61998CC0449_NL
Conclusie van de advocaat generaal
Conclusie van de advocaat generaal
I Inleiding
1. Met deze hogere voorzieningen (zaken C-449/98 P en C-450/98 P) komt International Express Carriers Conference (hierna: IECC") op tegen de arresten van het Gerecht van eerste aanleg (Derde kamer uitgebreid) van 16 september 1998 in respectievelijk zaak T-110/95 en de gevoegde zaken T-133/95 en T-204/95.
In eerstgenoemd arrest heeft het Gerecht het beroep van IECC tot nietigverklaring van de beschikking van de Commissie van 17 februari 1995 om geen verder gevolg te geven aan de klacht aangaande prijsafspraken in een overeenkomst over de tussen verschillende openbare postexploitanten toepasselijke eindkosten, verworpen.
In het tweede arrest heeft het Gerecht twee beroepen van IECC tot nietigverklaring van de beschikkingen van de Commissie van 6 april en 14 augustus 1995 om geen maatregelen te treffen tegen de vermeende mededingingsbeperkende praktijken van voornoemde postexploitanten met betrekking tot bepaalde vormen van remailing, verworpen.
De overeenkomst tussen de feiten van bovengenoemde zaken en, in mindere mate, tussen de rechtsvragen die daarin aan de orde zijn, hebben mij doen besluiten beide zaken in één conclusie te bespreken.
II De feiten
2. De feiten zoals die blijken uit de bestreden arresten, kunnen worden weergegeven als volgt:
A International Express Carriers Conference en remailing
3. IECC is een organisatie die de belangen vertegenwoordigt van bepaalde ondernemingen die exprespostdiensten verrichten. Haar leden bieden onder meer remailing"-diensten aan. Hierbij wordt post uit land A vervoerd naar het grondgebied van land B en aldaar gepost bij de plaatselijke openbare postexploitant, teneinde door deze laatste naar de geadresseerde op zijn eigen grondgebied dan wel naar een bestemming in land A of in land C te worden vervoerd.
4. Bij remailing wordt gewoonlijk een onderscheid gemaakt tussen drie categorieën diensten:
Remailing ABC": post uit land A wordt door particuliere ondernemingen naar land B gebracht en aldaar gepost teneinde via het klassieke internationale postnetwerk naar land C te worden gebracht, waar de eindgeadresseerde woont.
Remailing ABB": post uit land A wordt door particuliere ondernemingen naar land B gebracht en aldaar gepost teneinde naar de eindgeadresseerde te worden gebracht, die in land B woont.
Remailing ABA": post uit land A wordt door particuliere ondernemingen naar land B gebracht en aldaar gepost teneinde via het klassieke internationale postnetwerk opnieuw naar land A te worden gebracht, waar de eindgeadresseerde woont.
5. Naast deze drie categorieën remailing dient ook de zogeheten niet-fysieke remailing" te worden vermeld. Deze vorm van remailing houdt in, dat gegevens uit land A langs elektronische weg worden doorgegeven naar land B waar zij, al dan niet na transformatie, op papier worden afgedrukt en vervolgens vervoerd naar de post in land B of land C, teneinde via het klassieke internationale postnetwerk te worden vervoerd naar land A, B of C waar de eindgeadresseerde woont.
B Eindkosten en Wereldpostverdrag
6. Het Verdrag betreffende de Wereldpostunie (Wereldpostverdrag), dat op 10 juli 1964 tot stand kwam in het kader van de Verenigde Naties en waartoe alle lidstaten van de Europese Gemeenschap zijn toegetreden, vormt het kader van de betrekkingen tussen de postexploitanten over de hele wereld. Daaruit voortgekomen is de Conference européenne des administrations des postes et télécommunications (hierna: CEPT"), waarvan alle Europese postexploitanten die in de klacht van rekwirante worden genoemd, deel uitmaken.
7. In het kader van de postnetwerken veroorzaken het sorteren van de inkomende" post en het bestellen daarvan bij de eindgeadresseerden aanzienlijke kosten voor de openbare postexploitanten. Daarom hebben de leden van de Wereldpostunie in 1969 onder de benaming eindkosten" een compensatieregeling per categorie poststukken uitgewerkt, waarmee zij zijn afgestapt van het sedert de oprichting van die Wereldpostunie geldende beginsel dat elke openbare postexploitant de kosten diende te dragen van het sorteren en bestellen van inkomende post, zonder daarvoor kosten aan te rekenen aan de openbare postexploitanten van de landen waaruit de post afkomstig was. De economische waarde van de postdistributie door de verschillende postexploitanten, hun respectieve kostenstructuur en de aan de klanten aangerekende kosten konden evenwel aanzienlijk verschillen. Het prijsverschil bij de verzending van nationale en internationale post in de verschillende lidstaten en de hoogte van de eindkosten" ten opzichte van deze verschillende prijzen op nationaal vlak waren beslissende factoren die tot het ontstaan van remailing hebben geleid. De remailing-ondernemingen wensen immers te profiteren van deze prijsverschillen, door de commerciële post van hun klanten te vervoeren naar de openbare postexploitanten die voor een bepaalde bestemming de gunstigste prijs/kwaliteitverhouding aanbieden.
8. Artikel 23 van het Wereldpostverdrag van 1984, thans artikel 25 van het Verdrag van 1989, luidt:
1. Geen enkel land-lid is verplicht brievenpostzendingen die door om het even welke op zijn grondgebied gedomicilieerde afzenders in het buitenland persoonlijk of via anderen worden afgegeven met het oog op het genot van aldaar geldende lagere tarieven, te verzenden of bij de geadresseerden af te leveren. Hetzelfde geldt voor massale afgiften van dergelijke zendingen, ongeacht of zij al dan niet worden verricht om lagere tarieven te genieten.
2. Lid 1 is zonder onderscheid van toepassing op zendingen die in het land van de afzender worden klaargemaakt en nadien over de grens worden gevoerd en voor zendingen die in het buitenland werden klaargemaakt.
3. Het betrokken bestuur heeft het recht de zendingen terug te sturen naar hun plaats van verzending of er zijn binnenlandse tarieven op toe te passen. Weigert de afzender deze portokosten te betalen, dan mag het overeenkomstig zijn binnenlandse wetgeving over de zendingen beschikken.
4. Geen enkel land-lid hoeft brievenpostzendingen te aanvaarden, te verzenden of bij de geadresseerden af te leveren, die door eender welke afzender persoonlijk of via anderen, massaal werden gepost in een ander land dan dat waar hij gedomicilieerd is. De betrokken besturen hebben het recht dergelijke zendingen terug te sturen naar hun plaats van verzending of ze zonder terugbetaling van portokosten terug te bezorgen aan de afzenders."
C De klacht van IECC en de CEPT-overeenkomst van 1987
9. Op 13 juli 1988 diende IECC een klacht in bij de Commissie krachtens artikel 3, lid 2, van verordening nr. 17 van de Raad van 6 februari 1962, Eerste verordening over de toepassing van de artikelen 85 en 86 van het Verdrag (hierna: verordening nr. 17"). IECC stelde in wezen, in de eerste plaats dat enkele openbare postexploitanten van de Europese Gemeenschap en van derde landen in oktober 1987 te Bern prijsafspraken hadden gemaakt in een overeenkomst betreffende de eindkosten (hierna: CEPT-overeenkomst") en in de tweede plaats dat een aantal van die exploitanten probeerde een marktverdelingsregeling toe te passen op basis van artikel 23 van het Wereldpostverdrag, door geen post te bestellen die door een klant is gepost bij een openbare postexploitant van een ander land dan waar hij woont.
10. In het deel van haar klacht over de CEPT-overeenkomst zette IECC meer in het bijzonder uiteen, dat in april 1987 een groot aantal communautaire openbare postexploitanten tijdens een bijeenkomst in het Verenigd Koninkrijk de mogelijkheid had onderzocht van een gemeenschappelijk beleid ter bestrijding van de mededinging van particuliere ondernemingen die remailing aanbieden. Een in het kader van de CEPT opgerichte werkgroep deed naderhand het voorstel de eindkosten te verhogen, een gemeenschappelijke gedragscode vast te stellen en de klantenservice te verbeteren. In oktober 1987 stelde deze werkgroep derhalve een nieuwe regeling betreffende de eindkosten vast, de CEPT-overeenkomst, waarin in feite een nieuw vast tarief werd voorgesteld dat hoger was dan het voorgaande.
11. Vaststaat bovendien dat op 17 januari 1995 veertien openbare postexploitanten, waarvan twaalf uit de Europese Gemeenschap, een voorovereenkomst over de eindkosten ondertekenden ter vervanging van de CEPT-overeenkomst van 1987. Deze zogeheten REIMS-overeenkomst" (regeling inzake de vergoeding voor de uitwisseling van internationale post tussen openbare postexploitanten die verplicht zijn de universele dienst te verzekeren) voorziet in wezen in een regeling waarbij de postexploitant van bestemming de postexploitant van oorsprong een vast percentage van zijn binnenlands tarief in rekening brengt voor de bij hem ingekomen post. De definitieve versie van genoemde overeenkomst was op 13 december 1995 ondertekend en op 19 januari 1996 bij de Commissie aangemeld.
D De behandeling van de klacht
12. Het eerste deel van de klacht van IECC betrof de toepassing van artikel 85 EG-Verdrag (thans artikel 81 EG) op de CEPT-overeenkomst.
13. In het tweede deel van haar klacht verweet IECC bepaalde openbare postexploitanten, dat zij een regeling toepasten die ertoe strekte de nationale markten voor postdiensten onder elkaar te verdelen op basis van artikel 23 van het Wereldpostverdrag. IECC stelde, dat de Britse, de Duitse en de Franse openbare postexploitant (hierna: respectievelijk Post Office", Deutsche Post" en La Poste") bovendien probeerde handelsondernemingen ertoe te bewegen geen gebruik te maken van de diensten van particuliere remailing-ondernemingen, zoals de leden van IECC, en probeerde te voorkomen dat andere postexploitanten gingen samenwerken met dergelijke particuliere ondernemingen, hetgeen onder meer blijkt uit een brief van Post Office van januari 1987 aan verschillende openbare postexploitanten, waaronder één uit de Gemeenschap.
14. IECC stelde verder, dat Deutsche Post in het voorjaar van 1988 had geprobeerd remailing te belemmeren, door Duitse gebruikers van deze dienst te wijzen op het bestaan van artikel 23 van het Wereldpostverdrag en door inkomende" internationale post waarvan de geadresseerden in Duitsland woonden, tegen te houden en terug te sturen.
15. De in de klacht genoemde openbare postexploitanten deelden in november 1988 hun antwoorden mee op de door de Commissie gestelde vragen. Tussen juni 1989 en februari 1991 vond een intensieve briefwisseling plaats tussen enerzijds IECC en anderzijds verschillende ambtenaren van het directoraat-generaal Mededinging (DG IV) en de kabinetten van twee leden van de Commissie, M. Bangemann en L. Brittan.
16. Op 18 april 1991 liet de Commissie IECC weten dat zij had besloten krachtens de bepalingen van verordening nr. 17 [...] een procedure in te leiden op grond van de artikelen 85, lid 1, en 86 van het Verdrag".
17. Op 7 april 1993 deelde zij IECC mee dat zij op 5 april 1993 een mededeling van punten van bezwaar had opgesteld en dat zij die aan de betrokken openbare postexploitanten zou toezenden.
18. Bij brief van 13 juli 1994 aan IECC gaf de Commissie uiting aan haar bezorgdheid over het toenemend aantal gevallen waarin bijvoorbeeld in Nederland fysiek klaargemaakte post die bestemd is voor Duitse klanten, wordt tegengehouden en door de postdienst van [Deutsche Post (...)] wordt aangemerkt als ‚niet-fysieke remailing ABA".
19. Op 26 juli 1994 nodigde IECC de Commissie krachtens artikel 175 EG-Verdrag (thans artikel 232 EG) uit haar een brief te sturen overeenkomstig artikel 6 van verordening nr. 99/63/EEG van de Commissie van 25 juli 1963 over het horen van belanghebbenden en derden conform artikel 19, leden 1 en 2, van verordening nr. 17 van de Raad, ingeval zij van mening mocht zijn dat tegen de openbare postexploitanten geen verbodsbeschikking vastgesteld hoefde te worden.
20. Op 23 september 1994 stelde de Commissie IECC in kennis van haar voornemen het gedeelte van de klacht over de toepassing van artikel 85 van het Verdrag op de CEPT-overeenkomst af te wijzen, en verzocht zij IECC overeenkomstig artikel 6 van verordening nr. 99/63 haar opmerkingen in te dienen. Wat het tegenhouden van niet-fysieke remailing ABA betrof, verklaarde de Commissie dat zij deze handelwijze als zeer ernstig beschouwt en voornemens is aan dergelijke misbruiken een einde te maken".
