62011CC0677
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
MELCHIOR WATHELET
ippreżentati fil-31 ta’ Jannar 2013 (
1
)
Kawża C‑677/11
Doux Élevage SNC
Coopérative agricole UKL-ARREE
vs
Ministère de l’Agriculture, de l’alimentation, de la pêche, de la ruralité et de l’aménagement du territoirevs
Comité interprofessionnel de la dinde française (CIDEF)
[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Conseil d’État (Franza)]
“Għajnuna mogħtija mill-Istati — Estensjoni għall-professjonisti kollha f’settur ta’ ftehim li jistabbilixxi kontribuzzjoni obbligatorja — Riżorsi tal-Istat — Imputabbiltà”
1.
Din il-kawża toffri lill-Qorti tal-Ġustizzja l-okkażjoni li tindirizza mill-ġdid il-kunċetti ta’ “riżorsi tal-Istat” u ta’ “imputabbiltà lill-Istat” fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat.
2.
Fil-fatt, il-Conseil d’État (Franza) jitlobna niċċaraw il-portata tas-sentenza Pearle et (
2
), sabiex ikun magħruf jekk id-deċiżjoni ta’ awtorità nazzjonali li testendi għall-membri kollha ta’ organizzazzjoni interprofessjonali rikonoxxuta mill-Istat, ftehim li jistabbilixxi kontribuzzjoni obbligatorja intiża sabiex tiffinanzja azzjonijiet, fost l-oħrajn, ta’ promozzjoni u ta’ difiża tal-interessi tas-settur, “tirrigwardax” għajnuna mill-Istat.
I – Il-kuntest ġuridiku
A – Id-dritt tal-Unjoni
3.
It-Trattat FUE jipprojbixxi, bħala regola ġenerali, l-għajnuna mogħtija mill-Istati Membri lill-impriżi. B’dan il-mod, l-Artikolu 107(1) TFUE jipprovdi:
“Ħlief għad-derogi previsti fit-Trattati, kull għajnuna, ta’ kwalunkwe forma, mogħtija minn Stat Membru jew permezz ta’ riżorsi ta’ l-Istat, li twassal għal distorsjoni jew theddida ta’ distorsjoni għallkompetizzjoni billi tiffavorixxi ċerti impriżi jew ċerti produtturi għandha, safejn tolqot il-kummerċ bejn l-Istati Membri, tkun inkompatibbli mas-suq intern.”
4.
Sabiex tiġi żgurata l-implementazzjoni ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, l-Artikolu 108 TFUE jistabbilixxi proċedura ta’ kontroll kif ukoll ta’ awtorizzazzjoni minn qabel tal-għajnuna mill-Istat. B’mod partikolari, skont il-paragrafu 3 ta’ din id-dispożizzjoni, l-Istati Membri għandhom jinnotifikaw lill-Kummissjoni Ewropea l-proġetti tagħhom intiżi sabiex jistabbilixxu jew jibdlu għajnuna u ma jistgħux jimplementaw tali proġetti qabel ma l-Kummissjoni tkun waslet għal deċiżjoni.
B – Id-dritt Franċiż
5.
Fid-dritt Franċiż, l-organizzazzjonijiet interprofessjonali huma kkostitwiti mill-organizzazzjonijiet professjonali li huma l-iktar rappreżentattivi tal-produzzjoni agrikola, tal-ipproċessar, tal-kummerċjalizzazzjoni u tad-distribuzzjoni ta’ din il-produzzjoni.
6.
Il-biċċa l-kbira tal-prinċipji applikabbli għall-organizzazzjonijiet interprofessjonali agrikoli huma stabbiliti fil-Liġi Nru 75‑600, tal-10 ta’ Lulju 1975, dwar l-organizzazzjoni interprofessjonali agrikola, li mbagħad ġiet ikkodifikata fil-Ktieb VI tal-parti leġiżlattiva tal-Kodiċi rurali u tas-sajd marittimu (iktar ’il quddiem, il-“Kodiċi rurali”).
7.
Nosserva li xi wħud mid-dispożizzjonijiet rilevanti f’dan il-każ ġew emendati permezz tal-Liġi Nru 2010‑874, tas-27 ta’ Lulju 2010, dwar l-immodernizzar tal-agrikoltura u tas-sajd. Madankollu, sa fejn din il-liġi ġiet adottata wara l-preżentata tar-rikors li ta lok għar-rinviju preliminari f’din il-kawża, inqis li għandu jsir riferiment għad-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi rurali li kien fis-seħħ f’dak iż-żmien.
8.
Skont l-Artikolu L. 611‑1 tal-Kodiċi rurali:
“Conseil supérieur d’orientation et de coordination de l’économie agricole et alimentaire (Kunsill superjuri ta’ gwida u ta’ koordinazzjoni tal-ekonomija agrikola u tal-ikel), kompost minn rappreżentanti tal-ministri kkonċernati, tal-produzzjoni agrikola, tal-ipproċessar u tal-kummerċjalizzazzjoni tal-prodotti agrikoli, tal-artiġjanat u tal-kummerċ indipendenti mill-prodotti tal-ikel, tal-konsumaturi u tal-assoċjazzjonijiet awtorizzati għall-protezzjoni tal-ambjent, tal-proprjetà agrikola, tas-sindakati rappreżentattivi tal-impjegati fis-setturi agrikoli u tal-ikel jipparteċipa fid-definizzjoni, il-koordinazzjoni, l-implementazzjoni u l-evalwazzjoni tal-politika ta’ gwida tal-produzzjonijiet u ta’ organizzazzjoni tas-swieq.
[…]”
9.
L-Artikolu L. 632‑2 tal-Kodiċi rurali jipprovdi:
“I.
Il-gruppi kkostitwiti fuq l-inizjattiva tagħhom mill-organizzazzjonijiet professjonali li huma l-iktar rappreżentattivi tal-produzzjoni agrikola u, skont il-każijiet, tal-ipproċessar, tal-kummerċjalizzazzjoni u tad-distribuzzjoni jistgħu jiġu rikonoxxuti fil-kwalità tagħhom ta’ organizzazzjonijiet interprofessjonali mill-awtorità amministrattiva kompetenti wara li tinstema’ l-opinjoni tal-Conseil supérieur d’orientation et de coordination de l’économie agricole et alimentaire, fuq il-livell nazzjonali, jew fuq il-livell ta’ żona ta’ produzzjoni, għal prodott jew grupp ta’ prodotti speċifiċi jekk ikunu maħsuba, b’mod partikolari permezz tal-konklużjoni ta’ ftehim interprofessjonali, fl-istess waqt:
—
sabiex jiddefinixxu u jiffavorixxu ftehim kuntrattwali bejn il-membri tagħhom;
—
sabiex jikkontribwixxu fl-amministrazzjoni tas-swieq permezz ta’ sorveljanza li tħares ’il quddiem tas-swieq, permezz ta’ adattament aħjar tal-prodotti għal-livell kwantitattiv u għal dak kwalitattiv u permezz tal-promozzjoni tagħhom;
—
sabiex isaħħu s-sigurtà tal-ikel, b’mod partikolari permezz tat-traċċabbiltà tal-prodotti, fl-interess tal-utenti u tal-konsumaturi.
L-organizzazzjonijiet interprofessjonali jistgħu wkoll isegwu għanijiet oħra, intiżi b’mod partikolari:
—
sabiex jiffavorixxu l-manutenzjoni u l-iżvilupp tal-potenzjal ekonomiku tas-settur,
—
sabiex jiffavorixxu l-iżvilupp tal-irkupru mhux tal-ikel tal-prodotti;
—
sabiex jipparteċipaw f’azzjonijiet internazzjonali ta’ żvilupp;
—
[…]
II.
Tista’ tiġi rikonoxxuta biss organizzazzjoni interprofessjonali waħda għal kull prodott jew grupp ta’ prodotti. […]
[…]”
10.
L-Artikolu L. 632‑2‑I tal-Kodiċi rurali jipprovdi:
“[…]
L-organizzazzjonijiet interprofessjonali rikonoxxuti jistgħu jiġu kkonsultati fuq il-linji gwida u fuq il-politika ta’ settur li jikkonċernahom.
Huma jikkontribwixxu għall-implementazzjoni ta’ politika ekonomika nazzjonali u Komunitarja u jista’ jkollhom prijorità fl-għoti tal-għajnuna pubblika.
[…]”
11.
Skont l-Artikolu L. 632‑2‑II tal-Kodiċi rurali:
“[…]
[Il-ftehim konkluż fi ħdan waħda mill-organizzazzjonijiet interprofessjonali rikonoxxuti għal prodott speċifiku] jiġi adottat b’unanimità tal-professjonijiet membri fl-organizzazzjoni interprofessjonali b’mod konformi mad-dispożizzjonijiet tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu L. 632‑4 […]
Dan il-ftehim għandu jiġi nnotifikat, malli jiġi konkluż u qabel ma jiġi applikat, lill-Ministru tal-Agrikoltura, lill-Ministru għall-Ekonomija u lill-Awtorità għall-kompetizzjoni.
[…]”
12.
Skont l-Artikolu L. 632‑3 tal-Kodiċi rurali:
“Il-ftehim konkluż fil-kuntest ta’ organizzazzjoni interprofessjonali rikonoxxuta jista’ jiġi estiż, għal tul ta’ żmien determinat, totalment jew parzjalment, mill-awtorità amministrattiva kompetenti meta jkun maħsub, permezz ta’ kuntratti tip, ta’ konvenzjonijiet ta’ kampanja u ta’ azzjonijiet komuni jew li huma intiżi għal interess komuni li huma konformi mal-interess ġenerali u li huma kompatibbli mar-regoli tal-politika agrikola komuni, sabiex jiffavorixxu b’mod partikolari:
1°
L-għarfien tal-offerta u tad-domanda;
2°
L-adattament u r-regolarizzazzjoni tal-offerta;
3°
L-implementazzjoni, taħt il-kontroll tal-Istat, ta’ regoli ta’ tqegħid fis-suq, ta’ prezzijiet u ta’ kundizzjonijiet għal ħlas […];
4°
Il-kwalità tal-prodotti […];
5°
Ir-relazzjonijiet interprofessjonali fis-settur ikkonċernat […];
6°
L-informazzjoni rigward is-setturi u l-prodotti kif ukoll il-promozzjoni tagħhom fis-suq intern u f’dawk esterni;
7°
L-azzjonijiet kollettivi intiżi għall-ġlieda kontra r-riskji u l-kontinġenzi marbuta mal-produzzjoni, mal-ipproċessar, mal-kummerċjalizzazzjoni u mad-distribuzzjoni tal-prodotti agrikoli u tal-ikel;
8°
Il-ġlieda kontra l-organiżmi li jagħmlu ħsara fis-sens tal-Artikolu L. 251‑3;
9°
L-iżvilupp tal-irkupru mhux tal-ikel tal-prodotti;
10°
Il-parteċipazzjoni f’azzjonijiet internazzjonali ta’ żvilupp;
11°
L-iżvilupp tar-relazzjonijiet kuntrattwali bejn il-membri tal-professjonijiet rappreżentati fl-organizzazzjoni interprofessjonali […]”
13.
L-Artikolu L. 632‑4 tal-Kodiċi rurali jipprovdi:
“L-estensjoni ta’ tali ftehim hija suġġetta għall-adozzjoni tad-dispożizzjonijiet tiegħu mill-professjonijiet rappreżentati fl-organizzazzjoni interprofessjonali, b’deċiżjoni unanima. […]
Meta l-estensjoni tiġi deċiża, il-miżuri previsti b’dan il-mod huma mandatorji, fiż-żona ta’ produzzjoni kkonċernata, għall-membri kollha tal-professjonijiet li jikkostitwixxu din l-organizzazzjoni interprofessjonali.
L-awtorità kompetenti għandha xahrejn li jibdew jgħoddu mir-riċezzjoni tat-talba ppreżentata mill-organizzazzjoni interprofessjonali sabiex tiddeċiedi dwar l-estensjoni mitluba. Jekk, fi tmiem dan it-terminu ta’ xahrejn, hija ma tkunx innotifikat id-deċiżjoni tagħha, it-talba titqies li ntlaqgħet.
