Προσωρινό κείμενο
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (τρίτο τμήμα)
της 23ης Απριλίου 2026 (*)
« Αίτηση αναιρέσεως – Κρατική ενίσχυση – Άρθρο 107, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ – Γερμανική αγορά αεροπορικών μεταφορών – Ενίσχυση χορηγηθείσα από την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας υπέρ αεροπορικής εταιρίας στο πλαίσιο της πανδημίας της COVID‑19 – Προσωρινό πλαίσιο για τη λήψη μέτρων κρατικής ενίσχυσης – Ανακεφαλαιοποίηση της Deutsche Lufthansa AG – Απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να μη διατυπώσει αντιρρήσεις – Ενίσχυση που αποσκοπεί στην άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας »
Στην υπόθεση C‑457/23 P,
με αντικείμενο αίτηση αναιρέσεως δυνάμει του άρθρου 56 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ασκήθηκε στις 20 Ιουλίου 2023,
Deutsche Lufthansa AG, με έδρα την Κολωνία (Γερμανία), εκπροσωπούμενη αρχικώς από τους J. Burger, H.‑J. Niemeyer, C. Sielmann και C. Wilken, Rechtsanwälte, εν συνεχεία από τους P. Heuser, H.‑J. Niemeyer, C. Sielmann και M. Wilken, Rechtsanwälte,
αναιρεσείουσα,
όπου οι λοιποί διάδικοι είναι:
η Ryanair DAC, με έδρα το Swords (Ιρλανδία), εκπροσωπούμενη αρχικώς από τους F.‑C. Laprévote και E. Vahida, avocats, D. Pérez de Lamo και S. Rating, abogados, και στη συνέχεια από τους F.‑C. Laprévote και E. Vahida, avocats, και τον S. Rating, abogado,
η Condor Flugdienst GmbH, με έδρα το Neu-Isenburg (Γερμανία), εκπροσωπούμενη αρχικώς από τους A. Israel και J. Lang, Rechtsanwälte, την G. J. Dietrich, barrister, την E. Wright, avocate, στη συνέχεια από τους A. Israel και J. Lang, Rechtsanwälte, και την G. J. Dietrich, barrister, στη συνέχεια από τους A. Israel και J. Lang, Rechtsanwälte, και την T. Peevska, avocate, και τέλος από τους A. Israel και J. Lang, Rechtsanwälte, και την M. Álvarez-Requejo Heredero, abogada,
προσφεύγουσες πρωτοδίκως,
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τον L. Flynn, τον J. Carpi Badía και την F. Tomat,
καθής πρωτοδίκως,
Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, εκπροσωπούμενη αρχικώς από τους J. Möller και P.‑L. Krüger, και στη συνέχεια από τον J. Möller,
Γαλλική Δημοκρατία,
παρεμβαίνουσες πρωτοδίκως,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τρίτο τμήμα),
συγκείμενο από τους Κ. Λυκούργο, πρόεδρο τμήματος, O. Spineanu-Matei, S. Rodin (εισηγητή), N. Piçarra και N. Fenger, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: A. Biondi
γραμματέας: M. Longar, διοικητικός υπάλληλος,
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 7ης Μαΐου 2025,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 16ης Οκτωβρίου 2025,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1        Με την αίτηση αναιρέσεως, η Deutsche Lufthansa AG (στο εξής: DLH) ζητεί την αναίρεση της απόφασης του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 10ης Μαΐου 2023, Ryanair και Condor Flugdienst κατά Επιτροπής (Lufthansa· COVID‑19) (T‑34/21 και T‑87/21, στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, EU:T:2023:248), με την οποία το Γενικό Δικαστήριο ακύρωσε την απόφαση C(2020) 4372 final της Επιτροπής, της 25ης Ιουνίου 2020, σχετικά με την κρατική ενίσχυση SA 57153 (2020/N) – Γερμανία – COVID‑19 – Ενίσχυση υπέρ της Lufthansa, όπως διορθώθηκε με την απόφαση C(2021) 9606 final της Επιτροπής, της 14ης Δεκεμβρίου 2021 (στο εξής: επίμαχη απόφαση).
Το νομικό πλαίσιο
Ο κανονισμός (ΕΟΚ) 95/93
2        Το άρθρο 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) 95/93 του Συμβουλίου, της 18ης Ιανουαρίου 1993, σχετικά με τους κοινούς κανόνες κατανομής του διαθέσιμου χρόνου χρήσης (slots) στους κοινοτικούς αερολιμένες (ΕΕ 1993, L 14, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 793/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Απριλίου 2004 (ΕΕ 2004, L 138, σ. 50), ορίζει τα εξής:
«Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού νοούνται ως:
α)      “διαθέσιμος χρόνος χρήσης (slot)”: η άδεια που δίνεται από συντονιστή σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό προς χρησιμοποίηση του πλήρους φάσματος της αερολιμενικής υποδομής ενός συντονισμένου αερολιμένα που χρειάζεται για την εκμετάλλευση μιας αεροπορικής υπηρεσίας σε συγκεκριμένο συντονισμένο αερολιμένα μια συγκεκριμένη ημέρα και ώρα για προσγείωση ή απογείωση, όπως χορηγείται από τον συντονιστή σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό·
[...]».
Το προσωρινό πλαίσιο
3        H ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής περί προσωρινού πλαισίου για τη λήψη μέτρων κρατικής ενίσχυσης με σκοπό να στηριχθεί η οικονομία κατά τη διάρκεια της τρέχουσας έξαρσης της νόσου COVID‑19 (2020/C‑91 1/01, ΕΕ 2020, C 91 I, σ. 1) δημοσιεύθηκε στις 20 Μαρτίου 2020 στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εν συνεχεία τροποποιήθηκε επτά φορές. Τα σημεία 44, 49, 51, 54, 59, 60 έως 63 και 67 έως 70 και 72 της εν λόγω ανακοίνωσης, όπως τροποποιήθηκε με την ανακοίνωση της Επιτροπής της 8ης Μαΐου 2020 (2020/C‑164/03, ΕΕ 2020, C 164, σ. 3) (στο εξής: προσωρινό πλαίσιο), προέβλεπαν τα εξής:
«3.11.      Μέτρα ανακεφαλαιοποίησης
44.      Το παρόν προσωρινό πλαίσιο καθορίζει τα κριτήρια που προβλέπονται στους κανόνες της ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις, βάσει των οποίων τα κράτη μέλη μπορούν να παρέχουν δημόσια στήριξη υπό μορφή μετοχικών μέσων και/ή υβριδικών κεφαλαιακών μέσων σε επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες λόγω της έξαρσης της νόσου COVID‑19 [...] Στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι οι αναταράξεις της οικονομίας δεν θα οδηγήσουν σε περιττή έξοδο από την αγορά τις επιχειρήσεις που ήταν βιώσιμες πριν από την έξαρση της νόσου COVID‑19. Ως εκ τούτου, οι ανακεφαλαιοποιήσεις δεν πρέπει να υπερβαίνουν το ελάχιστο αναγκαίο για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του δικαιούχου και θα πρέπει να περιορίζονται στην αποκατάσταση της κεφαλαιακής διάρθρωσης του δικαιούχου στα επίπεδα που ήταν πριν από την έξαρση της νόσου COVID‑19. Οι μεγάλες επιχειρήσεις πρέπει να αναφέρουν με ποιο τρόπο η λαμβανόμενη ενίσχυση στηρίζει τις δραστηριότητές τους σύμφωνα με τους ενωσιακούς στόχους και τις εθνικές υποχρεώσεις που συνδέονται με τον οικολογικό και τον ψηφιακό μετασχηματισμό, συμπεριλαμβανομένου του στόχου της ΕΕ για την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050.
[...]
3.11.2.      Όροι επιλεξιμότητας και εισόδου
49.      Για το μέτρο ανακεφαλαιοποίησης λόγω της νόσου COVID‑19 πρέπει να πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
α)      χωρίς την κρατική παρέμβαση, ο δικαιούχος θα αναγκαζόταν να σταματήσει τις δραστηριότητές του ή θα αντιμετώπιζε σοβαρές δυσκολίες για να τις διατηρήσει. Οι εν λόγω δυσκολίες είναι δυνατόν να αποδειχθούν, ειδικότερα, από την επιδείνωση του δείκτη χρέους προς ίδια κεφάλαια του δικαιούχου ή παρόμοιων δεικτών·
[...]
γ)      ο δικαιούχος δεν είναι σε θέση να βρει χρηματοδότηση στις αγορές με προσιτούς όρους, τα δε υφιστάμενα στο οικείο κράτος μέλος οριζόντια μέτρα για την κάλυψη των αναγκών ρευστότητας δεν επαρκούν για τη διασφάλιση της βιωσιμότητάς του· [...]
[...]
51.      Οι απαιτήσεις του παρόντος τμήματος και των τμημάτων 3.11.4, 3.11.5, 3.11.6 και 3.11.7 ισχύουν τόσο για τα καθεστώτα ανακεφαλαιοποίησης λόγω της νόσου COVID‑19 όσο και για τα μεμονωμένα μέτρα ενίσχυσης. Κατά την έγκριση ενός καθεστώτος, η Επιτροπή θα ζητά χωριστή κοινοποίηση των μεμονωμένων ενισχύσεων που υπερβαίνουν το όριο των 250 εκατ. EUR. Όσον αφορά τις κοινοποιήσεις αυτές, η Επιτροπή θα αξιολογεί κατά πόσον: η υφιστάμενη χρηματοδότηση στην αγορά ή τα οριζόντια μέτρα για την κάλυψη αναγκών ρευστότητας δεν επαρκούν για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του δικαιούχου· τα επιλεγέντα μέσα ανακεφαλαιοποίησης και οι όροι που τα συνοδεύουν είναι κατάλληλα για την αντιμετώπιση των σοβαρών δυσκολιών του δικαιούχου· η ενίσχυση είναι αναλογική· πληρούνται οι προϋποθέσεις του παρόντος τμήματος και των τμημάτων 3.11.4, 3.11.5, 3.11.6 και 3.11.7.
[...]
3.11.4.      Ποσό της ανακεφαλαιοποίησης
54.      Προκειμένου να εξασφαλίζεται η αναλογικότητα της ενίσχυσης, το ποσό της ανακεφαλαιοποίησης λόγω της νόσου COVID‑19 δεν πρέπει να υπερβαίνει το ελάχιστο αναγκαίο για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του δικαιούχου και να περιορίζεται στην αποκατάσταση της κεφαλαιακής διάρθρωσης του δικαιούχου στην κατάσταση που βρισκόταν πριν από την έξαρση της νόσου COVID‑19, δηλαδή στις 31 Δεκεμβρίου 2019. Κατά την αξιολόγηση της αναλογικότητας της ενίσχυσης, λαμβάνονται υπόψη οι κρατικές ενισχύσεις που έχουν ληφθεί ή προγραμματιστεί στο πλαίσιο της έξαρσης της νόσου COVID‑19.
[...]
3.11.5.      Αμοιβή και έξοδος του Δημοσίου
Γενικές αρχές
[...]
59.      Εναλλακτικά προς τις μεθοδολογίες αμοιβής που καθορίζονται κατωτέρω, τα κράτη μέλη μπορούν να κοινοποιούν καθεστώτα ή μεμονωμένα μέτρα όταν η μεθοδολογία της αμοιβής προσαρμόζεται σύμφωνα με τα χαρακτηριστικά και την εξοφλητική προτεραιότητα του κεφαλαιακού μέσου, υπό τον όρο ότι συνολικά επιφέρουν ανάλογο αποτέλεσμα όσον αφορά την παροχή κινήτρων για έξοδο του κράτους και ότι έχουν παρόμοιο συνολικό αντίκτυπο στην αμοιβή του κράτους.
Αμοιβή των μετοχικών μέσων
60.      Η εισφορά κεφαλαίου από το κράτος, ή τυχόν άλλη ισοδύναμη παρέμβαση, πραγματοποιείται σε τιμή που δεν υπερβαίνει τη μέση τιμή της μετοχής του δικαιούχου κατά τις 15 ημέρες που προηγούνται του αιτήματος για εισφορά κεφαλαίου. Εάν η δικαιούχος εταιρεία δεν είναι εισηγμένη στο χρηματιστήριο, η εκτίμηση της αγοραίας αξίας της θα πρέπει να πραγματοποιείται από ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα ή με άλλα ανάλογα μέσα.
61.      Κάθε μέτρο ανακεφαλαιοποίησης θα περιλαμβάνει μηχανισμό κλιμάκωσης για την αύξηση της αμοιβής του κράτους, ώστε να παρέχονται κίνητρα στον δικαιούχο για επαναγορά των κρατικών εισφορών κεφαλαίου. Η εν λόγω αύξηση της αμοιβής μπορεί να έχει τη μορφή χορήγησης πρόσθετων μετοχών [...] στο κράτος ή να υπακούει σε άλλους μηχανισμούς, πρέπει δε να αντιστοιχεί σε αύξηση της αμοιβής του κράτους κατά τουλάχιστον 10 % (επί της μη αποπληρωθείσας συμμετοχής που προκύπτει από την κρατική εισφορά κεφαλαίου λόγω της νόσου COVID‑19) ανά στάδιο κλιμάκωσης:
α)      Εάν τέσσερα έτη μετά την εισφορά κεφαλαίου λόγω της νόσου COVID‑19, το κράτος δεν έχει πωλήσει τουλάχιστον το 40 % της συμμετοχής του στο μετοχικό κεφάλαιο που προκύπτει από την εν λόγω εισφορά, θα ενεργοποιείται ο μηχανισμός κλιμάκωσης.
β)      Εάν έξι έτη μετά την εισφορά κεφαλαίου λόγω της νόσου COVID‑19, το κράτος δεν έχει πωλήσει εξολοκλήρου τη συμμετοχή του στο μετοχικό κεφάλαιο που προκύπτει από την εν λόγω εισφορά, ο μηχανισμός κλιμάκωσης θα ενεργοποιείται εκ νέου [...]
Εάν η δικαιούχος εταιρεία δεν είναι εισηγμένη στο χρηματιστήριο, τα κράτη μέλη μπορούν να αποφασίσουν την εφαρμογή καθενός από τα δύο στάδια ένα έτος αργότερα, δηλαδή αντιστοίχως πέντε και επτά έτη μετά τη χορήγηση της εισφοράς κεφαλαίου λόγω της νόσου COVID‑19.
62.      Η Επιτροπή μπορεί να κάνει δεκτούς εναλλακτικούς μηχανισμούς, υπό τον όρο ότι συνολικά επιφέρουν ανάλογο αποτέλεσμα όσον αφορά την παροχή κινήτρων για έξοδο του κράτους και ότι έχουν παρόμοιο συνολικό αντίκτυπο στην αμοιβή του κράτους.
63.      Ο δικαιούχος θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να επαναγοράσει οποτεδήποτε το μετοχικό κεφάλαιο που έχει αποκτήσει το κράτος. Προκειμένου να διασφαλίζεται η δέουσα αμοιβή του κράτους για την επένδυση, η τιμή επαναγοράς θα πρέπει να ισούται με το υψηλότερο ποσό μεταξύ i) της ονομαστικής επένδυσης του κράτους, προσαυξημένης με αμοιβή ετήσιου επιτοκίου κατά 200 μονάδες βάσης υψηλότερου από τις τιμές του πίνακα 1 κατωτέρω [...] ή ii) της αγοραίας τιμής κατά τον χρόνο της επαναγοράς.
[...]
Αμοιβή των υβριδικών κεφαλαιακών μέσων
[...]
67.      Η μετατροπή των υβριδικών κεφαλαιακών μέσων σε μετοχικό κεφάλαιο πραγματοποιείται σε τιμή τουλάχιστον 5 % κάτω από τη θεωρητική προ δικαιωμάτων αξία ανά μετοχή [...] κατά τον χρόνο της μετατροπής.
68.      Μετά τη μετατροπή σε μετοχικό κεφάλαιο, πρέπει να προβλέπεται μηχανισμός κλιμάκωσης για την αύξηση της αμοιβής του κράτους, ώστε να παρέχονται κίνητρα στους δικαιούχους για επαναγορά των κρατικών εισφορών κεφαλαίου. Εάν το μετοχικό κεφάλαιο που προκύπτει από την κρατική παρέμβαση λόγω της νόσου COVID‑19 εξακολουθεί να βρίσκεται στην κυριότητά του κράτους δύο έτη μετά τη μετατροπή, το κράτος λαμβάνει πρόσθετο μετοχικό μερίδιο στον δικαιούχο, πλέον της εναπομένουσας συμμετοχής του από τη μετατροπή των υβριδικών κεφαλαιακών μέσων λόγω της νόσου COVID‑19. Το εν λόγω πρόσθετο μετοχικό μερίδιο θα ισούται τουλάχιστον με το 10 % της εναπομένουσας συμμετοχής του κράτους από τη μετατροπή των υβριδικών κεφαλαιακών μέσων λόγω της νόσου COVID‑19. Η Επιτροπή μπορεί να κάνει δεκτούς εναλλακτικούς μηχανισμούς κλιμάκωσης, υπό τον όρο ότι επιφέρουν το ίδιο αποτέλεσμα όσον αφορά την παροχή κινήτρων και ότι έχουν παρόμοιο συνολικό αντίκτυπο στην αμοιβή του κράτους.
69.      Τα κράτη μέλη μπορούν να επιλέξουν σύστημα αποτίμησης που περιλαμβάνει πρόσθετες ρήτρες κλιμάκωσης ή αποπληρωμής. Τα στοιχεία αυτά θα πρέπει να είναι σχεδιασμένα έτσι ώστε να ενθαρρύνουν την ταχεία περάτωση της κρατικής στήριξης του δικαιούχου μέσω ανακεφαλαιοποίησης. Η Επιτροπή μπορεί επίσης να κάνει δεκτές εναλλακτικές μεθόδους αποτίμησης, υπό τον όρο ότι αποφέρουν αμοιβές κεφαλαίου υψηλότερες ή ανάλογες με εκείνες που προκύπτουν από την ως άνω μέθοδο.
70.      Δεδομένου ότι οι χαρακτήρες των υβριδικών μέσων ποικίλλουν σημαντικά, η Επιτροπή δεν παρέχει καθοδήγηση για όλα τα είδη μέσων. Τα υβριδικά μέσα πρέπει σε κάθε περίπτωση να τηρούν τις προαναφερθείσες αρχές και η απόδοσή τους πρέπει να αντιστοιχεί στον κίνδυνο του εκάστοτε μέσου.
[...]
72.      Εάν ο δικαιούχος μέτρου ανακεφαλαιοποίησης λόγω της νόσου COVID‑19, το οποίο υπερβαίνει τα 250 εκατ. EUR, είναι επιχείρηση με σημαντική ισχύ στην αγορά σε τουλάχιστον μία από τις σχετικές αγορές στις οποίες δραστηριοποιείται, τα κράτη μέλη πρέπει να προτείνουν πρόσθετα μέτρα για τη διατήρηση της αποτελεσματικότητας του ανταγωνισμού στις εν λόγω αγορές. [...]»
Το ιστορικό της διαφοράς και η επίμαχη απόφαση
4        Το ιστορικό της διαφοράς, όπως προκύπτει από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, συνοψίζεται ως εξής.
5        Η DLH είναι η μητρική εταιρία που ηγείται του ομίλου Lufthansa, ο οποίος περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τις αεροπορικές εταιρίες Lufthansa Passenger Airlines, Brussels Airlines SA/NV, Austrian Airlines AG, Swiss International Air Lines Ltd και Edelweiss Air AG.
6        Στις 12 Ιουνίου 2020 η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας κοινοποίησε στην Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 108, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ, ένα σχέδιο μέτρου ατομικής ενίσχυσης υπέρ της DLH το οποίο είχε τη μορφή ανακεφαλαιοποίησης ύψους 6 δισεκατομμυρίων ευρώ (στο εξής: επίμαχο μέτρο).
