62023CJ0398
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (όγδοο τμήμα)
της 28ης Νοεμβρίου 2024 (
*1
)
«Προδικαστική παραπομπή – Χώρος ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης – Δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις – Εγκλήματα και ποινές που ισχύουν στους τομείς της παράνομης διακίνησης ναρκωτικών και της καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος – Απόφαση-πλαίσιο 2004/757/ΔΕΥ – Άρθρα 4 και 5 – Απόφαση-πλαίσιο 2008/841/ΔΕΥ – Άρθρα 3 και 4 – Εθνική ρύθμιση μη εφαρμόζουσα το δίκαιο της Ένωσης – Άρθρο 51, παράγραφος 1, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Δικαίωμα ενημέρωσης στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών – Οδηγία 2012/13/ΕΕ – Άρθρα 1 και 6 – Δικαίωμα ενημέρωσης σχετικά με την ποινική κατηγορία – Αποτελεσματική δικαστική προστασία – Άρθρο 47, πρώτο εδάφιο, και άρθρο 52, παράγραφος 1, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων – Ποινική διαδικασία κατά πλειόνων προσώπων – Συμφωνία κατόπιν ποινικής διαπραγμάτευσης συναφθείσα μεταξύ ενός εκ των κατηγορουμένων και της εισαγγελικής αρχής – Συναίνεση των λοιπών κατηγορουμένων»
Στην υπόθεση C‑398/23,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Sofiyski gradski sad (πλημμελειοδικείο Σόφιας, Βουλγαρία) με απόφαση της 29ης Ιουνίου 2023, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 29 Ιουνίου 2023, στο πλαίσιο της ποινικής διαδικασίας κατά
PT,
παρισταμένης της:
Sofiyska gradska prokuratura,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (όγδοο τμήμα),
συγκείμενο από τους N. Jääskinen, πρόεδρο του ενάτου τμήματος, προεδρεύοντα του ογδόου τμήματος, M. Gavalec και N. Piçarra (εισηγητή), δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: P. Pikamäe
γραμματέας: A. Calot Escobar
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
–
η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τους M. Wasmeier και I. Zaloguin,
κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, να εκδικάσει την υπόθεση χωρίς ανάπτυξη προτάσεων,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1
Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 4, παράγραφος 1, και του άρθρου 5 της αποφάσεως-πλαισίου 2004/757/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2004, για τη θέσπιση ελάχιστων διατάξεων σχετικά με τα στοιχεία της αντικειμενικής υπόστασης των εγκλημάτων και τις ποινές που ισχύουν στον τομέα της παράνομης διακίνησης ναρκωτικών (ΕΕ 2004, L 335, σ. 8), του άρθρου 4 της αποφάσεως-πλαισίου 2008/841/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 24ης Οκτωβρίου 2008, για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος (ΕΕ 2008, L 300, σ. 42), του άρθρου 6, παράγραφοι 1 και 3, της οδηγίας 2012/13/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2012, σχετικά με το δικαίωμα ενημέρωσης στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών (ΕΕ 2012, L 142, σ. 1), καθώς και του άρθρου 20, του άρθρου 47, πρώτο εδάφιο, του άρθρου 48, παράγραφος 2, και του άρθρου 52, παράγραφος 1, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης).
2
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας κινηθείσας κατά του PT και λοιπών προσώπων που κατηγορούνται για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης και/ή συμμετοχή σε δραστηριότητες εγκληματικής οργάνωσης.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
Ο Χάρτης
3
Το άρθρο 47, πρώτο εδάφιο, του Χάρτη έχει ως εξής:
«Κάθε πρόσωπο του οποίου παραβιάστηκαν τα δικαιώματα και οι ελευθερίες που διασφαλίζονται από το δίκαιο της Ένωσης έχει δικαίωμα πραγματικής προσφυγής ενώπιον δικαστηρίου, τηρουμένων των προϋποθέσεων που προβλέπονται στο παρόν άρθρο.»
4
Το άρθρο 52, παράγραφος 1, του Χάρτη έχει ως εξής:
«Κάθε περιορισμός στην άσκηση των δικαιωμάτων και ελευθεριών που αναγνωρίζονται στον παρόντα Χάρτη πρέπει να προβλέπεται από το νόμο και να σέβεται το βασικό περιεχόμενο των εν λόγω δικαιωμάτων και ελευθεριών. Τηρουμένης της αρχής της αναλογικότητας, περιορισμοί επιτρέπεται να επιβάλλονται μόνον εφόσον είναι αναγκαίοι και ανταποκρίνονται πραγματικά σε στόχους γενικού ενδιαφέροντος που αναγνωρίζει η Ένωση ή στην ανάγκη προστασίας των δικαιωμάτων και ελευθεριών των τρίτων.»
Η απόφαση-πλαίσιο 2004/757
5
Το άρθρο 4 της αποφάσεως-πλαισίου 2004/757, το οποίο φέρει τον τίτλο «Κυρώσεις», ορίζει στην παράγραφο 1 τα ακόλουθα:
«Κάθε κράτος μέλος λαμβάνει τα μέτρα που είναι αναγκαία ώστε τα εγκλήματα που αναφέρονται στα άρθρα 2 και 3 να επισύρουν αποτελεσματικές, ανάλογες και αποτρεπτικές ποινικές κυρώσεις.
Κάθε κράτος μέλος λαμβάνει τα μέτρα που είναι αναγκαία ώστε τα εγκλήματα που αναφέρονται στο άρθρο2 να επισύρουν μέγιστη στερητική της ελευθερίας ποινή διάρκειας μεταξύ ενός και τριών ετών τουλάχιστον.»
6
Το άρθρο 5 της ως άνω αποφάσεως-πλαισίου, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ελαφρυντικές περιστάσεις», προβλέπει τα εξής:
«Παρά το άρθρο 4, κάθε κράτος μέλος μπορεί να λάβει τα αναγκαία μέτρα ώστε οι ποινές που αναφέρει το άρθρο 4 να είναι δυνατόν να μειώνονται όταν ο δράστης του εγκλήματος:
α)
θέτει τέρμα στις εγκληματικές δραστηριότητές του στον τομέα της διακίνησης ναρκωτικών και πρόδρομων ουσιών και
β)
παρέχει στις διοικητικές ή δικαστικές αρχές πληροφορίες, τις οποίες δεν θα μπορούσαν άλλως να αποκτήσουν και οι οποίες βοηθούν τις εν λόγω αρχές:
i)
να αποτρέψουν ή να περιορίσουν τα αποτελέσματα του εγκλήματος·
ii)
να εντοπίσουν ή να παραπέμψουν στη δικαιοσύνη τους λοιπούς δράστες του εγκλήματος·
iii)
να ανεύρουν αποδεικτικά στοιχεία ή
iv)
να αποτρέψουν την τέλεση άλλων εγκλημάτων προβλεπομένων στα άρθρα 2 και 3.»
