61994CC0059_EL
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
++++
1 Οι προσφεύγουσες στις κύριες δίκες, Sociιtι Pardo & Fils και Camicas SARL (στο εξής: Pardo και Camicas), είναι εκτελωνιστές στα γαλλικά τελωνεία. Το 1988 και το 1989 εισήγαγαν, για λογαριασμό των αντίστοιχων Ισπανών πελατών τους, μεγάλες ποσότητες σαγκρίας στη Γαλλία. Πρέπει να παρατηρηθεί ότι, κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής, οι τελωνειακές σχέσεις μεταξύ της Ισπανίας και των άλλων κρατών μελών διέπονταν από μεταβατικές διατάξεις λόγω της προσχωρήσεως της Ισπανίας στις Ευρωπαϋκές Κοινότητες. Συνεπώς, ακόμη επιβάλλονταν δασμοί σε ορισμένα προϋόντα στο πλαίσιο των εμπορικών συναλλαγών μεταξύ της Ισπανίας και της υπόλοιπης Κοινότητας.
2 Οι προσφεύγουσες δήλωσαν τα προϋόντα στις γαλλικές τελωνειακές υπηρεσίες ως υπαγόμενα στην κλάση 2205 της Συνδυασμένης Ονοματολογίας, η οποία αφορά τα «βερμούτ και άλλα κρασιά από νωπά σταφύλια, παρασκευασμένα με τη βοήθεια φυτών ή αρωματικών ουσιών». Οι γαλλικές τελωνειακές υπηρεσίες αμφισβήτησαν την κατάταξη αυτή. Υποστήριξαν ότι η σαγκρία έπρεπε να υπαχθεί στην κλάση 2206, η οποία αφορά «άλλα ποτά που προέρχονται από ζύμωση (π.χ. μηλίτης, απίτης, υδρόμελι) (...)» και η οποία συνεπάγεται την είσπραξη υψηλοτέρων δασμών. Η διαφορά αυτή απόψεων ήχθη ενώπιον των γαλλικών δικαστηρίων και, τελικώς, το cour d'appel de Pau υπέβαλε αίτηση στο Δικαστήριο για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως. Το προδικαστικό ερώτημα έχει ως εξής:
«Πρέπει το ποτό με το όνομα "σαγκρία", που παρασκευάζεται με βάση, κατά το 50 % και πλέον, κρασί από νωπά σταφύλια (κλάση 2204), να κατατάσσεται στην κλάση 2205 ή στην κλάση 2206 του Κοινού Δασμολογίου;»
3 Η Συνδυασμένη Ονοματολογία του Κοινού Δασμολογίου περιλαμβάνεται ως παράρτημα Ι στον κανονισμό (ΕΟΚ) 2658/87 του Συμβουλίου της 23ης Ιουλίου 1987, για τη Δασμολογική και τη Στατιστική Ονοματολογία και το Κοινό Δασμολόγιο (1). Δυνάμει του άρθρου 12 του εν λόγω κανονισμού, η Επιτροπή θεσπίζει κάθε χρόνο κανονισμό που περιλαμβάνει «πλήρες το κείμενο της Συνδυασμένης Ονοματολογίας με τους αντίστοιχους αυτόνομους και συμβατικούς δασμούς του Κοινού Δασμολογίου, όπως αυτή προκύπτει από τα μέτρα που θεσπίζονται από το Συμβούλιο ή από την Επιτροπή». Την εποχή κατά την οποία οι επίδικες εισαγωγές πραγματοποιήθηκαν, το εφαρμοστέο κείμενο Συνδυασμένης Ονοματολογίας περιλαμβανόταν στον αρχικό κανονισμό 2658/87 και στο παράρτημα Ι του κανονισμού (ΕΟΚ) 3174/88 της Επιτροπής, της 21ης Σεπτεμβρίου 1988 (2). Το γράμμα των συναφών διατάξεων ήταν πανομοιότυπο και στους δύο κανονισμούς.
