62019CC0581
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
KOKOTT
ippreżentati fit‑22 ta’ Ottubru 2020 (
1
)
Kawża C‑581/19
Frenetikexito – Unipessoal Lda
vs
Autoridade Tributária e Aduaneira
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mit-Tribunal Arbitral Tributário (Centro de Arbitragem Administrativa – CAAD) (il-Qorti ta’ Arbitraġġ Fiskali (Ċentru ta’ Arbitraġġ Amministrattiv), il-Portugall))
“Proċedura għal deċiżjoni preliminari – Direttiva 2006/112/KE – Sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud – Numru ta’ servizzi – Kwalifikazzjoni bħala tranżazzjoni unika – Servizz kumpless – Servizz anċillari għas-servizz prinċipali – Żewġ servizzi awtonomi – Eżenzjoni mill-VAT – Provvista ta’ kura medika lil persuna”
I. Introduzzjoni
1.
Skont l-Artikolu 2(1) tad-Direttiva dwar il-VAT, it-tassazzjoni tal-VAT tissuġġetta kull tranżazzjoni. Xi drabi, ċerti tranżazzjonijiet ikunu relatati ma’ xulxin b’tali mod (permezz tal-hekk imsejjaħ pakkett ta’ servizzi) li ma jkunx ċar jekk dawn għandhomx jiġu evalwati bħala tranżazzjonijiet individwali u awtonomi. Din il-proċedura tikkonċerna l-kwistjoni, importanti għall-prattika, dwar meta jkun hemm lok, fir-rigward ta’ diversi servizzi, li dawn jiġu kkunsidrati bħala servizz kumpless uniku, bħala servizz anċillari mhux awtonomu jew bħala diversi servizzi li għandhom jiġu kkunsidrati b’mod awtonomu.
2.
F’dan il-każ, l-operatriċi ta’ ċentru tal-fitness offriet konsulenza dwar nutrizzjoni apparti l-attivitajiet ta’ eżerċizzju fiżiku. Hija qieset is-servizzi tal-fitness bħala suġġetti għall-VAT, filwaqt li s-servizzi ta’ konsulenza dwar nutrizzjoni ġew meqjusa bħala eżenti mit-taxxa. Skont l-operatriċi, il-konsulenza dwar nutrizzjoni hija servizz ta’ provvista ta’ kura medika lil persuna awtonoma u eżenti mit-taxxa. Madankollu, din l-ipoteżi tkun, a priori, ineffettiva li kieku l-kombinazzjoni ta’ attivitajiet ta’ eżerċizzju fiżiku u ta’ konsulenza dwar nutrizzjoni kellha tikkostitwixxi servizz uniku jew li kieku l-konsulenza dwar nutrizzjoni kellha tikkostitwixxi servizz anċillari mhux awtonomu mill-attivitajiet ta’ eżerċizzju fiżiku. F’dan il-każ, eżenzjoni mit-taxxa fuq it-tranżazzjoni tiġi bħala prinċipju eliminata. Min-naħa l-oħra, fil-każ ta’ servizz awtonomu, hemm lok li jiġi eżaminat jekk konsulenza dwar nutrizzjoni tikkostitwixxix effettivament provvista ta’ kura medika lil persuna fis-sens tal-Artikolu 132(1)(ċ) tad-Direttiva dwar il-VAT.
3.
Għalkemm il-Qorti tal-Ġustizzja diġà indirizzat domandi simili (
2
) diversi drabi, il-qorti tar-rinviju tikkunsidra li l-ġurisprudenza preċedenti tal-Qorti tal-Ġustizzja ma tippermettix li jiġu stabbiliti kriterji preċiżi għall-evalwazzjoni ta’ tali pakketti ta’ servizzi. Għaldaqstant, din il-proċedura toffri wkoll lill-Qorti tal-Ġustizzja l-possibbiltà li tippreċiża l-kriterji għat-trattament fir-rigward tal-VAT fuq l-hekk imsejħa pakketti ta’ servizzi. Dan jista’ jiffaċilita lill-qrati nazzjonali speċjalizzati t-teħid ta’ deċiżjoni legali soda u awtonoma kif ukoll korrispondenti fir-rigward tal-eżistenza ta’ servizz kumpless uniku, ta’ servizz anċillari mhux awtonomu jew ta’ żewġ servizzi (prinċipali) li għandhom jiġu ttrattati separatament.
II. Il-kuntest ġuridiku
A. Id-dritt tal-Unjoni
4.
Il-kuntest ġuridiku fid-dritt tal-Unjoni f’din il-kawża huwa ddefinit mid-dispożizzjonijiet tad-Direttiva tal-Kunsill 2006/112/KE tat‑28 ta’ Novembru 2006 dwar is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud (iktar ’il quddiem id-“Direttiva dwar il-VAT”) (
3
).
5.
It-tieni subparagrafu tal-Artikolu 1(2) tad-Direttiva dwar il-VAT jipprevedi:
“Fuq kull transazzjoni, il-VAT, kalkulata fuq il-prezz tal‑merkanzija jew tas-servizzi bir-rata applikabbli għat-tali merkanzija jew servizzi, għandha tkun imposta wara t-tnaqqis ta’ l-ammont tal-VAT li qed jinġarr direttament mid-diversi komponenti tal-prezz”.
6.
L-Artikolu 132(1)(ċ) tad-Direttiva dwar il-VAT jinkludi eżenzjoni mill-VAT favur “il-provvediment tal-kura medika fl-eżerċizzju tal-professjonijet mediċi u paramediċi kif definiti mill-Istat Membru konċernat”.
B. Id-dritt Portugiż
7.
L-Artikolu 9 tal-Kodiċi Portugiż dwar il-VAT (
4
) jittrasponi l-Artikolu 132 tad-Direttiva dwar il-VAT. Il-punt 1 tiegħu (
5
) jeżenta l-provvista ta’ servizzi mwettqa fl-eżerċizzju tal-professjonijiet ta’ tabib, dentist, qabla, infermiera u professjonijiet paramediċi oħra.
III. Il-fatti li wasslu għall-kawża
8.
Frenetikexito – Unipessoal Lda (iktar ’il quddiem ir-“rikorrenti”) hija kumpannija stabbilita fil-Portugall. L-attività kummerċjali tar-rikorrenti tinkludi diversi setturi. Minn naħa, hija topera ċentri tal-fitness u timplimenta programmi ta’ fitness. Barra minn hekk, hija toffri fost oħrajn konsulenzi dwar nutrizzjoni. Il-konsulenza dwar nutrizzjoni ssir f’ġurnata fost il-ġimgħa fil-faċilitajiet taċ-ċentru tal-fitness minn professjonist iċċertifikat.
9.
Il-klijenti taċ-ċentru tal-fitness jistgħu jirriżervaw b’mod fakultattiv konsulenza dwar nutrizzjoni mal-pjanijiet ta’ eżerċizzju fiżiku tagħhom. Ladarba ssir ir-riżervazzjoni, il-klijent huwa obbligat iħallas il-konsulenza dwar nutrizzjoni, indipendentement minn jekk jużahiex jew le. Fil-fattura finali, ir-rikorrenti ssemmi l-ammonti dovuti għall-attivitajiet ta’ eżerċizzju fiżiku u għall-konsulenza dwar nutrizzjoni separatament. F’dan ir-rigward, skont ir-Repubblika Portugiża, 60 % tal-ammonti totali dovuti fix-xahar huma attribwiti lill-attivitajiet ta’ eżerċizzju fiżiku filwaqt li 40 % huma attribwiti lill-konsulenza dwar nutrizzjoni. Barra minn hekk, ir-rikorrenti toffri konsulenza dwar nutrizzjoni lil klijenti esterni bħala servizz awtonomu mingħajr l-attivitajiet ta’ eżerċizzju fiżiku.
10.
Fir-rigward tas-servizzi ta’ konsulenza dwar nutrizzjoni, ir-rikorrenti tapplika l-eżenzjoni mill-VAT għal servizzi mediċi skont l-Artikolu 9(1) tal-Kodiċi dwar il-VAT, kemm għall-klijenti taċ-ċentru tal-fitness kif ukoll għall-klijenti esterni. Is-servizzi tal-fitness u tal-konsulenza dwar nutrizzjoni huma awtonomi u, għaldaqstant, għandhom jiġu evalwati b’mod differenti fir-rigward tal-VAT. Min‑naħa tagħha, l-Autoridade Tributária e Aduaneira (l-Awtorità Fiskali u Doganali Nazzjonali, il-Portugall, iktar ’il quddiem l-“amministrazzjoni fiskali”) tikklassifika l-konsulenza dwar nutrizzjoni bħala servizz anċillari mhux awtonomu mill-attivitajiet ta’ eżerċizzju fiżiku. Dawn tal-aħħar ma humiex eżentati mill-VAT. Skont l-amministrazzjoni fiskali, l-istess għandu japplika konsegwentement għall-konsulenza dwar nutrizzjoni. Fil-fatt, huwa biss is-servizz prinċipali li huwa determinanti għall-evalwazzjoni ta’ servizz anċillari mhux awtonomu fir-rigward tal-VAT.
