62024CJ0045_RES
Sprawa C‑45/24
Verein für Konsumenteninformation
przeciwko
Koninklijke Luchtvaart Maatschappij NV
(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Oberster Gerichtshof)
Wyrok Trybunału (czwarta izba) z dnia 15 stycznia 2026 r.
Odesłanie prejudycjalne – Transport lotniczy – Rozporządzenie (WE) nr 261/2004 – Artykuł 8 ust. 1 – Zwrot ceny biletu w przypadku odwołania lotu – Prowizja pobrana przez osobę działającą w charakterze pośrednika między pasażerem a przewoźnikiem lotniczym przy zakupie biletu – Warunki włączenia – Kwota prowizji rzekomo określona bez wiedzy przewoźnika lotniczego – Ciężar dowodu
Transport – Transport lotniczy – Rozporządzenie nr 261/2004 – Odszkodowanie i pomoc dla pasażerów – Zwrot ceny biletu w przypadku odwołania lotu – Obliczanie – Uwzględnienie prowizji pobranej przez osobę działającą w charakterze pośrednika między pasażerem a przewoźnikiem lotniczym przy zakupie biletu – Warunki – Konieczność, by przewoźnik lotniczy znał dokładną kwotę prowizji – Brak
[rozporządzenie nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 2 lit. f), art. 5 ust. 1 lit. a), art. 8 ust. 1 lit. a)]
(zob. pkt 30–41; sentencja)
Streszczenie
Trybunał, do którego Oberster Gerichtshof (sąd najwyższy, Austria) wystąpił z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, doprecyzował swoje orzecznictwo dotyczące ciążącego na przewoźniku lotniczym obowiązku zwrotu pasażerowi, w przypadku odwołania lotu, prowizji zapłaconej osobie trzeciej działającej jako pośrednik przy zakupie biletu lotniczego.
Pasażerowie lotniczy dokonali zakupu biletów lotniczych na portalu rezerwacyjnym Opodo, biura podróży z certyfikatem International Air Transport Association (IATA), upoważnionego do wystawiania biletów lotniczych w imieniu i na rzecz Koninklijke Luchtvaart Maatschappij NV (zwanej dalej „KLM”), przedsiębiorstwa lotniczego obsługującego rozpatrywane loty. Całkowita kwota zapłacona przez pasażerów obejmowała cenę biletów oraz prowizję agencyjną odpowiadającą zakupowi tych biletów na portalu Opodo.
Z powodu odwołania lotów pasażerowie otrzymali od KLM zwrot ceny biletów, z wyjątkiem prowizji agencyjnej. Verein für Konsumenteninformation (stowarzyszenie na rzecz informowania konsumentów, Austria, zwane dalej „VKI”), na które pasażerowie przenieśli swoje roszczenia o zwrot kosztów biletów, wytoczyło powództwo przeciwko KLM w celu uzyskania zapłaty kwoty odpowiadającej prowizji agencyjnej, twierdząc, że zwrot kosztów biletów powinien obejmować kwotę tej prowizji. Sąd pierwszej instancji uwzględnił to powództwo. W następstwie apelacji wniesionej przez KLM do Landesgericht Korneuburg (sądu krajowegu w Korneuburgu, Austria) wyrok ten został jednak uchylony.
W tym kontekście VKI wniosło skargę rewizyjną (Revision) do Oberster Gerichtshof (sądu najwyższego), będącego sądem odsyłającym w niniejszej sprawie. Żywiąc wątpliwości co do wykładni art. 8 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 261/2004 (
1
), sąd odsyłający postanowił zawiesić postępowanie i wystąpić do Trybunału z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym. Sąd ten zwrócił się do Trybunału z pytaniem w szczególności o sposób, w jaki przewoźnik lotniczy powinien zostać poinformowany o istnieniu i dokładnej kwocie prowizji agencyjnej w celu włączenia tej prowizji do całkowitej ceny biletu lotniczego podlegającej zwrotowi na podstawie tego przepisu, i na kim spoczywa ciężar dowodu co do posiadania wiedzy o istnieniu przedmiotowej prowizji.