21. Op 23 november 1994 deelde IECC haar opmerkingen over voornoemd schrijven aan de Commissie mee en nodigde zij de Commissie uit overeenkomstig artikel 175 van het Verdrag een standpunt te bepalen over haar klacht in zijn geheel. Tevens verzocht zij om toegang tot het dossier.
E De beschikking van 17 februari 1995
22. Van mening dat de Commissie geen standpunt had bepaald in de zin van artikel 175 van het Verdrag, stelde IECC op 15 februari 1995 beroep in wegens nalaten, ingeschreven onder nr. T-28/95. Twee dagen later, op 17 februari 1995, zond de Commissie IECC de eindbeschikking tot afwijzing van haar klacht wat de toepassing van artikel 85 van het Verdrag op de CEPT-overeenkomst betreft; tegen deze beschikking was het beroep tot nietigverklaring in zaak T-110/95 gericht en zij is thans in hogere voorziening aan de orde in zaak C-449/98 P (hierna: beschikking van 17 februari 1995").
23. In haar beschikking van 17 februari 1995 preciseerde de Commissie het volgende:
5. [...] Ons belangrijkste bezwaar tegen de eindkostenregeling die is vastgesteld in de CEPT-overeenkomst van 1987 bestond hierin, dat deze regeling niet gebaseerd was op de door de posterijen gedragen kosten voor de behandeling van de inkomende internationale post [...]. In de mededeling van de punten van bezwaar werd er dus op gewezen, dat de door de posterijen toegepaste tarieven voor de behandeling van de inkomende internationale post gebaseerd dienden te zijn op de door de posterijen gedragen kosten.
6. De Commissie was zich ervan bewust, dat het wellicht moeilijk was deze kosten nauwkeurig te berekenen, en verklaarde dat de binnenlandse tarieven in dit verband als een geschikte leidraad konden worden beschouwd [...].
8. [...] De Commissie is op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen die tot de voorgestelde ‚REIMS-regeling hebben geleid. Op 17 januari 1995 ondertekenden veertien openbare postexploitanten een voorakkoord over de eindkosten, dat op 1 januari 1996 zou ingaan. [...] Volgens door de International Post Corporation informeel meegedeelde inlichtingen, voorziet het recentelijk ondertekende voorakkoord in een regeling waarbij de openbare postexploitant van ontvangst voor elk ontvangen poststuk een vast percentage van zijn binnenlands tarief in rekening zou brengen aan de openbare postexploitant van herkomst.
9. De Commissie tekent hierbij aan, dat de openbare postexploitanten zich actief inspannen om een nieuwe tariefregeling uit te werken, en is in de huidige fase van mening dat de partijen er naar streven tegemoet te komen aan de bezwaren van de Commissie vanuit het oogpunt van het mededingingsrecht, die eveneens ten grondslag lagen aan uw klacht inzake de oude regeling. Het is weinig waarschijnlijk dat de voortzetting van de procedure wegens de inbreuken vervat in de CEPT-regeling van 1987, die binnenkort niet langer van toepassing is, voor uw cliënten tot een gunstiger resultaat zou leiden. Een verbodsbeschikking zou waarschijnlijk alleen een vertraging tot gevolg hebben van de grondige herziening en herstructurering van de eindkostenregeling die thans aan de gang zijn, terwijl een gewijzigde regeling binnenkort in werking treedt. Gelet op het arrest [...] in de zaak Automec II, is de Commissie van mening, dat het niet in overeenstemming ware met het gemeenschapsbelang indien zij in de huidige fase haar beperkte middelen zou aanwenden om te pogen via een verbodsbeschikking een oplossing te vinden voor het aspect van de klacht betreffende de eindkosten.
[...]
12. [...] De REIMS-regeling lijkt evenwel, althans gedurende een overgangsperiode, alternatieven te bieden voor de vroegere beperkende clausules, waartegen de bezwaren van de Commissie waren gericht. De REIMS-regeling verzekert namelijk, in weerwil van mogelijke onvolkomenheden, dat er een verband bestaat tussen de eindkosten en de structuur van de binnenlandse tarieven [...].
13. De Commissie zal ongetwijfeld de toekomstige REIMS-regeling alsmede de tenuitvoerlegging ervan grondig toetsen aan de regels van het mededingingsrecht. Zij zal met name de kwestie van het communautair belang onderzoeken, zowel wat de herziening ten gronde betreft, als wat het tempo van de tenuitvoerlegging ervan betreft [...]"
F De beschikking van 6 april 1995
24. Nog diezelfde dag, 17 februari 1995, had de Commissie IECC overeenkomstig artikel 6 van verordening nr. 99/63 een brief gestuurd, waarin zij IECC in kennis stelde van de redenen waarom zij geen gevolg kon geven aan haar verzoek betreffende het tegenhouden van post op basis van artikel 23 van het Wereldpostverdrag.
25. Op 22 februari 1995 zond IECC de Commissie haar opmerkingen met betrekking tot laatstbedoelde brief, waarin zij onder meer het volgende stelde:
Voorzover IECC weet, zijn alle door haar vermelde beperkingen toepassingen van artikel 23, lid 4, van het Wereldpostverdrag tegen remailing ABC. Aangezien in uw brief van 17 februari geen gewag wordt gemaakt van beperkingen van de remailing ABC, dringt wat IECC betreft de conclusie zich op, dat het hierbij om een ontoereikend gemotiveerde afwijzing van haar klacht gaat."
26. Op 6 april 1995 zond de Commissie rekwirante een beschikking die het tweede deel van haar klacht betrof. Tegen deze beschikking was het beroep tot nietigverklaring gericht in zaak T-133/95, gevoegd met T-204/95; zij is thans in hogere voorziening aan de orde in zaak C-450/98 P (hierna: beschikking van 6 april 1995"). In deze beschikking zegt zij onder meer het volgende:
4. De opmerkingen die uw raadsman [...] daarna op 22 februari 1995 heeft ingediend, bevatten geen enkel argument dat, zoals hierna zal worden uiteengezet, de Commissie ertoe zou kunnen nopen haar standpunt te wijzigen. De onderhavige brief is bedoeld om u in kennis te stellen van de definitieve beschikking van de Commissie inzake de bezwaren in uw klacht betreffende het tegenhouden van poststukken op basis van artikel [23] van het Wereldpostverdrag.
5. Kort samengevat, zijn in de brief die de Commissie op 17 februari 1995 heeft gezonden overeenkomstig artikel 6 van verordening nr. 99/63, vier categorieën poststukken vermeld die op basis van het Wereldpostverdrag zijn tegengehouden, te weten fysieke commerciële remailing ABA, fysieke niet-commerciële of particuliere remailing ABA, niet-fysieke remailing ABA [...] en normale grensoverschrijdende post [...].
6. Wat fysieke commerciële remailing ABA betreft, is de Commissie van mening dat het ophalen met commerciële doeleinden van post bij inwoners van land B met het oog op remailing in land A met een eindbestemming in land B, erop neerkomt dat het nationaal monopolie voor binnenlandse postdistributie zoals voorzien in de wettelijke regeling van land B wordt omzeild, zodat het tegenhouden van deze post bij zijn terugkeer in land B in de huidige omstandigheden als een rechtmatige handelwijze is te beschouwen, en dus geen misbruik van machtspositie in de zin van artikel 86 EG-Verdrag vormt. [...] [De Commissie] wijst er inzonderheid op, dat het omzeilen van het nationale monopolie enkel ‚winstgevend is wegens het huidige onevenwicht tussen het niveau van de eindkosten, en dat precies op deze grond in de huidige situatie een zekere bescherming gerechtvaardigd kan zijn [...].
7. Wat het tegenhouden van fysieke niet-commerciële remailing ABA betreft, alsmede niet-fysieke remailing en normale grensoverschrijdende post, is de Commissie van mening dat de leden van IECC niet betrokken zijn bij activiteiten betreffende dit soort post, en dus in het kader van hun handelsactiviteit geen nadeel ondervinden van het tegenhouden van deze post, zodat zij geen enkel redelijk belang in de zin van artikel 3, lid 2, van verordening nr. 17 hebben bij een klacht bij de Commissie wegens schending van de mededingingsregels.
[...] Volgens de Commissie [...] verloopt de niet-fysieke remailing als volgt: een multinational, bijvoorbeeld een bank, [...] organiseert een centrale drukkerij en verzendingsdienst in lidstaat A; informatie afkomstig van alle kantoren en agentschappen van de bank wordt langs elektronische weg naar de centrale dienst verzonden, waar deze informatie in fysieke post wordt omgezet, bijvoorbeeld in de vorm van rekeninguittreksels, die daarna worden gefrankeerd en gepost bij de plaatselijke postexploitant [...]
[...] Volgens ons wijst niets erop, dat de leden van IECC bij een dergelijke handelwijze betrokken zouden kunnen zijn [...]
8. Gelet op wat voorafgaat, deel ik u mee dat uw verzoek van 13 juli 1988, gebaseerd op artikel 3, lid 2, van verordening nr. 17 wordt afgewezen, voorzover het betrekking had op het tegenhouden van fysieke commerciële remailing ABA, fysieke niet-commerciële remailing ABA, niet-fysieke remailing en gewone grensoverschrijdende post."
G De beschikking van 14 augustus 1995
27. Op 12 april 1995 zond de Commissie IECC een brief krachtens artikel 6 van verordening nr. 99/63 over de toepassing van de mededingingsregels op het tegenhouden van remailing ABC. IECC beantwoordde deze brief op 9 juni 1995.
28. Op 14 augustus 1995 gaf de Commissie een eindbeschikking over het tegenhouden van remailing ABC door bepaalde openbare postexploitanten. Deze beschikking, die het onderwerp was van zaak T-204/95 (gevoegd met T-133/95), is thans in hogere voorziening aan de orde in zaak C-450/98 P (hierna: beschikking van 14 augustus 1995"). In deze beschikking werd onder meer het volgende verklaard:
(A) Tegenhouden van remailing ABA
3. [...] Bij brief van 6 april 1995 [...] is u meegedeeld, dat het gedeelte van uw klacht betreffende het tegenhouden van fysieke commerciële remailing ABA, fysieke niet-commerciële remailing en gewone grensoverschrijdende post, was afgewezen [...]
(B) Tegenhouden van remailing ABC
6. In de brief van [IECC] van 9 juni 1995 heet het, dat i) de Commissie niet langer bevoegd is om over deze kwestie een nieuwe beschikking vast te stellen, en dat ii) zelfs indien de Commissie bevoegd was, de afwijzing van dit deel van de klacht [...] om een aantal redenen ongerechtvaardigd was.
[...]
11. Op 21 april 1989 heeft Post Office de Commissie verzekerd, dat het zelf geen gebruik had gemaakt van de bevoegdheden voortvloeiend uit artikel 23, lid 4, van het Wereldpostverdrag, en overigens ook niet de bedoeling had zulks in de toekomst te doen. Tevens heeft de toenmalige Bundespost Postdienst de Commissie op 10 oktober 1989 meegedeeld, dat het inzake remailing ABC tussen lidstaten artikel 23, lid 4, niet langer toepaste [...]
13. [Weliswaar] kan de Commissie een formele verbodsbeschikking vaststellen ten aanzien van een inmiddels gestaakte mededingingbeperkende gedraging, doch zij is daartoe niet verplicht en beslist van geval tot geval of een dergelijke maatregel aangewezen is. In casu wijst niets erop dat de twee postexploitanten waarover het gaat in de klacht van IECC van 1988 [...] zich niet hebben gehouden aan de verbintenissen die zij in 1989 ten aanzien van de Commissie hebben aanvaard, en die inhielden dat zij met betrekking tot remailing ABC [...] zich niet op artikel 23, lid 4, zouden beroepen.
14. De Commissie wijst erop, dat het loutere bestaan van artikel 23/25 van het Wereldpostverdrag niet noodzakelijk in strijd is met de communautaire mededingingsregels: alleen de toepassing van de maatregelen die ingevolge artikel 23/25 mogelijk zijn, kan in bepaalde omstandigheden dat wil zeggen tussen lidstaten een inbreuk op deze regels vormen.
15. Het verzoek van IECC om tegen de postexploitanten strenge maatregelen te nemen om een einde te maken aan de schendingen van de communautaire mededingingsregels, is moeilijk in overeenstemming te brengen met de onmogelijkheid waarin IECC verkeert om het bewijs te leveren van het voortbestaan van de inbreuken of van het bestaan van een reëel risico van hervatting van de betrokken gedragingen.
[...]
