61981CJ0131_EL
Διάδικοι
Αντικείμενο της υπόθεσης
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στήν υπόθεση 131/81,
MARIO BERTI, υπάλληλος τής Επιτροπής τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, υπό τήν ιδιότητά του ως νομίμου αντιπροσώπου τού ανηλίκου υιού του Paolo, κάτοικος Βρυξελλών, εκπροσωπούμενος από τόν Emile Drappier, δικηγόρο Βρυξελλών, μέ αντίκλητο στό Λουξεμβούργο τόν δικηγόρο Ernest Arendt, Centre Louvigny, 34/B/IV, rue Philippe-II,
προσφεύγων,
κατά
ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, εκπροσωπουμένης από τόν κύριο νομικό της σύμβουλο, Raymond Baeyens, επικουρούμενος από τόν Robert Andersen, δικηγόρο Βρυξελλών, μέ αντίκλητο στό Λουξεμβούργο τόν O . Montalto, μέλος τής νομικής της υπηρεσίας, κτίριο Jean Monnet, Kirchberg,
καθ’ ης,
Αντικείμενο της υπόθεσης
πού έχει ως αντικείμενο τά αιτήματα τής προσφυγής,
Σκεπτικό της απόφασης
1 Μέ δικόγραφο πού κατέθεσε στήν γραμματεία τού Δικαστηρίου στίς 27 Μα ΐου 1981, ο Mario Berti, υπάλληλος τής Επιτροπής τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, ήσκησε προσφυγή, μέ τήν οποία ζητεί αποκατάσταση τής υλικής ζημίας καί τής ηθικής καί αισθητικής βλάβης πού προεκάλεσε τό ατύχημα τού οποίου υπήρξε θύμα ο υιός του Paolo στίς 7 Απριλίου 1971 .
2 Από τόν φάκελλο τής δικογραφίας προκύπτει οτι ο γενικός διευθυντής τού προσωπικού τής Επιτροπής εγνωστοποίησε στούς υπαλλήλους, μέ υπηρεσιακό σημείωμα τής 5ης Φεβρουαρίου 1971, οτι «οπως καί κατά τά προηγούμενα έτη, θά οργανωθούν κέντρα διακοπών γιά τά παιδιά κατά τίς σχολικές διακοπές τού Πάσχα 1971» . Τό υπηρεσιακό σημείωμα διευκρίνιζε οτι τά κέντρα διακοπών μεταξύ τών οποίων οι υπάλληλοι ηδύναντο νά επιλέξουν ηταν τρία· οτι η τιμή διαμονής θά κατεβάλλετο μέ κράτηση επί τού μισθού μετ’ αφαίρεση τού ποσού τής οικονομικής συμμετοχής τής Επιτροπής, πού θά εποίκιλλε αναλόγως τού μισθού καί οτι η εν λόγω τιμή περιελάμβανε τά έξοδα ταξειδίου καί ασφαλίσεως .
3 Πράγματι, η Επιτροπή ειχε συνάψει μέ τήν εταιρία γενικών ασφαλειών Mercator σύμβαση ασφαλίσεως «αστικής ευθύνης», καθώς καί σύμβαση «ατομικής ασφαλίσεως κατά τών σωματικών ατυχημάτων», τό κείμενο τών οποίων, οπως προέκυψε κατά τήν διαδικασία, δέν περιήλθε εις γνώση τών ενδιαφερομένων υπαλλήλων .
4 Κατόπιν αυτής τής προσφοράς τής Επιτροπής, ο προσφεύγων εζήτησε νά γίνει δεκτός ο υιός του, ηλικίας τότε 7 ετών στόν οικο διακοπών «La Petite Merveille», στό Durbuy, στίς βελγικές Αρδέννες, πού προεβλέπετο γιά παιδιά 6 ως 14 ετών, καί διέθετε εναν εκπαιδευτή ανά ομάδα 10 παιδιών καί τού οποίου τήν διεύ
θυνση καί εποπτεία ασκούσε ενα ζεύγος εκπαιδευτικών . Ο οικος διακοπών ειχε επίσης συνάψει μέ τήν εταιρία «La Royale Belge» σύμβαση ασφαλίσεως, τό κείμενο τής οποίας δέν ηδυνήθη νά προσκομίσει η Επιτροπή .
