62024CC0401
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
BIONDI
ippreżentati fil‑5 ta’ Ġunju 2025 (
1
)
Kawża C‑401/24
Staten genom Sjöfartsverket
vs
Stockholms Hamn Aktiebolag
[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mis-Stockholms tingsrätt (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Stokkolma, l-Isvezja)]
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Għajnuna mogħtija mill-Istati Membri – Artikolu 107(1) TFUE – Kunċett ta’ ‘impriża’ – Kunċett ta’ ‘għajnuna’ – Kumpens imħallas taħt ftehim konkluż qabel l-adeżjoni tal-Isvezja mal-Unjoni Ewropea, minn awtorità tal-Istat lil impriża muniċipali biex jiġi kkumpensat it-telf ta’ dħul li jirriżulta mit-tneħħija tat-tariffi tal-passaġġ ta’ għeluq (lock)”
I. Introduzzjoni
1.
Din it-talba għal domanda preliminari tqajjem diversi kwistjonijiet dwar, minn naħa, il-kunċett ta’ “għajnuna” fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE u, min-naħa l-oħra, il-kunċetti ta’ “għajnuna eżistenti” u ta’ “għajnuna ġdida”, fis-sens tar-Regolament 2015/1589 (
2
). L-eżami ta’ tali kwistjonijiet twassal, b’mod partikolari, li wieħed jistaqsi fuq il-linja ta’ demarkazzjoni bejn l-attivitajiet ekonomiċi, li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikoli 107 u 108 TFUE, u l-attivitajiet mhux ekonomiċi li minflok, huma esklużi minnhom. Matul dawn l-aħħar snin, is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja u tal-Qorti Ġenerali dwar dan il-punt immultiplikaw, mhux biss f’oqsma li tipikament jaqgħu taħt il-funzjonijiet essenzjali tal-Istat, bħas-sigurtà soċjali, il-kura tas-saħħa jew l-edukazzjoni, fejn jipprevalu elementi soċjali, ta’ kura u ta’ solidarjetà, iżda wkoll f’oqsma ta’ intervent statali li ma humiex esklużi, bħala prinċipju, minn loġika kummerċjali bħal, pereżempju, fil-qasam tal-infrastrutturi u b’mod partikolari tal-infrastrutturi tat-trasport u tal-portijiet (
3
).
2.
Tali kwistjonijiet qed jitqajmu fil-kuntest ta’ tilwima bejn lo Staten genom Sjöfartsverket (l-Istat Svediż permezz tal-Amministrazzjoni Marittima Svediża: iktar ’il quddiem, is-“Sjöfartsverket”) u Stockholms Hamn Aktiebolag (iktar ’il quddiem, “Stockholms Hamn”), kumpannija li hija kompletament proprjetà tal-Muniċipalità ta’ Stokkolma, li tamministra l-għeluq ta’ Hammarby. It-tilwima prinċipali tista’ titqassar kif ġej. Sjöfartsverket hija awtorità tal-Istat inkarigata mill-passaġġ permezz tal-kanal ta’ Södertälje. Sal‑1979, l-operazzjonijiet ta’ għeluq f’dan il-kanal u dawk għall-passaġġ mill-għeluq ta’ Hammarby kienu suġġetti għall-ħlas ta’ tariffa, miġbura rispettivament mis-Sjöfartsverket u mill-Muniċipalità ta’ Stokkolma. Kemm il-kanal ta’ Södertälje kif ukoll l-għeluq ta’ Hammarby jgħaqqdu t-tnejn il-Baħar Baltiku mal-Lag ta’ Mälaren, it-tielet l-ikbar lag fl-Isvezja. It-tariffi applikati minn Sjöfartsverket u mill-Muniċipalità ta’ Stokkolma kienu kkoordinati sabiex jiġi żgurat li l-livell tagħhom ma jaffettwax id-distribuzzjoni tat-traffiku fuq iż-żewġ rotot. Fil-qafas ta’ abbozz ta’ liġi adottat fis‑26 ta’ Ottubru 1978, l-awtoritajiet Svediżi ddeċidew li jneħħu ċerti tariffi relatati mal-passaġġ mill-kanal ta’ Södertälje u, sabiex tinżamm il-koordinazzjoni tat-tariffi, li jneħħu wkoll it-tariffi korrispondenti għall-passaġġ tal-għeluq ta’ Hammarby, billi jipprevedu kumpens li għandu jitħallas lill-Muniċipalità ta’ Stokkolma għat-telf sussegwenti ta’ dħul. Fl‑1979, Sjöfartsverket u l-Muniċipalità ta’ Stokkolma kkonkludew ftehim għal dan il-għan (iktar ’il quddiem il-“ftehim ta’ kumpens”), li permezz tiegħu din tal-aħħar impenjat ruħha li ma tiġborx mid-dgħajjes li ma kinux dawk ta’ rikreazzjoni, it-tariffa ta’ passaġġ mill-għeluq ta’ Hammarby bi skambju għal kumpens annwali mħallas minn dik tal-ewwel u marbuta mal-volum tat-traffiku u l-livell tat-tariffi applikabbli f’dak il-ħin (iktar ’il quddiem, il-“kumpens kontenzjuż”). Skont it-termini tal-ftehim, l-ammont ta’ dan il-kumpens kellu jiġi aġġustat kull sena abbażi tal-indiċi tal-prezzijiet fuq il-konsum. Il-ftehim ġie estiż għal perijodi ta’ ħames snin, ħlief fil-każ ta’ xoljiment li kellu jiġi nnotifikat mill-inqas sitt xhur qabel l-iskadenza tiegħu. Għal kull perijodu ġdid ta’ ħames snin, ammont annwali ġdid kien jiġi ddeterminat skont il-varjazzjonijiet fil-volum tat-traffiku fl-għeluq ta’ Hammarby matul il-perijodu ta’ validità preċedenti. Inizjalment, il-kumpens previst mill-ftehim tħallas lill-Muniċipalità ta’ Stokkolma u, mill-bidu tas-snin 90, lil Stockholms Hamn.
3.
Sjöfartsverket temmet dan il-ftehim fl‑2021 (
4
). It-tilwima dwar din it-terminazzjoni għadha pendenti quddiem il-qrati Svediżi. Fl‑4 ta’ Mejju 2023, Sjöfartsverket ressqet azzjoni quddiem is-Stockholms tingsrätt (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Stokkolma) kontra Stockholms Hamn, fejn talbet ir-rimbors tas-somma ta’ SEK 38086436 (krone Svediż), flimkien mal-interessi, li jikkorrispondu għall-ħlasijiet li dan kien għamel skont il-ftehim ta’ kumpens fit-terminu ta’ preskrizzjoni nazzjonali ta’ għaxar snin mid-data tal-preżentata tal-azzjoni (iktar ’il quddiem, il-“perijodu rilevanti”). Sjöfartsverket issostni li l-kumpens ikkontestat ta lil Stockholms Hamn vantaġġ permezz ta’ riżorsi pubbliċi li jistgħu jiġu kklassifikati bħala għajnuna mill-Istat. Stockholms Hamn issostni li l-attività ta’ ġestjoni tal-għeluq ta’ Hammarby ma tikkostitwixxix attività ekonomika li għaliha japplikaw id-dispożizzjonijiet tal-Unjoni fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat. Fi kwalunkwe każ, permezz tal-ftehim ta’ kumpens, hija kellha l-ġestjoni ta’ servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali (SIEĠ). Anki li kieku l-kumpens previst mill-ftehim kellu jiġi kklassifikat bħala għajnuna mill-Istat, din xorta kienet tkun għajnuna eżistenti fis-sens tal-Artikolu 1(b)(i) tar-Regolament 2015/1589, peress li dan ingħata qabel l-adeżjoni tal-Isvezja mal-Unjoni. Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li Stockholms tingsrätt (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Stokkolma) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel id-domandi preliminari li ġejjin:
“1.
Il-kriterju ta’ favur mogħti msemmi fl-Artikolu 107(1) [TFUE] għandu jiġi interpretat fis-sens li l-kumpens annwali li, taħt ftehim, jitħallas permezz ta’ riżorsi tal-Istat minn awtorità pubblika lil kumpannija b’responsabbiltà limitata muniċipali, sabiex jikkumpensa l-impenn ta’ din il-kumpanija li tipprovdi mingħajr ħlas servizz speċifiku, f’dan il-każ operazzjonijiet ta’ għeluq (lock), li kien, sal-konklużjoni tal-ftehim, suġġett għal ħlas,
a)
għandu jitqies, fl-intier tiegħu, bħala għajnuna li toħloq distorsjoni jew thedded li toħloq distorsjoni għall-kompetizzjoni billi tiffavorixxi lill-benefiċjarju?
b)
għandu jitqies bħala għajnuna li toħloq distorsjoni jew thedded li toħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni billi tiffavorixxi lill-benefiċjarju, sa fejn il-kumpens jeċċedi d-dħul annwali preċedenti tal-benefiċjarju minn tariffi rċevuti għas-servizz, filwaqt li jitqiesu l-varjazzjonijiet, pereżempju, tal-indiċi tal-prezzijiet għall-konsumatur u l-volum tat-traffiku fl-operazzjonijiet ta’ għeluq?
c)
għandu jitqies bħala għajnuna li toħloq distorsjoni jew thedded li toħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni billi tiffavorixxi lill-benefiċjarju, sa fejn il-kumpens jeċċedi l-ispejjeż annwali tal-benefiċjarju sabiex jipprovdi s-servizz?
d)
għandu jitqies bħala għajnuna li toħloq distorsjoni jew thedded li toħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni favur il-benefiċjarju abbażi ta’ metodu ieħor ta’ kalkolu?
e)
ma għandu jitqies bl-ebda mod bħala għajnuna li toħloq distorsjoni jew thedded li toħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni billi tiffavorixxi lill-benefiċjarju?
2.
Ftehim dwar ir-rimunerazzjoni annwali permezz ta’ riżorsi tal-Istat imħallsa minn awtorità pubblika lil kumpanija b’responsabbiltà limitata muniċipali sabiex jikkumpensa għall-impenn ta’ din il-kumpanija li tipprovdi mingħajr ħlas servizz mhux agrikolu, f’dan il-każ operazzjonijiet ta’ tranżazzjonijiet ta’ għeluq, li ġie konkluż qabel l-adeżjoni tal-Isvezja mal-Unjoni Ewropea u li ma ġiex ikkomunikat lill-Kummissjoni, għandu jitqies bħala miżura ta’ għajnuna eżistenti li, skont l-Artikolu 1(b)(i) tar-Regolament tal-Kunsill [2015/1589], għandu jitqies ukoll bħala legali sakemm il-Kummissjoni ma tkunx ikkonstatat li l-għajnuna kienet inkompatibbli mas-suq intern?
