62023CC0744
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKATA ĠENERALI
KOKOTT
ippreżentati fit-8 ta’ Mejju 2025 (
1
)
Kawża C‑744/23 (Zlakov) (
i
)
T.P.T.
vs
“Financial Bulgaria” EOOD
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mis-Sofiyski rayonen sad (il-Qorti Distrettwali ta’ Sofija, il-Bulgarija)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud – Direttiva 2006/112/KE – Tranżazzjonijiet taxxabbli – Nuqqas ta’ natura oneruża ta’ servizz minħabba l-inċertezza ta’ ħlasijiet ta’ kontinġenza – Konsulenza legali pro bono minn avukat irreġistrat bħala persuna taxxabbli għall-VAT – Onorarju minimu legali li, fil-każ ta’ suċċess, għandu jitħallas mill-parti li titlef”
I. Introduzzjoni
1.
Bħala prinċipju, id-dritt tal-VAT jintaxxa biss it-tranżazzjonijiet li għalihom persuna taxxabbli tipprovdi oġġett tal-konsum lil persuna oħra bi ħlas, permezz ta’ kunsinna ta’ oġġetti jew ta’ provvista ta’ servizzi. Il-provvista mingħajr ħlas lill-konsumaturi minn persuna taxxabbli ma hijiex, bħala prinċipju, taxxabbli. Madankollu, dan rari jkun il-każ, peress li, fil-ħajja ekonomika normali, impriża ma toffri xejn mingħajr ħlas. Huma iktar komuni l-ħlasijiet ta’ kontinġenza, li għalihom ir-remunerazzjoni għal servizz hija dovuta biss taħt ċerti kundizzjonijiet, jiġifieri li l-ammont tagħhom ikun għadu inċert fil-mument tal-provvista.
2.
Issa, kif għandha ssir l-evalwazzjoni, mill-perspettiva tal-VAT, meta avukat jipprovdi servizzi lill-klijent tiegħu mingħajr ħlas, iżda jirċievi madankollu, fil-każ ta’ suċċess, onorarju minimu previst mil-liġi mingħand il-parti li tkun tilfet? Meta terz iħallas (f’dan il-każ, ikollu jħallas) għas-servizz ipprovdut, dan is-servizz jista’ jitqies li huwa servizz mingħajr ħlas li ma huwiex taxxabbli?
3.
Għall-parti li tkun tilfet, din id-domanda tirrappreżenta 20 % tal-onorarji tal-avukat li għandhom jiġu rrimborsati, f’dan il-każ 80 lev Bulgaru (BGN) (
2
). Għall-avukat, huwa rilevanti jekk għandux iħallas lill-Istat Bulgaru 20/120 mill-onorarju minimu rċevut. Għall-Bulgarija, tqum il-kwistjoni dwar jekk id-dħul fiskali tagħha jiddependix prinċipalment fuq jekk, u sa liema
ammont huwa finalment irremunerat l-avukat jew ukoll minn min jew fuq liema bażi huwa rremunerat (abbażi ta’ kuntratt, mill-klijent tiegħu, jew, skont il-liġi mill-parti li tkun tilfet).
4.
F’dan ir-rigward, inċertezza kbira fil-prattika (
3
) rriżultat mill-motivazzjoni tas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża Baštová (
4
) tal‑2016 peress li, tal-inqas abbażi ta’ qari superfiċjali, hija bbażat ruħha biss fuq l-inċertezza tar-remunerazzjoni (“livell ta’ inċertezza”) sabiex tiġġustifika li premju fi flus tar-rebbieħ ta’ kompetizzjoni ma jikkostitwixxix ir-remunerazzjoni ta’ provvista ta’ servizzi. Jekk dan huwa inċert, ir-rabta bejn is-servizz mogħti u l-ħlas eventwalment irċevut tista’ titħassar. Din id-dikjarazzjoni kienet sostnuta b’riferiment għall-kawża Tolsma (
5
) li, madankollu, kienet tikkonċerna l-biċċa l-kbira tal-pagamenti għal raġunijiet altruwisti (b’mod partikolari, bħala simpatija).
5.
Il-Qorti tal-Ġustizzja issa għandha l-okkażjoni li tippreċiża l-kunsiderazzjonijiet, fil-fatt pjuttost vagi, li hija għamlet fis-sentenza Baštová. Fl-aħħar mill-aħħar, il-kwistjoni hawnhekk hija li tiġi deċiża waħda mill-kwistjonijiet fundamentali tad-dritt tal-VAT, jiġifieri l-kwistjoni tal-eżistenza ta’ provvista ta’ servizzi taxxabbli, mhux biss b’mod korrett, iżda wkoll abbażi tal-motivazzjoni korretta.
II. Il‑kuntest ġuridiku
A.
Id‑dritt tal‑Unjoni
6.
L-Artikolu 2(1)(ċ) tad-Direttiva 2006/112/KE dwar is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud (
6
) (iktar ’il quddiem id-“Direttiva dwar il-VAT”) jipprevedi:
“It-transazzjonijiet li ġejjin għandhom ikunu soġġetti għall-VAT:
(ċ)
il-provvista ta’ servizzi bi ħlas fit-territorju ta’ Stat Membru minn persuna taxxabbli li taġixxi bħala tali.”
7.
L-Artikolu 9(1) tad-Direttiva dwar il-VAT jipprevedi:
“‘Persuna taxxabbli’ għandha tfisser kull persuna li, b’mod indipendenti, twettaq fi kwalunkwe post kwalunkwe attività ekonomika, ikun x’ikun l-iskop jew ir-riżultati ta’ dik l-attività.
Kwalunkwe attività ta’ produtturi, kummerċjanti jew persuni li jagħtu servizzi, inklużi attivitajiet fil-minjieri u fl-agrikoltura u attivitajiet fil-professjonijiet, għandhom jitqiesu bħala ‘attività ekonomika’. L-isfruttament ta’ proprjetà tanġibbli jew intanġibbli għal skopijiet ta’ dħul minnha fuq bażi kontinwa għandha b’mod partikolari titqies bħala attività ekonomika.”
8.
L-Artikolu 26(1)(b) tad-Direttiva dwar il-VAT jikkonċerna l-provvista ta’ servizzi magħmula mingħajr ħlas u jipprovdi:
“1. Kull waħda minn dawn it-transazzjonijiet li ġejjin għandha titqies bħala provvista ta’ servizzi bi ħlas:
(b)
il-provvista ta’ servizzi magħmula mingħajr ħlas minn persuna taxxabbli għall-użu privat tagħha jew għall-persunal tagħha, jew b’mod iktar ġenerali, għal skopijiet barra dawk tan-negozju tagħha.”
9.
L-Artikolu 28 tad-Direttiva dwar il-VAT jirrigwarda tranżazzjonijiet li għalihom titħallas kummissjoni fil-provvista ta’ servizzi u huwa fformulat kif ġej:
“Fejn persuna taxxabbli li taġixxi f’isimha iżda għall-benefiċċju ta’ ħaddieħor tieħu parti fi provvista ta’ servizzi, hija għandha tiġi kkunsidrata li rċeviet u pprovdiet dawk is-servizzi hija stess.”
10.
L-Artikolu 73 tad-Direttiva dwar il-VAT jirregola l-ammont taxxabbli:
“Fir-rigward tal-provvista ta’ merkanzija jew servizzi, minbarra kif imsemmi fl-Artikoli 74 sa 77, l-ammont taxxabbli għandu jinkludi dak kollu li jikkostitwixxi korrispettiv miksub jew li għandu jinkiseb mill-fornitur, għall-provvista, mill-konsumatur jew parti terza, inklużi s-sussidji marbuta direttament mal-prezz tal-provvista.”
B.
Id‑dritt Bulgaru
11.
