62018TJ0308_RES
Kawża T‑308/18
Hamas
vs
Il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea
Sentenza tal-Qorti Ġenerali (L-Ewwel Awla) tal-4 ta’ Settembru 2019
“Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi meħuda kontra persuni, gruppi u entitajiet fil-kuntest tal-ġlieda kontra t-terroriżmu – Iffriżar ta’ fondi – Possibbiltà għal awtorità ta’ Stat terz li tiġi kklassifikata bħala awtorità kompetenti fis-sens tal-Pożizzjoni Komuni 2001/931/PESK – Bażi fattwali tad-deċiżjonijiet ta’ ffriżar ta’ fondi – Obbligu ta’ motivazzjoni – Żball ta’ evalwazzjoni – Prinċipju ta’ nuqqas ta’ ndħil – Drittijiet tad-difiża – Dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva – Awtentifikazzjoni tal-atti tal-Kunsill”
Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi speċifiċi diretti kontra ċerti persuni u entitajiet bil-għan li jiġi miġġieled it-terroriżmu – Deċiżjoni ta’ ffriżar ta’ fondi – Adozzjoni jew żamma fuq il-bażi ta’ deċiżjoni nazzjonali ta’ ffriżar ta’ fondi – Awtorità kompetenti sabiex tadotta l-imsemmija deċiżjoni nazzjonali – Kunċett – Awtorità ta’ Stat terz – Inklużjoni
(Pożizzjoni Komuni tal-Kunsill 2001/931, Artikolu 1(4))
(ara l-punti 54, 55)
Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi speċifiċi diretti kontra ċerti persuni u entitajiet bil-għan li jiġi miġġieled it-terroriżmu – Deċiżjoni ta’ ffriżar ta’ fondi – Adozzjoni jew żamma fuq il-bażi ta’ deċiżjoni nazzjonali ta’ ffriżar ta’ fondi adottata minn awtorità ta’ Stat terz – Ammissibbiltà – Kundizzjoni – Deċiżjoni nazzjonali adottata b’rispett tad-drittijiet tad-difiża u tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva – Obbligu ta’ verifika li jaqa’ fuq il-Kunsill – Obbligu ta’ motivazzjoni – Portata
(Pożizzjoni Komuni tal-Kunsill 2001/931, Artikolu 1(4))
(ara l-punti 58 sa 61)
Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi speċifiċi diretti kontra ċerti persuni u entitajiet bil-għan li jiġi miġġieled it-terroriżmu – Deċiżjoni ta’ ffriżar ta’ fondi – Adozzjoni jew żamma fuq il-bażi ta’ deċiżjoni nazzjonali ta’ ftuħ ta’ investigazzjonijiet jew ta’ proċeduri kriminali – Awtorità kompetenti sabiex tadotta l-imsemmija deċiżjoni nazzjonali – Kunċett – Awtorità amministrattiva – Inklużjoni – Kundizzjonijiet
(Pożizzjoni Komuni tal-Kunsill 2001/931, Artikolu 1(4))
(ara l-punti 82 sa 85)
Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi speċifiċi diretti kontra ċerti persuni u entitajiet bil-għan li jiġi miġġieled it-terroriżmu – Deċiżjoni ta’ ffriżar ta’ fondi – Adozzjoni jew żamma fuq il-bażi ta’ deċiżjoni nazzjonali ta’ ftuħ ta’ investigazzjonijiet, ta’ proċeduri kriminali jew ta’ kundanna – Assenza ta’ obbligu ta’ deċiżjoni nazzjonali li taqa’ fil-kuntest ta’ proċedura kriminali fis-sens strett tal-kelma – Kundizzjonijiet
(Pożizzjoni Komuni tal-Kunsill 2001/931, Artikolu 1(4))
(ara l-punti 91,92)
Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi speċifiċi diretti kontra ċerti persuni u entitajiet bil-għan li jiġi miġġieled it-terroriżmu – Obbligu ta’ kooperazzjoni leali bejn l-Istati Membri u l-istituzzjonijiet tal-Unjoni Ewropea – Deċiżjoni ta’ ffriżar ta’ fondi – Ġustifikazzjoni – Rispett tad-drittijiet fundamentali – Stħarriġ ġudizzjarju – Portata