7        Το επίμαχο μέτρο, το οποίο στηριζόταν στο άρθρο 107, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ,
ΣΛΕΕ και στο προσωρινό πλαίσιο, αποσκοπούσε στην αποκατάσταση της θέσης των επιχειρήσεων του ομίλου Lufthansa βάσει του ισολογισμού καθώς και της ρευστότητάς τους υπό τις έκτακτες συνθήκες της πανδημίας της COVID‑19. Την ενίσχυση χρηματοδοτούσε και διαχειριζόταν για λογαριασμό της Γερμανικής Κυβέρνησης το Wirtschaftsstabilisierungsfonds (Ταμείο Οικονομικής Σταθεροποίησης, Γερμανία), κρατικός φορέας ο οποίος παρείχε βραχυπρόθεσμη οικονομική στήριξη στις γερμανικές επιχειρήσεις που είχαν πληγεί από την πανδημία της COVID‑19.
8        Το επίμαχο μέτρο περιελάμβανε τα ακόλουθα τρία στοιχεία:
–        συμμετοχή στο κεφάλαιο ύψους 306 044 326,40 ευρώ (στο εξής: συμμετοχή στο κεφάλαιο)·
–        «αφανή συμμετοχή» ύψους 4 693 955 673,60 ευρώ, η οποία αποτελούσε υβριδικό κεφαλαιακό μέσο, θεωρούμενο ως μετοχικό μέσο σύμφωνα με τα διεθνή λογιστικά πρότυπα (στο εξής: αφανής συμμετοχή I)·
–        «αφανή συμμετοχή» ύψους 1 δισεκατομμυρίου ευρώ με τα χαρακτηριστικά μετατρέψιμου ομολόγου (στο εξής: αφανής συμμετοχή II).
9        Το επίμαχο μέτρο εντασσόταν στο πλαίσιο ευρύτερης σειράς μέτρων στήριξης υπέρ του ομίλου Lufthansa, τα οποία μπορούσαν να συνοψισθούν, κατά τον χρόνο έκδοσης της επίμαχης απόφασης, ως εξής:
–        κρατική εγγύηση ύψους 80 % για δάνειο ύψους 3 δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας σχεδίαζε να χορηγήσει στην DLH βάσει καθεστώτος ενισχύσεων ήδη εγκριθέντος από την Επιτροπή [απόφαση C(2020) 1886 final της Επιτροπής, της 22ας Μαρτίου 2020, σχετικά με την κρατική ενίσχυση SA.56714 (2020/N) – Γερμανία – μέτρα για την COVID‑19]·
–        κρατική εγγύηση ύψους 90 % για δάνειο ύψους 300 εκατομμυρίων ευρώ το οποίο η Δημοκρατία της Αυστρίας σχεδίαζε να χορηγήσει στην Austrian Airlines βάσει καθεστώτος ενισχύσεων ήδη εγκριθέντος από την Επιτροπή [απόφαση C(2020) 2354 final της Επιτροπής, της 8ης Απριλίου 2020, σχετικά με την κρατική ενίσχυση SA.56840 (2020/N), Αυστρία COVID‑19: αυστριακό καθεστώς στήριξης της ρευστότητας]·
–        δάνειο ύψους 150 εκατομμυρίων ευρώ, το οποίο η Δημοκρατία της Αυστρίας σχεδίαζε να χορηγήσει στην Austrian Airlines για την αποκατάσταση της ζημίας που είχε υποστεί από τη ματαίωση ή τον εκ νέου προγραμματισμό των πτήσεών της στο πλαίσιο της πανδημίας της COVID‑19·
–        250 εκατομμύρια ευρώ σε διαθέσιμα κεφάλαια και δάνειο ύψους 40 εκατομμυρίων ευρώ τα οποία σχεδίαζε να χορηγήσει το Βασίλειο του Βελγίου στην Brussels Airlines, και
–        κρατική εγγύηση ύψους 85 % για δάνειο ύψους 1,4 δισεκατομμυρίων ευρώ το οποίο είχε χορηγήσει η Ελβετική Συνομοσπονδία στη Swiss International Air Lines και στην Edelweiss Air.
10      Στις 25 Ιουνίου 2020 η Επιτροπή εξέδωσε την επίμαχη απόφαση, με την οποία, αφού δέχθηκε ότι το επίμαχο μέτρο συνιστούσε «κρατική ενίσχυση» κατά την έννοια του άρθρου 107, παράγραφος 1,
ΣΛΕΕ, και αφού αξιολόγησε τη συμβατότητά του με την εσωτερική αγορά υπό το πρίσμα του προσωρινού πλαισίου, έκρινε ότι αυτό ήταν συμβατό με την εσωτερική αγορά βάσει του άρθρου 107, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ,
ΣΛΕΕ και, κατά συνέπεια, δεν διατύπωσε αντιρρήσεις ως το επίμαχο μέτρο.
Οι προσφυγές ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση
11      Με δικόγραφα που κατέθεσαν στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου, αντιστοίχως, στις 22 Ιανουαρίου και στις 12 Φεβρουαρίου 2021, η Ryanair DAC (στο εξής: Ryanair) και η Condor Flugdienst GmbH (στο εξής: Condor) άσκησαν προσφυγές με αίτημα την ακύρωση της επίμαχης απόφασης.
12      Προς στήριξη της προσφυγής της στην υπόθεση T‑34/21, η Ryanair προέβαλε πέντε λόγους ακυρώσεως, εκ των οποίων ο πρώτος αφορούσε εσφαλμένη εφαρμογή του προσωρινού πλαισίου και κατάχρηση εξουσίας, ο δεύτερος εσφαλμένη εφαρμογή του άρθρου 107, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ,
ΣΛΕΕ, ο τρίτος παράβαση ορισμένων διατάξεων της Συνθήκης ΛΕΕ και γενικών αρχών του δικαίου της Ένωσης, ο τέταρτος παράλειψη της Επιτροπής να κινήσει την επίσημη διαδικασία έρευνας του άρθρου 108, παράγραφος 2,
ΣΛΕΕ και ο πέμπτος παράβαση της υποχρέωσης αιτιολόγησης.
13      Προς στήριξη της προσφυγής της στην υπόθεση T‑87/21, η Condor προέβαλε τρεις λόγους ακυρώσεως, εκ των οποίων ο πρώτος αφορούσε μη τήρηση εκ μέρους της Επιτροπής της υποχρέωσής της να κινήσει την επίσημη διαδικασία έρευνας του άρθρου 108, παράγραφος 2,
ΣΛΕΕ, ο δεύτερος πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως καθόσον η Επιτροπή έκρινε ότι το επίμαχο μέτρο ήταν συμβατό με την εσωτερική αγορά δυνάμει του άρθρου 107, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ,
ΣΛΕΕ και ο τρίτος παράβαση της υποχρέωσης αιτιολόγησης.
14      Κατ’ αρχάς, στις σκέψεις 15 έως 67 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ως παραδεκτές τις προσφυγές που άσκησαν η Ryanair και η Condor, εκτιμώντας ότι οι τελευταίες, αφενός, ήταν ενδιαφερόμενα μέρη που είχαν συμφέρον για τη διασφάλιση των διαδικαστικών δικαιωμάτων που αντλούσαν από το άρθρο 108, παράγραφος 2,
ΣΛΕΕ και, αφετέρου, είχαν αποδείξει ότι η επίμαχη απόφαση τις αφορούσε άμεσα και ατομικά, κατά την έννοια του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο,
ΣΛΕΕ, γεγονός που τους επέτρεπε να αμφισβητήσουν το βάσιμο της επίμαχης απόφασης.
15      Εξετάζοντας, εν συνεχεία, στις σκέψεις 68 έως 503 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, τις προσφυγές αυτές επί της ουσίας, το Γενικό Δικαστήριο προέβη κατά πρώτον, στις σκέψεις 70 και 71 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, σε ομαδοποίηση των λόγων των προσφυγών και διαπίστωσε ιδίως ότι όλα τα ζητήματα που ετίθεντο με τον πρώτο λόγο ακυρώσεως στην υπόθεση T‑34/21 και με τον πρώτο και τον δεύτερο λόγο ακυρώσεως στην υπόθεση T‑87/21 μπορούσαν να ομαδοποιηθούν σε έξι πεδία προβληματισμού, τα οποία αφορούσαν, πρώτον, την επιλεξιμότητα της DLH για τη χορήγηση κρατικής ενίσχυσης, δεύτερον, την ύπαρξη άλλων καταλληλότερων μέτρων τα οποία συνεπάγονταν λιγότερες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, τρίτον, το ύψος της ενίσχυσης, τέταρτον, την αμοιβή και την έξοδο του Δημοσίου, πέμπτον, την απαγόρευση εμπορικής επέκτασης χρηματοδοτούμενης από το επίμαχο μέτρο και, έκτον, την ύπαρξη σημαντικής ισχύος στην αγορά (στο εξής: ΣΙΑ) του δικαιούχου στις σχετικές αγορές και τις δεσμεύσεις διαρθρωτικού χαρακτήρα.
16      Κατά δεύτερον, στις σκέψεις 73 έως 87 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο προέβη σε προκαταρκτικές παρατηρήσεις οι οποίες αφορούσαν, αφενός, την ένταση του ελέγχου που ασκούν τα δικαιοδοτικά όργανα της Ένωσης στις σύνθετες οικονομικές εκτιμήσεις στις οποίες προβαίνει η Επιτροπή στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων όταν εκτιμά τη συμβατότητα των μέτρων ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά υπό το πρίσμα του άρθρου 107, παράγραφος 3,
ΣΛΕΕ και, αφετέρου, την αποδεικτική αξία των εκθέσεων πραγματογνωμοσύνης επί των οποίων στηρίχθηκε η Ryanair στο πλαίσιο της προσφυγής στην υπόθεση T‑34/21.
17      Κατά τρίτον, το Γενικό Δικαστήριο, εξετάζοντας, στις σκέψεις 88 έως 503 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, τους λόγους ακυρώσεως και τα πεδία προβληματισμού που μνημονεύονται στη σκέψη 15 της παρούσας απόφασης, έκρινε ότι η επίμαχη απόφαση έπασχε από πλάνη περί το δίκαιο όσον αφορά:
–        την επιλεξιμότητα του οικείου δικαιούχου για τους σκοπούς του επίμαχου μέτρου υπό το πρίσμα του σημείου 49, στοιχείο γʹ, του προσωρινού πλαισίου, η οποία αποτελεί αντικείμενο του πρώτου σκέλους του πρώτου λόγου ακυρώσεως στην υπόθεση T‑34/21 και του δευτέρου σκέλους του πρώτου λόγου ακυρώσεως στην υπόθεση T‑87/21 (σκέψεις 112 έως 138 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης)·
–        την έλλειψη μηχανισμού κλιμάκωσης για την αύξηση της αμοιβής του κράτους ή παρόμοιου μηχανισμού βάσει των σημείων 61, 62, 68 και 70 του προσωρινού πλαισίου, η οποία αποτελεί αντικείμενο του τετάρτου σκέλους του πρώτου λόγου ακυρώσεως στην υπόθεση T‑34/21 (σκέψεις 242 έως 271 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης)·
–        την τιμή των μετοχών κατά τη μετατροπή της αφανούς συμμετοχής II, βάσει του σημείου 67 του προσωρινού πλαισίου, η οποία αποτελεί αντικείμενο του τετάρτου σκέλους του πρώτου λόγου ακυρώσεως στην υπόθεση T‑34/21 (σκέψεις 272 έως 288 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης)·
–        την ύπαρξη ΣΙΑ στους αερολιμένες στους οποίους η DLH διαθέτει βάση (στο εξής: κρίσιμοι αερολιμένες) πέραν εκείνων της Φρανκφούρτης (Γερμανία) και του Μονάχου (Γερμανία) και, σε κάθε περίπτωση, στους αερολιμένες του Ντίσελντορφ (Γερμανία) και της Βιέννης (Αυστρία), κατά τη θερινή περίοδο IATA 2019, η οποία αποτελεί αντικείμενο του πέμπτου σκέλους του πρώτου λόγου ακυρώσεως στην υπόθεση T‑34/21 και του πρώτου σκέλους του πρώτου λόγου ακυρώσεως στην υπόθεση T‑87/21 (σκέψεις 373 έως 412 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης), και
–        τις πτυχές των δεσμεύσεων που αποτελούν αντικείμενο του πέμπτου σκέλους του πρώτου λόγου ακυρώσεως στην υπόθεση T‑34/21 και του πρώτου σκέλους του πρώτου λόγου ακυρώσεως στην υπόθεση T‑87/21 (σκέψεις 467 έως 480 και 494 έως 502 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης).
18      Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο, αφού έκρινε, στη σκέψη 505 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι καθένα από τα ως άνω σφάλματα ήταν αφ’ εαυτού ικανό να στηρίξει την ακύρωση της επίμαχης απόφασης, ακύρωσε την επίμαχη απόφαση, χωρίς να εξετάσει τους λοιπούς λόγους ακυρώσεως και αιτιάσεις που είχαν προβάλει η Ryanair και η Condor.
Τα αιτήματα των διαδίκων στο πλαίσιο της αναιρετικής διαδικασίας
19      Με την αίτηση αναιρέσεως, η DLH ζητεί από το Δικαστήριο:
–        να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση,
–        να απορρίψει τις προσφυγές και
–        να καταδικάσει τη Ryanair και την Condor στα δικαστικά έξοδα τόσο της πρωτόδικης όσο και της αναιρετικής διαδικασίας.
20      Η Ryanair και η Condor ζητούν από το Δικαστήριο:
–        να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως και
–        να καταδικάσει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα.
21      Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο:
–        να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση και
–        να καταδικάσει τη Ryanair και την Condor στα δικαστικά έξοδα τόσο της πρωτόδικης όσο και της αναιρετικής διαδικασίας.
22      Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ζητεί από το Δικαστήριο:
–        να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση,
–        να καταδικάσει τη Ryanair και την Condor στα δικαστικά έξοδα της αναιρετικής διαδικασίας, και
–        να καταδικάσει τη Ryanair στα δικαστικά έξοδα της πρωτόδικης διαδικασίας στην υπόθεση T‑34/21.
Επί της αιτήσεως αναιρέσεως
23      Προς στήριξη της αιτήσεως αναιρέσεως, η DLH προβάλλει έξι λόγους. Με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως προβάλλει πλάνη περί το δίκαιο, παραμόρφωση των πραγματικών περιστατικών και υπέρβαση, εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου, των ορίων του δικαστικού ελέγχου, καθόσον εσφαλμένως έκρινε το Γενικό Δικαστήριο ότι η Επιτροπή παρέβη το σημείο 49, στοιχείο γʹ, του προσωρινού πλαισίου. Με τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως προβάλλει πλάνη περί το δίκαιο στην οποία υπέπεσε το Γενικό Δικαστήριο κρίνοντας ότι η Επιτροπή παρέβη τα σημεία 62 και 68 του προσωρινού πλαισίου μη απαιτώντας να συνοδεύονται η συμμετοχή στο κεφάλαιο και η αφανής συμμετοχή II από μηχανισμό κλιμάκωσης για την αύξηση της αμοιβής του κράτους ή παρόμοιο μηχανισμό. Με τον τρίτο λόγο αναιρέσεως προβάλλει πλάνη περί το δίκαιο στην οποία υπέπεσε το Γενικό Δικαστήριο κρίνοντας ότι η Επιτροπή παρέβη το σημείο 67 του προσωρινού πλαισίου. Με τον τέταρτο λόγο αναιρέσεως προβάλλει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πολλαπλή πλάνη περί το δίκαιο και υπερέβη τα όρια του δικαστικού ελέγχου κρίνοντας ότι η Επιτροπή δεν είχε εκτιμήσει ορθώς αν η DLH διέθετε ΣΙΑ στους κρίσιμους αερολιμένες. Με τον πέμπτο λόγο αναιρέσεως προβάλλει πλάνη περί το δίκαιο στην οποία υπέπεσε το Γενικό Δικαστήριο κρίνοντας ότι η απόφαση της Επιτροπής έπασχε από πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως καθόσον απέκλειε τους ανταγωνιστές που διέθεταν ήδη βάση στους αερολιμένες της Φρανκφούρτης και του Μονάχου από το πρώτο στάδιο της διαδικασίας για τη μεταβίβαση χρονοθυρίδων που έπρεπε να ελευθερωθούν. Με τον έκτο λόγο αναιρέσεως προβάλλει πλάνη περί το δίκαιο στην οποία υπέπεσε το Γενικό Δικαστήριο κρίνοντας ότι η Επιτροπή είχε παραβεί την υποχρέωση αιτιολόγησης που υπέχει καθόσον δεν διευκρίνισε τους λόγους για τους οποίους η μεταβίβαση των χρονοθυρίδων που κατείχε η DLH έπρεπε να πραγματοποιηθεί έναντι τιμήματος και ότι τούτο δεν έθιγε την ελκυστικότητα των δεσμεύσεων σχετικά με τις χρονοθυρίδες.
Επί του πρώτου λόγου αναιρέσεως
Η επιχειρηματολογία των διαδίκων
24      Με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως, ο οποίος περιλαμβάνει τρία σκέλη, η DLH αιτιάται το Γενικό Δικαστήριο ότι, στις σκέψεις 112 έως 138 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο, παραμόρφωσε τα πραγματικά περιστατικά και υπερέβη τα όρια του δικαστικού ελέγχου, κρίνοντας ότι η Επιτροπή είχε παραβεί το σημείο 49, στοιχείο γʹ, του προσωρινού πλαισίου καθόσον έκρινε ότι η DLH δεν ήταν σε θέση να βρει χρηματοδότηση στις αγορές με προσιτούς όρους και καθόσον δεν έλαβε υπόψη όλα τα κρίσιμα συναφώς στοιχεία.
25      Με το πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως, η DLH υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο, κρίνοντας, στη σκέψη 125 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η αιτιολογική σκέψη 22 της επίμαχης απόφασης στηριζόταν «σε εσφαλμένη παραδοχή κατά την οποία η χρηματοδότηση που μπορεί να επιτευχθεί στις αγορές πρέπει οπωσδήποτε να καλύπτει το σύνολο των αναγκών του δικαιούχου», παραμόρφωσε τα επιχειρήματα της Επιτροπής. Από την απλή ανάγνωση του γράμματος της εν λόγω αιτιολογικής σκέψης δεν συνάγεται, κατά την DLH, ότι η Επιτροπή θεώρησε ότι η χρηματοδότηση στο πλαίσιο των ιδιωτικών αγορών έπρεπε οπωσδήποτε να καλύπτει πάντοτε όλες τις ανάγκες του δικαιούχου.
26      Με το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως, η DLH αιτιάται το Γενικό Δικαστήριο ότι υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας, στις σκέψεις 125 επ. της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι, κατά το στάδιο της εξέτασης της επιλεξιμότητας βάσει του σημείου 49, στοιχείο γʹ, του προσωρινού πλαισίου, η Επιτροπή όφειλε να διαπιστώσει αν ένα μη αμελητέο μέρος των χρηματοδοτικών αναγκών του δικαιούχου μπορούσε να καλυφθεί μέσω χρηματοδότησης από τις αγορές.
27      Πρώτον, κατά την DLH, μια τέτοια ερμηνεία διαψεύδεται από την ευρεία και ανοιχτή διατύπωση του σημείου 49, στοιχείο γʹ, του προσωρινού πλαισίου.
