62023CJ0271_RES
Sprawa C‑271/23
Komisja Europejska
przeciwko
Węgrom
Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 27 stycznia 2026 r.
Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego – Artykuł 258 TFUE – Dopuszczalność – Decyzja (UE) 2021/3 – Stanowisko, jakie ma być zajęte w imieniu Unii Europejskiej na ponownie zwołanej sześćdziesiątej trzeciej sesji Komisji ds. Środków Odurzających, utworzonej przez Radę Gospodarczą i Społeczną Organizacji Narodów Zjednoczonych w sprawie umieszczania konopi indyjskich i ich pochodnych w wykazach zgodnie z Jednolitą konwencją o środkach odurzających z 1961 r., zmienioną protokołem z 1972 r., oraz z Konwencją o substancjach psychotropowych z 1971 r. – Zajęcie stanowiska i głos państwa członkowskiego sprzeczny z tym stanowiskiem Unii – Artykuł 4 ust. 3 TUE – Zasada lojalnej współpracy – Skutki zarzucanego państwu zachowania w dniu upływu terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii – Trwałe skutki dla jedności i spójności działań międzynarodowych Unii – Artykuł 3 ust. 2 TFUE – Wyłączna kompetencja zewnętrzna – Wpływ na wspólne zasady lub zmiana ich zakresu – Podniesiony jako środek obrony zarzut niezgodności z prawem – Niedopuszczalność
Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Przesłanki dopuszczalności – Spoczywający na Komisji obowiązek wskazania w uzasadnionej opinii środków umożliwiających usunięcie zarzucanego uchybienia – Brak
(art. 258, 260 ust. 1, art. 279 TFUE)
(zob. pkt 51–54)
Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Przesłanki dopuszczalności – Wymóg, aby skutki naruszenia decyzji Rady określającej stanowisko, jakie ma być zajęte w imieniu Unii Europejskiej na sesji danej organizacji międzynarodowej, nie ustały – Brak – Skutki spornego zachowania państwa członkowskiego szkodliwe dla jednolitości i spójności międzynarodowych działań Unii w ramach danej organizacji międzynarodowej
(art. 2, 17 TUE; art. 218 ust. 9, art. 258, 288 akapit czwarty TFUE)
(zob. pkt 56–58)
Umowy międzynarodowe – Zawarcie – Kompetencja Unii – Wyłączna kompetencja w odniesieniu do umowy mogącej naruszyć wspólne zasady lub zmienić ich zakres – Zakres – Wyłączna kompetencja Rady do przyjęcia decyzji określającej stanowisko, jakie ma być zajęte w imieniu Unii – Akt wiążący – Domniemanie ważności aktu – Nieprzestrzeganie przez państwo członkowskie wspomnianej decyzji – Uchybienie
[art. 3 ust. 2, art. 218 ust. 9 TFUE; decyzja ramowa Rady 2004/757, zmieniona dyrektywą 2017/2103, art. 1 pkt 1 lit. a), b), art. 4; decyzja Rady 2021/3]
(zob. 94–109, 135–137)
Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Uchybienie obowiązkom wynikającym z decyzji lub z dyrektywy – Środki obrony – Zarzut niezgodności z prawem – Podanie w wątpliwość zgodności z prawem decyzji Rady – Niedopuszczalność – Granice – Akt nieistniejący
(art. 4 ust. 3 TUE; art. 258, 259, 263, 265, 277 TFUE; regulamin postępowania przed Trybunałem art. 160 § 1)
(zob. pkt 119–132)
Państwa członkowskie – Zobowiązania – Obowiązek lojalnej współpracy z instytucjami Unii – Decyzja Rady określająca stanowisko, jakie ma zostać zajęte w imieniu Unii Europejskiej na sesji danej organizacji międzynarodowej – Głos państwa członkowskiego oddany wbrew temu stanowisku i publiczne oświadczenie tego państwa członkowskiego wyrażające jego sprzeciw wobec tego stanowiska – Niedopuszczalność – Uchybienie
(art. 4 ust. 3 TUE; art. 218 ust. 9 TFUE; decyzja Rady 2021/3)
(zob. pkt 152–159)
Streszczenie
Trybunał, do którego Komisja Europejska wniosła skargę o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, orzekając w składzie wielkiej izby, stwierdził, że nie przestrzegając stanowiska Unii Europejskiej przyjętego przez Radę Unii Europejskiej podczas sesji Komisji ds. Środków Odurzających Organizacji Narodów Zjednoczonych, Węgry uchybiły zobowiązaniom, które ciążą na tym państwie na mocy prawa Unii (
1
). Przy tej okazji Trybunał uściślił zakres wiążącego charakteru decyzji przyjętych przez Radę na podstawie art. 218 ust. 9 TFUE, potwierdził istnienie wyłącznej kompetencji zewnętrznej Unii, wówczas gdy zobowiązania międzynarodowe mogą mieć wpływ na wspólne zasady i wskazał, że z zasady państwo członkowskie nie może kwestionować zgodności z prawem takich decyzji w drodze skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. Trybunał również doprecyzował zakres zasady lojalnej współpracy w dziedzinie zewnętrznej reprezentacji Unii.