(Pożizzjoni Komuni tal-Kunsill 2001/931, Artikolu 1(4))
(ara l-punti 101 sa 105)
Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi speċifiċi diretti kontra ċerti persuni u entitajiet bil-għan li jiġi miġġieled it-terroriżmu – Obbligu ta’ kooperazzjoni leali bejn l-Istati Membri u l-istituzzjonijiet tal-Unjoni Ewropea – Deċiżjoni ta’ ffriżar ta’ fondi – Adozzjoni jew żamma fuq il-bażi ta’ deċiżjoni nazzjonali ta’ ftuħ ta’ investigazzjonijiet, ta’ proċeduri kriminali jew ta’ kundanna – Obbligu ta’ motivazzjoni – Portata – Deċiżjoni nazzjonali ta’ kundanna – Assenza ta’ obbligu li jiġu indikati l-provi jew l-indizji serji u kredibbli li fuqhom hija bbażata d-deċiżjoni nazzjonali
(Pożizzjoni Komuni tal-Kunsill 2001/931, Artikolu 1(4))
(ara l-punti 127 sa 133, 136, 207)
Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi speċifiċi diretti kontra ċerti persuni u entitajiet bil-għan li jiġi miġġieled it-terroriżmu – Deċiżjoni ta’ ffriżar ta’ fondi – Żamma fuq il-bażi ta’ deċiżjoni nazzjonali ta’ ffriżar ta’ fondi – Deċiżjoni nazzjonali li, waħedha, ma tkunx għadha tippermetti li jiġi konkluż li għad hemm ir-riskju ta’ involviment f’atti terroristiċi – Obbligu tal-Kunsill li jieħu inkunsiderazzjoni elementi fattwali iktar reċenti li juri li għad hemm l-imsemmi riskju
(Pożizzjoni Komuni tal-Kunsill 2001/931, Artikolu 1(6))
(ara l-punti 138, 139)
L-Unjoni Ewropea – Stħarriġ ġudizzjarju tal-legalità tal-atti tal-istituzzjonijiet – Miżuri restrittivi speċifiċi diretti kontra ċerti persuni u entitajiet bil-għan li jiġi miġġieled it-terroriżmu – Deċiżjoni ta’ ffriżar ta’ fondi – Żamma fuq il-bażi ta’ deċiżjoni nazzjonali ta’ ffriżar ta’ fondi – Portata tal-istħarriġ – Stħarriġ li jkopri l-elementi kollha kkunsidrati sabiex jiġi stabbilit li għad hemm ir-riskju ta’ involviment f’atti terroristiċi – Elementi li ma jkunux kollha misluta minn deċiżjoni nazzjonali adottata minn awtorità kompetenti – Assenza ta’ effett
(Artikolu 296 TFUE)
(ara l-punti 147, 148, 165, 168 sa 171)
Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi speċifiċi diretti kontra ċerti persuni u entitajiet bil-għan li jiġi miġġieled it-terroriżmu – Iffriżar ta’ fondi – Regolament Nru 2580/2001 – Kamp ta’ applikazzjoni – Kunflitt armat fis-sens tad-dritt umanitarju internazzjonali – Inklużjoni
(Pożizzjoni Komuni tal-Kunsill 2001/931; Regolament tal-Kunsill Nru 2580/2001)
(ara l-punti 212, 213)
Dritt tal-Unjoni Ewropea – Prinċipji – Drittijiet tad-difiża – Dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva – Miżuri restrittivi speċifiċi diretti kontra ċerti persuni u entitajiet bil-għan li jiġi miġġieled it-terroriżmu – Deċiżjoni ta’ ffriżar ta’ fondi – Obbligu ta’ komunikazzjoni tal-provi kontra – Portata – Komunikazzjoni lill-persuna kkonċernata permezz ta’ pubblikazzjoni f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea – Ammissibbiltà – Dritt ta’ aċċess għal dokumenti – Dritt suġġett għal talba lill-Kunsill f’dan is-sens
