WYROK SĄDU (piąta izba)
z dnia 23 października 2024 r.(*)
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające podjęte w związku z działaniami destabilizującymi Mołdawię – Zamrożenie środków finansowych – Ograniczenia w zakresie wjazdu na terytorium państw członkowskich – Wykaz osób, podmiotów i organów, do których mają zastosowanie zamrożenie środków finansowych oraz ograniczenia w zakresie wjazdu na terytorium państw członkowskich – Umieszczenie nazwiska skarżącego w wykazach – Wszczęte przez organy państwa trzeciego postępowania przygotowawcze i dalsze postępowania karne – Obowiązek weryfikacji, czy ta decyzja została przyjęta z poszanowaniem prawa do obrony i prawa do skutecznej ochrony sądowej – Obowiązek uzasadnienia
W sprawie T‑480/23
Vladimir Gheorghe Plahotniuc, zamieszkały w Kiszyniowie (Mołdawia), którego reprezentował J. Pobjoy, barrister,
strona skarżąca,
przeciwko
Radzie Unii Europejskiej, reprezentowanej przez A. Boggio‑Tomasazeta i P. Mahnič, w charakterze pełnomocników, których wspierała E. Raoult, avocate,
strona pozwana,
SĄD (piąta izba),
w składzie: J. Svenningsen, prezes, C. Mac Eochaidh (sprawozdawca) i M. Stancu, sędziowie,
sekretarz: V. Di Bucci,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
wobec braku wniosku o wyznaczenie rozprawy i postanowiwszy, na podstawie art. 106 § 3 regulaminu postępowania przed Sądem, o wydaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie skargi z pominięciem ustnego etapu postępowania,
wydaje następujący
Wyrok
1        W skardze opartej na art. 263 TFUE skarżący, Vladimir Gheorghe Plahotniuc, wnosi o stwierdzenie nieważności decyzji Rady (WPZiB) 2023/1047 z dnia 30 maja 2023 r. zmieniającej decyzję (WPZiB) 2023/891 w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami destabilizującymi Republikę Mołdawii (Dz.U. 2023, L 140 I, s. 9) i rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2023/1045 z dnia 30 maja 2023 r. wykonującego rozporządzenie (UE) 2023/888 w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami destabilizującymi Republikę Mołdawii (Dz.U. 2023, L 140 I, s. 1) w zakresie, w jakim te akty (zwane dalej łącznie „zaskarżonymi aktami”) go dotyczą.
Okoliczności powstania sporu
2        Skarżący jest politykiem i przedsiębiorcą posiadającym obywatelstwo mołdawskie.
3        W dniu 28 kwietnia 2023 r. Rada Unii Europejskiej przyjęła, na podstawie art. 29 TUE, decyzję Rady (WPZIB) 2023/891 z dnia 28 kwietnia 2023 r. w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami destabilizującymi Republikę Mołdawii (Dz.U. 2023, L 114, s. 15), a na podstawie art. 215 TFUE – rozporządzenie Rady (UE) 2023/888 z dnia 28 kwietnia 2023 r. w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami destabilizującymi Republikę Mołdawii (Dz.U. 2023, L 114, s. 1).
4        Z motywów decyzji 2023/891 wynika, że rząd Mołdawii w coraz większym stopniu stoi w obliczu bezpośrednich zagrożeń dla stabilności kraju ze strony zarówno wewnętrznych grup o partykularnych interesach, jak i Rosji, które często działają w zmowie, a tym samym spychają Mołdawię z drogi reform.