28      Δεύτερον, από την εν λόγω διατύπωση προκύπτει ότι το εφαρμοστέο νομικό κριτήριο συνίσταται στο να εξετάζεται κατά πόσον ο δικαιούχος δεν είναι σε θέση να βρει χρηματοδότηση στις αγορές με προσιτούς όρους και κατά πόσον τα εθνικά μέτρα για την κάλυψη των αναγκών του από πλευράς ρευστότητας δεν επαρκούν για τη διασφάλιση της βιωσιμότητάς του. Συνεπώς, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το σύνολο των αναγκών ρευστότητας του δικαιούχου.
29      Τρίτον, κατά την DLH, στη σκέψη 129 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο αγνόησε τον σκοπό του σημείου 49, στοιχείο γʹ, του προσωρινού πλαισίου, που είναι να αποτραπεί η υπέρμετρη χρήση δημόσιων πόρων, και, στη σκέψη 130 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, μετέφερε, κακώς, την αρχή του ελάχιστου αναγκαίου, που προσιδιάζει στον έλεγχο της αναλογικότητας του μέτρου, στο στάδιο της επιλεξιμότητας. Εξάλλου, στο μέτρο που το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε, στις σκέψεις 150 έως 217 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, όλα τα επιχειρήματα των προσφευγουσών που αφορούσαν το ποσό της ενίσχυσης ενώ συγχρόνως εκτίμησε, στις σκέψεις 208 και 217 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι το συνολικό ποσό των 6 δισεκατομμυρίων ευρώ περιοριζόταν στο ελάχιστο αναγκαίο για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του δικαιούχου, το Γενικό Δικαστήριο ανέπτυξε αντιφατική αιτιολογία. Τέλος, η πραγματοποιηθείσα από το Γενικό Δικαστήριο ερμηνεία του σημείου 49, στοιχείο γʹ, του προσωρινού πλαισίου αντιφάσκει επίσης προς τη δική του νομολογία την οποία έχει αναπτύξει στο πλαίσιο άλλων υποθέσεων και κατ’ αυτόν τον τρόπο αντιβαίνει στην αρχή της ίσης μεταχείρισης.
30      Με το τρίτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως, η DLH αιτιάται το Γενικό Δικαστήριο ότι, αφενός, υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο και υπερέβη τα όρια του δικαστικού ελέγχου κρίνοντας, στις σκέψεις 117 και 131 έως 135 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η Επιτροπή δεν είχε λάβει υπόψη όλα τα στοιχεία που απαιτούνται για την εξέταση της προϋπόθεσης του σημείου 49, στοιχείο γʹ, του προσωρινού πλαισίου. Αφετέρου, στη σκέψη 120 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε την επίμαχη απόφαση, το υπόμνημα αντικρούσεως της Επιτροπής και το υπόμνημα παρεμβάσεως της DLH, προβαίνοντας στη διαπίστωση ότι η Επιτροπή και η DLH δεν είχαν αμφισβητήσει την ακρίβεια και την αξιοπιστία των στοιχείων που προσκομίστηκαν από τον εμπειρογνώμονα της Ryanair Oxera με την πρώτη του έκθεση, η οποία έφερε ημερομηνία 21 Ιανουαρίου 2021 και επιγραφόταν «Assessment of the Commission’s analysis of the proportionality of the aid to DLH» («Αξιολόγηση της ανάλυσης της Επιτροπής σχετικά με την αναλογικότητα της χορηγηθείσας στην DLH ενίσχυσης»).
31      Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και η Επιτροπή συντάσσονται, κατ’ ουσίαν, με την επιχειρηματολογία που προβάλλει η DLH στο πλαίσιο του πρώτου λόγου αναιρέσεως και φρονούν ότι ο λόγος αυτός πρέπει να γίνει δεκτός.
32      Η Ryanair και η Condor αντικρούουν την ως άνω επιχειρηματολογία και υποστηρίζουν ότι ο πρώτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως, εν μέρει τουλάχιστον, απαράδεκτος ως προς το τρίτο σκέλος του και, όσον αφορά τη Ryanair, και ως προς το πρώτο σκέλος του. Εν πάση περιπτώσει, κατά τους διαδίκους αυτούς, ο ως άνω λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Κατ’ ουσίαν, ζητούν να επιβεβαιωθεί το σκεπτικό της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης κατά του οποίου βάλλει ο λόγος αυτός, καθόσον, κατά τη γνώμη τους, το Γενικό Δικαστήριο ιδίως δεν υπερέβη τα όρια του δικαστικού ελέγχου.
Η εκτίμηση του Δικαστηρίου
33      Επισημαίνεται κατ’ αρχάς ότι το σημείο 49, στοιχείο γʹ, του προσωρινού πλαισίου εξαρτά την επιλεξιμότητα για τους σκοπούς ενός μέτρου ανακεφαλαιοποίησης από την προϋπόθεση ότι, αφενός, ο δικαιούχος του μέτρου ανακεφαλαιοποίησης δεν είναι σε θέση να βρει χρηματοδότηση στις αγορές με προσιτούς όρους και, αφετέρου, τα υφιστάμενα στο οικείο κράτος μέλος οριζόντια μέτρα για την κάλυψη των αναγκών ρευστότητας του δικαιούχου δεν επαρκούν για τη διασφάλιση της βιωσιμότητάς του.
34      Από τον συνδυασμό των σκέψεων 125 έως 132 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο ερμήνευσε το εν λόγω σημείο 49, στοιχείο γʹ, υπό την έννοια ότι, προκειμένου να κριθεί αν ο δικαιούχος πληροί την προϋπόθεση αυτή, η Επιτροπή οφείλει να εξετάσει αν ο τελευταίος δύναται να βρει χρηματοδότηση για ένα μη αμελητέο μέρος των αναγκών του στις αγορές ή βάσει των ως άνω οριζόντιων μέτρων.
35      Προς στήριξη της ως άνω συλλογιστικής, το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε, αφενός, στη σκέψη 129 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι το σημείο 49, στοιχείο γʹ, του προσωρινού πλαισίου αποσκοπούσε στον περιορισμό της κρατικής παρέμβασης μόνο στις περιπτώσεις κατά τις οποίες ο δικαιούχος δεν ήταν σε θέση να βρει χρηματοδότηση στις χρηματοπιστωτικές αγορές με προσιτούς όρους και, αφετέρου, στη σκέψη 130 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η διάταξη αυτή έπρεπε να ερμηνεύεται υπό το πρίσμα της αρχής της αναλογικότητας. Από τα ανωτέρω συνάγεται, κατά το Γενικό Δικαστήριο, υποχρέωση της Επιτροπής να εξετάζει κατά πόσον ο δικαιούχος δύναται να αντλήσει ένα μη αμελητέο μέρος της αναγκαίας χρηματοδότησης από τις αγορές.
36      Συναφώς, πρώτον, από τη γραμματική ερμηνεία ολόκληρου του σημείου 49, στοιχείο γʹ, του προσωρινού πλαισίου προκύπτει ότι η διάταξη αυτή έχει ως σκοπό να αποκλείσει από τον κύκλο των δικαιούχων ενός μέτρου ανακεφαλαιοποίησης τις επιχειρήσεις εκείνες που είναι σε θέση, χωρίς ένα τέτοιο μέτρο, να εξασφαλίσουν πράγματι επαρκή χρηματοδότηση από τις αγορές ή μέσω των υφιστάμενων στο οικείο κράτος μέλος οριζόντιων μέτρων.
37      Δεύτερον, επισημαίνεται ότι το εν λόγω σημείο περιλαμβάνεται στο υποτμήμα 3.11.2 του προσωρινού πλαισίου, που αφορά τις προϋποθέσεις επιλεξιμότητας και εισόδου. Επομένως, η προϋπόθεση που περιγράφεται στη σκέψη 33 της παρούσας απόφασης αποτελεί μία μεταξύ περισσοτέρων προϋποθέσεων, όπως είναι η προϋπόθεση του σημείου 49, στοιχείο αʹ, του προσωρινού πλαισίου, κατά την οποία, χωρίς την κρατική παρέμβαση, ο δικαιούχος θα αναγκαζόταν να σταματήσει τις δραστηριότητές του ή θα αντιμετώπιζε σοβαρές δυσκολίες για να τις διατηρήσει. Επομένως, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η προϋπόθεση που προβλέπεται στο σημείο 49, στοιχείο γʹ, του προσωρινού πλαισίου αφορά την ύπαρξη ανάγκης χρηματοδότησης προς διασφάλιση της βιωσιμότητας της επιχείρησης, η οποία δεν μπορεί να καλυφθεί με προσιτούς όρους στο πλαίσιο των αγορών ή μέσω εθνικών οριζόντιων μέτρων.
38      Η ερμηνεία αυτή επιβεβαιώνεται από την τρίτη περίοδο του σημείου 51 του προσωρινού πλαισίου, η οποία ναι μεν αφορά μόνον τις κοινοποιήσεις εκ μέρους των κρατών μελών για τις μεμονωμένες ενισχύσεις που υπερβαίνουν το όριο των 250 000 000 ευρώ, αλλά πάντως επαναλαμβάνει και αποσαφηνίζει την προϋπόθεση του σημείου 49, στοιχείο γʹ, του προσωρινού πλαισίου, εκθέτοντας ότι η υφιστάμενη χρηματοδότηση του δικαιούχου της ενίσχυσης ή τα οριζόντια μέτρα για την κάλυψη των αναγκών του από πλευράς ρευστότητας πρέπει να μην επαρκούν για τη διασφάλιση της βιωσιμότητάς του.
39      Τρίτον, από το σημείο 54 του προσωρινού πλαισίου, το οποίο περιλαμβάνεται στο υποτμήμα του 3.11.4., που επιγράφεται «Ποσό της ανακεφαλαιοποίησης», προκύπτει ότι, προκειμένου να εξασφαλίζεται η τήρηση της αρχής της αναλογικότητας της ενίσχυσης, το ποσό του μέτρου δεν πρέπει να υπερβαίνει το ελάχιστο αναγκαίο μέτρο για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του δικαιούχου. Πλην όμως η εξέταση της επιλεξιμότητας του δικαιούχου υπό το πρίσμα των προϋποθέσεων που καθορίζονται από το σημείο 49 του προσωρινού πλαισίου πρέπει να διακρίνεται από τον έλεγχο αναλογικότητας του ποσού της ενίσχυσης που διενεργείται βάσει του σημείου 54 του προσωρινού πλαισίου. Άλλωστε, το σημείο 51 του προσωρινού πλαισίου προβαίνει σε ρητή διάκριση μεταξύ, αφενός, της προϋπόθεσης επιλεξιμότητας κατά την οποία η υφιστάμενη χρηματοδότηση του δικαιούχου της ενίσχυσης ή τα οριζόντια μέτρα για την κάλυψη των αναγκών του από πλευράς ρευστότητας πρέπει να μην επαρκούν για τη διασφάλιση της βιωσιμότητάς του και, αφετέρου, της απαίτησης κατά την οποία η ενίσχυση πρέπει να είναι αναλογική.
40      Επομένως, από τη γραμματική και τη συστηματική ερμηνεία του σημείου 49, στοιχείο γʹ, του προσωρινού πλαισίου προκύπτει ότι η εν λόγω διάταξη έχει την έννοια ότι η επιλεξιμότητα μιας επιχείρησης προκειμένου αυτή να τύχει ενός μέτρου ανακεφαλαιοποίησης προϋποθέτει την ύπαρξη ανάγκης χρηματοδότησης, χωρίς η Επιτροπή να χρειάζεται, κατά το στάδιο αυτό της εκτίμησής της, να υπολογίζει το ακριβές ποσό της χρηματοδότησης που πρέπει να εξασφαλίσει ένα τέτοιο μέτρο, ούτε κατά συνέπεια να κρίνει αν ο δικαιούχος μπορεί να στραφεί στις αγορές ή να κάνει χρήση των οριζόντιων μέτρων για να καλύψει ένα μέρος, αμελητέο ή μη, των χρηματοδοτικών αναγκών του.
41      Πλην όμως, μολονότι το Γενικό Δικαστήριο ορθώς επισήμανε ότι το σημείο 49, στοιχείο γʹ, του προσωρινού πλαισίου έχει ως σκοπό να περιορίσει το ευεργέτημα των μέτρων ανακεφαλαιοποίησης μόνο στις επιχειρήσεις που έχουν ανάγκη χρηματοδότησης η οποία παραμένει ανικανοποίητη, εντούτοις οι εκτιμήσεις που παρατίθενται στις σκέψεις 129 και 130 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, βάσει των οποίων ο ως άνω σκοπός θα διακυβευόταν αν κρατικοί πόροι χρησιμοποιούνταν για τη χρηματοδότηση αναγκών που θα μπορούσαν εν μέρει να καλυφθούν μέσω χρηματοδότησης από τις αγορές, ανάγονται στην εκτίμηση του ποσού της ενίσχυσης και όχι στην εκτίμηση της επιλεξιμότητας του δικαιούχου της ενίσχυσης. Το ίδιο ισχύει και όσον αφορά τις εκτιμήσεις σχετικά με την αρχή της αναλογικότητας.
42      Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο, κρίνοντας, στις σκέψεις 132 και 137 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η Επιτροπή δεν είχε λάβει υπόψη όλα τα κρίσιμα στοιχεία προκειμένου να εξετάσει κατά πόσον πληρούτο η προϋπόθεση του σημείου 49, στοιχείο γʹ, του προσωρινού πλαισίου, καθόσον δεν εξέτασε αν ο δικαιούχος μπορούσε να αντλήσει έστω και ένα μέρος της αναγκαίας χρηματοδότησης από τις αγορές, υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο.
43      Εξάλλου, μολονότι το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στις σκέψεις 123 και 124 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η Επιτροπή δεν είχε εξετάσει την ύπαρξη εγγυήσεων που παρείχαν στην DLH τη δυνατότητα να βρει χρηματοδότηση στις αγορές που να αντιστοιχεί στις ανάγκες της, εντούτοις από τις πραγματικές διαπιστώσεις που περιλαμβάνονται στη σκέψη 119 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ότι εν πάση περιπτώσει η DLH, χρησιμοποιώντας ως εγγυήσεις τα αεροσκάφη της και τα ανταλλακτικά της, μπορούσε να αντλήσει από τις αγορές μόνο ποσό ύψους 1 έως 3,7 δισεκατομμυρίων ευρώ προκειμένου να καλύψει ανάγκες ρευστότητας τις οποίες, όπως επισημαίνεται στη σκέψη 115 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, η επίμαχη απόφαση εκτιμούσε σε περίπου 9 δισεκατομμύρια ευρώ. Υπό τις συνθήκες αυτές, το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν εξέτασε κατά πόσον υπήρχαν εγγυήσεις που θα παρείχαν στην DLH τη δυνατότητα να βρει χρηματοδότηση στις αγορές δεν ασκεί εν προκειμένω επιρροή στην εξέταση της επιλεξιμότητας του δικαιούχου υπό το πρίσμα του σημείου 49, στοιχείο γʹ, του προσωρινού πλαισίου.
44      Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως είναι βάσιμο. Επομένως, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να γίνει δεκτός, χωρίς να χρειάζεται να εξεταστούν τα λοιπά σκέλη του ούτε επομένως τα σχετικά με τα σκέλη αυτά ζητήματα παραδεκτού.
Επί του δευτέρου λόγου αναιρέσεως
Η επιχειρηματολογία των διαδίκων
45      Με τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως, ο οποίος περιλαμβάνει δύο σκέλη, η DLH υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας, στις σκέψεις 242 έως 271 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η Επιτροπή αγνόησε, μεταξύ άλλων, τα σημεία 61, 62, 68 και 70 του προσωρινού πλαισίου, καθόσον δεν αξίωσε να συνοδεύονται η συμμετοχή στο κεφάλαιο και η αφανής συμμετοχή II από μηχανισμό κλιμάκωσης για την αύξηση της αμοιβής του κράτους ή παρόμοιο μηχανισμό.
46      Με το πρώτο σκέλος του δεύτερου λόγου αναιρέσεως, η DLH υποστηρίζει ότι, αντιθέτως προς όσα έκρινε το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 252 έως 263 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, η Επιτροπή βασίμως έκρινε ότι η συμμετοχή στο κεφάλαιο, δεδομένης της συνολικής διάρθρωσης των μέτρων ανακεφαλαιοποίησης και των στενά διασυνδεδεμένων συνιστωσών τους, συνοδευόταν από μηχανισμό ανάλογο προς τον μηχανισμό κλιμάκωσης για την αύξηση της αμοιβής του κράτους.
47      Πρώτον, η προσέγγιση που υιοθέτησε συναφώς το Γενικό Δικαστήριο όσον αφορά την ερμηνεία του σημείου 62 του προσωρινού πλαισίου είναι, κατά την DLH, εσφαλμένη και τυπολατρική, καθόσον το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ιδίως, στη σκέψη 263 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η Επιτροπή δεν μπορούσε να λάβει υπόψη τα συνδυασμένα αποτελέσματα που είχαν τα μέτρα ανακεφαλαιοποίησης επί των κινήτρων για την έξοδο του Δημοσίου από το κεφάλαιο της DLH. Η ερμηνεία αυτή έρχεται σε αντίθεση με το σημείο 59 του προσωρινού πλαισίου, το οποίο επιτρέπει ακριβώς «[λύσεις] [ε]ναλλακτικ[ές] προς τις μεθοδολογίες αμοιβής που καθορίζονται κατωτέρω». Υιοθετώντας μια τέτοια ερμηνεία, το Γενικό Δικαστήριο αγνόησε την ευρεία διακριτική ευχέρεια που διαθέτει η Επιτροπή στο πλαίσιο των σύνθετων οικονομικών εκτιμήσεων και υπερέβη τα όρια του δικαστικού ελέγχου.
48      Δεύτερον, η DLH υποστηρίζει ότι κακώς το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στις σκέψεις 254 έως 256 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η σημαντική έκπτωση με την οποία το κράτος εισήλθε στο κεφάλαιο της DLH δεν συνδεόταν αρκούντως στενά με το αντικείμενο ούτε με τον σκοπό του μηχανισμού κλιμάκωσης για την αύξηση της αμοιβής του κράτους. Το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε ιδίως σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας, στη σκέψη 255 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι το πρόσθετο μετοχικό μερίδιο που απέκτησε το κράτος στην εταιρία αυτή και η αντιστοιχούσα σε αυτό αμοιβή δεν μπορούσαν να ληφθούν υπόψη, απλώς και μόνο διότι η αρχική τιμή αγοράς ρυθμιζόταν από το σημείο 60 του προσωρινού πλαισίου. Επιπλέον, το Γενικό Δικαστήριο αλλοίωσε τον σκοπό των σημείων 60, 61 και 62 του προσωρινού πλαισίου κρίνοντας, στη σκέψη 256 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι και οι λοιποί μηχανισμοί κλιμάκωσης για την αύξηση της αμοιβής του Δημοσίου έπρεπε επίσης να περιλαμβάνουν σε συστηματική βάση αμοιβή η οποία τείνει να αυξηθεί με την πάροδο του χρόνου και να έχουν τον χαρακτήρα εκ των υστέρων παροχής κινήτρων για την έγκαιρη έξοδο του Δημοσίου. Η DLH προσθέτει ότι ένας μηχανισμός κλιμάκωσης για την αύξηση της αμοιβής του κράτους, όπως αυτός προβλέπεται στο σημείο 61 του προσωρινού πλαισίου, δεν θα μπορούσε να εφαρμοστεί αυτούσιος όσον αφορά τη συμμετοχή στο κεφάλαιο. Επιπλέον, κατά την DLH, το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας, στη σκέψη 260 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η Επιτροπή δεν μπορούσε να λάβει υπόψη τα αυξανόμενα επιτόκια των αφανών συμμετοχών I και II στο πλαίσιο της εκτίμησής της βάσει του σημείου 62 του προσωρινού πλαισίου. Τέλος, το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο διαπιστώνοντας, κατά παρόμοιο τρόπο, ότι οι προβλεπόμενες στο υποτμήμα 3.11.6. του προσωρινού πλαισίου δεσμεύσεις για την τήρηση συγκεκριμένης συμπεριφοράς δεν μπορούσαν να ληφθούν υπόψη στο πλαίσιο της εκτίμησης βάσει του σημείου 62 του προσωρινού πλαισίου.
