metodi ta’ rikors jibqgħu
taħt il-kompetenza ta' l-Istati Membri, bla ħsara għal xi
dispożizzjonijiet ta’ drit sekondarju li jarmonizzaw il-proċeduri u
l-metodi ta’ rikors nterni.F’dan irigward,
il-Gvern tar-Renju Unit jikkwota d-Direttiva tal-Kunsill 89/665/KEE,
tal-21 ta’ Diċembru 1989, dwar il-koordinazzjoni tal-liġijiet,
ir-regolamenti u d-dispożizzjonijiet amministrattivi rigward
l-applikazzjoni tal-proċeduri ta’ reviżjoni għall-għoti ta’ kuntratti
ta’ provvista pubblika u xogħlijiet pubbliċi (ĠU L 395, p. 33). Huwa
jippreċiża madankollu li din id-direttiva hija miżura ta’
armonizzazzjoni parzjali, li tħalli lill-Istati Membri għażla wiesa’ ta’
mezzi sabiex jilħqu l-għanijiet tagħha.Minn
dan huwa jikkonkludi li l-Istati Membri huma kompetenti sabiex
jipparteċipaw fil-konklużjoni tal-Ftehim GATS fil-qasam kopert
mill-Artikolu VI(2) (a), ta’ l-imsemmi ftehim.Fl-aħħar
nett, fir-rigward ta’ l-Artikolu VII tal-GATS (rikonoxximent
tad-diplomi u tal-kwalifiċi), il-Gvern tar-Renju Unit jesponi li, jekk
ir-regoli Komunitarji jipprevedu l-armonizzazzjoni u r-rikkonoxximent
reċiproku tal-kwalifiċi akkwistati fl-Istati Membri, dawn ta’ l-aħħar
jibqgħu, min-naħa l-oħra, kompetenti għall-kwalifiċi miksuba f’pajjiżi
terzi. F’dan ir-rigward huwa jirreferi għas-sentenza Tawil-Albertini,
iċċitat iktar ‘il fuq.ii)  Fuq
il-kompetenzi li jistgħu jiġu dedotti minn dispożizzjonijiet tat-Trattat
ta’ natura ġenerali (Artikoli 100 A u 235 tat-Trattat KE)Il-Kunsill
jikkontesta li l-Artikoli 100A u 235 tat-Trattat jimponu fuq
il-leġiżlatur Komunitarju, l-obbligu legali sabiex dan jaġixxi. Jekk
idea bħal din tiġi aċċettata dan ikun ifisser li tinġieb fix-xejn
id-distinzjoni bejn l-eżistenza ta’ kompetenza u l-eżerċizzju tagħha u
tkun f’kontradizzjoni evidenti ma’ l-Artikolu 3 B tat-Trattat, li
jistabilixxi il-prinċipju ta’ sussidarjetà.Il-Gvern
tar-Renju Unit jsostni li l-Qorti tal-Ġustizzja ma aċċettatx li
direttivi li jistabbilixxu regoli minimi jistgħu jkunu sors ta’
kompetenza Komunitarja esklużiva (ara l-opinjoni 2/91, iċċitata iktar
‘il fuq, punt 21). Fil-fatt, kompetenza esterna esklużiva tista’ tkun
ibbażata biss fuq miżuri interni ta’ armonizzazzjoni esklużiva. Iktar
minn hekk, kompetenza esterna esklużiva ma tistax, fin-nuqqas ta’ regoli
interni, tirriżulta biss mill-Artikolu 100.Il-Gvern
Franċiż ma jinterpretax l-Artikolu 235 tat-Trattat bl-istess mod
bħall-Kummissjoni. Bil-kontra ta’ din ta’ l-aħħar, il-Gvern Franċiż
jikkunsidra li l-Kunsill għandu setgħa wisa’ sabiex ikun jista’ jevalwa
jekk azzjoni tal-Komunità hija neċessarja għat-twettiq ta’ wieħed
mill-għanijiet tal-Komunità. Huwa jqis li, f’dan il-każ partikolari, din
in-neċessità ma dehrietx.Il-Gvern Ġermaniż
jispjega li l-Artikolu 235 ma jagħtix setgħat lill-Komunità fis-setturi
li jaqgħu taħt il-kompetenza esklużiva ta' l-Istati Membri u li, f’kull
każ, il-liberalizzazzjoni tal-kummerċ tas-servizzi fuq livell dinji
mhijiex wieħed mill-għanijiet tal-Komunità.Il-Gvern
Portugiż jikkontesta li, kif donnha tallega l-Kummmissjoni, huwa
possibli li tiġi dedotta kompetenza obbligatorja u esklużiva f’qasam
determinat, fuq il-livell intern jew estern, mill-Artikolu 235
tat-Trattat. Huwa jagħti r-raġunijiet li ġejjin.Min-naħa,
l-Kunsill jibqa’ ħieles li jevalwa liema tip ta’ mezzi huma l-iktar
approprjati sabiex jiġu realizzati l-għanijiet Komunitarji. Huwa jista’
per eżempju, għal raġunijiet ta’ natura internazzjonali jew interni,
jippreferi juża l-mekkaniżmu ta’ kooperazzjoni bejn il-Komunità u
l-Istati Membri, u dan, fuq livell ta’ relazzjonijiet esterni, iwassal
għall-konklużjoni ta’ ftehim mħallta. Din hija l-opinjoni tal-Qorti
tal-Ġustizzja li kkunsidrat li “għalkemm l-Artikolu 235 jippermetti
lill-Kunsill sabiex dan jieħu “kull provediment xieraq” anki fil-qasam
tar-relazzjonijiet esterni, dan l-Artikolu ma joħloq l-ebda obbligu,
imma jagħti lill-Kunsill setgħa li meta ma tiġix applikat ma taffettwax
il-validità tal-kunsiderazzjonijiet” (sentenza ERTA, iċċitata iktar ‘il
fuq, punt 95). Min-naħa l-oħra, l-Artikolu 235 ma jippermettix li
l-kompetenzi residwi u propji ta' l-Istati Membri jkunu ttrasferiti
lill-Komunità. Għal dan, ikun hemm bżonn ta’ reviżjoni tat-Trattati.Il-Gvern
Spanjol jikkunsidra li l-Artikoli 100 A u 235 tat-Trattat huma, fost
dispożizzjonijiet oħrajn, dawk li jipprovdu bażi legali għall-kompetenza
Komunitarja.Il-Parlament Ewropew isostni
li l-użu eventwali ta’ l-Artikolu 235 tat-Trattat KE bl-ebda mod ma jkun
jista’ jiġi interpretat bħala li jippreġudika l-libertà tiegħu li
jirrifjuta li jagħti opinjoni favorevoli jekk jidhirlu li l-ftehim ma
jkunx aċċetabbli, fid-dawl ta’ l-għanijiet tat-Trattat u ta’ l-interessi
taċ-ċittadini.C –  TRIPs1.     Il-pożizzjoni tal-KummissjoniL-istess
bħal fir-rigward tal-GATS, l-argumenti tal-Kummissjoni jistgħu jinqasmu
f’żewġ partijiet. Fl-ewwel waħda, l-iskop tal-Kummissjoni huwa dak li
tidentifika l-kompetenzi interni ta’ l-istituzzjonijiet li minnhom
wieħed jista’ jislet kompetenza tal-Komunità fuq livell internazzjonali.
Fit-tieni, l-iskop tagħha huwa li tikkonvinċi fuq il-bżonn ta’ azzjoni
min-naħa tal-Komunità jew dwar ir-riskju li jġibu magħhom azzjonijiet
iżolati min-naħa ta' l-Istati Membri fir-rigward ta’ pajjiżi terzi.a)     Dwar l-eżistenza ta’ kompetenza interna.Il-Kummissjoni
tipprova l-ewwel nett turi li l-kompetenza tal-Komunità fuq il-livell
intern tirriżulta mill-atti tad-dritt sekondarju li jeżistu fil-qasam
tal-proprjetà intelletwali (i).
Imbagħad, fil-każ fejn ikun deċiż li
l-Komunità m’għandiex setgħat suffiċjenti abbażi ta’ l-atti tad-dritt
sekondarju, hija ssostni li l-Komunità tkun tista’ tikkonkludi t-TRIPs
abbażi tad-dispożizzjonijiet ġenerali tat-Trattat, bħalma huma
l-Artikoli 100 A u 235 (ii).i)     Fuq il-kompetenzi li jirriżultaw mid-dritt sekondarju.F’dak
li jirrigwarda t-TRIPs, il-Kummissjoni l-ewwel nett tosserva li l-għan
ta’ l-Artikolu 36 tat-Trattat KE mhuwiex li jirriżerva ċerti oqsma
għall-kompetenza esklużiva ta' l-Istati Membri (ara s-sentenza tal-4 ta’
Ottubru 1991, Richardt u “l-Aċċessorji Xjentifiċi”, C-367/89, Ġabra p.
I-4621, punti 19 sa’ 21).Wara dan hija
tagħmel paragun punt b’punt u dettaljat ħafna bejn il-Ftehim TRIPs u
d-dispożizzjonijiet relevanti tad-dritt Komunitarju sabiex tikkonkludi,
b’mod ġenerali, li l-Komunità għandha l-kompetenza esterna
neċessarja sabiex tikkonkludi t-TRIPs fit-totalità tiegħu.Dwar
id-dritt ta’ l-awtur (sezzjoni 1 tal-parti II tat-TRIPs, Artikoli 9 sa’
14) l-ewwel nett il-Kummissjoni tammetti li l-Komunità mhijiex parti la
għall-konvenzjonni ta’ Berna (konvenzjoni għall-protezzjoni
tax-xogħolijiet litterarji u artistiċi, Att ta’ Pariġi tal-24 ta’ Lulju
1971) u lanqas għall-konvenzjoni ta’ Ruma (konvenzjoni internazzjonali
għall-protezzjoni ta' artisti, produtturi ta' fonogrammi u
organizzazzjonijiet ta' xandara, tas-26 ta’ Ottubru 1961).Hija
tenfasizza li l-Ftehim TRIPs, fis-sezzjonni 1 tal-parti II tiegħu dwar
id-dritt
ta’ l-awtur u drittiijiet oħra konnessi mad-dritt ta’ l-awtur,
jobbliga lill-Membri ta’ l-ODK sabiex jipprevedu protezzjoni minima.Il-Kummissjoni
tfakkar li l-Kunsill adotta diversi direttivi fil-qasam tad-drittijiet
ta’ l-awtur u tad-drittijiet relatati, li hija tqis li jkopru, fuq
il-livell intern, l-oqsma ikkonċernati mill-Artikoli 10 sa’ 14
tat-TRIPs.Għalhekk, id-Direttiva
tal-Kunsill 91/250/KEE, tal-14 ta’ Mejju 1991, dwar il-protezzjoni
legali ta’ programmi tal-kompjuter (ĠU L 122, p. 42), tikkorispondi,
fir-rigward ta’ l-Artikolu 1(1) tagħha, ma’ l-Artikolu 10(1) tal-Ftehim
TRIPs, li jipprovdi li l-programmi informatiċi huma protetti bħala
xogħol litterarju abbażi tal-konvenzjoni ta’ Berna. L-Artikolu 2(1)
tad-Direttiva tal-Kunsill 92/100/KEE, tad-19 ta’ Novembru 1992, dwar
dritt ta’ kiri u dritt ta’ self u dwar ċerti drittijiet relatati
mad-drittijiet ta’ l-awtur fil-qasam tal-proprjetà intellettwali (ĠU L
346, p. 61), jikkorispondi, skond il-Kummissjoni, ma’ l-Artikolu 11
tal-Ftehim TRIPs li jirrigwarda d-drittijiet tal-kera. L-Artikoli 6(1), 7
u 8(1) ta’ din id-direttiva jirregolaw, min-naħa tagħhom, il-qasam
ikkonċernat mill-Artikolu 14 tal-Ftehim TRIPs (id-drittijiet relatati).
Id-Direttiva tal-Kunsill 93/98/KEE, tad-29 ta’ Ottubru 1993, li
tarmonizza d-dewmien ta’ protezzjoni ta’ drittijiet ta’ l-awtur u ċerti
drittijiet relatati (ĠU L 290, p. 9), tkopri l-oqsma kkonċernati
mill-Artikolu 12 tal-Ftehim TRIPs dwar it-tul ta’ żmien tal-protezzjoni
tad-dritt ta’ l-awtur. Fl-aħħar nett il-Kummissjoni tindika li hija
ppreżentat proposta ta’ direttiva lill-Kunsill dwar il-protezzjoni
legali tad-‘databases’ (ĠU C 308 tal- 15.11.1993, p. 1), li l-għan tagħha kien li tiġi ċċarata l-protezzjoni tad-‘databases’
f'dak li jirrigwarda d-dritt ta’ l-awtur u li tagħti d-dritt li tiġi
pprojbita l-estrazzjoni mhux awtorizzata ta’ informazzjoni li tinsab f’database.
Hija tippreċiża li din il-proposta għadha ma ġietx adottata, iżda
tenfasizza li s-setgħa li l-Kommunità tadotta direttiva bħal din ma
ġietx ikkuntestata.F’dak li jirrigwarda
t-trade marks (Artikoli 15 sa’ 21 tat-TRIPs, fis-sezzjoni 2 tal-parti II
tal-ftehim), il-Kummissjoni tosserva li, fl-ordinament intern,
il-Kunsill adotta r-Regolament (KE) Nru 40/94, tal-20 ta’ Diċembru 1993,
fuq it-trade mark Komunitarja (ĠU 1994, L 11, p. 1) u l-Ewwel
Direttiva 89/104/KEE, tal-21 ta’ Diċembru 1988, biex jiġu approssimati
l-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar it-trade marks (ĠU 1989, L40, p. 1)Hija
tammetti li l-Ewwel Direttiva hija limitata għad-dispożizzjonijiet
nazzjonali li għandhom l-iktar effett dirett fuq il-funzjonament tas-suq
intern, iżda tgħid ukoll li l-Kunsill iddikjara ruħu lest sabiex iktar
il-quddiem jadotta direttivi ġodda li jqarrbu l-leġiżlazzjonijiet
nazzjonali fuq it-trade marks.3 F’dak li
jirrigwarda l-indikazzjonijiet ta’ provenjenza, u d-denominazzjoni ta’
l-oriġini (Artikoli 22 sa 24 tat-TRIPs, fis-sezzjoni 3), il-Kummissjoni
ssostni li d-dispożizzjonijiet Komunitarji adottati f’dan il-qasam huma
ħafna iktar preċiżi u wiesa’ minn dawk li tiprovdi s-sezzjoni
korrispondenti tat-TRIPs.L-ewwel nett
id-Direttiva tal-Kunsill 79/112/KEE, tat-18 ta’ Diċembru 1978, dwar
l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta' l-Istati Membri li għandhom x'jaqsmu
mat-tikkettjar, il-preżentazzjoni u r-reklamar ta' oġġetti ta' l-ikel
(ĠU 1979, L33, p. 1), ipprojbiet kull ittikettjar ta’ l-oġġetti ta’
l-ikel li seta jqarraq lix-xerrej fir-rigward ta’ l-oriġni jew l-
provenjenza ta’ xi oġġett ta’ l-ikel.
Wara dan, il-Kunsill adotta
r-Regolament (KEE) Nru 2081/92, ta’ l-14 ta’ Lulju 1992, dwar
il-protezzjoni ta’ l-indikazzjonijiet ġeografiċi u d-denominazzjoni ta’
l-oriġini tal-prodotti agrikoli u l-prodotti ta’ l-ikel (ĠU L 208, p.1).
Fl-aħħar nett, fil-kuntest ta’ l-organizzazzjoni komuni tas-swieq ta’
l-inbid, jew fuq il-bażi ta’ l-Artikoli 43 u 100 A tat-Trattat,
il-Kunsill adotta diversi regolamenti dwar l-indikazzjonijiet u
l-preżentazzjoni ta’ l-inbejjed u ta’ l-ispirti.4.F’dak
li jirrigwarda d-disinni u l-mudelli industrijali (koperti mis-sezzjoni
4 tal-parti II tat-TRIPS, Artikoli 25 u 26), il-Kummissjoni tgħid li
hija ppreżentat lill-Kunsill, abbażi ta’ l-Artikolu 100 A tat-Trattat,
proposta ta’ direttiva intiża sabiex tarmonizza l-leġiżlazzjonijiet
nazzjonali fuq id-disinni u l-mudelli Komunitarji. Il-livell ta’
protezzjoni previst minn dawn iż-żewġ proposti huwa, fl-opinjoni tagħha,
ħafna akbar mill-obbligi ġenerali elenkati fl-Artikoli 25 u 26
tal-Ftehim TRIPs.5. F'dak li jirrigwarda
l-privattivi (koperti mis-sezzjoni 5 tal-parti II tat-TRIPs, Artikoli 27
sa 34), il-Kummissjoni tesponi li jagħmlu parti mill-ordinament
ġuridiku Komunitarju kemm il-Konvenzjoni ta’ Munich tal-5 ta’ Ottubru
1973 fuq il-ħruġ ta’ privattivi ewropej, kif ukoll il-Ftehim
tal-Lussemburgu tal-15 ta’ Diċembru 1989 dwar privattivi Komunitarji (ĠU
L 401, p. 1) iffirmat mill-Istati Membri iżda li għadu ma daħalx
fis-seħħ.
Hija ssostni li l-Komunità għandha s-setgħa li tadotta
dispożizzjonijiet fil-qasam tad-dritt tal-privattivi, dejjem sakemm dawn
id-dispożizzjonijiet jkunu neċessarji għall-funzjonament tajjeb tas-suq
intern. Barra minn hekk, il-Kunsill adotta r-Regolament (KEE) Nru
1768/92, tat-18 ta’ Ġunju 1992, dwar il-ħolqien ta’ ċertifikat ta’
protezzjoni supplementari għal prodotti mediċinali (ĠU L 182, p.1), u
adotta wkoll pożizzjoni komuni fuq il-proposta ta’ direttiva dwar
il-protezzjoni legali ta’ l-invenzjonijiet bioteknoloġiċi, li
jarmonizzaw id-dritt ta' l-Istati Membri f’dak li jirrigwarda
l-privattibbiltà tal-materjal bioteknoloġiku.6.
F’dak li jirrigwarda t-topografija taċ-ċirkwiti integrati,
il-Kummissjoni tgħid li d-Direttiva tal-Kunsill 87/54/KEE, tas-16
ta’Diċembru 1986 dwar il-protezzjoni legali ta' topografiji ta' prodotti
semikundutturi (ĠU 1987, L 24, p. 36) hija, fuq il-livell intern,
ugwali mas-sezzjoni 6 tal-parti II tat-TRIPs (Artikoli 35 sa’ 38 dwar
l-iskemi ta’ konfigurazzjoni taċ-ċirkwiti integrati).7.Dwar
il-parti III tal-Ftehim TRIPs, li jistabbilixxi regoli sabiex jiġi
assigurat ir-rispett tad-drittijiet ta' proprjetà intelletwali,
il-Kummissjoni tgħid li l-setgħat tal-Komunità fuq il-livell intern
f’dan il-qasam huma mifruxa daqs kemm huma d-dispożizzjonijiet ta’
l-Artikoli 41 sa 61 tal-Ftehim TRIPs. Hija żżid li l-setgħat
tal-Komunità diġà ġew eżerċitati bl-adozzjoni tar-Regolament Nru
3842/86, iċċitat iktar ‘il fuq, li jistabbilixxi miżuri li jipprojbixxu
r-rilaxx fiċ-ċirkulazzjoni libera ta' oġġetti ffalsifikati.Fil-qosor,
skond il-Kummissjoni, id-dispożizzjonijiet kollha tal-Ftehim TRIPs
isibu l-kontraparti tagħhom, fuq il-livell intern, fid-dispożizzjonijiet
tad-dritt Komunitarju sekondarju.ii)  Dwar
il-kompetenzi li jirriżultaw mid-dispożizzjonijiet ta’ natura ġenerali
tat-Trattat (Artikoli 100 A u 235 tat-Trattat KE).B’mod
ġenerali, il-Kummissjoni ssostni l-istess argumenti favur l-użu
tal-Artikolu 100 A jew tal-Artikolu 235 bħala bażi legali
għall-konklużjoni tal-Ftehim TRIPs, bħal dawk li ressqet fir-rigward
tal-GATS. L-uniku argument li huwa speċifiku għat-TRIPs huwa dan li ġej.
Peress li t-TRIPs jistabbilixxi regoli f’oqsma fejn mhemmx
armonizzazzjoni Komunitarja, il-konklużjoni ta’ dan il-Ftehim
tippermetti sabiex tiġi realizzata mill-ewwel armonizzazzjoni fi ħdan
il-Komunità, u b'dan il-mod, tikkontribwixxi għall-istabbiliment u
għall-funzjonament ta’ suq intern.b)     Dwar in-neċessità ta’ azzjoni esterna tal-KomunitàIl-Kummissjoni
ssostni li, jekk il-Komunità tkun sempliċement parti tat-TRIPs, fost
oħrajn, flimkien ma' l-Istati Membri tagħha, il-koeżjoni tas-suq intern
tiġi ppreġudikata b'żewġ modi.
Minn naħa, din tkun suġġetta għal
distorsjoni tal-kompetizzjoni, u min-naħa l-oħra, il-possibiltajiet ta'
kompetizzjoni fis-suq tal-pajjiżi terzi tiġi atrifiċjalment distorta.Skond
il-Kummissjoni, ir-riskju ta’ distorsjoni tal-kummerċ hija s-segwenti –
jekk l-Istati Membri jkunu liberi li jinnegozzjaw u li jikkonkludu
l-ftehim tagħhom fil-qasam kopert mit-TRIPs, huma jkunu jistgħu b'dan
il-mod ipoġġu l-kumpanniji tagħhom f’sitwazzjoni kompettitiva iktar
favorevoli minn dik ta' kumpanniji ta’ Stati Membri oħra, għaldaqstant,
jagħtu lill-ekonomija tagħhom vantaġġ inkompatibbli ma’ kompetizzjoni
mhux distorta fi ħdan is-suq intern.Il-Kummissjoni
tikkwota eżempju ta’ att ta’ dritt sekondarju li ma jippermettix
lill-Istati Membri li jinnegozjaw liberament xi ftehim bilaterali ma
pajjiżi terzi.Fil-kuntest tad-Direttiva
87/54, iċċitata iktar ‘il fuq, dwar il-protezzjoni legali ta'
topografiji ta' prodotti semikundutturi, l-Istati Membri jistgħu
jestendu din il-protezzjoni liċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi biss taħt
ċerti kundizzjonijiet. Din id-direttiva diġà ġiet użata għal
diversi drabi sabiex testendi l-protezzjoni tat-topografiji tal-prodotti
semikondutturi abbażi tar-reċiproċità għal-lista limitata ta’ pajjiżi
li jissodisfaw il-kriterji tad-direttiva u li joffru l-istess livell ta’
protezzjoni liċ-ċittadini tal-Komunità. l-Istati Membri mhumiex
awtorizzati jidderogaw mid-deċiżjonijiet tal-Kunsill li joffru din
il-protezzjoni. Ir-raġuni għal dan hija mogħtija fil-preambolu
tad-direttiva fejn huwa espost li d-differenzi li jikkaratterizzaw
il-protezzjoni legali li tirriżulta mil-leġiżlazzjoni ta' l-Istati
Membri għandhom effetti negattivi diretti fuq il-funzjonament tas-suq
komuni.Dwar ir-riskju ta dannu
għall-koerenza globali tar-regoli Komunitarji fil-każ li jkun hemm
kompetenza maqsuma, il-Kummissjoni tgħid li l-adozzjoni tal-Ftehim TRIPs
kemm mill-Istati Membri, f’isimhom proprja, kemm mill-Komunità, jista’
"jaffettwa" id-dritt Komunitarju jew li ”ibiddel il-portata”
tiegħu, fis-sens tal-ġurisprudenza ERTA, għar-raġunijiet li ġejjin.L-ewwel
nett, għalkemm it-TRIPs jistabbilixxi biss eżiġenzi minimi, dan xorta
waħda ”jaffettwa” id-dritt Komunitarju fl-oqsma fejn il-livell ta’
protezzjoni li dan ta’ l-aħħar jiggarantixxi huwa inferjuri minn dak
previst mit-TRIPs.It-tieni nett, għalkemm
it-TRIPs jipprevedi biss livell ta’ protezzjoni minimu, dan irid jiġi
estiż għall-Membri kollha ta’ l-imsemmi ftehim. Jekk l-Istati Membri
jkunu jistgħu jinnegozjaw mal-pajjiżi terzi, barra mill-kuntest
Komunitarju, sabiex tiġi estiża liċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi
l-protezzjoni tal-proprjetà intelletwali, ikun hemm diverġenzi u
kontroversji potenzjali bejn is-sistemi esterni tagħhom f’dan il-qasam u
dawk tal-Komunità.It-tielet nett, għalkemm
t-TRIPs jipprevedi biss eżigenzi minimi, ir-regoli Komunitarji
fil-qasam tal-proprjetà intelletwali ma jiffissawx, min-naħa tagħhom,
livell ta’ protezzjoni minima. Il-Kummissjoni tirreferi għall-opinjoni
2/91, iċċitata iktar ‘il fuq, fejn il-Qorti tal-Ġustizzja stmat li
sempliċi koeżistenza tar-regoli internazzjonali u tar-regoli Komunitarji
li jkopru l-istess qasam tista’ taffettwa d-dritt Komunitarju, anki
fin-nuqqas ta’ kuntradizzjoni bejniethom, u minn dan il-Kummissjoni
waslet għall-konklużjoni li l-konklużjoni tat-TRIPs mill-Istati Membri
”għandha taffettwa” ir-regoli Komunitarji eżistenti.Ir-raba’
nett, it-TRIPs iħalli f'idejn il-Membri tiegħu sabiex dawn jgħollu
l-livell tal-protezzjoni tagħhom dejjem sakemm il-protezzjoni l-ġdida li
tirriżulta tibqa’ konformi mad-dispożizzjonijiet minimi tal-Ftehim.
Peress illi l-Kummissjoni min-naħa tagħha, tapplika l-prinċipju ta’
eżawriment nazzjonali jew “Komunitarju”, ikun biżżejjed li Stat Membru
jadotta l-prinċipju ta’ “l-eżawriment internazzjonali” previst mit-TRIPs
sabiex ir-regoli Komunitarji u l-funzjonament tas-suq intern jiġu
affettwati.Fl-aħħar nett, jekk it-TRIPs
jiġi konkluż kemm mill-Komunità u kif ukoll mill-Istati Membri, fuq
il-bażi ta’ kompetenza maqsuma, dan għandu jaffettwa serjament id-dritt
Komunitarju, peress li dan fil-prattika jwassal għall- “iffriżar” jew
it-twarrib tar-regoli Komunitarji ta’ armonizzazzjoni fil-qasam ta’
l-applikazzjoni tal-ftehim. Id-dritt Komunitarju jiġi "affettwat" ukoll
safejn l-Istati Membri jibqgħu jagħmlu użu mill-eċċezzjoni ta'
l-Artikolu 36 tat-Trattat KE biex jipproteġu l-“iskop” speċifiku
tad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali, u dan jipprekludi
l-armonizzazzjoni fuq livell Komunitarju u l-istabbiliment jew
il-funzjonament tas-suq intern.2.     Il-pożizzjoni tal-partijiet li ppreżentaw osservazzjonijietIl-Kunsill
l-ewwel nett janalizza il-qagħda ta’ l-azzjoni leġiżlattiva
tal-Komunità fil-qasam tal-proprjetà intelletwali. Huwa jiddistingwixxi
erba’ “blokki” ta’ leġiżlazzjoni Komunitarja.–        L-ewwel
‘blokk’ huwa magħmul mill-miżuri Komunitarji li ġew deċiżi, b’mod
partikolari, fuq il-bażi tal-Artikolu 43 tat-Trattat KE, li jirrigwardaw
il-protezzjoni ta’ l-indikazzjonijiet ġeografiċi.Il-Kunsill
iqis li l-portata ta' dan l-ewwel ‘blokk’ tikkoinċidi ma’ dik
tas-sezzjoni 3 tal-parti II tat-TRIPs, dwar l-indikazzjonijiet
ġeografiċi, u jikkunsidra li l-kundizzjonijiet sabiex ikun hemm
kompetenza esterna impliċita fl-applikazzjoni tal-ġurisprudenza ERTA,
huma ġeneralment sodisfatti f’dan il-każ.–        It-tieni
‘blokk’ ta’ leġiżlazzjoni huwa magħmul minn miżuri Komunitarji ta’
armonizzazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet nazzjonali li ġew deċiżi fuq
il-bażi tal-Artikolu 100A tat-Trattat, kif ukoll, f’ċerti każijiet, fuq
il-bażi tal-Artikolu 57 u 66, u li jirrigwardaw ċerti aspetti
tas-sistema tal-proprjetà intelletwali.Dawn
huma direttivi fuq id-dritt ta’ l-awtur u drittijiet relatati
[Direttiva tal-Kunsill 92/100/KEE, tad-19 ta’ Novembru 1992, dwar dritt
ta’ kiri u dritt ta’ self u dwar ċerti drittijiet relatati
mad-drittijiet ta’ l-awtur fil-qasam tal-proprjetà intellettwali (ĠU L
346, p. 61), Direttiva tal-Kunsill 93/83/KEE, tas-27 ta’ Settembru 1993,
dwar il-kordinazzjoni ta’ ċerti regoli dwar id-drittijiet ta’ l-awtur u
drittijiet relatati ma’ drittijiet ta’ l-awtur applikabbli għal xandir
bis-satellita u ritrasmissjoni bil-cable (ĠU L 248, p. 15), Direttiva
tal-Kunsill 93/98/KEE, tad-29 ta’ Ottubru 1993, li tarmonizza d-dewmien
ta’ protezzjoni ta’ drittijiet ta’ l-awtur u ċerti drittijiet relatati
(ĠU L 290, p. 9), Direttiva tal-Kunsill 91/250/KEE, tal-14 ta’
Mejju 1991, dwar il-protezzjoni legali ta’ programmi tal-kompjuter (ĠU L
24, p. 36), u l-Ewwel Direttiva tal-Kunsill 89/104/KEE, tal-21 ta’
Diċembru 1988, biex jiġu approssimati l-liġijiet ta’ l-Istati Membri
dwar it-trade marks (ĠU L 40, p.1)].Skond
il-Kunsill, il-portata tat-tieni ‘blokk’ ta’ leġiżlazzjoni tkopri biss
parzjalment l-oqsma koperti mis-sezzjonijiet 1 u 2 tal-parti II
tat-TRIPs (dritt ta’ l-awtur u trade marks). Il-Kunsill jgħid li,
min-naħa l-oħra, l-ebda miżura ta’ armonizzazzjoni ma ġiet adottata
fil-qasam tad-disinni u tal-mudelli industrijali kif ukoll f'dak
tal-privattivi (kopert mis-sezzjonijiet 4 u 5 tal-parti II tat-TRIPs).F’kull
ipoteżi, l-adozzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-dritt Komunitarju ma
timponix l-obbligu li dawn jiġu applikati għal-ċittadini ta' pajjiżi
terzi, filwaqt li preċiżament, l-għan tat-TRIPs huwa propju li
jippreċiża r-regoli minimi li għandhom jiġu applikati liċ-ċittadini ta’
dawn il-pajjiżi.–        It-tielet
‘blokk’ ta’ leġiżlazzjoni Komunitarja huwa magħmul minn miżuri
Komunitarji intiżi li joħolqu, għal ċerti aspetti tad-drittijiet
tal-proprjetà intelletwali, sistema Komunitarja ta’ protezzjoni li
tiżdied mas-sistema stabbiliti minn kull leġiżlazzjoni nazzjonali. Dawn
huma r-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1768/92, tat-18 ta’ Ġunju 1992
dwar il-ħolqien ta’ ċertifikat ta’ protezzjoni supplementari għal
prodotti mediċinali (ĠU L 182, p. 1) u tar-Regolament Nru 40/94, iċċitat
iktar ‘il fuq, fuq it-trade mark Komunitarja.Il-miżuri
nkluża f’dan it-tielet ‘blokk’ skond il-Kunsill huma intiżi biss sabiex
jistabbilixxu sistema Komunitarja ta’ protezzjoni li tissovraponi ruħha
fuq is-sistemi nazzjonali. Konsegwentement, huwa jgħid li, għalkemm
it-teorija tas-setgħat impliċiti li jirriżultaw mid-deċiżjoni ERTA
tista' tapplika fir-rigward tar-regolamenti Komunitarji, din japplikaw
biss safejn jirrigwarda l-għan ta’ dawn is-sistemi komplementari u ma
testendix għal dak li jibqa’ jikkostitwixxi l-għan tas-sistemi
nazzjonali tat-trade marks (armonizzati parzjalment) u tal-privattivi
(mhux armonizzati) .–        Ir-raba’
‘blokk’ ta’ leġiżlazzjoni huwa magħmul mir-Regolament Nru 3842/86,
iċċitat iktar ‘il fuq, li jistabbilixxi miżuri li jipprojbixxu r-rilaxx
fiċ-ċirkulazzjoni libera ta' oġġetti ffalsifikati.Skond
il-Kunsill, dan ir-regolament jikkorrispondi biss ma’ ċerti
dispożizzjonijiet tal-parti III tal-Ftehim TRIPs (parti li tirrigwarda
l-mezzi ta’ kif jistgħu jiġu rrispettati d-drittijiet fuq il-proprjetà
intelletwali), jiġifieri dawk li jikkonċernaw il-projbizzjoni
tat-tqegħid fiċ-ċirkulazzjoni tal-merkanzija kontrafatta (Artikoli 51
sa’ 60 tat-TRIPs). Min-naħa l-oħra, parti essenzjali ta’ dawn
id-dispożizzjonijiet tal-parti III jibqgħu jaqgħu taħt il-kompetenza ta'
l-Istati Membri (Artikoli 41 sa’ 50 u 61). Huwa speċjalment il-każ għal
dawk id-dispożizzjonijiet dwar is-sanzjonijiet penali (Artikoli 61
tat-TRIPs).Għalhekk il-Kunsill iqis li,
il-ġurisprudenza ERTA tista tapplika biss, fil-każijiet fejn
ir-regolament li jipprojbixxi t-tqegħid fiċ-ċirkulazzjoni ta' merkanzija
kontrafatta jikkoinċidi ma xi dispożizzjonijiet tal-Ftehim TRIPs.Il-Kunsill
minn dan jikkonkludi li l-Kommunità u l-Istati Membri huma b'mod
konġunt kompetenti sabiex jikkonkludu l-Ftehim TRIPs.Il-Gvern
tar-Renju Unit jgħid, l-ewwel nett, li, fl-opinjoni tiegħu, kull darba
li l-Komunità ħadet xi inizjattivi leġiżlattivi fil-qasam tal-propretà
intelletwali, hija ħadet ukoll ħsieb li tirrikonoxxi l-manteniment
tad-dritijiet nazzjonali tal-propretà intelletwali.Konswegwentement,
kull Stat Membru jżomm is-sistema ġuridika tiegħu ta’ protezzjoni
tal-privattivi, tat-trade marks u tad-drittijiet ta’ l-awtur u
tad-disinni. Il-Gvern tar-Renju Unit jinsisti fuq –il-punt li, kemm
it-trade mark Komunitarja u kif ukoll il-privattiva Komunitarja (meta
din tiġi ntrodotta) ser jeżistu flimkien mad-drittijiet nazzjonali, u
ser iħalluhom essenzjalment intatti.Wara
dan, il-Gvern tar-Renju Unit josserva li r-regoli Komunitarji li
jirrigwardaw il-kontenut tad-drittijiet tal-propretà intelletwali huma
rari. Jeżistu ftit eżempji ta’ armonizzazzjoni tar-regoli nazzjonali li
jiddefinixxu s-suġġett speċifiku tal-proprjetà intelletwali. Ir-Renju
Unit jikkwota tnejn - id-Direttiva 89/104, iċċitata iktar ‘il fuq,
biex jiġu approssimati l-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar it-trade
marks u d-Direttiva 87/54, iċċitata wkoll, dwar il-protezzjoni legali
ta' topografiji ta' prodotti semikundutturi.F'dak
li jirrigwarda, b’mod partikolari, d-dritt ta’ l-awtur u d-drittijiet
relatati, ir-Renju Unit josserva li ċertu numru ta’ dispożizzjonijiet
tat-TRIPs jittrattaw il-kontenut jew is-suġġett speċifiku tad-dritt ta’
l-awtur u tad-drittijiet relatati, filwaqt li ma kien hemm l-ebda
tentattiv ta’ armonizzazzjoni fuq livell Komunitarju fir-rigward ta'
dawn il-punti . Minn dan huwa jikkonkludi li “huma l-Istati Membri li
għandhom jiddefinixxu l-kontenut tad-dritt ta’ l-awtur u tad-drittijiet
relatati, fi ħdan il-leġiżlazzjonijiet interni tagħhom, billi jagħmlu
jew ma jagħmlux referenza għall-konvenzjoni“ (ta’ Berna).Ir-Renju
Unit ikaffar ukoll, dwar id-dritt ta’ l-awtur, li l-Artikolu 9
tal-Ftehim TRIPs jeżiġi li l-Membri tiegħu jirrispettaw l-Artikoli 1 sa’
21 tal-konvenzjoni ta’ Berna. Peress li l-Komunità, bħala tali, ma
tagħmilx parti mill-konvenzjoni ta’ Berna, id-deċiżjoni li tikkonkludi
ftehim li jimpenja lill-Istati sabiex jirrispettaw il-prinċipji
tal-konvenzjoni fir-relazzjonijiet tagħhom ma pajjiżi terzi, jaqa' biss
taħt is-setgħa ta' l-Istati Membri.F'dak li
jirrigwarda l-privattivi, ir-Renju Unit ifakkar li ma teżisti l-ebda
armonizzazzjoni fuq livell Komunitarju.
