62023CJ0499
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (δεύτερο τμήμα)
της 13ης Νοεμβρίου 2025 (
*1
)
«Παράβαση κράτους μέλους – Ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων – Άρθρο 35 ΣΛΕΕ – Ποσοτικοί περιορισμοί επί των εξαγωγών – Μέτρα ισοδυνάμου αποτελέσματος – Υλικά δομικών κατασκευών – Υποχρέωση κοινοποίησης των εξαγωγών – Δικαίωμα προτίμησης του Δημοσίου – Άρθρο 36 ΣΛΕΕ – Δικαιολόγηση – Δημόσια ασφάλεια – Εφοδιασμός των υποδομών ζωτικής σημασίας με υλικά δομικών κατασκευών – Έλεγχος των εξαγωγών προς τρίτες χώρες – Αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης – Κοινή εμπορική πολιτική – Κανονισμός (ΕΕ) 2015/479 – Κοινό καθεστώς εξαγωγών – Οδηγία (ΕΕ) 2015/1535 – Διαδικασία πληροφόρησης στον τομέα των τεχνικών προδιαγραφών και των κανόνων σχετικά με τις υπηρεσίες της κοινωνίας των πληροφοριών»
Στην υπόθεση C‑499/23,
με αντικείμενο προσφυγή του άρθρου 258 ΣΛΕΕ λόγω παραβάσεως, η οποία ασκήθηκε στις 4 Αυγούστου 2023,
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τον G. Gattinara και την K. Talabér‑Ritz
προσφεύγουσα,
κατά
Ουγγαρίας, εκπροσωπούμενης από τον M. Z. Fehér και την K. Szíjjártó,
καθής,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα),
συγκείμενο από τους K. Jürimäe, πρόεδρο τμήματος, K. Lenaerts, Πρόεδρο του Δικαστηρίου, ασκούντα καθήκοντα δικαστή του δευτέρου τμήματος, F. Schalin, M. Gavalec (εισηγητή) και Z. Csehi,
γενικός εισαγγελέας: M. Szpunar
γραμματέας: C. Di Bella, διοικητικός υπάλληλος,
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 6ης Νοεμβρίου 2024,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 6ης Φεβρουαρίου 2025,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1
Με την προσφυγή της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο να διαπιστώσει ότι η Ουγγαρία, θεσπίζοντας διαδικασία η οποία εφαρμόζεται στην εξαγωγή πρώτων υλών και υλικών δομικών κατασκευών, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από:
–
τα άρθρα 35 και 36 ΣΛΕΕ,
–
το άρθρο 2, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, σε συνδυασμό με το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, ΣΛΕΕ και
–
το άρθρο 5, παράγραφος 1, και το άρθρο 6, παράγραφος 1, της οδηγίας (ΕΕ) 2015/1535 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 9ης Σεπτεμβρίου 2015, για την καθιέρωση μιας διαδικασίας πληροφόρησης στον τομέα των τεχνικών προδιαγραφών και των κανόνων σχετικά με τις υπηρεσίες της κοινωνίας των πληροφοριών (ΕΕ 2015, L 241, σ. 1).
Το νομικό πλαίσιο
Το διεθνές δίκαιο
2
Με την απόφαση 94/800/ΕΚ του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 1994, σχετικά με την εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας σύναψη των συμφωνιών που απέρρευσαν από τις πολυμερείς διαπραγματεύσεις του Γύρου της Ουρουγουάης (1986-1994), καθ’ όσον αφορά τα θέματα που εμπίπτουν στις αρμοδιότητές της (ΕΕ 1994, L 336, σ. 1), το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενέκρινε τη Συμφωνία για την ίδρυση του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ), η οποία υπογράφηκε στο Μαρακές στις 15 Απριλίου 1994, καθώς και τις συμφωνίες που περιλαμβάνονται στα παραρτήματα 1 έως 3 της συμφωνίας αυτής, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται η Γενική Συμφωνία Δασμών και Εμπορίου του 1994 (ΕΕ 1994, L 336, σ. 11, στο εξής: ΓΣΔΕ του 1994).
3
Το άρθρο XI της ΓΣΔΕ του 1994, με τίτλο «Γενική κατάργηση των ποσοτικών περιορισμών», ορίζει τα εξής:
«1. Κανένα συμβαλλόμενο μέρος δεν θεσπίζει ούτε διατηρεί κατά την εισαγωγή προϊόντος καταγωγής του εδάφους άλλου συμβαλλόμενου μέρους, κατά την εξαγωγή ή την πώληση για εξαγωγή προϊόντος που προορίζεται για το έδαφος άλλου συμβαλλόμενου μέρους, απαγορεύσεις ή περιορισμούς άλλους από δασμούς, φόρους ή άλλες επιβαρύνσεις, ανεξάρτητα από το αν η εφαρμογή γίνεται μέσω ποσοστώσεων, αδειών εισαγωγής ή εξαγωγής ή οποιασδήποτε άλλης μεθόδου.
2. Οι διατάξεις της πρώτης παραγράφου του παρόντος άρθρου δεν επεκτείνονται στις ακόλουθες περιπτώσεις:
α)
Απαγορεύσεις ή περιορισμοί εξαγωγών που εφαρμόζονται προσωρινά για την πρόληψη ή την αντιμετώπιση κρίσιμης κατάστασης οφειλόμενης σε έλλειψη τροφίμων ή άλλων βασικών προϊόντων για το συμβαλλόμενο μέρος εξαγωγής·
[...]».
Το δίκαιο της Ένωσης
Η οδηγία 2008/114/ΕΚ
4
Η οδηγία 2008/114/ΕΚ του Συμβουλίου, της 8ης Δεκεμβρίου 2008, σχετικά με τον προσδιορισμό, τον χαρακτηρισμό και την αξιολόγηση της ανάγκης βελτίωσης της προστασίας των ευρωπαϊκών υποδομών ζωτικής σημασίας (ΕΕ 2008, L 345, σ. 75), η οποία έχει εφαρμογή ratione temporis εν προκειμένω, καταργήθηκε από τις 18 Οκτωβρίου 2024 με την οδηγία (ΕΕ) 2022/2557 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Δεκεμβρίου 2022, σχετικά με την ανθεκτικότητα των κρίσιμων οντοτήτων και την κατάργηση της οδηγίας 2008/114/ΕΚ του Συμβουλίου (ΕΕ 2022, L 333, σ. 164). Οι αιτιολογικές σκέψεις 3 και 5 της οδηγίας 2008/114 έχουν ως εξής:
«(3)
Τον Δεκέμβριο του 2005, το Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων κάλεσε την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση για το ευρωπαϊκό πρόγραμμα προστασίας των υποδομών ζωτικής σημασίας (ΕΠΠΥΖΣ) και αποφάσισε ότι αυτό θα έπρεπε να βασισθεί σε μια προσέγγιση αντιμετώπισης όλων των κινδύνων, με προτεραιότητα στις τρομοκρατικές απειλές. Στο πλαίσιο της προσέγγισης αυτής, οι ανθρωπογενείς και οι τεχνολογικές απειλές καθώς και οι φυσικές καταστροφές θα πρέπει να ληφθούν υπόψη στην προστασία των υποδομών ζωτικής σημασίας, αλλά η προτεραιότητα θα πρέπει να δοθεί στις τρομοκρατικές απειλές.
[...]
(5)
Η παρούσα οδηγία συνιστά το πρώτο βήμα μιας σταδιακής προσέγγισης προς τον προσδιορισμό και τον χαρακτηρισμό των [ευρωπαϊκών υποδομών ζωτικής σημασίας] και την εκτίμηση της ανάγκης βελτίωσης της προστασίας τους. Κατά ταύτα, η οδηγία επικεντρώνεται στους τομείς της ενέργειας και των μεταφορών, θα πρέπει δε να επανεξεταστεί με σκοπό την εκτίμηση των επιπτώσεών της και της ανάγκης να υπαχθούν στο πεδίο εφαρμογής της και άλλοι τομείς, όπως μεταξύ άλλων ο τομέας της τεχνολογίας των πληροφοριών και των επικοινωνιών (ΤΠΕ).»
5
Το άρθρο 2 της οδηγίας 2008/114 προβλέπει τα εξής:
«Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας:
α)
ως “υποδομές ζωτικής σημασίας”: νοούνται τα περιουσιακά στοιχεία, συστήματα ή μέρη αυτών που βρίσκονται εντός των κρατών μελών και τα οποία είναι ουσιώδη για τη διατήρηση των λειτουργιών ζωτικής σημασίας της κοινωνίας, της υγείας, της ασφάλειας, της οικονομικής και κοινωνικής ευημερίας των μελών της, και των οποίων η διακοπή λειτουργίας ή η καταστροφή θα είχε σημαντικό αντίκτυπο για ένα κράτος μέλος, ως αποτέλεσμα της αδυναμίας διατήρησης των λειτουργιών αυτών·
β)
“ευρωπαϊκές υποδομές ζωτικής σημασίας” ή “ΕΥΖΣ”: νοούνται οι υποδομές ζωτικής σημασίας που βρίσκονται εντός των κρατών μελών και των οποίων η διακοπή λειτουργίας ή η καταστροφή θα είχε σημαντικό αντίκτυπο σε δύο τουλάχιστον κράτη μέλη. Η σπουδαιότητα των επιπτώσεων εκτιμάται βάσει οριζόντιων κριτηρίων. Συμπεριλαμβάνονται οι επιπτώσεις από οριζόντιες εξαρτήσεις από άλλες κατηγορίες υποδομών·
[...]».
6
Το άρθρο 3 της οδηγίας 2008/114, το οποίο φέρει τον τίτλο «Προσδιορισμός των ΕΥΖΣ», όριζε στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Σύμφωνα με τη διαδικασία του παραρτήματος ΙΙΙ, κάθε κράτος μέλος προσδιορίζει τις ενδεχόμενες ΕΥΖΣ που πληρούν τα οριζόντια και τομεακά κριτήρια και ανταποκρίνονται στους ορισμούς του άρθρου 2 στοιχεία α) και β).
Η Επιτροπή μπορεί να επικουρεί τα κράτη μέλη, κατόπιν σχετικού αιτήματός τους, προκειμένου να προσδιορίζουν ενδεχόμενες ΕΥΖΣ.
Η Επιτροπή δύναται να επιστήσει την προσοχή των οικείων κρατών μελών στην ύπαρξη ενδεχόμενων υποδομών ζωτικής σημασίας οι οποίες μπορεί να θεωρείται ότι πληρούν τις απαιτήσεις για τον χαρακτηρισμό τους ως ΕΥΖΣ.
Κάθε κράτος μέλος και η Επιτροπή συνεχίζουν σε διαρκή βάση τη διαδικασία προσδιορισμού ενδεχόμενων ΕΥΖΣ.»
Η οδηγία 2015/1535
7
Το άρθρο 1, παράγραφος 1, της οδηγίας 2015/1535 ορίζει τα εξής:
«Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, νοούνται ως:
α)
“προϊόν”: κάθε προϊόν βιομηχανικής κατασκευής, και κάθε γεωργικό προϊόν, συμπεριλαμβανομένων και των αλιευτικών προϊόντων·
[...]
γ)
“τεχνική προδιαγραφή”: η προδιαγραφή που περιέχεται σε έγγραφο στο οποίο ορίζονται τα απαιτούμενα χαρακτηριστικά ενός προϊόντος, όπως τα επίπεδα ποιότητας ή ιδιότητες χρήσης, η ασφάλεια, οι διαστάσεις, συμπεριλαμβανομένων των διατάξεων που ισχύουν για το προϊόν όσον αφορά την ονομασία πώλησης, την ορολογία, τα σύμβολα, τις δοκιμές και τις μεθόδους δοκιμής, τη συσκευασία, τη σήμανση και το ετικετάρισμα, καθώς και τις διαδικασίες αξιολόγησης της πιστότητας.
Ο όρος «τεχνική προδιαγραφή» καλύπτει επίσης τις μεθόδους και διαδικασίες παραγωγής γεωργικών προϊόντων δυνάμει του άρθρου 38 παράγραφος 1 δεύτερο εδάφιο [ΣΛΕΕ], προϊόντων που προορίζονται για ανθρώπινη διατροφή και διατροφή των ζώων, καθώς και φαρμάκων όπως ορίζονται στο άρθρο 1 της [οδηγίας 2001/83/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 6ης Νοεμβρίου 2001, περί κοινοτικού κώδικος για τα φάρμακα που προορίζονται για ανθρώπινη χρήση (ΕΕ 2001, L 311, σ. 67)], καθώς και τις μεθόδους και διαδικασίες παραγωγής άλλων προϊόντων, εφόσον αυτές έχουν επιπτώσεις στα χαρακτηριστικά τους γνωρίσματα·
δ)
“άλλη απαίτηση”: απαίτηση, εκτός των τεχνικών προδιαγραφών, επιβαλλόμενη σε ένα προϊόν, ιδίως για λόγους προστασίας των καταναλωτών ή του περιβάλλοντος, η οποία αφορά τον κύκλο ζωής του προϊόντος μετά τη διάθεσή του στην αγορά, όπως οι συνθήκες χρησιμοποίησης, ανακύκλωσης, επαναχρησιμοποίησης ή εξάλειψής του, εφόσον οι συνθήκες αυτές μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τη σύνθεση ή τη φύση του προϊόντος, ή την εμπορία του·
[...]