5 Κατά τήν διαμονή του στό κέντρο διακοπών ο υιός τού προσφεύγοντος έπεσε, στίς 7 Απριλίου 1971, ενώ έπαιζε στήν Place de la foire τού Durbuy καί ετραυματίσθη στό κεφάλι από μία αιώρα εν κινήσει . Τό ατύχημα τού προεκάλεσε κάταγμα τής άνω γνάθου, θραύση 4 οδόντων καί τραύματα στό πρόσωπο .
6 Από τόν φάκελλο τής δικογραφίας προκύπτει οτι οι εγκαταστάσεις παιγνιδιών στήν πλατεία τού Durbuy, πού ανήκουν στήν κοινότητα τής πόλεως αυτής δέν ετέθησαν ποτέ υπό αμφισβήτηση .
7 Η διεύθυνση τού οίκου διακοπών εγνωστοποίησε τό ατύχημα στόν δικό της ασφαλιστή «La Royale Belge», διευκρινίζοντας στήν σχετική δήλωση οτι κατά τήν στιγμή πού συνέβη τό ατύχημα, ο μικρός Paolo έπαιζε μέ είκοσι περίπου άλλα παιδιά υπό τήν επίβλεψη δύο εκπαιδευτών .
8 Σύμφωνα μέ τά στοιχεία πού παρέσχε η Επιτροπή κατά τήν διαδικασία, η ασφάλιση τού οίκου διακοπών εκάλυψε, κατά τούς εξι πρώτους μήνες μετά τό ατύχημα, τά ιατρικά έξοδα, εκτός τού μέρους πού ειχε ήδη αποδοθεί στόν πατέρα τού παιδιού, στό πλαίσιο τού συστήματος κοινωνικής ασφαλίσεως στό οποίο υπάγονται οι υπάλληλοι τών κοινοτικών οργάνων .
9 Μέ τηλετύπημα τής 14ης Απριλίου 1971, η Επιτροπή εγνωστοποίησε καί αυτή τό ατύχημα στόν ασφαλιστή της, τήν εταιρία Mercator, πού εν συνεχεία απέδωσε τά ανωτέρω έξοδα στήν εταιρία «La Royale Belge» . Στήν συνέχεια δέν έγινε καμμία ενέργεια οσον αφορά τήν αποκατάσταση τών ζημιών πού προεκάλεσε τό ατύχημα ούτε από τήν πλευρά τής Επιτροπής ούτε από τήν πλευρά τών δύο ως άνω ασφαλιστών .
10 Οι ειδικευμένοι ιατροί, στούς οποίους ο πατέρας ειχε αναθέσει τήν θεραπεία τού παιδιού, κατέληξαν στό συμπέρασμα, κατά τό τέλος τού 1976, οτι τό ατύχημα ειχε ως οριστική πλέον συνέπεια γιά τό παιδί τήν απώλεια 4 άνω μονίμων κοπτήρων, έτσι ωστε έπρεπε νά αντιμετωπισθεί η τοποθέτηση οδοντικής προθέσεως . Επειδή ομως η πρόθεση αυτή δέν ηδύνατο νά τοποθετηθεί οριστικώς παρά μόνο μετά τήν συμπλήρωση τού 18ου έτους τής ηλικίας, έπρεπε νά αντιμετωπισθεί, μέχρι τότε, η τοποθέτηση κινητών, προσωρινών οδοντικών προθέσεων .
11 Ο δικηγόρος τού Berti εζήτησε αμέσως από τήν Επιτροπή αποζημίωση γιά τό κόστος τών προθέσεων αυτών, καθώς καί γιά τήν ηθική καί αισθητική βλάβη πού υπέστη τό παιδί . Δεδομένου, ομως, οτι η εταιρία Mercator υπέδειξε στήν Επιτροπή οτι τό ασφαλιστήριο δέν εκάλυπτε τήν ηθική καί αισθητική βλάβη καί οτι κατά τά λοιπά εθεωρούσε οτι η Επιτροπή δέν υπείχε ευθύνη, η τελευταία, υιοθετώντας τήν άποψη αυτή, επρότεινε στόν Berti νά «θεωρήσει οτι η υπόθεση ειχε κλείσει» .