5        Artykuł 1 ust. 1 decyzji 2023/891 ma następujące brzmienie:
„Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki, aby uniemożliwić wjazd na ich terytorium lub przejazd przez nie:
a)      osób fizycznych odpowiedzialnych za działania lub polityki podważające suwerenność i niezależność Republiki Mołdawii lub demokrację, praworządność, stabilność lub bezpieczeństwo w Republice Mołdawii lub zagrażające tej suwerenności, niezależności, demokracji, praworządności, stabilności lub temu bezpieczeństwu bądź też osób fizycznych wspierających lub realizujących takie działania lub polityki, poprzez realizowanie jakichkolwiek z następujących działań:
(i)      utrudnianie lub podważanie demokratycznego procesu politycznego, w tym poprzez utrudnianie lub poważne podważanie przebiegu wyborów lub próby destabilizacji lub obalenia porządku konstytucyjnego;
(ii)      planowanie brutalnych demonstracji lub innych aktów przemocy, kierowanie nimi, angażowanie się w nie bezpośrednio lub pośrednio, wspieranie ich lub ułatwianie ich w inny sposób; lub
(iii)      poważne nadużycia finansowe dotyczące funduszy publicznych oraz nieuprawniony wywóz kapitału;
[…]
umieszczonych w wykazie znajdującym się w załączniku”.
6        Zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. a) decyzji 2023/891 zamraża się wszelkie środki finansowe i zasoby gospodarcze należące do lub będące własnością, w posiadaniu lub znajdujące się pod kontrolą osób fizycznych, podmiotów lub organów odpowiadających kryteriom zasadniczo identycznym z kryteriami określonymi w art. 1 ust. 1 lit. a) wspomnianej decyzji i których wykaz został umieszczony w załączniku do owej decyzji.
7        Artykuł 2 ust. 3 lit. a) rozporządzenia 2023/888 przewiduje, że w załączniku I do tego rozporządzenia wymienia się między innymi osoby fizyczne lub prawne, podmioty lub organy odpowiadające kryteriom zasadniczo identycznym z kryteriami określonymi w art. 1 ust. 1 lit. a) decyzji 2023/891 (zwanym dalej „kryteriami spornego umieszczenia”).
8        Artykuł 2 ust. 1 rozporządzenia 2023/888 stanowi, że zamraża się wszelkie środki finansowe i zasoby gospodarcze należące do osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów wymienionych w załączniku I do tego rozporządzenia, będące ich własnością, znajdujące się w ich posiadaniu lub pod ich kontrolą.
9        Artykuł 2 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia przewiduje, że nie udostępnia się – bezpośrednio ani pośrednio – osobom fizycznym lub prawnym, podmiotom lub organom wymienionym w załączniku I do owego rozporządzenia ani na ich rzecz żadnych środków finansowych ani zasobów gospodarczych.
10      Załącznik do decyzji 2023/891 i załącznik I do rozporządzenia 2023/888 ustanawiają, odpowiednio, „Wykaz osób fizycznych i prawnych, podmiotów i organów, o których mowa w art. 1 i 2” oraz „Wykaz osób fizycznych i prawnych, podmiotów i organów, o których mowa w art. 2”.
11      W dniu 30 maja 2023 r. Rada przyjęła zaskarżone akty.
12      Na mocy zaskarżonych aktów Rada dodała pięć osób, w tym skarżącego, do wykazu osób fizycznych i prawnych, podmiotów lub organów wymienionych w załączniku do decyzji 2023/891 i w załączniku I do rozporządzenia 2023/888 (zwanych dalej łącznie „spornymi wykazami”).
13      W zaskarżonych aktach Rada uzasadniła przyjęcie względem skarżącego środków ograniczających, podając następujące motywy (zwane dalej „motywami spornego umieszczenia”):
„W sprawie Vladimira Plahotniuca prowadzonych jest wiele postępowań karnych w Republice Mołdawii w związku z przestępstwami związanymi ze sprzeniewierzeniem funduszy państwowych Republiki Mołdawii i ich nielegalnym przekazywaniem poza Republikę Mołdawii. Oskarżony w Republice Mołdawii w sprawie »oszustwa bankowego«, którego skutki gospodarcze są nadal odczuwalne w Republice Mołdawii. W jego sprawie prowadzone jest również postępowanie przygotowawcze w sprawie przekupienia byłego prezydenta Republiki Mołdawii za pomocą torby z gotówką w zamian za przysługi polityczne.
