62024CJ0063
WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)
z dnia 30 kwietnia 2025 r. (
*1
)
Odesłanie prejudycjalne – Polityka azylowa – Status uchodźcy lub status osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej – Dyrektywa 2011/95/UE – Artykuł 12 ust. 2 lit. b) – Artykuł 18 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej – Wykluczenie z możliwości uzyskania statusu uchodźcy – Podstawy – Popełnienie poza państwem, które przyjęło daną osobę, poważnego przestępstwa o charakterze niepolitycznym, zanim osoba ta została przyjęta jako uchodźca – Znaczenie odbycia kary
W sprawie C‑63/24 [Galte] (
i
)
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (najwyższy sąd administracyjny Litwy) postanowieniem z dnia 24 stycznia 2024 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 26 stycznia 2024 r., w postępowaniu:
K.L.
przeciwko
Migracijos departamentas prie Lietuvos Respublikos vidaus reikalų ministerijos,
TRYBUNAŁ (trzecia izba),
w składzie: C. Lycourgos (sprawozdawca), prezes izby, S. Rodin, N. Piçarra, O. Spineanu-Matei i N. Fenger, sędziowie,
rzecznik generalny: L. Medina,
sekretarz: A. Calot Escobar,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
–
w imieniu rządu litewskiego – V. Kazlauskaitė-Švenčionienė i E. Kurelaitytė, w charakterze pełnomocników,
–
w imieniu rządu belgijskiego – M. Jacobs i M. Van Regemorter, w charakterze pełnomocników,
–
w imieniu rządu niemieckiego – J. Möller i R. Kanitz, w charakterze pełnomocników,
–
w imieniu rządu francuskiego – R. Bénard i O. Duprat-Mazaré, w charakterze pełnomocników,
–
w imieniu rządu niderlandzkiego – M.K. Bulterman i A. Hanje, w charakterze pełnomocników,
–
w imieniu Komisji Europejskiej – F. Blanc, M. Debieuvre i J. Jokubauskaitė, w charakterze pełnomocników,
podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznik generalnej, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
1
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 12 ust. 2 lit. b) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/95/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako beneficjentów ochrony międzynarodowej, jednolitego statusu uchodźców lub osób kwalifikujących się do otrzymania ochrony uzupełniającej oraz zakresu udzielanej ochrony (Dz.U. 2011, L 337, s. 9) w związku z art. 18 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”).
2
Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy K.L. a Migracijos departamentas prie Lietuvos Respublikos vidaus reikalų ministerijos (departamentem migracji przy ministerstwie spraw wewnętrznych Republiki Litewskiej) (zwanym dalej „departamentem migracji”) w przedmiocie odmowy nadania K.L. statusu uchodźcy.
Ramy prawne
Prawo międzynarodowe
3
Konwencja dotycząca statusu uchodźców, podpisana w Genewie w dniu 28 lipca 1951 r. [Recueil des traités des Nations unies, t. 189, s. 150, nr 2545 (1954)] weszła w życie w dniu 22 kwietnia 1954 r. Została ona uzupełniona i zmieniona Protokołem dotyczącym statusu uchodźców, sporządzonym w Nowym Jorku w dniu 31 stycznia 1967 r., który wszedł w życie w dniu 4 października 1967 r. (zwana dalej „konwencją genewską”).
4
Zgodnie z brzmieniem art. 1 sekcja F konwencji genewskiej:
„Postanowienia niniejszej konwencji nie mają zastosowania do osoby, w stosunku do której istnieją poważne podstawy, aby sądzić, że:
[…]
b) dokonała poważnej zbrodni o charakterze niepolitycznym poza państwem, które ją przyjęło, przed uznaniem jej za uchodźcę;
[…]”.
5
Artykuł 33 tej konwencji stanowi:
„1.   Żadne umawiające się państwo nie wydali lub nie zawróci w żaden sposób uchodźcy do granicy terytoriów, gdzie jego życiu lub wolności zagrażałoby niebezpieczeństwo ze względu na jego rasę, religię, obywatelstwo, przynależność do określonej grupy społecznej lub przekonania polityczne.
