Eagrán sealadach
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Cúigiú Dlísheomra)
15 Eanáir 2026 (*)
(Tarchur chun réamhrialú – Soláthar poiblí – Treoir 2014/24/AE – Airteagal 12(3) – Conradh poiblí atá faoi réir dámhachtain dhíreach do dhuine dlítheanach atá faoi chomhrialú ag na húdaráis chonarthacha – Coinníollacha – Tairseach ghníomhaíochtaí an duine dhlítheanaigh rialaithe a dhéantar i gcomhlíonadh na gcúraimí a chuireann na húdaráis chonarthacha air – Airteagal 12(5) – Measúnú ar láimhdeachas fhoghnóthais an ghrúpa arb é an máthairghnóthas a dhuine dlítheanach rialaithe – Reachtaíocht chuntasaíochta an Aontais – Treoir 2013/34/AE – Airteagail 22 agus 24 – Ráitis airgeadais chomhdhlúite a ullmhú)
I gCás C‑692/23,
Iarraidh ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE, ó Gerechtshof Den Haag (Cúirt Achomhairc na Háige, an Ísiltír), trí bhreith an 14 Samhain 2023, a fuarthas ag an gCúirt an 17 Samhain 2023, sna himeachtaí
AVR-Afvalverwerking BV
v
NV BAR-Afvalbeheer,
Gemeente Barendrecht,
Gemeente Albrandswaard,
Gemeente Ridderkerk,
NV Irado,
Afvalsturing Friesland NV,
tugann AN CHÚIRT (an Cúigiú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: M. L. Arastey Sahún, Uachtarán an Dlísheomra, J. Passer, E. Regan (Rapóirtéir), D. Gratsias agus B. Smulders, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: A. Rantos,
Cláraitheoir: A. Lamote, Riarthóir,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn agus tar éis éisteacht an 5 Feabhra 2025,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–        AVR-Afvalverwerking BV, ag P. F. C. Heemskerk agus E. L. Vos,
advocaten,
–        BAR-Afvalbeheer NV,
Gemeente Barendrecht,
Gemeente Albrandswaard agus Gemeente Ridderkerk, ag L. Bozkurt,
advocate,
–        NV Irado, ag D. B. Zieren,
advocaat,
–        Afvalsturing Friesland NV, ag L. E. J. Korsten agus M. van Wanroij,
advocaten,
–        Rialtas na hIodáile, ag S. Fiorentino agus G. Palmieri, i gcáil gníomhairí, le cúnamh ó M. Cherubini agus C. Colelli,
avvocati dello Stato,
–        Rialtas na hOstaire, ag A. Posch agus J. Schmoll, i gcáil Gníomhairí,
–        an Coimisiún Eorpach, A. Biolan, L. Malferrari agus G. Wils, i gcáil gníomhairí,
tar éis éisteacht le Tuairim an Abhcóide Ghinearálta ag éisteacht an 30 Aibreán 2025,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1        Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú ar phointe (b) den chéad fhomhír
d’Airteagal 12(3) agus Airteagal 12(5) de Threoir 2014/24/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Feabhra 2014 maidir le soláthar poiblí agus lena n‑aisghairtear Treoir 2004/18/CE (IO 2014 L 94, lch. 65).
2        Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir AVR-Afvalverwerking BV (‘AVR’), agus NV BAR-Afvalbeheer (‘BAR’),
Gemeente Barendrecht (Bardas Barendrecht, an Ísiltír),
Gemeente Albrandswaard (Bardas Albrandswaard, an Ísiltír),
Gemeente Ridderkerk (Bardas Ridderkerk, an Ísiltír) (le chéile, ‘Bardais BAR’), NV Irado, agus Afvalsturing Friesland NV (‘AF’), maidir le conarthaí poiblí chun dramhaíl iarmharach tí a bhailiú agus a phróiseáil sna bardais BAR a dámhadh go díreach do dhaoine dlítheanacha atá faoi rialú comhpháirteach ag na húdaráis chonarthacha.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais Eorpaigh
Treoir 2013/34/AE
3        3Luaitear an méid seo a leanas in aithris 31 de Threoir 2013/34/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Meitheamh 2013 maidir le ráitis airgeadais bhliantúla, ráitis airgeadais chomhdhlúite agus tuarascálacha gaolmhara de chineálacha áirithe gnóthas, lena leasaítear Treoir 2006/43/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus lena n‑aisghairtear Treoracha 78/660/CEE agus 83/349/CEE ón gComhairle (IO L 182, lch. 19):
‘Ba cheart gníomhaíochtaí máthairghnóthais agus a chuid foghnóthas mar eintiteas eacnamaíoch aonair (grúpa) a léiriú i ráitis airgeadais chomhdhlúite. Ba cheart gnóthais atá faoi rialú an mháthairghnóthais a mheas a bheith ina bhfoghnóthais. Ba cheart rialú a bhunú ar thromlach na gceart vótála, ach d’fhéadfaí rialú a dhéanamh freisin i gcás comhaontuithe a bheith ann le scairshealbhóirí eile nó le comhaltaí. In imthosca áirithe, is féidir rialú a fheidhmiú go héifeachtach i gcás ina sealbhaíonn an máthairghnóthas mionlach na scaireanna san fhoghnóthas nó nach sealbhaíonn sé aon scaireanna ann. Ba cheart go mbeadh na Ballstáit i dteideal a cheangal go ndéanfar gnóthais nach bhfuil faoi réir rialaithe, ach atá á mbainistiú ar bhonn aontaithe nó a bhfuil comhlacht coiteann riaracháin, bainistíochta nó maoirseachta ag gabháil leo, a chur san áireamh i ráitis airgeadais chomhdhlúite.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
4        Foráiltear le hAirteagal 22 de Threoir 2013/34, dar teideal ‘Oibleagáid chun ráitis airgeadais chomhdhlúite a ullmhú’:
‘1.      Ceanglóidh Ballstát ar aon ghnóthas a rialaítear lena dhlí náisiúnta ráitis airgeadais chomhdhlúite agus tuarascáil bhainistíochta chomhdhlúite a tharraingt suas más rud é, maidir leis an ngnóthas sin (máthairghnóthas):
(a)      ag a bhfuil tromlach de chearta vótála na scairshealbhóirí nó na gcomhaltaí i ngnóthas eile (foghnóthas);
(b)      tá sé de cheart aige tromlach na gcomhaltaí de chomhlacht riaracháin, bainistíochta nó maoirseachta gnóthais eile (foghnóthas) a cheapadh nó a chur as oifig agus, ag an am céanna, is scairshealbhóir sa ghnóthas sin nó comhalta den ghnóthas sin é;
c)      tá an ceart aige tionchar ceannasach a fheidhmiú ar ghnóthas (foghnóthas) a bhfuil sé ina scairshealbhóir nó ina chomhalta de, de bhun conradh arna dhéanamh leis an ngnóthas sin nó de bhun foráil ina mheabhrán comhlachais nó ina airteagail chomhlachais, i gcás ina gceadaíonn an dlí lena rialaítear an foghnóthas sin é a bheith faoi réir na gconarthaí nó na bhforálacha sin.