Id-deċiżjonijiet li jirrifjutaw it-talba għal estensjoni għandhom ikun immotivati.”
14.
L-Artikolu L. 632‑6 tal-Kodiċi rurali jipprovdi:
“L-organizzazzjonijiet interprofessjonali rikonoxxuti, imsemmija fl-Artikoli L. 632‑1 u L. 632‑2, huma awtorizzati jiġbru, mill-membri kollha tal-professjonijiet li jikkostitwixxuhom, kontribuzzjonijiet li jirriżultaw mill-ftehim estiż skont il-proċedura stabbilita fl-Artikoli L. 632-3 u L. 632-4 u li, minkejja n-natura obbligatorja tagħhom, jibqgħu krediti tad-dritt ċivili.
[…]
Jistgħu jinġabru wkoll kontribuzzjonijiet fuq il-prodotti importati taħt kundizzjonijiet iddefiniti permezz ta’ digriet. Fuq talba tal-organizzazzjonijiet interprofessjonali benefiċjarji, dawn il-kontribuzzjonijiet jinġabru fid-dwana, bl-ispejjeż għalihom. Dawn il-kontribuzzjonijiet ma jeskludux l-applikabbiltà ta’ taxxi parafiskali.”
15.
L-Artikolu L. 632‑8‑I tal-Kodiċi rurali jipprovdi:
“L-organizzazzjonijiet interprofessjonali rikonoxxuti jagħtu rendikont tal-attività tagħhom kull sena lill-awtoritajiet amministrattivi kompetenti u jipprovdu:
—
il-kontijiet finanzjarji;
—
rapport ta’ attività u r-rendikont tal-laqgħat ġenerali;
—
bilanċ ta’ evalwazzjoni ta’ kull ftehim estiż.
Huma jipprovdu lill-awtoritajiet amministrattivi kompetenti d-dokumenti kollha li dawn tal-aħħar jitolbu li jiġu mibgħuta għall-eżerċizzju tas-setgħat ta’ kontroll tagħhom.”
II – Il-kuntest fattwali
A – L-organizzazzjonijiet interprofessjonali
16.
Sal-lum, jeżistu ftit inqas minn 60 organizzazzjoni interprofessjonali agrikoli fi Franza li ġew rikonoxxuti mill-awtorità amministrattiva kompetenti. Dawn huma persuni ġuridiċi rregolati taħt id-dritt privat, b’mod ġenerali assoċjazzjonijiet irregolati mil-Liġi tal-1 ta’ Lulju 1901 dwar il-kuntratt ta’ assoċjazzjoni.
17.
Il-Comité interprofessionnel de la dinde française (il-Kumitat interprofessjonali tad-dundjan Franċiż (iktar ’il quddiem, is-“CIDEF”) huwa fil-fatt waħda minn dawn l-organizzazzjonijiet. Is-CIDEF, assoċjazzjoni mingħajr skop ta’ lukru, ġiet stabbilita fl-1974, bejn l-organizzazzjonijiet professjonali li jirrappreżentaw diversi setturi fil-qasam tad-dundjani. B’dan il-mod huwa jgħaqqad erba’ familji professjonali, jiġifieri dawk tal-“produzzjoni”, tat-“tfaqqis u importazzjoni ta’ bajd għat-tfaqqis u tar-razza”, tat-“tbiċċir u pproċessar” u tal-“ikel għall-annimali”.
18.
B’digriet interministerjali tal-24 ta’ Ġunju 1976, l-awtorità amministrattiva rrikonoxxiet lis-CIDEF inkwantu organizzazzjoni interprofessjonali agrikola skont il-Liġi Nru 75‑600.
19.
L-Artikolu 2 tal-istatut tas-CIDEF jiddefinixxi l-għanijiet ta’ din l-assoċjazzjoni: li jiġu mgħaqqda l-inizjattivi professjonali kollha sabiex jiġi organizzat u rregolarizzat is-suq tad-dundjani; li tiġi stabbilita għal dan il-għan sistema ta’ informazzjoni statistika intiża sabiex il-professjonisti jiġu mgħarrfa b’mod permanenti bl-istabbiliment ta’ merħliet, bil-biċċeriji, bil-ħażniet, bil-kummerċ estern, bil-konsum mill-familji u mill-entitajiet territorjali; li jiġu rregolarizzati l-produzzjoni u s-suq tad-dundjani permezz ta’ azzjonijiet fuq il-volum tal-offerta u fuq dak tad-domanda; li jkollha l-mezzi finanzjarji neċessarji; li tirrendi obbligatorju l-għoti ta’ kuntratti bil-miktub għall-provvista, bejn il-professjonisti, tal-prodotti u tas-servizzi; tkun l-interlokutur tal-awtoritajiet nazzjonali u Komunitarji għall-problemi kollha komuni għall-familji professjonali li jqumu fis-settur tad-dundjani; fil-kuntest tal-Komunità Ekonomika Ewropea, li tiġi stabbilita kooperazzjoni l-iktar stretta mal-professjonisti tas-settur tad-dundjan tal-pajjiżi msieħba; li jittieħdu l-inizjattivi utli kollha sabiex jiġu solvuti problemi tekniċi u li l-familji professjonali tas-settur ta’ produzzjoni tal-laħam tat-tjur jiġu ggarantiti provvisti ta’ servizzi fl-oqsma li huma ta’ interess komuni.
20.
Skont l-Artikolu 8 tal-istatut, ir-riżorsi tas-CIDEF jinkludu, fost l-oħrajn, il-parteċipazzjonijiet tal-membri tiegħu, is-sussidji li jistgħu jingħatawlu, kif ukoll ir-riżorsi l-oħra kollha awtorizzati permezz tat-testi leġiżlattivi u regolatorji.
B – It-tilwima fil-kawża prinċipali
21.
Permezz ta’ ftehim interprofessjonali tat-18 ta’ Ottubru 2007, l-organizzazzjonijiet professjonali membri tas-CIDEF iffirmaw ftehim interprofessjonali rigward b’mod partikolari l-azzjonijiet immexxija mis-CIDEF u l-istabbiliment ta’ kontribuzzjoni interprofessjonali, konkluż għal perijodu ta’ tliet snin. Bi klawżola addizzjonali konkluża fl-istess jum, l-ammont ta’ din il-kontribuzzjoni ġie stabbilit għal EUR 14 għal 1000 dundjan għas-sena 2008. B’żewġ digrieti adottati fit-13 ta’ Marzu 2008, il-Ministru tal-Ekonomija, tal-Finanzi u tal-Impjieg, u l-Ministru tal-Agrikoltura u tas-Sajd (iktar ’il quddiem, l-“awtorità kompetenti”) estendew il-ftehim interprofessjonali għal perijodu ta’ tliet snin u l-klawżola għal perijodu ta’ sena. Permezz ta’ klawżola oħra mal-ftehim interprofessjonali msemmi hawn fuq, konkluża fil-5 ta’ Novembru 2008, is-CIDEF iddeċieda li jżomm il-kontribuzzjoni interprofessjonali għas-sena 2009 bl-istess ammont. Skont ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu L. 632‑4 tal-Kodiċi rurali, din il-klawżola ġiet estiża permezz ta’ deċiżjoni impliċita ta’ aċċettazzjoni tal-awtorità kompetenti fid-29 ta’ Awwissu 2009 (iktar ’il quddiem, id-“deċiżjoni tal-2009”). Skont il-leġiżlazzjoni fis-seħħ, din id-deċiżjoni impliċita dehret f’avviż tal-Ministeru tal-Ikel, tal-Agrikoltura u tas-Sajd, ippubblikat fil-JORF (Gazzetta Uffiċjali tar-Repubblika Franċiża) tat-30 ta’ Settembru 2009.
22.
Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, Doux Élevage SNC u l-kooperattiva agrikola UKL‑ARREE, huma żewġ impriżi fis-settur tad-dundjani li, bħall-professjonisti l-oħra f’dan is-settur, ġew suġġetti għall-ħlas tal-kontribuzzjoni interprofessjonali stabbilita permezz ta’ din il-klawżola tas-sena 2009. B’att tat-30 ta’ Novembru 2009, huma ppreżentaw rikors minħabba abbuż ta’ poter quddiem il-Conseil d’État sabiex jiksbu, minn naħa, l-annullament tad-deċiżjoni taċita ta’ estensjoni tal-klawżola tal-5 ta’ Novembru 2008 u, min-naħa l-oħra, l-annullament tal-avviż ministerjali ppubblikat fit-30 ta’ Settembru 2009.
23.
Huma jsostnu li l-kontribuzzjoni interprofessjonali stabbilita permezz tal-klawżola tal-5 ta’ Novembru 2008, estiża u magħmula obbligatorja għall-professjonisti kollha tal-organizzazzjoni interprofessjonali permezz tad-deċiżjoni kkontestata, kienet tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat u li, għaldaqstant, din id-deċiżjoni kellha tiġi nnotifikata minn qabel lill-Kummissjoni Ewropea b’mod konformi mal-Artikolu 108(3) TFUE.
24.
Konsegwentement, il-Conseil d’État iddeċieda li jissospendi l-proċeduri u li jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“L-Artikolu 107 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, moqri fid-dawl tas-sentenza tal-15 ta’ Lulju 2004, Pearle BV et (C‑345/02), għandu jiġi interpretat fis-sens li d-deċiżjoni ta’ awtorità nazzjonali li testendi lill-professjonisti kollha ta’ settur ftehim li, bħall-ftehim konkluż fi ħdan il-Comité interprofessionnel de la dinde française (CIDEF), jistabbilixxi kontribuzzjoni fil-kuntest ta’ organizzazzjoni interprofessjonali rikonoxxuta mill-imsemmija awtorità u li għalhekk jagħmilha obbligatorja, sabiex tippermetti l-implementazzjoni ta’ azzjonijiet ta’ komunikazzjoni, ta’ promozzjoni, ta’ relazzjonijiet esterni, ta’ garanzija ta’ kwalità, ta’ riċerka, ta’ difiża tal-interessi tas-settur kif ukoll il-ksib ta’ studji u ta’ opinjonijiet ta’ kumitati tal-konsumaturi, hija, fid-dawl tan-natura tal-azzjonijiet inkwistjoni, tal-metodi ta’ kif jiġu ffinanzjati u tal-kundizzjonijiet tal-implementazzjoni tagħhom, relatata ma’ [tirrigwarda] għajnuna mill-Istat?”
C – Il-kuntest
25.
Skont l-atti tal-proċess, il-qrati Franċiżi, u b’mod partikolari l-Conseil d’État, diġà kellhom, f’kawżi oħra, l-opportunità li jevalwaw jekk il-kontribuzzjonijiet stabbiliti mill-organizzazzjonijiet interprofessjonali rikonoxxuti, komunement imsejħa “kontribuzzjonijiet volontarji obbligatorji” (iktar ’il quddiem, is-“CVO”), kif ukoll l-atti amministrattivi li permezz tagħhom dawn il-kontribuzzjonijiet saru obbligatorji għall-professjonisti kollha fis-settur ikkonċernat, kinux jaqgħu taħt il-kunċett ta’ għajnuna mill-Istat.
26.
F’dawn il-kawżi, il-Conseil d’État qies b’mod konstanti li dan ma kienx il-każ. Fil-fatt, fid-dawl tal-ġurisprudenza Pearle et, il-qorti nazzjonali eskludiet li s-CVO jistgħu jitqiesu bħala riżorsi tal-Istat, għaliex ma kienu jwasslu għall-ebda spiża addizzjonali jew tnaqqis ta’ dħul għall-Istat (
3
). Madankollu, wara l-osservazzjonijiet tal-Qorti tal-Awdituri, il-Gvern Franċiż iddeċieda, fl-2008, li jinnotifika lill-Kummissjoni programm-qafas ta’ azzjonijiet li jistgħu jitwettqu mill-organizzazzjonijiet interprofessjonali u hemeż ma’ dan il-programm-qafas għaxar ftehim konklużi mill-organizzazzjonijiet interprofessjonali l-iktar importanti. Il-Gvern Franċiż, filwaqt li baqa’ konvint li dan il-programm-qafas ma kien jinkludi l-ebda element ta’ għajnuna mill-Istat, indika li kien għamel din in-notifika biss għal finijiet ta’ ċertezza legali.