Permezz taż-Zakon za danak varhu dobavenata stoynost (il-Liġi dwar it-Taxxa fuq il-Valur Miżjud; iktar ’il quddiem iż-“ZDDS”), ir-Repubblika tal-Bulgarija adottat id-Direttiva dwar il-VAT.
12.
Minbarra dan, hemm ukoll il-Grazhdanski protsesualen kodeks (il-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili, iktar ’il quddiem il-“GPK”), li jinkludi diversi regoli dwar l-intaxxar tal-ispejjeż fil-kuntest tal-proċedura ġudizzjarja.
13.
L-Artikolu 78(1) tal-GPK jikkonċerna l-intaxxar tal-ispejjeż u huwa fformulat kif ġej:
“L-onorarji, l-ispejjeż tal-proċedura u l-onorarji tal-avukat imħallsa mir-rikorrent, jekk dan kellu avukat, għandhom jiġu sostnuti mill-konvenut fil-proporzjon li fih it-talba tkun intlaqgħet.”
14.
Iż-Zakon za advokaturata (il-Liġi li Tirregola l-Professjoni tal-Avukati, iktar ’il quddiem iż-“ZA”) tikkonċerna l-eżerċizzju tal-attività ta’ avukat:
15.
Artikoli 36(1) u (3) taż-ZA jipprovdu:
“(1)   L-avukat jew l-avukat tal-Unjoni Ewropea għandu dritt għar-remunerazzjoni tax-xogħol tiegħu.
(3)   Fl-assenza ta’ kuntratt, il-Kunsill tal-Avukatura għandu jistabbilixxi, fuq talba tal-avukat, tal-avukat tal-Unjoni Ewropea jew tal-klijent, onorarju skont ir-regolament tal-Kunsill Suprem tal-Avukatura.”
16.
L-Artikolu 38 taż-ZA jikkonċerna l-provvista ta’ servizzi ta’ avukati mingħajr ħlas u huwa fformulat kif ġej:
“(1)   L-avukat jew l-avukat mill-Unjoni Ewropea jista’ jirrappreżenta jew jassisti [lill-persuni li ġejjin] mingħajr ħlas bħala konsulent legali:
1. Persuni dipendenti;
2. Persuni li jesperjenzaw diffikultajiet ekonomiċi;
3. Familja, qraba jew professjonist legali ieħor.
(2)   Jekk, fil-każijiet imsemmija fil-paragrafu 1, il-parti l-oħra tkun ġiet ikkundannata għall-ispejjeż, l-avukat jew l-avukat tal-Unjoni Ewropea għandu dritt għal onorarju tal-avukat. Il-qorti għandha tistabbilixxi l-onorarju mill-inqas sal-ammont previst mir-Regolament skont l-Artikolu 36(2) [taż-ZA] u tikkundanna lill-parti l-oħra tħallas l-istess.”
17.
L-Artikolu 7(2) tar-Regolament tal-Kunsill Suprem tal-Avukatura fid-dawl tal-Artikolu 36(2) taż-ZA (Naredba 1 ot 09.07.2004g. za minimalnite razmeri na advokatskite vaznagrazhdenia - Regolament Nru 1 tad-9 ta’ Lulju 2004 dwar l-onorarji minimi tal-avukati, iktar ’il quddiem ir-“Regolament dwar l-Onorarji”) jipprevedi:
“Għar-rappreżentanza legali, id-difiża u l-parteċipazzjoni fil-proċeduri li għandhom interess iddeterminat, l-onorarju huwa dan li ġej:
1. fil-każ ta’ ammonti sa BGN 1000: BGN 400;”
18.
Dispożizzjoni addizzjonali (iktar ’il quddiem id-“dispożizzjoni addizzjonali) tikkonċerna l-VAT u tipprovdi, fl-Artikolu 2a tagħha:
“It-taxxa fuq il-valur miżjud ma hijiex inkluża fl-ammont tal-onorarju tal-avukati mhux irreġistrati skont iż-ZDDS, filwaqt li, għall-avukati rreġistrati, il-VAT dovuta tinġabar fuq l-onorarji ffissati konformement ma’ dan ir-regolament u titqies bħala parti integrali mill-onorarji tal-avukat li għandhom jitħallsu mill-klijent, u hija dovuta skont id-dispożizzjonijiet taż-ZDDS.”
III. Il‑fatti li wasslu għall‑kawża
19.
It-talba għal deċiżjoni preliminari toriġina minn azzjoni ċivili intiża sabiex tiġi kkonstatata n-nullità tal-kuntratt ta’ garanzija konkluż bejn il-partijiet fil-kuntest ta’ kuntratt ta’ kreditu għall-konsum. Hemmhekk ir-rikorrent huwa rrappreżentat minn kumpannija ta’ avukati b’persuna waħda (iktar ’il quddiem il-“kumpannija ta’ avukati”).
20.
Matul il-proċedura, il-kumpannija ta’ avukati talbet li l-Qorti Ġenerali tirrikonoxxilha onorarju tal-avukat miżjud bil-VAT. Hija rreġistrata bħala persuna taxxabbli skont iż-ZDDS.
21.
Skont il-mandat ippreżentat u l-kuntratt ta’ protezzjoni legali u ta’ assistenza fil-kawżi, is-servizzi legali ġew ipprovduti mingħajr ħlas lir-rikorrent. Dan huwa permess mill-punt 2 tal-Artikolu 38(1) taż-ZA għas-servizzi legali pprovduti lil persuni f’diffikultà ekonomika.
22.
Ir-rikors intlaqa’ permezz tas-sentenza Nru 13461/3.8.2023 fil-kawża ċivili Nru 20221110142769 tar-reġistru tal‑2022. B’riferiment għar-Regolament dwar l-Onorarji, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li l-onorarju minimu tal-avukat għal interess ekonomiku ta’ BGN 185.52 (valur kuntrattwali) jammonta għal BGN 400. Peress li r-rikorrent kien irrappreżentat minn avukat bil-kundizzjonijiet ta’ provvista ta’ servizzi legali mingħajr ħlas, il-qorti kkundannat lill-konvenuta tħallas is-somma ta’ BGN 400 mingħajr VAT. Il-ħlas ma għandux isir lill-parti, iżda direttament lill-kumpannija ta’ avukati. Is-sentenza ma ġietx appellata u saret res judicata fil-25 ta’ Settembru 2023.
23.
Madankollu, fit-terminu tal-appell, il-kumpannija ta’ avukati talbet il-bidla tas-sentenza f’dak li jirrigwarda l-ispejjeż. It-talba tirrigwarda l-attribuzzjoni ġudizzjarja tal-VAT fuq l-ammont ta’ BGN 400 fl-ammont ta’ BGN 80 (bir-rata ta’ 20 % fuq il-valur taxxabbli tal-400).
24.
Il-konvenuta toġġezzjona għal dan u ssostni li ma hemmx lok li tingħata l-VAT fuq l-onorarju legali, peress li s-servizzi legali pprovduti mill-avukat lir-rikorrent ġew ipprovduti mingħajr ħlas. Hija tinvoka l-ġurisprudenza (iżda apparentement inkoerenti) tal-Varhoven kasatsionen sad (il-Qorti Suprema tal-Kassazzjoni, il-Bulgarija).
IV. Il‑proċedura għal deċiżjoni preliminari
25.
Is-Sofiyski rayonen sad (il-Qorti Distrettwali ta’ Sofija), li għandha ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi fuq l-ispejjeż, iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja, fil-kuntest tal-proċedura għal deċiżjoni preliminari prevista fl-Artikolu 267 TFUE, id-domandi li ġejjin:
1.