Ní gá do Bhallstát a fhorordú nach mór do mháthairghnóthas a bheith ina scairshealbhóir ina fhoghnóthas nó ina chomhalta dá fhoghnóthas. Ní cheanglófar ar na Ballstáit sin nach bhforáiltear lena ndlíthe do chonarthaí ná do chlásail den sórt sin an fhoráil sin a chur i bhfeidhm; nó
(d)      is scairshealbhóir nó comhalta de ghnóthas é, agus:
(i)      tromlach na gcomhaltaí de chomhlachtaí riaracháin, bainistíochta nó maoirseachta an ghnóthais sin (foghnóthas) a bhí i seilbh oifige le linn na bliana airgeadais, le linn na bliana airgeadais roimhe sin agus go dtí go ndéantar na ráitis airgeadais chomhdhlúite a tharraingt suas, ceapadh iad de thoradh fheidhmiú a cheart vótála agus dá thoradh sin amháin; nó
(ii)      rialaíonn sé tromlach chearta vótála na scairshealbhóirí nó na gcomhaltaí sa ghnóthas sin, agus tromlach na gceart sin amháin, de bhun comhaontú le scairshealbhóirí eile sa ghnóthas sin nó le comhaltaí an ghnóthais sin (foghnóthas). Féadfaidh na Ballstáit forálacha níos mionsonraithe a thabhairt isteach maidir le foirm agus ábhar na gcomhaontuithe sin.
Forordóidh na Ballstáit na socruithe dá dtagraítear i bpointe
(ii) ar a laghad. Féadfaidh siad cur i bhfeidhm phointe (i) a chur faoi réir an cheanglais gurb ionann na cearta vótála agus 20 % ar a laghad den iomlán.
Mar sin féin, ní bheidh feidhm ag pointe
(i) i gcás ina bhfuil na cearta dá dtagraítear i bpointí
(a), (b) nó (c) ag tríú páirtí maidir leis an ngnóthas sin.
2.      Sa bhreis ar na cásanna a luaitear i mír 1, féadfaidh na Ballstáit a cheangal ar aon ghnóthas a rialaítear lena ndlí náisiúnta ráitis airgeadais chomhdhlúite agus tuarascáil bhainistíochta chomhdhlúite a tharraingt suas más rud é:
(a)      tá sé de chumhacht ag an ngnóthas sin (máthairghnóthas) tionchar nó rialú ceannasach a fheidhmiú ar ghnóthas eile (an foghnóthas), nó feidhmíonn sé an tionchar nó an rialú sin iarbhír; nó
(b)      déanann an máthairghnóthas an gnóthas sin (máthairghnóthas) agus gnóthas eile (an foghnóthas) a bhainistiú ar bhonn aontaithe.
3.      Chun críocha phointí (a), (b) agus (d) de mhír 1, cuirfear na cearta vótála agus na cearta chun aon fhoghnóthas eile a cheapadh agus a chur as oifig chomh maith le cearta aon duine atá ag gníomhú ina ainm féin ach thar ceann an mháthairghnóthais nó foghnóthais eile le cearta vótála an mháthairghnóthais.
4.      Chun críocha phointe (a), phointe (b) agus phointe (d) de mhír 1, laghdófar na cearta a luaitear i mír 3 leis na cearta seo a leanas:
(a)      a ghabhann le scaireanna atá á sealbhú thar ceann duine nach é an máthairghnóthas ná foghnóthais de chuid an mháthairghnóthais sin é; nó
(b)      ag gabháil le scaireanna:
(i)      atá á sealbhú ar mhodh urrúis, ar choinníoll go bhfeidhmítear na cearta atá i gceist de réir na dtreoracha a fhaightear, nó
(ii)      arna sealbhú i ndáil le hiasachtaí a dheonú mar chuid de ghnáthghníomhaíochtaí gnó, ar choinníoll go bhfeidhmítear na cearta vótála ar mhaithe le leasanna an duine a sholáthraíonn an t‑urrús.
5.      Chun críocha phointe (a) agus phointe (d) de mhír 1, laghdófar iomlán chearta vótála na scairshealbhóirí nó na gcomhaltaí san fhoghnóthas leis na cearta vótála a ghabhann leis na scaireanna atá i seilbh an ghnóthais sin féin, i seilbh foghnóthais de chuid an ghnóthais sin nó i seilbh duine atá ag gníomhú ina ainm féin ach thar ceann na ngnóthas sin.
6.      Gan dochar d’Airteagal 23(9), beidh máthairghnóthas agus a fhoghnóthais uile ina ngnóthais atá le comhdhlúthú beag beann ar an áit a bhfuil oifigí cláraithe na bhfoghnóthas sin suite.
[...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
5        Foráiltear le hAirteagal 23 den Treoir sin, i gcomhréir lena teideal, do dhíolúintí ón gceanglas ráitis airgeadais chomhdhlúite agus tuarascáil bhainistíochta chomhdhlúite a ullmhú, dá dtagraítear in Airteagal 22 di.
6        Tá sraith rialacha in Airteagal 24 den Treoir sin, i gcomhréir lena teideal, lena rialaítear ullmhú ráiteas airgeadais comhdhlúite.
Treoir 2014/24
7        Luaitear an méid seo a leanas in aithrisí 31 agus 32 de Threoir 2014/24:
‘(31)      Tá éiginnteacht dhlíthiúil shuntasach ann maidir lena mhéid ba cheart conarthaí a thugtar i gcrích idir eintitis san earnáil phoiblí a chumhdach le rialacha soláthair phoiblí. Déantar cásdlí ábhartha Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh a léirmhíniú ar bhealach éagsúil idir na Ballstáit agus fiú idir údaráis chonarthacha. Dá bhrí sin, is gá a shoiléiriú cé na cásanna nach bhfuil conarthaí a thugtar i gcrích laistigh den earnáil phoiblí faoi réir chur i bhfeidhm na rialacha soláthair phoiblí.
Ba cheart an soiléiriú sin a bheith bunaithe ar na prionsabail a leagtar amach i gcásdlí ábhartha Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh. Ós rud é gur údaráis phoiblí iad an dá pháirtí i gcomhaontú iad féin, ní chuirtear cur i bhfeidhm rialacha soláthair as an áireamh mar sin. Mar sin féin, níor cheart do chur i bhfeidhm rialacha soláthair phoiblí cur isteach ar shaoirse na n‑údarás poiblí na cúraimí seirbhíse poiblí a thugtar dóibh a dhéanamh trína n‑acmhainní féin a úsáid, lena n‑áirítear an fhéidearthacht comhar a dhéanamh le húdaráis phoiblí eile.
Ba cheart a áirithiú nach mbeidh saobhadh iomaíochta i ndáil le hoibreoirí eacnamaíocha príobháideacha mar thoradh ar aon chomhar poiblí-poiblí díolmhaithe a mhéid a chuireann sé soláthraí príobháideach seirbhísí i riocht buntáiste vis-à-vis a iomaitheoirí.
(32)      Níor cheart conarthaí poiblí arna ndámhachtain ar dhaoine dlítheanacha rialaithe a bheith faoi réir chur i bhfeidhm na nósanna imeachta dá bhforáiltear leis an Treoir seo má fheidhmíonn an t‑údarás conarthach rialú ar an duine dlítheanach lena mbaineann atá cosúil leis an rialú a fheidhmíonn sé ar a ranna féin, ar choinníoll go ndéanann an duine dlítheanach rialaithe níos mó ná 80 % dá ghníomhaíochtaí i gcomhlíonadh na gcúraimí a chuireann an t‑údarás conarthach rialaithe air nó a chuireann daoine dlítheanacha eile atá faoi rialú an údaráis chonarthaigh sin air, beag beann ar thairbhí chomhlíonadh an chonartha.
