62009CC0089_MT
Opinion of the Advocate-General
Opinion of the Advocate-General
I – Introduzzjoni
1. Il-kawża preżenti tikkonċerna rikors ippreżentat – skont l-Artikolu 226 KE – mill-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej kontra r-Repubblika Franċiża.
2. L-istituzzjoni rikorrenti titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tikkonstata li, bil-liġi li tillimita l-kapital azzjonarju għal massimu ta’ kwart, u b’hekk, id-drittijiet għal vot attribwiti lill-persuni li ma għandhomx il-kwalifika ta’ bijologu, fl-ambitu ta’ kumpannija b’responsabbiltà limitata li topera professjoni libera (iktar ’il quddiem “SELARL”), iffurmata mill-operat flimkien ta’ wieħed jew iktar laboratorji tal-bijomedika, ir-Repubblika Franċiża naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 43 tat-Trattat KE.
3. Bl-istess mod, b’riferiment għal din id-dispożizzjoni tat-Trattat KE, il-Kummissjoni tikkritika lir-Repubblika Franċiża għall-illegalità tal-projbizzjoni imposta mil-liġi nazzjonali għall-persuni fiżiċi jew ġuridiċi li għandhom il-kwalifiki professjonali meħtieġa li ma tħallihomx ikollhom kapital ta’ iktar minn żewġ kumpanniji tat-tip hawn fuq indikat.
II – Il-leġiżlazzjoni nazzjonali kontenzjuża
4. Il-Liġi Nru 90-1258, tal-31 ta’ Diċembru 1990 (2), li tikkostitwixxi l-leġiżlazzjoni nazzjonali ġenerali tal-operat, taħt forma ta’ kumpannija, tal-professjonijiet liberi suġġetti għal statut leġiżlattiv, regolamentari jew li t-titolu tagħhom huwa suġġett għal protezzjoni, tipprovdi, fl-Artikolu 5, li iktar minn nofs il-kapital azzjonarju u d-drittijiet għal vot għandhom ikunu f’isem professjonisti li jeżerċitaw l-attivitajiet tagħhom fil-kumpannija.
5. Il-porzjoni li jifdal, minbarra f’xi ċirkustanzi speċifiċi – previsti taħt il-tieni paragrafu ta’ din id-dispożizzjoni u li ma jikkonċernawx il-każ inkwistjoni – għandha tkun f’idejn persuni jew entitajiet ġuridiċi li madankollu joperaw hemmhekk jew il-professjonijiet li jikkostitwixxu l-għanijiet tal-kumpannija.
6. Fl-aħħar nett, dejjem skont l-istess regola, in-numru ta’ kumpanniji kkostitwiti għall-eżerċizzju ta’ dik il-professjoni li fiha l-istess persuna fiżika jew ġuridika hija awtorizzata li żżomm l-ishma, jista’ jkun limitat permezz ta’ digriet maħruġ wara parir tal-Kunsill tal-Istat.
7. Fir-rigward tal-kumpanniji kkostitwiti b’mod iktar speċifiku għall-għan li jkunu eżerċitati l-professjonijiet liberi ta’ direttur u assistent direttur tal-laboratorji għall-analiżi bijomediċi, id-Digriet Nru 92‑545, tas-17 ta’ Ġunju 1992 (3), fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu 11(1), jipprevedi li l-kapital ta’ kumpannija ta’ dan it-tip jista’ jinżamm minn persuna waħda jew iktar li ma għandhomx kwalifika professjonali speċifika, mhux iktar mill-massimu ta’ kwart.
8. It-tieni paragrafu ta’ din id-dispożizzjoni jispeċifika wkoll li fil-każijiet fejn il-kumpannija li teżerċita preferenza libera tkun ikkostitwita bħala soċjetà inakkomandita, il-kapital azzjonarju li jista’ jinżamm minn persuna waħda jew iktar li ma għandhomx il-kwalifiki professjonali speċifiċi, filwaqt li jista’ jkun ogħla mill-25 % indikat hawn fuq, ma jistax fi kwalunkwe każ jilħaq il-50 %.
9. Fl-aħħar nett, skont l-Artikolu 10 ta’ dan id-digriet, l-istess persuna fiżika jew ġuridika, li taqa’ fost dawk imsemmija fil-punti 1 u 5 tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 5 tal-Liġi Nru 90-1258, tal-31 ta’ Diċembru 1990, ma jistax ikollha ishma f’iktar minn żewġ kumpanniji tat-tip deskritt hawn fuq.
10. Kif spjegat fis-seduta tal-25 ta’ Marzu 2010, din hija projbizzjoni li essenzjalment tirrigwarda l-bijologi u mhux dawk mingħajr l-imsemmija kwalifika professjonali li, tneħħi l-limitu ġenerali ta’ 25 % tal-kapital f’kull kumpannija, ma jiġux affettwati mid-dispożizzjoni msemmija.
11. Permezz tal-Ordinanza Nru 2010-49, tat-13 ta’ Jannar 2010, adottata mir-Repubblika Franċiża kif ukoll mibgħuta lill-Kummissjoni kif ikun spjegat hawn taħt, saru xi emendi fil-leġiżlazzjoni nazzjonali, b’mod partikolari fir-rigward tad-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi tas-Saħħa Pubblika, ripetutament imsemmija fis-sottomissjonijiet tagħha bil-miktub matul din il-proċedura.
12. Dan, madankollu, jittratta varjazzjonijiet li fihom ma jitteħidx inkunsiderazzjoni, skont il-prinċipju b’mod konsistenti affermat mill-Qorti tal-Ġustizzja, u li ma huwiex suġġett ta’ kontroversja bejn il-partijiet, li l-eżistenza ta’ nuqqas li jitwettaq obbligu għandha tiġi evalwata fir-rigward tas-sitwazzjoni tal-Istat Membru fl-aħħar tal-perijodu stabbilit fl-opinjoni motivata u li l-bidliet li saru wara ma jistgħux jittieħdu inkunsiderazzjoni (4) .
III – Il-proċedura prekontenzjuża
13. Wara ilment, il-Kummissjoni Ewropea bagħtet lir-Repubblika Franċiża fl-4 ta’ April 2006, ittra ta’ intimazzjoni inizjali, li permezz tagħha hija osservat li hemm problema ta’ kompatibbiltà bejn il-leġiżlazzjoni msemmija hawn fuq, f’termini ta’ kumpanniji kkostitwiti bil-għan li jeżerċitaw il-professjoni libera ta’ direttur u assistent direttur tal-laboratorji ta’ analiżi bijomediċi u l-libertà ta’ stabbiliment prevista fl-Artikolu 43 tat-Trattat KE.
14. Minkejja l-istedina tal-Kummissjoni sabiex tissottometti l-osservazzjonijiet tagħha – f’terminu ta’ xahrejn minn meta rċevietha – ir-Repubblika Franċiża ma bagħtitx risposta għal din l-ittra ta’ intimazzjoni.
15. Sussegwentement il-Kummissjoni, peress li kkunsidrat li jeżisti l-ksur li dwaru rċeviet l-ilment, innotifikat lir-Repubblika Franċiża bl-opinjoni motivata tal-15 ta’ Diċembru 2006, u stiednet lill-imsemmi Stat sabiex jikkonforma ruħu ma’ din tal-aħħar, fi żmien xahrejn.
16. Permezz ta’ ittra tal-14 ta’ Frar 2007, ir-Repubblika Franċiża ħadet pożizzjoni, billi ċaħdet l-eżistenza tal-imsemmi ksur, rigward iż-żewġ aspetti invokati mill-Kummissjoni; b’mod partikolari, hija sostniet li r-restrizzjonijiet introdotti mil-leġiżlazzjoni Franċiża kellhom jiġu kkunsidrati ġġustifikati minn lat tal-prinċipji ta’ adegwatezza u ta’ proporzjonalità għar-rigward tal-għan mixtieq segwit mill-amministrazzjoni tal-Istat, jiġifieri l-protezzjoni tas-saħħa pubblika.
17. Madankollu, permezz ta’ ittra sussegwenti tal-11 ta’ April 2008, il-Ministru tas-Saħħa stqarr li kellu l-intenzjoni li jirriforma kompletament – sal-bidu tal-2009 − il-qasam tal-bijologija medika fid-dawl tal-abbozz ta’ liġi li kien fl-istadju ta’ elaborazzjoni, il-pożizzjoni tar-Repubblika Franċiża kienet inbidlet; it-tneħħija prevista tar-restrizzjonijiet kollha relatati maż-żamma ta’ kapital, dwar kumpanniji kkostitwiti bil-għan li jeżerċitaw flimkien attivitajiet ta’ analiżi bijomedika, ħlief għal ċerti inkompatibbiltajiet definiti b’mod strett, kellha tippermetti li jirrispondu b’mod adegwat għall-ilmenti tal-Kummissjoni.
18. Peress li sussegwentement ma rċeviet l-ebda informazzjoni ulterjuri, il-Kummissjoni, permezz ta’ ittra tal-20 ta’ Novembru 2008, talbet informazzjoni mingħand ir-Repubblika Franċiża dwar l-istat attwali tax-xogħlijiet; l-awtoritajiet Franċiżi permezz ta’ ittra tas-27 ta’ Diċembru 2008, iddikjaraw li l-adozzjoni tal-abbozz tal-liġi inkwistjoni ma kinitx prevista qabel Mejju 2009.
19. Konsegwentement, fit-2 ta’ Marzu 2009, il-Kummissjoni pproċediet għall-preżentata ta’ rikors taħt l-Artikolu 226 KE.
IV – Il-proċeduri quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u t-talbiet tal‑partijiet
20. Il-kawża preżenti hija kkaratterizzat mill-fatt li matul il-proċedura bil-miktub, il-pożizzjoni ta’ difiża tar-Repubblika Franċiża nbidlet, speċjalment imqabbla ma’ dik sostnuta fl-istadju prekontenzjuż; dan ġara prinċipalment minħabba l-preżentazzjoni ta’ talbiet, u, sussegwentement, tal-pubblikazzjoni ta’ ċerti sentenzi (li ser ikunu kkunsidrati fid-dettall iktar ’il quddiem fl-espożizzjoni), dwar ċerti proċeduri pendenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, li fihom ingħatat risposta għal domandi simili.
21. Fir-risposta tagħha tat-22 ta’ Mejju 2009, li fiha għall-ewwel darba għamlet riferiment għall-konklużjonijiet ippreżentati fis-16 ta’ Diċembru 2008 mill-Avukat Ġenerali Bot fil-kawża C‑531/06, li ġiet deċiża mill-Qorti tal-Ġustizzja b’sentenza tad-19 ta’ Mejju 2009, Il-Kummissjoni vs L-Italja (5), il-konvenuta talbet iċ-ċaħda tar-rikors fir-rigward tal-ewwel aspett; iżda ma kkontestatx l-illegalità tal‑projbizzjoni imposta mil-liġi nazzjonali għal sehem, minn persuna bi kwalifiki professjonali meħtieġa, fil-kapital ta’ iktar minn żewġ kumpanniji.
22. Fir-risposta tagħha tal-15 ta’ Lulju 2009, li fiha fakkret fis-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja relatati ma’ proċeduri li għandhom x’jaqsmu mar-restrizzjonijiet fuq iż-żamma ta’ kapital tal-ispiżeriji, il-Kummissjoni enfasizzat il-bidla fil-pożizzjoni tar-Repubblika Franċiża, meta mqabbla mal-istadju prekontenzjuż, u żammet mat-talbiet li diġà saru fir-rikors.
23. Fil-kontroreplika tagħha tal-5 ta’ Ottubru 2009, il-konvenuta spjegat (ara l-punt 70) li, għalkemm it-terminu użat oriġinarjament seta’ jinftiehem bil-kuntrarju, hija ma kellhiex l-intenzjoni li tgħid li restrizzjoni tat-tip inkwistjoni ma setgħetx, f’ebda każ, tkun iġġustifikata.
24. B’mod partikolari, minħabba l-marġni ta’ diskrezzjoni li wieħed għandu jirrikonoxxi lill-Istati Membri, f’dak li għandu x’jaqsam mal-livell ta’ protezzjoni tas-saħħa pubblika u għall-mod li bih joperaw, kellha tkun irrikonoxxuta fil-prinċipju l-leġittimità tal-għażla nazzjonali li tiġi żgurata pluralità ta’ offerti fil-qasam tal-bijologija medika, u b’hekk tiġi evitata konċentrazzjoni finanzjarja fir-rigward tal-kapital tal‑laboratorji favur bijologu wieħed jew kumpannija waħda, li tamministra iktar laboratorji.
25. Il-miżura restrittiva fis-seħħ fi Franza, li sservi għal dan il-għan leġittimu, kienet tkun dubjuża biss minn żewġ aspetti: a) sa fejn ma tipprojbixxix l-ishma hekk imsejħa “cascade”; b) sa fejn ma hijiex kompletament proporzjonali għall-għan tagħha, peress li tapplika mingħajr diskriminazzjoni għal ishma tal-kumpanniji li jirrigwardaw kumpanniji li jinsabu madwar il-pajjiż kollu, mingħajr ebda evalwazzjoni dwar jekk huma jew ma humiex f’żoni ftit jew wisq imbegħda minn xulxin.
26. Ġaladarba dawn iż-żewġ aspetti ġew solvuti, fi ħdan il-proġett ippjanat tar-riforma tas-settur, tali regola kellha tkun ikkunsidrata kompatibbli mal-Artikolu 43 tat-Trattat KE, inkwantu adegwata u proporzjonata għall-ħtieġa li titħares is-saħħa pubblika (6) li trid tintlaħaq permezz ta’ assigurazzjoni ta’ pluralità ta’ offerti fil-bioloġija medika, madwar il-pajjiż kollu.
27. Din tal-aħħar tkun tikkostitwixxi, fil-fatt, garanzija għar-riskju ta’ konċentrazzjoni finanzjarja tal-kapital tal-laboratorji, bil-konsegwenza li l-irtirar eventwali ta’ bijologu – jew ta’ kumpannija simili – jista’ jħalli lill-pazjenti mingħajr il-possibbiltà li jibbenefikaw, f’xi partijiet tat-territorju, mis-servizz ta’ analiżi medika.
28. Fi kwalunkwe każ, ir-Repubblika Franċiża żammet soda mat-talbiet tagħha li saru fir-risposta, li fiha talbet iċ-ċaħda tar-rikors tal-Kummissjoni, limitata biss għall-aspett li jirrigwarda r-restrizzjonijiet li jikkonċernaw l-appartenenza tal-kwoti tal-kapital azzjonarju tal-istess kumpannija.
29. Wara l-ittra tal-5 ta’ Frar 2010, skont l-Artikolu 54a tar-Regoli tal‑Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, ir-Repubblika Franċiża ġiet mitluba biex tieħu pożizzjoni fuq id-dikjarazzjoni magħmula mill-Kummissjoni għall-ewwel darba fir-replika tagħha (ara l-punt 36), li l-awtoritajiet Franċiżi, permezz ta’ mekkaniżmu ta’ dissoċjazzjoni bejn id-drittijiet finanzjarji u dawk għal vot għad-deċiżjonijiet dwar il-funzjonament u l-organizzazzjoni ta’ laboratorji, jippermettu li ċerti strutturi jkollhom aċċess għal fondi “esterni” – miżmuma minn nies li mhumiex bijologi – fi kwota ta’ iktar minn 25 %.
30. Permezz ta’ ittra tat-18 ta’ Marzu 2010, ir-Repubblika Franċiża bagħtet lill-Qorti tal-Ġustizzja n-nota indirizzata lill-Kummissjoni tad-9 ta’ Marzu 2010, li biha bagħtet lill-istess qorti l-Ordinanza Nru 2010-49, tat-13 ta’ Jannar 2010, dwar il-bijologija medika, liema abbozz hija kienet irreferiet għalih matul il-fażi prekontenzjuża, kif indikat fil-punt 17 iktar ’il fuq, kif ukoll fil-kontroreplika tagħha (ara l-punt 26).
31. Fis-seduta tal-25 ta’ Marzu 2010, il-partijiet, fi tmiem id-dibattitu, anki fir-rigward tal-kwistjoni li l-Qorti tal-Ġustizzja kienet qajmet bil-miktub, tennew it-talbiet li diġà saru fid-dikjarazzjonijiet tagħhom.
V – Analiżi
A – Ir-restrizzjonijiet suġġettivi li jikkonċernaw l-ishma fl-istess kumpannija.