Η απόφαση-πλαίσιο 2008/841
7
Το άρθρο 3 της αποφάσεως-πλαισίου 2008/841, το οποίο φέρει τον τίτλο «Κυρώσεις», ορίζει στην παράγραφο 1, στοιχείο αʹ, τα ακόλουθα:
«Κάθε κράτος μέλος λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα ώστε:
α)
η αξιόποινη πράξη την οποία αναφέρει το στοιχείο α) του άρθρου 2 να τιμωρείται με μέγιστη ποινή στερητική της ελευθερίας τουλάχιστον μεταξύ δύο και πέντε ετών· […]»
8
Το άρθρο 4 της ως άνω αποφάσεως-πλαισίου, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ιδιαίτερες περιστάσεις», προβλέπει τα εξής:
«Κάθε κράτος μέλος μπορεί να λάβει τα αναγκαία μέτρα ώστε οι ποινές που αναφέρει το άρθρο 3 να μπορούν να μειωθούν ή ο δράστης να μπορεί να εξαιρεθεί της εφαρμογής τους, αν αυτός, για παράδειγμα:
α)
εγκαταλείψει την εγκληματική δραστηριότητα και
β)
παράσχει στις διοικητικές ή δικαστικές αρχές πληροφορίες, τις οποίες δεν θα μπορούσαν άλλως να αποκτήσουν και οι οποίες τις βοηθούν:
i)
να αποτρέψουν, να παύσουν ή να περιορίσουν τα αποτελέσματα της αξιόποινης πράξης,
ii)
να προσδιορίσουν ή να παραπέμψουν στη δικαιοσύνη τους λοιπούς δράστες της αξιόποινης πράξης·
iii)
να εξεύρουν αποδεικτικά στοιχεία,
iv)
να στερήσουν την εγκληματική οργάνωση από αθέμιτους πόρους ή κέρδη που απορρέουν από τις εγκληματικές της δραστηριότητες, ή
v)
να αποτρέψουν την τέλεση άλλων αξιόποινων πράξεων που αναφέρει το άρθρο 2.»
Η οδηγία 2012/13
9
Οι αιτιολογικές σκέψεις 14 και 41 της οδηγίας 2012/13 προβλέπουν τα ακόλουθα:
«(14)
Η παρούσα οδηγία […] [α]ποβλέποντας στην ενίσχυση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών μελών, ορίζει κοινούς στοιχειώδεις κανόνες όσον αφορά την απαιτούμενη ενημέρωση των υπόπτων ή των κατηγορουμένων για την τέλεση αξιόποινης πράξης σχετικά με τα δικαιώματά τους και με την ποινική κατηγορία σε βάρος τους. Η παρούσα οδηγία στηρίζεται στα δικαιώματα που ορίζει ο Χάρτης, ιδίως στα άρθρα 6, 47 και 48, βάσει των άρθρων 5 και 6 της [Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, η οποία υπογράφηκε στη Ρώμη στις 4 Νοεμβρίου 1950] όπως έχουν ερμηνευθεί από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. […]
[…]
(41)
Η παρούσα οδηγία σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα και τηρεί τις αρχές που αναγνωρίζονται από τον Χάρτη. Ειδικότερα, η παρούσα οδηγία αποσκοπεί στην προαγωγή του δικαιώματος στην ελευθερία, του δικαιώματος για δίκαιη δίκη και των δικαιωμάτων υπεράσπισης. Θα πρέπει να εφαρμόζεται αναλόγως.»
10
Το άρθρο 1 της οδηγίας αυτής, το οποίο φέρει τον τίτλο «Αντικείμενο», έχει ως εξής:
«Η παρούσα οδηγία ορίζει κανόνες σχετικά με το δικαίωμα ενημέρωσης των υπόπτων ή κατηγορουμένων, σχετικά με τα δικαιώματά τους στο πλαίσιο της ποινικής διαδικασίας και τις εναντίον τους κατηγορίες. […]»
11
Το άρθρο 6 της εν λόγω οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Δικαίωμα ενημέρωσης σχετικά με την ποινική κατηγορία», ορίζει στις παραγράφους 1 και 3 τα εξής:
«1.   Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε ο ύποπτος ή κατηγορούμενος να ενημερώνεται για την αξιόποινη πράξη την οποία φέρεται, ή κατηγορείται, ότι διέπραξε. Η ενημέρωση αυτή είναι άμεση και δεόντως λεπτομερής προκειμένου να διασφαλισθούν ο δίκαιος χαρακτήρας της διαδικασίας και η αποτελεσματική άσκηση των δικαιωμάτων υπεράσπισης του κατηγορουμένου.
[…]
3.   Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε το αργότερο με τη διαβίβαση του κατηγορητηρίου στο δικαστήριο να παρέχονται λεπτομερή στοιχεία για την ποινική κατηγορία, συμπεριλαμβανομένης της φύσης και του νομικού χαρακτηρισμού της αξιόποινης πράξης και του είδους της συμμετοχής του κατηγορουμένου.»
Το βουλγαρικό δίκαιο
12
Το άρθρο 381 του Nakazatelno-protsesualen kodeks (κώδικα ποινικής δικονομίας), όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της υπόθεσης της κύριας δίκης (στο εξής: NPK), το οποίο φέρει τον τίτλο «Συμφωνία κατόπιν ποινικής διαπραγμάτευσης στο πλαίσιο της προδικασίας», ορίζει τα εξής:
«(1)   Κατά την περάτωση της ανάκρισης, μετά από αίτημα του εισαγγελέα ή του συνηγόρου, μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ τους κατόπιν ποινικής διαπραγμάτευσης. […]
[…]
(5)   Η συμφωνία καταρτίζεται εγγράφως και σε αυτήν αναγνωρίζονται τα ακόλουθα στοιχεία:
1.
(ότι) έχει τελεστεί πράξη, (ότι) η πράξη τελέστηκε από τον κατηγορούμενο, (ότι) η πράξη καταλογίζεται στον κατηγορούμενο, (ότι) η πράξη είναι αξιόποινη και ποιος είναι ο νομικός χαρακτηρισμός της.
2.
Ποιο είναι το είδος και το ύψος της ποινής που πρέπει να επιβληθεί.