Komisja ds. Środków Odurzających jest organem utworzonym przez Radę Gospodarczą i Społeczną Organizacji Narodów Zjednoczonych. Konwencja o środkach odurzających (
2
) i konwencja o substancjach psychotropowych (
3
) przyznają jej kompetencje do zmiany, na podstawie zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), wykazów załączonych do tych dwóch konwencji, które dotyczą klasyfikacji niektórych substancji.
Decyzją 2021/3, przyjętą na podstawie art. 218 ust. 9 TFUE, Rada ustaliła stanowisko, jakie ma zostać zajęte w imieniu Unii na sesji Komisji ds. Środków Odurzających przewidzianej na grudzień 2020 r. W decyzji tej określono w szczególności wspólne stanowisko państw członkowskich Unii w odniesieniu do zaleceń WHO dotyczących zmiany klasyfikacji konopi indyjskich i niektórych ich pochodnych w wykazach załączonych do obu przedmiotowych konwencji.
Podczas sesji Komisji ds. Środków Odurzających Węgry nie zastosowały się do określonego przez Radę stanowiska. Państwo to zagłosowało przeciwko zaleceniom WHO i oświadczyło, że przyjęcie tych zaleceń podniosłoby poziom rosnącej konsumpcji konopi indyjskich i wiązałoby się z nieuzasadnioną ingerencją w politykę krajową poszczególnych państw.
Uznawszy, że głosowanie Węgier i stanowisko przez nie wyrażone w ramach Komisji ds. Środków Odurzających stanowiły naruszenie decyzji Rady i wyłącznej kompetencji zewnętrznej Unii oraz zasady lojalnej współpracy, Komisja wszczęła przeciwko temu państwu członkowskiemu postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.
Ocena Trybunału
Na wstępie Trybunał oddalił podniesiony przez Węgry zarzut niedopuszczalności skargi.
W pierwszej kolejności przypomniał, że Komisja nie ma obowiązku wskazywać w uzasadnionej opinii środków, które pozwoliłyby usunąć zarzucane uchybienie, ponieważ skarga wniesiona na podstawie art. 258 TFUE ma na celu stwierdzenie uchybienia przez państwo członkowskie ciążących na nim zobowiązaniom, wynikającym z prawa Unii. Stwierdzenie takiego uchybienia, zgodnie z art. 260 ust. 1 TFUE, zobowiązuje dane państwo członkowskie do podjęcia środków, które zapewnią wykonanie wyroku Trybunału. Tym samym ani Komisja, ani Trybunał nie mogą nakazać państwu członkowskiemu podjęcia określonych środków, gdyż Komisja w ramach postępowania głównego nie może dochodzić przed Trybunałem wydania nakazu wobec danego państwa. Natomiast w ramach wszczętego na podstawie art. 279 TFUE postępowania w przedmiocie środków tymczasowych Komisja może wnieść do Trybunału o zarządzenie środków tymczasowych takich jak nakazu.
