62024TJ0113_EXT
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (όγδοο τμήμα)
της 23ης Ιουλίου 2025 (
*1
)
«Δημόσιες συμβάσεις – Προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης – Προσφυγή ακυρώσεως – Πράξη που δεν αφορά άμεσα τον προσφεύγοντα – Εν μέρει απαράδεκτο – Κριτήρια αποκλεισμού από τη συμμετοχή σε διαδικασία σύναψης δημόσιας σύμβασης – Έννοια της “οριστικής δικαστικής απόφασης που βεβαιώνει την ενοχή του προσώπου ή της οντότητας” – Άρθρο 136, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, σημείο ii, του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 2018/1046 – Πρόσωπα που έχουν εξουσία εκπροσώπησης, λήψης αποφάσεων ή ελέγχου επί προσώπου ή οντότητας που τελεί υπό αποκλεισμό – Άρθρο 136, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 2018/1046 – Υποχρέωση αιτιολογήσεως – Αναλογικότητα»
Στην υπόθεση T‑113/24,
Lattanzio KIBS SpA, με έδρα το Μιλάνο (Ιταλία),
CY,
CV,
CW,
εκπροσωπούμενοι από τον M. Hommé και τον B. O’Connor, δικηγόρους,
προσφεύγοντες,
κατά
Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εκπροσωπούμενης από την F. Moro και τον P. Rossi,
καθής,
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (όγδοο τμήμα),
συγκείμενο από τους A. Kornezov (εισηγητή), πρόεδρο, K. Kecsmár και S. Kingston, δικαστές,
γραμματέας: P. Cullen, διοικητικός υπάλληλος,
έχοντας υπόψη τη διάταξη της 8ης Μαΐου 2024, Lattanzio KIBS κ.λπ. κατά Επιτροπής (T‑113/24 R, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2024:306),
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 15ης Ιανουαρίου 2025,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση (
1
)
1
Με την ασκηθείσα δυνάμει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ προσφυγή, οι προσφεύγοντες Lattanzio KIBS SpA (στο εξής: LKIBS) καθώς και CY, CV και CW ζητούν την ακύρωση της απόφασης Ares(2023) 8545235 της Επιτροπής, της 13ης Δεκεμβρίου 2023, σχετικά με τη διαδικασία αποκλεισμού της LKIBS από τη συμμετοχή σε διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων και χορήγησης επιδοτήσεων που διέπονται από τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) 2018/1046 και τον κανονισμό (ΕΕ) 2018/1877 (στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση).
[παραλειπόμενα]
Αιτήματα των διαδίκων
10
Οι προσφεύγοντες ζητούν από το Γενικό Δικαστήριο:
–
να ακυρώσει την προσβαλλόμενη απόφαση·
–
να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.
11
Η Επιτροπή ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:
–
να απορρίψει την προσφυγή ως απαράδεκτη κατά το μέρος που ασκήθηκε από τον CW και, εν πάση περιπτώσει, ως αβάσιμη στο σύνολό της·
–
να καταδικάσει τους προσφεύγοντες στα δικαστικά έξοδα.
Σκεπτικό
[παραλειπόμενα]
Επί της ουσίας
21
Προς στήριξη της προσφυγής, οι προσφεύγοντες προβάλλουν οκτώ λόγους ακυρώσεως, εκ των οποίων ο πρώτος αφορά πρόδηλο σφάλμα εκτιμήσεως, καθόσον η Επιτροπή έκρινε ότι η απόφαση του πρωτοδικείου Μιλάνου αποτελεί οριστική δικαστική απόφαση που βεβαιώνει την ενοχή του CY και του CV για δωροδοκία, ο δεύτερος αφορά παράβαση του άρθρου 136, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, σημείο ii, του κανονισμού 2018/1046, ο τρίτος αφορά παράλειψη της Επιτροπής να λάβει υπόψη το εθνικό δίκαιο κατά την εφαρμογή της διάταξης αυτής, ο τέταρτος αφορά παράβαση του άρθρου 136, παράγραφος 4, του κανονισμού 2018/1046, ο πέμπτος αφορά έλλειψη αιτιολογίας, ο έκτος αφορά παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας που προβλέπεται στο άρθρο 136, παράγραφος 3, του κανονισμού 2018/1046 και στο άρθρο 5, παράγραφος 4, ΣΕΕ, ο έβδομος αφορά παράβαση του άρθρου 136, παράγραφος 6, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 2018/1046 και ο όγδοος αφορά προσβολή του δικαιώματος ακροάσεως που κατοχυρώνεται στο άρθρο 41 του Χάρτη.
