62021CJ0323
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (πρώτο τμήμα)
της 12ης Ιανουαρίου 2023 (
*1
)
«Προδικαστική παραπομπή – Κανονισμός (ΕΕ) 604/2013 – Προσδιορισμός του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο για την εξέταση αιτήσεως διεθνούς προστασίας – Υποβολή πολλαπλών αιτήσεων διεθνούς προστασίας σε τρία κράτη μέλη – Άρθρο 29 – Προθεσμία μεταφοράς – Εκπνοή της προθεσμίας – Μεταβίβαση της ευθύνης για την εξέταση της αιτήσεως – Άρθρο 27 – Ένδικο βοήθημα – Έκταση του δικαστικού ελέγχου – Δυνατότητα του αιτούντος να επικαλεστεί τη μεταβίβαση της ευθύνης για την εξέταση της αιτήσεως»
Στις συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C‑323/21, C‑324/21 και C‑325/21,
με αντικείμενο αιτήσεις προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Raad van State (Συμβούλιο της Επικρατείας, Κάτω Χώρες) με αποφάσεις της 19ης Μαΐου 2021, οι οποίες περιήλθαν στο Δικαστήριο στις 25 Μαΐου 2021, στο πλαίσιο των δικών
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid
κατά
B (C‑323/21),
F (C‑324/21),
και
K
κατά
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (C‑325/21),
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πρώτο τμήμα),
συγκείμενο από τους A. Arabadjiev, πρόεδρο τμήματος, L. Bay Larsen (εισηγητή), Αντιπρόεδρο του Δικαστηρίου, P. G. Xuereb, A. Kumin και I. Ziemele, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: J. Richard de la Tour
γραμματέας: V. Giacobbo, διοικητική υπάλληλος,
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 5ης Μαΐου 2022,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
–
ο B, εκπροσωπούμενος από τον P. J. J. A. Hendriks, advocaat,
–
η Ολλανδική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τις M. K. Bulterman, M. H. S. Gijzen και A. Hanje,
–
η Γαλλική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την A.‑L. Desjonquères και τον J. Illouz,
–
η Ιταλική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την G. Palmieri, επικουρούμενη από τον D. G. Pintus, avvocato dello Stato,
–
η Σουηδική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον S. Lauper και την N. Marville‑Dosen,
–
η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από την C. Cattabriga και τον S. Noë,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 8ης Σεπτεμβρίου 2022,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1
Οι αιτήσεις προδικαστικής αποφάσεως αφορούν την ερμηνεία του άρθρου 27, παράγραφος 1, και του άρθρου 29, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΕ) 604/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013, για τη θέσπιση των κριτηρίων και μηχανισμών για τον προσδιορισμό του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο για την εξέταση αίτησης διεθνούς προστασίας που υποβάλλεται σε κράτος μέλος από υπήκοο τρίτης χώρας ή από απάτριδα (ΕΕ 2013, L 180, σ. 31, στο εξής: κανονισμός Δουβλίνο III).
2
Οι αιτήσεις προδικαστικής αποφάσεως υποβλήθηκαν στο πλαίσιο ένδικων διαφορών μεταξύ, αφενός, του Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Υφυπουργού Δικαιοσύνης και Ασφάλειας, Κάτω Χώρες) (στο εξής: Υφυπουργός) και των B και F, αντιστοίχως, υπηκόων τρίτων χωρών, και, αφετέρου, του K, επίσης υπηκόου τρίτης χώρας, και του Υφυπουργού, με αντικείμενο αποφάσεις που έλαβε ο τελευταίος με τις οποίες, αφενός, απορρίφθηκαν χωρίς να εξεταστούν οι αιτήσεις διεθνούς προστασίας που υπέβαλαν ο B και ο K και διατάχθηκε η μεταφορά των εν λόγω προσώπων στην Ιταλία και, αφετέρου, τέθηκε υπό κράτηση ο F με σκοπό την απομάκρυνσή του.
Το νομικό πλαίσιο
3
Οι αιτιολογικές σκέψεις 4, 5 και 19 του κανονισμού Δουβλίνο III έχουν ως εξής:
«(4)
Τα συμπεράσματα [του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, κατά την ειδική σύνοδο] του Τάμπερε [στις 15 και 16 Οκτωβρίου 1999,] προσδιόρισαν επίσης ότι το [κοινό ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου (ΚΕΣΑ)] θα πρέπει να περιλαμβάνει, σε μία βραχυχρόνια προοπτική, ένα σαφή και λειτουργικό καθορισμό του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο για την εξέταση αιτήσεων ασύλου.
(5)
Μια τέτοια μέθοδος θα πρέπει να θεμελιώνεται σε αντικειμενικά και δίκαια κριτήρια τόσο για τα κράτη μέλη όσο και για τα ενδιαφερόμενα πρόσωπα. Θα πρέπει, ιδίως, να επιτρέπει τον ταχύ προσδιορισμό του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο, προκειμένου να κατοχυρώνεται η πραγματική πρόσβαση στις διαδικασίες χορήγησης διεθνούς προστασίας και να μην διακυβεύεται ο στόχος της ταχύτητας κατά την εξέταση των αιτήσεων διεθνούς προστασίας.
[…]
(19)
Για την εγγύηση της αποτελεσματικής προστασίας των δικαιωμάτων των ενδιαφερόμενων προσώπων, θα πρέπει να θεσπιστούν νομικές εγγυήσεις και το δικαίωμα πραγματικής προσφυγής όσον αφορά αποφάσεις για μεταφορές στο υπεύθυνο κράτος μέλος, σύμφωνα, ιδίως, με τα δικαιώματα που αναγνωρίζονται στο άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Προκειμένου να τηρείται το διεθνές δίκαιο, η πραγματική προσφυγή κατά των ανωτέρω αποφάσεων θα πρέπει να καλύπτει την εξέταση της εφαρμογής του παρόντος κανονισμού και της νομικής και της πραγματικής κατάστασης στο κράτος μέλος στο οποίο μεταφέρεται ο αιτών.»
4
Το άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού ορίζει τα εξής:
«Τα κράτη μέλη εξετάζουν κάθε αίτηση διεθνούς προστασίας που υποβάλλεται από υπήκοο τρίτης χώρας ή από απάτριδα στο έδαφος οποιουδήποτε από αυτά, συμπεριλαμβανομένων των συνόρων ή των ζωνών διέλευσης. Η αίτηση εξετάζεται από ένα μόνο κράτος μέλος, το οποίο είναι το οριζόμενο ως υπεύθυνο σύμφωνα με τα κριτήρια που αναφέρονται στο κεφάλαιο III.»
5
Το άρθρο 18, παράγραφος 1, του κανονισμού προβλέπει τα εξής:
«Το υπεύθυνο κράτος μέλος δυνάμει του παρόντος κανονισμού υποχρεούται:
[…]
β)
να αναλαμβάνει εκ νέου, υπό τους όρους που προβλέπονται στα άρθρα 23, 24, 25 και 29, αιτούντα η αίτηση του οποίου τελεί υπό εξέταση και ο οποίος έκανε αίτηση σε άλλο κράτος μέλος ή ο οποίος ευρίσκεται χωρίς να έχει τίτλο διαμονής στο έδαφος άλλου κράτους μέλους,
γ)
να αναλαμβάνει εκ νέου, υπό τους όρους που προβλέπονται στα άρθρα 23, 24, 25 και 29, υπήκοο τρίτης χώρας ή απάτριδα ο οποίος ανακάλεσε την υπό εξέταση αίτησή του και έκανε αίτηση σε άλλο κράτος μέλος ή ο οποίος ευρίσκεται στο έδαφος άλλου κράτους μέλους χωρίς τίτλο διαμονής,
δ)
να αναλαμβάνει εκ νέου, υπό τους όρους που προβλέπονται στα άρθρα 23, 24, 25 και 29, υπήκοο τρίτης χώρας ή απάτριδα του οποίου η αίτηση απερρίφθη και ο οποίος έκανε αίτηση σε άλλο κράτος μέλος ή ο οποίος ευρίσκεται χωρίς να έχει τίτλο διαμονής στο έδαφος άλλου κράτους μέλους.»
6
Το άρθρο 20, παράγραφος 5, του ίδιου κανονισμού έχει ως εξής:
«Το κράτος μέλος στο οποίο υποβλήθηκε πρώτα η αίτηση διεθνούς προστασίας είναι υποχρεωμένο, υπό τους όρους που προβλέπονται στα άρθρα 23, 24, 25 και 29 και έως την ολοκλήρωση της διαδικασίας προσδιορισμού του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο για την εξέταση της αίτησης διεθνούς προστασίας, να αναλάβει εκ νέου τον αιτούντα ο οποίος ευρίσκεται σε άλλο κράτος μέλος χωρίς τίτλο διαμονής ή έχει υποβάλει εκεί αίτηση διεθνούς προστασίας αφού ανακάλεσε την πρώτη αίτησή του κατά τη διάρκεια της διαδικασίας προσδιορισμού του υπεύθυνου κράτους μέλους.»
7
Το άρθρο 23, παράγραφοι 1 έως 3, του κανονισμού Δουβλίνο III ορίζει τα εξής:
«1.   Όταν ένα κράτος μέλος στο οποίο ένα πρόσωπο, όπως αναφέρεται στο άρθρο 18 παράγραφος 1 στοιχείο β), γ) ή δ), έχει υποβάλει νέα αίτηση διεθνούς προστασίας, θεωρεί ότι είναι υπεύθυνο άλλο κράτος μέλος σύμφωνα με το άρθρο 20 παράγραφος 5 και το άρθρο 18 παράγραφος 1 στοιχείο β), γ) ή δ), μπορεί να υποβάλει στο εν λόγω κράτος μέλος αίτημα εκ νέου ανάληψης του εν λόγω προσώπου.
2.   Το αίτημα εκ νέου ανάληψης υποβάλλεται το ταχύτερο δυνατόν και σε κάθε περίπτωση εντός δύο μηνών από την παραλαβή της σύμπτωσης Eurodac […]
Εάν το αίτημα εκ νέου ανάληψης βασίζεται σε αποδεικτικά στοιχεία διαφορετικά από τα στοιχεία που ελήφθησαν από το σύστημα Eurodac, αποστέλλεται στο κράτος μέλος στο οποίο απευθύνεται εντός τριών μηνών από την ημερομηνία κατά την οποία υποβλήθηκε η αίτηση διεθνούς προστασίας […]
3.   Όταν το αίτημα εκ νέου ανάληψης δεν υποβάλλεται εντός των προθεσμιών της παραγράφου 2, υπεύθυνο για την εξέταση της αίτησης διεθνούς προστασίας είναι το κράτος μέλος στο οποίο υποβλήθηκε η νέα αίτηση.»
