62020CJ0391_RES
Cás C-391/20
Cilevičs agus páirtithe eile
(Iarraidh ar réamhrialú ón Latvijas Republikas Satversmes tiesa)
Breithiúnas na Cúirte (an Mór-Dhlísheomra) an 7 Meán Fómhair 2022
(Tarchur chun réamhrialú — Airteagal 49 CFAE — Saoirse bunaíochta — Srian — Bonn cirt — Eagrúchán an chórais oideachais— Institiúidí ardoideachais — Oibleagáid chun cláir oideachais a sholáthar i dteanga oifigiúil an Bhallstáit lena mbaineann — Airteagal 4(2) CAE — Féiniúlacht náisiúnta Bhallstáit — Cosaint agus cur chun cinn teanga náisiúnta Bhallstáit — Prionsabal na comhréireachta)
Ceisteanna a tharchuirtear i gcomhair réamhrialú – Dlínse na Cúirte – Teorainneacha – Ceist a ardaíodh maidir le díospóid atá teoranta d’aon Bhallstát amháin – Forálacha náisiúnta atá infheidhme maidir le náisiúnaigh de chuid na tíre féin agus le náisiúnaigh de chuid Ballstát eile – Inniúlacht i bhfianaise an tionchair a d’fhéadfadh a bheith aige ar dhaoine ó Bhallstáit eile
(Airteagail. 49 agus 267 CFAE)
(féach míreanna 31, 32)
Saoirse bunaíochta – Saoirse chun seirbhísí a sholáthar – Forálacha conartha – Raon feidhme faoi seach – Cúrsaí ardoideachais ar comaoin a eagrú ar bhonn seasmhach agus leanúnach – Scrúdú maidir le saoirse bunaíochta
(Airteagail 49 agus 56 CFAE)
(féach míreanna 50-53)
Saorghluaiseacht daoine – Saoirse bunaíochta – Srianta – Scrúdú i ndáil le saoirse bunaíochta ar shrian arna thabhairt isteach le reachtaíocht náisiúnta – Raon feidhme – Srianta ar fheidhmiú na gceart agus na saoirsí dá bhforáiltear sa Chairt um Chearta Bunúsacha – Cuimsiú
(Airteagal 49 CFAE; Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, Airteagail 15 go 17)
(féach mír 56)
Saorghluaiseacht daoine – Saoirse bunaíochta – Srianta – Cosaint agus cur chun cinn teanga oifigiúil Bhallstáit – Oibleagáid ar institiúidí ardoideachais a gcláir oideachais a sholáthar i dteanga oifigiúil an Bhallstáit lena mbaineann – Inghlacthacht – Coinníollacha – Údar ar fhorais a bhaineann lena fhéiniúlacht náisiúnta a chosaint– Prionsabal na comhréireachta a chomhlíonadh
(Airteagail 49 agus 56 CFAE)
(Féach míreanna 59, 61-64, 67-70, 75, 76, 81, 83-87 agus an chuid oibríochtúil.)
Résumé
Tugadh caingean os comhair Latvijas Republikas Satversmes tiesa (an Chúirt Bhunreachtúil, an Laitvia) a thionscain 20 feisire de Latvijas Republikas Saeima (Parlaimint na Laitvia) ag lorg athbhreithniú ar bhunreachtúlacht forálacha áirithe de Dhlí na Laitvia maidir le hInstitiúidí Ardoideachais.