3.
F’każ ta’ risposta fl-affermattiv għat-tieni domanda, dan il-kumpens annwali għandu madankollu jitqies bħala għajnuna ġdida jekk, wara l-adeżjoni tal-Isvezja għall-Unjoni Ewropea, il-ftehim ikun ġie pprorogat diversi drabi, skont il-kundizzjonijiet inizjali tiegħu, għal perjodi rispettivi ta’ ħames snin minħabba l-assenza ta’ xoljiment u li l-kumpens annwali għal kull perijodu ġdid ta’ ħames snin varja skont l-indiċi tal-prezzijiet għall-konsumatur u l-firxa tas-servizz bla ħlas ipprovdut matul il-perjodu kuntrattwali preċedenti, f’dan il-każ il-volum tat-traffiku fil-kuntest tal-operazzjonijiet ta’ għeluq?”
II. Evalwazzjoni
A.
Fuq l-ewwel domanda preliminari
4.
Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-klassifikazzjoni ta’ miżura nazzjonali bħala “għajnuna mill-Istat”, fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE, teħtieġ li l-kundizzjonijiet kollha segwenti jkunu ssodisfatti. Għandu jkun hemm intervent mill-Istat jew permezz ta’ riżorsi tal-Istat, jagħti vantaġġ ekonomiku selettiv lill-benefiċjarju tiegħu u għandu jkun ta’ natura tali li jista’ jaffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri u joħloq distorsjoni jew jhedded li joħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni (
5
).
5.
Mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li l-qorti tar-rinviju qed tistaqsi, b’mod partikolari, jekk, u sa liema punt, il-kumpens ikkontestat jagħtix vantaġġ lil Stockholms Hamn li joħloq distorsjoni jew jhedded li joħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni u l-kummerċ bejn l-Istati Membri (
6
). Qabel ma nipproċedi fuq dan il-punt, madankollu, jeħtieġ li jiġi kkunsidrat jekk Stockholms Hamn, fil-kapaċità tagħha bħala operatur tal-għeluq ta’ Hammarby, tistax titqies bħala “impriża” fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE. Din il-kwistjoni hija ta’ natura preliminari, sa fejn, f’każ ta’ risposta negattiva, il-kumpens ikkontestat ma jaqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-projbizzjoni ddikjarata f’din id-dispożizzjoni.
1. Fuq il-kunċett ta’ “impriża” u ta’ “attività ekonomika”
6.
Sabiex tevalwa jekk korp partikolari jikkostitwixxix “impriża” fis-sens tad-dritt tal-kompetizzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja tapplika test tat-tip “funzjonali”, ibbażat fuq in-natura tal-attività mwettqa iktar milli fuq il-karatteristiċi tal-applikant li jeżerċitah. Skont id-definizzjoni adottata mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Höfner u Elser (
7
), hija “impriża” kull entità li teżerċita attività ekonomika, indipendentement mill-istatus ġuridiku tagħha u mill-mod ta’ finanzjament tagħha. Il-kunċett ta’ “attività ekonomika” huwa l-element ewlieni ta’ din id-definizzjoni u d-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni tapplika għas-suġġetti kollha li jwettqu attività kklassifikata bħala “ekonomika” L-Istat innifsu jew entità pubblika jistgħu għalhekk jaġixxu bħala impriża. Il-kunċett ta’ “attività ekonomika” huwa definit f’termini wesgħin, bħala “kwalunkwe attività li tikkonsisti fl-offerta ta’ oġġetti jew servizzi f’suq partikolari” (
8
), anki meta titwettaq mingħajr għanijiet ta’ qligħ (
9
). Il-prosekuzzjoni unika ta’ għanijiet ta’ interess pubbliku ma teskludix in-natura ekonomika ta’ attività (
10
).
7.
Il-Qorti tal-Ġustizzja ċċarat li attivitajiet li jaqgħu taħt il-prerogattivi tipiċi tal-awtoritajiet pubbliċi (
11
) jew li huma konnessi magħhom min-natura tagħhom, l-għan tagħhom u r-regoli li huma suġġetti għalihom ma għandhomx natura ekonomika (
12
). Il-fatt li, għall-eżerċizzju ta’ parti mill-attivitajiet tagħha, entità għandha prerogattivi ta’ awtorità pubblika ma jipprekludix, fih innifsu, milli tiġi kklassifikata bħala impriża fis-sens tad-dritt tal-kompetizzjoni. Fil-fatt, korp jista’ jaġixxi bħala impriża biss għal uħud mill-attivitajiet tiegħu, fejn dawn jistgħu jiġu kklassifikati bħala ekonomiċi u separabbli mill-eżerċizzju tal-awtorità pubblika (
13
).
8.
Il-klassifikazzjoni ta’ “ekonomiċi” ta’ attivitajiet li jaqgħu taħt setturi speċifiċi, bħall-edukazzjoni, il-kura tas-saħħa jew is-sigurtà soċjali, tiddependi essenzjalment fuq il-mod li bih dawn l-oqsma huma organizzati fl-Istat Membru kkonċernat. Bħala prinċipju, dawn l-attivitajiet ma humiex ta’ natura ekonomika meta jiġu integrati f’sistema pubblika ta’ natura universali, ikkontrollata mill-Istat, ibbażata fuq loġika mhux kummerċjali iżda soċjali u ta’ solidarjetà, li permezz tagħha l-Istat iwettaq il-missjoni tiegħu f’dawn l-oqsma (
14
).
9.
L-attivitajiet inkwistjoni fil-kawża prinċipali jikkonsistu fl-operazzjonijiet kollha neċessarji sabiex il-bastimenti jgħaddu mill-għeluq ta’ Hammarby, li Stockholms Hamn hija inkarigata li twettaq bħala amministratur tal-infrastruttura. Stockholms Hamn, li topera diversi portijiet li jinsabu fir-reġjun ta’ Stokkolma (
15
), tqis li dawn l-operazzjonijiet ma humiex ta’ natura ekonomika, peress li, minn naħa, jitwettqu mingħajr ħlas u taħt kundizzjonijiet ugwali għall-kategorija ta’ utenti kkonċernati (il-bastimenti kummerċjali) u, min-naħa l-oħra, jikkonsistu fl-operat u fit-tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ infrastruttura neċessarja għan-navigazzjoni marittima.
10.
Fl-applikazzjoni tal-ġurisprudenza msemmija fil-punti 6 u 7 ta’ dawn il-konklużjonijiet, il-portijiet għandhom jitqiesu bħala “impriżi” jekk u sal-punt li effettivament iwettqu attività ekonomika waħda jew iktar (
16
). Il-Qorti tal-Ġustizzja u l-Qorti Ġenerali kellhom l-okkażjoni jikkunsidraw li, f’ċerti ċirkustanzi, il-ġestjoni kummerċjali (
17
) u l-kostruzzjoni (
18
) ta’ infrastruttura, inkluża l-infrastruttura tal-port (
19
), tikkostitwixxi attività ekonomika għall-finijiet tal-applikazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni.
11.
F’ċerti deċiżjonijiet, invokati minn Stockholms Hamn, il-Kummissjoni Ewropea eskludiet mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat l-investimenti pubbliċi fir-rotot ta’ aċċess marittimi, inkluż dawk intiżi sabiex jiffinanzjaw il-kostruzzjoni jew il-manutenzjoni tal-għeluq li jagħmlu parti integrali minn sistema intiża sabiex tiffaċilita l-aċċessibbiltà tar-reġjun ikkonċernat għat-traffiku marittimu jew ta’ infrastrutturi ta’ aċċess mhux lokalizzati fiż-żoni tal-portijiet li huma s-suġġett ta’ operat kummerċjali. Skont il-Kummissjoni, dawn l-interventi – meta jikkonċernaw infrastrutturi mqiegħda għad-dispożizzjoni tal-utenti kollha b’mod nondiskriminatorju u mingħajr kontroparti – jaqgħu taħt ir-responsabbiltajiet tal-Istat fl-ippjanar u l-iżvilupp ta’ sistema ta’ trasport marittimu fl-interess tal-komunità marittima kollha kemm hi (
20
). L-istess pożizzjoni tinstab, essenzjalment, fil-komunikazzjoni dwar il-kunċett ta’ għajnuna (
21
).
12.
F’dan il-każ, ma huwiex ċar jekk l-għeluq ta’ Hammarby iservix bħala faċilità tal-port (
22
) jew jikkostitwixxix pjuttost struttura bażika meħtieġa għan-navigazzjoni ġenerali. Madankollu, inqis li dan il-punt ma jbiddilx b’mod sinjifikattiv it-termini tad-domanda, tal-inqas f’ċirkustanzi bħal dawk tal-kawża prinċipali, fejn ma hijiex kwistjoni, bħal fid-deċiżjonijiet iċċitati iktar ’il fuq, ta’ vantaġġi mogħtija lill-utenti permezz tal-applikazzjoni ta’ kundizzjonijiet ta’ aċċess diskriminatorji jew ta’ investimenti intiżi sabiex isaħħu l-infrastrutturi għall-benefiċċju tal-operat ekonomiku ta’ port, iżda ta’ kumpens imħallas lill-amministratur tal-infrastruttura, li huwa awtorità portwali attiva fir-reġjun, inkambju għall-impenn tiegħu li ma jiġborx tariffi għall-operazzjonijiet ta’ lockdown għal ċerta kategorija ta’ utenti (
23
).
13.
Xi wħud mill-elementi tal-fajl donnhom jindikaw li l-għeluq ta’ Hammarby kien u għadu s-suġġett ta’ sfruttament kummerċjali. B’hekk, f’dan is-sens dawn jimmilitaw b’mod partikolari l-ġbir ta’ tariffi għall-mogħdija mill-għeluq, kemm qabel il-konklużjoni tal-ftehim ta’ kumpens kif ukoll wara r-riżoluzzjoni tiegħu (
24
), kif ukoll, bħala prinċipju, f’dak li jirrigwarda d-dgħajjes tad-divertiment, taħt dan il-ftehim, l-għan imfittex mit-tneħħija tat-tariffi, li jikkonsisti fl-inkoraġġiment u fit-tqassim tat-traffiku kummerċjali marittimu lejn il-Lag ta’ Mälaren (
25
) u l-fatt li l-ftehim ta’ kumpens kellu l-għan li jikkumpensa lill-Muniċipalità ta’ Stokkolma għat-telf ta’ dħul minħabba din l-eliminazzjoni billi jieħu bħala kriterju ta’ kalkolu mhux l-ispejjeż tas-servizz, iżda l-volum tat-traffiku. Madankollu, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tikkonferma, fid-dawl tal-elementi rilevanti kollha, l-użu kummerċjali tal-għeluq ta’ Hammarby.
