WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
z dnia 6 października 2021 r.(*)
Odesłanie prejudycjalne – Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości – Współpraca wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych – Wzajemne uznawanie – Kary o charakterze pieniężnym – Decyzja ramowa 2005/214/WSiSW – Podstawy odmowy uznania lub wykonania – Artykuł 20 ust. 3 – Orzeczenie nakładające karę o charakterze pieniężnym – Poszanowanie prawa do obrony – Doręczenie dokumentów w języku niezrozumiałym dla ukaranej osoby – Tłumaczenie istotnych elementów orzeczenia
W sprawie C‑338/20
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi (Polska) postanowieniem z dnia 7 lipca 2020 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 22 lipca 2020 r., w postępowaniu dotyczącym uznania i wykonania kary o charakterze pieniężnym nałożonej na:
D.P.,
przy udziale:
Prokuratury Rejonowej Łódź-Bałuty,
TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
w składzie: J.-C. Bonichot, prezes izby, R. Silva de Lapuerta (sprawozdawczyni), wiceprezes Trybunału, L. Bay Larsen, M. Safjan i N. Jääskinen, sędziowie,
rzecznik generalny: M. Bobek,
sekretarz: A. Calot Escobar,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
–        w imieniu Prokuratury Rejonowej Łódź-Bałuty – J. Szubert, Prokurator Regionalny,
–        w imieniu rządu polskiego – B. Majczyna, w charakterze pełnomocnika,
–        w imieniu rządu niderlandzkiego – M.K. Bulterman, P. Huurnink i J. Langer, w charakterze pełnomocników,
–        w imieniu Komisji Europejskiej – M. Rynkowski i M. Wasmeier, w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 2 września 2021 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 20 ust. 3 decyzji ramowej Rady 2005/214/WSiSW z dnia 24 lutego 2005 r. w sprawie stosowania zasady wzajemnego uznawania do kar o charakterze pieniężnym (Dz.U. 2005, L 76, s. 16), zmienionej decyzją ramową Rady 2009/299/WSiSW z dnia 26 lutego 2009 r. (Dz.U. 2009, L 81, s. 24) (zwanej dalej „decyzją ramową 2005/214”).
2        Wniosek ten został przedstawiony w ramach postępowania wszczętego przez Centraal Justitieel Incassobureau, Ministerie van Veiligheid en Justitie (CJIB) [centralne biuro poboru należności sądowych przy ministerstwie bezpieczeństwa i sprawiedliwości (CJIB), Niderlandy] w celu doprowadzenia do uznania i wykonania w Polsce kary pieniężnej nałożonej na D.P. w Niderlandach w związku z naruszeniem przez niego przepisów ruchu drogowego.
Ramy prawne
Prawo Unii
3        Motywy 1 i 2 decyzji ramowej 2005/214 głoszą:
„(1)      Rada Europejska na posiedzeniu w Tampere w dniach 15 i 16 października 1999 r. zatwierdziła zasadę wzajemnego uznawania, która powinna stanowić podstawę współpracy sądowej w Unii [Europejskiej], zarówno w sprawach cywilnych, jak i karnych.
(2)      Zasada wzajemnego uznawania powinna mieć zastosowanie do kar o charakterze pieniężnym, wymierzonych przez organy sądowe lub administracyjne, w celu ułatwienia egzekwowania takich kar w państwie członkowskim innym niż państwo, w którym wymierzono kary”.
4        Artykuł 1 tej decyzji ramowej, zatytułowany „Definicje”, stanowi:
„Do celów niniejszej decyzji ramowej:
a)      »orzeczenie« oznacza prawomocne orzeczenie nakazujące osobie fizycznej lub prawnej uiszczenie kary o charakterze pieniężnym, wydane przez:
[…]
(ii)      organ państwa wydającego inny niż sąd w odniesieniu do przestępstwa lub wykroczenia zgodnie z prawem państwa wydającego, pod warunkiem że dana osoba miała możliwość skierowania sprawy do rozstrzygnięcia przez sąd właściwy także w sprawach karnych;
(iii)      organ państwa wydającego inny niż sąd w odniesieniu do czynów podlegających karze zgodnie z prawem państwa wydającego jako naruszenie przepisów, pod warunkiem że dana osoba miała możliwość skierowania sprawy do rozstrzygnięcia przez sąd właściwy także w sprawach karnych;
[…];
b)      »kara o charakterze pieniężnym« oznacza zobowiązanie do zapłaty:
(i)      określonej w orzeczeniu kwoty pieniężnej w związku z popełnieniem przestępstwa lub wykroczenia;
[…]”.
