Wydanie tymczasowe
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
JEANA RICHARDA DE LA TOURA
przedstawiona w dniu 22 stycznia 2026 r.(1)
Sprawa C‑583/24 [Tagu](i)
Postępowanie karne
przeciwko
DZ,
przy udziale
Openbaar Ministerie
[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez rechtbank Amsterdam (sąd rejonowy w Amsterdamie, Niderlandy)]
Odesłanie prejudycjalne – Współpraca wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych – Europejski nakaz aresztowania – Decyzja ramowa 2002/584/WSiSW – Artykuł 1 ust. 3 – Decyzja ramowa 2004/757/WSiSW – Artykuł 2 ust. 1 lit. a) i ust. 2 – Artykuł 4 ust. 1 i ust. 2 lit. b) – Minimalne przepisy określające znamiona przestępstw i kar w dziedzinie nielegalnego handlu narkotykami – Karta praw podstawowych Unii Europejskiej – Artykuł 49 ust. 3 – Proporcjonalność kar – Kontrola sprawowana przez organ sądowy wykonującego nakaz państwa członkowskiego
I.      Wprowadzenie
1.        Wiele atramentu wylano już na temat uwzględniania przez wydające nakaz organy sądowe oraz wykonujące go organy sądowe zasady proporcjonalności przy stosowaniu
decyzji ramowej Rady 2002/584/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi(2), zmienionej decyzją ramową Rady 2009/299/WSiSW z dnia 26 lutego 2009 r.(3), przy czym zjawisku temu z pewnością sprzyja milczenie decyzji ramowej 2002/584 w tym względzie(4).
2.        Owa decyzja ramowa nie zawiera bowiem żadnego wyraźnego wymogu co do przestrzegania przez organy sądowe państw członkowskich zasady proporcjonalności w zakresie jej stosowania(5). Aby zrekompensować ten brak, ów wymóg został sformułowany w różnych podręcznikach dotyczących wydawania i wykonywania europejskiego nakazu aresztowania(6); sformułował go także Parlament Europejski(7).
3.        I
tak w podręczniku z 2023 r. Komisja wskazuje, że europejski nakaz aresztowania „musi być zawsze proporcjonalny do celu, w jakim go wydano”(8). W tej perspektywie wydające nakaz organy sądowe „powinny rozważyć, czy zamiast wydania [europejskiego nakazu aresztowania] można zastosować inne środki współpracy sądowej”, ponieważ takie środki mogłyby być „skuteczne, lecz mają charakter mniej dolegliwy”. Ogólniej rzecz ujmując, Komisja wskazuje, że „przeprowadzenie kontroli proporcjonalności przed wydaniem [europejskiego nakazu aresztowania] może zwiększyć wzajemne zaufanie właściwych organów państw członkowskich”, co przyczynia się do „skutecznego funkcjonowania [europejskiego nakazu aresztowania] w Unii [Europejskiej]”(9).
4.        Mimo że nie ma o nim żadnej wyraźnej wzmianki w decyzji ramowej 2002/584, wymóg proporcjonalności rzutuje zatem na procedurę przekazywania ustanowioną w tej decyzji ramowej. Zresztą nie mogłoby być inaczej, skoro art. 5 ust. 4 TUE stanowi, że „[z]godnie z zasadą proporcjonalności zakres i forma działania Unii nie wykraczają poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celów traktatów”. Mając na względzie konsekwencje europejskiego nakazu aresztowania dla praw osób, których dotyczy wniosek, oraz aby zapewnić skuteczność i szybkość procedury przekazywania, szczególnie istotne jest, aby wydające nakaz organy sądowe w każdym przypadku uważnie analizowały, z zachowaniem pewnej powściągliwości, czy taki nakaz jest niezbędny.
5.        Sam Trybunał, pod wpływem wielu swoich rzeczników generalnych(10), wskazał na konieczność dokonywania kontroli proporcjonalności przez wydający nakaz organ sądowy. Skoro bowiem wydanie europejskiego nakazu aresztowania może skutkować zatrzymaniem osoby, której nakaz dotyczy, a tym samym może naruszać jej wolność osobistą, do organu sądowego zamierzającego wydać europejski nakaz aresztowania należy według Trybunału zbadanie, czy w świetle szczególnych okoliczności danego przypadku wydanie to ma charakter proporcjonalny(11). Trybunał zdaje się w tym względzie dokonywać rozróżnienia w zależności od tego, czy europejski nakaz aresztowania został wydany w celu przeprowadzenia postępowania karnego, czy w celu wykonania kary, ponieważ wyjaśnił on, że w tym ostatnim przypadku proporcjonalność tego nakazu wynika z wyroku skazującego, który jak wynika z art. 2 ust. 1 decyzji ramowej 2002/584, musi orzekać karę pozbawienia wolności lub środek zabezpieczający polegający na pozbawieniu wolności o wymiarze co najmniej czterech miesięcy(12).
6.        Jeśli chodzi o wykonujący nakaz organ sądowy, z orzecznictwa Trybunału nie wynika, aby organ ten miał obowiązek badania proporcjonalności europejskiego nakazu aresztowania, który ma wykonać(13).
7.        Zresztą Komisja podkreśla w swoim podręczniku z 2023 r., że kontrola proporcjonalności europejskiego nakazu aresztowania należy wyłącznie do wydającego nakaz organu sądowego. Wskazuje ona w tym względzie, że w decyzji ramowej 2002/584 „nie przewidziano możliwości oceny proporcjonalności [europejskiego nakazu aresztowania] przez państwo członkowskie wykonujące nakaz”. Zdaniem tej instytucji jest to „zgodne z zasadą wzajemnego uznawania”. Jeżeli jednakże wykonujący nakaz organ sądowy powziąłby poważne wątpliwości co do proporcjonalności europejskiego nakazu aresztowania, pierwszeństwo należy dać „bezpośrednim konsultacjom” między tym organem a wydającym nakaz organem sądowym, tak aby znaleźć „bardziej odpowiednie rozwiązanie”(14). Komisja uważa, że sytuacje takie mogą występować jedynie „w wyjątkowych okolicznościach”(15).
8.        Po dokonaniu tych uściśleń należy od razu wskazać, że w rozpatrywanym wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym do Trybunału zwrócono się o zbadanie pod szczególnym kątem problematyki dotyczącej proporcjonalności w ramach mechanizmu przekazywania osób, chociaż jak wyjaśnię dalej, w centrum debaty prawnej również znajduje się rozdzielenie obowiązków w zakresie kontroli między, odpowiednio, wydające nakaz organy sądowe oraz organy sądowe go wykonujące.
9.        Wniosek ten prowadzi zatem do tego, by Trybunał wypowiedział się co do kwestii, czy wykonujący nakaz organ sądowy może – a jeśli tak, to w jakiej sytuacji – odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania wydanego w celu wykonania kary pozbawienia wolności, gdy uzna, że przekazanie osoby, której dotyczy wniosek, groziłoby naruszeniem zasady proporcjonalności kar zapisanej w art. 49 ust. 3 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej(16). Z tej perspektywy chodzi nie tyle o kontrolę przestrzegania zasady proporcjonalności na etapie wydania rozpatrywanego europejskiego nakazu aresztowania, ile o kontrolę przestrzegania owej zasady na etapie wykonywania tego nakazu w kontekście orzeczonej w wydającym nakaz państwie członkowskim kary, w odniesieniu do której europejski nakaz aresztowania jest jedynie instrumentem procesowym stosowanym, aby doprowadzić do jej wykonania(17).
10.      Dokładniej rzecz ujmując, rozpatrywany wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 1 ust. 3 decyzji ramowej 2002/584 w związku z art. 49 ust. 3 Karty oraz z art. 2 ust. 1 i 2, art. 4 ust. 1 i 2 i art. 5 decyzji ramowej Rady 2004/757/WSiSW z dnia 25 października 2004 r. ustanawiającej minimalne przepisy określające znamiona przestępstw i kar w dziedzinie nielegalnego handlu narkotykami(18).
11.      Wniosek ten został złożony w ramach postępowania karnego prowadzonego przeciwko DZ w przedmiocie europejskiego nakazu aresztowania wydanego wobec niego w celu wykonania kary siedmiu lat pozbawienia wolności prawomocnie orzeczonej za popełnienie przestępstwa polegającego na przywozie do Rumunii „niebezpiecznych i szczególnie niebezpiecznych” narkotyków.
12.      W
tym kontekście będzie należało ustalić, czy – a jeśli tak, to w jakim zakresie i pod jakimi warunkami – wykonujący nakaz organ sądowy może odmówić przekazania DZ, w sytuacji gdy uzna, że taka kara jest nieproporcjonalna oraz że w związku z tym wykonanie europejskiego nakazu aresztowania naruszyłoby zasadę proporcjonalności kar zapisaną w art. 49 ust. 3 Karty. W szczególności czy organ ten jest obowiązany przeprowadzić dwuetapowe badanie, aby móc odmówić tego przekazania na podstawie art. 1 ust. 3 decyzji ramowej 2002/584? W przypadku odpowiedzi twierdzącej – jaką konkretną treść należy nadać każdemu z dwóch etapów tego badania?
II.    Okoliczności sporu w postępowaniu głównym i pytania prejudycjalne
13.      W
dniu 9 stycznia 2024 r.  Judecătoria Constanța (sąd pierwszej instancji w Konstancy, Rumunia) wydał europejski nakaz aresztowania wobec DZ. Rechtbank Amsterdam (sąd rejonowy w Amsterdamie, Niderlandy), który jest sądem odsyłającym, orzeka jako wykonujący nakaz organ sądowy o wykonaniu tego nakazu. Sąd ten stoi na stanowisku, że nie ma możliwości powołania żadnej z podstaw odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania wskazanych w art. 3, 4 i 4a decyzji ramowej 2002/584.
14.      Europejski nakaz aresztowania ma na celu wykonanie kary siedmiu lat pozbawienia wolności, która stała się prawomocna w następstwie orzeczenia Curtea de Apel Constanța (sądu apelacyjnego w Konstancy, Rumunia) z dnia 20 grudnia 2023 r., wydanego po przeprowadzeniu rozprawy, na którą DZ stawił się osobiście(19). Sąd odsyłający wskazuje, że z nakazu tego wynika, iż wyrok skazujący dotyczy czynów popełnionych przez DZ wraz z małżonką, polegających na niedozwolonym przywozie do Rumunii trzech gramów marihuany i czterech tabletek zawierających metylenodioksymetamfetaminę (MDMA). Sąd ten wskazuje, że czyny te podlegają w Rumunii karze na podstawie art. 3 Legea nr. 143/2000 privind prevenirea și combaterea traficului și consumului ilicit de droguri (ustawy nr 143/2000 o zapobieganiu nielegalnemu handlowi narkotykami i zażywaniu narkotyków oraz zwalczaniu tych zjawisk)(20) z dnia 26 lipca 2000 r., w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym (zwanej dalej „ustawą nr 143/2000”)(21), oraz na podstawie art. 46 ust. 2 Codul penal (kodeksu karnego)(22). W prawie rumuńskim jest to jedno przestępstwo, a mianowicie „wprowadzenie do kraju narkotyków niebezpiecznych i szczególnie niebezpiecznych”.
15.      Sąd odsyłający wyjaśnia również, że art. 3 ustawy nr 143/2000 w zakresie, w jakim dotyczy narkotyków „szczególnie niebezpiecznych”, ma na celu wdrożenie art. 4 ust. 2 lit. b) decyzji ramowej 2004/757(23). Mimo że ten ostatni przepis nakazuje państwom członkowskim wprowadzenie zagrożenia karą pozbawienia wolności, której górna granica mieści się w przedziale od pięciu do dziesięciu lat, z dodatkowych informacji udzielonych przez wydający nakaz organ sądowy i przez rumuńskie biuro Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Wymiarów Sprawiedliwości w sprawach Karnych (Eurojust) wynika, że przestępstwo „wprowadzania do kraju narkotyków niebezpiecznych i szczególnie niebezpiecznych” było w czasie jego popełnienia zagrożone karą co najmniej siedmiu lat pozbawienia wolności.
16.      Biorąc pod uwagę ilości narkotyków, o których mowa w europejskim nakazie aresztowania, oraz złożone przez DZ podczas rozprawy przed sądem odsyłającym oświadczenie – zgodnie z którym narkotyki te były przeznaczone na użytek własny jego małżonki, stosującej je jako środek przeciwbólowy(24) – sąd ten stwierdza, że chodzi o niewielkie ilości narkotyków „niebezpiecznych” i „szczególnie niebezpiecznych” przeznaczonych na użytek własny. Sąd ten wskazuje w każdym razie, że DZ oraz jego małżonka posiadali te niewielkie ilości narkotyków bez zamiaru ich sprzedaży.
