Wydanie tymczasowe
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
RIMVYDASA NORKUSA
przedstawiona w dniu 7 maja 2026 r.(1)
Sprawa C‑276/25
RÖSLE GROUP GmbH
przeciwko
EVROmat a.s.
[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Nejvyšší soud (sąd najwyższy, Republika Czeska)]
Odesłanie prejudycjalne – Własność intelektualna – Dyrektywa 2004/48/WE – Egzekwowanie praw własności intelektualnej – Postępowanie sądowe dotyczące naruszenia prawa własności intelektualnej – Prawo do informacji – Zakres – Prawo do uzyskania nie tylko informacji, ale również odpowiednich dokumentów wykazujących prawdziwość i kompletność tych informacji
1.        Prawo Unii ma na celu ochronę praw własności intelektualnej, które stanowią podstawowy element sukcesu rynku wewnętrznego. Szczególnym środkiem proceduralnym tej ochrony jest przysługujące podmiotowi prawa własności intelektualnej prawo do uzyskania informacji o pochodzeniu i sieciach dystrybucji towarów lub usług naruszających to prawo. Czy ów środek umożliwia uzyskanie jedynie informacji, w rozumieniu samych danych, czy również dokumentów na ich poparcie, mogących wykazać prawdziwość i kompletność tych informacji? Jest to kwestia, w której Trybunał ma się wypowiedzieć w niniejszej sprawie.
Ramy prawne
Prawo Unii
2.        W niniejszej sprawie istotne są motywy 1, 3, 10, 13, 14, 17, 20 i 21 oraz art. 1, 3 i 6–8 dyrektywy 2004/48/WE(2).
Prawo czeskie
3.        Artykuł 8 dyrektywy 2004/48 transponowano do prawa czeskiego w art. 3 zákon č. 221/2006 Sb., o vymáhání práv z průmyslového vlastnictví (ustawy nr 221/2006 o egzekwowaniu praw własności przemysłowej). Ów art. 3 stanowi:
„1.      Uprawniony może żądać od osoby trzeciej,
a)      która w celu uzyskania bezpośredniej lub pośredniej korzyści majątkowej lub handlowej posiadała towary naruszające prawo, lub
b)      która w celu uzyskania bezpośredniej lub pośredniej korzyści majątkowej lub handlowej korzystała z usług naruszających prawo, lub
c)      co do której stwierdzono, że w celu uzyskania bezpośredniej lub pośredniej korzyści majątkowej lub handlowej dostarczała usługi stosowane w działaniach naruszających prawo, lub
d)      która została przez osobę określoną w lit. a), b) lub c) wskazana jako zaangażowana w produkcję, wytwarzanie lub dystrybucję towarów albo dostarczanie usług,
informacji o pochodzeniu i sieciach dystrybucji towarów lub usług naruszających prawo.
2.      Jeżeli informacje, o których mowa w ust. 1, nie zostaną dobrowolnie przekazane w rozsądnym terminie, uprawniony może żądać udzielenia tych informacji, składając wniosek do sądu w ramach postępowania dotyczącego naruszenia prawa. Sąd oddala powództwo, jeśli jest ono nieproporcjonalne do powagi zagrożenia lub naruszenia prawa.
3.      Informacje te obejmują:
a)      imię i nazwisko lub firmę bądź nazwę i miejsce zamieszkania lub siedzibę producenta, wytwórcy, podmiotu przechowującego, dystrybutora, dostawcy i innego uprzedniego posiadacza towarów lub usług naruszających prawo,
b)      informacje o wyprodukowanych, wytworzonych, dostarczonych, przechowywanych, otrzymanych lub zamówionych ilościach, a także o cenie uzyskanej za dane towary lub usługi.
4.      Przepisy ust. 1 i 2 pozostają bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, dotyczących w szczególności:
a)      prawa do uzyskania informacji w szerszym zakresie,
b)      wykorzystania informacji w postępowaniu cywilnym lub karnym,
c)      odpowiedzialności za niewłaściwe wykorzystanie prawa do informacji,
d)      obowiązku zachowania poufności,
e)      prawa do odmowy udzielenia informacji, jeżeli osoba wskazana w ust. 1 przyznałaby się do udziału swojego lub jej osób bliskich w naruszeniu prawa,
f)      ochrony poufności źródeł informacji lub przetwarzania danych osobowych”.
Okoliczności faktyczne sporu w postępowaniu głównym, pytanie prejudycjalne i postępowanie przed Trybunałem
4.        Przedmiotem sprawy w postępowaniu głównym jest spór między RÖSLE GROUP, spółką prawa niemieckiego będącą właścicielem wzorów wspólnotowych nr 004702645‑0001 i nr 004702645‑0002 (oba z zastrzeżeniem pierwszeństwa na dzień 9 lutego 2018 r.), która wykorzystywała te wzory do wytwarzania swoich produktów, a EVROmat, spółką prawa czeskiego, która zdaniem spółki RÖSLE GROUP wprowadzała na rynek produkt (klapa jako część systemu odprowadzania wody deszczowej) o kształcie identycznym z wzorami tej ostatniej spółki.