ζ)
“σχέδιο τεχνικού κανόνα”: το κείμενο μιας τεχνικής προδιαγραφής ή άλλης απαίτησης ή ενός κανόνα σχετικά με τις υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων των διοικητικών διατάξεων, που εκπονείται προκειμένου η τεχνική αυτή προδιαγραφή ή απαίτηση ή κανόνας σχετικά με τις υπηρεσίες να καθιερωθεί αμέσως ή εν τέλει ως τεχνικός κανόνας, και το οποίο, δεδομένου ότι βρίσκεται σε προπαρασκευαστικό στάδιο, μπορεί να υποστεί ουσιαστικές τροποποιήσεις.»
8
Το άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2015/1535 προβλέπει τα εξής:
«Με την επιφύλαξη του άρθρου 7, τα κράτη μέλη γνωστοποιούν πάραυτα στην Επιτροπή κάθε σχέδιο τεχνικού κανόνα, εκτός εάν πρόκειται απλώς για αυτούσια μεταφορά ενός διεθνούς ή ευρωπαϊκού προτύπου, οπότε αρκεί μια απλή πληροφόρηση ως προς το συγκεκριμένο πρότυπο· επίσης, απευθύνουν στην Επιτροπή κοινοποίηση σχετικά με τους λόγους για τους οποίους είναι αναγκαία η θέσπιση ενός τέτοιου τεχνικού κανόνα, εκτός εάν οι λόγοι αυτοί συνάγονται ήδη από το ίδιο το σχέδιο.
Εάν χρειαστεί, τα κράτη μέλη κοινοποιούν ταυτοχρόνως στην Επιτροπή –εάν δεν το έχουν ήδη διαβιβάσει με κάποια προηγούμενη γνωστοποίησή τους– το κείμενο των βασικών, νομοθετικών και κανονιστικών διατάξεων που αφορούν κατά κύριο και άμεσο τρόπο τον τεχνικό κανόνα, εφόσον η γνώση του κειμένου αυτού είναι αναγκαία για να εκτιμηθεί η εμβέλεια του σχεδίου τεχνικού κανόνα.
Τα κράτη μέλη προβαίνουν σε νέα γνωστοποίηση του σχεδίου του τεχνικού κανόνα στην Επιτροπή υπό τους όρους του πρώτου και δευτέρου εδαφίου της παρούσας παραγράφου εφόσον επιφέρουν σημαντικές τροποποιήσεις στο σχέδιο αυτό με αποτέλεσμα να τροποποιείται το πεδίο εφαρμογής του, να συντομεύεται το αρχικό χρονοδιάγραμμα εφαρμογής, να προστίθενται προδιαγραφές ή απαιτήσεις ή να καθίστανται πιο αυστηρές οι εν λόγω προδιαγραφές ή απαιτήσεις.
[...]
Η Επιτροπή, μόλις της γνωστοποιηθούν το σχέδιο του τεχνικού κανόνα και όλα τα σχετικά έγγραφα, τα θέτει υπόψη των λοιπών κρατών μελών. Μπορεί επίσης να τα υποβάλει προς γνωμοδότηση στην επιτροπή του άρθρου 2 της παρούσας οδηγίας, και, ενδεχομένως, στην επιτροπή που είναι αρμόδια για τον εν λόγω τομέα.
[...]»
9
Το άρθρο 6 της οδηγίας 2015/1535 ορίζει τα εξής:
«1.   Τα κράτη μέλη αναβάλλουν την έγκριση ενός σχεδίου τεχνικού κανόνα για τρεις μήνες από την ημερομηνία παραλαβής από την Επιτροπή της γνωστοποίησης που αναφέρεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1.
[...]
7.   Οι παράγραφοι 1 έως 5 δεν εφαρμόζονται όταν ένα κράτος μέλος:
α)
για επείγοντες λόγους που σχετίζονται με σοβαρή και απρόβλεπτη κατάσταση που αφορά την προστασία της υγείας προσώπων και ζώων, την προστασία των φυτών ή την ασφάλεια και, για τους κανόνες σχετικά με τις υπηρεσίες, με τη δημόσια τάξη και ιδίως με την προστασία των ανηλίκων, πρέπει να εκπονήσει σε ιδιαίτερα σύντομη προθεσμία τεχνικούς κανόνες για να τους εγκρίνει και να τους θέσει σε εφαρμογή αμέσως, χωρίς να είναι δυνατές διαβουλεύσεις· ή
β)
για επείγοντες λόγους που σχετίζονται με σοβαρή κατάσταση που αφορά την προστασία της ασφάλειας και της ακεραιότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος, και ιδίως την προστασία των καταθετών, των επενδυτών και των ασφαλισμένων, οφείλει να εγκρίνει και να θέσει αμέσως σε εφαρμογή κανόνες σχετικούς με τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες.
Το κράτος μέλος αναφέρει στην ανακοίνωση που προβλέπει το άρθρο 5 τους λόγους που δικαιολογούν το επείγον των εν λόγω μέτρων. Η Επιτροπή αποφαίνεται το συντομότερο δυνατόν σχετικά με τη γνωστοποίηση αυτή. Σε περίπτωση καταχρηστικής προσφυγής στην ως άνω διαδικασία, η Επιτροπή λαμβάνει τα ενδεδειγμένα μέτρα. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενημερώνεται σχετικά από την Επιτροπή.»
Ο κανονισμός (ΕΕ) 2015/479
10
Οι αιτιολογικές σκέψεις 3 έως 6 του κανονισμού (ΕΕ) 2015/479 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαρτίου 2015, περί κοινού καθεστώτος εξαγωγών (ΕΕ 2015, L 83, σ. 34), έχουν ως εξής:
«(3)
Ενδείκνυται ως εκ τούτου να θεσπισθεί κοινό καθεστώς για τις εξαγωγές της Ένωσης.
(4)
Σε όλα τα κράτη μέλη, οι εξαγωγές έχουν ελευθερωθεί σχεδόν εξ ολοκλήρου. Υπ’ αυτούς τους όρους, είναι δυνατό να εφαρμοσθεί σε επίπεδο Ένωσης η αρχή της μη υπαγωγής σε ποσοτικό περιορισμό των εξαγωγών προς τρίτες χώρες, υπό την επιφύλαξη των παρεκκλίσεων που προβλέπονται από τον παρόντα κανονισμό και με την επιφύλαξη των μέτρων που τα κράτη μέλη δύνανται να λαμβάνουν σύμφωνα με τη Συνθήκη.
(5)
Η Επιτροπή θα πρέπει να ενημερώνεται όταν, λόγω ασυνήθους εξελίξεως της αγοράς, ένα κράτος μέλος κρίνει ότι μέτρα διασφαλίσεως είναι ενδεχομένως απαραίτητα.
(6)
Είναι ουσιώδες να εξετάζονται, σε ενωσιακή κλίμακα, ιδίως βάσει των πληροφοριών αυτών, οι όροι των εξαγωγών, η εξέλιξή τους και τα διάφορα στοιχεία της οικονομικής και εμπορικής καταστάσεως καθώς και, αναλόγως της περιπτώσεως, τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν.»
11
Το άρθρο 1 του κανονισμού 2015/479 προβλέπει τα εξής:
«Οι εξαγωγές της Ένωσης προς τρίτες χώρες είναι ελεύθερες, δηλαδή δεν υπόκεινται σε ποσοτικούς περιορισμούς, με εξαίρεση εκείνους που επιβάλλονται σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό.»
12
Το κεφάλαιο III του εν λόγω κανονισμού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Μέτρα διασφάλισης», περιλαμβάνει τα άρθρα 5 έως 7. Το άρθρο 5 προβλέπει τα εξής:
«1.   Για να προλάβει μια κρίσιμη κατάσταση που οφείλεται στην έλλειψη βασικών προϊόντων ή για να την επανορθώσει, και όταν τα συμφέροντα της Ένωσης απαιτούν άμεση ενέργεια, η Επιτροπή, κατόπιν αιτήσεως κράτους μέλους ή με δική της πρωτοβουλία και αφού λάβει υπόψη τη φύση των προϊόντων και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των σχετικών συναλλαγών, δύναται να θέσει ως προϋπόθεση της εξαγωγής ενός προϊόντος την προσκόμιση άδειας εξαγωγής που χορηγείται κατά τον τρόπο και εντός των ορίων που ορίζει η Επιτροπή με τη διαδικασία εξέτασης του άρθρου 3 παράγραφος 2 ή, σε επείγουσες περιπτώσεις, σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 3.
2.   Τα ληφθέντα μέτρα γνωστοποιούνται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στα κράτη μέλη και εφαρμόζονται αμέσως.
3.   Τα μέτρα δύνανται να αναφέρονται μόνο σε ορισμένους περιορισμούς και μόνο στις εξαγωγές ορισμένων περιοχών της Ένωσης. Δεν επηρεάζουν τα προϊόντα που ευρίσκονται υπό μεταφορά προς τα σύνορα της Ένωσης.
4.   Η Επιτροπή, στην περίπτωση που η ενέργειά της έχει ζητηθεί από κράτος μέλος, αποφασίζει δυνάμει της παραγράφου 1, εντός πέντε εργασίμων ημερών το αργότερο από την ημερομηνία λήψης της αίτησης.
5.   Αν η Επιτροπή εφαρμόσει την παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου, αποφασίζει, το πολύ εντός 12 εργάσιμων ημερών από την ημερομηνία έναρξης ισχύος του μέτρου που έλαβε, αν θα θεσπίσει κατάλληλα μέτρα κατά την έννοια του άρθρου 6. Αν δεν θεσπιστούν μέτρα εντός έξι εβδομάδων από την ημερομηνία έναρξης ισχύος του μέτρου, το εν λόγω μέτρο θεωρείται ότι έχει ανακληθεί.»
13
Στο άρθρο 6 του κανονισμού 2015/479 προβλέπεται ότι:
«1.   Όταν το απαιτεί το συμφέρον της Ένωσης, η Επιτροπή δύναται να θεσπίζει κατάλληλα μέτρα με τη διαδικασία εξέτασης στην οποία παραπέμπει το άρθρο 3 παράγραφος 2:
α)
για να προλάβει μία κρίσιμη κατάσταση, που οφείλεται σε έλλειψη βασικών προϊόντων, ή για να την επανορθώσει·
β)
για να επιτρέψει την εκπλήρωση διεθνών υποχρεώσεων που ανελήφθησαν από την Ένωση ή όλα τα κράτη μέλη της, ιδίως όσον αφορά το εμπόριο βασικών προϊόντων.
2.   Τα μέτρα που αναφέρονται στην παράγραφο 1 δύνανται να περιορίζονται μόνο σε ορισμένους προορισμούς και μόνο στις εξαγωγές ορισμένων περιοχών της Ένωσης. Δεν επηρεάζουν τα προϊόντα που ευρίσκονται υπό μεταφορά προς τα σύνορα της Ένωσης.
3.   Κατά την επιβολή ποσοτικών περιορισμών επί των εξαγωγών λαμβάνονται ιδίως υπόψη:
α)
αφενός, ο αριθμός των συμβάσεων, οι οποίες έχουν συναφθεί υπό κανονικές συνθήκες πριν από τη θέση σε ισχύ μέτρου διασφάλισης κατά την έννοια του παρόντος κεφαλαίου και τις οποίες το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος κοινοποίησε στην Επιτροπή, σύμφωνα με τις εσωτερικές του διατάξεις· και
β)
αφετέρου, το γεγονός ότι δεν πρέπει να τίθεται σε κίνδυνο η πραγματοποίηση του επιδιωκομένου, με την επιβολή ποσοτικών περιορισμών, στόχου.»
14
Το άρθρο 10 του κανονισμού 2015/479, το οποίο περιλαμβάνεται στο κεφάλαιο IV που φέρει τον τίτλο «Μεταβατικές και τελικές διατάξεις», έχει ως εξής:
«Υπό την επιφύλαξη άλλων διατάξεων της Ένωσης, ο παρών κανονισμός δεν εμποδίζει την υιοθέτηση ή την εφαρμογή από τα κράτη μέλη ποσοτικών περιορισμών κατά την εξαγωγή που επιβάλλονται για λόγους δημόσιας ηθικής, δημόσιας τάξης, δημόσιας ασφάλειας ή για λόγους προστασίας της υγείας και της ζωής ανθρώπων, ζώων ή φυτών, προστασίας των εθνικών θησαυρών που έχουν καλλιτεχνική, ιστορική ή αρχαιολογική αξία, ή προστασίας της βιομηχανικής και εμπορικής ιδιοκτησίας.»
Το ουγγρικό δίκαιο
Το διάταγμα 402/2021
15
Το άρθρο 1 του a gazdaság újraindítása érdekében meghozandó, az építőipari ellátásbiztonság szempontjából stratégiai jelentőségű nyersanyagok és termékek kivitelével kapcsolatos regisztrációs eljárásról és egyéb intézkedésekről szóló 402/2021. (VII. 8.) kormányrendelet [κυβερνητικού διατάγματος 402/2021 (VII. 8.), σχετικά με τις διαδικασίες καταχώρισης και τα λοιπά μέτρα που πρέπει να ληφθούν για την ανάκαμψη της οικονομίας όσον αφορά την εξαγωγή πρώτων υλών και προϊόντων στρατηγικής σημασίας για την ασφάλεια του εφοδιασμού στον τομέα των δομικών κατασκευών], όπως ίσχυε κατά τη λήξη της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας (στο εξής: διάταγμα 402/2021), προβλέπει τα εξής:
«1.   Οι πρώτες ύλες και τα προϊόντα στρατηγικής σημασίας για την ασφάλεια του εφοδιασμού στον τομέα των δομικών κατασκευών που αναφέρονται στο παράρτημα 1 (στο εξής από κοινού: υλικά δομικών κατασκευών) μπορούν, με την επιφύλαξη της εξαίρεσης που προβλέπεται στην παράγραφο 2,
a) να πωλούνται ή
b) να εξάγονται από το έδαφος της Ουγγαρίας προς το εξωτερικό
κατόπιν καταχώρισης (στο εξής: κοινοποίηση) ενώπιον του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας (στο εξής: Υπουργός) και απόδειξης παραλαβής της κοινοποίησης.
