62018CO0292
DIGRIET TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tmien Awla)
6 ta’ Diċembru 2018 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Artikolu 99 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja – Trasport – Regolament (KE) Nru 261/2004 – Dritt għal kumpens fil-każ ta’ kanċellazzjoni ta’ titjira – Artikolu 3(5) – Kamp ta’ applikazzjoni – Artikolu 2(a) – Kunċett ta’ trasportatur tal-ajru – Impriża li għad ma għandhiex liċenzja valida tal-operazzjoni fid-data li fiha huwa previst li ssir titjira – Kwistjoni li ma tħalli l-ebda dubju raġonevoli”
Fil-Kawża C‑292/18
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Amtsgericht Kassel (il-Qorti Distrettwali ta’ Kassel, il-Ġermanja), permezz ta’ deċiżjoni tat‑23 ta’ Marzu 2018, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fis‑27 ta’ April 2018, fil-proċedura
Petra Breyer,
Heiko Breyer
vs
Sundair GmbH,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tmien Awla),
komposta minn F. Biltgen, President tal-Awla, J. Malenovský (Relatur) u L. S. Rossi, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: Y. Bot,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat id-deċiżjoni, meħuda wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li l-kawża tinqata’ permezz ta’ digriet motivat, konformement mal-Artikolu 99 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja,
tagħti l-preżenti
Digriet
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 2(a), tal-Artikolu 5(1)(ċ) u tal-Artikolu 7(1) tar-Regolament (KE) Nru 261/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑11 ta’ Frar 2004 li jistabbilixxi regoli komuni dwar il-kumpens u l-assistenza għal passiġġieri fil-każ li ma jitħallewx jitilgħu u ta’ kanċellazzjoni jew dewmien twil ta’ titjiriet, u li li jħassar ir-Regolament (KEE) Nru 295/91 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7, Vol. 8, p. 10).
2
Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ kawża bejn Petra Breyer u Heiko Breyer ma’ Sundair GmbH dwar l-eżistenza, fil-konfront ta’ din tal-aħħar, ta’ obbligu ta’ kumpens minħabba l-kanċellazzjoni tat-titjira tagħhom.
Il-kuntest ġuridiku
Ir-Regolament Nru 261/2004
3
L-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 261/2004, intitolat “Definizzjonijiet”, jiddisponi:
“Għall-iskopijiet ta’ dan ir-Regolament:
(a)
‘trasportatur ta’ l-ajru’ ifisser mpriża tat-trasport permezz ta’ l-ajru b’liċenza valida ta’ l-operazzjoni;
(b)
‘trasportatur ta’ l-ajru li jopera’ ifisser trasportatur ta’ l-ajru li jwettaq jew li għandu l-ħsieb li jwettaq titjira taħt kuntratt ma’ passiġġier jew f’isem persuna oħra, legali jew naturali, li għandha kuntratt ma’ dak il-passiġġier;
(ċ)
‘trasportatur Komunitarju’ ifisser trasportatur ta’ l-ajru b’liċenza valida ta’ l-operazzjoni mogħtija minn Stat Membru skond id-dispożizzjonijiet tar-Regolament tal-Konsill (KEE) Nru 2407/92 tat‑23 ta’ Lulju 1992 dwar l-għoti ta’ liċenzi lill-trasportaturi ta’ l-ajru [(ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 2, p. 3)];
[…]”
4
Skont l-Artikolu 3(5) u (6) tar-Regolament Nru 261/2004:
“5.   Dan ir-Regolament għandu japplika għal kwalunkwe trasportatur ta’ l-ajru li jopera li jipprovdi trasport għall-passiġġieri koperti mil-paragrafi 1 u 2. Fejn trasportatur ta’ l-ajru li jopera li m’għandu l-ebda kuntratt mal-passiġġier iwettaq obbligazzjonijiet taħt dan ir-Regolament, għandu jiġi meqjus li qed jagħmel dan f’isem il-persuna li għandha kuntratt ma’ dak il-passiġġier.