11.
Konsegwentement, fi tmiem proċedura ta’ kontroll fiskali, l-amministrazzjoni fiskali emendat l-avviżi ta’ aġġustament tal-VAT għas-snin rilevanti 2014 u 2015. Ir-rikorrenti kkontestat l-avviżi emendati quddiem il-qrati.
IV. Il-proċedura għal deċiżjoni preliminari
12.
Permezz ta’ deċiżjoni tat‑22 ta’ Lulju 2019, it-Tribunal Arbitral Tributário (Centro de Arbitragem Administrativa – CAAD) (il-Qorti ta’ Arbitraġġ Fiskali (Ċentru ta’ Arbitraġġ Amministrattiv), il-Portugall) għamlet lill-Qorti tal-Ġustizzja ż-żewġ domandi li ġejjin:
“1)
Fl-ipoteżi fejn, bħal f’dan il-każ, kumpannija;
a)
tiddedika lilha nnifisha, b’mod prinċipali, għal attivitajiet ta’ eżerċizzju u ta’ benesseri fiżiku u, b’mod sekondarju, għal attivitajiet għas-saħħa tal-bniedem, fosthom nutrizzjoni, konsulenzi dwar nutrizzjoni u dwar evalwazzjoni fiżika, kif ukoll it-twettiq ta’ massaġġi;
b)
tqiegħed għad-dispożizzjoni tal-klijenti tagħha pjanijiet li jinkludu biss servizzi ta’ fitness u pjanijiet li jinkludu kemm servizzi ta’ fitness kif ukoll nutrizzjoni,
hija jkollha, taħt l-Artikolu 2(1)(c) tad-Direttiva tal-Kunsill 2006/112/KE tat‑28 ta’ Novembru 2006 dwar is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud tqis li l-attività għas-saħħa tal-bniedem, b’mod speċifiku n-nutrizzjoni, hija anċillari għall-attività ta’ eżerċizzju u ta’ benesseri fiżiku, b’tali mod li s-servizz anċillari għandu jkollu l-istess trattament fiskali bħall-provvista ta’ servizz prinċipali jew, bil-kontra, għandu jitqies li l-attività għas-saħħa tal-bniedem, b’mod speċifiku n-nutrizzjoni, u l-attività ta’ eżerċizzju u ta’ benesseri fiżiku huma indipendenti u awtonomi bejniethom, fejn għalhekk għandu jkun applikabbli għalihom it-trattament fiskali previst għal kull waħda minn dawk l-attivitajiet?
2)
L-applikazzjoni tal-eżenzjoni prevista fl-Artikolu 132(1)(c) tad-Direttiva 2006/112/KE tippresupponi li s-servizzi hemm indikati jiġu effettivament ipprovduti jew is-sempliċi tqegħid għad-dispożizzjoni tal-istess servizzi, b’tali mod l-użu tagħhom tkun dipendenti biss mir-rieda tal-klijent, huwa suffiċjenti għall-applikazzjoni ta’ din l-eżenzjoni?”
13.
Matul il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, ir-rikorrenti, ir-Repubblika Portugiża u l-Kummissjoni Ewropea ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub.
V. Evalwazzjoni ġuridika
A. Fuq l-ewwel domanda
14.
Fil-kuntest tal-ewwel domanda, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk il-kombinazzjoni tal-attivitajiet tal-eżerċizzju fiżiku u tal-konsulenza dwar nutrizzjoni tikkostitwixxix diversi servizzi li kull wieħed minnhom bħala tali jenħtieġ li jkun is-suġġett ta’ evalwazzjoni individwali fir-rigward tal-VAT.
15.
Bħala prinċipju, kull kunsinna jew servizz għandhom jiġu kkunsidrati bħala servizz awtonomu (ara punt 1). Minn evalwazzjoni ġenerali tal-ġurisprudenza preċedenti tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li hemm biss ftit eċċezzjonijiet li fihom tista’ ssir deroga minn dan il-prinċipju. Ser nanalizza dawn il-każijiet individwali (ara punt 2) sabiex inkun nista’ neżamina sussegwentement jekk hemmx każ ta’ eċċezzjoni f’din il-kawża (ara punt 3).
1.
Regola: il-prinċipju ta’ awtonomija ta’ kull servizz
16.
Skont ġurisprudenza stabbilita, il-Qorti tal-Ġustizzja tikkunsidra li, għall-finijiet tal-VAT, kull servizz għandu normalment jiġi kkunsidrat bħala servizz individwali u awtonomu (
6
). Hija tikkonkludi dan mit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 1(2) (
7
) kif ukoll mill-Artikolu 2 (
8
) tad-Direttiva dwar il-VAT.
17.
Barra minn hekk, id-Direttiva dwar il-VAT tipprevedi sistema differenzjali ta’ regoli fir-rigward tal-post tal-provvista, l-eżenzjonijiet mit-taxxa jew ir-rata ta’ tassazzjoni. Li kieku s-servizzi, li fihom innifishom għandhom jiġu evalwati b’mod differenti, jiġu suġġetti għal evalwazzjoni uniformi fir-rigward tal-VAT għas-sempliċi raġuni li bejniethom teżisti ċerta rabta ġeografika, temporali jew materjali, dan ikun qiegħed jevita s-sistema hekk differenzjata.
18.
Minn dan jirriżulta diġà li kull servizz għandu, bħala prinċipju, ikun suġġett għal evalwazzjoni individwali fir-rigward tal-VAT. Dan japplika wkoll jekk tkun teżisti ċerta rabta bejn diversi servizzi peress li dawn ikunu jissodisfaw għan ekonomiku uniku (
9
).
19.
It-tfassil kuntrattwali f’kull każ huwa irrilevanti wkoll (
10
). Fil-fatt, l-evalwazzjoni ta’ tranżazzjoni fir-rigward tal-VAT ma tistax tiddependi mill-possibbiltajiet tat-tfassil kuntrattwali offruti minn kull dritt ċivili nazzjonali. Għalhekk, jekk, bħal f’dan il-każ, jiġu pprovduti diversi servizzi abbażi ta’ kuntratt wieħed tad-dritt ċivili, dan ma jkunx qed iqiegħed inkwistjoni l-awtonomija ta’ dawn is-servizzi fir-rigward tal-VAT (
11
).
2.
Fuq l-eċċezzjonijiet mill-prinċipju ta’ awtonomija ta’ kull servizz
20.
Madankollu, il-prinċipju ta’ awtonomija ta’ kull servizz ma huwiex assolut. Fil-fatt, fl-interess tal-funzjonament tas-sistema tal-VAT, it-tranżazzjonijiet ma jistgħux jiġu sseparati artifiċjalment (
12
). It-trattament ta’ pakketti ta’ servizzi fir-rigward tal-VAT jinsab għalhekk f’kunflitt bejn, minn naħa, il-prinċipju ta’ awtonomija tas-servizzi u, min-naħa l-oħra, il-projbizzjoni ta’ separazzjoni artifiċjali ta’ tranżazzjonijiet uniċi.
21.
F’dan il-kuntest, il-Qorti tal-Ġustizzja stabbilixxiet żewġ eċċezzjonijiet mill-prinċipju ta’ awtonomija tas-servizz: Dawn huma, minn naħa, servizzi kumplessi uniċi (ara punt a) u, min-naħa l-oħra, servizzi anċillari mhux awtonomi (ara punt b). Barra minn hekk, l-eċċezzjoni tat-tranżazzjonijiet relatati mill-viċin tinsab fid-Direttiva dwar il-VAT (ara punt c).
a)
L-ewwel eċċezzjoni: servizz kumpless uniku
22.
Fil-każ ta’ servizz kumpless uniku, diversi elementi ta’ servizz jiffurmaw servizz sui generis. Dan huwa l-każ, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, meta s-servizz ta’ persuna taxxabbli jkun jikkonsisti f’żewġ elementi jew atti, jew iktar, li tant ikunu relatati mill-viċin ma’ xulxin li oġġettivament jiffurmaw servizz ekonomiku wieħed inseparabbli, li l-analiżi separata tagħhom tkun artifiċjali (
13
). Il-Qorti tal-Ġustizzja tistabbilixxi jekk dan huwiex il-każ billi tiddetermina l-karatteristiċi (
14
) u, għaldaqstant, in-natura ta’ tranżazzjoni (
15
) mill-“perspettiva tal-konsumatur tipiku jew medju” (
16
).
23.
Għalhekk huwa deċiżiv jekk il-konsumatur tipiku jew medju (jiġifieri l-benefiċjarju medju) jikkunsidrax is-servizz irċevut bħala għadd imdaqqas ta’ servizzi awtonomi jew bħala servizz wieħed. Il-kriterju determinanti għal dan il-għan huwa dak tal-prattika kurrenti, jiġifieri dak li wieħed jifhem b’mod ġenerali. Billi tirreferi għall-“konsumatur tipiku jew medju”, il-Qorti tal-Ġustizzja tuża kategorizzazzjoni li hija tuża wkoll f’oqsma oħra tad-dritt (
17
).
