62022CC0661
CONCLUSIE VAN ADVOCAAT-GENERAAL
M. CAMPOS SÁNCHEZ-BORDONA
van 5 oktober 2023 (
1
)
Zaak C‑661/22
ABC Projektai UAB, voorheen Bruc Bond UAB
tegen
Lietuvos bankas
[verzoek van de Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (hoogste bestuursrechter, Litouwen) om een prejudiciële beslissing]
„Prejudiciële verwijzing – Werkzaamheid van een betalingsinstelling bestaande uit het zonder een specifieke betalingsopdracht langer dan de wettelijke termijn voor de uitvoering van betalingstransacties onder zich houden van geldmiddelen van cliënten – Kwalificatie van de werkzaamheid – Richtlijn (EU) 2015/2366 – Betalingsdiensten in de interne markt – Richtlijn 2009/110/EG – Uitgifte van elektronisch geld”
1.
De rechtspraak van het Hof aangaande de richtlijnen betalingsdiensten (
2
) ontwikkelt zich stap voor stap (
3
), maar tenzij ik mij vergis, heeft het Hof tot nu toe slechts één arrest gewezen (
4
) waarin het richtlijn 2009/110/EG (
5
) betreffende elektronisch geld uitlegt.
2.
De onderhavige prejudiciële verwijzing zal het Hof de gelegenheid bieden om het begrip „elektronisch geld” te verduidelijken. Met name zal het Hof moeten vaststellen of er sprake is van een uitgifte van elektronisch geld (welke activiteit onder richtlijn 2009/110 valt) wanneer een betalingsdienstaanbieder geldmiddelen ontvangt zonder een specifieke betalingsopdracht en die geldmiddelen langer onder zich houdt dan de bij wet gestelde termijn.
I. Toepasselijke bepalingen
A.
Unierecht
1. Richtlijn 2015/2366
3.
In artikel 4 („Definities”) wordt bepaald:
„Voor de toepassing van deze richtlijn wordt verstaan onder:
[…]
3.
‚betalingsdienst’: een of meer in bijlage I vermelde bedrijfswerkzaamheden;
4.
‚betalingsinstelling’: een rechtspersoon aan wie overeenkomstig artikel 11 vergunning is verleend om overal in de Unie betalingsdiensten aan te bieden en uit te voeren;
5.
‚betalingstransactie’: een door of voor rekening van de betaler of door de begunstigde geïnitieerde handeling waarbij geldmiddelen worden gedeponeerd, overgemaakt of opgenomen, ongeacht of er onderliggende verplichtingen tussen de betaler en de begunstigde zijn;
[…]
13.
‚betalingsopdracht’: door een betaler of begunstigde aan zijn betalingsdienstaanbieder gegeven instructie om een betalingstransactie uit te voeren;
[…]”
4.
Artikel 18 („Werkzaamheden”) luidt:
„1.   Naast het verrichten van betalingsdiensten mogen betalingsinstellingen de volgende werkzaamheden uitoefenen:
a)
het verrichten van operationele en daarmee nauw samenhangende nevendiensten, zoals het zorgen voor de uitvoering van betalingstransacties, valutawisseldiensten, bewaringsactiviteiten en de opslag en verwerking van gegevens;
b)
de exploitatie van betalingssystemen, onverminderd artikel 35;
c)
andere bedrijfswerkzaamheden dan het aanbieden van betalingsdiensten, met inachtneming van de toepasselijke Uniewetgeving en nationale wetgeving.
2.   Wanneer betalingsinstellingen een of meer betalingsdiensten aanbieden, mogen zij alleen betaalrekeningen aanhouden die uitsluitend voor betalingstransacties worden gebruikt.
3.   Geldmiddelen die betalingsinstellingen met het oog op het aanbieden van betalingsdiensten van betalingsdienstgebruikers ontvangen, zijn geen deposito’s of andere terugbetaalbare gelden in de zin van artikel 9 van richtlijn 2013/36/EU [van het Europees Parlement en de Raad van26 juni 2013 betreffende toegang tot het bedrijf van kredietinstellingen en het prudentieel toezicht op kredietinstellingen en beleggingsondernemingen, tot wijziging van richtlijn 2002/87/EG en tot intrekking van de richtlijnen 2006/48/EG en 2006/49/EG (PB 2013, L 176, blz. 338)], noch elektronisch geld als gedefinieerd in artikel 2, punt 2, van [richtlijn 2009/110].
[…]
5.   Tot de bedrijfswerkzaamheid van betalingsinstellingen behoort niet het aantrekken van deposito’s of van andere terugbetaalbare gelden in de zin van artikel 9 van [richtlijn 2013/36].
[…]”
5.
In artikel 78 („Ontvangst van betalingsopdrachten”), lid 1, kan worden gelezen:
„De lidstaten zorgen ervoor dat het tijdstip van ontvangst het tijdstip is waarop de betalingsdienstaanbieder van de betaler de betalingsopdracht ontvangt.
De rekening van de betaler wordt slechts na ontvangst van de betalingsopdracht gedebiteerd. […]”
6.
In artikel 83 („Betalingstransacties op een betaalrekening”), lid 1, wordt bepaald:
„De lidstaten schrijven voor dat de betalingsdienstaanbieder van de betaler ervoor moet zorgen dat de rekening van de betalingsdienstaanbieder van de begunstigde uiterlijk aan het einde van de eerstvolgende werkdag na het tijdstip van ontvangst als bedoeld in artikel 78 voor het bedrag van de betalingstransactie zal worden gecrediteerd. Deze termijn kan voor betalingstransacties die op papier worden geïnitieerd, met nogmaals een werkdag worden verlengd.”
2. Richtlijn 2009/110
7.
In artikel 2 („Definities”) staat te lezen:
„Voor de toepassing van deze richtlijn wordt verstaan onder:
1)
‚instelling voor elektronisch geld’: een rechtspersoon die uit hoofde van titel II een vergunning heeft gekregen om elektronisch geld uit te geven;
2)
‚elektronisch geld’: elektronisch, met inbegrip van magnetisch, opgeslagen monetaire waarde vertegenwoordigd door een vordering op de uitgever, welke is uitgegeven in ruil voor ontvangen geld om betalingstransacties als gedefinieerd in artikel 4, punt 5, van richtlijn 2007/64/EG [van het Europees Parlement en de Raad van 13 november 2007 betreffende betalingsdiensten in de interne markt tot wijziging van de richtlijnen 97/7/EG, 2002/65/EG, 2005/60/EG en 2006/48/EG, en tot intrekking van richtlijn 97/5/EG (PB 2007, L 319, blz. 1)] te verrichten, en welke wordt aanvaard door een andere natuurlijke of rechtspersoon dan de uitgever van elektronisch geld;
[…]”
8.
Artikel 10 („Verbod op de uitgifte van elektronisch geld”) schrijft voor:
„Onverminderd artikel 18, verbieden de lidstaten natuurlijke en rechtspersonen die geen uitgevers van elektronisch geld zijn om elektronisch geld uit te geven.”
9.
In artikel 11 („Uitgifte en terugbetaalbaarheid”) wordt bepaald:
„1.   De lidstaten zorgen ervoor dat uitgevers van elektronisch geld elektronisch geld uitgeven tegen de nominale waarde, in ruil voor ontvangen geld.
2.   De lidstaten zien erop toe dat uitgevers van elektronisch geld de nominale monetaire waarde van het aangehouden elektronisch geld op elk ogenblik terugbetalen wanneer de houder van het elektronisch geld daarom verzoekt.
3.   De terugbetalingsvoorwaarden, met inbegrip van vergoedingen die hiermee samenhangen, worden duidelijk en opvallend vermeld in de overeenkomst tussen de uitgever van elektronisch geld en de houder van elektronisch geld, en de houder van het elektronisch geld wordt in kennis gesteld van deze voorwaarden voordat hij wordt gebonden door een overeenkomst of een aanbod.
