Προσωρινό κείμενο
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
ΝΙΚΟΛΑ ΑΙΜΙΛΙΟΥ
της 26ης Μαρτίου 2026 (1)
Υπόθεση C‑579/24
Austro-Mechana Gesellschaft zur Wahrnehmung mechanisch-musikalischer Urheberrechte Gesellschaft mbH,
AKM eingetragene Genossenschaft mit beschränkter Haftung
κατά
Aufsichtsbehörde für Verwertungsgesellschaften
[αίτηση
του
Bundesverwaltungsgericht (Ομοσπονδιακού
Διοικητικού
Δικαστηρίου, Αυστρία)για
την
έκδοση
προδικαστικής
αποφάσεως]
« Προδικαστική
παραπομπή – Δικαιώματα
πνευματικής
ιδιοκτησίας
και
συγγενικά
δικαιώματα – Οδηγία (ΕΕ) 2019/790 – Άρθρο 17 – Ευθύνη
παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών
ανταλλαγής
περιεχομένου
για
προστατευόμενο
περιεχόμενο
που
αναφορτώνεται από
τους
χρήστες
τους – Έκταση
της
ευθύνης – Υποχρέωση
των
παρόχων
αυτών
να
λαμβάνουν
άδεια
από
τους
δικαιούχους
για
να
εκτελούν πράξεις
παρουσίασης
ή
διάθεσης
του
εν
λόγω
περιεχομένου
στο
κοινό – Οδηγία 2001/29/ΕΚ – Άρθρο 2 – Δικαίωμα
αναπαραγωγής – Δημιουργία
ψηφιακών
αντιγράφων
προστατευόμενου
περιεχομένου
στους
διακομιστές
των
παρόχων
υπηρεσιών – Αντίγραφα τεχνικώς αναγκαία για τη διάθεση του περιεχομένου στο κοινό – Έλλειψη υποχρέωσης λήψης χωριστής άδειας από τους δικαιούχους »
I.      Εισαγωγή
1.        Η υπό κρίση υπόθεση παρέχει στο Δικαστήριο μια δεύτερη ευκαιρία για την ερμηνεία (2) του άρθρου 17 της οδηγίας (ΕΕ) 2019/790 για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και τα συγγενικά δικαιώματα στην ψηφιακή ενιαία αγορά (3). Η διάταξη αυτή διευκρινίζει τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες οι πάροχοι επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου, όπως το YouTube, το Soundcloud και το Pinterest, μπορούν να υπέχουν ευθύνη για την παροχή στο κοινό πρόσβασης σε έργα ή άλλα αντικείμενα (στο εξής: προστατευόμενο περιεχόμενο), που αναφορτώνονται στις πλατφόρμες τους από τους χρήστες τους, κατά παράβαση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.
2.        Ειδικότερα, το άρθρο 17, παράγραφος 1, της οδηγίας 2019/790 προβλέπει ότι οι εν λόγω πάροχοι υπηρεσιών εκτελούν μια πράξη «παρουσίασης στο κοινό» ή «διάθεσης στο κοινό», όπως αυτές ορίζονται στο άρθρο 3 της οδηγίας 2001/29/ΕΚ για την εναρμόνιση ορισμένων πτυχών του δικαιώματος του δημιουργού και συγγενικών δικαιωμάτων στην κοινωνία της πληροφορίας (4), όταν παρέχουν πρόσβαση στο κοινό σε προστατευόμενο περιεχόμενο.
3.        Δυνάμει της τελευταίας αυτής διάταξης, καταρχήν, οι δικαιούχοι έχουν το αποκλειστικό δικαίωμα παρουσίασης ή διάθεσης των έργων τους ή άλλων αντικειμένων στο κοινό. Κατά συνέπεια, οι πάροχοι επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου δεν δύνανται να εκτελέσουν πράξη παρουσίασης ή διάθεσης στο κοινό χωρίς να λάβουν προηγουμένως άδεια από τους δικαιούχους, συνήθως με τη σύναψη συμφωνίας για χορήγηση άδειας. Η υποχρέωση λήψης τέτοιας άδειας προβλέπεται σαφώς στο άρθρο 17, παράγραφος 1, της οδηγίας 2019/790.
4.        Τα ερωτήματα που υπέβαλε το Bundesverwaltungsgericht (Ομοσπονδιακό Διοικητικό Δικαστήριο, Αυστρία) προκύπτουν από το γεγονός ότι, όταν προστατευόμενο περιεχόμενο αναφορτώνεται από χρήστες επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου σε επιγραμμικές πλατφόρμες, ψηφιακά αντίγραφα του περιεχομένου αυτού δημιουργούνται αυτομάτως και αποθηκεύονται στους διακομιστές των
παρόχων υπηρεσιών. Η δημιουργία τέτοιων αντιγράφων είναι τεχνικώς αναγκαία για την πρόσβαση του κοινού στο εν λόγω περιεχόμενο.
5.        Εντούτοις, όπως θα εξηγήσω, τούτο ενδέχεται να παραβιάζει έτερο δικαίωμα που προστατεύεται από το άρθρο 2 της οδηγίας 2001/29, ήτοι το «δικαίωμα αναπαραγωγής», το οποίο προβλέπει, κατ’ ουσίαν, ότι η δημιουργία αντιγράφων προστατευόμενου περιεχομένου επίσης επιφυλάσσεται, καταρχήν, για τους δικαιούχους.
6.        Στο πλαίσιο αυτό, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, μεταξύ άλλων, να διευκρινιστεί εάν τα ψηφιακά αντίγραφα προστατευόμενου περιεχομένου που δημιουργούνται στους διακομιστές των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου, τα οποία είναι τεχνικώς αναγκαία για την πρόσβαση του κοινού στο εν λόγω περιεχόμενο, συνιστούν «αναπαραγωγή», κατά την έννοια του άρθρου 2 της οδηγίας 2001/29, εμπίπτουσα στο πεδίο εφαρμογής του εν λόγω δικαιώματος. Σε περίπτωση καταφατικής απάντησης, ζητεί από το Δικαστήριο να διευκρινίσει εάν οι άδειες που οι εν λόγω πάροχοι υπηρεσιών πρέπει να λαμβάνουν από τους δικαιούχους σύμφωνα με το άρθρο 17, παράγραφος 1, της οδηγίας 2019/790, προκειμένου να παρουσιάσουν ή να διαθέσουν στο κοινό προστατευόμενο περιεχόμενο, παρέχουν κατ’ ανάγκην στους παρόχους αυτούς την άδεια να δημιουργούν τέτοια αντίγραφα.
7.        Η κύρια δίκη αφορά διαφορά μεταξύ, αφενός, της Austro-Mechana και της AKM (μητρικής εταιρίας της Austro-Mechana) –δύο αυστριακών οργανισμών συλλογικής διαχείρισης εγγεγραμμένων στο αυστριακό μητρώο εταιριών (στο εξής: προσφεύγουσες), κατόχων άδειας διαχείρισης, κατά την έννοια της οδηγίας 2014/26/ΕΕ (5), με σκοπό την άσκηση και τη διαχείριση
των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και των συγγενικών δικαιωμάτων σε μουσικά έργα και σε έργα λόγου που συνδέονται με τα εν λόγω έργα, προς το συμφέρον των δικαιούχων– και, αφετέρου, της
Aufsichtsbehörde für Verwertungsgesellschaften (Αυστριακής εποπτικής αρχής για τους οργανισμούς συλλογικής διαχείρισης) (στο εξής: εποπτική αρχή).
8.        Κατ’ ουσίαν, η εποπτική αρχή εκτιμά ότι η άδεια που πρέπει να λαμβάνουν οι πάροχοι επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου από τους δικαιούχους δυνάμει του άρθρου 17, παράγραφος 1, της οδηγίας 2019/790 καλύπτει κατ’ ανάγκην τη δημιουργία, στους διακομιστές των παρόχων υπηρεσιών, ψηφιακών αντιγράφων του προστατευόμενου περιεχομένου τα οποία είναι τεχνικώς αναγκαία για την πρόσβαση του κοινού στο εν λόγω περιεχόμενο. Αντιθέτως, οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι η δημιουργία τέτοιων αντιγράφων πρέπει να επιτρέπεται χωριστά και, ως εκ τούτου, να υπόκειται σε διαφορετική συμφωνία για χορήγηση άδειας και ότι, κατά συνέπεια, είναι δυνατόν μια τέτοια συμφωνία να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ των εν λόγω παρόχων υπηρεσιών και οργανισμού συλλογικής διαχείρισης (εν προκειμένω, της Austro-Mechana) διαφορετικού από αυτόν που διαχειρίζεται το δικαίωμα των οικείων δικαιούχων για παρουσίαση ή διάθεση στο κοινό (εν προκειμένω, της AKM). Θα προτείνω στο Δικαστήριο να υιοθετήσει την πρώτη άποψη.
II.    Το νομικό πλαίσιο
1.      Το διεθνές δίκαιο
9.        Η Σύμβαση της Βέρνης για την προστασία των λογοτεχνικών και καλλιτεχνικών έργων, υπογραφείσα στη Βέρνη στις 9 Σεπτεμβρίου 1886 (Πράξη των Παρισίων της 24ης Ιουλίου 1971), όπως ισχύει μετά την τροποποίηση της 28ης Σεπτεμβρίου 1979 (στο εξής: Σύμβαση της Βέρνης), η οποία υπογράφηκε από όλα τα κράτη μέλη, προβλέπει στο άρθρο 9 τα εξής:
«1)      Οι δημιουργοί λογοτεχνικών και καλλιτεχνικών έργων, προστατευομένων υπό της παρούσης Συμβάσεως έχουν το αποκλειστικόν δικαίωμα να επιτρέψουν την αναπαραγωγήν των έργων τούτων, καθ’ οιονδήποτε τρόπον και υφ’ οιανδήποτε μορφήν.
2)      Αι νομοθεσίαι των χωρών της Ενώσεως διατηρούν την
ευχέρειαν να επιτρέψουν την αναπαραγωγήν των εν λόγω έργων εις ωρισμένας ειδικάς περιπτώσεις,
υπό
τον
όρον ότι η τοιαύτη αναπαραγωγή δεν βλάπτει την κανονικήν εκμετάλλευσιν του έργου, ούτε προκαλεί αδικαιολόγητον βλάβην εις τα νόμιμα συμφέροντα του δημιουργού.
3)      Πάσα ηχητική ή οπτική εγγραφή θεωρείται ως αναπαραγωγή
κατά την έννοιαν της παρούσης Συμβάσεως.»
Β.      Το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης
1.      Η οδηγία 2001/29
10.      Κατά το άρθρο 2 της οδηγίας 2001/29, το οποίο φέρει τον τίτλο «Δικαίωμα αναπαραγωγής»:
«Τα κράτη μέλη παρέχουν το αποκλειστικό δικαίωμα να επιτρέπουν ή να απαγορεύουν, την άμεση ή έμμεση, προσωρινή ή μόνιμη αναπαραγωγή με οποιοδήποτε μέσο και μορφή, εν όλω ή εν μέρει:
α)      στους δημιουργούς, όσον αφορά τα έργα τους,
β)      στους καλλιτέχνες ερμηνευτές ή εκτελεστές, όσον αφορά την εγγραφή σε υλικό φορέα των ερμηνειών ή εκτελέσεών τους,
γ)      στους παραγωγούς φωνογραφημάτων, όσον αφορά τα φωνογραφήματά τους,
δ)      στους παραγωγούς της πρώτης υλικής ενσωμάτωσης ταινιών σε φορέα, όσον αφορά το πρωτότυπο και τα αντίγραφα των ταινιών τους,
ε)      στους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς, όσον αφορά την υλική ενσωμάτωση των εκπομπών τους, που μεταδίδονται ενσυρμάτως ή ασυρμάτως, συμπεριλαμβανομένης της καλωδιακής ή δορυφορικής μετάδοσης».
11.      Το άρθρο 3 της εν λόγω οδηγίας αφορά το «δικαίωμα παρουσίασης έργων στο κοινό και δικαίωμα διάθεσης άλλων αντικειμένων στο κοινό». Στην παράγραφο 1 προβλέπει ότι «[τ]α κράτη μέλη παρέχουν στους δημιουργούς το αποκλειστικό δικαίωμα να επιτρέπουν ή να απαγορεύουν κάθε παρουσίαση στο κοινό των έργων τους, ενσυρμάτως ή ασυρμάτως, καθώς και να καθιστούν προσιτά τα έργα τους στο κοινό κατά τρόπο ώστε οποιοσδήποτε να έχει πρόσβαση σε αυτά όπου και όταν επιλέγει ο ίδιος». Στην
παράγραφο 2
απαριθμεί τις άλλες ειδικές περιπτώσεις στις οποίες ισχύει το εν λόγω δικαίωμα, οι οποίες είναι οι ίδιες με τις αναφερόμενες στο άρθρο 2, στοιχεία βʹ έως εʹ, της οδηγίας 2001/29.
2.      Η οδηγία 2014/26
12.      Το άρθρο 4 της οδηγίας 2014/26 ορίζει ότι «[τ]α κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι οργανισμοί συλλογικής διαχείρισης να ενεργούν με γνώμονα το βέλτιστο συμφέρον των δικαιούχων των οποίων τα δικαιώματα εκπροσωπούν και να μην τους επιβάλλουν υποχρεώσεις οι οποίες δεν είναι αντικειμενικά αναγκαίες για την προστασία των δικαιωμάτων και των συμφερόντων τους ή για την αποτελεσματική διαχείριση των δικαιωμάτων τους».
13.      Το άρθρο 5 της ίδιας οδηγίας απαριθμεί τα ειδικά δικαιώματα των δικαιούχων όσον αφορά τους οργανισμούς συλλογικής διαχείρισης.
14.      Το άρθρο 16, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας 2014/26 αφορά τη διαδικασία αδειοδότησης και τα κριτήρια των όρων αδειοδότησης.
3.      Η οδηγία 2019/790
15.      Κατά το άρθρο 2, σημείο 6, της οδηγίας 2019/790, ως «πάροχος επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου» ορίζεται «ο πάροχος υπηρεσίας της κοινωνίας της πληροφορίας του οποίου ο κύριος ή ένας από τους κύριους σκοπούς είναι να αποθηκεύει και να παρέχει πρόσβαση στο κοινό σε σημαντική ποσότητα προστατευόμενων από την πνευματική ιδιοκτησία ή άλλων αντικειμένων προστασίας που αναφορτώνονται από τους χρήστες του, και τα οποία η υπηρεσία βελτιστοποιεί και προωθεί με σκοπό το κέρδος».
16.      Το άρθρο 17 της ίδιας οδηγίας έχει ως εξής:
«1.      Τα κράτη μέλη προβλέπουν ότι οι πάροχοι επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου εκτελούν μια πράξη παρουσίασης στο κοινό ή πράξη διάθεσης στο κοινό για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας όταν παρέχουν πρόσβαση στο κοινό σε προστατευόμενα έργα πνευματικής ιδιοκτησίας ή άλλα αντικείμενα προστασίας που αναφορτώνονται από τους χρήστες τους.
Ως εκ τούτου, ένας πάροχος επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου πρέπει να λαμβάνει άδεια από τους δικαιούχους που αναφέρονται στο άρθρο 3, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας [2001/29], για παράδειγμα μέσω της σύναψης συμφωνίας για χορήγηση άδειας, προκειμένου να παρουσιάσει ή να καταστήσει διαθέσιμα στο κοινό έργα ή άλλα αντικείμενα προστασίας.
2.      Τα κράτη μέλη προβλέπουν ότι, όταν ένας πάροχος επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου έχει λάβει άδεια, μεταξύ άλλων μέσω συμφωνίας για χορήγηση άδειας η εν λόγω άδεια καλύπτει επίσης πράξεις που διενεργούνται από χρήστες των υπηρεσιών που εμπίπτουν στο άρθρο 3 της οδηγίας [2001/29], όταν αυτοί δεν ενεργούν σε εμπορική βάση ή όταν η δραστηριότητά τους δεν αποφέρει σημαντικά έσοδα.
3.      Όταν ένας πάροχος επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου εκτελεί πράξη παρουσίασης στο κοινό ή πράξη διάθεσης στο κοινό υπό τους όρους που θεσπίζονται στην παρούσα οδηγία, ο περιορισμός της ευθύνης που ορίζεται στο άρθρο 14, παράγραφος 1, της οδηγίας 2000/31/ΕΚ (6) δεν έχει εφαρμογή στις περιπτώσεις που καλύπτονται από το παρόν άρθρο.
Το πρώτο εδάφιο της παρούσας παραγράφου δεν επηρεάζει την ενδεχόμενη εφαρμογή του άρθρου 14, παράγραφος 1, της οδηγίας [2000/31] στους εν λόγω παρόχους υπηρεσιών για σκοπούς που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας.
4.      Εάν δεν έχει χορηγηθεί άδεια, οι πάροχοι επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου ευθύνονται για μη αδειοδοτημένες πράξεις παρουσίασης στο κοινό, συμπεριλαμβανομένης της διάθεσης στο κοινό, έργων που προστατεύονται από δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και άλλων αντικειμένων προστασίας, εκτός εάν οι πάροχοι υπηρεσιών αποδείξουν ότι:
α)      έχουν καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για την απόκτηση της άδειας, και
β)      έχουν καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια σύμφωνα με τα υψηλά πρότυπα επαγγελματικής ευσυνειδησίας του κλάδου προκειμένου να διαπιστώσουν την έλλειψη διαθεσιμότητας συγκεκριμένων έργων και άλλων αντικειμένων προστασίας για τα οποία οι δικαιούχοι έχουν παράσχει στους παρόχους υπηρεσιών τις σχετικές και απαραίτητες πληροφορίες· και σε κάθε περίπτωση
γ)      έχουν ενεργήσει με ταχύτητα, με τη λήψη της επαρκώς τεκμηριωμένης ειδοποίησης από τους δικαιούχους, προκειμένου να απενεργοποιήσουν την πρόσβαση σε ή να αποσύρουν από τους ιστοτόπους τους έργα ή άλλα αντικείμενα προστασίας στα οποία αφορά η ειδοποίηση, και έχουν καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να αποτρέψουν τις μελλοντικές αναφορτώσεις τους σύμφωνα με το στοιχείο βʹ.