6.   Dan ir-Regolament m’għandux jaffetwa d-drittijiet ta’ passiġġieri taħt id-Direttiva [tal-Kunsill 90/314/KEE tat‑13 ta’ Ġunju 1990 dwar il-vjaġġi kollox kompriż (package travel), il-vaganzi kollox kompriż u t-tours kollox kompriż (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 10, p. 132)]. […]”
5
L-Artikolu 5(1) ta’ dan ir-regolament jipprevedi:
“Fil-każ ta’ kanċellazzjoni ta’ titjira, il-passiġġieri in kwistjoni għandhom:
[…]
(ċ)
jkollhom id-dritt għal kumpens mil-trasportatur ta’ l-ajru li jopera skond l-Artikolu 7, kemm-il darba:
[…]
(iii)
huma informati bil-kanċellazzjoni inqas minn sebat ijiem qabel il-ħin tat-tluq skedat u huma offruti rotta differenti, li tħallihom jitilqu mhux aktar minn siegħa qabel il-ħin tat-tluq skedat u jaslu fid-destinazzjoni finali tagħhom inqas minn sagħtejn wara l-ħin tal-wasla skedat.”
6
Skont l-Artikolu 7(1) tal-imsemmi regolament:
“Fejn referenza hi magħmula għal dan l-Artikolu, passiġġieri għandhom jirċievu kumpens li jammonta għal:
a)
EUR 250 għat-titjiriet kollha ta’ 1500 kilometru jew inqas;
[…]
Fid-determinazzjoni tad-distanza, il-bażi għandha tkun l-aħħar destinazzjoni ġo liema l-fatt li l-persuna ma tħallietx titla’ jew il-kanċellazzjoni ser iddewwem il-wasla tal-passiġġier wara l-ħin skedat.”
Id-Direttiva 90/314
7
L-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 90/314/KE jipprevedi:
“L-Istati Membri għandhom jieħdu l-passi meħtieġa biex jiżguraw li l-organizzatur u/jew il-parti kontraenti li qed tbigħ ikunu responsabbli mal-konsumatur għat-tħaddim approprjat ta’ l-obbligazzjonijiet li joħorġu mill-kuntratt, irrispettivament minn jekk dawn l-obbligazzjonijiet għandhomx jitwettqu minn dak l-organizzatur u/jew bejjiegħ jew minn xi fornituri oħra tas-servizzi mingħajr preġudizzju għad-dritt ta’ l-organizzatur u/jew tal-bejjiegħ li jduru fuq dawk il-fornituri l-oħra tas-servizzi.”
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
8
Fix-xahar ta’ Frar 2017, P. u H. Breyer għamlu reżervazzjoni għal vjaġġ kollox kompriż mal-organizzatur tal-vjaġġi TUI Deutschland GmbH.
9
Id-dokumenti ta’ reżervazzjoni li ġew ippreżentati lilhom kienu jipprevedu, għall-ewwel titjira, it-tluq tal-ajruplan fid‑9 ta’ Lulju 2017 fis‑6.00 minn Kassel-Calden (il-Ġermanja) u l-wasla f’Palma de Mallorca (Spanja) fit‑8.30. Għat-tieni titjira, kien indikat li l-ajruplan kellu jitlaq fis‑16 ta’ Lulju 2017 fl-10.20. Il-qorti tar-rinviju ma indikatx f’liema ħin kien skedat li jasal dan l-ajruplan. Skont dawn id-dokumenti, iż-żewġ titjiriet kienu previsti li jsiru minn Sundair.
10
Madankollu, sad-dati previsti għal dawn iż-żewġ titjiriet, Sundair kienet ċertament applikat għal liċenzja valida tal-operazzjoni mal-Luftfahrtbundesamt (l-Uffiċċju Federali tan-Navigazzjoni bl-Ajru, il-Ġermanja), iżda din il-liċenzja kienet għadha ma ngħatatx. Din kienet ser tingħata biss fis‑27 ta’ Settembru 2017, jiġifieri wara d-data prevista għat-tieni titjira.
