Edizzjoni Provviżorja
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
BIONDI
ippreżentati fis‑16 ta’ Ottubru 2025 (1)
Kawża C‑457/23 P
Deutsche Lufthansa AG
vs
Ryanair DAC,
Condor Flugdienst GmbH,
Il-Kummissjoni Ewropea,
Ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja,
Ir-Repubblika Franċiża
“Appell — Għajnuna mill-Istat — Suq Ġermaniż tat-trasport bl-ajru — Għajnuna mogħtija lil kumpannija tal-ajru mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja fil-kuntest tal-pandemija tal-COVID‑19 — Qafas temporanju għal miżuri ta’ għajnuna mill-Istat — Rikapitalizzazzjoni ta’ Deutsche Lufthansa AG — Deċiżjoni tal-Kummissjoni Ewropea li ma tqajjimx oġġezzjonijiet”
Werrej
I.
Introduzzjoni
II.
Osservazzjonijiet preliminari
A.
L-għan, il-portata u n-natura ġuridika tal-QT
B.
Il-livell ta’ stħarriġ ġudizzjarju
C.
Flessibbiltà fl-applikazzjoni tal-QT
III.
Fuq l-appell
A.
Fuq l-ewwel aggravju
1.
L-ewwel parti tal-ewwel aggravju
2.
It-tieni parti tal-ewwel aggravju
a)
Fuq l-ewwel ilment
b)
Fuq it-tieni lment
c)
Fuq it-tielet ilment
d)
Fuq ir-raba’ lment
e)
Konklużjonijiet dwar it-tieni parti tal-ewwel aggravju
3.
It-tielet parti tal-ewwel aggravju
a)
Fuq l-ewwel ilment
b)
Fuq it-tieni lment
c)
Fuq it-tielet ilment
d)
Fuq ir-raba’ lment
e)
Fuq il-ħames ilment
f)
Fuq l-ilmenti mressqa mill-Kummissjoni u mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja bbażati fuq ksur tad-drittijiet tad-difiża tagħhom
g)
Konklużjoni fuq l-ewwel aggravju
B.
Fuq it-tieni aggravju
1.
Fuq il-mekkaniżmu alternattiv li jakkumpanja l-holding fil-kapital
a)
Fuq l-ewwel ilment
b)
Fuq it-tieni lment
2.
Fuq il-mekkaniżmu alternattiv li jakkumpanja l-PT II
3.
Konklużjoni fuq it-tieni aggravju
C.
Fuq it-tielet aggravju
D.
Fuq ir-raba’ aggravju
1.
L-ewwel ilment ibbażat fuq li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta kkonkludiet li l-Kummissjoni kellha tieħu inkunsiderazzjoni fatturi addizzjonali sabiex tistabbilixxi SSS
2.
Fuq it-tieni lment, ibbażat fuq il-fatt li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta kkonkludiet li DLH ma kellhiex SSS fl-ajruporti ta’ Düsseldorf u ta’ Vjenna
E.
Fuq il-ħames aggravju
F.
Fuq is-sitt aggravju
G.
It-talbiet dwar l-appell u l-ispejjeż
IV.
Konklużjoni
I.      Introduzzjoni
1.        Fit‑12 ta’ Ġunju 2020, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja nnotifikat lill-Kummissjoni Ewropea, b’miżura individwali ta’ għanjuna proposta, skont l-Artikolu 107(3)(b) TFUE u l-Qafas Temporanju għal Miżuri ta’ Għajnuna mill-Istat biex Jingħata Sostenn lill-Ekonomija Matul it-Tifqigħa Preżenti tal-COVID‑19 (2) (iktar ’il quddiem il-”QT”), fil-forma ta’ rikapitalizzazzjoni fl-ammont ta’ EUR 6 biljun (iktar ’il quddiem il-“miżura kkonċernata”) mogħtija lil Deutsche Lufthansa AG (iktar ’il quddiem “DLH”) (3). Il-miżura kkonċernata, li kienet tagħmel parti minn sensiela usa’ ta’ miżuri ta’ sostenn għall-grupp Lufthansa (iktar ’il quddiem “LH Group”), kienet komposta minn tliet elementi, jiġifieri holding fil-kapital ta’ 20 % u żewġ partiċipazzjonijiet taċiti (silent participations) (“PT I” u “PT II”).
2.        Fil‑25 ta’ Ġunju 2020, il-Kummissjoni adottat deċiżjoni, li permezz tagħha hija kkonkludiet li l-miżura kkonċernata kienet tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat kompatibbli mas-suq intern skont l-Artikolu 107(3)(b) TFUE u l-QT (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kontenzjuża”) (4).
Ryanair DAC u Condor Flugdienst GmbH (iktar ’il quddiem “Condor”) ippreżentaw kull waħda minnhom rikors għal annullament tal-imsemmija deċiżjoni (5).
3.        Permezz ta’ sentenza tal‑10 ta’ Mejju 2023, Ryanair u Condor Flugdienst vs Il-Kummissjoni (Lufthansa;COVID‑19) (6), il-Qorti Ġenerali annullat id-deċiżjoni kontenzjuża (iktar ’il quddiem is-“sentenza appellata”). Skont il-Qorti Ġenerali, din id-deċiżjoni kienet ivvizzjata b’diversi żbalji jew irregolaritajiet dwar l-applikazzjoni tal-QT, li kull wieħed minnhom seta’ jiġġustifika l-annullament tagħha (7).
4.        Permezz tal-appell tagħha, DLH, sostnuta mill-Kummissjoni u mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, issa titlob l-annullament ta’ din is-sentenza.
II.    Osservazzjonijiet preliminari
5.        Minkejja t-tul tiegħu u d-diversi aggravji u argumenti speċifiċi ppreżentati mill-partijiet kollha, dan l-appell essenzjalment iqajjem żewġ kwistjonijiet. L-ewwel waħda, il-portata tas-setgħa ta’ evalwazzjoni u tal-flessibbiltà li għandha l-Kummissjoni sabiex tapplika l-QT jew sabiex tiddevja minnu. It-tieni waħda, il-livell ta’ stħarriġ ġudizzjarju applikat mill-Qorti Ġenerali waqt l-evalwazzjoni tal-konformità tad-deċiżjoni kontenzjuża ma’ ċerti kriterji speċifiċi previsti mill-QT nnifsu. Huwa pjuttost evidenti li r-risposta għat-tieni kwistjoni tiddependi fuq il-mod li bih l-ewwel kwistjoni hija effettivament ippreżentata, li jiddependi fil-parti l-kbira tiegħu mill-għan, mill-portata u min-natura ġuridika ta’ dan l-istrument. Għalkemm il-QT ma għadux applikabbli, il-kawża preżenti għandha importanza orizzontali fid-dritt tal-għajnuna mill-Istat, fid-dawl tal-proliferazzjoni u tal-importanza li dejjem tikber ta’ strumenti simili matul is-snin.
A.      L-għan, il-portata u n-natura ġuridika tal-QT
6.        L-ewwel nett, fir-rigward tal-għan u tal-portata tal-QT, għandu jiġi nnotat li l-bażijiet legali tiegħu jinsabu fl-Artikolu 107(3)(b) TFUE (8), bil-ħsieb li jiġu ssupplimentati possibbiltajiet oħra disponibbli, jiġifieri l-Artikolu 107(2)(b) TFUE (9), sabiex jiġu indirizzati sitwazzjonijiet ta’ emerġenza u l-Istati Membri jiġu megħjuna jindirizzawhom. Fil-kuntest tal-pandemija globali tal-COVID‑19, l-użu ta’ bażi legali relatata ma’ emerġenza tat-Trattat kien probabbilment kompletament iġġustifikat, peress li l-Istati Membri kollha kienu, fi gradi differenti, affettwati minn perturbazzjoni serja fl-ekonomija tagħhom (10).      Għaldaqstant, ma hemm l-ebda dubju li l-QT tfassal prinċipalment biex jiżgura li jkun hemm biżżejjed likwidità disponibbli għal kull tip ta’ impriża u biex tinżamm il-kontinwità tal-attivitajiet ekonomiċi matul u wara t-tifqigħa traġika tal-COVID‑19. Il-QT serva wkoll għanijiet komplementari oħra iżda ugwalment fundamentali, jiġifieri li r-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat jiġu applikati b’mod “mmirat[…] u proporzjonat[…]” sabiex jiġi żgurat li l-miżuri nazzjonali ta’ sostenn jkunu effettivi sabiex jgħinu lill-impriżi affettwati matul il-pandemija tal-COVID‑19 u biex jiddelimitaw il-miżuri nazzjonali ta’ sostenn fis-sistema ta’ kontroll tal-għajnuna mill-Istat biex jiġi żgurat li s-suq intern tal-Unjoni ma jkunx frammentat u li l-kundizzjonijiet ekwi jibqgħu intatti (11). Fil-fatt, il-QT ma ssospendiex l-applikazzjoni tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat, iżda sempliċement adattahom għas-sitwazzjoni ta’ emerġenza.
7.        Lanqas ma għandu jintesa li l-QT kien tip ta’ strument ħaj, li ġie rrivedut, aġġornat u emendat seba’ darbiet (12). Għal kull verżjoni ġdida, hekk kif il-Kummissjoni kisbet iktar u iktar esperjenza u għarfien dwar l-impatt tal-COVID‑19 fuq is-suq intern tal-Unjoni, ġew introdotti b’mod progressiv kriterji iktar speċifiċi u dettaljati dwar il-kompatibbiltà tal-miżuri nazzjonali. Hemm ħafna eżempji, iżda l-ebda wieħed ma huwa aħjar minn dak tad-dispożizzjonijiet dwar ir-rikapitalizzazzjoni miżjuda fit-tielet verżjoni tal-QT (13). Mhux talli l-benefiċjarji kienu suġġetti għal diversi limitazzjonijiet, iżda anki, għall-miżuri ta’ iktar minn EUR 250 miljun mogħtija lill-impriżi b’setgħa sinjifikattiva fis-suq (iktar ’il quddiem is-“SSS”), il-QT kien jeżiġi li l-Istati Membri jipproponu miżuri addizzjonali sabiex iżommu kompetizzjoni effettiva, bħal impenji strutturali jew komportamentali (14). L-impożizzjoni ta’ kundizzjonijiet antitrust u ta’ miżuri korrettivi ta’ rimedju fi ħdan il-QT affermat mill-ġdid l-intenzjoni li jinżammu kundizzjonijiet ekwi u li jiġi żgurat aċċess miftuħ u mhux diskriminatorju għas-suq.
8.        It-tieni nett, fir-rigward tan-natura ġuridika tal-QT, għandu jitfakkar li, hekk kif il-Qorti tal-Ġustizzja kkonfermat ripetutament, fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-kompatibbiltà ta’ miżuri ta’ għajnuna mas-suq intern skont l-Artikolu 107(3) TFUE, il-Kummissjoni għandha setgħa ta’ evalwazzjoni wiesgħa u, fl-eżerċizzju ta’ din is-setgħa, hija tista’ tadotta strumenti ta’ dritt mhux vinkolanti (soft law), sabiex tistabbilixxi l-kriterji li abbażi tagħhom hija jkollha l-intenzjoni twettaq din l-evalwazzjoni (15).
9.        Dawn l-istrumenti, ovvjament, għandhom dejjem ikunu konformi mat-Trattat (16). Konsegwentement, hekk kif tippreċiża l-Qorti tal-Ġustizzja, il-Kummissjoni la tista’ tikser l-Artikolu 107(3) TUE billi tadotta linji gwida vvizzjati bi żball ta’ liġi jew bi żball manifest ta’ evalwazzjoni, u lanqas ma tista’ tirrinunzja, permezz tal-adozzjoni ta’ linji gwida, għall-eżerċizzju tas-setgħa ta’ evalwazzjoni li din id-dispożizzjoni tagħtiha (17).
10.      Billi tadotta tali linji gwida, tali komunikazzjonijiet jew kwalunkwe strument ieħor tal-kostellazzjoni estiża ta’ dritt mhux vinkolanti, u billi tħabbar, permezz tal-pubblikazzjoni tagħhom, li huma ser japplikaw minn dak il-mument ’il quddiem għall-każijiet li jaqgħu taħthom, il-Kummissjoni tillimita ruħha fl-eżerċizzju tas-setgħa ta’ evalwazzjoni tagħha u ma tistax, bħala prinċipju, titbiegħed minn dawn l-istrumenti taħt piena li tiġi ssanzjonata, jekk ikun il-każ, għal ksur tal-prinċipji ġenerali tad-dritt, bħalma huma l-ugwaljanza fit-trattament jew il-protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi (18).
11.      Konsegwentement, dawn l-istrumenti ta’ liġi mhux vinkolanti għandhom l-għan li jillimitaw is-setgħa ta’ evalwazzjoni tal-Kummissjoni u mhux li jestenduha. Barra minn hekk, permezz tal-prinċipji ġenerali tal-Unjoni, dawn iservu bħala parametri li jiggwidaw l-istħarriġ ġudizzjarju tal-mod li bih il-Kummissjoni teżerċita s-setgħa ta’ evalwazzjoni tagħha.
12.      Il-Qorti tal-Ġustizzja ippreċiżat ukoll li l-adozzjoni ta’ linji gwida ma teħlisx lill-Kummissjoni mill-obbligu tagħha li teżamina ċ-ċirkustanzi speċifiċi eċċezzjonali li Stat Membru jinvoka, f’każ partikolari, sabiex jitlob l-applikazzjoni diretta tal-Artikolu 107(3)(b) TFUE (19). Għaldaqstant, l-Istati Membri jżommu d-dritt li jinnotifikaw lill-Kummissjoni l-proġetti ta’ għajnuna mill-Istat li ma jissodisfawx il-kriterji stabbiliti f’dawn il-Linji Gwida (20). Madankollu, meta jagħmlu dan, huma jirriskjaw li jingħataw deċiżjoni mill-Kummissjoni li tiddikjara għajnuna inkompatibbli mas-suq intern, peress li tali linji gwida jistabbilixxu kundizzjonijiet intiżi li jiżguraw li l-għajnuna mill-Istat mogħtija fil-kamp ta’ applikazzjoni tagħhom tkun konformi mad-dritt tal-Unjoni u li l-Kummissjoni tista’ tiddevja minn dawn il-kundizzjonijiet biss f’ċirkustanzi eċċezzjonali (21). Għaldaqstant, minkejja li ma jorbtux lill-Istati Membri (22), l-istrumenti ta’ liġi mhux vinkolanti jipprovdu gwida li tillimita u tidderieġi l-miżuri meħuda mill-Istati Membri.
13.      Dawn il-prinċipji ferm magħrufa japplikaw b’mod ċar għall-QT, li huwa l-qafas ta’ riferiment għall-evalwazzjoni tal-kompatibbiltà mas-suq intern ta’ miżura tal-Istat mogħtija fil-kuntest tal-COVID‑19. Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja indikat b’mod ċar li tali strument jorbot lill-Kummissjoni (23). Għaldaqstant, skont il-ġurisprudenza stabbilita mfakkra iktar ’il fuq, jekk Stat Membru jinnotifikawla proġett ta’ għajnuna mill-Istat li jissodisfa l-kriterji stabbiliti fil-QT, il-Kummissjoni għandha, bħala prinċipju, tawtorizza dan il-proġett. Min-naħa l-oħra, l-Istati Membri jżommu d-dritt li jinnotifikaw lill-Kummissjoni bi proġetti ta’ għajnuna mill-Istat li ma jissodisfawx il-QT u l-Kummissjoni tista’ tawtorizza tali proġetti f’ċirkustanzi eċċezzjonali (24).
B.      Il-livell ta’ stħarriġ ġudizzjarju
14.      L-issuġġettar għall-istħarriġ ġudizzjarju tal-eżerċizzju tas-setgħa deċiżjonali diskrezzjonarja tal-eżekuttiv huwa fil-fatt prinċipju fundamentali ta’ kull sistema legali bbażata fuq l-Istat tad-dritt. Madankollu, peress li tali eżerċizzju jinvolvi evalwazzjonijiet ekonomiċi, tekniċi u soċjali kumplessi kif ukoll għażliet ta’ politika, dan l-istħarriġ huwa suġġett għal limiti intiżi li jinżamm ċertu bilanċ istituzzjonali bejn l-eżekuttiv u l-ġudikatura u biex jittieħed inkunsiderazzjoni n-nuqqas ta’ għarfien espert tekniku ta’ setgħa ġudizzjarja mhux speċjalizzata.
15.      L-evalwazzjoni tal-kompatibbiltà ta’ għajnuna mas-suq intern, skont l-Artikolu 107(3) TFUE taqa’ taħt il-kompetenza esklużiva tal-Kummissjoni (25), li, kif ġie enfasizzat iktar ’il fuq, għandha setgħa ta’ evalwazzjoni wiesgħa, li l-eżerċizzju tagħha jinvolvi evalwazzjonijiet kumplessi ta’ natura ekonomika u soċjali.
Għaldaqstant, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, l-istħarriġ ġudizzjarju ta’ dawn l-evalwazzjonijet huwa limitat għall-verifika tal-osservanza tar-regoli tal-proċedura u tal-motivazzjoni, kif ukoll għall-verifika tal-eżattezza materjali tal-fatti kkonstatati u li ma kienx hemm żball ta’ dritt, żball manifest ta’ evalwazzjoni tal-fatti jew abbuż tal-poter (26). Ma huwiex il-kompitu tal-qorti tal-Unjoni li tissostitwixxi l-evalwazzjoni ekonomika tal-Kummissjoni b’dik tagħha.
16.      Madankollu, huwa preċiżament fid-dawl tal-marġni ta’ evalwazzjoni li għandha l-Kummissjoni fl-applikazzjoni tal-Artikolu 107(3) TFUE li stħarriġ ġudizzjarju rigoruż, għalkemm fil-limiti espressi iktar ’il fuq, huwa essenzjali. Il-Qorti tal-Ġustizzja esprimiet tali bżonn billi sostniet li “meta l-istituzzjonijiet tal-[Unjoni] jkollhom [...] setgħa ta’ evalwazzjoni, l-osservanza tal-garanziji mogħtija mill-ordinament ġuridiku tal-[Unjoni] fil-proċeduri amministrattivi hija ta’ importanza iktar fundamentali. Dawn il-garanziji jinkludu, b’mod partikolari, id-dmir tal-istituzzjoni kompetenti li teżamina bir-reqqa u b’mod imparzjali l-aspetti kollha rilevanti tal-każ individwali, id-dritt tal-persuna kkonċernata li tesprimi ruħha u li d-deċiżjoni tkun motivata b’mod adegwat. Huwa biss b’dan il-mod li l-Qorti tal-Ġustizzja tkun f’pożizzjoni li tivverifika jekk il-punti ta’ fatt u ta’ liġi li fuqhom jiddependi l-eżerċizzju tas-setgħa ta’ evalwazzjoni ġewx issodisfatti” (27).
17.      Il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li l-marġni ta’ evalwazzjoni li għandha l-Kummissjoni sabiex twettaq evalwazzjonijiet ekonomiċi kumplessi, b’mod partikolari fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat, ma jimplikax li l-qorti tal-Unjoni għandha tastjeni milli tistħarreġ l-interpretazzjoni, mill-Kummissjoni, ta’ data ta’ natura ekonomika (28). Il-qrati tal-Unjoni mhux biss għandhom jistabbilixxu, b’mod partikolari, l-eżattezza materjali tal-provi invokati, l-affidabbiltà tagħhom u l-koerenza tagħhom, iżda għandhom ukoll jistħarrġu jekk dawn il-provi jikkostitwixxux l-informazzjoni kollha rilevanti li għandha tittieħed inkunsiderazzjoni sabiex tiġi evalwata sitwazzjoni kumplessa u jekk humiex tali li jsostnu l-konklużjonijiet li jinsiltu minnhom (29).
18.      Għaldaqstant, l-intensità tal-istħarriġ ġudizzjarju tal-evalwazzjonijiet ekonomiċi tiddependi effettivament mill-grad ta’ kumplessità tagħhom kif ukoll mill-fatt li dawn jimplikaw għażliet politiċi jew oġġettivi. Għaldaqstant, għandha tingħata attenzjoni partikolari sabiex jiġi evitat ir-riskju li l-użu awtomatiku ta’ formula ġenerali fuq l-istħarriġ marġinali tal-“evalwazzjonijiet ekonomiċi kumplessi” jwassal għal kategoriji sħaħ ta’ evalwazzjonijiet tal-Kummissjoni li awtomatikament ma jaqgħux taħt stħarriġ ġudizzjarju suffiċjentement intens.
19.      Fl-aħħar nett, fil-fehma tiegħi, in-natura speċifika ħafna tal-istrumenti tad-dritt mhux vinkolanti fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat, inkluż il-QT, ma għandhiex tiġi konfuża mal-livell ta’ stħarriġ ġudizzjarju korrett li l-qorti tal-Unjoni għandha teżerċita. Dawn l-istrumenti jistgħu jkunu flessibbli (soft), peress li jidderogaw mir-rekwiżiti tad-dritt komuni u istituzzjonali, mill-konsultazzjoni u mill-pubblikazzjoni, iżda, ladarba jiġu adottati, ma jkun hemm l-ebda raġuni għaliex l-istħarriġ tal-mod kif jiġu applikati ma għandux ikun diffiċli (hard), jiġifieri suġġett għall-istess intensità (u limiti) li l-qrati tal-Unjoni japplikaw għall-applikazzjoni ta’ miżuri tad-dritt tal-Unjoni vinkolanti.
C.      Flessibbiltà fl-applikazzjoni tal-QT
20.      Il-QT fih diversi “regoli miftuħa”, b’mod partikolari fuq ir-rikapitalizzazzjoni(30), li jippermettu lill-Kummissjoni taċċetta soluzzjonijiet alternattivi għal dawk espressament previsti fid-dispożizzjonijiet tal-QT. Għalhekk tqum il-kwistjoni tal-marġni ta’ evalwazzjoni li għandha l-Kummissjoni skont tali regoli sabiex tiddevja mill-QT.
21.      Dawn ir-regoli huma intiżi li joffru flessibbiltà limitata fil-każijiet fejn applikazzjoni formalistika tat-tip “għamel salib fil-kaxxa” tal-QT ma tkunx fattibbli, u dan jippermetti lill-Kummissjoni twettaq evalwazzjoni iktar “globali” tal-istruttura u tal-effetti tal-miżura (31).  Madankollu, din il-flessibbiltà ma tistax tiġi assimilata ma’ diskrezzjoni totali, mingħajr limitazzjonijiet mil-linji gwida li l-Kummissjoni stess ippubblikat. Il-flessibbiltà permezz ta’ “regoli miftuħa” taħt il‑QT ma tistax tfisser “carte blanche” għall-Kummissjoni, li fil-prinċipju hija marbuta bir-regoli li tadotta hija stess. Kwalunkwe interpretazzjoni inqas stretta tmur kontra l-ġurisprudenza stabbilita dwar l-effett vinkolanti tal-linji gwida, tnaqqas l-effettività tal-istħarriġ ġudizzjarju u tnaqqas iċ-ċertezza legali billi potenzjalment tħalli lill-Kummissjoni tirrikorri għal-lingwaġġ pjuttost miftuħ tal‑QT sabiex tevita r-regoli tagħha stess imposti fuqha.
22.      Barra minn hekk, miżura nazzjonali li ma tosservax il-kundizzjonijiet kollha tal-linji gwida rilevanti, f’dan il-każ il-QT, għandha fil-prinċipju tkun ipprojbita, sakemm ma jkunx jista’ jintwera b’mod ċar li ċirkustanzi eċċezzjonali jirrikjedu li tiġi evalwata direttament fid-dawl tat-Trattat (32). Fi kliem ieħor, meta la l-metodu tat-tip “għamel salib fil-kaxxa” u lanqas il-metodu tal-“evalwazzjoni globali” ma jkunu adatti, miżura nazzjonali tista’ potenzjalment tiġi aċċettata bl-applikazzjoni tal-Artikolu 107(3) TFUE biss f’ċirkustanzi eċċezzjonali. Interpretazzjoni laxka tal-linji gwida mill-Kummissjoni, li effettivament tevita r-regoli li hija imponiet fuqha nnifisha, tmur kontra din il-ġurisprudenza, li hija intiża b’mod partikolari sabiex tiggarantixxi l-osservanza tal-prinċipju ġenerali ta’ ugwaljanza fit-trattament.
23.      Huwa fuq il-bażi tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti li issa ser neżamina dan l-appell.
III. Fuq l-appell
24.      Insostenn tal-appell tagħha, DLH tinvoka sitt aggravji.
A.      Fuq l-ewwel aggravju
25.      Permezz tal-ewwel aggravju tagħha, DLH, sostnuta mill-Kummissjoni u mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, tikkontesta l-punti 112 sa 138 tas-sentenza appellata, billi tinvoka interpretazzjoni żbaljata tal-punt 49(c) tal-QT u l-applikazzjoni ta’ livell ta’ stħarriġ żbaljat.
26.      Il-punt 49 tal-QT jipprevedi erba’ kundizzjonijiet “ta’ eliġibbiltà u ta’ dħul” li l-“miżuri ta’ rikapitalizzazzjoni tal-COVID‑19” (33)għandhom jissodisfaw. Fil-punti 112 sa 138 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali eżaminat u laqgħet l-ilmenti ta’ Ryanair u ta’ Condor ibbażati fuq ksur tal-punt 49(c) tal-QT, li jipprovdi li, sabiex ikun eliġibbli għal miżura ta’ rikapitalizzazzjoni, il-benefiċjarju għandu b’mod partikolari jkun f’sitwazzjoni fejn ma jkunx jista’
jiffinanzja lilu nnifsu fis-swieq taħt kundizzjonijiet raġonevoli.
