62018TJ0740_RES
Υπόθεση T‑740/18
Taminco BVBAκαιArysta LifeScience Great Britain Ltd
κατά
Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (έβδομο τμήμα) της 9ης Φεβρουαρίου 2022
«Φυτοπροστατευτικά προϊόντα – Δραστική ουσία θιράμη (thiram) – Μη ανανέωση της έγκρισης – Κανονισμός (ΕΚ) 1107/2009 και εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 844/2012 – Δικαιώματα άμυνας – Διαδικαστική πλημμέλεια – Πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως – Αρμοδιότητα της ΕΑΑΤ – Αναλογικότητα – Αρχή της προφύλαξης – Ίση μεταχείριση»
Γεωργία – Προσέγγιση των νομοθεσιών – Διάθεση στην αγορά φυτοπροστατευτικών προϊόντων – Κανονισμός 1107/2009 – Ανανέωση της έγκρισης – Εξουσία εκτιμήσεως της Επιτροπής – Δικαστικός έλεγχος – Περιεχόμενο
(Κανονισμός 1107/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου)
(βλ. σκέψεις 52-56, 166)
Γεωργία – Προσέγγιση των νομοθεσιών – Διάθεση στην αγορά φυτοπροστατευτικών προϊόντων – Κανονισμός 1107/2009 – Έγκριση δραστικής ουσίας – Ο αιτών φέρει το βάρος αποδείξεως – Δυνατότητα εφαρμογής στο πλαίσιο διαδικασίας για την ανανέωση της έγκρισης δραστικής ουσίας
(Κανονισμός 1107/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 4 §§ 1 έως 3)
(βλ. σκέψεις 57, 58, 131)
Πράξεις των οργάνων – Εκτελεστικός κανονισμός για τη μη ανανέωση της έγκρισης της δραστικής ουσίας thiram και για την απαγόρευση της χρήσης και της πώλησης σπόρων που έχουν αποτελέσει αντικείμενο επεξεργασίας με φυτοπροστατευτικά προϊόντα που περιέχουν την ουσία thiram – Πράξη γενικής ισχύος – Υποχρέωση να επιτρέπεται η συμμετοχή των θιγόμενων προσώπων – Δεν υφίσταται – Ρητή διάταξη του κρίσιμου νομικού πλαισίου – Δικαίωμα ακροάσεως – Περιεχόμενο
(Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 41· κανονισμός 1107/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου· κανονισμός 844/2012 της Επιτροπής)
(βλ. σκέψεις 68-71, 84)
Γεωργία – Προσέγγιση των νομοθεσιών – Διάθεση στην αγορά φυτοπροστατευτικών προϊόντων – Κανονισμός 1107/2009 – Ανανέωση της έγκρισης – Μερική παραίτηση από την αίτηση ανανέωσης – Αποτελέσματα
(Κανονισμός 1107/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, αιτιολογική σκέψη 12 και άρθρο 6)
(βλ. σκέψεις 100, 103-105)
Γεωργία – Προσέγγιση των νομοθεσιών – Διάθεση στην αγορά φυτοπροστατευτικών προϊόντων – Κανονισμός 1107/2009 – Ανανέωση της έγκρισης – Υποχρέωση της Επιτροπής να υιοθετήσει τα συμπεράσματα του κράτους μέλους εισηγητή – Δεν υφίσταται
(Κανονισμός 1107/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου· κανονισμός 844/2012 της Επιτροπής, άρθρο 14 § 1)
(βλ. σκέψη 141)
Προσέγγιση των νομοθεσιών – Ταξινόμηση, συσκευασία και επισήμανση των ουσιών και των μειγμάτων – Κανονισμός 1272/2008 – Ταξινόμηση των κινδύνων που συνδέονται με τις ουσίες οι οποίες περιέχονται στα φυτοπροστατευτικά προϊόντα – Αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (ΕΑΑΤ) – Δεν υφίσταται – Ταξινόμηση δραστικής ουσίας σε ειδική κατηγορία επικινδυνότητας – Κρίσιμος χαρακτήρας για τον προσδιορισμό και την ανακοίνωση των κινδύνων των ουσιών, σύμφωνα με τον κανονισμό 1272/2008, και για τη διαπίστωση της πλήρωσης των κριτηρίων έγκρισης που προβλέπει ο κανονισμός 1107/2009
