62023CJ0135_RES
Zaak C‑135/23
Gesellschaft für musikalische Aufführungs- und mechanische Vervielfältigungsrechte eV (GEMA)
tegen
GL
(verzoek om een prejudiciële beslissing, ingediend door het Amtsgericht Potsdam)
Arrest van het Hof (Eerste kamer) van 20 juni 2024
„Prejudiciële verwijzing – Intellectuele eigendom – Auteursrecht en naburige rechten – Richtlijn 2001/29/EG – Artikel 3, lid 1 – Mededeling aan het publiek – Begrip – Louter beschikbaar stellen van faciliteiten – Beschikbaarstelling in appartementen van televisietoestellen met een kamerantenne voor het ontvangen van signalen en uitzendingen – Winstoogmerk – Beginsel van technologische neutraliteit”
Harmonisatie van de wetgevingen – Auteursrecht en naburige rechten – Richtlijn 2001/29 – Harmonisatie van bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij – Mededeling aan het publiek – Begrip – Beoordelingscriteria
(Richtlijn 2001/29 van het Europees Parlement en de Raad, art. 3, lid 1)
(zie punten 17‑26)
Harmonisatie van de wetgevingen – Auteursrecht en naburige rechten – Richtlijn 2001/29 – Harmonisatie van bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij – Mededeling aan het publiek – Begrip – Beschikbaarstelling in appartementen van televisietoestellen met een kamerantenne voor het ontvangen van signalen en uitzendingen – Daaronder begrepen – Voorwaarde – Nieuw publiek – Korte termijn huurders
(Richtlijn 2001/29 van het Europees Parlement en de Raad, art. 3, lid 1)
(zie punten 27‑46 en dictum)
Samenvatting
Het Hof, dat om een prejudiciële beslissing is verzocht door het Amtsgericht Potsdam (rechter in eerste aanleg Potsdam, Duitsland), verduidelijkt het begrip „mededeling aan het publiek” van een beschermd werk in de zin van artikel 3, lid 1, van richtlijn 2001/29/EG (
1
) in het kader van de beschikbaarstelling door de exploitant van een appartementengebouw van televisietoestellen die zijn uitgerust met een kamerantenne waarmee signalen en uitzendingen kunnen worden ontvangen.
Gesellschaft für musikalische Aufführungs- und mechanische Vervielfältigungsrechte eV (GEMA), een organisatie voor het collectieve beheer van auteursrechten op het gebied van muziek, heeft een vordering tot schadevergoeding uit hoofde van het auteursrecht ingesteld tegen GL, de exploitant van een appartementsgebouw met 18 appartementen, op grond dat GL in die appartementen televisietoestellen ter beschikking stelt.
Ter beslechting van dit geding wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of het begrip „mededeling aan het publiek” in artikel 3, lid 1, van richtlijn 2001/29 (hierna: „begrip mededeling aan het publiek”) de beschikbaarstelling van dergelijke televisietoestellen omvat.
Beoordeling door het Hof
Het Hof herinnert er allereerst aan dat het begrip „mededeling aan het publiek” twee cumulatieve elementen met elkaar verbindt, te weten een handeling bestaande in de mededeling van een werk en de mededeling van dit werk aan een publiek, en dat dit begrip een individuele beoordeling vergt. Volgens de rechtspraak van het Hof kan met name op basis van de centrale rol van de gebruiker om zijn klanten toegang te verlenen tot beschermde werken en van de weloverwogen aard van zijn interventie, in het bijzonder wanneer hij een winstoogmerk heeft, een onderscheid worden gemaakt tussen enerzijds de „mededeling aan het publiek” en anderzijds de „loutere beschikbaarstelling van faciliteiten” (
2
).
Het Hof stelt vast dat het weliswaar aan de nationale rechter staat om te beoordelen of een exploitant van een gebouw als die in het hoofdgeding een „mededeling aan het publiek” verricht, maar het Hof dient hem daartoe nuttige aanwijzingen te geven om hem in staat te stellen het bij hem aanhangige geding af te doen.
