Wydanie tymczasowe
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
JEANA RICHARDA DE LA TOURA
przedstawiona w dniu 12 marca 2026 r.(1)
Sprawa C‑790/24 P
International Management Group (IMG)
przeciwko
Komisji Europejskiej
Odwołanie – Uregulowania finansowe Unii Europejskiej – Współpraca na rzecz rozwoju – Wykonywanie budżetu Unii w trybie zarządzania wspólnego lub pośredniego z organizacją międzynarodową – Decyzja odmawiająca podmiotowi uznania z mocą wsteczną statusu organizacji międzynarodowej – Pojęcie „organizacji międzynarodowej” – Elementy konstytutywne – Wykładnia umowy międzynarodowej ustanawiającej organizację – Konwencja wiedeńska o prawie traktatów – Artykuły 31 i 32
Spis treści
I.
Wprowadzenie
II.
Ramy prawne
A.
Konwencja wiedeńska
B.
Projekt artykułów
III.
Okoliczności powstania sporu
IV.
Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok
V.
Postępowanie przed Trybunałem i żądania stron
VI.
Ukierunkowana analiza zarzutu piątego odwołania, dotyczącego błędnej oceny statusu prawnego wnoszącej odwołanie
A.
W przedmiocie części pierwszej, dotyczącej naruszeń prawa czyniących definicję pojęcia „organizacji międzynarodowej” wadliwą
1.
W przedmiocie argumentu pierwszego, dotyczącego naruszenia prawa w odniesieniu do wymogu wykazania zamiaru utworzenia przez strony organizacji międzynarodowej
a)
Zaskarżony wyrok
b)
Argumenty stron
c)
Ocena
2.
W przedmiocie argumentu drugiego, dotyczącego naruszenia prawa w odniesieniu do wymogu ustalenia prawnie wiążącego charakteru umowy międzynarodowej
a)
Zaskarżony wyrok
b)
Argumenty stron
c)
Ocena
3.
W przedmiocie argumentu trzeciego, dotyczącego naruszenia prawa przy ocenie kryterium odnoszącego się do międzynarodowej osobowości prawnej
a)
W przedmiocie pierwszej uwagi krytycznej dotyczącej posiadania „osobowości prawnej”
1)
Zaskarżony wyrok
2)
Argumenty stron
3)
Ocena
b)
W przedmiocie drugiej uwagi krytycznej dotyczącej gwarancji stabilności, ciągłości i skuteczności, którymi dysponuje podmiot w celu wykonywania swoich zadań
1)
Zaskarżony wyrok
2)
Argumenty stron
3)
Ocena
B.
W przedmiocie części drugiej, dotyczącej naruszeń prawa przy wykładni aktu założycielskiego wnoszącej odwołanie
1.
W przedmiocie argumentu pierwszego, dotyczącego naruszenia prawa w zakresie wykładni pojęcia „organizacji międzynarodowej”
a)
Zaskarżony wyrok
b)
Argumenty stron
c)
Ocena
2.
W przedmiocie argumentu drugiego, dotyczącego błędnego zastosowania reguł interpretacji umowy międzynarodowej zawartych w art. 31 i 32 Konwencji wiedeńskiej
a)
W przedmiocie pierwszej uwagi krytycznej dotyczącej nieprawidłowej identyfikacji umowy międzynarodowej podlegającej wykładni
1)
Zaskarżony wyrok
2)
Argumenty stron
3)
Ocena
b)
W przedmiocie drugiej uwagi krytycznej dotyczącej nadmiernego formalizmu przy wykładni postanowień rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r.
1)
Zaskarżony wyrok
2)
Argumenty stron
3)
Ocena
c)
W przedmiocie trzeciej uwagi krytycznej dotyczącej błędnej oceny pierwotnego statutu wnoszącej odwołanie w zakresie istotnego „kontekstu”
1)
Zaskarżony wyrok
2)
Argumenty stron
3)
Ocena
d)
W przedmiocie czwartej uwagi krytycznej dotyczącej błędnej oceny pierwotnego statutu i późniejszych statutów wnoszącej odwołanie w ramach „późniejszej praktyki”
1)
Zaskarżony wyrok
2)
Argumenty stron
3)
Ocena
i)
W przedmiocie zarzucanych naruszeń prawa przy stosowaniu art. 31 ust. 3 lit. b) Konwencji wiedeńskiej dotyczącego ogólnej reguły interpretacji
ii)
W przedmiocie zarzucanych naruszeń prawa przy stosowaniu art. 32 Konwencji wiedeńskiej dotyczącego „uzupełniających środków interpretacji”
3.
W przedmiocie argumentu trzeciego, dotyczącego naruszenia prawa w odniesieniu do konsekwencji, jakie należy wyciągnąć z zawarcia porozumień w sprawie siedziby z państwami i umów o delegowaniu zadań w trybie zarządzania wspólnego lub pośredniego z Komisją
a)
Zaskarżony wyrok
b)
Argumenty stron
c)
Ocena
C.
W przedmiocie części trzeciej, dotyczącej naruszeń prawa, których dopuścił się Sąd w ramach oceny odpowiedzi na pytania Komisji udzielonych przez Królestwo Belgii i Republikę Austrii
1.
W przedmiocie pierwszej uwagi krytycznej dotyczącej błędnej oceny odpowiedzi udzielonych przez władze austriackie
a)
Zaskarżony wyrok
b)
Argumenty stron
c)
Ocena
2.
W przedmiocie drugiej uwagi krytycznej dotyczącej błędnej oceny odpowiedzi udzielonych przez władze belgijskie
a)
Zaskarżony wyrok
b)
Argumenty stron
c)
Ocena
D.
W przedmiocie części czwartej, dotyczącej naruszeń prawa w zakresie identyfikacji członków wnoszącej odwołanie
1.
Zaskarżony wyrok
2.
Argumenty stron
3.
Ocena
E.
W przedmiocie części piątej, dotyczącej naruszenia prawa w odniesieniu do wymogów formalnych niezbędnych do przyjęcia rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r.
1.
Zaskarżony wyrok
2.
Argumenty stron
3.
Ocena
F.
W przedmiocie części szóstej, dotyczącej nieuwzględnienia faktu, że wnosząca odwołanie nie została rozwiązana
1.
Zaskarżony wyrok
2.
Argumenty stron
3.
Ocena
VII.
Wnioski
I.      Wprowadzenie
1.        Niniejsze odwołanie, wniesione od wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 4 września 2024 r., IMG/Komisja(2), dotyczy kwestii zasad, w świetle których dany podmiot można uznać za organizację międzynarodową w rozumieniu uregulowań finansowych Unii oraz norm prawa międzynarodowego publicznego regulujących wykładnię aktu założycielskiego takiej organizacji.
2.        Odwołanie to wpisuje się w długą serię sporów(3), w ramach których International Management Group (IMG), podmiot wyspecjalizowany w odbudowie państw znajdujących się w sytuacji pokonfliktowej, kwestionuje okoliczność, że Komisja Europejska mogła zgodnie z prawem, decyzją z dnia 8 czerwca 2021 r., odmówić uznania, z mocą wsteczną od dnia 16 grudnia 2014 r., jego statusu organizacji międzynarodowej (zwaną dalej „sporną decyzją”), podczas gdy instytucja ta powierzyła mu w tym charakterze realizację programów finansowanych z budżetu Unii. Zaskarżonym wyrokiem Sąd potwierdził zgodność z prawem tej decyzji.
3.        Zgodnie z żądaniem Trybunału niniejsza opinia ograniczy się do analizy głównego nowego zagadnienia prawnego, które pojawiło się w niniejszej sprawie, a mianowicie zagadnienia podniesionego w zarzucie piątym odwołania, dotyczącego naruszeń prawa, których Sąd miał się dopuścić, po pierwsze, w odniesieniu do definicji elementów konstytutywnych „organizacji międzynarodowej”, a po drugie, w odniesieniu do wykładni postanowień umowy międzynarodowej, która ustanowiła IMG, w świetle art. 31 i 32 Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów(4).
4.        W niniejszej opinii zaproponuję Trybunałowi uwzględnienie zarzutu piątego.
5.        O ile przyznaję, że w postanowieniach umowy międzynarodowej, na mocy której ustanowiono IMG, może być trudno doszukać się aktu założycielskiego organizacji międzynarodowej, o tyle nie podzielam przyjętej przez Sąd nadzwyczaj restrykcyjnej wykładni tej umowy. Uważam, że nadając decydujące znaczenie lukom w tekście tej umowy, mimo że została ona zawarta w szczególnych okolicznościach związanych z pilnym charakterem sytuacji, odmawiając przyznania jakiejkolwiek wartości interpretacyjnej decyzjom w sprawie przyjęcia statutu IMG, przyjętego w dniu 10 marca 1995 r.(5), chociaż z natury rzeczy oraz ze względu na swoją funkcję wpisywały się one w proces ustanowienia IMG, a wreszcie odmawiając uwzględnienia decyzji w sprawie przyjęcia statutów IMG w 2008 r. i w 2012 r.(6), chociaż decyzje te świadczyły o ewolucji i stopniowej transformacji tego podmiotu, Sąd naruszył reguły interpretacji
zawarte w art. 31 i 32 Konwencji wiedeńskiej.
6.        Ponadto nawet jeśli prawdą jest, że status wnoszącej odwołanie nie wynika w sposób oczywisty z umowy międzynarodowej, która ją ustanowiła, przypominam, że od chwili jej utworzenia przez Komisję i podmioty działające na scenie międzynarodowej była ona uznawana za organizację międzynarodową, zważywszy, że niektóre państwa zawarły z nią porozumienia w sprawie siedziby, a Komisja powierzała jej, jako organizacji międzynarodowej, zadania związane z wykonywaniem budżetu przez stosunkowo długi okres (1995–2014). Komisja zresztą wyraźnie to przyznaje. W tych okolicznościach mam poważne wątpliwości co do tezy, zgodnie z którą po niemal 20 latach, podczas których ten podmiot był w sposób dorozumiany, a wręcz wyraźnie uznawany za organizację międzynarodową, można mu odmówić tego statusu i wszystkich związanych z nim praw ze skutkiem wstecznym od dnia 16 grudnia 2014 r., to jest dnia, w którym Komisja postanowiła powierzyć realizację, w trybie zarządzania pośredniego, programu rozwoju handlu na rzecz Myanmy/Birmy organizacji innej niż IMG.
II.    Ramy prawne
A.      Konwencja wiedeńska
7.        Artykuł 2 ust. 1 Konwencji wiedeńskiej stanowi:
„W rozumieniu niniejszej konwencji:
a)       »traktat« oznacza międzynarodowe porozumienie między państwami, zawarte w formie pisemnej i regulowane przez prawo międzynarodowe, niezależnie od tego, czy jest ujęte w jednym dokumencie, czy w dwóch lub więcej dokumentach, i bez względu na jego szczególną nazwę.
[…]
i)      »organizacja międzynarodowa« oznacza organizację międzyrządową.”
8.        Artykuł 5 tej Konwencji stanowi, że „ma [ona] zastosowanie do każdego traktatu, który jest aktem konstytucyjnym organizacji międzynarodowej […], jednakże bez uszczerbku dla jakichkolwiek odpowiednich reguł organizacji”.
9.        Zgodnie z art. 31 owej Konwencji, zatytułowanym „Ogólna reguła interpretacji”:
„1.      Traktat należy interpretować w dobrej wierze, zgodnie ze zwykłym znaczeniem, jakie należy przypisywać użytym w nim wyrazom w ich kontekście, oraz w świetle jego przedmiotu i celu.
2.      Dla celów interpretacji traktatu kontekst obejmuje, oprócz tekstu, łącznie z jego wstępem i załącznikami:
a)      każde porozumienie dotyczące traktatu, osiągnięte między wszystkimi stronami w związku z zawarciem traktatu;
b)      każdy dokument sporządzony przez jedną lub więcej stron w związku z zawarciem traktatu, przyjęty przez inne strony jako dokument odnoszący się do traktatu.
3.      Łącznie z kontekstem należy brać pod uwagę:
a)      każde późniejsze porozumienie między stronami, dotyczące interpretacji traktatu lub stosowania jego postanowień;
b)      każdą późniejszą praktykę stosowania traktatu, ustanawiającą porozumienie stron co do jego interpretacji;
[…]
4.      Specjalne znaczenie należy przypisywać wyrazowi wówczas, gdy ustalono, że taki był zamiar stron”.
10.      Artykuł 32 tej Konwencji, zatytułowany „Uzupełniające środki interpretacji”, ma następujące brzmienie:
„Można odwoływać się do uzupełniających środków interpretacji, łącznie z pracami przygotowawczymi do traktatu oraz okolicznościami jego zawarcia, aby potwierdzić znaczenie wynikające z zastosowania artykułu 31 lub aby ustalić znaczenie, gdy interpretacja oparta na artykule 31:
a)      pozostawia znaczenie dwuznacznym lub niejasnym albo
b)      prowadzi do rezultatu wyraźnie absurdalnego lub nierozsądnego”.
B.      Projekt artykułów
11.      Projekt artykułów dotyczących odpowiedzialności organizacji międzynarodowych (zwany dalej „projektem artykułów”) został przyjęty przez Komisję Prawa Międzynarodowego Organizacji Narodów Zjednoczonych (zwaną dalej „KPM”) w 2011 r.(7)
12.      Zgodnie z art. 2 lit. a) projektu artykułów wyrażenie „organizacja międzynarodowa” oznacza każdą organizację utworzoną na mocy traktatu lub innego dokumentu podlegającego prawu międzynarodowemu i posiadającą własną międzynarodową osobowość prawną, przy czym oprócz państw organizacja międzynarodowa może mieć wśród swoich członków podmioty inne niż państwa.
III. Okoliczności powstania sporu(8)
13.      Wnosząca odwołanie, IMG, początkowo pod nazwą International Management Group – Infrastructure for Bosnia and Herzegovina (IMG-IBH), została utworzona przez Międzynarodową Konferencję w sprawie byłej Jugosławii (ICFY) pod auspicjami Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców (zwanego dalej „UNHCR”) w dniu 16 lipca 1993 r.(9) W dokumencie z dnia 25 listopada 1994 r. dotyczącym ustanowienia IMG-IBH (zwanym dalej „rezolucją z dnia 25 listopada 1994 r.”) państwa będące stronami zamierzały przyznać jej strukturę instytucjonalną, by umożliwić państwom i organizacjom międzynarodowym uczestniczącym w odbudowie Bośni i Hercegowiny korzystanie w tym celu ze specjalnego podmiotu(10). Od tego czasu IMG stopniowo rozszerzała działalność w dziedzinie odbudowy i rozwoju.
14.      W następstwie dochodzenia prowadzonego przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), w wyniku którego zakwestionowano status wnoszącej odwołanie jako organizacji międzynarodowej w rozumieniu uregulowań finansowych Unii, w dniu 16 grudnia 2014 r. Komisja postanowiła powierzyć wdrożenie rocznego programu działań na rzecz Mjanmy/Birmy organizacji innej niż IMG, a następnie w dniu 8 maja 2015 r. poinformowała wnoszącą odwołanie, że podjęła decyzję o niezawieraniu już z nią - do czasu uzyskania całkowitej pewności co do statusu IMG – umowy o delegowaniu zadań w trybie zarządzania pośredniego z organizacją międzynarodową. Trybunał uznał te dwie decyzje za niezgodne z prawem w wyroku z dnia 31 stycznia 2019 r., International Management Group/Komisja(11), z tego względu, że decyzje te nie były uzasadnione ani pod względem prawnym, ani faktycznym, ponieważ trzy elementy, na których się opierały, nie mogły podważyć posiadania przez IMG statusu organizacji międzynarodowej w rozumieniu uregulowań finansowych Unii(12). W postanowieniu z dnia 9 czerwca 2020 r., International Management Group/Komisja(13), Trybunał doprecyzował, że nie rozstrzygnął kwestii, czy na podstawie analizy całokształtu istotnych okoliczności IMG miała status
organizacji międzynarodowej
czy też nie.
15.      W celu wykonania wyroku z dnia 31 stycznia 2019 r., International Management Group/Komisja, Komisja(14) przeprowadziła ostateczną ocenę statusu wnoszącej odwołanie. W tym celu zwróciła się do państw wskazanych przez IMG jako jej członkowie z pytaniem, czy jest ona organizacją międzynarodową, czy są one jej członkami oraz czy podpisały umowę międzynarodową lub międzyrządową ustanawiającą IMG jako taką organizację.
16.      Pismem z dnia 19 lutego 2021 r. Komisja poinformowała wnoszącą odwołanie, że zamierza przyjąć decyzję odmawiającą uznania jej statusu organizacji międzynarodowej i wezwała ją do przedstawienia uwag. W dniu 8 czerwca 2021 r. Komisja przyjęła sporną decyzję odmawiającą uznania na rzecz wnoszącej odwołanie, z mocą wsteczną od dnia 16 grudnia 2014 r., statusu organizacji międzynarodowej przewidzianego w uregulowaniach finansowych Unii dotyczących wdrażania funduszy Unii w trybie zarządzania pośredniego(15).
17.      W wyroku z dnia 22 września 2022 r.
IMG/Komisja(16), Trybunał przypomniał ponadto, że Komisja miała obowiązek upewnić się, że podmioty, którym powierzyła lub zamierzała powierzyć zadania związane z wykonywaniem budżetu na podstawie przepisów dotyczących pośredniego zarządzania budżetem Unii przez organizacje międzynarodowe, mają taki status. Po drugie, Trybunał wskazał, że instytucja ta ma obowiązek, w razie wątpliwości w tej kwestii, rozwiać te wątpliwości oraz zgromadzić wszelkie informacje konieczne w celu uzasadnienia swojej decyzji pod względem prawnym i faktycznym z uwagi na skutki prawne tej decyzji dla danego podmiotu(17).
IV.    Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok
18.      Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 18 sierpnia 2021 r. wnosząca odwołanie wniosła skargę o stwierdzenie nieważności spornej decyzji oraz o naprawienie poniesionej szkody. W wyniku rozpoznania skargi co do istoty oraz z przyczyn wskazanych w pkt 62–417 zaskarżonego wyroku Sąd uznał, że żaden z czterech podniesionych przez nią zarzutów nie jest zasadny i oddalił skargę(18). Ponadto z przyczyn wskazanych w pkt 418–447 tego wyroku Sąd oddalił żądanie naprawienia szkody, z którym wystąpiła IMG, a następnie obciążył ją kosztami postępowania.
V.      Postępowanie przed Trybunałem i żądania stron
19.      Pismem złożonym w sekretariacie Trybunału w dniu 14 listopada 2024 r. IMG wystąpiła z niniejszym odwołaniem, w którym wnosi do Trybunału o uchylenie zaskarżonego wyroku, rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, uwzględnienie jej skargi oraz obciążenie Komisji kosztami postępowania zarówno przed Sądem, jak i przed Trybunałem.
20.      Komisja wnosi do Trybunału o oddalenie odwołania i o obciążenie wnoszącej odwołanie kosztami postępowania.
21.      Na rozprawie, która odbyła się w dniu 11 grudnia 2025 r., IMG i Komisja przedstawiły uwagi ustnie i zgodnie z żądaniem Trybunału skoncentrowały swoje wystąpienia na zarzucie piątym odwołania.
VI.    Ukierunkowana analiza zarzutu piątego odwołania, dotyczącego błędnej oceny statusu prawnego wnoszącej odwołanie
22.      Zarzut piąty odwołania, na którym skupia się niniejsza opinia, ma na celu podważenie toku rozumowania przyjętego przez Sąd w pkt 190–370 zaskarżonego wyroku w odniesieniu do kwestii, czy od dnia 16 grudnia 2014 r. wnosząca odwołanie kwalifikuje się, jako organizacja międzynarodowa, do wdrażania budżetu Unii w trybie zarządzania wspólnego lub pośredniego.
23.      W trosce o jasność i spójność postanowiłem podzielić ten zarzut na sześć części i przeanalizować je w kolejności odmiennej od tej przedstawionej przez wnoszącą odwołanie. Skoncentruję moją analizę na trzech pierwszych częściach, które moim zdaniem wymagają pogłębionego badania.
A.      W przedmiocie części pierwszej, dotyczącej naruszeń prawa czyniących definicję pojęcia „organizacji międzynarodowej” wadliwą
24.      Ta część
pierwsza zarzutu, skierowana przeciwko pkt 206–212 zaskarżonego wyroku, ma na celu podważenie toku rozumowania przyjętego przez Sąd w odniesieniu do zakresu wymogów niezbędnych do uznania podmiotu za organizację międzynarodową, w świetle których Sąd dokonał w pkt 265 oraz 306–312 tego wyroku
– zgodnie z regułami interpretacji skodyfikowanymi w art. 31 i 32 Konwencji wiedeńskiej(19) – oceny statusu wnoszącej odwołanie jako organizacji międzynarodowej.
1.      W przedmiocie argumentu pierwszego, dotyczącego naruszenia prawa w odniesieniu do wymogu wykazania zamiaru utworzenia przez strony organizacji międzynarodowej
25.      Argument ten dotyczy kluczowej kwestii prawa organizacji międzynarodowych i powinien zatem moim zdaniem zostać zbadany w pierwszej kolejności.
a)      Zaskarżony wyrok
26.      W pkt 203 zaskarżonego wyroku Sąd najpierw zacytował art. 2 lit a) projektu artykułów, który przewiduje, że „organizacja międzynarodowa” oznacza „każdą organizację utworzoną na mocy traktatu lub innego dokumentu podlegającego prawu międzynarodowemu i posiadającą własną międzynarodową osobowość prawną”.
27.      W pkt 204 tego artykułu przypomniał następnie, że w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. a) Konwencji wiedeńskiej pojęcie „traktat” oznacza „międzynarodowe porozumienie między państwami, zawarte w formie pisemnej i regulowane przez prawo międzynarodowe, niezależnie od tego, czy jest ujęte w jednym dokumencie, czy w dwóch lub więcej dokumentach, i bez względu na jego szczególną nazwę”(20).