5.        Spółka RÖSLE GROUP domagała się w szczególności, aby sąd nakazał spółce EVROmat powstrzymanie się od wytwarzania, oferowania i sprzedaży rozpatrywanego produktu, a także aby nakazał jej przekazanie spółce RÖSLE GROUP odpowiednich informacji dotyczących tegoż produktu, w tym przedstawienie odpowiednich dokumentów na poparcie tych informacji.
6.        Městský soud v Praze (sąd miejski w Pradze, Republika Czeska) jako sąd pierwszej instancji oddalił w całości powództwo spółki RÖSLE GROUP. Jednakże w drugiej instancji Vrchní soud v Praze (sąd apelacyjny w Pradze, Republika Czeska) zmienił wyrok wydany w pierwszej instancji i nakazał spółce EVROmat, po pierwsze, powstrzymanie się od produkcji, oferowania i sprzedaży produktu, a po drugie, przekazanie spółce RÖSLE GROUP następujących informacji dotyczących tego produktu: a) imię i nazwisko lub nazwa handlowa bądź firma i miejsce zamieszkania lub siedziba producenta, wytwórcy, dystrybutora, dostawcy i innego poprzedniego posiadacza tego towaru oraz b) informacje o wyprodukowanej, wytworzonej, dostarczonej, przechowywanej, otrzymanej lub zamówionej ilości, jak również o cenie zapłaconej i otrzymanej za wspomniany towar.
7.        Sąd apelacyjny utrzymał jednak w mocy wyrok sądu pierwszej instancji w zakresie oddalenia żądania spółki RÖSLE GROUP dotyczącego przedstawienia dokumentów na poparcie tych informacji. Sąd apelacyjny uzasadnił swoje rozstrzygnięcie w zakresie roszczenia o udzielenie informacji tym, że zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. a) ustawy nr 221/2006 można nakazać jedynie przekazanie informacji, nie zaś przedstawienie dokumentów na ich poparcie, ponieważ nałożenie obowiązku przedstawienia odpowiednich dokumentów stanowiłoby znaczne rozszerzenie obowiązku prawnego, w szczególności zwiększyłoby koszty obciążające osobę zobowiązaną.
8.        Zarówno spółka RÖSLE GROUP, jak i spółka EVROmat wniosły skargę kasacyjną od wyroku sądu apelacyjnego przed Nejvyšší soud (sądem najwyższym, Republika Czeska), będącym sądem odsyłającym, podnosząc zarzut dotyczący naruszenia prawa.
9.        Zdaniem sądu odsyłającego Trybunał nie rozstrzygnął jeszcze kwestii, „czy na podmiot prawa prywatnego, na który – na podstawie art. 8 dyrektywy 2004/48 lub normy prawa krajowego, za pomocą której dokonano transpozycji prawa do informacji – nakłada się obowiązek przedstawienia informacji można jednocześnie nałożyć obowiązek udowodnienia prawdziwości i kompletności przekazanych informacji poprzez przedstawienie powodowi odpowiednich dokumentów”. Sąd odsyłający uważa, że przepisy prawa Unii w tej dziedzinie nie udzielają na zadane pytanie jednoznacznej odpowiedzi w taki sposób, aby można było do niej dotrzeć bez żadnych uzasadnionych wątpliwości, innymi słowy nie stanowią one acte clair.
10.      W tych okolicznościach Nejvyšší soud (sąd najwyższy) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
„Czy przepisy art. 8 ust. 1 i 2 dyrektywy [2004/48] należy interpretować w ten sposób, że sąd krajowy, na wniosek powoda, powinien nakazać sprawcy naruszenia (lub innej określonej tam osobie) nie tylko udzielenie określonych tam informacji, ale również nałożyć nań obowiązek wykazania prawdziwości i kompletności tych informacji poprzez przedstawienie powodowi odpowiednich dokumentów?”.
11.      Postanowienie odsyłające z dnia 19 marca 2025 r. wpłynęło do sekretariatu Trybunału w dniu 11 kwietnia 2025 r. Uwagi na piśmie zostały przedłożone przez stronę powodową w postępowaniu głównym, tj. spółkę RÖSLE GROUP, oraz przez Komisję Europejską. Zgodnie z art. 76 § 2 regulaminu postępowania Trybunał postanowił pominąć rozprawę.
Analiza
12.      Poprzez jedyne pytanie prejudycjalne sąd odsyłający zmierza do ustalenia zakresu prawa do informacji przewidzianego w art. 8 ust. 1 i 2 dyrektywy 2004/48. W szczególności chodzi o kwestię, czy ów artykuł przyznaje podmiotowi prawa własności intelektualnej, które zostało naruszone, uprawnienie do otrzymania, o ile spełnione są przesłanki określone we wspomnianym artykule, wyłącznie informacji wymienionych w tymże artykule, czy również dokumentów mogących wykazać prawdziwość i kompletność tych informacji.