[…]»
Γ.      Το εθνικό δίκαιο
17.      Το άρθρο 15 του Bundesgesetz über das Urheberrecht an Werken der Literatur und der Kunst und über verwandte Schutzrechte (Urheberrechtsgesetz) (νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας σε έργα τέχνης και λογοτεχνίας και περί συγγενικών δικαιωμάτων) (νόμος περί πνευματικής ιδιοκτησίας)
(στο εξής: UrhG), το οποίο φέρει τον τίτλο «Δικαίωμα αναπαραγωγής», ορίζει στις παραγράφους 1 και 2 τα εξής:
«(1)      O δημιουργός έχει το αποκλειστικό δικαίωμα αναπαραγωγής του έργου, ανεξαρτήτως της χρησιμοποιούμενης μεθόδου και της αναπαραγόμενης ποσότητας, κατά τρόπο προσωρινό ή μόνιμο.
(2)      Συγκεκριμένα, η αναπαραγωγή περιλαμβάνει, ιδίως και μεταξύ άλλων, την καταγραφή της παρουσίασης ή της εκτέλεσης ενός έργου σε μέσα επαναλαμβανόμενης αναπαραγωγής για την όραση ή την ακοή (φορείς εικόνας ή ήχου), όπως, για παράδειγμα, σε κινηματογραφικές ταινίες ή σε ακουστικούς δίσκους.»
18.      Το άρθρο 17 του UrhG, το οποίο φέρει τον τίτλο «Δικαίωμα ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης», προβλέπει στην
παράγραφο 1
τα εξής:
«(1)      Ο δημιουργός έχει το αποκλειστικό δικαίωμα μετάδοσης του έργου του με ραδιοτηλεοπτικά μέσα ή με άλλο παρεμφερή τρόπο.»
19.      Η παράγραφος 1 του
άρθρου 18a του UrhG, το οποίο φέρει τον τίτλο «Δικαίωμα διάθεσης», έχει ως εξής:
«Ο δημιουργός έχει το αποκλειστικό δικαίωμα διάθεσης του έργου στο κοινό, ενσυρμάτως ή ασυρμάτως, κατά τρόπο ώστε οποιοσδήποτε να έχει πρόσβαση σε αυτό όπου και όταν επιλέγει ο ίδιος.»
20.      Το άρθρο 18c του UrhG, το οποίο φέρει τον τίτλο «Μετάδοση και διάθεση μέσω παρόχων μεγάλων επιγραμμικών πλατφορμών», ορίζει τα εξής:
«Υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 17, παράγραφοι 1 και 2, και του άρθρου 18a, μετάδοση ή διάθεση στο κοινό ενός έργου πραγματοποιείται επίσης από το πρόσωπο που ως πάροχος μεγάλης επιγραμμικής πλατφόρμας χορηγεί στο κοινό πρόσβαση σε έργα προστατευόμενα από δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας που αναφορτώνονται από τους χρήστες του. Οφείλει, επομένως, να
λάβει
την
άδεια
των
δημιουργών.
[…]»
21.      Κατά το άρθρο 24a του UrhG, το οποίο φέρει τον τίτλο «Άδεια χρήσης έργου ή δικαίωμα χρήσης έργου για τη ραδιοτηλεοπτική μετάδοση ή τη διάθεση στο κοινό σύμφωνα με το άρθρο 18c», η άδεια χρήσης που χορηγήθηκε σε πάροχο μεγάλης επιγραμμικής πλατφόρμας για τη χρήση έργου για τη ραδιοτηλεοπτική μετάδοση ή τη διάθεση στο κοινό σύμφωνα με το άρθρο 18c του UrhG καταλαμβάνει και τους χρήστες της πλατφόρμας αυτής, εντός των ορίων της χορηγηθείσας άδειας και υπό την προϋπόθεση ότι οι χρήστες αυτοί δεν ενεργούν σε εμπορική βάση ή η δραστηριότητά τους δεν αποφέρει σημαντικά έσοδα.
Αντίστοιχα, το άρθρο 24a του UrhG προβλέπει ότι η άδεια που χορηγείται στον χρήστη παρέχει επίσης στον πάροχο της υπηρεσίας το δικαίωμα επιτρεπτής χρήσης.
III. Τα πραγματικά περιστατικά, η διαδικασία ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων και τα προδικαστικά ερωτήματα
22.      Η πρώτη προσφεύγουσα, Austro-Mechana, είναι οργανισμός συλλογικής διαχείρισης κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 1, του Bundesgesetz über Verwertungsgesellschaften (νόμου περί οργανισμών συλλογικής διαχείρισης). Υπό την ιδιότητα αυτή, εκπροσωπεί τα δικαιώματα και τα συμφέροντα πλειόνων δικαιούχων επί έργων και άλλων προστατευόμενων αντικειμένων, κατά την έννοια του UrhG. Αποτελεί θυγατρική κατά 100 % της δεύτερης προσφεύγουσας, AKM, η οποία είναι επίσης οργανισμός συλλογικής διαχείρισης. Προκειμένου να ασκούν τις δραστηριότητές τους, η Austro-Mechana και η AKM συνάπτουν
συμφωνίες
διαχείρισης με δικαιούχους. Οι εν λόγω συμφωνίες
διαχείρισης τους παρέχουν το δικαίωμα να διαχειρίζονται ορισμένα αποκλειστικά δικαιώματα των δικαιούχων και, μεταξύ άλλων, να διαπραγματεύονται για λογαριασμό τους άδειες ή συμφωνίες αδειοδότησης με παρόχους επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου.
23.      Η άδεια διαχείρισης που χορηγήθηκε στην
Austro-Mechana από την εποπτική αρχή την εξουσιοδοτεί να
«διαχειρίζεται ηχητικά έργα και λογοτεχνικά έργα που συνδέονται με ηχητικά έργα […] με σκοπό την άσκηση ή τη διαχείριση
των δικαιωμάτων αναπαραγωγής […] καθώς και των αντίστοιχων δικαιωμάτων συμμετοχής ή/και αμοιβής» (7). Η άδεια αυτή ισχύει, μεταξύ άλλων, για την περίπτωση της «αναπαραγωγής ή/και διανομής σε φορείς εικόνας ή ήχου (αποθηκευτικά μέσα) σύμφωνα με τα άρθρα 15 και 16 του UrhG», καθώς και της «αναπαραγωγής […] σε φορείς εικόνας και ήχου (αποθηκευτικά μέσα) όσον αφορά κινηματογραφικά έργα που προορίζονται για ραδιοτηλεοπτική μετάδοση, τα οποία είτε δημιουργούνται από τον ίδιο τον ραδιοτηλεοπτικό φορέα ή παραγωγό διαδικτυακής μετάδοσης είτε η δημιουργία τους ανατίθεται σε τρίτους».
24.      Η άδεια διαχείρισης της AKM αφορά τη διαχείριση «ηχητικών έργων και λογοτεχνικών έργων που συνδέονται με ηχητικά έργα […] με σκοπό την άσκηση ή τη διαχείριση
των δικαιωμάτων αναπαραγωγής εκτέλεσης, συμβατικής παραχώρησης, μετάδοσης και διάθεσης σε παρουσιάσεις, συναυλίες και ραδιοτηλεοπτικές μεταδόσεις, καθώς και των αντίστοιχων δικαιωμάτων συμμετοχής ή/και αμοιβής» (8).
25.      Στις 7 Ιουνίου 2022 η Austro-Mechana ζήτησε από την εποπτική αρχή να αναγνωρίσει ότι η άδεια διαχείρισής της εκτείνεται στην αναπαραγωγή που γίνεται με σκοπό τη μετάδοση και τη διάθεση στο κοινό μέσω μεγάλων επιγραμμικών πλατφορμών. Υποστήριξε, κατ’ ουσίαν, ότι η άδειά της καλύπτει τα ψηφιακά αντίγραφα προστατευόμενου περιεχομένου, τα οποία δημιουργούνται στους διακομιστές των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου και τα οποία είναι παρεπόμενα και τεχνικώς αναγκαία για την παρουσίαση ή την πρόσβαση του κοινού στο εν λόγω περιεχόμενο
στις πλατφόρμες αυτές. Προέβαλε το επιχείρημα αυτό, μολονότι οι εν λόγω πράξεις παρουσίασης ή διάθεσης στο κοινό εμπίπτουν στο πεδίο της άδειας διαχείρισης της AKM.
26.      Με απόφαση της 30ής
Ιανουαρίου 2023, η εποπτική αρχή απέρριψε (στο σημείο 1) την αίτηση της Austro-Mechana και έκρινε (στο σημείο 2) ότι η άδεια διαχείρισης της AKM καλύπτει ήδη κάθε τέτοια αναπαραγωγή.
27.      Η εποπτική αρχή επισήμανε, πρώτον, ότι δεν είναι σαφές εάν το δικαίωμα αναπαραγωγής, που προστατεύεται βάσει του άρθρου 15 του UrhG, το οποίο μεταφέρει στο αυστριακό δίκαιο το άρθρο 2 της οδηγίας 2001/29, θίγεται από τις πράξεις ή τις διαδικασίες που καλύπτει το άρθρο 18c του UrhG, το οποίο, αντίστοιχα, μεταφέρει στο αυστριακό δίκαιο το άρθρο 17 της οδηγίας 2019/790. Συναφώς, αναφέρθηκε σε ορισμένες από τις δηλώσεις στις οποίες προέβη η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με τις κατευθυντήριες γραμμές της σχετικά με τη διάταξη αυτή (9), και υπογράμμισε ότι το άρθρο 17 της οδηγίας 2019/790 και, ως εκ τούτου, το άρθρο 18c του UrhG αφορούν αποκλειστικά το δικαίωμα παρουσίασης ή διάθεσης στο κοινό, όπως ορίζεται στο άρθρο 3 της οδηγίας 2001/29.
28.      Η εποπτική αρχή πρόσθεσε ότι, ακόμη και εάν υποτεθεί ότι το δικαίωμα αναπαραγωγής θίγεται από τις πράξεις ή τις διαδικασίες που καλύπτονται από το άρθρο 17 της οδηγίας 2019/790 και, ως εκ τούτου, από το άρθρο 18c του UrhG, από τον σκοπό του άρθρου 17 της οδηγίας 2019/790 συνάγεται ότι η άδεια την οποία οφείλουν να λαμβάνουν οι πάροχοι επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου για την παρουσίαση ή τη διάθεση στο κοινό προστατευόμενου περιεχομένου που αναφορτώνεται από τους χρήστες στις πλατφόρμες τους περιλαμβάνει κατ’ ανάγκην όλες τις πράξεις αναπαραγωγής που είναι τεχνικώς αναγκαίες για τον σκοπό αυτόν. Οι πράξεις αυτές δεν μπορούν να διαχωριστούν από τις πράξεις παρουσίασης ή διάθεσης στο κοινό, με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατή η χωριστή αδειοδότηση του δικαιώματος αναπαραγωγής.
29.      Τόσο η Austro-Mechana όσο και η AKM άσκησαν προσφυγή κατά της απόφασης αυτής ενώπιον του Bundesverwaltungsgericht (Ομοσπονδιακού Διοικητικού Δικαστηρίου, Αυστρία), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου. Ζητούν, κατ’ ουσίαν, να εξαφανισθεί το σημείο 2 της προσβαλλόμενης απόφασης και να τροποποιηθεί το σημείο 1 της απόφασης αυτής ώστε να γίνει δεκτή η από 7 Ιουνίου 2022 αίτηση της Austro-Mechana.
30.      Δεδομένου ότι διατηρεί αμφιβολίες ως προς την ορθή ερμηνεία των προαναφερθεισών διατάξεων του δικαίου της Ένωσης, το Bundesverwaltungsgericht (Ομοσπονδιακό Διοικητικό Δικαστήριο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«[1)]      Έχει το δίκαιο της Ένωσης, ειδικότερα δε το άρθρο 2 της οδηγίας [2001/29] καθώς και το άρθρο 17, παράγραφος 1, της οδηγίας [2019/790] και το άρθρο 9 της [Σύμβασης της Βέρνης], την έννοια ότι πάροχος επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 6, της οδηγίας [2019/790], ο οποίος αποθηκεύει έργα και άλλα αντικείμενα προστασίας που αναφορτώνονται από χρήστες, προβαίνει επίσης, πέραν της πράξεως παρουσίασης στο κοινό (ή της πράξεως διάθεσης στο κοινό) κατά την έννοια του άρθρου 3 της οδηγίας [2001/29], σε πράξη αναπαραγωγής κατά την έννοια του άρθρου 2 της οδηγίας [2001/29], ή η εν λόγω πράξη είναι αποδοτέα σε αυτόν, και πρέπει να λάβει προς τούτο χωριστή άδεια από τους δικαιούχους που αναφέρονται στο άρθρο 2 της οδηγίας [2001/29];
[2)]      Σε περίπτωση καταφατικής απάντησης στο πρώτο ερώτημα:
Έχει το δίκαιο της Ένωσης, ειδικότερα δε το άρθρο 17, παράγραφοι 1 και 2, καθώς και το άρθρο 1, παράγραφος 2, και το άρθρο 2, σημείο 6, της οδηγίας [2019/790], την έννοια ότι άδεια αναπαραγωγής την οποία έχουν λάβει πάροχοι επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 6, της οδηγίας [2019/790] καλύπτει επίσης τις πράξεις αναπαραγωγής οι οποίες διενεργούνται από τους χρήστες τέτοιων πλατφορμών ή οι οποίες είναι αποδοτέες σε αυτούς, εφόσον
οι πράξεις αυτές δεν διενεργούνται στο πλαίσιο εμπορικής δραστηριότητας ή η διενέργειά τους δεν αποφέρει σημαντικά έσοδα;
[3)]      Σε περίπτωση αρνητικής απάντησης στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα:
Έχει το δίκαιο της Ένωσης, ειδικότερα δε το άρθρο 2 της οδηγίας [2001/29] και το άρθρο 17, παράγραφος 2, της οδηγίας [2019/790], την έννοια ότι οι χρήστες υπηρεσιών των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 6, της οδηγίας [2019/790] προβαίνουν, μέσω της αναφόρτωσης με σκοπό την αποθήκευση και την ανταλλαγή έργων και αντικειμένων που προστατεύονται από δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, σε πράξεις αναπαραγωγής κατά την έννοια του άρθρου 2 της οδηγίας [2001/29] και, προς τούτο, πρέπει να λάβουν άδεια από τους δικαιούχους που αναφέρονται στο άρθρο 2 της [οδηγίας αυτής];
[4)]      Σε περίπτωση καταφατικής απάντησης στο πρώτο ερώτημα:
Έχει το δίκαιο της Ένωσης, ειδικότερα δε το άρθρο 4, το άρθρο 5 και το άρθρο 16, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας [2014/26], την έννοια ότι οι δικαιούχοι μπορούν […] να παρέχουν ατομικά και χωριστά σε οργανισμό συλλογικής διαχείρισης (ή σε ανεξάρτητη οντότητα διαχείρισης) το δικαίωμα αναπαραγωγής σύμφωνα με το άρθρο 2 της οδηγίας [2001/29], αφενός, και το δικαίωμα παρουσίασης στο κοινό σύμφωνα με το άρθρο 3 της ίδιας οδηγίας, αφετέρου, για τους σκοπούς της χορήγησης άδειας σύμφωνα με το άρθρο 17, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας [2019/790], είτε προκειμένου η διαχείριση των δικαιωμάτων αυτών να πραγματοποιηθεί από
διάφορους οργανισμούς συλλογικής διαχείρισης (ή
ανεξάρτητες οντότητες διαχείρισης) είτε προκειμένου η διαχείριση των δικαιωμάτων αυτών να πραγματοποιηθεί εν μέρει ατομικά;»
31.      Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, με ημερομηνία 30 Αυγούστου 2024, κατατέθηκε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 3 Σεπτεμβρίου 2024. Γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν οι προσφεύγουσες της κύριας δίκης, η Αυστριακή και η Γαλλική Κυβέρνηση και η Επιτροπή. Οι εν λόγω μετέχοντες στη διαδικασία, καθώς και η εποπτική αρχή, παρουσίασαν προφορικά τα επιχειρήματά τους κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 8ης Οκτωβρίου 2025.
IV.    Αξιολόγηση
32.      Το άρθρο 2 της οδηγίας 2001/29 ορίζει το δικαίωμα αναπαραγωγής ως το «αποκλειστικό δικαίωμα» των δημιουργών, των
καλλιτεχνών ερμηνευτών ή εκτελεστών, των παραγωγών και των ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών να «επιτρέπουν ή να απαγορεύουν, την άμεση ή έμμεση, προσωρινή ή μόνιμη αναπαραγωγή με οποιοδήποτε μέσο και μορφή, εν όλω ή εν μέρει», των έργων τους, των ερμηνειών ή εκτελέσεών τους, των φωνογραφημάτων τους, των ταινιών τους ή των εκπομπών τους.
33.      Στην υπό κρίση υπόθεση, το Δικαστήριο καλείται να κρίνει εάν, στο πλαίσιο των επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου, το δικαίωμα αυτό ισχύει όταν στους διακομιστές των παρόχων των εν λόγω υπηρεσιών δημιουργούνται ψηφιακά αντίγραφα προστατευόμενου περιεχομένου, τα οποία είναι τεχνικώς αναγκαία για την πρόσβαση του κοινού στο περιεχόμενο αυτό. Προς τούτο, απαιτείται να διευκρινιστεί εάν τα εν λόγω αντίγραφα αποτελούν αναπαραγωγές κατά την έννοια του άρθρου 2 της οδηγίας 2001/29.
34.      Επιπλέον, εάν υποτεθεί ότι το δικαίωμα αναπαραγωγής ισχύει στο συγκεκριμένο πλαίσιο, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται εάν η άδεια την οποία οι πάροχοι επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου πρέπει να λάβουν από τους δικαιούχους δυνάμει του άρθρου 17, παράγραφος 1, της οδηγίας 2019/790 προκειμένου να παρουσιάσουν ή να θέσουν στη διάθεση του κοινού προστατευόμενο περιεχόμενο στις πλατφόρμες τους καλύπτει κατ’ ανάγκην τη δημιουργία ψηφιακών αντιγράφων του εν λόγω περιεχομένου στους διακομιστές των παρόχων αυτών, τα οποία είναι τεχνικώς αναγκαία για τον σκοπό αυτόν.
35.      Προκειμένου να εξηγηθεί ο λόγος για τον οποίο ο νομοθέτης της Ένωσης εισήγαγε, στο άρθρο 17 της οδηγίας 2019/790, ειδικό καθεστώς ευθύνης για τους παρόχους επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου, είναι χρήσιμο να υπομνησθεί ένας από τους κύριους σκοπούς της οδηγίας 2001/29, καθώς και οι εκτιμήσεις που οδήγησαν στη θέσπιση της διάταξης αυτής.
