62012TJ0190_MT
Partijiet
Motivi tas-sentenza
Parti operattiva
Partijiet
Fil-Kawża T‑190/12,
Johannes Tomana,
residenti f’Ħarare (Żimbabwe), u l-120 rikorrent l-ieħor li isimhom jidher fl-Anness, inizjalment irrappreżentati minn D. Vaughan, QC, M. Lester, R. Lööf, barristers, u O. Kane, solicitor, sussegwentement minn D. Vaughan, M Lester u O. Kane,
rikorrenti,
vs
Il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea,
irrappreżentat minn B. Driessen, M. Veiga u A. Vitro, bħala aġenti,
u
Il-Kummissjoni Ewropea,
irrappreżentata minn M. Konstantinidis, T. Scharf u E. Georgieva, bħala aġenti,
konvenuti,
sostnuti minn
Ir-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq,
irrappreżentat minn E. Jenkinson, C. Murrell u M. Holt, bħala aġenti, assistiti minn S. Lee, barrister,
intervenjent,
li għandha bħala suġġett talba għall-annullament tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 2012/97/PESK, tas-17 ta’ Frar 2012, li temenda d-Deċiżjoni 2011/101/PESK dwar miżuri restrittivi kontra ż-Żimbabwe (ĠU L 47, p. 50), tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) Nru 151/2012, tal-21 ta’ Frar 2012, li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 314/2004 dwar ċertu miżuri restrittivi fir-rigward taż-Żimbabwe (ĠU L 49, p. 2), u tad-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill 2012/124/PESK, tas-27 ta’ Frar 2012, li timplimenta d-Deċiżjoni 2011/101/PESK dwar miżuri restrittivi kontra ż-Żimbabwe (ĠU L 54, p. 20), sa fejn jirreferu għar-rikorrenti,
IL-QORTI ĠENERALI (It-Tmien Awla),
komposta minn D. Gratsias (Relatur), President, M. Kancheva u C. Wetter, Imħallfin,
Reġistratur: C. Kristensen, Amministratur,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tal-10 ta’ Ġunju 2014,
tagħti l-preżenti
Sentenza
Motivi tas-sentenza
Il-fatti li wasslu għall-kawża
1. Fil-Pożizzjoni Komuni 2002/145/PESK, tat-18 ta’ Frar 2002, dwar miżuri restrittivi kontra ż-Żimbabwe (ĠU L 50, p. 1), adottata abbażi tal-Artikolu 15 tat-Trattat UE, fil-verżjoni preċedenti tiegħu qabel it-Trattat ta’ Lisbona, il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea esprima t-tħassib serju tiegħu quddiem is-sitwazzjoni fiż-Żimbabwe, b’mod partikolari rigward ksur gravi tad-drittijiet tal-bniedem, u b’mod partikolari tal-libertà ta’ opinjoni, ta’ assoċjazzjoni u ta’ għaqda paċifika, imwettaq mill-Gvern taż-Żimbabwe. Għalhekk dan impona, għal perijodu li seta’ jiġġedded ta’ tnax-il xahar, miżuri restrittivi li kellhom jiġu suġġetti għal eżami annwali. Dawn il-miżuri kienu jinkludu, b’mod partikolari, l-obbligu, għall-Istati Membri, li jimpedixxu d-dħul jew il-passaġġ fi tranżitu fit-territorju tagħhom ta’ persuni fiżiċi elenkati fl-anness ta’ din il-pożizzjoni, kif ukoll iffriżar ta’ fondi u ta’ riżorsi ekonomiċi ta’ persuni jew entitajiet elenkati fl-istess anness. Il‑Pożizzjoni Komuni 2002/145 ġiet emendata u pprorogata għal perijodu ta’ tnax-il xahar, jiġifieri sal-20 ta’ Frar 2004, permezz tal-Pożizzjoni Komuni tal-Kunsill 2003/115/PESK, tat-18 ta’ Frar 2003, li temenda u tipproroga l-Pożizzjoni Komuni 2002/145 (ĠU L 46, p. 30).
2. L-iffriżar ta’ fondi u ta’ riżorsi ekonomiċi previst mill-Pożizzjoni Komuni 2002/145 ġie implementat bir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 310/2002, tat-18 ta’ Frar 2002, dwar ċerti miżuri restrittivi li jikkonċernaw iż-Żimbabwe (ĠU L 50, p. 4). It-tul ta’ applikazzjoni tagħha kien limitat għal tnax-il xahar mid-data tal-pubblikazzjoni tagħha fil- Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea . Din ġiet ipprorogata għal perijodu ġdid ta’ tnax-il xahar, jiġifieri sal-20 ta’ Frar 2004, bir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 313/2003, tat-18 ta’ Frar 2003, li jestendi r-Regolament Nru 310/2002 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 18, Vol. 2, p. 73).
3. Il‑Pożizzjoni Komuni tal-Kunsill 2004/161/PESK, tad-19 ta’ Frar 2004, li ġġedded miżuri restrittivi kontra ż-Żimbabwe (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 18, Vol. 3, p. 43), ipprevediet tiġdid tal-miżuri restrittivi stabbiliti mill-Pożizzjoni Komuni 2002/145. Skont it-tieni paragrafu tal-Artikolu 8 tagħha, hija kellha tapplika mill-21 ta’ Frar 2004. L-Artikolu 9 tagħha kien jipprevedi li hija kellha tapplika għal perijodu ta’ tnax-il xahar u li hija kellha tiġi rriveduta kostantement. Skont dan l-istess artikolu, hija kellha tiġi “mġedda jew emendata, skond ma jkun xieraq, jekk il-Kunsill [kien] jara li għanijiet tiegħu ma ntlaħqux”.
4. Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 314/2004, tad-19 ta’ Frar 2004, dwar ċertu miżuri restrittrivi fir-rigwar taż-Żimbabwe (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 18, Vol. 3, p. 50), kien ġie adottat, skont il-premessa 5 tiegħu, sabiex jimplementa l-miżuri restrittivi previsti mill-Pożizzjoni Komuni 2004/161. Dan jipprevedi b’mod partikolari fl-Artikolu 6(1) tiegħu, li l-fondi u r-riżorsi ekonomiċi kollha, li jappartjenu lil membri individwali tal-Gvern taż-Żimbabwe jew lil persuni fiżiċi jew ġuridiċi, entitajiet jew kull organu li huma assoċjati ma’ dawn tal-aħħar kif elenkati fl-Anness III ta’ dan ir-regolament għandhom jiġu ffriżati. Skont l-Artikolu 11(b) ta’ dan l-istess regolament, il-Kummissjoni għandha tkun awtorizzata biex temenda l-Anness III ta’ dan ir-regolament skont deċiżjonijiet meħuda li jikkonċernaw l-Anness tal-Pożizzjoni Komuni 2004/161/PESK.
5. It-tul ta’ validità tal-Pożizzjoni Komuni 2004/161 ġie pprorogat diversi drabi, l-aħħar darba sal-20 ta’ Frar 2011, bid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2010/92/PESK, tal-15 ta’ Frar 2010, li testendi miżuri restrittivi kontra ż-Żimbabwe (ĠU L 41, p. 6).
6. Id-Deċiżjoni tal-Kunsill 2011/101/PESK, tal-15 ta’ Frar 2011, dwar miżuri restrittivi kontra ż-Żimbabwe (ĠU L 42, p. 6), ħassret il-Pożizzjoni Komuni 2004/161. Din id-deċiżjoni kienet ipprevediet, kontra persuni li isimhom kien jidher fl-anness tagħha, miżuri restrittivi analogi għal dawk previsti mill-Pożizzjoni Komuni 2004/161.
7. B’mod partikolari, l-Artikolu 4(1) tad-Deċiżjoni 2011/101 jipprovdi:
“L-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri meħtieġa biex jimpedixxu d-dħul jew it-transitu fit-territorju tagħhom tal-membri tal-Gvern taż-Żimbabwe u tal-persuni fiżiċi assoċjati magħhom, kif ukoll ta’ persuni fiżiċi oħrajn li l-attivitajiet tagħhom jimminaw id-demokrazija, ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem u l-istat tad-dritt fiż-Żimbabwe. L-individwi msemmijin f’dan il-paragrafu huma elenkati fl-Anness.”
8. L-Artikolu 5(1) ta’ din l-istess deċiżjoni jipprovdi:
“Il-fondi u r-riżorsi ekonomiċi kollha li jappartjenu lil membri individwali tal-Gvern taż-Żimbabwe jew lil kwalunkwe persuna fiżika jew ġuridika, entitajiet jew korpi assoċjati magħhom kollha, jew li jappartjenu lil persuna fiżika jew ġuridika oħra li l-attivitajiet tagħha ddgħajjef serjament id-demokrazija, ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem u l-istat tad-dritt fiż-Żimbabwe, għandhom jiġu ffriżati. Il-persuni u l-entitajiet imsemmijin f’dan il-paragrafu huma elenkati fl-Anness.”
9. L-Artikolu 6(1) ta’ din id-deċiżjoni jipprovdi:
“Il-Kunsill, filwaqt li jaġixxi fuq proposta minn Stat Membru jew mir-Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta’ Sigurtà, għandu jadotta modifiki għal-lista li tidher fl-Anness kif meħtieġ mill-iżviluppi politiċi fiż-Żimbabwe.”
10. Barra minn hekk, l-Artikolu 7 tad-Deċiżjoni 2011/101 jipprovdi kif ġej:
“1. L-Anness għandu jinkludi r-raġunijiet għall-elenkar tal-persuni fiżiċi jew ġuridiċi u l-entitajiet fil-listi.
2. L-Anness għandu jinkludi wkoll, fejn disponibbli, l-informazzjoni meħtieġa biex jiġu identifikati l-persuni fiċiżi u ġuridiċi jew l-entitajiet ikkonċernati. Fir-rigward tal-persuni fiżiċi, tali informazzjoni tista’ tinkludi l-ismijiet, inkluż il-psewdonimi, id-data u l-post tat-twelid, in-nazzjonalità, in-numri tal-passaport u tal-karta tal-identità, is-sess, l-indirizz, u l-funzjoni jew il-professjoni. Fir-rigward tal-persuni ġuridiċi jew l-entitajiet, din l-informazzjoni tista’ tinkludi l-ismijiet, il-post u d-data tar-reġistrazzjoni, in-numru tar-reġistrazzjoni u l-indirizz professjonali.”
11. Fl-aħħar nett, skont l-Artikolu 10(2) tagħha, id-Deċiżjoni 2011/101 kienet tapplika sal-20 ta’ Frar 2012. Skont din l-istess dispożizzjoni, din kellha tinżamm taħt reviżjoni kostanti u kellha tiġġedded, jew tiġi emendata skont il-ħtieġa, jekk il-Kunsill kellu jqis li l-għanijiet tagħha ma ntlaħqux.
12. Id-Deċiżjoni tal-Kunsill 2012/97/PESK, tas-17 ta’ Frar 2012, li temenda d-Deċiżjoni 2011/101 (ĠU L 47, p. 50), f’dan il-każ l-ewwel att imsemmi f’dan ir-rikors, permezz tal-Artikolu 1(1) tagħha, issostitwixxiet l-Artikolu 10 tad-Deċiżjoni 2011/101, kif ġej:
“1. Din id-Deċiżjoni għandha tidħol fis-seħħ fid-data tal-adozzjoni tagħha.
2. Din id-Deċiżjoni għandha tapplika sal-20 ta’ Frar 2013.
3. Il-miżuri msemmijin fl-Artikolu 4(1), safejn japplikaw għal persuni elenkati fl-Anness II, għandhom jiġu sospiżi sal-20 ta’ Frar 2013.
4. Din id-Deċiżjoni għandha tinżamm taħt reviżjoni kostanti u għandha tiġġedded, jew tiġi emendata kif adatt, jekk il-Kunsill iqis li l-għanijiet tagħha ma ntlaħqux.”
13. Min-naħa l-oħra, jirriżulta mill-Artikolu 1(2) tad-Deċiżjoni 2012/97, minn naħa, li t-terminu “Anness” li jidher fid-Deċiżjoni 2011/101 huwa ssostitwit bit-terminu “Anness I” u, min-naħa l-oħra, li t-test ta’ dan l-Anness huwa ssostitwit b’dak li jidher fl-Anness I tad-Deċiżjoni 2012/97. Fl-aħħar nett, l-Artikolu 1(3) tad-Deċiżjoni 2012/97 jipprevedi li l-Anness II ta’ din id-deċiżjoni huwa miżjud bħala Anness II tad-Deċiżjoni 2011/101.
14. Il-premessi 1 sa 5 tad-Deċiżjoni 2012/97 huma fformulati kif ġej:
“(1) Fil-15 ta’ Frar 2011, il-Kunsill adotta d-Deċiżjoni 2011/101 [...]
(2) Abbażi ta’ rieżami tad-Deċiżjoni 2011/101 [...], il-miżuri restrittivi għandhom jiġġeddu sal-20 ta’ Frar 2013.
(3) Madankollu, ma għadux meħtieġ li ċerti persuni u entitajiet jinżammu fil-lista ta’ persuni u entitajiet li għalihom japplikaw il-miżuri restrittivi previsti fid-Deċiżjoni 2011/101 [...]
(4) Sabiex jiġi ffaċilitat aktar id-djalogu bejn l-UE u l-Gvern taż-Żimbabwe, il-projbizzjoni fuq l-ivvjaġġar imposta fuq iż-żewġ membri tat-tim ta’ riimpenn tal-Gvern taż-Żimbabwe elenkati taħt id-Deċiżjoni 2011/101 [...] għandhom jiġu sospiżi.
(5) L-informazzjoni relatata ma’ ċerti persuni u entitajiet li inklużi fuq il-lista fl-Anness għad-Deċiżjoni 2011/101 [...] għandha tiġi aġġornata.”
15. L-Anness I tad-Deċiżjoni 2011/101, kif issostitwit bid-Deċiżjoni 2012/97, jinkludi l-ismijiet ta’ Johannes Tomana u ta’ 120 rikorrent ieħor, elenkati fl-Anness A.4 tar-rikors. L-ismijiet tal-istess persuni u entitajiet kienu diġà jidhru fl-Anness tad-Deċiżjoni 2011/101, qabel l-emendi magħmula mid-Deċiżjoni 2012/97.
16. L-Artikolu 1 tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) Nru 151/2012, tal-21 ta’ Frar 2012, li jemenda r-Regolament Nru 314/2004 (ĠU L 49, p. 2), f’dan il-każ it-tieni att imsemmi minn dan ir-rikors, issostitwixxa l-Anness III tar-Regolament Nru 314/2004 b’anness ġdid li jinkludi l-ismijiet tar-rikorrenti kollha. Barra minn hekk, il-premessa 2 ta’ dan l-istess regolament hija fformulata kif ġej:
“Id-Deċiżjoni [...] 2011/101 [...] tidentifika l-persuni legali u fiżiċi li għalihom japplikaw ir-restrizzjonijiet kif provduti fl-Artikolu 5 ta’ dik id-Deċiżjoni, u r-Regolament (KE) Nru 314/2004 idaħħal fis-seħħ dik id-Deċiżjoni sal-punt li l-azzjoni fil-livell ta’ Unjoni tkun meħtieġa. L-Anness III tar-Regolament (KE) Nru 314/2004 għandu, għalhekk, jiġi emendat sabiex tiġi żgurata l-konsistenza ma’ dik id-Deċiżjoni tal-Kunsill”.
17. Minbarra dan, għandu jiġi rrilevat li l-ismijiet tar-rikorrenti kollha kienu diġà jidhru fl-Anness III tar-Regolament Nru 314/2004, hekk kif kien fis-seħħ qabel is-sostituzzjoni tiegħu skont l-Artikolu 1 tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni Nru 151/20021.
18. Id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill 2012/124/PESK, tas-27 ta’ Frar 2012, li timplementa d-Deċiżjoni 2011/101 (ĠU L 54, p. 20), f’dan il-każ it-tielet att imsemmi minn dan ir-rikors, emendat l-inklużjoni relatata mas-sittin rikorrent, Cephas George Msipa, li ismu jidher fl-Anness tad-Deċiżjoni 2011/101. B’mod partikolari, it-test li ġej kien ġie miżjud fir-rigward tiegħu fil-kolonna, li qabel kienet vojta, relatata mar-raġunijiet tal-inklużjoni tiegħu fost il-persuni suġġetti għall-miżuri restrittivi stabbiliti minn din id-deċiżjoni:
“Ex-Gvernatur Provinċjali assoċjat mal-fazzjoni ZANU-PF tal-Gvern.”
19. Fl-20 ta’ April 2012, ir-rikorrenti talbu lill-Kunsill li jikkomunikalhom “il-provi u informazzjoni kollha” li kien ibbaża fuqhom, meta ħa d-deċiżjoni li japplika miżuri restrittivi fir-rigward tagħhom.
Il-proċedura u t-talbiet tal-partijiet
20. Permezz ta’ att ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fil-25 ta’ April 2012, ir-rikorrenti ppreżentaw dan ir-rikors.
21. B’att intitolat “Eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà” ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fl-4 ta’ Lulju 2012, il-Kunsill talab li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:
– tivverifika li t-tieni sal-mija u disgħin rikorrent, peruni fiżiċi, tassew isostnu r-rikors;
– sa fejn jiġi ppruvat li dan ma huwiex il-każ, tiċħad, bħala manifestament inammissibbli r-rikors, sa fejn kien ġie ppreżentat minn dawn il-persuni, u tikkundanna lir-rikorrenti l-oħra għall-ispejjeż.
22. Sa fejn, permezz ta’ dan l-att, il-Kunsill kien essenzjalment talab, prinċipalment, l-adozzjoni ta’ miżura ta’ organizzazzjoni tal-proċedura, fis-sens tal-Artikolu 64 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali, ir-rikorrenti u l-Kummissjoni ġew mistiedna jippreżentaw l-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom relatati ma’ din it-talba, ħaġa li għamlu, rispettivament, fid-29 u fil-25 ta’ Ottubru 2012.
23. Permezz ta’ att ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fis-16 ta’ Awwissu 2012, ir-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq talab sabiex jintervjeni insostenn tat-talbiet tal-istituzzjonijiet konvenuti. B’digriet tal-25 ta’ Ottubru 2012, il-President tat-Tielet Awla tal-Qorti Ġenerali aċċetta dan l-intervent. Ir-Renju Unit ippreżenta n-nota ta’ intervent tiegħu fl-14 ta’ Diċembru 2012. Il-Kunsill, il-Kummissjoni, u sussegwentement ir-rikorrenti ppreżentaw l-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom f’din in-nota, rispettivament fis-16 u fl-24 ta’ Jannar u fl-20 ta’ Frar 2013.
24. B’ittra tas-7 ta’ Novembru 2012, ippreżentata bħala kopja fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fl-istess jum, ir-rikorrenti infurmaw lill-Kunsill li s-sitta u s-sittin rikorrent, Isack Stanislaus Gorerazvo Mudenge, kien miet.
25. B’ittra ppreżentata fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fid-19 ta’ Novembru 2012, ir-rikorrenti talbu lill-Qorti Ġenerali tistieden lill-Kunsill jikkonferma li l-punti li jidhru fl-Anness B.19 tar-risposta ma kinux jikkostitwixxu l-provi li fuqhom dan kien ibbaża sabiex jinkludi l-ismijiet tagħhom fil-lista ta’ persuni suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni. Fir-rigward, essenzjalment, ta’ talba għal adozzjoni ta’ miżura ta’ organizzazzjoni tal-proċedura, fis-sens tal-Artikolu 64 tar-Regoli tal-Proċedura, il-Qorti Ġenerali stiednet lill-Kunsill, lill-Kummissjoni u lir-Renju Unit sabiex jippreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom f’dan ir-rigward, ħaġa li huma għamlu, ris pettivament fl-10, fil-11 u fis-17 ta’ Diċembru 2012. Fl-osservazzjonijiet tiegħu, il-Kunsill informa wkoll lill-Qorti Ġenerali li huwa kien wieġeb, b’ittra tas-27 ta’ Novembru 2012, għat-talba tar-rikorrenti msemmija fil-punt 19 iktar ’il fuq u pproduċa kopja ta’ din l-ittra u tal-annessi tagħha.
26. Barra minn hekk, peress li, fl-ittra tar-rikorrenti tad-19 ta’ Novembru 2012, dawn tal-aħħar talbu lill-Qorti Ġenerali li tindika li l-eventwali punti addizzjonali invokati mill-Kunsill f’dan l-istadju tal-proċedura ma humiex meħuda inkunsiderazzjoni u ma humiex inklużi fil-proċess tal-kawża, ġie mfakkar lir-rikorrenti, b’ittra tas-29 ta’ Novembru 2012, li l-Artikolu 48(1) tar-Regoli tal-Proċedura kien applikabbli fir-rigward ta’ provi proposti addizzjonali.
27. Fir-replika, ippreżentata fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fil-31 ta’ Jannar 2013, ir-rikorrenti infurmaw lill-Qorti Ġenerali bil-mewt tat-tlieta u tmenin rikorrent, John Landa Nkomo.
28. B’ittra ppreżentata fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fil-25 ta’ Frar 2013, il-Kunsill informa lill-Qorti Ġenerali bl-adozzjoni tad-Deċiżjoni tiegħu 2013/89/PESK, tat-18 ta’ Frar 2013, li temenda d-Deċiżjoni 2011/101 (ĠU L 46, p. 37). Din emendat l-Anness I tad-Deċiżjoni 2011/101, b’mod li tħassar mil-lista ta’ persuni u entitajiet li għalihom japplikaw il-miżuri restrittivi inkwistjoni l-ismijiet tas-sitt rikorrent, David Chapfika, tad-disa’ rikorrent, Tinaye Chigudu, tas-sittax-il rikorrent, Tongesai Shadreck Chipanga, tad-disa’ u tletin rikorrent, R. Kwenda, tat-tmienja u tletin rikorrent, Shuvai Ben Mahofa, tat-tnejn u erbgħin rikorrent, G. Mashava, tal-erba’ u ħamsin rikorrent, Gilbert Moyo, tat-tmienja u ħamsin rikorrent, S. Mpabanga, tas-sittin rikorrent, Cephas George Msipa, tal-erba’ u sittin rikorrent, C. Muchono, tas-sitta u sittin rikorrent, Isack Stanislaus Gorerazvo Mudenge, tas-seba’ u sittin rikorrent, Columbus Mudonhi, tat-tmienja u sittin rikorrent, Bothwell Mugariri, tas-sebgħin rikorrent, Isaac Mumba, tat-tmienja u sebgħin rikorrent, S. Mutsvunguma, tat-tlieta u tmenin rikorrent, John Landa Nkomo, tal-erba’ u tmenin rikorrent, Michael Reuben Nyambuya, tat-tmienja u tmenin rikorrent, David Pagwese Parirenyatwa, tad-disa’ u tmenin rikorrent, Dani Rangwani, tat-tnejn u disgħin rikorrent, Richard Ruwodo, tal-mija u disa’ rikorrent, Patrick Zhuwao u tal-mija u tlettax-il rikorrenti, Divine Homes (Private) Ltd.
29. Ir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) Nru 145/2013, tad-19 ta’ Frar 2013, li jemenda r-Regolament Nru 314/2004 (ĠU L 47, p. 63), emenda l-Anness III ta’ dan l-aħħar regolament, b’mod li jħassar ir-riferimenti għal dan l-anness relatati mal-persuni u mal-entitajiet imsemmija fil-punt 28 iktar ’il fuq.
30. Ir-rikorrenti ġew mistiedna sabiex jippreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom fl-ittra tal-Kunsill imsemmija fil-punt 28 iktar ’il fuq, iżda ma qagħdux għal din it-talba.
31. L-Artikolu 1(1) tad-Deċiżjoni 2013/160/PESK, tas-27 ta’ Marzu 2013, li temenda d-Deċiżjoni 2011/101 (ĠU L 90, p. 95), issostitwixxa t-test tal-Artikolu 10(3) tad-Deċiżjoni 2011/101, permezz ta’ test ġdid li skont dan “[i]l-miżuri msemmija fl-Artikolu 4(1) u l-Artikolu 5(1) u (2), sa fejn japplikaw għall-persuni u entitajiet elenkati fl-Anness II, għandhom jiġu sospiżi sal-20 ta’ Frar 2014”, “[i]s-sospensjoni għandha tiġi riveduta kull tliet xhur”. L-Artikolu 1(2) tad-Deċiżjoni 2013/60 kien barra minn hekk ipprovda li l-Anness II tad-Deċiżjoni 2011/11 kien ġie ssostitwit bit-test li jidher fl-Anness tad-Deċiżjoni 2013/160.
32. L-ismijiet tal-parti l-kbira tar-rikorrenti, kemm persuni fiżiċi kif ukoll entitajiet, jidhru fl-Anness II tad-Deċiżjoni 2011/101, kif issostitwit bid-Deċiżjoni 2013/60. Ma jidhrux l-ismijiet tat-tielet rikorrent, Happyton Mabhuya Bonyongwe, tat-tnax-il rikorrenti, Augustine Chihuri, tat-tmintax-il rikorrenti, Constantine Chiwenga, tal-ħamsa u sebgħin rikorrent, Didymus Noel Edwin Mutasa, tas-sitta u tmenin rikorrent, Douglas Nyikayaramba, u tad-disa’ u disgħin rikorrent, Perence Samson Chikerema Shiri, tal-mija u tnejn rikorrent, Jabulani Sibanda, tal-mija u erba’ rikorrent, Philip Valerio Sibanda, tal-mija u għoxrin rikorrenti, Zimbabwe Defence Industries (Private) Ltd u tal-mija u wieħed u għoxrin rikorrenti, Zimbabwe Mining Development Corp.
33. Ir-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 298/2013_ta-27 ta’ Marzu 2013, li jemenda r-Regolament Nru 314/2004 (ĠU L 90, p. 48), jipprovdi, fl-Artikolu 1 tiegħu, li “[l]-applikazzjoni tal-Artikolu 6 tar-Regolament (KE) Nru 314/2004 hija sospiża sal-20 ta’ Frar 2014 sa fejn dan japplika għal persuni u entitajiet elenkati fl-Anness ma’ dan ir-Regolament” u li “[i]s-sospensjoni għandha tiġi riveduta kull tliet xhur”. L-Anness tar-Regolament Nru 298/2013 jinkludi l-istess ismijiet ta’ persuni fiżiċi u ta’ entitajiet bħal dawk li jidhru fl-Anness II tad-Deċiżjoni 2011/101, kif ġie ssostitwit bid-Deċiżjoni 2013/160 (ara l-punt 32 iktar ’li fuq).
34. Peress li kien hemm bidla fil-kompożizzjoni tal-Awli tal-Qorti Ġenerali u l-Imħallef Relatur ġie assenjat lit-Tmien Awla, din il-kawża ġiet għalhekk assenjata lil din l-Awla.
35. B’ittra ppreżentata fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fis-26 ta’ Settembru 2013, il-Kunsill informa lill-Qorti Ġenerali bl-adozzjoni tiegħu tad-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni 2013/469/PESK, tat-23 ta’ Settembru 2013, li timplementa d-Deċiżjoni 2011/101 (ĠU L 252, p. 31). Din emendat l-Anness I tad-Deċiżjoni 2011/101, b’mod li tirtira minnha l-mija wieħed u għoxrin rikorrenti, Zimbabwe Mining Development.
36. Barra minn hekk, ir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) Nru 915/2013, tat-23 ta’ Settembru 2013, li jemenda r-Regolament Nru 314/2004 (ĠU L 252, p. 23), emenda l-Anness III ta’ dan l-aħħar regolament b’mod li jħassar ir-riferiment relatat mal-mija wieħed u għoxrin rikorrenti, li kien jinsab fih.
37. B’ittra ppreżentata fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fl-20 ta’ Frar 2014, il-Kunsill informa lill-Qorti Ġenerali bl-adozzjoni tiegħu tad-Deċiżjoni 2014/98/PESK, tas-17 ta’ Frar 2014, li temenda d-Deċiżjoni 2011/101 (ĠU L 50, p. 20), kif ukoll tar-Regolament (UE) Nru 153/2014 tiegħu, tas-17 ta’ Frar 2014, li jemenda r-Regolament Nru 314/2004 u li jħassar ir-Regolament (UE) Nru 298/2013 (ĠU L 50, p. 1).
38. L-Artikolu 1(2) tad-Deċiżjoni 2014/98 issostitwixxa t-test tal-Artikolu 10 tad-Deċiżjoni 2011/101, bit-test li ġej:
“1. Din id-Deċiżjoni għandha tidħol fis-seħħ fid-data tal-adozzjoni tagħha.
2. Din id-Deċiżjoni għandha tapplika sal-20 ta’ Frar 2015
3. Il-miżuri msemmija fl-Artikolu 4(1) u l-Artikolu 5(1) u (2), safejn japplikaw għall-persuni u entitajiet elenkati fl-Anness II, għandhom jiġu sospiżi sal-20 ta’ Frar 2015
Is-sospensjoni għandha tiġi riveduta kull tliet xhur.
4. Din id-Deċiżjoni għandha tinżamm taħt reviżjoni kostanti u għandha tiġġedded, jew tiġi emendata kif adatt, jekk il-Kunsill iqis li l-għanijiet tagħha ma ntlaħqux.”
39. Minbarra dan, l-Artikolu 2 tad-Deċiżjoni 2014/98 jipprovdi li “[i]l-persuni mniżżlin fl-Anness I tad-Deċiżjoni 2011/101/PESK elenkati fl-Anness ta’ din id-Deċiżjoni għandhom jinżiedu mal-Anness II tad-Deċiżjoni 2011/101/PESK”. L-Anness tad-Deċiżjoni 2014/98 jinkludi l-ismijiet tat-tielet, tat-tnax, tat-tmintax, tal-ħamsa u sebgħin, tas-sitta u tmenin, tad-disa’ u disgħin, tal-mija u tnejn u tal-mija u erba’ rikorrent.
40. Min-naħa tiegħu, ir-Regolament Nru 153/2014 jipprovdi dan li ġej:
“Artikolu 1
Ir-Regolament [...] Nru 314/2004 huwa emendat kif ġej:
1) Fl-Artikolu 6, jiżdied il-paragrafu li ġej:
‘4. Il-miżuri fil-paragrafi 1 u 2 għandhom jiġi sospiżi sa fejn dawn jikkonċernaw persuni u entitajiet elenkati fl-Anness IV.’
2) L-Anness għal dan ir-Regolament jiżdied bħala Anness IV.
Artikolu 2
Ir-Regolament (UE) Nru 298/2013 huwa mħassar.
Artikolu 3
Dan ir-Regolament għandu jidħol fis-seħħ fil-jum tal-pubblikazzjoni tiegħu f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea.
Dan ir-Regolament għandu jorbot fl-intier tiegħu u japplika direttament fl-Istati Membri kollha.”
41. L-Anness IV tar-Regolament Nru 314/2004, hekk kif miżjud bir-Regolament Nru 153/2014, jinkludi l-ismijiet tar-rikorrenti kollha, persuni fiżiċi u entitajiet, li isimhom kien għadu inkluż fl-Anness III ta’ dan ir-regolament, bl-unika eċċezzjoni tal-isem tal-mija u għoxrin rikorrenti, Zimbabwe Defence Industries, li hija l-unika li fir-rigward tagħha l-miżuri ta’ ffriżar ta’ fondi u ta’ riżorsi ekonomiċi previsti minn dan ir-regolament għadhom applikabbli u li ma ġewx sospiżi.
42. Il-Qorti Ġenerali stiednet lill-partijiet l-oħra sabiex jippreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom dwar l-ittra tal-Kunsill imsemmija fil-punt 37 iktar ’il fuq. Ir-rikorrenti u l-Kummissjoni qagħdu għal din it-talba, rispettivament fil-21 u fl-4 ta’ Marzu 2014.
43. Fuq proposta tal-Imħallef Relatur, il-Qorti Ġenerali (It-Tmien Awla) ddeċidiet li tiftaħ il-proċedura orali u, fil-kuntest tal-miżuri ta’ organizzazzjoni tal-proċedura previsti fl-Artikolu 64 tar-Regoli tal-Proċedura, stiednet lill-partijiet sabiex iwieġbu bil-miktub għal ċerti mistoqsijiet u sabiex jipproduċu ċerti dokumenti. Il-partijiet qagħdu għal din it-talba fit-terminu stabbilit.
44. Is-sottomissjonijiet orali tal-partijiet, bl-eċċezzjoni tar-Renju Unit, li ma kienx preżenti, u t-tweġibiet tagħhom għall-mistoqsijiet tal-Qorti Ġenerali nstemgħu fis-seduta tal-10 ta’ Ġunju 2014.
45. Waqt is-seduta, il-Kunsill inkluda fil-proċess ċerti artikoli minn ġurnali, li minnhom jirriżulta li t-tmienja u sittin rikorrent, Bothwell Mugariri, is-sitta u disgħin rikorrent, Lovemore Sekeremayi, u t-tmienja u disgħin rikorrent, Nathan Marwirakuwa Shamuyarira, kienu mietu. Ir-rappreżentanti tar-rikorrenti kkonfermaw il-mewt tat-tnejn tal-aħħar, iżda indikaw li, skont l-informazzjoni tagħhom, l-informazzjoni li tikkonċerna l-mewt ta’ B. Mugariri kienet ineżatta. Barra minn hekk, bħala tweġiba għal mistoqsija tal-Qorti Ġenerali, ir-rappreżentanti tar-rikorrenti kkonfermaw li kkunsidraw lilhom infushom bħala mandatarji għar-rappreżentati kollha u pproponew li jipproduċu mandat bil-miktub stabbilit minn kull rikorrent li għalih huma ma kinux annettew tali mandat mar-rikors tagħhom. Il-Qorti Ġenerali ħadet att tal-preżentata tad-dokumenti u tad-dikjarazzjonijiet ikkunsidrati iktar ’il fuq fil-proċess verbal tas-seduta.
46. Waqt is-seduta, il-Qorti Ġenerali stiednet lir-rikorrenti u lill-Kunsill sabiex iwieġbu bil-miktub għal ċerti mistoqsijiet u sabiex jipproduċu ċerti dokumenti, inklużi l-mandati meħtieġa. Il-partijiet qagħdu għat-talba tal-Qorti Ġenerali fit-terminu stabbilit, u wara dan il-proċedura bil-miktub ingħalqet permezz ta’ deċiżjoni tal-President tat-Tmien Awla.
47. Ir-rikorrenti jitolbu li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:
– tannulla d-Deċiżjoni 2012/97, ir-Regolament ta’ Implementazzjoni Nru 151/2012 u d-Deċiżjoni ta’ Implementazzjoni 2012/124, sa fejn dawn l-atti jikkonċernawhom;
– tikkundanna lill-Kunsill u lill-Kummissjoni għall-ispejjeż.
48. Il-Kunsill u l-Kummissjoni jitolbu li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:
– tiċħad ir-rikors;
– tikkundanna lir-rikorrenti għall-ispejjeż.
49. Ir-Renju Unit isostni t-talbiet tal-Kunsill u tal-Kummissjoni intiżi għaċ-ċaħda tar-rikors.
Id-dritt
1. Fuq ir-rikorrenti mejta
50. Il-ġurisprudenza rrikonoxxiet li azzjoni għal annullament mibdija mid-destinatarju ta’ att tista’ titkompla mill-aventi kawża b’titolu universali tiegħu, b’mod partikolari fil-każ tal-mewt ta’ persuna fiżika (sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-8 ta’ Lulju 2004, JFE Engineering et vs Il-Kummissjoni, T‑67/00, T‑68/00, T‑71/00 u T‑78/00, Ġabra p. II‑2501, punt 46; ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-20 ta’ Ottubru 1983, Gutmann vs Il-Kummissjoni, 92/82, Ġabra p. 3127, punt 2).
