62021CJ0234_RES
Cás C‑234/21
Défense Active des Amateurs d’Armes ASBL agus páirtithe eile
v
Conseil des ministres
(Iarraidh ar réamhrialú ón Cour constitutionnelle (an Chúirt Bhunreachtúil, an Bheilg))
Breithiúnas na Cúirte (an Mór-Dhlísheomra) an 5 Márta 2024
(Tarchur chun réamhrialú – Comhfhogasú dlíthe – Treoir 91/477/CEE – Fáil agus seilbh arm a rialú – Airm thine atá toirmiscthe nó atá faoi réir údarú – Airm thine leath-uathoibríoch – Treoir 91/477 arna leasú le Treoir (AE) 2017/853 – Airteagal 7(4a) – Rogha ag na Ballstáit údaruithe a dhaingniú, a athnuachan nó a shíneadh – Neamhfhéidearthacht amhrasta an rogha sin a fheidhmiú a mhéid a bhaineann le hairm thine leath-uathoibríoch atá tiontaithe chun urchair chaocha nó airm chúirtéise nó acústacha a scaoileadh – Bailíocht – Airteagal 17(1) agus Airteagail 20 agus 21 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh – Prionsabal na cosanta ionchais dlisteanacha)
Comhfhogasú dlíthe – Fáil agus seilbh arm – Treoir 91/477/CEE – Rogha ag na Ballstáit údaruithe a dhaingniú, a athnuachan nó a shíneadh – Raon feidhme – Socrú idirthréimhseach – Airm thine leath-uathoibríoch atá tiontaithe chun urchair chaocha a scaoileadh agus neamhthiontaithe a fuarthas agus a cláraíodh go dleathach roimh theacht i bhfeidhm Threoir 2017/853 – Cuimsiú – Bailíocht maidir le cearta maoine agus prionsabail an chomhionannais os comhair an dlí, an neamh-idirdhealaithe agus cosaint ionchais dhlisteanacha
(an Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, Airteagal 17(1), Airteagail 20 agus 21; Treoir 91/477 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, arna leasú le Treoir 2017/853, Airteagal 7(4a))
(Féach míreanna 42-54, 57-68 agus an chuid oibríochtúil)
Résumé
Tar éis tarchur chun réamhrialú ón Cour constitutionnelle (an Chúirt Bhunreachtúil), rialaíonn an Chúirt Bhreithiúnais, ina suí mar Mhór-Dhlísheomra, deimhníonn an Chúirt bailíocht Airteagail 7(4a) de Threoir 91/477 maidir le fáil agus seilbh arm a rialú (
1
), arna leasú le Treoir (AE) 2017/853, maidir leis an gceart chun maoine (
2
) agus prionsabail an chomhionannais os comhair an dlí (
3
), an neamh-idirdhealaithe (
4
) agus cosaint ionchais dhlisteanacha. De réir na Cúirte, údaraítear leis an bhforáil sin, contrártha leis an mbonn léirmhínithe a ghlac an chúirt a rinne an tarchur, do na Ballstáit an rogha a fheidhmiú maidir le foráil a dhéanamh do shocrú idirthréimhseach a chumhdaíonn gach arm tine leath-uathoibríoch a fuarthas agus a cláraíodh go dleathach, roimh theacht i bhfeidhm de Threoir 2017/853, 13 Meitheamh 2017, cibé acu airm tine leath-uathoibríocha iad atá i riocht chun piléir a dhíchur (
5
) nó airm tine den sórt sin atá tiontaithe chun urchair chaocha, greannaitheoirí, substaintí gníomhacha eile nó earraí piriteicniúla a scaoileadh, nó isteach ina arm chúirtéise agus acústacha (‘ arm tine leath-uathoibríoch atá tiontaithe’) (
6
).