Níor cheart an díolúine a leathnú chuig cásanna ina bhfuil rannpháirtíocht dhíreach ag oibreoir eacnamaíoch príobháideach i gcaipiteal an duine dhlítheanaigh atá faoi rialú ós rud é, in imthosca den sórt sin, go dtabharfadh dámhachtain conartha phoiblí gan nós imeachta iomaíoch buntáiste míchuí don oibreoir eacnamaíoch príobháideach ar a iomaitheoirí. Mar sin féin, i bhfianaise saintréithe áirithe comhlachtaí poiblí a bhfuil ballraíocht éigeantach acu, amhail eagraíochtaí atá freagrach as seirbhísí poiblí áirithe a bhainistiú nó a fheidhmiú, níor cheart feidhm a bheith aige sin i gcásanna ina bhfuil rannpháirtíocht oibreoirí eacnamaíocha príobháideacha sonracha i gcaipiteal an duine dhlítheanaigh rialaithe éigeantach le foráil reachtach náisiúnta i gcomhréir leis na Conarthaí, ar choinníoll nach bhfuil an rannpháirtíocht sin ag rialú agus ag neamhbhlocáil agus nach dtugann sí tionchar cinntitheach ar chinntí an duine dhlítheanaigh rialaithe. Ba cheart a shoiléiriú freisin nach bhfuil sa ghné chinntitheach ach an rannpháirtíocht phríobháideach dhíreach sa duine dlítheanach atá faoi rialú. Dá bhrí sin, i gcás ina bhfuil rannpháirtíocht chaipitil phríobháideach san údarás conarthach rialaithe nó sna húdaráis chonarthacha rialaithe, ní chuirtear bac leis sin ar chonarthaí poiblí a dhámhachtain don duine dlítheanach rialaithe, gan na nósanna imeachta dá bhforáiltear leis an Treoir seo a chur i bhfeidhm toisc nach ndéanann rannpháirtíochtaí den sórt sin dochar don iomaíocht idir oibreoirí eacnamaíocha príobháideacha.
Ba cheart a shoiléiriú freisin gur cheart d’údaráis chonarthacha amhail comhlachtaí arna rialú ag an dlí poiblí, a bhféadfadh rannpháirtíocht chaipitil phríobháideach a bheith acu, a bheith in ann leas a bhaint as an díolúine le haghaidh comhar cothrománach. Dá bhrí sin, i gcás ina gcomhlíontar na coinníollacha eile go léir i ndáil le comhar cothrománach, ba cheart an díolúine chothrománach comhair a leathnú chuig na húdaráis chonarthacha sin i gcás ina dtugtar an conradh i gcrích go heisiach idir údaráis chonarthacha’.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
8        Foráiltear le hAirteagal 12(3) agus (5) den Treoir sin, dar teideal ‘Conarthaí poiblí arna ndámhachtain idir eintitis san earnáil phoiblí’:
‘3.      Mar sin féin, féadfaidh údarás conarthach, nach bhfeidhmíonn rialú ar dhuine dlítheanach faoi rialú an dlí phríobháidigh nó phoiblí de réir bhrí mhír 1, conradh poiblí a dhámhachtain don duine dlítheanach sin gan an Treoir seo a chur i bhfeidhm i gcás ina gcomhlíontar na coinníollacha uile seo a leanas.
(a)      go bhfeidhmíonn an t‑údarás conarthach, i gcomhpháirt le húdaráis chonarthacha eile, rialú ar an duine dlítheanach sin atá cosúil leis an rialú a fheidhmíonn siad ar a ranna féin;
(b)      saothraítear 80 % de ghníomhaíochtaí an duine dhlíthiúil sin agus na cúraimí a dhéanamh arna gcur de chúram air ag an údarás conarthach a bhfuil smacht aige air nó ag daoine dlíthiúla eile a bhfuil smacht aige air; agus
(c)      níl an duine dlíthiúil faoi smacht rannpháirtíocht dhíreach cothromais phríobháidigh, cé is moite de chineálacha rannpháirteachais cothromais phríobháidigh nach bhfuil smacht nó bac inchurtha orthu mar a cheanglaítear leis na forálacha reachtacha náisiúnta, i gcomhréir leis na conarthaí, lena ndéantar go bhfuil tionchar cinntitheach in‑imeartha ar dhuine dlíthiúil atá faoi smacht.
[...]
5.      Chun an céatadán gníomhaíochtaí dá dtagraítear i bpointe
(b) den chéad fhomhír
de mhír 1, i bpointe
(b) den chéad fhomhír
de mhír 3 agus i bpointe
(c) de mhír 4 a chinneadh, cuirfear san áireamh an meánláimhdeachas iomlán, nó beart malartach iomchuí atá bunaithe ar ghníomhaíocht amhail costais arna dtabhú ag an duine dlítheanach ábhartha nó ag an údarás conarthach ábhartha i ndáil le seirbhísí, soláthairtí agus oibreacha do na 3 bliana roimh dhámhachtain an chonartha.
[...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí na hÍsiltíre
9        Rinneadh Airteagail 22 go 24 de Threoir 2013/34 a thrasuí i ndlíchóras na hÍsiltíre le forálacha a leagtar amach i Leabhar II de Burgerlijk Wetboek (Cód Sibhialta), dar teideal ‘Daoine Dlíthiúla’.
10      Rinneadh Treoir 2014/24 a thrasuí i ndlí na hÍsiltíre leis an Aanbestedingswet (an Dlí maidir le Soláthar Poiblí) an 1 Samhain 2012 (Stb.
2012,
Uimh. 542), sa leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí (‘an Dlí maidir le soláthar poiblí’).
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
11      In 1995, bhunaigh bardais chúige na Freaslainne (an Ísiltír) AF, mar eagraíocht próiseála dramhaíola. Tar éis an dáta sin, tháinig bardais eile san Ísiltír, nach bhfuil lonnaithe sa chúige sin, chun bheith ina scairshealbhóirí de AF freisin.
12      Sonraíonn an chúirt a rinne an tarchur gurb é AF máthairghnóthas grúpa foghnóthais, a n‑oibríonn cuid acu i réimse seachas comhlíonadh na gcúraimí a chuireann na bardais atá mar scairshealbhóirí sin ar AF nó ar a fhoghnóthais.
13      Faoi na rialacháin náisiúnta lena dtrasuítear Airteagail 22 go 24 de Threoir 2013/34, ullmhaíonn AF ráitis airgeadais bhliantúla chomhdhlúite ina n‑áirítear, i gcomhréir leis na rialacháin náisiúnta sin, a fhaisnéis airgeadais féin agus faisnéis airgeadais a fhoghnóthais, chuideachtaí eile an ghrúpa agus daoine dlítheanacha eile ar féidir leis rialú a fheidhmiú orthu nó atá faoina bhainistíocht aonair. Gné amháin de na ráitis airgeadais bhliantúla chomhdhlúite sin is ea an ráiteas ioncaim ina n‑áirítear le AF, ar thaobh an ioncaim, láimhdeachas comhdhlúite na n‑eintiteas sin, gan idirbhearta a dhéantar eatarthu a áireamh.
14      Thairis sin, oibríonn AF féin láithreán diúscartha dramhaíola (‘an líonadh talún’) thar ceann bhardais chúige na Freaslainne. Faigheann an líonadh talún sin dramhaíl iarmharach nach dramhaíl tí í, lena n‑áirítear dramhaíl thionsclaíoch agus dramhaíl ó thionscadail bhardasacha, amhail feabhsú ithreach i ndáil le tógáil foirgneamh agus baint aispeiste.
15      In 2000, bhunaigh trí bhardas i gcúige na hOllainne Theas (an Ísiltír) Irado chun a áirithiú inter alia go gcuirfear a mbainistiú dramhaíola chun feidhme. In 2017, rinneadh scairshealbhóir de Irado in AF agus, ón 1 Feabhra 2017,
phróiséail AF an dramhaíl tí iarmharach a bhailíonn Irado sna trí bhardas sin i gcúige na hOllainne Theas.
16      Tá na bardais BAR lonnaithe sa chúige sin freisin. In 2015, bhunaigh siad BAR chun cur chun feidhme a mbainistithe dramhaíola a áirithiú.
