62015CJ0245
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Għaxar Awla)
2 ta’ Marzu 2017 (
1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari — Trasport bit-triq — Dispożizzjonijiet soċjali — Derogi — Regolament (KE) Nru 561/2006 — Artikolu 3(a) — Regolament (KE) Nru 1073/2009 — Il-punt 3 tal-Artikolu 2 — Servizzi regolari li jiżguraw it-trasport tal-passiġġieri — Kunċett — Trasport b’xejn organizzat minn operatur ekonomiku għall-impjegati tiegħu, lejn u mill-post tax-xogħol, f’vetturi li jappartjenu lilu u misjuqa minn wieħed mill-impjegati tiegħu”
Fil-Kawża C‑245/15,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Judecătoria Balş – Judeţul Olt (qorti tal-ewwel istanza ta’ Balş – dipartiment ta’ Olt, ir-Rumanija), permezz ta’ deċiżjoni tat‑30 ta’ April 2015, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fit-28 ta’ Mejju 2015, fil-proċedura
SC Casa Noastră SA
vs
Ministerul Transporturilor ‑ Inspectoratul de Stat pentru Controlul în Transportului Rutier (ISCTR),
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Għaxar Awla),
komposta minn M. Berger (Relatur), President tal-Awla, A. Borg Barthet u F. Biltgen, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: H. Saugmandsgaard Øe,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
—
għall-Ministerul Transporturilor – Inspectoratul de Stat pentru Controlul Transportului (ISCTR), minn D. Ştefan, bħala aġent,
—
għall-Gvern Rumen, minn M. Chicu u E. Gane kif ukoll minn R. H. Radu, bħala aġenti,
—
għall-Gvern Awstrijak, minn G. Eberhard, bħala aġent,
—
għall-Kummissjoni Ewropea, minn J. Hottiaux u L. Nicolae, bħala aġenti,
wara li rat id-deċiżjoni, meħuda wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li l-kawża tinqata’ mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 3(a) tar-Regolament (KE) Nru 561/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal‑15 ta’ Marzu 2006, dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerta leġiżlazzjoni soċjali li għandha x’taqsam mat-trasport bit-triq u li jemenda r-Regolamenti tal-Kunsill (KEE) Nru 3821/85 u (KE) Nru 2135/98 u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3820/85 (ĠU 2006, L 102, p. 1), kif ukoll il-punt 3 tal-Artikolu 2 tar-Regolament (KE) Nru 1073/2009 tal-Parlament u tal-Kunsill, tal‑21 ta’ Ottubru 2009, dwar regoli komuni għall-aċċess għas-suq internazzjonali tas-servizzi tal-kowċ u x-xarabank u li jħassar [jemenda] r-Regolament (KE) Nru 561/2006 (ĠU 2009, L 300, p. 88 u r-rettifika, ĠU 2015, L 272, p. 15).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn SC Casa Noastră SA u l-Ministerul Transporturilor – Inspectoratul de Stat pentru Controlul în Transportului Rutier (ISCTR), [ministeru tat-trasport ‑ spettorat nazzjonali għall-kontroll tat-trasport bit-triq (ISCTR), ir-Rumanija] dwar multa imposta mill-ISCTR lil wieħed mill-impjegati ta’ Casa Noastră għan-nuqqas ta’ osservanza tal-perijodi tal-mistrieħ u tas-sewqan.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Ir-Regolament Nru 561/2006
3
L-Artikolu 2(1)(b) tar-Regolament Nru 561/2006 jipprovdi:
“Dan ir-Regolament għandu japplika għat-trasport bit-triq:
[…]
(b)
ta’ passiġġieri b’vetturi li huma magħmula jew addattati b’mod permanenti sabiex iġorru aktar minn disa’ persuni nkluż ix-xufier, u li huma ntiżi għal dak l-iskop.”
4
L-Artikolu 3(a) ta’ dan ir-regolament jipprovdi:
“Dan ir-Regolament ma japplikax għat-trasport bit-triq permezz ta’:
(a)
vetturi wżati għat-trasport tal-passiġġieri b’servizzi regolari fejn ir-rotta koperta minn dan is-servizz ma taqbiżx il-50 kilometru.”
5
L-Artikolu 4(n) tal-imsemmi regolament jistabbilixxi li:
“Għall-finijiet ta’ dan ir-Regolament, għandhom japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:
[…]
(n)
‘servizzi regolari tal-passiġġieri’ tfisser is-servizzi nazzjonali u internazzjonali kif definiti fl-Artikolu 2 tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 684/92 tas-16 ta’ Marzu 1992 dwar ir-regoli komuni għat-trasport internazzjonali ta’ passiġġieri b’coach u b’xarabank [(ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 1, p. 306)]”.
Ir-Regolament Nru 684/92
6
Il-punt 1 tal-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 684/92, kif emendat bir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1791/2006, tal-20 ta’ Novembru 2006 (ĠU L 352M, p. 629) (iktar ’il quddiem ir-“Regolament Nru 684/92”), jipprovdi:
“1. Is-Servizzi regolari
1.1.
Is-servizzi regolari huma s-servizzi li jipprovdu għat-trasport ta’ passiġġieri f’intervalli speċifikati tul rotot speċifiċi, meta passiġġieri jinġabru u jitniżżlu f’postijiet ta’ waqfien predeterminati. Is-Servizzi regolari għandhom ikunu miftuħa għal kulħadd, soġġett, meta approprjat, għal riserva obbligatorja.