Thug Défense Active des Amateurs d’Armes ASBL, NG agus WL caingean os comhair Cour constitutionnelle (an Chúirt Bhunreachtúil) chun foráil de dhlí na Beilge nach ndearna foráil maidir leis an bhféidearthacht, mar socrú idirthréimhseach, leanúint de bheith i seilbh airm tine leath-uathoibríocha atá tiontaithe a fuarthas roimh an 13 Meitheamh 2017 (
7
), murab ionann agus airm tine leath-uathoibríocha atá in ann piléir a dhíchur a chur ar neamhní. Measann an Chúirt Bhunreachtúil go suitear in Airteagal 153(5) de Dhlí an 5 Bealtaine 2019, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 163 den Dlí sin, difríocht sa chóireáil idir, ar thaobh amháin, daoine a raibh, roimh an 13 Meitheamh 2017, tar éis arm tine leath-uathoibríoch, a fháil agus a chlárú go dleathach agus, ar an taobh eile, iad siúd a bhí, roimh an dáta sin, tar éis a fháil agus a chlárú go dleathach arm tine atá tiontaithe chun urchair chaocha a scaoileadh agus chuige sin amháin, ní bhaineann ach daoine sa chéad chatagóir leas as socrú idirthréimhseach a cheadaíonn dóibh leanúint dá n-arm tine leath-uathoibríoch, atá toirmiscthe faoi láthair, a shealbhú ar choinníoll. De réir na cúirte a rinne an tarchur, is as Airteagal 7(4a) de Threoir 91/477, arna leasú le Treoir 2017/853, a eascraíonn an difríocht sin sa chóireáil, nach cheadaíonn do na Ballstáit foráil a dhéanamh maidir le socruithe idirthréimhseacha den sórt sin a leathnú chuig an dara catagóir d’arm leath-uathoibríoch seo. Chinn sí mar sin, iarraidh ar réamhrialú maidir le bailíocht an Airteagail sin a tharchur chuig an gCúirt.
Breithniú na Cúirte Breithiúnais
I dtús báire, fíoraíonn an Chúirt cruinneas an áitribh is bun leis an gceist atá os a comhair, is é sin le rá go n-údaraítear do na Ballstáit le hAirteagal 7(4a) de Threoir 91/477 foráil a dhéanamh do shocrú idirthréimhseach ach amháin maidir le hairm tine leath-uathoibríocha atá in ann piléir a dhíchur, a thagann faoi chatagóirí A.6 go A.8, agus níl i ndáil le hairm tine leath-uathoibríoch atá tiontaithe, a thagann faoi chatagóir A.9.
I dtaca leis sin, ar an gcéad dul síos, tugann sí dá haire, i bhfianaise fhoclaíocht na forála sin nach bhfuil feidhm ag an rogha a thairgtear do na Ballstáit leis an bhforáil sin, eadhon an rogha maidir le daingniú, athnuachan nó síneadh a chur le húdaruithe, ach amháin maidir le hairm thine leath-uathoibríocha i gcatagóirí A.6 go A.8 a bhí, roimh theacht i bhfeidhm Threoir 2017/853, aicmithe i ‘gCatagóir B - Airm thine faoi réir údarú’ (
8
) agus a fuarthas agus cláraíodh go dleathach roimh an 13 Meitheamh 2017 (
9
), ach amháin faoi réir na gcoinníollacha eile a leagtar síos i dTreoir 91/477.
Ar an dara dul síos, maidir le comhthéacs Airteagal 7(4a) de Threoir 91/477, scrúdaíonn an Chúirt, ar dtús, cibé acu an rangaíodh airm tine leath-uathoibríocha atá tiontaithe a thagann faoi chatagóir A.9, a fuarthas agus a cláraíodh go dleathach roimh an 13 Meitheamh 2017, i ‘gCatagóir B - Airm thine faoi réir údarú’. I ndáil leis sin, cuireann sí i bhfios go láidir go gcomhlíonann na hairm sin, in ainneoin a tiontaithe, na critéir a shainíonn an coincheap ‘arm tine’, mar atá leagtha amach i dTreoir 91/477/CEE (
10
). I ndáil leis sin, mar a sonraítear in aithris 20 de Threoir 2017/853 (
11
), tá ard riosca ann maidir le hairm thine leath-uathoibríoch atá tiontaithe chun urchair chaocha a scaoileadh an leibhéal contúirte a bhí acu roimhe seo a fháil ar ais trí iad a thiontú arís chun go bhféadfar urchair, piléar nó diúracán a dhíchur leo trí ghníomhaíocht tiomántáin indóite.