W drugiej kolejności Trybunał oddalił argument Węgier, jakoby państwo to nie było już w stanie położyć kresu zarzucanemu uchybieniu i że Komisja nie wykazała istnienia rzeczywistych i dostrzegalnych skutków spornego zachowania, utrzymujących się po zakończeniu danego procesu decyzyjnego, lub naruszenia jednolitości i spójności działań zewnętrznych Unii.
Trybunał uznał po pierwsze, że państwo członkowskie, które swoim zachowaniem zagraża realizacji celu wynikającego z decyzji przyjętej na podstawie art. 218 ust. 9 TFUE, nie może uniknąć wszczęcia wobec niego postępowania w przedmiocie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, z tego względu, że uchybienie nie wywiera dalszych skutków prawnych. Gdyby było inaczej, Komisja nie miałaby możliwości wszczynania – w ramach swych kompetencji wynikających z art. 258 TFUE – postępowań przed Trybunałem przeciwko danemu państwu członkowskiemu w celu stwierdzenia takiego uchybienia oraz wywiązania się w pełni ze swej roli „strażniczki traktatów”. Co więcej, przytoczona w niniejszym przypadku przez Węgry okoliczność, że nie jest już możliwe wyeliminowanie domniemanego naruszenia reputacji i wiarygodności Unii, nie może w żadnym razie skutkować uznaniem skargi za niedopuszczalną. Nie jest bowiem dopuszczalne, aby państwo członkowskie powoływało się na fakt dokonany, który samo spowodowało, w celu uniknięcia wszczęcia przed Trybunałem postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.
Następie Trybunał zwrócił uwagę, że uznanie za niedopuszczalną skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego z powodu naruszenia decyzji przyjętej na podstawie art. 218 ust. 9 TFUE byłoby szkodliwe zarówno z punktu widzenia wiążącego charakteru decyzji, jak i z punktu widzenia poszanowania wartości, na których opiera się Unia, w szczególności państwa prawnego. Państwo członkowskie mogłoby bowiem, po wzięciu udziału w obradach i głosowaniu w Radzie, odstąpić od przyjętej decyzji, mając jednocześnie pewność, że Komisja nie może wnieść do Trybunału skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.
Trybunał stwierdził wreszcie, że nie można uznać, że wszystkie skutki spornego zachowania Węgier podczas sesji Komisji ds. Środków Odurzających ustały wraz z końcem tej sesji, ponieważ przejawiają się one zarówno na poziomie jedności, jak i spójności działań zewnętrznych Unii. Skutki te wykraczają zatem nawet poza konkretny proces decyzyjny, podczas gdy decyzja wydana na podstawie art. 218 ust. 9 TFUE ma właśnie na celu zagwarantowanie tych interesów.
Następnie Trybunał zbadał sprawę co do istoty.
W pierwszej kolejności, odnosząc się do podniesionego przez Komisję zarzutu naruszenia wyłącznej kompetencji zewnętrznej Unii, przewidzianej w art. 3 ust. 2 TFUE, Trybunał uściślił, że to postanowienie znajduje również zastosowanie, gdy organ ustanowiony na mocy umowy międzynarodowej jest zobowiązany przyjąć środki wykonawcze do tej umowy. W tym względzie okoliczność, że Unia nie ma statusu członka organizacji międzynarodowej, nie stoi na przeszkodzie temu, żeby kompetencja ta była skutecznie wykonywana, w szczególności za pośrednictwem państw członkowskich działających solidarnie w interesie Unii.
Trybunał podkreślił, że może istnieć ryzyko, że zobowiązania międzynarodowe mogą naruszać wspólne zasady Unii, właściwe do ustanowienia wyłącznej kompetencji zewnętrznej Unii, lub zmieniać ich zakres, gdy zobowiązania te wchodzą w zakres stosowania tych zasad. Nie jest konieczne, aby istniała całkowita zgodność między dziedziną objętą umową międzynarodową a dziedziną uregulowań Unii, gdyż rozpatrywane zobowiązania mogą mieć wpływ na znaczenie, zakres lub skuteczność wspólnych zasad, nawet jeśli nie pozostają one w sprzeczności z tymi zasadami.