8
Το άρθρο 24, παράγραφος 1, του κανονισμού ορίζει τα εξής:
«Όταν κράτος μέλος στο έδαφος του οποίου πρόσωπο το οποίο αναφέρεται στο άρθρο 18 παράγραφος 1 στοιχείο β), γ) ή δ) διαμένει χωρίς τίτλο διαμονής και στο οποίο δεν έχει υποβληθεί νέα αίτηση διεθνούς προστασίας θεωρεί ότι άλλο κράτος μέλος είναι υπεύθυνο σύμφωνα με το άρθρο 20 παράγραφος 5 και το άρθρο 18 παράγραφος 1 στοιχείο β), γ) ή δ), δύναται να ζητήσει από το άλλο κράτος μέλος να αναλάβει εκ νέου το εν λόγω πρόσωπο.»
9
Το άρθρο 27, παράγραφος 1, του κανονισμού ορίζει τα ακόλουθα:
«Ο αιτών ή άλλο πρόσωπο όπως αναφέρεται στο άρθρο 18 παράγραφος 1 στοιχείο γ) ή δ) έχει το δικαίωμα άσκησης πραγματικής προσφυγής, με τη μορφή ένδικου [βοηθήματος] ή [αιτήσεως] επανεξέτασης, ενώπιον δικαστηρίου, τόσο για τα πραγματικά όσο και για τα νομικά στοιχεία, κατά απόφασης μεταφοράς.»
10
Το άρθρο 29, παράγραφοι 1 και 2, του ίδιου κανονισμού προβλέπει τα εξής:
«1.   Η μεταφορά του αιτούντος […] από το κράτος μέλος που υπέβαλε το αίτημα προς το υπεύθυνο κράτος μέλος πραγματοποιείται σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο του κράτους μέλους που υπέβαλε το αίτημα, ύστερα από διαβούλευση μεταξύ των ενδιαφερομένων κρατών μελών, μόλις αυτό είναι πρακτικά δυνατόν και το αργότερο εντός προθεσμίας έξι μηνών από την αποδοχή του αιτήματος περί αναδοχής ή εκ νέου ανάληψης του ενδιαφερομένου από άλλο κράτος μέλος ή από την έκδοση οριστικής απόφασης επί ενδίκου [βοηθήματος] ή [αιτήσεως] επανεξέτασης εφόσον […] υπάρχει ανασταλτικό αποτέλεσμα.
[…]
2.   Εάν η μεταφορά δεν πραγματοποιηθεί εντός της προθεσμίας των έξι μηνών, το υπεύθυνο κράτος μέλος απαλλάσσεται των υποχρεώσεών του αναδοχής ή εκ νέου ανάληψης του ενδιαφερομένου και η ευθύνη μεταβιβάζεται τότε στο κράτος μέλος που υπέβαλε το αίτημα. Η προθεσμία αυτή μπορεί να παρατείνεται σε ένα έτος κατ’ ανώτατο όριο, εάν η μεταφορά δεν κατέστη δυνατόν να πραγματοποιηθεί λόγω φυλάκισης του ενδιαφερομένου ή σε 18 μήνες κατ’ ανώτατο όριο αν ο ενδιαφερόμενος διαφεύγει.»
Οι διαφορές των κύριων δικών και τα προδικαστικά ερωτήματα
Η υπόθεση C‑323/21
11
Στις 3 Ιουλίου 2017, ο B υπέβαλε αίτηση διεθνούς προστασίας στη Γερμανία. Οι γερμανικές αρχές υπέβαλαν στις ιταλικές αρχές αίτημα εκ νέου ανάληψης του B λόγω του ότι ο τελευταίος είχε προηγουμένως ζητήσει διεθνή προστασία στην Ιταλία. Στις 4 Οκτωβρίου 2017, οι ιταλικές αρχές έκαναν δεκτό το αίτημα και, ως εκ τούτου, άρχισε να τρέχει η προθεσμία των έξι μηνών για τη μεταφορά του B στην Ιταλία. Η προθεσμία αυτή παρατάθηκε εν συνεχεία μέχρι τις 4 Απριλίου 2019 λόγω διαφυγής του B.
12
Στις 17 Φεβρουαρίου 2018, ο B υπέβαλε αίτηση διεθνούς προστασίας στις Κάτω Χώρες. Ο Υφυπουργός υπέβαλε στις ιταλικές αρχές, στις 17 Μαρτίου 2018, αίτημα εκ νέου ανάληψης του B. Την 1η Απριλίου 2018, οι ιταλικές αρχές έκαναν δεκτό το αίτημα. Με έγγραφο της 29ης Ιουνίου 2018, ο Υφυπουργός ενημέρωσε τις ιταλικές αρχές ότι ο B είχε διαφύγει, γεγονός το οποίο, κατά την άποψή του, συνεπαγόταν παράταση της προθεσμίας μεταφοράς έως την 1η Οκτωβρίου 2019.
13
Στις 9 Ιουλίου 2018, ο B υπέβαλε δεύτερη αίτηση διεθνούς προστασίας στη Γερμανία. Στις 14 Σεπτεμβρίου 2018, οι γερμανικές αρχές εξέδωσαν απόφαση βάσει του κανονισμού Δουβλίνο III, κατά της οποίας δεν ασκήθηκε προσφυγή.
14
Στις 27 Δεκεμβρίου 2018, ο B υπέβαλε δεύτερη αίτηση διεθνούς προστασίας στις Κάτω Χώρες. Με απόφαση της 8ης Μαρτίου 2019, ο Υφυπουργός απέρριψε την αίτηση χωρίς να την εξετάσει, με την αιτιολογία ότι η Ιταλική Δημοκρατία εξακολουθούσε να είναι το υπεύθυνο κράτος μέλος για την εξέτασή της.
15
Στις 29 Απριλίου 2019, ο B μεταφέρθηκε στην Ιταλία.
16
Ο B άσκησε προσφυγή κατά της αποφάσεως του Υφυπουργού της 8ης Μαρτίου 2019 ενώπιον του αρμόδιου δικαστηρίου. Με απόφαση της 12ης Ιουνίου 2019, το εν λόγω δικαστήριο έκανε δεκτή την προσφυγή και ακύρωσε την ως άνω απόφαση του Υφυπουργού, με το σκεπτικό ότι η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας είχε καταστεί στις 4 Απριλίου 2019 το υπεύθυνο κράτος μέλος λόγω εκπνοής της προθεσμίας μεταφοράς που προβλέπεται στο άρθρο 29 του κανονισμού Δουβλίνο III.
17
Ο Υφυπουργός άσκησε έφεση κατά της ως άνω αποφάσεως ενώπιον του Raad van State (Συμβουλίου της Επικρατείας, Κάτω Χώρες), το οποίο είναι το αιτούν δικαστήριο. Προς στήριξη της εφέσεως ισχυρίστηκε, μεταξύ άλλων, αφενός, ότι ο υπολογισμός της προθεσμίας μεταφοράς έπρεπε να γίνει με γνώμονα τη σχέση μεταξύ του Βασιλείου των Κάτω Χωρών και της Ιταλικής Δημοκρατίας και, αφετέρου, ότι την ημερομηνία κατά την οποία ο B είχε υποβάλει αίτηση διεθνούς προστασίας στις Κάτω Χώρες είχε αρχίσει να τρέχει νέα προθεσμία μεταφοράς όσον αφορά την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας.
18
Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι δεν αμφισβητείται ότι η Ιταλική Δημοκρατία ήταν το υπεύθυνο κράτος μέλος κατά την ημερομηνία υποβολής της δεύτερης αιτήσεως διεθνούς προστασίας του B στις Κάτω Χώρες, ήτοι στις 27 Δεκεμβρίου 2018. Επισημαίνει, αντιθέτως, ότι οι διάδικοι της κύριας δίκης διαφωνούν ως προς το ενδεχόμενο εκπνοής της προθεσμίας μεταφοράς, στις 4 Απριλίου 2019, με την πάροδο χρονικού διαστήματος 18 μηνών από την αποδοχή εκ μέρους της Ιταλικής Δημοκρατίας του πρώτου αιτήματος εκ νέου ανάληψης, ήτοι του αιτήματος που είχαν διατυπώσει προς τον σκοπό αυτόν οι γερμανικές αρχές.
19
Εν προκειμένω, υφίσταντο συγχρόνως δύο «εν ισχύι συμφωνίες» για την εκ νέου ανάληψη, με δύο διαφορετικές προθεσμίες μεταφοράς, και θα πρέπει, κατά συνέπεια, να αποσαφηνιστεί η σχέση μεταξύ των δύο προθεσμιών. Προς τούτο, πρέπει να καθοριστεί αν το πρώτο κράτος μέλος που υπέβαλε αίτημα εκ νέου ανάληψης, ήτοι η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, εξακολουθεί να θεωρείται ως το «κράτος μέλος που υπέβαλε το αίτημα», κατά την έννοια του άρθρου 29, παράγραφος 2, του κανονισμού Δουβλίνο III, ή αν η ιδιότητα αυτή πρέπει να επιφυλαχθεί για το τελευταίο κράτος μέλος που υπέβαλε τέτοιο αίτημα, ήτοι το Βασίλειο των Κάτω Χωρών. Σε περίπτωση που γίνει δεκτή η δεύτερη ερμηνεία, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται αν το τελευταίο αυτό κράτος μέλος δεσμεύεται, καθ’ οιονδήποτε τρόπο, από την προθεσμία μεταφοράς που επιβάλλεται στο πρώτο κράτος μέλος.