[…]”
B.
Nationaal recht
1. Wet inzake betalingen
10.
Volgens artikel 2, leden 11 en 40, respectievelijk, van de Lietuvos Respublikos mokėjimų įstatymas (
6
) wordt onder „begunstigde” verstaan iedere natuurlijke persoon of rechtspersoon, andere entiteit of afdeling van een entiteit die in een betalingsopdracht wordt vermeld als de beoogde ontvanger van de geldmiddelen waarop de betalingstransactie betrekking heeft, en onder „betaler” een andere natuurlijke persoon of rechtspersoon, entiteit of afdeling van een entiteit die houder van een betaalrekening is en een betalingstransactie vanaf die rekening toestaat, of, bij ontbreken van een betaalrekening, een betalingsopdracht geeft.
11.
Volgens artikel 5 zijn betalingsdiensten betalingstransacties, met inbegrip van geldovermakingen, op een betaalrekening bij de betalingsdienstaanbieder van de betalingsdienstgebruiker of bij een andere betalingsdienstaanbieder, automatische afschrijvingen, met inbegrip van eenmalige automatische afschrijvingen, betalingstransacties met een betaalkaart of een soortgelijk apparaat, of overmakingen, met inbegrip van doorlopende betalingsopdrachten (punt 3), alsmede geldoverdrachten (punt 6).
12.
Volgens artikel 6, lid 3, zijn betalingsinstellingen betalingsdienstaanbieders.
13.
Artikel 38, lid 1, bepaalt dat de betalingsdienstaanbieder van de betaler het bedrag van de niet-toegestane betalingstransactie onmiddellijk nadat hij zich rekenschap heeft gegeven van de transactie of daarvan in kennis is gesteld, en uiterlijk aan het einde van de eerstvolgende werkdag, terugbetaalt aan de betaler en, in voorkomend geval, de betaalrekening die met dat bedrag is gedebiteerd herstelt in de toestand zoals die geweest zou zijn mocht de niet-toegestane betalingstransactie niet hebben plaatsgevonden, tenzij de betalingsdienstaanbieder van de betaler redelijke gronden heeft om fraude te vermoeden en deze gronden schriftelijk aan de toezichthoudende autoriteit meedeelt. De betalingsdienstaanbieder van de betaler moet er ook op toezien dat de betaler geen verliezen lijdt als gevolg van aan of door de betalingsdienstaanbieder verschuldigde rente.
14.
Artikel 42, lid 2, bepaalt dat de betalingsdienstgebruiker die de betalingsopdracht initieert en zijn betalingsdienstaanbieder kunnen overeenkomen dat de uitvoering van de betalingsopdracht aanvangt op een bepaalde dag, aan het einde van een bepaalde periode of op de dag waarop de betaler de geldmiddelen ter beschikking aan de betalingsdienstaanbieder heeft gesteld. In dat geval wordt de aldus overeengekomen dag geacht de dag van ontvangst van de betalingsopdracht te zijn. Indien de overeengekomen dag voor de betalingsdienstaanbieder geen werkdag is, wordt de betalingsopdracht geacht op de eerstvolgende werkdag te zijn ontvangen.
15.
Artikel 46, lid 1, bepaalt dat de betalingsdienstaanbieder van de betaler ervoor moet zorgen dat, na ontvangst van de betalingsopdracht, het bedrag van een in Litouwen uitgevoerde betalingstransactie in euro die bestemd is voor een andere lidstaat uiterlijk aan het einde van de eerstvolgende werkdag op de rekening van de betalingsdienstaanbieder van de begunstigde wordt gecrediteerd, behoudens het geval waarin wordt voorzien in lid 3 van dat artikel. Deze termijn kan met nogmaals een werkdag worden verlengd indien de betalingstransactie op papier is geïnitieerd.
16.
Artikel 46, lid 3, bepaalt dat, wanneer in Litouwen overmakingen in euro worden verricht, de betalingsdienstaanbieder van de betaler ervoor moet zorgen dat het bedrag van de betalingstransactie na ontvangst van de betalingsopdracht op dezelfde dag op de rekening van de betalingsdienstaanbieder van de begunstigde wordt gecrediteerd indien de betalingsopdracht is ontvangen op een werkdag vóór 12.00 uur. Indien de betalingsopdracht na 12.00 uur is ontvangen, moet de betalingsdienstaanbieder van de betaler ervoor zorgen dat het bedrag van de betalingstransactie uiterlijk op de eerstvolgende werkdag op de rekening van de betalingsdienstaanbieder van de begunstigde wordt gecrediteerd. In het in artikel 42, lid 2, van die wet bedoelde geval moet de betalingsdienstaanbieder van de betaler ervoor zorgen dat het bedrag van de betalingstransactie op de dag van uitvoering van de betalingsopdracht op de rekening van de betalingsdienstaanbieder van de begunstigde wordt gecrediteerd, en indien die dag voor de betalingsdienstaanbieder geen werkdag is, op de eerstvolgende werkdag.
2. Wet inzake betalingsinstellingen
17.
Artikel 4, lid 3, van de Lietuvos Respublikos mokėjimo įstaigų įstatymas (
7
) bepaalt dat een betalingsinstelling die een of meer betalingsdiensten aanbiedt, betaalrekeningen kan aanhouden die uitsluitend bestemd zijn voor het verrichten van betalingsdiensten. Geldmiddelen die betalingsinstellingen ontvangen van betalingsdienstgebruikers met het oog op het verrichten van betalingsdiensten, zijn geen deposito’s of andere terugbetaalbare gelden of elektronisch geld.
18.
Artikel 4, lid 5, bepaalt dat de betalingsinstelling geen deposito’s of andere terugbetaalbare gelden van niet-professionele marktdeelnemers mag ontvangen of elektronisch geld mag uitgeven.
3. Wet inzake elektronisch geld en instellingen voor elektronisch geld
19.
Volgens artikel 2, lid 1, van de Lietuvos Respublikos elektroninių pinigų ir elektroninių pinigų įstaigų įstatymas (
8
) wordt onder „elektronisch geld” verstaan een monetaire waarde die wordt vertegenwoordigd door een vordering op de uitgever ervan, welke in omloop wordt gebracht wanneer de uitgevende instelling geldmiddelen ontvangt van natuurlijke personen of rechtspersonen, en die de volgende kenmerken heeft: de waarde wordt voor betalingsdoeleinden elektronisch, met inbegrip van magnetisch, opgeslagen en wordt aanvaard door andere personen dan de uitgever van elektronisch geld.
20.
Artikel 5 verbiedt natuurlijke en rechtspersonen die geen uitgevers van elektronisch geld zijn om elektronisch geld uit te geven.
21.
Artikel 6, lid 1, bepaalt dat uitgevers van elektronisch geld elektronisch geld uitgeven tegen de nominale waarde van de door hen van natuurlijke of rechtspersonen ontvangen geldmiddelen.
II. Feiten, hoofdgeding en prejudiciële vraag
22.
Bruc Bond UAB (later ABC Projektai UAB) (
9
) was een instelling die van Lietuvos bankas (centrale bank van Litouwen) een vergunning had gekregen om betalingsdiensten te verrichten (
10
).
23.
Op 16 april 2020 heeft Lietuvos bankas de vergunning van ABC Projektai ingetrokken op tien gronden, waarvan er slechts één relevant is voor deze prejudiciële verwijzing, namelijk dat zij elektronisch geld heeft uitgegeven zonder de hoedanigheid van elektronischgeldinstelling (hierna: „EGI”) te bezitten.
24.