5        W art. 3 wspomnianej decyzji ramowej, zatytułowanym „Prawa podstawowe”, przewidziano:
„Niniejsza decyzja ramowa nie narusza obowiązku poszanowania praw podstawowych i podstawowych zasad prawnych zawartych w art. 6 traktatu [UE]”.
6        Artykuł 4 tej decyzji ramowej, zatytułowany „Przekazywanie orzeczeń i włączenie organu centralnego”, stanowi w ust. 1:
„Orzeczenie, wraz z zaświadczeniem przewidzianym w niniejszym artykule, może zostać przekazane właściwym organom państwa członkowskiego, w którym osoba fizyczna lub prawna, przeciwko której wydano orzeczenie, posiada mienie lub uzyskuje dochody, zwykle zamieszkuje lub, w przypadku osoby prawnej, posiada zarejestrowaną siedzibę”.
7        Artykuł 5 decyzji ramowej 2005/214, zatytułowany „Zakres”, stanowi w ust. 1:
„Następujące przestępstwa i wykroczenia, jeśli są karalne w państwie wydającym oraz zdefiniowane w sposób określony w prawie państwa wydającego, stanowią, bez konieczności weryfikacji ich karalności w obu państwach, podstawę uznania i wykonania orzeczenia, zgodnie z postanowieniami niniejszej decyzji ramowej:
[…]
–        naruszenie przepisów ruchu drogowego, w tym łamanie przepisów dotyczących czasu prowadzenia pojazdu i okresów odpoczynku oraz przepisów dotyczących towarów niebezpiecznych,
[…]”.
8        Artykuł 6 tej decyzji ramowej brzmi następująco:
„Właściwe organy w państwie wykonującym uznają orzeczenie, które zostało przekazane zgodnie z art. 4, z pominięciem dalszych formalności i niezwłocznie podejmują wszelkie niezbędne środki w celu jego wykonania, o ile właściwy organ nie zdecyduje o powołaniu się na podstawy odmowy uznania lub wykonania przewidziane w art. 7”.
9        Artykuł 7 omawianej decyzji ramowej, zatytułowany „Podstawy odmowy uznania lub wykonania”, stanowi:
„[…]
2.      Właściwy organ w państwie wykonującym może również odmówić uznania i wykonania orzeczenia, jeżeli zostanie wykazane, że:
[…]
g)      według zaświadczenia określonego w art. 4 dana osoba – w przypadku procedury pisemnej – nie została, wbrew prawu państwa wydającego, poinformowana osobiście ani za pośrednictwem pełnomocnika właściwego zgodnie z prawem krajowym o swoim prawie do zakwestionowania sprawy [zaskarżenia orzeczenia] ani o terminie skorzystania z takiego środka prawnego;
[…]
3.      W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i ust. 2 lit. c), g), i) oraz j), właściwy organ w państwie wykonującym przed podjęciem decyzji o nieuznaniu i niewykonaniu orzeczenia w całości lub w części zasięga wszelkimi odpowiednimi sposobami opinii właściwego organu w państwie wydającym, a w stosownych przypadkach występuje do niego o niezwłoczne dostarczenie wszelkich niezbędnych informacji”.
10      Zgodnie z brzmieniem art. 20 ust. 3 omawianej decyzji ramowej:
„Każde państwo członkowskie może odmówić uznania i wykonania orzeczenia, w przypadku gdy zaświadczenie określone w art. 4 pozwala podejrzewać, że naruszone zostały prawa podstawowe lub podstawowe zasady prawne zawarte w art. 6 traktatu. W takim przypadku zastosowanie ma procedura określona w art. 7 ust. 3”.