27.      L-ewwel nett, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li, matul il-perijodu li ppreċeda l-adozzjoni tad-deċiżjoni kontenzjuża, LH Group kellu l-maġġoranza kbira tal-flotta tiegħu u DLH setgħet tuża l-ajruplani tiegħu, kif ukoll partijiet ta’ rikambju, bħala garanzija sabiex timmobilizza fondi fis-swieq finanzjarji. Skont il-Qorti Ġenerali, dawn il-konstatazzjonijiet kienu jirriżultaw “b’mod ċar, inekwivoku u konkordanti minn diversi provi” prodotti minn Ryanair (34), li għalihom Ryanair kienet ġibdet l-attenzjoni kemm tal-Gvern Ġermaniż kif ukoll tal-Kummissjoni qabel l-adozzjoni tad-deċiżjoni kontenzjuża (35) (punti 118 sa 121 tas-sentenza appellata). It-tieni nett, il-Qorti Ġenerali osservat li, fid-deċiżjoni kontenzjuża, il-Kummissjoni sempliċement iddikjarat li DLH ma kellhiex “garanziji suffiċjenti” sabiex tikseb strumenti ta’ finanzjament fis-swieq “għall-ammont totali” tal-għajnuna mingħajr ma ssostanzjat bl-ebda mod dik id-dikjarazzjoni. B’mod partikolari, xejn fid-deċiżjoni kontenzjuża ma kien jindika li l-Kummissjoni kienet eżaminat l-eventwali disponibbiltà ta’ garanziji, bħall-ajruplani ta’ DLH li huma liberi minn kwalunkwe piż, il-valur tagħhom u l-kundizzjonijiet ta’ self eventwali li seta’ jiġi ġġenerat fis-swieq finanzjarji bl-għoti ta’ tali garanziji (punti 122 sa 124 tas-sentenza appellata). F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni ma setgħetx tipproċedi permezz ta’ preżunzjonijiet (punt 131 tas-sentenza appellata). Fl-aħħar nett, il-Qorti Ġenerali sostniet li d-dikjarazzjoni tal-Kummissjoni fil-punt 22 tad-deċiżjoni kontenzjuża li l-“garanziji” ta’ DLH ma kinux suffiċjenti sabiex ikopru l-“ammont totali” tal-fondi neċessarji, kienet ibbażata fuq premessa żbaljata, li tgħid li l-finanzjament li seta’ jiġi ġġenerat fis-swieq kellu neċessarjament ikopri l-bżonnijiet kollha tal-benefiċjarju. La l-kliem, u lanqas l-għan jew il-kuntest tal-punt 49(c) tal-QT ma jippermettu li din it-teżi tiġi sostnuta. Billi bbażat ruħha fuq tali premessa żbaljata u, għaldaqstant, billi naqset milli tevalwa jekk DLH setgħetx timmobilizza parti mhux negliġibbli tal-finanzjament neċessarju fis-swieq, il-Kummissjoni naqset milli tieħu inkunsiderazzjoni l-elementi rilevanti kollha għall-finijiet tal-eżami tal-kundizzjoni prevista fil-punt 49(c) tal-QT. Kemm il-punt 44 tal-QT, li jipprovdi li r-rikapitalizzazzjonijiet ma għandhomx jeċċedu l-minimu neċessarju sabiex tiġi żgurata l-vijabbiltà tal-benefiċjarju, kif ukoll, b’mod iktar wiesa’, il-prinċipju ġenerali ta’ proporzjonalità jikkorraboraw tali konstatazzjoni (punti 125, 127 sa 130 u 132 tas-sentenza appellata). Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li l-Kummissjoni kienet, fi kwalunkwe każ, ibbażat l-affermazzjoni tagħha fuq ammont ogħla (EUR 9 biljun) minn dak li kien jikkostitwixxi s-suġġett tal-miżura kkonċernata (EUR 6 biljun, skont il-premessa 26 tad-deċiżjoni kontenzjuża), u dan “[kien] jikkontesta l-bażi stess tal-eżami tagħha” (punt 126 tas-sentenza appellata).
28.      L-ewwel aggravju jinqasam fi tliet partijiet.
1.      L-ewwel parti tal-ewwel aggravju
29.      DLH issostni li l-Qorti Ġenerali żnaturat l-argumenti tal-Kummissjoni li jinsabu fil-premessi 22 u 100 tad-deċiżjoni kontenzjuża. Fil-fehma tagħha, minn dawn il-premessi, il-Qorti Ġenerali ma setgħetx tiddeduċi li, skont il-Kummissjoni, il-finanzjament fis-swieq privati “għandu neċessarjament” ikopri l-bżonnijiet kollha tal-benefiċjarju.
30.      Nirrileva li, fid-deċiżjoni kontenzjuża, l-evalwazzjoni tal-Kummissjoni dwar l-eliġibbiltà tal-miżura kkonċernata skont il-punt 49(c) tal-QT tinkludi biss premessa waħda, jiġifieri l-premessa 100. Fl-ewwel sentenza ta’ din il-premessa (36), il-Kummissjoni tirreferi għall-premessi 21 sa 24, fit-Taqsima 2.3 tal-imsemmija deċiżjoni, li jiddeskrivu s-suġġett tal-miżura. Il-premessi 22 u 23 jirriproduċu l-argumenti tal-awtoritajiet Ġermaniżi dwar l-eliġibbiltà skont il-punt 49(c) tal-QT. Dawn il-premessi jirrigwardaw esklużivament l-inkapaċità ta’ DLH li timmobilizza, kemm min-naħa tad-dejn, kif ukoll min-naħa tal-fondi proprji, riżorsi suffiċjenti sabiex tkopri l-ammont totali ta’ EUR 9 biljun neċessarju sabiex tinżamm il-kontinwità tal-attività ekonomika tal-grupp matul u wara l-pandemija tal-COVID‑19. Minflok, ebda analiżi tal-kapaċità ta’ DLH li ssib finanzjament għal parti biss minn dan l-ammont, jew tal-ammont ta’ EUR 6 biljun stabbilit mill-miżura kkonċernata, ma hija pprovduta. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Qorti Ġenerali interpretat b’mod korrett il-premessi 22 u 100 tad-deċiżjoni kontenzjuża bħala li jesprimu l-opinjoni li, skont il-punt 49(c) tal-QT, il-finanzjament li jista’ jinkiseb fis-swieq għandu neċessarjament ikopri l-bżonnijiet kollha tal-benefiċjarju. Għandu jiġi nnotat li, fis-sottomissjonijiet bil-miktub tagħha, il-Kummissjoni ma ssostnix interpretazzjoni differenti ta’ dawn il-premessi.
31.      Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, l-ewwel parti tal-ewwel aggravju għandha, fil-fehma tiegħi, tiġi miċħuda.
2.      It-tieni parti tal-ewwel aggravju
32.      DLH, sostnuta mill-Kummissjoni u mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, issostni li l-Qorti Ġenerali wettqet żball meta ddeċidiet li l-Kummissjoni kienet obbligata tevalwa, fl-istadju tal-analiżi ta’ eliġibbiltà li jinsab fil-punt 49(c) tal‑QT, jekk parti mhux negliġibbli tal-bżonnijiet ta’ finanzjament ta’ benefiċjarju setgħetx tiġi ffinanzjata fis-swieq. DLH tqajjem erba’ lmenti f’dan ir-rigward.
a)      Fuq l-ewwel ilment
33.      DLH issostni li l-formulazzjoni tal-punt 49(c) tal-QT ma tikkorroborax it-teżi tal-Qorti Ġenerali, li hija bbażata fuq qari inkomplet u żbaljat ta’ din id-dispożizzjoni.
34.      Dan l-ilment għandu, fil-fehma tiegħi, jiġi miċħud.
35.      Kuntrarjament għal dak li ssostni DLH, il-formulazzjoni “miftuħa u wiesgħa” tal-punt 49(c) tal-QT hija perfettament kompatibbli mal-interpretazzjoni proposta mill-Qorti Ġenerali, li tgħid li l-impriżi huma eliġibbli għall-miżuri ta’ rikapitalizzazzjoni taħt il-QT biss sakemm u sa fejn ma jkunux f’pożizzjoni li jsibu finanzjament fis-swieq.
36.      Huwa minnu, hekk kif isostnu kemm DLH kif ukoll il-Kummissjoni, li mit-test sħiħ tal-punt 49(c) tal-QT jista’ jiġi dedott li l-kriterju determinanti, sabiex tiġi stabbilita l-eliġibbiltà, huwa dak dwar jekk il-benefiċjarju huwiex f’pożizzjoni li jikseb finanzjament suffiċjenti sabiex jiżgura l-“vijabbiltà” tiegħu (37).
37.      Madankollu, tali qari ma jikkontradixxix l-interpretazzjoni adottata mill-Qorti Ġenerali, li tgħid li, meta l-benefiċjarju jkun jista’ jimmobilizza fis-swieq parti (mhux negliġibbli) tal-finanzjament neċessarju sabiex jibqa’ vijabbli, il-kundizzjoni prevista minn tali dispożizzjoni ma tkunx issodisfatta għall-bżonnijiet kollha tiegħu.
b)      Fuq it-tieni lment
38.      DLH issostni li l-Qorti Ġenerali interpretat b’mod żbaljat l-għan tal-punt 49(c) tal-QT u wettqet żball meta ttrasponiet il-prinċipju ta’ neċessità minima stabbilit fl-analiżi ta’ proporzjonalità għall-analiżi ta’ eliġibbiltà. Skont DLH, il-punt 49 tal-QT huwa l-punt ta’ dħul għall-evalwazzjoni ta’ miżura nnotifikata, li jippermetti lill-Kummissjoni tivverifika jekk miżura nnotifikata tosservax kriterji ġenerali u iktar formali. L-għan tal-punt 49 tal-QT, u b’mod partikolari dak tal-kundizzjoni prevista fil-paragrafu (c), ma huwiex għalhekk li tiġi implimentata analiżi dettaljata tal-kwistjoni dwar jekk intervent pubbliku huwiex limitat għall-minimu neċessarju, li jaqa’ taħt il-kriterju ta’ proporzjonalità skont il-punt 54 tal-QT (38). Kemm il-Kummissjoni kif ukoll ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja jallinjaw ruħhom mal-perspettiva ta’ DLH.
39.      Fil-punt 129 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali sostniet li l-kundizzjoni stabbilita fil-punt 49(c) tal-QT hija intiża “sabiex tillimita l-intervent statali u, għaldaqstant, l-użu ta’ riżorsi pubbliċi għall-każijiet biss fejn il-benefiċjarju ma jkunx jista’ jsib finanzjament fis-swieq finanzjarji taħt kundizzjonijiet raġonevoli”.
40.      Fid-dawl tal-formulazzjoni tagħha stess, tali interpretazzjoni tal-għan ta’ din id-dispożizzjoni ma tistax, fil-fehma tiegħi, tiġi serjament ikkontestata (39). Kif tirrikonoxxi DLH stess, kull waħda mill-kundizzjonijiet stabbiliti fl-imsemmi punt 49 tissodisfa għan partikolari. Ftit li xejn hemm dubju li l-għan imsemmi fil-paragrafu (c) huwa li l-Istati Membri jiġu preklużi milli jidħlu fi spejjeż pubbliċi sabiex jgħinu lill-impriżi li jistgħu jsibu forom alternattivi ta’ finanzjament. Fil-kuntest tal-pandemija tal-COVID‑19, l-evitar ta’ tali nfiq kien kruċjali, minħabba l-għadd kbir ta’ kumpaniji affettwati fis-setturi kollha tal-ekonomija u l-ħtieġa li l-Istati Membri jindirizzaw il-prijoritajiet biex jallokaw ir-riżorsi limitati tagħhom.
41.      B’dan premess, l-ilmenti ta’ DLH għandhom, fil-fehma tiegħi, jiġu miċħuda għar-raġunijiet li ġejjin.
42.      L-ewwel nett, huwa minnu, kif irrilevat ġustament DLH, li l-punt 49 tal-QT huwa l-“punt ta’ dħul” għall-evalwazzjoni ta’ miżura nnotifikata abbażi ta’ tali strument. Madankollu, dan ma jimplikax neċessarjament li l-Kummissjoni ma hijiex obbligata twettaq analiżi kompleta u ddettaljata tal-fatturi rilevanti kollha sabiex tivverifika li l-kundizzjonijiet previsti fl-imsemmi punt huma ssodisfatti.
43.      B’mod ġenerali, tali kundizzjonijiet huma intiżi, essenzjalment, sabiex jeskludu miżuri ta’ rikapitalizzazzjoni li ma humiex neċessarji fid-dawl tal-għanijiet imfittxija mill-QT jew li ma jissodisfawx interess komuni u ma jistgħux, għaldaqstant, jiġu ddikjarati kompatibbli mas-suq intern. Meta impriża tkun f’pożizzjoni li tikseb parti sostanzjali jew mhux negliġibbli tal-bżonnijiet finanzjarji tagħha fis-swieq taħt kundizzjonijiet raġonevoli, miżura ta’ rikapitalizzazzjoni intiża sabiex tkopri t-totalità ta’ dawn il-bżonnijiet ma tistax titqies bħala “neċessarja” (40).
44.      Għalhekk ma nistax naqbel mal-fehma li, fil-kuntest tal-punt 49(c) tal-QT, huwa biżżejjed li l-Kummissjoni tibbaża ruħha fuq il-bżonnijiet kollha ta’ finanzjament tal-benefiċjarju u tevalwa jekk dawn jistgħux jinkisbu kompletament fis-swieq. L-argument imressaq mill-Kummissjoni li l-punt 49(c) tal-QT huwa, mid-definizzjoni tiegħu stess, eżerċizzju binarju, b’tali mod li, fil-każ fejn il-kundizzjoni prevista fl-imsemmi punt ma tkunx kompletament issodisfatta, l-impriża ma tkunx eliġibbli għal rikapitalizzazzjoni, huwa żbaljat. Dan ir-raġunament jagħti fil-fatt iktar importanza lill-konsegwenzi ekonomiċi negattivi potenzjali għall-benefiċjarju ta’ ċaħda ta’ miżura jitressaqx ilment milli l-evalwazzjoni korretta tal-miżura nnifisha.
45.      Fil-fatt, wara l-interpretazzjoni tal-punt 49(c) tal-QT proposta minn DLH, il-Kummissjoni u r-Repubblika Federali tal-Ġermanja jwasslu għal sitwazzjonijiet li fihom miżura skont l-Artikolu 3.11 tal-QT titqies li hija eliġibbli minkejja li l-benefiċjarju tagħha jkun f’pożizzjoni li jikseb finanzjament fis-swieq għal kważi l-ammont kollu tal-għajnuna, bl-eċċezzjoni ta’ dak ta’ parti marġinali. Tali riżultat ma jkunx kompatibbli mal-prinċipju ta’ proporzjonalità u jmur kontra r-rekwiżiti stabbiliti mill-punt 19 tal-QT (41).
46.      It-tieni nett, fir-rigward tal-allegazzjoni li l-Qorti Ġenerali ttrasferixxiet parti mill-kriterju ta’ proporzjonalità skont il-punt 54 tal-QT lejn l-evalwazzjoni tal-eliġibbiltà, għandu jiġi rrilevat li l-ewwel parti ta’ dan il-kriterju timponi fuq il-Kummissjoni l-obbligu li tivverifika li l-ammont tar-rikapitalizzazzjoni COVID‑19 “ma jridx jaqbeż il-minimu meħtieġ biex tiġi żgurata l-vijabbiltà tal-benefiċjarju”.
47.      Jidhirli li tali verifika hija fundamentalment differenti mill-evalwazzjoni li l-Kummissjoni għandha twettaq skont il-punt 49(c) tal-QT, kif interpretat mill-Qorti Ġenerali fil-punti 127 sa 131 tas-sentenza appellata. L-evalwazzjoni ta’ jekk u sa liema punt il-benefiċjarju ta’ miżura ta’ rikapitalizzazzjoni nnotifikata jista’ jsib forom oħra ta’ finanzjament biex ikopri l-bżonnijiet tiegħu hija differenti mill-evalwazzjoni għad-determinazzjoni ta’ jekk il-miżura tmurx lil hinn minn dak li huwa neċessarju biex tiġi żgurata l-vijabbiltà tal-benefiċjarju. L-għan tal-punt 54 tal-QT huwa wkoll differenti, peress li huwa li jiġi żgurat li l-benefiċjarju ma jirċevix iktar għajnuna minn dak li huwa neċessarju sabiex tiġi stabbilita mill-ġdid il-likwidità u tiġi żgurata l-vijabbiltà tiegħu.
48.      Għaldaqstant, ma huwiex inkoerenti, fis-sistema tal-QT, li dawn iż-żewġ evalwazzjonijiet ġew integrati f’dispożizzjonijiet differenti, indipendentement mill-kwistjoni dwar jekk it-tnejn li huma humiex intiżi sabiex jikkonkretizzaw il-prinċipju ta’ proporzjonalità (42).
49.      Fi kwalunkwe każ, anki jekk jiġi preżunt li DLH ġustament tqis li l-Qorti Ġenerali ttrasferixxiet fl-istadju ddedikat għall-eliġibbiltà evalwazzjoni li tagħmel parti mill-evalwazzjoni taħt il-punt 54 tal-QT, l-argument tagħha huwa wisq formalistiku. Jekk jiġi preżunt li l-Kummissjoni għandha tivverifika, fl-analiżi tagħha tal-proporzjonalità ta’ miżura ta’ rikapitalizzazzjoni nnotifikata abbażi tal‑QT, jekk tali miżura tkoprix iktar mill-bżonnijiet tal-benefiċjarju li dan tal-aħħar ma huwiex f’pożizzjoni li jissodisfa fis-swieq, ftit jimporta f’liema stadju titwettaq din il-verifika. Fil-każ preżenti, lanqas ma jidher li l-Kummissjoni wettqet tali evalwazzjoni fil-kuntest tal-eżami tal-proporzjonalità tal-għajnuna taħt il-punt 54 tal-QT.
c)      Fuq it-tielet ilment
50.      DLH, sostnuta mill-Kummissjoni, tallega li l-Qorti Ġenerali kkontradixxiet lilha nnifisha fil-punti 150 sa 217 tas-sentenza appellata billi ċaħdet bħala infondati l-ilmenti kollha mqajma minn Ryanair u Condor dwar l-ammont tal-għajnuna.
51.      F’dan ir-rigward, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li l-ilmenti kollha eżaminati u miċħuda mill-Qorti Ġenerali f’dawk il-punti kienu jirrigwardaw l-interpretazzjoni tal-punt 54 tal-QT jew l-applikazzjoni tiegħu għall-każ preżenti. Essenzjalment, Ryanair u Condor jikkritikaw lill-Kummissjoni jew li kkalkolat b’mod żbaljat l-ammont tal-għajnuna neċessarja sabiex tiżgura l-vijabbiltà ta’ DLH, inkella li ma evalwatx korrettament l-importanza tal-vantaġġ mogħti mill-miżura kkonċernata. L-ebda wieħed minn dawn l-ilmenti ma kien jirrigwarda l-kwistjoni dwar jekk l-għajnuna kinitx limitata għall-ammont li DLH ma kinitx kapaċi tikseb fis-swieq.
52.      Konsegwentement, ma teżisti ebda kontradizzjoni bejn ir-raġunament tal-Qorti Ġenerali li jinsab fil-punti msemmija iktar ’il fuq tas-sentenza appellata u dawk li jirregolaw l-analiżi tal-punt 49(c) tal-QT (43). Għaldaqstant, fil-fehma tiegħi, dan l-ilment għandu jiġi miċħud.
d)      Fuq ir-raba’ lment
53.      DLH issostni li l-interpretazzjoni estensiva tal-punt 49(c) tal-QT adottata fis-sentenza appellata tikkontradixxi l-ġurisprudenza tal-Qorti Ġenerali stess fis-sentenza tad‑19 ta’ Mejju 2021, Ryanair vs Il-Kummissjoni (Spanja;COVID‑19) (44) u fis-sentenza Finnair II tal-Qorti Ġenerali . Billi rreferiet għal din is-sentenza tal-aħħar, DLH tqajjem ilment addizzjonali, ibbażat fuq il-fatt li l-Qorti Ġenerali kisret il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament billi applikat standard ta’ interpretazzjoni iktar strett tal-punt 49(c) tal-QT, minkejja l-fatt li r-rikapitalizzazzjonijiet ta’ Finnair u ta’ DLH kienu jikkonċernaw xenarju kważi identiku.
54.      Fir-rigward tal-ewwel waħda mis-sentenzi msemmija iktar ’il fuq, DLH tirreferi għall-parti tar-raġunament tal-Qorti Ġenerali li permezz tagħha din tal-aħħar ċaħdet allegazzjoni li tirrakkomanda kriterju alternattiv għal dawk magħżula mill-Istat Membru kkonċernat għall-eliġibbiltà għall-iskema ta’ għajnuna inkwistjoni (45). Fil-punt 49 ta’ dik is-sentenza, il-Qorti Ġenerali indikat li, fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-miżuri marbuta mal-COVID‑19, il-Kummissjoni “ma h[ij]iex obbligat[a]
[t]uri, b’mod konkret, li ebda miżura immaġinabbli oħra, mid-definizzjoni tagħha stess ipotetika, ma tista’ tippermetti li jiġi żgurat l-għan imfittex b’mod aħjar” u ma għandhiex twettaq “prospettar normattiv sabiex teżamina kull miżura alternattiva possibbli” (46).
55.      F’dan ir-rigward, infakkar li, fil-punti 125 sa 132 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali qieset li l-Kummissjoni ma kinitx interpretat b’mod korrett il-portata tal-kundizzjoni prevista fil-punt 49(c) tal-QT u, konsegwentement, ma kinitx ipprovat b’mod suffiċjenti li din il-kundizzjoni kienet issodisfatta fir-rigward tal-ammont kollu tal-miżura nnotifikata. Konsegwentement, bil-kontra għal dak li DLH tagħti x’tifhem, il-Qorti Ġenerali ma imponietx fuq il-Kummissjoni l-oneru li tevalwa kull miżura ipotetika u daqstant leġittima li tista’ eventwalment tiġi implimentata minflok il-miżura nnotifikata, iżda sempliċement li tistabbilixxi pożittivament li l-miżura nnotifikata hija konformi mal-punt 49(c) tal-QT.
56.      Sa fejn jirrigwarda s-sentenza Finnair II tal-Qorti Ġenerali, DLH issostni li l-Kummissjoni ma kinitx obbligata tanalizza jekk il-benefiċjarju setax jikseb parti mhux negliġibbli tal-finanzjament fis-suq (47). Il-Qorti Ġenerali għalhekk allegatament approvat interpretazzjoni tal-punt 49(c) tal-QT li tgħid li l-bżonnijiet kollha ta’ likwidità tal-benefiċjarju jikkostitwixxu l-bażi tal-analiżi ta’ eliġibbiltà tal-miżura.
57.      Jiena ma naqbilx ma’ din l-interpretazzjoni tas-sentenza Finnair II tal-Qorti Ġenerali. Mill-punti 50, 51 u 53 tal-imsemmija sentenza jirriżulta li kien biss wara li sfruttat is-soluzzjonijiet kollha tas-suq disponibbli mingħajr ma rnexxielha tikseb finanzjament li kien jippermettilha tkopri l-bżonnijiet kollha tagħha ta’ likwidità li Finnair ressqet talba għal miżura ta’ rikapitalizzazzjoni lir-Repubblika tal-Finlandja (48). Għalhekk, din il-miżura kienet intiża biss sabiex tkopri l-bżonnijiet ta’ likwidità li Finnair kienet uriet li ma kinitx kapaċi tissodisfa b’mezzi oħra.
58.      Huwa għalhekk mingħajr ma kkontradixxiet lilha nnifisha li, fil-każ preżenti, il-Qorti Ġenerali ċaħdet interpretazzjoni tal-punt 49(c) tal-QT li tgħid li, sabiex tiġi ssodisfatta l-kundizzjoni prevista f’dan il-punt, huwa biżżejjed li jiġi pprovat li l-benefiċjarju ma huwiex f’pożizzjoni jissodisfa l-bżonnijiet kollha tiegħu ta’ likwidità fis-swieq.
59.      Fid-dawl ta’ dak li ntqal, ir-raba’ lment tat-tieni parti tal-ewwel aggravju għandu, fil-fehma tiegħi, jiġi miċħud. Bl-istess mod, il-motiv addizzjonali mressaq minn DLH, ibbażat fuq ksur tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament, għandu jiġi miċħud, sa fejn huwa infondat fil-fatt.
e)      Konklużjonijiet dwar it-tieni parti tal-ewwel aggravju
60.      Għar-raġunijiet esposti, l-ilmenti kollha mqajma minn DLH insostenn tat-tieni parti tal-ewwel aggravju tagħha għandhom, fil-fehma tiegħi, jiġu miċħuda u, konsegwentement, din il-parti kollha kemm hi.
3.      It-tielet parti tal-ewwel aggravju
61.      Permezz tat-tielet parti tal-ewwel aggravju tagħha, DLH, sostnuta mill-Kummissjoni u mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, issostni li, fil-punti 117 u 131 sa 135 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta eżiġiet li l-Kummissjoni tfittex informazzjoni addizzjonali sabiex tevalwa l-osservanza tal-punt 49(c) tal-QT. Hija ssostni wkoll li l-Qorti Ġenerali siltet il-konklużjonijiet tagħha stess dwar id-disponibbiltà ta’ finanzjament ta’ DLH, billi ssostitwixxiet l-evalwazzjoni tagħha stess ta’ ċirkustanzi ekonomiċi kumplessi għal dik tal-Kummissjoni, mingħajr ma stabbilixxiet minn qabel in-natura ftit plawżibbli tal-evalwazzjoni tal-Kummissjoni. DLH tqajjem ħames ilmenti.
a)      Fuq l-ewwel ilment
62.      DLH, sostnuta mill-Kummissjoni u mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, issostni li l-Qorti Ġenerali applikat b’mod żbaljat il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-portata tal-obbligi tal-Kummissjoni waqt l-eżami preliminari ta’ miżura ta’ għajnuna mill-Istat innotifikata. DLH tirreferi b’mod partikolari għas-sentenza tat‑2 ta’ Settembru 2021, Il-Kummissjoni vs Tempus Energy u Tempus Energy Technology (49).
63.      F’dik is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja, konformement mal-ġurisprudenza stabbilita tagħha, fakkret li l-legalità ta’ deċiżjoni li ma jitqajmux oġġezzjonijiet fi tmiem proċedura ta’ eżami preliminari għandha tiġi evalwata mill-qorti tal-Unjoni mhux biss skont l-informazzjoni li l-Kummissjoni kellha għad-dispożizzjoni tagħha fil-mument meta adottatha, iżda wkoll skont l-informazzjoni li hija seta’ kellha għad-dispożizzjoni tagħha. L-informazzjoni li l-Kummissjoni “seta’ kellha” tinkludi dik li tidher rilevanti għall-evalwazzjoni li għandha ssir fil-kuntest tal-fażi preliminari ta’ eżaminazzjoni (50) u li setgħet tinkiseb, fuq talba mill-Kummissjoni, matul il-proċedura amministrattiva (51). Madankollu, ma hijiex il-Kummissjoni, fuq inizjattiva tagħha stess u fl-assenza ta’ kwalunkwe indizju f’dan is-sens, li għandha tfittex l-informazzjoni kollha li tista’ tippreżenta rabta mal-każ li jkollha quddiemha, anki jekk tali informazzjoni tkun fid-dominju pubbliku (52).
64.      Jiena tal-fehma li, fil-każ preżenti, il-Qorti Ġenerali ma interpretatx b’mod żbaljat il-portata tal-obbligi tal-Kummissjoni li għadni kif esponejt.
65.      Kif tfakkar fil-punt 27 ta’ dawn il-konklużjonijiet, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet, essenzjalment, li l-eżami mwettaq mill-Kummissjoni matul il-proċedura amministrattiva kien insuffiċjenti jew inkomplet għal żewġ raġunijiet. L-ewwel nett, il-Kummissjoni naqset milli tevalwa d-disponibbiltà possibbli tal-ajruplani mhux vinkolati ta’ DLH bħala garanzija sabiex ikollha aċċess għall-finanzjament fis-swieq taħt kundizzjonijiet raġonevoli, minkejja l-provi li fuqhom Ryanair kienet ġibdet l-attenzjoni tagħha. It-tieni nett, il-Kummissjoni naqset milli tevalwa jekk tali garanziji setgħux jippermettu lil DLH timmobilizza parti mhux negliġibbli tal-finanzjament neċessarju fis-swieq.