28.      Dodatkowo w pkt 302 zaskarżonego wyroku, Sąd stwierdził, że wnosząca odwołanie, „aby móc korzystać z wykonania budżetu Unii w trybie zarządzania pośredniego przewidzianego dla organizacji międzynarodowych, musiałaby być utworzona na podstawie umowy międzynarodowej,
której celem było
ustanowienie jej jako organizacji międzynarodowej”, a następnie zbadał w pkt 304–319 tego wyroku, czy ów warunek był rzeczywiście
spełniony w świetle wykładni jej aktu założycielskiego.
b)      Argumenty stron
29.      Wnosząca odwołanie twierdzi, że Sąd odstąpił od kryteriów obiektywnych, które prawo międzynarodowe ustanawia dla celów utworzenia organizacji międzynarodowej,
gdy w pkt 302 zaskarżonego wyroku sformułował wymóg, aby dany podmiot został utworzony na podstawie umowy międzynarodowej mającej na celu ustanowienie go jako organizacji międzynarodowej. W ten sposób Sąd miał dodać trzecią przesłankę – dotyczącą zamiaru utworzenia organizacji międzynarodowej przez strony umowy międzynarodowej – nie znajdującą się w definicji pojęcia „organizacji międzynarodowej” przytoczonej przez niego w pkt 203 tego wyroku.
30.      Komisja kwestionuje te argumenty.
c)      Ocena
31.      Proponuję, aby Trybunał oddalił ten argument pierwszy jako bezzasadny.
32.      Argument ten wynika bowiem z pomylenia elementów konstytutywnych „organizacji międzynarodowej”, których istnienie sąd powinien ustalić zgodnie z art. 2 lit. a) projektu artykułów, z badaniem zamiaru stron, którego ustalenie stanowi podstawowe zadanie sądu przy dokonywaniu wykładni „umowy międzynarodowej” zgodnie z art. 31 i 32 Konwencji wiedeńskiej. Tak też w wyroku z dnia 23 marca 2004 r., Francja/Komisja(21), w którym Trybunał miał ustalić prawnie wiążący charakter porozumienia zawartego między Komisją a Stanami Zjednoczonymi Ameryki, Trybunał skupił się na ustaleniu zamiaru stron jako „przesądzającego kryterium”.
33.      W prawie międzynarodowym publicznym bezsporne jest, że wykładnia traktatu ma na celu ustalenie w możliwie jak najbardziej obiektywny i racjonalny sposób wspólnego zamiaru oraz wspólnej woli
stron, przy czym zasada ta jest podyktowana poszanowaniem zarówno suwerenności państw, jak i zasady pacta sunt servanda. Artykuł 31 ust. 4 Konwencji wiedeńskiej stanowi zatem, że „[s]pecjalne znaczenie należy przypisywać wyrazowi wówczas, gdy ustalono, że taki był zamiar stron”(22). W wyroku z dnia 19 maja 2025 r., Wytyczenie granicy lądowej i morskiej oraz suwerenność nad wyspami (Gabon/Gwinea Równikowa), MTS podkreślił zatem, że aby ocenić, czy dany instrument stanowi traktat, sąd powinien zbadać – w szczególności w treści aktu, w konkretnych okolicznościach jego sporządzenia lub też w późniejszym zachowaniu stron – istnienie elementów wskazujących, czy strony zamierzały być nim prawnie związane(23), niezależnie od tego czy zamiar ten został wyrażony czy wywiedziony(24).
34.      W konsekwencji Sąd w żaden sposób nie naruszył prawa, gdy w pkt 302 zaskarżonego wyroku sformułował wymóg ustalenia, czy zamiarem stron rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r. było ustanowienie wnoszącej odwołanie jako organizacji międzynarodowej oraz gdy zbadał w pkt 304–319 tego wyroku, czy ów warunek był rzeczywiście spełniony w świetle wykładni jej aktu założycielskiego.
2.      W przedmiocie argumentu drugiego, dotyczącego naruszenia prawa w odniesieniu do wymogu ustalenia prawnie wiążącego charakteru umowy międzynarodowej
35.      Argument ten jest skierowany przeciwko pkt 206 i 265 zaskarżonego wyroku. Dotyczy on kwestii, czy Sąd nadmiernie ograniczył zakres pojęcia „umowy międzynarodowej” zdefiniowanego w art. 2 ust. 1 lit. a) Konwencji wiedeńskiej, a tym bardziej zakres pojęcia „organizacji międzynarodowej” przewidzianego w art. 2 lit. a) projektu artykułów poprzez wymaganie, aby taka umowa zawierała postanowienia prawnie wiążące dla stron.
a)      Zaskarżony wyrok
36.      Przypomniawszy w pkt 204 zaskarżonego wyroku definicję pojęcia „traktatu”, Sąd wyjaśnił w pkt 206 i 265 tego wyroku, że „dokument podpisany przez państwa nie może stanowić umowy międzynarodowej, jeżeli nie zawiera żadnego postanowienia tworzącego prawa lub obowiązki, na które państwa te wyraziły zgodę”, i powołał się w tym względzie na wyrok MTS z dnia 1 października 2018 r., Obowiązek negocjacji dostępu do Oceanu Spokojnego (Boliwia przeciwko Chile)(25), oraz analogicznie, na wyrok dnia 6 listopada 2008 r., Grecja/Komisja(26).
b)      Argumenty stron
37.      Wnosząca odwołanie utrzymuje, że Sąd odszedł od klasycznej definicji pojęcia „traktatu” lub „umowy międzynarodowej”, gdy odwołał się do orzecznictwa, które
jej zdaniem nie miało znaczenia dla sprawy.
38.      Komisja kwestionuje te argumenty. Twierdzi ona w szczególności, że Sąd, odwołując się do wyroku MTS z dnia 1 października 2018 r.
Obowiązek negocjacji dostępu do Oceanu Spokojnego (Boliwia przeciwko Chile)(27), zamierzał podkreślić różnicę między
niewiążącym instrumentem międzynarodowym a umową międzynarodową w rozumieniu Konwencji wiedeńskiej, która to umowa wymaga zgody stron na związanie się nią.
c)      Ocena
39.      Uważam, że ten argument drugi jest bezskuteczny.
40.      Po zbadaniu treści i zakresu rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r. w świetle kryterium dotyczącego prawnie wiążącego charakteru umowy międzynarodowej Sąd doszedł bowiem do wniosku korzystnego dla wnoszącej odwołanie, o czym świadczą pkt 274, 289 i 301 zaskarżonego wyroku. Uznał on zasadniczo w pkt 266 i 274 tego wyroku, że rezolucja ta zawierała co najmniej jedno prawnie wiążące zobowiązanie dla sygnatariuszy, i w konsekwencji orzekł, że sporna decyzja narusza prawo w zakresie, w jakim Komisja błędnie uznała, że ów tekst stanowi zobowiązanie o charakterze wyłącznie politycznym.
41.      Wnosząca odwołanie wyraźnie przyznaje w pkt 89 odwołania, że nie ma potrzeby wracać do tego twierdzenia Sądu.
42.      W każdym razie w wyroku z dnia 19 maja 2025 r., Wytyczenie granicy lądowej i morskiej oraz suwerenność nad wyspami (Gabon/Gwinea Równikowa), MTS przypomniał w sposób ogólny, że aby dokonać oceny, czy dany instrument stanowi traktat, sąd powinien zbadać istnienie elementów wskazujących, czy strony zamierzały być nim prawnie związane(28).
3.      W przedmiocie argumentu trzeciego, dotyczącego naruszenia prawa przy ocenie kryterium odnoszącego się do międzynarodowej osobowości prawnej
43.      Argument ten dotyczy badania przeprowadzonego przez Sąd w pkt 207–212 zaskarżonego wyroku w odniesieniu do zasad i kryteriów, na podstawie których można uznać, że dana organizacja posiada własną międzynarodową osobowość prawną. Jak wynika z pkt 213 tego wyroku, to właśnie w świetle tych zasad i kryteriów Sąd ocenił w pkt 306–319 tego wyroku, czy celem lub skutkiem rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r. było przyznanie wnoszącej odwołanie statusu organizacji międzynarodowej.
44.      Wnosząca odwołanie kwestionuje sposób, w jaki Sąd zdefiniował te dwa kryteria w świetle orzecznictwa międzynarodowego, a następnie zastosował je w pkt 307–312 zaskarżonego wyroku.
a)      W przedmiocie pierwszej uwagi krytycznej dotyczącej posiadania „osobowości prawnej”
1)      Zaskarżony wyrok
45.      W pkt 207 i 208 zaskarżonego wyroku Trybunał wskazał, że zgodnie z orzecznictwem międzynarodowym uznanie organizacji międzynarodowej jest uzależnione od posiadania przez daną organizację „osobowości prawnej”. Trybunał podkreślił, że w przeciwnym razie podmiot utworzony przez państwa i, w stosownych przypadkach, przez jedną lub więcej organizacji międzynarodowych jest organem zależnym albo od państw, które ten podmiot utworzyły, przy czym Sąd odwołał się w tym zakresie do wyroku MTS z dnia 26 czerwca 1992 r., Niektóre gleby fosforanowe na Nauru (Nauru przeciwko Australii), zarzuty wstępne(29), albo od przyjmującej organizacji międzynarodowej, przy czym Sąd odwołał się w tym przypadku do opinii doradczej MTS
z dnia 1 lutego 2012 r.,
Orzeczenie nr 2867 Trybunału Administracyjnego Międzynarodowej Organizacji Pracy w przedmiocie skargi przeciwko Międzynarodowemu Funduszowi Rozwoju Rolnictwa(30).
2)      Argumenty stron
46.      Wnosząca odwołanie utrzymuje, że przytoczone
w poprzednim punkcie niniejszej opinii orzecznictwo nie ma związku z „własną osobowością prawną” organizacji międzynarodowej. Ponadto orzecznictwo to – w zakresie, w jakim ma ono dotyczyć sytuacji, w których dany podmiot nie został wyposażony ani w osobowość prawną, ani w zdolność do zawierania porozumień prawnych – nie uzasadnia jej zdaniem zestawienia dokonanego przez Sąd z jej sytuacją w relacjach z państwami będącymi stronami lub z Komisją, ponieważ jej własny statut przyznaje jej zarówno osobowość prawną, jak i zdolność do zawierania umów.
47.      Komisja kwestionuje te argumenty. Jej zdaniem odesłanie do orzecznictwa międzynarodowego przytoczonego
w pkt 208 zaskarżonego wyroku ma na celu podkreślenie pewnych elementów, które odróżniają organizację międzynarodową od innej organizacji.
3)      Ocena
48.      Uważam, że ta pierwsza uwaga krytyczna jest bezzasadna.
49.      Po pierwsze, pragnę zauważyć, że pkt 207 i 208 zaskarżonego wyroku są poświęcone wyłącznie przedstawieniu ogólnych zasad związanych z posiadaniem przez podmiot międzynarodowej osobowości prawnej, które nie są kwestionowane przez wnoszącą odwołanie.
50.      W tym kontekście zarówno pkt 47 wyroku MTS z dnia 26 czerwca 1992 r., Niektóre gleby fosforanowe na Nauru (Nauru przeciwko Australii), zarzuty wstępne (31), jak również pkt 57, 58, 60 i 61 opinii doradczej z dnia 1 lutego 2012 r., Orzeczenie nr 2867 Trybunału Administracyjnego Międzynarodowej Organizacji Pracy w przedmiocie skargi przeciwko Międzynarodowemu Funduszowi Rozwoju Rolnictwa(32) świadczą o zasadniczym znaczeniu tej przesłanki dla uznania statusu organizacji międzynarodowej. W pkt 207 i 208 zaskarżonego wyroku Sąd nie dokonał żadnego porównania między sytuacją wnoszącej odwołanie a sytuacją podmiotów, których dotyczy to orzecznictwo MTS, po czym zbadał tę szczególną sytuację w pkt 307 tego wyroku.
51.      Po drugie, argument wnoszącej odwołanie opiera się na pomieszaniu pojęć „międzynarodowej osobowości prawnej” i „osobowości prawnej prawa wewnętrznego”, które stanowią dwa odrębne pojęcia prawne. Postanowienia statutu, do których odnosi się wnosząca odwołanie,
nadają jej bowiem zdolność do czynności prawnych
obejmującą zawieranie umów, nabywanie i rozporządzanie nieruchomościami, jak również zdolność sądową(33), co odpowiada atrybutom osobowości prawnej w porządku krajowym, ponieważ przyznaje jej ona
zdolność do działania w porządku prawnym danego państwa. Uwagi sformułowane zarówno przez Komisję w pkt 127 odpowiedzi na odwołanie(34), jak i przez Sąd w pkt 307 zaskarżonego wyroku wynikają z tego samego pomieszania pojęć.
52.      Tymczasem, choć pojęcia te są komplementarne, należy je od siebie odróżnić, ponieważ nie znajdują źródła
w tym samym porządku prawnym i nie wywołują tożsamych skutków(35). Międzynarodowa osobowości prawna pozwala podmiotowi, który ją posiada, na bycie uznawanym za autonomiczny podmiot prawa na arenie międzynarodowej, który jest odrębny od swoich członków, zdolny do bycia w międzynarodowym porządku prawnym podmiotem własnych praw i obowiązków oraz zdolny do działania (zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych, np. do zawierania umów międzynarodowych)(36). O ile poprzez swoją analizę Sąd zmierzał do ustalenia, czy IMG jest organizacją międzynarodową w rozumieniu art. 2 lit. a) projektu artykułów (pkt 203 zaskarżonego wyroku), o tyle podniesione zagadnienie dotyczyło właśnie międzynarodowej osobowości prawnej wnoszącej odwołanie.
b)      W przedmiocie drugiej uwagi krytycznej dotyczącej gwarancji stabilności, ciągłości i skuteczności, którymi dysponuje podmiot w celu wykonywania swoich zadań
53.      Ta uwaga krytyczna odnosi się do pkt 212 zaskarżonego wyroku.
1)      Zaskarżony wyrok
54.      Po zdefiniowaniu zasady specjalności w pkt 211 tego wyroku Sąd stwierdził w następnym punkcie, że „organizacja międzynarodowa nie może zostać zredukowana do zwykłego opcjonalnego mechanizmu udostępnionego stronom, z którego każda z nich mogłaby korzystać według własnego uznania [(37)]. W istocie tworząc organizację międzynarodową i wyposażając ją we wszystkie środki niezbędne do jej funkcjonowania, jej założyciele wykazują wolę zapewnienia najlepszych gwarancji stabilności, ciągłości i skuteczności wykonywania zadań powierzonych tej organizacji, tak aby nie mogli jednostronnie się z niej wycofać w momencie, który uznają za stosowny, lub zastąpić ich innymi kanałami komunikacji”. W tym względzie Sąd odwołał się do pkt 90–91 wyroku MTS z dnia 20 kwietnia 2010 r.
Fabryki celulozy na rzece Urugwaj (Argentyna przeciwko Urugwajowi)(38).
2)      Argumenty stron
55.      Zdaniem wnoszącej odwołanie Sąd naruszył prawo w pkt 212 zaskarżonego wyroku, gdy podniósł do rangi zasady prawa organizacji międzynarodowych wymóg, aby dany podmiot dysponował „gwarancjami stabilności, ciągłości i skuteczności wykonywania zadań”,
podczas gdy kryterium tego nie przewiduje ani prawo ani praktyka organizacji międzynarodowych i nie można go wywieść z wyroku MTS z dnia 20 kwietnia 2010 r., Fabryki celulozy na rzece Urugwaj (Argentyna przeciwko Urugwajowi)(39). Wnosząca odwołanie wywodzi z tego, że wyciągnięty przez
Sąd w pkt 309 zaskarżonego wyroku wniosek, zgodnie z którym stanowi ona mechanizm opcjonalny, jest w konsekwencji błędny.
56.      Komisja kwestionuje te argumenty.
W szczególności twierdzi ona, że Sąd miał podstawy, aby przypomnieć, że zgodnie z prawem międzynarodowym organizacja międzynarodowa nie może zostać zredukowana do zwykłego opcjonalnego mechanizmu udostępnionego stronom, przy czym odwołanie do wyroku MTS z dnia 20 kwietnia 2010 r.
Fabryki celulozy na rzece Urugwaj (Argentyna przeciwko Urugwajowi)(40), jest w tym zakresie tym bardziej trafne, że rezolucja z dnia 25 listopada 1994 r.
wyraźnie określa wnoszącą odwołanie jako instytucję tymczasową, bez „rzeczywistego obowiązku uczestniczenia w budżecie lub działaniach instytucji”.
3)      Ocena
57.      Uważam, że ta druga uwaga krytyczna jest bezzasadna.
58.      Jak wynika bowiem z brzmienia i struktury pkt 207–212 zaskarżonego wyroku, Sąd odniósł się do „gwarancji stabilności, ciągłości i skuteczności”, którymi dysponuje dany podmiot w celu wykonywania swoich zadań, nie jako do zasady ogólnej prawa organizacji międzynarodowych, lecz jako do kryterium, w świetle którego sąd powinien ocenić, czy strony rzeczywiście zamierzały ustanowić odrębny i autonomiczny podmiot prawa na arenie międzynarodowej, przyznając mu wszystkie środki niezbędne do jego funkcjonowania.
59.      Pragnę zauważyć, że w pkt 212 zaskarżonego wyroku odesłanie do pkt 90 i 91 wyroku MTS z dnia 20 kwietnia 2010 r.,
Fabryki celulozy na rzece Urugwaj (Argentyna przeciwko Urugwajowi)(41), jest poprzedzone wyrażeniem „zob. podobnie”. Świadczy to o woli Sądu odwołania się do zasady sformułowanej przez MTS, przy jednoczesnym zastosowaniu jej w szczególny sposób. O ile można mu zarzucić, że powtórzył – w sposób dosłowny – sformułowania użyte przez MTS w odniesieniu do szczególnej roli Komisji Administracyjnej Rzeki Urugwaj (zwanej dalej „CARU”)(42), o tyle, odwołując się do tego orzecznictwa międzynarodowego, w żaden sposób nie naruszył prawa.
60.      Otóż w sprawie, w której Urugwaj i Argentyna spierały się co do statusu CARU(43), MTS w pkt 87–91 wyroku z dnia 20 kwietnia 2010 r.,
Fabryki celulozy na rzece Urugwaj (Argentyna przeciwko Urugwajowi)(44), zbadał szereg elementów o charakterze organizacyjnym i materialnym w celu ustalenia, czy podmiot ten dysponował pełną autonomią oraz czy posiadał zdolność do wykonywania kompetencji, które zostały mu wyraźnie lub w sposób dorozumiany przyznane w międzynarodowym porządku prawnym. MTS uwzględnił charakter funkcji CARU, jak również zasoby i środki, które zostały jej powierzone przez strony, jej własne i trwałe istnienie, przepisy przyznające jej osobowość prawną, prawa i obowiązki, których była podmiotem w zakresie przyznanych jej kompetencji zgodnie z zasadą specjalności, istnienie sekretariatu, którego pracownicy korzystali z przywilejów i immunitetów, a także fakt, że mogła ona decentralizować swoje funkcje poprzez tworzenie organów pomocniczych. To właśnie w tym kontekście MTS orzekł w pkt 90 tego wyroku, że „[p]onieważ CARU służy jako forum konsultacji między stronami […], żadna ze stron nie może jednostronnie i w momencie, który uzna za stosowny, wycofać się z tego forum i zastąpić go innymi kanałami komunikacji. Tworząc CARU i wyposażając ją we wszystkie środki niezbędne do jej funkcjonowania, strony zamierzały zapewnić najlepsze gwarancje stabilności, ciągłości i skuteczności ich woli współpracy w zakresie »racjonalnego i optymalnego wykorzystania rzeki«”.
61.      Wskazany wyrok świadczy zatem o znaczeniu, jakie MTS przywiązuje do środków, w które wyposażony jest dany podmiot na potrzeby jego funkcjonowania, przy czym środki te stanowią obiektywne wskaźniki autonomii, jaką strony mu przyznają, oraz ich woli zaangażowania się w sposób ciągły, stabilny i skuteczny w realizację zadania, do którego go utworzyły.
62.      Sąd mógł zatem zasadnie odwołać się do tych „gwarancji stabilności, ciągłości i skuteczności” jako do istotnego kryterium dla ustalenia, czy wnosząca odwołanie stanowiła podmiot prawa odrębny i autonomiczny względem swoich członków.
63.      Moim zdaniem w świetle całości powyższych rozważań należy oddalić jako bezzasadną drugą uwagę krytyczną argumentu trzeciego, a ogólniej – część pierwszą zarzutu piątego dotyczącą naruszeń prawa czyniących definicję pojęcia „organizacji międzynarodowej” wadliwą.
B.      W przedmiocie części drugiej, dotyczącej naruszeń prawa przy wykładni aktu założycielskiego wnoszącej odwołanie
64.      W ramach części drugiej wnosząca odwołanie twierdzi, że Sąd dokonał błędnej wykładni jej aktu założycielskiego w szczególności wskutek nieprawidłowego zastosowania reguł interpretacji umowy międzynarodowej określonych w art. 31 i 32 Konwencji wiedeńskiej.
65.      Na poparcie tej części wnosząca odwołanie podnosi trzy argumenty.
1.      W przedmiocie argumentu pierwszego, dotyczącego naruszenia prawa w zakresie wykładni pojęcia „organizacji międzynarodowej”
a)      Zaskarżony wyrok
66.      W pkt 197 zaskarżonego wyroku Sąd wskazał, że pojęcie „organizacji międzynarodowej” w rozumieniu właściwych uregulowań finansowych Unii obejmuje „organizacje podlegające międzynarodowemu prawu publicznemu, utworzone na mocy umów międzynarodowych”(45). Wobec braku bardziej precyzyjnej definicji pojęć „organizacji międzynarodowej” i „umowy międzynarodowej” Sąd orzekł, ze względów przedstawionych w pkt 198, 199, 201 i 202 tego wyroku, że pojęcia te odpowiadają pojęciom prawa międzynarodowego publicznego i powinny być interpretowane w świetle zwyczajowych zasad prawa publicznego międzynarodowego zawartych w szczególności w Konwencji wiedeńskiej i projekcie artykułów.
67.      W pkt 200 rzeczonego wyroku Sąd podkreślił, że „[j]ednakże, ponieważ pojęcia »organizacja międzynarodowa« i »umowa międzynarodowa« są używane w uregulowaniach finansowych Unii w konkretnym celu wykonania jej budżetu, powinny być one przedmiotem ścisłej wykładni w celu ochrony interesów finansowych Unii”. W celu potwierdzenia powyższego Sąd odwołał się w drodze analogii do wyroków: z dnia 2 lipca 2015 r., Demmer(46), i z dnia 20 grudnia 2017 r., Erzeugerorganisation Tiefkühlgemüse(47).
b)      Argumenty stron
68.      Wnosząca odwołanie uważa, że Sąd dokonał błędnej wykładni pojęć „organizacji międzynarodowej” i „umowy międzynarodowej” użytych w uregulowaniach finansowych Unii, jako że odstąpił od klasycznej definicji tych pojęć w prawie międzynarodowym publicznym i oparł się na orzecznictwie pozbawionym znaczenia dla sprawy.
c)      Ocena
69.      Podzielam uwagi krytyczne sformułowane przez wnoszącą odwołanie.
70.      Po pierwsze, twierdzenie, że pojęcia „organizacji międzynarodowej” i „umowy międzynarodowej” powinny być przedmiotem ścisłej wykładni ze względu na konieczność ochrony interesów finansowych Unii nie znajduje żadnego oparcia w orzecznictwie.