17.      Prawo rumuńskie przewiduje możliwości złagodzenia kary, w szczególności poprzez uwzględnienie okoliczności łagodzących. Jednakże w odpowiedzi na wniosek wydający nakaz organ sądowy poinformował, że w przypadku DZ nie występują żadne okoliczności obciążające, takie jak recydywa, ani też żadne okoliczności łagodzące. Nawet gdyby DZ kwalifikował się do złagodzenia kary i złagodzenie takie by wobec niego zastosowano, to i tak niemożliwe byłoby zawieszenie wykonania kary ze względu na czas jej trwania. Według tego organu w przypadku zastosowania podstawy do złagodzenia kara wynosiłaby bowiem cztery lata i osiem miesięcy, a zatem więcej niż trzy lata(25).
18.      Sąd odsyłający wnioskuje
na podstawie tych elementów, że z wyjątkiem okoliczności uzasadniających złagodzenie kary w przypadku skazania za nieuprawniony przywóz „niebezpiecznych i szczególnie niebezpiecznych narkotyków”
rumuńskie przepisy w czasie popełnienia tych czynów zobowiązywały sąd do wymierzenia kary co najmniej siedmiu lat pozbawienia wolności, bez względu na to, czy działanie to dotyczyło niewielkiej ilości narkotyków, ani na to, czy były one przeznaczone na użytek własny sprawcy, a w każdym razie nie do celów handlowych.
19.      Z
kolei w zakresie, w jakim zastosowanie miała przynajmniej jedna z ustawowych możliwości złagodzenia kary, przepisy te umożliwiały sądowi zmniejszenie o połowę minimalnego wymiaru kary za niedozwolony przywóz „niebezpiecznych i szczególnie niebezpiecznych narkotyków” na użytek własny, a w każdym razie bez zamiarów handlowych (w przypadku zastosowania art. 15 ustawy nr 143/2000) lub o maksymalnie jedną trzecią (w przypadku zastosowania co najmniej jednej z pozostałych możliwości złagodzenia kary).
20.      Sąd odsyłający wskazuje, że obrońca DZ sprzeciwił się jego przekazaniu, argumentując, że orzeczona kara pozbawienia wolności jest nieproporcjonalna, a zatem sprzeczna z art. 49 ust. 3 Karty. W kontekście argumentacji obrońcy sąd ten uważa, że kara minimalna, której wymierzenia w niniejszej sprawie wymaga od rumuńskiego sądu karnego ustawodawstwo rumuńskie, rozpatrywana w połączeniu z ograniczonymi możliwościami prawnymi w zakresie złagodzenia kary, wzbudza pytania z punktu widzenia zasady proporcjonalności kar, o której mowa w tym postanowieniu.
21.      W
pierwszej kolejności powstaje zdaniem tego sądu pytanie, czy w sytuacji, gdy osoba, której dotyczy wniosek, powoła się na rzeczywiste ryzyko wykonania kary nieproporcjonalnej do przestępstwa, które stanowi podstawę wydania europejskiego nakazu aresztowania, wykonujący nakaz organ sądowy powinien zweryfikować, czy ryzyko to może skutkować odmową przekazania.
22.      Sąd odsyłający wskazuje w tym względzie, że nie ma pewności, czy z wyroku z dnia 14 lipca 2022 r., Procureur général près la cour d’appel d’Angers(26) można wnioskować, iż powoływanie się na art. 1 ust. 3 decyzji ramowej 2002/584 w związku z art. 49 ust. 3 Karty nie jest dopuszczalne.
23.      W
drugiej kolejności powstaje zdaniem tego sądu szereg dalszych pytań, dotyczących tego, w jaki sposób wykonujący nakaz organ sądowy miałby ocenić, czy w wydającym nakaz państwie członkowskim istnieje rzeczywiste ryzyko wykonania orzeczonej prawomocnie nieproporcjonalnej kary.
24.      Należałoby zatem zastanowić się, jaki test powinien zostać przeprowadzony przez ten organ w ramach tej oceny oraz jaką rolę w tym teście odgrywa obowiązek wymierzenia kary minimalnej rozpatrywany łącznie z przewidzianymi w prawie wydającego nakaz państwa członkowskiego możliwościami obniżenia kary i zawieszenia jej wykonania. Poza tym z uwagi na fakt, że kara pozbawienia wolności, na jaką skazano osobę, której dotyczy wniosek, jest prawomocna, pojawia się pytanie, czy ewentualna gwarancja ze strony organów wydającego nakaz państwa członkowskiego – przykładowo w postaci możliwości ułaskawienia osoby, której dotyczy wniosek, lub umożliwienia jej wniesienia o rewizję wyroku skazującego – mogłaby wykluczyć w przypadku tej osoby ewentualnie stwierdzone rzeczywiste ryzyko naruszenia art. 49 ust. 3 Karty.
25.      W
tych okolicznościach rechtbank Amsterdam (sąd rejonowy w Amsterdamie) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)      Czy art. 1 ust. 3 [decyzji ramowej 2002/584] rozpatrywany w związku z art. 49 ust. 3 [Karty] oraz art. 2 ust. 1 lit. a), art. 2 ust. 2, art. 4 ust. 1, art. 4 ust. 2 lit. b) i art. 5 [decyzji ramowej  2004/757] należy interpretować w ten sposób, że
w
przypadku gdy osoba, której dotyczy [wniosek], sprzeciwia się przekazaniu, powołując się na argument, że w wydającym nakaz  państwie członkowskim prawomocnym wyrokiem sądu skazano ją na nieproporcjonalną minimalną karę pozbawienia wolności za przywóz niewielkich ilości narkotyków na użytek własny, a w każdym razie za przywóz niewielkich ilości narkotyków bez zamiaru ich sprzedaży,
wykonujący nakaz organ sądowy musi zbadać, czy w razie przekazania osoby, której dotyczy [wniosek], w celu wykonania kary, groziłoby jej rzeczywiste ryzyko wykonania kary nieproporcjonalnej do przestępstwa, które stanowi podstawę wydania europejskiego nakazu aresztowania?
2)      W przypadku odpowiedzi twierdzącej na [pytanie pierwsze]:
a)      jaki test powinien przeprowadzić wykonujący nakaz organ sądowy, by ocenić, czy istnieje rzeczywiste ryzyko wykonania prawomocnej i nieproporcjonalnej kary, o której mowa w [pytaniu  pierwszym];
b)      jaką rolę w tym teście odgrywa okoliczność, że przepisy prawa wydającego państwa członkowskiego,
służące wdrożeniu art. 4 ust. 2 lit. b) [decyzji ramowej 2004/757] oraz wynikającego z niego obowiązku ustanowienia minimalnej kary pozbawienia  wolności, której górna granica mieści się w przedziale od 5 do 10 lat,
zobowiązują tamtejszy sąd do orzeczenia kary w wymiarze co najmniej siedmiu lat pozbawienia wolności w przypadku  skazania za – krótko mówiąc – przywóz narkotyków tego rodzaju, który powoduje najwięcej uszczerbku dla zdrowia, niezależnie od tego, jakiej ilości narkotyków czyny te dotyczą oraz niezależnie od tego, czy czyny te popełniono na potrzeby użytku własnego, czy też czyny te popełniono, mając w zamiarze sprzedaż tych narkotyków, przy czym:
–        sąd może złagodzić tę obowiązkową karę minimalną łącznie maksymalnie o jedną trzecią czasu jej trwania jedynie wówczas, gdy zachodzą okoliczności zmniejszające wagę przestępstwa lub zagrożenie ze strony sprawcy lub jeżeli dana osoba przyzna się do popełnienia przestępstwa, lub łącznie o połowę czasu trwania kary, jeżeli dana osoba ułatwia identyfikację i ściganie innych osób, które popełniły przestępstwa związane z narkotykami, oraz
–        czas trwania takiej (potencjalnie złagodzonej) kary minimalnej stoi na przeszkodzie temu, by sąd zarządził zawieszenie jej wykonania;
c)      czy ewentualne rzeczywiste ryzyko wykonania prawomocnej i nieproporcjonalnej kary, o której mowa w [pytaniu pierwszym], można wykluczyć poprzez gwarancję ze strony wydającego nakaz państwa członkowskiego i jak taka gwarancja mogłaby wyglądać?”.
26.      DZ, Openbaar Ministerie (prokuratura, Niderlandy), rządy rumuński, węgierski i polski, Irlandia oraz Komisja złożyli uwagi na piśmie oraz uczestniczyli, wraz z rządem niemieckim, w rozprawie, która odbyła się w dniu 23 września 2025 r. i podczas której odpowiedzieli oni na zadane przez Trybunał pytania wymagające odpowiedzi ustnej.
III. Analiza
27.      Poprzez swoje pytania, które proponuję analizować łącznie, sąd odsyłający zwraca się w istocie do Trybunału, aby ten orzekł, czy – a jeśli tak, to pod jakimi warunkami i w jakim zakresie –
art. 1 ust. 3 decyzji ramowej 2002/584 w związku z art. 49 ust. 3 Karty pozwala wykonującemu nakaz organowi sądowemu odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania wydanego do celów wykonania kary pozbawienia wolności, w sytuacji gdy organ ten uzna, że taka kara jest nadmiernie wygórowana oraz że w związku z tym wykonanie tego nakazu naruszyłoby zasadę proporcjonalności kar zapisaną w tym postanowieniu Karty.
28.      Sformułowane przez sąd odsyłający pytania mają swoje źródło przede wszystkim w różnicach między niderlandzkim a rumuńskim prawem karnym, jeśli chodzi o stopień surowości kary za popełnienie przestępstwa takiego jak to rozpatrywane w postępowaniu głównym, a mianowicie wprowadzenie do Rumunii narkotyków „szczególnie niebezpiecznych”. Zgodnie bowiem z informacjami udzielonymi przez prokuratora w toku rozprawy, podczas gdy wprowadzenie do Rumunii narkotyków należących do tej kategorii, o wadze nieprzekraczającej dziesięciu gramów, byłoby zagrożone w Niderlandach karą od jednego do trzech tygodni pozbawienia wolności, w Rumunii wymiar kary pozbawienia wolności wynosi co najmniej siedem lat. Pytania te oparte są zatem na ustaleniu, zgodnie z którym dolna granica kary pozbawienia wolności przewidziana w prawie rumuńskim jest wygórowana w porównaniu do kary przewidzianej w prawie niderlandzkim. Dochodzi do tego ustalenie, zgodnie z którym możliwości złagodzenia kary lub zawieszenia jej wykonania, jakimi dysponuje rumuński sąd, są ograniczone.
29.      Aby udzielić odpowiedzi na pytania postawione przez sąd odsyłający, należy przypomnieć, że decyzja ramowa 2002/584 służy, dzięki wprowadzeniu uproszczonego i skutecznego systemu przekazywania osób skazanych lub podejrzanych o naruszenie przepisów ustawy karnej, ułatwieniu i przyspieszeniu współpracy sądowej, przyczyniając się w ten sposób do realizacji wyznaczonego Unii celu, jakim jest ustanowienie przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w oparciu o wysoki stopień zaufania, jakie powinno istnieć między państwami członkowskimi(27).
30.      W
obszarze regulowanym tą decyzją ramową zasada wzajemnego uznawania, stanowiąca – jak wynika zwłaszcza z jej motywu 6 – kamień węgielny współpracy wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych, znajduje wyraz w art. 1 ust. 2 wspomnianej decyzji ramowej, ustanawiającym regułę, na mocy której państwa członkowskie wykonują każdy europejski nakaz aresztowania w oparciu o zasadę wzajemnego uznawania i zgodnie z przepisami tej samej decyzji ramowej(28).
31.      Wynika z tego, po pierwsze, że wykonujące nakaz organy sądowe mogą odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania wyłącznie na podstawach wynikających z decyzji ramowej 2002/584, zgodnie z jej wykładnią dokonaną przez Trybunał. Po drugie, podczas gdy wykonanie europejskiego nakazu aresztowania stanowi zasadę, odmowa jego wykonania jest przewidziana jako wyjątek, który należy interpretować ściśle(29). Jeżeli chodzi o wspomniane podstawy, owa decyzja ramowa przewiduje w art. 3 podstawy obligatoryjnej odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania, a w art. 4 i 4a – podstawy fakultatywnej odmowy jego wykonania(30).