51. F’dan il-każ, hekk kif ġie rrilevat fil-punti 24 u 27 iktar ’il fuq, is-sitta u sittin rikorrent, I. S. G. Mudenge u t-tlieta u tmenin rikorrent, J. L. Nkomo, mietu fil-mori tal-kawża. Minbarra dan, bħala tweġiba għal waħda mill-mistoqsijiet li kienet saritilhom waqt is-seduta għal tweġiba bil-miktub, ir-rappreżentanti tar-rikorrenti kkonfermaw li s-sitta u disgħin rikorrent, Lovemore Sekeremayi, u t-tmienja u disgħin rikorrent, Nathan Marwirakuwa Shamuyarira, kienu mietu fil-mori tal-kawża. Fl-aħħar nett, permezz tal-istess okkażjoni, huma indikaw li t-tnejn u tletin rikorrent, R. Kwenda, kien ukoll miet fil-mori tal-kawża.
52. Fir-rigward tar-rikorrenti mejta kollha msemmija iktar ’il fuq, ir-rappreżentanti tar-rikorrenti indikaw li l-eredi universali tagħhom, f’dan il-każ u fil-każijiet l-oħra, ir-romol tagħhom, xtaqu li jitkomplew il-proċeduri u huma pproduċew dikjarazzjonijiet bil-miktub ta’ dawn tal-aħħar għal dan il-għan, stabbiliti fil-preżenza ta’ nutar. Sussegwentement għal din is-sentenza, it-terminu “ir-rikorrenti”, sa fejn jirreferi għar-rikorrenti mejta msemmija iktar ’il fuq, jindika l-eredi universali tagħhom li kienu pproduċew dikjarazzjoni bil-miktub li manifestament turi x-xewqa tagħhom li jitkomplew il-proċeduri.
2. Fuq l-eżistenza ta’ mandat mogħti lill-avukati li ffirmaw ir-rikors mir-rikorrenti kollha li huma persuni fiżiċi
53. Hekk kif ġie rrilevat fil-punt 21 iktar ’il fuq, il-Kunsill, permezz ta’ att separat, talab lill-Qorti Ġenerali li tivverifika li r-rikorrenti kollha li huma persuni fiżiċi “isostnu tabilħaqq ir-rikors f’dan il-każ” [traduzzjoni mhux uffiċjali]. F’dan il-kuntest, dan isostni li r-rappreżentanti tar-rikorrenti ma kinux hemżu mar-rikors tagħhom mandat jew prova oħra intiża sabiex juru li huma kienu debitament awtorizzati mit-tieni sal-mija u għaxra rikorrent, li huma persuni fiżiċi.
54. Il-Kunsill għalhekk sostna li r-rikors kellu jiġi ddikjarat inammissibbli f’dak li jikkonċerna dawn ir-rikorrenti, ħlief sa fejn ir-rappreżentanti tagħhom jipproduċu, għal kull wieħed fosthom, punti li jipprovaw ir-rieda tagħhom li jippreżentaw ir-rikors. Il-Kunsill ibbaża ruħu, f’dan il-kuntest, fuq is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-16 ta’ Frar 1965, Barge vs L-Awtorità Għolja (14/64, Ġabra p. 69, p. 77). Din it-talba tal-Kunsill ġiet ukoll sostnuta mill-Kummissjoni.
55. Hemm lok li jitfakkar li, minn naħa, skont it-tielet u r-raba’ paragrafi tal-Artikolu 19 u l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 21 tal-Protokoll dwar l-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, applikabbli għall-proċedura quddiem il-Qorti Ġenerali skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 53 tal-istess statut, u, min-naħa l-oħra, l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 43(1) tar-Regoli tal-Proċedura, il-partijiet, minbarra l-Istati Membri u l-istituzzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, l-Awtorità tas-Sorveljanza EFTA jew l-Istati partijiet fil-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE) għandhom ikunu rrappreżentati minn avukat li jissodisfa l-kundizzjoni li jkun awtorizzat sabiex jipprattika quddiem qorti ta’ Stat Membru jew ta’ Stat ieħor li huwa parti mill-Ftehim dwar iż-ŻEE. Minbarra dan, fir-rikors għandu jkun hemm l-isem u l-indirizz tar-rikorrent u l-kwalità tal-firmatarju. Fl-aħħar nett, l-oriġinal ta’ kull att proċedurali għandu jiġi ffirmat mill-aġent jew mill-avukat tal-parti.
56. Madankollu, huwa biss fir-rigward ta’ persuni ġuridiċi li r-Regoli tal-Proċeduri jipprevedu, fl-Artikolu 44(5)(b) tagħhom, l-obbligu li jehmżu mar-rikors “prova li l-mandat ġie mogħti regolarment lill-avukat minn rappreżentant awtorizzat għal dan l-iskop”. Ir-Regoli tal-Proċedura għalhekk jippermettu lil persuni fiżiċi li jiġu rrappreżentati minn avukat mingħajr ma dan għandu għalfejn jipproduċi mandat, filwaqt li dan huwa l-każ għal persuna ġuridika (sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-22 ta’ Frar 2006, Le Levant 001 et vs Il-Kummissjoni, T‑34/02, Ġabra p. II‑267, p. 64).
57. Il-fatt li l-avukati li jirrappreżentaw persuna fiżika ma humiex obbligati li jippreżentaw mandat iffirmat mill-kljient tagħhom huwa mingħajr dubju ġġustifikat fil-kunsiderazzjoni li, jekk membru tal-Kamra tal-Avukati ta’ wieħed mill-Istati Membri, suġġett inkwantu tali għal kodiċi ta’ etika professjonali, jiddikjara li huwa kien debitament ingħata mandat mill-klijent tiegħu, din id-dikjarazzjoni bħala prinċipju hija kkunsidrata bħala suffiċjentement affidabbli (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-18 ta’ Jannar 2007, PKK u KNK vs Il-Kunsill, C‑229/05 P, Ġabra p. I‑439, punt 119).
58. Madankollu, fid-dawl ukoll tad-dispożizzjonijiet imfakkra fil-punt 55 iktar ’il fuq, għandu jiġi konkluż li, qabel ma jinbeda l-eżami ta’ rikors ippreżentat quddiemha, il-Qorti Ġenerali għandha tiżgura ruħha li l-avukat li ffirmah ikun effettivament ġie mqabbad mill-persuna li f’isimha dan ir-rikors ikun ġie ppreżentat sabiex jirrappreżentaha. Fid-dawl tal-kunsiderazzjoni esposta fil-punt 57 iktar ’il fuq, għandu jiġi kkunsidrat li, normalment, il-Qorti Ġenerali tikkunsidra l-fatt li avukat iffirma u ppreżenta rikors f’isem persuna fiżika bħala dikjarazzjoni impliċita ta’ dan l-avukat li huwa kien ġie debitament mogħti mandat mill-persuna fiżika inkwistjoni, fejn il-Qorti Ġenerali tikkunsidra dan it-tip ta’ dikjarazzjoni bħala suffiċjenti. Madankollu, jekk jeżistu elementi konkreti, li jistgħu jqajmu dubju dwar ir-realtà ta’ din id-dikjarazzjoni impliċita, il-Qorti Ġenerali għandha d-dritt li titlob lill-avukat inkwistjoni li jipproduċi l-prova tar-realtà tal-mandat tiegħu.
59. Huwa hekk kif għandha tinftiehem is-sentenza Barge vs L-Awtorità Għolja, punt 54 iktar ’il fuq (p. 77), li skont din l-avukat ma huwiex “meħtieġ li jipproduċi prokura debitament eżerċitata għall-preżentata ta’ rikors, ħlief li jipproduċi din il-prokura f’każ ta’ kontestazzjoni”. Fil-fatt, din l-affermazzjoni għandha tiġi ssostitwta fil-kuntest ta’ din il-kawża, hekk kif jirriżulta mill-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali K. Roemer fis-sentenza Barge vs L-Awtorità Għolja, punt 54 iktar ’il fuq (Ġabra p. 69, 81, 82).
60. Dawn jirrilevaw li, f’dak iż-żmien kienet il-prassi komuni tal-Qorti tal-Ġustizzja li teħtieġ mandat bil-miktub anki min-naħa ta’ rikorrenti li kienu persuni fiżiċi, u dan minkejja li d-dispożizzjoni rilevanti tar-Regoli tal-Pro ċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja ma kinitx teħtieġ dan, bħal ma dan lanqas ma huwa impost illum fir-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali. L-avukat tar-rikorrenti fil-kawża li tat lok għas-sentenza Barge vs L-Awtorità Għolja, punt 54 iktar ’il fuq, kien ipproduċa tali mandat fl-istess żmien bħall-preżentata tar-rikors, iżda l-mandat ippreżentat kien semma kawża differenti. Sussegwentement għall-preżentata tar-rikors, kien ġie prodott mandat ġdid, li kien ikopri l-kawża inkwistjoni, b’mod li l-kwistjoni li l-Qorti tal-Ġustizzja kienet mitluba tiddeċiedi kienet dik jekk din il-produzzjoni sussegwenti kinitx suffiċjenti jew jekk l-ommissjoni li jiġi ppreżentat mandat debitament eżerċitat fl-istess żmien bħall-preżentata tar-rikors kinitx wasslet għall-inammissibbiltà ta’ dan tal-aħħar. Il-Qorti tat deċiżjoni favur l-ewwel minn dawn it-tweġibiet.
61. Għalhekk kuntrarjament għal dak li jidher li l-Kunsill qed jikkunsidra, ma jirriżultax minn din is-sentenza li l-parti l-oħra fil-proċedura għandha d-dritt li titlob, mingħajr ma tressaq punti partikolari li jiġġustifikaw it-talba tagħha, il-produzzjoni mill-avukat ta’ rikorrent li huwa persuna fiżika, ta’ mandat stabbilit mill-klijent tiegħu, li fin-nuqqas ta’ dan, ir-rikors għandu jiġi miċħud bħala inammissibbli. Li jiġi rrikonoxxut lill-parti l-oħra fil-proċedura tali possibbiltà iċaħħad lir-regola, li skont din il-persuni fiżiċi jistgħu jiġu rrappreżentati minn avukat mingħajr ma dan ikollu jipproduċi mandat, minn parti kbira mis-sens tagħha u jista’ jikkomplika u indebitament itawwal il-proċedura, b’mod partikolari fil-każ, bħal dak hawnhekk, fejn ir-rikors huwa ppreżentat minn numru kbir ta’ persuni fiżiċi li, minbarra dan, jirrisjedu barra mit-territorju tal-Unjoni Ewropea. Ir-rekwiżiti li jirriżultaw mid-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva, stabbilit fl-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, u l-kunsiderazzjonijiet esposti fil-punt 57 iktar ’il fuq huma wkoll favur l-argument li l-produzzjoni ta’ tali mandat għandha tkun meħtieġa biss meta elementi konkreti jippermettu li jitqajjem dubju dwar ir-realtà tal-evidenza tiegħu (ara punt 58 iktar ’il fuq).
62. F’dan il-każ, waqt is-seduta, ir-rappreżentanti tar-rikorrenti formalment ikkonfermaw, bħala tweġiba għal mistoqsija tal-Qorti Ġenerali, li huma kkunsidraw lilhom infushom debitament awtorizzati permezz ta’ mandat għal kull wieħed mir-rikorrenti. Barra minn hekk, dawn ipproponew li jipproduċu, għar-rikorrenti kollha li għalihom huma ma kinux għamlu dan, mandat bil-miktub. Huma effettivament ipproduċew, fit-terminu li kien ġie stabbilit għalihom għal dan il-għan mill-Qorti Ġenerali, tali mandati, stabbiliti fil-preżenza ta’ nutar, għat-tieni sal-mija u għaxar rikorrent, bl-eċċezzjoni tar-rikorrenti li mietu msemmija fil-punt 51 iktar ’il fuq. Għandu jiġi indikat, f’dan ir-rigward, li huma pproduċew ukoll tali mandat stabblit fl-isem tat-tmienja u sittin rikorrent, Bothwell Mugariri. Għalhekk irriżulta li l-informazzjoni dwar il-mewt ta’ dan tal-aħħar imsemmija fl-artikoli tal-istampa inklużi fil-proċess waqt is-seduta mill-Kunsill, kienet żbaljata. Barra minn hekk, għandu jiġi rrilevat li, fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet esposti fil-punt 60 iktar ’il fuq, il-fatt li l-mandati prodotti ġew stabbiliti sussegwentement għall-preżentata tar-rikors ma għandu ebda importanza.
63. Għandu għalhekk jiġi konkluż li ebda dubju ma huwa ġġustifikat, fir-rigward tar-realtà tal-mandat mogħti minn kull wieħed mir-rikorrenti lir-rappreżentanti tiegħu quddiem il-Qorti Ġenerali.
3. Fuq il-persistenza tal-interess ġuridiku tar-rikorrenti
64. Skont ġurisprudenza stabbilita, is-suġġett tat-tilwima, bħal fil-każ tal-interess ġuridiku ta’ rikorrent, għandu jkun preżenti sakemm tingħata d-deċiżjoni ġudizzjarja, taħt piena li ma jkunx hemm lok li tingħata deċiżjoni, li jippreżupponi li r-rikors jista’, jekk dan jirnexxi, jagħti vantaġġ lill-parti li tkun ippreżentatu (ara s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-7 ta’ Ġunju 2007, Wunenburger vs Il-Kummissjoni, C‑362/05 P, Ġabra p. I‑4333, punt 42, u l-ġurisprudenza ċċitata; sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-17 ta’ April 2008, Flaherty et vs Il-Kummissjoni, C‑373/06 P, C‑379/06 P u C‑382/06 P, Ġabra p. I‑2649, punt 25).
65. Għandu jitfakkar li, fir-rigward ta’ parti mir-rikorrenti, il-miżuri restrittivi inkwistjoni kienu tħassru (ara l-punti 28, 29, 35 u 36 iktar ’il fuq). Barra minn hekk, fir-rigward tar-rikorrenti kollha li isimhom ikomplu jidhru fil-lista ta’ persuni u entitajiet suġġetti għal dawn il-miżuri, ħlief f’każ wieħed, l-applikazzjoni tagħhom ġiet sospiża (ara l-punti 32, 33 u 37 sa 41 iktar ’il fuq).
66. Issa, fis-sentenza tagħha tat-28 ta’ Mejju 2013, Abdulrahim vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni (C‑239/12 P), rigward il-każ ta’ persuna kkonċernata minn miżuri restrittivi adottati minħabba l-allegati rabtiet tagħha ma’ organizzazzjonijiet terroristiċi u mħassra fil-mori tal-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li tali miżuri kellhom konsegwenzi negattivi kunsiderevoli u effett sinjifikattiv fuq id-drittijiet u l-libertajiet tal-persuni suġġetti. Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra l-iffriżar ta’ fondi inkwantu tal li, minħabba l-portata wiesgħa tiegħu, jaqleb il-ħajja kemm professjonali kif ukoll tal-familja tal-persuni suġġetti u jostakola l-konklużjoni ta’ diversi atti legali, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni l-għajb u s-suspett li jakkumpanjaw l-indikazzjoni pubblika tal-persuni suġġetti bħala marbuta ma’ organizzazzjoni terroristika. Il-Qorti tal-Ġustizzja għalhekk iddeċidiet li l-interess ġuridiku ta’ tali rikorrent jippersisti, minkejja t-tħassir ta’ ismu mil-lista inkwistjoni, bil-għan li jingħata rikonoxximent mill-qorti tal-Unjoni li huwa qatt ma kellu jkun inkluż f’din il-lista jew inkella li huwa qatt ma kellu jkun inkluż skont il-proċedura li ġiet segwita mill-istituzzjonijiet tal-Unjoni. Il-Qorti tal-Ġustizzja kompliet billi rrilevat li, filwaqt li r-rikonoxximent tal-illegalità tal-att ikkontestat ma jistax, bħala tali, jikkumpensa dannu materjali jew interferenza għal ħajja privata, dan madankollu huwa ta’ natura li jirriabilita lill-persuna kkonċernata jew li jikkostitwixxi forma ta’ kumpens għad-dannu morali li hija ġarrbet minħabba din l-illegalità, u li jiġġustifika b’dan il-mod il-persistenza tal-interess ġuridiku tagħha. Fl-aħħar nett, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li ċ-ċirkustanza li t-tħassir ta’ miżuri restrittivi inkwistjoni kien definittiv ma tipprevjenix interess ġuridiku milli jkompli jeżisti għal dak li jikkonċerna l-effetti tal-atti li kienu imponew dawn il-miżuri bejn id-data tad-dħul fis-seħħ tagħhom u dik tat-tħassir tagħhom (sentenza Abdulrahim vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punti 70 sa 72 u 82).
67. Minkejja li r-rikorrenti f’din il-kawża ġew imposti miżuri restrittivi mhux minħabba r-rabtiet tagħhom ma’ organizzazzjonijiet terroristiċi, iżda minħabba li huma kemm membri ta’ gvern li, skont l-awturi tal-atti kkontestati, wettqu ksur gravi tad-drittijiet tal-bniedem, kif ukoll assoċjati ta’ tali membri, kif ukoll persuni li l-attivitajiet tagħhom idgħajfu serjament id-demokrazija, ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem u l-istat tad-dritt fiż-Żimbabwe, ir-raġunijiet meqjusa mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Abdulrahim vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni, punt 66 iktar ’il fuq (punti 70 sa 72 u 82), huma wkoll applikabbli, mutatis mutandis, għall-każ tagħhom, b’mod li għandu jiġi konkluż li l-interess ġuridiku tagħhom jippersisti minkejja t-tħassir, għal uħud fosthom, u s-sospensjoni, għal oħrajn, tal-miżuri kkontestati inkwistjoni.
4. Fuq ċerti argumenti mressqa mill-Kummissjoni sabiex tikkontesta l-ammissibbiltà tar-rikors
68. Fl-ewwel lok, il-Kummissjoni tikkontesta l-ammissibbiltà tat-talba għall-annullament tal-atti tal-Kunsill f’dak li jikkonċernaha, minħabba li hija ma għandhiex kapaċità sabiex titressaq quddiem il-qorti fir-rigward tal-atti tal-Kunsill.
69. Issa, sa fejn ir-rikors huwa intiż għall-annullament kemm ta’ żewġ atti adottati mill-Kunsill kif ukoll ta’ att adottat mill-Kummissjoni, ir-rikorrenti kienu korrettament semmew, fir-rikors, lil dawn iż-żewġ istituzzjonijiet bħala li huma konvenuti f’din il-kawża.
70. Fit-tieni lok, il-Kummissjoni tirrileva li, fil-fehma tagħha, it-talba intiża għall-annullament tad-Deċiżjoni ta’ Implementazzjoni 2012/124 għandha tiġi kkunsidrata bħala li kienet tressqet f’isem biss is-sittin rikorrent, Cephas George Msipa, li huwa l-uniku kkonċernat minn din id-deċiżjoni. Issa, hija għandha dubji dwar l-ammissibbiltà ta’ tali talba, peress li d-deċiżjoni inkwistjoni ma temendax id-Deċiżjoni 2011/101 ħlief f’dak li jikkonċerna l-motivi ta’ inklużjoni tal-isem ta’ dan ir-rikorrent fil-lista ta’ persuni suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni u, konsegwentement, ma tbiddilx is-sitwazzjoni legali tiegħu. Il-Kummissjoni żżid li, kieku kellu jiġi kkunsidrat li t-talba għall-annullament ta’ din id-deċiżjoni kienet tressqet mir-rikorrenti kollha, din għandha tiġi miċħuda bħala inammissibbli, “peress li ebda wieħed mir-rikorrenti għandu interess legali li jikkontesta dan l-att tal-Kunsill” [traduzzjoni mhux uffiċjali].
71. Dan l-argument ma jistax jiġi aċċettat. Hemm lok li jitfakkar li, wara l-emenda tad-Deċiżjoni 2011/101, li saret skont id-Deċiżjoni 2012/97 li, b’mod partikolari, issostitwixxiet l-Anness 1 tal-ewwel deċiżjoni permezz ta’ wieħed ġdid, id-Deċiżjoni ta’ Implementazzjoni 2012/124 mill-ġdid emendat l-Anness I tad-Deċiżjoni 2011/101 fir-rigward tas-sittin rikorrent, sabiex iżżid fil-kolonna relatata mal-motivi, li qabel kienet vojta, it-test imsemmi fil-punt 18 iktar ’il fuq. Isegwi li, bħal fil-każ tad-Deċiżjoni 2012/97, id-Deċiżjoni ta’ Implementazzjoni 2012/124 tikkonċerna direttament u individwalment is-sittin rikorrent u tbiddel is-sitwazzjoni legali tiegħu, sa fejn din iżżid mal-Anness I tad-Deċiżjoni 2011/101, hekk kif ġie ssostitwit bid-Deċiżjoni 2012/97, motivi li jiġġustifikaw l-adozzjoni fir-rigward tiegħu tal-miżuri restrittivi inkwistjoni.
72. Konsegwentement, is-sittin rikorrent għandu dritt li jitlob l-annullament tad-Deċiżjoni ta’ Implementazzjoni 2012/124. Fir-rigward tal-istess rikors, il-konstatazzjoni tal-ammissibbiltà tiegħu fir-rigward ta’ rikorrent wieħed tevita n-neċessità li jiġi eżaminat il- locus standi
tar-rikorrenti l-oħra (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-24 ta’ Marzu 1993, CIRFES et vs Il-Kummissjoni, C‑313/90, Ġabra p. I‑1125, punt 31, u s-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-15 ta’ Settembru 1998, Euroepan Night Services et vs Il-Kummissjoni, T‑374/94, T‑375/94, T‑384/94 u T‑388/94, Ġabra p. II‑3141, punt 61). Fil-fatt, ir-rikors huwa intiż għall-annullament tal-atti kkontestati, sa fejn jikkonċernaw lir-rikorrenti. Peress li d-Deċiżjoni ta’ Implementazzjoni 2012/124 hija intiża speċifikament għas-sittin rikorrent, huwa ċar li, kieku r-rikors kellu jintlaqa’, din id-deċiżjoni ma tiġix annullata ħlief fir-rigward tiegħu.
5. Fuq il-mertu
73. Insostenn tar-rikors tagħhom, ir-rikorrenti jinvokaw ħames motivi essenzjalment ibbażati, l-ewwel, fuq l-assenza ta’ bażi legali xierqa għall-inklużjoni, fost il-persuni suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni, tal-persuni jew entitajiet li ma humiex la mexxejja taż-Żimbabwe u lanqas l-assoċjati tagħhom, it-tieni, fuq żball manifest ta’ evalwazzjoni, it-tielet, fuq il-ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni, ir-raba’, fuq il-ksur tad-drittijiet tad-difiża tagħhom u l-ħames, fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ proporzjonalità.
74. Għandu l-ewwel nett jiġi eżaminat l-ewwel motiv, relatat mal-bażi legali tal-atti kkontestati, sussegwentement it-tielet u r-raba’ motivi, li jqajmu kwistjonijiet proċedurali, u, fl-aħħar nett, it-tieni u l-ħames motivi, li huma relatati mal-mertu tal-kawża.
Fuq l-ewwel motiv, ibbażat fuq l-assenza ta’ bażi legali xierqa għall-inklużjoni, fost il-persuni suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni, tal-persuni jew tal-entitajiet li ma humiex la mexxejja taż-Żimbabwe u lanqas l-assoċjati tagħhom
75. Permezz tal-ewwel motiv, ir-rikorrenti essenzjalment isostnu li ma teżisti l-ebda bażi legali xierqa sabiex tiġi ġġustifikata l-inklużjoni, fil-lista tal-persuni suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni, tal-ismijiet ta’ diversi persuni li fil-każ tagħhom ukoll ma humiex akkużati li huma mexxejja taż-Żimbabwe jew individwi jew entitajiet assoċjati ma’ dawn il-mexxejja. Skont ir-rikorrenti, il-fatt biss li l-persuni kkonċernati jiġu akkużati li fil-passat wettqu attivitajiet kriminali jew reati oħra ma huwiex biżżejjed sabiex jiġġustifika l-inklużjoni ta’ isimhom fil-lista ta’ persuni suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni.
76. F’dan ir-rigward għandu jitfakkar, li l-ewwel fost l-atti msemmija minn dan ir-rikors, jiġifieri d-Deċiżjoni 2012/97, kien ġie adottat abbażi tal-Artikolu 29 TUE, li jipprovdi kif ġej:
“Il-Kunsill għandu jadotta deċiżjonijiet li jiddefinixxu l-atteġġament ta’ l-Unjoni lejn materja partikolari ta’ natura ġeografika jew tematika. L-Istati Membri għandhom jassiguraw li l-linji tal-politika nazzjonali tagħhom ikunu konformi mal-pożizzjonijiet ta’ l-Unjoni.”
77. Huwa wkoll fuq l-Artikolu 29 TUE li d-Deċiżjoni 2011/101 ibbażat ruħha, emendata bid-Deċiżjoni 2012/97.
78. L-Artikolu 29 TUE jagħmel parti mit-Titolu V tat-Trattat UE, intitolat “Dispożizzjonijiet ġenerali dwar l-azzjoni esterna ta’ l-Unjoni u dispożizzjonijiet speċifiċi dwar il-politika estera u ta’ sigurtà komuni”. L-Artikolu 21 TUE, li jagħmel parti wkoll mill-istess titolu, jipprovdi kif ġej:
“1. L-azzjoni ta’ l-Unjoni fix-xena internazzjonali għandha tkun gwidata mill-prinċipji li ispiraw il-ħolqien, l-iżvilupp u t-tkabbir tagħha u li hija tfittex li tippromwovi fil-bqija tad-dinja: id-demokrazija, l-Istat tad-dritt, l-universalità u l-indiviżibbiltà tad-drittijiet tal-bniedem u l-libertajiet fundamentali, ir-rispett għad-dinjità tal-bniedem, il-prinċipji ta’ l-ugwaljanza u s-solidarjetà, u r-rispett għall-prinċipji tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti u tad-dritt internazzjonali.
[…]
2. L-Unjoni għandha tiddefinixxi u twettaq politika u azzjonijiet komuni, u għandha taħdem sabiex tassigura grad għoli ta’ koperazzjoni fl-oqsma kollha tar-relazzjonijiet internazzjonali, sabiex:
a) tissalvagwardja l-valuri, l-interessi fundamentali, is-sigurtà, l-indipendenza u l-integrità tagħha;
b) tikkonsolida u tappoġġa d-demokrazija, l-istat tad-dritt, id-drittijiet tal-bniedem u l-prinċipji tad-dritt internazzjonali;
c) tippreserva l-paċi, tipprevjeni l-kunflitti u ssaħħaħ is-sigurtà internazzjonali skond l-għanijiet u l-prinċipji tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti, kif ukoll skond il-prinċipji ta’ l-Att Finali ta’ Helsinki u skond l-objettivi tal-Karta ta’ Pariġi, inklużi dawk dwar il-fruntieri esterni;
d) tagħti appoġġ għall-iżvilupp sostenibbli fuq il-pjan ekonomiku, soċjali u ambjentali tal-pajjiżi li qed jiżviluppaw, bl-għan primarju li jinqered il-faqar; […]
3. L-Unjoni għandha tirrispetta l-prinċipji u tfittex li twettaq l-objettivi stabbiliti fil-paragrafi 1 u 2 fl-iżvilupp u fl-implimentazzjoni ta’ l-azzjoni esterna tagħha fl-oqsma differenti koperti minn dan it-Titolu u mill-ħames parti tat-Trattat [FUE], kif ukoll fil-politika l-oħra tagħha fl-aspetti esterni tagħha.
[…]”
79. It-tielet att li l-annullament tiegħu huma mfittex mir-rikors, jiġifieri d-Deċiżjoni ta’ Implementazzjoni 2012/24, jikkostitwixxi “deċiżjoni li timplimenta deċiżjoni li tiddefinixxi azzjoni jew pożizzjoni ta’ l-Unjoni”, f’dan il-każ id-Deċiżjoni 2012/97. Id-Deċiżjoni ta’ Implementazzjoni 2012/124 ġiet adottata abbażi tal-Artikolu 6(1) tad-Deċiżjoni 2011/101 (ara l-punt 9 iktar ’il fuq), skont il-proċedura prevista fl-Artikolu 31(2) TUE.
80. Fl-aħħar nett, it-tieni att li hemm riferiment għalih f’dan ir-rikors, jiġifieri r-Regolament ta’ Implementazzjoni Nru 151/2012, kien ġie adottat abbażi tal-Artikolu 11(b) tar-Regolament Nru 314/2004 (ara l-punt 4 iktar ’il fuq). Fir-rigward tar-Regolament Nru 314/2004, huwa stess kien ġie adottat abbażi tal-Artikoli 60 KE u 301 KE. Dawn kienu ġew emendati bit-Trattat ta’ Lisbona u saru, rispettivament, l-Artikolu 75 TFUE u l-Artikolu 215 TFUE.
81. Skont ir-rikorrenti, l-atti kkontestati jwessgħu l-portata tal-miżuri restrittivi adottati kontra ż-Żimbabwe, sa fejn dawn minn issa ’l quddiem jirreferu mhux biss għall-persuni fiżiċi u ġuridiċi li huma akkużati li huma membri tal-Gvern jew assoċjati ma’ dawn tal-aħħar, iżda wkoll persuni li ma humiex akkużati li huma assoċjati mal-Gvern, iżda li huma akkużati li wettqu attivitajiet li jiksru d-drittijiet tal-bniedem u jdgħajfu d-demokrazija u l-istat tad-dritt fiż-Żimbabwe. Għalhekk, fir-rigward ta’ din l-aħħar kategorija ta’ persuni, dawn ma jistgħux jiġu akkużati b’xi rabta mal-mexxejja taż-Żimbabwe. Numru kbir ta’ persuni kienu ġew inklużi fost dawk suġġetti għall-miżuri kkontestati abbażi ta’ akkużi mhux sosntuti ta’ atti kriminali serji u ta’ reati oħra. Ebda prova jew element li jiġġustifikaw l-affermazzjonijiet relatati ma’ dawn il-persuni, hekk kif jidhru fl-atti kkontestati, u lanqas xi informazzjoni preċiża f’dan ir-rigward ma kienu tressqu. F’diversi każijiet, id-delitti jew reati suġġetti għall-miżuri kkontestati kienu twettqu qabel il-formazzjoni tal-gvern ta’ unità nazzjonali li kien fil-poter fiż-Żimbabwe fil-mument tal-adozzjoni tal-atti kkontestati.
82. L-ewwel nett, għandhom jiġu miċħuda bħala irrilevanti fil-kuntest ta’ dan il-motiv, ibbażat fuq l-assenza ta’ bażi legali xierqa għall-adozzjoni tal-atti kkontestati, l-argumenti tar-rikorrenti li, essenzjalment, l-elementi fattwali msemmija fir-rigward ta’ wħud mill-persuni suġġetti għall-miżuri restrittivi stabbiliti minn dawn l-atti ma humiex ipprovati jew huma ftit preċiżi. Fil-fatt, tali argumenti huma rilevanti biss sabiex jintwera kemm żball fattwali mwettaq mill-awturi tal-atti kkontestati, kemm nuqqas ta’ motivazzjoni ta’ dawn l-atti. Tali żbalji ma jikkonċernawx l-eżistenza ta’ bażi legali xierqa li tiġġustifika l-adozzjoni tal-atti inkwistjoni, fejn l-unika kwistjoni tikkostitwixxi s-suġġett ta’ dan il-motiv. Ovvjament, anki jekk jirriżulta li, kuntrarjament għall-affermazzjonijiet tar-rikorrenti, tali bażi legali teżisti, għad irid jiġi eżaminat, minn naħa, jekk l-awturi ta’ dawn l-atti wettqux żball manifest ta’ evalwazzjoni meta kkunsidraw li l-fatti ta’ dan il-każ kienu jiġġustifikaw l-użu ta’ din il-bażi legali għall-adozzjoni ta’ dawn l-atti u, min-naħa l-oħra, jekk dawn l-istess awturi pprovdewx f’dan ir-rigward motivazzjoni suffiċjenti. Dawn il-kwistjonijiet ma jistgħux, skont il-każ, ikunu rilevanti ħlief fil-kuntest tal-eżami tat-tieni u tat-tielet motivi.
83. It-tieni nett, hemm lok li jitfakkar li, minn naħa, l-ewwel mill-atti kkontestati (id-Deċiżjoni 2012/97), essenzjalment ipproroga t-tul ta’ validità tad-Deċiżjoni 2011/101 u ssostitwixxa l-anness ta’ din l-aħħar deċiżjoni li kien jinkludi l-ismijiet tal-persuni u entitajiet suġġetti għall-miżuri restrittivi li hija stabbilixxiet, min-naħa l-oħra, it-tieni mill-atti kkontestati (ir-Regolament ta’ Implementazzjoni Nru 151/2012) ssostitwixxa l-Anness III tar-Regolament Nru 314/2004, li kien jinkludi l-ismijiet ta’ persuni u entitajiet suġġetti għall-iffriżar ta’ fondi u ta’ riżorsi ekonomiċi stabbiliti minn dan ir-regolament u, fl-aħħar nett, it-tielet mill-atti kkontestati (id-Deċiżjoni ta’ Implementazzjoni 2012/2014) emenda l-inklużjoni relatata mas-sittin rikorrent, Cephas George Msipa, hekk kif kienet tidher fl-Anness tad-Deċiżjoni 2011/101 kif issostitwit bid-Deċiżjoni 2012/97. Fi kliem ieħor, fit-tliet każijiet, dan kienu atti li emendaw att preċedenti.
84. F’dan ir-rigward, għandu jiġi osservat li t-termini “persuni fiżiċi jew ġuridiċi li l-attivitajiet tagħhom idgħajfu serjament id-demokrazija, ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem u l-istat tad-dritt fiż-Żimbabwe”, kif imsemmija mir-rikorrenti fl-argument tagħhom miġbur fil-qosor fil-punt 81 iktar ’il fuq, ma jidhrux fit-test tad-Deċiżjoni 2011/101 (ara l-punti 7 u 8 iktar ’il fuq). Min-naħa l-oħra, hekk kif ġie rrilevat fil-punt 4 iktar ’il fuq, l-iffriżar ta’ fondi u ta’ riżorsi ekonomiċi stabbilit mir-Regolament Nru 314/2004 jikkonċerna biss, skont l-Artikolu 6(1) tiegħu, “fondi u ir-riżorsi ekonomiċi kollha, li jappartjenu lil membri individwali tal-Gvern taż-Żimbabwe jew lil persuni naturali jew ġuridiċi, entitajiet jew istituzzjonijiet assoċjati magħhom”.
85. Isegwi li dan il-motiv iqajjem kwistjonijiet differenti fir-rigward, minn naħa, tal-ewwel u tat-tielet atti kkontestati, li jemendaw id-Deċiżjoni 2011/101 u, min-naħa l-oħra, it-tieni att ikkontestat, li jemenda r-Regolament Nru 314/2004.