In-natura regolari tas-servizz ma tiġix effettwata minn xi aġġustament fil-kondizzjonijiet operattivi tas-servizz.
1.2.
Is-servizzi, organizzati minn min ikun, li jipprovdu għat-trasport ta’ kategoriji speċifikati ta’ passiġġieri bl-esklużjoni ta’ passiġġieri oħrajn, safejn dawn is-servizzi jkunu operati taħt il-kondizzjonijiet speċifikati f’1.1., għandhom jitqiesu li jkunu servizzi regolari. Dawn is-servizzi huma hawnhekk iżjed il quddiem imsejħa ’servizzi regolari speċjali.
Is-servizzi regolari speċjali għandhom jinkludu:
(a)
it-trasport ta’ ħaddiema bejn id-dar u x-xogħol,
(b)
it-trasport lejn u mill-istituzzjoni edukattiva għal tfal ta’ l-iskola u studenti,
(ċ)
it-trasport ta’ suldati u l-familji tagħhom bejn l-Istat ta’ l-oriġini tagħhom u ż-żona tal-barracks tagħhom.
Il-fatt li s-servizz speċjali jista’ jiġi mibdul skond il-ħtiġiet ta’ l-utenti m’għandux jaffettwa l-klassifika tiegħu bħala servizz regolari.
[…]”
Ir-Regolament Nru 1073/2009
7
Ir-Regolament Nru 684/2000 ġie mħassar u ssostitwit bl-Artikolu 30 tar-Regolament Nru 1073/2009. Bis-saħħa ta’ dan l-artikolu, ir-referenzi magħmula għar-regolament imħassar huma intiżi bħala magħmula għar-Regolament Nru 1073/2009 u għandhom jinqraw skont it-tabella ta’ korrelazzjoni fl-Anness III ta’ dan tal-aħħar. Wara dan it-tħassir, il-punt 1.1 tal-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 684/92 jikkorrispondi għall-punt 2 tal-Artikolu 2 u l-Artikolu 5(1) tar-Regolament Nru 1073/2009, u punt 1.2 tal-Artikolu 2, tar-Regolament Nru 684/92 jikkorrispondi għall-punt 3 tal-Artikolu 2 u l-Artikolu 5(2) tar-Regolament Nru 1073/2009.
8
L-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 1073/2009 jinkludi d-definizzjonijiet li ġejjin:
“[…]
2.
‘servizzi regolari’ tfisser servizzi li jipprovdu għall-ġarr tal-passiġġieri, f’intervalli speċifikati f’rotot speċifiċi, filwaqt li l-passiġġieri jitrikkbu u jitniżżlu f’punti ta’ waqfien predeterminati;
3.
‘servizzi regolari speċjali’ tfisser servizzi regolari, organizzati minn min ikun, li jipprovdu għat-trasport ta’ kategoriji speċifikati ta’ passiġġieri bl-esklużjoni ta’ passiġġieri oħrajn;
[…]
5.
‘operazzjonijiet tat-trasport għal rashom’ tfisser operazzjonijiet li jsiru għal skopijiet mhux kummerċjali u mhux bi qligħ minn persuna fiżika jew ġuridika, fejn
—
l-attività tat-trasport tkun biss attività anċillari għal dik il-persuna naturali jew legali, u
—
l-vetturi użati jkunu l-proprjetà ta’ dik il-persuna naturali jew legali jew ikunu ġew akkwistati minn dik il-persuna b’xiri fit-tul jew ikunu suġġetti għal kuntratt ta’ kiri fit-tul u jkunu misjuqa minn membru tal-persunal tal-persuna naturali jew legali jew mill-persuna naturali nfisha jew minn persunal impjegat minn, jew imqiegħed għad-disposizzjoni, tal-impriża taħt obbligu kuntrattwali;
[…]”
9
L-Artikolu 3 ta’ dan ir-regolament, intitolat “Il-libertà li jiġu provduti servizzi”, jipprovdi:
“1.   Kull trasportatur għal kiri jew għal ħlas imsemmi fl-Artikou 1 għandu skont dan ir-Regolament jitħalla jagħti servizzi regolari inkluż servizzi regolari speċjali u servizzi okkażjonali bil-kowċ jew xarabank mingħajr diskriminazzjoni fuq bażi ta’ ċittadinanza jew post ta’ stabbiliment jekk huwa:
(a)
ikun awtorizzat fl-Istat Membru fejn ikun stabbilit biex jidħol għat-trasport permezz ta’ servizzi regolari, inklużi servizzi regolari speċjali, jew servizzi okkażjonali bil-kowċ u x-xarabank skont il-kondizzjonijiet ta’ aċċess għas-suq stabbiliti bil-leġiżlazzjoni nazzjonali;
[…]
2.   Kull trasportatur għal rasu msemmi fl-Artikolu 1 għandu jitħalla jagħti s-servizzi ta’ trasport skont l-Artikolu 5(5) mingħajr diskriminazzjoni fuq bażi taċ-ċittadinanza jew tal-post ta’ stabbiliment jekk huwa jkun:
(a)
awtorizzat fl-Istat Membru ta’ fejn ikun stabbilit biex jidħol għat-trasport bil-kowċ u bix-xarabank skont il-kondizzjonijiet ta’ aċċess għas-suq stabbiliti fil-leġiżlazzjoni nazzjonali […]
[…]”
10
L-Artikolu 5 tal-imsemmi regolament, intitolat “L-aċċess għas-suq”, jipprovdi:
“1.   Is-servizzi regolari jkunu miftuħin għal kulħadd, soġġetti, meta jkun il-każ, għal prenotazzjoni ta’ bilfors.