Επί του πρώτου, του δεύτερου και του τρίτου λόγου ακυρώσεως με τους οποίους προβάλλεται, κατ’ ουσίαν, παράβαση του άρθρου 136, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, σημείο ii, του κανονισμού 2018/1046
22
Με τους τρεις πρώτους λόγους ακυρώσεως, οι οποίοι πρέπει να συνεξεταστούν, οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν, κατ’ ουσίαν, ότι η Επιτροπή παρέβη το άρθρο 136, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, σημείο ii, του κανονισμού 2018/1046, καθόσον έκρινε ότι η απόφαση του πρωτοδικείου Μιλάνου αποτελεί οριστική δικαστική απόφαση που βεβαιώνει την ενοχή του CY και του CV για το αδίκημα της δωροδοκίας.
23
Στο πλαίσιο του πρώτου λόγου ακυρώσεως, οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι η Επιτροπή κακώς χαρακτήρισε την προβλεπόμενη στο άρθρο 444 του codice di procedura penale (κώδικα ποινικής δικονομίας) διαδικασία του «patteggiamento», στο πλαίσιο της οποίας εκδόθηκε η απόφαση του πρωτοδικείου Μιλάνου, ως «εκτέλεση της ποινής κατόπιν αιτήσεως των διαδίκων» («plea bargain» στην αγγλική γλώσσα) και έκρινε ότι, βάσει της διαδικασίας αυτής, οι CY και CV είχαν αναγνωρίσει την ενοχή τους. Πρόκειται για εσφαλμένο συμπέρασμα, δεδομένου ότι, στις περιπτώσεις που εκδίδεται απόφαση κατ’ εφαρμογήν της συγκεκριμένης διάταξης, το δικάζον δικαστήριο δεν προβαίνει σε εκτίμηση περί των πραγματικών περιστατικών και της ενοχής των κατηγορουμένων.
24
Εξάλλου, από το άρθρο 445, παράγραφος 1bis, του κώδικα ποινικής δικονομίας προκύπτει ότι μια απόφαση που εκδίδεται κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 444 του κώδικα αυτού δεν αποτελεί καταδικαστική απόφαση. Συγκεκριμένα, η πρώτη μνημονευθείσα διάταξη προβλέπει ότι μια τέτοια δικαστική απόφαση μπορεί απλώς να «εξομοιωθεί» με καταδίκη, περίσταση από την οποία απορρέει εμμέσως ότι μια απόφαση «patteggiamento» δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως καταδικαστική απόφαση.
25
Στο πλαίσιο του δεύτερου λόγου ακυρώσεως, οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι η Επιτροπή παρέβη το άρθρο 136, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, σημείο ii, του κανονισμού 2018/1046, καθόσον έκρινε ότι η απόφαση του πρωτοδικείου Μιλάνου συνιστά έγκυρη βάση για τον αποκλεισμό της LKIBS από τη συμμετοχή στις διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων που διέπονται, μεταξύ άλλων, από τον κανονισμό 2018/1046. Μολονότι δεν αμφισβητούν ότι η απόφαση του πρωτοδικείου Μιλάνου είναι οριστική δικαστική απόφαση, εντούτοις υποστηρίζουν ότι δεν βεβαιώνεται με αυτήν η ενοχή των CY και CV για το αδίκημα της δωροδοκίας.
26
Στο πλαίσιο του τρίτου λόγου ακυρώσεως, οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι η Επιτροπή υποχρεούνταν να λάβει υπόψη το εθνικό δίκαιο κατά την ερμηνεία της αποφάσεως του πρωτοδικείου Μιλάνου. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή όφειλε, κατά τους προσφεύγοντες, να εκτιμήσει τη φύση της αποφάσεως αυτής υπό το πρίσμα του άρθρου 445, παράγραφος 1bis, του κώδικα ποινικής δικονομίας, από το οποίο προκύπτει ότι μια απόφαση που εκδίδεται κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 444 του εν λόγω κώδικα δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο πλαίσιο διοικητικής διαδικασίας όπως εκείνη που κατέληξε στην έκδοση της προσβαλλόμενης απόφασης.
27
Η Επιτροπή ζητεί να απορριφθούν οι τρεις πρώτοι λόγοι ακυρώσεως.