18. [...] La Poste heeft op 24 oktober 1990 herhaald, dat volgens haar de [...] toepassing van artikel 23 van het Wereldpostverdrag vanuit het oogpunt van het gemeenschapsrecht rechtmatig was. Daarop is de kwestie behandeld in de mededeling van punten van bezwaar, aangezien La Poste op haar standpunt blijft dat de betrokken handelwijze niet onverenigbaar is met het gemeenschapsrecht.
19. In de omstandigheden van de zaak, gelet op het eenmalig karakter van de betrokken handelwijze en het ontbreken van bewijs van een hervatting van die handelwijze, behoeft volgens de Commissie geen verbodsbeschikking te worden gegeven tegen La Poste."
III De arresten van 16 september 1998
29. In zijn arrest op het beroep tot nietigverklaring in de zaak T-110/95 heeft het Gerecht alle door IECC aangevoerde middelen afgewezen en haar bijgevolg in de kosten verwezen.
30. Het Gerecht heeft met name de argumenten afgewezen die de Commissie misbruik van bevoegdheid en gebrekkige motivering van de beschikking van 17 februari 1995 verweten, alsook de stelling dat de Commissie het gemeenschapsbelang" als criterium voor de beslissing over de verdere behandeling van een klacht onjuist had beoordeeld.
31. In het arrest in de gevoegde zaken T-133/95 en T-204/95 heeft het Gerecht de beschikking van 6 april 1995 nietig verklaard voorzover zij commerciële fysieke remailing ABA betreft, en het beroep voor het overige verworpen. De Commissie is in de kosten verwezen in zaak T-133/95 en verzoekster in zaak T-204/95.
32. De gedeeltelijke nietigverklaring in eerste aanleg was gebaseerd op het feit dat het standpunt van de Commissie, dat het tegenhouden van commerciële remailing ABA geen misbruik was in de zin van artikel 86 van het Verdrag (thans artikel 82 EG), blijk gaf van een onjuiste rechtsopvatting.
IV Beoordeling van de middelen in zaak C-449/98 P
33. Tot staving van de hogere voorziening in zaak C-449/98 P voert IECC negen middelen aan.
Het eerste middel: materiële onjuistheid van bepaalde vaststellingen van het Gerecht
34. Met haar eerste middel stelt rekwirante, dat het Gerecht in de punten 62 tot en met 67 van zijn arrest de tekst van de REIMS-voorovereenkomst van 17 januari 1995 heeft verward met een gewone informatienota" die International Post Corporation in januari 1994 aan de Commissie had gezonden; die nota bevatte een voorstel voor een nieuwe vergoedingsregeling voor de uitwisseling van internationale post tussen openbare postexploitanten.
35. Volgens rekwirante blijkt uit het antwoord op een schriftelijke vraag van het Gerecht, dat de Commissie op het moment dat zij op 17 januari 1995 de beschikking vaststelde, nog niet beschikte over de tekst van het REIMS-voorakkoord, dat op diezelfde datum werd ondertekend. Zij verwijt het Gerecht een kennelijke beoordelingsfout, met name in punt 63 van het arrest, waar het zich bij de toetsing van de wettigheid van de beschikking van 17 februari 1995 baseert op elementen die de Commissie ten tijde van de vaststelling van de beschikking nog niet bekend waren.
36. Dit middel kan slechts slagen indien de strekking van het door rekwirante aangevoerde bewijsmateriaal kennelijk is verdraaid, in de zin dat het Gerecht in zijn motivering de inhoud van een informatienota heeft verward met de tekst van het REIMS-voorakkoord.
37. De grieven van rekwirante richten zich op de formulering van punt 63 van het bestreden arrest. In tegenstelling tot het door rekwirante gestelde, blijkt uit de aldaar gehanteerde bewoordingen evenwel niet dat het Gerecht heeft willen verwijzen naar de REIMS-voorovereenkomst. In de Spaanstalige versie van dat fragment wordt juist de meer abstracte uitdrukking REIMS-ontwerpovereenkomst" gebruikt. Het feit dat in de punten 64 tot en met 67 van het bestreden arrest wel wordt gesproken van het REIMS-voorakkoord", doet in samenhang met zowel de vaststelling dat voornoemd voorakkoord later bij de Commissie [is] aangemeld" als de vermelding dat de onderhandelingen die tot de vaststelling van het REIMS-voorakkoord dienden te leiden", vermoeden dat het Gerecht zich bewust was van het onderscheid tussen de voorafgaande onderhandelingsfase de ontwerpovereenkomst" en de latere formele sluiting van de overeenkomst.
38. Inderdaad past de verwijzing in punt 65 in fine naar het voorakkoord" (dit had de ontwerpovereenkomst" moeten zijn) niet in deze logica en is het merkwaardig dat in punt 63 van de bestreden beslissing 1 januari 1996" wordt aangehaald als mogelijke datum van inwerkingtreding van de nieuwe regeling, zoals de tekst van het voorakkoord aangeeft, terwijl in de punten A5.7 en C3 van de informatienota van februari 1994 wordt gesproken van begin 1995".
39. Deze kleine onnauwkeurigheden zijn evenwel niet van belang voor de overwegingen waarmee het Gerecht de stelling in het derde onderdeel van het derde middel heeft verworpen, dat de Commissie het recht zou hebben geschonden door de klacht af te wijzen op basis van het REIMS-voorakkoord. Volgens verzoekster had de Commissie wegens de voorlopige aard van dat akkoord, de lange overgangsperiode die daarin was voorzien, alsmede de daarin nog steeds aanwezige discriminerende punten, tot een andere beoordeling moeten komen van de noodzaak van een verbod. In plaats van de herziening van de eindkostenregeling te vertragen, zoals de Commissie in haar beschikking stelde, zou een verbod de totstandkoming van een nieuwe regeling juist hebben bespoedigd.
40. Niettemin bevat het bestreden arrest de noodzakelijke beoordelingselementen om in het kader van de strikte wettigheidstoetsing door het Gerecht in zaken van deze aard elk van de voorgaande argumenten te verwerpen. In de uitspraak wordt melding gemaakt van de zekerheid over de voorlopige stand van de onderhandelingen tussen alle betrokken OPE's" (punt 63) en van de onmogelijkheid om in bijzonderheden alle bepalingen van het REIMS-voorakkoord [...] [te] onderzoeken zonder vooruit te lopen op het onderzoek van deze overeenkomst waar de Commissie [...] nog dient toe over te gaan" (punt 64). Ten slotte overweegt het Gerecht dat de conclusie dat een verbod het totstandkomingsproces van het REIMS-akkoord aanzienlijk kon bemoeilijken, redelijk was, zodat geen sprake was van een kennelijke beoordelingsfout van de Commissie.
41. Ik vind dan ook niet dat het Gerecht bij het onderzoek van het derde onderdeel van het derde middel het bewijs heeft verdraaid, zodat dit eerste middel afgewezen dient te worden.
Het tweede middel: schending van het recht bij de omschrijving van het rechtsbegrip gemeenschapsbelang en bij de toetsing van de wettigheid van de toepassing van dit begrip
42. Rekwirante stelt, dat het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting bij de beoordeling van de strekking, omschrijving en toepassing van zowel artikel 3 van verordening nr. 17 als van het rechtsbegrip gemeenschapsbelang".
43. In de toelichting bij dit middel gaat rekwirante uit van twee premissen, die mijns inziens onjuist zijn.
44. IECC meent dat de Commissie had vastgesteld dat de CEPT-overeenkomst inbreuk maakte op artikel 85, lid 1, van het Verdrag, en dat het Gerecht met deze vaststelling had ingestemd.
45. Anders dan rekwirante veronderstelt, kan uit punt 5 van de beschikking van 17 februari 1995 niet worden afgeleid dat de Commissie de CEPT-overeenkomst definitief als een met artikel 85 strijdige prijsafspraak beschouwde. De Commissie verwijst hierin enkel naar haar mededeling van punten van bezwaar van 5 april 1993, waarin zij haar bezorgdheid had geuit dat ten gevolge van de CEPT-overeenkomst de klanten van de postexploitanten geconfronteerd werden met een systeem van kunstmatig vastgestelde prijzen en niet met concurrerende prijzen die de kosten van de verschillende postexploitanten weerspiegelen".
46. Nog minder juist is de opvatting, dat uit punt 74 van het bestreden arrest en punt 100 van het arrest in de gevoegde zaken T-133/95 en T-204/95 zou kunnen worden afgeleid dat het Gerecht instemde met de vermeende vaststelling van een inbreuk op artikel 85. In het eerstgenoemde punt wordt enkel gezegd dat de argumenten van verzoekster berusten op de hypothese dat de Commissie in haar beschikking van 17 februari 1995 heeft aangetoond dat de CEPT-overeenkomst in strijd is met artikel 85, lid 1, van het Verdrag", wat vervolgens ook als hypothese wordt onderzocht. In het laatstgenoemde punt wordt slechts opgemerkt dat de wanverhouding tussen de kosten van het bestellen van inkomende post en de daartegenover staande vergoeding voortvloeit uit de CEPT-overeenkomst.
47. Alhoewel inderdaad her en der verspreid in de tekst van de beschikking van 17 februari 1995 niet nader gespecificeerde verwijzingen voorkomen naar mededingingsbeperkende aspecten van de CEPT-overeenkomst, blijkt daaruit nochtans niet, zoals rekwirante stelt, dat voor de Commissie zou vaststaan dat sprake is van een evidente beperking van de mededinging in de vorm van een prijsafspraak.
48. Ofschoon mijn beoordeling wellicht formalistisch lijkt, is zij dit absoluut niet; ik wil hiermee slechts de exacte betekenis achterhalen die enerzijds de Commissie en anderzijds rekwirante aan de begrippen toekennen.
Blijkens de beschikking van februari 1995 en andere stukken hebben de door de CEPT-overeenkomst aan de vrijheid van mededinging opgelegde beperkingen volgens de Commissie te maken met de kunstmatige berekeningswijze van de eindkosten, die niet of slechts gedeeltelijk rekening houdt met de werkelijk met het bestellen van de post gemoeide kosten. Een wijziging in positieve zin zou dan ook het aanpassen van die uitgaven aan de kosten zijn.
Rekwirante stelt zich bewust vager op, maar geeft in repliek toch aan dat de CEPT-overeenkomst volgens haar strijdig is met de mededingingsregels, omdat ze beoogt de activiteiten te beperken van particuliere exprespostdiensten in de sector remailing ABC, waarbij de postexploitant van land A moet concurreren met de postexploitant van land B voor de verwerking van voor land C bestemde zendingen; daar remailing juist bestaat dankzij de hogere prijs van internationale postzendingen in verhouding tot hetgeen uit hoofde van eindkosten wordt ontvangen, kan het door IECC gewenste herstel van de mededinging logischerwijs niet worden bereikt met opheffing van dat verschil het product van de door de Commissie gelaakte kunstmatige berekening van de eindkosten maar alleen met nietigverklaring van de CEPT-overeenkomst en terugkeer naar de voorheen bestaande situatie.
49. De Commissie en rekwirante hebben dus een onderling geheel afwijkende perceptie van het vermeende mededingingsbeperkende karakter van de CEPT-overeenkomst. Dit verschil is van bijzondere betekenis in een procedure waarin een particulier de Commissie kan verzoeken om een inbreuk op de mededingingsregels vast te stellen en waarin de wettigheid van het handelen van die instelling moet worden beoordeeld in verhouding tot het redelijke belang van de verzoeker. Niet goed te begrijpen is welk redelijk belang een organisatie die particuliere postexploitanten vertegenwoordigt, heeft bij het kritiseren van de kunstmatige lage berekening van de eerdergenoemde eindkosten, nu een groot deel van hun activiteiten juist dankzij die anomalie bestaat.
50. Bijgevolg kan niet gesteld worden, dat de beschikking van 17 februari 1995 enige erkenning door de Commissie inhoudt van de mededingingsbeperkende activiteiten waartegen rekwirante met een beroep op haar redelijk belang de vaststelling van een inbreukbeschikking kon verlangen.
51. IECC gaat van haar kant uit van een onjuiste interpretatie, die ik ter wille van de duidelijkheid eveneens vooraf wil bespreken.
52. Volgens rekwirante kan de Commissie zich bij feiten die inbreuk zouden maken op de mededingingsregels, enkel beroepen op het ontbreken van gemeenschapsbelang ter rechtvaardiging van het niet instellen van een onderzoek of het seponeren van een klacht; niet als criterium voor de beslissing over de vaststelling van een verbodsbeschikking in de zin van artikel 3 van verordening nr. 17.