71.      W zakresie, w jakim Sąd posługuje się analogią do zasad wypracowanych przez Trybunał w wyrokach z dnia 2 lipca 2015 r., Demmer(48), i z dnia 20 grudnia 2017 r., Erzeugerorganisation Tiefkühlgemüse(49), analogia ta jest nietrafna, ponieważ brak jest jakiejkolwiek tożsamości podstawy i przedmiotu między sprawami, w których wydano te wyroki, a niniejszą sprawą. Żaden z tych wyroków nie dotyczy bowiem wykładni pojęcia prawa międzynarodowego publicznego. W pierwszym wyroku Trybunał dokonał wykładni zakresu wyjątku od obowiązku zwrotu nienależnych płatności ustanowionego w rozporządzeniu (WE) nr 796/2004(50), podczas gdy w drugim wyroku określił zakres wyrażenia „w gospodarstwach lub pomieszczeniach należących do organizacji producentów”, o którym mowa w pkt 23 załącznika IX do rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 543/2011(51).
72.      Po drugie, gdyby Trybunał miał uznać zasadę sformułowaną w niniejszej sprawie przez Sąd, skutkowałoby to przyjęciem definicji pojęcia prawa międzynarodowego publicznego o zmiennym zakresie zależnym od kontekstu, w jakim jest ono stosowane, podczas gdy powinno ono podlegać wykładni jednolitej, niezależnie od tego, czy jest używane w kontekście na przykład pomocy humanitarnej, ochrony danych osobowych czy też wykonywania budżetu. Organizacja międzynarodowa, jako osoba prawna i podmiot prawa międzynarodowego, posiada specyfikę, która odróżnia ją od wszelkich innych form współpracy międzynarodowej oraz od wszelkich innych jednostek, z którymi Komisja może zawierać umowy o delegowaniu. W konsekwencji to właśnie wyłącznie w świetle warunków określonych w prawie międzynarodowym publicznym należy oceniać, moim zdaniem, status danego podmiotu jako organizacji międzynarodowej.
73.      Zauważam tym samym, że w wyroku z dnia 24 stycznia 2008 r., Adam/Komisja(52), Trybunał odniósł się wyłącznie do koncepcji i definicji pojęcia „państwa” w prawie międzynarodowym publicznym i odmówił przyjęcia szerszej wykładni uwzględniającej architekturę instytucjonalną każdego z państw członkowskich(53).
74.      Podobnie w wyroku z dnia 16 października
2012 r., Węgry/Słowacja(54), w którym do Trybunału zwrócono się o ustalenie w jakim zakresie status „głowy państwa” może stanowić ograniczenie prawa do swobodnego przemieszczania się przyznanego każdemu obywatelowi Unii na podstawie art. 21 TFUE, Trybunał orzekł, że w świetle norm zwyczajowych powszechnego prawa międzynarodowego, jak również norm wynikających z umów wielostronnych, głowa państwa ma „szczególny status”, określony normami prawa międzynarodowego, z którego to powodu postępowanie głowy państwa w stosunkach międzynarodowych podlega temu prawu, co odróżnia ją od wszystkich innych obywateli Unii Europejskiej, w związku z czym prawo wjazdu takiej osoby na terytorium innych państw członkowskich nie podlega takim samym zasadom jak te, które znajdują zastosowanie do pozostałych obywateli(55). To właśnie w świetle tych szczególnych norm prawa międzynarodowego określających ochronę lub ułatwienia przyznane głowom państw, a nie w świetle specyfiki prawa Unii, Trybunał dopuścił ograniczenie podmiotowego zakresu zastosowania dyrektywy 2004/38/WE(56).
75.      Wreszcie, po trzecie, wprawdzie w wyroku z dnia 22 września 2022 r., IMG/Komisja(57), Trybunał orzekł, że przepisy finansowe regulujące zawieranie umów o delegowaniu zadań w trybie zarządzania wspólnego lub pośredniego z organizacją międzynarodową powinny być rozpatrywane w świetle zasady należytego zarządzania finansami, o której mowa w art. 310 ust. 5 i w art. 317 akapit pierwszy TFUE(58), moim zdaniem nie oznacza to jednak, że należy ograniczyć uznanie statusu organizacji międzynarodowej do spełnienia dodatkowych warunków, których przestrzeganie nie jest wymagane ani przez zwyczajowe prawo międzynarodowe, ani przez MTS, lecz raczej poddać zawieranie tych umów szczególnym wymogom dotyczącym wykonywania odnośnych zadań budżetowych, w szczególności procedurom audytu i kontroli wyraźnie przewidzianym w celu zapewnienia ochrony interesów finansowych Unii.
76.      Moim zdaniem należy zatem uwzględnić argument pierwszy części drugiej.
2.      W przedmiocie argumentu drugiego, dotyczącego błędnego zastosowania reguł interpretacji umowy międzynarodowej zawartych w art. 31 i 32 Konwencji wiedeńskiej
77.      W ramach tego argumentu drugiego wnosząca odwołanie utrzymuje, że wniosek Sądu, zgodnie z którym strony nie zamierzały uznać jej za organizację międzynarodową, opiera się na błędnej wykładni jej aktu założycielskiego wynikającej z nieprawidłowego zastosowania reguł interpretacji umowy międzynarodowej skodyfikowanych w art. 31 i 32 Konwencji wiedeńskiej.
78.      Pragnę podkreślić, że wniosek Sądu nie opiera się na ustaleniach faktycznych, lecz na wykładni prawnej aktu założycielskiego IMG dokonanej przez niego na podstawie tych postanowień. Z wyroku z dnia 21 grudnia 2016 r., Rada/Front Polisario(59), wynika bowiem, że aby móc wyciągnąć prawidłowe konsekwencje prawne z postanowień umowy międzynarodowej przy wykładni tej umowy, Sąd powinien przestrzegać nie tylko reguł interpretacji w dobrej wierze, o których mowa w art. 31 ust. 1 Konwencji wiedeńskiej, lecz również reguły przewidzianej w innych ustępach tego artykułu(60).
a)      W przedmiocie pierwszej uwagi krytycznej dotyczącej nieprawidłowej identyfikacji umowy międzynarodowej podlegającej wykładni
79.      Ta uwaga krytyczna dotyczy zasadniczej kwestii dotyczącej aktu założycielskiego IMG, a w konsekwencji treści tego aktu, którego wykładni, w celu określenia statusu prawnego wnoszącej odwołanie, Sąd powinien był dokonać zgodnie z art. 31 i 32 Konwencji wiedeńskiej.
1)      Zaskarżony wyrok
80.      W celu ustalenia statusu prawnego wnoszącej odwołanie, Sąd zbadał w pkt 305–312 zaskarżonego wyroku brzmienie rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r. Wyszedł z założenia, że rezolucja ta stanowiła akt założycielski wnoszącej odwołanie, którego brzmienie należało interpretować zgodnie z art. 31 ust. 1 Konwencji wiedeńskiej. W wyniku przeprowadzonego badania Sąd stwierdził w pkt 313 tego wyroku, że w świetle brzmienia i celu wspomnianej rezolucji strony nie miały zamiaru ustanowić wnoszącej odwołanie jako organizacji międzynarodowej.
2)      Argumenty stron
81.      Wnosząca odwołanie twierdzi, że zaskarżony wyrok narusza prawo, ponieważ Sąd nie dokonał prawidłowej identyfikacji jej aktu założycielskiego. Jej zdaniem przyjął on restrykcyjne podejście, gdy
zbadał oddzielnie brzmienie rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r. oraz brzmienie pierwotnego statutu, który przyjęto w dniu 10 marca 1995 r. i który zawierał liczne elementy dotyczące jej osobowości prawnej, struktury instytucjonalnej i zadań. Powołując się na wyrok MTS z dnia 25 września 1997 r., Projekt Gabčíkovo-Nagymaros (Węgry
przeciwko Słowacji)(61),
wnosząca odwołanie twierdzi, że akty te stanowiły „zespół umów” tworzący „kartę założycielską organizacji”, w świetle której Sąd powinien był określić jej status prawny.
3)      Ocena
82.      Uważam, że Sąd w żaden sposób nie naruszył prawa, gdy uznał, że umowa międzynarodowa, której brzmienie miał zinterpretować, składała się z rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r., z wyłączeniem pierwotnego statutu wnoszącej odwołanie.
83.      Pragnę przypomnieć, że zgodnie z brzmieniem art. 2 ust. 1 Konwencji wiedeńskiej, do którego Sąd odnosi się w pkt 204 zaskarżonego wyroku, traktat oznacza „międzynarodowe porozumienie między państwami, zawarte w formie pisemnej i regulowane przez prawo międzynarodowe, niezależnie od tego, czy jest ujęte w jednym dokumencie, czy w dwóch lub więcej dokumentach, i bez względu na jego szczególną nazwę”. Zgodnie z art. 5 tej Konwencji definicja ta ma zastosowanie do każdego traktatu, który jest aktem konstytucyjnym organizacji międzynarodowej. MTS przyznaje zatem, że każde porozumienie w sprawie wykładni postanowienia dokonane po zawarciu traktatu należy uznać za włączone do traktatu dla celów jego wykładni(62).
84.      Jeśli chodzi o Trybunał, orzekł on w swoich opiniach 1/75 z dnia 11 listopada 1975 r.(63) (Porozumienie OECD – Norma dotycząca wydatków lokalnych) i 2/92 z dnia 24 marca 1995 r.(64) (Trzecia zmieniona decyzja OECD dotycząca traktowania narodowego), że pojęcie „umowy” oznacza każde zobowiązanie podjęte przez podmioty prawa międzynarodowego i mające wiążący charakter. Zgodnie z tymi opiniami Trybunał dokonał wykładni pojęcia „powiązanych dokumentów” w opinii 1/13 z dnia 14 października 2014 r.(65) (Przystąpienie państw trzecich do Konwencji haskiej) i uznał, że dwa dokumenty – mimo zawarcia każdego z nich w odrębnym dokumencie – są powiązane, a zatem tworzą umowę międzynarodową, skoro stanowią łącznie wyraz zgodnej woli dwóch lub większej liczby podmiotów prawa międzynarodowego(66).
85.      Tymczasem w niniejszym przypadku rezolucja z dnia 25 listopada 1994 r. oraz pierwotny statut wnoszącej odwołanie są aktami, które różnią się od siebie nie tylko formą, ale także przedmiotem i celem. Pierwszy z nich – jak stwierdził Sąd w pkt 301 zaskarżonego wyroku – stanowi umowę międzynarodową, co wskazuje na zamiar utworzenia przez strony nowego podmiotu prawa. Drugi natomiast stanowi akt jednostronny, który został przyjęty przez organ kolegialny tego podmiotu w wyniku głosowania wymaganą większością dwóch trzecich jego członków – czyli w wyniku procedury znacznie różniącej się od procedury umożliwiającej zawarcie traktatu – i którego celem jest określenie statusu i zasad funkcjonowania tego podmiotu.
86.      W związku z tym Sąd mógł zasadnie uznać, że rezolucja z dnia 25 listopada 1994 r. stanowiła akt założycielski IMG, którego
postanowienia należy interpretować w ich kontekście, w świetle przedmiotu i celu tego aktu, a także późniejszej właściwej praktyki.
87.      Wyrok MTS z dnia 25 września 1997 r., Projekt Gabčíkovo-Nagymaros (Węgry przeciwko Słowacji)(67), do którego odwołuje się wnosząca odwołanie, nie wydaje mi się rozstrzygający w tym względzie. W tym wyroku MTS odnotował bowiem jedynie, że strony – w celu oceny charakteru i zakresu swoich zobowiązań – rozszerzyły swoją argumentację na dokumenty związane z danym traktatem, „uznając je za elementy akcesoryjne zespołu umów, przy czym los tych dokumentów był co do zasady związany z losem elementu głównego, jakim był traktat”(68).
88.      W świetle tych okoliczności proponuję oddalić jako bezzasadną tę pierwszą uwagę krytyczną dotyczącą nieprawidłowej identyfikacji umowy międzynarodowej podlegającej wykładni.
b)      W przedmiocie drugiej uwagi krytycznej dotyczącej nadmiernego formalizmu przy wykładni postanowień rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r.
1)      Zaskarżony wyrok
89.      W pkt 306–312 zaskarżonego wyroku Sąd zbadał postanowienia tej rezolucji w świetle kryteriów i zasad, które prawidłowo wskazał w pkt 203–212 tego wyroku. Na tej podstawie w pkt 313 rzeczonego wyroku Sąd stwierdził, że w świetle warunków i celu owej rezolucji, „jej autorzy nie mieli zamiaru tworzyć organizacji międzynarodowej, gdy ustanawiali [wnoszącą odwołanie]”.
2)      Argumenty stron
90.      Wnosząca odwołanie utrzymuje, że Sąd wykazał się nadmiernym formalizmem przy wykładni postanowień rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r., co stanowiło naruszenie prawa przy analizie dotyczącej zamiaru ustanowienia jej przez strony jako organizacji międzynarodowej.
91.      Po pierwsze, kwestionuje ona ocenę Sądu zawartą w pkt 306 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którą rezolucja ta nie kwalifikuje jej formalnie jako „organizacji międzynarodowej” ani nie określa jej statusu prawnego. Jej zdaniem Sąd powinien był, dla celów jej kwalifikacji prawnej, uwzględnić rzeczoną rezolucję, tak jak interpretuje ją protokół z posiedzenia z tego samego dnia dotyczącego przyszłego statusu „organizacji” oraz decyzje w sprawie przyjęcia jej pierwotnego statutu i późniejszych statutów.
92.      Po drugie, wnosząca odwołanie utrzymuje, że zawarte w pkt 307 zaskarżonego wyroku stwierdzenie Sądu, zgodnie z którym rezolucja z dnia 25 listopada 1994 r. nie zawiera żadnego postanowienia przyznającego jej osobowość prawną, jest „bezpodstawne w świetle prawa i praktyki organizacji międzynarodowych”. W tym względzie podnosi ona, że MTS w opinii doradczej z dnia 11 kwietnia 1949 r., Naprawienie szkód poniesionych w służbie Narodów Zjednoczonych(69), uznał osobowość prawną ONZ jako „osobowość obiektywną”, a nie tylko osobowość uznaną wyłącznie przez państwa założycielskie ONZ. W tym względzie wnosząca odwołanie została zarejestrowana jako organizacja międzynarodowa przez władze Bośni i Hercegowiny, Serbii i Macedonii Północnej i podpisała z Królestwem Belgii i Mjanmą/Birmą umowy w sprawie ustanowienia swojej siedziby na ich terytoriach, co jej zdaniem potwierdza, że korzysta ona ze statusu organizacji międzynarodowej w porządku międzynarodowym.
93.      Po trzecie, wnosząca odwołanie utrzymuje, że zawarte
w pkt 308 zaskarżonego wyroku twierdzenie, zgodnie z którym rezolucja z dnia 25 listopada 1994 r. nie przewidywała przyznania jej immunitetów w związku z wykonywaniem jej działalności, jest błędne, ponieważ takie immunitety przewidziano w art. 19 jej pierwotnego statutu, przyjętego na podstawie tej rezolucji.
94.      Po czwarte, wnosząca odwołanie kwestionuje zawarty w pkt 309 zaskarżonego wyroku wniosek Sądu, zgodnie z którym przedmiotowa rezolucja nie przyznaje jej „wszystki[ch] środk[ów] niezbędny[ch] do jej funkcjonowania oraz najlepszy[ch] gwarancj[i] stabilności, ciągłości i skuteczności w celu wykonywaniu jej zadań”, wobec czego
strony zamierzały ustanowić nie organizację międzynarodową, ale opcjonalny wspólny mechanizm finansowania,
z którego mogłyby korzystać według własnego uznania. Tymczasem zdaniem wnoszącej odwołanie okoliczność, że jest ona, zgodnie z zasadą specjalności, organizacją operacyjną na rzecz odbudowy państw znajdujących się w sytuacji pokonfliktowej, nie ogranicza jej do bycia jedynie mechanizmem opcjonalnym lub tymczasowym. Według niej takiemu wnioskowi przeczy ponadto przyjęcie jej pierwotnego statutu i późniejszych statutów.
95.      W tym względzie wnosząca odwołanie utrzymuje, że wbrew temu, co Sąd orzekł w pkt 310 zaskarżonego wyroku, postanowienia przewidujące ponowną ocenę jej działalności co sześć miesięcy oraz, w stosownym przypadku, włączenie tej działalności w bardziej ogólne ramy lub zakończenie owej działalności nie świadczą o braku stabilności i ciągłości powierzonych jej zadań, lecz przeciwnie – o ich skuteczności. Rola w zakresie kontroli działalności IMG powierzona jej organom kolegialnym na mocy art. 3 rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r. dowodzi tego, że strony zamierzały zapewnić tej organizacji, ustanowionej w pilnej sytuacji i w warunkach wojny, zarówno skuteczność operacyjną, jak i jej stabilność.
96.      Wnosząca odwołanie dodaje, że podejście przyjęte przez Sąd w pkt 311 zaskarżonego wyroku w odniesieniu do charakteru wkładów jej członków odpowiada tradycyjnemu podejściu stosowanemu wobec dużych organizacji międzynarodowych, które nie znajduje zastosowania do organizacji międzynarodowych o charakterze operacyjnym finansowanych w szczególny sposób z dobrowolnych wkładów.
97.      Wreszcie, po piąte, wnosząca odwołanie kwestionuje zawartą w pkt 312 zaskarżonego wyroku ocenę Sądu, zgodnie z którą rezolucja z dnia 25 listopada 1994 r. nie przewiduje przeniesienia ze stron na jej rzecz obowiązkowych uprawnień.
98.      Komisja kwestionuje te argumenty. W szczególności odpowiada, że osobowość prawna ONZ wynika z art. 104 Karty ONZ, uzupełnionej Konwencją dotyczącą przywilejów i immunitetów, której art. 1 wyraźnie przyznaje ONZ osobowość prawną(70). Rezolucja z dnia 25 listopada 1994 r. nie zawiera żadnego analogicznego postanowienia. Z drugiej strony Komisja twierdzi, że wbrew temu, co podnosi wnosząca odwołanie, warunek uznania danego podmiotu za organizację międzynarodową, polegający na wyposażeniu tego podmiotu we wszystkie środki niezbędne do jego funkcjonowania, a także w najlepsze gwarancje stabilności, ciągłości i skuteczności wykonywania jego zadań wynika z orzecznictwa przytoczonego w pkt 212 zaskarżonego wyroku. Komisja dodaje, że z treści tej rezolucji, a w szczególności z jej pkt 4 i 5, jasno wynika, że uczestnictwo we wnoszącej odwołanie było fakultatywne i że początkowo stanowiła ona mechanizm tymczasowy, podlegający odnowieniu co sześć miesięcy.
3)      Ocena
99.      Uważam, że dokonana przez Sąd ścisła wykładnia postanowień rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r. jest nieprawidłowa w zakresie, w jakim zmierza do sprowadzenia kwestii statusu prawnego wnoszącej odwołanie do kwestii treści tej rezolucji(71).
100. W związku z tym sam brak w tej rezolucji wyraźnych postanowień dotyczących statusu prawnego wnoszącej odwołanie oraz uznania jej własnej międzynarodowej osobowości prawnej nie stanowi determinującego czynnika, który wystarczy do wykazania, że strony nie miały zamiaru przyznać jej statusu organizacji międzynarodowej.
101. Po pierwsze, wiele aktów założycielskich organizacji międzynarodowych nie zawiera żadnego postanowienia, na mocy którego strony wyraźnie przyznają danemu podmiotowi taki status(72). Taki wymóg pomijałby ewolucyjny charakter organizacji.
102. Po drugie, zarówno w praktyce, jak i w orzecznictwie przyjmuje się, że organizacja międzynarodowa posiada międzynarodową osobowość prawną albo dlatego, że jej akt założycielski wyraźnie jej tę osobowość przyznaje(73), albo dlatego, że wyraźnie przyznaje jej tę osobowość akt powiązany z aktem założycielskim, albo dlatego, że w braku postanowień uznaje się, iż jest ona w nią domyślnie wyposażona(74). W konsekwencji współistnieją dwa podejścia(75). Pierwsze podejście, zastosowane przez MTS w opinii doradczej z dnia 11 kwietnia 1949 r., Naprawienie szkód poniesionych w służbie Narodów Zjednoczonych(76), zmierza do wyprowadzenia międzynarodowej osobowości prawnej ze zbioru obiektywnych przesłanek, przy czym chodzi o zbadanie, czy organizacja jest przeznaczona do wykonywania i korzystania z funkcji i praw, których nie można wyjaśnić inaczej niż przez posiadanie takiej osobowości prawnej(77). Drugie podejście zmierza do wyprowadzenia tej osobowości z samego międzynarodowego porządku prawnego, przy czym akt założycielski stanowi jedynie wyraz woli stron, wyrażonej w sposób wyraźny lub dorozumiany, utworzenia „nowego podmiotu prawa” odrębnego od nich samych, jak podkreślił MTS w swojej opinii doradczej z dnia 8 lipca 1996 r., Legalność użycia broni jądrowej przez państwo w konflikcie zbrojnym(78).
103. Po trzecie, podobnie brak w akcie założycielskim wyraźnych postanowień dotyczących przyznawania immunitetów nie oznacza, że dany podmiot nie posiada statusu organizacji międzynarodowej(79). W pkt 210 zaskarżonego wyroku, Sąd podkreślił, że immunitety przyznają organizacjom międzynarodowym „co do zasady” traktaty założycielskie (statuty) tych organizacji. Najbardziej znanym przykładem jest art. 105 Karty Narodów Zjednoczonych. Jest to przepis o charakterze ogólnym, uzupełniony protokołem dodatkowym. Okazuje się natomiast, że w przypadku organizacji stosunkowo mniejszych niż ONZ akty założycielskie nie zawierają żadnego postanowienia w tym zakresie, a przyznanie przywilejów i immunitetów jest wówczas przedmiotem szczególnych konwencji wielostronnych(80) lub umów dwustronnych, wśród których na pierwszym miejscu znajdują się porozumienia w sprawie siedziby lub umowy dotyczące działań o charakterze operacyjnym(81). Należy zatem zauważyć, że w pkt 330 zaskarżonego wyroku, Sąd wskazał, iż „pierwotny statut [wnoszącej odwołanie] [art. 19 ust. 2] […] przewidywał, że część z jej pracowników będzie korzystać z systemu immunitetów przysługujących UNHCR”. Pragnę dodać, że art. 19 ust. 1 tego statutu stanowi również, że prawidłowe wykonywanie funkcji powierzonych podmiotowi oraz realizacja wyznaczonych mu celów „wymagają, żeby organizacja korzystała z wszelkich niezbędnych przywilejów i immunitetów”(82).