1. In-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu kkontestat – dwar l-eżistenza ta’ restrizzjoni għal-libertà ta’ stabbiliment.
a) L-argumenti tal-partijiet
32. Meta l-allegat ksur ikun ibbażat fuq l-Artikolu 43 tat-Trattat KE, li sar l-Artikolu 49 tat-TFUE wara d-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta’ Liżbona, il-Kummissjoni ssostni li d-dispożizzjonijiet leġiżlattivi msemmija adottati mir-Repubblika Franċiża jwasslu għall-effett li jillimitaw, speċjalment għall-entitajiet minn Stati Membri oħra, il-possibbiltà li jkollhom sehem fl-operazzjoni – fil-forma ta’ kumpannija – ta’ wieħed jew iktar laboratorji ta’ analiżi bijomedika.
33. Bl-istess mod tkun tirriżulta bħala limitata l-possibbiltà għall-persuni minn Stati Membri oħra, u li jħaddmu wieħed jew iktar laboratorji ta’ analiżi bijomedika, li joħolqu ċentru ta’ attività fit-territorju Franċiż, fejn dawn ikunu nieqsa mill-kriterji suġġettivi elenkati mil-liġi lokali, b’attenzjoni speċifika għall-kwalifiki personali meħtieġa għal sehem fil-kapital azzjonarju.
34. B’mod partikolari, l-istituzzjoni rikorrenti tirreferi għall-prinċipju – għal żmien twil sostnut mill-Qorti tal-Ġustizzja – li l-Artikolu 43 tat-Trattat jipprojbixxi l-miżuri nazzjonali kollha li, għalkemm applikabbli mingħajr distinzjoni għaċ-ċittadinanza, ikunu tali li jfixklu jew jirrendu inqas attraenti għaċ-ċittadini tal-UE li jeżerċitaw il-libertà ta’ stabbiliment stabbilita fit-Trattat.
35. Ir-Repubblika Franċiża tosserva fuq dan il-punt li l-Artikolu 152(5) tat-Trattat KE li jipprovdi li l-azzjoni Komunitarja fil-qasam tas-saħħa pubblika għandha tirrispetta bis-sħiħ ir-responsabbiltajiet tal-Istati Membri għall-organizzazzjoni u l-għoti ta’ servizzi tas-saħħa u kura medika.
36. Il-konvenuta tammetti wkoll, barra minn hekk, li skont ġurisprudenza stabbilita, fl-eżerċizzju ta’ dan il-poter, l-Istati Membri għandhom madankollu jikkonformaw mad-dritt Komunitarju, b’mod partikolari fir‑rigward tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-libertà ta’ stabbiliment (7) .
37. Madankollu, hija tikkunsidra li, għalkemm f’dan il-każ il-limitazzjoni relatata maż-żamma ta’ kapital għal dak li jirrigwarda kumpannija tat-tip indikat hawn fuq, tista’ tikkostitwixxi restrizzjoni għal-libertà ta’ stabbiliment, din għandha tkun iġġustifikata minn raġuni ta’ interess imperattiv ġenerali, ikkostitwita mill-għan ta’ protezzjoni tas-saħħa pubblika (ara l-punt 34 tad-difiża tagħha).
b) Kunsiderazzjonijiet
38. Prinċipju ġenerali li ġie kostantement imfakkar mill-Qorti tal-Ġustizzja huwa dak li l-Artikolu 43 KE jipprekludi kull miżura nazzjonali li, anki jekk applikabbli mingħajr diskriminazzjoni bbażata fuq in-nazzjonalità, tista’ tfixkel jew tagħmel inqas attraenti l-eżerċizzju, miċ-ċittadini Komunitarji, tal-libertà ta’ stabbiliment iggarantita mit-Trattat (8) .
39. Għaldaqstant, limitazzjoni suġġettiva li tirrigwarda l-appartenenza tal-kwoti tal-kapital ta’ kumpannija li teżerċita l-attività ta’ ġestjoni ta’ wieħed jew iktar laboratorji bijomediċi, timpedixxi jew tagħmel iktar diffiċli li dawn tal-aħħar ikollhom ishma minn persuni li ġejjin minn Stati Membri oħra; l-istess effett negattiv jinħoloq fir-rigward ta’ kwalunkwe stabbiliment fit-territorju Franciż ta’ kumpanniji involuti fl-istess attivitajiet fi Stat Membru ieħor li ma jikkonformawx mal-ħtiġiet suġġettivi speċifiċi previsti fid-dispożizzjonijiet fis-seħħ tal-istess Stat.
40. Il-fatt li tali effett restrittiv iseħħ indipendentement min-nazzjonalità tal-persuni kkonċernati ma jnaqqasx mis-sitwazzjoni ta’ kuntrast mal-libertà fundamentali ta’ stabbiliment prevista fl-Artikolu 43 tat-Trattat KE.
41. Fuq il-bażi ta’ tali premessi, hija għalhekk meħtieġa evalwazzjoni li ġejja dwar l-eżistenza, jew le ta’ ġustifikazzjoni għar-restrizzjonijiet meqjusa illegali mill-Kummissjoni.
2. Dwar il-ġustifikazzjoni eventwali għar-restrizzjoni invokata – L‑evalwazzjoni tal-adegwatezza u tal-proporzjonalità tal-miżuri restrittivi adottati
a) L-argumenti tal-partijiet
42. Skont l-approċċ ta’ difiża tar-Repubblika Franċiża, il-limitazzjonijiet suġġettivi li jikkonċernaw l-appartenenza tal-kwoti tal-kapital ta’ kumpannija kkostitwita sabiex topera l-attività ta’ analiżi bijomedika, hekk kif introdotti mill-imsemmija dispożizzjoni legali, għandhom bħala għan dak li jiżguraw il-kwalità ta’ kura mogħtija lill-pazjenti u li tiġi ppreżervata l-indipendenza deċiżjonali tad-diretturi tal-laboratorji ta’ analiżi.
43. Fil-fatt, billi jiġi evitat li l-għażliet ta’ dawn tal-aħħar ikunu mmotivati minn kunsiderazzjonijiet ta’ natura ekonomika, iktar milli ta’ natura medika, ikun qed jiġi protett l-interess imperattiv ġenerali tas-saħħa pubblika.
44. Għall-kuntrarju, il-Kummissjoni ssostni li l-miżuri meħuda mir-Repubblika Franċiża ma humiex adegwati u proporzjonali għall-għan iddikjarat.
45. Din il-konklużjoni hija kkonfermata, minħabba l-paralleliżmu ovvju tas-sitwazzjonijiet, f’sentenza preċedenti li tindirizza restrizzjonijiet simili fuq iż-żamma tal-kapital, li jeżistu taħt il-leġiżlazzjoni Griega, dwar l-eżerċizzju fil-forma ta’ kumpannija fil-kamp tan-negozju ottiku (ara l-punti 35 u 36 tar-rikors).
46. Fil-fatt ir-rikorrenti enfasizzat li l-Qorti tal-Ġustizzja (9), f’dan il-każ, ikkunsidrat li l-Greċja naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 43 KE u 48 KE, meta ma ppermettietx li ottiku jkollu iktar minn ħanut wieħed, kif ukoll illimitat l-ishma tal‑kumpannija li eventwalment jistgħu jiġu akkwistati minn persuni fiżiċi jew ġuridiċi differenti minn dawn tal-aħħar, għal 50 % tal-kapital.
47. Il-Kummissjoni tirreferi għall-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Ruiz-Jarabo Colomer ippreżentati fil-każ inkwistjoni tas-7 ta’ Diċembru 2004, b’attenzjoni speċjali fuq id-distinzjoni – għal dak li għandu x’jaqsam mal-attivitajiet ta’ natura kummerċjali – bejn ir-rapporti marbutin mal-qasam intern u dawk li jirreferu għal qasam estern.
48. B’mod partikolari, għal dak li jirrigwarda l-ewwel wieħed, dan “[…] jinkludi l-proprjetà – li jinkludu, per eżempju, il-postijiet jew l-ispazji fejn l-attività hija mwettqa, il-lista tal-klijenti, il-prodott jew l-isem kummerċjali – ir-relazzjonijiet tax-xogħol mal-impjegati u […] l-pussess – li ma jikkoinċidix mal-proprjetà, li magħha huwa legalment konness b’modi differenti – kif ukoll l-amministrazzjoni u l-ġestjoni. It-tieni jinkludi r-relazzjonijiet ma’ terzi, b’mod partikolari ma’ fornituri kif ukoll […] ma’ xerrejja, klijenti u, jew inkella, mal-pazjenti” (10) .
49. F’dan il-każ, skont l-argument tal-Avukat Ġenerali, l-Istat Membru kkonċernat kien introduċa ċerti restrizzjonijiet relatati mal-qasam intern, għal dak li jirrigwarda l-ħtiġijiet suġġettivi għall-ġestjoni ta’ ħanut ta’ ottiku, iżda madankollu ġġustifikhom b’kunsiderazzjonijiet fl-ambitu, din id-darba estern, tar-rapporti bejn l-ottiku li jeżegwixxi x-xogħol u l-klijenti tiegħu, anki dwar ir-responsabbiltà eventwali fil-każ ta’ żball.
50. Il-Kummissjoni tenfasizza wkoll li f’dan il-każ il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-għan ta’ protezzjoni tas-saħħa pubblika invokat mill‑Greċja, seta’ “jintlaħaq permezz ta’ miżuri li jkunu anqas restrittivi tal‑libertà ta’ stabbiliment kemm tal-persuni naturali, kif ukoll tal‑persuni ġuridiċi, pereżempju, permezz tal-kundizzjoni tal-preżenza ta’ ottiċi kkwalifikati, li jirċievu salarju jew li jkunu membri, f’kull ħanut ta’ l-ottika, ta’ regoli dwar ir-responsabbiltà ċivili għall-ħsara kkawżata minn terzi, kif ukoll ta’ regoli li jeżiġu assigurazzjoni ta’ indennizz professjonali ” (11) .
51. Essenzjalment, l-obbligu biss ta’ preżenza ta’ bijologu għat-twettiq tal-attivitajiet imsejħa “esterni” tal-laboratorju, b’mod partikolari għall-atti li jkunu jinvolvu relazzjoni mal-pazjent, ikun biżżejjed sabiex jintlaħaq l-għan iddikjarat; iżda dan l-obbligu ma jkunx iġġustifikat fil‑kuntest tal-attivitajiet imsejħa “interni”, dwar il-proprjetà tal‑laboratorju.
52. Ir-Repubblika Franċiża, min-naħa tagħha, iżda sostniet dwar dan, li, abbażi tal-karatteristiċi ġenerali speċifi tal-bijologija medika, kif ukoll tal-pekuljarità assoluta – anki fir-rigward tal-edukazzjoni universitarja – tal-organizzazzjoni ta’ din l-attività fi Franza, meta mqabbla mal-biċċa l-kbira tal-Istati Membri l-oħra, għandhom pjuttost ikunu applikabbli f’dan il-każ il-prinċipji pproklamati mill-Qorti tal-Ġustizzja dwar is-settur farmaċewtiku.
53. F’dan ir-rigward, hija rreferiet fir-risposta tagħha (ara l-punt 47) għall-konklużjonijiet ippreżentati mill-Avukat Ġenerali Bot, fis-16 ta’ Diċembru 2008, fil-Kawża C‑531/06 Il‑Kummissjoni vs Ir‑Repubblika Taljana, (punt 106), fir-rigward tal-ambitu msemmi qabel, li d-distinzjoni bejn l-aspetti interni u dawk esterni tal-attività hija waħda ta’ natura artifiċjali.
54. Ikun diffiċli li jiġi żgurat li l-operatur li mhuwiex spiżjar ma jinterferixxix fl-ambitu tar-relazzjoni bejn l-ispiżjar u l-klijenti tiegħu u din is-sitwazzjoni tkun tixxiebah ma’ dik tal-laboratorji ta’ analiżi, li wkoll jinsabu fiċ-ċentru tas-sistema tas-saħħa.
55. Bħala prova ta’ din id-dikjarazzjoni, dwar l-identità tas-sitwazzjoni, il-konvenuta tosserva li l-bijologija medika hija xjenza li tokkupa post prominenti fis-sistema tas-saħħa, u li hija barra minn hekk f’evoluzzjoni kostanti u li tikkomprendi oqsma ta’ applikazzjoni estremament vasti, bħall-mikrobijologija, ematoloġija, il-bijokimika, l-immunoematoloġija, u din tkun tirrikjedi anki teknika estremament kumplessa, bħall-bijologija molekulari.
56. Hija żżid ukoll, barra minn hekk li, normalment, l-attività ta’ laboratorju ta’ analiżi tinkludi fażi msejħa pre-analitika (meta l-persunal mediku jiltaqa’ mal-pazjent u jipproċedi billi jieħu l-kampjuni neċessarji, li jista’ jkollhom ukoll natura “invażiva”), fażi analitika fis-sens strett, purament teknika, imwettqa bl-idejn jew permezz ta’ tagħmir speċjali, u fażi post‑analitika (validazzjoni tar-riżultati tal-analiżi, ibbażata anki fuq il-karatteristiċi personali tal-pazjent) (12) .
57. Issa, il-partikolarità Franċiża (wara li tiġi kkunsidrata l-organizzazzjoni tal-istess settur fi Stati oħra tal-Unjoni) tikkonsisti fil-fatt li dawn it-tliet fażijiet differenti huma essenzjalment maqgħudin u dan skont għażla preċiża li tagħti rwol ikbar ta’ tip mediku lill-bijologu.
58. Dan tal-aħħar, fis-sistema Franċiża, ma huwiex impenjat biss fl-attività analitika purament teknika, imma huwa preżenti wkoll fil-fażi pre-analitika, permezz ta’ kuntatt immedjat mal-pazjent u, fuq kollox, sussegwentement huwa jieħu ħsieb ukoll li jagħti validità lir-riżultati tal-analiżi, li jinforma lill-pazjent bihom, u jista’ wkoll jipparteċipa, flimkien mat-tabib, fl-għażla terapewtika.
59. Għalhekk l-għazla li saret minn Franza fit-termini ta’ akkwist ta’ ħiliet mill-bijologu tidher koerenti ma’ din l-impostazzjoni, liema bijologu jirċievi taħriġ inizjali bħala tabib jew spiżjar, biex iktar ’il quddiem jispeċjalizza fil-bijologija medika, li mbagħad jeħtieġ perijodu ta’ għaxar snin sabiex jispiċċa l-istudji tiegħu.
60. Fuq il-bażi ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, skont il-konvenuta, is-soluzzjoni segwita mill-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-attività tal-ottiku ma tistax tintuża wkoll għal-laboratorji ta’ analiżi medika.
61. Il-miżura restrittiva introdotta fuq l-ishma fil-kapital azzjonarju għandha tkun iġġustifikata – b’mod simili meta mqabbla mal-ipoteżi tal-ispiżeriji – fir-rigward tan-neċessità li tiġi żgurata l-indipendenza sħiħa professjonali tad-direttur tal-laboratorju, li għandha titwettaq biss skont ir-regoli ta’ etika professjonali, u mingħajr ebda pressjoni, speċjalment ta’ natura finanzjarja; kif diġà ġie enfasizzat, biex tiġi żgurata l-aħjar protezzjoni possibbli tas-saħħa pubblika.
62. It-teżi li tinsab fil-konklużjonijiet imsemmija (ara l-punt 121) li tgħid li l-attività li tipprovdi mediċini hija differenti – minħabba l-iskala tal-impatt fuq is-saħħa pubblika – mill-bejgħ ta’ prodotti ottiċi, hija valida wkoll bl-istess mod, jekk din tal-aħħar titqabbel mal-attività ta’ analiżi bijomedika.
63. Fl-aħħar nett, il-proporzjonalità tal-miżura adottata tista’ tkun irrikonoxxuta wkoll fil-fatt li l-kapital tal-laboratorji ma huwiex kompletament ristrett għal bijologi, peress li l-investituri mingħajr din il-kwalifika jistgħu fi kwalunkwe każ jakkwistaw sehem, anki jekk dan ma jistax jeċċedi l-25 %.
64. Din il-limitazzjoni tissodisfa l-ħtieġa leġittima li jiġi evitat li soċji mhux professjonisti, li huma sempliċement investituri għal għanijiet kummerċjali, jassumu rwol determinanti fit-teħid ta’ deċiżjonijiet tal-kumpannija, b’telf konsegwenti għall-indipendenza tal‑professjonisti (13) .
65. Essenzjalment, jekk minn naħa waħda l-leġislazzjoni Franċiża tipprovdi possibbiltà ta’ aċċess għall-kapital azzjonarju anki għal dawk li ma humiex bijologi, min-naħa l-oħra, billi tillimita l-kwota possibbli ta’ sehem ta’ dawn tal-aħħar, tiżgura l-preservazzjoni tas-setgħa deċiżjonali lis-soċji professjonisti tas-settur, u tippermettilhom li jżommu l-indipendenza deċiżjonali tagħhom.