49      Με το δεύτερο σκέλος του δεύτερου λόγου αναιρέσεως, η DLH υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας, στις σκέψεις 265 επ. της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η αφανής συμμετοχή II, μετά τη μετατροπή της σε μετοχικό κεφάλαιο, ομοίως δεν συνοδευόταν από «εναλλακτικό μηχανισμό κλιμάκωσης για την αύξηση της αμοιβής του κράτους», κατά την έννοια του σημείου 68 του προσωρινού πλαισίου. Συναφώς, κακώς το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, μεταξύ άλλων, στη σκέψη 266 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι το σημείο 70 του προσωρινού πλαισίου δεν ασκούσε επιρροή εν προκειμένω. Κατά την DLH, το σημείο αυτό προβλέπει ότι η Επιτροπή υποχρεούται να τηρεί τις γενικές αρχές που προβλέπονται από τα λοιπά σημεία του προσωρινού πλαισίου και ότι, στο μέτρο που οι χαρακτήρες των υβριδικών μέσων ποικίλλουν σημαντικά και δεδομένης της ευρείας διακριτικής ευχέρειας την οποία διαθέτει η Επιτροπή όσον αφορά την εξέτασή τους, αυτή οφείλει επίσης να αξιολογεί τον κίνδυνο των υβριδικών μέσων με βάση τα δεδομένα της κάθε περίπτωσης.
50      Εν πάση περιπτώσει, κατά την DLH, ορθώς έκρινε η Επιτροπή, στην αιτιολογική σκέψη 161 της επίμαχης απόφασης, ότι τα επίπεδα αμοιβής για τις αφανείς συμμετοχές I και II, η σημαντική έκπτωση που είχε τα αποτελέσματα ενός «ανεπιθύμητου» υψηλότερου μετοχικού μεριδίου και τα ενσωματωμένα πρόσθετα κίνητρα εξόδου ήταν αντίστοιχα προς τον κίνδυνο που ενείχε η αφανής συμμετοχή II μετά τη μετατροπή της σε μετοχικό κεφάλαιο και ότι οι διασυνδεδεμένες αυτές συνιστώσες του μέτρου ανακεφαλαιοποίησης συνιστούσαν «άλλο μηχανισμό», κατά την έννοια του σημείου 68 του προσωρινού πλαισίου επίσης και ως προς την αφανή συμμετοχή II.
51      Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και η Επιτροπή συντάσσονται, κατ’ ουσίαν, με την επιχειρηματολογία που προβάλλει η DLH στο πλαίσιο του δευτέρου λόγου αναιρέσεως και φρονούν ότι ο λόγος αυτός πρέπει να γίνει δεκτός.
52      Η Ryanair και η Condor αντικρούουν την ως άνω επιχειρηματολογία, η δε Condor υποστηρίζει ότι ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως, τουλάχιστον εν μέρει, απαράδεκτος καθόσον, παρά τα όσα υποστηρίζει η DLH, η Επιτροπή δεν διαθέτει ευρεία διακριτική ευχέρεια βάσει του προσωρινού πλαισίου και, εν πάση περιπτώσει, δεν χρειαζόταν να διενεργηθεί καμία σύνθετη οικονομική εκτίμηση. Όσον αφορά την ουσία του, ο λόγος αυτός πρέπει, κατά τους διαδίκους αυτούς, να απορριφθεί ως αβάσιμος. Η Ryanair και η Condor ζητούν, κατ’ ουσίαν, να επιβεβαιωθεί το σκεπτικό της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης κατά του οποίου βάλλει ο ως άνω λόγος αναιρέσεως, ιδίως καθόσον, κατά τη γνώμη τους, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπερέβη τα όρια του δικαστικού ελέγχου που οφείλει να ασκήσει.
Η εκτίμηση του Δικαστηρίου
53      Κατ’ αρχάς, πρέπει να απορριφθεί η αιτίαση της Condor περί μερικώς απαραδέκτου του δευτέρου λόγου αναιρέσεως. Πράγματι, με τον λόγο αυτόν, η DLH αιτιάται, κατ’ ουσίαν, το Γενικό Δικαστήριο ότι υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο μη σεβόμενο την ευρεία διακριτική ευχέρεια την οποία διαθέτει, κατά την DLH, η Επιτροπή. Το δε ζήτημα αν η Επιτροπή διέθετε ή όχι τέτοια διακριτική ευχέρεια και έπρεπε, στο πλαίσιο αυτό, να προβεί σε σύνθετες οικονομικές εκτιμήσεις ανάγεται στην επί της ουσίας εξέταση της υποτιθέμενης αυτής πλάνης περί το δίκαιο, την οποία είναι αρμόδιο να διενεργήσει το Δικαστήριο κατά την αναιρετική διαδικασία. Επομένως, ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως είναι παραδεκτός στο σύνολό του.
54      Επί της ουσίας, υπογραμμίζεται, όσον αφορά τα μετοχικά μέσα, ότι από το σημείο 61 του προσωρινού πλαισίου προκύπτει ότι κάθε μέτρο ανακεφαλαιοποίησης πρέπει να περιλαμβάνει μηχανισμό κλιμάκωσης για την αύξηση της αμοιβής του κράτους, ώστε να παρέχονται κίνητρα στον δικαιούχο για επαναγορά των κρατικών εισφορών κεφαλαίου. Ο μηχανισμός αυτός μπορεί να έχει τη μορφή χορήγησης πρόσθετων μετοχών στο κράτος ή άλλες μορφές και πρέπει να αντιστοιχεί σε αύξηση της αμοιβής του κράτους κατά τουλάχιστον 10 % ανά στάδιο κλιμάκωσης, εάν τέσσερα έτη μετά την εισφορά κεφαλαίου το κράτος δεν έχει πωλήσει τουλάχιστον το 40 % της συμμετοχής του στο μετοχικό κεφάλαιο και εάν έξι έτη μετά την εισφορά κεφαλαίου το κράτος δεν έχει πωλήσει εξολοκλήρου τη συμμετοχή του στο μετοχικό κεφάλαιο που αντιστοιχεί στην εισφορά κεφαλαίου. Κατά το σημείο 62 του προσωρινού πλαισίου, η Επιτροπή μπορεί να δεχθεί εναλλακτικούς μηχανισμούς, υπό τον όρο ότι συνολικά επιφέρουν ανάλογο αποτέλεσμα όσον αφορά την παροχή κινήτρων για έξοδο του κράτους και ότι έχουν παρόμοιο συνολικό αντίκτυπο στην αμοιβή του κράτους.
55      Όσον αφορά τα υβριδικά κεφαλαιακά μέσα, από το σημείο 68 του προσωρινού πλαισίου προκύπτει ότι, μετά τη μετατροπή σε μετοχικό κεφάλαιο, πρέπει να προβλέπεται μηχανισμός κλιμάκωσης για την αύξηση της αμοιβής του κράτους, ώστε να παρέχονται κίνητρα στους δικαιούχους για επαναγορά των κρατικών εισφορών κεφαλαίου. Εάν το μετοχικό κεφάλαιο που προκύπτει από την κρατική παρέμβαση εξακολουθεί να βρίσκεται στην κυριότητά του Δημοσίου δύο έτη μετά τη μετατροπή, το κράτος λαμβάνει μετοχικό μερίδιο του δικαιούχου, πλέον της εναπομένουσας συμμετοχής του από τη μετατροπή των υβριδικών κεφαλαιακών μέσων. Το εν λόγω πρόσθετο μετοχικό μερίδιο θα ισούται τουλάχιστον με το 10 % της εναπομένουσας συμμετοχής του Δημοσίου. Στο ίδιο σημείο διευκρινίζεται ότι η Επιτροπή μπορεί να δεχθεί εναλλακτικούς μηχανισμούς κλιμάκωσης για την αύξηση της αμοιβής του κράτους, υπό τον όρο ότι επιφέρουν το ίδιο αποτέλεσμα όσον αφορά την παροχή κινήτρων και ότι έχουν παρόμοιο συνολικό αντίκτυπο στην αμοιβή του κράτους.
56      Συναφώς, από πάγια νομολογία, στην οποία παραπέμπει το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 74 και 75 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, προκύπτει ότι, για τους σκοπούς της εκτίμησης της συμβατότητας των μέτρων ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά, δυνάμει του άρθρου 107, παράγραφος 3,
ΣΛΕΕ, η Επιτροπή διαθέτει ευρεία διακριτική ευχέρεια, η άσκηση της οποίας συνεπάγεται σύνθετες εκτιμήσεις οικονομικής και κοινωνικής φύσεως (βλ. απόφαση της 19ης Ιουλίου 2016, Kotnik κ.λπ., C‑526/14, EU:C:2016:570, σκέψη 38 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
57      Επομένως, ο σχετικός δικαστικός έλεγχος πρέπει να περιορίζεται στην εξακρίβωση ότι τηρήθηκαν οι κανόνες διαδικασίας και αιτιολόγησης, καθώς και ότι είναι ακριβή τα πραγματικά περιστατικά και ότι δεν υφίσταται πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως ή κατάχρηση εξουσίας (πρβλ. απόφαση της 22ας Δεκεμβρίου 2008, Régie Networks, C‑333/07, EU:C:2008:764, σκέψη 78 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
58      Πλην όμως η Επιτροπή, υιοθετώντας κανόνες συμπεριφοράς, όπως αυτοί που θεσπίζονται με το προσωρινό πλαίσιο, για να καθορίσει τα κριτήρια βάσει των οποίων αυτή προτίθεται να εκτιμά κατά πόσον οι ενισχύσεις που σχεδιάζουν τα κράτη μέλη είναι σύμφωνες με την εσωτερική αγορά και αναγγέλλοντας, με τη δημοσίευσή τους, ότι θα τους εφαρμόζει εφεξής στις περιπτώσεις που οι κανόνες αυτοί αφορούν, αυτοπεριορίζεται κατά την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας που της απονέμει συναφώς, μεταξύ άλλων, το άρθρο 107, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ και δεν μπορεί κατ’ αρχήν να αποκλίνει από τους κανόνες αυτούς, διότι άλλως υπάρχει ενδεχόμενο να ακυρωθούν οι πράξεις της λόγω παραβίασης γενικών αρχών του δικαίου, όπως είναι η ίση μεταχείριση ή η προστασία της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης (πρβλ. αποφάσεις της 19ης Ιουλίου 2016, Kotnik κ.λπ., C‑526/14, EU:C:2016:570, σκέψεις 39 και 40, και της 31ης Ιανουαρίου 2023, Επιτροπή κατά Braesch κ.λπ., C‑284/21 P, EU:C:2023:58, σκέψη 90).
59      Από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει επίσης ότι, μολονότι, στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, η Επιτροπή κατ’ αρχήν δεσμεύεται από τους κανόνες συμπεριφοράς τους οποίους θεσπίζει, όπως είναι το προσωρινό πλαίσιο, εντούτοις η θέσπιση τέτοιων κανόνων δεν την απαλλάσσει από την υποχρέωσή της να εξετάζει τις εξαιρετικές ειδικές περιστάσεις τις οποίες επικαλείται κράτος μέλος σε συγκεκριμένη περίπτωση, προκειμένου να ζητήσει την απευθείας εφαρμογή του άρθρου 107, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ. Επομένως, τα κράτη μέλη διατηρούν τη δυνατότητα να κοινοποιούν στην Επιτροπή σχέδια ενισχύσεων που δεν πληρούν τις απαιτήσεις τέτοιων κανόνων συμπεριφοράς και η Επιτροπή μπορεί να εγκρίνει τέτοια σχέδια εφόσον συντρέχουν εξαιρετικές περιστάσεις (πρβλ. αποφάσεις της 31ης Ιανουαρίου 2023, Επιτροπή κατά Braesch κ.λπ., C‑284/21 P, EU:C:2023:58, σκέψεις 92 και 93, και της 7ης Νοεμβρίου 2024, Ryanair κατά Επιτροπής, C‑588/22 P, EU:C:2024:935, σκέψεις 59 και 60).
60      Μολονότι, βάσει της νομολογίας του Δικαστηρίου που υπενθυμίζεται στη σκέψη 58 της παρούσας απόφασης, η Επιτροπή, θεσπίζοντας το προσωρινό πλαίσιο, αυτοπεριορίστηκε κατά την άσκηση της διακριτικής της ευχέρειας, εντούτοις διαπιστώνεται ότι το προσωρινό πλαίσιο προβλέπει ρητώς στα σημεία 62 και 68, πέρα από την ύπαρξη των μηχανισμών κλιμάκωσης για την αύξηση της αμοιβής του κράτους που περιγράφονται λεπτομερώς στο προσωρινό πλαίσιο, τη δυνατότητα προσφυγής σε εναλλακτικές λύσεις που επιφέρουν συνολικά ανάλογο αποτέλεσμα.
61      Βάσει του κριτηρίου της συνολικής ομοιότητας που θεσπίζεται κατά τον τρόπο αυτό με το προσωρινό πλαίσιο, δεν μπορεί να απαιτείται ένας εναλλακτικός μηχανισμός να είναι πανομοιότυπος προς τον μηχανισμό τον οποίον προβλέπει το προσωρινό πλαίσιο, από απόψεως είτε του σχεδιασμού είτε των αποτελεσμάτων του.
62      Επιπλέον, από τη νομολογία που υπενθυμίζεται στις σκέψεις 56 και 57 της παρούσας απόφασης προκύπτει ότι πλάνη εκτιμήσεως της Επιτροπής όσον αφορά το ζήτημα αν εναλλακτικός μηχανισμός επιφέρει συνολικά ανάλογο αποτέλεσμα προς εκείνα που απορρέουν από τους μηχανισμούς κλιμάκωσης για την αύξηση της αμοιβής του κράτους οι οποίοι περιγράφονται λεπτομερώς στα σημεία 61  και 68 του προσωρινού πλαισίου μπορεί να οδηγήσει σε ακύρωση απόφασης της Επιτροπής από δικαιοδοτικό όργανο της Ένωσης μόνον εφόσον η πλάνη αυτή είναι πρόδηλη.
63      Στο πλαίσιο ενός τέτοιου διαβήματος, η πρόδηλη πλάνη μπορεί να αποδεικνύεται με στοιχεία που καθιστούν μη ευλογοφανή την εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών την οποία προέκρινε η Επιτροπή στην απόφασή της. Αντιθέτως, ο λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί αν, παρά τα στοιχεία που προσκομίζουν οι προσφεύγοντες, δεν προκύπτει ότι η αμφισβητούμενη εκτίμηση πάσχει από τέτοια πλάνη (πρβλ. απόφαση της 7ης Μαΐου 2020, BTB Holding Investments και Duferco Participations Holding κατά Επιτροπής, C‑148/19 P, EU:C:2020:354, σκέψη 72).
64      Εντούτοις, ο δικαστής της Ένωσης οφείλει ιδίως να ελέγχει όχι μόνον την ακρίβεια των αποδεικτικών στοιχείων των οποίων γίνεται επίκληση, την αξιοπιστία και τη συνοχή τους, αλλά και αν τα στοιχεία αυτά αποτελούν το σύνολο των κρίσιμων δεδομένων που πρέπει να ληφθούν υπόψη για την εκτίμηση μιας σύνθετης κατάστασης και αν είναι ικανά να θεμελιώσουν τα εξ αυτών συναγόμενα συμπεράσματα (απόφαση της 24ης Οκτωβρίου 2013, Land Burgenland κ.λπ. κατά Επιτροπής, C‑214/12 P, C‑215/12 P και C‑223/12 P, EU:C:2013:682, σκέψη 79 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
65      Επιπλέον, σε γενικότερο πλαίσιο, το Γενικό Δικαστήριο δεν μπορεί να υποκαταστήσει με τη δική του αιτιολογία την αιτιολογία του οργάνου που εξέδωσε την προσβαλλόμενη πράξη (πρβλ. απόφαση της 28ης Σεπτεμβρίου 2023, Ryanair κατά Επιτροπής, C‑320/21 P, EU:C:2023:712, σκέψη 117 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
66      Στις σκέψεις 267 και 268 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η συμμετοχή στο κεφάλαιο και η αφανής συμμετοχή II, κατά τη μετατροπή της σε μετοχικό κεφάλαιο, δεν συνοδεύονταν από μηχανισμό κλιμάκωσης για την αύξηση της αμοιβής του κράτους ή παρόμοιο μηχανισμό κατά την έννοια των σημείων 62 και 68 του προσωρινού πλαισίου, το περιεχόμενο των οποίων υπενθυμίζεται στις σκέψεις 54 και 55 της παρούσας απόφασης.
67      Συναφώς, από τη σκέψη 248 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ότι, για να κρίνει ότι η συνολική διάρθρωση του μηχανισμού συνιστούσε, σύμφωνα με το σημείο 62 του προσωρινού πλαισίου, μηχανισμό ανάλογο προς τον προβλεπόμενο στο σημείο 61 του προσωρινού πλαισίου μηχανισμό κλιμάκωσης για την αύξηση της αμοιβής του κράτους, η Επιτροπή στηρίχθηκε, πρώτον, στη σημαντική έκπτωση με την οποία η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας είχε αποκτήσει τις μετοχές της DLH, δεύτερον, στο γεγονός ότι ο δικαιούχος δεν επιθυμούσε την παρουσία του κράτους στο κεφάλαιο της DLH, τρίτον, στο γεγονός ότι οι αφανείς συμμετοχές I και II συνοδεύονταν από αυξανόμενα επιτόκια και ότι η πιθανότητα μέρος της αφανούς συμμετοχής ΙΙ να μετατραπεί σε μετοχικό κεφάλαιο αυξανόταν με την πάροδο του χρόνου, όπερ προκαλούσε την απομείωση των υφιστάμενων συμμετοχών εις όφελος του κράτους, καθώς και, τέταρτον, σε ορισμένες δεσμεύσεις για την τήρηση συγκεκριμένης συμπεριφοράς, ιδίως στην απαγόρευση καταβολής μερισμάτων, οι οποίες παρέμεναν σε ισχύ έως την ολοσχερή επιστροφή της ενίσχυσης.
68      Προκειμένου να αποφανθεί επί της αιτιολογίας αυτής, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε, πρώτον, στις σκέψεις 253 έως 257 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η έκπτωση της τιμής των μετοχών κατά 71,9 %, η οποία, κατά την επίμαχη απόφαση, καθιστούσε δυνατή την παροχή αμοιβής υψηλότερης από εκείνη την οποία θα μπορούσε να λάβει η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, σε περίπτωση που δεν υπήρχε έκπτωση και εφαρμοζόταν μόνον ο προβλεπόμενος στο σημείο 61 του προσωρινού πλαισίου μηχανισμός κλιμάκωσης για την αύξηση της αμοιβής, δεν συνδεόταν αρκούντως στενά με το αντικείμενο και τον σκοπό του μηχανισμού κλιμάκωσης για την αύξηση της αμοιβής του κράτους. Δεύτερον, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε, στη σκέψη 258 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το επιχείρημα ότι η συμμετοχή στο κεφάλαιο είναι «ανεπιθύμητη» ως στοιχείο με υποκειμενικό χαρακτήρα το οποίο δεν ασκεί επιρροή. Τρίτον, στις σκέψεις 260 και 262 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι το γεγονός ότι το επιτόκιο που συνιστούσε αμοιβή των αφανών συμμετοχών I και II αυξανόταν με την πάροδο του χρόνου και το γεγονός ότι η DLH θα αναλάμβανε δεσμεύσεις για την τήρηση συγκεκριμένης συμπεριφοράς ενέπιπταν σε άλλες απαιτήσεις του προσωρινού πλαισίου. Όσον αφορά την αφανή συμμετοχή II, στη σκέψη 265 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε, για τους ίδιους λόγους, τα επιχειρήματα της Επιτροπής και, στη σκέψη 266 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, έκρινε η Επιτροπή δεν είχε επαρκώς αποδείξει ότι το επίμαχο μέτρο συνοδευόταν από εναλλακτικό μηχανισμό δυνάμενο να επιφέρει αποτέλεσμα ανάλογο προς εκείνο που απορρέει από τον μηχανισμό κλιμάκωσης για την αύξηση της αμοιβής του κράτους.