20
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Raad van State (Συμβούλιο της Επικρατείας) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
α)
Έχει η φράση “κράτος μέλος που υπέβαλε το αίτημα” του άρθρου 29, παράγραφος 2, του κανονισμού [Δουβλίνο ΙΙΙ] την έννοια ότι ως τέτοιο νοείται το κράτος μέλος (εν προκειμένω το τρίτο κράτος μέλος, ήτοι οι Κάτω Χώρες) το οποίο τελευταίο υπέβαλε αίτημα εκ νέου ανάληψης ή αναδοχής;
β)
Σε περίπτωση αρνητικής απάντησης: εξακολουθεί το γεγονός ότι μεταξύ δύο κρατών μελών (εν προκειμένω της Γερμανίας και της Ιταλίας) έχει προηγουμένως συναφθεί συμφωνία για την αναγνώριση της ευθύνης για την εξέταση της αίτησης να έχει συνέπειες για τις κατά νόμον υποχρεώσεις του τρίτου κράτους μέλους (εν προκειμένω των Κάτω Χωρών) οι οποίες απορρέουν από τον κανονισμό Δουβλίνο ΙΙΙ έναντι του αλλοδαπού ή έναντι των κρατών μελών τα οποία συμβλήθηκαν σε αυτήν την προηγηθείσα συμφωνία, και εάν ναι, ποιες είναι οι συνέπειες αυτές;
2)
Σε περίπτωση καταφατικής απάντησης στο πρώτο ερώτημα: έχει το άρθρο 27, παράγραφος 1, του κανονισμού [Δουβλίνο ΙΙΙ], υπό το πρίσμα της αιτιολογικής σκέψης 19, την έννοια ότι δεν μπορεί στο πλαίσιο προσφυγής κατά απόφασης περί μεταφοράς να ευδοκιμήσει ο προβαλλόμενος από αιτούντα διεθνή προστασία ισχυρισμός ότι η μεταφορά δεν επιτρέπεται να πραγματοποιηθεί λόγω παρελεύσεως της προθεσμίας για τη συμφωνηθείσα προηγουμένως μεταξύ δύο κρατών μελών (εν προκειμένω της Γερμανίας και της Ιταλίας) μεταφορά;»
Η υπόθεση C‑324/21
21
Στις 24 Νοεμβρίου 2017, ο F υπέβαλε αίτηση διεθνούς προστασίας στις Κάτω Χώρες. Ο Υφυπουργός υπέβαλε στις ιταλικές αρχές αίτημα εκ νέου ανάληψης του F λόγω του ότι ο τελευταίος είχε προηγουμένως ζητήσει διεθνή προστασία στην Ιταλία. Στις 19 Δεκεμβρίου 2017, οι ιταλικές αρχές έκαναν δεκτό το αίτημα και, ως εκ τούτου, άρχισε να τρέχει η προθεσμία των έξι μηνών για τη μεταφορά του F στην Ιταλία. Με έγγραφο της 12ης Απριλίου 2018, ο Υφυπουργός ενημέρωσε τις ιταλικές αρχές ότι ο F είχε διαφύγει, γεγονός το οποίο συνεπαγόταν παράταση της προθεσμίας μεταφοράς έως τις 19 Ιουνίου 2019.
22
Στις 29 Μαρτίου 2018, ο F υπέβαλε αίτηση διεθνούς προστασίας στη Γερμανία. Το αιτούν δικαστήριο δεν γνωρίζει τη συνέχεια που ενδεχομένως δόθηκε στη συγκεκριμένη αίτηση.
23
Στις 30 Σεπτεμβρίου 2018, ο F υπέβαλε δεύτερη αίτηση διεθνούς προστασίας στις Κάτω Χώρες. Με απόφαση της 31ης Ιανουαρίου 2019, ο Υφυπουργός απέρριψε την αίτηση χωρίς να την εξετάσει, με την αιτιολογία ότι η Ιταλική Δημοκρατία εξακολουθούσε να είναι το υπεύθυνο κράτος μέλος για την εξέτασή της.
24
Κατόπιν διαφυγής του από το κέντρο αιτούντων άσυλο στο οποίο φιλοξενούνταν στις Κάτω Χώρες, ο F συνελήφθη και στη συνέχεια τέθηκε υπό κράτηση, με απόφαση του Υφυπουργού της 1ης Ιουλίου 2019, με σκοπό τη μεταφορά του στην Ιταλία.
25
Ο F άσκησε προσφυγή κατά της ως άνω αποφάσεως ενώπιον του αρμόδιου δικαστηρίου. Με απόφαση της 16ης Ιουλίου 2019, το εν λόγω δικαστήριο έκανε δεκτή την προσφυγή και ακύρωσε την ως άνω απόφαση του Υφυπουργού, με το σκεπτικό ότι το Βασίλειο των Κάτω Χωρών είχε καταστεί στις 19 Ιουνίου 2019 το υπεύθυνο κράτος μέλος λόγω εκπνοής της προθεσμίας μεταφοράς του F στην Ιταλία.
26
Ο Υφυπουργός άσκησε έφεση κατά της ως άνω αποφάσεως ενώπιον του Raad van State (Συμβουλίου της Επικρατείας), το οποίο είναι το αιτούν δικαστήριο. Προς στήριξη της εφέσεως ισχυρίστηκε, μεταξύ άλλων, ότι το Βασίλειο των Κάτω Χωρών διέθετε νέα προθεσμία μεταφοράς του F στην Ιταλία, η οποία είχε αρχίσει να τρέχει από την ημερομηνία της εκ μέρους του F υποβολής αιτήσεως διεθνούς προστασίας στη Γερμανία. Ως εκ τούτου, ήταν της άποψης ότι η Ιταλική Δημοκρατία εξακολουθούσε να είναι το υπεύθυνο κράτος μέλος.
27
Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι δεν αμφισβητείται ότι η Ιταλική Δημοκρατία έπρεπε να θεωρηθεί ως το υπεύθυνο κράτος μέλος τουλάχιστον έως τις 19 Ιουνίου 2019.
28
Διερωτάται ωστόσο, υπό το πρίσμα της επιχειρηματολογίας που προέβαλε ο Υφυπουργός, ως προς την επιρροή που ασκεί το γεγονός ότι, πριν από την εκπνοή της προθεσμίας μεταφοράς του F στην Ιταλία, ο τελευταίος υπέβαλε νέα αίτηση διεθνούς προστασίας σε άλλο κράτος μέλος.
29
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Raad van State (Συμβούλιο της Επικρατείας) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
«Έχει το άρθρο 29 του κανονισμού [Δουβλίνο ΙΙΙ] την έννοια ότι ήδη αρξάμενη προθεσμία μεταφοράς βάσει του [εν λόγω] άρθρου 29, παράγραφοι 1 και 2, αρχίζει να τρέχει εκ νέου από το χρονικό σημείο κατά το οποίο ο αλλοδαπός, αφού ματαίωσε μέσω διαφυγής τη μεταφορά από κράτος μέλος, αιτείται εκ νέου διεθνή προστασία σε άλλο (εν προκειμένω τρίτο) κράτος μέλος;»
Η υπόθεση C‑325/21
30
Στις 6 Σεπτεμβρίου 2018, ο K υπέβαλε αίτηση διεθνούς προστασίας στη Γαλλία. Οι γαλλικές αρχές υπέβαλαν στις αυστριακές αρχές αίτημα εκ νέου ανάληψης του του K λόγω του ότι ο τελευταίος είχε προηγουμένως ζητήσει διεθνή προστασία στην Αυστρία. Στις 4 Οκτωβρίου 2018, οι αυστριακές αρχές έκαναν δεκτό το αίτημα και, ως εκ τούτου, άρχισε να τρέχει η προθεσμία των έξι μηνών για τη μεταφορά του K στην Αυστρία. Ο K στη συνέχεια διέφυγε και δεν μεταφέρθηκε στην Αυστρία.
31
Στις 27 Μαρτίου 2019, ο K υπέβαλε αίτηση διεθνούς προστασίας στις Κάτω Χώρες. Ο Υφυπουργός υπέβαλε στις αυστριακές αρχές, στις 3 Μαΐου 2019, αίτημα εκ νέου ανάληψης του K. Στις 10 Μαΐου 2019, οι αυστριακές αρχές απέρριψαν το αίτημα, με την αιτιολογία ότι η Γαλλική Δημοκρατία, μη έχοντας ενημερώσει τη Δημοκρατία της Αυστρίας ότι η μεταφορά του K δεν μπορούσε να πραγματοποιηθεί εντός προθεσμίας έξι μηνών, κατέστη από τις 4 Απριλίου 2019, ημερομηνία εκπνοής της προθεσμίας μεταφοράς του K στην Αυστρία, το υπεύθυνο κράτος μέλος για την εξέταση της αιτήσεως του K.
32
Στις 20 Μαΐου 2019, ο Υφυπουργός υπέβαλε στις γαλλικές αρχές αίτημα εκ νέου ανάληψης του K. Οι γαλλικές αρχές απέρριψαν το αίτημα, με την αιτιολογία ότι η εξάμηνη προθεσμία μεταφοράς του Κ στην Αυστρία δεν είχε παρέλθει κατά την ημερομηνία της εκ μέρους του υποβολής αιτήσεως διεθνούς προστασίας στις Κάτω Χώρες.
33
Στις 31 Μαΐου 2019, ο Υφυπουργός ζήτησε τόσο από τις αυστριακές όσο και από τις γαλλικές αρχές να επανεξετάσουν τις απαντήσεις τους στο αίτημα εκ νέου ανάληψης που είχε απευθυνθεί σε αμφότερες. Στο αίτημα που απευθύνθηκε στις αυστριακές αρχές υποστηρίχθηκε ότι μεταξύ της Γαλλικής Δημοκρατίας και της Δημοκρατίας της Αυστρίας είχε αρχίσει να τρέχει νέα προθεσμία μεταφοράς από την ημερομηνία της εκ μέρους του K υποβολής αιτήσεως διεθνούς προστασίας στις Κάτω Χώρες και, κατά συνέπεια, η Δημοκρατία της Αυστρίας ήταν το υπεύθυνο κράτος μέλος για την εξέταση της αιτήσεως διεθνούς προστασίας του K. Στις 3 Ιουνίου 2019, οι αυστριακές αρχές έκαναν δεκτό το αίτημα εκ νέου ανάληψης του K.
34
Με απόφαση της 24ης Ιουλίου 2019, ο Υφυπουργός απέρριψε την αίτηση διεθνούς προστασίας του K χωρίς να την εξετάσει.
35
Ο K άσκησε προσφυγή κατά της αποφάσεως του Υφυπουργού ενώπιον του αρμόδιου δικαστηρίου. Με απόφαση της 17ης Οκτωβρίου 2019, το εν λόγω δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή, με την αιτιολογία ότι ο Υφυπουργός είχε ορθώς θεωρήσει ότι η Δημοκρατία της Αυστρίας ήταν το υπεύθυνο κράτος μέλος για την εξέταση της αιτήσεως διεθνούς προστασίας του K.
36
Ο K άσκησε έφεση κατά της ως άνω αποφάσεως ενώπιον του Raad van State (Συμβουλίου της Επικρατείας), το οποίο είναι το αιτούν δικαστήριο. Προς στήριξη της εφέσεως, ισχυρίστηκε ότι η υποβολή αιτήσεως διεθνούς προστασίας σε τρίτο κράτος μέλος δεν μπορεί να εμποδίσει την εκπνοή της προθεσμίας της προβλεπόμενης μεταξύ δύο άλλων κρατών μελών μεταφοράς.
37
Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι δεν αμφισβητείται ότι οι γαλλικές αρχές δεν ενημέρωσαν τις αυστριακές αρχές ούτε για τη διαφυγή του K ούτε και για το γεγονός ότι δεν μπορούσαν να πραγματοποιήσουν τη μεταφορά του εν λόγω προσώπου εντός της προθεσμίας των έξι μηνών. Κατά συνέπεια, λαμβανομένης υπόψη της εκπνοής της προθεσμίας μεταφοράς, η Δημοκρατία της Αυστρίας δεν μπορεί να θεωρηθεί, από τις 4 Απριλίου 2019, ως το υπεύθυνο κράτος μέλος.