13.      Sąd odsyłający, który wydaje się przywiązywać szczególną wagę do znaczenia pojęcia „informacji” zawartego w art. 8 ust. 1 i 2 dyrektywy 2004/48, odnoszącego się, jego zdaniem, do samych danych, uważa, że wyłącznie ich przekazanie może stanowić przedmiot postępowania na podstawie tego artykułu. Natomiast Komisja i spółka RÖSLE GROUP podnoszą zasadniczo, że zakres prawa do informacji w rozumieniu wspomnianego artykułu należy interpretować szeroko, jako obejmujący nie tylko przekazanie informacji, ale również przedstawienie dokumentów mogących wykazać ich prawdziwość i kompletność.
14.      W tym względzie na wstępie należy przypomnieć, iż zgodnie z art. 8 ust. 1 dyrektywy 2004/48 państwa członkowskie zapewniają, że, w kontekście postępowania sądowego dotyczącego naruszenia prawa własności intelektualnej oraz w odpowiedzi na uzasadnione i proporcjonalne żądanie powoda, właściwe organy sądowe mogą nakazać przedstawienie informacji o pochodzeniu i sieciach dystrybucji towarów lub usług naruszających prawo własności intelektualnej przez naruszającego i/lub jakąkolwiek inną osobę, u której stwierdzono dostarczanie na skalę handlową usług stosowanych w działaniach naruszających prawo.
15.      Artykuł 8 ust. 2 dyrektywy 2004/48 uściśla, że informacja, o której mowa w ust. 1 tego artykułu, zawiera, jeśli stosowne, nazwy i adresy producentów, wytwórców, dystrybutorów, dostawców oraz innych poprzednich posiadaczy towarów lub usług, jak również przewidywanych hurtowników i detalistów, oraz informację o ilości wyprodukowanych, wytworzonych, wysłanych, otrzymanych lub zamówionych towarów lub usług, o które chodzi, jak również o cenach otrzymanych za nie.
16.      Brzmienie art. 8 ust. 1 i 2 dyrektywy 2004/48 nie zawiera żadnej wzmianki co do tego, czy państwa członkowskie muszą zapewnić, aby właściwe sądy mogły, w sytuacji takiej jak rozpatrywana w postępowaniu głównym, nakazać pozwanemu nie tylko przedstawienie żądanych informacji, lecz również udowodnienie ich prawdziwości i kompletności. Innymi słowy, brzmienie tego artykułu nie pozwala na wyciągnięcie wniosku co do formy, w jakiej należy przedstawić te informacje, ani też co do sposobów ich przekazania. Niemniej jednak brzmienie wspomnianego art. 8 ust. 1 i 2 nie pozwala również wykluczyć możliwości przedstawienia tych informacji w formie dokumentów, które wykażą tym samym ich prawdziwość i kompletność(3).
17.      W tym kontekście z orzecznictwa Trybunału wynika, że przewidziane w art. 8 ust. 1 dyrektywy 2004/48 postępowanie o udzielenie informacji na rzecz właściciela praw własności intelektualnej jest procedurą odrębną i stanowi specyfikę prawa Unii(4). Przewidziane w owym art. 8 ust. 1 prawo do informacji stanowi konkretyzację prawa podstawowego do skutecznego środka prawnego, zagwarantowanego w art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, i zapewnia w ten sposób skuteczne wykonanie podstawowego prawa własności, którego część stanowi prawo własności intelektualnej, chronione w art. 17 ust. 2 Karty. Zatem owo prawo do informacji umożliwia podmiotowi prawa własności intelektualnej określenie, kto narusza to prawo, i podjęcie w celu ochrony wspomnianego prawa niezbędnych kroków, takich jak złożenie wniosków o zastosowanie środków tymczasowych przewidzianych w art. 9 ust. 1 i 2 dyrektywy 2004/48 lub o odszkodowanie przewidziane w art. 13 tej dyrektywy. Bez pełnej wiedzy na temat zakresu naruszenia prawa własności intelektualnej podmiot takiego prawa nie byłby bowiem w stanie określić ani dokładnie wyliczyć odszkodowania przysługującego mu z tytułu tego naruszenia(5). W związku z tym nie ulega wątpliwości, że art. 8 ust. 1 i 2 dyrektywy 2004/48 przewiduje środek proceduralny umożliwiający podmiotowi prawa własności intelektualnej uzyskanie informacji pozwalających mu zdobyć wiedzę o osobach uczestniczących w naruszeniu przysługującego mu prawa oraz o zakresie tego naruszenia.
18.      Uważam, że można uznać, iż przekazano informacje o rzeczywistym zakresie naruszenia oraz uczestniczących w nim osobach tylko wówczas, gdy przekazane informacje są prawdziwe i kompletne. W celu zapewnienia prawdziwości i kompletności tych informacji prawo do informacji w rozumieniu art. 8 ust. 1 i 2 dyrektywy 2004/48 należy pojmować jako odnoszące się nie tylko do przekazania informacji, o których mowa w tymże artykule, ale również do przedstawienia – w przypadku wystąpienia przez powoda z takim żądaniem – dokumentów potwierdzających ich prawdziwość i kompletność. Elementy kontekstowe i celowościowe mogą przemawiać na korzyść tego stanowiska(6).