Z powodu poważnych nadużyć finansowych dotyczących funduszy publicznych i nieuprawnionego wywozu kapitału Vladimir Plahotniuc jest odpowiedzialny za działania i strategie wykonawcze podważające demokrację, praworządność, stabilność i bezpieczeństwo w Republice Mołdawii i im zagrażające w wyniku podważania demokratycznego procesu politycznego w Republice Mołdawii i poważnych nadużyć finansowych dotyczących funduszy publicznych”.
14      W dniu 31 maja 2023 r. Rada opublikowała w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej ogłoszenie skierowane do osób objętych środkami ograniczającymi przewidzianymi w decyzji 2023/891, zmienionej decyzją 2023/1047, i w rozporządzeniu 2023/888, wykonywanym rozporządzeniem wykonawczym 2023/1045, w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami destabilizującymi Republikę Mołdawii (Dz.U. 2023, C 190, s. 5).
Żądania stron
15      Skarżący wnosi do Sądu o:
–        stwierdzenie nieważności zaskarżonych aktów w zakresie, w jakim go dotyczą;
–        obciążenie Rady kosztami postępowania.
16      Rada wnosi do Sądu o:
–        oddalenie skargi;
–        obciążenie skarżącego kosztami postępowania.
Co do prawa
17      Na poparcie żądań stwierdzenia nieważności skarżący podnosi dwa zarzuty oparte – w przypadku zarzutu pierwszego – na oczywistym błędzie w ocenie, a w przypadku zarzutu drugiego – na naruszeniu praw przysługujących mu na podstawie art. 6 TUE w związku z art. 2 i 3 TUE, a także art. 47 i 48 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”).
Uwagi wstępne
18      Tytułem wstępu należy zauważyć, że motywy spornego umieszczenia, których brzmienie zostało przytoczone w pkt 13 powyżej, zawierają pewne nieścisłości i stwierdzenia niejednoznaczne.
19      Z jednej strony Rada opiera owo umieszczenie na przeprowadzonych w odniesieniu do skarżącego postępowaniach przygotowawczych i dalszych postępowaniach karnych w przedmiocie „oszustwa bankowego” i „przekupienia byłego prezydenta Republiki Mołdawii”, ale odsyła również, bez dalszych wyjaśnień, do „wiel[u] postępowań karnych w Republice Mołdawii w związku z przestępstwami związanymi ze sprzeniewierzeniem funduszy państwowych [tej] Republiki […] i ich nielegalnym przekazywaniem poza [tę] Republikę […]”.
20      Jeśli chodzi o to ostatnie odesłanie, należy przypomnieć, że uzasadnienie aktu Rady o zastosowaniu środka ograniczającego w postaci zamrożenia funduszy musi wskazywać szczególne i konkretne powody, dla których Rada uznała w ramach przysługującego jej swobodnego uznania, że dana osoba powinna zostać objęta takim środkiem (wyrok z dnia 15 listopada 2012 r., Rada/Bamba, C‑417/11 P, EU:C:2012:718, pkt 52).
21      Niemniej nie ma wymogu, by uzasadnienie wyszczególniało wszystkie istotne okoliczności faktyczne i prawne, ponieważ ocena, czy uzasadnienie aktu spełnia wymogi art. 296 TFUE, winna nie tylko opierać się na jego brzmieniu, ale także uwzględniać okoliczności jego wydania, jak również ogół norm prawnych regulujących daną dziedzinę (wyrok z dnia 18 maja 2022 r., Foz/Rada, T‑296/20, niepublikowany, EU:T:2022:298, pkt 39).
22      W szczególności akt niekorzystny jest wystarczająco uzasadniony, jeżeli został wydany w okolicznościach znanych zainteresowanemu, pozwalając mu na zrozumienie treści środka przyjętego względem niego (wyrok z dnia 18 maja 2022 r., Foz/Rada, T‑296/20, niepublikowany, EU:T:2022:298, pkt 40).
23      Tak właśnie jest w rozpoznawanej sprawie, jeśli chodzi o odniesienie zawarte w motywach spornego umieszczenia, a mianowicie sformułowanie „wiele postępowań karnych”. Istnienie lub brak takich postępowań wszczętych względem skarżącego należy bowiem uznać za okoliczności znane zainteresowanemu.