38
Διερωτάται ωστόσο ως προς την επιρροή που ασκεί το γεγονός ότι, πριν από την εκπνοή της προθεσμίας μεταφοράς, ο ενδιαφερόμενος υπέβαλε νέα αίτηση διεθνούς προστασίας σε άλλο κράτος μέλος.
39
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Raad van State (Συμβούλιο της Επικρατείας) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Έχει το άρθρο 29 του κανονισμού [Δουβλίνο ΙΙΙ] την έννοια ότι ήδη αρξάμενη προθεσμία μεταφοράς βάσει του [εν λόγω] άρθρου 29, παράγραφοι 1 και 2, αρχίζει να τρέχει εκ νέου από το χρονικό σημείο κατά το οποίο ο αλλοδαπός, αφού ματαίωσε μέσω διαφυγής τη μεταφορά από κράτος μέλος, αιτείται εκ νέου διεθνή προστασία σε άλλο (εν προκειμένω τρίτο) κράτος μέλος;
2)
Σε περίπτωση αρνητικής απάντησης στο πρώτο ερώτημα: Έχει το άρθρο 27, παράγραφος 1, του κανονισμού [Δουβλίνο ΙΙΙ], υπό το πρίσμα της αιτιολογικής σκέψης 19, την έννοια ότι δεν μπορεί στο πλαίσιο προσφυγής κατά απόφασης περί μεταφοράς να ευδοκιμήσει ο προβαλλόμενος από αιτούντα διεθνή προστασία ισχυρισμός ότι η μεταφορά δεν επιτρέπεται να πραγματοποιηθεί λόγω παρελεύσεως της προθεσμίας για τη συμφωνηθείσα προηγουμένως μεταξύ δύο κρατών μελών (εν προκειμένω της Γαλλίας και της Αυστρίας) μεταφορά, με αποτέλεσμα να έχει παρέλθει η προθεσμία εντός της οποίας μπορούσαν οι Κάτω Χώρες να πραγματοποιήσουν τη μεταφορά;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος στις υποθέσεις C‑323/21 και C‑325/21 και του μοναδικού προδικαστικού ερωτήματος στην υπόθεση C‑324/21
40
Με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα στις υποθέσεις C‑323/21 και C‑325/21 και με το μοναδικό προδικαστικό ερώτημα στην υπόθεση C‑324/21, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 29 του κανονισμού Δουβλίνο III έχει την έννοια ότι, όταν προθεσμία για τη μεταφορά υπηκόου τρίτης χώρας άρχισε να τρέχει μεταξύ κράτους μέλους προς το οποίο απευθύνθηκε αίτημα εκ νέου ανάληψης και ενός πρώτου αιτούντος κράτους μέλους, η ευθύνη για την εξέταση της υποβληθείσας από το εν λόγω πρόσωπο αιτήσεως διεθνούς προστασίας μεταβιβάζεται στο πρώτο αιτούν κράτος μέλος λόγω της παρέλευσης της ως άνω προθεσμίας, παρά το γεγονός ότι το συγκεκριμένο πρόσωπο έχει εν τω μεταξύ υποβάλει σε τρίτο κράτος μέλος νέα αίτηση διεθνούς προστασίας η οποία είχε ως αποτέλεσμα το διατυπωθέν από το τρίτο κράτος μέλος αίτημα εκ νέου ανάληψης να γίνει δεκτό από το κράτος μέλος προς το οποίο απευθύνθηκε το αίτημα. Με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα στην υπόθεση C‑323/21, το αιτούν δικαστήριο ερωτά επίσης το Δικαστήριο σχετικά με τις ενδεχόμενες συνέπειες λήξης της εν λόγω προθεσμίας για το εν λόγω τρίτο κράτος μέλος.
41
Προκαταρκτικώς, επισημαίνεται ότι, κατά το άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού Δουβλίνο III, κάθε αίτηση διεθνούς προστασίας που υποβάλλεται από υπήκοο τρίτης χώρας ή από απάτριδα στο έδαφος οποιουδήποτε κράτους μέλους εξετάζεται από ένα μόνο κράτος μέλος.
42
Συνεπώς, όταν ο αιτών διεθνή προστασία βρίσκεται στο έδαφος κράτους μέλους διαφορετικού από εκείνο το οποίο οφείλει να εξετάσει την αίτησή του, οι προβλεπόμενες στον κανονισμό Δουβλίνο III διαδικασίες σκοπούν, μεταξύ άλλων, να καταστήσουν δυνατή τη μεταφορά του αιτούντος στο τελευταίο αυτό κράτος μέλος.
43
Συναφώς, το άρθρο 29, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού Δουβλίνο III προβλέπει ότι η μεταφορά του ενδιαφερομένου προς το υπεύθυνο κράτος μέλος πραγματοποιείται μόλις αυτό είναι πρακτικά δυνατόν και το αργότερο εντός προθεσμίας έξι μηνών από την από την εκ μέρους του εν λόγω κράτους μέλους αποδοχή του αιτήματος περί αναδοχής ή εκ νέου ανάληψης του ενδιαφερομένου ή από την έκδοση οριστικής αποφάσεως επί ενδίκου βοηθήματος ή αιτήσεως επανεξέτασης εφόσον υπάρχει ανασταλτικό αποτέλεσμα.
44
Το άρθρο 29, παράγραφος 2, του ως άνω κανονισμού διευκρινίζει ότι, εάν η μεταφορά δεν πραγματοποιηθεί εντός της προθεσμίας των έξι μηνών, το υπεύθυνο κράτος μέλος απαλλάσσεται των υποχρεώσεών του αναδοχής ή εκ νέου ανάληψης του ενδιαφερομένου και η ευθύνη μεταβιβάζεται τότε στο κράτος μέλος που υπέβαλε το αίτημα.
45
Το άρθρο 29 του κανονισμού Δουβλίνο III δεν διαλαμβάνει επομένως ειδικούς κανόνες όσον αφορά την περίπτωση κατά την οποία, ενώ διατυπωθέν από κράτος μέλος αίτημα περί εκ νέου ανάληψης υπηκόου τρίτης χώρας έχει ήδη γίνει δεκτό από άλλο κράτος μέλος, το ενδιαφερόμενο πρόσωπο υποβάλει αίτηση διεθνούς προστασίας σε τρίτο κράτος μέλος.
46
Προκειμένου να εκτιμηθεί αν, σε μια τέτοια περίπτωση, η υποβολή αιτήσεως διεθνούς προστασίας σε τρίτο κράτος μέλος ή η συνέχεια που δόθηκε σε μια τέτοια αίτηση πρέπει να ληφθούν υπόψη για τον σκοπό της εφαρμογής των ως άνω διατάξεων, είναι αναγκαίο να καθοριστούν οι κανόνες που διέπουν τις διαδικασίες οι οποίες πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή βάσει του κανονισμού Δουβλίνο III σε περίπτωση υποβολής διαδοχικών αιτήσεων διεθνούς προστασίας σε πλείονα κράτη μέλη.
47
Το πεδίο εφαρμογής της διαδικασίας εκ νέου ανάληψης ορίζεται στα άρθρα 23 και 24 του κανονισμού Δουβλίνο III. Από το άρθρο 23, παράγραφος 1, και από το άρθρο 24, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού προκύπτει ότι η διαδικασία αυτή έχει εφαρμογή στα πρόσωπα που αναφέρονται στο άρθρο 20, παράγραφος 5, ή στο άρθρο 18, παράγραφος 1, στοιχεία βʹ έως δʹ, του εν λόγω κανονισμού (απόφαση της 2ας Απριλίου 2019, H. και R., C‑582/17 και C‑583/17, EU:C:2019:280, σκέψη 46).
48
Το άρθρο 20, παράγραφος 5, του ίδιου κανονισμού προβλέπει, μεταξύ άλλων, ότι έχει εφαρμογή σε αιτούντα ο οποίος υποβάλλει αίτηση διεθνούς προστασίας σε κράτος μέλος αφού ανακάλεσε την πρώτη αίτησή του σε άλλο κράτος μέλος κατά τη διάρκεια της διαδικασίας προσδιορισμού του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο για την εξέταση της αιτήσεως. Η εν λόγω διάταξη μπορεί επίσης να εφαρμοστεί οσάκις ο αιτών έχει εγκαταλείψει το κράτος μέλος στο οποίο υπέβαλε την πρώτη αίτησή του, πριν από την ολοκλήρωση της διαδικασίας προσδιορισμού του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο για την εξέταση της αιτήσεως, χωρίς να ενημερώσει την αρμόδια αρχή του πρώτου κράτους μέλους σχετικά με την επιθυμία του να παραιτηθεί από την αίτησή του (πρβλ. απόφαση της 2ας Απριλίου 2019, H. και R., C‑582/17 και C‑583/17, EU:C:2019:280, σκέψεις 46 και 50).
49
Ως προς το άρθρο 18, παράγραφος 1, στοιχεία βʹ έως δʹ, του κανονισμού Δουβλίνο III, το άρθρο αυτό αφορά πρόσωπο το οποίο, αφενός, υπέβαλε αίτηση διεθνούς προστασίας που τελεί υπό εξέταση, ανακάλεσε την υπό εξέταση αίτηση ή του οποίου η αίτηση απορρίφθηκε και, αφετέρου, είτε υπέβαλε αίτηση σε άλλο κράτος μέλος είτε ευρίσκεται στο έδαφος άλλου κράτους μέλους χωρίς τίτλο διαμονής (απόφαση της 2ας Απριλίου 2019, H. και R., C‑582/17 και C‑583/17, EU:C:2019:280, σκέψη 51 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
50
Οι διατάξεις του άρθρου 20, παράγραφος 5, και του άρθρου 18, παράγραφος 1, στοιχεία βʹ έως δʹ, επομένως αλληλοσυμπληρώνονται, καθόσον η πρώτη από αυτές εφαρμόζεται στην περίπτωση κατά την οποία το υπεύθυνο κράτος μέλος για την εξέταση αιτήσεως διεθνούς προστασίας δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί, ενώ η δεύτερη αφορά περιπτώσεις στις οποίες η ευθύνη για την εξέταση της αιτήσεως έχει ήδη αποδειχθεί (πρβλ. απόφαση της 2ας Απριλίου 2019, H. και R., C‑582/17 και C‑583/17, EU:C:2019:280, σκέψεις 52, 66 και 67).