53. Het begrip gemeenschapsbelang" of beter gezegd het ontbreken van gemeenschapsbelang" als toepasselijk criterium in de onderhavige zaak, komt als zodanig niet voor in de Verdragen of in verordening nr. 17. Het is, na sporadisch gebruik door de Commissie, onderdeel van het juridisch spraakgebruik geworden naar aanleiding van de zaak Automec II. Het Gerecht heeft in die zaak het bestaan van voldoende gemeenschapsbelang enkel gezien als criterium voor het bepalen van verschillende prioriteitsgradaties door de Commissie voor het onderzoek van een klacht. In deze zin heeft het begrip inderdaad uitsluitend betrekking op de verplichtingen van de Commissie ten aanzien van het onderzoek van de in een klacht gestelde feiten. Wat de bevoegdheid betreft om al dan niet een beschikking vast te stellen, aanvaardt het Gerecht zonder meer dat de Commissie niet verplicht is uitspraak te doen over het bestaan van een inbreuk".
54. In zijn arrest in de zaak BEMIM/Commissie preciseerde het Gerecht naar aanleiding van het argument van verzoeker dat de Commissie zich niet meer kon baseren op het ontbreken van gemeenschapsbelang om de klacht af te wijzen daar het een zaak betrof die zij al had onderzocht dat de Commissie een klacht wegens ontbreken van voldoende communautair belang kan seponeren, niet alleen voordat zij met het onderzoek van de zaak is begonnen, maar ook nadat zij onderzoeksmaatregelen heeft genomen, indien zij in dit stadium van de procedure tot deze vaststelling komt". Het Gerecht stelde volkomen terecht: een andere conclusie zou erop neerkomen, dat de Commissie, telkens wanneer zij na de indiening van een verzoek als bedoeld in artikel 3, lid 2, van verordening nr. 17 een onderzoek is gestart, een beslissing dient te nemen over het al dan niet bestaan van een inbreuk op artikel 85 en/of 86 van het Verdrag", hetgeen niet alleen op gespannen voet zou staan met de bewoordingen van artikel 3, lid 1, van verordening nr. 17, volgens welke de Commissie een beschikking ‚kan geven waarbij het bestaan van de gestelde inbreuk wordt vastgesteld, maar ook met de [...] vaste rechtspraak [...] volgens welke de indiener van een klacht geen recht heeft op een beschikking van de Commissie in de zin van artikel 189 van het Verdrag".
55. Deze sinds het arrest GEMA/Commissie vaste rechtspraak van het Hof, die behalve op een letterlijke uitlegging mede op de aard van de procedure tot vaststelling van een inbreuk in de zin van artikel 3 van verordening nr. 17 is gebaseerd, betreft primair de bevoegdheid van de Commissie om na afronding van het onderzoek van een klacht al dan niet een verbodsbeschikking te geven. Dit beginsel is derhalve ontwikkeld vanuit het perspectief van de taak van de Commissie, te zorgen voor handhaving van een niet vervalste mededinging in de Gemeenschap.
56. Het is evident dat beide rechtspraaklijnen niet van elkaar gescheiden kunnen worden. Als men ze in onderling verband beziet volgens een inductieve benadering ontdaan van verwarringstichtend formalisme, ontstaat het volgende beeld: de Commissie heeft in het kader van haar taak om een onvervalste mededinging in de Gemeenschap te waarborgen, krachtens artikel 3 van verordening nr. 17 de keuze tussen drie soorten beschikkingen: zij kan a) het bestaan van een inbreuk op de communautaire mededingingsregels vaststellen, b) het niet bestaan van een dergelijke inbreuk vaststellen, of c) in elke fase van de procedure beslissen om geen onderzoek in te stellen, een klacht te seponeren of zonder gevolg te laten wegens het ontbreken van voldoende gemeenschapsbelang.
57. Het ontbreken van gemeenschapsbelang" dient niet, zoals rekwirante beweert, te worden opgevat als een praetoriaans begrip waaraan de Commissie inhoud zou moeten geven bij haar beslissing over al dan niet voortzetting van het onderzoek van een klacht. Het is niet meer dan een formule, een snellere manier om kort en bondig te refereren aan de discretionaire bevoegdheid die, doordat zij onderworpen is aan rechterlijk toezicht, noch geheel vrij noch arbitrair is die de Commissie op grond van de Verdragen toekomt bij de behandeling van een klacht inzake mededingingsbeperkende praktijken. De inhoud van het begrip is uiterst gevarieerd, zoals ook de omstandigheden variëren van de zaken die inbreuken op de mededinging betreffen.
58. Het is derhalve niet verwonderlijk dat het Hof in zijn arrest van 4 maart 1999, Ufex e.a., het volgende stelde: Duren de mededingingsverstorende effecten na beëindiging van de praktijken die ze hebben veroorzaakt voort, dan blijft de Commissie dus uit hoofde van de artikelen 2, 3, sub g, en 86 van het Verdrag bevoegd om zodanig op te treden, dat zij worden opgeheven of geneutraliseerd [...] De Commissie mag derhalve niet met een beroep op het enkele feit dat de vermeende met het Verdrag strijdige praktijken zijn beëindigd besluiten om aan een klacht waarin die praktijken aan de kaak worden gesteld, wegens het ontbreken van communautair belang geen gevolg te geven." Hieruit blijkt duidelijk het logische verband tussen de omvang van de bevoegdheden van de Commissie krachtens artikel 3 van verordening nr. 17 en de grenzen aan haar beoordeling van het gemeenschapsbelang.
59. Na deze voorbeschouwingen kom ik nu tot de bespreking van elk van de vier onderdelen van het middel.
60. Het eerste onderdeel keert zich tegen de gronden waarop het Gerecht het argument heeft verworpen dat de Commissie, gezien de gevorderde staat van het onderzoek, de klacht niet kon afwijzen wegens het ontbreken van voldoende gemeenschapsbelang. Dienaangaande overwoog het Gerecht in punt 49 van zijn arrest: een dergelijke uitlegging zou niet alleen in strijd zijn met de tekst zelf van artikel 3, lid 1, van verordening nr. 17, bepalende dat de Commissie een beschikking ‚kan vaststellen inzake het bestaan van de gestelde inbreuk, doch zou bovendien ook in strijd zijn met een vaste rechtspraak". Volgens rekwirante kon de Commissie na constatering van een inbreuk op de mededingingsregels niet meer afzien van een verbodsbeschikking in een intracommunautaire zaak als de onderhavige, waarin de nationale rechter niet in staat zou zijn bescherming te bieden tegen mededingingsbeperkende praktijken.
61. Zoals ik hierboven reeds heb uiteengezet, kan de Commissie zich in elke fase van het onderzoek beroepen op het ontbreken van gemeenschapsbelang om af te zien van een verbodsbeschikking. Bovendien staat niet vast dat de Commissie de door rekwirante gestelde inbreuk als bewezen heeft beschouwd. Dit middelonderdeel moet derhalve worden afgewezen.
62. Dezelfde redenering kan gevolgd worden voor het tweede onderdeel van dit middel, waarin IECC stelt dat na beëindiging van het onderzoek niet langer een beroep kan worden gedaan op het begrip gemeenschapsbelang", dat als prioriteitscriterium voor het behandelen van bij de Commissie ingediende klachten is ontwikkeld.
63. Het derde middelonderdeel klaagt voor het geval het Hof, zoals ik in overweging geef, van oordeel mocht zijn dat de Commissie het gemeenschapsbelang ook kan inroepen nadat zij het onderzoek heeft beëindigd dat het Gerecht zich heeft vergist in het toezicht dat het op de toepassing van dit begrip dient uit te oefenen.
64. Om te beginnen had het Gerecht volgens rekwirante rekening moeten houden met de in het arrest Automec II gedefinieerde criteria.
65. Dit argument is ongefundeerd. In genoemd arrest stelde het Gerecht: Ter beoordeling van het communautaire belang van de voortzetting van het onderzoek moet de Commissie rekening houden met de omstandigheden van het specifieke geval en in het bijzonder met de feitelijke en juridische elementen die zijn aangevoerd in de bij haar ingediende klacht. Zij dient in het bijzonder een afweging te maken tussen het belang van de gestelde inbreuk voor de werking van de gemeenschappelijke markt, de waarschijnlijkheid dat zij het bestaan ervan kan aantonen en de reikwijdte van de onderzoeksmaatregelen die nodig zijn om onder optimale voorwaarden haar toezicht op de eerbiediging van de artikelen 85 en 86 uit te oefenen." Na lezing van deze passage is onmiddellijk duidelijk dat de door het Gerecht gegeven reeks relevante criteria enkel diende ter illustratie. Dit vindt steun in de daaropvolgende analyse die met name was gericht op de kwestie van de bevoegdheid van de nationale rechter om afdoende bescherming te bieden tegen de beweerde mededingingsrechtelijke regels.
Het Hof heeft dit vervolgens bevestigd waar het besliste dat de Commissie bij de beoordeling van het gemeenschapsbelang niet mag worden beperkt in de te hanteren beoordelingscriteria en evenmin mag worden verplicht uitsluitend bepaalde criteria te hanteren. Een andere benadering zou een verstarring van de rechtspraak tot gevolg hebben.
66. De tweede klacht van het derde middelonderdeel zal ik samen met het vierde onderdeel van ditzelfde middel bespreken.
67. In het aldus uitgebreide vierde onderdeel betoogt rekwirante dat het Gerecht het begrip gemeenschapsbelang onjuist heeft uitgelegd door te oordelen dat de Commissie [...] kan beslissen dat geen gevolg dient te worden gegeven aan een klacht tegen met artikel 85, lid 1, van het Verdrag strijdige praktijken, wanneer zij op grond van de onderzochte feiten redelijkerwijs tot de conclusie kan komen dat de handelwijze van de betrokken ondernemingen in overeenstemming zal worden gebracht met het algemeen belang" (punt 57).
68. Rekwirante meent, dat dit element alleen niet toereikend is als basis voor de beoordeling van het ontbreken van gemeenschapsbelang" en dat het Gerecht dit behoorde te onderzoeken in combinatie met de in het arrest Automec II genoemde aanwijzingen.
69. Evenals het vorige kan ook dit betoog niet worden aanvaard, aangezien er geen verplichting is voor de Commissie om de in voormeld arrest vervatte factoren in aanmerking te nemen. Het Gerecht heeft het geldende recht op correcte wijze uitgelegd waar het in punt 52 stelt dat de Commissie niet verplicht is bij deze afweging alleen rekening te houden met de elementen die het Gerecht in het arrest Automec II heeft opgesomd. Zij kan dus bij deze beoordeling ook met andere relevante elementen rekening houden. De beoordeling van het communautair belang is noodzakelijkerwijs gebaseerd op een onderzoek van de specifieke omstandigheden van elke zaak, onder toezicht van het Gerecht."
70. Subsidiair betoogt IECC, dat het door de Commissie gehanteerde en door het Gerecht in punt 57 van zijn arrest aanvaarde criterium hoe dan ook onrechtmatig is. Het impliceert dat een aanpassing in overeenstemming met het algemeen belang" een inbreuk op artikel 85, lid 1, van het Verdrag toelaatbaar kan maken, of dat een ontheffing van deze regel buiten het kader van artikel 85, lid 3, om mogelijk is op basis van een ruimere opvatting van het algemeen belang.
71. IECC gaat uit van de onjuiste premisse dat de Commissie in haar beschikking van 17 februari 1995 had erkend dat de CEPT-overeenkomst een inbreuk vormde op artikel 85, lid 1. Zonder dat in hogere voorziening een uitspraak over de aard van die overeenkomst kan of moet volgen, volstaat deze omstandigheid om tot afwijzing van het argument te komen.
72. Ten slotte verwijt rekwirante het Gerecht, dat het in strijd met zijn toetsingsverplichting van artikel 173 EG-Verdrag (thans, na wijziging, artikel 230 EG) heeft aanvaard dat de Commissie redelijkerwijs tot de conclusie kon komen dat de litigieuze praktijken beëindigd zouden worden, zonder onderzoek van de feitelijke en juridische omstandigheden waarop deze conclusie diende te steunen.
73. In feite stelt rekwirante met dit argument de waardering van de omstandigheden die de Commissie bij haar beoordeling van het gemeenschapsbelang diende te betrekken ter discussie. Als zodanig is het derhalve niet toelaatbaar in hogere voorziening. Desalniettemin meen ik dat dit betoog niet zou kunnen leiden tot vernietiging van het bestreden arrest. In de eerste plaats heeft de wettigheidstoetsing, zoals het Gerecht opmerkt in punt 47 van het bestreden arrest, een beperkt karakter wanneer de Commissie een klacht afwijst wegens het ontbreken van gemeenschapsbelang. De toetsing is in dat geval erop gericht na te gaan of de beslissing niet op materieel onjuiste feiten berust dan wel onwettig is wegens verkeerde toepassing van het recht, een kennelijke beoordelingsfout of misbruik van bevoegdheid.