In dit verband merkt het Hof in de eerste plaats op dat de exploitant van een appartementengebouw, door deze appartementen uit te rusten met televisietoestellen en kamerantennes die zonder verdere tussenkomst in deze appartementen signalen ontvangen en uitzendingen mogelijk maken, waaronder muziek, een weloverwogen interventie verricht om zijn klanten toegang te verschaffen tot dergelijke uitzendingen, binnenin het gehuurde appartement en tijdens de huurperiode, zonder dat van beslissend belang is of zij al dan niet gebruikmaken van deze mogelijkheid. Bovendien moet deze interventie van de exploitant worden beschouwd als een extra dienstverrichting die wordt verricht om er een bepaald profijt uit te trekken. Aan de hand van het aanbod van een dergelijke dienst kan dus worden vastgesteld dat de communicatie een winstoogmerk heeft. In dit verband is de omstandigheid dat televisietoestellen zijn aangesloten op een „kamerantenne” in plaats van op een „centrale antenne” irrelevant, aangezien het maken van een dergelijk onderscheid tussen centrale antennes en kamerantennes niet strookt met het beginsel van technologische neutraliteit.
Wat in de tweede plaats de vraag betreft of de beschermde werken daadwerkelijk aan een publiek worden meegedeeld, benadrukt het Hof dat het begrip „publiek” ziet op een onbepaald aantal potentiële ontvangers en bovendien een vrij groot aantal personen impliceert. Dit begrip houdt dus een bepaalde de-minimisdrempel in, waardoor een te klein of zelfs onbeduidend aantal betrokkenen niet onder dit begrip valt. Bij het bepalen van dit aantal moet met name rekening worden gehouden met het aantal personen dat tegelijkertijd toegang kan hebben tot hetzelfde werk, maar ook met het aantal personen dat daar achtereenvolgens toegang toe kan hebben. Indien de verwijzende rechter vaststelt dat de appartementen in het in het hoofdgeding aan de orde zijnde gebouw voor korte duur worden verhuurd, bijvoorbeeld als toeristische accommodatie, moeten de huurders ervan als „publiek” worden aangemerkt, aangezien zij tezamen een onbepaald aantal potentiële ontvangers vormen.
In de derde plaats wijst het Hof erop dat, om te kunnen spreken van een „mededeling aan het publiek”, een beschermd werk moet worden meegedeeld volgens een specifieke technische werkwijze, die verschilt van de werkwijzen die tot dan toe werden gebruikt, of, bij gebreke daarvan, gericht moet zijn tot een „nieuw publiek”, dat wil zeggen een publiek dat door de auteursrechthebbenden nog niet in aanmerking werd genomen toen zij toestemming verleenden voor de oorspronkelijke mededeling van hun werk aan het publiek. In dit verband kunnen de huurders van appartementen in een gebouw dat voor korte perioden wordt verhuurd, bijvoorbeeld als toeristische accommodatie, als een dergelijk „nieuw” publiek worden aangemerkt, aangezien deze personen, hoewel zij zich binnen het ontvangstgebied van die uitzending bevinden, niet van het uitgezonden werk zouden kunnen profiteren zonder tussenkomst van de exploitant van het appartementsgebouw, die hun toegang verleent door in deze appartementen televisietoestellen te installeren die zijn uitgerust met een kamerantenne. Indien de verwijzende rechter daarentegen vaststelt dat deze appartementen worden verhuurd aan huurders die er hun verblijfplaats hebben, kunnen deze laatsten niet worden beschouwd als een „nieuw publiek”.
Bijgevolg is het Hof van oordeel dat het begrip „mededeling aan het publiek” aldus moet worden uitgelegd dat het betrekking heeft op de weloverwogen beschikbaarstelling, door de exploitant van een verhuurd appartementsgebouw, van televisietoestellen die zijn uitgerust met een kamerantenne en die zonder verdere tussenkomst signalen opvangen en uitzendingen mogelijk maken, voor zover de huurders van die appartementen als een „nieuw publiek” kunnen worden beschouwd.
(
1
)	Volgens artikel 3, lid 1, van richtlijn 2001/29/EG van het Europees Parlement en de Raad van 22 mei 2001 betreffende de harmonisatie van bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij (PB 2001, L 167, blz. 10) voorzien de lidstaten ten behoeve van auteurs in het uitsluitende recht, de mededeling van hun werken aan het publiek, per draad of draadloos, met inbegrip van de beschikbaarstelling van hun werken voor het publiek op zodanige wijze dat deze voor leden van het publiek op een door hen individueel gekozen plaats en tijd toegankelijk zijn, toe te staan of te verbieden.
(
2
)	Luidens overweging 27 van richtlijn 2001/29 „is de beschikbaarstelling van fysieke faciliteiten om een mededeling mogelijk te maken of te verrichten op zich geen mededeling in de zin van deze richtlijn”.