Prawo polskie
11      Zgodnie z treścią art. 611ff § 1 Kodeksu postępowania karnego w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym:
„W razie wystąpienia państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zwanego w niniejszym rozdziale »państwem wydania orzeczenia«, o wykonanie prawomocnego orzeczenia o karach o charakterze pieniężnym, orzeczenie to podlega wykonaniu przez sąd rejonowy, w okręgu którego sprawca posiada mienie lub osiąga dochody, albo ma stałe lub czasowe miejsce pobytu”.
12      Artykuł 611fg § 1 pkt 9 Kodeksu postępowania karnego w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym upoważnia sąd polski do odmowy wykonania orzeczenia, jeśli z treści zaświadczenia wynika, iż osoba, której dotyczy orzeczenie, nie została należycie pouczona o możliwości i prawie do zaskarżenia tego orzeczenia.
Prawo niderlandzkie
13      Zgodnie z informacjami zawartymi w postanowieniu odsyłającym CJIB jest centralnym organem administracyjnym odpowiadającym za pobór i ściąganie należności z mandatów karnych wystawionych w związku z czynami popełnianymi na terytorium Królestwa Niderlandów.
14      Od mandatu karnego wystawionego przez CJIB można w terminie 6 tygodni złożyć odwołanie do prokuratury w L.
Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne
15      W dniu 21 stycznia 2020 r. do sądu odsyłającego, Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi (Polska), wpłynął wniosek CJIB o uznanie i wykonanie jego orzeczenia z dnia 22 lipca 2019 r., które uprawomocniło się w dniu 2 września 2019 r., na mocy którego na D.P., zamieszkałego w Polsce, nałożono karę pieniężną w wysokości 210 EUR w związku z naruszeniem przez niego w dniu 11 lipca 2019 r. przepisów ruchu drogowego polegającym na prowadzeniu pojazdu, którego dwie opony nie spełniały wymogów dotyczących profilu.
16      Wspomniany sąd zwrócił się do CJIB z wnioskiem o udzielenie informacji, na który CJIB odpowiedział, że orzeczenie z dnia 22 lipca 2019 r. zostało doręczone adresatowi bez jego tłumaczenia na język polski. CJIB dodał, że orzeczenie zostało sporządzone w języku niderlandzkim oraz zawierało dodatkowe wyjaśnienia w językach angielskim, francuskim i niemieckim oraz odniesienie do strony internetowej www.cjib.nl, na której zamieszczono informacje w języku polskim dotyczące między innymi sposobu, w jaki dana osoba może zapłacić karę pieniężną, wnieść środek odwoławczy od tego orzeczenia lub skontaktować się z CJIB w celu zadania pytań lub uzyskania dodatkowych wyjaśnień.
17      Na rozprawie przed sądem odsyłającym D.P. wyjaśnił, że na początku grudnia 2019 r. otrzymał z Niderlandów pismo bez polskiego tłumaczenia, którego w związku z tym nie zrozumiał i nie był w stanie na nie odpowiedzieć.
18      Przyznając, że decyzja ramowa 2005/214 nie zawiera żadnego przepisu, który wprowadzałby bezpośredni obowiązek doręczenia adresatowi orzeczenia nakładającego karę pieniężną wraz z jego tłumaczeniem, sąd odsyłający zwraca jednak uwagę, że podobnie jak w przypadku doręczeń dotyczących przestępstw wchodzących w zakres stosowania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/413 z dnia 11 marca 2015 r. w sprawie ułatwień w zakresie transgranicznej wymiany informacji dotyczących przestępstw lub wykroczeń związanych z bezpieczeństwem ruchu drogowego (Dz.U. 2015, L 68, s. 9) oraz dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/64/UE z dnia 20 października 2010 r. w sprawie prawa do tłumaczenia ustnego i tłumaczenia pisemnego w postępowaniu karnym (Dz.U. 2010, L 280, s. 1), każde orzeczenie nakładające karę o charakterze pieniężnym w rozumieniu decyzji ramowej 2005/214 winno być doręczone osobie ukaranej w zrozumiałym dla niej języku, tak aby mogła ona skorzystać z prawa do obrony i gwarancji prawa do rzetelnego procesu sądowego.