Il-Gvern tar-Renju Unit jwieġeb
lill-Kummissjoni, li tibbaża ruħha fuq il-konvenzjoni dwar
il-privattiva Komunitarja, billi jgħid li din il-konvenzjoni – li għadha
ma daħlitx fil-prattika – kienet ġiet negozjata fuq livell
intergovernattiv u mhux fuq livell Komunitarju, u li din tħalli intatti
s-sistemi nazzjonali tal-privattivi.Barra
mil-qasam tal-privattivi u tad-drittijiet ta’ l-awtur, ir-Renju Unit
isemmi b’mod partikolari, tliet oqsma oħra tad-dritt tal-proprjetà
intelletwali koperti mill-Ftehim TRIPs, u fir-rigward ta' liema ma
teżisti l-ebda miżura Komunitarja ta’ armonizzazzjoni:  id-disinni u
l-mudelli industrijali, il-protezzjoni ta' l-informazzjoni mhux
divulgata u l-mezzi sabiex jiġu rispettati d-drittijiet fuq il-proprjetà
intelletwali.Ir-Renju Unit jenfasizza li,
anki fejn kien hemm armonizzazzjoni tar-regoli nazzjonali fuq livell
Komunitarju, il-portata tagħha hija madankollu limitata b’referenza
espliċita għal-leġiżlazzjonijiet ta' l-Istati Membri jew
bir-rikonoxximent impliċita li l-Istati Membri jistgħu jibqgħu
jimplimentaw is-sistema tagħhom ta' protezzjoni tal-proprjetà
intelletwali fl-oqsma li mhumiex koperti mil-leġiżlazzjoni Komunitarja.F'dan ir-rigward, huwa jikkwota diversi eżempji.a)      Id-dispożizzjonijiet
tad-Direttiva 87/54, iċċitata iktar ‘il fuq, dwar il-protezzjoni legali
ta' topografiji ta' prodotti semikundutturi ma jaffettwawx
id-drittijiet mogħtija mill-Istati Membri fit-twettieq ta’ l-obbligi li
huma għandhom skond ftehim internazzjonali.b)      Id-Direttiva
89/104, iċċitata iktar ‘il fuq, biex jiġu approssimati l-liġijiet ta’
l-Istati Membri dwar it-trade marks, mhijiex intiża sabiex ikun hemm
approssimazzjoni integrali tal-leġiżlazzjonijiet ikkonċernati ta'
l-Istati Membri, iżda sabiex ikun hemm approssimazzjoni
tad-dispożizzjonijiet li għandhom l-iktar effett dirett fuq
il-funzjonament tas-suq intern (it-tielet premessa). L-Istati Membri
jżommu, b’mod partikolari, id-dritt li jipproteġu t-trade marks
kummerċjali akkwistati bl-użu.c)      Id-Direttiva
91/250, iċċitata iktar ‘il fuq, dwar il-protezzjoni legali ta’
programmi tal-kompjuter, ma taffettwax id-dispożizzjonijiet nazzjonali
dwar id-drittijiet ibbażati fuq il-privattivi, it-trade marks,
il-kompetizzjoni żleali, is-sigrieti tan-negozju, il-protezzjoni
tas-semikondutturi jew għad-dritt tal-kuntratt (artiku 9(1).d)      Id-Direttiva
92/100 iċċitata iktar ‘il fuq, dwar dritt ta’ kiri u dritt ta’ self,
tħalli sħiħa s-setgħa ta’ diskrezzjoni ta' l-Istati Membri dwar
l-opportunità li jiġi impost fuq il-kumpanniji kolletturi, l-obbligu li
jeżiġu biss ħlas ekwu, kif ukoll id-determinazzjoni ta’ persuni li
mingħandhom għandu jintalab dan il-ħlas (Artikolu 4).e)      Id-Direttiva
93/83, iċċitata iktar ‘il fuq, dwar il-kordinazzjoni ta’ ċerti regoli
dwar id-drittijiet ta’ l-awtur u drittijiet relatati ma’ drittijiet ta’
l-awtur applikabbli għal xandir bis-satellita u ritrasmissjoni
bil-cable, tippermetti li l-Istati Membri jagħtu lill-propjetarji ta’
dawn id-drittijiet, protezzjoni iktar importanti mid-dritt li wieħed
jopponi d-diffużjoni previst fl-Artikolu 8 tad-Direttiva 92/100
(Artikolu 6).B’mod ġenerali, il-Gvern
tar-Renju Unit josserva wkoll li, bl-eċċezzjoni ta’ xi eċċezjonijiet li
huwa jippreċiża, l-ebda miżura Komunitarja fil-qasam tal-proprjetà
intelletwali ma titratta kwistjonijiet ta’ reċiproċità, ta’
rikonoxximent reċiproku jew tad-drittijiet li għandhom jingħataw
liċ-ċittadini ta' pajjiżi terzi fi ħdan il-Komunità.Bħala
konklużjoni, huwa jqis li l-Komunità u l-Istati Membri għandhom
kompetenza konġunta sabiex jieħdu sehem fil-konklużjoni tal-Ftehim
TRIPs. Il-Komunità hija, ċertament, kompetenti sabiex tipparteċipa
għall-konklużjoni tat-TRIPs, abbażi tal-prinċipju tal-setgħat impliċiti,
peress li ċerti aspetti limitati ta’ dan il-ftehim huma koperti minn
miżuri interni adottati skond l-Artikoli 100 A u 235 tat-Trattat KE,
iżda l-Istati Membri ukoll huma kompetenti, u dan għaliex huma jżommu
kompetenza interna importanti fl-oqsma li huma s-suġġett tat-TRIPs.Dwar
it-TRIPs u s-setgħat impliċiti, l-Istati Membri l-oħra bl-esklużjoni
tar-Renju Unit jingħaqdu, b’mod ġenerali, ma’ l-osservazzjonijiet
tal-Kunsill. Huma biss il-Gvernijiet Ġermaniż, Spanjol, Franċiż,
Portugiż u Olandiż li jiżvillupaw xi ftit din il-kwistjoni.Il-Gvern Ġermaniż
isostni li t-TRIPs għandu jiġi konkluż fil-forma ta’ ftehim mħallat.
Minn naħa, il-Komunità hija kompetenti safejn hija lleġiżlat fil-qasam
tal-proprjetà intelletwali. Min-naħa l-oħra, l-Istati Membri huma wkoll
kompetenti għal tliet raġunijuiet. Id-dritt ta’ l-awtur għadu mhux
armonizzat fil-parti l-kbira tiegħu; huma l-Istati Membri li ngħaqdu
mal-konvenzjonijiet internazzjonali f’dan il-qasam; l-obbligi li
jiriżultaw mill-Ftehim TRIPs jistgħu biss ikunu sodisfatti, fil-parti
l-kbira tagħhom, mill-Istati Membri (fir-rigward, b’mod partikolari, ta’
l-obbligu li jiġu organiżżati proċeduri amministrattivi, ċivili u anki
penali għall-applikazzjoni ta’ drittijiet differenti ta’ proprjetà
intelletwali).Il-Gvern Spanjol jikkunsidra
wkoll li t-TRIPs għandu jiġi konkluż fil-forma ta’ ftehim mħallat.
Fil-fatt, l-ewwel nett il-leġiżlazzjoni Komunitarja tkopri biss ċerti
aspetti tad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali u industrijali.
It-tieni nett, din mhux dejjem għandha l-iskop li tarmonizza
l-leġiżlazzjonijiet nazzjonali. Għalhekk, ir-Regolament Nru 40/94,
iċċitat iktar ‘il fuq, fuq it-trade mark Komunitarja jħalli intatta
l-leġiżlazzjoni nazzjonali dwar it-trade marks; huwa joħloq sempliċement
sistema ta’ protezzjoni speċifika għat-trade mark Komunitarja li
teżisti flimkien mat-trade marks nazzjonali. Fl-aħħar nett, ċerti
dispożizzjonijiet Komunitarji f’dan il-qasam jillimitaw ruħhom li
jistabilixxu protezzjoni minima. L-Istati Membri jżommu għalhekk
is-setgħa li jiddeċiedu miżuri iktar restrittivi [ara per eżempju
l-Artikolu 18 tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 823/87, tas-16 ta’
Marzu 1987, li jistabbilixxi dispożizzjonijiet speċjali rigward
l-inbejjed ta' kwalità prodotti f'reġjuni speċifiċi (ĠU L 84, p. 59)].Il-Gvern
spanjol jgħid ukoll li d-dispożizzjonijiet tat-TRIPs li jirrigwardaw
il-miżuri li għandhom jittieħdu sabiex tiġi ggarantita protezzjoni
effiċjenti tad-drittijiet ta’ proprjetà intelletwali u industrijali,
bħalma huma l-garanzija ta’ proċedura leali u ekwa, il-preżentazzjoni
ta’ mezzi ta’ prova, id-dritt li wieħed jinstema, il-motivazzjoni
tad-deċiżjonijiet, id-dritt ta’ rikors, il-miżuri proviżorji u
kawtelatorji, l-atti ex officio ta’ awtoritajiet doganali, id-danni u
s-sanzjonijiet penali li jaqgħu taħt il-kompetenza ta' l-Istati Membri.
Fil-fatt l-ordinament ġuridiku Komunitarju ma jinkludi l-ebda
dispożizzjoni f’dan ir-rigward.Barra minn
hekk, il-Gvern Spanjol jikkritika r-referenza li għamlet il-Kummissjoni
għall-Artikoli 36 tat-Trattat . Dan għaliex, fl-opinjoni tiegħu, din
kienet barra mis-suġġett. L-Artikolu 36 jista’ biss jiġi applikat
għall-kummerċ “bejn l-Istati Membri” u ma japplikax,
konsegwentement, għall-limitazzjonijiet fuq l-importazzjonijiet
li ġejjin minn pajjiżi terzi għar-raġunijiet ta’ protezzjoni
tal-proprjetà intelletwali (ara s-sentenza tal-15 ta’ Ġunju 1976,
EMI, 96/75, Ġabra p. 913).Il-Gvern Franċiż, min-naħa tiegħu, jingħaqad ma’ l osservazzjonijiet tal-Kunsill.Madankollu
huwa jgħid li f'dak li jirrigwarda l-privattivi, li huma essenzjalment
il-qofol tal-Ftehim TRIPs, il-pożizzjoni tal-Kummissjoni hija
kritikabbli. Huwa jfakkar li, fuq skala Ewropea, il-qasam kollu kemm hu
huwa rregolat minn konvenzjonijiet internazzjonali fejn insibu li dik
prinċipali fosthom (il-konvenzjoni ta’ Munich, iċċitata iktar ‘il fuq,
fuq il-ħruġ ta’ privattivi ewropej) tmur lil hinn mil-kuntest
Komunitarji peress li sbatax–il pajjiż ewropej kienu firmatarji tagħha.Il-Gvern
Franċiż iżid ukoll li waħda mill-ispeċifikazzjonijiet tat-TRIPs hija li
tintervjeni f’qasam fejn ġew adottati, għal diversi snin,
konvenzjonijiet multilaterali kbar li baqgħu preżenti matul iż-żmien, u
li għadhom jiġu amministrati mill-Instituzzjoni speċjalizzata
tan-Nazzjonijiet Uniti, l-Organizzazzjoni dinjija tal-proprjetà
intelletwali (ODPI). Il-Komunità qatt ma ppretendiet li tieħu l-post ta’
l-Istati Membri f’dawn il-konvenzjonijiet, hija mhijiex Membru ta’
l-ODPI u lanqas ma kienet staqsiet li ssir wieħed. Jekk wieħed jaċċetta
t-teżi tal-Kummissjoni, l-Istati Membri jitilfu kull kompetenza esterna
parallela, u la jkunu jistgħu jikkonkludu u lanqas jamministraw mil-lum
’il quddiem xi tratatti bilaterali jew multilaterali fl-oqsma koperti
mit-TRIPs.F’dak li jirrigwarda t-TRIPs, il-Gvern Portugiż jirreferi huwa wkoll għall-osservazzjonijiet tal-Kunsill.Huwa jgħid sempliċement li mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta (sentenza EMI u Phil Collins et,
iċċitati iktar ‘il fuq) li fis-sitwazzjoni attwali tad-dritt
Komunitarju u fin-nuqqas ta’ dispożizzjonijiet Komunitarji ta’
armonizzazzjoni tal-leġiżlazzjoni, huma l-Istati Membri li għandhom
jistabbilixxu l-kundizzjonjiet u l-modalitajiet differenti ta’
protezzjoni tal-proprjetà litterarja u artistika. Fl-opinjoni tiegħu,
il-miżuri ta’ armonizzazzjoni Komunitarji jikkonċernaz biss parti
limitata ħafna mill-oqsma koperti mill-Ftehim TRIPs (sezzjoni 6
tal-parti III dwar it-topografiji taċ-ċirkwiti integrati)Fl-aħħar
nett il-Gvern Portugiż jinsisti fuq il-fatt li l-bżonn
tal-parteċipazzjoni ta' l-Istati Membri timponi ruħha wkoll minħabba
l-preżenza, fil-parti III tat-TRIPs, ta’ dispożizzjonijiet dwar
il-proċeduri ġudizjarji (sezzjoni 2 tal-parti III tat-TRIPs) kif
ukoll dawk ta’ natura penali (sezzjoni 5 tal-parti III tat-TRIPs), oqsma
li jaqgħu taħt il-kompetenza ta' l-Istati Membri.Il-Gvern
Olandiż min-naħa tiegħu jsostni li t-TRIPs ikopri fil-parti l-kbira
tiegħu oqsma fejn l-Istati Membri huma kompetenti, tant li ma kien hemm
ebda armonizzazzjoni fuq livell Komunitarju. Huwa jfakkar li
r-regolament fuq it-trade mark Komunitarja jħalli intatta
l-leġiżlazzjoni nazzjonali fil-qasam tat-trade marks u li, barra minn
hekk ir-regoli konvenzjonali fil-qasam tal-privattivi għandhom natura
intergovernattiva.Huwa jinsisti wkoll fuq
il-fatt li t-TRIPs ikopri oqsma fejn l-Istati Membri għandhom kompetenza
esklużiva, b’mod partikolari l-Artikolu 61 tat-TRIPs, dwar il-proċeduri
penali. Bid-differenza ta' l-Istati Membri l-oħra kollha, il-Gvern
Olandiż jirreferi għad-dispożizzjonijiet tat-titolu VI tat-Trattat fuq
l-Unjoni Ewropea, dwar il-kooperazzjoni fl-oqsma tal-ġustizzja u ta’
l-affarijiet interni. Fl-opinjoni tiegħu, il-fatt fil-konferenza
intergovernattiva d-dispożizzjonijiet dwar id-dritt penali ngħataw
pożizzjoni distinta minn dik mogħtija lid-dispożizzjonijiet tat-Trattat
KE, jindika b’mod ċar li dan il-qasam jaqa taħt il-kompetenza ta'
l-Istati Membri.Dawn ir-raġunijiet biss
huma biżżejjed, fl-opinjoni tiegħu, sabiex jagħmlu l-parteċipazzjoni ta'
l-Istati Membri għall-konklużjoni tal-Ftehim TRIPs neċċessarja. Iktar u
iktar meta wieħed iqis li l-Istati Membri biss jistgħu jiġu meqjusa
responsabbli għar-rispett ta’ l-obbligi li, f’dan il-qasam, jirriżultaw
mill-Ftehim.XIII –  Problema tar-rappreżentazzjoni ta’ ċerti territorji li jiddependu mill-Istati Membri imma li ma jagħmlux parti mill-Komunità.F’dak
li jirrigwarda t-territorji dipendenti li r-relazzjonijiet esterni
tagħhom huma assigurati minn uħud mill-Istati Membri, mhemm l-ebda
dubju, skond il-Kummissjoni, li l-Istati Membri kkonċernati għandhom
il-kapaċità li jikkonkludu l-Ftehim ODK f’isem dawn it-territorji,
safejn dawn ta’ l-aħħar jistgħu jkunu huma wkoll parti mill-Ftehim ODK.Il-Kunsill
jesponi li, f’dak li jirrigwarda l-GATT, ċerti stati Membri jibqgħu
kompetenti għall-konklużjoni u għall-implimentazzjoni tal-ftehim
għat-territorji fir-rigward ta’ liema t-Trattati li jikkonstitwixxu
l-Komunitajiet ewropej ma japplikax, jiġifieri l-pajjiżi u territorji
extra-ewropej.Il-Gvern tar-Renju Unit
josserva li huwa hu l-uniku wieħed kompetenti sabiex jikkonkludi
l-Ftehim ODK f’isem dawk it-territorji li jiddependu minnu li mhumiex
Membri individwali ta’ l-ODK. Huwa jirreferi għall-opinjoni 2/91,
iċċitata iktar ‘il fuq (punt 35).Il-Gvern
Franċiż jenfasizza, billi jirreferi għall-istess opinjoni, li, meta
d-dispożizzjonijiet ta’ ftehim internazzjonali ma jaqgħux taħt qasam
assenjat lis-sistema ta’ assoċjazzjoni tal-pajjiżi u territorji
extra-ewropej, l-Istati Membri li jassiguraw ir-relazzjonijiet
internazzjonali ta’ dawn it-territorji huma kompetenti sabiex
jikkonkludu l-ftehim in kwistjoni.Il-Ftehim
ODK u l-ftehim annessi miegħu f’diversi punti ma jaqgħux taħt l-oqsma
assenjati lis-sistema ta’ assoċjazzjoni tal-pajjiżi u territorji
extra-ewropej. Dan jirrigwarda, l-ewwel nett, il-kamp ta’ applikazzjoni
materjali tal-Ftehim ODK u ta' l-annessi tiegħu – xi setturi
speċifiċi bħalma hija l-provvista ta’ servizzi fil-qasam tat-trasport,
imma wkoll l-proprjetà intelletwali, attwalment ma jaqgħux taħt
is-sistema ta’ assoċjazzjoni ta' l-OCT (pajjiżi u territorji
extra-ewropej). Dan jirriżulta wkoll mill-kamp ta’ applikazzjoni
“personali” tal-Ftehim ODK u ta' l-annessi tiegħu. Fil-fatt, in-negozju
tal-merkanzija bejn il-pajjiżi u territorji extra-ewropej u l-pajjiżi
terzi, kif ukoll l-istabbilimenti u l-provvista ta’ servizzi minn
ċittadini jew minn kumpanniji ta’ pajjiżi terzi, sakemm dawn ma jkunux
stabbiliti ġewwa Stat Membru tal-Komunità, ma jaqgħux taħt
id-dispożizzjonijiet tas-sistema ta’ assoċjazzjoni ma' l-OCT.Il-Gvern
Olandiż jgħid li, jkun kif ikun it-tqassim finali tal-kompetenzi bejn
il-Komunità u l-Istati Membri, l-Istati Membri li jkollhom rabtiet
mal-pajjiżi u mat-territorji extra-ewropej għandhom, minn ta’ l-anqas,
s-setgħa, sabiex jiddefendu l-interessi ta’ dawn it-territorji, li
jikkonkludu l-Ftehim ODK b’mod awtonomu u, waqt l-applikazzjoni ta’ dan
il-ftehim, li jaġixxu għall-benefiċċju ta’ dawn il-pajjiżi u territorji.F’dan
ir-rigward huwa jfakkar il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja
fl-opinjoni 1/78, iċċitata iktar ‘il fuq, dwar il-ftehim internazzjonali
fuq il-kawċu naturali, u 2/91, ukoll iċċitata iktar ‘il fuq, dwar
il-konvenzjoni Nru 170 ta’ l-OIT.Wara dan,
huwa jsemmi wkoll id-dikjrazzjoni dwar ir-rappreżentazzjoni tal-pajjiżi u
tat-territorji extra-ewropej prevista fl-Artikolu 227, (3) u (5) (a) u
(b), tat-Trattat KE, adottati waqt il-konklużjoni tat-Trattat fuq
l-Unjoni Ewropea. Huwa jinterpreta din id-dikjarazzjoni bħala waħda li
tgħodd għall-kapitoli kollha tat-Trattat fuq l-Unjoni Ewropea(14).
Fl-opinjoni tiegħu, abbażi ta’ din id-dikjarazzjoni, l-Istat Membru li
jirrappreżenta internazzjonalment xi territorji dipendenti għandu jieħu
ħsieb, fejn dan ikun possibli, li l-intervent tiegħu ma jmurx kontra
l-pożizzjoni ġenerali adottata mill-Komunità f’dan il-qasam. Dawn
il-prinċipji jgħoddu wkoll, skond il-Gvern olandiż, fil-kuntest
tal-ġestjoni tal-Ftehim ODK.XIV –  Effett tal-kwistjoni tal-kompetenza fuq it-tipi differenti ta’ espressjoni ta’ l-opinjonijiet fi ħdan l-ODK.Il-Kummissjoni
tosserva li hija aċċettat li l-Istati Membri jsiru Membri ta’ l-ODK, u
dan għaliex hija tqis li huwa opportun, għal raġunijiet politiċi, li
tinżamm is-sitwazzjoni li teżisti fil-kuntest tal-GATT, jiġifieri
appartenenza maqgħuda tal-Komunitajiet ewropej u ta' l-Istati Membri,
konsolidata mid-dixxiplina Komunitarja fir-rigward tal-pożzzjonijiet li
għandhom jittieħdu fi ħdan il-GATT.Hija
tqis li l-konklużjoni tal-Ftehim mill-Komunità biss ikollu l-konsegwenza
li l-Istati Membri, li jsiru Membri sħaħ ta’ l-ODK, skond l-Artikoli XI
u XIV tal-Ftehim ODK (ara iktar ’il fuq II. Il-pożizzjoni
tal-Komunitajiet Ewropej fi ħdan l-ODK), ma jkunux jistgħu jeżerċitaw
iktar d-drittijiet sovrani kollha tagħhom fi ħdan l-ODK, imma ikunu
suġġetti, inkwantu Membri ta’ l-ODK, għall-proċeduri Komunitarji li
jirriżultaw mill-Artikolu 113 jew mid-dispożizzjonijiet l-oħra rilevanti
tat-Trattat KE. Il-Kummissjoni sservi għalhekk bħala rappreżentant, u
punti uffiċjali jkunu jistgħu jittieħdu fi ħdan l-ODK biss fuq il-bażi
tal-proċeduri tal-Artikolu 113 (jew ta’ kull Artikolu ieħor rilevanti
tat-Trattat). L-istati Membri
jkunu jistgħu jesprimu ruħhom u jieħdu
pożizzjoni biss safejn dawn ikunu speċifikament awtorizzati, jew jekk
huma jkunu qed jesprimu ruħhom f’isem wieħed mit-“territorji dipendenti”
tagħhom. Hekk hija, barra minn hekk, is-sitwazzjoni attwali fi ħdan
il-GATT.Il-Kummissjoni ssostni li, jekk
l-Istati Membri jżommu ċerti setgħat għall-GATS jew għat-TRIPs, huma
jistgħu, bħal Komunità, isibu ruħhom fl-impossibbiltà ġuridika li
jeżerċitaw id-dritt li jieħdu xi miżuri ta’ ritaljazzjoni reċiproka.
Għalekk, fil-każ fejn Stat Membru, fl-isfera ta’ kompetenza tiegħu, ikun
legalment awtorizzat jadotta miżuri ta’ ritaljazzjoni imma jqis li dawn
il-miżuri ma jkunux effikaċi jekk jittieħdu fl-oqsma koperti mill-GATS
jew mit-TRIPs, huwa ma jkollux, fid-dawl tad-dritt Komunitarju,
is-setgħa li jieħu xi miżuri ta’ ritaljazzjoni fil-qasam tal-kummerċ
tal-merkanzija, peress li dan il-qasam jaqa taħt, f’kull każ,
il-kompetenza esklużiva tal-Komunità, abbażi ta’ l-Artikolu 113
tat-Trattat. Bil-kontra, jekk il-Komunità takkwista d-dritt ta’
ritaljazzjoni fil-qasam tal-merkanzija, imma tqis li ma tistax
teżerċitaħ, ikun legalment impossibbli għaliha li tieħu xi miżuri ta’
ritaljazzjoni fil-qasam tas-servizzi jew tat-TRIPs, għaliexx is-setgħat
neċessarji jkunu riservati lill-Istati Membri.Skond
il-Kummissjoni, jekk jiġu rikonoxxuti xi kompetenzi lill-Istati Membri
fil-qasam tal-GATS u tat-TRIPs, dan jista’ jwassal għal xi
sitwazzjonijiet inġusti kemm għall-Istati Membri kif ukoll
għall-Komunità. Għalhekk, fil-każ fejn pajjiż terz jakkwista d-dritt ta’
ritaljazzjoni fir-rigward tal-Komunità għal xi ksur tal-GATT jew ta’ xi
wieħed mill-ftehim fuq il-merkanzija, imma fejn – skond il-proċedura
ta’ l-Artikolu 22 tal-ftehim fuq is-soluzzjoni tal-kontroversji – huwa
jkun finalment awtorizzat sabiex jieħu l-miżuri ta’ ritaljazzjoni
fil-qasam li jaqa taħt il-kompetenza ta' l-Istati Membri
fil-kuntest tal-GATS jew tat-TRIPs, xi Stati Membri jistgħu għalhekk
jiġu kkastigati għal infrazzjoni imputabbli unikament lill-Komunità.
Hekk ukoll, il-Komunità tista’ tiġi milquta minn xi miżuri ta’
ritaljazzjoni fis-settur tal-merkanzija għal ksur magħmul minn wieħed
mill-Istati Membri tagħha, fil-kuntest tal-GATS u tat-TRIPs.Il-Kunsill
jikkuntesta bis-sod li d-determinazzjoni tal-modalitajiet ta’
parteċipazzjoni tal-Komunità u ta' l-Istati Membri tagħha fl-ODK hija
kwistjoni ta’ natura politika. Huwa jqis li l-parteċipazzjoni konġunta
tal-Komunità u ta' l-Istati Membri fl-ODK
hija ġġustifikata ġuridikament u tista’ ssir fir-rispett
tal-prinċipju tal-koerenza ta’ l-azzjoni esterna ta’ l-Unjoni
kkonsakrata mit-tieni paragrafu ta’ l-Artikolu C(15), u J.1(4) it-tieni u t-tielet sentenzi(16)
tat-Trattat fuq l-Unjoni Ewropea, l-Artikolu 5 tat-Trattat KE, kif
ukoll il-kundizzjonijiet stabbiliti mill-Qorti tal-Ġustizzja fl-opinjoni
tagħha 2/91, iċċitata iktar ’il fuq.Il-Kunsill
jiddikjara li huwa konxju ta’ l-obbligu ġuridika li
l-istituzzjonijiet Komunitarji u l-Istati Membri għandhom sabiex isibu
formuli li jigarantixxu azzjoni komuni, koordinata u koerenti
tal-Komunità u ta' l-Istati Membri. Huwa jammetti li mhuwiex attwalment
f’pożizzjoni li jippreżenta test li jiddefinixxi tali formuli ta’
parteċipazzjoni.
Huwa jqiegħed ir-responsabbiltà għal dan fuq
il-Kummissjoni li, minħabba l-pożizzjoni “assolutista” tagħha fuq
il-kompetenza esklużiva tal-Komunità li tikkonkludi l-Ftehim ODK u
l-annessi tiegħu, kienet irrifjutat li tipparteċipa f’diskussjoni ta’
din il-problema.Fl-opinjoni tiegħu, din
il-problema ma tirrappreżentax xi ħaġa li ma tistax tiġi solvuta.
In-negozjati ta’ l-Urugwaj kienu mmexxija mill-Komunità u mill-Istati
Membri tagħha b’tali mod li tiġi assigurata l-unità ta’ l-azzjoni.
It-tmexxija tal-ftehim fi ħdan l-ODK għandha probbabilment tkun anqas
ikkumplikat min-negozjati.Xejn ma
jawtorizza lill-Komunità li tissuponi li l-eżiġenzi proklamati
fit-Trattat fuq l-Unjoni, it-Trattati u l-ġurisprudenza tal-Qorti
tal-Ġustizzja jkunu jistgħu jiġu miksura fil-futur. Il-Kummissjoni
tista’ min-naħa l-oħra tagħmel użu mill-mezzi ġuridiċi li hija
għandha (Artikoli 169 u 173 tat-Trattat) sabiex tishar li l-atti
tal-Kunsill u ta' l-Istati Membri ikunu konformi mad-dritt Komunitarju.L-Istati Membri li ppreżentaw osservazzjonijiet huma ta’ l-istess fehma tal-Kunsill.Wara
li rrefera għall-opinjoni 2/91, iċċitata iktar ‘il fuq, u għat-tieni
paragrafu ta’ l-Artikolu Ċ tat-Trattat fuq l-Unjoni Ewropea, hekk
kif kien għamel il-Kunsill, il-Gvern tar-Renju Unit jenfasizza li t-tip
ta’ assoċjazzjoni stretta, rakkomandata minn dawn id-dokumenti,
tikkaratterizza preċiżament in-negozjati ta’ l-Uragwaj. Dawn urew li
huwa possibli li tinsab u li titħaddem, b’mod effiċjenti, sistema ta’
negozjati ma pajjiżi terzi filwaqt li jiġu rrispettati l-kompetenzi
tal-Komunità u ta' l-Istati Membri.Filqaqt
li osserva li n-numru ta’ voti tal-Komunità huwa direttament u
esklużivament skond l-appartenenza ta' l-Istati Membri fl-ODK, il-Gvern
Franċiż jikkunsidra, bħall-Kunsill, li l-appartenenza ta' l-Istati
Membri mhijiex iġġustifikata mill-hekk imsejħa raġunijiet politiċi,
imma mill-eżistenza tal-kompetenzi li dawn għandhom, fi kliem ieħor
min-natura mhux esklużiva tal-kompetenza tal-Komunità sabiex tikkonkludi
dan il-Ftehim.Il-Gvern Olandiż, li
jirreferi għall-opinjoni 2/91, iċċitata iktar ‘il fuq, għall-obbligu
tal-lealtà Komunitarja msemmija fl-Artikolu 5 tat-Trattat KE, kif ukoll
għan-neċċessità li tiġi ggarantita l-koerenza ta’ l-azzjoni esterna ta’
l-Unjoni, imsemmija fit-tieni paragrafu ta’ l-Artikolu Ċ
tat-Trattat fuq l-Unjoni Ewropea, iqis li l-Kunsill, il-Kommunità u
l-Istati Membri jistgħu jifthemu fuq l-aspetti kollha ta’ l-azzjoni li
għandha tittieħed fil-kuntest ta’ l-ODK, bħalma huma t-tqarib ta’
l-opinjonijiet, l-eżerċizzju tal-funzjoni ta’ rappreżentant waqt
in-negozjati u l-intervent fil-kuntest ta’ l-arbitraġġ ta’ kontroversji.Huwa
jgħid li l-elaborazzjoni ta’ arranġament bħal dan, fir-rispett
tal-kompetenzi Komunitarji u nazzjonali eżistenti, hija kwistjoni
interna, li għandha tiġi rregolata bejn il-Komunità u l-Istati Membri, u
li ma tbiddel xejn mal-fatt li l-Komunità m’għandiex kompetenzi
esklużivi fl-oqsma koperti mill-Ftehim ODK.Il-Gvern
spanjol jirrikonoxxi, fil-każ ta’ parteċipazzjoni konġunta ta' l-Istati
Membri tal-Komunità għall-konklużjoni tal-Ftehim ODK u ta' l-annessi
tiegħu, in-neċċessità li tiġi koordinata l-azzjoni attwali u futura
tal-Komunità u ta' l-Istati Membri fi ħdan organizzazzjoni ġdida.
F’dan ir-rigward huwa jikkwota l-istess ġurisprudenza (opinjoni
1/78 u 2/91) u l-istess testi konvenzjonali msemmija mill-gvernijiet
l-oħra li ppreżentaw osservazjonijiet (dover tal-lealtà Komunitarja
proklamata fl-Artikolu 5 tat-Trattat KE).Il-Gvern
Grieg jgħid sempliċement li parteċipazzjoni konġunta tal-Komunità u ta'
l-Istati Membri għall-proċeduri ta’ teħid ta’ deċiżjoni ta’ l-ODK tkun
tista’ tiffunzjona biss jekk il-prinċipju ta’ koerenza esterna ta’
l-unjoni Ewropea – li huwa s-suġġett tat-tieni paragrafu ta’
l-Artikolu Ċ tat-Trattat fuq l-Unjoni Ewropea - jiġi rispettat.XV –  Kwistjonijiet ta’ natura finanzjarja u li jirrigwardaw l-estimiDwar
id-dispożizzjonijiet finanzjarji tal-Ftehim ODK, il-Kummissjoni tgħid
li l-ispejjeż għall-funzjonament ta’ l-ODK, għalkemm importanti
għat-tmixxija ta’ l-organiżazzjoni, m’għadhomx, fi ħdan il-Ftehim,
l-istess post ċentrali bħall ma għandhom id-dispożizzjonijiet
finanzjarji fit-test tal-ftehim fuq il-kawċu naturali, suġġett ta’
l-opinjoni 1/78, iċċitata iktar ‘il fuq (punt 55). L-estimi ta’ l-ODK
huma sempliċi konsegwenza tal-persegwiment ta’ l-għanijiet ġenerali
ta’ l-Organiżazzjoni.Konsegwentement, anki
jekk il-pagament tal-kontribuzzjonijiet iffissati kellu jsir
mill-Istati Membri, dan ma jkunx jista’ jikkuntesta l-kompetenza
esklużiva tal-Komunità sabiex din tikkonkludi l-Ftehim ODK – peress li
l-Istati Membri jeżerċitaw biss, f’isem il-Komunità, l-obbligi
internazzjonali li din biss għandha s-setgħa li tassumi.Fil-każ
fejn il-Qorti tal-Ġustizzja tkun xorta ta’ l-idea li l-Istati Membri
jistgħu jikkontribwixxu f’isimhom proprju għall-estimi ta’ l-ODK,
il-Kummissjoni tgħid li l-kompetenzi maqsuma li jirriżultaw jibqgħu
limitati għall-aspetti ta’ estimi u finanzjarji ta’ l-organiżazzjoni
l-ġdida.Il-Gvern Portugiż jgħid li waħda
mir-raġunijiet determinanti sabiex ftehim internazzjonali jiġi konkluż
b’mod konġunt iżda awtonomu mill-Komunità u mill-Istati Membri, hija
l-finanzjament nazzjonali ta’ l-ispejjeż li jirriżultaw
mill-applikazzjoni tat-Trattat. Il- ġurisprudenza Komunitarja
ikkonfermat din l-interpretazzjoni fl-opinjoni 1/78, iċċitata iktar ‘il
fuq.Il-Gvern Portugiż jgħid li l-Istati
Membri jiffinanzjaw l-ispejjeż li jirriżultaw mill-ħolqien u
mill-funzjonament ta’ l-ODK, peress li dawn huma Membri oriġinarji (ara
l-Artikolu XI tal-Ftehim li jwaqqaf l-ODK). Huwa jgħid li dan il-fatt
huwa biżżejjed sabiex jiġġustifika l-parteċipazzjoni ta' l-Istati Membri
għall-konklużjoni tal-Ftehim, u dan għal żewġ raġunijiet.L-ewwel
raġuni hija bbażata fuq id-dritt Komunitarju – fil-prattika
Komunitarja, waħda mir-raġunijiet determinanti sabiex Ftehim
internazzjonali jiġi konkluż mill-Komunità u mill-Istati Membri hija li
r-responsabbilta għall-finanzjament ta’ l-ispejjeż li jirriżultaw
mill-applikazzjoni tat-Trattat hija ta’ l-Istati Membri.Bil-kontra
ta’ dak li tallega l-Kummissjoni, mhuwiex importanti wisq li
l-finanzjament jkollu post essenzjali fit-termini tal-Ftehim (kif kien
il-każ tal-ftehim fuq il-kawċu naturali li ta’ lok għall-opinjoni 1/78).
Għalhekk, ġew konklużi, wara l-opinjoni 1/78, sensiela ta’ ftehim
internazzjonali fuq il-prodotti bażiċi, skond il-formola tal-ftehim
imħallat, u dan għaliex ir-responsabbiltà finanzjarja waqgħet fuq
l-estimi nazzjonali, anki meta l-kontribuzzjonijiet kienu intiżi biss
sabiex ikopru l-ispejjeż inerenti għall-funzjonament ta’
l-organizzazzjonijiet maħluqin sabiex imexxu l-ftehim ikkonċernati.
Bil-kontra, ftehim analogi ħadu forma purament Komunitarja għal unika
raġuni li ġie miftihem li l-finanzjament tagħhom kellu jsir mill-estimi
tal-Komunita.Il-Gvern Portugiż jagħti
raġuni oħra, ibbażata fuq id-dritt kostituzzjonali tiegħu favur
il-parteċipazzjoni ta' l-Istati Membri għall-konklużjoni tal-Ftehim ODK.
Abbażi ta’ l-Artikolu 164 (j) tal-Kostituzzjoni tar-Repubblikà
Portugiża, hija l-assemblea tar-Repubblikà li għandha tapprova
t-Trattati internazzjonali li jipprevedu l-parteċipazzjoni tal-Portugall
f’organizzazjonijiet internazzjonali u, wara dan, il-president
tar-Repubblikà li għandu jirratifikhom (ara l-Artikolu 137, (b).
Fl-opinjoni tiegħu, il-fatt li l-Portugall ingħaqad mal-Komunitajiet
Ewropej, ma jipprekludix l-applikazzjoni ta’ dawn id-dispożizzjonijiet
kostituzzjonali, minn ta’ l-anqas fil-każ fejn il-parteċipazzjoni
tal-Portugall fl-organizzazzjonijiet internazzjonali jkun jimplika xi
kontribuzzjonijiet finanzjarji mill-estimi nazzjonali.XVI –  Tweġibiet
proposti mill-Kummissjoni, il-Kunsill u mill-Istati Membri li
ppreżentaw osservazzjonijiet, għad-domandi li saru fit-talba għal
opinjoni.Fid-dawl
tal-kunsiderazzjonijiet magħmulin iktar il-fuq, il-Kummissjoni u
l-partijiet li ppreżentaw osservazjonijiet, jipproponu t-tweġibiet
li ġejjin għall-domandi li saru.Il-Kummissjoni tikkonkludi –“-
il-partijiet tal-Ftehim li jwaqqaf l-Organiżazzjoni Dinjija tal-Kummerċ
(ODK) li jikkonċernaw il-kummerċ tal-merkanzija, jiġifieri l-ftehim
GATT tal-1994 u l-annessi tiegħu, jaqgħu taħt il-kompetenza
esklużiva tal-Komunità fil-kuntest ta’ l-Artikolu 113 tat-Trattat KE,
probbabilment bl-eċċezjoni ta’ ċerti aspetti dwar il-prodotti KEFA.–        il-parti
tal-ftehim ODK dwar il-kummerċ tas-servizzi (GATS) taqa’ wkoll
taħt il-kompetenza esklużiva tal-Komunità, fil-kuntest ta’ l-Artikolu
113 tat-Trattat KE jew ta’ l-Artikoli 235 jew/u 100A ta’ l-imsemmi
Trattat, u jekk ikun il-każ, skond il-prinċipju tas-setgħat impliċiti
fis-sens tad-duttrina ta’ l-opinjoni 1/76 u tad-duttrina ERTA–        il-parti
tal-Ftehim ODK li tikkonċerna l-kummerċ fil-qasam tad-drittijiet ta’
proprjetà intelletwali (TRIPs) taqa’ wkoll taħt il-kompetenza
esklużiva tal-Komunità fil-kuntest ta’ l-Artikolu 113 tat-Trattat KE jew
ta’ l-Artikoli 100A u/jew 235 ta’ l-imsemmi Trattat, u jekk ikun
il-każ, skond il-prinċipju tal-setgħat impliċiti fis-sens tad-duttrina
ta’ l-opinjoni 1/76 u tad-duttrina ERTA”Il-Kunsill jagħmel il-konklużjonijiet li ġejjin-“Fuq il-proċeduraIl-Kunsill
jgħid li hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tiddeċiedi dwar jekk,
fiċ-ċirkustanzi partikolari ta’ din il-kwistjoni – fir-rigward ta’
ftehim mhux ”previst” imma li huwa diġà ffirmat taħt il-kundizzjoni li
jkun hemm konklużjoni – ir-rikors għal opinjoni (preliminari) huwiex
ammissibbli. Huwa jqis, f’kull każ, li huwa indispensabbli li l-domandi
magħmulin mill-Kommissjoni jiġu magħmulin b’mod differenti mill-Qorti
tal-Ġustizzja.Fuq il-mertuIl-Kommunità
għandha kompetenza esklużiva f'dak li jirrigwarda l-kważi-totalità
tal-GATT, ħlief xi eċċezzjonijiet, b’mod partikolari f'dak li
jirrigwarda s-sistema applikabli għall-prodotti koperti mit-Trattat
KEFA u pajjiżi u territorji extra-ewropej li mhumiex koperti
mit-Trattati Komunitarji. Barra minn hekk, il-Komunità għandha
kompetenza
esklużiva, skond il-ġurisprudenza ERTA, fir-rigward ta’
ċerti aspetti partikolari tal-ftehim GATS u TRIPs.Barra
minn hekk u fuq kollox, safejn il-Kunsill diġà ddeċieda li ma
jeżerċitax il-kompetenza potenzjali tal-Komunità f'dak li jirrigwarda
l-ftehim GATS u TRIPs, il-kompetenza ta' l-Istati Membri, għall-parti
l-kbira ta’ l-oqsma koperti minn dawn iż-żewġ ftehim, hija predominanti.