32.      Po stwierdzeniu, że żadna spośród tych podstaw nie dotyczy nieproporcjonalnego charakteru kary orzeczonej w wydającym nakaz państwie członkowskim (sekcja A), wyjaśnię, jakie skutki można wywodzić z art. 1 ust. 3 decyzji ramowej 2002/584 w przypadku ryzyka naruszenia zasady proporcjonalności kar zapisanej w art. 49 ust. 3 Karty (sekcja B).
A.      Brak w decyzji ramowej 2002/584 podstawy odmowy wykonania dotyczącej nieproporcjonalnego charakteru kary orzeczonej w wydającym nakaz państwie członkowskim
33.      W
decyzji ramowej 2002/584 nie przewiduje się, by wykonujący nakaz organ sądowy
mógł odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania wydanego w celu wykonania kary pozbawienia wolności tylko z tego powodu, że kara ta jest nieproporcjonalna w stosunku do przestępstwa, za które ma być sankcją.
34.      Taki sam wniosek można również wywieść z orzecznictwa Trybunału.
35.      I
tak w sprawie, w której zapadł wyrok Procureur général près la cour d’appel d’Angers, do Trybunału zwrócono się o dokonanie wykładni przesłanki podwójnej karalności, przewidzianej w art. 2 ust. 4 i art. 4 pkt 1 decyzji ramowej 2002/584. Trybunał orzekł w szczególności, że przesłanka ta jest spełniona, gdy europejski nakaz aresztowania zostaje wydany w celu wykonania kary pozbawienia wolności, nawet jeśli kara ta została orzeczona w wydającym nakaz państwie członkowskim za popełnienie przez osobę, której dotyczy nakaz, jednego przestępstwa składającego się z kilku czynów, z których tylko część stanowi przestępstwo w wykonującym nakaz państwie członkowskim(31).
36.      Na wniosek sądu odsyłającego, aby zbadać tę problematykę również pod kątem art. 49 ust. 3 Karty, Trybunał wskazał, że taka wykładnia jest zgodna z zasadą proporcjonalności czynów zabronionych i kar przewidzianą w tym postanowieniu(32).
37.      Trybunał podkreślił w tym względzie, po pierwsze, że w systemie ustanowionym decyzją ramową 2002/584 przestrzeganie zasady proporcjonalności czynów zabronionych i kar jest zapewnione przez organy sądowe wydającego nakaz państwa członkowskiego, oraz dodał
ogólniej, że zagwarantowanie poszanowania praw osoby, o której przekazanie się zwrócono, należy w pierwszym rzędzie do wydającego nakaz państwa członkowskiego(33).
38.      Po drugie, Trybunał wskazał, że ewentualnie nieproporcjonalny charakter kary orzeczonej w wydającym nakaz państwie członkowskim nie figuruje wśród podstaw obligatoryjnej i fakultatywnej odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania znajdujących się w art. 3, 4 i 4a decyzji ramowej 2002/584(34).
39.      Ponadto Trybunał wyjaśnił, że przesłanka podwójnej karalności czynu wymaga jedynie sprawdzenia, czy okoliczności faktyczne przestępstwa, w związku z którym wydano ten europejski nakaz aresztowania, stanowiłyby również jako takie przestępstwo w świetle prawa wykonującego nakaz państwa członkowskiego, w sytuacji gdyby wystąpiły one na terytorium tego ostatniego państwa(35).
40.      Na podstawie tych elementów Trybunał stwierdził, że do wykonującego nakaz organu sądowego –
w ramach oceny tej przesłanki – nie należy zatem ocena kary orzeczonej w wydającym nakaz państwie członkowskim w świetle art. 49 ust. 3 Karty(36).
41.      Jest prawdą, że odpowiedź udzieloną przez Trybunał w wyroku Procureur général près la cour d’appel d’Angers należy analizować w świetle przesłanki podwójnej karalności czynu, ponieważ Trybunał ograniczył się jedynie do podkreślenia, że dokonana przez niego wykładnia tej przesłanki jest zgodna z zasadą proporcjonalności czynów zabronionych i kar zapisaną w art. 49 ust. 3 Karty.
42.      Niemniej poprzez ogólne sformułowanie pkt 65 i 66 tego wyroku Trybunał daje do zrozumienia, że dokonywanie przez wykonujący nakaz organ sądowy oceny ewentualnie nieproporcjonalnego charakteru kary orzeczonej w wydającym nakaz państwie członkowskim wydaje się niezgodne z systemem ustanowionym decyzją ramową 2002/584. Moim zdaniem w niniejszym postępowaniu Trybunał powinien potwierdzić w jasny sposób, że odmowa wykonania europejskiego nakazu aresztowania co do zasady nie może opierać się na dokonanej przez wykonujący nakaz organ sądowy ocenie, zgodnie z którą, stosownie do różnych elementów oceny, w tym jego prawa krajowego, kara orzeczona w wydającym nakaz państwie członkowskim ma nieproporcjonalny charakter. Według mnie dokonanie takiej oceny przez ów organ sądowy nie jest ani pożądane, ani możliwe w praktyce.
43.      Ta ocena proporcjonalności kary przez wykonujący nakaz organ sądowy nie jest pożądana, ponieważ prowadziłaby do ponownego merytorycznego badania przez ów organ wyroku skazującego, który zapadł w wydającym nakaz państwie członkowskim, oraz do podważenia w danym przypadku zasadności tego wyroku. Organ ten przekształciłby się zatem w instancję odwoławczą, przed którą osoba, której dotyczy wniosek, mogłaby kwestionować proporcjonalność kary wymierzonej jej przez sąd wydającego nakaz państwa członkowskiego. Taka instancja odwoławcza może zaś być usytuowana wyłącznie w tym
wydającym nakaz państwie członkowskim i nie można przenieść jej do wykonującego nakaz państwa członkowskiego, którego organy sądowe nie mogą przypisać sobie takiej roli. Poza tym wykonujący nakaz organ sądowy nie dysponuje podstawami jurysdykcji pozwalającymi mu stosować przepisy prawa karnego materialnego wykonującego nakaz państwa członkowskiego do przestępstwa, którego karanie należy do sądów wydającego nakaz państwa członkowskiego i w odniesieniu do którego jeden z tych sądów wydał w niezależny sposób wyrok stanowiący podstawę europejskiego nakazu aresztowania objętego wnioskiem o wykonanie.
44.      Do wykonującego nakaz organu sądowego nie należy zatem ocena, czy kara wymierzona przez sąd wydającego nakaz państwa członkowskiego jest odpowiednia do osiągnięcia celów, jakim służą przepisy tego państwa członkowskiego, oraz czy owa kara nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów. Dodam, że z oczywistych względów dotyczących pewności prawa podważanie przez wykonujący nakaz organ sądowy prawomocnego wyroku, który zapadł w państwie członkowskim wydającym nakaz, nie jest dopuszczalne na etapie wykonania tego wyroku, gdyż stanowiłoby naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej.
45.      Ponadto dokonywanie przez wykonujący nakaz organ sądowy kontroli proporcjonalności kary orzeczonej w wydającym nakaz państwie członkowskim jest z gruntu sprzeczne z zasadą wzajemnego uznawania(37). Przypomnę, że zakłada ona istnienie pomiędzy państwami członkowskimi wzajemnego zaufania co do systemów sądownictwa karnego i że każde z tych państw akceptuje stosowanie prawa karnego obowiązującego w innych państwach członkowskich, nawet jeśli zastosowanie własnego prawa krajowego prowadziłoby do innego rozwiązania(38). Oznacza to, że wykonujący nakaz organ sądowy nie może kwestionować proporcjonalności kar, powołując się na swoje prawo karne(39) i dając pierwszeństwo własnej ocenie proporcjonalności kar, z pominięciem przepisów prawa karnego materialnego wydającego nakaz państwa członkowskiego. Należy również podkreślić, że rozbieżności w prawie karnym państw członkowskich odzwierciedlają różnorodność decyzji podejmowanych przez te państwa w dziedzinie polityki karnej(40), zgodnie z priorytetami określanymi przez krajowych ustawodawców(41), w tym w dziedzinie prawa karnego materialnego, które jest przedmiotem harmonizacji minimalnej w ramach Unii. Należy w tym względzie zapobiec sytuacji, w której niektóre państwa członkowskie, ze szkodą dla celu, jakim jest zwalczanie bezkarności, oraz dla praw osób pokrzywdzonych staną się miejscem schronienia dla skazanych, ponieważ stosują mniej surową represję karną w przypadku pewnych przestępstw. Należy również wskazać, że jak już orzekł Trybunał, mimo iż decyzja ramowa 2002/584 zawiera w art. 2 ust. 2 wykaz kategorii przestępstw do celów wdrożenia tej decyzji, sama definicja czynu i zagrożenie karą wynikają z prawa wydającego nakaz państwa członkowskiego. Celem tej decyzji ramowej nie jest harmonizacja prawa karnego materialnego, czyli określonych przestępstw w zakresie ich znamion lub kar, jakimi są zagrożone(42).
46.      Do tych wniosków należy jeszcze dodać ten, że dokonanie przez wykonujący nakaz organ sądowy ścisłej i kompetentnej oceny proporcjonalności kary orzeczonej przez sąd wydającego nakaz państwa członkowskiego wydaje się trudne, a nawet niemożliwe z tej prostej przyczyny, że proces nie odbywał się przed tym organem, że nie dysponuje on pełnymi aktami oraz że nie zna specyfiki
systemu wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych w tym państwie członkowskim(43). Nie wydaje mi się, by wymiana informacji przewidziana w art. 15 ust. 2 i 3 decyzji ramowej 2002/584 mogła być środkiem zaradczym dla tego problemu, ponieważ służy ona umożliwieniu wykonującemu nakaz organowi sądowemu podjęcia decyzji o przekazaniu, a nie dostarczeniu temu organowi informacji pozwalających mu ocenić zasadność wyroku skazującego, który zapadł w wydającym nakaz państwie członkowskim(44).
47.      W
ogólniejszym ujęciu takie rozwiązanie nie uwzględniałoby okoliczności, że celem tej decyzji ramowej nie jest harmonizacja prawa karnego materialnego państw członkowskich, tak że różnorodność przepisów w tej dziedzinie nie może prowadzić, poprzez umożliwienie wykonującemu nakaz organowi sądowemu sprawowania kontroli przestrzegania zasady proporcjonalności kar przez sąd wydającego nakaz państwa członkowskiego, do paraliżu mechanizmu przekazywania osób ustanowionego w tej decyzji ramowej. Dla uniknięcia tego ryzyka istotne jest zatem zapewnienie, aby przestrzeganie zasady proporcjonalności kar należało co do zasady wyłącznie do kompetencji sądów wydającego nakaz państwa członkowskiego, na zasadach określonych w prawie karnym tego państwa członkowskiego. Odmienne podejście niewątpliwie zagrażałoby celowi, jakim jest wprowadzenie uproszczonego i skutecznego systemu dla ułatwienia i przyśpieszenia przekazywania osób między państwami członkowskimi.
48.      Nie można jednakże zupełnie wykluczyć, że w wyjątkowych okolicznościach ryzyko naruszenia zasady proporcjonalności kar może skłonić wykonujący nakaz organ sądowy do odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania. Pragnę poza tym zauważyć, że Trybunał w wyroku Procureur général près la cour d’appel d’Angers nie wypowiedział się w przedmiocie zagadnienia, czy ryzyko naruszenia zasady proporcjonalności kar przewidzianej w art. 49 ust. 3 Karty mogłoby stanowić samodzielną podstawę odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania
na podstawie art. 1 ust. 3 decyzji ramowej 2002/584.
B.      Skutki, jakie należy wywieść z art. 1 ust. 3 decyzji ramowej 2002/584 w przypadku ryzyka naruszenia zasady proporcjonalności kar zapisanej w art. 49 ust. 3 Karty
49.      Z art. 1 ust. 3 decyzji ramowej 2002/584 wynika, że decyzja ta nie skutkuje modyfikacją obowiązku poszanowania praw podstawowych gwarantowanych w Karcie.
50.      Obowiązek ten spoczywa na państwach członkowskich, gdy podejmują decyzję o przekazaniu danej osoby, ponieważ decyzja o takim przekazaniu stanowi stosowanie prawa Unii w rozumieniu art. 51 ust. 1 Karty. Przy wydawaniu tej decyzji wykonujące nakaz organy sądowe państw członkowskich są zatem obowiązane do zagwarantowania osobie, której dotyczy europejski nakaz aresztowania, poszanowania praw podstawowych przyznanych w Karcie(45).
