WYROK TRYBUNAŁUz dnia 24 listopada 1993 r.(*)W sprawach połączonych C‑267/91 i C‑268/91mających
za przedmiot skierowany do Trybunału, na podstawie art. 177
traktatu EWG, przez tribunal de grande instance de Strasbourg
(Francja) wniosek o wydanie, w ramach zawisłych przed tym
sądem postępowań karnych przeciwkoBernardowi KeckowiiDanielowi Mithouardowiorzeczenia
w trybie prejudycjalnym w przedmiocie wykładni postanowień
traktatu EWG dotyczących konkurencji i swobodnego przepływu
wewnątrz Wspólnoty_TRYBUNAŁ_w
składzie: O. Due, prezes, G. F. Mancini,
J. C. Moitinho de Almeida, M. Díez de Velasco
i D. A. O. Edward, prezesi izb,
C. N. Kakouris, R. Joliet, F. A. Schockweiler,
G. C. Rodríguez Iglesias, F. Grévisse, M. Zuleeg,
P. J. G. Kapteyn i J. L. Murray,
sędziowie_rzecznik generalny: W. Van Gerven_sekretarz: D. Louterman-Hubeau, główny administrator_rozważywszy uwagi na piśmie przedstawione:–        w
imieniu D. Mithouarda przez adwokata M. Meyera, członka izby
adwokackiej w Strasbourgu_–        w
imieniu B. Kecka przez adwokata J.‑P. Wachsmanna, członka
izby adwokackiej w Strasbourgu_–        w
imieniu rządu francuskiego przez P. Pouzouleta, dyrektora wydziału
w dyrekcji do spraw prawnych ministerstwa spraw zagranicznych,
i H. Duchêne, sekretarz do spraw zagranicznych w dyrekcji
prawnej tego ministerstwa, działających w charakterze
pełnomocników_–        w
imieniu rządu greckiego przez F. P. Georgakopoulosa, zastępcę
radcy prawnego w radzie prawnej państwa, działającego
w charakterze pełnomocnika_–        w
imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez radcę prawnego
R. Wainwrighta i V. Melgar, krajową urzędnik oddelegowaną
do służby prawnej Komisji, działających w charakterze
pełnomocników, wspieranych przez adwokata H. Lehmana, członka izby
adwokackiej w Paryżu_uwzględniając sprawozdanie na rozprawę_po
wysłuchaniu uwag D. Mithouarda, reprezentowanego przez adwokatów
M. Meyera i p. Hueta, członków izby adwokackiej
w Strasbourgu, rządu francuskiego i Komisji na rozprawie
w dniu 9 marca 1993 r._po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 28 kwietnia 1993 r._wydaje następującyWyrok1        Dwoma
orzeczeniami z dnia 27 czerwca 1991 r., które wpłynęły
do Trybunału w dniu 16 października 1991 r., tribunal de
grande instance de Strasbourg skierował do Trybunału, na podstawie
art. 177 traktatu EWG, dwa pytania prejudycjalne
w przedmiocie wykładni postanowień tego traktatu dotyczących
konkurencji i swobodnego przepływu wewnątrz Wspólnoty.2        Pytania
te zostały podniesione w ramach postępowań karnych wszczętych
przeciwko B. Keckowi i D. Mithouardowi z tytułu
dokonywania przez nich, z naruszeniem przepisów art. 1
francuskiej ustawy nr 63-628 z dnia 2 lipca 1963 r.,
zmienionej na mocy art. 32 rozporządzenia z mocą ustawy nr
86-1243 z dnia 1 grudnia 1986 r., odsprzedaży produktów
w niezmienionym stanie po cenach niższych niż rzeczywiste ceny ich
zakupu.3        B.