27.
Min-naħa l-oħra, il-Kummissjoni, b’deċiżjoni tal-10 ta’ Diċembru 2008, qieset li l-miżuri inkwistjoni kienu jaqgħu taħt il-kunċett ta’ għajnuna mill-Istat. Imbagħad il-Kummissjoni osservat li dawn il-miżuri ma kellhomx mnejn jaffettwaw il-kundizzjonijiet tal-kummerċ b’mod li jmur kontra l-interess komuni u minn dan ikkonkludiet li huma setgħu jibbenefikaw mid-deroga prevista fl-Artikolu 107(3)(ċ) TFUE (
4
). Il-Kummissjoni waslet ukoll għal din il-konklużjoni f’żewġ deċiżjonijiet ulterjuri tad-29 ta’ Ġunju (
5
) u tat-13 ta’ Lulju 2011 (
6
). Dawn id-deċiżjonijiet kollha kienu s-suġġett ta’ rikorsi għal annullament ippreżentati quddiem il-Qorti Ġenerali kemm mir-Repubblika Franċiża kif ukoll minn ċerti organizzazzjonijiet interprofessjonali kkonċernati, li — fost argumenti oħra — ikkontestaw il-klassifikazzjoni ta’ tali miżuri bħala għajnuna mill-Istat (
7
).
III – Eżami
A – Introduzzjoni
28.
Essenzjalment, il-qorti tar-rinviju talbet kjarifiki dwar il-kwistjoni jekk id-deċiżjoni tal-awtorità amministrattiva kompetenti li testendi l-applikabbiltà tas-CVO, stabbiliti minn organizzazzjoni interprofessjonali, għall-operaturi kollha ta’ settur, tirrigwardax għajnuna mill-Istat, sa fejn hija tikkostitwixxi l-mod ta’ finanzjament ta’ tali miżura.
29.
B’dan il-mod, bil-kontra tal-biċċa l-kbira tal-proċeduri li jqajmu kwistjonijiet ta’ kontroll tal-għajnuna mill-Istat, il-kwistjoni mqajma f’din il-kawża mill-Conseil d’État tirreferi — jekk nista’ nirrepeti espressjoni użata mill-Avukat Ġenerali Jacobs — “mhux il-parti ‘spejjeż’ tas-sistema [stabbilita mill-Istat], iżda l-parti tagħha ‘finanzjament’” (
8
). In-natura speċifika tal-kwistjoni hija dovuta għaċ-ċirkustanzi partikolari tal-kawża prinċipali. Fil-fatt, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali ma opponewx ruħhom kontra preżunta għajnuna inkwantu l-kompetituri tal-benefiċjarji jew, b’mod iktar ġenerali, inkwantu impriżi li sofrew dannu kkawżat minn din il-miżura. Bil-kontra, huma jidhru fost il-benefiċjarji tal-għajnuna allegata. Madankollu, huma donnhom iqisu li l-kontribuzzjonijiet li huma għandhom iħallsu sabiex jiġu ffinanzjati l-miżuri inkwistjoni huma iktar importanti minn kull vantaġġ li huma jistgħu jiksbu minn dawn tal-aħħar (
9
).
30.
Għal din ir-raġuni, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali ressqu kawżi kontra l-awtoritajiet amministrattivi kompetenti sabiex jinħelsu mill-obbligu tal-ħlas ta’ dawn il-kontribuzzjonijiet. Sabiex jikkontestaw il-validità tad-deċiżjoni tal-2009, huma invokaw argumenti bbażati fuq ir-regoli tal-Unjoni fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat.
31.
Fil-fatt, skont ġurisprudenza stabbilita, għajnuna ma tistax titqies b’mod separat mill-effett tal-mod ta’ finanzjament tagħha. Għalhekk l-eżami ta’ miżura ta’ għajnuna għandu neċessarjament jieħu wkoll inkunsiderazzjoni l-mod ta’ finanzjament tal-għajnuna, fil-każ li dan tal-aħħar ikun parti integrali mill-miżura. Għaldaqstant il-mod ta’ finanzjament ta’ għajnuna mill-Istat jista’ jirrendi l-iskema kollha ta’ għajnuna li huwa jiffinanzja inkompatibbli mas-suq intern. B’dan il-mod, sabiex jiġi żgurat l-effett utli tal-obbligu ta’ notifika kif ukoll eżami xieraq u komplet ta’ għajnuna mill-Istat mill-Kummissjoni, l-Istat Membru għandu, sabiex josserva l-imsemmi obbligu, jinnotifika mhux biss il-proġett ta’ għajnuna nnifsu, iżda wkoll il-mod ta’ finanzjament tal-għajnuna sa fejn dan tal-aħħar ikun parti integrali mill-miżura ppjanata (
10
).
32.
Dan ifisser li, jekk il-Qorti tal-Ġustizzja tikkonkludi li s-CVO huma intiżi sabiex jiffinanzjaw miżuri ta’ għajnuna mill-Istat, id-deċiżjoni tal-2009 kellha tiġi nnotifikata lill-Kummissjoni b’mod konformi mal-Artikolu 108(3) TFUE.
33.
Għaldaqstant, sa fejn din id-deċiżjoni qatt ma ġiet innotifikata lill-Kummissjoni, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali jistgħu, probabbilment, jikkontestaw b’suċċess il-validità tagħha quddiem il-qrati nazzjonali, abbażi tal-ġurisprudenza stabblita li tipprovdi li dawn il-qrati għandhom “jiggarantixxu li wieħed jasal għall-konsegwenzi kollha ta’ ksur tat-[tielet sentenza tal-Artikolu 108(3)], b’mod konformi mad-dritt nazzjonali tagħhom, f’dak li jirrigwarda kemm il-validità tal-atti ta’ eżekuzzjoni tal-miżuri ta’ għajnuna kif ukoll l-irkupru tas-sostenn finanzjarju mogħti bi ksur ta’ din id-dispożizzjoni” (
11
).
34.
Qabel ma jsir eżami iktar fid-dettall tal-kwistjonijiet imqajma mill-qorti tar-rinviju, jidher utli li jiġi mfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, sabiex jiġi evalwat jekk miżura tikkostitwixxix għajnuna mill-Istat, għandu jiġi vverifikat jekk erba’ kundizzjonijiet humiex sodisfatti b’mod kumulattiv. L-ewwel nett, għandu jkun hemm intervent mill-Istat jew permezz tar-riżorsi tal-Istat. It-tieni nett, dan l-intervent għandu jkun jista’ jaffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri. It-tielet nett, hija għandha tagħti vantaġġ lill-benefiċjarju tagħha. Ir-raba’ nett, hija għandha toħloq distorsjoni jew thedded li toħloq distorsjoni fil-kompetizzjoni (
12
).
35.
Huwa ċar li, fil-każ preżenti, għandna nikkonċentraw fuq l-ewwel waħda fost dawn il-kundizzjonijiet.
36.
F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet b’mod kostanti li l-Artikolu 107(1) TFUE jinkludi l-għajnuna kollha mogħtija mill-Istati jew permezz tar-riżorsi tal-Istat, mingħajr ma hemm lok li ssir distinzjoni skont jekk l-għajnuna tingħatax direttament mill-Istat jew minn organi pubbliċi jew privati li huwa jistabbilixxi jew jaħtar sabiex jamministraw l-għajnuna (
13
). Il-Qorti tal-Ġustizzja żiedet ukoll li “miżura tal-awtorità pubblika li tiffavorixxi ċerti impriżi jew ċerti prodotti ma titlifx in-natura tagħha ta’ vantaġġ b’xejn minħabba l-fatt li hija ffinanzjata totalment jew parzjalment permezz tal-kontribuzzjonijiet imposti mill-awtorità pubblika u miġbura mill-impriżi kkonċernati” (
14
) .
37.
Il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat il-portata u t-tifsira tal-espressjoni għajnuna “mogħtija mill-Istati jew permezz tar-riżorsi tal-Istat”, fid-deċiżjonijiet tagħha mogħtija fil-Kawżi PreussenElektra (
15
) u Stardust Marine (
16
), fejn hija għamlet sforz sabiex toħloq sistema għall-ġurisprudenza preċedenti tagħha u sabiex tiċċara l-kwistjonijiet li kienu għadhom mhux solvuti. B’mod partikolari, fl-ewwel waħda minn dawn il-kawżi, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat li l-finanzjament permezz ta’ riżorsi tal-Istat kien element li jagħmel parti mill-kunċett ta’ għajnuna mill-Istat fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE. B’dan il-mod, il-miżura Statali għandha twassal għal piż għall-finanzi pubbliċi fil-forma ta’ spiża, jew fil-forma ta’ inqas dħul (
17
). Fit-tieni kawża, il-qorti tal-Unjoni kkonkludiet li, sabiex miżura tkun tista’ tiġi kklassifikata bħala “għajnuna mill-Istat”, hija għandha tkun imputabbli lill-Istat u din l-imputabbiltà ma tistax tiġi dedotta mis-sempliċi fatt li l-imsemmija miżura ġiet adottata minn entità pubblika. Għandu wkoll jiġi eżaminat jekk l-awtoritajiet pubbliċi għandhomx jitqiesu li ġew implikati, b’mod jew ieħor, fl-adozzjoni ta’ din il-miżura (
18
).
38.
Dawn iż-żewġ kawżi huma magħrufa sew u nqis li ma huwiex meħtieġ li nkompli nippreżenta l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja. Min-naħa l-oħra, nemmen li huwa utli li tiġi mfakkra fil-qosor is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-Kawża Pearle et, iċċitata iktar ’il fuq, li l-Conseil d’État irrefera b’mod espliċitu għaliha fid-domanda magħmula b’mod preliminari.
B – Il-Kawża Pearle et
39.
F’din il-kawża, mingħajr ma biddlet il-prinċipji tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja żviluppat il-ġurisprudenza tagħha fuq il-kunċetti ta’ “riżorsi tal-Istat” u ta’ “imputabbiltà lill-Istat”. F’dan ir-rigward, ma naqbilx mal-Kummissjoni meta hija tafferma li s-sentenza Pearle et tikkostitwixxi eċċezzjoni, u l-unika waħda sal-lum, mill-prinċipji stabbiliti mill-Qorti tal-Ġustizzja f’din il-ġurisprudenza. Bil-kontra, il-Kawża Pearle et hija, fil-fehma tiegħi, applikazzjoni naturali u loġika tal-ġurisprudenza preċedenti fuq ir-riżorsi tal-Istat u l-imputabbiltà lill-Istat.
40.
Din il-kawża kienet tikkonċerna l-legalità ta’ taxxi imposti fuq il-membri tiegħu minn organu pubbliku, il-Hoofdbedrijfschap Ambachten (grupp Olandiż interprofessjonali tal-artiġjanat, iktar ’il quddiem il-“HBA”), sabiex tiġi ffinanzjata kampanja pubbliċitarja kollettiva favur l-impriżi fis-settur tal-ottika. Il-leġiżlatur Olandiż kien ta lill-organi bħall-HBA l-kompetenzi meħtieġa sabiex jaqdu l-missjoni tagħhom, fosthom dik li jadottaw regoli li jistabbilixxu ġbir mill-impriżi li jaqgħu taħt is-settur ta’ attivitajiet ikkonċernati, sabiex jagħmlu tajjeb għall-ispejjeż tagħhom.
41.
Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, impriżi attivi fil-kummerċ tal-materjal ottiku, ikkontestaw ġbir li kien ġie stabbilit mill-HBA, fuq talba ta’ assoċjazzjoni privata ta’ opticians [Nederlandse Unie van Opticiens (NUVO)]. F’dan ir-rigward, ir-rikorrenti sostnew li s-servizzi mogħtija għall-kampanja pubbliċitarja kienu jikkostitwixxu miżura ta’ għajnuna fis-sens tat-Trattat u li r-regoli tal-HBA li jistabbilixxu t-taxxi intiżi sabiex jiffinanzjaw din l-għajnuna kienu illegali, għaliex ma kinux ġew innotifikati minn qabel lill-Kummissjoni.