14.
F’dan il-kuntest, il-fatt li, fil-mument tad-dħul fis-seħħ tal-ftehim, it-tariffi kienu ffissati permezz ta’ digriet (
26
) u kienu kkoordinati, ma jfissirx li dan jippermetti, waħdu, li tiġi eskluża d-dimensjoni ekonomika tat-tranżazzjonijiet ta’ għeluq imwettqa minn Stockholms Hamn. Il-fajl ma joffrix elementi la fir-rigward tal-istruttura ta’ dawn it-tariffi u lanqas fir-rigward tal-modalitajiet u tal-portata tal-koordinazzjoni tagħhom, u għalhekk, ma jippermettix li jiġi eskluż li, fil-mument tad-dħul fis-seħħ tal-ftehim u eventwalment wara x-xoljiment tiegħu, il-Muniċipalità ta’ Stokkolma, u sussegwentement Stockholms Hamn, kienu assoċjati, bħala operaturi tal-għeluq ta’ Hammarby, mad-definizzjoni tagħhom u żammew ċerta awtonomija fl-applikazzjoni tagħhom (
27
).
15.
Bl-istess mod, is-sempliċi fatt li, matul il-perijodu ta’ applikazzjoni tal-ftehim ta’ kumpens, l-aċċess għall-għeluq ta’ Hammarby ma kienx, għal ċerti kategoriji ta’ utenti, suġġett għall-ħlas ta’ remunerazzjoni ma jippermettix, fil-fehma tiegħi, li tiġi eskluża awtomatikament in-natura ekonomika tas-servizzi pprovduti minn Stockholms Hamn.
16.
Ma hemm l-ebda dubju li attività ma tistax titqies bħala “ekonomika” jekk ma tipprevedix, tal-inqas fl-aħħar, ritorn li jippermetti li jiġu ġġenerati profitti jew tal-inqas li jiġu koperti l-ispejjeż. Madankollu, bl-istess mod kif servizz ipprovdut bi ħlas ma huwiex għal din ir-raġuni biss ta’ natura ekonomika (
28
), servizz ipprovdut mingħajr ħlas lil dawk li huma d-destinatarji tiegħu ma jitlifx madankollu l-potenzjal tiegħu ta’ profitt u ma għandux awtomatikament jiġi kklassifikat bħala “mhux ekonomiku” għall-finijiet tal-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet dwar l-għajnuna mill-Istat. Min-naħa l-oħra, is-servizzi li Stat Membru jimponi fuq impriża bħala obbligi ta’ servizz pubbliku (OSP) iżommu l-karattru ekonomiku tagħhom anki meta jiġu offruti lir-riċevituri bi prezz inqas mill-valur tas-suq tagħhom jew mingħajr ħlas (
29
). F’dan il-kuntest, il-kumpens pubbliku mħallas lill-korp li jipprovdih jikkostitwixxi l-kontroparti għas-servizz pubbliku pprovdut lill-komunità u jista’ jagħti lok għal għajnuna mill-Istat jekk din ma tikkonformax ma’ ċerti kriterji, stabbiliti mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tal‑24 ta’ Lulju 2003, Altmark Trans u Regierungspräsidium Magdeburg (
30
), li għaliha nirritorna iktar tard, tkun applikabbli biss jekk l-attività kkonċernata hija ta’ natura ekonomika (
31
).
17.
Għalkemm ma huwiex ta’ natura deċiżiva, it-tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ infrastruttura mingħajr ħlas fl-interess komuni jista’ madankollu jikkostitwixxi indizju li din ma hijiex is-suġġett ta’ operat ekonomiku, li għandu jiġi evalwat fid-dawl taċ-ċirkustanzi rilevanti kollha. F’dan il-każ, kif intqal iktar ’il fuq, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa jekk l-għeluq ta’ Hammarby kienx ukoll is-suġġett ta’ tali operat anki matul il-perijodu ta’ applikazzjoni tal-ftehim ta’ kumpens, li matulu t-telf ta’ dħul minn Stockholms Hamn wara t-tneħħija tat-tariffi għat-traffiku kummerċjali ġie ssostitwit bil-kumpens imħallas minn Sjöfartsverket.
18.
Min-naħa l-oħra, l-applikazzjoni tar-regoli fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat hija eskluża, skont il-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 7 ta’ dawn il-konklużjonijiet, fil-każ fejn il-ġestjoni ta’ infrastruttura hija marbuta b’mod inseparabbli mal-eżerċizzju ta’ funzjonijiet li jaqgħu taħt il-missjoni pubblika fdata lill-entità li tamministraha u meta din tal-aħħar taġixxi fl-eżerċizzju ta’ prerogattivi ta’ awtorità pubblika. F’dan il-każ, ma jirriżultax mit-talba għal deċiżjoni preliminari jew mill-proċess tal-kawża ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja jew mill-osservazzjonijiet ta’ Stockholms Hamn stess, li l-operazzjonijiet imwettqa fl-għeluq ta’ Hammarby jimplikaw jew huma marbuta b’mod indissolubbli mal-eżerċizzju ta’ kompiti li jaqgħu taħt il-kompetenza tal-awtoritajiet pubbliċi, bħal, pereżempju, il-kontroll u s-sikurezza tat-traffiku marittimu, il-funzjonijiet tal-pulizija tan-navigazzjoni jew tas-sorveljanza kontra t-tniġġis (
32
). Bla ħsara għall-verifiki neċessarji li għandhom jitwettqu mill-qorti tar-rinviju, ma jidhirx, għalhekk, li n-natura ekonomika tal-operazzjonijiet ta’ għeluq imwettqa minn Stockholms Hamn tista’ tiġi eskluża għal din ir-raġuni.
19.
Fl-aħħar nett, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ħafna informazzjoni fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk it-tranżazzjonijiet ta’ għeluq mwettqa minn Stockholms Hamn jikkostitwixxux servizzi offruti f’“suq”. Madankollu, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li, f’dak li jirrigwarda t-traffiku kummerċjali minn u lejn il-Lag ta’ Mälaren, il-passaġġ tal-għeluq ta’ Hammarby huwa f’kompetizzjoni mal-kanal ta’ Södertälje, operat mnn Sjöfartsverket. Barra minn hekk, il-fatt li l-Istat ippreveda żieda f’dan it-traffiku wara d-deċiżjoni li jiġu eliminati t-tariffi miġbura fuq dawn iż-żewġ toroq jidher li jissuġġerixxi l-eżistenza ta’ dinamiċi kompetittivi anki lil hinn mir-relazzjonijiet bejn Stockholms Hamn u Sjöfartsverket (
33
). Fi kwalunkwe każ, hija l-qorti tar-rinviju li għandha twettaq l-evalwazzjonijiet neċessarji f’dan ir-rigward.
2. Fuq l-eżistenza ta’ vantaġġ
20.
Kif tfakkar fil-punt 4 ta’ dawn il-konklużjonijiet, sabiex tiġi kklassifikata bħala għajnuna mill-Istat fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE, miżura nazzjonali għandha tagħti vantaġġ selettiv lill-impriża jew lill-impriżi li jibbenefikaw minnha. Tissodisfa din il-kundizzjoni kull miżura tal-Istat li, tkun xi tkun il-forma u l-għanijiet tagħha, tista’ tiffavorixxi direttament jew indirettament impriża waħda jew iktar, jew li tagħti lil dawn tal-aħħar vantaġġ li ma setgħux jiksbu f’kundizzjonijiet normali tas-suq. Il-verifika tal-kundizzjonijiet tal-eżistenza ta’ tali vantaġġ għandha, b’mod ġenerali, titwettaq bl-applikazzjoni tal-prinċipju tal-operatur privat f’ekonomija tas-suq (MEOP). L-applikazzjoni ta’ dan il-prinċipju timplika li jsir rikors, fuq bażi ta’ każ b’każ, għal diversi kriterji speċifiċi, kull wieħed immirat li jqabbel bl-iktar mod xieraq u adegwat possibbli l-miżura tal-Istat inkwistjoni ma’ dik li setgħet tiġi adottata minn operatur privat f’sitwazzjoni kemm jista’ jkun simili u li joperaw taħt kundizzjonijiet normali tas-suq (
34
). Kif ġie ċċarat mill-Qorti tal-Ġustizzja, jekk il-kriterju ta’ operatur privat jistax jiġi applikat jiddependi finalment, minn jekk l-Istat Membru kkonċernat ikunx ta vantaġġ ekonomiku, fil-kwalità tiegħu ta’ operatur privat u mhux fil-kwalità tiegħu ta’ awtorità pubblika, lil impriża (
35
). L-applikabbiltà tal-MEOP tiddependi għalhekk min-natura ekonomika tal-intervent statali inkwistjoni (
36
), fid-dawl b’mod partikolari tal-għan tiegħu, il-kuntest li fih jitqiegħed, l-għan imfittex u r-regoli li għalihom huwa soġġett (
37
).
21.
F’dan il-każ, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-ftehim ta’ kumpens ġie konkluż wara d-deċiżjoni tal-awtoritajiet Svediżi li jabolixxu fil-livell reġjonali ċerti tariffi applikati għall-passaġġ ta’ ċerti passaġġi fuq l-ilma interni, bl-għan li jinżamm l-istess it-tqassim tat-traffiku eżistenti. L-elementi li għandha għad-dispożizzjoni tagħha l-Qorti tal-Ġustizzja jidhru pjuttost li għandhom jiġu interpretati fis-sens ta’ intervent tal-Istat Svediż fil-kwalità tiegħu ta’ awtorità pubblika u mhux ta’ operatur privat.
22.