2.   Nie może powoływać się jednakże na dobrodziejstwo niniejszego postanowienia uchodźca, co do którego istnieją podstawy, aby uznać go za groźnego dla bezpieczeństwa państwa, w którym się on znajduje, lub który będąc skazanym prawomocnym wyrokiem za szczególnie poważne zbrodnie stanowi niebezpieczeństwo dla społeczeństwa tego państwa”.
Prawo Unii
6
Motyw 4 dyrektywy 2011/95 głosi:
„Konwencja genewska […] [stanowi] fundamen[t] międzynarodowych regulacji prawnych dotyczących ochrony uchodźców”.
7
Artykuł 12 ust. 2 tej dyrektywy stanowi:
„Obywatel państwa trzeciego lub bezpaństwowiec zostaje wykluczony z możliwości otrzymania statusu uchodźcy, jeżeli istnieją poważne podstawy, aby sądzić, że:
[…]
b) popełnił poza państwem, które go przyjęło, poważne przestępstwo o charakterze niepolitycznym, zanim został przyjęty jako uchodźca, czyli zanim wydano mu zezwolenie na pobyt na podstawie nadanego statusu uchodźcy; szczególnie okrutne czyny, nawet jeśli zostały popełnione z rzekomo politycznych pobudek, można zakwalifikować jako poważne zbrodnie o charakterze niepolitycznym;
[…]”.
8
Artykuł 21 ust. 1 dyrektywy 2011/95 stanowi:
„Państwa członkowskie, zgodnie ze swoimi zobowiązaniami międzynarodowymi, przestrzegają zasady non-refoulement”.
Prawo litewskie
9
Zgodnie z art. 86 ust. 1 Lietuvos Respublikos įstatymas dėl užsieniečių teisinės padėties Nr. IX‑2206 (ustawy Republiki Litewskiej nr IX‑2206 o statusie prawnym cudzoziemców) z dnia 29 kwietnia 2004 r. (Žin. 2004, nr 73‑2539), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym:
„Status uchodźcy nadaje się osobie ubiegającej się o azyl, która na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych przebywa poza granicami państwa, którego jest obywatelem, i nie może lub obawia się korzystać z ochrony tego państwa lub która nie posiadając obywatelstwa żadnego obcego państwa, przebywa poza granicami państwa miejsca zwykłego pobytu i z powodów określonych powyżej nie może lub obawia się tam powrócić, pod warunkiem że nie jest objęta podstawami wykluczenia określonymi w art. 88 ust. 1 i 2 niniejszej ustawy”.
10
Artykuł 88 ust. 2 pkt 3 tej ustawy stanowi:
„Osobie ubiegającej się o azyl, która spełnia kryteria określone w art. 86 ust. 1 niniejszej ustawy, nie nadaje się statusu uchodźcy, jeżeli istnieją poważne podstawy, aby sądzić, że przed wjazdem do Republiki Litewskiej popełniła ona poważne przestępstwo o charakterze niepolitycznym (szczególnie okrutne czyny, nawet jeśli zostały popełnione z rzekomo politycznych pobudek, można zakwalifikować jako poważne przestępstwa o charakterze niepolitycznym) lub została uznana za winną czynów sprzecznych z celami i zasadami Organizacji Narodów Zjednoczonych, lub podżegała do popełnienia takich przestępstw lub czynów, lub w inny sposób uczestniczyła w ich popełnieniu”.
Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne
11
W dniu 17 lutego 2022 r., po nielegalnym przekroczeniu granicy między Białorusią a Litwą, K.L., obywatel państwa trzeciego, złożył na Litwie wniosek o udzielenie azylu i zezwolenia na pobyt czasowy w tym państwie członkowskim. Oświadczył, że został trzykrotnie niesłusznie skazany przez władze państwa pochodzenia, przy czym rzeczywistym powodem tych wyroków skazujących była jego działalność opozycyjna. K.L. opuścił swój kraj pochodzenia, ponieważ dowiedział się, że funkcjonariusze organów ścigania tego państwa rozpoczęli przesłuchania pewnych osób, co zinterpretował jako przygotowanie do wszczęcia nowego postępowania karnego wobec niego za rozpowszechnianie informacji o charakterze politycznym i za organizację wieców.
12
Departament migracji uznał, że K.L. kwalifikuje się do otrzymania statusu uchodźcy na Litwie. Według tego departamentu publiczna krytyka władz państwa pochodzenia przez zainteresowanego może bowiem stanowić powód prześladowania go. Jego zdaniem istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że K.L. zostałby zatrzymany w tym państwie, po czym wszczęto by wobec niego postępowanie karne w związku z publikacją tego rodzaju treści w mediach społecznościowych.
13
Niemniej jednak, biorąc pod uwagę postępowania karne, jakie w przeszłości były prowadzone wobec K.L., oraz wymiar orzeczonych wobec niego kar, wspomniany departament uznał, że K.L. dopuścił się czynów, które należy zakwalifikować jako „poważne przestępstwo o charakterze niepolitycznym” w rozumieniu art. 88 ust. 2 pkt 3 ustawy Republiki Litewskiej nr IX-2206 o statusie prawnym cudzoziemców, w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym.
14
W związku z tym decyzją z dnia 16 stycznia 2023 r. departament migracji oddalił wniosek K.L. o udzielenie ochrony międzynarodowej. Departament ten wydał jednak K.L. zezwolenie na pobyt czasowy ze względu na zakaz wydalenia go do państwa pochodzenia, w którym może być prześladowany ze względu na swoje poglądy polityczne.
15
Wyrokiem z dnia 30 marca 2023 r. Vilniaus apygardos administracinis teismas (regionalny sąd administracyjny w Wilnie, Litwa) oddalił skargę K.L. na tę decyzję. K.L. zaskarżył ten wyrok do Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (najwyższego sądu administracyjnego Litwy), który jest sądem odsyłającym w niniejszej sprawie.
16
K.L. podnosi przed tym sądem, że odbył już karę, na którą został skazany w związku z popełnieniem przestępstwa, z powodu którego departament migracji odmówił nadania mu statusu uchodźcy. Opierając się na publikacjach Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw Uchodźców (UNHCR), twierdzi on wobec tego, że klauzula wykluczenia z możliwości uzyskania statusu uchodźcy zawarta w art. 12 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2011/95 nie ma do niego zastosowania.
17
Departament migracji, uznając, że ani dyrektywa 2011/95, ani ustawodawstwo litewskie w żaden sposób nie definiują pojęcia „poważnego przestępstwa o charakterze niepolitycznym”, oparł się natomiast, po pierwsze, na dokumencie Europejskiego Urzędu Wsparcia w dziedzinie Azylu (EASO) z października 2021 r., zatytułowanym „Poradnik praktyczny EASO dotyczący wykluczenia za poważne przestępstwo (o charakterze niepolitycznym)”, na podstawie którego zakwalifikował jedno z przestępstw popełnionych przez zainteresowanego jako „poważne przestępstwo o charakterze niepolitycznym”, a po drugie, na s. 35 dokumentu EASO ze stycznia 2017 r., zatytułowanego „Praktyczny przewodnik: Wykluczenie”, na podstawie którego stwierdził, że w przypadku gdy osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej odbyła już orzeczoną wobec niej karę, właściwy organ dysponuje uprawnieniami dyskrecjonalnymi w odniesieniu do stosowania art. 12 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2011/95.
