62006CO0221_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση C‑221/06,
με αντικείμενο αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 234 ΕΚ, που υπέβαλε το Verwaltungsgerichtshof (Αυστρία), βάσει του άρθρου 234 ΕΚ με απόφαση της 27ης Απριλίου 2006, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 15 Μαΐου 2006, στο πλαίσιο της δίκης
Stadtgemeinde Frohnleiten,
Gemeindebetriebe Frohnleiten GmbH
κατά
Bundesminister für Land- und Forstwirtschaft, Umwelt und Wasserwirtschaft,
παρεμβαίνουσα:
Republik Österreich,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πρώτο τμήμα),
συγκείμενο από τους P. Jann, πρόεδρο τμήματος, R. Schintgen, A. Tizzano, A. Borg Barthet και M. Ilešič (εισηγητή), δικαστές,
γενική εισαγγελέας: E. Sharpston
αφού άκουσε τη γενική εισαγγελέα,
εκδίδει την ακόλουθη
Διάταξη
Σκεπτικό της απόφασης
1. Η αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία των άρθρων 10 ΕΚ, 12 ΕΚ, 23 ΕΚ, 25 ΕΚ, 49 ΕΚ και 90 ΕΚ.
2. Η αίτηση υποβλήθηκε στο πλαίσιο δίκης μεταξύ του Stadtgemeinde Frohnleiten (Δήμου του Frohnleiten) και της Gemeindebetriebe Frohnleiten GmbH (δημοτικής επιχείρησης του Frohnleiten), αφενός, και του Bundesminister für Land- und Forstwirtschaft, Umwelt und Wasserwirtschaft (Ομοσπονδιακού Υπουργού Γεωργίας, Δασοκομίας, Περιβάλλοντος και Υδάτινων πόρων, στο εξής:
υπουργός), αφετέρου, σχετικά με τη φορολογία της απόρριψης αποβλήτων προελεύσεως Ιταλίας στον δημοτικό χώρο απόρριψης αποβλήτων του Frohnleiten.
3. Κατά το άρθρο 3, παράγραφος 1, σημείο 1, του νόμου περί εξυγίανσης των μολυσμένων χώρων απόρριψης αποβλήτων (Altlastensanierungsgesetz), της 7ης Ιουνίου 1989 (BGBl., 299/1989, στο εξής: ALSAG), «[η] μακροπρόθεσμη απόθεση αποβλήτων συμπεριλαμβανομένης της συσσωρεύσεως αποβλήτων σε σύνολο χώρων απόρριψης αποβλήτων, ακόμη και αν εξυπηρετεί τεχνικούς στόχους κατασκευής χώρων απορρίψεων ή άλλους στόχους», υπόκειται στο «Altlastenbeitrag» (τέλος μολυσμένων χώρων).
4. Το άρθρο 3, παράγραφος 2, σημείο 1, του ALSAG ορίζει πάντως ότι απαλλάσσονται από το Altlastenbeitrag η απόθεση, αποθήκευση και μεταφορά αποβλήτων που αποδεδειγμένα παρήχθησαν από την εξασφάλιση ή εξυγίανση ενδεχομένως μολυσμένων χώρων που έχουν καταχωρηθεί στον άτλαντα μολυσμένων χώρων απόρριψης αποβλήτων.
5. Κατά το Verwaltungsgerichtshof και εξ ορισμού, μόνο χώροι απόρριψης ευρισκόμενοι στην Αυστρία μπορούν να καταχωρηθούν στο μητρώο περιοχών πιθανής ρύπανσης και στον άτλαντα μολυσμένων χώρων απόρριψης και ως εκ τούτου η απαλλαγή του άρθρου 3, παράγραφος 2, σημείο 1, του ALSAG ισχύει μόνο για τα απόβλητα που προέρχονται από την εξασφάλιση και την εξυγίανση μολυσμένου ή πιθανώς μολυσμένου χώρου ευρισκομένου στην Αυστρία.
6. Κατά το άρθρο 4, παράγραφος 1, του ALSAG, στο τέλος για τους μολυσμένους χώρους απόρριψης υπόκεινται μεταξύ άλλων «[ο] εκμεταλλευόμενος χώρος απόρριψης ή αποθήκευσης».
7. Η επιχείρηση Gemeindebetriebe Frohnleiten GmbH, της οποίας μοναδικός μέτοχος είναι η Stadtgemeinde Frohnleiten, εκμεταλλεύεται τον δημοτικό χώρο απόρρίψης Frohnleiten.