51
Υπό τις συνθήκες αυτές, δεδομένου ότι το άρθρο 23, παράγραφος 1, του εν λόγω κανονισμού αφορά, κατά κανόνα, το κράτος μέλος στο οποίο υποβλήθηκε νέα αίτηση διεθνούς προστασίας και το οποίο θεωρεί ότι άλλο κράτος μέλος είναι υπεύθυνο σύμφωνα με το άρθρο 20, παράγραφος 5, ή το άρθρο 18, παράγραφος 1, στοιχεία βʹ έως δʹ, του ίδιου κανονισμού, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η διαδικασία εκ νέου ανάληψης δεν εφαρμόζεται μόνον ως προς το δεύτερο κράτος μέλος στο οποίο υπήκοος τρίτης χώρας υπέβαλε τέτοια αίτηση, αλλά επίσης και ως προς το τρίτο κράτος μέλος στο οποίο ο εν λόγω υπήκοος τρίτης χώρας υπέβαλε μεταγενέστερα νέα αίτηση διεθνούς προστασίας.
52
Όσον αφορά τους κανόνες των διαδικασιών εκ νέου ανάληψης οι οποίες κινούνται κατόπιν διαδοχικής υποβολής αιτήσεων διεθνούς προστασίας σε πλείονα κράτη μέλη, επισημαίνεται ότι ο νομοθέτης της Ένωσης δεν προέβη, με τις διατάξεις που αφορούν την κίνηση και τη διεξαγωγή της διαδικασίας εκ νέου ανάληψης, ήτοι στα άρθρα 23 έως 25 του κανονισμού Δουβλίνο III, σε καμία διάκριση ανάλογα με το αν η εν λόγω διαδικασία κινείται από το δεύτερο κράτος μέλος στο οποίο υποβλήθηκε αίτηση διεθνούς προστασίας εκ μέρους αλλοδαπού υπηκόου τρίτης χώρας ή από τρίτο κράτος μέλος στο οποίο υποβλήθηκε μεταγενέστερα τέτοια αίτηση.
53
Ελλείψει δε ειδικής διατάξεως, δεν πρέπει να γίνεται μη προβλεπόμενη από τον κανονισμό διάκριση μεταξύ των δύο αυτών περιπτώσεων (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 10ης Σεπτεμβρίου 2015, FCD και FMB, C‑106/14, EU:C:2015:576, σκέψη 50).
54
Κατά συνέπεια, στις εν λόγω περιπτώσεις, τα εμπλεκόμενα στις διαδικασίες εκ νέου ανάληψης κράτη μέλη είναι υποχρεωμένα να τηρούν τις επιτακτικές προθεσμίες με τις οποίες ο νομοθέτης της Ένωσης πλαισίωσε τις διαδικασίες αυτές.
55
Πράγματι, οι ως άνω προθεσμίες συμβάλλουν καθοριστικά στην επίτευξη του στόχου της ταχύτητας κατά την εξέταση των αιτήσεων διεθνούς προστασίας, ο οποίος μνημονεύεται στην αιτιολογική σκέψη 5 του κανονισμού Δουβλίνο III, διασφαλίζοντας ότι οι διαδικασίες αυτές τίθενται σε εφαρμογή χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση, και μαρτυρούν την ιδιαίτερη σημασία που αναγνώρισε ο νομοθέτης της Ένωσης στο ταχύ καθορισμό του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο να εξετάσει αίτηση διεθνούς προστασίας, καθώς και το γεγονός ότι, δεδομένου του σκοπού διασφάλισης της αποτελεσματικής πρόσβασης στις διαδικασίες χορήγησης διεθνούς προστασίας και μη υπονόμευσης της σκοπούμενης ταχείας εξέτασης των αιτήσεων διεθνούς προστασίας, ενδέχεται τέτοιες αιτήσεις να απαιτείται, σύμφωνα με τον νομοθέτη της Ένωσης, να εξετάζονται από κράτος μέλος διαφορετικό από αυτό που ορίσθηκε ως υπεύθυνο βάσει των κριτηρίων του κεφαλαίου III του εν λόγω κανονισμού (πρβλ. απόφαση της 13ης Νοεμβρίου 2018, X και X, C‑47/17 και C‑48/17, EU:C:2018:900, σκέψεις 69 και 70).
56
Επομένως, κατά πρώτον, οι επιτακτικές προθεσμίες του άρθρου 23, παράγραφος 2, του κανονισμού Δουβλίνο III πρέπει να τηρούνται τόσο από το δεύτερο όσο και από το τρίτο κράτος μέλος στο οποίο υποβλήθηκε αίτηση διεθνούς προστασίας εκ μέρους υπηκόου τρίτης χώρας, όταν τα εν λόγω κράτη μέλη διατυπώνουν αίτημα εκ νέου ανάληψης.
57
Ωστόσο, καθόσον ορισμένες από τις υποθέσεις των κύριων δικών αφορούν περιπτώσεις στις οποίες υπήκοος τρίτης χώρας υπέβαλε πολλαπλές αιτήσεις διεθνούς προστασίας στο ίδιο κράτος μέλος, πρέπει να επισημανθεί ότι, σε περίπτωση που ο αιτών υποβάλει νέα αίτηση διεθνούς προστασίας σε κράτος μέλος, μετά την εκ μέρους του εν λόγω κράτους μέλους έκδοση αποφάσεως περί μεταφοράς του αιτούντος, η εκτέλεση της συγκεκριμένης αποφάσεως παραμένει κατ’ αρχήν δυνατή, χωρίς να είναι αναγκαίο το εν λόγω κράτος μέλος να διατυπώσει νέο αίτημα εκ νέου ανάληψης, ακόμη και αν ο αιτών έχει εν τω μεταξύ υποβάλει αίτηση διεθνούς προστασίας σε άλλο κράτος μέλος.
58
Πράγματι, αν δεν αναγνωριζόταν τέτοιο αποτέλεσμα σε μια απόφαση μεταφοράς, τούτο θα παρείχε τη δυνατότητα σε κάθε υπήκοο τρίτης χώρας κατά του οποίου κράτος μέλος εξέδωσε απόφαση μεταφοράς να αποφύγει οριστικά την εκτέλεσή της, προτού καταστεί δυνατή η παραγωγή των εννόμων αποτελεσμάτων της, μέσω της υποβολής αιτήσεως διεθνούς προστασίας σε άλλο κράτος μέλος και της μετέπειτα επανόδου του στο πρώτο κράτος μέλος, με κίνδυνο να προκαλέσει ολοκληρωτική παράλυση του μηχανισμού εξετάσεως των αιτήσεων διεθνούς προστασίας που θεσπίσθηκε με τον κανονισμό Δουβλίνο III και να υπονομεύσει την επίτευξη του στόχου της ταχύτητας κατά την εξέταση των εν λόγω αιτήσεων.
59
Ως εκ τούτου, η ευθύνη για την εξέταση της αιτήσεως διεθνούς προστασίας δεν μπορεί να μεταβιβαστεί στο κράτος μέλος που εξέδωσε απόφαση περί μεταφοράς η οποία δεν έχει ακόμη εκτελεστεί και της οποίας η προθεσμία εκτέλεσης δεν έχει παρέλθει, για τον λόγο και μόνον ότι, μετά την υποβολή νέας αιτήσεως διεθνούς προστασίας στο έδαφός του, δεν διατύπωσε νέο αίτημα εκ νέου ανάληψης εντός των προθεσμιών που προβλέπονται στο άρθρο 23, παράγραφος 2, του κανονισμού Δουβλίνο III.
60
Αντιθέτως, ένα τέτοιο αίτημα πρέπει υποχρεωτικώς να διατυπωθεί προκειμένου να καταστεί δυνατή η μεταφορά υπηκόου τρίτης χώρας κατά του οποίου εκδόθηκε απόφαση μεταφοράς προς το οικείο κράτος μέλος, εφόσον η απόφαση αυτή έχει ήδη εκτελεστεί (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 25ης Ιανουαρίου 2018, Hasan, C‑360/16, EU:C:2018:35, σκέψη 51).
61
Σε μια τέτοια περίπτωση, αν δεν διατυπωθεί αίτημα εκ νέου ανάληψης εντός των προθεσμιών του άρθρου 23, παράγραφος 2, του κανονισμού Δουβλίνο III, το κράτος μέλος στο οποίο υποβλήθηκε νέα αίτηση διεθνούς προστασίας θα καταστεί, σύμφωνα με το άρθρο 23, παράγραφος 3, του εν λόγω κανονισμού, το υπεύθυνο κράτος μέλος για την εξέταση της νέας αιτήσεως, χωρίς το ζήτημα της ενδεχόμενης εκπνοής της προθεσμίας μεταφοράς που προβλέπεται στο άρθρο 29, παράγραφος 1, του ίδιου κανονισμού να ασκεί επιρροή.
62
Κατά δεύτερον, από τις εκτιμήσεις που διατυπώθηκαν στις σκέψεις 52 έως 54 της παρούσας αποφάσεως προκύπτει ότι οι σχετικοί με τις προθεσμίες μεταφοράς κανόνες που διαλαμβάνονται στο άρθρο 29, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού Δουβλίνο III έχουν εφαρμογή στο πλαίσιο των διαδικασιών εκ νέου ανάληψης οι οποίες διεξάγονται ενώ ο ενδιαφερόμενος υπήκοος τρίτης χώρας έχει υποβάλει διαδοχικές αιτήσεις διεθνούς προστασίας σε πλείονα κράτη μέλη.
63
Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι η εξάμηνη προθεσμία μεταφοράς που προβλέπεται στο άρθρο 29, παράγραφος 1, του κανονισμού Δουβλίνο III έχει, μεταξύ άλλων, ως σκοπό, λαμβανομένων υπόψη της πρακτικής πολυπλοκότητας και των δυσχερειών στην οργάνωση που συνδέονται με την πραγματοποίηση της μεταφοράς υπηκόου τρίτης χώρας, να αφήσει τον αναγκαίο χρόνο στα δύο ενδιαφερόμενα κράτη μέλη για να διαβουλευθούν για την πραγματοποίηση της μεταφοράς και, ειδικότερα, στο αιτούν κράτος μέλος να ρυθμίσει τις συγκεκριμένες λεπτομέρειες της πραγματοποιήσεως της μεταφοράς [πρβλ. απόφαση της 22ας Σεπτεμβρίου 2022, Bundesrepublik Deutschland (Διοικητική αναστολή της αποφάσεως μεταφοράς), C‑245/21 και C‑248/21, EU:C:2022:709, σκέψη 58 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
64
Ως εκ τούτου, και δεδομένου ότι η συγκεκριμένη διάταξη δεν προβλέπει ειδικό καθεστώς για την περίπτωση κατά την οποία πολλαπλά αιτήματα εκ νέου ανάληψης έγιναν διαδοχικώς δεκτά, η προθεσμία μεταφοράς που εφαρμόζεται ως προς ένα αιτούν κράτος μέλος πρέπει να υπολογίζεται από την ημερομηνία κατά την οποία το διατυπωθέν από το συγκεκριμένο κράτος μέλος αίτημα έγινε δεκτό από το κράτος μέλος προς το οποίο απευθύνθηκε το αίτημα, ακόμη και όταν έχει ήδη αρχίσει να τρέχει προθεσμία για τη μεταφορά υπηκόου τρίτης χώρας μεταξύ άλλου αιτούντος κράτους μέλους και του κράτους μέλους προς το οποίο απευθύνθηκε το αίτημα.