66. Ir-rikorrenti, permezz tar-replika tagħha, sabiex tikkontesta l-argumenti tal-konvenuta li jinsabu fir-risposta, osservat li s-soluzzjoni adottata mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-każ tal-ispiżeriji, li hija differenti mill-preċedent li hija invokat oriġinarjament, tispjega ruħha minħabba n-natura assolutament speċifika tal-prodotti mediċinali tali li jiddistingwuhom minn kwalunkwe merkanzija oħra; id-diversità tas-settur ma tippermettix l-implementazzjoni tas-soluzzjoni f’dan il-każ.
67. B’mod partikolari, l-attivitajiet tal-bijologija medika ma jistgħux ikunu eżerċitati ħlief fuq preskrizzjoni medika, bil-konsegwenza ta’ garanzija ikbar kemm f’termini ta’ protezzjoni tas-saħħa pubblika u kif ukoll ta’ kontroll tal-ispejjeż għas-sistema tas-saħħa.
68. Barra minn hekk, il-Kummissjoni, f’din ir-replika, għall-ewwel darba sostniet ukoll li l-qasam tal-bijologija medika huwa wkoll ikkaratterizzat mill-ħtieġa ta’ finanzjament sostanzjali, u għalhekk il-miżura restrittiva dwar l-aċċess għall-kapital “estern” hija inadatta għal dan il-għan.
69. Ir-Repubblika Franċiża, fil-kontroreplika tagħha, waqt li kkontestat l-argumenti li jinsabu fir-replika tar-rikorrenti, iddikjarat li l-preċedent invokat mill-Kummissjoni ma huwiex għal kollox rilevanti, peress li, minħabba l-viċinanza estrema tas-sitwazzjonijiet u tal-identità tar-riskji għas-saħħa pubblika, għandhom pjuttost jiġu applikati l-prinċipji espressi, li jirrigwardaw il-farmaċija, fil-konklużjonijiet u fis-sentenzi waqt il-fażi bil-miktub u li ġew invokati waqt din il-fażi.
70. Il-konvenuta kkontestat ukoll id-dikjarazzjoni li l-ftuħ totali fir-rigward tal-aċċess għall-kapital għall-kumpanniji li joperaw fil-laboratorji tal-analizi jista’ jwassal għal titjib effettiv fil-kwalità tal-eżamijiet u jkun sors ta’ kif is-sistema soċjali tiffranka l-flus.
b) Kunsiderazzjonijiet.
71. Skont ġurisprudenza stabbilita, il-miżuri nazzjonali li jistgħu jfixklu jew jirrendu inqas attraenti l-eżerċizzju tal-libertajiet fundamentali ggarantiti mit-Trattat għandhom jissodisfaw erba’ kundizzjonijiet: 1) li jkunu applikati b’mod mhux diskriminatorju; 2) ikunu ġġustifikati minħabba raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali; 3) ikunu kapaċi li jiżguraw ir-realizzazzjoni ta’ dan il-għan u 4) li ma jmorrux lil hinn minn dak li huwa meħtieġ sabiex jinkisbu (14) .
72. Wara li jingħad dan, iċ-ċirkustanza li l-protezzjoni tas-saħħa pubblika tidher fost ir-raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali li, skont l-Artikolu 46(1) KE, jistgħu jiġġustifikaw restrizzjonijiet eventwali għal-libertà ta’ stabbiliment, ma hijiex qed tiġi kkontestata mill-partijiet (15) .
73. Fost affarijiet oħra, proprju għal dak li jirrigwarda l-analiżi tar-raġunijiet li jiġġustifikaw restrizzjoni tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi (iżda dan jittratta ovvjament prinċipju li japplika b’mod simili għal-libertà ta’ stabbiliment) fil-qasam tal-laboratorji ta’ analiżi ta’ bijologija medika, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li l-għan taż-żamma tal-kwalità ta’ servizzi mediċi jista’ jkun wieħed mill-eċċezzjonijiet previsti fl-Artikolu 46 KE, jekk dan jikkontribwixxi għall-kisba ta’ livell għoli ta’ ħarsien tas-saħħa (16) .
74. In-natura nondiskriminatorja tal-miżura restrittiva inkunsiderazzjoni ma hijiex parti mill-kontroversja; madankollu huwa iktar delikat l-aċċertament tal-adegwatezza u tal-proporzjonalità ta’ din tal-aħħar, rigward il-għan li jrid jinkiseb.
Is-settur interessat mill-miżura restrittiva u l-individwazzjoni tal-ġurisprudenza rilevanti.
75. L-ewwel domanda li għandha tingħata risposta hija relatata ma’ jekk il-kwistjoni, fit-termini li qed tiġi ppreżentata, tistax effettivament tiġi solvuta fuq bażi tal-prinċipji diġà stipulati mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza ċċitata dwar ir-Repubblika Ellenika, li kienet adottat miżuri simili ta’ restrizzjonijiet fir-rigward tal-liġi dwar l-eżerċitar tal-professjoni ta’ ottiku u dwar il-bejgħ ta’ oġġetti ottiċi, jew fi kliem ieħor jekk din id-deċiżjoni tikkostitwixxix preċedent li ma huwiex applikabbli bis-sħiħ.
76. Issa, huwa veru li s-sitwazzjoni kkunsidrata mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża dwar il-professjoni ta’ ottiku tippreżenta xebh evidenti ma’ dik attwalment pendenti – kif issostni l-Kummissjoni – u li dan għandu jwassal għal eżami b’attenzjoni partikolari għall-argumenti mressqa u għas-soluzzjonijiet adottati f’dak il-każ; madankollu, fil-fehma tiegħi, hemm xi differenzi fundamentali.
77. Il-każ li qed jiġi kkunsidrat bħalissa huwa kkaratterizzat qabel xejn mill-ispeċifiċità tas-settur interessat – jiġifieri l-analiżi bijomedika tal-laboratorju – kif ukoll mil-leġiżlazzjoni tiegħu, kif adottata fl-Istat Membru kkonċernat, li għandha karatteristiċi partikolari, fl-aspett tal-organizzazzjoni kumplessiva tax-xogħol u tat-taħriġ tal-professjonisti kkonċernati, li kollha għandhom il-għan li jinkiseb livell partikolarment għoli ta’ kwalità ta’ servizz mogħti.
78. Fil-fatt, jekk wieħed jikkunsidra l-elementi li fuqhom hija bbażata d-difiża tar-Repubblika Franċiża u, għalhekk, nikkunsidraw is-suġġett veru tal-kawża, joħorġu differenzi sostanzjali meta mqabbla mal-ġurisprudenza ċċitata mill-Kummissjoni; u dan kemm għas-settur li qiegħed jittieħed inkunsiderazzjoni u kemm għar-raġunijiet li jiġġustifikaw ir-restrizzjona introdotta.
79. Naħseb li essenzjalment, kif sottomess mill-Istat Membru konvenut għall-ewwel darba fir-risposta tiegħu tat-22 ta’ Mejju 2009, jidher li f’dan il-każ huma rilevanti iktar ir-riferimenti għall-proċeduri fejn il-Qorti tal-Ġustizzja ġiet imsejħa biex tittratta dwar id-dritt tal-persuni fil-pussess tal-kwalifika professjonali rilevanti biss, sabiex iżommu u joperaw spiżerija (17) .
80. Ir-rilevanza ikbar tal-preċedent ġurisprudenzjali msemmi tinstab qabel xejn fix-xebh ħafna ikbar bejn is-settur farmaċewtiku u dak tal-analiżi bijomedika – kif wara kollox huwa rregolat b’mod assolutament uniku fi Franza – meta mqabbel ma’ dak eżistenti bejn din tal-aħħar u s-settur ottiku.
81. Taħt aspett ieħor u forsi iktar importanti, il-kwistjoni ta’ indipendenza deċiżjonali, bħala kundizzjoni speċifika ta’ kwalità aħjar tal-attività eżerċitata intiża għal iktar protezzjoni tas-saħħa pubblika, ma jirriżultax li kienet eżaminata mill-Qorti tal-Ġustizzja li, f’dan il-każ, tat lok għall-preċedent invokat mill-Kummissjoni.
82. Il-karatteristiċi tal-professjoni ta’ bijologu fi Franza, kif deskritt hawn fuq, flimkien mal-mod kif attwalment jitħaddem laboratorju ta’ analiżi bijomedika, jagħmlu dan is-settur simili għal dak tal-ispiżeriji.
83. Iż-żewġ attivitajiet jinvolvu, jekk ma jitwettqux kif imiss, riskju relattivament għoli għas-saħħa. Hekk kif il-kunsinna lil klijent, minn spiżjar, ta’ mediċina ħażina tista’ tikkawża lill-istess klijent konsegwenzi fiżiċi serji, bl-istess mod il-provvista ta’ analiżi bijomedika mwettqa b’mod inadegwat b’rabta ma’ dan il-każ, fi kliem ieħor jew li jkun ittardjat jew magħmul ħażin jista’ jikkawża ħsara tal-istess tip (wieħed jista’ jirreferi għall-iżbalji possibbli ta’ dijanjosi u ta’ trattament minn tabib, ikkawżati minn riżultat ta’ analiżi żbaljat).
84. Barra minn hekk, il-modi li bihom dawn l-attivitajiet huma eżerċitati għandhom similaritajiet speċifiċi ħafna, fosthom u fuq kollox f’dak li jirrigwarda s-sistema li biha l-ispejjeż jitħallsu mis-sistema tas-sigurtà soċjali; l-implementazzjoni tal-analiżi bijomediċi li ma ssirx kif jixraq, kemm f’termini kwantitattivi u dawk kwalitattivi, tista’ toħloq spejjeż żejda għas-sistema ta’ sigurtà soċjali, u, għalhekk, għall-Istat, bħal ma jiġri fil-provvista tal-mediċini.
85. Skont il-Kummissjoni, madankollu, jeżistu differenzi tali bejn iż-żewġ setturi li jipprekludu l-applikabbiltà tal-istess prinċipji ġuridiċi; hija tirreferi fuq kollox għall-fatt li l-analiżi ma jistgħux isiru qabel ma ssir ir-riċetta medika. Il-pazjent għalhekk ma jistax imur direttament għand il-laboratorju għall-finijiet ta’ analiżi, u lanqas il-bijologu ma jista’ jiddeċiedi b’mod awtonomu dwar dan il-punt, mingħajr ir-riċetta medika msemmija.
86. Barra minn hekk, ir-rikorrenti żżid li, għalkemm ir-riżultati tal-analiżi jingħataw kemm lit-tabib li għamel ir-riċetta kif ukoll lill-pazjent, dan tal-aħħar ma jkollux, fi kwalunkwe każ, il-kapaċità teknika li jasal għal konklużjonijiet rigward it-trattament li għandu jsir, li l-implementazzjoni tiegħu jeħtieġ, madankollu, l-intervent tat-tabib.
87. Fir-realtà, l-istess rikorrenti tammetti li, normalment, anki l-mediċini ma jistgħux jiġu kkonsenjati u mibjugħa mingħajr riċetta medika, b’mod li l-ispiża tagħhom taqa’ fuq is-sistema ta’ sigurtà soċjali.
88. Waqt is-seduta fil-fatt ħareġ li madwar 85 % tal-mediċini huma mibjugħa fl-ispiżeriji bir-riċetta medika, kif ukoll li ħafna mill-analiżi huma effettivament magħmula bl-istess mod.
89. F’dawn il-kundizzjonijiet, skont il-Kummissjoni, fil-każ tal-attività farmaċewtika, il-Qorti tal-Ġustizzja, fis-sentenzi tagħha, b’mod impliċitu ħadet inkunsiderazzjoni, bil-għan li tiġi ġġustifikata r-restrizzjoni li tinsab fil-liġi, il-fatt li huwa madankollu possibbli li wħud mill-mediċini jinbigħu mingħajr riċetta medika; li jagħmilha neċessarju, li sabiex jiġi evitat l-imsemmi riskju għas-saħħa, ikun hemm il-preżenza kostanti ta’ spiżjar, li jista’ jattira l-attenzjoni tal-utent dwar effetti dannużi possibbli (18) .
90. Dawn id-dikjarazzjonijiet, madankollu, mhumiex konklużivi. Minn ċertu lat, fil-fatt, ma’ jirriżultax espressament mis-sentenzi msemmija li l-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat, bħala evidenza determinanti sabiex tiġġustifika s-soluzzjoni pożittiva adottata, il-fatt, li f’xi każijiet, il-mediċini jiġu pprovvduti mingħajr ma qabel issir riċetta medika.
91. Din l-evidenza tirriżulta effettivament fil-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Bot diġà ċċitati, fejn jiddikjara li d-dmir tal-ispiżjar li jipprovdi l-konsulenza tiegħu huwa ferm importanti fil-każ ta’ mediċini li ma jenħtiġux riċetta medika, li n-numru tagħhom żdied b’mod kostanti minħabba n-neċessità li jinżamm il-bilanċ tal-kontijiet pubbliċi (19) .
92. Madankollu dan huwa element ta’ natura ulterjuri meta mqabbel mal-fatt li, fl-istess punt tal-konklużjonijiet imsemmija, ġie ppreċiżat espressament li l-attività tal-ispiżjar mhijiex limitata biss għall-bejgħ tal-mediċini.
93. L-attività ta’ tqassim ta’ mediċini, skont l-Avukat Ġenerali, teħtieġ ukoll servizzi oħra mill-ispiżjar, inkluża – flimkien mal-implementazzjoni ta’ preparazzjonijiet farmaċewtiċi jew l-għoti ta’ informazzjoni u pariri biex jiġi żgurat l-użu xieraq ta’ mediċini – il-verifika tar-riċetti mediċi.
94. Min-naħa l-oħra, l-istess Qorti tal-Ġustizzja, fiż-żewġ deċiżjonijiet dwar is-settur farmaċewtiku, indikat li l-mediċini “ preskritti jew użati għal raġunijiet terapewtiċi ” (20), minkejja kollox, jistgħu xorta waħda jkunu ta’ periklu għas-saħħa jekk meħuda mingħajr bżonn jew b’mod inkorrett.
95. Essenzjalment, l-element li jikkonsisti fil-preżenza possibbli ta’ riċetta medika, speċifikament imsemmi mill-Qorti tal-Ġustizzja, ma kienx ikkunsidrat fil-fatt tali li jeskludi l-pekuljarità tal-mediċini, mill-aspett tar-riskji għas-saħħa minn teħid mingħajr neċessità jew mhux korrett.
96. Fil-fatt, anki fil-każ ta’ analiżi mediċi koperti b’riċetta medika, il-bijologu għandu parti importanti ħafna, u dan mhux b’intenzjoni li jkun żvalutat l-irwol u l-professjonalità tat-tabib li jagħmel ir-riċetta medika, kif sostnut mill-Kummissjoni matul is-seduta, li kważi jkun sottomess għal xi tip ta’ kontroll suċċessiv, iżda sempliċement biex tiġi żgurata l-interpretazzjoni korretta, f’termini ta’ analiżi bijomedika, u l-eżekuzzjoni ta’ dak li huwa mitlub (u dan speċjalment fil-każ ta’ analiżi ta’ natura partikolarment kumplessa).
97. Huwa minnu li, kif ġie kkonfermat espressament fis-seduta mir-Repubblika Franċiża, qabel l-innovazzjonijiet espressament introdotti fuq il-punt, bl-Ordinanza Nru 2010-49, tat-13 ta’ Jannar 2010 (21), l-analista ma setax ma jagħmilx l-eżamijiet ibbażati fuq l-informazzjoni li tinsab fir-riċetta medika, peress li mhuwiex possibbli li jitbiegħed mit‑talbiet tat-tabib.
98. Madankollu, kif dejjem espressament invokat mill-konvenuta waqt is-seduta, minn naħa waħda huwa possibbli li pazjent jista’ jżur laboratorju mingħajr riċetta, bl-iskop li jsiru – eventwalment a spejjeż tiegħu – xi analiżi bijomediċi (22) .
99. Barra minn hekk, min-naħa l-oħra, ma tistax tiġi eskluża l-possibbiltà, fl-ambitu ta’ djalogu fil-prattika pjuttost komuni bejn it-tabib li jagħmel ir-riċetta medika u l-bijologu (li l-Kummissjoni essenzjalment ma kkontestatx fir-replika tagħha waqt is-seduta), li dan tal-aħħar jagħmel xi eżamijiet ta’ natura mhux sostituttiva iżda sempliċement li jikkumplimentaw it-tbassir inizjali.