24      Ponadto mimo że Rada odniosła się do nieokreślonej liczby postępowań karnych, uściśliła jednak ich charakter i przedmiot. Zaznaczyła bowiem, że chodzi tylko o postępowania dotyczące pewnych specyficznych czynów zabronionych, a konkretnie o „postępowa[nia] karn[ne] […] w związku z przestępstwami związanymi ze sprzeniewierzeniem funduszy państwowych Republiki Mołdawii i ich nielegalnym przekazywaniem poza Republikę Mołdawii”. Względy natury faktycznej, na podstawie których Rada uznała, że wobec skarżącego należy zastosować środki ograniczające przewidziane w zaskarżonych aktach, są tym samym wystarczająco uszczegółowione, aby skarżący mógł kwestionować ich prawidłowość przed sądem Unii (zob. analogicznie wyrok z dnia 27 lutego 2014 r., Ezz i in./Rada, T‑256/11, EU:T:2014:93, pkt 114).
25      Z drugiej strony w akapicie drugim motywów umieszczenia skarżącego w spornych wykazach, który powinien wskazywać podstawę prawną zaskarżonych aktów, Rada użyła niejednoznacznego sformułowania co do kryteriów, o których mowa w art. 2 ust. 3 lit. a) rozporządzenia 2023/888 i w art. 1 ust. 1 lit. a) decyzji 2023/891, stanowiących podstawę takiego umieszczenia.
26      W tym względzie należy przypomnieć, że poza wskazaniem podstawy prawnej zastosowanego środka obowiązek uzasadnienia obejmuje właśnie podanie okoliczności, które pozwalają na stwierdzenie, że jedno lub drugie z kryteriów umieszczenia w wykazie zostało w odniesieniu do zainteresowanych spełnione. W tym kontekście brak przywołania konkretnego przepisu nie może stanowić istotnej wady, jeżeli podstawa prawna aktu może zostać określona na podstawie innych jego elementów. Takie wyraźne przywołanie jest jednak niezbędne, gdy w przypadku jego braku zainteresowani i sąd Unii nie będą mieli pewności co do konkretnej podstawy prawnej (zob. podobnie wyrok z dnia 25 marca 2015 r., Central Bank of Iran/Rada, T‑563/12, EU:T:2015:187, pkt 67, 68).
27      Tymczasem w świetle brzmienia motywów spornego umieszczenia nie jest możliwe ustalenie z pewnością, czy owo umieszczenie skarżącego jest oparte wyłącznie na kryterium odnoszącym się do poważnych nadużyć finansowych dotyczących funduszy publicznych oraz nieuprawnionego wywozu kapitału [kryterium zawarte w art. 2 ust. 3 lit. a) ppkt (iii) rozporządzenia 2023/888 i w art. 1 ust. 1 lit. a) ppkt (iii) decyzji 2023/891], czy także na kryterium podważania demokratycznego procesu politycznego w Republice Mołdawii [kryterium zawarte w art. 2 ust. 3 lit. a) ppkt (i) rozporządzenia 2023/888 i w art. 1 ust. 1 lit. a) ppkt (i) decyzji 2023/891].
28      W tym względzie początek akapitu drugiego motywów spornego umieszczenia wskazuje, że rzeczone umieszczenie jest uzasadnione „[z] powodu poważnych nadużyć finansowych dotyczących funduszy publicznych i nieuprawnionego wywozu kapitału”, które to okoliczności pozwalają uznać, że skarżący „jest odpowiedzialny za działania i strategie wykonawcze podważające demokrację, praworządność, stabilność i bezpieczeństwo w Republice Mołdawii i im zagrażające” w rozumieniu art. 2 ust. 3 lit. a) rozporządzenia 2023/888 i art. 1 ust. 1 lit. a) decyzji 2023/891. Niemniej koniec tego samego akapitu wydaje się podważać kryteria uzasadniające wspomniane umieszczenie, ponieważ odnosi się tym razem wyłącznie do poważnych nadużyć finansowych, a nie do nieuprawnionego wywozu kapitału, i dodaje, że skarżący podważał demokratyczny proces polityczny w Republice Mołdawii.
