62022TJ0732_INF
Wyrok Sądu (pierwsza izba) z dnia 18 grudnia 2024 r. –Deripaska/Rada
(sprawa T‑732/22)
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające przyjęte w związku z działaniami podważającymi integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażającymi – Zamrożenie środków finansowych – Wykaz osób, podmiotów i organów, do których ma zastosowanie zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych – Pozostawienie nazwiska skarżącego w wykazie – Pojęcie „wiodącego przedsiębiorcy” – Pojęcie „przedsiębiorcy prowadzącego działalność w sektorach gospodarczych zapewniających istotne źródło dochodów rządowi Federacji Rosyjskiej” – Artykuł 2 ust. 1 lit. a) i g) decyzji 2014/145/WPZiB – Zarzut niezgodności z prawem – Obowiązek uzasadnienia – Prawo do skutecznej ochrony sądowej i prawo do obrony – Błąd w ocenie – Proporcjonalność – Prawo własności – Prawo do bycia wysłuchanym
1.
Prawo Unii Europejskiej – Zasady – Prawo do obrony – Prawo do skutecznej ochrony sądowej – Środki ograniczające przyjęte w związku z sytuacją w Ukrainie – Obowiązek podania do wiadomości indywidualnych i szczególnych powodów uzasadniających wydane decyzje – Obowiązek umożliwienia zainteresowanemu skutecznego przedstawienia swojego stanowiska w odniesieniu do podnoszonych wobec niego powodów umieszczenia w wykazie – Zakres – Naruszenie prawa do bycia wysłuchanym – Brak
[Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 41 ust. 2 lit. a); decyzja Rady 2014/145/WPZiB, zmieniona decyzjami (WPZiB): 2022/1530, 2023/572, 2023/1767, 2024/847, art. 3 ust. 3; rozporządzenia Rady: nr 269/2014, art. 14 ust. 3; 2022/1529; 2023/571; 2023/1765; 2024/849]
(zob. pkt 51, 75–81, 88, 100)
2.
Akty instytucji – Uzasadnienie – Obowiązek – Zakres – Środki ograniczające przyjęte w związku z sytuacją w Ukrainie – Zamrożenie środków finansowych niektórych osób i podmiotów w związku z sytuacją na Ukrainie – Obowiązek określenia w uzasadnieniu specyficznych i konkretnych okoliczności uzasadniających ten środek – Decyzja wpisująca się w kontekst znany zainteresowanemu umożliwiająca mu zrozumienie zakresu podjętego wobec niego środka – Dopuszczalność zwięzłego uzasadnienia
[art. 296 akapit drugi TFUE; decyzja Rady 2014/145/WPZiB, zmieniona decyzjami (WPZiB): 2022/1530, 2023/572, 2023/1767, 2024/847; rozporządzenia Rady: nr 269/2014; 2022/1529; 2023/571; 2023/1765; 2024/849]
(zob. pkt 52–62, 65)
3.
Unia Europejska – Sądowa kontrola zgodności z prawem aktów instytucji – Środki ograniczające przyjęte w związku z sytuacją w Ukrainie – Zakres kontroli – Dowód zasadności środka – Ciążący na właściwym organie Unii obowiązek wykazania – w razie zakwestionowania – zasadności powodów wysuniętych przeciwko zainteresowanym osobom lub podmiotom – Umieszczenie w wykazach w oparciu o łańcuch precyzyjnych, konkretnych i spójnych poszlak – Błąd w ocenie – Brak
[Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 47; decyzja Rady 2014/145/WPZiB, zmieniona decyzjami (WPZiB): 2022/1530, 2023/572, 2023/1767, 2024/847; rozporządzenia Rady: nr 269/2014; 2022/1529; 2023/571; 2023/1765; 2024/849]
(zob. pkt 105–109)
4.
Unia Europejska – Sądowa kontrola zgodności z prawem aktów instytucji – Środki ograniczające przyjęte w związku z sytuacją w Ukrainie – Zakres kontroli – Dowód zasadności środka – Ciążący na właściwym organie Unii obowiązek wykazania – w razie zakwestionowania – zasadności powodów wysuniętych przeciwko zainteresowanym osobom lub podmiotom – Zakres uznania, jakim dysponuje ten właściwy organ – Znaczenie dowodów przedstawionych w odniesieniu do poprzedniego umieszczenia w wykazie w przypadku braku zmiany powodów, zmiany sytuacji skarżącego lub zmiany kontekstu w Ukrainie – Zmiana sytuacji skarżącego
[Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 47; decyzja Rady 2014/145/WPZiB, zmieniona decyzjami (WPZiB): 2022/1530, 2023/572, 2023/1767, 2024/847; rozporządzenia Rady: nr 269/2014; 2022/1529; 2023/571; 2023/1765; 2024/849]
(zob. pkt 110, 111, 232–241)
5.