17      Go dtí an 31 Nollaig 2019, bhí comhaontú ag gach ceann de bhardais BAR le cuideachtaí próiseála dramhaíola éagsúla agus, ar bhonn na gcomhaontuithe sin, bhí AVR, cuideachta arna rialú ag an dlí tráchtála, a bhfuil speisialtóireacht aici san earnáil sin, ag próiseáil dramhaíl tí iarmharach na mbardas sin, go páirteach mar fhochonraitheoir.
18      In 2019, chinn bardais BAR go bhfaigheadh BAR leas in Irado, a bheadh freagrach as a ndramhaíl tí iarmharach a bhailiú agus a phróiseáil.
19      An 13 Nollaig 2019, thug Irado agus AF comhaontú i gcrích maidir le dramhaíl tí iarmharach ó na bardais BAR a sheachadadh, a iompar agus a phróiseáil le héifeacht ón 1 Eanáir 2020.
20      An 20 Nollaig 2019, thug BAR agus Irado comhaontú seirbhíse i gcrích lenar cumhdaíodh freisin próiseáil dramhaíola tí iarmharaí ó na bardais BAR.
21      An 31 Nollaig 2019, rinneadh scairshealbhóir de BAR in Irado.
22      Thug AVR caingean os comhair Rechtbank Den Haag (an Chúirt Dúiche, an Háig, an Ísiltír), ag iarraidh, go príomha, na comhaontuithe dá dtagraítear i míreanna
19 agus 20 den bhreithiúnas seo a chur ar neamhní nó, mar mhalairt air sin, a fhoirceannadh nó a neamhchomhlíonadh, BAR agus Irado ceangailteach, ar thaobh amháin, agus Irado agus AF, ar an taobh eile, ar an bhforas nár comhlíonadh na coinníollacha faoinar féidir le húdarás conarthach, agus é ag feidhmiú i gcomhpháirt le húdaráis chonarthacha eile, rialú a thabhairt go díreach ar an duine dlítheanach lena mbaineann, conradh poiblí a dhámhachtain go díreach don duine dlítheanach sin. Leis an gcaingean sin, lorgaíodh ordú freisin chun glao ar thairiscintí a sheoladh le haghaidh na gconarthaí sin dá mba mhian le bardais BAR iad a dhámhachtain fós.
23      Tar éis don Rechtbank Den Haag (an Chúirt Dúiche, an Háig) a chaingean a dhíbhe, thug AVR achomharc os comhair Gerechtshof Den Haag (Cúirt Achomhairc na Háige, an Ísiltír), arb í an chúirt a rinne an tarchur í.
24      Sonraíonn an chúirt sin go bhfuil comhthuiscint idir na páirtithe go dtagann an conradh arna dhámhachtain ag BAR do Irado agus an conradh arna dhámhachtain ag Irado do AF, i bprionsabal, faoin oibleagáid glao ar thairiscintí iomaíocha dá bhforáiltear le Treoir 2014/24, ach amháin más féidir leo a bheith faoi réir nós imeachta um dhámhachtain dhíreach mar gheall ar an rialú arna fheidhmiú ag an údarás conarthach, i gcomhpháirt le húdaráis chonarthacha eile, ar an duine dlítheanach ar dámhadh an conradh air.
25      Dá bhrí sin, áitíonn an chúirt sin, chun an díospóid atá ar feitheamh os a comhair a chinneadh, gur gá a mheas,
inter alia, an gcomhlíonann AF, ina chaidreamh leis na húdaráis chonarthacha a rialaíonn é, an coinníoll dá bhforáiltear i bpointe
(b) den chéad fhomhír
d’Airteagal 12(3) den Treoir sin, arna léamh i gcomhar leis an gcéad fhomhír
d’Airteagal 12(5) den Treoir sin, ar dá réir nach mór níos mó ná 80 % de ghníomhaíochtaí an duine dhlítheanaigh atá faoi rialú a dhéanamh i gcomhlíonadh na gcúraimí a chuireann na húdaráis chonarthacha a rialaíonn é air, agus an céatadán sin á chinneadh, sa chás seo, de réir an chritéir láimhdeachais.
26      I ndáil leis sin, sonraíonn an chúirt a rinne an tarchur go maíonn na cosantóirí sna príomhimeachtaí, ós rud é go dtagraítear go sainráite sna forálacha sin do ghníomhaíochtaí an duine dhlítheanaigh dá ndeonaítear an conradh poiblí, nach féidir ach láimhdeachas ábhartha an duine dhlítheanaigh sin féin a bheith ann.
27      Ar an taobh eile, áitíonn AVR gurb é láimhdeachas an ghrúpa lena mbaineann an duine dlítheanach sin ba cheart a chur san áireamh, ós rud é gurb é sin an t‑aon bhealach chun an réaltacht eacnamaíoch a chur san áireamh. Seachas sin, d’fhéadfadh duine dlítheanach arna rialú ag údaráis chonarthacha dul timpeall ar an gceanglas a leagtar síos i bpointe
(b) den chéad fhomhír
d’Airteagal 12(3) den Treoir sin, trína ghníomhaíochtaí a dheighilt go saorga, ionas go ndéanfadh an duine dlítheanach sin féin, laistigh de ghrúpa, níos mó ná 80 % de na gníomhaíochtaí sin chun tairbhe na n‑údarás conarthach sin, agus go n‑oibreodh gnóthas amháin nó níos mó sa ghrúpa sin ar an saormhargadh.
28      Dá bhrí sin, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur cén láimhdeachas ba cheart a chur san áireamh i gcás ina gcinntear céatadán na ngníomhaíochtaí dá dtagraítear sna forálacha sin ar bhonn an chritéir láimhdeachais agus ina bhfuil an duine dlítheanach rialaithe i gceannas ar ghrúpa, chun a mheas an gcomhlíontar an coinníoll dá bhforáiltear i bpointe
(b) den chéad fhomhír
d’Airteagal 12(3) den Treoir sin.
29      I ndáil leis sin, sonraíonn an chúirt sin, i gcomhthéacs na dlíthíochta atá ar feitheamh os a comhair, go gcomhlíontar an coinníoll sin mura gcuirtear ach láimhdeachas AF san áireamh, ach nach gcomhlíontar é má dhéantar measúnú air i bhfianaise láimhdeachas comhdhlúite an ghrúpa atá faoi cheannas AF.
30      É sin ráite, tugann an chúirt a rinne an tarchur dá haire freisin an fhéidearthacht, mar a d’áitigh AVR, a mheas, i gcás inarb iomchuí, mar láimhdeachas ábhartha, láimhdeachas na n‑eintiteas lena bhfuil an duine dlítheanach sin ina aonad eacnamaíoch, de réir bhrí an choincheapa ‘gnóthas’ faoi dhlí iomaíochta an Aontais.
31      Ar an dara dul síos, áitíonn an chúirt sin, dá rialódh an Chúirt Bhreithiúnais nár cheart ach láimhdeachas an duine dhlítheanaigh rialaithe a chur san áireamh, go mbeadh sé riachtanach ansin a chinneadh an raibh na cosantóirí sna príomhimeachtaí ceart, sa chás seo, agus an láimhdeachas a bhain AF amach i leith oibriú an láithreáin líonta talún á chur san áireamh.
