62022TJ0462_RES
Kawża T‑462/22
Millennium BCP Participações, SGPS, Sociedade Unipessoal, LdauBCP África, SGPS, Lda
vs
Il‑Kummissjoni Ewropea
Sentenza tal-Qorti Ġenerali (Il-Ħames Awla) tas‑6 ta’ Novembru 2024
“Għajnuna mill-Istat – Zona Franca da Madeira – Skema ta’ għajnuna implimentata mill-Portugall – Deċiżjoni li tikkonstata n-nuqqas ta’ konformità tal-iskema mad-Deċiżjonijiet C(2007) 3037 final u C(2013) 4043 final, li jiddikjaraw din l-iskema inkompatibbli mas-suq intern u li jordnaw l-irkupru tal-għajnuna mħallsa bl-applikazzjoni tagħha – Obbligu ta’ motivazzjoni – Kunċett ta’ ‘għajnuna eżistenti’ fis-sens tal-Artikolu 1(b)(ii) tar-Regolament (UE) 2015/1589 – Assenza ta’ deroga għall-kundizzjoni dwar il-ħolqien jew iż-żamma ta’ postijiet tax-xogħol fir-Reġjun Awtonomu ta’ Madeira – Prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba – Prinċipju ta’ kooperazzjoni leali – Aspettattivi leġittimi – Ċertezza legali”
Għajnuna mogħtija mill-Istati – Deċiżjoni tal-Kummissjoni li tikkonstata l-inkompatibbiltà ta’ għajnuna mas-suq intern – Obbligu ta’ motivazzjoni – Portata – Identifikazzjoni tal-benefiċjarju tal-għajnuna – Teħid inkunsiderazzjoni tal-kuntest u tar-regoli ġuridiċi kollha li jirregolaw il-qasam
(Artikolu 296 TFUE)
(ara l-punti 25 sa 40)
Għajnuna mogħtija mill-Istati – Għajnuna eżistenti u għajnuna ġdida – Klassifikazzjoni bħala għajnuna eżistenti – Interpretazzjoni tal-modalitajiet tal-iskema ta’ għajnuna – Elementi li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni – Test tad-deċiżjoni ta’ awtorizzazzjoni, kontenut tal-komunikazzjoni mwettqa mill-Istat Membru kkonċernat u informazzjoni komplementari
(Artikolu 108(3) TFUE; Regolament tal-Kunsill Nru 2015/1589, Artikolu 1(c))
(ara l-punti 56, 58, 66 u 67)
Għajnuna mogħtija mill-Istati – Projbizzjoni – Derogi – Komunikazzjoni ta’ abbozz ta’ għajnuna – Dmir ta’ kollaborazzjoni tal-Istat Membru li jitlob deroga
(Artikolu 4(3) TUE; Artikolu 108(3) TFUE; Regolament tal-Kunsill Nru 659/1999, premessa 6)
(ara l-punti 57 u 92)
Għajnuna mogħtija mill-Istati – Għajnuna eżistenti u għajnuna ġdida – Miżura li temenda skema ta’ għajnuna eżistenti – Implimentazzjoni tal-iskema b’deroga ta’ waħda mill-kundizzjonijiet stabbiliti fid-deċiżjoni ta’ approvazzjoni tal-Kummissjoni – Deroga li ma ġietx ikkomunikata b’mod validu lill-Kummissjoni – Emenda li taffettwa s-sustanza tal-iskema – Klassifikazzjoni bħala għajnuna ġdida
(Artikolu 108(3) TFUE; Regolament tal-Kunsill 2015/1589, Artikolu 1(b)(ii) u (c))
(ara l-punti 70 sa 83, 93 u 97)
Għajnuna mogħtija mill-Istati – Għajnuna eżistenti u għajnuna ġdida – Eżami mill-Kummissjoni tal-iskema ta’ għajnuna kkomunikata – Prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba – Obbligu ta’ diliġenza u ta’ imparzjalità – Portata
(Artikolu 108(3) TFUE; Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikolu 41)
(ara l-punti 89 sa 91)
Għajnuna mogħtija mill-Istati – Irkupru ta’ għajnuna illegali u inkompatibbli – Ksur tal-prinċipju ta’ aspettattivi leġittimi – Assenza
(Artikolu 108(3) TFUE)
(ara l-punti 102 sa 109)
Għajnuna mogħtija mill-Istati – Irkupru ta’ għajnuna illegali u inkompatibbli – Ksur tal-prinċipju ta’ ċertezza legali – Assenza
(Artikolu 107 TFUE)
(ara l-punti 111 sa 117)
Sunt
Il-Qorti Ġenerali ċaħdet ir-rikors ippreżentat minn żewġ kumpanniji kontra d-deċiżjoni tal-Kummissjoni Ewropea (
1
) li ddikjarat inkompatibbli mas-suq intern ċerta għajnuna mħallsa lil impriżi stabbiliti fuq il-gżira ta’ Madeira, b’applikazzjoni ta’ skema awtorizzata minn qabel, u li ordnat l-irkupru tagħha (
2
). F’dan il-kuntest, il-Qorti Ġenerali ppreċiżat, b’mod partikolari, il-portata tal-informazzjoni li l-Istati Membri għandhom jipprovdu waqt il-komunikazzjoni ta’ miżura ta’ għajnuna lill-Kummissjoni sabiex din tkun tista’ twettaq l-eżami tagħha bid-diliġenza meħtieġa, fid-dawl tar-rekwiżiti inerenti għall-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali.