69      Ως εκ τούτου, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε το καθένα από τα επιχειρήματα που είχε προβάλει η Επιτροπή με την επίμαχη απόφαση, αφενός, λόγω του ότι δεν συνδέονταν με τον σχεδιαζόμενο μηχανισμό κλιμάκωσης για την αύξηση της αμοιβής και, αφετέρου, λόγω του ότι τα επιχειρήματα αυτά ενέπιπταν σε διαφορετικές απαιτήσεις του προσωρινού πλαισίου.
70      Το γεγονός, όμως, ότι ορισμένα από τα στοιχεία που έλαβε υπόψη η Επιτροπή δυνάμει των σημείων 62 και 68 του προσωρινού πλαισίου εμπίπτουν και σε άλλες απαιτήσεις του προσωρινού πλαισίου δεν είναι αφ’ εαυτού ικανό να καταστήσει τα στοιχεία αυτά αλυσιτελή. Ειδικότερα, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ορισμένο στοιχείο ενός μέτρου που ανταποκρίνεται ευθέως σε κάποια από τις απαιτήσεις του προσωρινού πλαισίου να δύναται επίσης να συμβάλει στην επίτευξη του ειδικού σκοπού μιας άλλης απαίτησης του προσωρινού πλαισίου.
71      Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο δεν απέδειξε, προκειμένου να συναγάγει, στις σκέψεις 251 και 252 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, την έλλειψη μηχανισμού κλιμάκωσης για την αύξηση της αμοιβής του κράτους ή εναλλακτικών μηχανισμών κατά την έννοια των σημείων 62 και 68 του προσωρινού πλαισίου, ότι η Επιτροπή υπέπεσε σε πρόδηλη πλάνη όσον αφορά την αποτελεσματικότητα των διαφόρων στοιχείων επί των οποίων αυτή στηρίχθηκε στο πλαίσιο της επίμαχης απόφασης, σε βαθμό τέτοιο ώστε να καθίσταται μη ευλογοφανής η ανάλυσή της σχετικά με τη συνολική ομοιότητα των αποτελεσμάτων που παρήγε ο εξετασθείς εναλλακτικός μηχανισμός.
72      Ειδικότερα, από τις σκέψεις 253 έως 257 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης δεν προκύπτει ότι στερείται ευλογοφάνειας το συμπέρασμα ότι η σημαντική έκπτωση με την οποία η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας είχε αποκτήσει τις μετοχές της DLH ήταν ικανή να συμβάλει στην παροχή κινήτρων για έξοδο του κράτους από το κεφάλαιο.
73      Ακόμη, από τις σκέψεις 258 έως 269 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης δεν προκύπτει ότι η προοδευτική αύξηση των επιτοκίων που ανταμείβουν τις αφανείς συμμετοχές I και II, η αύξηση της πιθανότητας μετατροπής ενός μέρους της αφανούς συμμετοχής II σε μετοχικό κεφάλαιο και το γεγονός ότι η DLH θα αναλάμβανε δεσμεύσεις για την τήρηση συγκεκριμένης συμπεριφοράς προδήλως δεν θα ήταν ικανά να επιφέρουν συνολικό αποτέλεσμα ανάλογο προς εκείνο των μηχανισμών που περιγράφονται στο σημείο 61 και στο σημείο 68, πρώτη και δεύτερη περίοδος, του προσωρινού πλαισίου.
74      Επιπλέον, το Γενικό Δικαστήριο δεν συνεκτίμησε το σωρευτικό αποτέλεσμα των διαφόρων στοιχείων που έλαβε υπόψη η Επιτροπή για να διαπιστώσει την ύπαρξη μηχανισμού εναλλακτικού έναντι του μηχανισμού κλιμάκωσης για την αύξηση της αμοιβής του κράτους, σύμφωνα με τα σημεία 62 και 68 του προσωρινού πλαισίου, ενώ η Επιτροπή στηρίχθηκε ακριβώς στο συνδυασμένο αποτέλεσμα των διαφόρων στοιχείων που μνημονεύονται στις δύο προηγούμενες σκέψεις.
75      Υπό τις συνθήκες αυτές, το Γενικό Δικαστήριο δεν κατέδειξε ότι η Επιτροπή υπέπεσε σε πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως, καθόσον αυτή δέχθηκε ότι το επίμαχο μέτρο συνοδευόταν, τόσο όσον αφορά τη συμμετοχή στο κεφάλαιο όσο και όσον αφορά την αφανή συμμετοχή II, από εναλλακτικούς μηχανισμούς ανταποκρινόμενους στην απαίτηση περί συνολικής ομοιότητας με μηχανισμό κλιμάκωσης για την αύξηση της αμοιβής του κράτους, και υπέπεσε ως εκ τούτου σε πλάνη περί το δίκαιο.
76      Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως πρέπει να γίνει δεκτός ως προς αμφότερα τα σκέλη του.
Επί του τρίτου λόγου αναιρέσεως
Η επιχειρηματολογία των διαδίκων
77      Με τον τρίτο λόγο αναιρέσεως, η DLH αιτιάται το Γενικό Δικαστήριο ότι υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας, στις σκέψεις 272 έως 288 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η Επιτροπή παρέβη το σημείο 67 του προσωρινού πλαισίου εκτιμώντας ότι ένα μέρος της αφανούς συμμετοχής II, δηλαδή η αφανής συμμετοχή II‑A, μπορούσε να μετατραπεί με σταθερή τιμή 2,56 ευρώ ανά μετοχή και ότι ένα άλλο μέρος της αφανούς συμμετοχής II, δηλαδή η αφανής συμμετοχή II‑B, μπορούσε να μετατραπεί με βάση την αγοραία τιμή των μετοχών κατά τον χρόνο της μετατροπής, μειωμένη κατά 10 % ή κατά 5,25 %, ανάλογα με το γεγονός που ενεργοποιούσε τη διαδικασία.
78      Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο παρέβλεψε κατά την DLH το γεγονός ότι η Επιτροπή δύναται, βάσει του σημείου 59 του προσωρινού πλαισίου, να δεχθεί «[διαφορετική λύση από] τις μεθοδολογίες αμοιβής που καθορίζονται [στο παρόν προσωρινό πλαίσιο]» και, επομένως, από τη λύση που προβλέπεται στο σημείο 67 του προσωρινού πλαισίου. Από τη στιγμή όμως που η «θεωρητική προ δικαιωμάτων αξία ανά μετοχή» (theoretical ex rights price, στο εξής: TERP), δηλαδή η θεωρητική αγοραία τιμή των μετοχών μετά από νέα έκδοση δικαιωμάτων, δεν μπορούσε να υπολογιστεί στην υπό κρίση υπόθεση, ήταν απαραίτητη η εξεύρεση διαφορετικής λύσης. Κατά την DLH, προκειμένου να παρακινήσει την κεφαλαιαγορά να ασκήσει τα δικαιώματά της εγγραφής, ο εκδότης παρέχει έκπτωση επί της αγοραίας τιμής των νέων μετοχών που μπορούν να αναληφθούν κατά την παράλληλη έκδοση δικαιωμάτων. H TERP υπολογίζεται επομένως επί τη βάσει της αγοραίας τιμής κατόπιν απομείωσης λόγω της έκδοσης των δικαιωμάτων. Πλην όμως, στο πλαίσιο δικαιώματος μετατροπής όπως αυτό που προβλέπεται σε σχέση με την αφανή συμμετοχή II, δεν υφίσταται παράλληλη συμπληρωματική έκδοση δικαιωμάτων (με έκπτωση) στην αγορά που να μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως σημείο αναφοράς για τον υπολογισμό της τιμής έκδοσης των δικαιωμάτων μετατροπής.
79      Η DLH εκθέτει ότι, δεδομένης της αδυναμίας υπολογισμού TERP, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας πρότεινε να ληφθεί ως σημείο αναφοράς, αφενός, η ελάχιστη τιμή έκδοσης ύψους 2,56 ευρώ που έχει εφαρμογή στην DLH για τη μετατροπή της αφανούς συμμετοχής II‑A και, αφετέρου, η αγοραία τιμή της DLH με παροχή έκπτωσης της τάξεως του 5,25 % ή του 10 %, ανάλογα με το γεγονός που ενεργοποιούσε τη διαδικασία μετατροπής της αφανούς συμμετοχής II‑B. Κατά την DLH, λαμβανομένων υπόψη των περιστάσεων της υπό κρίση υπόθεσης, μπορούσε να αναμένεται, όπως κρίθηκε με την επίμαχη απόφαση, ότι αμφότερες οι τιμές μετατροπής θα ήταν σύμφωνες με την απαίτηση του σημείου 67 του προσωρινού πλαισίου.
80      Ήταν επομένως αδύνατο κατά την DLH να χρησιμοποιηθεί TERP ως σημείο αναφοράς, σε αντίθεση προς όσα εκτίμησε το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 276 έως 279 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, οπότε ορθώς δέχθηκε η Επιτροπή μια εναλλακτική αμοιβή βάσει του σημείου 59 του προσωρινού πλαισίου, που παρήγε το ίδιο αποτέλεσμα με εκείνο που θα είχε προκύψει αν ήταν δυνατόν να ληφθεί υπόψη TERP.
81      Η DLH υποστηρίζει ότι, αντιθέτως προς όσα δέχθηκε το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 280 έως 285 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το συμπέρασμα αυτό δεν αναιρείται από το γεγονός ότι η επίμαχη απόφαση απαιτούσε, στην αιτιολογική σκέψη 158, από την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας να δεσμευθεί να ζητήσει την έγκριση της Επιτροπής για την άσκηση του προαιρετικού δικαιώματος μετατροπής, εάν η μετατροπή αυτή δεν πραγματοποιούνταν σε επίπεδο χαμηλότερο από την TERP κατά τουλάχιστον 5 %. Συγκεκριμένα, ο κίνδυνος μη συμμόρφωσης ήταν μόνο θεωρητικός και η έγκριση της Επιτροπής αποσκοπούσε στη διασφάλιση της μέγιστης συμμόρφωσης. Επικρίνοντας τη σκέψη 283 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, η DLH υποστηρίζει ιδίως ότι το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα δεν ήταν η «παρέκκλιση» από το σημείο 67 του προσωρινού πλαισίου ή η αναστολή της έκδοσης απόφασης επί του ζητήματος αυτού, αλλά η εξασφάλιση ενός πρόσθετου επιπέδου ασφάλειας και η εξακρίβωση της τήρησης από την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας της υποχρέωσής της, δεδομένου ότι επρόκειτο για μετατροπή που αναγκαστικώς θα πραγματοποιούνταν μετά την ανακεφαλαιοποίηση (ex post).
82      Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και η Επιτροπή συντάσσονται, κατ’ ουσίαν, με την επιχειρηματολογία που προβάλλει η DLH στο πλαίσιο του τρίτου λόγου αναιρέσεως και φρονούν ότι ο λόγος αυτός πρέπει να γίνει δεκτός.
83      Η Ryanair και η Condor αντικρούουν την ως άνω επιχειρηματολογία και υποστηρίζουν ότι ο τρίτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως, τουλάχιστον εν μέρει, απαράδεκτος καθόσον με αυτόν αμφισβητούνται διαπιστώσεις του Γενικού Δικαστηρίου ως προς τα πραγματικά περιστατικά. Εν πάση περιπτώσει, κατά τους διαδίκους αυτούς, ο ως άνω λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Η Ryanair και η Condor ζητούν, κατ’ ουσίαν, να επιβεβαιωθεί το σκεπτικό της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης κατά του οποίου βάλλει ο ως άνω λόγος αναιρέσεως, ιδίως καθόσον, κατά τη γνώμη τους, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπερέβη τα όρια του δικαστικού ελέγχου που οφείλει να ασκήσει.
Η εκτίμηση του Δικαστηρίου
84      Όσον αφορά την αμοιβή των υβριδικών κεφαλαιακών μέσων, υπογραμμίζεται ότι, κατά το σημείο 67 του προσωρινού πλαισίου, η μετατροπή τέτοιων μέσων σε μετοχικό κεφάλαιο πραγματοποιείται σε τιμή τουλάχιστον 5 % χαμηλότερη από την TERP κατά τον χρόνο της μετατροπής.
85      Στη σκέψη 275 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε κατ’ αρχάς ότι η Επιτροπή είχε επισημάνει, με την επίμαχη απόφαση, ότι ένα μέρος της αφανούς συμμετοχής II, δηλαδή η αφανής συμμετοχή II‑A, μπορούσε να μετατραπεί σε μετοχές με σταθερή τιμή 2,56 ευρώ ανά μετοχή, ενώ ένα άλλο μέρος της αφανούς συμμετοχής II, δηλαδή η αφανής συμμετοχή II‑B, μπορούσε να μετατραπεί σε μετοχές στην αγοραία τιμή των μετοχών κατά τον χρόνο της μετατροπής, μείον 10 % ή 5,25 %, ανάλογα με το γεγονός που ενεργοποιούσε τη διαδικασία. Η επίμαχη απόφαση ανέφερε επίσης ότι ήταν δυνατόν «να αναμένεται ότι όλες αυτές οι τιμές θα είναι σύμφωνες με την απαίτηση του σημείου 67 του προσωρινού πλαισίου», αλλά ότι «θα μπορούσε να υπάρξει τιμή κάτω από την οποία δεν θα επληρούτο [η εν λόγω απαίτηση]» και επομένως, σε μια τέτοια περίπτωση, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας δεσμευόταν να ζητήσει την έγκριση της Επιτροπής πριν ασκήσει το δικαίωμά της μετατροπής.
86      Εν συνεχεία, στις σκέψεις 276 έως 278 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η τιμή των μετοχών κατά τη μετατροπή δεν καθοριζόταν βάσει της TERP, όσον αφορά τόσο την αφανή συμμετοχή II‑A, λόγω του ότι η καθορισθείσα σταθερή τιμή ανά μετοχή δεν αντιστοιχούσε στη μέθοδο του σημείου 67 του προσωρινού πλαισίου, όσο και την αφανή συμμετοχή II‑B, για την οποία η τιμή βασιζόταν στην αγοραία τιμή κατά τον χρόνο της μετατροπής.
87      Τέλος, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι η Επιτροπή δεν είχε δικαιολογήσει την επιλογή της να χρησιμοποιήσει εναλλακτική μέθοδο υπολογισμού και ότι, προβλέποντας καθεστώς εκ των υστέρων έγκρισης, σε περίπτωση μη συμμορφούμενης τιμής, η Επιτροπή είχε απλώς αναβάλει την έκδοση της απόφασής της, κατά παράβαση του εν λόγω σημείου 67.
88      Στο πλαίσιο αυτό, διευκρινίζεται ότι, κατά το σημείο 59 του προσωρινού πλαισίου, εναλλακτικά προς τις μεθοδολογίες αμοιβής που καθορίζονται στα σημεία 60 έως 70 του προσωρινού πλαισίου, τα κράτη μέλη μπορούν να κοινοποιούν καθεστώτα ή μεμονωμένα μέτρα στο πλαίσιο των οποίων η μεθοδολογία της αμοιβής του κράτους προσαρμόζεται σύμφωνα με τα χαρακτηριστικά και την εξοφλητική προτεραιότητα του κεφαλαιακού μέσου, υπό τον όρο ότι συνολικά επιφέρουν ανάλογο αποτέλεσμα όσον αφορά την παροχή κινήτρων για έξοδο του κράτους και ότι έχουν παρόμοιο συνολικό αντίκτυπο στην αμοιβή του.
89      Επομένως, η DLH βασίμως υποστηρίζει ότι η Επιτροπή είχε τη δυνατότητα, χωρίς να χρειάζεται να επικαλεστεί συγκεκριμένο λόγο ή εξαιρετική περίσταση, να στηριχθεί σε μηχανισμό εναλλακτικό έναντι εκείνου που περιγράφεται στο σημείο 67 του προσωρινού πλαισίου. Πάντως, ένας τέτοιος εναλλακτικός μηχανισμός είναι σύμφωνος προς τις απαιτήσεις του προσωρινού πλαισίου μόνον εφόσον συνολικά επιφέρει αποτέλεσμα ανάλογο προς εκείνο του μηχανισμού που περιγράφεται στο εν λόγω σημείο 67.
90      Πλην όμως από τις σκέψεις 277, 278 και 280 έως 286 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι η εναλλακτική μέθοδος υπολογισμού που καθορίζεται στην αιτιολογική σκέψη 158 της επίμαχης απόφασης μπορούσε να καταλήξει σε καθορισμό τιμών που δεν αντιστοιχούσαν στις τιμές οι οποίες προέκυπταν από την εφαρμογή της μεθόδου που καθορίζεται στο σημείο 67 του προσωρινού πλαισίου. Για να καταλήξει στο συμπέρασμα αυτό, το Γενικό Δικαστήριο στηρίχθηκε ιδίως σε αυτήν καθεαυτή τη διατύπωση της επίμαχης απόφασης που υπενθυμίζεται στη σκέψη 85 της παρούσας απόφασης.
91      Στο πλαίσιο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, δεν αμφισβητείται η διαπίστωση του Γενικού Δικαστηρίου ότι το αποτέλεσμα της εφαρμογής της εν λόγω εναλλακτικής μεθόδου διαφέρει από το αποτέλεσμα της εφαρμογής της μεθόδου που καθορίζεται στο σημείο 67 του προσωρινού πλαισίου.
92      Συναφώς, δεν μπορεί να ευδοκιμήσει η επιχειρηματολογία της αναιρεσείουσας περί αδυναμίας υπολογισμού TERP στην υπό κρίση υπόθεση.
93      Πράγματι, η επιχειρηματολογία αυτή όχι μόνον αντιφάσκει προς την επίμαχη απόφαση, η οποία ρητώς κάνει λόγο για σύγκριση μεταξύ του αποτελέσματος της εναλλακτικής μεθόδου υπολογισμού και του αποτελέσματος που προκύπτει σε περίπτωση χρήσης της μεθόδου που βασίζεται στην TERP, αλλά και αποβλέπει εν τέλει, όπως υποστηρίζουν η Ryanair και η Condor, στο να ζητηθεί από το Δικαστήριο να προβεί το ίδιο σε διαπιστώσεις ως προς τα πραγματικά περιστατικά, χωρίς ωστόσο να προβάλλεται ότι το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε τα προσκομισθέντα ενώπιόν του αποδεικτικά στοιχεία.