W niniejszej sprawie z decyzji ramowej 2004/757 (
4
) wynika, że pojęcie „narkotyku” zostało zdefiniowane w szczególności poprzez odesłanie do dwóch przedmiotowych konwencji. Zgodnie z tym, co stanowi decyzja 2021/3, każda zmiana w wykazach załączonych do tych dwóch konwencji jest zatem bezpośrednio włączana do wspólnych przepisów Unii, w związku z czym taka zmiana będzie miała bezpośredni wpływ na treść decyzji ramowej 2004/757.
W drugiej kolejności, odnosząc się do podniesionego przez Węgry zarzutu niezgodności z prawem decyzji 2021/3, Trybunał rozpoczął od przypomnienia, że system środków ochrony prawnej ustanowiony w traktacie FUE odróżnia skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego od skarg o stwierdzenie nieważności, i że te dwa rodzaje skarg zmierzają do odmiennych celów i podlegają odmiennym szczegółowym zasadom. Trybunał podkreślił, że w braku postanowienia tego traktatu wyraźnie upoważniającego w tym zakresie dane państwo członkowskie nie może ono skutecznie powoływać się na niezgodność z prawem skierowanej do niego decyzji lub dyrektywy tytułem środka obrony przeciwko skardze o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego wniesionej w konsekwencji niewykonania tej decyzji lub dyrektywy. Jako członek Rady – będącej autorem decyzji ustalającej stanowisko, jakie ma być zajęte w imieniu Unii w trakcie negocjacji w ramach organizacji międzynarodowej – państwo członkowskie z pewnością wiedziało o niej, nawet jeśli formalnie nie było jej adresatem. Państwo członkowskie mogło zatem jak najbardziej wnieść skargę o stwierdzenie nieważności tej decyzji, z zachowaniem dwumiesięcznego terminu określonego w art. 263 akapit szósty TFUE.
Trybunał przypomniał również, że skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego ma szczególny cel, polegający wyłącznie na stwierdzeniu przez Trybunał naruszenia przez państwo członkowskie ciążących na nim zobowiązań, i że skarga ta nie może zatem być instrumentalnie wykorzystywana w celu zrekompensowania braku wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności aktu, które państwo to miało jakoby naruszyć.
Trybunał dodał, że skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego w żaden sposób nie dotyczy stosowania aktu Unii oraz że zgodnie z art. 277 TFUE zarzut niezgodności z prawem ma właśnie na celu orzeczenie niemożności stosowania takiego aktu.
Okoliczności te skłoniły Trybunał do potwierdzenia, że państwo członkowskie nie jest uprawnione do podniesienia w ramach postępowania w sprawie takiej skargi zarzutu niezgodności z prawem takiego aktu Unii bez względu na jego rodzaj, chyba że jest on do tego stopnia obarczony szczególnie poważnymi i oczywistymi wadami, że możliwe jest uznanie go za nieistniejący. Państwo członkowskie pragnące skorzystać z ewentualnej skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego w celu podważenia zgodności aktu z prawem, którego nieprzestrzeganie uzasadniło wniesienie tej skargi, narusza bowiem domniemanie ważności, z którego korzysta każdy akt prawa wtórnego. Domniemanie to oznacza dla wszystkich podmiotów prawa Unii obowiązek uznania pełnej skuteczności aktów prawa wtórnego Unii do czasu stwierdzenia ich nieważności przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej i poszanowania ich wykonalności, dopóki sąd Unii nie postanowi zawiesić ich wykonania.
Trybunał zwrócił uwagę, że w ten sposób niemożność powołania się przez państwo członkowskie na niezgodność z prawem aktu, którego nieprzestrzeganie skłoniło Komisję do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wynika z zasady, zgodnie z którą, poza przypadkami wyraźnie przewidzianymi, systematyka traktatów zakazuje państwom członkowskim samodzielnego wymierzania sprawiedliwości. Jeżeli państwo członkowskie uważa, że akt prawa wtórnego zawiera elementy niezgodne z prawem Unii, ma ono możliwość działania w ramach Rady albo powiadomienia Komisji, albo wreszcie wniesienia środka zaskarżenia w postępowaniu sądowym zmierzającego do usunięcia tych niezgodności. Natomiast państwo członkowskie nie może w żadnym wypadku przyznać sobie uprawnienia do jednostronnego przyjmowania środków naprawczych lub ochronnych, które mają na celu usunięcie ewentualnego naruszenia przepisów prawa Unii przez inne państwo członkowskie lub instytucję Unii, nie podważając podstawowego wymogu porządku prawnego Unii, jakim jest jednolite stosowanie prawa Unii.