2.   Το παρόν διάταγμα δεν εφαρμόζεται στα υλικά δομικών κατασκευών που διαμετακομίζονται μέσω του εδάφους της Ουγγαρίας.»
16
Το άρθρο 3 του διατάγματος 402/2021 ορίζει τα εξής:
«1.   Μόλις παραλάβει την κοινοποίηση, ο Υπουργός ελέγχει αν αυτή πληροί τις τυπικές απαιτήσεις του άρθρου 2.
[...]
2.   Εάν η κοινοποίηση πληροί τις τυπικές απαιτήσεις του άρθρου 2, ο Υπουργός διαβιβάζει τις κοινοποιήσεις, μαζί με τις πληροφορίες που αναφέρονται στην παράγραφο 1, στοιχείο b, κατά περίπτωση, στον κυβερνητικό επίτροπο που είναι αρμόδιος για τον συντονισμό των μέτρων που λαμβάνονται στον κατασκευαστικό τομέα (στο εξής: κυβερνητικός επίτροπος), ο οποίος εξετάζει, σε διαβούλευση με τους αρμόδιους υπουργούς, αν η πώληση ή η εξαγωγή υλικών δομικών κατασκευών στο εξωτερικό παρακωλύει σημαντικά ή καθιστά αδύνατη την κατασκευή, τη λειτουργία, τη συντήρηση ή την ανάπτυξη υποδομών ζωτικής σημασίας και, κατ’ αυτόν τον τρόπο, θέτει σε κίνδυνο τις δημόσιες υπηρεσίες ή την ασφάλεια του εφοδιασμού στον τομέα των δομικών κατασκευών.
3.   Εντός επτά εργάσιμων ημερών από τη διαβίβαση της κοινοποίησης, ο κυβερνητικός επίτροπος ενημερώνει εγγράφως τον Υπουργό για τη συνδρομή των περιστάσεων της παραγράφου 2, για τη θέση του επί των περιστάσεων της παραγράφου 2 και, εφόσον συντρέχουν οι εν λόγω περιστάσεις, ενημερώνει επίσης τον υπουργό που είναι αρμόδιος για την εποπτεία των περιουσιακών στοιχείων του Δημοσίου σχετικά με την πρότασή του για την άσκηση του δικαιώματος προτίμησης και αγοράς· ο Υπουργός ασκεί το δικαίωμα προτίμησης και αγοράς του Ουγγρικού Δημοσίου κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 5.
4.   Το αργότερο εντός δέκα εργάσιμων ημερών από την παραλαβή της κοινοποίησης, ο Υπουργός:
a)
βεβαιώνει εγγράφως την παραλαβή της κοινοποίησης εάν ο υπουργός που είναι αρμόδιος για την εποπτεία των περιουσιακών στοιχείων του Δημοσίου δεν ασκήσει το δικαίωμα προτίμησης και αγοράς του Ουγγρικού Δημοσίου·
b)
αν ο υπουργός που είναι αρμόδιος για την εποπτεία των περιουσιακών στοιχείων του Δημοσίου ασκήσει το δικαίωμα προτίμησης και αγοράς του Ουγγρικού Δημοσίου, ενημερώνει τον κοινοποιούντα ότι το Ουγγρικό Δημόσιο ασκεί το δικαίωμα προτίμησης ή αγοράς των υλικών δομικών κατασκευών που προσδιορίζονται στην κοινοποίηση και περατώνει τη διαδικασία κοινοποίησης· ή
c)
βεβαιώνει εγγράφως την παραλαβή της κοινοποίησης.
4a.   Η κοινοποίηση και η απόδειξη παραλαβής συνοδεύουν την αποστολή και τίθενται από τον κοινοποιούντα στη διάθεση του μεταφορέα ή του προσώπου που οργανώνει τη μεταφορά.
[...]»
17
Κατά το άρθρο 6/A του διατάγματος 402/2021:
«Αν ο κοινοποιών δεν έχει τηρήσει την υποχρέωση κοινοποίησης που προβλέπει το παρόν διάταγμα ή δεν έχει στη διάθεσή του την απόδειξη παραλαβής, η αστυνομία και η φορολογική και τελωνειακή αρχή του κράτους τού επιβάλλουν διοικητικό πρόστιμο έως και σαράντα τοις εκατό επί της αξίας χωρίς [φόρο προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ)] του υλικού δομικών κατασκευών το οποίο δεν κοινοποιήθηκε ή για το οποίο δεν διαθέτει απόδειξη παραλαβής.»
18
Το άρθρο 9 του διατάγματος 402/2021 έχει ως εξής:
«1.   Το παρόν διάταγμα –υπό την επιφύλαξη της εξαίρεσης που προβλέπεται στην παράγραφο 2– τίθεται σε ισχύ την επομένη της δημοσίευσής του.
2.   Το άρθρο 10 τίθεται σε ισχύ τη δέκατη πέμπτη ημέρα από τη δημοσίευση του παρόντος διατάγματος.»
19
Το άρθρο 11 του διατάγματος 402/2021 προβλέπει τα εξής:
«Η προβλεπόμενη στο άρθρο 2 υποχρέωση κοινοποίησης ισχύει για τις εξαγωγές που πραγματοποιούνται μετά την πέμπτη εργάσιμη ημέρα από την έναρξη ισχύος του παρόντος διατάγματος.»
20
Το άρθρο 12 του διατάγματος 402/2021 ορίζει τα εξής:
«Το σχέδιο του παρόντος διατάγματος αποτέλεσε αντικείμενο προηγούμενης γνωστοποίησης σύμφωνα με τα άρθρα 5 έως 7 της οδηγίας [2015/1535].»
Η κυβερνητική απόφαση 1459/2021
21
Το σημείο 2 της az építésgazdasági intézkedések összehangolásáért felelős kormánybiztos kinevezéséről és feladatairól szóló 1459/2021. (VII. 14.) kormányhatározat [κυβερνητικής απόφασης 1459/2021 (VII. 14.) σχετικά με τον διορισμό και τα καθήκοντα του κυβερνητικού επιτρόπου για τον συντονισμό των μέτρων που λαμβάνονται στον κατασκευαστικό τομέα] προβλέπει τα εξής:
«Ο κυβερνητικός επίτροπος:
a)
είναι υπεύθυνος για τον συντονισμό των μέτρων που λαμβάνει η κυβέρνηση στον κατασκευαστικό τομέα στο πλαίσιο της ανάκαμψης της οικονομίας, και ιδίως:
aa)
για τη θέσπιση της διαδικασίας κοινοποίησης όσον αφορά τις εξαγωγές υλικών δομικών κατασκευών και την εφαρμογή των αναγκαίων μέτρων για την άσκηση του δικαιώματος προτίμησης και του δικαιώματος αγοράς του Δημοσίου·
ab)
για την εφαρμογή του μέτρου κοινοποίησης της μεταφοράς υλικών δομικών κατασκευών,
[...]».
Η προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία
22
Στις 30 Ιουνίου 2021, στο πλαίσιο της διαδικασίας γνωστοποίησης που προβλέπει η οδηγία 2015/1535, η Ουγγαρία γνωστοποίησε στην Επιτροπή σχέδιο κυβερνητικού διατάγματος σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για την ανάκαμψη της οικονομίας όσον αφορά την εξαγωγή πρώτων υλών και προϊόντων στρατηγικής σημασίας για την ασφάλεια του εφοδιασμού στον τομέα των δομικών κατασκευών (στο εξής: γνωστοποιηθέν σχέδιο).
23
Στις 8 Ιουλίου 2021, προκειμένου να καταστεί δυνατή η αξιολόγηση του γνωστοποιηθέντος σχεδίου υπό το πρίσμα των σχετικών διατάξεων του δικαίου της Ένωσης, η Επιτροπή ζήτησε συμπληρωματικές πληροφορίες από την Ουγγαρία.
24
Την ίδια ημέρα δημοσιεύθηκε το διάταγμα 402/2021 στην επίσημη εφημερίδα της Ουγγαρίας. Το γράμμα των διατάξεων του δημοσιευθέντος διατάγματος δεν ήταν πανομοιότυπο με εκείνο που περιλαμβανόταν στο γνωστοποιηθέν σχέδιο.
25
Στις 16 Ιουλίου 2021 η Επιτροπή ζήτησε από την Ουγγαρία πληροφορίες σχετικά με τη δημοσίευση του διατάγματος 402/2021.
26
Στις 22 Ιουλίου 2021 η Ουγγαρία ενημέρωσε την Επιτροπή ότι το διάταγμα 402/2021 διέφερε από το γνωστοποιηθέν σχέδιο ως προς το πεδίο εφαρμογής και το περιεχόμενό του.
27
Με έγγραφο της 29ης Ιουλίου 2021, η Επιτροπή ενημέρωσε την Ουγγαρία ότι θεωρούσε ότι τόσο η μη γνωστοποίηση του σχεδίου διατάγματος όσο και η μη τήρηση της υποχρέωσης αναβολής της έκδοσης του διατάγματος 402/2021 κατά παράβαση των άρθρων 5 και 6 της οδηγίας 2015/1535, αντιστοίχως, συνιστούσαν ουσιώδη διαδικαστική πλημμέλεια η οποία καθιστούσε ανεφάρμοστους τους εθνικούς τεχνικούς κανόνες.
28
Με την από 2 Σεπτεμβρίου 2021 απάντησή της, η Ουγγαρία δικαιολόγησε την έκδοση του διατάγματος 402/2021 χωρίς προηγούμενη γνωστοποίηση στην Επιτροπή υποστηρίζοντας ότι αντιμετώπιζε επείγουσα κατάσταση στο πλαίσιο της πανδημίας COVID‑19 και της συνακόλουθης παγκόσμιας έλλειψης πρώτων υλών, η οποία επηρέαζε σοβαρά τις κατασκευαστικές εργασίες στην Ουγγαρία. Συναφώς, σκοπός του διατάγματος ήταν η διαθεσιμότητα των αποθεμάτων υλικών και προϊόντων που είναι απαραίτητα για την ασφάλεια του εφοδιασμού στον τομέα των δομικών κατασκευών στο εν λόγω κράτος μέλος και η δυνατότητα κάλυψης των εγχώριων αναγκών προκειμένου να κατοχυρωθεί η ασφάλεια των υποδομών ζωτικής σημασίας.
29
Η Επιτροπή απηύθυνε στις 23 Σεπτεμβρίου 2021 προειδοποιητική επιστολή στην Ουγγαρία. Κατά την επιστολή αυτή, το εν λόγω κράτος μέλος, εκδίδοντας το διάταγμα 402/2021 και τις μεταγενέστερες τροποποιήσεις του, καθώς και την κυβερνητική απόφαση 1459/2021, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 35 και 36 ΣΛΕΕ, από το άρθρο 2, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, σε συνδυασμό με το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, ΣΛΕΕ, καθώς και από το άρθρο 5, παράγραφος 1, και το άρθρο 6, παράγραφος 1, της οδηγίας 2015/1535.
30
Στην απάντησή της στην προειδοποιητική επιστολή, με έγγραφο της 23ης Νοεμβρίου 2021, η Ουγγαρία αμφισβήτησε τις αιτιάσεις αυτές.
31
Η Επιτροπή, μη έχοντας πεισθεί από τα επιχειρήματα της Ουγγαρίας, της απηύθυνε αιτιολογημένη γνώμη στις 6 Απριλίου 2022, στην οποία επανέλαβε τις εν λόγω αιτιάσεις.
32
Με έγγραφο της 13ης Ιουνίου 2022, η Ουγγαρία απάντησε στην αιτιολογημένη γνώμη, υποστηρίζοντας ότι οι παραβάσεις που της προσάπτονται είναι αβάσιμες.
33
Υπό τις συνθήκες αυτές, στις 4 Αυγούστου 2023 η Επιτροπή αποφάσισε να ασκήσει την υπό κρίση προσφυγή.
Επί της προσφυγής
34
Προς στήριξη της προσφυγής της, η Επιτροπή προβάλλει τρεις αιτιάσεις οι οποίες αφορούν παράβαση διατάξεων, και συγκεκριμένα η πρώτη αιτίαση αφορά παράβαση των άρθρων 35 και 36 ΣΛΕΕ, η δεύτερη του άρθρου 2, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, σε συνδυασμό με το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, ΣΛΕΕ, και η τρίτη αφορά παράβαση του άρθρου 5, παράγραφος 1, καθώς και του άρθρου 6, παράγραφος 1, της οδηγίας 2015/1535.
35
Η Ουγγαρία ζητεί την απόρριψη της προσφυγής λόγω παραβάσεως.
Επί της πρώτης αιτιάσεως, με την οποία προβάλλεται παράβαση των άρθρων 35 και 36 ΣΛΕΕ
Επιχειρήματα των διαδίκων
36
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το διάταγμα 402/2021 συνιστά μέτρο ισοδυνάμου αποτελέσματος προς ποσοτικό περιορισμό, κατά την έννοια του άρθρου 35 ΣΛΕΕ, καθόσον προβλέπει, αφενός, υποχρέωση κοινοποίησης των εξαγωγών υλικών δομικών κατασκευών και, αφετέρου, τη δυνατότητα του Ουγγρικού Δημοσίου να ασκεί δικαίωμα προτίμησης και αγοράς των υλικών αυτών, κατόπιν πρότασης του κυβερνητικού επιτρόπου, όταν η πώληση ή η εξαγωγή υλικών δομικών κατασκευών στην αλλοδαπή παρακωλύει σημαντικά ή καθιστά αδύνατη την κατασκευή, την εκμετάλλευση, τη συντήρηση ή την ανάπτυξη υποδομών ζωτικής σημασίας, θέτοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο σε κίνδυνο τις δημόσιες υπηρεσίες ή την ασφάλεια του εφοδιασμού στον τομέα των δομικών κατασκευών.