65
Εξάλλου, σε μια τέτοια περίπτωση, δεδομένου ότι οι διαφορετικές διαδικασίες εκ νέου ανάληψης διεξάγονται κατά τρόπο ανεξάρτητο εκ μέρους καθενός από τα αιτούντα κράτη μέλη και ο κανονισμός Δουβλίνο III δεν προβλέπει μηχανισμό συντονισμού ο οποίος να επιτρέπει παρέκκλιση από τους κανόνες που διαλαμβάνονται στο άρθρο 29 του κανονισμού αυτού, η προθεσμία μεταφοράς που προκύπτει από το γεγονός ότι ένα πρώτο αίτημα εκ νέου ανάληψης έγινε δεκτό από το κράτος μέλος προς το οποίο απευθύνθηκε το εν λόγω αίτημα δεν μπορεί να διακοπεί ή να παραταθεί λόγω του ότι το συγκεκριμένο κράτος μέλος προς το οποίο απευθύνθηκε το αίτημα έκανε δεκτό νέο αίτημα εκ νέου ανάληψης το οποίο διατυπώθηκε από άλλο κράτος μέλος.
66
Βεβαίως, όπως υπογραμμίζει το αιτούν δικαστήριο, από την ημερομηνία κατά την οποία το πρόσωπο ως προς το οποίο ελήφθη απόφαση περί μεταφοράς εγκατέλειψε το έδαφος κράτους μέλους με σκοπό να παραμείνει εκτός της συγκεκριμένης επικράτειας, το εν λόγω κράτος μέλος δεν είναι πλέον σε θέση, στην πράξη, να προβεί στη μεταφορά, γεγονός το οποίο συνεπάγεται ότι η προβλεπόμενη στο άρθρο 29 του κανονισμού Δουβλίνο III προθεσμία μεταφοράς θα μπορούσε κατ’ αυτόν τον τρόπο να παρέλθει, χωρίς το εν λόγω κράτος μέλος να έχει στη διάθεσή του ολόκληρο το χρονικό διάστημα το οποίο θεωρείται από τον νομοθέτη της Ένωσης ως κατάλληλο για τον διακανονισμό των λεπτομερειών της πραγματοποίησης της μεταφοράς.
67
Ωστόσο, ο νομοθέτης της Ένωσης έλαβε ρητώς υπόψη τον κίνδυνο ο ενδιαφερόμενος, με τη διαφυγή του, να αποφύγει την εκτέλεση της αποφάσεως μεταφοράς και προέβλεψε στο άρθρο 29, παράγραφος 2, του εν λόγω κανονισμού ότι, σε μια τέτοια περίπτωση, το κράτος μέλος που υπέβαλε το αίτημα μπορεί, κατ’ εξαίρεση, να παρατείνει σε 18 μήνες κατ’ ανώτατο όριο την προθεσμία μεταφοράς [πρβλ. απόφαση της 22ας Σεπτεμβρίου 2022, Bundesrepublik Deutschland (Διοικητική αναστολή της αποφάσεως μεταφοράς), C‑245/21 και C‑248/21, EU:C:2022:709, σκέψη 67].
68
Η λύση αυτή, η οποία αποτελεί έκφραση της ισορροπίας που προέκρινε ο νομοθέτης της Ένωσης μεταξύ των διαφορετικών σκοπών του κανονισμού Δουβλίνο III και των συγκρουόμενων συμφερόντων που εμπλέκονται, ισχύει για όλες τις περιπτώσεις διαφυγής και εφαρμόζεται επομένως τόσο στην περίπτωση που ο ενδιαφερόμενος διαφεύγει και παραμένει στο έδαφος του αιτούντος κράτους μέλους όσο και στην περίπτωση που διαφεύγει και εγκαταλείπει το έδαφος του συγκεκριμένου κράτους μέλους.
69
Εξάλλου, υπενθυμίζεται ότι ο νομοθέτης της Ένωσης δεν θεώρησε ότι η πρακτική αδυναμία εκτελέσεως της αποφάσεως μεταφοράς έπρεπε να θεωρείται ικανή να δικαιολογήσει τη διακοπή ή την αναστολή της προβλεπόμενης στο άρθρο 29, παράγραφος 1, του κανονισμού Δουβλίνο III προθεσμίας για την πραγματοποίηση της μεταφοράς [πρβλ. απόφαση της 22ας Σεπτεμβρίου 2022, Bundesrepublik Deutschland (Διοικητική αναστολή της αποφάσεως μεταφοράς), C‑245/21 και C‑248/21, EU:C:2022:709, σκέψη 65 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
70
Το Δικαστήριο έκρινε, ως εκ τούτου, ότι η προβλεπόμενη στην ως άνω διάταξη προθεσμία μεταφοράς πρέπει να εφαρμόζεται στις περιπτώσεις όπου η μεταφορά του ενδιαφερομένου είναι αδύνατη [πρβλ. αποφάσεις της 16ης Φεβρουαρίου 2017, C. K. κ.λπ., C‑578/16 PPU, EU:C:2017:127, σκέψη 89, της 31ης Μαρτίου 2022, Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl κ.λπ. (Ακούσια νοσηλεία αιτούντος άσυλο σε ψυχιατρικό νοσοκομείο), C‑231/21, EU:C:2022:237, σκέψη 62, και της 22ας Σεπτεμβρίου 2022, Bundesrepublik Deutschland (Διοικητική αναστολή της αποφάσεως μεταφοράς), C‑245/21 και C‑248/21, EU:C:2022:709, σκέψη 70].
71
Υπό τις συνθήκες αυτές, το γεγονός ότι ο ενδιαφερόμενος, κατά τη διάρκεια της διαφυγής του, υπέβαλε νέα αίτηση διεθνούς προστασίας σε κράτος μέλος διαφορετικό από το αιτούν κράτος μέλος ή το γεγονός ότι έγινε δεκτό νέο αίτημα εκ νέου ανάληψης μετά την υποβολή τέτοιας αιτήσεως δεν είναι ικανό, ελλείψει προβλεπόμενου προς τον σκοπό αυτόν κανόνα στον κανονισμό Δουβλίνο III, να δικαιολογήσει τη διακοπή ή την παράταση μιας εκ των επιτακτικών προθεσμιών που προβλέπονται στο άρθρο 29 του εν λόγω κανονισμού. Μια τέτοια περίσταση ουδόλως σημαίνει εξάλλου ότι το εν λόγω πρόσωπο παραμένει επί μακρόν εκτός του εδάφους του πρώτου αιτούντος κράτους μέλους και εμποδίζει κατ’ αυτόν τον τρόπο το εν λόγω κράτος μέλος να πραγματοποιήσει τη μεταφορά, όπως προκύπτει σαφώς από τα επίμαχα πραγματικά περιστατικά των κύριων δικών στις υποθέσεις C‑323/21 και C‑324/21.
72
Επομένως, σε περίπτωση εκπνοής της προθεσμίας μεταφοράς που προκύπτει από την αποδοχή αιτήματος εκ νέου ανάληψης που διατυπώθηκε από κράτος μέλος, η ευθύνη για την εξέταση της αιτήσεως διεθνούς προστασίας μεταβιβάζεται, σύμφωνα με το άρθρο 29, παράγραφος 2, του κανονισμού Δουβλίνο III, στο αιτούν κράτος μέλος, ακόμη και αν έχει υποβληθεί εν τω μεταξύ νέα αίτηση διεθνούς προστασίας σε άλλο κράτος μέλος ή αν έγινε δεκτό νέο αίτημα εκ νέου ανάληψης μετά την υποβολή τέτοιας αιτήσεως.
73
Κατά τρίτον, η προκύπτουσα από την εφαρμογή των άρθρων 23 ή 29 του κανονισμού Δουβλίνο III μεταβίβαση της ευθύνης για την εξέταση αιτήσεως διεθνούς προστασίας που υποβλήθηκε από υπήκοο τρίτης χώρας πρέπει να λαμβάνεται δεόντως υπόψη από το σύνολο των κρατών μελών όταν θέτουν σε εφαρμογή τυχόν διαδικασίες εκ νέου ανάληψης οι οποίες αφορούν τον συγκεκριμένο αιτούντα.
74
Επομένως, πρώτον, καθόσον το άρθρο 20, παράγραφος 5, του κανονισμού Δουβλίνο III εφαρμόζεται, όπως προκύπτει από τη σκέψη 50 της παρούσας αποφάσεως, μόνον στην περίπτωση που το υπεύθυνο κράτος μέλος για την εξέταση αιτήσεως διεθνούς προστασίας δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί, δεν μπορεί εγκύρως να απευθυνθεί αίτημα εκ νέου ανάληψης, σύμφωνα με τα άρθρα 18 και 23 του εν λόγω κανονισμού, στο κράτος μέλος στο οποίο υπήκοος τρίτης χώρας υπέβαλε την πρώτη αίτησή του διεθνούς προστασίας, μετά τη μεταβίβαση σε άλλο κράτος μέλος της ευθύνης για την εξέταση της εν λόγω αιτήσεως. Σε μια τέτοια περίπτωση, τυχόν αίτημα εκ νέου ανάληψης πρέπει να απευθυνθεί στο τελευταίο αυτό κράτος μέλος.
75
Δεδομένου ότι οι διατάξεις του κανονισμού Δουβλίνο III που θεσπίζουν επιτακτικές προθεσμίες συμβάλλουν, όπως και τα κριτήρια που προβλέπονται στο κεφάλαιο III του κανονισμού αυτού, στον προσδιορισμό του υπεύθυνου κράτους μέλους κατά την έννοια του εν λόγω κανονισμού (πρβλ. απόφαση της 26ης Ιουλίου 2017, Mengesteab, C‑670/16, EU:C:2017:587, σκέψη 53), ο μνημονευόμενος στη σκέψη 74 της παρούσας αποφάσεως κανόνας έχει ιδίως εφαρμογή όταν η μεταβίβαση της ευθύνης για την εξέταση αιτήσεως διεθνούς προστασίας προκύπτει από τις εν λόγω διατάξεις και, ιδίως, από τα άρθρα 23 ή 29 του ίδιου κανονισμού.