Għandu jitqies li “provvista ta’ servizzi”, fis-sens tal-Artikolu 2(1)[(ċ)], tal-Artikolu 24(1), tal-Artikolu 26(1)(b) u tal-Artikolu 28 tad-Direttiva tal-Kunsill 2006/112/KE tat-28 ta’ Novembru 2006 dwar is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud, tinkludi:
(a)
il-provvista ta’ għajnuna legali bla ħlas (pro bono) minn avukat lil parti f’kawża ġudizzjarja;
(b)
il-provvista ta’ għajnuna legali bla ħlas (pro bono) minn avukat lil parti li rebħet il-kawża f’sitwazzjoni fejn il-qorti ddeċidiet li l-avukat għandu jitħallas l-onorarji li kien jirċievi li kieku dawn l-onorarji kienu ġew miftiehma f’kuntratt ta’ għajnuna legali?
2.
Għandu jitqies li “provvista ta’ servizzi bla ħlas”, fis-sens tal-Artikolu 26(1)(b) tad-Direttiva 2006/112, tinkludi:
(a)
il-provvista ta’ għajnuna legali bla ħlas (pro bono) minn avukat lil parti f’kawża ġudizzjarja;
(b)
il-provvista ta’ għajnuna legali bla ħlas (pro bono) minn avukat lil parti li rebħet il-kawża f’sitwazzjoni fejn il-qorti ddeċidiet li l-avukat għandu jitħallas l-onorarji li kien jirċievi li kieku dawn l-onorarji kienu ġew miftiehma f’kuntratt ta’ għajnuna legali?
3.
Għandu jitqies li “provvista ta’ servizzi bi ħlas”, fis-sens tal-Artikolu 2(1)[(ċ)], tal-Artikolu 24(1) u tal-Artikolu 26(1)(b) tad-Direttiva 2006/112 tinkludi l-provvista ta’ għajnuna legali bla ħlas (pro bono) minn avukat lil parti li rebħet il-kawża f’sitwazzjoni fejn il-qorti ddeċidiet li l-avukat għandu jitħallas l-onorarji li kien jirċievi li kieku dawn l-onorarji kienu ġew miftiehma f’kuntratt ta’ għajnuna legali?
4.
Għandu jitqies li “persuna taxxabbli”, fis-sens tal-Artikolu 28 u tal-Artikolu 75 tad-Direttiva 2006/112, tinkludi:
(a)
avukat (kumpannija ta’ avukati b’persuna waħda) li pprovda għajnuna legali bla ħlas (pro bono) lil parti f’kawża ġudizzjarja;
(b)
avukat (kumpannija ta’ avukati b’persuna waħda) li pprovda għajnuna legali bla ħlas (pro bono) lil parti li rebħet il-kawża f’sitwazzjoni fejn il-qorti ddeċidiet li l-avukat (kumpannija ta’ avukati b’persuna waħda) għandu jitħallas l-onorarji li kien jirċievi li kieku dawn l-onorarji kienu ġew miftiehma f’kuntratt ta’ għajnuna legali?
26.
Fil-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub biss il-konvenuta, ir-Repubblika tal-Polonja u l-Kummissjoni Ewropea. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, skont l-Artikolu 76(2) tar-Regoli tal-Proċedura, li ma żżommx seduta għas-sottomissjonijiet orali.
V. Analiżi ġuridika
A.
Fuq id‑domandi preliminari
27.
Essenzjalment, permezz tal-erba’ domandi pjuttost twal tagħha, il-qorti tar-rinviju fil-fatt tistaqsi dwar l-interpretazzjoni li għandha tingħata lill-Artikolu 2(1)(ċ) tad-Direttiva dwar il-VAT. Skont din id-dispożizzjoni, provvista ta’ servizzi bi ħlas fit-territorju ta’ Stat Membru minn persuna taxxabbli li taġixxi bħala tali hija tranżazzjoni suġġetta għall-VAT (jiġifieri tranżazzjoni taxxabbli). Fil-każ li l-provvista ta’ servizzi ma tkunx ġiet ipprovduta bi ħlas, l-Artikolu 26(1)(b) tad-Direttiva dwar il-VAT xorta jista’, f’ċerti ċirkustanzi, jagħti lok għal preżunzjoni ta’ natura oneruża.
28.
Il-kunċett ta’ persuna taxxabbli li l-qorti tar-rinviju tistaqsi dwaru fil-kuntest tal-Artikoli 28 u 75 tad-Direttiva dwar il-VAT jirriżulta mill-Artikolu 9 tad-Direttiva dwar il-VAT u huwa diġà previst fl-Artikolu 2(1)(ċ) tad-Direttiva dwar il-VAT. Barra minn hekk, kif isostnu ġustament ir-Repubblika tal-Polonja u l-Kummissjoni, l-Artikolu 28 tad-Direttiva dwar il-VAT ma huwiex rilevanti f’dan il-każ, peress li l-Artikolu 28 tad-Direttiva dwar il-VAT jipprevedi li l-fornitur għandu jaġixxi f’ismu stess għall-benefiċċju ta’ ħaddieħor (
7
). Dan huwa nieqes, peress li l-konsulenza legali tingħata lill-klijent mill-kumpannija ta’ avukati f’isimha stess għall-benefiċċju tagħha stess. Hawnhekk ma jidhirx li hemm prinċipal (mandant) li għall-benefiċċju tiegħu jinxtraw jew jinbiegħu servizzi.
29.
Peress li, f’dan il-każ, ir-remunerazzjoni tħallset mill-parti li tilfet il-kawża, id-domandi huma ammissibbli biss sa dan il-punt, kif ġustament tenfasizza l-Kummissjoni. Fil-qosor, id-domanda li l-Qorti tal-Ġustizzja qiegħda tintalab tirrispondi essenzjalment hija fformulata kif ġej:
L-Artikolu 2(1)(ċ) tad-Direttiva dwar il-VAT għandu jiġi interpretat fis-sens li provvista ta’ servizzi li kumpannija ta’ avukati tipprovdi lill-klijenti tagħha mingħajr ħlas, iżda li, fil-każ ta’ suċċess, hija suġġetta għall-ħlas ta’ onorarju previst mil-liġi mill-parti li titlef, titwettaq bi ħlas jew hija provvista ta’ servizzi mingħajr ħlas li jew ma hijiex taxxabbli, jew tagħti lok għal preżunzjoni ta’ natura oneruża fis-sens tal-Artikolu 26?
30.
Għal dan l-għan, ser nispjega l-ewwel nett li, fil-kuntest ta’ taxxa ġenerali fuq il-konsum, il-kunċett ta’ provvista ta’ servizzi mwettqa bi ħlas għandu jinftiehem b’mod wiesa’. Għalhekk, ma jistax ikun deċiżiv li wieħed ikun jaf min ħallas xi ħaġa għal vantaġġ konsumabbli (il-parti kontraenti jew parti terza), iżda biss jekk ikunx tħallas vantaġġ konsumabbli lil persuna taxxabbli (ara taħt B.1).
31.
Sussegwentement, ser nispjega għaliex, l-inċertezza (jew ir-riskji) dwar l-ammont tal-ħlas hija irrilevanti fid-dritt tal-VAT u ma tikkontestax in-natura oneruża ta’ provvista ta’ servizzi pprovduta (ara taħt B.2.a). Il-fatt li l-parti li titlef il-kawża hija obbligata, skont il-liġi, tħallas l-ispejjeż, ma jbiddel xejn minn dan, peress li l-Qorti tal-Ġustizzja issa tifhem b’mod wiesa’ r-relazzjoni ġuridika li hija titlob (ara taħt B.2.b). La l-iżviluppi pjuttost vagi tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża Baštová u lanqas l-iżviluppi pjuttost wiesgħa tal-kawża Tolsma ma jipprekludu dan. Għalkemm dawn il-kunsiderazzjonijiet huma finalment korretti fil-prinċipju, il-motivi tagħhom jirrigwardaw każijiet kompletament differenti (ara iktar ’il quddiem, taħt B.2.c).
B.
L‑eżistenza ta’ tranżazzjoni taxxabbli
1. Provvista ta’ servizzi bi ħlas jew mingħajr ħlas
32.