36.      Όπως καθίσταται σαφές από το προοίμιό της, σκοπός της οδηγίας 2001/29 είναι να παρέχει στους δικαιούχους «υψηλό επίπεδο προστασίας» των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και συγγενικών δικαιωμάτων και να διασφαλίζει ότι λαμβάνουν «εύλογη αμοιβή» για τη χρήση των έργων τους και άλλων αντικειμένων, ιδίως στην «κοινωνία της πληροφορίας» (10). Προς τούτο, η εν λόγω οδηγία τους παρέχει, όπως εξήγησα στην εισαγωγή, το αποκλειστικό δικαίωμα αναπαραγωγής του προστατευόμενου περιεχομένου τους (άρθρο 2), καθώς και το αποκλειστικό δικαίωμα παρουσίασης ή διάθεσης του περιεχομένου αυτού στο κοινό (άρθρο 3). Επομένως, πράξεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των εν λόγω δικαιωμάτων δεν μπορούν, κατά κανόνα (11), να πραγματοποιηθούν από τρίτους χωρίς προηγούμενη άδεια, η οποία συνήθως έχει τη μορφή άδειας που χορηγείται έναντι αμοιβής.
37.      Εντούτοις, λίγο μετά την έκδοση της οδηγίας 2001/29, η εμφάνιση διαδραστικών υπηρεσιών «Web 2.0» (διαδικτύου δεύτερης γενιάς), και ιδίως μεγάλων πλατφορμών όπως το YouTube, δημιούργησε ανασφάλεια δικαίου όσον αφορά την αναφόρτωση προστατευόμενου περιεχομένου στις πλατφόρμες αυτές.
38.      Εκείνη την εποχή, η συζήτηση επικεντρώθηκε στο δικαίωμα παρουσίασης ή διάθεσης στο κοινό που προβλέπεται στο άρθρο 3 της οδηγίας 2001/29. Μολονότι ήταν σαφές ότι η εκ μέρους χρήστη αναφόρτωση έργου ή άλλου προστατευόμενου αντικειμένου σε επιγραμμική πλατφόρμα ανταλλαγής περιεχομένου συνιστά πράξη παρουσίασης ή διάθεσης στο κοινό, η οποία απαιτεί, καταρχήν, προηγούμενη άδεια του ή των οικείων δικαιούχων, εντούτοις υπήρξε διαφωνία ως προς το εάν ο διαχειριστής της πλατφόρμας αυτής, παρέχοντας στο κοινό πρόσβαση στο εν λόγω περιεχόμενο, προέβαινε ο ίδιος σε τέτοια πράξη και, ως εκ τούτου, εάν ήταν υποχρεωμένος να συνάπτει συμφωνίες για χορήγηση άδειας ή να καταβάλλει αμοιβή στους δικαιούχους. Από την πλευρά τους, οι δικαιούχοι εξέφρασαν ανησυχίες (12) ότι οι πάροχοι επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου ενθάρρυναν τους χρήστες να αναφορτώνουν προστατευόμενο περιεχόμενο στις επιγραμμικές πλατφόρμες τους και αποκόμιζαν σημαντικά έσοδα από το εν λόγω περιεχόμενο μέσω διαφημίσεων ή συνδρομών, χωρίς να ζητούν άδεια από τους δικαιούχους ή να καταβάλλουν αμοιβή σε αυτούς. Τούτο είναι γνωστό ως το επιχείρημα της «διαφοράς αξίας» (13).
39.      Αβεβαιότητα υπήρχε επίσης και αναφορικά με το πεδίο εφαρμογής του «ασφαλούς λιμένα» που προβλέπεται στο άρθρο 14, παράγραφος 1, της οδηγίας 2000/31. Η διάταξη αυτή απάλλασσε, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, τους παρόχους «υπηρεσιών φιλοξενίας» από την ευθύνη που μπορεί να απορρέει από το προστατευόμενο περιεχόμενο που φιλοξενούν για τους χρήστες τους.
Και σε εκείνη
την περίπτωση δεν ήταν σαφές εάν η διάταξη αυτή «προστάτευε» τους παρόχους επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου, όπως το YouTube, το Soundcloud και το Pinterest, από την ευθύνη για παραβίαση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας λόγω της παρουσίασης στο κοινό προστατευόμενου περιεχομένου που αναφορτώνεται από τους χρήστες τους (14).
40.      Προς άρση της εν λόγω ανασφάλειας δικαίου, ο νομοθέτης της Ένωσης αποφάσισε να αντιμετωπίσει το ζήτημα αυτό στην οδηγία 2019/790 (15), και συγκεκριμένα στο άρθρο 17 αυτής.
41.      Όπως εξέθεσα στην εισαγωγή, αφενός, η πρώτη παράγραφος της εν λόγω διάταξης ορίζει ότι οι πάροχοι επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου εκτελούν οι ίδιοι μια πράξη παρουσίασης ή διάθεσης στο κοινό, κατά την έννοια του άρθρου 3 της οδηγίας 2001/29/ΕΚ, όταν παρέχουν πρόσβαση στο κοινό σε προστατευόμενο περιεχόμενο το οποίο αναφορτώθηκε από τους χρήστες τους (16). Τούτο συνεπάγεται την υποχρέωση των παρόχων αυτών να λάβουν άδεια από τους οικείους δικαιούχους, συνήθως με τη σύναψη συμφωνίας για χορήγηση άδειας. Επιπλέον, το άρθρο 17, παράγραφος 3, της οδηγίας 2019/790 αποκλείει, σε μια τέτοια περίπτωση, την εφαρμογή του «ασφαλούς λιμένα» που προβλέπεται στο άρθρο 14, παράγραφος 1, της οδηγίας 2000/31.
42.      Αφετέρου, το άρθρο 17, παράγραφος 2, της οδηγίας 2019/790 διευκρινίζει ότι οι χρήστες επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου εκτελούν επίσης πράξεις παρουσίασης ή διάθεσης στο κοινό όταν αναφορτώνουν προστατευόμενο περιεχόμενο στις επιγραμμικές πλατφόρμες των παρόχων των εν λόγω υπηρεσιών. Εντούτοις, όταν οι πάροχοι αυτοί λαμβάνουν άδεια, για παράδειγμα μέσω της σύναψης συμφωνίας για χορήγηση άδειας δυνάμει του άρθρου 17, παράγραφος 1, της ίδιας οδηγίας, η άδεια αυτή καλύπτει και τις εν λόγω πράξεις, εφόσον οι χρήστες αυτοί δεν ενεργούν σε εμπορική βάση ή εφόσον η δραστηριότητά τους δεν αποφέρει σημαντικά έσοδα.
43.      Το ειδικό καθεστώς ευθύνης (17) που θεσπίζει το άρθρο 17 της οδηγίας 2019/790 αποσκοπεί στην εδραίωση του «υψηλού επιπέδου προστασίας» της οποίας απολαύουν οι δικαιούχοι επί του προστατευόμενου περιεχομένου τους (18) και, ιδίως, στη διασφάλιση καλύτερης αμοιβής για τη χρήση του περιεχομένου αυτού στις επιγραμμικές πλατφόρμες ανταλλαγής περιεχομένου. Ταυτόχρονα, επιδιώκει την επίτευξη «δίκαιης ισορροπίας» μεταξύ των δικαιωμάτων και των συμφερόντων των εν λόγω δικαιούχων και των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου και των χρηστών τους, ιδίως παρέχοντας ασφάλεια δικαίου στους εν λόγω παρόχους υπηρεσιών (19).
44.      Ωστόσο, ούτε το άρθρο 17, παράγραφος 1, της οδηγίας 2019/790 ούτε οι λοιπές παράγραφοι του άρθρου αυτού αναφέρονται ρητώς στο δικαίωμα αναπαραγωγής που παρέχεται στους δικαιούχους δυνάμει του άρθρου 2 της οδηγίας 2001/29 ή στη δημιουργία ψηφιακών αντιγράφων του προστατευόμενου περιεχομένου στους διακομιστές των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου, τα οποία είναι τεχνικώς αναγκαία για την παροχή στο κοινό πρόσβασης στο περιεχόμενο αυτό.
45.      Έτσι, η αβεβαιότητα που υπήρχε προηγουμένως αναφορικά με το δικαίωμα παρουσίασης ή διάθεσης στο κοινό επανεμφανίζεται τώρα αναφορικά με το δικαίωμα αναπαραγωγής.
46.      Στο πλαίσιο αυτό, θα ξεκινήσω εξηγώντας γιατί τα εν λόγω ψηφιακά αντίγραφα συνιστούν «αναπαραγωγές» κατά την έννοια του άρθρου 2 της οδηγίας 2001/29 και, ως εκ τούτου, εμπίπτουν στο αποκλειστικό δικαίωμα αναπαραγωγής των δικαιούχων (πρώτο σκέλος του ερωτήματος 1) (ενότητα A). Στη συνέχεια, θα εκθέσω τους λόγους για τους οποίους φρονώ ότι η άδεια την οποία πρέπει να λαμβάνουν οι πάροχοι επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου από τους δικαιούχους δυνάμει του άρθρου 17, παράγραφος 1, της οδηγίας 2019/790, για την παρουσίαση ή τη διάθεση στο κοινό προστατευόμενου περιεχομένου, εκτείνεται κατ’ ανάγκην στη δημιουργία, στους διακομιστές τους, ψηφιακών αντιγράφων του περιεχομένου αυτού, τα οποία είναι τεχνικώς αναγκαία για την παροχή στο κοινό πρόσβασης στο εν λόγω περιεχόμενο (δεύτερο σκέλος του ερωτήματος 1) (ενότητα B). Επιπλέον, θα εξηγήσω τους λόγους για τους οποίους η άδεια αυτή καλύπτει επίσης, σύμφωνα με το άρθρο 17, παράγραφος 2, της οδηγίας 2019/790, τις πράξεις αναπαραγωγής που εκτελούν οι χρήστες
επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου, με αποτέλεσμα οι χρήστες αυτοί να μη χρειάζεται να λάβουν χωριστή άδεια για τις πράξεις αυτές, υπό την προϋπόθεση ότι δεν ενεργούν σε εμπορική βάση ή η δραστηριότητά τους δεν αποφέρει σημαντικά έσοδα (ερωτήματα 2 και 3) (ενότητα Γ). Τέλος, θα εξετάσω εν συντομία το ζήτημα του κατά πόσον οι δικαιούχοι μπορούν να αναθέτουν τη διαχείριση των δικαιωμάτων τους σε διαφορετικούς οργανισμούς συλλογικής διαχείρισης (ερώτημα 4) (ενότητα Δ).
47.      Ωστόσο, πριν από αυτό, οφείλω να εξηγήσω γιατί το πεδίο των παρουσών προτάσεων περιορίζεται από δύο σημαντικές απόψεις. Πρώτον, τα προδικαστικά ερωτήματα που υπέβαλε το αιτούν δικαστήριο περιορίζονται στο συγκεκριμένο πλαίσιο της αναφόρτωσης προστατευόμενου περιεχομένου στις πλατφόρμες
παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 17 της οδηγίας 2019/790. Το άρθρο 2, σημείο 6, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας 2019/790 ορίζει τον πάροχο επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου ως «[τον] πάροχο υπηρεσίας της κοινωνίας της πληροφορίας του οποίου ο κύριος ή ένας από τους κύριους σκοπούς είναι να αποθηκεύει και να παρέχει πρόσβαση στο κοινό σε σημαντική ποσότητα προστατευόμενων από την πνευματική ιδιοκτησία ή άλλων αντικειμένων προστασίας που αναφορτώνονται από τους χρήστες του, και τα οποία η υπηρεσία βελτιστοποιεί και προωθεί με σκοπό το κέρδος». Εξ αυτού συνάγεται, ιδίως από τη χρήση του όρου «σημαντική», ότι το άρθρο 17 αφορά τους μεγάλους διαχειριστές πλατφορμών κοινής χρήσης περιεχομένου, όπως το YouTube, το Soundcloud ή το Pinterest, και αποκλείει άλλους (20). Συναφώς, η ανάλυσή μου δεν θα αφορά τα ψηφιακά αντίγραφα που δημιουργούνται στο πλαίσιο της διαδικτυακής διάθεσης προστατευόμενου περιεχομένου είτε από ιδιώτες στους δικούς τους ιστοτόπους είτε μέσω ενδιάμεσων υπηρεσιών που δεν καλύπτονται από τη διάταξη αυτή (21).
48.      Δεύτερον, τα νομικά ζητήματα που εγείρονται στην υπό κρίση υπόθεση αφορούν το συγκεκριμένο πλαίσιο της δημιουργίας, στους διακομιστές υπολογιστών των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου, ψηφιακών αντιγράφων προστατευόμενου περιεχομένου τα οποία είναι τεχνικώς αναγκαία για την παροχή στο κοινό πρόσβασης στο περιεχόμενο αυτό. Οι παρούσες προτάσεις δεν αφορούν τις αναπαραγωγές που πραγματοποιούνται στους διακομιστές των χρηστών
επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου, στις λοιπές ηλεκτρονικές συσκευές τους ή στους λογαριασμούς διαδικτυακής αποθήκευσης, ιδίως σε υπολογιστικό νέφος (22).
Α.      Επί του ζητήματος εάν τα τεχνικώς αναγκαία ψηφιακά αντίγραφα που δημιουργούνται στους διακομιστές των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου συνιστούν αναπαραγωγές εμπίπτουσες στο πεδίο εφαρμογής του δικαιώματος αναπαραγωγής που προστατεύεται δυνάμει του άρθρου 2 της οδηγίας 2001/29 (πρώτο σκέλος του ερωτήματος 1)
49.      Όπως εξήγησε η Επιτροπή κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, όταν ένας χρήστης πιέζει το κουμπί «αναφόρτωση» σε διαδικτυακή πλατφόρμα ανταλλαγής περιεχομένου, το αντίστοιχο αρχείο διαιρείται σε «πακέτα». Τα πακέτα αυτά διαβιβάζονται μέσω διαδικτύου μέσα από δρομολογητές και, μόλις φτάσουν στα κέντρα δεδομένων του οικείου παρόχου επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου, επανασυναρμολογούνται στους διακομιστές του, όπου το αρχείο ανακατασκευάζεται πριν από την ηλεκτρονική ανταλλαγή του. Κατά τη διαδικασία αυτή, δημιουργούνται αυτομάτως ψηφιακά αντίγραφα του αρχείου (23), ως αναπόσπαστο μέρος της διαδικασίας παρουσίασης ή διάθεσης στο κοινό του προστατευόμενου περιεχομένου στην οικεία πλατφόρμα. Κατά την αντίληψή μου, ο μοναδικός σκοπός αυτών των αντιγράφων είναι να καταστεί δυνατή η ανταλλαγή του περιεχομένου αυτού στο διαδίκτυο με το κοινό.
50.      Κατά τη γνώμη μου, είναι σαφές ότι τα ψηφιακά αντίγραφα προστατευόμενου περιεχομένου που δημιουργούνται κατ’ αυτόν τον τρόπο στους διακομιστές των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου συνιστούν αναπαραγωγές, οι οποίες εμπίπτουν στο αποκλειστικό δικαίωμα που προβλέπεται στο άρθρο 2 της οδηγίας 2001/29.
51.      Πρώτον, το Δικαστήριο έχει ήδη επιβεβαιώσει, σε άλλες περιπτώσεις, ότι το δικαίωμα αυτό καλύπτει τη δημιουργία και την αποθήκευση ψηφιακών αντιγράφων προστατευόμενου περιεχομένου σε διακομιστές υπολογιστή, δεδομένου ότι εφαρμόζεται σε αναπαραγωγές προστατευόμενου περιεχομένου «με οποιοδήποτε μέσο και μορφή» (24).
52.      Η ερμηνεία αυτή είναι σύμφωνη με την πρώτη διάταξη που αναγνωρίζει το δικαίωμα αναπαραγωγής στο διεθνές δίκαιο, ήτοι το άρθρο 9 της Σύμβασης της Βέρνης. Συναφώς, η κοινή δήλωση σχετικά με το άρθρο 1, παράγραφος 4, της Συνθήκης του Παγκόσμιου Οργανισμού Διανοητικής Ιδιοκτησίας (ΠΟΔΙ) για την πνευματική ιδιοκτησία (25) προβλέπει ότι «η αποθήκευση προστατευόμενου έργου σε ψηφιακή μορφή σε ηλεκτρονικό μέσο συνιστά αναπαραγωγή κατά την έννοια του άρθρου 9 της [Σύμβασης της Βέρνης]». Επισημαίνω ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος της Σύμβασης της Βέρνης, η οποία, δυνάμει του άρθρου 29, παράγραφος 1, αυτής, είναι ανοικτή μόνο σε κράτη και όχι σε διεθνείς οργανισμούς. Εντούτοις, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δεσμευθεί να συμμορφώνεται προς τις ουσιαστικές διατάξεις (άρθρα 1 έως 21) της εν λόγω σύμβασης
δυνάμει του άρθρου 9, παράγραφος 1, της συμφωνίας για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας στον τομέα του εμπορίου (26) και του άρθρου 1, παράγραφος 4, της Συνθήκης του ΠΟΔΙ για την πνευματική ιδιοκτησία (27).
53.      Αφετέρου, σύμφωνα με τη σκοπίμως ευρεία ερμηνεία που υιοθέτησε ο νομοθέτης της Ένωσης στο άρθρο 2 της οδηγίας 2001/29, το δικαίωμα αναπαραγωγής ισχύει όχι μόνο στις αναπαραγωγές «με οποιοδήποτε μέσο και μορφή», αλλά και ανεξαρτήτως του αν οι αναπαραγωγές αυτές είναι «άμεσες ή έμμεσες, προσωρινές ή μόνιμες». Κατά συνέπεια, το γεγονός ότι, τόσο από τεχνικής όσο και από οικονομικής άποψης, τα επίμαχα ψηφιακά αντίγραφα είναι απλώς παρεπόμενα της παρουσίασης ή της διάθεσης του περιεχομένου στο κοινό, κατά την έννοια του άρθρου 3 της οδηγίας αυτής, δεν ασκεί, καταρχήν, επιρροή.