28
Κατά το άρθρο 136, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, σημείο ii, του κανονισμού 2018/1046, «[ο] αρμόδιος διατάκτης αποκλείει πρόσωπο ή οντότητα που αναφέρεται στο άρθρο 135 παράγραφος 2 από τη συμμετοχή στις διαδικασίες χορήγησης που διέπονται από τον παρόντα κανονισμό ή στις διαδικασίες επιλογής για την εκτέλεση κονδυλίων της Ένωσης σε περίπτωση που το εν λόγω πρόσωπο ή οντότητα βρίσκεται σε μία ή περισσότερες από τις ακόλουθες περιπτώσεις αποκλεισμού: […] έχει κριθεί με οριστική δικαστική απόφαση ότι το πρόσωπο ή η οντότητα έχει διαπράξει οποιαδήποτε από τις ακόλουθες πράξεις: […] δωροδοκία, όπως ορίζεται στο άρθρο 4 παράγραφος 2 της οδηγίας (ΕΕ) 2017/1371 […], ή δωροδοκία όπως ορίζεται σε άλλη εφαρμοστέα νομοθεσία».
29
Με την προσβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή έκρινε, κατ’ ουσίαν, ότι η απόφαση του πρωτοδικείου Μιλάνου ήταν οριστική δικαστική απόφαση και ότι, καθόσον αιτήθηκαν την επιβολή μειωμένης ποινής και συναίνεσαν σε αυτήν, οι CY και CV αναγνώρισαν την ενοχή τους για το αδίκημα της δωροδοκίας κατά την έννοια του άρθρου 136, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, σημείο ii, του κανονισμού 2018/1046.
30
Συναφώς, πρώτον, διαπιστώνεται ότι από την ανωτέρω δικαστική απόφαση προκύπτει ότι οι CY και CV, υπό την ιδιότητά τους ως [εμπιστευτικό] (
2
) του «ομίλου Lattanzio», περιλαμβανομένης της Lattanzio Advisory, νυν LAIC, και άλλων εταιριών του ομίλου, κατηγορήθηκαν από την αρμόδια για την υπόθεση εισαγγελική αρχή για το αδίκημα, μεταξύ άλλων, της δωροδοκίας κατά την έννοια του ιταλικού ποινικού κώδικα. Σύμφωνα με την κατηγορία, τα εν λόγω πρόσωπα πρόσφεραν χρηματικά ποσά σε υπαλλήλους του δημόσιου τομέα της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας και συμφώνησαν με αυτούς την καταβολή χρηματικών ποσών και την παροχή άλλων υπηρεσιών ή πλεονεκτημάτων προς όφελός τους, ώστε να επιτευχθεί σταθερή εξάρτηση των συγκεκριμένων υπαλλήλων από τα συμφέροντα της Lattanzio Advisory και του «ομίλου Lattanzio» στο πλαίσιο διαγωνισμών για συμβάσεις χρηματοδοτούμενες από την Ένωση εντός του ως άνω κράτους.
31
Δεύτερον, από την ίδια δικαστική απόφαση προκύπτει ότι οι κατηγορούμενοι υπέβαλαν αίτηση για την εφαρμογή της ειδικής διαδικασίας του άρθρου 444 του κώδικα ποινικής δικονομίας, η δε πρότασή τους έγινε δεκτή από την οικεία εισαγγελική αρχή.
32
Τρίτον, το πρωτοδικείο Μιλάνου διαπίστωσε, κατ’ ουσίαν, ότι τα στοιχεία που είχε στη διάθεσή του αποδείκνυαν επαρκώς, κατ’ αρχάς, την τέλεση των προσαπτόμενων πράξεων, εν συνεχεία, τη στοιχειοθέτηση συναφώς ποινικού αδικήματος, ιδίως εκείνου της δωροδοκίας κατά την έννοια του ιταλικού ποινικού κώδικα, και, τέλος, τη δυνατότητα καταλογισμού των οικείων πράξεων στους κατηγορουμένους. Το πρωτοδικείο Μιλάνου διαπίστωσε επίσης ότι δεν συνέτρεχαν λόγοι εξάλειψης του αξιοποίνου ούτε υφίσταντο δικονομικά ελαττώματα που σχετίζονταν με τις ανακριτικές πράξεις και, ιδιαίτερα, με την προέλευση των προσκομισθέντων αποδεικτικών στοιχείων, ότι τα μέρη είχαν παράσχει εγκύρως τη συναίνεσή τους, ότι οι πράξεις που προσάπτονταν στους κατηγορουμένους αποτελούσαν αντικείμενο ορθού νομικού χαρακτηρισμού και ότι η συμφωνηθείσα ποινή ήταν κατάλληλη για το συγκεκριμένο ποινικό αδίκημα.