Mar a leasaíodh in 2018, tá sé mar aidhm ag an dlí sin teanga oifigiúil Phoblacht na Laitvia a chur chun cinn trína cheangal ar institiúidí ardoideachais a gcláir oideachais a sholáthar sa teanga sin. Mar sin féin, forálann an dlí do cheithre eisceacht ón oibleagáid seo. Ar an gcéad dul síos, is féidir cláir oideachais arna leanúint ag mic léinn eachtracha sa Laitvia agus cláir oideachais arna n-eagrú faoi chuimsiú an chomhair dá bhforáiltear i gcláir an Aontais Eorpaigh agus le comhaontuithe idirnáisiúnta a dhéanamh i dteangacha oifigiúla an Aontais. Ar an dara dul síos, féadfar clár oideachais a mhúineadh i dteangacha oifigiúla an Aontais, ach ní fhéadfar ach suas le cúigiú cuid de líon na gcreidmheasanna a theagasc sna teangacha sin. Ar an tríú dul síos, féadfar cláir staidéir teanga agus chultúrtha agus cláir theanga a mhúineadh i dteanga iasachta. Ar an gceathrú dul síos, agus ar deireadh, féadfar comhchláir oideachais a sholáthar i dteangacha oifigiúla an Aontais.
Ina theannta sin, níl feidhm ag Dlí na Laitvia maidir le hInstitiúidí Ardoideachais maidir le dhá institiúid phríobháideacha, atá fós faoi rialú ag dlíthe speisialta agus a fhéadfaidh leanúint de chláir oideachais a thairiscint i dteangacha oifigiúla eile de chuid an Aontais.
Ina n-iarratas, áitíonn na hiarratasóirí, inter alia, trí bhacainn a chur ar iontráil sa mhargadh ardoideachais agus trí chosc a chur ar náisiúnaigh agus gnóthais ó Bhallstáit eile seirbhísí ardoideachais a sholáthar i dteangacha iasachta, go sáraíonn an dlí, go háirithe, an tsaoirse bunaíochta a ráthaítear in Airteagal 49 CFAE.
Cuireann Cúirt Bhunreachtúil na Laitvia in iúl go bhfuil amhras uirthi maidir leis an gceist an srian ar an tsaoirse bunaíochta í reachtaíocht de chuid Ballstáit a fhorchuireann, i réimse an ardoideachais, lena n-áirítear in institiúidí príobháideacha ardoideachais, úsáid theanga oifigiúil an Bhallstáit sin, cé go ndéantar foráil d’eisceachtaí áirithe ón oibleagáid sin. Chinn sí mar sin réamhrialú a iarraidh ar an gCúirt maidir le comhoiriúnacht an Dhlí maidir le hInstitiúidí Ardoideachais le dlí an Aontas.
Ina breithiúnas, cinneann an Chúirt, ina suí mar Mhór-Dhlísheomra, nach gcuireann Airteagal 49 CFAE bac ar reachtaíocht de chuid Ballstáit a fhorchuireann, i bprionsabal, ar institiúidí ardoideachais an oibleagáid chun teagasc a sholáthar go heisiach i dteanga oifigiúil an Bhallstáit sin. Ní mór údar a bheith le reachtaíocht den sórt sin, áfach, ar fhorais a bhaineann le féiniúlacht náisiúnta an Bhallstáit sin a chosaint, is é sin le rá go gcaithfidh sí a bheith riachtanach agus comhréireach le cosaint an chuspóra arna shaothrú go dlisteanach a bhaint amach.
Breithniú na Cúirte
Mar réamhphointe, tugann an Chúirt chun cuimhne, i gcomhréir le hAirteagal 6 CFAE, go bhfuil inniúlacht ag an Aontas gníomhaíochtaí a chur i gcrích chun tacú le gníomhaíochtaí na mBallstát, agus iad a chomhordú nó a fhorlíonadh, lena n-áirítear i réimse an oideachais. Cé nach ndéanann dlí an Aontais difear d’inniúlacht na mBallstát, ar an gcéad dul síos, maidir le hábhar an teagaisc agus eagrú na gcóras oideachais agus a n-éagsúlacht chultúrtha agus teanga agus, ar an dara dul síos, inneachar agus eagrú na gairmoiliúna, fós féin, i bhfeidhmiú na hinniúlachta sin, ní mór do na Ballstáit dlí an Aontais a chomhlíonadh, go háirithe na forálacha maidir le saoirse bunaíochta
Sa chás seo, tugann an Chúirt dá haire, cé go bhféadfaidh náisiúnaigh de chuid Ballstát eile iad féin a bhunú sa Laitvia agus cláir ardoideachais a sholáthar, tá an fhéidearthacht sin ag brath, i bprionsabal, ar an oibleagáid cláir den sórt sin a sholáthar i dteanga oifigiúil an Bhallstáit sin amháin. D’fhéadfadh sé go bhfágfadh oibleagáid den sórt sin nach mbeidh sé chomh tarraingteach céanna do na náisiúnaigh sin iad féin a bhunú sa Laitvia agus dá bhrí sin gur srian é ar an tsaoirse bunaíochta.