Dawn is-servizzi għandhom ikunu soġġetti għal awtorizzazzjoni skont id-dispożizzjonijiet tal-Kapitolu III.
Is-servizzi regolari minn Stat Membru lil pajjiż terz u viċeversa għandhom ikunu soġġetti għal awtorizzazzjoni skont il-ftehim reċiproku bejn l-Istat Membru u l-pajjiż terz u, fejn xieraq, l-Istat Membru ta’ transitu, dment li l-ftehim meħtieġ bejn il-Komunità u l-pajjiż terz ikkonċernat ma jkunx ġie konkluż.
In-natura regolari tas-servizz ma tiġix effettwata minn xi aġġustament fil-kondizzjonijiet operattivi tas-servizz.
L-organizzazzjoni ta’ servizzi paralleli jew temporanji, li jservu l-istess pubbliku bħas-servizzi regolari eżistenti, l-użu ta’ vetturi addizzjonali u intervalli iqsar, n-nuqqas ta’ servizz ta’ ċerti waqfiet u s-servizz ta’ waqfiet addizzjonali fuq is-servizzi regolari eżistenti għandhom ikunu rregolati mill-istess regoli għal dawk applikabbli għas-servizzi regolari eżistenti.
2.   Servizzi regolari speċjali għandhom jinkludu partikolarment:
(a)
il-ġarr tal-passiġġieri bejn id-dar u x-xogħol;
(b)
il-ġarr sa u mill-istituzzjoni edukattiva għat-tfal tal-iskola u studenti.
Il-fatt li servizz speċjali jista’ jiġi varjat skont il-ħtiġiet tal-utenti ma jolqotx il-klassifika tiegħu bħala servizz regolari.
Is-servizzi regolari speċjali m’għandhomx ikunu soġġetti għal awtorizzazzjoni skont il-Kapitolu III meta dawn ikunu koperti b’kuntratt konkluż bejn l-organizzatur u t-trasportatur.
[…]
5.   Operazzjonijiet ta’ trasport għal rashom għandhom ikunu eżentati minn kull sistema ta’ awtorizzazzjoni iżda għandhom ikunu soġġetti għal sistema ta’ ċertifikati.
Iċ-ċertifikati għandhom jinħarġu mill-awtoritajiet kompetenti tal-Istat Membru li fih il-vettura tkun reġistrata u għandhom ikunu validi għall-vjaġġ kollu inkluż it-tranżitu.
[…]”
Id-dritt Rumen
11
L-Artikolu 3 tal-Ordonanța Guvernului Nr. 27/2011 privind transporturile rutiere (Digriet tal-Gvern Nru 27/2011 fuq it-trasport bit-triq), fil-verżjoni tiegħu fis-seħħ fid-data tal-fatti fil-kawża prinċipali jipprevedi li “it-trasport bit-triq għal rasu ta’ persuni huwa trasport bit-triq imwettaq għal skopijiet mhux kummerċjali u mhux bil-qligħ, minn persuna fiżika jew ġuridika bl-osservanza tal-kundizzjonijiet previsti fil-punt 5 tal-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 1073/2009”.
12
L-Artikolu 4(2) tal-Parti I ta’ dan id-digriet jipprovdi, fir-rigward tal-klassifikazzjoni tat-trasport bit-triq:
“(2)   klassifikazzjoni skont in-natura kummerċjali tal-attività:
a)
trasport bit-triq bi ħlas;
b)
trasport bit-triq għal rasu”.
13
L-Artikolu 52 tal-anness tal-Ordinul Ministrului Transporturilor nr. 980/2011 pentru aprobarea Normelor metodologice privind aplicarea prevederilor referitoare la organizarea şi efectuarea transporturilor rutiere şi a activităţilor conexe acestora stabilite prin Ordonanţa Guvernului nr. 27/2011 privind transporturile rutiere (Digriet Nru 980/2011 tal-Ministru tat-Trasport li jadotta r-regoli metodoloġiċi dwar l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet dwar l-organizzazzjoni u l-implementazzjoni tat-trasport bit-triq u tal-attivitajiet relatati stabbiliti bid-Digriet tal-Gvern Nru 27/2011 fuq it-trasport bit-triq), fil-verżjoni tiegħu fis-seħħ fid-data tal-fatti fil-kawża prinċipali, jipprevedi li s-servizzi regolari, is-servizzi regolari speċjali u s-servizzi okkażjonali huma mwettqa bi ħlas.
14
L-Artikolu 54(1) u (2) tal-anness ta’ dan id-digriet jipprovdi:
“(1)   It-trasport bit-triq interdipartimentali ta’ persuni, bi ħlas, permezz ta’ servizzi regolari ma jistax jitwettaq minn operatur tat-trasport bit-triq ħlief jekk dan tal-aħħar ikollu liċenzja għal rotta valida għall-vjaġġ inkwistjoni, bħal ma huwa previst mill-programm tat-trasport.
(2)   Il-liċenzja għal rotta ma hijiex valida jekk ma tkunx akkumpanjata mill-perijodi taż-żmien għat-tul kollu tat-trasport u biss jekk it-tluq tal-bidu tal-vjaġġ huwa magħmul fil-jum u s-siegħa previsti mill-perijodi taż-żmien.”