Fl-aħħar nett, ċerti oqsma koperti mil-ftehim GATS u TRIPs,
fl-istat attwali tat-Trattat. jistgħu jkunu biss, f’kull każ, ta’
kompetenza ta' l-Istati Membri”Il-Kunsill jissuġerixxi –“Safejn ir-rikors għal opinjoni hija ammissibbli, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha twieġeb fis-sens li –Il-konklużjoni,
b’mod konġunt, mill-Komunità u mill-Istati Membri tal-ftehim li
rriżultaw min-negozjati ta’ l-Urugwaj hija kompatibbli mat-tqassim
tal-kompetenzi stabbilit mit-Trattati li jistabilixxu l-Komunitajiet
ewropej”.Il-Gvern tar-Renju Unit jitlob dan li ġej –“1.      Il-Komunità
hija kompetenti sabiex tieħu parti għall-konklużjoni tal-Ftehim GATS,
abbażi ta’ l-Artikoli 54,57, 66, 75, 84, 99 u 100 A tat-Trattat KE.2.      L-Istati
Membri huma wkoll kompetenti sabiex jipparteċipaw għall-konklużjoni
tal-ftehim GATS.3.      L-Istati Membri huma kompetenti sabiex jipparteċipaw għall-konklużjoni tal-ftehim TRIPs.4.      Il-Komunità
hija kompetenti wkoll sabiex tieħu sehem fil-konklużjoni tal-ftehim
TRIPs, abbażi ta’ l-Artikoli 100 A, 113 u 235 tat-Trattat KE.5.      L-Istati
Membri huma kompetenti sabiex jipparteċipaw għall-konklużjoni
tal-ftehim li jistabbilixxi l-Organiżazzjoni Dinjija tal-Kummerċ”.Il-Gvern
Franċiż “jistieden lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex it-tweġiba tagħha
għad-domanda tal-Kummissjoni tkun li l-konklużjoni tal-Ftehim ODK
(flimkien mal-ftehim annessi miegħu) jaqa’, fl-istess ħin, kemm taħt
il-kompetenzi tal-Komunità u kif ukoll taħt il-kompetenzi ta' l-Istati
Membri, u li, f'dak li jirrigwarda l-Komunità, id-deċiżjoni m’għandiex
tkun ibbażata fuq bażi legali limitata biss għall-Artikolu 113, u lanqas
ibbażata biss fuq l-Artikoli 100 A, 113 u 235”.Il-Gvern
Spanjol jistieden lill-Qorti tal-Ġustizzja sabix tagħti opinjoni li
tikkonstata li jeżistu xi kompetenzi maqsuma bejn il-Komunità u l-Istati
Membri fil-kuntest tal-ftehim li jistabbilixxi l-Organiżazzjoni Dinjija
tal-Kummerċ u li, konsegwentement, dan il-ftehim huwa ta’ tip mħallat.Il-Gvern Portugiż jitlob–“-
Il-parti tal-Ftehim ODK li titratta dwar is-servizzi, id-drittijiet ta’
proprjetà intelletwali, ir-regolamentazzjoni tal-kummerċ ta’ prodotti
koperti mit-Trattat KEFA, tirregola oqsma li, parzjalment, jaqgħu taħt,
‚il-kompetenza konġunta jew proprja ta' l-Istati Membri.–        il-finanzjament
ta’ l-ispejjeż għall-funzjonament ta’ l-ODK mill-estimi nazzjonali hija
kwistjoni riżervata għall-kompetenza ta' l-Istati Membri.–        safejn
l-oqsma koperti mill-Ftehim ODK jaqgħu parzjalment taħt
il-kompetenza tal-Komunità u fil-parti l-oħra taħt dik ta' l-Istati
Membri, il-forma ta’ ftehim mħallat mhux biss talli huwa kompatibbli
mas-sistema Komunitarja tat-tqassim tal-kompetenzi prevista mit-Trattati
bażiċi iżda talli hija wkoll l-unika waħda li tassigura l-unità u
l-koerenza fir-rapreżentazzjoni internazzjonali ta’ l-interessi ta’
l-Unjoni Ewropea u ta' l-Istati Membri fi ħdan l-Organiżazzjoni Dinjija
tal-Kummerċ”.Il-Gvern Ġermaniż jitlob –“il-ftehim
GATS u TRIPs, id-dazji doganali KEFA u l-Ftehim ODK għandhom jiġu
konklużi fil-forma ta’ ftehim mħallta . Dawn għandhom jiġu rratifikati
mir-Repubblikà federali tal-Ġermanja”.Il-Gvern Daniż jitlob –“il-Komunitajiet
ewropej m’għandhomx(…) il-kompetenza esklużiva sabiex jikkonkudu
l-ftehim li jistabbilixxi l-Organiżazzjoni Dinjija tal-Kummerċ”.Skond il-Gvern Daniż ,“huwa
permess lill-Istati Membri li jiddeċiedu jekk il-Komunità tistax
tikkonkludi l-ftehim. L-Istati Membri jistgħu wkoll jagħżlu l-forma
mħallta, b’tali mod li l-ftehim ikun konkluż kemm mill-Komunità kif
ukoll mill-Istati Membri. Skond il-Gvern Daniż, il-kwistjoni ta’
l-implimentazzjoni tal-ftehim għandha tidħol f’din l-evalwazzjoni.
Fl-oqsma fejn l-Istati Membri għandhom l-intenzjoni, fil-preżent jew
fil-futur, li jimplimentaw il-ftehim b’mod nazzjonali, mhuwiex opportun
li l-Komunità tikkonkludi l-ftehim waħedha. Dan jogħodd ukoll għal ċerti
partijiet tal-ftehim GATS u TRIPs. Il-Gvern Daniż iqis li huwa
neċċesarju, f'dak li jirrigwarda maż-żewġ oqsma koperti minn dawn
iż-żewġ ftehim, li tingħażel il-kompetenza mħallta u li jżidu mal-ftehim
l-indikazzjoni tal-bażi legali neċessarja”.Fil-każ
fejn il-Qorti tal-Ġustizzja tikkunsidra li r-rikors ta’ opinjoni
imressaq mill-Kummissjoni huwa ammissibbli, il-Gvern Olandiż jgħid li
l-konklużjoni tal-Ftehim ODK u ta' l-annessi tiegħu jaqgħu taħt
il-kompetenza konġunta ta' l-Istati Membri u tal-Komunità.Il-Gvern Grieg“jistenna li l-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi favur il-pożizzjonijiet esposti mill-Kunsill”Fir-rigward tal-Parlament Ewropew, huwa jipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja ––        “-     tiddikjara
li l-ftehim li jistabbilixxi l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ
għandu jiġi konkluż fuq il-bażi tat-tieni paragrafu ta’ l-Artikolu
228(3), tat-Trattat KE_–        tiddikjara
li, indipendentament minn dak li għandu jingħad, l-Artikolu 113
tat-Trattat KE ma jikkostitwixxix bażi legali suffiċjenti_–        tiddikjara
li bl-ebda mod użu ta’ l-Artikolu 235 tat-Trattat KE jew
tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ma tkun tista’ tiġi
interpretata bħala li tista’ ġġib magħha l-obbligu ġuridika li
il-Parlament jagħti opinjoni favorevoli, anki fil-każ fejn
il-konklużjoni tal-ftehim, fid-dawl tal-kontenut tiegħu, ma tkunx
aċċettabbli għall-Parlament Ewropew”.XVII –  Domandi
magħmulin mill-Qorti tal-Ġustizzja lill-Kummissjoni, lill-Kunsill u
lill-Istati Membri u t-tweġibiet mogħtija għal dawn id-domandi.Il-Qorti
tal-Ġustizzja ddeċidiet li tagħmel lill-Kummissjoni u lill-partijiet li
ppreżentaw osservazzjonijiet id-domandi li ġejjin.A –  L-ewwel domandaIl-Kummissjoni
hija mitluba twieġeb għall-argument tal-Kunsill ibbażat fuq il-mod ta’
kif il-lista tar-impenji speċifiċi ddepożitati f’isem il-Komunità u ta’
l-Istati kienet ġiet magħmula. Minn eżami ta’ dan id-dokument,
jirriżulta, fil-fatt, li-kundizzjonijiet impost għat-tneġġija
tar-restrizzjonijiet għall-aċċess għas-suq tas-servizzi u
l-limitazzjonijiet magħmulin għal din it-tneħħija jvarjaw minn Stat
Membru għall-ieħor.Fit-tweġiba tagħha,
il-Kummissjoni tqis li l-mod ta’ kif l-offerta Komunitarja  ġiet
ippreparata, il-kontenut u t-titolu tagħha mhumiex rilevanti fir-rigward
tal-kwistjoni tad-determinazzjoni tal-kompetenza Komunitarja.Għalhekk,
hija aċċettat li l-lista tkun iddepożitata f’isem il-Komunità u
l-Istati Membri tagħha biss sabiex tnaqqas il-biża’ ta’ dawn ta’ l-aħħar
li ma jkunux jistgħu jakkwistaw il-kwalità ta’ Membru ta’ l-ODK
fin-nuqqas ta’ offerta “Servizzi” ippreżentata f’isimhom. Din
il-konċezzjoni, purament politika, ma ġġibx magħha r-rikonoxximent
tal-kompetenza ta' l-Istati Membri li jikkonkludu l-GATS.Dwar
il-varjazzjonijiet skond l-Istati Membri fil-kundizzjonijiet imposti
għat-tneħħija tar-restrizzjonijiet għal aċċess għas-swieq tas-servizzi,
li jvarjaw minn pajjiż għal ieħor, hija tispjega ruħha permezz
tal-metodoloġija użata mill-GATS u mill-fatt li għad mhemmx
armonizzazzjoni Komunitarja.L-għan
fondamentali tal-GATS huwa li jilliberalizza l-kummerċ internazzjonali
tas-servizzi. Madankollu, sabiex ikun hemm flessibbiltà, l-Artikoli XVI u
XVII tal-GATS jawtorizzaw il-Membri ta’ l-ODK sabiex jindikaw
limitazzjonijiet u kundizzjonijiet fil-listi ta' impenji speċifiċi
tagħhom.
Għal raġunijiet ta' trasparenza, kien ikkunsidrat li jkun
aħjar li jiġu elenkati t-tipi ta' restrizzjonijiet eżistenti minflok ma
tiġi maħruġa klawżola ġenerali ta' “standstill”.Il-lista
ta' restrizzjonijiet eżistenti tvarja minn Stat Membru għall-Stat
Membru ieħor għaliex l-armonizzazzjoni Komunitarja għadha mhijiex totali
u għaliex l-Istati Membri għad għandhom kompetenza kompettitiva
fl-isfera interna. Imma madankollu minn dan ma joħroġx il-fatt li
l-kompetenzi fuq livell estern huma maqsuma wkoll.Il-qasam
tal-merkanzija joffri eżempju tajjeb ta' kompetenza esklużiva esterna
tal-Komunità sovrapposta għal kompetenza interna parzjalment
kompettitiva. Per eżempju, il-leġiżlazzjoni fil-qasam ta’ l-ostakli
tekniċi għall-kummerċ tibqa’ parżjalment taqa taħt il-kompetenza ta'
l-Istati Membri fuq livell intern, filwaqt li fl-isfera internazzjonali,
il-Komunità għandha kompetenza esklużiva fuq il-bażi ta’ l-Artikolu 113
tat-Trattat. Huwa abbażi ta’ din id-dispożizzjoni li l-Komunità
kkonkludiet il-Kodiċi fuq l-ostakli tekniċi tal-GATT. Jekk illum, ikollu
jsir inventarju tas-sitwazzjoni fil-qasam tal-“istandards” u r-regoli
tekniċi applikabbli għall-merkanzija, li jista' jiġi mqabbel mal-lista
ta' impenji fil-qasam tas-servizzi, id-differenza li tirriżulta tkun
kunsiderevoli. Madankollu dan ma jikkuntestax il-kompetenza esklużiva
tal-Komunità sabiex tikkonkludi ftehim internazzjonali intiż
għal-liberalizzazzjoni ta’ dan il-qasam. Minn dan il-Komunità
tikkonkludi li l-ebda argument ma jista’ jiġi bbażat fuq il-mod ta'
elaborazzjoni u tal-kontenut tal-listi ta' impenji speċifiċi sabiex jiġu
determinati l-kompetenzi rispettivi tal-Kommunità u ta' l-Istati Membri
sabiex jikkonkludu l-GATS.B –  It-tieni domanda.Skond
is-sunt li l-Kummissjoni tagħmel ta’ l-opinjoni 1/76, il-kompetenza li
l-Komunità għandha sabiex tieħu impenji internazzjonali mhijiex limitata
għal eventwalità fejn il-kompetenza interna
kienet diġa ġiet
użata, imma tista’ wkoll teżisti sakemm il-miżuri Komunitarji interni
jiġu adottati biss għall-konklużjoni u l-implimentazzjoni tal-ftehim
internazzjonali. Il-Kummissjoni hija mitluba sabiex tindika l-miżuri
interni li l-adozzjoni tagħhom hija prevista għall-konklużjoni u
l-implimentazzjoni tal-GATS u tat-TRIPs.Il-Kummissjoni
tgħid li fil-proposta tagħha ta’ atti ta’ implimentazzjoni
tan-negozjati ta’ l-Urugwaj, reċentement mibgħuta lill-Kunsill, hija
pproponiet ––        emenda
ta’ l-Artikoli 5 u 29 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 40/94, ta’
l-20 ta' Diċembru 1993, fuq it-trade mark Komunitarja (ĠU L 11, p. 1)–        emendi
tar-Regolamenti tal-Kunsill li jirrigwardaw il-protezzjoni ta’
l-indikazzjonijiet ġeografiċi ta’ l-inbejjed, ta’ l-inbejjed
aromatizzati u ta’ l-ispirti [Regolementi tal-Kunsill (KEE) Nru 822/87,
tas-16 ta' Marzu 1987, dwar l-organizzazzjoni komuni tas-suq ta’ l-inbid
(ĠU L 84, p. 1); Nru 1576/89, tad-29 ta' Mejju 1989, li jistabilixxi
regoli ġenerali dwar id-definizzjoni, id-deskrizzjoni u l-preżentazzjoni
ta’ l-ispirti (ĠU L 160, p.1), u Nru 1601/91, tal-10 ta' Ġunju 1991, li
jistabbilixxi regoli ġenerali dwar id-definizzjoni, id-deskrizzjoni u
l-preżentazzjoni ta’ nbejjed aromatizzati, xorb ibbażat fuq inbid
aromatizzat u cocktails aromatizzati magħmula mill-prodotti ta’ l-inbid
(ĠU L 149, p.1)];–        deċiżjoni
li l-protezzjoni tad-Direttiva tal-Kunsill 87/54/KEE, tas-16 ta'
Diċembru 1986, dwar il-protezzjoni legali ta' topografiji ta' prodotti
semikundutturi (ĠU 1987, L 24, p. 36) tiġi estiża għall-persuni fiżiċi u
ġuridiċi tal-Pajjiżi Membri ta’ l-ODK.–        proposta
emendata tar-regolament li jistabbilixxi l-miżuri sabiex jiġi pprojbit
ir-rilaxx fiċ-ċirkulazzjoni, l-esportazzjoni tal-merkanzija kontrafatta u
tal-merkanzija pirata.Il-Kummissjoni żżid
li, fil-preżent, hija llimitat ruħha sabiex tipproponi biss il-miżuri li
huma assolutament neċċesarji għall-implimentazzjoni korretta tal-Ftehim
ODK u ta' l-annessi tiegħu. Huwa għal din ir-raġuni li hija ser
tipproponi biss iktar ‘il quddiem il-miżuri Komunitarji
għall-implimentazzjoni tal-GATS .C –  It-tielet domanda.1.
Il-Kummissjoni qalet li l-ebda dispożizzjoni tal-kapitoli tat-Trattat
KE fuq id-dritt ta’ l-istabbiliment u tal-libertà li jiġu pprovduti
servizzi ma tobbliga lil-leġiżlatur Komunitraju sabiex jagħmel użu
purament intern (jiġifieri fir-rigward taċ-ċittadini ta' l-Istati
Membri) tas-setgħat mogħtija lilu minn dawn il-kapitoli. Il-Kummissjoni
hija mitluba sabiex tindika l-każijiet li fihom, u l-kundizzjonijiet
abbażi ta’ liema, il-leġiżlatur Komunitarju diġà għamel użu minn dawn
is-setgħat fir-rigward taċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi.Il-Kummissjoni
pprovdiet lista ta' tlieta u tletin att ta' dritt sekondarju, li
jinkludu aspett estern. Uħud minnhom ittieħdu fis-setturi bankarji,
finanzjarji, ta’ l-assigurazzjonijiet u tat-telekommunikazzjoni u huma
bbażati fuq l-Artikoli 54, 57(2) jew 66, tat-Trattat. Xi oħrajn ġew
adottati fil-qasam tat-trasport u huma ibbażati fuq l-Artikoli 84(2)
tat-Trattat. L-iktar atti importanti minn dawk li ġew iċċitati
mill-Kummissjoni jistgħu jinġabru fi gruppi kif ġej-.a)      Ċerti
atti ta' dritt sekondarju mhux biss jipprovdu li d-dispożizzjonijiet
tagħhom huma applikabbli wkoll għall-fergħat Komunitarji tal-kumpanniji
ta’ Stati terzi, iżda jipprovdu dispożizzjonijiet speċifiċi fir-rigward
tagħhom –Ara -–        l-Artikolu
3 tad-Direttiva tal-Kunsill 89/117/KEE, tat-13 ta' Frar 1989, dwar
l-obbligi ta’ fergħat stabbiliti fi Stat Membru ta’ istituzzjonijiet ta’
kreditu u istituzzjonijiet finanzjarji li jkollhom l-uffiċċji ewlenin
tagħhom barra dak l-Istat Membru rigward il-pubblikazzjoni tad-dokumenti
tal-kontijiet annwali (ĠU L 44, p. 40), ibbażata fuq l-Artikolu 54
tat-Trattat–        l-Artikolu
7 tal-Ħdax id-Direttiva tal-Kunsill 89/666/KEE, tal-21 ta'
Diċembru
1989, dwar il-ħtiġiet ta’ l-iżvelar rigward il-friegħi miftuħa fi Stat
Membru minn ċerti tipi ta’ kumpanniji rregolati bil-liġijiet ta’ Stat
ieħor (ĠU L 395, p. 36), ibbażata fuq l-Artikolu 54 tat-Trattat–        id-Direttiva
tal-Kunsill 91/308/KEE, tal-10 ta’ Ġunju 1991, dwar il-prevenzjoni
ta' l-użu tas-sistema finanzjarja għall-iskop tal-ħasil tal-flus,
ibbażata fuq l-Artikoli 57(2) u 100 A (ĠU L 166 p. 77)–        id-Direttiva
tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 94/19/KE, tat-30 ta' Mejju 1994
dwar skemi ta’ garanzija għal depożiti (ĠU L 135, p. 5), ibbażat fuq
l-Artikolu 57(2) tat-Trattat. L-Artikolu 6 ta' din id-direttiva
jipprovdi li l-Istati Membri għandhom jivverifikaw jekk il-fergħat
maħluqa minn dawn l-istabbilimenti finanżjarji li jkollhom l-uffiċju
prinċipali tagħhom barra mill-Komunità, għandhomx kopertura ekwivalenti
ta' dik prevvista minn din id-direttiva. Jekk dan ma jkunx il-każ,
l-Istati Membri jistgħu jimponulhom sabiex jidħlu f’sistema ta'
garanzija tad-depożiti li teżist fit-territorju tagħhom.b)      Fil-qasam
finanzjarju, il-leġiżlazzjoni Komunitarja tapplika għall-garanziji
trasferibbli kollha li huma aċċettati jew li huma s-suġġett ta’
applikazzjoni ta' ammissjoni għall-listi ta' Borża uffiċjali
li tinsab
jew li topera ġewwa Stat Membru, anki jekk dan ikun
stabbilit ġewwa pajjiż terz.Ara
l-Artikoli 1 tad-Direttiva tal-Kunsill 79/279/KEE, tal-5 ta' Marzu 1979,
li tikkoordina l-kundizzjonijiet għall-ammissjoni ta’ titoli għal-listi
ta’ Borża uffiċjali (ĠU L 66, p. 21) u d-Direttiva tal-Kunsill
80/390/KEE, tas-17 ta' Marzu 1980, li tikkoordina l-ħtiġijiet
għat-tfassil, stħarriġ u distribuzzjoni tal-partikolaritajiet tal-lista
li għandhom ikunu ppubblikati għall-ammissjoni ta’ titoli għal-listi ta'
Borża uffiċjali (ĠU L 100, p. 1), it-tnejn li huma bbażati fuq
l-Artikoli 54(3) (g) u 100 tat-Trattat.ċ)      F’ordni
ta’ideat viċini ħafna, direttiva tapplika għall-kumpanniji ta' pajjiżi
terzi li l-ishma tagħhom ġew ammessi għal-listi ta' Borża uffiċjali
Komunitarja.Ara d-Direttiva tal-Kunsill
82/121/KEE, tal-15 ta' Frar 1982, fuq informazzjoni li għandha tkun
ippubblikata fuq bażi regolari mill-kumpanniji li l-ishma tagħhom ġew
ammessi għal-listi ta' Borża uffiċjali (ĠU L 48, p. 26), ibbażżata fuq
l-Artikoli 54(3) (g), u 100 tat-Trattat.Direttiva
oħra li tapplika għall-kumpanniji ta’ pajjiżi terzi li jakkwistaw jew
li jċedu sehem importanti f’kumpannija li taqa’ taħt il-leġiżlazzjoni
ta' Stat Membru u li l-ishma tagħhom ġew ammessi għal-listi ta' Borża
uffiċjali Komunitarja. Ara d-Direttiva
tal-Kunsill 88/627/KEE, tat-12 ta' Diċembru 1988, fuq l-informazzjoni li
għandha tkun ippubblikata meta jinxtara jew jinbiegħ sehem maġġuri
f'kumpannija ammessa fil-lista ta' Borża uffiċjali (ĠU L 348, p. 62),
ibbażata fuq l-Artikolu 54 tat-Trattat.d)      Id-direttia
“televiżjoni mingħajr fruntieri” tinkariga lill-Istati Membri sabiex
jishru li x-xandiriet kollha televizizi trażmessi kemm minn organi
televiżivi li jaqgħu taħt il-kompetenza tagħhom, jew inkella minn
organiżmi organi televiżivi li jużaw il-frekwenza jew l-kapaċità ta'
sattelita aċċettata minn dan l-Istat Membru, jew b’konnesjoni ma’
sattelita li tinsab ġewwa dan l-Istat Membru imma li ma tkunx
tiddependi mill-kompetenza ta' dan l-Istat Membru, ikunu jirrispettaw
id-dritt applikabbli għax-xandiriet intiżi għall-pubbliku ta' dan
l-Istat Membru.Ara l-Artikolu 2 tad-Direttiva
tal-Kunsill 89/552/KEE, tat-3 ta' Ottubru 1989, dwar il-koordinazzjoni
ta’ ċerti dispożizzjonijiet stabbiliti bil-liġi, b’regolament jew
b’azzjoni amministrattiva fi Stati Membri dwar it-twettiq ta’
attivitajiet ta’ xandir bit-televiżjoni (ĠU L 298, p.23), ibbażata fuq
l-Artikoli 57(2) u 66 tat-Trattat.e)      Xi
atti ta' dritt sekondarju jawtorizzaw lill-Komunità sabiex tikoopera
mal-awtoritajiet ta’ pajjiżi terzi sabiex tiġi msaħħa l-effiċjenza
tal-leġiżlazzjoni Komunitarja.Ara ––        id-Direttiva
tal-Kunsill 92/30/KEE, tas-6 ta' April 1992, dwar is-sorveljanza ta'
istituzzjonijiet ta' kreditu fuq bażi kkonsolidata (ĠU L 110, p. 52),
ibbażata fuq l-Artikolu 57(2) tat-Trattat. L-Artikolu 8 jawtorizza
lill-Kunsill sabiex jikkonkludi ftehim ma’ pajjiżi terzi sabiex jiġu
miftehma l-modalitajiet għall-applikazzjoni tas-surveljanza fuq bażi
konsolidata, min-naħa, lill-istabbilimenti finanzjarji li l-uffiċju
prinċipali tagħhom jinsab f’pajjiż terz, u, min-naħa l-oħra,
lill-istabbilimenti finanzjarji li jinsabu f’pajjiż terz iżda li
għandhom l-istituzzjoni finanżjarja jew il-kumpannija finanzjarja li
hija l-kumpannija prinċipali rreġistrata fil-Komunità_–        id-Direttiva
tal-Kunsill 89/592/KEE, tat-13 ta' Novembru 1989, li tikkkonċerna
l-koordinazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet dwar l-insider dealings (ĠU L
334, p. 30), ibbażata fuq l-Artikolu 100A tat-Trattat. L-Artikolu 11
jawtorizza lill-Komunità sabiex tikkonkludi ftehim ma’ pajjiżi terzi
fl-oqsma rregolati mid-direttiva.f)      Xi
atti tad-dritt sekondarju jawtorizzaw lill-Komunità sabiex din
tikkonkludi ftehim ma’ wieħed jew ma’ diversi pajjiżi terzi bil-għan li
jintlaħaq ftehim dwar regoli iktar favorevoli għall-fergħat Komunitarji
tal-kumpanniji ta’ dawn il-pajjiżi terzi minn dawk previsti minn dawn
l-atti tad-dritt sekondarju, dejjem sakemm trattament simili jingħata
lill-fergħat tal-kumpanniji Komunitarji f’dawn il-pajjiżi terzi
(prinċipju tar-reċiproċità ). F’dan ir-rigward il-Kummissjoni tirreferi ––        għal
Artikolu 9(3) ta’ l-Ewwel Direttiva tal-Kunsill 77/780/KEE, tat-12 ta'
Diċembru 1977, dwar il-koordinazzjoni ta' liġijiet, regolamenti u
dispożizzjonijiet amministrattivi li għandhom x'jaqsmu mal-bidu u
l-eżerċizzju tan-negozju ta' l-istituzzjonijiet ta' kreditu (ĠU L 322,
p. 30), ibbażat fuq l-Artikolu 57 tat-Trattat_–        għal
Artikolu 32 ta’ l-Ewwel Direttiva tal-Kunsill 79/267/KEE, tal-5 ta'
Marzu 1979, dwar il-koordinazzjoni tal-liġijiet, regolamenti u
dispożizzjonijiet amministrattivi li jirrigwardaw l-aċċess
għall-attività ta' l-assigurazzjoni diretta fuq il-ħajja u l-eżerċizzju
ta' din l-attività (ĠU L 63, p.1) ibbażata wkoll fuq l-Artikolu 57
tat-Trattat–        għal
Artikolu 29 ta’ l-Ewwel Direttiva tal-Kunsill 73/239/KEE, tal-24 ta'
Ġunju 1973, dwar il-koordinament ta’ liġijiet, regolamenti u
dispożizzjonijiet amministrattivi li jirrigwardaw il-bidu u t-twettiq
tan-negozju ta’ l-assigurazzjoni diretta barra mill-assigurazzjoni
tal-ħajja (ĠU L 228, p.3), ibbażata fuq l-Artikolu 57(2) tat-Trattat.
Abbażi ta’ l-Artikolu 29 ta' din l-ewwel direttiva, ġie konkluż
ftehim mal-Konfederazzjoni Svizzera fuq il-bażi ta’ l-Artikoli 57(2) u
235 (ĠU 1991 L 205, p. 2).ġ)
Atti oħra tad-dritt sekondarju
jistabbilixxu proċedura permanenti ta' evalwazzjoni ta’ l-aċċess
riservat għal operaturi ekonomiċi Komunitarji tas-swieq ta’ pajjiżi
terzi. Jekk ikun jidher li l-kumpanniji Komunitarji ma jibbenefikawx
minn aċċess għas-suq paragunabbli għal dak li toffri l-Komunità
lill-kumpanniji ta' dawn il-pajjiżi terzi, il-Kummissjoni tista' tibda
negozjati ma’ dawn il-pajjiżi terzi bil-għan li tirranġa s-sitwazzjoni,
kif ukoll li tipproponi lill-Kunsill sabiex jingħalaq is-suq Komunitarju
għall-kumpanniji sussidjarji Komunitarji tal-kumpanniji ta’ dawn
it-pajjiżi terzi.F’dan ir-rigward il-Kummissjoni tirreferi għal ––        Artikoli
8 u 9 tat-tieni Direttiva tal-Kunsill 89/646/KEE, tal-15 ta' Diċembru
1989, dwar il-koordinazzjoni ta' liġijiet, regolamenti u
dispożizzjonijiet amministrattivi li jirrigwardaw l-aċċess
għall-eżerċizzju tan-negozju ta' l-istituzzjonijiet ta' kreditu u li
temenda d-Direttiva 77/780/KEE (ĠU L 386, p.1), ibbażata fuq l-Artikolu
57(2)–        għal
Artikolu 4 tad-Direttiva tal-Kunsill 90/618/KEE, tat-8 ta' Novembru
1990, li temenda, b’mod partikolari fir-rigward ta’ assigurazzjoni ta’
responsabbiltà ta’ vetturi bil-mutur, id-Direttiva 73/239/KEE u
d-Direttiva 88/357/KEE dwar il-koordinazzjoni ta’ liġijiet, regolamenti u
dispożizzjonijiet amministrattivi li jirrelataw għall-assigurazzjoni
diretta barra minn assigurazzjoni tal-ħajja (ĠU L 330, p. 44)–        għal
Artikolu 8 tat-Tieni Direttiva tal-Kunsill 90/619/KEE, tat-8 ta'
Novembru 1990, dwar il-kordinazzjoni ta' liġijiet, regolamenti u
dispożizzjonijiet amministrattivi li jirrelataw għal assigurazzjoni
diretta tal-ħajja, li jistabbilixxu dispożizzjonijiet
għall-faċilitazzjoni ta' l-eżerċizzju effettiv tal-libertà li jiġu
provduti servizzi u li temenda d-Direttiva 79/267/KEE (ĠU L 330, p.50)–        għal
Artikolu 7 tad-Direttiva tal-Kunsill 93/22/KEE, tal-10 ta' Mejju 1993,
dwar servizzi ta’ investiment fil-qasam ta’ titoli (ĠU L 141, p. 27),
ibbażata fuq l-Artikolu 57(2) tat-Trattat.h)
Fil-qasam finanzjarju, xi direttivi
tal-Kunsill jawtorizzaw lill-Komunità sabiex tikkonkludi ftehim ma’
pajjiżi terzi bil-għan li jiġi rikonoxxut, permezz tar-reċiproċità,
il-prospectus stabbiliti u kontrollati skond il-leġiżlazzjoni ta' dan
jew ta' dawn il-pajjiżi terzi bl-iskop ta' ammissjoni fil-listi
tal-borża jew bl-iskop ta’offerta pubblika.Ara
d-Direttiva 87/345/KEE tal-Kunsill, tat-22 ta' Ġunju 1987, li
temenda d-Direttiva 80/390 iċċitata iktar ‘il fuq (ĠU L 185, p. 81),
ibbażata fuq l-Artikolu 54(2) tat-Trattat, u d-Direttiva tal-Kunsill
89/298/KEE, tas-17 ta' April 1989, li tikkoordina l-ħtiġiet
għat-tħejjija, l-iskrutinju u d-distribuzzjoni tal-prospectus li għandu
jiġi ppubblikat meta titoli trasferibbli jiġu offerti lill-pubbliku (ĠU L
124, p. 8), ibbażata fuq l-Artikolu 54 tat-Trattat.i)      Fil-qasam
tal-kuntratti pubbliċi, hemm direttiva li tipprovdi li l-offerta
magħmula għall-attribuzzjoni ta' kuntratt ta' provvista, li jinkludi
parti mill-prodotti oriġinarji minn pajjiż terz li jaqbeż il-50%
tal-valur totali tal-prodotti li jagħmlu din l-offerta, tista’ tiġi
rrifjutata, sakemm il-Komunità ma tkunx ikkonkludiet xi ftehim ma’ dan
il-pajjiż terz li jkun jassigura li l-kumpanniji tal-Komunità jkollhom
aċċess paragunabbli u effetiv għas-swieq tiegħu.Ara l-Artikolu 29 tad-Direttiva tal-Kunsill 90/531/KEE, tas-17 ta' Settembru
1990, dwar il-proċedura għall-għoti ta' kuntratti fis-setturi ta'
l-ilma, ta' l-enerġija, tat-trasport u tat-telekomunikazzjonijiet,
ibbażati fuq l-Artikoli 57(2) 66, 100A u 113 tat-Trattat (ĠU L 297,
p.1).Abbażi ta’ l-Artikolu 29 ta’ din
id-direttiva, il-Komunità Ewropea kkonkludiet ftehim fil-forma ta'
memorandum ta' ftehim ma’ l-Istati Uniti ta’ l-Amerika dwar il-kuntratti
pubbliċi. Dan jassigura aċċess paragunabbli u effetif tal-kumpanniji
tal-Komunità fis-swieq ta’ l-Istati Uniti f'dak li jirrigwarda
t-trasferiment ta' swieq ta' provvista u ta' xogħolijiet min-naħa
tal-entitajiet kontraenti tagħha tas-settur ta’ l-enerġija elettrika
[ara d-deċiżjoni tal-Kunsill 93/323/KEE tal-10 ta’ Mejju 1993, li
tapprova l-ftehim (ĠU L 125, p.1), ibbażata fuq l-Artikolu 113, u
d-deċiżjoni tal-Kunsill 93/324/KEE, ta’ l-10 ta' Mejju 1993, dwar
l-estensjoni tal-benefiċju tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva
90/531/KEE għall-Istati Uniti, ibbażata wkoll fuq l-Artikolu 113
tat-Trattat (ĠU L 125, p. 54)].Skond
direttiva oħra, meta l-Kummissjoni tikkonstata li pajjiż terz, f'dak li
jirrigwarda l-attribuzzjoni ta’ kuntratti ta’ servizzi, ma jagħtix
lill-kumpanniji tal-Komunità aċċess effetif paragunabbli għal dak mogħti
mill-Kommunità lill-kumpanniji ta’ dan il-pajjiż terz, din tista’
tipproponi lill-Kunsill li tiġi deċiża s-sospendsjoni jew
il-limitazzjoni ta’ l-attribuzzjoni ta’ kuntratti ta’ servizzi -–        lill-kumpanniji suġġetti għal-leġiżlazzjoni tal-pajjiż terz ikkonċernat–        lill-kumpanniji
li huma konessi mal-kumpanniji msemmija fil-punt a) li l-uffiċju
prinċipali tagħhom jinsab fil-Komunità, iżda li m’għandhomx konnesjoni
diretta u effettiva ma’ l-ekonomija ta' Stat Membru–        lill-kumpannij
li jippreżentaw xi offerti li jkollhom bħala suġġett servizzi li
jkunu ġejjin mill-pajjiżi terzi kkonċernatiAra
l-Artikolu 37(3) tad-Direttiva tal-Kunsill 93/38/KEE, tal-14 ta' Ġunju
1993, li tikkoordina l-proċeduri ta' akkwist pubbliku għal entitajiet li
joperaw fis-setturi ta' l-ilma, ta' l-enerġija, tat-trasport u
tat-telekomunikazzjoni (ĠU L 199, p.84), ibbażata fuq l-Artikoli 57(2),
66, 100 A, u 113 KEE.j)
Fil-qasam tat-trasport marittimu,
hemm regolament li jistabilixxi l-proċedura li għandha tiġi segwita
sabiex tagħmel tajjeb għal prattiċi tarrifarji żleali ta' ċerti sidien
ta’ vapuri ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jassiguraw is-servizzi
tal-linji internazzjonali tat-trasport tal-merkanzija.Ara
r-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 4057/86, tat-22 ta' Diċembru
1986, dwar prattiċi ta' prezzijiet mhux ġusti fit-trasport marittimu (ĠU
L 378, p. 14), ibbażat fuq l-Artikolu 84(2) tat-Trattat.Regolament
ieħor jistabilixxi l-proċedura li għandha tiġi applikata meta jkun hemm
miżura, abottata minn pajjiż terz jew mill-aġenti tiegħu, li tkun
tillimita jew tirriskja li tillimita l-aċċess liberu tal-kumpanniji
marittimi ta' l-Istati Membri jew tal-vapuri reġistrati ġewwa Stat
Membru (Artikolu 1). Dan huwa applikabbli għall-kumpanniji marittimi ta'
pajjiż terz li jassiguraw servizz bejn il-pajjiż tagħhom stess jew bejn
pajjiż terz ieħor u wieħed jew diversi Stati Membri (Artikolu 2).
L-Artikolu 4(1) (b), jawtorizza l-adozzjoni koordinat ta’ kontro-miżuri
fir-rigward ta’ kumpanniji bħal dawn (punt b).Ara
r-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 4058/86, tat-22 ta' Diċembru
1986, dwar azzjoni koordinata sabiex jiġi ssalvagwardat l-aċċess liberu
għal tagħbijiet ta' merkanzija f'kummerċ fuq l-oċeani (ĠU L 378, p.21)
ibbażat fuq l-Artikolu 84(2) tat-Trattat.2.      B’mod
iktar ġenerali, il-Kummissjoni hija mitluba sabiex tiżvilluppa, fil-każ
fejn il-kompetenza tkun, hekk kif isostni l-Kunsill u ċerti pajjiżi li
ppreżentaw osservazzjonijiet, limitata biss għaċ-ċittadini ta' l-Istati
Membri, l-argumenti li jippermettu li minn kompetenza interna, hekk
limitata, tiġi dedotta kompetenza esterna li tinkludi t-trattament li
għandu jingħata liċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi.Preliminarjament,
il-Kummissjoni tenfasizza li l-GATS u t-Trattat KE huma t-tnejn
ibbażati fuq il-prinċipju ta’ non-diskriminazzjoni u jużaw l-istess
mezzi legali sabiex iwettqu l-għan tal-liberalizzazzjoni
tal-provvista ta’ servizzi. Għalhekk, l-Artikoli 52 u 59 tat-Trattat
jipprekludu lill-Istati Membri milli jadottaw miżuri li jkunu ta’ dannu
għall-prinċipju ta’ non-diskriminazzjoni minħabba n-nazzjonalità.
Min-naħa tiegħu l-GATS jipprojbixxi lill-Membri tiegħu milli
jidiskriminaw bejn iċ-ċittadini tal-Membri differenti (klawżola
tan-nazzjon l-iktar favorit) kif ukoll milli jitrattaw lill-fornituri
ta’ servizzi lokali jew barranin, b’mod differenti f'dak li jirrigwarda
l-aċċess għas-suq u l-kundizzjonijiet ta’ l-eżerċizzju ta’ l-attività
tagħhom (klawżola dwar l-aċċess għas-suq u dwar it-trattament
nazzjonali).Huwa għal din ir-raġuni li,
il-fatt li jiġi deċiż li l-Komunità għandha, abbażi tat-teorija
tal-parallelliżmu tal-kompetenzi, kompetenza esterna sabiex tikkonkludi
l-GATS, dan ma jkunx ifisser li s-setgħat esterni tal-Komunità jkollhom
portata akbar mis-setgħat interni tagħha, imma pjuttost li dawn għandhom
portata paragunabbli, jekk mhux saħansitra iktar stretta..Il-Kummissjoni
tkompli billi ssemmi żewġ argumenti favur kompetenza esterna
tal-Komunità li tkun tinkludi fiha t-trattament li għandu jingħata
liċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi – minn naħa, in-neċċessità ta' azzjoni
esterna u, min-naħa l-oħra, ir-riskju li jiġu affettwati r-regoli
Komunitarji.F’dak li jirrigwarda
n-neċċessità ta' azzjoni esterna, il-Kummissjoni tosserva li l-vantaġġi
ekonomiċi li l-fornituri Komunitarji ta’ serviżżi għandhom abbażi
tat-Trattat qegħdin fil-punt li jilħqu l-limitu tagħhom meta jiġi
mwettaq is-suq intern. Hija l-liberalizzazzjoni tal-kummerċ tas-sevizzi
fil-pajjiżi terzi li, attwalment, hija l-iktar waħda li x’aktarx tista’
ssostni l-iżvillup ekonomiku ta' l-Istati Membri. Skond il-Kummissjoni,
il-Komunità ma tistax tfittex li tikseb vantaġġi kummerċjali
għall-operaturi ekonomiċi Komunitarji fis-swieq ta’ pajjiżi terzi
mingħajr ma tkun f’pożizzjoni li toffri kumpens lilll-fornituri ta’
servizzi ta’ pajjiżi terzi fis-suq komuni, u dan jimplika li hija hija
kompetenti sabiex tirregola l-aċċess tagħhom fis-suq komuni.Sabiex
turi l-interdipendendenza stretta bejn dawn iż-żewġ dimensjonijiet ta’
l-azzjoni Komunitarja, il-Kummissjoni tagħti żewġ eżempji -
il-ftehim, tal-10 ta' Ottubru 1989, bejn il-Komunità Ekonomika Ewropea u
l-Konfederazzjoni Żvizzera dwar l-assigurazzjoni diretta apparti dik
fuq il-ħajja u t-tieni direttiva bankarja, iċċitata iktar ‘il fuq.