18
Zdaniem sądu odsyłającego wpływ takiej okoliczności nie został dotychczas wyjaśniony ani w wyrokach Trybunału z dnia 9 listopada 2010 r., B i D (C‑57/09 i C‑101/09, EU:C:2010:661), i z dnia 13 września 2018 r., Ahmed (C‑369/17, EU:C:2018:713), w których doprecyzowano zakres art. 12 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2011/95, ani też w dokumentach EASO. Dokument ze stycznia 2016 r., zatytułowany „Wykluczenie: art. 12 i 17 dyrektywy w sprawie kwalifikowania (2011/95/UE)”, milczy w tej kwestii, zaś dokument z października 2021 r., zatytułowany „Poradnik praktyczny EASO dotyczący wykluczenia za poważne przestępstwo (o charakterze niepolitycznym)”, nie zawiera wyczerpującego wykazu kryteriów pozwalających na identyfikację poważnego przestępstwa.
19
Ponadto, uznawszy, że wykonanie orzeczonej kary z definicji nie jest związane z wagą czynu popełnionego przez osobę ubiegającą się o udzielenie ochrony międzynarodowej lub z indywidualną odpowiedzialnością takiej osoby, sąd ten zastanawia się nad wpływem tej okoliczności na możliwość zastosowania art. 12 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2011/95 w świetle pkt 157 dokumentu UNHCR HCR/1P/4/FRE/REV.4 z lutego 2019 r., zatytułowanego „Podręcznik dotyczący procedur i kryteriów mających zastosowanie do nadawania statusu uchodźcy oraz wytycznych w sprawie udzielania ochrony międzynarodowej w świetle konwencji z 1951 r. i protokołu z 1967 r. dotyczących statusu uchodźców”, a także s. 35 dokumentu EASO ze stycznia 2017 r., zatytułowanego „Praktyczny przewodnik: Wykluczenie”, z którego jego zdaniem wynika, że okoliczność, iż osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej odbyła już orzeczoną wobec niej karę, została ułaskawiona bądź skorzystała z amnestii, może mieć znaczenie dla celów stosowania tego przepisu.
20
Sąd odsyłający przypomina ponadto, że zgodnie z art. 18 Karty gwarantuje się prawo do azylu z poszanowaniem zasad konwencji genewskiej oraz zgodnie z Traktatem o Unii Europejskiej i Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. W pkt 50 wyroku z dnia 2 maja 2018 r., K. i H.F. (Prawo pobytu i zarzuty dotyczące zbrodni wojennych) (C‑331/16 i C‑366/16, EU:C:2018:296), Trybunał orzekł, że podstawy wykluczenia z możliwości uzyskania statusu uchodźcy przewidziane w art. 1 sekcja F konwencji genewskiej i w art. 12 ust. 2 dyrektywy 2011/95 zostały ustanowione w celu wykluczenia możliwości nadania tego statusu osobom uznanym za niegodne ochrony, jaka wiąże się z tym statusem.
21
Tymczasem zdaniem sądu odsyłającego obligatoryjne uwzględnienie, do celów art. 12 ust. 2 lit. b) tej dyrektywy, wykonania orzeczonej kary, ułaskawienia lub amnestii mogłoby naruszać taki cel. Mogłoby to najprawdopodobniej zepchnąć na drugi plan ocenę wagi przestępstwa lub indywidualnej odpowiedzialności osoby ubiegającej się o udzielenie azylu.
22
Niemniej jednak podstawy wykluczenia, jako wyjątki lub ograniczenia w stosowaniu norm humanitarnych, należy zdaniem tego sądu interpretować ze szczególną ostrożnością. W tym względzie pkt 18 dokumentu EC/47/SC/CRP.29 Komitetu Wykonawczego UNHCR z dnia 30 maja 1997 r. w sprawie klauzul wyłączających wspomina o konieczności zestawienia wagi popełnionego przestępstwa z poziomem prześladowań, na jakie zainteresowany może być narażony w państwie pochodzenia. Wspomniany sąd uważa, że taki wymóg jest spełniony, gdy – jak w niniejszej sprawie – zasada non-refoulement jest gwarantowana w odniesieniu do osoby ubiegającej się o udzielenie azylu nawet w przypadku odmowy udzielenia azylu.