66.      Billi kkritikat lill-Kummissjoni talli ma investigatx il-possibbiltà għal DLH li ssib finanzjament fis-swieq billi tuża l-flotta tagħha bħala garanzija, il-Qorti Ġenerali ma kinitx imponitilha obbligu li tfittex informazzjoni ex officio fl-assenza ta’ kwalunkwe prova li teħtieġ investigazzjoni ulterjuri. Hija sempliċement eżiġiet li l-Kummissjoni tuża l-informazzjoni rilevanti diġà fil-pussess tagħha, jiġifieri d-dikjarazzjoni ta’ Marzu 2020 (53) imsemmija mill-Qorti Ġenerali fil-punt 118 tas-sentenza appellata, li kienet tinkludi d-data dwar il-valur ta’ ajruplan mhux vinkolat ta’ DLH, kif irrapportat f’dan l-istess punt kif ukoll fil-punt 134 tas-sentenza appellata (54).
67.      F’dan ir-rigward, nosserva, fl-ewwel lok, li bilkemm jista’ jiġi kkontestat li t-tip u l-valur tal-attivi miżmuma mill-benefiċjarju kif ukoll id-disponibbiltà tagħhom bħala garanzija jikkostitwixxu, bħala prinċipju, informazzjoni rilevanti sabiex tiġi evalwata l-kapaċità tiegħu li jikseb finanzjament fis-swieq skont il-punt 49(c) tal-QT (55). Fit-tieni lok, jidhirli li s-sempliċi fatt, enfasizzat minn DLH u mill-Kummissjoni, li d-dikjarazzjoni ta’ Marzu 2020 saret iktar minn xahrejn qabel in-notifika tal-miżura inkwistjoni ma huwiex biżżejjed fih innifsu, anki fil-kuntest tal-bidliet rapidi kkawżati mill-pandemija, sabiex jikkontesta awtomatikament l-eżattezza ta’ din id-data fil-mument meta twettqet il-proċedura ta’ eżami preliminari (56).
68.      Konsegwentement, fil-fehma tiegħi, il-Qorti Ġenerali ma wettqitx żball meta kkonkludiet li l-Kummissjoni kienet obbligata tieħu inkunsiderazzjoni din l-informazzjoni u teżamina, inkluż billi tfittex provi addizzjonali, il-kundizzjonijiet li fihom DLH setgħet tikseb finanzjament fis-swieq permezz tal-garanziji msemmija iktar
’il fuq (57).
69.      Barra minn hekk, minn qari komplet tal-punt 132 tas-sentenza appellata jirriżulta b’mod ċar li, billi affermat li l-Kummissjoni ma kinitx ħadet inkunsiderazzjoni “l-elementi rilevanti kollha” (58) għall-finijiet tal-eżami tal-kundizzjoni prevista fil-punt 49(c) tal-QT, il-Qorti Ġenerali rreferiet għall-assenza ta’ kwalunkwe evalwazzjoni tal-kapaċità ta’ DLH li timmobilizza parti mhux negliġibbli tal-finanzjament neċessarju fis-swieq. Għaldaqstant, kuntrarjament għal dak li tallega l-Kummissjoni, minn din l-affermazzjoni ma jistax jiġi dedott li l-Qorti Ġenerali imponiet fuq il-Kummissjoni obbligu eċċessivament sinjifikattiv li tfittex u li teżamina informazzjoni li hija ma kinitx taf bl-eżistenza jew bir-rilevanza tagħha.
70.      Fl-aħħar nett, l-argumenti ta’ DLH, tal-Kummissjoni u tar-Repubblika Federali tal-Ġermanja, li permezz tagħhom dawn il-partijiet ifittxu li jikkontestaw l-evalwazzjoni tal-valur probatorju tal-provi invokati mill-Qorti Ġenerali fil-punti 118 u 119 tas-sentenza appellata, għandhom jiġu miċħuda bħala inammissibbli. Skont ġurisprudenza stabbilita, bħala prinċipju, hija biss il-Qorti Ġenerali li għandha twettaq tali evalwazzjoni (59).
71.      Minn dak kollu li ntqal jirriżulta li l-ilment preżenti għandu jiġi miċħud bħala infondat.
b)      Fuq it-tieni lment
72.      DLH, sostnuta mill-Kummissjoni u mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, tikkritika lill-Qorti Ġenerali li wettqet żball ta’ liġi meta kkonkludiet li l-Kummissjoni ma kinitx eżaminat jekk DLH setgħetx tikseb finanzjament fis-swieq taħt kundizzjonijiet raġonevoli billi toffri garanziji. Huma jirreferu b’mod partikolari għall-premessa 22 tad-deċiżjoni kontenzjuża, li fiha l-Kummissjoni indikat li “DLH ma għandhiex garanziji suffiċjenti sabiex tikseb strumenti ta’ dejn iggarantiti fuq l-ammont kollu tas-self bil-proporzjoni self-valur u bil-valuri tas-swieq”.
73.      F’dan ir-rigward, nirrileva li, fil-punt 122 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali rrikonoxxiet li, fid-deċiżjoni kontenzjuża, il-Kummissjoni kienet evalwat jekk DLH kellhiex “garanziji suffiċjenti” sabiex tikseb strumenti finanzjarji fis-swieq. Madankollu, hija qieset li din l-affermazzjoni bl-ebda mod ma kienet issostanzjata, li l-garanziji invokati mill-Kummissjoni ma kinux identifikati u li xejn fid-deċiżjoni kontenzjuża ma kien jindika li d-disponibbiltà tal-ajruplani mhux vinkolati ta’ DLH bħala garanzija kienet ġiet eżaminata. (60). Il-Qorti Ġenerali rrilevat ukoll li l-premessa 22 tad-deċiżjoni kontenzjuża kienet tagħmel riferiment espliċitu biss għall-kapaċità ta’ DLH li ssib finanzjament għall-bżonnijiet kollha tagħha [EUR 9 biljun] u li l-Kummissjoni kienet naqset milli tevalwa jekk DLH setgħetx timmobilizza parti mhux negliġibbli tal-finanzjament neċessarju fis-swieq (61).
74.      La DLH u lanqas il-Kummissjoni jew ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja ma jipproduċu elementi li jippermettu li jiġu kkontestati dawn il-konstatazzjonijiet.
75.      L-ewwel nett, l-allegazzjoni tar-Repubblika Federali tal-Ġermanja li l-Qorti Ġenerali żnaturat il-premessa 22 tad-deċiżjoni kontenzjuża tikkoinċidi mal-ilment imqajjem minn DLH fil-kuntest tal-ewwel parti tal-ewwel aggravju tagħha. Għaldaqstant, nirreferi għall-analiżi li tinsab fil-punti 29 u 30 ta’ dawn il-konklużjonijiet, fejn ipproponejt li dak l-ilment jiġi miċħud.
76.      It-tieni nett, id-diversi riferimenti magħmula minn DLH għall-osservazzjonijiet tar-Repubblika Federali tal-Ġermanja matul il-proċedimenti amministrattivi (62) ma jurux li l-kwistjoni dwar jekk DLH setgħetx tuża l-ajruplani tagħha mhux vinkolati bħala garanzija sabiex tikseb finanzjament fis-swieq kienet ġiet indirizzata, u wisq inqas eżaminata, fil-kuntest ta’ dik il-proċedura (63). Barra minn hekk, l-argumenti kollha mressqa minn DLH sabiex jiġi stabbilit li tali għażla ma kinitx vijabbli jirreferu għat-totalità tal-ammont ta’ EUR 9 biljun (64) u għalhekk huma insuffiċjenti sabiex jikkontestaw il-motivazzjoni tal-Qorti Ġenerali.
77.      It-tielet nett, numru kunsiderevoli ta’ argumenti mressqa minn DLH, il-Kummissjoni u r-Repubblika Federali tal-Ġermanja jipprovaw li ma tantx kien probabbli li DLH jirnexxielha tiffinanzja t-totalità jew parti sostanzjali tal-bżonnijiet ta’ finanzjament tagħha fis-swieq. Dawn l-argumenti huma intiżi sabiex jiġġustifikaw a posteriori l-assenza, fid-deċiżjoni kontenzjuża, ta’ kwalunkwe evalwazzjoni dwar eventwali finanzjament parzjali permezz ta’ dejn iggarantit u huma għaldaqstant ineffettivi sabiex jiġi stabbilit li tali evalwazzjoni effettivament twettqet mill-Kummissjoni.
78.      Fl-aħħar nett, l-allegazzjoni tar-Repubblika Federali tal-Ġermanja, li tgħid li l-Kummissjoni ma kinitx obbligata tikkummenta iktar dwar l-użu tal-garanziji minn DLH, peress li deċiżjoni skont l-Artikolu 108(3) TFUE għandha sempliċement tesponi r-raġunijiet li għalihom l-evalwazzjoni tal-kompatibbiltà tal-miżura nnotifikata mas-suq intern ma tqajjimx diffikultajiet serji, hija bbażata fuq interpretazzjoni żbaljata tas-sentenza appellata. Fil-punti 118 sa 138 ta’ din is-sentenza, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li l-evalwazzjoni mwettqa sabiex jiġi stabbilit jekk il-miżura inkwistjoni kinitx konformi mal-punt 49(c) tal-QT kienet insuffiċjenti u inkompleta u mhux li l-Kummissjoni kienet naqset milli tindika raġunijiet f’dan ir-rigward.
79.      Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar’ il fuq, jiena tal-fehma li dan it-tieni lment huwa infondat ukoll u għandu jiġi miċħud.
c)      Fuq it-tielet ilment
80.      DLH tallega li, fil-punt 120 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali żnaturat in-nota ta’ intervent tagħha kif ukoll ir-risposta tal-Kummissjoni billi affermat li huma ma kinux ikkontestaw id-data pprovduta mill-espert ta’ Ryanair fir-rapport tagħha Oxera I u riprodotta fil-punti 118 u 119 ta’ dik is-sentenza.
81.      Sabiex jiġi evalwat dan l-ilment, għandu jiġi rrilevat li l-informazzjoni li l-“eżattezza u l-affidabbiltà” tagħha ma ġietx ikkontestata, skont il-konstatazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali fil-punt 120 tas-sentenza appellata, hija elenkata fil-punti 118 u 119 ta’ dik is-sentenza. Din l-informazzjoni tirrigwarda l-koerenza tal-flotta ta’ LH Group, il-valur tal-ajruplani u l-partijiet ta’ rikambju mhux vinkolati tiegħu u l-kapaċità ta’ DLH li timmobilizza bejn EUR 1 u EUR 3.7 biljun ta’ finanzjament permezz ta’ self bl-użu ta’ dawn l-assi bħala garanzija.
82.      Min-nota ta’ intervent tagħha quddiem il-Qorti Ġenerali jirriżulta li DLH effettivament ikkontestat l-argumenti ta’ Ryanair ibbażati fuq ir-rapport Oxera I dwar il-kapaċità ta’ kumpanniji tal-ajru oħra li jiksbu finanzjamenti alternattivi fis-suq permezz ta’ finanzjament ta’ dejn iggarantit. Madankollu, ma jidhirx li DLH ikkontestat id-data dwar il-valur tal-assi ppreċiżata fil-punt 81 ta’ dawn il-konklużjonijiet. Fir-rigward tal-kapaċità tagħha li tuża l-flotta tagħha bħala garanzija, DLH sempliċement indikat li hija ma kellhiex “garanziji suffiċjenti għal strumenti ta’ dejn iggarantit fuq l-ammont meħtieġ ta’ EUR 9 biljun”, filwaqt li ammettiet li l-garanzija tal-ajruplani tagħha kienet tippermetti tranżazzjonijiet ta’ finanzjament, iżda biss “għal ammont limitat ħafna”, mingħajr ebda preċiżazzjoni oħra.
83.      Konsegwentement, jidher li l-Qorti Ġenerali ma żnaturatx in-nota ta’ intervent ta’ DLH. L-istess japplika għar-risposta tal-Kummissjoni, li kkonċentrat ukoll fuq l-affidabbiltà tad-data li tinsab fir-rapport Oxera I dwar is-soluzzjonijiet ta’ finanzjament alternattivi ta’ kumpanniji tal-ajru oħra.
84.      Konsegwentement, dan l-ilment għandu, fil-fehma tiegħi, jiġi miċħud bħala infondat.
d)      Fuq ir-raba’ lment
85.      DLH, sostnuta mill-Kummissjoni u mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, tallega li, billi siltet il-konklużjonijiet tagħha stess dwar id-disponibbiltà ta’ finanzjament ta’ DLH, il-Qorti Ġenerali ppreżentat l-evalwazzjoni tagħha stess ta’ ċirkustanzi ekonomiċi kumplessi u ssostitwixxietha għal dik tal-Kummissjoni. Billi għamlet dan, il-Qorti Ġenerali daħlet fuq is-setgħa ta’ evalwazzjoni wiesgħa li għandha l-Kummissjoni meta twettaq evalwazzjonijiet ekonomiċi kumplessi, minflok ma sempliċement stħarrġet il-legalità ta’ din l-evalwazzjoni.
86.      Għandu jiġi rrilevat, f’dan ir-rigward, li l-Qorti Ġenerali rrikonoxxiet, fil-punt 117 tas-sentenza appellata, li l-kwistjoni dwar jekk DLH kinitx f’pożizzjoni li tikseb finanzjament fis-swieq taħt kundizzjonijiet raġonevoli kienet timplika evalwazzjonijiet ekonomiċi kumplessi, bla ħsara għal stħarriġ limitat. Madankollu, hija kkonkludiet li, fil-kuntest ta’ tali evalwazzjoni, il-Kummissjoni ma kinitx ħadet inkunsiderazzjoni “l-elementi (65) rilevanti kollha għall-finijiet tal-eżami tal-kundizzjoni prevista fil-punt 49(c) [tal-QT]” (66).
87.      Għaldaqstant, bil-kontra tal-allegazzjonijiet ta’ DLH, tal-Kummissjoni u tar-Repubblika Federali tal-Ġermanja, il-Qorti Ġenerali ma wettqitx analiżi tas-swieq finanzjarji li tissostitwixxi l-evalwazzjoni ekonomika tagħha għal dik tal-Kummissjoni. Hija qieset, abbażi tal-provi prodotti minn Ryanair, li l-eżami mwettaq mill-Kummissjoni kien insuffiċjenti jew inkomplet, sa fejn hija ma kinitx tindirizza l-kwistjoni tad-disponibbiltà ta’ finanzjament permezz ta’ self b’garanzija, li kien jikkostitwixxi “aspett importanti tal-kundizzjoni prevista fil-punt 49(c) [tal-QT]” (67).
88.      B’dan il-mod, il-Qorti Ġenerali applikat il-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 17 ta’ dawn il-konklużjonijiet, li tipprovdi li huwa l-kompitu tagħha li tivverifika jekk il-provi invokati jikkostitwixxux l-informazzjoni rilevanti kollha li għandha tittieħed inkunsiderazzjoni sabiex tiġi evalwata sitwazzjoni kumplessa u jekk dawn humiex ta’ natura li jissostanzjaw il-konklużjonijiet misluta minnhom (68).
89.      L-assenza ta’ teħid inkunsiderazzjoni ta’ elementi essenzjali tikkostitwixxi żball manifest ta’ evalwazzjoni tal-fatti (69) li, waħdu, jikkontesta l-plawżibbiltà (70) tal-analiżi mwettqa mill-awtur tal-att ikkontestat (71). Barra minn hekk, il-konstatazzjoni ta’ eżami insuffiċjenti jew inkomplet tqiegħed inkwistjoni l-legalità ta’ deċiżjoni li ma jitqajmux oġġezzjonijiet, bħad-deċiżjoni kontenzjuża, sa fejn din tikkostitwixxi indizju tal-eżistenza ta’ diffikultajiet serji fl-evalwazzjoni tal-miżura nnotifikata (72).
90.      Għar-raġunijiet esposti iktar’ il fuq, dan l-ilment huwa, fil-fehma tiegħi, infondat u għandu jiġi miċħud.
e)      Fuq il-ħames ilment
91.      DLH, sostnuta mill-Kummissjoni u mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, tikkontesta l-affermazzjoni li tinsab fil-punt 126 tas-sentenza appellata, li tgħid li l-Kummissjoni kienet ibbażat b’mod żbaljat l-evalwazzjoni tagħha fuq il-kapaċità ta’ DLH li ssib finanzjament fis-swieq f’ammont ogħla minn dak li jikkostitwixxi s-suġġett tal-miżura kkonċernata (EUR 9 biljun minflok EUR 6 biljun).
92.      Hekk kif diġà fakkart, il-miżura kkonċernata kienet taqa’ fil-kuntest ta’ sensiela usa’ ta’ miżuri ta’ sostenn għal LH Group. Fost dawn kien hemm self mill-Istat ta’ EUR 3 biljun implimentat permezz tal-bank ta’ żvilupp pubbliku Ġermaniż Kreditanstalt fuer Wiederaufbau (iktar ’il quddiem il-“KfW”).
93.      Huwa minnu li d-deċiżjoni kontenzjuża tistabbilixxi li DLH kellha bżonn ta’ finanzjament totali ta’ EUR 9 biljun sabiex tiżgura l-vijabbiltà tagħha (73). Madankollu, il-miżura kkonċernata, li fir-rigward tagħha għandha tiġi vverifikata l-ewwel parti tal-kundizzjoni ta’ eliġibbiltà prevista fil-punt 49(c) tal-QT, kienet tammonta għal EUR 6 biljun. L-EUR 3 biljuni li jifdal kellhom ikunu koperti mis-self imsemmi iktar ’il fuq, jiġifieri miżura orizzontali li d-disponibbiltà tagħha għandha tiġi eżaminata taħt it-tieni parti ta’ din il-kundizzjoni. Id-dikjarazzjoni tal-Qorti Ġenerali hija għaldaqstant korretta.
94.      DLH, il-Kummissjoni u r-Repubblika Federali tal-Ġermanja jallegaw li r-raġuni għaliex il-premessa 22 tad-deċiżjoni kontenzjuża kienet issemmi l-ammont ta’ EUR 9 biljun kienet li r-rikapitalizzazzjoni ta’ DLH kienet meħtieġa minn KfW bħala prerekwiżit għall-għoti tas-self. Ma neskludix li l-eżistenza ta’ tali rabta bejn iż-żewġ miżuri tista’ tiġġustifika r-riferiment magħmul mill-Kummissjoni għall-bżonnijiet kollha ta’ finanzjament ta’ DLH, anki jekk tali ġustifikazzjoni ma tinsabx fil-parti tad-deċiżjoni kontenzjuża dwar l-evalwazzjoni skont il-punt 49(c) tal-QT.
95.      Fi kwalunkwe każ, anki jekk dan l-ilment jiġi ddikjarat fondat mill-Qorti tal-Ġustizzja, ma huwiex suffiċjenti, waħdu, sabiex jikkontesta l-konklużjoni tal-Qorti Ġenerali dwar l-eżistenza ta’ ksur tal-punt 49(c) tal-QT.
f)      Fuq l-ilmenti mressqa mill-Kummissjoni u mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja bbażati fuq ksur tad-drittijiet tad-difiża tagħhom
96.      Il-Kummissjoni ssostni li, fil-punti 118 u 119 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali identifikat ex officio elementi konkreti ta’ informazzjoni li joriġinaw mill-annessi tal-proċess, iżda ma tatx lill-Kummissjoni jew lill-intervenjenti l-possibbiltà li jwieġbu għal dawn l-argumenti, li fuqhom hija finalment ibbażat ruħha b’mod sinjifikattiv għall-evalwazzjoni tagħha. Ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja tressaq, essenzjalment, l-istess ilment.
97.      Nirrileva li dawn l-argumenti huma ta’ natura differenti (74), jew saħansitra dijametrikament opposti (75), minn dawk imqajma minn DLH fit-tielet ilment tagħha, sal-punt li l-ammissibbiltà tagħhom tidher kontestabbli (76).
98.      Fi kwalunkwe każ, dawn għandhom jiġu miċħuda fil-mertu. F’dan ir-rigward, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li l-Qorti Ġenerali ma qajmet ebda motiv ex officio (77)u li hija lanqas ma bbażat ruħha fuq informazzjoni li ma kinitx aċċessibbli għall-Kummissjoni jew għall-intervenjenti fl-ewwel istanza u li huma ma setgħux jiddibattu u lanqas jinstemgħu dwar dan is-suġġett (78). Barra minn hekk, l-argumenti ta’ Ryanair dwar il-koerenza u l-valur tal-flotta ta’ LP Group kif ukoll dwar il-kapaċità ta’ DLH li timmobilizza tal-inqas parti mill-bżonnijiet ta’ finanzjament tagħha fis-swieq billi toffri l-ajruplani u l-partijiet ta’ rikambju tagħha bħala garanzija tressqu b’mod ċar fis-sottomissjonijiet bil-miktub tagħha quddiem il-Qorti Ġenerali, b’mod partikolari fir-risposta tagħha għan-nota ta’ intervent ta’ DLH (79).
g)      Konklużjoni fuq l-ewwel aggravju
99.      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja tiċħad l-ewwel aggravju.
B.      Fuq it-tieni aggravju
100. Permezz tat-tieni aggravju tagħha, DLH, sostnuta mill-Kummissjoni u mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, tikkontesta l-punti 242 sa 270 tas-sentenza appellata, billi ssostni li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta qieset li la l-holding fil-kapital u lanqas PT II ma kienu akkumpanjati minn “mekkaniżmi alternattivi”, fis-sens tal-punti 62 u 68 tal-QT.
1.      Fuq il-mekkaniżmu alternattiv li jakkumpanja l-holding fil-kapital
101. Skont il-punt 61 tal-QT, “[k]ull miżura ta’ rikapitalizzazzjoni għandha tinkludi mekkaniżmu step-up li jżid ir-remunerazzjoni tal-Istat, biex il-benefiċjarju jkun inċentivat jixtri lura l-injezzjonijiet ta’ kapital mill-Istat” (80). Skont il-punt 62 tal-QT, “[il-]Kummissjoni tista’ taċċetta mekkaniżmi alternattivi, dment li b’mod ġenerali jwasslu għal eżitu simili fir-rigward tal-effetti ta’ inċentiv fuq il-ħruġ tal-Istat u impatt ġenerali simili fuq ir-remunerazzjoni tal-Istat”.
102. Fil-każ ineżami, huwa stabbilit li r-remunerazzjoni tal-holding fil-kapital ma tipprevedix mekkaniżmu ta’ żieda fir-remunerazzjoni fis-sens tal-punt 61 tal‑QT. Madankollu, il-Kummissjoni tqis, fil-premessi 136 sa 142 tad-deċiżjoni kontenzjuża, li l-“istruttura ġenerali” tal-miżura kkonċernata kienet tikkostitwixxi mekkaniżmu alternattiv skont il-punt 62 tal-QT għal dak li jikkonċerna r-remunerazzjoni tal-Istat u l-inċentivi tal-benefiċjarji li jixtru lura l-injezzjoni tal-kapital tal-Istat. Għal dak li jirrigwarda r-remunerazzjoni għall-Istat, il-Kummissjoni osservat li r-Repubblika Federali tal-Ġermanja takkwista l-azzjonijiet f’DLH bi skont ta’ 71.9 % fuq il-prezz massimu tal-ishma (iktar ’il quddiem il-”PMI”) stabbilit fil-punt 60 tal-QT (81). Tali tnaqqis fil-prezz ta lir-Repubblika Federali tal-Ġermanja holding ikbar b’mod sinjifikattiv mid-dħul (holding ta’ 20 %) minn dak li kienet tikseb bil-PMI, anki wara ż-żewġ żidiet fir-remunerazzjoni previsti fil-punt 61 tal-QT. Għal dak li jirrigwarda l-effetti tal-inċentivi fuq il-ħruġ tal-Istat, il-Kummissjoni qieset li l-komponenti differenti tal-miżura kkonċernata (il-holding fil-kapital, PT I u PT II) kienu strettament interkonnessi, u li l-effett ikkombinat dwar l-inċentivi għal ħruġ għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni. Konsegwentement, fil-premessi 139 u 141 tad-deċiżjoni kontenzjuża, il-Kummissjoni semmiet diversi elementi, li huma elenkati fil-punt 248 tas-sentenza appellata, li jiġġustifikaw din il-konklużjoni (82).
103. Fis-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali kkonkludiet li l-Kummissjoni kienet kisret il-punti 61 u 62 tal-QT sa fejn hija ma kinitx eżiġiet l-inklużjoni ta’ mekkaniżmu ta’ żieda fir-remunerazzjoni jew ta’ mekkaniżmu simili fir-remunerazzjoni tal-holding fil-kapital (punt 270 tas-sentenza appellata).
104. DLH tqajjem żewġ ilmenti kontra din il-konklużjoni.
a)      Fuq l-ewwel ilment
105. Permezz tal-ewwel ilment tagħha, DLH issostni li, billi evalwat jekk il-holding fil-kapital kienx suġġett għal mekkaniżmu alternattiv skont il-punt 62 tal‑QT, il-Qorti Ġenerali adottat approċċ formalistiku żbaljat, billi neħħiet kważi totalment is-setgħa ta’ evalwazzjoni wiesgħa tal-Kummissjoni, filwaqt li marret lil hinn mil-limiti tal-istħarriġ ġudizzjarju u billi interpretat b’mod żbaljat il-QT.
106. F’dan ir-rigward, għandu qabelxejn jiġi rrilevat li l-argument ta’ DLH huma bbażati parzjalment fuq qari żbaljat tas-sentenza appellata. Bil-kontra għal dak li ġie sostnut minn DLH, il-Qorti Ġenerali ma ddeċidietx li l-Kummissjoni ma setgħetx tikkunsidra l-effetti meħuda flimkien tal-miżura kkonċernata fir-rigward tal-inċentivi għall-ħruġ sabiex tivvalida mekkaniżmu alternattiv għall-mekkaniżmu ta’ żieda fir-remunerazzjoni skont il-punt 62 tal-QT. Għall-kuntrarju, wara stħarriġ tal-analiżi tal-Kummissjoni, il-Qorti Ġenerali kkonkludiet li din tal-aħħar ma kinitx “uriet b’mod suffiċjenti fid-dritt” li l-“istruttura ġenerali” tal-miżura kkonċernata kienet twassal għal effetti ta’ inċentiv fuq il-ħruġ tal-Istat paragunabbli ma’ dawk ta’ mekkaniżmu ta’ żieda fir-remunerazzjoni jew ta’ mekkaniżmu simili, fis-sens tal-punt 62 tal-QT. Għall-kuntrarju, wara stħarriġ tal-analiżi tal-Kummissjoni, il-Qorti Ġenerali kkonkludiet li din tal-aħħar ma kinitx “uriet b’mod suffiċjenti fid-dritt” li l-“istruttura ġenerali” tal-miżura kkonċernata kienet twassal għal effetti ta’ inċentiv fuq il-ħruġ tal-Istat paragunabbli ma’ dawk ta’ mekkaniżmu ta’ żieda fir-remunerazzjoni jew ta’ mekkaniżmu simili, fis-sens tal-punt 62 tal-QT (83).
107. It-tieni nett, mill-prinċipji mfakkra fil-punti 15 sa 18 tal-konklużjonijiet preżenti jirriżulta li, fil-paragrafi 249 sa 262 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali ma marritx lil hinn mil-limiti tal-istħarriġ ġudizzjarju fuq l-evalwazzjonijiet li l-Kummissjoni għandha twettaq fil-kuntest tal-verifika tal-osservanza tal-punt 62 tal-QT (84). F’dawn il-punti, il-Qorti Ġenerali sempliċement ivverifikat r-rilevanza tal-elementi invokati mill-Kummissjoni kif ukoll il-fondatezza ekonomika u ġuridika tal-konklużjonijiet misluta minnhom. Billi sempliċement fakkret is-setgħa ta’ evalwazzjoni wiesgħa li għandha l-Kummissjoni fl-applikazzjoni tal-punt 62 tal-QT, DLH ma turix in-natura kumplessa tal-evalwazzjonijiet li jinsabu fil-premessi 139 sa 141 tad-deċiżjoni kontenzjuża u ma tissostanzjax l-allegazzjoni tagħha li l-Qorti Ġenerali ssostitwixxiet l-evalwazzjoni tagħha għal dik tal-Kummissjoni.