32      Sna himthosca sin, chinn Gerechtshof Den Haag (Cúirt Achomhairc na Háige bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘(1)      An bhfuil an critéar gníomhaíochta arna leagan amach i bpointe
1(b) sa chéad fhomhír
d’Airteagal 12(3) de Threoir 2014/24, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 12(5) den Treoir sin,
le léiriú sa chaoi,
i gcás ina gcinntear céatadán na ngníomhaíochtaí dá dtagraítear ann ar bhonn láimhdeachais agus ina mbaineann an duine dlítheanach atá faoi rialú le grúpa,
nach gcuirfear san áireamh ach láimhdeachas an duine dhlítheanaigh rialaithe féin nó ar cheart láimhdeachas na n‑eintiteas comhlachaithe nó neamhchleamhnaithe uile sa ghrúpa a chur san áireamh, amhail:
(i)      an láimhdeachas comhdhlúite, ar ina leith atá láimhdeachas an duine dhlítheanaigh lena mbaineann le cur le láimhdeachas eintiteas eile sa ghrúpa, i gcomhréir le trasuí náisiúnta Airteagail 22 agus 24 de Threoir 2013/34; nó
(ii)      láimhdeachas na ngnóthas lena bhfuil an duine dlítheanach faoi rialú ina aonad eacnamaíoch de réir bhrí choincheap an ghnóthais i ndlí iomaíochta an Aontais?
(2)      Más é an freagra ar Cheist
1 nach bhfuil le cur san áireamh ach láimhdeachas an duine dhlítheanaigh rialaithe féin, an bhfuil an critéar gníomhaíochta dá dtagraítear sa cheist sin
le léiriú sa chaoi,
nach mór láimhdeachas arna ghiniúint i gcás ina ndéanann tríú páirtithe, mar úsáideoirí, dramhaíl a luchtú ag láithreán líonta talún atá á oibriú ag an duine dlítheanach rialaithe thar ceann na n‑údarás conarthach rialaithe, a mheas mar láimhdeachas atá mar thoradh ar chomhlíonadh na gcúraimí a chuireann na húdaráis chonarthacha rialaithe ar an duine dlítheanach sin, agus é á chur san áireamh go bhfuil an duine dlítheanach atá faoi rialú in iomaíocht le hoibreoirí príobháideacha freisin?’
Breithniú ar na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
An chéad cheist
33      Lena céad cheist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá pointe
(b) den chéad fhomhír
d’Airteagal 12(3), arna léamh i gcomhar leis an gcéad fhomhír
d’Airteagal 12(5)(1) den Treoir sin, a léiriú sa chaoi nach mór an coinníoll nach mór níos mó ná 80 % de ghníomhaíochtaí an duine dhlítheanaigh rialaithe a dhéanamh i gcomhlíonadh na gcúraimí a chuireann na húdaráis chonarthacha a rialaíonn é air, i gcás ina gcinntear an coinníoll sin ar bhonn an chritéir láimhdeachais agus gurb é an duine dlítheanach rialaithe sin máthairghnóthas grúpa, a chur san áireamh freisin, i gcás inarb iomchuí, ar bhonn an láimhdeachais chomhdhlúite a cheanglaítear ar an duine dlítheanach sin a bhunú faoi Airteagail 22 agus 24 de Threoir 2013/34 nó, de rogha air sin, ar bhonn láimhdeachas comhcheangailte na n‑eintiteas lena bhfuil an duine dlítheanach sin ina aonad eacnamaíoch, de réir bhrí an choincheapa ‘gnóthas’ faoi dhlí iomaíochta an Aontais.
34      Baineann Airteagal 12(3) de Threoir 2014/24 leis an gcás ina bhfeidhmíonn údarás conarthach, ní ina aonar, ach i gcomhpháirt le húdaráis chonarthacha eile, rialú ar dhuine dlítheanach a rialaítear leis an dlí príobháideach nó poiblí agus sonraítear ann na coinníollacha nach mór a chomhlíonadh chun go ndéanfaidh an t‑údarás conarthach sin conradh poiblí a dhámhachtain go bailí go díreach don duine dlítheanach sin.
35      I measc na gcoinníollacha carnacha ar a mbraitheann an fhéidearthacht dámhachtain den sórt sin a dhéanamh, ní iarrann an chúirt a rinne an tarchur léiriú na Cúirte Breithiúnais ach amháin i ndáil leis an léiriú a bhaineann le céatadán na ngníomhaíochtaí nach mór don duine dlítheanach atá faoi rialú a dhéanamh i gcomhlíonadh na gcúraimí a chuireann na húdaráis chonarthacha faoina rialú, i bhfianaise phointe
(b) den chéad fhomhír
d’Airteagal 12(3), den Treoir sin, arna léamh i gcomhar leis an gcéad fhomhír
d’Airteagal 12(5) di.
36      Dá bhrí sin, chun ceisteanna na cúirte a rinne an tarchur a fhreagairt, is gá, ar an gcéad dul síos, a chinneadh an gá, agus measúnú á dhéanamh an gcomhlíontar coinníoll den sórt sin, aird a thabhairt, sa bhreis ar láimhdeachas an duine dhlítheanaigh rialaithe, ar láimhdeachas na n‑eintiteas eile atá mar chuid den ghrúpa a bhfuil an duine dlítheanach sin ina mháthairghnóthas air.
37      I gcomhréir le cásdlí socair, agus foráil de dhlí an Aontais á léiriú, tá sé riachtanach nach gcuirtear a foclaíocht amháin san áireamh ach a comhthéacs ina dtagann sí chun cinn agus na cuspóirí a shaothraítear leis na rialacha freisin dá bhfuil sí páirteach (féach, chuige sin, breithiúnais an 17 Samhain 1983,
Merck, 292/82, EU:C:1983:335, mír 12, agus an 22 Nollaig 2022,
Sambre & Biesme agus Commune de Farciennes,
C‑383/21 agus C‑384/21, EU:C:2022:1022, mír 54 agus an cásdlí dá dtagraítear).
38      Ar an gcéad dul síos, maidir le téarmaí na bhforálacha atá i gceist, ba cheart a thabhairt faoi deara, ar an gcéad dul síos, go gceanglaítear le pointe
(b) den chéad fhomhír
d’Airteagal 12(3) de Threoir 2014/24 nach mór níos mó ná 80 % de ‘ghníomhaíochtaí’ an duine dhlítheanaigh atá faoi rialú a dhéanamh i gcomhlíonadh na gcúraimí a chuireann na húdaráis chonarthacha a rialaíonn é nó daoine dlítheanacha eile atá faoi rialú na n‑údarás conarthach sin air.
39      Dá bhrí sin, ní leanann sé ó fhoclaíocht phointe
(b) den chéad fhomhír
d’Airteagal 12(3), nach mór measúnú a dhéanamh ar an gcoinníoll dá bhforáiltear san fhoráil sin ar bhonn ghníomhaíochtaí an duine dhlítheanaigh rialaithe féin amháin.
40      Ní bhaineann an critéar dá bhforáiltear i bpointe
(b) den chéad fhomhír
d’Airteagal 12(3) leis an duine dlítheanach sin ann féin, ach leis na gníomhaíochtaí a dhéanann sé. Dá bhrí sin, ní chuirtear as an áireamh go bhféadfar a chumhdach leis na gníomhaíochtaí ábhartha chun measúnú a dhéanamh an gcomhlíontar an coinníoll dá bhforáiltear leis an bhforáil sin na gníomhaíochtaí sin a dhéanann an duine dlítheanach sin go díreach, agus na gníomhaíochtaí sin a dhéantar trí eintitis eile a bhaineann leis an ngrúpa gnóthais arb é an duine dlítheanach céanna sin a mháthairghnóthas.
41      Thairis sin, foráiltear leis an gcéad fhomhír
d’Airteagal 12(5) de Threoir 2014/24 go gcinnfear céatadán na ngníomhaíochtaí dá dtagraítear i bpointe
(b) den chéad fhomhír
d’Airteagal 12(3) den Treoir sin, go háirithe, ar bhonn an mheánláimhdeachais iomláin, gan a cheangal nach mór an láimhdeachas atá in ann ionadaíocht leordhóthanach a dhéanamh ar ghníomhaíochtaí den sórt sin a theorannú don láimhdeachas a eascraíonn as gníomhaíochtaí an duine dhlítheanaigh atá faoi rialú.