Trybunał podkreślił, że jeżeli państwo członkowskie nie wniesie skargi o stwierdzenie nieważności aktu w przewidzianym terminie, nie może ono później kwestionować ważności tego aktu w ramach postępowania w sprawie skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, bowiem stwarza to zagrożenie dla spójnego i jednolitego stosowania prawa Unii – fundamentalnej cechy porządku prawnego Unii. Fakt, że państwo członkowskie, zgodnie z koncepcją własnego interesu narodowego, jednostronnie zakłóca równowagę między korzyściami a obciążeniami wynikającymi z przynależności do Unii, podważa równość państw członkowskich wobec prawa Unii, co stanowi naruszenie obowiązku solidarności przyjętego przez państwa członkowskie wraz z przystąpieniem do Unii i stanowiącego podstawę jej porządku prawnego. Postawa taka może ponadto prowadzić do dyskryminacji obywateli państw członkowskich, a przede wszystkim obywateli państwa, które stawia się poza prawem Unii.
Ponadto Trybunał uściślił, że w sytuacji mającej pilny charakter wynikający z całkowitej lub niemalże całkowitej zbieżności w czasie, z jednej strony – przyjęcia decyzji Rady określającej stanowisko, jakie ma zostać zajęte w imieniu Unii w trakcie negocjacji w ramach organizacji międzynarodowej, a z drugiej strony – głosowania w ramach tej organizacji, państwo członkowskie, które nurtują wątpliwości co do ważności takiej decyzji, powinno wykorzystać okres między przedstawieniem przez Komisję ostatecznej lub prawie ostatecznej wersji projektu decyzji, a głosowaniem w Radzie, które może zakończyć się jej przyjęciem – na przygotowanie skargi i wniosku o zawieszenie wykonania tej decyzji. Z tego punktu widzenia Komisja powinna co do zasady dążyć do przedstawienia wniosku na tyle wcześnie, aby umożliwić Radzie zakończenie procesu decyzyjnego w celu określenia w odpowiednim czasie stanowiska, jakie ma zostać zajęte w imieniu Unii w kontekście negocjacji i głosowania w takiej organizacji. Zawieszenie wykonania wspomnianej decyzji skutkowałoby tymczasowym pozbawieniem jej domniemania ważności, nie zwalniając jednak państw członkowskich i instytucji Unii z ich obowiązku lojalnej współpracy, w szczególności w odniesieniu do poszanowania jednolitości reprezentacji zewnętrznej Unii.
Ponadto należy podkreślić, że brak możliwości podniesienia przez państwo członkowskie zarzutu niezgodności z prawem w postępowaniu w przedmiocie skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, nie ma jednak wpływu na uprawnienie tego państwa do podważenia zasadności przyjętej przez Komisję interpretacji danego aktu prawa wtórnego, który państwo to miało jakoby naruszyć, gdyż akt prawa wtórnego powinien w miarę możliwości być interpretowany zgodnie z traktatami i umowami międzynarodowymi zawartymi przez Unię.
W trzeciej kolejności, odnosząc się do zarzutu Komisji dotyczącego naruszenia przez Węgry zasady lojalnej współpracy (
5
), Trybunał przypomniał, że państwa członkowskie powinny ułatwiać wypełnianie przez Unię jej zadań i powstrzymywać się od podejmowania wszelkich środków, które mogłyby zagrozić urzeczywistnieniu celów traktatów. W przypadku gdy zagadnienie objęte międzynarodową umową lub konwencją jest objęte częściowo kompetencją Unii a częściowo kompetencją państw członkowskich, należy zapewnić ścisłą współpracę pomiędzy tymi państwami i instytucjami Unii, zarówno w odniesieniu do procesu negocjacji i zawierania, jak i realizacji przyjętych zobowiązań. Ten obowiązek współpracy wynika z wymogu jednolitej międzynarodowej reprezentacji Unii.