100. Fl-aħħar nett, u dejjem mingħajr ma jitnaqqas bi kwalunkwe mod ir-rwol tat-tabib kuranti, ir-riskju għas-saħħa pubblika, kif rilevat ġustament mill-konvenuta, ma huwiex tant fil-konklużjonijiet li l-pazjent jista’ jiġbed mir-riżultati żbaljati ta’ analiżi bijomedika, iżda, pjuttost, fil-konsegwenzi li dawn tal-aħħar, proprju għaliex mhumiex korrettament validati, jistgħu jiddeterminaw l-għażla ta’ trattament li t-tabib, abbażi tal-istess, jista’ eventwalment jagħmel.
101. Huwa għalhekk veru li, irrispettivament mir-rwol tat-tabib kuranti, il-bijologu jiżvolġi rwol ċertament ewlieni, rigward il-livell ta’ professjonalità meħtieġa, fil-fażijiet kollha li jippreċedu, jakkumpanjaw u jsegwu l-attività ta’ analiżi bijomedika.
102. Bħala konklużjoni, f’dan ir-rigward, speċifikament marbut mar-riskji għas-saħħa li jirriżultaw mill-eżerċizzju ta’ professjoni partikolari minn persuni mingħajr kwalifika speċifika, ma jistax ma jkunx ikkonstatat ix-xebh assolut bejn l-attivitajiet ta’ spiżjar u dawk ta’ analista bijologu, fejn, madankollu, dawk tal-ottiku huma kompletament differenti.
103. Fl-aħħar każ, fil-fatt, waqt li huwa possibbli timmaġina konsegwenzi negattivi ta’ prestazzjoni żbaljata, anki f’termini fiżiċi għall-utent, huwa ċar li ninsabu fuq livell kompletament differenti ta’ gravità, li jagħmilha diffiċli li s-sitwazzjonijiet ikunu simili, kif kuntrarjament allegat mill-Kummissjoni.
104. Din tal-aħħar sostniet ukoll, għall-ewwel darba fir-replika tagħha, li s-settur tal-analiżi tal-laboratorji huwa kkaratterizzat madankollu, meta mqabbel ma dak farmaċewtiku, mill-bżonn ta’ investiment sinjifikattiv mil-lat finanzjarju; il-bidla mgħaġġla tat-teknoloġija u l-ħtieġa li tkun applikata għal numru ta’ mard li jiżdied minn żmien għal żmien, jeħtieġu injezzjonijiet ta’ kapital partikolarment għoljin.
105. Din is-sitwazzjoni ma teżistix fl-ispiżeriji, fejn ma hemmx neċessità ta’ installazzjoni ta’ tip tekniku, peress li kważi l-mediċini kollha huma ppreparati xi mkien ieħor.
106. Ir-rikorrenti (23) għalhekk turi li n-nuqqas ta’ aċċess jew il-limitazzjoni tal-aċċess għall-kapital minn investituri b’nuqqas ta’ kwalifika ta’ bijologu jxekkel l-iżvilupp tal-laboratorji tal-bijologija medika mill-bijologi li huma mċaħħda mir-riżorsi ekonomiċi suffiċjenti.
107. Barra minn hekk ma hemmx prova li tali limitazzjoni hija fattur ta’ kwalità, iżda, pjuttost, ir-riżultati tal-ispezzjonijiet juru li l-iktar żbalji serji seħħew fil-laboratorji b’persuna waħda, li fihom il-100 % tal-kapital huwa f’isem il-bijologu li jeżerċita l-attività hemmhekk.
108. Essenzjalment, ir-restrizzjonijiet rigwardanti l-kapital azzjonarju, maħsuba bħala forma ta’ protezzjoni, minflok wasslu għal tnaqqis ta’ kwalità tas-servizzi.
109. Fost affarijiet oħra, ma kienx ikun possibbli li jiġu ffurmati l-gruppi meħtieġa biex tinkiseb dimensjoni tali li tiżgura l-kwalità msemmija, jew fi kwalunkwe każ, biex jinkisbu ekonomiji ta’ skala, li jirriżultaw fi tnaqqis tal-ispejjeż tal-analiżi u, għalhekk, f’piż għas-sistema ta’ sigurtà soċjali.
110. Fir-realtà kif ġustament enfasizzat ir-Repubblika Franċiża fil-kontroreplika tagħha, dawn l-istqarrijiet mhumiex verament sostnuti mid-dokumentazzjoni speċifikata mill-Kummissjoni; għall-kuntrarju r-Rapport dwar il-proġett ta’ riforma tas-settur ta’ Settembru 2008 (kif ingħad mill-istess Kummissjoni fil-paġna 10 tar-replika tagħha), fir-rigward tal-kwalità medja tal-laboratorji tal-bijologija medika fi Franza, jgħid li hija sodisfaċenti, jiġifieri “ minn tajba għal eċċellenti ” (24) .
111. Anki d-dikjarazzjonijiet dwar l-effetti pożittivi li jirriżultaw minn ftuħ sħiħ għal kapital barrani, jew għal amalgamazzjonijiet possibbli u l-ekonomiji ta’ skala possibbli, huma bbażati fuq sempliċi suppożizzjonijiet, li mhumiex ibbażati fuq xi element verament konkret, li r-rikorrenti ma għamlitx tentattiv sabiex tagħti prova tagħha (25) .
112. Dwar il-piż għas-sistema ta’ sigurtà soċjali, huwa ċar li dan jiddependi fuq sa liema punt, irrispettivament mill-ispejjeż għall-laboratorju tal-eżami uniku, l-Istat jixtieq jikkumpensa kull prestazzjoni individwali ta’ analiżi medika; ma ġietx ippruvata l-ebda relazzjoni bejn l-ammont tal-imsemmija remunerazzjoni u l-istruttura li hija proprjetarja tal-laboratorji, b’mod li, għal darb’oħra, l-istqarrijiet tar-rikorrenti mhumiex issostanzjati.
113. Għall-kuntrarju, it-tfittxija għal qligħ dejjem ogħla fuq il-kapital investit, probabbilment tinkoraġġixxi lill-persuni li għandhom ishma fil-kumpannija ta’ analiżi għal raġunijiet ta’ sempliċi investiment finanzjarju biex jippruvaw iżidu n-numru ta’ eżamijiet li għandhom isiru, jew mill-inqas dawk li jassiguraw dħul ogħla (26), u b’hekk joħolqu l-effett, oppost ta’ dak sostnut mill-Kummissjoni, ta’ żieda fl-ispejjeż għall-Istat.
114. Bħala konklużjoni, ġaladarba ġie aċċettat ix-xebh, f’termini ta’ riskju għas-saħħa pubblika, bejn is-settur farmaċewtiku u dak tal-analiżi bijomedika, u ġie eskluż li l-kwistjoni tal-allegata neċessità ta’ iktar investiment għal-laboratorji toħloq distinzjoni reali ma’ dan tal-aħħar, ma fadalx ħlief tiġi analizzata l-ġustifikazzjoni tar-restrizzjoni msemmija dwar il-libertà ta’ stabbiliment, fid-dawl tal-prinċipji rilevanti stabbiliti mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-każijiet li kienu eżaminati.
– L-applikazzjoni sussegwenti tal-prinċipji rilevanti.
115. Fl-ewwel miż-żewġ proċeduri paralleli ddefiniti fis-sentenza tad-19 ta’ Mejju 2009, rigward restrizzjonijiet fuq l-attività ta’ spiżjar, il-Qorti tal-Ġustizzja, li kienet qed tirrispondi għad-domanda magħmula permezz ta’ rinviju preġudizzjali, affermat li l-Artikoli 43 KE u 48 KE ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li ma tħallix lil dawk mingħajr it-titolu ta’ spiżjar jipposjedu u joperaw spiżeriji (27) .
116. Fit-tieni, skont l-istess argumenti, il-Qorti tal-Ġustizzja ċaħdet ir-rikors taħt l-Artikolu 226 KE mill-Kummissjoni kontra r-Repubblika Taljana, fuq il-bażi ta’ allegat ksur ta’ dawn id-dispożizzjonijiet tat-Trattat, li jirriżulta mill-fatt li nżammet fis-seħħ liġi li taħtha d-dritt li topera spiżerija privata li tbigħ bl-imnut kienet ristretta biss għall-persunu fiżiċi gradwati fil-farmaċija u għall-kumpanniji ta’ ġestjoni magħmula esklużivament minn spiżjara soċji (28) .
117. Ir-rikostruzzjoni magħmula f’tali sentenza mill-Qorti tal-Ġustizzja titlaq proprju mill-presuppost tal-pekuljarità assoluta tal-mediċini, li huma sostanzjalment differenti minn merkanzija oħra minħabba l-effetti terapewtiċi tagħhom (29) ; huma jistgħu għalhekk jikkawżaw ħsara serja lis-saħħa jekk meħuda mingħajr bżonn, jew fil-ħin ħażin, mingħajr ma l-pazjent ikun konxju fil-waqt tat-teħid (30) .
118. Barra minn hekk, konsum eċċessiv jew użu żbaljat ta’ mediċini jirriżulta f’ħela ta’ riżorsi finanzjarji, iktar gravi jekk wieħed jikkunsidra li s-settur farmaċewtiku jiġġenera spejjeż konsiderevoli u jrid jissodisfa ħtiġijiet li dejjem jikbru, filwaqt li r-riżorsi finanzjarji li jistgħu jiġu ddedikati għas-saħħa, hu x’inhu l-metodu ta’ finanzjament użat, mhumiex illimitati (31) .
119. Madankollu, minħabba d-dritt irrikonoxxut lill-Istati Membri li jiddeċiedu l-grad ta’ protezzjoni tas-saħħa pubblika, irridu nammettu li dawn tal-aħħar jistgħu jirrikjedu li l-mediċini jiġu mqassma mill-ispiżjara li jgawdu minn indipendenza professjonali effettiva; huma jistgħu wkoll jieħdu miżuri xierqa sabiex jiġi eliminat jew jitnaqqas ir-riskju li tali indipendenza tkun kompromessa.
120. B’mod partikolari, filwaqt li huwa inkontestabbli li l-ispiżjar professjonista għandu l-għan, bħal persuni oħra, ta’ profitt, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li dan tal-aħħar għandu jopera l-ispiżerija mhux fuq bażi ta’ obbjettiv purament ekonomiku, iżda wkoll minn aspett professjonali. L-interess privat tiegħu, relatat mal-għan ta’ profitt, għandu jiġi mtaffi mit-taħriġ tiegħu, mill-esperjenza professjonali tiegħu u mir-responsabbiltajiet imposti fuqu, peress li kull ksur tal-liġi jew ta’ etika professjonali jdgħajjef mhux biss il-valur tal-investiment tiegħu, iżda wkoll il-ħajja professjonali tiegħu.
121. B’mod differenti mill-ispiżjara, dawk li mhumiex spiżjara ma għandhomx, skont id-definizzjoni, taħriġ, esperjenza u responsabbiltà ekwivalenti għal dawk ta’ spiżjara. Huma għalhekk ma jipprovdux l-istess garanziji bħal dawn tal-aħħar.
122. Għalhekk, fl-ambitu tal-marġni ta’ diskrezzjoni msemmi, Stat Membru jista’ jikkunsidra li l-ġestjoni ta’ spiżerija minn bniedem li mhuwiex spiżjar, b’mod differenti minn ġestjoni fdata lil spiżjar, jista’ jkollha riskju għas-saħħa pubblika, partikolarment għas-sigurtà u l-kwalità ta’ distribuzzjoni ta’ prodotti mediċinali bl-imnut, minħabba li l-għan ta’ profitt, fl-ambitu ta’ tali ġestjoni, ma jinvolvix elementi ta’ moderazzjoni (32) .
123. Dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha, kif diġà ġie spjegat hawn fuq, huma applikabbli, mutatis mutandis, anki għas-settur tal-analiżi bijomedika u, għalhekk, dan jiġġustifika l-identità ta’ soluzzjoni legali.
124. Fil-fatt minħabba l-identità tar-riskji għas-saħħa pubblika u, għalhekk, għall-interess protett, jista’ jkun aċċettat fil-prinċipju li kull Stat Membru jintroduċi, anki f’dak li jirrigwardja l-ġestjoni tal-laboratorji ta’ analiżi bijomedika, restrizzjonijiet simili relatati mal-kwalifika suġġettiva tal-operatur tal-imsemmija attività, kif ġara fi Franza.
125. Ovvjament, għandu jkun iddeterminat jekk it-tip speċifiku ta’ restrizzjoni adottata, relatata mal-proprjetà tal-kwoti ta’ ishma fil-kapital soċjali, limitata skont il-kwalifika suġġettiva tal-persuna kkonċernata, tistax tissejjaħ adegwata u proporzjonali jew le għall-għan ta’ protezzjoni tas-saħħa pubblika.
126. Mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li liġi nazzjonali għandha tiggarantixxi l-kisba tal-obbjettiv invokat biss jekk verament tirrifletti l-intenzjoni li jinkiseb b’mod koerenti u sistematiku (33) .
– Ir-raġunijiet ta’ soluzzjoni pożittiva, b’mod partikolari, l-indipendenza deċiżjonali tal-bijologu.
127. Il-Kummissjoni, kif diġà ġie aċċennat, ma tqisx bħala xieraq it-tip ta’ restrizzjoni introdotta mir-Repubblika Franċiża. B’mod partikolari, ir-rikorrenti terġa’ tuża l-argumenti mressqa fil-konklużjonijiet relatati mal-proċediment preċedenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, li jittratta l-liġi Griega inerenti fl-eżerċizzju tal-attività ta’ ottiku (34) .
128. F’dan il-każ kienet tkun biżżejjed li tkun rikjesta, sempliċement, fl-ambitu tar-relazzjoni bejn il-laboratorju u l-utenti esterni, il-preżenza ta’ persuna bil-ħila teknika neċessarja, grazzi għal taħriġ professjonali adegwat, peress li dan l-aspett huwa irrilevanti fir-rigward tal-proprjetà tal-assi tal-kumpannija li topera l-laboratorju ta’ analiżi bijomedika.
129. Fir-realtà, kif il-konvenuta ġustament tosserva, diġà fil-konklużjonijiet ippreżentati fis-16 ta’ Diċembru 2008, l-Avukat Ġenerali Bot, quddiem l-istess argument minn naħa tal-Kummissjoni, sostna li l-argument li għandu jkun hemm distinzjoni bejn l-aspetti interni u dawk esterni, mhuwiex għalkollox konvinċenti.
130. Fil-fatt, skont dawn il-konklużjonijiet, “persuna li hija kemm proprjetarja kif ukoll tħaddem in-nies, li għandha spiżerija, bilfors tinfluwenza fuq il-politika segwita fl-ispiżerija fil-qasam tas-somministrazzjoni tal-prodotti mediċinali. Għaldaqstant, l-għażla tal-leġiżlatur Taljan li jorbot il-kompetenza professjonali mal-proprjetà ekonomika tal-ispiżerija tidher li hija ġġustifikata fid-dawl tal-oġġettiv tal-ħarsien tas-saħħa pubblika” (35) .
131. Fir-realtà meta bijologu, impjegat f’laboratorju ta’ analiżi, ikun obbligat li japplika istruzzjonijiet ta’ min iħaddmu li ma għandux tali kwalifika professjonali, bla dubju jeżisti r-riskju li dan tal-aħħar jiffoka fuq l-interess ekonomiku tal-kumpannija milli fuq il-bżonnijiet reali tal-pazjent u, għalhekk tas-saħħa pubblika.
132. Għalhekk ma jistax jiġi eskluż li l-proprjetarju li mhuwiex bijologu jitħajjar li jirrinunzja għal ċerti eżamijiet li jagħmlu inqas qligħ f’termini ekonomiċi, jew huma iktar ikkomplikati biex jiġu implementati, jew li, dejjem għal raġunijiet purament finanzjarji, jasal biex ma jagħtix l-attenzjoni xierqa għat-tagħmir meħtieġ.
133. Ma hemm l-ebda dubju li, kif issostni l-Kummissjoni fir-replika tagħha (punt 48), anki l-bijologu li jkun impjegat f’laboratorju ta’ analiżi operat, fuq bażi deċiżjonali, minn proprjetarji li mhumiex bijologi, ikun fi kwalunkwe każ obbligat li josserva r-regoli ta’ etika professjonali.
134. Iżda din hija xi ħaġa purament formali, minħabba li ċertament, mil-lat sostantiv, ir-rabta bejn l-eżistenza ta’ relazzjoni ta’ xogħol subordinat, li jinvolvi fi kwalunkwe każ l-obbligi lejn min iħaddimhom, u d-dmirijiet etiċi, jiddetermina fil-fatt, tnaqqis tal-garanzija tar-rispett, fit-twettiq tal-attività għall-utent, tal-obbjettiv primarju mixtieq: is-saħħa ta’ dan tal-aħħar.