15
L-Artikolu 80 ta’ dan l-anness jiddikjara:
“(1)   It-trasport bit-triq għal rasu ta’ persuni jitwettaq minn impriżi tat-trasport bit-triq għal rasu, unikament b’kowċijiet li fuqhom jinsabu, għall-perijodu kollu tat-trasport, kopja taċ-ċertifikat tat-trasport għal rasu kif ukoll id-dokument tat-trasport.
(2)   Fis-sens tal-paragrafu 1, dokument tat-trasport ifisser it-tabella li fiha l-ismijiet tal-persuni trasportati, iffirmata u ttimbrata mir-rappreżentant legali tal-impriża.”
16
L-Artikolu 81(a) tal-imsemmi anness jipprevedi:
“Minbarra d-dokument tat-trasport, fil-każ ta’ trasport bit-triq ta’ persuni għal rasu, id-dokumenti li ġejjin għandhom ikunu fuq il-kowċ:
a)
dokument tas-servizz validu tax-xufier, li juri li huwa impjegat mill-impriża tat-trasport bit-triq għal rasu”.
17
L-Artikolu 8(1) tal-Ordonanta Guvernului nr 37/2007 privind stabilirea cadrului de aplicare a regulilor privind perioadele de conducere, pauzele şi perioadele de odihnă ale conducătorilor auto şi utilizarea aparatelor de înregistrare a activităţii acestora (Digriet tal-Gvern Nru 37/2007 li jiddefinixxi l-kamp ta’ applikazzjoni tar-regoli dwar it-tul tas-sewqan, tal-pawża u mistrieħ tax-xufiera tal-vetturi bil-mutur u l-użu tal-apparat tar-reġistrazzjoni tal-attivitajiet tagħhom), fil-verżjoni tiegħu fis-seħħ fid-data tal-fatti fil-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem id-“Digriet tal-Gvern Nru 37/2007”), jipprovdi:
“1)   Il-fatti li ġejjin jikkostitwixxu ksur serju ħafna tad-dispożizzjonijiet tar-Regolament (KE) Nru 561/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u tar-Regolament (KEE) Nru 3821/85, kif ukoll, skont il-każ tal-Ftehim [Ewropew dwar ix-xogħol tal-ekwipaġġi li jaħdmu fuq vetturi użati għat-trasport fuq it-toroq internazzjonali (AETR)] u jikkostitwixxu reati amministrattivi meta ma humiex ikkunsidrati bħala reati skont il-liġijiet kriminali:
1.
meta jinqabżu, b’sagħtejn jew iktar, il-perijodu ta’ sewqan ta’ kuljum jew il-perijodu ta’ sewqan massimu ta’ kuljum;
[…]
6.
in-nuqqas ta’ osservanza tal-perijodu minimu ta’ mistrieħ ta’ kuljum, meta dan tal-aħħar jitnaqqas b’sagħtejn jew iktar”.
18
L-Artikolu 9 tad-Digriet tal-Gvern Nru 37/2007 jipprovdi:
“1.   Ir-reati amministrattivi previsti fl-Artikolu 8 huma suġġetti għas-sanzjonijiet li ġejjin:
[…]
c)
multa ta’ bejn 4000 sa 8000 [lei rumenti (RON)], applikabbli għax-xufier tal-vettura għall-fatti msemmija fil-punti 15, 16, 18 sa 20, 22 sa 26, 28 sa 30, 36 u 38 tal-paragrafu 1 u applikabbli għall-impriża/operatur tat-trasport bit-triq għall-fatti msemmija fil-punti 1 sa 11, 31 u 32 tal-paragrafu 1.”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
19
Casa Noastră hija impriża li tipproduċi u tikkummerċjalizza xogħol tal-PVC u li l-istallazzjonijiet tal-produzzjoni tagħha jinsabu f’Pielești (ir-Rumanija), jiġifieri madwar 13 km bogħod minn Craiova (ir-Rumanija).
20
Din l-impriża tiżgura t-trasport għall-impjegati tagħha lejn u mill-post tax-xogħol, permezz ta’ tliet kowċijiet b’44 post u żewġ minibuses b’20 post, vetturi li hija l-proprjetarja tagħhom. Għal dan il-għan hija timpjega ħames xufiera b’mod permanenti.
21
L-impjegati ta’ Casa Noastră jaħdmu f’xiftijiet ta’ tliet timijiet, b’tali mod li t-trasport tagħhom jitwettaq kull ġurnata tax-xogħol bi tliet vjaġġi ta’ tluq u ritorn. Wieħed mill-vjaġġi magħmula fil-kuntest ta’ dan it-trasport huwa l-vjaġġ ta’ tluq u ritorn bejn Pielești u Branet (ir-Rumanija) fejn id-distanza bejn dawn iż-żewġ lokalitajiet hija ta’ 21 km.
22
Fis-26 ta’ Novembru 2014, waħda mill-vetturi ta’ Casa Noastră, misjuqa minn wieħed mix-xufiera ta’ din l-impriża fuq l-imsemmi vjaġġ, ġiet ikkontrollata minn spettur tal-ISCTR. Matul dan il-kontroll, ix-xufier kellu jippreżenta it-takografu tiegħu, li rrileva nuqqas ta’ osservanza tal-perijodi ta’ mistrieħ u ta’ sewqan. Għaldaqstant, ġiet imposta fuq Casa Noastră multa amministrattiva, taħt il-punti 1 u 6 tal-Artikolu 8(1) tad-Digriet tal-Gvern Nru 37/2007, peress li nqabeż il-perijodu ta’ sewqan ta’ kuljum u b’mod iktar speċifiku l-perijodu ta’ sewqan massimu ta’ kuljum, kif ukoll għan-nuqqas ta’ osservanza tal-perijodu minimu ta’ mistrieħ ta’ kuljum.