19      W tym kontekście sąd odsyłający powołuje się na orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dotyczące art. 6 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (zwanej dalej „EKPC”), zwłaszcza na wyroki ETPC: z dnia 28 sierpnia 2018 r. w sprawie Vizgirda przeciwko Słowenii (EC:ECHR:2018:0828JUD005986808), oraz z dnia 21 lutego 1984 r. w sprawie Öztürk przeciwko Niemcom (EC:ECHR:1984:1023JUD000854479), z których ma wynikać, że, po pierwsze, prawo do otrzymania tłumaczenia orzeczenia sądu wraz z pouczeniem o dostępnych środkach zaskarżenia jest jednym z zasadniczych elementów prawa do rzetelnego procesu sądowego, a po drugie, prawa zagwarantowane w art. 6 EKPC znajdują zastosowanie również w sprawach mniejszej wagi, w tym w sprawach dotyczących wykroczeń. Za obowiązkiem tłumaczenia, nawet w sprawach dotyczących czynów o mniejszym ciężarze gatunkowym, opowiedział się także Trybunał w wyroku z dnia 12 października 2017 r., Sleutjes (C‑278/16, EU:C:2017:757).
20      W tych okolicznościach Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
„Czy doręczenie ukaranemu orzeczenia nakładającego karę pieniężną bez zapewnienia jego tłumaczenia na język zrozumiały dla adresata, upoważnia organ państwa wykonującego orzeczenie do odmowy jego wykonania na podstawie przepisów implementujących art. 20 ust. 3 decyzji ramowej [2005/214] z uwagi na naruszenie prawa do rzetelnego postępowania sądowego?”.
W przedmiocie pytania prejudycjalnego
21      Poprzez swoje pytanie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 20 ust. 3 decyzji ramowej 2005/214 należy interpretować w ten sposób, że upoważnia on organ wykonującego państwa członkowskiego do odmowy wykonania orzeczenia w rozumieniu art. 1 lit. a) tej decyzji ramowej, nakładającego na jego adresata karę o charakterze pieniężnym, jeżeli owo orzeczenie zostało mu doręczone bez tłumaczenia na zrozumiały dla niego język.
22      Na początku należy przypomnieć, że celem decyzji ramowej 2005/214, jak wynika w szczególności z jej art. 1 i 6, a także z motywów 1 i 2, jest ustanowienie skutecznego mechanizmu transgranicznego uznawania i wykonywania prawomocnych orzeczeń nakazujących osobie fizycznej lub prawnej uiszczenie kary o charakterze pieniężnym w związku z popełnieniem jednego z przestępstw lub wykroczeń wymienionych w art. 5 tej decyzji (wyrok z dnia 4 marca 2020 r., Bank BGŻ BNP Paribas, C‑183/18, EU:C:2020:153, pkt 48 i przytoczone tam orzecznictwo).
23      Decyzja ramowa 2005/214 ma bowiem na celu zapewnienie wykonywania kar o charakterze pieniężnym w tych państwach dzięki zasadzie wzajemnego uznawania bez dokonywania harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich dotyczących prawa karnego (wyrok z dnia 4 marca 2020 r., Bank BGŻ BNP Paribas, C‑183/18, EU:C:2020:153, pkt 49).
24      Zasada wzajemnego uznawania, która leży u podstaw systematyki decyzji ramowej 2005/214, oznacza – stosownie do art. 6 tej decyzji – iż państwa członkowskie są co do zasady zobowiązane uznać orzeczenie nakładające karę o charakterze pieniężnym, które zostało przekazane zgodnie z art. 4 decyzji ramowej, z pominięciem dalszych formalności, oraz podjąć niezwłocznie wszelkie niezbędne środki w celu jego wykonania, przy czym podstawy odmowy uznania lub wykonania takiego orzeczenia powinny podlegać ścisłej wykładni (wyrok z dnia 4 marca 2020 r., Bank BGŻ BNP Paribas, C‑183/18, EU:C:2020:153, pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo).