Ocena Trybunału
W pierwszej kolejności Trybunał zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 8 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 261/2004 w związku z art. 5 ust. 1 lit. a) tego rozporządzenia w przypadku odwołania lotu przewoźnik lotniczy jest zobowiązany do zapewnienia pasażerom lotniczym pomocy poprzez zaproponowanie im między innymi zwrotu kosztu biletu po cenie, za jaką ten został kupiony. Brzmienie tego art. 8 ust. 1 lit. a) wprowadza bezpośredni związek między pojęciem „biletu” a wyrażeniem „cen[a,] za jaką został kupiony”, przy czym taki bilet może zostać kupiony albo bezpośrednio od przewoźnika lotniczego, albo poprzez pośrednika takiego jak w szczególności autoryzowany przedstawiciel tego przewoźnika lotniczego, o którym mowa w art. 2 lit. f) rzeczonego rozporządzenia.
Ponadto wyjaśnił on, że poszczególne elementy biletu, w tym jego cena, powinny – w przypadku gdy bilet ten nie jest wystawiany przez samego przewoźnika lotniczego – być w każdym razie zatwierdzone przez tego przewoźnika. Tak więc jedynie składniki ceny biletu lotniczego, takie jak prowizja agencyjna, należy uznać za konieczne, a zatem „nieodzowne”, aby móc skorzystać z usług proponowanych przez tego przewoźnika lotniczego.
Następnie Trybunał zauważył, że zakup biletu lotniczego za pomocą pośrednika stanowi „jedną transakcję”, ponieważ prowizja agencyjna stanowi część ceny biletu w rozumieniu art. 8 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 261/2004. Ta prowizja agencyjna nie jest zatem możliwa do oddzielenia od ceny biletu lotniczego, ponieważ pasażer nie może jej pominąć przy zakupie biletu. W tych okolicznościach prowizję tę pobieraną jako „nieodzowny” składnik ceny biletu lotniczego należy uznać za zatwierdzoną przez przewoźnika lotniczego, a tym samym za podlegającą zwrotowi na podstawie wymienionego wyżej przepisu.
Ponadto dodał on, że jeżeli ów przewoźnik lotniczy akceptuje, że pośrednik wystawia i wydaje bilety lotnicze w jego imieniu i na jego rzecz, można założyć, że owemu przewoźnikowi lotniczemu jest siłą rzeczy znana praktyka handlowa tego pośrednika polegająca na pobieraniu prowizji agencyjnej od pasażera lotniczego przy zakupie biletu lotniczego, nawet w braku jakiejkolwiek wyraźnej klauzuli umownej przewidzianej w tym celu.
Wreszcie Trybunał podkreślił, że nie jest wymagane, aby przewoźnik lotniczy miał wiedzę na temat dokładnej kwoty prowizji agencyjnej, aby pasażer lotniczy, którego lot został odwołany, mógł uzyskać jej zwrot. Gdyby bowiem tak było, mogłoby to prowadzić do tego, że ten przewoźnik lotniczy próbowałby odmówić zwrotu ze względu na to, że nie został poinformowany o dokładnej kwocie prowizji agencyjnej. Pasażer mógłby być wówczas zmuszony do zwrócenia się przeciwko pośrednikowi w celu uzyskania zwrotu ceny biletu obejmującej kwotę prowizji, co wiązałoby się z ryzykiem, że takie postępowanie opóźni ten zwrot i spowoduje po stronie tego pasażera dodatkowe, a nawet nieproporcjonalne koszty. Taki rezultat byłby zatem sprzeczny z celem polegającym na zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony pasażerów lotniczych, o którym mowa w motywie 1 rozporządzenia nr 261/2004, a także z uproszczeniem procedur zwrotu kosztów ustanowionych w tym rozporządzeniu.
Podobnie taka wykładnia mogłaby skłonić pasażera lotniczego do rezygnacji z możliwości skorzystania z usług pośrednika i do preferowania rezerwacji bezpośrednio u przewoźnika lotniczego, mimo że cena biletu lotniczego wystawionego przez takiego pośrednika może okazać się dla tego pasażera bardziej atrakcyjna pod względem finansowym.
W związku z tym Trybunał orzekł, że art. 8 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 261/2004 w związku z art. 5 ust. 1 lit. a) tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że cena biletu lotniczego, którą należy uwzględnić w celu określenia kwoty zwrotu należnej od przewoźnika lotniczego pasażerowi w przypadku odwołania lotu, obejmuje różnicę między kwotą zapłaconą przez tego pasażera a kwotą otrzymaną przez tego przewoźnika lotniczego, która to różnica odpowiada prowizji pobranej przez podmiot działający w charakterze pośrednika, przy czym nie jest konieczne, by ów przewoźnik lotniczy miał wiedzę na temat dokładnej kwoty tej prowizji.
(
1
)	Rozporządzenie (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (Dz.U. 2004, L 46, s. 1).