(Κανονισμοί του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 1272/2008 και 1107/2009)
(βλ. σκέψεις 152, 154)
Γεωργία – Προσέγγιση των νομοθεσιών – Διάθεση στην αγορά φυτοπροστατευτικών προϊόντων – Κανονισμός 1107/2009 – Εφαρμογή της αρχής της προφύλαξης – Περιεχόμενο – Ανανέωση της έγκρισης – Εμπίπτει – Δικαστικός έλεγχος – Όρια – Πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως
(Άρθρα 9 και 168 § 1, ΣΛΕΕ· Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 35· κανονισμός 1107/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, αιτιολογική σκέψη 8 και άρθρα 1 § 2, και 4)
(βλ. σκέψεις 178-183, 189, 192, 193, 200)
Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Αρχές – Αρχή της προφύλαξης – Περιεχόμενο – Κατευθυντήριες οδηγίες για την αρχή της προφύλαξης – Τρόπος εξέτασης των πλεονεκτημάτων και των επιβαρύνσεων που συνεπάγονται η ανάληψη δράσης ή η μη ανάληψη δράσης
(Άρθρο 191 § 2, ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 195, 196, 201)
Γεωργία – Προσέγγιση των νομοθεσιών – Διάθεση στην αγορά φυτοπροστατευτικών προϊόντων – Κανονισμός 1107/2009 – Ανανέωση της έγκρισης – Εφαρμογή της διαδικασίας για την ανανέωση – Ουσία θιράμη (thiram) – Άλλες δραστικές ουσίες που υπόκεινται σε επανεξέταση και έχουν τύχει ευνοϊκότερης μεταχείρισης – Παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης – Δεν συντρέχει
(Κανονισμός 1107/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου)
(βλ. σκέψεις 203-205)
Σύνοψη
Η δραστική ουσία θιράμη (thiram) (στο εξής: στο εξής: ουσία θιράμη ή thiram), η οποία χρησιμοποιείται σε διάφορα φρούτα και λαχανικά ως μυκητοκτόνο, εγκρίθηκε για πρώτη φορά την 1η Αυγούστου 2004 (
1
). Η Taminco BVBA και η Arysta LifeScience Great Britain Ltd (στο εξής: προσφεύγουσες), εταιρίες οι οποίες διαθέτουν στην αγορά την ουσία θιράμη καθώς και φυτοπροστατευτικά προϊόντα που περιέχουν την ουσία αυτή, ζήτησαν την ανανέωση της έγκρισής της δυνάμει του κανονισμού 1107/2009 (
2
) το 2014 (
3
). Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ανανέωσης, οι προσφεύγουσες περιόρισαν το αίτημά τους, το οποίο αρχικά αφορούσε τη χρήση της ουσίας θιράμη με ψεκασμό φυλλώματος και τη χρήση της με επεξεργασία σπόρων, μόνο στη χρήση της ουσίας με επεξεργασία σπόρων.
Με εκτελεστικό κανονισμό της 9ης Οκτωβρίου 2018 (
4
), η Επιτροπή αρνήθηκε να ανανεώσει την έγκριση της ουσίας θιράμη και απαγόρευσε τη χρήση και την πώληση σπόρων που έχουν υποστεί επεξεργασία με φυτοπροστατευτικά προϊόντα τα οποία περιέχουν την ουσία αυτή. Συναφώς, οι αιτιολογικές σκέψεις του προσβαλλόμενου εκτελεστικού κανονισμού αναφέρονται, μεταξύ άλλων, στα πορίσματα της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (ΕΑΑΤ), με τα οποία επισημάνθηκε ιδίως η ύπαρξη υψηλού οξέος κινδύνου για τους καταναλωτές και τους εργαζομένους από την εφαρμογή της ουσίας θιράμη με ψεκασμό φυλλώματος καθώς και η ύπαρξη υψηλού κινδύνου για τα πτηνά και τα θηλαστικά από όλες τις αντιπροσωπευτικές χρήσεις που αξιολογήθηκαν, συμπεριλαμβανομένης της επεξεργασίας σπόρων.