42.
Fis-sentenza tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja ċaħdet dawn l-allegazzjonijiet, billi segwiet essenzjalment l-eżami tal-miżura magħmul mill-Avukat Ġenerali Ruiz-Jarabo Colomer (
19
). Qabel kollox, il-Qorti tal-Ġustizzja osservat li l-fondi li kienu ntużaw mill-HBA għall-finijiet tal-finanzjament tal-kampanja pubbliċitarja kkonċernata kienu nġabru mingħand il-membri tiegħu, li bbenefikaw mill-kampanja, permezz ta’ kontribuzzjonijiet allokati b’mod obbligatorju għall-organizzazzjoni ta’ din il-kampanja pubbliċitarja. Peress li l-ispejjeż sostnuti mill-organu pubbliku għall-imsemmija kampanja ġew ikkumpensati kompletament permezz tat-taxxi miġbura mill-impriżi li kienu bbenefikaw minnha, l-intervent tal-HBA ma kienx intiż sabiex joħloq vantaġġ li jikkostitwixxi piż addizzjonali għall-Istat jew għal dan l-organu (
20
).
43.
It-tieni nett, il-Qorti tal-Ġustizzja osservat li l-inizjattiva għall-organizzazzjoni u l-eżekuzzjoni tal-kampanja pubbliċitarja kkonċernata kienet tan-NUVO, assoċjazzjoni privata ta’ opticians, u mhux tal-HBA. Din tal-aħħar kienet biss instrument għall-ġbir u l-allokazzjoni ta’ riżorsi ġġenerati favur għan purament kummerċjali stabbilit minn qabel mis-settur professjonali kkonċernat u li bl-ebda mod ma kien jidħol fil-kuntest ta’ politika ddefinita mill-awtoritajiet Olandiżi (
21
).
44.
B’dan il-mod il-Qorti tal-Ġustizzja ddistingwiet il-kawża minn dik li wasslet għas-sentenza Steinike & Weinlig, iċċitata iktar ’il fuq. Fil-fatt, minn naħa, il-fond inkwistjoni f’din l-aħħar kawża kien iffinanzjat kemm minn sussidji diretti tal-Istat u minn kontribuzzjonijiet ta’ impriżi membri b’rata u bażi ta’ ġbir li kienu stabbiliti mil-liġi li stabbiliet il-fond. Min-naħa l-oħra, il-fond ikkonċernat kien iservi ta’ strument għall-implementazzjoni ta’ politika stabbilita mill-Istat, jiġifieri l-promozzjoni tal-agrikoltura, tas-settur tal-foresti u tal-industrija tal-ikel nazzjonali (
22
).
45.
Minn dan il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li l-kundizzjoni msemmija fl-Artikolu 107(1) TFUE rigward ir-riżorsi tal-Istat ma kinitx teżisti fiċ-ċirkustanzi ta’ dan il-każ.
C – Il-miżura fil-kawża prinċipali
46.
Huwa fid-dawl tal-prinċipji li jirriżultaw minn din il-ġurisprudenza li, fil-fehma tiegħi, għandhom jiġu eżaminati l-miżuri li huma s-suġġett tal-kawża prinċipali.
47.
Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali u l-Kummissjoni, abbażi ta’ argumenti simili ħafna, isostnu li l-miżuri msemmija mill-Conseil d’État jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat sa fejn huma jissodisfaw il-kundizzjonijiet kollha previsti fl-Artikolu 107(1) TFUE. Kemm ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali kif ukoll il-Kummissjoni jqisu li żewġ elementi jiddistingwu din il-kawża minn dik li tat lok għas-sentenza Pearle et, iċċitata iktar ’il fuq.
48.
Minn naħa, huma jqisu li l-Istat għandu s-setgħa li jiggarantixxi li l-organizzazzjonijiet interprofessjonali jaġixxu b’mod konformi mal-politika ekonomika tiegħu. F’dan ir-rigward, huma jibbażaw ruħhom fuq il-fatt li l-Artikoli L. 632‑1 u L. 632‑2 tal-Kodiċi rurali jistabbilixxu, b’mod ġenerali, l-għanijiet li l-organizzazzjonijiet interprofessjonali għandhom isegwu, jekk huma jixtiequ jiġu rikonoxxuti mill-Istat u, b’mod iktar speċifiku, meta huma jitolbu l-estensjoni tal-validità tal-ftehim.
49.
Min-naħa l-oħra, huma jsemmu s-setgħat ta’ kontroll fuq l-organizzazzjonijiet interprofessjonali li l-awtoritajiet pubbliċi jistgħu jeżerċitaw f’diversi mumenti tal-ħajja ta’ dawn l-assoċjazzjonijiet, b’mod partikolari meta huma jitolbu li jiġu rikonoxxuti mill-Istat jew l-estensjoni tal-ftehim tagħhom għall-operaturi kollha kkonċernati. Barra minn hekk, jeżisti wkoll kontroll ex post, għaliex l-organizzazzjonijiet professjonali għandhom, ta’ kull sena, jikkomunikaw ċertu numru ta’ dokumenti u informazzjoni lill-awtoritajiet pubbliċi, skont l-Artikolu L. 632-8-I tal-Kodiċi rurali.
50.
Qabel kollox nindika li ma naqbilx mal-argument magħmul mir-rikorrenti fil-kawża prinċipali u mill-Kummissjoni. Fil-fatt, ma iniex persważ li d-differenzi allegati bejn din il-kawża u l-kawża Pearle et, iċċitata iktar ’il fuq, huma determinanti. Pjuttost bil-kontra, bħall-Gvern Franċiż u s-CIDEF, nosserva punti simili importanti bejn dawn iż-żewġ kawżi, mill-inqas fir-rigward tal-aspetti li huma rilevanti sabiex tingħata soluzzjoni għall-kwistjonijiet ta’ dritt imqajma mill-qorti tar-rinviju.
51.
B’mod partikolari, jidhirli li, bħal fil-kawża Pearle et, iċċitata iktar ’il fuq, il-miżuri inkwistjoni ma jistgħux jiġu kklassifikati bħala għajnuna mill-Istat fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE, għaliex iż-żewġ elementi ta’ riżorsi tal-Istat u ta’ imputabbiltà tal-miżuri lill-Istat ma jeżistux.
D – Riżorsi tal-Istat u imputabbiltà lill-Istat
52.
F’din il-kawża, nemmen li għandu jsir eżami fi tliet stadji. Qabel kollox, l-organizzazzjonijiet interprofessjonali huma entitajiet pubbliċi, fis-sens ta’ entitajiet li jagħmlu parti mill-amministrazzjoni pubblika? Jekk dan ma huwiex il-każ, il-fondi użati minn dawn l-organizzazzjonijiet sabiex jiġu ffinanzjati l-azzjonijiet tagħhom jikkostitwixxu “riżorsi pubbliċi” sa fejn joħorġu, direttament jew indirettament, mill-Istat jew minn organi pubbliċi oħra? Jekk dan ma huwiex il-każ, dawn il-fondi jistgħu jiġu kklassifikati bħala “riżorsi pubbliċi” u meqjusa bħala imputabbli lill-Istat għaliex, minkejja l-fatt li huma ġejjin minn impriżi privati, l-azzjonijiet li huma jiffinanzjaw huma suġġetti għal kontroll effettiv mis-setgħat pubbliċi?
1. Entità pubblika
53.
Fir-rigward tal-ewwel stadju, naħseb li ma hemmx dubju dwar il-fatt li organizzazzjonijiet interprofessjonali bħalma huma dawk fil-kawża prinċipali ma jistgħux jitqiesu li jagħmlu parti mill-amministrazzjoni pubblika: huma assoċjazzjonijiet irregolati taħt id-dritt privat, stabbiliti fuq l-inizjattiva tal-membri tagħhom, li huma l-uniċi li jiddeċiedu dwar l-azzjonijiet tagħhom. Sa fejn huwa magħruf, l-ebda rappreżentant tal-amministrazzjonijiet pubbliċi ma jagħmel parti mill-kunsill ta’ amministrazzjoni ta’ dawn l-organizzazzjonijiet, jew jingħata setgħat ta’ eżekuzzjoni jew ta’ direzzjoni fi ħdan dawn l-organizzazzjonijiet.
2. Riżorsi pubbliċi
54.
Meta ngħaddu għat-tieni stadju, għandi niġbed l-attenzjoni għal premessa essenzjali li fuqha huwa bbażat ir-raġunament tiegħi. Il-kawżi mressqa mir-rikorrenti fil-kawża prinċipali jirreferu, kif diġà ġie enfasizzat, għall-intervent tal-Istat li jirrendi obbligatorji għall-membri kollha ta’ professjoni, is-CVO stabbiliti mill-organizzazzjonijiet interprofessjonali. Il-qorti tar-rinviju ssemmi dawn il-kontribuzzjonijiet bħala sors ta’ finanzjament tal-azzjonijiet “ta’ komunikazzjoni, ta’ promozzjoni, ta’ relazzjonijiet esterni, ta’ garanzija ta’ kwalità, ta’ riċerka, ta’ difiża tal-interessi tas-settur kif ukoll il-ksib ta’ studji u ta’ opinjonijiet ta’ kumitati tal-konsumaturi” mwettqa mill-organizzazzjonijiet interprofessjonali. Għaldaqstant, huwa abbażi tal-premessa li huma esklużivament iffinanzjati mis-CVO li jiena neżamina l-eventwali natura ta’ għajnuna mill-Istat ta’ dan l-intervent Statali.
55.
L-eżami tiegħi seta’ wassal għal konklużjonijiet oħra jekk dawn l-azzjonijiet kienu, totalment jew parzjalment, iffinanzjati permezz ta’ fondi pubbliċi. F’dan ir-rigward, nosserva li, b’mod konformi mal-Artikolu L. 632‑2‑I tal-Kodiċi rurali, “[l]-organizzazzjonijiet interprofessjonali rikonoxxuti […]jista’ jkollhom prijorità fl-għoti tal-għajnuna pubblika”. Bl-istess mod, l-Artikolu 8 tal-istatut tas-CIDEF isemmi, fost ir-riżorsi tal-assoċjazzjoni, is-“sussidji li jistgħu jingħatawlha”.
56.
Ma hemmx dubju li l-kundizzjoni rigward ir-riżorsi tal-Istat fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE tkun sodisfatta kieku l-miżuri inkwistjoni kienu ffinanzjati jew kofinanzjati permezz tas-sussidji pubbliċi, u dan anki jekk jista’ jkun komplikat li ssir distinzjoni bejn l-azzjonijiet iffinanzjati biss mis-CVO u dawk li huma ffinanzjati permezz ta’ sussidji pubbliċi f’każ, bħal dak f’din il-kawża, fejn l-organizzazzjonijiet interprofessjonali ma jżommux kontijiet separati (
23
).
57.
Madankollu, il-fondi privati użati mill-organizzazzjonijiet interprofessjonali ma jsirux “riżorsi pubbliċi” sempliċement għaliex jintużaw b’mod konġunt ma’ somom li ġejjin mill-baġit pubbliku. Fi kliem ieħor, in-natura pubblika ta’ ċerti fondi ma hijiex estiża, awtomatikament, għal sorsi oħra ta’ finanzjament li, bħala regola ġenerali, ma jissodisfawx il-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 107(1) TFUE.
58.
Ir-relazzjoni preċiża bejn fondi pubbliċi u privati fil-baġit u l-azzjonijiet tal-organizzazzjonijiet interprofessjonali hija, f’kull każ, element li għandu jiġi evalwat mill-qorti nazzjonali (jew mill-Kummissjoni fil-kuntest ta’ proċedura fis-sens tal-Artikolu 108 TFUE).
59.