54.      Συναφώς, επισημαίνω, ωστόσο, ότι το άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29 προβλέπει, υπό αυστηρές προϋποθέσεις, εξαίρεση για τις «[…] προσωρινές πράξεις αναπαραγωγής, οι οποίες είναι μεταβατικές ή παρεπόμενες και οι οποίες αποτελούν αναπόσπαστο και ουσιώδες τμήμα μιας τεχνολογικής μεθόδου» (28). Η εξαίρεση αυτή ισχύει μόνον εφόσον πληρούνται σωρευτικώς πέντε προϋποθέσεις, ήτοι όταν η επίμαχη πράξη:
–        είναι προσωρινή·
–        είναι μεταβατική ή παρεπόμενη·
–        αποτελεί αναπόσπαστο και ουσιώδες τμήμα μιας τεχνολογικής μεθόδου·
–        έχει ως αποκλειστικό σκοπό να επιτρέψει την εντός δικτύου μετάδοση μεταξύ τρίτων μέσω διαμεσολαβητή, ή τη νόμιμη χρήση προστατευόμενου περιεχομένου· και
–         δεν έχει καμία ανεξάρτητη οικονομική σημασία (29).
55.      Μολονότι από τη νομολογία προκύπτει ότι οι ως άνω προϋποθέσεις πρέπει να ερμηνεύονται συσταλτικώς (30), εντούτοις το Δικαστήριο έχει αποφανθεί ότι οι προσωρινές πράξεις αναπαραγωγής έργων στη μνήμη του δορυφορικού αποκωδικοποιητή και επί της τηλεοπτικής οθόνης (31), καθώς και τα αντίγραφα στην οθόνη και τα αντίγραφα στην κρυφή μνήμη που δημιουργούνται από τον τελικό χρήστη κατά την προβολή ιστοσελίδας (32) μπορούν να θεωρηθούν ότι πληρούν όλες τις προϋποθέσεις αυτές.
56.      Εκτιμώ, όπως και οι προσφεύγουσες, η Αυστριακή και η Γαλλική Κυβέρνηση, καθώς και η εποπτική αρχή, ότι δεν ισχύει το ίδιο για ψηφιακά αντίγραφα όπως τα επίμαχα στην κύρια δίκη. Όπως εξήγησε η εποπτική αρχή κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, τα αντίγραφα αυτά δεν είναι προσωρινά, δεδομένου ότι μπορούν κάλλιστα να παραμείνουν αποθηκευμένα στους διακομιστές των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου επί σειρά ετών.
57.      Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, φρονώ ότι η προβλεπόμενη στο άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29 εξαίρεση από το δικαίωμα αναπαραγωγής δεν έχει εφαρμογή στην περίπτωση της δημιουργίας, στους διακομιστές των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου, ψηφιακών αντιγράφων προστατευόμενου περιεχομένου τα οποία είναι τεχνικώς αναγκαία για την παροχή στο κοινό πρόσβασης στο περιεχόμενο αυτό.
58.      Τρίτον, θα προσθέσω ότι από κανένα στοιχείο της οδηγίας 2001/29 δεν προκύπτει ότι, σε μια τέτοια περίπτωση, το δικαίωμα παρουσίασης ή διάθεσης στο κοινό δυνάμει του άρθρου 3 της οδηγίας αυτής θα έπρεπε να «αποκλείει» την εφαρμογή του δικαιώματος αναπαραγωγής που προστατεύεται δυνάμει του άρθρου 2 της ίδιας οδηγίας, υπό την έννοια ότι το εν λόγω δικαίωμα δεν θα είχε πλέον σημασία.
59.      Καταρχάς, συμμερίζομαι την άποψη των προσφευγουσών ότι οποιαδήποτε μορφή «ομαδοποίησης» διαφορετικών αποκλειστικών δικαιωμάτων –εν προκειμένω, του δικαιώματος αναπαραγωγής και του δικαιώματος παρουσίασης ή διάθεσης στο κοινό– θα αντέβαινε στο άρθρο 2 της οδηγίας 2001/29, καθώς και, μεταξύ άλλων, στο άρθρο 9 της Σύμβασης της Βέρνης, δεδομένου ότι αμφότερες οι εν λόγω διατάξεις αναγνωρίζουν το δικαίωμα αναπαραγωγής ως αποκλειστικό δικαίωμα, διακριτό από το δικαίωμα παρουσίασης ή διάθεσης στο κοινό.
60.      Περαιτέρω, όπως επισημαίνει η Γαλλική Κυβέρνηση, η αιτιολογική σκέψη 23 της οδηγίας 2001/29 αναφέρει ότι «[η παρουσίαση έργου στο κοινό δεν] καλύπτει άλλες πράξεις». Κατά την αντίληψή μου, τούτο σημαίνει ότι η διαπίστωση ότι το δικαίωμα παρουσίασης ή διάθεσης στο κοινό ισχύει σε δεδομένη περίπτωση δεν αποκλείει την ταυτόχρονη εφαρμογή άλλων αποκλειστικών δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος αναπαραγωγής.
61.      Σε αντίθεση με όσα υποστηρίζει η Επιτροπή, δεν συνάγεται διαφορετικό συμπέρασμα από τις προηγούμενες αποφάσεις του Δικαστηρίου, ιδίως από τις αποφάσεις στις υποθέσεις Renckhoff (33),
YouTube και Cyando ή Πολωνία κατά Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συμβουλίου.
62.      Όπως ορθώς επισημαίνουν οι προσφεύγουσες, καθώς και η Αυστριακή και η Γαλλική Κυβέρνηση, ο λόγος για τον οποίο το Δικαστήριο δεν εξέτασε το δικαίωμα αναπαραγωγής ή το άρθρο 2 της οδηγίας 2001/29 στις υποθέσεις αυτές είναι απλώς ότι τα υποβληθέντα ερωτήματα δεν αφορούσαν το εν λόγω δικαίωμα ή τη διάταξη αυτή. Στην υπόθεση που οδήγησε στην απόφαση
Renckhoff, το αιτούν δικαστήριο ζήτησε από το Δικαστήριο να ερμηνεύσει μόνον το δικαίωμα παρουσίασης ή διάθεσης στο κοινό. Στην
υπόθεση που οδήγησε στην απόφαση
YouTube και Cyando, το ζήτημα αφορούσε την ευθύνη για τη αναφόρτωση και την ανταλλαγή περιεχομένου στους διαδικτυακούς τόπους των παρόχων των επίμαχων υπηρεσιών, υπό το καθεστώς που ίσχυε πριν από τη θέσπιση του άρθρου 17 της οδηγίας 2019/790. Τέλος, στην υπόθεση που οδήγησε στην απόφαση Πολωνία κατά Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συμβουλίου, το Δικαστήριο κλήθηκε να εκτιμήσει τη συμβατότητα ορισμένων πτυχών του εν λόγω καθεστώτος ευθύνης με το θεμελιώδες δικαίωμα της ελευθερίας της έκφρασης που κατοχυρώνεται στο άρθρο 11 του Χάρτη
των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης). Επομένως, από τις αποφάσεις αυτές δεν μπορεί να συναχθεί κανένα συμπέρασμα όσον αφορά το περιεχόμενο του δικαιώματος αναπαραγωγής.
63.      Τέλος, το Δικαστήριο παγίως υιοθετεί στη νομολογία του σαφή διάκριση μεταξύ του δικαιώματος αναπαραγωγής και του δικαιώματος παρουσίασης ή διάθεσης στο κοινό και έχει ήδη επιβεβαιώσει ότι αμφότερα τα δικαιώματα μπορούν να εφαρμοστούν παραλλήλως. Για παράδειγμα, έχει κρίνει ότι κάθε παρουσίαση που προκύπτει από την εκ μέρους του χρήστη διαμοίραση υπηρεσίας αποθηκεύσεως στο υπολογιστικό νέφος συνιστά πράξη εκμεταλλεύσεως διακριτή από την πράξη αναπαραγωγής του άρθρου 2, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2001/29, η οποία δύναται να εμπίπτει στο άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας αυτής, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις εφαρμογής της (34).
64.      Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, φρονώ ότι είναι σαφές ότι η αναφόρτωση προστατευόμενου περιεχομένου στην πλατφόρμα
παρόχου επιγραμμικής υπηρεσίας ανταλλαγής περιεχομένου συνεπάγεται όχι μόνον πράξεις παρουσίασης ή διάθεσης στο κοινό, κατά την έννοια του άρθρου 3 της οδηγίας 2001/29, αλλά και πράξεις αναπαραγωγής που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 2 της οδηγίας αυτής. Επομένως, όταν τέτοιες πράξεις αναπαραγωγής πραγματοποιούνται χωρίς την άδεια των δικαιούχων των οικείων δικαιωμάτων, ενδέχεται να συνεπάγονται προσβολή διακριτού αποκλειστικού δικαιώματος, ήτοι του δικαιώματος αναπαραγωγής, το οποίο είναι χωριστό από το δικαίωμα παρουσίασης ή διάθεσης στο κοινό.
Β.      Επί του ζητήματος εάν οι πάροχοι επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου πρέπει να λαμβάνουν άδεια για τις επίμαχες ψηφιακές αναπαραγωγές, διαφορετική από εκείνη που χρειάζονται για να παράσχουν στο κοινό πρόσβαση στο επίμαχο προστατευόμενο περιεχόμενο (δεύτερο σκέλος του ερωτήματος 1)
65.      Στη συνέχεια θα εξετάσω το ζήτημα εάν η άδεια που πρέπει να λαμβάνουν οι πάροχοι επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου από τους δικαιούχους, δυνάμει του άρθρου 17, παράγραφος 1, της οδηγίας 2019/790, για την παρουσίαση ή τη διάθεση στο κοινό προστατευόμενου περιεχομένου, κατά την έννοια του άρθρου 3 της οδηγίας 2001/29, καλύπτει και τις αναπαραγωγές που πραγματοποιούνται, δυνάμει του άρθρου 2 της οδηγίας αυτής, όταν στους διακομιστές τους δημιουργούνται ψηφιακά αντίγραφα του περιεχομένου τα οποία είναι τεχνικώς αναγκαία για την ανταλλαγή του περιεχομένου αυτού με το κοινό.
66.      Συναφώς, ενώπιον του Δικαστηρίου προβλήθηκαν τρεις διαφορετικές επιχειρηματολογίες.
67.      Πρώτον, η εποπτική αρχή και η Επιτροπή θεωρούν ότι, στο πλαίσιο της εφαρμογής του άρθρου 17 της οδηγίας 2019/790, το δικαίωμα αναπαραγωγής δεν μπορεί να ασκηθεί ανεξάρτητα από το δικαίωμα παρουσίασης ή διάθεσης στο κοινό. Κατά συνέπεια,
η άδεια που πρέπει να λαμβάνουν οι πάροχοι επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου, δυνάμει της παραγράφου 1 του άρθρου αυτού, εκτείνεται κατ’ ανάγκην στη δημιουργία των αντιγράφων αυτών.
68.      Δεύτερον, οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι, μολονότι το ειδικό καθεστώς ευθύνης που προβλέπεται στο άρθρο 17 της οδηγίας 2019/790 εφαρμόζεται στη δημιουργία, στους διακομιστές των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου, ψηφιακών αντιγράφων προστατευόμενου περιεχομένου, τα οποία είναι τεχνικώς αναγκαία για την παροχή στο κοινό πρόσβασης στο περιεχόμενο αυτό, εντούτοις οι πάροχοι αυτοί πρέπει να λάβουν χωριστή άδεια για τις αναπαραγωγές αυτές, διαφορετική από την άδεια που κατονομάζεται ρητώς στην παράγραφο 1 του εν λόγω άρθρου. Κατά την άποψή τους, η υιοθέτηση της λύσης που υποστηρίζουν η εποπτική αρχή και η Επιτροπή θα ισοδυναμούσε με «de facto κατάργηση» του δικαιώματος αναπαραγωγής, κατά παράβαση του άρθρου 17, παράγραφος 2, του Χάρτη, το οποίο ορίζει ότι «[η] διανοητική ιδιοκτησία προστατεύεται».
69.      Τρίτον, η Αυστριακή και η Γαλλική Κυβέρνηση υποστηρίζουν ότι το άρθρο 17 της οδηγίας 2019/790 δεν εφαρμόζεται καθόλου στη δημιουργία τέτοιων αντιγράφων, δεδομένου ότι η διάταξη αυτή αφορά μόνον τις πράξεις παρουσίασης ή διάθεσης στο κοινό. Κατά συνέπεια, η ευθύνη των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου για τα ψηφιακά αντίγραφα προστατευόμενου περιεχομένου που δημιουργούνται στους διακομιστές τους, τα οποία είναι τεχνικώς αναγκαία για την παροχή στο κοινό πρόσβασης στο περιεχόμενο αυτό, θα πρέπει να αξιολογείται αποκλειστικά βάσει του γενικού καθεστώτος ευθύνης, ήτοι των κανόνων που προβλέπει η οδηγία 2001/29. Συναφώς, η Γαλλική Κυβέρνηση υπενθυμίζει ότι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, το άρθρο 2 της οδηγίας αυτής έχει την έννοια ότι, υπό την επιφύλαξη των εξαιρέσεων και περιορισμών που προβλέπει το άρθρο 5 της ίδιας οδηγίας, κάθε πράξη αναπαραγωγής ενός έργου από τρίτον απαιτεί την προηγούμενη συναίνεση του
οικείου δικαιούχου (35). Κατά την κυβέρνηση αυτή, η χορήγηση στους εν λόγω παρόχους της δυνατότητας να δημιουργούν ψηφιακά αντίγραφα προστατευόμενου περιεχομένου χωρίς ειδική άδεια του δικαιούχου, διαφορετική από εκείνη που απαιτείται δυνάμει του άρθρου 17 της οδηγίας 2019/790, θα ισοδυναμούσε με θέσπιση νέας άγραφης «εξαίρεσης» ή «περιορισμού» του δικαιώματος αναπαραγωγής που προστατεύεται δυνάμει του άρθρου 2 της οδηγίας 2001/29.
70.      Στο σημείο αυτό, επισημαίνω, όπως ήδη παρατήρησε η εποπτική αρχή ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου (36), ότι, στις κατευθυντήριες γραμμές της σχετικά με το άρθρο 17 της οδηγίας 2019/970, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστήριξε –χωρίς, επισημαίνεται, να παράσχει οποιαδήποτε πραγματική εξήγηση– ότι «[ο]ι πράξεις παρουσίασης στο κοινό και διάθεσης περιεχομένου, όπως ορίζονται στο άρθρο 17, παράγραφος 1, θα πρέπει να θεωρείται ότι καλύπτουν επίσης τις αναπαραγωγές που είναι αναγκαίες για τη διενέργεια αυτών των πράξεων» (37) και ότι «[τ]α κράτη μέλη δεν θα πρέπει να προβλέπουν υποχρέωση των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου να λαμβάνουν άδεια για αναπαραγωγές που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του άρθρου 17» (38). Εντούτοις, υπενθυμίζω ότι οι κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής σχετικά με το άρθρο 17 της οδηγίας 2019/790 απλώς αντικατοπτρίζουν τις απόψεις του εν λόγω οργάνου και δεν έχουν δεσμευτική ισχύ (39).
71.      Στις ενότητες που ακολουθούν, θα εξηγήσω ότι από τη γραμματική και ιστορική ανάλυση του άρθρου 17 της οδηγίας 2019/790 δεν μπορεί να συναχθεί ασφαλές συμπέρασμα ως προς το εάν η άδεια που απαιτείται βάσει της διάταξης αυτής καλύπτει κατ’ ανάγκην τη δημιουργία, στους διακομιστές των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου, ψηφιακών αντιγράφων προστατευόμενου περιεχομένου τα οποία είναι τεχνικώς αναγκαία για την παρουσίαση ή τη διάθεση του περιεχομένου αυτού στο κοινό (ενότητα 1). Εντούτοις, η συστηματική και τελολογική ερμηνεία του άρθρου 17, παράγραφος 1, της οδηγίας 2019/790 με οδηγεί να συμμεριστώ τη θέση που υιοθέτησε η Επιτροπή στις κατευθυντήριες γραμμές της (ενότητα 2).
1.      Γραμματική και ιστορική ανάλυση
72.      Καταρχάς, συμμερίζομαι την άποψη της Αυστριακής και της Γαλλικής Κυβέρνησης ότι το άρθρο 17, παράγραφος 1, της οδηγίας 2019/790 αφορά αποκλειστικά «πράξη παρουσίασης στο κοινό ή πράξη διάθεσης στο κοινό». Ούτε η εν λόγω παράγραφος, ούτε κάποια άλλη διάταξη του άρθρου 17 αναφέρονται σε πράξεις αναπαραγωγής ή στο δικαίωμα αναπαραγωγής, όπως αυτό ορίζεται στο άρθρο 2 της οδηγίας 2001/29.
73.      Όσον αφορά το ιστορικό θέσπισης της διάταξης αυτής, επισημαίνω ότι το άρθρο 13, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, της ενοποιημένης συμβιβαστικής πρότασης της Προεδρίας του Συμβουλίου της 23ης Μαρτίου 2018 (40) –η οποία στη συνέχεια αποτέλεσε το άρθρο 17, παράγραφος 2, της οδηγίας 2019/790– προέβλεπε ότι οι συμφωνίες χορήγησης άδειας που συνάπτονται μεταξύ των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου και των δικαιούχων «καλύπτουν την ευθύνη των χρηστών της υπηρεσίας για πράξεις που εμπίπτουν στα άρθρα 2 και 3 της οδηγίας [2001/29], όταν αυτοί δεν ενεργούν σε εμπορική βάση» (41). Η αναφορά στο άρθρο 2 της οδηγίας 2001/29 καταργήθηκε στη συνέχεια, χωρίς οποιαδήποτε ρητή εξήγηση, εξ όσων είμαι σε θέση να γνωρίζω (42), κατά τα τελευταία στάδια της νομοθετικής διαδικασίας. Οι προπαρασκευαστικές εργασίες σχετικά με το άρθρο 17 της οδηγίας 2019/790 δεν περιέχουν περαιτέρω ενδείξεις ως προς την ενδεχόμενη εφαρμογή του σε πράξεις αναπαραγωγής κατά την έννοια του άρθρου 2 της οδηγίας 2001/29.
74.      Επομένως, μολονότι τόσο το γράμμα του άρθρου 17, παράγραφος 1, όσο και το ιστορικό του παραμένουν σιωπηλά ως προς το επίμαχο ζήτημα, εντούτοις η σιωπή αυτή είναι διφορούμενη. Όπως ορθώς επισημαίνει η Επιτροπή, το γεγονός ότι το άρθρο 2 της οδηγίας 2001/29 μνημονεύθηκε σε ένα στάδιο της νομοθετικής διαδικασίας καταδεικνύει ότι ο νομοθέτης της Ένωσης είχε γνώση του ενδιάμεσου σταδίου της δημιουργίας ψηφιακών αντιγράφων προστατευόμενου περιεχομένου στους διακομιστές των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου.
