Edizzjoni Provviżorja
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Il-Ħames Awla)
22 ta’ Jannar 2026 (*)
“Nuqqas ta’ Stat li jwettaq obbligu – Libertà ta’ stabbiliment – Leġiżlazzjoni nazzjonali li tistabbilixxi, għal ċerti materjali bażiċi intiżi għall-kostruzzjoni, prezzijiet ta’ referenza inqas mill-prezzijiet tas-suq – Obbligu ta’ ħlas ta’ “tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri” li tikkorrispondi għal 90 % tad-differenza bejn il-prezz ta’ referenza u l-prezz tal-bejgħ – Miżura li taffettwa fil-parti l-kbira impriżi miżmuma minn kumpanniji stabbiliti fi Stati Membri oħra – Assenza ta’ ġustifikazzjoni – Proċedura għall-għoti ta’ informazzjoni fil-qasam tar-regolamenti tekniċi u tar-regoli dwar is-servizzi tas-Soċjetà tal-Informatika – Direttiva (UE) 2015/1535 – Artikolu 1(1)(d) – Kunċett ta’
‘rekwiżit ieħor’”
Fil-Kawża C‑144/24,
li għandha bħala suġġett rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu skont l-Artikolu 258 TFUE, imressaq fit‑23 ta’ Frar 2024,
Il-Kummissjoni Ewropea, irrappreżentata minn L. Armati, M. Mataija u A. Tokár, bħala aġenti,
rikorrent,
vs
L-Ungerija, irrappreżentata minn M. Z. Fehér, R. Kissné Berta u K. Szíjjártó, bħala aġenti,
konvenut,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Il-Ħames Awla),
komposta minn M. L. Arastey Sahún (Relatriċi), Presidenta ta’ Awla, J. Passer, E. Regan, D. Gratsias u B. Smulders, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: A. Rantos,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tat‑30 ta’ April 2025,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1        Bir-rikors tagħha, il-Kummissjoni Ewropea titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata li, billi adottat
–        id-dispożizzjonijiet relatati mal-ħlas ta’ tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri u mal-volum minimu ta’ estrazzjoni ta’ ċerti riżorsi minerali li jinsabu, rispettivament, fl-a gazdaság újraindítása érdekében fizetendő kiegészítő bányajáradékról szóló 404/2021. (VII. 8.) Korm. rendeletet (id-Digriet Governattiv Nru 404/2021 dwar it-Tariffa Addizzjonali għall-Estrazzjoni mill-Minjieri Mħallsa sabiex Tingħata Spinta lill-Ekonomija, iktar ’il quddiem id-“Digriet Nru 404/2021”] u fl-a bányászatról szóló 1993. évi XLVIII. törvény eltérő alkalmazásáról szóló 405/2021. (VII. 8.) Korm. rendelet [id-Digriet tal-Gvern Nru 405/2021 (VII. 8.) li jidderoga mil-Liġi Nru XLVIII tal‑1993 dwar il-minjieri, iktar ’il quddiem id-“Digriet Nru 405/2021”], kif ukoll
–        l-Artikoli 27/A, 27/B u 27/C tal-a bányászatról szóló 1993. évi XLVIII. törvény (il-Liġi Nru XLVIII tal‑1993 dwar il-minjieri), kif emendata bl-az egyes energetikai és közlekedési tárgyú, valamint kapcsolódó törvények módosításáról 2021. évi CXXXVI. törvény (il-Liġi Nru CXXXVI tal‑2021 li temenda ċerti liġijiet dwar l-enerġija, it-trasport u oqsma relatati, iktar ’il quddiem il-“Liġi Nru CXXXVI tal‑2021”) (iktar ’il quddiem il-“Liġi dwar il-minjieri”),
l-Ungerija naqset mill-obbligi tagħha skont l-Artikolu 49 TFUE u skont l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva (UE) 2015/1535 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad‑9 ta’ Settembru 2015 li tistabbilixxi proċedura għall-għoti ta’ informazzjoni fil-qasam tar-regolamenti tekniċi u tar-regoli dwar is-servizzi tas-Soċjetà tal-Informatika (ĠU 2015, L 241, p. 1).
I.      Il-kuntest ġuridiku
A.      Id-dritt tal-Unjoni
2        Skont l-Artikolu 49 TFUE:
“Fil-qafas tad-dispożizzjonijiet ta’ hawn taħt ir-restrizzjonijiet għal-libertà ta’ l-istabbiliment ta’ ċittadini ta’ Stat Membru fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor, għandhom jiġu projbiti. Tali projbizzjoni għandha testendi ruħha wkoll għal restrizzjonijiet fuq l-istabbiliment ta’ aġenziji, fergħat u sussidjarji, minn ċittadini ta’ Stat Membru stabbiliti fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor.
Il-libertà ta’ l-istabbiliment tinkludi d-dritt li tibda u teżerċita attivitajiet bħala persuna li taħdem għal rasa, kif ukoll li tikkostitwixxi u tmexxi impriżi u b’mod partikolari kumpanniji li jaqgħu taħt it-tifsira tat-tieni subparagrafu ta’ l-Artikolu 54 taħt il-kondizzjonijiet stipulati fil-liġijiet tal-pajjiż ta’ l-istabbiliment, għaċ-ċittadini tiegħu stess, mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet tal-Kapitolu dwar il-kapital. ”
3        Skont l-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 2015/1535:
“Għall-għanijiet ta’ din id-Direttiva, japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:
[...]
(d)      ‘ħtiġijiet oħra’
tifsser ħtieġa, għajr speċifikazzjoni teknika, imposta fuq prodott bil-għan li tipproteġi, b’mod partikolari, il-konsumatur jew l-ambjent, u li taffettwa ċ-ċiklu tal-ħajja tiegħu wara li jkun inħareġ fis-suq, bħalma huma l-kondizzjonijiet dwar l-użu, ir-riċiklaġġ, l-użu mill-ġdid jew ir-rimi, fejn dawn il-kondizzjonijiet jistgħu jinfluwenzaw b’mod sinifikanti l-kompożizzjoni jew in-natura tal-prodott jew il-bejgħ tiegħu fis-suq;
[...]
(g)      ‘abbozz ta’ regolament tekniku’ tfisser it-test ta’ speċifikazzjoni teknika jew ħtieġa oħra jew ta’ regola dwar is-servizzi, inklużi d-dispożizzjonijiet amministrattivi, ifformulat bil-għan li jsir liġi bħala regolament tekniku, bit-test ikun fi stadju ta’ tħejjija fejn ikun għad jistgħu isiru emendi sostanzjali. ”
4        L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 5(1) ta’ din id-direttiva jipprovdi:
“Soġġetti għall-Artikolu 7, l-Istati Membri għandhom jikkomunikaw fil-pront lill-Kummissjoni kull abbozz ta’ regolament tekniku, għajr fejn dan sempliċiment jittrasponi t-test ta’ standard internazzjonali jew Ewropew, f’liema każ l-informazzjoni li jkollha x’taqsam mal-istandard relevanti tkun biżżejjed; għandhom ukoll iħallu lill-Kummissjoni tagħmel dikjarazzjoni dwar ir-raġunijiet li jagħmlu meħtieġa l-leġislazzjoni ta’ dan ir-regolament tekniku, fejn dawk ir-raġunijiet ma jkunux diġà ġew magħmula ċari fl-abbozz. ”
B.      Id-dritt Ungeriż
1.      Il-liġi dwar il-minjieri
5        Skont l-Artikolu 27/A tal-Liġi dwar il-minjieri:
“(1)      Fil-kuntest tal-kompetenzi tagħha fil-qasam tal-ġestjoni tar-riżorsi mill-minjieri, l-awtorità superviżorja tal-minjieri [(l-Ungerija)] ssegwi mill-qrib il-proċessi ekonomiċi marbuta mat-tiftix, mal-estrazzjoni, mal-kummerċ u mal-użu tal-materji primi mill-minjieri fil-livell tal-ekonomija nazzjonali. L-awtorità superviżorja tal-minjieri tivverifika f’dan il-kuntest jekk teżistix sitwazzjoni li tiġġustifika miżura ta’ sorveljanza tas-suq.
(2)      Jekk il-valur mensili tal-indiċi tal-prezzijiet tal-industrija tal-materjali bażiċi intiżi għall-kostruzzjoni ppubblikat mill-[Központi Statisztikai Hivatal (l-Uffiċċju Ċentrali tal-Istatistika, l-Ungerija)] juri żieda fil-prezzijiet tal-industrija tal-materjali ta’ kostruzzjoni ta’ mill-inqas 5 % meta mqabbel mal-istess perijodu matul is-sena preċedenti - jew tal-inqas darbtejn matul perijodu ta’ tnax-il xahar -, il-[President tal-awtorità superviżorja tal-minjieri] jista’ jistabbilixxi permezz ta’ digriet l-eżistenza ta’ sitwazzjoni li tiġġustifika miżura ta’ sorveljanza tas-suq.
[...]
(4)      Id-digriet imsemmi fil-paragrafu 2 għandu jippreċiża t-tul tas-sitwazzjoni li tiġġustifika miżura ta’ sorveljanza tas-suq, li ma jistax ikun ta’ iktar minn sena.
[...] ”
6        L-Artikolu 27/B tal-Liġi dwar il-minjieri jipprovdi:
“(1)      Il-[President tal-awtorità superviżorja tal-minjieri] għandu jispeċifika permezz ta’ digriet, għas-siti tal-minjieri stabbiliti għall-finijiet tal-estrazzjoni ta’ materji primi u ta’ materjali bażiċi intiżi għall-kostruzzjoni u li għandhom tal-inqas 5 000 000 m3 ta’ riżorsi mill-minjieri li jistgħu jiġu estratti,
a)      ir-rekwiżiti dettaljati dwar il-volum minimu ta’ riżorsi mill-minjieri li għandu jiġi estratt u l-iskeda ta’ estrazzjoni relattiva,
b)      ir-regoli li huma differenti, fir-rigward tal-kwantitajiet u tat-termini tal-estrazzjoni operattiva, minn dawk tal-Artikolu 49(49),
c)      ir-regoli li huma differenti, fil-qasam tat-terminu għall-bidu tal-estrazzjoni operattiva u tal-estensjoni tat-terminu, minn dawk tal-Artikolu 26/A(4), (6b) u (6c),
d)      ir-regoli li huma differenti, fir-rigward tal-interruzzjoni jew tas-sospensjoni tal-estrazzjoni, minn dawk tal-Artikolu 30(4),
għal matul is-sitwazzjoni li tiġġustifika miżura ta’ sorveljanza tas-suq.
[...]
(5)      Fil-każ ta’ nuqqas ta’ osservanza tar-rekwiżiti elenkati fil-paragrafu 1(b) u (c), iddefiniti fid-digriet imsemmi fil-paragrafu 1, l-awtorità ta’ sorveljanza tal-minjieri għandha tirtira lill-operatur tal-minjieri t-titolu tiegħu ta’ minatur. ”
7        L-Artikolu 27/C ta’ din il-liġi jipprovdi:
“(1)      Fil-każ ta’ sitwazzjoni li tiġġustifika miżura ta’ sorveljanza tas-suq, l-impriża fis-sens tal-paragrafi 2 u 3 għandha tħallas tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri fis-sens ta’ dan l-artikolu.
(2)      Għandha tħallas tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri l-impriża li
a)      għandha tħallas tariffa tal-minjieri skont l-Artikolu 20(2)(a) u (b), u
b)      li teżerċita, bħala attività prinċipali,
ba)      fil-qasam tal-estrazzjoni ta’ materji primi u ta’ materjali bażiċi intiżi għall-kostruzzjoni, kif ukoll
bb)      fil-qasam tal-manifattura ta’ prodotti li jservu bħala materjali bażiċi għall-kostruzzjoni,
attività ekonomika stabbilita b’digriet tal-[President tal-awtorità superviżorja tal-minjieri], u li
c)      għamlet dħul mill-bejgħ li laħaq jew qabeż is-somma ta’ 3 000 000 000 forint Ungeriż (HUF) [(madwar EUR 7 715 000)] - esklużi impriżi marbutin - waqt it-tieni sena fiskali preċedenti għas-sitwazzjoni li tiġġustifika miżura ta’ sorveljanza tas-suq stabbilita b’digriet tal-[President tal-awtorità superviżorja tal-minjieri].
[...]
(5)      Il-persuna responsabbli għall-ħlas fis-sens tal-paragrafu 2 hija obbligata tħallas tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri fil-każ ta’ bejgħ ta’ prodotti li jservu bħala materjali ta’ bażi għall-kostruzzjoni, estratti jew ipproċessati minnha, jekk il-prezz tal-bejgħ għal kull tunnellata li jidher fuq id-dokument tal-kontabbiltà, mingħajr it-taxxa fuq il-valur miżjud [(VAT)], jeċċedi l-prezz unitarju ta’ referenza għal kull tunnellata ffissat fid-digriet tal-[President tal-awtorità superviżorja tal-minjieri]. L-ammont tat-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri huwa ekwivalenti għal 90 % tal-prodott tal-multiplikazzjoni tal-kwantità mibjugħa bid-differenza bejn il-prezz tal-bejgħ għal kull tunnellata u l-prezz unitarju ta’ referenza għal kull tunnellata. Il-prezz tal-bejgħ li jidher fid-dokument kontabbli ma jistax jinkludi l-kost tas-servizz u l-prezz tal-bejgħ ma jistax jitnaqqas mill-kost tas-servizz.