11
Ħamest ijiem qabel il-bidu tal-vjaġġ, P. u H. Breyer ġew mgħarrfa li huma kienu ser jiġu ttrasferiti għal titjira oħra, li kienet prevista li ssir mill-impriża tat-trasport bl-ajru Cobrex Trans. Din it-titjira waslet fid-destinazzjoni finali bi 13-il siegħa u 30 minuta dewmien meta mqabbel mal-ħin previst qabel l-emenda tar-reżervazzjoni. Huma ġew informati wkoll bit-trasferiment tagħhom, għat-tieni titjira, fuq titjira tal-kumpannija tal-ajru Air Europa. Din it-titjira telqet fis‑16 ta’ Lulju 2017 fis‑6:40, jiġifieri 3 sigħat u 40 minuta qabel il-ħin tat-tluq inizjalment skedat.
12
Konsegwentement, P. u H. Breyer adixxew lill-Amtsgericht Kassel (il-Qorti Distrettwali ta’ Kassel, il-Ġermanja) sabiex jitolbu lil Sundair il-ħlas, konformement mal-Artikoli 5 u 7 tar-Regolament Nru 261/2004, ta’ kumpens ta’ ammont ta’ EUR 500 għal kull persuna, li minnu għandha titnaqqas somma totali ta’ EUR 190.40 li diġà tħallset lilhom.
13
Madankollu, minkejja li l-Artikolu 2(a) tar-Regolament Nru 261/2004 jiddefinixxi l-kunċett ta’ “trasportatur tal-ajru” bħala “mpriża tat-trasport permezz ta’ l-ajru b’liċenza valida ta’ l-operazzjoni”, il-qorti tar-rinviju għandha dubji dwar il-kwistjoni ta’ jekk l-Artikoli 5 u 7 ta’ dan ir-regolament japplikawx għal impriża li, fil-mument tar-reżervazzjoni tat-titjira inkwistjoni, kienet ċertament applikat għal liċenzja tal-operazzjoni, iżda kienet biss kisbet din wara d-data prevista għal din it-titjira. Fil-fatt, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk, sabiex jiġi implimentat l-għan segwit mill-imsemmi regolament li huwa li jinkiseb livell għoli ta’ protezzjoni għall-passiġġieri, dan il-kunċett għandux jiġi interpretat bħala li japplika wkoll għall-impriżi li jitolbu liċenzja tat-titjira u li, sussegwentement, offrew titjiriet qabel ma din il-liċenzja kienet ġiet mogħtija lilhom.
14
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-Amtsgericht Köln (il-Qorti Disrettwali ta’ Köln) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“L-Artikolu 5(1)(ċ), kif ukoll l-Artikolu 7(1) u l-Artikolu 2(a) tar-Regolament Nru 261/2004 għandhom jiġu interpretati fis-sens li dawn japplikaw ukoll għal impriża tat-trasport tal-ajru, li fid-data li fiha huwa previst li ssir titjira, għad ma għandhiex liċenzja tal-operazzjoni hekk kif imsemmija fl-Artikolu 2(a) tar-Regolament Nru 261/2004, li ppreżentat l-applikazzjoni għal-liċenzja tal-operazzjoni qabel ma saret it-titjira prevista u li din il-liċenzja ngħatatilha biss sussegwentement (wara d-data prevista sabiex issir it-titjira)?”
Fuq id-domanda preliminari
15
Fil-kawża prinċipali, passiġġieri li t-titjiriet tagħhom kienu ġew ikkanċellati, skont l-Artikolu 5(1)(ċ) tar-Regolament Nru 261/2004, jitolbu kumpens f’ammont ikkalkolat konformement mal-Artikolu 7 tal-istess regolament mingħand impriża tat-trasport bl-ajru li, fid-dati previsti sabiex isiru dawn it-titjiriet, kienet applikat għal liċenzja tal-operazzjoni li madankollu kienet għadha ma ġietx lilha mogħtija.
16
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-eventwali eżistenza ta’ dritt għal kumpens tiddependi fuq ir-risposta għad-domanda preliminari dwar jekk impriża bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali tistax tiġi kkunsidrata bħala li taqa’ taħt ir-Regolament Nru 261/2004, u b’mod partikolari l-Artikolu 3(5) tiegħu, moqri flimkien mal-Artikolu 2(a) ta’ dan ir-regolament.