76
Ειδικότερα, σε περίπτωση κατά την οποία η προθεσμία μεταφοράς που προκύπτει από το γεγονός ότι το διατυπωθέν από ένα πρώτο αιτούν κράτος μέλος αίτημα εκ νέου ανάληψης έγινε δεκτό από το κράτος μέλος προς το οποίο απευθύνθηκε το αίτημα παρήλθε πριν γίνει δεκτό νέο αίτημα εκ νέου ανάληψης το οποίο διατυπώθηκε από άλλο κράτος μέλος, το άλλο αυτό κράτος μέλος πρέπει να απευθύνει το αίτημά του στο πρώτο αιτούν κράτος μέλος, δεδομένου ότι το πρώτο αυτό αιτούν κράτος μέλος πρέπει στο εξής να θεωρείται, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 29, παράγραφος 2, του κανονισμού Δουβλίνο III, ότι είναι το υπεύθυνο κράτος μέλος.
77
Όσον αφορά, δεύτερον, την περίπτωση κατά την οποία η ευθύνη για την εξέταση αιτήσεως διεθνούς προστασίας μεταβιβάστηκε σε κράτος μέλος διαφορετικό από το κράτος μέλος προς το οποίο απευθύνθηκε το αίτημα, αφού έγινε δεκτό αίτημα εκ νέου ανάληψης διατυπωθέν από τρίτο κράτος μέλος, υπενθυμίζεται, αφενός, ότι ο κανονισμός Δουβλίνο III στηρίζεται στην προβλεπόμενη στο άρθρο 3, παράγραφος 1, βασική αρχή ότι η αίτηση διεθνούς προστασίας εξετάζεται από ένα μόνον κράτος μέλος, γεγονός το οποίο συνεπάγεται ότι ένα μόνον κράτος μέλος μπορεί να θεωρείται, σε μια δεδομένη χρονική στιγμή, ως το υπεύθυνο κράτος μέλος για την εξέταση αιτήσεως διεθνούς προστασίας (πρβλ. απόφαση της 2ας Απριλίου 2019, H. και R., C‑582/17 και C‑583/17, EU:C:2019:280, σκέψη 78).
78
Αφετέρου, από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί η μεταφορά υπηκόου τρίτης χώρας προς κράτος μέλος διαφορετικό από το υπεύθυνο κράτος μέλος όταν η μεταβίβαση της ευθύνης για την εξέταση της αιτήσεως διεθνούς προστασίας προκύπτει από την εκπνοή διαδικαστικής προθεσμίας μετά την αποδοχή του αιτήματος εκ νέου ανάληψης και την έκδοση αποφάσεως μεταφοράς [πρβλ. αποφάσεις της 25ης Οκτωβρίου 2017, Shiri, C‑201/16, EU:C:2017:805, σκέψη 43, και της 15ης Απριλίου 2021, État belge (Στοιχεία μεταγενέστερα της απόφασης μεταφοράς), C‑194/19, EU:C:2021:270, σκέψη 47].
79
Ως εκ τούτου, η μεταβίβαση σε ένα κράτος μέλος της ευθύνης για την εξέταση αιτήσεως διεθνούς προστασίας υποβληθείσας από υπήκοο τρίτης χώρας, κατ’ εφαρμογήν των άρθρων 23 ή 29 του κανονισμού Δουβλίνο III, εμποδίζει την εκτέλεση αποφάσεως που συνεπάγεται τη μεταφορά του ενδιαφερομένου προς άλλο κράτος μέλος.
80
Πάντως, σε μια τέτοια περίπτωση, υπογραμμίζεται ότι το κράτος μέλος του οποίου η απόφαση περί μεταφοράς δεν μπορεί, κατά τα άνω, να εκτελεστεί διατηρεί τη δυνατότητα να απευθύνει αίτημα εκ νέου ανάληψης στο κράτος μέλος στο οποίο μεταβιβάστηκε η εν λόγω ευθύνη.
81
Βεβαίως, το άρθρο 23, παράγραφος 3, του κανονισμού Δουβλίνο III προβλέπει τη μεταβίβαση της ευθύνης για την εξέταση αιτήσεως διεθνούς προστασίας στο κράτος μέλος στο οποίο υποβλήθηκε νέα αίτηση διεθνούς προστασίας σε περίπτωση που το εν λόγω κράτος μέλος δεν διατυπώσει αίτημα εκ νέου ανάληψης εντός των προθεσμιών του άρθρου 23, παράγραφος 2, του εν λόγω κανονισμού.
82
Ωστόσο, κράτος μέλος το οποίο απηύθυνε εντός των ως άνω προθεσμιών αίτημα εκ νέου ανάληψης στο κράτος μέλος το οποίο κατά τη συγκεκριμένη ημερομηνία ήταν υπεύθυνο για την εξέταση αιτήσεως διεθνούς προστασίας δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι δεν υπέβαλε εμπροθέσμως τέτοιο αίτημα.
83
Επομένως, αφενός, ο κανόνας του άρθρου 23, παράγραφος 3, του κανονισμού Δουβλίνο III δεν έχει εφαρμογή σε ένα τέτοιο κράτος μέλος.
84
Η εφαρμογή του ως άνω κανόνα σε μια τέτοια περίπτωση δεν θα ήταν εξάλλου σύμφωνη προς τον σκοπό των προβλεπόμενων στο άρθρο 23, παράγραφος 2, του εν λόγω κανονισμού προθεσμιών, ο οποίος έγκειται στο να διασφαλίζεται ότι το αιτούν κράτος μέλος κινεί τη διαδικασία εκ νέου ανάληψης εντός εύλογου χρονικού διαστήματος από την ημερομηνία κατά την οποία διαθέτει στοιχεία που του επιτρέπουν να απευθύνει αίτημα εκ νέου ανάληψης σε άλλο κράτος μέλος (πρβλ. απόφαση της 25ης Ιανουαρίου 2018, Hasan, C‑360/16, EU:C:2018:35, σκέψη 63).
85
Έπεται αφετέρου ότι, με τη μεταβίβαση της ευθύνης στην οποία αναφέρεται η σκέψη 79 της παρούσας αποφάσεως, αρχίζει να τρέχει για το κράτος μέλος στο έδαφος του οποίου βρίσκεται ο αιτών μια νέα προθεσμία, βάσει του άρθρου 23, παράγραφος 2, του κανονισμού Δουβλίνο III, προκειμένου να απευθύνει αίτημα εκ νέου ανάληψης στο κράτος μέλος στο οποίο μεταβιβάστηκε η εν λόγω ευθύνη.
86
Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω σκέψεων, στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα στις υποθέσεις C‑323/21 και C‑325/21 και στο μοναδικό προδικαστικό ερώτημα στην υπόθεση C‑324/21 πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι τα άρθρα 23 και 29 του κανονισμού Δουβλίνο III έχουν την έννοια ότι, όταν προθεσμία για τη μεταφορά υπηκόου τρίτης χώρας άρχισε να τρέχει μεταξύ κράτους μέλους προς το οποίο απευθύνθηκε αίτημα εκ νέου ανάληψης και ενός πρώτου αιτούντος κράτους μέλους, η ευθύνη για την εξέταση της υποβληθείσας από το εν λόγω πρόσωπο αιτήσεως διεθνούς προστασίας μεταβιβάζεται στο πρώτο αιτούν κράτος μέλος λόγω της παρέλευσης της ως άνω προθεσμίας, παρά το γεγονός ότι το συγκεκριμένο πρόσωπο έχει εν τω μεταξύ υποβάλει σε τρίτο κράτος μέλος νέα αίτηση διεθνούς προστασίας η οποία είχε ως αποτέλεσμα το διατυπωθέν από το τρίτο κράτος μέλος αίτημα εκ νέου ανάληψης να γίνει δεκτό από το κράτος μέλος προς το οποίο απευθύνθηκε το αίτημα, υπό την προϋπόθεση ότι η εν λόγω ευθύνη δεν μεταβιβάστηκε στο τρίτο κράτος μέλος λόγω της παρέλευσης μιας εκ των προθεσμιών που προβλέπονται στο άρθρο 23.
87
Κατόπιν μιας τέτοιας μεταβίβασης της ευθύνης, το κράτος μέλος στο οποίο βρίσκεται το ως άνω πρόσωπο δεν μπορεί να προβεί στη μεταφορά του εν λόγω προσώπου προς κράτος μέλος διαφορετικό από το νέο υπεύθυνο κράτος μέλος, αλλά μπορεί, αντιθέτως, τηρουμένων των προθεσμιών που προβλέπονται στο άρθρο 23, παράγραφος 2, του κανονισμού, να απευθύνει αίτημα εκ νέου ανάληψης στο νέο αυτό υπεύθυνο κράτος μέλος.
Επί του δεύτερου προδικαστικού ερωτήματος στις υποθέσεις C‑323/21 και C‑325/21
88
Με το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα στις υποθέσεις C‑323/21 και C‑325/21, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί, κατ’ ουσίαν, αν το άρθρο 27, παράγραφος 1, του κανονισμού Δουβλίνο III, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα της αιτιολογικής σκέψης 19 του κανονισμού, έχει την έννοια ότι υπήκοος τρίτης χώρας ο οποίος υπέβαλε αίτηση διεθνούς προστασίας διαδοχικώς σε τρία κράτη μέλη μπορεί να επικαλεστεί, στο πλαίσιο ένδικου βοηθήματος που άσκησε, βάσει του άρθρου 27, παράγραφος 1, του κανονισμού, κατά αποφάσεως περί μεταφοράς στο πρώτο από τα εν λόγω κράτη μέλη, η οποία εκδόθηκε κατ’ αυτού από το τρίτο από τα ως άνω κράτη μέλη, το γεγονός ότι, μετά την έκδοση της εν λόγω αποφάσεως μεταφοράς, η ευθύνη για την εξέταση της αιτήσεώς του μεταβιβάστηκε, λόγω της παρέλευσης της προθεσμίας μεταφοράς που προβλέπεται στο άρθρο 29, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού, στο δεύτερο από τα ίδια κράτη μέλη.
89
Το άρθρο 27, παράγραφος 1, του κανονισμού Δουβλίνο III προβλέπει ότι το πρόσωπο κατά του οποίου εκδόθηκε απόφαση μεταφοράς έχει το δικαίωμα αποτελεσματικής προσφυγής, με τη μορφή ένδικου βοηθήματος ή αιτήσεως επανεξέτασης, ενώπιον δικαστηρίου, τόσο για τα πραγματικά όσο και για τα νομικά στοιχεία, κατά της αποφάσεως μεταφοράς.