29      Takie sformułowanie skutkuje tym, że Rada nie tylko odnosi się, tak na początku zdania, jak i na jego końcu, do tego, co wydaje się stanowić kryteria uzasadniające sporne umieszczenie skarżącego w wykazach, ale również nie przyjmuje w tych dwóch miejscach tych samych kryteriów.
30      Niepewność powstałą w wyniku przyjęcia takiego brzmienia wzmacnia okoliczność, że w odniesieniu do skarżącego Rada odstąpiła od schematu redagowania motywów przyjętych w zaskarżonych aktach względem czterech innych osób umieszczonych w spornych wykazach, który to schemat prowadził za każdym razem do tego, że Rada w pierwszej kolejności określała kryterium lub kryteria uzasadniające takie umieszczenie, a w drugiej kolejności stwierdzała, że owe kryteria pozwalały spełnić przesłankę umieszczenia w wykazach zdefiniowaną w art. 2 ust. 3 lit. a) rozporządzenia 2023/888 i art. 1 ust. 1 lit. a) decyzji 2023/891.
31      Ponadto przynajmniej z wersji francuskiej zaskarżonych aktów wynika, że Rada odnosiła się do „poważnych nadużyć finansowych dotyczących funduszy publicznych i nieuprawnionego wywozu kapitału [w sposób nieuprawniony]”, a tym samym przyjęła kryterium nie tylko zbędne, ale także różne od kryteriów określonych w art. 2 ust. 3 lit. a) ppkt (iii) rozporządzenia 2023/888 i w art. 1 ust. 1 lit. a) ppkt (iii) decyzji 2023/891.
32      Takie niejednoznaczne sformułowanie rodzi uzasadnione wątpliwości co do tego, czy kryterium oparte na podważaniu demokratycznego procesu politycznego w Republice Mołdawii rzeczywiście zostało przez tę instytucję względem skarżącego zastosowane. Co za tym idzie, takie sformułowanie mogło słusznie doprowadzić skarżącego do przekonania, że umieszczenie jego nazwiska w spornych wykazach było oparte wyłącznie na kryterium odnoszącym się do poważnych nadużyć finansowych dotyczących funduszy publicznych i nieuprawnionego wywozu kapitału.
33      O ile taka niejednoznaczność nie pozwala stwierdzić braku dostatecznego uzasadnienia zaskarżonych aktów w ujęciu łącznym, o tyle skutkuje jednak tym, że Sąd musi uznać, że umieszczenie nazwiska skarżącego w spornych wykazach jest oparte wyłącznie na kryterium odnoszącym się do poważnych nadużyć finansowych dotyczących funduszy publicznych i nieuprawnionego wywozu kapitału.
34      Oznacza to również, że brzmienie zaskarżonych aktów nie pozwala na uwzględnienie twierdzenia Rady, zgodnie z którym umieszczenie nazwiska skarżącego w spornych wykazach było uzasadnione spełnieniem przez niego dwóch kryteriów przedstawionych w pkt 27 powyżej. Wobec tego instytucja ta nie może skutecznie twierdzić, że skarżący ograniczył się do zakwestionowania tylko jednego z dwóch motywów umieszczenia jego nazwiska w tych wykazach. Nie może ona też skutecznie twierdzić, że skarżący uczynił swoje zarzuty bezskutecznymi, a skargę – bezzasadną.
35      Z powyższego wynika, że w ramach analizy podniesionych przez skarżącego zarzutów, a w szczególności zarzutu drugiego, który należy zbadać w pierwszej kolejności, konieczne jest przeprowadzenie oceny, czy Rada naruszyła prawa przysługujące skarżącemu na mocy art. 6 TUE w związku z art. 2 i 3 TUE oraz na mocy art. 47 i 48 Karty jedynie w odniesieniu do umieszczenia jego nazwiska w spornych wykazach na podstawie kryterium odnoszącego się do poważnych nadużyć finansowych dotyczących funduszy publicznych i nieuprawnionego wywozu kapitału, a także ze względów przedstawionych w akapicie pierwszym motywów spornego umieszczenia w wykazach, a mianowicie istnienia, po pierwsze, postępowań karnych w Republice Mołdawii w związku z przestępstwami związanymi ze sprzeniewierzeniem jej funduszy państwowych i ich nielegalnym przekazywaniem poza Republikę Mołdawii, a po drugie, postępowań przygotowawczych i dalszych postępowań karnych dotyczących „oszustw bankowych” i „przekupienia byłego prezydenta Republiki Mołdawii”.