8. Από το τέταρτο τρίμηνο του 2001 μέχρι το πρώτο τρίμηνο του 2002, εναποτέθηκαν στον χώρο απόρριψης αποβλήτων πολλοί τόνοι υπολειμμάτων υλικών διάλυσης προερχομένων από την Ιταλία. Η μεταφορά τους στην Αυστρία επετράπη από τις αυστριακές αρχές.
9. Τα απόβλητα αυτά προέρχονταν από οικόπεδο του Δήμου του Rovigo (Ιταλία), η εξυγίανση των οποίων είχε κριθεί αναγκαία στο πλαίσιο του ιταλικού προγράμματος εξυγιάνσεως μολυσμένων χώρων απόρριψης που προβλέπει το άρθρο 22 του νομοθετικού διατάγματος 22, της 5ης Φεβρουαρίου 1997 (συμπλήρωμα στο τεύχος GURI αριθ. 38, της 15ης Φεβρουαρίου 1997), και η απόφαση του Ιταλού Υπουργού Περιβάλλοντος, της 16ης Μαΐου 1989 (GURI αριθ. 121, της 26ης Μαΐου 1989, σ. 12).
10. Θεωρώντας ότι τα απόβλητα αυτά εμπίπτουν στην απαλλαγή του άρθρου 3, παράγραφος 2, σημείο 1, του ALSAG, ως προερχόμενα από μολυσμένο χώρο απόρριψης, οι προσφεύγουσες της κύριας δίκης υπέβαλαν αίτηση στο Bezirkshauptmannschaft Graz-Umgebung (διοικητική αρχή της περιφέρειας Graz, στο εξής: BH) προκειμένου να διαπιστώσει την απαλλαγή αυτή.
11. Με απόφαση της 11ης Μαΐου 2004, η BH έκρινε ότι τα εν λόγω απόβλητα απαλλάσσονται από το τέλος μολυσμένων χώρων βάσει του άρθρου 3, παράγραφος 2, σημείο 1, του ALSAG. Οι αυστριακές ομοσπονδιακές αρχές άσκησαν έφεση και ο Landeshauptmann von Steiermark (πρωθυπουργός του ομόσπονδου κράτους της Στυρίας, στο εξής: LH) επικύρωσε την απόφαση αυτή με απόφαση της 30ής Νοεμβρίου 2004. Τόσο η BH όσο και ο LH έκριναν ότι κάθε διάκριση μεταξύ απορριμμάτων που προέρχονται από νόμιμα μέτρα εξυγίανσης ή εξασφάλισης μολυσμένων χώρων απορρίψεως είτε προέρχονται από την Αυστρία είτε από άλλο κράτος μέλος θα συνιστούσε παράβαση του άρθρου 90 ΕΚ.
12. Με απόφαση της 10ης Ιανουαρίου 2005, ο υπουργός ακύρωσε την απόφαση του LH και έκρινε ότι τα εν λόγω απόβλητα υπόκεινται στο τέλος Altlastenbeitrag, διότι δεν προέρχονται από χώρο απόρριψης καταχωρημένο στο μητρώο των πιθανώς μολυσμένων χώρων ή στον άτλαντα μολυσμένων χώρων. Ο υπουργός θεώρησε ότι το τέλος Altlastenbeitrag δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 90 ΕΚ, διότι δεν είναι φόρος επί των αποβλήτων, αλλά φόρος συνδεόμενος με ορισμένη δραστηριότητα.
13. Οι προσφεύγουσες της κύριας δίκης άσκησαν προσφυγή κατά της αποφάσεως του υπουργού ενώπιον του Verwaltungsgerichtshof. Κατά τα ουσιώδη υποστηρίζουν ότι το τέλος Altlastenbeitrag εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 90 ΕΚ και ότι η διάταξη αυτή παραβιάζεται αν το τέλος αυτό υπολογίζεται διαφορετικά αναλόγως του αν επιβάλλεται επί εισαγομένων προϊόντων ή επί ομοειδών εθνικών προϊόντων, δεδομένου ότι η διαφορά αυτή είχε ως συνέπεια ότι αυξάνει το κόστος των εισαγομένων προϊόντων.