23
W tych okolicznościach Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (najwyższy sąd administracyjny Litwy) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
„Czy art. 12 ust. 2 lit. b) dyrektywy [2011/95] w związku z art. 18 [Karty] należy interpretować w ten sposób, że przy ocenie, czy czyny popełnione przez osobę spełniającą poza tym kryteria uzyskania statusu uchodźcy są objęte podstawami wykluczenia z możliwości uzyskania statusu uchodźcy określonymi w art. 12 ust. 2 lit. b) dyrektywy [2011/95], istnieje obowiązek uwzględnienia kary już odbytej przez tę osobę, ułaskawienia lub amnestii udzielonej tej osobie, lub jakiejkolwiek innej okoliczności o podobnym charakterze?”.
W przedmiocie pytania prejudycjalnego
24
Na wstępie należy zauważyć, że z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, iż osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej, której dotyczy postępowanie główne, twierdzi, że odbyła już karę za przestępstwo, z powodu którego departament migracji odmówił nadania jej statusu uchodźcy. W świetle informacji przedstawionych przez sąd odsyłający wnioskodawca nie został ułaskawiony ani też nie został objęty amnestią.
25
W tych okolicznościach odpowiedź Trybunału na pytanie prejudycjalne nie jest zatem konieczna dla rozstrzygnięcia sprawy przed sądem krajowym.
26
Należy zatem uznać, że poprzez swoje pytanie sąd odsyłający dąży do ustalenia, czy art. 12 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2011/95 w związku z art. 18 Karty należy interpretować w ten sposób, że przy badaniu kwestii, czy czyny popełnione przez osobę ubiegającą się o udzielenie ochrony międzynarodowej, która poza tym spełnia kryteria uzyskania statusu uchodźcy, są objęte podstawą wykluczenia z możliwości uzyskania tego statusu przewidzianą w tym art. 12 ust. 2 lit. b), właściwe organy i, w stosownym przypadku, właściwe sądy danego państwa członkowskiego powinny uwzględnić okoliczność, że owa osoba odbyła już karę, na którą została skazana w związku z popełnionymi czynami.
27
Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 12 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2011/95 obywatel państwa trzeciego lub bezpaństwowiec zostaje wykluczony z możliwości uzyskania statusu uchodźcy, jeżeli istnieją poważne podstawy, aby sądzić, że popełnił, poza państwem, które go przyjęło, poważne przestępstwo o charakterze niepolitycznym, zanim został przyjęty jako uchodźca.
28
Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że zgodnie z wymogami zarówno jednolitego stosowania prawa Unii, jak i zasady równości przepisowi prawa Unii, który – tak jak ów art. 12 ust. 2 lit. b) – nie zawiera wyraźnego odesłania do prawa państw członkowskich dla określenia jego znaczenia i zakresu, należy zwykle nadać w całej Unii Europejskiej autonomiczną i jednolitą wykładnię [zob. podobnie wyrok z dnia 6 lipca 2023 r., Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Szczególnie poważne przestępstwo), C‑402/22, EU:C:2023:543, pkt 23 i przytoczone tam orzecznictwo].
29
W tym względzie, zważywszy, że ani art. 12 ust. 2 lit. b), ani żaden inny przepis dyrektywy 2011/95 nie definiują wyrażenia „szczególnie poważne przestępstwo”, wyrażenie to należy interpretować nie tylko zgodnie z jego zwykłym znaczeniem w języku potocznym, lecz także z uwzględnieniem kontekstu, w jakim jest używane, oraz celów regulacji, której część owo wyrażenie stanowi [zob. podobnie wyrok z dnia 6 lipca 2023 r., Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Szczególnie poważne przestępstwo), C‑402/22, EU:C:2023:543, pkt 24 i przytoczone tam orzecznictwo].