Stockholms Hamn tqis li, jekk wieħed jassumi li l-MEOP kien applikabbli f’dan il-każ, il-kumpens ikkontestat jikkostitwixxi “prezz” imħallas mill-awtoritajiet Svediżi għax-xiri tas-servizzi ta’ għeluq. Iżda l-qorti tar-rinviju ma tipprovdi l-ebda element li jippermetti li d-deċiżjoni tal-Istat Svediż li jikkonkludi l-ftehim ta’ kumpens tiġi interpretata f’dan is-sens (
38
). Madankollu, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-Istat Svediż qies li Stockholms Hamn kellha dritt għal “kumpens” għall-konsegwenzi negattivi li jirriżultaw mit-tneħħija tat-tariffi inkwistjoni u mill-impenn konsegwenti li ma jinġabrux tariffi għall-operazzjonijiet tal-għeluq li kienu s-suġġett tal-kuntratt ta’ kumpens. Iżda, ma hemm l-ebda evidenza li tissuġġerixxi jekk dan id-dritt huwiex ibbażat fuq ir-relazzjoni bejn Stockholms Hamn u l-Istat Svediż fir-rigward tal-ġestjoni tal-għeluq ta’ Hammarby (
39
) jew jekk tistrieħx fuq bażi differenti (
40
). Fuq livell ġenerali, infakkar li, skont l-Artikolu 107(1) TFUE, il-vantaġġi mogħtija jistgħu jirriżultaw mhux biss minn benefiċċji pożittivi, bħal sussidji, iżda wkoll minn interventi li, f’diversi forom, itaffu l-imposti li huma normalment inklużi fil-baġit ta’ impriża u li l-kunċett ta’ “spejjeż li normalment huma ta’ piż għall-finanzi ta’ impriża” jinkludi, b’mod partikolari, l-ispejjeż addizzjonali li l-impriżi għandhom iġarrbu minħabba l-obbligi legali, regolatorji jew kuntrattwali li japplikaw għal attività ekonomika (
41
). Għalhekk, bħala prinċipju, in-natura kumpensatorja tal-vantaġġi mogħtija minn intervent mill-Istat ma tipprekludix li jiġu kklassifikati bħala “għajnuna” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni (
42
). Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa, abbażi taċ-ċirkustanzi rilevanti kollha, in-natura ekonomika tal-kumpens inkwistjoni u jekk u sa liema punt dan il-kumpens ta lil Stockholms Hamn vantaġġ li hija ma kinitx tikseb f’kundizzjonijiet normali tas-suq. Għal dan l-għan, hija għandha b’mod partikolari tieħu inkunsiderazzjoni l-fatt li, kif tosserva l-Kummissjoni, Stockholms Hamn ibbenefikat, matul il-perijodu rilevanti, minn dħul iggarantit li kien indipendenti mill-ispejjeż ta’ ġestjoni tal-għeluq, u, għallinqas parzjalment, mill-varjazzjonijiet fil-volum tat-traffiku.
23.
Stockholms Hamn sostniet ukoll, quddiem il-qorti tar-rinviju, li hija kienet inkarigata mit-twettiq ta’ OSP matul il-perijodu rilevanti u li, għaldaqstant, l-eżistenza ta’ vantaġġ għandha tiġi evalwata billi jiġu applikati l-kriterji stabbiliti mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Altmark. F’din is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li intervent mill-Istat, sa fejn dan għandu jitqies bħala kumpens li jirrappreżenta l-kontroparti għas-servizzi pprovduti mill-impriżi benefiċjarji sabiex jeżegwixxu OSP, ma jaqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 107(1) TFUE (
43
). Din stabbilixxiet erba’ kundizzjonijiet kumulattivi li għandhom jiġu sodisfatti sabiex tali kumpens ma jkunx jista’ jiġi kklassifikat bħala għajnuna mill-Istat (
44
).
24.
L-ewwel mill-kundizzjonijiet iddettati mis-sentenza Altmark għandha l-għan li tivverifika li l-kumpannija benefiċjarja fil-fatt ġiet fdata bit-twettiq tal-OSP, u li dawn huma ddefiniti b’mod ċar (
45
). Għal dan il-għan, huwa meħtieġ li l-operatur jew l-operaturi inkwistjoni jiġu fdati b’missjoni ta’ servizz pubbliku permezz ta’ att tal-awtorità pubblika (
46
). Il-kunċett tal-OSP fis-sens tas-sentenza Altmark jikkorrispondi għal dak ta’ “servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali” (SIEĠ) imsemmi fl-Artikolu 106(2) TFUE (
47
). Għalkemm dan tal-aħħar mhuwiex definit fil-livell tal-Unjoni, il-Qorti ċċarat li dan il-kunċett jinkludi servizzi li l-interess ekonomiku tagħhom għandu “natura speċifika” meta mqabbel ma’ dak ta’ attivitajiet ekonomiċi oħra (
48
).
25.
F’dan il-każ, ma huwiex eskluż li, matul il-perijodu rilevanti, Stockholms Hamn kienet inkarigata minn OSP fis-sens tas-sentenza Altmark, sa fejn l-operazzjonijiet tal-għeluq mingħajr ħlas għall-bastimenti kummerċjali li hija wettqet matul dan il-perijodu jidhru li huma obbligu impost mil-liġi u fformalizzat sussegwentement f’kuntratt konkluż mal-awtorità amministrattiva ddelegata għal dan l-għan, li permezz tiegħu l-awtoritajiet Svediżi fittxew l-għan li jiġi żgurat l-aħjar tqassim tat-traffiku marittimu kummerċjali fl-interess ġenerali (
49
). Madankollu, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa, fid-dawl tal-elementi rilevanti kollha, l-effettività ta’ tali kompitu. F’każ li r-risposta tkun fl-affermattiv, hija dik il-qorti li għandha tivverifika l-osservanza tal-kundizzjonijiet l-oħra previsti mis-sentenza Altmark.
26.
It-tieni u t-tielet minn dawn il-kundizzjonijiet jgħinu biex jiġi żgurat li ma jitħallas ebda kumpens żejjed lill-impriżi fdati li jissodisfaw l-OSP (
50
). L-indikazzjonijiet ipprovduti mill-qorti tar-rinviju fit-talba tagħha għal deċiżjoni preliminari ma jippermettulhiex tiddetermina sa liema punt dawn il-kundizzjonijiet huma ssodisfatti. Mid-deċiżjoni tar-rinviju u mill-proċess ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta, b’mod partikolari, li l-ftehim ta’ kumpens kien jiddefinixxi b’mod oġġettiv il-parametri tal-kalkolu u tar-reviżjoni tal-kumpens li għandu jitħallas lil Stockholms Hamn u li, barra minn hekk, kien jipprevedi mekkaniżmu li jippermetti l-irkupru, tal-inqas parzjalment, tas-somom imħallsa żejda fl-iskadenza ta’ kull perijodu ta’ ħames snin (
51
). Madankollu, mhuwiex ċar kif ġew ikkalkulati t-tariffi applikati għad-determinazzjoni tal-ammont tal-kumpens skont il-volum tat-traffiku. Barra minn hekk, sa fejn l-ammont tal-kumpens jidher li ġie ddeterminat mingħajr ma ttieħdu inkunsiderazzjoni l-ispejjeż marbuta mal-provvista tal-operazzjonijiet ta’ għeluq li huma s-suġġett tal-kuntratt ta’ kumpens, huwa madankollu permess li jiġi ddubitat li t-tielet kundizzjoni, li tgħid li l-kumpens ma għandux jaqbeż dak li huwa neċessarju sabiex ikopri l-ispejjeż kollha jew parti minnhom li jirriżultaw mit-twettiq tal-obbligi ta’ servizz pubbliku flimkien ma’, jekk ikun il-każ, profitt raġonevoli, tkun issodisfatta (
52
).
27.
Fl-aħħar nett, ir-raba’ kundizzjoni tas-sentenza Altmark lanqas ma tidher li hija ssodisfatta. Fil-fatt, mid-data trażmessa mill-qorti tar-rinviju, ma jirriżultax fil-fatt li l-livell tal-kumpens kontenzjuż ġie ddeterminat, kif teżiġi din il-kundizzjoni, abbażi ta’ analiżi tal-ispejjeż li impriża medja, immexxija tajjeb u adegwatament mgħammra, kellha ssostni biex twettaq dawn l-obbligi, sabiex tkun tista’ tissodisfa r-rekwiżiti ta’ servizz pubbliku meħtieġa.
3. Fuq l-effett fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri u fuq il-kompetizzjoni
28.
Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, għall-finijiet tal-klassifikazzjoni ta’ miżura nazzjonali bħala “għajnuna mill-Istat”, ma hemmx lok li jiġi stabbilit effett reali tal-għajnuna fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri u distorsjoni effettiva tal-kompetizzjoni, iżda biss li jiġi eżaminat jekk l-għajnuna tistax taffettwa dan il-kummerċ u toħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni (
53
).
29.
F’dan il-każ, kif intqal fil-punt 19 ta’ dawn il-konklużjonijiet, l-għeluq ta’ Hammarby jikkostitwixxi waħda mill-passaġġi ta’ aċċess għat-traffiku kummerċjali bejn il-Baħar Baltiku u l-lag ta’ Mälaren, u ma huwiex eskluż li hija tikkompeti, minbarra ma’ passaġġi fuq l-ilma interni oħra, ma’ mezzi oħra ta’ trasport, bħat-trasport bit-triq jew bil-ferrovija. Għalhekk, ma huwiex a priori eskluż li, jekk il-qorti tar-rinviju tasal għall-konklużjoni li l-kumpens ikkontestat ta lil Stockholms Hamn vantaġġ fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE, dan il-vantaġġ, fid-dawl ukoll tal-grad ta’ konnettività u ta’ aċċessibbiltà tar-reġjun fejn jinsab l-għeluq ta’ Hammarby, jista’ jaffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri u joħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni. Hija din il-qorti li għandha twettaq il-verifiki neċessarji f’dan ir-rigward.
B.
Fuq it-tieni u t-tielet domanda preliminari
30.
Permezz tat-tieni u tat-tielet domanda preliminari tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi essenzjalment jekk, fil-każ li l-kumpens kontenzjuż, previst fi ftehim konkluż qabel l-adeżjoni tal-Isvezja mal-Unjoni Ewropea, jikkostitwixxi għajnuna fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE, dan għandux jiġi kklassifikat bħala “għajnuna eżistenti” fis-sens tal-Artikolu 1(b)(i) tar-Regolament 2015/1589 u jekk, fl-affermattiv, dan għandux jitqies bħala “għajnuna ġdida” wara din l-adeżjoni, sa fejn l-applikazzjoni tiegħu ġiet estiża diversi drabi u l-ammont tiegħu aġġustat skont it-termini inizjali tal-ftehim li stabbilixxiha.
31.