51.      W
tym kontekście należy przypomnieć, że art. 49 ust. 3 Karty stanowi, iż kary nie mogą być nieproporcjonalnie surowe w stosunku do czynu zabronionego pod groźbą kary. Postanowienie to ma zastosowanie w sytuacji, gdy przepis krajowy wdraża prawo Unii(46). Zgodnie z zasadą proporcjonalności środki karne przewidziane przez prawo krajowe nie mogą wykraczać poza granice tego, co jest konieczne do realizacji prawnie uzasadnionych celów wyznaczonych przez to prawodawstwo. Surowość sankcji powinna być adekwatna do wagi naruszeń, które są nimi zagrożone, w szczególności poprzez zapewnienie rzeczywiście odstraszającego skutku, bez wykraczania przy tym poza to, co jest niezbędne do realizacji tego celu(47).
52.      Poza tym zasada proporcjonalności wymaga, aby przy określaniu sankcji zostały uwzględnione indywidualne okoliczności danego przypadku(48). Przy ocenie proporcjonalności kar należy również wziąć pod uwagę możliwość zmiany przez sąd krajowy kwalifikacji w stosunku do kwalifikacji zawartej w akcie oskarżenia – co może prowadzić do zastosowania kary łagodniejszej – oraz możliwość dostosowania kary do wagi stwierdzonego naruszenia(49).
53.      W
oparciu o art. 1 ust. 3 decyzji ramowej 2002/584 Trybunał wypracował samodzielną podstawę, która może,
w drodze wyjątku,
w razie spełnienia pewnych przesłanek uzasadniać odmowę przekazania przez wykonujący nakaz organ sądowy, gdy zachodzi ryzyko naruszenia praw podstawowych osoby, której dotyczy wniosek. Do tej pory możliwość powołania się na taką podstawę rozważano w związku z ryzykiem naruszenia praw podstawowych gwarantowanych w art. 4 Karty (zakaz tortur i nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania), jej art. 7 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego), art. 24 (prawa dziecka) i art. 47 (prawo do skutecznego środka prawnego przed niezawisłym i bezstronnym sądem ustanowionym uprzednio na mocy ustawy).
54.      Moim zdaniem nie ma żadnego powodu, aby z góry kategorycznie wykluczyć możliwość, że ryzyko naruszenia prawa podstawowego zapisanego w art. 49 ust. 3 Karty również może w drodze wyjątku uzasadniać
na podstawie art. 1 ust. 3 decyzji ramowej 2002/584
odmowę przekazania. Pragnę zresztą zauważyć, że Trybunał w wyroku Alchaster, choć
w ramach wykładni innego aktu prawnego Unii(50), orzekł już, że wykonujące nakaz organy sądowe państw członkowskich są zobowiązane do zagwarantowania, przy wydawaniu decyzji o przekazaniu, poszanowania praw podstawowych wynikających z art. 49 ust. 1 Karty, który stanowi między innymi, że nie wymierza się kary surowszej od tej, którą można było wymierzyć w czasie, gdy czyn zabroniony pod groźbą kary został popełniony. Moim zdaniem możliwe powinno być objęcie tą oceną art. 49 ust. 3 Karty(51).
55.      W
konsekwencji w przypadku istnienia ryzyka naruszenia prawa podstawowego chronionego na mocy art. 49 ust. 3 Karty wykonujący nakaz organ sądowy może
według mnie, po przeprowadzeniu odpowiedniego badania, odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania.
56.      Co się tyczy zasad takiego badania, uważam, że Trybunał nie powinien odchodzić od swojego orzecznictwa, które zmierza do ochrony wyjątkowego charakteru odmowy przekazania opartej na art. 1 ust. 3 decyzji ramowej 2002/584 poprzez poddanie kontroli ryzyka naruszenia praw podstawowych dwuetapowemu badaniu.
57.      Z
orzecznictwa Trybunału wynika w tym względzie, że ocena w postępowaniu w sprawie wykonania europejskiego nakazu aresztowania rzeczywistego charakteru ryzyka naruszenia praw podstawowych zagwarantowanych w art. 4, 7, 24 i 47 Karty powinna co do zasady zostać przeprowadzona w drodze dwuetapowego badania, które to etapy nie mogą się na siebie nakładać, ponieważ wymagają analizy na podstawie odrębnych kryteriów i powinny w związku z tym być przeprowadzane kolejno po sobie(52).
58.      W tym celu wykonujący nakaz organ sądowy powinien
w ramach pierwszego etapu ustalić, czy istnieją obiektywne, wiarygodne, dokładne i należycie zaktualizowane dane świadczące o istnieniu rzeczywistego ryzyka naruszenia w wydającym nakaz państwie członkowskim jednego z tych praw podstawowych ze względu albo na nieprawidłowości systemowe lub ogólne, albo na nieprawidłowości dotykające szczególnie obiektywnie możliwej do zidentyfikowania grupy osób(53).
59.      W
ramach drugiego etapu badania wykonujący nakaz organ sądowy powinien zbadać, w sposób konkretny i dokładny, w jakim zakresie nieprawidłowości stwierdzone w ramach pierwszego etapu badania mogą mieć wpływ na sytuację osoby wskazanej w europejskim nakazie aresztowania oraz czy z uwagi na jej sytuację osobistą istnieją poważne i sprawdzone podstawy, aby uznać, że ta osoba będzie narażona na rzeczywiste ryzyko naruszenia wspomnianych praw podstawowych w przypadku przekazania jej do wydającego nakaz państwa członkowskiego(54).
60.      Gdy zatem wykonujący nakaz organ sądowy bada, czy wykonanie europejskiego nakazu aresztowania może powodować ryzyko naruszenia praw podstawowych, powinien uczynić to w oderwaniu od konkretnego przypadku, by powrócić od niego jedynie wtedy, gdy stwierdzi, że w wydającym nakaz państwie członkowskim istnieją nieprawidłowości systemowe lub ogólne albo nieprawidłowości dotykające szczególnie obiektywnie możliwej do zidentyfikowania grupy osób. Analiza na płaszczyźnie systemowej co do zasady poprzedza zatem analizę na płaszczyźnie indywidualnej.
61.      Trybunał w związku z tym ściśle ogranicza stosowanie podstawy odmowy przekazania opartej na art. 1 ust. 3 decyzji ramowej 2002/584 poprzez nałożenie na wykonujący nakaz organ sądowy obowiązku przeprowadzenia ścisłego i wymagającego badania. Jest on uzasadniony stwierdzeniem, zgodnie z którym uproszczony i skuteczny system przekazywania osób skazanych lub podejrzanych ustanowiony decyzją ramową 2002/584 opiera się na wysokim stopniu zaufania, jakie powinno istnieć między państwami członkowskimi, oraz na zasadzie wzajemnego uznawania(55). Z kolei zasada wzajemnego zaufania wymaga, aby każde z tych państw uznawało – z zastrzeżeniem wyjątkowych okoliczności – że wszystkie inne państwa członkowskie przestrzegają prawa Unii, a zwłaszcza praw podstawowych uznanych w tym prawie(56). W konsekwencji przy wykonywaniu prawa Unii państwa członkowskie powinny przyjmować domniemanie przestrzegania praw podstawowych przez inne państwa członkowskie, tak że nie tylko nie mogą one żądać od innego państwa członkowskiego wyższego poziomu ochrony krajowej praw podstawowych od poziomu zapewnionego w prawie Unii, lecz także – z zastrzeżeniem wyjątkowych przypadków – nie mogą one sprawdzać, czy to inne państwo członkowskie rzeczywiście przestrzegało w konkretnym wypadku praw podstawowych zagwarantowanych przez Unię(57).
62.      W
tym właśnie kontekście domniemania przestrzegania praw podstawowych przez wydające nakaz państwo członkowskie, które to domniemanie wynika z zasady wzajemnego zaufania, Trybunał wskazał, że obowiązek stwierdzenia istnienia nieprawidłowości systemowych lub ogólnych bądź nieprawidłowości szczególnie dotykających obiektywnie możliwej do zidentyfikowania grupy osób, przed zweryfikowaniem w sposób konkretny i precyzyjny, czy osoba wskazana w europejskim nakazie aresztowania jest narażona na rzeczywiste ryzyko naruszenia prawa podstawowego, ma właśnie na celu uniknięcie sytuacji, w której taka weryfikacja mogłaby być przeprowadzana w przypadkach innych niż wyjątkowe(58).
63.      Trybunał podkreślił, że dochowanie tego obowiązku pozwala w szczególności zapewnić podział obowiązków między wydającym nakaz państwem członkowskim a wykonującym nakaz państwem członkowskim w zakresie spełnienia wymogów związanych z prawami podstawowymi, który wynika z pełnego stosowania zasad wzajemnego zaufania i wzajemnego uznawania stanowiących podstawę funkcjonowania mechanizmu europejskiego nakazu aresztowania(59).
64.      Jak wskazałem w opinii w sprawie Puig Gordi i in.(60), nie ulega wątpliwości, że jako organy, które powinny realizować decyzję ramową 2002/584, wydające i wykonujące organy sądowe są zobowiązane do przestrzegania praw podstawowych chronionych przez Kartę. Niemniej aby system przekazywania wprowadzony w drodze tej decyzji ramowej mógł funkcjonować, obowiązki w tym zakresie zgodnie z zasadą wzajemnego zaufania są rozdzielone między te dwa organy. Gdyby bowiem wydający nakaz organ sądowy i wykonujący nakaz organ sądowy były uprawnione do przeprowadzenia takich samych weryfikacji, zagrożona byłaby skuteczność i szybkość przekazania. Ponadto wzajemne zaufanie jest ze swej natury sprzeczne z przeprowadzaniem kontroli krzyżowych przez każdy organ pragnący sprawdzić przestrzeganie praw podstawowych w państwie członkowskim, do którego należy drugi organ. Odmowa wykonania europejskiego nakazu aresztowania oparta na stwierdzeniu przez wykonujący nakaz organ sądowy ryzyka naruszenia praw podstawowych w wydającym nakaz państwie członkowskim może zgodnie z tą logiką mieć jedynie charakter wyjątkowy(61).
65.      Wprawdzie Trybunał był w stanie sporadycznie wykluczyć obowiązek przeprowadzenia przez wykonujący nakaz organ sądowy w pierwszej kolejności badania na płaszczyźnie systemowej, lecz dotyczyło to wyłącznie sytuacji, gdy takie badanie okazuje się nieodpowiednie dla oceny przedstawianego ryzyka naruszenia praw podstawowych. W świetle art. 4 Karty, który ustanawia prawo bezwzględne, sytuacja taka ma miejsce, gdy osoba podlegająca przekazaniu cierpi na ciężką, przewlekłą chorobę o nieokreślonym czasie trwania, która w przypadku przekazania może ulec znacznemu zaostrzeniu(62). Jednakże i w takiej sytuacji obowiązuje wymóg dotyczący wyjątkowego charakteru odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania. W takim przypadku, aby uzasadnić odmowę, Trybunał wymaga bowiem osiągnięcia minimalnego progu dotkliwości, który przekracza nieunikniony poziom cierpienia nierozerwalnie związany z pozbawieniem wolności, co ma miejsce, gdy przekazanie ciężko chorej osoby, której dotyczy nakaz, wiązałoby się dla niej z rzeczywistym ryzykiem znaczącego skrócenia oczekiwanej długości życia lub szybkiego, znaczącego i nieodwracalnego pogorszenia się stanu zdrowia(63).
66.      Uważam, że w niniejszej sprawie nie należy dodawać nowego wyjątku od wymogu dwuetapowego badania. Zatem moim zdaniem ocena ryzyka naruszenia art. 49 ust. 3 Karty w przypadku wykonania europejskiego nakazu aresztowania wymaga w ramach pierwszego etapu przeprowadzenia badania na płaszczyźnie systemowej.
67.      W
konsekwencji, jeżeli osoba wskazana w europejskim nakazie aresztowania podnosi zarzut, że została skazana na nieproporcjonalnie wysoką karę i tym samym w przypadku przekazania będzie narażona na ryzyko naruszenia art. 49 ust. 3 Karty, do wykonującego nakaz organu sądowego należy dokonanie oceny zasadności tego zarzutu w ramach dwuetapowego badania.