24.
Fil-ġurisprudenza tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja żviluppat diversi indizji fir-rigward tal-evalwazzjoni tal-pakketti ta’ servizzi fir-rigward tal-VAT. Dawn huma n-natura inseparabbli tal-elementi tas-servizz (punti 25 et seq.), l-aċċessibbiltà separata tas-servizzi (punt 29), l-għan ekonomiku tas-servizz (punti 30 u 31) u l-fatturazzjoni separata (punti 32 u 33).
1) In-natura inseparabbli tal-elementi tas-servizz
25.
In-natura inseparabbli tal-elementi tas-servizz hija karatteristika ta’ servizz kumpless uniku (
18
). Fil-każ ta’ servizz kumpless uniku, l-elementi differenti ta’ servizz jingħaqdu f’servizz awtonomu ġdid, b’tali mod li skont il-prattika kurrenti jkun hemm servizz wieħed biss.
26.
Dan huwa muri b’mod ċar mill-eżempju ta’ tranżazzjonijiet ta’ restorant komposti minn elementi tas-servizz l-iktar varji, bħall-kunsinna ta’ prodotti tal-ikel u ta’ servizzi bħall-preparazzjoni tal-platti jew id-disponibbiltà ta’ tagħmir u platti (
19
). F’dan il-każ, separazzjoni f’kunsinna ta’ merkanzija u provvista ta’ servizz ma tkunx vijabbli. Min iżur restorant jistenna proprju l-kombinazzjoni tal-elementi differenti relatati mal-impressjoni li “wieħed jieħu meta jmur f’restorant”, jiġifieri ta’ servizz (
20
). Ikun każ differenti meta l-klijent sempliċement jirċievi l-ikel minn stand tal-ikel. Il-klijent tipiku ta’ stand tal-ikel jara l-benefiċċju ta’ kunsinna waħda ta’ prodotti tal-ikel (
21
), anki jekk il-preparazzjoni u s-“servizz” fl-istand jikkostitwixxu provvista ta’ servizz.
27.
Mill-perspettiva tal-konsumatur tipiku jew medju, servizz kumpless uniku jċaħħad lill-elementi differenti ta’ servizz mill-awtonomija tagħhom u dawn jirtiraw fid-dell ta’ servizz ġdid sui generis. Is-suġġett tal-kontroll huwa għalhekk dan is-servizz uniku fit-totalità tiegħu. Ġustament, dan ma jwassalx għal evalwazzjoni tal-piż tal-elementi differenti ta’ servizz. Jekk is-servizz kumpless uniku jippreżentax ruħu bħala kunsinna skont l-Artikolu 14(1) tad-Direttiva dwar il-VAT jew bħala servizz skont l-Artikolu 24(1) tad-Direttiva dwar il-VAT, hija bl-istess mod kwistjoni ta’ prattika kurrenti fiha nnifisha.
28.
Għaldaqstant, ma huwiex ċar meta l-Qorti tal-Ġustizzja xi drabi tindika li fil-każ tal-evalwazzjoni ta’ servizz uniku huwa importanti li jkun magħruf jekk l-elementi tal-kunsinna jew tas-servizz humiex “determinanti” (
22
). Din il-formulazzjoni tissuġġerixxi li l-komponenti differenti għandhom jiġu sseparati, sabiex dawn imbagħad jitqiegħdu fuq l-istess miżien. Madankollu, dan ifisser biss jekk is-servizz kumpless (sui generis) għandux jiġi kkunsidrat, skont il-prattika kurrenti, bħala kunsinna jew servizz.
2) Aċċessibbiltà separata tas-servizzi
29.
Indizju li jmur kontra l-eżistenza ta’ servizz kumpless uniku huwa l-aċċessibbiltà separata tas-servizzi. Il-fatt li s-servizzi huma disponibbli indipendentement minn xulxin jindika, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, l-eżistenza ta’ diversi servizzi awtonomi fir-rigward tal-VAT (
23
). Għall-kuntrarju, servizz kumpless uniku jirrikjedi li l-benefiċjarju tas-servizz ma jkunx jista’ juża element ta’ servizz mingħajr element ieħor (
24
). Għalhekk, ikun hemm servizz kumpless uniku meta viżitaturi ta’ park akwatiku jkollhom aċċess għall-faċilitajiet kollha tal-park bil-biljett ta’ dħul tagħhom, irrispettivament mill-faċilità li effettivament jużaw (
25
).
3) In-natura indispensabbli tal-elementi ta’ servizz għall-għan tas-servizz
30.
Indizju tal-eżistenza ta’ servizz kumpless uniku huwa wkoll l-għan ekonomiku uniku tat-tranżazzjoni (
26
). Jekk il-benefiċjarju medju juża preċiżament il-kombinazzjoni ta’ diversi servizzi, dan ikun ifisser li qiegħed juża servizz kumpless uniku. Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, servizz kumpless uniku jinħoloq meta l-elementi kollha ta’ servizz ikunu indispensabbli għat-twettiq tal-għan tas-servizz (
27
).
31.
Bħala parti mill-ġestjoni tal-portafoll, il-bank ġeneralment jipprovdi żewġ tipi ta’ servizzi: ix-xiri u l-bejgħ ta’ titoli u l-ġestjoni tagħhom. Jekk, f’dan il-każ, l-elementi tas-servizz huma neċessarjament marbuta ma’ xulxin għar-raġuni li l-azzjonist inkariga lill-bank bil-ġestjoni tat-titoli proprju sabiex dan jiddeċiedi dwar l-iktar mument favorevoli għax-xiri u l-bejgħ tagħhom, dan jiġi meqjus bħala servizz uniku (
28
). Dan jirrigwarda ż-żieda fl-assi mqiegħda għad-dispożizzjoni sabiex jiġu ġestiti u ma huwiex, kuntrarjament għas-sempliċi bejgħ ta’ titoli, eżenti mit-taxxa (
29
).
4) Fatturazzjoni separata bħala indizju tan-natura separabbli tas-servizzi
32.
Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, jekk jiġi miftiehem prezz totali għal pakkett ta’ servizzi, dan għandu jiġi kkunsidrat ukoll bħala indizju ta’ servizz kumpless uniku (
30
). Madankollu, l-oppost ta’ dan huwa l-ftehim ta’ prezzijiet differenti għal ċerti elementi tas-servizz li wkoll jikkostitwixxi biss indizju għal diversi servizzi awtonomi (
31
). Fil-fatt, il-prezzijiet separati f’każ individwali jistgħu jkunu bbażati biss fuq il-kalkolu intern tal-fornitur.
33.
Jekk il-prezz marbut mad-diversi elementi tas-servizz ma jkunx jista’ jiġi mnaqqas faċilment, dan ikun każ ta’ servizz kumpless uniku. F’dan il-każ, is-separazzjoni tagħhom tkun tidher artifiċjali. Dan huwa l-każ, pereżempju, tal-hekk imsejħa off-Airport park and ride services, li permezz tagħhom il-klijenti jħallu l-vettura tagħhom f’parkeġġ ’il barra mill-ajruport u l-operatur tal-parkeġġ ikun responsabbli għat-trasport tal-klijenti lejn l-ajruport (
32
). Jekk il-prezz ikun jiddependi biss mid-dewmien tal-parkeġġ, mingħajr ma jiġi ffatturat separatament it-trasport, dawn it-tariffi jkunu jikkostitwixxu servizz kumpless uniku (
33
).
b)
It-tieni eċċezzjoni: servizz anċillari mhux awtonomu
34.
Jenħtieġ ukoll li ssir deroga mill-prinċipju ta’ awtonomija ta’ kull servizz meta servizz ikun jikkonsisti biss f’servizz anċillari mhux awtonomu li jikkomplementa servizz prinċipali (
34
). Servizz għandu jitqies bħala anċillari għas-servizz prinċipali meta huwa ma jkunx jikkostitwixxi għan fih nnifsu għall-klijenti, iżda mezz sabiex is-servizz prinċipali tal-fornitur jitgawda fl-aħjar kundizzjonijiet (
35
). Is-servizz anċillari għandu biss importanza sekondarja meta mqabbel mas-servizz prinċipali, b’tali mod li “japplika l-istess trattament fiskali li japplika għall-provvista prinċipali” (
36
). Dan ifisser li, fir-rigward tal-VAT, is-servizz anċillari għandu jiġi ttrattat bl-istess mod tas-servizz prinċipali.
35.
B’differenza minn servizz uniku kumpless, is-separazzjoni ta’ pakkett ta’ servizzi f’servizzi prinċipali u anċillari ma tirrappreżentax separazzjoni artifiċjali. Is-servizz prinċipali u anċillari huma evidentement separabbli. Servizzi anċillari mhux awtonomi huma ta’ natura aċċessorja biss meta mqabbla mas-servizzi prinċipali marbuta magħhom (
37
). Is-servizz anċillari ma għandux funzjoni awtonoma, iżda sempliċement iservi waħda “awżiljarja”.