75.      Ελλείψει οποιασδήποτε εξήγησης για την επακόλουθη διαγραφή της εν λόγω αναφοράς, μπορούν να εξαχθούν δύο αντίθετα συμπεράσματα. Μπορεί να υποστηριχθεί, όπως προβάλλει η Επιτροπή, ότι ο νομοθέτης της Ένωσης έκρινε ότι η αναφορά αυτή ήταν περιττή, με το σκεπτικό ότι οι αναπαραγωγές αυτές είναι παρεπόμενες της παρουσίασης ή της διάθεσης του περιεχομένου αυτού στο κοινό και, ως εκ τούτου, καλύπτονται σιωπηρά από το ειδικό καθεστώς ευθύνης που προβλέπεται στο άρθρο 17 της οδηγίας 2019/790. Εναλλακτικά, όπως υποστηρίζουν η Austro-Mechana, η AKM και η Γαλλική Κυβέρνηση, μπορεί να υποστηριχθεί ότι το δικαίωμα αναπαραγωγής σκοπίμως δεν συμπεριλήφθηκε στο πεδίο εφαρμογής της διάταξης αυτής και εξακολουθεί να υπόκειται μόνον στο γενικό καθεστώς, ήτοι στους κανόνες της οδηγίας 2001/29 (και, ενδεχομένως, στον «ασφαλή λιμένα» που θεσπίζει το άρθρο 14 της οδηγίας 2014/26).
76.      Όπως θα εξηγήσω στις επόμενες ενότητες, εκτιμώ ότι προτιμότερη είναι η πρώτη από τις ερμηνείες αυτές.
2.      Συστηματική και τελολογική ανάλυση
77.      Δύο διατάξεις της οδηγίας 2019/790, πέραν του άρθρου 17, παράγραφος 1, αυτής, επιτρέπουν να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η εν λόγω διάταξη εφαρμόζεται στη δημιουργία ψηφιακών αντιγράφων προστατευόμενου περιεχομένου στους διακομιστές των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου, όταν τα αντίγραφα αυτά είναι τεχνικώς αναγκαία για την πρόσβαση του κοινού στο περιεχόμενο αυτό.
78.      Πρώτον, όπως εξήγησα στο σημείο 41 των παρουσών προτάσεων, το ειδικό καθεστώς ευθύνης που θεσπίζεται με το άρθρο 17 της οδηγίας 2019/790 ισχύει για τους «παρόχους επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου», οι οποίοι ορίζονται στο άρθρο 2, σημείο 6, της οδηγίας 2019/790 ως οι «πάροχο[ι] υπηρεσίας της κοινωνίας της πληροφορίας τ[ων] οποί[ων] ο κύριος ή ένας από τους κύριους σκοπούς είναι να αποθηκεύ[ουν] και να παρέχ[ουν] πρόσβαση στο κοινό σε σημαντική ποσότητα προστατευόμενων από την πνευματική ιδιοκτησία ή άλλων αντικειμένων προστασίας που αναφορτώνονται από τους χρήστες του[ς], και τα οποία [αυτοί βελτιστοποιούν και προωθούν] με σκοπό το κέρδος» (43). Δύσκολα θα γινόταν κατανοητό γιατί ο νομοθέτης της Ένωσης θα αναφερόταν ρητά, στον ορισμό αυτό, στη δραστηριότητα της «αποθήκευσης» εάν η δημιουργία και η αποθήκευση ψηφιακών αντιγράφων προστατευόμενου περιεχομένου στους διακομιστές των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου δεν είχαν σχέση με την εν λόγω διάταξη (44).
79.      Δεύτερον, η αιτιολογική σκέψη 61 της οδηγίας 2019/790 αναφέρει ότι σκοπός του ειδικού καθεστώτος ευθύνης που θεσπίζει το άρθρο 17 της οδηγίας αυτής ήταν να διευκρινιστεί, μετά από χρόνια συζήτησης και αβεβαιότητας, ότι οι πάροχοι επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου «εμπλέκονται σε πράξεις που αφορούν τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και χρειάζεται να λαμβάνουν άδειες από τους δικαιούχους για το περιεχόμενο που αναφορτώνεται από τους χρήστες τους» (45). Η εν λόγω αιτιολογική σκέψη υποδηλώνει ότι το άρθρο 17, παράγραφος 1, προοριζόταν να προστατεύσει τους εν λόγω παρόχους υπηρεσιών από την ευθύνη για παραβιάσεις των αποκλειστικών δικαιωμάτων των δικαιούχων, υπό την ευρεία έννοια, υπό την προϋπόθεση ότι έχουν λάβει άδεια.
80.      Όσον αφορά τους στόχους που επιδιώκει το ειδικό καθεστώς ευθύνης που θεσπίζει το άρθρο 17 της οδηγίας 2019/790, υπενθυμίζω, όπως επισημαίνεται στο σημείο 43 των παρουσών προτάσεων, ότι το καθεστώς αυτό αποσκοπεί στην εδραίωση του «υψηλού επιπέδου προστασίας» της οποίας απολαύουν οι δικαιούχοι επί του προστατευόμενου περιεχομένου τους. Προς τούτο, ενισχύει την ανάπτυξη της «αγοράς χορήγησης αδειών μεταξύ δικαιούχων δικαιωμάτων και παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου» (46). Κατά τον τρόπο αυτόν, επιδιώκει να παράσχει στους δικαιούχους τη δυνατότητα να λαμβάνουν καλύτερη αμοιβή για τη χρήση προστατευόμενου περιεχομένου στις πλατφόρμες των εν λόγω παρόχων υπηρεσιών και να συμβάλει στην «εύρυθμη και δίκαιη λειτουργία της αγοράς για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας» (47).
Ταυτόχρονα, το συγκεκριμένο καθεστώς ευθύνης αποσκοπεί επίσης στην εξασφάλιση «δίκαιης ισορροπίας» μεταξύ αφενός των δικαιωμάτων και των συμφερόντων των δικαιούχων και των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου και των χρηστών τους.
81.      Ειδικότερα, η αιτιολογική σκέψη 61 της οδηγίας 2019/790 τονίζει ότι οι συμφωνίες χορήγησης αδειών θα πρέπει να είναι δίκαιες και να διατηρούν μια εύλογη ισορροπία μεταξύ των δύο μερών (δικαιούχων και παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου) (48), ενώ η αιτιολογική σκέψη 70 της ίδιας οδηγίας υπογραμμίζει τη σημασία της διασφάλισης, στο συγκεκριμένο πλαίσιο των επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου, της ελευθερίας της έκφρασης των χρηστών και της «επίτευξης ισορροπίας μεταξύ θεμελιωδών δικαιωμάτων που θεσπίζονται στον [Χάρτη], ιδίως της ελευθερίας της έκφρασης και της ελευθερίας της τέχνης, καθώς και του δικαιώματος στην ιδιοκτησία, συμπεριλαμβανομένης της διανοητικής ιδιοκτησίας» (49).
82.      Λαμβανομένων υπόψη των στόχων αυτών, φρονώ ότι, εάν η άδεια την οποία πρέπει να λαμβάνουν οι πάροχοι επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου, δυνάμει του άρθρου 17, παράγραφος 1, της οδηγίας 2019/790, δεν εκτεινόταν στη δημιουργία ψηφιακών αντιγράφων του προστατευόμενου περιεχομένου στους διακομιστές τους τα οποία είναι τεχνικώς αναγκαία για την παροχή στο κοινό πρόσβασης στο περιεχόμενο αυτό, το άρθρο 17 της εν λόγω οδηγίας θα στερούνταν της αποτελεσματικότητάς του.
83.      Πρώτον, από την άποψη των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου, το άρθρο 17, παράγραφος 1, της οδηγίας 2019/790 αφορά μόνον «την άδεια […] προκειμένου [ο πάροχος] να παρουσιάσει ή να καταστήσει διαθέσιμα στο κοινό έργα ή άλλα αντικείμενα προστασίας». Εάν το Δικαστήριο καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η δημιουργία ψηφιακών αντιγράφων προστατευόμενου περιεχομένου στους διακομιστές των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου τα οποία είναι τεχνικώς αναγκαία για την παροχή στο κοινό πρόσβασης στο περιεχόμενο αυτό μπορεί να υπόκειται σε ξεχωριστή άδεια, η οποία ουδόλως αναφέρεται στο άρθρο 17, θα προκύψει σημαντικός βαθμός νομικής αβεβαιότητας για τους παρόχους επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου. Υπενθυμίζω, συναφώς, ότι, όπως επισημάνθηκε στο σημείο 40 των παρουσών προτάσεων, θεσπίζοντας τη διάταξη αυτή, ο νομοθέτης της Ένωσης θέλησε, μεταξύ άλλων, να μειώσει την ανασφάλεια δικαίου σχετικά με την ευθύνη των εν λόγω παρόχων υπηρεσιών για το προστατευόμενο περιεχόμενο που αναφορτώνουν οι χρήστες. Αντιλαμβάνομαι ότι δεν είχε την πρόθεση να εξετάσει μέρος μόνον της ευθύνης αυτής (δηλαδή μόνον την ευθύνη των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου για τις πράξεις παρουσίασης ή διάθεσης στο κοινό, εξαιρουμένων των πράξεων αναπαραγωγής που είναι τεχνικώς αναγκαίες για τον σκοπό αυτόν).
84.      Επιπλέον, εάν η άδεια που απαιτείται δυνάμει του άρθρου 17, παράγραφος 1, της οδηγίας 2019/790 δεν κάλυπτε τη δημιουργία τέτοιων ψηφιακών αντιγράφων, η άδεια αυτή θα καθίστατο, στην πράξη, περιττή. Οι εν λόγω πάροχοι υπηρεσιών θα μπορούσαν, και στην περίπτωση αυτή, να βρεθούν αντιμέτωποι με αξιώσεις των δικαιούχων για παραβιάσεις του αποκλειστικού δικαιώματος αναπαραγωγής τους, όπως προστατεύεται από το άρθρο 2 της οδηγίας 2001/29, για τον λόγο και μόνον ότι ψηφιακά αντίγραφα προστατευόμενου περιεχομένου δημιουργούνται αυτόματα στους διακομιστές τους κάθε φορά που ένας χρήστης αναφορτώνει τέτοιο προστατευόμενο περιεχόμενο.
85.      Επομένως, από την άποψη της ασφάλειας δικαίου, η μόνη συνεκτική λύση είναι η άδεια που απαιτείται σύμφωνα με το άρθρο 17, παράγραφος 1, της οδηγίας 2019/790 να καλύπτει κατ’ ανάγκην τα εν λόγω αντίγραφα.
86.      Δεύτερον, από την άποψη των δικαιούχων, εάν η άδεια που απαιτείται βάσει του άρθρου 17, παράγραφος 1, της οδηγίας 2019/790 δεν εκτεινόταν στη δημιουργία τέτοιων αντιγράφων, ο στόχος της διασφάλισης καλύτερης αμοιβής για τη χρήση προστατευόμενου περιεχομένου στις επιγραμμικές πλατφόρμες ανταλλαγής περιεχομένου θα διακυβευόταν σοβαρά. Οι πάροχοι επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου δεν θα είχαν κίνητρο να λάβουν την εν λόγω άδεια, διότι, ούτως ή άλλως, θα βαρύνονταν ενδεχομένως με την ευθύνη για πράξεις αναπαραγωγής που δεν καλύπτονται από την άδεια αυτή.
87.      Επιπλέον, το ζήτημα της ευθύνης των εν λόγω παρόχων υπηρεσιών για τέτοιες πράξεις αναπαραγωγής θα αναβίωνε, κατ’ ουσίαν, τις ίδιες αβεβαιότητες τις οποίες εξέτασε το Δικαστήριο στην απόφαση YouTube και Cyando σε σχέση με το δικαίωμα παρουσίασης ή διάθεσης στο κοινό, σε μια εποχή κατά την οποία δεν είχε ακόμη εφαρμογή το ειδικό καθεστώς που θεσπίστηκε με το άρθρο 17 της οδηγίας 2019/790. Ειδικότερα, θα ήταν ο πάροχος κατά κύριο λόγο υπεύθυνος βάσει του άρθρου 2 της οδηγίας 2001/29; Θα μπορούσε να επικαλεστεί τον «ασφαλή λιμένα» που θεσπίζεται με το άρθρο 14, παράγραφος 1 της οδηγίας 2000/31 (50); Ανάλογα με την απάντηση, οι πάροχοι επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου ενδέχεται να φέρουν πλήρη ευθύνη ή και καμία ευθύνη.
88.      Υπενθυμίζω ότι, στην εν λόγω απόφαση (51), το Δικαστήριο αποφάνθηκε, όσον αφορά το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, ότι το ενδεχομένως παράνομο περιεχόμενο, καταρχήν, δεν αναρτάται στην επίμαχη πλατφόρμα από τον διαχειριστή της, αλλά από τους χρήστες, που ενεργούν αυτοτελώς, καθώς και ότι η ευθύνη του διαχειριστή εξαρτάται από την έκταση και τον ηθελημένο χαρακτήρα της παρέμβασής του στην παρουσίαση. Το Δικαστήριο προσέθεσε ότι
το γεγονός και μόνον ότι ο διαχειριστής γνωρίζει, γενικώς, την παράνομη διαθεσιμότητα προστατευόμενου περιεχομένου στην πλατφόρμα του δεν αρκεί για να θεωρηθεί ότι παρεμβαίνει με σκοπό να παράσχει στους χρήστες του διαδικτύου πρόσβαση σε αυτό.
89.      Όσον αφορά το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, στην απόφαση YouTube και Cyando το Δικαστήριο δεν απέκλεισε τη δυνατότητα εφαρμογής του άρθρου 14, παράγραφος 1, της οδηγίας 2000/31 στους παρόχους επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου (52). Η διάταξη αυτή, σε συνδυασμό με το άρθρο 15, παράγραφος 1, της ίδιας οδηγίας (53),
όριζε ότι οι πάροχοι υπηρεσιών φιλοξενίας δεν υπόκεινται σε γενική υποχρέωση παρακολούθησης και υποχρεούνται, κατ’ ουσίαν, να ενεργούν κατόπιν ειδοποίησης από τους δικαιούχους, αποσύροντας παράνομο περιεχόμενο ή απενεργοποιώντας την πρόσβαση σε αυτό («ειδοποίηση και απόσυρση») (54).
90.      Ο νομοθέτης της Ένωσης έκρινε, κατά τη θέσπιση του άρθρου 17 της οδηγίας 2019/790, ότι η λύση αυτή δεν προστάτευε επαρκώς τους δικαιούχους (55). Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το άρθρο 17, παράγραφος 4, στοιχεία βʹ και γʹ, της οδηγίας 2019/790 επιβάλλει στους παρόχους επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου, κατ’ ουσίαν, να αποτρέπουν εξαρχής την αναφόρτωση ή την εκ νέου αναφόρτωση περιεχομένου που συνιστά παραβίαση, μέσω προληπτικών μέτρων, τα οποία συνίστανται σε εργαλεία αυτόματου φιλτραρίσματος περιεχομένου σχεδιασμένα να ελέγχουν το περιεχόμενο που αναφορτώνουν οι χρήστες πριν από τη μετάδοσή του στο κοινό (56) αντί να το αφαιρούν απλώς εκ των υστέρων.
91.      Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, η θέση που προβάλλει η Γαλλική Κυβέρνηση, η οποία καλεί το Δικαστήριο να υιοθετήσει μια προσέγγιση προστασίας των δικαιούχων, φαίνεται να είναι ότι πρόθεση του νομοθέτη της Ένωσης
ήταν
να εξακολουθούν οι επίμαχες στην κύρια δίκη πράξεις αναπαραγωγής να υπόκεινται στο γενικό καθεστώς ευθύνης (ήτοι στους κανόνες που εφαρμόζονται εκτός του άρθρου 17 της οδηγίας 2019/790), αλλά όχι στα άρθρα 14 και 15 της οδηγίας 2000/31,
και, επομένως, οι πάροχοι επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου θα υπείχαν ευθύνη, βάσει του άρθρου 2 της οδηγίας 2001/29, όσον αφορά τα ψηφιακά αντίγραφα προστατευόμενου περιεχομένου που δημιουργούνται στους διακομιστές τους και τα οποία είναι τεχνικώς αναγκαία για την παροχή στο κοινό πρόσβασης στο περιεχόμενο αυτό, εκτός εάν είχαν
λάβει ειδική άδεια από τον δικαιούχο ή ίσχυε μία από τις εξαιρέσεις ή τους περιορισμούς που προβλέπονται στο άρθρο 5 της οδηγίας 2001/29.
92.      Εντούτοις, σε καμία από τις σχετικές νομοθετικές πράξεις (οδηγία 2000/31, οδηγία 2001/29 ή οδηγία 2017/790) δεν βρίσκω γραμματικό έρεισμα για μια τέτοια προσέγγιση. Επιπλέον, η θέση της Γαλλικής Κυβέρνησης ισοδυναμεί, κατ’ ουσίαν, με την υποστήριξη, αφενός, της άποψης ότι ο νομοθέτης της Ένωσης δεν είχε την πρόθεση το ειδικό καθεστώς ευθύνης που θεσπίζει το άρθρο 17 της οδηγίας 2019/790 να
εφαρμόζεται στις επίμαχες πράξεις αναπαραγωγής και, αφετέρου, με την υιοθέτηση της παραδοχής –χωρίς καμία νομική βάση– ότι πρόθεσή του ήταν η παράγραφος 3 του άρθρου αυτού, η οποία προβλέπει ότι «[ό]ταν ένας πάροχος επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου εκτελεί πράξη παρουσίασης στο κοινό ή πράξη διάθεσης στο κοινό […], ο περιορισμός της ευθύνης που ορίζεται στο άρθρο 14, παράγραφος 1, της οδηγίας [2000/31] δεν έχει εφαρμογή
[…]», να εφαρμόζεται κατ’ αναλογίαν στις πράξεις αυτές.
93.      Κατά τη γνώμη μου, είναι σαφές ότι το άρθρο 17, παράγραφος 3, της οδηγίας 2019/790 θα μπορούσε να εφαρμοστεί στη δημιουργία ψηφιακών αντιγράφων προστατευόμενου περιεχομένου στους διακομιστές των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου μόνον εάν και το άρθρο 17, παράγραφος 1, της εν λόγω οδηγίας νοούνταν από τον νομοθέτη της Ένωσης υπό την έννοια ότι η άδεια που πρέπει να λαμβάνουν οι πάροχοι αυτοί δυνάμει της διάταξης αυτής, προκειμένου να παρουσιάσουν ή να διαθέσουν στο κοινό προστατευόμενο περιεχόμενο, εκτείνεται κατ’ ανάγκην στη δημιουργία των εν λόγω ψηφιακών αντιγράφων.