108. It-tielet nett, fir-rigward tal-allegata interpretazzjoni żbaljata tal-QT, infakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, l-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni teħtieġ li jittieħdu inkunsiderazzjoni mhux biss il-kliem tagħha, iżda wkoll il-kuntest tagħha kif ukoll l-għanjiet imfittxija mil-leġiżlazzjoni li minnha tagħmel parti (85). Kull dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni għandha tiġi kkunsidrata fil-kuntest tagħha u għandha tiġi interpretata fid-dawl tad-dispożizzjonijiet kollha tad-dritt tal-Unjoni, b’teħid inkunsiderazzjoni tal-iskopijiet tiegħu u tal-istat ta’ żvilupp tiegħu fid-data li fiha
għandha tiġi applikata d-dispożizzjoni inkwistjoni (86). L-oriġini ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni tista’ tipprovdi informazzjoni rilevanti għall-interpretazzjoni tagħha (87). Dawn il-prinċipji, li jiggwidaw l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni, japplikaw ukoll meta l-qrati tal-Unjoni jintalbu jinterpretaw il-linji gwida tal-Kummissjoni fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat, irrispettivament min-natura tagħhom ta’ dritt mhux vinkolanti (88).
109. Għalkemm il-punt 62 tal-QT, li jipprevedi l-possibbiltà għall-Kummissjoni li taċċetta mekkaniżmi alternattivi għall-mekkaniżmu standard ta’ żieda fir-remunerazzjoni previst fil-punt 61 tal-QT, ma huwiex espliċitament interpretat bħala deroga minn dan tal-aħħar, il-portata tiegħu għandha, fil-fehma tiegħi, tiġi interpretata b’mod restrittiv fid-dawl tal-għan tiegħu.
110. Il-punt 62 tal-QT huwa intiż li joffri flessibbiltà limitata fil-każijiet fejn l-osservanza tat-tip “għamel salib fil-kaxxa” tar-regoli tal-QT dwar ir-remunerazzjoni u l-ħruġ tal-Istat ma tkunx fattibbli, u dan jippermetti lill-Kummissjoni twettaq “evalwazzjoni globali” tal-miżura inkwistjoni, tal-istruttura tagħha u tal-effetti tagħha (89). Madankollu, il-punt 62 jeżiġi dejjem li l-mekkaniżmu alternattiv joffri eżitu simili għall-mekkaniżmu standard ta’ żieda fir-remunerazzjoni espliċitament elenkat fil-QT, kemm f’termini ta’ inċentivi ta’ ħruġ kif ukoll ta’ remunerazzjoni għall-Istat. Minn dan isegwi li, meta hija tiddevja mill-mekkaniżmu standard ta’ żieda fir-remunerazzjoni previst fil-punt 61 tal-QT, il-Kummissjoni għandha tkun f’pożizzjoni li turi b’mod ċar li l-mekkaniżmu alternattiv jiżgura tali eżitu simili. F’dan il-kuntest, is-sentenza Finnair II, li għaliha tirreferi l-Kummissjoni, ma tista’ tkun ta’ ebda għajnuna. Il-grad ta’ flessibbiltà rrikonoxxut mill-Qorti tal-Ġustizzja lill-QT f’dik is-sentenza (90) ma jistax jiġġustifika devjazzjoni mir-rekwiżiti li huwa jipprevedi jekk ebda każ eċċezzjonali ma jkun intwera mill-Istat Membru (91).
111. Fl-aħħar nett, l-allegazzjoni li l-Qorti Ġenerali eskludiet ir-rilevanza, skont il-punt 62 tal-QT, ta’ wieħed mill-fatturi elenkati fil-punt 248 tas-sentenza appellata, minħabba li l-kwistjonijiet sottostanti u s-suġġett huma rregolati minn dispożizzjonijiet u minn rekwiżiti distinti, hija bbażata wkoll fuq qari parzjali ta’ din is-sentenza.
112. F’dak li jirrigwarda l-prezz ta’ xiri inizjali tal-azzjonijiet, huwa minnu li, fil-punt 255 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali enfasizzat li l-punti 60 u 61 tal‑QT jistabbilixxu żewġ rekwiżiti distinti. Madankollu, mhux talli ma bbażatx ruħha fuq din l-affermazzjoni biss, iżda l-Qorti Ġenerali spjegat li l-mekkaniżmi previsti fil-punti 61 u 62 tal-QT għandhom effett ta’ inċentiv ex-post sabiex jinxtraw lura l-holding tal-Istat mill-iktar fis possibbli, filwaqt li l-prezz tax-xiri tal-azzjonijiet għandu, min-naħa l-oħra, impatt ex ante fuq is-sitwazzjoni tal-benefiċjarju u mhux neċessarjament għandu l-għan li jżid tali effett ta’ inċentiv, “peress li l-prezz tal-azzjonijiet jista’ jvarja kemm ’il fuq kif ukoll ’l isfel” (92). Il-fatt, enfasizzat minn DLH, li l-miżura kkonċernata kienet tiżgura “osservanza eċċessiva” tal-QT, minħabba t-tnaqqis sinjifikattiv mogħti lir-Repubblika
Federali tal-Ġermanja fuq il-PMI, ma jikkontestax din il-konklużjoni. Lanqas ma huwa l-fatt, invokat ukoll minn DLH, li tali tnaqqis fil-prezz kien jiżgura lir-Repubblika Federali tal-Ġermanja holding ta’ 20 % u minoranza li timblokka. Il-QT ma jagħmilx lir-rekwiżit ta’ mekkaniżmu ta’ żieda fir-remunerazzjoni jew mekkaniżmu ekwivalenti dipendenti fuq l-importanza tal-holding pubbliku akkwistat (93) jew il-prezz tiegħu.
113. Kunsiderazzjonijiet simili jistgħu jsiru fir-rigward tal-prezz tal-azzjonijiet fil-mument meta dawn jinbiegħu mill-ġdid mill-Istat, ir-rata ta’ interessi dejjem tikber għal PT I u II, kif ukoll l-impenji ta’ mġiba sottoskritti minn DLH, imsemmija fil-punti 259, 260 u 262 tas-sentenza appellata, rispettivament.
114. Peress li dawn il-fatturi huma koperti mill-punti 63, 66 u 72 tal-QT, li kien jistabbilixxi rekwiżiti speċifiċi, il-Qorti Ġenerali kienet ġusta meta qieset li l-Kummissjoni ma setgħetx tibbaża lilha nnifisha fuq l-osservanza (jew l-osservanza eċċessiva) ta’ tali rekwiżit sabiex tistabbilixxi l-eżistenza ta’ mekkaniżmu alternattiv fis-sens tal-punt 62 tal-QT (94). Skont il-QT, il-miżuri ta’ rikapitalizzazzjoni “jkun[u] soġġett[i] għal kundizzjonijiet stretti” (95), li huma previsti fit-Taqsimiet 3.11.2, u 3.11.4 sa 3.11.7. Raġunament li permezz tiegħu l-Kummissjoni tqis li waħda minn dawn il-kundizzjonijiet hija sodisfatta billi tibbaża ruħha sempliċement fuq il-fatt li l-oħrajn kollha huma sodisfatti jwassal sabiex tiġi injorata n-natura obbligatorja tal-kundizzjoni inkwistjoni u sabiex tiġi evitata l-applikazzjoni tagħha.
115. L-impatt ta’ dawn il-fatturi sabiex tiġi żgurata l-konformità mal-punt 62 tal‑QT għandu jiġi stabbilit mill-Kummissjoni. Dan huwa preċiżament dak li, skont il-Qorti Ġenerali, il-Kummissjoni naqset milli tagħmel fid-deċiżjoni kontenzjuża.
116. Fid-dawl ta’ dak li ntqal, l-ewwel ilment imqajjem minn DLH għandu, fil-fehma tiegħi, jiġi miċħud.
b)      Fuq it-tieni lment
117. Permezz tat-tieni lment tagħha, DLH tallega li l-Qorti Ġenerali wettqet klassifikazzjoni ġuridika ineżatta tal-fatti u li minnhom siltet konklużjonijiet legali żbaljati.
118. L-ewwel nett, DLH tilmenta li l-Qorti Ġenerali sostniet li d-diversi elementi invokati mill-Kummissjoni ma setgħux jittieħdu inkunsiderazzjoni sabiex tiġi stabbilita l-konformità mal-punt 62 tal-QT. Dan l-ilment jirriproduċi, essenzjalment, l-istess argumenti bħal dawk imressqa insostenn tal-ewwel aggravju ta’ DLH, li jikkritika l-approċċ formalistiku allegatament segwit mill-Qorti Ġenerali. Kif intqal qabel, dawn l-argumenti huma bbażati fuq qari żbaljat tas-sentenza appellata (96). Imkien f’dik is-sentenza l-Qorti Ġenerali ma affermat li dawn il-fatturi ma setgħu bl-ebda mod jittieħdu inkunsiderazzjoni. Huma pjuttost tqiesu insuffiċjenti sabiex jiġġustifikaw in-nuqqas ta’ mekkaniżmu ta’ żieda fir-remunerazzjoni jew ta’ mekkaniżmu ieħor li jissodisfa l-kundizzjonijiet previsti fil-punti 62 tal-QT.
119. It-tieni nett, DLH tallega li l-Qorti Ġenerali żnaturat l-għan tal-punti 60 sa 62 tal-QT billi pprevediet li l-mekkaniżmi alternattivi għal żieda fir-remunerazzjoni kellhom dejjem jinkludu wkoll remunerazzjoni li tiżdied maż-żmien u kellhom jikkostitwixxu inċentiv ex post għal ħruġ f’waqtu mill-Istat. Dan l-ilment għandu jiġi miċħud ukoll. L-interpretazzjoni tal-punti 61 u 62 tal-QT adottata mill-Qorti Ġenerali hija perfettament konformi mal-formulazzjoni u mal-għan ta’ dawn id-dispożizzjonijiet (97), kif ukoll mal-prinċipji ġenerali fil-qasam tar-remunerazzjoni u tar-rimbors tar-rikapitalizzazzjoni COVID‑19 stabbiliti fil-punti 55 sa 59 tal-QT (98).
120. Permezz tal-argumenti l-oħra tagħha, DLH, sostnuta mill-Kummissjoni u mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, tinvoka żnaturament tal-fatti mill-Qorti Ġenerali. F’dan ir-rigward, infakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, il-Qorti Ġenerali biss għandha ġurisdizzjoni esklużiva, minn naħa, sabiex tikkonstata l-fatti u, min-naħa l-oħra, sabiex tevalwa dawn il-fatti (99). L-evalwazzjoni tal-fatti u tal-provi ma tikkostitwixxix, bla ħsara għall-każ tal-iżnaturament tagħhom, punt ta’ liġi, li huwa suġġett, bħala tali, għall-istħarriġ tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kuntest ta’ appell (100). Għaldaqstant, meta appellant jallega żnaturament tal-provi jew tal-fatti mill-Qorti Ġenerali, huwa għandu juri l-iżbalji ta’ analiżi li, fil-fehma tiegħu, wasslu lill-Qorti Ġenerali għal dan l-iżnaturament. Barra minn hekk, dan l-iżnaturament għandu jkun evidenti mill-atti tal-proċess, mingħajr il-bżonn ta’ evalwazzjoni ġdida tal-fatti u tal-provi (101). Dawn ir-rekwiżiti huma ssodisfatti fil-każ ineżami. DLH tfittex, essenzjalment, li tikseb evalwazzjoni ġdida tal-fatti mill-Qorti tal-Ġustizzja permezz ta’ sempliċi repetizzjoni tal-argumenti ppreżentati quddiem il-Qorti Ġenerali jew permezz tal-preżentazzjoni ta’ fatti u ta’ argumenti ġodda, inammissibbli fl-istadju tal-appell u, fi kwalunkwe każ, insuffiċjentement iddettaljati (102).
121. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, dan l-ilment għandu jiġi miċħud ukoll.
2.      Fuq il-mekkaniżmu alternattiv li jakkumpanja l-PT II
122. Sabiex tikkontesta l-konklużjoni tal-Qorti Ġenerali dwar l-assenza ta’ mekkaniżmu alternattiv li jakkumpanja lill-PT II skont il-punt 68 tal-QT (103), DLH tinvoka l-istess argumenti bħal dawk invokati insostenn tal-argument tagħha dwar il-holding fil-kapital (104). Nirreferi għaldaqstant, mutatis mutandis, għall-kunsiderazzjonijiet preċedenti sabiex dan l-ilment jiġi miċħud.
123. Il-Kummissjoni invokat ilment awtonomu, li jgħid li l-Qorti Ġenerali tat deċiżjoni ultra petita meta kkonstatat, fil-punt 270 tas-sentenza appellata, li l-Kummissjoni kienet kisret il-punt 70 tal-QT (105). F’dan ir-rigward, ser nillimita ruħi sabiex ngħid li, anki jekk wieħed jassumi li dan l-ilment huwa fondat, dan ma jippermettix li jiġu kkontestati l-istanzi l-oħra ta’ ksur, jiġifieri dak tal-punti 61, 62 u 68 tal-QT, li abbażi tagħhom l-ilment ta’ Ryanair dwar l-assenza ta’ mekkaniżmu ta’ żieda fir-remunerazzjoni ġie milqugħ. Għaldaqstant, dan ma jgħinx sabiex tiġi annullata din il-parti tas-sentenza appellata.
3.      Konklużjoni fuq it-tieni aggravju
124. Għar-raġunijiet li esponejt, it-tieni aggravju għandu, fil-fehma tiegħi, jiġi miċħud.
C.      Fuq it-tielet aggravju
125. Permezz tat-tielet aggravju tagħha, DLH tikkontesta l-punti 272 sa 288 tas-sentenza appellata, li permezz tagħhom il-Qorti Ġenerali kkonstatat li l-Kummissjoni kienet kisret il-punt 67 tal-QT billi aċċettat prezz tal-azzjonijiet, waqt il-konverżjoni tal-PT II f’fondi proprji, li ma kinitx issegwi l-metodoloġija esposta f’dan il-punt.
126. Skont il-punt 67 tal-QT, il-konverżjoni tal-istrumenti kapitali ibridi f’fondi proprji “għandha ssir b’ħamsa fil-mija jew iktar taħt it-TERP (Theoretical Ex-Rights Price) fil-mument tal-konverżjoni.”
127. Fil-każ ineżami, il-PT II kien kompost minn żewġ partijiet (“PT II-A” u “PT II-B”), skont l-avveniment li wassal għall-konverżjoni f’fondi proprji. PT  II‑A setgħet tiġi kkonvertita f’azzjonijiet bi prezz fiss ta’ EUR 2.56 għal kull azzjoni (106), filwaqt li PT II-B setgħet tiġi kkonvertita għall-prezz tat-tranżazzjoni tal-azzjonijiet fil-mument tal-konverżjoni, imnaqqas b’ 10 % jew b’ 5.25 % (107). Fil-premessa 158 tad-deċiżjoni kontenzjuża, il-Kummissjoni spjegat, minn naħa, li “[i]l-prezzijiet kollha ta’ konverżjoni [setgħu] jikkonformaw mar-rekwiżit previst fil-punt 67 tal-[QT], minkejja li jista’ jkun hemm prezz tal-azzjoni fis-suq li taħtu l-punt 67 tal-[QT] ma jkunx issodisfatt”. Min-naħa l-oħra, il-Kummissjoni enfasizzat li r-Repubblika Federali tal-Ġermanja impenjat ruħha li tikseb il-kunsens tagħha għall-eżerċizzju tal-għażla ta’ konverżjoni, “fil-każ fejn il-prezz massimu ta’ konverżjoni kkalkolat skont il-metodoloġija ta’ TERP fil-mument tal-konverżjoni [kien ikun] inqas mill-prezzijiet ta’ konverżjoni ffissati għal PT II (partijiet A jew B) fil-mument tal-konverżjoni”.
128. Fis-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali qieset, l-ewwel nett, li l-Kummissjoni la kienet spjegat ir-raġunijiet li għalihom kien iġġustifikat li jiġi ffissat jew ikkalkolat il-prezz tal-azzjonijiet fil-mument tal-konverżjoni ta’ PT II f’fondi proprji mingħajr ma segwiet il-metodoloġija meħtieġa mill-imsemmi punt 67 (108), u lanqas ma ressqet ċirkustanzi eċċezzjonali li jistgħu jispjegaw dan in-nuqqas ta’ konformità (109). It-tieni nett, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li l-Kummissjoni ma kellhiex dritt titbiegħed mir-regola stabbilita f’dan il-punt minħabba li l-Istat Membru kkonċernat jitlob l-awtorizzazzjoni tal-Kummissjoni qabel ma jeżerċita d-dritt ta’ konverżjoni tiegħu. F’dan ir-rigward, hija enfasizzat li, skont is-sistema ta’ awtorizzazzjoni minn qabel prevista fl-Artikolu 108(3) TFUE, miżura ta’ għajnuna għandha tiġi ddikjarata ex ante kompatibbli mas-suq intern, qabel ma tkun tista’ tiġi implimentata (110).
129. DLH tressaq żewġ ilmenti insostenn tat-tielet aggravju tagħha.
130. Permezz tal-ewwel ilment tagħha, sostnut mill-Kummissjoni u mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, hija ssostni li l-Qorti tal-Ġenerali ma ħaditx inkunsiderazzjoni l-punt 59 tal-QT, li jawtorizza l-użu ta’ metodi oħra ta’ remunerazzjoni. Hija ssostni li l-prezzijiet ta’ konverżjoni jwasslu globalment għal eżitu simili għal dak skont il-punt 67 u li, fil-każ ineżami metodi ta’ kalkolu differenti mill-prezz ta’ konverżjoni kien neċessarju, peress li ma kienx possibbli li tiġi kkalkolata t-TERP.
131. Sa fejn ikopri l-interpretazzjoni u l-applikazzjoni tal-punti 59 u 67 tal-QT magħmula mill-Qorti Ġenerali, dan l-ilment iqajjem, fl-intier tiegħu, kwistjoni ta’ dritt, suġġetta, bħala tali, għall-istħarriġ tal-Qorti tal-Ġustizzja. Madankollu, għar-raġunijiet li ser nispjega, jiena tal-fehma li dan l-ilment ma huwiex ibbażat fuq il-mertu.
132. Fil-fatt, il-punt 59 tal-QT jippermetti soluzzjonijiet alternattivi għall-metodoloġija ta’ remunerazzjoni li huma esposti fih. Il-Kummissjoni rreferiet għal dan il-punt fil-premessa 134 tad-deċiżjoni kontenzjuża, billi esponiet il-prinċipji ġenerali dwar ir-remunerazzjoni u l-ħruġ mill-Istat. Fil-premessa segwenti, il-Kummissjoni ppreċiżat li hija kienet ser tevalwa l-konformità tal-miżura kkonċernata ma’ dawk il-prinċipji ġenerali. Minn dan isegwi li l-Kummissjoni bla dubju qieset il-possibbiltà li jintużaw metodoloġiji oħra ta’ remunerazzjoni matul l-evalwazzjoni tagħha, inkluż fir-rigward tal-istrumenti ibridi.
133. Madankollu, l-ewwel nett, nirrileva li l-punt 67 tal-QT huwa redatt b’mod normattiv u, kuntrarjament għall-punti 62 u 68, li jawtorizzaw espressament lill-Kummissjoni taċċetta mekkaniżmi alternattivi, huwa ma jipprevedix tali possibbiltà. Fil-fehma tiegħi, dawn l-elementi jqajmu dubju dwar il-fondatezza tal-qari propost minn DLH, li skontu l-punt 59 tal-QT jippermetti lill-Kummissjoni tidderoga mill-metodu ta’ kalkolu espost fil-punt 67 tal-QT.
134. It-tieni nett, dan l-aħħar punt jistabbilixxi prezz massimu ta’ konverżjoni. Konsegwentement, tqum il-kwistjoni dwar jekk huwiex loġiku li jiġi applikat kriterju ta’ “eżitu simili” għal tali preskrizzjoni. Fl-istess vena ta’ ideat, wieħed jista’ jistaqsi kif prezz ta’ konverżjoni iffissat ex ante, bħal dak previst għall-PT II-A, u l-prezzijiet ta’ konverżjoni kkalkolati bl-għajnuna ta’ parametri alternattivi, bħal dawk previsti għall-PT II-B, jistgħu eventwalment iwasslu għal osservanza sistematika prevedibbli ta’ dan il-prezz massimu. Il-Kummissjoni kellha tabilħaqq f’moħħha l-possibbiltà, mhux sempliċement teoretiku, ta’ devjazzjoni mir-riżultat imfittex mill-punt 67 tal-QT, kif jirriżulta mill-formulazzjoni tal-premessa 158 tad-deċiżjoni kontenzjuża.
135. It-tielet nett, il-Kummissjoni bl-ebda mod ma għamlet riferiment għall-punt 59 tal-QT fid-deċiżjoni kontenzjuża sabiex tiġġustifika t-tluq mill-punt 67 tal-QT f’dak li jirrigwarda l-prezzijiet ta’ konverżjoni ta’ PT II-A u ta’ PT II-B (111). Il-Kummissjoni lanqas ma ddikjarat b’mod espliċitu, quddiem il-Qorti Ġenerali (112), li miżura alternattiva ġiet adottata skont il-punt 59 imsemmi iktar
’il fuq. Hekk kif irrilevat il-Qorti Ġenerali fil-punt 282 tas-sentenza appellata, il-Kummissjoni ma semmiet, la fid-deċiżjoni kontenzjuża u lanqas fis-sottomissjonijiet bil-miktub tagħha quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, ebda parti mill‑QT, ebda regola ta’ dritt oħra, u lanqas ebda ċirkustanza eċċezzjonali, li kienet tippermettilha tidderoga mill-punt 67 tal-QT (113). Għaldaqstant, jidher li, għalkemm il-Kummissjoni ddefendiet il-metodoloġiji ta’ remunerazzjoni użati bħala kompatibbli ma’ dan il-punt, hija invokat biss il-punt 59 tal-QT u raġunament ibbażat fuq mekkaniżmi alternattivi għall-ewwel darba quddiem il-Qorti Ġenerali. Dan probabbilment jispjega għaliex il-Qorti Ġenerali ma semmietx b’mod espliċitu dan il-punt tal-aħħar fil-punti 272 sa 288 tas-sentenza appellata u għaliex hija kkunsidrat li l-Kummissjoni ma kienet invokat ebda ċirkustanza eċċezzjonali li tista’ tiġġustifika n-nuqqas ta’ osservanza tal-metodoloġija li tinsab fil-punt 67 tal-QT (114).
136. Ir-raba’ nett, anki f’tali ċirkustanzi, il-Qorti Ġenerali ma injoratx il-possibbiltà għall-Kummissjoni li tibbaża ruħha fuq metodoloġija ta’ remunerazzjoni alternattiva għall-prezz tal-konverżjoni tal-istrumenti ibridi f’fondi proprji. Fil-fatt, hija kkonstatat, fil-punt 279 tas-sentenza appellata, li l-Kummissjoni ma kinitx iġġustifikat devjazzjoni mill-metodu previst fil-punt 67 tal-QT. Madankollu, tali ġustifikazzjoni timplika li jintwera li l-metodoloġija alternattiva magħżula
twassal globalment għal eżitu simili għal dak imfittex minn dan il-punt. Jidhirli li huwa diffiċli li jiġi kkontestat li tali dimostrazzjoni ma ġietx ipprovduta. Għall-kuntrarju, il-Kummissjoni stess irrikonoxxiet li l-prezz massimu ta’ konverżjoni kkalkolat b’riferiment għat-TERP mhux dejjem seta’ jiġi osservat, u b’hekk ammettiet li, f’ċerti każijiet, il-metodoloġija alternattiva magħżula setgħet possibbilment tinjora kemm il-punt 67 kif ukoll, għaldaqstant, il-punt 59 tal-QT.
137. Fl-aħħar nett, fir-rigward tal-allegazzjoni ta’ DLH li ma kienx possibbli, fil-każ ineżami, li tiġi kkalkolata t-TERP, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li tali impossibbiltà fl-ebda mument tad-deċiżjoni kontenzjuża ma hija preżenti jew ma hija invokata sabiex tiġġustifika t-tluq mill-punt 67 tal-QT (115). Barra minn hekk, il-kwistjoni dwar jekk dan il-kalkolu kienx fattibbli taqa’ taħt l-evalwazzjoni tal-fatti, li għandha ssir mill-Qorti Ġenerali. L-istess japplika għall-argument imressaq mill-Kummissjoni li l-metodoloġija ta’ kalkolu tal-prezzijiet ta’ konverżjoni għall-PT II kienet iktar vantaġġuża għall-Istat minn dik li tirriżulta mill-applikazzjoni tal-QT. Fi kwalunkwe każ, b’mod ġenerali, DLH, kif ukoll il-Kummissjoni, jidhru li pjuttost qiegħdin jippruvaw jiġġustifikaw a posteriori devjazzjoni mir-regoli rilevanti tal-QT milli jinvokaw ġustament evalwazzjoni insuffiċjenti jew żbaljata tal-fatti mill-Qorti Ġenerali.
138. Permezz tat-tieni motiv tagħha, DLH, sostnuta mill-Kummissjoni, issostni li r-riskju ta’ nuqqas ta’ osservanza tal-punt 67 tal-QT kien biss teoretiku u li l-applikazzjoni għal awtorizzazzjoni prevista quddiem il-Kummissjoni kienet intiża sabiex tiżgura l-konformità, u mhux maħsuba bħala deroga jew posponiment tad-deċiżjoni. Barra minn hekk, DLH issostni li l-mekkaniżmu alternattiv magħżul kien jiggarantixxi l-osservanza ex ante tal-punt 67, peress li, skont il-premessa 158 tad-deċiżjoni kontenzjuża, il-kunsens tal-Kummissjoni kellu jintalab u jinkiseb qabel il-konverżjoni.
139. Dan l-ilment għandu wkoll, fil-fehma tiegħi, jiġi miċħud.
140. Billi kkomunikat, wara l-adozzjoni tad-deċiżjoni kontenzjuża, l-evalwazzjoni finali tagħha dwar l-osservanza ta’ wieħed mir-rekwiżiti tal-QT, il-Kummissjoni rrinunzjat milli twettaq evalwazzjoni ex ante kompleta tal-kompatibbiltà tal-miżura kkonċernata mas-suq intern kif meħtieġ mill-Artikolu 108(3) TFUE. Kif iddeċidiet ġustament il-Qorti Ġenerali, il-Kummissjoni ma hijiex awtorizzata taċċetta devjazzjoni mir-regoli stabbiliti fil-linji gwida tagħha fil-mument tal-adozzjoni tad-deċiżjoni ta’ kompatibbiltà tagħha għas-sempliċi raġuni li l-Istat Membru kkonċernat jimpenja ruħu li jitlob awtorizzazzjoni ġdida (116).