In de tweede plaats is het niet juist dat het Gerecht de feitelijke en juridische vooronderstellingen die de basis vormden voor de beoordeling van de Commissie, niet zou hebben onderzocht. In de punten 46 tot en met 59 van het bestreden arrest bespreekt het Gerecht het toepasselijke recht in het licht van de communautaire rechtspraak, en in punt 63 gaat het vervolgens in op de waardering van de feiten door de Commissie, waarbij mijns inziens geen sprake is van een kennelijk onjuiste beoordeling. Het Gerecht oordeelde aldus: De Commissie heeft namelijk geen enkele fout gemaakt toen zij zich op het standpunt plaatste, dat ten tijde van de vaststelling van de beschikking het REIMS-voorakkoord voldoende garanties bood dat de onderhandelingen tussen de OPE's, strekkende tot de invoering van een regeling gebaseerd op de werkelijke kosten die zij moeten dragen bij de behandeling van de post op nationaal vlak, met succes zouden worden afgesloten. Hoewel het REIMS-voorakkoord een overgangsregeling is, en eventueel onvolkomenheden kan vertonen, wat door de Commissie overigens wordt erkend, is in het document waarop zij zich in de bestreden beschikking heeft beroepen, reeds een gedetailleerde beschrijving gegeven van de nieuwe, op de nationale posttarieven gebaseerde regeling die op 1 januari 1996 zou ingaan. Dit document verschafte zekerheid over de voorlopige stand van de onderhandelingen tussen alle betrokken openbare postexploitanten. In dit verband moet eveneens worden benadrukt, dat de Commissie nooit heeft gesteld dat het bestaan van het REIMS-voorakkoord ipso facto een einde maakte aan de door klaagster betwiste mededingingsbeperkende aspecten van de CEPT-overeenkomst."
74. Ik concludeer derhalve dat het Gerecht de feitelijke en juridische omstandigheden die de Commissie in haar beschikking van 17 februari 1995 bij de beoordeling van het gemeenschapsbelang heeft betrokken, afdoende heeft onderzocht.
75. Op grond van het voorgaande dient dit tweede middel dan ook in zijn geheel te worden afgewezen.
Het derde middel: schending van de artikelen 3, sub g, 85, 89 en 155 EG-Verdrag in onderling verband
76. In het derde middel klaagt rekwirante over een onjuiste uitlegging van de precieze strekking van de taak die artikel 89 EG-Verdrag (thans, na wijziging, artikel 85 EG) en artikel 155 EG-Verdrag (thans, na wijziging, artikel 211 EG) aan de Commissie opleggen, teneinde een correcte toepassing van artikel 3, sub g, EG-Verdrag (thans artikel 3 EG, sub g) en artikel 85 EG-Verdrag te garanderen. Uit de bovengenoemde bepalingen in onderling verband kan worden afgeleid, dat de Commissie als taak heeft te voorkomen dat de mededinging wordt vervalst. De beslissing om een inbreuk niet te vervolgen, enkel omdat de Commissie op grond van de feiten redelijkerwijs tot de conclusie kan komen dat de handelwijze van de betrokken ondernemingen in overeenstemming zal worden gebracht met het algemeen belang" (punt 57 in fine), zou daarmee onverenigbaar zijn. Volgens rekwirante zou het Gerecht bovendien het arrest van het Hof in de zaak Ahmed Saeed Flugreisen en Silver Line Reisebüro hebben miskend door niet de juiste gevolgen te verbinden aan het daarin neergelegde beginsel, dat het Verdrag verbiedt om de totstandkoming van met artikel 85, lid 1, en artikel 86 strijdige overeenkomsten op enigerlei wijze te bevorderen.
77. De grieven van dit middel berusten op de veronderstelling dat de Commissie in haar beschikking van 17 februari 1995 de in de klacht gestelde inbreuk had vastgesteld. Ik heb hierboven al aangegeven dat deze premisse niet met de realiteit overeenkomt, zodat dit middel moet worden afgewezen.
Voor het overige is het betoog van rekwirante slechts een ander facet van de eerder in het tweede middel geformuleerde argumenten, die ik reeds uitvoerig heb onderzocht. Kort gezegd betreft het de vraag naar de omvang van de verplichtingen van de Commissie wanneer bij haar een klacht over mededingingsbeperkende praktijken wordt ingediend. Ik verwijs derhalve naar mijn bespreking van dat middel.
Het vierde middel: schending van het beginsel dat de wettigheid van een besluit moet worden beoordeeld tegen de achtergrond van de omstandigheden ten tijde van de vaststelling ervan
78. Rekwirante verwijt het Gerecht, dat het bij zijn afwijzing van de tegen de beschikking van 17 februari 1995 aangevoerde nietigheidsgronden in punt 64 van zijn arrest heeft verwezen naar het REIMS-voorakkoord, waarvan de tekst eerst later aan de Commissie bekend was geworden. Het Gerecht heeft hierdoor het beginsel geschonden dat de wettigheid van een besluit uitsluitend moet worden beoordeeld tegen de achtergrond van de ten tijde van de vaststelling bestaande feitelijke en juridische elementen.
79. Zoals de Commissie terecht opmerkt, is de verwijzing naar een tekst die van latere datum is dan de vaststelling van de bestreden beschikking, enkel een antwoord op het betoog van rekwirante zelf, dat blijkens punt 42 van het bestreden arrest op voornoemde tekst is gebaseerd. Voor het overige is duidelijk dat het Gerecht de nadruk wilde leggen op het voorlopige karakter van de onderzocht fase en zich niet wenste uit te laten over de wettigheid van een handeling die nog niet door de Commissie was onderzocht. De redenering van het Gerecht is in overeenstemming met het beweerdelijk geschonden beginsel.
80. Het vierde middel is derhalve kennelijk ongegrond, zodat het moet worden afgewezen.
Het vijfde middel: motiveringsgebreken
81. Met haar vijfde middel wijst rekwirante op drie passages van het bestreden arrest die tegenstrijdigheden zouden bevatten of ontoereikend gemotiveerd zouden zijn.
82. In het eerste onderdeel vergelijkt rekwirante een aantal punten van het arrest van het Gerecht, die volgens haar tegenstrijdigheden bevatten en onjuist zijn gemotiveerd.
Enerzijds verklaart het Gerecht dat het aan de Commissie [staat], in het kader van haar toeziende taak inzake de juiste toepassing van het Verdrag, te beslissen of het in het belang van de Gemeenschap is de ondernemingen waartegen de administratieve procedure loopt, aan te sporen hun gedragingen te wijzigen gelet op de tegen hen aangevoerde grieven [...] en van hen de toezegging te verlangen dat zij daadwerkelijk hun handelwijze zullen aanpassen" (punt 58); dat de administratieve procedure de betrokken ondernemingen onder meer de mogelijkheid wil bieden om de gewraakte overeenkomsten of praktijken aan de verdragsbepalingen aan te passen, welke mogelijkheid vereist, dat de ondernemingen en de Commissie het recht hebben om vertrouwelijke onderhandelingen te beginnen teneinde te bezien, door welke wijzigingen aan de bezwaren van de Commissie tegemoet kan worden gekomen" (punt 98); en dat aangezien de Commissie, door deze gedragslijn te volgen die in overeenstemming is met haar beleid inzake de sector posterijen, in casu eveneens heeft geantwoord op de grieven die verzoekster heeft geformuleerd in haar klacht en in haar latere brieven met betrekking tot de oude tariefregeling" (punt 61).
Anderzijds zegt het Gerecht dat hoewel het REIMS-voorakkoord een overgangsregeling is, en eventueel onvolkomenheden kan vertonen, wat door de Commissie overigens wordt erkend, is in het document waarop zij zich in de bestreden beschikking heeft beroepen, reeds een gedetailleerde beschrijving gegeven van de nieuwe, op de nationale posttarieven gebaseerde regeling die op 1 januari 1996 zou ingaan. [...] In dit verband moet eveneens worden benadrukt, dat de Commissie nooit heeft gesteld dat het bestaan van het REIMS-voorakkoord ipso facto een einde maakte aan de door klaagster betwiste mededingingsbeperkende aspecten van de CEPT-overeenkomst" (punt 63); dat overigens in punt 63 (supra) reeds [is] opgemerkt, dat de Commissie in de bestreden beschikking geenszins heeft gesteld, dat het REIMS-voorakkoord ipso facto de CEPT-overeenkomst zou hebben beëindigd" (punt 65); en dat wat het argument betreft, dat de antwoorden van de OPE's op de mededeling van de punten van bezwaar zijn te beschouwen als een weigering zich naar de wil van de Commissie te schikken, zij erop gewezen dat van een onderneming tot wie een mededeling van punten van bezwaar is gericht, niet mag worden verwacht dat zij in haar antwoord op deze mededeling uitsluitend het voornemen te kennen geeft zich bij de zienswijze van de Commissie aan te sluiten. De betrokken onderneming dient de mogelijkheid te hebben de argumenten van de Commissie feitelijk en rechtens te betwisten. Zo niet zou het recht van antwoord op de mededeling van punten van bezwaar, waarin artikel 3 van verordening nr. 99/63 voorziet, worden uitgehold" (punt 68).
83. Tussen voorgaande fragmenten ziet rekwirante de volgende tegenstrijdigheid: enerzijds wordt de aanvaarding van de door de openbare postexploitanten na ontvangst van de mededeling van punten van bezwaar gedane toezeggingen dat zij hun gedrag zouden aanpassen, goedgekeurd, terwijl anderzijds wordt erkend dat die postexploitanten het in voornoemde mededeling verwoorde standpunt van de Commissie niet aanvaardden.
84. Voor mij is het duidelijk dat rekwirante onder het mom van een in een tegenstrijdige redenering gelegen motiveringsfout wederom haar geheel eigen visie op de concrete omvang van de verplichtingen van de Commissie in geval van een klacht over mededingingsbeperkende praktijken naar voren wil brengen. In mijn bespreking van het tweede middel ben ik reeds tot de conclusie gekomen dat de Commissie in het kader van haar taak ervoor te zorgen dat de mededinging niet wordt vervalst, de voorkeur mag geven aan het bewerkstelligen van een duidelijke ontwikkeling naar een meer verdragsconforme situatie in plaats van het vaststellen van een inbreuk en het opleggen van een verbod vanaf een bepaald tijdstip. De in de aangehaalde fragmenten vervatte verwijzingen naar de ondernemingen aansporen hun gedragingen te wijzigen", naar aanpassing door de betrokken ondernemingen van de overeenkomsten of praktijken" en ook naar niet ipso facto een einde aan alle mededingingsbeperkende aspecten", dienen dan ook tegen de achtergrond van de keuze voor een gerichte ontwikkeling te worden bezien. Verder merkte ik daarbij nog op, dat het niet onrechtmatig was om op een klacht over een bepaalde juridische situatie te antwoorden met het geven van een schets van hoe deze gewijzigd zou kunnen worden, aangezien de klager, indien hij van mening is dat nog steeds sprake is van een inbreuk, de mogelijkheid heeft een nieuwe klacht in te dienen met betrekking tot de gewijzigde situatie. Aldus dient de overweging van het Gerecht te worden opgevat, dat de Commissie [...] heeft geantwoord op de grieven die verzoekster heeft geformuleerd in haar klacht en in haar latere brieven met betrekking tot de oude tariefregeling". In dit verband is de concrete reactie van de betrokkenen op de aan hen gerichte mededeling van punten van bezwaar verder van geen belang.
85. Om diezelfde redenen faalt de eveneens in het eerste onderdeel aangevoerde grief, dat het Gerecht in punt 57 van zijn arrest ten onrechte heeft geoordeeld dat de Commissie [...] kan beslissen dat geen gevolg dient te worden gegeven aan een klacht tegen met artikel 85, lid 1, van het Verdrag strijdige praktijken, wanneer zij op grond van de onderzochte feiten redelijkerwijs tot de conclusie kan komen dat de handelwijze van de betrokken ondernemingen in overeenstemming zal worden gebracht met het algemeen belang".
86. Het tweede onderdeel van het vijfde middel klaagt over een gebrekkige motivering omdat het Gerecht de in het arrest Automec II genoemde criteria niet heeft onderzocht bij de beoordeling van het bestaan van gemeenschapsbelang.
Zoals ik hierboven bij mijn bespreking van het tweede middel reeds opmerkte, zijn deze criteria illustratief en niet limitatief van aard. Dit onderdeel van het middel treft bijgevolg geen doel.