[...] ”
2.      Id-digrieti Nri 404/2021 u 405/2021
8        Id-Digrieti Nri 404/2021 u 405/2021 kienu inizjalment ġew adottati b’effett mid‑9 ta’ Lulju 2021 għal matul il-pandemija tal-COVID‑19 biss. Madankollu, l-effetti ta’ dawn id-digrieti ġew estiżi, diversi drabi, minħabba l-gwerra fl-Ukraina, b’tali mod li kienu għadhom fis-seħħ fid-data tal-introduzzjoni ta’ dan ir-rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu.
a)      Id-Digriet Nru 404/2021
9        L-Artikolu 1 tad-Digriet Nru 404/2021 jipprovdi:
“(1)      B’deroga mill-[a Magyarország gazdasági stabilitásáról szóló 2011. évi CXCIV. törvény (il-Liġi Nru CXCIV tal‑2011 dwar l-Istabbiltà Ekonomika tal-Ungerija)], hija responsabbli għal tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri l-impriża li
a)      għandha tħallas tariffa tal-minjieri skont l-Artikolu 20(2)(a) u (b) tal-[Liġi dwar il-Minjieri], u
b)      għandha bħala attività prinċipali
ba)      l-estrazzjoni ta’ ġebel ornamentali u ta’ kostruzzjoni, ġebel tal-franka, ġipsum, ġibs u lavanja (NACE 0811),
bb)      l-operat ta’ fosos taż-żrar u ramel; qtugħ ta’ tafal u kawlina mill-minjieri (NACE 0812),
bc)      il-manifattura tas-siment (NACE 2351) jew
bd)      il-manifattura ta’ ġir u ġibs (NACE 2352),
be)      il-manifattura ta’
briks, madum u prodotti ta’ kostruzzjoni, fit-terracotta (NACE 2332),
bf)      il-manifattura ta’ madum taċ-ċeramika (NACE 2331),
u li
c)      id-dħul mill-bejgħ nett fl‑2019 – bl-esklużjoni tal-impriżi marbuta magħha fis-sens tal-[a társasági adóról és az osztalékadóról szóló törvény (il-Liġi dwar it-Taxxa fuq il-Kumpanniji u fuq id-Dħul)] – laħaq jew qabeż HUF 3 000 000 000.
(2)      Il-persuna responsabbli għall-ħlas fis-sens tal-paragrafu 1, li testratta, tipproċessa jew tipproduċi, bħala materjali bażiċi għall-kostruzzjoni,
a)      ramel ikkalibrat li tbigħ għal iktar minn HUF 700 [(madwar EUR 1,80)] kull tunnellata,
b)      żrar ikkalibrat li tbigħ għal iktar minn HUF 900 [(madwar EUR 2,30)] kull tunnellata,
c)      żrar imrammel ikkalibrat li tbigħ għal iktar minn HUF 700 kull tunnellata,
d)      żrar imrammel naturali li tbigħ għal iktar minn HUF 700 kull tunnellata,
e)      siment li tbigħ għal iktar minn HUF 20 000 [(madwar EUR 51,50)] kull tunnellata,
[...]
- VAT eskluża - għandha tħallas 90 % tad-differenza bejn id-dħul mill-bejgħ effettiv tagħha u d-dħul mill-bejgħ stabbilit abbażi tal-kwantità mibjugħa u tal-prezz iffissat f’dan il-paragrafu, bħala tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri.
[...]
(3)      Waqt il-bejgħ tal-prodotti msemmija fil-paragrafu 2, jekk il-bejjiegħ ma huwiex persuna responsabbli għall-ħlas tar-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri, huwa għandu jagħmel marġni ta’ profitt raġonevoli, billi jieħu inkunsiderazzjoni l-valuri indikati fil-paragrafi 2 u 2a.
(4)      Jekk bejjiegħ li ma huwiex responsabbli għall-ħlas tat-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri japplika politika ta’ prezzijiet intiża biex jinkiseb benefiċċju irraġonevoli, li tmur kontra d-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 3, in-Nemzeti Adó- és Vámhivatal Kiemelt Adó- és Vámigazgatóság [(l-Awtorità Nazzjonali tat-Taxxa u tad-Dwana, l-Ungerija)] tista’ tibda proċedura fiskali amministrattiva.
[...]
(7)      Għall-finijiet ta’ dan id-digriet, attività prinċipali fis-sens tal-paragrafu 1 għandha tinftiehem bħala l-attività li l-impriża eżerċitat bħala attività prinċipali fi kwalunkwe mument matul is-sena 2019.”
b)      Id-Digriet Nru 405/2021
10      L-Artikolu 1(1) sa (3a) tad-Digriet Nru 405/2021 jipprovdi:
“(1)      Fid-dawl tas-sitwazzjoni eċċezzjonali kkawżata mill-pandemija tal-COVID‑19, l-awtorità superviżorja tal-minjieri għandha tadotta, għas-siti tal-minjieri stabbiliti għall-finijiet tal-estrazzjoni ta’ materji primi u ta’ materjali bażiċi intiżi għall-kostruzzjoni, deċiżjoni li tobbliga lill-operatur tal-minjieri
a)      li kiseb il-pjan ta’ operat tekniku għat-tnedija tal-estrazzjoni operattiva qabel id-dħul fis-seħħ ta’ dan id-digriet, li jibda l-estrazzjoni operattiva fi żmien sena, sa mill-inqas 50 % tal-volum massimu ta’ estrazzjoni awtorizzat fl-ewwel pjan ta’ operat tekniku għall-estrazzjoni, qabel l-emenda;
b)      li jikseb il-pjan ta’ operat tekniku għat-tnedija tal-estrazzjoni operattiva wara d-dħul fis-seħħ ta’ dan id-digriet, li jibda l-estrazzjoni operattiva fi żmien sena, sa 100 % tal-volum massimu ta’ estrazzjoni awtorizzat fl-ewwel pjan ta’ operat tekniku għall-estrazzjoni, qabel l-emenda.
[...]
(2)      L-operatur tal-minjieri li jwettaq l-estrazzjoni operattiva ta’ materji primi jew ta’ materjali bażiċi intiżi għall-kostruzzjoni jista’ jnaqqas il-volum ta’ estrazzjoni bl-awtorizzazzjoni tal-awtorità superviżorja tal-minjieri. L-operatur tal-minjieri jista’ jressaq it-talba tiegħu għat-tnaqqis tal-volum ta’ estrazzjoni mhux iktar tard mill-għoxrin tax-xahar ta’ wara l-aħħar ġurnata tat-terminu ta’ estrazzjoni ta’ sena ffissat fil-paragrafu 1.
(2a)      It-tnaqqis tal-volum ta’ estrazzjoni jista’ jiġi awtorizzat jekk:
a)      l-operatur tal-minjieri sofra każ ta’ forza maġġuri, jew
b)      jekk teżisti raġuni imperattiva esterna mhux koperta mill-punt (a), li ma taqax taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-attività tal-operatur tal-minijieri.
(3)      Fin-nuqqas li tibda l-estrazzjoni skont il-paragrafu 1, bl-eċċezzjoni tal-każijiet previsti fil-paragrafu 3a, l-awtorità superviżorja tal-minjieri għandha tirtira lill-operatur tal-minjieri l-permess ta’ minatur tiegħu u tinnomina bħala detentriċi ġdida tal-permess ta’ minatur fis-sit tal-minjieri inkwistjoni lill-Magyar Nemzeti Vagyonkezelő Zrt. [(il-Kumpannija Nazzjonali Ungeriża ta’ Ġestjoni tal-Assi)], sabiex hija teżerċita d-dritt ta’ proprjetà għan-nom tal-Istat Ungeriż.
(3a)      L-awtorità superviżorja tal-minjieri ma għandhiex tirtira l-permess ta’ minatur lill-operatur tal-minjieri jekk dan tal-aħħar juri l-eżistenza ta’ raġuni li teskludi l-applikazzjoni ta’ din ir-regola, skont il-paragrafu 2a. ”
II.    Il-proċedura prekontenzjuża
11      Fis‑6 ta’ April 2022, il-Kummissjoni bagħtet ittra ta’ intimazzjoni lill-Ungerija, li permezz tagħha hija kkontestat il-kompatibbiltà tad-Digrieti Nri 404/2021 u 405/2021 kif ukoll tal-Liġi Nru CXXXVI tal‑2021, li inkludiet l-Artikoli 27/A, 27/B u 27/C fil-liġi dwar il-minjieri, b’mod partikolari mal-Artikolu 49 TFUE u mal-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2015/1535.
12      Skont din l-istituzzjoni, id-Digriet Nru 404/2021 kien, minn naħa, stabbilixxa prezzijiet uffiċjali iktar baxxi mill-prezzijiet tas-suq għal ċerti materjali bażiċi intiżi għall-kostruzzjoni, bħar-ramel, iż-żrar u s-siment, u, min-naħa l-oħra, kien jimponi fuq l-ikbar impriżi li jesportaw jew li jimmanifatturaw dawn il-materjali, li kienu kważi kollha miżmuma minn kumpanniji stabbiliti fi Stati Membri oħra, il-ħlas ta’ tariffa, imsejħa “tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri”, li l-ammont tagħha kien jikkorrispondi għal 90 % tad-differenza bejn il-prezz ta’ referenza ffissat minn dan id-digriet u l-prezz ta’ bejgħ effettiv ta’ dawn il-materjali bażiċi. Fl-istess ħin, skont il-Kummissjoni, l-impriżi li għalihom japplikaw l-imsemmija digrieti kienu obbligati, skont id-Digriet Nru 405/2021, li jżommu volum ta’ estrazzjoni minima ffissat mill-Gvern sabiex ma jitilfux l-awtorizzazzjoni tagħhom għall-operat tal-minjieri. Il-Liġi Nru CXXXVI tal‑2021 kienet, min-naħa tagħha, awtorizzat lill-President tal-awtorità superviżorja tal-minjieri sabiex jieħu miżuri simili.
13      Fit-tweġiba tagħha tat‑13 ta’ Ġunju 2022, l-Ungerija kkontestat il-ksur imsemmi fl-ittra ta’ intimazzjoni. B’mod partikolari, dan l-Istat Membru sostna li t-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri kienet taxxa, li d-dispożizzjonijiet ikkontestati kienu ġġustifikati minn raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali u li kienu jirrestrinġu l-libertà ta’ stabbiliment biss b’mod proporzjonat.
14      Fis‑26 ta’ Jannar 2023, il-Kummissjoni indirizzat opinjoni motivata lill-Ungerija, li fiha hija sostniet, essenzjalment, l-argumenti mressqa fl-ittra ta’ intimazzjoni tagħha. Din l-istituzzjoni stiednet lil dan l-Istat Membru jieħu l-miżuri neċessarji sabiex jikkonforma ruħu ma’ din l-opinjoni motivata f’terminu ta’ xahrejn mid-data li fiha jirċeviha.
15      Permezz ta’ ittra tat‑30 ta’ Marzu 2023, l-Ungerija wieġbet għall-opinjoni motivata, billi sostniet li n-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu allegat ma kienx fondat.
16      Peress li ma kinitx konvinta minn din ir-risposta, il-Kummissjoni ppreżentat, fit‑23 ta’ Frar 2024, dan ir-rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu.
III. Fuq ir-rikors
17      Insostenn tar-rikors tagħha, il-Kummissjoni tinvoka żewġ ilmenti, ibbażati rispettivament fuq ksur tal-Artikolu 49 TFUE u fuq ksur tal-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2015/1535.
A.      Fuq l-ewwel ilment, ibbażat fuq ksur tal-Artikolu 49 TFUE
1.      Fuq l-eżistenza ta’ restrizzjoni għal-libertà ta’ stabbiliment
a)      L-argumenti tal-partijiet
18      Fir-rigward, qabel kollox, tad-Digriet Nru 404/2021, il-Kummissjoni ssostni li l-Artikolu 1(2) tiegħu jiffissa prezz ta’ referenza għal ħames materjali bażiċi intiżi għall-kostruzzjoni, jiġifieri r-ramel ikkalibrat, iż-żrar ikkalibrat, iż-żrar imrammel ikkalibrat, iż-żrar imrammel naturali u s-siment. Fil-każ ta’ bejgħ lil hinn minn dan il-prezz, l-impriża kkonċernata jkollha tħallas it-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri stabbilita minn dan id-digriet, li l-ammont tagħha jikkorrispondi għal 90 % tad-differenza bejn id-dħul mill-bejgħ effettiv tagħha u d-dħul mill-bejgħ stabbilit abbażi tal-kwantità mibjugħa u tal-imsemmi prezz.