(Pożizzjoni Komuni tal-Kunsill 2001/931; Deċiżjonijiet tal-Kunsill (PESK) 2018/475 u (PESK) 2018/1084; Regolamenti tal-Kunsill 2018/468 u 2018/1071)
(ara l-punti 252, 257, 258)
Rikors għal annullament – Motivi – Ksur tar-rekwiżiti formali essenzjali – Ksur tad-dispożizzjonijiet tar-Regoli ta’ Proċedura tal-Kunsill dwar l-awtentifikazzjoni tal-atti tiegħu – Ħtieġa li jiġu invokati dannu jew difetti oħra għajr l-assenza ta’ awtentifikazzjoni – Assenza – Motiv li għandu jitqajjem ex officio mill-qorti
(Artikoli 263 u 297(2) TFUE; Regoli ta’ Proċedura tal-Kunsill, Artikolu 15)
(ara l-punti 269, 272 sa 277, 295 sa 297, 299, 304)
Atti tal-istituzzjonijiet – Motivazzjoni – Obbligu – Portata – Deċiżjoni ta’ ffriżar ta’ fondi meħuda fil-konfront ta’ ċerti persuni u entitajiet issuspettati li wettqu attivitajiet terroristiċi – Deċiżjoni u espożizzjoni tal-motivi li jinsabu f’dokumenti distinti – Pubblikazzjoni separata ġġustifikata minn kunsiderazzjonijiet imperattivi ta’ interess ġenerali – Preżunzjoni ta’ awtentifikazzjoni ta’ espożizzjoni tal-motivi mhux iffirmata – Assenza – Obbligu ta’ awtentifikazzjoni tad-deċiżjoni u tal-espożizzjoni tal-motivi
(Artikolu 296 TFUE; Deċiżjonijiet tal-Kunsill (PESK) 2018/475 u (PESK) 2018/1084; Regolamenti tal-Kunsill 2018/468 u 2018/1071)
(ara l-punti 281, 282, 287)
Sunt
Permezz tas-sentenza tagħha tal-4 ta’ Settembru 2019, Hamas vs Il-Kunsill (T‑308/18, EU:T:2019:557), fil-kuntest ta’ rikors għal annullament taħt l-Artikolu 263 TFUE, il-Qorti Ġenerali annullat erba’ atti tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea tal-2018 (
1
) (iktar ’il quddiem l-“atti kkontestati”) li kienu jżommu l-isem tar-rikorrenti, il-“‘Hamas’, inkluża l-‘Hamas-Izz al-Din al-Qassem’” fil-listi, annessi ma’ dawn l-atti, ta’ persuni, gruppi u entitajiet involuti f’atti terroristiċi u milquta mill-miżuri ta’ ffriżar ta’ fondi u ta’ riżorsi ekonomiċi (iktar ’il quddiem il-“listi kontenzjużi”). Sabiex inkluda l-isem tar-rikorrenti fil-listi kontenzjużi, il-Kunsill kien ibbaża ruħu fuq erba’ deċiżjonijiet nazzjonali, adottati rispettivament minn awtorità Brittanika u minn awtoritajiet Amerikani bejn l-1995 u l-2001.
Essenzjalment, il-Qorti Ġenerali applikat ir-raġunament li kienet adottat fis-sentenzi tal-10 ta’ April 2019, Gamaa Islamya Égypte vs Il-Kunsill (T‑643/16, EU:T:2019:238), u tas-6 ta’ Marzu 2019, Hamas vs Il-Kunsill (T‑289/15, EU:T:2019:138). B’hekk, il-Qorti Ġenerali l-ewwel nett qieset li l-motivazzjoni dwar id-deċiżjonijiet Amerikani kienet insuffiċjenti, b’tali mod li dawn tal-aħħar ma setgħux iservu ta’ bażi għall-atti kkontestati. Hija madankollu indikat li dawn l-atti setgħu, sa fejn hija kkonċernata l-inklużjoni ta’ isem ir-rikorrenti fil-listi kontenzjużi, jirreferu biss għad-deċiżjoni tal-awtorità Brittanika. Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali kompliet teżamina r-rikors, filwaqt li llimitat dan l-eżami għall-atti kkontestati sa fejn kienu oriġinarjament ibbażati fuq din id-deċiżjoni tal-aħħar.