Il-klassifikazzjoni ta’ għajnuna mill-Istat bħala għajnuna eżistenti jew bħala għajnuna ġdida għandha konsegwenzi proċedurali differenti. Filwaqt li l-Artikolu 108(1) TFUE jippermetti li l-għajnuna eżistenti tiġi eżegwita sakemm il-Kummissjoni ma tkunx ikkonstatat l-inkompatibbiltà tagħha mas-suq intern, l-Artikolu 108(3) TFUE jimponi li jiġu nnotifikati lill-Kummissjoni, fi żmien xieraq, il-proġetti intiżi sabiex tiġi stabbilita għajnuna ġdida jew sabiex tiġi mmodifikata għajnuna eżistenti, li ma jistgħux jiġu implimentati sakemm il-proċedura ta’ investigazzjoni ma tkunx wasslet għal deċiżjoni finali (
54
).
32.
Skont l-Artikolu 1(b)(i) tar-Regolament 2015/1589, il-kunċett ta’ “għajnuna eżistenti” jinkludi “mingħajr preġudizzju għall-Artikoli 144 u 172 tal-Att tal-Adeżjoni tal-Awstrija, tal-Finlandja u tal-Iżvezja (
55
) […] l-għajnuna kollha li kienet teżisti qabel id-dħul fis-seħħ tat-TFUE fl-Istati Membri rispettivi, jiġifieri, skemi ta’ għajnuna u għajnuna individwali li daħlu fis-seħħ qabel, u għadhom jgħoddu wara, id-dħul fis-seħħ tat-TFUE”. Għajnuna stabbilita qabel l-adeżjoni ta’ Stat Membru mal-Unjoni tikkostitwixxi għalhekk, bħala prinċipju, għajnuna eżistenti, u tista’ tkompli titħallas sakemm il-Kummissjoni ma tkunx iddikjaratha inkompatibbli.
33.
Il-qorti tar-rinviju tistaqsi fl-ewwel lok dwar il-portata tal-Artikolu 144 tal-Att ta’ Adeżjoni, li jipprovdi, fis-subparagrafu (a), li, “fil-qasam tal-għajnuna msemmija fl-Artikoli [107 u 108 TFUE]” “[…] fost l-iskemi ta’ għajnuna fis-seħħ fl-Istati Membri l-ġodda qabel l-adeżjoni, huma biss dawk li ġew ikkomunikati lill-Kummissjoni qabel it‑30 ta’ April 1995 li għandhom jitqiesu bħala għajnuna ‘eżistenti’ fis-sens tal-Artikolu [108(1) TFUE].
34.
Huwa paċifiku bejn il-partijiet li l-kumpens kontenzjuż ma jiġix innotifikat lill-Kummissjoni. Għalkemm l-Artikolu 144 tal-Att ta’ Adeżjoni jirreferi, b’mod ġenerali, għall-iskemi ta’ għajnuna msemmija fl-Artikoli 107 u 108 TFUE, il-pożizzjoni tiegħu fit-Titolu VI tal-Att ta’ Adeżjoni, dwar il-prodotti agrikoli (
56
), twassal sabiex jiġi kkunsidrat, kif diġà rrilevat l-Avukata Ġenerali Sharpston (
57
) u kif iddeċidiet impliċitament il-Qorti tal-Ġustizzja (
58
) – li l-obbligu ta’ notifika previst minn dan l-artikolu jikkonċerna biss il-prodotti agrikoli, kif iddefiniti fl-Artikolu 137 tal-Att ta’ Adeżjoni (
59
) u ma għandu ebda effett f’dak li jirrigwarda l-għajnuna mhux agrikola. Għalhekk, inqis li l-fatt li l-kumpens inkwistjoni ma ġiex innotifikat lill-Kummissjoni skont l-Artikolu 144(a) tal-Att ta’ Adeżjoni ma jeskludix waħdu n-natura tiegħu ta’ għajnuna eżistenti.
35.
Fit-tieni lok, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk dan il-kumpens jistax jibqa’ jitqies bħala għajnuna eżistenti minkejja l-estensjonijiet u l-aġġustamenti li kienet suġġetta għalihom. Skont l-Artikolu 1(c) tar-Regolament 2015/1589, għajnuna ġdida tfisser “kull għajnuna, jiġifieri, skemi ta’ għajnuna u għajnuna individwali, li ma jkunux għajnuna eżistenti, inkluż tibdil fl-għajnuna eżistenti.” L-Artikolu 4(1) tar-Regolament Nru 794/2004 (
60
) jipprovdi li, “[g]ħall-għanijiet ta’ l-Artikolu 1(ċ) tar-Regolament (KE) [2015/1589], alterazzjoni għal għajnuna eżistenti tfisser xi bidla, minbarra modifikazzjonijiet ta’ natura purament formali jew amministrattiva li ma jistux jeffettwaw l-evalwazzjoni tal-kompatibilità tal-miżura ta’ l-għajnuna mas-suq komuni […]” (
61
). Hija biss modifika sostanzjali ta’ għajnuna eżistenti, jiġifieri modifika – ta’ natura suġġettiva, oġġettiva jew temporali (
62
) – li taffettwa l-elementi kostitwenti tagħha u li tista’ tbiddel l-evalwazzjoni tal-kompatibbiltà tagħha mas-suq intern, tagħti lok għal għajnuna ġdida (
63
).
36.
F’dan il-każ, il-validità tal-ftehim ta’ kumpens ġiet awtomatikament estiża fl-iskadenzi ta’ ħames snin sat-terminazzjoni tiegħu fl‑2021. L-ammont tal-kumpens kontenzjuż ġie aġġornat kull sena abbażi tal-indiċi tal-prezzijiet għall-konsumatur u kkalkolat mill-ġdid kull ħames snin abbażi ta’ formula li, skont l-evidenza fil-fajl, ma tidhirx li nbidlet matul is-snin. Kemm l-estensjonijiet kif ukoll il-varjazzjonijiet fl-ammont tas-somom imħallsa saru skont it-termini inizjali tal-ftehim ta’ kumpens. F’dawn iċ-ċirkustanzi, nistaqsi jekk jistax jitqies li dawn jikkostitwixxu “modifiki” fis-sens tal-Artikolu 108 TFUE u tar-Regolamenti 2015/1589 u Nru 794/2004, u mhux sempliċi effett tal-eżekuzzjoni ta’ dan il-ftehim.
37.
B’mod partikolari, ma nemminx li varjazzjonijiet awtomatiċi fl-ammonti ta’ għajnuna finanzjarja f’sitwazzjoni ta’ inflazzjoni jistgħu jitqiesu bħala tali (
64
). Fir-rigward tal-estensjonijiet ta’ ħames snin, għalkemm, f’diversi sentenzi, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li l-estensjoni ta’ għajnuna eżistenti tikkostitwixxi għajnuna ġdida (
65
), dawn kienu madankollu sitwazzjonijiet li fihom kienu inkwistjoni modifiki introdotti abbażi ta’ atti li seħħew wara l-awtorizzazzjoni tal-għajnuna mill-Kummissjoni. Fiċ-ċirkustanzi ta’ ċerti aspetti simili għal dawk tal-kawża prinċipali, il-Qorti tal-Ġustizzja, min-naħa l-oħra, ikkunsidrat li hija biss estensjoni lil hinn mil-limiti ratione temporis tal-għajnuna kontenzjuża, kif previsti fil-kuntratt li stabbilixxiha qabel l-adeżjoni tal-Istat Membru kkonċernat mal-Unjoni u mhux il-funzjonament normali ta’ dan il-kuntratt, mal-estensjonijiet perjodiċi awtomatiċi tiegħu, li kienet wasslet għall-modifika ta’ skema ta’ għajnuna eżistenti (
66
). Madankollu, hija l-qorti tar-rinviju li għandha twettaq id-determinazzjonijiet neċessarji f’dan ir-rigward u, b’mod partikolari, li tevalwa jekk l-estensjonijiet fuq ħames snin fl-assenza ta’ xoljiment tal-kuntratt setgħux effettivament jitqiesu bħala awtomatiċi. Fl-aħħar nett, fir-rigward tad-definizzjoni mill-ġdid tal-ammont bażiku tal-kumpens kontenzjuż f’kull skadenza ta’ ħames snin, hija dik il-qorti li għandha tevalwa jekk, kif issostni Sjöfartsverket, din id-definizzjoni mill-ġdid, minkejja li seħħet abbażi ta’ formula li baqgħet kostanti matul iż-żmien, effettivament wasslitx għal sensiela ta’ negozjati mill-ġdid li jistgħu jiġu kklassifikati bħala “modifiki”, b’mod partikolari sa fejn din teżiġi li l-partijiet jaqblu dwar il-volum tat-traffiku li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni. F’dan il-każ, għandu jiġi eżaminat iktar jekk dawn il-modifiki jistgħux jiġu kklassifikati bħala “sostanzjali”.
III. Konklużjoni
38.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi kif ġej għad-domandi magħmula mis-Stockholms tingsrätt (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Stokkolma):
L-Artikolu 107(1) TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li:
- kumpens annwali mħallas minn awtorità pubblika permezz ta’ riżorsi tal-Istat lil kumpannija muniċipali b’responsabbiltà limitata fil-kuntest ta’ ftehim u intiż sabiex jikkumpensa l-impenn ta’ din il-kumpannija li tipprovdi mingħajr ħlas servizz partikolari, li, qabel il-konklużjoni tal-ftehim, kien suġġett għall-ħlas ta’ imposta, jista’ jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat meta din il-kumpannija għandha titqies, fir-rigward tas-servizz inkwistjoni, bħala impriża għall-finijiet tal-applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni u meta dan il-kumpens jagħti lill-imsemmija kumpannija vantaġġ li din ma kinitx tikseb f’kundizzjonijiet normali tas-suq, li jista’ jaffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri u joħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni. Hija l-qorti nazzjonali li għandha tevalwa, abbażi taċ-ċirkustanzi rilevanti kollha, jekk u sa fejn dawn il-kundizzjonijiet huma ssodisfatti.
L-Artikolu 1(b)(i) u (c) tar-Regolament 2015/1589 għandu jiġi interpretat fis-sens li:
- li wieħed jissoponi li jikkostitwixxi għajnuna fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE, tali kumpens, li l-ħlas tiegħu, konformement mat-termini inizjali tal-kuntratt li stabbilixxih, ġie estiż għal perijodi ta’ ħames snin fl-assenza ta’ xoljiment ta’ dan il-kuntratt u li l-ammont tiegħu ġie emendat, minn naħa, kull sena, abbażi tal-indiċi tal-prezzijiet għall-konsumatur u, min-naħa l-oħra, f’kull skadenza ta’ ħames snin, skont id-daqs tas-servizz mingħajr ħlas ipprovdut, skont formula li ma nbidlitx fiż-żmien, jikkostitwixxi, bla ħsara għal verifika mill-qorti nazzjonali, għajnuna eżistenti fis-sens ta’ dawn id-dispożizzjonijiet.