37
Κατά την άποψη της Επιτροπής, ο χαρακτηρισμός αυτός του διατάγματος 402/2021 επιβάλλεται παρά τις περιστάσεις τις οποίες επικαλείται η Ουγγαρία, ήτοι ότι η διαδικασία κοινοποίησης που προβλέπει το διάταγμα 402/2021 ολοκληρώνεται εντός προθεσμίας η οποία δεν μπορεί να υπερβαίνει τις δύο εργάσιμες ημέρες, ότι το Ουγγρικό Δημόσιο, στην πράξη, δεν ασκεί το δικαίωμα προτίμησης ή αγοράς και ότι οι αρμόδιες ουγγρικές αρχές δεν επιβάλλουν τις κυρώσεις που προβλέπονται σε περίπτωση μη τήρησης της υποχρέωσης κοινοποίησης.
38
Συγκεκριμένα, το διάταγμα 402/2021 εισάγει, de jure, εντός του εν λόγω κράτους μέλους, διαφορετική μεταχείριση μεταξύ του εσωτερικού εμπορίου και του εξαγωγικού εμπορίου υλικών δομικών κατασκευών. Πάντως, ένα εθνικό μέτρο δεν εξαιρείται από την απαγόρευση των άρθρων 34 και 35 ΣΛΕΕ για τον λόγο και μόνον ότι το εμπόδιο που δημιουργεί είναι μικρής σημασίας, ο ποσοτικός περιορισμός που προκαλεί έχει σχετικά μικρή οικονομική σημασία ή το μέτρο επηρεάζει τις εισαγωγές και τις εξαγωγές ή τους οικονομικούς φορείς σε περιορισμένο βαθμό.
39
Συναφώς, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι τα αποτελέσματα ενός μέτρου δεν περιορίζονται στον τρόπο εφαρμογής του από τις εθνικές αρχές. Το γεγονός και μόνον της θέσπισης διατάξεων οι οποίες προβλέπουν τη δυνατότητα περιορισμού των εξαγωγών προς άλλα κράτη μέλη με τη θεσμοθέτηση δικαιώματος προτίμησης και αγοράς και τη δυνατότητα καθυστέρησης των εξαγωγών έως και δέκα εργάσιμες ημέρες έχει, αυτό καθεαυτό, αποτρεπτικό αποτέλεσμα για τους οικονομικούς φορείς που υπόκεινται στο μέτρο.
40
Η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι τα αποτελέσματα του διατάγματος 402/2021 επί της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων δεν είναι ούτε υπερβολικά αβέβαια ούτε έμμεσα, δεδομένου ότι το διάταγμα εγγυάται σαφώς στο Ουγγρικό Δημόσιο δικαίωμα προτίμησης ή αγοράς κατόπιν αξιολόγησης των σχετικών κοινοποιήσεων εξαγωγής.
41
Όσον αφορά την ενδεχόμενη δικαιολόγηση του διατάγματος 402/2021 βάσει των διατάξεων του άρθρου 36 ΣΛΕΕ, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι οι εξαιρέσεις για λόγους δημόσιας τάξης και δημόσιας ασφάλειας συνιστούν παρεκκλίσεις από τη θεμελιώδη αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων, οι οποίες πρέπει να ερμηνεύονται στενά, ενώ το περιεχόμενό τους δεν μπορεί να καθορίζεται μονομερώς από τα κράτη μέλη χωρίς έλεγχο εκ μέρους των θεσμικών οργάνων της Ένωσης. Οι εν λόγω εξαιρέσεις μπορούν να προβληθούν από ένα κράτος μέλος μόνο σε περίπτωση πραγματικής και αρκούντως σοβαρής απειλής, η οποία θίγει θεμελιώδες συμφέρον της κοινωνίας.
42
Απαντώντας στο επιχείρημα της Ουγγαρίας ότι ο κύριος σκοπός του διατάγματος 402/2021 είναι η προστασία της ασφάλειας του εφοδιασμού των υποδομών ζωτικής σημασίας με υλικά δομικών κατασκευών, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι ένας τέτοιος λόγος πρέπει, προκειμένου να αποτελέσει θεμιτή δικαιολογία περιοριστικού μέτρου, να συνδέεται με αντικειμενικές περιστάσεις οι οποίες ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις δημόσιας ασφάλειας, κατά την έννοια του άρθρου 36 ΣΛΕΕ, και ότι δεν εφαρμόζεται ούτε γενικώς ούτε για οικονομικούς και κοινωνικούς σκοπούς.
43
Το εν λόγω θεσμικό όργανο υποστηρίζει συναφώς ότι ένα τέτοιο μέτρο, δικαιολογούμενο από λόγους δημόσιας ασφάλειας, πρέπει να είναι σύμφωνο προς την αρχή της αναλογικότητας, η οποία επιτάσσει τα μέσα που χρησιμοποιούν τα κράτη μέλη να περιορίζονται σε ό,τι είναι πράγματι πρόσφορο και αναγκαίο για την επίτευξη του επιδιωκόμενου θεμιτού σκοπού. Εξάλλου, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι ένα περιοριστικό μέτρο μπορεί να κριθεί πρόσφορο στο πλαίσιο της προσπάθειας επίτευξης του επιδιωκόμενου σκοπού μόνον εφόσον εξυπηρετεί πράγματι στον σκοπό αυτόν κατά συνεπή και συστηματικό τρόπο, γεγονός το οποίο πρέπει να αποδεικνύεται από το οικείο κράτος μέλος.
44
Επομένως, αφενός, η Επιτροπή εκτιμά ότι η Ουγγαρία δεν απέδειξε ότι τα μέτρα που προβλέπονται στο διάταγμα 402/2021 ήταν πρόσφορα για την επίτευξη των επιδιωκόμενων σκοπών. Το πεδίο εφαρμογής του διατάγματος 402/2021 δεν καταλαμβάνει μόνον τα υλικά δομικών κατασκευών για τα οποία διαπιστώθηκε κίνδυνος όσον αφορά τον εφοδιασμό και τα υλικά που είναι πράγματι αναγκαία για τις υποδομές ζωτικής σημασίας. Εξάλλου, ο ουγγρικός τομέας των δομικών κατασκευών παρουσιάζει σταθερή πορεία από το 2016, ενώ το Ουγγρικό Δημόσιο δεν άσκησε το δικαίωμα προτίμησης και αγοράς που διέθετε κατά τα δύο έτη που ακολούθησαν την έναρξη ισχύος του διατάγματος.
45
Αφετέρου, η Επιτροπή επισημαίνει ότι, σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, ένα δικαιολογημένο και κατάλληλο σύστημα προληπτικού ελέγχου πρέπει να βασίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια, τα οποία να μην εισάγουν δυσμενείς διακρίσεις και τα οποία να είναι εκ των προτέρων γνωστά στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις, κατά τρόπο ώστε να οριοθετείται η άσκηση της διακριτικής ευχέρειας των εθνικών αρχών και να μην ασκείται κατά τρόπο αυθαίρετο. Το διάταγμα 402/2021 δεν προβλέπει ωστόσο τέτοια κριτήρια, τα οποία να είναι αντικειμενικά και να μην εισάγουν δυσμενείς διακρίσεις.
46
Επιπλέον, κατά την άποψη της Επιτροπής, ο έλεγχος που αφορά τα υλικά δομικών εξαγωγών και τις εξαγωγές τους, καθώς και η συλλογή σχετικών πληροφοριών, θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν με λιγότερο παρεμβατικά μέσα, όπως, για παράδειγμα, με την επιβολή υποχρέωσης κοινοποίησης των σχετικών στοιχείων. Κατά συνέπεια, το εν λόγω θεσμικό όργανο θεωρεί ότι η Ουγγαρία δεν απέδειξε επίσης ότι τα μέτρα που επιβλήθηκαν με το επίμαχο διάταγμα δεν υπερβαίνουν το αναγκαίο μέτρο για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού και ότι πρέπει, ως εκ τούτου, να της καταλογιστεί το γεγονός ότι δεν εξέτασε τέτοιου είδους εναλλακτικές λύσεις.
47
Η Ουγγαρία υποστηρίζει ότι οι διατάξεις του διατάγματος 402/2021 δεν συνιστούν μέτρο ισοδυνάμου αποτελέσματος προς ποσοτικό περιορισμό και ότι, ως εκ τούτου, οι διατάξεις αυτές δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της απαγόρευσης του άρθρου 35 ΣΛΕΕ. Σκοπός του διατάγματος είναι να παράσχει στις αρμόδιες ουγγρικές αρχές τη δυνατότητα, μέσω της θέσπισης υποχρέωσης κοινοποίησης, να ελέγχουν αποτελεσματικά τα στρατηγικής σημασίας αποθέματα υλικών δομικών κατασκευών για τις εθνικές υποδομές ζωτικής σημασίας και να συλλέγουν πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση των αποθεμάτων αυτών καθώς και των παραδόσεων. Χάρη σε μια τέτοια υποχρέωση κοινοποίησης, οι εν λόγω αρχές διαθέτουν πλήρη εικόνα, σε πραγματικό χρόνο, της εξελίξεως των εν λόγω αποθεμάτων και, ως εκ τούτου, είναι σε θέση να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για να αποφύγουν μια κρίσιμη κατάσταση.
48
Η Ουγγαρία θεωρεί ότι η αποτελεσματικότητα των διατάξεων του διατάγματος 402/2021 αποδεικνύεται από το γεγονός ότι, από την έναρξη ισχύος τους, το Ουγγρικό Δημόσιο δεν βρέθηκε ποτέ σε κατάσταση κατά την οποία, λόγω έλλειψης υλικών δομικών κατασκευών, θα έπρεπε να ασκήσει το δικαίωμα προτίμησης ή αγοράς. Επιπλέον, κατά το εν λόγω κράτος μέλος, οι διατάξεις του διατάγματος 402/2021 δεν επιβάλλουν στους επιχειρηματίες ουσιαστική υποχρέωση· στην πράξη, η διαδικασία κοινοποίησης περατώνεται πάντοτε εντός προθεσμίας η οποία δεν μπορεί να υπερβαίνει τις δύο εργάσιμες ημέρες και οι κυρώσεις που προβλέπονται σε περίπτωση μη κοινοποίησης δεν εφαρμόζονται από τις αρμόδιες ουγγρικές αρχές.
49
Κατά την Ουγγαρία, από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι προβλέπεται εξαίρεση από την απαγόρευση του άρθρου 35 ΣΛΕΕ για τους περιορισμούς των οποίων τα αποτελέσματα πρέπει να θεωρούνται υπερβολικά αβέβαια ή υπερβολικά έμμεσα. Όσον αφορά τα συγκεκριμένα αποτελέσματα των διατάξεων του διατάγματος 402/2021, επισημαίνει ότι από την εξέταση των στοιχείων της Központi Statisztikai Hivatal (κεντρικής στατιστικής υπηρεσίας, Ουγγαρία) δεν προκύπτει γενική μείωση του κύκλου εργασιών όσον αφορά την εξαγωγή των οικείων υλικών δομικών κατασκευών.
50
Εν πάση περιπτώσει, η Ουγγαρία θεωρεί ότι το διάταγμα 402/2021 δικαιολογείται από λόγους δημόσιας ασφάλειας, κατά την έννοια του άρθρου 36 ΣΛΕΕ, δεδομένου ότι ο κύριος σκοπός του συνίσταται στην προστασία των υποδομών ζωτικής σημασίας με την εγγύηση της ασφάλειας του εφοδιασμού τους με υλικά δομικών κατασκευών. Εξάλλου, ο ορισμός της έννοιας των «υποδομών» του διατάγματος είναι, κατ’ ουσίαν, σύμφωνος με τον ορισμό που περιλαμβάνεται στην οδηγία 2008/114.
51
Η Ουγγαρία προσθέτει ότι το διάταγμα 402/2021 σκοπεί επίσης στην ανάκαμψη της εθνικής οικονομίας, αντιμετωπίζοντας τη μείωση της παραγωγής υλικών δομικών κατασκευών, τις ελλείψεις στον εφοδιασμό και τις αυξήσεις των τιμών μετά την κρίση που προκάλεσε η πανδημία COVID‑19. Καθιστά επίσης έμμεσα δυνατή την προστασία κοινωνικών συμφερόντων, όπως η παροχή κατοικίας και η δυνατότητα των νέων να δημιουργήσουν οικογένεια.
52
Υπενθυμίζοντας ότι τα κράτη μέλη διαθέτουν ορισμένο περιθώριο διακριτικής ευχέρειας για τον προσδιορισμό της έκτασης των βασικών αναγκών της κοινωνίας και του επιπέδου προστασίας που κρίνουν κατάλληλο, η Ουγγαρία υποστηρίζει ότι η Επιτροπή φέρει το βάρος να αποδείξει ότι οι διατάξεις του διατάγματος 402/2021 είναι πλήρως ακατάλληλες για την επίτευξη του σκοπού που επιδιώκει η εν λόγω εθνική ρύθμιση, όπερ και δεν έπραξε εν προκειμένω το εν λόγω θεσμικό όργανο.