30
W pierwszej kolejności, zgodnie z brzmieniem tegoż art. 12 ust. 2 lit. b), celem wskazanej w nim podstawy wykluczenia jest ukaranie czynów popełnionych w przeszłości (zob. podobnie wyrok z dnia 9 listopada 2010 r., B i D, C‑57/09 i C‑101/09, EU:C:2010:661, pkt 103).
31
Jeśli chodzi o zwykłe znaczenie użytych sformułowań, o ile słowo „przestępstwo” odnosi się do okoliczności faktycznych, które zaistniały w przeszłości, a mianowicie w chwili popełnienia tego przestępstwa, o tyle słowo „poważne” dodaje element oceny, który z kolei może zmieniać się w czasie. W związku z tym nie można wykluczyć, że ocena wagi przestępstwa może być inna w momencie jego popełnienia i w momencie rozpatrywania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej.
32
W drugiej kolejności, w odniesieniu do wykładni kontekstowej, należy zauważyć, że zgodnie z art. 18 Karty prawo do azylu jest zagwarantowane z poszanowaniem w szczególności zasad konwencji genewskiej.
33
Zgodnie z motywem 4 dyrektywy 2011/95 konwencja genewska stanowi fundament międzynarodowych regulacji prawnych dotyczących ochrony uchodźców. Wynika z tego, że przepisy tej dyrektywy należy interpretować nie tylko w świetle jej ogólnej systematyki, lecz również z poszanowaniem tej konwencji [zob. podobnie wyrok z dnia 29 lutego 2024 r., Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl (Późniejsza konwersja religijna), C‑222/22, EU:C:2024:192, pkt 27 i przytoczone tam orzecznictwo].
34
W tym kontekście, w świetle roli powierzonej UNHCR przez konwencję genewską, wydane przez to biuro dokumenty mają szczególne znaczenie [wyrok z dnia 16 stycznia 2024 r., Intervyuirasht organ na DAB pri MS (Kobiety będące ofiarami przemocy domowej), C‑621/21, EU:C:2024:47, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo].
35
W odniesieniu do art. 1 sekcja F lit. b) tej konwencji, którego brzmienie jest analogiczne do brzmienia art. 12 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2011/95, pkt 157 dokumentu UNHCR HCR/1P/4/FRE/REV.4 z lutego 2019 r., zatytułowanego „Podręcznik dotyczący procedur i kryteriów mających zastosowanie do nadawania statusu uchodźcy oraz wytycznych w sprawie udzielania ochrony międzynarodowej w świetle konwencji z 1951 r. i protokołu z 1967 r. dotyczących statusu uchodźców”, stanowi, że „[o]koliczność, że skazany za popełnienie poważnego przestępstwa o charakterze niepolitycznym odbył już karę, został ułaskawiony bądź objęty amnestią, również należy wziąć pod uwagę”.
36
W trzeciej kolejności – celem podstaw wyłączenia z dyrektywy 2011/95 jest zachowanie wiarygodności przewidzianego w niej systemu ochrony z poszanowaniem konwencji genewskiej (zob. podobnie wyrok z dnia 9 listopada 2010 r., B i D, C‑57/09 i C‑101/09, EU:C:2010:661, pkt 115).
37
W tym względzie, po pierwsze, art. 12 ust. 2 lit. b) tej dyrektywy realizuje podwójny cel, a mianowicie wyklucza z możliwości nadania statusu uchodźcy osoby uznane za niegodne związanej z tym statusem ochrony oraz przeciwdziała sytuacji, w której dzięki posiadaniu tego statusu sprawcy niektórych poważnych przestępstw mogliby uniknąć odpowiedzialności karnej [zob. podobnie wyrok z dnia 2 maja 2018 r., K. i H.F. (Prawo pobytu i zarzuty dotyczące zbrodni wojennych), C‑331/16 i C‑366/16, EU:C:2018:296, pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo].