25      W odniesieniu w szczególności do wspomnianych podstaw odmowy, w art. 7 ust. 1 i 2 decyzji ramowej 2005/214 wyraźnie wymieniono podstawy odmowy uznania i niewykonania orzeczeń objętych zakresem stosowania tej decyzji ramowej.
26      Ponadto zgodnie z art. 3 decyzji ramowej 2005/214 nie może ona naruszać obowiązku poszanowania praw podstawowych i podstawowych zasad prawnych zawartych w art. 6 TUE, w związku z czym art. 20 ust. 3 decyzji ramowej stanowi również, że właściwy organ wykonującego państwa członkowskiego może odmówić uznania i wykonania orzeczenia nakładającego karę pieniężną w przypadku naruszenia praw podstawowych lub podstawowych zasad prawnych określonych w art. 6 TUE [wyrok z dnia 5 grudnia 2019 r., Centraal Justitieel Incassobureau (uznawanie i wykonywanie kar o charakterze pieniężnym), C‑671/18, EU:C:2019:1054, pkt 37).
27      W związku z tym w przypadku gdy zaświadczenie określone w art. 4 decyzji ramowej 2005/214, dołączone do orzeczenia wymierzającego karę o charakterze pieniężnym, pozwala podejrzewać, że naruszone zostały prawa podstawowe lub podstawowe zasady prawne zawarte w art. 6 TUE, właściwe organy wykonującego państwa członkowskiego mogą odmówić uznania i wykonania takiego orzeczenia w obliczu jednej z podstaw odmowy uznania i wykonania wymienionych w art. 7 ust. 1 i 2 decyzji ramowej, a także na podstawie jej art. 20 ust. 3 [wyrok z dnia 5 grudnia 2019 r., Centraal Justitieel Incassobureau (uznawanie i wykonywanie kar o charakterze pieniężnym), C‑671/18, EU:C:2019:1054, pkt 30 i przytoczone tam orzecznictwo).
28      Do wspomnianych praw podstawowych należą z jednej strony prawo do rzetelnego procesu, które stanowi nieodłączny element prawa do skutecznej ochrony sądowej, a z drugiej strony prawo do obrony, zagwarantowane, odpowiednio, w art. 47 akapit drugi i w art. 48 ust. 2 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, które zgodnie z wyjaśnieniami dotyczącymi karty (Dz.U. 2007, C 303, s. 17) stanowią odpowiednik, odpowiednio, art. 6 ust. 1 i 3 EKPC.
29      Jak bowiem zauważył rzecznik generalny w pkt 75 opinii, Trybunał uznał, że wykroczenie drogowe stanowi „przestępstwo” [zob. podobnie wyrok z dnia 22 czerwca 2021 r., Latvijas Republikas Saeima (punkty karne), C‑439/19, EU:C:2021:504, pkt 86–93 i przytoczone tam orzecznictwo). W związku z tym, jak wynika z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dotyczącego art. 6 EKPC, który stosownie do art. 52 ust. 3 karty należy uwzględnić dla celów wykładni jej art. 47 akapit drugi i art. 48 ust. 2, całe postępowanie w sprawie nałożenia kary o charakterze pieniężnym za takie wykroczenie, w tym postępowanie przygotowawcze, jest objęte zakresem stosowania art. 6 ust. 1 i 3 EKPC (zob. podobnie wyroki ETPC: z dnia 19 października 2004 r. w sprawie Falk przeciwko Niderlandom, CE:ECHR:2004:1019DEC006627301; z dnia 20 października 2015 r. w sprawie Dvorski przeciwko Chorwacji, CE:ECHR:2015:1020JUD0025, § 76 i przytoczone tam orzecznictwo).