Infakkar mill-ġdid li l-Conseil d’État jagħmel mistoqsijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, f’din il-kawża, biss fir-rigward tar-relazzjoni mal-kunċett ta’ għajnuna mill-Istat tad-deċiżjoni tal-Istat li jestendi għas-settur kollu d-deċiżjoni ta’ organizzazzjoni interprofessjonali li tistabbilixxi kontribuzzjoni li tippermetti l-implementazzjoni ta’ azzjonijiet ta’ promozzjoni ta’ dan is-settur. Għaldaqstant, sabiex tingħata risposta għad-domanda tal-Conseil d’État, ser nittratta biss in-natura tas-CVO fl-eżami tiegħi fid-dawl tal-Artikolu 107(1) TFUE.
60.
F’dan ir-rigward, inqis li s-CVO ma jikkostitwixxux riżorsi tal-Istat għaliex ma joħolqux spiża addizzjonali għall-Istat jew għal kwalunkwe entità pubblika oħra. Fil-fatt, is-CVO ġejjin direttament mill-operaturi ekonomiċi attivi fis-swieq ikkonċernati mill-organizzazzjonijiet interprofessjonali.
61.
Barra minn hekk, is-CVO ma humiex riżorsi li normalment kellhom jitħallsu fil-baġit tal-Istat, bħalma huwa l-każ ta’ eżenzjonijiet fiskali. L-Istat ma għandu l-ebda dritt li jitlob dawn is-somom. U mhux hekk biss; l-organizzazzjonijiet interprofessjonali għandhom jadixxu l-awtorità ġudizzjarja meta membru ta’ waħda mill-professjonijiet tas-settur jirrifjuta li jħallas is-CVO. L-Istat bl-ebda mod ma huwa parti f’din il-proċedura ġudizzjarja.
62.
Il-kliem tal-Kodiċi rurali jikkonferma din l-interpretazzjoni fl-Artikolu L. 623‑6 tiegħu, li jipprovdi li s-CVO, “minkejja n-natura obbligatorja tagħhom, jibqgħu krediti tad-dritt ċivili”. Dan la huwa kkontestat mill-Kummissjoni, u lanqas mir-rikorrenti fil-kawża prinċipali. Barra minn hekk, in-natura privata tas-CVO ġiet affermata mill-ġdid reċentement mill-Conseil Constitutionnel li, f’deċiżjoni tas-17 ta’ Frar 2012, eskluda li dawn il-kontribuzzjonijiet jistgħu jikkostitwixxu “impożizzjonijiet ta’ kwalunkwe natura” fis-sens tal-Artikolu 34 tal-Kostituzzjoni Franċiża (
24
).
3. Kontroll mill-awtoritajiet pubbliċi u imputabbiltà lill-Istat
63.
Jifdal it-tielet stadju: is-somom irċevuti mill-organizzazzjonijiet interprofessjonali ma humiex finalment somom imqiegħda fid-dispożizzjoni tas-setgħat pubbliċi, sa fejn l-awtoritajiet jistgħu jeżerċitaw, f’mument speċifiku, kontroll fuq dawn ir-riżorsi (
25
)? Dawn l-awtoritajiet pubbliċi huma implikati, b’mod jew ieħor, fl-adozzjoni tal-miżuri ffinanzjati mill-imsemmija somom?
64.
Dan ma huwiex, fil-fehma tiegħi, il-każ f’din il-kawża, għaliex ir-regoli nazzjonali msemmija mill-partijiet bl-ebda mod ma jissuġġerixxu li s-setgħat pubbliċi jistgħu jeżerċitaw kontroll reali fuq is-CVO u l-azzjonijiet li huma jiffinanzjaw.
65.
Bil-kontra, id-deċiżjoni li jiġu introdotti s-CVO, kif ukoll l-istabbiliment tal-bażi tagħhom u tar-rati u l-modalitajiet ta’ finanzjament tagħhom jaqgħu taħt id-diskrezzjoni kompleta tal-organizzazzjonijiet interprofessjonali. L-intervent tal-Istat, sabiex jestendi l-applikabbiltà tas-CVO għall-operaturi kollha li huma attivi fis-settur, huwa intiż biċ-ċar sabiex jiġu evitati “free riders”, jiġifieri impriżi li jibbenefikaw mill-miżuri adottati mill-organizzazzjonijiet interprofessjonali mingħajr madankollu ma jikkontribwixxu għalihom. Sa fejn dawn l-azzjonijiet isegwu realment l-interess tas-settur kollu, u jekk jingħad li l-impriżi kollha li huma attivi f’dan is-settur jistgħu, b’mod jew ieħor, jieħdu vantaġġi minnhom, inqis l-intervent tal-Istat bħala sempliċement intiż sabiex jiżgura “level playing field” (jiġifieri li l-impriżi jkunu jistgħu jikkompetu bejniethom b’armi ugwali).
66.
Is-sistema introdotta mill-Kodiċi rurali donnha sistema “magħluqa” fis-sens li s-somom inkwistjoni huma l-ħin kollu amministrati u kkontrollati minn entitajiet privati: huma jitħallsu mill-professjonisti tas-setturi lill-organizzazzjonijiet interprofessjonali, li jużawhom għal attivitajiet meqjusa li joħolqu vantaġġi għal dawn l-istess professjonisti. Dawn is-somom ma jaqgħu, fl-ebda mument, taħt il-kontroll pubbliku.
67.
Barra minn hekk, nosserva li, bil-kontra tal-ġurisprudenza ċċitata iktar ’il fuq Steinkine & Weinlig u Pearle et, is-CVO lanqas ma huma, f’din il-kawża, miġbura minn entità li tagħmel parti mill-amministrazzjoni pubblika.
68.
Minbarra dan, ma naqbilx mat-teżi tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali u tal-Kummissjoni meta huma jaffermaw li s-CVO għandhom jitqiesu li huma taħt kontroll pubbliku, għaliex l-Istat jista’ dejjem jirrifjuta li jestendi l-applikabbiltà tagħhom, minkejja t-talba magħmula f’dan is-sens mill-organizzazzjonijiet interprofessjonali, jew jiddeċiedi li jestendi l-ftehim parzjalment biss jew għal perijodu ta’ żmien limitat. Fil-fehma tiegħi, sempliċi possibbiltà tal-Istat li jgħid “le” lill-organizzazzjonijiet interprofessjonali ma tfissirx awtomatikament it-tip ta’ kontroll li l-Qorti tal-Ġustizzja qieset bħala rilevanti fil-ġurisprudenza tagħha (
26
). Il-kunċett ta’ “kontroll” fis-sens ta’ din il-ġurisprudenza għandu jinftiehem, fl-opinjoni tiegħi, bħala setgħa ta’ direzzjoni, jew mill-inqas ta’ influwenza, tal-mument jew tal-mod kif jintużaw il-fondi kkonċernati.
69.
Il-konklużjoni tiegħi setgħet kienet differenti kieku l-Gvern Franċiż kellu l-possibbiltà li jissuġġetta l-kunsens tiegħu għall-kundizzjoni li s-somom jintużaw għal azzjonijiet stabbiliti mill-amministrazzjoni pubblika. F’dan il-każ, fil-fatt, l-Istat ikun jista’ jsegwi l-politika proprja tiegħu permezz tal-użu tal-fondi miġbura mill-organizzazzjonijiet interprofessjonali.
70.
Dan ma jidhirlix li huwa l-każ hawnhekk. Id-dispożizzjonijiet rilevanti tal-Kodiċi rurali jipprovdu sempliċement li l-Istat jista’ jestendi l-applikabbiltà tal-ftehim li jistabbilixxi s-CVO u li “d-deċiżjonijiet li jirrifjutaw it-talba għal estensjoni għandhom ikun immotivati” (
27
). L-ebda dispożizzjoni ma tagħti lill-awtorità kompetenti s-setgħa li tidderieġi jew tinfluwenza l-amministrazzjoni tal-fondi.
71.
Barra minn hekk, il-Conseil d’État qies fiż-żewġ sentenzi reċenti li d-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi rurali ma kinux jawtorizzaw lill-awtoritajiet pubbliċi jissuġġettaw is-CVO “għal kontroll ieħor għajr dak ta’ regolarità u ta’ konformità mal-liġi” (
28
). Dan jidhirli li jeskludi kull kontroll ta’ opportunità pubblika jew ta’ konformità mal-politika tal-awtoritajiet pubbliċi (
29
). L-informazzjoni li l-Gvern Franċiż ipprovda lill-Qorti tal-Ġustizzja waqt is-seduta tikkonferma din il-konklużjoni (
30
).
72.
Ninnota wkoll li r-regola prevista fl-Artikolu L. 632‑4 tal-Kodiċi rurali, li tipprovdi li huwa biss il-ftehim konkluż b’mod unanimu bejn id-diversi familji ta’ organizzazzjonijiet interprofessjonali li jista’ jiġi estiż, tista’ tirrendi l-eżerċizzju ta’ influwenza ġenwina fuq il-kontenut ta’ dan il-ftehim diffiċli għall-Istat. Fil-fatt, ikun biżżejjed li familja waħda fost dawk li jikkomponu organizzazzjoni interprofessjonali ma tkunx fi qbil ma’ dak li s-setgħat pubbliċi eventwalment jissuġġerixxu jew jipproponu, sabiex il-ftehim isir impossibbli u, b’dan il-mod, l-estensjoni tiegħu wkoll.
73.
Il-fatt li l-Istat għandu s-setgħa, skont l-Artikolu L. 632‑8‑I tal-Kodiċi rurali, li jikseb informazzjoni mill-organizzazzjonijiet interprofessjonali fuq il-mod kif is-CVO intużaw ma jidhirx li jmur kontra din il-konklużjoni. Dawn is-setgħat ta’ verifika a posteriori jidhru marbuta b’mod intrinsiku mal-fatt li s-CVO jsiru obbligatorji permezz ta’ deċiżjoni tal-Istat. Sa fejn huwa l-Istat li jawtorizza l-estensjoni tal-kontribuzzjonijiet, il-liġi tobbligah ukoll jivverifika jekk id-deċiżjoni tiegħu kinitx is-suġġett ta’ applikazzjoni mhux korretta jew illegali. Għaldaqstant, dawn is-setgħat ma jagħtux lill-Istat kapaċità konkreta li jinfluwenza l-użu tal-fondi, iżda huma biss intiżi sabiex jiġu evitati l-frodi u l-abbużi.
74.
Għal dawn ir-raġunijiet, jidhirli li kontroll a posteriori mill-Istat huwa mhux biss leġittimu, iżda saħansitra mixtieq. Jista’ jingħad li b’dan il-mod, l-Istat qiegħed biss jassumi r-responsabbiltà tiegħu fil-konfront tal-impriżi li ġew suġġetti għas-CVO minħabba d-deċiżjoni tiegħu li jestendi l-effetti tal-ftehim li jistabbilixxi tali kontribuzzjonijiet.
75.
Minbarra dan, ma nara la artikolu tal-liġi Franċiża u lanqas element fattwali li jistgħu jissuġġerixxu li l-Istat effettivament eżerċita influwenza determinanti fuq l-attivitajiet tal-organizzazzjonijiet interprofessjonali u, b’mod partikolari, li l-awtoritajiet pubbliċi kienu implikati, b’xi mod jew ieħor, fl-adozzjoni tal-miżuri meħuda minn dawn l-organizzazzjonijiet. Barra minn hekk, l-ebda parti ma sostniet li l-awtoritajiet tal-Istat ipprovaw jeżerċitaw tali influwenza, anki jekk biss b’mezzi informali.
76.
Infakkar fl-ewwel lok li l-Kodiċi rurali jipprovdi għal proċedura ta’ kunsens taċitu għall-estensjoni tal-ftehim. Id-deċiżjoni tal-2009 kkontestata mir-rikorrenti fil-kawża prinċipali hija, barra minn hekk, ir-riżultat ta’ tali proċedura. Jidhirli li huwa diffiċli li wieħed jikkkonċilja dan il-fatt mal-idea ta’ amministrazzjoni pubblika li tixtieq tiggwida u tikkontrolla l-azzjoni tal-organizzazzjonijiet interprofessjonali b’mod ġenerali u, b’mod iktar speċifiku, l-użu tal-fondi.
77.
Fit-tieni lok, nosserva li lanqas ma huwa possibbli li jiġi preżunt li dawn l-organizzazzjonijiet għandhom “jieħdu inkunsiderazzjoni direttivi maħruġa” (
31
) mis-setgħat pubbliċi jew li ma jistgħux jieħdu deċiżjonijiet “mingħajr ma jieħdu inkunsiderazzjoni r-rekwiżiti” ta’ dawn (
32
).