19.      Jeżeli chodzi o kontekst art. 8 ust. 1 i 2 dyrektywy 2004/48 należy zauważyć, że jej motyw 21 przewiduje, iż prawo do informacji, które zapewnia wysoki poziom ochrony, umożliwia uzyskanie dokładnej informacji o pochodzeniu naruszających prawo towarów lub usług, o kanałach ich dystrybucji oraz identyfikacji wszelkich stron trzecich zaangażowanych w naruszenie. Motyw ten może zatem potwierdzić wykładnię, zgodnie z którą prawo do informacji w rozumieniu tegoż art. 8 ust. 1 i 2 powinno zapewnić podmiotowi prawa własności intelektualnej, które zostało naruszone, możliwość uzyskania danych określonych w sposób wskazujący na ich prawdziwość(7), na podstawie potwierdzających je dowodów.
20.      Sąd odsyłający uważa, że przedstawienie dokumentów na poparcie zarzutu naruszenia prawa własności intelektualnej powinno być przedmiotem późniejszego postępowania egzekucyjnego, zgodnie z przepisami prawa krajowego, z zastrzeżeniem przestrzegania przepisów przewidzianych w art. 6 i 7 dyrektywy 2004/48. Innymi słowy, postępowania wszczęte na podstawie art. 6 i 7 oraz art. 8 tej dyrektywy są postępowaniami odrębnymi, a nawet to ostatnie poprzedza postępowania wszczęte na podstawie art. 6 i 7.
21.      Należy zauważyć, że nic w dyrektywie 2004/48 nie wskazuje na to, że owe środki proceduralne muszą podlegać sugerowanemu przez sąd odsyłający porządkowi chronologicznemu. Należy przypomnieć, że wszystkie te środki wymienione w rozdziale II tej dyrektywy, zatytułowanym „Środki, procedury i środki naprawcze”, są – w zależności od kategorii proceduralnej, do której należą – przydzielone do różnych sekcji.
22.      W dotyczącej dowodów sekcji 2 dyrektywy 2004/48, art. 6 i 7, w których w szczególności zobowiązano państwa członkowskie do zapewnienia istnienia skutecznych środków przedstawiania i zabezpieczania dowodów, mają na celu zagwarantowanie, aby informacje niezbędne do ustalenia, czy doszło do naruszenia praw własności intelektualnej, a w stosownym przypadku, jakie są jego konsekwencje, zostały udostępnione wnioskodawcy oraz właściwym organom sądowym(8). Ponadto w motywie 20 tej dyrektywy podkreślono nie tylko znaczenie dowodów dla ustalenia naruszenia praw własności intelektualnej, ale także znaczenie, jakie należy przypisać zapewnieniu skutecznych środków ich przedstawiania, uzyskiwania i przechowywania. Tymczasem prawo do informacji w rozumieniu art. 8 ust. 1 i 2 dyrektywy 2004/48 ma na celu poinformowanie podmiotu prawa własności intelektualnej nie tyle o samym istnieniu naruszenia, co raczej o jego źródle i zakresie.
23.      Ponadto środki proceduralne przewidziane w art. 6 i 7 dyrektywy 2004/48 wydają się mieć zakres szerszy niż ten określony w art. 8 tej dyrektywy w odniesieniu do odnośnych informacji. Tenże art. 8 ust. 2 określa bowiem w sposób wyczerpujący informacje, które mogą być przedmiotem tego środka proceduralnego, podczas gdy owe art. 6 i 7 poprzestają na odniesieniu się do dowodów w sposób ogólny, nie ograniczając okoliczności, które mają one udowodnić. Co więcej, art. 8 dyrektywy 2004/48 pozwala wykroczyć poza informacje, które można uzyskać tylko od sprawcy naruszenia, a tym samym zidentyfikować wszystkie podmioty działające „za kulisami” naruszenia, często w charakterze ogniwa złożonej sieci dystrybucji(9). Te cechy charakterystyczne wyżej wymienionych środków proceduralnych wydają się przemawiać za wnioskiem, zgodnie z którym owe środki mają charakter autonomiczny, w przeciwieństwie do jakiejkolwiek zależności jednego środka od drugiego oraz porządku, w jakim powinny być one stosowane.