68.      Wynika z tego, że gdy dana osoba ta twierdzi, iż jest narażona na takie ryzyko, lecz wykonujący nakaz organ sądowy uważa, że informacje, które
posiada, nie stanowią obiektywnych, wiarygodnych, dokładnych i należycie zaktualizowanych informacji świadczących o istnieniu systemowych lub ogólnych nieprawidłowości bądź nieprawidłowości szczególnie dotykających obiektywnie możliwej do zidentyfikowania grupy osób
w odniesieniu do stosowania tej zasady w wydającym nakaz państwie członkowskim, organ ten nie może odmówić wykonania rzeczonego europejskiego nakazu aresztowania ze względu na podstawę podnoszoną przez wspomnianą osobę(64). Nie istnieje bowiem wówczas ważny powód, by wykonujący nakaz organ sądowy domniemywał, że w wydającym nakaz państwie członkowskim nie przestrzegano zasady proporcjonalności kar, ponieważ, wprost przeciwnie, wspomniany organ sądowy jest obowiązany oprzeć swoje rozumowanie na przestrzeganiu tej zasady, zgodnie z zasadą wzajemnego zaufania(65).
69.      Należy w tym względzie przypomnieć, że gwarancja poszanowania praw podstawowych w ramach postępowania w sprawie europejskiego nakazu aresztowania jest w pierwszej kolejności odpowiedzialnością państwa członkowskiego wydającego nakaz(66). Wynika z tego, że wykonujący nakaz organ sądowy powinien pokładać zaufanie w sądach wydającego nakaz państwa członkowskiego(67). W braku takiego zaufania wykonujący nakaz organ sądowy, rozpatrując zarzuty takie jak te sformułowane w postępowaniu głównym, byłby zmuszony do przeprowadzenia kontroli stosowania przez sądy wydającego nakaz państwa członkowskiego prawa karnego materialnego tego państwa w indywidualnym przypadku, co byłoby sprzeczne z zasadą wzajemnego uznawania, która leży u podstaw decyzji ramowej 2002/584. Tymczasem z utrwalonego orzecznictwa Trybunału wynika, że wykładni tej decyzji ramowej w świetle postanowień Karty nie można dokonywać w sposób podważający skuteczność systemu współpracy wymiarów sprawiedliwości między państwami członkowskimi(68).
70.      Co się tyczy treści dwuetapowego badania, jakie powinien przeprowadzić wykonujący nakaz organ sądowy w sytuacji, gdy powołano się na ryzyko naruszenia zasady proporcjonalności kar zapisanej w art. 49 ust. 3 Karty, te dwa etapy tego badania można opisać w następujący sposób.
71.      Jeśli chodzi o etap pierwszy, wykonujący nakaz organ sądowy, aby ustalić, czy istnienie takich nieprawidłowości jest dowiedzione, powinien przeprowadzić całościową ocenę przepisów obowiązujących w wydającym nakaz państwie członkowskim w celu stwierdzenia, czy przepisy te, w przypadku niektórych kategorii przestępstw, uniemożliwiają sądom krajowym uwzględnienie indywidualnych okoliczności danego przypadku i dokonanie indywidualizacji kary. Moim zdaniem wykonujący nakaz organ sądowy mógłby uznać istnienie takich nieprawidłowości za dowiedzione, gdyby z tej całościowej oceny wynikało, iż osoby skazane za popełnienie przestępstw należących do tych kategorii
są w tym państwie członkowskim co do zasady pozbawione możliwości indywidualizacji kary(69).
72.      Jak bowiem wskazał rzecznik generalny Y. Bot w opinii w sprawie Aranyosi i Căldăraru(70), „[n]a etapie orzekania kary zasada indywidualizacji kary wyklucza zasadę kary automatycznej i w pełni zdeterminowanej. Sąd określa zatem karę w zależności od osobowości przestępcy, wynikającej w szczególności z charakteru popełnionego przestępstwa, okoliczności jego popełnienia, badania osobowości, zeznań świadków, opinii biegłych psychologów i psychiatrów oraz możliwości reintegracji społecznej wynikającej z osobowości tej jednostki”. Zasada indywidualizacji kary pozwala zatem na uwzględnienie zachowania skazanego, jego osobowości oraz jego sytuacji materialnej, rodzinnej i społecznej(71). Z tego względu indywidualizacja kary przyczynia się do wydania kary proporcjonalnej.
73.      Zatem gdy w porządku prawnym wydającego nakaz państwa członkowskiego przewidziano przepisy pozwalające sądowi krajowemu na indywidualizację kary w zależności od charakteru i wagi przestępstwa, a także od sytuacji osobistej oskarżonego, ryzyko skazania go na nieproporcjonalną karę można co do zasady wykluczyć. A fortiori dotyczy to sytuacji, gdy poszanowanie tej zasady przez sąd podlega kontroli w ramach środka odwoławczego, tak jak w sprawie w postępowaniu głównym.
74.      Pragnę również wyjaśnić, że w mojej ocenie ustalenie, iż zgodnie z prawem wydającego nakaz państwa członkowskiego sąd krajowy powinien wykonywać uprawnienie do dokonywania indywidualizacji kary w pewnych granicach, takich jak występujące w prawie rumuńskim określenie proporcji obniżenia kary w przypadku okoliczności łagodzących lub ustanowienie minimalnego wymiaru kary, nie jest wystarczające dla wykazania, że w tym państwie członkowskim istnieją nieprawidłowości systemowe, ogólne lub odnoszące się do pewnej kategorii osób. Takie nieprawidłowości można stwierdzić wyłącznie w przypadku, gdy prawo krajowe uniemożliwia sądowi krajowemu indywidualizację kary, nie zaś w przypadku, gdy może on korzystać z tego uprawnienia jedynie
w pewnych granicach.
75.      Na drugim etapie, gdy ryzyko wskazywane przez osobę, której dotyczy wniosek, wynika z tego, że w przypadku przekazania będzie musiała ponieść nieproporcjonalną karę, istnienie takiego ryzyka będzie można stwierdzić tylko wtedy, gdy w świetle przepisów mających zastosowanie w wydającym nakaz państwie członkowskim ryzyko naruszenia tej zasady jest oczywiste(72). Byłoby tak w sytuacji, gdyby orzeczona kara w sposób ewidentny i ze skrajną surowością
wykraczała poza to, co jest konieczne dla ukarania za popełnienie danego przestępstwa.
76.      W
tym względzie ustalenie, że między karą grożącą za to samo przestępstwo w wydającym nakaz państwie członkowskim i w państwie członkowskim wykonującym nakaz
istnieje znaczna różnica, nie jest wystarczające, aby uzasadnić taki wniosek. Prawo karne wydającego nakaz państwa członkowskiego nie może bowiem stanowić adekwatnego punktu odniesienia, gdyż poziom ochrony gwarantowany przez art. 49 ust. 3 Karty należy określać na szczeblu Unii, nie zaś jednego państwa członkowskiego(73). Wynika z tego, że wykonujący nakaz organ sądowy nie może stosować wyższego standardu w zakresie poszanowania zasady proporcjonalności kar niż ten gwarantowany na mocy wspomnianego postanowienia(74). Poza tym różnice między państwami członkowskimi mogą wynikać z rozbieżności w dziedzinie polityki karnej, które są nieuniknione w braku pełnej harmonizacji przepisów prawa karnego materialnego państw członkowskich.
77.      W
przypadku przyjęcia na szczeblu Unii zgodnie z art. 83 ust. 1 TFUE norm minimalnych odnoszących się do określania przestępstw oraz kar w dziedzinach szczególnie poważnej przestępczości o wymiarze transgranicznym, które to dziedziny zostały wyszczególnione w akapicie drugim tego postanowienia, normy te mogą również dostarczyć wykonującemu nakaz organowi sądowemu użytecznych wskazówek w sytuacji, gdy stan faktyczny, na gruncie którego zapadł wyrok skazujący, wchodzi w zakres stosowania aktu prawa Unii, w którym przewidziano wspomniane normy. Nie wydaje mi się, aby w niniejszym przypadku ten punkt odniesienia był rozstrzygający, ponieważ, po pierwsze, zgodnie z art. 2 ust. 2 decyzji ramowej 2004/757(75) czyny takie jak przywóz narkotyków są wyłączone z zakresu stosowania tej decyzji ramowej „gdy ich autor realizuje je w celu konsumpcji własnej w sposób określony w prawie krajowym”, co według DZ zdaje się mieć miejsce w niniejszej sprawie. Po drugie, zakres uznania przysługujący państwom członkowskim w takim kontekście wynika jasno z motywu 4 decyzji ramowej 2004/757, w którym wskazano, że „[w]yłączenie pewnych rodzajów zachowań związanych z konsumpcją własną z zakresu [tej] decyzji ramowej nie stanowi wytycznej Rady co do sposobu, w jaki państwa członkowskie powinny traktować te przypadki w swoim prawie krajowym”(76).
78.      Dodam, że wymóg, zgodnie z którym ryzyko naruszenia zasady proporcjonalności kar musi być oczywiste, nie oznacza według mnie, iż orzeczona kara powinna mieć koniecznie charakter nieludzki i poniżający w rozumieniu art. 4 Karty. Jest prawdą, że z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wynika, iż „wyraźna dysproporcja” między przestępstwem a karą może być rozpatrywana w świetle art. 3 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności(77). Jednakże uważam, że wykonujący nakaz organ sądowy mógłby dojść do wniosku, że kara orzeczona w wydającym nakaz państwie członkowskim w sposób ewidentny i ze skrajną surowością wykracza poza to, co jest konieczne dla ukarania za popełnienie danego przestępstwa, nawet w przypadku kary niekoniecznie mającej charakter nieludzki lub poniżający w rozumieniu art. 4 Karty.
79.      W
niniejszym przypadku opis prawa rumuńskiego przedstawiony podczas rozprawy przed Trybunałem nie ujawnia moim zdaniem systemowych lub ogólnych nieprawidłowości ani nieprawidłowości dotykających szczególnie obiektywnie możliwej do zidentyfikowania grupy osób, do której należałby DZ, jeśli chodzi o stosowanie zasady proporcjonalności kar. Choć bowiem minimalny wymiar kary ustalono na poziomie siedmiu lat, który może wydać się wygórowany, szereg okoliczności umożliwia sądowi indywidualizację kary, co może prowadzić do złagodzenia orzeczonej kary poniżej tego minimalnego wymiaru.
80.      Przede wszystkim, zgodnie z art. 75 ust. 2 lit. b) kodeksu karnego(78) w związku z art. 76 ust. 1 tego kodeksu w przypadku wystąpienia okoliczności łagodzących szczególne granice (minimalnego i maksymalnego) wymiaru kary mogą zostać obniżone o jedną trzecią. Rząd rumuński wskazuje w swoich uwagach na piśmie, że stosowanie tych przepisów może skutkować obniżeniem wymiaru kary z siedmiu lat do czterech lat i ośmiu miesięcy(79).
81.      Następnie, zgodnie z art. 375 Codul de Procedură Penală (kodeksu postępowania karnego), zatytułowanym „Procedura w przypadku dobrowolnego poddania się karze”, w związku z art. 396 ust. 10 tego kodeksu szczególne granice (minimalnego i maksymalnego) wymiaru kary mogą zostać obniżone o jedną trzecią w przypadku, gdy oskarżony przyznał się do winy, a sąd ustalił takie same okoliczności faktyczne, jak te przyznane przez oskarżonego. Rząd rumuński wskazuje w swoich uwagach na piśmie, że stosowanie tych przepisów może skutkować obniżeniem wymiaru kary z 4 lat i ośmiu miesięcy do 1120 dni, to jest 3 lat 1 miesiąca i 10 dni(80).
82.      Wreszcie, zgodnie z art. 15 ustawy nr 143/2000, jeżeli podejrzany
w trakcie postępowania karnego przedstawi informacje dotyczące innych osób, które popełniły przestępstwa związane z narkotykami, i ułatwia organom ich identyfikację i ściganie, zastosowanie wobec niego ma obniżenie przewidzianego ustawą wymiaru kary o połowę. Rząd rumuński wskazuje w swoich uwagach na piśmie, że stosowanie tego przepisu może skutkować obniżeniem wymiaru kary z 1120 dni, to jest 3 lat 1 miesiąca i 10 dni, do 560 dni, to jest 1 roku 6 miesięcy i 20 dni(81).
83.      Do tych możliwości złagodzenia kary należy dodać możliwość orzeczenia przez rumuński sąd zawieszenia wykonania kary na podstawie art. 91 kodeksu karnego w przypadku kary nieprzekraczającej trzech lat(82). Ponadto prawo rumuńskie, jak się wydaje, nie pozbawia sądu krajowego możliwości zmiany kwalifikacji prawnej przestępstwa w stosunku do kwalifikacji zawartej w akcie oskarżenia, co może prowadzić do zastosowania kary łagodniejszej(83).