86. Fl-ewwel każ, il-kwistjoni li tqum hija, essenzjalment, dik jekk l-Artikolu 29 UE, imsemmi bħala bażi legali tad-Deċiżjoni 2012/97 (bħad-Deċiżjoni 2011/101 emendata minnha), jikkostitwixxix bażi legali xierqa sabiex tiġi ġġustifikata l-adozzjoni ta’ miżuri restrittivi msemmija f’din l-aħħar deċiżjoni fir-rigward ta’ “persuna fiżika jew ġuridika oħra li l-attivitajiet tagħha ddgħajjef serjament id-demokrazija, ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem u l-istat tad-dritt fiż-Żimbabwe”. F’dan ir-rigward, għandu jiġi osservat li, f’każ ta’ tweġiba negattiva għal din il-mistoqsija, isegwi loġikament li d-Deċiżjoni 2011/101 hija wkoll mingħajr bażi ġuridika legali, fir-rigward ta’ persuni li jaqgħu taħt il-kategorija msemmija iktar ’il fuq. Għandu għalhekk jiġi konkluż li, permezz ta’ dan il-motiv, i r-rikorrenti jqajmu wkoll, impliċitament iżda b’mod ċar, eċċezzjoni ta’ illegalità kontra d-Deċiżjoni 2011/101. Mill-Artikolu 277 TFUE jirriżulta li r-rikorrenti għandhom id-dritt li jqajmu tali eċċezzjoni, u dan anki jekk huma jistgħu jitolbu l-annullament ta’ din l-aħħar deċiżjoni u kienu naqsu milli jagħmlu dan (ara f’dan is-sens u b’analoġija, is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-10 ta’ Lulju 2003, Il-Kummissjoni vs BĊE, C‑11/00, Ġabra p. I‑7147, punti 74 sa 78; tal-15 ta’ Mejju 2008, Spanja vs Il-Kunsill, C‑442/04, Ġabra p. I‑3517, punt 22, u tal-20 ta’ Mejju 2008, Il-Kummissjoni vs Il-Kunsill, C‑91/05, Ġabra p. I‑3651, punti 29 sa 34).
87. Fit-tieni każ, fl-okkorrenza dak tar-Regolament ta’ Implementazzjoni Nru 151/2012, il-kwistjoni li tqum hija dik tal-eżistenza ta’ bażi legali li tiġġustifika l-emenda tar-Regolament Nru 314/2004 għall-inklużjoni fl-Anness III tiegħu, li tinkludi l-ismijiet ta’ persuni u entitajiet li l-fondi u riżorsi ekonomiċi tagħhom huma ffriżati, l-ismijiet ta’ persuni jew ta’ entitajiet li ġew inklużi fl-anness tad-Deċiżjoni 2011/101, kif emendat bid-Deċiżjoni 2012/97, minħabba li dawn kienu wettqu attivitajiet li jdgħajfu serjament id-demokrazija, ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem u l-istat ta’ dritt fiż-Żimbabwe, filwaqt li, skont l-Artikolu 6(1) tiegħu, ir-Regolament Nru 314/2004 jipprevedi unikament l-iffriżar ta’ fondi u ta’ riżorsi ekonomiċi tal-membri tal-Gvern taż-Żimbabwe u ta’ kull persuna fiżika jew ġuridika, kull entità jew kull organu li huma assoċjati ma’ dawn tal-aħħar.
88. Għalhekk għandhom suċċessivament jiġu eżaminati dawn iż-żewġ mistoqsijiet.
Fuq il-bażi legali tad-Deċiżjonijiet 2011/101 u 2012/97 u tad-Deċiżjoni ta’ Implementazzjoni 2012/124
89. Ir-rikorrenti jressqu tliet argumenti strettament marbutin li jistgħu jinftehmu biss bħala li jikkontestaw il-kompetenza tal-Kunsill sabiex jadotta, abbażi tal-Artikolu 29 UE, id-Deċiżjonijiet 2011/101 u 2012/97 fir-rigward ta’ persuni li wettqu attivitajiet li jdgħajfu serjament id-demokrazija, ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem u l-istat tad-dritt fiż-Żimbabwe.
90. L-ewwel nett, huma jsostnu li, jekk is-sostenn għad-demokrazija, l-istat tad-dritt, u d-drittijiet tal-bniedem (kif ukoll il-ġlieda kontra t-terroriżmu) huma għanijiet leġittimi tal-politika barranija u tas-sigurtà komuni (PESK), il-Kunsill u l-Kummissjoni ma għandhomx kompetenza sabiex jilleġiżlaw b’mod ġenerali f’materji kriminali jew ċivili. Il-kompetenza tagħhom f’dan il-qasam hija strettament limitata u ddefinita mill-Artikoli 82 TFUE sa 86 TFUE u jirriżulta mill-Artikolu 40 TUE li huma ma għandhomx jeċċeduha. Għalhekk, skont ir-rikorrenti, għalkemm l-Unjoni tista’ tadotta regoli minimi li jikkonċernaw id-definizzjoni tal-ksur kriminali fl-oqsma tal-kriminalità transkonfinali gravi u jarmonizzaw il-leġiżlazzjonijiet nazzjonali sabiex jiggarantixxu implementazzjoni effettiva ta’ politika tal-Unjoni, la l-Kunsill u lanqas il-Kummissjoni ma għandhom kompetenza sabiex jibbażaw ruħhom fuq il-PESK sabiex jimponu miżura ta’ ffriżar ta’ fondi jew projbizzjoni ta’ vjaġġar lil individwi unikament minħabba li huma kienu allegatament ġew implikati f’aġir kriminali jew f’reati fil-passat.
91. It-tieni nett, skont ir-rikorrenti, rabta ċara u evidenti bejn il-persuni suġġetti għall-miżuri restrittivi u l-għanijiet leġittimi tal-PESK segwiti mill-Unjoni fir-rigward ta’ Stat terz hija neċessarja. Issa, ma teżisti ebda rabta bejn persuni akkużati li wettqu delitti jew reati serji fil-passat u kwalunkwe għan leġittimu tal-PESK. Ma huwiex spjegat kif l-impożizzjoni ta’ miżura ta’ ffriżar ta’ fondi jew ta’ projbizzjoni ta’ vvjaġġar fir-rigward ta’ dawn il-persuni, li ma humiex akkużati li huma marbuta mal-gvern attwali taż-Żimbabwe, tista’ tippermetti t-twettiq ta’ kwalunkwe għan leġittimu tal-PESK. Ir-rikorrenti li jaqgħu taħt din l-aħħar kategorija la huma terroristi li jistgħu jqiegħdu l-fondi u r-riżorsi ekonomiċi tagħhom għas-servizz ta’ attivitajiet terroristiċi internazzjonali, u lanqas ma huma persuni responsabbli jew li jżommu setgħa ta’ kontroll fir-rigward ta’ kwalunkwe politika implementata mill-Gvern taż-Żimbabwe.
92. It-tielet nett, il-Kunsill għandu l-obbligu, meta jadotta miżuri restrittivi, li jispjega kif dawn il-miżuri huma xierqa u proporzjonali sabiex jilħqu għan leġittimu. Issa, f’dan il-każ, ebda ġustifikazzjoni leġittima ta’ politika barranija ma kienet ġiet ipprovduta bl-impożizzjoni ta’ miżuri restrittivi fir-rigward ta’ atturi mhux tal-Istat taż-Żimbabwe, li kienu wettqu delitti jew reati serji fil-passat. Lanqas ma jista’ jiġi spjegat kif l-applikazzjoni ta’ miżura ta’ ffriżar ta’ fondi jew ta’ projbizzjoni ta’ vvjaġġar lil individwi li ma għandhom ebda responsabbiltà jew influwenza fuq il-politika ta’ Gvern ta’ unità nazzjonali fil-poter fiż-Żimbabwe fil-mument tal-adozzjoni tal-atti kkontestati tikkostitwixxi mod xieraq u proporzjonat li jintlaħaq kwalunkwe għan leġittimu tal-PESK.
93. Għandu jiġi rrilevat li jirriżulta mill-qari flimkien tal-Artikoli 21 TUE u 29 TUE, li t-test tagħhom huwa mfakkar, fil-punti 78 u 76 iktar ’il fuq, li l-adozzjoni ta’ miżuri intiżi sabiex jiġu promossi, fil-bqija tad-dinja u, konsegwentement, fiż-Żimbabwe, id-demokrazija, l-istat tad-dritt, l-universalità u l-indiviżibbiltà tad-drittijiet tal-bniedem u tal-libertajiet fundamentali, tista’ tkun is-suġġett ta’ deċiżjoni bbażata fuq l-Artikolu 29 TUE (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-28 ta’ Mejju 2013, Al Matri vs Il-Kunsill, T‑200/11, punt 46). Fil-fatt, permezz tal-argument tagħhom, hekk kif miġbur fil-qosor iktar ’il fuq, ir-rikorrenti ma jikkontestawx b’mod ġenerali din il-konklużjoni, iżda jsostnu biss li miżuri restrittivi, bħal dawk inkwistjoni f’dan il-każ, adottati fir-rigward ta’ persuni jew ta’ entitajiet fuq il-bażi biss tal-aġir tagħhom, ta’ natura allegatament kriminali jew li jikkonsisti f’reati, ma jaqgħux taħt in-numru ta’ miżuri li jistgħu jiġu adottati abbażi tal-Artikolu 29 TUE. Dejjem skont ir-rikorrenti, tali aġir jista’ minbarra dan, jiġi suġġett għal miżuri adottati abbażi ta’ dispożizzjonijiet relatati mal-kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji kriminali, li hija inkwistjoni fil-Artikoli 82 TFUE sa 86 TFUE.
94. Madankollu dawn l-argumenti tar-rikorrenti jinjoraw il-kuntest li jagħmlu parti minnu attivitajiet li jdgħajfu serjament id-demokrazija, ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem u l-istat tad-dritt fiż-Żimbabwe, bħal dawk li l-persuni li isimhom ġie inkluż fil-lista li tidher fl-Anness I tad-Deċiżjoni 2011/101 huma akkużati bihom. Għalhekk hemm lok li jitfakkar dan il-kuntest, hekk kif jirriżulta mill-kunsiderazzjonijiet tad-Deċiżjoni 2011/101 u mill-atti li ppreċedewha.
95. Għalhekk, il-premessa 1 tal-Pożizzjoni Komuni 2002/145, f’dan il-każ l-ewwel pożizzjoni komuni adottata fir-rigward taż-Żimbabwe (ara l-punt 1 iktar ’il fuq), tirrileva dan li ġej:
“Fit-28 ta’ Jannar 2002, il-Kunsill esprima t-tħassib serju tiegħu rigward is-sitwazzjoni fiż-Żimbabwe, b’mod partikolari ż-żieda reċenti tal-vjolenza, il-miżuri ta’ intimidazzjoni kontra avversarji politiċi u ta’ fastidju lill-istampa indipendenti. Huwa osservat li l-Gvern taż-Żimbabwe ma ħa ebda miżura konkreta sabiex itejjeb is-sitwazzjoni, hekk kif kien stiednu jagħmel il-Kunsill Ewropew ta’ Laeken ta’ Diċembru 2001” [traduzzjoni mhux uffiċjali].
96. Il-Pożizzjoni Komuni 2002/145 ġiet emendata u pprorogata bil-Pożizzjoni Komuni 2003/115. Il-premessa 2 ta’ din tal-aħħar hija fformulata kif ġej:
“Is-sitwazzjoni fiż-Żimbabwe kompliet tiddeterjora u ksur gravi għad-drittijiet tal-bniedem u għal-libertà ta’ espressjoni u ta’ assoċjazzjoni kif ukoll għal-libertà ta’ għaqda paċifika jkompli jseħħ fil-pajjiż.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
97. Il-Pożizzjoni Komuni 2004/161, li ħassret u ssostitwixxiet il-Pożizzjoni Komuni 2002/145, tagħmel riferiment ukoll, fil-premessa 6 tagħha, għad-“deterjorazzjoni kontinwa tas-sitwazzjoni tad-drittijiet tal-bniedem fiż-Żimbabwe” li tiġġustifika li jiġġeddu miżuri restrittivi adottati mill-Unjoni fir-rigward ta’ dan il-pajjiż għal tnax-il xahar ieħor. Skont il-premessa 7 ta’ din l-istess pożizzjoni komuni, “[l]-għan ta’ dawn il-miżuri restrittivi huwa li jħeġġeġ in-nies immirati jirrifjutaw il-politiki li jwasslu għat-trażżin tad-drittijiet tal-bniedem, tal-libertà ta’ l-espressjoni u ta’ l-iggvernar tajjeb”.
98. Il-Kunsill ovvjament ikkunsidra li s-sitwazzjoni fiż-Żimbabwe ma kinitx ser titjieb peress li, kif ġie rrilevat fil-punt 3 iktar ’il fuq, dan suċċessivament ipproroga t-tul ta’ validità tal-Pożizzjoni Komuni 2004/161 sal-20 ta’ Frar 2009 “[f]id-dawl tas-sitwazzjoni fiż-Żimbabwe”, bħal ma jirrilevaw b’mod stereotip il-pożizzjonijiet komuni differenti li wettqu dawn il-prorogi.
99. Fl-2008, seħħew l-elezzjonijiet fiż-Żimbabwe. Hekk kif fakkar il-Kunsill, f’dikjarazzjoni tat-22 ta’ Ġunju 2008, ir-Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-PESK għamel riferiment għall-“kampanja sistematika inaċċettabbli ta’ vjolenza, ta’ ostruzzjoni u ta’ intimidazzjoni mmexxija mill-awtoritajiet Żimbabweni minn xi ġimgħat ilu” u qies li “f’dawn iċ-ċirkustanzi, dawn l-elezzjonijiet effettivament kienu saru parodija tad-demokrazija” [traduzzjoni mhux uffiċjali].
100. Kif fakkar ukoll il-Kunsill, mingħajr ma ġie kkontestat mir-rikorrenti, fid-dawl tal-konċiljazzjoni min-naħa tas-setgħa fiż-Żimbabwe, f’dan il-każ iż-ZANU-PF, mal-oppożizzjoni, ftehim politiku globali (Global Political Agreement, iktar ’il quddiem il-“GPA”) ġie ffirmat bejniethom fil-15 ta’ Settembru 2008, li kien jipprevedi, b’mod partikolari, il-ħatra ta’ gvern ġdid ta unità nazzjonali li jinkludi, minbarra membri proposti miż-ZANU-PF, diġà fil-poter qabel il-ħatra ta’ dan il-gvern, membri proposti mill-oppożizzjoni. Robert Mugabe baqa’ President taż-Żimbabwe. Dan il-gvern ġie finalment iffurmat fid-9 ta’ Frar 2009, iżda, skont il-Kunsill, is-snin li segwew kienu milquta minn ġlieda għall-poter bejn iż-ZANU-PF u l-partiti tal-oppożizzjoni. F’din il-ġlieda, Robert Mugabe kien baqa’ jibbenefika mis-sostenn tas-sistema ta’ sigurtà Żimbabwena, li kienet tinkludi l-armata, is-servizz ta’ informazzjoni, il-pulizija u s-sistema penitenzjarja tal-pajjiż. Il-korp li jikkoordina din is-sistema, f’dan il-każ il-Joint Operations Command (Kmand konġunt tal-operazzjonijiet), huwa, fil-parti l-kbira, responsabbli mill-vjolenza matul l-elezzjonijiet tal-2008 u l-persuni li kienu għamlu parti minnu fl-2008 għadhom jokkupaw il-pożizzjoni tagħhom.
101. Il-Pożizzjoni Komuni tal-Kunsill 2009/68/PESK, tas-26 ta’ Jannar 2009, li ġġedded il-miżuri restrittivi kontra ż-Żimbabwe (ĠU L 23, p. 43), ipprorogat it-tul ta’ validità tal-Pożizzjoni Komuni 2004/161 għal sena supplimentari, sal-20 ta’ Frar 2010. Il-premessa 3 tal-Pożizzjoni Komuni 2009/68 tindika li din il-proroga qed isseħħ “[f]id-dawl tas-sitwazzjoni fiż-Żimbabwe, b’mod partikolari minħabba l-vjolenza organizzata u mwettqa mill-awtoritajiet taż-Żimbabwe u l-imblokkar kontinwat tal-implimentazzjoni tal-ftehim politiku ffirmat fil-15 ta’ Settembru 2008”. Bl-istess mod, id-Deċiżjoni 2010/92, li pprorogat it-tul ta’ validità tal-Pożizzjoni Komuni 2004/161 sal-20 ta’ Frar 2011 tirreferi, fil-premessa 3 tagħha, għan-“n-nuqqas ta’ progress fl-implimentazzjoni” tal-GPA.
102. Huwa f’dan il-kuntest li għandu jiġi ssostitwit ir-riferiment li jsir, fl-Artikoli 4 u 5 tad-Deċiżjoni 2011/101 (ara l-punti 7 u 8 iktar ’il fuq), lil persuni li “l-attivitajiet tagħhom jimminaw id-demokrazija, ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem u l-istat tad-dritt fiż-Żimbabwe”. Minn dan jirriżulta li dan ir-riferiment ma jirreferix għal kull aġir kriminali jew li jikkonsisti f’reat li jista’ jaqa’ taħt id-dritt kriminali, jew anki ċivili, ordinarju. Dan jikkonċerna ovvjament l-aġir ta’ persuni li wettqu atti li wasslu lill-Kunsill li jakkuża lill-mexxejja taż-Żimbabwe b’“żieda [...] tal-vjolenza”, “miżuri ta’ intimidazzjoni kontra avversarji politiċi u ta’ fastidju lill-istampa indipendenti” (ara l-punt 95 iktar ’il fuq), “ksur gravi għad-drittijiet tal-bniedem u għal-libertà ta’ espressjoni u ta’ assoċjazzjoni kif ukoll għal-libertà ta’ għaqda paċifika” fil-pajjiż (punt 96 iktar ’il fuq) jew ukoll “kampanja sistematika inaċċettabbli ta’ vjolenza, ta’ ostruzzjoni u ta’ intimidazzjoni mmexxija mill-awtoritajiet Żimbabweni” (punt 99 iktar ’il fuq).
103. Dawn il-kunsiderazzjonijiet huma kkonfermati mill-formulazzjoni tal-Artikoli 4 u 5 tad-Deċiżjoni 2011/101. Fil-fatt, filwaqt li, ovvjament, aġir kriminali jew li jikkonsisti f’reati jista’ jippreġudika b’mod gravi d-drittijiet ta’ persuni li huma l-vittmi tiegħu, huwa diffiċilment maħsub li dan jista’ jdgħajjef id-demokrazija stess jew l-istat tad-dritt, fl-assenza ta’ rabta ta’ kollużjoni bejn il-persuni direttament implikati f’dan l-aġir u parti, tal-inqas mill-mexxejja tal-pajjiż ikkonċernat.
104. Għandu wkoll jiġi rrilevat li l-GPA u l-formazzjoni tal-Gvern imsejjaħ ta’ unità nazzjonali ma kellhomx bħala effett li jisseparaw totalment mill-poter lill-mexxejja taż-Żimbabwe kkonċernati permezz tal-akkużi miġbura fil-qosor iktar ’il fuq (ara wkoll, f’dan ir-rigward, il-punt 109 iktar ’il quddiem). L-iktar dawn wasslu għal tqassim tal-poter bejn dawn l-istess mexxijja u l-partiti tal-ex oppożizzjoni.
105. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Qorti Ġenerali tikkunsidra li l-Artikolu 29 TUE jikkostitwixxi bażi legali xierqa għall-adozzjoni ta’ deċiżjoni bħad-Deċiżjonijiet 2011/101 u 2012/97, fir-rigward ta’ persuni li huma inkwistjoni fil-punt 102 iktar ’il fuq. Kuntrarjament għal dak li jsostnu r-rikorrenti, il-miżuri restrittivi kkonċernati minn dawn iż-żewġ deċiżjonijiet ma kinux ġew imposti fuq dawn il-persuni minħabba l-allegata implikazzjoni tagħhom indipendentement minn kwalunkwe aġir kriminali jew li jikkonsisti f’reati, iżda minħabba l-aġir allegat tagħhom li, filwaqt li jaqa’ wkoll u probabbilment ħafna taħt il-liġijiet kriminali jew, tal-inqas, ċivili, jagħmel parti mill-istrateġija ta’ intimidazzjoni u ta’ ksur sistematiku tad-drittijiet fundamentali tal-poplu Żimbabwen, akkużat mill-Kunsill lill-mexxejja ta’ dan il-pajjiż. Huwa preċiżament minħabba din l-aħħar raġuni li l-persuni li huma akkużati minn dan l-aġir setgħu leġittimament ikunu suġġetti għal miżura bħaż-żewġ deċiżjonijiet imsemmija iktar ’il fuq, meħuda abbażi tal-Artikolu 29 TUE.
106. Huwa wkoll għal din ir-raġuni li teżisti rabta, bħal dik evokata mir-rikorrenti fl-argument tagħhom miġbur fil-qosor fil-punt 91 iktar ’il fuq, bejn l-aġir ta’ dawn il-persuni u l-għanijiet leġittimi tal-PESK, hekk kif elenkati fl-Artikolu 21 TUE. Fid-dawl tal-għan tal-miżuri restrittivi inkwistjoni, imġedda bid-Deċiżjoni 2011/101 (ara l-punt 97 iktar ’il fuq), kien għal kollox raġonevoli li jiġu inklużi, fost il-persuni suġġetti għalihom, l-allegati awturi tal-vjolenza u tal-intimidazzjoni li għalihom il-mexxejja taż-Żimbabwe kellhom, skont il-Kunsill, jassumu r-responsabbiltà fuq il-livell politiku, u mhux biss dawn l-aħħar mexxejja. Fil-fatt, indipendentement minn kwalunkwe azzjoni kriminali, jew anki ċivili, li setgħet tittieħed kontra l-persuni allegatament implikati fil-vjolenza akkużata, kien leġittimu u konformi mal-għanijiet tal-PESK li jiġu stabbiliti miżuri intiżi sabiex jinkoraġġixxu, ukoll lil dawn il-persuni, sabiex “jirrifjutaw il-politiki li jwasslu għat-trażżin tad-drittijiet tal-bniedem, tal-libertà ta’ l-espressjoni u ta’ l-iggvernar tajjeb” li, fil-każ tagħhom, jimplika li huma jastjenu minn kwalunkwe aġir analogu fil-futur.
107. Fir-rigward tal-argument tar-rikorrenti miġbur fil-qosor fil-punt 92 iktar ’il fuq, għandu jiġi rrilevat li dan fir-realtà ma jikkonċernax il-bażi legali tal-atti kkontestati, iżda jqajjem nuqqas ta’ motivazzjoni ta’ dawn l-atti. Indipendentement ukoll minn din il-kunsiderazzjoni, huwa biżżejjed li jiġi rrilevat li, kif jirriżulta mill-kunsiderazzjonijiet fl-oriġini tal-atti differenti li stabbilixxew u pprorogaw il-miżuri restrittivi inkwistjoni, imfakkra fil-punti 95 sa 101 iktar ’il fuq u hekk kif ser jiġi espost fil-kuntest tal-analiżi tat-tielet motiv iktar ’il quddiem, il-Kunsill ipprovda espożizzjoni suffiċjenti tar-raġunijiet li wassluh sabiex jinkludi, fost il-persuni suġġetti għal dawn il-miżuri, dawk li huma inkwistjoni fil-kuntest ta’ dan il-motiv.
108. Ir-rikorrenti jsostnu wkoll li, fi kwalunkwe każ, il-miżuri restrittivi kkontestati ma humiex xierqa sabiex jintlaħaq proporzjonalment kwalunkwe għan leġittimu. F’dan ir-rigward, huma jressqu ħames argumenti. L-ewwel nett, filwaqt li dawn il-miżuri huma intiżi sabiex jiffukaw fuq membri tal-gvern attwali, huma jikkonċentraw għal kollox fuq kwistjonijiet li jikkonċernaw il-Gvern preċedenti taż-Żimbabwe, u mhux dak li jinsab fil-poter sussegwentement għall-applikazzjoni tal-GPA. Barra minn hekk, dan l-aħħar Gvern (imsejjaħ “ta’ unità nazzjonali”) huwa sostnut mill-Unjoni, li kienet bdiet djalogu miegħu. It-tieni nett, l-attivitajiet u reati akkużati lir-rikorrenti huma relatati, f’ċertu numru ta’ każijiet, mal-perijodu preċedenti għall-formazzjoni tal-Gvern ta’ unità nazzjonali. It-tielet nett, l-impożizzjoni ta’ miżura ta’ ffriżar ta’ fondi u ta’ projbizzjoni ta’ vvjaġġar lil individwi li ma humiex marbuta mal-Gvern jew li ma jipparteċipawx fil-politiki li dan jimplementa u lanqas ma jikkontrollawhom bl-ebda mod ma tkun tista’ tikkontribwixxi għal kwalunkwe għan leġittimu tal-PESK. Ir-raba’ nett, ir-Renju Unit, li kien ippropona li individwi jiġu miżjuda mal-lista ta’ persuni kkonċernati mill-miżuri restrittivi inkwistjoni, japplika strateġija intiża sabiex iżżomm il-pressjoni fuq l-estremisti. Issa dan ma huwiex għan uffiċjali tal-PESK u ma setax jiġġustifika l-estensjoni ta’ miżuri restrittivi għal atturi mhux tal-Istat fiż-Żimbabwe li kienu allegatament wettqu attivitajiet kriminali fil-passat. Il-ħames nett, anki jekk il-miżuri kkontestati kienu xierqa, huma jibqgħu sproporzjonati għar-raġunijiet esposti fil-kuntest tal-ħames motiv.
109. L-aħħar minn dawn il-ħames argumenti jikkonsisti biss fi sempliċi riferiment għall-argument imressaq mir-rikorrenti insostenn tal-ħames motiv tagħhom, eżaminat fil-punti 285 sa 302 iktar ’il fuq. Fir-rigward tal-erbgħa l-oħra, dawn jibbażaw, ovvjament, fuq il-premessa li l-formazzjoni tal-gvern imsejjaħ ta’ unità nazzjonali, bħal ma jipprevedi l-GPA, kellha bħala effett sostituzzjoni totali tal-mexxejja taż-Żimbabwe. Issa, hekk kif ġie rrilevat fil-punt 100 iktar ’il fuq, dan ma kienx il-każ. Għalkemm, ċertament, il-Gvern ta’ unità nazzjonali kien jinkludi fi ħdanu rappreżentanti tal-oppożizzjoni, dan kien jinkludi wkoll rappreżentanti taż-ZANU-PF, jiġifieri l-partit li kien fil-poter meta l-vjolenzi, l-intimidazzjoni u l-ksur tad-drittijiet fundamentali allegati mill-Kunsill fil-pożizzjonijiet komuni differenti u fid-deċiżjonijiet relatati maż-Żimbabwe, imfakkra iktar ’il fuq, kienu seħħew. Fil-fatt, hekk kif jirriżulta mit-tweġiba tal-Kunsill għal waħda mill-mistoqsijiet li għamlitlu l-Qorti Ġenerali fil-kuntest ta’ miżura ta’ organizzazzjoni tal-proċedura, essenzjalment, il-membri tal-Gvern ta’ unità nazzjonali proposti miż-ZANU-PF kienu diġà membri tal-Gvern preċedenti. Minbarra dan, il-President taż-Żimbabwe, Robert Mugabe, kompla jeżerċita l-funzjonijiet tiegħu.
110. F’dawn iċ-ċirkustanzi, kuntrarjament għal dak li jidher li jikkunsidraw ir-rikorrenti, ma jistax ikun hemm inkwistjoni bdil radikali u komplet tal-mexxejja taż-Żimbabwe, wara l-formazzjoni tal-Gvern ta’ unità nazzjonali, skont il-GPA. Kien għalhekk li l-Kunsill seta’, anki wara l-formazzjoni ta’ dan il-Gvern, jadotta, abbażi tal-Artikolu 29 TUE, deċiżjoni li tipprevedi miżuri restrittivi fir-rigward kemm ta’ dawk fost il-mexxejja attwali taż-Żimbabwe li kienu diġà parti mill-mexxejja ta’ dan il-pajjiż preċedentement jew assoċjati tagħhom, kif ukoll persuni li fil-passat kienu wettqu attivitajiet li jdgħajfu serjament id-demokrazija, ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem u l-istat tad-dritt fiż-Żimbabwe. Dan huwa iktar u iktar il-każ peress li, hekk kif jirriżulta mill-premessi tal-Pożizzjoni Komuni 2009/68 u tad-Deċiżjoni 2010/92, imfakkra fil-punt 101 iktar ’il fuq, il-Kunsill ikkunsidra li l-implementazzjoni tal-GPA kienet suġġetta għal “imblokkar kontinwat” u kienet ikkaratterizzata minn “nuqqas ta’ progress”.
111. Minbarra dan, f’dak li jikkonċerna, iktar partikolarment, ir-raba’ argument, li jagħmel riferiment għall-istrateġija allegatament differenti tar-Renju Unit, dan huwa bbażat fuq rapport ta’ Kumitat Parlamentari ta’ dan l-Istat Membru, prodott mir-rikorrenti fl-anness għar-rikors tagħhom. Huwa biżżejjed li jiġi rrilevat f’dan ir-rigward li, kif isostni essenzjalment il-Kunsill, għandha tiġi evalwata l-legalità tal-atti kkontestati abbażi tal-motivi li jesponu huma stess u mhux abbażi tal-allegati kunsiderazzjonijiet tal-Gvern tar-Renju Unit li kienu wassluh sabiex jagħti l-kunsens tiegħu b’dawn l-atti. Huwa għaldaqstant iktar il-każ fejn, bħal ma jsostni wkoll il-Kunsill, dawn l-atti ovvjament ma kinux ġew adottati mir-Renju Unit biss, iżda mir-rappreżentanti kollha tal-Istati Membri, magħqudin fi ħdan il-Kunsill.
112. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, għandu jiġi konkluż li l-Artikolu 29 TUE kien jikkostitwixxi bażi legali xierqa għall-adozzjoni tad-Deċiżjoni 2012/97 bħal, barra minn hekk, id-Deċiżjoni 2011/101 li din id-deċiżjoni emendat. Barra minn hekk, id-Deċiżjoni ta’ Implementazzjoni 2012/124 ukoll ġiet adottata abbażi ta’ bażi legali xierqa, f’dan il-każ, l-Artikolu 6(1) tad-Deċiżjoni 2011/101.
Fuq il-bażi legali tar-Regolament ta’ Implementazzjoni Nru 151/2012
113. Hekk kif diġà ġie rrilevat (ara l-punt 80 iktar ’il fuq), il-Kummissjoni adottat ir-Regolament ta’ Implementazzjoni Nru 151/2012 abbażi tal-Artikolu 11(b) tar-Regolament Nru 314/2004.
114. L-ewwel nett, għandu jiġi kkonstatat li, permezz tat-termini tagħha (ara l-punt 4 iktar ’il fuq), id-dispożizzjoni inkwistjoni tirreferi għad-“deċiżjonijiet meħuda skond l-Anness għall-Posizzjoni Komuni 2004/161”. Issa, bħal ma ġie rrilevat fil-punt 6 iktar ’il fuq, il-Pożizzjoni Komuni 2004/161 kienet tħassret bid-Deċiżjoni 2011/101.
115. Ċertament, ikun mixtieq li tiġi implementata l-formulazzjoni tal-Artikolu 11(b) tar-Regolament Nru 314/2004, billi r-riferiment għall-Pożizzjoni Komuni 2004/161 imħassra jiġi ssostitwit bir-riferiment għad-Deċiżjoni 2011/101, li ħadet postha. Madankollu, anki quddiem nuqqas ta’ ta li implementazzjoni, huwa ċar li d-dispożizzjoni inkwistjoni għandha tiġi interpretata fis-sens li hija tkopri wkoll kull deċiżjoni relatata ma’ miżura, bħal f’dan il-każ id-Deċiżjoni 2011/101, li, filwaqt li ħassret il-Pożizzjoni Komuni 2004/161, issostitwixxietha u essenzjalment tinkludi dispożizzjonijiet identiċi.
116. Fil-fatt, eżami komparattiv tad-dispożizzjonijiet taż-żewġ miżuri inkwistjoni juri li l-Artikoli 1 sa 5 tad-Deċiżjoni 2011/101 huma, bl-eċċezzjoni ta’ xi emendi ta’ punteġġatura ta’ natura sekondarja, identiċi għall-artikoli korrispondenti tal-Pożizzjoni Komuni 2004/161, fil-verżjoni tagħhom fis-seħħ fil-mument tat-tħassir tagħha. L-Artikolu 6 tad-Deċiżjoni 2011/101 jieħu, fil-paragrafu 1 tiegħu, it-test tal-Artikolu 6 tal-Pożizzjoni Komuni 2004/161, iżda jinkludi wkoll żewġ paragrafi ġodda intiżi sabiex jiggarantixxu d-drittijiet tad-difiża tal-persuni suġġetti għall-miżuri restrittivi stabbiliti. Artikolu 7 ġdid, li jinkludi preċiżazzjonijiet dwar l-Anness tad-Deċiżjoni 2011/101, ovvjament sabiex jiggarantixxi r-rispett tal-obbligu ta’ motivazzjoni, jidħol bejn l-Artikolu 6 ta’ din id-deċiżjoni u l-Artikolu 8 tagħha, li t-test tiegħu huwa identiku għal dak tal-Artikolu 7 tal-Pożizzjoni Komuni 2004/161. L-Artikolu 9 tad-Deċiżjoni 2011/101 jikkonsisti fi klawżola waħda li tħassar il-Pożizzjoni Komuni 2004/161 filwaqt li, essenzjalment, l-aħħar artikolu (Artikolu 10) tad-Deċiżjoni 2011/101 jikkorrispondi mal-Artikolu 9 tal-Pożizzjoni Komuni 2004/161. Id-Deċiżjoni 2011/101 ma tinkludix artikolu analogu għall-Artikolu 10 tal-Pożizzjoni Komuni 2004/161, iżda dan l-aħħar artikolu jipprevedi biss il-pubblikazzjoni tal-pożizzjoni komuni inkwistjoni fil-Ġurnal Uffiċjali. L-assenza ta’ dispożizzjoni analoga fit-test tad-Deċiżjoni 2011/101 ċertament hija favur il-fatt li l-pubblikazzjoni tagħha fil-Ġurnal Uffiċjali hija direttament prevista mit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 297(2) TFUE.
117. L-interpretazzjoni tal-Artikolu 11(b) tar-Regolament Nru 314/2004, fis-sens li jirreferi wkoll għad-deċiżjonijiet meħuda li jikkonċernaw l-Anness tad-Deċiżjoni 2011/101 hija kkonfermata mill-premessa 5 ta’ din l-aħħar deċiżjoni, adottata, għandu jitfakkar, mill-Kunsill, li huwa wkoll l-awtur tar-Regolament Nru 314/2004. Din il-premessa tistabbilixxi li l-“miżuri implimentattivi [tad-Deċiżjoni 2011/101] tal-Unjoni huma mniżżlin fir-Regolament […] Nru 314/2004”.
118. Għandu għalhekk jiġi konkluż li l-Artikolu 11(b) tar-Regolament Nru 314/2004 jikkostitwixxi bażi legali xierqa għall-adozzjoni ta’ regolament ta’ implementazzjoni, bħar-Regolament Nru 151/2012, abbażi ta’ deċiżjoni li temenda l-Anness I tad-Deċiżjoni 2011/101. Sussegwentement, għandha tiġi eżaminata l-kwistjoni msemmija fil-punt 87 iktar ’il fuq, jiġifieri l-kwistjoni dwar jekk tali emenda tistax ikollha bħala effett li tissuġġetta għall-miżuri restrittivi previsti mir-Regolament Nru 314/2004 persuni li huma akkużati li wettqu attivitajiet li jdgħajfu serjament id-demokrazija, ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem u l-istat tad-dritt fiż-Żimbabwe, filwaqt li, skont l-Artikolu 6(1), ir-Regolament Nru 314/2004 jipprevedi unikament l-iffriżar ta’ fondi u riżorsi ekonomiċi ta’ membri individwali tal-Gvern taż-Żimbabwe jew ta’ persuni fiżiċi jew ġuridiċi, entitajiet jew kull organu li huma assoċjati ma’ dawn tal-aħħar.