L-Artikolu 2(1)(ċ) tad-Direttiva dwar il-VAT jistabbilixxi li provvista ta’ servizzi mwettqa bi ħlas minn persuna taxxabbli li taġixxi bħala tali hija suġġetta għall-VAT. Ma huwiex ikkontestat li, f’dan il-każ, il-kumpannija ta’ avukati pprovdiet servizzi ta’ konsulenza legali lill-klijent tagħha. Dawn ma jikkostitwixxux kunsinni fis-sens tal-Artikolu 14 u, għaldaqstant, provvisti ta’ servizzi fis-sens tal-Artikolu 24 tad-Direttiva dwar il-VAT.
33.
Il-kumpannija ta’ avukati hija rreġistrata bħala persuna taxxabbli. Xejn ma jindika li hija ma teżerċitax attività ekonomika fis-sens tal-Artikolu 9 tad-Direttiva dwar il-VAT. Anki sa fejn, f’dan il-każ, hija aġixxiet mingħajr ħlas fil-konfront tal-klijent tagħha, u setgħet tagħmel dan (ara l-punt 2 tal-Artikolu 38(1) taż-ZA), dan ma huwiex primarjament determinanti fid-dritt tal-VAT.
34.
Fil-fatt, kif jindika l-Artikolu 9 tad-Direttiva dwar il-VAT, titqies bħala persuna taxxabbli kull persuna li teżerċita attività ekonomika, irrispettivament mir-riżultati ta’ din l-attività. Il-Qorti tal-Ġustizzja sadanittant ippreċiżat diversi drabi li l-element determinanti f’dan ir-rigward huwa jekk l-attività hijiex eżerċitata b’mod simili għal dak ta’ persuna taxxabbli tipika (approċċ tipoloġiku) (
8
). Dan jista’ faċilment jiġi aċċettat fil-każ ta’ avukat bħal f’dan il-każ, iktar u iktar peress li kemm l-onorarji f’każ ta’ riżultat b’suċċess kif ukoll il-fatt li, bħala regola ġenerali, il-parti li titlef tħallas l-onorarju (direttament jew indirettament) huma pjuttost tipiċi f’dan is-settur professjonali.
35.
Minn dan isegwi, li l-konsulenza legali u r-rappreżentanza legali mill-kumpannija tal-avukati, kif issostni ġustament ukoll ir-Repubblika tal-Polonja, jikkostitwixxu provvista ta’ servizzi pprovduta minn persuna taxxabbli. L-unika kwistjoni li fadal hija jekk din saritx ukoll bi ħlas.
36.
Din id-domanda hija kemxejn partikolari, peress li t-tilwima quddiem il-qorti tar-rinviju tirrigwarda preċiżament il-kwistjoni dwar jekk, minbarra l-onorarju minimu ta’ BGN 400, għandhiex titħallas ukoll il-VAT ta’ 20 % (f’dan il-każ BGN 80). Għalhekk, jidher li l-kumpannija ta’ konsulenza legali tirċievi onorarju għall-attività tagħha ta’ avukat. Dan huwa wkoll ikklassifikat, fid-dritt nazzjonali, bħala onorarju tal-avukat li l-avukat għandu dritt għalih kontra l-parti li titlef (ara l-Artikolu 38(2) taż-ZA). Għalhekk huwa sorprendenti li, f’tali sitwazzjoni, hija kwistjoni ta’ provvista ta’ servizzi mingħajr ħlas.
37.
Dan jidher li huwa bbażat biss fuq il-fatt li l-klijent kien qed jaffaċċja diffikultajiet ekonomiċi u għalhekk seta’ jingħata parir mingħajr ħlas. Kif ġie miftiehem fil-kuntratt, il-klijent ma huwa responsabbli għall-ebda korrispettiv għall-konsulenza legali. Dan il-fatt biss, kif issostni ġustament il-Polonja, madankollu ma jagħmilx il-provvista ta’ servizzi minn kumpannija ta’ avukati provvista ta’ servizzi mingħajr ħlas fis-sens tad-dritt tal-VAT.
38.
Il-Qorti tal-Ġustizzja wkoll espressament indikat li ma huwiex neċessarju li l-korrispettiv tas-servizz isir direttament mid-destinatarju tiegħu. Tista’ tiġi pprovduta wkoll minn parti terza (
9
). Jekk terz iħallas xi ħaġa għat-tranżazzjonijiet, l-ammont ikun inkluż ukoll fl-ammont taxxabbli. Konsegwentement, id-Direttiva dwar il-VAT taċċetta l-eżistenza ta’ natura oneruża anki meta ma tkunx il-parti kontraenti, iżda oħra, li tħallas il-korrispettiv għas-servizz ipprovdut.
39.
Dan huwa neċessarjament minħabba n-natura tal-VAT bħala taxxa ġenerali fuq il-konsum (
10
). Fl-aħħar mill-aħħar, il-VAT hija intiża sabiex tintaxxa l-ispiża finanzjarja tal-akkwist ta’ oġġett tal-konsum (jiġifieri vantaġġ konsumabbli, kemm jekk ikun oġġett tanġibbli bħal fil-każ ta’ kunsinna kif ukoll vantaġġ intanġibbli bħal fil-każ ta’ provvista ta’ servizzi). Il-fattur determinanti f’dan ir-rigward huwa li dan il-vantaġġ konsumabbli jingħata minn persuna taxxabbli u li persuna oħra (ġeneralment id-destinatarju tas-servizz, iżda jista’ jkun ukoll terz, ara l-Artikolu 73 tad-Direttiva dwar il-VAT) tkun ħallset xi ħaġa għal dan l-għan lill-persuna taxxabbli.
40.
Madankollu, id-Direttiva dwar il-VAT ma teħtieġx li dan għandu jsir fuq bażi kuntrattwali, għalkemm dan huwa l-każ fir-rigward ta’ 99 % tal-każijiet kollha. Il-VAT ma hijiex taxxa fuq it-tranżazzjonijiet legali, jew saħansitra taxxa kuntrattwali, iżda, kif il-Qorti tal-Ġustizzja dejjem indikat ġustament (
11
), taxxa ġenerali fuq il-konsum li hija intiża li tintaxxa lill-konsumatur skont il-piżijiet finanzjarji tiegħu. Issa, f’dan il-każ ma hemm l-ebda dubju dwar il-fatt li l-klijent ikkonsma s-servizzi ta’ konsulenza legali. Għalkemm huwa stess ma kellu ebda piż finanzjarju, l-Artikolu 73 tad-Direttiva dwar il-VAT jestendi l-piż finanzjarju taxxabbli għall-pagamenti magħmula minn terz fir-rigward ta’ din it-tranżazzjoni.
41.
Konsegwentement, jekk terz (f’dan il-każ il-parti li titlef) iħallas (jew ikollu jħallas) skont il-liġi lill-kumpannija ta’ avukati onorarju minimu (kif ifformulat fl-Artikolu 38(2) u fl-Artikolu 36(2) taż-ZA, moqrija flimkien mar-Regolament dwar l-Onorarji), tali provvista ta’ servizzi hija remunerata. Waqt it-twettiq tas-servizz, ikun għadu ma ġiex stabbilit jekk ir-remunerazzjoni titħallasx (mill-parti li titlef), peress li dan isir biss f’każ ta’ suċċess.
42.
Anki fil-każ ta’ ħlas ta’ onorarju ta’ kontinġenza kuntrattwali, li l-klijent huwa obbligat iħallas biss jekk il-kawża tintrebaħ, ħadd ma jitkellem dwar provvista ta’ servizzi mingħajr ħlas sempliċement għaliex il-ħlas isir biss fl-aħħar u f’każ ta’ suċċess. Bl-istess mod, fil-każ tal-parti li titlef, ħadd ma jitkellem dwar provvista ta’ servizzi mingħajr ħlas fis-sens tal-Artikolu 26 tad-Direttiva dwar il-VAT. Servizz ta’ konsulenza legali mwettaq minn avukat għall-ħlas ta’ onorarju ta’ kontinġenza lanqas ma jikkostitwixxi provvista ta’ servizzi mwettqa għal skopijiet barra dawk tan-negozju fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni. Issa, din hija l-kundizzjoni ta’ finzjoni tan-natura oneruża skont l-Artikolu 26 tad-Direttiva dwar il-VAT li hija żbaljata f’dan il-każ.