Il-ftehim konkluż mal-Konfederazzjoni Żvizzera “għandu l-għan li
jistabbilixxi, fuq bażi ta' reċiproċità, il-kundizzjonijiet neċċessarja u
suffiċjenti sabiex jippermettu lill-aġenti u lill-fergħat ta'
kumpanniji li jkollhom l-uffiċju prinċipali tagħhom fit-territorju ta'
waħda mill-partijiet kontraenti, u li jixtiequ jistabilixxu ruħhom jew
li huma diġà stabbiliti fit-territorju tal-parti kontraenti l-oħra,
sabiex ikunu jistgħu jaċċedu għall-attività mhux imħallsa ta’
l-assigurazzjoni diretta, differenti mill-assigurazzjoni fuq il-ħajja
jew inkella li teżerċita din l-attività (Artikolu 1). It-tieni
direttiva bankarja tipprevedi l-possiblità li jiġu sospiżi
l-applikażżjonijiet għal-liżenżji tal-kumpanniji sussidjarji Komunitarji
ta’ l-istituzzjonijiet finanzjarji ta’ pajjiżi terzi bil-għan li
jingħata lill-Komunità mezz sabiex din tinnegozja aċċess effetif
għas-suq tal-pajjiżi terzi kkonċernati favur kumpanniji sussidjarji, ta’
istituzzjonijiet finanzjarji Komunitarji, stabbiliti f’dawn
il-pajjiżi..It-tieni argument mressaq
mill-Kummissjoni, huwa li, jekk il-kompetenza interna tal-Komunità tiġi
limitata għaċ-ċittadini ta' l-Istati Membri, il-prinċipji tal-libertà
ta’ l-istabbiliment u tal-liberta li jiġu pprovduti servizzi jistgħu
jiġu affettwati.L-ewwel nett jista’ jkun
hemm abbużi fil-provvista ta’ sevizzi u distorsjonijiet
tal-kompetizzjoni jekk kull Stat Membru jkun f’pożizzjoni li
jiddetermina, għaċ-ċittadini tat-pajjiżi terzi, ir-regoli li jirregolaw
l-aċċess għas-suq tagħhom u l-eżerċizzju ta’ attivitajiet mhux imħallsa.
Per eżempju, l-Istat Membru l-iktar liberali fil-qasam tal-bank u ta’
l-assigurazzjoni jieħu l-parti l-kbira tal-fornituri ta’ dawn
is-serviżżi provenjenti minn pajjiżi terzi billi jadotta kundizzjonijiet
anqas stretti minn dawk previsti fid-dritt Komunitarju (fil-qasam
tal-kapital minimu, tar-reservi tekniċi, limiti ta’ solvenza…) U
l-persuni assigurati residenti fl-Istati membri anqas liberali jinjoraw
il-kumpanniji ta’ l-assigurazzjoni stabbiliti f’dawn il-Istati Membri
sabiex jagħmlu użu mis-servizzi tal-kumpanniji ta’ l-assigurazzjoni li
joperaw ġewwa l-Istat Membru iktar liberali.Barra
minn dan, dejjem hemm ir-riskji li jiġu affettwati l-prinċipji
fundamentali tad-dritt Komunitarju, kemm jekk kien hemm jew le
armonizzazzjoni Komunitarja. Per eżempju, fil-qasam tar-rikonoxxenza
tal-kwalifiċi professjonali, jekk Stat Membru jadotta, fir-rigward
taċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi, sistema iktar favorevoli minn dik
applikabbli għaċ-ċittadini Komunitarji, huwa jkun qiegħed jostakola
d-dritt ta’ stabbiliment u d-dritt għall-liberta li jiġu pprovduti
servizzi fit-territorju tiegħu taċ-ċittadini ta’ l-Istati Membri l-oħra.
Leġiżlazzjoni bħal din tmur, barra minn hekk, kontra l-prinċipju
tal-koerenza jew tal-preferenza Komunitarja, kif ukoll kontra l-Artikolu
5 tat-Trattat.D –  Ir-raba’ domanda.Il-Kunsill
essenzjalment iqis li l-kapitoli tat-Trattat KE li jirrigwardaw
id-dritt ta'
l-istabbiliment u s-sevizzi ma jgħid xejn fuq
it-trattament li għandu jingħata liċ-ċittadini (kumpanniji u persuni
fiżiċi) ta’ pajjiżi terzi. Barra minn hekk, f'dak li jirrigwarda
l-metodu ta’ fornitura “preżenza kummerċjali”, skond it-terminoloġija
tal-GATS, huwa jagħmel distinzjoni bejn kumpanniji sussidjarji ta'
kumpannija ta' Stat terz u s-sempliċi fergħat ta' kumpannija ta' Stat
terz. Il-Kunsill huwa mitlub jelabora iktar il-pożizzjoni tiegħu.Preliminarjament,
il-Kunsill jinforma lill-Qorti tal-Ġustizzja li, waqt il-Kunsill
(Affarijiet ġenerali) tal-4 ta’ Ottubru 1994 ġewwa l-Lussemburgu,
huwa approva abbozz ta’ deċiżjoni għall-konklużjoni tal-Ftehim
tan-negozjati ta’ l-Urugwaj li intbgħat lill-Parlament Ewropew sabiex
dan ikun jista’ jiddeċiedi l-pożizzjoni tiegħu fil-kuntest tal-proċedura
ta’ l-opinjoni favorevoli. Dan l-abbozz ta' deċiżjoni gġandu,
eventwalment, jiġi rivedut fid-dawl ta’ l-opinjoni li ser tagħti l-Qorti
tal-Ġustizzja fil-15 ta' Novembru 1994. F’din il-fażi, il-Kunsill
adotta bħala bażi legali għal kompetenza Komunitarja, l-Artikoli 43, 54,
57, 66, 75, 84(2) 99, 100, 100 A, 113 u 235, b’konnesjoni mat-tieni
paragrafu ta’ l-Artikolu 228(3), tat-Trattat KE.Wara
s-seduta tal-11 ta’ Ottubru 1994, il-Kunsill ippreżenta lill-Qorti
tal-Ġustizzja l-“kodiċi tal-kondotta” stabbilit bi qbil bejn il-Kunsill,
l-Istati Membri u l-Kummissjoni, f’dak li jirrigwarda n-negozjati ta'
“wara l-Uruguay-Round” fuq is-servizzi. Dan jipprovdi kif ġej –“1.
Fir-rigward tan-negozjati fuq il-kummerċ fil-qasam tas-servizzi
msemmija fid-deċiżjonijiet ministerjali adottati ġewwa Marrakech
fil-15 ta' April 1994 u waqt kull diskussjoni oħra dwar il-kummerċ f’dan
il-qasam, immexxija taħt il-awspiċi jew tal-Kumitat preparatorju jew
tal-Kunsill ta’ l-organizzazzjoni dinjija tal-kummerċ għal kummerċ
tas-servizzi, ġie miftiehem li, filwaqt li jinżammu
l-pożizzjonijiet ta' wieħed u ta’ l-ieħor fuq il-mandat ġdid u fuq
il-kwistjoni tat-tqassim tal-kompetenzi u bla ħsara għall-eżitu
tar-rikors ta' opinjoni imressaq mill-Kummissjoni quddiem il-Qorti
tal-Ġustizzja fuq is-suġġett tal-kompetenzi, il-Kummissjoni għandha
tkompli(17) -a)
tinnegozja f’isem il-Komunità u
l-Istati Membri fil-kuntest tan-negozjati u tad-diskussjonijiet msemmija
iktar ’il fuqb)      tinforma
lill-Istati Membri, l-iktar kmieni possibli, fuq id-data u l-post
tad-diskussjonjiet kollha jew tan-negozjati ppjanati mal-partijiet
l-oħra, kemm jekk dan ikun fil-kuntest ta' gruppi ta' negozjati
uffiċjali jew oħrajn, metali l-Istati Membri ma jkunux ġew
direttament informatic)      tesprimi,
dwar il-kwistjonijiet, il-pożizzjonijiet meħuda skond il-proċeduri
deċizjonali relevanti (18)d)      tishar
li r-rappreżentanti ta' l-Istati Membri kollha jkunu f'pożizzjoni li
jassistu għal-laqgħat u n-negozjati kollha fuq il-mertu, dejjem jekk
l-Istati Membri jistgħu jqabbdu lill-presidenza sabiex tirrapreżenthom.e)      tqassam
malajr kull nota lill-Istati Membri, uffiċjali jew mingħajr garanzija
uffiċjali – li tkun ġejja mis-Sekretarjat tal-GATT jew ta'
parteċipanti oħra, inkluża l-Kummissjoni stess – li ma tkunx ġiet
mibgħuta direttament lill-Istati Membri2.
Il-Kunsill jieħu r-reżoluzzjoni li jwaqqaf regolarment is-sunt jew
l-evalwazzjoni tan-negozjati fuq il-bażi tar-rapporti li l-Kummissjoni
ser tippreżenta lill-Kunsill f’mument utli għalih sabiex jingħatalu
ż-żmien biex jipprepara x-xogħolijiet tiegħu. Il-Kunsill jeżamina
l-formulazzjoni tal-għanijiet tan-negozjati għal kull settur
tas-servizzi u jżomm id-dritt li jagħti lill-Kummssjoni, fi żmien utli,
id-direttivi rilevanti”Il-Kunsill
essenzjalment iqis li, il-kapitoli tat-Trattat KE li jirrigwardaw
id-dritt ta’ stabbiliment u s-servizzi ma jgħidu xejn fuq it-trattament
li għandu jingħata lill-persuni fiżiċi jew ġuridiċi ċittadini ta’
pajjiżi terzi, u dan għaliex, fl-opinjoni tiegħu, mill-kliem stess użat
fl-Artikoli 52 etseq, 59 et seq u 221 jirriżulta li
t-Trattat KE ma jimponi, fuq l-Istati Membri, l-ebda obbligu dwar
it-trattament li għandu jingħata liċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi.Il-Kunsill jelabora l-argument tiegħu billi jagħti eżempju – il-privatizzazzjoni ta' impriża pubblika tas-servizzi.Fin-nuqqas
ta' miżura Komunitarja ta' armonizzazzjoni f’dan il-qasam, l-Istati
Membri jibqgħu kompetenti sabiex jirregolaw il-kundizzjonijiet
tal-privatizzazzjoni. Madankollu, fl-eżerċizzju ta' din il-kompetenza,
l-Istati Membri jgħandhom jirrispettaw il-kundizzjonijiet u l-limiti li
huma għandhom skond id-dispożizzjonijiet rilevanti tat-Trattat (per
eżempju l-prinċipju ta’ non-diskriminazzjoni minħabba n-nazzjonalità, li
l-Artikolu 58 jestendi għall-kumpanniji). F’dan ir-rigward, għandha
ssir distinzjoni bejn kumpanniji rreġistrati fl-Istati Membri u
l-kumpanniji “barranin”, jiġifieri rreġistrati ġewwa pajjiż terz.
Għaqlhekk, ‚eta jiġu stabbiliti, mil-liġi nazzjonali, il-kundizzjonijiet
abbażi ta’ liema l-kumpanniji privati jkunu jistgħu jaċċedu
għall-kapital tal-kumpannija li tgħandha tiġi privatizzata, ma jistax
ikun hemm diskriminazzjoni bejn il-kumpanniji rreġistrati fl-Istati
Membri minħabba n-”nazzjonalità” tagħhom. Min-naħa l-oħra, fir-rigward
tal-kumpanniji barranin, il-kompetenza ta' l-Istati Membri tibqa’ sħiħa u
tista’ wkoll tiġi eżerċitata mingħajr ma l-ebda dispożizzjoni tad-dritt
Komunitarju ma tkun applikabbli.L-istess
eżempju jippermetti sabiex il-Kunsill ikun jista’ jispjega d-distinzjoni
li huwa jagħmel, għall-metodu ta’ fornitura “preżenza kummerċjali”,
bejn kumpanniji sussidjajrji u l-fergħat jew l-aġenti tal-kumpanniji
tat-pajjiżi terzi.Fl-opinjoni tiegħu, jekk
kumpannija ta' pajjiż terz ikollha żewġ kumpanniji sussidjarji
stabbiliti ġewwa Stati Membri differenti, l-Istat Membru li
jkun qiegħed jagħmel il-privatizzazzjoni ma jkunx jista’, abbażi ta’
l-Artikolu 58 tat-Trattat KE moqri flimkien ma’ l-Artikolu 52,
jiddiskriminazzjoni bejn dawn iż-żewġ kumpanniji sussidjarji, meta huwa
jiddetermina l-kundizzjonijiet ta’ l-aċċess għall-kapital
mill-kumpanniji privati.Jekk, min-naħa
l-oħra, kumpannija ta' pajjiż terz ikollha biss, fl-Istati Membri,
fergħat jew aġenziji (għalhekk mingħajr personalità ġuridika),
l-Artikolu 58 – li jikkontempla biss il-kumpanniji – ma japplikax u
l-Istat Membru li jipprivatizza jkun jista’ jagħti trattament differenti
lil dawn id-diversi fergħat jew aġenziji.E –  Il-ħames domandaIr-Renju
Unit jesponi li l-ebda dispożizzjoni tat-Trattat ma titratta l-ewwel
stabbiliment tal-persuni fiżiċi u ġuridiċi ċittadini ta’ pajjiżi terzi
li jixtiequ jibdew attività ta' servizzi ġewwa Stat Membru.
Madankollu huwa josserva li l-istituzzjonijiet Komunitarji adottaw
miżuri li jiddeterminaw “ir-regoli li jirrigwardaw l-eżerċizzju
mill-Komunità tal-kompetenza esterna f’dak li jikkonċerna
l-istabbiliment taċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi fi ħdan il-Komunità”.
Ir-Renju Unit f’dan ir-rigward jikkwota direttivi adottati fil-qasam
tal-banek u ta’ l-assigurazzjonijiet. Ir-Renju Unit huwa mitluba jindika
kif hija jgħaqqad din il-prattika (li hi ma jikkuntestax)
mal-pożizzjoni li huwa jiddefendi fir-rigward tal-portata tal-kapitoli
fuq l-istabbiliment u l-liberta li jiġu pprovduti servizzi.Il-Gvern
tar-Renju Unit jgħid li l-kapitoli tat-Trattat KE, li jirrigwardaw
l-istabbiliment u s-servizzi ma jinkludu l-ebda dispożizzjoni speċifika
dwar il-kompetenza interna tal-Komunità, fil-qasam ta’ l-ewwel
stabbiliment taċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi fl-Istati Membri.L-uniku
għan tal-kapitolu fuq id-dritt ta’ stabbiliment huwa dak li jiġi
ggarantit l-istabbiliment taċ-ċittadini ta' l-Istat Membru
fit-territorju ta' Stat Membru ieħor. L-għan tal-kapitolu fuq il-liberta
li jiġu pprovduti servizzi huwa li din il-libertà tiġi assigurata
liċ-ċittadini ta' l-Istat Membru li jkunu stabbiliti fi Stat Membru
ieħor tal-Komunità. Dawn il-kapitoli, għalhekk, ma jippersegwu l-ebda
għan speċifiku,
fis-sens tal- ġurisprudenza tal-Qorti
tal-Ġustizzja fuq il-kompetenza internazzjonali, li jista’
jikkostittwixxi l-bażi ta' kompetenza internazzjonali impliċita sabiex
jiġu konklużi ftehim ma’ pajjiżi terzi.F’dan
ir-rigward hemm kuntrast bejn, minn naħa, il-kapitoli fuq
l-istabbiliment u l-liberta li jiġu pprovduti servizzi, u, min-naħa
l-oħra, il-kapitoli dwar it-trasport.Fis-sentenza
ta’ l-14 ta' Lulju 1976, Kramer (3/76, 4/76 u 6/76, Ġabra p. 1279),
il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li ċerti dispożizzjonijiet tat-Trattat
KEE u ta’ l-att ta’ adeżjoni, kif ukoll ir-Regolament tal-Kunsill (KEE)
Nru 2142/70, tal-20 ta' Ottubru 1970, li jġib organizzazzjoni komuni
tas-swieq fis-setturi tal-prodotti tas-sajd (ĠU L 236, p. 5), jagħtu
kompetenza interna lill-Komunità sabiex tirregola l-attività tas-sajd
fl-ibħra internazzjonali, bil-għan li jiġu ppreżervati r-riżorsi
bioloġiċi tagħha. Hija kkunsidrat li mill-obbligi imposti u mis-setgħat
mogħtija lill-istituzzjonijiet tal-Komunita fuq il-livell intern
jirriżulta li l-Komunità hija kompetenti sabiex
tissottometti ruħha
għal impenji internazzjonlai bil-għan li jiġu kkonservati r-riżorsi
bioloġiċi li jinsabu fl-ibħra nternazzjonali.
Il-Gvern tar-Renju Unit
jgħid li l-ġurisdizzjoni ta' kull Stat Membru fl-ibħra internazzjonali
hija limitata għall-vapuri li jtajru l-bandiera tiegħu u li r-riservi
tal-ħut huma migratorji. Konsegwentement, il-miżuri ta' konservazzjoni
adottati minn Stat Membru (jew mill-Komunità għall-ibħra li jaqgħu taħt
is-sovranità ta' l-Istati Membri) mhuma ser jipproduċu l-ebda effett
utli sakemm ma jiġux adottati miżuri simili mill-Istati ġara. Minn dan
isegwi, li min-natura tagħha, il-konservazzjoni tar-riżorsi ta’ l-ibħra
internazzjonali tista’ sseħħ biss permezz tal-konklużjoni ta’ ftehim
internazzjonali bejn il-partijiet li għandhom ġurisdizzjoni fuq
dawn l-ibħra.Il-Gvern tar-Renju Unit
jenfasizza li, fis-sentenza ERTA, il-Qorti tal-Ġustizzja setgħet
tikkonkludi li teżisti kompetenza interna ta’ l-Artikoli 74 u 75
tat-Trattat KEE, minħabba li setgħet tibbaża ruħha fuq l-Artikolu 75,
(a) li “jikkonċerna wkoll, fir-rigward tal-parti tal-vjaġġ li ssir
fit-territorju tal-Komunità, it-trasport li jkun ġej jew li jkun sejjer
lejn pajjizi terzi".
Għalhekk il-Qorti tal-Ġustizzja setgħet tiddeċiedi
li "il-kompetenza tal-Komunità testendi ruħha għal relazjonijiet li
jaqgħu taħt il-qasam internazzjonali u timplika, għalhekk, fil-qasam
ikkonċernat, in-neċessita ta' ftehim mal-pajjiżi terzi kkonċernati".Min-naħa
l-oħra, il-bażi ta’ kompetenza esterna tal-Komunità sabiex din
tikkonkludi l-GATS m’għandiex tiġi mfittxa fir-regoli tat-Trattat fuq
l-istabbiliment u s-servizzi, imma fir-regoli tad-dritt sekondarju
adottati fil-kuntest tal-kapitoli fuq l-istabbilimenti u s-servizzi.Il-fatt
li l-kapitoli fuq l-istabbiliment u s-servizzi ma jiddefinixxu l-ebda
għan speċifiku f'dak li jirrigwarda l-ewwel stabbiliment jew mi-liberta
li jiġu pprovduti servizzi taċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi, ma jeskludix
li l-Komunità tista’ tadotta, f’ċerti ċirkustanzi, xi atti li
jirrigwardaw iċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi. Il-Gvern tar-Renju Unit
jindika żewġ sitwazzjonjiet fejn hija tista’ tagħmel dan.L-ewwel
nett, fejn l-Kunsill jadotta xi regoli interni bil-għan li jiffaċilita
l-eżerċizzju, min-naħa taċ-ċittadini ta' l-Istati Membri, tal-libertà
ta’ l-istabbiliment u tal-liberta li jiġu pprovduti servizzi, dawn
ir-regoli interni jistgħu jirregolaw ukoll is-sitwazzjoni taċ-ċittadini
ta’ pajjiżi terzi safejn ikun meħtieġ sabiex jiġi assigurat l-eżerċizzju
effetiv, tad-drittijiet imsemmija iktar ‘il fuq, miċ-ċittadini ta'
l-Istati Membri fil-kundizzjonijiet previsti mit-Trattat
għall-funzjonament tas-suq intern. Ir-Renju Unit jagħti żewġ eżempji ta’
dan. Sabiex jiġi ffaċilitat d-dritt ta’ stabbiliment taċ-ċittadini ta'
l-Istati Membri, ġiet adottata direttiva sabiex il-membri tal-familja
ta’ dawn ta’ l-aħħar li huma ċittadini ta’ pajjiżi terzi jkunu jistgħu
jibbenefikaw mid-dritt tad-dħul u ta’ soġġorn. L-eżempju l-ieħor huwa
dak fejn ir-regoli dwar il-fergħat ta’ kumpanniji li għandhom l-uffiċju
prinċipali tagħhom fi Stat Membru ġew estiżi għall-fergħat ta’
kumpanniji li għandhom l-uffiċju prinċipali tagħhom f’pajjiżi terzi.
Il-Gvern tar-Renju Unit jirreferi f’dan ir-rigward, għall-ħdax–il
Direttiva tal-Kunsill 89/666/KEE, tal-21 ta' Diċembru 1989, dwar
il-ħtiġiet ta’ l-iżvelar rigward il-friegħi miftuħa fi Stat Membru minn
ċerti tipi ta’ kumpanniji rregolati bil-liġijiet ta’ Stat ieħor (ĠU L
395, p. 36).It-tieni nett, regoli interni
jistgħu, permezz ta’ dispożizzjoni espliċita, jipprovdu kompetenza
esterna tal-Komunità fir-riġward ta’ l-oqsma koperti minnhom. Għalhekk,
ir-regoli interni li jistgħu jipprovdu għall-konklużjoni ta’ ftehim ma’
pajjiżi terzi, jindikaw li l-fergħat tal-kumpanniji ta’ pajjiżi terzi
għandhom jiġu ttrattati bl-istess mod fl-Istati Membri kollha, jew
inkella l-konklużjoni ta’ ftehim ma’ pajjiżi terzi b’tali mod li
l-fergħat ta’ kumpanniji ċittadini ta’ Stati Membri jibbenefikaw minn
trattament li ma jkunx anqas favorevoli minn dak mogħti fil-Komunità
lill-fergħat ta’ kumpanniji ta’ pajjiżi terzi. Ir-Renju Unit jirreferi,
f’dan ir-rigward, għad-dispożizzjonijiet ta’ l-ewwel u tat-tieni
direttivi bankarji, iċċitati iktar ‘il fuq, kif ukoll għal dawk ta’
l-Ewwel Direttiva tal-Kunsill 79/267/KEE, tal-5 ta' Marzu 1979, dwar
il-koordinazzjoni tal-liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet
amministrattivi li jirrigwardaw l-aċċess għall-attività ta'
l-assigurazzjoni diretta fuq il-ħajja u l-eżerċizzju ta' din l-attività
(ĠU L 63, p.1), li huwa espona iktar fid-dettall fl-osservazzjonijiet
bil-miktub tiegħu (B. 2 i) (XII)).Il-Gvern
tar-Renju Unit jfakkar fl-aħħar nett, li mill-ġurisprudenza tal-Qorti
tal-Ġustizzja jirriżulta li, meta l-Komunità, abbażi tal-kapitoli fuq
l-istabbiliment u s-servizzi, adottat regoli li jikkostitwixxu, fihom
infushom, miżuri ta' armonizzazzjoni esklużiva, anki mingħajr ma
pprovdiet dispożizzjonijiet espliċiti għal eżerċizzju ta' kompetenza
internazzjonali, dawn ir-regoli interni jistgħu, fihom infushom,
jikkostitwixxu l-bażi ta’ kompetenza internazzjonali impliċita ffi ħdan
il-Komunità (ara s-sentenza ERTA, iċċitat iktar ‘il fuq). Iżda, fejn
ir-regoli interni rilevanti ma jkunux miżura ta’ armonizzazzjoni
esklużiva, il-kompetenza esterna li taqa' taħt il-eżerċizzju
tal-kompetenza interna l-anqas mhija ta’ natura esklużiva.F –  Is-sitt domandaPeress
li la l-Kunsill u lanqas l-Istati li ppreżentaw osservazzjonijiet ma
jagħtu tweġiba għall-argumenti li l-Kummissjoni żvillupat sabiex turi
n-neċċessità ta’ azzjoni esterna tal-Komunità u tagħha biss. Huma
għalhekk mitluba sabiex jew jirrispondu jew jindikaw għaliex huma ma
jqisux li huwa neċċesarju li jagħtu tweġiba.Il-Kunsill
jenfasizza d-diffikultajiet li kellu sabiex jifhem l-argumenti
żvillupati mill-Kummissjoni sabiex turi n-neċċessità ta’ azzjoni esterna
tal-Komunità u tagħha biss. Mill-kumplament, huwa qies li ma kienx
neċċessarju li jagħti risposta espliċita f’dan ir-rigward u jipprovdi
l-ispjegazzjoni segwenti.L-ewwel nett,
il-Kunsill josserva li l-preċedent invokat mill-Kummissjoni sabiex
issostni n-“neċċessità” tal-parteċipazzjoni esklużiva tal-Komunità
għall-ftehim GATS huwa dak ta’ ftehim imsejjħa
“ewropej” mal-pajjiżi ta’ l-Ewropa ċentrali u orjentali, li
kienu ġew speċifikament konklużi b’mod konġunt mill-Komunità u
mill-Istati Membri.Wara dan, il-Kunsill
jikkunsidra, hekk kif jagħamel il-Parlament Ewropew, li l-Kummissjoni
qed tħallat żewġ kwistjonijiet distinti, dik tal-kuntest legali li
għandha jiġi rrispettata mil-leġiżlatur Komunitarju u dik tal-kriterji
ta’ l-opportunità politika abbażi ta’ liema l-leġiżlatur Komunitarju
jiddeċiedi li jaġixxi (jew le) u dwar il-portata li għandha tingħata lil
din l-azzjoni.Fl-aħħar nett, skond
il-Kunsill, l-argument tal-Kummissjoni li jirrigwarda r-riskju ta’
azzjonijiet internazzjonali mifruxin ta' l-Istati Membri, jekk dawn
jikkonkludu l-GATS u t-TRIPs abbażi tal-kompetenzi tagħhom proprja, huwa
bbażat fuq preżentazzjoni żbaljata tal-fatti.Il-Kunsill
isostni li, s’issa, il-kompetenza ta' l-Istati Membri, fil-parti
l-kbira ta’ l-oqsma koperti minn dawn iż-żewġ ftehim ma ġietx
ikkontestata u ġiet eżerċitata b’mod konstanti fuq livell
internazzjonali (per eżempju, il-konvenzjonijiet konklużi fil-kuntest
ta’ l-ODPI). Dan ma pprekludiex l-iżvillup progressiv tal-leġiżlazzjoni
Komunitarja interna u ta’ l-azzjoni internazzjonali tal-Komunità.Il-Gvern Daniżi u dak Griegi ma elaborawx fuq din id-domanda tal-Qorti tal-Ġustizzja.Skond
il-Gvern Ġermaniż, jekk wieħed jaċċetta, hekk kif issostni
sussidjarjament l-Kummissjoni, li l-Komunità għandha l-obbligu li
taġixxi, billi tuża s-setgħat mogħtija lilha mill-Artikoli 100A u 235
tat-Trattat KE, din il-pożizzjoni tmur kontra l-Artikolu 4 ta’ l-istess
Trattat u twassal għal tibdil ta’ dan it-Trattat. Il-Gvern Federali
jsemmi l-problemi istituzzjonali li tqajjem pożizzjoni bħal din fid-dawl
tal-kunsiderazzjonijiet magħmula mill-Bundersverfassungsgericht
fis-sentenza tiegħu tat-12 ta’ Ottubru 1993 dwar ir-ratifikazzjoni
tat-Trattat fuq l-Unjoni Ewropea, speċjalment fil-parti CII 3b li
tgħid -“It-Trattat ta’ l-Unjoni
jagħmel differenza ta’ prinċipju bejn l-eżerċizzju ta’ kompetenza ta’
setgħa pubbliku definit b’mod restrittiv, minn naħa, u r-reviżjoni
tat-Trattat, min-naħa l-oħra, l-interpretazzjoni ta’ dan ma tistax
għalhekk twassal għal riżultat ekwivalenti għall-estensjoni tiegħu,
interpretazzjoni simili tar-regoli tal-kompetenza ma jkollix natura
obbligatorja għall-Ġermanja”.Skond il-Gvern
Spanjol, l-argumenti li l-Kummissjoni żvillupat sabiex turi
n-neċċessità ta’ azzjoni esterna tal-Komunità u tagħha biss, jmorru
kontra l-prinċipju ta’ l-attribuzzjoni speċifika tal-kompetenzi msemmija
fl-Artikoli 3B u 4(1), tat-Trattat KE. Fiha nfisha, il-konstatazzjoni
tan-neċċessità ta’ azzjoni esterna komuni ma tistax tintuża bħala bażi
tal-kompetenza esklużiva tal-Komunità jekk din ma ġietx mogħtija
lilha mill-Istati Membri. Li tiġi aċċettata teżi kuntrarja jkun ifisser
tibdil tat-Trattat bi ksur tal-proċedura prevista għal dan il-għan
mill-Artikolu N tat-Trattat fuq l-Unjoni Ewropea. Il-Gvern spanjol iżid
li t-teorija tal-paralleliżmu tal-kompetenzi interni u tal-kompetenzi
esterni, żvillupata mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, ma
tfissirx li, fl-oqsma fejn il-Komunità m’għandhiex kompetenza interna,
hija tkun tista’ tikseb din il-kompetenza minħabba l-konklużjoni ta’
ftehim estern u tilleġiżla fuq livell intern f’oqsma fejn hija ma
setgħetx, preċedentement, tagħmel dan.Il-Gvern
Franċiż iqis li l-Artikoli 100A u 235 tat-Trattat KE, indikati
sussidjarjament mill-Kummissjomi bħala bażi tal-kompetenza esklużiva
tal-Komunità, iħallu lill-Kunsill setgħa kbir sabiex jevalwa jekk
il-kundizzjonijiet ta’ applikazzjoni humiex sodisfatti.F’dan
ir-rigward, il-Gvern Franċiż josserva li, fil-parti l-kbira tas-setturi
koperti mit-TRIPs u mill-GATS, mhemmx tibdil fir-regoli Komunitarji li
kienu diġà jeżistu.
Lanqas mhemm bżonn ta’ azzjoni esklużiva
tal-Komunità sabiex jiġu mwettqa l-għanijiet tal-Komunità. Ħlief għal xi
eċċezjonijiet rari, peress li mhemmx implimentazzjoni Komunitarji ta’
dawn il-ftehim, l-Istati Membri jibqgħu kompetenti fuq diversi punti.
Il-Gvern Franċiż minn dan jikkonkludi li la huwa neċċessarju u lanqas
possibli li l-Komunità tikkonkludi waħedha l-Ftehim ODK.Skond
il-Gvern Olandiż, l-argumenti żviluppati mill-Kummissjoni sabiex turi
n-neċċessità ta’ azzjoni esterna tal-Komunità u tagħha
biss, jagħmlu parti minn politika ppjanata, ta’ lege ferenda,
mill-Kummissjoni. Imma, fl-istat attwali ta’ l-integrazzjoni
Komunitarja, dawn ma jistgħux jirriżultaw mill-applikazzjoni
tal-ġurisprudenza ERTA.Il-Gvern Portugiż
jgħid li l-kompetenza esterna tal-Komunità għandha tkun ibbażata fuq
kriterji ta’ natura legali u ma tistax tkun tiddependi fuq evalwazzjoni
tan-natura jew tal-livell ta’ neċċessità ta’ azzjoni komuni.
Il-kompetenza esterna tista’ tirriżulta mid-dispożizzjonijiet
tat-Trattat li jistabbilixxu kompetenza interna sakemm l-eżerċizzju ta’
din il-kompetenza esterna tkun ikkunsidrata bħala neċċessarja sabiex
jitwettaq wieħed mill-għanijiet tal-Komunità u ma jwassalx
għas-sitwazzjoni fejn il-Komunità tieħu f’idejha d-dritt li tadotta
miżuri fl-isfera tal-kompetenzi interni proprji ta' l-Istati Membri.
Il-Gvern Portugiż ifakkar ukoll il-prinċipju ta’ l-attribuzzjoni
speċifika tal-kompetenzi li, ‚fl-opinjoni tiegħu, huwa ppreġudikat
mill-pożizzjoni tal-Kummissjoni.F’dawn
iċ-ċirkustanzi, il-Gvern Portugiż jikkunsidra li n-neċċessità ta’
azzjoni esterna tal-Komunità mhijiex biżżejjed sabiex turi l-esklużività
tal-kompetenza Komunitarja. Huwa stabbilit li l-Ftehim ODK jirrigwarda,
fl-annessi dwar il-GATS u t-TRIPs, l-oqsma li parżjalment jaqgħu
taħt il-kompetenza ta' l-Istati Membri, b’tali mod li l-argumenti
żviluppati mill-Kummissjoni sabiex turi l-esklużività tal-kompetenza
tal-Komunità f’dan il-qasam jirriflettu biss evalwazzjoni ta’
natura politika.Bħala tweġiba
għall-argument tal-Kummissjoni li jgħid li, fil-każ ta’ rikonoxximent
tal-kompetenza maqsuma bejn il-Komunità u l-Istati Membri sabiex
jikkonkludu ftehim, il-koeżjoni tas-suq intern ser tiġi affettwata, ser
ikun hemm distorsjoni tal-kompetizzjoni u l-possibbiltà ta’
kompetizzjoni fis-suq ta’ pajjiżi ser tiġi distorta, il-Gvern tar-Renju
Unit jenfasizza li s-sitwazzjoni li l-Kummissjoni għażlet li tippreżenta
bħala ipoteżi hija dik li fil-fatt intużat waqt in-negozjati ta’
l-Urugwaj. Sa mill-bidu, u matul in-negozjati kollha, kien indikat b’mod
ċar li dawn kienu mmexxija mingħajr preġudizzju tal-kompetenza
tal-Komunità u ta' l-Istati Membri fuq xi suġġetti partikolari.
In-negozjati kienu mmexxija mill-Kummissjoni li kienet inkarigata sabiex
tirrappreżenta lill-Komunità u lill-Istati Membri. L-interessi ta’ dawn
l-aħħar kienu protetti minn proċeduri Komunitarji intiżi sabiex
jinkiseb konsensus. Mill-perspettiva ta' l-Istati Membri, in-negozjati
seħħew billi ttieħdet l-ipoteżi li l-kompetenza kienet maqsuma bejn
il-Komunità u l-Istati Membri. Ir-riżultat ta’ dawn in-negozjati
iriffletta b’mod sħih kemm l-interessi tal-Komunità kif ukoll dawk ta’
l-Istati.Il-Kummissjoni tieħu s-settur
tas-servizzi finanzjarji bħala eżempju ta’ settur fejn jista’ jkun hemm
distorsjonijiet tal-kompetizzjoni. Imma din l-ipoteżi ġiet impoġġija fi
prova matul in-negozjati multilaterali (ir-Renju Unit ifakkar li l-GATS
jinkludi anness fuq is-servizzi finanzjarji). Il-Gvern tar-Renju Unit
jgħid li f’dan il-każ wieħed jista’ jara l-manifestazzjoni ta’ din
s-setgħa ta’ negozjati ekwilibrati li, skond il-Kummsisjoni, tista’
tinkiseb biss permezz ta’ kompetenza komunutarja esklużiva. Fil-fatt,
skond dan il-gvern, kien hemm bosta diffikultajiet li jixbħu lil dawk li
kienu qamu matul in-negozjati ta’ l-annessi tal-GATS fuq is-servizzi
finanzjarji, diffikultajiet li reġgħu tfaċċaw fil każ fejn kellu
jintlaħaq ftehim fi ħdan il-Kunsill fuq l-oqsma kkunsidrati li jaqgħu
taħt il-komptenza esklużiva Komunitarja (reċiproċità għal stabbilimenti
finanzjarji, abbażi ta’ l-Artikolu 9 tat-tieni direttiva bankarja).Skond
ir-Renju Unit il-Kummissjoni hija ġġustifikata li tammetti, hija stess,
li s–servizzi ma jistgħux jiċċirkulaw liberament bejn l-Istati Membri.
Dan ifisser li l-aċċess ta’ ċittadin ta’ pajjiż terz għas-suq ta’ Stat
Membru ma jiggarantilux, fiħ innifsu, id-dritt li jipprovd servizzi jew
li jistabbilixxi ruħhu ġewwa Stati Membri oħra, peress li
l-kapitoli fuq l-istabbiliment u s-servizzi huma applikabbli biss
għaċ-ċittadini ta' l-Istati Membri.Il-Gvern
tar-Renju Unit jgħid li l-Kummissjoni madankollu tinsisti fuq żewġ
argumenti. L-ewwel wieħed huwa li l-konklużjoni min-naħa ta' l-Istati
Membri ta’ ftehim ma’ pajjiżi terzi tista’ toħloq vantaġġi fir-rigward
ta’ ċerti Stati Membri li ma jkunux jistgħu jiġu gawduti fi Stati Membri
oħra, u dan ikun jikkostitwixxi distorsjoni mhux aċċettabbli
tal-kompetizzjoni. It-tieni nett, xi ċittadini ta’ ċerti Stati Membri
jakkwistaw xi vantaġġi fuq is-swieq ta’ xi pajjiżi terzi, vantaġġi li ma
jkunux
jistgħu jibbenefikaw minnhom iċ-ċittadini ta’ Stati Membri
oħra.Madankollu, ir-Renju Unit jixtieq
josserva li l-possibbiltà li Stat Membru jikkonkludi ftehim ma’ pajjiż
terz li jirregola l-kundizzjonijiet ta’ l-eżerċizzju ta’ attività
professjonali fit-territorju tiegħu ma tistax tiġi meqjusa bħala
inkompatibbli mas-suq komuni. Fis-sentenza tad-9 ta’ Frar 1994,
Tawil-Albertini (C-154/93, Ġabra p.
I-451), il-Qorti
tal-Ġustizzja ddeċidiet li d-Direttiva tal-Kunsill 78/686/KEE,
tal-25 ta’ Lulju 1978, li tikkonċerna r-rikonoxximent reċiproku ta’
diplomi, ċertifikati u provi oħrajn tal-kwalifiki formali
tal-prattikanti tad-dentistrija, inklużi l-miżuri biex jiġi ffaċilitat
l-eżerċizzju effettiv tad-dritt ta’ stabbiliment u l-libertà biex jiġu
pprovduti servizzi (ĠU L 223, p. 1), tħalli intatta l-kompetenza
tal-Istati Membri sabiex dawn jikkonkludu ftehim esterni ma’ pajjiżi
terzi f’dan il-qasam. Hawnhekk għandu jingħad li l-użu ta’ kompetenza
bħal din tista’ taffettwa l-kundizzjonijiet tal-kompetizzjoni bejn
l-Istati Membri., Il-kwalifiċi miksuba ġewwa pajjiż terz jistgħu
għalhekk ikunu jistgħu jiħu rikonoxxuti ġewwa Stat Membru imma
mhux ġo ieħor. Hekk ukoll, l-istess kompetenza tista’ twassal
għar-riżultat fejn iċ-ċittadini ta’ xi Stat Membru jkollhom il-kwalifiċi
tagħhom rikonoxxuti fit-territorju ta’ xi pajjiż terz, filwaqt li
l-kwalifiċi ta’ ċittadini ta’ xi Stat Membru ieħor ma jkunux, u dan
kollu minkejja l-fatt li fil-Komunità, il-kwalifiċi ta’ wieħed u ta’
l-oħrajn għandhom jiġu meqjusa bħala ekwivalenti. Sitwazzjoni bħal din,
li tirriżulta mit-tqassim tal-kompetenzi bejn il-Komunità u l-Istati
Membri f’dan is-settur partiklolari, ma tistax tiġi kkunsidrata bħala
li, fiha nnifisha, tmur kontra s-suq intern. Dan għandu, a fortiori,
jogħodd ukoll għall-possibbiltà li l-Istati Membri jikkonkludu ftehim
ma’ pajjiżi terzi fil-qasam tas-servizzi fis-setturi fejn ma ġewx
adottati regoli interni.Barra minn hekk,
fis-setturi ta’ attività fejn ġew adottato regoli interni, il-Kunsill
jista’ jiddeċiedi li l-Komunità għandha teżerċità kompetenza esterna
esklużiva (ara per eżempju l-Artikolu 9 tat-tieni direttiva bankarja).