23
Casa Noastră ikkontestat din is-sanzjoni billi sostniet, b’mod partikolari, li matul dan il-kontroll, hija kienet qed twettaq trasport bit-triq ta’ persuni li jaqa’ fil-kategorija ta’ “servizzi regolari speċjali” ta’ trasport ta’ ħaddiema bejn id-dar u l-post tax-xogħol tagħhom, fuq rotta ta’ inqas minn 50 km, u li, konsegwentement, kienet tapplika d-deroga prevista fl-Artikolu 3(a) tar-Regolament Nru°561/2006.
24
L-ISCTR sostna li Casa Noastră wettqet trasport bit-triq għal rasu ta’ persuni, peress li dan it-trasport kien imwettaq għal skopijiet mhux bil-qligħ u mhux kummerċjali, filwaqt li t-trasport bit-triq tal-persuni fil-kuntest ta’ servizzi regolari speċjali huwa bi ħlas u jinvolvi l-osservanza ta’ kundizzjonijiet oħra previsti mill-leġiżlazzjoni nazzjonali. Konsegwentement, l-imsemmi trasport ma jaqax, fil-fehma tiegħu, taħt id-deroga prevista fl-Artikolu 3(a) tar-Regolament Nru 561/2006.
25
Il-qorti tar-rinviju tikkunsidra li għandha tiġi eżaminata l-possibbiltà legali, għall-operaturi ekonomiċi, li jorganizzaw servizzi ta’ trasport għall-ħaddiema tagħhom stess, lejn u mill-post tax-xogħol tagħhom, kif ukoll il-kwistjoni ta’ sa fejn ħaddiem huwa, għall-perijodu tat-trasport, passiġġier li qed jibbenefika minn servizz regolari speċjali, u dana filwaqt li jittieħed inkunsiderazzjoni l-fatt li Casa Noastră ma tirċievi l-ebda remunerazzjoni għas-servizz ta’ trasport ikkonċernat.
26
F’dawn iċ-ċirkustanzi il-Judecătoria Balş – Judeţul Olt – (qorti tal-ewwel istanza ta’ Balş – dipartiment ta’ Olt, ir-Rumanija) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel id-domandi preliminari li ġejjin lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“1)
Sa fejn l-espressjoni ‘organizzati minn min ikun’ użata fl-Artikolu 2(3) tar-Regolament Nru 1073/2009, tista’ tiġi interpretata fis-sens li servizz tat-trasport regolari jista’ jiġi organizzat minn operatur ekonomiku għat-trasport tal-impjegati tiegħu lejn u mill-post tax-xogħol?
2)
Sa fejn l-espressjoni ‘vetturi wżati għat-trasport tal-passiġġieri b’servizzi regolari fejn ir-rotta koperta minn dan is-servizz ma taqbiżx il-50 kilometru’, użata fl-Artikolu 3(a) tar-Regolament Nru 561/2006, tista’ tiġi interpretata fis-sens li din tapplika għall-ħaddiema, fil-kuntest tal-vjaġġi tagħhom lejn u mill-post tax-xogħol?”
Fuq id-domandi preliminari
27
Permezz taż-żewġ domandi tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk is-servizz tat-trasport bejn id-dar u l-post tax-xogħol tal-ħaddiema, organizzat mill-persuna li timpjega lil dawn tal-aħħar u fejn ir-rotta koperta ma taqbiżx il-50 km, jidħolx fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-deroga, prevista fl-Artikolu 3(a) tar-Regolament Nru 561/2006, skont liema dan ir-regolament ma japplikax għal tali servizz ta’ trasport.
28
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, skont il-premessa 17 u l-Artikolu 1 tar-Regolament Nru 561/2006, dan tal-aħħar huwa ntiż sabiex jarmonizza l-kundizzjonijiet tal-kompetizzjoni fir-rigward tal-modi ta’ trasport fuq l-art, b’mod partikolari għal dak li jirrigwarda s-settur tat-trasport bit-triq u sabiex itejjeb il-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-persunal ta’ dan is-settur kif ukoll tas-sigurtà fit-triq, fejn dawn l-għanijiet jirriżultaw b’mod partikolari fl-obbligu li, fil-prinċipju, il-vetturi tat-trasport bit-triq jiġu mgħammra b’takografu approvat li jippermetti l-kontroll tal-osservanza tal-ħinijiet ta’ sewqan u ta’ mistrieħ tax-xufiera (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tat-3 ta’ Ottubru 2013, Lundberg, C‑317/12, EU:C:2013:631, punt 31 u l-ġurisprudenza ċċitata, kif ukoll tad-19 ta’ Ottubru 2016, EL-EM-2001, C‑501/14, EU:C:2016:777, punt 21).
29
Skont l-Artikolu 3(a) tiegħu, ir-Regolament Nru 561/2006 ma japplikax għat-trasport bit-triq permezz ta’ vetturi użati għat-trasport tal-passiġġieri b’servizzi regolari fejn ir-rotta koperta minn dan is-servizz ma taqbiżx il-50 kilometru.