141. Bil-kontra ta’ dak li ssostni DLH, il-premessa 158 tad-deċiżjoni kontenzjuża ma tipprevedix “livell addizzjonali ta’ sigurtà” li jiggarantixxi “konformità massima” mal-QT. Huwa pjuttost jippermetti devjazzjoni mir-regoli previsti minn dan l-istrument, billi jissostitwixxi evalwazzjoni ex ante tan-nuqqas ta’ osservanza tal-QT b’rekwiżit proċedurali u ftehim ex post. Barra minn hekk, mill-formulazzjoni tal-premessa 158 tad-deċiżjoni kontenzjuża jirriżulta b’mod ċar li, għalkemm ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja impenjat ruħha li tfittex (u tikseb) il-kunsens tal-Kummissjoni qabel ma teżerċita d-dritt tagħha għall-konverżjoni, hija madankollu ma ntrabtitx li tiżgura li l-prezz ta’ konverżjoni għal PT II ikun konformi mar-rekwiżiti tal-punt 67 tal-QT (117). Il-Qorti Ġenerali ma tista’ tiġi kkritikata b’ebda qari żbaljat tad-deċiżjoni kontenzjuża fuq dan il-punt (118).
142. Il-premessa 158 tad-deċiżjoni kontenzjuża mhux biss ipposponiet id-deċiżjoni dwar l-adegwatezza tal-prezz ta’ konverżjoni għad-data li fiha ser isseħħ din il-konverżjoni. Hija aċċettat mingħajr ebda ġustifikazzjoni metodu rrikonoxxuta ex ante bħala mhux adatt sabiex jiżgura l-eżitu imfittex mill-imsemmi punt 67, filwaqt li ħalliet il-possibbiltà li tiddevja minn dan il-punt ex post, jiġifieri fl-istadju tal-implimentazzjoni tiegħu.
143. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja tiċħad it-tielet aggravju.
D.      Fuq ir-raba’ aggravju
144. Permezz tar-raba’ aggravju, DLH tikkontesta l-punti 373 sa 412 tas-sentenza appellata. DLH tqajjem żewġ ilmenti. L-ewwel nett, hija ssostni li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi u marret lil hinn mil-limiti tal-istħarriġ ġudizzjarju tagħha meta qieset li l-Kummissjoni kellha tieħu inkunsiderazzjoni elementi addizzjonali waqt l-evalwazzjoni tal-eżistenza ta’ SSS għall-applikazzjoni tal-punt 72 tal-QT. It-tieni nett, DLH issostni li l-Qorti Ġenerali kkonkludiet b’mod żbaljat li l-Kummissjoni ma setgħetx validament tqis li DLH ma kellhiex SSS fl-ajruporti ta’ Düsseldorf u ta’ Vjenna “tal-inqas” matul l-istaġun tas-sajf 2019 tal-IATA.
145. Skont il-punt 72 tal-QT, jekk il-benefiċjarja ta’ miżura ta’ rikapitalizzazzjoni COVID‑19 ta’ ammont ogħla minn EUR 250 000 000 hija impriża li għandha SSS f’mill-inqas wieħed mis-swieq inkwistjoni li fihom hija teżerċita l-attivitajiet tagħha, l-Istati Membri għandhom jipproponu miżuri addizzjonali sabiex jippreżervaw l-eżerċizzju ta’ kompetizzjoni effettiva fl-imsemmija swieq u, b’mod partikolari, joffru impenji strutturali jew komportamentali previsti fl-Avviż dwar ir-rimedji.
1.      L-ewwel ilment ibbażat fuq li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta kkonkludiet li l-Kummissjoni kellha tieħu inkunsiderazzjoni fatturi addizzjonali sabiex tistabbilixxi SSS
146. Fid-deċiżjoni kontenzjuża, il-Kummissjoni qieset li s-swieq li fihom jopera l-benefiċjarju li kienu rilevanti għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-effetti ta’ distorsjoni tal-miżura kkonċernata fuq il-kompetizzjoni kienu s-swieq tal-provvista ta’ servizzi ta’ trasport bl-ajru ta’ passiġġieri lejn u mill-ajruporti moqdija minn DLH. Il-Kummissjoni evalwat jekk LH Group kellux SSS fl-ajruporti rilevanti (119) billi eżaminat tliet kriterji, jiġifieri, is-sehem tas-slots miżmuma minn dan il-grupp f’dawn l-ajruporti, it-tieni, il-livell ta’ konġestjoni f’dawn l-ajruporti, u s-sehem tas-slots miżmuma mill-kompetituri (120). Abbażi ta’ dawn l-elementi, il-Kummissjoni kkonkludiet li LH Group kellu SSS biss fl-ajruporti ta’ Frankfurt u ta’ München matul l-istaġun tas-sajf 2019 u l-istaġun tax-xitwa 2019/2020 tal-IATA.
147. Fis-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li, billi eżaminat biss fatturi marbuta, essenzjalment, mal-ostakoli għad-dħul u għall-espansjoni f’dak li jirrigwarda l-kapaċità tal-ajruporti, il-Kummissjoni ma kinitx ħadet inkunsiderazzjoni l-fatturi rilevanti kollha sabiex tevalwa l-eżistenza ta’ SSS fis-suq tas-servizzi ta’ trasport bl-ajru ta’ passiġġieri. Skont il-Qorti Ġenerali, il-Kummissjoni kienet injorat il-fatturi direttament marbuta mal-provvista ta’ dawn is-servizzi, bħan-numru ta’ titjiriet operati jew is-siġġijiet offruti fis-slots allokati, li jistgħu jagħtu informazzjoni diretta dwar l-ishma tas-suq ta’ DLH u tal-kompetituri tagħha f’dan is-suq (121). Billi ma ħaditx inkunsiderazzjoni dawn l-elementi, minkejja l-importanza tal-ishma tas-suq bħala indikatur ta’ SSS (122), il-Kummissjoni wettqet żball manifest ta’ evalwazzjoni li jivvizzja d-deċiżjoni kontenzjuża kif ukoll id-deċiżjoni ta’ rettifika.
148. DLH, sostnuta mill-Kummissjoni u mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, issostni li l-Qorti Ġenerali ma stabbilixxietx l-eżistenza ta’ żball manifest ta’ evalwazzjoni, marret lil hinn mil-limiti tal-istħarriġ ġudizzjarju, billi ssostitwixxiet il-motivazzjoni tagħha stess għall-motivazzjoni tal-Kummissjoni, u wettqet evalwazzjoni manifestament żbaljata tal-provi. Fil-fehma tagħhom, il-kriterji eżaminati fid-deċiżjoni kontenzjuża kienu eżatti u indikatur suffiċjenti tal-pożizzjoni ta’ DLH fis-suq fl-ajruporti rilevanti, u l-fatturi identifikati mill-Qorti Ġenerali ma kellhomx valur probatorju addizzjonali sinjifikattiv. Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali ma pprovdietx raġuni suffiċjenti li għaliha l-Kummissjoni kienet obbligata tieħu inkunsiderazzjoni dawn il-fatturi, iżda llimitat ruħha għal riferiment vag wisq għall-“elementi rilevanti kollha”.
149. Nirrileva, l-ewwel nett, li, billi stħarrġet l-għażla mill-Kummissjoni tal-kriterji rilevanti sabiex tidentifika s-SSS, il-Qorti Ġenerali applikat il-kriterju tal-iżball manifest ta’ evalwazzjoni, billi ppreċiżat li l-portata tal-istħarriġ tagħha kienet limitata f’dan ir-rigward  (123). L-allegazzjoni ta’ DLH għandha għalhekk tiġi miċħuda sa fejn hija ssostni li l-Qorti Ġenerali ma rrikonoxxietx is-setgħa diskrezzjonali wiesgħa li għandha l-Kummissjoni f’dan il-qasam.
150. It-tieni nett, bil-kontra ta dak li ssostni DLH abbażi ta’ qari parzjali u żbaljat tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali indikat preċiżament liema fatturi l-Kummissjoni ma ħaditx inkunsiderazzjoni u għaliex dawn il-fatturi kienu rilevanti fil-każ ineżami (124) Il-Qorti Ġenerali mmotivat b’mod suffiċjenti r-raġunijiet li għalihom il-Kummissjoni kienet obbligata teżaminahom.
151. It-tielet nett, diġà fakkart li hija l-Qorti Ġenerali li għandha tivverifika jekk il-provi invokati jikkostitwixxux id-data kollha rilevanti li għandha tittieħed inkunsiderazzjoni sabiex tiġi evalwata sitwazzjoni kumplessa u jekk humiex tali li jissostanzjaw il-konklużjonijiet misluta minnhom (125). Barra minn hekk, hekk kif tfakkar ukoll, in-nuqqas ta’ teħid inkunsiderazzjoni ta’ elementi essenzjali jikkostitwixxi żball manifest ta’ evalwazzjoni tal-fatti, li, fih innifsu, jikkontesta l-plawżibbiltà tal-analiżi mwettqa mill-awtur tal-att ikkontestat (126). Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali setgħet tqis, mingħajr ma tmur lil hinn mill-portata tal-istħarriġ tagħha u mingħajr ma tissostitwixxi l-evalwazzjoni tagħha (jew ir-raġunament tagħha) għall-evalwazzjoni tal-Kummissjoni (jew għall-motivazzjoni tagħha), li l-Kummissjoni kienet wettqet tali żball meta ma ħaditx inkunsiderazzjoni fatturi li jista’ jkollhom effett sinjifikattiv (127) fuq l-evalwazzjoni tas-setgħa fis-suq ta’ DLH fis-sens tal-punt 72 tal-QT.
152. Ir-raba’ nett, il-Qorti Ġenerali sempliċement affermat ir-rilevanza ta’ tali fatturi u l-insuffiċjenza tal-kriterji eżaminati mill-Kummissjoni, filwaqt li naqset espliċitament milli twettaq evalwazzjoni tal-impatt tal-ewwel u tar-relazzjoni tagħhom mat-tieni, li kien jimplika sostituzzjoni tal-evalwazzjoni ekonomika tagħha għal dik tal-Kummissjoni (128). Billi annullat id-deċiżjoni kontenzjuża, il-Qorti Ġenerali ma pprovdietx evalwazzjoni alternattiva, hija ħalliet lill-Kummissjoni l-kompitu li twettaq din l-evalwazzjoni fid-dawl tal-elementi rilevanti kollha.
153. Il-ħames nett, il-Qorti Ġenerali ma kkontestatx l-adegwatezza tal-indikaturi użati mill-Kummissjoni. Għall-kuntrarju, hija rrikonoxxiet ir-rilevanza tagħhom bħala indikaturi tal-ostakli għad-dħul u għall-espansjoni. Madankollu, hija qieset li dawn ma kinux suffiċjenti, peress li ma kinux jipprovdu informazzjoni dwar l-ishma tas-suq miżmuma minn DLH u mill-kompetituri tagħha fis-suq rilevanti. Insostenn tal-konklużjoni tagħha dwar l-importanza li jiġu inklużi fatturi relatati mas-suq tal-provvista ta’ servizzi ta’ trasport bl-ajru ta’ passiġġieri, il-Qorti Ġenerali bbażat ruħha fuq data fil-proċess, mhux ikkontestata quddiemha, li tgħid li l-ishma tas-suq ta’ DLH, espressi f’numru ta’ frekwenzi (in-numru ta’ titjiriet) u f’siġġijiet offruti lejn u mill-ajruporti kkonċernati, kienu jaqbżu, kultant kunsiderevolment, is-sehem ta’ slots indikat fid-deċiżjoni kontenzjuża (129). DLH ma invokatx żnaturament tal-provi f’dan ir-rigward.
154. Fis-sitt nett, m’iniex konvint mill-argument imressaq mill-Kummissjoni li l-ishma tas-suq f’termini ta’ frekwenzi u ta’ siġġijiet jew jikkoinċidu neċessarjament mal-parametri użati fid-deċiżjoni kontenzjuża (u jistgħu jinsiltu minnhom), jew jikkostitwixxu wkoll miżuri ta’ kapaċità tal-ajruporti. Għalkemm huwa minnu li, skont ir-Regolament Nru 95/93 (130), slot jagħti dritt biss għal inżul jew tluq wieħed f’mument partikolari (131), it-trasportaturi tal-ajru dejjem ikollhom marġni sabiex jiddeċiedu dwar il-frekwenza tat-titjiriet tagħhom, peress li r-regola “slot użat jew mitluf” hija applikabbli sa 80 % tas-slots allokati lil kull trasportatur (132). Barra minn hekk, dan l-argument jidher li huwa kontradett mill-informazzjoni mhux ikkontestata li fuqha bbażat ruħha l-Qorti Ġenerali.
155. Fl-aħħar nett, DLH, sostnuta mill-Kummissjoni, issostni li l-kriterji segwiti fid-deċiżjoni kontenzjuża huma konformi mal-prattika u mal-ġurisprudenza fil-kawżi ta’ konċentrazzjoni. Issa, il-kawżi invokati minn DLH u mill-Kummissjoni kienu jikkonċernaw l-akkwist ta’ slots mingħand trasportaturi li kienu waqqfu l-attivitajiet tagħhom u li ma kinux għadhom preżenti fis-suq tal-provvista ta’ servizzi ta’ trasport bl-ajru ta’ passiġġieri (133), filwaqt li l-miżura kkonċernata hija intiża sabiex tippermetti lil DLH tkompli l-attivitajiet tagħha f’dan is-suq. Għaldaqstant, għalkemm l-ishma tas-suq f’termini ta’ frekwenzi u ta’ siġġijiet ma għandhomx sinjifikat fl-ewwel każ, dawn jistgħu jikkostitwixxu indikaturi rilevanti tas-saħħa fis-suq fit-tieni każ, kif jidher mill-informazzjoni li fuqha bbażat ruħha l-Qorti Ġenerali. Il-fatt li, waqt l-eżami tad-definizzjoni tas-swieq rilevanti, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li miżura ta’ rikapitalizzazzjoni bħall-miżura kkonċernata għandha effett simili għal konċentrazzjoni li tirrigwarda slots (134), ma jikkontestax awtomatikament ir-rilevanza tal-ishma tas-suq fil-provvista ta’ servizzi ta’ trasport bl-ajru fl-ajruporti kkonċernati waqt l-evalwazzjoni tas-SSS.
2.      Fuq it-tieni lment, ibbażat fuq il-fatt li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta kkonkludiet li DLH ma kellhiex SSS fl-ajruporti ta’ Düsseldorf u ta’ Vjenna
156. DLH, sostnuta mill-Kummissjoni u mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, issostni li l-Qorti Ġenerali ma wrietx li l-Kummissjoni kienet wettqet żball manifest ta’ evalwazzjoni meta qieset li DLH ma kellhiex SSS fl-ajruporti ta’ Düsseldorf u ta’ Vjenna. Dan l-ilment jirrigwarda l-punti 388 sa 412 tas-sentenza appellata.
157. Kemm għall-ajruporti ta’ Düsseldorf kif ukoll għall-ajruporti ta’ Vjenna, il-Qorti Ġenerali rrilevat li evalwazzjoni globali tal-kriterji meħuda inkunsiderazzjoni mill-Kummissjoni kienet turi l-eżistenza ta’ sehem ta’ slots għoli ħafna, inkluż matul il-ħinijiet l-iktar intensivi (135), min-naħa tal-grupp Lufthansa, rata ta’ konġestjoni għolja ħafna u l-pożizzjoni dgħajfa tal-kompetituri ta’ dan il-grupp. Konsegwentement, hija kkonkludiet, abbażi ta’ dawn il-kriterji biss, li l-Kummissjoni ma setgħetx tikkonkludi b’mod korrett li LH Group ma kellux SSS f’dawn l-ajruporti, tal-inqas matul l-istaġun tas-sajf 2019 tal-IATA (136). Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali rrilevat li l-kriterji li wasslu lill-Kummissjoni tikkonkludi li LH Group kellu SSS fl-ajruporti ta’ Frankfurt u ta’ München ma kinux sostanzjalment differenti minn dawk li jikkonċernaw l-ajruporti ta’ Düsseldorf u ta’ Vjenna, tal-inqas f’dak li jirrigwarda l-istaġun tas-sajf 2019 tal-IATA (137).
158. Preliminarjament, nirrileva li, fil-każ li, hekk kif nipproponi, il-Qorti tal-Ġustizzja jkollha tiċħad l-ewwel ilment ta’ dan l-aggravju, l-iżball ta’ evalwazzjoni identifikat mill-Qorti Ġenerali fir-rigward tal-kriterji magħżula mill-Kummissjoni sabiex tevalwa jekk LH Group kellux SSS, ikun ikkonfermat ukoll għall-ajruporti ta’ Düsseldorf u ta’ Vjenna. Dan l-ilment ikun, f’dak il-każ, ineffettiv (138). Fi kwalunkwe każ, ser neżaminah fil-qosor.
159. DLH, sostnuta mill-Kummissjoni u mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, issostni, fl-ewwel lok, li l-Qorti Ġenerali marret lil hinn mil-limiti tal-istħarriġ ġudizzjarju tagħha, billi interferixxiet fil-marġni ta’ evalwazzjoni tal-Kummissjoni u billi ssostitwixxiet l-analiżi tas-suq tagħha stess għal dik tal-Kummissjoni.
160. Dwar dan il-punt, ser nirrileva sempliċement li DLH tibbaża ruħha mill-ġdid fuq interpretazzjoni restrittiva tal-limiti tal-istħarriġ ġudizzjarju eżerċitat mill-qrati tal-Unjoni fuq l-evalwazzjonijiet ekonomiċi kumplessi, interpretazzjoni li jiena ma nikkondividix għar-raġunijiet diġà esposti. Fil-każ ineżami, mill-punti 396 sa 407 tas-sentenza appellata jirriżulta li l-Qorti Ġenerali sempliċement affermat li d-data li fuqha bbażat ruħha l-Kummissjoni ma kinitx tippermetti, waħedha, li jiġi konkluż li l-grupp LH ma kellux SSS fl-ajruporti ta’ Düsseldorf u ta’ Vjenna. Mill-bqija, il-Qorti Ġenerali espressament astjeniet milli tissostitwixxi l-evalwazzjoni ekonomika tagħha għal dik tal-Kummissjoni (139).
161. DLH issostni wkoll li l-motivazzjoni tas-sentenza appellata hija vaga wisq u insuffiċjenti sabiex jiġi konkluż li jeżisti żball manifest ta’ evalwazzjoni u li l-Qorti Ġenerali ma mmotivatx suffiċjentement id-deċiżjoni tagħha.
162. Din l-allegazzjoni għandha tiġi miċħuda. Il-Qorti Ġenerali bbażat ir-raġunament tagħha fuq id-data meħuda inkunsiderazzjoni mill-Kummissjoni u indikat b’mod ċar għaliex din id-data ma setgħetx, fiha nnifisha, twassal lill-Kummissjoni sabiex teskludi s-SSS ta’ DLH għall-ajruporti ta’ Düsseldorf u ta’ Vjenna. Il-punti 396 sa 407 huma mmotivati biżżejjed f’dan ir-rigward.
163. Fl-aħħar nett, skont DLH, il-Kummissjoni ġustament qieset li DLH ma kellhiex SSS fl-ajruporti ta’ Düsseldorf u ta’ Vjenna. Minn naħa, il-parametri tal-SSS f’dak li jirrigwarda l-ajruporti ta’ Düsseldorf u ta’ Vjenna kienu differenti b’mod sinjifikattiv minn dawk li jikkonċernaw l-ajruporti ta’ Frankfurt u ta’ München, peress li s-sehem ta’ slots miżmum minn DLH kien nettament ogħla fit-tieni ajruporti milli f’tal-ewwel. Barra minn hekk, bil-kontra għall-ipoteżijiet tal-Qorti Ġenerali, żamma medja ta’ slots ta’ 44 % jew ta’ 46 % ma hijiex biżżejjed sabiex tiġi preżunta l-eżistenza ta’ pożizzjoni dominanti fis-sens tal-ġurisprudenza u tal-prattika stabbilita tal-Kummissjoni fil-kawżi ta’ kontroll tal-konċentrazzjonijiet. Min-naħa l-oħra, il-paragun tad-data dwar l-istaġuni tas-sajf 2019 tal-IATA mad-data dwar l-istaġuni tax-xitwa2019/2020 tal-IATA, hekk kif għamlet il-Qorti Ġenerali, ma huwiex xieraq peress li, fis-settur tat-trasport bl-ajru, l-istaġuni tas-sajf u tax-xitwa huma perijodi kompletament differenti.
164. Kuntrarjament għal dak li ssostni Condor, din l-allegazzjoni ma hijiex purament fattwali, iżda tikkontesta klassifikazzjoni ġuridika tal-fatti magħmula mill-Qorti Ġenerali u għalhekk hija ammissibbli. B’dan premess, din l-allegazzjoni għandha, fil-fehma tiegħi, tiġi miċħuda.
165. Qabelxejn, kuntrarjament għal dak li jippreżupponu DLH u l-Kummissjoni, il-Qorti Ġenerali ma bbażatx ruħha fuq il-preżunzjoni li żamma medja ta’ slots li jaqbżu limitu ta’ 40 % tiżvela pożizzjoni dominanti, u għaldaqstant SSS. Fil-punt 397 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali, filwaqt li rreferiet b’analoġija għall-ġurisprudenza dwar l-evalwazzjoni tal-pożizzjoni dominanti (140), affermat espliċitament li sehem mis-suq ta’ iktar minn 40 % huwa “l-ewwel indizju, fost oħrajn, li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni”, u mhux element determinanti waħdu sabiex jiġi evalwat is-SSS (141).F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-Qorti Ġenerali ma ddeċidietx li LH Group kien igawdi minn SSS fl-ajruporti ta’ Düsseldorf u ta’ Vjenna. Hija sempliċement ikkonkludiet li l-kriterji li fuqhom ibbażat ruħha l-Kummissjoni ma kinux suffiċjenti sabiex jeskluduha u li l-konklużjonijiet misluta minnhom kienu inkoerenti.
166. Fir-rigward tal-argument li l-Qorti Ġenerali wettqet żball meta qabblet l-ishma tas-slots u tar-rati ta’ konġestjoni bejn l-ajruporti ta’ Düsseldorf u ta’ Vjenna matul l-istaġun tas-sajf 2019 tal-IATA, minn naħa, u l-ajruporti ta’ München u ta’ Frankfurt matul l-istaġun tax-xitwa 2019/2020 tal-IATA, min-naħa l-oħra, għandi t-tendenza li naqbel ma’ Ryanair li dan il-paragun ma huwiex żbaljat fih innifsu, peress li ż-żamma tal-ishma hija miżura relattiva. Sa fejn il-Kummissjoni ma qisitx li kienu meħtieġa ishma ogħla biex tiġi evalwata SSS matul l-istaġun tas-sajf milli matul l-istaġun tax-xitwa, tali paragun jibqa’ validu.
167. Fi kwalunkwe każ, il-konklużjoni li l-Kummissjoni ma setgħetx, abbażi biss tad-data esposta fid-deċiżjoni kontenzjuża, tqis li LH Group ma kellux SSS fl-ajruporti ta’ Düsseldorf u ta’ Vjenna hija awtonoma. Huwa biss sussidjarjament li l-Qorti Ġenerali kkonstatat li tali konklużjoni kienet ukoll inkoerenti, peress li l-kriterji li wasslu lill-Kummissjoni tqis li LH Group kien jibbenefika minn SSS fl-ajruporti ta’ Frankfurt u ta’ München ma kinux sostanzjalment differenti minn dawk li jikkonċernaw l-ajruporti ta’ Düsseldorf u ta’ Vjenna (142) Sa fejn DLH tiddikjara li dawn il-kriterji huma differenti, hija tqajjem argument fattwali li ma jaqax taħt il-ġurisdizzjoni tal-Qorti Ġenerali.
168. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, jiena tal-fehma li r-raba’ aggravju għandu jiġi miċħud bħala infondat.
E.      Fuq il-ħames aggravju
169. Permezz tal-ħames aggravju tagħha, li jikkontesta l-punti 467 sa 480 tas-sentenza appellata, DLH, sostnuta mill-Kummissjoni u mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, issostni li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi u ssostitwixxiet l-evalwazzjoni tagħha għal dik tal-Kummissjoni waqt l-istħarriġ tal-impenji strutturali imposti skont il-punt 72 tal-QT. DLH u l-Kummissjoni jsostnu wkoll li l-Qorti Ġenerali adottat motivazzjoni kontradittorja.
170. Il-miżura kkonċernata kienet suġġetta għall-impenn tar-Repubblika Federali tal-Ġermanja li DLH kellha tittrasferixxi slots u assi addizzjonali għall-benefiċċju ta’ trasportatur bl-ajru fl-ajruport ta’ Frankfurt FRA u ta’ trasportatur bl-ajru fl-ajruport ta’ München (143). Il-proċedura ta’ trasferiment ta’ slots ġiet mfassla f’żewġ stadji (144). L-ewwel nett, is-slots kellhom jiġu offruti lill-“operaturi ġodda biss”, jiġifieri lit-trasportaturi mingħajr bażi fl-ajruporti ta’ Frankfurt u ta’ München, bil-kundizzjoni, b’mod partikolari, li huma jintrabtu li jistabbilixxu bażi ta’ mill-inqas erba’ ajruplani. It-tieni nett, li kieku s-slots ma kinux ġew ittrasferiti lil “operatur ġdid” wara tliet staġuni IATA wara l-istabbiliment mill-ġdid komplet tar-“regola tas-slot użajt jew mitluf”, dawn kienu jitqiegħdu għad-dispożizzjoni ta’ trasportatur bl-ajru li diġà għandu bażi f’dawn iż-żewġ ajruporti (iktar ’il quddiem it-“trasportaturi li diġà għandhom bażi”) għall-estensjoni tal-bażi eżistenti tiegħu (145). Konsegwentement, il-kompetituri ta’ LH Group, li diġà kellhom bażi fl-ajruporti ta’ Frankfurt u ta’ München, ma kinux eliġibbli sabiex jakkwistaw il-portafoll ta’ slots li kellhom jiġu ttrasferiti matul l-ewwel stadju tal-proċedura.
171. Fis-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali kkonkludiet li, billi eskludiet lit-trasportaturi li diġà għandhom bażi mill-ewwel stadju tal-proċedura tat-trasferiment tas-slots, il-Kummissjoni naqset milli teżamina l-elementi rilevanti kollha relatati mal-impenn propost, evalwati fid-dawl tal-istruttura u tal-karatteristiċi partikolari tas-swieq inkwistjoni, inkluża l-pożizzjoni tal-benefiċjarju u tal-kompetituri tiegħu f’dawn is-swieq, u għalhekk wettqet żball manifest ta’ evalwazzjoni (146).
172. Fl-ewwel lok, DLH, sostnuta mill-Kummissjoni u mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, issostni li l-Qorti Ġenerali indebitament interferixxiet mas-setgħa ta’ evalwazzjoni wiesgħa tal-Kummissjoni waqt l-approvazzjoni ta’ impenji strutturali skont il-punt 72 tal-QT, issostitwixxiet l-evalwazzjoni tagħha għal dik tal-Kummissjoni u kkontradixxiet il-ġurisprudenza tagħha stess fil-kawża Niki Luftfahrt vs Il-Kummissjoni (147).