104. W konsekwencji sam brak wyraźnych postanowień w rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r. nie pozwalał, moim zdaniem, podważyć przyznania takich immunitetów wnoszącej odwołanie.
105. Wreszcie, po czwarte, nie podzielam zawartego w pkt 309 zaskarżonego wyroku wniosku Sądu, zgodnie z którym z postanowień tej rezolucji wynika, że strony nie zamierzały ustanowić organizacji dysponującej wszystkimi środkami niezbędnymi do jej funkcjonowania oraz najlepszymi gwarancjami stabilności, ciągłości i skuteczności w celu wykonywania jej zadań, ale raczej opcjonalny mechanizm udostępniony stronom, z którego każda z nich mogła korzystać według własnego uznania.
106. Z jednej strony Sąd nie dokonał całościowej oceny elementów o charakterze organizacyjnym i materialnym zawartych w rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r., wbrew temu, czego zdaje się wymagać orzecznictwo międzynarodowe, na którym wyraźnie oparł się on w pkt 212 zaskarżonego wyroku. Nic nie wskazuje na to, że wszystkie środki niezbędne do funkcjonowania organizacji powinny być zawarte w akcie założycielskim. Przyjmuje się bowiem, że wprawdzie kompetencje przyznane organizacjom międzynarodowym są co do zasady wyrażane expressis verbis w ich akcie założycielskim, jednak mogą one opierać się na podstawach bardziej nieformalnych lub być wywiedzione przy zastosowaniu teorii kompetencji dorozumianych. Wynika to ze szczególnego charakteru aktów założycielskich uznanego przez MTS w orzecznictwie, do którego Sąd wyraźnie odsyła w pkt 211 tego wyroku, w szczególności ze względu na ich hybrydowy charakter „zarówno konwencyjny, jak i instytucjonalny”(83).
107. Z drugiej strony przy ocenie tych gwarancji stabilności, ciągłości i skuteczności w celu wykonywania zadań przez wnoszącą odwołanie Sąd nie wziął pod uwagę roli powierzonej organizacji, charakteru jej zadań ani zakresu jej działalności. Strony zaś nie mogą przewidywać takich samych gwarancji w zależności od tego, czy dana organizacja ma charakter ogólny lub uniwersalny, czy przeciwnie – szczególny lub regionalny, oraz od tego, czy powierzone jej zadania mają charakter stały, czy tymczasowy(84).
108. W konsekwencji w odniesieniu do podmiotu takiego jak IMG, który został ustanowiony w czasie, gdy Bośnia i Hercegowina pozostawała jeszcze w stanie wojny, i którego mandat polegał na uczestnictwie w odbudowie i odnowie tego państwa, okoliczność, że rezolucja z dnia 25 listopada 1994 r. przewiduje ponowną ocenę, reintegrację lub zaprzestanie działalności, jak podkreślił Sąd w pkt 310 zaskarżonego wyroku, niekoniecznie oznacza moim zdaniem, że podmiot ten jest pozbawiony najlepszych gwarancji stabilności i ciągłości w celu wykonywania swoich zadań. W pkt 367 tego wyroku Sąd przyznał zresztą, że sygnatariusze tej rezolucji, przyjmując późniejsze statuty, zamierzali zapewnić jej pewną stabilność i powierzyć jej wyspecjalizowane zadania w dziedzinie odbudowy i rozwoju wykraczające poza terytorium tego państwa.
109. W związku z tym wydaje mi się, że aby dany podmiot mógł korzystać ze statusu organizacji międzynarodowej, nie można wymagać, by zadania, do których ów podmiot został utworzony, były stabilne i ciągłe, gdyż w przeciwnym razie prowadziłoby to do pominięcia ogromnej różnorodności organizacji międzynarodowych, ich ewolucyjnego charakteru oraz charakteru powierzonych im zadań(85).
110. W świetle tych okoliczności proponuję uwzględnić tę drugą uwagę krytyczną dotyczącą nadmiernego formalizmu przy wykładni postanowień rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r.
c)      W przedmiocie trzeciej uwagi krytycznej dotyczącej błędnej oceny pierwotnego statutu wnoszącej odwołanie w zakresie istotnego „kontekstu”
111. Na wypadek gdyby Trybunał potwierdził ocenę Sądu, zgodnie z którą właściwa umowa międzynarodowa składa się wyłącznie z rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r., należy ustalić, czy Sąd dokonał wykładni postanowień tej umowy z należytym uwzględnieniem kontekstu, w jaki wpisuje się ta umowa, zgodnie art. 31 ust. 1 i 2 Konwencji wiedeńskiej.
1)      Zaskarżony wyrok
112. W pkt 313–318 zaskarżonego wyroku Sąd zbadał kontekst, w jakim przyjęto rezolucję z dnia 25 listopada 1994 r., i powołał się w tym względzie na szereg dokumentów, a mianowicie na: sprawozdanie z dnia 29 listopada 1994 r.
(pkt 314 tego wyroku), zakres zadań IMG-IBH (pkt 315 i 316 tego wyroku), zaświadczenie z dnia 14 grudnia 1994 r. sporządzone przez koordynatora specjalnej operacji UNHCR w byłej Jugosławii, który przewodniczył posiedzeniu w dniu 25 listopada 1994 r., na którym przyjęto rezolucję z tego samego dnia (pkt 317 tego wyroku), i wreszcie zaproszenie na to posiedzenie (pkt 318 zaskarżonego wyroku).
113. Jak wynika z pkt 313 i 319 tego wyroku, Sąd orzekł, że elementy tego kontekstu potwierdziły interpretację warunków i celu rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r., zgodnie z którą to interpretacją ani celem, ani skutkiem owego aktu nie było nadanie wnoszącej odwołanie statusu organizacji międzynarodowej.
2)      Argumenty stron
114. Wnosząca odwołanie utrzymuje, że Sąd nieprawidłowo określił istotny kontekst, w jakim przyjęto rezolucję z dnia 25 listopada 1994 r., gdy wykluczył uwzględnienie jej pierwotnego statutu i preferował odwołać się do zakresu jej zadań załączonego do tej rezolucji oraz do zastrzeżeń wyrażonych przez niektórych uczestników posiedzenia w dniu 25 listopada 1994 r.
115. Komisja kwestionuje te argumenty.
3)      Ocena
116. Uważam, że Sąd naruszył zakres ogólnej reguły interpretacji zawartej w art. 31 Konwencji wiedeńskiej, gdy oddzielił
treść rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r. od bezpośredniego kontekstu, w jaki dokument ten się wpisywał, a w szczególności od pierwotnego statutu wnoszącej odwołanie.
117. Zgodnie z art. 31 ust. 1 tej Konwencji traktat „należy interpretować w dobrej wierze, zgodnie ze zwykłym znaczeniem, jakie należy przypisywać użytym w nim wyrazom w ich kontekście, oraz w świetle jego przedmiotu i celu”. Tak więc w swojej opinii doradczej z dnia 23 lipca 2025 r., Obowiązki państw w zakresie zmian klimatycznych, MTS przypomniał, że każdy z tych sposobów wykładni powinien być brany pod uwagę „w ramach jednej złożonej operacji”(86). Te sposoby wykładni powinny być rozpatrywane nie odrębnie, lecz łącznie, „a ich zastosowanie zależy w każdym konkretnym przypadku od szczególnego kontekstu, w którym traktat został przyjęty, oraz od subiektywnej oceny zmiennych okoliczności”(87). Ponadto w swoich komentarzach do projektu artykułów o prawie traktatów(88) KPM podkreśliła już, że wszystkie różne elementy wykładni należy „wrzucić do jednego tygla”, a rezultat ich wzajemnego oddziaływania stanowi wykładnię prawnie relewantną”(89).
118. Ponadto z art. 31 ust. 2 Konwencji wiedeńskiej wynika, że wyrazy użyte w traktacie są nierozerwalnie związane z jego kontekstem, który obejmuje w szczególności – oprócz tekstu, wstępu i załączników do tego traktatu – „każdy dokument sporządzony przez jedną lub więcej stron
w związku z zawarciem traktatu, przyjęty przez inne strony jako dokument odnoszący się do traktatu”(90). Wyrażenie „w związku z zawarciem traktatu” w angielskiej wersji językowej tej Konwencji zostało przetłumaczone jako „in connection with the conclusion of the treaty”, co wskazuje, że ma ono raczej konotację przyczynową niż czasową.
119. Zaś pierwotny statut przyjęty w dniu 10 marca 1995 r. zarówno ze względu na swą naturę, jak i funkcję wpisywał się w proces ustanowienia wnoszącej odwołanie, sformalizowany rezolucją z dnia 25 listopada 1994 r.
120. Istnieje bowiem oczywisty związek między tymi dwoma dokumentami. Jak podkreślił Sąd w pkt 266–273 zaskarżonego wyroku, rezolucja z dnia 25 listopada 1994 r. wymienia „zgod[ę] przedstawicieli rządów i organizacji międzynarodowych […] na sformalizowanie, począwszy od tej daty, ustanowienia [wnoszącej odwołanie]” (pkt 266 tego wyroku), zgodnie z załącznikiem do tej rezolucji, dotyczącym funkcjonowania i działalności operacyjnej wnoszącej odwołanie, oraz na zatwierdzenie „regulamin[u] organizacyjneg[o] [d’IMG-IBH]” (pkt 271 tego wyroku). Wspomniana rezolucja, w załączniku przyjętym tego samego dnia, wyraźnie odnosi się w swoim przedmiocie do „przyszłego statutu IMG-IBH”.
121. Ponadto intencje wyrażone w tych dwóch dokumentach są zbieżne co do zamierzonego celu, a mianowicie ustanowienia autonomicznej jednostki dysponującej wystarczającą wiedzą fachową, aby uczestniczyć w odbudowie Bośni i Hercegowiny oraz w powrocie osób przesiedlonych(91). Jak wynika z pkt 332 zaskarżonego wyroku, przyjęcie pierwotnego statutu było poprzedzone posiedzeniem przygotowawczym komitetu zarządzającego w dniu 13 lutego 1995 r., który w tamtym czasie składał się z państw, z których wszystkie podpisały rezolucję z dnia 25 listopada 1994 r., a organ ten zatwierdził ów statut wymaganą większością dwóch trzecich głosów swoich członków zgodnie z pkt 3 tej rezolucji.
122. Pierwotny statut formalnie wyposażył wnoszącą odwołanie w strukturę instytucjonalną, ustanawiając w szczególności siedzibę organizacji, jej organy kolegialne i jej sekretariat. Odnosi się on do zadań spoczywających na wnoszącej odwołanie, określonych przy przyjęciu wspomnianej rezolucji, oraz opisuje proces podejmowania decyzji. W szczególności art. 18 tego statutu przyznaje wnoszącej odwołanie osobowość prawną prawa wewnętrznego, dającą jej zdolność do zawierania umów, nabywania, najmu i rozporządzania nieruchomościami, a także zdolność do przyjmowania i wydatkowania środków finansowych prywatnych i publicznych, a wreszcie zdolność sądową. Co się tyczy art. 19 rzeczonego statutu, przyznaje jej on przywileje i immunitety niezbędne do wykonywania jej zadań.
123. W związku z tym wydaje mi się, że pierwotny statut stanowił kluczowy element realizacji logiki opartej zasadniczo na konsensusie, leżącej u podstaw rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r. i wpisywał się w istotny kontekst w znacznie większym stopniu niż prace przygotowawcze, na których Sąd oparł się w pkt 318 zaskarżonego wyroku.
124. Pragnę w tym względzie zauważyć, że choć prace przygotowawcze
mogą odzwierciedlać intencje stron, to jednak w zakresie, w jakim wpisują się one w bardzo szczególne
ramy procedur negocjacji międzynarodowych, stanowią jedynie uzupełniający środek interpretacji traktatu objęty nie art. 31 Konwencji wiedeńskiej, lecz jej art. 32(92). Sąd słusznie zresztą przypominał o tym w pkt 325 zaskarżonego wyroku.
125. W świetle powyższych elementów uważam, że należy uwzględnić argument wnoszącej odwołanie, zgodnie z którym Sąd był zobowiązany uwzględnić jej pierwotny statut jako element istotnego kontekstu dla celów wykładni rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r., gdyż w istocie Sąd naruszył zakres ogólnej reguły interpretacji określonej w art. 31 ust. 1 i 2 Konwencji wiedeńskiej.
d)      W przedmiocie czwartej uwagi krytycznej dotyczącej błędnej oceny pierwotnego statutu i późniejszych statutów wnoszącej odwołanie w ramach „późniejszej praktyki”
126. Ta uwaga krytyczna jest skierowana przeciwko pkt 321–346 zaskarżonego wyroku.
127. Dotyczy ona zakresu, w jakim pierwotny statut i późniejsze statuty wnoszącej odwołanie stanowiły „późniejszą praktykę” wpisującą się bądź w ramy ogólnej reguły interpretacji ustanowionej w art. 31 ust. 3 lit. b) Konwencji wiedeńskiej, ponieważ świadczyły o zgodzie stron co do wykładni rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r., bądź w ramy uzupełniających środków interpretacji, o których mowa w art. 32 tej Konwencji, jako że odzwierciedlały one zachowanie jednej lub kilku stron przy stosowaniu tej rezolucji. Praktyka jednej strony lub niektórych stron ma mniejszą wartość interpretacyjną niż zgodna praktyka wszystkich stron(93).
128. Kwestia uwzględnienia pierwotnego statutu wnoszącej odwołanie w ramach późniejszego porozumienia lub późniejszej praktyki pojawia się jedynie na wypadek, gdyby Trybunał orzekł, że statut ten nie wchodzi w zakres kontekstu, w którym przyjęto rezolucję z dnia 25 listopada 1994 r.
(art. 31 ust. 1 i 2 tej Konwencji).
1)      Zaskarżony wyrok
129. W pkt 323–326 zaskarżonego wyroku Sąd przypomniał zasady regulujące uwzględnianie późniejszej praktyki.
130. W pkt 323 i 324 tego wyroku Sąd podkreślił w szczególności, że zgodnie z brzmieniem art. 31 ust. 3 lit. a) i b) Konwencji wiedeńskiej nie można uznać za ustanawiający późniejszą praktykę instrumentu, który został przyjęty bez poparcia wszystkich państw będących stronami tego traktatu, i odwołał się w tym zakresie do wyroku MTS z dnia 31 marca 2014 r., Połów wielorybów na Antarktydzie (Australia przeciwko Japonii; Nowa Zelandia, interwenient)(94).
131. W pkt 325 i 326 zaskarżonego wyroku Sąd wskazał ponadto, że zgodnie z art. 32 tej Konwencji można odwoływać się do uzupełniających środków interpretacji w celu potwierdzenia znaczenia wynikającego z zastosowania ogólnej reguły interpretacji, obejmującej tekst, kontekst oraz przedmiot i cel, lub w celu ustalenia znaczenia w przypadku, gdy wynikające zeń znaczenie jest dwuznaczne lub niejasne, lub prowadzi do rezultatu wyraźnie absurdalnego lub nierozsądnego.
132. Jak wynika z pkt 327 tego wyroku, to właśnie w świetle tych zasad Sąd zbadał w pkt 328–345 tego wyroku, czy wnosząca odwołanie mogła powołać się na praktykę stosowaną później przez jej członków, określoną w jej pierwotnym statucie i późniejszych statutach.
133. W pierwszej kolejności Sąd wykluczył zastosowanie art. 32 Konwencji wiedeńskiej. W pkt 328 zaskarżonego wyroku Sąd wskazał bowiem, że w świetle jego wcześniejszych ocen postanowienia rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r. są pozbawione niejasności lub dwuznaczności i nie prowadzą do wyraźnie absurdalnej lub nierozsądnej interpretacji w rozumieniu tego art. 32. W konsekwencji Sąd stwierdził w pkt 329 tego wyroku, że aby pierwotny statut i późniejsze statuty potraktować jako późniejszą praktykę w rozumieniu art. 31 ust. 3 lit. b) tej Konwencji, konieczne było wykazanie, iż wprowadzone przez te statuty zmiany interpretacji postanowień tej rezolucji zatwierdzili „wszyscy sygnatariusze [rzeczonej] rezolucji lub przynajmniej wszyscy członkowie [wnoszącej odwołanie]”.
134. W drugiej kolejności Sąd przedstawił powody, dla których przesłanka ta nie została spełniona. W pkt 346 rzeczonego wyroku orzekł on, że „późniejsza praktyka po przyjęciu rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r., a następnie po przyjęciu pierwotnego statutu i statutu z 2012 r., nie świadczy o wystarczająco szerokim i wyraźnym uznaniu statusu [wnoszącej odwołanie] jako organizacji międzynarodowej, zarówno ze strony sygnatariuszy tej rezolucji, jak i ze strony członków [wnoszącej odwołanie]”.
2)      Argumenty stron
135. Wnosząca odwołanie kwestionuje rozumowanie Sądu przedstawione w pkt 321–346 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym jej pierwotny statut i późniejsze statuty nie świadczą o przyjętym później porozumieniu między stronami lub o późniejszej praktyce przez nie stosowanej, które byłyby istotne dla celów wykładni rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r.
136. W pierwszej kolejności utrzymuje ona, że Sąd naruszył art. 31 ust. 3 lit. a) i b) Konwencji wiedeńskiej.
137. Po pierwsze, Sąd naruszył prawo w pkt 324 zaskarżonego wyroku, gdy stwierdził, że wszystkie strony umowy międzynarodowej muszą brać udział w danej praktyce, aby mogła ona zostać uwzględniona na potrzeby wykładni tej umowy. Wyrok MTS z dnia 31 marca 2014 r., Połów wielorybów na Antarktydzie (Australia przeciwko Japonii; Nowa Zelandia, interwenient)(95), na który powołał się Sąd, nie ma znaczenia dla sprawy, ponieważ zdaniem wnoszącej odwołanie wyrok ten dotyczył zaleceń, które nie miały mocy wiążącej i które zostały przyjęte bez poparcia wszystkich państw będących stronami danej konwencji, a w szczególności bez zgody głównego zainteresowanego państwa.
138. Wnosząca odwołanie utrzymuje, że to naruszenie prawa spowodowało wadliwość ocen zawartych w pkt 329, 331, 336 i 337 zaskarżonego wyroku. Otóż Sąd nie mógł uzależnić uwzględnienia późniejszych statutów wnoszącej odwołanie „od tego, czy wszyscy [jej] członkowie […] zatwierdzili taką zmianę” (pkt 329 zaskarżonego wyroku) ani zarzucać jej, że nie wykazała, iż jej pierwotny statut i jej statut
z 2012 r. odzwierciedlały „wolę wszystkich sygnatariuszy rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r. lub przynajmniej jej członków, aby nadać jej status organizacji międzynarodowej” (pkt 331 zaskarżonego wyroku).
139. Po drugie, wnosząca odwołanie kwestionuje ocenę Sądu zawartą w pkt 322 i 346 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którą, aby móc uwzględnić późniejszą praktykę,
owa praktyka powinna świadczyć „o wystarczająco szerokim i wyraźnym uznaniu statusu […] organizacji międzynarodowej”.
140. Po trzecie, wnosząca odwołanie twierdzi, że przy założeniu, iż strony rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r. nie miały formalnie wyrażonego zamiaru utworzenia organizacji międzynarodowej, Sąd powinien był uwzględnić późniejsze statuty w zakresie, w jakim wskazywały one na ewolucyjny charakter wykładni tej rezolucji.
141. Po czwarte, wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi, że – wbrew temu, co stanowi art. 31 ust. 3 lit. b) Konwencji wiedeńskiej – nie zbadał on, czy praktyka przyjęta przez Komisję w ramach wykonywania budżetu Unii w trybie zarządzania wspólnego lub pośredniego wskazuje na zgodność stanowisk między Komisją a wnoszącą odwołanie co do jej statusu organizacji międzynarodowej.
142. Po piąte, wnosząca odwołanie utrzymuje, że Sąd przeinaczył przedstawione przez nią w pierwszej instancji dowody, gdy stwierdził w pkt 335 zaskarżonego wyroku, że podniosła ona na rozprawie, iż jej statut z 2012 r. został podpisany przez Republikę Francuską, Republikę Włoską i Finlandię, a także przez Królestwo Szwecji i Królestwo Norwegii, podczas gdy z dowodów tych wynika, że statut ten został przyjęty jednomyślnie przez komitet zarządzający. Ponadto, jeśli chodzi o pismo władz szwedzkich z dnia 2 lipca 2020 r., jest ono pozbawione znaczenia, a Sąd przeinaczył jego treść w pkt 339 tego wyroku.
143. Po szóste, wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi, że odniósł się do dokumentów dotyczących sporządzonego przez OLAF sprawozdania z dochodzenia(96), które Komisja wyraźnie postanowiła pominąć w celu wydania spornej decyzji.
144. Wreszcie, po siódme, wnosząca odwołanie utrzymuje, że Sąd naruszył obowiązek uzasadnienia, gdy nie wyjaśnił powodów, dla których pominął w swojej ocenie dokumenty dotyczące Republiki Włoskiej i Królestwa Norwegii, na które powołano się w pierwszej instancji.
145. W drugiej kolejności wnosząca odwołanie utrzymuje, że Sąd błędnie zastosował art. 32 Konwencji wiedeńskiej.
146. Sąd naruszył bowiem prawo, gdy uznał, że nie zostały spełnione przesłanki stosowania tego artykułu, przez co niesłusznie odmówił wyciągnięcia wszystkich konsekwencji z relacji przewidzianej między art. 31 i 32 Konwencji wiedeńskiej.
147. Przeciwnie, wbrew temu, co Sąd orzekł w pkt 328 zaskarżonego wyroku, rezultat, do którego prowadzi wykładnia oparta na art. 31 tej Konwencji, należałoby uznać za „absurdalny lub nierozsądny”, skoro Komisja uznawała
jej status
jako organizacji międzynarodowej przez ponad 20 lat i mogłaby nagle odmówić jej tego statusu. W tym kontekście wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi, że nie uznał umów o delegowaniu zadań podpisanych przez Komisję w ramach wykonywania budżetu za stanowiące „zachowanie jednej lub więcej stron przy stosowaniu traktatu po jego zawarciu” w rozumieniu art. 32 tej Konwencji, przywołane w pkt 326 tego wyroku.