36.
Is-servizzi tipiċi anċillari għall-kunsinna ta’ oġġetti huma, pereżempju, l-imballaġġ jew il-proċedura tat-tranżitu tagħhom. Dawn is-servizzi ma jġorrux il-piż ta’ servizz prinċipali awtonomu, peress li dawn iservu biss għall-eżekuzzjoni tal-għan tal-kuntratt stess. Dan japplika wkoll, pereżempju, meta l-fornitur jipprovdi mezzi ta’ pagamenti differenti bi ħlas (
38
).
37.
Fir-rigward ta’ tali servizzi anċillari marġinali, ir-rinunzja ta’ evalwazzjoni awtonoma fir-rigward tal-VAT ma tikkompromettix is-sistema ddifferenzjata tad-Direttiva dwar il-VAT. Għalhekk, għall-finijiet ta’ prattikabbiltà, għandha tiġi kkunsidrata tranżazzjoni unika. Lanqas il-prinċipju ta’ newtralità fiskali, li jipprovdi li servizzi simili u li jinsabu f’kompetizzjoni bejniethom ma għandhomx jiġu ttrattati b’mod differenti fir-rigward tal-VAT, ma jeżiġi f’dan il-każ li t-tranżazzjonijiet jiġu sseparati (
39
). Fil-fatt, ma jkunx hemm sitwazzjoni ta’ kompetizzjoni jekk il-fornitur ikun jista’ jipprovdi s-servizz anċillari aċċessorju skont is-servizz prinċipali biss.
38.
Bl-istess mod, f’din il-kategorija ta’ każijiet, wieħed jista’ jsib indizji fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, bħall-valur li d-diversi servizzi joffru lil xulxin (ara l-punti 39 u 40) jew bħall-assenza ta’ interess ekonomiku awtonomu tal-benefiċjarju (ara l-punti 41 et seq.).
1) Valur negliġibbli meta mqabbel mas-servizz l-ieħor (prinċipali)
39.
L-ugwaljanza fit-trattament tas-servizz anċillari u s-servizz prinċipali ma tistax tiġi kkritikata sa fejn il-volum tal-użu tas-servizz anċillari jkun effettivament negliġibbli (
40
). Huwa għal din ir-raġuni li l-Qorti tal-Ġustizzja tpoġġi l-limitu tas-servizz awtonomu meta l-provvista tas-servizz ma tkunx mingħajr effetti sinjifikattivi fuq il-prezz totali u fejn l-ispejjeż ma jkunux limitati għal ammont purament marġinali (
41
).
40.
Pereżempju, meta lukandier joffri lill-klijenti tiegħu servizz ta’ trasport mill-ajruport lokali u l-ispiża tkun tirrappreżenta ammont negliġibbli biss meta mqabbla mal-akkomodazzjoni, dan ikun jikkostitwixxi, bħala regola ġenerali, servizz purament anċillari. Fl-aħħar mill-aħħar, it-trasport jikkostitwixxi kompitu tradizzjonali tal-lukandier, intiż sabiex is-servizz prinċipali jitwettaq fl-aħjar kundizzjonijiet (
42
). Għall-kuntrarju, is-sitwazzjoni tista’ tiġi evalwata b’mod differenti meta l-punt ta’ ġbir ikun imbiegħed jew it-trasferiment ikun għal tluq lejn destinazzjoni oħra u, għaldaqstant, is-servizz ta’ trasport ikollu effett sinjifikattiv fuq il-prezz totali (
43
).
2) Assenza ta’ interess ekonomiku awtonomu tal-benefiċjarju tas-servizz
41.
Barra minn hekk, karatteristika tipika ta’ dawn it-tipi ta’ servizzi hija l-fatt li l-benefiċjarju ta’ dawn is-servizzi anċillari mhux awtonomi ma għandux interess ekonomiku awtonomu fihom (
44
). Minn perspettiva ekonomika, dawn huma intiżi biss sabiex jikkomplementaw u bħala suppliment tas-servizz prinċipali u għalhekk dawn normalment iseħħu b’riżultat tiegħu (
45
). Mill-perspettiva tal-konsumatur tipiku jew medju, l-għan ekonomiku tagħhom jista’ jintlaħaq biss flimkien mas-servizz prinċipali.
42.
It-termini kuntrattwali rispettivi jistgħu jipprovdu indizju importanti sabiex tiġi stabbilita r-relazzjoni bejn diversi servizzi (
46
). Pereżempju, il-kunsinna tal-ilma, is-sħana u l-elettriku tista’ tiġi kklassifikata bħala servizz anċillari mhux awtonomu għas-servizz prinċipali: il-“kiri”. Fil-fatt, huwa biss fil-kuntest tat-tqegħid għad-dispożizzjoni tal-bini li l-benefiċjarju jkollu interess f’dawn is-servizzi li normalment jitwettqu. Il-kwistjoni dwar jekk dawn is-servizzi anċillari humiex iffatturati skont il-konsum, bħalma huwa l-każ tal-ilma u s-sħana, hija irrilevanti f’dan ir-rigward (
47
). Min-naħa l-oħra, servizzi anċillari li ma humiex tipiċi għall-kiri jistgħu jindikaw eċċezzjonalment il-karatteristika biss ta’ servizz anċillari mhux awtonomu (
48
).
43.
Il-fatt li s-servizz anċillari mhux awtonomu jista’ teoretikament jiġi pprovdut ukoll minn terz, pereżempju jekk il-kerrej jixtri l-elettriku tiegħu direttament mingħand fornitur tal-elettriku, ma jipprekludix servizz anċillari mhux awtonomu (
49
). Il-fatt li terz jista’ teoretikament jipprovdi s-servizz jaqa’ pjuttost taħt il-kunċett ta’ tranżazzjoni komposta minn servizz anċillari u servizz prinċipali (
50
).
c)
It-tielet eċċezzjoni: it-tranżazzjoni relatata mill-viċin
44.
L-aħħar eċċezzjoni mill-prinċipju ta’ awtonomija ta’ kull servizz individwali tirriżulta mid-Direttiva dwar il-VAT stess. It-“tranżazzjonijiet relatati mill-viċin” jaqsmu l-eżenzjoni tagħhom mit-taxxa ma’ servizz eżentat mit-taxxa sabiex ikunu jistgħu jipprovdu effettività sħiħa lill-eżenzjonijiet.
45.
Eżempju ta’ dan hija l-eżenzjoni mit-taxxa tal-kura fl-isptarijiet u l-provvista ta’ kura medika skont l-Artikolu 132(1)(b) tad-Direttiva dwar il-VAT. Sabiex jintlaħaq l-għan terapewtiku, servizzi oħra jistgħu, skont il-każ, ikunu neċessarji minħabba li huma differenti minn kura purament medika u fi sptar, bħas-servizzi mwettqa minn laboratorju estern (
51
). Li kieku tali servizzi jiġu suġġetti għall-VAT, dan ikun imur kontra l-għan li jitnaqqsu l-ispejjeż għas-sistema tas-saħħa (
52
). Għalhekk, il-leġiżlatur jiddikjara fl-Artikolu 132(1)(b) tad-Direttiva dwar il-VAT li “attivitajiet relatati mill-viċin” mal-istess provvista ta’ kura medika huma wkoll eżentati mit-taxxa.
46.
Xi kultant, il-Qorti tal-Ġustizzja tuża l-kunċetti ta’ “servizz prinċipali u anċillari” fil-kuntest ta’ tranżazzjonijiet relatati mill-viċin (
53
). Mill-perspettiva dommatika, dan ma huwiex għalkollox validu. Li kieku t-tranżazzjonijiet relatati mill-viċin kienu diġà servizz anċillari mhux awtonomu, l-eżenzjoni mit-taxxa espliċita ta’ dawn it-tranżazzjonijiet ma tkunx neċessarja. Huma jkunu eżenti mit-taxxa diġà minħabba n-natura tagħhom stess bħala servizz anċillari mhux awtonomu.
47.
Permezz tat-terminoloġija tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja, fil-fehma tiegħi, timmira biss sabiex tiċċara li kemm it-tranżazzjonijiet relatati mill-viċin kif ukoll is-servizzi anċillari huma intiżi sabiex iservu l-“interess pubbliku” fis-sens imsemmi iktar ’il fuq, anki jekk dawn huma servizzi awtonomi. B’differenza għas-servizzi anċillari awtonomi, dawn tal-aħħar jistgħu għalhekk jiġu effettivament ipprovduti minn persuna taxxabbli oħra minbarra dik li fil-verità tipprovdi s-servizz eżenti mit-taxxa (
54
). Lanqas l-identità tal-benefiċjarju tas-servizz ma hija rekwiżit għal tranżazzjoni relatata mill-viċin (
55
).
3.
Fuq l-evalwazzjoni tal-konsulenza dwar nutrizzjoni inkwistjoni
48.