Οι προσφεύγουσες άσκησαν προσφυγή ακυρώσεως κατά του προσβαλλόμενου εκτελεστικού κανονισμού. Το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει την προσφυγή.
Η υπόθεση αυτή εγείρει δύο καινοφανή ζητήματα στη νομολογία του Γενικού Δικαστηρίου, τα οποία αφορούν, αφενός, την ενδεχόμενη μη συνεκτίμηση από την Επιτροπή της μερικής παραίτησης από την αίτηση για ανανέωση της έγκρισης δραστικής ουσίας και, αφετέρου, την υποχρέωση της Επιτροπής, κατά την εφαρμογή της αρχής της προφύλαξης, να προβεί σε εξέταση των πλεονεκτημάτων και των επιβαρύνσεων (
5
) στο πλαίσιο διαδικασίας ανανέωσης.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Προκαταρκτικώς, το Γενικό Δικαστήριο διευκρινίζει ότι η αρχή κατά την οποία ο αιτών υποχρεούται να αποδείξει ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις έγκρισης δραστικής ουσίας, προκειμένου αυτή να του χορηγηθεί, εφαρμόζεται επίσης στο πλαίσιο της διαδικασίας για την ανανέωση της έγκρισης μιας τέτοιας ουσίας.
Όσον αφορά, κατά πρώτον, τις αιτιάσεις των προσφευγουσών ότι δεν τους δόθηκε η δυνατότητα να διατυπώσουν την άποψή τους επί δύο προτάσεων που προέκυψαν κατόπιν σύσκεψης εμπειρογνωμόνων στο πλαίσιο της ΕΑΑΤ, ήτοι της μείωσης της τιμής αναφοράς που ελήφθη υπόψη κατά την αξιολόγηση του μακροπρόθεσμου κινδύνου για τα θηλαστικά και της πρότασης για νέα ταξινόμηση της ουσίας θιράμη ως καρκινογόνου κατηγορίας 2 (
6
), το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει ότι ο προσβαλλόμενος εκτελεστικός κανονισμός συνιστά πράξη γενικής ισχύος. Ως εκ τούτου, ούτε η διαδικασία κατάρτισης μια τέτοιας πράξης ούτε η φύση των πράξεων αυτών απαιτούν, δυνάμει των γενικών αρχών του δικαίου της Ένωσης, μεταξύ των οποίων καταλέγεται το δικαίωμα ακρόασης, διαβούλευσης ή ενημέρωσης, τη συμμετοχή των θιγόμενων προσώπων. Στο πλαίσιο αυτό, τα διαδικαστικά δικαιώματα των οποίων απολαύουν οι προσφεύγουσες στο πλαίσιο της διαδικασίας ανανέωσης είναι τα ρητώς προβλεπόμενα από τον κανονισμό 1107/2009 και από τον εκτελεστικό κανονισμό 844/2012. Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο δεν διαπιστώνει παρατυπία ικανή να στοιχειοθετήσει προσβολή του δικαιώματος ακρόασης των προσφευγουσών.
Το Γενικό Δικαστήριο εξετάζει, κατά δεύτερον, την τυπική πλημμέλεια την οποία επικαλούνται οι προσφεύγουσες, καθόσον η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη ότι αποσύρθηκε το αίτημα για ανανέωση της έγκρισης της ουσίας θιράμη για χρήση με ψεκασμό φυλλώματος και δεν προέβη σε καμία διάκριση μεταξύ της χρήσης αυτής και της χρήσης με επεξεργασία σπόρων.
Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο υπογραμμίζει κατ’ αρχάς ότι ο κανονισμός 1107/2009 δεν προβλέπει την περίπτωση κατά την οποία ο αιτών την ανανέωση έγκρισης δραστικής ουσίας αποσύρει την αίτησή του κατά το μέρος που αφορά μία από τις αντιπροσωπευτικές χρήσεις που έχει προηγουμένως προσδιορίσει. Εν συνεχεία, διαπιστώνει ότι οι αιτιολογικές σκέψεις του προσβαλλόμενου εκτελεστικού κανονισμού αναφέρονται σαφώς σε αυτή τη μερική παραίτηση από την αίτηση. Τέλος, το Γενικό Δικαστήριο αναλύει τα αποτελέσματα της μερικής παραίτησης από την αίτηση για ανανέωση της έγκρισης της ουσίας θιράμη. Επισημαίνει ότι η εν λόγω μερική παραίτηση επήλθε μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας αξιολόγησης των κινδύνων που υλοποιήθηκε με την έκδοση των πορισμάτων της ΕΑΑΤ, στα οποία γίνεται λόγος για πολλούς κινδύνους συνδεόμενους με την εφαρμογή της ουσίας θιράμη με ψεκασμό φυλλώματος και, ιδίως, για αυξημένο οξύ κίνδυνο για τους καταναλωτές και τους χρήστες. Η ύπαρξη των κινδύνων αυτών δεν αμφισβητήθηκε από τις προσφεύγουσες στο πλαίσιο της υπό κρίση προσφυγής. Επιπλέον, οι κίνδυνοι αυτοί δεν ήταν υποθετικοί αλλά πραγματικοί, καθόσον αφορούσαν προϊόντα που είχαν ήδη διατεθεί στην αγορά. Υπό τις περιστάσεις αυτές, το Γενικό Δικαστήριο κρίνει ότι μια νέα αξιολόγηση μόνο με βάση την επεξεργασία σπόρων θα είχε ως αποτέλεσμα να καθυστερήσει η λήψη απόφασης σχετικά με την ανανέωση της έγκρισης της ουσίας θιράμη.
Λαμβανομένων επίσης υπόψη του ρόλου της διαχείρισης των κινδύνων που αναλαμβάνει η Επιτροπή, καθώς και του γεγονότος ότι ο προσβαλλόμενος εκτελεστικός κανονισμός είναι πράξη γενικής ισχύος, το Γενικό Δικαστήριο αποφαίνεται ότι η Επιτροπή δεν ήταν υποχρεωμένη να στηρίξει τον ως άνω κανονισμό αποκλειστικά σε λόγους συνδεόμενους με τη χρήση της ουσίας θιράμη με επεξεργασία σπόρων. Περαιτέρω, η Επιτροπή δεν ήταν υποχρεωμένη να προβεί σε νέα αξιολόγηση των κινδύνων περιοριζόμενη στη χρήση αυτή.
Κατά τρίτον, το Γενικό Δικαστήριο δεν δέχεται ότι η ΕΑΑΤ ενήργησε ultra vires προτείνοντας την ταξινόμηση της ουσίας θιράμη ως καρκινογόνου κατηγορίας 2. Πράγματι, η ΕΑΑΤ δεν είναι αρμόδια δυνάμει του κανονισμού 1272/2008 να προτείνει ή να αποφασίζει για την ταξινόμηση των κινδύνων που συνδέονται με τις ουσίες οι οποίες περιέχονται στα φυτοπροστατευτικά προϊόντα. Παρά ταύτα, η εν λόγω αρχή δεν διατύπωσε τέτοια πρόταση, αλλά απλώς μνημόνευσε, στα πορίσματά της, την σχετική με το ζήτημα ομόφωνη γνώμη των εμπειρογνωμόνων τους οποίους συμβουλεύτηκε στο πλαίσιο της διαδικασίας ανανέωσης. Επιπλέον, η γνώμη αυτή δεν εμπόδιζε, αυτή καθεαυτήν, την ανανέωση της έγκρισης της ουσίας θιράμη. Εξάλλου, μολονότι οι διαδικασίες που προβλέπουν οι κανονισμοί 1272/2008 και 1107/2009 είναι διαφορετικές, εντούτοις το ζήτημα αν μια δραστική ουσία έχει ταξινομηθεί ή πρέπει να ταξινομηθεί σε ειδική κατηγορία επικινδυνότητας μπορεί να είναι κρίσιμο στο πλαίσιο αμφότερων των διαδικασιών, ήτοι τόσο για τον προσδιορισμό και την ανακοίνωση των κινδύνων της ουσίας όσο και για το αν πληροί ή όχι τα κριτήρια έγκρισης που προβλέπονται στον κανονισμό 1107/2009.