24.      Prawo do informacji stanowi zatem środek zapewniający wysoki poziom ochrony, „inny” w odniesieniu do tych, które dotyczą przedstawiania, uzyskiwania i przechowywania dowodów(10). W tym względzie prawo do informacji oraz środki służące przedstawianiu i przechowywaniu dowodów można jednak, w stosownym przypadku, uznać za mające charakter uzupełniający. Skoro bowiem prawo do informacji, jako środek proceduralny, ma na celu umożliwienie uzyskania informacji wymienionych w art. 8 ust. 2 dyrektywy 2004/48, to wydaje mi się, że prawo to może być wykonywane łącznie z innymi środkami proceduralnymi, dotyczącymi w szczególności przedstawiania i uzyskiwania dowodów na okoliczność naruszenia prawa własności intelektualnej, jeżeli są spełnione przesłanki wykonywania tych ostatnich środków, zgodnie z art. 6 ust. 1 tej dyrektywy.
25.      Motyw 14 dyrektywy 2004/48 pozwala na potwierdzenie wniosku o charakterze uzupełniającym środków proceduralnych, o których mowa, po pierwsze, w art. 8 ust. 1 i 2 tej dyrektywy, i po drugie, w szczególności w art. 6 ust. 1 wspomnianej dyrektywy. W motywie tym zgrupowano bowiem środki określone w art. 6 ust. 1 i w art. 8 ust. 2 tejże dyrektywy jako wymagające stosowania tylko w stosunku do działań prowadzonych w skali handlowej, co pozostaje jednak bez uszczerbku dla możliwości zastosowania tych środków przez państwa członkowskie również w odniesieniu do innych działań(11).
26.      Ponadto, zgodnie z orzecznictwem Trybunału, z żądaniem udzielenia informacji na podstawie art. 8 ust. 1 dyrektywy 2004/48 można wystąpić zarówno przed wytoczeniem powództwa dotyczącego naruszenia prawa własności intelektualnej(12), jak i po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie takiego powództwa(13). Jednak sugerowany przez sąd odsyłający porządek chronologiczny, zgodnie z którym należy występować z żądaniami mającymi na celu, z jednej strony, uzyskanie informacji oraz, z drugiej strony, uzyskanie dokumentów na ich poparcie, niesie ryzyko kolizji z opisanym powyżej kontekstem.
27.      Co więcej, porządek chronologiczny polegający na rozpatrzeniu żądania udzielenia informacji przed sprawdzeniem ich prawdziwości i kompletności może okazać się sprzeczny z ogólnym obowiązkiem przewidzianym w art. 3 dyrektywy 2004/48, który – ze względu na swój charakter przepisu ogólnego – jak to wskazuje tytuł sekcji 1, w której ów obowiązek zawarto w ramach rozdziału II tej dyrektywy dotyczącego „[ś]rodków, procedur i środków naprawczych”, ma zastosowanie w sposób transwersalny w objętej wspomnianą dyrektywą dziedzinie ochrony praw własności intelektualnej(14). W szczególności, gdyby prawdziwość i kompletność informacji przekazanych na podstawie art. 8 ust. 1 i 2 dyrektywy 2004/48 należało badać w ramach późniejszego postępowania w sprawie wykonania orzeczenia (egzekucyjnego), rodziłoby to ryzyko nadmiernego przedłużenia i komplikacji postępowania, a nawet zwiększenia jego kosztów, w szczególności dla podmiotu prawa własności intelektualnej, które zostało naruszone(15). Poza tym rozwiązanie mające na celu dokonanie rozróżnienia między przekazaniem informacji i przedstawieniem dokumentów na poparcie ich prawdziwości i kompletności może okazać się niewystarczająco uzasadnione z punktu widzenia należytego sprawowania wymiaru sprawiedliwości.
28.      W konsekwencji ów kontekst moim zdaniem stoi na przeszkodzie przedstawionemu przez sąd odsyłający wnioskowi, zgodnie z którym badanie kompletności i prawdziwości przekazanych informacji w rozumieniu art. 8 ust. 1 i 2 dyrektywy 2004/48 powinno odbywać się w ramach późniejszego i odrębnego postępowania egzekucyjnego, z zastrzeżeniem przestrzegania przepisów wchodzących w zakres art. 6 i 7 dyrektywy 2004/48, o ile podmiot prawa własności intelektualnej wystąpił z takim żądaniem w ramach wykonywania przysługującego mu prawa do informacji.
29.      Z punktu widzenia celowościowego wniosek, zgodnie z którym na żądanie podmiotu prawa własności intelektualnej w rozumieniu art. 8 ust. 1 i 2 dyrektywy 2004/48 należy przedstawić nie tylko informacje, o których mowa w tym artykule, lecz również dowody potwierdzające ich prawdziwość i kompletność, wydaje się najbardziej zgodny z celem dyrektywy 2004/48.
30.      Poprzez tę dyrektywę prawodawca Unii postanowił bowiem zapewnić wysoki, równoważny i jednakowy poziom ochrony własności intelektualnej na rynku wewnętrznym w drodze zbliżenia systemów prawnych państw członkowskich(16), a tym samym minimalną harmonizację w odniesieniu do poszanowania praw własności intelektualnej w ogólności(17). Ochrona własności intelektualnej jest podstawowym elementem sukcesu rynku wewnętrznego. W szczególności ochrona ta ma znaczenie nie tylko dla promocji innowacyjności i kreatywności, ale również dla rozwoju zatrudnienia i poprawy konkurencyjności(18).