33
Στηριζόμενο στις ανωτέρω διαπιστώσεις, το πρωτοδικείο Μιλάνου επέβαλε στους CY και CV ποινές φυλάκισης δύο ετών με αναστολή και στη Lattanzio Advisory, νυν LAIC, χρηματική ποινή ύψους 80000 ευρώ.
34
Επομένως, από την απόφαση του πρωτοδικείου Μιλάνου προκύπτει, κατ’ ουσίαν, όπως επιβεβαιώθηκε από τους προσφεύγοντες κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, ότι υπήρχαν επαρκή αποδεικτικά στοιχεία όσον αφορά την τέλεση των προσαπτόμενων πράξεων οι οποίες χαρακτηρίστηκαν νομικώς ως πράξεις δωροδοκίας κατά την έννοια του ιταλικού ποινικού κώδικα, τη δυνατότητα καταλογισμού των εν λόγω πράξεων, μεταξύ άλλων, στους CY και CV και την επιβολή σε αυτούς στερητικής της ελευθερίας ποινής υπό αναστολή. Επιβλήθηκε δε, για τις ίδιες πράξεις, χρηματική κύρωση στη Lattanzio Advisory, νυν LAIC.
35
Όσον αφορά το ζήτημα αν η απόφαση του πρωτοδικείου Μιλάνου αποτελεί οριστική δικαστική απόφαση με την οποία βεβαιώνεται η ενοχή των συγκεκριμένων προσώπων και οντοτήτων για δωροδοκία, κατά την έννοια του άρθρου 136, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, σημείο ii, του κανονισμού 2018/1046, οι διάδικοι δεν αμφισβητούν ότι η εν λόγω δικαστική απόφαση είναι οριστική.
36
Όσον αφορά την προϋπόθεση ότι πρέπει να βεβαιώνεται, με την ανωτέρω δικαστική απόφαση, ότι το πρόσωπο ή η οντότητα έχει τελέσει το αδίκημα της δωροδοκίας, επισημαίνεται ότι το γράμμα του άρθρου 136, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, σημείο ii, του κανονισμού 2018/1046 δεν διευκρινίζει αν πρέπει να θεωρηθεί ότι πληροί τη συγκεκριμένη προϋπόθεση μια οριστική δικαστική απόφαση που έχει εκδοθεί στο πλαίσιο ειδικής ποινικής διαδικασίας, όπως η προβλεπόμενη στον κώδικα ποινικής δικονομίας διαδικασία του «patteggiamento», στο πλαίσιο της οποίας, μολονότι δεν κρίθηκαν τυπικώς ένοχοι οι κατηγορούμενοι για το αδίκημα της δωροδοκίας, διαπιστώνεται εντούτοις ότι μπορούν να τους καταλογιστούν οι προσαπτόμενες πράξεις και να τους επιβληθεί, για τις πράξεις αυτές, ποινή και χρηματική κύρωση.
37
Υπό τις ανωτέρω συνθήκες, καθίστανται αναγκαίες η συστηματική και η τελολογική ερμηνεία του άρθρου 136, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, σημείο ii, του κανονισμού 2018/1046 (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 4ης Μαρτίου 2020, Bank BGŻ BNP Paribas, C‑183/18, EU:C:2020:153, σκέψεις 42 και 43).
38
Όσον αφορά το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται η συγκεκριμένη διάταξη, επισημαίνεται ότι οι διατάξεις του κανονισμού 2018/1046, μεταξύ των οποίων εκείνες που εμπίπτουν στον τίτλο V, κεφάλαιο 2, τμήμα 2, του κανονισμού αυτού, το οποίο αφορά το σύστημα για έγκαιρο εντοπισμό και αποκλεισμό, και περιλαμβάνουν το άρθρο 136, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, σημείο ii, του εν λόγω κανονισμού, έχουν διοικητικό και όχι ποινικό χαρακτήρα. Συγκεκριμένα, βάσει του άρθρου 91 του κανονισμού 2018/1046, το κεφάλαιο 5 του τίτλου IV του κανονισμού αυτού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ευθύνη των δημοσιονομικών παραγόντων», δεν προδικάζει την ποινική ευθύνη που είναι δυνατόν να υπέχουν οι δημοσιονομικοί παράγοντες σύμφωνα με τις διατάξεις της εφαρμοστέας εθνικής νομοθεσίας και τις ισχύουσες διατάξεις περί προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης και καταπολέμησης του χρηματισμού των υπαλλήλων της Ένωσης ή των κρατών μελών.