135. Barra minn hekk, il-valur miżjud li huwa estremament importanti kkostitwit mill-fatt li l-poter deċiżjonali huwa mogħti lil wieħed jew iktar persuni li, minħabba t-taħriġ speċifiku li jirċievu u minħabba l-fatt li huma suġġetti għal regoli ta’ etika professjonali preċiżi, jipprovdi assigurazzjoni ikbar għall-protezzjoni tal-ġid ewlieni, lanqas ma ġie kkunsidrat mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-każ, ripetutament invokat mir-rikorrenti, dwar l-attività ta’ ottiku.
136. Din iċ-ċirkustanza, kif diġà ġie nnutat, tikkostitwixxi element estremament importanti sabiex jiġi eskluż, fir-rigward ta’ din id-deċiżjoni, il-valur ta’ preċedent li huwa determinanti għas-soluzzjoni tal-kwistjoni għall-Istat imressqa għall-eżami tal-Qorti tal-Ġustizzja.
3. L-inkonsistenza tal-leġiżlazzjoni eżistenti u l-protezzjoni tal-istess interess ġenerali permezz ta’ miżuri inqas restrittivi.
a) L-argumenti tal-partijiet.
137. Fuq dan il-punt għad irid jiġi vverifikat jekk, meta tittieħed inkunsiderazzjoni l-istruttura ġenerali tas-sistema, kemm fir-rigward tal-leġiżlazzjoni attwali kif ukoll tal-applikazzjoni prattika tagħhom, is-soluzzjoni magħżula mir-Repubblika Franċiża għandhiex jew le elementi ta’ inkonsistenza sostanzjali.
138. Bl-istess mod, għandha tiġi evalwata l-eżistenza eventwali tal-possibbiltà ta’ protezzjoni tal-istess interess permezz ta’ miżura jew miżuri inqas stretti għal dak li jirrigwarda l-libertajiet bażiċi previsti fit-Trattat UE, b’attenzjoni partikolari għal dik tal-istabbiliment.
139. Fuq dan il-punt, il-Kummissjoni fl-ewwel lok issostni li n-nuqqas mil-leġiżlatur Franċiż li jipprovdi dwar il-preżenza kostanti ta’ bijologu fuq il-post matul il-ħinijiet ta’ ftuħ tal-laboratorju, kontra l-leġiżlazzjoni li tirregola l-ispiżeriji, għandu jkun ikkunsidrat bħala element ċar ta’ inkonsistenza mal-leġiżlazzjoni fis-seħħ f’dan il-qasam.
140. Din id-dikjarazzjoni hija kkontestata mill-konvenuta li tiddikjara, minflok, li tali preżenza hija pprovduta – jekk mhux formalment, għall-inqas fil-fatt – f’uħud mid-dispożizzjonijiet espressi fil-Kodiċi tas-Saħħa Pubblika (36) ; fost l-oħrajn, l-obbligu ta’ preżenza effettiva ma jeżistix lanqas għall-ispiżjara, kif iċċarat mill-Qorti tal-Ġustizzja f’waħda mis-sentenzi diġà msemmija dwar dan il-qasam.
141. Minn aspett ieħor, skont il-fehma tar-rikorrenti, l-istess għan tal-preservazzjoni tal-indipendenza tad-deċiżjonijiet tad-direttur ta’ laboratorju ta’ analiżi medika huwa diġà segwit permezz ta’ dispożizzjonijiet oħra tal-leġiżlazzjoni Franċiża, li huma iktar adegwati għall-għan.
142. Il-konvenuta tirreferi għall-mekkaniżmi ta’ inkompatibbiltà suġġettiva, għall-inkwadrament tekniku u kwalitattiv u għall-mekkaniżmi ta’ kontroll ta’ spezzjoni mit-tobba u mill-ispiżjara.
143. Barra minn hekk, għall-ewwel darba fir-replika (punt 36) il-Kummissjoni ssostni li numru sinjifikattiv ta’ laboratorji kbar, jew netwerks ta’ laboratorji, ġew strutturati fi Franza b’mod li jkollhom aċċess għall-kapital “estern” – miżmum minn nies li mhumiex bijologi – fi kwota ta’ iktar minn 25 %.
144. Dan qed isir permezz ta’ mekkaniżmu operazzjonali ta’ dissoċjazzjoni bejn id-drittijiet għal vot u dawk finanzjarji, li jiżgura li l-vot tal-bijologi jkun xorta wieħed ta’ maġġoranza fil-Kunsill tal-Amministrazzjoni u f’sitwazzjonijiet oħra fejn jittieħdu deċiżjonijiet dwar il-funzjonament u l-organizzazzjoni ta’ laboratorji.
145. Skont ir-rikorrenti, ġaladarba l-ordni tal-ispiżjara u l-awtoritajiet Franċiżi ġew mgħarrfa, dawn l-istrutturi jkunu validati u awtorizzati li jeżerċitaw l-attività ta’ analiżi medika, peress li jkunu meqjusa kompatibbli mal-leġiżlazzjoni Franċiża.
146. Il-Kummissjoni għalhekk tenfasizza li, f’dan ir-rigward, hemm qabel xejn, għal darb’oħra, inkoerenza evidenti bejn il-prinċipji ddikjarati u l-applikazzjoni prattika effettwata; kif ġie rrimarkat waqt is-seduta, ir-Repubblika Franċiża naqset milli tiżgura konformità ma’ prinċipju li hija nnifisha ssostni li huwa fundamentali biex tiġi żgurata l-indipendenza tal-bijologi.
147. Minn perspettiva differenti, mekkaniżmu ta’ dissoċjazzjoni tax-xorta deskritt hawn fuq x’aktarx jissodisfa, taħt l-angolu tat-test ta’ proporzjonalità, il-ħtiġijiet li jirriżultaw mid-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari għal dawk imposti min-neċessità li jkun iggarantit id-dritt ta’ stabbiliment .
148. Il-Kummissjoni tenfasizza l-punt li din it-tip ta’ riflessjoni tidher fl-abbozz ta’ riforma tal-bijologija medika msemmi, li jipprovdi preċiżament għall-adozz joni ta’ mekkaniżmu deċiżjonali tat-tip imsemmi hawn fuq.
149. Essenzjalment, sistema ta’ dan it-tip tkun – jekk teżisti – element ta’ ċaħda u inkonsistenza manifesta għad-dikjarazzjonijiet tal-Istat Membru konvenut; anki fejn għadha ma ġietx stabbilita, tkun xorta waħda miżura possibbli u mixtieqa – ċertament inqas restrittiva – b’tali mod li tagħmel dawk relatati mal-aċċess għall-kapital bħala li mhumiex xierqa.
150. Dan l-aspett speċifiku ma ġiex ikkontestat fil-kontroreplika sussegwenti tar-Repubblika Franċiża, li baqgħet siekta kompletament fuq dan il-punt; din tal-aħħar ipprovdiet xi kjarifiki dwar is-seduta tal-25 ta’ Marzu 2010 biss, b’risposta għad-domanda speċifika li saret, taħt l-Artikolu 54a tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, bl-ittra tal-10 ta’ Frar 2010.
151. Skont il-konvenuta, premess li mill-inqas 75 % tal-kapital tal-kumpannija kkostitwita sabiex topera flimkien ma’ kumpannija oħra l-attività ta’ ġestjoni ta’ laboratorji ta’ analiżi bijomedika jrid ikun miżmum minn bijologi, dawn jistgħu jkunu kemm persuni fiżiċi kif ukoll persuni ġuridiċi.
152. Fir-rigward tal-kapital ta’ dawn tal-aħħar, li l-parti kbira minnhom huma magħmula minn kumpanniji sabiex jeżerċitaw attivitajiet professjonali, għandu japplika l-istess limitu ta’ 75 %, ugwalment attribwibbli kemm għall-bijologi persuni fiżiċi kif ukoll, peress li f’dan il-każ huwa ta’ interess ikbar, għall-persuni ġuridiċi simili għall-professjonisti msemmija qabel.
153. Jekk wieħed jassumi li dawn il-persuni ġuridiċi kienu ġejjin minn Stati Membri oħra tal-Unjoni – fejn ma jkun hemm l-ebda limitazzjonijiet għal sehem fil-kumpanniji kkostitwiti għall-operat flimkien tal-attività tal-ġestjoni tal-laboratorji ta’ analiżi bijomedika – jista’ jiġri wkoll li l-kapital relattiv ikun miżmum fi kwota ta’ wisq iktar minn sempliċement 25 % – jew saħansitra fi kwota sħiħa – minn persuni li ma għandhomx il-kwalifika ta’ bijologu.
154. Ir-Repubblika Franċiża semmiet b’mod partikolari l-Irlanda jew Spanja, fejn skont hi l-kapital ta’ persuna ġuridika li għandha kwalifika ta’ bijologu, ikkostitwit għall-għan indikat hawn fuq, fin-nuqqas ta’ restrizzjonijiet legali, jista’ jkun miżmum fi kwota ikbar minn 25 % minn persuni li mhumiex bijologi, jew pereżempju minn xi fondi ta’ investiment.
155. Din is-sitwazzjoni kienet essenzjalment seħħet almenu f’żewġ każijiet iċċitati mill-Kummissjoni fir-replika tagħha, speċjalment fir-rigward tal-laboratorji operati mill-kumpannija Biomnis (kapital tal-kumpannija miżmum fi kwota ta’ iktar minn 50 % minn persuna ġuridika bijologa Irlandiża, b’sehem sħiħ, jew mill-inqas 80 %, minn fond ta’ investiment) u Unilabs (kumpannija Svizzera b’sehem minn nies mhux bijologi, li topera xi kumpanniji li huma proprjetarji ta’ laboratorji fi Spanja li, min-naħa tagħhom, joperaw laboratorji fi Franza).
156. Huwa minnu, skont ir-Repubblika Franċiża, li b’dan il-mod jista’ jkun hemm riskju ta’ tidwir mal-liġi, iżda dan ikun konsegwenza inevitabbli tal-obbligu li jkunu osservati l-impenji lejn l-Unjoni, peress li hemm involuti kumpanniji minn Stati Membri oħra.
157. Inkunu kkonfrontati minn tip ta’ diskriminazzjoni “bil-kuntrarju”, fenomenu pjuttost reċenti, li l-Kummissjoni żgur ma tistax tikkontesta lill-konvenuta, peress li hija llimitat ruħha li tirrikonoxxi lill-kumpannija li topera laboratorju fl-Irlanda jew Spanja, id-dritt li tagħmel l-istess attività fi Franza.
158. Fiż-żewġ każijiet l-oħra invokati mill-Kummissjoni fir-replika tagħha, jiġifieri dawk tal-laboratorji Cerba u Labco, kien irrispettat b’mod sħiħ il-limitu tal-ishma ta’ 25 % għal dawk li mhumiex bijologi, kif fil-fatt kien iddokumentat, kwantu għall-aħħar każ indikat, fl-istess artikolu ta’ gazzetta mehmuż mill-Kummissjoni.
159. Fir-rigward tal-miżura alternattiva ipotizzata ta’ dissoċjazzjoni bejn l-investiment finanzjarju u d-drittijiet għal vot, il-konvenuta qabel kollox osservat waqt is-seduta li l-Kummissjoni ressqet l-argument tard wisq fir-replika tagħha, u ħalliet għall-Qorti tal-Ġustizzja l-kompitu ta’ verifika dwar jekk mhijiex konklużjoni ġdida, jew raġuni ġdida, li għandha tiġi kkunsidrata bħala tardiva.
160. F’dan ir-rigward, ir-Repubblika Franċiża, ukoll b’risposta għad-domanda preċedentement magħmula bil-miktub, sostniet li l-miżura msemmija – minħabba l-marġini ta’ diskrezzjoni li għandha tkun irrikonoxxuta lilha fis-saħħa pubblika f’kull każ – mhijiex f’kull każ suffiċjenti fir-rigward tal-oġġettiv segwit.
161. Ma għandhiex tiġi ssottovalutata l-pressjoni li tista’ ssir minn terzi li għandhom il-maġġoranza tal-kapital meta mqabbla mal-bijologi li jeżerċitaw l-attività tagħhom ġewwa l-laboratorji, li l-indipendenza tagħhom tkun f’riskju, minkejja l-maġġoranza tad-drittijiet għal vot mogħtija lilhom.
162. Fl-aħħar nett, dan il-mekkaniżmu ta’ dissoċjazzjoni jeżisti effettivament fi Franza biss b’riferiment għal ċerti tipi ta’ kumpanniji – u wara kollox mhux għall-kumpanniji b’responsabbiltà limitata – u jikkonċerna biss ir-relazzjonijiet bejn il-bijologi li jeżerċitaw l-attivitajiet tagħhom fi ħdan il-laboratorji u bijologi “esterni” għall-istess laboratorji; għaldaqstant sitwazzjoni kompletament distinta, u kompletament irrilevanti, għar-regola tal-limitu ta’ 25 %, li jirrigwarda min-naħa l-oħra dawk li mhumiex bijologi.
163. Il-Kummissjoni kkontestat waqt is-seduta li dak li osservat fir-replika tagħha, dwar il-mekkaniżmi ta’ dissoċjazzjoni bejn drittijiet finanzjarji u drittijiet għal vot, jikkostitwixxi ilment jew raġuni ġdida, peress li minflok tittratta dwar konstatazzjoni rigward eżistenza ta’ realtà li dwarha l-konvenuta kienet baqgħet siekta matul il-fażi prekontenzjuża kollha fil-Qorti tal-Ġustizzja u anki waqt il-fażi bil-miktub quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.
164. F’dan ir-rigward, hija enfasizzat il-fatt li l-prinċipju tal-osservanza tal-limitu ta’ 25 % tal-kapital, meqjus mill-konvenuta bħala element ewlieni biex tiġi żgurata l-libertà deċiżjonali tal-bijologi u, għalhekk, is‑saħħa pubblika, ma kienx fil-fatt qed jiġi osservat fis-sitwazzjonijiet li għalihom hi kienet qed tirreferi.
165. Għal dak li jirrigwarda sussegwentement il-miżuri l-oħra inqas restrittivi indikati mill-Kummissjoni (jiġifieri, l-inkompatibbiltajiet suġġettivi, l-inkwadrament tekniku u kwalitattiv, kif ukoll il-mekkaniżmi ta’ kontroll tal-ispezzjoni ulterjuri minn tobba u spiżjara), il-konvenuta fl-aħħar nett ikkonkludiet li dawn, minħabba l-livell ta’ protezzjoni tas-saħħa pubblika mfittex, fl-ebda każ mhuma biżżejjed biex tiġi żgurata l-indipendenza deċiżjonali tal-bijologu.
b) Kunsiderazzjonijiet
166. Il-Kummissjoni, insostenn tal-allegazzjonijiet tagħha dwar l-inkonsistenza tal-istruttura ġenerali tas-sistema Franċiża, tirrimarka li l-leġiżlazzjoni eżistenti fi Franza ma tipprovdix formalment – lanqas fl-Artikoli L 6211-1 u L 6221-9 ċċitati mill-konvenuta – l-obbligu tal-preżenza kostanti tal-bijologu fil-laboratorju waqt il-ħinijiet tal-ftuħ tal-istess, li jippermettu li x-xogħol jitwettaq mill-persunal ikkwalifikat biss.
167. Minħabba li t-test attwali tad-dispożizzjonijiet imsemmija ivarja minn dak li abbażi tiegħu kienu artikolati l-argumenti tal-partijiet, għandu jitfakkar li, skont il-formulazzjoni ta’ dak iż-żmien, dawn ir-regoli kienu jipprovdu għal ċerti prinċipji ċertament konsistenti mal-għan segwit tal-protezzjoni tas-saħħa pubblika.
168. B’mod partikolari, l-Artikolu L 6211-1 jistabbilixxi (jew aħjar, kien jistabbilixxi fiż-żmien) il-prinċipju li l-analiżi jistgħu jsiru biss f’laboratorji tal-analiżi bijomedika, taħt ir-responsabbiltà tad-diretturi u assistenti diretturi tagħhom; rigward l-Artikolu L 6221-9, l-istess jipprovdi (jew aħjar, kien jipprovdi) li dawn tal-aħħar għandhom iwettqu d-dmirijiet tagħhom b’mod effettiv u personali.