87. Het derde onderdeel richt zich tegen de afwijzing van het verzoek van rekwirante tot heropening van de mondelinge behandeling overeenkomstig artikel 62 van het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht. Door zijn beslissing enkel te doen steunen op de overweging dat de nieuwe elementen waarop verzoekster zich tot staving daarvan beroept, [...] geen enkel beslissend element bevatten voor de beslechting van het geding, of betreffen uitsluitend het bewijs van feiten die zich kennelijk hebben voorgedaan na de vaststelling van de bestreden beschikking en de geldigheid daarvan dus niet kunnen aantasten" (punt 25), heeft het Gerecht niet voldaan aan de motiveringsverplichting.
88. Rekwirantes kritiek op de motivering van de afwijzing van haar verzoek tot heropening van de mondelinge behandeling is bijna volkomen abstract. Zelfs maar een summiere toelichting, waarom de concrete bijzonderheden van het geval een meer gedetailleerde motivering vereisten teneinde de belanghebbende voldoende aanwijzingen te verschaffen om te kunnen vaststellen of de beslissing gegrond was, of om de gemeenschapsrechter in staat te stellen de wettigheid ervan te toetsen, ontbreekt. Onder deze omstandigheden en onverminderd de mogelijke materiële grieven die rekwirante tegen die beslissing zou kunnen aanvoeren, dient dit onderdeel van het middel als kennelijk ongegrond te worden beschouwd.
89. Gezien het voorgaande dient het vijfde middel mijns inziens te worden afgewezen.
Het zesde middel: schending van het algemene discriminatieverbod
90. Voorzover hier van belang luidt punt 109 van het bestreden arrest als volgt:
[...] zij erop gewezen, dat verzoekster niet heeft aangetoond dat de Commissie in een identieke situatie als die welke thans aan de orde is, anders dan zij in de onderhavige zaak heeft gedaan, de betrokken ondernemingen zou hebben veroordeeld. Verzoekster heeft dus niet het bewijs geleverd van de gestelde schending van het discriminatieverbod."
91. Rekwirante bestrijdt dit oordeel van het Gerecht met twee argumenten. In de eerste plaats zou het Gerecht het begrip discriminatie verkeerd hebben uitgelegd door dit uit te breiden met de eis dat de gestelde aantasting betrekking moet hebben op een identieke" situatie en niet slechts op een vergelijkbare" situatie. In de tweede plaats zou het Gerecht dit begrip verkeerd hebben toegepast omdat het, ondanks het feit dat het een prijsafspraak betrof die als zodanig van rechtswege nietig was op grond van artikel 85, lid 1, deze niet heeft behandeld als gewoonlijk in situaties waarin het om dit soort overeenkomsten gaat.
92. Het is juist dat in een groot aantal taalversies van het bestreden arrest het Gerecht abusievelijk spreekt van identieke situatie" ter aanduiding van een vergelijkbare situatie". Er zijn evenwel geen andere aanwijzingen dat het Gerecht een strikter criterium heeft gehanteerd bij de beoordeling van de door verzoekster gestelde discriminatie. Gezien de bewoordingen waarin de grief is geformuleerd, met name wat de kwestie van de prijsafspraken betreft, kan ik ook geen kennelijke beoordelingsfout zien in de afwijzing waartoe het Gerecht is gekomen. Rekwirante heeft voor het Gerecht immers slechts een opsomming gegeven van een serie verbodsbeschikkingen van de Commissie met betrekking tot mededingingsbeperkende prijsafspraken, zonder daarbij enigerlei andere overeenkomst aan te geven met de onderhavige zaak, waarin het gaat om een opportuniteitsoordeel gebaseerd op de verwachting dat de mededingingsbeperkende situatie in overeenstemming met het algemeen belang wordt gewijzigd.
93. Het zesde middel moet derhalve worden afgewezen.
Het zevende middel: schending van het rechtszekerheidsbeginsel
94. Volgens rekwirante heeft het Gerecht om de in het voorgaande middel uiteengezette redenen eveneens de vereisten van rechtszekerheid geschonden.
95. Ik ben het eens met de Commissie, dat deze blote stelling niet kan afdoen aan de beslissing op het zesde middel.
96. Ook het zevende middel dient derhalve te worden afgewezen.
Het achtste middel: schending van het begrip misbruik van bevoegdheid
97. Rekwirante stelt, dat het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door de aangevoerde elementen voor het bestaan van misbruik van bevoegdheid van de Commissie ieder afzonderlijk te beoordelen en door enkele van die elementen buiten beschouwing te laten, zoals de door rekwirante aangehaalde omstandigheid dat de mededeling van de punten van bezwaar reeds in april 1991 verzonden had kunnen worden, en het argument dat de behandeling van de zaak niet conform de gebruikelijke praktijk van de Commissie was.
98. Ik ben niet overtuigd door de redenering van rekwirante.
Om te beginnen rechtvaardigt niets de veronderstelling dat de afzonderlijke beoordeling ten koste is gegaan van een beoordeling in zijn totaliteit. Het Gerecht overweegt in punt 84 van het bestreden arrest juist in algemene bewoordingen, dat uit de feiten, de overgelegde documenten en de door verzoekster aangevoerde argumenten evenwel niet [blijkt], dat de Commissie tijdens de administratieve procedure een ander doel voor ogen had".
Evenmin kan een kennelijke beoordelingsfout van het Gerecht worden gezien in zijn uitlegging van het argument betreffende de lange periode die is verstreken tot aan de daadwerkelijke mededeling van de punten van bezwaar, en van het argument dat in casu sprake is van een uitzonderlijke behandeling door de Commissie hetgeen overigens reeds is onderzocht in het kader van het zevende middel.
99. Het achtste middel dient mijns inziens derhalve te worden afgewezen.
Het negende middel: schending van artikel 62 van het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht
100. In punt 25 van het bestreden arrest heeft het Gerecht de afwijzing van de gevraagde heropening van de mondelinge behandeling gemotiveerd met de verklaring, dat de aangevoerde nieuwe elementen geen enkel beslissend element voor de beslechting van het geding [bevatten], of uitsluitend het bewijs van feiten [betreffen] die zich kennelijk hebben voorgedaan na de vaststelling van de [litigieuze] beschikking en de geldigheid daarvan dus niet kunnen aantasten".
101. Volgens rekwirante levert de weigering van het Gerecht om de overgelegde documenten in aanmerking te nemen op grond dat zij van latere datum zijn dan de litigieuze beschikking, schending op van artikel 62 van het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht. Na de litigieuze beschikking voorgevallen feiten moeten in ieder geval aangevoerd kunnen worden wanneer zij dienen tot bewijs van een beoordelingsfout van de Commissie.
102. Dit argument valt wat de strekking ervan betreft samen met het derde onderdeel van het vijfde middel. Opnieuw is de kritiek van rekwirante op het bestreden arrest abstract in die zin dat geen elementen worden genoemd die heropening van de mondelinge behandeling nuttig of noodzakelijk zouden hebben gemaakt, en kan ik daarin derhalve geen kennelijk onjuiste beoordeling zien van het Gerecht die tot vernietiging van het arrest zou kunnen leiden. Een hogere voorziening is niet bedoeld louter ter correctie van de formulering van het bestreden arrest, maar is een middel om schendingen van het recht naar voren te brengen, die tot vernietiging van dat arrest zouden kunnen leiden.
V Beoordeling van de middelen in zaak C-450/98 P
103. In zaak C-450/98 P voert IECC zeven middelen aan.
Het eerste middel: schending van artikel 3, lid 2, sub b, van verordening nr. 17
104. In de punten 78 tot en met 83 van het bestreden arrest bevestigt het Gerecht de juistheid van het standpunt van de Commissie, dat rekwirante er geen redelijk belang bij had op te komen tegen de praktijken van de openbare postexploitanten inzake niet-fysieke remailing.
105. Rekwirante verwijt het Gerecht dienaangaande schending van artikel 3, lid 2, sub b, van verordening nr. 17, dat met betrekking tot het bij de Commissie indienen van klachten over vermeende inbreuken op artikel 85 en 86 bepaalt dat daartoe gerechtigd zijn de natuurlijke of rechtspersonen die zich beroepen op een redelijk belang"; dit begrip moet worden uitgelegd in de zin van het arrest Metro. Het had in aanmerking moeten nemen: a) dat elke vorm van tegenhouden op grond van artikel 25 van het Wereldpostverdrag de belangen van de IECC-leden raakt, omdat de openbare postexploitanten door het tegenhouden van post worden beschermd tegen de negatieve gevolgen van de CEPT-overeenkomst; b) dat het door de postexploitanten gehanteerde begrip niet-fysieke remailing tevens een deel van de activiteiten van de leden van IECC omvat; c) dat ook het tegenhouden waarbij geen leden van IECC zijn betrokken, de leden kan treffen wegens de algemene dreiging die daarvan uitgaat; en d) dat de Commissie het redelijk belang van de leden van IECC heeft erkend door IECC gedurende zeven jaar als gesprekspartner in allerlei aangelegenheden op het gebied van post en met name de remailing ABA te hebben geaccepteerd.
106. Volgens de door rekwirante geciteerde rechtspraak kunnen de tot het indienen van een verzoek in de zin van artikel 3, lid 2, sub b, van verordening nr. 17 gerechtigde personen slechts in beroep komen indien hun verzoek geheel of gedeeltelijk is afgewezen. Deze rechtspraak bevat geen relevant aanknopingspunt voor de wijze waarop, uitgaande van de vierde alinea van artikel 173 EG-Verdrag, het in de verordening bedoelde begrip redelijk belang moet worden gedefinieerd. Bovendien is evenmin zeker dat de door rekwirante gerelateerde omstandigheden voldoende zijn voor een rechtstreeks en individueel geraakt zijn bedoeld in artikel 173.
107. De hierboven onder a) en d) genoemde argumenten kunnen de beoordeling van het Gerecht niet aantasten, nu deze voor het eerst in hogere voorziening zijn geformuleerd. Zij zijn bijgevolg niet-ontvankelijk.
108. De onder c) samengevatte redenering vormt geen precisering van hetgeen reeds in eerste aanleg is gesteld en kan wegens gebrek aan specificiteit de conclusie van het Gerecht niet aantasten.
109. Met het onder b) geformuleerde argument ten slotte tracht rekwirante aan te tonen dat de door de openbare postexploitanten gehanteerde extensieve interpretatie van het begrip niet-fysieke remailing", waarbij geen rekening wordt gehouden met de plaats waar de post in feite is klaargemaakt, tot gevolg heeft dat een deel van de activiteiten van de leden van IECC als niet-fysieke remailing zou kunnen worden gekwalificeerd. Dit zou bijvoorbeeld het geval zijn bij een zending vanuit land B naar land A. Als het uitgangspunt is dat de post in land B is klaargemaakt op aanwijzing van een in land A gevestigde onderneming (in posttermen ook wel resident" genoemd), dan zou deze gelijkstaan aan een niet-fysieke remailing ABA en kunnen worden tegengehouden op grond van artikel 25 van het Wereldpostverdrag. Om die reden dient het redelijk belang van de leden van IECC bij het deel van de klacht betreffende deze aldus gedefinieerde vorm van remailing te worden erkend.
110. In hogere voorziening zijn uitsluitend middelen ontvankelijk die ertoe strekken een rechtsschending in het arrest van het Gerecht aan te tonen.
Na de vaststelling in punt 81 van zijn arrest dat de leden van IECC zich per definitie niet bezighouden met vormen van niet-fysieke remailing, is het Gerecht ingegaan op niet-fysieke remailing ABCA in de betekenis die daaraan blijkbaar door de openbare postexploitanten wordt gegeven. Zoals de Commissie terecht opmerkt, kan enkel deze vorm en niet de steeds in die zin opgevatte niet-fysieke remailing ABA voor de leden van IECC van belang zijn. In punt 82 van het bestreden arrest stelt het Gerecht dan ook, dat de omstandigheid dat de leden van IECC betrokken kunnen zijn bij niet-fysieke remailing ABCA niet [kan] afdoen aan de conclusie van de Commissie inzake niet fysieke remailing ABA". Het Gerecht overweegt vervolgens: Daarbij komt nog, dat verzoekster bevestigt, dat niet-fysieke remailing ABCA in feite overeenkomt met remailing ABC, die door de Commissie is onderzocht in haar beschikking van 14 augustus 1995 en die het Gerecht dus zal bespreken in het kader van het beroep tegen die beschikking."
111. Ik moet vaststellen dat rekwirante, wat bovenstaande overwegingen van het bestreden arrest betreft, niet meer doet dan de stelling die zij reeds in eerste aanleg had aangevoerd, herhalen en verder uitwerken, zonder een poging te doen de onjuistheid van de redenering van het Gerecht in twijfel te trekken, zodat dit onderdeel van het middel niet-ontvankelijk verklaard moet worden.