17
Għalhekk, hemm lok li d-domanda magħmula tinftiehem fis-sens li l-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 3(5) tar-Regolament Nru 261/2004, moqri flimkien mal-Artikolu 2(a) ta’ dan ir-regolament, għandux jiġi interpretat fis-sens li impriża, bħal dik fil-kawża prinċipali, li applikat għal liċenzja tal-operazzjoni li madankollu kienet għadha ma ġietx lilha mogħtija fid-dati previsti sabiex isiru t-titjiriet previsti, tistax taqa’ taħt dak ir-regolament, u, fil-każ ta’ risposta fil-pożittiv, jekk il-passiġġieri kkonċernati għandhomx dritt għal kumpens abbażi tal-Artikolu 5(1)(ċ) u tal-Artikolu 7(1) tal-istess regolament.
18
Skont l-Artikolu 99 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, din tal-aħħar tista’, f’kull ħin, fuq proposta tal-Imħallef Relatur u wara li jinstema’ l-Avukat Ġenerali, tiddeċiedi permezz ta’ digriet immotivat, partikolarment, meta r-risposta għal domanda preliminari ma tħalli lok għal ebda dubju raġonevoli.
19
Peress li dan huwa l-każ f’din il-kawża, hemm lok li tiġi applikata din id-dispożizzjoni.
20
Qabelxejn, għandu jitfakkar li l-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 261/2004, li jiddetermina l-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu, jiddisponi, fil-paragrafu 5 tiegħu, li dan ir-regolament għandu japplika għal kwalunkwe trasportatur tal-ajru li jopera li jiżgura t-trasport tal-passiġġieri hekk kif kopert mil-paragrafi 1 u 2 ta’ dan l-artikolu.
21
F’dan ir-rigward, għandu jiġi osservat li l-kunċett ta’ “trasportatur tal-ajru” huwa ddefinit fl-Artikolu 2(a) tar-Regolament Nru 261/2004 bħala li jfisser impriża tat-trasport bl-ajru li għandha liċenzja tal-operazzjoni valida.
22
Barra minn hekk, f’kuntest iżjed wiesa’, l-Artikolu 3(1) tar-Regolament (KE) Nru 1008/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑24 ta’ Settembru 2008 dwar regoli komuni għall-operat ta’ servizzi ta’ l-ajru fil-Komunità (ĠU 2008, L 293, p. 3), li ssostitwixxa r-Regolament Nru 2407/92 li l-Artikolu 2(ċ) tar-Regolament Nru 261/2004 jirreferi għalih, jipprevedi, b’mod partikolari, li ebda impriża stabbilita fl-Unjoni Ewropea ma għandha titħalla twettaq, bi ħlas u/jew permezz ta’ kiri, it-trasport bl-ajru tal-passiġġieri, sakemm hi ma tingħatax l-liċenzja tal-operazzjoni xierqa.
23
Minn dan jirriżulta, mingħajr dubju, li impriża li ma tkunx għadha ġiet maħruġa liċenzja tal-operazzjoni ma għandha titħalla twettaq l-ebda titjira.
24
Għaldaqstant, impriża, li minkejja r-rekwiżiti imposti mill-Artikolu 3(5) tar-Regolament Nru 261/2004, moqri flimkien mal-Artikolu 2(a) ta’ dan ir-regolament, u peress li ma hemm l-ebda aċċess awtomatiku għal-liċenzja tal-operazzjoni, u li ma kellhiex tali liċenzja fid-dati previsti sabiex isiru t-titjiriet previsti, ma tistax tiġi kkunsidrata li taqa’ taħt dawn id-dispożizzjonijiet u lanqas, konsegwentement, taħt l-imsemmi regolament fl-intier tiegħu.
25
In-nuqqas ta’ twettiq tat-titjiriet previsti mill-imsemmija impriża, f’ċirkustanzi bħal dawk fil-kawża prinċipali, ma tistax tipproduċi l-effetti ta’ kanċellazzjoni previsti fl-Artikolu 5(1)(ċ) tar-Regolament Nru 261/2004, moqri flimkien mal-Artikolu 7(1) ta’ dan ir-regolament.