169. Issa, għalkemm huwa veru li l-liġi ma timponix obbligu ta’ preżenza kostanti tad-direttur-bijologu fil-laboratorju, huwa ferm ċar li l-leġiżlazzjoni nazzjonali teħtieġ li dan tal-aħħar għandu – fil-fatt –jiżgura kontroll effettiv tal-attivitajiet kollha fil-laboratorju, li għalih jassumi r-responsabbiltà diretta, mingħajr bl-ebda mod ma jkun jista’ jillibera ruħu mid-dmirijiet professjonali msemmija permezz ta’ mekkaniżmi eventwali ta’ delega.
170. Apparti dan, ma jidhirx li dawn id-dispożizzjonijiet huma kuntrarji – għal jew inkonsistenti – mal-għan ta’ protezzjoni massima tas-saħħa pubblika li l-Istat Membru rikorrent qiegħed jitlob.
171. Barra minn hekk, hija żbaljata, kif ġustament osservat il-konvenuta, l-assunzjoni tar-raġunament komparattiv li fuqha l-Kummissjoni tibbaża ruħha, sabiex tiċħad il-koerenza tal-leġiżlazzjoni fil-qasam: l-eżistenza ta’ obbligu assolut ta’ preżenza effettiva tal-ispiżjar fil-post fejn titwettaq l-attività relatata.
172. Fil-fatt, l-Artikolu L 5125-21 tal-Kodiċi tas-Saħħa Pubblika sempliċement jipprovdi li spiżerija ma tistax tibqa’ miftuħa, mingħajr ma l-proprjetarju tagħha ikun ġie ssostitwit minn ħaddieħor, filwaqt, li skont l-Artikolu R 4235-13, l-eżerċizzju personali li għandu jagħmel l-ispiżjar huwa li jeżegwixxi hu stess l-atti tal-professjoni, jew, fi kliem ieħor, li jissorvelja mill-qrib l-eżekuzzjoni (37) .
173. Dawn l-obbligazzjonijiet huma għalkollox simili għal dawk previsti għal direttur tal-laboratorju għall-analiżi bijomedika, bil-konsegwenza li ma hemmx l-inkonsistenza li l-Kummissjoni tirreferi għaliha, u għalhekk l-osservazzjonijiet tagħha fuq dan il-punt mhumiex rilevanti.
174. Għal dak li jirrigwarda l-possibbiltà ta’ applikazzjoni ta’ miżuri inqas restrittivi possibbli, huwa xieraq li jingħad fil-bidu, li skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, huma l-Istati Membri li għandhom, fil-limiti stabbiliti mit-Trattat, jiddeċiedu sa liema livell huma jixtiequ jiżguraw il-protezzjoni tas-saħħa pubblika u l-mod li bih dan jinkiseb (38) .
175. F’dawn iċ-ċirkustanzi, peress li l-livell jista’ jvarja minn Stat Membru għall-ieħor, fil-kuntest tal-evalwazzjoni tar-rispett tal-prinċipju ta’ proporzjonalità għandu jiġi rrikonoxxut lill-Istati Membri marġni ta’ diskrezzjoni (39) u, għalhekk, il-fatt li Stat Membru jimponi regoli inqas stretti minn dawk imposti minn Stat Membru ieħor ma jfissirx li dawn tal-aħħar ikunu sproporzjonati (40) .
176. Issa, ir-rikorrenti, insostenn tad-dikjarazzjonijiet tagħha għal dak li jirrigwarda l-eżistenza allegata ta’ miżuri li jirrigwardaw il-qasam diġà ddikjarati tajbin għall-għan esegwit mill-Istat Membru konvenut, l-ewwel u qabel kollox tirreferi għall-Artikolu 12 tad-Digriet Nru 92-545, tas-17 ta’ Ġunju 1992, li jipprovdi għall-projbizzjoni, għal kategoriji speċifiċi ta’ persuni jew entitajiet ġuridiċi, milli jkollhom ishma fil-kapital tal-kumpanniji inkwistjoni.
177. Din hija projbizzjoni marbuta mal-fatt li dawn il-persuni msemmija, għal raġunijiet differenti kull darba, ikollhom interess li, b’xi mod, jista’ jinfluwenza, b’mod negattiv, l-eżerċizzju ħieles tal-attività ta’ laboratorju (41) .
178. Issa, dawn il-projbizzjonijiet jistgħu jkunu kkunsidrati xierqa f’sitwazzjonijiet fejn sempliċement irid jiġi evitat li interess differenti − li ma jeħtieġx prova peress li jkun oġġettivament marbut mal-istess karatteristiċi personali tal-imsieħeb potenzjali fil-kapital azzjonarju – jista’ jinfluenza b’mod mhux normali l-attività tal-kumpannija.
179. Iżda dawn mhumiex biżżejjed meta trid tiġi żgurata ġestjoni tal-kumpannija verament indipendenti minn azzjonisti li jkollhom il-kwalifika ta’ bijologu, u dan dejjem u f’kull każ, u wkoll irrispettivament minn jekk hemmx kunflitt ta’ interess diġà formalment meqjus tali mil-liġi eżistenti.
180. Konsegwentement, minħabba l-livell partikolarment għoli ta’ protezzjoni li, fil-kompetenza speċjali tagħha, ir-Repubblika Franċiża għandha l-intenzjoni li tiżgura għas-saħħa pubblika, għandu jiġi kkunsidrat li s-sistema ta’ inkompatibbiltajiet formali previsti mill-Artikolu 12 tad-Digriet Nru 92-545, tas-17 ta’ Ġunju 1992, ma hijiex suffiċjenti għal dan il-għan.
181. Fir-rigward ta’ aspetti tekniċi u kwalitattivi u tal-mekkaniżmi sussegwenti ta’ kontroll tal-ispezzjoni minn tobba u spetturi tas-saħħa li huma spiżjara, ir-rikorrenti għandha l-intenzjoni li tirreferi għall-Artikoli L 6213-1 sa L 6213-5 tal-Kodiċi Franċiż tas-Saħħa Pubblika (fil-verżjoni tagħhom fis-seħħ fil-mument tal-preżentata ta’ noti, sussegwentement emendat wara l-Ordinanza Nru 2010-49, tat-13 ta’ Jannar 2010, dwar il-bijologija medika) (42) .
182. Anki f’dan il-każ, ma hemm l-ebda dubju li dawn huma mekkaniżmi intiżi li jiżguraw li l-attività ta’ analiżi bijomedika titwettaq minn persuni fil-pussess ta’ taħriġ adegwat u ta’ kapaċità teknika, kif ukoll eżerċizzju ta’ livell ta’ kwalità raġonevoli.
183. Fost affarijiet oħra, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-ħtieġa li tkun protetta s-saħħa pubblika taħt l-Artikolu 46 KE tgħin biex tinżamm il-kwalità ta’ servizzi mediċi mhux biss billi jiġu żgurati l-kwalifiki tal-maniġers u tal-persunal ta’ laboratorji ta’ analiżi tal-bijologija medika, imma wkoll tikkontrolla, permezz ta’ spezzjonijiet perjodiċi, li l-analiżi jkunu permanentement konformi mar-regoli ddettati mil-leġiżlatur Franċiż u l-awtoritajiet Franċiżi u, fuq kollox, mal-awtorizzazzjoni meħtieġa (43) .
184. Dawn jirrigwardaw, madankollu, għal darb’oħra, sistemi li minnhom infushom mhumiex kapaċi jiżguraw il-kisba tar-riżultat ikkunsidrat bħala prijoritarju: il-protezzjoni tas-saħħa pubblika permezz tal-garanzija tal-indipendenza deċiżjonali tal-professjonista li jeżerċita l-attività ta’ laboratorju.
185. Bħala konklużjoni, il-miżuri inqas restrittivi li għalihom irreferiet mill-bidu l-Kummissjoni, ma jidhrux tali li jirrendu mhux meħtieġ l-intervent Franċiż deskritt, f’termini ta’ restrizzjonijiet fuq l-ishma fil-kumpanniji, fejn jittieħed inkunsiderazzjoni l-għan speċifiku li jrid jintlaħaq.
186. Jibqa’ biex jiġi eżaminat biss f’dan il-punt l-aspett l-ieħor invokat mir-rikorrenti għall-ewwel darba fir-replika tagħha, li jikkonċerna l-eżistenza ta’ sitwazzjonijiet fejn il-limitu msemmi ta’ 25 % għal dawk li mhumiex bijologi qed jiġi effettivament evitat fi Franza, għall-inqas f’ċerti sitwazzjonijiet, anki permezz ta’ mekkaniżmi ta’ dissoċjazzjoni bejn l-ammont ta’ livell ta’ sehem finanzjarju u d-drittijiet għal vot.
187. Ir-Repubblika Franċiża, la fil-kontroreplika tagħha u lanqas waqt is-seduta, ma invokat formalment l-inammissibbiltà possibbli tal-kwistjoni; hija sempliċement ħalliet lill-Qorti tal-Ġustizzja l-kompitu li tikklassifika legalment il-kwistjoni u tevalwa suċċessivament il-possibbiltà li teżaminha.
188. Ninnota li huwa ċar li f’dan il-każ ma hemmx modifika tat-talbiet inizjalment ifformulati, li t-termini tagħhom bl-ebda mod ma jinbidlu fir-rigward tat-talbiet inizjali tar-rikorrenti.
189. Nemmen li ma nistgħux lanqas nitkellmu dwar raġuni ġdida, peress li l-kwistjoni tal-proporzjonalità tal-miżura adottata mir-Repubblika Franċiża tqajmet mill-bidu mill-Kummissjoni, għalkemm mingħajr riferiment speċifiku għall-aspett indikat hawn fuq.
190. Huwa pjuttost argument ġdid, ibbażat, kif argumentat mill-Kummissjoni, fuq konstatazzjoni sempliċi, li tinsab fl-istess ambitu tad-dibattitu li seħħ matul il-fażi bil-miktub madwar it-tema ġenerali tal-proporzjonalità u tal-konsistenza tal-leġiżlazzjoni Franċiża, mingħajr ma nbidel is-suġġett tal-kwistjoni.
191. Jidhirli li huwa wkoll estremament importanti li jkun enfasizzat li din il-konklużjoni hija msaħħa mill-fatt li l-ebda ksur tal-prinċipju kontradittorju ma jirriżulta f’dan il-każ, peress li l-konvenuta setgħet ukoll, fil-kontroreplika tagħha, teżerċita kompletament id-dritt tagħha għal difiża fuq dan il-punt.
192. Minflok hija baqgħet fil-mertu kompletament siekta, tant li kien neċessarju li fuq il-punt tressqet talba speċifika bil-miktub lir-Repubblika Franċiża, qabel is-seduta, u f’dan l-istadju biss kien hemm dibattitu reali dwar l-argumenti ta’ hawn fuq imressqa mill-Kummissjoni fir-replika tagħha.
193. Fir-rigward tad-dikjarazzjonijiet tal-Kummissjoni, jiena nemmen li, fid-dawl tal-kjarifiki magħmula fis-seduta mir-Repubblika Franċiża, il-liġi fis-seħħ f’dan il-pajjiż, preżenti, kif tidher li hija implementata fir-rigward tal-ipoteżi li tirreferi għalihom ir-rikorrenti -- li ma kkontestatx id-deduzzjonijiet kuntrarji fuq dan il-punt – ma għandhiex aspetti ta’ inkonsistenza.
194. Ma hemm l-ebda dubju li, ġaladarba ġie ammess li l-attività ta’ bijologu tista’ wkoll tiġi eżerċitata fil-forma ta’ kumpannija, mingħajr restrizzjonijiet dwar il-forma tagħha (persuni, kapital, eċċ.), isir kompletament konċepibbli li l-kapital tal-kumpannija, meta ffurmat fl-Istati Membri li fihom ma jkun hemm l-ebda limiti tat-tip imqiegħed fi Franza, jappartjeni, anki possibilment fis-sħiħ, lil persuni li mhumiex bijologi, iżda sempliċement investituri finanzjarji.
195. Dan huwa fil-fatt dak li ġara f’mill-inqas tnejn mill-kawżi ċċitati mill-Kummissjoni bħala eżempju ta’ inkonsistenza (fl-oħrajn, min-naħa l-oħra, is-sitwazzjoni hija fattwalment differenti, u ma tidhirx problematika mill-aspett tal-proċedura preżenti), u, preċiżament, Biomnis u Unilabs .
196. Madankollu, jidher ċar, li dawn huma sitwazzjonijiet fejn l-imġiba differenti mill-Istat Membru konvenut setgħat tikkostitwixxi diskriminazzjoni, u fi kwalunkwe każ, ksur tal-libertajiet fundamentali previsti mit-Trattat, b’mod partikolari għal dawk tal-libertà ta’ stabbiliment u li jiġu pprovduti servizzi .
197. F’din is-sitwazzjoni, ma jistax jitqies bħala element ta’ inkonsistenza l-imġiba tar-Repubblika Franċiża li, billi kkunsidrat li l-kumpanniji interessati għandhom il-kwalifiki meħtieġa ta’ bijologu, ippermettitilhom l-attivitajiet ta’ ġestjoni tal-laboratorji ta’ analiżi bijomedika fit-territorju nazzjonali tagħhom, irrispettivament mill‑appartenenza tal-kapital relatat.
198. Il-konvenuta, fost oħrajn, ikkjarifikat fis-seduta li hija kwistjoni differenti dik li tirrigwarda d-dissoċjazzjoni msemmija bejn sehem u drittijiet għal vot, li tidħol fil-kwistjoni f’ċerti każijiet limitati u mhux għall-kumpanniji b’responsabbiltà limitata, fir-rigward tal-aspett differenti tar-relazzjoni bejn il-bijologi li jaħdmu fi ħdan il-laboratorji ta’ analiżi u bijologi hekk imsejħa “esterni”.
199. F’dan il-każ, għalhekk, ir-regola tal-limitu tal-25 %, rigward dawk li mhumiex bijologi, mhijiex assolutament kontestabbli; wara kollox suċċessivament l-ebda oġġezzjoni ma ġiet imqajma mill-Kummissjoni, wara l-kjarifiki fuq il-punt magħmula mill-konvenuta.
200. Fuq dan il-punt, il-problema li trid tiġi eżaminata tibqa’ biss dik dwar il-possibbiltà mressqa mill-Kummissjoni, fil-forma ta’ ipoteżi, madankollu, li tapplika mekkaniżmu dissoċjattiv tat-tip indikat għall-kumpannija ta’ ġestjoni tal-laboratorji ta’ analiżi (44) ; b’dan il-mod, skont ir-rikorrenti, tkun xorta waħda protetta l-libertà tad-deċiżjoni tal-bijologi, b’effett minuri fuq il-libertà ta’ stabbiliment.
201. Ir-Repubblika Franċiża rrispondiet għal dan l-argument fis-seduta, billi spjegat li soluzzjoni ta’ dan it-tip ma tistax, madankollu, tiġi kkunsidrata adegwata, peress li ma għandiex tiġi sottovalutata l-pressjoni finanzjarja eżerċitata mid-detenturi tal-kapital azzjonarju, anki jekk fil-fatt il-maġġoranza tal-voti qegħdin f’idejn il-bijologi.
202. Il-konvenuta, fir-risposta tagħha għall-mistoqsija fuq il-punt, ippreċiżat ukoll li din id-dikjarazzjoni ma tkunx tikkontrasta mal-ipoteżi differenti – maħsuba biss u esklużivament għall-kumpanniji b’responsabbiltà limitata – li fiha dawk li mhumiex bijologi jistgħu jżommu sa 49 % tal-kapital tal-kumpannija (ara l-Artikolu 11(II) tad-Digriet Nru 92545, tas-17 ta’ Ġunju 1992).
203. F’dan il-każ, id-differenza tista’ tiġi spjegata, fil-fatt, fir-rigward ta’ modi differenti ta’ operazzjoni ta’ dan it-tip ta’ kumpannija u, speċjalment, l-eżistenza ta’ żewġ kategoriji differenti ta’ soċji (is-soċji akkomandanti u s-soċji solidali, b’dawn tal-aħħar ikollhom neċessarjament il-kwalifika ta’ bijologu u jkunu nvoluti fl-attivitajiet tagħhom ġewwa l-laboratorji) u ta’ regoli operattivi stretti ħafna, li ddeterminaw ukoll l-adozzjoni limitata ta’ din il-forma ta’ organizzazzjoni tal-kumpannija (45) .
204. Għandhom ikunu s-soċji solidali, li neċessarjament ikollhom il-kwalifika professjonali meħtieġa, li jkollhom setgħa ġenerali ta’ deċiżjoni, li jeżerċitaw spiss b’mod unanimu.