4 Όπως κατ' επανάληψη το Δικαστήριο έκρινε, το αποφασιστικό κριτήριο για τη δασμολογική κατάταξη των εμπορευμάτων πρέπει να αναζητείται στα αντικειμενικά χαρακτηριστικά και τις ιδιότητές τους, όπως ορίζονται στη διατύπωση των κλάσεων και διακρίσεων της Συνδυασμένης Ονοματολογίας, καθώς και των σημειώσεων των τμημάτων ή των κεφαλαίων (3).
5 Όσον αφορά τα αντικειμενικά χαρακτηριστικά και τις ιδιότητες των εν λόγω προϋόντων, οι διατάξεις περί παραπομπής δεν περιέχουν πολλές πληροφορίες εκτός του ότι τα προϋόντα είναι ποτό του γνωστού ως «σαγκρία» τύπου, το οποίο περιέχει άνω του 50 % κρασί από νωπά σταφύλια. Περαιτέρω πληροφοριακά στοιχεία περιλαμβάνονται στις παρατηρήσεις της Γαλλικής Κυβερνήσεως, στις οποίες αναφέρεται ότι κανείς από τους διαδίκους δεν φαίνεται να αμφισβητεί τις αναλύσεις που πραγματοποίησε οργανισμός καλούμενος commission de conciliation et d'expertise douaniθre, σύμφωνα με τις οποίες το εισαχθέν με το όνομα «σαγκρία» προϋόν ήταν ένα μίγμα κρασιού, νερού, ζάχαρης και εκχυλισμάτων φρούτων. Η Γαλλική Κυβέρνηση ανέφερε επίσης ότι το προϋόν περιείχε 30 έως 36 % νερό και είχε περιεκτικότητα σε αλκοόλη ανερχομένη στο 6,97 % κατ' όγκον.
6 Το λεξικό της Real Academia Espaρola ορίζει τη σαγκρία ως αναψυκτικό ποτό αποτελούμενο από νερό και κρασί, με ζάχαρη, λεμόνι και άλλες πρόσθετες ουσίες. Ένας κατ' ουσίαν ανάλογος, αν και ελαφρώς πιο επεξεργασμένος, ορισμός της σαγκρία παρέχεται από το άρθρο 2, παράγραφος 3, στοιχείο αα, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1601/91 του Συμβουλίου, της 10ης Ιουνίου 1991, για τη θέσπιση των γενικών κανόνων σχετικά με τον ορισμό, τον χαρακτηρισμό και την παρουσίαση των αρωματισμένων οίνων, των αρωματισμένων ποτών με βάση τον οίνο και των αρωματισμένων κοκτέιλ αμπελο-οινικών προϋόντων (4). Κατά τη διάταξη αυτή, η σαγκρία είναι «το ποτό που λαμβάνεται με βάση οίνο, αρωματίζεται με προσθήκη εκχυλισμάτων ή φυσικών αποσταγμάτων εσπεριδοειδών, με ή χωρίς χυμούς των οπωρών αυτών, και ενδεχόμενη προσθήκη μπαχαρικών, έχει υποστεί γλύκανση, προσθήκη CO2 και με αποκτημένο κατ' όγκο αλκοολικό τίτλο κατώτερο του 12 % vol.» Το άρθρο 4, παράγραφος 2, διευκρινίζει ότι η προσθήκη νερού επιτρέπεται εφόσον αυτή δεν αλλοιώνει τη φύση του ποτού. Αν και ο κανονισμός αυτός δεν ίσχυε την εποχή κατά την οποία τα εν λόγω προϋόντα εισήχθησαν, μπορεί εντούτοις, από μια άποψη, να έχει εμμέσως σημασία. Θα επανέλθω αργότερα στο σημείο αυτό (βλ. πιο κάτω, την παράγραφο 11).