Meta bħal f’dan il-każ ir-rikorrenti toffri konsulenzi dwar nutrizzjoni flimkien ma’ attivitajiet ta’ eżerċizzju fiżiku, iż-żewġ servizzi jkunu qegħdin jilħqu għan ekonomiku komuni: huma adattati bl-istess mod sabiex isaħħu l-benesseri fiżiku u l-kapaċità sportiva. L-użu ta’ wieħed iżid l-effikaċja tal-ieħor.
49.
Madankollu, kuntrarjament għal dak li jsostni l-Portugall, dan ma jfissirx neċessarjament, tal-inqas b’mod predominanti, li s-servizzi tal-fitness u tan-nutrizzjoni, ipprovduti abbażi ta’ termini kuntrattwali uniformi, għandhom jitqiesu bħala tranżazzjoni unika. Is-sempliċi rabta ekonomika bejn żewġ servizzi ma hijiex biżżejjed sabiex tingħeleb l-awtonomija fundamentali ta’ kull servizz (ara f’dan ir-rigward il-punt 18 iktar ’il fuq).
50.
Evalwazzjoni differenti ma tirriżultax f’dan il-każ mill-fatt li l-konsulenza ta’ nutrizzjoni sseħħ f’ċentru tal-fitness. Fil-fatt, il-kombinazzjoni tal-attivitajiet ta’ eżerċizzju fiżiku u tal-konsulenza dwar nutrizzjoni teskludi kemm servizz kumpless uniku (punti 51 et seq.) kif ukoll servizz anċillari mhux awtonomu (punti 55 et seq.).
a)
Fuq l-assenza ta’ każ ta’ servizz kumpless uniku
51.
Ikun servizz kumpless uniku meta s-servizz ta’ persuna taxxabbli jkun magħmul minn żewġ elementi jew iktar li tant ikunu relatati mill-viċin li jiffurmaw, oġġettivament, servizz ekonomiku wieħed inseparabbli, li l-analiżi separata tiegħu tkun artifiċjali (
56
). Indizji f’dan is-sens huma n-natura inseparabbli tal-elementi ta’ servizz (punti 25 et seq.), l-aċċessibbiltà separata tas-servizzi (punt 29), in-natura indispensabbli tal-elementi ta’ servizz għall-għan tas-servizz (punti 30 u 31) u l-fatturazzjoni separata (punti 32 u 33). Dawn l-indizji huma neqsin f’dan il-każ.
52.
Anki jekk il-klijenti jagħżlu l-pakkett kollu magħmul mill-attivitajiet ta’ eżerċizzju fiżiku u l-konsulenza dwar nutrizzjoni, l-elementi individwali tas-servizz (eżerċizzju fiżiku u nutrizzjoni) ma humiex marbuta b’mod inseparabbli. Fl-aħħar mill-aħħar, is-servizzi huma pprovduti f’oqfsa differenti fiż-żmien u fl-ispazju, minn persunal li jvarja. Għaldaqstant, evalwazzjoni separata fir-rigward tal-VAT ma tidhirx artifiċjali. Fil-fatt, il-klijent medju taċ-ċentru tal-fitness jassumi li dawn huma żewġ servizzi separati.
53.
Is-servizzi ta’ attivitajiet ta’ eżerċizzju fiżiku u ta’ konsulenza dwar nutrizzjoni huma wkoll aċċessibbli għall-benefiċjarju b’mod indipendenti minn xulxin. Kull klijent jista’ jagħżel li jirriżerva ż-żewġ offerti flimkien jew inkella separatament. Ma huwiex indispensabbli li titlesta l-konsulenza dwar nutrizzjoni sabiex l-attivitajiet ta’ eżerċizzju fiżiku jkunu jistgħu jitwettqu effettivament. Dan huwa diġà pprovat mill-fatt li r-rikorrenti tagħti għażla fejn il-pjanijiet ta’ eżerċizzju fiżiku jistgħu jittieħdu b’konsulenza dwar nutrizzjoni inkluża jew mingħajr.
54.
Fl-aħħar nett, il-fatturazzjoni separata turi wkoll li fil-fatt jeżistu żewġ servizzi awtonomi. Għalkemm huwa minnu li kull xahar għandu jitħallas prezz totali meta l-attivitajiet ta’ eżerċizzju fiżiku u l-konsulenza dwar nutrizzjoni jiġu rriżervati flimkien, iż-żewġ servizzi xorta waħda jingħatalhom prezz separat, kif turi r-rikorrenti fuq il-fattura.
b)
Fuq l-assenza ta’ każ ta’ servizz anċillari mhux awtonomu
55.
Lanqas il-kriterji ta’ servizz anċillari mhux awtonomu ma huma ssodisfatti f’dan il-każ. Servizz għandu jitqies bħala anċillari għas-servizz prinċipali meta dan ma jkunx jikkostitwixxi għan fih innifsu għall-klijenti, iżda mezz sabiex is-servizz prinċipali tal-fornitur jitgawda fl-aħjar kundizzjonijiet (
57
). Indizji ta’ din il-funzjoni favur l-interess pubbliku huma l-valur li joffru d-diversi servizzi lil xulxin (punti 39 u 40) jew l-assenza ta’ interess ekonomiku awtonomu tal-benefiċjarju (punti 41 et seq.). Dawn l-indizji huma wkoll neqsin f’dan il-każ.
56.
Il-fatt li l-konsulenza dwar nutrizzjoni ma hijiex servizz anċillari mhux awtonomu u negliġibbli huwa diġà ta’ natura li jiżvela l-valur li joffru s-servizzi tal-fitness u n-nutrizzjoni lil xulxin. Kif isostni l-Portugall, 40 % tal-prezz totali li għandu jitħallas kull xahar imorru għall-konsulenza dwar nutrizzjoni. Għalhekk l-ammont li għandu jitħallas għall-konsulenza dwar nutrizzjoni jikkostitwixxi parti mhux marġinali tal-prezz totali.
57.
Il-benefiċjarju tas-servizz għandu wkoll interess ekonomiku awtonomu fil-konsulenza dwar nutrizzjoni. Kif rajna, l-għan ekonomiku ta’ servizz anċillari mhux awtonomu jista’ jintlaħaq biss flimkien mas-servizz prinċipali marbut miegħu. Iżda dan ma huwiex il-każ f’din il-kawża. L-għan tal-konsulenza dwar nutrizzjoni li l-klijent jikkonsma ikel tajjeb għas-saħħa ma jiddependix mill-attivitajiet ta’ eżerċizzju fiżiku. Kemm l-ikel nutrittiv kif ukoll attività fiżika suffiċjenti huma elementi ta’ stil ta’ ħajja f’saħħitha, iżda skont il-prattika kurrenti dawn ikopru oqsma differenti tal-ħajja. Il-konsulenza dwar nutrizzjoni ma tikkomplementax l-attivitajiet ta’ eżerċizzju fiżiku.
4.
Konklużjoni
58.
Bħala konklużjoni, is-servizzi pprovduti mir-rikorrenti f’din il-kawża fil-qafas tal-konsulenza dwar nutrizzjoni jikkostitwixxu servizzi awtonomi fis-sens tad-Direttiva dwar il-VAT, li huma indipendenti mill-evalwazzjoni fir-rigward tal-VAT tal-attivitajiet ta’ eżerċizzju fiżiku.
B. Fuq it-tieni domanda
59.
Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-eżenzjoni mit-taxxa prevista fl-Artikolu 132(1)(ċ) tad-Direttiva dwar il-VAT tapplikax ukoll meta l-konsulenza dwar nutrizzjoni, għalkemm imħallsa, ma tkunx seħħet. F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tikkunsidra manifestament li s-servizzi ta’ konsulenza dwar nutrizzjoni pprovduti mir-rikorrenti jaqgħu taħt l-eżenzjoni mit-taxxa prevista fl-Artikolu 132(1)(ċ) tad-Direttiva dwar il-VAT.
60.
Madankollu, il-Kummissjoni taqbel li dan huwa pjuttost dubjuż. Sabiex wieħed igawdi minn tali eżenzjoni, jenħtieġ li jkun hemm il-provvista ta’ kura medika lil persuna (
58
). Taħt il-kunċett ta’ kura medika lil persuna jaqgħu biss dawk is-servizzi li għandhom bħala għan id-dijanjosi, il-kura u, sa fejn possibbli, il-fejqan ta’ mard u anomaliji tas-saħħa (
59
). Ir-rekwiżit huwa għalhekk għan terapewtiku (
60
).
61.
Dan ma jkunx il-każ fil-kuntest ta’ konsulenza ġenerali dwar nutrizzjoni. Ċertament, il-Qorti tal-Ġustizzja tinterpreta l-għan terapewtiku b’mod wiesa’ u tippermetti wkoll li jiġu ssodisfatti miżuri preventivi intiżi sabiex jipproteġu u jippreżervaw is-saħħa (
61
). Madankollu, dawn jenħtieġ li jkollhom bħala għan l-evitar, il-prevenzjoni jew il-protezzjoni kontra l-mard, korrimenti jew anomaliji tas-saħħa jew l-iskoperta ta’ kundizzjonijiet moħbija jew mibdija (
62
). Sempliċi rabta inċerta mingħajr riskju konkret ta’ dannu għas-saħħa ma hijiex suffiċjenti f’dan il-każ (
63
) u lanqas ma huwa għan purament estetiku (
64
). Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk is-servizz ta’ konsulenza huwiex intiż għall-prevenzjoni jew it-terapija ta’ ċertu mard jew huwiex maħsub biss għall-benesseri ġenerali jew l-apparenza fiżika (
65
).