205. Issa, premess li din l-aħħar ipoteżi meħuda inkunsiderazzjoni ma toħloq l-ebda element ta’ inkonsistenza mal-istruttura ġenerali tal-qasam, u tiġi spjegata sew fid-dawl tal-karatteristiċi ta’ din il-forma ta’ kumpannija, għandu pjuttost jiġi vverifikat jekk, u sa liema punt, hijiex vera d-dikjarazzjoni tal-konvenuta dwar l-insuffiċjenza tal-mekkaniżmu dissoċjattiv tat-tip eżaminat, meta mqabbla mal-għan ġenerali tal-protezzjoni tal-indipendenza tal-bijologi li jeżerċitaw f’laboratorji ta’ analiżi.
206. Jista’ jiġi kkunsidrat li, fuq dan il-punt, hija ġurisprudenza stabbilita li l-oneru tal-prova dwar il-proporzjonalità u dwar il-konsistenza ta’ restrizzjonijiet eventwali fuq il-libertajiet fundamentali huwa f’idejn l-Istat Membru.
207. Ir-Repubblika Franċiża kkunsidrat li pproduċiet din il-prova billi ġġustifikat ir-restrizzjonijiet imsemmija fir-rigward tal-aċċess ta’ terzi li mhumiex bijologi għall-kumpanniji, indikati hawn fuq, li jeżerċitaw b’mod liberu, għall-għan li jipproteġu l-indipendenza deċiżjonali tal-bijologi, li għandhom ishma fil-kapital fi kwota neċessarjament ta’ maġġoranza.
208. Wara li l-finalità msemmija ġiet ikkunsidrata leġittima, fit-termini speċifikati hawn fuq, kienet għal darb’oħra l-konvenuta li kellha l-oneru li turi li l-miżura inqas restrittiva ssuġġerita mill-Kummissjoni – li skont hi hija idonea biex tiżgura l-indipendenza deċiżjonali bl-istess mod – ma kinitx tissodisfa fil-fatt il-għan li kellu jintlaħaq b’mod adegwat.
209. Madankollu, ir-Repubblika Franċiża, waqt is-seduta, ma spjegatx fid-dettall ir-raġunijiet li għalihom il-mekkaniżmu dissoċjattiv jirriżulta ineffettiv, peress li llimitat ruħha li tiddikjara li ż-żamma ta’ iktar ishma finanzjarji minn dawk li mhumiex bijologi xorta ttihom il-possibbiltà li jeżerċitaw pressjoni fuq il-bijologi, minkejja li dawn tal-aħħar formalment iżommu l-poter deċiżjonali.
210. Min-naħa l-oħra, fuq din l-aħħar dikjarazzjoni ma kien hemm l-ebda teħid ta’ pożizzjoni preċiża mill-Kummissjoni, li ma nnotat xejn fid-dettall fuq il-punt waqt is-seduta, fir-replika tagħha.
211. Issa, qabel kollox nosserva l-punt li l-fatt li ġiet ammessa l-possibbiltà li kumpannija li topera laboratorju ta’ analiżi bijomedika tkun magħmula fil-forma ta’ kumpannija b’kapital azzjonarju (46) u li jistgħu jkollhom sehem fiha anki dawk mingħajr tali kwalifika professjonali speċifika, jimplika li l-preżenza ta’ sehem finanzjarju ta’ persuni “esterni” mill-grupp professjonali inkwistjoni, ma kienx ikkunsidrat mir-Repubblika Franċiża bħala ċirkustanza li fiha nnifisha hija idonea biex tipprevieni protezzjoni adegwata tal-indipendenza tal-bijologu li jopera l-attività u, għalhekk, tas-saħħa pubblika.
212. Tali preżenza “esterna”, skont l-approċ tal-konvenuta, issir fattur li jżomm milli jintlaħaq il-għan ta’ interess ġenerali stabbilit, iffissat minn qabel, biss meta din iż-żamma ta’ ishma, li tkun iktar mill-kwota ta’ 25 %, tista’ taffettwa d-deċiżjonijiet prinċipali dwar il-ġestjoni tal-laboratorji ta’ analiżi.
213. Essenzjalment, jekk nimxu fuq il-linja ta’ raġunament li r-Repubblika Franċiża segwiet sas-seduta, il-kapital “estern” mhuwiex fih innifsu fattur ta’ riskju assolut, iżda jsir hekk biss meta jippermetti li jinfluwenza, b’mod sinjifikattiv, id-deċiżjonijiet ta’ ġestjoni tal-kumpanniji.
214. Min-naħa l-oħra, li din hija l-idea tal-leġiżlatur tal-Istat Membru interessat jurih il-fatt li, fejn l-indipendenza tad-deċiżjonijiet tal-bijologu li għandu l-ishma hija ggarantita b’modi oħra, bħal fil-każ tal-kumpanniji ta’ analiżi bijomedika kkostitwiti bħala akkomondita b’ishma, tkun ikkunsidrata bħala eliġibbli kwota ikbar ta’ sehem “estern” tal-kapital, li tista’ tilħaq sa 49 %.
215. Dan huwa ġġustifikat preċiżament minħabba, li kif diġà ġie enfasizzat, il-poter ta’ ġestjoni, grazzi għar-regoli speċjali li jirregolaw tali forma ta’ kumpannija, huwa mogħti xorta waħda lis-soċji solidali, li għandhom ikollhom neċessarjament il-kwalifika ta’ bijologi.
216. Madankollu, l-għażla magħmula mir-Repubblika Franċiża sabiex tirrikonċilja l-ftuħ għall-kapital lis-soċji li huma sempliċi investituri mal-protezzjoni tal-indipendenza tal-bijologi soċji tikkostitwixxi diġà, mingħajr dubju, fattur importanti li għandu jintlaqa’ b’mod pożittiv, għall-finijiet ta’ ġudizzju kumplessiv tal-proporzjonalità tal-miżura adottata.
217. Hija attitudni li, filwaqt li ma tipperikolax il-valur ta’ indipendenza deċiżjonali tal-komponenti tal-kumpannija professjonali, xorta waħda tippermetti l-injezzjoni ta’ riżorsi finanzjarji esterni, u s-sehem ta’ persuni li jkollhom intenzjoni li jibbenefikaw mis-sempliċi redditu li jsir mill-qligħ ta’ operat, skont ir-regoli komuni tas-suq u mingħajr ebda diskriminazzjoni.
218. Jibqa’ biex jiġi ddeterminat jekk, kif il-Kummissjoni tissuġġerixxi, l-preżenza ta’ kwota ta’ kapital “estern” ta’ iktar minn 25 %, iżda mhux tali li jċaħħdu membri li għandhom il-kwalifika ta’ bijologu mis-setgħa deċiżjonali reali fil-kumpannija – kif attwalment jiġri f’soċjetà inakkomandita b’ishma – ma tkunx ugwalment xierqa, fir-rigward tal-limitazzjoni stabbilita, meta mqabbla mal-għan iddikjarat tal-protezzjoni tal-indipendenza tal-azzjonisti professjonali.
219. Issa, f’dan ir-rigward, ma jistax ma jkunx irrikonoxxut li, minkejja l-fatt li d-drittijiet għal vot jibqgħu fil-limitu ta’ hawn fuq ta’ 25 %, li jippermetti sehem finanzjarju estern ikbar li jista’ jwassal, kif issostni r-Repubblika Franċiża, għal riskju ogħla għall-indipendenza tal-bijologi azzjonisti.
220. Ma għandux ikun issottovalutat l-aspett li d-deċiżjonijiet dwar l-investiment jew it-tneħħija ta’ investiment finanzjarju mill-azzjonisti f’minoranza, jistgħu jaffettwaw, għalkemm b’mod kemxejn indirett, id-deċiżjonijiet tal-organi tal-kumpannija, fejn huma wkoll espressjoni tal-maġġoranza; u dan sakemm dawn l-għażliet finanzjarji msemmija jirrigwardaw sehem negliġibbli jew, għall-inqas, ta’ entità baxxa.
221. Essenzjalment, id-dikjarazzjoni tal-konvenuta li biha s-sempliċi fatt li l-kapital huwa miżmum fi kwota ikbar minn 25 % jista’ jiddetermina waħdu pressjoni finanzjarja, u dan irrispettivament mid-drittijiet għal vot konnessi, tidher kondiviżibbli.
222. L-istess rikorrenti, kif diġà ġie ppreċiżat, ma rrispondietx b’mod sostanzjali waqt is-seduta dwar din id-dikjarazzjoni partikolari, u ma pprovdiet l-ebda element konkret għaċ-ċaħda tagħha.
223. Għalhekk, hija l-fehma tiegħi, li minħabba l-marġni ta’ diskrezzjoni li, kif diġà ġie nnutat, għandu jkun irrikonoxxut lil Stat Membru fir-rigward tal-protezzjoni tas-saħħa pubblika, jista’ jingħad li l-imsemmi mekkaniżmu dissoċjattiv bejn is-sehem finanzjarju u drittijiet tas-soċji jista’ ma jkunx effettivament daqshekk effikaċi għall-għan segwit.
224. L-għażla magħmula mir-Repubblika Franċiża, li rriżultat fi kwalunkwe każ fi ftuħ – għalkemm limitat – għall-kapital estern, tista’ għalhekk titqies, fiha nnifisha, bħala proporzjonata għal dan il-għan, fir-rigward li, fir-rispett tad-diskrezzjonalità tal-Istat Membru dwar il-mezzi magħżula u l-effettività ugwali, tirriżulta li hija, sakemm ma jkunx hemm elementi sostanzjali kuntrarji mill-Kummissjoni, il-miżura l-inqas restrittiva li setgħet ġiet adottata.
225. Din il-konklużjoni tista’, min-naħa l-oħra, tkun ikkonfermata fejn l-evalwazzjoni ta’ proporzjonalità tiġi mwettqa bit-teħid inkunsiderazzjoni tal-miżuri kollha stabbiliti fil-qasam ta’ analiżi bijomedika, b’mod partikolari fir-rigward tal-modi differenti ta’ dħul tal-kapital estern, skont l-għamliet varji ta’ kumpanniji.
226. Il-miżura l-iktar limitata li tikkonċerna l-laboratorji analitiċi ikkostitwiti bħala kumpanniji li joperaw b’mod liberu u b’responsabbiltà limitata liberali, li hija b’mod speċifiku s-suġġett tar-rikors tal-Kummissjoni, fil-fatt, fl-istess test leġiżlattivi li jipprovdi għaliha, hija akkumpanjata mid-dispożizzjoni ta’ possibbiltà ikbar ta’ investiment ta’ kapital “estern” (sa 49 %) fil-laboratorji operati minn kumpanniji kkostitwiti fl-għamla ta’ inakkomondita b’ishma, li tali possibbiltà wiesgħa ta’ investiment estern hija ammessa għaliex huma kkaratterizzati minn regoli operazzjonali ħafna iktar stretti.
227. Il-kunsiderazzjonijiet preċedenti jistgħu fl-aħħar nett jifformulaw evalwazzjoni pożittiva dwar il-konsistenza u l-proporzjonalità tal-miżura adottata mir-Repubblika Franċiża u kkontestata mill-Kummissjoni fl-ewwel mill-ilmenti tagħha li jinsabu fir-rikors promotorju li, għalhekk, mhuwiex ibbażat fuq dan il-punt.
228. Għalhekk nissuġġerixxi li l-Qorti tal-Ġustizzja tiċħad ir-rikors fil-parti fejn il-Kummissjoni tfittex li tikkonstata li, billi tillimita bil-liġi l-kwota ta’ kapital fil-miżura massima ta’ kwart u, għalhekk, id-drittijiet għal vot attribwiti lil persuni mingħajr il-kwalifika ta’ bijologu, fl-ambitu ta’ kumpannija b’responsabbiltà limitata li teżerċita professjoni libera (“SELARL”), imwaqqfa għall-operat flimkien ta’ wieħed jew iktar laboratorji ta’ analiżi bijomedika, ir-Repubblika Franċiża naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 43 tat-Trattat KE.
B –
Ir-restrizzjonijiet li jikkonċernaw l-akkwisti ta’ ishma f’kumpanniji differenti.
a) L-argumenti tal-partijiet
229. Il-Kummissjoni tikkunsidra bħala illeġittima, fir-rigward tal-libertà ta’ stabbiliment, anki l-projbizzjoni – għal persuna fiżika jew ġuridika – taż-żamma ta’ ishma f’iktar minn żewġ kumpanniji kkostitwiti bil-ħsieb li joperaw flimkien wieħed jew iktar laboratorji ta’ analiżi bijomedika.
230. Kif jirriżulta mill-punt 64 tar-risposta tiegħu, il-Gvern Franċiż, kuntrarjament għal dak li seħħ waqt il-fażi prekontenzjuża, ma kkontestax din il-konstatazzjoni – u dan sa mill-bidu tal-proċedura bil-miktub – u ammetta li tali restrizzjoni mhijiex iġġustifikata mill-ħtieġa ta’ protezzjoni tas-saħħa pubblika.
231. Minkejja l-bidla sussegwenti f’din il-pożizzjoni fil-kontroreplika tagħha, li diġà ġiet imsemmija qabel, il-konvenuta lanqas ma talbet iċ-ċaħda tar-rikors tal-Kummissjoni, dwar dan ir-riljev. Anki fis-seduta tal‑25 ta’ Marzu 2010, ir-Repubblika Franċiża ddikjarat li ma tikkontestax ir-rikors, fir-rigward tal-punt inkunsiderazzjoni.
232. F’din l-okkażjoni, meta kienet qeda tirrispondi għad-domanda dwar dan il-punt speċifikament magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja, il-Kummissjoni indikat, b’mod ġenerali, li l-projbizzjoni inkwistjoni tirrigwarda primarjament il-bijologi, iżda wkoll lil dawk li mhumiex bijologi, u sussegwentement essenzjalment ibbażat ruħha fuq l-interpretazzjoni mogħtija fuq dan il-punt mir-Repubblika Franċiża; din tal-aħħar, għaldaqstant, spjegat li l-limitazzjoni kkontestata tirrigwarda biss i l-bijologi.
b) Kunsiderazzjonijiet
233. Qabel kollox, għandu jiġi ċċarat li, filwaqt li l-kontestazzjoni tal-bidu tar-rikorrenti tidher li qeda tirreferi għal projbizzjoni ġenerali, wara li tittieħed inkunsiderazzjoni l-formulazzjoni litterali tal-Artikolu 10 tad‑Digriet Nru 92-545, tas-17 ta’ Ġunju 1992, imsemmi, kif ukoll tal‑kjarifiki magħmula mir-Repubblika Franċiża fis-seduta tal-25 ta’ Marzu 2010, jidher evidenti li l-projbizzjoni li hija s-suġġett tar-rikors tirrigwarda biss dawk li għandhom il-kwalifika ta’ bijologu.
234. Essenzjalment, skont ir-Repubblika Franċiża, għal dawk li ma għandhomx il-kwalifika ta’ bijologu – li għalhekk ma jaqgħux fost dawk imsemmija fil-punti 1 u 5 tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 5 tal-Liġi Nru 90-1258, tal-31 ta’ Diċembru 1990, kif iċċitata fl-Artikolu 11 tad-Digriet Nru 92-545, tas-17 ta’ Ġunju 1992, – ma hemm l-ebda limitu fuq in-numru ta’ kumpanniji li huma jistgħu jkollhom ishma fihom; u dan dejjem suġġett, naturalment, għall-limitu massimu tal-kwota tal-kapital li jista’ jiġi akkwistat minn kull wieħed minnhom, li huwa 25 % kif diġà ġie spjegat hawn fuq.
235. Minkejja dan, wara li ġew ikkunsidrati l-argumenti tal-partijiet, kif żviluppaw matul il-proċeduri, jista’ jiġi konkluż biss li għandu jintlaqa’ r-rikors tal-Kummissjoni, għalkemm fit-termini spjegati aħjar hawn fuq, fejn fil-fatt il-konvenuta talbet li jiġi miċħud limitatament għall-ewwel ilment li tqajjem.
236. Għaldaqstant għandu jiġi ssuġġerit lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tikkonstata li, meta tipprojbixxi lil persuna fiżika jew lil persuna ġuridika, elenkata fost dawk imsemmija fil-punti1 u 5 tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 5 tal-Liġi Nru 90‑1258, tal-31 ta’ Diċembru 1990, li jkollhom ishma f’iktar minn żewġ kumpanniji kkostitwiti bil-ħsieb li joperaw flimkien wieħed jew iktar laboratorji ta’ analiżi bijomedika, hija naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 43 tat‑Trattat KE.
VI – Dwar l-ispejjeż
237. Skont l-Artikolu 69(2), tar-Regoli tal-Proċedura, il-parti li titlef għandha tbati l-ispejjeż jekk dawn ikunu ġew mitluba. Madankollu, skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 69(3) tar-Regoli tal-Proċedura, jekk il-partijiet ikunu telliefa rispettivament fuq kap jew iktar tat-talbiet tagħhom jew għal raġunijiet eċċezzjonali, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tiddeċiedi li taqsam l-ispejjeż jew li kull parti tbati l-ispejjeż tagħha.