94      Πλην όμως από πάγια νομολογία προκύπτει ότι το Δικαστήριο δεν έχει, στο πλαίσιο της αναιρετικής διαδικασίας, αρμοδιότητα ούτε να διαπιστώσει τα πραγματικά περιστατικά ούτε, κατ’ αρχήν, να εξετάσει τα αποδεικτικά στοιχεία που δέχθηκε το Γενικό Δικαστήριο σε σχέση με τα περιστατικά αυτά. Η εξουσία ελέγχου του Δικαστηρίου επί των πραγματικών διαπιστώσεων στις οποίες έχει προβεί το Γενικό Δικαστήριο καλύπτει, ειδικότερα, την παραμόρφωση των πραγματικών περιστατικών, ήτοι την περίπτωση κατά την οποία η ανακρίβεια των εν λόγω διαπιστώσεων προκύπτει από τα έγγραφα της δικογραφίας, την παραμόρφωση των αποδεικτικών στοιχείων, τον νομικό χαρακτηρισμό τους και το ζήτημα αν τηρήθηκαν οι κανόνες που διέπουν το βάρος απόδειξης και τη διεξαγωγή των αποδείξεων [απόφαση της 11ης Σεπτεμβρίου 2025, Αυστρία κατά Επιτροπής (Πυρηνικός σταθμός ηλεκτροπαραγωγής Paks II), C‑59/23 P, EU:C:2025:686, σκέψη 58 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
95      Επομένως, ο τρίτος λόγος αναιρέσεως είναι απαράδεκτος στο μέτρο που με αυτόν ζητείται από το Δικαστήριο να διαπιστώσει ότι η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση ενέχει πλάνη στο μέτρο που δεν έλαβε υπόψη την αδυναμία υπολογισμού TERP στην υπό κρίση υπόθεση.
96      Εξάλλου, παρά τα όσα υποστηρίζει η Επιτροπή, η υποχρέωση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας να ζητήσει, σε περίπτωση που η τιμή μετατροπής των υβριδικών κεφαλαιακών μέσων δεν είναι σύμφωνη προς την απαίτηση του σημείου 67 του προσωρινού πλαισίου, την έγκριση της Επιτροπής, όπως προβλέπεται στην αιτιολογική σκέψη 158 της επίμαχης απόφασης, δεν είναι αρκετή ώστε να διασφαλιστεί η συμμόρφωση της εν λόγω αιτιολογικής σκέψης προς την ως άνω απαίτηση.
97      Πράγματι, όπως επισήμανε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 284 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας δεν δεσμεύθηκε να εξασφαλίσει ότι, σε κάθε περίπτωση, η τιμή θα ευθυγραμμιζόταν προς την απαίτηση του σημείου 67 του προσωρινού πλαισίου, αλλά μόνον να λάβει την έγκριση της Επιτροπής όσον αφορά το καθοριζόμενο επίπεδο της τιμής. Δεν υπάρχει κανένα στοιχείο που να αποσαφηνίζει τα κριτήρια βάσει των οποίων η Επιτροπή θα εξέταζε ενδεχομένως ένα σχέδιο μετατροπής υβριδικών κεφαλαιακών μέσων της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας στην περίπτωση κατά την οποία δεν θα πληρούντο οι επιταγές του σημείου 67 του προσωρινού πλαισίου. Επομένως, δεν υφίσταται καμία εγγύηση που να διασφαλίζει την τήρηση των απαιτήσεων αυτών.
98      Πρέπει επίσης να γίνει δεκτό, όπως διαπίστωσε το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 280 έως 286 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι οι κρατικές ενισχύσεις υπόκεινται σε καθεστώς προηγούμενης έγκρισης δυνάμει του άρθρου 108, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ και ως εκ τούτου το μέτρο ενίσχυσης πρέπει να κηρυχθεί συμβατό με την εσωτερική αγορά πριν από την εφαρμογή του. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή δεν μπορεί να μεταθέσει σε χρόνο μεταγενέστερο της ημερομηνίας έκδοσης της απόφασής της επί της συμβατότητας κρατικής ενίσχυσης την εκτίμηση ενός στοιχείου που συνδέεται άμεσα με την εξέταση της εν λόγω συμβατότητας. Πράγματι, η Επιτροπή όφειλε, με την επίμαχη απόφαση, να λάβει θέση όσον αφορά τους όρους καθορισμού της τιμής σε περίπτωση μετατροπής των επίμαχων υβριδικών κεφαλαιακών μέσων, χωρίς να μπορεί να αρκεστεί στο να κάνει δεκτή μέθοδο υπολογισμού η οποία δεν διασφαλίζει, σε κάθε περίπτωση, την τήρηση της απαίτησης του σημείου 67 του προσωρινού πλαισίου.
99      Επιπλέον, μολονότι η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η αιτιολογική σκέψη 158 της επίμαχης απόφασης επιτρέπει το επίμαχο μέτρο μόνον υπό την προϋπόθεση ότι η τιμή μετατροπής συμμορφώνεται εν τέλει προς το σημείο 67 του προσωρινού πλαισίου, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι τα ως άνω υποστηριζόμενα δεν βρίσκουν έρεισμα στην εν λόγω αιτιολογική σκέψη, η οποία προβλέπει εκ των υστέρων έλεγχο χωρίς να προσδιορίζει τα χαρακτηριστικά του ελέγχου αυτού.
100    Επομένως, ο τρίτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως εν μέρει απαράδεκτος και εν μέρει αβάσιμος.
Επί του τετάρτου λόγου αναιρέσεως
Η επιχειρηματολογία των διαδίκων
101    Με τον τέταρτο λόγο αναιρέσεως, ο οποίος περιλαμβάνει δύο σκέλη, η DLH αιτιάται το Γενικό Δικαστήριο ότι υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο και υπερέβη τα όρια του δικαστικού του ελέγχου κρίνοντας, στις σκέψεις 373 έως 412 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η Επιτροπή είχε υποπέσει σε πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως κατά τον έλεγχο του αν η DLH διέθετε ΣΙΑ στους κρίσιμους αερολιμένες.
102    Με το πρώτο σκέλος του τετάρτου λόγου αναιρέσεως, η DLH υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο και υπερέβη τα όρια του δικαστικού ελέγχου κρίνοντας, στις σκέψεις 373 έως 387 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η Επιτροπή είχε υποπέσει σε πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως καθόσον είχε λάβει υπόψη μόνον κριτήρια που αφορούσαν, κατ’ ουσίαν, τα εμπόδια στην είσοδο και την επέκταση νέων ανταγωνιστών, καθώς και τη «χωρητικότητα των αερολιμένων», χωρίς να λάβει υπόψη το σύνολο των κρίσιμων εν προκειμένω παραγόντων για την εκτίμηση του κατά πόσον η DLH διέθετε ΣΙΑ στους κρίσιμους αερολιμένες.
103    Συναφώς, η DLH υποστηρίζει ότι για τη διαπίστωση της ύπαρξης ΣΙΑ απαιτείται σύνθετη οικονομική ανάλυση, κατά τη διεξαγωγή της οποίας η Επιτροπή διαθέτει ευρεία διακριτική ευχέρεια, και ότι το Γενικό Δικαστήριο υπερέβη τα όρια του δικαστικού ελέγχου που μπορεί να ασκήσει σε σχέση με την απόφαση που εξέδωσε η Επιτροπή στο εν λόγω πλαίσιο. Ειδικότερα, στη σκέψη 385 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, η συλλογιστική του Γενικού Δικαστηρίου είναι υπερβολικά αόριστη και δεν κάνει παρά μια σύντομη αναφορά στη δυνητική σπουδαιότητα των μεριδίων αγοράς του δικαιούχου «σε όρους συχνότητας πτήσεων (αριθμός πτήσεων) και προσφερόμενων θέσεων από και προς τους κρίσιμους αερολιμένες» προκειμένου να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η Επιτροπή δεν είχε λάβει υπόψη όλα τα κρίσιμα στοιχεία. Συναφώς, κατά την DLH, ορθώς η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη το τελευταίο αυτό στοιχείο. Συγκεκριμένα, τα εφαρμοσθέντα κριτήρια αρκούσαν εν προκειμένω για να αναλυθούν επακριβώς τα αποτελέσματα του επίμαχου μέτρου σύμφωνα με το σημείο 72 του προσωρινού πλαισίου και εναρμονίζονται προς το αναλυτικό πλαίσιο που χρησιμοποιεί η Επιτροπή στις υποθέσεις συγκεντρώσεων οι οποίες αφορούν αεροπορικές εταιρείες. Επιπλέον, τα πιθανά αποτελέσματα που θα είχε για τον ανταγωνισμό το επίμαχο μέτρο δεν αφορούσαν συγκεκριμένη γραμμή, αλλά την ικανότητα της DLH να διατηρήσει, ή ακόμη και να επεκτείνει, τις χρονοθυρίδες που κατείχε στους κρίσιμους αερολιμένες. Το ζητούμενο είναι δηλαδή να αξιολογηθεί η συμβατότητα της ενίσχυσης με τη συνολική κατάσταση του ανταγωνισμού.
104    Ακόμη, η DLH υποστηρίζει ότι οι συλλογισμοί του Γενικού Δικαστηρίου που περιλαμβάνονται στη σκέψη 379 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης δεν αποδεικνύουν ότι η ανάλυση των μεριδίων αγοράς σε όρους συχνότητας πτήσεων και προσφερόμενων θέσεων θα ήταν χρησιμότερη από τα κριτήρια που έλαβε υπόψη της η Επιτροπή προκειμένου να εκτιμήσει την ύπαρξη ΣΙΑ. Η DLH συνάγει εξ αυτού ότι η Επιτροπή δεν ήταν υποχρεωμένη να συμπληρώσει την ανάλυση αυτή με εκτίμηση των μεριδίων αγοράς σε όρους συχνότητας πτήσεων ή προσφερόμενων θέσεων ή με συνεκτίμηση όλων των λοιπών «κρίσιμων στοιχείων».
105    Με το δεύτερο σκέλος του τετάρτου λόγου αναιρέσεως, η DLH υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο και υπερέβη τα όρια του δικαστικού ελέγχου κρίνοντας, στις σκέψεις 388 έως 412 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η Επιτροπή είχε υποπέσει σε πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως καθόσον διαπίστωσε ότι η DLH δεν διέθετε ΣΙΑ στους αερολιμένες του Ντίσελντορφ και της Βιέννης.
106    Συναφώς, η DLH υποστηρίζει ότι στο μέτρο που η Επιτροπή διέθετε ευρεία διακριτική ευχέρεια όσον αφορά την ανάλυση των δεδομένων της αγοράς προκειμένου να εκτιμήσει κατά πόσον υπήρχε ΣΙΑ, το Γενικό Δικαστήριο υπερέβη τα όρια του δικαστικού ελέγχου υποκαθιστώντας την ανάλυση της Επιτροπής με τη δική του ανάλυση των δεδομένων αυτών. Ειδικότερα, στη σκέψη 411 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, η συλλογιστική του Γενικού Δικαστηρίου είναι υπερβολικά αόριστη στο μέτρο που το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει ότι κακώς η Επιτροπή είχε δεχθεί ότι η DLH δεν διέθετε ΣΙΑ στους αερολιμένες του Ντίσελντορφ και της Βιέννης «τουλάχιστον κατά τη θερινή περίοδο IATA 2019». Μια τέτοια αιτιολογία δεν αρκεί προκειμένου να διαπιστωθεί πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως στην οποία υπέπεσε η Επιτροπή, δεδομένου ότι εμπλέκονται και άλλες περίοδοι, όπως η χειμερινή περίοδος IATA 2019/2020.
107    Κατά την DLH, ορθώς είχε διαπιστώσει η Επιτροπή ότι η DLH δεν κατείχε ΣΙΑ στους αερολιμένες του Ντίσελντορφ και της Βιέννης. Η DLH υπογραμμίζει ότι τα κριτήρια αξιολόγησης της ΣΙΑ όσον αφορά τους δύο τελευταίους αερολιμένες είναι ουσιωδώς διαφορετικά από εκείνα που αφορούν τους αερολιμένες της Φρανκφούρτης καθώς και του Μονάχου και καθιστούν πράγματι δυνατή την απόδειξη του ότι η ίδια δεν διέθετε ΣΙΑ στους αερολιμένες του Ντίσελντορφ και της Βιέννης. Επικρίνοντας στο πλαίσιο αυτό ιδίως τη σκέψη 397 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, η DLH επικαλείται δεδομένα και αριθμητικά στοιχεία που αφορούν ειδικότερα τις χρονοθυρίδες που κατείχε στους αερολιμένες του Ντίσελντορφ, της Βιέννης, της Φρανκφούρτης και του Μονάχου προκειμένου να αποδείξει ότι κακώς το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η Επιτροπή δεν μπορούσε να δεχθεί ότι η DLH δεν διέθετε ΣΙΑ στους αερολιμένες του Ντίσελντορφ και της Βιέννης.
108    Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και η Επιτροπή συντάσσονται, κατ’ ουσίαν, με την επιχειρηματολογία που προβάλλει η DLH στο πλαίσιο του τετάρτου λόγου αναιρέσεως και φρονούν ότι ο λόγος αυτός πρέπει να γίνει δεκτός.
109    Η Ryanair και η Condor αντικρούουν την ως άνω επιχειρηματολογία και υποστηρίζουν ότι το δεύτερο σκέλος του τετάρτου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως, τουλάχιστον εν μέρει, απαράδεκτο καθόσον, με το σκέλος αυτό, η DLH αμφισβητεί διαπιστώσεις του Γενικού Δικαστηρίου ως προς τα πραγματικά περιστατικά, ενώ η Ryanair φρονεί εξάλλου ότι τα επιχειρήματα της DLH περί ανεπαρκούς αιτιολογίας της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης και τα επιχειρήματα που αντλούνται από τη νομολογία και την πρακτική λήψης αποφάσεων της Επιτροπής είναι απαράδεκτα. Εν πάση περιπτώσει, κατά τους διαδίκους αυτούς, ο ως άνω λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Η Ryanair και η Condor ζητούν, κατ’ ουσίαν, να επιβεβαιωθεί το σκεπτικό της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης κατά του οποίου βάλλει ο ως άνω λόγος αναιρέσεως, ιδίως καθόσον, κατά τη γνώμη τους, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπερέβη τα όρια του δικαστικού ελέγχου που οφείλει να ασκήσει.
Η εκτίμηση του Δικαστηρίου
110    Όσον αφορά το πρώτο σκέλος του τέταρτου λόγου αναιρέσεως, επισημαίνεται ότι, στις σκέψεις 373 έως 387 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε τα κριτήρια που χρησιμοποίησε η Επιτροπή προκειμένου να εκτιμήσει αν η DLH διέθετε ΣΙΑ στους κρίσιμους αερολιμένες.
111    Το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε κατ’ αρχάς, στη σκέψη 373 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι, στο σημείο 179 της επίμαχης απόφασης, η Επιτροπή είχε αναφέρει ότι είχε στηριχθεί συναφώς σε τρία κριτήρια: Πρώτον, το μερίδιο των χρονοθυρίδων που κατέχονται από τον όμιλο στον οποίον ανήκει η DLH στους εν λόγω αερολιμένες, το οποίο ορίζεται, στη σκέψη 376 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ως ο λόγος μεταξύ, αφενός, του αριθμού των χρονοθυρίδων που κατέχει ένας αερομεταφορέας (ή οι αερομεταφορείς που ανήκουν στον ίδιο όμιλο) σε έναν αερολιμένα και, αφετέρου, του συνολικού αριθμού διαθέσιμων χρονοθυρίδων στον αερολιμένα αυτόν, δεύτερον, το «επίπεδο συμφόρησης» των εν λόγω αερολιμένων που υπολογίζεται, όπως προκύπτει, κατ’ ουσίαν, από την ως άνω σκέψη της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, με βάση τον λόγο μεταξύ, αφενός, των χρονοθυρίδων που έχουν κατανεμηθεί σε όλους τους αερομεταφορείς στον οικείο αερολιμένα και, αφετέρου, της συνολικής χωρητικότητας του αερολιμένα από απόψεως χρονοθυρίδων, και, τρίτον, το μερίδιο των χρονοθυρίδων που κατέχονται από ανταγωνιστές του δικαιούχου. Επομένως, κατά το Γενικό Δικαστήριο, τα κριτήρια αυτά αφορούσαν κυρίως τη «χωρητικότητα των αερολιμένων» και την πρόσβαση στις υποδομές.
112    Εντούτοις, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στη σκέψη 378 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι κρίσιμοι για την εκτίμηση της ύπαρξης ΣΙΑ ήταν και άλλοι παράγοντες, σχετικοί με τα μερίδια αγοράς που κατείχε ο δικαιούχος και οι ανταγωνιστές του στην αγορά των υπηρεσιών αεροπορικής μεταφοράς επιβατών. Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο μεταξύ άλλων διευκρίνισε, στη σκέψη 379 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι, αφενός, λόγω των διαφορετικών μεγεθών των αεροσκαφών που εκμεταλλεύονται οι αερομεταφορείς στις χρονοθυρίδες που έχουν οριστεί για αυτούς, ο αριθμός των θέσεων που προσφέρουν οι αερομεταφορείς μπορούσε να ποικίλλει σημαντικά εντός συγκεκριμένης χρονοθυρίδας και ότι, αφετέρου, οι αερομεταφορείς μπορούσαν να εκμεταλλεύονται διαφορετικό αριθμό πτήσεων στην ίδια χρονοθυρίδα. Τα δε στοιχεία που παρείχαν τα πρόσθετα αυτά κριτήρια παρείχαν δυνατότητα εκτίμησης του μεγέθους των μεριδίων αγοράς των οικείων αερομεταφορέων. Εν προκειμένω, στη σκέψη 380 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι τα μερίδια αγοράς της DLH, εκφραζόμενα σε όρους συχνότητας (αριθμός πτήσεων) και προσφερόμενων θέσεων από και προς τους κρίσιμους αερολιμένες, υπερέβαιναν, ενίοτε σε σημαντικό βαθμό, τα μερίδια των χρονοθυρίδων που αυτή κατείχε, όπως τα τελευταία καταγράφονταν στην επίμαχη απόφαση.
113    Από τα ανωτέρω το Γενικό Δικαστήριο συνήγαγε, στη σκέψη 386 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι, δεδομένης της σημασίας που είχαν τα μερίδια αγοράς προκειμένου να κριθεί το ζήτημα της ύπαρξης ΣΙΑ, σημασία η οποία υπενθυμιζόταν στη σκέψη 383 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, η Επιτροπή, μη συνεκτιμώντας το στοιχείο αυτό, είχε παραλείψει να λάβει υπόψη το σύνολο των κρίσιμων παραγόντων.
114    Συναφώς, υπογραμμίζεται, πρώτον, ότι από τον ορισμό του «διαθέσιμου χρόνου χρήσης», ήτοι της χρονοθυρίδας, στο άρθρο 2, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 95/93, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 793/2004, προκύπτει ότι με τον όρο αυτό δηλώνεται «η άδεια που δίνεται από συντονιστή [...] προς χρησιμοποίηση του πλήρους φάσματος της αερολιμενικής υποδομής ενός συντονισμένου αερολιμένα που χρειάζεται για την εκμετάλλευση μιας αεροπορικής υπηρεσίας σε συγκεκριμένο συντονισμένο αερολιμένα μια συγκεκριμένη ημέρα και ώρα για προσγείωση ή απογείωση, όπως χορηγείται από τον συντονιστή».
115    Από τον ορισμό αυτόν προκύπτει, κατ’ ουσίαν, ότι η χρονοθυρίδα είναι το δικαίωμα προς εκμετάλλευση μίας πτήσης. Επομένως, ορθώς η Επιτροπή διαπίστωσε, με την επίμαχη απόφαση, την άμεση σχέση μεταξύ του αριθμού των χρονοθυρίδων τις οποίες κατείχε ο δικαιούχος του επίμαχου μέτρου και του αριθμού των πτήσεων που μπορούσε αυτός να διοργανώσει, ενώ το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κατά την ερμηνεία της έννοιας των «χρονοθυρίδων», κρίνοντας, στη σκέψη 379 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η κατοχή μίας μόνο χρονοθυρίδας παρείχε δυνατότητα διοργάνωσης περισσοτέρων πτήσεων. Συνεπώς, αντιθέτως προς όσα έκρινε το Γενικό Δικαστήριο, δεν είναι απαραίτητη η συνεκτίμηση του κριτηρίου της συχνότητας των πτήσεων προκειμένου να κριθεί κατά πόσον ορισμένος φορέας διαθέτει πραγματική δυνατότητα να ανταγωνιστεί την DLH σε συγκεκριμένο αερολιμένα.
