62020CJ0247_RES
Zaak C‑247/20
VI
tegen
The Commissioners for Her Majesty’s Revenue and Customs
(verzoek om een prejudiciële beslissing, ingediend door de Social Security Appeal Tribunal)
Arrest van het Hof (Vijfde kamer) van 10 maart 2022
„Prejudiciële verwijzing – Recht om vrij op het grondgebied van de lidstaten te reizen en te verblijven – Artikel 21 VWEU – Richtlijn 2004/38/EG – Artikel 7, lid 1, onder b), en artikel 16 – Kind dat onderdaan is van een lidstaat en in een andere lidstaat verblijft – Afgeleid verblijfsrecht van de ouder die daadwerkelijk voor dit kind zorgt – Vereiste om te beschikken over een verzekering die de ziektekosten volledig dekt – Kind dat een duurzaam verblijfsrecht heeft voor een deel van de betrokken perioden”
Burgerschap van de Unie – Recht om vrij op het grondgebied van de lidstaten te reizen en te verblijven – Richtlijn 2004/38 – Voorwaarden voor het Unierechtelijk verblijfsrecht – Minderjarige Unieburger die een duurzaam verblijfsrecht heeft in de gastlidstaat – Ouder van die minderjarige die een derdelander is, in die lidstaat verblijft krachtens artikel 21 VWEU en daadwerkelijk voor de minderjarige zorgt – Geen van beiden verplicht om te beschikken over een verzekering die de ziektekosten volledig dekt teneinde hun verblijfsrecht te behouden
[Art. 21 VWEU; richtlijn 2004/38 van het Europees Parlement en de Raad, art. 7, lid 1, b), en art. 16, leden 1 en 2]
(zie punten 54, 56, 58‑60, dictum 1)
Burgerschap van de Unie – Recht om vrij op het grondgebied van de lidstaten te reizen en te verblijven – Richtlijn 2004/38 – Begunstigden – Familieleden – Begrip – Bloedverwant in opgaande lijn die niet ten laste is van een Unieburger – Daarvan uitgesloten
(Richtlijn 2004/38 van het Europees Parlement en de Raad, art. 2, punt 2)
(zie punt 57)
Burgerschap van de Unie – Recht om vrij op het grondgebied van de lidstaten te reizen en te verblijven – Richtlijn 2004/38 – Voorwaarden voor het Unierechtelijk verblijfsrecht – Minderjarige Unieburger die een duurzaam verblijfsrecht heeft in de gastlidstaat – Ouder van die minderjarige die een derdelander is, in die lidstaat verblijft krachtens artikel 21 VWEU en daadwerkelijk voor de minderjarige zorgt – Beiden verplicht om te beschikken over een verzekering die de ziektekosten volledig dekt voor de perioden vóór de verkrijging van het duurzame verblijfsrecht – Nakoming van die verplichting door kosteloze aansluiting bij het openbare zorgverzekeringsstelsel van de gastlidstaat
[Art. 21 VWEU; richtlijn 2004/38 van het Europees Parlement en de Raad, art. 7, lid 1, b)]
(zie punten 63, 65, 67, 69, 70, 72, dictum 2)
Samenvatting
VI en haar man zijn Pakistaanse onderdanen die met hun kinderen in Noord-Ierland (Verenigd Koninkrijk) wonen. Hun zoon, die in 2004 is geboren en de Ierse nationaliteit heeft, heeft in het Verenigd Koninkrijk een duurzaam verblijfsrecht verkregen omdat hij er gedurende een ononderbroken periode van vijf jaar legaal heeft verbleven.
Terwijl VI’s man tijdens alle in het hoofdgeding aan de orde zijnde perioden werkte en belastingplichtig was, heeft VI zelf zich aanvankelijk over hun kinderen ontfermd. Zij is pas sinds april 2016 werkzaam en belastingplichtig. De echtgenoten beschikken over voldoende middelen om in het onderhoud van hun gezin te voorzien.