39
Επομένως, ως διάταξη διοικητικού χαρακτήρα, το άρθρο 136, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, του κανονισμού 2018/1046 δεν θεμελιώνει, κατά το εθνικό δίκαιο, ποινική ευθύνη φυσικού ή νομικού προσώπου, αλλά καθορίζει απλώς τις περιπτώσεις στις οποίες ένα τέτοιο πρόσωπο πρέπει να αποκλειστεί από τις διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων που διέπονται από τον συγκεκριμένο κανονισμό, μεταξύ άλλων στην περίπτωση δωροδοκίας που προβλέπεται στο άρθρο 136, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, σημείο ii, του εν λόγω κανονισμού.
40
Όσον αφορά την τελολογική ερμηνεία του άρθρου 136, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, σημείο ii, του κανονισμού 2018/1046, επισημαίνεται ότι τόσο από την αιτιολογική σκέψη 64 του κανονισμού αυτού όσο και από το άρθρο 135, παράγραφος 1, του ίδιου κανονισμού προκύπτει ότι σκοπός του συστήματος αποκλεισμού είναι η διασφάλιση της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης. Συνεπώς, αφενός, το εν λόγω άρθρο 136, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, σημείο ii, του κανονισμού 2018/1046 αποσκοπεί στον αποκλεισμό από τις διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων οι οποίες διέπονται από τον συγκεκριμένο κανονισμό των προσώπων και οντοτήτων που, λόγω της συμπεριφοράς τους, ενδέχεται να συνιστούν κίνδυνο για τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης. Αφετέρου, η διάταξη αυτή καθιστά δυνατή τη συμμόρφωση της Επιτροπής προς την υποχρέωση χρηστής και υγιούς διαχείρισης των οικονομικών πόρων της Ένωσης την οποία επιβάλλει το άρθρο 317 ΣΛΕΕ (πρβλ. απόφαση της 27ης Σεπτεμβρίου 2023, Imdea Materiales κατά Επιτροπής, T‑765/21, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2023:588, σκέψη 81).
41
Επιπλέον, προς τον σκοπό ακριβώς της αποτροπής του κινδύνου προσβολής των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, ο κανονισμός 2018/1046 προβλέπει περιπτώσεις, όπως εκείνες του άρθρου 136, παράγραφοι 2 και 5, οι οποίες καθιστούν δυνατό τον προσωρινό αποκλεισμό ενός προσφέροντος από μια διαδικασία σύναψης δημόσιας σύμβασης την οποία διέπει ο συγκεκριμένος κανονισμός ακόμη και ελλείψει οριστικής δικαστικής απόφασης που να βεβαιώνει την ενοχή του εν λόγω προσώπου ή οντότητας.
42
Περαιτέρω, κατά πάγια νομολογία, η εφαρμογή των εθνικών κανόνων οφείλει να μη θίγει την πρακτική αποτελεσματικότητα πράξεως της Ένωσης [απόφαση της 16ης Μαΐου 2024, Toplofikatsia Sofia (Έννοια της κατοικίας του εναγομένου), C‑222/23, EU:C:2024:405, σκέψη 55]. Κατά συνέπεια, όταν μια διάταξη του δικαίου της Ένωσης επιδέχεται πλείονες ερμηνείες, πρέπει να προτιμάται η ερμηνεία η οποία διασφαλίζει την πρακτική αποτελεσματικότητα της διάταξης (βλ. απόφαση της 23ης Νοεμβρίου 2023, EVN Business Service κ.λπ., C‑480/22, EU:C:2023:918, σκέψη 37 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
43
Πλην όμως, η στενή ερμηνεία του άρθρου 136, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, σημείο ii, του κανονισμού 2018/1046 την οποία προτείνουν οι προσφεύγοντες ενέχει τον κίνδυνο να θιγεί η πρακτική αποτελεσματικότητα της συγκεκριμένης διάταξης, αφού τα πρόσωπα και οι οντότητες σε βάρος των οποίων έχουν επιβληθεί, βάσει οριστικής δικαστικής απόφασης, ποινές και χρηματικές κυρώσεις για το αδίκημα της δωροδοκίας θα έχουν παρά ταύτα τη δυνατότητα να λάβουν μέρος σε διαδικασία σύναψης δημόσιας σύμβασης χρηματοδοτούμενης από τον προϋπολογισμό της Ένωσης, συνιστώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο απειλή για τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης καθώς και για τη χρηστή και υγιή διαχείριση των οικονομικών πόρων της Ένωσης.