36      Tym samym Rada nie może skutecznie twierdzić, że rolą Sądu jest zbadanie jedynie, czy przedstawiła ona dowody pozwalające wykazać, w sposób ogólny, że skarżący był odpowiedzialny za działania lub polityki podważające suwerenność i niezależność Republiki Mołdawii lub demokrację, praworządność, stabilność lub bezpieczeństwo w Republice Mołdawii lub zagrażające tej suwerenności, niezależności, demokracji, praworządności, stabilności lub temu bezpieczeństwu w rozumieniu art. 2 ust. 3 lit. a) rozporządzenia 2023/888 i art. 1 ust. 1 lit. a) decyzji 2023/891, bez konieczności dokonania powiązania danych działań z którymkolwiek z trzech kryteriów przewidzianych w tych przepisach czy też bez uwzględnienia uzasadnienia i okoliczności faktycznych przedstawionych w akapicie pierwszym motywów spornego umieszczenia.
W przedmiocie zarzutu drugiego, opartego na naruszeniu praw przysługujących skarżącemu na mocy art. 6 TUE w związku z art. 2 i 3 TUE oraz na mocy art. 47 i 48 Karty
37      W ramach zarzutu drugiego skarżący podnosi, że przed przyjęciem zaskarżonych aktów Rada nie zweryfikowała, czy postępowania przygotowawcze i dalsze postępowania karne, o których mowa w akapicie pierwszym motywów spornego umieszczenia, wszczęte przeciwko niemu w Mołdawii, były prowadzane z poszanowaniem przysługujących mu praw podstawowych, w sytuacji gdy jego zdaniem postępowania te cechował szereg nieprawidłowości. Skarżący twierdzi również, że gdyby Rada dokonała stosownych weryfikacji, doszłaby do wniosku, że na postępowania te nie można się powołać w celu uzasadnienia przyjętych względem niego środków ograniczających.
38      Z tego względu zdaniem skarżącego Rada naruszyła art. 6 TUE w związku z art. 2 i art. 3 ust. 5 TUE oraz art. 47 i 48 Karty.
39      Rada nie zgadza się z tą argumentacją.
40      Zgodnie z orzecznictwem Trybunału sądy Unii powinny, dokonując kontroli środków ograniczających, zapewnić co do zasady pełną kontrolę zgodności z prawem ogółu aktów Unii w świetle praw podstawowych stanowiących integralną część porządku prawnego Unii (zob. wyrok z dnia 19 grudnia 2018 r., Azarov/Rada, C‑530/17 P, EU:C:2018:1031, pkt 20 i przytoczone tam orzecznictwo).
41      Co się tyczy w szczególności umieszczenia nazwisk osób w wykazach dotyczących zastosowania środków ograniczających wyłącznie w oparciu o decyzje organów państw trzecich właściwych w tym zakresie do wszczęcia postępowań przygotowawczych i dalszych postępowań karnych w związku z popełnieniem przestępstwa sprzeniewierzenia środków publicznych, na Radzie spoczywa obowiązek zweryfikowania, czy decyzje te zostały przyjęte z poszanowaniem prawa do obrony i prawa do skutecznej ochrony sądowej (zob. wyrok z dnia 19 grudnia 2018 r., Azarov/Rada, C‑530/17 P, EU:C:2018:1031, pkt 25, 26 i przytoczone tam orzecznictwo).