119. Hemm lok li jitfakkar li r-Regolament Nru 314/2004 ġie stabbilit abbażi tal-Artikoli 60 KE u 301 KE. Ir-rikorrenti jfakkru l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, li, sabiex jiġu adottati miżuri restrittivi kontra pajjiżi terzi fuq il-bażi tal-Artikoli 60 KE u 301 KE, il-miżuri kontra l-persuni fiżiċi għandhom jikkonċernaw biss lill-mexxejja ta’ dawn il-pajjiżi u l-persuni li huma assoċjati ma’ dawn il-mexxejja (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-3 ta’ Settembru 2008, Kadi u Al Barakaat International Foundation vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni, C‑402/05 P u C‑415/05 P, Ġabra p. I‑6351, punt 166, u tat-13 ta’ Marzu 2012, Tay Za vs Il-Kunsill, C‑376/10 P, punt 63).
120. Ir-rikorrenti jżidu li, fil-proposta tagħha tar-Regolament tal-Kunsill COM (2009) 395 finali, tad-29 ta’ Lulju 2009, li temenda r-Regolament Nru 314/2004, il-Kummissjoni kienet espressament irrikonoxxiet li l-Artikoli 60 KE u 301 KE ma kinux biżżejjed sabiex jimponu miżuri restrittivi fuq persuni mhux marbuta mal-Gvern u li kien hemm lok li jiġi emendat ir-Regolament Nru 314/2004, sabiex jiġu imposti miżuri restrittivi fuq persuni u fuq entitajiet li ma kinux ġew akkużati li huma membri tal-Gvern taż-Żimbabwe jew assoċjati tiegħu. Madankollu din il-proposta ma ġiet qatt adottata u l-miżuri restrittivi stabbiliti mir-Regolament Nru 314/2004 jkomplu jiġu bbażati fuq l-Artikoli 60 KE u 301 KE.
121. Il-Kunsill iwieġeb li d-Deċiżjoni 2011/101 ġiet adottata wara d-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta’ Lisbona u li, minn dak iż-żmien, jistgħu jiġu adottati, abbażi tal-Artikolu 215(2) TFUE, miżuri restrittivi intiżi għal persuni fiżiċi jew ġuridiċi, gruppi jew entitajiet mhux tal-Istat, li ma għandhomx rabta mar-reġim fil-poter ta’ pajjiż terz. L-iżvilupp li jikkostitwixxi d-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta’ Lisbona jfisser li l-proposta tal-Kummissjoni, evokata mir-rikorrenti, ġiet issuperata mill-avvenimenti. Il-Kummissjoni tinvoka, hija wkoll, l-Artikolu 215(2) TFUE fl-argument tagħha u ssostni li din id-dispożizzjoni tikkostitwixxi bażi legali xierqa għall-impożizzjoni ta’ miżuri restrittivi kontra persuni jew entitajiet oħra minbarra l-mexxejja ta’ pajjiżi terzi u dawk li huma assoċjati ma’ dawn il-mexxejja.
122. Huwa ċertament preċiż li, hekk kif stabbilixxiet il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tagħha tat-19 ta’ Lulju 2012, Il‑Parlament vs Il-Kunsill (C‑130/10, punt 51), wara emendi li saru fid-dritt primarju wara d-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta’ Lisbona, il-kontenut tal-Artikolu 60 KE, rigward il-miżuri restrittivi f’dak li jikkonċerna l-movimenti ta’ kapital u l-ħlasijiet, u l-Artikolu 301 KE, li jikkonċerna l-interruzzjoni jew it-tnaqqis, parzjali jew sħiħ, tar-relazzjonijiet ekonomiċi ma’ Stat terz jew ma’ diversi Stati terzi, huwa rifless fl-Artikolu 215 TFUE. Kif ikkonfermat ukoll il-Qorti tal-Ġustizzja, l-Artikolu 215(2) TFUE jippermetti lill-Kunsill li jadotta miżuri restrittivi kontra persuni fiżiċi jew ġuridiċi, gruppi jew entitajiet mhux tal-Istat, jiġifieri miżuri li, qabel id-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta’ Lisbona, kienu jeżiġu l-inklużjoni wkoll tal-Artikolu 308 KE fil-bażi legali tagħhom jekk id-destinatarji tagħhom ma kellhom l-ebda rabta mas-sistema ta’ tmexxija ta’ Stat terz (sentenza Il-Parlament vs Il-Kunsill, iċċitata iktar ’il fuq, punt 53).
123. Madankollu, dawn il-kunsiderazzjonijiet juru biss li, wara d-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta’ Lisbona, il-Kunsill kellu bażi legali xierqa, ikkostitwita mill-Artikolu 215(2) TFUE, li kienet tippermettilu li jadotta regolament li jimponi miżuri restrittivi fir-rigward ta’ persuni fiżiċi jew ġuridiċi fiż-Żimbabwe li ma għandhomx rabtiet mal-mexxejja ta’ dan l-Istat terz. Issa, għandu jiġi kkonstatat li ebda regolament ta’ din in-natura ma ġie adottat. Ir-Regolament Nru 314/2004 jkompli jagħmel riferiment, fl-Artikolu 6(1) tiegħu, “[għall-]membri individwali tal-Gvern taż-Żimbabwe jew lil persuni naturali jew ġuridiċi, entitajiet jew istituzzjonijiet assoċjati magħhom kif elenkati fl-Anness III”.
124. Madankollu, hemm lok li ssir interpretazzjoni tal-Artikolu 11(b) tar-Regolament Nru 314/2004 konformement mad-dispożizzjoni msemmija iktar ’il fuq tal-Artikolu 6(1) tal-istess regolament u li jiġi konkluż, għalhekk, li l-Kummissjoni ma tistax, permezz ta’ Regolament ta’ Implementazzjoni, temenda l-Anness III tar-Regolament Nru 314/2004 ħlief jekk il-persuni li isimhom kellhom jiġu inklużi f’dan l-anness setgħu jiġu kklassifikati kemm bħala membri tal-Gvern taż-Żimbabwe kif ukoll bħala persuni assoċjati magħhom.
125. Għalhekk hemm lok li tiġi eżaminata, b’mod partikolari, il-kwistjoni jekk il-persuni inklużi fl-Anness I tad-Deċiżjoni 2011/101 minħabba li wettqu attivitajiet li jdgħajfu serjament id-demokrazija, ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem u l-istat tad-dritt taż-Żimbabwe jistgħux jiġu kkunsidrati bħala li jaqgħu taħt il-kategorija ta’ assoċjati mal-membri tal-Gvern taż-Żimbabwe. Ovvjament, jekk persuna waħda jew diversi minnhom huma fl-istess ħin membri tal-Gvern taż-Żimbabwe, xejn ma jipprekludi l-inklużjoni ta’ isimhom, skont ir-Regolament ta’ Implementazzjoni adottat abbażi tal-Artikolu 11(b) tar-Regolament Nru 314/2004, fil-lista li tidher fl-Anness IIII ta’ dan ir-regolament, peress li l-kwalità tagħhom bħala membri tal-Gvern hija diġà suffiċjenti sabiex tiġġustifika din l-inklużjoni.
126. Sabiex jiġi stabbilit aħjar il-kunċett ta’ “assoċjat” tal-mexxejja ta’ pajjiż terz, bħal ma jintuża fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ċċitata fil-punt 119 iktar ’il fuq, ċerti preċiżazzjonijiet dwar il-kawżi li taw lok għal din il-ġurisprudenza huma neċessarji. Fil-kawżi li taw lok għas-sentenza Kadi u Al Barakaat International Foundation vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni, punt 119 iktar ’il fuq, kienu inkwistjoni, kif il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat fil-punt 167 ta’ din is-sentenza, miżuri restrittivi kkaratterizzati mill-assenza ta’ kwalunkwe rabta mar-reġim mexxej ta’ pajjiż terz. Konkretament, dawn kienu miżuri intiżi direttament kontra Usama bin Laden, in-netwerk ta’ Al-Qaida kif ukoll il-persuni u entitajiet li kienu assoċjati magħhom, wara l-waqa’ tar-reġim tat-Talibani fl-Afganistan.
127. Fil-kawża li tat lok għas-sentenza Tay Za vs Il-Kunsill, punt 119 iktar ’il fuq, il-persuna suġġetta għal miżuri restrittivi kienet membru tal-familja ta’ mexxej ta’ intrapriża fil-Mjanmar. Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, ma jistax jiġi eskluż li l-mexxejja ta’ ċerti impriżi jistgħu jkunu suġġetti għal miżuri restrittivi adottati abbażi tal-Artikoli 60 KE u 301 KE sakemm ikun intwera li huma kienu assoċjati mal-mexxejja tar-Repubblika tal-Unjoni tal-Mjanmar jew li l-attivitajiet ta’ dawn l-impriżi kienu jiddependu minn dawn il-mexxejja (sentenza Tay Za vs Il-Kunsill, punt 119 iktar ’il fuq, punt 55). Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja eskludiet l-applikazzjoni ta’ tali miżuri lill-persuni fiżiċi biss minħabba r-rabta tagħhom bħala parti mill-familja ma’ persuni li huma assoċjati mal-mexxejja tal-pajjiż terz ikkonċernat u indipendentement mill-aġir personali tagħhom (sentenza Tay Za vs Il-Kunsill, punt 119 iktar ’il fuq, punt 66).
128. Madankollu, ebda wieħed minn dawn iż-żewġ każijiet ma huwa paragunabbli maċ-ċirkustanzi ta’ din il-kawża. Kuntrarjament għal dak li kien il-każ fil-kawżi li taw lok għas-sentenza Kadi u Al Barakaat International Foundation vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni, punt 119 iktar ’il fuq, f’dan il-każ, għar-raġunijiet esposti fil-punt 109 iktar ’il fuq, ma hijiex kwistjoni ta’ “waqa’” tar-reġim li kien fil-poter fiż-Żimbabwe fil-mument meta seħħew il-vjolenzi, l-intimidazzjonijiet u l-ksur tad-drittijiet fundamentali tal-poplu Żimbabwen invokati mill-Kunsill sabiex jiġġustifika l-adozzjoni tal-miżuri restrittivi inkwistjoni. Fir-rigward tas-sentenza Tay Za vs Il-Kunsill, punt 119 iktar ’il fuq, huwa biżżejjed li jiġi rrilevat li, f’dan il-każ, din ma hija bl-ebda mod kwistjoni ta’ persuni suġġetti għal miżuri restrittivi għas-sempliċi raġuni li huma membri tal-familja tal-assoċjati tal-mexxejja ta’ Stat terz.
129. Minn dan jirriżulta li xejn fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja eżaminata iktar ’il fuq ma jipprekludi li l-persuni li isimhom kien inkluż fl-Anness I tad-Deċiżjoni 2012/97 minħabba li l-attivitajiet tagħhom idgħajfu serjament id-demokrazija, ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem u l-istat tad-dritt fiż-Żimbabwe, jiġu kkunsidrati bħala li jaqgħu taħt il-kategorija ta’ “assoċjati ma’ membri tal-Gvern taż-Żimbabwe” fis-sens tal-Artikolu 6(1) tar-Regolament Nru 314/2004. U huwa fil-fatt hekk li għandhom jiġu kklassifikati, fir-rigward tal-konstatazzjonijiet u kunsiderazzjonijiet li jidhru fil-punti 105, 106, 109 u 110 iktar ’il fuq.
130. Fi kliem ieħor, għandu jiġi konkluż li, fiċ-ċirkustanzi partikolari taż-Żimbabwe, hekk kif jirriżultaw mill-konstatazzjonijiet li jidhru fil-punti 95 sa 104 iktar ’il fuq, il-“persuni fiżiċi oħrajn li l-attivitajiet tagħhom jimminaw id-demokrazija, ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem u l-istat tad-dritt fiż-Żimbabwe” u l-persuni ġuridiċi, entitajiet jew organi li jappartjenu lil dawn il-persuni fiżiċi, evokati kollha fl-Artikoli 4 u 5 tad-Deċiżjoni 2011/01, ma għandhomx jiġu distinti minn assoċjati tal-membri tal-Gvern taż-Żimbabwe u minn persuni ġuridiċi, entitajiet jew organi li jappartjenu lil tali assoċjati, iżda jikkostitwixxu, fir-realtà, kategorija partikolari ta’ dawn l-assoċjati.
131. Huwa ċertament preċiż li, mill-ewwel daqqa t’għajn, il-formulazzjoni taż-żewġ dispożizzjonijiet evokati iktar ’il fuq, permezz tal-użu tal-formulazzjoni “kif ukoll” u “persuni [...] oħrajn” tidher li hija favur konklużjoni f’sens kuntrarju. Madankollu, fid-dawl tal-kuntest li wassal għall-adozzjoni u għall-proroga, għal perijodu twil ħafna, ta’ miżuri restrittivi fir-rigward taż-Żimbabwe, hekk kif deskritt fil-punti 95 sa 104 iktar ’il fuq, interpretazzjoni tal-Artikolu 6(1) tar-Regolament Nru 314/2004 li twassal għall-konklużjoni li l-miżuri restrittivi previsti f’dan ir-regolament ma jistgħux jiġu imposti fuq il-persuni li huma inkwistjoni fil-punt 129 iktar ’il fuq ma tistax tiġi ammessa.
132. Ikun fil-fatt paradossali li jiġi ammess li l-miżuri restrittivi previsti mir-Regolament Nru 314/2004 jistgħu jiġu adottati fir-rigward tal-membri tal-familji tal-mexxejja taż-Żimbabwe (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Tay Za vs Il-Kunsill, punt 119 iktar ’il fuq, punt 63, u l-ġurisprudenza ċċitata) għar-raġuni biss li jikkostitwixxu assoċjati ta’ dawn il-mexxejja u mingħajr ma aġir speċifiku, li jdgħajjef d-demokrazija, ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem u l-istat tad-dritt, ma jiġi akkużat fil-konfront tagħhom u li tiġi eskluża, fl-istess waqt, l-adozzjoni ta’ tali miżuri fir-rigward ta’ persuni li kkostitwixxew il-veri strumenti ta’ eżekuzzjoni tal-politika ta’ vjolenza, ta’ intimidazzjoni u ta’ ksur tad-drittijiet fundamentali li dawn il-mexxejja huma akkużati biha mill-Unjoni. Fil-fatt, il-klassifikazzjoni bħala “assoċjati” tal-mexxejja taż-Żimbabwe hija ħafna iktar iġġustifikata fil-każ ta’ dawn l-aħħar persuni milli fil-każ tal-membri tal-familja ta’ dawn il-mexxejja.
133. Minn dan jirriżulta li l-Artikolu 11(b) tar-Regolament Nru 314/2004 kien jikkostitwixxi bażi legali xierqa għall-adozzjoni tar-Regolament ta’ Implementazzjoni Nru 151/2012, fir-rigward tal-persuni kollha kkonċernati minnu.
134. Il-kunsiderazzjonijiet kollha li jippreċedu huma kkonfermati mill-eżami tal-motivi pprovduti fil-kuntest tal-inklużjoni fl-Anness I tad-Deċiżjoni 2011/101, kif emendat bid-Deċiżjoni 2012/97, tal-ismijiet tar-rikorrenti li huma elenkati fin-nota ta’ qiegħ il-paġna Nru 33 tar-rikors. Hemm lok li jiġi rrilevat, f’dan ir-rigward, li, bħal ma jsostni ġustament il-Kunsill, l-iktar parti kbira tar-rikorrenti kkonċernati kienet tokkupa pożizzjonijiet li kienu jippermettu li dawn jiġu kklassifikati bħala mexxejja taż-Żimbabwe jew bħala assoċjati tagħhom u li tiġi ġġustifikata, għalhekk, unikament għal din ir-raġuni, l-inklużjoni tagħhom f’dan l-anness. Madankollu indipendentement minn din l-osservazzjoni, għandu jiġi kkonstatat li, fil-każijiet kollha, jirriżulta mid-deskrizzjoni qasira tal-aġir li huma akkużati bih, li din hija kwistjoni ta’ attivitajiet li jippreżentaw rabta manifesta mal-politika ta’ vjolenza, ta’ intimidazzjoni u ta’ ksur tad-drittijiet fundamentali tal-poplu Żimbabwen, hekk kif akkużata lill-mexxejja ta’ dan l-Istat mill-Unjoni.
135. Għalhekk, pereżempju, fil-każijiet ta’ Joseph Chinotimba (il-ħmistax-il rikorrent) u ta’ Gilbert Moyo (l-erba’ u ħamsin rikorrent), dawn huma akkużati li pparteċipaw f’atti ta’ vjolenza matul elezzjonijiet tal-2008. Fir-rigward tat-tletin rikorrent, Nolbert Kunonga, huwa msemmi, fir-rigward tiegħu, fl-Anness I tad-Deċiżjoni 2012/97, kif ġej: “Isqof Anglikan awto-proklamat. Sostenitur voċiferuż tar-reġim. Dawk li segwewh kienu appoġġati mill-pulizija fit-twettiq ta’ atti ta’ vjolenza kontra s-sostenituri tal-knisja fl-2011.” Ir-raġunijiet mogħtija għall-inklużjoni tar-rikorrenti l-oħra kollha msemmija fin-nota ta’ qiegħ il-paġna Nru 33 tar-rikors għandhom kontenut fil-parti l-kbira analogu.
136. Fir-rigward ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha, l-ewwel motiv għandu jiġi miċħud bħala infondat.
Fuq it-tielet motiv, ibbażat fuq il-ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni
137. Ir-rikorrenti jsostnu li, filwaqt li, sal-2007, ebda motivazzjoni ma kienet ipprovduta għall-miżuri restrittivi imposti fir-rigward tas-sitwazzjoni fiż-Żimbabwe, il-Kunsill u l-Kummissjoni sussegwentement bdew jipprovdu ċerta motivazzjoni. Madankollu, sa fejn din tikkonċernahom, il-motivi mressqa fl-atti kkontestati ma humiex konformi mal-prinċipji applikati mill-ġurisprudenza u jikkonsistu f’affermazzjonijiet ta’ portata ġenerali, mingħajr ma juru b’mod ċar u inekwivoku r-raġunijiet konkreti u speċifiċi li għalihom ġie kkunsidrat li kull waħda mill-persuni u entitajiet suġġetti tiġi suġġetta għall-miżuri restrittivi inkwistjoni. Ikun impossibbli, għall-persuna jew għall-entità kkonċernata li ssir taf ir-raġuni li għaliha isimha nżamm fil-lista ta’ persuni u entitajiet suġġetti għal dawn il-miżuri restrittivi, filwaqt li l-ismijiet ta’ persuni jew entitajiet oħra kienu ġew irtirati, u lanqas li tkun taf kif din il-persuna jew entità tista’ tikseb it-tħassir ta’ isimha minn din il-lista fil-futur. Fir-replika tagħhom, ir-rikorrenti jirreferu “bħala eżempju” għar-riferimenti “vagi u ġenerali wisq” relatati ma’ 39 fosthom hekk kif jidhru fl-Anness I tad-Deċiżjoni 2011/101, kif ġie ssostitwit bid-Deċiżjoni 2012/97.
138. Ir-rikorrenti jżidu li, skont il-ġurisprudenza, deċiżjoni li ġġedded miżuri restrittivi preċedentement imposti għandha tindika r-raġunijiet speċifiċi u konkreti li għalihom l-awtorità kkonċernata tikkunsidra, wara eżami mill-ġdid, li l-iffriżar ta’ fondi tal-persuna kkonċernata jibqa’ ġġustifikat. F’dan il-każ, l-istituzzjonijiet konvenuti ma kkonformawx ruħhom ma’ dan l-obbligu. Huma ma kienu qatt indikaw jekk, u għalfejn, huma jikkunsidraw li l-attivitajiet ta’ wieħed jew tal-ieħor mir-rikorrenti jdgħajfu serjament id-demokrazija, ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem jew l-istat tad-dritt taż-Żimbabwe, filwaqt li huma kienu żiedu, fir-rigward tar-rikorrenti, allegazzjonijiet għal kollox ġodda ta’ aġir kriminali gravi, li qatt ma kienu ġew invokati qabel.
139. L-obbligi indikati iktar ’il fuq ikunu għaldaqstant iktar rilevanti f’dan il-każ kieku l-istituzzjonijiet konvenuti kienu ppruvaw jiġġustifikaw it-tiġdid tal-miżuri restrittivi inkwistjoni fir-rigward tar-rikorrenti b’riferiment għall-aġir tagħhom fil-passat, billi japplikaw għalhekk “preżunjoni mhux iddikjarata” fir-rigward tal-aġir tal-istess persuni fil-futur. Ir-rikorrenti jfakkru, f’dan il-kuntest, is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-31 ta’ Jannar 2007, Minin vs Il-Kummissjoni (T‑362/04, Ġabra p. II‑2003, punt 72), u jsostnu li, bħal fil-każ tal-kawża li tat lok għal din is-sentenza, l-istituzzjonijiet konvenuti jmisshom spjegaw għalfejn l-applikazzjoni fir-rigward tagħhom tal-miżuri restrittivi baqgħet neċessarja.
140. Fl-aħħar nett, ir-rikorrenti jallegaw li l-istituzzjonijiet konvenuti ħadu fir-rigward tagħhom id-deċiżjoni li jġeddu l-miżuri restrittivi inkwistjoni, abbażi ta’ motivi mhux żvelati. Dawn il-motivi, żvelati għall-ewwel darba fir-risposti, jikkonsistu, l-ewwel nett, f’definizzjoni li qatt ma ngħatat qabel dwar dak li l-istituzzjonijiet konvenuti kienu jifhmu b’“assoċjazzjoni” mal-Gvern taż-Żimbabwe, it-tieni nett, fl-espożizzjoni tal-kunsiderazzjonijiet li skont dawn ebda wieħed mir-rikorrenti ma jista’ jiġi kkunsidrat bħala li jostakola jew li jsostni l-implementazzjoni tal-GPA jew bħala li huwa fil-pożizzjoni li jinfluwenza l-politika tal-Gvern fiż-Żimbabwe u, it-tielet nett, fuq il-preżunzjoni li kull wieħed mir-rikorrenti jinsab fil-pożizzjoni li juża l-vjolenza waqt elezzjonijiet li kellhom iseħħu fiż-Żimbabwe fl-2013. Skont ir-rikorrenti, l-istituzzjonijiet konvenuti taw ipoteżijiet ġenerali abbażi ta’ allegazzjonijiet infondati f’dak li jikkonċerna nuqqasijiet li huma kienu wettqu fil-passat u l-appartenenza tagħhom f’partit politiku, iż-ZANU-PF, li żgur li kellhom id-dritt li jkunu membri tiegħu.
Tfakkira tal-ġurisprudenza rilevanti
141. Skont ġurisprudenza stabbilita, l-obbligu ta’ motivazzjoni fir-rigward ta’ att li jikkawża preġudizzju, li jikkostitwixxi korollarju tal-prinċipju tar-rispett lejn id-drittijiet tad-difiża, għandu bħala għan, minn naħa, li jipprovdi lill-persuna kkonċernata indikazzjoni suffiċjenti biex tkun taf jekk l-att huwiex tassew fondat jew jekk huwiex eventwalment ivvizzjat b’xi difett li jippermetti l-kontestazzjoni tal-validità tiegħu quddiem il-qorti tal-Unjoni u, min-naħa l-oħra, li jippermetti lil din tal-aħħar li teżerċita l-istħarriġ tagħha tal-legalità ta’ dak l-att (ara s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-15 ta’ Novembru 2012, Il-Kunsill vs Bamba, C‑417/11 P, punt 49, u l-ġurisprudenza ċċitata).
142. Il-motivazzjoni meħtieġa mill-Artikolu 296 TFUE għandha turi b’mod ċar u inekwivoku r-raġunament tal-istituzzjoni, awtriċi tal-att, b’mod li tippermetti lill-persuna kkonċernata li ssir taf il-ġustifikazzjonijiet tal-miżuri meħuda u lill-qorti kompetenti li teżerċita l-istħarriġ tagħha (ara s-sentenza Il-Kunsill vs Bamba, punt 141 iktar ’il fuq, punt 50, u l-ġurisprudenza ċċitata). B’mod partikolari, il-motivazzjoni ta’ att li jimponi miżura ta’ ffriżar tal-fondi għandha tidentifika r-raġunijiet speċifiċi u konkreti li abbażi tagħhom l-awtur ta’ dan l-att jikkunsidra, fl-eżerċizzju tas-setgħa diskrezzjonali ta’ evalwazzjoni tiegħu, li l-persuna kkonċernata għandha tkun is-suġġett ta’ tali miżura (sentenza Il-Kunsill vs Bamba, punt 141 iktar ’il fuq, punt 52).
143. Madankollu, il-motivazzjoni mitluba mill-Artikolu 296 TFUE għandha tiġi adattata għan-natura tal-att inkwistjoni u għall-kuntest li fih dan ikun ġie adottat. Ir-rekwiżit ta’ motivazzjoni għandu jiġi evalwat skont iċ-ċirkustanzi tal-każ, b’mod partikolari tal-kontenut tal-att, tan-natura tal-motivi invokati u tal-interess li d-destinatarji jew persuni oħra li huma direttament u individwalment ikkonċernati mill-att jista’ jkollhom sabiex jirċievu spjegazzjonijiet. Il-motivazzjoni ma għandhiex tispeċifika kull punt ta’ fatt u ta’ liġi rilevanti, sa fejn in-natura suffiċjenti ta’ motivazzjoni għandha tiġi evalwata mhux biss fir-rigward tal-formulazzjoni tagħha, iżda wkoll fir-rigward tal-kuntest tagħha kif ukoll fir-rigward tar-regoli legali kollha li jirregolaw il-qasam ikkonċernat. B’mod partikolari, att li jikkawża preġudizzju jkun immotivat b’mod suffiċjenti meta dan ikun sar f’kuntest magħruf mill-persuna kkonċernata, li jkun jippermettilha tifhem il-portata tal-miżura meħuda fil-konfront tagħha (ara s-sentenza Il-Kunsill vs Bamba, punt 141 iktar ’il fuq, punti 53 u 54, u l-ġurisprudenza ċċitata).
144. Sabiex tingħata deċiżjoni dwar in-natura suffiċjenti jew le tal-motivazzjoni tal-atti kkontestati fir-rigward ta’ kull wieħed mir-rikorrenti kkonċernat minnhom, hemm lok li jiġi eżaminat, fl-ewwel lok, jekk dawn għandhomx raġunijiet suffiċjenti ta’ natura ġenerali, intiżi sabiex jiġġustifikaw l-adozzjoni u t-tiġdid ta’ miżuri restrittivi fir-rigward tas-sitwazzjoni fiż-Żimbabwe. Jekk dan ir-rekwiżit kien ġie osservat, għandu sussegwentement jiġi eżaminat jekk l-atti kkontestati jinkludux raġunijiet suffiċjenti speċifiċi għal kull rikorrent, li jiġġustifikaw l-impożizzjoni jew it-tiġdid tal-miżuri inkwistjoni fir-rigward tal-persuna jew tal-entità kkonċernata.
Fuq il-motivi tal-adozzjoni u tat-tiġdid ta’ miżuri restrittivi fir-rigward taż-Żimbabwe
145. Hemm lok li jitfakkar li l-atti kkontestati sempliċement ġeddew, fir-rigward tar-rikorrenti kollha, miżuri restrittivi preċedentement imposti minn atti oħra (ara l-punt 15 iktar ’il fuq). Isegwi neċessarjament li dawn l-atti seħħew f’kuntest magħruf mir-rikorrenti. B’mod partikolari, taħt dan il-kuntest jaqgħu l-kunsiderazzjonijiet u l-fatti mfakkra fil-punti 95 sa 104 iktar ’il fuq, kif ukoll dawk imsemmija fil-punti 109 u 110 iktar ’il fuq, li r-rikorrenti ma setgħux jinjoraw. Minn dan jirriżulta li, mill-qari tal-atti kkontestati kif ukoll mill-atti li ppreċedewhom li huma evokati iktar ’il fuq, ir-rikorrenti kienu fil-pożizzjoni li jifhmu l-motivi li wasslu lill-Kunsill sabiex jistabbilixxi miżuri restrittivi fir-rigward tal-kategoriji ta’ persuni msemmija fl-Artikolu 4(1) u fl-Artikolu 5(1) tad-Deċiżjoni 2011/101, kif ukoll fl-Artikolu 6(1) tar-Regolament Nru 314/2004. Dawn il-motivi jippermettu lir-rikorrenti li jikkontestaw, skont il-każ, il-fondatezza tad-deċiżjoni li jiġu stabbiliti tali miżuri fir-rigward tas-sitwazzjoni fiż-Żimbabwe, u lill-Qorti Ġenerali li teżerċita l-istħarriġ ta’ legalità tagħha f’dan ir-rigward.
146. L-istess japplika fir-rigward tal-motivi li jiġġustifikaw id-deċiżjonijiet sussegwenti li pprorogaw il-perijodu ta’ validità tal-miżuri inkwistjoni. B’mod partikolari, il-fatti u kunsiderazzjonijiet imfakkra fil-punti 109 u 110 iktar ’il fuq, hekk kif jirriżultaw mill-atti kkontestati u minn dawk li ppreċedewhom, jippermettu li jinftehmu r-raġunijiet li għalihom ġie deċiż, minkejja l-konklużjoni tal-GPA u l-formazzjoni sussegwenti ta’ gvern imsejjaħ ta’ unità nazzjonali, li jinżammu fis-seħħ miżuri restrittivi fir-rigward ta’ persuni u ta’ entitajiet marbuta maż-ZANU-PF, li kien l-uniku fil-poter preċedentement, minkejja li miżuri analogi ma ġewx stabbiliti fir-rigward tal-membri tal-gvern ta’ unità nazzjonali li ma kinux membri tal-gvern preċedenti.
Fuq il-motivi speċifiċi, li jiġġustifikaw l-adozzjoni u t-tiġdid tal-miżuri restrittivi inkwistjoni fir-rigward ta’ kull wieħed mir-rikorrenti
147. Sussegwentement, għandu jiġi eżaminat jekk l-atti kkontestati jinkludux motivazzjoni suffiċjenti, fir-rigward ta’ raġunijiet partikolari li wasslu lill-istituzzjonijiet konvenuti jikkunsidraw li kull wieħed mir-rikorrenti jaqa’ taħt waħda jew diversi kategoriji ta’ persuni li fir-rigward tagħhom kienet ġiet deċiża l-impożizzjoni ta’ miżuri restrittivi.
148. F’dan ir-rigward, hemm lok, mal-ewwel, li jiġi miċħud bħala għal kollox irrilevanti fil-kuntest ta’ din il-kawża l-argument tar-rikorrenti bbażat fuq is-sentenza Minin vs Il-Kummissjoni, punt 139 iktar ’il fuq (punt 72). Is-silta minn din is-sentenza invokata mir-rikorrenti ma tikkonċernax il-kwistjoni tal-motivazzjoni tar-regolamenti inkwistjoni f’din il-kawża, iżda dik tal-bażi legali ta’ dawn ir-regolamenti. B’mod iktar partikolari, din hija l-kwistjoni jekk l-Artikoli 60 KE u 301 KE setgħux jikkostitwixxu bażi legali xierqa għall-adozzjoni ta’ dawn ir-regolamenti u, f’dan il-kuntest, li jiġi vverifikat jekk il-miżuri restrittivi adottati fir-rigward tar-rikorrent fil-kawża inkwistjoni, fil-kwalità tiegħu bħala assoċjat tal-ex President tal-Liberja, Charles Taylor, kinux intiżi effettivament sabiex ifixklu jew inaqqsu, totalment jew parzjalment, ir-relazzjonijiet ekonomiċi ma’ pajjiż terz, peress li Charles Taylor kien tneħħa mis-setgħa Presidenzjali fil-Liberja mix-xahar ta’ Awwissu 2003, jiġifieri qabel l-adozzjoni ta’ dawn ir-regolamenti f’din il-kawża (sentenza Minin vs Il-Kummissjoni, punt 139 iktar ’il fuq, punti 70 u 71). Huwa f’dan il-kuntest li l-kunsiderazzjoni li r-rikorrenti jinvokaw tagħmel parti minnu, li jidher fil-punt 72 ta’ din is-sentenza, li skont dan “[i]l-miżuri restrittivi meħuda kontra Charles Taylor u l-assoċjati tiegħu jibqgħu neċessarji sabiex jipprevjenu li dawn jużaw fondi u beni li huma miżapproprijaw sabiex jostakolaw l-istabbiliment mill-ġdid tal-paċi u ta’ l-istabbiltà [fil-Liberja] u f’dan ir-reġjun”.
149. Issa, f’dan il-każ, il-President Mugabe u ż-ZANU-PF ma kinux tneħħew mill-poter fiż-Żimbabwe. Hekk kif ġie rrilevat iktar ’il fuq, b’mod partikolari fil-punti 109 u 110, huma sempliċement enfasizzaw il-kunsens tagħhom sabiex jaqsmu l-poter mal-partit MDC, li preċedentement kien fl-oppożizzjoni, u, barra minn hekk, skont l-awturi tal-atti kkontestati, l-implementazzjoni ta’ dan il-kunsens ta’ tqassim ta’ poter, f’dan il-każ, il-GPA, ġiet ostakolata min-naħa taż-ZANU-PF. Minbarra dan, diġà ġie rrilevat li l-atti kkontestati huma mmotivati b’mod suffiċjenti fid-dritt, fir-rigward ta’ motivi ta’ natura ġenerali li jiġġustifikaw it-tiġdid tal-miżuri restrittivi inkwistjoni minkejja l-iffirmar tal-GPA u tal-formazzjoni tal-gvern imsejjaħ ta’ unità nazzjonali.
150. Fir-rigward, sussegwentement, tal-affermazzjoni li l-istituzzjonijiet konvenuti kienu ppruvaw jiġġustifikaw it-tiġdid tal-miżuri restrittivi inkwistjoni billi għamlu riferiment għall-aġir tar-rikorrenti fil-passat, għandu jiġi rrilevat li ma jistax jiġi eskluż li l-aġir ta’ wieħed jew tal-ieħor tar-rikorrenti fil-passat jista’ jiġġustifika l-impożizzjoni jew it-tiġdid ta’ miżuri restrittivi fir-rigward tiegħu. Dan huwa iktar u iktar il-każ meta, bħal ma ġie rrilevat, il-persuni u l-partit politiku, jiġifieri ż-ZANU-PF, li kienu fil-poter fiż-Żimbabwe matul il-vjolenzi u l-ksur tad-drittijiet fundamentali evokati fl-atti kkontestati li kienu seħħew, kienu dejjem fil-poter fil-mument tal-adozzjoni ta’ dawn l-atti, minkejja li fil-kuntest ta’ kunsens ta’ tqassim ta’ poter. Għalhekk, fir-rigward tal-osservanza tal-obbligu ta’ motivazzjoni, li waħdu jikkostitwixxi s-suġġett ta dan il-motiv, għandu jiġi rrilevat li r-riferiment għal aġir ta’ rikorrent wieħed jew tal-ieħor fil-passat ma jistax jixhed nuqqas jew insuffiċjenza ta’ motivazzjoni tal-atti inkwistjoni. Il-kwistjoni jekk, fir-rigward tal-aġir fil-passat allegat, l-impożizzjoni jew it-tiġdid tal-miżuri restrittivi inkwistjoni fir-rigward tal-persuna jew tal-entità kkonċernata humiex iġġustifikati tikkonċerna l-fondatezza tal-atti kkontestati u għandha tiġi eżaminata fil-kuntest tal-analiżi tal-motivi relatati mal-legalità interna tal-atti inkwistjoni, b’mod partikolari tat-tieni motiv (ara l-punt 235 iktar ’il quddiem).