Unia Europejska – Sądowa kontrola zgodności z prawem aktów instytucji – Środki ograniczające przyjęte w związku z sytuacją w Ukrainie – Zakres kontroli – Umieszczenie skarżącego w załączonym do zaskarżonej wykazie z uwagi na wspieranie przez niego lub realizowanie działań lub polityk podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających – Dokumenty publicznie dostępne – Zasada swobodnej oceny dowodów
[decyzja Rady 2014/145/WPZiB, zmieniona decyzją (WPZiB) 2022/1530; rozporządzenia Rady: nr 269/2014; 2022/1529]
(zob. pkt 117–119)
6.
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające przyjęte w związku z sytuacją w Ukrainie – Kryteria przyjmowania środków ograniczających – Osoby odpowiedzialne za działania lub politykę podważające integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażające oraz osoby fizyczne lub prawne, podmioty lub organy z nimi powiązane – Pojęcie – Konieczność istnienia bezpośredniego lub pośredniego związku między działaniami lub polityką, o których mowa a sytuacją w Ukrainie – Błąd w ocenie – Brak
[decyzja Rady 2014/145/WPZiB, zmieniona decyzją (WPZiB) 2022/1530, art. 2 ust. 1 lit. a); rozporządzenia Rady: nr 269/2014, art. 3 ust. 1 lit. a); 2022/1529]
(zob. pkt 131, 144, 148, 156)
7.
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające przyjęte w związku z sytuacją w Ukrainie – Kryteria przyjmowania środków ograniczających – Wiodący przedsiębiorcy prowadzący działalność w sektorach gospodarczych zapewniających istotne źródło dochodów rządowi Federacji Rosyjskiej oraz osoby z nimi powiązane – Pojęcie wpływu – Beneficjent rzeczywisty wiodącego rosyjskiego producenta samochodów i udziałów kapitałowych w dużej rosyjskiej spółce produkującej aluminium – Włączenie
[decyzja Rady 2014/145/WPZiB, zmieniona decyzją (WPZiB) 2023/572, art. 2 ust. 1 lit. g); rozporządzenia Rady: nr 269/2014, art. 3 ust. 1 lit. g); 2023/571]
(zob. pkt 168–170, 176, 185)
8.
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające przyjęte w związku z sytuacją w Ukrainie – Kryteria przyjmowania środków ograniczających – Wiodący przedsiębiorcy prowadzący działalność w sektorach gospodarczych zapewniających istotne źródło dochodów rządowi Federacji Rosyjskiej oraz osoby z nimi powiązane – Pojęcie sektora gospodarczego zapewniającego istotne źródło dochodów – Sektory produkcji samochodów i metalurgiczny – Włączenie
[decyzja Rady 2014/145/WPZiB, zmieniona decyzją (WPZiB) 2023/572, art. 2 ust. 1 lit. g); rozporządzenia Rady: nr 269/2014, art. 3 ust. 1 lit. g); 2023/571]
(zob. pkt 169, 191)
9.
Zarzut niezgodności z prawem – Zakres – Akty, wobec których można podnosić zarzut niezgodności z prawem – Akt o charakterze generalnym stanowiący podstawę zaskarżonej decyzji – Konieczność istnienia związku prawnego między zaskarżonym aktem a spornym aktem generalnym
(art. 263, 277 TFUE)
(zob. pkt 204, 205, 224)
10.
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające przyjęte w związku z sytuacją w Ukrainie – Kryteria przyjmowania środków ograniczających – Przedsiębiorcy, osoby prawne, podmioty lub organy prowadzący działalność w sektorach gospodarczych zapewniających istotne źródło dochodów rządowi Federacji Rosyjskiej oraz osoby z nimi powiązane – Przestrzeganie zasady pewności prawa stawiającej wymóg jasności, precyzji i przewidywalności obowiązujących przepisów prawa
[art. 21 ust. 2 lit. c) TUE, decyzja Rady 2014/145/WPZiB, zmieniona decyzjami (WPZiB): 2023/1094, 2023/1767, 2024/847, art. 2 ust. 1 lit. g); rozporządzenia Rady: nr 269/2014, art. 3 ust. 1 lit. g); 2023/1089; 2023/1765; 2024/849]
(zob. pkt 209–211, 214–216)
11.
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające przyjęte w związku z sytuacją w Ukrainie – Kryteria przyjmowania środków ograniczających – Przedsiębiorcy, osoby prawne, podmioty lub organy prowadzący działalność w sektorach gospodarczych zapewniających istotne źródło dochodów rządowi Federacji Rosyjskiej oraz osoby z nimi powiązane – Pojęcie – Przedsiębiorcy ważni ze względu na swoje funkcje lub swoją działalność w rozpatrywanym sektorze gospodarczym
[decyzja Rady 2014/145/WPZiB, zmieniona decyzjami (WPZiB): 2023/1094, 2023/1767, 2024/847, art. 2 ust. 1 lit. g); rozporządzenia Rady: nr 269/2014, art. 3 ust. 1 lit. g); 2023/1089; 2023/1765; 2024/849]
(zob. pkt 212)
12.