Mar sin, maidir leis na hairm tine leath-uathoibríocha sin atá tiontaithe, tugann an Chúirt dá haire, ar an gcéad dul síos, nár eisiann reachtas an Aontais iad go sainráite ón sainmhíniú ar airm tine. Ar an dara dul síos, ní féidir a thuiscint, leis an soiléiriú i dTreoir 2017/853 go bhfuil sé bunriachtanach aghaidh a thabhairt ar fhadhb na n-arm den sórt sin trína n-áirítear iad faoi raon feidhme Threoir 91/477 (
12
), mar ní a chiallaíonn nach bhfuil airm den sórt sin laistigh de raon feidhme na Treorach sin ach amháin ó tháinig Treoir 2017/853 i bhfeidhm. Ina ionad sin, tá sé beartaithe a dheimhniú go dtagann airm thine thiontaithe faoi raon feidhme Threoir 91/477, arna leasú le Treoir 2017/853. Dá bhrí sin, ní mór airm tine leath-uathoibríocha i gcatagóir A.9, a fuarthas go dleathach agus a cláraíodh roimh an 13 Meitheamh 2017, a mheas a bheith aicmithe i gcatagóir B de Threoir 91/477, is infheidhme roimh theacht i bhfeidhm Threoir 2017/853.
Ar an dara dul síos, fíoraíonn an Chúirt an féidir le hairm tine atá tiontaithe a bheith faoi chatagóir A.9 agus faoi chatagóir A.6 go A.8. De réir fhoclaíocht chatagóir A.9, áirítear léi ‘aon arm tine sa chatagóir seo’ a bhfuiltear tar éis é a thiontú. Dá réir sin, leanann sé go gcaithfidh arm tine den sórt sin, chun go dtitfidh sé sa chatagóir sin, ní hamháin a bheith tiontaithe chun urchair chaocha, greannaitheoirí, substaintí gníomhacha eile nó earraí piriteicniúla a scaoileadh, nó tar éis é a thiontú ina arm cúirtéise nó acústach, ach ní mór dó na critéir a chomhlíonadh freisin atá leagtha amach i bpointí 2, 3, 6, 7 nó 8 de ‘Chatagóir A - Airm thine thoirmiscthe.’ (
13
). Mar sin is gnách go dtugann an fhoclaíocht seo le fios nach bhfuil d’éifeacht ag an bhfíoras go bhfuil a leithéid de thiontú déanta ar arm, lena gcuimsítear é i gcatagóir A.9, é a bhaint óna rangú i gcatagóirí A.2, A.3, A.6, A.7 nó A.8. Ar an gcéad dul síos, comhlíonann na hairm i gcatagóir A.9 na critéir lena sainítear an coincheap ‘arm tine’ agus ar an dara dul síos, ní dhéanann na catagóirí sin A.2, A.3, A.6, A.7 nó A.8 aon idirdhealú de réir cibé an ndearnadh nó nach ndearnadh tiontú ar na hairm thine lena mbaineann siad.
Ar an tríú dul síos, maidir leis na cuspóirí a shaothraítear le Treoracha 91/477 agus 2017/853, chinneann an Chúirt, ar an gcéad dul síos, go raibh sé beartaithe le catagóir A.9 a chur isteach, le linn an nós imeachta reachtaigh as ar eascair glacadh Threoir 2017/853, chun a shoiléiriú gur tháinig airm thine atá tiontaithe faoi raon feidhme Threoir 91/477. Ar an taobh eile, ní thugann aon cheann de na heilimintí sin le fios go raibh sé beartaithe ag reachtóir an Aontais, tríd an gcomhlíonadh sin, airm thine a ndearnadh a leithéid de thiontú a bhaint de chatagóirí A.2, A.3, A.6, A.7 nó A.8 nó ó raon feidhme Airteagal 7(4a) de Threoir 91/477.
Ar an dara dul síos, urramaítear le Treoir 2017/853 na cearta bunúsacha agus comhlíontar na prionsabail a aithnítear, go háirithe, sa Chairt (
14
), cinneann an Chúirt go bhfuil sé beartaithe ag Airteagal 7(4a) urraim a áirithiú do chearta faighte agus, go háirithe, don cheart chun maoine (
15
). Ceadaítear leis an Airteagal sin go bunúsach do Bhallstáit údaruithe a deonaíodh cheana féin a choimeád maidir le hairm thine leath-uathoibríoch i gcatagóirí A.6 go A.8, a bhí, roimh theacht i bhfeidhm na Treorach sin, aicmithe i gcatagóir B agus a bhí faighte agus cláraithe go dleathach roimh an 13 Meitheamh 2017. Mar sin, ní féidir a thuiscint go gceanglaítear le Treoir 91/477 sealbhóirí arm den sórt sin a dhíshealbhú. Dá bhrí sin, ag féachaint don chuspóir sin urraim do chearta maoine faighte a ráthú, ní féidir an tAirteagal 7(4a) sin, cé go ndéantar foráil d’eisceacht ón bprionsabal toirmeasc a chur ar shealbhú arm tine a thagann faoi chatagóirí A.6 go A.8, a léiriú sa chaoi is go mbeidh an éifeacht aige airm den sórt sin a eisiamh óna raon feidhme i gcás ina gcomhlíonann siad na critéir bhreise atá leagtha amach i gcatagóir A.9.