112. Bijgevolg concludeer ik dat het eerste middel in wezen niet-ontvankelijk en voor het overige ongegrond is.
Het tweede middel: verdraaiing van de strekking van de beschikking van 6 april 1995
113. Rekwirante betoogt, dat het Gerecht verschillende documenten uit het dossier heeft verdraaid door in de punten 58 tot en met 62 van zijn arrest de strekking van respectievelijk de beschikkingen van 6 april en 14 augustus 1995 te preciseren. Met name zou het tot de conclusie, dat het deel van de klacht betreffende remailing ABC niet door de beschikking van 6 april 1995 werd bestreken, slechts hebben kunnen komen door een onjuiste uitlegging van de brief van de Commissie van 17 februari 1995, de brief van IECC van 22 februari 1995, de litigieuze beschikking zelf en het verweerschrift van de Commissie.
114. De gekunstelde redenering van rekwirante in dit middel is een zeldzaam voorbeeld van inhoudsloosheid en formalisme, zoals de Commissie geheel terecht opmerkt, die slechts begrijpelijk is vanuit bepaalde processtrategie. Zij verdient hoe dan ook geen gedetailleerde weerlegging. Ik wil er slechts op wijzen dat enkele lezing van de beschikking van 6 april 1995 volstaat om redelijkerwijs te kunnen stellen zoals het Gerecht ook inderdaad heeft gedaan dat het deel van de klacht met betrekking tot remailing ABC niet door die beschikking werd bestreken.
115. Voor het overige meen ik dat dit middel als kennelijk ongegrond moet worden afgewezen.
Het derde middel: schending van het begrip non-existente handeling
116. Rekwirante stelt, dat het Gerecht de criteria voor de kwalificatie van een handeling als non-existent onjuist heeft uitgelegd door niet de vereiste juridische consequenties te verbinden aan het overbodige karakter van zowel de ingevolge artikel 6 van verordening nr. 99/63 verzonden brief van 12 april 1995, als de beschikking van 14 augustus 1995.
117. Zonder mij in onnodige uitweidingen te begeven, wil ik hier enkel opmerken dat die maatregelen die, zoals men zich zal herinneren, activiteiten inzake remailing ABC betroffen overbodig zouden zijn geweest, omdat in de opvatting van rekwirante de beschikking van 6 april 1995 het deel van de klacht betreffende remailing ABC had afgewezen. Zoals ik bij de bespreking van het tweede middel reeds heb uiteengezet, blijkt uit de tekst van de beschikking duidelijk dat dit niet het geval is, zodat rekwirantes premisse onjuist is.
118. Het derde middel kan geen doel treffen en moet bijgevolg als kennelijk ongegrond worden afgewezen.
Het vierde middel: onjuiste toepassing van het begrip gemeenschapsbelang
119. Volgens de Commissie dient het vierde middel in zijn geheel niet-ontvankelijk verklaard te worden, omdat daarmee nieuwe elementen worden aangevoerd die in de procedure voor het Gerecht in zaak T-204/95 niet aan de orde zijn geweest.
120. Ofschoon IECC in eerste aanleg de beschikking van de Commissie van 14 augustus 1995 inderdaad niet heeft bestreden wegens onjuiste toepassing van het begrip gemeenschapsbelang, heeft zij destijds wel de wettigheid betwist van de afwijzing van haar klacht op grond van de door de openbare postexploitanten gedane toezeggingen dat zij geen beroep zouden doen op artikel 25, lid 4, van het Wereldpostverdrag voor het tegenhouden van remailing ABC. De in het kader van dit middel aangevoerde argumenten hebben betrekking op de rechtsoordelen van het Gerecht en vormen naar mijn mening geen ontoelaatbare uitbreiding van het geschil.
121. Dit middel van rekwirante omvat vier onderdelen.
122. In het eerste onderdeel komt IECC met een rechtsklacht op tegen punt 48 van het bestreden arrest, waarin het Gerecht overweegt dat de Commissie haar beschikking op het ontbreken van gemeenschapsbelang kon baseren zonder uitdrukkelijk aan dit begrip te refereren.
123. Zoals ik reeds bij mijn bespreking van het tweede middel in zaak C-449/98 P heb uiteengezet, is de verwijzing naar het ontbreken van gemeenschapsbelang slechts een verkorte formule ter aanduiding van alle situaties waarin de Commissie rechtsgeldig gebruik kan maken van haar discretionaire bevoegdheid om geen gevolg te geven aan een ingevolge artikel 3 van verordening nr. 17 bij haar ingediend verzoek. Het is dus niet noodzakelijk dat dit begrip letterlijk in de tekst van een beschikking wordt vermeld. Dit was overigens ook de opvatting van het Hof toen het naar aanleiding van een vergelijkbaar betoog besliste dat het Gerecht wel degelijk heeft kunnen oordelen, dat het ontbreken van communautair belang aan de gehele litigieuze beschikking ten grondslag lag".
124. In het tweede onderdeel van het vierde middel stelt rekwirante subsidiair, dat het Gerecht het gemeenschapsbelang slechts aan één criterium heeft getoetst, zonder de in zijn arrest Automec II genoemde factoren erbij te betrekken.
125. Gelet op hetgeen ik in de punten 65 en volgende heb gezegd, kan dit argument niet slagen.
126. Het derde middelonderdeel klaagt over schending van het begrip gemeenschapsbelang doordat het Gerecht niet naar behoren heeft onderzocht of de rechten van de klager op afdoende wijze door de nationale rechterlijke instanties kunnen worden veilig gesteld.
127. In punt 164 van zijn arrest herinnert het Gerecht eraan dat de Commissie in haar beschikking van 14 augustus 1995 geen definitief standpunt had bepaald ten aanzien van de praktijken van de openbare postexploitanten inzake remailing ABC in het licht van artikel 86 van het Verdrag; het vervolgt: De beschikking doet dus niet [af] aan verzoeksters recht om alle rechtsmiddelen aan te wenden die zij gepast acht, indien zij in het bezit komt van het bewijs dat de door haar als onrechtmatig beschouwde praktijken opnieuw voorkomen."
128. Volgens rekwirante moet in het aangehaalde fragment een element voor de beoordeling van het gemeenschapsbelang gelezen worden, dat niet in de beschikking voorkomt en dat door het Gerecht ongeoorloofd is toegevoegd als afwijzingsgrond van de klacht, zonder evenwel te onderzoeken zoals het had behoren te doen of de nationale rechterlijke instanties de rechten van klaagster voldoende bescherming kunnen bieden.
129. Zoals gezegd, kan uit de rechtspraak van het Hof niet worden afgeleid dat bij de beoordeling van het gemeenschapsbelang van een ingevolge artikel 3 van verordening nr. 17 ingediende klacht een specifieke factor zou moeten worden betrokken. Het vermeende gebrek in de redenering van het Gerecht, kan in geen geval tot vernietiging van het bestreden arrest leiden, daar het Gerecht niet heeft beslist dat de afwijzing van de klacht gerechtvaardigd was omdat de klagers hun recht konden halen bij de nationale rechterlijke instanties.
130. Op grond van het voorgaande dient het vierde middel in zijn geheel te worden afgewezen.
Het vijfde middel: schending van de artikelen 3, sub g, 85, 86, 89 en 155 van het Verdrag
131. Rekwirante verwijt het Gerecht onjuiste uitlegging van de precieze omvang van de in artikelen 89 en 155 van het Verdrag aan de Commissie toebedeelde taak, die erin bestaat een juiste toepassing van artikel 3, sub g, en artikel 85 en 86 van het Verdrag te waarborgen. Uit de bovengenoemde artikelen in onderling verband kan worden afgeleid dat de Commissie erop moet toezien dat de mededinging niet wordt vervalst. Een inbreuk niet vervolgen enkel omdat het gezien de feiten niet opportuun is gevolg te geven aan een klacht tegen praktijken die naderhand zijn gestaakt (punt 146 in fine van het bestreden arrest), zou daarmee onverenigbaar zijn. Ter ondersteuning verwijst rekwirante naar de conclusie en het arrest in de reeds geciteerde zaak Ufex.
132. Uit het eerdergenoemde arrest GEMA/Commissie leidt rekwirante af, dat de bevoegdheid die de Commissie op grond van artikel 3, lid 1, van verordening nr. 17 toekomt om praktijken te verbieden waarvan is vastgesteld dat deze in strijd zijn met de mededingingsregels, meebrengt dat de Commissie in die omstandigheden slechts onder bepaalde voorwaarden kan afzien van het geven van een beschikking.
133. Op grond van het eveneens reeds aangehaalde arrest van het Gerecht in de zaak BEMIM/Commissie concludeert rekwirante dat de mogelijkheid die verordening nr. 17 de Commissie biedt om de vaststelling van een beschikking inzake het bestaan van een inbreuk op de artikelen 85 en 86 van het Verdrag achterwege te laten, gerechtvaardigd is in situaties waarin de Commissie geen exclusieve bevoegdheid toekomt, maar zij die deelt met de nationale rechterlijke instanties van de lidstaten. Wanneer de bevoegdheid van de Commissie daarentegen wel exclusief is, kan zij van die mogelijkheid geen gebruik maken.
Rekwirante stelt, dat de maatregelen die nodig zijn voor het onderzoek van een tegen de postexploitanten van de lidstaten gerichte klacht wegens inbreuk op de artikelen 85 en 86 van het Verdrag, bestaande in het samenwerken bij de toepassing van artikel 25 van het Wereldpostverdrag en het tegenhouden van remailing, de bevoegdheid van de nationale rechter en ook van die van meerdere, in verschillende lidstaten individueel optredende nationale rechters overstijgen. Hieruit zou volgen dat de Commissie de facto exclusief bevoegd is om een klacht van deze aard te behandelen.
134. Ten aanzien van de ontvankelijkheid van het vijfde middel verwijs ik naar hetgeen ik reeds met betrekking tot het vorige middel heb opgemerkt.
135. De argumenten van IECC in het kader van het vijfde middel zijn grotendeels een variant van die welke zijn geformuleerd in het vierde middel, die ik reeds uitvoerig heb onderzocht. Het gaat er kort gezegd om de omvang vast te stellen van de verplichtingen van de Commissie wanneer zij een klacht ontvangt over mededingingsbeperkende praktijken. Ik verwijs hiervoor naar hetgeen ik heb opgemerkt bij de beoordeling van genoemd middel.
136. Het enige in dit middel aangevoerde punt van zelfstandig belang is naar mijn mening de vergelijking tussen de omstandigheden van de onderhavige zaak en de feiten die aanleiding gaven tot het arrest Ufex, waaraan rekwirante in repliek uitgebreid heeft gerefereerd.
Volgens de stelling van IECC heeft de Commissie in beide gevallen een verbod op de vastgestelde inbreuken op de mededingingsregels geweigerd op grond dat deze zouden zijn beëindigd, zonder bij de beoordeling van het gemeenschapsbelang rekening te houden met het mogelijk voortduren van de gevolgen van die praktijken.
137. Deze interpretatie van rekwirante is, alhoewel aantrekkelijk, opzettelijk simplistisch.
138. In de zaak Ufex vernietigde het Hof het arrest van het Gerecht, omdat het had geoordeeld dat het onderzoek van een klacht betreffende inbreuken in het verleden niet tot de bij het Verdrag aan de Commissie opgedragen taak behoorde, maar hoofdzakelijk ertoe diende het de klagers gemakkelijker te maken voor de nationale rechter een onrechtmatig handelen te bewijzen ter verkrijging van schadevergoeding.
139. In mijn conclusie in die zaak wilde ik met name het door het arrest van het Gerecht gesanctioneerde algemene standpunt in de betreffende litigieuze beschikking weerleggen, dat de Commissie kort gezegd een klacht over mededingingsbeperkende praktijken naast zich kon neerleggen op het moment dat die praktijken beëindigd waren. Met name onjuist in dat verband kwam mij de redenering voor, dat in dergelijke situaties het enige betrokken belang het subjectieve belang van de klager zou zijn om de ten gevolge van die praktijken geleden schade gemakkelijker vergoed te krijgen.
140. Zoals ik destijds reeds heb aangegeven [mag] de Commissie een dergelijke situatie niet gedogen. Zij is integendeel verplicht de werking van de vrije mededinging in de betrokken sector te herstellen, zodra de andere elementen van het communautair belang van haar optreden aanwezig zijn." Overigens heb ik daarbij aangetekend dat die doelstelling geheel verenigbaar is met de omstandigheid dat de klagers daarbij hun eigen subjectieve belang nastreven.