It-tieni nett, il-Qorti Ġenerali ċaħdet seba’ mit-tmien motivi invokati mir-rikorrenti, ibbażati fuq ksur tal-Artikolu 1(4) tal-Pożizzjoni Komuni 2001/931 (
2
), fuq ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni, fuq “żbalji dwar il-materjalità tal-fatti”, fuq ksur tal-prinċipju ta’ nuqqas ta’ ndħil, fuq teħid inkunsiderazzjoni insuffiċjenti tal-evoluzzjoni tas-sitwazzjoni minħabba l-mogħdija taż-żmien, fuq ksur tal-prinċipju ta’ rispett tad-drittijiet tad-difiża u tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva. Fir-rigward tal-portata tal-obbligu ta’ motivazzjoni tal-Kunsill, il-Qorti Ġenerali, filwaqt li bbażat ruħha fuq il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, speċifikat li l-Kunsill ma huwiex meħtieġ jindika, fl-espożizzjonijiet tal-motivi dwar l-atti kkontestati, is-sors tal-elementi invokati sabiex tinżamm l-inklużjoni ta’ persuna jew ta’ entità f’lista ta’ ffriżar ta’ fondi. Il-Qorti Ġenerali speċifikat li jekk dan l-element joħroġ minn deċiżjoni nazzjonali, il-Kunsill ma għandux għalfejn jipprova li din id-deċiżjoni ngħatat minn awtorità kompetenti fis-sens tal-Artikolu 1(4) tal-Pożizzjoni Komuni 2001/931 (
3
).
Fl-aħħar nett, il-Qorti Ġenerali annullat l-atti kkontestati sa fejn jikkonċernaw lir-rikorrenti minħabba n-nuqqas ta’ awtentifikazzjoni tal-espożizzjonijiet tal-motivi dwar l-atti kkontestati konformement mal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 297(2) TFUE u mal-Artikolu 15 tar-Regoli ta’ Proċedura tal-Kunsill (
4
).
F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali osservat, fl-ewwel lok, li l-motiv marbut man-nuqqas ta’ awtentifikazzjoni tal-espożizzjonijiet tal-motivi kien tqajjem mir-rikorrenti bi tweġiba għal mistoqsija magħmula mill-Qorti Ġenerali, minkejja li seta’ jitqajjem sa mill-istadju tar-rikors. Minħabba f’hekk, dan il-motiv kellu, bħala prinċipju, jitqies li huwa inammissibbli. Madankollu, il-Qorti Ġenerali ddikjarat li, peress li l-assenza ta’ awtentifikazzjoni tikkostitwixxi ksur ta’ rekwiżit formali essenzjali, dan il-motiv għandu n-natura ta’ motiv ta’ ordni pubbliku li għalhekk jista’ jitqajjem minnha f’kull mument ex officio. Filwaqt li kompliet billi fakkret il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li tistabbilixxi li l-awtentifikazzjoni meħtieġa mir-Regoli ta’ Proċedura tal-Kummissjoni Ewropea tikkostitwixxi, fis-sens tal-Artikolu 263 TFUE, rekwiżit formali essenzjali li l-ksur tiegħu jista’ jagħti lok għal rikors għal annullament, il-Qorti Ġenerali, fuq il-bażi tal-prinċipju ta’ ċertezza legali, ittrasponiet din il-ġurisprudenza għall-atti tal-Kunsill.
Fit-tieni lok, il-Qorti Ġenerali speċifikat li, peress li d-dispożittiv u l-motivazzjoni ta’ att jikkostitwixxu ħaġa waħda, indiviżibbli, ma tista’ ssir ebda distinzjoni bejn il-motivi u d-dispożittiv ta’ att għall-finijiet tal-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet li jeħtieġu l-awtentifikazzjoni ta’ atti. Minn dan hija ddeduċiet li, meta l-att u l-espożizzjoni tal-motivi jinsabu, bħal f’dan il-każ, f’dokumenti distinti, it-tnejn li huma għandhom ikunu awtentifikati, kif jeżiġu dawn id-dispożizzjonijiet, mingħajr ma l-preżenza ta’ firma fuq wieħed tista’ tagħti lok għall-preżunzjoni li t-tieni wieħed ġie wkoll awtentifikat. Fl-aħħar nett, il-Qorti Ġenerali indikat li din il-formalità ma tistax tiġi ssostitwita bid-deskrizzjoni tal-proċedura li ġiet segwita fi ħdan il-Kunsill sabiex jiġu adottati dawn l-atti. B’mod partikolari, il-Kunsill ma jistax jeżenta ruħu minn din il-formalità għar-raġuni li r-regoli proċedurali previsti fir-Regoli ta’ Proċedura kienu ġew osservati.