19      Sussegwentement, fir-rigward tad-Digriet Nru 405/2021, din l-istituzzjoni tirrileva li, skont l-Artikolu 1(1), (2) u (2a) tiegħu, l-awtorità superviżorja tal-minjieri tobbliga lill-operaturi tal-minjieri jibdew effettivament l-attività ta’ estrazzjoni f’terminu ta’ sena u sa mill-inqas 50 % tal-volum massimu ta’ estrazzjoni awtorizzat fil-pjan ta’ operat tekniku għall-estrazzjoni, jew ta’ 100 % ta’ dan il-volum ta’ estrazzjoni, skont id-data li fiha nkiseb dan il-pjan (iktar ’il quddiem l-“obbligu ta’ estrazzjoni minima”). Il-volum minimu ta’ estrazzjoni applikabbli ma jistax jitnaqqas ħlief b’awtorizzazzjoni mogħtija minn din l-awtorità meta l-operatur tal-minjieri jkun sofra każ ta’ forza maġġuri jew teżisti raġuni imperattiva esterna oħra. Fin-nuqqas ta’ tali awtorizzazzjoni, it-titolu ta’ minatur jiġi rtirat mill-operatur li ma josservax l-obbligu ta’ estrazzjoni minima.
20      Fl-aħħar nett, fir-rigward tal-Liġi dwar il-minjieri, l-Artikoli 27/A sa 27/C tagħha jawtorizzaw lill-President tal-awtorità superviżorja tal-minjieri jadotta miżuri analogi għal dawk previsti fid-Digrieti Nri 404/2021 u 405/2021. Il-fatt li l-President ta’ din l-awtorità ma adottax tali miżuri, filwaqt li l-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tagħhom kienu ssodisfatti, jista’ jiġi spjegat mill-fatt li l-leġiżlatur Ungeriż estenda, minħabba l-gwerra fl-Ukraina, it-tul tal-applikazzjoni ta’ dawn id-digrieti, inizjalment limitat għat-tul tal-pandemija tal-COVID‑19.
21      Il-Kummissjoni tqis li dawn il-miżuri kollha għandhom l-effett li jirrestrinġu l-libertà ta’ stabbiliment.
22      F’dan ir-rigward, din l-istituzzjoni ssostni li, matul il-proċedura prekontenzjuża, hija kkonstatat li l-prezzijiet iffissati fl-Artikolu 1(2) tad-Digriet Nru 404/2021 kienu għadhom inqas mill-prezzijiet tas-suq għall-materjali bażiċi kollha msemmija fih.
23      Hija kkonstatat ukoll li mit‑340 impriża attiva fl-Ungerija fis-setturi stabbiliti minn dan id-digriet, erbgħa minnhom biss għandhom iħallsu t-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri u li dawn tal-aħħar huma kollha, bl-eċċezzjoni ta’ waħda, miżmuma minn impriża li toriġina minn Stat Membru ieħor. Għalkemm dawn l-erba’ impriżi jirrappreżentaw biss 1.2 % tat-total ta’ 340 impriża, huma għandhom madankollu flimkien 25 % tal-ishma tas-suq f’dawn is-setturi ta’ attività.
24      L-impriżi responsabbli għall-ħlas tat-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri huma obbligati jbigħu l-prodotti tagħhom bil-prezz iffissat fid-Digriet Nru 404/2021 sabiex jevitaw li jkollhom iħallsu, abbażi ta’ din it-tariffa, 90 % tad-differenza bejn dan il-prezz u l-prezz tas-suq. Skont il-Kummissjoni, dan iġiegħel lil dawn l-impriżi, kuntrarjament għal dawk li ma humiex responsabbli għall-ħlas tal-imsemmija miżata, jagħmlu telf. Id-Digriet Nru 405/2021 isaħħaħ dan l-effett, sa fejn l-impriżi li għandhom iħallsu l-istess tariffa għandhom, sabiex il-permess ta’ minatur tagħhom ma jiġix irtirat, iżommu mal-obbligu ta’ estrazzjoni mill-minjieri stabbilit minn dan id-digriet, anki jekk joperaw b’telf.
25      Din l-istituzzjoni ssostni li, f’dawn iċ-ċirkustanzi, dawn iż-żewġ digrieti, kemm separatament kif ukoll flimkien, jipprekludu jew irendu inqas attraenti, għall-impriżi stabbiliti fi Stati Membri oħra, l-eżerċizzju tal-libertà ta’ stabbiliment tagħhom, għal tliet raġunijiet.
26      L-ewwel nett, fir-rigward tal-impriżi stabbiliti fi Stati Membri oħra li għandhom l-intenzjoni li jidħlu fis-suq Ungeriż, dawn ir-regoli jirrendu iktar diffiċli l-aċċess tagħhom għal dan is-suq. Barra minn hekk, skont id-Digriet Nru 405/2021, huma għandhom l-obbligu li jilħqu f’sena l-volum ta’ estrazzjoni li jikkorrispondi għall-obbligu ta’ estrazzjoni minima, filwaqt li d-Digriet Nru 404/2021 jikkomplika ħafna, jew saħansitra jeskludi, ir-realizzazzjoni ta’ profitti.
27      It-tieni nett, għall-impriżi stabbiliti fi Stati Membri oħra diġà preżenti fis-suq Ungeriż, l-introduzzjoni ta’ kundizzjonijiet ġodda relatati mal-eżerċizzju ta’ attività ekonomika tirrendi inqas attraenti, jekk mhux impossibbli, l-eżerċizzju tal-libertà ta’ stabbiliment tagħhom, peress li l-profitti tagħhom huma kunsiderevolment limitati. Huwa wkoll possibbli li huma jkollhom joperaw b’telf.
28      It-tielet nett, mill-punt 53 tas-sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2016, AGET Iraklis (C‑201/15, EU:C:2016:972), jirriżulta li l-eżerċizzju tal-libertà ta’ stabbiliment jimplika, bħala prinċipju, li l-operaturi ekonomiċi għandhom mhux biss il-libertà li jiddeterminaw in-natura u l-portata tal-attività ekonomika li tkun ser tiġi eżerċitata fl-Istat Membru ospitanti, iżda wkoll il-libertà li jnaqqsu, sussegwentement, il-volum ta’ din l-attività. Madankollu, l-obbligu ta’ estrazzjoni minima ma jippermettix l-eżerċizzju ta’ dan l-aspett tal-libertà ta’ stabbiliment.
29      Finalment, il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni twassal għal diskriminazzjoni indiretta peress li hija tapplika, b’eċċezzjoni waħda, għal impriżi kkontrollati minn kumpanniji stabbiliti fi Stati Membri oħra.
30      L-Ungerija tqis li, sabiex tikkonkludi li jeżisti nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, il-Kummissjoni tibbaża ruħha b’mod żbaljat fuq applikazzjoni kumulattiva tal-leġiżlazzjonijiet nazzjonali msemmija f’dan ir-rikors.
31      Fil-fatt, skont dan l-Istat Membru, l-effetti tad-Digrieti Nri 404/2021 u 405/2021 ma jistgħux jiġu akkumulati peress li dawn ma jistgħux jiġu applikati flimkien.
32      Id-digriet Nru 405/2021 jikkonċerna biss, skont l-Artikolu 1(1) tiegħu, l-operaturi tal-minjieri li kienu għadhom ma bdewx effettivament l-attività ta’ estrazzjoni tagħhom fid-data tad-dħul fis-seħħ ta’ dan id-digriet, jiġifieri fid‑9 ta’ Lulju 2021. Dawn l-operaturi, mid-definizzjoni tagħhom stess, ma jissodisfawx il-kriterji li jikkonċernaw l-attività prinċipali tagħhom fl‑2019 u d-dħul mill-bejgħ nett li huma wettqu matul l-istess sena, li għalihom jirreferi d-Digriet Nru 404/2021 sabiex jiġu identifikati l-impriżi responsabbli għall-ħlas tat-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri.
33      Għalhekk, fil-prattika, l-obbligu ta’ estrazzjoni minima previst mid-Digriet Nru 405/2021 ma jikkonċernax lill-impriżi responsabbli għall-ħlas tat-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri stabbilita mid-Digriet Nru 404/2021.
34      Barra minn hekk, skont l-Ungerija, l-Artikoli 27/A sa 27/C tal-Liġi dwar il-minjieri jipprevedu biss qafas regolatorju intiż biex jawtorizza lill-President tal-awtorità nazzjonali kompetenti jistabbilixxi ċerti regoli, b’mod eċċezzjonali u temporanju. Mhux biss tali regoli għadhom ma ġewx adottati, iżda, barra minn hekk, id-dispożizzjonijiet ta’ dawn l-artikoli u dawk tad-Digrieti Nri 404/2021 u 405/2021 ma humiex identiċi fil-mertu.
35      Fir-rigward tal-argumenti li l-Kummissjoni tinvoka sabiex turi li dawn id-digrieti jirrestrinġu l-libertà ta’ stabbiliment, l-Ungerija tirribatti, l-ewwel nett, fir-rigward tal-impriżi stabbiliti fi Stat Membru ieħor li għandhom l-intenzjoni li jidħlu fis-suq Ungeriż, li l-obbligu ta’ estrazzjoni minima japplika għall-operaturi ġodda kollha f’dan is-suq, nazzjonali jew mhux nazzjonali, u dan jeskludi kull preġudizzju għal-libertà ta’ stabbiliment.
36      Barra minn hekk, il-Liġi dwar il-minjieri tipprevedi, bħala regola ġenerali, l-obbligu li effettivament tinbeda l-attività ta’ estrazzjoni f’ċertu terminu u, għas-siti għat-tħaffir ta’ ċerta importanza, li jintlaħaq volum ta’ estrazzjoni minimu. Id-digriet Nru 405/2021 jimponi, meta mqabbel ma’ din is-sistema ġenerali, obbligu ta’ estrazzjoni msaħħaħ għal perijodu tranżitorju, fid-dawl ta’ sitwazzjoni ta’ emerġenza, u l-Artikolu 27/B ta’ din il-liġi jippermetti, ukoll b’mod tranżitorju, li ssir deroga mir-regoli normalment applikabbli. Ma jkunx sproporzjonat li, f’sitwazzjoni temporanja, il-volum minimu ta’ estrazzjoni jaqbeż il-livell normalment applikabbli.
37      It-tieni nett, fir-rigward tal-impriżi diġà preżenti fis-suq Ungeriż, l-Ungerija ssostni li t-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri hija taxxa bbażata fuq kriterji newtrali bħad-dħul mill-bejgħ nett miksub matul is-sena 2019 u l-prezz ta’ referenza stabbilit mid-Digriet Nru 404/2021. Dan tal-aħħar, sabiex il-piż fiskali jibqa’ proporzjonat, jorbot l-obbligu fiskali mal-ammont tad-dħul mill-bejgħ. F’dan ir-rigward, fil-punt 50 tas-sentenza tat‑3 ta’ Marzu 2020, Vodafone Magyarország (C‑75/18, EU:C:2020:139), il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet li d-dħul mill-bejgħ seta’ jitqies bħala kriterju ta’ distinzjoni newtrali, sa fejn jikkostitwixxi indikatur rilevanti tal-kapaċità ta’ ħlas tal-persuni taxxabbli.
38      Fir-rigward, it-tielet nett, tas-sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2016, AGET Iraklis (C‑201/15, EU:C:2016:972), din tikkonċerna kuntest differenti minn dak ta’ din il-kawża, b’tali mod li minn dan ma tistax tiġi dedotta konklużjoni ġenerali li tgħid li l-Istati Membri ma jistgħux, fil-limiti tal-kompetenzi tagħhom, jadottaw miżuri li jistgħu jaffettwaw il-volum tal-attività ekonomika tal-impriżi.
39      Finalment, għal dak li jirrigwarda l-eżistenza ta’ diskriminazzjoni indiretta, il-fatt li l-impriżi li għandhom iħallsu t-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri huma prinċipalment impriżi stabbiliti fi Stati Membri oħra jirriżulta mill-karatteristiċi speċifiċi tas-suq Ungeriż, li fih l-impriżi l-iktar b’saħħithom fis-settur ikkonċernat huma impriżi barranin. F’dan ir-rigward, din il-kawża hija paragunabbli ma’ dawk li taw lok għas-sentenzi tat‑3 ta’ Marzu 2020, Vodafone Magyarország (C‑75/18, EU:C:2020:139), u tat‑3 ta’ Marzu 2020, Tesco-Global Áruházak (C‑323/18, EU:C:2020:140).
40      Fir-replika tagħha, il-Kummissjoni tikkontesta l-fondatezza tal-pożizzjoni tal-Ungerija li tgħid li l-effetti tad-Digrieti Nri 404/2021 u 405/2021 ma jikkoinċidux, minħabba li dawn id-digrieti ma jistgħux japplikaw b’mod konġunt. Fil-fatt, mill-Artikolu 1(2) u (2a) tad-Digriet Nru 405/2021 jirriżulta li l-impriżi li diġà jeżerċitaw attività ta’ estrazzjoni huma suġġetti għall-obbligu ta’ estrazzjoni minima. Issa, dawn l-impriżi jaqgħu wkoll taħt id-Digriet Nru 404/2021.
41      F’dan ir-rigward, fil-kontroreplika tagħha, l-Ungerija ssostni li tali interpretazzjoni ta’ dan l-Artikolu 1(2) u (2a) hija żbaljata, peress li dan japplika biss għall-operaturi tal-minjieri li jibdew attività ta’ estrazzjoni ġdida.