30
Skont l-Artikolu 4(n) ta’ dan l-istess regolament, “servizzi regolari tal-passiġġieri” jfissru s-servizzi ta’ trasport nazzjonali u internazzjonali kif iddefiniti fil-punt 1 tal-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 684/92.
31
Il-Qorti tal-Ġustizzja speċifikat, f’dan ir-rigward, li l-imsemmi punt 1 tal-Artikolu 2, jipprevedi żewġ kategoriji ta’ tali servizzi billi jistabbilixxi distinzjoni bejn is-servizzi regolari u s-servizzi regolari speċjali. Tal-ewwel, li huma aċċessibbli għal kulħadd, jipprovdu għat-trasport tal-passiġġieri f’intervalli speċifiċi u f’rotot speċifiċi, filwaqt li l-passiġġieri jitrikkbu u jitniżżlu f’waqfiet iddeterminati minn qabel. Tat-tieni jitwettqu taħt l-istess kundizzjonijiet iżda għal kategoriji speċifiċi ta’ passiġġieri biss (sentenza tat-30 ta’ April 1998, Clarke & Sons u Ferne, C‑47/97, EU:C:1998:185, punt 16), jiġifieri għat-trasport “ta’ ħaddiema bejn id-dar u x-xogħol”, it-trasport “lejn u mill-istituzzjoni edukattiva” għal tfal tal-iskola u l-istudenti u t-trasport “bejn l-Istat ta’ l-oriġini tagħhom u ż-żona tal-barracks tagħhom” tas-suldati u l-familji tagħhom.
32
Minn dan isegwi li s-servizzi regolari speċjali jikkostitwixxu kategorija speċifika ta’ servizzi regolari, l-unika differenza bejn dawn iż-żewġ kategoriji tinsab fil-fatt li s-servizzi regolari speċjali jkopru t-trasport ta’ gruppi ta’ persuni speċifiċi, bl-esklużjoni ta’ passiġġieri oħrajn, filwaqt li s-servizzi regolari huma aċċessibbli bla restrizzjoni għall-passiġġieri kollha. Issa, fir-rigward tal-għanijiet segwiti mir-Regolament Nru 561/2006, imsemmija fil-punt 28 ta’ din is-sentenza, il-kwalità tal-persuni trasportati ma tikkostitwixxix kriterju deċiżiv għall-applikazzjoni jew le ta’ dan ir-regolament.
33
Fid-dawl tal-istruttura tar-Regolament Nru 684/92 kif ukoll tad-definizzjoni tal-kunċett ta’ “servizzi regolari speċjali”, jidher li l-intenzjoni tal-leġiżlatur tal-Unjoni Ewropea kienet tikkonsisti f’li jeskludi mill-kamp tal-applikazzjoni tar-Regolament Nru 561/2006 kemm is-servizzi regolari kif ukoll is-servizzi regolari speċjali, sakemm ir-rotta koperta kkonċernata ma taqbiżx il-50 kilometru.
34
Din il-konstatazzjoni ma hijiex ikkontestata mill-fatt li r-Regolament Nru 684/92 ġie ssostitwit bir-Regolament Nru 1073/2009, li jagħmel distinzjoni bejn is-“servizzi regolari” u s-“servizzi regolari speċjali”. Fil-fatt, id-definizzjonijiet ta’ dawn il-kunċetti jibqgħu essenzjalment bla tibdil, b’tali mod li s-servizzi regolari speċjali huma dejjem iddefiniti bħala li jikkostitwixxu kategorija partikolari ta’ servizzi regolari.
35
Barra minn hekk, it-trasport bejn id-dar u l-post tax-xogħol tal-ħaddiema huwa espliċitament irregolat mill-Artikolu 5(2)(a) tar-Regolament Nru 1073/2009 peress li jikkostitwixxi wieħed mill-forom ta’ servizzi regolari speċjali. Ir-raġunament li huwa l-bażi tal-interpretazzjoni tar-Regolament Nru 684/2000 japplika, konsegwentement, mutatis mutandis, għar-Regolament Nru 1073/2009.
36
Minn dan isegwi li l-kamp ta’ applikazzjoni tad-deroga prevista fl-Artikolu 3(a) tar-Regolament Nru 561/2006 ma ġiex emendat bir-Regolament Nru 1073/2009, peress li din id-deroga tapplika kemm għas-servizzi regolari kif ukoll għas-servizzi regolari speċjali, sakemm ir-rotta koperta kkonċernata ma taqbiżx il-50 kilometru.
37
Fit-tieni lok, għandu jiġi rrilevat li r-Regolament Nru 1073/2009 jinkludi fil-punt 5 tal-Artikolu 2 tiegħu bħal fil-punt 4 tal-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 684/1992, definizzjoni ta’ “operazzjonijiet tat-trasport għal rashom” skont liema dawn jirrigwardaw trasport imwettaq għal skopijiet mhux kummerċjali u mhux bi qligħ bil-kundizzjoni, minn naħa, li l-attività ta’ trasport tkun biss attività anċillari għal dik il-persuna fiżika jew ġuridika li tipprovdih. Min-naħa l-oħra, l-imsemmija definizzjoni tipprevedi li l-vetturi użati jkunu l-proprjetà ta’ dik il-persuna, ikunu ġew akkwistati minn dik il-persuna b’xiri fit-tul jew ikunu suġġetti għal kuntratt ta’ kiri fit-tul u jkunu misjuqa minn membru tal-persunal tal-persuna fiżika jew ġuridika jew mill-persuna fiżika nfisha jew minn persunal impjegat mill-impriża jew imqiegħed għad-dispożizzjoni tagħha taħt obbligu kuntrattwali.