30      W związku z tym adresaci orzeczenia objętego zakresem stosowania decyzji ramowej 2005/214 mogą powoływać się na prawa podstawowe zawarte w art. 47 akapit drugi i art. 48 ust. 2 karty praw podstawowych, co oznacza, że organy państw członkowskich powinny dołożyć wszelkich starań, aby prawa te były przestrzegane.
31      Należy wobec tego ustalić, jakie ewentualne obowiązki w zakresie tłumaczenia orzeczenia spoczywają przy jego doręczaniu na organach wydającego państwa członkowskiego na podstawie wskazanych wyżej postanowień.
32      W tym względzie należy zauważyć, że w decyzji ramowej 2005/214 nie przewidziano konkretnego sposobu informowania adresata orzeczenia w rozumieniu jej art. 1 lit. a) o nałożeniu na niego kary o charakterze pieniężnym za popełnione wykroczenie drogowe. Otóż w art. 7 ust. 2 lit. g) decyzji ramowej wskazano tylko, że właściwy organ w państwie wykonującym może odmówić uznania i wykonania orzeczenia, jeżeli zostanie wykazane, że według zaświadczenia określonego w art. 4 tej decyzji ramowej ów adresat – w przypadku procedury pisemnej – nie został poinformowany osobiście ani za pośrednictwem pełnomocnika właściwego zgodnie z prawem krajowym o swoim prawie do zakwestionowania sprawy ani o terminie skorzystania z takiego środka prawnego.
33      Odsyłając w ten sposób do ustawodawstwa państw członkowskich, prawodawca Unii pozostawił im decyzję o sposobie poinformowania zainteresowanego o prawie do wniesienia odwołania, o terminie do skorzystania z tego prawa, a także o momencie, w którym rozpoczyna się bieg tego terminu, pod warunkiem że doręczenie jest skuteczne, a zainteresowany ma zagwarantowane poszanowanie prawa do skutecznej ochrony sądowej i możliwość skorzystania z prawa do obrony [zob. podobnie wyrok z dnia 5 grudnia 2019 r., Centraal Justitieel Incassobureau (uznawanie i wykonywanie kar o charakterze pieniężnym), C‑671/18, EU:C:2019:1054, pkt 35 i przytoczone tam orzecznictwo].
34      W tym kontekście należy przypomnieć, że poszanowanie prawa do skutecznej ochrony sądowej wymaga nie tylko gwarancji faktycznego oraz skutecznego otrzymania orzeczenia, czyli doręczenia go adresatowi [zob. podobnie wyrok z dnia 5 grudnia 2019 r., Centraal Justitieel Incassobureau (uznawanie i wykonywanie kar o charakterze pieniężnym), C‑671/18, EU:C:2019:1054, pkt 39 i przytoczone tam orzecznictwo], ale też zagwarantowania, że takie doręczenie umożliwi mu dokładne zapoznanie się z uzasadnieniem wydanego wobec niego orzeczenia, jak również środkami jego zaskarżenia i wyznaczonym w tym celu terminie, co pozwoli mu na skuteczną obronę jego praw oraz na w pełni świadome podjęcie decyzji, czy celowe jest wniesienie sprawy do sądu (zob. analogicznie wyrok z dnia 18 lipca 2013 r., Komisja i in./Kadi, C‑584/10 P, C‑593/10 P i C‑595/10 P, EU:C:2013:518, pkt 100 i przytoczone tam orzecznictwo).
35      Ponadto, na gruncie art. 6 ust. 3 EKPC poszanowanie prawa do obrony obejmuje prawo danej osoby do niezwłocznego otrzymania szczegółowej informacji „w języku dla niego zrozumiałym” o istocie i przyczynie skierowanego przeciwko niemu oskarżenia.
36      W tym względzie Europejski Trybunał Praw Człowieka orzekł, że omawiane postanowienie przyznaje oskarżonemu prawo do uzyskania informacji nie tylko o przyczynach oskarżenia, czyli czynach, których popełnienie zostało mu zarzucone i na których opiera się oskarżenie, ale także o kwalifikacji prawnej tych czynów, i to w sposób szczegółowy, gdyż pełne i precyzyjne poinformowanie oskarżonego o stawianych mu zarzutach, a tym samym o kwalifikacji prawnej zarzucanych mu czynów, jaką może przyjąć sąd, stanowi podstawowy warunek rzetelności postępowania (zob. podobnie wyrok ETPC z dnia 25 marca 1999 r. w sprawie Pélissier i Sassi przeciwko Francji, CE:ECHR:1999:0325JUD002544494, §§ 51, 52).
