61990CJ0121_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση C-121/90,
που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Kantongerecht te Beetsterzwaag προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ
Jeen Lolkes Posthumus
και
Rinze Oosterwoud,
Anne Oosterwoud,
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία του άρθρου 7, πρώτο εδάφιο, σημείο 2, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1546/88 της Επιτροπής, της 3ης Ιουνίου 1988, σχετικά με τον καθορισμό των λεπτομερειών εφαρμογής της συμπληρωματικής εισφοράς που αναφέρεται στο άρθρο 5γ του κανονισμού (ΕΟΚ) 804/68 (ΕΕ L 139, σ. 12),
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τρίτο τμήμα),
συγκείμενο από τους F. Grevisse, πρόεδρο τμήματος, J. C. Moitinho de Almeida και M. Zuleeg, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: F. G. Jacobs
γραμματέας: J. A. Pompe, βοηθός γραμματέας,
λαμβάνοντας υπόψη τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν:
- η Ολλανδική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον B. R. Bot, Γενικό Γραμματέα του Υπουργείου Εξωτερικών,
- η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, εκπροσωπούμενη από τον J. E. Collins, του Treasury Solicitor' s Department,
- η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τον νομικό σύμβουλό της R. C. Fischer,
έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,
αφού άκουσε τις παρατηρήσεις που ανέπτυξαν προφορικά κατά τη συνεδρίαση της 5ης Ιουνίου 1991 η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, εκπροσωπούμενη από τον S. Richards, barrister, και η Επιτροπή,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 4ης Ιουλίου 1991,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με Διάταξη της 24ης Απριλίου 1990, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 26 Απριλίου 1990, το Kanongerecht te Beetsterzwaag (Κάτω Χώρες) υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, δύο προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία του άρθρου 7, πρώτο εδάφιο, σημείο 2, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1546/88 της Επιτροπής, της 3ης Ιουνίου 1988, σχετικά με τον καθορισμό των λεπτομερειών εφαρμογής της συμπληρωματικής εισφοράς που αναφέρεται στο άρθρο 5γ του κανονισμού 804/68 (ΕΕ L 139, σ. 12).
2 Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν κατά την εκδίκαση διαφοράς μεταξύ του Jeen Lolkes Posthumus αφενός και των Rinze και Anne Oosterwoud αφετέρου. Οι τελευταίοι αυτοί εκμεταλλεύονται, βάσει συμβάσεως μισθώσεως, μια κτηνοτροφική επιχείρηση και διαθέτουν ποσότητα αναφοράς 145 430 χιλιογράμμων (χλγρ) γάλακτος, κατ' εφαρμογή του συστήματος πρόσθετης εισφοράς επί του γάλακτος. Στις 25 Μαρτίου 1982 ο Posthumus αγόρασε έκταση 2,4 περίπου εκταρίων που ανήκε στη μισθωμένη εκμετάλλευση. Στη συνέχεια καταγγέλθηκε η σύμβαση μισθώσεως των Oosterwoud, που αφορούσε το αγροτεμάχιο αυτό, το οποίο άρχισε να εκμεταλλεύεται ο ίδιος ο Posthumus.
3 Με την αγωγή που άσκησε ενώπιον του Kantongerecht te Beetsterzwaag, ο Posthumus ζητεί κυρίως να υποχρεωθούν ο Rinze και ο Anne Oosterwoud να του μεταβιβάσουν την ποσότητα αναφοράς του επίμαχου αγροτεμαχίου ή, άλλως, να του καταβάλουν αποζημίωση.