94.      Μόνον η ερμηνεία αυτή καθιστούσε δυνατή την πλήρη κατάργηση, στο πλαίσιο των επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου, του συστήματος «ειδοποίησης και απόσυρσης» που μνημονεύεται στο σημείο 89 των παρουσών προτάσεων, καθώς και τη διαφύλαξη της πρακτικής αποτελεσματικότητας της υποχρέωσης που προβλέπεται στο άρθρο 17, παράγραφος 4, στοιχεία βʹ, και γʹ της οδηγίας 2019/790, η οποία επιβάλλει στους παρόχους των εν λόγω υπηρεσιών να λαμβάνουν προληπτικά, αυτοματοποιημένα μέτρα υπό τη μορφή εργαλείων αυτόματου φιλτραρίσματος περιεχομένου. Δύσκολα μπορεί να γίνει δεκτό ότι ο νομοθέτης της Ένωσης είχε την πρόθεση, αφενός, να επιβάλει στους παρόχους αυτούς να αφαιρούν και να αποτρέπουν τη μελλοντική αναφόρτωση περιεχομένου που συνιστά παραβίαση, το οποίο εντοπίζεται με εργαλεία αυτόματου φιλτραρίσματος περιεχομένου, και, αφετέρου, να επιβάλει την αφαίρεση των ψηφιακών αντιγράφων του ίδιου αυτού περιεχομένου μόνον κατόπιν ειδοποίησης του οικείου δικαιούχου.
95.      Τέλος, όσον αφορά το συμφέρον των δικαιούχων να προστατεύσουν την οικονομική αξία του αποκλειστικού τους δικαιώματος αναπαραγωγής, εκτιμώ ότι η αξία αυτή μπορεί, εν πάση περιπτώσει, να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης και να αντικατοπτρίζεται στην άδεια την οποία οι πάροχοι επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου υποχρεούνται να λαμβάνουν από τους δικαιούχους δυνάμει του άρθρου 17, παράγραφος 1, της οδηγίας 2019/790. Επομένως, δεν
απαιτείται
χωριστή
άδεια
για
το
δικαίωμα
αυτό.
96.      Τρίτον, από την άποψη των χρηστών επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου, υπενθυμίζω ότι το ειδικό καθεστώς ευθύνης που προβλέπεται στο άρθρο 17 της οδηγίας 2019/790 αποσκοπεί επίσης στην προστασία των συμφερόντων και των δικαιωμάτων των εν λόγω χρηστών κατά την αναφόρτωση προστατευόμενου περιεχομένου στις πλατφόρμες των παρόχων των εν λόγω υπηρεσιών.
97.      Από τεχνικής σκοπιάς, δεν αμφισβητείται ότι η δημιουργία ψηφιακών αντιγράφων προστατευόμενου περιεχομένου στους διακομιστές των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου εκκινείται από τους χρήστες των υπηρεσιών αυτών, όταν πιέζουν το κουμπί αναφόρτωσης. Επομένως, οι χρήστες αυτοί πρέπει επίσης να θεωρηθούν ότι εκτελούν πράξεις αναπαραγωγής, κατά την έννοια του άρθρου 2 της οδηγίας 2001/29. Όπως εξέθεσα στο σημείο 42 των παρουσών προτάσεων, το άρθρο 17, παράγραφος 2, της οδηγίας 2019/790 διευκρινίζει ότι οι χρήστες διενεργούν οι ίδιοι πράξεις παρουσίασης ή διάθεσης στο κοινό, κατά την έννοια του άρθρου 3 της οδηγίας 2001/29, όταν αναφορτώνουν προστατευόμενο περιεχόμενο στις επιγραμμικές πλατφόρμες των εν λόγω
παρόχων.
98.      Εντούτοις, το άρθρο 17, παράγραφος 2, της οδηγίας 2019/790
διευκρινίζει επίσης ότι, όταν ένας πάροχος επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου έχει λάβει άδεια από δικαιούχο, δυνάμει του άρθρου 17, παράγραφος 1, της οδηγίας 2019/790, η εν λόγω άδεια «καλύπτει επίσης πράξεις που διενεργούνται από χρήστες των υπηρεσιών που εμπίπτουν στο άρθρο 3 της οδηγίας [2001/29]», εφόσον «δεν ενεργούν σε εμπορική βάση ή όταν η δραστηριότητά τους δεν αποφέρει σημαντικά έσοδα». Κατά συνέπεια, σε μια τέτοια περίπτωση, οι χρήστες δεν χρειάζεται να λάβουν οι ίδιοι άδεια και μπορούν ελεύθερα να αναφορτώσουν το οικείο προστατευόμενο περιεχόμενο.
99.      Όσον αφορά τις πράξεις αναπαραγωγής που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 2 της οδηγίας 2001/29, επισημαίνω ότι το άρθρο 17, παράγραφος 2, της οδηγίας 2019/790 δεν τις μνημονεύει ρητώς. Εντούτοις, η αιτιολογική σκέψη 69 της οδηγίας 2019/790, η οποία έχει ευρύτερη διατύπωση από τη διάταξη αυτή, αναφέρει ότι οι άδειες που λαμβάνουν οι πάροχοι επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου θα πρέπει να καλύπτουν «τις σχετικές με τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας πράξεις σε σχέση με αναφορτώσεις από τους χρήστες και οι οποίες εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της άδειας που χορηγείται στους παρόχους υπηρεσιών» (57). Αυτή η γενική αναφορά σε «σχετικές με τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας πράξεις», και όχι μόνο στις πράξεις παρουσίασης ή διάθεσης στο κοινό, ενισχύει την άποψη ότι το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 17, παράγραφος 2, της οδηγίας 2019/790 δεν περιορίζεται κατ’ ανάγκην στις «πράξεις που διενεργούνται από χρήστες των υπηρεσιών που εμπίπτουν στο άρθρο 3 της οδηγίας [2001/29]», αλλά ενδέχεται να εκτείνεται στις πράξεις αναπαραγωγής που εκτελούνται από αυτούς.
100. Εν πάση περιπτώσει, συμμερίζομαι την άποψη των προσφευγουσών ότι το να απαιτείται από τους χρήστες να λαμβάνουν οι ίδιοι συστηματικά χωριστή άδεια για τη δημιουργία ψηφιακών αντιγράφων στους διακομιστές των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου όχι μόνο θα συνεπαγόταν σημαντικές πρακτικές δυσχέρειες, αλλά θα δημιουργούσε επίσης μια κατάσταση κατά την οποία ένας χρήστης θα μπορούσε να αναφορτώσει προστατευόμενο περιεχόμενο θεωρώντας ότι «καλύπτεται» από την άδεια που έλαβε ο πάροχος, μόνο για να βρεθεί αντιμέτωπος με αξίωση αποζημίωσης λόγω δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας για τα τεχνικώς αναγκαία αντίγραφα που δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας. Ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα έθετε σε κίνδυνο την προστασία της ελευθερίας έκφρασης των χρηστών στις επιγραμμικές πλατφόρμες, όπως αυτή κατοχυρώνεται στο άρθρο 10
της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, η οποία υπογράφηκε στη Ρώμη στις 4 Νοεμβρίου 1950 (στο εξής:
ΕΣΔΑ), και στο άρθρο 11 του Χάρτη, καθώς και την ελευθερία της τέχνης που κατοχυρώνεται στο άρθρο 13 του Χάρτη.
101. Συναφώς, υπενθυμίζω ότι τόσο η οδηγία 2001/29 όσο και η οδηγία 2019/790 αποσκοπούν στη διασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας των δικαιούχων (58). Ταυτόχρονα, τα εν λόγω νομοθετήματα καθιστούν επίσης σαφές ότι οι δικαιούχοι δεν απολαμβάνουν απόλυτο μονοπώλιο στη χρήση των έργων τους ή άλλων αντικειμένων. Πράγματι, όπως εξέθεσα στα σημεία 54 και 69 των παρουσών προτάσεων, το άρθρο 5, παράγραφοι 1, 2 και 3, της οδηγίας 2001/29 προβλέπει μία εξαίρεση και ένα σύνολο εξαιρέσεων και περιορισμών, μεταξύ άλλων, στο αποκλειστικό δικαίωμα αναπαραγωγής. Οι εν λόγω εξαιρέσεις και περιορισμοί έχουν σκοπό τη διατήρηση μιας «δίκαιης ισορροπίας» μεταξύ, αφενός του συμφέροντος των δικαιούχων για προστασία της διανοητικής τους ιδιοκτησίας, και, αφετέρου, της προστασίας των συμφερόντων και των θεμελιωδών δικαιωμάτων των χρηστών προστατευόμενου περιεχομένου, καθώς και του γενικού συμφέροντος (59),
συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης του κοινού στον πολιτισμό.
102. Ειδικότερα, δεδομένης της σημασίας των υπηρεσιών του άρθρου 17 της οδηγίας 2019/790 για την ελευθερία λήψης και μετάδοσης πληροφοριών και ιδεών, το Δικαστήριο επιβεβαίωσε ότι η αναφόρτωση προστατευόμενου περιεχομένου σε επιγραμμικές πλατφόρμες ανταλλαγής περιεχομένου εμπίπτει στην άσκηση του δικαιώματος στην ελευθερία έκφρασης (60). Τούτο εξακολουθεί να ισχύει ανεξαρτήτως του αν το περιεχόμενο αυτό ενδεχομένως προσβάλλει δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, δεδομένου ότι το γεγονός και μόνο ότι μια πληροφορία προστατεύεται με δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας δεν την αποκλείει εκ προοιμίου από το πεδίο της ελευθερίας έκφρασης (61).
103. Το δικαίωμα στην ελευθερία έκφρασης κατοχυρώνεται στο άρθρο 11 του Χάρτη και «περιλαμβάνει την ελευθερία γνώμης και την ελευθερία λήψης ή μετάδοσης πληροφοριών ή ιδεών, χωρίς την ανάμειξη δημοσίων αρχών και αδιακρίτως συνόρων». Είναι αντίστοιχο με το δικαίωμα που κατοχυρώνεται στο άρθρο 10 της ΕΣΔΑ (62).
104. Κατά πάγια νομολογία του ΕΔΔΑ, το διαδίκτυο έχει καταστεί ένα από τα κύρια μέσα για την άσκηση του δικαιώματος στην ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης. Οι ιστότοποι και, ιδίως, οι πλατφόρμες επιγραμμικής ανταλλαγής περιεχομένου, χάρη στην προσβασιμότητά τους και στη δυνατότητα να διατηρούν και να διαδίδουν μεγάλες ποσότητες δεδομένων, συμβάλλουν σημαντικά στη βελτίωση της πρόσβασης του κοινού στην επικαιρότητα και, γενικώς, στη διευκόλυνση της κυκλοφορίας των πληροφοριών. Επομένως, η δυνατότητα των χρηστών να εκφράζονται στο διαδίκτυο συνιστά άνευ προηγουμένου πεδίο άσκησης της ελευθερίας της έκφρασης (63). Τούτο ισχύι ιδιαίτερα για τα μεγάλα μέσα κοινωνικής δικτύωσης
και πλατφόρμες, όπως το YouTube, το οποίο αποτελεί αναμφίβολα σημαντικό μέσο για την άσκηση της ελευθερίας λήψης και μετάδοσης πληροφοριών και ιδεών (64).
105. Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω εκτιμήσεων, φρονώ –σε αντίθεση με τις προσφεύγουσες– ότι το δικαίωμα αναπαραγωγής, όπως και τα λοιπά δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας που προστατεύονται από το άρθρο 17, παράγραφος 2, του Χάρτη, δεν είναι απόλυτο και πρέπει να σταθμίζεται, μεταξύ άλλων, με το δικαίωμα στην ελευθερία της έκφρασης του οποίου απολαύουν οι χρήστες επιγραμμικών πλατφορμών δυνάμει του άρθρου 10 της ΕΣΔΑ και του άρθρου 11 του Χάρτη.
106. Θα προσθέσω ότι το Δικαστήριο έχει επανειλημμένα κρίνει ότι «ουδόλως προκύπτει από το άρθρο 17, παράγραφος 2, του Χάρτη[, το οποίο ορίζει ότι “η διανοητική ιδιοκτησία προστατεύεται”,] ότι το δικαίωμα διανοητικής ιδιοκτησίας είναι απαραβίαστο και ότι, ως εκ τούτου, πρέπει να χαίρει απόλυτης προστασίας». (65)
107. Με απλά λόγια, εάν, στο ειδικό πλαίσιο ευθύνης που θεσπίζει το άρθρο 17 της οδηγίας 2019/790, η δημιουργία ψηφιακών αντιγράφων προστατευόμενου περιεχομένου που είναι τεχνικώς αναγκαία για την παροχή πρόσβασης στο εν λόγω περιεχόμενο στο κοινό απαιτούσε πρόσθετη άδεια πέραν εκείνης την οποία οι πάροχοι επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου ήδη οφείλουν να λαμβάνουν δυνάμει της παραγράφου 1 της ίδιας διάταξης, οι δικαιούχοι θα ήταν, στην πράξη, σε θέση να αποτρέψουν την επιγραμμική παρουσίαση ή διαθεσιμότητα του περιεχομένου. Συναφώς, θα μπορούσαν να επικαλεστούν την έλλειψη άδειας για τις εν λόγω πράξεις αναπαραγωγής, ακόμη και όταν πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις που ρητώς προβλέπει η διάταξη αυτή. Κατά τη γνώμη μου, ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα έθιγε σαφώς τη δίκαιη ισορροπία την οποία, όπως εξήγησα στο σημείο 43 των παρουσών προτάσεων, επιδίωξε να εξασφαλίσει ο νομοθέτης της Ένωσης κατά τη θέσπιση του άρθρου 17 της οδηγίας 2019/790.
108. Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των στοιχείων
αυτών, εκτιμώ, όπως προέβαλε και η Επιτροπή κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, ότι ο λόγος για τον οποίο ο νομοθέτης της Ένωσης,
στο άρθρο 17 της οδηγίας 2019/790, επικεντρώθηκε στην πράξη παρουσίασης ή διάθεσης στο κοινό, όπως αυτή ορίζεται στο άρθρο 3 της οδηγίας 2001/29, χωρίς να αναφέρει ρητώς
τη δημιουργία ψηφιακών αντιγράφων προστατευόμενου περιεχομένου στους διακομιστές των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου τα οποία είναι τεχνικώς αναγκαία για τον σκοπό αυτό, δεν είναι ότι θέλησε να αποκλείσει τα αντίγραφα αυτά
από το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 17 της οδηγίας 2019/790. Αντιθέτως, από τη σκοπιά του νομοθέτη, η συμπερίληψή τους ήταν αυτονόητη.
109. Επιπλέον, η ερμηνεία αυτή συνάδει με το γεγονός ότι τα επίμαχα στην κύρια δίκη ψηφιακά αντίγραφα προστατευόμενου περιεχομένου είναι τεχνικώς αναγκαία για να καταστεί δυνατή η πρόσβαση του κοινού στο περιεχόμενο αυτό. Οι πράξεις αναπαραγωγής και παρουσίασης ή διάθεσης στο κοινό που πραγματοποιούνται κατά την αναφόρτωση προστατευόμενου περιεχομένου σε επιγραμμική πλατφόρμα αποτελούν μέρος μιας ενιαίας διαδικασίας, η οποία εκκινεί μόλις ο χρήστης πιέσει το κουμπί αναφόρτωσης. Δεδομένου ότι σκοπός της διαδικασίας αυτής είναι, εν τέλει, η διαδικτυακή κοινοποίηση του προστατευόμενου περιεχομένου στο κοινό, φρονώ, όπως ήδη εξήγησα στην προηγούμενη ενότητα, ότι οι πρώτες πράξεις (οι πράξεις αναπαραγωγής) είναι παρεπόμενες των δεύτερων (των πράξεων παρουσίασης ή διάθεσης στο κοινό). (66).
110. Επομένως, στο πλαίσιο του ειδικού καθεστώτος ευθύνης που θεσπίζει το άρθρο 17 της οδηγίας 2019/790, η δημιουργία ψηφιακών αντιγράφων προστατευόμενου περιεχομένου στους διακομιστές των παρόχων υπηρεσιών διαδικτυακής κοινής χρήσης περιεχομένου, τα οποία είναι τεχνικώς αναγκαία για την παροχή στο κοινό πρόσβασης στο περιεχόμενο αυτό δεν μπορεί, κατά τη γνώμη μου, να υπόκειται σε άλλη άδεια εκτός από εκείνη την οποία οι εν λόγω πάροχοι υπηρεσιών οφείλουν ήδη να λαμβάνουν δυνάμει της παραγράφου 1 του ίδιου άρθρου.
Γ.      Επί του ζητήματος εάν οι χρήστες επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου πρέπει να λαμβάνουν χωριστή άδεια για τη δημιουργία ψηφιακών αντιγράφων στους διακομιστές των παρόχων υπηρεσιών (ερωτήματα 2 και 3)
111. Με το δεύτερο και το τρίτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί εάν οι χρήστες των επιγραμμικών υπηρεσιών
ανταλλαγής περιεχομένου πρέπει να λαμβάνουν οι ίδιοι άδεια για τη δημιουργία ψηφιακών αντιγράφων προστατευόμενου περιεχομένου στους διακομιστές των παρόχων υπηρεσιών, όταν τα αντίγραφα αυτά είναι τεχνικώς αναγκαία για την παροχή στο κοινό πρόσβασης στο περιεχόμενο αυτό. Ειδικότερα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί εάν το άρθρο 17, παράγραφος 2, της οδηγίας 2019/790 έχει εφαρμογή στην περίπτωση αυτή. Η διάταξη αυτή ορίζει ότι «όταν ένας πάροχος επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου έχει λάβει άδεια, μεταξύ άλλων μέσω συμφωνίας για χορήγηση άδειας η εν λόγω άδεια καλύπτει επίσης πράξεις που διενεργούνται από χρήστες των υπηρεσιών που εμπίπτουν στο άρθρο 3 της οδηγίας [2001/29], όταν αυτοί δεν ενεργούν σε εμπορική βάση ή όταν η δραστηριότητά τους δεν αποφέρει σημαντικά έσοδα» (67).