151. Fir-rigward tal-argument tar-rikorrenti li l-motivi ta’ tiġdid, fir-rigward tagħhom, ta’ miżuri restrittivi inkwistjoni kienu rriżultaw biss fir-risposti (ara l-punt 140 iktar ’il fuq), hemm lok li titfakkar il-ġurisprudenza stabbilita li tipprovdi li d-deċiżjoni ta’ istituzzjoni għandha tkun suffiċjenti waħedha u li l-motivazzjoni tagħha ma tistax tirriżulta minn spjegazzjonijiet bil-miktub jew orali mogħtija sussegwentement, filwaqt li d-deċiżjoni inkwistjoni tkun diġà s-suġġett ta’ rikors quddiem il-qorti tal-Unjoni (sentenzi tal-Qorti Ġenerali tat-12 ta’ Diċembru 1996, Rendo et vs Il-Kummissjoni, T‑16/91 RV, Ġabra p. II‑1827, punt 54, u tas-7 ta’ Lulju 2011, Valero Jordana vs Il-Kummissjoni, T‑161/04, II-00215, punt 107). Jekk motivazzjoni li l-bidu tagħha jiġi espress fl-att ikkontestat tista’ tiġi żviluppata u ppreċiżata fil-mori tal-kawża, l-istituzzjoni, l-awtriċi tal-att, ma hijiex awtorizzata li tissostitwixxi l-motivazzjoni inizjali ma’ motivazzjoni għal kollox ġdida (sentenza Valero Jordana vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punt 107; ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-Qorti Ġenerali Rendo et vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punt 55, u tal-25 ta’ Frar 2003, Renco vs Il-Kunsill, T‑4/01, Ġabra p. II‑171, punt 96).
152. Minn din il-ġurisprudenza jirriżulta li hemm lok li tiġi evalwata n-natura suffiċjenti jew le tal-motivazzjoni tal-atti kkontestati abbażi tal-motivi biss li jidhru fihom, għal darba oħra fil-kuntest tagħhom li jirriżulta, b’mod partikolari, minn atti preċedenti li kienu imponew jew ġeddew miżuri restrittivi fir-rigward taż-Żimbabwe. Konsegwentement, motivi għal kollox ġodda, żvelati fil-mori tal-kawża mill-istituzzjonijiet konvenuti, ma jistgħux jikkumpensaw eventwali assenza jew insuffiċjenza ta’ motivazzjoni tal-atti kkontestati. Madankollu kien possibbli għall-istituzzjonijiet li jiżviluppaw u li jippreċiżaw, quddiem il-Qorti Ġenerali, il-motivi tal-atti kkontestati hekk kif jidhru f’dawn l-atti.
153. Minkejja dan, ma jistax ma jiġix innotat li, sabiex jiġi osservat l-obbligu ta’ motivazzjoni, l-awturi tal-atti kkontestati ma kinux obbligati li jesponu fihom l-interpretazzjoni proprja tagħhom tal-kunċett ta’ “assoċjazzjoni” mal-Gvern taż-Żimbabwe jew, iktar ġeneralment, l-interpretazzjoni tagħhom tad-dispożizzjonijiet u tal-ġurisprudenza rilevanti. Il-kwistjoni jekk dawn l-atti humiex ibbażati fuq interpretazzjoni korretta jew żbaljata ta’ dan il-kunċett u, iktar ġeneralment, tad-dispożizzjonijiet u tal-ġurisprudenza rilevanti, hija relatata mal-mertu tal-kawża u ma tikkonċernax l-osservanza tal-obbligu ta’ motivazzjoni. Isegwi li l-eventwali osservazzjonijiet fuq dawn is-suġġetti, imressqa mill-istituzzjonijiet konvenuti fid-dokumenti tagħhom quddiem il-Qorti Ġenerali, ma jikkostitwixxux motivazzjoni tal-atti kkontestati żvelata fil-mori tal-kawża.
154. Peress li dawn l-argumenti kollha ġew miċħuda, għandu jsir l-eżami tan-natura suffiċjenti tal-motivi pprovduti mill-awturi tal-atti kkontestati sabiex tiġi ġġustifikata l-inklużjoni, fil-lista ta’ persuni u entitajiet suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni, tal-isem ta’ kull wieħed mir-rikorrenti.
155. F’dan ir-rigward, għandu l-ewwel nett jiġi rrilevat li kemm l-Annessi I u II tad-Deċiżjoni 2012/97 (li saru l-Annessi I u II tad-Deċiżjoni 2011/101, wara l-emenda tagħha bid-Deċiżjoni 2012/97) kif ukoll l-Anness I tar-Regolament Nru 151/2012 (li sar l-Anness III tar-Regolament Nru 314/2004) jippreżentaw ruħhom fil-forma ta’ tabelli. Dawn jinkludu, minbarra l-ewwel kolonna li tinkludi l-isem tal-persuna jew tal-entità kkonċernata, it-tieni kolonna intitolata “Informazzjoni ta’ identifikazzjoni” u t-tielet kolonna intitolata “Raġunijiet għall-indikazzjoni”. F’dak li jikkonċerna l-persuni fiżiċi, dawn l-aħħar żewġ kolonni jsemmu, b’mod partikolari, il-funzjoni governattiva jew amministrattiva li l-persuna kkonċernata tokkupa jew, skont il-każ, kienet tokkupa, jew, f’ċerti każijiet ta’ persuni li ma okkupawx tali funzjonijiet, il-kwalità li l-awturi tal-atti kkontestati jikkunsidraw bħala rilevanti sa fejn jikkonċernawhom. Fosthom hemm, ukoll, f’numru sew ta’ każijiet, l-informazzjoni li tippreċiża li l-persuna kkonċernata hija affiljata maż-ZANU-PF, li kien l-uniku fil-poter qabel il-konklużjoni tal-GPA, kif ukoll, skont il-każ, deskrizzjoni qasira tal-atti ta vjolenza u ta’ intimidazzjoni jew ksur tad-drittijiet fundamentali tal-poplu Żimbabwen li l-Kunsill jakkużah bih.
156. Fir-rigward ta’ persuni ġuridiċi u ta’ entitajiet, il-kolonna dwar “[r]aġunijiet għall-indikazzjoni” tindika, kemm jekk dawn jappartjenux għal waħda jew oħra mill-persuni fiżiċi msemmija fil-parti I tal-Anness korrispondenti, u kemm jekk dawn humiex assoċjati mal-“fazzjoni tal-Gvern taż-ZANU-PF”, u, fil-każ tal-mija u sbatax-il rikorrent, il-kumpannija OSLEG (Private) Ltd, li hija “[i]kkontrollata mill-armata taż-Żimbabwe”.
157. Sussegwentement, hemm lok li jitfakkar li, skont l-Artikolu 6(1) tar-Regolament Nru 314/2004, l-iffriżar tal-fondi u tar-riżorsi ekonomiċi stabbilit minn dan ir-regolament japplika għall-membri tal-Gvern taż-Żimbabwe kif ukoll għall-assoċjati tagħhom, kemm persuni fiżiċi kif ukoll persuni ġuridiċi, entitajiet jew organi. Minbarra dan, skont l-Artikoli 4(1) u 5(1) tad-Deċiżjoni 2011/101, il-miżuri restrittivi stabbiliti minn din id-deċiżjoni japplikaw għall-membri tal-Gvern taż-Żimbabwe u għall-assoċjati tagħhom, kemm persuni fiżiċi kif ukoll ġuridiċi, inklużi l-“persuna fiżika jew ġuridika oħra li l-attivitajiet tagħha ddgħajjef serjament id-demokrazija, ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem u l-istat tad-dritt fiż-Żimbabwe”, li hekk kif intqal fil-punt 146 iktar ’il fuq, għandhom jiġu kkunsidrati bħala li jikkostitwixxu kategorija partikolari ta’ tali assoċjati.
158. Isegwi li, sabiex ikunu mmotivati b’mod suffiċjenti fid-dritt, l-atti kkontestati kellhom jinkludu, għal kull rikorrent, indikazzjoni ċara u preċiża tal-fatti li jiġġustifikaw li l-persuna kkonċernata kienet ikklassifikata bħala membru tal-Gvern taż-Żimbabwe jew bħala assoċjat ta’ tali membru.
159. Fir-rigward tal-ewwel rikorrent, Johannes Tomana, tar-raba’ rikorrenti, Flora Buka, tal-ħdax-il rikorrent, Phineas Chihota, tat-tlettax-il rikorrent, Patrick Anthony Chinamasa, tad-dsatax-il rikorrent, Ignatius Morgan Chiminya Chombo, tal-wieħed u għoxrin rikorrent, Nicholas Tasunungurwa Goche, tas-seba’ u għoxrin rikorrent, Saviour Kasukuwere, tat-tlieta u tletin rikorrent, Andrew Langa, tas-sitta u tletin rikorrent, Joseph Mtakwese Made, tal-erbgħin rikorrent, Paul Munyaradzi Mangwana, tal-wieħed u erbgħin rikorrent, Reuben Marumahoko, tat-tnejn u ħamsin rikorrent, Emmerson Dambudzo Mnangagwa, tat-tlieta u ħamsin rikorrent, Kembo Campbell Dugishi Mohadi, tad-disa’ u ħamsin rikorrent, Obert Moses Mpofu, tat-tnejn u sittin rikorrenti, Olivia Nyembesi Muchena, tas-sitta u sittin rikorrent, Isack Stanislaus Gorerazvo Mudenge, tad-disa’ u sittin rikorrenti, Joyce Teurai Ropa Mujuru, tas-sebgħin rikorrent, Isaac Mumba, tat-tnejn u sebgħin rikorrent, Herbert Muchemwa Murerwa, tal-ħamsa u sebgħin rikorrent, Didymus Noel Edwin Mutasa, tad-disa’ u sebgħin rikorrent, Walter Mzembi, tal-wieħed u tmenin rikorrent, Sylvester Nguni, tat-tnejn u tmenin rikorrent, Francis Chenayimoyo Dunstan Nhema, tat-tlieta u tmenin rikorrent, John Landa Nkomo, tal-ħamsa u tmenin rikorrent, Magadzire Hubert Nyanhongo, tas-seba’ u tmenin rikorrenti, Sithembiso Gile Glad Nyoni, tal-ħamsa u disgħin rikorrent, S. T. Sekeramayi u tas-seba’ u disgħin rikorrent, Webster Kotiwani Shamu, il-motivi tad-Deċiżjoni 2012/97 u tar-Regolament ta’ Implementazzjoni Nru 151/2012 isemmu b’mod ċar il-funzjonijiet li dawn il-persuni kienu jeżerċitaw fil-mument tal-adozzjoni ta’ dawn l-atti. Il-funzjonijiet imsemmija jiġġustifikaw għal kollox il-klassifikazzjoni ta’ dawn ir-rikorrenti bħala membri tal-Gvern taż-Żimbabwe. Għaldaqstant, l-atti kkontestati msemmija iktar ’il fuq għandhom jiġu kkunsidrati bħala li kienu ġew immotivati b’mod suffiċjenti fid-dritt sa fejn jikkonċernaw lil dawn ir-rikorrenti.
160. Fir-rigward tar-rikorrenti l-oħra li huma persuni fiżiċi, bl-eċċezzjoni tar-rikorrenti msemmija fil-punt 159 iktar ’il fuq kif ukoll tal-ħmistax-il rikorrent, Joseph Chinotimba, tat-tletin rikorrent, Nolbert Kunonga u tal-erba’ u ħamsin rikorrent, Gilbert Moyo (li l-każijiet tagħhom huma eżaminati fil-punti 170 u 171 iktar ’il quddiem), għandu jiġi rrilevat li dawn huma persuni li għandhom kwalitajiet, jew jeżerċitaw funzjonijiet, pjuttost differenti. Iktar preċiżament, dawn huma uffiċjali tal-armata tal-art jew tal-ajru; Direttur Ġenerali tal-Organizzazzjoni Ċentrali tas-Servizzi Sigrieti; tal-qafas tal-pulizija; Impjegati anzjani, jiġifieri s-seba’ rikorrenti, George Charamba, li huwa Segretarju Permanenti, Dipartiment tal-Informazzjoni u l-Pubbliċità, il-ħamsa u sittin rikorrent, Tobaiwa Mudede, li huwa r-“Reġistratur Ġenerali”, jiġifieri responsabbli, b’mod partikolari, taż-żamma tal-listi elettorali, is-sitta u disgħin rikorrent, Lovemore Sekeremayi, li huwa l-“Kummissarju Elettorali Ewlieni”, u l-mija u għaxar rikorrent, Paradzai Willings Zimondi, li huwa Direttur tal-Ħabsijiet; tal-gvernaturi provinċjali; tal-Gvernatur tar-Reserve Bank of Żimbabwe (Bank Ċentrali taż-Żimbabwe); ta’ parlamentari, jiġifieri l-ħamsa u għoxrin rikorrent, Newton Kachepa, li huwa Membru Parlamentari għat-Tramuntana ta’ Mudzi, u s-seba’ u tletin rikorrenti, Edna Madzongwe, li hija President tas-Senat, uffiċjali taż-ZANU-PF, jiġifieri s-seba’ u tletin rikorrent (membru tal-Politburo u, barra minn hekk, President tas-Senat taż-Żimbabwe), is-seba’ u ħamsin rikorrent, Simon Khaya Moyo, li huwa President tal-Politburo, it-tlieta u sittin rikorrenti, Oppah Chamu Zvipange Muchinguri u t-tmienja u disgħin rikorrent, Nathan Marwirakuwa Shamuyarira, li huma Segretarji tal-Politburo, kif ukoll it-tlieta u disgħin rikorrent, Stanley Urayayi Sakupwanya, u l-erba’ u disgħin rikorrent, Tendai Savanhu, li huma Viċi Segretarji tal-Politburo; u tal-mija u tlieta rikorrent, Mishek Julius Mpande Sibanda, li huwa “Cabinet secretary” (Segretarju tal-Kabinett).
161. Għandhom jissemmew ukoll il-każijiet tat-tmienja u għoxrin rikorrent, Jawet Kazangarare, fejn huwa rriżulta, fl-annessi tad-Deċiżjoni 2012/97 u fir-Regolament ta’ Implementazzjoni Nru 151/2012, li huwa “Kunsillier taż-ZANU-PF f’Hurungwe tat-Tramuntana u veteran tal-gwerra”, kif ukoll tal-mija u għaxar rikorrent, Jabulani Sibanda, li fir-rigward tiegħu l-istess atti jirrilevaw li huwa “Eks-President, Assoċjazzjoni Nazzjonali tal-Veterani tal-Gwerra”.
162. Fl-aħħar nett, fost il-persuni fiżiċi oħra msemmija mill-atti kkontestati jidhru l-ex membri tal-Gvern, żewġ ex gvernaturi provinċjali, f’dan il-każ id-disa’ rikorrent, Tinaye Chigudu, u s-sittin rikorrent, Cephas George Msipa, u ex Senior Assistant Police Commissioner, it-tmienja u sittin rikorrent, Bothwell Mugariri.
163. Għall-parti l-kbira tar-rikorrenti msemmija fl-punti 160 sa 162 iktar ’il fuq, jiġifieri dawk bejniethom kollha bl-eċċezzjoni ta’ dawk imsemmija fil-punt 169 iktar ’il quddiem, il-Qorti Ġenerali tikkunsidra li r-riferiment għall-funzjonijiet li huma kienu jeżerċitaw fil-mument tal-adozzjoni tal-atti kkontestati, jew li huma kienu eżerċitaw preċedentement, huwa, waħdu, suffiċjenti sabiex jiġġustifika l-inklużjoni ta’ isimhom fil-lista ta’ persuni suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni. Dawn huma uffiċjali għolja (inklużi l-gvernaturi provinċjali) u membri tal-armata jew tal-pulizija. Il-persuni li jeżerċitaw tali funzjonijiet huma kollaboraturi stretti tal-gvern ta’ pajjiż u jistgħu leġittimament jiġu kklassifikati bħala “assoċjati” tal-membri ta’ dan il-gvern, mingħajr ma ġustifikazzjoni supplimentari hija neċessarja. L-istess japplika għall-membri tal-Politburo taż-ZANU-PF, li huwa l-korp li jmexxi l-partit politiku li kien l-uniku fil-poter fiż-Żimbabwe sa mill-indipendenza tal-pajjiż sal-iffirmar tal-GPA.
164. Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali tikkunsidra wkoll li, f’ċirkustanzi bħal dawk f’din il-kawża, ir-riferiment għall-fatt li persuna eżerċitat fil-passat funzjonijiet li kienu jippermettu li jikklassifikawha, waqt l-eżerċizzju ta’ dawn il-funzjonijiet, bħala membru tal-Gvern tal-pajjiż ikkonċernat jew bħala assoċjata ta’ tali membru, jikkostitwixxi ġustifikazzjoni suffiċjenti tal-klassifikazzjoni tagħha, wara l-waqfien tal-funzjonijiet tagħha, bħala assoċjata tal-membri tal-Gvern tal-pajjiż ikkonċernat. Fil-fatt, sa fejn, bħala ma huwa l-każ hawnhekk, ma kienx fil-frattemp waqa’ r-reġim fil-poter fil-pajjiż inkwistjoni meta l-persuna kkonċernata kienet membru tal-Gvern tiegħu jew assoċjata ta’ tali membru, jista’ jiġi kkunsidrat, fin-nuqqas ta’ prova jew ta’ indizji fis-sens kuntrarju, li, wara l-waqfien tal-funzjonijiet tagħha, din il-persuna hija assoċjata tal-membri tal-Gvern ta’ dan il-pajjiż, li huma l-ex kollegi tagħha, kollaboraturi jew superjuri ġerarkiċi tagħha.
165. Fir-rigward tal-argument eventwali li huwa possibbli li dawn il-persuni kienu tneħħew mill-ex funzjoni tagħhom minħabba li huma ma approvawx il-politika repressiva tar-reġim, ipoteżi li fiha l-inklużjoni tagħhom fost il-persuni suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni ma hijiex iġġustifikata, għandu jsir riferiment għall-għan tal-obbligu ta’ motivazzjoni, hekk kif jirriżulta mill-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 141 iktar ’il fuq, u li jitfakkar li l-kwistjoni tal-motivazzjoni, li tikkonċerna formalità sostanzjali, hija distinta minn dik tal-prova tal-fatti allegati, li taqa’ taħt il-legalità tal-mertu tal-att inkwistjoni u timplika l-verifikazzjoni tar-realtà tal-fatti msemmija f’dak l-att kif ukoll il-klassifikazzjoni tagħhom sa fejn dawn jikkostitwixxu elementi li jiġġustifikaw l-applikazzjoni ta’ miżuri restrittivi fil-konfront tal-persuna kkonċernata (sentenza Il-Kunsill vs Bamba, punt 141 iktar ’il fuq, punt 60).
166. Fil-fatt, persuna li isimha kien ġie inkluż fil-lista ta’ persuni suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni minħabba li hija ex membru tal-Gvern jew ex uffiċjal għoli amministrattiv taż-Żimbabwe għandha, mal-qari ta’ din l-informazzjoni, elementi essenzjali li jippermettulha li tikkontesta din l-inklużjoni, billi ssostni, skont il-każ, li hija kienet waqfet kull rabta mar-reġim ikkunsidrat bħala repressiv mill-awturi tal-atti kkontestati, u li huwa preċiżament għal din ir-raġuni li hija tneħħiet mill-funzjonijiet tagħha. Il-qorti tal-Unjoni għandha, hija wkoll, elementi neċessarji sabiex twettaq l-istħarriġ tagħha, sa fejn jirriżulta mill-motivi tal-att inkwistjoni li għall-finijiet tal-eżami tal-fondatezza tiegħu, għandu jitfittex jekk, fir-rigward tal-funzjonijiet li qabel kienu eżerċitati mill-persuna kkonċernata, rabtiet bejnha u r-reġim kinux għadhom jippersistu jew, bil-kontra, kinux twaqqfu.
167. Għandu jiġi enfasizzat li l-kunsiderazzjonijiet preċedenti, li huma relatati mal-kuntest tal-analiżi tal-osservanza, mill-istituzzjonijiet konvenuti, tal-obbligu ta’ motivazzjoni, ma jimplikawx, fiċ-ċirkustanzi ta’ dan il-każ u lil hinn mis-sitwazzjoni partikolari taż-Żimbabwe (ara l-punt 130 iktar ’il fuq), la l-istabbiliment ta’ preżunzjoni u lanqas taqlib tal-oneru tal-prova għad-dannu tal-persuni kkonċernati. Dawn sempliċement ifissru li r-riferiment, fil-motivi tal-atti kkontestati, għall-funzjonijiet preċedentement eżerċitati minn ċerti rikorrenti, juri li l-awturi ta’ dawn l-atti kkunsidraw li, għal din ir-raġuni, ir-rikorrenti inkwistjoni baqgħu assoċjati tal-mexxejja taż-Żimbabwe u li huma ma kellhom ebda element li seta’ jikkontesta dan l-argument. F’każ ta’ kontestazzjoni, huma l-awturi tal-atti kkontestati li għandhom jistabbilixxu, quddiem il-qorti tal-Unjoni, ir-realtà tar-rabta eżistenti mal-Gvern minħabba funzjonijiet preċedentement eżerċitati mill-persuni kkonċernati, peress li dawn għandhom daqstant id-dritt jipproduċu wkoll, sabiex jikkontestaw dan, kull prova tal-kuntrarju li huma għandhom.
168. Isegwi li r-riferiment, fl-atti kkontestati, għall-funzjonijiet preċedentement eżerċitati mir-rikorrenti msemmija fil-punt 162 iktar ’il fuq jikkostitwixxi raġuni suffiċjenti li tippermetti li tiġi ġġustifikata l-inklużjoni ta’ dawn ir-rikorrenti fost il-persuni suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni.
169. Min-naħa l-oħra, għar-rikorrenti msemmija iktar ’il fuq, il-Qorti Ġenerali tikkunsidra li s-sempliċi riferiment għall-kwalità tagħhom jew għall-funzjoni li huma kienu jeżerċitaw ma huwiex, waħdu, suffiċjenti sabiex jiġġustifika l-inklużjoni ta’ isimhom fil-lista ta’ persuni suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni. Jaqgħu taħt din il-kategorija l-militari bil-grad ta’ kurunell jew bi grad inferjuri, jiġifieri l-erba’ u għoxrin rikorrent, Stephen Gwekwerere, it-tnejn u tletin rikorrent, R. Kwenda, it-tnejn u erbgħin rikorrent, G. Mashava, id-disa’ u erbgħin rikorrent, Cairo Mhandu, il-ħamsin rikorrent, Fidellis Mhonda, it-tmienja u ħamsin rikorrent, S Mpabanga, l-erba’ u sittin rikorrent, C. Muchono, it-tmienja u sebgħin rikorrent, S. Mutsvunguma, it-tmenin rikorrent, Morgan S. Mzilikazi, il-wieħed u disgħin rikorrent, Victor Tapiwe Chashe Rungani, u l-mija u wieħed rikorrent, Chris Sibanda; il-pulizija ta’ grad inferjuri għal dawk imsemmija fil-punt 160 iktar ’li fuq, jiġifieri s-seba’ u sittin rikorrent, Columbus Mudonhi (“assistant spettur”), is-sebgħin rikorrent, Isaac Mumba (“supretendent”), u d-disa’ u disgħin rikorrent, Dani Rangwani (“spettur investigattiv tal-pulizija”); u l-ħamsa u għoxrin rikorrent, N. Kachepa (Membru Parlamentari), u, fl-aħħar nett, iż-żewġ rikorrenti msemmija fil-punt 161 iktar ’il fuq.
170. F’dak li jikkonċerna l-ħmistax, it-tletin u l-erba’ u ħamsin rikorrent, rispettivament Joseph Chinotimba, Nolbert Kunonga u Gilbert Moyo, fir-risposta tiegħu, il-Kunsill ikkunsidra li dawn kienu jifformaw kategorija speċjali ta’ persuni li fir-rigward tagħhom l-impożizzjoni ta’ miżuri restrittivi inkwistjoni kienet iġġustifikata fl-aġir konkret li kienu ġew akkużati bih fil-motivi tad-Deċiżjoni 2012/97 u tar-Regolament ta’ Implementazzjoni Nru 151/2012. Issa, dan huwa eżatt biss fir-rigward tat-tletin rikorrent, Nolbert Kunonga, ikklassifikat, fit-tieni kolonna tal-annessi ta’ dawn iż-żewġ atti, bħala “[a]ppunta lilu nnifsu Isqof Anglikan”. Fil-fatt, din il-kwalità biss ovvjament ma hijiex suffiċjenti sabiex tiġġustifika l-impożizzjoni ta’ miżuri restrittivi kontra l-persuna kkonċernata.
171. Min-naħa l-oħra, fir-rigward tal-ħmistax u tal-erba’ u ħamsin rikorrenti, huwa b’mod ċar imsemmi fl-istess kolonna ta’ dawn l-annessi, b’mod partikolari, li kull wieħed minnhom huwa “mexxej tal-milizja ZANU-PF”. Din il-kwalità, jekk tirriżulta pprovata, hija suffiċjenti sabiex tikklassifikahom bħala assoċjati tal-membri tal-Gvern taż-Żimbabwe maħtura miż-ZANU-PF u, għaldaqstant, sabiex tiġi ġġustifikata l-inklużjoni tagħhom fost il-persuni suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni, indipendentement mill-aġir konkret li huma akkużati bih fit-tielet kolonna tal-istess annessi.
172. Il-kunsiderazzjonijiet preċedenti jippermettu li jiġi konkluż, minn issa, li l-atti kkontestati huma mmotivati b’mod suffiċjenti fid-dritt fir-rigward tar-rikorrenti kollha li huma persuni fiżiċi, bl-eċċezzjoni tar-rikorrenti msemmija fil-punt 169 iktar ’il fuq kif ukoll tat-tletin rikorrent, Nolbert Kunonga. Sabiex tiġi evalwata n-natura suffiċjenti jew le tal-motivazzjoni tad-Deċiżjoni 2012/97 u tar-Regolament ta’ Implementazzjoni Nru 151/2012 fir-rigward ta’ dawn l-aħħar rikorrenti, huwa neċessarju li jsir riferiment għall-aġir li dawn il-persuni huma akkużati bih mill-awturi ta’ dawn iż-żewġ atti.
173. Għandu jiġi osservat li l-atti kkontestati jinkludu riferimenti għal aġir konkret ukoll fir-rigward tal-parti l-kbira tar-rikorrenti l-oħra li huma persuni fiżiċi. Il-Kunsill isostni li, għal dawn ir-rikorrenti l-oħra, “mar lil hinn minn dak li huwa meħtieġ” meta pproduċa provi li jixhdu l-implikazzjoni konkreta tagħhom fil-politiki li jdgħafju d-drittijiet fundamentali, l-istat tad-dritt u d-demokrazija fiż-Żimbabwe. Ir-rikorrenti jikkontestaw din l-affermazzjoni, iżda din il-kontestazzjoni hija bbażata fuq premessa żbaljata, sa fejn ir-rikorrenti jikkunsidraw li l-kwalità ta’ persuna, inkwantu membru tal-Gvern taż-Żimbabwe jew bħala asoċjata ta’ tali membru, ma hijiex biżżejjed sabiex tiġġustifika l-inklużjoni ta’ isimha fil-lista ta’ persuni suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni. Issa, mill-kunsiderazzjonijiet esposti fil-kuntest tal-analiżi tal-ewwel motiv jirriżulta li, għall-membri tal-Gvern li diġà kellhom din il-kwalità qabel il-formazzjoni tal-Gvern ta’ unità nazzjonali u għall-assoċjati tagħhom, dawn il-kwalitajiet huma tassew suffiċjenti sabiex jiġġustifikaw l-adozzjoni ta’ tali miżuri (ara, b’mod partikolari, il-punt 105 iktar ’il fuq). L-istess japplika għall-ex membri tal-Gvern jew għall-ex uffiċjali għolja (ara l-punt 168 iktar ’il fuq). Għalhekk, dan l-argument tar-rikorrenti għandu jiġi miċħud.
174. Fir-rigward tar-rikorrenti li għalihom huwa neċessarju riferiment għall-aġir konkret li huma akkużati bih fl-att kkontestati (ara l-punt 172 iktar ’il fuq), mill-qari ta’ dawn l-atti jirriżulta li dak li huma akkużati bih huwa, essenzjalment, parteċipazzjoni diretta fi vjolenzi u f’intimidazzjonijiet, minbarra dan f’rwol ta’ mexxej u ta’ xewwiex. Fil-każijiet kollha ħlief dawk tat-tletin u tad-disa’ u tmenin rikorrenti, Nolbert Kunonga u Dani Rangwani (li għalihom il-fatti allegati jmorru lura, rispettivament, għall-2011 u 2007), il-vjolenzi jew intimidazzjonijiet inkwistjoni kienu seħħew waqt il-kampanja elettorali tal-2008. Fil-każijiet kollha, bl-eċċezzjoni ta’ dak tat-tletin rikorrent, Nolbert Kunonga, u tad-disa’ u tmenin rikorrent, Dani Rangwani, il-post preċiż fejn il-persuna kkonċernata kienet attiva huwa msemmi. Fil-każ tat-tletin rikorrent, huwa rrilevat li huwa “[j]appoġġja b’mod voċiferu lir-reġim” u jingħad ukoll li “[d]awk li segwewh kienu appoġġati mill-pulizija fit-twettiq ta’ atti ta’ vjolenza kontra s-sostenituri tal-knisja fl-2011”. Fil-każ tad-disa’ u tmenin rikorrent, huwa rrilevat li huwa “[i]nvolut fi grupp ta’ 50 persuna mħallsa direttament miż-ZANU-PF biex isibu u jittorturaw lill-partitarji tal-MDC f’April 2007”.
175. L-indikazzjonijiet relatati mar-rikorrenti msemmija fil-punti 174 iktar ’il fuq u, iktar ġeneralment, ir-raġunijiet kollha li jagħmlu parti mill-atti kkontestati fit-tielet kolonna tal-Anness III tar-Regolament Nru 314/2004 u tat-tabella intitolata “Persuni” li tidher fl-Anness tad-Deċiżjoni 2011/101 fir-rigward tar-rikorrenti kollha, għandhom portata analoga għal dawk ikkunsidrati bħala suffiċjenti mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Il-Kunsill vs Bamba, punt 141 iktar ’il fuq (punti 57 sa 59). Bħal ma kien il-każ fil-kawża li tat lok għal din is-sentenza, din il-motivazzjoni tidentifika l-elementi speċifiċi u konkreti, f’termini ta’ kwalità jew ta’ funzjoni eżerċitata u ta’ tipi ta’ azzjonijiet ikkunsidrati, li jfissru, għall-awturi tal-atti kkontestati, implikazzjoni tal-persuni kkonċernati fil-vjolenzi, intimidazzjonijiet u ksur tad-drittijiet fundamentali fiż-Żimbabwe.
176. Kuntrarjament għal dak li jsostnu r-rikorrenti, għandu jiġi kkonstatat li l-motivi li jidhru fit-tielet kolonna tal-annessi msemmija iktar ’il fuq ma humiex vagi u ġenerali wisq, lanqas f’dak li jikkonċerna d-39 rikorrent inkwistjoni fil-punt 137 iktar ’il fuq, u lanqas f’dak li jikkonċerna l-persuni fiżiċi kkonċernati l-oħra. Għandu wkoll jiġi enfasizzat li, bħal ma jirriżulta wkoll mill-premessi tal-atti kkontestati mfakkra iktar ’il fuq fil-kuntest tal-eżami tal-ewwel motiv, l-akkużi kontra r-reġim tal-President Robert Mugabe li kienu jikkonċernaw vjolenzi, intimidazzjonijiet u ksur tad-drittijiet fundamentali fiż-Żimbabwe, kemm b’mod ġenerali kif ukoll partikolarment waqt l-elezzjonijiet tal-2008, kellhom reputazzjoni internazzjonali u ma setgħux jiġu injorati mir-rikorrenti. Dawn l-akkużi, indipendentement mill-veraċità tagħhom għalhekk jagħmlu parti mill-kuntest li jidħlu fih l-atti kkontestati, li, hekk kif jirriżulta mill-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 143 iktar ’il fuq, huwa rilevanti għall-eżami tal-osservanza tal-obbligu ta’ motivazzjoni.
177. Fil-fatt, b’għarfien ta’ dan il-kuntest, ir-rikorrenti kkonċernati setgħu faċilment jifhmu dak li kienu akkużati bih u, skont il-każ, jikkontestaw dawn l-allegazzjonijiet b’mod ġenerali jew partikolarment sa fejn dawn jikkonċernaw il-post li fih huma kienu attivi jew, tal-inqas isostnu li, jekk il-vjolenzi, intimidazzjonijiet jew ksur tad-drittijiet fundamentali allegati effettivament seħħew, huma ma kinux ipparteċipaw fihom (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Il-Kunsill vs Bamba, punt 141 iktar ’il fuq, punt 59).
178. Għandu jitfakkar ukoll li l-Kunsill b’mod partikolari annetta mar-risposta tiegħu dokument ta’ 1 046 paġna (Anness B.19) li jinkludi skont l-indikazzjoni korrispondenti li tidher fit-tabella rikapitolattiva tal-annessi “elementi ta’ għarfien pubbliku li jikkorroboraw l-informzzjoni li tidher fil-miżuri” restrittivi inkwistjoni. Skont il-Kunsill, l-indikazzjonijiet relatati mal-aġir tar-rikorrenti li jippreġudika d-drittijiet fundamentali, l-Istat tad-dritt u d-demokrazija fiż-Żimababwe”, li jidhru fl-annessi tal-atti inkwistjoni, huma ta’ għarfien pubbliku, hekk kif jirriżulta, preċiżament, mid-dokumenti differenti ppreżentati f’dan l-anness.
179. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, it-teħid inkunsiderazzjoni ta’ dan l-anness ma huwiex neċessarju għall-finijiet tal-evalwazzjoni tan-natura suffiċjenti tal-motivazzjoni tal-atti kkontestati. Il-Qorti Ġenerali tikkunsidra, għalhekk, li ma hemmx lok li tiġi adottata l-miżura ta’ organizzazzjoni tal-proċedura proposta mir-rikorrenti fir-rigward ta’ dan l-anness (ara l-punt 25 iktar ’il fuq).
180. Fid-dawl tal-ispjegazzjonijiet tal-Kunsill miġbura fil-qosor fil-punt 178 iktar ’il fuq, huwa evidenti li d-dokumenti li jidhru fl-Anness B.19 tar-risposta tiegħu għandhom jiġu distinti mid-dokumenti mitluba mir-rikorrenti fit-talba tagħhom li tinsab fil-punt 19 iktar ’il fuq. Hekk kif diġà ġie rrilevat, ftit wara l-preżentazzjoni tat-talba tagħhom ta’ adozzjoni ta’ miżura ta’ organizzazzjoni tal-proċedura msemmija fil-punt 25 iktar ’il fuq, il-Kunsill ikkomunika lir-rikorrenti d-dokumenti mitluba fit-talba tagħhom imsemmija fil-punt 19 iktar ’il fuq. Isegwi li d-dokumenti li jidhru fl-Anness B.19 tar-risposta tal-Kunsill ma humiex, inkwantu tali, dokumenti li l-Kunsill ibbaża fuqhom waqt l-adozzjoni tad-Deċiżjoni 2012/97 u tad-Deċiżjoni ta’ Implementazzjoni 2012/124.
181. L-Anness B.19 tar-risposta tal-Kunsill għandu, pjuttost, jiġi kkunsidrat li ma għandux l-għan li jagħti motivazzjoni ex post
lill-atti kkontestati, iżda li juri li, fid-dawl tal-kuntest li taqa’ fih l-adozzjoni ta’ dawk l-atti, il-motivazzjoni ta’ dawn tal-aħħar kienet suffiċjenti (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Il-Kunsill vs Bamba, punt 141 iktar ’il fuq, punt 62).