Trybunał uściślił, że szczególne obowiązki działania i powstrzymania się od działania, którym podlega państwo członkowskie, nie pozwalają zatem na to, by państwo to przedstawiało na forum organu utworzonego na mocy umowy międzynarodowej jednostronną propozycję odbiegającą od wspólnej strategii opracowanej w ramach Rady. Taka sytuacja może bowiem zagrozić zasadzie jednolitej międzynarodowej reprezentacji Unii i jej państw członkowskich, jak również osłabić ich siłę negocjacyjną względem innych stron danej konwencji. Obowiązki, które ciążą na państwach członkowskich z tytułu zasady lojalnej współpracy, wiążą a fortiori te państwa w zakresie wyłącznych kompetencji Unii.
Trybunał podkreślił także, że nieodłącznie związane nie tylko z samą ideą Unii, ale również ze stosowaniem procedury głosowania większością głosów w Radzie jest to, że państwa członkowskie bronią swoich interesów w ramach przewidzianych w traktatach mechanizmów zbiorowej debaty w celu realizacji celów Unii. Przypomniał jeszcze, że przestrzeganie przez państwa członkowskie decyzji przyjętej przez Radę na podstawie art. 218 ust. 9 TFUE jest szczególnym wyrazem wymogu prezentowania przez Unię jednolitego stanowiska, wynikającego z zasady lojalnej współpracy.
W świetle powyższych rozważań Trybunał stwierdził, że, po pierwsze, nie głosując w Komisji ds. Środków Odurzających zgodnie z decyzją 2021/3, a po drugie, publicznie wyrażając swój sprzeciw wobec zaleceń WHO, które znalazły się w porządku obrad – wbrew stanowisku przyjętemu przez Unię w tej decyzji – Węgry naruszyły zasadę lojalnej współpracy. Takie zachowanie zaszkodziło skuteczności działań międzynarodowych Unii, a także jej wiarygodności i reputacji na arenie międzynarodowej.
(
1
)	Mianowicie na podstawie decyzji Rady (UE) 2021/3 z dnia 23 listopada 2020 r. w sprawie stanowiska, jakie ma być zajęte, w imieniu Unii Europejskiej na ponownie zwołanej sześćdziesiątej trzeciej sesji Komisji ds. Środków Odurzających w sprawie umieszczania konopi indyjskich i ich pochodnych w wykazach zgodnie z Jednolitą konwencją o środkach odurzających z 1961 r., zmienioną protokołem z 1972 r., oraz Konwencją o substancjach psychotropowych z 1971 r. (Dz.U. 2021, L 4, s. 1), art. 3 ust. 2, art. 218 ust. 9 i art. 288 akapit czwarty TFUE oraz art. 4 ust. 3 TUE.
(
2
)	Jednolita konwencja o środkach odurzających z 1961 r., zmieniona protokołem z 1972 r. zmieniającym Jednolitą konwencję o środkach odurzających z 1961 r., sporządzona w Nowym Jorku dnia 30 marca 1961 r. (Recueil des traités des Nations Unies, vol. 520, nr 7515).
(
3
)	Konwencja o substancjach psychotropowych sporządzona w Wiedniu dnia 21 lutego 1971 r. (Recueil des traités des Nations unies, vol. 1019, s. 175)
(
4
)	Artykuł 1 pkt 1 lit. a) i b) decyzji ramowej Rady 2004/757/WSiSW z dnia 25 października 2004 r. ustanawiającej minimalne przepisy określające znamiona przestępstw i kar w dziedzinie nielegalnego handlu narkotykami (Dz.U. 2004, L 335, s. 8), zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/2103 z dnia 15 listopada 2017 r. (Dz.U. 2017, L 305, s. 12).
(
5
)	Ustanowionej w art. 4 ust. 3 TUE.