84.      Przyjmując wszystkie te wyjaśnienia i wyliczenia z ostrożnością, która jest uzasadniona tym, że chodzi o stosowanie prawa rumuńskiego, pragnę jednakże zauważyć, że informacje, którymi dysponuje Trybunał, wskazują, iż przepisy prawa krajowego nie uniemożliwiały sądowi, który orzekł wobec DZ karę siedmiu lat pozbawienia wolności, dokonania indywidualizacji kary z uwzględnieniem wszystkich indywidualnych okoliczności danego przypadku. Sąd ten miał zatem możliwość dostosowania kary do wagi stwierdzonego przestępstwa, zmniejszając jej wymiar poniżej wymiaru minimalnego wynoszącego siedem lat. Zgodnie z prawem rumuńskim sąd ten miał zatem możliwość uwzględnienia okoliczności takich jak niewielka ilość narkotyków, których dotyczy sprawa, oraz tego, że przywożone narkotyki były, jak się wydaje, przeznaczone na własny użytek DZ i jego małżonki, jako okoliczności łagodzących w celu obniżenia wymiaru kary zgodnie z proporcjami określonymi w rumuńskich przepisach(84). Kwestia ewentualnego uwzględnienia okoliczności łagodzących w niniejszym przypadku podlegała wyłącznie ocenie rumuńskiego sądu, w szczególności zależnie od dowodów, którymi dysponował, i od zachowania DZ. Przypomnę również, że wyrok sądu pierwszej instancji podlegał apelacji, w ramach której Curtea de Apel Constanța (sąd apelacyjny w Konstancy) był w stanie przeprowadzić kontrolę proporcjonalności kary orzeczonej wobec DZ.
85.      Wyjaśnię jeszcze, że art. 15 ust. 2 decyzji ramowej 2002/584 wyraźnie upoważnia wykonujący nakaz organ sądowy, jeśli uważa on informacje przekazane przez wydające nakaz państwo członkowskie za niewystarczające do celów podjęcia decyzji o przekazaniu, do wystąpienia o bezzwłoczne przekazanie niezbędnych informacji uzupełniających. Ponadto zgodnie z art. 15 ust. 3 tej decyzji ramowej wydający nakaz organ sądowy może w dowolnym terminie przesyłać wszelkie dodatkowe przydatne informacje do wykonującego nakaz organu sądowego(85). Z orzecznictwa Trybunału można wywnioskować, że wykonujący nakaz organ sądowy, badając przepisy mające zastosowanie w wydającym nakaz państwie członkowskim, nie może odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania, opierając się na informacjach dotyczących tych przepisów, które to informacje sam zgromadził i co do których nie zwrócił się do wydającego nakaz organu sądowego o informacje uzupełniające(86). Poza kwestią przepisów odnoszących się do ustalania wymiaru kary do wydającego nakaz organu sądowego można w danym przypadku wystąpić o informacje takie jak te dotyczące zasad wykonania kary(87), ewentualnego istnienia skargi rewizyjnej oraz przepisów regulujących ułaskawienie.
IV.    Wnioski
86.      Mając na względzie powyższe rozważania, proponuję, aby Trybunał udzielił następującej odpowiedzi na pytania prejudycjalne przedłożone przez rechtbank Amsterdam (sąd rejonowy w Amsterdamie, Niderlandy):
Artykuł 1 ust. 3 decyzji ramowej Rady 2002/584/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi, zmienionej decyzją ramową Rady 2009/299/WSiSW z dnia 26 lutego 2009 r., w związku z art. 49 ust. 3 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej
należy interpretować w ten sposób, że:
wykonujący nakaz organ sądowy, który powinien podjąć decyzję w przedmiocie przekazania osoby wskazanej w europejskim nakazie aresztowania wydanym w celu wykonania kary pozbawienia wolności, nie może odmówić wykonania tego nakazu na tej podstawie, że w następstwie przekazania tej osoby do wydającego nakaz państwa członkowskiego będzie ona narażona na ryzyko poniesienia kary sprzecznej z zasadą proporcjonalności kar, zapisaną w tym postanowieniu Karty praw podstawowych, chyba że:
–        po pierwsze, ów organ sądowy posiada obiektywne, wiarygodne, dokładne i należycie zaktualizowane informacje świadczące o istnieniu, w kontekście stosowania zasady proporcjonalności kar zapisanej we wspomnianym postanowieniu Karty praw podstawowych, systemowych lub ogólnych nieprawidłowości bądź nieprawidłowości dotykających obiektywnie możliwej do zidentyfikowania grupy osób, do której należy zainteresowany, które to nieprawidłowości oznaczają, że przepisy obowiązujące w wydającym nakaz państwie członkowskim w przypadku pewnych kategorii przestępstw uniemożliwiają sądom krajowym uwzględnienie indywidualnych okoliczności danego przypadku i dokonanie indywidualizacji kary, oraz
–        po drugie, wspomniany organ sądowy stwierdzi, że w szczególnych okolicznościach danej sprawy, w świetle ustalenia, iż kara orzeczona w wydającym nakaz państwie członkowskim w sposób ewidentny i ze skrajną surowością wykracza poza to, co jest konieczne dla ukarania za popełnienie danego przestępstwa, istnieją poważne i sprawdzone podstawy, by uznać, że w przypadku przekazania do tego państwa członkowskiego osoba ta będzie niewątpliwie narażona na takie ryzyko.
1      Język oryginału: francuski.
i      Niniejszej sprawie została nadana fikcyjna nazwa. Nie odpowiada ona rzeczywistej nazwie ani rzeczywistemu nazwisku żadnej ze stron postępowania.
2      Dz.U. 2002, L 190, s. 1.
3      Dz.U. 2009, L 81, s. 24, zwanej dalej „decyzją ramową 2002/584”.
4      Zobacz między innymi S. Carrera, E. Guild, N. Hernanz, Europe’s most wanted? Recalibrating Trust in the European Arrest Warrant System, CEPS Papers in Liberty and Security in Europe, Centre for European Policy Studies, Brussels, nr 55, 2013, w szczególności pkt 3.1, zatytułowany „Proportionality”; D. Helenius, Mutual Recognition in Criminal Matters and the Principle of Proportionality: Effective Proportionality or Proportionate Effectiveness?, New Journal of European Criminal Law, Vol. 5, nr 3, Intersentia, Mortsel, 2014, s. 349–369; V. Glerum, H. Kijlstra, EAW: Next steps, Will Pandora’s Box Be Opened?, Review of European and Comparative Law, Vol. 54, nr 3, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II w Lublinie, Lublin, 2023, s. 125–145; W. Klaus, J. Włodarczyk-Madejska, D. Wzorek, In the Pursuit of Justice: (Ab)Use of the European Arrest Warrant in the Polish Criminal Justice System, Central and Eastern European Migration Review, Vol. 10, nr 1, Ośrodek Badań nad Migracjami Uniwersytetu Warszawskiego, Warsaw, 2021, s. 95–117; A. Klip, Transposition and Implementation of the Framework Decision, Report and recommendations, ImprovEAW Research Project, dostępny pod następujacym adresem internetowym: https://improveaw.eu/media/90, w szczególności pkt 2.5.4, zatytułowany „Proportionality of issuing an EAW”, pkt 2.5.6, zatytułowany „Proportionality revisited”, i pkt 2.6.3, zatytułowany „Proportionality of executing an EAW”; V. Mitsilegas, EU Criminal Law after Lisbon: Rights, Trust and the Transformation of Justice in Europe, Oxford, Hart Publishing, 2016, w szczególności s. 142–146; A. Shabbir, Proportionality, The European Arrest Warrant: Trust, Fundamental Rights, and the Rule of Law – A Comparative Report of 14 EU Member States, STREAM Project, dostępny pod następującym adresem internetowym: https://stream-eaw.eu/wp-content/uploads/2023/09/final-STREAM-Comparative-Report.pdf, s. 34–38; a także E. Xanthopoulou, The Quest for Proportionality for the European Arrest Warrant: Fundamental Rights Protection in a Mutual Recognition Environment, New Journal of European Criminal Law, Vol. 6, nr 1, Mortsel, Intersentia, 2015, s. 32–52.
5      W
odróżnieniu od innych instrumentów wzajemnego uznawania w sprawach karnych. Zobacz w szczególności art. 6 ust. 1 lit. a) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2014/41/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie europejskiego nakazu dochodzeniowego w sprawach karnych (Dz.U. 2014, L 130, s. 1), który stanowi, że „[o]rgan wydający może wydać END jedynie wówczas, gdy […] wydanie END jest konieczne i proporcjonalne do celów postępowania, o którym mowa w art. 4, przy uwzględnieniu praw przysługujących podejrzanemu lub oskarżonemu” (wyróżnienie moje).
6      Zobacz europejski podręcznik dotyczący wydawania europejskiego nakazu aresztowania opublikowany przez Radę Unii Europejskiej w dniu 18 czerwca 2008 r. (8216/2/08 REV 2) i jego zmieniona wersja z dnia 17 grudnia 2010 r. (17195/1/10 REV 1). Podręcznik ten został zmieniony przez Komisję Europejską w 2017 r.: zob. zawiadomienie Komisji – Podręcznik „Jak wydawać i wykonywać europejski nakaz aresztowania” z dnia 28 września 2017 r. [C(2017) 6389 (Dz.U. 2017, C 335, s. 1)]. W 2023 r. ten ostatni podręcznik, zwany dalej „podręcznikiem z 2023 r.”, został zmieniony [C(2023) 7782 (Dz.U. C, C/2023/1270)].
7      Zobacz rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 27 lutego 2014 r. zawierająca zalecenia dla Komisji w sprawie przeglądu europejskiego nakazu aresztowania [2013/2109(INL) (Dz.U. 2017, C 285, s. 135)], obejmujące „kontrolę proporcjonalności
– przy wydawaniu decyzji o wzajemnym uznawaniu w oparciu o wszystkie istotne czynniki i okoliczności, takie jak powaga przestępstwa
– weryfikującą, czy sprawa jest już gotowa do przekazana organowi sądowemu w celu rozpoczęcia procesu, wpływ na prawa osoby objętej nakazem, w tym ochronę życia prywatnego i rodzinnego, konsekwencje pod względem kosztów oraz dostępność właściwych, mniej inwazyjnych środków”
[pkt 7
lit. b) i załącznik].
8      Zobacz podręcznik z 2023 r.
(pkt 2.4., zatytułowany „Proporcjonalność”, w szczególności s. 18).
9      Zobacz podręcznik z 2023 r.
(pkt 2.4., zatytułowany „Proporcjonalność”, w szczególności s. 19).
10      Zobacz w szczególności opinia rzecznika generalnego Y. Bota w sprawach Aranyosi i Căldăraru (C‑404/15 i C‑659/15 PPU, EU:C:2016:140, pkt 145–155) oraz opinia rzecznika generalnego M. Camposa Sáncheza-Bordony w sprawie
Poltorak (C‑452/16 PPU, EU:C:2016:782, pkt 38).
11      Zobacz w szczególności wyrok z dnia 31 stycznia 2023 r., Puig Gordi i in. (C‑158/21, zwany dalej „wyrokiem Puig Gordi i in.”, EU:C:2023:57, pkt 144 i przytoczone tam orzecznictwo). W ramach kontroli proporcjonalności, jaką powinien przeprowadzić wydający nakaz organ sądowy, uwzględnia się nie tylko naruszenia prawa do wolności osoby, której nakaz dotyczy, lecz również wpływ procedury przekazywania na relacje społeczne i rodzinne tej osoby, gdy przebywa ona w państwie członkowskim innymi niż państwo wydające nakaz: zob. wyrok z dnia 9 października 2019 r., NJ (Prokuratura w Wiedniu) (C‑489/19 PPU, EU:C:2019:849, pkt 44).
12      Zobacz wyrok z dnia 12 grudnia 2019 r., Openbaar Ministerie (Prokurator królewski w Brukseli) (C‑627/19 PPU, EU:C:2019:1079, pkt 38). Sformułowano w tym względzie zastrzeżenia: zob. w szczególności V. Glerum, H. Kijlstra, op.cit., s. 129, 130.