182. Fl-aħħar nett, il-Qorti Ġenerali tikkunsidra wkoll li l-motivi speċifiċi, hekk kif huma esposti fl-annessi tad-Deċiżjoni 2012/97 u tar-Regolament ta’ Implementazzjoni Nru 151/2012 fir-rigward tar-rikorrenti li huma persuni ġuridiċi, sabiex jiġġustifikaw l-inklużjoni tagħhom fil-lista ta’ persuni u entitajiet suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni huma, dawn ukoll, suffiċjenti. Fil-fatt, għal kull entità kkonċernata, huwa indikat kemm jekk din tappartjeni lil waħda jew lill-oħra mill-persuni fiżiċi suġġetti, skont l-istess atti, għal miżuri restrittivi, kemm jekk hija assoċjata mal-Gvern Żimbabwen, ma’ aġenzija tiegħu jew mal-“fazzjoni ZANU-PF” tal-Gvern Żimbabwen. Dawn il-motivi huma suffiċjenti sabiex jippermettu lill-entitajiet ikkonċernati li jikkontestaw il-fondatezza tagħhom u lill-Qorti Ġenerali li teżerċita l-istħarriġ tagħha.
183. Bħala konklużjoni, għandu jiġi kkunsidrat li l-atti kkontestati huma mmotivati b’mod suffiċjenti fid-dritt fir-rigward tar-rikorrenti kollha u li konsegwentement, it-tielet motiv għandu jiġi miċħud bħala infondat.
Fuq ir-raba’ motiv, ibbażat fuq il-ksur tad-drittijiet tad-difiża
184. Ir-rikorrenti jsostnu li l-prinċipju tar-rispett tad-drittijiet tad-difiża fil-kuntest ta’ din il-kawża jimponi fuq l-istituzzjonijiet tal-Unjoni li josservaw żewġ obbligi prinċipali. Minn naħa, dawn għandhom jinformaw lill-persuna jew lill-entità kkonċernata b’argumenti u provi meqjusa fir-rigward tagħha sabiex tkun iġġustifikata l-impożizzjoni ta’ miżuri restrittivi. Min-naħa l-oħra, il-persuna jew l-entità msemmija għandha tkun fil-pożizzjoni li utilment issostni l-perspettiva tagħha fir-rigward ta’ dawn il-provi. Barra minn hekk, ir-rikorrenti jfakkru li, fil-każ tat-tiġdid ta’ miżura restrittiva diġà deċiża fir-rigward ta’ persuna jew ta’ entità, in-neċessità li jiġu protetti d-drittijiet tad-difiża tagħha u d-dritt għal smigħ tagħha timponi li jitqiegħu għad-dispożizzjoni tagħha elementi meqjusa fir-rigward tagħha u li hija tkun tista’ tifformula abbażi tal-osservazzjonijiet tagħha qabel kwalunkwe deċiżjoni relatata mat-tiġdid tal-miżura inkwistjoni.
185. Issa, f’dan il-każ, skont ir-rikorrenti, ebda wieħed fosthom ma ġie kkomunikat lilu, kemm qabel l-adozzjoni tal-atti kkontestati kif ukoll warajha, provi ta’ natura li jiġġustifikaw fir-rigward ta’ kull wieħed minnhom l-atti inkwistjoni. Huma lanqas ma kellhom il-possibbiltà li jippreżentaw osservazzjonijiet relatati ma’ dawn il-provi. L-atti kkontestati f’dan ir-rigward ma jinkludu ebda garanzija. Minbarra dan, dawn l-atti jinkludu akkużi ta’ aġir kriminali gravi, mingħajr ma jagħtu ebda indikazzjoni dwar is-sors ta’ dawn l-akkużi u mingħajr ma jieħdu inkunsiderazzjoni problemi ta’ protezzjoni ta’ data identifikata mill-Kummissjoni u mill-Kontrollur Ewropew għall-Protezzjoni tad-Data (KEPD), li jistgħu jqumu jekk il-Kunsill u l-Kummissjoni jipproċessaw data relatata ma’ ksur kriminali jew kundanni.
186. Hekk kif il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret waqt l-istħarriġ ta’ miżuri restrittivi, il-qrati tal-Unjoni għandhom, konformement mal-kompetenzi li huma għandhom, jiżguraw stħarriġ, bħala prinċipju komplet, tal-legalità tal-atti kollha tal-Unjoni fir-rigward tad-drittijiet fundamentali li jiffurmaw parti integrali mill-ordinament ġuridiku tal-Unjoni. Dan ir-rekwiżit huwa speċifikament stabbilit fit-tieni paragrafu tal-Artikolu 275 TFUE (ara s-sentenza tat-Qorti tal-Ġustizzja tat-28 ta’ Novembru 2013, Il-Kunsill vs Fulmen u Mahmoudian, C‑280/12 P, punt 58, u l-ġurisprudenza ċċitata).
187. Fost dawn id-drittijiet fundamentali jidher, b’mod partikolari, ir-rispett tad-drittijiet tad-difiża li huwa stabbilit fl-Artikolu 41(2) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali u li jinkludi d-dritt għal smigħ u d-dritt ta’ aċċess għall-fajl fl-osservanza tal-interessi leġittimi tal-kunfidenzjalità (ara s-sentenza Il-Kunsill vs Fulmen u Mahmoudian, punt 186 iktar ’il fuq, punti 59 u 60, u l-ġurisprudenza ċċitata).
188. Skont din l-istess ġurisprudenza, l-eżistenza ta’ ksur tad-drittijiet tad-difiża għandha tiġi evalwata abbażi taċ-ċirkustanzi speċifiċi ta’ kull każ partikolari, b’mod partikolari tan-natura tal-att inkwistjoni, tal-kuntest tal-adozzjoni tiegħu u tar-regoli ġuridiċi li jirregolaw il-qasam ikkonċernat (ara s-sentenza Il-Kunsill vs Fulmen u Mahmoudian, punt 186 iktar ’il fuq, punt 63, u l-ġurisprudenza ċċitata).
189. F’dan il-każ, għandu jiġi kkonstatat li, minkejja li r-rikorrenti kienu pproċedew, fir-rikors tagħhom, sabiex ifakkru dispożizzjonijiet u prinċipji ġenerali kif ukoll il-ġurisprudenza applikabbli fil-qasam, l-ilment konkret tagħhom, hekk kif huwa mqassar fil-punt 185 iktar ’il fuq, huwa bbażat fuq l-ommissjoni tal-Kunsill li jikkomunikalhom, qabel l-adozzjoni tal-atti kkontestati, il-provi tal-aġir li huma akkużati bih permezz ta’ dawn l-atti u li jikkostitwixxi l-ġustifikazzjoni tal-miżuri adottati fir-rigward tagħhom, u li jagħtihom l-okkażjoni li jippreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom fuq dawn il-provi.
190. Issa, ma jirriżultax mill-proċess u r-rikorrenti ma jallegawx barra minn hekk li, qabel it-talba għal komunikazzjoni ta’ provi li huma indirizzaw lill-Kunsill ħamest ijiem qabel il-preżentata tar-rikors (ara l-punt 19 iktar ’il fuq), huma kienu talbu lill-Kunsill il-komunikazzjoni tal-provi li huwa kien ibbaża fuqhom sabiex jadotta, fir-rigward tagħhom, il-miżuri restrittivi inkwistjoni.
191. Isegwi li r-rikorrenti japplikaw il-premessa li sabiex jirrispetta d-drittijiet tad-difiża tagħhom, il-Kunsill jmissu kkomunikalhom dawn il-provi b’mod spontanju u anki mingħajr ma huma jkunu talbuhomlu. Din il-premessa hija madankollu żbaljata.
192.
Hekk kif il-Qorti Ġenerali ddeċidiet fis-sentenza tagħha tal-14 ta’ Ottubru 2009, Bank Melli Iran vs Il-Kunsill, (T‑390/08, Ġabra p. II‑3967, punt 97), ladarba ġiet ikkomunikata informazzjoni preċiża biżżejjed, li permezz tagħha l-persuna kkonċernata setgħet utilment tesprimi l-opinjoni tagħha dwar l-elementi meqjusa kontriha mill-Kunsill, il-prinċipju tar-rispett tad-drittijiet tad-difiża ma jimplikax li l-Kunsill huwa obbligat jagħti, spontanjament, aċċess għad-dokumenti li jinsabu fil-fajl tiegħu. Huwa biss meta ssir talba mill-parti kkonċernata li l-Kunsill huwa obbligat jagħti aċċess għad-dokumenti amministrattivi mhux kunfidenzjali kollha li jkunu jikkonċernaw il-miżura inkwistjoni. Il-komunikazzjoni spontanja tal-elementi ta’ fajl effettivament tikkostitwixxi rekwiżit eċċessiv peress li ma jkunx ċert, fil-mument tal-adozzjoni ta’ miżura restrittiva, ta’ ffriżar ta’ fondi jew ieħor, li l-persuna suġġetta jkollha l-intenzjoni tivverifika, permezz tal-aċċess għall-fajl, il-punti ta’ fatt li fuqhom ikunu bbażati l-allegazzjonijiet meqjusa kontriha mill-Kunsill.
193. Issa, wara l-analiżi tat-tielet motiv, ġie konkluż li l-atti kkontestati kienu mmotivati b’mod suffiċjenti fid-dritt (ara l-punt 183 iktar ’il fuq). Fi kliem ieħor, għandu jiġi kkunsidrat li r-rikorrenti kellhom informazzjoni biżżejjed preċiża, kif teħtieġ il-ġurisprudenza inkwistjoni u li, għalhekk, kellhom jitolbu huma stess, jekk huma xtaquha, il-komunikazzjoni tal-provi li jikkonċernawhom li l-Kunsill kien ibbaża ruħu fuqhom. Hekk kif ġie rrilevat, huma fformulaw tali talba ħamest ijiem biss qabel il-preżentata tar-rikors.
194. Xejn mill-proċess ma jindika li r-rikorrenti ma setgħux, jekk huma xtaqu, jippreżentaw preċedentement tali talba. Min-naħa l-oħra, jeżistu elementi li għandhom tendenza li juru li r-rikorrenti kellhom għarfien tal-possibbiltà li jikkomunikaw mal-Kunsill rigward miżuri restrittivi li huma kienu suġġetti għalihom u, f’dan il-kuntest, li jitolbu l-komunikazzjoni tal-provi li jikkonċernawhom.
195. B’mod partikolari, hemm lok li jiġi rrilevat li l-Kunsill inkluda fil-proċess ittra tal‑1 ta Settembru 2011, li l-ewwel rikorrent, Johannes Tomana, kien indirizza lill-President tal-Kunsill Ewropew “f’isem kull persuna fiżika jew ġuridika u kull entità legali” inkluża fl-Anness tad-Deċiżjoni 2011/101. F’din l-ittra, Johannes Tomana kkontesta n-natura suffiċjenti u l-fondatezza tal-motivi msemmija f’dan l-anness sabiex tkun iġġustifikata l-impożizzjoni ta’ miżuri restrittivi fir-rigward ta’ dawn il-persuni kollha. Min-naħa l-oħra, Johannes Tomana ma fformula ebda talba intiża għall-komunikazzjoni tal-provi tal-affermazzjonijiet li jidhru fl-anness inkwistjoni.
196. Huwa importanti wkoll li jiġi rrilevat li, fi tweġiba tagħhom għal mistoqsija bil-miktub tal-Qorti Ġenerali, bl-eċċezzjoni ta’ Johannes Tomana, ma affermawx li huma ma kinux awtorizzaw lil dan tal-aħħar li jikteb l-ittra inkwistjoni wkoll f’isimhom. Huma sempliċement ċaħdu li Johannes Tomana kien aġixxa f’isimhom “għall-finijiet tan-notifika [...] inkwantu l-indikazzjoni tagħhom bħala persuni suġġetti għall-miżuri restrittivi” inkwistjoni.
197. Barra minn hekk ma kienx unikament waqt li ntbagħtet l-ittra msemmija iktar ’il fuq li Johannes Tomana afferma li aġixxa wkoll f’isem rikorrenti oħra. Mar-rikors tagħhom, ir-rikorrenti pproduċew ittra indirizzata lir-rappreżentanti tagħhom minn Johannes Tomana, li fiha dan afferma li jirrappreżenta r-rikorrenti l-oħra kollha u jagħti, ukoll f’isimhom, mandat lil dawn ir-rappreżentanti għall-finijiet tal-preżentata tar-rikors.
198. Għandu wkoll jiġi rrilevat li ngħatat tweġiba għall-ittra ta’ Johannes Tomana tal-1 ta’ Settembru 2011 permezz ta’ ittra tal-Kap tal-Kabinett tal-President tal-Kunsill Ewropew, tal-20 ta’ Settembru 2011, li fiha tfakkar li r-raġunijiet għall-impożizzjoni ta’ miżuri restrittivi fir-rigward ta’ persuni u entitajiet inkwistjoni kienu jinsabu fl-Anness tad-Deċiżjoni 2011/101 u għall-bqija, sar riferiment għall-Avviż tal-Kunsill tas-16 ta’ Frar 2011 għall-attenzjoni tal-persuni, l-entitajiet u l-korpi li għalihom japplikaw il-miżuri restrittivi previsti fid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2011/101 (ĠU C 49, p. 4). Dan l-avviż b’mod partikolari kien semma li l-persuni, entitajiet u organi kkonċernati mill-miżuri restrittivi inkwistjoni setgħu “jippreżentaw talba lill-Kunsill [...] sabiex id-deċiżjoni li huma jiġu inklużi fil-lista msemmija hawn fuq terġa’ tiġi kkunsidrata” u kien jindika l-indirizz li fih tali talba kellha tintbagħat. Avviż analogu kien barra minn hekk ġie ppubblikat fil-Ġurnal Uffiċjali fit-18 ta’ Frar 2012 (ĠU C 48, p. 13), wara l-adozzjoni tad-Deċiżjoni 2012/97.
199. Indipendentement mill-kwistjoni jekk dawn l-elementi kinux jiġġustifikaw li l-Kummissjoni nnotifikat l-adozzjoni tad-Deċiżjoni 2012/97 lil Johannes Tomana, kif ukoll lill-persuni fiżiċi l-oħra msemmija fiha, bħal ma jafferma li għamel, dawn jikkonfermaw li r-rikorrenti setgħu jindirizzaw ruħhom preċedentement lill-Kunsill sabiex jiksbu l-elementi li huma kienu talbu u li kisbu sussegwentement għat-talba tagħhom imsemmija fil-punt 19 iktar ’il fuq.
200. Fir-rigward ta’ din l-aħħar talba, il-Kunsill wieġeb għaliha billi kkomunika l-elementi mitluba (f’verżjoni mhux kunfidenzjali) b’ċertu dewmien, ta’ madwar seba’ xhur, iġġustifikat skont huwa min-neċessità li tinkiseb id-“deklassifikazzjoni” ta’ numru sew ta’ dokumenti kkonċernati. Fin-nuqqas ta’ kwalunkwe element fis-sens kuntrarju, jista’ jiġi preżuppost li t-tweġiba tal-Kunsill għal eventwali talba preċedenti tar-rikorrenti li kienet tirrigwarda l-istess kontent kienet tkun l-istess, jiġifieri li kienet tiġi kkomunikata lilhom verżjoni mhux kunfidenzjali tal-provi mitluba.
201. Għandu jingħad ukoll li l-fatt li l-Kunsill ma kkomunikax lir-rikorrenti l-elementi mitluba mill-ittra tagħhom imsemmija fil-punt 19 iktar ’il fuq jekk mhux fis-27 ta’ Novembru 2012 ma kellu ebda effett fuq il-possibbiltà tagħhom li jsostnu l-perspettiva tagħhom quddiem il-Qorti Ġenerali. Fil-fatt, ir-rikorrenti talbu u kisbu mill-Qorti Ġenerali l-proroga, darbtejn, tat-terminu għall-preżentata tar-replika tagħhom u huma għalhekk kellhom il-possibbiltà li jikkummentaw dawn l-elementi f’din in-nota. L-argumenti tagħhom li jikkonċernaw dawn id-dokumenti huma eżaminati iktar ’il quddiem, fil-kuntest tal-analiżi tat-tieni motiv.
202. Fir-replika tagħhom, wara li rrepetew l-ilment imqassar fil-punt 185 iktar ’il fuq, ir-rikorrenti sostnew ukoll li, wara l-komunikazzjoni mill-Kunsill tal-elementi li kien ibbaża fuqhom sabiex jadotta l-atti kkontestati, huma ssubixxew dannu gravi minħabba l-fatt li kien biss fl-2013 li huma kienu ġew imsejħa sabiex iwieġbu għal allegazzjonijiet relatati ma’ aġir allegat li kien imur lura għal madwar ħames snin qabel.
203. Madankollu affermazzjoni daqshekk qasira u ġenerali ma hijiex biżżejjed sabiex tiġġustifika l-annullament tal-atti kkontestati għal ksur tad-drittijiet tad-difiża tar-rikorrenti. Fil-fatt, dawn ma jidentifikawx la l-allegazzjonijiet preċiżi li huma kellhom diffikultajiet li jikkontestaw, u lanqas in-natura u l-kawżi ta’ diffikultajiet li huma ltaqgħu magħhom. Minbarra dan, ir-rikorrenti ma jispjegawx għalfejn huma talbu, għall-ewwel darba, il-komunikazzjoni ta’ dawn l-elementi ħamest ijiem biss qabel il-preżentata tar-rikors.
204. Anki jekk jiġi preżuppost li dan il-motiv għandu jinftiehem fis-sens li r-rikorrenti jallegaw li, qabel l-adozzjoni tal-atti kkontestati, l-istituzzjonijiet konvenuti ma kinux ippermettewlhom li effettivament juru l-perspettiva tagħhom fir-rigward tal-motivi meqjusa fir-rigward tagħhom f’dawn l-atti, hemm lok li jiġi rrilevat li, skont il-ġurisprudenza, id-dritt ta persuna jew ta’ entità, li fir-rigward tagħha miżuri restrittivi preċedentement imposti jiġġeddu permezz ta’ att ġdid, li tinstema’ qabel l-adozzjoni ta’ dan l-att, għandu jiġi rrispettat meta l-awtur tal-att ikkonċernat kien ipproduċa elementi ġodda kontra dawn il-persuni jew entitajiet u mhux meta t-tiġdid huwa fondat, essenzjalment, fuq l-istess motivi bħal dawk li ġġustifikaw l-adozzjoni tal-att inizjali li impona l-miżuri restrittivi inkwistjoni (sentenzi tal-Qorti Ġenerali tat-13 ta’ Settembru 2013, Makhlouf vs Il-Kunsill, T‑383/11, punt 43, u tal-4 ta’ Frar 2014, Syrian Lebanese Commercial Bank vs Il‑Kunsill, T‑174/12 u T‑80/13, punt 149; ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-21 ta’ Diċembru 2011, Franza vs People’s Mojahedin Organization of Iran, C‑27/09 P, Ġabra p. I‑13427, punt 62).
205. Issa, f’dan il-każ, il-motivi li jidhru fl-atti kkontestati sabiex jiġġustifikaw l-impożizzjoni tal-miżuri restrittivi inkwistjoni kontra rikorrenti ma humiex sostanzjalment differenti minn dawk li kienu jidhru fl-atti preċedenti, jiġifieri d-Deċiżjoni 2011/101, fil-verżjoni tagħha qabel l-emenda tagħha bid-Deċiżjoni 2012/97, u r-Regolament Nru 314/2004, qabel l-emenda tiegħu bir-Regolament ta’ Implementazzjoni Nru 151/2012.
206. Fil-fatt, għalkemm il-motivi tal-atti kkontestati jinkludu preċiżazzjonijiet fir-rigward tal-aġir li diversi rikorrenti huma akkużati bih, jew deskrizzjoni iktar iddettaljata ta’ dan l-aġir, il-motivi li jiġġustifikaw l-inklużjoni tar-rikorrenti fil-lista ta’ persuni u entitajiet suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni jibqgħu sostanzjalment l-istess bħal dawk li jidhru fl-atti preċedenti. Fl-ebda każ ma jirriżulta li, waqt it-tiġdid tal-miżuri restrittivi inkwistjoni, il-motivi msemmija fl-atti preċedenti kienu ġew abbandunati sabiex jiġu ssostitwiti minn motivi differenti, bħal ma kien il-każ fil-kawża li tat lok għas-sentenza Franza vs People’s Mojahedin Organization of Iran, punt 204 iktar ’il fuq.
207. Fir-rigward, b’mod partikolari, tal-persuni inklużi fil-lista ta’ persuni u ta’ entitajiet suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni minħabba funzjonijiet li huma kienu jeżerċitaw jew li kienu eżerċitaw fil-passat, jiġifieri r-rikorrenti kollha bl-eċċezzjoni ta’ dawk imsemmija fil-punt 169 iktar ’il fuq, diġà ġie rrilevat (ara l-punt 163 iktar ’il fuq) li r-riferiment għall-funzjonijiet li huma kienu eżerċitaw fil-mument tal-adozzjoni tal-atti kkontestati, jew li huma kienu eżerċitaw preċedentement, huwa, waħdu, suffiċjenti sabiex tiġi ġġustifikata l-inklużjoni tagħhom fil-lista ta’ persuni suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni. Issa, kemm l-atti preċedenti kif ukoll l-atti kkontestati, fir-rigward ta’ kull waħda minn dawn il-persuni, jagħmlu riferiment għall-istess funzjonijiet.
208. Isegwi li, anki jekk jiġi preżuppost li r-rikorrenti jressqu wkoll ilment bħal dak imsemmi fil-punt 204 iktar ’il fuq, dan ma jistax jintlaqa’.
209. L-argumenti l-oħra mressqa mir-rikorrenti fil-kuntest ta’ dan il-motiv ma humiex relatati ma’ allegat ksur tad-drittijiet tad-difiża tagħhom. Ir-rikorrenti essenzjalment isostnu li l-istituzzjonijiet konvenuti ma bbażawx ruħhom fuq provi solidi sabiex jistabbilixxu fir-rigward tagħhom il-miżuri restrittivi inkwistjoni. Huma jsostnu, f’dan il-kuntest, li, jekk huma kienu tressqu quddiem qorti kriminali għall-aġir li ġew akkużati bih fl-atti kkontestati, provi rilevanti u solidi kellhom jiġu ppreżentati sabiex tinkiseb il-kundanna tagħhom. Barra minn hekk, skont ir-rikorrenti, ir-Renju Unit kien irrikonoxxa li fir-rigward ta’ wħud fosthom ma kienet teżisti l-ebda prova tal-allegat aġir tagħhom imsemmi fl-atti kkontestati.
210. Issa, dawn l-argumenti huma irrilevanti fir-rigward tal-kwistjoni ta’ eventwali ksur tad-drittijiet tad-difiża tar-rikorrenti. Jekk ikun il-każ, dawn jistgħu jirriżultaw rilevanti fil-każ ta’ kontestazzjoni tal-fondatezza tal-atti kkontestati u tal-eżattezza materjali tal-fatti li fuqhom dawn l-atti huma fondati. Il-kwistjoni jekk ir-rikorrenti effettivament qajmux tali kontestazzjoni hija eżaminata fil-punti 261 sa 266 iktar ’il quddiem.
211. Ir-rikorrenti jsostnu wkoll li, fil-proposta tagħha ta’ regolament imsemmi fil-punt 120 iktar ’il fuq, il-Kummissjoni pprevediet ċerti garanziji intiżi sabiex jiżguraw ir-rispett tad-drittijiet tad-difiża tagħhom, li ma ġewx irrispettati f’dan il-każ. Issa, il-proposta tal-Kummissjoni evokata mir-rikorrenti ma ġiet qatt adottata, b’mod li, il-kwistjoni jekk il-garanziji li hija kienet ipprevediet ġewx osservati f’dan il-każ hija irrilevanti. Għal din l-istess raġuni, ma huwiex neċessarju li tiġi analizzata l-Opinjoni tal-KEPD dwar proposti leġiżlattivi varji li jimponu ċerti miżuri restrittivi speċifiċi fir-rigward tas-Somalja, iż-Żimbabwe, ir-Repubblika Demokratika tal-Korea u l-Ginea (ĠU 2010, C 73, p. 1), ukoll evokata mir-rikorrenti (ara l-punt 185 iktar ’il fuq). Din l-opinjoni tikkonċerna wkoll il-proposta tal-Kummissjoni evokata iktar ’il fuq, mhux segwita mill-Kunsill.
212. Fir-replika tagħhom, ir-rikorrenti jsostnu wkoll li l-istituzzjonijiet konvenuti ma kienu qatt kitbulhom sabiex jinfurmawhom li isimhom kien ġie inkluż fil-lista li tinkludi l-ismijiet ta’ persuni suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni. Skont dawn, il-pubblikazzjoni ta’ opinjoni relatata ma’ din l-informazzjoni fil-Ġurnal Uffiċjali ma tistax tiġi kkunsidrata bħala suffiċjenti.
213. Issa, dan huwa argument li kien relatat mal-kwistjoni tan-notifika tal-atti kkontestati lir-rikorrenti li huwa irrilevanti fil-kuntest tal-eżami tar-rispett tad-drittijiet tad-difiża tagħhom qabel l-adozzjoni ta’ dawn l-atti. Fil-fatt, in-notifika ta’ dawn l-atti hija neċessarjament sussegwenti għall-adozzjoni tagħhom. Il-kwistjoni jekk il-Kunsill imissux innotifika permezz tal-posta l-atti kkontestati lil kull wieħed mir-rikorrenti li kienu jikkonċernawhom u, b’mod partikolari, jekk in-notifika tagħhom bil-posta lil Johannes Tomana kinitx tfisser ukoll notifika lir-rikorrenti l-oħra kollha, bħal ma jsostni l-Kunsill (ara l-punt 199 iktar ’il fuq), hija rilevanti għall-identifikazzjoni tal-bidu tad-dekorrenza tat-terminu għall-preżentata tar-rikors. Madankollu, f’dan il-każ u fi kwalunkwe każ, ma hemmx dubju li r-rikors ġie ppreżentat fit-termini, kif ukoll ebda kontestazzjoni ma ġiet barra minn hekk imqajma fuq dan il-punt mill-istituzzjonijiet konvenuti.
214. Peress li ebda wieħed mill-ilmenti fformulati mir-rikorrenti fil-kuntest tar-raba’ motiv ma jista’ jintlaqa’, hemm lok li dan il-motiv jiġi miċħud.
Fuq it-tieni motiv, ibbażat fuq żball manifest ta’ evalwazzjoni
215. Permezz tat-tieni motiv, ir-rikorrenti jsostnu li l-Kunsill u l-Kummissjoni wettqu żball manifest ta’ evalwazzjoni sa fejn ikkunsidraw li l-kriterji li jiġġustifikaw l-inklużjoni tagħhom fil-lista ta’ persuni u entitajiet suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni kienu ssodisfatti.
Osservazzjonijiet preliminari
216. Il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet, fis-sentenza tagħha Bank Melli Iran vs Il-Kunsill, punt 192 iktar ’il fuq (punt 36), li, f’dak li jikkonċerna r-regoli ġenerali li jiddefinixxu l-modalitajiet tal-miżuri restrittivi, il-Kunsill kellu setgħa diskrezzjonali wiesgħa fejn jidħlu l-elementi li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni fid-dawl tal-adozzjoni ta’ miżuri ta’ sanzjonijiet ekonomiċi u finanzjarji abbażi tal-Artikoli 60 KE u 301 KE, konformement ma’ pożizzjoni komuni adottata taħt il-PESK. Peress li l-qorti tal-Unjoni ma tistax, b’mod partikolari, tissostitwixxi l-evalwazzjoni magħmula mill-Kunsill fir-rigward tal-provi, tal-fatti u taċ-ċirkustanzi li jiġġustifikaw l-adozzjoni ta’ tali miżuri bl-evalwazzjoni tagħha, l-istħarriġ eżerċitat mill-Qorti Ġenerali għandu jkun limitat għall-verifika tal-osservanza tar-regoli proċedurali u ta’ motivazzjoni, tal-eżattezza materjali tal-fatti, kif ukoll tal-assenza ta’ żball manifest fl-evalwazzjoni tal-fatti u ta’ użu ħażin ta’ poter. Dan l-istħarriġ limitat japplika, b’mod partikolari, għall-evalwazzjoni tal-kunsiderazzjonijiet ta’ opportunità li fuqhom ikunu bbażati tali miżuri.
217. Dawn il-kunsiderazzjonijiet japplikaw ukoll fir-rigward ta’ miżuri restrittivi adottati skont l-Artikolu 215 TFUE, li l-kontenut tiegħu jirrifletti dak tal-Artikoli 60 u 301 KE (ara l-punt 122 iktar ’il fuq).
218. Issa, jirriżulta minn din il-ġurisprudenza li s-setgħa diskrezzjonali li għandu f’dan il-qasam il-Kunsill ma tipprekludix li l-qorti tal-Unjoni tivverifika, waqt l-eżerċizzju tal-istħarriġ ta’ legalità tagħha, l-eżattezza materjali tal-fatti li fuqhom ibbaża l-Kunsill. Fil-fatt, l-effettività tal-istħarriġ ġudizzjarju ggarantit mill-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali teżiġi b’mod partikolari li l-qorti tal-Unjoni tiżgura li d-deċiżjoni, li għandha portata individwali għall-persuna jew għall-entità kkonċernata, hija bbażata fuq bażi fattwali suffiċjentement solida. Dan jimplika verifika tal-fatti allegati fl-espożizzjoni tal-motivi li huma l-bażi tal-imsemmija deċiżjoni, b’mod li l-istħarriġ ġudizzjarju ma jkunx limitat għall-verusimiljanza astratta tal-motivi invokati, iżda jirrigwarda l-punt jekk dawn il-motivi, jew, tal-inqas wieħed minnhom ikkunsidrat bħala suffiċjenti fih innifsu sabiex isostni din l-istess deċiżjoni, humiex sostnuti (ara s-sentenza Il‑Kunsill vs Fulmen u Mahmoudian, punt 186 iktar ’il fuq, punt 64, u l-ġurisprudenza ċċitata).
219. Għal dan il-għan, hija l-qorti tal-Unjoni li għandha tagħmel dan l-eżami billi titlob, skont il-każ, lill-awtorità kompetenti tal-Unjoni li tipproduċi informazzjoni jew provi, kunfidenzjali jew mhux, rilevanti għall-finijiet ta’ tali eżami. Hija fil-fatt l-awtorità kompetenti tal-Unjoni li għandha, fil-każ ta’ kontestazzjoni, tistabbilixxi l-fondatezza tal-motivi meqjusa kontra l-persuna kkonċernata, u mhux lil din tal-aħħar li tipproduċi l-prova negattiva tal-assenza ta’ fondatezza ta’ dawn il-motivi. Ma huwiex meħtieġ li din l-awtorità tipproduċi quddiem il-qorti tal-Unjoni l-informazzjoni u provi kollha inerenti għall-motivi allegati fl-att li ġie mitlub l-annullament tiegħu. Madankollu huwa importanti li l-informazzjoni jew l-elementi prodotti jsostnu l-motivi meqjusa kontra l-persuna kkonċernata (ara s-sentenza Il-Kunsill vs Fulmen u Mahmoudian, punt 186 iktar ’il fuq punti 65 sa 67 u l-ġurisprudenza ċċitata).
220. Jekk ikun impossibbli għall-awtorità kompetenti tal-Unjoni li taċċedi għat-talba tal-qorti tal-Unjoni, hija għalhekk din tal-aħħar li għandha tibbaża ruħha fuq l-uniċi elementi li jkunu ġew ikkomunikati lilha, jiġifieri l-motivazzjoni tal-att ikkontestat, l-osservazzjonijiet u l-elementi li jiskaġunaw li għandhom eventwalment jiġu prodotti mill-persuna kkonċernata kif ukoll it-tweġiba tal-awtorità kompetenti tal-Unjoni għal dawn l-osservazzjonijiet. Jekk dawn l-elementi ma jippermettux li tiġi kkonstatata l-fondatezza ta’ motiv, il-qorti tal-Unjoni tiċħdu inkwantu sostenn tad-deċiżjoni dwar inklużjoni jew ta’ żamma tal-inklużjoni inkwistjoni. Jekk, min-naħa l-oħra, l-awtorità kompetenti tal-Unjoni tipprovdi informazzjoni jew provi rilevanti, il-qorti tal-Unjoni għandha tivverifika l-eżattezza materjali tal-fatti allegati fir-rigward ta’ din l-informazzjoni jew elementi u tevalwa s-saħħa probatorja ta’ dawn tal-aħħar skont ċirkustanzi tal-każ u fid-dawl tal-eventwali osservazzjonijiet ippreżentati, b’mod partikolari, mill-persuna kkonċernata fir-rigward tagħhom (ara s-sentenza Il-Kunsill vs Fulmen u Mahmoudian, punt 186 iktar ’il fuq punti 68 u 69 u l-ġurisprudenza ċċitata).
221. Madankollu għandu jiġi enfasizzat li, bħal ma barra minn hekk tirrileva l-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 219 iktar ’il fuq, il-qorti tal-Unjoni għandha tistħarreġ l-eżattezza materjali tal-fatti invokati sabiex tiġġustifika l-adozzjoni ta’ miżuri restrittivi, unikament meta l-persuni suġġetti għal dawn il-miżuri jikkontestaw dawn il-fatti quddiemha. Fil-fatt, tali verifika taqa’ taħt l-analiżi tal-fondatezza tal-atti kkontestati li ma hijiex il-Qorti tal-Ġustizzja li għandha teżamina ex officio .
222. Barra minn hekk, fil-każ fejn il-Kunsill jiddefinixxi b’mod astratt il-kriterji li jistgħu jiġġustifikaw l-inklużjoni ta’ persuna, jew ta’ entità, fil-lista ta’ persuni jew ta’ entitajiet li huma suġġetti għal miżuri restrittivi, hija l-qorti tal-Unjoni li għandha tivverifika, abbażi tal-motivi mqajma mill-persuna jew mill-entità kkonċernata, jew, jekk ikun il-każ, imqajma ex officio, jekk il-każ tagħha jikkorrispondix mal-kriterji astratti ddefiniti mill-Kunsill. Dan l-istħarriġ huwa estiż għall-evalwazzjoni tal-fatti u taċ-ċirkustanzi invokati bħala li jiġġustifikaw l-inklużjoni tal-persuna jew tal-entità inkwistjoni fil-lista ta’ dawk li huma suġġetti għal miżuri restrittivi, bl-istess mod bħall-verifika tal-provi u ta’ informazzjoni li fuqhom hija bbażata din l-evalwazzjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Bank Melli Iran vs Il-Kunsill, punt 192 iktar ’il fuq, punt 37).
223. Huwa fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet li għandha ssir l-analiżi tal-ilmenti u tal-argumenti mressqa mir-rikorrenti fil-kuntest ta’ dan il-motiv. F’dan ir-rigward, għandhom l-ewwel nett jiġu eżaminati l-ilmenti u l-argumenti ppreżentati fir-rikors, qabel ma jsir l-eżami tal-ammissibbiltà u, jekk ikun il-każ, tal-fondatezza tal-ilmenti u argumenti mressqa fir-replika.
Fuq l-ilmenti u l-argumenti ppreżentati fir-rikors
224. Ir-rikorrenti jsostnu li l-miżuri restrittivi kkontestati, bħal dawk li ppreċedewhom, huwa intiżi, skont l-Artikoli 4 u 5 tad-Deċiżjoni 2011/101, għall-persuni u l-entitajiet “li l-attivitajiet tagħhom jimminaw id-demokrazija, ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem u l-istat tad-dritt fiż-Żimbabwe”. Isegwi, skont ir-rikorrenti, li l-Kunsill u l-Kummissjoni ma setgħux jadottaw dawn il-miżuri ħlief fir-rigward ta’ persuni u entitajiet li għalihom jeżistu provi tal-implikazzjoni attwali tagħhom f’attivitajiet li jdgħajfu serjament id-demokrazija, ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem u l-istat tad-dritt fiż-Żimababwe. Barra minn hekk, din l-implikazzjoni għandha jkollha natura kontinwa.