12 Αρνηθείς τήν πρόταση αυτή, ο προσφεύγων επανέλαβε ρητώς βάσει τού άρθρου 90 τού κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως τών υπαλλήλων τίς αιτήσεις του γιά τήν καταβολή αποζημιώσεως . Δεδομένου οτι δέν εδόθη απάντηση στήν διοικητική ένσταση πού υπέβαλε κατά τής σιωπηρής, απορριπτικής τών αιτήσεων αυτών, αποφάσεως, ήσκησε τήν παρούσα προσφυγή .
Επί τής αρμοδιότητος
13 Η Επιτροπή προβάλλει ένσταση αναρμοδιότητος τού Δικαστηρίου γιά τήν επίλυση τής διαφοράς, υποστηρίζοντας, πρώτον, οτι η προσφυγή, ασκηθείσα βάσει τού άρθρου 179 τής συνθήκης ΕΟΚ καί 91 τού κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως τών υπαλλήλων, δέν εμπίπτει στό πεδίο τών διατάξεων αυτών . Στήν πραγματικότητα, πρόκειται γιά διαφορά μεταξύ Επιτροπής καί τρίτου — δηλαδή τού υιού τού προσφεύγοντος — πού δέν ειναι ούτε μόνιμος ούτε μή μόνιμος υπάλληλος, η δέ προσφυγή δέν αφορά τήν ακύρωση παρανόμου πράξεως τού οργάνου, πού θίγει υπάλληλό του, αλλά τήν εξωσυμβατική ευθύνη τής Επιτροπής εκ πταίσματος τών φερομένων ως προστηθέντων της .
14 Δεύτερον, η καθ’ ης υποστηρίζει οτι, ακόμη κι άν υποτεθεί οτι υπάρχει μεταξύ αυτής καί τών υπαλλήλων της σύμβαση μέ αντικείμενο τήν αποστολή τών παιδιών τών τελευταίων στά κέντρα διακοπών, τό Δικαστήριο δέν ειναι αρμόδιο, δεδομένου οτι η υποτιθεμένη αυτή σύμβαση δέν περιέχει ρήτρα αρμοδιότητος, κατά τήν έννοια τού άρθρου 181 τής συνθήκης ΕΟΚ . Κατά τήν γνώμη τής Επιτροπής, η αγωγή έπρεπε, εν πάση περιπτώσει, νά ασκηθεί ενώπιον τών βελγικών δικαστηρίων .
15 Επ’ αυτού πρέπει νά σημειωθεί οτι στό πλαίσιο τών δικαιωμάτων καί καθηκόντων πού απορρέουν από τήν σχέση εργασίας μεταξύ τής Επιτροπής καί τών υπαλλήλων της, περιλαμβάνεται η υποχρέωση τού εργοδότου νά προβαίνει υπέρ τών υπαλλήλων της σέ σειρά παροχών κοινωνικού χαρακτήρος, πολλές από τίς οποίες έχουν χαρακτηριστικό οτι αφορούν όχι μόνο τόν υπάλληλο αλλά καί τά μέλη τής οικογενείας του .
16 Μέσα σ’ αυτό ακριβώς τό πλαίσιο, η Επιτροπή οργάνωσε τά εν προκειμένω κέντρα διακοπών καί προέβη στήν προσφορά πρός τούς υπαλλήλους της νά στείλουν εκεί τά παιδιά τους . Αυτό προκύπτει σαφώς από τό μνημονευθέν υπηρεσιακό σημείωμα . Η Επιτροπή παρατηρεί σχετικώς οτι εχρησιμοποίησε τίς υπηρεσίες ιδιωτών επιχειρηματιών, περιορισθείσα σέ μεσολάβηση μεταξύ τών επιχειρηματιών αυτών καί τών ενδιαφερομένων γονέων . Πάντως, στήν επιλογή τών οίκων διακοπών πού αναφέρονται στό υπηρεσιακό σημείωμα προέβη η Επιτροπή, κατόπιν λεπτομερειακών ελέγχων, ενώ οι γονείς τών παιδιών δέν ειχαν τήν παραμικρή σχέση μέ τούς εν λόγω ιδιώτες επιχειρηματίες μέχρι σημείου νά αγνοούν τήν ταυτότητά τους .