78.
F’dan ir-rigward, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali u l-Kummissjoni jirreferu qabel kollox għall-Artikolu L. 632‑1 tal-Kodiċi rurali, li jipprovdi li l-organizzazzjonijiet interprofessjonali jistgħu jiġu rikonoxxuti mill-Istat biss jekk il-missjoni tagħhom tinkludi l-għanijiet imsemmija minn din id-dispożizzjoni. Huma jsemmu, imbagħad, il-kundizzjonijiet, elenkati fl-Artikolu L. 632‑2 tal-Kodiċi rurali u li għandhom jiġu sodisfatti sabiex il-ftehim ikun jista’ jiġi estiż mill-Istat għall-organizzazzjoni interprofessjonali kollha.
79.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li l-għanijiet li l-organizzazzjonjiet interprofessjonali għandhom (
33
) jew jistgħu (
34
) isegwu skont l-Artikolu L. 632‑1 tal-Kodiċi rurali sabiex jiġu rikonoxxuti, jinsabu deskritti hemmhekk f’termini ġenerali ħafna u jirreferu għal kull tip ta’ azzjoni li hija tipika tal-assoċjazzjonijiet li jgħaqqdu l-atturi ta’ settur ekonomiku. Mill-għanijiet kollha elenkati f’din id-dispożizzjoni wieħed jista’ dejjem jislet interess kummerċjali dirett għall-membri tal-assoċjazzjoni. Minn din id-dispożizzjoni bl-ebda mod ma jirriżulta li dawn l-assoċjazzjonijiet huma marbuta jwieżnu l-interessi proprji tagħhom ma’ dawk tas-soċjetà meħuda b’mod ġenerali, jew li jieħdu azzjonijiet li ma joħolqu l-ebda benefiċċju għall-membri tagħhom, minkejja li għal xi wħud mill-għanijiet (bħas-sigurtà tal-ikel pereżempju) l-interess pubbliku u l-interess privat jistgħu jikkoinċidu.
80.
L-istess konstatazzjoni tista’ ssir fir-rigward tal-għanijiet li, skont l-Artikolu L. 632‑2 tal-Kodiċi rurali, il-ftehim konkluż mill-organizzazzjonjiet interprofessjonali għandhom isegwu sabiex jippermettu lill-awtorità kompetenti testendi l-effetti tiegħu.
81.
Qabel kollox, il-lista ta’ dawn l-għanijiet hija, minn naħa, kemxejn twila u varjata u, min-naħa l-oħra, mhux eżawrjenti (“b’mod partikolari”).
82.
Imbagħad, jekk huwa minnu, kif issostni l-Kummissjoni, li dawn l-għanijiet jistgħu ta’ spiss jikkoinċidu ma’ dawk li huma proprji għal politika ġenerali tal-Istat, huwa wkoll minnu li dawn l-għanijiet jikkorrispondu, l-ewwel u qabel kollox, mal-għanijiet li l-membri kollha tal-organizzazzjonijiet interprofessjonali għandhom komuni bejniethom. Dan jirriżulta mill-kliem innifsu tal-Kodiċi rurali li jitkellem dwar “azzjonijiet komuni jew li huma intiżi għal interess komuni” li huma, fl-istess waqt, “konformi mal-interess ġenerali u li huma kompatibbli mar-regoli tal-politika agrikola komuni”. Wara kollox, ikun sorprendenti li l-interessi kummerċjali tal-membri ta’ settur kummerċjali speċifiku jikkoinċidu biss b’mod rari mal-interess ġenerali tal-Istat f’dan is-settur. F’kull qasam tal-ekonomija, l-Istat jipprova wkoll isaħħaħ u jsostni l-impriżi preżenti fis-suq.
83.
Fl-aħħar nett — u dak li huwa l-iktar rilevanti, fil-fehma tiegħi — il-fatt li l-awtoritajiet pubbliċi u l-organizzazzjonijiet interprofessjonali jista’ jkollhom ċerti interessi komuni bejniethom ma jfissirx li l-azzjonijiet ta’ promozzjoni u ta’ difiża ta’ dawn l-interessi, meħuda minn dawn tal-aħħar, għandhom neċessarjament jieħdu inkunsiderazzjoni x-xewqat u r-rekwiżiti tal-awtoritajiet jew jeżegwixxu l-linji ta’ politika li huma jiddefinixxu.
84.
Għal dawn ir-raġunijiet, ma iniex konvint mill-argument tal-Kummissjoni li s-CVO huma strument ta’ politika tal-Istat sa fejn l-azzjonijiet iffinanzjati minn dawn il-kontribuzzjonijiet ma jsegwux “għanijiet kummerċjali purament privati”. Biżżejjed jiġi osservat, f’dan ir-rigward, li huwa ċar li l-miżura li kienet is-suġġett tal-Kawża PreussenElektra ġiet adottata sabiex jintlaħaq għan ta’ interess pubbliku (it-tnaqqis tal-emissjonijiet tad-dijossidju tal-karbonju) (
35
). B’mod parallel, il-liġi Olandiża li tirregola l-attivitajiet tal-HBA inkwistjoni fil-Kawża Pearle et, iċċitata iktar ’il fuq, kienet tobbliga lil dan l-organu sabiex jieħu inkunsiderazzjoni l-interess ġenerali fl-istess waqt li jieħu l-interessi tal-impriżi tas-settur ikkonċernat u tal-persunal tiegħu (
36
).
85.
Jidhirli li, meta wieħed iqis kollox, meta l-Qorti tal-Ġustizzja semmiet, fid-deċiżjoni tagħha Pearle et, politika stabbilita (jew iddefinita) mill-Istat (
37
), hija kienet qed tirreferi għal xi ħaġa iktar konkreta u iktar preċiża minn sempliċi indikazzjoni ta’ għanijiet ġenerali li għandhom jiġu segwiti. Fil-fehma tiegħi, wieħed ma jistax jitkellem dwar “politika tal-Istat” meta jeżisti sempliċi elenkar ta’ interessi ġenerali, mingħajr definizzjoni ta’ miżuri jew azzjonijiet speċifiċi li għandhom jittieħdu sabiex jintlaħqu dawn l-għanijiet. Jidhirli li dan l-element tal-aħħar huwa ċarament nieqes f’din il-kawża.
86.
Fit-tielet lok, ir-rikorrenti u l-Kummissjoni jsostnu wkoll li, skont l-Artikolu L. 632‑2‑I tal-Kodiċi rurali, “[l]-organizzazzjonijiet interprofessjonali rikonoxxuti jistgħu jiġu kkonsultati fuq il-linji gwida u fuq il-politika ta’ settur li jikkonċernahom” u li “[h]uma jikkontribwixxu għall-implementazzjoni ta’ politika ekonomika nazzjonali u Komunitarja”.
87.
Bil-kontra tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali u tal-Kummissjoni, u fin-nuqqas ta’ riferimenti għall-politika pubblika li tinsab fl-Artikolu L. 632‑2‑I tal-Kodiċi rurali, kulma nara f’din id-dispożizzjoni huwa r-rifless ta’ realtà li hija komuni għal bosta pajjiżi (u għall-Unjoni nfisha): huwa normali li l-organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw settur tal-ekonomija jew kategorija ta’ atturi tas-suq u li jaqsmu l-istess interessi kummerċjali jkunu interlokuturi tas-setgħat pubbliċi. Djalogu bjen amministraturi u dawk amministrati huwa tipiku f’bosta demokraziji moderni, sew jekk dan jiġi organizzat b’mezzi informali jew f’kuntest iktar formali. L-istituzzjonalità ta’ tali djalogu ma tfissirx li s-setgħat pubbliċi jistgħu jużaw dawn l-interlokuturi bħala l-longa manus tagħhom jew bħala l-istrumenti ta’ eżekuzzjoni tal-politika tagħhom.
88.
Bl-istess mod, jidhirli li r-riferiment, li jinsab fl-Artikolu L. 632‑2‑1 tal-Kodiċi rurali, għall-fatt li l-organizzazzjonijiet interprofessjonali “jikkontribwixxu għall-implementazzjoni ta’ politika ekonomika nazzjonali u Komunitarja”, ma huwiex deċiżiv. Jidhirli li din id-dispożizzjoni sempliċement issemmi assjoma: sa fejn l-assoċjazzjonijiet interprofessjonali jsegwu interessi li huma ġenwinament komuni għall-atturi kollha tas-settur ta’ attività tagħhom, interessi li jikkoinċidu ta’ spiss ma’ dak li jista’ jiġi ddefinit bħala l-interess pubbliku ġenerali, huma jipprovdu ovvjament kontribut pożittiv għall-implementazzjoni tal-politika ekonomika nazzjonali u tal-Unjoni f’dan is-settur.
89.
Bħala konklużjoni, mid-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi rurali msemmija mir-rikorrenti fil-kawża prinċipali u mill-Kummissjoni ma jirriżultax li l-organizzazzjonijiet interprofessjonali huma mogħtija rwol pubbliku ġenwin u lanqas li l-awtoritajiet pubbliċi huma mogħtija setgħat ta’ kontroll fuq l-azzjonijiet mwettqa minn dawn l-organizzazzjonijiet.
90.
F’dan il-kuntest, nosserva li, bħall-każ fil-Kawża Pearle et, iċċitata iktar ’il fuq, l-inizjattiva tas-CVO dejjem tiġi mis-settur privat innifsu. L-awtoritajiet pubbliċi jaġixxu, għaldaqstant, biss — sabiex jiġi ripetut terminu użat fis-sentenza Pearle et (
38
) — bħala “strument” sabiex jiġu magħmula obbligatorji l-kontribuzzjonijiet stabbiliti mill-organizzazzjonijiet interprofessjonali biex jintlaqħu għanijiet iddeterminati minnhom stess.
91.
Jien ċertament konxju tal-fatt li bosta miżuri ta’ għajnuna mill-Istat huma adottati mill-Istati fuq talba tal-impriżi kkonċernati. Dan huwa saħansitra tipikament il-każ tal-għajnuna għas-salvataġġ u għar-ristrutturazzjoni tal-impriżi f’diffikultà. Għaldaqstant huwa minnu li l-inizjattiva privata ma teskludix, fil-każijiet kollha, l-imputabbiltà ta’ miżura lill-Istat. Iċ-ċirkustanzi ta’ dan il-każ huma madankollu differenti ħafna għaliex l-inizjattiva tal-miżuri ġejja mill-impriżi li huma, fl-istess waqt, dawk li jagħtu u dawk li jibbenefikaw mill-fondi.
92.
Għal dawn ir-raġunijiet kollha, ma nara l-ebda indikazzjoni f’din il-kawża li d-direzzjoni u r-responsabbiltà tal-azzjonijiet imwettqa mill-organizzazzjonijiet interprofessjonali jistgħu jiġu attribwiti lil suġġetti oħra għajr dawn l-organizzazzjonijiet infushom.
93.
Fid-dawl ta’ dak kollu li ntqal, nikkonkludi li s-CVO ma jikkostitwixxux riżorsi tal-Istat u li d-deċiżjonijiet rigward l-użu ta’ dawn ma humiex imputabbli lill-Istat.
E – Osservazzjonijiet finali
94.
L-ewwel osservazzjoni tiegħi hija marbuta mal-fatt li jeżisti numru kbir ta’ organizzazzjonijiet interprofessjonali fi Franza (u, minbarra dan, fl-Unjoni) b’diversità kbira ta’ status legali. Is-CIDEF innifsu jindika dan fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu.
95.