38
Tymczasem uwzględnienie okoliczności, że osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej odbyła już karę, na którą została skazana w związku z popełnionymi czynami, nie stoi w sprzeczności z tym podwójnym celem. Z jednej strony bowiem wykluczenie z możliwości uzyskania statusu uchodźcy osoby, która odbyła już karę wymierzoną jej za dane przestępstwo, nie może być uzasadnione celem polegającym na przeciwdziałaniu sytuacji, w której mogłaby ona uniknąć odpowiedzialności karnej za to przestępstwo. Z drugiej strony, jeśli chodzi o cel polegający na wykluczeniu z możliwości uzyskania statusu uchodźcy osób uznanych za niegodne związanej z tym statusem ochrony, dopuszczenie się przez daną osobę poważnych czynów w określonym momencie jej życia nie musi oznaczać, że osoba ta już na zawsze będzie niegodna do korzystania z ochrony międzynarodowej, bez uwzględnienia w szczególności jej ewentualnej rehabilitacji.
39
Po drugie, możliwość wykluczenia danej osoby z uzyskania statusu uchodźcy w oparciu o jedną z podstaw wymienionych w art. 12 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2011/95 jest związane z wagą popełnionych przez tę osobę czynów, która to waga powinna osiągnąć taki stopień, by osoba ta nie mogła słusznie ubiegać się o ochronę związaną ze statusem uchodźcy (zob. podobnie wyrok z dnia 9 listopada 2010 r., B i D, C‑57/09 i C‑101/09, EU:C:2010:661, pkt 108).
40
Tymczasem z utrwalonego orzecznictwa wynika, że właściwy organ danego państwa członkowskiego może powołać się na podstawę wykluczenia przewidzianą w art. 12 ust. 2 lit. b) tej dyrektywy dopiero po przeprowadzeniu – indywidualnie dla każdego przypadku – oceny konkretnych znanych mu okoliczności w celu ustalenia, czy istnieją poważne powody, aby uznać, że czyny popełnione przez zainteresowanego, spełniającego poza tym kryteria uzyskania żądanego statusu, są objęte zakresem tej podstawy wykluczenia, przy czym dokonanie oceny wagi rozpatrywanego czynu zabronionego wymaga przeprowadzenia pełnej analizy wszystkich okoliczności danego konkretnego przypadku [zob. podobnie wyrok z dnia 6 lipca 2023 r., Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Szczególnie poważne przestępstwo), C‑402/22, EU:C:2023:543, pkt 30 i przytoczone tam orzecznictwo].
41
W związku z tym decyzja o wykluczeniu danej osoby z możliwości uzyskania statusu uchodźcy nie może zostać podjęta w sposób automatyczny (zob. podobnie wyroki: z dnia 9 listopada 2010 r., B i D, C‑57/09 i C‑101/09, EU:C:2010:661, pkt 91, 93; a także z dnia 13 września 2018 r., Ahmed, C‑369/17, EU:C:2018:713, pkt 49).
42
W tych okolicznościach należy zwrócić uwagę, iż to, że Trybunał orzekł, iż wyłączenie statusu uchodźcy na podstawie art. 12 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2011/95 nie jest uzależnione ani od okoliczności, że dana osoba stanowi aktualnie zagrożenie dla przyjmującego państwa członkowskiego [zob. podobnie wyrok z dnia 2 maja 2018 r., K. i H.F. (Prawo pobytu i zarzuty dotyczące zbrodni wojennych), C‑331/16 i C‑366/16, EU:C:2018:296, pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo], ani od badania proporcjonalności wymagającego ponownej oceny wagi popełnionych czynów (zob. podobnie wyrok z dnia 9 listopada 2010 r., B i D, C‑57/09 i C‑101/09, EU:C:2010:661, pkt 109), nie stoi na przeszkodzie uwzględnieniu faktu, że zainteresowany odbył już orzeczoną wobec niego karę, w celu ustalenia, czy jest on objęty tą podstawą wykluczenia.