17 Ο δεσμός μεταξύ τής οργανώσεως αυτών τών κέντρων διακοπών καί τής σχέσεως εργοδοσίας προκύπτει επί πλέον από τό γεγονός οτι η Επιτροπή ανέλαβε μέρος τών εξόδων συμμετοχής στά κέντρα διακοπών σέ σχέση αντιστρόφως ανάλογη πρός τά έσοδα τών ενδιαφερομένων υπαλλήλων, ενώ τό μέρος τών εξόδων πού εβάρυνε τούς γονείς εκρατήθη από τόν μισθό τους . Σημειωτέον, εξ άλλου, οτι η Επιτροπή συνήψε σύμβαση ασφαλίσεως πού εκάλυπτε τήν αστική της ευθύνη, πράγμα πού δέν θά ειχε νόημα άν εθεωρούσε οτι ηταν τελείως ξένη πρός τήν οργάνωση καί τήν πραγματοποίηση τών εν λόγω κέντρων διακοπών .
18 Υπό τίς συνθήκες αυτές, η αρμοδιότης τού Δικαστηρίου, κατά τήν έννοια τού άρθρου 179 τής συνθήκης ΕΟΚ, δέν δύναται νά αμφισβητηθεί . Η ένσταση αναρμοδιότητος ειναι, επομένως, απορριπτέα .
Επί τής ουσίας
19 Η Επιτροπή υποστηρίζει, κατά πρώτον, οτι δέν φέρει αυτή τήν ευθύνη τών συνεπειών τού ατυχήματος, αλλά ενδεχομένως, οι εκπαιδευτές πού ηταν επιφορτισμένοι μέ τήν επίβλεψη τών παιδιών — οι οποίοι δέν ειναι υπάλληλοι ή προστηθέντες της — ή η ιδιωτική επιχείρηση πού διαχειρίζεται τόν οικο διακοπών η οποία αποτελεί νομικό πρόσωπο διάφορο τών κοινοτικών οργάνων .
20 Εν πάση περιπτώσει, η Επιτροπή αμφισβητεί οτι επληρώθησαν οι προϋποθέσεις τής ευθύνης της, κατά τό οτι ο προσφεύγων δέν προσεκόμισε τήν απόδειξη τής οποίας έφερε τό βάρος, οτι υπήρξε πταίσμα είτε τών εκπαιδευτών είτε τού οργάνου .
21 Οι απόψεις τής Επιτροπής δέν ειναι βάσιμες . Πρέπει νά παρατηρηθεί σχετικώς οτι τό μνημονευθέν υπηρεσιακό σημείωμα περί τών κέντρων διακοπών έκανε λόγο γιά «ασφάλεια», τό κόστος τής οποίας περιελαμβάνετο στά έξοδα δια
μονής καί οτι, πράγματι, η Επιτροπή ειχε συνάψει, εκτός τής συμβάσεως ασφαλίσεως γιά τήν αστική της ευθύνη, καί άλλη ασφάλεια, καλύπτουσα τά ατομικά σωματικά ατυχήματα τών παιδιών πού συμμετείχαν στά κέντρα διακοπών .
22 Άρα, η Επιτροπή, ενεργούσα στό πλαίσιο τών καθηκόντων της ως εργοδότου, ανέλαβε, έναντι τών υπαλλήλων τών οποίων τά παιδιά συμμετείχαν στά κέντρα διακοπών, τήν υποχρέωση νά φροντίσει γιά τήν αποζημίωση μέσω τής ασφαλίσεως, τών συνήθων καί δυναμένων νά προβλεφθούν συνεπειών — οπως η ανάγκη οδοντικών προθέσεων καί η αισθητική βλάβη — κάθε ατυχήματος πού θά ηδύνατο νά συμβεί στά παιδιά κατά τήν διαμονή τους σέ κέντρο διακοπών .