148. Komisja kwestionuje te argumenty. Podnosi ona w szczególności, że trafne jest odniesienie do wyroku MTS z dnia 31 marca 2014 r., Połów wielorybów na Antarktydzie (Australia przeciwko Japonii; Nowa Zelandia, interwenient)(97), który jedynie powtarza kryterium prawne przewidziane w art. 31 ust. 3 Konwencji wiedeńskiej. Dodaje ona, że Sąd uwzględnił przecież „ewolucyjny charakter wykładni” umowy międzynarodowej, gdy przypomniał w tym kontekście, że Komisja uznawała wnoszącą odwołanie za organizację międzynarodową aż do chwili, gdy wobec powstałych wątpliwości co do tego statusu nie była zobowiązana do zawierania z nią nowych umów o delegowaniu zadań.
3)      Ocena
149. Na wstępie pragnę podkreślić, że wbrew temu, co wydaje się zakładać wnosząca odwołanie na poparcie swojej argumentacji, jej pierwotnego statutu i późniejszych statutów nie można rozpatrywać w świetle art. 31 ust. 3 lit. a) Konwencji wiedeńskiej, który dotyczy „późniejsz[ych] porozumieni[eń] między stronami”. Statuty te zostały bowiem przyjęte na podstawie decyzji podjętych przez organ kolegialny wnoszącej odwołanie, komitet zarządzający, wymaganą większością dwóch trzecich głosów jego członków. W ten sposób strony przyjęły te statuty, występując w charakterze członków organu traktatowego, a nie jako strony umowy międzynarodowej(98). Natomiast, jak wynika z projektu konkluzji, praktyka organizacji wchodzi w zakres pojęcia „późniejszej praktyki”(99).
i)      W przedmiocie zarzucanych naruszeń prawa przy stosowaniu art. 31 ust. 3 lit. b) Konwencji wiedeńskiej dotyczącego ogólnej reguły interpretacji
150. Międzynarodowe orzecznictwo dotyczące znaczenia i zakresu „późniejszej praktyki” zostało ukształtowane w szeregu opinii doradczych MTS dotyczących praktyki organów organizacji międzynarodowych(100). Przed zbadaniem poszczególnych uwag krytycznych sformułowanych przez wnoszącą odwołanie należy przypomnieć jego główne kierunki. Wyrok MTS z dnia 31 marca 2014 r., Połów wielorybów na Antarktydzie (Australia przeciwko Japonii; Nowa Zelandia, interwenient)(101), do którego Sąd trafnie się odniósł, stanowi najnowsze rozwinięcie tego orzecznictwa.
151. Przede wszystkim, „późniejsza praktyka”, o której mowa w art. 31 ust. 3 lit. b) Konwencji wiedeńskiej, odgrywa szczególnie ważną rolę przy wykładni aktów założycielskich organizacji międzynarodowej. Jak stwierdził MTS już w 1949 r. w odniesieniu do ONZ, „prawa i obowiązki podmiotu takiego jak [ONZ] powinny zależeć od jego celów i funkcji określonych w jego akcie założycielskim lub zeń wynikających i rozwiniętych w praktyce”(102).
152. Następnie, późniejsza praktyka jest uważana za element autentycznej wykładni woli stron, a zatem jest istotna dla wykładni umowy międzynarodowej jedynie w zakresie, w jakim świadczy ona o wspólnym rozumieniu przez strony znaczenia tej umowy. Sąd prawidłowo przypomniał zatem zasadę wyrażoną w wyroku MTS z dnia 31 marca 2014 r., Połów wielorybów na Antarktydzie (Australia przeciwko Japonii; Nowa Zelandia, interwenient)(103), zgodnie z którą dokumentów nie można uznać za stanowiące późniejszą praktykę ustanawiającą porozumienie stron co do wykładni traktatu, w rozumieniu art. 31 ust. 3 lit. b) Konwencji wiedeńskiej, jeżeli dokumenty te zostały przyjęte bez poparcia wszystkich państw będących stronami tego traktatu.
153. Wartość interpretacyjna rozpatrywanej praktyki będzie zatem zależała od tego, czy państwa będące stronami przyjęły jasne i zgodne zachowanie przez wystarczający czas, co MTS podkreślił w wyroku z dnia 19 maja 2025 r., Wytyczenie granicy lądowej i morskiej oraz suwerenność nad wyspami (Gabon/Gwinea Równikowa)(104). Zdaniem KPM czynniki takie jak stałość i skala są czynnikami istotnymi(105).
154. MTS nie wymaga jednak, aby każda ze stron traktatu wyraźnie wyraziła zgodę na daną praktykę. Wystarczy, by praktyka ta została zaakceptowana przez wszystkie strony lub by te strony wyraziły na nią milczącą zgodę, przy czym żadna z nich nie zgłosiła bezpośredniego i wyraźnego sprzeciwu. Na przykład w opinii doradczej z dnia 21 czerwca 1971 r., Skutki prawne dla państw wynikające z dalszej obecności Republiki Południowej Afryki w Namibii (Afryce Południowo-Zachodniej) pomimo rezolucji 276 (1970) Rady Bezpieczeństwa(106), MTS przyjął istnienie milczącej akceptacji pozostałych państw będących stronami, ponieważ okoliczności były takie, że brak reakcji lub sprzeciwu mógł być rozsądnie uznany za zgodę(107). Jak wyjaśnia KPM nie wymaga to, aby każda ze stron indywidualnie stosowała tę praktykę. Wystarczy, że ją zaakceptowała(108).
155. W ten sam sposób w wyroku z dnia 11 marca 2015 r., Oberto i O’Leary(109) Trybunał uznał, że „orzecznictwo Rady ds. Zażaleń Szkół Europejskich […] należy uznać za późniejszą praktykę stosowania Konwencji określającej Statut Szkół Europejskich [(110)] w rozumieniu art. 31 ust. 3 lit. b) Konwencji wiedeńskiej”(111). Ponieważ praktyka ta „nigdy nie została zakwestionowana przez strony wspomnianej konwencji […] brak zakwestionowania przez te strony należy rozumieć jako przejaw ich dorozumianej zgody na taką praktykę”(112).
156. Wreszcie, gdy wyraźnie wyrażono stanowisko odmienne, jak miało to miejsce w sprawie zakończonej wyrokiem MTS z dnia 31 marca 2014 r., Połów wielorybów na Antarktydzie (Australia przeciwko Japonii; Nowa Zelandia, interwenient)(113), lub gdy dokument przyjęto mimo sprzeciwu kilku państw, jak miało to miejsce w sprawie zakończonej opinią doradczą z dnia 8 lipca 1996 r., Legalność użycia broni jądrowej przez państwo w konflikcie zbrojnym(114), brak jest porozumienia, a w konsekwencji brak późniejszej praktyki w rozumieniu art. 31 ust. 3 lit. b) Konwencji wiedeńskiej(115). Jednakże MTS bierze pod uwagę kontekst, w jakim przyjęto przedmiotowe dokumenty(116). Przykładowo, w opinii doradczej z dnia 20 lipca 1962 r., Niektóre wydatki Organizacji Narodów Zjednoczonych (art. 17 ust. 2 Karty)(117), Trybunał ten orzekł, że rezolucje organu takiego jak Zgromadzenie Ogólne ONZ, które zostały przyjęte większością dwóch trzecich głosów jego członków, pomimo głosów przeciwnych, mają jednak znaczenie interpretacyjne(118).
157. To w świetle tych zasad należy zbadać poszczególne uwagi krytyczne sformułowane przez wnoszącą odwołanie.
158. Po pierwsze, należy od razu oddalić argument wnoszącej odwołanie, zgodnie z którym zawieranie umów o delegowaniu zadań w trybie zarządzania wspólnego lub pośredniego świadczyło o istnieniu porozumienia między Komisją a nią samą co do jej statusu organizacji międzynarodowej, a tym samym o istnieniu istotnej praktyki w rozumieniu art. 31 ust. 3 lit. b) Konwencji wiedeńskiej. Komisja nie jest bowiem stroną rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r., a przy zawarciu tych umów nie uczestniczyła żadna ze stron tej rezolucji(119).
159. Po drugie, należy również oddalić argument wnoszącej odwołanie, zgodnie z którym wyrok MTS z dnia 31 marca 2014 r., Połów wielorybów na Antarktydzie (Australia przeciwko Japonii; Nowa Zelandia, interwenient)(120), na który powołał się Sąd, nie ma znaczenia z tego powodu, że decyzje dotyczące przyjęcia jej statutów są prawnie wiążące. Z wyroku tego wynika bowiem jasno, że zasadniczy element późniejszej praktyki opiera się raczej na wzajemnej zgodzie państw będących stronami co do meritum porozumienia niż na formie lub nazwie nadanej danym dokumentom czy też posiadanej przez nie mocy wiążącej.
160. Po trzecie, wbrew temu, co twierdzi wnosząca odwołanie, Sąd nie naruszył też prawa w pkt 322 i 346 zaskarżonego wyroku, wymagając zasadniczo, aby dana praktyka świadczyła o „wystarczająco szerokim i wyraźnym uznaniu statusu [wnoszącej odwołanie] jako organizacji międzynarodowej”.
161. Uważam natomiast, że Sąd dopuścił się dwóch naruszeń prawa, które doprowadziły do odmówienia jakiejkolwiek wartości interpretacyjnej decyzjom dotyczącym przyjęcia pierwotnego statutu i późniejszych statutów wnoszącej odwołanie.
162. W pierwszej kolejności Sąd zastosował bardziej rygorystyczne kryterium dowodowe niż kryterium wymagane w orzecznictwie międzynarodowym. Nie mógł on wymagać od wnoszącej odwołanie, aby wykazała zgodę wszystkich sygnatariuszy rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r., lub przynajmniej jej członków, na przyjęcie tych statutów.
163. MTS wychodzi bowiem z założenia, że akt przyjęty przez organ organizacji międzynarodowej, złożony z przedstawicieli państw będących stronami, jest uznawany za zaakceptowany przez wszystkie strony, chyba że zostanie wykazane
istnienie różnicy zdań,
sprzeciwu lub ewidentnie odmiennego stanowiska w tym organie(121).
164. niniejszym przypadku owe statuty przyjęto zgodnie z zasadami proceduralnymi i zasadami głosowania określonymi w rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r. przez strony, czyli przez przedstawicieli państw będących stronami, zasiadających w komitecie zarządzającym, wymaganą większością dwóch trzecich głosów jego członków (pkt 268 i 333 zaskarżonego wyroku). Nic nie wskazuje na to, by przedstawiciele ci wyrazili brak zgody co do zakresu art. 18 i 19 pierwotnego statutu, na mocy których wnoszącej odwołanie przyznano zdolność prawną i immunitety, czy też co do treści art. 1 statutu z 2012 r., który wyraźnie przyznaje jej status organizacji międzynarodowej. Budzi moje zdziwienie przedstawiony przez Sąd w pkt 339 zaskarżonego wyroku argument, zgodnie z którym władze szwedzkie miały wskazać w 2014 r., w następstwie dochodzenia OLAF‑u, a w 2020 r., w następstwie wystosowanego przez Komisję
żądania udzielenia informacji, że IMG nie jest organizacją międzynarodową, i to pomimo tego, że ambasador Szwecji w Belgradzie (Serbia), sprawujący wówczas funkcję przewodniczącego komitetu zarządzającego IMG, podpisał statut z 2012 r. uznający ten status wnoszącej odwołanie. Termin „organizacja międzynarodowa” jest terminem utrwalonym. Jeżeli termin prawny zostaje użyty w traktacie, należy domniemywać, że strony zamierzały nadać mu znaczenie, jakie jest mu zwykle przypisywane w prawie międzynarodowym. Ponadto, o ile prawdą jest, jak zauważył Sąd w pkt 333 zaskarżonego wyroku, że władze fińskie złożyły oświadczenie dotyczące politycznego charakteru pierwotnego statutu, o tyle pragnę jednak zauważyć, że podpisały one ten statut i wyraziły zgodę na późniejsze statuty, na mocy których wnosząca odwołanie została określona jako „organizacja międzynarodowa”(122).
165. Uważam również, że stanowiska wyrażone przez strony w 2014 r. w następstwie dochodzenia OLAF‑u, a następnie w 2019 r. i 2020 r. w wyniku wystosowanego przez Komisję
żądania udzielenia informacji, do których to stanowisk Sąd odnosi się w pkt 338–341 zaskarżonego wyroku, nie mogły przeważać nad samym brzmieniem statutu pierwotnego i późniejszych statutów(123). Jeżeli strony nie zgadzały się z praktyką wnoszącej odwołanie, jeżeli ich zamiarem nie było ani utworzenie organizacji międzynarodowej, ani przyznanie jej międzynarodowej osobowości prawnej, wówczas to na nich spoczywał obowiązek wyrażenia swej dezaprobaty, tym bardziej że wydaje się, iż planowane zmiany zostały podane do wiadomości stron podczas posiedzenia przygotowawczego, jak twierdzi wnosząca odwołanie. Jak przypomniał MTS w opinii doradczej z dnia 20 grudnia 1980 r., Wykładnia porozumienia z dnia 25 marca 1951 r. pomiędzy WHO i Egiptem(124), sam fakt bycia członkiem organizacji „pociąga za sobą pewne wzajemne obowiązki współpracy i działania w dobrej wierze”(125).
166. W drugiej kolejności uważam, że Sąd naruszył prawo, gdy nie uwzględnił ewolucyjnego charakteru wnoszącej odwołanie, o którym świadczy przyjęcie późniejszych statutów.
167. Wbrew temu, co podnosiła Komisja na rozprawie, wydaje mi się, że późniejsza praktyka organizacji, o ile działa ona w ramach wykonywania swoich kompetencji, może prowadzić do ponownej wykładni postanowień jej aktu założycielskiego, bez konieczności zawarcia nowej umowy międzynarodowej w należytej formie.
168. Reguły interpretacji określone w art. 31 i 32 Konwencji wiedeńskiej pozwalają na uwzględnienie tych okoliczności i ewolucyjnego charakteru organizacji międzynarodowych.
169. MTS przyznał na przykład, że Karta Narodów Zjednoczonych może być zgodnie z prawem interpretowana, reinterpretowana, a nawet zmieniana na podstawie praktyki ONZ, przy czym uznał, że tekst aktu założycielskiego organizacji ma charakter z natury ewolucyjny, nie do pogodzenia z wykładnią utrwalającą jego znaczenie w określonym momencie(126).
170. W swoim komentarzu do art. 2 projektu artykułów KPM zwróciła również uwagę na konieczność „zachowania równowagi między zasadami zapisanymi w akcie założycielskim i formalnie przyjętymi przez członków, z jednej strony, a potrzebą rozwoju organizacji jako instytucji, z drugiej strony”(127). Ponadto KPM podkreśliła w 2018 r. w ramach swoich prac, że późniejsza praktyka stron może świadczyć zarówno o ówczesnej, jak i ewolucyjnej wykładni traktatu w zależności od okoliczności i z uwzględnieniem innych środków wykładni(128). Nie wykluczyła tego w odniesieniu do późniejszej praktyki organizacji.
171. Ponadto warto zwrócić uwagę na refleksję Denysa Simona zawartą w rozprawie poświęconej sądowej wykładni traktatów organizacji międzynarodowych(129): „sędzia powinien dążyć do nadania skuteczności nie tyle pierwotnej woli stron, wyrażonej raz na zawsze przy zawarciu traktatu, ile aktualnej woli państw członkowskich, tak jak wyraża się ona w toku stosowania konwencji. […] Innymi słowy, chodzi zatem o wyciągnięcie konsekwencji przy wykładni traktatów instytucjonalnych z upływu czasu, którego zasadnicze znaczenie wykazałem […] w samej definicji aktów założycielskich organizacji międzynarodowych: zgodność woli, która doprowadziła do zawarcia konwencji, nie wyczerpała się w sporządzeniu dokumentu; stosowanie takiej konwencji zakłada koniecznie stałe odnawianie przywiązania państw członkowskich do treści norm prawnych, których podpisany instrument stanowi jedynie uroczysty, lecz z natury przemijający wyraz”(130).
172. Na przykład Traktat o współpracy gospodarczej, społecznej i kulturalnej oraz zbiorowej samoobronie(131) ustanawiał kilka zasad i powoływał zwykłą radę konsultacyjną. Trudno było dostrzec w nim akt założycielski organizacji międzynarodowej. To późniejsza praktyka rzeczywiście stworzyła międzynarodową organizację – Unię Zachodnią. Traktat ten został zmieniony i uzupełniony Protokołem podpisanym w dniu 23 października 1954 r., który przekształcił tę organizację w Unię Zachodnioeuropejską, nadając jej podstawy instytucjonalne oraz przyznając jej międzynarodową osobowość prawną(132). W ten sposób utworzenie instytucji międzynarodowej na mocy aktu umownego stanowi istotną wskazówkę, która – o ile znajduje potwierdzenie w uznaniu międzynarodowej osobowości prawnej oraz autonomii finansowej – prowadzi do wniosku, że utworzono organizację międzynarodową. Same statuty założycielskie organizacji międzynarodowych mogą składać się z karty oraz późniejszych porozumień określających strukturę i funkcje organizacji(133).
173. Niektóre formy współpracy międzynarodowej z biegiem czasu ewoluują w kierunku organizacji międzynarodowej, nabierając bardziej zorganizowanego i zinstytucjonalizowanego charakteru. Jak wskazała wnosząca odwołanie w swoich pismach przed Sądem, chodzi tu o dynamikę powszechnie występującą w prawie organizacji międzynarodowych.
174. W świetle całości powyższych rozważań uważam, że Sąd naruszył prawo, gdy dokonał błędnej oceny wartości interpretacyjnej pierwotnego statutu i późniejszych statutów wnoszącej odwołanie na podstawie art. 31 ust. 3 lit. b) Konwencji wiedeńskiej.
175. W konsekwencji moim zdaniem nie ma potrzeby badania ostatnich trzech uwag krytycznych wnoszącej odwołanie, w których zarzuca ona Sądowi przeinaczenie niektórych dowodów, oparcie się na dokumentach, co do których Komisja miała wyraźnie postanowić, że je pominie przy wydawaniu spornej decyzji, a wreszcie naruszenie obowiązku uzasadnienia.
ii)    W przedmiocie zarzucanych naruszeń prawa przy stosowaniu art. 32 Konwencji wiedeńskiej dotyczącego „uzupełniających środków interpretacji”
176. Wnosząca odwołanie kwestionuje zasadność ocen zawartych w pkt 328 i 329 zaskarżonego wyroku. W punktach tych Sąd orzekł, że przesłanki zastosowania art. 32 Konwencji wiedeńskiej nie zostały spełnione, wobec czego nie było podstaw do uwzględnienia późniejszego postępowania niektórych stron rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r., takiego jak przyjęcie statutów wnoszącej odwołanie, zawarcie porozumień w sprawie siedziby z niektórymi państwami czy też podpisanie umów o delegowaniu zadań z Komisją.
177. O ile podzielam w tym zakresie uwagi krytyczne sformułowane przez wnoszącą odwołanie, o tyle zauważam jednak, że ustalenie, do którego Sąd doszedł w pkt 328 tego wyroku w odniesieniu do przesłanek zastosowania art. 32 Konwencji wiedeńskiej, opiera się na dokonanej przez niego w pkt 304–319 zaskarżonego wyroku analizie postanowień i kontekstu rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r., która wydaje mi się błędna z powodów przedstawionych w pkt 99-110 oraz 116-125 niniejszej opinii.
178. W konsekwencji jestem zdania, że nie ma potrzeby badania tych uwag krytycznych.
179. W świetle całości powyższych rozważań proponuję zatem Trybunałowi uwzględnić jako zasadny argument drugi części drugiej, dotyczący błędnego zastosowania reguł interpretacji umowy międzynarodowej zawartych w art. 31 i 32 Konwencji wiedeńskiej, ponieważ moim zdaniem Sąd zastosował te postanowienia w sposób nieprawidłowy, gdy odmówił przyznania jakiejkolwiek wartości interpretacyjnej pierwotnemu statutowi i późniejszym statutom wnoszącej odwołanie czy to jako istotnemu kontekstowi (w rozumieniu art. 31 ust. 1 i 2 Konwencji wiedeńskiej), czy to jako istotnej późniejszej praktyce [w rozumieniu art. 31 ust. 3 lit. b) tej Konwencji], czy też jako uzupełniającym środkom interpretacji (na podstawie art. 32 wspomnianej Konwencji).
3.      W przedmiocie argumentu trzeciego, dotyczącego naruszenia prawa w odniesieniu do konsekwencji, jakie należy wyciągnąć z zawarcia porozumień w sprawie siedziby z państwami i umów o delegowaniu zadań w trybie zarządzania wspólnego lub pośredniego z Komisją
180. Argument ten jest skierowany przeciwko pkt 348–365 zaskarżonego wyroku.
a)      Zaskarżony wyrok
181. Punkty 348–365 zaskarżonego wyroku, przeciwko którym skierowany jest ten argument, poruszają dwie kwestie związane z uznaniem wnoszącej odwołanie za organizację międzynarodową, które miałoby wynikać z zawarcia umów o delegowaniu zadań w trybie zarządzania wspólnego lub pośredniego z Komisją oraz z podpisania porozumień w sprawie siedziby z niektórymi państwami.
182. Z jednej strony w pkt 349–358 tego wyroku Sąd zbadał pierwszy argument podniesiony w tym względzie przez wnoszącą odwołanie, który streścił w następujący sposób: „[wnosząca odwołanie] podnosi, że zawarcie umów między nią a Komisją w drodze zarządzania wspólnego lub pośredniego wiązało się nieuchronnie z obowiązkiem uznania przez tę instytucję jej statusu organizacji międzynarodowej na podstawie art. 27 i 46 Konwencji wiedeńskiej” (pkt 349 tego wyroku).
183. Po wykluczeniu zastosowania tej Konwencji z przyczyn wskazanych w pkt 350 i 351 zaskarżonego wyroku Sąd zbadał ów argument w świetle art. 27 ust. 2 i 3 oraz art. 46 ust. 2 i 3 Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów między państwami a organizacjami międzynarodowymi lub między organizacjami międzynarodowymi(134) i oddalił go jako bezzasadny z powodów przedstawionych w pkt 353–358 tego wyroku.