[…]
(6)   Η συμφωνία υπογράφεται από τον εισαγγελέα και τον συνήγορο. Ο κατηγορούμενος υπογράφει τη συμφωνία αν την αποδέχεται, αφού δηλώσει ότι παραιτείται από την εκδίκαση της υπόθεσής του σύμφωνα με την τακτική διαδικασία.
(7)   Όταν η διαδικασία αφορά πλείονες κατηγορουμένους ή πλείονες αξιόποινες πράξεις, η συμφωνία μπορεί να συναφθεί από ορισμένους εκ των κατηγορουμένων ή για ορισμένες εκ των αξιόποινων πράξεων.
[…]»
13
Το άρθρο 383 του NPK, το οποίο φέρει τον τίτλο «Συνέπειες της συμφωνίας κατόπιν ποινικής διαπραγμάτευσης», προβλέπει στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Η εγκριθείσα από το δικαστήριο συμφωνία παράγει τα αποτελέσματα αποφάσεως έχουσας ισχύ δεδικασμένου.»
14
Το άρθρο 384 του ΝΡΚ, το οποίο φέρει τον τίτλο «Συμφωνία κατόπιν ποινικής διαπραγμάτευσης στο πλαίσιο της κύριας διαδικασίας», ορίζει τα εξής:
«(1)   Υπό τους όρους και σύμφωνα με τις διαδικασίες του παρόντος κεφαλαίου, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο μπορεί να εγκρίνει συμφωνία κατόπιν ποινικής διαπραγμάτευσης η οποία έλαβε χώρα μετά την έναρξη της κύριας διαδικασίας, αλλά πριν από το πέρας της αποδεικτικής διαδικασίας.
[…]
(3)   Στις περιπτώσεις αυτές, η συμφωνία [κατόπιν ποινικής διαπραγμάτευσης] εγκρίνεται μόνον εφόσον συναινέσουν όλοι οι μετέχοντες [στη διαδικασία].»
15
Το άρθρο 384 a του NPK, το οποίο φέρει τον τίτλο «Απόφαση επί συμφωνίας συναφθείσας με ορισμένους εκ των κατηγορουμένων ή για μία εκ των αξιόποινων πράξεων», ορίζει τα εξής:
«(1)   Αν, μετά την έναρξη της κύριας διαδικασίας, αλλά πριν από το πέρας της αποδεικτικής διαδικασίας, συναφθεί συμφωνία με έναν εκ των κατηγορουμένων ή για μία εκ των αξιόποινων πράξεων, το δικαστήριο αναστέλλει τη διαδικασία.
(2)   Επί της συναφθείσας συμφωνίας αποφαίνεται άλλος δικαστικός σχηματισμός […]
(3)   Ο δικαστικός σχηματισμός της παραγράφου 1 συνεχίζει την εκδίκαση της υπόθεσης μετά την έκδοση αποφάσεως επί της συμφωνίας.»
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
16
Στις 25 Μαρτίου 2020 η Spetsializirana prokuratura (εισαγγελία ειδικών αρμοδιοτήτων, Βουλγαρία) άσκησε ενώπιον του Spetsializiran nakazatelen sad (ποινικού δικαστηρίου ειδικών αρμοδιοτήτων, Βουλγαρία) ποινική δίωξη κατά 41 προσώπων, μεταξύ των οποίων οι SD και PT, για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης και/ή συμμετοχή στις δραστηριότητες εγκληματικής οργάνωσης με αντικείμενο τη διακίνηση ναρκωτικών προς τον σκοπό προσπορισμού περιουσιακού οφέλους. Ο PT διώκεται για συμμετοχή στην εγκληματική αυτή οργάνωση και για κατοχή ναρκωτικών ουσιών με σκοπό τη διακίνηση, βάσει των κρίσιμων διατάξεων του Nakazatelen kodeks (ποινικού κώδικα).
17
Στις 19 Αυγούστου 2020 η υπόθεση αναπέμφθηκε στη Spetsializirana prokuratura (εισαγγελία ειδικών αρμοδιοτήτων) προκειμένου να θεραπευθούν τα δικονομικά ελαττώματα του κατηγορητηρίου.
18
Στις 26 Αυγούστου 2020, κατά το στάδιο της προδικασίας, ο εισαγγελέας και ο συνήγορος του SD συνήψαν συμφωνία δυνάμει της οποίας θα επιβαλλόταν στον SD ποινή ελαφρύτερη από την προβλεπόμενη στον νόμο, καθότι ο ως άνω κατηγορούμενος ομολόγησε την ενοχή του για τις απαγγελθείσες εις βάρος του κατηγορίες. Η συμφωνία αυτή εγκρίθηκε την 1η Σεπτεμβρίου 2020 από δικαστικό σχηματισμό διαφορετικό από εκείνον που είχε αρχικώς επιληφθεί της υπόθεσης.
19
Στις 28 Αυγούστου 2020 η Spetsializirana prokuratura (εισαγγελία ειδικών αρμοδιοτήτων) υπέβαλε το κατηγορητήριο διορθωμένο και κινήθηκε εκ νέου η κύρια διαδικασία.
20
Στις 17 Νοεμβρίου 2020 ο εισαγγελέας και ο συνήγορος του PT συνήψαν συμφωνία κατόπιν ποινικής διαπραγμάτευσης, δυνάμει της οποίας θα επιβαλλόταν στον εν λόγω κατηγορούμενο, καθότι ομολόγησε την ενοχή του για τις εις βάρος του κατηγορίες, στερητική της ελευθερίας ποινή τριών ετών με πενταετή αναστολή.
21
Στις 21 Ιανουαρίου 2021 ο δικαστικός σχηματισμός που ορίστηκε, βάσει του άρθρου 384 a του ΝΡΚ, για την έκδοση αποφάσεως επί της ως άνω συμφωνίας την απέρριψε, με το σκεπτικό ότι ορισμένοι συγκατηγορούμενοι δεν είχαν συναινέσει, όπως απαιτείται κατά το άρθρο 384, παράγραφος 3, του NPK.
22
Στις 10 Μαΐου 2022 ο εισαγγελέας και ο συνήγορος του PT συνήψαν νέα συμφωνία κατόπιν ποινικής διαπραγμάτευσης, με πανομοιότυπο περιεχόμενο, και ζήτησαν από το δικαστήριο που είχε επιληφθεί της υπόθεσης να αποφανθεί επί της συμφωνίας αυτής χωρίς να ζητήσει τη συναίνεση των λοιπών κατηγορουμένων.
23
Στις 18 Μαΐου 2022 ο ορισθείς κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 384 a του NPK δικαστικός σχηματισμός απέρριψε την αναφερόμενη στην προηγούμενη σκέψη συμφωνία κατόπιν ποινικής διαπραγμάτευσης, με το σκεπτικό ότι η εν λόγω έγκριση προϋποθέτει τη συναίνεση των 39 λοιπών κατηγορουμένων, σύμφωνα με το άρθρο 384, παράγραφος 3, του NPK.