23 Εν τούτοις, οπως προέκυψε, η Επιτροπή συνήψε σύμβαση μερικής μόνο ασφαλίσεως, πού δέν εκάλυπτε, δηλαδή, ολες τίς συνήθεις συνέπειες ενός ατυχήματος, επί πλέον δέ παρέλειψε νά πληροφορήσει σχετικώς εκ τών προτέρων τούς γονείς, έτσι ωστε οι τελευταίοι δέν ηταν σέ θέση είτε νά δεχθούν τόν κίνδυνο αυτό είτε νά αρνηθούν τήν προσφορά είτε νά συνάψουν συμπληρωματική ασφάλιση .
24 Πρέπει, επομένως, νά γίνει δεκτό οτι η Επιτροπή, από τήν στιγμή πού αναλαμβάνει νά οργανώσει κέντρα διακοπών γιά τά παιδιά τών υπαλλήλων της καί νά συνάψει συμβάσεις ασφαλίσεως γιά νά εξασφαλίσει στά παιδιά αυτά τήν αποκατάσταση τών ζημιών κάθε ατυχήματος πού θά ηδύνατο νά τά πλήξει σ’ αυτά τά κέντρα τών διακοπών, υποχρεούται νά μεριμνά γιά τήν κανονική πορεία τής διαμονής στά κέντρα αυτά καί τήν πλήρη αποκατάσταση τών ζημιών σέ περίπτωση ατυχήματος . Όταν τό όργανο δέν ενεργεί κατ’ αυτόν τρόπο, οπως εν προκειμένω, η συμπεριφορά του συνιστά υπηρεσιακό πταίσμα πού επισύρει τήν ευθύνη της .
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
25 Τά έξοδα τών οδοντικών προθέσεων ή ενδεχομένων πλαστικών χειρουργικών επεμβάσεων, αναγκαίων γιά τήν αποκατάσταση τής αισθητικής βλάβης πού προεκάλεσε τό εν λόγω ατύχημα βαρύνουν, επομένως, τήν Επιτροπή . Αντιστρόφως, στό πλαίσιο αυτό δέν εμπίπτει η ηθική βλάβη τού τραυματισθέντος παιδιού, τήν αποκατάσταση τής οποίας δέν δύναται νά ζητήσει, μέ προσφυγή, ο πατέρας τους ως υπάλληλος, στό πλαίσιο τών εκ τού κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως σχέσεών του μέ τήν Επιτροπή .
26 Όσον αφορά τό ποσό τής αποζημιώσεως γιά τίς επίδικες βλάβες, ειναι σκόπιμο νά ταχθεί προθεσμία, εντός τής οποίας οι διάδικοι καλούνται νά συμφωνήσουν
σχετικώς . Άν δέν επέλθει συμφωνία, εντός τής προθεσμίας αυτής, τό Δικαστήριο επιφυλάσσεται ν’ αποφανθεί επ’ αυτού, καθώς καί επί τών δικαστικών εξόδων .
Διατακτικό
Διά ταύτα
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ( πρώτο τμήμα ),
αποφαινόμενο προσωρινώς επί τής προσφυγής τού Berti, κρίνει καί αποφασίζει :
1 ) Η Επιτροπή υποχρεούται νά αποζημιώσει τόν προσφεύγοντα γιά κάθε υλική ζημία καί αισθητική βλάβη πού προεκάλεσε τό ατύχημα, θύμα τού οποίου υπήρξε ο υιός του, Paolo στίς 7 Απριλίου 1981 .
2)Οι διάδικοι καλούνται νά συμφωνήσουν επί τού ποσού τής χρηματικής αποζημιώσεως εντός προθεσμίας εξι μηνών από τής δημοσιεύσεως τής παρούσης .
3)Άν δέν επέλθει συμφωνία εντός τής ανωτέρω προθεσμίας, θά αποφανθεί σχετικώς τό Δικαστήριο .
4)Τό Δικαστήριο επιφυλάσσεται ως πρός τά δικαστικά έξοδα .