7 Είναι σαφές ότι αν η εν λόγω σαγκρία δεν περιείχε ούτε νερό ούτε ζάχαρη θα κατατασσόταν στην κλάση 2205 της Συνδυασμένης Ονοματολογίας. Θα ανταποκρινόταν ακριβώς στην περιγραφή των «βερμούτ και άλλων κρασιών από νωπά σταφύλια, παρασκευασμένων με τη βοήθεια φυτών ή αρωματικών ουσιών». Επομένως, προκύπτει το ερώτημα αν η προσθήκη νερού και ζάχαρης επηρεάζει την κατάταξη αυτή. Οι γενικοί κανόνες για την ερμηνεία της Συνδυασμένης Ονοματολογίας, οι οποίοι περιλαμβάνονται στον τίτλο Ι, τμήμα Α, του πρώτου μέρους του παραρτήματος που περιλαμβάνει τη Συνδυασμένη Ονοματολογία είναι χρήσιμοι ως προς το σημείο αυτό. Ο γενικός κανόνας 2 ββ προβλέπει ότι:
«Κάθε αναφορά σε μία ύλη μέσα σε ορισμένη κλάση καλύπτει την ύλη αυτή, είτε σε αμιγή κατάσταση είτε αναμεμειγμένη και συνδυασμένη με άλλες ύλες. Επίσης, κάθε αναφορά σε τεχνουργήματα από ορισμένη ύλη καλύπτει τα τεχνουργήματα που αποτελούνται εξ ολοκλήρου ή μερικώς από την ύλη αυτή. Η κατάταξη των αναμειγμένων αυτών προϋόντων ή των συνθέτων αυτών ειδών γίνεται σύμφωνα με τις αρχές που αναφέρονται στον κανόνα 3.»
8 Ο γενικός κανόνας 3 ορίζει:
«Όταν εμπορεύματα πρέπει, εκ πρώτης όψεως, να καταταγούν σε δύο ή περισσότερες κλάσεις, σε εφαρμογή του κανόνα 2 ββ, ή σε κάθε άλλη περίπτωση, η κατάταξη γίνεται σύμφωνα με τα παρακάτω:
α) Η περισσότερο εξειδικευμένη κλάση πρέπει να έχει προτεραιότητα έναντι των κλάσεων με γενικότερο περιεχόμενο. Εντούτοις, όταν δύο ή περισσότερες κλάσεις καλύπτουν κάθε μία ένα μόνο τμήμα των υλών που αποτελούν ένα αναμειγμένο προϋόν ή ένα σύνθετο είδος ή ένα μόνο τμήμα των ειδών, στην περίπτωση εμπορευμάτων που παρουσιάζονται σε σύνολα συσκευασμένα για τη λιανική πώληση, αυτές οι κλάσεις πρέπει να θεωρούνται, σε σχέση με αυτό το προϋόν ή αυτό το είδος, ως εξίσου εξειδικευμένες έστω και αν μια από αυτές δίνει μια περισσότερο ακριβή ή περισσότερο πλήρη περιγραφή.
β) Τα αναμειγμένα προϋόντα, τα τεχνουργήματα και τα είδη που αποτελούνται από διάφορες ύλες ή προκύπτουν από τη συναρμολόγηση διαφόρων αντικειμένων, καθώς και τα εμπορεύματα που παρουσιάζονται σε σύνολα συσκευασμένα για τη λιανική πώληση, στα οποία η κατάταξη δεν μπορεί να γίνει με εφαρμογή του κανόνα 3 αα, κατατάσσονται σύμφωνα με την ύλη ή το είδος που δίνει σ' αυτά τον ουσιώδη τους χαρακτήρα, όταν είναι δυνατός αυτός ο καθορισμός.
γ) Στις περιπτώσεις που η κατάταξη του εμπορεύματος δεν μπορεί να γίνει σύμφωνα με τον κανόνα 3 αα ή 3 ββ, τότε αυτό κατατάσσεται στην τελευταία κατά σειρά ρύθμισης κλάση μεταξύ των κλάσεων που μπορούν έγκυρα να ληφθούν υπόψη.»