53
Όσον αφορά τον αναλογικό χαρακτήρα της ως άνω ρύθμισης, η Ουγγαρία θεωρεί ότι το διάταγμα 402/2021 θεσπίζει ένα συνεκτικό καθεστώς, καθιερώνοντας ένα σύστημα εποπτείας των υλικών δομικών κατασκευών, το οποίο δεν έχει όμως καμία πραγματική αρνητική συνέπεια στο εμπόριο. Υποστηρίζει ότι τα δύο προβλεπόμενα στη ρύθμιση μέτρα, ήτοι η υποχρέωση κοινοποίησης και το δικαίωμα προτίμησης και αγοράς, είναι σαφή, η αποτελεσματικότητα δε του πρώτου μέτρου συμβάλλει στο να μην ασκείται το δικαίωμα προτίμησης ή αγοράς ή, ενδεχομένως, να ασκείται μόνο σε επείγουσες περιπτώσεις.
54
Το εν λόγω κράτος μέλος ισχυρίζεται ότι το καθεστώς που θεσπίζει το διάταγμα 402/2021 στηρίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια, τα οποία δεν εισάγουν διακρίσεις και είναι εκ των προτέρων γνωστά στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις. Τα μέτρα που προβλέπει το εν λόγω διάταγμα είναι αναλογικά και δεν βαίνουν πέραν αυτού που είναι κατάλληλο και αναγκαίο για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού. Επιπλέον, λιγότερο παρεμβατικά μέσα, όπως είναι για παράδειγμα η υποχρέωση γνωστοποίησης στοιχείων σχετικά με το εμπόριο υλικών δομικών κατασκευών, δεν θα επέτρεπαν στο Ουγγρικό Δημόσιο να αντιμετωπίσει εγκαίρως μια πιθανή σημαντική έλλειψη τέτοιων υλικών.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
– Επί της ύπαρξης περιορισμού υπό την έννοια του άρθρου 35 ΣΛΕΕ
55
Κατά το άρθρο 35 ΣΛΕΕ, οι ποσοτικοί περιορισμοί επί των εξαγωγών, καθώς και όλα τα μέτρα ισοδυνάμου αποτελέσματος, απαγορεύονται μεταξύ των κρατών μελών.
56
Από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι συνιστούν μέτρα ισοδύναμου αποτελέσματος με ποσοτικό περιορισμό επί των εξαγωγών τα εθνικά μέτρα που έχουν ως σκοπό ή ως αποτέλεσμα να περιορίζουν ειδικώς το ρεύμα των εξαγωγών και να επιφυλάσσουν διαφορετική μεταχείριση μεταξύ του εσωτερικού εμπορίου ενός κράτους μέλους και του εξαγωγικού του εμπορίου, διασφαλίζοντας ιδιαίτερο πλεονέκτημα στην εθνική παραγωγή ή στην εσωτερική αγορά του ενδιαφερομένου κράτους εις βάρος της παραγωγής ή του εμπορίου άλλων κρατών μελών (βλ. αποφάσεις της 8ης Νοεμβρίου 1979, Groenveld, 15/79, EU:C:1979:253, σκέψεις 6 και 7, και της 16ης Δεκεμβρίου 2008, Gysbrechts και Santurel Inter, C‑205/07, EU:C:2008:730, σκέψη 40).
57
Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι τα άρθρα 34 και 35 ΣΛΕΕ κωλύουν την εφαρμογή, στις σχέσεις εντός της Ένωσης, εθνικής νομοθεσίας που διατηρούσε την, έστω και απλώς τυπική, απαίτηση περί αδειών εισαγωγής ή εξαγωγής ή κάθε παρόμοια διαδικασία (απόφαση της 15ης Δεκεμβρίου 1971, International Fruit Company κ.λπ., 51/71 έως 54/71, EU:C:1971:128, σκέψη 9). Πράγματι, η επιβολή κάθε ειδικής διατυπώσεως κατά την εξαγωγή, λόγω της καθυστέρησης και του αποτρεπτικού αποτελέσματος που συνεπάγεται για τους εξαγωγείς, συνιστά εμπόδιο στις εμπορικές συναλλαγές (πρβλ. απόφαση της 16ης Μαρτίου 1977, Επιτροπή κατά Γαλλίας, 68/76, EU:C:1977:48, σκέψη 16).
58
Εν προκειμένω, πρέπει να εξεταστεί, κατ’ αρχάς, αν οι διατάξεις του διατάγματος 402/2021 έχουν ως σκοπό να περιορίσουν ειδικώς τις ροές των εξαγωγών υλικών δομικών κατασκευών, κατά την έννοια της νομολογίας που υπομνήσθηκε στη σκέψη 56 της παρούσας αποφάσεως.
59
Συναφώς, επισημαίνεται ότι οι διατάξεις του ως άνω διατάγματος προβλέπουν υποχρέωση κοινοποίησης των εξαγωγών υλικών δομικών κατασκευών, η μη τήρηση της οποίας από τους επιχειρηματίες επισύρει διοικητική κύρωση, ενώ οι διάδικοι δεν αμφισβητούν το γεγονός ότι το ουγγρικό δίκαιο δεν προβλέπει τέτοια υποχρέωση και τέτοια κύρωση όσον αφορά τις πράξεις πώλησης υλικών δομικών κατασκευών στην εθνική επικράτεια.
60
Επιπλέον, βάσει των διατάξεων του διατάγματος 402/2021, με την εκ μέρους του επιχειρηματία κοινοποίηση της πρόθεσής του να εξαγάγει υλικά δομικών κατασκευών, οι αρμόδιες ουγγρικές αρχές έχουν στη διάθεσή τους δέκα εργάσιμες ημέρες προκειμένου να ασκήσουν δικαίωμα προτίμησης και αγοράς όσον αφορά τα εν λόγω υλικά, εφόσον κρίνουν ότι η πώληση ή η εξαγωγή τους στην αλλοδαπή παρακωλύει σημαντικά ή καθιστά αδύνατη την κατασκευή, τη λειτουργία, τη συντήρηση ή την ανάπτυξη υποδομών ζωτικής σημασίας στην εθνική επικράτεια.
61
Επομένως, πρώτον, καθόσον επιβάλλει πρόσθετο διοικητικό φόρτο εργασίας στους επιχειρηματίες που επιθυμούν να εξαγάγουν τέτοια υλικά δομικών κατασκευών, δεύτερον, καθόσον προβλέπει ότι η μη τήρηση της υποχρέωσης κοινοποίησης συνεπάγεται σημαντική διοικητική κύρωση, τρίτον, καθόσον παρατείνει τις προθεσμίες παράδοσης έως και δέκα εργάσιμες ημέρες και, τέταρτον, καθόσον καθιστά οριστικά αδύνατη τη συναλλαγή εξαγωγής σε περίπτωση εφαρμογής του δικαιώματος προτίμησης και αγοράς υπέρ του Ουγγρικού Δημοσίου, το διάταγμα 402/2021 σκοπό έχει να περιορίσει τις εξαγωγές υλικών δομικών κατασκευών, προβλέποντας διαφορετική μεταχείριση μεταξύ του εσωτερικού και του εξαγωγικού εμπορίου των προϊόντων αυτών και διασφαλίζοντας πλεονέκτημα στην εσωτερική αγορά της Ουγγαρίας.
62
Δεδομένου του σαφούς ως άνω σκοπού ο οποίος επιδιώκει τον περιορισμό της ροής των εξαγωγών, το διάταγμα 402/2021 πρέπει να χαρακτηριστεί ως «μέτρο ισοδυνάμου αποτελέσματος προς ποσοτικούς περιορισμούς επί των εξαγωγών», κατά την έννοια του άρθρου 35 ΣΛΕΕ, χωρίς να είναι αναγκαίο να εξεταστούν τα αποτελέσματα των συγκεκριμένων διατάξεων.
63
Εν πάση περιπτώσει, όσον αφορά την εκτίμηση των αποτελεσμάτων των διατάξεων του διατάγματος 402/2021, χάριν πληρότητας και μόνον υπενθυμίζεται ότι, κατά πάγια νομολογία, κάθε μέτρο κράτους μέλους δυνάμενο να παρακωλύσει άμεσα ή έμμεσα, πραγματικά ή δυνητικά το εμπόριο εντός της Ένωσης πρέπει να θεωρείται μέτρο ισοδυνάμου αποτελέσματος προς ποσοτικούς περιορισμούς κατά την έννοια της συγκεκριμένης διάταξης (πρβλ. απόφαση της 19ης Ιανουαρίου 2023, CIHEF κ.λπ., C‑147/21, EU:C:2023:31, σκέψη 37 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
64
Επιπλέον, κάθε περιορισμός, έστω και επουσιώδης, μιας από τις θεμελιώδεις ελευθερίες που προβλέπει η Συνθήκη ΛΕΕ απαγορεύεται από τη Συνθήκη αυτή (πρβλ. απόφαση της 1ης Απριλίου 2008, Gouvernement de la Communauté française και gouvernement wallon, C‑212/06, EU:C:2008:178, σκέψη 52 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
65
Εν προκειμένω, όσον αφορά το γεγονός που επικαλείται η Ουγγαρία, ότι δηλαδή μετά την έναρξη ισχύος του διατάγματος 402/2021 το εν λόγω κράτος μέλος δεν αντιμετώπισε έλλειψη υλικών δομικών κατασκευών η οποία να επιβάλλει την άσκηση του δικαιώματος προτίμησης ή αγοράς, επισημαίνεται ότι το γεγονός αυτό μπορεί ακριβώς να οφείλεται στο ότι οι επιχειρηματίες αποθαρρύνθηκαν από την εξαγωγή υλικών δομικών κατασκευών.
66
Επιπλέον, η απουσία αποτρεπτικού αποτελέσματος των διατάξεων του εν λόγω διατάγματος δεν αποδεικνύεται ούτε από τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στον πίνακα που προσκόμισε η Ουγγαρία, στο παράρτημα B.1 του υπομνήματος αντικρούσεως που κατέθεσε, το οποίο αναφέρει, όσον αφορά τα δύο έτη που ακολούθησαν την έναρξη ισχύος του εν λόγω διατάγματος σε σύγκριση με τα δύο έτη που προηγήθηκαν της έναρξης ισχύος του, αύξηση του όγκου των εξαγωγών για εννέα από τα δεκαπέντε υλικά δομικών κατασκευών τα οποία εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του διατάγματος και μείωση του όγκου μόνο για έξι από τα υλικά αυτά. Πράγματι, ελλείψει άλλων αποδεικτικών στοιχείων, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ο όγκος των εξαγωγών να ήταν μεγαλύτερος αν δεν είχε μεσολαβήσει η θέσπιση του διατάγματος 402/2021. Από τα στοιχεία αυτά μπορεί απλώς να συναχθεί το συμπέρασμα ότι το εν λόγω διάταγμα δεν έχει ως αποτέλεσμα την παρεμπόδιση όλων των εξαγωγών υλικών δομικών κατασκευών που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 17ης Σεπτεμβρίου 2020, Hidroelectrica, C‑648/18, EU:C:2020:723, σκέψη 32).
67
Επομένως, οι διατάξεις του διατάγματος 402/2021 μπορούν να έχουν βέβαιες επιπτώσεις στο εξαγωγικό εμπόριο, τόσο άμεσα, ιδίως λόγω του διοικητικού φόρτου εργασίας που συνεπάγεται για τους επιχειρηματίες η υποχρέωση κοινοποίησης και η παράταση των προθεσμιών παράδοσης σε περίπτωση εξαγωγής, όσο και έμμεσα, δεδομένου ότι οι υποχρεώσεις που επιβάλλουν οι συγκεκριμένες διατάξεις είναι ικανές να αποτρέψουν τους επιχειρηματίες από την εξαγωγή υλικών δομικών κατασκευών. Ως εκ τούτου, και ανεξαρτήτως του περιοριστικού σκοπού τους, τα περιοριστικά αποτελέσματα που απορρέουν από τις διατάξεις αυτές δεν μπορούν να εκληφθούν ως υπερβολικά αβέβαια ή υπερβολικά έμμεσα ώστε να είναι δυνατόν να θεωρηθεί, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου που απορρέει από τις αποφάσεις της 7ης Μαρτίου 1990, Krantz (C‑69/88, EU:C:1990:97, σκέψεις 10 και 11), και της 13ης Οκτωβρίου 1993, CMC Motorradcenter (C‑93/92, EU:C:1993:838, σκέψεις 10 έως 12), ότι δεν συνιστούν περιορισμό κατά την έννοια του άρθρου 35 ΣΛΕΕ.
68
Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι το διάταγμα 402/2021 συνιστά μέτρο ισοδυνάμου αποτελέσματος προς ποσοτικό περιορισμό επί των εξαγωγών, κατά την έννοια του άρθρου 35 ΣΛΕΕ. Το μέτρο αυτό είναι ασυμβίβαστο με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την προαναφερθείσα διάταξη, εκτός αν μπορεί να δικαιολογηθεί αντικειμενικά.
– Επί της υπάρξεως δικαιολογητικού λόγου βάσει του άρθρου 36 ΣΛΕΕ
69
Εθνικό μέτρο που αντιβαίνει στο άρθρο 35 ΣΛΕΕ μπορεί να δικαιολογηθεί για έναν από τους λόγους γενικού συμφέροντος που απαριθμούνται στο άρθρο 36 ΣΛΕΕ, καθώς και για επιτακτικό λόγο γενικού συμφέροντος, εφόσον ο σκοπός που επιδιώκεται με το εν λόγω μέτρο είναι θεμιτός και το μέτρο τελεί σε αναλογία προς τον σκοπό αυτό (πρβλ. αποφάσεις της 16ης Δεκεμβρίου 2008, Gysbrechts και Santurel Inter, C‑205/07, EU:C:2008:730, σκέψη 45, της 17ης Σεπτεμβρίου 2020, Hidroelectrica, C‑648/18, EU:C:2020:723, σκέψη 34, και της 19ης Ιανουαρίου 2023, CIHEF κ.λπ., C‑147/21, EU:C:2023:31, σκέψη 48).