31.      Środki realizacji praw własności intelektualnej mają dla sukcesu rynku wewnętrznego znaczenie pierwszorzędne(19). W związku z tym dyrektywa 2004/48 przewiduje środki, procedury i środki naprawcze niezbędne do realizacji praw własności intelektualnej(20). Trybunał orzekł, że przepisy tej dyrektywy nie regulują wszystkich aspektów związanych z prawami własności intelektualnej, lecz odnoszą się jedynie do tych aspektów, które są nierozłącznie związane, po pierwsze, z ochroną [egzekwowaniem] praw własności intelektualnej, a po drugie, z naruszeniem tych praw, ponieważ ustanawiają skuteczne środki prawne służące zapobieganiu naruszeniom, ich zaniechaniu lub zadośćuczynieniu za każde naruszenie istniejącego prawa własności intelektualnej(21).
32.      Przewidziane w art. 8 ust. 1 i 2 dyrektywy 2004/48 prawo do informacji stanowi zatem prawo służące zapewnieniu skutecznej ochrony własności intelektualnej, którego celem jest wyrównanie w pewien sposób zróżnicowanego stopnia informacji, jakie posiadają, odpowiednio, domniemany sprawca naruszenia prawa własności intelektualnej i podmiot tego prawa(22). W związku z tym prawdziwość i kompletność informacji, które można uzyskać na podstawie tegoż prawa do informacji, wydają mi się, podobnie jak Komisji, niezbędne do zapewnienia skuteczności (effet utile) wspomnianego prawa oraz, w sposób ogólny, ochrony praw własności intelektualnej, którą mają zapewnić środki przewidziane w dyrektywie 2004/48.
33.      W związku z tym należy przypomnieć, że w wyroku Knor, wydanym w sprawie, w której zwrócono się do Trybunału z pytaniem o wymogi nałożone na powoda w celu wykazania – na potrzeby opartego na art. 8 ust. 1 dyrektywy 2004/48 żądania udzielenia informacji – że przysługuje mu prawo własności intelektualnej, Trybunał uznał, że w celu dokładnego określenia wystarczającego charakteru dowodów przedstawionych w ramach tego postępowania o udzielenie informacji należy wziąć pod uwagę charakter prawa własności intelektualnej, ewentualne szczególne formalności warunkujące przysługiwanie tego prawa oraz że do sądu odsyłającego należy zatem zbadanie, czy powód przedstawił dowody wystarczające do wykazania, że przysługuje mu prawo własności intelektualnej(23).
34.      Czy w tym względzie nie należałoby rozważyć ewentualnej konieczności zapewnienia paralelizmu wymogów w zakresie ochrony praw własności intelektualnej na mocy dyrektywy 2004/48, takiej jak ta zagwarantowana przez środek proceduralny przewidziany w jej art. 8 ust. 1? W szczególności, jeżeli powód, w celu zwrócenia się z żądaniem udzielenia informacji w przedmiocie zakresu naruszenia przysługującego mu prawa własności intelektualnej, jest zobowiązany do przedstawienia dowodów wystarczających do wykazania istnienia tego prawa, z jakiego względu sprawca naruszenia lub jakakolwiek osoba trzecia mieliby być zwolnieni z obowiązku przedstawienia dokumentów potwierdzających kompletność i prawdziwość informacji przekazanych w ramach tego postępowania?
35.      Ten wymóg przedstawienia nie tylko samych informacji, lecz również dokumentów na ich poparcie wydaje mi się tym bardziej uzasadniony, że prawo do informacji w rozumieniu art. 8 dyrektywy 2004/48 nie jest prawem bezwzględnym. Jest ono ograniczone, ponieważ jakiekolwiek nadużywanie tego prawa nie jest dopuszczalne(24). W szczególności, jeżeli stwierdzono, że żądanie w zakresie skorzystania z prawa do informacji stanowi nadużycie, sąd odsyłający powinien takie żądanie oddalić(25). Nie ulega również wątpliwości, że w przypadku gdy od sprawcy naruszenia lub jakiejkolwiek osoby trzeciej wymaga się – zgodnie z tymże art. 8 – przekazania podmiotowi prawa własności intelektualnej informacji wraz z dokumentami je potwierdzającymi, zastosowanie znajdzie zasada ogólna prawa Unii, w myśl której „nikt nie jest zobowiązany do rzeczy niemożliwych”(26). W szczególności należy wymagać przedstawienia wyłącznie takich dokumentów na poparcie tych informacji, które są racjonalnie dostępne, na warunkach wchodzących w zakres prawa krajowego, które muszą być dostosowane w taki sposób, aby umożliwić osiągnięcie celów dyrektywy 2004/48, w szczególności poprzez zapewnienie skuteczności i proporcjonalności środka proceduralnego, jakim jest prawo do informacji(27), przy jednoczesnym zapewnieniu równowagi między prawami i obowiązkami stron postępowania.