225. Issa, il-konklużjoni tal-Kunsill u tal-Kummissjoni, li kull wieħed mir-rikorrenti jwieġeb għal dan il-kriterju, hija żbaljata, u dan għal diversi raġunijiet. L-ewwel nett, uħud mir-rikorrenti kienu ġew suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni minħaba li kienu “membr[i] tal-Gvern ZANU PF” jew kienu jappartjenu lill-“frazzjoni ZANU-PF”. Dan il-motiv ma huwiex suffiċjenti peress li ma jikkorrispondix ma’ allegazzjoni ta’ aġir ta’ delitt. Barra minn hekk, li wieħed ikun membru ta’ partit politiku huwa dritt iggarantit mill-Kostituzzjoni taż-Zimbabwe. Minbarra dan, il-miżuri restrittivi inkwistjoni jirreferu għall-membri tal-ex Gvern taż-Zimbabwe. Huma la jirreferu għall-Gvern ta’ unità nazzjonali, fil-poter fiż-Zimbabwe fil-mument tal-adozzjoni tal-atti kkontestati, u lanqas għaż-ZANU PF. Minbarra dan, l-Unjoni ssostni espressament il-Gvern ta’ unità nazzjonali.
226. It-tieni nett, ċerti rikorrenti kienu ġew inklużi fil-lista ta’ persuni u ta’ entitajiet suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni minħabba li huma assoċjati ma’, jew għandhom rabtiet ma’, membru ZANU PF tal-Gvern jew tal-fazzjoni ZANU PF tal-Gvern. Tali motiv huwa insuffiċjenti. Min-naħa l-oħra, dawn ir-rikorrenti ma humiex akkużati li wettqu aġir illegali u lanqas, b’inqas possibbiltà, li effettivament ipparteċipaw f’attivitajiet li dwarhom jista’ jiġi serjament affermat li jdgħajfu serjament id-demokrazija, ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem u l-istat tad-dritt fiż-Żimbabwe. Min-naħa l-oħra, fis-sentenza tagħha Tay Za vs Il-Kunsill, punt 119 iktar ’il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja kienet b’mod ċar enfasizzat li s-sempliċi akkuża ta’ assoċjazzjoni ta’ persuna jew ta’ entità mal-mexxejja ta’ pajjiż terz ma hijiex biżżejjed sabiex tiġġustifika l-adozzjoni ta’ miżuri restrittivi kontra din il-persuna jew entità.
227. It-tielet nett, fir-rigward ta’ parti kbira mir-rikorrenti, il-motivi invokati sabiex tiġi ġġustifikata l-inklużjoni tagħhom fil-lista ta’ persuni jew entitajiet suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni jirreferu għal aġir li allegatament kien seħħ fil-passat, jew anki, f’numru kbir ta’ każijiet, diversi snin qabel l-adozzjoni tal-miżuri kkontestati u anki qabel il-formazzjoni tal-Gvern ta’ unità nazzjonali. Tali motivi huma insuffiċjenti fir-rigward tal-għan tal-miżuri restrittivi inkwistjoni, li huwa li jinkoraġġixxi lill-persuni kkonċernati li “jirrifjutaw il-politiki li jwasslu għat-trażżin tad-drittijiet tal-bniedem, tal-libertà ta’ l-espressjoni u ta’ l-iggvernar tajjeb”. Li jkunu intiżi, unikament abbażi tal-aġir fil-passat tagħhom, persuni mhux implikati fi kwalunkwe politika governattiva u mingħajr influwenza fuq din tal-aħħar ma jistax jinkoraġġihom sabiex jiċħdu dawn il-politiki. F’dan ir-rigward, ir-rikorrenti jikkunsidraw, filwaqt li jirreferu wkoll għall-premessi tal-Pożizzjoni Komuni 2002/145, u għal dikjarazzjoni tar-Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta’ Sigurtà, li s-sempliċi aġir tal-persuni kkonċernati fil-passat ma huwiex biżżejjed sabiex jiġġustifika l-inklużjoni tagħhom fil-lista ta’ persuni u entitajiet suġġetti għal miżuri restrittivi bħal dawk inkwistjoni f’dan il-każ.
228. Għandu jiġi kkonstatat li dan l-argument tar-rikorrenti huwa bbażat fuq premessa żbaljata, sa fejn ir-rikorrenti jidhru li qed jikkunsidraw li l-miżuri restrittivi inkwistjoni setgħu jirreferu biss għal persuni jew għal entitajiet li l-attivitajiet tagħhom idgħajfu serjament id-demokrazija, ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem u l-istat tad-dritt fiż-Żimbabwe. Issa, tali allegazzjoni ma hijiex preċiża.
229. Fil-fatt, hekk kif diġà ntqal fil-kuntest tal-analiżi tal-ewwel u tat-tielet motivi, jirriżulta mill-formulazzjoni tal-Artikoli 4 u 5 tad-Deċiżjoni 2011/101 (ara l-punti 7 u 8 iktar ’il fuq) din hija biss waħda mit-tliet kategoriji ta’ persuni li fir-rigward tagħhom il-miżuri restrittivi relatati ma’ din id-deċiżjoni jistgħu jiġu adottati. Iż-żewġ kategoriji l-oħra huma kkostitwiti, rispettivament, mill-“membri tal-Gvern taż-Żimbabwe” u minn “kwalunkwe persuna fiżika jew ġuridika, entitajiet jew korpi assoċjati magħhom kollha”. Fi kliem ieħor, il-kwalità ta’ persuna jew ta’ entità, sa fejn hija membru tal-Gvern taż-Żimbabwe jew assoċjata ta’ tali membru, hija, waħedha, suffiċjenti sabiex tiġi ġġustifikata l-adozzjoni fir-rigward tagħha tal-miżuri restrittivi previsti mid-Deċiżjoni 2011/101.
230. Minbarra dan, jirriżulta essenzjalment, mill-kunsiderazzjonijiet ikkunsidrati fil-punti 129 sa 133 iktar ’il fuq, li l-persuni u l-entitajiet li l-attivitajiet tagħhom idgħajfu serjament id-demokrazija, ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem u l-istat tad-dritt fiż-Zimbabwe jikkostitwixxu biss kategorija partikolari ta’ assoċjati tal-mexxejja ta’ dan il-pajjiż. Huwa għalhekk li l-inklużjoni tagħhom fl-Anness III tar-Regolament Nru 314/2004 hija ġġustifikata, minkejja li t-test ta’ dan ir-regolament ma jsemmix speċifikament din il-kategorija ta’ persuni u ta’ entitajiet.
231. Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, l-argumenti tar-rikorrenti mqassra fil-punti 224 u 225 iktar ’il fuq ma jistgħux jiġu aċċettati. Jirriżulta ċar mis-sentenza Tay Za vs Il-Kunsill, punt 119 iktar ’il fuq (punt 63), li, abbażi tal-Artikoli 60 KE u 301 KE jew tal-Artikolu 215 TFUE, miżuri restrittivi jistgħu jiġu stabbiliti fir-rigward tal-membri tal-Gvern taż-Żimbabwe, li mingħajr ebda dubju jagħmlu parti mill-mexxejja ta’ dan il-pajjiż, kif ukoll fir-rigward tal-assoċjati tagħhom. Eventwali riferiment għall-aġir konkret ta’ din l-aħħar kategorija ta’ persuna huwa intiż biss, b’mod definittiv, li jipprova l-kwalità tagħhom bħala assoċjati tal-membri tal-Gvern ta’ dan il-pajjiż. Isegwi li tali riferimenti ma humiex indispensabbli la għall-membri tal-Gvern, u lanqas għall-assoċjati tagħhom jekk, fil-każ ta’ dawn tal-aħħar, il-kwalità tagħhom bħala assoċjati tal-membri tal-Gvern tirriżulta minn ċirkustanzi oħra, bħall-funzjonijiet li huma jeżerċitaw jew li kienu jeżerċitaw fil-passat.
232. Barra minn h ekk, ir-riferiment għaċ-ċirkustanza li l-membri tal-Gvern ikkonċernati jappartjenu liż-ZANU-PF ma jfissirx, bħal ma r-rikorrenti jidhru li qed jallegaw, li l-persuni kkonċernati (u l-entitajiet li huma assoċjati magħhom) huma suġġetti għal sanzjonijiet għar-raġuni biss tal-appartenenza tagħhom ma’ partit politiku. Hemm lok li jitfakkar li ż-ZANU-PF ma huwiex kwalunkwe partit politiku, iżda l-partit li kien l-uniku fil-poter matul il-vjolenzi, intimidazzjonijiet u ksur tad-drittijiet fundamentali tal-poplu Żimbabwen invokati mill-awturi tal-atti kkontestati u minn atti oħra li ppreċedewhom sabiex jiġġustifikaw l-adozzjoni tagħhom. Hemm ukoll lok li jitfakkar li l-Gvern ta’ unità nazzjonali, fil-poter fiż-Żimbabwe fil-mument tal-adozzjoni tal-atti kkontestati, kien kompost, minn naħa, minn persuni li jappartjenu għall-partit ZANU-PF, li kienu barra minn hekk u fil-parti l-kbira tal-każijiet diġà membri tal-Gvern taż-Żimbabwe qabel il-formazzjoni ta’ dan il-gvern, jiġifieri matul il-perijodu ta’ vjolenzi, intimidazzjonijiet u ksur tad-drittijiet fundamentali li kienu jiġġustifikaw l-adozzjoni tal-miżuri restrittivi inkwistjoni, u, min-naħa l-oħra, ta’ persuni proposti mill-partiti tal-oppożizzjoni (ara, ukoll, il-punti 104, 109 u 110 iktar ’il fuq).
233. F’dawn iċ-ċirkustanzi, huwa evidenti li r-riferiment, fil-motivi tal-atti kkontestati, għall-fatt li membru tal-Gvern li hemm riferiment għalih f’dawn l-atti kien jappartjeni liż-ZANU-PF, jew fil-“fazzjoni ZANU-PF” tal-Gvern, kien intiż sabiex jispjega għalfejn dan il-membru tal-gvern kien suġġett għal miżuri restrittivi, filwaqt li miżuri analogi ma kinux ġew adottati fir-rigward ta’ membri oħra tal-istess gvern proposti mill-partiti tal-ex oppożizzjoni.
234. Minbarra dan, jirriżulta minn dak li diġà ġie rrilevat fil-punt 110 iktar ’il fuq li, anki wara l-formazzjoni tal-Gvern ta’ unità nazzjonali, setgħu jiġu adottati miżuri restrittivi fir-rigward ta’ membri ta’ dan il-Gvern li kienu diġà jagħmlu parti mill-mexxejja taż-Żimababwe qabel il-formazzjoni tiegħu, kif ukoll fir-rigward tal-assoċjati tagħhom. Għalhekk, f’dak li jikkonċerna dawn il-persuni, din ma tistax tkun kwistjoni ta’ żball manifest ta’ evalwazzjoni ħlief fl-ipoteżi fejn l-awturi tal-atti kkontestati b’mod żbaljat kienu kkunsidraw li waħda jew oħra mill-persuni jew entitajiet suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni kienet membru tal-Gvern taż-Żimbabwe propost miż-ZANU-PF jew assoċjata ma’ tali membru, filwaqt li dan ma kienx il-każ. Issa, fir-rikors, ir-rikorrenti ma jifformulawx tali allegazzjoni.
235. Għandu wkoll jiġi rrilevat li r-rikorrenti jagħmlu qari żbaljat tas-sentenza Tay Za vs Il-Kunsill, punt 119 iktar ’il fuq, meta jaffermaw li l-Qorti tal-Ġustizzja kkonfermat fiha li l-unika assoċjazzjoni ta’ persuna jew ta’ entità mal-mexxejja ta’ pajjiż terz ma hijiex suffiċjenti sabiex tiġġustifika l-adozzjoni fir-rigward tagħha ta’ miżuri restrittivi. Fil-fatt, fil-punt 63 ta’ din is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja espressament affermat li “sabiex jiġu adottati miżuri restrittivi kontra pajjiżi terzi fuq il-bażi tal-Artikoli 60 KE u 301 KE, il-miżuri kontra l-persuni fiżiċi għandhom jikkonċernaw biss lill-mexxejja ta’ dawn il-pajjiżi u l-persuni li huma assoċjati ma’ dawn il-mexxejja”. Huwa biss fir-rigward tal-membri tal-familji tal-persuni assoċjati mal-mexxejja ta’ pajjiż terz li l-Qorti tal-Ġustizzja eskludiet l-applikazzjoni ta’ tali miżuri, meta dawn huma stabbiliti għar-raġuni biss ta’ rabta familjari tal-persuni suġġetti mal-assoċjati tal-mexxejja tal-pajjiż inkwistjoni, indipendentement mill-aġir personali tal-persuni msemmija (ara l-punt 128 iktar ’il fuq).
236. Lanqas ma jista’ jintlaqa’ l-argument tar-rikorrenti li, għal parti kbira ħafna minnhom, il-motivi tal-atti kkontestati jirreferu għall-aġir tagħhom fil-passat, barra minn hekk passat tassew il-bogħod f’diversi każijiet. Ovvjament, sa fejn l-awturi tal-atti kkontestati kienu ddeċidew li jrreferu ruħhom għall-aġir konkret ta’ waħda jew tal-oħra tal-persuni jew entitajiet suġġetti għall-atti kkontestati, din tista’ tkun biss kwistjoni ta’ aġir fil-passat. Tali riferiment ma jistax jiġi kkunsidrat bħala irrilevanti għar-raġuni biss li l-aġir inkwistjoni jaqa’ taħt passat bejn wieħed u ieħor estiż. Fin-nuqqas ta’ argumenti u ta’ provi fis-sens kuntrarju, jista’ jiġi kkunsidrat li l-persuni li, fil-passat, kienu ġew personalment implikati fl-atti ta’ vjolenza u ta’ ksur tad-drittijiet fundamentali li l-awturi tal-atti kkontestati jakkużaw dawk li kienu jmexxu waħedhom iż-Żimbabwe qabel il-formazzjoni tal-Gvern ta’ unità nazzjonali, kif ukoll partit politiku li kienu jappartjenu għalih, f’dan il-każ iż-ZANU-PF jibqgħu, fis-sens tal-ġurisprudenza msemmija fil-punt 235 iktar ’il fuq, “assoċjati” tal-mexxejja ta’ dan il-pajjiż, b’mod li l-adozzjoni, fir-rigward tagħhom, ta’ miżuri restrittivi hija, skont din l-istess ġurisprudenza, permissibbli.
237. Fir-rigward tal-argument tar-rikorrenti li, essenzjalment, il-miżuri restrittivi inkwistjoni jiffokaw, abbażi biss tal-aġir tagħhom fil-passat, fuq persuni mhux implikati fil-politika tal-Gvern taż-Żimbabwe u mingħajr influwenza fuq dan tal-aħħar, ma jistax jinftiehem fis-sens li r-rikorrenti jsostnu li l-atti kkontestati huma intiżi, tal-inqas parzjalment, għal persuni jew entitajiet li la huma mexxejja taż-Żimbabwe u lanqas assoċjati ta’ dawn il-mexxejja.
238. Issa, fil-kuntest tal-analiżi tat-tielet motiv, il-Qorti Ġenerali eżaminat il-kwistjoni jekk il-motivi msemmija fl-atti kkontestati kinux biżżejjed sabiex jiġġustifikaw l-impożizzjoni ta’ dawn il-miżuri fir-rigward tar-rikorrenti kollha u kkonkludiet li dan kien il-każ (ara l-punti 155 sa 182 iktar ’il fuq). Barra minn hekk, għandu jiġi kkonstatat li r-rikorrenti ma ppreċiżawx min fosthom kien ikkonċernat minn dan l-argument. Minbarra dan, għandu jiġi rrilevat li jaqgħu taħt il-kategorija ta’ “assoċjat” tal-membri tal-gvernijiet ta’ pajjiż terz mhux biss il-persuna implikata fil-formulazzjoni tal-politika ta’ dan il-gvern u li teżerċita influwenza fuqha, iżda wkoll il-persuna implikata fl-eżekuzzjoni ta’ din il-politika, b’mod partikolari meta l-politika inkwistjoni tikkonsisti fit-twettiq ta’ vjolenzi, ta’ intimidazzjonijiet u ta’ ksur tad-drittijiet fundamentali tal-poplu. Minħabba dawn il-motivi kollha, dan l-argument għandu jiġi miċħud.
239. Ir-rikorrenti jirrilevaw ukoll li l-isem ta’ ċerti persuni kien tħassar mil-lista ta’ persuni suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni. Ir-rikorrenti jsemmu, bħala eżempju, lil F.Z. Charumbira, T. Gambe u C.T. Kuruneri li kienu ġew suġġetti għall-miżuri restrittivi stabbiliti fir-rigward taż-Żimbabwe sal-2011, iżda li fir-rigward tagħhom dawn il-miżuri ma ġewx sussegwentement imġedda. Skont ir-rikorrenti, il-persuni li fir-rigward tagħhom il-miżuri restrittivi inkwistjoni kienu tħassru kienu inizjalment tqiegħdu f’din il-lista minħabba l-aġir tagħhom fil-passat. Issa, il-pożizzjoni tal-Kunsill u tal-Kummissjoni f’dak li jikkonċerna l-persuni miżmuma fil-lista inkwistjoni hija arbitrarja u tikser il-prinċipji ta’ ċertezza legali u ta’ ugwaljanza fit-trattament. Minbarra dan, l-awtoritajiet tar-Renju Unit kienu kkonfermaw li persuni, li ma humiex iktar assoċjati maż-ZANU-PF, kienu tħassru mil-lista inkwistjoni. Huwa għalhekk diffiċli li jinftiehem għaliex ċerti persuni li dwarhom huwa allegat li huma kienu ġew implikati f’aġir tat-tmaqdir fil-passat kellhom jinżammu fil-lista inkwistjoni, filwaqt li oħrajn kienu tħassru minnha.
240. Il-motivi ta’ inklużjoni, fil-lista ta’ persuni suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni, tal-ismijiet tat-tliet persuni msemmija mir-rikorrenti fil-kuntest ta’ dan l-argument jirriżultaw mill-Anness II tar-Regolament Nru 314/2004, fil-verżjoni tiegħu emendata bir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 77/2009, tad-29 ta’ Jannar 2009, li jemenda r-Regolament Nru 314/2004 (ĠU L 23, p. 5), kif ukoll tal-Anness tal-Pożizzjoni Komuni 2004/161, kif emendat bil-Pożizzjoni Komuni 2009/68/PESK, tas-26 ta’ Jannar 2009, li ġġedded miżuri restrittivi kontra ż-Żimbabwe (ĠU L 23, p. 43). Fil-każ ta’ F.Z. Charumbira, dawn il-motivi jsemmu li l-persuna kkonċernata hija “[e]ks-Deputat Ministru għall-Gvern Lokali, Xogħlijiet Pubbliċi u Djar għall-Poplu [u e]ks-membru tal-Gvern b’rabtiet għadhom għaddejja mal-Gvern.”. Fil-każ ta’ T. Gambe, huwa rrilevat li dan huwa “[p]resident, il-Kummissjoni għas-Sorveljanza tal-Elezzjonijiet” u li “[j]aqsam ir-responsabbiltà għall-elezzjonijiet tal-2005 li kienu saru b’qerq”. Fl-aħħar nett, għal C.T. Kuruneri, iż-żewġ testi msemmija iktar ’il fuq jirrilevaw li huwa “[e]ks-Ministru għall-Finanzi u l-Iżvilupp Ekonomiku [u e]ks-membru tal-Gvern b’rabtiet għadhom għaddejja mal-Gvern”.
241. Mistoqsi, fil-kuntest ta’ miżura ta’ organizzazzjoni tal-proċedura, fuq ir-raġunijiet għalfejn kien iddeċieda li ma jġeddidx il-miżuri restrittivi stabbiliti fir-rigward ta’ dawn it-tliet persuni, il-Kunsill indika, essenzjalment, li huwa “xtaq inaqqas ftit mill-pressjoni fuq iż-Żimbabwe, fid-dawl tat-titjib fis-sitwazzjoni fil-pajjiż” [traduzzjoni mhux uffiċjali].
242. Il-Qorti Ġenerali tfakkar li jirriżulta mill-Artikolu 6(1) tar-Regolament Nru 314/2004 kif ukoll mill-Artikolu 4(1) u mill-Artikolu 5(1) tad-Deċiżjoni 2011/101, li l-miżuri restrittivi inkwistjoni huma intiżi għall-membri tal-Gvern taż-Żimbabwe kif ukoll għall-assoċjati tagħhom, fejn din l-aħħar kategorija tinkludi wkoll il-“persuni fiżiċi [...] li l-attivitajiet tagħhom jimminaw id-demokrazija, ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem u l-istat tad-dritt fiż-Żimbabwe”.
243. Madankollu, ma jirriżultax minn dawn id-dispożizzjonijiet li l-Kunsill u l-Kummissjoni huma obbligati li jinkludu fil-lista ta’ persuni suġġetti għal dawn il-miżuri kull membru tal-Gvern taż-Żimbabwe u kull assoċjat ta’ tali membru. Fid-dawl ukoll tal-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 216 iktar ’il fuq, għandu, bil-kontra, jiġi kkunsidrat li dawn id-dispożizzjonijiet għandhom jiġu interpretati fis-sens li persuna li ma hija la membru tal-Gvern taż-Żimbabwe, u lanqas assoċjata ma’ tali membru, ma tistax tiġi suġġetta għal dawn il-miżuri, iżda li, fir-rigward tal-membri tal-Gvern taż-Żimbabwe u tal-assoċjati tagħhom, il-Kunsill għandu setgħa diskrezzjonali wiesgħa li tippermettilu, jekk ikun il-każ, li ma jissuġġettax tali persuni għal dawn il-miżuri, jekk iqis li, fir-rigward tal-għanijiet tagħhom, ma jkunx xieraq li jsir dan.
244. F’dan il-każ, il-motivi ta’ nuqqas ta’ tiġdid tal-miżuri restrittivi inkwistjoni għal persuni oħra huma irrilevanti għall-każ tar-rikorrenti.
245. Fil-fatt, sabiex jiġi konkluż li l-atti kkontestati huma vvizzjati minn żball manifest ta’ evalwazzjoni fir-rigward tar-rikorrenti, għandu jintwera, kemm li dawn għandhom bażi fattwali żbaljata, kemm li l-fatti meqjusa fir-rigward tar-rikorrenti huma eżatti, iżda li l-Kunsill wettaq żball manifest ta’ evalwazzjoni meta kkunsidra li kellhom jinżammu fis-seħħ fir-rigward tagħhom il-miżuri restrittivi inkwistjoni. Issa, fir-rigward tal-ewwel ipoteżi, ir-rikorrenti ma jikkontestawx, fir-rikors, l-eżattezza materjali tal-fatti rrilevati fir-rigward tagħhom fl-atti kkontestati (ara wkoll il-punti 261 sa 263 iktar ’il quddiem). Fir-rigward tat-tieni ipoteżi, ir-rikorrenti bl-ebda mod ma jispjegaw għal liema raġunijiet il-Kunsill imissu kkunsidra li l-miżuri restrittivi li kienu suġġetti għalihom ma kellhomx jiġġeddu fir-rigward tagħhom.
246. L-invokazzjoni, vaga u ġenerali, tal-prinċipji ta’ ugwaljanza fit-trattament u taċ-ċertezza legali ma jistgħux jimlew dawn il-lakuni fl-argumenti tar-rikorrenti.
247. Skont ġurisprudenza stabbilita, il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament jipprojbixxi li sitwazzjonijiet paragunabbli jiġu ttrattati b’mod differenti jew li sitwazzjonijiet differenti jiġu ttrattati b’mod ugwali, sakemm tali trattamenti ma jkunux oġġettivament iġġustifikati (ara s-sentenza Bank Melli Iran vs Il-Kunsill, punt 192 iktar ’il fuq, punt 56, u l-ġurisprudenza ċċitata). Issa, f’dan il-każ, ir-rikorrenti ma jispjegawx kif is-sitwazzjoni tagħhom hija paragunabbli ma’ dik ta’ persuni li fir-rigward tagħhom il-miżuri restrittivi ma ġewx imġedda.
248. Għandu jiġi osservat, f’dan ir-rigward, li, għalkemm in-nuqqas ta’ tiġdid fir-rigward ta’ dawn il-persuni l-oħra huwa ġġustifikat minn raġunijiet validi, ir-rikorrenti kellhom jindikaw liema kienu dawn il-motivi u għaliex japplikaw ukoll fil-każ tagħhom. F’tali ipoteżi, paragun mas-sitwazzjoni ta’ persuni oħra u, konsegwentment, ir-riferiment għall-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament kienu superfluwi. Fil-fatt, għalkemm jeżistu raġunijiet ġusti li għalihom il-miżuri restrittivi inkwstjoni ma kellhomx jiġġeddu fir-rigward tar-rikorrenti, dan huwa diġà suffiċjenti sabiex jiġġustifika l-annullament tal-atti kkontestati, indipendentement mit-trattament irriżervat mill-Kunsill lil persuni oħra li preċedentement kienu suġġetti għall-istess miżuri restrittivi.
249. Min-naħa l-oħra, jekk, bħala ipoteżi, in-nuqqas ta’ tiġdid tal-miżuri restrittivi inkwistjoni fir-rigward ta’ persuni oħra ma kien iġġustifikat minn ebda raġuni valida, din hija illegalità mwettqa mill-Kunsill, li ma tistax tkun ta’ vantaġġ għar-rikorrenti. Minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li l-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament għandu jiġi kkonċiljat mal-prinċipju ta’ legalità, li jipprovdi li ħadd ma jista’ jinvoka, favur tiegħu stess, illegalità mwettqa favur ħaddieħor (ara s-sentenza Bank Melli Iran vs Il-Kunsill, punt 192 iktar ’il fuq, punt 59, u l-ġurisprudenza ċċitata).
250. Bl-istess mod, fir-rigward tar-riferiment tar-rikorrenti għall-prinċipju taċ-ċertezza legali, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li dawn bl-ebda mod ma jispjegaw kif dan il-prinċipju kien ġie miksur mill-fatt tat-tiġdid tal-miżuri restrittivi inkwistjoni fir-rigward tagħhom. B’mod partikolari, huma lanqas ma jallegaw li, fir-rigward tad-dispożizzjonijiet applikabbli fil-mument tal-adozzjoni tal-atti kkontestati, huma kellhom id-dritt li jistennew, sa fejn kienu jikkonċernawhom, in-nuqqas ta’ tiġdid tal-miżuri restrittivi inkwstjoni.
251. Bħala konklużjoni, xejn fl-argumenti esposti fir-rikors insostenn tat-tieni motiv ma juri li l-atti kkontestati huma vvizzjati b’xi illegalità jew li jirriżultaw minn żball manifest ta’ evalwazzjoni.
Fuq l-ilmenti u l-argumenti ppreżentati fir-replika
252. Sabiex tiġi kkontestata l-fondatezza tal-motivi invokati mill-awturi tal-atti kkontestati sabiex jiġġustifikaw l-impożizzjoni tal-miżuri restrittivi inkwistjoni, ir-rikorrenti ressqu, fir-replika tagħhom, argument differenti. Iktar ’il quddiem għandha tiġi eżaminata l-ammissibbiltà u, jekk ikun il-każ, il-fondatezza ta’ dawn l-argumenti. F’dan ir-rigward, ser issir distinzjoni bejn l-argumenti relatati mar-rikorrenti li huma persuni fiżiċi u dawk relatati mar-rikorrenti li huma persuni ġuridiċi.
– Fuq ir-rikorrenti li huma persuni fiżiċi
253. F’parti mir-replika, intitolata “Il-proċedura segwita mill-konvenuti” huwa affermat li l-Kunsill u l-Kummissjoni “bi żball jippreżumu li r-rikorrenti ma jikkontestawx il-fondatezza tal-motivi invokati” sabiex tiġi ġġustifikata l-inklużjoni ta’ isimhom fil-lista ta’ persuni suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni. Ir-rikorrenti pproduċew, fl-anness għar-replika tagħhom “dikjarazzjonijiet ta’ xhieda” stabbiliti minn 40 fosthom. Huma jsostnu li dawn id-dikjarazzjonijiet “ikkostitwixxew l-ewwel opportunità li kienet ingħatatilhom sabiex jesprimu l-perspettiva tagħhom fuq ir-raġunijiet tal-indikazzjoni tagħhom fil-miżuri kkontestati, kif ukoll fuq id-dokumenti li jidhru fl-Anness B 19” għar-risposta tal-Kunsill. F’dawn id-dikjarazzjonijiet, ir-rikorrenti kkonċernati jikkontestaw l-allegazzjonijiet ikkunsidrati fir-rigward ta’ kull wieħed fosthom fil-motivi tal-atti kkontestati. Uħud minn dawn id-dikjarazzjonijiet jinkludu annessi.
254. Ir-rikorrenti jżidu li parti kbira minn fosthom li pprovdew tali dikjarazzjoni tafferma li qatt ma kienu raw qabel l-elementi li servew bħala bażi għall-inklużjoni ta’ isimhom fil-lista tal-persuni suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni, u lanqas id-dokumenti li jidhru fl-Anness B19 tar-risposta tal-Kunsill. Dawn l-istess rikorrenti jaffermaw li ma jafux is-“sorsi jew id-dati” tad-dokumenti inklużi f’dan l-anness, li parti kbira minnhom tidher li ġejja mill-avversarji politiċi tagħhom. Fi kwalunkwe każ, ir-rikorrenti jiddikjaraw li l-allegazzjonijiet li jikkonċernawhom “joħolqulhom dannu gravi u huma kompletament infondati”. Huma “jirrifjutawhom bl-iktar mod sod possibbli, minħabba n-natura vaga tagħhom”.
255. Skont ir-rikorrenti, f’ċertu numru ta’ każijiet, dawk fosthom li pprovdew dikjarazzjonijiet jispjegaw ukoll li huma kienu kkollaboraw fil-qrib mal-partit MDC fil-kuntest tal-Gvern ta’ unità nazzjonali u li, konsegwentement, ma setgħux jifhmu għaliex huma kienu ġew suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni, filwaqt li l-omologi tagħhom tal-MDC li jokkupaw pożizzjonijiet analogi fil-Gvern ma kinux ġew suġġetti għalihom.
256. Sussegwentement, fil-parti tar-replika tagħhom stabbilita għall-“iżbalji manifesti ta’ evalwazzjoni”, ir-rikorrenti jsostnu li l-Kunsill u l-Kummissjoni ma pproduċewx prova li l-inklużjoni ta’ isimhom fil-lista ta’ persuni u ta’ entitajiet suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni kienet iġġustifikata. Mill-bqija, din il-parti tar-replika essenzjalment tirrepeti l-istess argumenti bħal dawk imressqa insostenn tat-tieni motiv tar-rikors u li diġà ġew eżaminati iktar ’il fuq (ara l-punti 228 sa 251 iktar ’il fuq).
257. Huwa għalhekk evidenti li, fir-replika tagħhom, ir-rikorrenti jikkontestaw l-eżattezza materjali tal-fatti invokati fl-atti kkontestati sabiex tiġi ġġustifikata l-impożizzjoni fir-rigward tagħhom tal-miżuri restrittivi inkwistjoni. Issa, huwa wkoll daqstant evidenti li l-argumenti mressqa fir-rikors insostenn tat-tieni motiv, kif imqassra fil-punti 224 sa 227 iktar ’il fuq, ma jinkludu ebda kontestazzjoni ta’ din in-natura.
258. Huwa essenzjalment għal dawn il-motivi li l-Kunsill jikkontesta l-ammissibbiltà ta’ din il-parti tal-argumenti tar-rikorrenti. Min-naħa tagħha, il-Kummissjoni, filwaqt li ssostni l-fatt li huwa biss fir-replika tagħhom li r-rikorrenti kkontestaw għall-ewwel darba l-eżattezza materjali tal-fatti allegati fir-rigward tagħhom fil-motivi tal-atti kkontestati, tonqos milli tqajjem eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà kontra din il-parti tal-argumenti tar-rikorrenti.
259. Mistiedna, fil-kuntest ta’ miżura ta’ organizzazzjoni tal-proċedura, sabiex iwieġbu għall-argumenti mqassra fil-punt 258 iktar ’il fuq, ir-rikorrenti fakkru li huma kienu qajmu, fir-rikors tagħhom, motiv ibbażat fuq żball manifest ta’ evalwazzjoni u li huma kienu indikaw b’mod ċar, fl-istess rikors, li l-affermazzjonijiet li jidhru fl-atti kkontestati kienu vagi u mhux sostnuti, b’mod li huma ma setgħux iwieġbu għalihom fir-rigward tal-mertu. Huma żiedu li ebda kritika ma setgħet issir fil-konfront tagħhom, peress li, bl-eċċezzjoni tal-ewwel rikorrent, Johannes Tomana, il-miżuri restrittivi inkwistjoni ma kinux ġew innotifikati lilhom. Minbarra dan huma fakkru li kienu talbu lill-Kunsill il-“materjal” li fuqu kienu bbażati l-allegazzjonijiet fir-rigward tagħhom fl-atti kkontestati u li huma kienu wieġbu fir-rigward tal-mertu tal-imsemmija allegazzjonijiet, wara li saru jafu bl-ispjegazzjonijiet ipprovduti mill-Kunsill fir-risposta tiegħu u bid-dokumenti ta’ sostenn prodotti minnu.
260. Il-Qorti Ġenerali tfakkar li, skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 48(2) tar-Regoli tal-Proċedura, ebda motiv ġdid ma jista’ jiġi ppreżentat matul il-kawża sakemm dan il-motiv ma jkunx ibbażat fuq punti ta’ fatt u ta’ liġi li joħorġu matul il-proċedura. Madankollu, motiv li jikkostitwixxi amplifikazzjoni ta’ motiv mogħti preċedentement, direttament jew impliċitament, fir-rikors promotur u li jkollu rabta stretta miegħu għandu jiġi ddikjarat ammissibbli. Barra minn hekk, l-argumenti li s-sustanza tagħhom għandha rabta stretta ma’ motiv mogħti fir-rikors promotur ma jistgħux jiġu kkunsidrati bħala motivi ġodda u l-preżentata tagħhom hija ammessa fl-istadju tar-replika jew tas-seduta (ara s-sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-12 ta’ Settembru 2012, L-Italja vs Il-Kummissjoni, T‑394/06, punt 48, u l-ġurisprudenza ċċitata).
261. F’dan il-każ, il-Qorti Ġenerali tikkonstata li r-rikorrenti ma affermawx, fir-rikors, li l-fatti invokati fir-raġunijiet tal-atti kkontestati sa fejn kienu jikkonċernaw kull wieħed minnhom ma kinux preċiżi. Fi kliem ieħor, ir-rikorrenti ma kkontestawx, fir-rikors, l-eżattezza materjali ta’ dawn il-fatti, li, hekk kif ġie rrilevat fil-punt 221 iktar ’il fuq, tikkostitwixxi kundizzjoni prerekwiżita tal-istħarriġ tal-eżattezza materjali tagħhom mill-qorti tal-Unjoni. It-tieni motiv, hekk kif ippreżentat fir-rikors, kien jakkuża lill-awturi tal-atti kkontestati bi żball manifest, sa fejn ikkunsidraw li r-raġunijiet stabbiliti għal kull wieħed mir-rikorrenti f’dawn l-atti kienu jiġġustifikaw l-adozzjoni tal-miżuri restrittivi inkwistjoni kontra r-rikorrent ikkonċernat. Il-motiv ibbażat fuq tali żball, kemm jekk huwa kklassifikat bħala żball ta’ liġi jew bħala żball manifest ta’ evalwazzjoni, għandu jkun differenti minn motiv li jikkontesta l-eżattezza materjali tar-raġunijiet inkwistjoni. Dan ma jikkostitwixxix amplifikazzjoni ta’ tali motiv u lanqas ma jippreżenta rabta stretta miegħu.