44
Επομένως, πρέπει να γίνει δεκτό ότι οριστική δικαστική απόφαση όπως η απόφαση του πρωτοδικείου Μιλάνου, η οποία δεν κηρύττει μεν τυπικώς την ενοχή των κατηγορούμενων προσώπων και οντοτήτων, πλην όμως βεβαιώνει κατ’ ουσίαν, ότι μπορούν να τους καταλογιστούν πράξεις δωροδοκίας και επιβάλλει, για τις εν λόγω πράξεις, ποινή και χρηματική κύρωση, εμπίπτει στο άρθρο 136, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, σημείο ii, του κανονισμού 2018/1046.
45
Το συμπέρασμα αυτό δεν ανατρέπεται από τα επιχειρήματα τα οποία προβάλλουν οι προσφεύγοντες.
46
Κατά πρώτον, οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι η προσβαλλόμενη απόφαση περιλαμβάνει πλείονα μεταφραστικά σφάλματα. Ωστόσο, ακόμη και αν θεωρηθούν αποδεδειγμένα, τα σφάλματα αυτά δεν ασκούν επιρροή ως προς τη νομιμότητα της εν λόγω απόφασης αφού ούτε επιδρούν στην ερμηνεία του άρθρου 136, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, σημείο ii, του κανονισμού 2018/1046 στο πλαίσιο της παρούσας αποφάσεως ούτε μεταβάλλουν τα ουσιώδη στοιχεία της αποφάσεως του πρωτοδικείου Μιλάνου, όπως αυτά συνοψίζονται στις σκέψεις 30 έως 34 ανωτέρω και επιβεβαιώθηκαν από τους διαδίκους κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση.
47
Κατά δεύτερον, οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι το εθνικό δικαστήριο δεν μπορεί, επί τη βάσει του άρθρου 444 του κώδικα ποινικής δικονομίας, να διατάξει «απαλλαγή» κατά την έννοια του άρθρου 530 του κώδικα αυτού, ακόμη και αν η δικογραφία περιλαμβάνει στοιχεία που αποδεικνύουν την αθωότητα του κατηγορουμένου.
48
Η εν λόγω ερμηνεία των συγκεκριμένων διατάξεων του εθνικού δικαίου από τους προσφεύγοντες –ακόμη και αν θεωρηθεί ακριβής– ουδόλως επηρεάζει το γεγονός ότι από την απόφαση του πρωτοδικείου Μιλάνου, όπως συνοψίζεται στις σκέψεις 30 έως 34 ανωτέρω, προκύπτει, μεταξύ άλλων, η ύπαρξη επαρκών αποδεικτικών στοιχείων όσον αφορά τη δυνατότητα να καταλογιστούν οι πράξεις δωροδοκίας στους CY και CV, οι οποίοι ζήτησαν να τύχουν της διαδικασίας του άρθρου 444 του κώδικα ποινικής δικονομίας, και την απουσία, αντιθέτως, πρόδηλων στοιχείων που να αποδεικνύουν την αθωότητά τους.
49
Κατά τρίτον, οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι το άρθρο 445, παράγραφος 1bis, του κώδικα ποινικής δικονομίας δεν προβλέπει, σε αντίθεση προς όσα επισημαίνει η Επιτροπή στην προσβαλλόμενη απόφαση, ότι η «sentenza di patteggiamento», η οποία εκδίδεται κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 444 του κώδικα αυτού, συνιστά ποινική καταδίκη, αλλά μόνον ότι μια τέτοια δικαστική απόφαση μπορεί να εξομοιωθεί με ποινική καταδίκη υπό ορισμένες προϋποθέσεις. Επιπλέον, οι προσφεύγοντες υπογραμμίζουν τις διαφορές μεταξύ μιας αποφάσεως που εκδίδεται κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 444 του εν λόγω κώδικα και μιας καταδικαστικής αποφάσεως που εκδίδεται βάσει του άρθρου 533 του κώδικα αυτού.
50
Συναφώς, αφενός, αρκεί η διαπίστωση ότι τα ως άνω επιχειρήματα αφορούν τον χαρακτηρισμό κατά το ιταλικό δίκαιο της αποφάσεως που εξέδωσε το πρωτοδικείο Μιλάνου και των διαφορών μεταξύ των συνεπειών μιας τέτοιας αποφάσεως και εκείνων μιας ποινικής καταδίκης κατά την έννοια του άρθρου 533 του κώδικα ποινικής δικονομίας. Πλην όμως, οι διαφορές αυτές δεν ασκούν επιρροή ως προς την ερμηνεία του άρθρου 136, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, σημείο ii, του κανονισμού 2018/1046 που παρατίθεται στη σκέψη 44 ανωτέρω.