43
Z powyższych rozważań wynika, że okoliczność, iż osoba ubiegająca się o ochronę międzynarodową już odbyła już karę, stanowi czynnik, który właściwy organ zainteresowanego państwa członkowskiego musi uwzględnić przy ocenie wszystkich okoliczności konkretnego przypadku.
44
Niezależnie od powyższego należy jednak uściślić, że – jak wskazały w istocie rządy litewski, francuski i niderlandzki oraz Komisja Europejska w swoich uwagach na piśmie – sama ta okoliczność nie stoi na przeszkodzie stosowaniu art. 12 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2011/95.
45
Okoliczność, że osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej odbyła już karę, jest bowiem tylko jedną z okoliczności, które należy uwzględnić w celu ustalenia, czy dany wnioskodawca jest objęty podstawą wykluczenia określoną w tym przepisie. Aby ocenić wagę danego przestępstwa, właściwy organ będzie musiał wziąć pod uwagę między innymi rodzaj danego czynu, wymiar zagrożenia karą i karę orzeczoną, okres, jaki upłynął od chwili popełnienia przestępstwa, zachowanie danej osoby w tym okresie oraz wyrażoną ewentualnie skruchę.
46
Należy też przypomnieć, że wyłączenie danej osoby z możliwości uzyskania statusu uchodźcy na podstawie art. 12 ust. 2 dyrektywy 2011/95 nie powoduje konieczności zajęcia stanowiska w odrębnej kwestii, jaką jest ustalenie, czy osoba ta powinna być wydalona do kraju pochodzenia (zob. analogicznie wyrok z dnia 9 listopada 2010 r., B i D, C‑57/09 i C‑101/09, EU:C:2010:661, pkt 110).
47
W świetle wszystkich powyższych rozważań na zadane pytanie należy udzielić następującej odpowiedzi: art. 12 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2011/95 w związku z art. 18 Karty należy interpretować w ten sposób, że przy badaniu kwestii, czy czyny popełnione przez osobę ubiegającą się o udzielenie ochrony międzynarodowej, która poza tym spełnia kryteria uzyskania statusu uchodźcy, są objęte podstawą wykluczenia z możliwości uzyskania tego statusu przewidzianą w tym art. 12 ust. 2 lit. b), właściwe organy i, w stosownym przypadku, właściwe sądy danego państwa członkowskiego powinny uwzględnić okoliczność, że owa osoba odbyła już karę, na którą została skazana w związku z popełnionymi czynami, przy czym sama ta okoliczność nie stoi na przeszkodzie wykluczeniu tej osoby z możliwości uzyskania statusu uchodźcy na mocy tego przepisu.
W przedmiocie kosztów
48
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:
Artykuł 12 ust. 2 lit. b) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/95/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako beneficjentów ochrony międzynarodowej, jednolitego statusu uchodźców lub osób kwalifikujących się do otrzymania ochrony uzupełniającej oraz zakresu udzielanej ochrony w związku z art. 18 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej
należy interpretować w ten sposób, że:
przy badaniu kwestii, czy czyny popełnione przez osobę ubiegającą się o udzielenie ochrony międzynarodowej, która poza tym spełnia kryteria uzyskania statusu uchodźcy, są objęte podstawą wykluczenia z możliwości uzyskania tego statusu przewidzianą w tym art. 12 ust. 2 lit. b), właściwe organy i, w stosownym przypadku, właściwe sądy danego państwa członkowskiego powinny uwzględnić okoliczność, że owa osoba odbyła już karę, na którą została skazana w związku z popełnionymi czynami, przy czym sama ta okoliczność nie stoi na przeszkodzie wykluczeniu tej osoby z możliwości uzyskania statusu uchodźcy na mocy tego przepisu.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: litewski.
(
i
)	Niniejszej sprawie została nadana fikcyjna nazwa. Nie odpowiada ona rzeczywistej nazwie ani rzeczywistemu nazwisku żadnej ze stron postępowania.