43.
Tali provvista ta’ servizzi ma hijiex intaxxata fil-każ li l-kawża tintilef, peress li ħadd ma jkun ġarrab fir-rigward tal-persuna taxxabbli (avukat) spiża finanzjarja għal dan is-servizz ta’ konsulenza, b’tali mod li r-rekwiżit tal-piż tal-VAT ma jkunx issodisfatt. Madankollu, ma jirriżultax li, f’każ ta’ suċċess, il-VAT lanqas ma għandha tkun dovuta.
44.
Dak li huwa l-każ f’din il-kawża huwa servizz ta’ konsulenza mwettaq bi ħlas bil-korrispettiv ta’ onorarju mħallas minn terz li għadu inċert, li fir-rigward tiegħu l-kumpannija ta’ avukati (ara l-Artikolu 38(2) taż-ZA) għandha dritt previst mil-liġi.
2. Ħlas tal‑korrispettiv għal servizz
45.
Il-ħlas tal-parti li titlef, previst mil-liġi, jista’ l-iktar l-iktar ikun irrilevanti għall-finijiet tal-VAT jekk dan ma jkunx sar għas-servizz ta’ konsulenza legali, iżda għal tranżazzjoni mhux taxxabbli.
46.
Dan ikun possibbli, pereżempju, jekk il-ħlas (jiġifieri l-piż finanzjarju ta’ persuna) ma jkollux bħala korrispettiv benefiċċju konsumabbli, bħalma huwa l-każ, pereżempju, tal-kumpens għal danni purament patrimonjali (telf ta’ qligħ (
12
), dannu minħabba dewmien, eċċ.). L-istess japplika għal sempliċi rigal ta’ flus (jew donazzjoni), pereżempju għal raġunijiet altruwisti (
13
). Bl-istess mod, ir-rebħ ta’ flus, pereżempju fil-kuntest ta’ logħba tal-ażżard jew ta’ tiġrija taż-żwiemel, ma jitħallasx għal servizz ipprovdut lil terz, iżda “biss” bħala dħul fil-każ li jseħħ avveniment inċert (
14
).
47.
F’dan il-każ, għandu għalhekk jiġi ddeterminat biss jekk il-ħlas magħmul mit-terz (f’dan il-każ, il-parti li tkun tilfet) għas-servizzi ta’ konsulenza legali tal-kumpannija ta’ avukati tħallasx lill-klijent tiegħu. Dan jippreżupponi l-eżistenza ta’ ċerta rabta bejn il-ħlas u s-servizz. Din ir-rabta hija diskussa fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja taħt l-intestatura ta’ rabta diretta bejn is-servizz u l-korrispettiv (ir-remunerazzjoni) irċevut.
48.
Tali rabta diretta tkun stabbilita meta jkun hemm relazzjoni legali bejn il-fornitur u l-benefiċjarju li fl-ambitu tagħha jkun hemm skambju ta’ servizzi reċiproċi, fejn ir-remunerazzjoni li jiġbor il-fornitur tkun tikkostitwixxi l-korrispettiv effettiv għas-servizz ipprovdut lill-benefiċjarju (
15
). Madankollu, kif jirriżulta wkoll ġustament mill-ġurisprudenza reċenti tal-Qorti tal-Ġustizzja, din ir-relazzjoni ġuridika neċessarja għandha tinftiehem b’mod wiesa’ (
16
).
a) Fuq in‑natura inċerta tal‑ammont konkret tal‑korrispettiv
49.
B’mod partikolari, ir-rabta diretta (jew ir-relazzjoni legali) ma hijiex ikkontestata mill-inċertezza dwar l-ammont attwali tal-korrispettiv (f’dan il-każ 0, 400 jew 480) (
17
). L-ammont konkret tal-korrispettiv huwa rilevanti biss għall-kwistjoni tal-valur taxxabbli, li jirriżulta b’mod ċar mill-Artikolu 90 tad-Direttiva dwar il-VAT. Dan jirregola l-konsegwenzi u l-korrezzjonijiet tad-dejn fiskali minħabba bidla fl-ammont taxxabbli (f’dan il-każ, huma inklużi, b’mod partikolari, il-bidliet fil-prezz) u juri li d-Direttiva dwar il-VAT ma teħtieġx li l-korrispettiv jiġi ddeterminat b’mod definittiv malli jiġi pprovdut is-servizz. Iċ-ċertezza (definittiva) fir-rigward tal-ammont tal-korrispettiv għalhekk ma tikkostitwixxix l-eżistenza ta’ tranżazzjoni taxxabbli.
50.
Dan jirriżulta b’mod iktar ċar mill-Artikolu 66 tad-Direttiva dwar il-VAT, li jippermetti lill-Istati Membri jintroduċu b’mod ġenerali l-hekk imsejħa taxxa tal-pagament effettiv, li fil-kuntest tagħha d-dejn tal-VAT dovut jiġi ddeterminat biss abbażi tal-korrispettiv irċevut. L-inċertezza dwar l-ammont ta’ korrispettiv hija għalhekk rilevanti biss għall-ħolqien tad-dejn fiskali u mhux għall-eżistenza ta’ provvista ta’ servizzi mwettqa bi ħlas. L-Artikolu 66 tad-Direttiva dwar il-VAT għalhekk jitkellem dwar meta t-taxxa għandha tiġi imposta.
b) Fuq in‑neċessità u l‑portata ta’ relazzjoni ġuridika
51.
Fil-fehma tiegħi, il-leġiżlatur Bulgaru diġà ħoloq rabta diretta suffiċjenti bejn il-ħlas tat-terz u l-provvista ta’ servizzi tal-kumpannija ta’ avukati lill-klijent tagħha permezz tad-dritt, previst mil-liġi, ta’ onorarju tal-avukat f’każ ta’ suċċess. Jista’ jkun li din ma hijiex relazzjoni ġuridika esklużivament kuntrattwali, iżda wkoll relazzjoni legali, li ma teskludix l-eżistenza ta’ tranżazzjoni taxxabbli, la skont id-direttiva u lanqas skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, kuntrarjament għal dak li jidher li qed tissuġġerixxi l-konvenuta.
52.
Għall-kuntrarju, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat (
18
) li l-kriterju marbut mal-eżistenza ta’ relazzjoni ġuridika li fil-kuntest tagħha ssir il-kunsinna ta’ oġġetti u l-korrispettiv tagħha għandu jiġi interpretat, billi jittieħdu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi kollha ta’ kull każ, b’mod li ma jinkisirx il-prinċipju ta’ newtralità fiskali. F’dan il-kuntest, kif indikat espressament il-Qorti tal-Ġustizzja, dan il-kriterju għandu jinftiehem b’mod wiesa’. Li kieku l-klijent kien ħallas direttament lill-kumpannija ta’ avukati, din kienet tkun mingħajr dubju tranżazzjoni taxxabbli u suġġetta għall-VAT. Il-fatt li terz iħallas l-onorarju (f’dan il-każ, ikollu jħallas) bilkemm jista’ jiġi evalwat b’mod differenti.
53.