Sabiex tippromwovi l-iżvilupp reġjonali u d-diversifikazzjoni tal-istruttura ekonomika tal-gżira ta’ Madeira, ir-Repubblika Portugiża stabbilixxiet skema ta’ għajnuna favur żona ddelimitata fuq din il-gżira, imsejħa ż-Żona Ħielsa ta’ Madeira (ŻĦM).
Din l-iskema, inizjalment approvata mill-Kummissjoni Ewropea fl‑1987 bħala għajnuna reġjonali kompatibbli, ġiet emendata fl-2002. Fl‑2007, il-Kummissjoni awtorizzat it-tielet skema li ġiet emendata mill-ġdid fl‑2013 (
3
) (iktar ’il quddiem ir-“Reġim III”).
Ir-Reġim III, kif approvat mill-Kummissjoni, ħa l-forma ta’ tnaqqis tat-taxxa fuq id-dħul applikabbli għall-persuni ġuridiċi fuq il-profitti li kienu jirriżultaw minn attivitajiet effettivament u materjalment imwettqa f’Madeira, ta’ eżenzjoni mit-taxxi muniċipali u lokali kif ukoll ta’ eżenzjoni mit-taxxa fuq it-trasferiment ta’ proprjetajiet immobbli għall-ħolqien ta’ impriża fiż-ŻĦM, sa ammonti ta’ għajnuna massimi bbażati fuq limiti massimi stabbiliti skont in-numru ta’ postijiet tax-xogħol miżmuma mill-benefiċjarju.
Wara eżerċizzju ta’ sorveljanza tal-imsemmija skema ta’ għajnuna għas-snin 2012 u 2013, il-Kummissjoni ddeċidiet li tiftaħ il-proċedura ta’ investigazzjoni formali prevista mill-Artikolu 108(3) TFUE.
Fi tmiem din il-proċedura, il-Kummissjoni kkonstatat, permezz ta’ deċiżjoni tal‑4 ta’ Diċembru 2020, li r-Reġim III, kif implimentat mill-Portugall, kien sostanzjalment differenti minn dak awtorizzat bid-deċiżjonijiet tal‑2007 u tal‑2013. Filwaqt li kklassifikat din l-iskema ta’ għajnuna bħala “għajnuna ġdida” implimentata illegalment u inkompatibbli mas-suq intern, il-Kummissjoni ordnat l-irkupru tagħha mingħand il-benefiċjarji.
Ir-rikorrenti, Millennium BCP Participações, SGPS, Sociedade Unipessoal, Lda u BCP África, SGPS, Lda, fiż-żmien tal-kawża kienu kumpanniji ta’ ġestjoni ta’ ishma ta’ kumpannija (iktar ’il quddiem is-“SGPS”) li bbenefikaw mir-Reġim III. Huma ppreżentaw rikors għal annullament kontra d-Deċiżjoni 2022/1414 sa fejn din tikkonċernahom.
Il‑kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
Insostenn tar-rikors tagħhom, ir-rikorrenti kkritikaw b’mod partikolari lill-Kummissjoni li wettqet żball ta’ liġi meta inkludiet is-SGPS fil-benefiċjarji koperti mill-obbligu ta’ rkupru fil-każ ta’ nuqqas ta’ osservanza tal-kundizzjoni dwar il-ħolqien jew iż-żamma ta’ postijiet tax-xogħol fir-Reġjun Awtonomu ta’ Madeira (iktar ’il quddiem ir-“RAM”). Fil-fatt, huma sostnew li, b’applikazzjoni ta’ deroga li kienet tagħmel parti integrali mir-Reġim III, kif ikkomunikat lill-Kummissjoni, is-SGPS ma kinux suġġetti għal din il-kundizzjoni, b’tali mod li l-għajnuna li ngħatatilhom ma kinitx “għajnuna ġdida”, iżda “għajnuna eżistenti” li kienet tikkorrispondi għall-għajnuna awtorizzata mill-Kummissjoni permezz tad-deċiżjonijiet tal‑2007 u tal‑2013.