37      Europejski Trybunał Praw Człowieka orzekł ponadto, że chociaż w ramach art. 6 ust. 3 EKPC nie ustanowiono obowiązku dostarczenia podejrzanemu cudzoziemcowi pisemnego tłumaczenia wszystkich dokumentów stanowiących materiał dowodowy w sprawie bądź zawartych w aktach sprawy dokumentów urzędowych, to wskazane postanowienie wymaga jednak, aby powiadomienie tej osoby o „zarzutach” zostało potraktowane z najwyższą uwagą. ETPC stanął bowiem na stanowisku, że akt oskarżenia odgrywa decydującą rolę w postępowaniu karnym, ponieważ z chwilą jego doręczenia oskarżony zostaje formalnie powiadomiony na piśmie o podstawie prawnej i faktycznej zarzucanych mu czynów. Wynika z tego, że oskarżony, który nie zna języka używanego przez sąd, a który dodatkowo nie otrzyma tłumaczenia aktu oskarżenia na zrozumiały dla niego język, może w praktyce znaleźć się w niekorzystnej sytuacji (zob. podobnie wyrok ETPC z dnia 28 sierpnia 2018 r. w sprawie Vizgirda przeciwko Słowenii, CE:ECHR:2018:0828JUD005986808, §§ 75–78).
38      Ponadto weryfikacja przez organy krajowe znajomości języków przez oskarżonego, który nie włada w wystarczającym stopniu językiem postępowania, w celu ustalenia, czy potrzebuje on pomocy językowej, musi być przeprowadzona na podstawie różnych czynników, między innymi charakteru przestępstwa i pism skierowanych do oskarżonego przez organy krajowe, przy czym do ustalenia tych potrzeb językowych może wystarczyć seria pytań otwartych (zob. podobnie wyrok ETPC z dnia 28 sierpnia 2018 r. w sprawie Vizgirda przeciwko Słowenii, CE:ECHR:2018:0828JUD005986808, § 84).
39      Z pkt 34–38 niniejszego wyroku wynika zatem, że poszanowanie prawa do rzetelnego procesu sądowego oraz prawa do obrony wymaga, by organy państw członkowskich nakładające karę o charakterze pieniężnym w rozumieniu art. 1 lit. a) decyzji ramowej 2005/214, dochowały starań, by w chwili doręczenia orzeczenia nakładającego tę karę dana osoba została poinformowana w zrozumiałym dla niej języku o tych elementach orzeczenia, które są istotne dla zrozumienia przez nią stawianych jej zarzutów i do skorzystania w pełni z przysługującego jej prawa do obrony, albo o możliwości uzyskania przez nią w razie potrzeby tłumaczenia tych elementów. Elementy te obejmują w szczególności czyny stanowiące podstawę doręczonego orzeczenia, przestępstwo, którego popełnienie zostało stwierdzone, wymierzoną karę, środki zaskarżenia orzeczenia, przewidziany w tym celu termin oraz wskazanie organu, do którego należy wnieść środek zaskarżenia. W przypadku gdy dana osoba wskaże, że potrzebuje tłumaczenia, do właściwych organów wydającego państwa członkowskiego należy podjęcie wszelkich niezbędnych kroków w celu zapewnienia jego niezwłocznego wykonania.
40      W związku z tym właściwy organ wykonującego państwa członkowskiego może na podstawie art. 20 ust. 3 decyzji ramowej 2005/214 odmówić uznania i wykonania orzeczenia w rozumieniu art. 1 lit. a) tej decyzji ramowej, nakładającego na adresata karę o charakterze pieniężnym, jeżeli owo orzeczenie zostało mu doręczone bez tłumaczenia wskazanych w poprzednim punkcie elementów na zrozumiały dla niego język i w stosownym wypadku bez umożliwienia mu uzyskania takiego tłumaczenia.
