62020CJ0538_RES
Sprawa C‑538/20
Finanzamt B
przeciwko
W AG
(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundesfinanzhof)
Wyrok Trybunału (czwarta izba) z dnia 22 września 2022 r.
Odesłanie prejudycjalne – Swoboda przedsiębiorczości – Artykuły 49 i 54 TFUE – Odliczenie ostatecznych strat poniesionych przez stały zakład niebędący rezydentem – Państwo, które zrzekło się prawa do opodatkowania na mocy umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania – Porównywalność sytuacji
Swobodny przepływ osób – Swoboda przedsiębiorczości – Postanowienia traktatu – Zakres stosowania – Działalność prowadzona przez spółkę będącą rezydentem w innym państwie członkowskim za pośrednictwem stałego zakładu – Objęcie zakresem stosowania
(art. 49, 54 TFUE)
(zob. pkt 14, 15)
Swobodny przepływ osób – Swoboda przedsiębiorczości – Przepisy podatkowe – Podatek dochodowy od osób prawnych – Uwzględnienie ostatecznych strat – Państwo członkowskie rezydencji spółki, które na mocy umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zrezygnowało z wykonywania przysługującego mu prawa do opodatkowania w odniesieniu do dochodów stałego zakładu znajdującego się w innym państwie członkowskim – System podatkowy zezwalający na odliczenie przez spółkę będącą rezydentem strat poniesionych przez jej stały zakład znajdujący się w państwie członkowskim rezydencji owej spółki, lecz wykluczający tę możliwość w odniesieniu do strat poniesionych przez stały zakład znajdujący się w innym państwie członkowskim – Dopuszczalność
(art. 49, 54 TFUE)
(zob. pkt 17–22, 27–29; sentencja)
Streszczenie
W AG – spółka akcyjna prowadząca bank obrotu papierami wartościowymi – ma rezydencję podatkową w Niemczech. W sierpniu 2004 r. spółka W otworzyła oddział w Zjednoczonym Królestwie. Ze względu na to, że oddział ten nie osiągał zysków, spółka W zamknęła go w pierwszej połowie 2007 r., w związku z czym poniesionych przez ten zakład strat nie można było w Zjednoczonym Królestwie przenieść do celów podatkowych na kolejne okresy rozliczeniowe.
Finanzamt B (urząd skarbowy B, Niemcy) odmówił uwzględnienia tych strat na potrzeby obliczenia podatku należnego od spółki W w Niemczech za rok 2007. Spółka W wniosła na tę decyzję odmowną skargę do Hessiches Finanzgericht (sądu ds. finansowych w Hesji, Niemcy), który wyrokiem z dnia 4 września 2018 r. ją uwzględnił.
Urząd skarbowy B wniósł od tego wyroku skargę rewizyjną do Bundesfinanzhof (federalnego trybunału finansowego, Niemcy), będącego sądem odsyłającym. Sąd ten zauważył, że chociaż spółka W podlega w Niemczech opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych oraz podatkiem od działalności gospodarczej w odniesieniu do całości swoich dochodów zgodnie z niemieckim uregulowaniem (
1
), to straty poniesione przez jej stały zakład znajdujący się w Zjednoczonym Królestwie są wyłączone z podstawy obliczenia podatku dochodowego od osób prawnych na podstawie umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania (
2
), która zwalnia z tego podatku dochody zagraniczne, przy czym dochody te są jednak uwzględniane na potrzeby ustalania mającej zastosowanie stawki podatku. To samo dotyczy podatku od działalności gospodarczej. Sąd odsyłający wyraził wątpliwości co do zgodności tego wyłączenia ze swobodą przedsiębiorczości, ponieważ – w odróżnieniu od strat poniesionych przez stały zakład znajdujący się w innym państwie członkowskim – straty poniesione przez stały zakład będący rezydentem mogą być przez spółki będące rezydentami uwzględniane w celu ustalenia ich podlegającego opodatkowaniu dochodu.
W wydanym wyroku Trybunał uznał jednak, że nie wynika stąd żadne ograniczenie swobody przedsiębiorczości, ponieważ te dwie sytuacje nie są obiektywnie porównywalne.
Ocena Trybunału
Trybunał orzekł, że art. 49 i 54 TFUE nie stoją na przeszkodzie systemowi podatkowemu państwa członkowskiego, w ramach którego spółka będąca rezydentem tego państwa nie może odliczyć od swojego podlegającego opodatkowaniu zysku ostatecznych strat poniesionych przez jej stały zakład znajdujący się w innym państwie członkowskim, w przypadku gdy państwo członkowskie rezydencji zrzekło się na mocy umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania przysługującego mu prawa do opodatkowania dochodów tego stałego zakładu.
Prawdą jest, że taki system podatkowy wprowadza odmienne traktowanie będących rezydentami spółek, które posiadają stały zakład znajdujący się w innym państwie członkowskim, i będących rezydentami spółek, które posiadają stały zakład będący rezydentem. Taka różnica może zniechęcać spółkę będącą rezydentem do prowadzenia działalności za pośrednictwem stałego zakładu znajdującego się w innym państwie członkowskim. Jest ona dopuszczalna tylko wtedy, gdy dotyczy sytuacji, które nie są obiektywnie porównywalne, lub gdy jest ona uzasadniona nadrzędnym względem interesu ogólnego i proporcjonalna do niego.
W tym zaś względzie, co się tyczy środków przewidzianych przez dane państwo członkowskie w celu zapobiegania podwójnemu opodatkowaniu zysków spółki będącej rezydentem lub jego ograniczania, spółki posiadające stały zakład znajdujący się w innym państwie członkowskim co do zasady nie znajdują się w sytuacji porównywalnej z sytuacją spółek posiadających stały zakład będący rezydentem, chyba że krajowe przepisy podatkowe same zrównują te dwie kategorie zakładów do celów uwzględniania ponoszonych przez nie strat i osiąganych przez nie zysków.
Gdy natomiast – tak jak w niniejszym wypadku – państwo członkowskie, którego dana spółka jest rezydentem, na mocy umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zrezygnowało z wykonywania przysługującego mu prawa do opodatkowania w odniesieniu do dochodów niebędącego rezydentem stałego zakładu tej spółki znajdującego się w innym państwie członkowskim, sytuacja spółki będącej rezydentem, która posiada taki stały zakład, nie jest, ze względu na środki przyjęte przez to pierwsze państwo członkowskie w celu zapobiegania podwójnemu opodatkowaniu zysków lub jego ograniczania oraz, symetrycznie, zapobiegania podwójnemu odliczaniu strat po stronie spółek będących rezydentami lub jego ograniczania, porównywalna z sytuacją spółki będącej rezydentem, która posiada stały zakład będący rezydentem.
(
1
)	Paragraf 1 ust. 1 Körperschaftsteuergesetz (ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych) oraz Gewerbesteuergesetz (ustawa o podatku od działalności gospodarczej), która odsyła – na potrzeby obliczenia podstawy podatku od działalności gospodarczej – do przepisów dotyczących ustalenia zysków podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych.
(
2
)	Artykuł XVIII ust. 2 umowy z dnia 26 listopada 1964 r. między Republiką Federalną Niemiec a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej o unikaniu podwójnego opodatkowania i zapobieganiu uchylaniu się od opodatkowania, zmienionej aneksem z dnia 23 marca 1970 r. (BGBl. 1966 II, s. 359; BGBl. 1967 II, s. 828; BGBl. 1971 II, s. 46).