173. Bħal fil-każ ta’ aspetti oħra tad-deċiżjoni kontenzjuża eżaminati iktar
’il fuq, l-evalwazzjonijiet ekonomiċi kumplessi li l-Kummissjoni hija obbligata twettaq fil-kuntest tal-eżami tal-impenji jiġġustifikaw li hija għandha setgħa ta’ evalwazzjoni wiesgħa fl-evalwazzjoni tan-natura xierqa u suffiċjenti tagħhom. Dan inevitabbilment jaffettwa s-setgħat tal-qorti tal-Unjoni fil-kuntest tal-istħarriġ ġudizzjarju tagħha tal-impenji aċċettati, kif ippreċiżat iktar ’il fuq fil-punti 15 sa 18 ta’ dawn il-konklużjonijiet u hekk kif il-Qorti Ġenerali stess fakkret fis-sentenza appellata (148). Madankollu, din is-setgħa ta’ evalwazzjoni ma hijiex bla limiti. B’mod partikolari, hija ma teżentax lill-Kummissjoni minn stħarriġ ġudizzjarju tan-natura suffiċjenti tal-provi invokati u tal-fondatezza tal-konklużjonijiet misluta minnhom. Lanqas ma teżenta lill-Kummissjoni minn stħarriġ tal-interpretazzjoni tagħha tad-data ekonomika u tal-osservanza tal-limiti li hija timponi fuq il-marġni ta’ evalwazzjoni tagħha stess meta hija tadotta linji gwida (149). Hekk kif ippreċiżat korrettament il-Qorti Ġenerali fis-sentenza appellata (150), l-impenji meħuda skont il-punt 72 tal-QT għandhom mhux biss jirrispettaw il-QT, iżda wkoll josservaw il-kundizzjonijiet previsti mill-Avviż dwar ir-rimedji li għalih jirreferi espressament dan il-punt. Konsegwentement, kemm il-QT kif ukoll l-Avviż dwar ir-rimedji jispeċifikaw u jillimitaw il-kamp ta’ applikazzjoni tal-marġni ta’ evalwazzjoni tal-Kummissjoni fir-rigward tal-evalwazzjoni tagħha tal-impenji skont il-punt imsemmi hawn fuq.
174. Għall-kuntrarju ta’ dak li jsostnu DLH, il-Kummissjoni u r-Repubblika Federali tal-Ġermanja jsostnu, fil-fehma tiegħi, il-Qorti Ġenerali ma ssostitwixxietx l-evalwazzjoni tal-Kummissjoni u lanqas ma pproponiet struttura ta’ impenn alternattiva. Hija sempliċement eżaminat l-analiżi tal-Kummissjoni u kkonstatat li din ma kinitx ħadet inkunsiderazzjoni l-elementi rilevanti kollha relatati mal-evalwazzjoni proposta, kif jeżiġi speċifikament il-punt 12 tal-Avviż dwar ir-rimedji (151). Hija ddeċidiet li l-Kummissjoni kienet naqset milli teżamina jekk l-esklużjoni tal-kompetituri eżistenti matul l-ewwel stadju tal-proċedura ta’ trasferiment ta’ slots kinitx xierqa u neċessarja sabiex iżżomm kompetizzjoni effettiva, skont il-punt 72 tal-QT (152), filwaqt li spjegat ir-raġunijiet li għalihom tali eżami kien neċessarju fil-każ ineżami (153). B’mod partikolari, il-Qorti Ġenerali esprimiet riżervi dwar l-evalwazzjoni tal-Kummissjoni, peress li hija ma analizzatx jekk l-esklużjoni tat-trasportaturi li diġà għandhom bażi setgħetx ikollha l-effett li tkompli tifframmenta l-kompetizzjoni f’dawn l-ajruporti (154).
175. Billi enfasizzat il-lakuni fl-evalwazzjoni tal-Kummissjoni, billi tat eżempji ċari sabiex turi d-dubji tagħha u billi finalment kkonkludiet li l-analiżi kienet manifestament inkompleta u mhux konformi mar-regoli li jirregolaw l-eżerċizzju tas-setgħa ta’ evalwazzjoni tal-Kummissjoni, il-Qorti Ġenerali ma marritx lil hinn mill-portata tal-istħarriġ tagħha ta’ evalwazzjoni ekonomika kumplessa, hekk kif deskritt fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja.
176. Fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, il-Kummissjoni ssostni fil-qosor li l-paragrafu 12 tal-Avviż dwar ir-rimedji, jiġifieri r-rekwiżit speċifiku li jittieħdu inkunsiderazzjoni “l-istruttura u l-karatteristiċi tas-suq, inkluża l-pożizzjoni tal-partijiet u tal-partijiet l-oħra”, huwa dispożizzjoni ta’ ‘natura ġenerali’, li ma timponilhiex li tevalwa speċifikament, fid-dawl ta’ dawn il-kriterji, kull aspett tal-impenji proposti”.
177. L-argument tal-Kummissjoni ma jikkonvinċix, b’mod partikolari, fid-dawl tal-karatteristiċi speċifiċi tal-QT, li għandhom neċessarjament jittieħdu inkunsiderazzjoni fl-evalwazzjoni tal-adegwatezza u tan-natura suffiċjenti tal-impenji imposti skont il-punt 72 ta’ dan l-istrument. Fid-dawl ta’ dawn il-karatteristiċi, tali impenji għandhom ikunu intiżi li jiggarantixxu li, wara l-għoti tal-għajnuna, il-benefiċjarju ma jsirx iktar b’saħħtu fis-suq milli qabel it-tifqigħa tal-COVID‑19 u li tinżamm kompetizzjoni effettiva fis-swieq ikkonċernati, hekk kif irrilevat ġustament il-Qorti Ġenerali (155). Għaldaqstant, it-teħid inkunsiderazzjoni tal-istruttura u tal-karatteristiċi tas-suq, inkluża l-pożizzjoni tal-kompetituri eżistenti tal-benefiċjarju, kif jeżiġi l-paragrafu 12 tal-Avviż dwar ir-rimedji, huwa manifestament rilevanti fis-sens tal-punt 72 tal-QT. Dan huwa iktar u iktar evidenti peress li, hekk kif jenfasizza l-punt 45 tal-QT, l-għajnuna fil-forma ta’ ekwità u/jew ta’ strumenti ibridi fir-rigward tal-kapital toħloq distorsjoni b’saħħitha tal-kompetizzjoni.
178. F’dan il-kuntest, il-fatt li ma jiġix indirizzat it-tħassib dwar frammentazzjoni ġdida tal-kompetizzjoni fl-evalwazzjoni tagħha jista’ tabilħaqq jikkostitwixxi żball manifest ta’ evalwazzjoni min-naħa tal-Kummissjoni li l-Qorti Ġenerali kellha dritt tistabbilixxi (156). Dan huwa b’mod partikolari l-każ f’sitwazzjoni fejn il-Kummissjoni stess, fl-evalwazzjoni tal-eżistenza ta’ SSS, kienet irrikonoxxiet li l-kompetizzjoni li kellu jaffaċċja LH Group fl-ajruporti ta’ Frankfurt u ta’ München kienet dgħajfa u frammentata (157). L-istess japplika fir-rigward tal-isproporzjon tal-piż eżistenti bejn il-benefiċjarju u l-eqreb kompetituri tiegħu.
179. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, jiena tal-fehma li l-Qorti Ġenerali ma ssostitwixxietx l-evalwazzjoni tagħha għal dik tal-Kummissjoni, u lanqas ma marret kontra l-ġurisprudenza tagħha stess, meta kkonkludiet li l-Kummissjoni kienet wettqet żball manifest ta’ evalwazzjoni meta naqset milli teżamina, fid-deċiżjoni kontenzjuża, jekk kienx xieraq li jiġu esklużi l-kompetituri li diġà għandhom bażi fl-ajruporti ta’ Frankfurt u ta’ München mill-ewwel stadju tal-proċedura ta’ trasferiment.
180. Fit-tieni lok, DLH, sostnuta mill-Kummissjoni, issostni li r-raġunament li jinsab fil-punti 473, 474 u 476 tas-sentenza appellata huwa f’kontradizzjoni diretta mal-konstatazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali li jinsabu fil-punti 452 u 463 rispettivament
ta’ dik l-istess sentenza.
181. Jien ma nistax insib tali kontradizzjonijiet.
182. L-ewwel nett, fil-punt 452 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali kkonkludiet li n-numru ta’ slots li kellhom jiġu ttrasferiti kien jippermetti d-dħul ta’ kompetitur ġdid ta’ daqs simili għal dawk diġà preżenti fis-suq, li jwassal għall-ħolqien ta’ restrizzjoni kompetittiva paragunabbli ma’ dik eżerċitata mill-kompetituri eżistenti.
183. Din il-konklużjoni ma hijiex kontradetta mill-punt 473, li fih il-Qorti Ġenerali enfasizzat il-piż ikbar ta’ LH Group meta mqabbel mal-eqreb kompetituri tiegħu, b’mod partikolari fir-rigward tan-numru ta’ ajruplani bbażati fl-ajruporti ta’ München u ta’ Frankfurt. Tali żbilanċ kien jippersisti anki wara t-trasferiment, peress li d-daqs tal-kompetitur il-ġdid kien paragunabbli ma’ dak tal-kompetituri li diġà għandhom bażi f’dawn l-ajruporti. Lanqas ma teżisti kontradizzjoni fir-rigward tal-punt 474 tas-sentenza appellata. Fil-fatt, l-ewwel sentenza ta’ dan il-paragrafu tirriproduċi kważi kelma b’kelma l-ewwel sentenza tal-punt 452, dwar id-daqs komparabbli ta’ kompetitur ġdid għal dak tal-kompetituri eżistenti (158). Madankollu, il-punt 474 jindirizza kwistjoni dwar l-effett tal-esklużjoni tal-kompetituri li diġà għandhom bażi fl-ajruporti ta’ Frankfurt u ta’ München mill-ewwel stadju tal-proċedura ta’ trasferiment fuq il-livell ta’ frammentazzjoni tal-kompetizzjoni f’dawn l-ajruporti. Ebda kontradizzjoni ma tista’ tiġi kkonstatata mal-punt 452, li jittratta kwistjoni oħra dwar in-natura suffiċjenti tan-numru ta’ slots li għandhom jiġu ttrasferiti.
184. It-tieni nett, l-allegazzjoni li l-punt 476 tas-sentenza appellata jikkontradixxi l-punt 463 ta’ dik is-sentenza hija bbażata bl-istess mod fuq qari parzjali tas-sentenza appellata. Il-konklużjoni tal-Qorti Ġenerali li l-kompetituri li diġà għandhom bażi fl-ajruporti ta’ Frankfurt u ta’ München setgħu jkunu f’pożizzjoni aħjar sabiex iżidu l-pressjoni kompetittiva fuq DLH, peress li huma jsostnu inqas spejjeż, ma tikkontradixxix iċ-ċaħda tal-allegazzjoni ta’ Ryanair li l-obbligu impost fuq l-operaturi l-ġodda li jistabbilixxu bażi kien sproporzjonat peress li kien iżid l-ispejjeż tad-dħul. Fil-punt 463 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali awtorizzat dan ir-rekwiżit wara li bbilanċjat l-ispejjeż addizzjonali tad-dħul imposti fuq l-operaturi l-ġodda u ż-żidiet f’termini ta’ pressjoni kompetittiva iktar qawwija fuq DLH. Fir-rigward tal-eżami tan-natura xierqa tal-esklużjoni tal-kompetituri eżistenti matul l-ewwel stadju tal-proċedura ta’ trasferiment, il-Qorti Ġenerali eżaminat l-ispejjeż għolja tad-dħul għall-operaturi l-ġodda minn perspettiva differenti, jiġifieri l-effett tagħha fuq l-effikaċja tal-proċedura ta’ trasferiment (159).
185. Fl-aħħar nett, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja qajmet ilment awtonomu, ibbażat fuq il-fatt li l-“approċċ estensiv” adottat mill-Qorti Ġenerali fil-punti 472 et seq. tas-sentenza appellata u r-rekwiżiti eċċessivi imposti fuq l-impenji strutturali addizzjonali fil-punt 72 tal-QT għandhom il-konsegwenza, essenzjalment, li jirrestrinġu l-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 107(3)(b) TFUE. Il-punt 72 tal-QT għandu l-għan li jtaffi wkoll ir-restrizzjonijiet għall-kompetizzjoni ta’ għajnuna li diġà tqieset li hija proporzjonata fid-dawl ta’ tali dispożizzjoni tat-Trattat. Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali ma ħaditx inkunsiderazzjoni l-interazzjoni bejn il-QT u d-dritt primarju.
186. Dan l-ilment, li jqajjem tħassib dwar l-ammissibbiltà tiegħu (160), huwa fi kwalunkwe każ manifestament infondat. Ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja ma tikkontestax il-konformità mal-Artikolu 107(3)(b) TFUE tal-punt 72 tal-QT, sa fejn, għal miżuri ta’ rikapitalizzazzjoni li jaqbżu ċertu limitu, dan jimponi l-adozzjoni ta’ miżuri addizzjonali għas-salvagwardja tal-kompetizzjoni fis-swieq fejn il-benefiċjarju jgawdi minn SSS u li għalihom l-għajnuna tista’ titqies kompatibbli. Hija tikkontesta biss il-mod li bih il-Qorti Ġenerali stħarrġet tali miżuri fil-każ ineżami. Madankollu, l-impenji meħuda għal miżuri skont l-Artikolu 107(3)(b) TFUE u l-punt 72 tal-QT ma humiex eżentati minn evalwazzjoni xierqa tal-adegwatezza u s-suffiċjenza tagħhom sabiex tiġi żgurata l-kompatibbiltà ta’ dawk il-miżuri.
187. F’dan il-kuntest, huwa utli li jitfakkar li l-għan tal-impenji meħuda skont il-punt 72 tal-QT u tal-Avviż dwar ir-rimedji huwa li tiġi eliminata kompletament il-biża’ li l-miżura ta’ rikapitalizzazzjoni inkwistjoni tista’ tostakola b’mod sinjifikattiv kompetizzjoni effettiva fis-swieq fejn il-benefiċjarju jgawdi minn SSS u li jitneħħew id-dubji dwar il-kompatibbiltà ta’ din il-miżura mas-suq intern (161). Għalhekk, hija r-responsabbiltà tal-Kummissjoni li tiżgura li l-impenji imposti jkunu kapaċi biżżejjed biex jiġu implimentati b’mod effettiv u f’waqtu, anki billi tiżdied l-attraenza tar-rimedju (162). Min-naħa tagħha, hija l-qorti tal-Unjoni li għandha tistħarreġ l-evalwazzjoni tal-Kummissjoni, fil-limiti diġà murija. Fil-każ ineżami, għar-raġunijiet esposti iktar ’il fuq, dawn il-limiti ma nqabżux. Għaldaqstant l-ilment imressaq mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja għandu jiġi miċħud.
188. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja tiċħad il-ħames aggravju.
F.      Fuq is-sitt aggravju
189. Permezz tas-sitt aggravju tagħha, li jikkontesta l-punti 496 sa 502 tas-sentenza appellata, DLH, sostnuta mill-Kummissjoni u mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, issostni li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta qieset li l-Kummissjoni ma mmotivatx suffiċjentement ir-rekwiżit ta’ remunerazzjoni għat-trasferiment tas-slots inkwistjoni.
190. Skont ġurisprudenza stabbilita, l-obbligu ta’ motivazzjoni previst fl-Artikolu 296 TFUE jikkostitwixxi rekwiżit proċedurali essenzjali li għandu jiġi distint mill-kwistjoni tal-fondatezza tal-motivazzjoni, fejn din tirrigwarda l-legalità sostantiva tal-att kontenzjuż. Il-motivazzjoni li jeħtieġ dan l-artikolu għandha tkun adatta għan-natura tal-att inkwistjoni u għandha turi, b’mod ċar u inekwivoku, ir-raġunament ta’ l-istituzzjoni, awtriċi ta’ dan l-att, b’mod li l-persuni kkonċernati jkunu jistgħu jsiru jafu r-raġunijiet għall-miżura li tkun ittieħdet u l-qorti li jkollha ġurisdizzjoni tkun tista’ tagħmel l-istħarriġ tagħha. F’dan ir-rigward, ma huwiex meħtieġ li l-motivazzjoni tittratta l-punti ta’ fatt u ta’ liġi kollha rilevanti, peress li l-kwistjoni ta’ jekk il-motivazzjoni ta’ att tissodisfax r-rekwiżiti ta’ dan l-artikolu għandha tiġi evalwata mhux biss fid-dawl tal-formulazzjoni tagħha iżda wkoll tal-kuntest li minnu tagħmel parti u tar-regoli legali kollha dwar il-materja inkwistjoni (163).
191. Fir-rigward, b’mod iktar partikolari, ta’ deċiżjoni li ma jitqajmux oġġezzjonijiet skont l-Artikolu 108(3) TFUE, bħal fil-każ preżenti, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li tali deċiżjoni, li tittieħed f’termini qosra, għandha tindika biss ir-raġunijiet li għalihom il-Kummissjoni tqis li ma hemmx diffikultajiet serji ta’ evalwazzjoni tal-kompatibbiltà tal-għajnuna inkwistjoni mas-suq intern u li anki motivazzjoni fil-qosor ta’ din id-deċiżjoni għandha titqies li hija suffiċjenti sabiex tissodisfa r-rekwiżit ta’ motivazzjoni previst fl-Artikolu 296 TFUE jekk hija madankollu turi b’mod ċar u inekwivoku r-raġunijiet li għalihom il-Kummissjoni qieset li ma kinitx iffaċċjata b’tali diffikultajiet serji (164). Il-bilanċ bejn l-obbligu ta’ motivazzjoni adegwata u l-ħtieġa ta’ effettività, stabbilit minn din il-ġurisprudenza, huwa kruċjali matul kriżijiet bħall-COVID‑19, meta l-Kummissjoni tiġi kkonfrontata b’volum eċċezzjonali ta’ notifiki (165). Madankollu, il-kuntest li fih taqa’ l-miżura ta’ għajnuna nnotifikata ma jistax jippermetti lill-istituzzjonijiet tal-Unjoni jissodisfaw livell ta’ motivazzjoni inferjuri għal dak meħtieġ mill-Artikolu 296 TFUE, kif interpretat mill-ġurisprudenza msemmija iktar’ il fuq (166).
192. Fil-każ ineżami, il-Qorti Ġenerali kkonfermat in-natura suffiċjenti tal-motivazzjoni tal-Kummissjoni fuq il-parti l-kbira tal-aspetti tad-deċiżjoni kontenzjuża, anki meta din kienet tidher partikolarment konċiża (167). Hija kkonstatat nuqqas ta’ motivazzjoni biss fir-rigward tar-rekwiżit li t-trasferiment ta’ slots għandu jsir bi ħlas.
193. Tali konstatazzjoni hija, fil-fehma tiegħi, konformi mal-ġurisprudenza mfakkra iktar
’il fuq u eżentata mill-iżbalji allegati minn DLH, mill-Kummissjoni u mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja.
194. L-ewwel nett, il-Qorti Ġenerali ġustament irrilevat in-nuqqas, fid-deċiżjoni kontenzjuża, ta’ indikazzjoni li tispjega għalfejn il-Kummissjoni qieset xieraq li t-trasferiment tas-slots ikun suġġett għal remunerazzjoni (168). Kuntrarjament għal dak li jsostnu DLH, il-Kummissjoni u r-Repubblika Federali tal-Ġermanja il-premessi 71 u 74 ta’ din id-deċiżjoni, li jinsabu fit-Taqsima 2, intitolata “Deskrizzjoni tal-miżura”, sempliċement jiddeskrivu l-kontenut tal-impenji proposti kif ukoll il-proċedura ta’ allokazzjoni tas-slots, iżda ma jipprovdu ebda motivazzjoni fir-rigward tar-raġuni tar-rekwiżit ta’ remunerazzjoni.
195. It-tieni nett, il-Qorti Ġenerali ma injoratx il-fatt li l-impenji proposti kienu jinkludu mhux biss it-trasferiment ta’ slots, iżda wkoll assi oħra meħtieġa minn operatur ġdid għall-istabbiliment ta’ bażi, li hija semmiet espliċitament fil-punt 497 tas-sentenza appellata. Madankollu, hija sseparat korrettament il-kwistjoni tar-remunerazzjoni tat-trasferiment tas-slots minn dik tar-remunerazzjoni tal-assi anċillari, billi ffokat fuq tal-ewwel, kif jirriżulta b’mod ċar mill-aħħar sentenza tal-punt 497 imsemmi iktar ’il fuq u mill-punti segwenti 498 sa 501.
196. It-tielet nett, il-Qorti Ġenerali ssostanzjat b’mod korrett ir-raġunijiet li għalihom kien ta’ importanza deċiżiva, fil-każ ineżami, li tiġġustifika r-rekwiżit ta’ remunerazzjoni għat-trasferiment ta’ slots. Hija enfasizzat li tali rekwiżit kien ta’ natura li jnaqqas l-effettività tal-impenji relatati miegħu (169). Bil-kontra ta’ dak li ssostni r-Repubblika Federali tal-Ġermanja, l-impenji taħt il-punt 72 tal-QT għandhom ikunu maħsuba sabiex ikunu kemm jista’ jkun effettivi. Sabiex jiġi ssodisfatt l-għan li tinżamm kompetizzjoni effettiva fis-swieq fejn il-benefiċjarju jgawdi minn SSS, imfittex minn din id-dispożizzjoni tal-QT, dawn għandhom ikunu jistgħu jiġu implimentati b’mod effettiv u fi żmien qasir (170).
197. Ir-raba’ nett, DLH issostni b’mod żbaljat li l-Qorti Ġenerali adottat l-argument ta’ Condor li t-trasferiment tas-slots inkwistjoni kien jaqa’ taħt l-Artikolu 8b tar-Regolament Nru 95/93 (171), filwaqt li dan kien espliċitament ibbażat fuq l-Artikolu 8a(1)(b)(iii) ta’ dan ir-regolament (172). F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat, fl-ewwel lok, li, imkien fid-deċiżjoni kontenzjuża, il-Kummissjoni ma affermat li t-trasferiment tas-slots kien fondat (u wisq inqas korrettament) fuq din l-aħħar dispożizzjoni. Is-sempliċi fatt li, billi ppreżentaw il-kontenut tal-impenji ta’ trasferiment kif propost mir-Repubblika Federali
tal-Ġermanja, il-punti 71 u 74 tal-imsemmija deċiżjoni jirriproduċu parzjalment il-kliem tal-Artikolu 8a(1)(b)(iii), iċċitat iktar
’il fuq, ma jistax jitqies li jimplika l-adozzjoni mill-Kummissjoni ta’ pożizzjoni fuq il-bażi legali (korretta) skont ir-Regolament Nru 95/93, tat-trasferiment tas-slots inkwistjoni. Fit-tieni lok, għandu jitfakkar li, bil-kontra għal dak li tallega DLH, il-Qorti Ġenerali lanqas ma ħadet pożizzjoni fuq din il-kwistjoni u lanqas ma applikat l-Artikolu 8b tal-imsemmi regolament għall-kawżi ta’ għajnuna mill-Istat. Hija sempliċement enfasizzat li, peress li t-trasferiment ta’ slots kien meħtieġ minn awtorità pubblika fl-eżerċizzju tas-setgħat tagħha u li r-Regolament Nru 95/93 jinkludi regoli speċifiċi f’dan ir-rigward li jeskludu l-kumpens monetarju, kien iktar u iktar importanti li tiġi indirizzata l-kwistjoni tal-kompatibbiltà tar-rekwiżit ta’ remunerazzjoni mal-imsemmi regolament. Għaldaqstant, hija kkonstatat li d-deċiżjoni kontenzjuża kienet ukoll nieqsa minn motivazzjoni fuq dan il-punt.
198. Fl-aħħar nett, fir-rigward tal-allegazzjoni li l-Qorti Ġenerali wettqet żball fl-evalwazzjoni tal-livell ta’ motivazzjoni meħtieġ, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li, fil-punti 499 sa 501 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali ma kkonstatatx li l-motivazzjoni kienet insuffiċjenti sabiex tissodisfa l-istandard legali applikabbli għad-deċiżjonijiet skont l-Artikolu 108(3) TFUE jew għall-evalwazzjonijiet ekonomiċi kumplessi. Hija kkonstatat li d-deċiżjoni kontenzjuża ma kien fiha ebda raġuni dwar kwistjonijiet ta’ importanza deċiżiva.
199. Fid-dawl ta’ dak kollu li ntqal, jiena tal-fehma li s-sitt aggravju għandu jiġi miċħud bħala infondat.
G.      It-talbiet dwar l-appell u l-ispejjeż
200. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja tiċħad l-appell kollu kemm hu. Konsegwentement, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tikkundanna lil DLH għall-ispejjeż ta’ Ryanair u ta’ Condor relatati ma’ dan l-appell kif ukoll lir-Repubblika Federali tal-Ġermanja u lill-Kummissjoni sabiex ibatu l-ispejjeż rispettivi tagħhom, skont l-Artikoli 138(1) u 140(1) tar-Regoli tal-Proċedura, applikabbli għall-proċedura tal-appell bis-saħħa tal-Artikolu 184(1) ta’ dawn ir-Regoli.
IV.    Konklużjoni
201. Nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tiċħad l-appell, tikkundanna lil Deutsche Lufthansa AG tbati l-ispejjeż sostnuti minn Ryanair DAC u Condor Flugdienst GmbH u tikkundanna lir-Repubblika Federali tal-Ġermanja u lill-Kummissjoni ibatu l-ispejjeż rispettivi tagħhom.
1      Lingwa oriġinali: l-Ingliż.
2      Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tad‑19 ta’ Marzu 2020 (ĠU 2020, C 91 I, p. 1) kif emendata fit‑3 ta’ April 2020 (ĠU 2020, C 112 I, p. 1) u fit-8 ta’ Mejju 2020 (ĠU 2020, C 164, p. 3). F’Mejju 2022, il-Kummissjoni ħabbret it-tmiem gradwali tal-QT. Id-data tal-iskadenza tal-parti l-kbira tal-għodod ipprovduti kienet it‑30 ta’ Ġunju 2022. Madankollu, l-Istati Membri tħallew jistabbilixxu miżuri ta’ sostenn għall-investiment u għas-solvenza sal‑31 ta’ Diċembru 2022 u sal‑31 ta’ Diċembru 2023, rispettivament. Barra minn hekk, il-konverżjoni u r-ristrutturazzjoni ta’ strumenti ta’ dejn, bħal self u garanziji, f’forom oħra ta’ għajnuna, bħal għotjiet diretti, kienu possibbli sat‑30 ta’ Ġunju 2023.
3      DLH hija l-kumpannija omm tal-Lufthansa Group, li jinkludi b’mod partikolari, Lufthansa Passenger Airlines, Brussels Airlines SA/NV, Austrian Airlines AG, Swiss International Air Lines Ltd u Edelweiss Air AG.
4      Deċiżjoni tal-Kummissjoni C(2020) 4372 final
tal‑25 ta’ Ġunju 2020 dwar Għajnuna mill-Istat SA.57153 (2020/N) – Il-Ġermanja – COVID-19 Għajnuna lil Lufthansa. Informazzjoni dwar din id-deċiżjoni ġiet ippubblikata fl-20 ta’ Novembru 2020 (ĠU 2020, C 397, p. 2). Fl‑14 ta’ Diċembru 2021, il-Kummissjoni adottat id-Deċiżjoni C (2021) 9606 final, li tirrettifika d-deċiżjoni kontenzjuża (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni ta’ rettifika”).