70
Προς τούτο, πρέπει να εξεταστεί αν το μέτρο είναι κατάλληλο για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού και δεν υπερβαίνει το αναγκαίο για την επίτευξη του σκοπού αυτού μέτρο. Στο πλαίσιο αυτό υπενθυμίζεται εξάλλου ότι εθνική νομοθεσία είναι κατάλληλη να εξασφαλίσει την επίτευξη του προβαλλόμενου σκοπού μόνον αν εξυπηρετεί πράγματι την επίτευξή του κατά τρόπο συνεπή και συστηματικό (πρβλ. απόφαση της 11ης Ιουνίου 2015, Berlington Hungary κ.λπ., C‑98/14, EU:C:2015:386, σκέψη 64 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
71
Όσον αφορά, ειδικότερα, εθνικό μέτρο το οποίο, κατά το οικείο κράτος μέλος, δικαιολογείται από σκοπό δημόσιας ασφάλειας, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι, για τους σκοπούς του άρθρου 36 ΣΛΕΕ, το μέτρο αυτό πρέπει να δικαιολογείται πράγματι από αντικειμενικές περιστάσεις που ανταποκρίνονται στις επιταγές της δημόσιας ασφάλειας (πρβλ. απόφαση της 10ης Ιουλίου 1984, Campus Oil κ.λπ., 72/83, EU:C:1984:256, σκέψη 36).
72
Ομοίως, το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι καίτοι τα κράτη μέλη παραμένουν ελεύθερα να καθορίζουν σύμφωνα με τις εθνικές τους ανάγκες τις απαιτήσεις της δημόσιας ασφάλειας, εντούτοις, σε ενωσιακό πλαίσιο και ιδίως ως παρέκκλιση από τη θεμελιώδη αρχή που κατοχυρώνεται από τη Συνθήκη ΛΕΕ, οι ως άνω λόγοι πρέπει να ερμηνεύονται συσταλτικώς, ώστε το περιεχόμενό τους να μην μπορεί να καθορίζεται μονομερώς από κάθε κράτος μέλος, χωρίς να ελέγχεται από τα θεσμικά όργανα της Ένωσης. Ως εκ τούτου, η δημόσια ασφάλεια μπορεί να προβληθεί μόνο σε περίπτωση πραγματικής και αρκούντως σοβαρής απειλής, που θίγει θεμελιώδες συμφέρον της κοινωνίας [πρβλ. αποφάσεις της 18ης Ιουνίου 2020, Επιτροπή κατά Ουγγαρίας (Διαφάνεια των οργανώσεων), C‑78/18, EU:C:2020:476, σκέψη 91 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία, και της 13ης Ιουλίου 2023, Xella Magyarország, C‑106/22, EU:C:2023:568, σκέψεις 66 και 67].
73
Εξάλλου, οι δικαιολογητικοί λόγοι που μπορούν να προβληθούν από το κράτος μέλος πρέπει να συνοδεύονται από τις δέουσες αποδείξεις ή από ανάλυση της καταλληλότητας και της αναλογικότητας του ληφθέντος από το εν λόγω κράτος περιοριστικού μέτρου, καθώς και από συγκεκριμένα στοιχεία που τεκμηριώνουν την επιχειρηματολογία του (αποφάσεις της 7ης Ιουνίου 2007, Επιτροπή κατά Βελγίου, C‑254/05, EU:C:2007:319, σκέψη 36 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία, και της 19ης Ιανουαρίου 2023, CIHEF κ.λπ., C‑147/21, EU:C:2023:31, σκέψη 53 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
74
Εν προκειμένω, η Ουγγαρία υποστηρίζει ότι τα μέτρα που προβλέπει το διάταγμα 402/2021 δικαιολογούνται από λόγους δημόσιας ασφάλειας, ιδίως όσον αφορά την ασφάλεια του εφοδιασμού των υποδομών ζωτικής σημασίας με υλικά δομικών κατασκευών.
75
Συναφώς, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι, στους τομείς του πετρελαίου, των τηλεπικοινωνιών και της ενέργειας, ο σκοπός της εξασφαλίσεως του εφοδιασμού με τέτοιου είδους προϊόντα ή η παροχή τέτοιου είδους υπηρεσιών σε περίπτωση κρίσεως, στην επικράτεια του οικείου κράτους μέλους, μπορεί να αποτελέσει λόγο δημόσιας ασφάλειας. Δεν ισχύει όμως το ίδιο όσον αφορά την εξασφάλιση του εφοδιασμού του κατασκευαστικού τομέα με βασικές πρώτες ύλες, σε τοπικό επίπεδο, η οποία δεν μπορεί να εμπίπτει στον θεμιτό σκοπό της διαφύλαξης της δημόσιας ασφάλειας, εκτός αν αποδειχθεί ότι η έλλειψη τέτοιων πρώτων υλών συνιστά πραγματική και αρκούντως σοβαρή απειλή, θίγουσα θεμελιώδες συμφέρον της κοινωνίας (πρβλ. απόφαση της 13ης Ιουλίου 2023, Xella Magyarország, C‑106/22, EU:C:2023:568, σκέψεις 68 και 69).
76
Εντούτοις, εν προκειμένω, η Ουγγαρία δεν απέδειξε ότι το διάταγμα 402/2021 ανταποκρίνεται όντως, υπό το πρίσμα αντικειμενικών περιστάσεων, σε απαιτήσεις δημόσιας ασφάλειας.
77
Συγκεκριμένα, πρώτον, το διάταγμα 402/2021 μπορεί να εφαρμοστεί σε μεγάλο αριθμό υποδομών στην Ουγγαρία, χωρίς να έχει αποδειχθεί ότι καθεμία από τις υποδομές αυτές παρουσιάζει στην πράξη θεμελιώδες συμφέρον για την κοινωνία, δεδομένου ότι το διάταγμα δεν περιλαμβάνει ούτε κατάλογο στον οποίο να απαριθμούνται οι υποδομές που παρουσιάζουν τέτοιο συμφέρον ούτε ορισμό της έννοιας των «υποδομών ζωτικής σημασίας» –είτε στο κείμενό του είτε με παραπομπή σε άλλη νομική πράξη– βάσει του οποίου να μπορούν να προσδιοριστούν σαφώς και περιοριστικώς οι σχετικές υποδομές.
78
Η Ουγγαρία υποστηρίζει ότι, δυνάμει της αρχής της ιεραρχίας των κανόνων του ουγγρικού δικαίου, το περιεχόμενο της ως άνω έννοιας για τους σκοπούς του διατάγματος 402/2021 πρέπει να θεωρηθεί ότι είναι εκείνο που ορίζεται στο άρθρο 1, στοιχείο j, του a létfontosságú rendszerek és létesítmények azonosításáról, kijelöléséről és védelméről szóló 2012. évi CLXVI. törvény (νόμου CLXVI του 2012 για τον προσδιορισμό, τον χαρακτηρισμό και την προστασία των υποδομών και εγκαταστάσεων ζωτικής σημασίας, Magyar Közlöny 2012. évi 154. száma, σ. 26099). Δεδομένου ότι με τον συγκεκριμένο νόμο μεταφέρθηκε στην ουγγρική έννομη τάξη η οδηγία 2008/114, ο προαναφερθείς ορισμός αντιστοιχεί στον ορισμό του άρθρου 2, στοιχείο αʹ, της οδηγίας. Κατά συνέπεια, η έννοια των «υποδομών ζωτικής σημασίας» στο πλαίσιο του διατάγματος 402/2021 στηρίζεται σε αντικειμενικά στοιχεία.
79
Συναφώς, αρκεί η επισήμανση, αφενός, ότι από τη δικογραφία που έχει στη διάθεσή του το Δικαστήριο προκύπτει ότι το άρθρο 1, στοιχείο j, του ανωτέρω αναφερόμενου νόμου, όπως ίσχυε κατά τη λήξη της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας, όριζε κατά τρόπο ευρύ την έννοια των «υποδομών ζωτικής σημασίας», το δε παράρτημα 1 του νόμου αυτού απαριθμούσε, ως τομείς δραστηριότητας οι οποίοι μπορούσαν να περιλαμβάνουν στοιχείο συστήματος ζωτικής σημασίας, ιδίως τους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών, της υγείας, της κοινωνικής ασφάλισης, της άμυνας και της εσωτερικής ασφάλειας, στους οποίους ορισμένες υποδομές μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως «ζωτικής σημασίας» από τις αρμόδιες ουγγρικές αρχές.
80
Αφετέρου, όπως υπογράμμισε ο γενικός εισαγγελέας στα σημεία 43 και 44 των προτάσεών του, η οδηγία 2008/114 δεν ασκεί επιρροή εν προκειμένω, διότι το διάταγμα 402/2021 δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της. Από το άρθρο 1 της οδηγίας αυτής, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα των αιτιολογικών σκέψεων 5 και 9 αυτής, προκύπτει ότι η οδηγία περιορίζεται στη θέσπιση διαδικασίας για τον προσδιορισμό και τον χαρακτηρισμό των υποδομών ζωτικής σημασίας της Ένωσης στους τομείς της ενέργειας και των μεταφορών και για την αξιολόγηση της ανάγκης βελτίωσης της προστασίας τους, ενώ το πεδίο εφαρμογής του διατάγματος 402/2021 είναι διαφορετικό και ευρύτερο, δεδομένου ότι καλύπτει άλλους τομείς και δεν αφορά την προστασία των υφιστάμενων υποδομών ζωτικής σημασίας, αλλά όλες τις δραστηριότητες που σχετίζονται με την κατασκευή, τη λειτουργία, τη συντήρηση ή την ανάπτυξη υποδομών στην εθνική επικράτεια.
81
Δεύτερον, όπως ορθώς υποστηρίζει η Επιτροπή, η σχέση που υφίσταται μεταξύ των διαφόρων κατηγοριών υλικών δομικών κατασκευών που απαριθμούνται στο διάταγμα 402/2021 και της προστασίας των υποδομών ζωτικής σημασίας στις οποίες αναφέρεται το εν λόγω διάταγμα δεν προκύπτουν ούτε από το ίδιο το διάταγμα ούτε, εν γένει, από τις εξηγήσεις που παρέσχε η Ουγγαρία στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας. Ομοίως, το εν λόγω κράτος μέλος δεν διευκρίνισε από ποια χρονική στιγμή πρέπει να θεωρηθεί, για καθεμία από τις κατηγορίες αυτές, ότι υφίσταται έλλειψη υλικών δομικών κατασκευών η οποία συνιστά πραγματική και αρκούντως σοβαρή απειλή για την ασφάλεια του εφοδιασμού των υποδομών ζωτικής σημασίας.
82
Τρίτον, διαπιστώνεται ότι το διάταγμα 402/2021 δεν αποσκοπεί στην ασφάλεια του εφοδιασμού των υποδομών ζωτικής σημασίας με υλικά δομικών κατασκευών κατά τρόπο συνεπή και συστηματικό, καθόσον δεν προβλέπει ρυθμίσεις για τη συνεκτίμηση των πωλήσεων των υλικών αυτών στην εγχώρια αγορά και των εισαγωγών τους στην Ουγγαρία προκειμένου να καθοριστούν τα επίπεδα αποθεμάτων και ελλείψεων.
83
Επομένως, πρέπει να απορριφθούν τα επιχειρήματα της Ουγγαρίας κατά τα οποία τα περιοριστικά μέτρα που προβλέπει το διάταγμα 402/2021 δικαιολογούνται από λόγους δημόσιας ασφάλειας, κατά την έννοια του άρθρου 36 ΣΛΕΕ, οι οποίοι αφορούν την ασφάλεια του εφοδιασμού των υποδομών ζωτικής σημασίας με υλικά δομικών κατασκευών.
84
Στο μέτρο που η Ουγγαρία υποστηρίζει ότι το διάταγμα αυτό συμβάλλει επίσης στην ανάκαμψη της εθνικής οικονομίας, ανταποκρινόμενο στη μείωση της παραγωγής υλικών δομικών κατασκευών καθώς και την αύξηση των τιμών τους μετά την κρίση που προκλήθηκε από την πανδημία COVID‑19, και στη διαφύλαξη κοινωνικών συμφερόντων, όπως η κατασκευή κατοικιών και η δυνατότητα των νέων να δημιουργήσουν οικογένεια, υπενθυμίζεται, αφενός, ότι λόγοι αμιγώς οικονομικής φύσεως που συνδέονται με την ανάπτυξη της εθνικής οικονομίας ή με την εύρυθμη λειτουργία της δεν μπορούν να δικαιολογήσουν περιορισμό κάποιας από τις θεμελιώδεις ελευθερίες που κατοχυρώνονται από τις Συνθήκες (απόφαση της 13ης Ιουλίου 2023, Xella Magyarország, C‑106/22, EU:C:2023:568, σκέψη 64 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
85
Αφετέρου, όσον αφορά τους κοινωνικούς λόγους, η Ουγγαρία δεν προσκομίζει κανένα στοιχείο ικανό να τεκμηριώσει τους ισχυρισμούς αυτούς.
86
Υπό τις συνθήκες αυτές, τα περιοριστικά μέτρα που προβλέπει το διάταγμα 402/2021 δεν μπορούν να δικαιολογηθούν βάσει του άρθρου 36 ΣΛΕΕ.