38
F’dan il-każ, għandu jiġi kkonstatat li, minn naħa, it-trasport inkwistjoni fil-kawża prinċipali jidher li jissodisfa l-kundizzjonijiet rikjesti sabiex jiġi kklassifikat bħala “servizz regolari speċjali”.
39
L-imsemmi trasport jitwettaq f’kull jum ta’ xogħol permezz ta’ tliet vjaġġi bir-ritorn, li jikkorrispondu għal tliet xiftijiet ta’ xogħol ta’ kuljum ta’ Casa Noastră. Peress li, skont il-provi għad-dispożizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja, it-trasport bejn id-dar u l-post tax-xogħol tal-impjegati ta’ din l-impriża jitwettaq bejn il-lokalitajiet ta’ Pielești u ta’ Braneț, ir-rotta kkonċernata hija “speċifika” fis-sens tal-punt 2 tal-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 1073/2009, peress li l-ħaddiema huma meħuda u depożitati f’postijiet speċifikati minn qabel. Barra minn hekk, is-servizz inkwistjoni fil-kawża prinċipali huwa indirizzat biss għal kategorija speċifika ta’ passiġġieri, f’dan il-każ l-impjegati tal-imsemmija impriża, bl-esklużjoni ta’ passiġġieri oħrajn.
40
Min-naħa l-oħra, it-trasport inkwistjoni fil-kawża prinċipali xorta waħda jissodisfa r-rekwiżiti stabbiliti mill-punt 5 tal-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 1073/2009 dwar “operazzjonijiet tat-trasport għal rashom”.
41
Fil-fatt, skont dawn l-istess provi, is-servizzi ta’ trasport ikkonċernati ma humiex ipprovduti lill-impjegati ta’ Casa Noastră la għal skopijiet ta’ qligħ u lanqas b’għan kummerċjali. Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju tispeċifika li l-ebda remunerazzjoni ma hija riċevuta għas-servizz ipprovdut. Barra minn hekk, l-attività prinċipali ta’ din il-kumpannija ma hijiex it-trasport tal-persuni, iżda l-produzzjoni u l-kummerċjalizzazzjoni ta’ xogħol tal-PVC, peress li għal din il-kumpannija, it-trasport tal-ħaddiema jirrappreżenta biss attività aċċessorja. Fl-aħħar nett, Casa Noastră hija l-proprjetarja tal-vetturi użati, li huma, barra minn hekk, misjuqa mill-impjegati stess ta’ din l-impriża.
42
Kif ġie kkonstatat fil-punt 36 ta’ din is-sentenza, id-deroga prevista fl-Artikolu 3(a) tar-Regolament Nru 561/2006 tapplika għas-servizzi regolari, inklużi s-servizzi regolari speċjali. Konsegwentement, din id-deroga ma tkoprix, a priori, l-operazzjonijiet tat-trasport għal rashom.
43
Issa, għandu jiġi kkonstatat li l-kategorija ta’ servizzi regolari, li tinkludi s-servizzi regolari speċjali, u l-kategorija tal-operazzjonijiet tat-trasport għal rashom ma jeskludux waħda lill-oħra. L-operazzjonijiet tat-trasport għal rashom jistgħu jieħdu l-forma ta’ servizzi regolari speċjali jew ta’ servizzi okkażjonali, peress li dawn tal-aħħar huma ddefiniti, fil-punt 4 tal-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 1073/2009, bħala servizzi li ma jaqgħux fl-ambitu tad-definizzjoni ta’ servizzi regolari, inklużi s-servizzi regolari speċjali, u li għandhom bħala karatteristika prinċipali li dawn jittrasportaw gruppi ta’ passiġġieri kkostitwiti fuq l-inizjattiva tal-klijent jew tat-trasportatur nnifsu.
44
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li ma hemm xejn fil-kliem tar-Regolamenti Nri 561/2006 u 1073/2009 li jopponi din l-interpretazzjoni. Fil-prinċipju, kif sostniet il-Kummissjoni Ewropea fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, is-servizzi ta’ trasport jistgħu jiġu kklassifikati f’żewġ kategoriji, jiġifieri, minn naħa, is-servizzi pprovduti lil terzi u, min-naħa l-oħra, is-servizzi pprovduti għal rashom.
45
L-ewwel waħda minn dawn il-kategoriji tista’ tieħu diversi forom, jiġifieri dawk ta’ servizzi regolari, ta’ servizzi regolari speċjali u ta’ servizzi okkażjonali.
46
Is-servizzi pprovduti għal rashom jistgħu wkoll jieħdu l-forma ta’ servizzi regolari speċjali jew ta’ servizzi okkażjonali, jekk jissodisfaw il-kundizzjonijiet stabbiliti mir-Regolament Nru 1073/2009. Min-naħa l-oħra, is-servizzi regolari, li huma, mid-definizzjoni tagħhom stess, aċċessibbli għall-passiġġieri kollha, huma esklużi.
47
Din l-interpretazzjoni hija kkorroborata mill-fatt li, fil-fatt, kemm ir-Regolament Nru 684/92 kif ukoll ir-Regolament Nru 1073/2009 jinkludu fil-kamp ta’ applikazzjoni tas-servizzi regolari speċjali, kif diġà ġie kkonstatat fil-punt 35 ta’ din is-sentenza, it-trasport bejn id-dar u l-post tax-xogħol tal-ħaddiema. Barra minn hekk, id-definizzjoni li tidher fil-punt 1.2 tal-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 684/92 tispeċifika li dawn is-servizzi jiżguraw it-trasport ta’ kategoriji speċifiċi ta’ passiġġieri “organizzati minn min ikun”.