42      Ten wymóg oznacza, że w uzasadnieniu decyzji o umieszczeniu nazwiska danej osoby w wykazie osób i podmiotów, których aktywa podlegają zamrożeniu, Rada jest zobowiązana przedstawić, choćby w zwięzły sposób, powody, dla których uznaje, że decyzja państwa trzeciego, na której zamierza się oprzeć, została wydana z poszanowaniem prawa do obrony i prawa do skutecznej ochrony sądowej (zob. wyrok z dnia 19 grudnia 2018 r., Azarov/Rada, C‑530/17 P, EU:C:2018:1031, pkt 29 i przytoczone tam orzecznictwo).
43      Brak takiego przedstawienia oznacza, że Rada uchybiła spoczywającemu na niej na mocy art. 296 akapit drugi TFUE obowiązkowi uzasadnienia, czego podniesienie należy, w stosownym przypadku z urzędu, do sądu Unii (zob. wyrok z dnia 19 grudnia 2018 r., Azarov/Rada, C‑530/17 P, EU:C:2018:1031, pkt 30 i przytoczone tam orzecznictwo).
44      W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonych aktów wskazuje, że umieszczenie nazwiska skarżącego w spornych wykazach zostało oparte wyłącznie na decyzjach organów mołdawskich o wszczęciu względem niego postępowań przygotowawczych i dalszych postępowań karnych.
45      Bez wątpienia z akt dowodowych, dołączonych jako załączniki B.1 i B.2 do odpowiedzi na skargę, wynika, że Rada nie oparła się bezpośrednio na decyzjach organów mołdawskich właściwych w tym zakresie do wszczęcia postępowań przygotowawczych i dalszych postępowań karnych w związku z popełnieniem przestępstwa sprzeniewierzenia środków publicznych, lecz co do zasady na artykułach prasowych i komunikatach prasowych organów Republiki Mołdawii właściwych w zakresie prowadzenia postępowań przygotowawczych i dalszych postepowań karnych, na oficjalnych komunikatach organów państwowych państw trzecich lub na sprawozdaniach, przy czym wszystkie te materiały odnosiły się do takich postępowań przygotowawczych i dalszych postępowań karnych.
46      Niemniej okoliczność ta nie może zwolnić w niniejszej sprawie Rady z obowiązków weryfikacji i uzasadnienia, które na niej spoczywają zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 41 i 42 powyżej.
47      Przeciwnie, orzecznictwo to znajduje zastosowanie do Rady w sposób tym bardziej niepodważalny, że dowody, na których instytucja ta się opiera, są jedynie dowodami pośrednimi postępowań przygotowawczych i dalszych postępowań karnych uzasadniających umieszczenie nazwiska skarżącego w spornych wykazach. Ponadto Sąd wskazuje, że celem utrzymania nazwiska danej osoby w tych wykazach art. 8 akapit trzeci decyzji 2023/891 nakłada na Radę obowiązek wzięcia pod uwagę istnienia postępowania sądowego dotyczącego okoliczności uzasadniających pierwotne umieszczenie w owych wykazach.
48      Co za tym idzie, niezależnie od tego, na jakich dowodach opiera się pierwotne umieszczenie, Rada może powoływać się, bezpośrednio lub pośrednio, na decyzje organów państw członkowskich o wszczęciu postępowań przygotowawczych i dalszych postępowań karnych tylko wówczas, gdy działa z poszanowaniem obowiązków wynikających z pkt 41 i 42 powyżej.
49      Odmienny wniosek pozwoliłby Radzie uchylić się od bezwzględnych obowiązków nałożonych na nią na mocy orzecznictwa Trybunału i nie opierać się więcej na dokumentach wydanych przez organy zainteresowanych państw właściwe w zakresie wszczęcia postępowań przygotowawczych i dalszych postępowań karnych dotyczących sprzeniewierzenia funduszy państwowych, lecz jedynie na dokumentach ograniczających się do stwierdzenia istnienia takich postępowań.
50      Tymczasem w niniejszej sprawie bezsporna i niepodlegająca zakwestionowaniu jest okoliczność, że w motywach spornego umieszczenia Rada nie wskazała, iż dokonała weryfikacji tego, że postępowania karne, o których mowa w tych motywach, zostały przeprowadzone z poszanowaniem przysługujących skarżącemu prawa do obrony i prawa do skutecznej ochrony sądowej.