26
Fid-dawl taċ-ċirkustanzi partikolari tal-każ fil-kawża prinċipali, għandu jingħad ukoll li l-fatt li l-Artikolu 3(5) tar-Regolament Nru 261/2004, moqri flimkien mal-Artikolu 2(a) ta’ dan ir-regolament, huwa ta’ xkiel sabiex il-passiġġieri kkonċernati jkunu jistgħu jiġu kkumpensati fuq il-bażi tal-imsemmi regolament ma jipprekludix li dawn jistgħu jfittxu li jiksbu kumpens għal raġunijiet oħrajn, fosthom, kif previst fl-Artikolu 3(6) tal-istess regolament, fid-Direttiva 90/314 li, b’mod partikolari, tiddisponi, fl-Artikolu 5(1) tagħha, li l-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri meħtieġa sabiex jiżguraw li l-organizzatur u/jew il-bejjiegħ li jkun parti mill-kuntratt ikunu responsabbli, fil-konfront tal-konsumatur, għat-twettiq tajjeb tal-obbligi li joħorġu mill-kuntratt, irrispettivament minn jekk dawn l-obbligi għandhomx jitwettqu minnhom stess jew minn fornituri oħra ta’ servizzi u dan mingħajr ħsara għad-dritt tal-organizzatur u/jew tal-bejjiegħ li jaġixxi kontra dawn il-fornituri l-oħra ta’ servizzi.
27
Barra minn hekk, għandu jingħad ukoll li, fid-dawl tal-livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumaturi li għandu jiġi żgurat fil-politika tal-Unjoni, is-soluzzjoni mogħtija fil-punti 24 u 25 ta’ dan id-digriet hija mingħajr preġudizzju għad-drittijiet li jistgħu jgawdu l-konsumaturi, bħar-rikorrenti fil-kawża prinċipali, fir-rigward ta’ professjonisti permezz ta’ strumenti oħra tad-dritt tal-Unjoni, bħad-Direttiva 2005/29/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑11 ta’ Mejju 2005 dwar prattiċi kummerċjali żleali fin-negozju mal-konsumatur fis-suq intern u li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 84/450/KEE, id-Direttivi 97/7/KE, 98/27/KE u 2002/65/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, u r-Regolament (KE) Nru 2006/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (Direttiva dwar Prattiċi Kummerċjali Żleali) (ĠU 2005, L 149, p. 22 u rettifika fil-ĠU 2006, L 114, p. 86).
28
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, hemm lok li tingħata risposta għad-domanda magħmula li l-Artikolu 3(5) tar-Regolament Nru 261/2004, moqri flimkien mal-Artikolu 2(a) ta’ dan ir-regolament, għandu jiġi interpretat fis-sens li impriża, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li applikat għal liċenzja tal-operazzjoni li madankollu kienet għadha ma ġietx lilha mogħtija fid-dati previsti sabiex isiru t-titjiriet previsti, ma tistax taqa’ taħt dak ir-regolament u għalhekk il-passiġġieri kkonċernati ma għandhomx dritt għal kumpens abbażi tal-Artikolu 5(1)(ċ) u tal-Artikolu 7(1) tal-istess regolament.
Fuq l-ispejjeż
29
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tmien Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 3(5) tar-Regolament (KE) Nru 261/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑11 ta’ Frar 2004 li jistabbilixxi regoli komuni dwar il-kumpens u l-assistenza għal passiġġieri fil-każ li ma jitħallewx jitilgħu u ta’ kanċellazzjoni jew dewmien twil ta’ titjiriet, u li li jħassar ir-Regolament (KEE) Nru 295/91, moqri flimkien mal-Artikolu 2(a) ta’ dan ir-regolament, għandu jiġi interpretat fis-sens li impriża, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li applikat għal liċenzja tal-operazzjoni li madankollu kienet għadha ma ġietx lilha mogħtija fid-dati previsti sabiex isiru t-titjiriet previsti, ma tistax taqa’ taħt dak ir-regolament u għalhekk il-passiġġieri kkonċernati ma għandhomx dritt għal kumpens abbażi tal-Artikolu 5(1)(ċ) u tal-Artikolu 7(1) tal-istess regolament.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.