Scrúdaíonn an Chúirt, ag leanúint an mhúnla sheanbhunaithe a eascraíonn óna cásdlí, an bhfuil bonn cirt leis an srian a fuarthas a bheith ann agus déanann sí athbhreithniú ar chomhlíonadh phrionsabal na comhréireachta. Maidir le cúiseanna sáraitheacha a bheith ann a bhaineann le leas an phobail, is í an oibleagáid atá i gceist ná úsáid theanga oifigiúil Phoblacht na Laitvia a chosaint agus a chur chun cinn, ar cuspóir dlisteanach í lenar féidir údar a thabhairt, i bprionsabal, le srian ar an tsaoirse bunaíochta. Go deimhin, de réir an cheathrú fomhír d’Airteagal 3(3) CAE agus Airteagal 22 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, urramóidh an tAontas saibhreas a éagsúlachta chultúrtha agus teanga. I gcomhréir le hAirteagal 4(2) CAE, urramóidh an tAontas Eorpach le féiniúlacht náisiúnta a Bhallstát freisin, lena n-áirítear cosaint theanga oifigiúil an Bhallstáit lena mbaineann. Ní mór tábhacht an oideachais chun an cuspóir sin a bhaint amach a aithint.
Maidir le comhréireacht an tsriain atá faoi cheist, ní mór dó a bheith, ar an gcéad dul síos, de chineál a chinnteoidh go mbainfear amach an cuspóir atá á shaothrú go dlisteanach leis an reachtaíocht atá i gceist. Chuige sin, ní fhéadfar breathnú ar an reachtaíocht sin mar reachtaíocht lena ndéantar an cuspóir maidir leis an Laitvis a chosaint agus a chur chun cinn a áirithiú ach amháin má fhreagraíonn sí i ndáiríre don chuspóir chun é a bhaint amach agus má chuirtear chun feidhme ar bhealach comhsheasmhach agus córasach í. I bhfianaise a raon feidhme teoranta, ní chuireann na heisceachtaí ón oibleagáid atá i gceist, go háirithe i gcás an dá institiúid ardoideachais a bhfuil a n-oibríocht faoi rialú ag dlíthe speisialta, bac ar ghnóthú an chuspóra sin. Trí ligean d’institiúidí ardoideachais áirithe tairbhe a bhaint as maolú, is cuid de loighic ar leith, arb é an comhar ollscoile idirnáisiúnta, iad agus ní fhágann siad nach bhfuil na forálacha atá i gceist comhsheasmhach.
Ar an dara dul síos, ní fhéadfaidh an srian dul thar a bhfuil riachtanach chun an cuspóir atá á shaothrú a bhaint amach. Mar sin, féadfaidh na Ballstáit oibleagáid a thabhairt isteach, i bprionsabal, a dteanga oifigiúil a úsáid sna cláir ardoideachais, ar choinníoll go mbeidh eisceachtaí ag gabháil le hoibleagáid den sórt sin, lena n-áiritheofar gur féidir teanga seachas an teanga oifigiúil a úsáid san oideachas ollscoile. Sa chás sin, ba cheart go gceadódh eisceachtaí den sórt sin, ionas nach rachadh siad thar a bhfuil riachtanach chun na críche sin, a cheadú go n-úsáidfear teanga seachas an Laitvis, ar a laghad i gcás cúrsaí oiliúna a chuirtear ar fáil faoi chuimsiú an chomhair Eorpaigh nó idirnáisiúnta agus oiliúint a bhaineann le cultúr agus le teangacha seachas an Laitvis.