De Commissioners for Her Majesty’s Revenue & Customs (belasting- en douanedienst van het Verenigd Koninkrijk) zijn van mening dat VI van mei tot en met augustus 2006 en van augustus 2014 tot en met september 2016 niet beschikte over een verzekering die alle ziektekosten dekte en bijgevolg geen verblijfsrecht had in het Verenigd Koninkrijk, zodat zij voor deze twee perioden ook geen recht had op een belastingkrediet voor kinderen ten laste of op kinderbijslag.
De Social Security Appeal Tribunal (Northern Ireland) (rechter in tweede aanleg in socialezekerheidszaken Noord-Ierland, Verenigd Koninkrijk), waarbij twee beroepen in verband met die rechten zijn ingesteld, vraagt het Hof in hoeverre het vereiste van artikel 7, lid 1, onder b), van richtlijn 2004/38 (
1
) om in de gastlidstaat te beschikken over een verzekering die alle ziektekosten dekt, tijdens de betrokken perioden gold voor VI en haar zoon en of de kosteloze aansluiting bij het openbare zorgverzekeringsstelsel van de gastlidstaat, waarover zij beschikten, eventueel volstond om aan dat vereiste te voldoen.
Het Hof oordeelt dat artikel 21 VWEU, waarin de vrijheid van verkeer en van verblijf van Unieburgers is neergelegd, en artikel 16, lid 1, van richtlijn 2004/38, dat de verkrijging van het duurzame verblijfsrecht betreft, aldus moeten worden uitgelegd dat noch het kind dat een burger van de Unie is en een duurzaam verblijfsrecht heeft verkregen, noch de ouder die daadwerkelijk voor het kind zorgt moet beschikken over een verzekering die de ziektekosten volledig dekt in de zin van artikel 7, lid 1, onder b), van deze richtlijn om het verblijfsrecht in het gastland te behouden. In de perioden voordat een kind dat een burger van de Unie is een duurzaam verblijfsrecht in het gastland verkrijgt, moet daarentegen zowel dit kind – indien voor hem/haar aanspraak wordt gemaakt op een verblijfsrecht op grond van dit artikel 7, lid 1, onder b) – als de ouder die daadwerkelijk voor het kind zorgt, beschikken over een verzekering die de ziektekosten volledig dekt in de zin van deze richtlijn.
Beoordeling door het Hof
Wat ten eerste de perioden betreft nadat een kind dat een Unieburger is een duurzaam verblijfsrecht heeft verkregen wanneer het gedurende een ononderbroken periode van vijf jaar legaal op het grondgebied van de gastlidstaat heeft verbleven, benadrukt het Hof dat dit recht niet langer onderworpen is (
2
) aan de vóór de verkrijging van dit verblijfsrecht geldende voorwaarden dat het kind voor zichzelf en zijn familieleden beschikt over voldoende bestaansmiddelen en over een verzekering die de ziektekosten volledig dekt (
3
).
Met betrekking tot de ouder die onderdaan is van een derde staat en daadwerkelijk voor dat kind zorgt, constateert het Hof dat die geen „familielid” is in de zin van richtlijn 2004/38 en zich dus niet kan beroepen op deze richtlijn (
4
) om een duurzaam verblijfsrecht in de gastlidstaat te verkrijgen wanneer het kind tot zijn/haar last komt. Voor de toepassing van deze richtlijn is het begrip „familielid”, wat bloedverwanten in opgaande lijn van een Unieburger betreft, namelijk beperkt (
5
) tot rechtstreekse bloedverwanten in opgaande lijn „die te hunnen laste zijn”.
De ouder die daadwerkelijk voor de minderjarige onderdaan van een andere lidstaat zorgt, moet echter volgens artikel 21 VWEU, ongeacht zijn/haar nationaliteit, noodzakelijkerwijs het recht hebben om met de minderjarige in de gastlidstaat te verblijven, wil het duurzame verblijfsrecht in het gastland dat deze minderjarige Unieburger aan het Unierecht ontleent nuttig effect hebben. Bijgevolg geldt de regel dat de voorwaarden van met name artikel 7, lid 1, onder b), van richtlijn 2004/38 niet langer van toepassing zijn zodra de minderjarige een duurzaam verblijfsrecht op grond van artikel 16, lid 1, van deze richtlijn verkrijgt, krachtens artikel 21 VWEU ook voor die ouder.