42      Hija tirrikonoxxi li, fid-dawl tal-formulazzjoni tad-Digrieti Nri 404/2021 u 405/2021, ma huwiex, bħala prinċipju, eskluż li operatur tal-minjieri diġà preżenti fis-suq Ungeriż u li jibda attività ta’ estrazzjoni f’sit ta’ minjiera ġdid jaqa’ taħt dawn iż-żewġ digrieti. Madankollu, minn naħa, f’każ bħal dan, l-obbligu ta’ estrazzjoni minima jikkonċerna biss lil dan is-sit il-ġdid. Min-naħa l-oħra, peress li l-applikazzjoni tad-Digriet Nru 405/2021 għal operatur partikolari tal-minjieri tiddependi minn deċiżjoni tal-awtorità superviżorja tal-minjieri, l-applikazzjoni kumulattiva taż-żewġ digrieti għall-impriżi responsabbli għall-ħlas tat-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri tippreżupponi li dawn ikunu koperti minn tali deċiżjoni. Issa, skont l-informazzjoni kkomunikata minn din l-awtorità, ebda waħda minn dawn l-impriżi ma kienet is-suġġett ta’ tali deċiżjoni.
43      Barra minn hekk, fir-replika tagħha, il-Kummissjoni tindika li, minkejja li l-Artikoli 27/A sa 27/C tal-Liġi dwar l-operat tal-minjieri jipprevedu biss qafas regolatorju li jippermetti lill-President tal-awtorità nazzjonali kompetenti jistabbilixxi regoli, ħaġa li huwa għadu ma għamilx, mill-punt 70 tas-sentenza tal‑5 ta’ Lulju 2007, Il-Kummissjoni vs Il-Belġju (C‑522/04, EU:C:2007:405), jirriżulta li, anki jekk, fil-prattika, l-awtoritajiet ta’ Stat Membru ma japplikawx dispożizzjoni nazzjonali li tmur kontra d-dritt tal-Unjoni, iċ-ċertezza legali teżiġi madankollu li din id-dispożizzjoni tiġi emendata.
44      Fir-rigward tal-argumenti tal-Ungerija bbażati fuq is-sentenzi tat‑3 ta’ Marzu 2020, Vodafone Magyarország (C‑75/18, EU:C:2020:139), u tat‑3 ta’ Marzu 2020, Tesco-Global Áruházak (C‑323/18, EU:C:2020:140), il-Kummissjoni tfakkar li l-kawżi li taw lok għal dawn is-sentenzi kienu jirrigwardaw taxxi progressivi fuq id-dħul mill-bejgħ. Issa, it-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri ma hijiex taxxa fuq id-dħul mill-bejgħ u ma hijiex ta’ natura progressiva.
45      Fil-fatt, din it-tariffa ma hijiex taxxa fuq id-dħul mill-bejgħ, għaliex il-bażi taxxabbli tagħha ma hijiex ibbażata fuq id-dħul mill-bejgħ tal-impriżi li huma suġġetti għaliha, peress li dan huwa rilevanti biss sabiex jiġi ddeterminat iċ-ċirku tal-impriżi kkonċernati. Barra minn hekk, l-uniku dħul mill-bejgħ rilevanti huwa dak li huma għamlu matul is-sena 2019, b’tali mod li dan iċ-ċirku ta’ impriżi, ikkostitwit fil-parti l-kbira minn impriżi miżmuma minn kumpanniji stabbiliti fi Stati Membri oħra, kien magħruf mill-awtoritajiet Ungeriżi waqt l-adozzjoni tad-Digrieti Nri 404/2021 u 405/2021 u ma evolviex skont id-dħul mill-bejgħ annwali tagħhom.
46      Dawn il-modalitajiet ta’ determinazzjoni tal-kamp ta’ applikazzjoni tad-Digriet Nru 404/2021 huma indizju ta’ intenzjoni diskriminatorja, li tikkonsisti fit-tqegħid tal-impriżi li jaqgħu taħt dan il-kamp ta’ applikazzjoni f’sitwazzjoni inqas vantaġġuża minn dawk li ma humiex koperti mit-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri, prinċipalment miżmuma minn ċittadini Ungeriżi.
47      Barra minn hekk, it-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri ma għandhiex il-karatteristiċi ta’ tassazzjoni progressiva, sa fejn l-impriżi kkonċernati ma humiex obbligati li jħallsuha sakemm jirrispettaw il-prezz iffissat mid-Digriet Nru 404/2021, iżda, meta dawn jaqbżu dan il-prezz, huma għandhom iħallsu sa 90 % tad-differenza bejn il-prezz imsemmi u l-prezz tal-bejgħ.
48      Fil-qosor, id-determinazzjoni tal-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan id-digriet, minkejja li ma hijiex ibbażata, fil-veru sens tal-kelma, fuq distinzjoni bbażata fuq in-nazzjonalità jew fuq il-post ta’ stabbiliment tal-impriżi kkonċernati, għandha manifestament aspetti diskriminatorji jew protettivi u hija, għaldaqstant, inkompatibbli mal-libertajiet fundamentali, fis-sens tas-sentenza tad‑9 ta’ Mejju 1985, Humblot (112/84, EU:C:1985:185, punt 14).
49      F’dan ir-rigward, fil-kontroreplika tagħha, l-Ungerija ssostni li t-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri tikkostitwixxi taxxa varjabbli skont il-brackets, peress li, minħabba l-limitu tad-dħul mill-bejgħ, ċerti impriżi jitqiesu bħala persuni taxxabbli u oħrajn ma humiex. Hija tkompli tgħid li, għalkemm din it-tariffa ma għandhiex natura progressiva, ċerti tagħlimiet misluta mis-sentenzi tat‑3 ta’ Marzu 2020, Vodafone Magyarország (C‑75/18, EU:C:2020:139), u tat‑3 ta’ Marzu 2020, Tesco-Global Áruházak (C‑323/18, EU:C:2020:140), huma trasponibbli għal din il-kawża, pereżempju l-fatt li d-dħul mill-bejgħ huwa indikatur rilevanti tal-kapaċità ta’ ħlas tal-persuna taxxabbli.
b)      Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
50      Għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, għandhom jitqiesu bħala restrizzjonijiet għal-libertà tal-istabbiliment fis-sens tal-Artikolu 49 TFUE, il-miżuri kollha li jipprojbixxu, jostakolaw jew jagħmlu inqas attraenti l-eżerċizzju ta’ din il-libertà (sentenza tal‑25 ta’ April 2024, Edil Work 2 u S.T., C‑276/22, EU:C:2024:348, punt 30 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
51      F’dan ir-rigward, huma pprojbiti mhux biss id-diskriminazzjonijiet manifesti bbażati fuq il-post tas-sede tal-kumpanniji, iżda wkoll kull forma moħbija ta’ diskriminazzjoni li, b’applikazzjoni ta’ kriterji oħra ta’ distinzjoni, twassal, de facto, għall-istess riżultat (sentenzi tal‑5 ta’ Frar 2014, Hervis Sport- és Divatkereskedelmi, C‑385/12, EU:C:2014:47, punt 30 u l-ġurisprudenza ċċitata, kif ukoll tal‑4 ta’ Ottubru 2024, Staatssecretaris van Financiën (Interessi relatati ma’ self intragrupp), C‑585/22, EU:C:2024:822, punt 37 u l-ġurisprudenza ċċitata).
52      Sabiex jiġi evalwat jekk id-dispożizzjonijiet relatati, minn naħa, mal-obbligu ta’ ħlas tat-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri u, min-naħa l-oħra, l-obbligu ta’ estrazzjoni minima, stabbiliti rispettivament mid-Digrieti Nri 404/2021 u 405/2021, kif ukoll id-dispożizzjonijiet simili li jinsabu fl-Artikoli 27/A sa 27/C tal-Liġi dwar il-minjieri, kif imsemmija f’dan l-ilment, jiksrux l-Artikolu 49 TFUE, għandu, preliminarjament, jiġi stabbilit jekk l-effetti tagħhom għandhomx jiġu eżaminati b’mod kemm konġunt kif ukoll separat, peress li l-Kummissjoni tqis li dawn iż-żewġ tipi ta’ obbligi jistgħu japplikaw b’mod konġunt, fatt li l-Ungerija tikkontesta.
53      Għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita dwar l-oneru tal-prova fil-kuntest ta’ proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu abbażi tal-Artikolu 258 TFUE, hija l-Kummissjoni li għandha l-oneru li tistabbilixxi l-eżistenza tal-allegat nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu u li għandha tipproduċi quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja l-provi neċessarji għall-verifika minnha tal-eżistenza ta’ dan in-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, mingħajr ma l-Kummissjoni tista’ tibbaża ruħha fuq kwalunkwe preżunzjoni (sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2023, Il-Kummissjoni vs Id-Danimarka (Tul massimu ta’ parkeġġ), C‑167/22, EU:C:2023:1020, punt 47 u l-ġurisprudenza ċċitata).
54      Madankollu, l-eżistenza ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu tista’ tiġi ppruvata, fil-każ fejn dan joriġina mill-adozzjoni ta’ liġi jew ta’ regolament li l-eżistenza u l-applikazzjoni tagħhom ma humiex ikkontestati, permezz ta’ analiżi ġuridika tad-dispożizzjonijiet ta’ din il-miżura (sentenza tad‑19 ta’ Novembru 2024, Il-Kummissjoni vs Il-Polonja (Eliġibbiltà u kwalità ta’ membru ta’ partit politiku), C‑814/21, EU:C:2024:963, punt 130 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
55      F’dan il-każ, in-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu li l-Kummissjoni timputa lill-Ungerija joriġina, b’mod partikolari, mill-adozzjoni tad-Digrieti Nri 404/2021 u 405/2021, li l-eżistenza u l-applikazzjoni tagħhom ma humiex ikkontestati minn dan l-Istat Membru u li d-dispożizzjonijiet tagħhom huma s-suġġett ta’ analiżi ġuridika fir-rikors promotur.
56      Għaldaqstant, għandha tiġi eżaminata l-fondatezza ta’ din l-analiżi billi jiġi vverifikat jekk, kif issostni l-Kummissjoni, il-kampijiet ta’ applikazzjoni ratione personae ta’ dawn id-digrieti jikkoinċidux, b’tali mod li dawn jistgħu jiġu applikati b’mod kumulattiv għall-istess impriża.
57      Mill-Artikolu 1(1) u (7) tad-Digriet Nru 404/2021 jirriżulta li l-impriżi responsabbli għall-ħlas tat-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri huma dawk li, matul is-sena 2019, kellhom bħala attività prinċipali l-estrazzjoni jew il-manifattura ta’ ċerti materjali bażiċi intiżi għall-kostruzzjoni u li d-dħul mill-bejgħ nett tagħhom għal din is-sena laħaq jew qabeż il-limitu ta’
HUF 3 biljun (madwar EUR 7 715 000).
58      Fir-rigward tad-Digriet Nru 405/2021, mill-Artikolu 1(1) tiegħu jirriżulta li l-awtorità superviżorja tal-minjieri għandha tadotta deċiżjoni li tobbliga lill-operaturi tal-minjieri jibdew, b’mod effettiv, l-operazzjonijiet ta’ estrazzjoni fis-sit tal-minjieri kkonċernat f’terminu ta’ sena u sa mill-inqas 50 % tal-volum ta’ estrazzjoni massimu awtorizzat fil-pjan ta’ operat tekniku ta’ dan is-sit meta l-operatur ikun kiseb dan il-pjan qabel id-dħul fis-seħħ ta’ dan id-digriet, jew sa’ 100 % ta’ dan il-volum meta jkun kisbu wara dan il-mument.
59      Konsegwentement, l-obbligu ta’ estrazzjoni minima jista’ japplika biss għall-operaturi tal-minjieri li kienu għadhom ma bdewx effettivament l-attività ta’ estrazzjoni f’sit tal-minjieri partikolari fid-data tad-dħul fis-seħħ ta’ dan l-aħħar digriet, jiġifieri d‑9 ta’ Lulju 2021.
60      Issa, kif issostni ġustament l-Ungerija, dawn l-operaturi ma humiex, fil-prattika, responsabbli għall-ħlas tat-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri, peress li l-kamp ta’ applikazzjoni ratione personae tad-Digriet Nru 404/2021 jirrigwarda biss l-impriżi li, matul is-sena 2019, kellhom diġà bħala attività prinċipali l-estrazzjoni jew il-manifattura ta’ ċerti materjali bażiċi intiżi għall-kostruzzjoni.
61      Din il-konklużjoni ma hijiex ikkontestata mill-argument, invokat mill-Kummissjoni, li jgħid li l-operaturi tal-minjieri li kienu diġà jeżerċitaw attività ta’ estrazzjoni meta daħal fis-seħħ id-Digriet Nru 405/2021 huma koperti mill-ewwel sentenza tal-Artikolu 1(2) tiegħu. Skont din l-istituzzjoni, peress li din id-dispożizzjoni tistabbilixxi l-kundizzjonijiet għat-tnaqqis tal-volum ta’ estrazzjoni għall-“operatur tal-minjieri li jwettaq l-estrazzjoni operattiva ta’ materji primi jew ta’ materjali bażiċi intiżi għall-kostruzzjoni”, hija għandha portata ġenerali u mhux limitata biss għall-operaturi li effettivament jibdew l-attività ta’ estrazzjoni tagħhom wara dan id-dħul fis-seħħ.