Volgens Lietuvos bankas had ABC Projektai geldmiddelen van cliënten langer onder zich gehouden dan noodzakelijk was voor de uitvoering van betalingstransacties of om technische redenen. (
11
) Sinds 20 februari 2017 waren de rekeningen van zes cliënten van ABC Projektai gecrediteerd (inkomende betalingen) zonder een specifiek betalingsdoel, en waren er gedurende meerdere dagen (of, in sommige gevallen, meerdere maanden) (
12
) geen geldovermakingen gerealiseerd (uitgaande betalingen), met uitzondering van aan ABC Projektai verschuldigde vergoedingen.
25.
Die gedraging impliceerde volgens Lietuvos bankas dat er sprake was van de uitgifte van elektronisch geld, hoewel ABC Projektai stelt dat zij cliënten heeft gewezen op de noodzaak om betalingsopdrachten te verstrekken omdat zij anders de geldmiddelen zou terugboeken, zoals zij betoogt te hebben gedaan.
26.
ABC Projektai heeft tegen het besluit van Lietuvos bankas beroep ingesteld bij de Vilniaus apygardos administracinis teismas (bestuursrechter in eerste aanleg Vilnius, Litouwen), die dat beroep op 8 juni 2021 heeft afgewezen.
27.
ABC Projektai heeft tegen het vonnis in eerste aanleg cassatieberoep ingesteld bij de Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (hoogste bestuursrechter, Litouwen). Kort samengevat betoogt zij dat een betalingsdienst die niet door een EGI wordt verricht en niet de uitgifte of de terugbetaling van de nominale waarde van elektronische diensten tot doel heeft, geen werkzaamheid is die verband houdt met de uitgifte van elektronisch geld.
28.
Lietuvos bankas verzet zich tegen het cassatieberoep en houdt vast aan haar zienswijze dat ABC Projektai elektronisch geld heeft uitgegeven zonder daarvoor over een vergunning te beschikken. Dit vloeit volgens haar voort uit het standpunt dat de raad van toezicht van Lietuvos bankas heeft ingenomen ten aanzien van geldmiddelen die op betaalrekeningen worden aangehouden (
13
). Dat standpunt, zo voegt zij daaraan toe, was in samenspraak met de Europese Commissie vastgesteld.
29.
In deze context heeft de Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas het Hof de volgende prejudiciële vraag voorgelegd:
„Dienen de handelingen van een betalingsinstelling in omstandigheden als in het hoofdgeding, waarin die betalingsinstelling geldmiddelen aanvaardt zonder een specifieke betalingsopdracht om deze geldmiddelen op dezelfde of de eerstvolgende werkdag over te maken, en waarin deze geldmiddelen na het verstrijken van de bij wet gestelde termijnen voor het uitvoeren van de betalingsdienst nog op de rekening van de betalingsinstelling voor het uitvoeren van betalingstransacties staan, te worden beschouwd als:
a)
een deel van een betalingsdienst of van een betalingstransactie in de zin van artikel 4, punten 3 en 5, van [richtlijn 2015/2366], die door de betalingsinstelling is verricht; of
b)
de uitgifte van elektronisch geld in de zin van artikel 2, punt 2, van [richtlijn 2009/110]?”
III. Procedure bij het Hof
30.
Het verzoek om een prejudiciële beslissing is op 20 oktober 2022 ingekomen ter griffie van het Hof.
31.
ABC Projektai, de Duitse, de Tsjechische, de Poolse en de Litouwse regering en de Europese Commissie hebben schriftelijke opmerkingen ingediend.
32.
Het houden van een terechtzitting is niet noodzakelijk geacht.
IV. Beoordeling
A.
Overwegingen vooraf: toepasselijke begrippen
1. Elektronisch geld
33.
De ontwikkelingen op digitaal gebied leiden tot een grondige transformatie van de financiële dienstverlening, en in die trend bevindt de sector retailbetalingen zich in de voorste linie. (
14
) De Unieregeling, waarin richtlijn 2015/2366 een voorname rol vervult, is maar ternauwernood geëquipeerd om gelijke tred te houden met deze versnelde technologische veranderingen (
15
), reden waarom de Commissie heeft voorgesteld die richtlijn in te trekken en te vervangen door een andere (
16
).
34.
Een van de nieuwe ontwikkelingen op het gebied van betalingsdiensten was de uitgifte van elektronisch geld door EGI’s, inmiddels uitgegroeid tot een wijdverbreide praktijk. (
17
) De regeling hiervan was neergelegd in richtlijn 2000/46/EG (
18
), tot deze werd ingetrokken bij de huidige richtlijn 2009/110.
35.
In richtlijn 2009/110 is het begrip „elektronisch geld” geactualiseerd om het te verduidelijken en technologisch neutraal te maken. (
19
) Volgens de definitie in artikel 2, punt 2, ervan staat dit begrip voor een elektronisch of magnetisch opgeslagen geldwaarde (
20
) die:
–
een vordering op de uitgever vertegenwoordigt;
–
is uitgegeven in ruil voor ontvangen geld om betalingstransacties te verrichten, en
–
wordt aanvaard door een andere natuurlijke of rechtspersoon dan de uitgever van elektronisch geld. (
21
)
36.
Elektronischgeldproducten kunnen zijn gebaseerd op hardware of op software, afhankelijk van de technologie die wordt gebruikt om de monetaire waarde op te slaan. Ook zijn er producten die zijn gebaseerd op een combinatie van hardware en software.
37.
In het geval van op hardware gebaseerde producten is de koopkracht opgeslagen op een persoonlijke fysieke drager, zoals een chipkaart, met eveneens op hardware gebaseerde beveiligingsfuncties. De monetaire waarde wordt doorgaans overgedragen via apparaatlezers die geen realtime-netwerkverbinding met een externe server nodig hebben.
38.
Op software gebaseerde producten maken gebruik van gespecialiseerde software die werkt op veelgebruikte persoonlijke apparaten, zoals computers of tablets. Om de overdracht van de monetaire waarde mogelijk te maken, moet over het algemeen een onlineverbinding tot stand worden gebracht tussen de persoonlijke drager en een externe server die het gebruik van de koopkracht controleert.
39.
De wettelijke regeling die van toepassing is op enerzijds elektronisch geld en anderzijds betalingsdiensten, is vastgelegd in twee verschillende, maar onderling met elkaar samenhangende richtlijnen (
22
), waarvan het afzonderlijke bestaan wordt heroverwogen (
23
).
2. Betalingsdiensten, betalingstransacties en betaalrekeningen
40.
In artikel 4 van richtlijn 2015/2366 worden definities gegeven van de in de overige bepalingen ervan gebruikte begrippen. Relevant voor de zaak die aan de orde is in het hoofdgeding is het volgende:
–
Onder „betalingsdienst” (punt 3) wordt verstaan: elk van de in bijlage I vermelde bedrijfswerkzaamheden. Ten minste drie daarvan brengen handelingen op een betaalrekening met zich mee. (
24
)
–
Onder „betalingstransactie” (punt 5) wordt verstaan: een door of voor rekening van de betaler of door de begunstigde geïnitieerde handeling waarbij geldmiddelen worden gedeponeerd, overgemaakt of opgenomen, ongeacht of er onderliggende verplichtingen tussen de betaler en de begunstigde zijn.
–
Onder „betaalrekening” (punt 12) wordt verstaan: een op naam van een of meer betalingsdienstgebruikers aangehouden rekening die voor de uitvoering van betalingstransacties wordt gebruikt (
25
).
B.
Analyse van de prejudiciële vraag
41.
De verwijzende rechter zet op heldere wijze uiteen met welke situatie hij zich geconfronteerd ziet. Hij beschrijft het handelen van een betalingsinstelling die:
–
geldmiddelen aanvaardt zonder een specifieke betalingsopdracht om die geldmiddelen op dezelfde of de eerstvolgende werkdag over te maken, en
–
deze geldmiddelen ook na het verstrijken van de bij Litouwse wet gestelde termijn voor het uitvoeren van de betalingsdienst op haar eigen rekening aanhoudt.