9 Από τον γενικό κανόνα 3 ββ προκύπτει ότι η κατάταξη της σαγκρία εξαρτάται από την ύλη ή το είδος που της δίνει τον ουσιώδη της χαρακτήρα. Κατά τη γνώμη μου, οι ύλες που καθορίζουν τον ουσιώδη χαρακτήρα μιας σαγκρία, η οποία περιέχει άνω του 50 % κρασί από νωπά σταφύλια, πρέπει κατ' αρχήν να είναι το ίδιο το κρασί και το εκχύλισμα φρούτων χάρη στο οποίο το κρασί αρωματίζεται. Το νερό και η ζάχαρη δεν μπορούν να αλλάξουν τον ουσιώδη χαρακτήρα του ποτού, εκτός εάν προστεθούν σε πολύ μεγάλες ποσότητες. Το νερό, λόγω του ουδέτερου χαρακτήρα του, δεν μπορεί να έχει αυτό το αποτέλεσμα. Ένα ουίσκι, για παράδειγμα, δεν μπορεί να παύσει να είναι ουίσκι για μόνο τον λόγο ότι έχει αραιωθεί με νερό. Αυτό ισχύει επίσης για τη ζάχαρη. Η προσθήκη, σε λογικές ποσότητες, ζάχαρης ή οποιασδήποτε άλλης γλυκαντικής ουσίας δεν μπορεί να μεταβάλει τον ουσιώδη χαρακτήρα ενός ποτού, τουλάχιστον όχι στο σημείο ώστε να προκαλέσει την μεταφορά αυτού από μια κλάση της Συνδυασμένης Ονοματολογίας σε άλλη. Ένα βερμούτ, για παράδειγμα, δεν μεταβάλλεται σε μηλίτη ούτε σε απίτη εκ μόνου του λόγου ότι προστέθηκε ζάχαρη· καθίσταται ένα βερμούτ που έχει υποστεί γλύκανση.
10 Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι μια σαγκρία του ανωτέρω περιγραφομένου τύπου υπάγεται στην κλάση 2205. Η κατάταξη της σαγκρία στην κλάση 2205 επιβεβαιώνεται από τις επεξηγηματικές σημειώσεις της Συνδυασμένης Ονοματολογίας που εξέδωσε η Επιτροπή, σύμφωνα με τις οποίες η κλάση 2205 περιλαμβάνει ιδίως «τα ποτά με το όνομα σαγκρία παρασκευασμένα με βάση τον οίνο, αρωματισμένα με άρωμα λεμονιού ή πορτοκαλιού, για παράδειγμα». Μια επιπλέον επιβεβαίωση παρέχεται από τις επεξηγηματικές σημειώσεις του Συμβουλίου Τελωνειακής Συνεργασίας, οι οποίες μπορούν να θεωρηθούν ως έγκυρα μέσα για την ερμηνεία της Συνδυασμένης Ονοματολογίας (5). Οι σημειώσεις σχετικά με την κλάση 2204 αποκλείουν από την εν λόγω κλάση τα «ποτά με βάση τον οίνο του αριθ. 22.05». Η φράση «με βάση τον οίνο» συνεπάγεται ότι τα υπαγόμενα στην κλάση 2205 ποτά μπορούν να περιέχουν σε ορισμένη αναλογία άλλα υγρά εκτός του κρασιού και ιδίως νερό. Ομοίως, οι επεξηγηματικές σημειώσεις σχετικά με την κλάση 2208 αποκλείουν από την κλάση αυτή τα «βερμούτ και άλλα απεριτίφ με βάση τον οίνο από νωπά σταφύλια (κλάση 2205)».