14. Υπό τις συνθήκες αυτές το Verwaltungsgerichtshof ανέστειλε τη δίκη και υπέβαλε στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
«Αντίκειται στα άρθρα 10 ΕΚ, 12 ΕΚ, 23 ΕΚ, 25 ΕΚ, 49 ΕΚ ή 90 ΕΚ εθνική φορολογική διάταξη η οποία υποβάλλει σε τέλος την απόθεση αποβλήτων σε χώρο απόρριψης αποβλήτων (τέλος για τους μολυσμένους χώρους απόρριψης αποβλήτων), προβλέπει όμως απαλλαγή από το τέλος αυτό για την απόθεση αποβλήτων τα οποία προκύπτουν αποδεδειγμένα κατά την εξασφάλιση ή εξυγίανση μολυσμένων εκτάσεων (περιοχών πιθανής ρύπανσης ή μολυσμένων χώρων απόρριψης αποβλήτων), εφόσον οι εκτάσεις αυτές (περιοχές πιθανής ρύπανσης ή μολυσμένοι χώροι απόρριψης αποβλήτων) έχουν καταχωρηθεί στα προβλεπόμενα στο νόμο μητρώα των αρχών (μητρώο περιοχών πιθανής ρύπανσης ή άτλαντα μολυσμένων χώρων απόρριψης αποβλήτων), όταν στα μητρώα αυτά μπορούν να καταχωρηθούν μόνον εκτάσεις ευρισκόμενες στην ημεδαπή, με αποτέλεσμα και η απαλλαγή από το τέλος να είναι δυνατή μόνον για την απόθεση αποβλήτων προερχομένων από περιοχές πιθανής ρύπανσης ή μολυσμένους χώρους απόρριψης αποβλήτων που βρίσκονται στην ημεδαπή;»
15. Οι προσφεύγουσες της κύριας δίκης κατέθεσαν παρατηρήσεις στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 28 Ιουλίου 2006. Μεταξύ άλλων υποστηρίζουν ότι αρχικά υπέβαλαν δήλωση στο Zollamt Graz (τελωνείο Graz), που ήταν η αρμόδια εισπράττουσα αρχή, δήλωση μη φορολογίας για τα απόβλητα τα προερχόμενα από τον μολυσμένο χώρο απορρίψεως του Rovigo· ότι ο ομοσπονδιακός υπουργός οικονομικών στον οποίο υπάγονται τα τελωνεία ζήτησε τότε νομική γνωμάτευση από την υπηρεσία Bundesministerium für Finanzen (υπηρεσία συνταγματικών υποθέσεων της ομοσπονδιακής καγκελαρίας), προκειμένου να εκτιμήσει αν ο ALSAG συμβιβάζεται με το κοινοτικό δίκαιο και συγκεκριμένα με το άρθρο 90 ΕΚ· ότι η γνωμοδότηση αυτή εκδόθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2002· ότι το Zollamt Graz απαίτησε τελικά την καταβολή του τέλους Altlastenbeitrag και κατ’ αυτόν τον τρόπο οι προσφεύγουσες της κύριας δίκης αναγκάστηκαν να υποβάλουν στην BH την αίτηση που μνημονεύεται στη σκέψη 10 της παρούσας διάταξης.
16. Οι προσφεύγουσες της κύριας δίκης προσκομίζουν απόσπασμα της νομικής γνωμάτευσης που αποτελεί το παράρτημα B των γραπτών παρατηρήσεών τους.
17. Με επιστολή που περιήλθε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 20 Φεβρουαρίου 2007, η Αυστριακή Κυβέρνηση προέβαλε ένσταση βάσει του άρθρου 91, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας και ζήτησε να μη χρησιμοποιηθεί στην υπό κρίση υπόθεση η νομική γνωμάτευση της Bundeskanzleramt-Verfassungsdienst της 20ής Σεπτεμβρίου 2002. Προς στήριξη του αιτήματός της η εν λόγω κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι γνωματεύσεις αυτές έχουν σκοπό να διαφωτίσουν τα ομοσπονδιακά υπουργεία που τις ζητούν στις εργασίες καταρτίσεως νομοθετικών πράξεων και στο πλαίσιο άλλων καθηκόντων. Πρόκειται απλώς για εσωτερικά έγγραφα εργασίας που δεν προορίζονται να δημοσιοποιηθούν. Η χρήση τους εκτός του πλαισίου αυτού διαταράσσει αισθητά την αγαστή συνεργασία μεταξύ της Bundeskanzleramt-Verfassungsdienst και των ομοσπονδιακών υπουργείων, διότι τα τελευταία ωθούνται να μη ζητούν πλέον τέτοιες γνωματεύσεις και κατ’ αυτόν τον τρόπο στερούνται ένα εργαλείο που είναι χρήσιμο προκειμένου να εξασφαλίζουν τη νομιμότητα των ενεργειών τους.
18. Οι προσφεύγουσες δεν υπέβαλαν παρατηρήσεις επ’ αυτού του παρεμπίπτοντος διαδικαστικού ζητήματος, καίτοι κλήθηκαν προς τούτο από τη Γραμματεία του Δικαστηρίου.