Huwa l-Kunsill li għandu jiddetermina, meta jadotta regoli interni għal
settur partikolari, jekk għandiex tiġi prevista kompetenza esterna
esklużiva tal-Komunità fir-rigward tal-qasam in kwistjoni. Meta
l-Kunsill jagħti, b’dan il-mod, lill-Komunità kompetenza esterna ta’
natura esklużiva, dan ikun jippermetti li jiġu ekwilibrati
l-kundizzjonijiet tal-kompetizzjoni kemm internament fil-Komunità, kif
ukoll, fl-istess ħin, bejn iċ-ċittadini ta’ Stati Membri differenti,
fis-swieq ta’ pajjiżi terzi. Għalhekk, il-portata tal-kompetenza esterna
li tibqa ta’ l-Istati Membri wara l-adozzjoni tar-regoli interni abbażi
tal-kapitoli fuq l-istabbiliment u s-servizzi, tiddependi mid-deċiżjoni
tal-leġiżlatur Komunitarju. Din l-analiżi hija ħafna iktar approprjata
mill-pożizzjoni esposta mill-Kummissjoni fejn il-kompetenza esklużiva
tal-Komunità tirriżulta awtomatikament mid-dispożizzjonijiet tat-Trattat
fih innifsu. Skond il-Gvern tar-Renju Unit, meta l-kapitoli tat-Trattat
fuq l-istabbiliment u s-servizzi ma jkunux jippermettu, waħedhom, li
jiġi identifikat “għan speċifiku” ta’ natura tali li jagħti
lill-Komunità kompetenza esterna impliċita, huma neċessarjament
ir-regoli interni tad-dritt sekondarju, adottati abbażi ta’ dawn
il-kapitoli, li jistgħu jipprovdu bażi legali għall-kompetenza esterna
tal-Komunità fil-qasam tas-servizzi. Madankollu, dawn ir-regoli ma
jeżistux għal kull kamp ta’ attività ekonomika kopert mill-GATS, u anki
fejn jeżistu, dawn mhux dejjem jikkostitwixxu armonizzazzjoni esklużiva
tas-sistema tas-setturi koperti minnhom.Il-Kummissjoni
ssostni li kompetenza konġunta ta’ l-Istati Membri u tal-Komunità tkun
ta’ dannu għas-suq intern. Sabiex issostni dan l-argument, hija qalet li
l-fornituri ta’ servizzi u li jkunu ċittadini ta’ pajjiżi terzi jkunu
f’ pożizzjoni li jikkostitwixxu kumpannija abbażi l-liġi ta’ xi Stat
Membru li jippermettilhom dan, u li, wara dan, huma jistabbilixxu
aġenziji u fergħat fl-Istati Membri l-oħra u dan il-mod iċ-ċittadini ta’
dawn l-Istati jiġu esposti għal kompetizzjoni akbar min-naħa
tal-kumpanniji ta’ pajjiżi terzi in kwistjoni. Dan l-argument ma
jikkonvinċiex lill-Gvern tar-Renju Unit.L-ewwel
nett, kumpannija sussidjarja stabbilita fi Stat Membru minn ċittadin
ta’ pajjiż terz hija suġġetta għal-liġi nazzjonali ta’ dan l-Istat
Membru, u l-fergħat u l-aġenti tagħha huma, huma wkoll, suġġetti
għal-liġijiet ta' l-Istati Membri fejn dawn ikunu stabbiliti.It-tieni
nett, il-GATS m’għandux l-effett li s-sempliċi stabbiliment ta’
kumpannija fi Stat Membru jkun jista’ jservi ta’ mezz ta’ dħul sabiex
ikunu jistgħu jiġu ppenetrati s-swieq ta' l-Istati Membri l-oħra.
Il-lista tar-impenji speċifiċi tipprovdi, taħt it-titolu
“Limitazzjonijiet tat-trattament nazzjonali” li “trattament anqas
favorevoli jista’ jingħata lil kumpanniji sussidjarji (ta’ kumpanniji
ta’ pajjiżi terzi) li jkunu kostitwiti skond il-liġi ta’ Stat Membru
meta dawn ikollhom biss, fit-territorju tal-Komunità, l-uffiċju
prinċipali statutorju tagħhom, sakemm ma jkunx jista’ jiġi pprovat li
din ikollha rabta effettiva u kontinwa mal-ekonomija ta’ Stat Membru”.Barra
minn hekk, għandu jiġi enfasizzat li l-ħolqien ta’ kumpannija
sussidjarja, huwa biss wieħed mill-metodi ta’ provvista ta’ servizzi
previsti mill-GATS. Is-sevizzi jistgħu wkoll jiġu pprovduti permezz ta’
aġenti jew ta’ fergħat. Il-fatt li xi ċittadini ta’ pajjiżi terzi
joħolqu aġenziji jew fergħat ma jistax, f’kull każ, ikollu l-konsegwenzi
fis-suq intern li l-Kummissjoni tatribbwixi għall-ħolqien, minn dawn
iċ-ċittadini, ta’ kumpanniji susidjarji fl-Istati Membri. Fil-fatt,
fergħat jew aġenzija ta’ kumpannija ċittadina ta’ pajjiż terz, u li tkun
stabbilita ġewwa Stat Membru, la għandha d-dritt li tistabbilixxi ruħha
u lanqas id-dritt li tipprovdi servizzi fuq it-territorju ta' l-Istati
Membri l-oħra; għaldaqstant, bla ħsara għal-limitazzjonijiet indikati
hawn fuq, il-GATS huwa applikabbli għall-istabbiliment permezz ta’
aġenziji jew ta’ fergħat, bl-istess mod bħalma huwa applikabbli
għall-istabbiliment permezz ta’ kumpanniji sussidjarji.Huwa
għalhekk impossibli li tiġi konkluża kompetenza esterna esklużiva billi
wieħed jibbaża ruħu fuq il-konsegwenzi li l-Artikolu 58 tat-Trattat
għandu fuq iċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jistabbilixxu ruħhom
fit-territorju ta’ Stat Membru. L-argument li l-Kummissjoni tibbaża fuq
l-Artikolu 58 ma jistax, f’kull ipoteżi, jaffettwa lill-kompetenza ta'
l-Istati Membri fir-rigwarda ta’ l-applikazzjoni tal-GATS
għall-istabbiliment permezz ta’ aġenziji jew ta’ fergħat fl-Istati
MembriF’dak li jirrigwarda l-argument li
l-Kummissjoni tibbaża fuq il-possibbiltà li jittieħdu miżuri ta’
ritaljazzjoni reċiproka, il-Gvern tar-Renju Unit iqis li l-kwistjoni
tat-tqassim tal-kompetenzi bejn il-Komunità u l-Istati Membri sabiex
jikonkludu ftehim internazzjonali ma tistax tiġi solvuta fid-dawl ta’
waħda mid-dispożizzjonijiet ta’ dan il-ftehim, waħedha, imma trid tiġi
solvuta fid-dawl tad-dispożizzjonijiet kollha tiegħu. Fiha nniffisha,
il-klawżola fuq il-miżuri ta’ ritaljazzjoni reċiproka ma jistax ikollha
bħala effett li tkabbar il-kompetenzi tal-Komunità f’dak li jirrigwarda
l-ftehim fuq is-servizzi jew li tnaqqas dawk ta' l-Istati Membri
fir-rigward ta’ l-istess ftehim.Fir-rigward
ta’ l-argument tal-Kummissjoni li jgħid li l-konklużjoni tal-GATS
mill-Istati Membri ser taffettwa jew tbiddel il-portata tad-dritt
Komunitarju għar-raġuni li r-regoli Komunitarji ikopru t-totalità
tal-GATS, ir-Renju Unit iwieġeb li din l-affirmazzjoni hija għal kollox
żbaljata. Fil-fatt, ir-regoli Komunitarji interni ma jirrigwardaqx
l-attivitajiet ekonomiċi kollha fil-qasam ta’ l-istabbiliment u
tas-servizzi u, fejn dawn ir-regoli jeżistu, dawn ta’ spiss huma biss
miżuri ta’ armonizzazzjoni parzjali, jew jillimitaw ruħhom li jiffissaw
standards minimi.Ir-Renju Unit jistgħaġeb
għall-affirmazzjoni tal-Kummissjoni li tgħid li l-GATS jista’ b’xi mod
jew ieħor, ikun kontra d-dritt Komunitarju – primarju jew sekondarju -,
fatt li jimponi, abbażi tal-ġurisprudenza ERTA, il-kompetenza esklużiva
tal-Komunità sabiex tikkonkludi l-GATS. Fil-fatt, meta nnegozjat
il-GATS, il-Kummissjoni kellha probabbilment bħala għan li tassigura
l-konformita tiegħu mad-dritt Komunitarju.
Il-Kummissjoni tafferma li
waqt in-negozjati hija żammet dejjem quddiem għajnejha d-dritt
Komunitarju kollu eżistenti. Il-Gvern tar-Renju Unit ma jistax jaħbi
l-opinjoni tiegħu fuq il-fatt li l-Kummissjoni qed tipprova tagħmel minn
kollox sabiex issib kull tip ta’ nuqqas ta’ qbil li jista’ jeżisti bejn
il-GATS u d-dritt Komunitarju, b’tali mod li din tkun tista’ tuża dan
in-nuqqas ta’ qbil bħala skuża sabiex tikkonferma l-kompetenza esklużiva
tal-Komunità. Dak li l-Kummissjoni tonqos milli turi, jgħid ir-Renju
Unit, huwa l-fatt li effettivament jeżistu xi kuntradizzjonijiet bejn
il-GATS u r-regoli Komunitarji fis-seħħ. F’kull każ, jekk
kuntradizzjonijiet bħal dawn jirriżultaw bejn il-GATS u ċerti regoli
Komunitarji eżistenti, dawn il-kuntradizzjonijiet ma jeskludux
il-kompetenza ta' l-Istati Membri barra mill-kamp tar-regoli Komunitarji
in kwistjoni.Fir-rigward ta’ l-argument
tal-Kummissjoni li jgħid li l-fatt li l-Istati Membri xorta waħda
jikkonkludu f’isimhom il-Ftehim TRIPs jista’ jaffettwa jew ibiddel
il-portata tad-dritt Komunitarju, ir-Renju Unit iwieġeb li għalkemm huwa
minnhu li l-Komunità għandha kompetenzi f’dak li jirrigwarda t-TRIPs,
madankollu dan huwa minnu biss safejn it-TRIPs jista’ jaffettwa l-miżuri
ta’ armonizzazzjoni adottati abbażi ta’ l-Artikolu 100 A jew
tar-regolament fuq it-trade mark Komunitarja adottat fuq il-bażi ta’
l-Artikolu 235. Ir-Renju Unit jgħid li, għalhekk, in-nuqqas ta’ qbil
tiegħu mal-Kummissjoni ma jirrigwardax il-kompetenza esterna
tal-Komunità fil-qasam kopert mit-TRIPs, imma fuq in-natura esklużiva
ta’ din il-kompetenza.Ir-Renju Unit,
filwaqt li jirreferi għall-prinċipji stabbiliti mill-Qorti tal-Ġustizzja
fl-opinjoni tagħha 2/91, jgħid li l-kompetenza sabiex jiġi konkluż
it-TRIPs hija maqsuma bejn il-Komunità u l-Istati Membri għaliex
il-parti l-kbira ta’ l-oqsma koperti mit-TRIPs jew jibqgħu kompletament
il-barra mill-armonizzazzjoni Komunitarja, jew huma biss is-suġġett ta’
armonizzazjoni parzjali, limitata mir-rikonoxximent espliċitu jew
impliċitu tad-dritt nazzjonali tal-proprjetà
intelletwali.Il-Kummissjoni
tikkwota biss eżempju wieħed ta’ qasam fejn il-kundizzjonijiet minimi
msemmija mit-TRIPs jidhru iktar stretti minn dawk msemmija
mil-leġiżlazzjoni Komunitarja (jiġifieri l-kundizzjonijiet għall-għoti
ta’ liċenzji obbligatorji fil-qasam tat-topografiji tas-semikondutturi,
li huma ppreċiżati mid-Direttiva 87/54, iċċitata iktar ‘il fuq). Il-fatt
li t-TRIPs jista’ jaffettwa jew ibiddel il-portata ta’ din id-direttiva
huwa raġuni tajba sabiex il-Komunità tipparteċipa għall-konklużjoni
tal-Ftehim TRIPs. Imma dan il-fatt ma jistax jiġġustifika t-trasferiment
ta’ kompetenza esterna lill-Komunità sabiex tikkonkludi ftehim li
jirrigwardam fil-parti l-kbira tiegħu, oqsma fir-rigward ta’ liema
l-leġiżlatur Komunitarju m’għamel l-ebda azzjoni jew għal liema ż-żamma
tal-kompetenza ta' l-Istati Membri hija rikonoxxuta espliċitament kemm
mit-Trattat KE, u kif ukoll mid-dritt sekondarju applikabbli.Fir-rigward
ta’ l-argument tal-Kummissjoni li jgħid li l-fatt li l-Istati Membri,
jkollhom is-setgħa li jaġixxu fil-qasam kopert mit-TRIPs jista’ jwassal
għal xi diverġenzi u għal xi kontroversji fis-sistemi esterni tagħhom li
jkunu jistgħu, min-naħa tagħhom, jinterferixxu ma’ l-armonizzazzjoni
eżistenti jew futura fuq livell Komunitarju, ir-Renju Unit iwieġeb li
l-kompetenza li l-Istati Membri jaqsmu mal-Komunità f’dak li jirrigwarda
l-konklużjoni tal-ftehim TRIPs bl-ebda mod u fl-ebda każ ma
mawtorizzhom jaġixxu b’mod inkompatibbli mar-regoli Komunitarji kemm
billi jadottaw leġiżlazzjonijiet, jew billi jikkonkludu ftehim ġdid
internazzjonali li jkun imur kontra d-dritt Komunitarju.G –   Is-seba’ domanda.Il-Kummissjoni
hija mitluba telabora l-argumenti li hija tiżvilluppa sabiex turi li,
fil-każ ta’ parteċipazzjoni konġunta tal-Komunità u ta' l-Istati Membri
għall-konklużjoni tal-GATS u tat-TRIPs, ser jiġu affettwati jew mibdula
r-regoli Komunitarji eżistenti.Skond
il-Kummissjoni, jekk il-kompetenza mħallta tiġi rikonoxxuta fil-qasam
bankarju, ir-regoli Komunitarji jistgħu jiġu affettwati jew mibdula
fis-sens tal-ġurisprudenza ERTA bi tliet modi.L-ewwel
nett, jekk l-Istati Membri jkunu jistgħu jiddeterminaw l-impenji
speċifiċi tagħhom proprja fil-qasam ta’ l-aċċess għall-attività bankarja
fit-territorju tagħhom, id-dispożizzjonijiet tat-tieni direttiva
bankarja, iċċitata iktar ‘il fuq, u, b’mod partikolari, dawk li
jirrigwardaw l-armonizzazzjoni tal-kundizzjonijiet għal ħruġ ta’
liċenzji (titolu II) ikunu affettwati. Barra minn hekk, il-mekkaniżmu
ta’ negozjati previst mill-Artikolu 9 tat-tieni direttiva, intiż sabiex
jinkiseb, favur istituzzjonijiet finanzjarji komunitarji, aċċess
għas-swieq ta’ pajjiżi terzi paragunabbli ma’ dak mogħti lill-kumpanniji
ta’ pajjiżi terzi fis-suq Komunitarju, ma jibqgħalu l-ebda sustanza. U
b’dan il-mod nerġgħu lura għaż-żmien meta kull Stat Membru kellu
s-sistema tiegħu individwali tar-reċiproċità.It-tieni
punt huwa li l-Istati Membri jkollhom il-possibbiltà, fil-kuntest
tal-kompetenza tagħhom, li jiddeterminaw in-natura u l-livell ta’
l-impenji speċifiċi tagħhom. Għalhekk, jista’ jkun hemm koeżistenza ta’
diversi livelli ta’ eżiġenzi – għas-setturi li jaqgħu taħt il-kompetenza
ta' l-Istati Membri, ser ikun hemm livell A ta’ impenji speċifiċi
fil-GATS u, għas-setturi li jaqgħu taħt il-kompetenzi Komunitarji, ser
ikun hemm, min-naħa, il-leġiżlazzjoni Komunitarja (livell B), u,
min-naħa l-oħra, l-impenji speċifiċi meħuda mill-Komunità fil-kuntest
tal-GATS (livell Ċ). Peress li dawn it-tliet livelli jistgħu jkunu
diverġenti, huwa possibli li r-regoli Komunitarji jiġu affettwati jew
mibdula fis-sens tas-sentenza ERTA.Fl-aħħar
nett, il-leġiżlazzjoni Komunitarja fuq l-aċċess għas-suq bankarju
tispiċċa titlef il-valur tagħha b’mod kunsiderevoli kieku kull Stat
Membru jkun jista’ jiddetermina l-impenji tiegħu, li, bħal dawk
tal-Komunità, għandhom ikunu applikati fuq il-bażi tal-prinċipju
tan-nazzjon l-iktar favorit. Hekk ikun b’mod partikolari l-każ
fis-setturi fejn kompetenza mħallta hija affermata għar-raġuni li
l-leġiżlazzjoni Komunitarja tinkludi xi dispożizjonijiet minimi. Peress
li f’każ bħal dan, il-kompetenzi tal-Komunità u ta' l-Istati Membri
jirrigwardaw l-istess suġġett, kull impenn meħud minn Stat Membru jneħħi
l-valur ta’ l-impenn meħud mill–Komunità.Il-Kummissjoni
terġa’ tirreferi għall-problema ta’ l-użu sħiħ tad-drittijiet kollha
fir-rigward tad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali. Hija tgħid li
t-TRIPs iħalli lill-membri tiegħu liberi sabiex jiddeterminaw is-sistema
tagħhom għall-użu sħiħ tad-drittijiet kollha. sakemm huma japplikawha
skond il-prinċipji tan-nazzjon l-iktar favorit u tat-trattament
nazzjonali (ara l-Artikolu 6), u li, min-naħa tiegħu, id-dritt
Komunitarju japplika l-prinċipju Komunitarju ta’ l-użu sħiħ
tad-drittijiet kollha. Għalhekk, fil-każ ta’ kompetenza mħallta, jista’
jkun hemm il-koeżistenza ta’ tliet sistemi ta’ l-użu sħiħ tad-drittijiet
kollha:–        fil-kuntest
tal-kompetenza tagħhom, ċerti Stati Membri jistgħu japplikaw is-sistema
internazzjonali ta’ l-użu sħiħ tad-drittijiet kollha fir-rigward ta’
pajjiżi terzi;–        l-Istati
Membri l-oħra jadottaw il-prinċipju
nazzjonali ta’ l-użu sħiħ
tad-drittijiet kollha;–        u
ovvjament, fl-oqsma li jaqgħu taħt il-kompetenza Komunitarja, l-Istati
Membri kollha jkollhom għandhom japplikaw il-prinċipju
Komunitarju ta’
l-użu sħiħ tad-drittijiet kollha.Peress li
mhux dejjem ikun faċli li jiġi ddeterminat taħt liema sistema prodott
jew servizz li jinkludi dritt fuq il-proprjetà intelletwali jkun
importat ġewwa Stat Membru, azzjonijiet għal-ksur tad-drittijiet ta’
propjeta intelletwali jistgħu jiġu mressqa fl-Istati Membri. Hemm
ir-riskju li l-importazzjonijiet paralleli ikunu kkonċernati. Huwa
probabbli li l-portata tal-libertà ta’ ċirkulazzjoni tkun affettwata jew
mibdula.Per eżempju, jekk prodott tqiegħed
fis-suq ta’ pajjiż terz minn proprjetarju ta' dritt tal-proprjetà
intelletwali jew bil-permess tiegħu, dan il-prodott jista’ jiġi importat
minn importatur parallel fl-Istati Membri tal-Komunità li japplikaw
il-prinċipju
internazzjonali ta’ l-użu sħiħ tad-drittijiet kollha.
Madankollu, il-proprjetarju jkun fil-pożizzjoni li jopponi għal
importazzjoni ta’ dan il-prodott ġewwa s-swieq ta' l-Istati Membri li
japplikaw il-prinċipju nazzjonali ta’ l-użu sħiħ tad-drittijiet kollha.
Mis-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja EMI vs CBS, iċċitat iktar ‘il fuq,
jirriżulta b’mod impliċitu, li l-proprjetarju tad-dritt ikun
fil-pożizzjoni li jipprojbixxi l-importazzjoni tal-prodott ikkonċernat
minn importatur parallel fl-Istati Membri l-oħra b'effett minn dak
l-Istat li japplika l-prinċipju internazzjonali ta’ l-użu sħiħ
tad-drittijiet kollha. Dan jiġri għaliex il-proprjetarju ma jkunx,
fir-realtà, aċċetta l-ewwel importazzjoni tal-prodott fil-Komunità li
tkun saret mill-importatur parallel. Konsegwentement, ma jkunx possibli
li jiġi applikat il-prinċipju
Komunitarju ta’ l-użu sħiħ tad-drittijiet
kollha.
L-armonizzazzjoni tidher għalhekk neċċessarja f’dan il-qasam u
kienet diġa applikata għal ċerti drittijiet tal-proprjetà intelletwali
b’tali mod li teskludi l-possibbiltà ta’ l-użu tl-prinċipju nazzjonali
ta’ l-użu sħiħ tad-drittijiet kollha.Il-Kummissjoni
tfakkar li l-GATS ma jippermettiex bidla unilaterali tal-listi ta'
l-impenji speċifiċi matul it-tliet snin li jiġu wara d-dħul fis-seħħ
tiegħu. Konsegwentement, jekk bidla bħal din tħassar jew tikkomprometti
d-drittijiet ta' Membri oħra tal-GATS, huma għandhom jingħataw kumpens
(Artikolu XXI). Għalhekk il-Kummissjoni tqis li, fil-każ ta’ kompetenza
maqsuma, l-Istati Membri jista' jkollhom ix-xewqa li jopponu kull
żvilupp ġdid tad-dritt Komunitarju minħabba l-biża li jkollhom jagħtu
kumpens lil pajjiżi terzi. Dan ir-riskju ta' iffriżar tad-dritt
Komunitarju jikkostitwixxi, skond il-Kummissjoni, effett jew bidla
tad-dritt Komunitarju fis-sens tal-ġurisprudenza ERTA.Barra
minn hekk, il-Kummissjoni tosserva li l-Artikolu V tal-GATS jipprovdi
deroga ġenerali għal integrazzjonijiet ekonomiċi. Madankollu għad hemm
inċertezzi fuq il-portata eżatta ta’ uħud mid-dispożizzjonijiet ta’
l-Artikolu V.
Mhuwiex kompletament ċert li l-ftehim ewropej konklużi
ma' Pajjiżi ta’ l-Ewropa ċentrali u orjentali (ara l-ftehim konklużi
mill-Komunitajiet mar-Repubblikà tal-Polonja, tas-16 ta’ Diċembru 1991,
ĠU 1993 L 348, p. 2; mar-Repubblikà Federattiva Ċeka u Slovakka,
tas-16 ta’ Diċembru 1991, ĠU 1992 L 115, p. 2;
mar-Reppublikà ta’
l-Ungerija, tas-16 ta’ Diċembru 1991, ĠU 1993 L 347, p. 2;
mar-Repubblikà tal-Bulgarija, tat-8 ta’ Marzu 1993, ĠU L 323, p. 2;
mar-Rumanija, tal-1 ta’ Frar 1993, ĠU L 81, p. 2) jissodisfaw
il-kundizzjonijiet ta’ l-Artikolu V.
Jekk jirriżulta li xi ftehim
mhumiex konformi ma din id-dispożizzjoni, dawn ikunu jistgħu jinżammu,
bħala ftehim preferenzjali, biss jekk tinkiseb deroga tal-prinċipju
tan-nazzjon l-iktar favorit.
Jekk l-Istati Membri jirrifjutaw li talba
bħal din issir, il-benefiċċju ta’ dawn il-ftehim ikollu jiġi estiż,
abbażi tal-prinċipju tan-nazzjon l-iktar favorit, għall-Membri kollha
tal-GATS.Il-Kummissjoni tfakkar ukoll li
l-Artikolu 6 tad-Direttiva 87/54, iċċitat iktar ‘il fuq, dwar
il-protezzjoni legali ta' topografiji ta' prodotti semikundutturi
jipprovdi kundizzjonijiet anqas eżiġenti mill-kundizzjonijiet minimi
stabbiliti mit-TRIPs f'dak li jirrigwarda l-għoti tal-liċenzji
obbligatorji. Filwaqt li ssemmi l-opinjoni 2/91, iċċitata iktar ‘il fuq
(punti 25 u 26), il-Kummissjoni tfakkar li s-sempliċi koeżistenza
tar-regoli internazzjonali u tad-dispożizzjonijiet tad-dritt Komunitarju
f'qasam jista’ jaffettwa d-dritt Komunitarju, u dan anki fin-nuqqas ta’
kunflitt bejniethom.Fl-aħħar nett
il-Kummissjoni tosserva li, minħabba n-natura tal-pakkett uniku
tal-Ftehim ODK u tar-regola fuq il-miżuri ta’ ritaljazzjoni reċiproka
fil-memorandum fuq is-soluzzjoni tal-kontroversji, ksur imwettaq minn
wieħed mill-Istati Membri ta’ wieħed mill-Ftehim annessi ma' l-ODK,
jista’, jekk il-kompetenza mħallata tiġi rikonoxxuta, jwassal
għall-miżuri ta’ ritaljazzjoni fil-kuntest tal-ftehim, u dan jaqa' taħt
l-isfera tal-kompetenza Komunitarja. Din il-possibbiltà ta’ miżuri ta’
ritaljazzjoni reċiproka tikkostitwixxi, fiha nfisha, affettwazzjoni jew
tibdil tar-regoli Komunitarji fis-sens tas-sentenza ERTA.H –  It-tmien domandaIs-sezzjoni
3 tal-parti II tal-Ftehim TRIPs jobbliga lil kull Membru sabiex
jipproteġi l-indikazzjonijiet ġeografiċi tal-Membri l-oħra.
Il-Kunsill u l-Kummissjoni jesponu li r-Regolament tal-Kunsill (KEE) n
2081/92, tal-14 ta’ Lulju 1992, dwar il-protezzjoni ta’
l-indikazzjonijiet ġeografiċi u d-denominazzjoni ta’ l-oriġini
tal-prodotti agrikoli u l-prodotti ta’ l-ikel (ĠU L 208, p. 1), iwieġeb
parzjalment għal din l-eżiġenza. Il-Kunsill u l-Kummissjoni huma mitluba
sabiex jindikaw kif dan ir-regolament jista’ jservi bħala bażi
għall-protezzjoni tal-provenenza u tad-denominazzjonit ta’ l-oriġini ta'
pajjiżi terzi.Il-Kummissjoni tgħid li,
abbażi ta’ l-Artikolu 12, dan ir-regolament huwa applikabbli wkoll għal
indikazzjonijiet ġeografiċi ta' pajjiżi terzi - dawk li jissodisfaw
il-kundizzjonijiet li huwa jimponi (b'mod partikolari li jkunu konformi
ma' l-ispeċifikazzjonijiet u li jkunu suġġetti għal sistema ta’
kontroll) ikunu jistgħu jiksbu, billi jsegwu l-istess proċedura,
il-protezzjoni speċifika offruta mill-Artikolu 13 ta’ dan ir-regolament.Il-Kunsill
ifakkar li s-sezzjoni 3 tal-parti II tat-TRIPs tobbliga lil kull parti
kontraenti sabiex tagħti protezzjoni lid-denominazzjonijiet protetti
tal-partijiet l-oħra kontraentii. Il-loġika stess tal-Ftehim tgħid li
l-applikazzjoni tiegħu tista’ tikkontesta l-protezzjoni mogħtija
mil-leġiżlazzjoni Komunitarja.Sabiex
jelabora din is-sitwazzjoni, il-Kunsill jagħti l-eżempju ta’ ilment
min-naħa tar-Repubblikà ta’ l-Ungerija, Membru ta’ l-ODK, li ssostni li
l-protezzjoni li l-Komunità tagħti lid-denominazzjoni “Tokay” hija
kontra t-TRIPs għaliex din għandha tkun riservata għal inbejjed magħmula
fir-regjun Ungeriż ta’ Tokay. Peress illi d-denominazzjoni “Tokay” hija
protetta mil-leġiżlazzjoni Komunitarja, il-Kunsill iqis li hija
l-Komunità, u mhux l-Istati Membri, li hija kompetenti sabiex tiddefendi
ruħha kontra dawn il-pretenzjonijiet tar-Repubblikà ta’ l-Ungerija
fil-kuntest ta’ kontroversja bħal din.Il-Kunsill
jirrikonoxxi madankollu li l-problema tal-protezzjoni ta’
l-indikazzjonijiet ġeografiċi ta' pajjiżi terzi tista’ wkoll titfaċċa
mingħajr ma taffettwa l-leġiżlazzjoni Komunitarja u li sitwazzjoni bħal
din ma ġietx ikkunsidrata fl-osservazzjonijiet bil-miktuba tiegħu.F’dan
ir-rigward, il-Kunsill jikkwota l-eżempju tal-protezzjoni li għandha
tingħata ġewwa Spanja għal xarba alkoħolika prodotta fil-Messiku u
msejħa “Tequila du Mexique”. Skond il-Kunsill, bla ħsara għal att
Komunitarju tad-dritt sekondarju dwar il-kwistjoni, problema bħal din
taqa' taħt il-kompetenza ta' l-Istati Membri. F’dak li jirrigwarda dan
l-aħħar eżempju, il-Kunsill jixtieq ibiddel l-osservazzjonijiet
bil-miktuba tiegħu – il-portata tal-miżuri Komunitarji fil-qasam ta’
l-indikazzjonijiet ġeografiċi ma taqbilx totalment ma’ dik tas-sezzjoni 3
tal-parti II tat-TRIPs. Il-kompetenza Komunitarja li tirriżulta
mill-effett ERTA ma tiġborx it-totalità ta’ din is-sezzjoni 3, u
għalhekk parti mill-kompetenzi ta' l-Istati Membri tibqa’.I –  Id-disa’ domandaIl-Kummissjoni
u l-Kunsill huma mitluba sabiex jindikaw jekk, meta jkun hemm att
Komunitarju ta’ armonizzazzjoni tad-drittijiet tal-proprjetà
intelletwali__ l-Istati Membri għandhomx l-obbligu li japplikaw
ir-regoli, li huma għandhom jadottaw, fir-rigward taċ-ċittadini ta’
pajjiżi terzi.Il-Kummissjoni tgħid li, għal
atti Komunitarji li jarmonizzaw id-drittijiet tal-proprjetà
intelletwali koperti mill-Konvenzjoni ta’ Pariġi għall-proprjetà
industrijali jew il-Konvenzjoni ta’ Berna għall-protezzjoni
tax-xogħolijiet litterarji u artistiċi, il-kwistjoni hija rregolata minn
dawn il-Konvenzjonijiet internazzjonali nniffishom.L-Artikoli
2 u 3 tal-Konvenzjoni ta’ Pariġi jipprovdu, fil-fatt, għaċ-ċittadini
tal-Pajjiżi ta’ l-unjoni ta’ Pariġi kif ukoll għall-persuni li huma
residenti jew li għandhom stabbiliment effetif u serju fit-territorju
ta’ wieħed minn dawn il-pajjiżi, trattament nazzjonali għall-“vantaġġi”
attwali u futuri mogħtija mil-leġiżlazzjonijiet fil-qasam tal-proprjetà
industrijali. Dan il-prinċipju għalhekk huwa applikabbli awtomatikament
għad-dispożizzjonijiet ta’ l-Ewwel Direttiva tal-Kunsill 89/104/KEE,
tal-21 ta’ Diċembru 1988, biex jiġu approssimati l-liġijiet ta’ l-Istati
Membri dwar it-trade marks (ĠU 1989 L 40, p. 1).Abbażi
ta’ l-Artikoli 3 u 5 tal-Konvenzjoni ta’ Berna, l-awturi, ċittadini ta’
wieħed mill-pajjiżi ta’ l-Unjoni ta’ Berna jew li huma residenti
abbitwali hemmhekk, igawdu mid-drittijiet attwali u futuri li
l-leġiżlazzjonijiet jagħtu lin-nies tal-lokal.Dan il-prinċipju għandu jkun awtomatikament applikat għad-dispożizzjonijiet fil-qasam tad-drittijiet ta’ l-awtur ta’ -–        id-Direttiva
tal-Kunsill 92/100/KEE, tad-19 ta’ Novembru 1992, dwar dritt ta’ kiri u
dritt ta’ self u dwar ċerti drittijiet relatati mad-drittijiet ta’
l-awtur fil-qasam tal-proprjetà intellettwali (ĠU L 346, p. 61)–        id-Direttiva
tal-Kunsill 93/83/KEE tas-27 ta’ Settembru 1993, dwar il-kordinazzjoni
ta’ ċerti regoli dwar id-drittijiet ta’ l-awtur u drittijiet relatati
ma’ drittijiet ta’ l-awtur applikabbli għal xandir bis-satellita u
ritrasmissjoni bil-cable (ĠU L 248, p. 15).F’dak
li jirrigwarda d-drittijiet l-oħra fuq il-proprjetà intelletwali,
it-tweġiba tvarja skond l-atti Komunitarji. Abbażi ta’ l-Artikolu 3(7)
tad-Direttiva tal-Kunsill 87/54/KEE, tas-16 ta’ Diċembru 1986, dwar
il-protezzjoni legali ta' topografiji ta' prodotti semikundutturi (ĠU
1987, L 24, p. 36), l-estensjoni tal-protezzjoni għal ċittadini ta’
pajjiżi terzi hija deċiża mill-Kunsill. Fid-Direttiva tal-Kunsill
92/100/KEE, tad-19 ta’ Novembru 1992, dwar dritt ta’ kiri u dritt ta’
self u dwar ċerti drittijiet relatati mad-drittijiet ta’ l-awtur
fil-qasam tal-proprjetà intellettwali (ĠU L 346, p. 61), kien sottointiż
li l-Istati Membri jkomplu jagħtu dawn id-drittijiet fuq il-bażi ta’
reċiproċità u jagħtu t-trattament nazzjonali liċ-ċittadini ta' pajjiżi
terzi għall-Kunvenzjoni ta’ Ruma. Din il-pożizzjoni ġiet ikkonfermata
espliċitament fid-Direttiva tal-Kunsill 93/98/KEE, tad-29 ta’ Ottubru
1993, li tarmonizza d-dewmien ta’ protezzjoni ta’ drittijiet ta’ l-awtur
u ċerti drittijiet relatati (ĠU L 290, p. 9). Fil-fatt it-tlieta u
għoxrin premessa tirreferi għal protezzjoni taċ-ċittadini ta’ pajjiżi
terzi abbażi ta' ftehim internazzjonali.Il-Kunsill
l-ewwel nett isostni li, fil-prinċipju, meta jkun hemm att Komunitarju
ta’ armonizzazzjoni tad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali, l-Istati
Membri ma jkollomx l-obbligu li japplikaw, fir-rigward taċ-ċittadini ta’
pajjiżi terzi, ir-regoli li huma għandhom jadottaw.B’mod ġenerali,
fil-fatt, il-miżuri ta’ armonizzazzjoni jirrigwardaw l-istabbiliment u
l-funzjonament tas-suq intern, u l-iskop tagħhom huwa li jeliminaw
l-ostakli li jeżistu għaċ-ċirkulazzjoni liberà fi ħdan il-Komunità. Dawn
il-miżuri m’għandhomx l-iskop li jarmonizzaw it-trattament li għandu
jingħata liċ-ċittadini u lill-kumpanniji ta' pajjiżi terzi. Barra minn
hekk, ta’ spiss jiġri li dawn ma jgħidu xejn fuq it-trattament li kull
Stat Membru jista’ jagħti liċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi.Il-Kunsill
madankollu jammetti li, xi kultant, il-miżuri Komunitarji ta’
armonizzazzjoni jistgħu jinkludu regola ġenerali li tapplika għal
kull attività magħmula fit-territorju ta' l-Istati Membri, inklużi
attivitajiet ta' ċittadini jew kumpanniji ta' pajjiżi terzi. Per
eżempju, miżura ta’ armonizzazzjoni tista’ timponi obbligu ta’
reġistrazzjoni fuq kull persuna professjonali li tixtieq teżerċita
l-attivitajiet tagħha fil-Komunità jew għal kull persuna, fiżika jew
legali, li tixtieq tipproteġi dritt ta' proprjetà intelletwali. Din
ir-regola ġenerali tapplika għaċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi.Huwa
għalhekk li l-Kunsill iqis li t-tweġiba li għandha tingħata lid-disa’
domanda tista' tingħata biss fir-rigward tas-sitwazzjoni attwali ta’
l-armonizzazzjoni Komunitarja – fil-preżent, huwa biss f'każijiet
eċċezzjonali li l-leġiżlazzjoni Komunitarja timponi xi obbligazjonijiet
fuq l-Istati Membri f'dak li jirrigwarda d-drittijiet tal-proprjetà
intelletwali li għandhon jingħataw liċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi.J –  L-għaxar domandaPeress
li l-Komunità mhijiex parti għal diversi kunvenzjonijiet li saru
fil-qasam tal-proprjetà intelletwali u li kienu mmexxija mill-ODPI,
il-Kummissjoni hija mitluba sabiex tindika min jipparteċipa
għat-tmexxija ta’ dawn il-konvenzjonijiet, jekk il-Kompetenza esklużiva
tal-Komunità sabiex tikkonkludi dawn il-konvenzjonijiet ma' pajjiżi
terzi fil-qasam tal-proprjetà intelletwali tiġi rikonoxxuta.L-ewwel
nett, il-Kummissjoni tippreċiża li hija sostniet li l-Komunità għandha
kompetenza esklużiva sabiex tikkonkludi l-Ftehim ODK għaliex dawn huwa
prinċipalemnt ftehim li jitratta dwar il-kummerċ (trade-related), u mhux
li l-Komunità għandha l-kompetenza esklużiva li tikkonkludi
l-konvenzjonijiet kollha ma' pajjiżi terzi fil-qasam tal-proprjetà
intelletwali.Fl-opinjoni tagħha,
il-konvenzjonijiet għandhom jiġu eżaminati każ b’każ sabiex jiġi
ddeterminat jekk dawn humiex ftehim kummerċjali, u, fil-każ ta’ tweġiba
negattiva, jekk il-leġiżlatur Komunitarju adottax diġà miżuri li jistgħu
jiġu affettwati mill-konvenzjoni in kwistjoni jew li qed ifittex li
jagħmel dan billi jikkonkludi l-konvenzjoni msemmija.Il-Kummissjoni
tgħid li l-kompetenzi esterni tal-Komunità għandhom natura evoluttiva,
speċjalment fil-qasam tal-proprjetà intelletwali. Għalhekk, attwalment
il-Komunità ma tistax issir Membru ta’ l-ODPI jew tidħol
fil-konvenzjonijiet eżistenti bħalma huma l-Konvenzjonijiet ta’ Pariġi u
ta’ Berna, għaliex din il-possibbiltà disponibbli biss għall-Istati
Membri. Il-Kummissjoni għandha biss status ta' osservatur fi ħdan l-ODPI
fejn hija tieħu azzjoni koordinata ma' l-Istati Membri. Bil-kontra ta'
dan, il-Komunità ġiet assoċjata iktar fil-qrib ma' l-elaborazzjoni
taż-żewġ konvenzjonijiet ODPI, stabbiliti reċentement, jiġifieri
t-Trattat ta’ Washington tas-26 ta’ Mejju 1989 fuq il-protezzjoni
tal-proprjetà intelletwali fil-qasam taċ-ċirkwiti integrati u
l-Protokoll ta’ Madrid tat-28 ta’ Ġunju 1989 dwar l-Arranġament ta’
Madrid li jirrigwarda r-reġistrazzjoni internazzjonali tat-trade marks.