11 Άλλα στοιχεία που ενισχύουν την άποψη στην οποία καταλήξαμε πιο πάνω υπάρχουν σε δύο κανονισμούς, οι οποίοι εκδόθηκαν μετά την εισαγωγή των επίδικων προϋόντων, δηλαδή στον κανονισμό 1601/91, στον οποίο ήδη αναφέρθηκα, και στον κανονισμό (ΕΟΚ) 2593/93 της Επιτροπής, της 21ης Σεπτεμβρίου 1993, για τροποποίηση του παραρτήματος Ι του κανονισμού (ΕΟΚ) 2658/87 (6). Ο ορισμός της σαγκρία, τον οποίο περιέχει ο πρώτος κανονισμός (βλ. ανωτέρω σημείο 6), δεν είναι άμεσα λυσιτελής, επειδή - ανεξάρτητα από το ανεφάρμοστο του εν λόγω κανονισμού ratione temporis - ο ορισμός αυτός έχει ως σκοπό να καθορίσει όχι τη σημασία των χρησιμοποιουμένων στη Συνδυασμένη Ονοματολογία όρων αλλά απλώς τα ποτά για τα οποία μπορεί να χρησιμοποιείται η ονομασία «σαγκρία». Αυτό προκύπτει από το άρθρο 6, το οποίο επιφυλάσσει τη χρησιμοποίηση των ονομασιών που αναφέρονται στο άρθρο 2 στα ποτά που ορίζονται στο άρθρο αυτό. Πάντως, πρέπει να σημειωθεί ότι το άρθρο 4, παράγραφος 2, ορίζει ότι, για την παρασκευή των ποτών που προβλέπονται από τον κανονισμό - περιλαμβανομένου συνεπώς του βερμούτ, όπως ορίζεται από το άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο αα - η προσθήκη νερού επιτρέπεται εφόσον το προστιθέμενο νερό δεν αλλοιώνει τη φύση του ποτού. Επομένως, είναι σαφές ότι ο κοινοτικός νομοθέτης έκρινε, τουλάχιστον το 1991, ότι η προσθήκη νερού καθαυτή δεν έχει ως αποτέλεσμα τη μετατροπή του βερμούτ σε άλλου είδους ποτό. Συναφώς, οι συντάκτες του κανονισμού περιορίστηκαν να διατυπώσουν μια λογική αντίληψη, η οποία ίσχυε επίσης την εποχή των επιδίκων εισαγωγών.
12 Όσον αφορά τον κανονισμό 2593/93, το άρθρο 1 του κανονισμού αυτού προσθέτει νέα «συμπληρωματική σημείωση» στο κεφάλαιο 22 της Συνδυασμένης Ονοματολογίας, κατά την οποία:
«Θεωρούνται ως προϋόντα που υπάγονται στην κλάση 2205 μόνον τα βερμούτ και τα άλλα κρασιά από νωπά σταφύλια, παρασκευασμένα με τη βοήθεια φυτών ή αρωματικών ουσιών, που έχουν αποκτημένο αλκοολικό τίτλο ίσο ή ανώτερο από 7 % vol.»
Επομένως, φαίνεται ότι, αν ο κανονισμός 2593/93 ίσχυε στην εν προκειμένω υπό κρίση εποχή, τα εν λόγω προϋόντα δεν θα μπορούσαν να έχουν καταταχθεί στην κλάση 2205 επειδή, σύμφωνα με τις αναφερθείσες αναλύσεις της Γαλλικής Κυβερνήσεως, η περιεκτικότητά τους σε αλκοόλη ήταν ελαφρώς κατώτερη του 7 % vol. Ευτυχώς για τις προσφεύγουσες της κύριας δίκης, ο εν λόγω κανονισμός δεν μπορεί να έχει αναδρομική ισχύ, όπως προκύπτει από την απόφαση Biegi (7), με την οποία το Δικαστήριο έκρινε ότι «κανονισμός ο οποίος καθορίζει τις προϋποθέσεις κατατάξεως σε δασμολογική κλάση ή διάκριση έχει διαπλαστικό χαρακτήρα και δεν μπορεί να έχει αναδρομική ισχύ» (8). Πρέπει πάντως να παρατηρηθεί ότι η δεύτερη αιτιολογική σκέψη του προοιμίου του κανονισμού 2593/93 διευκρινίζει ότι:
«προκειμένου να εξασφαλιστεί η ομοιόμορφη εφαρμογή της Συνδυασμένης Ονοματολογίας, πρέπει να θεσπισθούν οι διατάξεις σχετικά με την κατάταξη των βερμούτ και των άλλων κρασιών από νωπά σταφύλια, παρασκευασμένα με τη βοήθεια φυτών ή αρωματικών ουσιών που υπάγονται στην κλάση 2205· (...). Τα αρωματικά κρασιά, ιδίως, είναι δυνατόν να περιέχουν ως πρόσθετα σημαντικές ποσότητες υγρών, όπως χυμούς φρούτων, σιρόπι και νερό και (...) μπορεί να αποδειχθεί δύσκολος ο διαχωρισμός των μιγμάτων σε ποσά που προέρχονται από ζύμωση και σε μη αλκοολούχα ποτά που υπάγονται στην κλάση 2206 (...)».