36.      Wreszcie, z praktycznego punktu widzenia należy przypomnieć, że wśród informacji, w odniesieniu do których spółka RÖSLE GROUP żąda przedstawienia dowodów na ich potwierdzenie, znajdują się informacje dotyczące wyprodukowanych, wytworzonych, dostarczonych, przechowywanych, otrzymanych lub zamówionych ilości, a także ceny zapłaconej i uzyskanej za te towary.
37.      Jednakże, jeżeli chodzi o te informacje, w szczególności w odniesieniu do ilości oraz ceny zapłaconej i uzyskanej za towary, trudno sobie wyobrazić, że zgodnie z zamysłem prawodawcy Unii wystarczające byłoby przekazanie przez sprawcę naruszenia lub jakąkolwiek osobę trzecią, o której mowa w art. 8 ust. 1 dyrektywy 2004/48, jedynie informacji w rozumieniu danych z nimi związanych, bez stanowiących ich potwierdzenie dokumentów, takich jak formularze zamówienia, potwierdzenia odbioru czy też faktury. W tym kontekście, a zwłaszcza biorąc pod uwagę wysoki poziom ochrony, jaki ów prawodawca zamierzał zapewnić w drodze dyrektywy 2004/48, trudno byłoby wyobrazić sobie oddzielenie przekazania informacji o zakresie naruszenia prawa własności intelektualnej od przedstawienia dokumentów na poparcie tych informacji. Bez przedstawienia dokumentów na poparcie przekazanych informacji podmiot prawa własności intelektualnej, które zostało naruszone, nie dysponowałby żadnym środkiem umożliwiającym weryfikację, czy informacje te są błędne, nieprecyzyjne lub niekompletne. W takich okolicznościach zobowiązanie go do zainicjowania wszczęcia późniejszego postępowania w celu uzyskania dokumentów na ich poparcie, „po omacku”, bez posiadania jakichkolwiek wskazówek co do prawdziwości przekazanych informacji, okazałoby się niewystarczająco zadowalające w świetle tegoż wysokiego poziomu ochrony praw własności intelektualnej, o którym mowa w dyrektywie 2004/48.
38.      Z powyższych względów uważam, że na przedstawione w niniejszej sprawie pytanie prejudycjalne należy odpowiedzieć twierdząco. W szczególności art. 8 ust. 1 i 2 dyrektywy 2004/48 należy interpretować w ten sposób, że na żądanie podmiotu prawa własności intelektualnej w rozumieniu wspomnianego artykułu należy przedstawić nie tylko informacje, o których mowa w tymże artykule, lecz również odpowiednie dokumenty mogące potwierdzić prawdziwość i kompletność tych informacji.
Wnioski
39.      W świetle powyższych rozważań proponuję, aby na pytanie prejudycjalne przedstawione przez Nejvyšší soud (sąd najwyższy, Republika Czeska) Trybunał odpowiedział w następujący sposób:
Artykuł 8 ust. 1 i 2 dyrektywy 2004/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej
należy interpretować w ten sposób, że:
sąd krajowy, na uzasadnione i proporcjonalne żądanie powoda, powinien móc nakazać sprawcy naruszenia lub innej osobie określonej w tym artykule nie tylko udzielenie określonych tam informacji, ale również wykazanie prawdziwości i kompletności tych informacji poprzez przedstawienie powodowi odpowiednich dokumentów.
1      Język oryginału: francuski.
2      Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej (Dz.U. 2004, L 157, s. 45; sprostowanie Dz.U. 2004, L 195, s. 16).
3      W tym kontekście należy przyznać, że pojęcie „informacji” ma bardzo szeroki zakres i w swoim zwykłym znaczeniu odnosi się do wszelkich danych, niezależnie od nośnika – w tym zapisu w formie pisemnej – w którym są one zawarte. Czy zatem dokonanie rozróżnienia, już na płaszczyźnie brzmienia, między samymi danymi a dokumentami, w których treści są one zawarte, nie byłoby sztuczne? Zresztą w kontekstach innych niż kontekst dyrektywy 2004/48, niewątpliwie bardzo szczególnych, takich jak dziedzina prawa konkurencji, w odniesieniu do zebrania informacji odnoszących się do przedmiotu postępowania [dochodzenia] Trybunał uznał, że z uwagi na ogólny charakter pojęcia „informacji” zawartego w art. 19 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. [101 i 102 TFUE] (Dz.U. 2003, L 1, s. 1), przepis ten ma zastosowanie, bez rozróżnienia, zarówno do kategorii „poszlak”, jak i „dowodów” (wyrok z dnia 9 marca 2023 r., Intermarché Casino Achats/Komisja, C693/20 P, EU:C:2023:172, pkt 103–108).
4      Wyrok z dnia 27 kwietnia 2023 r., Castorama Polska i Knor (C‑628/21, zwany dalej „wyrokiem Knor”, EU:C:2023:342, pkt 40, 45).