42.
Op basis van deze feiten wenst de verwijzende rechter te vernemen of het aldus beschreven handelen binnen de werkingssfeer van richtlijn 2015/2366 valt dan wel moet worden gekwalificeerd als een uitgifte van elektronisch geld (
26
) in de zin van richtlijn 2009/110 (
27
).
43.
Richtlijn 2015/2366 stelt regels vast voor de uitvoering van betalingstransacties waarbij geldmiddelen de vorm van elektronisch geld aannemen. Deze richtlijn regelt echter niet de uitgifte van elektronisch geld, die is onderworpen aan richtlijn 2009/110. Betalingsdienstaanbieders zijn als zodanig niet gerechtigd om elektronisch geld uit te geven; dat is een activiteit waarvoor een specifieke vergunning is vereist.
44.
Artikel 18 van richtlijn 2015/2366 bepaalt dat:
–
betalingsinstellingen die een of meer betalingsdiensten aanbieden (
28
), alleen betaalrekeningen mogen aanhouden (
29
) die uitsluitend voor betalingstransacties worden gebruikt (lid 2);
–
„[g]eldmiddelen die betalingsinstellingen met het oog op het aanbieden van betalingsdiensten van betalingsdienstgebruikers ontvangen, […] geen deposito’s of andere terugbetaalbare gelden [zijn] […], noch elektronisch geld […]” (lid 3).
45.
In de hiernavolgende overwegingen zal ik het standpunt verdedigen dat het door een betalingsinstelling onder zich houden van geldmiddelen die van een betalingsdienstgebruiker zijn ontvangen, in beginsel een verrichting is die het beheren van een betaalrekening veronderstelt. Mijns inziens verliest dat onder zich houden dat karakter niet wanneer de geldmiddelen langer worden aangehouden dan de bij wet gestelde termijn voor de uitvoering van betalingsopdrachten. (
30
)
46.
Bijgevolg vormt de door de verwijzende rechter beschreven activiteit prima facie een betalingsdienst in de zin van artikel 4, punt 3, van en bijlage I bij richtlijn 2015/2366.
47.
Vervolgens rijst de vraag of het (theoretisch) mogelijk is dat deze werkzaamheid de uitgifte van elektronisch geld inhoudt, welke uitgifte onderworpen is aan richtlijn 2009/110.
48.
Voor de beantwoording van deze vraag moet in de eerste plaats worden afgewogen wat de invloed is van het feit dat een betalingsdienstaanbieder is gebonden aan een bepaalde termijn voor de uitvoering van de betalingsopdrachten die van de betalingsdienstgebruiker worden ontvangen, en in de tweede plaats of de in de verwijzingsbeslissing beschreven werkzaamheid kan worden gerekend tot de werkzaamheden die onder richtlijn 2009/110 vallen.
1. Termijn voor de uitvoering van betalingsopdrachten
49.
Artikel 83, lid 1, van richtlijn 2015/2366 voorziet in een korte termijn waarbinnen de betalingsdienstaanbieder van de betaler het bedrag van de betalingstransactie moet overmaken naar de rekening van de begunstigde (meer bepaald de rekening van de betalingsdienstaanbieder van de begunstigde). (
31
)
50.
Die termijn begint te lopen vanaf het tijdstip van ontvangst van de betalingsopdracht. Volgens artikel 78, lid 2, kunnen de betalingsdienstaanbieder en de betaler echter een andere datum overeenkomen als „het tijdstip van ontvangst van de opdracht voor de toepassing van artikel 83” van richtlijn 2015/2366. (
32
)
51.
Zoals de Tsjechische regering opmerkt (
33
), zou artikel 78, lid 2, van richtlijn 2015/2366 inhoudsloos worden indien de betalingsdienstaanbieder de in artikel 83, lid 1, vastgestelde termijn in acht zou moeten nemen vanaf de ontvangst van de geldmiddelen, en niet vanaf de ontvangst van de betalingsopdracht van de betaler.
52.
De uitvoeringstermijn van artikel 83 van richtlijn 2015/2366 begint te lopen vanaf de ontvangst van de betalingsopdracht, niet vanaf het tijdstip waarop de houder van de betaalrekening geldmiddelen naar die rekening overmaakt. Met andere woorden: de termijn vangt niet aan op het tijdstip van ontvangst van de geldmiddelen indien de betaler geen betalingsopdracht ten laste van die geldmiddelen heeft verstrekt.
53.
De koppeling tussen de termijn voor de uitvoering van de betalingstransactie en de ontvangst van de betalingsopdracht waarborgt dat de betalingsdienstaanbieder zal handelen in overeenstemming met een door de betaler geïnitieerde handeling (artikel 4, punt 5, van richtlijn 2015/2366) of met een door de betaler gegeven instructie (artikel 4, punt 13, van richtlijn 2015/2366).
54.
Deze koppeling rechtvaardigt dat de houder geldmiddelen kan overmaken naar zijn betaalrekening (zoals dikwijls gebeurt) zonder die handeling vooralsnog vergezeld te doen gaan van een betalingsopdracht. De houder is gerechtigd om op de rekening geldmiddelen aan te houden waarmee toekomstige betalingsopdrachten kunnen worden uitgevoerd. Logischerwijs kan de betalingsdienstaanbieder een ontvangen betalingsopdracht niet uitvoeren als er geen geldmiddelen op de betaalrekening van de betaler staan.
55.
Diezelfde lijn volgend, worden in richtlijn 2015/2366 voorbeelden gegeven van betalingsdiensten die voor de juiste uitvoering ervan een „continue” beschikbaarheid van geldmiddelen op de betaalrekening vereisen. Zo veronderstelt de uitvoering van automatische afschrijvingen (
34
) in zekere zin een continue beschikbaarheid van geldmiddelen op de betaalrekening: voor de gebruiker zou het zeer onpraktisch zijn als hij kort vóór elke debitering geldmiddelen moet overmaken, met het bijkomende risico dat het bedrag van de debitering kan variëren.
56.
De continue beschikbaarheid van geldmiddelen op de betaalrekening wordt ook verondersteld in omstandigheden als die van artikel 78, lid 2, van richtlijn 2015/2366, dat voorziet in de uitvoering a posteriori van betalingsopdrachten binnen een overeengekomen termijn.
57.
De Litouwse regering en de verwijzende rechter lijken daarentegen te suggereren dat er van een uitgifte van elektronisch geld sprake is wanneer de betalingsdienstaanbieder geldmiddelen op een betaalrekening ontvangt zonder dat de houder een betalingsopdracht verstrekt, in welk geval de betalingsdienstaanbieder deze geldmiddelen zou moeten terugstorten en niet (in afwachting van een betalingsopdracht) op de betaalrekening zou moeten aanhouden. Dit was het verwijt van Lietuvos bankas aan ABC Projektai.
58.
Mijns inziens vindt deze argumentatie, wat de conversie van geldmiddelen in elektronisch geld betreft, geen steun in richtlijn 2015/2366.
59.
In mijn optiek zal een betalingsdienstaanbieder die betalingsopdrachten ontvangt en deze niet conform de artikelen 78 en 83 van die richtlijn uitvoert, inbreuk maken op de richtlijn (
35
), doch binnen de werkingssfeer ervan blijven. Door inbreuk te maken op de contractuele bepalingen die van toepassing zijn op het beheren van de betaalrekening, zou de betalingsdienstaanbieder ook tegen de aansprakelijkheid van artikel 89 van richtlijn 2015/2366 kunnen oplopen, maar daarom worden er nog geen geldmiddelen geconverteerd in elektronisch geld. Een dergelijke conversie vindt niet plaats als gevolg van het eenvoudigweg overmaken van geldmiddelen naar en aanhouden van die geldmiddelen op een betaalrekening voor de uitvoering van toekomstige betalingsopdrachten.