238. F’dan il-każ, il-Kummissjoni ressqet talba ta’ kundanna għall‑ispejjeż kontra r-Repubblika Franċiża, mentri din tal-aħħar talbet li ż-żewġ partijiet għandhom jiġu kkundannati li jbatu l-ispejjeż tagħhom.
239. Minkejja dan, peress li ż-żewġ naħat tilfu reċiprokament, nissuġġerixxi li l-Qorti tal-Ġustizzja tikkundanna lit-tnejn li huma sabiex iħallsu l-ispejjeż tagħhom stess.
VII – Konklużjonijiet
240. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja:
– tiddikjara li r-Repubblika Franċiża, billi tipprojbixxi lil persuna fiżika jew persuna ġuridika elenkata fost dawk imsemmija fil-punti 1 u 5 tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 5 tal-Liġi Nru 90-1258, tal-31 ta’ Diċembru 1990, milli jkollhom ishma f’iktar minn żewġ kumpanniji kkostitwiti bil-ħsieb li joperaw flimkien wieħed jew iktar laboratorji ta’ analiżi bijomedika, naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 43 tat-Trattat KE.
– tiċħad il-kumplament tar-rikors;
– tikkundanna lill-Kummissjoni Ewropea u lir-Repubblika Franċiża li jbatu, kull waħda minnhom, l-ispejjeż rispettivi tagħhom.
(1) .
(2)
–	Journal Officiel de la République Française Nru 4, tal-5 ta’ Jannar 2001, p. 216.
(3) – Kif emendat mill-emendi li saru għall-Artikolu 60 tal-Liġi Nru 2008‑776 tal-modernizzazzjoni ekonomika (Journal Officiel de la République Française Nru 181, tal-5 ta’ Awwissu 2008, p. 12471).
(4)
–	Ara, reċentement, is-sentenzi tal-25 ta’ Marzu 2010, Il-Kummissjoni vs Spanja (C‑392/08, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, punt 26); tad-19 ta’ Mejju 2009, Il-Kummissjoni vs L-Italja (C‑531/06, Ġabrap. I-4103, punt 98); tas-17 ta’ Jannar 2008, Il‑Kummissjoni vs Il‑Ġermanja (C‑152/05, Ġabra 2008 p. 1-39, punt 15), tas-6 ta’ Diċembru 2007, Il‑Kummissjoni vs Il‑Ġermanja (C‑456/05, Ġabra 2007 p. I‑10517, punt 15) u tat-30 ta’ Jannar 2002,
Il‑Kummissjoni vs Il‑Greċja (C‑103/00 Ġabra 2002, p. I‑1147, punt 23).
(5) – Li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra; ara wkoll is-sentenza tad-19 ta’ Mejju 2009, Apothekerkammer des Sarlandes et, C‑171/07 u C‑172/07 (Ġabra p. I-4171).
(6) – Filwaqt li l-Kummissjoni telqet, fit-talba tagħha, fuq is-suppożizzjoni li din il-projbizzjoni kellha ssegwi oġġettiv differenti li tippreserva l-indipendenza professjonali tal-bijologi; ara l-punt 29 tar-rikors promotorju tal-proċediment.
(7)  –	Ara dwar dan il-punt is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-10 ta’ Marzu 2009, Hartlauer (C‑169/07, Ġabra 2009 p. I‑1721, punt 29). Ara wkoll, f’dan is-sens, is‑sentenzi tas-7 ta’ Frar 1984, Duphar et
(238/82, Ġabra 1984 p. 523, punt 16), tas-16 ta’ Mejju 2006, Watts (C‑372/04, Ġabra 2006 p. I‑4325, punti 92 u 146) u tal-11 ta’ Settembru 2008, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja (C‑141/07, Ġabra 2008, p. I‑6935, punti 22 u 23).
(8)  –	Sentenzi tal-14 ta’ Ottubru 2004, C-299/02 Il-Kummissjoni vs Il-Pajjiżi l-Baxxi (C‑299/02, Ġabra 2004 p. I‑9761, punt 15) tal-21 ta’ April 2005, Il‑Kummissjoni vs Il‑Greċja (C‑140/03, Ġabra 2005 p. I‑3177, punt 27), kif ukoll is-sentenza Hartlauer, C‑169/07, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna (punt 33).
(9)
– Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-21 ta’ April 2005, Il-Kummissjoni vs Il-Greċja (C‑140/03, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 8).
(10) – Konklużjonijiet iċċitati iktar ’il fuq (punt 34).
(11) – Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-21 ta’ April 2005, C-140/03, punt 35; il-korsiv huwa tiegħi.
(12)
– Din id-distinzjoni tirriżulta kif speċifikament indikat fl-Artikolu L 6211‑2 tal‑Kodiċi tas-Saħħa Pubblika, kif emendat bħala riżultat tal-ordinanza msemmija Nru 2010‑49, tat-13 ta’ Jannar 2010.
(13)  –	Ir-Repubblika Franċiża tenfasizza b’mod partikolari li r-restrizzjoni fuq il-kwota tal-25 % hija bbażata fuq liġi tad-dritt tal-kumpanniji – Artikolu L‑223‑30 tal‑Kodiċi Kummerċjali – li tgħid li vot b’maġġoranza tas-soċji, li jirrappreżentaw mill-inqas ¾ tal-ishma li hu meħtieġ għar-riżoluzzjonijiet adottati mil-laqgha ġenerali straordinarja, u speċjalment għaż-żieda tal-kapital jew l‑amalgamazzjonijiet.
(14)  –	Ara s-sentenzi tal-31 ta’ Marzu 1993, Kraus (C‑19/92, Ġabra 1993 p. I‑1663, punt 32), u tat-30 ta’ Novembru 1995, Gebhard (C‑55/94, Ġabra 1995 p. I‑4165, punt 37).
(15)  –	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-10 ta’ Marzu 2009, Hartlauer, C‑169/07, iċċitata iktar ’il fuq (punt 46).
(16)
– Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-13 ta’ Mejju 2003, Müller-Fauré u Van Riet (C‑385/99, Ġabra 2003 p. I‑4509, punt 67), u tal-11 ta’ Marzu 2004, C‑496/01, Il‑Kummissjoni vs Franza (C‑496/01, Ġabra 2004, p. I‑2351, punt 66).
(17)
– Ara s-sentenza tad-19 ta’ Mejju 2009, Il‑Kummissjoni vs L‑Italja, u Apothekerkammer des Saarlandes et, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 5.
(18)  –	Riskju, iżda, li huwa eskluż mill-Qorti tal-Ġustizzja, fil-każ ta’ ġestjoni ta’ spiżerija tal-isptar minn persuna li mhijiex spiżjar, proprju għaliex ma jkunx ipotizzabbli użu mhux korrett jew abbużiv ta’ mediċini mill-isptarijiet, peress li huma stess jipprovdu l-kura (ara s-sentenza ċċitata iktar ’il fuq Apothekerkammer des Saarlandes et, punt 48).
(19)  –	Ara s-sentenza, Il-Kummissjoni vs L-Italja, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 5, (punt 88).
(20)
– Ara s-sentenzi Apothekerkammer des Saarlandes et, (punt 60), u Il‑Kummissjoni vs L‑Italja, iċċitata iktar ’il fuq (punt 90).
(21)
– Ara dwar dan il-punt it-test ġdid tal-Artikolu L 6211‑8 tal-Kodiċi tas-Saħħa Pubblika, li jsemmi speċifikament il-possibbiltà għall-bijologu li jwettaq eżamijiet oħra differenti minn dawk preskritti, jew li ma jwettaqx l-eżamijiet kollha speċifikati mit-tabib, imma dejjem madankollu wara l-approvazzjoni vinkolanti tal-modifika minn dan tal-aħħar, ħlief f’każ ta’ emerġenza.
(22)
– Ara r-riferiment speċifiku fil-kontroreplika tal-konvenuta, fil-punt 28, għall-kampanji għall-iskoperta tal-epatite Ċ. Il-prinċipju jinsab barra minn hekk espressament provdut fl-Artikolu L 6211‑10 tal-Kodiċi tas-Saħħa Pubblika, kif emendat bl‑Ordinanza Nru 2010‑49, tat-13 ta’ Jannar 2010.
(23)
– B’riferiment għall-kontenut tar-rapport dwar il-proġett ta’ riforma tal-bijologija medika ppreżentat minn M. Ballereau u mogħti lil R. Bachelot Narquin, Ministru tas-Saħħa, fit-23 ta’ Settembru 2008, kif ukoll għar-Rapport Nru 2006 045 dwar il-“Bijologija medika liberali fi Franza: bilanċ u prospettiv”, ippreżentat minn Dr. Françoise Lalande, Dr. Isabelle Yeni u Dr. Christine Lacombe, membri tal-Ispettorat Ġenerali tal-Affarijiet Soċjali (IGAS), ta’ April 2006 (ara r-replika, fin‑noti ta’ qiegħ il-paġna 3 u 5).
(24) – Il-korsiv huwa tiegħi.
(25)
– B’hekk, kif qed isso stni l-konvenuta, iż-żieda progressiva totali fl-ispiża tal-analiżi bijomedika tista’ tiġi spjegata, fil-kuntest taż-żieda globali fl-infiq tas-saħħa, minħabba popolazzjoni li qeda tixjieħ u b’żieda fil-prevenzjoni, li twassal għal numru ikbar ta’ eżamijiet .
(26)
– Ara dwar dan il-punt id-dokument tal-konvenuta mehmuż mal-kontroreplika, li jgħid li wieħed mill-għanijiet li għandhom jiġu segwiti mill-informaturi mediċi reklutati mill-gruppi kbar li joperaw laboratorji ta‘ analiżi huwa preċiżament dak li jiżdiedu n-numru ta’ servizzi meħtieġa, meta mqabbla mal-mument qabel isir kuntatt magħhom.
(27)
– Ara s-sentenza Apothekerkammer des Saarlandes et iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 5 (punt 61)
(28)
– Ara s-sentenza Il-Kummissjoni vs L-Italja, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 5.
(29)
– Ara f’dan is-sens is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-21 ta’ Marzu 1991, Delattre, (C‑369/88, Ġabra 1991, p. I-1487, punt 4).
(30)
– Ara s-sentenza Il-Kummissjoni vs L-Italja, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 5 (punti 55 u 56), kif ukoll Apothekerkammer des Saarlandes et, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 5 (punti 31 u 32).
(31)
– Ara s-sentenza Il‑Kummissjoni vs L‑Italja. (punt 57), kif ukoll is-sentenza Apothekerkammer des Saarlandes et (punt 33). Ara wkoll, b’analoġija, u fir-rigward ta’ kura fl-isptar, is-sentenzi tat-13 ta’ Mejju 2003, Müller-Fauré u van Riet (C‑385/99, Ġabra 2003 I‑4509, punt 80) kif ukoll Watts, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 7 (punt 109).
(32)  –	Ara s-sentenza Il-Kummissjoni vs L-Italja, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 5 (punt 63).
(33)  –	Ara s-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-6 ta’ Marzu 2007, Placanica et
(C‑338/04, C‑359/04 u C‑360/04, Ġabra 2007 p. I‑1891, punti 53 u 58), tas-17 ta’ Lulju 2008, Corporación Dermoestética (C‑500/06, Ġabra 2008 p. I‑5785, punti 39 u 40), kif ukoll Hartlauer, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 7 (punt 55).
(34)
–	Ara l-punti 45 sa 50 tal-konklużjonijiet preżenti.
(35)
– Ara l-konklużjonijiet ippreżentati fis-16 ta’ Diċembru 2008, fil-Kawża C‑531/06, Il‑Kummissjoni vs L-Italja, iċċitata iktar ’il fuq (punt 87), iżda wkoll, fl-istess termini, dawk ippreżentati fl-istess data fil-kawża Apothekerkammer des Saarlandes et, (punt 49).
(36)
– Dawn huma l-Artikoli L-6211‑1 u L‑6221‑9 (punt 41 tar-risposta tar‑Repubblika Franċiża).
(37)
– Ara s-sentenza Apothekerkammer des Saarlandes et, iċċitata iktar ’il fuq (punt 60), invokata mir-Repubblika Franċiża, li fiha l-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat bħala konsistenti l-leġiżlazzjoni Ġermaniża inkwistjoni, fejn hija tipprovdi l-possibbiltà għall-ispiżjara sabiex jimmaniġġjaw sa tliet fergħat tal-istess spiżerija, dejjem taħt ir-responsabbiltà tagħhom stess u b’hekk jiddeterminaw il-politika kummerċjali.
(38)
– Ara s-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-11 ta’ Diċembru 2003, Deutscher Apothekerverband (C‑322/01, Ġabra 2003 p. I‑14887, punt 103); tat-13 ta’ Lulju 2004, Il‑Kummissjoni vs Franza (C‑262/02 Ġabra 2004 p. I‑6569, punt 24); tal-5 ta’ Ġunju 2007, Rosengren et
(C‑170/04, Ġabra 2007 p. I‑4071, punt 39); tat-8 ta’ Novembru 2007, Ludwigs-Apotheke (C‑143/06, Ġabra 2007 p. I‑9623, punt 27); u tal-11 ta’ Settembru 2008, C-141/07, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja (C‑141/07, Ġabra 2008, p. I‑6935, punt 46).
(39)
– Ara f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-2 ta’ Diċembru 2004, Il‑Kummissjoni vs Il‑Pajjiżi l-Baxxi (C‑41/02, Ġabra 2004 p. I‑11375, punti 46 u 51) u Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja (C‑141/07, Ġabra 2008 p. I‑6935, p. 51).
(40)
– Ara s-sentenzi tat-13 ta’ Lulju 2004, Il-Kummissjoni vs Franza (C‑262/02, punt 37); tal-15 ta’ Lulju 2004, Schreiber (C‑443/02, Ġabra 2004 p. I‑7275, punt 48) u tal-11 ta’ Settembru 2008, Il‑Kummissjoni vs Il‑Ġermanja, (C‑141/07, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 38, punt 51).
(41)
– Pereżempju, wieħed għandu jinnota li huma pprojbiti milli jkollhom sehem fil‑kapital tal-kumpannija: a) dawk li jeżerċitaw professjoni tas-saħħa differenti; b) il-fornituri, distributuri jew manifatturi ta’ materjali jew reaġenti meħtieġa għall‑analiżi medika.
(42)  –	Innotifikata lill-Kummissjoni permezz ta’ ittra tad-9 ta’ Marzu 2010, kif diġà ġie spjegat qabel.
(43)  –	Ara s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-11 ta’ Marzu 2004, Il-Kummissjoni vs Franza, C-496/01, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 16 (punt 67). F’dan il-każ il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, madankollu, il-kundizzjoni differenti imposta fuq il-laboratorji ta’ analiżi ta’ bijologija medika, sabiex tinkiseb l-awtorizzazzjoni amministrattiva meħtieġa biex joperaw negozju fi Franza, u li hemmhekk ikollhom post għan-negozju, imorru lil hinn minn dak neċessarju sabiex jinkiseb il-għan ta’ protezzjoni tas-saħħa pubblika.
(44)
– Barra minn hekk, ir-Repubblika Franċiża kkonfermat fis-seduta kif il-mekkaniżmu dissoċjattiv bejn is-sehem finanzjarji u d-drittijiet tas-soċji mhuwiex aljen għall-leġiżlazzjoni nazzjonali, li diġà għamlet applikazzjoni tiegħu, anki jekk b’mod relattiv għar-relazzjonijiet bejn il-bijologi operaturi tan-negozju fis-soċjetà u bijologi li huma sempliċement investituri.
(45)
– Il-każijiet fejn il-laboratorji ta’ analiżi huma ġestiti b'tali forma ma jgħaddux, skont id-dikjarazzjoni mhux ikkontestata tal-konvenuta, il-4% tal-perċentwali totali, liema perċentwali, barra minn hekk, qed dejjem jonqos .
(46)
– Kuntrarjament għal dak li kien ġara fl-Italja u l-Ġermanja, fejn l-eżerċizzju fil-forma ta’ kumpannija tal-professjoni ta’ spiżjar kienet tirriżulta awtorizzata – skont il-leġislazzjoni mressqa quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja fl-ipoteżi li tat lok għad‑deċiżjonijiet invokati dwar is-settur – fil-forom ta’ kumpanniji personali biss (u, għal dak li jirrigwarda l-Italja, anki fil-forma ta’ kumpannija kooperattiva b’responsabbiltà limitata) bejn persuni li xorta għandhom it-titolu neċessarju.