Anki l-ħlas tal-elettriku misruq permezz ta’ ħalliel tal-elettriku wassal għall-eżistenza ta’ tranżazzjoni bi ħlas, peress li r-rabta diretta bejn il-konsum mhux iġġustifikat u l-“kumpens” kienet irregolata mil-liġi u l-“kumpens” (jew aħjar, ir-remunerazzjoni forzata) kienet marbuta mal-konsum konkret (
19
). Għalhekk ma kien hemm l-ebda raġuni sabiex l-elettriku jiġi ttrattat b’mod differenti mill-konsumatur normali f’termini ta’ VAT. F’dan il-każ, lanqas ma hemm raġuni sabiex it-tranżazzjoni (jiġifieri l-konsulenza legali) tiġi ttrattata b’mod differenti skont il-persuna li għandha tħallas għas-servizzi ta’ avukat. B’mod partikolari, huwa irrilevanti li l-parti li titlef ma tħallasx volontarjament, iżda jkollha tħallas skont il-liġi.
54.
Id-dħul mill-VAT fil-Bulgarija, li saħansitra għandu jkollu influwenza diretta fuq ir-riżorsi proprji tal-Unjoni (
20
), lanqas ma jista’ jiddependi fuq jekk l-oġġett ikkunsmat jitħallasx (jew għandux jitħallas involontarjament) mill-klijent jew minn terz. Fil-fatt, l-elementi suġġettivi huma, bħala prinċipju, estranji għad-dritt tal-VAT (
21
).
55.
Għalhekk, skont il-Qorti tal-Ġustizzja (
22
), huwa biżżejjed li l-ħlas għall-provvista ta’ vantaġġ konsumabbli jkun irregolat mil-liġi. Fil-fatt, minn naħa, huwa preċiżament dan il-qafas leġiżlattiv li jistabbilixxi rabta diretta bejn il-provvista ta’ dawn is-servizzi u l-ħlas tar-remunerazzjoni. Min-naħa l-oħra, l-Artikolu 25(c) tad-Direttiva dwar il-VAT jipprevedi espressament li provvista ta’ servizzi tista’ b’mod partikolari tikkonsisti fit-twettiq ta’ servizz skont il-liġi. Dan l-argument huwa rilevanti wkoll f’dan il-każ. F’dan ir-rigward, dak li huwa rilevanti huwa r-rabta diretta bejn il-ħlas monetarju u oġġett tal-konsum konkret (
23
).
56.
Konsegwentement, kif tenfasizza wkoll ġustament il-Kummissjoni, l-onorarju minimu li għandu jitħallas mill-parti li titlef lill-kumpannija ta’ avukati jikkostitwixxu remunerazzjoni fis-sens tal-Artikolu 2(1)(ċ) tad-Direttiva dwar il-VAT. Dan għandu jiġi ttrattat bħala ħlas magħmul minn terz għall-provvista ta’ konsulenza legali lill-klijent rebbieħ, fis-sens tal-Artikolu 73 ta’ din id-direttiva.
c) Fuq il‑kawżi Baštová u Tolsma
57.
Is-sentenzi fil-kawża Baštová (
24
) u fil-kawża Tolsma (
25
), iċċitati iktar ’il fuq, ma jipprekludux dan.
58.
Il-kawża Tolsma kienet tikkonċerna l-każ ta’ mużiċist tat-triq, fejn min kien ikun għaddej kien jagħtih flus, għalkemm ir-raġunijiet għal dan baqgħu mhux ċari. Fi kwalunkwe każ, huma ma kinux kuntrattwalment obbligati jagħmlu dan. Il-Qorti tal-Ġustizzja sabet li kien essenzjali li l-persuni li jkunu għaddejjin ma talbux li l-mużika tinstema’; barra minn hekk, huma jħallsu l-flus mhux fuq il-bażi tal-eżekuzzjoni mużikali, iżda minħabba raġunijiet personali, għalkemm kunsiderazzjonijiet ta’ natura emozzjonali jista’ jkollhom rwol (
26
). Fil-fatt, skont il-Qorti tal-Ġustizzja, dawn il-ħlasijiet jingħataw b’mod purament volontarju u każwali (
27
).
59.
Huwa minnu li wħud mill-persuni li jkunu għaddejjin setgħu ħallsu s-servizz mhux għall-provvista ta’ servizzi (prestazzjoni mużikali) fiha nnifisha, iżda, pereżempju, għal raġunijiet ta’ simpatija. Madankollu, rigal jew donazzjoni ma hijiex ir-remunerazzjoni ta’ provvista, iżda preċiżament ħlas fi flus indipendentement minn “korrispettiv”. Madankollu, jidher li huwa eskluż ukoll li l-ebda wieħed mill-persuni li kienu għaddejjin ma bbenefika mill-prestazzjoni mużikali u li għalhekk ħallas somma flus għaliha.
60.
Peress li, kif ġie espost iktar ’il fuq (punti 51 et seq.), ma huwiex determinanti fuq liema bażi (kuntrattwali, legali jew mhux kuntrattwali) konsumatur ħallas xi ħaġa sabiex jikseb vantaġġ konsumabbli (il-mużika hija, mingħajr dubju, tali esperjenza, kif turi kull żjara bi ħlas ta’ kunċert), parti mill-flus kellha titqies bħala r-remunerazzjoni għal provvista ta’ servizzi. Il-kwistjoni, għalkemm mhux faċli, dwar sa fejn il-flus miġbura huma relatati mal-provvista ta’ servizzi (jiġifieri tranżazzjoni taxxabbli u suġġetta għall-VAT) u sa liema punt kienu rigal jew donazzjoni ta’ flus (u għalhekk l-assenza ta’ tranżazzjoni taxxabbli) fil-fatt ma hijiex solvuta fid-dritt fiskali abbażi ta’ prinċipju ta’ “kollox jew xejn”, iżda, bħala regola ġenerali, permezz ta’ stima (
28
).
61.
Min-naħa l-oħra, fil-każ li jista’ effettivament jiġi kkunsidrat, kif tindika l-Qorti tal-Ġustizzja fil-punt 17 tas-sentenza Tolsma, li l-persuni li jgħaddu mit-triq ma jħallsux il-flus kollha abbażi tal-prestazzjoni mużikali, iżda għal raġunijiet personali, peress li kunsiderazzjonijiet ta’ natura emozzjonali jista’ jkollhom rwol, ikun jista’ jitqies li effettivament ma kienx hemm tranżazzjoni taxxabbli tal-mużiċist tat-triq f’dan ir-rigward. Issa, din il-kawża ma hijiex paragunabbli f’dan il-każ. Id-debitur ma jħallasx għal raġunijiet personali jew għal kunsiderazzjonijiet emozzjonali. Il-pagamenti li jsiru mill-parti li titlef il-kawża la għandhom ikunu volontarji u lanqas każwali. Għall-kuntrarju, dawn jirriżultaw mil-liġi fir-rigward tal-prinċipju u l-ammont tagħhom.
62.
Min-naħa l-oħra, il-kawża Baštová kienet tirrigwarda l-kwistjoni dwar jekk il-premju ta’ rebbieħ (dan kien każ ta’ tellieqa taż-żwiemel) setax jitqies bħala l-korrispettiv għal servizz ipprovdut mir-rebbieħ. Il-Qorti tal-Ġustizzja ġustament irrispondiet fin-negattiv (
29
). Sfortunatament, hija bbażat dan ir-riżultat kważi esklużivament fuq il-fatt li l-kisba ta’ dan il-premju kienet tiddependi fuq riżultat partikolari ta’ kompetizzjoni u kienet suġġetta għal ċerti inċertezzi. Dawn l-inċertezzi għandhom jeskludu kwalunkwe rabta diretta bejn it-tqegħid għad-dispożizzjoni taż-żiemel u l-kisba tal-premju. Dan huwa wkoll “żgurat” bl-indikazzjoni li l-eżistenza ta’ servizz għandha tiġi evalwata b’mod oġġettiv u għandha tkun indipendenti mill-għanijiet u mir-riżultati tat-tranżazzjonijiet ikkonċernati.
63.