Barra minn hekk, jekk il-konklużjonijiet li wasalt għalihom f’din il-kawża jistgħu jkunu validi f’bosta każijiet, huma jistgħu ma jgħoddux għal kollha kemm huma. Fil-fatt, kif imsemmi hawn fuq, jista’ jkun hemm każijiet fejn l-organizzazzjonijiet interprofessjonali jirċievu fondi pubbliċi intiżi sabiex jiffinanzjaw jew sabiex jikkofinanzjaw ċerti azzjonijiet li jistgħu joħolqu vantaġġ ekonomiku għall-operaturi tas-suq. Bl-istess mod, ma jistax jiġi eskluż li, f’ċerti ċirkustanzi, l-Istat (pereżempju, permezz ta’ organi bħall-Conseil supérieur d’orientation et de coordination de l’économie agricole et alimentaire, stabbilit abbażi tal-Artikolu L. 611‑1 tal-Kodiċi rurali) ikun f’pożizzjoni li jeżerċita, de jure jew de facto, influwenza reali fuq l-użu tal-fondi miġbura mill-organizzazzjonijiet interprofessjonali permezz tas-CVO.
96.
Din il-konstatazzjoni titlob eżami fuq bażi individwali. Madankollu, din il-kawża turi li ma jistax jiġi preżunt li l-miżuri kollha adottati mill-organizzazzjonijiet interprofessjonali u ffinanzjati permezz tas-CVO jissodisfaw il-kriterji ta’ riżorsi tal-Istat u ta’ imputabbiltà lil dan l-Istat.
97.
It-tieni osservazzjoni tiegħi hija iktar ġenerali u tikkonċerna l-kunċett innifsu ta’ għajnuna mill-Istat. Fil-fatt nixtieq ningħaqad mal-pożizzjoni ta’ diversi avukati ġenerali li, fil-passat, avżaw kontra estensjoni eċċessiva tal-kunċett ta’ għajnuna mill-Istat (
39
).
98.
F’dan il-kuntest, nosserva li r-rikorrenti fil-kawża prinċipali u l-Kummissjoni jsemmu l-fatt li s-CIDEF, mill-inqas fil-passat, mexxa kampanji ta’ promozzjoni tal-laħam Franċiż. Min-naħa l-oħra, nosserva li, skont l-Artikolu L. 632‑6 tal-Kodiċi rurali, is-CVO “jistgħu jinġabru wkoll fuq il-prodotti importati f’kundizzjonijiet iddefiniti permezz ta’ digriet. Fuq talba tal-organizzazzjonijiet interprofessjonali benefiċjarji, dawn il-kontribuzzjonijiet jiġu miġbura fid-dwana, bl-ispejjeż għalihom”.
99.
F’sitwazzjonijiet bħal dawk deskritti fil-punt preċedenti, ma huwiex issuġġerit, fil-fehma tiegħi, li jiġi estiż il-kunċett ta’ riżorsi tal-Istat u għaldaqstant ta’ għajnuna mill-Istat lil ’hinn mil-limiti imposti permezz tal-Artikolu 107(1) TFUE. Fil-fatt, l-assenza ta’ riżorsi tal-Istat jew il-fatt li l-Istat ma jeżerċita l-ebda setgħa ta’ kontroll fuq l-użu ta’ ċerti fondi privati, ma jfissirx li kull azzjoni mwettqa minn organizzazzjonijiet bħal dawk interprofessjonali hija neċessarjament kompatibbli mar-regoli kollha tal-Unjoni.
100.
Fl-ewwel lok, il-miżuri adottati mill-organizzazzjonijiet interprofessjonali jistgħu jmorru kontra r-regoli tas-suq intern. Il-fatt li assoċjazzjonijiet bħalma huwa s-CIDEF ma humiex ikkontrollati mill-Istat, minnu nnifsu, ma jostakolax l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tat-Trattati fuq is-suq intern. Pereżempju, fir-rigward tal-Artikolu 56 TFUE, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet b’mod kostanti li l-osservanza ta’ din id-dispożizzjoni “hija obbligatorja anki għar-regolamenti li ma humiex ta’ natura pubblika li huma intiżi sabiex jirregolaw, b’mod kollettiv, il-provvisti ta’ servizzi”. Fil-fatt, it-tneħħija bejn l-Istati Membri tal-ostakoli għal-libertà li jiġu pprovduti servizzi tiġi kompromessa jekk it-tneħħija tal-barrieri ta’ oriġini Statali tista’ tiġi newtralizzata permezz ta’ ostakoli li jirriżultaw mill-eżerċizzju tal-awtonomija ġuridika tagħhom permezz ta’ assoċjazzjonijiet jew organi li ma humiex irregolati mid-dritt pubbliku” (
40
). Il-Qorti tal-Ġustizzja segwiet raġunament analogu f’dak li jikkonċerna, b’mod partikolari, il-moviment liberu tal-persuni (
41
) u l-libertà ta’ stabbiliment (
42
).
101.
B’mod partikolari, l-estensjoni, deċiża mill-Istat, tan-natura obbligatorja ta’ kontribuzzjonijiet użati sabiex jiffinanzjaw il-kampanji promozzjonali jew pubbliċitarji, immexxija mill-organizzazzjonijiet interprofessjonali u li għandhom l-għan li jippromwovu l-produzzjoni nazzjonali jew il-prodotti nazzjonali, tista’ wkoll tmur kontra r-regoli tas-suq intern, indipendentement mill-oriġini tal-fondi użati. Pereżempju, skont ġurisprudenza stabbilita sew, taxxa fuq il-prodotti nazzjonali u importati abbażi ta’ kriterji identiċi tista’ tiġi pprojbita meta d-dħul minn din l-impożizzjoni huwa intiż sabiex jiffinanzja attivitajiet li jibbenefikaw b’mod partikolari lill-prodotti nazzjonali ntaxxati. Jekk il-vantaġġi li minnhom jibbenefikaw dawn il-prodotti jikkumpensaw b’mod sħiħ it-taxxa imposta fuqhom, l-effetti ta’ din tal-aħħar jimmanifestaw ruħhom biss fir-rigward tal-prodotti importati u din tkun għaldaqstant tikkostitwixxi taxxa ta’ effett ekwivalenti fis-sens tal-Artikolu 30 TFUE. Bil-kontra, jekk dawn il-vantaġġi jikkumpensaw biss parti mit-taxxa imposta fuq il-prodotti nazzjonali, it-taxxa inkwistjoni tikkostitwixxi impożizzjoni diskriminatorja fis-sens tal-Artikolu 110 TFUE, li l-ġbir tagħha huwa pprojbit għall-parti mill-ammont allokata għall-kumpens li minnu jibbenefikaw il-prodotti nazzjonali (
43
).
102.
Barra minn hekk, fil-famuża kawża msejħa “Buy Irish”, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li kien jeżisti ksur tal-Artikolu 34 TFUE minħabba s-sostenn mogħti mill-Gvern Irlandiż lil organu privat li kien implementa kampanja favur il-bejgħ u x-xiri tal-prodotti nazzjonali, intiża sabiex tnaqqas il-kummerċ intraKomunitarju (
44
).
103.
Fit-tieni lok, miżuri adottati, mingħajr għajnuna mill-Istat, minn organizzazzjonijiet interprofessjonali, jistgħu jkunu diskriminatorji fil-konfront ta’ produtturi ta’ Stati Membri oħra u, minħabba f’hekk, jirriżultaw li jiksru r-regoli tal-politika agrikola komuni [it-tieni sentenza tal-Artikolu 40(2) TFUE].
104.
Fl-aħħar nett, id-deċiżjoni tal-Istat li jestendi l-effetti ta’ ċertu ftehim konkluż bejn il-membri tal-organizzazzjonjiet interprofessjonali tista’ wkoll taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101 TFUE, moqri flimkien mal-Artikolu 4(3) tat-Trattat UE, meta dan il-ftehim ikollu l-għan jew l-effett li jostakola, jirrestrinġi jew joħloq distorsjoni fil-kompetizzjoni fi ħdan is-suq intern. Fil-fatt, skont ġurisprudenza stabbilita sew, dawn id-dispożizzjonijiet jobbligaw lill-Istati Membri li ma jadottawx u ma jżommux fis-seħħ miżuri, kemm ta’ natura leġiżlattiva kif ukoll regolamenti, li jistgħu jeliminaw l-effett utli tar-regoli tal-kompetizzjoni applikabbli għall-impriżi. Dan huwa l-każ meta Stat Membru jimponi jew jiffavorixxi l-konklużjoni ta’ akkordji li jiksru l-Artikolu 101 TFUE, jew isaħħaħ l-effetti ta’ tali akkordji, jew inkella meta jirtira mil-leġiżlazzjoni tiegħu n-natura Statali tagħha billi jiddelega lil operaturi privati r-responsabbiltà li jittieħdu deċiżjonijiet ta’ intervent fil-qasam ekonomiku (
45
).
105.
Dawn huma biss xi eżempji evidenti. Ma huwiex utli li ninsisti iktar fuq dawn il-kwistjonijiet, għaliex ma humiex immedjatament rilevanti fil-każ quddiemna. Madankollu, dan jippermettielna nenfasizzaw li r-regoli tal-Unjoni fil-qasam tal-kontroll tal-għajnuna mill-Istat huma biss wieħed mill-istrumenti li jistgħu jiġu applikati għal miżuri adottati minn organizzazzjonijiet bħalma huma dawk parti fil-kawża prinċipali u li jistgħu jkunu tali li jibdlu l-funzjonament tajjeb tas-suq intern. Barra minn hekk, nenfasizza wkoll li l-fatt li strumenti oħra ma jistgħux jiġu użati ma jistax jiġġustifika estensjoni eċċessiva tal-kunċett ta’ għajnuna mill-Istat.
IV – Konklużjoni
106.
Fid-dawl ta’ dak kollu li ntqal hawn fuq, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tagħti r-risposta li ġejja għad-domanda magħmula mill-Conseil d’État:
L-Artikolu 107 TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li d-deċiżjoni ta’ awtorità nazzjonali, bħalma hija dik imsemmija mill-qorti tar-rinviju, li testendi għall-professjonisti kollha f’settur ftehim li jistabbilixxi kontribuzzjoni fil-kuntest ta’ organizzazzjoni interprofessjonali rikonoxxuta mill-awtorità nazzjonali u li b’dan il-mod tirrendiha obbligatorja, sabiex tippermetti l-implementazzjoni ta’ azzjonijiet ta’ komunikazzjoni, ta’ promozzjoni, ta’ relazzjonijiet esterni, ta’ garanzija ta’ kwalità, ta’ riċerka, ta’ difiża tal-interessi tas-settur kif ukoll il-ksib ta’ studji u ta’ opinjonijiet ta’ kumitati tal-konsumaturi, ma tirrigwardax għajnuna mill-Istat.
(
1
)	Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
(
2
)	Sentenza tal-15 ta’ Lulju 2004, (C-345/02, Ġabra p. I-7139).
(
3
)	Ara, pereżempju, is-sentenza tal-21 ta’ Ġunju 2006, Confédération paysanne (rikors Nru 271.450).
(
4
)	Deċiżjoni tal-Kummissjoni C(2008) 7846 finali, tal-10 ta’ Diċembru 2008, li tiddikjara għajnuna kompatibbli mas-suq komun l-iskema-qafas ta’ azzjonijiet li jistgħu jitwettqu mill-organizzazzjonijiet interprofessjonali agrikoli rikonoxxuti fi Franza, li jikkonsistu f’għajnuna għall-assistenza teknika, għall-prodotti agrikoli ta’ kwalità, għar-riċerka u għall-iżvilupp u għar-reklamar favur il-membri tas-setturi agrikoli rappreżentati, iffinanzjati minn “kontribuzzjonijiet volontarji li saru obbligatorji” (Għajnuna mill-Istat N 561/2008 – Franza).
(
5
)	Deċiżjoni tal-Kummissjoni C(2011) 4376 finali, tad-29 ta’ Ġunju 2011, li tiddikjara li l-azzjonijiet imwettqa mill-interprofession nationale porcine (INAPORC), iffinanzjati permezz ta’ “kontribuzzjonijiet volontarji li saru obbligatorji”, jikkostitwixxu għajnuna kompatibbli mas-suq intern (Għajnuna mill-Istat NN 10/2010 – Franza).