(
1
)	Lingwa oriġinali: it-Taljan.
(
2
)	Regolament tal-Kunsill (UE) 2015/1589 tat‑13 ta’ Lulju 2015 li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tal-Artikolu 108 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (kodifikazzjoni) (ĠU 2015, L 248, p. 9).
(
3
)	Ara, fl-aħħar lok, is-sentenza tat‑28 ta’ Frar 2024, Id‑Danimarka vs Il‑Kummissjoni (T‑364/20, EU:T:2024:125), li kontriha bħalissa hemm appell pendenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja (Kawża C‑337/24 P).
(
4
)	Mill-proċess jirriżulta li Sjöfartsverket temmet il-ftehim peress li hija tikkunsidra li, minħabba l-bdil tal-kundizzjonijiet, il-ħlas tal-kumpens previst mill-kuntratt jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat illegali u li Stockholms Hamn naqset milli twettaq l-obbligu tagħha billi ġabret taxxa fuq id-dgħajjes li ma humiex id-dgħajjes li jintużaw għar-rikreazzjoni. Barra minn hekk, ir-rekwiżit ta’ koordinazzjoni li kien jiġġustifika l-ħlas kien spiċċa, peress li Sjöfartsverket reġgħet ġabret drittijiet ta’ navigazzjoni fuq il-bastimenti merkantili li jaqsmu l-iSödertälje.
(
5
)	Ara, f’dan is-sens, fl-aħħar lok, is-sentenza tad‑29 ta’ April 2025, Prezydent Miasta Mielca (C‑453/23, EU:C:2025:285, punt 36).
(
6
)	Il-qorti tar-rinviju ma għandhiex dubju dwar l-użu ta’ riżorsi tal-Istat u lanqas dwar is-selettività tal-miżura.
(
7
)	Ara s-sentenza tat‑23 ta’ April 1991, (C‑41/90, EU:C:1991:161, punt 21).
(
8
)	Ara, inter alia, is-sentenza tal‑24 ta’ Marzu 2022, GVN vs Il‑Kummissjoni (C‑666/20 P, EU:C:2022:225, punt 69).
(
9
)	Ara, inter alia, is-sentenza tal‑10 ta’ Jannar 2006, Cassa di Risparmio di Firenze et (C‑222/04, EU:C:2006:8, punti 122 u 123).
(
10
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑10 ta’ Jannar 2006, Cassa di Risparmio di Firenze et (C‑222/04, EU:C:2006:8, punt 122).
(
11
)	Ara, inter alia, is-sentenza tad‑19 ta’ Diċembru 2012, Mitteldeutsche Flughafen u Flughafen Leipzig vs Il‑Kummissjoni (C‑288/11 P, EU:C:2012:821, punt 44).
(
12
)	Ara s-sentenza tat‑18 ta’ Marzu 1997, Diego Calì & Figli (C‑343/95, EU:C:1997:160, punti 22 u 23) u, fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat, is-sentenza tat‑22 ta’ Ottubru 2015, EasyPay u Finance Engineering (C‑185/14, EU:C:2015:716, punt 40).
(
13
)	Ara, f’dan is-sens, inter alia, is-sentenza tas‑7 ta’ Novembru 2019, Aanbestedingskalender et vs Il‑Kummissjoni (C‑687/17 P, EU:C:2019:932, punt 16 u, fir-rigward tal-kriterji ta’ evalwazzjoni tan-natura dissoċjabbli, punt 44).
(
14
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑11 ta’ Ġunju 2020, Il‑Kummissjoni Ewropea u Ir‑Repubblika tas-Slovakkja vs Dôvera zdravotná poist’ovňa (C‑262/18 P u C‑271/18 P, EU:C:2020:450, punti 35 u 50); tat‑2 ta’ Ġunju 2021, Casa Regina Apostolorum della Pia Società delle Figlie di San Paolo vs Il‑Kummissjoni (T‑223/18, EU:T:2021:315, punti minn 152 sa 154, 165, 166 u 173), ikkonfermata mill-Qorti tal-Ġustizzja bis-sentenza tas‑27 ta’ April 2023, Casa Regina Apostolorum della Pia Società delle Figlie di San Paolo vs Il‑Kummissjoni (C‑492/21 P, EU:C:2023:354), u tas‑27 ta’ Ġunju 2017, Congregación de Escuelas Pías Provincia Betania (C‑74/16, EU:C:2017:496, punt 50).
(
15
)	Skont l-informazzjoni disponibbli fuq is-sit web tal-kumpannija, Stockholms Hamn AB topera, fl-Isvezja, sitt faċilitajiet tal-port, li tlieta minnhom jinsabu fil-belt ta’ Stokkolma. Dawn huma l-portijiet ta’ Stadsgården, Värtahamnen (li jwettqu b’mod partikolari t-traffiku marittimu ta’ merkanzija u ta’ passiġġieri minn u lejn il-Finlandja u l-Estonja) u Frihamnen (li jservi bħala terminal għall-bastimenti tal-kruċieri), li għalihom ma jidhirx li huwa neċessarju li tintuża s-sistema ta’ għeluq ta’ Hammarby. Il-faċilitajiet tal-port l-oħra jinsabu fl-ibliet ta’ Nynäshamn (dawn huma l-portijiet ta’ Nynäshamn u ta’ Stokkolma Norvik, it-tnejn attivi fil-provvista ta’ servizzi ta’ trasport ta’ merkanzija u ta’ passiġġieri minn u lejn il-Polonja u l-gżira Svediża ta’ Gotland, kif ukoll minn u lejn il-Latvja) u fil-Muniċipalità ta’ Kapellskär (li tippermetti, skont l-indikazzjonijiet li jinsabu fis-sit internet, “li jiġu ttrasportati malajr merkanzija u passiġġieri minn u lejn Stokkolma u l-inħawi tagħha, kif ukoll lejn il-bqija tal-Isvezja, il-Finlandja, in-Norveġja, l-Istati Baltiċi u l-Ewropa kontinentali”).
(
16
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑30 ta’ April 2019, UPF vs Il‑Kummissjoni (T‑747/17, EU:T:2019:271, punt 64, iktar ’il quddiem, is-“sentenza UPF”) u Chambre de commerce et d’industrie métropolitaine Bretagne-Ouest (port de Brest) vs Il‑Kummissjoni (T‑754/17, EU:T:2019:270, punt 80).
(
17
)	Ara s-sentenza tal‑24 ta’ Ottubru 2002, Aéroports de Paris vs Il‑Kummissjoni (C‑82/01 P, EU:C:2002:617, punt 78).
(
18
)	Sentenza tad‑19 ta’ Diċembru 2012, Mitteldeutsche Flughafen u Flughafen Leipzig-Halle vs Il‑Kummissjoni (C‑288/11 P, EU:C:2012:821, punt 43), dwar l-estensjoni tal-portata ta’ dawn is-sentenzi għal tipi oħra ta’ infrastrutturi, ara s-sentenza tal‑14 ta’ Jannar 2015, Eventech (C‑518/13, EU:C:2015:9, punt 42).
(
19
)	Ara, inter alia, is-sentenzi UPF, punt 65, u tal‑15 ta’ Marzu 2018, Naviera Armas vs Il‑Kummissjoni (T‑108/16, EU:T:2018:145, punt 88), ikkonfermata mill-Qorti tal-Ġustizzja permezz ta’ digriet tal‑25 ta’ Ġunju 2019, Fred Olsen vs Naviera Armas (C‑319/18 P, EU:C:2019:542), u tal‑20 ta’ Diċembru 2023, Autorità di sistema portuale del Mar Ligure occidentale et vs Il‑Kummissjoni (T‑166/21, EU:T:2023:862, punt 56).
(
20
)	Deċiżjoni tal-Kummissjoni tal‑20 ta’ Ottubru 2004 dwar l-għajnuna mill-Istat N 520/2003 – il-Belġju – Appoġġ finanzjarju għal xogħlijiet ta’ infrastruttura għal Portijiet Fjammingi (ĠU 2005, C 176, p. 11, premessi 35, 42 u 43), tal‑21 ta’ Diċembru 2005, dwar l-għajnuna mill-Istat N 503/2005, United Kingdom – Great Yarmouth Outer Harbour, (ĠU 2006, C 83, p. 10, premessi 22 u 23), u tas‑17 ta’ Novembru 2023, dwar l-għajnuna mill-Istat SA.103466 – Sweden Dredging and port infrastructure at the port of Gothenburg,(ĠU 2023, C/2023/1474, p. 1, punt 76). Ara wkoll, fuq dan il-punt, is-sentenza UPF, punti 68 u 70.
(
21
)	Avviż tal-Kummissjoni dwar il-kunċett ta’ għajnuna mill-Istat kif imsemmi fl-Artikolu 107(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (ĠU 2016, C 262, p. 1, punt 203). Ara wkoll il-grilja analitika “għajnuna mill-Istat” għall-infrastrutturi tal-port, disponibbli fuq https://competition-policy.ec.europa.eu/state-aid/legislation/notion-aid_en, punt 5.
(
22
)	Kif indikat fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 15, ma jidhirx li l-għeluq ta’ Hammarby jagħmel parti minn wieħed mill-faċilitajiet tal-port operati minn Stockholms Hamn.
(
23
)	F’dan ir-rigward, nosserva li d-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tal‑20 ta’ Ottubru 2004 dwar l-għajnuna mill-Istat N 520/2003 – il-Belġju – Appoġġ finanzjarju għal xogħlijiet ta’ infrastruttura għal Portijiet Fjammingi (ĠU 2005, C 176, p. 11, premessi 38, 39, 42 u 43), invokata minn Stockholms Hamn, filwaqt li rrikonoxxiet in-natura mhux ekonomika tal-attivitajiet iffinanzjati, il-Kummissjoni rriżervat il-possibbiltà li tivverifika l-eżistenza ta’ vantaġġ fil-forma ta’ kumpens żejjed, u għalhekk ta’ għajnuna, għas-servizzi mogħtija bi ħlas lill-awtoritajiet tal-portijiet, u b’hekk ikkunsidrat impliċitament li dawn huma attivitajiet ekonomiċi minkejja li huma eżerċitati fl-interess ġenerali. Ara, f’dan is-sens, id-Deċiżjoni tal‑21 ta’ Diċembru 2005, dwar l-għajnuna mill-Istat N 503/2005, United Kingdom – Great Yarmouth Outer Harbour, (ĠU 2006, C 83, p. 10, premessa 27).