62.
Il-kwistjoni dwar jekk l-eżenzjoni mit-taxxa prevista fl-Artikolu 132(1)(ċ) tad-Direttiva dwar il-VAT tenħtieġx l-użu effettiv tas-servizz għalhekk tidher rilevanti biss eċċezzjonalment. F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet f’kuntest ieħor li l-evalwazzjoni għall-finijiet tal-VAT ta’ servizz ma tiddependix minn jekk il-fornitur sempliċement ipoġġihx għad-dispożizzjoni jew jipprovdihx effettivament (
66
).
63.
Bl-ebda mod ma huwa evidenti li din il-ġurisprudenza tiġi trasposta wkoll għall-eżenzjoni mit-taxxa speċifika prevista fl-Artikolu 132(1)(ċ) tad-Direttiva dwar il-VAT. Fil-fatt, din tippreżupponi għan terapewtiku tas-servizz li huwa pjuttost dubjuż fil-każ ta’ konsulenza dwar nutrizzjoni mħallsa iżda mhux użata. Madankollu, din il-kwistjoni tista’ titħalla sospiża f’din il-kawża. Din tqum biss jekk il-qorti tar-rinviju tikkonstata ġustament li, u għaliex, il-konsulenza dwar nutrizzjoni inkwistjoni għandha tiġi kkunsidrata bħala provvista ta’ kura medika lil persuna. Madankollu, dan ma huwiex il-każ.
VI. Konklużjoni
64.
Għaldaqstant, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi kif ġej:
1.
Fejn persuna taxxabbli tipprovdi servizzi fl-oqsma tan-nutrizzjoni, l-eżerċizzju fiżiku u l-benesseri fiżiku, bħal f’din il-kawża, dawn huma servizzi differenti u indipendenti minn xulxin fis-sens tad-Direttiva 2006/112/KE.
2.
Konsulenza dwar nutrizzjoni, bħal dik inkwistjoni f’din il-kawża, hija l-iktar l-iktar provvista ta’ kura medika lil persuna eżentata mit-taxxa fis-sens tal-Artikolu 132(1)(ċ) tad-Direttiva 2006/112/KE jekk ikollha għan terapewtiku. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk dan huwiex il-każ.
(
1
)	Lingwa oriġinali: il-Ġermaniż.
(
2
)	Ara pereżempju s-sentenzi tat‑2 ta’ Lulju 2020, Blackrock Investment Management (UK) (C‑231/19, EU:C:2020:513); tal‑4 ta’ Settembru 2019, KPC Herning (C‑71/18, EU:C:2019:660); tas‑27 ta’ Marzu 2019, Mydibel (C‑201/18, EU:C:2019:254); tad‑19 ta’ Diċembru 2018, Mailat (C‑17/18, EU:C:2018:1038); tat‑18 ta’ Jannar 2018, Stadion Amsterdam (C‑463/16, EU:C:2018:22); tas‑16 ta’ April 2015, Wojskowa Agencja Mieszkaniowa w Warszawie (C‑42/14, EU:C:2015:229); tas‑27 ta’ Settembru 2012, Field Fisher Waterhouse (C‑392/11, EU:C:2012:597); tal‑10 ta’ Marzu 2011, Bog et (C‑497/09, C‑499/09, C‑501/09 u C‑502/09, EU:C:2011:135); tal‑11 ta’ Ġunju 2009, RLRE Tellmer Property (C‑572/07, EU:C:2009:365); tad‑29 ta’ Marzu 2007, Aktiebolaget NN (C‑111/05, EU:C:2007:195); tas‑27 ta’ Ottubru 2005, Levob Verzekeringen u OV Bank (C‑41/04, EU:C:2005:649); tal‑25 ta’ Frar 1999, CPP (C‑349/96, EU:C:1999:93); u tat‑2 ta’ Mejju 1996, Faaborg-Gelting Linien (C‑231/94, EU:C:1996:184).
(
3
)	ĠU 2006, L 347, p. 1, rettifika fil-ĠU 2007, L 335, p. 60.
(
4
)	Código do Imposto sobre o Valor Acrescentado (CIVA).
(
5
)	Fil-verżjoni applikabbli għall-kawża.
(
6
)	Sentenzi tat‑2 ta’ Lulju 2020, Blackrock Investment Management (UK) (C‑231/19, EU:C:2020:513, punt 23); tat‑18 ta’ Jannar 2018, Stadion Amsterdam (C‑463/16, EU:C:2018:22, punt 22); tal‑10 ta’ Novembru 2016, Baštová (C‑432/15, EU:C:2016:855, punt 68); u tal‑10 ta’ Marzu 2011, Bog et (C‑497/09, C‑499/09, C‑501/09 u C‑502/09, EU:C:2011:135, punt 53).
(
7
)	Ara, pereżempju, is-sentenzi tat‑2 ta’ Lulju 2020, Blackrock Investment Management (UK) (C‑231/19, EU:C:2020:513, punt 23); tat‑8 ta’ Diċembru 2016, Stock ’94 (C‑208/15, EU:C:2016:936, punt 26); u tas‑16 ta’ April 2015, Wojskowa Agencja Mieszkaniowa w Warszawie (C‑42/14, EU:C:2015:229, punt 30).
(
8
)	Ara, pereżempju, is-sentenzi tat‑18 ta’ Jannar 2018, Stadion Amsterdam (C‑463/16, EU:C:2018:22, punt 22); tal‑10 ta’ Marzu 2011, Bog et (C‑497/09, C‑499/09, C‑501/09 u C‑502/09, EU:C:2011:135, punt 53); u tas‑27 ta’ Ottubru 2005, Levob Verzekeringen u OV Bank (C‑41/04, EU:C:2005:649, punt 20).
(
9
)	Ara s-sentenza tal‑4 ta’ Settembru 2019, KPC Herning (C‑71/18, EU:C:2019:660, punt 44); ara wkoll f’dan ir-rigward is-sentenza tas‑17 ta’ Jannar 2013, BGŻ Leasing (C‑224/11, EU:C:2013:15, punt 42).
(
10
)	Sentenzi tal‑4 ta’ Settembru 2019, KPC Herning (C‑71/18, EU:C:2019:660, punt 47), u tas-6 ta’ Mejju 2010, Il‑Kummissjoni vs Franza (C‑94/09, EU:C:2010:253, punt 33).
(
11
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑4 ta’ Settembru 2019, KPC Herning (C‑71/18, EU:C:2019:660, punt 47).
(
12
)	Sentenzi tat‑2 ta’ Lulju 2020, Blackrock Investment Management (UK) (C‑231/19, EU:C:2020:513, punt 23); tat‑18 ta’ Jannar 2018, Stadion Amsterdam (C‑463/16, EU:C:2018:22, punt 22); tas‑16 ta’ April 2015, Wojskowa Agencja Mieszkaniowa w Warszawie (C‑42/14, EU:C:2015:229, punt 44); tal‑10 ta’ Marzu 2011, Bog et (C‑497/09, C‑499/09, C‑501/09 u C‑502/09, EU:C:2011:135, punt 53); u tal‑25 ta’ Frar 1999, CPP (C‑349/96, EU:C:1999:93, punt 29).
(
13
)	Sentenzi tat‑2 ta’ Lulju 2020, Blackrock Investment Management (UK) (C‑231/19, EU:C:2020:513, punt 23); tad‑19 ta’ Diċembru 2018, Mailat (C‑17/18, EU:C:2018:1038, punt 33); tat‑18 ta’ Jannar 2018, Stadion Amsterdam (C‑463/16, EU:C:2018:22, punt 22); tal‑10 ta’ Novembru 2016, Baštová (C‑432/15, EU:C:2016:855, punt 70); u tad‑29 ta’ Marzu 2007, Aktiebolaget NN (C‑111/05, EU:C:2007:195, punt 23).
(
14
)	Sentenzi tad‑29 ta’ Marzu 2007, Aktiebolaget NN (C‑111/05, EU:C:2007:195, punt 22), u tas‑27 ta’ Ottubru 2005, Levob Verzekeringen u OV Bank (C‑41/04, EU:C:2005:649, punt 20).
(
15
)	Sentenzi tat‑18 ta’ Jannar 2018, Stadion Amsterdam (C‑463/16, EU:C:2018:22, punt 30); tas‑27 ta’ Settembru 2012, Field Fisher Waterhouse (C‑392/11, EU:C:2012:597, punt 18); u tal‑25 ta’ Frar 1999, CPP (C‑349/96, EU:C:1999:93, punt 29). Madankollu, is-sentenzi dejjem jagħmlu użu mill-istess terminu fl-oriġinal (jiġifieri fil-verżjoni Franċiża): “éléments caractéristiques”.