42      Deimhnítear le téarmaí na forála sin, dá bhrí sin, chun a mheas an gcomhlíontar an coinníoll dá bhforáiltear i bpointe
(b) den chéad fhomhír
d’Airteagal 12(3) den Treoir sin, nach bhfuil an critéar ábhartha teoranta do ghníomhaíochtaí an duine dhlítheanaigh atá faoi rialú é féin, ach go gcumhdaítear leis freisin iad siúd ar féidir nasc níos leithne a bheith acu leis. Dá bhrí sin, más rud é, mar a cheadaítear leis an gcéad fhomhír
d’Airteagal 12(5) den Treoir sin, go gcoinnítear critéar an mheánláimhdeachais iomláin chun críocha measúnú den sórt sin, is gá go mbeadh an láimhdeachas sin in ann ionadaíocht leordhóthanach a dhéanamh ar ghníomhaíochtaí den sórt sin. Dá bhrí sin, tá láimhdeachas eintiteas eile a bhaineann leis an ngrúpa arb é a dhuine dlítheanach rialaithe an máthairghnóthas ábhartha freisin chun críocha measúnú den sórt sin.
43      Ar an dara dul síos, comhthacaítear leis an léiriú sin leis an gcomhthéacs ina n‑aimsítear na forálacha sin. Faoi na coinníollacha carnacha ar a mbraitheann cur i bhfeidhm Airteagal 12(3) de Threoir 2014/24, foráiltear leis an bhforáil sin, sa chéad mhír
di, faoi phointe
(c), nár cheart don duine dlítheanach atá faoi rialú, i bprionsabal, aon rannpháirtíocht dhíreach chaipitil phríobháidigh a áireamh.
44      I ndáil leis sin, luaitear in aithris 32 den Treoir sin, go háirithe, i gcás ina bhfeidhmíonn údarás conarthach, i gcomhpháirt le húdaráis chonarthacha eile, rialú ar an duine dlítheanach lena mbaineann, nár cheart an díolúine ó chur i bhfeidhm na nósanna imeachta dá bhforáiltear sa Treoir sin a leathnú chuig cásanna ina bhfuil rannpháirtíocht dhíreach ag oibreoir eacnamaíoch príobháideach i gcaipiteal an duine dhlítheanaigh atá faoi rialú ós rud é, in imthosca den sórt sin, go dtabharfadh dámhachtain conartha phoiblí gan nós imeachta iomaíoch buntáiste míchuí don oibreoir eacnamaíoch príobháideach ar a iomaitheoirí.
45      Dá bhrí sin, bhí sé beartaithe ag reachtas an Aontais measúnú a dhéanamh ar an bhféidearthacht conradh poiblí a dhámhachtain go díreach agus an comhthéacs eacnamaíoch ina bhfuil na h-eintitis uile lena mbaineann dámhachtain den sórt sin suite á chur san áireamh. Dá bhrí sin, chomh maith leis an gceist maidir leis an gcaidreamh idir an duine dlítheanach atá faoi rialú agus na húdaráis chonarthacha a fheidhmíonn rialú comhpháirteach air, ní mór an comhthéacs eacnamaíoch níos leithne ina n‑oibríonn an duine dlítheanach féin a chur san áireamh. Sa chomhthéacs sin, ní féidir neamhaird a thabhairt ar ghrúpa a bheith ann a bhfuil an duine dlítheanach sin i gceannas air.
46      Dá bhrí sin, is gnách go ndeimhnítear le léiriú comhthéacsúil ar phointe (b) den chéad fhomhír
d’Airteagal 12(3) de Threoir 2014/24, arna léamh i gcomhar leis an gcéad fhomhír
d’Airteagal 12(5) den Treoir sin, gur gá, chun na forálacha sin a chur i bhfeidhm, láimhdeachas na n‑eintiteas atá mar chuid den ghrúpa a bhfuil an duine dlítheanach lena mbaineann ina mháthairghnóthas air a chur san áireamh.
47      Ar an tríú dul síos, deimhnítear an méid sin roimhe seo le tionscnamh Airteagal 12(3) den Treoir sin.
48      In Airteagal 12 den Treoir sin, rinneadh an cásdlí a d’fhorbair an Chúirt Bhreithiúnais maidir le dámhachtainí díreacha a chódú agus a shoiléiriú (breithiúnas an 22 Nollaig 2022,
Sambre & Biesme agus Commune de Farciennes,
C‑383/21 agus C‑384/21, EU:C:2022:1022, mír 44 agus an cásdlí dá dtagraítear).
49      Mar is léir ó aithris 31 den Treoir sin, agus é á thabhairt dá aire aige go bhfuil éiginnteacht dhlíthiúil shuntasach ann maidir lena mhéid ba cheart conarthaí arna dtabhairt i gcrích idir eintitis san earnáil phoiblí a chumhdach le rialacha soláthair phoiblí agus gur gá, dá bhrí sin, soiléiriú a thabhairt ina leith sin, mheas reachtas an Aontais gur cheart an soiléiriú sin a bheith bunaithe ar na prionsabail a leagtar amach i gcásdlí ábhartha na Cúirte Breithiúnais agus, dá bhrí sin, nach raibh sé ar intinn aige an cásdlí sin a thabhairt faoi cheist (breithiúnas an 22 Nollaig 2022,
Sambre & Biesme agus Commune de Farciennes,
C‑383/21 agus C‑384/21, EU:C:2022:1022, mír 66 agus an cásdlí dá dtagraítear).
50      I ndáil leis sin, ba cheart a mheabhrú, sular glacadh an Treoir sin, gur chinn an Chúirt Bhreithiúnais, chun conradh poiblí a dhámhachtain go díreach d’eintiteas rialaithe, go raibh ar an eintiteas sin an chuid bhunriachtanach dá ghníomhaíochtaí a dhéanamh ar mhaithe leis an údarás conarthach nó leis na húdaráis chonarthacha a rialaíonn é, ar ghá measúnú a dhéanamh air, agus fíorais uile an cháis á gcur san áireamh, idir cháilíochtúil agus chainníochtúil (féach, chuige sin, breithiúnas an 8 Nollaig 2016,
Undis Servizi,
C‑553/15, EU:C:2016:935, míreanna 31 agus 32 agus an cásdlí dá dtagraítear).
51      Dá bhrí sin, trí chéatadán na ngníomhaíochtaí atá le déanamh ag an duine dlítheanach rialaithe a shocrú ag 80 %, i bpointe
(b) den chéad fhomhír
d’Airteagal 12(3) den Treoir sin, i gcomhlíonadh na gcúraimí a chuireann na húdaráis chonarthacha a rialaíonn é air, bhí sé beartaithe ag reachtas an Aontais an critéar atá le feiceáil, ina leith sin, i gcásdlí na Cúirte Breithiúnais a shoiléiriú. Mar sin féin, ní léir ó fhorálacha na Treorach sin gur mheas an reachtas sin nár cheart an measúnú atá le déanamh ina leith sin a dhéanamh a thuilleadh agus fíorais uile an cháis á gcur san áireamh.
52      Áirítear ar na fíorais sin gur máthairghnóthas grúpa é an duine dlítheanach rialaithe, agus mar thoradh air sin, chun measúnú a dhéanamh ar ghníomhaíochtaí an ghrúpa gnóthais sin, gur gá na gníomhaíochtaí a dhéanann sé trí na heintitis eile a bhaineann leis an ngrúpa sin agus, dá bhrí sin, a láimhdeachas a chur san áireamh nuair is é, faoin gcéad fhomhír
d’Airteagal 12(5) de Threoir 2014/24, an critéar a úsáidtear chun a chinneadh an gcomhlíontar an coinníoll dá bhforáiltear i bpointe
(b) den chéad fhomhír
d’Airteagal 12(3).