116    Δεύτερον, όσον αφορά τα κριτήρια που αφορούν τη συχνότητα και τον αριθμό των προσφερόμενων θέσεων, τα οποία μνημονεύει το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 380 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, και τα οποία έπρεπε, κατά το Γενικό Δικαστήριο, να έχουν ληφθεί υπόψη από την Επιτροπή, ναι μεν δεν αποκλείεται βεβαίως το ενδεχόμενο να συμβάλλουν τα κριτήρια αυτά στην αξιολόγηση της ικανότητας ενός αερομεταφορέα να παρέχει υπηρεσίες από συγκεκριμένο αερολιμένα, πλην όμως το γεγονός αυτό δεν δύναται, αυτό καθεαυτό, να αποδείξει ότι η Επιτροπή υπέπεσε σε πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως, κατά την έννοια της νομολογίας που υπενθυμίζεται στις σκέψεις 56 και 57 της παρούσας απόφασης, στο μέτρο που η ικανότητα αυτή, η οποία θεωρήθηκε από την Επιτροπή ως καθοριστικής σημασίας για την εκτίμηση της ύπαρξης ΣΙΑ σε αερολιμένα, μπορεί επίσης να προσδιοριστεί βάσει ενός ισοδύναμου κριτηρίου, όπως είναι η κατανομή των χρονοθυρίδων μεταξύ των οικείων φορέων.
117    Υπό τις συνθήκες αυτές, από τη στιγμή που το Γενικό Δικαστήριο δεν κατέδειξε επαρκώς κατά νόμον ότι το προκριθέν από την Επιτροπή κριτήριο, ήτοι η κατανομή των χρονοθυρίδων, προδήλως δεν παρείχε δυνατότητα ορθής αξιολόγησης της εν λόγω ικανότητας για τους σκοπούς της εκτίμησης της ύπαρξης ΣΙΑ και καθιστούσε μη ευλογοφανή την ανάλυση της Επιτροπής, κακώς το Γενικό Δικαστήριο προσήψε στην Επιτροπή, στις σκέψεις 380 και 382 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι δεν αξιολόγησε, με την επίμαχη απόφαση, την ικανότητα ενός αερομεταφορέα να παράσχει τις υπηρεσίες του βάσει κριτηρίου σχετικού με τη συχνότητα και με τον αριθμό των προσφερόμενων θέσεων, δηλαδή κριτηρίου διαφορετικού από εκείνο που εφάρμοσε η Επιτροπή στην εν λόγω απόφαση.
118    Τρίτον, το Γενικό Δικαστήριο δεν κατέδειξε, στις σκέψεις 373 έως 387 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ούτε ότι η Επιτροπή εσφαλμένως δέχθηκε ότι το επίπεδο συμφόρησης ενός αερολιμένα και η κατανομή των χρονοθυρίδων μεταξύ των διαφόρων φορέων που πραγματοποιούσαν αναχωρήσεις από τον εν λόγω αερολιμένα συνιστούσαν κατάλληλες παραμέτρους για τον προσδιορισμό τόσο του βαθμού χρήσης ενός αερολιμένα από ορισμένο φορέα όσο και της ικανότητας του φορέα να διοργανώσει περισσότερες πτήσεις από τον εν λόγω αερολιμένα κατά τη διάρκεια της κρίσιμης περιόδου. Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο δεν κατέδειξε ότι η Επιτροπή δεν μπορούσε να στηριχθεί στις διάφορες αυτές παραμέτρους για να αξιολογήσει τόσο τον πραγματικό όσο και τον δυνητικό ανταγωνισμό στον οποίο ήταν εκτεθειμένη η DLH κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής.
119    Κατά συνέπεια, το Γενικό Δικαστήριο, αντιθέτως προς όσα έκρινε στη σκέψη 386 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, δεν κατέδειξε επαρκώς κατά νόμον, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου που υπενθυμίζεται στις σκέψεις 56 έως 64 της παρούσας απόφασης, ότι η Επιτροπή είχε υποπέσει σε πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως καθόσον στήριξε την ανάλυσή της σχετικά με τη ΣΙΑ στα κριτήρια που υπενθυμίζονται στη σκέψη 111 της παρούσας απόφασης, χωρίς να συμπεριλάβει στην αξιολόγησή της τη συνεκτίμηση των μεριδίων αγοράς εκφραζόμενων σε όρους συχνότητας και προσφερόμενων θέσεων. Επομένως, το πρώτο σκέλος του τετάρτου λόγου αναιρέσεως πρέπει να γίνει δεκτό.
120    Σε σχέση με το δεύτερο σκέλος του τετάρτου λόγου αναιρέσεως, υπενθυμίζεται, όσον αφορά το ζήτημα του παραδεκτού του σκέλους αυτού, αφενός, ότι η παράβαση από το Γενικό Δικαστήριο της υποχρέωσης αιτιολόγησης την οποίαν υπέχει και η υπέρβαση των ορίων του δικαστικού ελέγχου αποτελούν νομικά ζητήματα για τα οποία το Δικαστήριο είναι αρμόδιο κατά το στάδιο της αναιρετικής διαδικασίας (αποφάσεις της 7ης Ιανουαρίου 2004, Aalborg Portland κ.λπ. κατά Επιτροπής, C‑204/00 P, C‑205/00 P, C‑211/00 P, C‑213/00 P, C‑217/00 P και C‑219/00 P, EU:C:2004:6, σκέψη 47, και της 26ης Μαΐου 2016, Rose Vision κατά Επιτροπής, C‑224/15 P, EU:C:2016:358, σκέψη 26 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Το ζήτημα αν τα επιχειρήματα της DLH είναι επαρκώς τεκμηριωμένα, όσον αφορά την παράβαση της υποχρέωσης αιτιολόγησης, ή αν, όσον αφορά την υπέρβαση των ορίων του δικαστικού ελέγχου, έρχονται σε αντίθεση με τη νομολογία ή την πρακτική λήψης αποφάσεων της Επιτροπής ανάγεται στην ουσία της επιχειρηματολογίας και δεν ασκεί καμία επιρροή σε επίπεδο παραδεκτού.
121    Αφετέρου, λαμβανομένου υπόψη ότι, όπως υπομνήσθηκε στη σκέψη 94 της παρούσας απόφασης, το Δικαστήριο δεν είναι αρμόδιο να διαπιστώσει τα πραγματικά περιστατικά, επισημαίνεται ότι, στο μέτρο που η DLH καλεί το Δικαστήριο να εξακριβώσει, βάσει των πραγματικών στοιχείων που υποβάλλει ενώπιόν του, ότι ορθώς διαπίστωσε η Επιτροπή ότι η DLH δεν διέθετε ΣΙΑ στους αερολιμένες του Ντίσελντορφ και της Βιέννης ή ότι το Γενικό Δικαστήριο προέβη σε εσφαλμένες διαπιστώσεις ως προς τα πραγματικά περιστατικά, το δεύτερο σκέλος του τετάρτου λόγου αναιρέσεως είναι απαράδεκτο, στο μέτρο που η DLH δεν επικαλέστηκε παραμόρφωση των πραγματικών περιστατικών εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου.
122    Επί της ουσίας, τονίζεται ότι, αφού έκρινε, στη σκέψη 410 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η Επιτροπή δεν είχε λάβει υπόψη το σύνολο των κρίσιμων κριτηρίων και είχε κατά συνέπεια υποπέσει σε πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως, το Γενικό Δικαστήριο πρόσθεσε, στη σκέψη 411 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι, εν πάση περιπτώσει, η Επιτροπή εσφαλμένως κατέληξε, βάσει των κριτηρίων που έλαβε υπόψη και μόνον, στο συμπέρασμα ότι ο όμιλος Lufthansa δεν διέθετε ΣΙΑ στους αερολιμένες του Ντίσελντορφ και της Βιέννης, τουλάχιστον κατά τη θερινή περίοδο IATA 2019.
123    Προκειμένου να καταλήξει στο συμπέρασμα αυτό, όσον αφορά τον αερολιμένα του Ντίσελντορφ, το Γενικό Δικαστήριο κατ’ αρχάς διαπίστωσε, στη σκέψη 397 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι το μέσο μερίδιο των χρονοθυρίδων που κατείχε ο όμιλος Lufthansa στον εν λόγω αερολιμένα κατά τη θερινή περίοδο IATA 2019, ανερχόμενο σε ποσοστό μεταξύ 40 και 50 %, υπερέβαινε το όριο του 40 %, όπερ έπρεπε να αποτελέσει μια πρώτη ένδειξη που θα έπρεπε να ληφθεί υπόψη προκειμένου να διαπιστωθεί η ύπαρξη ΣΙΑ. Το Γενικό Δικαστήριο εν συνεχεία επισήμανε, στη σκέψη 398 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι το μέσο επίπεδο συμφόρησης στον εν λόγω αερολιμένα κατά τη θερινή περίοδο IATA 2019 ήταν πολύ υψηλό, ήτοι μεταξύ 80 και 90 %, και κατά τις ώρες αιχμής αυξανόταν σε ποσοστά μεταξύ 90 και 100 %, ενώ ήδη ένα επίπεδο άνω του 60 % θα ήταν προβληματικό. Τέλος, το Γενικό Δικαστήριο υπογράμμισε, στη σκέψη 399 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, την απουσία έντονου ανταγωνισμού μεταξύ των φορέων που δραστηριοποιούνταν στον εν λόγω αερολιμένα, προς στήριξη δε της ως άνω διαπίστωσης προέβη σε παράθεση του αριθμού αεροσκαφών που κατείχε ο καθένας εξ αυτών. Από τα ανωτέρω το Γενικό Δικαστήριο συνήγαγε, στη σκέψη 401 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι εσφαλμένως η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα, βάσει των κριτηρίων αυτών και μόνον, ότι ο όμιλος Lufthansa δεν διέθετε ΣΙΑ στον αερολιμένα του Ντίσελντορφ, τουλάχιστον κατά τη θερινή περίοδο IATA 2019.
124    Με σκεπτικό αντίστοιχο προς εκείνο που μνημονεύεται στην προηγούμενη σκέψη, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στη σκέψη 408 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι εσφαλμένως η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο όμιλος Lufthansa δεν διέθετε ΣΙΑ στον αερολιμένα της Βιέννης, τουλάχιστον κατά τη θερινή περίοδο IATA 2019.
125    Κατά συνέπεια, το Γενικό Δικαστήριο δεν εξέτασε τις αιτιολογίες που παρατίθενται στις αιτιολογικές σκέψεις 203, 204, 211 και 212 της επίμαχης απόφασης. Πλην όμως οι αιτιολογίες αυτές αποσαφήνιζαν τους λόγους για τους οποίους η Επιτροπή είχε ερμηνεύσει τα στοιχεία τα οποία διέθετε υπό την έννοια ότι δεν παρείχαν τη δυνατότητα να διαπιστωθεί η ύπαρξη ΣΙΑ του ομίλου Lufthansa στους αερολιμένες του Ντίσελντορφ και της Βιέννης. Όσον αφορά τον αερολιμένα του Ντίσελντορφ, η Επιτροπή είχε ιδίως δεχθεί ότι το ανώτατο μερίδιο των χρονοθυρίδων που κατείχε η DLH δεν υπερέβαινε ως προς καμία ωριαία ζώνη το ποσοστό του 55 έως 65 %, οπότε οι ανταγωνιστές της DLH είχαν τη δυνατότητα να δημιουργήσουν σημαντικό χαρτοφυλάκιο χρονοθυρίδων χρησιμοποιώντας τις χρονοθυρίδες που δεν είχαν χορηγηθεί στον όμιλο Lufthansa, και ότι, όσον αφορά το μέγεθος του χρησιμοποιούμενου στόλου, οι ανταγωνιστές της DLH ευρίσκονταν σε καλύτερη θέση στο Ντίσελντορφ από ό,τι στη Φρανκφούρτη ή στο Μόναχο. Όσον αφορά τον αερολιμένα της Βιέννης, η Επιτροπή επίσης στηρίχθηκε στο ότι το ανώτατο μερίδιο των χρονοθυρίδων που κατείχε η DLH δεν υπερέβαινε ως προς καμία ωριαία ζώνη το ποσοστό του 50 έως 60 %, ότι παρέμεναν διαθέσιμες χρονοθυρίδες, ότι δύο σχετικά ισχυροί ανταγωνιστές ήταν εγκατεστημένοι επιτόπου και ότι ήταν δυνατόν για τους ανταγωνιστές της DLH να δημιουργήσουν σημαντικό χαρτοφυλάκιο χρονοθυρίδων χρησιμοποιώντας τις χρονοθυρίδες που δεν είχαν χορηγηθεί στον όμιλο Lufthansa. Συνακόλουθα, η Επιτροπή είχε κρίνει ότι, ανεξαρτήτως των περίπου όμοιων επιπέδων συμφόρησης που υπήρχαν στους τέσσερις αυτούς αερολιμένες, το μερίδιο χρονοθυρίδων που κατείχε η DLH ήταν σαφώς υψηλότερο στη Φρανκφούρτη και στο Μόναχο από ό,τι στο Ντίσελντορφ και στη Βιέννη και ότι, αντιστρόφως, οι ανταγωνιστές της DLH ήταν ισχυρότεροι στο Ντίσελντορφ και στη Βιέννη από ό,τι στη Φρανκφούρτη και στο Μόναχο.
126    Εντούτοις, στις σκέψεις 396 έως 408 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο, στηριζόμενο στα ίδια στοιχεία με την Επιτροπή, προέβη σε νέα ανάλυση των στοιχείων αυτών και τελικώς κατέληξε, βάσει συνολικής εκτίμησής τους, σε συμπέρασμα διαφορετικό από εκείνο της Επιτροπής, χωρίς ωστόσο να θέσει υπό αμφισβήτηση τις διαπιστώσεις της Επιτροπής που περιλαμβάνονται στην επίμαχη απόφαση.
127    Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν περιορίστηκε να ελέγξει αν η Επιτροπή είχε υποπέσει σε πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως, σύμφωνα με τη νομολογία που υπενθυμίζεται στις σκέψεις 56 έως 64 της παρούσας απόφασης, αλλά υποκατέστησε με τη δική του εκτίμηση την εκτίμηση της Επιτροπής, σε μια περίπτωση όμως στην οποία η Επιτροπή διαθέτει ευρεία διακριτική ευχέρεια.
128    Επομένως, το δεύτερο σκέλος του τετάρτου λόγου αναιρέσεως πρέπει να γίνει δεκτό, όπως και, κατά συνέπεια, ο τέταρτος λόγος αναιρέσεως στο σύνολό του.
Επί του πέμπτου λόγου αναιρέσεως
Η επιχειρηματολογία των διαδίκων
129    Με τον πέμπτο λόγο αναιρέσεως, η DLH αιτιάται το Γενικό Δικαστήριο ότι υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας, στις σκέψεις 467 έως 480 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η Επιτροπή είχε υποπέσει σε πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως καθόσον είχε αποκλείσει από το πρώτο στάδιο της διαδικασίας μεταβίβασης χρονοθυρίδων ορισμένους ανταγωνιστές που διέθεταν ήδη βάση στους αερολιμένες της Φρανκφούρτης και του Μονάχου.
130    Συναφώς, η DLH υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο, μολονότι δέχθηκε ότι η Επιτροπή διέθετε ευρεία διακριτική ευχέρεια προκειμένου να εκτιμήσει την επάρκεια των αναληφθεισών δεσμεύσεων, εντούτοις αγνόησε τη νομολογία του που απορρέει από την απόφαση της 13ης Μαΐου 2015, Niki Luftfahrt κατά Επιτροπής (T‑162/10, EU:T:2015:283, σκέψη 295), κατά την οποία το γεγονός ότι άλλες δεσμεύσεις θα μπορούσαν επίσης να γίνουν δεκτές, ή ακόμη και ότι θα ήταν ευνοϊκότερες για τον ανταγωνισμό, δεν μπορεί να οδηγήσει στην ακύρωση της απόφασης της Επιτροπής, εφόσον η Επιτροπή μπορούσε ευλόγως να συμπεράνει ότι οι δεσμεύσεις που είχαν περιληφθεί στην απόφασή της ήταν ικανές να άρουν τις σοβαρές αμφιβολίες. Κατά τον τρόπο αυτόν, το Γενικό Δικαστήριο, απορρίπτοντας μια δέσμευση με το σκεπτικό ότι μια διαφορετική δέσμευση θα ήταν, κατά την κρίση του, ευνοϊκότερη για τον ανταγωνισμό, σφετερίσθηκε τη διακριτική ευχέρεια της Επιτροπής, υποκαθιστώντας την εκτίμηση της Επιτροπής με τη δική του εκτίμηση.
131    Η DLH εκθέτει ότι, όπως επισήμανε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 421 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, τα δυνητικά αποτελέσματα των κρατικών ενισχύσεων είναι λιγότερο άμεσα από εκείνα των συγκεντρώσεων, στο μέτρο που ο δικαιούχος δεν αποκτά ανταγωνιστή με συνέπεια να απαλλάσσεται από ανταγωνιστική πίεση, αλλά μπορεί να χρησιμοποιήσει τους πρόσθετους δημόσιους πόρους τους οποίους διαθέτει προκειμένου να διατηρήσει ή να ενισχύσει τη θέση του στην αγορά. Βάσει του προσωρινού πλαισίου, ήταν απαραίτητη η ανάληψη δεσμεύσεων για την αντιμετώπιση του κινδύνου αυτού στους αερολιμένες στους οποίους η DLH κατείχε ΣΙΑ.
132    Αντιθέτως προς όσα διαπίστωσε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 472 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, η Επιτροπή επισήμανε ρητώς, στις αιτιολογικές σκέψεις 226 και 227 της επίμαχης απόφασης, ότι ο περιορισμός της διαδικασίας μεταβίβασης χρονοθυρίδων μόνο στους νεοεισερχομένους στην αγορά έχει ευεργετικό αποτέλεσμα διότι με τον τρόπο αυτό καθίσταται δυνατός ο διαρθρωτικός ανταγωνισμός με τον όμιλο Lufthansa. Κατά την DLH, η Επιτροπή έλαβε ιδίως υπόψη τα προβλήματα από πλευράς ανταγωνισμού που συνδέονται με την ενίσχυση ανακεφαλαιοποίησης βασιζόμενη στην προηγούμενη πείρα της από υποθέσεις συγκεντρώσεων και συμπράξεων στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών, προκειμένου να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η δέσμευση του ομίλου Lufthansa να μεταβιβάσει μέρος των δραστηριοτήτων του, προκειμένου να παράσχει στους ανταγωνιστές του τη δυνατότητα να εγκατασταθούν, συνιστούσε το πλέον αποτελεσματικό μέτρο για την αποτροπή οποιασδήποτε αδικαιολόγητης στρέβλωσης του ανταγωνισμού.
133    Πλην όμως ο συλλογισμός του Γενικού Δικαστηρίου, στις σκέψεις 472 έως 477 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, αγνοεί πλήρως το γεγονός ότι η Επιτροπή, όταν πρέπει να επιλέξει μεταξύ δύο διαφορετικών διαρθρωτικών σχημάτων δέσμευσης, διαθέτει ευρεία διακριτική ευχέρεια προκειμένου να εφαρμόσει δεσμεύσεις μικρότερης έκτασης, στο μέτρο που μπορεί ευλόγως να δεχθεί ότι οι προτεινόμενες δεσμεύσεις αρκούν για την αντιμετώπιση των κινδύνων που προκαλεί εν προκειμένω η ΣΙΑ την οποία διαθέτει η DLH στους αερολιμένες της Φρανκφούρτης και του Μονάχου.