184. Z drugiej strony w pkt 360–365 tego wyroku Sąd zbadał drugi argument podniesiony przez wnoszącą odwołanie, zgodnie z którym Komisja naruszyła prawo w spornej decyzji, gdy odmówiła uwzględnienia odpowiedzi Królestwa Belgii i Republiki Austrii sformułowanych w odniesieniu do zawartych porozumień w sprawie siedziby, ponieważ takie umowy wyrażają uznanie jej statusu organizacji międzynarodowej przez państwa przyjmujące niezależnie od tego, czy są one członkami tej organizacji, czy też nie.
185. Sąd oddalił ten argument z przyczyn wskazanych w pkt 364 zaskarżonego wyroku. Zdaniem Sadu fakt, że państwa, które nie przystąpiły do umowy założycielskiej organizacji i które nie są lub już nie są jej członkami, uważają ten podmiot za organizację międzynarodową, nie może pociągać za sobą obowiązku uznania go przez Komisję za organizację międzynarodową, w szczególności w celu upoważnienia go do wykonania budżetu Unii w trybie zarządzania pośredniego. Sąd orzekł bowiem w pkt 363 tego wyroku, że uznanie statusu organizacji międzynarodowej wynika z połączenia woli państw oraz w stosownych przypadkach organizacji międzynarodowych będących stronami umowy założycielskiej danej organizacji, przy czym zamiar ten musi wyraźnie wynikać z tej umowy lub z późniejszych umów lub późniejszej praktyki, pod warunkiem że te ostatnie wyrażają takie uznanie przez wszystkie strony umowy założycielskiej.
b)      Argumenty stron
186. Wnosząca odwołanie podnosi trzy uwagi krytyczne.
187. Jeśli chodzi o problematykę uznania IMG za organizację międzynarodową ze względu na zawarcie z Komisją umów o delegowaniu zadań w trybie zarządzania wspólnego lub pośredniego, wnosząca odwołanie utrzymuje w pierwszej kolejności, że w pkt 349 zaskarżonego wyroku Sąd przeinaczył jej argumentację. W skardze miała ona bowiem podnieść, że zawarcie przez Komisję umów o delegowaniu zadań dotyczących sposobu wspólnego zarządzania z organizacją międzynarodową pozwalało przypuszczać, że Komisja uznawała ją za posiadającą taki status w rozumieniu uregulowań finansowych Unii.
188. W drugiej kolejności wnosząca odwołanie kwestionuje ocenę Sądu zawartą w pkt 351 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którą nie można już się powoływać na art. 27 i 46 Konwencji wiedeńskiej, mimo że sam Sąd wielokrotnie odwoływał się do tej Konwencji w tym wyroku. Twierdzi ona, po pierwsze, że Konwencja ta ma zastosowanie do traktatów założycielskich organizacji międzynarodowych, a po drugie, że owe postanowienia, powtórzone w Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów między państwami a organizacjami międzynarodowymi lub między organizacjami międzynarodowymi, odzwierciedlają praktykę międzynarodową i zwyczaj międzynarodowy, wobec czego jako takie mają zastosowanie.
189. W trzeciej kolejności, jeśli chodzi o problematykę uznania statusu wnoszącej odwołanie jako organizacji międzynarodowej ze względu na podpisanie porozumień w sprawie siedziby z niektórymi państwami, twierdzi ona, że Sąd naruszył prawo wskutek niewłaściwego pojmowania pojęcia „uznania” w prawie międzynarodowym. W szczególności zarzuca ona Sądowi, że myli z jednej strony akt, na mocy którego utworzono organizację międzynarodową, który ma charakter konstytutywny i wynika ze zgodnej woli państw, a z drugiej strony akt, na mocy którego państwo uznaje dany podmiot za organizację międzynarodową, który ma charakter deklaratoryjny, wynika z jednostronnej czynności prawnej i wywołuje wobec niego skutki prawne. W tym względzie wnosząca odwołanie utrzymuje, że zawarcie przez Komisję umów o delegowaniu zadań w trybie zarządzania wspólnego lub pośredniego z organizacją międzynarodową stanowi akt uznania jej za organizację międzynarodową. Wreszcie opierając się na pkt 51 wyroku MTS z dnia 2 lutego 2017 r., Wytyczenie granicy morskiej na Oceanie Indyjskim (Somalia przeciwko Kenii)(135), wnosząca odwołanie twierdzi, iż okoliczność, że jest organizacją międzynarodową, jest skuteczna wobec Komisji, jak również wobec każdego państwa lub każdej organizacji, które uznały ją wyraźnie lub w sposób dorozumiany.
c)      Ocena
190. Pierwsza uwaga krytyczna dotycząca przeinaczenia argumentów przedstawionych przez wnoszącą odwołanie na poparcie jej skargi jest moim zdaniem zasadna.
191. Powołała się ona bowiem na art. 27, 45 i 46 Konwencji wiedeńskiej w celu odparcia argumentacji Komisji opartej na twierdzeniu o naruszeniu przepisów proceduralnych przewidzianych w traktacie FUE, podczas gdy wnosząca odwołanie powoływała się na uznanie, że jest organizacją międzynarodową, wynikające z zawarcia przez Komisję umów o delegowaniu zadań w trybie zarządzania wspólnego lub pośredniego zgodnie z uregulowaniami finansowymi Unii.
192. Wynika to z pkt 189–196 jej skargi, w których wnosząca odwołanie rzeczywiście poruszyła dwie różne kwestie prawne, które Komisja rozstrzygnęła w spornej decyzji.
193. Pierwsza kwestia dotyczyła udziału Komisji w tworzeniu IMG [pkt A.7 lit. a) spornej decyzji].
194. W pkt 189–192 skargi wnosząca odwołanie podniosła, że Komisja nie mogła zakwestionować swojego udziału w utworzeniu IMG, powołując się na art. 218 TFUE, który określa procedurę zawierania umów między Unią a organizacją międzynarodową. W tym zakresie powołała się ona na trzy postanowienia Konwencji wiedeńskiej: przede wszystkim na
jej art. 27, zgodnie z którym strona nie może powoływać się na postanowienia swojego prawa wewnętrznego dla usprawiedliwienia niewykonywania przez nią traktatu, następnie na art. 46, zgodnie z którym na wadę zgody można powołać się jedynie w przypadku oczywistego pogwałcenia zasadniczego postanowienia jej prawa wewnętrznego, i wreszcie na art. 45, który stanowi w szczególności, że strona nie może powoływać się na tę podstawę unieważnienia, jeżeli „z [jej] zachowania się należy sądzić, że uznał[a] – zależnie od przypadku – ważność traktatu, jego utrzymanie w mocy lub w działaniu”. Wnosząca odwołanie podniosła w pkt 192 skargi, że późniejsza praktyka Komisji oraz fakt, że od 1994 r. Komisja nigdy nie zgłaszała zastrzeżeń dotyczących ważności rozpatrywanego porozumienia, wyklucza możliwość powołania się na art. 218 TFUE.
195. Druga kwestia dotyczyła uznania przez Komisji jej statusu organizacji międzynarodowej
[pkt B.2 lit. c) spornej decyzji].
196. Wnosząca odwołanie podniosła w pkt 193–195 skargi, że sporna decyzja jest dotknięta oczywistym błędem w ocenie, ponieważ zawarcie przez Komisję umów o delegowaniu zadań w trybie zarządzania wspólnego lub pośredniego wiązało się nieuchronnie z uznaniem jej statusu organizacji międzynarodowej, tym bardziej że wątpliwości i niepewność, na których Komisja oparła swoje decyzje z dnia 16 grudnia 2014 r. i z dnia 8 maja 2015 r., okazały się bezzasadne.
197. W świetle tych okoliczności wydaje mi się, że sposób, w jaki Sąd streścił te argumenty w pkt 349 zaskarżonego wyroku, nie odpowiada sposobowi, w jaki zostały one przedstawione w skardze przez wnoszącą odwołanie. Łącząc w jedną całość dwie odrębne kwestie podniesione przez wnoszącą odwołanie, Sąd przeprowadził wadliwą analizę w pkt 351–359 zaskarżonego wyroku.
198. W tych okolicznościach proponuję, aby Sąd uwzględnił tę uwagę krytyczną. W świetle powyższego nie ma potrzeby badania drugiej uwagi krytycznej.
199. Jeśli chodzi o trzecią uwagę krytyczną dotyczącą rozumienia pojęcia „uznania” w prawie międzynarodowym, uważam, że Sąd naruszył prawo, gdy orzekł w pkt 363 zaskarżonego wyroku, że „uznanie statusu organizacji międzynarodowej wynika z połączenia woli państw oraz w stosownych przypadkach organizacji międzynarodowych będących stronami umowy założycielskiej danej organizacji”.
200. Do Sądu zwrócono się bowiem o zbadanie, w jakim stopniu zawarcie porozumienia w sprawie siedziby może świadczyć o uznaniu przez państwo przyjmujące, że dany podmiot posiada status organizacji międzynarodowej(136). Jak wynika zaś z brzmienia pkt 363 zaskarżonego wyroku, a w szczególności z odesłania do pkt 204–212 i 323–325 tego wyroku, Sąd zdefiniował pojęcie „uznania statusu organizacji międzynarodowej” poprzez odniesienie do pojęcia „umowy międzynarodowej ustanawiającej organizację międzynarodową”. Jednakże w prawie międzynarodowym publicznym uznanie stanowi akt jednostronny lub zbiorowy, w drodze którego jeden lub większa liczba podmiotów prawa międzynarodowego, które nie uczestniczyły w powstaniu danej sytuacji lub w przyjęciu danego aktu, formalnie uznają, że dany podmiot, taki jak państwo lub rząd, bądź dana sytuacja, taka jak granica, spełnia wymagane w tym celu kryteria, oraz akceptują, iż sytuacja ta lub ów akt wywołują wobec nich skutki prawne(137). Na przykład w dniu 12 czerwca 2006 r. Rada Unii Europejskiej formalnie uznała Czarnogórę. Proces ten różni się zatem od ustanowienia podmiotu prawa międzynarodowego w drodze umowy międzynarodowej.
201. W świetle powyższych elementów uważam, że argument trzeci części drugiej, dotyczący naruszenia prawa w odniesieniu do konsekwencji, jakie należy wyciągnąć z zawarcia porozumień w sprawie siedziby z państwami i z umów o delegowaniu zadań w trybie zarządzania wspólnego lub pośredniego z Komisją, jest zasadny.
C.      W przedmiocie części trzeciej, dotyczącej naruszeń prawa, których dopuścił się Sąd w ramach oceny odpowiedzi na pytania Komisji udzielonych przez Królestwo Belgii i Republikę Austrii
202. Wnosząca odwołanie kwestionuje analizę Sądu zawartą w pkt 233–248 zaskarżonego wyroku, w wyniku której uznał on zasadniczo, że Komisja nie naruszyła prawa, gdy przyjęła, iż stanowiska Królestwa Belgii i Republiki Austrii dotyczące statusu prawnego wnoszącej odwołanie oraz ich przymiotu członka tej organizacji nie podważały zgodności z prawem spornej decyzji. Jak wynika z pkt 233 tego wyroku, wnosząca odwołanie podniosła bowiem przed Sądem, że należy ją uznać za organizację międzynarodową ze względu na to, że co najmniej dwa z państw, do których Komisja zwróciła się z pytaniami, a mianowicie Królestwo Belgii i Republika Austrii, po pierwsze, uznały ją za organizację międzynarodową, a po drugie, są lub były członkami założycielami.
203. Część ta składa się z dwóch uwag krytycznych.
1.      W przedmiocie pierwszej uwagi krytycznej dotyczącej błędnej oceny odpowiedzi udzielonych przez władze austriackie
204. Ta uwaga krytyczna skierowana jest przeciwko pkt 235–239 zaskarżonego wyroku.
a)      Zaskarżony wyrok
205. Z pkt 235 i 237 zaskarżonego wyroku wynika, że w odpowiedzi udzielonej w dniu 8 kwietnia 2020 r. na wniosek Komisji o konsultację Republika Austrii przyznała, że skarżąca ma status organizacji międzynarodowej oraz że państwo to jest jej członkiem.
206. W pkt 238 i 239 tego wyroku Sąd orzekł, że ta odpowiedź nie miała wpływu na wniosek, do którego doszła Komisja w odniesieniu do statusu prawnego wnoszącej odwołanie z dwóch przyczyn: po pierwsze, IMG nie została ustanowiona na mocy umowy międzynarodowej jako organizacja międzynarodowa, a po drugie, późniejsza praktyka nie świadczyła o szerokim i wyraźnym uznaniu jej statutu organizacji międzynarodowej.
b)      Argumenty stron
207. Wnosząca odwołanie utrzymuje, że ocena ta opiera się na błędnym założeniu, ponieważ, po pierwsze, Sąd uznał rezolucję z dnia 25 listopada 1994 r. za „umowę międzynarodową”, po drugie, nie mógł on wymagać wykazania, że wolą stron było utworzenie organizacji międzynarodowej, a wreszcie, po trzecie, nie uwzględnił on istotnej późniejszej praktyki.
208. Komisja kwestionuje te argumenty.
c)      Ocena
209. Proponuję, aby Trybunał nie badał tej uwagi krytycznej. Stwierdzenie Sądu zawarte w pkt 239 zaskarżonego wyroku opiera się bowiem na analizie, która z powodów przedstawionych w pkt 99–110, 116–125 oraz 149–179 niniejszej opinii wydaje mi się błędna.
2.      W przedmiocie drugiej uwagi krytycznej dotyczącej błędnej oceny odpowiedzi udzielonych przez władze belgijskie
210. Ta uwaga krytyczna jest skierowana przeciwko pkt 240–247 zaskarżonego wyroku.
a)      Zaskarżony wyrok
211. W pkt 240 zaskarżonego wyroku Sąd przedstawił treść odpowiedzi udzielonej przez władze belgijskie w dniu 30 czerwca 2020 r. w następujący sposób: „chociaż władze te potwierdziły swój udział w posiedzeniu w dniu 25 listopada 1994 r., na którym utworzono [wnoszącą odwołanie], Belgia nie uważała się jednak za członka skarżącej organizacji. Władze belgijskie stwierdziły również, że ich zdaniem [wnoszącą odwołanie] można uznać za organizację międzynarodową, w związku z czym w dniu 13 czerwca 2012 r. Belgia i [wnosząca odwołanie] podpisały porozumienie w sprawie siedziby, które jednak nie przyznawało tej ostatniej wszystkich przywilejów podatkowych zwykle przyznawanych organizacjom międzynarodowym”.
212. Zdaniem Sądu Komisja mogła zasadnie uznać tę odpowiedź za niemającą wpływu na sporną decyzję w szczególności z dwóch powodów. Po pierwsze, porozumienie w sprawie siedziby zawarte między Królestwem Belgii a wnoszącą odwołanie w 2012 r. było bez znaczenia, ponieważ państwo to wskazało, że nie jest członkiem tego podmiotu (pkt 242 zaskarżonego wyroku). Po drugie, udział władz belgijskich w utworzeniu wnoszącej odwołanie w 1994 r. oraz w posiedzeniach jej organu kolegialnego aż do 2013 r. również był bez znaczenia, ponieważ nie pozwalał stwierdzić, że Królestwo Belgii było członkiem organizacji w dniu, w którym sporna decyzja weszła w życie, czyli w dniu 16 grudnia 2014 r.
(pkt 246 tego wyroku).
b)      Argumenty stron
213. Wnosząca odwołanie twierdzi, że analiza ta narusza prawo.
214. Po pierwsze, uważa ona, że Sąd naruszył prawo przy ocenie, czy Królestwo Belgii było członkiem wnoszącej odwołanie wyłącznie na dzień 16 grudnia 2014 r., bez uwzględnienia udziału tego państwa w utworzeniu wnoszącej odwołanie i jego uczestnictwa w posiedzeniach jej organu kolegialnego.
215. Po drugie, podnosi ona, że Sąd naruszył prawo, gdy nie przypisał żadnego skutku porozumieniu w sprawie siedziby, które to państwo miało zawrzeć z wnoszącą odwołanie, przy czym jej zdaniem okoliczność, że nie uważa się ono za członka tej organizacji, nie ma w tym względzie
znaczenia.
216. Wreszcie, po trzecie, wnosząca odwołanie uważa, że Królestwo Belgii zakwalifikowało ją jako „organizację międzynarodową” na podstawie obiektywnych kryteriów, a uznanie to utrzymywało się po dniu 16 grudnia 2014 r., wobec czego stanowisko wyrażone przez władze belgijskie w 2019 r. i w 2020 r. co do ich statusu członka nie było istotne.
217. Komisja kwestionuje te argumenty. Jej zdaniem, podpisując rezolucję z dnia 25 listopada 1994 r., państwa nie stawały się stałymi członkami wnoszącej odwołanie, ponieważ nie były one zobowiązane ani do wnoszenia wkładów do budżetu, ani do uczestniczenia w tych działaniach. W związku z tym Królestwo Belgii mogło zgodnie z prawem przestać uważać się za członka wnoszącej odwołanie. Ponadto brzmienie tej rezolucji sugeruje „tymczasowe utworzenie”, ponieważ strony przewidziały ponowną ocenę co sześć miesięcy konieczności utrzymania działalności wnoszącej odwołanie oraz rozważały możliwość jej włączenia do ogólnych ram odbudowy Bośni i Hercegowiny.
c)      Ocena
218. W pierwszej kolejności uważam, że Sąd rzeczywiście naruszył prawo, gdy orzekł, iż opinia przedstawiona przez władze belgijskie w 2019 r. i 2020 r. w odniesieniu do ich statusu członka wnoszącej odwołanie na dzień 16 grudnia 1994 r. była istotnym kryterium dla oceny zamiaru, z jakim strony nosiły się przy podpisywaniu rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r.
219. Przypominam, że zgodnie z pkt 302 zaskarżonego wyroku kwestią, którą należało rozstrzygnąć, było ustalenie, czy podpisując tę rezolucję, strony zamierzały ustanowić wnoszącą odwołanie jako organizację międzynarodową w rozumieniu art. 2 lit. a) projektu artykułów. Badanie tej przesłanki wymagało ustalenia zamiaru stron wynikającego z użytych w tej rezolucji wyrazów, odczytywanej w jej kontekście oraz w świetle jej przedmiotu, celu i istotnej późniejszej praktyki, zgodnie z regułami interpretacji zawartymi w art. 31 i 32 Konwencji wiedeńskiej.
220. Uważam jednak, że opinia wyrażona 25 lat po podpisaniu umowy międzynarodowej nie mogła przeważać nad utrwaloną praktyką, jakiej Królestwo Belgii przestrzegało później
przy stosowaniu tego aktu. Z pkt 242–244 i 246 zaskarżonego wyroku wynika bowiem, że zachowanie tego państwa było jasne i spójne przez okres 19 lat, ponieważ po uczestnictwie w posiedzeniu, podczas którego w dniu 25 listopada 1994 r. utworzono wnoszącą odwołanie, brało ono udział w posiedzeniach jej organów kolegialnych aż do 2013 r.
(w trakcie których przyjęto inne statuty IMG), a równolegle podpisało z nią porozumienia w sprawie siedziby w 2009 r. i w 2012 r. (co zakłada uznanie jej międzynarodowej osobowości prawnej). Tak więc podzielam punkt widzenia wnoszącej odwołanie, zgodnie z którym uznanie przez Królestwo Belgii jej statutu organizacji międzynarodowej utrzymywało się po dniu 16 grudnia 2014 r. W zakresie, w jakim status organizacji międzynarodowej wymaga spełnienia określonych przesłanek wynikających z prawa międzynarodowego, uważam, że po ich spełnieniu dany podmiot ma status podmiotu prawa międzynarodowego i należy domniemywać jego istnienia prawnego, chyba że zostanie wykazane za pomocą konkretnych dowodów, iż przestał prawnie istnieć lub stał się nieaktualny. Tak więc stanowisko wyrażone przez Królestwo Belgii świadczyło raczej o tym, że zakończyło ono swój udział we wnoszącej odwołanie(138).
221. Przypominam w tym względzie, że w wyroku z dnia 18 lipca 1966 r., Afryka Południowo-Zachodnia, faza druga(139), oraz w opinii doradczej z dnia 21 czerwca 1971 r., Skutki prawne dla państw wynikające z dalszej obecności Republiki Południowej Afryki w Namibii (Afryce Południowo-Zachodniej) mimo rezolucji 276 (1970) Rady Bezpieczeństwa(140), MTS wyprowadził zasadę, zgodnie z którą wykładni tekstów konwencji należy dokonywać „z uwzględnieniem kontekstu epoki, w której powstały”, oraz przypomniał „nadrzędną konieczność dokonywania wykładni danego dokumentu zgodnie z zamiarami stron w chwili jego zawarcia”, przy czym „[z]amiary, jakie mogłyby one mieć […] po poznaniu pewnych okoliczności, które początkowo były całkowicie nieprzewidywalne, […] [są] bez znaczenia”(141).
222. W drugiej kolejności uważam, że zawarcie porozumienia w sprawie siedziby pomiędzy Królestwem Belgii i wnoszącą odwołanie mogło stanowić wskazówkę i stanowić uzupełniający środek interpretacji rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r. w rozumieniu art. 32 Konwencji wiedeńskiej. Porozumienie w sprawie siedziby definiuje się co do zasady jako umowę dwustronną zawartą między państwem przyjmującym a organizacją międzynarodową, przy czym państwo przyjmujące, podpisując porozumienie w sprawie siedziby, uznaje siłą rzeczy, że dana organizacja posiada międzynarodową osobowość prawną, natomiast przyznając jej zdolność do zawierania umów, nabywania mienia oraz zdolność sądową –
uznaje jej osobowość prawną prawa wewnętrznego(142).
223. W świetle tych elementów proponuję, aby Trybunał uwzględnił tę drugą uwagę krytyczną i orzekł, że część trzecia, dotycząca naruszeń prawa, których dopuścił się Sąd w ramach oceny odpowiedzi udzielonych przez Republikę Austrii i Królestwo Belgii na pytania Komisji, jest zasadna.
D.      W przedmiocie części czwartej, dotyczącej naruszeń prawa w zakresie identyfikacji członków wnoszącej odwołanie
224. Ta część jest skierowana przeciwko pkt 218‑232 zaskarżonego wyroku.
1.      Zaskarżony wyrok
225. W pkt 215–232 zaskarżonego wyroku Sąd zbadał argument wnoszącej odwołanie, zgodnie z którym Komisja nieprawidłowo zidentyfikowała jej członków, gdy dokonała sztucznego rozróżnienia między państwami założycielskimi, państwami wnoszącymi wkład i członkami jej organów kolegialnych.