5      Ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja u r-Repubblika Franċiża intervjenew insostenn tal-Kummissjoni fil-Kawża T‑34/21.
6      Sentenza tal‑10 ta’ Mejju 2023, Ryanair uCondor Flugdienst vs Il-Kummissjoni (Lufthansa; COVID-19) (T‑34/21 u T‑87/21, EU:T:2023:248) (iktar ’il quddiem is-“sentenza appellata”).
7      Ara s-sentenza appellata, punti 504 u 505.
8      L-Artikolu 107(3)(b) TFUE jippermetti lill-Kummissjoni tawtorizza għajnuna sabiex tkun ta’ rimedju għal perturbazzjoni serja tal-ekonomija ta’ Stat Membru.
9      L-Artikolu 107(2)(b) TFUE
jeżiġi de jure mill-Kummissjoni li tiddikjara l-għajnuna “mogħtija sabiex tirrimedja għall-ħsara kkawżata minn diżastri naturali jew avvenimenti oħra straordinarji” hija kompatibbli mas-suq intern.
10      Kif kien il-każ għall-kriżi finanzjarja tal-2008, ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Wahl fil-kawża Kotnik et (C‑526/14, EU:C:2016:102, punt 56) u s-sentenza tat‑30 ta’ Settembru 2003, Freistaat Sachsen et vs Il-Kummissjoni (C‑57/00 P u C‑61/00 P, EU:C:2003:510, punti 97 u 98).
11      Ara l-punt 10 tal-QT.
12      Fil-fatt, il-Kummissjoni għandha s-setgħa ta’ evalwazzjoni, wara reviżjoni u konsultazzjoni, sabiex temenda, tbiddel (jew saħansitra tħassar) il-linji gwida tagħha f’kull mument u li tissuġġettahom għal terminu. Fil-fatt, il-Kummissjoni hija obbligata tiżgura monitoraġġ kontinwu tal-linji gwida tagħha sabiex tantiċipa kwalunkwe żvilupp maġġuri mhux kopert minn dawn il-miżuri (ara s-sentenza tat‑8 ta’ Marzu 2016, Il-Greċja vs Il-Kummissjoni (C‑431/14 P, EU:C:2016:145, punt 71).
13      ĠU 2020 C 164, p. 3.
14      Ara l-punt 72 tal-QT. Dawn l-impenji kellhom jiġu applikati skont id-dispożizzjonijiet tal-Avviż tal-Kummissjoni dwar ir-rimedji aċċettabbli taħt ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 139/2004 u taħt ir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 802/2004 (ĠU 2008, C 267, p. 1, iktar ’il quddiem l-“Avviż dwar ir-Rimedji”).
15      Ara, fost oħrajn, is-sentenza tad‑19 ta’ Lulju 2016, Kotnik et (C‑526/14, EU:C:2016:570, punti 38 u 39, iktar ’il quddiem is-“sentenza Kotnik”).
16      Ara, fost oħrajn, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑11 ta’ Settembru 2008, Il-Ġermanja et vs Kronofrance (C‑75/05 P u C‑80/05 P, EU:C:2008:482, punt 65) u tat‑2 ta’ Diċembru 2010, Holland Malt vs Il-Kummissjoni (C‑464/09 P, EU:C:2010:733, punt 47 u l-ġurisprudenza ċċitata).
17      Ara s-sentenza tat‑8 ta’ Marzu 2016, Il-Greċja vs Il-Kummissjoni (C‑431/14 P, EU:C:2016:145, punt 71).
18      Ara s-sentenza tas‑7 ta’ Novembru 2024, Ryanair vs Il-Kummissjoni (C‑588/22 P, punt 58 u l-ġurisprudenza ċċitata, iktar
’il quddiem is-“sentenza Finnair II”).
19      Ara s-sentenza
Kotnik, punt 41, u s-sentenza tal-31 ta’ Jannar 2023, Il-Kummissjoni vs Braesch et (C‑284/21 P, EU:C:2023:58, punt 93).
20      Ara s-sentenza Kotnik, punt 43.
21      Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑31 ta’ Jannar 2023, Il-Kummissjoni vs Braesch et (C‑284/21 P, EU:C:2023:58, punti 92 u 95).
22      Ara, f’dan is-sens, is-sentenza Kotnik, punt 44.
23      Ara s-sentenza Finnair II, punt 59.
24      Ara, b’analoġija, is-sentenza Kotnik, punt 43.
25      Ara, b’analoġija, is-sentenza Kotnik, punt 37.
26      Ara, b’analoġija, is-sentenza Kotnik 43.PU
27      Ara s-sentenza tal‑21 ta’ Novembru 1991, Technische Universität München (C‑269/90, EU:C:1991:438, punt 14).
28      Ara s-sentenza tat‑2 ta’ Settembru 2010, Il-Kummissjoni vs Scott (C‑290/07 P, EU:C:2010:480, punt 64).
29      Ara s-sentenza tal‑15 ta’ Frar 2005, Il-Kummissjoni vs Tetra Laval (C‑12/03 P, EU:C:2005:87, punt 39) fil-qasam tal-konċentrazzjonijiet u, fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat, is-sentenzi tat‑2 ta’ Settembru 2010, Il-Kummissjoni vs Scott (C‑290/07 P, EU:C:2010:480, punt 64) u tal‑20 ta’ Settembru 2018, Spanja vs Il-Kummissjoni (C‑114/17 P, EU:C:2018:753, punt 104).
30      Ara, pereżempju, il-punti 62 u 68 tal-QT.
31      L-applikazzjoni tat-tip “għamel salib fil-kaxxa” u “l-evalwazzjoni globali” tal-QT hija distinzjoni magħmula mill-Kummissjoni stess waqt is-seduta.
32      Ara l-punti 12u 13 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
33      Din id-definizzjoni tirrigwarda l-iskemi ta’ rikapitalizzazzjoni u l-miżuri ta’ rikapitalizzazzjoni individwali tal-Istati Membri favur impriżi mhux finanzjarji taħt il-QT, mhux koperti mit-Taqsima 3.1 ta’ dan l-istrument, ara l-punt 46 tal-QT.
34      Jiġifieri dikjarazzjoni tad‑19 ta’ Marzu 2020 tad-direttur finanzjarju ta’ DLH stess (iktar ’il quddiem id-“dikjarazzjoni ta’ Marzu 2020”), rapport stabbilit minn Oxera u intitolat “Assessment of the Commission’s analysis of the proportionality of the aid to DLH” (Evalwazzjoni tal-Analiżi Mwettqa mill-Kummissjoni dwar il-Proporzjonalità tal-Għajnuna mogħtija lil DLH), tal‑21 ta’ Jannar 2021, redatt minn Oxera (iktar ’il quddiem ir-“rapport Oxera I”) kif ukoll rapport intitolat “Rating Action: Moody’s downgrades Lufthansa to Ba1, rating placed on review for downgrade” (Evalwazzjoni: Tnaqqis minn Moody’s tal-klassifikazzjoni ta’ Lufthansa għal Ba1, nota mqiegħda taħt sorveljanza għal tnaqqis fil-klassifikazzjoni eventwali), tas‑17 ta’ Marzu 2020, redatt minn Moody’ s (iktar ’il quddiem ir-“rapport Moody’s”).
35      Il-Qorti Ġenerali tirreferi għal żewġ ittri tal‑1 ta’ April 2020 u tat‑3 ta’ April 2020 indirizzati minn Ryanair lill-Gvern Ġermaniż u lill-Kummissjoni, rispettivament.
36      It-tieni sentenza tal-premessa 100 tad-deċiżjoni kontenzjuża kienet tikkonċerna d-disponibbiltà għal DLH ta’ miżuri orizzontali fir-Repubblika Federali tal-Ġermanja.
37      Sew jekk permezz tal-kisba ta’ finanzjament fis-swieq b’kundizzjonijiet
raġonevoli jew permezz ta’ miżuri ta’ likwidità orizzontali li jeżistu fl-Istat Membru kkonċernat, jew taħlita tat-tnejn.
38      Skont il-punt 54 tal-QT, “sabiex tiġi żgurata l-proporzjonalità tal-għajnuna, l-ammont tar-rikapitalizzazzjoni tal-COVID-19 ma jridx jaqbeż il-minimu meħtieġ biex tiġi żgurata l-vijabbiltà tal-benefiċjarju, u jenħtieġ li ma jmurx lil hinn mir-restawr tal-istruttura kapitali tal-benefiċjarju għal dik ta’ qabel it-tifqigħa tal-COVID-19, jiġifieri s-sitwazzjoni fil‑31 ta’ Diċembru 2019”.
39      DLH ma tidhirx li tikkontesta l-interpretazzjoni tal-għan tal-punt 49(c) tal-QT adottata mill-Qorti Ġenerali (jew, fi kwalunkwe każ, ma tissostanzjax tali allegazzjoni), u lanqas il-Kummissjoni ma tagħmel dan.
40      Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑22 ta’ Ġunju 2022, Ryanair vs Il-Kummissjoni (Finnair II;
COVID-19) (T‑657/20, EU:T:2022:390, punti 53 u 54, iktar ’il quddiem is-“sentenza Finnair II tal-Qorti Ġenerali”). L-appell minn dik is-sentenza ġie miċħud bis-sentenza Finnair II.
41      Skont il-punt 19 tal-QT, l-Istati Membri għandhom juru li l-miżuri ta’ għajnuna mill-Istat innotifikati lill-Kummissjoni skont din il-Komunikazzjoni huma neċessarji, xierqa u proporzjonati sabiex jirrimedjaw perturbazzjoni serja fl-ekonomija tal-Istat Membru kkonċernat.
42      Għandu jiġi rrilevat li, quddiem il-Qorti Ġenerali, Condor ikkontestat l-evalwazzjoni ta’ DLH dwar il-possibbiltà li ssib finanzjament fis-swieq fil-kuntest tal-ilment tagħha bbażat fuq “analiżi insuffiċjenti u inkompleta tal-proporzjonalità tal-għajnuna”. Billi organizzat mill-ġdid l-ilment ta’ Ryanair u ta’ Condor, fil-punt 71 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali segwiet l-istruttura tal-QT, billi sseparat l-analiżi tal-eliġibbiltà ta’ DLH skont il-punt 49(c) (punti 112 sa 138 ta’ din is-sentenza) minn dik tal-ammont tal-għajnuna skont il-punt 54 (punti 150 sa 217 tal-istess sentenza).
43      L-istess japplika għall-punti 186 sa 189 tas-sentenza appellata, li għalihom tirreferi l-Kummissjoni. F’dawn il-punti, il-Qorti Ġenerali ddikjarat li l-Kummissjoni ma wettqitx żball manifest ta’ evalwazzjoni meta użat il-klassifikazzjoni ta’ kreditu BBB bħala riferiment, peress li ma kienx ikkontestat li tali klassifikazzjoni tippermetti finanzjament taħt kundizzjonijiet raġonevoli. Kuntrarjament għal dak li tidher li tagħti x’tifhem il-Kummissjoni, hija ma indirizzatx il-kwistjoni, diskussa fil-punti 125 sa 132 tas-sentenza appellata, dwar jekk DLH kinitx f’pożizzjoni li ssib finanzjament fis-swieq taħt kundizzjonijiet raġonevoli għal mill-inqas parti mhux negliġibbli tal-bżonnijiet tagħha, fid-dawl tal-garanziji li hija setgħet toffri.
44      Sentenza tad‑19 ta’ Mejju 2021, Ryanair vs Il-Kummissjoni (Spanja; COVID-19) (T‑628/20, EU:T:2021:285).
45      Ninnota li raġunament simili jista’ jinstab fil-punti 146 u 147 tas-sentenza appellata, li fihom il-Qorti Ġenerali ċaħdet motiv ibbażat fuq ksur tal-punt 53 tal-QT, billi bbażat ruħha fuq l-istess ġurisprudenza bħal dik li tinsab fil-punt 49 tas-sentenza tad‑19 ta’ Mejju 2021, Ryanair vs Il-Kummissjoni (Spanja; Covid‑19)(T‑628/20, EU:T:2021:285).
46      Ara l-punt 49 tas-sentenza tad‑19 ta’ Mejju 2021, Ryanair vs Il-Kummissjoni (Spanja;
Covid‑19)
(T‑628/20, EU:T:2021:285).
47      DLH tirreferi għall-punt 53 tas-sentenza Finnair II tal-Qorti Ġenerali, filwaqt li sostniet li, f’dan il-punt, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li Finnair kienet eliġibbli għal għajnuna għar-rikapitalizzazzjoni peress li ma kienx irnexxielha tikseb finanzjament fis-swieq li kien jippermettilha tkopri l-bżonnijiet kollha tagħha ta’ likwidità.
48      Finnair kienet ippruvat tikseb finanzjament fis-swieq tal-kreditu u kien irnexxielha tikseb faċilità ta’ kreditu u tinnegozja faċilità ta’ bejgħ u ta’ kiri tal-ajruplani tagħha mhux vinkolati sabiex tikseb finanzjament addizzjonali (punt 50 tas-sentenza Finnair II tal-Qorti Ġenerali). Minkejja dawn il-miżuri, il-fondi proprji tal-impriża kienu mistennija jonqsu b’mod kunsiderevoli meta mqabbla mas-sitwazzjoni li kienet teżisti qabel il-pandemija tal-COVID-19 (punt 51 tas-sentenza Finnair II tal-Qorti Ġenerali ).
49      Ara s-sentenza tat‑2 ta’ Settembru 2021, Il-Kummissjoni vs Tempus Energy u Tempus Energy Technology (C‑57/19 P, EU:C:2021:663; iktar ’il quddiem is-“sentenza Tempus”).
50      Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-legalità ta’ deċiżjoni li ma jitqajmux oġġezzjonijiet fi tmiem proċedura ta’ eżami preliminari tiddependi mill-kwistjoni dwar jekk l-evalwazzjoni tal-informazzjoni u tal-provi li l-Kummissjoni kellha għad-dispożizzjoni tagħha kellhom oġġettivament iqajmu dubji dwar il-kompatibbiltà tal-miżura nnotifikata mas-suq intern, peress li tali dubji għandhom iwasslu għall-ftuħ ta’ proċedura ta’ investigazzjoni formali. Ara s-sentenza Tempus, punt 38.
51      Ara s-sentenza Tempus, punti 42 u 43 u l-ġurisprudenza ċċitata.
52      Ara s-sentenza Tempus, punt 45 u l-ġurisprudenza ċċitata.
53      Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 34 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
54      Il-Kummissjoni ma tikkontestax li kienet taf b’tali dikjarazzjoni.
55      Ara l-punt 124 tas-sentenza appellata.
56      Bl-istess mod, l-argumenti ta’ DLH intiżi li jikkritikaw id-data li tinsab fid-dikjarazzjoni ta’ Marzu 2020 bħala bażi ta’ kalkolu prudenti tal-garanziji li DLH kellha, fid-dawl tal-kuntest tal-ambjent tas-suq fil-mument tal-pandemija, ma humiex tali li jċaħħdu lil din id-data mir-rilevanza tagħha.
57      Ara l-punt 134 tas-sentenza appellata. Għandu jiġi rrilevat li, fir-raġunament tal-Qorti Ġenerali, hija l-informazzjoni li tinsab fid-dikjarazzjoni ta’ Marzu 2020 li kellha tinkoraġġixxi lill-Kummissjoni teżamina l-possibbiltà għal DLH li tiffinanzja tal-inqas parti mill-bżonnijiet tagħha fis-swieq billi toffri l-ajruplani tagħha bħala garanzija. Ir-rapport Oxera I u r-rapport Moody’s kienu maħsuba biss biex isostnu d-data li kienet tinsab f’din id-dikjarazzjoni.
58      Ara t-tieni sentenza tal-punt 132 tas-sentenza appellata. F’dan ir-rigward, għandu jingħad li l-kelma “evidence” tikkostitwixxi t-traduzzjoni Ingliża, fil-fehma tiegħi mhux xierqa, tal-kelma “éléments” fil-verżjoni Franċiża tas-sentenza appellata. L-espressjoni “l-elementi rilevanti kollha” tindika d-diversi komponenti tal-evalwazzjoni li l-Kummissjoni kienet obbligata twettaq u mhux il-provi li fuqhom hija kellha tibbaża ruħha.
59      Ara s-sentenza tal‑10 ta’ Settembru 2024, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda et (C‑465/20 P, EU:C:2024:724, punt 247 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
60      Ara l-punti 123 u 125 tas-sentenza appellata.
61      Ara l-punti 125 u 132 tas-sentenza appellata.
62      DLH tirreferi għat-tweġiba tagħha tat‑8 ta’ Ġunju 2020 għall-mistoqsijiet magħmula mill-Kummissjoni fid‑19 ta’ Mejju 2020 (iktar ’il quddiem it-“tweġiba tat‑8 ta’ Ġunju 2020”). Hija tirreferi wkoll għal żewġ provi prodotti fl-Anness A.2 għal din in-nota, jiġifieri preżentazzjoni tad-Deutsche Bank dwar l-assenza ta’ għażliet ta’ finanzjament għad-dispożizzjoni ta’ DLH u tentattiv mingħajr suċċess li jiġu mmobilizzati l-flus permezz ta’ biljett negozjabbli (promissory note). Fil-fehma tagħha, dawn il-provi wrew diffikultajiet li hija ltaqgħat magħhom fit-tfittxija ta’ finanzjament matul il-pandemija mingħajr sostenn minn qabel mill-Istat.
63      L-affermazzjoni ta’ DLH li l-Kummissjoni kienet “ivverifikat li DHL kienet tikseb biss ammont limitat billi tqiegħed l-ajruplani bħala garanzija, b’mod partikolari peress li t-tranżazzjonijiet ta’ finanzjament tal-ajruplani kienu waqqfu totalment sa fejn il-persuni potenzjali li jsellfu lil DLH dehru li waqqfu l-attivitajiet tagħhom wara l-pandemija tal-COVID-19” bl-ebda mod ma hija ssostanzjata, jew, tal-inqas, ma hijiex issostanzjata b’mod suffiċjenti.
64      Mit-tweġiba tat‑8 ta’ Ġunju 2020 jidher li l-Kummissjoni kienet b’mod partikolari talbet lil DLH tispjega r-raġunijiet li għalihom hija ma kinitx f’pożizzjoni li ssib finanzjament fis-swieq taħt kundizzjonijiet raġonevoli sa mit-tfqigħa tal-pandemija tal-COVID-19 u ssostni l-argumenti tagħha permezz ta’ provi. It-tweġiba ta’ DLH għal din il-mistoqsija kienet ibbażata fuq il-bżonn globali ta’ finanzjament ta’ DLH ta’ EUR 9 biljun u fuq l-impossibbiltà li tali ammont kollu jiġi mmobilizzat fis-swieq tas-self ta’ kapital. Barra minn hekk, il-provi prodotti minn DLH kienu jirrigwardaw essenzjalment finanzjament mhux iggarantit.
65      Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 58 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
66      Ara l-punt 132 tas-sentenza appellata.
67      Ara l-punt 124 tas-sentenza appellata. L-argumenti mressqa mill-Kummissjoni kontra l-affermazzjoni tal-Qorti Ġenerali dwar l-importanza tal-evalwazzjoni ta’ finanzjament potenzjali permezz ta’ garanzija huma limitati għal dikjarazzjonijiet ġenerali, li ma jistgħux jikkontestaw il-validità ta’ din l-affermazzjoni. F’dan ir-rigward, nirrileva li l-punt 49(c) tal-QT ma jagħmilx distinzjoni bejn il-finanzjament permezz ta’ self u l-finanzjament ta’ kapital. Il-Kummissjoni nnifisha tirrikonoxxi li “taħlita adegwata ta’ strumenti ta’ dejn u ta’ ekwità tista’ tipprovdi b’mod effettiv l-appoġġ globali meħtieġ minn intrapriża”. Huwa minnu li hija tippreċiża eżattament wara li “bl-ebda mod ma huwa ċert li l-element ta’ ‘dejn’ (u a fortiori l-finanzjament mid-dejn iggarantit) jista’ jew għandu ta’ spiss jirrappreżenta parti mhux negliġibbli ta’ dan il-finanzjament globali” (ara l-punt 26 tar-risposta tal-Kummissjoni). Issa, huwa preċiżament l-eżami li, skont il-Qorti Ġenerali, il-Kummissjoni kienet obbligata twettaq u naqset milli twettaq.
68      Ara wkoll il-punti 77 u 117 tas-sentenza appellata.
69      Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑28 ta’ Novembru 2024, Hengshi Egypt Fiberglass Fabrics u Jushi Egypt for Fiberglass Industry vs Il-Kummissjoni (C‑269/23 P u C‑272/23 P, EU:C:2024:984, punt 126 u l-ġurisprudenza ċċitata).
70      F’dan ir-rigward, nirrileva li l-Qorti tal-Ġustizzja ċertament ippreċiżat li żball manifest jista’ jiġi stabbilit permezz ta’ provi li jċaħħdu mill-plawżibbiltà l-evalwazzjoni tal-fatti mwettqa mill-Kummissjoni fid-deċiżjoni tagħha, iżda li hija bl-ebda mod ma llimitat il-kunċett wiesa’ ta’ “żball manifest ta’ evalwazzjoni” għal din l-ipoteżi unika. Ara s-sentenza tas‑7 ta’ Mejju 2020, BTB Holding Investments and Duferco Participations Holding vs Il-Kummissjoni (C‑148/19 P, EU:C:2020:354, punt 72).
71      Ċertament, l-identifikazzjoni ta’ fatti rilevanti għall-finijiet ta’ evalwazzjoni ekonomika tista’ timplika fiha nnifisha l-eżerċizzju ta’ setgħa diskrezzjonali, kif tenfasizza l-Kummissjoni. Madankollu, huwa biss billi tistħarreġ din ir-rilevanza li l-Qorti Ġenerali tista’ teżerċita stħarriġ sinjifikattiv dwar il-fondatezza tal-evalwazzjonijiet tal-Kummissjoni. Huwa għalhekk li, skont il-ġurisprudenza ċċitata fil-punti 15 sa 17 ta’ dawn il-konklużjonijiet, il-qrati tal-Unjoni huma obbligati jeżaminaw ir-rilevanza ta’ dawn il-fatti u l-kompletezza tagħhom.
72      Ara, b’mod partikolari, is-sentenza Tempus, punt 41.
73      Ara l-premessa 6 u n-nota 6 tad-deċiżjoni kontenzjuża.
74      DLH tallega interpretazzjoni żbaljata tal-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha quddiem il-Qorti Ġenerali, filwaqt li l-Kummissjoni u r-Repubblika Federali tal-Ġermanja jinvokaw ksur tad-dritt tagħhom għal smigħ xieraq.
75      DLH issostni li kemm hija stess kif ukoll il-Kummissjoni kkontestaw id-data li fuqha bbażat ruħha l-Qorti Ġenerali, filwaqt li l-Kummissjoni u r-Repubblika Federali tal-Ġermanja jallegaw li huma ma kellhomx il-possibbiltà li jikkummentaw dwarha.
76      Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, mill-Artikoli 172,174, 176 u 178 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, moqrija flimkien, jirriżulta li r-risposta ma tistax tkun intiża għall-annullament tad-deċiżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja għal motivi distinti u awtonomi minn dawk invokati fl-appell, peress li tali aggravji jistgħu jitqajmu biss fil-kuntest ta’ appell inċidentali (ara s-sentenzi tat‑30 ta’ Mejju 2017, Safa Nicu Sepahan vs Il-Kunsill (C‑45/15 P, EU:C:2017:402, punt 20), u tat‑3 ta’ Settembru 2020, Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten in Nederland et vs Il-Kummissjoni (C‑817/18 P, EU:C:2020:637, punt 47)).
77      Is-sentenza tat‑2 ta’ Diċembru 2009, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda et (C‑89/08 P, EU:C:2009:742, punt 56), li tinvoka l-Kummissjoni hija, għaldaqstant, irrilevanti.
78      Din id-data kollha kienet tinsab fl-annessi tal-osservazzjonijiet bil-miktub ta’ Ryanair u kienet tagħmel parti mill-proċess tal-Qorti Ġenerali.
79      Minkejja l-fatt li, hekk kif osservat il-Kummissjoni, in-nota bil-miktub ta’ Ryanair quddiem il-Qorti Ġenerali ma kinitx tirreferi speċifikament għall-parti tar-rapport Oxera I msemmija fil-punt 119 tas-sentenza appellata.
80      Din iż-żieda fir-remunerazzjoni tista’ tieħu l-forma ta’ ishma addizzjonali mogħtija lill-Istat jew mekkaniżmi oħra u għandha tikkorrispondi għal żieda minima ta’ 10 % fir-remunerazzjoni tal-Istat erba’ snin wara l-injezzjoni tal-kapital, jekk l-Istat ma jkunx biegħ tal-inqas 40 % tal-holding tiegħu li jirriżulta minn din l-injezzjoni, u sitt snin wara l-injezzjoni tal-kapital, jekk l-Istat ma jkunx biegħ il-holding tiegħu kollu.
81      Il-PMI li jinsab fil-punt 60 tal-QT jikkorrispondi għall-prezz medju tal-azzjonijiet matul il-15-il jum qabel it-talba għal injezzjoni ta’ kapital. Għal DLH, dak il-prezz kien jammonta għal EUR 9.12 għal kull azzjoni. Il-miżura kkonċernata kienet tipprevedi prezz ta’ EUR 2.56 għal kull azzjoni.
82      Dawn il-fatturi huma: i) it-tnaqqis sinjifikattiv li għalih ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja kienet akkwistat l-azzjonijiet ta’ DLH; ii) il-fatt li l-preżenza tal-Istat bħala azzjonist ta’ DLH ma kinitx mixtieqa mill-benefiċjarju; iii) il-fatt li PT I u II kienu akkumpanjati minn rati ta’ interessi dejjem ikbar; iv) il-probabbiltà ta’ konverżjoni ta’ parti mill-PT II f’ishma żdiedet maż-żmien, u dan ikkawża d-dilwizzjoni tal-parteċipazzjonijiet eżistenti favur l-Istat u (v) l-impenji komportamentali, b’mod partikolari l-projbizzjoni li jitħallsu dividendi, li tibqa’ fis-seħħ sakemm l-għajnuna tkun ġiet irrimborsata kompletament.
83      Ara l-punt 263 tas-sentenza appellata.
84      Kif irrikonoxxiet DLH, il-Qorti Ġenerali ġustament fakkret, fil-punti 73 sa 78 tas-sentenza appellata, il-ġurisprudenza stabbilita dwar is-setgħa ta’ evalwazzjoni wiesgħa li għandha l-Kummissjoni meta twettaq evalwazzjonijiet ekonomiċi kumplessi u, għaldaqstant, il-portata limitata tal-istħarriġ eżerċitat mill-qorti tal-Unjoni fuq dawn l-evalwazzjonijiet.
85      Ara s-sentenzi tas‑17 ta’ Novembru 1983, Merck (292/82, EU:C:1983:335, punt 12), u tal‑10 ta’ Lulju 2025, Sánchez Romero Carvajal Jabugo (C‑322/24, EU:C:2025:556, punt 35).
86      Ara s-sentenzi tas‑6 ta’ Ottubru 1982, Cilfit et (283/81, EU:C:1982:335, punt 20), u tat‑3 ta’ Settembru 2024, Illumina u Grail vs Il-Kummissjoni (C‑611/22 P u C‑625/22 P, EU:C:2024:677, punt 127).