Fil-fatt, hija ħadet sehem fil-Konferenza diplomatika bl-istatus ta’
delegazzjoni u hi tista’ ssir parti kontraenti ta’ dawn
il-Konvenzjonijiet.K –  Il-ħdax-il domandaIl-Kunsill
u l-Istati Membri li ppreżentaw osservazzjonijiet huma mitluba sabiex
jindikaw bi preċiżjoni b'lima mod l-unità ta' l-azzjoni esterna
tal-Komunità u ta' l-Istati membri jkunu jistgħu jiġu assigurati fil-każ
fejn ikun ġudikat li l-konklużjoni tal-Ftehim GATS u TRIPs ikollhom
bżonn il-parteċipazzjoni konġunta tal-Komunità u ta' l-Istati Membri.Il-Kunsill
jindika li l-kwistjoni tal-modalitajiet tal-parteċipazzjoni konġunta
tal-Komunità u ta' l-Istati Membri fl-ODK għadha ma ġietx solvuta, u dan
għaliex, sakemm l-opinjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja għadha ma ġiex
mogħti, tibqa’ l-inċertezza dwar l-eżistenza ta’ kompetenza maqsuma
tal-Komunità u ta' l-Istati Membri.Il-Kunsill jillimita ruħu li jipprepara abozz tas-soluzzjoni li għandha tittieħed fil-każ ta’ parteċipazzjoni konġunta.L-ewwel
nett, is-soluzzjoni għandha tirrispetta kompletament it-Trattati u
l’acquis communautaire. Wara dan, il-prinċipju ta’ rappreżentant komuni u
uniku, anki fl-oqsma li ma jaqgħux taħt jew li ma jaqgħux kompletament
taħt il-kompetenza esklużiva tal-Komunità, għandu jiġi meqjus. F’dak li
jirrigwarda d-deċizjonijiet proprji, dawn għandhom jittieħdu fi ħdan
il-Kunsill, anki fl-oqsma mhux Komunitarji, sabiex dan iwettaq bis-sħieħ
ir-rwol mogħti liliu mit-Trattat fuq l-Unjoni Ewropea. Fl-aħħar nett,
il-prinċipju ta’ “kaxxa ta' l-ittri” unika għandha titqies sabiex ma
jiġix impost l-obbligu, fuq il-Membri ta’ l-ODK, li jiddeterminaw min,
mill-Komunità jew mill-Istati Membri, huwa kompetenti. Kull talba ta’
konsultazzjoni u kull ilment jistgħu jiġu indirizzati jew “lil Unjoni
Ewropea”, jew “lill-Komunità u lill-Istati Membri” u għandhom jiġu
aċċettati indipendement mill-kwistjoni ta' min huwa kompetenti.Il-Kunsill
iżid li l-Qorti tal-Ġustizzja m’għandhiex bżonn li tkun taf
il-modalitajiet li għandhom jiġu adottati fil-każ ta’ parteċipazzjoni
konġunta tal-Komunità u ta' l-Istati Membri sabiex twieġeb għad-domanda
li saritilha, li hija dwar jekk l-Istati Membri għandhomx kompetenza
fir-rigward ta' tali jew tali qasam partikolari fejn ikun hemm xi
obbligi imposti mill-GATS jew mit-TRIPs. Huwa jiddikjara, f’kull każ, li
huwa konxju ta’ l-obbligi imposti fuqu mill-Artikoli tat-Trattat li
jimponu l-koerenza ta’ l-azzjoni esterna ta’ l-unjoni Ewropea.Skond
il-Gvern Daniż, mill-Artikoli Ċ tat-Trattat fuq l-Unjoni Ewropea u 5
tat-Trattat KE kif ukoll mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja
jirriżulta li l-istituzzjonijiet tal-Komunità u l-Istati Membri għandhom
jikooperaw b’mod leali u li dan id-dover ta’ kooperazzjoni leali
jogħodd kemm fil-każ tal-kompetenza esklużiva tal-Komunità kif ukoll
fil-każ ta' kompetenza maqsuma bejn il-Komunità u l-Istati Membri. F’din
l-aħħar ipoteżi, dan id-dover għandu jiġi rrispettat, ikun xi jkun
il-mod ta’ kif l-Istati Membri jeżerċitaw il-kompetenzi tagħhom.Il-Gvern
Ġermaniż jirreferi għall-“kodiċi tal-kondotta” adottat f’Mejju 1994
mill-Kunsill sabiex jippermetti t-tkomplija tan-negozjati “post-Urugwaj
Round” fil-qasam tas-servizzi (ara t-test ta’ dan il-ftehim, espost
iktar ’il fuq, fit-tweġiba għar-raba’ domanda), kif ukoll għall-abbozz
tal-“kodiċi ta’ kondotta”, li qiegħed jiġi diskuss fil-Kunsill, previst
b’mod iktar ġenerali għall-ODK kollha. Dawn il-kodiċi huma ta’ natura
tali li jeliminaw id-diffikultajiet konnessi mas–salvagwardja ta’
l-unità ta’ l-azzjoni esterna tal-Komunità u ta' l-Istati Membri.Il-Gvern
Grieg jesponi wkoll li l-unità ta’ l-azzjoni ta' l-Istati Membri u
tal-Komunità fil-kuntest ta’ l-ODK tista’ tiġi assigurata minn “kodiċi
ta’ kondotta” adottat permezz ta' deċiżjoni tar-rappreżentanti
tal-gvernijiet ta' l-Istati Membri, miġbura fi ħdan il-Kunsill. Dan
il-kodiċi għandu jindika l-Kummissjoni bħala r-“rappreżentant komuni”
ta' l-Istati Membri tal-Komunità fi ħdan l-ODK, kemm
għall-kwistjonijiet li jaqgħu taħt il-kompetenza Komunitarja esklużiva
kif ukoll għal dawk li jaqgħu taħt il-kompetenza ta' l-Istati Membri.
F'dak li jirrigwarda t-tieni kategorija ta’ kwistjonijiet, l-Istati
Membri jkunu mistiedna sabiex jiddefinixxu l-pożizzjonijiet komuni li
l-Kummissjoni mbgħad tesponi fi ħdan l-organi kompetenti ta’ l-ODK.
Fl-aħħar nett, fil-każ fejn l-Istati Membri ma jirnexxielhomx
jiddefinixxu pożizzjoni komuni, u f’dan il-każ biss, huma jkunu jistgħu,
skond il-Gvern Grieg, jiddefendu l-opinjonijiet nazzjonali tagħhom fi
ħdan l-ODK.Il-Gvern Spanjol jenfasizza
wkoll fuq in-neċċessità li jiġi adottat kodiċi ta’ kondotta li jkun
jipprovdi l-użu tal-proċeduri previsti mit-Trattati għall-oqsma li
jaqgħu taħt il-kompetenza Komunitarja u t-tfittxija ta’ konsensus bejn
l-Istati Membri f'dak li jirrigwarda l-oqsma li jaqgħu taħt
il-kompetenza tagħhom. Jekk dan il-konsensus ikun jidher impossibli li
jintlaħaq, l-Istati Membri jkunu liberi, skond il-Gvern Spanjol, li
jippreżentaw il-pożizzjoni tagħhom proprja. Fl-aħħar nett il-Kummissjoni
hija mistiedna tesprimi ruħha u tinnegozja f’isem il-Komunità u
l-Istati Membri billi ssegwi l-istruzzjonijiet mogħtija mill-Kunsill jew
mill-Istati Membri, skond il-każ.Il-Gvern
Franċiż josserva wkoll li l-koerenza ta’ l-azzjoni tal-Komunità u dik
ta' l-Istati Membri tagħha għandha tkun assigurata għall-applikazzjoni
tal-ftehim li rriżultaw min-negozjati ta’ l-Urugwaj, skond it-tieni
paragrafu ta' l-Artikoli Ċ tat-TUE u 5 tat-Trattat KE. Skond il-Gvern
Franċiż, l-abbozz ta' kodiċi tal-kondotta li huwa s-suġġett ta'
diskussjonijiet fi ħdan il-Kunsill, jippermetti sabiex tiġi assigurata
din l-unità ta' azzjoni. Dan il-kodiċi għandu jkun jinkludi fih
l-elementi li ġejjin – il-prinċipju ta’ rappreżentant uniku
tal-Kummissjoni fi ħdan l-ODK, it-tmexxija tan-negozjati fi ħdan l-ODK
mill-Kummissjoni f’isem il-Komunità u l-Istati Membri fil-kuntest ta’
mandat, rendikont regolari tan-negozjati lill-Kunsill u lid-dipartimenti
tiegħu inkarigati li jsegwu tali negozjati, l-involviment ta' l-Istati
Membri f’kull fażi tan-negozjati jew tad-diskussjonijiet.
Barra minn
hekk, il-Kummissjoni għandha tilqa’ d-domandi ta’ konsultazzjoni ta'
l-Istati Membri u tissospendi temporanjament id-diskussjonijiet jekk dan
ikun neċċessarju. Kooperazjoni stretta għandha tinħoloq bejn
il-Kummissjoni, l-Istati Membri u s-segretarjat ġenerali tal-Kunsill
sabiex ikun hemm tmexxija organizzata tan-negozjati. L-azzjonijiet u
l-pożizzjonijiet meħuda għandhom ikunu bbażati fuq pożizzjoni komuni
adottata, f'dak li jirrigwarda l-oqsma li jaqgħu taħt il-kompetenza
Komunitarja, skond id-dispożizzjonijiet rilevanti tat-Trattat u, f'dak
li jirrigwarda oqsma li jaqgħu taħt il-kompetenza nazzjonali,
bil-konsensus. l-Istati Membri jesprimu ruħhom fuq il-kwistjonijiet ta'
kompetenza nazzjonali biss jekk ma setgħetx tiġi adottata pożizzjoni
komuni.Il-Gvern Olandiż jirreferi
għall-opinjoni 2/91 sabiex jenfasizza n-neċċessità ta’ kollaborazzjoni
stretta kemm jista’ jkun bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri, fil-każ
ta’ kompetenza konġunta. Din il-kollaborazzjoni għandha tintwera
bl-adozzjoni tal-kodiċi ta’ kondotta. F’dan ir-rigward, il-Gvern Olandiż
ifakkar il-kontenut ta’ l-ex Artikolu 116 tat-Trattat KEE,
l-arranġament eżistenti fil-kuntest tal-FAO, kif ukoll il-proċeduri
eżistenti fil-kuntest tat-tielet pilastru tat-Trattat fuq l-Unjoni
Ewropea, b’mod partikolari dik prevista fl-Artikolu K.5.Skond
il-Gvern Portugiż, id-diffikultajiet eventwali li jistgħu jinqalgħu
fil-livell tar-rappreżentazzjoni ta’ l-interessi proprja ta' l-Istati
Membri fi ħdan l-ODK jew fil-livell tal-formazzjoni tar-rieda tagħhom,
mhumiex ta’ natura tali li jiddeterminaw it-tweġiba għall-kwistjoni
tat-tqassim tal-kompetenzi u li jipprekludu l-konklużjoni li l-ftehim in
kwistjoni huma ta' natura mħallta. Il-Gvern Portugiż ifakkar li
l-obbligi tal-kooperazzjoni u ta' koerenza previsti mill-Artikoli C,
J.1(4) u J.2(3) tat-Trattat fuq l-Unjoni Ewropea, u mill-Artikolu 5
tat-Trattat KE. L-għan ta’ l-unità ta’ l-azzjoni tal-Komunità u ta'
l-Istati Membri intlaħaq matul in-negozjati ta’ l-ODK. L-esperjenza
hekk akkwistata għandha, skond il-Gvern Portugiż, isservi bħala
referenza għall-elaborazzjoni ta’ kodiċi tal-kondotta li fl-istess ħin
jiddefinixxi kemm id-doveri speċifiċi tal-Kummissjoni bħala
rappreżentant ta' l-Istati Membri kif ukoll il-mod ta’ kif iridu jiġu
adottati l-pożizzjonijiet komuni jew individwali ta' l-Istati Membri fuq
il-kwistjonijiet li jaqgħu taħt il-kompetenza tagħhom. Meta in
kwistjoni jkun hemm interessi vitali jew importanti ħafna ta' l-Istat
Membru, għandha tiġi mfittxija deċiżjoni li tintlaħaq permezz ta’
konsensus.Il-Gvern tar-Renju Unit jgħid li
fil-verità d-domanda tal-Qorti tal-Ġustizzja tirrigwarda
l-parteċipazzjoni futura fl-ODK min-naħa tal-Komunità u ta' l-Istati
Membri. Huwa jfakkar li l-Komunità u l-Istati Membri kienu effettivament
kkooperaw waqt in-negozjati multilaterali ta’ l-Urugwaj, bl-istess mod
kif kienu jagħmlu kieku sa’ mill-bidu kienet tkun rikonoxxuta kompetenza
konġunta mill-partijiet kollha. Dan juri li kooperazzjoni bħal din hija
politikament possibli u tista' wkoll tkun partikolarment effikaċi
sabiex jiġi assigurat ir-rispett ta’ l-interessi tal-Komunità u ta'
l-Istati Membri.Madankollu, metodu
determinat ta’ kooperazjoni mhuwiex neċċessarjament approprjat
għall-ftehim kollha u fiċ-ċirkustanzi kollha. Għal din ir-raġuni,
ir-Renju Unit jista’ biss jagħti indikazzjonijiet fuq il-forma probabbli
tal-proċedura ta' ftehim li biha tkun tista’ tiġi milħuqa l-koerenza
ta’ l-azzjoni esterna fil-kuntest ta’ l-ODK.1.
Il-proċedura għandha tkopri l-imġieba tal-Komunità u ta' l-Istati
Membri fil-kuntest ta’ l-ODK, kemm jekk l-oqsma jkunu jaqgħu taħt
il-kompetenza Komunitarja jew inkella taħt dik ta' l-Istati Membri.2.
Il-Kummissjoni għandha normalment tkun ir-rappreżentanta unika u
tinnegozja f’isem il-Komunità u ta' l-Istati Membri, madankollu,
f’każijiet eċċezjonali, l-Istati Membri għandhom wkoll ikunu jistgħu
jesprimu ruħhom u jinnegozjaw. Il-proċedura applikabbli għandha
tiddefinixxi ċ-ċirkustanzi li fihom huma jkunu jistgħu jeżerċitaw dan
id-dritt.3. Il-Kummissjoni għandha tinforma
lill-Istati Membri dwar l-istat tan-negozjati u tad-diskussjonijiet u
tpoġġihom f'pożizzjoni li jkunu jistgħu jipparteċipaw b’mod approprjat.4. Il-Kummissjoni, b'mod diliġenti, għandha tara li d-dokumenti rilevanti kollha jaslu għand l-Istati Membri.5.
Il-Kummissjoni għandha tieħu in kunsiderazzjoni l-opinjonijiet ta'
l-Istati Membri. Il-proċeduri li għandhom jiġu applikati għandhom ikunu
wkoll s-suġġett ta’ ftehim.6.
Il-pożizzjonijiet jew l-azzjonijiet li jiġu deċiżi, għandhom ikunu
bbażati fuq regoli u proċeduri Komunitarji hemm fejn dawn ikunu
applikabbli (per eżempju fil-kuntest tat-tieni sentenza ta' l-Artikolu
228(1) tat-Trattat KE) u, fil-każijiet l-oħra, dawn jirriżultaw minn
pożizzjoni komuni li tkun milħuqa permezz ta’ konsensus.7.
l-Istati Membri għandhom jesprimu ruħhom, hekk kif jagħmlu fil-preżent,
f'isimhom, fuq l-oqsma amministrattivi u li jirrigwardaw l-estimi, iżda
huma jevitaw jevitaw li jieħdu pożizzjonijiet diverġenti.8.
Għandhom jiġu adottati dispożizzjonijiet sabiex jiġi ddeterminat il-mod
ta' kif il-Komunità tmexxi l-proċeduri ta' soluzzjoni ta' kontroversji
fil-kuntest ta’ l-ODK. Dawn id-dispożizzjonijiet għandhom jipprovdu
kooperazzjoni stretta bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri.9.
Fil-każ fejn xi Istati Membri partikolari jiġu affettwati mill-imġieba
tal-partijiet l-oħra tal-Ftehim ODK, li jaġixxu bi ksur ta; dan
il-Ftehim, għandu jkun hemm dispożizzjonijiet li jipprovdu għal
proċedura ta’ konsultazzjoni bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri kif
ukoll għal kooperazzjoni stretta bejniethom.Mhemm
l-ebda dubju, għall-Gvern tar-Renju Unit, li proċedura li taqbel ma'
l-indikazzjonijiet imsemmija iktar ’l fuq ser tkun organizzata dalwaqt.
l-Istati Membri m’għandhom l-ebda intenzjoni li jdgħajfu s-setgħa enormi
ta' nnegozjar li huma jeżerċitaw b’mod kollettiv; l-interess prinċipali
tagħhom huwa li din is-setgħa ta' nnegozjar tintuża bl-iktar mod
effettiv possibbli.  POŻIZZJONI TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJAI –  Introduzzjoni1.      Id-domandi
li bihom il-Kummissjoni adiet lill-Qorti tal-Ġustizzja permezz ta’
rikors għal opinjoni ppreżentat abbażi ta’ l-Artikolu 228(6) tat-Trattat
li jistabbilixxi l-KE, għandhom bħala suġġett prinċipali n-natura
esklużiva jew le tal-kompetenza tal-Komunità sabiex tikkonkludi l-Ftehim
multilaterali fuq il-kummerċ tal-merkanzija, safejn dawn il-Ftehim
jikkonċernaw il-prodotti KEFA u l-prodotti Euratom. Sussidjarjament
id-domandi jirrigwardaw il-kompetenza esklużiva li l-Komunità għandha
kemm abbażi ta' l-Artikolu 113 tat-Trattat KE, kemm abbażi
tal-paralleliżmu tal-kompetenzi interni u esterni, u kif ukoll abbażi
ta' l-Artikoli 100 A u 235 tat-Trattat KE, sabiex tikkonkludi l-Ftehim
Ġenerali dwar il-kummerċ tas-servizzi (iktar ’il quddiem il-“GATS”) u
l-Ftehim dwar Aspetti tal-Proprjetà Intellettwali Relatati mal-Kummerċ,
inkluż il-kummerċ tal-merkanzija kontrafatta (iktar ’il quddiem
it-“TRIPs”).2.      Dawn
id-diversi Ftehim huma annessi mal-Ftehim li jistabbilixxi
l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (iktar ’il quddiem il-Ftehim
“ODK”). Dan joħloq kuntest istituzzjonali komuni għat-tmexxija
tar-relazzjonijiet kummerċjali bejn l-Istati Membri għall-kwistjonijiet
kollha konnessi mal-ftehim u l-istrumenti legali annessi miegħu
(Artikolu II(1), tal-Ftehim ODK). Dawn id-diversi ftehim jirriflettu
r-riżultati tan-negozjati kummerċjali multilaterali ta’ l-Urugwaj, li
kienu bdew b'effett mid-dikjarazzjoni ministerjali ta’ Punta del Este
ta' l-20 ta’ Settmbru 1986.3.      Meta
huma aċċettaw din id-dikjarazzjoni, il-Kunsill u l-Istati Membri
ddeċidew “sabiex jiggarantixxu l-massimu tal-koerenza fit-tmexxija
tan-negozjati” li “il-Kummissjoni għandha taġixxi bħala negozjatur uniku
tal-Komunità u ta' l-Istati Membri”. Madankollu, fil-minuti tal-laqgħa
kien ġie ppreċiżat li din id-deċiżjoni “kienet b;a ħsara għall-kwistjoni
tal-kompetenza tal-Komunità u ta' l-Istati Membri fuq xi suġġetti
partikolari”.4.      Fil-15
ta’ Diċembru 1993, il-Kumitat tan-negozjati kummerċjali, korp
speċifikament imwaqqaf mill-Konferenza ta’ Punta del Este sabiex ikun
hemm tmexxija tajba tan-negozjati ta’ l-Urugwaj, li ltaqgħa fuq
il-livell ta’ l-uffiċjali għolja, approva l-Att finali li jirrifletti
r-riżultati tan-negozjati kummerċjali multilaterali tan-negozjati ta’
l-Urugwaj.5.      Waqt
is-sessjoni tas-7 u tat-8 ta’ Marzu 1994, il-Kunsill iddeċieda li
jipproċedi għall-iffirmar ta’ dan l-Att finali u tal-Ftehim ODK. Huwa
awtorizza lill-president tal-Kunsill u lil Sir Leon Brittan, membru
tal-Kummissjoni, sabiex jiffirma fil-15 ta’ April 1994, ġewwa Marrakech,
f’isem il-Kunsill ta’ l-Unjoni Ewropea, l-Atti finali u l-Ftehim ODK.
Peress li kkunsidraw li dawn l-atti “jikkonċernaw ukoll kwistjonijiet
ta' kompetenza nazzjonali”, ir-rappreżentanti tal-gvernijiet ta'
l-Istati Membri qablu, fl-istess data, li jiffirmaw l-Atti finali u
l-Ftehim ODK. Min-naħa tagħha l-Kummissjoni insistiet li fil-minuti
tiddaħħal nota li tgħid li “l-Att finali (…) u l-ftehim annesi miegħu
jaqgħu taħt il-kompetenza esklużiva tal-Komunità”.6.      Fis-6
ta’ April 1994, il-Kummissjoni ppreżentat ir-rikors għal opinjoni
tagħha. Il-domandi tagħha kienu hekk -“Fid-dawl tar-riżultati tan-negozjati kummerċjali ta’ l-Urugwaj tal-GATT li jinsabu fl-Att Finali tal-15 ta’ Diċembru 1993 –1)
Il-Komunità Ewropea hija kompetenti
sabiex tikkonkludi l-partijiet kollha tal-Ftehim li jistabbilixxi l-ODK
li jirrigwardaw il-kummerċ tas-servizzi (GATS), u l-aspetti
tal-proprjetà intellettwali relatati mal-kummerċ, inkluż il-kummerċ
tal-merkanzija kontrafatta (TRIPs), fuq il-bażi tat-Trattat KE, u b’mod
partikolari fuq il-bażi ta’ l-Artikolu 113 waħdu jew moqri flimkien ma’
l-Artikoli 100A u/jew 235 ta’ l-istess Trattat KE? 2)      Il-Komunità
Ewropea hija kompetenti li tikkonkludi, waħedha, il-partijiet
tal-ftehim ODK li jikkonċernaw il-prodotti u/jew is-servizzi li jaqgħu
esklużivament fil-kamp ta’ applikazzjoni tat-Trattati KEFA u KEEA?3)      Jekk
it-tweġiba għal dawn l-ewwel żewg domandi tkun pożittiva, għandu dan
jaffettwa l-possibbiltà ta' l-Istati Membri li jikkonkludu l-Ftehim ODK,
meta diġà ġie miftihem li dawn ser ikunu Membri oriġinali ta’ l-ODK7.      Fil-15
ta’ April 1994, il-ftehim li rriżultaw min-negozjati ta’ l-Urugwaj ġew
effettivament iffirmati ġewwa Marrakech. Għall-Komunità u għall-Istati
Membri tagħha, l-iffirmar seħħ skond id-deċiżjonijiet imsemmija iktar
’il fuq (ara punt 5).8.      Fl-24
ta’ Mejju 1994, ir-rikors għal opinjoni ppreżentat mill-Kummissjoni ġie
nnotifikat lill-Kunsill u lill-Istati Membri.II –  Fuq l-ammissibbiltà tar-rikors9.      L-ewwel
nett għandu jiġi mfakkar li, skond ġurisprudenza stabbilita, l-opinjoni
tal-Qorti tal-Ġustizzja, abbażi ta’ l-Artikolu 228(6) tat-Trattat,
tista’ tintalab fir-rigward, b'mod partikolari, ta' kwistjonijiet li
jikkonċernaw it-tqassim tal-kompetenzi bejn il-Kommunità u l-Istati
Membri sabiex jikkonkludu ftehim partikolari ma' pajjiżi terzi, bħal
f’dan il-każ partikolari (ara b’mod partikolari l-opinjoni 1/75, tal-11
ta’ Novembru 1975, Ġabra p. 1355 u speċjalment p. 1360, opinjoni 1/78,
tal-4 ta’ Ottubru 1979, Ġabra p. 2871, punt 30, u opinjoni 2/91, tad-19
ta’ Marzu 1993, Ġabra p. I-1061, punt 3).10.    Ir-Renju
ta' Spanja jitlob sabiex r-rikors jiġi ddikjarat inammissibbli.
Il-proċedura ta’ l-opinjoni prevista fl-Artikolu 228 tista’ tintuża
biss, fl-opinjoni tiegħu, meta l-Komunità tkun għadha ma ħadet l-ebda
impenn internazzjonali.
Ir-Renju ta' Spanja jenfasizza li l-ifirmar ta’
l-Att finali ta’ Marrakech kien intiż sabiex jawtentifika t-test li
rriżulta min-negozjati u jinkludi, barra minn hekk, l-impenn, min-naħa
tal-firmatarji, li dawn jiġu ppreżentati għall-approvazzjoni ta'
l-awtoritajiet rispettivi tagħhom. Il-Kunsill u l-Gvern Olandiż
jillimitaw ruħhom li jesprimu dubji fuq jekk ftehim diġà ffirmat
jikkostitwixxix ftehim li huwa sempliċement "prospettat" fis-sens ta’
l-Artikolu 228.11.    Dawn l-oġġezzjonijiet u dawn id-dubji għandhom jiġu miċħuda.12.    Il-Qorti
tal-Ġustizzja tista’ tiġi mitluba tagħti l-opinjoni tagħha, abbażi ta’
l-Artikolu 228(6) tat-Trattat, f’kull mument, qabel ma' jkun hemm
espressjoni definittiva ta' l-approvazzjoni tal-Komunità li tkun marbuta
mill-ftehim.. Sakemm din l-approvazzjoni tkun għadha ma seħħitx,
il-ftehim jibqa’ biss ftehim ipprospettat. Għalhekk xejn ma jipprekludi
l-ammissibbiltà ta' dan ir-rikors.III –  Fuq il-kliem użat fid-domandi tal-Kummissjoni13.    ”Il-Kunsill
jikkritika l-mod ta' kif il-Kummissjoni fformulat id-domandi tagħha.
Skond il-Kunsill, peress li l-proċedura tirrigwarda Ftehim li ġie
ffirmat mill-Komunità u mill-Istati Membri tagħha abbażi tal-kompetenzi
rispettivi tagħhom, il-kwistjoni mhijiex dwar jekk il-Komunità tistax
tiffirma u tikkonkludi waħedha dan il-Ftehim (skond il-Kunsill din hija
sempliċi ipoteżi teorika), iżda dwar jekk “il-konklużjoni konġunta
tal-ftehim li rriżultaw min-negozjati ta' l-Uragwaj mill-Komunità u
mill-Istati Membri hijiex […] kompatibbli tat-tqassim tal-kompetenzi
stabbiliti mit-Trattati li jistabbilixxu l-Komunitajiet ewropej”, li ma
jkunx il-każ jekk it-totalità tal-ftehim ikun jaqa taħt il-kompetenza
esklużiva tal-Komunità. 14.    Il-kritika
tal-Kunsill, li jaqbel magħha l-Gvern Portugiż, għandha tiġi miċħuda.
Sew jekk il-domandi isiru fit-termini li jipproponi l-Kunsill, sew jekk
dawn isiru fit-termini użati mill-Kummissjoni, il-problema ċentrali
tibqa dik li jiġi ddeterminat jekk il-kompetenza tal-Komunità sabiex
tikkonkludi l-Ftehim ODK u l-annessi tiegħu, hijiex waħda esklużiva jew
le. Hija din il-problema ċentrali li l-Qorti tal-Ġustizzja beħsiebha
tikkunsidra fil-kumplament ta' din l-opinjoni, billi teżamina waħda wara
l-oħra ċerti problemi partikolari li jqajmu l-Ftehim multilaterali fuq
il-kummerċ tal-merkanzija, il-GATS u t-TRIPs. Imma l-ewwel nett għandhom
jiġu kkunsidrati l-argumenti li l-Kunsill u wħud mill-gvernijiet li
ppreżentaw osservazzjonijiet għamlu fuq ir-rappreżentazzjoni
tat-territorji dipendenti mill-Istati Membri u l-argumenti li l-Gvern
Portugiż jibbaża fuq il-parteċipazzjoni ta' l-Istati membri sabiex jiġi
ffinanzjat il-funzjonament ta’ l-ODK.IV –  Fuq ir-rappreżentazzjoni ta’ ċerti territorji li jiddependu mill-Istati Membri.15.    Fir-rigward
ta' l-argument tal Kummissjoni li jgħid li l-Komunità għandha
kompetenza esklużiva sabiex tikkonkludi l-Ftehim ODK u l-annessi tiegħu,
il-Kunsill u diversi gvernijiet li ppreżentaw osservazzjonijiet jesponu
l-fatt li ċerti Stati Membri jibqgħu kompetenti għall-konklużjoni u
għall-eżekuzzjoni tal-ftehim li jirrigwardaw it-territorji fir-rigward
ta' liema t-Trattati li jistabbilixxu l-Komunitajiet Ewropej mhumiex
applikabbli.16.    Il-Gvern
Franċiż jgħid ukoll, li l-Ftehim ODK u l-annessi tiegħu mhumiex
koperti, f’diversi punti, mill-qasam mogħti lis-sistema ta’
assoċjazzjoni ta' l-OCT (pajjiżi u territorji extra-ewropej) u li
għalhekk, f’dan ir-rigward, huwa biss huwa kompetenti sabiex jikkonkludi
l-Ftehim ODK u l-annessi tiegħu.17.    Kif
iddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja fl-opinjoni 1/78, iċċitata iktar ‘il
fuq (punt 62), it-territorji in kwistjoni, peress li dawn ma jaqgħux
taħt il-kamp ta' applikazzjoni tat-Trattat KE, jinsabu fl-istess
sitwazzjoni, fir-rigward tal-Komunità, bħal dik ta' pajjiżi terzi.
Għalhekk, huwa fil-kwalità tagħhom ta' Stati li jassiguraw
ir-relazzjonijiet internazzjonali tat-territorji li jiddependu minnhom
imma li ma jagħmlux parti mill-kamp tad-dritt Komunitarju, u mhux
fil-kwalità tagħhom ta' membri tal-Komunità, li l-istati li fuqhom
jiddipendu dawn it-territorji jridu jipparteċipaw fil-ftehim.18.    Madankollu,
kif enfasizzat il-Qorti tal-Ġustizzja f’din l-opinjoni (l-istess punt),
il-pożizzjoni partikolari ta’ dawn l-Istati Membri ma taffettwax
is-soluzzjoni tal-problema dwar id-delimitazzjoni ta’ l-isferi
tal-kompetenza fi ħdan il-Komunità.V –  Fuq il-domandi ta’ natura finanzjarja u li jirrigwardaw l-estimi19.    Filwaqt
li jirreferi għal Artikolu VII tal-Ftehim ODK, li jgħid li kull membru
għandu jikkontribwixxi għall-ispejjeż ta’ l-ODK u għall-fatt li l-Istati
Membri tal-Komunità akkwistaw il-kwalità ta’ membri oriġinarji ta’
l-ODK (ara l-Artikolu XI(1), il-Gvern Portugiż iqis li din
iċ-ċirkustanza hija biżżejjed sabiex tiġġustifika l-parteċipazzjoni ta'
l-Istati Membri għall-konklużjoni ta’ dan il-ftehim, anki jekk
il-finanzjament m’għandux l-istess importanza deċiżiva bħal fil-ftehim
internazzjonali fuq il-kawċu li kien is-suġġett ta’ l-opinjoni 1/78
iċċitata iktar ‘il fuq. Il-Gvern Portugiż iżid raġuni ibbażata fuq
id-dritt kostituzzjonali tiegħu, li li jeżiġi l-approvazzjoni
tal-Parlament nazzjonali fir-rigward ta' Trattati internazzjonali li
jipprevedu l-parteċipazzjoni tar-Repubblikà Portugiża
f'organizzazzjonijiet internazzjonali.20.    Fir-rigward
ta' l-aħħar argument, huwa biżżejjed li jingħad li d-dispożizzjonijiet
ta’ natura legali interni, anki dawk ta’ natura kostituzzjonali, ma
jistgħux ibiddlu t-tqassim tal-kompetenzi internazzjonali bejn l-Istati
Membri u l-Komunità, hekk kif jirriżulta mit-Trattat.21.    Lanqas
l-ewwel argument ma jista' jiġi aċċettat. Peress li din hija
organizzazzjoni internazzjonali li għandha biss ‘estimi’ ta’
funzjonament u mhux strument ta’ azzjoni finanzjarja, it-teħid ta'
responsabbiltà għall-ispejjeż ta’ l-ODK mill-Istati Membri fl-ebda każ
ma jista' jiġġustifika, fiħ innifsu, il-parteċipazzjoni ta' l-Istati
Membri għall-konklużjoni tal-Ftehim.VI –  Fuq il-Ftehim multilaterali dwar il-kummerċ tal-merkanzija22.    F'dak
li jirrigwarda l-Ftehim multilaterali fuq il-kummerċ tal-merkanzija,
il-Kummissjoni u l-partijiet li ppreżentaw osservazzjonijiet jaqblu li
dawn huma, fil-parti l-kbira, koperti mill-kompetenza esklużiva li
għandha l-Komunità fil-qasam tal-politika kummerċjali komuni, abbażi ta’
l-Artikolu 113 tat-Trattat KE. In-nuqqas ta' qbil huwa biss fuq xi
punti partikolari.23.    Id-dikjarazzjoni
tal-Kummissjoni li l-Komunità għandha kompetenza esklużiva sabiex
tikkonkludi l-Ftehim multilaterali fuq il-kummerċ tal-merkanzija, safejn
dawn huma applikabbli għall-prodotti Euratom, mhijiex ikkuntestata la
mill-Kunsill u lanqas mill-Istati Membri li ppreżentaw
osservazzjonijiet. Madankollu, peress li din il-problema ġiet imqajma
mill-Kummissjoni fit-tieni domanda tagħha, din għandha tiġi eżaminata.24.    L-Artikolu
232(2) tat-Trattat KE jippreċiża li d-dispożizzjonijiet tiegħu
“m'għandhomx jidderogaw għal dak li jiddisponi t-Trattat li bih ġiet
stabbilita l-Komunità Ewropea dwar l-Enerġija Atomika”.
Peress li
t-Trattat Euratom ma jinkludi l-ebda dispożizzjoni fuq il-kummerċ
estern, xejn ma jipprekludi li l-ftehim konklużi abbażi ta’ l-Artikolu
113 tat-Trattat KE jiġu estiżi għall-kummerċ internazzjonali
tal-prodotti Euratom.25.    Min-naħa
l-oħra, il-każ tal-prodotti KEFA jikkostitwixxi punt li fuqu hemm
nuqqas ta' qbil bejn, minn naħa, il-Kummissjoni li tqis li l-kompetenza
esklużiva tal-Komunità abbażi ta’ l-Artikolu 113 tat-Trattat KE tgħodd
ukoll fir-rigward tal-prodotti KEFA, u min-naħa l-oħra, il-Kunsill u
l-parti l-kbira ta' l-Istati Membri li ppreżentaw osservazzjonijiet li
jargumentaw favur kompetenza ta’ l-istat billi jirreferu għall-Artikolu
71 tat-Trattat KEFA.26.    Huwa
minnu li skond l-Artikolu 71 tat-Trattat KEFA, “il-kompetenza
tal-gvernijiet ta' l-Istati Membri fil-qasam tal-politika kummerċjali
mhijiex affettwata mill-applikazzjoni ta’ dan it-Trattat, ħlief fejn
ikun ipprovdut mod ieħor ”. Barra minn hekk, l-Artikolu 232(1)
tat-Trattat KE jispeċifika li huwa ma jbiddilx id-dispożizzjonijiet
tat-Trattat li jistabbilixxi l-KEFA, b'mod partikolari f'dak li
jirrigwarda d-drittijiet u l-obbligi ta' l-Istati Membri u s-setgħat ta’
l-istituzzjonijiet.27.    Madankollu,
peress li t-Trattat KEFA ġie elaborat fi żmien meta l-Komunità
Ekonomika Ewropea kienet għadha ma teżistix, l-Artikolu 71 ta’ dan
it-Trattat setgħa biss kien qiegħed jirreferi għall-prodotti tal-faħam u
ta' l-azzar. F’kull każ, dan it-Trattat irriżerva kompetenza
għll-Istati Membri biss f'dak li jirrigwarda ftehim li jinkludu
speċifikament il-prodotti KEFA. Min-naħa l-oħra, il-Komunità hija
kompetenti biss abbażi ta’ l-Artikolu 113 tat-Trattat KE sabiex
tikkonkludi ftehim estern ta’ natura ġenerali, jiġifieri li jinkludi
kull tip ta’ merkanzija anki jekk, fost din il-merkanzija, ikun hemm
prodotti KEFA. Kif il-Qorti tal-Ġustizzja iddeċidiet fl-opinjoni 1/75,
iċċitata iktar ‘il fuq (p. 1365, it-tielet paragrafu), huwa eskluż li
l-Artikolu 71 tat-Trattat KEFA jista’ “ineħħi l-effett ta' l-Artikoli
113 u 114 tat-Trattat KEE, u jaffettwa l-attribuzzjoni ta' kompetenza
lill-Komunità sabiex tinnegozja u tikkonkludi ftehim internazzjonali li
jaqgħu taħt il-qasam tal-politika kummerċjali komuni”. F’dan il-każ,
wara eżami tal-Ftehim multilaterali fuq il-kummerċ tal-merkanzija,
jidher li l-ebda wieħed minnhom ma jirrigwarda speċifikament il-prodotti
KEFA. Minn dan jirriżulta li l-kompetenza esklużiva tal-Komunità sabiex
tikkonkludi dawn il-ftehim ma tistax tiġi kkuntestata minħabba li dawn
huma applikabbli wkoll għall-prodotti KEFA.28.    Il-Kunsill
jesponi li l-użu ta’ l-Artikolu 43 tat-Trattat KE bħala bażi
għad-deċiżjoni tiegħu li jikkonkludi l-Ftehim ODK u l-annessi tiegħu
huwa neċessarju għall-Ftehim fuq l-agrikoltura, għaliex dan ma
jirrigwardax biss il-miżuri kummerċjali li applikabbli għall-kummerċ
internazzjonali tal-prodotti agrikoli, iżda wkoll u fuq kollox
is-sistema interna ta’ l-organizzazzjoni tas-swieq agrikoli. Il-Gvern
tar-Renju Unit jispjega b’mod partikolari li l-impenji meħuda sabiex
jitnaqqsu s-sussidji interni u r-rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni
previsti mil-Ftehim fuq il-prodotti agrikoli, ser jkollhom effett fuq
l-organiżazzjoni komuni tas-swieq u li, peress illi dawn jaffettwaw
il-prodotti Komunitarji u mhux il-prodotti importati, dawn ma jidħlux
fil-kuntest ta’ l-Artikolu 113 tat-Trattat KE.29.    F'dak
li jirrigwarda l-Ftehim fuq l-agrikoltura, huwa ċertament minnu li
l-Artikolu 43 ġie kkunsidrat bħala li huwa l-bażi legali l-iktar
approprjata għal direttiva li għandha bħala suġġett ir-regolamentazzjoni
uniformi tal-kundizzjonijiet tal-kummerċjalizzazzjoni tal-prodotti,
mhux biss fil-kummerċ intrakomunitarju, iżda wkoll meta dawn ikunu
ġejjin minn pajjiżi terzi (ara s-sentenza tas-16 ta’ Novembru 1989,
Il-kummissjoni vs Il-Kunsill, C-131/87,
Ġabra p. I-3764, punt 27).