53      Ar an gceathrú dul síos, tacaíonn an cuspóir a shaothraítear leis na forálacha sin leis an léiriú sin ar phointe
(b) den chéad fhomhír
d’Airteagal 12(3) den Treoir sin, arna léamh i gcomhar leis an gcéad fhomhír
d’Airteagal 12(5) di.
54      I ndáil leis sin, mar a chuir an tAbhcóide Ginearálta in iúl i mír 52 dá Thuairim, go bhfuil sé d’aidhm ag na forálacha sin saobhadh iomaíochta a chosc, sa mhéid is go bhfuil siad ceaptha chun a áirithiú go leanfaidh Treoir 2014/24 de bheith infheidhme i gcás ina bhfuil duine dlítheanach rialaithe gníomhach sa mhargadh, agus dá bhrí sin go bhféadfadh sé a bheith in iomaíocht le gnóthais eile. Ní gá go mbainfí saoirse gníomhaíochta den duine dlítheanach sin díreach toisc go bhfuil na cinntí a bhaineann leis á rialú ag an údarás bardasach rialaithe nó ag na húdaráis bhardasacha rialaithe, más féidir leis fós cuid mhór dá ghníomhaíochtaí eacnamaíocha a dhéanamh le hoibreoirí eile. Os a choinne sin, i gcás ina gcomhlíonann an gnóthas sin coinníollacha na bhforálacha sin, níl an gnóthas sin faoi réir shrianta na Treorach sin, ós rud é go bhfuil siad i bhfeidhm chun staid iomaíochta a chaomhnú nach bhfuil, sa chás sin, ábhartha a thuilleadh (féach, chuige sin, breithiúnas an 8 Nollaig 2016,
Undis Servizi,
C‑553/15, EU:C:2016:935, mír 33 agus an cásdlí dá dtagraítear).
55      Mar sin féin, ós rud é gurb é an duine dlítheanach sin go díreach a dhéanann gníomhaíocht eacnamaíoch an duine dhlítheanaigh rialaithe leis na hoibreoirí sin, nó go ndéantar í trí eintitis eile a bhaineann leis an ngrúpa arb é a mháthairghnóthas é, níl sé ábhartha maidir leis an gcuspóir a bhaint amach arb é is aidhm dó saobhadh iomaíochta a chosc. Dá bhrí sin, chun a chinneadh cén cion de ghníomhaíochtaí an duine dhlítheanaigh atá faoi rialú atá dírithe ar na húdaráis chonarthacha a rialaíonn é, ní mór gníomhaíochtaí na n‑eintiteas eile atá sa ghrúpa a bhfuil sé ina mháthairghnóthas air a chur san áireamh agus, dá bhrí sin, láimhdeachas na n‑eintiteas sin, nuair is é sin an critéar a úsáidtear chun a chinneadh an gcomhlíontar an coinníoll a leagtar amach i bpointe
(b) den chéad fhomhír
d’Airteagal 12(3) de Threoir 2014/24.
56      Deimhnítear cinneadh den sórt sin ós rud é, mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara i míreanna 56 agus 57 dá Thuairim, ar an gcéad dul síos, nach gcuirtear as an áireamh go bhféadfadh eintitis a bhaineann le grúpa tairbhe indíreach a bhaint as conarthaí poiblí arna ndámhachtain gan nós imeachta iomaíoch do mháthairghnóthas an ghrúpa sin, rud a d’fhágfadh, ar an gcaoi chéanna leis na breithnithe a leagtar amach i mír
44 den bhreithiúnas seo, go dtabharfaí buntáiste éagórach dóibh thar a n‑iomaitheoirí. Ar an dara dul síos, ní féidir baint amach na gcuspóirí dá dtagraítear i bpointe
(b) den chéad fhomhír
d’Airteagal 12(3) de Threoir 2014/24, mar a mheabhraítear i mír
54 den bhreithiúnas seo, a bheith ag brath ar struchtúr an ghrúpa sin, rud a bheadh amhlaidh mura gcuirfí san áireamh gníomhaíochtaí na n‑eintiteas eile a bhaineann leis an ngrúpa arb é an máthairghnóthas a dhuine dlítheanach rialaithe. Go deimhin, chiallódh sé sin go bhféadfadh an duine dlítheanach rialaithe sin dul timpeall ar an bhforáil sin go héasca agus ar an gcoinníoll a fhorchuirtear leis trína ghníomhaíochtaí a dheighilt go saorga agus cuid acu a chur de chúram ar ghnóthais sa ghrúpa arb é an duine dlítheanach sin an máthairghnóthas.
57      Ar an dara dul síos, ní mór ceisteanna na cúirte a rinne an tarchur a fhreagairt maidir leis an modheolaíocht chun láimhdeachas an ghrúpa arb é an máthairghnóthas a dhuine dlítheanach rialaithe a chinneadh chun a mheas an gcomhlíonann an grúpa sin an coinníoll dá bhforáiltear i bpointe
(b) den chéad fhomhír
d’Airteagal 12(3) de Threoir 2014/24, agus, go háirithe, maidir le hábharthacht a d’fhéadfaí a thabhairt don láimhdeachas comhdhlúite arna bhunú de bhun Threoir 2013/34.
58      I ndáil leis sin, is léir ó aithris 31 de Threoir 2013/34 gur cheart gníomhaíochtaí máthairghnóthais agus a fhoghnóthais, a chomhfhreagraíonn do na gnóthais arna rialú ag an máthairghnóthas, a chur i láthair i ráitis airgeadais chomhdhlúite, trína mbreithniú mar eintiteas aonair.
59      Chuige sin, leagtar amach in Airteagal 22 den Treoir seo na himthosca ina gceanglaítear ar na Ballstáit gnóthais áirithe a rialaítear lena ndlí náisiúnta a chur faoi réir an cheanglais ráitis airgeadais chomhdhlúite a ullmhú, go háirithe, faoi réir na ndíolúintí dá bhforáiltear in Airteagal 23 di, agus an oibleagáid sin faoi réir Airteagal 24 den Treoir sin.
60      I ndáil leis sin, mar a chuir an tAbhcóide Ginearálta in iúl go bunúsach i mír 62 dá Thuairim, i gcás ina gceanglaítear ar ghnóthas ráitis airgeadais chomhdhlúite a tharraingt suas faoi na forálacha sin, ceadaítear leis an láimhdeachas comhdhlúite arna bhunú chun na críche sin léargas fíor agus cothrom a fháil ar na gníomhaíochtaí a dhéanann máthairghnóthas laistigh den ghrúpa atá faoi cheannas an mháthairghnóthais sin agus, dá bhrí sin, a cheadú measúnú leordhóthanach a dhéanamh an gcomhlíonann an máthairghnóthas sin, i gcás inarb é an tairgeoir rathúil le haghaidh dámhachtain dhíreach conartha phoiblí é, an coinníoll dá bhforáiltear i bpointe
(b) den chéad fhomhír
d’Airteagal 12(3) de Threoir 2014/24, arna léamh i gcomhar leis an gcéad fhomhír
d’Airteagal 12(5) den Treoir sin.
61      Sa chás seo, sonraíonn an chúirt a rinne an tarchur go bhfuil AF i gceannas ar ghrúpa foghnóthais agus, faoin gceanglas ráitis airgeadais chomhdhlúite a ullmhú a bhfuil sé faoina réir faoi na rialacháin náisiúnta lena dtrasuítear Treoir 2013/34, go ndéanann AF, go háirithe, láimhdeachas comhdhlúite a tharraingt suas lena n‑áirítear láimhdeachas a fhoghnóthais.