Keck i D. Mithouard podnieśli na swą obronę, że generalny
zakaz odsprzedaży ze stratą, taki jak przewidziany przez ww. przepisy,
jest niezgodny z art. 30 traktatu, a także
z zasadami swobodnego przepływu osób, usług i kapitału oraz
wolnej konkurencji wewnątrz Wspólnoty.4        Uznawszy,
że niezbędna jest wykładnia niektórych przepisów prawa wspólnotowego,
tribunal de grande instance de Strasbourg zawiesił postępowanie
w obu sprawach i skierował do Trybunału następujące pytanie
prejudycjalne:„Czy obowiązujący we Francji
zakaz odsprzedaży ze stratą ustanowiony na mocy 32 rozporządzenia
z mocą ustawy nr 86-1243 z dnia 1 grudnia
1986 r. jest zgodny z zasadami swobodnego przepływu osób,
usług i kapitału, podejmowania i wykonywania działalności
gospodarczej, wolnej konkurencji na wspólnym rynku oraz niedyskryminacji
ze względu na przynależność państwową, określonymi przez traktat
z dnia 25 marca 1957 r. ustanawiający EWG,
a dokładniej przez art. 3 i 7 tego traktatu, jeżeli
ustawodawstwo francuskie może w rzeczywistości zniekształcać
konkurencję:a)      po
pierwsze ze względu na fakt, że karalna jest tylko odsprzedaż ze stratą
i że zakaz nie obejmuje wytwórcy, który jest uprawniony do
sprzedaży na rynku produktów, które wytworzył lub – nawet w bardzo
nieznacznym zakresie – przekształcił lub ulepszył, po cenie niższej od
kosztów ich uzyskania;b)      po
drugie ze względu na fakt, że zniekształca ono, zwłaszcza
w rejonach przygranicznych, konkurencję między różnymi podmiotami
gospodarczymi ze względu na przynależność państwową i miejsce
prowadzenia działalności?”.5        Bardziej
obszerne przedstawienie stanu faktycznego sporu przed sądem krajowym,
przebiegu postępowania oraz uwag na piśmie przedłożonych Trybunałowi
zostało zawarte w sprawozdaniu na rozprawę, a poniżej
informacje te przywołane są wyłącznie w zakresie niezbędnym dla
przeprowadzenia wywodu Trybunału.6        Tytułem
wstępu należy zauważyć, że postanowienia traktatu dotyczące swobody
przepływu osób, usług i kapitału wewnątrz Wspólnoty pozostają bez
znaczenia w odniesieniu do generalnego zakazu odsprzedaży ze
stratą, którego przedmiotem jest obrót towarami, a zatem nie mają
związku z przedmiotem sporu przed sądem krajowym.7        Co
się tyczy następnie zasady niedyskryminacji wyrażonej
w art. 7 traktatu, z orzeczeń odsyłających wynika, że sąd
krajowy żywi wątpliwości co do zgodności zakazu odsprzedaży ze stratą
z ww. artykułem z tego względu, że może on stawiać objęte nim
przedsiębiorstwa w sytuacji niekorzystnej w porównaniu
z ich konkurentami prowadzącymi działalność w państwach
członkowskich, w których odsprzedaż ze stratą jest dopuszczona.8        Należy
stwierdzić w tym względzie, że fakt, iż przedsiębiorstwa
prowadzące działalność w zakresie sprzedaży w różnych
państwach członkowskich są poddane różnym ustawodawstwom, przy czym
niektóre ustawodawstwa zakazują sprzedaży ze stratą, a inne ją
dopuszczają, nie stanowi dyskryminacji w rozumieniu art. 7
traktatu, ponieważ będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym
przepisy mają zastosowanie do każdej działalności w zakresie
sprzedaży prowadzonej na terytorium krajowym, niezależnie od
przynależności państwowej podmiotu, który ją wykonuje (zob. wyrok
z dnia 14 lipca 1988 r. w sprawie 308/86 Lambert,
Rec. str. 4369).9        Wreszcie
z pytania prejudycjalnego wynika, że sąd krajowy poszukuje
wyjaśnień dotyczących ewentualnych antykonkurencyjnych skutków spornych
uregulowań, powołując się na podstawowe działania Wspólnoty wymienione
w art. 3 traktatu, z pominięciem jednak szczególnych
postanowień traktatu, które służą ich wdrożeniu w dziedzinie
konkurencji.10      Wobec
powyższego, uwzględniając wymianę argumentów i stanowisk przed
Trybunałem oraz w celu udzielenia sądowi krajowemu użytecznej
odpowiedzi, zakaz odsprzedaży ze stratą należy poddać analizie
w świetle swobody przepływu towarów.11      Artykuł 30
traktatu stanowi, że ograniczenia ilościowe w przywozie oraz
wszelkie środki o skutku równoważnym są zakazane między państwami
członkowskimi. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wszelkie przepisy
mogące bezpośrednio lub pośrednio, rzeczywiście lub potencjalnie
utrudnić wewnątrzwspólnotową wymianę handlową uznać należy za środek
o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych.12      Należy