51
Αφετέρου, επισημαίνεται ότι, εν πάση περιπτώσει, όπως τόνισε η Επιτροπή, σύμφωνα με την τελευταία περίοδο του άρθρου 445, παράγραφος 1bis, του κώδικα ποινικής δικονομίας και υπό την επιφύλαξη των εξαιρέσεων που προβλέπονται συναφώς στις δύο πρώτες περιόδους της ίδιας διάταξης, απόφαση που εκδίδεται κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 444 του εν λόγω κώδικα «εξομοιώνεται» με καταδίκη.
52
Περαιτέρω, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι μια οριστική δικαστική απόφαση η οποία έχει εκδοθεί στο πλαίσιο της διαδικασίας του «patteggiamento» που προβλέπεται στο άρθρο 444 του κώδικα ποινικής δικονομίας συνιστά, προς τον σκοπό του ελέγχου της συνδρομής των προϋποθέσεων εφαρμογής της αρχής ne bis in idem που κατοχυρώνεται στο άρθρο 50 του Χάρτη, οριστική ποινική καταδίκη (απόφαση της 20ής Μαρτίου 2018, Garlsson Real Estate κ.λπ., C‑537/16, EU:C:2018:193, σκέψεις 14, 30, 59 και 63).
53
Κατά τέταρτον, είναι αληθές, όπως επισημαίνουν οι προσφεύγοντες, ότι η Επιτροπή κακώς έκρινε, στην αιτιολογική σκέψη 40 της προσβαλλόμενης απόφασης, ότι, αιτούμενοι την επιβολή μειωμένης ποινής, η οποία τους επιβλήθηκε από το πρωτοδικείο Μιλάνου, και συναινώντας σε αυτήν, οι προσφεύγοντες αναγνώρισαν την ενοχή τους. Πράγματι, από την εν λόγω δικαστική απόφαση δεν προκύπτει τέτοια ρητή αναγνώριση ενοχής. Εντούτοις, για να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η εν λόγω δικαστική απόφαση εμπίπτει στο άρθρο 136, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, σημείο ii, του κανονισμού 2018/1046, η Επιτροπή δεν στηρίχθηκε αποκλειστικά στη συγκεκριμένη διαπίστωση, αλλά έλαβε επίσης υπόψη, στις αιτιολογικές σκέψεις 36 έως 38 της προσβαλλόμενης απόφασης, την περίσταση, η οποία υπομνήσθηκε στις σκέψεις 32 και 34 ανωτέρω, ότι, σύμφωνα με τη συγκεκριμένη δικαστική απόφαση, υπήρχαν επαρκή αποδεικτικά στοιχεία σχετικά, μεταξύ άλλων, με τη δυνατότητα καταλογισμού των προσαπτόμενων πράξεων στους κατηγορουμένους, την εξομοίωση, βάσει του άρθρου 445, παράγραφος 1bis, του κώδικα ποινικής δικονομίας, των αποφάσεων που εκδίδονται κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 444 του κώδικα αυτού με καταδίκη και την έλλειψη διαχωρισμού, στο άρθρο 136, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, σημείο ii, του κανονισμού 2018/1046, μεταξύ των οριστικών αποφάσεων αναλόγως του το αν έχουν εκδοθεί κατόπιν συμφωνίας των ενδιαφερομένων με την εισαγγελική αρχή ή όχι.
54
Κατά πέμπτον, οι προσφεύγοντες αντλούν επιχείρημα από την πρώτη περίοδο του άρθρου 445, παράγραφος 1bis, του κώδικα ποινικής δικονομίας, η οποία προβλέπει ότι απόφαση που εκδίδεται κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 444 του κώδικα αυτού δεν παράγει αποτελέσματα και δεν συνιστά απόδειξη στο πλαίσιο, μεταξύ άλλων, διοικητικής διαδικασίας. Κατά τη γνώμη των προσφευγόντων, δεδομένου ότι η διαδικασία που οδήγησε στην έκδοση της προσβαλλόμενης απόφασης είναι διοικητικής φύσεως, η Επιτροπή δεν μπορεί να επικαλεστεί την απόφαση του πρωτοδικείου Μιλάνου προς τον σκοπό της έκδοσής της.