60.
Richtlijn 2015/2366 bewerkstelligt, behalve in uitdrukkelijk bepaalde gevallen, volledige harmonisatie (artikel 107, lid 1). Bijgevolg moeten nationale regels die zich daartegen verzetten buiten toepassing worden gelaten, bijvoorbeeld wanneer een lidstaat een verplichte termijn zou vaststellen waarbinnen de betalingsdienstaanbieder, na ontvangst van de geldmiddelen op de rekening van de betaler, betalingsopdrachten moet uitvoeren.
61.
Artikel 10 van richtlijn 2015/2366 vereist dat geldmiddelen van de betalingsdienstgebruiker die door de betalingsdienstaanbieder worden aangehouden, worden beschermd door ervoor te zorgen dat: a) zij niet worden vermengd met de geldmiddelen van een andere natuurlijke persoon of rechtspersoon dan de betalingsdienstgebruiker voor wiens rekening de geldmiddelen worden aangehouden, of b) zij worden gedekt door een verzekeringspolis of een vergelijkbare waarborg van een verzekeringsmaatschappij of kredietinstelling die niet tot dezelfde groep behoort als de betrokken betalingsdienstaanbieder.
62.
Bijgevolg is er geen risico voor de gebruiker indien hij gedurende een bepaalde periode geldmiddelen overmaakt of aanhoudt op een betaalrekening en pas op een later moment betalingsopdrachten ten laste van die geldmiddelen verstrekt. Het is vanaf de ontvangst van die betalingsopdracht dat de betalingsdienstaanbieder deze met de door artikel 83 van richtlijn 2015/2366 vereiste snelheid moet uitvoeren.
63.
Geldmiddelen die betalingsdienstaanbieders ontvangen van betalingsdienstgebruikers met een betaalrekening, mogen alleen worden gebruikt voor het uitvoeren van betalingstransacties (artikel 18, lid 2, van richtlijn 2015/2366). Daarom moeten de geldmiddelen altijd beschikbaar zijn en onder zeggenschap van de rekeninghouder staan, die geen rente zal ontvangen als hij ze op de rekening aanhoudt voor het uitvoeren van toekomstige betalingstransacties. Zoals ik reeds bij het weergeven van artikel 18, lid 3, van richtlijn 2015/2366 heb onderstreept, vormen deze geldmiddelen geen deposito’s of andere terugbetaalbare gelden in de zin van artikel 9 van richtlijn 2013/36, noch elektronisch geld.
2. Criteria die bepalend zijn voor de uitgifte van elektronisch geld
64.
Uit de definitie in richtlijn 2009/110 en uit andere bepalingen van die richtlijn kan worden afgeleid dat de uitgifte van elektronisch geld wordt gekenmerkt door de volgende elementen (
36
):
–
De betalingsdienstgebruiker stelt middelen ter beschikking van de EGI, en de EGI creëert een aanvullend actief voor een bedrag dat niet lager is dan die monetaire waarde. Vooruitbetaling is het uitgangspunt van de uitgifte van elektronisch geld.
–
De betalingsdienstgebruiker en de EGI sluiten een overeenkomst op grond waarvan de EGI elektronisch geld uitgeeft om betalingstransacties te verrichten. Het elektronisch geld is bedoeld om te fungeren als betaalmiddel waarmee de gebruiker een betaling of betalingen zal doen aan een persoon die dat monetaire instrument accepteert.
–
Het elektronisch geld wordt elektronisch of magnetisch opgeslagen.
–
De monetaire waarde vertegenwoordigt een recht (een vordering) van de betalingsdienstgebruiker op de uitgever. Laatstgenoemde verbindt zich ertoe om die waarde terug te betalen (
37
) wanneer de houder ervan daarom verzoekt (
38
).
–
Elektronisch geld wordt aanvaard als betaalmiddel door een andere natuurlijke of rechtspersoon dan de uitgever.
65.
In mijn opvatting, die in wezen samenvalt met die van ABC Projektai, de Duitse, de Tsjechische en de Poolse regering en de Commissie, ontbreken in de door de verwijzende rechter genoemde omstandigheden verschillende van de elementen die noodzakelijk zijn voor de vaststelling dat de werkzaamheid van ABC Projektai de uitgifte van elektronisch geld inhield.
66.
In de eerste plaats, en zoals ik hierboven reeds heb opgemerkt, vereist de uitgifte van elektronisch geld specifieke overeenstemming die is vastgelegd in een overeenkomst. De betalingsdienstgebruiker moet met de EGI overeenkomen dat hij de EGI, volgens deze formule, de overeenkomstige geldmiddelen levert, met als doel betalingstransacties te verrichten. De EGI geeft het elektronisch geld uit omdat de gebruiker te kennen heeft gegeven dat hij gebruik wenst te maken van dit betaalmiddel en haar die geldmiddelen verstrekt om te worden bestemd voor zijn latere betalingen.
67.
Onder voorbehoud van de definitieve beoordeling door de verwijzende rechter blijkt uit niets in de stukken dat een dergelijke overeenkomst heeft bestaan, of dat de gebruiker de wens heeft geuit dat ABC Projektai elektronisch geld zou uitgeven tegen de monetaire waarde van de verstrekte geldmiddelen. De omstandigheid dat geldmiddelen naar een betaalrekening worden overgemaakt en daarop worden aangehouden zonder dat onmiddellijk opdracht wordt gegeven tot het verrichten van betalingstransacties voor de waarde ervan, impliceert geen (stilzwijgende) wilsuiting van de gebruiker dat er elektronisch geld wordt uitgegeven.
68.
De subjectieve component, dat wil zeggen het door de betalingsdienstgebruiker nagestreefde doel (
39
), is namelijk op zichzelf niet doorslaggevend indien dat doel niet tot uitdrukking wordt gebracht in een overeenkomst met de EGI, die een structureel (en daarmee objectief) element van de uitgifte van elektronisch geld vormt.
69.
In die overeenkomst moet de wil van beide partijen tot uiting komen, waarbij de gebruiker en de EGI uitdrukkelijk overeenkomen dat deze laatste elektronisch geld uitgeeft tegen de monetaire waarde van de van de gebruiker ontvangen geldmiddelen. Anders zou er sprake zijn van een overmaking van geldmiddelen naar een betaalrekening die de betalingsdienstaanbieder of de EGI zelf (
40
) gebruikt om betalingsdiensten ten behoeve van de gebruiker uit te voeren.
70.
In de tweede plaats is in de door de verwijzende rechter beschreven omstandigheden evenmin voldaan aan het vereiste van vooruitbetaling, een ander onderscheidend kenmerk van de uitgifte van elektronisch geld. Vanaf het tijdstip van de vooruitbetaling oefent de EGI de zeggenschap uit over de geldmiddelen die de gebruiker heeft verstrekt om er later, nadat de geldmiddelen zijn geconverteerd in elektronisch geld, betalingen mee te verrichten.
71.
Bij de uitgifte van elektronisch geld berust de zeggenschap over de geldmiddelen bij de EGI (
41
), niet bij de betalingsdienstgebruiker die de monetaire waarde ervan gebruikt als betaalmiddel. De EGI houdt tot het einde van de overeenkomst de zeggenschap over de geldmiddelen die van de gebruiker worden ontvangen (
42
), in de vorm van een monetaire waarde die elektronisch is opgeslagen. Elektronisch geld is een aanvullend actief dat door de EGI op basis van die geldmiddelen wordt gecreëerd.
72.
In het geval van betalingsdiensten die middels een betaalrekening worden aangeboden, is het de betalingsdienstgebruiker, en niet de betalingsdienstaanbieder, die te allen tijde zeggenschap heeft over de naar die rekening overgemaakte geldmiddelen.