Preliminarjament, il-Qorti Ġenerali fakkret li l-klassifikazzjoni bħala “għajnuna eżistenti” jew bħala “għajnuna ġdida” tar-Reġim III, kif implimentat favur is-SGPS, kienet tiddependi mhux biss mit-test stess tad-deċiżjonijiet ta’ awtorizzazzjoni adottati mill-Kummissjoni, iżda wkoll mill-kontenut tal-komunikazzjoni mwettqa mill-Istat Membru kkonċernat kif ukoll mill-informazzjoni komplementari pprovduta minnu wara talbiet għal informazzjoni supplimentari. F’dan il-kuntest, kellu jittieħed inkunsiderazzjoni wkoll l-aġir ta’ dan l-Istat Membru waqt il-komunikazzjoni tal-imsemmija skema, fid-dawl tad-dmir tiegħu ta’ kollaborazzjoni mal-Kummissjoni.
F’dan il-każ, mill-komunikazzjoni kollha tar-Reġim III, b’mod partikolari fl‑2006 (iktar ’il quddiem il-“komunikazzjoni tal‑2006”), kif ukoll mill-korrispondenza sussegwenti bejn il-Kummissjoni u l-awtoritajiet Portugiżi, kien jirriżulta li d-deroga inkwistjoni ssemmiet biss fil-bażijiet legali annessi mal-komunikazzjoni, b’mod partikolari f’dispożizzjoni tal-abbozz tad-Digriet-Liġi dwar l-Istatut tal-Vantaġġi Fiskali kkomunikat lill-Kummissjoni (
4
). Min-naħa l-oħra, din id-deroga ma ssemmietx fil-formola ta’ komunikazzjoni tal‑2006 u lanqas fil-memorandum ta’ spjegazzjoni li jakkumpanjaha.
Issa, fid-dawl tal-formulazzjoni tad-dispożizzjoni kkonċernata kif ukoll tal-espożizzjoni tal-abbozz tad-digriet-liġi kkomunikat, il-Kummissjoni setgħet raġonevolment tqis li, bħall-impriżi kollha msejħa sabiex jibbenefikaw mir-Reġim III, is-SGPS kienu suġġetti għall-kundizzjoni tal-ħolqien jew taż-żamma ta’ postijiet tax-xogħol fir-RAM. Barra minn hekk, mill-memorandum ta’ spjegazzjoni li jakkumpanja l-komunikazzjoni tal‑2006 kif ukoll, b’mod partikolari, mill-espożizzjoni tal-abbozz tad-digriet-liġi kkomunikat kien jirriżulta li l-intenzjoni tal-awtoritajiet Portugiżi kienet li jobbligaw lil kull impriża li tixtieq tibbenefika mir-Reġim III toħloq jew iżżomm postijiet tax-xogħol fir-RAM.
Minn dawn l-elementi kollha rriżulta li l-awtoritajiet Portugiżi qatt ma ġibdu l-attenzjoni tal-Kummissjoni għall-fatt li l-abbozz tad-digriet-liġi kkomunikat seta’ jiġi applikat fis-sens li kien jippermetti lis-SGPS jibbenefikaw mir-Reġim III mingħajr ma jkunu suġġetti għall-kundizzjoni dwar il-ħolqien jew iż-żamma ta’ postijiet tax-xogħol fir-RAM. B’hekk, permezz tal-komunikazzjoni tal‑2006 u tal-iskambji sussegwenti, ir-Repubblika Portugiża ma pprovdietx lill-Kummissjoni l-informazzjoni kollha neċessarja li kienet tippermetti lil din tal-aħħar, qabel kollox, tikkonstata l-eżistenza ta’ deroga għas-SGPS minn din il-kundizzjoni, sussegwentement, teżamina l-kompatibbiltà ta’ tali deroga mat-Trattat FUE u, fl-aħħar nett, tifforma opinjoni f’dan ir-rigward, minkejja li d-deroga applikabbli għas-SGPS kienet twassal, fil-prattika, lil dawn l-impriżi sabiex jibbenefikaw minn għajnuna mill-Istat mogħtija f’kundizzjonijiet nettament iktar vantaġġużi minn dawk previsti mill-iskema ġenerali applikabbli għall-impriżi l-oħra.
Il-Qorti Ġenerali qieset ukoll li r-rikorrenti għalxejn kienu qegħdin isostnu li l-Kummissjoni kisret id-dritt għal amministrazzjoni tajba billi naqset milli twettaq eżami diliġenti tal-komunikazzjoni tal‑2006.