24
Κατόπιν της ως άνω απόρριψης, ο εισαγγελέας, ο PT και ο συνήγορός του επιβεβαίωσαν, την ίδια ημέρα, τη βούλησή τους να συνάψουν συμφωνία κατόπιν ποινικής διαπραγμάτευσης και ότι το δικαστήριο ενώπιον του οποίου προσκομίσθηκαν όλα τα αποδεικτικά στοιχεία είναι αυτό που πρέπει να εγκρίνει τη συμφωνία, χωρίς να ζητήσει τη συναίνεση των λοιπών κατηγορουμένων.
25
Με απόφαση της 28ης Ιουνίου 2022, το Spetsializiran nakazatelen sad (ποινικό δικαστήριο ειδικών αρμοδιοτήτων), προκειμένου να διαπιστωθεί κατά πόσον συνάδει με το δίκαιο της Ένωσης, όχι μόνον το άρθρο 384, παράγραφος 3, του ΝΡΚ, αλλά και το άρθρο 384 a του ίδιου κώδικα, καθότι το τελευταίο αυτό άρθρο επιτάσσει την έγκριση της συμφωνίας κατόπιν ποινικής διαπραγμάτευσης από ad hoc δικαστικό σχηματισμό, υπέβαλε αίτηση προδικαστικής αποφάσεως ενώπιον του Δικαστηρίου, η οποία αποτελεί το αντικείμενο της σημερινής αποφάσεως PT (Συμφωνία μεταξύ εισαγγελέα και δράστη αξιόποινης πράξης) (C‑432/22).
26
Το Sofiyski gradski sad (πλημμελειοδικείο Σόφιας, Βουλγαρία), το οποίο διαδέχθηκε κατά νόμον το Spetsializiran nakazatelen sad (ποινικό δικαστήριο ειδικών αρμοδιοτήτων) και το οποίο είναι το αιτούν δικαστήριο στην υπό κρίση υπόθεση, διευκρινίζει, κατ’ αρχάς, ότι προτίθεται να θέσει το ζήτημα της συμβατότητας του άρθρου 384, παράγραφος 3, του NPK όχι μόνον με το άρθρο 4, παράγραφος 1, και το άρθρο 5 της αποφάσεως-πλαισίου 2004/757, καθώς και με το άρθρο 4 της αποφάσεως-πλαισίου 2008/841, αλλά και με το άρθρο 20 του Χάρτη, όπως ερμηνεύθηκε από το Δικαστήριο με την απόφαση της 6ης Ιουνίου 2023, O. G. (Ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης κατά υπηκόου τρίτου κράτους) (C‑700/21, EU:C:2023:444), καθώς και με το άρθρο 6, παράγραφος 3, της οδηγίας 2012/13, στον βαθμό που το ως άνω άρθρο 384, παράγραφος 3, επιτάσσει τη συναίνεση των λοιπών κατηγορουμένων όταν η συμφωνία κατόπιν ποινικής διαπραγμάτευσης συνήφθη στο στάδιο της κύριας διαδικασίας ποινικής δίκης κατά πλειόνων κατηγορουμένων, όχι όμως στο στάδιο της προδικασίας της δίκης αυτής.
27
Επιπλέον, το αιτούν δικαστήριο θεωρεί ότι η συμφωνία κατόπιν ποινικής διαπραγμάτευσης συνιστά «ένδικο βοήθημα» το οποίο καθιστά δυνατή όχι μόνον την επιβολή ποινής η οποία να είναι αποτελεσματική, αναλογική και αποτρεπτική, καθώς και την παύση της εγκληματικής δραστηριότητας του κατηγορουμένου που συνάπτει τέτοιου είδους συμφωνία, αλλά και την παροχή στο επιληφθέν της υπόθεσης δικαστήριο αποδεικτικών στοιχείων σχετικά με την εγκληματική δραστηριότητα των λοιπών κατηγορουμένων. Επομένως, κατά το αιτούν δικαστήριο, μια τέτοια συμφωνία εφαρμόζει, κατά την έννοια του άρθρου 51, παράγραφος 1, του Χάρτη, τις αναφερόμενες στην προηγούμενη σκέψη διατάξεις των αποφάσεων-πλαισίων 2004/757 και 2008/841, με συνέπεια ο Χάρτης να έχει εφαρμογή επί της συμφωνίας αυτής.
28
Όσον αφορά, κατά πρώτον, την απόφαση της 6ης Ιουνίου 2023, O. G. (Ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης κατά υπηκόου τρίτου κράτους) (C‑700/21, EU:C:2023:444), από τη σκέψη 43 της αποφάσεως αυτής προκύπτει, κατά το αιτούν δικαστήριο, ότι η θέση του κατηγορουμένου κατά το στάδιο της προδικασίας της ποινικής δίκης είναι ανάλογη με εκείνη του κατηγορουμένου κατά το στάδιο της κύριας διαδικασίας της δίκης, έστω και αν κατά το τελευταίο αυτό στάδιο η κατηγορία διατυπώνεται λεπτομερέστερα. Το αιτούν δικαστήριο θεωρεί ότι η «δυσμενής μεταχείριση του κατηγορουμένου», η οποία προκύπτει από το ότι η συναίνεση των λοιπών κατηγορουμένων αποτελεί προϋπόθεση για τη δικαστική έγκριση της συμφωνίας κατόπιν ποινικής διαπραγμάτευσης που συνήψε ο κατηγορούμενος αυτός στο πλαίσιο της εν λόγω κύριας διαδικασίας, «δεν πληροί την απαίτηση περί ισότητας που θεσπίζεται στο άρθρο 20 του Χάρτη», καθότι η προϋπόθεση αυτή δεν έχει εφαρμογή στις συμφωνίες κατόπιν ποινικής διαπραγμάτευσης, οι οποίες συνάπτονται κατά το στάδιο της προδικασίας.