4 Το Kantongerecht te Beetsterzwaag, κρίνοντας ότι η απόφασή του εξαρτάται από την ερμηνεία του προαναφερθέντος άρθρου 7, πρώτο εδάφιο, σημείο 2, του κανονισμού 1546/88, ανέστειλε τη διαδικασία και υπέβαλε στο Δικαστήριο, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, τα εξής προδικαστικά ερωτήματα:
"1) Πρέπει το άρθρο 7, πρώτο εδάφιο, σημείο 2, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1546/88 της Επιτροπής, το οποίο ορίζει, μεταξύ άλλων, ότι σε περίπτωση μισθώσεως - η οποία καλύπτει επίσης τη λήξη της μισθώσεως - ενός η περισσοτέρων τμημάτων μιας εκμεταλλεύσεως, η αντίστοιχη ποσότητα αναφοράς κατανέμεται συναρτήσει των εκτάσεων που χρησιμοποιούνται για τη γαλακτοκομική παραγωγή, να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι, εφόσον το κράτος μέλος δεν έχει καθορίσει κανένα άλλο αντικειμενικό κριτήριο ούτε έχει εφαρμόσει τις διατάξεις του άρθρου 7, παράγραφος 4, του κανονισμού (ΕΟΚ) 857/84 του Συμβουλίου, ο κτηνοτρόφος ο οποίος συνεχίζει την εκμετάλλευση, αλλά συνεπεία λήξεως της αγροτικής μισθώσεως έχει απολέσει τη χρήση ορισμένων τμημάτων γης, οφείλει να μεταβιβάσει, ενδεχομένως έναντι αντιπαροχής, μέρος της ποσότητας αναφοράς ανάλογο προς το ποσοστό της συνολικής επιφάνειας της εκμεταλλεύσεως το οποίο αντιπροσωπεύει το αποδιδόμενο τμήμα γης, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι εγκαταστάσεις (στάβλοι) που κατέχει κατά κυριότητα ή βάσει άλλης μισθώσεως;
2) Για να είναι αντικειμενικά τα κριτήρια που πρέπει να καθορίσουν τα κράτη μέλη, πρέπει τα κριτήρια αυτά να βασίζονται σε πραγματικά δεδομένα επιδεχόμενα εξακρίβωση, όπως ενδεχομένως η ύπαρξη κτισμάτων, γης, εργατικού δυναμικού και μηχανών ή άλλων παρεμφερών στοιχείων;"
5 Στην έκθεση ακροατηρίου αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά της υποθέσεως της κύριας δίκης, οι επίμαχες κοινοτικές διατάξεις, καθώς και η εξέλιξη της διαδικασίας και οι παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Επί του πρώτου ερωτήματος
6 Με το πρώτο ερώτημα ερωτάται κατ' ουσίαν αν το προαναφερθέν άρθρο 7, πρώτο εδάφιο, σημείο 2, του κανονισμού 1546/88 έχει την έννοια ότι, όταν ένα κράτος μέλος δεν έχει θεσπίσει άλλα αντικειμενικά κριτήρια, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, ούτε έχει θέσει σε εφαρμογή το άρθρο 7, παράγραφος 4, του κανονισμού (ΕΟΚ) 857/84 του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 1984, περί γενικών κανόνων για την εφαρμογή της εισφοράς που αναφέρεται στο άρθρο 5γ του κανονισμού 804/68 στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων (ΕΕ L 90, σ. 13), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 590/85 του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 1985 (ΕΕ L 68, σ. 1), η ποσότητα αναφοράς που ανήκει στην εκμετάλλευση κατανέμεται, σε περίπτωση μεταβιβάσεως τμήματος της εκμεταλλεύσεως αυτής, μεταξύ των ενδιαφερομένων παραγωγών συναρτήσει μόνο των εκτάσεων που χρησιμοποιούνται για τη γαλακτοκομική παραγωγή ή αν επιτρέπεται επίσης να λαμβάνονται υπόψη άλλα στοιχεία, όπως τα κτίσματα που ανήκουν στην εκμετάλλευση.
7 Πρέπει καταρχάς να υπομνηστεί ότι το προαναφερθέν άρθρο 7, παράγραφος 1, του κανονισμού 857/84, όπως τροποποιήθηκε με τον επίσης προαναφερθέντα κανονισμό 590/85, προβλέπει ότι "σε περίπτωση πώλησης, εκμίσθωσης ή κληρονομικής μεταβίβασης μιας εκμετάλλευσης, η αντίστοιχη ποσότητα αναφοράς μεταβιβάζεται εν όλω ή εν μέρει στον αγοραστή, τον μισθωτή ή τον κληρονόμο σύμφωνα με τις λεπτομέρειες που θα καθοριστούν". Η παράγραφος 4 όμως του ίδιου αυτού άρθρου ορίζει ότι "στην περίπτωση αγροτικών συμβολαίων ((μισθώσεων)) που λήγουν, αν ο μισθωτής δεν έχει δικαίωμα παράτασης του συμβολαίου ((της μισθώσεως)) υπό ανάλογους όρους, τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέψουν ότι η ποσότητα αναφοράς που αντιστοιχεί στην εκμετάλλευση ή στο τμήμα της εκμετάλλευσης που είναι αντικείμενο του συμβολαίου ((της μισθώσεως)) τίθεται εν όλω ή εν μέρει στη διάθεση του εξερχόμενου μισθωτή, εφόσον προτίθεται να συνεχίσει την παραγωγή γάλακτος".