(
24
)	Fl-osservazzjonijiet tagħha quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, Stockholms Hamn issostni li hija reġgħet bdiet tapplika tariffi fuq il-bastimenti kummerċjali mill‑2021. Madankollu, ma huwiex speċifikat kif jiġu kkalkolati dawn it-tariffi.
(
25
)	Dan l-għan huwa indikat fin-noti ta’ Stockholms Hamn quddiem il-qorti tar-rinviju. Ir-riżultati mistennija f’termini ta’ żieda fit-traffiku marittimu kummerċjali jissuġġerixxu rati ta’ livell li jaffettwaw id-deċiżjonijiet tal-operaturi tat-trasport.
(
26
)	Dan jirriżulta mill-osservazzjonijiet ta’ Stockholms Hamn quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.
(
27
)	Ara s-sentenzi tat‑12 ta’ Lulju 2012, Compass-Datenbank (C‑138/11, EU:C:2012:449, punt 42), u tal‑20 ta’ Diċembru 2023, Autorità di sistema portuale del Mar Ligure occidentale vs Il‑Kummissjoni(T‑166/21, EU:T:2023:862, punti 106, 110 u 118).
(
28
)	Ara s-sentenza tat‑12 ta’ Lulju 2012, Compass-Datenbank (C‑138/11, EU:C:2012:449, punt 42).
(
29
)	Ara, pereżempju, is-sentenza tat‑8 ta’ Settembru 2022, Lux Express Estonia (C‑614/20, EU:C:2022:641), li fiha l-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li l-obbligu impost fl-Estonja fuq l-impriżi tat-trasport pubbliku bit-triq u bil-ferrovija li jittrasportaw b’xejn ċerti kategoriji ta’ passiġġieri kien jikkostitwixxi “obbligu ta’ servizz pubbliku” fis-sens tar-Regolament Nru 1370/2007 li għalih kellu jingħata kumpens, filwaqt li ppreċiżat il-kundizzjonijiet li dan il-kumpens kellu jissodisfa sabiex ikun konformi mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat.
(
30
)	C‑280/00, EU:C:2003:415 (iktar ’il quddiem, is-“sentenza Altmark”).
(
31
)	Ara s-sentenza tas‑27 ta’ April 2023, Casa Regina Apostolorum della Pia Società delle Figlie di San Paolo vs Il‑Kummissjoni (C‑492/21 P, EU:C:2023:354, punti 70 u 71). Huwa minnu li, fis-sentenza tas‑27 ta’ Ġunju 2017, Congregación de Escuelas Pías Provincia Betania (C‑74/16, EU:C:2017:496, punti 47 u 50), il-Qorti tal-Ġustizzja eskludiet in-natura ekonomika ta’ parti mis-servizzi kontenzjużi – li jikkonsistu f’korsijiet mogħtija minn stabbilimenti edukattivi – għaliex huma offruti mingħajr ħlas u ffinanzjati kompletament jew prinċipalment minn fondi pubbliċi, billi ppreċiżat, permezz ta’ riferiment għall-acquis ta’ ġurisprudenza tagħha fil-qasam tas-servizzi, li jistgħu jiġu kklassifikati bħala “attivitajiet ekonomiċi” għall-finijiet tal-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat is-servizzi normalment ipprovduti b’“remunerazzjoni”, mifhuma bħala korrispettiv ekonomiku għas-servizz mogħti. Madankollu, il-portata ta’ din is-sentenza tibqa’, fil-fehma tiegħi, limitata (nirreferi f’dan ir-rigward għall-punt 8 ta’ dawn il-konklużjonijiet). Id-dispożizzjonijiet fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat japplikaw preċiżament f’sitwazzjonijiet fejn fondi pubbliċi huma mobilizzati sabiex jiffinanzjaw l-attivitajiet ta’ impriżi u fejn il-klassifikazzjoni ekonomika ta’ servizz ma tistax tiddependi mis-sempliċi fatt jekk il-provvista tiegħu hijiex iffinanzjata mill-Istat jew le u mhux minn dawk li jibbenefikaw minnu. Ir-riferiment għall-acquis fil-qasam tas-servizzi jidhirli li huwa attribwit ukoll għaċ-ċirkustanzi tal-kawża li tat lok għal din is-sentenza. Fil-fatt, ma teżistix korrispondenza totali bejn il-kunċett ta’ “attività ekonomika” fis-sens tad-dispożizzjonijiet dwar il-moviment liberu tas-servizzi u fis-sens ta’ dawk dwar l-għajnuna mill-Istat, minkejja l-prossimità u l-koinċidenza tal-għanijiet bejn dawn is-sistemi ta’ regoli. B’mod partikolari, għalkemm ir-remunerazzjoni, mifhuma bħala korrispettiv ekonomiku tal-provvista, tikkostitwixxi element ewlieni fil-qasam tas-servizzi, dan ma japplikax fil-qasam tal-għajnuna, fejn l-enfasi hija pjuttost fuq il-potenzjal ta’ profitt marbut man-natura tal-attività u fuq il-kwalità ta’ attur kummerċjali jew ta’ awtorità pubblika li fiha tintervjeni l-entità li tipprovdiha.
(
32
)	Ara s-sentenza tat‑18 ta’ Marzu 1997, Diego Calì & Figli (C‑343/95, EU:C:1997:160, punti 22 u 23). Ara wkoll il-grilja analitika “għajnuna mill-Istat” għall-infrastrutturi tal-port, disponibbli fuq https://competition-policy.ec.europa.eu/state-aid/legislation/notion-aid_en, punt 4.
(
33
)	Proġett ta’ rinnovazzjoni tal-kanal ta’ Södertälje jidher li ġie deċiż fl‑2022 bl-għan, fost l-oħrajn, li titnaqqas il-pressjoni tat-traffiku kummerċjali bit-triq u bil-ferrovija favur it-traffiku marittimu. Ara https:// www.marketscreener.com/quote/stock/PEAB-AB-6491371/news/Peab-Rebuilds-the-Lock-Canal-in-Sodertalje-40864607/.
(
34
)	Ara s-sentenza tas‑17 ta’ Novembru 2022, Volotea u easyJet vs Il‑Kummissjoni Ewropea, (C‑331/20 P u C‑343/20 P, EU:C:2022:886, punti minn 107 sa 109).
(
35
)	Ara s-sentenza tat‑13 ta’ Marzu 2025, Cividale et (C‑746/23 u C‑747/23, EU:C:2025:171, punt 42).
(
36
)	Ara s-sentenza tas‑17 ta’ Novembru 2022, Volotea u easyJet vs Il‑Kummissjoni Ewropea, (C‑331/20 P u C‑343/20 P, EU:C:2022:886, punt 109 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
37
)	Ara s-sentenza tat‑13 ta’ Marzu 2025, Cividale et (C‑746/23 u C 747/23, EU:C:2025:171, punt 42 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
38
)	Il-fatt li jiġi offrut servizz mingħajr ħlas billi jinxtara mingħand terz ma jikkostitwixxix aġir li operatur privat ma jadottax f’ċerti ċirkustanzi. F’din il-konfigurazzjoni, l-Istat xerrej jagħti, bħala prinċipju, vantaġġ lill-kontroparti tiegħu jekk il-prezz imħallas għas-servizz mixtri ma jikkorrispondix għall-prezz tas-suq tiegħu.
(
39
)	Ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑11 ta’ Novembru 2021, Autostrada Wielkopolska vs Il‑Kummissjoni u l‑Polonja (C‑933/19 P, EU:C:2021:905, punti minn 121 sa 125, 139 u 156). F’dan il-każ, vantaġġ fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE jkun prevedibbli biss sa fejn il-kumpens ikkontestat ikun eċċeda t-telf ta’ dħul subit minn Stockholms Hamn.
(
40
)	F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja u l-Qorti Ġenerali eskludew b’mod partikolari n-natura ta’ għajnuna mill-Istat ta’ somom dovuti jew imħallsa abbażi tar-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Istat Membru kkonċernat, ara s-sentenza tas‑27 ta’ Settembru 1988, Asteris et (minn 106/87 sa 120/87, EU:C:1988:457), u fil-każ tal-ħlas ta’ kumpens għall-esproprjazzjoni, ara s-sentenzi tal‑1 ta’ Lulju 2010, Nuova Terni Industrie Chimiche vs Il‑Kummissjoni (T‑64/08, EU:T:2010:270), u tas‑27 ta’ Jannar 2022, Sātiņi-S (C‑238/20, EU:C:2022:57, punt 51). Dan ma huwiex il-każ fil-kawża inkwistjoni.
(
41
)	Ara s-sentenza tas‑27 ta’ Jannar 2022, Sātiņi-S (C‑238/20, EU:C:2022:57, punt 42 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
42
)	Ara, pereżempju, is-sentenza tal‑1 ta’ Frar 2017, Portovesme vs Il‑Kummissjoni (C‑606/14 P, EU:C:2017:75, punt 92).
(
43
)	Ara s-sentenza Altmark, punt 87.
(
44
)	Il-kriterji stabbiliti mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Altmark huma essenzjalment intiżi sabiex jiġi vverifikat li l-Istat ħallas prezz ġust sabiex tiġi żgurata l-eżekuzzjoni tajba ta’ OSP. Madankollu, b’differenza mis-sitwazzjonijiet li fihom japplika l-prinċipju MEOP, f’dawk fejn tapplika s-sentenza Altmark, l-Istat ma huwiex iggwidat mit-tfittxija ta’ profitt, iżda mill-għan li jiġi żgurat servizz pubbliku u għalhekk ma jaġixxix bħala operatur privat. Għalhekk, it-test Altmark u l-MEOP huma żewġ strumenti analitiċi li japplikaw f’sitwazzjonijiet differenti u ma humiex alternattivi għal xulxin, ara s-sentenza tal‑14 ta’ Ġunju 2023, Ryanair u Airport Marketing Services vs Il‑Kummissjoni (T‑79/21, EU:T:2023:334, punti minn 100 sa 102).
(
45
)	Ara s-sentenza Altmark, punt 89.