(
16
)	Sentenzi tad‑19 ta’ Lulju 2012, Deutsche Bank (C‑44/11, EU:C:2012:484, punt 21); tat‑2 ta’ Diċembru 2010, Everything Everywhere (C‑276/09, EU:C:2010:730, punt 26); u tal‑25 ta’ Frar 1999, CPP (C‑349/96, EU:C:1999:93, punt 29).
(
17
)	Ara s-sentenzi tat‑23 ta’ April 2020, Gömböc (C‑237/19, EU:C:2020:296, punt 44) dwar id-dritt tat-trade marks; tat‑30 ta’ Jannar 2020, Dr. Willmar Schwabe (C‑524/18, EU:C:2020:60, punt 40) dwar id-dritt tal-prodotti tal-ikel; u tal‑20 ta’ Settembru 2018, OTP Bank u OTP Faktoring (C‑51/17, EU:C:2018:750, punt 78) dwar il-protezzjoni tal-konsumaturi.
(
18
)	Sentenzi tat‑2 ta’ Lulju 2020, Blackrock Investment Management (UK) (C‑231/19, EU:C:2020:513, punt 23); tal‑4 ta’ Settembru 2019, KPC Herning (C‑71/18, EU:C:2019:660, punt 38); tat‑28 ta’ Frar 2019, Sequeira Mesquita (C‑278/18, EU:C:2019:160, punt 30): “provvista ekonomika waħda u indiviżibbli”; u tad‑19 ta’ Diċembru 2018, Mailat (C‑17/18, EU:C:2018:1038, punt 39).
(
19
)	Sentenzi tal‑10 ta’ Marzu 2011, Bog et (C‑497/09, C‑499/09, C‑501/09 u C‑502/09, EU:C:2011:135, punt 64), u tat‑2 ta’ Mejju 1996, Faaborg-Gelting Linien (C‑231/94, EU:C:1996:184, punti 13 u 14).
(
20
)	Sentenzi tal‑10 ta’ Marzu 2011, Bog et (C‑497/09, C‑499/09, C‑501/09 u C‑502/09, EU:C:2011:135, punt 64), u tat‑2 ta’ Mejju 1996, Faaborg-Gelting Linien (C‑231/94, EU:C:1996:184, punt 15).
(
21
)	Sentenza tal‑10 ta’ Marzu 2011, Bog et (C‑497/09, C‑499/09, C‑501/09 u C‑502/09, EU:C:2011:135, punti 67
et seq.).
(
22
)	Sentenzi tal‑10 ta’ Marzu 2011, Bog et (C‑497/09, C‑499/09, C‑501/09 u C‑502/09, EU:C:2011:135, punti 74, 76 u 81), u tat‑2 ta’ Mejju 1996, Faaborg-Gelting Linien (C‑231/94, EU:C:1996:184, punt 14).
(
23
)	Sentenzi tas‑16 ta’ Lulju 2015, Mapfre asistencia u Mapfre warranty (C‑584/13, EU:C:2015:488, punt 56), u tas‑17 ta’ Jannar 2013, BGŻ Leasing (C‑224/11, EU:C:2013:15, punt 43).
(
24
)	Sentenzi tat‑8 ta’ Diċembru 2016, Stock ’94 (C‑208/15, EU:C:2016:936, punt 33), u tal‑21 ta’ Frar 2013, Žamberk (C-18/12, EU:C:2013:95, punt 32).
(
25
)	Sentenza tal‑21 ta’ Frar 2013, Žamberk (C‑18/12, EU:C:2013:95, punt 32).
(
26
)	Ara s-sentenza tal‑4 ta’ Settembru 2019, KPC Herning (C‑71/18, EU:C:2019:660, punt 40).
(
27
)	Sentenzi tat‑2 ta’ Lulju 2020, Blackrock Investment Management (UK) (C‑231/19, EU:C:2020:513, punt 34), u tad‑19 ta’ Lulju 2012, Deutsche Bank (C‑44/11, EU:C:2012:484, punt 27).
(
28
)	Ara s‑sentenza tad‑19 ta’ Lulju 2012, Deutsche Bank (C‑44/11, EU:C:2012:484, punt 29).
(
29
)	Ara s-sentenza tad‑19 ta’ Lulju 2012, Deutsche Bank (C‑44/11, EU:C:2012:484, punt 46).
(
30
)	Digriet tad‑19 ta’ Jannar 2012, Purple Parking u Airparks Services (C‑117/11, mhux ippubblikat, EU:C:2012:29, punt 35), u sentenza tal‑25 ta’ Frar 1999, CPP (C‑349/96, EU:C:1999:93, punt 31).
(
31
)	Sentenzi tat‑18 ta’ Jannar 2018, Stadion Amsterdam (C‑463/16, EU:C:2018:22, punt 27); tas‑17 ta’ Jannar 2013, BGŻ Leasing (C‑224/11, EU:C:2013:15, punt 44); u tat‑2 ta’ Diċembru 2010, Everything Everywhere (C‑276/09, EU:C:2010:730, punt 29).
(
32
)	Digriet tad‑19 ta’ Jannar 2012, Purple Parking u Airparks Services (C‑117/11, mhux ippubblikat, EU:C:2012:29).
(
33
)	Digriet tad‑19 ta’ Jannar 2012, Purple Parking u Airparks Services (C‑117/11, mhux ippubblikat, EU:C:2012:29, punti 35 u 41).
(
34
)	Sentenzi tat‑2 ta’ Lulju 2020, Blackrock Investment Management (UK) (C‑231/19, EU:C:2020:513, punt 34); tat‑18 ta’ Jannar 2018, Stadion Amsterdam (C‑463/16, EU:C:2018:22, punt 23); tal‑10 ta’ Novembru 2016, Baštová (C‑432/15, EU:C:2016:855, punt 71); tal‑10 ta’ Marzu 2011, Bog et (C‑497/09, C‑499/09, C‑501/09 u C‑502/09, EU:C:2011:135, punt 54); tal‑21 ta’ Frar 2008, Part Service (C‑425/06, EU:C:2008:108, punt 52); tas‑27 ta’ Ottubru 2005, Levob Verzekeringen u OV Bank (C‑41/04, EU:C:2005:649, punt 21); tal‑15 ta’ Mejju 2001, Primback (C‑34/99, EU:C:2001:271, punt 45); u tal‑25 ta’ Frar 1999, CPP (C‑349/96, EU:C:1999:93, punt 30).
(
35
)	Sentenzi tat‑18 ta’ Jannar 2018, Stadion Amsterdam (C‑463/16, EU:C:2018:22, punt 23); tal‑10 ta’ Novembru 2016, Baštová (C‑432/15, EU:C:2016:855, punt 71); tal‑21 ta’ Frar 2008, Part Service (C‑425/06, EU:C:2008:108, punt 52); tal‑15 ta’ Mejju 2001, Primback (C‑34/99, EU:C:2001:271, punt 45); u tal‑25 ta’ Frar 1999, CPP (C‑349/96, EU:C:1999:93, punt 30).
(
36
)	Sentenzi tat‑2 ta’ Lulju 2020, Blackrock Investment Management (UK) (C‑231/19, EU:C:2020:513, punt 29); tad‑19 ta’ Lulju 2012, Deutsche Bank (C‑44/11, EU:C:2012:484, punt 19); tas‑27 ta’ Ottubru 2005, Levob Verzekeringen u OV Bank (C‑41/04, EU:C:2005:649, punt 21); tal‑15 ta’ Mejju 2001, Primback (C‑34/99, EU:C:2001:271, punt 45); u tal‑25 ta’ Frar 1999, CPP (C‑349/96, EU:C:1999:93, punt 32).
(
37
)	Sentenza tas‑27 ta’ Settembru 2012, Field Fisher Waterhouse (C‑392/11, EU:C:2012:597, punt 22), u tat‑2 ta’ Diċembru 2010, Everything Everywhere (C‑276/09, EU:C:2010:730, punt 30).
(
38
)	Sentenza tat‑2 ta’ Diċembru 2010, Everything Everywhere (C‑276/09, EU:C:2010:730, punt 27).
(
39
)	Sentenza tat‑2 ta’ Diċembru 2010, Everything Everywhere (C‑276/09, EU:C:2010:730, punt 31).
(
40
)	Sentenza tas‑27 ta’ Ottubru 2005, Levob Verzekeringen u OV Bank (C‑41/04, EU:C:2005:649, punt 29): “anqas importanti jew anċillari”.
(
41
)	Ara, fil-kuntest tas-servizzi tal-ivvjaġġar, is-sentenza tat‑13 ta’ Ottubru 2005, ISt (C‑200/04, EU:C:2005:608, punt 28).
(
42
)	B’hekk espressament is-sentenza tat‑22 ta’ Ottubru 1998, Madgett u Baldwin (C‑308/96 u C‑94/97, EU:C:1998:496, punt 24).