134    Ομοίως, αναλύοντας, στις σκέψεις 473 έως 476 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, τη δομή της αγοράς στους αερολιμένες της Φρανκφούρτης και του Μονάχου και παραπέμποντας σε άλλη δομή η οποία δεν απέκλειε τους υφιστάμενους ανταγωνιστές από τη διαδικασία μεταβίβασης χρονοθυρίδων, το Γενικό Δικαστήριο υποκατέστησε, κατά την DLH, με τη δική του εκτίμηση την εκτίμηση της Επιτροπής, παρά το γεγονός ότι επρόκειτο, και στην περίπτωση αυτή, για μια σύνθετη οικονομική ανάλυση.
135    Επιπλέον, κατά την DLH, το Γενικό Δικαστήριο, δεδομένων των όσων έκρινε, κατ’ ουσίαν, στις σκέψεις 452 και 463 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, υπέπεσε σε αντιφάσεις ως προς την αιτιολογία του κρίνοντας, στις σκέψεις 473 έως 476 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι οι αερομεταφορείς οι οποίοι διαθέτουν βάση σε αερολιμένα ευρίσκονται σε καλύτερη θέση για τη διατήρηση της αποτελεσματικότητας του ανταγωνισμού.
136    Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και η Επιτροπή συντάσσονται, κατ’ ουσίαν, με την επιχειρηματολογία που προβάλλει η DLH στο πλαίσιο του πέμπτου λόγου αναιρέσεως και φρονούν ότι ο λόγος αυτός πρέπει να γίνει δεκτός.
137    Η Ryanair και η Condor αντικρούουν την ως άνω επιχειρηματολογία και υποστηρίζουν ότι ο πέμπτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί. Ζητούν δε, κατ’ ουσίαν, να επιβεβαιωθεί το σκεπτικό της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης κατά του οποίου βάλλει ο ως άνω λόγος αναιρέσεως, ιδίως καθόσον, κατά τη γνώμη τους, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπερέβη τα όρια του δικαστικού ελέγχου που οφείλει να ασκήσει.
Η εκτίμηση του Δικαστηρίου
138    Κατ’ αρχάς, υπενθυμίζεται ότι, κατά το σημείο 72 του προσωρινού πλαισίου, εάν ο δικαιούχος μέτρου ανακεφαλαιοποίησης διαθέτει ΣΙΑ σε ορισμένη αγορά, το κράτος μέλος πρέπει να προτείνει πρόσθετα μέτρα για τη διατήρηση της αποτελεσματικότητας του ανταγωνισμού στην εν λόγω αγορά. Συναφώς, από τις αιτιολογικές σκέψεις 71 και 72 της επίμαχης απόφασης προκύπτει ότι η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας δεσμεύθηκε να επιβάλει στον δικαιούχο του επίμαχου μέτρου ανακεφαλαιοποίησης την υποχρέωση να μεταβιβάσει, ως προς τους αερολιμένες της Φρανκφούρτης και του Μονάχου, ορισμένο αριθμό χρονοθυρίδων σε καθημερινή βάση και ορισμένο αριθμό πρόσθετων στοιχείων ενεργητικού. Στο πλαίσιο αυτό, προβλεπόταν ότι εάν, μετά την πάροδο τριών περιόδων, οι μεταβιβαζόμενες χρονοθυρίδες δεν είχαν αποκτηθεί από νεοεισερχόμενο, αυτές θα ετίθεντο στη διάθεση των λοιπών ανταγωνιστών αερομεταφορέων οι οποίοι είχαν ήδη βάση στους εν λόγω αερολιμένες.
139    Στη σκέψη 479 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η Επιτροπή δεν είχε εξετάσει όλα τα κρίσιμα στοιχεία σχετικά με τις δεσμεύσεις της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας που αποσκοπούσαν στη διατήρηση της αποτελεσματικότητας του ανταγωνισμού στην οικεία αγορά, αξιολογώντας τα σε συνάρτηση με τη διάρθρωση και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των σχετικών αγορών. Ειδικότερα, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στις σκέψεις 472 έως 478 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η Επιτροπή όφειλε να εξετάσει αν η προτίμηση υπέρ των νεοεισερχομένων και ο αποκλεισμός των ήδη υφιστάμενων ανταγωνιστών κατά το πρώτο στάδιο της διαδικασίας χορήγησης των χρονοθυρίδων είχαν χαρακτήρα πρόσφορο και αναγκαίο για τη διατήρηση της αποτελεσματικότητας του ανταγωνισμού.
140    Προς στήριξη του συμπεράσματος αυτού, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ιδίως, στις σκέψεις 474 έως 477 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι άλλα μέτρα που συνίσταντο ιδίως στη μεταβίβαση, υπό όρους διαφορετικούς από τους προβλεπόμενους στις δεσμεύσεις της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, των επίμαχων χρονοθυρίδων στους ήδη εγκατεστημένους ανταγωνιστές θα μπορούσαν να διαφυλάξουν καλύτερα την αποτελεσματικότητα του ανταγωνισμού.
141    Συναφώς, υπογραμμίζεται ότι από τη νομολογία του Δικαστηρίου που υπενθυμίζεται στις σκέψεις 56 έως 64 της παρούσας απόφασης προκύπτει ότι η Επιτροπή διαθέτει ευρεία διακριτική ευχέρεια προκειμένου να κρίνει αν τα πρόσθετα μέτρα που προτείνονται από τα κράτη μέλη πληρούν τις απαιτήσεις του σημείου 72 του προσωρινού πλαισίου.
142    Επιπλέον, λαμβανομένων υπόψη τόσο αυτού καθαυτού του γράμματος του εν λόγω σημείου 72 όσο και των αρχών που διέπουν την πειθαρχία των κρατικών ενισχύσεων, η Επιτροπή, στο πλαίσιο της εκτιμήσεώς της, δεν καλείται να εξακριβώσει αν τα προτεινόμενα πρόσθετα μέτρα αποτελούν τα πλέον αποτελεσματικά μέτρα που μπορούν να ληφθούν για την προαγωγή του ανταγωνισμού στις σχετικές αγορές, αλλά μόνον αν τα μέτρα αυτά επαρκούν για τη διατήρηση της αποτελεσματικότητας του ανταγωνισμού στις αγορές αυτές.
143    Ως εκ τούτου, ορθώς υποστηρίζει η DLH ότι το γεγονός ότι μέτρα διαφορετικά από εκείνα που μνημονεύονται στην επίμαχη απόφαση θα μπορούσαν να προαγάγουν υψηλότερο επίπεδο ανταγωνισμού στις σχετικές αγορές, εν πάση περιπτώσει, δεν ήταν ικανό να καταστήσει παράνομη την εν λόγω απόφαση.
144    Κατά συνέπεια, το Γενικό Δικαστήριο κακώς δέχθηκε ότι η επίμαχη απόφαση έπασχε από πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως, στηριζόμενο στο γεγονός ότι η Επιτροπή δεν είχε εξετάσει τα πιθανά θετικά αποτελέσματα μιας διαδικασίας μεταβίβασης χρονοθυρίδων η οποία δεν θα απέκλειε τους υφιστάμενους ανταγωνιστές, ενώ ένας τέτοιος μηχανισμός θα είχε ευνοήσει την ενίσχυση του ανταγωνισμού, χωρίς το Γενικό Δικαστήριο να έχει προβεί στη διαπίστωση, εντός των ορίων του ελέγχου που οφείλει να διενεργήσει, ότι οι δεσμεύσεις που μνημονεύονταν στην επίμαχη απόφαση δεν επαρκούσαν για τη διατήρηση της αποτελεσματικότητας του ανταγωνισμού στις σχετικές αγορές.
145    Επομένως, ο πέμπτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να γίνει δεκτός.
Επί του έκτου λόγου αναιρέσεως
Η επιχειρηματολογία των διαδίκων
146    Με τον έκτο λόγο αναιρέσεως, η DLH αιτιάται το Γενικό Δικαστήριο ότι υπέπεσε, ιδίως στη σκέψη 501 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας ότι η Επιτροπή είχε παραβεί την υποχρέωση αιτιολόγησης όσον αφορά τη διαπίστωσή της ότι η μεταβίβαση των χρονοθυρίδων έπρεπε να πραγματοποιηθεί έναντι τιμήματος και ότι τούτο δεν έθιγε την αποτελεσματικότητα των δεσμεύσεων σχετικά με τις εν λόγω χρονοθυρίδες.
147    Η DLH υπενθυμίζει ότι από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι απόφαση όπως η επίμαχη, η οποία λαμβάνεται εντός σύντομης προθεσμίας, πρέπει να περιέχει μόνον τους λόγους για τους οποίους η Επιτροπή φρονεί ότι το μέτρο το οποίο εξετάζει δεν δημιουργεί σοβαρές δυσχέρειες και ότι αρκεί η Επιτροπή να εκθέσει τα πραγματικά περιστατικά καθώς και τις νομικές εκτιμήσεις που έχουν ουσιώδη σημασία για την όλη οικονομία της οικείας απόφασης. Το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε επομένως σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας ότι η Επιτροπή είχε παραβεί την υποχρέωση αιτιολόγησης την οποίαν υπέχει.
148    Η DLH υποστηρίζει επιπλέον ότι η επίμαχη απόφαση ήταν επαρκώς αιτιολογημένη, με βάση τη σχετική νομολογία του Δικαστηρίου, καθόσον, αφενός, δεδομένου του αριθμού των επιχειρημάτων που προβλήθηκαν ως προς κάθε στοιχείο των δεσμεύσεων σχετικά με τις χρονοθυρίδες, τα οποία εξετάστηκαν από το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 413 έως 493 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, είναι πρόδηλον ότι οι προσφεύγουσες πρωτοδίκως ήταν σε θέση να αμφισβητήσουν το βάσιμο της επίμαχης απόφασης. Αφετέρου, η επιμέρους δομή της κάθε μεταβίβασης χρονοθυρίδων είναι διαφορετική και προϋποθέτει αξιολογήσεις όλως τεχνικού χαρακτήρα για τις οποίες δεν απαιτείται κατά συνέπεια ιδιαίτερη πρόσθετη αιτιολόγηση.
149    Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και η Επιτροπή συντάσσονται, κατ’ ουσίαν, με την επιχειρηματολογία που προβάλλει η DLH στο πλαίσιο του έκτου λόγου αναιρέσεως και φρονούν ότι ο λόγος αυτός πρέπει να γίνει δεκτός.
150    Η Ryanair και η Condor αντικρούουν την ως άνω επιχειρηματολογία και υποστηρίζουν ότι ο έκτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί. Ζητούν, κατ’ ουσίαν, να επιβεβαιωθεί το σκεπτικό της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης κατά του οποίου βάλλει ο ως άνω λόγος αναιρέσεως, ιδίως καθόσον, κατά τη γνώμη τους, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπερέβη τα όρια του δικαστικού ελέγχου που οφείλει να ασκήσει.
Η εκτίμηση του Δικαστηρίου
151    Υπενθυμίζεται ότι, κατά πάγια νομολογία, η επιβαλλόμενη από το άρθρο 296, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ αιτιολογία πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στη φύση της επίμαχης πράξης και να εκθέτει με σαφήνεια και χωρίς αμφισημία τη συλλογιστική του θεσμικού οργάνου που εξέδωσε την πράξη, ώστε να παρέχεται η δυνατότητα στους μεν ενδιαφερομένους να γνωρίζουν τους λόγους για τους οποίους ελήφθη το μέτρο, στο δε αρμόδιο δικαιοδοτικό όργανο να ασκήσει τον έλεγχό του. Η υποχρέωση αιτιολόγησης πρέπει να εκτιμάται με γνώμονα τις περιστάσεις της συγκεκριμένης υπόθεσης, ιδίως δε το περιεχόμενο της πράξης, τη φύση των παρατιθέμενων στοιχείων της αιτιολογίας και το συμφέρον που έχουν ενδεχομένως για παροχή διευκρινίσεων οι αποδέκτες της πράξης ή άλλα πρόσωπα τα οποία η πράξη αφορά άμεσα και ατομικά. Δεν απαιτείται να προσδιορίζονται στην αιτιολογία όλα τα πραγματικά και νομικά στοιχεία τα οποία ασκούν επιρροή, καθόσον το ζήτημα αν η αιτιολογία μιας πράξης ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του άρθρου 296, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ πρέπει να εξετάζεται με γνώμονα όχι μόνον το γράμμα της, αλλά και το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται, καθώς και το σύνολο των νομικών κανόνων που διέπουν τον σχετικό τομέα (απόφαση της 23ης Ιανουαρίου 2025, Neos κατά Ryanair και Επιτροπής, C‑490/23 P, EU:C:2025:32, σκέψη 34 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
152    Σε περίπτωση, ειδικότερα, όπως εν προκειμένω, απόφασης περί μη προβολής αντιρρήσεων όσον αφορά μέτρο ενίσχυσης, εκδοθείσας κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 108, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ, το Δικαστήριο έχει αποφανθεί ότι μια τέτοια απόφαση, που λαμβάνεται εντός σύντομης προθεσμίας, πρέπει να περιέχει μόνον τους λόγους για τους οποίους η Επιτροπή κρίνει ότι δεν αντιμετωπίζει σοβαρές δυσχέρειες κατά την εκτίμηση της συμβατότητας της οικείας ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά, καθώς και ότι ακόμη και μια συνοπτική αιτιολογία της απόφασης αυτής πρέπει να θεωρείται επαρκής ώστε να πληρούται η προβλεπόμενη από το άρθρο 296, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ απαίτηση αιτιολόγησης, εφόσον προκύπτουν από αυτή με σαφήνεια και χωρίς αμφισημία οι λόγοι για τους οποίους η Επιτροπή έκρινε ότι δεν αντιμετώπισε τέτοιες δυσχέρειες, αφού το ζήτημα του βασίμου της αιτιολογίας είναι διαφορετικό από την προαναφερθείσα απαίτηση (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 23ης Ιανουαρίου 2025, Neos κατά Ryanair και Επιτροπής, C‑490/23 P, EU:C:2025:32, σκέψη 35 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
153    Υπό το πρίσμα των ως άνω κριτηρίων πρέπει να εξεταστεί αν το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας ότι η επίμαχη απόφαση ενείχε παράβαση της υποχρέωσης αιτιολόγησης την οποίαν υπέχει η Επιτροπή από το άρθρο 296, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ.
154    Εν προκειμένω, στις σκέψεις 498 έως 502 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η Επιτροπή όφειλε να εκθέσει λεπτομερώς, με την επίμαχη απόφαση, τους λόγους για τους οποίους έκρινε ότι η μεταβίβαση των επίμαχων χρονοθυρίδων έπρεπε να πραγματοποιηθεί έναντι τιμήματος και όχι δωρεάν, δεδομένου ότι η επιλογή της μεταβίβασης εξ επαχθούς αιτίας θα μπορούσε να έχει ως συνέπεια τη μείωση της ελκυστικότητας των προσφερόμενων χρονοθυρίδων και, κατ’ επέκταση, τη μείωση της αποτελεσματικότητας των σχετικών δεσμεύσεων.
155    Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο, επικρίνοντας, στη σκέψη 501 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, την Επιτροπή για το ότι δεν ανέφερε, στην επίμαχη απόφαση, τους λόγους για τους οποίους δεν είχε προτιμηθεί η δωρεάν μεταβίβαση των επίμαχων χρονοθυρίδων έναντι της μεταβίβασής τους εξ επαχθούς αιτίας, απαίτησε από την Επιτροπή να τεκμηριώσει όχι μόνον, κατά τρόπο καταφατικό, την ορθότητα της επιλογής της εξ επαχθούς αιτίας μεταβίβασης των χρονοθυρίδων, την οποίαν ενέκρινε η επίμαχη απόφαση, αλλά και, κατά τρόπο αποφατικό, την ακαταλληλότητα της αντίθετης επιλογής, δηλαδή της δωρεάν μεταβίβασης.
156    Δεδομένου όμως ότι, όπως προκύπτει από τη σκέψη 142 της παρούσας απόφασης, η Επιτροπή οφείλει, βάσει του προσωρινού πλαισίου, να εξακριβώσει μόνον αν τα προτεινόμενα πρόσθετα μέτρα επαρκούν για τη διατήρηση της αποτελεσματικότητας του ανταγωνισμού στις σχετικές αγορές, δεν μπορεί να αναμένεται από αυτήν, δυνάμει της υποχρέωσης αιτιολόγησης που υπέχει, να εξετάζει μήπως άλλα μέτρα είναι ικανά να ευνοήσουν περισσότερο τον ανταγωνισμό στις αγορές αυτές και να εκθέτει τους λόγους για τους οποίους δεν απαίτησε την εφαρμογή των άλλων αυτών μέτρων.
157    Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας, στη σκέψη 501 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η Επιτροπή είχε παραβεί την υποχρέωση αιτιολόγησης την οποίαν υπέχει, καθόσον δεν είχε εξηγήσει τους λόγους για τους οποίους η μεταβίβαση των επίμαχων χρονοθυρίδων έπρεπε να πραγματοποιηθεί έναντι τιμήματος και όχι δωρεάν.
158    Επομένως, ο έκτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να γίνει δεκτός.
Συμπέρασμα
159    Όπως ορθώς έκρινε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 505 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, η οποία δεν αποτέλεσε αντικείμενο αμφισβήτησης στο πλαίσιο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, καθένα από τα διαπιστωθέντα από το ίδιο σφάλματα της επίμαχης απόφασης, όπως τα σφάλματα αυτά υπενθυμίστηκαν στη σκέψη 504 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ήταν αφ’ εαυτού ικανό να στηρίξει την ακύρωση της επίμαχης απόφασης. Επομένως, η αναίρεση της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης θα εδικαιολογείτο μόνον αν αποδεικνυόταν ότι κακώς το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε το καθένα από τα σφάλματα αυτά. Συνακόλουθα, η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως μπορεί να γίνει δεκτή και η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση να αναιρεθεί μόνο σε περίπτωση που όλοι οι λόγοι αναιρέσεως είναι βάσιμοι.
160    Λαμβανομένων όμως υπόψη όλων των ανωτέρω, ο πρώτος, ο δεύτερος, ο τέταρτος, ο πέμπτος και ο έκτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να γίνουν δεκτοί, ενώ ο τρίτος λόγος αναιρέσεως πρέπει αντιθέτως να απορριφθεί. Συνεπώς, η αίτηση αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της.
Επί των δικαστικών εξόδων
161    Κατά το άρθρο 184, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, όταν η αίτηση αναιρέσεως απορρίπτεται ως αβάσιμη, το Δικαστήριο αποφαίνεται επί των δικαστικών εξόδων.
162    Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, το οποίο εφαρμόζεται στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει του άρθρου 184, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου.
163    Δεδομένου ότι η Ryanair και η Condor ζήτησαν την καταδίκη της DLH στα δικαστικά έξοδα και η τελευταία ηττήθηκε, αυτή πρέπει να φέρει, πέραν των δικαστικών εξόδων της, και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Ryanair και η Condor.
164    Επιπλέον, δεδομένου ότι η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και η Επιτροπή ηττήθηκαν, αλλά η Ryanair και η Condor δεν ζήτησαν την καταδίκη τους στα δικαστικά έξοδα, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και η Επιτροπή πρέπει να φέρουν τα δικαστικά έξοδά τους.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τρίτο τμήμα) αποφασίζει:
1)      Απορρίπτει την αίτηση αναιρέσεως.
2)      Η Deutsche Lufthansa AG φέρει, πέραν των δικαστικών εξόδων της, και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Ryanair DAC και η Condor Flugdienst GmbH.
3)      Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φέρουν τα δικαστικά έξοδά τους.
(υπογραφές)
*      Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.