Fil-fatt, l-awtoritajiet Portugiżi ma qegħdux lill-Kummissjoni f’pożizzjoni li tkun taf li kienet ġiet sottomessa lilha deroga mill-kundizzjoni dwar il-ħolqien jew iż-żamma ta’ postijiet tax-xogħol fir-RAM għas-SGPS għall-finijiet tal-evalwazzjoni tagħha. Huma lanqas ma spjegaw kif din id-deroga kienet proporzjonali mal-għan imfittex mill-għajnuna u kompatibbli mas-suq intern, filwaqt li l-kundizzjoni tal-ħolqien jew taż-żamma ta’ postijiet tax-xogħol kienet tikkostitwixxi kundizzjoni ta’ aċċess tar-Reġim III, b’mod partikolari sa fejn din kienet isservi sabiex tikkwantifika l-kontribuzzjoni għall-għan tal-iżvilupp reġjonali kif ukoll il-livell u l-proporzjonalità tal-vantaġġi mogħtija.
B’hekk, li kieku l-awtoritajiet Portugiżi kellhom l-intenzjoni li jissuġġettaw din id-deroga għall-evalwazzjoni tal-Kummissjoni, il-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali impost fuqhom kien imissu wassalhom sabiex jiġbdu iktar l-attenzjoni tal-Kummissjoni dwar l-eżistenza ta’ tali deroga, li tqajjem dubji dwar il-kompatibbiltà tagħha mas-suq intern u, sussegwentement, sabiex jipprovdu spjegazzjonijiet dwar din il-kompatibbiltà.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Kummissjoni ma tistax tiġi kkritikata li kisret il-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba jew li naqset mid-dmir tagħha ta’ diliġenza meta ma ħaditx inkunsiderazzjoni l-fatt li dispożizzjoni li fuqha l-awtoritajiet Portugiżi ma kinux ipprovdew spjegazzjonijiet setgħet tiġi interpretata bħala li tippermetti deroga mill-kundizzjoni dwar il-ħolqien jew iż-żamma ta’ postijiet tax-xogħol fir-RAM.
B’hekk, peress li ma ġietx ikkomunikata b’mod validu, deroga mill-kundizzjoni dwar il-ħolqien jew iż-żamma ta’ postijiet tax-xogħol fir-RAM ma setgħetx titqies li ġiet awtorizzata mid-deċiżjoni tal‑2007.
Tali awtorizzazzjoni setgħet inqas u inqas tirriżulta mid-Deċiżjoni tal‑2013 peress li din tal-aħħar issemmi impenn tar-Repubblika Portugiża li “telimina kull trattament preferenzjali ta’ entitajiet bħal [SGPS] meta jiġi kkonfermat li t-trattament tagħhom fiż-ŻĦM effettivament jagħti vantaġġ meta mqabbel mal-iskema ġenerali Portugiża applikabbli għas-SGPS” [traduzzjoni mhux uffiċjali].
Peress li l-motivi l-oħra mqajma, ibbażati fuq ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni tal-Kummissjoni u fuq ksur tal-prinċipji ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi u ta’ ċertezza legali, kienu wkoll rriżultaw infondati, il-Qorti Ġenerali ċaħdet ir-rikors fl-intier tiegħu.
(
1
)	Deċiżjoni tal-Kummissjoni C(2020) 2022 final tal‑4 ta’ Diċembru2020 dwar l-iskema ta’ għajnuna SA.21259 (2018/C) (ex 2018/NN) implimentata mill-Portugall għal Zona Franca da Madeira [Żona Ħielsa ta’ Madeira] - ZFM) - Skema III (ĠU 2022, L 217, p. 49).
(
2
)	Is-sentenza li hija s-suġġett ta’ dan is-sunt ingħatat wara ċ-ċaħda, li saret definittiva, tar-rikors kollu intiż għall-annullament tal-istess deċiżjoni ppreżentat mir-Repubblika Portugiża (sentenza tal‑21 ta’ Settembru 2022, Il‑Portugall vs Il‑Kummissjoni (Zona Ħielsa ta’ Madeira), T‑95/21, EU:T:2022:567, ikkonfermata mis-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal‑4 ta’ Lulju 2024, Il‑Portugall vs Il‑Kummissjoni (Żona Ħielsa ta’ Madeira), C‑736/22 P, mhux ippubblikata, EU:C:2024:579).
(
3
)	Deċiżjonijiet tal-Kummissjoni tas‑27 ta’ Ġunju 2007 mogħtija fil-Każ N421/2006 u tat‑2 ta’ Lulju 2013, mogħtija fil-Każ SA.34160 (2011/N) (iktar ’il quddiem id-“deċiżjonijiet tal‑2007 u tal‑2013”).
(
4
)	Artikolu 34A(5) tal-Istatut tal-Vantaġġi Fiskali inklużi fl-abbozz tad-digriet-liġi kkomunikat.