29
Κατά δεύτερον, κατά το αιτούν δικαστήριο, «μόνον το Δικαστήριο μπορεί να εκτιμήσει αν η συμφωνία [κατόπιν ποινικής διαπραγμάτευσης], όπως ρυθμίζεται από το βουλγαρικό δίκαιο», εμπίπτει στα δικαιώματα άμυνας που προβλέπονται στο άρθρο 48, παράγραφος 2, του Χάρτη και, σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως, να εκτιμήσει αν το άρθρο 384, παράγραφος 3, του NPK περιορίζει την αποτελεσματική άσκηση ενός τέτοιου δικαιώματος και αν ο περιορισμός αυτός «δικαιολογείται από βάσιμο λόγο», σύμφωνα με το άρθρο 52, παράγραφος 1, του Χάρτη. Το αιτούν δικαστήριο προσθέτει, αφενός, ότι το ως άνω άρθρο 384, παράγραφος 3, στερεί από κατηγορούμενο όπως ο PT το δικαίωμα να ζητήσει να εξετασθεί επί της ουσίας η συμφωνία κατόπιν ποινικής διαπραγμάτευσης, την οποία συνήψε με σκοπό την επιβολή ελαφρύτερης ποινής και, αφετέρου, ότι ο περιορισμός –δυνάμει του εν λόγω άρθρου 384, παράγραφος 3– του δικαιώματος σύναψης τέτοιας συμφωνίας «δεν θα πρέπει να δικαιολογείται από την ανάγκη προστασίας των συμφερόντων των λοιπών κατηγορουμένων», αλλά θα πρέπει να επιτρέπεται μόνον «εφόσον είναι αναγκαίος για την προστασία των συμφερόντων του θύματος».
30
Κατά τρίτον, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί αν το άρθρο 384, παράγραφος 3, του NPK συνάδει με το άρθρο 6, παράγραφος 1, της οδηγίας 2012/13, στον βαθμό που η διάταξη αυτή του εθνικού δικαίου «περιορίζει την πρακτική αποτελεσματικότητα του ως άνω άρθρου της οδηγίας [2012/13]», καθότι εμποδίζει τον κατηγορούμενο που άσκησε «το δικαίωμά του να αποκτήσει πρόσβαση στο πλήρες κείμενο του κατηγορητηρίου σύμφωνα με το άρθρο 6, παράγραφος 3, της [εν λόγω] οδηγίας» να συνάψει συμφωνία κατόπιν ποινικής διαπραγμάτευσης χωρίς τη συναίνεση των λοιπών κατηγορουμένων. Το αιτούν δικαστήριο θεωρεί ότι, δεδομένου ότι η πρόσβαση σε λεπτομερή στοιχεία για την ποινική κατηγορία είναι δυνατή μόνο στο πλαίσιο της κύριας διαδικασίας της ποινικής δίκης, το άρθρο 384, παράγραφος 3, του NPK αναγκάζει τον κατηγορούμενο που έλαβε τέτοια στοιχεία «να εξαρτάται από τη συναίνεση των λοιπών κατηγορουμένων και των συνηγόρων τους, προκειμένου να εξετασθεί η ουσία της [συμφωνίας κατόπιν ποινικής διαπραγμάτευσης] […] και, ενδεχομένως, να εγκριθεί». Εξ αυτού συνάγει ότι, εν προκειμένω, η διάταξη αυτή εμποδίζει τον PT «να χρησιμοποιήσει αποτελεσματικά τα λεπτομερή στοιχεία που παρέχονται για την ποινική κατηγορία, δικαίωμα που του αναγνωρίζεται ρητώς από το άρθρο 6, παράγραφος 3, της οδηγίας [2012/13]».
31
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Sofiyski gradski sad (πλημμελειοδικείο Σόφιας) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Συνάδει με το άρθρο 4, παράγραφος 1, και το άρθρο 5 της αποφάσεως-πλαισίου 2004/757, καθώς και με το άρθρο 4 της αποφάσεως-πλαισίου 2008/841, σε συνδυασμό με το άρθρο 20 του [Χάρτη], εθνική νομοθεσία σύμφωνα με την οποία απαιτείται η συναίνεση των συγκατηγορουμένων και των συνηγόρων τους για την έγκριση συμφωνίας περάτωσης της ποινικής διαδικασίας κατά κατηγορουμένου, όταν η υπόθεση βρίσκεται στο στάδιο της κύριας διαδικασίας, ενώ η εν λόγω συναίνεση δεν απαιτείται κατά το στάδιο της προδικασίας;
2)
Συνάδει με το άρθρο 4, παράγραφος 1, της αποφάσεως-πλαισίου 2004/757, σε συνδυασμό με το άρθρο 48, παράγραφος 2, και το άρθρο 52, παράγραφος 1, του Χάρτη, εθνική νομοθεσία η οποία, διά της απαιτήσεως της συναίνεσης των συγκατηγορούμενων, περιορίζει τη δυνατότητα κατηγορουμένου να ζητήσει από το δικαστήριο να εξετάσει την ουσία συναφθείσας από αυτόν συμφωνίας (που του επιβάλλει ηπιότερη ποινή);
3)
Συνάδει με το άρθρο 6, παράγραφος 3, σε συνδυασμό με το άρθρο 6, παράγραφος 1, της οδηγίας 2012/13 και σε συνδυασμό με το άρθρο 47, [πρώτο εδάφιο], και το άρθρο 52, παράγραφος 1, του Χάρτη, εθνική νομοθεσία η οποία προβλέπει επίσης αυτόν τον περιορισμό ως συνέπεια της παροχής στον κατηγορούμενο λεπτομερούς ενημέρωσης σχετικά με την ποινική κατηγορία;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Επί του πρώτου και του δευτέρου προδικαστικού ερωτήματος
32
Με το πρώτο και το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, τα οποία πρέπει να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 4, παράγραφος 1, και το άρθρο 5 της αποφάσεως-πλαισίου 2004/757, καθώς και το άρθρο 4 της αποφάσεως-πλαισίου 2008/841, ερμηνευόμενα σε συνδυασμό με το άρθρο 20, το άρθρο 48, παράγραφος 2, και το άρθρο 52, παράγραφος 1, του Χάρτη, έχουν την έννοια ότι αντιτίθενται σε διάταξη του εθνικού δικαίου η οποία, στο πλαίσιο ποινικής δίκης κατά πλειόνων κατηγορουμένων, εξαρτά τη δικαστική έγκριση συμφωνίας συναφθείσας μεταξύ ενός εκ των κατηγορουμένων και της εισαγγελικής αρχής κατά το στάδιο της κύριας διαδικασίας της δίκης αυτής από τη συναίνεση των λοιπών κατηγορουμένων οι οποίοι δεν έχουν ομολογήσει την ενοχή τους, ενώ τέτοια συναίνεση δεν απαιτείται για την έγκριση πανομοιότυπης συμφωνίας συναφθείσας κατά το στάδιο της προδικασίας της εν λόγω δίκης.