141. Kort samengevat, was mijn conclusie dat de Commissie zich niet mag onthouden" van het onderzoek van een klacht onder het mom dat de met de mededingingsregels in strijd bevonden praktijken definitief zijn beëindigd, zonder te verifiëren of de gevolgen daarvan voortduren.
142. Het Hof heeft deze zienswijze in zijn arrest blijkbaar gevolgd waar het stelt dat de Commissie [mag], wanneer zij prioriteiten vaststelt voor de behandeling van de bij haar ingediende klachten, niet bepaalde situaties die tot de haar door het Verdrag opgedragen taak behoren, als bij voorbaat van haar werkterrein uitgesloten beschouwen". Aldus luidde het antwoord op de bedenkelijke wijze waarop de Commissie haar eigen taak interpreteerde teneinde het onderzoek van beëindigde praktijken zonder motivering achterwege te laten.
143. Het Hof besliste voorts dat de Commissie derhalve niet met een beroep op het enkele feit dat de vermeende met het Verdrag strijdige praktijken zijn beëindigd [mag] besluiten om aan een klacht waarin die praktijken aan de kaak worden gesteld, wegens het ontbreken van communautair belang geen gevolg te geven, zonder te hebben geverifieerd, dat de mededingingsverstorende effecten niet voortduurden en dat in voorkomend geval de ernst van de gestelde inbreuken op de mededinging of het voortduren van de gevolgen ervan niet zodanig waren, dat aan de klacht een communautair belang moest worden gehecht".
144. De wettigheidstoetsing door het Gerecht in de onderhavige zaak heeft niet dezelfde kenmerken.
145. Om te beginnen stelde het Gerecht vast, dat de toetsing van de rechtmatigheid van de betrokken praktijken aan artikel 86 van het Verdrag door de Commissie niet definitief was geweest. Men kan dus niet zonder meer zeggen dat het litigieuze tegenhouden van post in alle gevallen inbreuk maakte op die bepaling. Het arrest van 10 februari 2000 in de zaak Deutsche Post, waarin het Hof bepaalde vormen van uitoefening van de bevoegdheden van artikel 25, lid 3, van het Wereldpostverdrag door een openbare postexploitant verenigbaar achtte met de mededingingsregels, kan dienen ter nuancering van een overhaaste conclusie. De onderliggende ratio van voornoemd arrest is dat anders de vervulling van de uit de aan de openbare postexploitant opgedragen universele dienst voortvloeiende taak van algemeen belang onder evenwichtige economische omstandigheden in gevaar zou komen. Ofschoon dit arrest is gewezen in een zaak betreffende niet-fysieke remailing ABA, geldt het vermoedelijk voor elke vorm van remailing.
In de zaak Ufex daarentegen had de Commissie in haar beschikking GD-Net wel definitief vastgesteld dat de litigieuze praktijken de mededinging vervalsten.
146. In de tweede plaats bevat het bestreden arrest niet meer de in punt 58 van het arrest SFEI e.a./Commissie geformuleerde en door het arrest Ufex gelaakte redenering (het onderzoek van de zaak en de vaststelling van vroegere inbreuken [zouden] niet meer dienen om een niet-vervalste mededinging binnen de gemeenschappelijke markt te verzekeren en dus niet in overeenstemming zijn met de bij het Verdrag aan de Commissie opgedragen taak") een argument dat, zoals gezegd, de basis kon vormen voor een onrechtmatig stilzitten" van de zijde van de communautaire autoriteiten.
In casu lijken de punten 146 en volgende van het bestreden arrest erop te wijzen dat het feit dat de praktijken zouden zijn beëindigd, de Commissie geen vrijbrief geeft om niet op te treden. Het wordt, terughoudender, gekwalificeerd als factor voor de beoordeling van het gemeenschapsbelang bij het voortzetten van de behandeling van de klacht.
147. Tot slot is het Gerecht in de punten 150 tot en met 153 van het bestreden arrest in detail ingegaan op het andere aspect dat de Commissie in aanmerking heeft genomen bij haar beslissing om het onderzoek van de klacht niet voort te zetten, namelijk de gezien de door de verschillende openbare postexploitanten gedane toezeggingen onwaarschijnlijkheid van herhaling van de betrokken praktijken die de Commissie het zij nogmaals gezegd niet aan artikel 86 van het Verdrag had getoetst. Dit risico vormt overigens het voornaamste door rekwirante gestelde aanhoudende verstorende effect.
148. Op grond van de drie voorgaande preciseringen ben ik van mening dat de in het arrest Ufex geformuleerde leer in casu niet van toepassing is.
149. Dit middel dient derhalve te worden afgewezen.
Het zesde middel: motiveringsgebreken
150. Rekwirante stelt, dat het bestreden arrest drie tegenstrijdigheden bevat.
151. Om te beginnen bevestigt de verklaring in punt 121 in samenhang met punt 69 van het arrest, dat de beschikking van 6 april 1995 geen betrekking heeft op de vermeende inbreuken van openbare postexploitanten op artikel 85 van het Verdrag, terwijl men uit de punten 97 tot en met 100 van het arrest het tegendeel kan afleiden.
152. Dit (gekunstelde) argument is in het beste geval doelloos, daar een klager in de zin van artikel 3 van verordening nr. 17 geen enkel recht heeft om van de Commissie een bepaalde wijze van behandeling van de klacht of een bepaalde juridische kwalificatie van de aangebrachte feiten te verlangen. Bovendien kan rekwirante in de aangehaalde fragmenten de gestelde tegenstrijdige conclusie slechts lezen, omdat zij verschillende elementen en gevolgtrekkingen erbij betrekt die niets met de redenering van het Gerecht te maken hebben en die in alle opzichten ontoereikend zijn om dit betoog te dragen.
153. Voorts zou eveneens een tegenstrijdigheid bestaan tussen het fragment van punt 145 van het bestreden arrest, waarin het Gerecht verklaart dat uit de beschikking van 14 augustus 1995 inzake remailing ABC volgt, dat de Commissie niet is overgegaan tot een definitieve toetsing van de regelmatigheid van de betrokken praktijken aan artikel 86 van het Verdrag", en punt 105, volgens hetwelk de Commissie, waar zij heeft gesteld dat het tegenhouden van commerciële remailing ABA geen misbruik was in de zin van artikel 86 van het Verdrag, heeft gedwaald ten aanzien van het recht".
154. Van de gestelde tegenstrijdigheid kan evenwel geen sprake zijn. In de eerste passage heeft het Gerecht de wettigheid getoetst van de beschikking van de Commissie van 14 augustus 1995 om voorlopig geen gebruik te maken van de bevoegdheid een inbreuk vast te stellen, en in de tweede heeft het geoordeeld dat de definitieve beschikking van 6 april 1995 inzake de verenigbaarheid van bepaalde praktijken met artikel 86 van het Verdrag in strijd was met het recht.
De beweerde tegenstrijdigheid is enkel gestoeld op argumenten die hetzij de respectieve strekking van de beschikkingen van 6 april en 14 augustus 1995 betreffen, hetzij de grenzen van de bevoegdheid van de Commissie om geen definitieve declaratoire beschikking met betrekking tot een inbreuk vast te stellen. Het betreft derhalve argumenten van materiële aard die reeds aan bod zijn gekomen bij de bespreking van andere middelen en bovendien niet ter zake doen in het kader van een vermeende schending van wezenlijke vormvoorschriften.
155. Rekwirante voert tot slot nog een derde tegenstrijdigheid aan in de redenering van bepaalde onderdelen van het bestreden arrest. Het Gerecht verklaart enerzijds in de punten 169 tot en met 171 dat het enkele bestaan van artikel 25 van het Wereldpostverdrag geen inbreuk van de openbare postexploitanten op de communautaire mededingingsregels oplevert; alleen de toepassing van die bepaling, voorzover er gevolgen zijn voor de handel tussen de lidstaten, zou binnen de communautaire werkingssfeer kunnen vallen. In de punten 99 tot en met 101 erkent het Gerecht anderzijds het verband tussen de CEPT-overeenkomst en de noodzaak van toepassing van het in artikel 25 van het Wereldpostverdrag bedoelde mechanisme, en erkent het ook dat de openbare postexploitanten zich daadwerkelijk op deze bepaling hebben beroepen voor het tegenhouden van post.
156. Het is mij niet duidelijk waarin de gestelde tegenstrijdigheid tussen de redenering in de voornoemde passages kan bestaan.
In de eerste passage, te weten de punten 169 tot en met 171, weerlegt het Gerecht in het kader van zijn wettigheidstoetsing de stelling van verzoekster dat het enkele bestaan van artikel 25 van het Wereldpostverdrag een heimelijke samenwerking zou inhouden. Het Gerecht concludeert mijns inziens geheel terecht dat slechts indien de openbare postexploitanten zich in een concreet geval beroepen op deze bepaling, die overigens onderdeel is van een wereldwijd toepasselijk internationaal verdrag, de verenigbaarheid met de communautaire mededingingsregels aan de orde kan zijn, voorzover de handel tussen de lidstaten ongunstig wordt beïnvloed. Het hoofdbestanddeel van de eerste volzin van punt 171, dat rekwirante heeft gemeend te moeten weglaten in haar vergelijking, is in dit verband doorslaggevend. Daarin wordt immers erop gewezen dat artikel 25 niet de verplichting oplegt remailing tegen te houden".
In de punten 99 tot en met 101 van het bestreden arrest bekritiseert het Gerecht terecht de uitlegging die de Commissie in haar beschikking van 6 april 1995 aan artikel 86 geeft in verband met een van de gevallen waarin een beroep was gedaan op artikel 25 van het Wereldpostverdrag.
157. Het zesde middel dient bijgevolg in zijn geheel te worden afgewezen.
Het zevende middel: schending van het begrip misbruik van bevoegdheid
158. Met haar laatste middel betwist rekwirante het oordeel van het Gerecht op het door haar gestelde misbruik van bevoegdheid bij de vaststelling van de beschikkingen van 6 april en 14 augustus 1995.
159. In de eerste plaats zou het Gerecht het aangevoerde bewijs ten onrechte niet in zijn geheel beoordeeld hebben en zou het bovendien enkele bewijsstukken in het geheel niet hebben onderzocht.
160. Het feit dat het Gerecht de aangevoerde factoren ieder afzonderlijk heeft beoordeeld, wil nog niet zeggen dat het ze niet ook in hun geheel heeft bezien. Voorts herinner ik eraan dat het in eerste aanleg gestelde misbruik van bevoegdheid hierin bestond, dat de Commissie haar bevoegdheden zou hebben gebruikt om de sectoriële belangen van de openbare postexploitanten te begunstigen. In punt 190 in fine van het bestreden arrest achtte het Gerecht het gerechtvaardigd dat het optreden van de Commissie in de sector posterijen twee doelstellingen had, namelijk de toepassing van de mededingingsregels te verzekeren en gelijktijdig de liberalisering van de sector te bevorderen, zonder dat die tweeledige aanpak misbruik van bevoegdheid bij de vaststelling van de litigieuze beschikkingen zou inhouden.
Geen van de aspecten die het Gerecht genegeerd zou hebben, gesteld al dat zij relevant en objectief zouden zijn, tast deze beoordeling aan.
161. In de tweede plaats betwist rekwirante het oordeel in punt 193 van het bestreden arrest, dat de wijze waarop de Commissie andere zaken betreffende dezelfde sector heeft behandeld niet relevant is voor de beoordeling van een misbruik van bevoegdheid door de Commissie.
162. Hierbij wil ik volstaan met de opmerking, dat de door verzoekster genoemde andere klachten en rechtsgedingen over postdiensten volgens het Gerecht kennelijk buiten het bestek van het dossier ‚remailing" vielen. Het oordeel van het Gerecht over de relevantie stemt geheel overeen met de juridische omschrijving van de factoren op grond waarvan misbruik van bevoegdheid kan worden gesteld.
163. Bijgevolg dient het zevende middel te worden afgewezen.
Kosten
164. Ingevolge artikel 69, lid 2, van het Reglement voor de procesvoering, dat krachtens artikel 118 van toepassing is in hogere voorziening, wordt de in het ongelijk gestelde partij in de kosten verwezen. Indien derhalve, zoals ik het Hof in overweging geef, in beide zaken alle door rekwirante aangevoerde middelen worden afgewezen of niet-ontvankelijk worden verklaard, dient zij in de kosten te worden verwezen.
Conclusie
165. Gezien mijn conclusie tot afwijzing van alle aangevoerde middelen tegen de arresten van het Gerecht van 16 september 1998 in zaak T-110/95 en de gevoegde zaken T-133/95 en T-204/95, geef ik het Hof in overweging de hogere voorziening af te wijzen en rekwirante in de kosten te verwijzen.