55
Το επιχείρημα αυτό δεν μπορεί παρά να απορριφθεί, λαμβανομένου υπόψη ότι ισοδυναμεί με επιχείρημα ότι διάταξη του εθνικού δικαίου μπορεί να εμποδίσει την εφαρμογή διάταξης του δικαίου της Ένωσης. Συνεπώς, το εν λόγω επιχείρημα προσκρούει στην αρχή της υπεροχής του δικαίου της Ένωσης, η οποία καθιερώνει την προτεραιότητα του δικαίου της Ένωσης έναντι του δικαίου των κρατών μελών. Η αρχή αυτή επιβάλλει, ως εκ τούτου, σε όλες τις αρχές των κρατών μελών να διασφαλίζουν την πλήρη αποτελεσματικότητα των διαφόρων κανόνων της Ένωσης, το δε δίκαιο των κρατών μελών δεν μπορεί να επηρεάσει το αποτέλεσμα το οποίο αναγνωρίζεται στους κανόνες αυτούς εντός των κρατών μελών (βλ. απόφαση της 11ης Ιανουαρίου 2024, Global Ink Trade, C‑537/22, EU:C:2024:6, σκέψη 23 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Βάσει της αρχής της υπεροχής του δικαίου της Ένωσης, είναι ανεπίτρεπτο κανόνες του εθνικού δικαίου, ακόμη και συνταγματικής φύσης, να υπονομεύουν την ενότητα και την αποτελεσματικότητα του δικαίου της Ένωσης (απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2021, Randstad Italia, C‑497/20, EU:C:2021:1037, σκέψη 52).
56
Κατά έκτον, πρέπει να απορριφθεί το επιχείρημα των προσφευγόντων, όπως προβλήθηκε κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, το οποίο αντλείται από την απόφαση της 18ης Δεκεμβρίου 2024, TP κατά Επιτροπής (T‑776/22, υπό αναίρεση, EU:T:2024:908). Πράγματι, στις σκέψεις 44 και 45 της προμνημονευθείσας αποφάσεως, Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι ο αρμόδιος διατάκτης για τη λήψη του μέτρου αποκλεισμού βάσει του άρθρου 136, παράγραφος 1, στοιχεία βʹ έως δʹ και στʹ έως ηʹ, του κανονισμού 2018/1046 δεσμεύεται από τον νομικό χαρακτηρισμό που έχει γίνει με οριστική δικαστική ή διοικητική απόφαση, χωρίς να διαθέτει το παραμικρό περιθώριο εκτιμήσεως ως προς τον εν λόγω χαρακτηρισμό. Πλην όμως, εν προκειμένω, δεν πρόκειται για νομικό χαρακτηρισμό διαφορετικό από εκείνον που έγινε δεκτός με την απόφαση του πρωτοδικείου Μιλάνου, αλλά για ερμηνεία διάταξης του δικαίου της Ένωσης προκειμένου να προσδιοριστεί αν μια τέτοια δικαστική απόφαση, λαμβανομένου υπόψη του νομικού χαρακτηρισμού που περιλαμβάνεται σε αυτήν, εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της συγκεκριμένης διάταξης.
57
Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των ανωτέρω σκέψεων, οι τρεις πρώτοι λόγοι ακυρώσεως πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι.
[παραλειπόμενα]
Επί του όγδοου λόγου, ο οποίος αφορά προσβολή του δικαιώματος ακροάσεως που κατοχυρώνεται στο άρθρο 41, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, του Χάρτη
[παραλειπόμενα]
124
Δεδομένου ότι κανένας από τους λόγους ακυρώσεως που προέβαλαν οι προσφεύγοντες δεν έγινε δεκτός, η προσφυγή πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της.
Επί των δικαστικών εξόδων
125
Κατά το άρθρο 134, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου.
126
Δεδομένου ότι οι προσφεύγοντες ηττήθηκαν, πρέπει να καταδικαστούν στα δικαστικά έξοδα, σύμφωνα με το σχετικό αίτημα της Επιτροπής, περιλαμβανομένων των εξόδων της διαδικασίας ασφαλιστικών μέτρων.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (όγδοο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την προσφυγή.
2)
Καταδικάζει τη Lattanzio KIBS SpA καθώς και τους CY, CV και CW στα δικαστικά έξοδα, περιλαμβανομένων των εξόδων της διαδικασίας ασφαλιστικών μέτρων.
Kornezov
Kecsmár
Kingston
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 23 Ιουλίου 2025.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.
(
1
)	Παρατίθενται μόνον οι σκέψεις των οποίων η δημοσίευση κρίνεται σκόπιμη από το Γενικό Δικαστήριο.
(
2
)	Εμπιστευτικά στοιχεία που δεν αποκαλύπτονται.