87
Ως εκ τούτου, η πρώτη αιτίαση της Επιτροπής πρέπει να γίνει δεκτή κατά το μέρος που αφορά παράβαση του άρθρου 35 ΣΛΕΕ.
Επί της δεύτερης αιτιάσεως, με την οποία προβάλλεται παράβαση του άρθρου 2, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, σε συνδυασμό με το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, ΣΛΕΕ
Επιχειρήματα των διαδίκων
88
Επισημαίνοντας ότι οι περιορισμοί που προβλέπει το διάταγμα 402/2021 εφαρμόζονται στις εξαγωγές υλικών δομικών κατασκευών προς τρίτες χώρες και συνιστούν, ως εκ τούτου, μέτρο το οποίο εμπίπτει στην κοινή εμπορική πολιτική, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η Ουγγαρία παρέβη το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, ΣΛΕΕ, δυνάμει του οποίου η Ένωση έχει αποκλειστική αρμοδιότητα στον τομέα της κοινής εμπορικής πολιτικής, καθώς και το άρθρο 2, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, το οποίο διευκρινίζει ότι μόνον η Ένωση μπορεί να νομοθετεί και να εκδίδει νομικά δεσμευτικές πράξεις, ενώ τα ίδια τα κράτη μέλη μπορούν να το πράττουν μόνον εφόσον εξουσιοδοτούνται από την Ένωση ή για την εφαρμογή πράξεων της Ένωσης.
89
Η Ουγγαρία υποστηρίζει ότι το διάταγμα 402/2021 εμπίπτει στο άρθρο 10 του κανονισμού 2015/479, το οποίο προβλέπει ότι τα περιοριστικά μέτρα κατά των εξαγωγών που λαμβάνει κράτος μέλος μπορούν να δικαιολογηθούν με βάση έναν από τους λόγους γενικού συμφέροντος που απαριθμούνται στο εν λόγω άρθρο 10 του κανονισμού.
90
Εντούτοις, η Επιτροπή θεωρεί ότι η έννοια της «δημόσιας ασφάλειας» που περιλαμβάνεται στο ως άνω άρθρο 10 αντιστοιχεί σε εκείνη που προβλέπεται στο άρθρο 36 ΣΛΕΕ και ότι το διάταγμα 402/2021 δεν πληροί τα κριτήρια του άρθρου 10.
91
Κατά την Επιτροπή, δεδομένου ότι το δίκαιο της Ένωσης πρέπει να ερμηνεύεται, στο μέτρο του δυνατού, σύμφωνα με τις διεθνείς υποχρεώσεις της Ένωσης, περιλαμβανομένων και εκείνων που απορρέουν από διεθνείς συμφωνίες οι οποίες δεσμεύουν τόσο την Ένωση όσο και τα κράτη μέλη, εν προκειμένω, η Ουγγαρία θα έπρεπε να επικαλεστεί μία από τις σχετικές εξαιρέσεις της ΓΣΔΕ του 1994 προκειμένου να δικαιολογήσει τη δυνατότητα παρέκκλισης από την απαγόρευση των περιορισμών στις εξαγωγές προϊόντων προς άλλα κράτη μέλη του ΠΟΕ, η οποία προβλέπεται στο άρθρο XI, παράγραφος 1, της εν λόγω συμφωνίας.
92
Διευκρινίζει ότι η εξαίρεση που προβλέπεται στο άρθρο XI, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, της ΓΣΔΕ του 1994 επιτρέπει μεν προσωρινούς περιορισμούς –συμπεριλαμβανομένων των ποσοτικών περιορισμών– στις εξαγωγές για την πρόληψη ή την αντιμετώπιση σοβαρών ελλείψεων βασικών προϊόντων, αλλά οι καταστάσεις αυτές δεν εμπίπτουν στο άρθρο 10 του κανονισμού 2015/479. Πράγματι, αν προκύψει τέτοια περίπτωση, τα κράτη μέλη οφείλουν να ενημερώσουν την Επιτροπή για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν, η δε Επιτροπή οφείλει να ενεργήσει βάσει των άρθρων 5 και 6 του κανονισμού 2015/479.
93
Η Επιτροπή προσθέτει ότι τα μέτρα διασφαλίσεως που λαμβάνονται δυνάμει των άρθρων 5 και 6 του κανονισμού 2015/479 μπορούν να αφορούν είτε συγκεκριμένους προορισμούς είτε εξαγωγές από ορισμένες περιοχές της Ένωσης. Ως εκ τούτου, τα μέτρα προστασίας που λαμβάνονται «προς το συμφέρον της Ένωσης» θα μπορούσαν επίσης να εξυπηρετούν την προστασία των αναγκών ορισμένου κράτους μέλους.
94
Η Ουγγαρία υποστηρίζει ότι το διάταγμα 402/2021 δεν παραβιάζει την αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης στον τομέα της κοινής εμπορικής πολιτικής και ότι το εν λόγω διάταγμα είναι συμβατό με το άρθρο 2, παράγραφος 1, και το άρθρο 3, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ.
95
Κατά την άποψη της Ουγγαρίας, το άρθρο XI της ΓΣΔΕ του 1994 και η εξουσία της Επιτροπής να θεσπίζει μέτρα διασφάλισης δυνάμει των άρθρων 5 και 6 του κανονισμού 2015/479 δεν απαγορεύουν σε κράτος μέλος να θεσπίζει μέτρο όπως αυτό του διατάγματος 402/2021 με βάση το άρθρο 10 του εν λόγω κανονισμού.
96
Η Ουγγαρία υποστηρίζει ότι τα άρθρα 5 και 6 του κανονισμού 2015/479 εφαρμόζονται στα μέτρα που μπορούν να ληφθούν όταν το απαιτούν τα «συμφέροντα της Ένωσης», ενώ τα μέτρα του διατάγματος 402/2021 αφορούν τη δημόσια ασφάλεια σε ένα μόνον κράτος μέλος και όχι το γενικό συμφέρον της Ένωσης.
97
Προσθέτει ότι το επιχείρημα της Επιτροπής κατά το οποίο τα άρθρα 5 και 6 του κανονισμού 2015/479 εμποδίζουν τα κράτη μέλη να κάνουν χρήση του άρθρου 10 του ίδιου κανονισμού δεν μπορεί να γίνει δεκτό διότι, σε μια τέτοια περίπτωση, το άρθρο 10 θα καθίστατο εντελώς κενό περιεχομένου.
98
Η Ουγγαρία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το διάταγμα 402/2021 στηρίζεται σε λόγους δημόσιας ασφάλειας οι οποίοι εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 10 του κανονισμού 2015/479 και ότι η ασφάλεια του εφοδιασμού δικαιολογεί παρέκκλιση από την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων βάσει της διάταξης αυτής.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
99
Κατά το άρθρο 2, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, όταν οι Συνθήκες απονέμουν στην Ένωση αποκλειστική αρμοδιότητα σε συγκεκριμένο τομέα, μόνον η Ένωση δύναται να νομοθετεί και να εκδίδει νομικά δεσμευτικές πράξεις, ενώ τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα αυτή μόνον εάν εξουσιοδοτούνται προς τούτο από την Ένωση ή μόνο για να εφαρμόσουν τις πράξεις της Ένωσης.
100
Κατά το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, ΣΛΕΕ, η Ένωση έχει αποκλειστική αρμοδιότητα στον τομέα της κοινής εμπορικής πολιτικής.
101
Ο νομοθέτης της Ένωσης εξέδωσε τον κανονισμό 2015/479 στο πλαίσιο της αποκλειστικής αυτής αρμοδιότητας, με σκοπό τη θέσπιση κοινού καθεστώτος για τις εξαγωγές. Κατά την αιτιολογική σκέψη 4 του εν λόγω κανονισμού, «[σ]ε όλα τα κράτη μέλη, οι εξαγωγές έχουν ελευθερωθεί σχεδόν εξ ολοκλήρου» και «είναι δυνατό να εφαρμοσθεί σε επίπεδο Ένωσης η αρχή της μη υπαγωγής σε ποσοτικό περιορισμό των εξαγωγών προς τρίτες χώρες, υπό την επιφύλαξη των παρεκκλίσεων που προβλέπονται από τον παρόντα κανονισμό και με την επιφύλαξη των μέτρων που τα κράτη μέλη δύνανται να λαμβάνουν σύμφωνα με τη Συνθήκη».
102
Με την προοπτική αυτή, το άρθρο 1 του κανονισμού 2015/479 ορίζει ότι οι εξαγωγές της Ένωσης προς τρίτες χώρες είναι ελεύθερες, δηλαδή δεν υπόκεινται σε ποσοτικούς περιορισμούς, με εξαίρεση εκείνους που επιβάλλονται σύμφωνα με τον ίδιο κανονισμό.
103
Εν προκειμένω, δεν αμφισβητείται από τους διαδίκους ότι το διάταγμα 402/2021 είναι νομικά δεσμευτική πράξη σε τομέα ο οποίος εμπίπτει στην κοινή εμπορική πολιτική και ότι η Ένωση δεν εξουσιοδότησε την Ουγγαρία να εκδώσει το διάταγμα αυτό.
104
Εντούτοις, η Ουγγαρία υποστηρίζει ότι το ως άνω διάταγμα εκδόθηκε σύμφωνα με τον κανονισμό 2015/479, καθόσον στηρίζεται σε λόγους δημόσιας ασφάλειας οι οποίοι εμπίπτουν στο άρθρο 10 του κανονισμού αυτού.
105
Συναφώς, το άρθρο 10 του κανονισμού 2015/479 προβλέπει ότι, με την επιφύλαξη άλλων διατάξεων του δικαίου της Ένωσης, ο εν λόγω κανονισμός δεν εμποδίζει την υιοθέτηση ή την εφαρμογή από τα κράτη μέλη ποσοτικών περιορισμών κατά την εξαγωγή που επιβάλλονται για λόγους δημόσιας ηθικής, δημόσιας τάξης, δημόσιας ασφάλειας ή για λόγους προστασίας της υγείας και της ζωής ανθρώπων, ζώων ή φυτών, προστασίας των εθνικών θησαυρών που έχουν καλλιτεχνική, ιστορική ή αρχαιολογική αξία, ή προστασίας της βιομηχανικής και εμπορικής ιδιοκτησίας.
106
Όπως υπογράμμισε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 61 των προτάσεών του, το γεγονός ότι το άρθρο 10 του ως άνω κανονισμού και το άρθρο 36 ΣΛΕΕ έχουν παρόμοια διατύπωση υποδηλώνει ότι ο νομοθέτης της Ένωσης θέλησε η προβλεπόμενη στο άρθρο 36 ΣΛΕΕ δυνατότητα των κρατών μελών να περιορίζουν τις εξαγωγές εντός της Ένωσης να ισχύει επίσης και για τις εξαγωγές προς τρίτες χώρες, υπό τις ίδιες προϋποθέσεις.
107
Επομένως, η έννοια της «δημόσιας ασφάλειας» η οποία περιλαμβάνεται, αντιστοίχως, στο ως άνω άρθρο 10 και στο άρθρο 36 ΣΛΕΕ πρέπει να έχει πανομοιότυπο περιεχόμενο και στα δύο αυτά νομοθετήματα.
108
Όπως όμως κρίθηκε στη σκέψη 83 της παρούσας απόφασης, η Ουγγαρία δεν μπορεί βασίμως να υποστηρίζει ότι η ασφάλεια του εφοδιασμού των υποδομών ζωτικής σημασίας με υλικά δομικών κατασκευών, η οποία συνιστά τον επιδιωκόμενο με το διάταγμα 402/2021 σκοπό, εμπίπτει στην έννοια της «δημόσιας ασφάλειας», κατά το άρθρο 36 ΣΛΕΕ.
109
Κατά συνέπεια, διαπιστώνεται ότι το εν λόγω κράτος μέλος δεν μπορεί βασίμως να υποστηρίζει επίσης ότι ο ίδιος αυτός σκοπός εμπίπτει στο άρθρο 10 του κανονισμού 2015/479 και ότι το διάταγμα 402/2021 πρέπει να θεωρηθεί ότι θέτει σε εφαρμογή τη διάταξη αυτή, σύμφωνα με το άρθρο 2, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ.
110
Υπό τις συνθήκες αυτές, και χωρίς να είναι αναγκαίο να εξεταστούν τα επιχειρήματα των διαδίκων σχετικά με τη σχέση μεταξύ, αφενός, των άρθρων 5 και 6 του κανονισμού 2015/479 και, αφετέρου, του άρθρου 10 του εν λόγω κανονισμού, ούτε τα επιχειρήματά τους που στηρίζονται στο δίκαιο του ΠΟΕ, η δεύτερη αιτίαση της Επιτροπής πρέπει να γίνει δεκτή.
Επί της τρίτης αιτιάσεως, με την οποία προβάλλεται παράβαση του άρθρου 5, παράγραφος 1, και του άρθρου 6, παράγραφος 1, της οδηγίας 2015/1535
Επιχειρήματα των διαδίκων
111
Η Επιτροπή προσάπτει στην Ουγγαρία, αφενός, ότι δεν τήρησε την τρίμηνη περίοδο αναστολής που προβλέπεται στο άρθρο 6, παράγραφος 1, της οδηγίας 2015/1535. Επισημαίνει ότι η Ουγγαρία της κοινοποίησε το γνωστοποιηθέν σχέδιο στις 30 Ιουνίου 2021 και, ως εκ τούτου, εκδίδοντας το διάταγμα 402/2021 στις 8 Ιουλίου 2021, ήτοι πριν από την 1η Οκτωβρίου 2021, ημερομηνία λήξης της περιόδου αναστολής, παρέβη το εν λόγω άρθρο 6, παράγραφος 1, της οδηγίας.