Όσον αφορά, τέλος, την εφαρμογή της αρχής της προφύλαξης, το Γενικό Δικαστήριο εξετάζει αν η Επιτροπή ήταν υποχρεωμένη να εξετάσει τα πλεονεκτήματα και τις επιβαρύνσεις στο πλαίσιο διαδικασίας ανανέωσης. Η εξέταση αυτή εντάσσεται στη διαδικασία που καταλήγει στη θέσπιση των κατάλληλων μέτρων προκειμένου να προλαμβάνονται δυνητικοί κίνδυνοι για τη δημόσια υγεία, την ασφάλεια και το περιβάλλον δυνάμει της αρχής της προφύλαξης και αποτελεί μέρος του σταδίου της διαδικασίας αυτής το οποίο αφορά τη διαχείριση των εντοπισθέντων κινδύνων. Το Γενικό Δικαστήριο κρίνει ότι η Επιτροπή ήταν υποχρεωμένη να προβεί στην εξέταση αυτή και ότι όντως εκπλήρωσε τη συγκεκριμένη υποχρέωση. Προς τούτο, αρκεί η διαπίστωση ότι η Επιτροπή έλαβε γνώση των συνεπειών, θετικών και αρνητικών, οικονομικών και μη, που ενδέχεται να προκληθούν από την εξεταζόμενη δράση καθώς και από την αποχή από αυτή, και ότι έλαβε υπόψη τις συνέπειες αυτές κατά την έκδοση της απόφασής της, ενώ δεν είναι αναγκαίο οι συνέπειες να προσδιοριστούν ποσοτικώς με ακρίβεια, αν κάτι τέτοιο δεν είναι δυνατό ή απαιτεί δυσανάλογα μεγάλες προσπάθειες.
(
1
)	Με την οδηγία 2003/81/ΕΚ της Επιτροπής, της 5ης Σεπτεμβρίου 2003, για τροποποίηση της οδηγίας 91/414/ΕΟΚ του Συμβουλίου ώστε να καταχωρισθούν οι molinate, thiram και ziram ως δραστικές ουσίες (ΕΕ 2003, L 224, σ. 29).
(
2
)	Κανονισμός (ΕΚ) 1107/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Οκτωβρίου 2009, σχετικά με τη διάθεση φυτοπροστατευτικών προϊόντων στην αγορά και την κατάργηση των οδηγιών 79/117/ΕΟΚ και 91/414/ΕΟΚ του Συμβουλίου (ΕΕ 2009, L 309, σ. 1).
(
3
)	Η εν λόγω αίτηση ανανέωσης υποβλήθηκε δυνάμει του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 844/2012 της Επιτροπής, της 18ης Σεπτεμβρίου 2012, για τον καθορισμό των διατάξεων που απαιτούνται για την εφαρμογή της διαδικασίας ανανέωσης της έγκρισης δραστικών ουσιών, που προβλέπεται στον κανονισμό 1107/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη διάθεση φυτοπροστατευτικών προϊόντων στην αγορά (ΕΕ 2012, L 252, σ. 26).
(
4
)	Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2018/1500 για τη μη ανανέωση της έγκρισης της δραστικής ουσίας thiram και για την απαγόρευση της χρήσης και της πώλησης σπόρων που έχουν αποτελέσει αντικείμενο επεξεργασίας με φυτοπροστατευτικά προϊόντα που περιέχουν την ουσία thiram, σύμφωνα με τον κανονισμό 1107/2009, και για την τροποποίηση του παραρτήματος του εκτελεστικού κανονισμού 540/2011 της Επιτροπής (ΕΕ 2018. L 254, σ. 1) (στο εξής: προσβαλλόμενος εκτελεστικός κανονισμός).
(
5
)	Κατά την έννοια του σημείου 6.3.4 της ανακοίνωσης της Επιτροπής για την αρχή της προφύλαξης [COM(2000) 1 τελικό].
(
6
)	Υπό το πρίσμα των κριτηρίων που προβλέπει ο κανονισμός (ΕΚ) 1272/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2008, για την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία των ουσιών και των μειγμάτων, την τροποποίηση και την κατάργηση των οδηγιών 67/548/ΕΟΚ και 1999/45/ΕΚ και την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 (ΕΕ 2008, L 353, σ. 1).