Ar an tríú dul síos, cuireann an Chúirt in iúl gurb é cuspóir Threoir 91/477 muinín fhrithpháirteach a fheabhsú idir na Ballstáit i réimse na slándála pearsanta a choimirciú agus chun sábháilteacht phoiblí shaoránaigh an Aontais a áirithiú. Mar sin féin, ní chuireann aon cheann de na cuspóirí sin bac ar shealbhóirí arm tine a thagann faoin dá chatagóir A.6 go A.8 agus de chatagóir A.9 tairbhe a bhaint as an socrú idirthréimhseach dá bhforáiltear in Airteagal 7(4a) de Threoir 91/477.
Ar thaobh amháin, is dócha go mbainfear amach an cuspóir maidir le hoibriú an mhargaidh inmheánaigh a éascú le léiriú den sórt sin. Ar an taobh eile, maidir leis an gcuspóir chun slándáil phoiblí shaoránaigh an Aontais a áirithiú, ar an gcéad dul síos, dealraíonn sé go bhfuil baol níos lú láithreach ag baint le hairm thine a chomhlíonann critéir chatagóir A.9 ná na cinn a thagann go heisiach faoi chatagóirí A.6 go A.8. Ansin, leanann sé ó fhoclaíocht Airteagal 7(4a) de Threoir 91/477 nach bhfuil feidhm ag an rogha dá bhforáiltear san fhoráil sin ach amháin maidir le hairm thine a fuarthas agus a cláraíodh go dleathach roimh an 13 Meitheamh 2017. Tugann sé sin le tuiscint go háirithe gur comhlíonadh na ceanglais, go háirithe na ceanglais a bhaineann le sábháilteacht, a leagtar síos i ndáil leis seo le Treoir 91/477, sa leagan is infheidhme roimh theacht i bhfeidhm Threoir 2017/853. Ar deireadh, tugtar le tuiscint leis an bhfoclaíocht sin, nuair a mheasann Ballstát, de bhun na forála sin, údarú le haghaidh arm tine leath-uathoibríoch i gcatagóirí A.6 go A.8 a dhaingniú, a athnuachan nó a fhadú, na coinníollacha eile, go háirithe iad sin a bhaineann sábháilteacht, a leagtar síos i dTreoir 91/477 a shásamh.
Chinn an Chúirt nach dealraitheach go bhféadfaí an cuspóir maidir le sábháilteacht phoiblí shaoránaigh an Aontais a chur i gcontúirt toisc go bhféadfadh sealbhóirí arm tine a thagann faoi chatagóir A.6 go A.8 agus chatagóir A.9 araon leas a bhaint as coinneáil, faoi Airteagal 7(4a) de Threoir 91/477, de údaruithe a deonaíodh cheana féin le haghaidh airm sna catagóirí A.6 go A.8 sin.
Ar an gceathrú dul síos, mheas an Chúirt nach bhfuil sé de thoradh ar léiriú den sórt sin ar Airteagal 7(4a), atá comhsheasmhach le foclaíocht na forála sin agus leis an gcomhthéacs ina bhfuil sé leagtha síos, agus le scéim agus le cuspóirí na reachtaíochta ar cuid di é, go mbainfí éifeacht usáideach na forála sin nó go gcuirtear aon éifeacht úsáideach leis an bhforáil sin, ag Treoir 2017/853, le catagóir A.9.
Os a choinne sin, áirithíonn an léiriú sin éifeachtacht Airteagal 7(4a) sa mhéid is go bhféachann sé le hurraim a ráthú ar chearta faighte agus, go háirithe, an ceart chun maoine. Ina theannta sin, ní dhéanann an léiriú sin difear ar dhóigh ar bith don chuspóir soiléirithe a raibh sé d’aidhm ag reachtóir an Aontais a bhaint amach trí chatagóir A.9 a chur leis. Thairis sin, clúdaíonn sé ní hamháin airm thine i gcatagóirí A.6 go A.8 agus A.9, ach freisin iad siúd i gcatagóirí A.2 agus A.3 a ndearnadh tiontaithe den sórt sin orthu, nach raibh clúdaithe ag an rogha a thugtar do na Ballstáit le hAirteagal 7(4a) de Threoir 91/477.