19. Συναφώς, διαπιστώνεται ότι θα ήταν αντίθετο προς το δημόσιο συμφέρον, που επιβάλλει να μπορούν οι εθνικές διοικητικές αρχές να επωφελούνται από τις γνωμοδοτήσεις της νομικής τους υπηρεσίας οι οποίες παρέχονται με πλήρη ανεξαρτησία, να γίνει δεκτό ότι τέτοιου είδους εσωτερικά έγγραφα είναι δυνατόν να προσκομίζονται στο πλαίσιο δίκης ενώπιον του Δικαστηρίου χωρίς η προσκόμισή τους να έχει επιτραπεί από αρμόδια αρχή του οικείου κράτους μέλους ή ενδεχομένως να έχει διαταχθεί από το Δικαστήριο κατ’ εφαρμογή του άρθρου 45, παράγραφος 2, στοιχείο β΄ του Κανονισμού Διαδικασίας, εφόσον η εθνική νομοθεσία δεν τους αναγνωρίζει δημόσιο χαρακτήρα (βλ., κατ’ αναλογία, σχετικά με τις γνωματεύσεις που εκδίδουν οι νομικές υπηρεσίες των κοινοτικών οργάνων, διάταξη της 23ης Οκτωβρίου 2002, C-445/00, Αυστρία κατά Συμβουλίου, Συλλογή 2002, σ. I-9151, σκέψη 12).
20. Εν προκειμένω διαπιστώνεται αφενός ότι η Αυστριακή Κυβέρνηση παρατήρησε, χωρίς να αντικρουστεί, ότι οι νομικές γνωματεύσεις που παρέχει η υπηρεσία Bundeskanzleramt-Verfassungsdienst στους ομοσπονδιακούς υπουργούς είναι εσωτερικά έγγραφα της αυστριακής διοίκησης η οποία δεν υποχρεούται του νόμου να τα κοινοποιεί.
21. Αφετέρου, οι προσφεύγουσες της κύριας δίκης δεν υποστήριξαν ότι η νομική γνωμάτευση της Bundeskanzleramt-Verfassungsdienst της 20ής Σεπτεμβρίου 2002 τους κοινοποιήθηκε από τις αυστριακές αρχές. Υπό τις συνθήκες αυτές, προκύπτει ότι οι εν λόγω αρχές ούτε κοινοποίησαν τη γνωμάτευση αυτή ούτε επέτρεψαν την κοινοποίησή της στις προσφεύγουσες της κύριας δίκης.
22. Εξάλλου, το γεγονός που μνημονεύουν οι προσφεύγουσες της κύριας δίκης στις παρατηρήσεις που κατέθεσαν στις 28 Ιουλίου 2006, ότι δηλαδή η BH ζήτησε από τον υπουργό την κοινοποίηση της νομικής γνωμάτευσης της Bundeskanzleramt-Verfassungsdienst της 20ής Σεπτεμβρίου 2002, δεν οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η γνωμάτευση αυτή αποτελεί μέρος της κυρίας δίκης. Πράγματι, οι προσφεύγουσες της κύριας δίκης ανέφεραν ότι ο υπουργός αρνήθηκε να κοινοποιήσει τη γνωμάτευση αυτή στην BH, η οποία συνεπώς εξέδωσε την απόφασή της χωρίς να έχει στη διάθεσή της τη γνωμάτευση αυτή. Επιπλέον, δεν υποστήριξαν ότι ο υπουργός όφειλε εκ του νόμου να ικανοποιήσει αυτό το αίτημα κοινοποιήσεως.
23. Υπό τις συνθήκες αυτές, πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση της Αυστριακής Κυβέρνησης και να αποσυρθεί από τη δικογραφία της υπόθεσης C-221/06 το απόσπασμα της νομικής γνωμάτευσης της υπηρεσίας Bundeskanzleramt-Verfassungsdienst της 20ής Σεπτεμβρίου 2002, που περιλαμβάνεται στο παράρτημα Β των γραπτών παρατηρήσεων των προσφευγουσών της κύριας δίκης.
24. Επιφυλάσσεται ως προς τα δικαστικά έξοδα.
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πρώτο τμήμα) διατάσσει:
1) Το απόσπασμα της νομικής γνωμάτευσης της Bundeskanzleramt-Verfassungsdienst της 20ής Σεπτεμβρίου 2002 που προσκόμισε η Stadtgemeinde Frohnleiten και η Gemeindebetriebe Frohnleiten GmbH με το παράρτημα B των γραπτών παρατηρήσεών τους αποσύρεται από τη δικογραφία της υπόθεσης C-221/06.
2) Επιφυλάσσεται ως προς τα δικαστικά έξοδα.