Wat ten tweede de perioden betreft voordat een kind dat een Unieburger is een duurzaam verblijfsrecht in de gastlidstaat verkrijgt, blijkt uit de tekst van artikel 7, lid 1, onder b), van richtlijn 2004/38 en uit de algemene opzet en de doelstelling van deze richtlijn dat niet alleen de burger van de Unie, maar ook de familieleden die bij hem in het gastland verblijven en de ouder die daadwerkelijk voor dat kind zorgt, een verzekering moeten hebben die de ziektekosten volledig dekt.
In dit verband blijkt uit die bepaling, gelezen in samenhang met overweging 10 en artikel 14, lid 2, van die richtlijn, dat de economisch niet-actieve burger van de Unie gedurende zijn volledige verblijf van meer dan drie maanden en minder dan vijf jaar op het grondgebied van de gastlidstaat voor zichzelf en voor zijn familieleden met name moet beschikken over een verzekering die de ziektekosten volledig dekt om te voorkomen dat hij een onredelijke belasting voor de overheidsfinanciën van die lidstaat wordt. In het geval van een kind dat een burger van de Unie is en in het gastland verblijft met een ouder die daadwerkelijk voor hem/haar zorgt, is dit vereiste zowel vervuld wanneer het kind beschikt over een verzekering die niet alleen zijn/haar ziektekosten maar ook die van de ouder volledig dekt, als wanneer, in de omgekeerde situatie, de ouder over een dergelijke verzekering beschikt die ook het kind dekt.
In het geval van een minderjarige Unieburger waarvan een van de ouders, die een derdelander is, gedurende de betrokken periode werkzaam en belastingplichtig was in het gastland, zou het buitensporig zijn om dat kind en de ouder die daadwerkelijk voor hem/haar zorgt verblijfsrecht te weigeren louter op grond van de overweging dat zij in die periode kosteloos waren aangesloten bij het openbare zorgverzekeringsstelsel van de gastlidstaat. In de omstandigheden van het hoofdgeding kan immers niet worden geoordeeld dat die kosteloze aansluiting een onredelijke belasting voor de overheidsfinanciën van die staat vormt.
(
1
)	Richtlijn 2004/38/EG van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2004 betreffende het recht van vrij verkeer en verblijf op het grondgebied van de lidstaten voor de burgers van de Unie en hun familieleden, tot wijziging van verordening (EEG) nr. 1612/68 en tot intrekking van de richtlijnen 64/221/EEG, 68/360/EEG, 72/194/EEG, 73/148/EEG, 75/34/EEG, 75/35/EEG, 90/364/EEG, 90/365/EEG en 93/96/EEG (PB 2004, L 158, blz. 77, met rectificatie in PB 2004, L 229, blz. 35). Artikel 7, lid 1, onder b), van deze richtlijn bepaalt dat iedere burger van de Unie het recht heeft gedurende meer dan drie maanden op het grondgebied van een andere lidstaat te verblijven indien hij voor zichzelf en voor zijn familieleden over voldoende bestaansmiddelen beschikt om te voorkomen dat zij tijdens hun verblijf ten laste komen van het socialebijstandsstelsel van het gastland, en over een verzekering beschikt die de ziektekosten in het gastland volledig dekt.
(
2
)	Krachtens artikel 16, lid 1, laatste volzin, van richtlijn 2004/38.
(
3
)	Als bedoeld in artikel 7, lid 1, onder b), van richtlijn 2004/38.
(
4
)	Artikel 16, lid 2, van richtlijn 2004/38 bepaalt dat lid 1 van dit artikel eveneens van toepassing is ten aanzien van familieleden die niet de nationaliteit van een lidstaat bezitten en die gedurende een ononderbroken periode van vijf jaar legaal in het gastland bij de burger van de Unie hebben gewoond.
(
5
)	Volgens artikel 2, punt 2, van richtlijn 2004/38.