(
1
)	Deċiżjoni tal-Kunsill (PESK) 2018/475 tal-21 ta’ Marzu 2018 li taġġorna l-lista ta’ persuni, gruppi u entitajiet soġġetti għall-Artikoli 2, 3 u 4 tal-Pożizzjoni Komuni 2001/931/PESK dwar l-applikazzjoni ta’ miżuri speċifiċi fil-ġlieda kontra t-terroriżmu, u li tħassar id-Deċiżjoni (PESK) 2017/1426 (ĠU 2018, L 79, p. 26); Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2018/468 tal-21 ta’ Marzu 2018 li jimplimenta l-Artikolu 2(3) tar-Regolament (KE) Nru 2580/2001 dwar miżuri restrittivi speċifiċi diretti kontra ċerti persuni u entitajiet bil-għan li jiġi miġġieled it-terroriżmu u li jħassar ir-Regolament ta’ Implimentazzjoni (UE) 2017/1420 (ĠU 2018, L 79, p. 7); Deċiżjoni tal-Kunsill (PESK) 2018/1084 tat-30 ta’ Lulju 2018 li taġġorna l-lista ta’ persuni, gruppi u entitajiet soġġetti għall-Artikoli 2, 3 u 4 tal-Pożizzjoni Komuni 2001/931/PESK dwar l-applikazzjoni ta’ miżuri speċifiċi fil-ġlieda kontra t-terroriżmu, u li tħassar id-Deċiżjoni (PESK) 2018/475 (ĠU 2018, L 194, p. 144); Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2018/1071 tat-30 ta’ Lulju 2018 li jimplimenta l-Artikolu 2(3) tar-Regolament (KE) Nru 2580/2001 dwar miżuri restrittivi speċifiċi diretti kontra ċerti persuni u entitajiet bil-għan li jiġi miġġieled it-terroriżmu u li jħassar ir-Regolament ta’ Implimentazzjoni (UE) 2018/468 (ĠU 2018, L 194, p. 23).
(
2
)	Pożizzjoni Komuni tal-Kunsill 2001/931/PESK tas-27 ta’ Diċembru 2001 dwar l-applikazzjoni ta’ miżuri speċifiki fil-ġlieda kontra t-terroriżmu (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 18, Vol. 1, p. 217).
(
3
)	Skont din id-dispożizzjoni, il-listi ta’ ffriżar ta’ fondi għandhom jiġu stabbiliti fuq il-bażi ta’ informazzjoni preċiża jew fuq il-bażi ta’ elementi fil-fajl li juru li deċiżjoni kienet ittieħdet minn awtorità kompetenti fil-konfront tal-persuni u tal-entitajiet inkwistjoni, kemm jekk din tkun deċiżjoni ta’ ftuħ ta’ investigazzjonijiet jew ta’ proċeduri kriminali fir-rigward ta’ att terroristiku, jew fir-rigward ta’ attentat li jitwettaq att terroristiku, jew fir-rigward tal-parteċipazzjoni fi jew tal-iffaċiltar ta’ tali atti, li jkunu bbażati fuq provi jew fuq indizji serji u kredibbli, u kemm jekk tkun deċiżjoni ta’ kundanna għal tali fatti.
(
4
)	Deċiżjoni tal-Kunsill 2009/937/UE tal-1 ta’ Diċembru 2009 li tadotta r-Regoli ta’ Proċedura tiegħu (ĠU 2009, L 325, p. 35, rettifiki fil-ĠU 2010, L 55, p. 83, fil-ĠU 2019, L 175, p. 38, u fil-ĠU 2017, L 44, p. 8).