przyjąć, że celem przepisów krajowych zakazujących w sposób
generalny odsprzedaży ze stratą nie jest regulowanie obrotu towarami
między państwami członkowskimi.13      Prawdą
jest, że takie przepisy mogą ograniczyć wielkość sprzedaży, a co
za tym idzie – wielkość sprzedaży produktów pochodzących z innych
państw członkowskich, ponieważ pozbawiają one podmioty gospodarcze
jednej z metod promocji sprzedaży. Powstaje jednakże pytanie, czy
taka ewentualność wystarczy, by uznać sporne przepisy za środek
o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych w przywozie.14      Biorąc
pod uwagę nasilającą się tendencję do powoływania się przez podmioty
gospodarcze na art. 30 w celu zakwestionowania wszelkiego
rodzaju uregulowań, których skutkiem jest ograniczenie ich swobody
handlowej, nawet jeżeli nie dotyczą one produktów pochodzących
z innych państw członkowskich, Trybunał uznaje za niezbędne
poddanie ponownej analizie i wyjaśnienie orzecznictwa w tej
dziedzinie.15      Należy
przypomnieć w tym zakresie, że zgodnie z wyrokiem z dnia
20 lutego 1979 r. w sprawie 120/78 Rewe-Zentral, zwanej
„Cassis de Dijon”, Rec. str. 649, przeszkody w swobodnym
przepływie towarów, będące – w braku harmonizacji ustawodawstw –
wynikiem stosowania do towarów pochodzących z innych państw
członkowskich, w których są zgodnie z prawem produkowane
i wprowadzane do obrotu, przepisów określających wymogi, które te
produkty muszą spełniać (takich jak dotyczące ich oznaczania, formy,
rozmiarów, wagi, składu, prezentacji, etykietowania, konfekcjonowania),
stanowią środki o skutku równoważnym, zakazane na mocy
art. 30, nawet jeśli przepisy te są stosowane bez rozróżnienia do
wszystkich produktów, chyba że ich stosowanie może zostać uzasadnione
celem dotyczącym interesu ogólnego przeważającym nad wymogami swobody
przepływu towarów.16      Należy
natomiast stwierdzić, że w przeciwieństwie do dotychczasowego
orzecznictwa, zastosowanie do produktów pochodzących z innych
państw członkowskich krajowych przepisów, które ograniczają niektóre
sposoby sprzedaży bądź ich zakazują, o ile tylko obowiązują one
wszystkie zainteresowane podmioty gospodarcze prowadzące działalność na
terytorium krajowym i dotyczą w ten sam sposób,
z prawnego i faktycznego punktu widzenia, obrotu produktami
krajowymi i produktami pochodzącymi z innych państw
członkowskich, nie utrudnia, bezpośrednio ani pośrednio, rzeczywiście
ani potencjalnie wymiany handlowej między państwami członkowskimi
w rozumieniu wyroku z dnia 11 lipca 1974 r.
w sprawie 8/74 Dassonville, Rec. str. 837.17      Jeżeli
bowiem powyższe warunki są spełnione, zastosowanie uregulowań tego typu
do sprzedaży produktów pochodzących z innego państwa
członkowskiego, zgodnych z przepisami tego państwa, nie może
uniemożliwić ich dostępu do rynku lub ograniczyć tego dostępu
w stopniu większym niż ma to miejsce w odniesieniu do
produktów krajowych. Omawiane uregulowania nie mieszczą się zatem
w zakresie stosowania art. 30 traktatu.18      Sądowi
krajowemu trzeba więc odpowiedzieć, że art. 30 traktatu EWG
należy interpretować w ten sposób, że nie ma on zastosowania do
przepisów państwa członkowskiego zakazujących w sposób generalny
odsprzedaży ze stratą. W przedmiocie kosztów19      Koszty
poniesione przez rządy francuski i grecki oraz Komisję Wspólnot
Europejskich w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi nie
podlegają zwrotowi. Dla stron postępowania przed sądem krajowym
niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii
podniesionej przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie
o kosztach.Z powyższych względówTRYBUNAŁ_rozstrzygając
w przedmiocie pytań przedłożonych mu przez tribunal de grande
instance de Strasbourg orzeczeniami z dnia 27 czerwca
1991 r., orzeka, co następuje:Artykuł 30 traktatu EWG należy interpretować w ten
sposób, że nie ma on zastosowania do przepisów państwa członkowskiego
zakazujących w sposób generalny odsprzedaży ze stratą.DueMancini      Moitinho de AlmeidaDiez de VelascoEdwardKakouris      JolietSchockweilerRodríguez IglesiasGrévisse      Zuleeg      KapteynMurrayWyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 24 listopada 1993 r.Sekretarz       PrezesJ.-G. Giraud       O. Due* Język postępowania: francuski.