112. Όπως προανέφερα στο σημείο 97 των παρουσών προτάσεων, η δημιουργία ψηφιακών αντιγράφων προστατευόμενου περιεχομένου στους διακομιστές των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου εκκινείται από τους χρήστες των υπηρεσιών αυτών, όταν πιέζουν το κουμπί αναφόρτωσης για το επίμαχο περιεχόμενο. Κατά συνέπεια, οι χρήστες αυτοί πρέπει να θεωρηθούν ότι διενεργούν όχι μόνον πράξη παρουσίασης προς το κοινό κατά την έννοια του άρθρου 3 της οδηγίας 2001/29, αλλά και πράξη αναπαραγωγής κατά την έννοια του άρθρου 2 της εν λόγω οδηγίας.
113. Εάν το άρθρο 17, παράγραφος 1, της οδηγίας 2019/790 δεν κάλυπτε τη δημιουργία ψηφιακών αντιγράφων προστατευόμενου περιεχομένου στους διακομιστές των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου, τότε, κατά τη γνώμη μου, το σκεπτικό του Δικαστηρίου στην απόφαση YouTube και Cyando, το οποίο εκτίθεται στο σημείο 88 των παρουσών προτάσεων, θα εφαρμοζόταν κατ’ αναλογίαν. Κατά συνέπεια, το προστατευόμενο περιεχόμενο θα έπρεπε να θεωρείται ότι αναφορτώνεται στην εν λόγω πλατφόρμα όχι από τον διαχειριστή, αλλά από χρήστες, οι οποίοι όφειλαν, ως εκ τούτου, να λάβουν οι ίδιοι άδεια για τη δημιουργία των εν λόγω ψηφιακών αντιγράφων.
114. Εντούτοις, για τους λόγους που εκτίθενται στην προηγούμενη ενότητα, φρονώ ότι, όπως ακριβώς η άδεια που πρέπει να λαμβάνουν οι πάροχοι επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου δυνάμει του άρθρου 17, παράγραφος 1, της οδηγίας 2019/790 για τους σκοπούς της παρουσίασης ή της διάθεσης στο κοινό προστατευόμενου περιεχομένου καλύπτει κατ’ ανάγκην τη δημιουργία ψηφιακών αντιγράφων του περιεχομένου αυτού στους διακομιστές τους, όταν τα αντίγραφα αυτά είναι τεχνικώς αναγκαία για τον σκοπό αυτό, το ίδιο ισχύει και για το άρθρο 17, παράγραφος 2, της οδηγίας αυτής. Με άλλα λόγια, η διάταξη αυτή ρυθμίζει το ζήτημα της ευθύνης των χρηστών επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου όχι μόνον για τις πράξεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 3 της οδηγίας 2001/29 (ήτοι τις πράξεις παρουσίασης ή διάθεσης προστατευόμενου περιεχομένου στο κοινό), αλλά και για τις πράξεις αναπαραγωγής, οι οποίες συνίστανται στη δημιουργία ψηφιακών αντιγράφων προστατευόμενου περιεχομένου στους διακομιστές των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου τα οποία είναι τεχνικώς αναγκαία για την εκτέλεση των εν λόγω πράξεων.
Δ.      Επί του ζητήματος εάν οι δικαιούχοι έχουν τη δυνατότητα να αναθέτουν τη διαχείριση των αποκλειστικών δικαιωμάτων τους βάσει του άρθρου 2 και του άρθρου 3 της οδηγίας 2001/29 σε διαφορετικούς οργανισμούς συλλογικής διαχείρισης (ερώτημα 4)
115. Με το τέταρτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί εάν, δυνάμει του άρθρου 4, του άρθρου 5 και του άρθρου 16, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας 2014/26, οι δικαιούχοι έχουν τη δυνατότητα να παραχωρούν, για τους σκοπούς της χορήγησης άδειας δυνάμει του άρθρου 17, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας 2019/790, αφενός, το δικαίωμα αναπαραγωγής του άρθρου 2 της οδηγίας 2001/29, αφετέρου, το δικαίωμα παρουσίασης στο κοινό του άρθρου 3 της ίδιας οδηγίας μεμονωμένα και χωριστά, με αποτέλεσμα να είναι δυνατή η διαχείριση των δικαιωμάτων αυτών από διαφορετικούς οργανισμούς συλλογικής διαχείρισης.
116. Το ερώτημα αυτό απηχεί την περίπτωση της κύριας δίκης, στην οποία, αφενός, η Austro-Mechana είναι επιφορτισμένη με τη διαχείριση, μεταξύ άλλων, του δικαιώματος αναπαραγωγής των δικαιούχων δυνάμει του άρθρου 2 της οδηγίας 2001/29, ενώ, αφετέρου, η AKM είναι επιφορτισμένη με τη διαχείριση του δικαιώματός τους για παρουσίαση ή διάθεση στο κοινό δυνάμει του άρθρου 3 της οδηγίας αυτής. Επομένως, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί εάν μια τέτοια «κατανομή εργασίας» είναι συμβατή με την οδηγία 2014/26, η οποία διέπει τη συλλογική διαχείριση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και των συγγενικών δικαιωμάτων.
117. Για τους λόγους που εκτίθενται στις προηγούμενες ενότητες, φρονώ ότι παρέλκει η απάντηση στο ερώτημα αυτό. Εντούτοις, σε περίπτωση που το Δικαστήριο δεν υιοθετήσει την άποψη αυτή και κρίνει, κατ’ ουσίαν, ότι οι πάροχοι επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου υποχρεούνται, αφενός, να λαμβάνουν άδεια για την παρουσίαση στο κοινό προστατευόμενου περιεχομένου που αναφορτώνεται από τους χρήστες, δυνάμει του άρθρου 17, παράγραφος 1, της οδηγίας 2019/790, σε συνδυασμό με το άρθρο 3 της οδηγίας 2001/29, και, αφετέρου, να λαμβάνουν άδεια για τις αναπαραγωγές (ψηφιακά αντίγραφα) που πραγματοποιούνται στους διακομιστές τους προκειμένου να θέσουν το περιεχόμενο αυτό στη διάθεση του κοινού, δυνάμει του άρθρου 2 της οδηγίας 2001/29, θα εξετάσω εν συντομία το ζήτημα αυτό για λόγους πληρότητας.
118. Όπως επισημαίνουν οι προσφεύγουσες, η οδηγία 2014/26 βασίζεται στην αρχή της ελευθερίας επιλογής. Η αιτιολογική σκέψη 19 της οδηγίας αυτής αναφέρει ότι «η συλλογική διαχείριση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και συγγενικών δικαιωμάτων πρέπει να συνεπάγεται τη δυνατότητα του δικαιούχου να επιλέγει ελεύθερα τον οργανισμό συλλογικής διαχείρισης που θα διαχειρίζεται τα δικαιώματά του, είτε πρόκειται για δικαιώματα παρουσίασης στο κοινό είτε για δικαιώματα αναπαραγωγής […]». Ομοίως, το άρθρο 5, παράγραφος 2, της οδηγίας 2014/26 προβλέπει ότι «[ο]ι δικαιούχοι έχουν το δικαίωμα να εξουσιοδοτούν οργανισμό συλλογικής διαχείρισης της επιλογής τους να διαχειρίζεται τα δικαιώματ[ά τους]» (68).
119. Το άρθρο 5, παράγραφος 7, της οδηγίας 2014/26 ορίζει περαιτέρω ότι «[ό]ταν ο δικαιούχος εξουσιοδοτεί οργανισμό συλλογικής διαχείρισης να διαχειρίζεται τα δικαιώματά του, παρέχει τη συναίνεσή του συγκεκριμένα για κάθε δικαίωμα […] που τον εξουσιοδοτεί να διαχειρίζεται». Βάσει της διάταξης αυτής, ένας οργανισμός συλλογικής διαχείρισης δεν δύναται, καταρχήν, να διαπραγματευθεί, εξ ονόματος του δικαιούχου, συμφωνία χορήγησης άδειας που καλύπτει όχι μόνο το δικαίωμα παρουσίασης προς το κοινό, αλλά και το δικαίωμα αναπαραγωγής, εκτός εάν ο δικαιούχος έχει δώσει τη ρητή και ειδική συναίνεσή του όσον αφορά το τελευταίο δικαίωμα.
120. Επομένως, κατά τη γνώμη μου, οι δικαιούχοι μπορούν να αναθέσουν τη διαχείριση του δικαιώματός τους αναπαραγωγής δυνάμει του άρθρου 2 της οδηγίας 2001/29 σε έναν οργανισμό συλλογικής διαχείρισης και τη διαχείριση του δικαιώματός τους παρουσίασης ή διάθεσης στο κοινό δυνάμει του άρθρου 3 της οδηγίας αυτής σε άλλον οργανισμό.
121. Τούτου λεχθέντος, εάν το Δικαστήριο συμφωνήσει με τη λύση που προτείνω όσον αφορά τα τρία
πρώτα προδικαστικά ερωτήματα, τούτο συνεπάγεται ότι, στο συγκεκριμένο πλαίσιο της ανάρτησης προστατευόμενου περιεχομένου σε επιγραμμικές πλατφόρμες ανταλλαγής περιεχομένου, μόνον η εταιρία συλλογικής διαχείρισης που είναι επιφορτισμένη με τη διαχείριση του δικαιώματος του οικείου δικαιούχου για παρουσίαση ή διάθεση στο κοινό θα μπορούσε να διαπραγματευθεί την άδεια σχετικά με το δικαίωμα αυτό. Η άδεια αυτή καλύπτει επίσης κατ’ ανάγκην το δικαίωμα αναπαραγωγής, όπως αυτό προστατεύεται από το άρθρο 2 της οδηγίας 2001/29, στο μέτρο που το δικαίωμα αυτό ασκείται σε σχέση με τα ψηφιακά αντίγραφα προστατευόμενου περιεχομένου τα οποία δημιουργούνται στους διακομιστές των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου και τα οποία είναι τεχνικώς αναγκαία για την παροχή στο κοινό πρόσβασης στο περιεχόμενο αυτό.
Ε.      Υστερόγραφο
122. Θα ήθελα να ολοκληρώσω την ανάλυσή μου υπενθυμίζοντας ότι, σύμφωνα με το άρθρο 17, παράγραφος 4, της οδηγίας 2019/790, εάν δεν έχει χορηγηθεί άδεια δυνάμει του άρθρου 17, παράγραφος 1, της οδηγίας αυτής, οι πάροχοι επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου
μπορούν παρά ταύτα να εξαιρεθούν της ευθύνης για μη αδειοδοτημένες πράξεις παρουσίασης στο κοινό και πράξεις διάθεσης στο κοινό, εφόσον πληρούνται σωρευτικώς ορισμένες προϋποθέσεις. Μεταξύ των προϋποθέσεων αυτών περιλαμβάνεται, δυνάμει του άρθρου 17, παράγραφος 4, στοιχεία βʹ και γʹ,
της οδηγίας 2019/790,
η υποχρέωση να αποδεικνύεται, μεταξύ άλλων, ότι οι εν λόγω πάροχοι υπηρεσιών έχουν καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια προκειμένου να διαπιστώσουν την έλλειψη διαθεσιμότητας του περιεχομένου αυτού και προκειμένου να αποτρέψουν τις μελλοντικές αναφορτώσεις του στις πλατφόρμες τους, όπερ συνεπάγεται, στην πράξη, τη χρήση εργαλείων αυτόματου φιλτραρίσματος περιεχομένου (69).
123. Για τους λόγους που εκτίθενται, κατ’ ουσίαν, στο σημείο 94 των παρουσών προτάσεων, εκτιμώ ότι η εξαίρεση αυτή ισχύει και για τη δημιουργία ψηφιακών αντιγράφων προστατευόμενου περιεχομένου στους διακομιστές των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου, όταν τα εν λόγω αντίγραφα είναι τεχνικώς αναγκαία για την πρόσβαση του κοινού στο εν λόγω περιεχόμενο. Εντούτοις, υπό τις συνθήκες αυτές, η υποχρέωση καταβολής κάθε δυνατής προσπάθειας θα επέβαλλε, κατά τη γνώμη μου, στους παρόχους υπηρεσιών να αποσύρουν κάθε ψηφιακό αντίγραφο του οικείου αρχείου από τους διακομιστές τους μόλις τα εργαλεία αυτόματου φιλτραρίσματος περιεχομένου εντοπίσουν ότι το αρχείο αυτό παραβιάζει δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας ή συγγενικά δικαιώματα.
V.      Πρόταση
124. Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στα προδικαστικά ερωτήματα που υπέβαλε το Bundesverwaltungsgericht (Ομοσπονδιακό Διοικητικό Δικαστήριο, Αυστρία) ως εξής:
1)      Το άρθρο 2 της οδηγίας 2001/29/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2001, για την εναρμόνιση ορισμένων πτυχών του δικαιώματος του δημιουργού και συγγενικών δικαιωμάτων στην κοινωνία της πληροφορίας
έχει την έννοια ότι η δημιουργία ψηφιακών αντιγράφων έργων ή άλλων προστατευόμενων αντικειμένων στους διακομιστές πληροφορικής των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου, τα οποία είναι τεχνικώς αναγκαία για την παροχή στο κοινό πρόσβασης στα εν λόγω έργα ή άλλα προστατευόμενα αντικείμενα στις επιγραμμικές πλατφόρμες τις οποίες διαχειρίζονται οι εν λόγω πάροχοι υπηρεσιών, συνιστά «αναπαραγωγή», η οποία εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του αποκλειστικού δικαιώματος αναπαραγωγής που προστατεύεται από την εν λόγω διάταξη. Η εξαίρεση για «[…] προσωρινές πράξεις αναπαραγωγής, οι οποίες είναι μεταβατικές ή παρεπόμενες και οι οποίες αποτελούν αναπόσπαστο και ουσιώδες τμήμα μιας τεχνολογικής μεθόδου», την οποία προβλέπει το άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας αυτής, δεν έχει εφαρμογή.
2)      Το άρθρο 17, παράγραφος 1, της οδηγίας (ΕΕ) 2019/790 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Απριλίου 2019, για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και τα συγγενικά δικαιώματα στην ψηφιακή ενιαία αγορά και την τροποποίηση των οδηγιών 96/9/ΕΚ και 2001/29/ΕΚ
έχει την έννοια ότι εφαρμόζεται στη δημιουργία ψηφιακών αντιγράφων έργων ή άλλων προστατευόμενων αντικειμένων στους διακομιστές των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου τα οποία είναι τεχνικώς αναγκαία για την παροχή στο κοινό πρόσβασης στα εν λόγω έργα ή άλλα προστατευόμενα αντικείμενα. Η άδεια την οποία οι εν λόγω πάροχοι υπηρεσιών πρέπει να λάβουν από τους δικαιούχους δυνάμει της διάταξης αυτής προκειμένου να παρουσιάσουν στο κοινό ή να διαθέσουν στο κοινό έργα ή άλλα προστατευόμενα αντικείμενα καλύπτει κατ’ ανάγκην τη δημιουργία τέτοιων αντιγράφων, η οποία δεν μπορεί να υπόκειται σε χωριστή άδεια.
3)      Το άρθρο 17, παράγραφος 2, της οδηγίας 2019/790
έχει την έννοια ότι η άδεια που λαμβάνουν οι πάροχοι επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου δυνάμει του άρθρου 17, παράγραφος 1, της ίδιας οδηγίας καλύπτει επίσης πράξεις που διενεργούνται από χρήστες των υπηρεσιών που εμπίπτουν στο άρθρο 2 της οδηγίας 2001/29, και οι οποίες είναι τεχνικώς αναγκαίες για την παροχή στο κοινό πρόσβασης σε έργα ή άλλα αντικείμενα, όταν οι εν λόγω χρήστες δεν ενεργούν σε εμπορική βάση ή όταν η δραστηριότητά τους δεν αποφέρει σημαντικά έσοδα.
1      Γλώσσα του πρωτοτύπου: η αγγλική.
2      Βλ. απόφαση της 26ης Απριλίου 2022, Πολωνία κατά Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συμβουλίου (C‑401/19, στο εξής: απόφαση στην υπόθεση Πολωνία κατά Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συμβουλίου, EU:C:2022:297).
3      Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Απριλίου 2019, για την τροποποίηση των οδηγιών 96/9/ΕΚ και 2001/29/ΕΚ (ΕΕ 2019, L 130, σ. 92).
4      Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2001 (ΕΕ 2001, L 167, σ. 10).
5      Βλ. οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2014, για τη συλλογική διαχείριση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και συγγενικών δικαιωμάτων καθώς και τη χορήγηση πολυεδαφικών αδειών για επιγραμμικές χρήσεις μουσικών έργων στην εσωτερική αγορά (ΕΕ 2014, L 84, σ. 72).
6      Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 8ης Ιουνίου 2000 για ορισμένες νομικές πτυχές των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας, ιδίως του ηλεκτρονικού εμπορίου, στην εσωτερική αγορά («οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο») (ΕΕ 2000, L 178, σ. 1).
7      Η υπογράμμιση δική μου.
8      Όπ.π.
9      Βλ. ανακοίνωση της Επιτροπής «Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με το άρθρο 17 της οδηγίας 2019/790 για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας στην ψηφιακή ενιαία αγορά», COM(2021) 288 final.
10      Βλ. αιτιολογικές σκέψεις 1 και 4 της οδηγίας 2001/29. Η αιτιολογική σκέψη 9 της οδηγίας αυτής διαλαμβάνει επίσης ότι «[κ]άθε εναρμόνιση του δικαιώματος του δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων πρέπει να βασίζεται σε υψηλό επίπεδο προστασίας, διότι τα εν λόγω δικαιώματα είναι ουσιώδη για την πνευματική δημιουργία», ενώ οι αιτιολογικές σκέψεις 12 και 22 της ίδιας οδηγίας εκθέτουν ότι «[η] επαρκής προστασία των έργων που προστατεύονται από το δικαίωμα του δημιουργού και των αντικειμένων που καλύπτονται από τα συγγενικά δικαιώματα έχει […] μεγάλη πολιτιστική σημασία» και ότι «[ο] στόχος μιας πραγματικής υποστήριξης στη διάδοση του πολιτισμού δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς την αυστηρή προστασία των δικαιωμάτων».
11      Ήτοι εάν δεν ισχύει κάποια εξαίρεση ή περιορισμός του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας. Οι περισσότερες από αυτές τις εξαιρέσεις και περιορισμούς απαριθμούνται στο άρθρο 5 της οδηγίας 2001/29.
12      Βλ. «Commission Staff Working Document, Impact Assessment on the modernisation of EU copyright rules» [SWD(2016) 301 τελικό], μέρος 1/3, σ. 137 έως 142, και προτάσεις του γενικού εισαγγελέα H. Saugmandsgaard Øe στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις YouTube και Cyando (C‑682/18 και C‑683/18, EU:C:2020:586, σημεία 67 έως 70).