112
Αφετέρου, δεδομένου ότι η Ουγγαρία δεν γνωστοποίησε το σχέδιο διατάγματος βάσει του οποίου εκδόθηκε το διάταγμα 402/2021, παρά το γεγονός ότι είχε υποστεί σημαντικές αλλαγές σε σχέση με το γνωστοποιηθέν σχέδιο, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το εν λόγω κράτος μέλος παρέβη το άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2015/1535. Υπενθυμίζει ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να προβαίνουν σε νέα γνωστοποίηση των σχεδίων εφόσον σε αυτά επήλθαν σημαντικές τροποποιήσεις σε σχέση με τα αρχικώς γνωστοποιηθέντα και ότι, κατά το άρθρο 5, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, της οδηγίας, οι τροποποιήσεις των σχεδίων πρέπει να θεωρούνται «σημαντικές», μεταξύ άλλων, όταν συντομεύεται το αρχικό χρονοδιάγραμμα εφαρμογής.
113
Η Ουγγαρία υποστηρίζει ότι δεν παρέβη την οδηγία 2015/1535, διότι η επείγουσα έκδοση του διατάγματος 402/2021 δικαιολογούνταν από λόγους δημόσιας ασφάλειας, κατά την έννοια του άρθρου 6, παράγραφος 7, στοιχείο αʹ, της οδηγίας.
114
Συγκεκριμένα, κατά την άποψή της, η ως άνω διάταξη επιτρέπει παρέκκλιση από τις απαιτήσεις σχετικά με την περίοδο αναστολής σε περίπτωση που συντρέχουν επείγοντες λόγοι οι οποίοι συνδέονται, μεταξύ άλλων, με την προστασία της δημόσιας ασφάλειας. Υπογραμμίζει ότι η αύξηση της ζήτησης υλικών δομικών κατασκευών μετά την πανδημία ενείχε τον κίνδυνο να παρουσιαστεί έλλειψη κατά το 2021 και ότι, ως εκ τούτου, ήταν επιβεβλημένη η ανάληψη επείγουσας δράσης προκειμένου να αποτραπεί μια τέτοια κατάσταση.
115
Επιπλέον, το εν λόγω κράτος μέλος επισημαίνει ότι δεν προέβη στη γνωστοποίηση του διατάγματος 402/2021, σύμφωνα με την οδηγία 2015/1535, λόγω του επείγοντος και ότι, ως εκ τούτου, δεσμεύθηκε να μην επιβάλει τις κυρώσεις που προβλέπει το διάταγμα σε περίπτωση μη τήρησης των με αυτό προβλεπόμενων υποχρεώσεων.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
116
Εκ προοιμίου, διαπιστώνεται ότι δεν αμφισβητείται από τους διαδίκους ότι, στο πλαίσιο της επίσημης διαδικασίας προηγούμενης γνωστοποίησης, την οποία προβλέπει η οδηγία 2015/1535, η Ουγγαρία γνωστοποίησε στην Επιτροπή, στις 30 Ιουνίου 2021, εν είδει «σχεδίου τεχνικού κανόνα» κατά την έννοια της οδηγίας αυτής, σχέδιο κυβερνητικού διατάγματος το οποίο αφορούσε μέτρα για την ανάκαμψη της οικονομίας σε σχέση με τις εξαγωγές πρώτων υλών και προϊόντων στρατηγικής σημασίας για την ασφάλεια του εφοδιασμού στον τομέα των δομικών κατασκευών.
117
Πρώτον, επισημαίνεται ότι, από την ημερομηνία κατά την οποία η Επιτροπή παρέλαβε την ως άνω γνωστοποίηση, σύμφωνα με το άρθρο 6, παράγραφος 1, της οδηγίας 2015/1535, άρχισε να υπολογίζεται περίοδος αναστολής τριών μηνών, κατά τη διάρκεια της οποίας δεν μπορούσε να εγκριθεί το σχέδιο.
118
Εντούτοις, το διάταγμα 402/2021 δημοσιεύθηκε στην επίσημη εφημερίδα της Ουγγαρίας στις 8 Ιουλίου 2021 και τέθηκε σε ισχύ, δυνάμει του άρθρου 9 αυτού και εξαιρουμένου του άρθρου 10, την επομένη της δημοσίευσής του.
119
Η Επιτροπή, χωρίς να αντικρούεται ως προς το σημείο αυτό από την Ουγγαρία, υποστηρίζει ότι το διάταγμα 402/2021 πρέπει να θεωρηθεί ως το τελικό κείμενο του γνωστοποιηθέντος σχεδίου.
120
Επομένως, διαπιστώνεται ότι το ως άνω διάταγμα εκδόθηκε πριν από τη λήξη της τρίμηνης περιόδου αναστολής, η οποία άρχισε να υπολογίζεται από την ημερομηνία κατά την οποία η Επιτροπή παρέλαβε το γνωστοποιηθέν σχέδιο.
121
Η Ουγγαρία υποστηρίζει ότι η επείγουσα έκδοση του διατάγματος 402/2021 δικαιολογούνταν από λόγους δημόσιας ασφάλειας, κατά την έννοια του άρθρου 6, παράγραφος 7, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2015/1535, το οποίο επιτρέπει παρέκκλιση από την υποχρέωση τήρησης της τρίμηνης περιόδου αναστολής που προβλέπεται στο άρθρο 6, παράγραφος 1, της οδηγίας. Εκθέτει ότι η αύξηση της ζήτησης υλικών δομικών κατασκευών μετά την πανδημία COVID‑19 ενείχε τον κίνδυνο να παρουσιαστεί έλλειψη κατά το 2021 στην Ουγγαρία και ότι, ως εκ τούτου, ήταν επιβεβλημένη η ανάληψη επείγουσας δράσης προκειμένου να αποσοβηθεί ο κίνδυνος αυτός.
122
Το επιχείρημα αυτό πρέπει να απορριφθεί.
123
Συγκεκριμένα, δυνάμει του άρθρου 6, παράγραφος 7, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2015/1535, τα κράτη μέλη δεν υποχρεούνται να τηρούν την τρίμηνη περίοδο αναστολής όταν, για επείγοντες λόγους που σχετίζονται με σοβαρή και απρόβλεπτη κατάσταση που αφορά την προστασία της υγείας προσώπων και ζώων, την προστασία των φυτών ή την ασφάλεια και, για τους κανόνες σχετικά με τις υπηρεσίες, με τη δημόσια τάξη και ιδίως με την προστασία των ανηλίκων, πρέπει να εκπονήσουν σε ιδιαίτερα σύντομη προθεσμία τεχνικούς κανόνες για να τους εγκρίνουν και να τους θέσουν σε εφαρμογή αμέσως, χωρίς να είναι δυνατές διαβουλεύσεις.
124
Το Δικαστήριο έχει κρίνει, όσον αφορά το άρθρο 9, παράγραφος 7, πρώτη περίπτωση, της οδηγίας 98/34/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Ιουνίου 1998, για την καθιέρωση μιας διαδικασίας πληροφόρησης στον τομέα των τεχνικών προτύπων και προδιαγραφών και των κανόνων σχετικά με τις υπηρεσίες της κοινωνίας των πληροφοριών (ΕΕ 1998, L 204, σ. 37), όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 98/48/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Ιουλίου 1998 (ΕΕ 1998, L 217, σ. 18), του οποίου το γράμμα ήταν πανομοιότυπο με το γράμμα του άρθρου 6, παράγραφος 7, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2015/1535, η οποία κατήργησε και αντικατέστησε την οδηγία 98/34, ότι ένα κράτος μέλος δεν μπορεί να επικαλεστεί την εξαίρεση αυτήν όταν, κατά τον χρόνο θεσπίσεως του εθνικού κανόνα, δεν υφίστατο στο εν λόγω κράτος μέλος κατάσταση όπως αυτή που διαλαμβάνεται στη διάταξη (πρβλ. απόφαση της 26ης Οκτωβρίου 2006, Επιτροπή κατά Ελλάδας, C‑65/05, EU:C:2006:673, σκέψη 65).
125
Εν προκειμένω, όμως, η Ουγγαρία απλώς επικαλείται τον κίνδυνο έλλειψης υλικών δομικών κατασκευών στο εν λόγω κράτος μέλος, χωρίς να αποδεικνύει την πραγματική ύπαρξη τέτοιας κατάστασης, όπως απαιτεί το άρθρο 6, παράγραφος 7, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2015/1535.
126
Συναφώς, δεν ασκεί επιρροή το γεγονός ότι η Ουγγαρία υποστηρίζει ότι, δεδομένου ότι δεν γνωστοποίησε το διάταγμα 402/2021 στην Επιτροπή, δεσμεύθηκε να μην επιβάλει τις κυρώσεις στους επιχειρηματίες οι οποίοι δεν τηρούν τις υποχρεώσεις που προβλέπει το ως άνω διάταγμα.
127
Πράγματι, μια τέτοια δέσμευση δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη προκειμένου να καθοριστεί αν ένα κράτος μέλος μπορούσε βασίμως, σε μια δεδομένη περίπτωση, να επικαλεστεί τις διατάξεις του άρθρου 6 της οδηγίας 2015/1535.
128
Υπό τις συνθήκες αυτές, διαπιστώνεται ότι το διάταγμα 402/2021 εκδόθηκε πριν από τη λήξη της τρίμηνης περιόδου αναστολής, κατά παράβαση του άρθρου 6, παράγραφος 1, της οδηγίας.
129
Δεύτερον, κατά το άρθρο 5, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, της οδηγίας 2015/1535, τα κράτη μέλη προβαίνουν σε νέα γνωστοποίηση στην Επιτροπή, υπό τους όρους του πρώτου και δεύτερου εδαφίου της εν λόγω παραγράφου, εφόσον επιφέρουν σημαντικές τροποποιήσεις στο σχέδιο τεχνικού κανόνα, με αποτέλεσμα να τροποποιείται το πεδίο εφαρμογής του, να συντομεύεται το αρχικό χρονοδιάγραμμα εφαρμογής, να προστίθενται προδιαγραφές ή απαιτήσεις ή να καθίστανται πιο αυστηρές οι εν λόγω προδιαγραφές ή απαιτήσεις.
130
Όσον αφορά την εφαρμογή του σχεδίου τεχνικού κανόνα, επισημαίνεται ότι, βάσει του άρθρου 3 του γνωστοποιηθέντος σχεδίου, προβλεπόταν η εφαρμογή των διατάξεων από την 1η Οκτωβρίου 2021.
131
Όπως προκύπτει από τα άρθρα 9 και 11 του διατάγματος 402/2021, η υποχρέωση κοινοποίησης των εξαγωγών υλικών δομικών κατασκευών, η οποία προβλέπεται στο άρθρο 2 του εν λόγω διατάγματος, ισχύει για τις εξαγωγές από τις 15 Ιουλίου 2021.
132
Διαπιστώνεται ότι το γεγονός ότι στο διάταγμα 402/2021 προβλεπόταν ημερομηνία εφαρμογής κατά πολύ συντομότερη από την αναγραφόμενη στο γνωστοποιηθέν σχέδιο συνιστούσε σημαντική μεταβολή του χρονοδιαγράμματος εφαρμογής που αρχικώς προβλεπόταν στο γνωστοποιηθέν σχέδιο. Επομένως, η Ουγγαρία όφειλε να προβεί σε νέα γνωστοποίηση προς την Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 5, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, της οδηγίας 2015/1535 (πρβλ. απόφαση της 10ης Ιουλίου 2014, Ivansson κ.λπ., C‑307/13, EU:C:2014:2058, σκέψεις 38 και 44).
133
Δεδομένου ότι, εν προκειμένω, η Ουγγαρία δεν τήρησε την υποχρέωση γνωστοποίησης του τροποποιημένου σχεδίου, διαπιστώνεται ότι το εν λόγω κράτος μέλος παρέβη την ως άνω διάταξη.
134
Επομένως, η τρίτη αιτίαση είναι βάσιμη.
135
Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των ανωτέρω σκέψεων, διαπιστώνεται ότι η Ουγγαρία, θεσπίζοντας διαδικασία η οποία εφαρμόζεται στην εξαγωγή πρώτων υλών και υλικών δομικών κατασκευών, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει:
–
από το άρθρο 35 ΣΛΕΕ·
–
από το άρθρο 2, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, σε συνδυασμό με το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, ΣΛΕΕ και
–
από το άρθρο 5, παράγραφος 1, και το άρθρο 6, παράγραφος 1, της οδηγίας 2015/1535.
Επί των δικαστικών εξόδων
136
Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η Επιτροπή ζήτησε την καταδίκη της Ουγγαρίας και αυτή ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δεύτερο τμήμα) αποφασίζει:
1)
Η Ουγγαρία, θεσπίζοντας διαδικασία η οποία εφαρμόζεται στις εξαγωγές πρώτων υλών και υλικών δομικών κατασκευών, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει:
–
από το άρθρο 35 ΣΛΕΕ·
–
από το άρθρο 2, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, σε συνδυασμό με το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, ΣΛΕΕ και
–
από το άρθρο 5, παράγραφος 1, και το άρθρο 6, παράγραφος 1, της οδηγίας (ΕΕ) 2015/1535 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 9ης Σεπτεμβρίου 2015, για την καθιέρωση μιας διαδικασίας πληροφόρησης στον τομέα των τεχνικών προδιαγραφών και των κανόνων σχετικά με τις υπηρεσίες της κοινωνίας των πληροφοριών.
2)
Καταδικάζει την Ουγγαρία στα δικαστικά έξοδα.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η ουγγρική.