8 Οι τρόποι εφαρμογής των ανωτέρω διατάξεων καθορίστηκαν, μεταξύ άλλων, με το άρθρο 7 του ανωτέρω κανονισμού 1546/86, το οποίο ορίζει, στο πρώτο εδάφιο, σημείο 2, ότι "σε περίπτωση πώλησης, εκμίσθωσης ή κληρονομικής μεταβίβασης ενός η περισσοτέρων τμημάτων μιας εκμετάλλευσης, η αντίστοιχη ποσότητα αναφοράς κατανέμεται μεταξύ των παραγωγών που αναλαμβάνουν την εκμετάλλευση συναρτήσει των εκτάσεων που χρησιμοποιούνται για τη γαλακτοκομική παραγωγή ή άλλων αντικειμενικών κριτηρίων που προσδιορίζονται από τα κράτη μέλη".
9 Από τη συγκριτική εξέταση των κειμένων του άρθρου 7, πρώτο εδάφιο, σημείο 2, του κανονισμού 1546/88 στις διάφορες γλώσσες προκύπτει ότι τα κράτη μέλη είναι βεβαίως ελεύθερα να θεσπίζουν διαφορετικά κριτήρια, αρκεί τα κριτήρια αυτά να είναι αντικειμενικά, σχετικά με την κατανομή των ποσοτήτων αναφοράς που ανήκουν στις εκμεταλλεύσεις των οποίων ένα μόνο μέρος μεταβιβάζεται, εφόσον όμως δεν έχουν κάνει χρήση της ευχέρειας αυτής ούτε έχουν θέσει σε εφαρμογή το άρθρο 7, παράγραφος 4, του κανονισμού 857/84, η κατανομή αυτή πρέπει οπωσδήποτε να είναι ανάλογη προς την επιφάνεια των εκτάσεων της συγκεκριμένης εκμεταλλεύσεως οι οποίες χρησιμοποιούνται για τη γαλακτοκομική παραγωγή, περιλαμβανομένων των εκτάσεων στις οποίες υπάρχουν κτίσματα, και δεν επιτρέπεται να λαμβάνεται υπόψη ο βαθμός στον οποίο οι διάφορες αυτές εκτάσεις συνέβαλαν στη συνολική γαλακτοκομική παραγωγή της εκμεταλλεύσεως.
10 Η ερμηνεία αυτή, που βασίζεται στο γράμμα της υπό εξέταση ρυθμίσεως, είναι σύμφωνη προς τους σκοπούς της. Με το άρθρο 7, πρώτο εδάφιο, σημείο 2, του κανονισμού 1546/88 θεσπίζονται, υπό την επιφύλαξη των αποκλίσεων που προβλέπουν ρητά τα κράτη μέλη, ορισμένοι σαφείς και ακριβείς κανόνες, με σκοπό να εξασφαλιστεί αφενός η ασφάλεια δικαίου και αφετέρου η αποτελεσματικότητα του συστήματος η εφαρμογή των κανόνων αυτών από τις εθνικές αρχές δεν προϋποθέτει την εκ μέρους τους άσκηση διακριτικής εξουσίας.
11 Για τους λόγους αυτούς, στο πρώτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 7, πρώτο εδάφιο, σημείο 2, του κανονισμού 1546/88 της Επιτροπής, της 3ης Ιουνίου 1988, σχετικά με τον καθορισμό των λεπτομερειών εφαρμογής της συμπληρωματικής εισφοράς που αναφέρεται στο άρθρο 5γ του κανονισμού 804/68, έχει την έννοια ότι, όταν ένα κράτος μέλος δεν έχει θεσπίσει άλλα αντικειμενικά κριτήρια, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, ούτε έχει θέσει σε εφαρμογή το άρθρο 7, παράγραφος 4, του κανονισμού (ΕΟΚ) 857/84 του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 1984, περί γενικών κανόνων για την εφαρμογή της εισφοράς που αναφέρεται στο άρθρο 5γ του κανονισμού 804/68 στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων (ΕΕ L 90, σ. 13), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 590/85 του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 1985, η ποσότητα αναφοράς που ανήκει στην εκμετάλλευση κατανέμεται, σε περίπτωση μεταβιβάσεως τμήματος της εκμεταλλεύσεως αυτής, μεταξύ των ενδιαφερομένων παραγωγών συναρτήσει μόνο των εκτάσεων που χρησιμοποιούνται για τη γαλακτοκομική παραγωγή, ενώ δεν επιτρέπεται να λαμβάνονται υπόψη άλλα στοιχεία, όπως τα κτίσματα που ανήκουν στην εκμετάλλευση.
Επί του δευτέρου ερωτήματος
12 Με το δεύτερο ερώτημα ζητείται ο προσδιορισμός του περιεχομένου της έννοιας "αντικειμενικά κριτήρια" του άρθρου 7, πρώτο εδάφιο, σημείο 2, του προαναφερθέντος κανονισμού 1546/88.