13      Βλ. πρόταση της Επιτροπής για οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας στην ψηφιακή ενιαία αγορά [COM(2016) 593 final], διατυπωθείσα στις 14 Σεπτεμβρίου 2016 (στο εξής: πρόταση οδηγίας), σ. 3. Βλ. επίσης
Grisse, K., «After the Storm – Examining the Final Version of Article 17 of the New Directive (EU) 2019/790», Journal of Intellectual Property Law & Practice,
τόμος 14, αριθ. 11, 2019, σ. 887 έως 899.
14      Βλ. απόφαση της 22ας Ιουνίου 2021, YouTube και Cyando (C‑682/18 και C‑683/18, στο εξής: απόφαση YouTube και Cyando, EU:C:2021:503, σκέψη 106 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
15      Βλ. αιτιολογική έκθεση της πρότασης οδηγίας, στην οποία η Επιτροπή αναφέρει ότι η εν λόγω πρόταση αποσκοπεί στην προσαρμογή των κανόνων που θεσπίστηκαν με την οδηγία 2001/29 βάσει της εξέλιξης των ψηφιακών τεχνολογιών (σ. 2 και 3).
16      Προ της έκδοσης της οδηγίας 2019/790, ο διαχειριστής πλατφόρμας διαμοιρασμού βίντεο ή πλατφόρμας φιλοξενίας και ανταλλαγής αρχείων, στην οποία οι χρήστες μπορούσαν να θέτουν παρανόμως στη διάθεση του κοινού προστατευόμενο περιεχόμενο, δεν τελούσε πράξη «παρουσίασης στο κοινό» του εν λόγω περιεχομένου, κατά την έννοια του άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29, εκτός εάν συνέβαλλε, κατά τρόπο που δεν περιοριζόταν απλώς στη διάθεση της πλατφόρμας, στην παροχή στο κοινό πρόσβασης σε προστατευόμενο περιεχόμενο η οποία συνεπάγετο προσβολή του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας (βλ. απόφαση YouTube και Cyando, σκέψη 102).
17      Σχετικά με το κριτήριο αυτό, βλ. άρθρο 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 2019/790, το οποίο προβλέπει ότι, με εξαίρεση ορισμένες περιπτώσεις, η οδηγία αυτή ουδόλως θίγει τις διατάξεις που προβλέπονται ήδη στις ισχύουσες οδηγίες στον τομέα των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας ή των συγγενικών δικαιωμάτων.
18      Βλ. αιτιολογικές σκέψεις 1 και 2 της οδηγίας 2019/790.
19      Βλ. αιτιολογικές σκέψεις 6, 61 και 66 της εν λόγω οδηγίας. Βλ. επίσης
Dusollier, S., «The 2019 Directive on Copyright in the Digital Single Market: Some Progress, a Few Bad Choices, and an Overall Failed Ambition», Common Market Law Review,
τόμος 57, 2020, σ. 1008 επ., και Rosati, E., «Article 17 – Use of Protected Content by Online Content-sharing Service Providers», Copyright in the Digital Single market: Article-by-Article Commentary to the Provisions of Directive 2019/790, Oxford University Press, 2021, σ. 334 επ.
20      Βλ. άρθρο 2, σημείο 6, δεύτερο εδάφιο, της οδηγίας 2019/790, το οποίο περιλαμβάνει μη εξαντλητικό κατάλογο παρόχων υπηρεσιών για τους οποίους δεν εφαρμόζεται το άρθρο 17 της οδηγίας.
21      Ειδικότερα, δεδομένου ότι το άρθρο 17 της οδηγίας 2019/790 δεν αφορά τη δημιουργία ψηφιακών αντιγράφων όσον αφορά άλλες διαδικτυακές δραστηριότητες, όπως η διάθεση προστατευόμενου περιεχομένου σε μηχανές αναζήτησης ή από παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη (generative AI), τα αντίγραφα αυτά δεν εμπίπτουν στο πεδίο των παρουσών προτάσεων. Συναφώς, επισημαίνω ότι ενώπιον του Δικαστηρίου εκκρεμεί υπόθεση (C‑250/25, Like Company) η οποία αφορά, μεταξύ άλλων, το ζήτημα του κατά πόσον η διαδικασία εκπαίδευσης chatbot (διαλογικού ρομπότ) βασισμένου σε μεγάλο γλωσσικό μοντέλο (Large Language Model –
LLM) συνιστά «πράξη αναπαραγωγής» κατά την έννοια του άρθρου 2 της οδηγίας 2001/29, όταν το LLM είναι σχεδιασμένο με βάση την παρατήρηση και την αντιπαραβολή προτύπων, πράγμα που επιτρέπει στο μοντέλο να μάθει να αναγνωρίζει γλωσσικά πρότυπα.
22      Όσον αφορά πράξεις αναπαραγωγής που εκτελούνται από χρήστες υπηρεσιών διαδικτύου γενικότερα, βλ., για παράδειγμα, προτάσεις του γενικού εισαγγελέα M. Szpunar στην υπόθεση Stichting de Thuiskopie (C‑496/24, EU:C:2025:749), που αφορούν έργα τα οποία παρουσιάζονται για χρήση εκτός διαδικτύου στους συνδρομητές διαδικτυακής υπηρεσίας μετάδοσης συνεχούς ροής κατά παραγγελία και τα οποία αποθηκεύονται στη μνήμη των συσκευών του συνδρομητή.
23      Όπως εξήγησε η Αυστριακή Κυβέρνηση, στη συνέχεια οι πάροχοι επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου συνήθως δημιουργούν επιπλέον αντίγραφα του αρχείου σε διακομιστές ευρισκόμενους σε διαφορετικές γεωγραφικές τοποθεσίες, προκειμένου να διασφαλίσουν επαρκώς ταχεία πρόσβαση σε όλους τους χρήστες.
24      Πρβλ. αποφάσεις της 16ης Ιουλίου 2009, Infopaq International (C‑5/08, EU:C:2009:465, σκέψη 51)· της 24ης Μαρτίου 2022, Austro-Mechana (C‑433/20, στο εξής: απόφαση στην υπόθεση Austro-Mechana, EU:C:2022:217, σκέψεις 16 έως 18 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και της 11ης Σεπτεμβρίου 2014, Eugen Ulmer (C‑117/13, EU:C:2014:2196, σκέψεις 52 και 53).
25      Βλ. https://www.wipo.int/wipolex/en/text/295456. Ο ΠΟΔΙ, στις 20 Δεκεμβρίου 1996, κατάρτισε τη Συνθήκη του ΠΟΔΙ για την πνευματική ιδιοκτησία και τη Συνθήκη του ΠΟΔΙ για τις εκτελέσεις και τα φωνογραφήματα (στο εξής: WPPT). Οι εν λόγω Συνθήκες εγκρίθηκαν, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, με την απόφαση του Συμβουλίου 2000/278/ΕΚ, της 16ης Μαρτίου 2000, σχετικά με την έγκριση, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, της συνθήκης του ΠΟΔΙ για την πνευματική ιδιοκτησία και της συνθήκης του ΠΟΔΙ για τις εκτελέσεις και τα φωνογραφήματα (ΕΕ 2000, L 89, σ. 6) και τέθηκαν σε ισχύ, όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Ένωση, στις 14 Μαρτίου 2010.
26      Συμφωνία περιλαμβανόμενη στο Παράρτημα 1
Γ της συμφωνίας για την ίδρυση του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (WTO), που υπεγράφη στο Μαρακές στις 15 Απριλίου 1994 και εγκρίθηκε με την απόφαση 94/800/ΕΚ του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 1994, σχετικά με την εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας σύναψη των συμφωνιών που απέρρευσαν από τις πολυμερείς διαπραγματεύσεις του Γύρου της Ουρουγουάης (1986-1994), καθ’ όσον αφορά τα θέματα που εμπίπτουν στις αρμοδιότητές της (1986-1994) (ΕΕ 1994, L 336, σ. 1).
27      Βλ. αποφάσεις της 13ης Νοεμβρίου 2018, Levola Hengelo (C‑310/17, EU:C:2018:899, σκέψη 38 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και της 12ης Σεπτεμβρίου 2019, Cofemel (C‑683/17, EU:C:2019:721, σκέψη 41 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
28      Η υπογράμμιση δική μου.
29      Επιπλέον, η επίμαχη πράξη πρέπει να πληροί επίσης τις προϋποθέσεις του άρθρου 5, παράγραφος 5, της ίδιας οδηγίας (βλ. απόφαση της 5ης Ιουνίου 2014, Public Relations Consultants Association, C‑360/13, EU:C:2014:1195, σκέψη 53 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
30      Πρβλ. απόφαση της 4ης Οκτωβρίου 2011, Football Association Premier League κ.λπ. (C‑403/08 και C‑429/08, EU:C:2011:631, σκέψεις 162 και 163 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
31      Βλ. απόφαση της 4ης Οκτωβρίου 2011, Football Association Premier League κ.λπ. (C‑403/08 και C‑429/08, EU:C:2011:631, σκέψη 180).
32      Βλ. απόφαση
της 5ης
Ιουνίου 2014, Public Relations Consultants Association (C‑360/13, EU:C:2014:1195, σκέψη 63).
33      Απόφαση της 7ης Αυγούστου 2018 (C‑161/17, EU:C:2018:634).
34      Βλ. απόφαση στην υπόθεση Austro-Mechana (σκέψη 32).
35      Πρβλ. απόφαση στην υπόθεση Renckhoff (σκέψη 29 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
36      Βλ. σημείο 27 των παρουσών προτάσεων.
37      Βλ. σ. 6 των κατευθυντηρίων γραμμών της Επιτροπής σχετικά με το άρθρο 17 της οδηγίας 2019/790. Η υπογράμμιση δική μου.
38      Όπ.π.
39      Βλ. σ. 1 του εγγράφου αυτού, όπου αναφέρεται ότι «δεν είναι νομικά δεσμευτικό […] και εκπληρώνει την εντολή που της έχει αναθέσει ο νομοθέτης της Ένωσης δυνάμει του άρθρου 17, παράγραφος 10, [της οδηγίας 2019/790]».
40      2016/0280 (COD).
41      Η υπογράμμιση δική μου. Ελεύθερη μετάφραση.
42      Οι μετέχοντες στη διαδικασία δεν μπόρεσαν να παράσχουν οποιαδήποτε εξήγηση όταν ερωτήθηκαν κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση.
43      Η υπογράμμιση δική μου.
44      Θα προσέθετα ότι το άρθρο 17, παράγραφος 3, της οδηγίας 2019/790 αναφέρεται στον περιορισμό της ευθύνης που προβλέπεται στο άρθρο 14, παράγραφος 1, της οδηγίας 2000/31. Όπως ήδη εξήγησα στο σημείο 47 των παρουσών προτάσεων, η δεύτερη αυτή διάταξη εφαρμόζεται στη «φιλοξενία», δηλαδή στην «υπηρεσία της κοινωνίας της πληροφορίας […] η οποία συνίσταται στην αποθήκευση πληροφοριών παρεχομένων από έναν αποδέκτη υπηρεσίας» (η υπογράμμιση δική μου). Και πάλι, κατά τη γνώμη μου, ο νομοθέτης της Ένωσης δεν θα είχε αναφερθεί, στο άρθρο 17 της οδηγίας 2019/790, σε μια διάταξη (άρθρο 14, παράγραφος 1, της οδηγίας 2000/31) η οποία αφορά τη δραστηριότητα της «αποθήκευσης» εάν δεν είχε την πρόθεση η δημιουργία και η αποθήκευση ψηφιακών αντιγράφων προστατευόμενου περιεχομένου στους διακομιστές των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου να σχετίζεται με το συγκεκριμένο καθεστώς ευθύνης που θεσπίζει η εν λόγω διάταξη.
45      Η υπογράμμιση δική μου.
46      Βλ. αιτιολογική σκέψη 61 της οδηγίας 2019/790. Η ίδια αιτιολογική σκέψη αναφέρει επίσης ότι «επειδή η συμβατική ελευθερία δεν θα πρέπει να θίγεται […], οι δικαιούχοι δεν θα πρέπει να υποχρεούνται να χορηγούν άδεια ή να συνάπτουν συμφωνίες χορήγησης αδειών».
47      Βλ. αιτιολογική σκέψη 3 της οδηγίας 2019/790.
48      Βλ., επίσης, αιτιολογική σκέψη 6 της οδηγίας 2019/790.
49      Η υπογράμμιση δική μου. Η εν λόγω αιτιολογική σκέψη αναφέρει επίσης ότι «[ο]ι χρήστες θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να αναφορτώνουν και να διαθέτουν περιεχόμενο που παράγεται από χρήστες για συγκεκριμένους σκοπούς παράθεσης, κριτικής, σχολιασμού, γελοιογραφίας, παρωδίας ή μίμησης.
50      Βλ. σημείο 39 των παρουσών προτάσεων.
51      Σκέψεις 71, 80 και 85.
52      Σκέψεις 107 έως 109.
53      Το άρθρο 15 της οδηγίας 2000/31 έχει ως εξής: «Τα κράτη μέλη δεν επιβάλλουν στους φορείς παροχής υπηρεσιών, για την παροχή των υπηρεσιών που αναφέρονται στ[ο] άρθρ[ο] […] 14, γενική υποχρέωση ελέγχου των πληροφοριών που μεταδίδουν ή αποθηκεύουν ούτε γενική υποχρέωση δραστήριας αναζητήσεως γεγονότων ή περιστάσεων που δείχνουν ότι πρόκειται για παράνομες δραστηριότητες».
54      Βλ. προτάσεις του γενικού εισαγγελέα H. Saugmandsgaard Øe στην υπόθεση Πολωνία κατά Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συμβουλίου  (C‑401/19, EU:C:2021:613, σημείο 48).
55      Όπ.π., σημείο 53, όπου ο γενικός εισαγγελέας εξηγεί ότι ο νομοθέτης της Ένωσης έκρινε, κατά τη θέσπιση του άρθρου 17 της οδηγίας 2019/790, ότι το σύστημα παρακολούθησης που θεσπίστηκε με τα άρθρα 14 και 15 της οδηγίας 2000/31 επιβάρυνε υπερβολικά τους δικαιούχους, καθώς δεν τους επέτρεπε να ελέγχουν αποτελεσματικά τη χρήση των έργων τους και των άλλων προστατευόμενων αντικειμένων τους. Τούτο ίσχυε ιδίως διότι το περιεχόμενο που αποσυρόταν συχνά αναφορτωνόταν εκ νέου λίγο αργότερα, γεγονός το οποίο ανάγκαζε τους δικαιούχους να αυξάνουν τον αριθμό των ειδοποιήσεων.
56      Βλ. απόφαση στην υπόθεση Πολωνία κατά Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συμβουλίου (σκέψεις 53 και 54).
57      Η υπογράμμιση δική μου.
58      Βλ. αιτιολογικές σκέψεις 9, 12 και 22 της οδηγίας 2001/29, καθώς και αιτιολογικές σκέψεις 4 και 10 της ίδιας οδηγίας. Ο στόχος αυτός μνημονεύεται επίσης
στις αιτιολογικές σκέψεις 2 και 3 της οδηγίας 2019/790.
59      Βλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 3ης Σεπτεμβρίου 2014, Deckmyn και Vrijheidsfonds (C‑201/13, EU:C:2014:2132, σκέψη 26), και της 29ης Ιουλίου 2019, Spiegel Online (C‑516/17, EU:C:2019:625, σκέψεις 38, 42, 43 και 54).
60      Βλ. απόφαση στην υπόθεση Πολωνία κατά Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συμβουλίου, σκέψη 45. Όταν το περιεχόμενο που αναφορτώνεται συνιστά την καλλιτεχνική έκφραση του χρήστη, η ανάρτησή του εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της ελευθερίας της τέχνης, που κατοχυρώνεται στο άρθρο 13 του Χάρτη.
61      Βλ. προτάσεις του γενικού εισαγγελέα H. Saugmandsgaard Øe στην υπόθεση Πολωνία κατά Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συμβουλίου  (C‑401/19, EU:C:2021:613, σημείο 74 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
62      Βλ. απόφαση της 29ης Ιουλίου 2019, Funke Medien NRW (C‑469/17, EU:C:2019:623, σκέψη 73 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Επομένως, δυνάμει του άρθρου 52, παράγραφος 3, του Χάρτη, οι δύο αυτές διατάξεις πρέπει να θεωρούνται ότι έχουν την ίδια έννοια και, κατ’ ελάχιστον, την ίδια εμβέλεια, εκτός εάν το δίκαιο της Ένωσης παρέχει ευρύτερη προστασία. Ως εκ τούτου, το άρθρο 11 του Χάρτη πρέπει να ερμηνεύεται υπό το πρίσμα του άρθρου 10 της ΕΣΔΑ και της νομολογίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (στο εξής: ΕΔΔΑ).
63      Πρβλ. αποφάσεις του ΕΔΔΑ της 1ης Δεκεμβρίου 2015, Cengiz κ.λπ. κατά Τουρκίας, CE:ECHR:2015:1201JUD004822610, § 52 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία, και της 23ης Ιουνίου 2020, Vladimir Kharitonov κατά Ρωσίας, CE:ECHR:2020:0623JUD001079514, § 33 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία. Αμφότερες οι εν λόγω αποφάσεις μνημονεύονται στην απόφαση στην υπόθεση Πολωνία κατά Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συμβουλίου (σκέψη 46).
64      Βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση του ΕΔΔΑ της 1ης Δεκεμβρίου 2015, Cengiz κ.λπ. κατά Τουρκίας, CE:ECHR:2015:1201JUD004822610, § 51 και 52.
65      Βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση της 27ης Μαρτίου 2014, UPC Telekabel Wien (C‑314/12, EU:C:2014:192, σκέψη 61 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
66      Ασφαλώς, τούτο δεν σημαίνει ότι το δικαίωμα αναπαραγωγής είναι λιγότερο σημαντικό από το δικαίωμα παρουσίασης ή διάθεσης στο κοινό. Όπως εξέθεσα στην ενότητα A των παρουσών προτάσεων, η επιγραμμική ανταλλαγή προστατευόμενου περιεχομένου με το κοινό χωρίς την άδεια του οικείου δικαιούχου ή δικαιούχων συνεπάγεται χωριστές παραβιάσεις των εν λόγω διακριτών δικαιωμάτων.
67      Βλ. επίσης σημείο 42 των παρουσών προτάσεων.
68      Η υπογράμμιση δική μου.
69      Βλ. σημείο 91 των παρουσών προτάσεων.