Αυτό ενισχύει την άποψη κατά την οποία η προσθήκη μόνο νερού δεν έχει ως αποτέλεσμα τη μη κατάταξη αρωματικού οίνου στην κλάση 2205. Συναφώς, η διαπίστωση του προοιμίου μπορεί να θεωρηθεί ως καθαρά δηλωτική και, επομένως, λυσιτελής όσον αφορά τα προγενέστερα της εκδόσεως του κανονισμού γεγονότα. Προφανώς, δεν είναι δυνατόν να λεχθεί το ίδιο όσον αφορά τον καθορισμό μιας ελάχιστης περιεκτικότητας σε αλκοόλη.
13 Στο πλαίσιο των παρατηρήσεών της, η Γαλλική Κυβέρνηση αναφέρθηκε σε μια απόφαση κατατάξεως, εγκριθείσα από την επιτροπή ονοματολογίας του Κοινού Δασμολογίου, σύμφωνα με την οποία ποτό που αναβράζει, περιέχον κρασί (περίπου 40 %), σιρόπι ζάχαρης (περίπου 10 %), φυσικές αρωματικές ουσίες (περίπου 2 %), ελάχιστες ποσότητες σορβικού καλίου και νητρικού οξέος, καθώς και νερό, πρέπει να κατατάσσεται στην κλάση 2207 (η οποία στο παλαιό κείμενο της Συνδυασμένης Ονοματολογίας αντιστοιχούσε στην νυν κλάση 2206) (9). Ανεξάρτητα από το κύρος που πρέπει να προσδίδεται σ' αυτή την απόφαση, κατά τη γνώμη μου, αυτή δεν μπορεί να επηρεάσει την κατάταξη των εν προκειμένω εξεταζομένων προϋόντων. Πράγματι, αρκεί να σημειωθεί ότι η εισαχθείσα από την Pardo και την Camicas σαγκρία περιέχει ένα σαφώς υψηλότερο ποσοστό κρασιού.
Πρόταση
14 Συνεπώς, θεωρώ ότι στο ερώτημα που υπέβαλε στο Δικαστήριο το cour d'appel de Pau πρέπει να δοθεί η εξής απάντηση:
«Η φράση "βερμούτ και άλλα κρασιά από νωπά σταφύλια παρασκευασμένα με τη βοήθεια φυτών ή αρωματικών ουσιών", στην κλάση 2205 της Συνδυασμένης Ονοματολογίας του Κοινού Δασμολογίου, όπως διατυπώθηκε με το παράρτημα Ι του κανονισμού (ΕΟΚ) 2658/87 του Συμβουλίου και με το παράρτημα Ι του κανονισμού (ΕΟΚ) 3174/88 της Επιτροπής, έχει την έννοια ότι καλύπτει το ποτό με το όνομα "σαγκρία", το οποίο αποτελείται από κρασί, κατά το 50 % και πλέον, από νωπά σταφύλια, από νερό, από ζάχαρη και από εκχυλίσματα φρούτων.»
(1) - ΕΕ L 256, σ. 1.
(2) - ΕΕ L 298, σ. 1.
(3) - Βλ., για παράδειγμα, την απόφαση της 7ης Μαου 1991, C-120/90, Post (Συλλογή 1991, σ. Ι-2391, σκέψη 11).
(4) - ΕΕ L 149, σ. 1.
(5) - Βλ., για παράδειγμα, την απόφαση της 18ης Σεπτεμβρίου 1990, C-265/89, Vismans Nederland (Συλλογή 1990, σ. Ι-3411, σκέψη 18).
(6) - ΕΕ L 238, σ. 18.
(7) - Απόφαση της 28ης Μαρτίου 1979, 158/78 (Συλλογή τόμος 1979/Ι, σ. 633).
(8) - Ομοίως, σκέψη 11 της αποφάσεως.
(9)
- ΕΕ 1987, C 222, σ. 2.