13      W
przedmiocie powodów, które przemawiają przeciwko wprowadzeniu przez wykonujący nakaz organ sądowy testu proporcjonalności, zob. między innymi A. Weyembergh, I. Armada, C. Brière, Annex I – Critical Assessment of the Existing European Arrest Warrant Framework Decision, Revising the European Arrest Warrant, European Added Value Assessment accompanying the European Parliament’s Legislative own-Initiative Report, European Parliamentary Reasearch Service, dostępny pod następującym adresem internetowym: https://www.europarl.europa.eu/thinktank/en/document/IPOL-JOIN_ET(2013)510979, w szczególności s. 37. Autorki wskazują bowiem, że cel, jakim jest uproszczenie i przyśpieszenie procedur przekazywania osób, implikuje, że większość kontroli, w szczególności kontrola odnosząca się do proporcjonalności europejskiego nakazu aresztowania, jest dokonywana w wydającym nakaz państwie członkowskim, oraz że wykonujący nakaz organ sądowy ma zaufanie do tych kontroli. Ponadto test proporcjonalności wykonywany przez ten organ byłby trudny do zaakceptowania, ponieważ chodzi o częściowo subiektywną ocenę, która zależy w dużej części od okoliczności sprawy, a także od polityki karnej wydającego nakaz państwa członkowskiego. Taki test zakładałby posiadanie przez wykonujący nakaz organ sądowy pewnej znajomości systemu wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych tego państwa członkowskiego. Niemniej należy podkreślić, że zakres uznania, jakim dysponuje wykonujący nakaz organ sądowy w kontekście podstaw fakultatywnej odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania, umożliwia temu organowi uwzględnienie w pewnej mierze zasady proporcjonalności.
14      Zobacz podręcznik z 2023 r.
(pkt 5.8., zatytułowany „Proporcjonalność – rola państwa członkowskiego wykonującego nakaz”, s. 57). Zobacz również podobnie rezolucja Parlamentu przytoczona w przypisie 7 do niniejszej opinii, do której załącznik zawiera następującą propozycję: „[w]
przypadku gdy organ wykonujący ma powody sądzić, że środek jest nieproporcjonalny, organ ten może skonsultować się z organem wydającym w sprawie celowości wykonania decyzji o wzajemnym uznawaniu. Po przeprowadzeniu takich konsultacji organ wydający może podjąć decyzję o wycofaniu decyzji o wzajemnym uznawaniu”.
15      Zobacz podręcznik z 2023 r.
(pkt 5.8., zatytułowany „Proporcjonalność – rola państwa członkowskiego wykonującego nakaz”, s. 57).
16      Zwanej dalej „Kartą”.
17      W
celu zakwalifikowania tej sytuacji można posłużyć się wyrażeniem „retrospective proportionality”: zob. S. Haggenmüller, The Principle of Proportionality and the European Arrest Warrant, Oñati Socio-Legal Series, Vol. 3, nr 1, Oñati International Institute for the Sociology of Law (online), 2013, s. 95–106, w szczególności s. 100, 101.
18      Dz.U. 2004, L 335, s. 8.
19      Podczas rozprawy rząd rumuński wskazał, że DZ wniósł skargę kasacyjną, która została odrzucona jako niedopuszczalna.
20      Monitorul Oficial al României, część I, nr 362 z dnia 3 sierpnia 2000 r., ponownie opublikowana w Monitorul Oficial al României, część I, nr 163 z dnia
6 marca 2014 r.
21      Zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy „[w]prowadzenie do kraju lub wyprowadzenie z kraju niebezpiecznych narkotyków, jak również ich przywóz lub wywóz, w sposób bezprawny, podlegają karze pozbawienia wolności od 3 do 10 lat oraz karze pozbawienia praw”. Ustęp 2 tego artykułu stanowi, że „[j]eżeli czyny, o których mowa w ust. 1, dotyczą narkotyków szczególnie niebezpiecznych, wówczas podlegają karze pozbawienia wolności od 7 do 15 lat oraz karze pozbawienia praw”.
22      Zgodnie z tym przepisem „[w]spółsprawcami są osoby, które w sposób bezpośredni dopuszczają się tego samego czynu przewidzianego w prawie karnym”.
23      W
myśl tego przepisu „[k]ażde państwo członkowskie podejmuje środki niezbędne do tego, aby przestępstwa określone w art. 2 ust. 1 lit. a), b) i c) [(takie jak przywóz narkotyków)]
podlegały karze pozbawienia wolności, której górna granica mieści się w przedziale od 5 do 10 lat w następujących przypadkach: […] przestępstwo dotyczy tych narkotyków, które powodują najwięcej uszczerbku dla zdrowia lub które spowodowały znaczną szkodę dla zdrowia pewnej liczby osób”.
24      W pkt 9 swoich uwag na piśmie rząd rumuński wskazuje jednakże, iż „twierdzenia dotyczące medycznego przeznaczenia narkotyków zostały zbadane przez sąd pierwszej instancji, który po przeprowadzeniu oceny historii medycznej małżonki [DZ] i składu przepisanych jej leków stwierdził,
że są one nieprawdziwe”.
25      Sąd odsyłający wyjaśnia, że zgodnie z ustawą nr 143/2000 sąd może warunkowo zawiesić wykonanie kary pozbawienia wolności jedynie wówczas, gdy jej wymiar nie przekracza trzech lat.
26      C‑168/21, zwanego dalej „wyrokiem Procureur général près la cour d’appel d’Angers”, EU:C:2022:558.
27      Zobacz w szczególności wyrok z dnia 4 września 2025 r., C.J. (Wykonanie kary w następstwie ENA) (C‑305/22, zwany dalej „wyrokiem
C.J.”, EU:C:2025:665, pkt 39 i przytoczone tam orzecznictwo).
28      Zobacz w szczególności wyrok
C.J.
(pkt 40 i przytoczone tam orzecznictwo).
29      Zobacz w szczególności wyrok C.J. (pkt 41 i przytoczone tam orzecznictwo).
30      Zobacz wyrok
C.J. (pkt 42).
31      Zobacz wyrok Procureur général près la cour d’appel d’Angers (pkt 63 i pkt 2 sentencji).
32      Zobacz wyrok Procureur général près la cour d’appel d’Angers (pkt 64).
33      Zobacz wyrok Procureur général près la cour d’appel d’Angers (pkt 65).
34      Zobacz wyrok Procureur général près la cour d’appel d’Angers (pkt 66).
35      Zobacz wyrok Procureur général près la cour d’appel d’Angers (pkt 67).
36      Zobacz wyrok Procureur général près la cour d’appel d’Angers (pkt 68).
37      Jak zauważa D. Helenius, op.cit., „zasada wzajemnego uznawania […] implikuje, że wykonujące nakaz państwo członkowskie musi akceptować […] różnice w wymiarze kary” (s. 368) (tłumaczenie własne).
38      Zobacz podobnie w szczególności wyroki: z dnia 11 lutego 2003 r., Gözütok i Brügge (C‑187/01 i C‑385/01, EU:C:2003:87, pkt 33); z dnia 23 stycznia 2018 r., Piotrowski (C‑367/16, EU:C:2018:27, pkt 52). W tym ostatnim wyroku Trybunał orzekł, że dokonanie przez wykonujący nakaz organ sądowy oceny, czy zostały spełnione dodatkowe warunki, od których prawo wykonującego nakaz państwa członkowskiego uzależnia konkretnie ściganie lub skazanie osoby nieletniej, mogłoby w rzeczywistości doprowadzić do przeprowadzenia prawdziwego ponownego badania istoty analizy przeprowadzonej już w ramach orzeczenia wydanego przez wydające nakaz państwo członkowskie, które to orzeczenie stanowi podstawę europejskiego nakazu aresztowania. Tymczasem
takie ponowne badanie naruszałoby i pozbawiało skuteczności (effet utile) zasadę wzajemnego uznawania. Zasada ta nie pozwala zatem wykonującemu nakaz organowi sądowemu na zastąpienie swoją własną oceną odpowiedzialności karnej osoby nieletniej, której dotyczy europejski nakaz aresztowania, oceny, która została już przeprowadzona w wydającym nakaz państwie członkowskim, w ramach orzeczenia, na którym opiera się ten nakaz (pkt 52).
39      Zobacz K. Lenaerts, The Principle of Mutual recognition in the Area of Freedom, Security and Justice, wystąpienie wygłoszone z okazji Fourth Annual Sir Jeremy Lever Lecture na Uniwersytecie Oxfordzkim w dniu 30 stycznia 2015 r., w szczególności s. 12.
40      Zobacz S. Haggenmüller, op.cit., w szczególności s. 100,
101. Autorka przytacza orzeczenie nr 2879 High Court of Justice (England & Wales) [wysokiego trybunału (Anglia i Walia), Zjednoczone Królestwo], Sandru v Government of Romania, z dnia 28 października 2009 r., dotyczące ekstradycji, której podstawą było skazanie oskarżonego w Rumunii na trzy lata pozbawienia wolności za kradzież i zabicie dziesięciu kurcząt. W orzeczeniu tym Lord Justice Elias wskazuje, że „to, czy kara jest odpowiednia, zależy częściowo od kultury […]. Przykładowo możliwe jest, że w tej sprawie rumuńskie sądy traktują kradzież zwierząt gospodarskich oraz ich późniejsze unicestwienie ze znacznie większą surowością niż czynią to zazwyczaj sądy angielskie. Jeżeli kara jest zbyt wygórowana, rozwiązaniem jest kwestionowanie jej w Rumunii”
(pkt 14,
15).
41      Jeśli chodzi o przykład uwzględnienia przez Trybunał znaczenia, jakie może przybrać w danym państwie członkowskim zwalczanie określonej kategorii przestępstw, zob. wyrok z dnia 4 maja 2023 r., Agenția Națională de Integritate (C‑40/21, EU:C:2023:367, pkt 60–66). W pkt 80 swoich uwag na piśmie rząd rumuński wyjaśnia, że „ze względu na rozmiary nielegalnego handlu narkotykami i spustoszenia wynikające z używania narkotyków, w szczególności u nastolatków i młodych, górne granice kary pozbawienia wolności za przestępstwo wprowadzania do kraju »szczególnie niebezpiecznych« narkotyków zostały podniesione w 2023 r. W kontekście, w którym poprzednio wynosiły one od 7 do 15 lat, obecnie wynoszą one od 10 do 20 lat”. Ta polityka karna, oparta na stwierdzeniu zwiększonej liczby handlarzy narkotykami i osób używających narkotyków, ma na celu zdecydowaną walkę z „niezwykle wysokim
zagrożeniem społecznym” powodowanym przez używanie narkotyków (przykładowo poważne wypadki komunikacyjne), w dążeniu do prewencji oraz do ochrony życia i zdrowia ludzkiego (pkt 81).
42      Zobacz wyrok z dnia 3 maja 2007 r., Advocaten voor de Wereld (C‑303/05, EU:C:2007:261, pkt 52, 53,
59).
43      W
orzeczeniu High Court of Justice (England & Wales) [wysokiego trybunału (Anglia i Walia), Zjednoczone Królestwo], przytoczonym w przypisie 40 do niniejszej opinii, Lord Justice Elias wskazuje, że „[w]
zakresie, w jakim zobowiązuje to nasze sądy do podważenia lub badania zasadności kary orzeczonej przez zagraniczny sąd, oznacza to żądanie wykonywania przez nie funkcji, do wykonywania której nie posiadają narzędzi
[…]. [N]asze sądy mają ograniczone informacje w przedmiocie czynników, które skłoniły zagraniczny sąd do orzeczenia takiej a nie innej kary” (pkt 14).
44      Należy również wspomnieć o tym, że organ sądowy wydający europejski nakaz aresztowania nie dysponuje prawem uczestniczenia jako strona w postępowaniu dotyczącym wykonania tego nakazu aresztowania przed wykonującym nakaz organem sądowym: zob. wyrok z dnia 29 lipca 2024 r., Breian (C‑318/24 PPU, zwany dalej „wyrokiem Breian”, EU:C:2024:658, pkt 96).
45      Zobacz analogicznie wyrok z dnia 29 lipca 2024 r., Alchaster (C‑202/24, zwany dalej „wyrokiem Alchaster”, EU:C:2024:649, pkt 49). W tym względzie nie jest istotne, że sytuacja, w wyniku której orzeczono karę wobec DZ,
znajduje się
poza zakresem stosowania decyzji ramowej 2004/757. Jeśli chodzi o tę kwestię, pragnę przypomnieć, że zgodnie z art. 2 ust. 2 tej decyzji ramowej „nie obejmuje [ona czynów takich jak przywóz narkotyków], gdy ich autor
realizuje je w celu konsumpcji własnej w sposób określony w prawie krajowym”. Jeśli chodzi o ten aspekt, zob. jednakże wyrok z dnia 11 czerwca 2020 r., Prokuratura Rejonowa w Słupsku (C‑634/18, EU:C:2020:455), w którym Trybunał uznał się za właściwy, aby odpowiedzieć na pytania prejudycjalne dotyczące art. 4 ust. 2 lit. a) decyzji ramowej 2004/757 w związku z jej art. 2 ust. 1 lit. c), a także art. 20, 21 i 49 Karty, w sytuacji gdy ustawodawca krajowy zdecydował się wprowadzić okoliczność obciążającą polegającą na posiadaniu „dużych ilości narkotyków” w rozumieniu art. 4 ust. 2 lit. a) tej decyzji ramowej, w odniesieniu do czynów wyłączonych z zakresu jej stosowania, to jest do posiadania narkotyków w celu konsumpcji własnej.