33
Το άρθρο 4, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της αποφάσεως-πλαισίου 2004/757 επιτάσσει στα κράτη μέλη να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε οι αξιόποινες πράξεις που αναφέρονται στα άρθρα 2 και 3 της εν λόγω αποφάσεως-πλαισίου να τιμωρούνται με αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές ποινές, ενώ το άρθρο 4, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, της εν λόγω αποφάσεως-πλαισίου επιβάλλει ειδικώς στα κράτη μέλη την υποχρέωση να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε οι αξιόποινες πράξεις που αναφέρονται στο άρθρο 2 αυτής να τιμωρούνται με μέγιστη στερητική της ελευθερίας ποινή τουλάχιστον μεταξύ ενός και τριών ετών. Το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της αποφάσεως-πλαισίου 2008/841 περιέχει διατάξεις ανάλογες με εκείνες του άρθρου 4, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, της αποφάσεως-πλαισίου 2004/757.
34
Το άρθρο 5 της αποφάσεως-πλαισίου 2004/757 καθώς και το άρθρο 4 της αποφάσεως-πλαισίου 2008/841 προβλέπουν, κατ’ ουσίαν, τη δυνατότητα των κρατών μελών να λαμβάνουν, υπό ιδιαίτερες περιστάσεις, τα αναγκαία μέτρα ώστε οι ποινές που αναφέρονται, αντιστοίχως, στο άρθρο 4 της πρώτης αποφάσεως-πλαισίου και στο άρθρο 3 της δεύτερης αποφάσεως-πλαισίου να μπορούν να μειωθούν και, στην περίπτωση της δεύτερης αποφάσεως-πλαισίου, ο δράστης να μπορεί να εξαιρεθεί της εφαρμογής τους.
35
Κατ’ αρχάς, πρέπει να εξακριβωθεί αν, όπως υποστηρίζει το αιτούν δικαστήριο, η βουλγαρική νομοθεσία που διέπει τη συμφωνία κατόπιν ποινικής διαπραγμάτευσης εφαρμόζει το δίκαιο της Ένωσης, κατά την έννοια του άρθρου 51, παράγραφος 1, του Χάρτη, και αν, ως εκ τούτου, το Δικαστήριο είναι αρμόδιο να ερμηνεύσει τις διατάξεις του Χάρτη, τις οποίες αφορούν το πρώτο και το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα.
36
Το άρθρο 51, παράγραφος 1, του Χάρτη προβλέπει ότι οι διατάξεις του απευθύνονται στα κράτη μέλη μόνον όταν αυτά εφαρμόζουν το δίκαιο της Ένωσης. Η παράγραφος 2 του άρθρου 51 διευκρινίζει ότι οι διατάξεις του Χάρτη ουδόλως διευρύνουν τις αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως ορίζονται στις Συνθήκες.
37
Οι διατάξεις αυτές του Χάρτη επιβεβαιώνουν την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, κατά την οποία τα θεμελιώδη δικαιώματα που κατοχυρώνονται στην έννομη τάξη της Ένωσης έχουν εφαρμογή σε όλες τις καταστάσεις που διέπονται από το δίκαιο της Ένωσης, πλην όμως όχι πέραν αυτών. Κατά συνέπεια, στο πλαίσιο προδικαστικής παραπομπής δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, το Δικαστήριο μπορεί μόνο να ερμηνεύσει το δίκαιο της Ένωσης εντός των ορίων των αρμοδιοτήτων οι οποίες του έχουν απονεμηθεί (πρβλ. απόφαση της 11ης Ιουλίου 2024, Hann-Invest κ.λπ., C‑554/21, C‑622/21 και C‑727/21, EU:C:2024:594, σκέψεις 30 και 31 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
38
Η φράση «όταν εφαρμόζουν το δίκαιο της Ένωσης», κατά την έννοια του άρθρου 51, παράγραφος 1, του Χάρτη, προϋποθέτει την ύπαρξη συνδέσμου μεταξύ πράξης του δικαίου της Ένωσης και του επίμαχου εθνικού μέτρου που να υπερβαίνει την εγγύτητα των σχετικών τομέων ή τις έμμεσες επιπτώσεις του ενός τομέα στον άλλο (πρβλ. αποφάσεις της 6ης Μαρτίου 2014, Siragusa, C‑206/13, EU:C:2014:126, σκέψη 24, και της 29ης Ιουλίου 2024, protectus, C‑185/23, EU:C:2024:657, σκέψη 42).
39
Το Δικαστήριο κατέληξε στη μη εφαρμογή των θεμελιωδών δικαιωμάτων της Ένωσης σε σχέση με εθνική κανονιστική ρύθμιση λόγω του γεγονότος ότι οι διατάξεις της Ένωσης στον σχετικό τομέα δεν επέβαλλαν καμία υποχρέωση στα κράτη μέλη όσον αφορά την επίμαχη στην κύρια δίκη κατάσταση (πρβλ. αποφάσεις της 6ης Μαρτίου 2014, Siragusa, C‑206/13, EU:C:2014:126, σκέψη 26, και της 10ης Ιουλίου 2014, Julián Hernández κ.λπ., C‑198/13, EU:C:2014:2055, σκέψη 35).
40
Με βάση τις ανωτέρω σκέψεις θα εξετασθούν οι διατάξεις των πράξεων της Ένωσης, υπό το πρίσμα των οποίων το αιτούν δικαστήριο προτίθεται να εκτιμήσει τις επίμαχες στην υπόθεση της κύριας δίκης διατάξεις του εθνικού δικαίου.
41
Κατά πρώτον, το άρθρο 4, παράγραφος 1, της αποφάσεως-πλαισίου 2004/757 και το άρθρο 3 της αποφάσεως-πλαισίου 2008/841 συγκαταλέγονται στις πράξεις που θεσπίστηκαν βάσει του άρθρου 31, παράγραφος 1, ΕΕ, οι διατάξεις του οποίου περιλαμβάνονται πλέον στο άρθρο 83, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ. Περιέχουν ελάχιστες διατάξεις σχετικά με τις ποινές που επιβάλλονται για αξιόποινες πράξεις στους τομείς εγκληματικότητας που καλύπτονται αντιστοίχως από το πεδίο εφαρμογής τους, ήτοι την παράνομη διακίνηση ναρκωτικών και το οργανωμένο έγκλημα.