73.
In casu lijkt het er, onder voorbehoud van de beoordeling door de verwijzende rechter, op dat de zeggenschap over de geldmiddelen op de betaalrekeningen niet bij ABC Projektai berustte, maar bij de houders van die rekeningen, die haar te allen tijde betalingsopdrachten konden verstrekken.
74.
In de derde plaats moet de EGI, omdat elektronisch geld een aanvullend actief is waarover zij de zeggenschap uitoefent, een specifieke boekhouding voeren die de toepassing van de in artikel 5, lid 3, van richtlijn 2009/110 bedoelde bijzondere methode voor de berekening van haar eigen vermogen mogelijk maakt.
75.
Het staat aan de verwijzende rechter om na te gaan of ABC Projektai over deze specifieke boekhouding voor elektronisch geld en voor de berekening van de eigenvermogensvereisten beschikte, iets wat niet kan worden afgeleid uit de aan het Hof overgelegde informatie.
76.
In de vierde plaats heeft op betaalrekeningen de houder de zeggenschap over de geldmiddelen, zoals ik reeds heb uitgelegd, en kan hij die naar believen opnemen. Bij elektronisch geld is het ook mogelijk dat de betaler de EGI verzoekt om „terugbetaling” van de monetaire waarde die hij niet heeft gebruikt om betalingen aan derden te verrichten. Het terug converteren van elektronisch geld in de nominale waarde ervan en de daaropvolgende terugbetaling van de geldmiddelen in opdracht van de houder van het elektronisch geld zijn wel onderworpen aan de voorwaarden van de overeenkomst tussen de betalingsdienstgebruiker en de EGI, die bijvoorbeeld kan voorzien in de betaling van kosten door de cliënt in geval van vervroegde terugbetaling. (
43
)
77.
Dit blijkt uit artikel 11, leden 3 en 4, van richtlijn 2009/110, waarin het volgende wordt bepaald:
–
de terugbetalingsvoorwaarden, met inbegrip van vergoedingen die hiermee samenhangen, worden duidelijk en opvallend vermeld in de overeenkomst tussen de uitgever van elektronisch geld en de houder van elektronisch geld, en de houder van het elektronisch geld wordt in kennis gesteld van deze voorwaarden voordat hij wordt gebonden door een overeenkomst of een aanbod;
–
voor terugbetaling kan enkel een vergoeding worden gevraagd indien dit in de overeenkomst is vermeld overeenkomstig lid 3, en enkel in een van de volgende gevallen: a) indien om terugbetaling wordt gevraagd vóór de overeenkomst is beëindigd, b) indien de overeenkomst voorziet in een beëindigingsdatum en de houder van het elektronisch geld de overeenkomst vóór deze datum beëindigt, of c) indien meer dan een jaar na (
44
) de beëindiging van de overeenkomst om terugbetaling wordt gevraagd. De vergoeding staat in verhouding tot de kosten die de uitgever van elektronisch geld feitelijk heeft gemaakt.
78.
Opnieuw staat het aan de verwijzende rechter om na te gaan of er een overeenkomst tussen de gebruiker en de EGI bestond waarin dergelijke duidelijke en opvallende terugbetalingsvoorwaarden waren opgenomen, hetgeen een voorwaarde voor de uitgifte van elektronisch geld is.
79.
In de vijfde plaats wordt elektronisch geld elektronisch of magnetisch opgeslagen en kan er alleen mee worden betaald aan gebruikers die het vrijwillig aanvaarden (
45
) en beschikken over de instrumenten om het te kunnen gebruiken. Betalingsopdrachten die vanaf een betaalrekening worden uitgevoerd, moeten daarentegen worden aanvaard door de betalingsdienstaanbieders van alle marktdeelnemers.
80.
Uit de informatie in de stukken kan niet worden opgemaakt dat ABC Projektai beschikte over elektronisch of magnetisch opgeslagen geldmiddelen die konden worden gebruikt in een netwerk van cliënten die de middelen vrijwillig aanvaardden. Alles lijkt er integendeel op te wijzen dat het ging om geldmiddelen die op betaalrekeningen waren gedeponeerd en uitsluitend werden gebruikt om betalingsopdrachten van gebruikers uit te voeren.
81.
Onder voorbehoud van de verificaties door de verwijzende rechter valt de betrokken werkzaamheid derhalve binnen de werkingssfeer van richtlijn 2015/2366 en kan zij niet worden gekwalificeerd als uitgifte van elektronisch geld in de zin van richtlijn 2009/110.
V. Conclusie
82.
Gelet op een en ander geeft ik het Hof in overweging om de Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas te antwoorden als volgt:
„Artikel 2, punt 2, van richtlijn 2009/110/EG van het Europees Parlement en de Raad van 16 september 2009 betreffende de toegang tot, de uitoefening van en het prudentieel toezicht op de werkzaamheden van instellingen voor elektronisch geld, tot wijziging van de richtlijnen 2005/60/EG en 2006/48/EG en tot intrekking van richtlijn 2000/46/EG, en artikel 4, punten 3 en 5, van richtlijn (EU) 2015/2366 van het Europees Parlement en de Raad van 25 november 2015 betreffende betalingsdiensten in de interne markt, houdende wijziging van de richtlijnen 2002/65/EG, 2009/110/EG en 2013/36/EU en verordening (EU) nr. 1093/2010 en houdende intrekking van richtlijn 2007/64/EG
moeten aldus worden uitgelegd dat
de werkzaamheid van een betalingsinstelling die bestaat uit het aanvaarden van geldmiddelen van een betalingsdienstgebruiker zonder dat er een overeenkomst is gesloten om elektronisch geld uit te geven ten laste van die geldmiddelen, niet wordt geregeld door richtlijn 2009/110, maar door richtlijn 2015/2366.
Dat is ook het geval wanneer de betalingsinstelling, zonder dat er een dergelijke overeenkomst is gesloten, geldmiddelen aanvaardt, terwijl er geen specifieke betalingsopdracht is verstrekt om die geldmiddelen op dezelfde of de eerstvolgende werkdag over te maken, en de geldmiddelen op de rekening van de betalingsinstelling die bestemd is voor het uitvoeren van betalingstransacties blijven staan na het verstrijken van de bij wet gestelde termijn voor het verrichten van betalingsdiensten.”
(
1
)	Oorspronkelijke taal: Spaans.
(
2
)	De richtlijn die momenteel van kracht is, is richtlijn (EU) 2015/2366 van het Europees Parlement en de Raad van 25 november 2015 betreffende betalingsdiensten in de interne markt, houdende wijziging van de richtlijnen 2002/65/EG, 2009/110/EG en 2013/36/EU en verordening (EU) nr. 1093/2010 en houdende intrekking van richtlijn 2007/64/EG (PB 2015, L 337, blz. 35).
(
3
)	Zie onder andere arresten van 9 april 2014, T-Mobile Austria (C‑616/11, EU:C:2014:242); 4 oktober 2018, ING-DiBa Direktbank Austria (C‑191/17, EU:C:2018:809); 11 april 2019, Mediterranean Shipping Company (Portugal) – Agentes de Navegação (C‑295/18, EU:C:2019:320); 11 november 2020, DenizBank (C‑287/19, EU:C:2020:897); 2 september 2021, CRCAM (C‑337/20, EU:C:2021:671), en 16 maart 2023, Beobank (C‑351/21, EU:C:2023:215).
(
4
)	Arrest van 16 januari 2019, Paysera LT (C‑389/17, EU:C:2019:25; hierna: „arrest Paysera LT”).
(
5
)	Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 16 september 2009 betreffende de toegang tot, de uitoefening van en het prudentieel toezicht op de werkzaamheden van instellingen voor elektronisch geld, tot wijziging van de richtlijnen 2005/60/EG en 2006/48/EG en tot intrekking van richtlijn 2000/46/EG (PB 2009, L 267, blz. 7).