62      Issa, kif issostni ġustament l-Ungerija, mit-tieni sentenza tal-Artikolu 1(2) tad-Digriet Nru 405/2021 jirriżulta li din id-dispożizzjoni tirreferi għat-terminu ta’ sena stabbilit fl-Artikolu 1(1) ta’ dan id-digriet, terminu li jirrigwarda l-bidu effettiv tal-attività ta’ estrazzjoni f’sit tal-minjieri. Konsegwentement, l-imsemmi Artikolu 1(2) jikkonċerna biss lill-operaturi tal-minjieri li jibdew tali estrazzjoni u ma għandux il-portata ġenerali attribwita lilu mill-Kummissjoni.
63      Għaldaqstant, għandu jiġi kkonstatat li din l-istituzzjoni ma pproduċietx il-prova li kellha l-oneru tagħha, fis-sens tal-ġurisprudenza msemmija fil-punt 53 ta’ din is-sentenza, fir-rigward tal-applikazzjoni kumulattiva tad-Digrieti Nri 404/2021 u 405/2021 għall-istess impriżi.
64      Għaldaqstant, ma hemmx lok li jiġi eżaminat jekk l-applikazzjoni kumulattiva ta’ dawn id-digrieti fir-rigward tal-impriżi li għandhom is-sede tagħhom fi Stati Membri oħra minbarra l-Ungerija għandhiex l-effett li tipprekludi jew li tirrendi inqas attraenti l-eżerċizzju tal-libertà ta’ stabbiliment tagħhom f’dan l-Istat Membru. Min-naħa l-oħra, għandu jiġi vverifikat jekk, kif issostni wkoll il-Kummissjoni insostenn tar-rikors tagħha, dawn iż-żewġ digrieti jiksrux, kull wieħed meħud separatament, il-libertà ta’ stabbiliment prevista fl-Artikolu 49 TFUE.
65      Fid-dawl tal-motivi preċedenti, id-Digrieti Nri 404/2021 u 405/2021 għandhom, għall-finijiet ta’ dan ir-rikors, jiġu eżaminati separatament, qabel ma jiġi evalwat, sussegwentement, jekk l-Artikoli 27/A sa 27/C tal-Liġi dwar il-minjieri jiksrux il-libertà ta’ stabbiliment.
1)      Fuq l-obbligu tal-ħlas tat-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri previst mid-Digriet Nru 404/2021
66      Fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk l-obbligu ta’ ħlas tat-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri previst mid-Digriet Nru 404/2021 jikkostitwixxix restrizzjoni għal-libertà ta’ stabbiliment, għandu jiġi rrilevat, fl-ewwel lok, li l-Kummissjoni tafferma, mingħajr ma ġiet kontradetta mill-Ungerija, li l-prezzijiet ta’ referenza ffissati fl-Artikolu 1(2) ta’ dan id-digriet kienu, matul il-proċedura prekontenzjuża, dejjem inferjuri għall-prezzijiet tas-suq għall-materjali kollha msemmija fih.
67      Sa fejn l-ammont ta’ din it-tariffa jikkorrispondi għal 90 %, jiġifieri kważi t-totalità, tad-differenza bejn il-prezz tal-bejgħ tal-materjali kkonċernati u dan il-prezz ta’ referenza, minn dan isegwi li l-imsemmija tariffa neċessarjament tirrendi inqas attraenti, jekk mhux impossibbli, skont il-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 50 ta’ din is-sentenza, l-eżerċizzju tal-libertà ta’ stabbiliment, peress li din tista’ tipprekludi li l-investimenti magħmula mill-impriżi li huma suġġetti għaliha jkunu profittabbli (ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑20 ta’ Diċembru 2017, Global Starnet, C‑322/16, EU:C:2017:985, punt 36).
68      Fit-tieni lok, il-Kummissjoni tafferma, għal darb’oħra mingħajr ma hija kontradetta mill-Ungerija, li, mit‑340 impriża attivi fl-Ungerija fis-settur ikkonċernat, erbgħa biss huma responsabbli għall-ħlas tat-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri, li tlieta minnhom huma miżmuma minn kumpannija stabbilita fi Stat Membru ieħor.
69      Ċertament, skont il-prinċipju tal-awtonomija fiskali tal-Istati Membri, barra mill-oqsma li fihom id-dritt fiskali tal-Unjoni huwa s-suġġett ta’ armonizzazzjoni, id-determinazzjoni tal-karatteristiċi kostituttivi ta’ kull taxxa taqa’ taħt is-setgħa diskrezzjonali ta’ dawn l-Istati. Madankollu, din is-setgħa għandha tiġi eżerċitata fl-osservanza tad-dritt tal-Unjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑16 ta’ Marzu 2021, Il-Kummissjoni vs L-Ungerija, C‑596/19 P, EU:C:2021:202, punt 44), u b’mod partikolari d-dispożizzjonijiet tat-Trattat FUE fil-qasam tal-libertà ta’ stabbiliment (sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 2022, Contship Italia, C‑433/21 u C‑434/21, EU:C:2022:760, punt 42 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
70      Issa, ħlas obbligatorju li jipprevedi kriterju ta’ differenzazzjoni apparentement oġġettiv, iżda li fil-parti l-kbira tal-każijiet jiżvantaġġa, wara li jitqiesu l-karatteristiċi tiegħu, lill-kumpanniji li għandhom is-sede tagħhom fi Stat Membru differenti mill-Istat Membru ta’ tassazzjoni u li jinsabu f’sitwazzjoni paragunabbli ma’ dik ta’ kumpanniji li għandhom is-sede tagħhom f’dan l-aħħar Stat, tikkostitwixxi diskriminazzjoni indiretta bbażata fuq il-post tas-sede tal-kumpanniji, pprojbita mill-Artikoli 49 u 54 TFUE (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑4 ta’ Ottubru 2024, Staatssecretaris van Financiën (Interessi relatati ma’ self intragrupp), C‑585/22, EU:C:2024:822, punt 38 u l-ġurisprudenza ċċitata).
71      Dan huwa l-każ tat-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri, sa fejn din tapplika prinċipalment għal kumpanniji stabbiliti fi Stati Membri oħra minbarra l-Ungerija, u dan b’mod sistematiku.
72      B’mod partikolari, kuntrarjament għal dak li ssostni l-Ungerija, din is-sitwazzjoni ma tirriżultax mill-applikazzjoni ta’ kriterju ta’ tassazzjoni newtrali, bħad-dħul mill-bejgħ, b’differenza mis-sitwazzjoni inkwistjoni fil-kawżi li taw lok għas-sentenzi tat‑3 ta’ Marzu 2020, Vodafone Magyarország (C‑75/18, EU:C:2020:139, punt 46), u tat‑3 ta’ Marzu 2020, Tesco-Global Áruházak (C‑323/18, EU:C:2020:140, punt 66).
73      Fil-fatt, kif tirrileva ġustament il-Kummissjoni, f’dan il-każ, id-dħul mill-bejgħ ma jservix sabiex tiġi ddeterminata l-bażi tat-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri, iżda biss sabiex jiġu identifikati l-impriżi suġġetti għaliha. Barra minn hekk, kif tirrikonoxxi l-Ungerija, l-ammont ta’ din it-tariffa jikkorrispondi invarjabbilment għal 90 % tad-differenza bejn il-prezz ta’ referenza ffissat minn dan id-digriet u l-prezz tal-bejgħ tal-materjali kkonċernati, b’tali mod li din it-tariffa ma hijiex ta’ natura progressiva.
74      Barra minn hekk, it-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri, stabbilita matul is-sena 2021 għal perijodu bħala prinċipju limitat, jiġifieri matul il-perijodu tal-pandemija tal-COVID‑19, tieħu inkunsiderazzjoni, sabiex jiġu identifikati l-impriżi li huma responsabbli għall-ħlas tagħha, dħul mill-bejgħ stabbilit fiż-żmien, jiġifieri dak imwettaq minnhom matul is-sena 2019, minkejja li baqgħu suġġetti għall-obbligu ta’ ħlas ta’ din it-tariffa tal-inqas sad-data tal-preżentata ta’ dan ir-rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, fit‑23 ta’ Frar 2024.
75      Għalhekk, sakemm l-effetti tad-Digriet Nru 404/2021 jiġu estiżi, it-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri ser tkun dejjem immirata lejn l-istess erba’ impriżi, li tlieta minnhom huma miżmuma minn kumpannija stabbilita fi Stat Membru ieħor, u dan anki jekk id-dħul mill-bejgħ rispettiv tagħhom magħmul wara s-sena 2019 ma jkunx għadu jilħaq il-limitu ta’
HUF 3
biljun (madwar EUR 7 715 000).
76      Għall-kuntrarju, impriżi attivi fl-istess settur li d-dħul mill-bejgħ tagħhom ikun laħaq dan il-limitu wara s-sena 2019 ma humiex marbuta li jħallsu din it-tariffa. Issa, il-Kummissjoni ssostni, mingħajr kontestazzjoni mill-Ungerija, li l-impriżi li ma jħallsux it-tariffa msemmija huma prinċipalment miżmuma minn persuni fiżiċi jew ġuridiċi Ungeriżi.
77      Is-sistema stabbilita bid-Digriet Nru 404/2021 hija kkaratterizzata mill-fatt li, fid-dawl tal-modalitajiet ta’ delimitazzjoni tal-kamp ta’ applikazzjoni ratione personae ta’ dan id-digriet, l-impriżi li huma responsabbli għall-ħlas tat-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri ser ikunu dejjem l-istess u, barra minn hekk, huma jibqgħu responsabbli għall-ħlas tagħha indipendentement mill-evoluzzjoni tad-dħul mill-bejgħ tagħhom. Fl-istess ħin, ebda impriża oħra ma ssir responsabbli għall-ħlas ta’ dan, anki jekk id-dħul mill-bejgħ tagħha jilħaq jew jaqbeż l-imsemmi limitu ta’
HUF 3 biljun
(madwar EUR 7 715 000).
78      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, għandu jiġi kkonstatat li l-obbligu ta’ ħlas tat-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri previst mid-Digriet Nru 404/2021 jikkostitwixxi restrizzjoni għal-libertà ta’ stabbiliment, fis-sens tal-Artikolu 49 TFUE.
2)      Fuq l-obbligu ta’ estrazzjoni minima previst mid-Digriet Nru 405/2021
79      Fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk l-obbligu ta’ estrazzjoni minima jikkostitwixxix restrizzjoni għal-libertà ta’ stabbiliment, qabel kollox, il-Kummissjoni tallega diversi drabi li dan id-digriet jimplika li l-impriżi koperti minnu huma obbligati li jilħqu jew li jżommu ċertu volum ta’ estrazzjoni, filwaqt li huma obbligati joperaw b’telf sabiex jevitaw li jkollhom iħallsu t-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri skont id-Digriet Nru 404/2021.
80      Tali argument jippreżupponi, għalhekk, li l-impriżi suġġetti għal tali restrizzjoni fil-volum ta’ estrazzjoni huma wkoll responsabbli għall-ħlas tat-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri. Madankollu, kif jirriżulta mill-punt 60 ta’ din is-sentenza, dawn l-impriżi ma humiex, fil-prattika, responsabbli għall-ħlas tat-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri.
81      Sussegwentement, fir-rigward tal-impriżi li għandhom l-intenzjoni li jibdew attività ta’ estrazzjoni tal-minjieri fl-Ungerija wara d-dħul fis-seħħ tad-Digriet Nru 405/2021, jiġifieri l-uniċi li, kif jirriżulta mill-punt 59 ta’ din is-sentenza, huma kkonċernati mill-obbligu ta’ estrazzjoni minima, il-Kummissjoni sempliċement tafferma, b’mod ġenerali, li dan l-obbligu jirrendi iktar diffiċli l-aċċess għas-suq Ungeriż għall-kumpanniji stabbiliti fi Stati Membri oħra.
82      Issa, fl-assenza ta’ kull effett akkumulat mal-obbligu ta’ ħlas tat-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri, għandu jiġi kkonstatat li din l-istituzzjoni, billi llimitat ruħha li tinvoka tali argument ġenerali, ma pproduċietx il-prova li l-obbligu ta’ estrazzjoni minima jirrendi inqas attraenti l-eżerċizzju tal-libertà ta’ stabbiliment, kif teżiġi l-ġurisprudenza mfakkra fil-punti 50 u 53 ta’ din is-sentenza.
83      Barra minn hekk, għandu jiġi rrilevat li, kif issostni ġustament l-Ungerija, dan l-obbligu ta’ estrazzjoni minima japplika għall-operaturi kollha tal-minjieri, nazzjonali jew mhux nazzjonali, li jibdew attività ta’ estrazzjoni f’sit għat-tħaffir fl-Ungerija. Issa, fuq dan il-punt, il-Kummissjoni ma pprovdiet ebda indizju ta’ natura li juri li l-kumpanniji kkonċernati mill-imsemmi obbligu huma prinċipalment kumpanniji stabbiliti fi Stati Membri oħra.
84      Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni ssostni li l-obbligu ta’ estrazzjoni minima jipprekludi li l-operaturi tal-minjieri jkunu jistgħu jnaqqsu l-volum tal-attività ekonomika tagħhom, filwaqt li mis-sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2016, AGET Iraklis (C‑201/15, EU:C:2016:972, punt 53) jirriżulta li l-libertà ta’ stabbiliment timplika li l-operaturi ekonomiċi għandhom, b’mod partikolari, il-libertà li jiddeterminaw in-natura u l-portata tal-attività ekonomika li ser titwettaq fl-Istat Membru ospitanti, kif ukoll il-libertà li jnaqqsu, sussegwentement, il-volum ta’ din l-attività.