226. W pkt 216 i 217 tego wyroku Sąd zauważył, że z uzasadnienia spornej decyzji nie wynika, by Komisja formalnie dokonała takiego rozróżnienia, skoro stwierdziła jedynie, że żadne z państw, z którymi skonsultowano się w następstwie wyroku z dnia 31 stycznia 2019 r., International Management Group/Komisja(143), z wyjątkiem Republiki Austrii, nie przyznało, że jest członkiem wnoszącej odwołanie od dnia 16 grudnia 2014 r.
227. W pkt 218–231 zaskarżonego wyroku Sąd kontynuował analizę tego argumentu, „nawet przy założeniu, że [owa] decyzja może być interpretowana jako wprowadzająca [takie] rozróżnienie”. Po zbadaniu postanowień rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r., statutu wnoszącej odwołanie oraz stanowisk niektórych państw, Sąd oddalił ten argument jako bezzasadny w pkt 232 tego wyroku.
2.      Argumenty stron
228. Wnosząca odwołanie kwestionuje analizę dokonaną przez Sąd w pkt 218–247 zaskarżonego wyroku. Jej zdaniem Sąd orzekł ultra petita oraz na nowo zdefiniował argument, który podniosła w pierwszej instancji, dotyczący przyjętego w spornej decyzji błędnego rozróżnienia między państwami założycielskimi wnoszącej odwołanie a państwami wnoszącymi wkład.
3.      Ocena
229. Uważam, podobnie jak Komisja, że ta część jest bezskuteczna, ponieważ jest skierowana przeciwko uzupełniającemu motywowi uzasadnienia zaskarżonego wyroku.
230. Sąd stwierdził bowiem w pkt 216 tego wyroku, że Komisja nie dokonała formalnie tego rozróżnienia. Sąd orzekł zatem w przedmiocie argumentu podniesionego przez wnoszącą odwołanie, nie zmieniając jego treści, a wnosząca odwołanie nie kwestionuje tego ustalenia ani nie podnosi przeinaczenia dowodów.
231. Jedynie tytułem uzupełnienia i „nawet przy założeniu, że” sporna decyzja może być interpretowana w ten sposób, iż wprowadza rozróżnienie między państwami, Sąd zbadał następnie, w jakim zakresie można by zarzucić Komisji, że nie uznała niektórych państw lub niektórych organizacji międzynarodowych za członków wnoszącej odwołanie, zważywszy na fakt zasiadania przez nie w organach tej ostatniej lub na charakter ich wkładów.
232. W związku z powyższym proponuję, aby Trybunał oddalił jako bezskuteczną część czwartą, dotyczącą naruszeń prawa w zakresie identyfikacji członków wnoszącej odwołanie.
E.      W przedmiocie części piątej, dotyczącej naruszenia prawa w odniesieniu do wymogów formalnych niezbędnych do przyjęcia rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r.
233. Część ta składa się z dwóch argumentów dotyczących błędnej oceny, po pierwsze, wymogu podpisania rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r. przez przedstawicieli posiadających do tego pełnomocnictwa, a po drugie, przedstawienia dokumentu ratyfikacyjnego. Proponuję zbadać je łącznie, ponieważ wydają mi się one bezskuteczne z tych samych powodów.
1.      Zaskarżony wyrok
234. Jeśli chodzi o kwestię, czy Komisja naruszyła prawo w spornej decyzji, wymagając od państw zapytanych o status prawny wnoszącej odwołanie przedstawienia pełnomocnictw upoważniających negocjatorów do przyjęcia rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r., Sąd orzekł w pkt 286 zaskarżonego wyroku, że wobec braku zatwierdzenia przez wszystkich przedstawicieli państw akredytowanych przy ICFY rezolucja ta, przyjęta w ramach grupy roboczej, nie może zostać uznana za traktat przyjęty w ramach tej konferencji zgodnie z art. 7 ust. 2 lit. c) Konwencji wiedeńskiej. W pkt 288 i 289 tego wyroku przedstawił on jednak powody, dla których podpisanie rzeczonej rezolucji zostało następnie potwierdzone przez co najmniej dwa państwa. To właśnie w tych okolicznościach Sąd uznał, że Komisja naruszyła prawo w tej decyzji, gdy odmówiła zakwalifikowania rzeczonej rezolucji jako „umowy międzynarodowej” ze względu na brak pełnomocnictw uczestników posiedzenia, które odbyło się w tym samym dniu.
235. Jeśli chodzi o kwestię, czy Komisja naruszyła w tej decyzji prawo, wymagając od państw przedstawienia dowodu podpisania lub ratyfikacji rezolucji z dnia 25 listopada 1994 r., Sąd orzekł w pkt 295 zaskarżonego wyroku, że nie miało to miejsca. W tym względzie Sąd przypomniał, że zgodnie z zasadami ustanowionymi w art. 11 i 12 Konwencji wiedeńskiej podpisanie umowy stanowi jeden ze sposobów wyrażenia przez państwo zgody na związanie się tą umową. Ponadto Sąd uznał w pkt 298 tego wyroku, że w świetle brzmienia art. 14 ust. 1 lit. b)–d) tej Konwencji wola zawarcia umowy poprzez ratyfikację mogła zostać wyrażona podczas negocjacji lub w momencie podpisywania tej rezolucji.
2.      Argumenty stron
236. Wnosząca odwołanie kwestionuje w szczególności oceny zawarte w pkt 285 i 286 zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim okoliczność, że rezolucja z dnia 25 listopada 1994 r. została zatwierdzona i podpisana w ramach grupy roboczej, nie miała wpływu na kwestię „pełnomocnictw”. Ponadto kwestionuje ona analizę przeprowadzoną przez Sąd w pkt 291–300 tego wyroku, w wyniku której miał on zasadniczo uznać, że Komisja mogła wymagać dowodu podpisania aktu założycielskiego lub przedstawienia dokumentu ratyfikacyjnego. Zdaniem wnoszącej odwołanie art. 12 ust. 1 Konwencji wiedeńskiej przyznaje nieograniczoną swobodę co do sposobu wyrażenia zgody państw na związanie się traktatem. W niniejszym przypadku rezolucja ta stanowi porozumienie w formie uproszczonej, dopuszczalne w prawie międzynarodowym, zawarte w pilnych okolicznościach i niewprowadzające żadnych formalnych wymogów. W tym kontekście podpisanie wspomnianej rezolucji przez przewodniczącego Bijlevelda oraz panią Nordtsröm-Ho wystarczyło do uwierzytelnienia tego porozumienia.
237. Komisja uważa zasadniczo, że argumenty te są bezskuteczne, ponieważ pomimo braku takich pełnomocnictw Sąd uznał na podstawie art. 8 Konwencji wiedeńskiej, że rezolucja z dnia 25 listopada 1994 r. stanowi umowę międzynarodową(144).
3.      Ocena
238. Z powodów identycznych z tymi przedstawionymi przez Komisję uważam, że część piąta zarzutu piątego jest bezskuteczna. Sąd doszedł bowiem do wniosku korzystnego dla wnoszącej odwołanie, o czym świadczą pkt 274, 289 i 301 zaskarżonego wyroku.
F.      W przedmiocie części szóstej, dotyczącej nieuwzględnienia faktu, że wnosząca odwołanie nie została rozwiązana
239. Ta część jest skierowana przeciwko pkt 366–369 zaskarżonego wyroku.
1.      Zaskarżony wyrok
240. We
wspomnianych punktach Sąd zbadał argument wnoszącej odwołanie, zgodnie z którym sporna decyzja narusza prawo z tego względu, iż Komisja nie uwzględniła okoliczności, że nie została ona rozwiązana przez strony oraz że była zgodna z zasadą szczególności. Po przypomnieniu, że analiza uwag krytycznych wnoszącej odwołanie nie pozwoliła wykazać istnienia jednomyślnego zamiaru lub co najmniej większościowego zamiaru nadania jej statusu organizacji międzynarodowej, Sąd oddalił ten argument, uznawszy, że owe elementy nie były wystarczające do wykazania takiego zamiaru.
2.      Argumenty stron
241. Wnosząca odwołanie kwestionuje zawartą w pkt 367–370 zaskarżonego wyroku analizę Sądu dotyczącą braku rozwiązania podmiotu. Wbrew bowiem temu, co Sąd twierdzi w pkt 368 tego wyroku, rezolucja z dnia 24 listopada 1994 r. oraz pierwotny statut i późniejsze statuty dowodzą istnienia organizacji międzynarodowej, która mogłaby zostać rozwiązana na podstawie postanowień statutu, a w ich braku na podstawie jednomyślnej decyzji członków zgodnie z art. 54 Konwencji wiedeńskiej.
3.      Ocena
242. Uważam, że nie ma potrzeby zajmowania się tą częścią.
243. Z powodów, które przedstawiłem w pkt 99–110, 116–125 oraz 149–179 niniejszej opinii, uważam bowiem, że Sąd naruszył prawo przy ocenie dotyczącej zamiaru ustanowienia przez strony organizacji międzynarodowej, ponieważ nie uwzględnił on należycie różnych środków interpretacji, o których mowa w art. 31 i 32 Konwencji wiedeńskiej. Takie naruszenia prawa czynią w konsekwencji wadliwym wniosek, który Sąd wyciągnął w pkt 369 zaskarżonego wyroku.
VII. Wnioski
244. W świetle całości powyższych rozważań proponuję, aby Trybunał uwzględnił zarzut piąty odwołania, dotyczący błędnej oceny statusu prawnego wnoszącej odwołanie.
1      Język oryginału: francuski.
2      T‑509/21, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”, EU:T:2024:590.
3      Zobacz pkt 7–25 zaskarżonego wyroku.
4      Konwencja, podpisana 23 maja 1969 r. [Seria Traktatów Narodów Zjednoczonych, vol. 1155, s. 331, nr 18232 (1980)], weszła w życie 27 stycznia 1980 r.
(zwana dalej „Konwencją wiedeńską”).
5      Zwanego dalej „pierwotnym statutem”.
6      Zwanych dalej „późniejszymi statutami”.
7      Zobacz przedłożone Zgromadzeniu Ogólnemu Organizacji Narodów Zjednoczonych sprawozdanie KPM A/66/10 z prac jej sześćdziesiątej trzeciej sesji, rocznik KPM, 2011, vol. II, część druga, ust. 7, s. 38.
8      Okoliczności powstania sporu zostały szczegółowo przedstawione w pkt 2–24 zaskarżonego wyroku.
9      Zobacz sprawozdanie specjalne Trybunału Obrachunkowego nr 2/97 dotyczące pomocy humanitarnej Unii Europejskiej w latach 1992–1995 wraz z odpowiedziami Komisji (przedstawione na podstawie art. 188c ust. 4 akapit drugi traktatu WE) (Dz.U. 1997, C 143, s. 1), część 3, zatytułowana „Uruchamianie pomocy humanitarnej przez Komisję”, w szczególności pkt 3.6 lit. b) w części dotyczącej „[u]ruchamiania środków (plany globalne)” (s. 12) i przypis 33.
10      W swojej pracy À la recherche de la Bosnie-Herzégovine, La mise en œuvre de l’accord de paix de Dayton, Presses universitaires de France, Paris 2003, rozdział 3, zatytułowany „Les négociations et l’accord de Dayton”, s. 72–128, w szczególności pkt 76, Marianne Ducasse-Rogier wyjaśnia, że znaczne zwiększenie liczby organizacji międzynarodowych, w szczególności regionalnych, którym powierzono wdrażanie porozumień pokojowych z Dayton, podpisanych w Paryżu w dniu 14 grudnia 1995 r., wynika z odsunięcia Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) od wykonywania tych porozumień. Unii, która zachowała mandat do administrowania miastem Mostar (Bośnia i Hercegowina), powierzono równolegle zadania w zakresie odbudowy gospodarczej kraju (zob. konkluzje z Konferencji w sprawie wdrażania pokoju, która odbyła się w Londynie w dniach 8 i 9 grudnia 1995 r., pkt 41) oraz zorganizowania, wspólnie z Bankiem Światowym, konferencji w sprawie gromadzenia środków finansowych na tę odbudowę gospodarczą. Co się tyczy miejsca i roli IMG, zob. sprawozdania pierwsze, drugie i trzecie Wysokiego Przedstawiciela dla Bośni i Hercegowiny ds. Wdrażania Porozumienia Pokojowego w Bośni i Hercegowinie do Sekretarza Generalnego Organizacji Narodów Zjednoczonych, dostępne pod adresem internetowym: https://www.ohr.int/cat/hrs-reports/page/9/.
11      C‑183/17 P i C‑184/17 P, EU:C:2019:78.
12      Zobacz wyrok z dnia 31 stycznia 2019, International Management Group/Komisja (C‑183/17 P i C‑184/17 P, EU:C:2019:78, pkt 92–97, 104).
13      C‑183/17 P- INT, EU:C:2020:507, pkt 23.
14      C‑183/17 P i C‑184/17 P, EU:C:2019:78.
15      Artykuł 53
lit. c) oraz art. 53d rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (Dz.U. 2002, L 248, s. 1), zmienionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 1081/2010 z dnia 24 listopada 2010 r. (Dz.U. 2010, L 311, s. 9), a także art. 58 ust. 1 lit. c) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012 z dnia 25 października 2012 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 (Dz.U. 2012, L 298, s. 1) powierzają Komisji odpowiedzialność za wykonanie budżetu Unii, przewidując przy tym kilka metod wykonania tego budżetu, z których metoda zwana „wspólnym zarządzaniem z organizacjami międzynarodowymi” w pierwszym z tych rozporządzeń oraz „zarządzaniem pośrednim” w drugim umożliwia tej instytucji „powierzenie zadań związanych z wykonywaniem budżetu” takim organizacjom, zaś w ramach tego uprawnienia przysługuje jej szeroki zakres uznania.
16      C‑619/20 P i C‑620/20 P, EU:C:2022:722.
17      Zobacz wyrok z dnia 22 września 2022 r., IMG/Komisja (C‑619/20 P i C‑620/20 P, EU:C:2022:722, pkt 111).
18      Zarzuty te zostały przedstawione w pkt 58 i 59 zaskarżonego wyroku.
19      W opinii doradczej z dnia 23 lipca 2025 r., Obowiązki państw w zakresie zmian klimatycznych, Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości (MTS) przypomniał, że w celu określenia i doprecyzowania obowiązków wynikających z traktatu należy stosować reguły interpretacji z art. 31–33 Konwencji wiedeńskiej odzwierciedlające również prawo zwyczajowe międzynarodowe (§ 176 i przytoczone tam orzecznictwo).
20      Zobacz także wyrok MTS z dnia 2 lutego 2017 r., Wytyczenie granicy morskiej na Ocenie Indyjskim (Somalia przeciwko Kenii), zarzuty wstępne (CIJ Recueil 2017, s. 3, § 42).
21      C‑233/02 P, EU:C:2004:173, pkt 42–44.
22      Zobacz projekt artykułów dotyczących prawa traktatów dostępny w przedłożonym Zgromadzeniu Ogólnemu Organizacji Narodów Zjednoczonych sprawozdaniu z prac osiemnastej sesji KPM, rocznik KPM, 1966, vol. II, część druga, w szczególności komentarz do projektu art. 27, s. 240, ust. 11, który następnie stał się art. 31 Konwencji wiedeńskiej; P. Daillier, M. Forteau, A. Pellet, Droit international public, 9e
éd., Librairie générale de droit et de jurisprudence, Paris, 2022, w szczególności pkt 206, a także J. Kammerhofer,
International Investment Law and Legal Theory, Expropriation and the Fragmentation of Sources, Cambridge University Press, Cambridge, 2021, w szczególności rozdział 4, zatytułowany „Treaty Interpretation”, s. 68–143, w szczególności s. 114.
23      Zobacz wyrok MTS z dnia 19 maja 2025 r., Wytyczenie granicy lądowej i morskiej oraz suwerenność nad wyspami (Gabon/Gwinea Równikowa) (§ 73).
24      Zobacz wyrok MTS z dnia 19 maja 2025 r., Wytyczenie granicy lądowej i morskiej oraz suwerenność nad wyspami (Gabon/Gwinea Równikowa) (§ 72).
25      CIJ Recueil 2018, s. 507.
26      C‑203/07 P, EU:C:2008:606.
27      CIJ Recueil 2018, s. 507.
28      Zobacz wyrok MTS z dnia 19 maja 2025 r., Wytyczenie granicy lądowej i morskiej oraz suwerenność nad wyspami (Gabon/Gwinea Równikowa) (§ 73). Zobacz także opinię prawną dotyczącą statusu rezolucji ustanawiającej Komisję Przygotowawczą Organizacji do spraw Traktatu o całkowitym zakazie prób z bronią jądrową (CTBTO), Annuaire juridique des Nations Unies z 2012 r., s. 526–543, w szczególności pkt 5.1.
29      CIJ Recueil 1992, s. 240, § 47.
30      CIJ Recueil 2012, s. 10, §§ 57, 61.
31      CIJ Recueil 1992, s. 240.
32      CIJ Recueil 2012, s. 10.
33      Zobacz także pkt 330 zaskarżonego wyroku.
34      Komisja odwołuje się do art. 104 Karty Narodów Zjednoczonych podpisanej w San Francisco w dniu 26 czerwca 1945 r. oraz do art. 1 Konwencji dotyczącej przywilejów i immunitetów Organizacji Narodów Zjednoczonych podpisanej w dniu 13 lutego 1946 r. [Recueil des traités des Nations unies, vol. 1, s. 15, nr 4 (1946–1947)], która weszła w życie w dniu 17 września 1946 r.; akty te uznają, że ONZ posiada osobowość prawną prawa wewnętrznego w każdym państwie członkowskim.
35      Zobacz J.-C. Martin, La personnalité juridique interne de l’organisation internationale, w: É. Lagrange, J.-M. Sorel, Droit des organisations internationales, Librairie générale de droit et de jurisprudence, Paris, 2013, s. 465–488, w szczególności pkt 915–917, a także C.F. Amerasinghe, Principles of the Institutional Law of International Organizations, Cambridge University Press, Cambridge, 2009, w szczególności rozdział 3, zatytułowany „Legal Personality”, s. 66–104, w szczególności s. 79.
36      W opinii doradczej z dnia 11 kwietnia 1949 r., Naprawienie szkód poniesionych w służbie Narodów Zjednoczonych (CIJ Recueil 1949, s. 174), MTS stwierdził, że ONZ jest podmiotem prawa międzynarodowego posiadającym międzynarodową osobowość prawną, ponieważ „ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków międzynarodowych oraz zdolność do dochodzenia swoich praw, występując z roszczeniem międzynarodowym” (s. 179). Zobacz H.G. Schermers, N.M. Blokker, International Institutional Law, 7e
éd., Nijhoff, Leyde, 2025, w szczególności rozdział 11, zatytułowany „Legal Status”; R. Collins, Beyond Binary Oppositions? The Elusive Identity of the International Organization in Contemporary International Law, International Organizations Law Review, Nijhoff, Leyde, 2023, vol. 20, nr 1, s. 28–51, w szczególności s. 43; P. D’Argent, La personnalité juridique internationale de l’organisation internationale, w: É. Lagrange, J.-M. Sorel, op.cit., s. 439–464, w szczególności s. 441; T. Gazzini, Personality of international organizations, Research Handbook on the Law of International Organizations, Edward Elgar Publishing, Cheltenham, 2011, s. 33–55, w szczególności s. 34; C.F. Amerasinghe, op.cit. s. 68–78; a także P. Daillier, M. Forteau, A.Pellet, op.cit., pkt 371.
37      Zasada specjalności, uznawana przez MTS za „zasadę ogólną” oraz za kamień węgielny prawa organizacji międzynarodowych, wymaga, aby organizacje były obdarzone „kompetencjami powierzonymi, których granice zależą od wspólnych interesów, których realizację [państwa je tworzące] im powierzają” [opinia doradcza z dnia 8 lipca 1996 r., Legalność użycia broni jądrowej przez państwo w konflikcie zbrojnym (CIJ Recueil 1996, s. 66, §§ 25, 26)]. Ta zasada określa zakres działania danej organizacji międzynarodowej, a także jej odpowiedzialności w międzynarodowym porządku prawnym oraz ogranicza jej zdolność do działania przy wykonywaniu kompetencji, które zostały jej powierzone wyraźnie lub w sposób dorozumiany.
38      CIJ Recueil 2010, s. 14.
39      CIJ Recueil 2010, s. 14.
40      CIJ Recueil 2010, s. 14.
41      CIJ Recueil 2010, s. 14.
42      Wyrażenie „kanały komunikacji”, którego Sąd użył trzykrotnie w pkt 212, 312 i 343 zaskarżonego wyroku, jest bowiem związane ze szczególną rolą CARU, która stanowiła forum wymiany i komunikacji między Urugwajem a Argentyną.
43      CARU została ustanowiona na mocy traktatu podpisanego między Urugwajem a Argentyną, przy czym pierwszy z tych krajów uważał, że podmiot ten, podobnie jak każda inna komisja rzeczna, nie był jednostką posiadającą autonomiczną wolę, lecz raczej opcjonalnym mechanizmem utworzonym w celu ułatwienia współpracy między stronami [wyrok z dnia 20 avril 2010, Fabryki celulozy na rzece Urugwaj (Argentyna przeciwko Urugwajowi) (CIJ Recueil 2010, s. 14, § 84)], zaś drugi twierdził, że CARU stanowiła kluczowy organ instytucjonalizujący stałą i ścisłą współpracę, a skierowanie sprawy do niego było obowiązkowe (§ 85 tego wyroku).
44      CIJ Recueil 2010, s. 14.
45      Zobacz także wyrok z dnia 31 stycznia 2019 r., International Management Group/Komisja (C‑183/17 P i C‑184/17 P, EU:C:2019:78, pkt 91).
46      C‑684/13, EU:C:2015:439.
47      C‑516/16, EU:C:2017:1011.
48      C‑684/13, EU:C:2015:439.
49      C‑516/16, EU:C:2017:1011.
50      Rozporządzenie Komisji z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U. 2004, L 141, s. 18).
51      Rozporządzenie wykonawcze Komisji z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz.U. 2011, L 157, s. 1).
52      C‑211/06 P, EU:C:2008:34. W sprawie, w której zapadł ten wyrok, Trybunał miał orzec w przedmiocie wypłaty dodatku zagranicznego urzędnikowi Unii.