87      Ara s-sentenzi tat‑3 ta’ Ottubru 2013, Inuit Tapiriit Kanatami et vs Il-Parlament u Il-Kunsill (C‑583/11 P, EU:C:2013:625, punt 50), u tat‑8 ta’ Mejju 2025, KG u WA (C‑236/24, EU:C:2025:321, punt 21).
88      Ara s-sentenza tat-12 ta’ Ottubru 2023, Est Wind Power (C‑11/22, EU:C:2023:765, punt 46).
89      Ara l-punt 21 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
90      Fis-sentenza Finnair II, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li “l-Qorti Ġenerali applikat b’mod korrett il-ġurisprudenza meta eżaminat jekk il-Kummissjoni setgħetx ġustament tikkonstata l-eżistenza ta’ ċirkustanzi partikolari eċċezzjonali […] li, f’każ partikolari, jistgħu jippermettulha tawtorizza miżura ta’ għajnuna skont l-Artikolu 107(3)(b) TFUE, minkejja li din il-miżura ma tissodisfax ir-rekwiżiti kollha tal-QT”.
Evalwazzjoni tali ma saritx f’dan il-każ.
91      Nirrileva li r-Repubblika Federali tal-Ġermanja ma invokatx ċirkustanzi eċċezzjonali sabiex ma tapplikax il-QT.
92      Ara l-punt 256 tas-sentenza appellata.
93      Nirrileva, b’mod inċidentali, li d-deċiżjoni kontenzjuża ma hijiex ibbażata fuq tali motiv speċifiku. Fi kwalunkwe każ, skont il-QT, il-mekkaniżmu ta’ żieda fir-remunerazzjoni jitqies applikabbli anki fis-sitwazzjonijiet fejn il-holding tal-Istat fil-benefiċjarju, li tirriżulta mill-injezzjoni tal-kapital, teċċedi l-livell miksub mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja fil-każ preżenti (ara l-eżempju fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 49 tal-QT).
94      Ara wkoll il-punt 267 tas-sentenza appellata.
95      Ara l-punt 45 tal-QT
96      Ara l-punt 106 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
97      Kif diġà rajna, il-punt 61 tal-QT jeħtieġ “ jżid ir-remunerazzjoni tal-Istat”, biex il-benefiċjarju jkun inċentivat jixtri lura l-injezzjonijiet ta’ kapital mill-Istat. Il-punt 62 tal-QT jeżiġi li kull “mekkaniżmu alternattiv” ikollu “eżitu simili”, li jimplika, kuntrarjament għal dak li ssostni DLH, li devjazzjoni mill-punt 61 għandha fi kwalunkwe każ tiggarantixxi l-istess effett li l-parteċipazzjoni tal-pubbliku ssir iktar oneruża maż-żmien.
98      Skont il-punt 56 tal-QT, l-Istati Membri |“jrid iwaqqaf mekkaniżmu biex jinċentivizza gradwalment it-tifdija” u l-punt 58 tal-QT jindika li “l-miżuri ta’ rikapitalizzazzjoni tal-COVID‑19 irid ikun fihom l-inċentivi xierqa biex l-impriżi jifdu r-rikapitalizzazzjoni u jfittxu kapital alternattiv meta l-kundizzjonijiet tas-suq jippermettu, billi jirrikjedu remunerazzjoni għolja biżżejjed għar-rikapitalizzazzjoni”. Dawn id-dispożizzjonijiet jinkludu, fil-fehma tiegħi, riferiment ċar għall-inċentivi maħsuba biex jaħdmu ex post. Il-punt 59 tal-QT ma huwa xejn iktar ħlief parafrażi tal-punt 62.
99      Ara s-sentenzi tal‑1 ta’ Ottubru 2014, Il-Kunsill vs Alumina (C‑393/13 P, EU:C:2014:2245, punt 16), u tad‑9 ta’ Diċembru 2020, Groupe Canal + vs Il-Kummissjoni (C‑132/19 P, EU:C:2020:1007, punt 68).
100      Ara s-sentenzi tat‑18 ta’ Diċembru 2008, Les Éditions Albert René vs UASI (C‑16/06 P, EU:C:2008:739, punt 80), u tal‑4 ta’ Ottubru 2024, García Fernández et vs Il-Kummissjoni u SRB (C‑541/22 P, EU:C:2024:820, punt 211).
101      Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑25 ta’ Ġunju 2020, SatCen vs KF (C‑14/19 P, EU:C:2020:492, punt 105 u l-ġurisprudenza ċċitata), u tat‑3 ta’ Lulju 2025, Glonatech vs REA (C‑114/24 P, EU:C:2025:520, punt 108).
102      DLH, sostnuta mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, issostni li mekkaniżmu ta’ żieda fir-remunerazzjoni, hekk kif previst fil-punt 61 tal-QT, kien ikun inkompatibbli mad-dritt Ġermaniż dwar il-kumpanniji u mad-dritt sekondarju tal-Unjoni fir-rigward tal-holding fil-kapital tal-Istat Ġermaniż. Dawn l-allegati restrizzjonijiet legali ma ġewx invokati quddiem il-Qorti Ġenerali u għalhekk jikkostitwixxu allegazzjonijiet fattwali ġodda inammissibbli f’dan l-istadju tal-proċedura. Barra minn hekk, DLH u r-Repubblika Federali tal-Ġermanja sempliċement jirreferu għal eventwali inkompatibbiltajiet mingħajr ma jsostnu kif u għaliex dawn jopponu mekkaniżmu ta’ żieda fir-remunerazzjoni.
103      Il-punt 68 tal-QT jinkludi dispożizzjonijiet simili għal dawk li jinsabu fil-punti 61 u 62 ta’ dan l-istrument fir-rigward tal-istrumenti ibridi fil-qasam tal-kapital wara l-konverżjoni tagħhom f’fondi proprji.
104      Fil-punt 265 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali bbażat ruħha wkoll fuq l-istess raġunijiet esposti fil-punti 252 sa 257 ta’ dik is-sentenza li kienu jirrigwardaw il-holding fil-kapital.
105      Il-punt 70 tal-QT jipprovdi li: “Peress li n-natura tal-istrumenti ibridi tvarja b’mod sinifikanti, il-Kummissjoni ma tipprovdix gwida għat-tipi kollha ta’ strumenti. L-istrumenti ibridi f’kull każ iridu jsegwu l-prinċipji msemmija hawn fuq, bir-remunerazzjoni tirrifletti r-riskju tal-istrumenti partikolari.”
106      Il-konverżjoni ta’ PT II-A kienet possibbli biss fil-każ ta’ offerta ta’ teħid lura jew ta’ akkwist tal-kontroll (punt 2.10.1.3.1 tad-deċiżjoni kontenzjuża).
107      Skont l-avveniment li skatta dan (10 %, jekk ikun hemm eżerċizzju tad-dritt ta’ konverżjoni bl-għan li l-Istat jiġi protett mid-dilwizzjoni u 5.25 % jekk l-eżerċizzju tad-dritt ta’ konverżjoni jiġi skattat minħabba nuqqas ta’ ħlas, punt 2.10.1.3.2 tad-deċiżjoni kontenzjuża).
108      Il-Qorti Ġenerali rrilevat li l-prezz previst għall-PT II-A ma kellu ebda rabta mal-metodoloġija meħtieġa mill-punt 67 tal-QT u li, kuntrarjament għall-prezz tal-PT II-B, it-TERP ma kienx jikkorrispondi għall-prezz ta’ negozjar reali tal-azzjonijiet fil-mument tal-konverżjoni.
109      Ara l-punti 277 sa 279 tas-sentenza appellata.
110      Ara l-punt 283 tas-sentenza appellata.
111      Ninnota, inċidentalment, li t-terminoloġija użata fil-premessa 158 tad-deċiżjoni kontenzjuża jidhirli li hija diffiċilment kompatibbli ma’ “approvazzjoni” sabiex tintuża metodoloġija oħra ta’ remunerazzjoni skont il-punt 59 tal-QT.
112      Mill-inqas matul il-proċedura bil-miktub.
113      Din il-konklużjoni ma ġietx ikkontestata quddiem il-Qorti Ġenerali.
114      Kif qieset u kif irrilevat ġustament DLH, meta jiġi stabbilit mekkaniżmu alternattiv validu, il-Kummissjoni ma hijiex obbligata turi l-eżistenza ta’ ċirkustanzi eċċezzjonali li jiġġustifikaw li jitwarrab il-QT u li terġa’ lura għal evalwazzjoni diretta skont it-Trattat.
115      F’dan ir-rigward, nirrileva li r-Repubblika Federali tal-Ġermanja impenjat ruħha li titlob l-awtorizzazzjoni tal-Kummissjoni fil-każ li l-prezz ta’ konverżjoni jkun ogħla mill-prezz miksub bl-użu tal-metodu tat-TERP fil-mument tal-konverżjoni b’5 % imnaqqsa, li jissuġġerixxi li l-kalkolu tat-TERP kien effettivament possibbli.
116      B’mod partikolari, meta, hekk kif għamlet fil-premessa 158 tad-deċiżjoni kontenzjuża, il-Kummissjoni rrikonoxxiet l-eventwali nuqqas ta’ osservanza tar-regoli applikabbli. Noirrileva li l-kawża preżenti hija differenti minn dik li tat lok għas-sentenza tat‑28 ta’ Settembru 2023, Ryanair vs Il-Kummissjoni (C‑320/21 P, EU:C:2023:712, punti 63 u 64), li fiha l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-Qorti Ġenerali ma kinitx wettqet żball ta’ liġi meta aċċettat li l-Kummissjoni setgħet tibbaża ruħha fuq l-impenn meħud mill-awtoritajiet Svediżi li jissottomettu l-metodu ta’ kalkolu ddettaljat li kien ser jintuża sabiex jiġi kkwantifikat ex post id-dannu mġarrab mill-benefiċjarju. F’dik il-kawża, il-Qorti Ġenerali kienet ikkonkludiet li d-deċiżjoni tal-Kummissjoni kien fiha espożizzjoni suffiċjentement preċiża tal-metodu ta’ kalkolu ta’ dan id-dannu fis-sens tal-Artikolu 107(2)(b) TFUE, kif interpretat mill-Qorti Ġenerali, u b’hekk ċaħdet l-allegazzjoni ta’ Ryanair li l-Qorti Ġenerali kienet naqset mill-obbligu tagħha li tevalwa l-kompatibbiltà tal-miżura inkwistjoni mas-suq intern.
117      Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 36 u 40 tad-deċiżjoni kontenzjuża.
118      Ara l-punt 284 tas-sentenza appellata.
119      Disa’ ajruporti kkoordinati (jiġifieri l-ajruporti b’livell għoli ta’ konġestjoni, ara l-premessa 181 tad-deċiżjoni kontenzjuża), jiġifieri l-ajruporti ta’ Berlin Tegel, Brussell, Düsseldorf, Frankfurt am Main, Hamburg, München, Palma de Mallorca, Stuttgart u Vjenna, kif ukoll, fid-deċiżjoni ta’ rettifika, l-ajruport ta’ Hannover.
120      Ara l-premessa 179 tad-deċiżjoni kontenzjuża. Hekk kif fakkret il-Qorti Ġenerali, il-Kummissjoni ħadet inkunsiderazzjoni wkoll in-numru ta’ ajruplani bbażati f’uħud mill-ajruporti rilevanti użati mill-grupp u mill-kompetituri tiegħu (ara l-punt 373 tas-sentenza appellata).
121      Ara l-punti 376 sa 382 tas-sentenza appellata.
122      Fil-punt 368 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li l-kunċett ta’ SSS fis-sens tal-punt 72 tal-QT għandu jitqies li huwa ekwivalenti għal dak ta’ pożizzjoni dominanti fid-dritt tal-kompetizzjoni. Fil-punti 383 u 384, hija bbażat ruħha, b’analoġija, fuq il-ġurisprudenza dwar l-evalwazzjoni ta’ pożizzjoni dominanti.
123      Punt 386 tas-sentenza appellata.
124      Fil-punti 378 sa 382 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali rrilevat li l-kriterji applikati fid-deċiżjoni kontenzjuża kienu jirrigwardaw prinċipalment il-kapaċità tal-ajruporti u li, wara li ddefinixxiet is-swieq rilevanti bħala s-swieq tas-servizzi ta’ trasport bl-ajru ta’ passiġġieri, il-Kummissjoni ma setgħetx tinjora fatturi direttament marbuta mal-provvista ta’ dawn is-servizzi, jiġifieri l-frekwenzi tat-titjira u s-siġġijiet offruti.
125      Punt 17 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
126      Punt 89 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
127      Ara l-punt 379,
in fine,
tas-sentenza appellata.
128      Ara l-punt 394 tas-sentenza appellata.
129      Ara l-punt 380 tas-sentenza appellata. Ara wkoll il-punti 392 u 393 ta’ dik is-sentenza.
130      Regolament tal-Kunsill (KEE) tat-18 ta’ Jannar 1993 dwar ir-regoli komuni għall-allokazzjoni ta’ slots f’ajruporti tal-Komunità (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7, Vol. 2, p. 3), emendat bir-Regolament (KE) Nru 894/2002 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑27 ta’ Mejju 2002, ir-Regolament (KE) Nru 1554/2003 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑22 ta’ Lulju 2003, ir-Regolament (KE) Nru 793/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑21 ta’ April 2004, ir-Regolament (KE) Nru 545/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑18 ta’ Ġunju 2009, u r-Regolament (UE) 2020/459 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑30 ta’ Marzu 2020.
131      Ara l-Artikolu 2(a) tar-Regolament Nru 95/93.
132      Regolament Nru 95/93, Artikolu 10(2). L-argument, imressaq mill-Kummissjoni, li dan il-fattur għandu biss ftit importanza għall-ajruport ikkonġestjonat fejn DLH tista’ titqies li għandha setgħa fis-suq jeħtieġ evalwazzjoni tal-fatti, ħaġa li hija biss il-Qorti Ġenerali li għandha tagħmel.
133      Ara s-sentenzi tal-20 ta’ Ottubru 2021, Polskie Linie Lotnicze “LOT” vs Il-Kummissjoni (T‑240/18, EU:T:2021:723, punt 57), u tal-20 ta’ Ottubru 2021, Polskie Linie Lotnicze “LOT” vs Il-Kummissjoni (T‑296/18, EU:T:2021:724, punt 80), li għalihom jirreferu DLH u l-Kummissjoni.
134      Ara l-punt 319 tas-sentenza appellata, fejn il-Qorti Ġenerali ċċitat is-sentenzi tal‑20 ta’ Ottubru 2021, Polskie Linie Lotnicze LOT vs Il-Kummissjoni (T‑240/18, EU:T:2021:723, punt 57), u s-sentenza tal‑20 ta’ Ottubru 2021, Polskie Linie Lotnicze LOT vs Il-Kummissjoni (T‑296/18, EU:T:2021:724, punt 80). Il-parallel magħmul mill-Qorti Ġenerali bbaża ruħu fuq il-fatt li l-fondi pprovduti lil DLH ma kinux allokati għal rotot speċifiċi u setgħu jintużaw sabiex tiġi operata kwalunkwe rotta O & D minn ajruport.
135      Bejn 40 sa 50 % għall-ajruport ta’ Düsseldorf (minn 50-60 % sa 55-65 % matul il-ħinijiet l-iktar intensivi) u bejn 35 u 45 % (50-60 % matul il-ħinijiet l-iktar intensivi), għall-ajruport ta’ Vjenna. Iċ-ċifri kienu jikkonċernaw l-istaġun tas-sajf 2019 tal-IATA (punt 397 tas-sentenza appellata).
136      Ara l-punti 396 sa 401 tas-sentenza appellata għall-ajruport ta’ Düsseldorf u l-punti 403 sa 407 għall-ajruport ta’ Vjenna.
137      Il-Qorti Ġenerali qieset li ċ-ċifri li jikkonċernaw l-ajruporti ta’ Düsseldorf u ta’ Vjenna, kif kienu jinsabu fid-deċiżjoni kontenzjuża, kienu essenzjalment paragunabbli, jew saħansitra jmorru lil hinn minn dawk li kienu jikkaratterizzaw is-sitwazzjoni kompetittiva fl-ajruporti ta’ Frankfurt u ta’ München matul l-istaġun tax-xitwa  2019/2020 tal-IATA, li fir-rigward tagħhom il-Kummissjoni qieset li
LH Group kellu SSS (ara l-punti 402 u 409 tas-sentenza appellata).
138      Ara l-punt 411 tas-sentenza appellata.
139      Ara l-punt 394 tas-sentenza appellata.
140      Ara s-sentenzi tat‑3 ta’ Lulju 1991, AKZO vs Il-Kummissjoni (C‑62/86, EU:C:1991:286, punt 60), u tal‑14 ta’ Frar 1978, United Brands u United Brands Continentaal vs Il-Kummissjoni (27/76, EU:C:1978:22, punti 107 sa 113).
141      Ir-riferimenti ta’ DLH għall-ġurisprudenza u għall-prassi deċiżjonali fil-qasam tal-pożizzjoni dominanti għandhom għaldaqstant jiġu miċħuda bħala irrilevanti.
142      Ara l-punti 401 u 402 kif ukoll 408 u 409 tas-sentenza appellata.
143      Premessa 70 tad-deċiżjoni kontenzjuża.
144      Premessa 231 tad-deċiżjoni kontenzjuża.
145      Premessi 72 u 231 tad-deċiżjoni kontenzjuża.
146      Sentenza appellata, punt 479. Il-Qorti Ġenerali stabbilixxiet ħames raġunijiet għaliex l-analiżi tal-Kummissjoni ma kinitx kompleta/kienet nieqsa: (i) il-piż ħafna ikbar ta’ LH Group meta mqabbel ma’ dak tal-eqreb kompetituri tiegħu; (ii) ma kienx hemm analiżi dwar jekk it-tfaċċar ta’ operaturi ġodda u l-esklużjoni tal-kompetituri li diġà għandhom bbażati jkollhom “bħala konsegwenza li iktar tiġi fframmentata l-kompetizzjoni f’dawn l-ajruporti”; (iii) l-esklużjoni tat-trasportaturi li diġà għandhom bażi mill-ewwel fażi tal-proċedura rrendiet de facto ineliġibbli l-eqreb kompetituri tal-grupp Lufthansa matul din l-ewwel fażi; (iv) il-kompetituri li diġà għandhom bażi fiż-żewġ ajruporti kienu, kuntrarjament għall-operaturi l-ġodda, sostnew spejjeż iktar baxxi minħabba l-akkwist ta’ slots u setgħu “jkunu f’pożizzjoni aħjar sabiex jakkwistaw il-portafoll tas-slots inkwistjoni u sabiex iżidu l-pressjoni kompetittiva”; (v) l-eliġibbiltà tat-trasportaturi li diġà għandhom bażi kienet tiddependi mill-falliment tal-ewwel stadju u għalhekk kienet ta’ natura inċerta (ara l-punti 473 sa 477 tas-sentenza appellata).
147      Sentenza tat‑13 ta’ Mejju 2015, Niki Luftfahrt vs Il-Kummissjoni (T‑162/10, EU:T:2015:283, punt 295), li fiha l-Qorti Ġenerali ddeċidiet, fil-kuntest tal-kontroll tal-konċentrazzjonijiet, li “l-fatt li impenji oħra setgħu jiġu aċċettati, anki li huma iktar favorevoli għall-kompetizzjoni, ma jistax iwassal għall-annullament tal-imsemmija deċiżjoni minħabba li l-Kummissjoni setgħet raġonevolment tikkonkludi li l-impenji inklużi fid-deċiżjoni kienu jippermettu li jitneħħew id-dubji serji”. Dan ir-raġunament huwa effettivament preżenti fil-ġurisprudenza tal-Qorti Ġenerali fil-qasam tal-konċentrazzjonijiet u kien preżenti għal ċertu żmien (ara, pereżempju, is-sentenzi tal‑4 ta’ Lulju 2006, easyJet vs Il-Kummissjoni, T‑177/04, EU:T:2006:187, punt 128; u tat‑13 ta’ Novembru 2024, Iliad Italia vs Il-Kummissjoni, T‑692/20, EU:T:2024:825, punt 59). Madankollu, hija qatt ma ġiet approvata b’mod ċar mill-Qorti tal-Ġustizzja. Fi kwalunkwe każ, kif ser nuri iktar ’il quddiem, ma naħsibx li l-Qorti Ġenerali kkontradixxiet il-ġurisprudenza tagħha stess.
148      Ara s-sentenza appellata, punti 422 u 423.
149      Ara l-punti 17u 21 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
150      Ara l-kunsiderazzjonijiet preliminari tal-Qorti Ġenerali ddettaljati fil-punti 415 sa 423 tas-sentenza appellata.
151      Skont il-punt 12 tal-Avviż dwar ir-rimedji, il-Kummissjoni għandha tikkunsidra “il-fatturi kollha rilevanti relatati mar-rimedju propost innifsu”, inklużi, fost l-oħrajn, “it-tip, l-iskala u l-ambitu tar-rimedju propost, iġġudikati b’referenza għall-istruttura u għall-karatteristiċi partikolari tas-suq li fih irriżulta t-tħassib dwar il-kompetizzjoni, inkluża l-pożizzjoni tal-partijiet u ta’ parteċipanti oħrajn fis-suq.”. Minkejja li l-Qorti Ġenerali ma semmietx espliċitament l-Avviż tal-Kummissjoni dwar ir-rimedji fil-punti 478 u 479 tas-sentenza appellata, hija rreferiet b’mod ċar għall-punt 12 ta’ dan l-avviż, li l-kontenut tiegħu huwa riprodott fil-punt 418.
152      Ara l-punti 478 u 479 tas-sentenza appellata. Minkejja li, f’dawn il-punti, il-Qorti Ġenerali ma semmietx espliċitament l-Avviż tal-Kummissjoni dwar ir-rimedji, hija rreferiet b’mod ċar għall-punt 12 ta’ dan l-avviż, li l-kontenut tiegħu huwa riprodott fil-kunsiderazzjonijiet preliminari li jinsabu fil-punt 418 ta’ dik is-sentenza.
153      Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 146 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
154      Ara l-punt 474 tas-sentenza appellata.
155      Ara l-punt 421 tas-sentenza appellata.
156      Konsegwentement, ebda kontradizzjoni mas-sentenza tat‑13 ta’ Mejju 2015, Niki Luftfahrt vs Il-Kummissjoni (T‑162/10, EU:T:2015:283, punt 295), ma tista’ tiġi kkonstatata.
157      Premessi 190 u 197 tad-deċiżjoni kontenzjuża.
158      Skont il-punt 474 tas-sentenza appellata, “[…] il-preferenza mogħtija lill-operaturi ġodda jkollha bħala effett id-dħul ta’ kompetitur ġdid li l-pożizzjoni tiegħu hija paragunabbli ma’ dik tal-kompetituri diġà bbażati f’dawn l-ajruporti, minħabba d-daqs tal-portafoll tas-slots u n-numru ta’ ajruplani li huwa jibbaża f’dawn l-ajruporti, jiġifieri erba’ ajruplani, filwaqt li huwa ppreċiżat li n-numru ta’ ajruplani tal-kompetituri diġà bbażati f’dawn l-ajruporti jinsab bejn tnejn u għaxra.”
159      F’dan ir-rigward, nirrileva li l-esklużjoni tal-kompetituri stabbiliti mill-ewwel fażi tal-proċedura tista’ tnaqqas b’mod sinjifikattiv il-possibbiltajiet li t-trasferiment iseħħ realment, u dan jirrendi l-impenn potenzjalment inkompatibbli mal-punt 10 (livell ta’ ċertezza meħtieġ fir-rigward tal-possibbiltà li jiġi implimentat it-trasferiment) u mal-punt 47 (potenzjal ta’ attività li tattira xerrej xieraq) tal-Avviż dwar ir-rimedji.
160      Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 70 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
161      Ara, b’analoġija, is-sentenza tas‑16 ta’ Marzu 2023, American Airlines vs Il-Kummissjoni (C‑127/21 P, EU:C:2023:209, punti 79 u 87).
162      Ara, b’analoġija, is-sentenza tas‑16 ta’ Marzu 2023, American Airlines vs Il-Kummissjoni (C‑127/21 P, EU:C:2023:209, punti 93 u 95).
163      Ara s-sentenza tal-11 ta’ Settembru 2025, L-Awstrija vs Il-Kummissjoni (Impjant tal-enerġija nukleari Paks II) (C‑59/23 P, EU:C:2025:686, punt 101 u l-ġurisprudenza ċċitata).
164      Ara s-sentenza tat‑23 ta’ Novembru 2023, Ryanair vs Il-Kummissjoni (C‑210/21 P, EU:C:2023:908, punt 106 u l-ġurisprudenza ċċitata).
165      Ara, b’mod partikolari, is-sentenza tat‑23 ta’ Jannar 2025, Neos vs Ryanair u Il-Kummissjoni (C‑490/23 P, EU:C:2025:32, punti 58 u 59), dwar l-obbligu tal-Kummissjoni li tiġġustifika l-assenza ta’ eżami espliċitu tal-kompatibbiltà ta’ miżura ta’ għajnuna fid-dawl ta’ dispożizzjonijiet jew ta’ prinċipji tad-dritt tal-Unjoni minbarra r-regoli fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat. Dwar il-partikolarità ta’ din is-sentenza, ara l-konklużjonijiet tal-Avukata Ġenerali Medina fil-kawża L-Awstrija vs Il-Kummissjoni (Impjant tal-enerġija nukleari Paks II) (C‑59/23 P, EU:C:2025:125, nota ta’ qiegħ il-paġna 66).
166      Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Pitruzzella fil-kawża Ryanair vs Il-Kummissjoni (C‑320/21 P, EU:C:2023:54, punt 98).
167      Ara l-punti 207, 293,431 u 459 tas-sentenza appellata.
168      Ara l-punt 498 tas-sentenza appellata.
169      Ara l-punti 498 u 500 tas-sentenza appellata.
170      Ara l-punt 9 tal-Avviż dwar ir-rimedji u l-ġurisprudenza ċċitata fin-noti ta’ qiegħ il-paġna 161 u 162.
171      Skont it-tieni u t-tielet sentenza
tal-Artikolu 8b tar-Regolament Nru 95/93, “[d]an ir-Regolament ma għandux jeffettwa s-setgħat ta’ awtoritajiet pubbliċi li jeħtieġu t-trasferiment ta’ perjodi ta’ użu fl-iskeda bejn ġarriera [trasportaturi] bl-ajru u li jagħtu direzzjoni dwar kif dawn jiġu allokati skond il-liġi nazzjonali tal-kompetizzjoni jew l-Artikoli 81 jew 82 tat-Trattat jew ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 4064/89 tal-21 ta’ Diċembru 1989 dwar il-kontroll ta’ konċentrazzjonijiet bejn impriżi. Dawn it-trasferimenti jistgħu jseħħu biss mingħajr kumpens monetarju.”
172      Skont l-Artikolu 8a(1)(b)(iii) tar-Regolament Nru 95/93, “Il-perjodi ta’ użu [slots] fl-iskeda jistgħu jkunu [...] trasferiti [...] fil-każ ta’ trasferiment tal-kontroll totali jew parzjali fejn il-perjodi ta’ użu fl-iskeda jkunu direttament relatati mal-ġarrier ta’ l-ajru li jkun ħa l-kontroll”.