90
Το περιεχόμενο της εν λόγω προσφυγής προσδιορίζεται στην αιτιολογική σκέψη 19 του κανονισμού, στην οποία εκτίθεται ότι, προς εξασφάλιση της τήρησης του διεθνούς δικαίου, η αποτελεσματική προσφυγή που καθιερώνει ο εν λόγω κανονισμός κατά των αποφάσεων μεταφοράς πρέπει να αφορά την εξέταση, αφενός, της εφαρμογής του ίδιου αυτού κανονισμού και, αφετέρου, της νομικής και πραγματικής κατάστασης στο κράτος μέλος προς το οποίο μεταφέρεται ο αιτών [αποφάσεις της 2ας Απριλίου 2019, H. και R., C‑582/17 και C‑583/17, EU:C:2019:280, σκέψη 39, και της 15ης Απριλίου 2021, État belge (Στοιχεία μεταγενέστερα της απόφασης μεταφοράς), C‑194/19, EU:C:2021:270, σκέψη 33].
91
Στο πλαίσιο αυτό, υπό το πρίσμα ιδίως της γενικής εξέλιξης του συστήματος προσδιορισμού του κράτους μέλους το οποίο είναι υπεύθυνο για την αίτηση ασύλου που υποβλήθηκε σε ένα από τα κράτη μέλη, κατόπιν της έκδοσης του κανονισμού Δουβλίνου ΙΙΙ, καθώς και των σκοπών που ο κανονισμός αυτός επιδιώκει, το άρθρο 27, παράγραφος 1, του εν λόγω κανονισμού έχει την έννοια ότι η προβλεπόμενη από αυτό προσφυγή κατά αποφάσεως μεταφοράς πρέπει να μπορεί να αφορά τόσο την τήρηση των κανόνων σχετικά με την ευθύνη για την εξέταση αιτήσεως διεθνούς προστασίας όσο και τις διαδικαστικές εγγυήσεις τις οποίες προβλέπει ο ίδιος κανονισμός [αποφάσεις της 2ας Απριλίου 2019, H. και R., C‑582/17 και C‑583/17, EU:C:2019:280, σκέψη 40, και της 15ης Απριλίου 2021, État belge (Στοιχεία μεταγενέστερα της απόφασης μεταφοράς), C‑194/19, EU:C:2021:270, σκέψη 34].
92
Επιπροσθέτως, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι, λαμβανομένου υπόψη, αφενός, του σκοπού που διαλαμβάνεται στην αιτιολογική σκέψη 19 του κανονισμού Δουβλίνο ΙΙΙ, ο οποίος αφορά την εγγύηση αποτελεσματικής προστασίας των ενδιαφερόμενων προσώπων, σύμφωνα με το άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, και, αφετέρου, του σκοπού της διασφαλίσεως του ταχέος προσδιορισμού του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο για τη διεκπεραίωση αιτήσεως διεθνούς προστασίας, όπως αυτός εξαγγέλλεται στην αιτιολογική σκέψη 5 του εν λόγω κανονισμού, ο αιτών πρέπει να έχει στη διάθεσή του αποτελεσματικό και ταχύ ένδικο βοήθημα το οποίο να του παρέχει τη δυνατότητα να επικαλεσθεί περιστάσεις μεταγενέστερες της εκδόσεως της αποφάσεως μεταφοράς του, οσάκις η συνεκτίμησή τους είναι καθοριστική για την ορθή εφαρμογή του κανονισμού αυτού [απόφαση της 15ης Απριλίου 2021, État belge (Στοιχεία μεταγενέστερα της απόφασης μεταφοράς), C‑194/19, EU:C:2021:270, σκέψη 35 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
93
Ένα τέτοιο αποτελεσματικό ένδικο βοήθημα πρέπει, μεταξύ άλλων, να παρέχει τη δυνατότητα στον αιτούντα διεθνή προστασία να επικαλεσθεί, στο κράτος μέλος στο έδαφος του οποίου βρίσκεται, την εκπνοή της προθεσμίας μεταφοράς που προβλέπεται στο άρθρο 29, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού Δουβλίνο III για άλλο αιτούν κράτος μέλος, δεδομένου ότι από τη σκέψη 79 της παρούσας αποφάσεως προκύπτει ότι η συνεκτίμηση της εκπνοής της εν λόγω προθεσμίας είναι καθοριστική για την ορθή εφαρμογή του κανονισμού.
94
Πάντως, υπενθυμίζεται ότι τα κράτη μέλη δεν υποχρεούνται κατ’ ανάγκην, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 27 του εν λόγω κανονισμού, να οργανώσουν το σύστημά τους για την άσκηση προσφυγής κατά τρόπον ώστε να διασφαλίζεται, στο πλαίσιο εξέτασης της προσφυγής που καθιστά δυνατή την αμφισβήτηση της νομιμότητας της αποφάσεως μεταφοράς, η ικανοποίηση της απαίτησης να λαμβάνονται υπόψη καθοριστικές περιστάσεις μεταγενέστερες της έκδοσης της αποφάσεως μεταφοράς, υπό την προϋπόθεση ότι η επαρκής δικαστική προστασία διασφαλίζεται υπό μορφές διαφορετικές, στο πλαίσιο του εθνικού δικαιοδοτικού συστήματος στο σύνολό του [πρβλ. απόφαση της 15ης Απριλίου 2021, État belge (Στοιχεία μεταγενέστερα της απόφασης μεταφοράς), C‑194/19, EU:C:2021:270, σκέψεις 37 και 46].
95
Μια τέτοια άλλη μορφή επαρκούς δικαστικής προστασίας πρέπει να εξασφαλίζει στην πράξη στο ενδιαφερόμενο πρόσωπο τη δυνατότητα να ματαιώνει τη μεταφορά του προς άλλο κράτος μέλος από τις αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους στο έδαφος του οποίου βρίσκεται το εν λόγω πρόσωπο, όταν η παρέλευση της προθεσμίας μεταφοράς, όσον αφορά ένα πρώτο κράτος μέλος που διατυπώνει αίτημα εκ νέου ανάληψης, συνεπάγεται ότι το κράτος μέλος αυτό κατέστη το υπεύθυνο κράτος μέλος για την εξέταση της αιτήσεως διεθνούς προστασίας. Το εν λόγω ένδικο βοήθημα πρέπει επίσης να διασφαλίζει ότι οι αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους στο έδαφος του οποίου βρίσκεται το ίδιο πρόσωπο υποχρεούνται να λάβουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να αντλήσουν αμελλητί τις έννομες συνέπειες της μεταβίβασης της ευθύνης για την εξέταση της αιτήσεως διεθνούς προστασίας [πρβλ. απόφαση της 15ης Απριλίου 2021, État belge (Στοιχεία μεταγενέστερα της απόφασης μεταφοράς), C‑194/19, EU:C:2021:270, σκέψη 47].
96
Κατά συνέπεια, στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα στις υποθέσεις C‑323/21 και C‑325/21 πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 27, παράγραφος 1, του κανονισμού Δουβλίνο III, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα της αιτιολογικής σκέψης 19 του κανονισμού, και το άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων έχουν την έννοια ότι υπήκοος τρίτης χώρας ο οποίος υπέβαλε αίτηση διεθνούς προστασίας διαδοχικώς σε τρία κράτη μέλη πρέπει να έχει στη διάθεσή του, στο τρίτο από τα κράτη μέλη αυτά, αποτελεσματικό και ταχύ ένδικο βοήθημα το οποίο να του παρέχει τη δυνατότητα να επικαλεστεί το γεγονός ότι η ευθύνη για την εξέταση της αίτησής του μεταβιβάστηκε, λόγω της παρέλευσης της προθεσμίας μεταφοράς που προβλέπεται στο άρθρο 29, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού, στο δεύτερο από τα εν λόγω κράτη μέλη.
Επί των δικαστικών εξόδων
97
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους των κύριων δικών τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πρώτο τμήμα) αποφαίνεται:
1)
Συνεκδικάζει τις υποθέσεις C‑323/21, C‑324/21 και C‑325/21 προς έκδοση κοινής αποφάσεως.
2)
Τα άρθρα 23 και 29 του κανονισμού (ΕΕ) 604/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013, για τη θέσπιση των κριτηρίων και μηχανισμών για τον προσδιορισμό του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο για την εξέταση αίτησης διεθνούς προστασίας που υποβάλλεται σε κράτος μέλος από υπήκοο τρίτης χώρας ή από απάτριδα,
έχουν την έννοια ότι:
όταν προθεσμία για τη μεταφορά υπηκόου τρίτης χώρας άρχισε να τρέχει μεταξύ κράτους μέλους προς το οποίο απευθύνθηκε αίτημα εκ νέου ανάληψης και ενός πρώτου αιτούντος κράτους μέλους, η ευθύνη για την εξέταση της υποβληθείσας από το εν λόγω πρόσωπο αιτήσεως διεθνούς προστασίας μεταβιβάζεται στο πρώτο αιτούν κράτος μέλος λόγω της παρέλευσης της ως άνω προθεσμίας, παρά το γεγονός ότι το συγκεκριμένο πρόσωπο έχει εν τω μεταξύ υποβάλει σε τρίτο κράτος μέλος νέα αίτηση διεθνούς προστασίας η οποία είχε ως αποτέλεσμα το διατυπωθέν από το τρίτο κράτος μέλος αίτημα εκ νέου ανάληψης να γίνει δεκτό από το κράτος μέλος προς το οποίο απευθύνθηκε το αίτημα, υπό την προϋπόθεση ότι η εν λόγω ευθύνη δεν μεταβιβάστηκε στο τρίτο κράτος μέλος λόγω της παρέλευσης μιας εκ των προθεσμιών που προβλέπονται στο άρθρο 23.
Κατόπιν μιας τέτοιας μεταβίβασης της ευθύνης, το κράτος μέλος στο οποίο βρίσκεται το ως άνω πρόσωπο δεν μπορεί να προβεί στη μεταφορά του εν λόγω προσώπου προς κράτος μέλος διαφορετικό από το νέο υπεύθυνο κράτος μέλος, αλλά μπορεί, αντιθέτως, τηρουμένων των προθεσμιών που προβλέπονται στο άρθρο 23, παράγραφος 2, του κανονισμού, να απευθύνει αίτημα εκ νέου ανάληψης στο νέο αυτό υπεύθυνο κράτος μέλος.
3)
Το άρθρο 27, παράγραφος 1, του κανονισμού 604/2013, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα της αιτιολογικής σκέψης 19 του κανονισμού, και το άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν την έννοια ότι υπήκοος τρίτης χώρας ο οποίος υπέβαλε αίτηση διεθνούς προστασίας διαδοχικώς σε τρία κράτη μέλη πρέπει να έχει στη διάθεσή του, στο τρίτο από τα κράτη μέλη αυτά, αποτελεσματικό και ταχύ ένδικο βοήθημα που να του παρέχει τη δυνατότητα να επικαλεστεί το γεγονός ότι η ευθύνη για την εξέταση της αίτησής του μεταβιβάστηκε, λόγω της παρέλευσης της προθεσμίας μεταφοράς που προβλέπεται στο άρθρο 29, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού, στο δεύτερο από τα εν λόγω κράτη μέλη.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η ολλανδική.