42
Όπως τόνισε το Δικαστήριο στη σκέψη 39 της σημερινής αποφάσεως, PT (Συμφωνία μεταξύ εισαγγελέα και δράστη αξιόποινης πράξης) (C‑432/22), η εφαρμογή των διατάξεων αυτών συνεπάγεται τη θέσπιση από τα κράτη μέλη νομοθετικών μέτρων που εμπίπτουν στο ουσιαστικό ποινικό δίκαιο. Αντιθέτως, στον τομέα του ποινικού δικονομικού δικαίου, στο οποίο εμπίπτουν, κατ’ ουσίαν, οι διατάξεις του βουλγαρικού δικαίου σχετικά με τη συμφωνία κατόπιν ποινικής διαπραγμάτευσης, ήτοι το άρθρο 384, παράγραφος 3, του ΝΡΚ ουδεμία νομοθετική πράξη της Ένωσης με αντικείμενο συμφωνίες αυτού του είδους έχει εκδοθεί βάσει του άρθρου 31 ΕΕ ή του άρθρου 82 ΣΛΕΕ, το οποίο ορίζει την αρμοδιότητα της Ένωσης στον τομέα του ποινικού δικονομικού δικαίου.
43
Ως εκ τούτου, η σχέση μεταξύ των μνημονευόμενων στη σκέψη 41 της παρούσας αποφάσεως διατάξεων του ουσιαστικού ποινικού δικαίου της Ένωσης και των διατάξεων του βουλγαρικού ποινικού δικονομικού δικαίου που διέπουν την επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης συμφωνία κατόπιν ποινικής διαπραγμάτευσης δεν υπερβαίνει την εγγύτητα ή τις έμμεσες επιπτώσεις των πρώτων επί των δευτέρων. Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν μπορεί να διαπιστωθεί μεταξύ τους σύνδεσμος, κατά την έννοια της υπομνησθείσας στη σκέψη 38 της παρούσας αποφάσεως νομολογίας.
44
Κατά δεύτερον, το άρθρο 5 της αποφάσεως-πλαισίου 2004/757, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ελαφρυντικές περιστάσεις», και το άρθρο 4 της αποφάσεως-πλαισίου 2008/841, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ιδιαίτερες περιστάσεις», απλώς προβλέπουν ότι τα κράτη μέλη μπορούν να λάβουν τα αναγκαία μέτρα ώστε οι ποινές τις οποίες αφορούν οι ως άνω αποφάσεις-πλαίσια να μπορούν να μειωθούν αν ο δράστης εγκαταλείψει την εγκληματική δραστηριότητα στους τομείς που καλύπτονται από τις εν λόγω αποφάσεις-πλαίσια και παράσχει στις διοικητικές ή δικαστικές αρχές πληροφορίες, τις οποίες δεν θα μπορούσαν άλλως να αποκτήσουν και οι οποίες τις βοηθούν, μεταξύ άλλων, να προσδιορίσουν ή να παραπέμψουν στη δικαιοσύνη τους λοιπούς δράστες της αξιόποινης πράξης ή να εξεύρουν αποδεικτικά στοιχεία. Οι διατάξεις αυτές του δικαίου της Ένωσης δεν διευκρινίζουν ούτε τις διαδικασίες, ούτε τους όρους που διέπουν τη σύναψη συμφωνίας κατόπιν ποινικής διαπραγμάτευσης, ούτε, επιπλέον, επιβάλλουν στα κράτη μέλη την υποχρέωση να νομοθετήσουν στον τομέα αυτόν, αντιθέτως προς όσα επιτάσσει η προμνησθείσα στη σκέψη 39 της παρούσας αποφάσεως νομολογία για να μπορεί να θεμελιωθεί σύνδεσμος μεταξύ των εν λόγω διατάξεων του δικαίου της Ένωσης και των διατάξεων του βουλγαρικού δικαίου που διέπουν τη συμφωνία κατόπιν ποινικής διαπραγμάτευσης.
45
Από τις ανωτέρω εκτιμήσεις προκύπτει ότι οι διατάξεις του NPK σχετικά με τη σύναψη και την έγκριση συμφωνίας κατόπιν ποινικής διαπραγμάτευσης και, ειδικότερα, το άρθρο 384, παράγραφος 3, του ΝΡΚ δεν συνιστούν «εφαρμογή», κατά την έννοια του άρθρου 51, παράγραφος 1, του Χάρτη, των διατάξεων των αποφάσεων-πλαισίων 2004/757 και 2008/841.
46
Ως εκ τούτου, το Δικαστήριο δεν είναι αρμόδιο να απαντήσει στο πρώτο και στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα.
Επί του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος
47
Με το τρίτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 6, παράγραφοι 1 και 3, της οδηγίας 2012/13, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47, πρώτο εδάφιο, και του άρθρου 52, παράγραφος 1, του Χάρτη, έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε διάταξη του εθνικού δικαίου η οποία, στο πλαίσιο ποινικής δίκης κατά πλειόνων κατηγορουμένων, εξαρτά τη δικαστική έγκριση συμφωνίας κατόπιν ποινικής διαπραγμάτευσης, συναφθείσας μεταξύ της εισαγγελικής αρχής και ενός εκ των κατηγορουμένων, από τη συναίνεση των λοιπών κατηγορουμένων μόνον στην περίπτωση κατά την οποία η συμφωνία αυτή συνάπτεται κατά το στάδιο της κύριας διαδικασίας της δίκης.
48
Όπως προκύπτει από το άρθρο 1 αυτής, η οδηγία 2012/13, η οποία εκδόθηκε βάσει του άρθρου 82, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ, θεσπίζει κοινούς ελάχιστους κανόνες όσον αφορά την ενημέρωση των υπόπτων ή κατηγορουμένων για την τέλεση αξιόποινης πράξης σχετικά με τα δικαιώματά τους και με την ποινική κατηγορία σε βάρος τους. Η οδηγία αυτή, όπως αναφέρεται στις αιτιολογικές της σκέψεις 14 και 41, στηρίζεται στα δικαιώματα που ορίζει ο Χάρτης, ιδίως στα άρθρα 47 και 48, και αποσκοπεί στην προαγωγή των δικαιωμάτων αυτών.
49
Το άρθρο 6, παράγραφος 1, της οδηγίας 2012/13 υποχρεώνει τα κράτη μέλη να μεριμνούν ώστε ο ύποπτος ή κατηγορούμενος να ενημερώνεται άμεσα και με τις δέουσες λεπτομέρειες για την αξιόποινη πράξη την οποία φέρεται, ή κατηγορείται, ότι διέπραξε. Η παράγραφος 3 του εν λόγω άρθρου 6 διευκρινίζει ότι τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε το αργότερο με τη διαβίβαση του κατηγορητηρίου στο αρμόδιο εθνικό δικαστήριο να παρέχονται λεπτομερή στοιχεία για την ποινική κατηγορία, συμπεριλαμβανομένης της φύσης και του νομικού χαρακτηρισμού της αξιόποινης πράξης και του είδους της συμμετοχής του κατηγορουμένου.