Kif diġà ġie spjegat (ara l-punti 49 u 50), l-inċertezzi marbuta mar-remunerazzjoni għandhom l-iktar l-iktar rwol f’dak li jirrigwarda l-ammont tat-taxxa jew id-data li fiha t-taxxa hija dovuta, iżda mhux il-kwistjoni dwar jekk hemmx kunsinna jew provvista ta’ servizzi bi ħlas. L-onorarji varjabbli (pereżempju 10 % ta’ prezz tal-bejgħ li għadu inċert), l-onorarji suġġetti għal ċerti kundizzjonijiet (pereżempju, l-onorarji f’każ ta’ suċċess) jew l-onorarji impliċiti (fin-nuqqas ta’ ftehim konkret, il-liġi tippreżumi li l-onorarji abitwali huma meqjusa miftiehma) ma jbiddlu xejn mill-eżistenza ta’ servizz bi ħlas li għalih jitħallsu l-onorarji, minkejja r-riskji kollha marbuta miegħu.
64.
Il-konklużjoni fil-kawża Baštová hija korretta, peress li l-premju fi flus ma jirrigwardax attività (pereżempju, parteċipazzjoni fit-tiġrija), iżda biss premju mogħti fil-każ ta’ rebħa jew benefiċċju. Madankollu, ir-rebħa ta’ logħba jew ta’ tellieqa ma hijiex servizz, jiġifieri ma jinkisibx vantaġġ konsumabbli li r-rebbieħ jista’ jagħti lil persuna oħra. Dan jiddistingwi l-premju fi flus mill-ħlas impost għall-parteċipazzjoni f’tellieqa. Kif ikkonstatat ġustament il-Qorti tal-Ġustizzja fl-istess kawża (
30
), il-parteċipazzjoni f’tellieqa tista’ tikkostitwixxi provvista ta’ servizzi fir-rigward tal-organizzatur meta dan iħallas, pereżempju, ħlas għall-parteċipazzjoni f’dan ir-rigward.
3. Sunt
65.
Xorta jibqa’ l-fatt li, f’dan il-każ, il-kumpannija ta’ avukati pprovdiet provvista ta’ servizzi taxxabbli u suġġetta għall-VAT lill-klijent tagħha u li, konsegwentement, bħala persuna taxxabbli rreġistrata, hija għandha tiġbor il-VAT u tħallasha lill-Istat Bulgaru. Dan jimplika li l-parti li titlef il-kawża għandha wkoll tħallas din il-VAT lill-kumpannija ta’ avukati. Ir-regola stabbilita fl-Artikolu 2a tad-dispożizzjoni addizzjonali, li tgħid li “l-ammont tal-onorarju tal-avukati mhux irreġistrati skont iż-ZDDS ma jinkludix il-VAT, filwaqt li, għall-avukati rreġistrati, il-VAT dovuta tinġabar fuq l-onorarji stabbiliti konformement ma’ dan ir-regolament u hija meqjusa parti integrali mill-onorarji tal-avukat li għandhom jitħallsu mill-klijent, u hija dovuta skont id-dispożizzjonijiet taż-ZDDS”, hija għalhekk applikabbli fil-qasam tal-VAT.
VI. Konklużjoni
66.
Għaldaqstant, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għat-talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mis-Sofiyski rayonen sad (il-Qorti Distrettwali ta’ Sofija, il-Bulgarija) kif ġej:
L-Artikolu 2(1)(ċ) tad-Direttiva 2006/112 għandu jiġi interpretat fis-sens li provvista ta’ servizzi li kumpannija ta’ avukati tipprovdi lill-klijenti tagħha mingħajr ħlas, iżda li, fil-każ ta’ suċċess, hija suġġetta għall-ħlas ta’ onorarju previst mil-liġi mill-parti li tkun tilfet il-kawża, titwettaq bi ħlas u għalhekk tikkostitwixxi tranżazzjoni taxxabbli. La l-inċertezza dwar il-ħlas tal-onorarju u l-ammont tiegħu, la l-fatt li l-onorarju huwa dovut skont il-liġi, u lanqas il-fatt li terz huwa obbligat iħallas l-onorarju ma jipprekludu li s-servizz ipprovdut mill-kumpannija ta’ avukati jkun suġġett għall-VAT ibbażata fuq l-ammont tal-onorarju effettivament irċevut.
(
1
)	Lingwa oriġinali: il-Ġermaniż.
(
i
)	L-isem ta’ din il-kawża huwa fittizju. Dan l-isem ma jikkorrispondi mal-ebda isem reali tal-partijiet fil-proċedura.
(
2
)	Il-valur tal-kawża jikkorrispondi għalhekk għal madwar EUR 41.
(
3
)	Ara d-deċiżjonijiet tal-Bundesfinanzhof (il-Qorti Federali tal-Finanzi, il-Ġermanja, iktar ’il quddiem il-“BFH”) li fihom il-BFH kellha tenfasizza li s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża Baštová ma kinitx rilevanti għall-onorarji li jiddependu fuq is-suċċess – Deċiżjoni tal-BFH tat-30 ta’ Marzu 2021 – V B 63/20, Liġi tal-VAT (MwStR) 2021, 723, punti 37 et seq.; b’mod simili is-sentenza tal-BFH tat-13 ta’ Frar 2019 – XI R 1/17, Bundessteuerblatt (BStBl) II 2021, 785, punti 46 et seq. Dwar deċiżjoni li l-kamp ta’ applikazzjoni tas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea saħansitra tħalla miftuħ b’mod espliċitu, ara s-sentenza tal-BFH tal-10 ta’ Ġunju 2020 – XI R 25/18, UR 2020,830, punt 45.
(
4
)	Sentenza tal-10 ta’ Novembru 2016 fil-kawża Baštová (C‑432/15, EU:C:2016:855, punti 29 u 35), li kienet tikkonċerna premju fi flus miksub fuq żiemel waqt it-tiġrijiet taż-żwiemel.
(
5
)	Sentenza tal-10 ta’ Novembru 2016 fil-kawża Baštová (C‑432/15, EU:C:2016:855, punt 37) tirreferi għall-ġurisprudenza msemmija fil-punt 28, u għalhekk, għas-sentenza tat-3 ta’ Marzu 1994, Tolsma (C‑16/93, EU:C:1994:80, punti 17 et seq.), li tikkonċerna ħlasijiet volontarji magħmula lil mużiċisti tat-triq minn persuni li jkunu għaddejjin.
(
6
)	Direttiva tal-Kunsill tat-28 ta’ Novembru 2006 (ĠU 2006, L 347, p. 1, rettifika fil-ĠU 2007, L 335, p. 60), fil-verżjoni tagħha applikabbli għas-sena fiskali inkwistjoni, 2023; kif emendata l-aħħar bid-Direttiva tal-Kunsill (UE) 2022/890 tat-3 ta’ Ġunju 2022 (ĠU 2022, L 155, p. 1).
(
7
)	Ara, f’dan ir-rigward, il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja biss sa fejn hija diġà indirizzat l-Artikolu 28: sentenzi tat-30 ta’ Marzu 2023 fil-kawża Gmina L. (C‑616/21, EU:C:2023:280, punti 31 et seq.); tal-4 ta’ Mejju 2017, Il-Kummissjoni vs Il-Lussemburgu (C‑274/15, EU:C:2017:333, punti 85 et seq.); u tal-14 ta’ Lulju 2011 fil-kawża Henfling, Davin, Tanghe (C‑464/10, EU:C:2011:489, punti 34 et seq.).
(
8
)	Sentenzi tal-4 ta’ Lulju 2024 fil-kawża Latvijas Informācijas un komunikācijas tehč ijas asociācija (C‑87/23, EU:C:2024:570, punti 47 u 56); tat-30 ta’ Marzu 2023 fil-kawża Gmina O. (C‑612/21, EU:C:2023:279, punt 35); u tat-30 ta’ Marzu 2023 fil-kawża Gmina L. (C‑616/21, EU:C:2023:280, punt 43).