(
43
)	Ara għalhekk, pereżempju, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Léger fil-kawżi magħquda Madgett u Baldwin (C‑308/96 u C‑94/97, EU:C:1998:182, punt 39).
(
44
)	Sentenzi tat‑18 ta’ Ottubru 2018, Volkswagen Financial Services (UK) (C‑153/17, EU:C:2018:845, punt 33), u tat‑8 ta’ Diċembru 2016, Stock ’94 (C‑208/15, EU:C:2016:936, punt 29), b’riferiment għas-sentenza tas‑16 ta’ April 2015, Wojskowa Agencja Mieszkaniowa w Warszawie (C‑42/14, EU:C:2015:229, punt 35).
(
45
)	Ara, pereżempju, is-sentenza tal-Bundesfinanzhof (il-Qorti Federali tal-Finanzi, il-Ġermanja) tal‑15 ta’ Jannar 2009, V R 91/07, DStRE 2009, 615: il-kunsinna tal-elettriku flimkien mal-kiri għal żmien twil ta’ post ta’ kampeġġ hija eżenti mit-taxxa.
(
46
)	Sentenza tas‑27 ta’ Settembru 2012, Field Fisher Waterhouse (C‑392/11, EU:C:2012:597, punt 23).
(
47
)	Min-naħa l-oħra huwa differenti dak tas-sentenza tas‑16 ta’ April 2015, Wojskowa Agencja Mieszkaniowa w Warszawie (C‑42/14, EU:C:2015:229, punt 39), għalkemm din id-deċiżjoni kienet iktar dovuta għaċ-ċirkustanzi individwali tal-każ.
(
48
)	Ara s-sentenza tas‑27 ta’ Settembru 2012, Field Fisher Waterhouse (C‑392/11, EU:C:2012:597, punt 28) dwar is-siti użati għal għanijiet kummerċjali.
(
49
)	Sentenza tas‑27 ta’ Settembru 2012, Field Fisher Waterhouse (C‑392/11, EU:C:2012:597, punt 26); fis-sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2009, RLRE Tellmer Property (C‑572/07, EU:C:2009:365, punt 22), jidher li l-Qorti tal-Ġustizzja evidentement eżaminat biss jekk kienx hemm każ ta’ “tranżazzjoni ekonomika inseparabbli” u għaldaqstant jekk kienx hemm każ ta’ servizz kumpless uniku. Dan ġie ġustament miċħud mill-Qorti tal-Ġustizzja abbażi tal-provvista teoretika tas-servizz permezz ta’ terzi kif ukoll tas-separazzjoni tas-servizzi. Hija ma indirizzatx il-kwistjoni dwar jekk it-tindif tal-partijiet komuni setax jikkostitwixxi servizz anċillari mhux awtonomu fir-rigward tal-lokazzjoni ta’ proprjetà immobbli.
(
50
)	Sentenza tas‑27 ta’ Settembru 2012, Field Fisher Waterhouse (C‑392/11, EU:C:2012:597, punt 26), u digriet tad‑19 ta’ Jannar 2012, Purple Parking u Airparks Services (C‑117/11, mhux ippubblikat, EU:C:2012:29, punt 31).
(
51
)	Sentenza tal‑11 ta’ Jannar 2001, Il‑Kummissjoni vs Franza (C‑76/99, EU:C:2001:12, punti 27
et seq.).
(
52
)	Sentenzi tal‑5 ta’ Ottubru 2016, TMD (C‑412/15, EU:C:2016:738, punt 30); tas‑26 ta’ Frar 2015, VDP Dental Laboratory et (C‑144/13 u C‑160/13, EU:C:2015:116, punti 43 u 45); u tal‑11 ta’ Jannar 2001, Il‑Kummissjoni vs Franza (C‑76/99, EU:C:2001:12, punt 23).
(
53
)	Sentenzi tal‑4 ta’ Mejju 2017, Brockenhurst College (C‑699/15, EU:C:2017:344, punt 25); tal‑10 ta’ Ġunju 2010, CopyGene (C‑262/08, EU:C:2010:328, punt 39); tal‑25 ta’ Marzu 2010, Il‑Kummissjoni vs Il‑Pajjiżi l‑Baxxi (C‑79/09, mhux ippubblikata, EU:C:2010:171, punt 51); u tal‑1 ta’ Diċembru 2005, Ygeia (C‑394/04 u C‑395/04, EU:C:2005:734, punt 18).
(
54
)	Sentenza tal‑14 ta’ Ġunju 2007, Horizon College (C‑434/05, EU:C:2007:343, punt 31).
(
55
)	Sentenza tal‑14 ta’ Ġunju 2007, Horizon College (C‑434/05, EU:C:2007:343, punt 32).
(
56
)	Sentenzi tat‑2 ta’ Lulju 2020, Blackrock Investment Management (UK) (C‑231/19, EU:C:2020:513, punt 23); tad‑19 ta’ Diċembru 2018, Mailat (C‑17/18, EU:C:2018:1038, punt 33); tat‑18 ta’ Jannar 2018, Stadion Amsterdam (C‑463/16, EU:C:2018:22, punt 22); tal‑10 ta’ Novembru 2016, Baštová (C‑432/15, EU:C:2016:855, punt 70); u tad‑29 ta’ Marzu 2007, Aktiebolaget NN (C‑111/05, EU:C:2007:195, punt 23).
(
57
)	Sentenzi tat‑18 ta’ Jannar 2018, Stadion Amsterdam (C‑463/16, EU:C:2018:22, punt 23); tal‑10 ta’ Novembru 2016, Baštová (C‑432/15, EU:C:2016:855, punt 71); tal‑21 ta’ Frar 2008, Part Service (C‑425/06, EU:C:2008:108, punt 52); u tal‑25 ta’ Frar 1999, CPP (C‑349/96, EU:C:1999:93, punt 30).
(
58
)	Sentenzi tal‑5 ta’ Marzu 2020, X (Eżenzjoni mill-VAT għas-servizzi pprovduti bit-telefon) (C‑48/19, EU:C:2020:169, punt 17); tas‑27 ta’ Ġunju 2019, Belgisch Syndicaat van Chiropraxie et (C‑597/17, EU:C:2019:544, punt 19); tas‑27 ta’ April 2006, Solleveld u van den Hout-van Eijnsbergen (C‑443/04 u C‑444/04, EU:C:2006:257, punt 23); u tal‑10 ta’ Settembru 2002, Kügler (C‑141/00, EU:C:2002:473, punt 27).
(
59
)	Sentenzi tal‑5 ta’ Marzu 2020, X (Eżenzjoni mill-VAT għas-servizzi pprovduti bit-telefon) (C‑48/19, EU:C:2020:169, punt 28); tat‑18 ta’ Settembru 2019, Peters (C‑700/17, EU:C:2019:753, punt 20); tat‑2 ta’ Lulju 2015, De Fruytier (C‑334/14, EU:C:2015:437, punt 20); tat‑13 ta’ Marzu 2014, Klinikum Dortmund (C‑366/12, EU:C:2014:143, punt 29); u tas‑6 ta’ Novembru 2003, Dornier (C‑45/01, EU:C:2003:595, punt 48).
(
60
)	Sentenzi tal‑5 ta’ Marzu 2020, X (Eżenzjoni mill-VAT għas-servizzi pprovduti bit-telefon) (C‑48/19, EU:C:2020:169, punt 28); tat‑2 ta’ Lulju 2015, De Fruytier (C‑334/14, EU:C:2015:437, punt 22); tas‑27 ta’ April 2006, Solleveld u van den Hout-van Eijnsbergen (C‑443/04 u C‑444/04, EU:C:2006:257, punt 24); u tal‑20 ta’ Novembru 2003, Unterpertinger (C‑212/01, EU:C:2003:625, punti 40 u 42).
(
61
)	Sentenzi tat‑2 ta’ Lulju 2015, De Fruytier (C‑334/14, EU:C:2015:437, punt 21); tal‑21 ta’ Marzu 2013, PFC Clinic (C‑91/12, EU:C:2013:198, punt 28); u tal‑10 ta’ Ġunju 2010, Future Health Technologies (C‑86/09, EU:C:2010:334, punt 43).
(
62
)	Sentenza tal‑10 ta’ Ġunju 2010, Future Health Technologies (C‑86/09, EU:C:2010:334, punt 44).
(
63
)	Sentenza tal‑10 ta’ Ġunju 2010, Future Health Technologies (C‑86/09, EU:C:2010:334, punt 44).
(
64
)	Sentenza tal‑21 ta’ Marzu 2013, PFC Clinic (C‑91/12, EU:C:2013:198, punt 29).
(
65
)	Sentenza tal‑5 ta’ Marzu 2020, X (Eżenzjoni mill-VAT għas-servizzi pprovduti bit-telefon) (C‑48/19, EU:C:2020:169, punt 26).
(
66
)	Sentenzi tas‑27 ta’ Marzu 2014, Le Rayon d’Or (C‑151/13, EU:C:2014:185, punt 36), u tal‑21 ta’ Marzu 2002, Kennemer Golf (C‑174/00, EU:C:2002:200, punt 40).