Madankollu din kienet direttiva li kienet intiża sabiex twettaq wieħed
jew iktar mill-għanijiet tal-politika agrikola komuni msemmija
fl-Artikolu 39 tat-Trattat. Dan mhux il-każ tal-Ftehim fuq l-agrikoltura
anness mal-Ftehim ODK. Fil-fatt, dan għandu bħala għan li
jistabbilixxi, fuq livell dinji, “sistema ta’ kummerċ tal-prodotti
agrikoli li tkun ekwa u bbażata fuq is-suq” (ara l-preambolu tal-Ftehim
fuq l-agrikoltura). Il-fatt li xi impenji previsti fil-kuntest ta’ dan
il-Ftehim jimplikaw li xi miżuri ta’ eżekuzzjoni interna jiġu adottati
fuq il-bażi ta’ l-Artikolu 43 tat-Trattat, ma jipprekludix li l-impenji
internazzjonali nfushom ikunu jistgħu jiġu adottati abbażi ta’
l-Artikolu 113 waħdu.30.    Il-Kunsill
jgħid ukoll li l-użu ta’ l-Artikolu 43 tat-Trattat KE għandu jservi
wkoll bħala l-bażi tad-deċiżjoni tiegħu li jikkonkludi l-Ftehim fuq
l-applikazzjoni tal-miżuri sanitarji u fitosanitarji, u dan għall-istess
raġunijiet li huwa espona fir-rigward tal-Ftehim fuq l-agrikoltura.31.    Dan
l-argument għandu jiġi miċħud. Il-Ftehim fuq l-applikazzjoni tal-miżuri
sanitarji u fitosanitarji jillimita ruħu, hekk kif jirriżulta
mill-għanijiet tiegħu, li “jistabilixxi kuntest multilaterali ta' regoli
u ta' dixxiplini sabiex tiġi orjentata l-elaborazzjoni, l-adozzjoni u
l-applikazzjoni tal-miżuri sanitarji u fitosanitarji sabiex jitnaqqsu
għall-minimu l-effetti negativi tagħhom fuq il-Kummerċ”. Ftehim bħal dan
jista’ jiġi adottat abbażi ta’ l-Artikolu 113 waħdu.32.    Skond
il-Gvern Olandiż, il-parteċipazzjoni konġunta tal-Komunità u ta'
l-Istati Membri għall-Ftehim ODK huwa ġġustifikat, peress illi l-Istati
Membri għandhom kompetenza proprja fil-qasam ta’ l-ostakli tekniċi
għall-kummerċ, minħabba n-natura mhux obbligatorja ta’ ċerti direttivi
Komunitarji f’dan il-qasam u minħabba l-fatt li armonizzazzjoni kompleta
la seħħet u lanqas mhija prevista f’dan il-qasam.33.    Dan
l-argument ma jistax jiġi aċċettat. Il-Ftehim fuq l-ostakli tekniċi
għall-kummerċ għandu jiġi kkunsidrat bħala li jaqa taħt il-politika
kummerċjali komuni, għaliex id-dispożizzjonijiet tiegħu huma
sempliċement intiżi sabiex jiġi evitat li r-regoli tekniċi kif ukoll
il-proċeduri ta’ evalwazzjoni tal-konformità mar-regoli tekniċi joħolqu
xi ostakli mhux neċċessarji għall-kummerċ internazzjoinali (ara
l-għanijiet u l-Artikoli 2.2 u 5.1.2 tal-Ftehim).34.    Minn
dak li ntqal iktar 'il fuq, jirriżulta li l-Komunità biss hija
kompetenti, abbażi ta’ l-Artikolu 113 tat-Trattat KE, sabiex tikkonkludi
l-Ftehim multilaterali dwar il-kummerċ tal-merkanzija.VII –  Fuq l-Artikolu 113 tat-Trattat KE, il-GATS u t-TRIPs35.    It-teżi
prinċipali tal-Kummissjoni hija s-segwenti - il-konklużjoni kemm
tal-GATS kif ukoll tat-TRIPs taqa' taħt il-kompetenza esklużiva
tal-Komunità fil-qasam tal-politika kummerċjali, abbażi ta’ l-Artikolu
113 tat-Trattat KE. Din l-opinjoni sabet reżistenza qawwija
mill-Kunsill, mill-Istati Membri li ppreżentaw osservazzjonijiet u
mill-Parlament Ewropew li ġie awtorizzat, fuq talba tiegħu, sabiex
jippreżenta osservazzjonijiet. Għalhekk jaqbel li tiġi eżaminata l-ewwel
u qabel kollox, din it-teżi prinċipali tal-Kummissjoni billi jiġu
ikkunsidrati suċċessivament il-GATS u t-TRIPs.A –  IL-GATS36.    Filwaqt
li bbażat ruħha essenzjalment fuq l-interpretazzjoni mhux restrittiva
li l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja għamlet tal-kunċett
tal-politika kummerċjali komuni (ara l-opinjoni 1/78, iċċitata iktar ‘il
fuq, punti 44 u 45), fuq ir-rabtiet jew il-konnessjoni li teżisti bejn
il-merkanzija u s-servizzi, fuq l-iskop ewlieni tal-GATS kif ukoll fuq
l-istrumenti adottati, il-Kummissjoni tikkonkludi li s-servizzi jagħmlu
parti mill-politika kummerċjali komuni, mingħajr ma jkun hemm il-bżonn
li ssir distinzjoni bejn it-tipi differenti ta' provvista ta' servizzi,
u, b’mod partikolari, bejn is-servizzi li jkunu s-suġġett ta' provvista
transfruntaljiera diretta u dawk li jiġu pprovduti permezz ta’ preżenza
kummerċjali fil-pajjiż tad-destinatarju tas-servizz.
Il-Kummissjoni
ssostni wkoll li l-ftehim internazzjonali ta’ natura kummerċjali
fil-qasam tat-trasport (b'kuntrast ma’ dawk li jirrigwardaw regoli ta’
sigurtà) jaqgħu taħt il-politika kummerċjali komuni u mhux taħt
it-titolu partikolari li t-Trattat jiddedika għall-politika komuni
tat-trasport.37.    Jaqbel
li l-ewwel nett jiġu kkunsidrati s-servizzi li mhumiex relatati
mat-trasport, u wara s-servizzi partikolari li jikkostitwixxu
t-trasport.38.    F'dak
li jirrigwarda l-ewwel tip ta' servizzi, għandu preliminarjament jiġi
mfakkar li, fl-opinjoni 1/75, fejn ġiet interpellata sabiex tiddeċiedi
fuq il-portata tal-kompetenzi Komunitarji fir-rigward ta' arranġament li
jirrigwarda regola fuq l-ispejjeż lokali, il-Qorti tal-Ġustizzja
ddeċidiet “li l-qasam tal-politika kummerċjali komuni, u b’mod
partikolari dak tal-politika ta’ l-esportazzjoni, tinkludi
neċċessarjament is-sistemi ta’ għajnuna għal esportazzjoni u b’mod
partikolari l-miżuri li jikkonċernaw krediti intiżi għall-finanzjament
ta’ l-ispejjeż lokali konnessi ma operazzjonijiet ta’ l-esportazzjoni”
(Ġabra 1975, p. 1362). L-ispejjeż lokali in kwistjoni kienu jirrigwardaw
l-ispejjeż marbuta mal-provvista kemm ta' oġġetti kif ukoll ta'
servizzi. Il-Qorti tal-Ġustizzja xorta waħda rrikonoxxiet il-kompetenza
esklużiva tal-Komunità, mingħajr ma għamlet l-ebda distinzjoni bejn
oġġetti u servizzi.39.    Fl-opinjoni
tagħha 1/78, iċċitata iktar ‘il fuq (punt 44), il-Qorti tal-Ġustizzja
ċaħdet interpretazzjoni ta’ l-Artikolu 113 “li l-effett għandu jillimita
l-politika kummerċjali komuni għal użu ta’ l-istrumenti intiżi sabiex
jaffettwaw biss l-aspetti tradizzjonali tal-kummerċ estern”. Hija
kkunsidrat, bil-kontra ta' dan, li “il-kwistjoni tal-kummerċ estern
għandha tiġi rregolata f'perspettiva miftuħa” u dan huwa kkonfermat
“miċ-ċirkustanza li l-lista, fl-Artikolu 113, ta' l-għanijiet
tal-politika kummerċjali…hija meqjusa bħala lista mhux eżawrjenti”
(opinjoni 1/78, iċċitata iktar ‘il fuq, punt 45).40.    Fir-rikors
tagħha għal opinjoni, il-Kummissjoni qalet li, f’ċerti pajjiżi
żvilluppati, is-settur tas-servizzi sar is-settur dominanti ta’
l-ekonomija u li l-ekonomija dinjija kienet fil-proċess ta’
ristrutturazzjoni fondamentali, fejn l-industrija ordinarja għandha
t-tendenza li tiġi trasferita lejn l-ekonomiji tal-pajjiżi li jinsabu fi
proċess ta’ żvillupp, filwaqt li l-ekonomiji żvilluppati qegħdin
fil-proċess li jsiru prinċipalment esportaturi tas-servizzi u ta'
oġġetti b'valur għoli miżjud. Il-Qorti tal-Ġustizzja tgħid li dan
l-iżvilupp huwa rifless mill-Ftehim ODK u mill-annessi tiegħu li kienu
s-suġġett ta' negozjati globali li jinkludu l-merkanziji u s-servizzi.41.    Fid-dawl
ta' dan l-iżvilupp tal-kummerċ internazzjonali, in-natura miftuħa
tal-politika kummerċjali komuni fis-sens tat-Trattat tipprekludi li
l-kummerċ tas-servizzi jiġi, immedjatament u bħala prinċipju, eskluż
mill-kamp ta' applikazzjoni ta’ l-Artikolu 113, hekk kif jixtiequ wħud
mill-gvernijiet li ppreżentaw osservazzjonijiet.42.    Sabiex
tkun ippreċiżata din il-konklużjoni, għandha madankollu tiġi
kkunsidrata d-definizzjoni tal-kummerċ tas-servizzi mogħtija mill-GATS
sabiex jiġi kkunsidrat jekk is-sistema tat-Trattat kollu kemm hu hijiex
ta’ natura tali li tillimita l-inklużjoni tal-kummerċ tas-servizzi
fl-Artikolu 113.43.    Il-kummerċ
tas-servizzi fis-sens tal-GATS jinkludi, abbażi ta’ l-Artikolu(2)
tiegħu, erba’ metodi ta' provvista ta’ servizzi - 1) il-provvisti
transfruntaljieri li ma jinvolvu l-ebda ċaqliq ta’ persuni; 2) il-konsum
barra mill-pajjiż li jinvolvi ċ-ċaqliq tal-benefiċjarju lejn
it-territorju tal-Membru ta’ l-ODK fejn huwa stabbilit il-fornitur,
3)il-preżenza kummerċjali, jiġifieri l-preżenza ta’ kumpanniji
sussidjarji jew ta’ fergħat fit-territorju tal-Membru ta’ l-ODK fejn
jiġi mogħti s-servizz, 4)il-preżenza ta’ persuni fiżiċi ta’ Membru ta’
l-ODK li permez tagħhom il-fornitur ta' Membru jipprovdi servizzi fuq
it-territorju ta’ Membru kompletament differenti.44.    F'dak
li jirrigwarda l-provvista transfruntaljiera, is-servizz jingħata minn
fornitur stabbilita f’pajjiż determinanti glill-benefiċjarju residenti
ġewwa pajjiż ieħor. Mhemm la ċ-ċaqlieq tal-fornitur lejn il-pajjiż
tal-benefiċjarju, u lanqas, bil-kontra ta' dan, iċ-ċaqlieq
tal-benefiċjarju lejn il-pajjiż tal-fornitur. Din is-sitwazzjoni
tinkludi xi similitudni man-negozju tal-merkanzija, li mingħajr ebda
dubju taqa' taħt il-politika kummerċjali komuni fis-sens tat-Trattat.
L-ebda raġuni partikolari ma tipprekludi li tali provvista tiġi inkluża
fil-kunċett ta’ politika kummerċjali komuni.45.    Dan
jogħodd ukoll għat-tliet metodi l-oħra ta’ provvista ta’ servizzi
koperti mill-GATS; il-konsum barra mill-pajjiż, il-preżenza kummerċjali,
u l-preżenza ta’ persuni fiżiċi.46.    F'dak
li jirrigwarda l-persuni fiżiċi,
mill-Artikolu 3 tat-Trattat, li
jagħmel distinzjoni bejn, fil-paragrafu b, “politika kummerċjali
komuni”, u fil-paragrafu d, “xi miżuri li jirrigwardaw id-dħul u
ċ-ċirkulazzjoni tal-persuni”, jirriżulta li t-trattament taċ-ċittadini
ta’ pajjiżi terzi meta dawn jagħddu mill-fruntieri esterni ta' l-Istati
Membri ma jistax jiġi meqjus bħala li jaqa' taħt il-politika kummerċjali
komuni. B’mod iktar ġenerali, l-eżistenza fit-Trattat ta’ kapitoli
speċifiċi iddedikati għal-moviment liberu tal-presuni, kemm jekk fiżiċi
kif ukoll jekk ġuridiċi, turi li dawn l-oqsma mhumiex inklużi
fil-politika kummerċjali komuni.47.    Jirriżulta
li l-metodi ta’ provvista tas-servizzi li l-GATS isejjaħ “konsum barra
mill-pajjiż”, “preżenza kummerċjali” u “preżenza ta’ persuni fiżiċi”
mhumiex koperti mill-politika kummerċjali komuni.48.    Issa,
għandhom jiġu eżaminati s-servizzi partikolari li jikkostitwixxu
t-trasport. Dawn jikkostitwixxu s-suġġett, fit-Trattat, ta' titolu
speċjali (it-titolu IV), li huwa differenti mit-titolu VII li huwa
dedikat għall-politika kummerċjali komuni. Huwa preċiżament fir-rigward
tal-politika tat-trasport li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet,
għall-ewwel darba, li l-kompetenza li l-Komunità tikkonkludi ftehim
internazzjonali “tirriżulta mhux biss minn attribuzzjoni espliċita
tat-Trattat - bħal fil-każ ta’ l-Artikoli 113 u 114 għall-ftehim
tariffarji u kummerċjali u ta’ l-Artikolu 238 għall-ftehim ta’
assoċjazzjoni – iżda li din il-kompetenza tista’ tirriżulta wkoll minn
dispożizzjonijiet oħrajn tat-Trattat u ta’ l-atti adottati, fil-kuntest
ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, mill-istituzzjonijiet tal-Komunità” (ara
s-sentenza tal-31 ta’ Marzu 1971, imsejjħa “ERTA”, Il-Kummissjoni vs
Il-Kunsill, 22/70, Ġabra p. 263, punt 16). L-idea prinċipali wara din
il-ġurisprudenza hija li l-ftehim internazzjonali fil-qasam tat-trasport
ma jaqgħux taħt l-Artikolu 113.49.    Il-portata
tas-sentenza ERTA ma tistax tiġi mnaqqsa billi ssir distinzjoni bejn
‚minn naħa, il-ftehim li jitrattaw ir-regoli tas-sigurtà, bħalma huma
dawk li jirrigwardaw it-tul ta’ ħin ta’ sewqan għas-sewwieqa
professjonali li kien is-suġġett ta’ l-ERTA u, min-naħa l-oħra,
il-ftehim ta’ natura kummerċjali.50.    Fil-fatt,
is-sentenza ERTA ma tagħmel l-ebda distinzjoni bħal din. Il-Qorti
tal-Ġustizzja kkonfermat l-analiżi tagħha fl-opinjoni 1/76, tas-26 ta’
April 1977 (Ġabra p. 741), fir-rigward tal-ftehim li kellu l-għan li
jsaħħaħ is-sitwazzjoni ekonomika ta’ l-industrija tat-trasport fuq
ix-xmajjar, fi kliem ieħor ta’ ftehim ta’ natura ekonomika li m’għandux
x’jaqsam mar-regoli tas-sigurtà. Barra minn dan huwa abbażi tat-titolu
“trasporti” li ġew konklużi diversi ftehim ma' pajjiżi terzi li jinsabu
fil-lista twila li l-Gvern tar-Renju Unit ipprovda fl-osservazzjonijiet
tiegħu.51.    Sabiex
issostni l-pożizzjoni tagħha, il-Kummissjoni tikkwota serje ta’ miżuri
ta' embargo li ġew ibbażati fuq l-Artikolu 113 u li kienu jinvolvu
l-interruzzjoni tas-servizzi tat-trasport [miżuri meħuda kontra l-Iraq –
ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2340/90, tat-8 ta’ Awissu 1990, li
jipprojbixxi l-kummerċ tal-Komunità ma' l-Iraq u mal-Kuwait (ĠU L 213,
p. 1), ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3155/90, tad-29 ta’ Ottubru
1990, li jestendi u jemenda r-Regolament (KEE) Nru 2340/90 li
jipprojbixxi l-kummerċ tal-Komunità ma' l-Iraq u mal-Kuwait (ĠU L 304,
p. 1), u r-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1194/91, tas-7 ta’ Mejju
1991, li jemenda r-Regolamenti (KEE) Nru 2340/90 u (KEE) Nru
3155/90 li
jipprojbixxi l-kummerċ tal-Komunità ma' l-Iraq u mal-Kuwait (ĠU L 115,
p. 37); miżuri meħuda kontra r-Repubblikà Federali tal-Jugoslavja
(Serbia u Monténégro) – ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 990/93,
tas-26 ta’ April 1993, dwar il-kummerċ bejn il-Komunità Ekonomika
Ewropea u r-Repubblikà Federali tal-Jugoslavja (Serbja u Monténégro) (ĠU
L 102, p. 14), miżuri meħuda kontra Haïti – ir-Regolament tal-Kunsill
(KEE) Nru 1608/93, tal-24 ta’ Ġunju 1993, li jistabbilixxi embargo fuq
ċerti skambji kummerċjali bejn il-Komunità Ekonomika Ewropea u Haïti (ĠU
L 155, p. 2)]. Dawn il-preċedenti mhumiex konvinċenti u deċisivi. Kif
ġustament jenfasizza l-Parlament Ewropew, l-embargo
kien jirrigwarda
l-esportazzjoni u l-importazzjoni tal-prodotti, ma kienx ikun effetif
kieku ma ġiex deċiż, fl-istess ħin, li jkun hemm waqfien tas-servizzi
tat-trasport. Din ta’ l-aħħar tidher li kienet l-aċċesorju neċċessarju
tal-miżura prinċipali. Għalhekk, il-preċedenti mhumiex rilevanti
fir-rigward ta' jekk il-Komunità għandiex kompetenza esklużiva, abbażi
ta’ l-Artikolu 113, sabiex tikkonkludi ftehim internazzjonali fil-qasam
tat-trasport.52.    F’kull
każ, skond ġurisprudenza stabbilita, sempliċi prattika tal-Kunsill ma
tistax tidderoga mir-regoli tat-Trattat u ma tistax konsegwentement,
toħloq preċedent li jorbot lill-istituzzjonijet tal-Komunità fir-rigward
ta' l-għażla tal-bażi legali koretta (sentenza tat-23 ta’ Frar 1988,
Ir-Renju Unit vs Il-Kunsill, 68/86, Ġabra p. 855, punt 24).53.    Minn
dak li ntqal iktar 'il fuq, jirriżulta li huma biss il-provvisti
transfruntaljiera li jidħlu fil-kamp ta’ applikazzjoni ta' l-Artikolu
113 tat-Trattat u li l-ftehim internazzjonali fil-qasam tat-trasport
huma esklużi minn dan il-kamp.B –  It-TRIPs54.    Sabiex
issostni kompetenza esklużiva tal-Komunità abbażi ta’ l-Artikolu 113,
il-Kummissjoni essenzjalment tesponi li, ir-regoli dwar id-drittijiet
tal-proprjetà intelletwali huma strettament marbutin mal-kummerċ ta'
prodotti u ta' servizzi li huma applikabbli għalihom.55.    Għandu
l-ewwel nett jiġi osservat li s-sezzjoni 4 tal-parti III tat-TRIPs, li
titratta l-mezzi adottati sabiex jiġu rrispettati d-drittijiet
tal-proprjetà intelletwali, tinkludi indikazzjonijiet speċifiċi dwar
il-miżuri li għandhom jittieħdu fil-fruntieri. Kif osserva l-Gvern
tar-Renju Unit, din is-sezzjoni hija riflessa fid-dispożizzjonijiet
tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3842/86, tal-1 ta’ Diċembru 1986,
li jistabbilixxi miżuri li jipprojbixxu r-rilaxx fiċ-ċirkulazzjoni
libera ta' oġġetti ffalsifikati (ĠU L 357, p. 1). Għalhekk huwa ġust li
dan ir-regolament, peress li
jikkonċerna l-projbizzjoni tar-rilaxx
fiċ-ċirkulazzjoni libera ta' oġġetti ffalsifikati, kien ibbażat fuq
l-Artikolu 113 tat-Trattat – dan, fil-fatt, jirrigwarda miżuri li
għandhom jittieħdu mill-awtoritajiet doganali fil-fruntieri esterni
tal-Komunità. Peress li dawn it-tip ta’ miżuri jistgħu jiġu adottati
b’mod awtonomu mill-istituzzjonijiet Komunitarji fuq il-bażi ta’
l-Artikolu 113 tat-Trattat KE, hija biss il-Komunità waħedha li tista'
tikkonkludi ftehim internazzjonali li jkollhom dan is-suġġett.56.    Madankollu,
apparti f'dak li jirrigwarda d-dispożizzjonijiet tat-TRIPs li
jipprojbixxu r-rilaxx fiċ-ċirkulazzjoni libera ta' oġġetti ffalsifikati,
l-argument tal-Kummissjoni ma jistax jiġi aċċettat.57.    Huwa
minnu li hemm konnessjoni bejn il-proprjetà intelletwali u l-kummerċ
tal-merkanzija. Id-drittijiet tal-proprjetà intelletwali jippermettu
lill-proprjetarji tagħhom li jwaqqfu lil terzi milli jagħmlu ċerti atti.
Il-fatt li wieħed jista jwaqqaf l-użu ta’ xi trade mark,
il-manifatturazzjoni ta’ xi prodott, il-kopja ta’ xi mudell,
ir-riproduzzjoni ta’ xi ktieb, ta’ xi diska, jew ta’ xi videokassette,
għandu, mingħajr l-ebda dubbju, effett fuq il-kummerċ. Id-drittijiet
tal-proprjetà intelletwali huma, barra minn hekk, preċiżament imfassla
sabiex joħolqu dawn l-effetti. Dan mhuwiex biżejjed sabiex dawn jidħlu
fil-kamp ta’ applikazzjoni ta' l-Artikolu 113. Fil-fatt, id-drittijiet
tal-proprjetà intelletwali ma jirrigwardawx speċifikament il-kummerċ
internazzjonali – huma jaffettwaw il-kummeċ intern bl-istess mod, jekk
mhux saħansitra aktar, milli jaffettwaw dak internazzjonali.58.    Kif
ġustament osserva l-Gvern Franċiż, l-għan prinċipali tat-TRIPs huwa li
jsaħħaħ u jarmonizza l-protezzjoni tal-proprjetà intelletwali fuq skala
dinjija. Il-Kummissjoni stess ammettiet li, peress li t-TRIPs
jistabbilixxi regoli f'oqsma fejn mhemmx miżuri ta' armonizzazzjoni
Komunitarja, il-konklużjoni tiegħu tippermetti li jkun hemm, fl-istess
ħin, armonizzazzjoni fi ħdan il-Komunità, u għalhekk, kontribuzzjoni
għall-istabbiliment u għall-funzjonament tas-suq komuni.59.    F’dan
ir-rigward għandu jiġi enfasizzat li, fuq livell leġiżlattiv intern,
il-Komunità għandha, fil-qasam tal-proprjetà intelletwali, kompetenza
ta’ armonizzazzjoni tal-leġiżlazzjoni nazzjonali abbażi ta’ l-Artikoli
100 u 100 A u tista’ tibbaża ruħha fuq l-Artikolu 235 sabiex toħloq
drittijiet ġodda li jissovraponu ruħhom fuq id-drittijiet nazzjonali,
kif hija għamlet bir-Regolament fuq it-trade mark Komunitarja (Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 40/94, tal-20 ta’ Diċembru 1993, fuq it-trade
mark Komunitarja, ĠU L 11 tal-14 ta’ Jannar 1994, p. 1). Dawn
id-dispożizzjonijiet huma suġġetti għal regoli tal-vot (l-konsensus
f'dak li jirrigwarda l-Artikoli 100 u 235) jew għal regoli tal-proċedura
(konsultazzjoni tal-Parlament fil-każ ta’ l-Artikolu 100 u ta’
l-Artikolu 235, proċedura ta’ ko-deċiżjoni fil-każ ta’ l-Artikolu 100A)
differenti minn dawk li huma applikabbli fil-kuntest ta’ l-Artikolu
113).60.    Jekk
kompetenza esklużiva tiġi rikonoxxuta lill-Komunità sabiex din tieħu
sehem fi ftehim ma’ xi pajjiżi terzi, bil-għan li jkun hemm
armonizzazzjoni tal-protezzjoni tal-proprjetà intelletwali u sabiex
tinħoloq, fl-istess ħin, armonizzazzjoni fuq livell Komunitarju,
l-istituzzjonijiet Komunitarji jkunu f'pożizzjoni li jevitaw l-obbligi
li huma għandhom fuq livell intern f'dak li jirrigwarda l-proċedura u
l-mod tal-vot61.    Prattika
ta’ l-istituzzjonijiet li tikkonsisti f’miżuri awtonomi jew xi ftehim
esterni adottati abbażi ta’ l-Artikolu 113, ma jistgħux ibiddlu din
il-konklużjoni.62.    Il-Kummissjoni
ssemmi tliet każijiet, fejn, abbażi ta' “l-istrument ġdid tal-politika
kummerċjali” [Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2641/84, tas-17 ta’
Settembru 1984 fuq it-tisħiħ tal-politika kummerċjali komuni b’mod
partikolari f’dak li għandu x’jaqsam mal-ħarsien kontra prassi
kummerċjali illeċiti (ĠU L 252, p. 1), regolament li huwa wkoll ibbażat
fuq l-Artikolu 113 tat-Trattat], infetħet proċedura bil-għan li
tiddefendi l-interessi tal-Komunità fil-qasam tal-proprjetà intelletwali
[deċiżjoni tal-Kummissjoni 87/251/KEE, tat-12 ta’ Marzu 1987, dwar
il-ftuħ ta' proċedura internazzjonali ta’ konsultazzjoni u ta'
soluzzjoni ta' kontroversji fir-rigward ta' miżura Amerikana li teskludi
l-importazzjonijiet ta’ ċerti tessuti aramidi mis-suq ta’ l-Istati
Uniti (ĠU L 117, p. 18)] notifika tal-ftuħ ta' proċedura “prattiċi
kummerċjali illegali” dwar ir-riproduzzjoni mhux awtorizzata, ġewwa
l-Indonesja, tar-recordings (ĠU 1987, Ċ 136, p. 3); notifika tal-ftuħ
ta' proċedura ta’ eżami dwar il-prattika kummerċjali illegali fis-sens
tar-regolament (KEE) tal-Kunsill Nru 2641/84, li tikkonsisti fl-ikkupjar
pirata tar-reġistrazzjonijiet sonori tal-Komunità fit-Tajlandja (ĠU
1991, Ċ 189, p. 26).63.    Il-miżuri
li jistgħu jittieħdu abbażi ta' dan ir-regolament sabiex ikun hemm
reazzjoni kontra n-nuqqas ta’ protezzjoni f’pajjiż terz tad-drittijiet
tal-proprjetà intelletwali li huma propjeta ta' kumpanniji Komunitarji
(jew kontra d-diskriminazzjoni li teżisti fir-rigward tagħhom f’dan
il-qasam), m’għandhom l-ebda relazzjoni mal-armonizzazzjoni
tal-protezzjoni tal-proprjetà intelletwali li tirrappreżenta l-għan
ewlieni tat-TRIPs. Fil-fatt, skond l-Artikolu 10(3) tar-Regolament Nru
2641/84, iċċitat iktar ‘il fuq, dawn jinvolvu l-ewwel nett
is-suspensjoni jew l-irtirar tal-konċessjonijiet kollha maħruġa
min-negozjati ta' politika kummerċjali; u wara din, iż-żieda fid-dazji
eżistenti jew l-introduzzjoni ta’ xi ħlasijiet fuq l-importazzjoni; u
fl-aħħar nett, l-introduzzjoni ta' restrizzjonijiet kwantitattivi jew
ta’ kull miżura oħra li tbiddel il-kundizzjonijiet ta’ importazzjoni jew
ta’ esportazzjoni mal-pajjiż terz ikkonċernat. Dawn il-miżuri kollha
jaqgħu, min-natura tagħhom stess, taħt il-politika kummerċjali.64.    Il-Kummissjoni
tibbaża argument ieħor fuq il-miżuri li l-Komunità adottat fir-rigward
tal-Korea fil-kuntest tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 4257/88,
tad-19 ta’ Diċembru 1988, li japplika t-tariffi preferenzjali ġenerali
għas-sena 1989 għal xi prodotti industrijali li jkunu ġejjin minn
pajjiżi li qegħdin fi proċess ta’ żvillupp (ĠU L 375, p. 1). Peress li
l-Korea kienet għamlet diskriminazzjoni bejn l-imsieħba kummerċjali
tagħha fil-qasam tal-protezzjoni tal-proprjetà intelletwali (ara
t-tmintax-il premessa tar-regolament), il-Komunità issospendiet
it-tariffi preferenzjali ġenerali fir-rigward tal-prodotti tagħha
(Artikolu 1(3) ta’ l-istess regolament).65.    Dan
l-argument, bħal dak ta' qablu, mhuwiex konvinċenti.
Peress li
l-konċessjoni ta' tariffi preferenzjali ġenerali hija miżura ta’
politika kummerċjali, kif iddeċidiet l-Qorti tal-Ġustizzja (ara
s-sentenza tas-26 ta’ Marzu 1987, imsejħa “tariffi preferenzjali
ġenerali”, Il-Kummissjoni vs Il-Kunsill, 45/86, Ġabra p. 1493, punt 21),
dan jogħodd ukoll għas-suspensjoni tagħha. Dan bl-ebda mod ma jfisser
li l-Komunità għandha kompetenza esklużiva abbażi ta’ l-Artikolu 113,
sabiex tikkonkludi ftehim, ma' pajjiżi terzi, intiż
għall-armonizzazzjoni tal-protezzjoni tal-proprjetà intelletwali fuq
livell dinji.66.    Sabiex
issostni l-argument tagħha, il-Kummissjoni rreferiet ukoll
għall-klawżoli dwar il-protezzjoni tal-proprjetà intelletwali, li jidhru
f’xi ftehim ma' pajjiżi terzi li kienu ġew konklużi fuq il-bażi ta’
l-Artikolu 113 tat-Trattat.67.    Għandu
jiġi enfasizzat li l-portata ta’ dawn il-klawżoli hija estremament
limitata. Il-ftehim bejn il-Komunità Ekonomika Ewropea u r-Repubblikà
Popolari taċ-Ċina fuq il-kummerċ ta' prodotti tessili, iffirmat fid-9
ta’ Diċembru 1988 (ĠU L 380, p. 1), kif ukoll il-ftehim bejn il-Komunità
Ekonomika Ewropea u l-Unjoni tar-Repubbliki Soċjalisti Sovjetiċi fuq
il-kummerċ ta' prodotti tessili, iffirmat fil-11 ta’ Diċembru 1989 (ĠU L
397, p. 1) jipprovdu sempliċement proċedura ta’ konsultazzjoni dwar
il-protezzjoni tat-trade marks jew tal-mudelli ta' prodotti tessili.
Barra minn hekk, it-tliet ftehim temporanji konklużi bejn il-Komunità u
ċerti pajjiżi ta’ l-Ewropa tal-Lvant [ftehim ma' l-Ungerija tas-16 ta’
Diċembru 1991 (ĠU 1992, L 116, p. 1), ftehim mar-Repubblikà Federali
Ċeka u Slovakka tas-16 ta’ Diċembru 1991 (ĠU 1992 L 115, p. 1); ftehim
mar-Repubblikà tal-Bulgarija tat-8 ta’ Marzu 1993 (ĠU L 323, p. 1)]
jinkludu kollha kemm huma klawżola, magħmula b’mod identiku, li
tistieden lil dawn il-pajjiżi sabiex itejjbu l-protezzjoni tal-propjretà
intelletwali sabiex jiġi assigurat, sa' ċertu terminu, “livell ta’
protezzjoni simili għal dak ipprovdut fil-Komunità” mill-atti
tal-Komunità. Kif ġustament osserva l-Gvern Franċiż, klawżola ta’ dan
it-tip torbot biss lill-pajjiż terz li jkun parti għall-ftehim.68.    Il-fatt
li l-Komunità u l-istituzzjonijiet tagħha għandhom id-dritt li jdaħħlu,
f’xi ftehim esterni li, mill-bqija, ikunu jaqgħu taħt l-Artikolu 113,
xi dispożizzjonijiet aċċesorji li jorganizzaw proċeduri ta’ sempliċi
konsultazzjoni jew ta’ klawżoli li jistiednu l-parti l-oħra sabiex iżżid
il-livell ta’ protezzjoni tal-proprjetà intelletwali, ma jwassalx
għall-konklużjoni li l-Komunità hija, waħedha, kompetenti sabiex
tikkonkludi ftehim internazzjonali ta’ l-istess natura u ta’ l-istess
portata tat-TRIPs.69.    Fl-aħħar
nett huwa ċertament minnu li, kif issostni l-Kummissjoni, fil-ftehim
mar-Repubblikà ta’ l-Awstrija tat-23 ta’ Diċembru 1988, dwar il-kontroll
u l-protezzjoni reċiproka ta’ l-inbejjed ta’ kwalità kif ukoll ta’
l-inbid “restina” (ĠU 1989, L 56, p. 1), u fil-ftehim mal-Awstralja
tas-26 u tal-31 ta’ Jannar 1994, dwar il-kummerċ ta’ l-inbid (ĠU L 86,
p. 1), hemm xi dispożizzjonijiet li jirrigwardaw il-protezzjoni
reċiproka tad-denominazzjonijiet ta’ l-inbejjed. Għalhekk, l-ismijiet
tar-reġjuni li jagħmlu l-inbid Awstrijaċi huma riżervati esklużivament,
fit-territorju tal-Komunità, għal-inbejjed Awstrijaċi li għalihom dawn
japplikaw u jistgħu jintużaw biss skond il-kundizzjonijiet previsti
mil-leġiżlazzjoni Awstrijaka (Artikolu 3(3) tal-ftehim). Dispożizzjoni
simili hija nkluż fil-ftehim mal-Awstralja (Artikolu 7(3).70.    Madankollu,
kif jirriżulta mill-premessi tad-deċiżjoni tal-Kunsill 94/184/KE,
tal-24 ta’ Jannar 1994, dwar il-konklużjoni u l-iffirmar tal-ftehim bejn
il-Komunità Ewropea u l-Awstralja dwar il-kummerċ ta’ l-inbid (ĠU L 86,
p. 1), dan il-ftehim kien ġie stabbilit fuq livell Komunitarju għaliex
id-dispożizzjonijiet tiegħu huma direttament konnessi mal-miżuri
rregolati mill-politika agrikola komuni, jiġifieri mil-leġiżlazzjoni
Komunitarja fuq l-inbejjed u fuq il-vitikultura. Barra minn hekk, l-ebda
argument ma jista’ jiġi bbażat fuq dan il-preċedent f'dak li
jirrigwarda l-privattivi u l-mudelli, il-protezzjoni ta’ l-informazzjoni
teknika mhux żvelata, it-trade marks jew ukoll id-dritt ta’ l-awtur, li
wkoll koperti mit-TRIPs.71.    Minn
dak li ntqal iktar 'il fuq, għandu jiġi konkluż li bl-eċċezjoni ta’
dawk id-dispożizzjonijiet li jikkonċernaw il-projbizzjoni tat-tqegħid
fiċ-ċirkulazzjoni tal-merkanzija kontrafatta, it-TRIPs mhuwiex kopert
mill-politika kummerċjali komuni.VIII –  Fuq il-setgħat impliċiti esterni tal-Komunità Ewropea, il-GATS u t-TRIPs72.    Fil-każ
fejn il-Qorti tal-Ġustizzja ma taċċetax t-teżi prinċipali tagħha dwar
il-kompetenza esklużiva tal-Komunità abbażi ta’ l-Artikolu 113,
il-Kummissjoni sostniet, sussidjarjament, li l-kompetenza esklużiva
tal-Komunità sabiex tikkonkludi l-GATS u t-TRIPs tirriżulta
impliċitament mid-dispożizzjonijiet tat-Trattat li jistabbilixxu
l-kompetenza interna tagħha jew mill-eżistenza ta’ atti ta' dritt
sekondarju li jikkostittwixxu l-implimentazzjoni ta’ dawn
id-dispożizzjonijiet, jew inkella min-neċċessità li jittieħdu l-impenji
internazzjonali bil-għan li jintlaħqu l-għanijiet interni tal-Komunità.
Il-Kummissjoni tgħid ukoll li, fil-każ li hija ma jkolliex setgħat
suffiċjenti fuq il-bażi tad-dispożizzjonijiet speċifiċi tat-Trattat jew
ta’ l-atti tad-dritt sekondarju, din il-kompetenza esklużiva
tal-Komunità tirriżulta mill-Artikoli 100A u 235 tat-Trattat. Filwaqt li
rrikonoxxew l-fatt li l-Komunità għandha ċerti kompetenzi, il-Kunsill u
l-Istati Membri li ppreżentaw osservazzjonijiet jikkontestaw in-natura
esklużiva tagħhom.A –  Il-GATS.73.    F'dak
li jirrigwarda b’mod partikolari l-GATS, il-Kummissjoni ssemmi tliet
sorsi possibli ta’ kompetenza esklużiva tal-Komunità - il-setgħat
mogħtija mit-Trattat lill-istituzzjonijiet Komunitarji fuq livell
intern, in-neċċessità li il-ftehim jiġi konkluż sabiex jintlaħaq għan
tal-Komunità, u fl-aħħar nett l-Artikoli 100A u 235.74.    Il-Kummissjoni
l-ewwel nett tesponi li fil-GATS ma jeżisti l-ebda qasam jew ma hemm
l-ebda dispożizzjoni partikolari fir-rigward ta' liema l-Komunità
m’għandiex setgħat korrespondenti sabiex tieħu xi miżuri fuq livell
intern. Dawn is-setgħat huma previsti fil-kapitoli fuq id-dritt ta’
stabbiliment, fuq il-liberta li jiġu pprovduti servizzi u fuq
it-trasport. Minn dawn il-setgħat fuq livell intern tirriżulta
kompetenza esterna esklużiva tal-Komunità.75.    Dan l-argument għandu jiġi miċħud.76.    Huwa
billi bbażat ruħha fuq id-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 75(1)(a), li
jikkonċerna wkoll, għall-parti tal-vjaġġ li jsir fit-territorju
Komunitarju, it-trasporti li jkunu ġejjin jew li sejrin lejn pajjiżi
terzi, li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fis-sentenza ERTA, iċċitat
iktar ‘il fuq (punt 27), li “l-kompetenza tal-Komunità tkopri
relazzjonijiet li jaqgħu taħt id-dritt internazzjonali u tinkludi,
għalhekk, fil-qasam in kwistjoni, in-neċċessità ta’ ftehim ma' pajjiżi
terzi interessati”.77.    Madankollu, anki fil-qasam tat-trasport, il-kompetenza esterna esklużiva tal-Komunità ma tirriżultax ipso facto
mis-setgħa li hija għandha sabiex tistabbilixxi regoli fuq livell
intern.