(
6
)	Deċiżjoni tal-Kummissjoni C(2011) 4973 finali, tat-13 ta’ Lulju 2011, li tiddikjara li l-azzjonijiet imwettqa mill-Association interprofessionnelle du bétail et des viandes (Interbev), iffinanzjati permezz ta’ “kontribuzzjonijiet volontarji li saru obbligatorji”, jikkostitwixxu għajnuna kompatibbli mas-suq intern [Għajnuna mill-Istat Nru C 46/2003 (ex NN 39/2003) – Franza].
(
7
)	Dawn huma, rispettivament, il-kawżi pendenti quddiem il-Qorti Ġenerali Franza vs Il-Kummissjoni (T‑79/09); CNIEL vs Il-Kummissjoni (T‑293/09); CNIPT vs Il-Kummissjoni (T‑302/09); CIVR et vs Il-Kummissjoni (T‑303/09); Unicid vs Il-Kummissjoni (T‑305/09); Val’hor vs Il-Kummissjoni (T‑306/09); Onidol vs Il-Kummissjoni (T‑313/09); Intercéréales u Grossi vs Il-Kummissjoni (T‑314/09); Franza vs Il-Kummissjoni (T‑478/11); Inaporc vs Il-Kummissjoni (T‑575/11); Franza vs Il-Kummissjoni (T‑511/11); u INTERBEV vs Il-Kummissjoni (T‑18/12).
(
8
)	Konklużjonijiet fil-Kawża Van Calster et (sentenza tal-21 ta’ Ottubru, C-261/01 u C-262/01, Ġabra p. 12249, punt 27).
(
9
)	Fuq dan l-aspett, huma jinsabu f’pożizzjoni simili għal dik tal-kumpanniji li kienu kkontestaw il-miżura inkwistjoni fil-Kawża Pearle et, iċċitata iktar ’il fuq (ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Ruiz-Jarabo Colomer f’din il-kawża).
(
10
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenza Van Calster et, iċċitata iktar ’il fuq (punti 46 sa 51). Iktar reċentement, ara s-sentenzi tat-22 ta’ Diċembru 2008, Régie Networks (C-333/07, Ġabra p. I-10807, punti 89 u 90), u tal-21 ta’ Lulju 2011, Alcoa Trasformazioni vs Il-Kummissjoni (C-194/09 P, Ġabra p. I-6311, punt 48).
(
11
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-21 ta’ Novembru 1991, Fédération Nationale du Commerce Extérieur des Produits Alimentaires u Syndicat National des Négociants et Transformateurs de Saumon (C-354/90, Ġabra p. I-5505, punt 12); tal-11 ta’ Lulju 1996, SFEI et (C-39/94, Ġabra p. I-3547, punt 40); kif ukoll tat-12 ta’ Frar 2008, CELF u Ministre de la Culture et de la Communication (C-199/06, Ġabra p. I-469, punt 41).
(
12
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tas-16 ta’ Mejju 2002, Franza vs Il-Kummissjoni, imsejħa “Stardust marine” (C-482/99, Ġabra p. I-4397, punt 68); tal-24 ta’ Lulju 2003 Altmark Trans u Regierungspräsidium Magdeburg (C-280/00, Ġabra p. I-7747, punt 74), u tas-17 ta’ Lulju 2008, Essent Netwerk Noord et (C-206/06, Ġabra p. I-5497, punt 6).
(
13
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tat-30 ta’ Jannar 1985, Il-Kummissjoni vs Franza (290/83, Ġabra p. 439, punt 14), u tas-7 ta’ Ġunju 1988, Il-Greċja vs Il-Kummissjoni (57/86, Ġabra p. 2855, punt 12).
(
14
)	Sentenzi tat-22 ta’ Marzu 1977, Steinike & Weinlig (78/76, Ġabra p. 595, punt 22), u tal-11 ta’ Novembru 1987, Franza vs Il-Kummissjoni (259/85, Ġabra p. 4393, punt 23).
(
15
)	Sentenza tat-13 ta’ Marzu 2001 (C-379/98, Ġabra p. I-2159).
(
16
)	Iċċitata iktar ’il fuq.
(
17
)	Punti 58 u 59 tas-sentenza.
(
18
)	Punti 51 u 52 tas-sentenza.
(
19
)	Ara, b’mod partikolari, il-punti 54 sa 78 tal-konklużjonijiet tiegħu fil-Kawża Pearle et, iċċitata iktar ’il fuq.
(
20
)	Sentenza Pearle et, iċċitata iktar ’il fuq (punt 36).
(
21
)	Ibidem (punt 37).
(
22
)	Ibidem (punt 38).
(
23
)	Dan ġie kkonfermat fis-seduta mill-Gvern Franċiż.
(
24
)	Ara r-raba’ premessa tad-deċiżjoni tal-Conseil Constitutionnel Nru 2011-211, QPC tas-17 ta’ Frar 2012, Société Chaudet et fille et autres.
(
25
)	Ara s-sentenzi tas-16 ta’ Mejju 2000, Franza va Ladbroke Racing u Il-Kummissjoni (C-83/98 P, Ġabra p. I-3271, punt 50); Pearle et, iċċitata iktar ’il fuq (punt 36), kif ukoll Essent Netwerk Noord et, iċċitata iktar ’il fuq (punt 72). Ara wkoll il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Mengozzi fil-Kawża Essent Netwerk Noord et, iċċitata iktar ’il fuq (punt 109), kif ukoll il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Kokott fil-Kawża UTECA (sentenza tal-5 ta’ Marzu 2009, C-222/07, Ġabra p. I-1407, punti 128 u 129).
(
26
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tat-2 ta’ Lulju 1974, L-Italja vs Il-Kummissjoni (173/73, Ġabra p. 709, punt 35); Steinike & Weinlig, iċċitata iktar ’il fuq; Franza vs Ladbroke Racing u Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punt 50); kif ukoll Stardust Marine, iċċitata iktar ’il fuq (punti 37 u 38).
(
27
)	L-Artikolu L. 632-4 tal-Kodiċi rurali.
(
28
)	Ara s-sentenzi tas-7 ta’ Mejju 2008, Coopérative Cooperl Hunaudaye u Société Syndigel (Rikorsi Nru 278820 u Nru 279020), kif ukoll tas-16 ta’ Frar 2011, Fédération des Entreprises du Commerce et de la Distribution (Rikorsi Nru 301333 u Nru 317146).
(
29
)	F’dan il-kuntest, ninnota element ieħor komuni bejn din il-kawża u l-Kawża Pearle et. Fil-fatt, fil-kuntest ta’ din l-aħħar proċedura, il-Gvern Olandiż kien ikkonferma li r-regolamenti adottati minn organi bħall-HBA u li jistabbilixxu piżijiet finanzjarji, kellhom jiġu approvati mis-Sociaal-Economische Raad (Kunsill Soċjo-ekonomiku) u, f’ċerti ċirkustanzi, ukoll mill-ministru kompetenti. Kemm is-Sociaal-Economische Raad kif ukoll il-ministru għandhom is-setgħa li jirrifjutaw l-approvazzjoni meta, fost l-oħrajn, il-proposta ta’ regolament tikkostitwixxi ksur tal-liġijiet jew tmur kontra l-interess ġenerali.
(
30
)	Skont il-Gvern Franċiż, 18-il talba għal estensjoni ġew irrifjutati dawn l-aħħar snin fuq total li jqarreb it-300 talba. Fost il-motivi għal rifjut, il-Gvern Franċiż isemmi: a) ksur tal-Artikolu 110 TFUE sa fejn l-azzjoni prevista kienet toħloq diskriminazzjoni fiskali skont l-oriġini tal-prodotti (materja prima li toriġina fi Franza); b) l-inkompatibbiltà tal-ftehim, li kien iffinanzjat mis-CVO, mal-ispeċifikazzjonijiet tad-denominazzjonijiet ta’ oriġini kontrollata applikabbli għall-prodotti inkwistjoni; ċ) l-impossibbiltà li jiġu identifikati l-azzjonijiet li kienu ser jiġu ffinanzjati mis-CVO; d) il-fatt li l-ftehim, li kien iffinanzjat permezz tas-CVO, ma kienx jikkonċerna l-prodott li għalih l-organizzazzjoni interprofessjonali li talbet l-estensjoni ġiet rikonoxxuta; e) il-fatt li l-azzjoni, li kellha tiġi ffinanzjata mis-CVO, ma kinitx azzjoni kollettiva iżda azzjoni individwali.
(
31
)	Sentenza Stardust Marine, iċċitata iktar ’il fuq (punt 55). Ara wkoll is-sentenzi tal-21 ta’ Marzu 1991, L-Italja vs Il-Kummissjoni (C-303/88, Ġabra p. I-1433, punti 11 u 12), u L-Italja vs Il-Kummissjoni (C-305/89, Ġabra p. I-1603, punti 13 u 14).
(
32
)	Sentenzi Stardust Marine, iċċitata iktar ’il fuq (punt 55), u tat-2 ta’ Frar 1988, Van der Kooy et vs Il-Kummissjoni (67/85, 68/85 u 70/85, Ġabra p. 219, punt 37).
(
33
)	L-ewwel parti tal-Artikolu L. 632‑1 tal-Kodiċi rurali.
(
34
)	It-tieni parti tal-Artikolu L. 632‑1 tal-Kodiċi rurali.
(
35
)	Sentenza PreussenElektra, iċċitata iktar ’il fuq, punt 73.
(
36
)	Sentenza Pearle et, iċċitata iktar ’il fuq (punt 7). Barra minn hekk, bħalma l-Gvern Olandiż kien ikkonferma fil-kuntest ta’ din il-proċedura, l-istess liġi kienet tiddefinixxi, bi kliem ġenerali, il-missjoni tal-organizzazzjonijiet bħall-HBA.
(
37
)	Ibidem (punti 36 u 37).
(
38
)	Ibidem (punt 37).
(
39
)	Ara, fost l-oħrajn, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Capotorti fil-Kawża van Tiggele (sentenza tal-24 ta’ Jannar 1978, 82/77, Ġabra p. 25, punt 8); konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Jacobs fil-kawżi ċċitati iktar ’il fuq PreussenElektra u Stardust Marine, rispettivament fil-punti 150 sa 159 u 53 sa 55, u l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Poiares Maduro fil-Kawża Enirisorse (sentenza tat-23 ta’ Marzu 2006, C-237/04, Ġabra p. I-2843, punti 44 sa 46).
(
40
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tat-12 ta’ Diċembru 1974, Walrave u Koch (36/74, Ġabra p. 1405, punti 17 u 18); tal-15 ta’ Diċembru 1995, Bosman (C-415/93, Ġabra p. I-4921, punti 83 u 84); tad-19 ta’ Frar 2002, Wouters et (C-309/99 Ġabra p. I-1577, punt 120), u tat-18 ta’ Diċembru 2007, Laval un Partneri(C-341/05, Ġabra p. I-11767, punt 98).
(
41
)	Sentenza tal-11 ta’ April 2000, Deliège (C-51/96 u C-191/97, Ġabra p. I-2549, punt 47), u tas-6 ta’ Ġunju 2000, Angonese (C-281/98, Ġabra p. I-4139, punt 32).
(
42
)	Sentenza tal-11 ta’ Diċembru 2007, International Transport Workers’ Federation and Finnish Seamen’s Union (C-438/05, Ġabra p. I-10779, punt 59).
(
43
)	Sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tad-19 ta’ Ġunju 1973, Capolongo (77/72, Ġabra p. 611, punti 13 u 14); tal-11 ta’ Marzu 1992, Compagnie commerciale de l’Ouest et (C-78/90 sa C-83/90, Ġabra p. I-1847, punt 27); tas-17 ta’ Settembru 1997, Fricarnes (C-28/96, Ġabra p. I-4939, punt 24), u Essent Noord et, iċċitata iktar ’il fuq (punt 42).
(
44
)	Sentenza tal-24 ta’ Novembru 1982, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda (249/81, Ġabra p. 4005).
(
45
)	Sentenzi tas-16 ta’ Novembru 1977, GB‑Inno‑BM (13/77, Ġabra p. 2115, punt 31); tal-21 ta’ Settembru 1988, Van Eycke (267/86, Ġabra p. 4769, punt 16); kif ukoll tas-17 ta’ Novembru 1993, Meng (C-2/91, Ġabra p. I-5751, punt 14).