(
46
)	Ara s-sentenza tal‑21 ta’ Marzu 1974, BRT u Société belge des auteurs, compositeurs et éditeurs (127/73, EU:C:1974:25, punt 20). Madankollu, ma huwiex meħtieġ li dan ikun att leġiżlattiv jew regolatorju, peress li konċessjoni rregolata mid-dritt pubbliku tista’ tkun suffiċjenti, ara s-sentenza tat‑23 ta’ Ottubru 1997, Il‑Kummissjoni vs Franza (C‑159/94, EU:C:1997:501, punt 66) jew, f’ċerti ċirkustanzi, kuntratt, ara l-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni dwar l-applikazzjoni tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat tal-Unjoni Ewropea għall-kumpens mogħti għall-fornitura ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali (ĠU 2012, C 8, p. 4, punt 52).
(
47
)	Ara s-sentenza tas‑26 ta’ Novembru 2015, Spanja vs Il‑Kummissjoni (T‑461/13, EU:T:2015:891, punt 60).
(
48
)	Ara s-sentenzi tal‑10 ta’ Diċembru 1991, Merci convenzionali Porto di Genova (C‑179/90, EU:C:1991:464, punt 27), tas‑17 ta’ Lulju 1997, GT-Link (C‑242/95, EU:C:1997:376, punt 53), u tat‑18 ta’ Ġunju 1998, Corsica Ferries France (C‑266/96, EU:C:1998:306, punt 45).
(
49
)	Barra minn hekk, ma tantx jidher probabbli li impriża bħal Stockholms Hamn, meta tkun esklużivament iggwidata mill-interess kummerċjali tagħha stess, tkun iddeċidiet li tipprovdi s-servizzi inkwistjoni mingħajr ħlas. Il-fatt li din tal-aħħar kienet diġà tipprovdi s-servizzi tal-għeluq li huma s-suġġett tal-ftehim ta’ kumpens ma jeskludix, min-naħa l-oħra, il-klassifikazzjoni tagħhom bħala SIEĠ, sa fejn il-kundizzjonijiet li fihom dawn is-servizzi kienu pprovduti (jiġifieri bi ħlas) ma kinux iktar ikkunsidrati bħala konformi mal-interess pubbliku. Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑7 ta’ Novembru 2018, Il‑Kummissjoni vs L‑Ungerija (C‑171/17, EU:C:2018:881, punt 56).
(
50
)	Ara s-sentenza tal‑15 ta’ Mejju 2019, Achema et (C‑706/17, EU:C:2019:407, punt 114). It-tieni kundizzjoni imposta mis-sentenza Altmark teħtieġ li l-parametri li abbażi tagħhom jiġi kkalkolat il-kumpens ikunu stabbiliti minn qabel b’mod oġġettiv u trasparenti, filwaqt li t-tielet waħda tipprovdi li l-kumpens ma jistax jaqbeż dak li huwa neċessarju sabiex jiġi kopert id-dħul relatat miegħu kif ukoll il-profitt raġonevoli, ara s-sentenza Altmark, punti 90 u 92.
(
51
)	Mill-informazzjoni li tinsab fil-proċess jidher li, skont l-Artikolu 5 tal-ftehim ta’ kumpens, mal-iskadenza ta’ kull perijodu ta’ ħames snin, Sjöfartsverket kienet obbligata tħallas lil Stockholms Hamn suppliment li jikkorrispondi għal nofs id-differenza bejn il-kumpens bażiku kkalkolat skont l-Artikolu 3 ta’ dan il-ftehim u l-kumpens il-ġdid ikkalkolat skont l-Artikolu 4 (jiġifieri fid-dawl tat-traffiku reali). Fil-każ ta’ differenza negattiva, Stockholms Hamn kien ikollha tirrimborsa lil Sjöfartsverket somma li tikkorrispondi għal nofs din id-differenza.
(
52
)	Sakemm ma iniex żbaljat, mill-proċess jirriżulta li l-ammont bażiku tal-kumpens, għal kull perijodu ta’ ħames snin, kien stabbilit bi ftehim komuni billi jittieħed inkunsiderazzjoni l-volum tat-traffiku li jagħti lok għal kumpens matul ir-raba’ sena tal-perijodu preċedenti, iddeterminat abbażi tad-data prodotta minn Stockholms Hamn (Artikolu 4). Dan l-ammont kien sussegwentement aġġustat skont il-mekkaniżmu previst fl-Artikolu 5, deskritt fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 51 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
53
)	Ara s-sentenza tas‑7 ta’ Marzu 2024, Fallimento Esperia u GSE (C‑558/22, EU:C:2024:209, punt 64).
(
54
)	Ara s-sentenza tal‑20 ta’ Mejju 2021, Azienda Sanitaria Provinciale di Catania vs Assessorato della Salute della Regione Siciliana (C‑128/19, ECLI.EU:C:2021:401, punt 30 u l-ġurisprudenza ċċitata, iktar ’il quddiem, is-“sentenza Azienda Sanitaria Provinciale di Catania”).
(
55
)	Att dwar il-kundizzjonijiet tal-adeżjoni tar-Renju tan-Norveġja, tar-Repubblika tal-Awstrija, tar-Repubblika tal-Finlandja u tar-Renju tal-Isvezja u l-aġġustamenti għat-Trattati li fuqhom hija stabbilita l-Unjoni Ewropea (ĠU 1994, C 241, p. 21, u ĠU 1995, L 1, p. 1) (minn hawn ’il quddiem, “l-Att ta’ Adeżjoni”)
(
56
)	L-Artikolu 144 huwa inkluż fil-Kapitolu I tat-Titolu VI, intitolat “Dispożizzjonijiet dwar l-għajnuna nazzjonali”. L-Artikoli minn 138 sa 142 tal-Att ta’ Adeżjoni li jinsabu f’dan il-kapitolu jiddefinixxu l-kategoriji ta’ għajnuna li l-Istati Membri l-ġodda huma awtorizzati jagħtu fil-qasam tal-prodotti agrikoli. Fost dawn l-artikoli, huwa biss l-Artikolu 142, li jitratta dwar l-għajnuna nazzjonali fit-tul sabiex tiġi ggarantita ż-żamma tal-attività agrikola f’reġjuni speċifiċi, li jirreferi espressament għall-Isvezja. L-Artikolu 143(1) tal-Att ta’ Adeżjoni jipprovdi li l-għajnuna msemmija fl-Artikoli 138 sa 142, “kif ukoll kull għajnuna nazzjonali oħra suġġetta, bis-saħħa ta’ dan l-Att, għall-awtorizzazzjoni tal-Kummissjoni, għandhom jiġu nnotifikati lil din l-istituzzjoni”.
(
57
)	Ara l-konklużjonijiet tal-Avukata Ġenerali Sharpston tas‑7 ta’ Frar 2013 fil-Kawża P (C‑6/12, ECLI:EU:C:2013:69, punt 9 u nota ta’ qiegħ il-paġna 24).
(
58
)	Ara s-sentenza tat‑18 ta’ Lulju 2013, P (C‑6/12, ECLI:EU:C:2013:525, punt 44).
(
59
)	Skont l-Artikolu 137(1) tal-Att ta’ Adeżjoni, it-Titolu VI “jikkonċerna prodotti agrikoli minbarra prodotti koperti mir-Regolament (KEE) Nru 3759/92 li jistabbilixxi organizzazzjoni komuni tas-swieq fil-prodotti tas-sajd u l-akkwakultura.” L-Artikolu 144 tal-Att ta’ Adeżjoni għandu għalhekk jinftiehem bħala li jirreferi għal għajnuna li tirrigwarda tali prodotti li ma jaqgħux taħt dawk awtorizzati skont l-Artikoli preċedenti 138 sa 142 ta’ dan l-att.
(
60
)	Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 794/2004 tal‑21 ta’ April 2004 li jimplimenta r-Regolament tal-Kunsill [(UE) 2015/1589] li jippreskrivi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tal-Artikolu [108 TFUE] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 4, p. 3 u rettifika fil-ĠU 2015, L 72, p. 89).
(
61
)	L-Artikolu 4(1) tar-Regolament Nru 794/2004 jipprovdi wkoll li “żieda fl-estimi oriġinali ta’ skema eżistenti ta’ għajnuna sa 20 % m’għandhiex titqies bħala alterazzjoni għall-għajnuna eżistenti”. Din id-dispożizzjoni tirreferi għall-iskemi ta’ għajnuna u għalhekk, ma tidhirx li hija applikabbli f’dan il-każ. Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju tindika li s-somom imħallsa lil Stockholms Hamn ma kinux suġġetti, matul il-perijodu kollu ta’ applikazzjoni tal-ftehim ta’ kumpens, għal varjazzjonijiet annwali ta’ iktar minn 20 %.
(
62
)	Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Campos-Sanchez Bordona, tas‑26 ta’ Settembru 2018, fil-Kawża Südwestrundfunk/Tilo Rittinger et (C‑492/17, ECLI:EU:C:2018:777, punt 47).
(
63
)	Ara s-sentenzi tal‑20 ta’ Settembru 2018, Carrefour Hypermarchés SAS et vs Ministre des Finances et des Comptes publics (C‑510/16, ECLI:EU:C:2018:751, punt 41), u tat‑13 ta’ Diċembru 2018, Rittinger et (C‑492/17, EU:C:2018:1019, punt 57).
(
64
)	Ara, f’dan is-sens, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Warner fil-kawża McCarren (177/78, ECLI:EU:C:1979:127, p. 2204). F’dan is-sens, fi kwalunkwe każ, dawn huma emendi minuri, biex ma ngħidx negliġibbli, ara l-konklużjonijiet tal-Avukata Ġenerali Rozès fil-kawża Apple and Pear Development Council (222/82, ECLI:EU:C:1983:229, p. 4134).
(
65
)	Ara s-sentenzi tal‑11 ta’ Settembru 2003, Il‑Belġju vs Il‑Kummissjoni (C‑197/99 P, EU:C:2003:444, punt 109); tal‑20 ta’ Mejju 2010, Todaro Nunziatina &amp; C. Snc vs Assessorato del Lavoro, della Previdenza Sociale, della Formazione Professionale e dell’Emigrazione della regione Sicilia (C‑138/09, ECLI:EU:C:2010:291, punt 47); tal‑4 ta’ Diċembru 2013, Il‑Kummissjoni vs Il‑Kunsill, C‑121/10, EU:C:2013:784, punt 59), kif ukoll is-sentenza Azienda Sanitaria Provinciale di Catania, punti 37 u 39.
(
66
)	Ara s-sentenza tas‑26 ta’ Ottubru 2016, Dimosia Epicheirisi Ilektrismou AE (DEI) vs Il‑Kummissjoni (C‑590/14 P, ECLI:EU:C:2016:797, punti 56, 78 u 81).