Kif kien ġie enfasizzat fis-sentenza ERTA (punti 17 u 18),
l-Istati Membri, kemm jekk jaġixxu individwalment jew inkella
kollettivament, jitilfu id-dritt li jidħlu għal obbligi ma pajjiżi terzi
biss kif u meta jkunu ġew adottati regoli komuni li jistgħu jiġu
affettwati minn dawn l-obbligi.
Huwa biss meta r-regoli komuni jkunu
ġew stabbiliti fuq livell intern li l-kompetenza tal-Komunità ssir
esklużiva. Fil-preżent, il-kwistjonijiet kollha li jirrigwardaw
it-trasport għadhom ma kinux diġà s-suġġett ta' regoli komuni.78.    Waqt
is-seduta, il-Kummissjoni sostniet li l-libertà mogħtija lill-Istati
Membri sabiex dawn imexxu politika esterna ta’ ftehim bilaterali ma'
pajjiżi terzi, bilfors ser iġġib magħha distorsjoni fiċ-ċirkulazzjoni
tas-servizzi u tagħmel, progressivament, ħsara lis-suq intern. Għalhekk,
hija sostniet, li l-vjaġġatur imur jaqbad l-ajruplan fl-ajruport ta'
l-Istat Membru li kkonkluda ftehim bilaterali tat-tip “open-skies” ma’xi
pajjiż terz u l-kumpannija ta’ l-ajru tiegħu, liema ftehim jippermetti
li tkun offruta l-aħjar kumbinazzjoni kwalità-prezz fil-qasam
tat-trasport. Għalhekk ukoll, minħabba l-eżistenza ta’ ftehim bejn
il-Ġermanja u l-Polonja li jeżenta kompletament lit-trasportaturi bl-art
ġermaniżi milli jħallsu t-taxxa ta' tranżitu, filwaqt li l-ftehim
simili li sar bejn il-Polonja u l-Olanda jimponi taxxa ta’ DM 650 fuq
it-trasportaturi bit-trieq olandiżi, jirriżulta li hemm distorsjoni
tal-kompetizzjoni bejn trasportaturi Olandiżi u trasportaturi Ġermaniżi,
f'dak li jirrigwarda t-traffiku lejn ir-Russja, il-Bjelorussja u
l-pajjiżi baltiċi.79.    Għal
dan l-argument ikun biżejjed li jkun imwieġeb li ma jeżisti xejn
fit-Trattat li ma jħalliex lill-istituzzjonjiet sabiex jorganizzaw,
fir-regoli komuni li huma jwaqqfu, xi azzjonijiet indirizzati
lit-pajjiżi terzi u lanqas li jkunu preskritti l-attitudnijiet li
għandhom jittieħdu mill-Istati Membri lejn l-estern. Bosta regolamenti
ċċitatii mill-Kummissjoni, fil-qasam tat-trasport, juru din
il-possibbiltà fit-tielet domanda miktuba li kienet indirizzatilha
l-Qorti tal-Ġustizzja.80.    Għalhekk,
it-tielet paragrafu ta' l-Artikolu 3, tar-Regolament tal-Kunsill (KEE)
Nru 4058/86, tat-22 ta’ Diċembru 1986, dwar azzjoni koordinata sabiex
jiġi ssalvagwardat l-aċċess liberu għal tagħbijiet ta' merkanzija
f'kummerċ fuq l-oċeani (ĠU L 378, p. 21), jipprovdi li l-Kunsill, li
jiddeċiedi skond il-metodi ta’ voti previsti mill-Artikolu 84(2)
tat-Trattat, jista’ jiddeċiedi azzjoni koordinata, meta miżura meħuda
minn xi pajjiż terz tillimita l-aċċess liberu tal-kumpanniji marittimi
ta' l-Istati Membri għat-trasport bil-baħar. Għalhekk ukoll,
ir-Regolament tal-Kunsill Nru 4055/86, tat-22 ta’ Diċembru 1986, li
japplika l-prinċipju tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi tat-trasport
marittimu bejn l-Istati Membri u bejn l-Istati Membri u pajjiżi terzi
(ĠU L 378, p. 1), jipprovdi (Artikolu 3) it-tneħħija jew il-bdil ta’
l-arranġamenti eżistenti fil-qasam tat-tqassim tal-merkanzija u
(Artikolu 5) jissuġġetta l-arranġamenti fil-qasam tat-tqassim
tal-merkanzija f’kull ftehim futur għal proċedura Komunitarja ta’
awtorizzazzjoni.81.    Bid-differenza
tal-kapitolu fuq it-trasport, dawk fuq id-dritt ta’ stabbiliment u fuq
il-liberta li jiġu pprovduti servizzi ma jinkludu l-ebda dispożizzjoni
li b'mod espliċitu testendi l-kompetenza tal-Komunità
għar-“relazzjonijiet li jaqgħu taħt id-dritt nazzjonali”. Kif ġustament
esponew il-Kunsill u l-parti l-kbira ta' l-Istati Membri li ppreżentaw
osservazzjonijiet, l-għan ewlieni ta’ dawn l-aħħar kapitoli huwa
effettivament li jassiguraw id-dritt ta’ stabbiliment u l-liberta li
jiġu pprovduti servizzi favur iċ-ċittadini ta' l-Istati Membri. Huma ma
jinkludu l-ebda dispożizzjoni li tirregola l-problema ta’ l-ewwel
stabbiliment taċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi u s-sistema ta’ l-aċċess
tagħhom għal attivitajiet mhux imħallsa. Huwa għalhekk eskluż li minn
dawn il-kapitoli tkun tista’ tiġi dedotta kompetenza esklużiva
tal-Komunità sabiex tikkonkludi ma' pajjiżi terzi ftehim intiż
għall-liberalizzazzjoni ta' l-ewwel stabbiliment u ta' l-aċċess
għas-swieq tas-servizzi oħra apparti minn dawk li jkunu s-suġġett ta'
provvisti transfruntaljiera fis-sens tal-GATS, li jaqgħu taħt l-Artikolu
113 (ara iktar ‘l fuq, punt 42).82.    Filwaqt
li rreferiet għall-opinjoni 1/76, iċċitata iktar ‘il fuq (punti 3 u 4),
il-Kummissjoni tesponi, it-tieni nett, li l-kompetenza esterna
esklużiva tal-Komunità mhijiex limitata għall-każijiet fejn
il-kompetenza interna kienet diġà ġiet użata bil-għan li jiġu adottati
miżuri intiżi għat-twettieq ta' politiki komuni. Peress li d-dritt
Komunitarju stabbilixxa li l-istituzzjonijiet għandhom kompetenzi
interni sabiex jintlaħqu għanijiet determinati, il-kompetenza
internazzjonali tal-Komunità tirriżulta impliċitament minn dawn
id-dispożizzjonijiet. Ikun biżżejjed li l-parteċipazzjoni tal-Komunità
għall-ftehim internazzjonali tkun neċċesarja għat-twettieq ta' wieħed
mill-għanijiet tal-Komunità.83.    F’dan
ir-rigward, il-Kummissjoni tressaq raġunijiet kemm interni kif ukoll
esterni li jiġġustifikaw il-parteċipazzjoni tal-Komunità u tagħha biss
għall-konklużjoni tal-GATS u tat-TRIPs. Fuq livell intern,
il-Kummissjoni tgħid li fin-nuqqas ta’ din il-parteċipazzjoni min-naħa
tal-Komunità, il-koeżjoni tas-suq intern ser tkun affettwat. Fuq livell
estern, il-Komunità Ewropea ma tistax tibqa’ ma tagħmel xejn fix-xena
internazzjonali - in-neċċessità li jiġi konkluż il-Ftehim ODK u
l-annessi tiegħu, li jirriflettu approwċ globali tal-kummerċ
internazzjonali (li jinkludi merkanzija, servizzi u proprjetà
intelletwali), mhijiex ikkuntestata.84.    Din l-applikazzjoni ta’ l-opinjoni 1/76, fil-każ tal-GATS, ma tistax tiġi aċċettata.85.    L-opinjoni
1/76 tirrigwarda problema differenti minn dik jqajjem il-GATS. Din
kienet tirrigwarda t-titjib tas-sitwazzjoni ekonomika tat-trasport fuq
ix-xmajjar fil-baċir tar-Rhine u tal-Moselle, kif ukoll fuq ir-rotot
navigabbli Olandiżi kollha u r-rotot navigabbli Ġermaniżi kollegati
mal-baċir tar-Rhine billi jiġu eliminati l-konġestjonijiet li
jirriżultaw mill-preżenza ta' mezzi żejda.
L-istabbiliment ta' regoli
komuni awtonomi ma kinux jippermettu li jintlaħaq dan il-għan, minħabba
l-parteċipazzjoni tradizzjonali ta' bastimenti Żvizzeri,
għan-navigazzjoni fuq dawn ir-rotot navigabbli. Kien għalhekk
neċċessarju li l-Iżvizzera tiġi assoċjata mas-sistema pprospettata
permezz ta’ ftehim internazzjonali (ara l-opinjoni 1/76, iċċitata iktar
‘il fuq, punt 2). Hekk ukoll, fil-qasam tal-preservazzjoni tar-riżorsi
tal-baħar, il-fatt li tiġi llimitata, permezz ta’ miżuri leġiżlattivi
interni, l-attività tas-sajd fl-ibħra internazzjonali tal-vapuri li
jtajjru bandiera ta’ Stat Membru, ma jkunx effettiv wisq jekk l-istess
restrizzjonijiet ma jkunux japplikaw għall-vapuri li jtajjru bandiera
ta’ pajjiż terz li jbaħħru fl-istess ilmijiet. Għaldaqstant minn dan
jirriżulta li l-kompetenza esterna tista’ tiġi eżerċitata mingħajr ma
qabel ikun hemm l-adozzjoni ta’ xi att leġiżlattiv intern, u għalhekk
issir esklużiva.86.    Is-sitwazzjoni
hija differenti fil-qasam tas-servizzi: l-ilħuq ta' l-għanjijet
tal-libertà ta’ stabbiliment u tal-liberta li jiġu pprovduti servizzi
favur iċ-ċittadini ta' l-Istati Membri, mhijiex indissolubilment marbuta
mat-trattament li għandu jingħata fill-Komunità gliċ-ċittadini ta’
pajjiżi terzi jew fil-pajjiżi terzi liċ-ċittadini ta' l-Istati Membri
tal-Komunità.87.    Il-Kummissjoni
tirreferi, it-tielet nett, għall-Artikoli 100A u 235 tat-Trattati bħala
l-bażi ta’ kompetenza esterna esklużiva.88.    F'dak
li jirrigwarda l-Artikoli 100 A, huwa stabbilit li, meta
l-kompetenza
ta’ armonizzazzjoni tkun ġiet eżerċitata, il-miżuri ta’ armonizzazzjoni
li jkunu ġew adottati jistgħu jillimitaw u saħansitra jneħħu l-libertà
ta' l-Istati Membri sabiex jinnegozjaw ma' pajjiżi terzi. Iżda huwa
eskluż li kompetenza ta’ armonizzazzjoni fuq livell intern, li ma ġietx
implimentata f’qasam speċifiku, tista’ twassal għall-ħolqien, favur
il-komunità, ta’ kompetenza esklużiva, fuq livell estern f’dan il-qasam.89.    F'dak
li jirrigwarda l-Artikolu 235, li jawtorizza lill-Komunità sabiex
tagħmel tajjeb għan-nuqqasijiet tas-setgħat mogħtija lilha,
espliċitament jew impliċitament, bil-għan li twettaq l-għanijiet tagħha,
dan ma jistax, fiħ innifsu, joħloq kompetenza esklużiva tal-Komunità
fuq livell internazzjonali. Fil-fatt, minn barra l-każ fejn din tkun
tista’ tiġi eżerċitata b’mod utli biss tkun eżerċitata fl-istess ħin
mal-kompetenza esterna (ara l-opinjoni 1/76, iċċitata iktar ‘il fuq, u
l-punt 85 hawn fuq), kompetenza interna tista' toħloq kompetenza esterna
esklużiva biss jekk din tkun eżerċitata, u dan jgħodd ukoll a fortiori għall-Artikolu 235.90.    Minkejja
l-fatt li l-uniku għan espliċitament indikat fil-kapitoli dwar id-dritt
ta’ stabbiliment u l-liberta li jiġu pprovduti servizzi huwa t-twettiq
ta’ dawn il-libertajiet favur iċ-ċittadini ta' l-Istati Membri
tal-Komunità, madankollu minn dan ma jirriżultax li l-istituzzjonijiet
Komunitarji huma pprojbiti milli jużaw is-setgħat mogħtija lilhom f’dan
il-kuntest bil-għan li jiġi speċifikat it-trattament li għandu jiġi
riservat liċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi.
Diversi atti deċiżi
mill-Kunsill adottati abbażi ta' – iżda mingħajr ma jsemmuhom –
l-Artikoli 54 u 57(2) tat-Trattat jinkludu dispożizzjonijiet f'dan
ir-rigward. Il-Kummissjoni fasslet il-lista bħala tweġiba għad-domanda
tal-Qorti tal-Ġustizzja.91.    Mill-eżami
ta’ dawn l-atti, jidher li għanijiet differenti ħafna bejniethom
jistgħu jiġu persegwiti permezz ta’ l-inseriment ta’ dawn il-klawżoli
esterni.92.    Id-direttivi
ta’ koordinazzjoni fil-qasam tal-ħtieġa ta' l-iżvelar u
tal-kontabbilita tal-kumpanniji huma applikabbli biss għall-kumpanniji
nfushom imma mhux għall-fergħat tagħhom. Dan kien joħloq ċertu
diżekwilibriju fuq il-livell tal-protezzjoni ta’ l-imsieħba u ta' terzi
bejn il-kumpanniji li joperaw ġewwa Stati Membri oħra billi joħolqu
fergħat u dawk li joperaw billi joħolqu kumpanniji sussidjarji.
Id-Direttiva tal-Kunsill 89/666/KEE, tal-21 ta’ Diċemru 1989, dwar
il-ħtiġiet ta’ l-iżvelar rigward il-friegħi miftuħa fi Stat Membru minn
ċerti tipi ta’ kumpanniji rregolati bil-liġijiet ta’ Stat ieħor (ĠU L
395, p. 36), ibbażata fuq l-Artikolu 54 tat-Trattat, ġiet għalhekk
adottata sabiex tirregola l-obbligi fil-qasam tal-ħtieġa ta' l-iżvelar
imposti għal fergħat bħal dawn. Sabiex tevitata kull diskriminazzjoni li
tista’ ssir minħabba l-pajjiż ta' l-oriġini tal-kumpannija, din
id-direttiva kellha wkoll tinkludi fergħat maħluqa minn kumpanniji li
jaqgħu taħt id-dritt ta’ pajjiż terz.93.    Hekk
ukoll, it-Tieni Direttiva tal-Kunsill 89/646/KEE, tal-15 ta’ Diċembru
1989, dwar il-koordinazzjoni ta' liġijiet, regolamenti u
dispożizzjonijiet amministrattivi li jirrigwardaw l-aċċess
għall-eżerċizzju tan-negozju ta' l-istituzzjonijiet ta' kreditu u li
temenda d-Direttiva 77/780/KEE (ĠU L 386, p. 1), ibbażata fuq l-Artikolu
57(2) tat-Trattat, tinkludi t-titolu III fuq “ir-relazzjonijiet ma'
pajjiżi terzi”. Din id-direttiva stabbiliet is-sistema ta’
l-awtorizzazzjoni unika u tipprovdi r-rikonoxxenza reċiproka
tal-kontrolli.94.    La
darba jiġi awtorizzat ġewwa Stat Membru, stabbiliment finanzjarji
jista’ jeżerċità l-attività tiegħu ġewwa Stat Membru ieħor, per eżempju
billi joħloq fergħat f’dan il-Pajjiż, mingħajr ma jkollu għalfejn isaqsi
għal-awtorizzazzjoni ġdida minn dan l-Istat. F’dawn il-kundizzjonijiet,
ikun biżżejjed għal stabbiliment finanzjarji rreġistrat ġewwa pajjiż
terz li joħloq kumpannija sussidjarja ġewwa Stat Membru jew li jakkwista
l-kontroll ta’ xi stabbiliment li kien irreġistrat hemm sabiex ikun
jista’ jinstalla xi fergħat fl-Istati Membri l-oħra kollha tal-Komunità
mingħajr ma jkollu għalfejn japplika għall-permessi ġodda. Huwa għalhekk
li t-titolu III ta’ din id-direttiva jipprovdi serje ta’ miżuri, li
jinkludu wkoll xi proċeduri ta’ negozjati, intiżi sabiex jippermettu li
possibiltajiet simili ta’ kompetizzjoni jiġu offruti fil-pajjiżi terzi
lil-istabbilimenti finanzjarji Komunitarji. Dispożizzjonijiet simili ġew
adottati fil-qasam ta’ l-assigurazzjoni [Artikolu 4 tad-Direttiva
tal-Kunsill 90/618/KEE, tat-8 ta’ Novembru 1990, li temenda, b’mod
partikolari fir-rigward ta’ assigurazzjoni ta’ responsabbiltà ta’
vetturi bil-mutur, id-Direttiva 73/239/KEE u d-Direttiva 88/357/KEE dwar
il-koordinazzjoni ta’ liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet
amministrattivi li jirrelataw għall-assigurazzjoni diretta barra minn
assigurazzjoni tal-ħajja (ĠU L 330, p. 44); l-Artikolu 8 tat-Tieni
Direttiva tal-Kunsill 90/619/KEE, tat-8 ta’ Novembru 1990, dwar
il-kordinazzjoni ta' liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet
amministrattivi li jirrelataw għal assigurazzjoni diretta tal-ħajja, li
jistabbilixxu dispożizzjonijiet għall-faċilitazzjoni ta' l-eżerċizzju
effettiv tal-libertà li jiġu provduti servizzi u li temenda d-Direttiva
79/267/KEE (ĠU L 330, p. 50], u fil-qasam finanzjarju
[Artikolu 7
tad-Direttiva tal-Kunsill 93/22/KEE, tal-10 ta’ Mejju 1993, dwar
servizzi ta’ investiment fil-qasam ta’ titoli (ĠU L 141, p. 27)].95.    Peress
li l-Komunità inkludiet, fl-atti leġiżlattivi interni tagħha, klawżoli
dwar it-trattament li għandu jingħata liċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi
jew meta hija espliċitament tagħat kompetenza lill-istituzzjonijiet
tagħha sabiex jinnegozjaw ma' pajjiżi terzi, hija akkwistat kompetenza
esterna esklużiva fl-oqsma koperti minn dawn l-atti.96.    Dan
jogħodd ukoll fil-każ meta, anki fin-nuqqas ta’ klawżola espressa li
tagħti s-setgħa lill-istituzzjonijiet tagħha sabiex dawn jinnegozjaw ma'
pajjiżi terzi, l-Komunità twettaq armonizzazzjoni kompleta tas-sistema
ta’ aċċess għall-attività mhux imħallsa, u dan għaliex ir-regoli komuni
hekk adottati jistgħu jiġu affettwati fis-sens tas-sentenza ERTA,
iċċitat iktar ‘il fuq, jekk l-Istati Membri jżommu l-libertà ta’
negozjati mal-pajjiżi terzi.97.    Madankollu
dan mhuwiex il-każ fis-setturi kolha tas-servizzi, hekk kif ammettiet
ukoll il-Kummissjoni stess.98.    Minn
dak li ntqal iktar ’il fuq jirriżulta li l-kompetenza sabiex jiġi
konkluż il-GATS tinsab maqsuma bejn il-Komunità u l-Istati Membri.B –  It-TRIPS99.    Sabiex
issostni l-affermazzjoni tagħha ta’ kompetenza esklużiva tal-Komunità
sabiex tikkonkludi t-TRIPs, il-Kummissjoni ssemmi l-eżistenza ta’ atti
ta’ dritt sekondarju li jistgħu jiġu affettwati fis-sens tas-sentenza
ERTA, iċċitat iktar ‘il fuq, jekk l-Istati Membri jipparteċipaw b’mod
konġunt għall-konklużjoni ta’ dan, u, bħal fil-każ tal-GATS,
in-neċċessità għall-Komunità li tieħu sehem fil-ftehim bil-għan li
twettaq wieħed mill-għanijiet li ġew fdati lilha mit-Trattat (duttrina
msejħa ta’ l-opinjoni 1/76) kif ukoll l-Artikoli 100A u 235.100. Ir-rilevanza
tar-referenza għall-opinjoni 1/76 hija kuntestabbli kemm f'dak li
jirrigwarda t-TRIPs kif ukoll f'dak li jirrigwarda l-GATS –
l-unifikazzjoni jew l-armonizzazzjoni tal-proprjetà intelletwali
fil-kuntest Komunitarju mhux dilfors għandhom ikunu akkumpanjati minn
ftehim ma pajjiżi terzi sabiex ikollhom effett utli.101. Dwar
l-Artikoli 100A u 235 tat-Trattat, dawn ma jistgħux, kif diġà ġie
espost, joħolqu, fihom infushom, kompetenza esklużiva favur il-Komunità.102. F’dan
ir-rigward fadal biss li jiġi eżaminat jekk l-atti tad-dritt sekondarju
adottati fil-kuntest Komunitarju jistgħux jiġu affettwati fis-sens
tas-sentenza ERTA, iċċitat iktar ‘il fuq, fil-każ tal-parteċipazzjoni
ta' l-Istati membri għall-konklużjoni tat-TRIPs, hekk kif issostni
l-Kummissjoni.103. F’dan
ir-rigward huwa biżżejjed li jingħad li f’kull każ, l-armonizzazzjoni
mwettqa fil-kuntest Komunitarji f’ċerti oqsma koperti mit-TRIPs hija
biss parzjali, u li, f’oqsma l-oħra, ma ġiet prevista l-ebda
armonizzazzjoni.
L-armonizzazzjoni hija biss parzjali fil-qasam
tat-trade marks, per eżempju - mit-tielet premessa ta’ l-Ewwel Direttiva
tal-Kunsill 89/104/KEE, tal-21 ta’ Diċembru 1988, biex jiġu
approssimati l-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar it-trade marks (ĠU
1989, L40, p. 1) jirriżulta li din tillimita ruħha għat tqarrib
tal-leġiżlazzjonijiet nazzjonali li jkollhom “l-iktar effet dirett fuq
il-funzjonament tas-suq intern”. F’oqsma oħra koperti mit-TRIPs, ma ġie
adottat l-ebda att Komunitarju ta’ armonizzazzjoni.
Dan huwa l-każ
fil-qasam tal-protezzjoni ta’ l-informazzjoni teknika mhux żvelata,
fil-qasam tad-disinni u tal-mudelli fir-rigward ta’ liema ġew
ippreżentati biss xi proposti u fil-qasam tal-privattivi. Fil-qasam
tal-privattivi, l-uniċi atti msemmija mill-Kummissjoni huma xi
konvenzjonijiet ta’ oriġini intergovernattiva, u mhux atti Komunitarji -
il-Konvenzjoni ta’ Munich tal-5 ta’ Ottubru 1973 fuq il-ħruġ ta’
privattivi ewropej (JORF, digriet Nru 77-1151, tas-27 ta’ Settembru
1977, p. 5002) u l-Ftehim tal-Lussemburgu tal-15 ta’ Diċembru 1989
fil-qasam tal-privattivi Komunitarji (ĠU L 401, p. 1), li għadu ma
daħalx fis-seħħ.104. Uħud
mill-gvernijiet li ppreżentaw osservazzjonijiet sostnew li
d-dispożizzjonijiet tat-TRIPs li jirrigwardaw il-miżuri li għandhom
jittieħdu sabiex tiġi ggarantita protezzjoni effiċjenti tad-drittijiet
tal-proprjetà intelletwali, bħal mhija l-garanzija ta’ proċedura leali u
ekwa, ir-regoli dwar il-preżentazzjoni tal-mezzi ta’ prova, id-dritt li
wieħed jinstema, il-motivazzjoni tad-deċiżjonijiet, id-dritt ta’
rikors, il-miżuri kawtelatorji u d-danni jaqgħu taħt il-kompetenza ta'
l-Istati Membri. Jekk dan l-argument għandu jiġi mifhum bħala li jfisser
li dawn il-kwistjonijiet kollha jidħlu fi speċi ta’ qasam li huwa
riżervat għall-Istati Membri, allura f’dan il-każ huwa ma jistax jiġi
aċċettat. Il-Komunità hija ċertament kompetenti sabiex tarmonizza
r-regoli nazzjonali dwar dawn is-suġġetti, safejn dawn ikollhom, skond
il-kliem użat fl-Artikolu 100 tat-Trattat “effett dirett fuq
l-istabbiliment jew il-funzjonament tas-suq komuni”. Jibqa’ l-fatt li
l-istituzzjonijiet Komunitarji għadhom ma eżerċitawx il-kompetenzi
tagħhom fil-qasam tal-”mezzi sabiex jiġu rispettati d-drittijiet fuq
il-proprjetà intelletwali”, minbarra fil-każ tar-Regolament Nru 3842/86,
iċċitat iktar ‘il fuq (ara l-punt 55), li jistabbilixxi miżuri li
jipprojbixxu r-rilaxx fiċ-ċirkulazzjoni libera ta' oġġetti ffalsifikati.105. Minn
dak li ntqal iktar ‘il fuq jirriżulta li l-Komunità u l-Istati Membri
tagħha għandhom kompetenza maqsuma sabiex jikkonkludu t-TRIPsIX –  Fuq l-obbligu ta’ kooperazzjoni bejn l-Istati Membri u l-istituzzjonijiet Komunitarji.106. Matul
is-seduta, il-Kummissjoni ġibdet l-attenzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja
dwar id-diffikultajiet li għandhom jirriżultaw, fuq il-livell
tal-ġestjoni tal-ftehim, jek tiġi rrikonoxxuta kompetenza maqsuma
tal-Komunità u ta' l-Istati Membri sabiex jipparteċipaw
għall-konklużjoni tal-ftehim GATS u TRIPs. Filwaqt li matul in-negozjati
tal-ftehim kienet fil-fatt il-proċedura ta’ l-Artikolu 113 tat-Trattat,
b’xi tibdil żgħar, li kienet ġiet prinċipalment użata, l-Istati Membri
ser jistaqsu ċertament sabiex jesprimu ruħhom individwalement,
fil-kuntest ta’ l-ODK, dwar il-kwistjonijiet li jaqgħu taħt
il-kompetenzi tagħhom fil-każ fejn ma setax jintlaħaq konsensus. Barra
minn hekk, inevitabbilment, għandhom isegwu diskussjonijiet twal sabiex
jiġi determinat jekk it-tali kwistjoni taqax jew le taħt il-kompetenza
tal-Komunità, f’liema każ ikunu applikabbli l-mekkaniżmi Komunitarji
previsti mid-dispożizzjonijiet rilevanti tat-Trattat, jew inkella jekk
din l-istess kwistjoni tkunx minflok taqa' taħt il-kompetenza ta'
l-Istati Membri, u f’dan il-każ tkun applikabbli r-regola tal-konsensus.
B’dan il-mod, l-unità ta’ l-azzjoni tal-Komunità lejn l-estern tkun
ostakolata u s-saħħa ta' nnegozjar tagħha tidgħajjef gradwalment.107. Bħala
tweġiba għal dan it-tħassib, li huwa effettivament iġġustifikat, għandu
l-ewwel nett jiġi enfasizzat li d-diffikultajiet li ser jinqalgħu
fil-livell ta' l- implimentazzjoni tal-Ftehim ODK u ta' l-annessi
tiegħu, dwar il-koordinazzjoni neċċessarja bil-għan li tiġi assigurata
l-unità ta’ l-azzjoni fil-każ ta’ parteċipazzjoni konġunta tal-Komunità u
ta' l-Istati Membri, dawn id-diffikultajiet mhumiex ta' natura tali li
jbiddlu s-sens tat-tweġiba li għandha tingħata għall-kwistjoni
tal-kompetenza. Din hija fil-fatt, kwistjoni preliminari. Kif enfasizza
l-Kunsill, il-problema tat-tqassim tal-kompetenzi ma tistax tiġi
rregolata skond id-diffikultajiet eventwali li jistgħu jinqalgħu waqt
il-ġestjoni tal-ftehim.108. Wara
dan għandu jiġi mfakkar li meta jkun jidher li s-suġġett ta’ xi ftehim
jew ta’ xi konvenzjoni jkun, parzjalment, jaqa taħt il-kompetenza
tal-Komunità u fil-klumplament taħt dik ta' l-Istati Membri, għandha
tiġi assigurata kooperazzjoni stretta bejn dawn ta’ l-aħħar u
l-istituzzjonijiet Komunitarji kemm fil-proċċess tan-negozjati u
tal-konklużjoni, kif ukoll fl-eżekuzzjoni ta' l-impenji meħuda. Dan
l-obbligu ta’ kooperazzjoni jirriżulta mill-eżiġenza ta’ unità
fir-rappreżentazzjoni internazzjonali tal-Komunità (deliberazzjoni 1/78,
tal-14 ta’ Novembru 1978, Ġabra p. 2151, punti 34 sa 36, u l-opinjoni
2/91, iċċitata iktar ‘il fuq, punt 36).109. Dan
id-dover ta’ kooperazzjoni jimponi ruħu iktar u iktar fil-każ ta'
ftehim bħal dawk annessi mal-Ftehim ODK, li huma partikolarment
interkonnessi bejniethom, kif ukoll minħabba l-mekaniżmu ta’
ritaljazzjoni reċiproka li jistabbilixxi memorandum ta’ ftehim dwar
is-soluzzjoni tal-kontroversji. Għalhekk, fin-nuqqqas ta’ kooperazzjoni
stretta, fil-każ fejn Stat Membru, fl-isfera ta' kompetenza tiegħu, kien
ikun ġie awtorizzat sabiex jieħu xi miżuri ta’ ritaljazzjoni iżda jqis
li dawn il-miżuri ma jkunux effettivi jekk dawn jittieħdu fl-oqsma
koperti mill-GATS jew mit-TRIPs, huwa ma jkollux, f'dak li jirrigwarda
d-dritt Komunitarju, is-setgħa sabiex jieħu miżuri ta’ ritaljazzjoni
fil-qasam tal-kummerċ tal-merkanzija, peress li dan il-qasam jaqa taħt
il-kompetenza esklużiva tal-Komunità abbażi ta’ l-Artikolu 113
tat-Trattat. Bil-kontra ta' dan, fin-nuqqas ta’ din l-istess
kooperazzjoni stretta, jekk il-Komunità tikseb id-dritt ta’
ritaljazzjoni fil-qasam tal-merkanzija imma tikkunsidra lilha nniffisha
bħala mhux kapaċi li tpoġġih fil-prattika, hija ser issib ruħha
f’sitwazzjoni fejn ma tkunx tista tieħu miżuri ta’ ritaljazzjoni
fl-oqsma koperti mill-GATS u mit-TRIPs, li jaqgħu taħt il-kompetenza ta'
l-Istati Membri.110. Peress
li l-Kummissjoni għamlet it-tielet domanda biss fil-każ fejn il-Qorti
tal-Ġustizzja tirrikonoxxi l-kompetenza esklużiva tal-Komunità, mhuwiex
neċessarju li din id-domanda tingħata risposta.Konsegwentement, IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJAKomposta
minn G. C. Rodrííguez Iglesias, President, R. Joliet (relatur), F. A.
Schockweiler, P. J. G. Kapteyn u C. Gulmann, Presidenti ta' Awli, G. F.
Mancini, C. N. Kakouris, J. C. Moitinho de Almeida, J. L. Murray, D. A.
O. Edward u A. M. La Pergola, Imħallfin_Wara
li semgħet lill F. G. Jacobs, l-Ewwel Avukat Ġenerali, C.O. Lenz, G.
Tesauro, G. Cosmas, P. Léger u M. Elmer, Avukati Ġenerali_Tagħti l-opinjoni segwenti -1)      Il-Komunità
hija, waħedha, kompetenti, abbażi ta’ l-Artikolu 113 tat-Trattat KE,
sabiex tikkonkludi l-Ftehim multilaterali dwar il-kummerċ
tal-merkanzija.2)      Il-kompetenza għall-konklużjoni tal-GATS hija maqsuma bejn il-Komunità u l-Istati Membri.3)      Il-kompetenza għal-konklużjoni tat-TRIPs hija maqsuma bejn il-Komunità u l-Istati Membri.Rodríguez IglesiasJolietSchockweilerKapteynGulmannManciniKakourisMoitinho de AlmeidaMurrayEdward       La PergolaMogħtija fil-Lussemburgu fil-15 ta' Novembru 1994.Reġistratur       PresidentR. Grass       G. C. Rodríguez Iglesias1 –	GATS huwa l-abbrevjazzjoni mit-titolu Ingliż - “General Agreement on Trade in Services”2 –	TRIPs huwa l-abbrevjazzjoni mit-titolu Ingliż- “Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights”3
–      -Tieni Direttiva tal-Kunsill
89/646/KEE, tal-15 ta' Diċembru 1989, dwar il-koordinazzjoni ta'
liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi li
jirrigwardaw l-aċċess għall-eżerċizzju tan-negozju ta'
l-istituzzjonijiet ta' kreditu u li temenda d-Direttiva 77/780/KEE (ĠU L
386, p. 1).4
–      Direttiva tal-Kunsill 73/239/KEE,
tal-24 ta’ Lulju 1973, dwar il-koordinament ta’ liġijiet, regolamenti u
dispożizzjonijiet amministrattivi li jirrigwardaw il-bidu u t-twettiq
tan-negozju ta’ l-assigurazzjoni diretta barra mill-assigurazzjoni
tal-ħajja (ĠU L 228, p.3)5
–      Deċiżjoni 91/370/KEE tal-Kunsill,
tal-20 ta’ Ġunju 1991, dwar il-konklużjoni ta’ Ftehim bejn il-Komunità
Ekonomika Ewropea u l-Konfederazzjoni ta’ l-Isvizzera li tikkonċerna
l-assigurazzjoni diretta apparti mill-assigurazzjoni fuq il-ħajja L 205,
p.2)6
–      Regolament tal-Kunsill (KEE)
2340/90 tat-8 ta’ Awissu 1990, li jipprojbixxi il-kummerċ tal-Komunità
f'dak li jirrigwarda l-Iraq u l-Kuwait (ĠU L 213, p.1)7
–      Regolament tas-17 ta’ Settembru
1984 dwar it- tal-politika kummerċjali komuni, speċjalment fil-qasam
tad-difiża kontra l-prattiċi llegali ĠU L 252 p. 1) 8
–      Ara r-regolament tal-Kunsill (KEE)
Nru 4257/88, tad-19 ta’ Diċembru 1988, li japplika tariffi
preferenzjali ġeneralizzati għas-sena 1989 fuq ċerti prodotti
industrijali li joriġinaw mill-pajjiŻi li qegħdin jiżviluppaw(ĠU L 375,
p.1).9
–      Ara per eżempju, l-Artikolu 18
tal-ftehim bejn il-Komunità Ekonomika Ewropea u r-Repubblika Popolari
taċ-Ċina fuq il-kummerċ tal-prodotti tessili, iffirmat fis-9 ta’
Diċembru 1988 (ĠU L 380, p. 1) u l-Artikolu 20 tal-ftehim bejn
il-Kommunità Ekonomika Ewropea u l-Unjoni tar-Repubbliki Soċjalisti
Sovjetiċi fuq il-kummerċ tal-prodotti tessili, iffirmat fil-11 ta’
Diċembru 1989 (ĠU L 397, p. 1)10
–      Ara, per eżempju, il-ftehim
mar-Renju tal-Marokk - Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 482/77, tat-8
ta’ Marzu (ĠU L 65, p. 1); il-ftehim mar-Repubblika ta' Tuneż -
Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3618/87, tat-30 ta’ Novembru 1987 (ĠU L
340, p. 27); il-ftehim ma’ l-Awstrija - deċiżjoni tal-Kunsill
89/146/KEE, tat-12 ta’ Diċembru 1988 (ĠU 1989, L 56, p. 1).11
–      Ara, per eżempju, id-deċiżjoni
tal-Kunsill 92/230/KEE, tal-25 ta’ Jannar 1992 (ĠU L 116, p.1), li
tirrigwarda mal-ftehim interim mar-Repubblika tal-Ungerija (Artikolu
35); id-deċiżjoni tal-Kunsill 93/690/KE, tal-10 ta’ Diċembru 1993 (ĠU L
323, p.1), dwar il-ftehim interim mar-Repubblika tal-Bulgarija (Artikolu
37); id-deċiżjoni tal-Kunsill 92/229/KEE, tal-25 ta’ Frar 1992 (ĠU L
115, p.1), dwar il-ftehim interim mar-Repubblika Federattiva Ċeka u
Slovakka (Artikolu 36).12 –      ĠU L 357, p.1.13 –      ĠU C 24 tal-31.1.91.p. 514
–      Il-Konferenza, filwaqt li tinnota
li, f’ċerti ċirkustanzi eċċezjonali, jista’ jkun hemm xi diverġenzi bejn
l-interessi tal-Unjoni u dawk tal-l-pajjiżi u territorji extra-ewropej
imsemmija fl-Artikolu 227 (3) u (5) (a) u (b) tat-Trattat li
jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, jaqbel li l-Kunsill jipprova jsib
soluzzjoni li tkun konformi mal-pożizzjoni tal-Unjoni. Madankollu,
fil-każ fejn dan ikun impossibli, il-konferenza taqbel li l-Istat Membru
kkonċernat jista’ jaġixxi b’mod separat fl-interess ta' l-imsemmija
pajjiżi u territorji extra-ewropej mingħajr ma dan ma jaffetwa
l-interess tal-Komunità. Dan l-Istat Membru għandu jinforma lill-Kunsill
u lill-Kummissjoni meta jkun hemm ir-riskju li tinqala’ diverġenza ta’
interessi u jekk azzjoni separata tkun inevitabbli, u għandu wkoll
jindika b’mod ċar li qiegħed jaġixxi fl-interess tal-l-pajjiżi u
territorji extra-ewropej imsemmija hawn fuq.      	Din id-dikjarazzjoni tapplika ukoll għal Macao u għal Timor tal-Lvant. 15
–      "L-Unjoni għandha tassigura
partikolarment l-konsistenzà globali fl-attivitajiet esterni tagħha
fil-kuntest tal-politika tagħha ta' relazzjonijiet barranin, sigurtà,
ekonomija u żvilupp. Il-Kunsill u l-Kummissjoni għandhom ikunu
responsabbli biex jassiguraw din il-konsistenza f'dan ir-rigward u
għandhom jikooperaw għal dan l-iskop. Huma għandhom jassiguraw
l-implementazzjoni ta' dawn il-linji politiċi skond is-setg16at
rispettivi tagħhom"olu, l-Istati Membri għandhom "joqogħdu lura minn
kull azzjon li tmur kontra l-interessi ta’ l-Unjoni jew li tkun tista’
tagħmel ħsara lil effiċjenza tagħha, għar-raguni li din hija meqjusa
bħala forza koerenti fir-relazzjonijiet internazzjonali. Il-Kunsill
jieħu ħsieb ir-rispett ta’ dan il-prinċipju".17
–      Id-dikjarazzjoni li ġejja għandha
tiġi mdaħħla mal-minuti tal-Kunsill – ”il-Kunsill, l-Istati Membri u
l-Kummissjoni jaqblu li l-ewwel paragrafu tal-kodiċi tal-kondotta
preżenti ma jipprekludix lill-Kummissjoni milli tfittex, taħt
ir-risponsabiltà proprja tagħha, xi soluzzjonijiet għall-kwistjonijiet
li qegħdin fil-proċess ta’ negozjazzjoni.” 18 –      Id-dikjarazzjonijiet li ġejjin għandhom jiġu mdaħħla mal-minuti tal-Kunsill
a) Il-Kunsill jiddikjara li bl-espressjoni – proċeduri deċiżjonali
rilevanti- li kienet użata fil-paragrafu 1 (c), wieħed jifhem – meta
jkun hemm kompetenza nazzjonali – il-Konsensus
b) Il-Kummissjoni tiddikjara li, waqt l-applikazzjoni tal-proċeduri
deċiżjonali rilevanti, wieħed għandu jagħmel dak li jista’ sabiex jasal
għall-Konsensus