48
Barra minn hekk, tali interpretazzjoni hija kkonfermata wkoll mill-fatt li l-operazzjonijiet tat-trasport għal rashom huma, fir-Regolament Nru 1073/2009 li jistabbilixxi regoli komuni għall-aċċess għas-suq internazzjonali tas-servizzi tat-trasport bil-kowċ u bix-xarabank, suġġetti għal regoli ġeneralment inqas stretti minn dawk li huma applikabbli għas-servizzi regolari, inklużi għas-servizzi regolari speċjali. Dawn tal-aħħar, fil-fatt, ma jistgħux jitwettqu jekk mhux bl-awtorizzazzjoni, filwaqt li l-operazzjonijiet tat-trasport għal rashom huma suġġetti biss għal sistema ta’ ċertifikazzjoni u huma eżenti minn awtorizzazzjoni. Konsegwentement, il-kisba ta’ ċertifikat ibbażat fuq il-modalitajiet tal-eżerċizzju tas-servizz tat-trasport ma huwiex neċessarju, peress li ċ-ċertifikat dwar l-operazzjonijiet tat-trasport għal rashom ikopri l-modalitajiet kollha tal-eżerċizzju tas-servizz, mingħajr ma jkun neċessarju li wieħed jipproċedi b’identifikazzjoni speċifika tal-kategorija tas-servizzi tat-trasport ikkonċernat.
49
L-unika differenza li teżisti bejn servizz regolari speċjali intiż għal terzi u l-istess servizz imwettaq fil-kuntest ta’ trasport għal rasu, hija bbażata, konsegwentement, fuq il-kwalità tal-organizzatur tas-servizz. Issa, din id-differenza ma tiġġustifikax li s-servizzi regolari speċjali mwettqa fil-kuntest ta’ trasport għal rasu jiġu esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-deroga prevista fl-Artikolu 3(a) tar-Regolament Nru 561/2006.
50
Din l-interpretazzjoni lanqas ma tmur kontra l-għanijiet segwiti mir-Regolament Nru 561/2006. Dan tal-aħħar huwa intiż, kif imsemmi fil-punt 28 ta’ din is-sentenza, sabiex jarmonizza l-kundizzjonijiet tal-kompetizzjoni fir-rigward tal- modi ta’ trasport fuq l-art, b’mod partikolari għal dak li jirrigwarda s-settur tat-trasport bit-triq u sabiex itejjeb il-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-persunal ta’ dan is-settur kif ukoll tas-sigurtà fit-triq. Issa, is-servizzi regolari speċjali mwettqa għal rashom ma jirrappreżentawx kompetizzjoni żleali kontra tipi oħrajn ta’ trasport proposti lil terzi peress li l-impjegati tal-impriża li toffri dawn is-servizzi biss jistgħu jirrikorru għalihom. Barra minn hekk, fir-rigward tat-titjib tal-kundizzjonijiet tax-xogħol u tas-sigurtà fit-triq, xejn ma jiġġustifika li distinzjoni tiġi magħmula bejn xufier li jipprovdi servizzi regolari speċjali għal terzi fuq distanzi ta’ inqas minn 50 km u xufier li jipprovdi servizzi regolari speċjali fil-kuntest ta’ trasport għal rasu fuq l-istess distanzi.
51
Mill-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, jirriżulta li l-Artikolu 3(a) tar-Regolament Nru 561/2006, kif ukoll il-punt 3 tal-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 1073/2009 għandhom jiġu interpretati fis-sens li s-servizz tat-trasport bejn id-dar u l-post tax-xogħol tal-ħaddiema, organizzat mill-persuna li timpjega lil dawn tal-aħħar u fejn ir-rotta koperta ma taqbiżx il-50 km, tidħol fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-deroga, prevista fl-Artikolu 3(a) tar-Regolament Nru 561/2006, skont liema dan ir-regolament ma japplikax għal tali servizz ta’ trasport.
Fuq l-ispejjeż
52
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Għaxar Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 3(a) tar-Regolament (KE) Nru 561/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-15 ta’ Marzu 2006, dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerta leġiżlazzjoni soċjali li għandha x’taqsam mat-trasport bit-triq u li jemenda r-Regolamenti tal-Kunsill (KEE) Nru 3821/85 u (KE) Nru 2135/98 u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3820/85, kif ukoll il-punt 3 tal-Artikolu 2 tar-Regolament (KE) Nru 1073/2009 tal-Parlament u tal-Kunsill, tal‑21 ta’ Ottubru 2009, dwar regoli komuni għall-aċċess għas-suq internazzjonali tas-servizzi tal-kowċ u x-xarabank u li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 561/2006, għandhom jiġu interpretati fis-sens li s-servizz tat-trasport bejn id-dar u l-post tax-xogħol tal-ħaddiema, organizzat mill-persuna li timpjega lil dawn tal-aħħar u fejn ir-rotta koperta ma taqbiżx il‑50 km, jidħol fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-deroga, prevista fl-Artikolu 3(a) tar-Regolament Nru 561/2006, skont liema dan ir-regolament ma japplikax għal tali servizz ta’ trasport.
Firem
(
1
)	* Lingwa tal-kawża: ir-Rumen.