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające przyjęte w związku z sytuacją w Ukrainie – Kryteria przyjmowania środków ograniczających – Przedsiębiorcy, osoby prawne, podmioty lub organy prowadzący działalność w sektorach gospodarczych zapewniających istotne źródło dochodów rządowi Federacji Rosyjskiej oraz osoby z nimi powiązane – Pojęcie istotnego źródła dochodów – Znaczące i niepomijalne źródło dochodów – Włączenie
[decyzja Rady 2014/145/WPZiB, zmieniona decyzjami (WPZiB): 2023/1094, 2023/1767, 2024/847, art. 2 ust. 1 lit. g); rozporządzenia Rady: nr 269/2014, art. 3 ust. 1 lit. g); 2023/1089; 2023/1765; 2024/849]
(zob. pkt 213)
13.
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające przyjęte w związku z sytuacją w Ukrainie – Kryteria przyjmowania środków ograniczających – Przedsiębiorcy, osoby prawne, podmioty lub organy prowadzący działalność w sektorach gospodarczych zapewniających istotne źródło dochodów rządowi Federacji Rosyjskiej oraz osoby z nimi powiązane – Poszanowanie zasady proporcjonalności
[decyzja Rady 2014/145/WPZiB, zmieniona decyzjami (WPZiB): 2023/1094, 2023/1767, 2024/847, art. 2 ust. 1 lit. g); rozporządzenia Rady: nr 269/2014, art. 3 ust. 1 lit. g); 2023/1089; 2023/1765; 2024/849]
(zob. pkt 218–222)
14.
Unia Europejska – Sądowa kontrola zgodności z prawem aktów instytucji – Środki ograniczające przyjęte w związku z sytuacją w Ukrainie – Zakres kontroli – Dowód zasadności środka – Ciążący na właściwym organie Unii obowiązek wykazania – w razie zakwestionowania – zasadności powodów wysuniętych przeciwko zainteresowanym osobom lub podmiotom – Zakres uznania, jakim dysponuje ten właściwy organ – Znaczenie dowodów przedstawionych w odniesieniu do poprzedniego umieszczenia w wykazie w przypadku braku zmiany powodów, zmiany sytuacji skarżącego lub zmiany kontekstu w Ukrainie – Zmiana sytuacji skarżącego – Brak
[decyzja Rady 2014/145/WPZiB, zmieniona decyzjami (WPZiB): 2023/1094, 2023/1767, 2024/847, art. 2 ust. 1 lit. g); rozporządzenia Rady: nr 269/2014, art. 3 ust. 1 lit. g); 2023/1089; 2023/1765; 2024/849]
(zob. pkt 232–236, 240–241)
15.
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające przyjęte w związku z sytuacją w Ukrainie – Zamrożenie środków finansowych niektórych osób i podmiotów w związku z sytuacją na Ukrainie – Ograniczenie prawa własności – Dopuszczalność – Przesłanki – Ograniczenie przewidziane przez prawo – Poszanowanie istoty podnoszonego prawa – Realizacja celu interesu ogólnego uznanego za taki przez Unię – Poszanowanie zasady proporcjonalności – Spełnione przesłanki
[Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 17, art. 52 ust. 1; decyzja Rady 2014/145/WPZiB, zmieniona decyzjami (WPZiB): 2022/1530, 2023/572, 2023/1767, 2024/847; rozporządzenia Rady: nr 269/2014; 2022/1529; 2023/571; 2023/1765; 2024/849]
(zob. pkt 251–271)
16.
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające przyjęte w związku z sytuacją w Ukrainie – Zamrożenie środków finansowych niektórych osób i podmiotów w związku z sytuacją na Ukrainie – Naruszenie zasady domniemania niewinności – Brak
[Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 48 ust. 1, art. 52 ust. 1; decyzja Rady 2014/145/WPZiB, zmieniona decyzjami (WPZiB): 2022/1530, 2023/572, 2023/1767, 2024/847; rozporządzenia Rady: nr 269/2014; 2022/1529; 2023/571; 2023/1765; 2024/849]
(zob. pkt 272)
17.
Odpowiedzialność pozaumowna – Przesłanki – Niezgodność z prawem – Szkoda – Związek przyczynowy – Niespełnienie jednej z przesłanek – Oddalenie skargi o odszkodowanie w całości
(art. 340 akapit drugi TFUE)
(zob. pkt 276–278)
Sentencja
1)
Skarga zostaje oddalona.
2)
Oleg Vladimirovich Deripaska pokrywa własne koszty oraz koszty poniesione przez Radę Unii Europejskiej.
3)
Komisja Europejska pokrywa własne koszty.