51      W tym względzie należy ponadto zauważyć, że w odpowiedzi na skargę Rada nie zaprzeczyła temu, że pominęła przeprowadzenie omawianych weryfikacji, ani tym bardziej temu, że nie podała wyników takich weryfikacji w zaskarżonych aktach.
52      W konsekwencji należy stwierdzić, że jeśli chodzi o jedyne dwa elementy, które można wziąć pod uwagę w celu dokonania oceny zasadności zaskarżonych aktów (zob. pkt 35 powyżej), Rada uchybiła spoczywającemu na niej obowiązkowi uzasadnienia.
53      Wniosku tego nie podważa argument Rady, zgodnie z którym co do istoty skarżący nie może powoływać się na wyrok z dnia 3 grudnia 2020 r., Saleh Thabet i in./Rada (C‑72/19 P i C‑145/19 P, niepublikowany, EU:C:2020:992) z tego powodu, że w tych połączonych sprawach środki ograniczające zostały oparte na istnieniu postępowań sądowych wszczętych wobec skarżących lub postępowań w przedmiocie odzyskania aktywów wszczętych w wyniku wydania prawomocnego orzeczenia sądowego dotyczącego sprzeniewierzenia funduszy państwowych, jak wymagały tego mające zastosowanie kryteria umieszczenia. Rada podniosła, że okoliczności te pozostają w silnym kontraście w stosunku do kryteriów umieszczenia w niniejszej sprawie, które, po pierwsze, nie wymagają, by wobec osoby, której nazwisko zostało umieszczone w wykazie, toczyło się postępowanie przygotowawcze w sprawie karnej, a po drugie, w szczególności w odniesieniu do kryterium opartego na podważaniu demokratycznego procesu politycznego w Republice Mołdawii, nie mogą zostać uznane za spełnione poprzez zwykłe odesłanie do postępowań karnych.
54      Trybunał miał już bowiem okazję orzec, że pozbawiona znaczenia jest okoliczność, że istnienie decyzji organów państwa trzeciego właściwych w tym zakresie do wszczęcia i prowadzenia postępowań przygotowawczych i dalszych postępowań karnych w związku z popełnieniem przestępstwa sprzeniewierzenia środków publicznych stanowi nie kryteria spornego umieszczenia, lecz podstawę faktyczną, na której opierają się przedmiotowe środki ograniczające (zob. podobnie i analogicznie wyroki: z dnia 19 grudnia 2018 r., Azarov/Rada, C‑530/17 P, EU:C:2018:1031, pkt 25; z dnia 11 lipca 2019 r., Azarov/Rada, C‑416/18 P, niepublikowany, EU:C:2019:602, pkt 26).
55      Wynika z tego, że należy uwzględnić zarzut drugi i stwierdzić nieważność zaskarżonych aktów w zakresie, w jakim dotyczą one skarżącego, przy czym nie jest konieczne badanie jego pozostałej argumentacji.
W przedmiocie kosztów
56      Zgodnie z art. 134 § 1 regulaminu postępowania przed Sądem kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Rada przegrała sprawę, należy – zgodnie z żądaniem skarżącego – obciążyć ją kosztami postępowania.
Z powyższych względów
SĄD (piąta izba),
orzeka, co następuje:
1)      Stwierdza się nieważność decyzji Rady (WPZiB) 2023/1047 z dnia 30 maja 2023 r. zmieniającej decyzję (WPZiB) 2023/891 w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami destabilizującymi Republikę Mołdawii oraz rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2023/1045 z dnia 30 maja 2023 r. wykonującego rozporządzenie (UE) 2023/888 w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami destabilizującymi Republikę Mołdawii, w zakresie, w jakim dotyczą one Vladimira Gheorghe’a Plahotniuca.
2)      Rada Unii Europejskiej zostaje obciążona kosztami postępowania.
Svenningsen
Mac Eochaidh
Stancu
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 23 października 2024 r.
Sekretarz
Prezes
Podpisy
*      Język postępowania: angielski.