262. Barra minn hekk, ma huwiex possibbli li l-argumenti mressqa mir-rikorrenti fir-replika tagħhom, li hija inkwistjoni iktar ’il fuq, jiġu marbuta ma’ ċerti allegazzjonijiet tagħhom imressqa fir-rikors, rigward l-ewwel u r-raba’ motivi (ara l-punti 81, 82, 90, 108 u 185 iktar ’il fuq). Hemm lok li jitfakkar li dawn iż-żewġ motivi ma humiex intiżi sabiex jikkontestaw il-fondatezza tal-atti kkontestati u, iktar partikolarment, l-eżattezza materjali tar-raġunijiet tagħhom iżda, rispettivament, l-eżistenza ta’ bażi legali xierqa li tiġġustifika l-adozzjoni tagħhom u r-rispett tad-drittijiet tad-difiża. Minbarra dan, u indipendentement ukoll minn din il-kunsiderazzjoni, għandu jiġi kkonstatat li, għalkemm, fil-partijiet fir-rikors stabbiliti għall-argumenti mqassra fil-punti 81 u 185 iktar ’il fuq, ir-rikorrenti jagħmlu riferiment għall-assenza ta’ pro vi tal-“akkużi” li jinsabu fir-raġunijiet tal-atti kkontestati, dawn ma jaffermawx li dawn l-“akkużi” huma materjalment ineżatti u inqas u inqas jagħmlu konfutazzjoni ddettaljata u ċirkostanzjali tagħhom. Tali konfutazzjoni ddettaljata tirriżulta għaldaqstant iktar neċessarja peress li jeżisti numru kbir ta’ rikorrenti u varjetà ta’ raġunijiet imsemmija fl-atti kkontestati.
263. Isegwi li l-argumenti mressqa għall-ewwel darba fir-replika sabiex jikkontestaw l-eżattezza materjali tar-raġunijiet tal-atti kkontestati jikkostitwixxu motiv ġdid. Issa, ma jistax jiġi kkunsidrat li dan il-motiv huwa bbażat fuq punti ta’ liġi u ta’ fatt li ġew żvelati matul il-proċedura, peress li, sa mill-preżentata tar-rikors, ir-rikorrenti kienu jafu r-raġunijiet stabbiliti fl-atti kkontestati fir-rigward ta’ kull wieħed minnhom u kellhom kull possibbiltà sabiex jikkontestaw l-eżattezza materjali ta’ dawn ir-raġunijiet.
264. Kuntrarjament għal dak li jsostnu r-rikorrenti, il-produzzjoni fil-mori tal-kawża mill-Kunsill, minn naħa, tal-Anness B.19 fir-risposta tiegħu u, min-naħa l-oħra, fit-tweġiba tiegħu għat-talba tar-rikorrenti msemmija fil-punt 19 iktar ’il fuq, ma tistax twassal għal konklużjoni differenti. Għandu jiġi kkonstatat li, permezz tal-argumenti li huma jressqu għall-ewwel darba fir-replika tagħhom, ir-rikorrenti ma jikkontestawx l-affidabbiltà jew ir-rilevanza ta’ prova waħda jew oħra li jsostnu l-motivi tal-atti kkontestati, iżda l-eżattezza materjali ta’ dawn il-motivi stess. Madankollu, peress li r-rikorrenti kienu diġà saru jafu b’dawn l-atti qabel il-preżentata tar-rikors, kien ċertament possibbli għalihom li jikkontestaw, diġà fir-rikors, l-eżattezza materjali ta’ dawn il-motivi, minkejja li huma ma kinux jafu bi provi li jsostnuhom. Hekk kif jirriżulta mill-ġurisprudenza msemmija fil-punt 219 iktar ’il fuq, fl-ipoteżi ta’ tali kontestazzjoni, hija l-qorti tal-Unjoni li għandha titlob lill-awtorità kompetenti li tipproduċi l-provi inkwistjoni u li għandha teżamina jekk il-provi hekk prodotti kinux isostnu dawn il-motivi. Issa, ir-rikorrenti ma ressqux tali kontestazzjoni fir-rikors tagħhom.
265. Il-kunsiderazzjoni li r-rikorrenti setgħu jikkontestaw fir-rikors l-eżattezza materjali tal-motivi tal-atti kkontestati li kienu jikkonċernawhom għaldaqstant tirriżulta iktar preċiża jekk jittieħed kunsiderazzjoni tal-fatt li dawn il-motivi jikkonċernaw kemm il-pożizzjonijiet, fil-Gvern jew fl-amministrazzjoni pubblika taż-Żimbabwe, miżmuma mir-rikorrenti, kemm l-aġir allegat tagħhom. Issa, anki jekk jiġi preżuppost li kull wieħed mir-rikorrenti kien injora l-provi li kienu jsostnu l-motivi stabbiliti fir-rigward tiegħu fl-atti kkontestati, kull wieħed minnhom kien ċertament fil-pożizzjoni li jistabbilixxi, abbażi tas-sempliċi qari tal-motivi li jikkonċernawh, jekk dawn kinux eżatti jew le u, skont il-każ, li jikkontesta l-eżattezza materjali diġà fir-rikors.
266. Isegwi li l-argumenti mressqa fir-replika mir-rikorrenti li huma persuni fiżiċi, sabiex tiġi kkontestata l-eżattezza materjali tal-motivi li jiġġustifikaw l-adozzjoni ta’ miżuri restrittivi inkwistjoni fir-rigward tagħhom, huma inammissibbli u għandhom jiġu miċħuda bħala tali, mingħajr ma jiġu eżaminati fir-rigward tal-mertu.
– Fuq ir-rikorrenti li huma persuni ġuridiċi
267. Peress li l-affermazzjonijiet tar-rikorrenti mressqa fir-replika u mqassra fil-punt 253 iktar ’il fuq ma jagħmlux distinzjoni bejn il-persuni fiżiċi u l-persuni ġuridiċi, huwa evidenti li l-eżattezza materjali tal-motivi li jiġġustifikaw l-inklużjoni, fil-lista tal-entitajiet suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni, tal-isem tal-persuni ġuridiċi li jidhru fost ir-rikorrenti hija wkoll ikkontestata fir-replika. Issa, għar-raġunijiet diġà indikati (ara l-punti 260 sa 266 iktar ’il fuq), dan l-argument għandu jiġi miċħud bħala inammissibbli, peress li huwa tardiv.
268. Ir-rikorrenti jressqu wkoll fir-replika tagħhom ċertu numru ta’ argumenti oħra relatati mal-legalità tal-impożizzjoni tal-miżuri restrittivi inkwistjoni fuq persuni ġuridiċi.
269. Huma jfakkru li l-Artikolu 6(1) tar-Regolament Nru 314/2004 u l-Artikolu 5 tad-Deċiżjoni 2011/101 jipprevedu l-iffriżar ta’ fondi u ta’ riżorsi ekonomiċi li jappartjenu lill-persuni ġuridiċi li huma assoċjati mal-membri tal-Gvern taż-Żimbabwe jew “li l-attivitajiet tagħha ddgħajjef [tagħhom idgħajfu] serjament id-demokrazija, ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem u l-istat tad-dritt fiż-Żimbabwe”. Isegwi, skont ir-rikorrenti, li l-awturi tal-atti kkontestati ma kellhomx id-dritt li jissuġġettaw għal tali ffriżar ta’ fondi entitajiet allegatament assoċjati ma’ assoċjati tal-Gvern, mal-Gvern inġenerali, jew ma’ fazzjoni tal-Gvern, jew ma’ Ministeru.
270. Abbażi ta’ dan, l-ewwel nett, ir-rikorrenti jikkontestaw l-iffriżar ta’ fondi tal-mija u tlettax-il rikorrenti, Divine Homes. Din hija allegatament assoċjata ma’ assoċjat allegat tal-Gvern, f’dan il-każ is-sitt rikorrent, David Chapfika. Skont ir-rikorrenti, anki jekk jiġi aċċettat li David Chapfika huwa assoċjat tal-Gvern, ħaġa li huma jikkontestaw, din il-kwalità biss hija insuffiċjenti sabiex tiġġustifika l-iffriżar ta’ fondi tal-mija u tlettax-il rikorrenti.
271. It-tieni nett, ebda membru tal-Gvern ma jissemma, fl-atti kkontestati, bħala assoċjat mal-mija u ħmistax sal-mija u wieħed u għoxrin rikorrenti, Jongwe Printing, M & S Syndicate (Private) Ltd, Osleg, Swift Investments (Private) Ltd, Zidco Holdings (Private) Ltd, Zimbabwe Defence Industries jew Zimbabwe Mining Development. Il-kundizzjoni preliminari essenzjali għall-inklużjoni ta’ dawn l-entitajiet fost dawk suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni għalhekk ma hijiex issodisfatta.
272. It-tielet nett, jirriżulta mill-ġurisprudenza tal-Qorti Ġenerali li l-motivi mressqa fl-atti kkontestati sabiex jiġġustifikaw l-iffriżar ta’ fondi u tar-riżorsi ekonomiċi tal-entitajiet inkwistjoni huma insuffiċjenti. L-awturi tal-atti kkontestati jmisshom wettqu analiżi għal kull każ sabiex jevalwaw, minn naħa, sa fejn kull entità kienet miżuma jew ikkontrollata u, min-naħa l-oħra, in-natura tal-kontroll allegat u r-rilevanza tiegħu fir-rigward tal-miżuri restrittivi inkwistjoni. Ebda analiżi ta’ din in-natura ma kienet saret fir-rigward ta’ dawn l-entitajiet.
273. Ir-raba’ nett, fl-aħħar nett, kien ġie propost lill-Kunsill li jirtira l-isem ta’ Zimbabwe Mining Development mil-lista tal-entitajiet suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni u l-Kunsill u l-Kummissjoni ma kinux spjegaw għalfejn din il-proposta ma kinitx finalment ġiet segwita.
274. Mistoqsija, fil-kuntest ta’ miżura ta’ organizzazzjoni tal-proċedura, fuq il-motiv tar-rikors li miegħu dawn l-argumenti huma marbuta kif ukoll, skont il-każ, dwar il-kwistjoni jekk jeżistux punti ta’ liġi u ta’ fatt żvelati matul il-proċedura li jiġġustifikaw il-preżentata ta’ dawn l-argumenti għall-ewwel darba fir-replika, ir-rikorrenti wieġbu li dawn l-argumenti kienu marbuta mal-ewwel tliet motivi tar-rikors u li, minbarra dan, dawn kienu jwieġbu għal ċerti argumenti mressqa mill-Kunsill fir-risposta tiegħu.
275. Il-Qorti Ġenerali tikkonstata li l-argumenti mqassra fil-punti 272 u 273 iktar ’il fuq essenzjalment iqajmu kwistjoni relatata man-natura suffiċjenti tal-motivazzjoni tal-atti kkontestati, li l-Qorti Ġenerali għandha, jekk ikun il-każ, tistħarreġ ex officio (ara s-sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-2 ta’ April 1998, Il-Kummissjoni vs Sytraval u Brink’s France, C‑367/95 P, Ġabra p. I‑1719, punt 67, u l-ġurisprudenza ċċitata). Isegwi li dawn l-argumenti għandhom jiġu eżaminati fir-rigward tal-mertu.
276. Sabiex isostnu l-argument tagħhom imqassar fil-punt 272 iktar ’il fuq, ir-rikorrenti jinvokaw is-sentenzi tal-Qorti Ġenerali tad-9 ta’ Lulju 2009, Melli Bank vs Il-Kunsill, (T‑246/08 u T‑332/08, Ġabra p. II‑2629), tas-7 ta’ Diċembru 2011, HTTS vs Il-Kunsill (T‑562/10, Ġabra p. II‑8087), u tas-26 ta’ Ottubru 2012, CF Sharp Shipping Agencies vs Il-Kunsill (T‑53/12). Issa, ebda waħda minn dawn is-sentenzi ma tista’ ssostni l-argumenti tar-rikorrenti.
277. Huwa ċertament minnu li, fis-sentenza Melli Bank vs Il-Kunsill, punt 276 iktar ’il fuq (punt 146), il-Qorti Ġenerali rrilevat li d-dispożizzjoni inkwistjoni f’din il-kawża kienet teħtieġ evalwazzjoni għal kull każ, f’dak li kien jikkonċerna l-entità kkonċernata, tal-kwalità bħala entità “miżmuma jew ikkontrollata” u li, minbarra l-indikazzjoni tal-bażi legali tal-miżura adottata, l-obbligu ta’ motivazzjoni li l-awtur ta’ din il-miżura kien marbut miegħu kien jirrigwarda preċiżament din iċ-ċirkustanza. Madankollu, indipendentement ukoll miċ-ċirkustanza li din is-sentenza tikkonċerna l-interpretazzjoni u l-applikazzjoni ta’ dispożizzjoni differenti minn dawk inkwistjoni hawnhekk, għandu fi kwalunkwe każ jiġi kkonstatat li, f’dan il-każ, l-awturi tal-atti kkontestati kienu effettivament wettqu analiżi għal kull każ u mmotivaw l-atti kkontestati abbażi tar-riżultati tagħha.
278. Hekk kif ġie rrilevat fil-kuntest tal-analiżi tat-tielet motiv, l-atti kkontestati jesponu b’mod suffiċjenti fid-dritt il-motivi li ġġustifikaw l-inklużjoni, fil-lista ta’ persuni u entitajiet suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni, tal-ismijiet tar-rikorrenti kollha, inklużi dawk tal-mija u wieħed u għoxrin rikorrenti, Zimbabwe Mining Development. Fil-fatt, l-atti kkontestati jesponu, għal kull rikorrent, kemm persuna fiżika kif ukoll persuna ġuridika, il-motivi speċifiċi u partikolari li jiġġustifikaw l-impożizzjoni, fir-rigward tiegħu, tal-miżuri restrittivi inkwistjoni. Minbarra dan, l-awturi tal-atti kkontestati ma kinux speċifikament iġġustifikaw għalfejn huma ma ddeċidewx li jsegwu proposta intiża għall-irtirar, minn din il-lista, tal-isem tal-mija u wieħed u għoxrin rikorrenti.
279. Barra minn hekk, hemm lok li jiġi rrilevat li l-Qorti Ġenerali kienet invokat il-kunsiderazzjoni msemmija iktar ’il fuq tas-sentenza Melli Bank vs Il-Kunsill, punt 276 iktar ’il fuq (punt 146), sabiex tiċħad argument tal-Kunsill li ma kienx hemm lok li jissemmew, fid-deċiżjonijiet inkwistjoni f’din il-kawża, l-ismijiet tal-entitajiet miżuma jew ikkontrollati li l-miżuri ta’ ffriżar ta’ fondi kienu japplikaw għalihom. Din il-kunsiderazzjoni hija għalhekk irrilevanti għal din il-kawża fejn l-ismijiet tal-entitajiet kollha li għalihom japplikaw il-miżuri restrittivi inkwistjoni jissemmew b’mod ċar fl-atti kkontestati.
280. Fiż-żewġ sentenzi l-oħra invokati mir-rikorrenti, il-Qorti Ġenerali annullat l-atti kkontestati minħabba ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni. Issa, f’dan il-każ, diġà ġie deċiż, fil-kuntest tal-analiżi tat-tielet motiv, li l-atti kkontestati kienu mmotivati b’mod suffiċjenti fid-dritt fir-rigward tar-rikorrenti kollha. Għaldaqstant, iż-żewġ sentenzi l-oħra invokati mir-rikorrenti huma wkoll irrilevanti f’dan il-każ.
281. Fir-rigward tal-argumenti mqassra fil-punti 269 u 270 iktar ’il fuq, dawn jippreżentaw rabta mal-argument imressaq fil-kuntest tat-tieni motiv u mqassar fil-punt 237 iktar ’il fuq, b’mod li dawn jikkostitwixxu amplifikazzjoni tat-tieni motiv u għandhom jiġu kkunsidrati bħala ammissibbli.
282. F’dak li jikkonċerna l-mertu, l-argumenti inkwistjoni ma jistgħux jiġu aċċettati. L-argument tar-rikorrenti huwa, essenzjalment, li huma biss l-entitajiet li jappartjenu għal, jew ikkontrollati minn, il-membri tal-Gvern taż-Żimbabwe li jistgħu jiġu kkunsidrati bħala li kienu l-assoċjati tagħhom, fis-sens tal-Artikolu 6(1) tar-Regolament Nru 314/2004 u tal-Artikolu 5 tad-Deċiżjoni 2011/101. Dan l-argument ma jistax jiġi aċċettat. Interpretazzjoni taż-żewġ dispożizzjonijiet inkwistjoni, li skont din l-entitajiet li jappartjenu għal, jew huma kkontrollati minn, persuni fiżiċi (jew, skont il-każ, ġuridiċi) assoċjati mal-membri tal-Gvern taż-Żimbabwe jistgħu wkoll ikunu suġġetti għall-miżuri restrittivi previsti minn dawn id-dispożizzjonijiet hija għal kollox konċiljabbli mal-formulazzjoni tagħhom. Dan japplika wkoll għall-interpretazzjoni li l-entitajiet li jappartjenu għal, jew huma kkontrollati minn, il-Gvern taż-Żimbabwe stess għandhom jiġu kkunsidrati bħala li kienu assoċjati, fis-sens ta’ dawn iż-żewġ dispożizzjonijiet, mal-membri ta’ dan il-gvern.
283. Minbarra dan, din l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet imsemmija iktar ’il fuq hija l-unika konformi mal-għan tal-miżuri restrittivi inkwistjoni (ara l-punt 97 iktar ’il fuq). L-interpretazzjoni ssuġġerita mir-rikorrenti tirriskja li ċċaħħad dawn il-miżuri minn parti kbira, jekk mhux mit-totalità, tal-effettività tagħhom. Ikun fil-fatt paradossali li persuna fiżika assoċjata mal-membri tal-Gvern taż-Żimbabwe tiġi suġġetta għal iffriżar tal-fondi tagħha u tar-riżorsi ekonomiċi tagħha, mingħajr ma dan l-iffriżar ikun jista’ jiġi estiż għall-entitajiet li din il-persuna fiżika tikkontrolla, direttament jew indirettament. F’tali każ, ikun sempliċi ħafna għall-persuna fiżika kkonċernata li tevita l-iffriżar ta’ fondi stabbilit mill-miżuri restrittivi inkwistjoni, permezz tal-użu għal dan il-għan tal-persuni ġuridiċi jew ta’ entitajiet oħra li hija tikkontrolla. Dan ikun ukoll il-każ jekk jiġi aċċettat li d-dispożizzjonijiet imsemmija iktar ’il fuq ma jawtorizzawx l-implementazzjoni ta’ ffriżar ta’ fondi u ta’ riżorsi ekonomiċi fir-rigward tal-entitajiet direttament ikkontrollati mill-Gvern jew mill-Istat taż-Żimbabwe.
284. Fir-rigward ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha, hemm lok li t-tieni motiv jiġi miċħud.
Fuq il-ħames motiv, ibbażat fuq il-ksur tad-drittijiet fundamentali tar-rikorrenti kif ukoll tal-prinċipju ta’ proporzjonalità
285. Il-parti kbira tal-argumenti tar-rikorrenti insostenn ta’ dan il-motiv jikkonsistu f’riferimenti għall-ġurisprudenza u għal diversi testi, jiġifieri l-Karta tad-Drittijiet Fundamentali, il-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti, id-Dokument tal-Kunsill 15114/05, tat-2 ta’ Diċembru 2005, intitolat “Linji gwida dwar l-implementazzjoni u l-evalwazzjoni ta’ miżuri ristrettivi (sanzjonijiet) fil-qafas tal-politika barranija u s-sigurtà komuni tal-UE”, l-opinjoni tal-KEPD fil-punt 120 iktar ’il fuq u rapport tal-Independent Reviewer of Terrorism Legislation (kontrollur indipendenti tal-leġiżlazzjoni antiterrorista tar-Renju Unit).
286. Essenzjalment, ir-rikorrenti jinvokaw, b’mod biżżejjed konċiż, ksur tad-drittijiet fundamentali tagħhom kif ukoll tal-prinċipju ta’ proporzjonalità. Huma jfakkru l-argumenti tagħhom, diġà eżaminati fil-kuntest tal-analiżi tal-ewwel motiv, b’mod partikolari fil-punt 106 iktar ’il fuq, li skont dawn il-miżuri restrittivi inkwistjoni ma jsegwu ebda għan leġittimu tal-PESK. Madankollu, fil-fehma tagħhom, anki jekk jiġi preżuppost li jsegwu tali għan, dawn huma sproporzjonati fir-rigward ta’ dan l-għan. Insostenn ta’ dan l-ilment, ir-rikorrenti jinvokaw b’mod konċiż li jiġbor l-essenza ċerti argumenti diġà eżaminati u miċħuda iktar ’il fuq. B’mod partikolari, huma jsostnu li, fir-rigward ta’ wħud fosthom, lanqas ma huwa akkużat lilhom fl-atti kkontestati li kienu responsabbli, fil-mument tal-adozzjoni tal-miżuri inkwistjoni, mill-politika tal-Gvern taż-Żimbabwe jew li eżerċitaw influwenza fuqu. Huma jinvokaw ukoll, essenzjalment, nuqqas ta’ motivazzjoni tal-atti kkontestati, sa fejn l-awturi tagħhom ma kinux spjegaw kif il-miżuri restrittivi inkwistjoni setgħu jikkontribwixxu għat-twettiq ta’ kwalunkwe għan leġittimu tal-PESK. Huma jfakkru wkoll li l-GPA jitlob it-tneħħija tal-miżuri restrittivi. Ma huwiex neċessarju li dawn l-argumenti jiġu analizzati iktar, peress li dawn jiġbru ħafna minn dawk, ħafna iktar sostanzjati, imqajma fil-kuntest tal-ewwel tliet motivi. Għall-motivi diġà esposti fil-kuntest tal-analiżi ta’ dawn il-motivi, għandhom jiġu miċħuda wkoll dawn l-argumenti li, barra minn hekk, ma jippreżentaw ebda rabta mal-prinċipju ta’ proporzjonalità.
287. Ir-rikorrenti jinvokaw ukoll, insostenn tal-ilment tagħhom li l-miżuri restrittivi inkwistjoni huma “sproporzjonati”, l-allegata “portata wiesgħa” ta’ dawn il-miżuri, l-“impatt negattiv gravi f’termini ekonomiċi u ta’ reputazzjoni” kif ukoll in-“natura tal-akkużi” kontra tagħhom li jidhru fil-motivi tal-atti kkontestati.
288. Peress li, fl-argumenti tagħhom, ir-rikorrenti jirreferu wkoll, anki jekk biss permezz ta’ riferiment, għal testi oħrajn, għar-rispett tal-ħajja privata u tal-familja, għal-libertà ta’ intrapriża u għad-dritt għall-proprjetà, hemm lok li jitfakkar li, skont l-Artikolu 7 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali, “[k]ull persuna għandha d-dritt għar-rispett tal-ħajja privata u tal-familja tagħha, ta’ darha u tal-kommunikazzjonijiet tagħha”. Minbarra dan, skont l-Artikolu 16 tal-istess Karta, “[i]l-libertà ta’ l-intrapriża skond il-liġi ta’ l-Unjoni u l-liġijiet u l-prattiċi nazzjonali hija rikonoxxuta”. Fl-aħħar nett, l-Artikolu 17(1) ta’ din il-Karta jipprovdi:
“Kull persuna għandha d-dritt li tgawdi mill-proprjetà tal-beni tagħha li tkun akkwistat legalment, li tużahom, li tiddisponi minnhom u li tħallihom bħala wirt. L-ebda persuna ma tista’ tiġi mċaħħda mill-proprjetà tagħha, ħlief fl-interess pubbliku u fil-każijiet u skond il-kondizzjonijiet previsti mil-liġi, bi ħlas ta’ kumpens xieraq fi żmien utli għal dak li tkun tilfet. L-użu tal-proprjetà jista’ jiġi rregolat bil-liġi safejn ikun meħtieġ għall-interess pubbliku.”
289. F’dan il-każ, ma hemmx dubju li l-miżuri restrittivi li jinsabu fl-atti kkontestati iwasslu għal limitazzjonijiet fl-eżerċizzju mir-rikorrenti tad-drittijiet fundamentali tagħhom hekk kif hemm riferiment għalihom iktar ’il fuq (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Kadi u Al Barakaat International Foundation vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni, punt 119 iktar ’il fuq, punt 358, u s-sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-28 ta’ Mejju 2013, Trabelsi et vs Il-Kunsill, T‑187/11, punt 76).
290. Madankollu, skont ġurisprudenza stabbilita, dawn id-drittijiet fundamentali, fid-dritt tal-Unjoni, ma jgawdux minn protezzjoni assoluta, iżda għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni fir-rigward tal-funzjoni tagħhom fis-soċjetà (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-28 ta’ Novembru 2013, Il-Kunsill vs Manufacturing Support & Procurement Kala Naft, C‑348/12 P, punt 121, u s-sentenza Makhlouf vs Il-Kunsill, punt 204 iktar ’il fuq, punt 99, u l-ġurisprudenza ċċitata). Konsegwentement, jistgħu jsiru restrizzjonijiet għall-użu ta’ dawn id-drittijiet, bil-kundizzjoni li dawn ir-restrizzjonijiet effettivament jissodisfaw għanijiet ta’ interess ġenerali segwiti mill-Unjoni u ma jikkostitwixxux, fir-rigward tal-għan segwit, intervent sproporzjonat u intollerabbli li jippreġudika s-sustanza stess tad-drittijiet hekk iggarantiti (ara s-sentenza Makhlouf vs Il-Kunsill, punt 203 iktar ’il fuq, punt 97, u l-ġurisprudenza ċċitata).
291. B’mod partikolari, l-Artikolu 52(1) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali jistabbilixxi f’dan ir-rigward, minn naħa, li “[k]ull limitazzjoni fl-eżerċizzju tad-drittijiet u tal-libertajiet rikonoxxuti minn din il-[k]arta [tad-drittijiet fundamentali] għandha tkun prevista mil-liġi u għandha tirrispetta l-essenza ta’ dawk id-drittijiet u l-libertajiet” u, min-naħa l-oħra, li, [b]la ħsara għall-prinċipju ta’ proporzjonalità, jistgħu jsiru limitazzjonijiet f’dawk il-każijiet biss fejn ikun meħtieġ u fejn ġenwinament jintlaħqu l-objettivi ta’ interess ġenerali rikonoxxuti mill-Unjoni jew il-ħtieġa li jiġu protetti d-drittijiet u l-libertajiet ta’ oħrajn”.
292. Issa, il-limitazzjoni għall-eżerċizzju tad-drittijiet fundamentali msemmija iktar ’il fuq u li għandhom dritt għalihom ir-rikorrenti għandha tiġi meqjusa bħala li kienet “prevista mil-liġi” peress li, hekk kif jirriżulta mill-iżviluppi iktar ’il fuq dwar l-ewwel u t-tieni motiv, il-kriterji stabbiliti fl-Artikolu 6(1) tar-Regolament Nru 314/2004 kif ukoll fl-Artikolu 4(1) u fl-Artikolu 5(1) tad-Deċiżjoni 2011/101 ġew osservati.
293. Barra minn hekk, jirriżulta mill-analiżi tal-ewwel motiv li l-miżuri inkwistjoni jikkontribwixxu effettivament għat-twettiq tal-għanijiet ta’ interess ġenerali rrikonoxxuti mill-Unjoni jew il-ħtieġa li jiġu protetti d-drittijiet u l-libertajiet ta’ oħrajn (ara l-punt 93 iktar ’il fuq).
294. F’dawn iċ-ċirkustanzi, dan il-motiv jista’ jinftiehem biss fis-sens li r-rikorrenti jinvokaw ksur tal-prinċipju ta’ proporzjonalità li l-Artikolu 52(1) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali jeħtieġ ir-rispett tiegħu.
295. F’dan ir-rigward, hemm lok li jitfakkar li l-prinċipju ta’ proporzjonalità, inkwantu prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni, jeħtieġ li l-atti tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni ma jaqbżux il-limiti ta’ dak li huwa xieraq u neċessarju għat-twettiq tal-għanijiet segwiti mil-leġiżlazzjoni inkwistjoni. Għalhekk, meta teżisti għażla bejn diversi miżuri xierqa, għandha tintgħażel dik li hija l-inqas oneruża, u li l-iżvantaġġi kkawżati ma għandhomx ikunu sproporzjonati meta pparagunati mal-għanijiet imfittxija (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-12 ta’ Lulju 2001, Jippes et, C‑189/01, Ġabra p. I‑5689, punt 81_u tal-Qorti Ġenerali tas-6 ta’ Mejju 2010, Comune di Napoli vs Il-Kummissjoni, T‑388/07, II-00079, punt 143).
296. Madankollu, hemm lok ukoll li jitfakkar li fir-rigward tal-istħarriġ ġudizzjarju tal-osservanza tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li kien jeħtieġ li tiġi rrikonoxxuta setgħa diskrezzjonali wiesgħa lil-leġiżlatur tal-Unjoni f’oqsma li jimplikaw min-naħa ta’ dan tal-aħħar għażliet ta’ natura politika, ekonomika u soċjali, u li fihom huwa mitlub iwettaq evalwazzjonijiet kumplessi. Hija ddeduċiet minn dan li hija biss in-natura manifestament mhux xierqa ta’ miżura adottata f’dawn l-oqsma, meta pparagunata mal-għan li l-istituzzjoni kompetenti tixtieq tilħaq, li tista’ taffettwa l-legalità ta’ miżura bħal din (ara s-sentenza Il-Kunsill vs Manufacturing Support & Procurement Kala Naft, punt 290 iktar ’il fuq, punt 120, u l-ġurisprudenza ċċitata).
297. F’dan il-każ, għandu jitfakkar li, hekk kif ġie rrilevat fil-punt 97 iktar ’il fuq, il-miżuri restrittivi inkwistjoni huma intiżi sabiex jiksbu mill-persuni u mill-entitajiet ikkonċernati minnhom iċ-ċaħda tal-politiki li għandhom bħala effett li jwasslu għat-trażżin tad-drittijiet tal-bniedem, tal-libertà tal-espressjoni u li jostakolaw l-iggvernar tajjeb. Ċertament, dawn huma miżuri intiżi li jaġixxu indirettament, fejn l-idea li hija l-bażi tagħhom hija li dawk li huma suġġetti għalihom jiċħdu dawn il-politiki msemmija iktar ’il fuq sabiex ir-restrizzjonijiet li huma suġġetti għalihom jitħassru fir-rigward tagħhom. Madankollu, fil-każ ta’ Stat terz sovran, bħaż-Żimbabwe, jirriżulta b’mod ċar li huwa biss b’mod indirett li l-Unjoni tkun tista’ tinfluwenza l-politiki tiegħu.
298. Għandu wkoll jitfakkar li l-atti kkontestati kienu r-riżultat sussegwenti tat-tħassib serju tal-awtoritajiet tal-Unjoni fir-rigward tas-sitwazzjoni fiż-Żimbabwe u li rreferew għal dan għall-ewwel darba għaxar snin qabel (ara l-punt 1 iktar ’il fuq). Issa, dan it-tħassib, li n-natura ġġustifikata tiegħu ma hijiex ikkontestata mir-rikorrenti fil-kuntest ta’ din il-proċedura, kien għadu jippersisti fil-mument tal-adozzjoni tal-atti kkontestati. Għalhekk l-awtoritajiet kompetenti tal-Unjoni ma jistgħux jiġu akkużati bi ksur tal-prinċipju ta’ proporzjonalità mill-fatt li żammew fis-seħħ il-miżuri restrittivi diġà stabbiliti u li estendew il-portata tagħhom, bl-intenzjoni li jtemmu sitwazzjoni ta’ tħassib kbir ta’ tul ta’ żmien daqstant twil (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Il-Kunsill vs Manufacturing Support & Procurement Kala Naft punt 290 iktar ’il fuq, punt 126).
299. Minbarra dan, għandu jiġi kkonstatat li r-rikorrenti ma semmew ebda miżura konkreta inqas restrittiva, li l-effett tagħha jixbah dak tal-miżuri inkwistjoni u li tista’ tilħaq l-istess għanijiet.
300. Hemm lok li jiġi osservat ukoll li l-miżuri restrittivi inkwistjoni jippreżentaw, min-natura tagħhom, natura temporanja u reversibbli u għalhekk, ma jippreġudikawx l-“essenza” tad-drittijiet fundamentali invokati mir-rikorrenti. Dan huwa iktar u iktar applikabbli peress li r-rikorrenti kollha huma persuni fiżiċi jew ġuridiċi stabbiliti fiż-Żimbabwe u mhux ġewwa l-Unjoni, li jagħmel mod li l-inkonvenjenzi li jirriżultaw minn dawn il-miżuri, minkejja li inkontestabbilment importanti, ma humiex daqstant vinkolanti daqs fil-każ ta’ persuni fiżiċi jew ġuridiċi stabbiliti ġewwa l-Unjoni.
301. Fl-aħħar nett, hemm lok li jiġi rrilevat li kemm ir-Regolament Nru 314/2004 kif ukoll id-Deċiżjoni 2011/101 jipprevedu eċċezzjonijiet għall-miżuri restrittivi li huma jistabbilixxu. Għalhekk, skont l-Artikolu 7(1) tar-Regolament Nru 314/2004, jista’ jiġi awtorizzat mill-awtoritajiet kompetenti r-rilaxx ta’ fondi jew ta’ riżorsi ekonomiċi “neċessarji għall-spejjeż bażiċi, li jinkludu pagamenti għall-ikel, kera jew ipoteka, mediċina jew trattament mediku, taxxi, premji [primjums] ta’ assigurazzjoni u ħlasijiet għall-utilità pubblika”, jew “maħsuba esklużivament għall-pagament ta’ ħlas professjonali raġonevoli u r-rimborż ta’ flus li ntefqu li huma assoċjati mal-provvista ta’ servizzi legali”. Minbarra dan, l-Artikolu 4(3) sa (5) tad-Deċiżjoni 2011/101 jipprevedi derogi għall-projbizzjoni ta’ dħul jew ta’ passaġġ fi tranżitu fit-territorju tal-Istati Membri, b’mod partikolari “meta l-ivvjaġġar ikun iġġustifikat għal raġunijiet umanitarji urġenti u imperattivi”.
302. Fid-dawl ta’ dawn l-elementi kollha u fid-dawl, b’mod partikolari, tal-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 298 iktar ’il fuq, il-Qorti Ġenerali tikkunsidra li n-natura proporzjonata tal-miżuri restrittivi inkwistjoni hija stabbilita. Għalhekk, il-ħames motiv għandu jiġi miċħud u konsegwentement, ir-rikors kollu kemm hu.
Fuq l-ispejjeż
303. Skont l-Artikolu 87(2) tar-Regoli tal-Proċedura, il-parti li titlef għandha tbati l-ispejjeż, jekk dawn ikunu ntalbu. Peress li r-rikorrenti tilfu, hemm lok li jiġu kkundannati għall-ispejjeż tal-Kunsill u tal-Kummissjoni, skont it-talbiet ta’ dawn tal-aħħar. Ir-Renju Unit għandu jbati l-ispejjeż rispettivi tiegħu, skont l-Artikolu 87(4) tar-Regoli tal-Proċedura.
Parti operattiva
Għal dawn il-motivi,
IL-QORTI ĠENERALI (It-Tmien Awla)
taqta’ u tiddeċiedi:
1) Ir-rikors huwa miċħud.
2) Johannes Tomana u l-120 rikorrent l-ieħor li isimhom jidher fl-anness għandhom ibatu l-ispejjeż rispettivi tagħhom kif ukoll dawk sostnuti mill-Kunsill tal-Unjoni Ewropea u mill-Kummissjoni Ewropea.
3) Ir-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq għandu jbatu l-ispejjeż rispettivi tiegħu.