5      Zobacz wyrok z dnia 18 stycznia 2017 r., NEW WAVE CZ (C‑427/15, EU:C:2017:18, pkt 25 i przytoczone tam orzecznictwo).
6      Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa Unii należy uwzględniać nie tylko jego brzmienie, lecz także jego kontekst oraz cele regulacji, której część przepis ten stanowi (zob. wyrok Knor, pkt 36 i przytoczone tam orzecznictwo).
7      W przedmiocie znaczenia pojęcia „precyzyjny” jako synonimu pojęcia „prawdziwy”, zob. Centre national de ressources textuelles et lexicales (CNRTL), https://www.cnrtl.fr/definition/pr%C3%A9cishttps://www.cnrtl.fr/definition/pr%C3%A9cis.
8      Zobacz podobnie komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 29 listopada 2017 r., Wytyczne dotyczące niektórych aspektów dyrektywy 2004/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej [COM(2017) 708 final, s. 29].
Użycie w tymże komunikacie pojęcia „informacji” w kontekście art. 6 i 7 dyrektywy 2004/48 wydaje się potwierdzać pogląd, że wyraźne oddzielanie informacji od dowodów nie jest właściwe. Nic bowiem nie stoi na przeszkodzie temu, aby owe informacje były zawarte w tych dowodach.
9      Sprawozdanie Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów z dnia 22 grudnia 2010 r., Stosowanie dyrektywy 2004/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej [COM(2010) 779 wersja ostateczna, s. 11].
10      Motyw 21 w związku z motywem 20 dyrektywy 2004/48.
11      Zgodnie z motywem 14 dyrektywy 2004/48 „[d]ziałania prowadzone w skali handlowej to działania skierowane na uzyskiwanie bezpośredniego lub pośredniego zysku ekonomicznego lub korzyści handlowej, ale normalnie nie obejmuje to działań prowadzonych przez działających w dobrej wierze konsumentów końcowych”.
12      Wyrok z dnia 17 czerwca 2021 r., M.I.C.M. (C‑597/19, EU:C:2021:492, pkt 84, 96).
13      Wyrok z dnia 18 stycznia 2017 r., NEW WAVE CZ (C‑427/15, EU:C:2017:18, pkt 28).
14      Zgodnie z tym przepisem, z jednej strony, środki, procedury i środki naprawcze niezbędne do stosowania praw własności intelektualnej, w których zakres wchodzi również prawo do informacji, o którym mowa w art. 8 dyrektywy 2004/48, są sprawiedliwe i słuszne oraz nie są nadmiernie skomplikowane czy kosztowne, ani też nie pociągają za sobą nierozsądnych ograniczeń czasowych czy nieuzasadnionych opóźnień (ust. 1 tego przepisu). Z drugiej strony owe środki, procedury i środki naprawcze są również skuteczne, proporcjonalne i odstraszające i stosowane w taki sposób, aby zapobiec tworzeniu ograniczeń handlu prowadzonego zgodnie z prawem i zapewnić zabezpieczenia przed ich nadużywaniem (ust. 2 wspomnianego przepisu).
15      W tym kontekście należy podkreślić, że nawet jeżeli koszty obciążające sprawcę naruszenia lub jakąkolwiek osobę trzecią uczestniczącą w naruszeniu mogą być wyższe, nie wydaje mi się to problematyczne, ponieważ koszty te można postrzegać jako czynnik odstraszający przed dopuszczaniem się naruszeń praw własności intelektualnej, zgodnie z art. 3 ust. 2 dyrektywy 2004/48.
16      Zobacz motyw 10 dyrektywy 2004/48 i wyrok z dnia 18 grudnia 2019 r., IT Development (C‑666/18, EU:C:2019:1099, pkt 38).
17      Wyrok z dnia 9 lipca 2020 r., Constantin Film Verleih (C‑264/19, EU:C:2020:542, pkt 36).
18      Motyw 1 dyrektywy 2004/48.
19      Motyw 3 dyrektywy 2004/48.
20      Artykuł 1 dyrektywy 2004/48.
21      Zobacz wyrok z dnia 16 lipca 2015 r., Diageo Brands (C681/13, EU:C:2015:471, pkt 73 i przytoczone tam orzecznictwo).
22      Zobacz podobnie opinia rzecznika generalnego P. Cruza Villalóna w sprawie Coty Germany (C580/13, EU:C:2015:243, pkt 24).
23      Wyrok Knor, pkt 46, 47, 51.
24      Artykuł 3 ust. 2 dyrektywy 2004/48.
25      Zobacz wyrok Knor, pkt 53 i przytoczone tam orzecznictwo.
26      Zobacz wyrok z dnia 6 listopada 2018 r., Scuola Elementare Maria Montessori/Komisja, Komisja/Scuola Elementare Maria Montessori i Komisja/Ferracci (od C622/16 P do C624/16 P, EU:C:2018:873, pkt 79 i przytoczone tam orzecznictwo).
27      Artykuł 3 ust. 2 dyrektywy 2004/48.