62      Dá bhrí sin, chun freagra úsáideach a thabhairt don chúirt a rinne an tarchur, ní gá aghaidh a thabhairt ar an ábharthacht a d’fhéadfadh a bheith ag critéir eile, amhail aonad eacnamaíoch a bheith ann, de réir bhrí an choincheapa ‘gnóthas’ faoi dhlí iomaíochta an Aontais, dá dtagraíonn an chúirt a rinne an tarchur freisin, ós rud é, i bhfianaise na faisnéise a chuir an chúirt sin ar fáil, gur féidir a chinneadh, ar bhonn láimhdeachas comhdhlúite den sórt sin, nach gcomhlíontar an coinníoll dá bhforáiltear i bpointe
(b) den chéad fhomhír d’Airteagal 12(3) de Threoir 2014/24, arna léamh i gcomhar leis an gcéad fhomhír
d’Airteagal 12(5) den Treoir sin.
63      I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, is é an freagra ar an gcéad cheist ná nach mór pointe
(b) den chéad fhomhír
d’Airteagal 12(3) de Threoir 2014/24, arna léamh i gcomhar leis an gcéad fhomhír
d’Airteagal 12(5) de Threoir 2014/24, a léiriú sa chaoi go gceanglaítear leis an gcoinníoll nach mór níos mó ná 80 % de ghníomhaíochtaí an duine dhlítheanaigh atá faoi rialú an duine dhlítheanaigh sin a dhéanamh i gcomhlíonadh na gcúraimí a chuireann na húdaráis chonarthacha atá faoina rialú, i gcás ina gcinntear an coinníoll sin i gcomhréir leis an gcritéar láimhdeachais agus gur máthairghnóthas grúpa é an duine dlítheanach atá faoi rialú, go gcuirfear láimhdeachas na n‑eintiteas eile sa ghrúpa sin san áireamh freisin, i gcás inarb iomchuí, ar bhonn láimhdeachas comhdhlúite a cheanglaítear ar an duine dlítheanach sin a tharraingt suas faoi Airteagail 22 agus 24 de Threoir 2013/34.
An dara ceist
64      I bhfianaise an fhreagra a tugadh ar an gcéad cheist, ní gá an dara ceist a fhreagairt.
Éifeachtaí ama an bhreithiúnais a theorannú
65      Ag an éisteacht os comhair na Cúirte Breithiúnais, d’iarr AF ar an gCúirt sin éifeachtaí ama an bhreithiúnais sin a theorannú i gcás ina ndéanfaí pointe
(b) den chéad fhomhír
d’Airteagal 12(3) de Threoir 2014/24, arna léamh i gcomhar leis an gcéad fhomhír
d’Airteagal 12(5) den Treoir sin, a léiriú sa chaoi nach mór measúnú a dhéanamh ar an gcoinníoll a bhaineann le gníomhaíochtaí an duine dhlítheanaigh atá faoi rialú trí láimhdeachas na n‑eintiteas eile a bhaineann leis an ngrúpa arb é an duine dlítheanach sin a mháthairghnóthas a chur san áireamh freisin.
66      Mar thaca lena mhaíomh, d’áitigh AF go raibh an léiriú sin, dar leis, neamh-intuartha agus nach raibh gá le léiriú den sórt sin a réamh-mheas.
67      I ndáil leis sin, ba cheart a mheabhrú, de réir cásdlí socair, go soiléirítear agus go sainítear sa léirmhíniú a thugann an Chúirt Bhreithiúnais, i bhfeidhmiú na dlínse a thugtar di le hAirteagal 267 CFAE, do riail de dhlí an Aontais brí agus raon feidhme na rialach sin mar nach mór í a thuiscint, a thuiscint agus a chur i bhfeidhm, nó mar ba cheart í a thuiscint agus a chur i bhfeidhm, ó dháta a teacht i bhfeidhm. Tugtar le tuiscint uaidh sin gur féidir agus nach mór don chúirt léirmhíniú na rialach dá bhrí sin a fhorchur le haon caidreamh dlí arna éirí agus arna bhunú sular tugadh an breithiúnas lenar rialaíodh ar an iarratas ar léirmhíniú an bhfuil na coinníollacha lena gceadaítear díospóid faoi chur i bhfeidhm na rialach sin a thabhairt ós comhair na gcúirteanna comhlíonta (breithiúnas an 16 Márta 2023,
Towercast,
C‑449/21, EU:C:2023:207, mír 56 agus an cásdlí dá dtagraítear).
68      Dá bhrí sin, is ar bhonn eisceachtúil amháin a spreagfar an Chúirt Bhreithiúnais, agus prionsabal ginearálta na deimhneachta dlíthiúla a bhaineann go dlúth le dlíchóras an Aontais á chur i bhfeidhm aici, chun srian a chur ar an deis d’aon duine lena mbaineann a bheith ag brath ar fhoráil atá léirmhínithe aici, d’fhonn amhras a chaitheamh ar chaidrimh dhlíthiúla a bunaíodh de mheon macánta. Ní mór dhá chritéar riachtanacha a chomhlíonadh sular féidir teorannú den sórt sin a fhorchur, eadhon gur ghníomhaigh na daoine lena mbaineann de mheon macánta agus go bhfuil baol deacrachtaí tromchúiseacha ann (breithiúnas an 16 Márta 2023,
Towercast,
C‑449/21, EU:C:2023:207, mír 57 agus an cásdlí dá dtagraítear).
69      I ndáil leis sin, ní mór a thabhairt faoi deara nár chuir AF aon fhianaise shonrach ar fáil lena bhféadfaí tuillteanais a éilimh a shuí de réir an chaighdeáin dhlíthiúil leordhóthanaigh, gan ach cineál neamh-intuartha líomhnaithe an léirithe dá dtagraítear i mír 65 den bhreithiúnas seo a dhearbhú.
70      Sna himthosca sin, ní gá éifeachtaí ama an bhreithiúnais seo a theorannú.
Costais
71      Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Cúigiú Dlísheomra) mar seo a leanas:
Maidir le pointe (b) den chéad fhomhír d’Airteagal 12(3) de Threoir 2004/18/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Feabhra 2014 maidir le soláthar poiblí agus lena n‑aisghairtear Treoir 2004/18/CE, arna léamh i gcomhar leis an gcéad fhomhír d’Airteagal 12(5) den Treoir sin,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
go gceanglaítear leis an gcoinníoll nach mór níos mó ná 80 % de ghníomhaíochtaí an duine dhlítheanaigh atá faoi rialú an duine dhlítheanaigh sin a dhéanamh i gcomhlíonadh na gcúraimí a chuireann na húdaráis chonarthacha atá faoina rialú, i gcás ina gcinntear an coinníoll sin i gcomhréir leis an gcritéar láimhdeachais agus gur máthairghnóthas grúpa é an duine dlítheanach atá faoi rialú, go gcuirfear láimhdeachas na n‑eintiteas eile sa ghrúpa sin san áireamh freisin, i gcás inarb iomchuí, ar bhonn láimhdeachas comhdhlúite a cheanglaítear ar an duine dlítheanach sin a tharraingt suas faoi Airteagail 22 agus 24 de Threoir 2013/34. Threoir 2013/34/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Meitheamh 2013 maidir le ráitis airgeadais bhliantúla, ráitis airgeadais chomhdhlúite agus tuarascálacha gaolmhara de chineálacha áirithe gnóthas, lena leasaítear Treoir 2006/43/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus lena n‑aisghairtear Treoracha 78/660/CEE agus 83/349/CEE ón gComhairle.
[Sínithe]
*      Teanga an cháis: an Ollainnis.