41      Należy w tym względzie podkreślić, że, z jednej strony, wspomniany organ musi w sposób konkretny i precyzyjny zweryfikować, uwzględniając w szczególności charakter przestępstwa, pisma skierowane do tego adresata przez organy krajowe oraz okoliczności faktyczne, na których opiera się doręczone mu orzeczenie, czy ów adresat rozumie język, w którym zostało mu ono doręczone.
42      Jak bowiem orzekł już Trybunał, istnienie naruszenia prawa do obrony i prawa do skutecznej ochrony sądowej należy oceniać przy uwzględnieniu konkretnych okoliczności danej sprawy, w szczególności charakteru rozpatrywanego aktu, kontekstu jego przyjęcia oraz przepisów prawa regulujących daną dziedzinę (zob. wyrok z dnia 26 lipca 2017 r., Sacko, C‑348/16, EU:C:2017:591, pkt 41 i przytoczone tam orzecznictwo).
43      Z drugiej strony, jak słusznie zauważyła Komisja Europejska w swoich uwagach na piśmie, zanim organ wykonującego państwa członkowskiego odmówi uznania i wykonania orzeczenia w rozumieniu art. 1 lit. a) decyzji ramowej 2005/214, jest on zobowiązany zwrócić się do organu państwa wydającego na podstawie art. 7 ust. 3 tej decyzji ramowej o udzielenie mu wszelkich niezbędnych informacji, a organ państwa wydającego jest zobowiązany do dostarczenia mu takich informacji [zob. podobnie wyrok z dnia 5 grudnia 2019 r., Centraal Justitieel Incassobureau (uznawanie i wykonywanie kar o charakterze pieniężnym), C‑671/18, EU:C:2019:1054, pkt 44, 45 i przytoczone tam orzecznictwo].
44      W świetle powyższych rozważań na pytanie sądu odsyłającego należy udzielić następującej odpowiedzi: art. 20 ust. 3 decyzji ramowej 2005/214 należy interpretować w ten sposób, że upoważnia on organ państwa wykonującego do odmowy wykonania orzeczenia w rozumieniu art. 1 lit. a) tej decyzji ramowej, nakładającego na jego adresata karę pieniężną za popełnione wykroczenie drogowe, jeżeli owo orzeczenie zostało mu doręczone bez tłumaczenia na zrozumiały dla niego język tych elementów orzeczenia, które są istotne dla zrozumienia przez niego stawianych mu zarzutów i dla skorzystania w pełni z przysługującego mu prawa do obrony oraz bez zapewnienia mu możliwości uzyskania takiego tłumaczenia, jeśli się o nie zwróci.
W przedmiocie kosztów
45      Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
Artykuł 20 ust. 3 decyzji ramowej Rady 2005/214/WSiSW z dnia 24 lutego 2005 r. w sprawie stosowania zasady wzajemnego uznawania do kar o charakterze pieniężnym, zmienionej decyzją ramową Rady 2009/299/WSiSW z dnia 26 lutego 2009 r., należy interpretować w ten sposób, że upoważnia on organ państwa wykonującego do odmowy wykonania orzeczenia w rozumieniu art. 1 lit. a) tej decyzji ramowej, nakładającego na jego adresata karę pieniężną za popełnione wykroczenie drogowe, jeżeli owo orzeczenie zostało mu doręczone bez tłumaczenia na zrozumiały dla niego język tych elementów orzeczenia, które są istotne dla zrozumienia przez niego stawianych mu zarzutów i dla skorzystania w pełni z przysługującego mu prawa do obrony oraz bez zapewnienia mu możliwości uzyskania takiego tłumaczenia, jeśli się o nie zwróci.
Bonichot
Silva de Lapuerta
Bay Larsen
Safjan
Jääskinen
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 6 października 2021 r.
Sekretarz
Prezes czwartej izby
A. Calot Escobar
J.-C. Bonichot
*      Język postępowania: polski.