85      F’dan ir-rigward, huwa biżżejjed li jiġi rrilevat li minn din is-sentenza ma jirriżultax li l-operaturi ekonomiċi li jibdew attività fi Stat Membru differenti minn dak li fih huma stabbiliti ma jistgħux, bħala prinċipju, ikunu suġġetti, fl-Istat Membru ospitanti, għal eventwali obbligi f’termini, b’mod partikolari, ta’ volum ta’ attività, sakemm dawn l-obbligi jkunu kompatibbli mad-dritt tal-Unjoni. Sabiex tiġi evalwata tali kompatibbiltà fid-dawl tal-libertà ta’ stabbiliment, fis-sens tal-Artikolu 49 TFUE, għandhom, fil-fatt, jittieħdu inkunsiderazzjoni l-karatteristiċi speċifiċi tal-leġiżlazzjoni nazzjonali li tistabbilixxi tali obbligi, kif jirriżulta mill-imsemmija sentenza. F’dan il-kuntest, mill-Artikolu 1(1) tad-Digriet Nru 405/2021 jirriżulta li l-obbligu ta’ estrazzjoni minima jiddependi mill-“volum massimu ta’ estrazzjoni awtorizzat fl-ewwel pjan ta’ operat tekniku għall-estrazzjoni”. Issa, għandu jiġi kkonstatat li l-Kummissjoni ma pprovdiet ebda element preċiż f’dan ir-rigward li jippermetti lill-Qorti tal-Ġustizzja tivverifika l-effett konkret li dan l-aħħar obbligu jista’ jkollu, fih innifsu, fuq l-eżerċizzju tal-libertà ta’ stabbiliment mill-impriżi kkonċernati.
86      Fid-dawl tar-raġunijiet preċedenti, għandu jiġi kkonstatat li l-Kummissjoni ma pprovatx b’mod suffiċjenti fil-liġi, il-fatt li l-obbligu ta’ estrazzjoni minima mill-minjieri jikkostitwixxi restrizzjoni għal-libertà ta’ stabbiliment fis-sens tal-Artikolu 49 TFUE.
3)      Fuq l-Artikoli 27/A sa 27/C tal-Liġi dwar il-minjieri
87      Fl-aħħar nett, fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk l-Artikoli 27/A sa 27/C tal-Liġi dwar il-minjieri jikkostitwixxux restrizzjoni għal-libertà ta’ stabbiliment, għandu jiġi rrilevat li l-Kummissjoni sempliċement issostni, fir-rikors tagħha, li dawn l-artikoli jinkludu miżuri analogi għal dawk li jinsabu fid-Digrieti Nri 404/2021 u 405/2021.
88      F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li l-Artikolu 27/A tal-Liġi dwar il-minjieri jipprevedi, essenzjalment, il-kundizzjonijiet li fihom il-president tal-Awtorità superviżorja tal-minjieri jista’ jiddeċiedi dwar l-eżistenza ta’ “sitwazzjoni li tiġġustifika miżura ta’ sorveljanza tas-suq”.
89      Matul il-perijodu kopert minn tali sitwazzjoni, il-president ta’ din l-awtorità huwa kompetenti sabiex jadotta, dejjem permezz ta’ digriet, miżuri simili għal dawk previsti mid-Digrieti Nri 404/2021 u 405/2021. Fil-fatt, minn naħa, l-Artikolu 27/B ta’ din il-liġi jippermetti lil dan il-president jistabbilixxi, b’mod partikolari, obbligu ta’ estrazzjoni minima għas-siti tal-minjieri li jissodisfaw ċerti kundizzjonijiet. Min-naħa l-oħra, l-Artikolu 27/C tal-imsemmija liġi jistabbilixxi tariffa partikolari, imsejħa wkoll “tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri”, peress li l-imsemmi president għandu jistabbilixxi permezz ta’ digriet, għall-finijiet tal-ħlas ta’ din it-tariffa, il-prezzijiet ta’ referenza ta’ ċerti materjali bażiċi intiżi għall-kostruzzjoni.
90      F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkonstatat, minn naħa, li l-Artikoli 27/A sa 27/C tal-Liġi dwar il-minjieri jipprevedu biss qafas leġiżlattiv ġenerali li għandu jiġi ppreċiżat permezz ta’ digrieti differenti li jkunu, jekk ikun il-każ, adottati mill-president tal-awtorità superviżorja tal-minjieri. Issa, huwa paċifiku li, fid-data tal-preżentata ta’ dan ir-rikors, ma kien ġie adottat ebda digriet f’dan is-sens.
91      Min-naħa l-oħra, il-miżuri previsti mill-Artikolu 27/B u mill-Artikolu 27/C ta’ din il-liġi huma ċertament paragunabbli ma’ dawk previsti, rispettivament, mid-Digrieti Nri 405/2021 u 404/2021, mingħajr madankollu ma huma identiċi għalihom.
92      B’mod partikolari, fir-rigward tas-sistema dwar it-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri, għandu jitfakkar li d-Digriet Nru 404/2021 jistabbilixxi huwa stess il-prezzijiet ta’ referenza għall-kalkolu ta’ din it-tariffa, peress li dawn il-prezzijiet, matul il-proċedura prekontenzjuża, kienu dejjem inqas mill-prezzijiet tas-suq, kif jirriżulta mill-punt 66 ta’ din is-sentenza.
93      Min-naħa l-oħra, l-Artikolu 27/C tal-imsemmija liġi ma jistabbilixxix il-prezzijiet ta’ referenza għall-kalkolu tat-tariffa li huwa jipprevedi, peress li dawn il-prezzijiet għandhom jiġu stabbiliti permezz ta’ digriet tal-president tal-awtorità superviżorja tal-minjieri. Konsegwentement, ma huwiex stabbilit li l-prezzijiet eventwalment iffissati minnu ser ikunu inqas mill-prezzijiet tas-suq.
94      Bl-istess mod, filwaqt li, kif jirriżulta mill-punti 74 sa 77 ta’ din is-sentenza, l-impriżi responsabbli għall-ħlas tat-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri stabbilita bid-Digriet Nru 404/2021 ser ikunu dejjem l-istess, peress li din it-tariffa hija bbażata fuq dħul mill-bejgħ fiss fiż-żmien, l-impriżi li jkunu responsabbli għall-ħlas tat-tariffa prevista fl-Artikolu 27/C tal-Liġi dwar il-minjieri jistgħu jinbidlu matul iż-żmien. Fil-fatt, sabiex jiġu identifikati dawn l-aħħar impriżi, dan l-artikolu jirreferi għad-dħul mill-bejgħ magħmul minnhom “fit-tieni sena fiskali li tippreċedi s-sitwazzjoni li tiġġustifika miżura ta’ sorveljanza tas-suq”, jiġifieri dħul mill-bejgħ li ma huwiex statiku fiż-żmien.
95      Minn dawn il-kunsiderazzjonijiet jirriżulta li r-raġunijiet għalfejn huwa stabbilit li l-obbligu ta’ ħlas tat-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri previst mid-Digriet Nru 404/2021 jikkostitwixxi restrizzjoni għal-libertà ta’ stabbiliment ma jistgħux jiġu trasposti għas-sistema prevista fl-Artikolu 27/C tal-Liġi dwar il-minjieri jew jistgħu jiġu trasposti biss, jekk ikun il-każ, jekk l-Artikoli 27/A sa 27/C ta’ din il-liġi kienu ġew implimentati mill-president tal-awtorità superviżorja tal-minjieri, li ma kienx il-każ fid-data tal-preżentata ta’ dan ir-rikors u lanqas, a fortiori, fid-data tal-iskadenza tat-terminu stabbilit fl-opinjoni motivata.
96      Din il-konklużjoni ma hijiex ikkontestata mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li tirreferi għaliha l-Kummissjoni, kif tirriżulta b’mod partikolari mill-punt 102 tas-sentenza tas‑26 ta’ Ġunju 2019, Il-Kummissjoni vs Il-Greċja (C‑729/17, EU:C:2019:534), li tipprovdi li anki jekk, fil-fatt, l-awtoritajiet ta’ Stat Membru ma japplikawx dispożizzjoni nazzjonali li tmur kontra d-dritt tal-Unjoni, iċ-ċertezza legali teżiġi madankollu li din id-dispożizzjoni tiġi emendata.
97      Fil-fatt, din il-ġurisprudenza teħtieġ li jkun stabbilit li d-dispożizzjoni kkontestata tkun kuntrarja għad-dritt tal-Unjoni, li ma huwiex il-każ, f’dan l-istadju, fir-rigward ta’ dawn l-Artikoli 27/A sa 27/C.
98      Fid-dawl tal-motivi preċedenti, għandu jiġi kkonstatat li l-Artikoli 27/A sa 27/C tal-Liġi dwar il-minjieri ma jikkostitwixxux, bħala tali u fl-assenza ta’ implimentazzjoni tagħhom permezz ta’ digrieti adottati mill-president tal-awtorità superviżorja tal-minjieri, restrizzjoni għal-libertà ta’ stabbiliment, fis-sens tal-Artikolu 49 TFUE.
2.      Fuq il-ġustifikazzjoni tar-restrizzjoni għal-libertà ta’ stabbiliment li tirriżulta mill-obbligu ta’ ħlas tat-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri prevista mid-Digriet Nru 404/2021
a)      L-argumenti tal-partijiet
99      Il-Kummissjoni tindika li l-Ungerija invokat, fit-tweġiba tagħha għall-opinjoni motivata, diversi raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali li jiġġustifikaw l-adozzjoni u ż-żamma tat-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri.
100    Qabel kollox, hija invokat ir-rilanċ tal-ekonomija kif ukoll il-protezzjoni tal-ekonomija nazzjonali u tas-setturi prinċipali tagħha. Issa, dawn huma għanijiet ekonomiċi li ma jistgħux jikkostitwixxu raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali, inkluż f’sitwazzjoni eċċezzjonali bħar-rilanċ tal-ekonomija wara l-pandemija tal-COVID‑19, kif jirriżulta mill-punti 23 u 64 tas-sentenza tat‑13 ta’ Lulju 2023, Xella Magyarország (C‑106/22, EU:C:2023:568).
101    Sussegwentement, l-Ungerija invokat il-ġlieda kontra l-funzjonament ħażin tas-suq, il-preżervazzjoni tal-programm ta’ kostruzzjoni ta’ djar u r-repressjoni tal-prattiki tariffarji żleali, li huma kunċetti ġenerali u vagi, li huma diffiċli li jiġu sseparati mill-għanijiet ekonomiċi msemmija fil-punt preċedenti, u li tagħhom dan l-Istat Membru la ppreċiża l-kontenut u lanqas il-punt sa fejn id-Digriet Nru 404/2021 jikkontribwixxi għat-twettiq ta’ dawn l-għanijiet.
102    Fl-aħħar nett, l-Ungerija invokat għanijiet li jikkostitwixxu, skont il-Kummissjoni, raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali rrikonoxxuti mid-dritt tal-Unjoni, jiġifieri s-sigurtà tal-provvista kif ukoll il-protezzjoni tal-konsumaturi u tad-destinatarji tal-provvisti ta’ servizzi.
103    F’dak li jirrigwarda, fl-ewwel lok, is-sigurtà tal-provvista, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fil-punti 67 u 69 tas-sentenza tat‑13 ta’ Lulju 2023, Xella Magyarország (C‑106/22, EU:C:2023:568), li tali għan jista’ jiġi invokat biss fil-każ ta’ theddida reali u suffiċjentement serja, li taffettwa interess fundamentali tas-soċjetà, billi ppreċiżat li ma jistax jitqies li l-għan li tiġi żgurata s-sigurtà tal-provvista favur is-settur tal-kostruzzjoni għal dak li jirrigwarda ċerta materja prima jaqa’ taħt tali interess fundamentali.
104    Qabel kollox, l-Ungerija ma wrietx li teżisti theddida reali u suffiċjentement serja għas-sigurtà tal-provvista li tikkonċerna l-materjali msemmija mid-Digriet Nru 404/2021. Anki jekk il-volum ta’ produzzjoni ta’ dawn il-materjali f’dan l-Istat Membru huwa insuffiċjenti, xejn ma jipprekludi li dawn jiġu importati. Barra minn hekk, il-Gvern Ungeriż lanqas ma llimita l-esportazzjoni tagħhom.
105    Sussegwentement, il-leġiżlazzjoni inkwistjoni f’dan il-każ hija manifestament inadegwata biex tiggarantixxi tali sigurtà ta’ provvista, peress li, billi tobbliga lill-impriżi kkonċernati jbigħu b’telf, hija tippreġudika l-istabbiltà finanzjarja tagħhom u tinkoraġġihom iwaqqfu l-attivitajiet tagħhom fis-suq Ungeriż. Anki jekk jiġi aċċettat li l-iffissar tal-prezz ta’ referenza jtejjeb is-sigurtà tal-provvista ta’ materjali bażiċi intiżi għall-kostruzzjoni, 75 % tal-produzzjoni ta’ dawn il-materjali ma tkunx suġġetta għal dan ir-rekwiżit.