46      Zobacz w szczególności wyrok z dnia 19 października 2023 r., G. ST. T. (Proporcjonalność kary w przypadku naruszenia znaku towarowego) (C‑655/21, zwany dalej „wyrokiem G. ST. T.”, EU:C:2023:791, pkt 62).
47      Zobacz w szczególności wyroki:
G. ST. T.
(pkt 65 i przytoczone tam orzecznictwo); z dnia 3 lipca 2025 r., Beach and bar management (C‑733/23, zwany dalej „wyrokiem Beach and bar management”, EU:C:2025:515, pkt 48).
48      Zobacz podobnie w szczególności wyroki: G. ST. T.
(pkt 67 i przytoczone tam orzecznictwo); Beach and bar management
(pkt 49).
49      Zobacz w szczególności wyroki: G. ST. T. (pkt 68 i przytoczone tam orzecznictwo); Beach and bar management
(pkt 50).
50      Chodziło o Umowę o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej z jednej strony a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z drugiej strony (Dz.U. 2021, L 149, s. 10).
51      Zobacz wyrok Alchaster (pkt 49–51).
52      Zobacz w szczególności wyrok Alchaster (pkt 52 i przytoczone tam orzecznictwo).
53      Zobacz w szczególności wyrok Alchaster (pkt 53 i przytoczone tam orzecznictwo).
54      Zobacz w szczególności wyrok Alchaster (pkt 54 i przytoczone tam orzecznictwo).
55      Zobacz w szczególności wyrok Alchaster (pkt 56 i przytoczone tam orzecznictwo).
56      Zobacz w szczególności wyrok Alchaster (pkt 57 i przytoczone tam orzecznictwo).
57      Zobacz w szczególności wyrok Alchaster (pkt 58 i przytoczone tam orzecznictwo).
58      Zobacz w szczególności wyrok Alchaster (pkt 59 i przytoczone tam orzecznictwo).
59      Zobacz w szczególności wyrok Alchaster (pkt 60 i przytoczone tam orzecznictwo).
60      C‑158/21, EU:C:2022:573.
61      Zobacz moja opinia w sprawie Puig Gordi i in.
(C‑158/21, EU:C:2022:573, pkt 85).
62      Zobacz wyrok z dnia 18 kwietnia 2023 r., E. D. L. (Podstawa odmowy związana z chorobą) (C‑699/21, EU:C:2023:295).
63      Zobacz wyrok z dnia 18 kwietnia 2023 r., E. D. L. (Podstawa odmowy związana z chorobą) (C‑699/21, EU:C:2023:295, pkt 40, 42,
50).
64      Zobacz analogicznie wyrok Puig Gordi i in.
(pkt 111).
65      Zobacz analogicznie wyrok Puig Gordi i in.
(pkt 114).
66      Zobacz w szczególności wyrok Breian (pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo, a także pkt 52).
67      Zobacz wyrok Puig Gordi i in.
(pkt 115).
68      Zobacz w szczególności wyrok Puig Gordi i in.
(pkt 116 i przytoczone tam orzecznictwo).
69      Pragnę zauważyć, że jeśli chodzi o przestępstwo objęte zakresem stosowania decyzji ramowej 2004/757, niezbędna indywidualizacja kary wynika z samej treści tej decyzji ramowej. W jej motywie 5 wskazano, że „[d]la ustalenia wymiaru kary należy wziąć pod uwagę okoliczności faktyczne, takie jak ilość i rodzaj przemycanych narkotyków, oraz to, czy przestępstwo zostało popełnione w ramach organizacji przestępczej”.
70      C‑404/15 i C‑659/15 PPU, EU:C:2016:140, pkt 139.
71      Zobacz moja opinia w sprawie
AV (Wyrok łączny) (C‑221/19, EU:C:2020:815, pkt 35). Zobacz również J. Pradel, Du Principe de Proportionnalité en Droit Pénal, Cahiers de Droit, Vol. 60, nr 4, Université Laval, Québec, 2019, s. 1129–1150, który zauważa, że „kontrola proporcjonalności jest dokonywana na podstawie kontroli motywacji” oraz że „cztery elementy, jakimi są proporcjonalność, waga czynu, motywacja i indywidualizacja, stanowią nierozerwalną i racjonalną całość” (s. 1149). Ponadto wskazano, że „sędzia, przy sprawowaniu swojego urzędu, ma obecnie w coraz większym zakresie obowiązek personalizacji i uzasadnienia. Proporcjonalność jest dla niego niewątpliwie jednym z najskuteczniejszych środków pozwalających usytuować się […] »między prawem a sprawiedliwością«”: zob. L. Saenko, De la proportionnalité de la peine encourue, Gazette du Palais, Lextenso Éditions, Issy‑les‑Moulineaux, 24 października 2017 r., nr 36, s. 73–76, w szczególności s. 73. Zobacz również M.‑C. Daubigney i B. Lavielle, La motivation de la proportionnalité de l’infraction et de la peine dans le jugement pénal, Revue Justice Actualités, nr 24, École Nationale de la Magistrature, Bordeaux, 2020, s. 117–127.
72      Zobacz analogicznie wyrok Puig Gordi i in.
(pkt 107,
133).
73      Ocena ryzyka naruszenia praw podstawowych powinna zostać dokonana przez wykonujący nakaz organ sądowy w świetle standardu ochrony tych praw gwarantowanego przez prawo Unii: zob. w szczególności wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., GN (Podstawa odmowy uzasadniona najlepszym interesem dziecka) (C‑261/22, EU:C:2023:1017, pkt 44 i przytoczone tam orzecznictwo).
74      Zobacz analogicznie wyrok
Breian (pkt 122).
75      Ta decyzja ramowa została przyjęta w szczególności na podstawie art. 31 ust. 1 lit. e) UE, który stanowił między innymi, że wspólne działanie w dziedzinie współpracy sądowej w sprawach karnych obejmuje stopniowe przyjmowanie środków ustanawiających minimalne normy dotyczące znamion przestępstw i kar w dziedzinie nielegalnego handlu narkotykami.
76      Zobacz wyrok z dnia 11 czerwca 2020 r., Prokuratura Rejonowa w Słupsku (C‑634/18, EU:C:2020:455), zgodnie z którym z przepisów tych wynika, że państwa członkowskie zachowują swobodę co do traktowania posiadania dużych ilości narkotyków w celu konsumpcji własnej jako przestępstwa kwalifikowanego (pkt 37). W pkt 76 uwag na piśmie rząd rumuński wskazuje, że w prawie rumuńskim kwalifikowany charakter przestępstwa zależy od rodzaju narkotyku („szczególnie niebezpieczne”). Moim zdaniem w niniejszym przypadku system wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych, który doprowadził do wymierzenia DZ kary siedmiu lat pozbawienia wolności, jest wyrazem polityki karnej, której celem jest bardzo surowe karanie w Rumunii przestępstw polegających na wprowadzaniu do tego państwa członkowskiego narkotyków „niebezpiecznych i szczególnie niebezpiecznych”, który to cel jako taki według mnie nie może być kwestionowany w ramach mechanizmu przekazywania osób.
77      Podpisanej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. Zobacz na ten temat A. Simon, La disproportion de la répression pénale devant la Cour européenne des droits de l’Homme, Gazette du Palais, Lextenso Éditions, Issy‑les‑Moulineaux, nr 36, 24 października 2017 r., s. 64–67. Zobacz w szczególności wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka: z dnia 12 lutego 2008 r., Kafkaris przeciwko Cyprowi (CE:ECHR:2008:0212JUD002190604); z dnia 9 lipca 2013 r., Vinter i in. przeciwko Zjednoczonemu Królestwu (CE:ECHR:2013:0709JUD006606909); z dnia 4 września 2014 r., Trabelsi przeciwko Belgii (CE:ECHR:2014:0904JUD000014010); z dnia 29 czerwca 2023 r., Bijan Balahan przeciwko Szwecji (CE:ECHR:2023:0629JUD000983922). Jak wskazał Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z dnia 4 września 2014 r. Trabelsi przeciwko Belgii (CE:ECHR:2014:0904JUD000014010), art. 3 europejskiej Konwencji praw człowieka i podstawowych wolności zakazuje w szczególności, by kara dożywotniego pozbawienia wolności de iure i de facto nie podlegała
złagodzeniu (§ 113). To orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka znajduje odzwierciedlenie w art. 5 pkt 2 decyzji ramowej 2002/584, który przewiduje, że jeśli przestępstwo stanowiące podstawę europejskiego nakazu aresztowania zagrożone jest karą dożywotniego pozbawienia wolności lub środkiem zabezpieczającym
polegającym na dożywotnim pozbawieniu wolności, wykonanie przedmiotowego nakazu aresztowania może być uzależnione od warunku, że w systemie prawnym wydającego nakaz państwa członkowskiego istnieją przepisy dopuszczające rewizję wymiaru kary lub zastosowanych środków, dokonywaną na wniosek lub najpóźniej po upływie 20 lat, albo wystąpienie o zastosowanie prawa łaski, o co osoba ta ma prawo się ubiegać na mocy obowiązujących w wydającym nakaz państwie członkowskim prawa lub praktyki, mając na celu uniknięcie wykonania takiej kary lub środka zabezpieczającego.
78      Zgodnie z tym przepisem następujące sytuacje mogą stanowić prawne okoliczności łagodzące: starania podjęte przez przestępcę w celu usunięcia lub ograniczenia skutków przestępstwa [lit. a)] oraz
okoliczności związane z popełnionym przestępstwem, które zmniejszają wagę przestępstwa lub zagrożenie ze strony przestępcy
[pkt b)].
79      Zobacz pkt 85 uwag na piśmie rządu rumuńskiego.
80      Ibidem. W pkt 11 swoich uwag na piśmie rząd rumuński wskazuje, że sąd pierwszej instancji wymierzył małżonce DZ niższą karę, ponieważ przyznała się do winy.
81      Zobacz pkt 85 uwag na piśmie rządu rumuńskiego.
82      Jak wskazuje rząd rumuński w pkt 86 uwag na piśmie, zgodnie z art. 91 lit. d) kodeksu karnego decyzję odnośnie do zawieszenia wykonania kary podejmuje sąd, który ocenia, czy „mając na względzie osobę sprawcy, jego zachowanie przed popełnieniem przestępstwa, starania poczynione przez sprawcę, aby usunąć lub złagodzić skutki przestępstwa, a także jego rokowania poprawy […], orzeczenie kary jest wystarczające i nawet bez jej wykonania skazany nie popełni już innych przestępstw”.
83      Zobacz w tym względzie w szczególności wyrok Beach and bar management
(pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo).
84      Inaczej niż w sprawie, w której zapadł wyrok G. ST. T.
(pkt 85), nie wydaje się, aby możliwość ta była ograniczona do przypadków, w których zachodzą wyjątkowe bądź liczne okoliczności łagodzące.
85      Zobacz w szczególności wyrok Breian (pkt 109).
86      Zobacz analogicznie wyrok Breian (pkt 122). Poza tym informacje, o które wykonujący nakaz organ sądowy ma prawo się zwrócić, mogą dotyczyć zarówno pierwszego, jak i drugiego etapu badania. Natomiast wspomniany organ nie może wystąpić do wydającego nakaz organu sądowego o informacje dotyczące wyłącznie drugiego etapu tego badania, w przypadku gdy uzna, że nie wykazano istnienia systemowych lub ogólnych nieprawidłowości lub nieprawidłowości dotykających obiektywnie możliwej do zidentyfikowania grupy osób, do których należy wskazana osoba: zob. w szczególności wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., GN (Podstawa odmowy uzasadniona najlepszym interesem dziecka) (C‑261/22, EU:C:2023:1017, pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo).
87      Mam tu na myśli w szczególności przepisy odnoszące się do przedterminowego zwolnienia, które mogą w pewnej mierze kompensować surowość orzeczonej kary.