(
6
)	Wet van de Republiek Litouwen inzake betalingen, in de op het hoofdgeding toepasselijke versie, die van kracht is sinds 20 oktober 2019. Bij deze wet is richtlijn 2015/2366 omgezet in Litouws recht.
(
7
)	Wet van de Republiek Litouwen inzake betalingsinstellingen, in de op het hoofdgeding toepasselijke versie, die van kracht is sinds 1 augustus 2018.
(
8
)	Wet van de Republiek Litouwen inzake elektronisch geld en instellingen voor elektronisch geld, in de op het hoofdgeding toepasselijke versie, die van kracht is sinds 1 augustus 2018. Bij deze wet is richtlijn 2009/110 omgezet in Litouws recht.
(
9
)	In het vervolg zal ik de nieuwe benaming van de instelling gebruiken („ABC Projektai”).
(
10
)	Met de op 13 oktober 2016 verkregen vergunning kon zij de volgende betalingsdiensten aanbieden: uitvoering van betalingstransacties, met inbegrip van geldovermakingen, op een betaalrekening bij de betalingsdienstaanbieder van de betalingsdienstgebruiker of bij een andere betalingsdienstaanbieder: uitvoering van automatische afschrijvingen, met inbegrip van eenmalige automatische afschrijvingen, uitvoering van betalingstransacties met behulp van een betaalkaart of een soortgelijk apparaat en/of uitvoering van overmakingen, met inbegrip van doorlopende betalingsopdrachten en geldovermakingen.
(
11
)	Buiten geschil tussen partijen is dat ABC Projektai de geldmiddelen langer dan noodzakelijk onder zich heeft gehouden, hoewel is vastgesteld dat zij in bepaalde gevallen de betalingsopdrachten niet kon uitvoeren omdat de cliënten het betalingsdoel niet hadden vermeld. Verder staat vast dat ABC Projektai alle zonder betalingsopdracht aan haar overgemaakte geldmiddelen heeft teruggeboekt.
(
12
)	In het ondernemingsplan van ABC Projektai wordt vermeld dat zij niet langer dan noodzakelijk voor het verrichten van de transacties de zeggenschap over de geldmiddelen heeft, en dat die geldmiddelen niet langer dan 48 uur op de rekening worden aangehouden en bij het uitblijven van een betalingsopdracht binnen die termijn aan de betaler worden teruggeboekt. Volgens Lietuvos bankas heeft ABC Projektai zich niet aan deze bepalingen gehouden.
(
13
)	Het gaat hier om de Lietuvos Banko Priežiūros tarnybos pozicija dėl mokėjimo sąskaitose laikomų lėšų (standpunt van de raad van toezicht van Lietuvos bankas inzake op betaalrekeningen aangehouden geldmiddelen), vastgesteld bij Lietuvos banko Priežiūros tarnybos direktoriaus 2016 m. vasario 29 d. sprendimas Nr. 241‑53 (besluit nr. 241‑53 van de voorzitter van de raad van toezicht van Lietuvos bankas van 29 februari 2016). Volgens de verwijzingsbeslissing wordt in dit standpunt verklaard dat een betalingsdienstaanbieder „geldmiddelen enkel op een door hem geopende betaalrekening mag aanvaarden in combinatie met een betalingsopdracht, die moet worden uitgevoerd binnen de termijnen die in de wet inzake betalingen zijn gesteld […], en afdoende maatregelen moet nemen om ervoor te zorgen dat geldmiddelen die van derden op de betaalrekening van de klant worden ontvangen, niet langer worden aangehouden dan noodzakelijk is voor het verrichten van de betaling. Indien niet aan deze vereisten is voldaan, dienen de geldmiddelen op de betaalrekening van de betalingsdienstaanbieder te worden beschouwd als deposito’s of andere terugbetaalbare gelden, of als elektronisch geld.”
(
14
)	Zie ECB, Study on the payment attitudes of consumers in the euro area (SPACE 2022), Frankfurt am Main, 2023, https://www.ecb.europa.eu/stats/ecb_surveys/space/html/ecb.spacereport202212~783ffdf46e.en.html, en document COM(2020) 592 final van 27 september 2020, mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s over een strategie voor retailbetalingen voor de EU.
(
15
)	Zoals opgemerkt door de Commissie in A Study on the application and impact of the Directive (EU) 2015/2366 on Payment Services (PSD2), FISMA/2021/OP/0002, https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/f6f80336-a3aa-11ed-b508-01aa75ed71a1/language-en.
(
16
)	Document COM(2023) 366 final van 28 juni 2023, voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende betalingsdiensten en elektronischgelddiensten in de interne markt, houdende wijziging van richtlijn 98/26/EG en houdende intrekking van richtlijn 2015/2366 en richtlijn 2009/110.
(
17
)	Tal van bedrijven bieden momenteel elektronischgelddiensten aan, waaronder PayPal, Apple Pay, Google Pay en Amazon Pay.
(
18
)	Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 18 september 2000 betreffende de toegang tot, de uitoefening van en het bedrijfseconomisch toezicht op de werkzaamheden van instellingen voor elektronisch geld (PB 2000, L 275, blz. 39).
(
19
)	Overweging 7 van richtlijn 2009/110: „Het is aangewezen een heldere definitie van elektronisch geld in te voeren die technisch neutraal is. Deze definitie dient alle situaties te bestrijken waarin de betalingsdienstaanbieder een vooraf betaalde opgeslagen waarde uitgeeft in ruil voor geld, die kan worden gebruikt voor betalingsdoeleinden omdat dit door derden wordt aanvaard als betaling.”
(
20
)	Overweging 8 van richtlijn 2009/110: „De definitie van elektronisch geld dient betrekking te hebben op elektronisch geld dat ofwel wordt aangehouden op een betaalinstrument dat in het bezit is van de houder van het elektronisch geld, ofwel op afstand is opgeslagen op een server en door de houder van het elektronisch geld wordt beheerd via een specifieke rekening voor elektronisch geld. De definitie dient ruim genoeg te zijn om geen belemmering te vormen voor de technologische innovatie en om niet alleen de thans op de markt beschikbare elektronischgeldproducten te bestrijken, maar ook die welke in de toekomst zouden kunnen worden ontwikkeld.”
(
21
)	In algemene zin wordt elektronisch geld beschouwd als een elektronische opslagvorm van vooruitbetaalde monetaire waarden op een technische drager die kan worden gebruikt voor betalingen aan andere partijen dan de uitgever. De technische drager fungeert als een vooruitbetaald betaalmiddel aan toonder, en bij transacties hoeven niet noodzakelijkerwijs bankrekeningen betrokken te zijn. Zie ECB, Electronic money, te vinden op https://www.ecb.europa.eu/stats/money_credit_banking/electronic_money/html/index.nl.html.
(
22
)	Voor die onderlinge verbanden, zie Riefa, C., „Directive 2009/110/EC on the taking up, pursuit and prudential supervision of the business of electronic money institutions and Directive 2015/2366/EU on the control of electronic payments in the EU”, in Lodder, R., en Murray, A. (red.): EU Regulation of E-Commerce. A Commentary, Elgar Commentaries series, Edward Elgar, Londen, 2017, blz. 157‑160.
(
23
)	In het voorstel voor een nieuwe richtlijn, dat is opgenomen in document COM(2023) 366 final en hierboven in voetnoot 16 is aangehaald, kiest de Commissie ervoor om de twee richtlijnen samen te voegen.