(
9
)	Sentenza tal-4 ta’ Lulju 2024 fil-kawża Latvijas Informācijas un komunikācijas tehč ijas asociācija (C‑87/23, EU:C:2024:570, punt 27). Ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenza tat-30 ta’ Marzu 2023 fil-kawża Gmina O. (C‑612/21, EU:C:2023:279, punt 26 u l-ġurisprudenza ċċitata.
(
10
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat-3 ta’ Mejju 2012 fil-kawża Lebara (C‑520/10, EU:C:2012:264, punt 23) tal-11 ta’ Ottubru 2007 fil-kawża KÖGÁZ et (C‑283/06 u C‑312/06, EU:C:2007:598, punt 37 – “Id-determinazzjoni ta’ l-ammont tagħha proporzjonalment għall-prezz mitlub mill-persuna suġġetta għat-taxxa bħala ħlas għall-beni jew għas-servizzi pprovduti minnha”); u tat-18 ta’ Diċembru 1997 fil-kawża Landboden-Agrardienste (C‑384/95, EU:C:1997:627, punti 20 u 23 – “Hija biss in-natura tal-obbligu li għandha tittieħed inkunsiderazzjoni, b’tali mod li, sabiex jaqa’ fis-sistema komuni tal-VAT, tali obbligu għandu jimplika konsum”).
(
11
)	Sentenzi tat-3 ta’ Mejju 2012 fil-kawża Lebara (C‑520/10, EU:C:2012:264, punt 23); tat-28 ta’ Ottubru 2010, Il-Kummissjoni vs Il-Polonja (C‑49/09, EU:C:2010:64, punt 44); u tat-3 ta’ Ottubru 2006 fil-kawża Banca popolare di Cremona (C‑475/03, EU:C:2006:629, punt 21).
(
12
)	Dan huwa kompletament korrett: ara s-sentenza tat-18 ta’ Lulju 2007 fil-kawża Société thermale d’Eugénie-les-Bains (C‑277/05, EU:C:2007:440).
(
13
)	F’dan ir-rigward, ara s-sentenza tat-3 ta’ Marzu 1994 fil-kawża Tolsma (C‑16/93, EU:C:1994:80, punt 17 – “raġunijiet personali, peress li kunsiderazzjonijiet ta’ natura emozzjonali jista’ jkollhom rwol”).
(
14
)	F’dan ir-rigward, ara s-sentenza tal-10 ta’ Novembru 2016 fil-kawża Baštová (C‑432/15, EU:C:2016:855). Ara wkoll, iktar ’il quddiem, il-punti 62 et seq. ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
15
)	Sentenza tal-4 ta’ Lulju 2024 fil-kawża Credidam (C‑179/23, EU:C:2024:571, punt 36); tal-15 ta’ April 2021 fil-kawża Administration de l’Enregistrement, des Domaines et de la TVA, C‑846/19, EU:C:2021:277, punt 36); u tat-3 ta’ Marzu 1994 fil-kawża Tolsma (C‑16/93, EU:C:1994:80, punt 14).
(
16
)	Sentenza tas-27 ta’ April 2023 fil-kawża Fluvius Antwerpen (C‑677/21, EU:C:2023:348, punt 31).
(
17
)	Issa, f’dan il-każ, kuntrarjament għal kif seta’ ġie ssuġġerit fis-sentenza tat-3 ta’ Marzu 1994 fil-kawża Tolsma (C‑16/93, EU:C:1994:80, punti 14 et seq.); tas-27 ta’ Settembru 2001 fil-kawża Cibo Participations (C‑16/00, EU:C:2001:495, punt 34); u tal-10 ta’ Novembru 2016 fil-kawża Baštová (C‑432/15, EU:C:2016:855, punt 37).
(
18
)	Sentenza tas-27 ta’ April 2023 fil-kawża Fluvius Antwerpen (C‑677/21, EU:C:2023:348, punt 31).
(
19
)	Sentenza tas-27 ta’ April 2023 fil-kawża Fluvius Antwerpen (C‑677/21, EU:C:2023:348, punti 32 u 33).
(
20
)	Sfortunatament, din il-konklużjoni ssib konferma espressa fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (ara s-sentenzi tat-13 ta’ Ottubru 2022 fil-kawża Direktor na Direktsia Obzhalvane i danachno-osiguritelna Praktika (C‑1/21, EU:C:2022:788, punt 58); tal-5 ta’ Diċembru 2017 fil-kawża M.A.S. u M.B. (C‑42/17, EU:C:2017:936, punt 31); u tas-26 ta’ Frar 2013 fil-kawża Åkerberg Fransson (C‑617/10, EU:C:2013:105, punt 26), iżda dan ma huwiex korrett peress li r-riżorsi proprji bbażati fuq id-dħul nazzjonali gross (DNG) jikkumpensaw għal kwalunkwe nefqa li ma hijiex koperta minn riżorsi proprji tradizzjonali u r-riżorsa proprja tal-VAT. Ara l-Proposta tal-Kummissjoni tal-Unjoni Ewropea għal Direttiva tal-Kunsill tal-24 ta’ April 2019 li temenda d-Direttiva 2006/112 u d-Direttiva 2008/118 dwar l-arranġamenti ġenerali għad-dazju tas-sisa fir-rigward ta’ sforz ta’ difiża fi ħdan il-qafas tal-Unjoni, COM (2019) 192 final, p. 10 – Verżjoni DE. Madankollu, għal raġunijiet indeterminabbli, dan it-test ineżatt jintuża b’mod kostanti mill-Qorti tal-Ġustizzja.
(
21
)	F’dan is-sens, ara l-pożizzjoni fis-sentenza tal-10 ta’ Novembru 2016 fil-kawża Baštová (C‑432/15, EU:C:2016:855, punt 38), li tipprovdi li l-kunċett ta’ provvista ta’ servizzi huwa ta’ natura oġġettiva u japplika indipendentement mill-għanijiet u mir-riżultati tat-tranżazzjonijiet ikkonċernati.
(
22
)	Is-sentenzi tal-4 ta’ Lulju 2024 fil-kawża Credidam (C‑179/23, EU:C:2024:571, punt 40), u tas-27 ta’ April 2023 fil-kawża Fluvius Antwerpen (C‑677/21, EU:C:2023:348, punt 32). Ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenza tal-21 ta’ Jannar 2021 fil-kawża UCMR – ADA (C‑501/19, EU:C:2021:50, punti 36 u 37).
(
23
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-20 ta’ Jannar 2022 fil-kawża Apcoa Parking Danmark (C‑90/20, EU:C:2022:37, punti 37 et seq.) u tas-27 ta’ April 2023 fil-kawża Fluvius Antwerpen (C‑677/21, EU:C:2023:348, punti 30 et seq.).
(
24
)	Sentenza tal-10 ta’ Novembru 2016 fil-kawża Baštová (C‑432/15, EU:C:2016:855).
(
25
)	Sentenza tat‑3 ta’ Marzu 1994 fil-kawża Tolsma (C‑16/93, EU:C:1994:80).
(
26
)	Sentenza tat-3 ta’ Marzu 1994 fil-kawża Tolsma (C‑16/93, EU:C:1994:80, punt 17).
(
27
)	Sentenza tat-3 ta’ Marzu 1994 fil-kawża Tolsma (C‑16/93, EU:C:1994:80, punt 19).
(
28
)	Dwar dan il-punt u l-ammissibbiltà fir-rigward tad-dritt tal-Unjoni, ara l-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża P (TVA facturée par erreur à des consommateurs finals II) (C‑794/23, EU:C:2024:1049, punti 42 et seq.).
(
29
)	Sentenza tal-10 ta’ Novembru 2016 fil-kawża Baštová (C‑432/15, EU:C:2016:855, punt 36).
(
30
)	Sentenza tal-10 ta’ Novembru 2016 fil-kawża Baštová (C‑432/15, EU:C:2016:855, punt 39).