53      Zobacz wyrok z dnia 24 stycznia 2008 r., Orange/Komisja (C‑211/06 P, EU:C:2008:34, pkt 28, 44).
54      C‑364/10, EU:C:2012:630.
55      Zobacz wyrok z dnia 6 października
2012 r.
Węgry/Słowacja (C‑364/10, EU:C:2012:630, pkt 49–51).
56      Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, zmieniająca rozporządzenie (EWG) nr 1612/68 i uchylająca dyrektywy 64/221/EWG, 68/360/EWG, 72/194/EWG, 73/148/EWG, 75/34/EWG, 75/35/EWG, 90/364/EWG, 90/365/EWG i 93/96/EWG (Dz.U. 2004, L 158, s. 77; sprostowania: Dz.U. 2004, L 229, s. 35; Dz.U. 2005, L 197, s. 34).
57      C‑619/20 P i C‑620/20 P, EU:C:2022:722.
58      Zobacz wyrok z dnia 22 września 2022 r., IMG/Komisja (C‑619/20 P i C‑620/20 P, EU:C:2022:722, pkt 150).
59      C‑104/16 P, EU:C:2016:973.
60      Zobacz wyrok z dnia 21 grudnia 2016 r., Rada/Front Polisario (C‑104/16 P, EU:C:2016:973, pkt 81).
61      CIJ Recueil 1997, s. 7, § 26.
62      Zobacz wyrok MTS z dnia 13 grudnia 1999 r.
Wyspa Kasikili/Sedudu (Botswana/Namibia) (CIJ Recueil 1999, s. 1045, § 49, który odnosi się do rocznika KPM, 1966, vol. II, część druga s. 241 ust. 14).
63      EU:C:1975:145.
64      EU:C:1995:83.
65      EU:C:2014:2303.
66      Zobacz opinia 1/13 z dnia 14 października 2014 r.
(Przystąpienie państw trzecich do konwencji haskiej), EU:C:2014:2303, pkt 38, 41. W opinii tej Trybunał stwierdził, że oświadczenia woli – wyrażone kolejno w dokumencie przystąpienia do Konwencji dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę, sporządzonej w Hadze w dniu 25 października 1980 r., oraz w oświadczeniu o wyrażeniu zgody na to przystąpienie – były zgodne co do celu zamierzonego przez zainteresowane państwa (to jest wzajemnego zobowiązania się zgodnie z prawem międzynarodowym do stosowania w ich dwustronnych stosunkach rzeczonej konwencji), oraz orzekł, że akty te stanowią łącznie – mimo zawarcia każdego z nich w odrębnym dokumencie – wyraz zgodnej woli zainteresowanych państw, a zatem tworzą umowę międzynarodową (pkt 39, 41 wspomnianej opinii).
W odniesieniu do doktryny zob. R. Mehdi, C. Nourrissat, L’Avis 1/13, ou comment la Cour de justice confirme une conception traditionnellement extensive de sa compétence et privilégie l’efficacité des règlements de l’Union sur l’unité des conventions internationales, dostępne na stronie internetowej ugrupowania badawczego „Réseau Universitaire européen dédié à l’étude du droit de l’Espace de liberté, sécurité et justice”, 7 grudnia 2014 r.
67      CIJ Recueil 1997, s. 7.
68      Zobacz wyrok MTS z dnia 25 września 1997 r., Projekt Gabčíkovo-Nagymaros (Węgry przeciwko Słowacji) (CIJ Recueil 1997, s. 7, § 26).
69      CIJ Recueil 1949, s. 174, w szczególności s. 185.
70      Zobacz przypis 34 niniejszej opinii.
71      Zobacz P. D’Argent, op.cit., s. 441.
72      Zobacz H.G. Schermers, N.M. Blokker, op.cit., pkt 1564, 1565.
73      Strony mogą podjąć decyzję o wyraźnym
przyznaniu międzynarodowej osobowości prawnej w akcie założycielskim, podobnie jak mogą zdecydować o jej odebraniu (zob. tytułem przykładu art. 2 ust. 2 traktatu dotyczącego funkcjonalnego bloku przestrzeni powietrznej „Europa Środkowa” między Republiką Federalną Niemiec, Królestwem Belgii, Republiką Francuską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Królestwem Niderlandów i Konfederacją Szwajcarską, podpisanego w Brukseli w dniu 2 grudnia 2010 r., który wszedł w życie w dniu 1 czerwca 2013 r.).
74      Zobacz P. Daillier, M. Forteau, A. Pellet, op.cit., pkt 535; C.F. Amerasinghe, op.cit., s. 81; H.G. Schermers, N.M Blokker, op.cit., pkt 1564–1566; a także K. Schmalenbach, International Organizations or Institutions, General Aspects, Max Planck Encyclopedia of Public International Law (online), 2020, zgodnie z którym „[u]trzymująca się w doktrynie i praktyce debata ma swoje źródło w tym, że większość aktów założycielskich organizacji międzynarodowych nie zawiera wyraźnych postanowień dotyczących osobowości prawnej w prawie międzynarodowym” (tłumaczenie nieoficjalne) (pkt 20).
75      Zobacz C.F. Amerasinghe, op.cit., s. 79.
76      Zobacz opinia doradcza z dnia 11 kwietnia 1949 r., Naprawienie szkód poniesionych w służbie Narodów Zjednoczonych (CIJ Recueil 1949, s. 174).
77      W opinii tej MTS uznał, że pomimo braku postanowień w Karcie Narodów Zjednoczonych międzynarodowa osobowość prawna ONZ wynika w sposób dorozumiany, acz konieczny, z zamiaru jej założycieli oraz z potrzeb wyrażonych przez nich w tym akcie założycielskim oraz w późniejszej praktyce społeczności międzynarodowej (s. 178, 179). Zobacz także J. d’Aspremont, La composition des organes et le processus décisionnel, w: É. Lagrange, J.-M. Sorel, op.cit., s. 403–433, w szczególności s. 431.
78      CIJ Recueil 1996, s. 66, w szczególności s. 75. Zobacz P. D’Argent, op.cit., pkt 878, 879, a także K. Schmalenbach, op.cit. pkt 20 i n.
79      Zobacz S. El Sawah, Les immunités des États et des organisations internationales, Larcier, Bruxelles, 2012, w szczególności rozdział 3, zatytułowany „Les immunités des organisations internationales”, s. 203–229, zwłaszcza s. 210, 211. Zobacz także H. Fox i P. Webb, The Law of State Immunity, 3e éd., Oxford University Press, Oxford, 2015, s. 571 i n.; N.M. Blokker, International Organizations: the Untouchables?, w: International Organizations Law Review, Nijhoff, Leyde, 2013, vol. 10, nr 2, s. 259–275, w szczególności s. 260, a także C. Dominicé, L’immunité de juridiction et d’exécution des organisations internationales, w: Recueil des cours de l’Académie de droit international de La Haye, Nijhoff, Dordrecht, 1984, vol. 187, s. 145–238, w szczególności s. 163.
80      Zobacz w szczególności Konwencja o statusie Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego, przedstawicieli państw oraz personelu międzynarodowego, podpisana w Ottawie w dniu 20 września 1951 r., która określa przywileje i immunitety tej organizacji, w miejsce Traktatu Północnoatlantyckiego, podpisanego w Waszyngtonie w dniu 4 kwietnia 1949 r.
81      Zobacz w tym względzie pełne opracowanie C. Dominicé, op.cit., s. 168, 169. Zobacz także H. Schermers, G., N. Blokker, op.cit., pkt 325, 1606; I. Pingel, Les privilèges et immunités de l’organisation internationale, w:
É. Lagrange, J.M. Sorel, op.cit., s. 626–656, w szczególności pkt 1227; a także P. Daillier, M. Forteau, A. Pellet, op.cit., pkt 538.
82      Tłumaczenie nieoficjalne.
83      Zobacz opinia doradcza z dnia 8 lipca 1996 r., Legalność użycia broni jądrowej przez państwo w konflikcie zbrojnym (CIJ Recueil 1996, s. 66, § 19); a także R. Monaco, Le caractère constitutionnel des actes institutifs d’organisations internationales, éditions A. Pedone, Paris, 1974, s. 153–172.
84      Na przykład Komisja Przygotowawcza Traktatu o całkowitym zakazie prób z bronią jądrową została utworzona 19 listopada 1996 r. jako tymczasowa organizacja międzynarodowa (zob. opinia prawna przytoczona w przypisie
28 do niniejszej opinii).
85      W kwestii różnorodności organizacji międzynarodowych zob. J. Klabbers, Unity, Diversity, Accountability: The Ambivalent Concept of International Organisation, w: Melbourne Journal of International Law, University of Melbourne, Melbourne, 2013, vol. 14, nr 1, s. 149–170.
86      Zobacz opinia doradcza MTS z dnia 23 lipca 2025 r., Obowiązki państw w zakresie zmian klimatycznych (§ 177).
87      Zobacz rocznik KPM, 1966, vol. II, część druga, s. 238 ust. 5. Zobacz także P. Daillier, M. Forteau, A. Pellet, op.cit., pkt 206.
88      Zobacz przypis 22 niniejszej opinii.
89      Zobacz
rocznik KPM, 1966, vol. II, część druga, s. 239, pkt 8.
90      Podkreślenie moje.
91      W swojej opinii prawnej przytoczonej w przypisie 28 do niniejszej opinii sekretariat CTBTO wskazał, że w istotnym kontekście istnieje nierozerwalny związek między dwoma dokumentami, a mianowicie rezolucją z dnia 19 listopada 1996 r. ustanawiającą Komisję Przygotowawczą CTBTO oraz załącznikiem do tej rezolucji zawierającym statut tej Komisji, tekst założycielski i dokument założycielski tejże Komisji (s. 527, 534, 542).
92      Prace te są często uznawane za chaotyczne, poufne lub mało miarodajne i mogą być używane jedynie w celu potwierdzenia wykładni dokonanej za pomocą innych środków lub w przypadku, gdy środki te nie pozwalają zapewnić skuteczności (effet utile). W praktyce wydaje się nawet, że prace przygotowawcze są wyłączone jako środek wykładni aktu założycielskiego, ponieważ uprzywilejowują punkt widzenia niektórych członków kosztem innych, co nie byłoby zgodne z zasadą równości państw (zob. A. Peters, L’acte constitutif de l’organisation internationale, w: É. Lagrange i J.-M. Sorel, op.cit., s. 201–245, w szczególności pkt 408, 409).
93      Zobacz konkluzja 4, zatytułowana „Definicja późniejszego porozumienia i późniejszej praktyki”, projektu konkluzji w sprawie późniejszych porozumień i praktyki w kontekście wykładni traktatów oraz komentarzy do nich (sprawozdanie A/73/10 z prac siedemdziesiątej sesji KPM przedłożone Zgromadzeniu Ogólnemu Organizacji Narodów Zjednoczonych, rocznik KPM, 2018, vol. II, część druga) (zwanego dalej „projektem konkluzji”), a także komentarz 33
(s. 39).
94      CIJ Recueil 2014, s. 226.
95      CIJ Recueil 2014, s. 226.
96      Zobacz pkt 14 niniejszej opinii.
97      CIJ Recueil 2014, s. 226.
98      W przedmiocie definicji pojęcia „późniejszego porozumienia” w rozumieniu art. 31 ust. 3 lit. a) Konwencji wiedeńskiej zob. konkluzję 4 projektu konkluzji oraz komentarze do pkt 1 tej konkluzji, s. 34 i nast.
99      Artykuł 31 ust. 3 lit. b) konwencji wiedeńskiej odnosi się do „każd[ej] […] praktyk[i]”, nie ograniczając jej wyraźnie do praktyki stron, przez co odróżnia się od brzmienia art. 31 ust. 3 lit. a) tej konwencji, który odnosi się do „każde[go] […] porozumie[nia] między stronami”, przy czym postanowienie to dotyczy praktyki państw będących stronami umowy dwustronnej lub wielostronnej, w ramach której państwa występują jako umawiające się strony, a nie jako członkowie organów ustanowionych konwencją. Zobacz konkluzja 12 projektu konkluzji, zatytułowana „Akty założycielskie organizacji międzynarodowych”, s. 77 i nast.
100      W odniesieniu do doktryny zob. S. Kadelbach, International Law Commission and role of subsequent practice as a means of interpretation under Articles 31 and 32 VCLT?, w: Questions of International law (online), 2018; J. Arato, Treaty Interpretation and Constitutional Transformation: Informal Change in International Organizations, w: Yale Journal of International Law, 2013, vol. 38, nr 2, s. 289–357; S. Raffeiner, Organ Practice in the Whaling Case: Consensus and Dissent between Subsequent Practice, Other Practice and a Duty to Give Due Regard, w: European Journal of International Law, European University Institute, Florence, 2016, vol. 27 nr 4, s. 1043–1059; a także C. Peters, Subsequent Practice and Established Practice of International Organizations: Two Sides of the Same Coin?, w: Göttingen Journal of International Law, Universitätsverlag Göttingen, Göttingen, 2011, vol. 3, nr 2, s. 617–642.
101      CIJ Recueil 2014, s. 226.
102      Zobacz opinia doradcza MTS z dnia 11 kwietnia 1949 r., Naprawienie szkód poniesionych w służbie Narodów Zjednoczonych (CIJ Recueil 1949, s. 174, w szczególności s. 180).
103      CIJ Recueil 2014, s. 226.
104      Zobacz wyrok z dnia 19 maja 2025 r., Wytyczenie granicy lądowej i morskiej oraz suwerenność nad wyspami (Gabon/Gwinea Równikowa) (§ 83–91). W wyroku tym MTS przypisał duże znaczenie jasnym i zgodnym zachowaniom obu stron przyjmowanym przez wiele lat negocjacji z całkowitym pominięciem konwencji wytyczającej granice lądowe i morskie Gwinei Równikowej i Gabonu („Konwencji
batańskiej”) (§ 91).
105      Zobacz konkluzja 9, zatytułowana „Znaczenie późniejszych porozumień i późniejszej praktyki jako środków wykładni”, w projekcie konkluzji oraz komentarz 12, s. 64.
106      CIJ Recueil 1971, s. 16.
107      Zobacz opinia doradcza z dnia 21 czerwca 1971 r., Skutki prawne dla państw wynikające z dalszej obecności Republiki Południowej Afryki w Namibii (Afryce Południowo-Zachodniej) mimo rezolucji 276 (1970) Rady Bezpieczeństwa (CIJ Recueil 1971, s. 16, § 22).
108      Zobacz rocznik KPM, 1966, vol. II, część druga, s. 242 ust. 15. Podczas redagowania art. 31 ust. 3 lit. b) Konwencji wiedeńskiej Komisja ta zastąpiła wyrażenie „porozumienie wszystkich stron” sformułowaniem „porozumienie stron”, aby podkreślić, że nie wszystkie strony muszą koniecznie aktywnie uczestniczyć w późniejszej praktyce. Zobacz konkluzja 12 projektu konkluzji oraz komentarz 22, s. 81, 82.
109      Wyrok C‑464/13 i C‑465/13, EU:C:2015:163.
110      Zawartej w Luksemburgu w dniu 21 czerwca 1994 r. między państwami członkowskimi a Wspólnotami Europejskimi (Dz.U. 1994, L 212, s. 3).
111      Zobacz wyrok z dnia 11 marca 2015 r., Oberto i O’Leary (C‑464/13 i C‑465/13, EU:C:2015:163, pkt 65).
112      Zobacz wyrok z dnia 11 marca 2015 r., Oberto i O’Leary (C‑464/13 i C‑465/13, EU:C:2015:163, pkt 66).
113      CIJ Recueil 2014, s. 226. W wyroku tym MTS uznał zatem znaczenie rezolucji, które, choć pozbawione mocy wiążącej, zostały przyjęte w drodze konsensusu lub jednomyślnie przez organ konwencyjny, natomiast odrzucił te, które zostały przyjęte bez poparcia wszystkich państw będących stronami konwencji i w obliczu rozbieżnych stanowisk (§§ 46, 83).
114      CIJ Recueil 1996, s. 66.
115      Zobacz opinia doradcza z dnia 8 lipca 1996 r.,
Legalność użycia broni jądrowej przez państwo w konflikcie zbrojnym (CIJ Recueil 1996, s. 66, § 27).
116      Zobacz pkt 154 niniejszej opinii.
117      CIJ Recueil 1962, s. 151.
118      Zobacz opinia doradcza MTS z dnia 20 lipca 1962 r., Niektóre wydatki Organizacji Narodów Zjednoczonych (art. 17 ust. 2 Karty) (CIJ Recueil 1962, s. 151, s. 151–174).
119      Umowy te nie mogłyby również stanowić późniejszego „zachowania” przy stosowaniu traktatu, mającego znaczenie w rozumieniu art. 32 Konwencji wiedeńskiej. Zobacz konkluzja 4 projektu konkluzji (s. 33).
120      CIJ Recueil 2014, s. 226.
121      Zobacz przypis 113 do niniejszej opinii.
122      Nic nie stało na przeszkodzie temu, aby strony wprowadziły postanowienie wskazujące, że rezolucja z dnia 25 listopada 1994 r. nie tworzy organizacji międzynarodowej posiadającej osobowość prawną (zob. w szczególności art. 2 ust. 2 traktatu, o którym mowa w przypisie 74 do niniejszej opinii).
123      W tym względzie przypominam, że w wyroku z dnia 1 lipca 1994 r., Wytyczenie granicy morskiej i kwestie terytorialne między Katarem a Bahrajnem, kompetencje i dopuszczalność (CIJ Recueil 1994, s. 112, § 29), MTS oddalił argument zgodnie z którym należy uwzględnić, po pierwsze, zamiar stron (oświadczenie o charakterze politycznym), skoro podpisały one dokument zawierający zobowiązania przyjęte przez ich rządy, przy czym taki zamiar nie może przeważać nad samym brzmieniem danego dokumentu, a po drugie, ich późniejsze zachowanie (świadczące o tym, że nigdy nie uznawały tego dokumentu za umowę międzynarodową).
124      CIJ Recueil 1980, s. 73.
125      Opinia doradcza z dnia 20 grudnia 1980 r., Wykładnia porozumienia z dnia 25 marca 1951 r. pomiędzy WHO i Egiptem (CIJ Recueil 1980, s. 73, § 43).
126      Zobacz D. Simon, L’interprétation judiciaire des traités d’organisations internationales; Morphologie des conventions et fonction juridictionnelle, éditions A. Pedone, Paris, 1981, s. 384, a także H.G. Schermers, N.M. Blokker, op.cit., pkt 30. W odniesieniu do orzecznictwa zob. opinie doradcze: z dnia 20 lipca 1962 r., Niektóre wydatki Organizacji Narodów Zjednoczonych (art. 17 ust. 2 Karty) (CIJ Recueil 1962, s. 151, w szczególności s. 160); z dnia 9 lipca 2004 r., Konsekwencje prawne budowy muru na okupowanym terytorium palestyńskim (CIJ Recueil 2004, s. 136, § 88).
127      Zobacz podobnie indywidualna opinia sędziego Lauterpachta załączona do opinii doradczej z dnia 7 czerwca 1955 r., Procedura głosowania mająca zastosowanie do kwestii dotyczących sprawozdań i petycji odnoszących się do Terytorium Afryki Południowo-Zachodniej (CIJ Recueil 1955, s. 57), w szczególności s. 106.
128      Zobacz konkluzja 8, zatytułowana „Wykładnia postanowień traktatu, których znaczenie może ewoluować w czasie”, projektu konkluzji oraz komentarze 4 i 5 (s. 58), a także P. Daillier, M. Forteau, A.Pellet, op.cit., pkt 213.
129      D. Simon, op.cit.
130      D. Simon, op.cit., s. 378.
131      Podpisany w Brukseli w dniu 17 marca 1948 r.
132      Zobacz F. Coulée, La fondation de l’organisation internationale, w: É. Lagrange, J.-M. Sorel, op.cit., s. 147–167, w szczególności pkt 304.
133      Zobacz N.M. Blokker, Constituent Instruments, w: J.K. Cogan, I. Hurd, I. Johnstone, The Oxford Handbook of International Organizations, Oxford University Press, Oxford, 2016, s. 943–961.
134      Podpisanej w Wiedniu w dniu 21 marca 1986 r.
135      CIJ Recueil 2021, s. 206.
136      Zobacz N. Bonucci, M. Cosnard, A. Nganga Malonga, Les rapports entre l’organisation internationale et l’État hôte, w:
É. Lagrange, J.-M. Sorel, op.cit. s. 601–625, w szczególności pkt 1204.
137      Zobacz w tym względzie wyrok MTS z dnia 3 lutego 1994 r., Spór terytorialny (Libijska Arabska Dżamahirijja/Czad) (CIJ Recueil 1994, s. 6), w którym MTS podkreślił, że „czasownik »uznać« […] oznacza podjęcie zobowiązania prawnego. Uznanie granicy to przede wszystkim »akceptowanie« tej granicy, to znaczy wyciągnięcie wszelkich konsekwencji prawnych z jej istnienia, poszanowanie jej i rezygnacja z kwestionowania jej w przyszłości” (§ 42). Zobacz także P. Daillier, M. Forteau, A. Pellet, op.cit., pkt 510.
138      Zobacz D. Burriez, G. Cahin, É. Lagrange, Le retrait des pays des organisations internationales: actualité récente (UNESCO, OEA, CPI…), w: Annuaire Français de droit international, CNRS, Paris, 2018, s. 373–382. Procedura ta jest traktowana jako zwykłe wypowiedzenie aktu założycielskiego oparte na jednostronnym i uznaniowym akcie państwa.
139      CIJ Recueil 1966, s. 6.
140      CIJ Recueil 1971, s. 16.
141      Zobacz wyrok MTS z dnia 18 lipca1966 r., Afryka Południowo-Zachodnia, faza druga (CIJ Recueil 1966, s. 6, § 16, 17), a także opinia doradcza z dnia 21 czerwca 1971 r., Skutki prawne dla państw wynikające z dalszej obecności Republiki Południowej Afryki w Namibii (Afryce Południowo-Zachodniej) mimo rezolucji 276 (1970) Rady Bezpieczeństwa (CIJ Recueil 1971, s. 16, § 53).
142      Zobacz C. Dominicé, op.cit., s. 162.
143      C‑183/17 P i C‑184/17 P, EU:C:2019:78.
144      Komisja dodaje incydentalnie, że nie chciała „utrudniać rozpoznania odwołania poprzez wniesienie odwołania wzajemnego dotyczącego kwestii istnienia umowy międzynarodowej”, lecz pozostaje „sceptyczna” wobec uzasadnienia przedstawionego w pkt 276–289 zaskarżonego wyroku.