106    Fl-aħħar nett, l-Ungerija ma spjegatx ir-raġuni għalfejn tali sigurtà ta’ provvista ma tistax tiġi żgurata permezz ta’ miżuri inqas restrittivi għal-libertà ta’ stabbiliment.
107    F’dak li jirrigwarda, fit-tieni lok, il-protezzjoni tal-konsumaturi u tad-destinatarji tal-provvisti ta’ servizzi, il-Kummissjoni tindika li l-Ungerija sostniet li l-importanza tal-ishma mis-suq li għandhom l-impriżi responsabbli għall-ħlas tat-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri kienet fattur rilevanti sabiex tiġi evalwata n-natura xierqa u l-proporzjonata ta’ din it-tariffa u li l-applikabbiltà skont id-dħul mill-bejgħ nett hija mmirata lejn l-impriżi li għandhom ishma mis-suq suffiċjenti sabiex ikunu f’pożizzjoni li jillimitaw il-produzzjoni u li jżommu prezzijiet tal-bejgħ artifiċjalment għolja.
108    F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni tinnota li, jekk l-għan reali tat-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri kien il-ġlieda kontra l-profitti eċċezzjonali, wieħed jista’ jistaqsi għalfejn l-issuġġettar għal din it-tariffa huwa limitat għal numru żgħir ħafna ta’ impriżi attivi fis-settur ikkonċernat.
109    Barra minn hekk, il-Kummissjoni tenfasizza li, skont l-Artikolu 1(4) tad-Digriet Nru 404/2021, jekk bejjiegħ li ma huwiex taxxabbli b’din it-tariffa japplika politika ta’ prezzijiet intiża biex jikseb profitt irraġonevoli, l-amministrazzjoni nazzjonali fiskali u doganali tista’ tibda proċedura fiskali amministrattiva kontrih. Għalhekk, din id-dispożizzjoni tipprevedi, sabiex tilħaq l-għan ta’ prevenzjoni ta’ profitti irraġonevoli, miżura inqas vinkolanti mill-impożizzjoni tat-tariffa msemmija.
110    Barra minn hekk, l-Ungerija ma wrietx li l-impriżi taxxabbli bit-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri għandhom numru ta’ ishma tas-suq tali li jistgħu joħolqu distorsjoni tal-kundizzjonijiet tas-suq. L-effetti ta’ distorsjoni tas-suq li dan l-Istat Membru jiddeskrivi huma paragunabbli ma’ sitwazzjoni ta’ abbuż minn pożizzjoni dominanti, fis-sens tal-Artikolu 102 TFUE, li għandha, jekk ikun il-każ, tiġi miġġielda permezz ta’ strumenti legali bbażati fuq id-dritt tal-kompetizzjoni. Barra minn hekk, hemm proċeduri pendenti quddiem l-awtorità tal-kompetizzjoni Ungeriża fil-konfront tal-impriżi tas-settur ikkonċernat.
111    L-Ungerija tikkontesta l-argument tal-Kummissjoni li jgħid li d-Digrieti Nri 404/2021 u 405/2021 għandhom għan purament ekonomiku. Għall-kuntrarju, dawn id-digrieti jikkonċernaw l-interessi tal-konsumaturi u tad-destinatarji tal-provvisti ta’ servizzi billi jiggarantixxu, minn naħa, id-disponibbiltà ta’ kwantitajiet suffiċjenti ta’ materji primi għall-industrija tal-kostruzzjoni u, min-naħa l-oħra, prattiki tariffarji mhux abbużivi.
112    L-effetti ekonomiċi negattivi li nħassu bejn is-sena 2020 u s-sena 2021 minħabba l-pandemija tal-COVID‑19 ġew aċċentwati mill-politiki kummerċjali ta’ ċerti atturi tas-suq fir-rigward tal-prodotti bħar-ramel u ż-żrar. Il-prezzijiet tal-prodotti tal-minjieri żdiedu b’medja ta’ 20 % matul l-aħħar ħames snin, indipendentement mill-offerta u mid-domanda nazzjonali. Matul l-istess perijodu, l-operaturi l-iktar importanti fis-settur tal-estrazzjoni taż-żrar imrammel kienu mhux biss żiedu d-dħul mill-bejgħ tagħhom b’mod sinjifikattiv, iżda wkoll il-qliegħ tagħhom wara t-taxxa. Għalhekk, kienu għamlu profitti addizzjonali billi pprofittaw miż-żieda estrema fid-domanda ta’ atturi oħra fis-settur tal-kostruzzjoni.
113    Ma huwiex neċessarju li jiġu prodotti, kif issostni l-Kummissjoni, provi tal-eżistenza ta’ nuqqas fid-disponibbiltà tal-materjali kkonċernati fis-suq Ungeriż, peress li l-ġlieda kontra l-probabbiltà ta’ theddida għas-sigurtà tal-provvista ta’ materjali bażiċi intiżi għall-kostruzzjoni tista’ wkoll titqies bħala għan leġittimu meta jeżistu indizji li din is-sigurtà tista’ tiġi kompromessa. Għaldaqstant, ma huwiex neċessarju li wieħed jistenna li tali sigurtà tiġi effettivament ippreġudikata sabiex Stat Membru jkun jista’ jintroduċi miżuri preventivi xierqa u proporzjonati intiżi biex jiġi evitat tali riskju.
114    Fir-rigward tal-argumenti tal-Kummissjoni dwar in-natura manifestament mhux xierqa tad-Digriet Nru 404/2021 sabiex tiġi ggarantita l-imsemmija sigurtà tal-provvista, l-Ungerija toġġezzjona li anki l-impriżi li ma humiex suġġetti għat-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri, li jikkontribwixxu sa 75 % tal-produzzjoni totali tal-materjali kkonċernati, għandhom jieħdu inkunsiderazzjoni l-livell tal-prezz iffissat fid-Digriet Nru 404/2021 u jersqu lejn marġni ta’ profitt raġonevoli. Il-proporzjonalità hija kompromessa preċiżament fil-każ fejn l-obbligu ta’ ħlas tat-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri japplika għall-operaturi kollha u mhux biss għal dawk li s-saħħa ekonomika tagħhom tippermettilhom jifilħu l-piż tal-obbligu.
115    Finalment, fir-rigward tal-proċeduri fil-qasam tal-kompetizzjoni msemmija mill-Kummissjoni, jekk jitqies li d-dritt tal-kompetizzjoni jista’ jagħti soluzzjoni fir-rigward tal-prattiki tariffarji żleali, huwa ma jippermettix li tiġi ggarantita d-disponibbiltà ta’ kwantità suffiċjenti tal-materjali bażiċi intiżi għall-kostruzzjoni.
b)      Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
116    Hekk kif jirriżulta minn ġurisprudenza stabbilita, restrizzjoni għal-libertà ta’ stabbiliment tista’ tiġi aċċettata biss bil-kundizzjoni, fl-ewwel lok, li tkun iġġustifikata minn raġuni imperattiva ta’ interess ġenerali u, fit-tieni lok, li jiġi osservat il-prinċipju ta’ proporzjonalità, li jimplika li din tkun xierqa sabiex tiggarantixxi, b’mod koerenti u sistematiku, it-twettiq tal-għan li għandu jintlaħaq u li ma tmurx lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex dan l-għan jintlaħaq (sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 2020, Il-Kummissjoni vs L-Ungerija (Edukazzjoni ogħla), C‑66/18, EU:C:2020:792, punt 178 u l-ġurisprudenza ċċitata).
117    Barra minn hekk, huwa l-Istat Membru kkonċernat li għandu juri li dawn il-kundizzjonijiet kumulattivi huma ssodisfatti (sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 2020, Il-Kummissjoni vs L-Ungerija (Edukazzjoni ogħla), C‑66/18, EU:C:2020:792, punt 179 u l-ġurisprudenza ċċitata).
118    F’dan il-kuntest, għandu jitfakkar ukoll li r-raġunijiet ġustifikattivi li jistgħu jiġu invokati minn Stat Membru għandhom ikollhom magħhom provi adegwati jew analiżi tal-adegwatezza u tan-neċessità tal-miżura restrittiva adottata minn dan l-Istat kif ukoll provi preċiżi li jippermettu li jsostnu l-argument tiegħu (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑21 ta’ Mejju 2019, Il-Kummissjoni vs L-Ungerija (Użufrutt fuq artijiet agrikoli), C‑235/17, EU:C:2019:432, punt 94 u l-ġurisprudenza ċċitata, kif ukoll tal‑10 ta’ Lulju 2025, INTERZERO et, C‑254/23, EU:C:2025:569, punt 101).
119    F’dan il-każ, l-Ungerija ssostni li l-adozzjoni tad-Digriet Nru 404/2021 kienet neċessarja sabiex tirrilanċja l-ekonomija, tipproteġi l-ekonomija nazzjonali u s-setturi prinċipali tagħha, inkluża billi tiġi ggarantita l-provvista ta’ materjali bażiċi intiżi għall-kostruzzjoni, jiġi ppreżervat u żgurat il-programm ta’ kostruzzjoni ta’ djar, jiġi miġġieled il-funzjonament ħażin tas-suq, tiġi ggarantita l-lealtà tat-tranżazzjonijiet kummerċjali, jiġu miġġielda l-prattiki tariffarji żleali u jiġu protetti d-destinatarji tal-provvisti ta’ servizzi.
120    Dan l-Istat Membru jenfasizza li dawn ma humiex għanijiet purament ekonomiċi, peress li dan id-digriet huwa intiż b’mod definittiv biex iservi l-interessi tal-konsumaturi u tad-destinatarji tal-provvisti ta’ servizzi, billi jiggarantixxi d-disponibbiltà ta’ materjali bażiċi intiżi għall-kostruzzjoni fi kwantitajiet suffiċjenti u bi prezzijiet mhux abbużivi.
121    Mis-sottomissjonijiet bil-miktub tal-imsemmi Stat Membru jirriżulta li dawn ir-raġunijiet kollha huma bbażati, essenzjalment, fuq l-allegati effetti kkombinati tal-evoluzzjoni sfavorevoli tas-suq minħabba l-pandemija tal-COVID‑19 u nuqqas fid-disponibbiltà ta’ dawn il-materjali. L-effetti ta’ dan in-nuqqas fid-disponibbiltà ġew aggravati mill-aġir tal-operaturi l-iktar importanti tas-settur ikkonċernat, li b’hekk kisbu profitti straordinarji billi bbenefikaw miż-żieda estrema fid-domanda.
122    Skont ġurisprudenza stabbilita, għanijiet ta’ natura purament ekonomika ma jistgħux jikkostitwixxu raġuni imperattiva ta’ interess ġenerali ta’ natura li tiġġustifika restrizzjoni għal libertà fundamentali ggarantita mit-Trattat FUE (sentenza tal‑10 ta’ Lulju 2025, INTERZERO et, C‑254/23, EU:C:2025:569, punt 123 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
123    Dan japplika, b’mod partikolari, għall-għanijiet marbuta mal-promozzjoni tal-ekonomija nazzjonali jew mal-funzjonament tajjeb tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑13 ta’ Lulju 2023, Xella Magyarország, C‑106/22, EU:C:2023:568, punt 64 u l-ġurisprudenza ċċitata), bħall-għan relatat mar-rilanċ tal-ekonomija kif ukoll mal-protezzjoni tal-ekonomija nazzjonali u tas-setturi prinċipali tagħha, invokat f’dan il-każ mill-Ungerija.
124    Min-naħa l-oħra, il-Qorti tal-Ġustizzja aċċettat li leġiżlazzjoni nazzjonali tista’ tikkostitwixxi restrizzjoni ġġustifikata fuq libertà fundamentali meta din tkun iddettata minn raġunijiet ta’ natura ekonomika li jfittxu li jilħqu għan ta’ interess ġenerali (sentenza tal‑10 ta’ Lulju 2025, INTERZERO et, C‑254/23, EU:C:2025:569, punt 123, kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
125    Madankollu, minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li, meta raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali, bħall-ordni pubbliku u s-sigurtà pubblika msemmija fl-Artikolu 52(1) TFUE jippermettu deroga minn libertà fundamentali prevista mit-Trattat FUE, dawn għandhom jiġu interpretati b’mod strett, u din hija r-raġuni għalfejn il-portata tagħhom ma tistax tiġi ddeterminata unilateralment minn kull wieħed mill-Istati Membri, mingħajr kontroll min-naħa tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni Ewropea. B’hekk, dawn ir-raġunijiet jistgħu jiġu invokati biss fil-każ ta’ theddida reali, attwali u suffiċjentement serja, li taffettwa interess fundamentali tas-soċjetà [ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑21 ta’ Mejju 2019, Il-Kummissjoni vs L-Ungerija (Użufrutt fuq artijiet agrikoli), C‑235/17, EU:C:2019:432, punt 59; tat‑18 ta’ Ġunju 2020, Il-Kummissjoni vs L-Ungerija (Trasparenza assoċjattiva), C‑78/18, EU:C:2020:476, punt 91 u l-ġurisprudenza ċċitata, kif ukoll tat‑13 ta’ Lulju 2023, Xella Magyarország, C‑106/22, EU:C:2023:568, punt 66].