(
24
)	Het betreft diensten waarbij de mogelijkheid wordt geboden om contanten op een betaalrekening te storten alsmede alle verrichtingen die voor het beheren van een betaalrekening vereist zijn, diensten waarbij de mogelijkheid wordt geboden om contanten van een betaalrekening op te nemen alsmede alle verrichtingen die voor het beheren van een betaalrekening vereist zijn, en de uitvoering van betalingstransacties, met inbegrip van geldovermakingen, op een betaalrekening bij de betalingsdienstaanbieder van de gebruiker of bij een andere betalingsdienstaanbieder: a) uitvoering van automatische afschrijvingen, met inbegrip van eenmalige automatische afschrijvingen, b) uitvoering van betalingstransacties met behulp van een betaalkaart of een soortgelijk apparaat, c) uitvoering van overmakingen, met inbegrip van doorlopende betalingsopdrachten.
(
25
)	In richtlijn 2015/2366 wordt niet gedefinieerd wat concreet onder „beheren van een betaalrekening” moet worden verstaan.
(
26
)	Zoals wordt opgemerkt in het arrest Paysera LT, punt 24, wordt in richtlijn 2009/110 geen definitie van het begrip „uitgifte van elektronisch geld” gegeven.
(
27
)	De twijfels van de verwijzende rechter zijn begrijpelijk, aangezien het verschil tussen betalingsdiensten en de uitgifte van elektronisch geld niet voor alle betalingsdienstaanbieders evident is. Hier is op gewezen in advies EBA/Op/2022/06 van de Europese Bankautoriteit „Opinion of the European Banking Authority on its technical advice on the review of Directive (EU) 2015/2366 on payment services in the internal market (PSD2)” van 23 juni 2022, blz. 25.
(
28
)	Voor de begrippen „betalingsdiensten” en „betalingsdienstgebruiker”, zie arrest van 11 april 2019, Mediterranean Shipping Company (Portugal) – Agentes de Navegação (C‑295/18, EU:C:2019:320, punten 37‑48 en 54).
(
29
)	Zie richtlijn 2014/92/EU van het Europees Parlement en de Raad van 23 juli 2014 betreffende de vergelijkbaarheid van de in verband met betaalrekeningen aangerekende vergoedingen, het overstappen naar een andere betaalrekening en de toegang tot betaalrekeningen met basisfuncties (PB 2014, L 257, blz. 214). In het arrest van 4 oktober 2018, ING-DiBa Direktbank Austria (C‑191/17, EU:C:2018:809), wordt verklaard dat „de mogelijkheid om vanaf een rekening betalingstransacties van en naar derden te kunnen ontvangen respectievelijk uitvoeren een wezenlijk bestanddeel van het begrip ‚betaalrekening’ vormt” (punt 31) en dat „[i]ndien dergelijke betalingstransacties niet rechtstreeks kunnen worden uitgevoerd vanaf de rekening in kwestie, maar enkel kunnen worden verricht via een tussenrekening, […] die rekening dan ook niet [kan] worden aangemerkt als een ‚betaalrekening’ in de zin van de richtlijn betaalrekeningen en dus in [de] zin van de richtlijn betalingsdiensten” (punt 32).
(
30
)	De Commissie heeft deze zienswijze verdedigd in haar antwoord van 12 maart 2012 op vraag ID 2018/4221 (Ability of a payment account operated by a payment institution to hold a credit balance in readiness for future payment transactions), te vinden op EBA, Single Rulebook Q&A, Question ID 2018,4221, https://www.eba.europa.eu/single-rule-book-qa/-/qna/view/publicId/2018,4221. De Commissie merkt daarin het volgende op: „[…] A payment institution may hold clients’ funds on payment accounts for the purpose of providing payment services, including the execution of not yet specified future payment transactions, in accordance with the framework contract for setting up the referred payment account […].”
(
31
)
(
32
)	Artikel 78, lid 1, van richtlijn 2015/2366 verplicht de lidstaten ervoor te zorgen dat het tijdstip van ontvangst het tijdstip is waarop de betalingsdienstaanbieder van de betaler de betalingsopdracht ontvangt, en dat de rekening van de betaler pas na ontvangst van de betalingsopdracht wordt gedebiteerd. Lid 2 van dat artikel bepaalt dat „[i]ndien de betalingsdienstgebruiker die een betalingsopdracht initieert, en de betalingsdienstaanbieder overeenkomen dat de uitvoering van de betalingsopdracht aanvangt op een specifieke datum, aan het einde van een bepaalde termijn of op de dag waarop de betaler geldmiddelen ter beschikking van de betalingsdienstaanbieder heeft gesteld, […] het tijdstip van ontvangst van de opdracht voor de toepassing van artikel 83 [wordt] geacht op de overeengekomen dag te vallen”.
(
33
)	Punt 8 van haar schriftelijke opmerkingen.
(
34
)	Onder „automatische afschrijving” wordt verstaan: „betalingsdienst voor debiteringen van de betaalrekening van een betaler, waarbij een betalingstransactie wordt geïnitieerd door de begunstigde op basis van een door de betaler aan de begunstigde, of aan de betalingsdienstaanbieder van de begunstigde dan wel aan de betalingsdienstaanbieder van de betaler verleende instemming” (artikel 4, punt 23, van richtlijn 2015/2366).
(
35
)	En zal hij in dat geval worden blootgesteld aan de aansprakelijkheid van artikel 89 van richtlijn 2015/2366.
(
36
)	Voor een gedetailleerde analyse, zie Storrer, P., Droit de la monnaie électronique, RB Édition, Parijs, 2014, blz. 41 e.v.
(
37
)	In punt 27 van het arrest Paysera LT heeft het Hof verklaard dat de „terugbetaling” bestaat uit de conversie van het elektronisch geld tegen de nominale waarde ervan en de daaropvolgende overmaking van het geld op verzoek van de houder van het elektronisch geld. Niet vereist wordt „dat dit geld op de rekening van de houder van het elektronisch geld of op de rekening van een derde wordt geplaatst”.
(
38
)	Artikel 11, lid 2, van richtlijn 2009/110 verplicht uitgevers van elektronisch geld om de nominale monetaire waarde van het aangehouden elektronisch geld op elk ogenblik terug te betalen wanneer de houder van het elektronisch geld daarom verzoekt. Zoals de Commissie opmerkt, kunnen in de tussen de uitgever en de gebruiker gesloten overeenkomst bepaalde voorwaarden voor terugbetaling worden opgenomen, met inbegrip van de betaling van kosten, indien binnen een bepaalde termijn om terugbetaling wordt verzocht.
(
39
)	De relevantie van het doel bij de uitgifte van elektronisch geld volgt a contrario uit artikel 18, lid 3, van richtlijn 2015/2366. Het doel van de overmaking van geldmiddelen wordt ook genoemd in de punten 29, 32 en 33 van het arrest Paysera LT, in relatie tot werkzaamheden die verband houden met de uitgifte van elektronisch geld.
(
40
)	EGI’s kunnen gebruikers, naast diensten voor de uitgifte van elektronisch geld en het beheer van die activa, ook betalingsdiensten aanbieden middels betaalrekeningen.
(
41
)	De zeggenschap van EGI’s over de bedragen die bestemd zijn voor de uitgifte van elektronisch geld rechtvaardigt dat voor hen hogere eigenvermogensvereisten (artikel 5 van richtlijn 2009/110) gelden dan voor instellingen die als betalingsdienstaanbieder optreden. Zie in die zin arrest Paysera LT, punten 18‑22.
(
42
)	De gebruiker heeft logischerwijs het recht om betalingen te verrichten ten laste van het elektronisch geld.
(
43
)	Zie in dit verband de brief van 26 oktober 2015 van de Commissie aan Lietuvos bankas (bijlage I bij de opmerkingen van de Commissie).
(
44
)	Voetnoot niet relevant voor de Nederlandse versie.
(
45
)	Om een voorbeeld te geven: met PayPal kunnen geen betalingen worden verricht aan een marktdeelnemer die dit type elektronisch geld niet aanvaardt voor zijn transacties.