I bhfianaise an léirithe a glacadh amhlaidh ar Airteagal 7(4a) de Threoir 91/477, is é tátal na Cúirte go bhfuil an bonn ar a bhfuil ceist na Cúirte Bunreachtúla mícheart agus, sna himthosca sin nach nochtadh le breithniú ar an gceist a tarchuireadh aon fhachtóir de chineál a dhéanfadh difear do bhailíocht an Airteagail sin i bhfianaise an chirt chun maoine agus phrionsabail an chomhionannais os comhair an dlí, an neamh-idirdhealaithe agus chosaint ionchais dhlisteanacha.
(
1
)	De bhun Airteagal 7(4a) de Threoir 91/477/CEE ón gComhairle an 18 Meitheamh 1991 maidir le fáil agus seilbh arm a rialú (IO 1991 L 256, lch. 51), arna leasú le Treoir (AE) 2017/853 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Bealtaine 2017 (IO 2017 L 137, lch. 22) (‘Treoir 91/477’), ‘Féadfaidh na Ballstáit cinneadh a dhéanamh údaruithe maidir le hairm thine leath-uathoibríocha a aicmítear i bpointe 6, 7 nó 8 de chatagóir A a dhaingniú, a athnuachan nó a shíneadh i leith arm tine a bhí aicmithe i gcatagóir B, agus arna fháil agus arna chlárú go dleathach, roimh an 13 Meitheamh 2017, faoi réir na gcoinníollacha eile a leagtar síos sa Treoir seo. Ina theannta sin, féadfaidh na Ballstáit a lamháil go bhfaighidh daoine eile a bheidh údaraithe ag na Ballstáit i gcomhréir leis an Treoir seo airm thine den sórt sin (...) ’.
(
2
)	Dá bhforáiltear in Airteagal 17(1) den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh. (‘an Chairt’).
(
3
)	Dá bhforáiltear in Airteagal 20 den Chairt.
(
4
)	Dá bhforáiltear in Airteagal 21 den Chairt.
(
5
)	Dá dtagraítear i bpointí 6 go 8 de “Chatagóir A - Airm thine thoirmiscthe’ atá liostaithe in Iarscríbhinn I, Cuid II, A, a ghabhann le Treoir 91/477 (‘Catagóir A.6 go A.8’).
(
6
)	Dá dtagraítear i bpointe 9 de “Chatagóir A - Airm thine thoirmiscthe’ atá liostaithe in Iarscríbhinn I, Cuid II, A, a ghabhann le Treoir 91/477 (‘Catagóir A.9’).
(
7
)	Dlí 5 Bealtaine 2019 lena leagtar síos forálacha ilghnéitheacha in ábhair choiriúla agus reiligiúnacha (Moniteur belge an 24 Bealtaine 2019, lch. 50023)(‘Dlí an 5 Bealtaine 2019’). Déanann Airteagail 151 go 163 den dlí seo Treoir 2017/853 a thrasuí go páirteach i ndlí na Beilge.
(
8
)	Liostaithe in Iarscríbhinn I, Cuid II, A, de Threoir 91/477, de réir mar is infheidhme roimh theacht i bhfeidhm Threoir 2017/853.
(
9
)	Liostaithe in Iarscríbhinn I, Cuid II, A, de Threoir 91/477, arna leasú le Treoir 2008/51, faoi ‘Chatagóir B - Airm thine faoi réir údarú’ (‘Catagóir B’).
(
10
)	Féach Airteagal 1(1)(1) de Threoir 91/477, sa leagan roimh theacht i bhfeidhm Threoir 2017/853 agus Airteagal 1(1)(1) de Threoir 91/477, arna leasú le Treoir 2017/853.
(
11
)	Féach freisin aithris 20 de Threoir 2017/853.
(
12
)	Féach aithris 20 de Threoir 2017/853.
(
13
)	Liostaithe in Iarscríbhinn I, II, A, de Threoir 91/477 (‘Catagóir A.2, A.3, A.6, A.7 nó A.8 ’).
(
14
)	Féach aithris 31 de Threoir 2017/853.
(
15
)	Dá bhforáiltear in Airteagal 17(1) den Chairt.