13 Επ' αυτού επιβάλλεται η παρατήρηση ότι η έκφραση "αντικειμενικά κριτήρια", αν ληφθεί υπόψη η συνήθης έννοια των λέξεων αυτών ενταγμένων στο πλαίσιό τους, καλύπτει τα κριτήρια που μπορούν να εξακριβώνονται αντικειμενικά, καθορίζονται γενικά και εκ των προτέρων και είναι ανεξάρτητα της βουλήσεως των ενδιαφερομένων επιχειρηματιών. 'Οπως ορθά τόνισε η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, τα κριτήρια αυτά πρέπει να αφορούν τα χαρακτηριστικά της υπό εξέταση εκμεταλλεύσεως ή των γεωργοκτηνοτροφικών δραστηριοτήτων που ασκούνται στην εκμετάλλευση αυτή. Κατά συνέπεια, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι θεσπίζει "αντικειμενικά κριτήρια" μια εθνική νομοθεσία σαν την επίμαχη εν προκειμένω ολλανδική νομοθεσία, κατά την οποία ο καθορισμός του τρόπου μεταβιβάσεως της ποσότητας αναφοράς σε περίπτωση μεταβιβάσεως της εκμεταλλεύσεως, επαφίεται καταρχήν στη συμφωνία των ενδιαφερομένων και η οποία προβλέπει επικουρικά και μόνο ότι, αν δεν επιτευχθεί συμφωνία, στην κατανομή της ποσότητας αναφοράς προβαίνει το δικαστήριο, κατ' αναλογία των εκτάσεων που χρησιμοποιούνται για τη γαλακτοκομική παραγωγή.
14 Για τους λόγους αυτούς, στο δεύτερο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι ως "αντικειμενικά κριτήρια", κατά την έννοια του άρθρου 7, πρώτο εδάφιο, σημείο 2, του κανονισμού 1546/88, νοούνται τα κριτήρια που μπορούν να εξακριβώνονται αντικειμενικά, καθορίζονται γενικά και εκ των προτέρων, είναι ανεξάρτητα της βουλήσεως των ενδιαφερομένων επιχειρηματιών και αφορούν τα χαρακτηριστικά της υπό εξέταση εκμεταλλεύσεως ή των γεωργοκτηνοτροφικών δραστηριοτήτων που ασκούνται στην εκμετάλλευση αυτή.
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
15 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Κυβέρνηση των Κάτω Χωρών και η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, καθώς και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τρίτο τμήμα),
κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε με Διάταξη της 24ης Απριλίου 1990 το Kantongerecht te Beetsterzwaag, αποφαίνεται:
1) Το άρθρο 7, πρώτο εδάφιο, σημείο 2, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1546/88 της Επιτροπής, της 3ης Ιουνίου 1988, σχετικά με τον καθορισμό των λεπτομερειών εφαρμογής της συμπληρωματικής εισφοράς που αναφέρεται στο άρθρο 5γ του κανονισμού (ΕΟΚ) 804/68, έχει την έννοια ότι, όταν ένα κράτος μέλος δεν έχει θεσπίσει άλλα αντικειμενικά κριτήρια, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, ούτε έχει θέσει σε εφαρμογή το άρθρο 7, παράγραφος 4, του κανονισμού (ΕΟΚ) 857/84 του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 1984, περί γενικών κανόνων για την εφαρμογή της εισφοράς που αναφέρεται στο άρθρο 5γ του κανονισμού 804/68 στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 590/85 του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 1985, η ποσότητα αναφοράς που ανήκει στην εκμετάλλευση κατανέμεται, σε περίπτωση μεταβιβάσεως τμήματος της εκμεταλλεύσεως αυτής, μεταξύ των ενδιαφερομένων παραγωγών συναρτήσει μόνο των εκτάσεων που χρησιμοποιούνται για τη γαλακτοκομική παραγωγή, ενώ δεν επιτρέπεται να λαμβάνονται υπόψη άλλα στοιχεία, όπως τα κτίσματα που ανήκουν στην εκμετάλλευση.
2) Ως "αντικειμενικά κριτήρια", κατά την έννοια του άρθρου 7, πρώτο εδάφιο, σημείο 2, του προαναφερθέντος κανονισμού 1546/88, νοούνται τα κριτήρια που μπορούν να εξακριβώνονται αντικειμενικά, καθορίζονται γενικά και εκ των προτέρων, είναι ανεξάρτητα της βουλήσεως των ενδιαφερομένων επιχειρηματιών και αφορούν τα χαρακτηριστικά της υπό εξέταση εκμεταλλεύσεως ή των γεωργοκτηνοτροφικών δραστηριοτήτων που ασκούνται στην εκμετάλλευση αυτή.