126    Fir-rigward speċifikament ta’ għan marbut mas-sigurtà tal-provvista, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li tali għan jista’ jiġi invokat biss fil-każ ta’ theddida reali u suffiċjentement serja, li taffettwa interess fundamentali tas-soċjetà (sentenza tat‑13 ta’ Lulju 2023, Xella Magyarország, C‑106/22, EU:C:2023:568, punt 67 u l-ġurisprudenza ċċitata).
127    Issa, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet, fil-punt 69 tas-sentenza tat‑13 ta’ Lulju 2023, Xella Magyarország (C‑106/22, EU:C:2023:568), li ma jistax jitqies li għan intiż biex jiżgura s-sigurtà tal-provvista favur is-settur tal-kostruzzjoni għal dak li jirrigwarda ċerta materja prima bażika, jiġifieri ż-żrar, ir-ramel u t-tafal, li jirriżulta minn attività ta’ estrazzjoni minerarja, jaqa’ taħt “interess fundamentali tas-soċjetà”, fis-sens tal-ġurisprudenza mfakkra fiż-żewġ punti preċedenti.
128    Bl-istess mod, l-għan invokat f’dan il-każ mill-Ungerija, intiż biex tiġi ggarantita s-sigurtà tal-provvista tas-settur tal-kostruzzjoni ta’ materjali kkonċernati mit-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri stabbilita bid-Digriet Nru 404/2021, jiġifieri r-ramel ikkalibrat, iż-żrar ikkalibrat, iż-żrar imrammel ikkalibrat, iż-żrar imrammel naturali u s-siment, ma jistax jitqies li jaqa’ taħt tali “interess fundamentali tas-soċjetà” u lanqas, konsegwentement, bħala li jikkostitwixxi raġuni imperattiva ta’ interess ġenerali ta’ natura li tiġġustifika restrizzjoni għal-libertà ta’ stabbiliment.
129    Fir-rigward tal-għan marbut mal-preżervazzjoni u mas-sigurtà tal-programm ta’ kostruzzjoni ta’ djar, għandu jiġi kkonstatat li, fis-sottomissjonijiet bil-miktub tagħha, l-Ungerija ma pprovdiet l-ebda indikazzjoni dwar il-kontenut u l-portata ta’ dan il-programm, bi ksur tal-obbligu tagħha f’dan ir-rigward, kif jirriżulta mill-ġurisprudenza msemmija fil-punt 118 ta’ din is-sentenza.
130    Fi kwalunkwe każ, dan l-għan, bħall-għanijiet relatati mal-ġlieda kontra l-funzjonament ħażin tas-suq, mar-repressjoni tal-prattiki tariffarji żleali kif ukoll mal-protezzjoni tal-konsumaturi u tad-destinatarji tal-provvisti ta’ servizzi, huwa bbażat, essenzjalment, kif jirriżulta mill-punt 121 ta’ din is-sentenza, fuq l-allegati effetti kkombinati tal-evoluzzjoni sfavorevoli tas-suq minħabba l-pandemija tal-COVID‑19 u nuqqas relatat mal-materjali kkonċernati mit-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri.
131    F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni tikkritika lill-Ungerija li ma pproduċiet ebda prova tal-eżistenza ta’ tali nuqqas fis-suq Ungeriż.
132    Issa, l-Ungerija ssostni li ma huwiex neċessarju li jiġu prodotti tali provi, peress li l-ġlieda kontra l-probabbiltà ta’ theddida għas-sigurtà tal-provvista tas-settur tal-kostruzzjoni f’tali materjali tista’ wkoll titqies li hija għan leġittimu, peress li jeżistu indizji li din is-sigurtà tista’ tiġi kompromessa.
133    B’dan il-mod, minn naħa, dan l-Istat Membru jikser l-obbligi, imfakkra fil-punti 117 u 118 ta’ din is-sentenza, imposti fuqu meta jinvoka raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali sabiex jiġġustifika restrizzjoni għal-libertà ta’ stabbiliment.
134    Min-naħa l-oħra, billi tinvoka sempliċi “probabbiltà” ta’ theddida għas-sigurtà tal-provvista tas-settur tal-kostruzzjoni ta’ ċerti materjali, l-Ungerija ma tinvokax theddida “reali” u “attwali”, fis-sens tal-ġurisprudenza msemmija fil-punt 126 ta’ din is-sentenza.
135    Għaldaqstant, l-eżistenza ta’ theddida reali, attwali u suffiċjentement serja li taffettwa interess fundamentali tas-soċjetà, li tippermetti li jiġu invokati raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali, ma hijiex stabbilita fir-rigward tal-għanijiet imsemmija fil-punt 130 ta’ din is-sentenza.
136    Għaldaqstant, ir-restrizzjoni għal-libertà ta’ stabbiliment li tirriżulta mill-obbligu ta’ ħlas tat-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri prevista mid-Digriet Nru 404/2021 ma hija ġġustifikata minn ebda mill-għanijiet invokati mill-Ungerija.
137    Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, għandu jiġi kkonstatat li, billi adottat id-dispożizzjonijiet relattivi għall-ħlas tat-tariffa stabbilita b’dan id-digriet, l-Ungerija naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 49 TFUE.
138    Konsegwentement, l-ewwel ilment għandu jintlaqa’ parzjalment, sa fejn dan jirrigwarda t-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri prevista mid-Digriet Nru 404/2021.
B.      Fuq it-tieni lment, ibbażat fuq ksur tal-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2015/1535
1.      L-argumenti tal-partijiet
139    Il-Kummissjoni ssostni li d-Digriet Nru 404/2021 u l-Artikoli 27/A sa 27/C tal-Liġi dwar il-Minjieri kellhom jiġu kkomunikati lilha fl-istat ta’ proġett, b’konformità mal-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2015/1535.
140    Hija tqis li kemm dan id-digriet kif ukoll dawn l-Artikoli 27/A sa 27/C jaqgħu taħt il-kunċett ta’ “rekwiżit ieħor”, fis-sens tal-Artikolu 1(1)(d) ta’ din id-direttiva, peress li dawn huma regoli li għandhom “forma ġuridika vinkolanti”.
141    Barra minn hekk, id-Digriet Nru 404/2021 u l-Artikoli 27/A sa 27/C tal-Liġi dwar il-minjieri jaffettwaw il-kummerċjalizzazzjoni tal-materja prima u tal-materjali bażiċi intiżi għall-kostruzzjoni msemmija fih, minn naħa, billi jiffissaw prezzijiet uffiċjali għal dawn il-prodotti u, min-naħa l-oħra, billi jimponu l-ħlas tat-tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri.
142    Il-gwida spjegattiva tal-Kummissjoni dwar id-Direttiva 2015/1535 tmur fis-sens ta’ din l-interpretazzjoni peress li tippreċiża li l-kunċett ta’ “ħtiġijiet oħra” jkopri kundizzjonijiet “li għandhom effett fuq iċ-ċiklu tal-ħajja ta’ prodott, mill-perjodu tat-tqegħid fis-suq sal-fażi ta’ ġestjoni jew rimi tal-iskart iġġenerat minnu”, fejn dawn il-kundizzjonijiet għandhom ikunu jistgħu jinfluwenzaw b’mod sinjifikattiv il-kompożizzjoni, in-natura jew il-kummerċjalizzazzjoni tal-prodott.
143    L-Ungerija ssostni li t-tieni lment għandu jiġi miċħud.
2.      Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
144    Mill-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2015/1535 jirriżulta li l-Istati Membri għandhom jikkomunikaw immedjatament lill-Kummissjoni kull “abbozz ta’ regolament tekniku”, peress li dan il-kunċett jinkludi b’mod partikolari, kif jirriżulta mill-Artikolu 1(1)(g) ta’ din id-direttiva, dak ta’ “ħtiġiet oħra”.
145    L-Artikolu 1(1)(d) tad-direttiva msemmija jiddefinixxi l-kunċett ta’ “ħtiġijiet oħra” bħala ħtieġa, għajr speċifikazzjoni teknika, imposta fuq prodott bil-għan li tipproteġi, b’mod partikolari, il-konsumatur jew l-ambjent, u li taffettwa ċ-ċiklu tal-ħajja tiegħu wara li jkun inħareġ fis-suq, bħalma huma l-kondizzjonijiet dwar l-użu, ir-riċiklaġġ, l-użu mill-ġdid jew ir-rimi, fejn dawn il-kondizzjonijiet jistgħu jinfluwenzaw b’mod sinifikanti l-kompożizzjoni jew in-natura tal-prodott jew il-bejgħ tiegħu fis-suq.
146    Id-definizzjoni ta’ dan l-aħħar kunċett għandha, għaldaqstant, ċerta kumplessità u teħtieġ, kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 118 tal-konklużjonijiet tiegħu, li jiġu ssodisfatti sensiela ta’ kundizzjonijiet kumulattivi.
147    Issa, għandu jitfakkar li, kif jirriżulta mill-punt 53 ta’ din is-sentenza, fil-kuntest ta’ proċedura ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu skont l-Artikolu 258 TFUE; huwa l-oneru tal-Kummissjoni li tistabbilixxi l-eżistenza ta’ allegat nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu u li tressaq quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja l-provi neċessarji għall-verifika minnha tal-eżistenza ta’ dan in-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, mingħajr ma l-Kummissjoni tista’ tibbaża ruħha fuq kwalunkwe preżunzjoni.
148    Huwa biss meta l-Kummissjoni tkun ipprovdiet biżżejjed elementi sabiex tistabbilixxi l-eżistenza tan-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu allegat li l-Istat Membru jkollu jikkontesta b’mod sostanzjali u ddettaljat l-elementi hekk ippreżentati u l-konsegwenzi li joħorġu minnhom (sentenza tal‑24 ta’ Ġunju 2021, Il-Kummissjoni vs Spanja (Deterjorazzjoni taż-żona naturali ta’
Doñana), C‑559/19, EU:C:2021:512, punt 47 u l-ġurisprudenza ċċitata).
149    F’dan il-każ, għalkemm il-Kummissjoni ssostni, insostenn tat-tieni lment ifformulat fir-rikors tagħha, li d-Digriet Nru 404/2021 u l-Artikoli 27/A sa 27/C tal-Liġi dwar il-minjieri jaqgħu taħt il-kunċett ta’ “ħtiġiet oħra”, fis-sens tal-Artikolu 1(1)(d) tad-Direttiva 2015/1535, hija bl-ebda mod ma ssostni din l-affermazzjoni, billi tillimita ruħha li tirrileva, essenzjalment, li dawn huma regoli li għandhom “forma legali vinkolanti” u li jaffettwaw il-kummerċjalizzazzjoni tal-materja prima kif ukoll tal-materjali bażiċi intiżi għall-kostruzzjoni. Issa, dawn l-affermazzjonijiet ma jippermettux li jiġu stabbiliti b’mod suffiċjenti fid-dritt ir-raġunijiet għalfejn dawn l-atti tad-dritt Ungeriż jaqgħu taħt dan il-kunċett.
150    Fil-fatt, fin-nuqqas ta’ analiżi, anki jekk fil-qosor, tad-diversi kundizzjonijiet kumulattivi stabbiliti minn din l-aħħar dispożizzjoni fir-rigward ta’ kull wieħed minn dawn l-atti, il-Kummissjoni ma poġġietx lill-Qorti tal-Ġustizzja f’pożizzjoni li tivverifika l-eżistenza tal-allegat nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu.
151    F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkonstatat li l-Kummissjoni ma stabbilixxietx b’mod suffiċjenti fid-dritt li l-Ungerija naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2015/1535.
152    Konsegwentement, it-tieni lment għandu jiġi miċħud.
153    Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, għandu jiġi kkonstatat li, billi adottat id-dispożizzjonijiet relattivi għall-ħlas ta’ tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri stabbilita bid-Digriet Nru 404/2021, l-Ungerija naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 49 TFUE.
154    Il-kumplament tar-rikors huwa miċħud.
IV.    Fuq l-ispejjeż
155    Skont l-Artikolu 138(3) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, jekk il-partijiet jitilfu rispettivament fuq waħda jew iktar mit-talbiet tagħhom, kull parti għandha tbati l-ispejjeż rispettivi tagħha.
156    F’dan il-każ, peress li r-rikors tal-Kummissjoni ntlaqa’ biss parzjalment, hemm lok li jiġi deċiż li kull parti għandha tbati l-ispejjeż rispettivi tagħha.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Il-Ħames Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)      Billi adottat id-dispożizzjonijiet dwar il-ħlas ta’ tariffa addizzjonali għall-estrazzjoni mill-minjieri li jinsabu fl-a gazdaság újraindítása érdekében fizetendő kiegészítő bányajáradékról szóló 404/2021. (VII. 8.) Korm. rendeletet [id-Digriet Governattiv Nru 404/2021 (VII. 8.) dwar it-Tariffa Addizzjonali għall-Estrazzjoni mill-Minjieri Mħallsa sabiex Tingħata Spinta lill-Ekonomija, l-Ungerija naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 49 TFUE.
2)      Il-kumplament tar-rikors huwa miċħud.
3)      Il-Kummissjoni Ewropea u l-Ungerija huma kkundannati għall-ispejjeż tagħhom stess.
Firem
*      Lingwa tal-kawża: l-Ungeriż.