50
Εν πάση περιπτώσει, ανεξαρτήτως του χρονικού σημείου κατά το οποίο παρέχονται τα λεπτομερή στοιχεία για την ποινική κατηγορία, σύμφωνα με το ως άνω άρθρο 6, παράγραφος 3, ο κατηγορούμενος και ο συνήγορός του πρέπει ιδίως, σύμφωνα με τις αρχές της εκατέρωθεν ακρόασης και της ισότητας των όπλων, να έχουν επαρκή χρόνο για να λάβουν γνώση των στοιχείων αυτών και να είναι σε θέση να οργανώσουν αποτελεσματικά την υπεράσπιση του κατηγορουμένου, να υποβάλουν τυχόν παρατηρήσεις και να διατυπώσουν εν ανάγκη κάθε αίτημα, ιδίως σχετικά με την ανάκριση, το οποίο έχουν το δικαίωμα να υποβάλουν δυνάμει του εθνικού δικαίου [πρβλ. αποφάσεις της 5ης Ιουνίου 2018, Kolev κ.λπ., C‑612/15, EU:C:2018:392, σκέψη 96, καθώς και της 21ης Οκτωβρίου 2021, ZX (Τακτοποίηση του κατηγορητηρίου), C‑282/20, EU:C:2021:874, σκέψη 38 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
51
Η γνωστοποίηση στον κατηγορούμενο λεπτομερών στοιχείων για την ποινική κατηγορία, συμπεριλαμβανομένης της φύσης και του νομικού χαρακτηρισμού της αξιόποινης πράξης, εγκαίρως, σε χρονικό σημείο που θα του παρέχει τη δυνατότητα να οργανώσει αποτελεσματικά την υπεράσπισή του, είναι απαραίτητη προκειμένου ο κατηγορούμενος αυτός να είναι σε θέση να κατανοήσει τις πράξεις που του αποδίδονται, να οργανώσει αναλόγως την υπεράσπισή του και, ενδεχομένως, να αμφισβητήσει την ενοχή του, επιχειρώντας να αποδείξει την απουσία ενός ή περισσότερων στοιχείων της ειδικής υπόστασης της προσαπτόμενης αξιόποινης πράξης, ή και να επιλέξει να ομολογήσει την ενοχή του, οικειοθελώς και έχοντας πλήρη γνώση των πράξεων που του αποδίδονται, καθώς και των εννόμων αποτελεσμάτων της επιλογής του αυτής [βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 9ης Νοεμβρίου 2023, BK (Μεταβολή του νομικού χαρακτηρισμού της αξιόποινης πράξης), C‑175/22, EU:C:2023:844, σκέψη 40].
52
Εντούτοις, η αποτελεσματικότητα του δικαιώματος ενημέρωσης σχετικά με την ποινική κατηγορία, με τις δέουσες λεπτομέρειες και εγκαίρως, όπως το δικαίωμα αυτό κατοχυρώνεται στο άρθρο 6, παράγραφοι 1 και 3, της οδηγίας 2012/13, δεν υπονομεύεται αν η έγκριση, από το αρμόδιο εθνικό δικαστήριο, συμφωνίας κατόπιν ποινικής διαπραγμάτευσης, συναφθείσας μεταξύ ενός εκ των κατηγορουμένων και της εισαγγελικής αρχής, εξαρτάται από τη συναίνεση των λοιπών κατηγορουμένων που δεν έχουν ομολογήσει την ενοχή τους.
53
Πράγματι, μολονότι, όπως επιβεβαιώνει το αιτούν δικαστήριο, η απαίτηση της συναίνεσης αυτής κατά το στάδιο της κύριας διαδικασίας της ποινικής δίκης αποτελεί συνέπεια –κατά συνειδητή επιλογή του εθνικού νομοθέτη– της γνωστοποίησης στον εν λόγω κατηγορούμενο λεπτομερών στοιχείων σχετικά με την εις βάρος του ποινική κατηγορία, λαμβανομένης υπόψη της επιρροής που μπορεί να ασκούν τα λεπτομερέστερα αυτά στοιχεία σε σχέση με τα γνωστοποιηθέντα κατά το στάδιο της προδικασίας μιας τέτοιας δίκης ως προς την άσκηση, από τους κατηγορουμένους που δεν έχουν ομολογήσει την ενοχή τους, του δικαιώματός τους για δίκαιη δίκη και των δικαιωμάτων άμυνας που διαθέτουν, δεν διαπιστώνεται, ωστόσο, ότι μια τέτοια απαίτηση περί συναίνεσης θίγει ή εμποδίζει την άσκηση από τον ως άνω κατηγορούμενο των δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται στο άρθρο 6, παράγραφοι 1 και 3, της οδηγίας 2012/13, σε συνδυασμό με το άρθρο 47, πρώτο εδάφιο, και το άρθρο 52, παράγραφος 1, του Χάρτη.
54
Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, στο τρίτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 6, παράγραφοι 1 και 3, της οδηγίας 2012/13, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47, πρώτο εδάφιο, και του άρθρου 52, παράγραφος 1, του Χάρτη, έχει την έννοια ότι δεν αντιτίθεται σε διάταξη του εθνικού δικαίου η οποία, στο πλαίσιο ποινικής δίκης κατά πλειόνων κατηγορουμένων, εξαρτά τη δικαστική έγκριση συμφωνίας κατόπιν ποινικής διαπραγμάτευσης, συναφθείσας μεταξύ της εισαγγελικής αρχής και ενός εκ των κατηγορουμένων, από τη συναίνεση των λοιπών κατηγορουμένων μόνον στην περίπτωση κατά την οποία η συμφωνία αυτή συνάπτεται κατά το στάδιο της κύριας διαδικασίας της δίκης.
Επί των δικαστικών εξόδων
55
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (όγδοο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 6, παράγραφοι 1 και 3, της οδηγίας 2012/13/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2012, σχετικά με το δικαίωμα ενημέρωσης στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47, πρώτο εδάφιο, και του άρθρου 52, παράγραφος 1, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
έχει την έννοια ότι:
δεν αντιτίθεται σε διάταξη του εθνικού δικαίου η οποία, στο πλαίσιο ποινικής δίκης κατά πλειόνων κατηγορουμένων, εξαρτά τη δικαστική έγκριση συμφωνίας κατόπιν ποινικής διαπραγμάτευσης, συναφθείσας μεταξύ της εισαγγελικής αρχής και ενός εκ των κατηγορουμένων, από τη συναίνεση των λοιπών κατηγορουμένων μόνον στην περίπτωση κατά την οποία η συμφωνία αυτή συνάπτεται κατά το στάδιο της κύριας διαδικασίας της δίκης.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η βουλγαρική.