62006CJ0516
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
z dnia 6 grudnia 2007 r. (
*1
)
„Odwołanie — Konkurencja — Decyzja Komisji — Grzywna — Wykonanie — Rozporządzenie (EWG) nr 2988/74 — Przedawnienie — Akt niekorzystny — Niedopuszczalność”
W sprawie C-516/06 P
mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości, wniesione w dniu 11 grudnia 2006 r.,
Komisja Wspólnot Europejskich, reprezentowana przez V. Di Bucciego oraz F. Amata, działających w charakterze pełnomocników,
strona skarżąca,
w której drugą stroną jest:
Ferriere Nord SpA, reprezentowana przez W. Viscardiniego oraz G. Donà, avvocati,
strona skarżąca w pierwszej instancji,
TRYBUNAŁ (druga izba),
w składzie: C.W.A. Timmermans (sprawozdawca), prezes izby, J. Makarczyk, P. Kūris, J.C. Bonichot i C. Toader, sędziowie,
rzecznik generalny: J. Mazák,
sekretarz: R. Grass,
uwzględniając procedurę pisemną,
podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
1
W swoim odwołaniu Komisja Wspólnot Europejskich wnosi o uchylenie wyroku Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich z dnia 27 września 2006 r. w sprawie T-153/04 Ferriere Nord przeciwko Komisji, Zb.Orz. str. II-3889 (zwany dalej „zaskarżonym wyrokiem”), w którym Sąd stwierdził nieważność decyzji Komisji zawartych w piśmie z dnia 5 lutego 2004 r. i piśmie przesłanym za pośrednictwem faksu w dniu 13 kwietnia 2004 r. (zwanych dalej „spornymi aktami”), dotyczących należnego salda grzywny nałożonej na Ferriere Nord SpA (zwaną dalej „Ferriere Nord”) decyzją Komisji 89/515/EWG z dnia 2 sierpnia 1989 r. dotyczącą postępowania na podstawie art. 85 traktatu EWG (sprawa IV/31.533 — Metalowa siatka spawana elektrycznie) (Dz.U. L 260, str. 1, zwana dalej „decyzją dotyczącą metalowej siatki spawanej elektrycznie”).
Ramy prawne
2
Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2988/74 z dnia 26 listopada 1974 r. dotyczące okresów przedawnień w postępowaniach i wykonywaniu sankcji zgodnie z regułami Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej dotyczącymi transportu i konkurencji (Dz.U. L 319, str. 1) przewiduje w art. 4 zatytułowanym „Okres przedawnienia w zakresie wykonania”:
„1.   Kompetencja Komisji do wykonania decyzji nakładających grzywny, kary lub okresowe kary pieniężne z tytułu naruszeń reguł Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej dotyczących transportu lub konkurencji podlega pięcioletniemu okresowi przedawnienia.
2.   Termin rozpoczyna bieg w dniu, w którym decyzja staje się ostateczna”.
3
Artykuł 5 tego rozporządzenia, zatytułowany „Przerwanie biegu okresu przedawnienia w zakresie wykonania” stanowi w ust. 1 lit. b):
„1.   Okres przedawnienia wykonania przerywa:
a)
zawiadomienie o decyzji zmieniającej początkową wysokość grzywny, kary lub okresowych kar pieniężnych lub oddalającej wniosek o zmianę”.
Okoliczności powstania sporu
4
Jak wynika z zaskarżonego wyroku, Komisja wydała decyzję dotyczącą metalowej siatki spawanej elektrycznie, w której stwierdziła, w szczególności, udział Ferriere Nord w naruszeniach na wspólnotowym rynku metalowej siatki spawanej elektrycznie i nałożyła na nią grzywnę w wysokości 320000 ECU.
5
Zgodnie z art. 4 decyzji dotyczącej metalowej siatki spawanej elektrycznie grzywna nałożona na Ferriere Nord podlegała zapłacie w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia jej rzeczonej decyzji. W decyzji wskazano również, że od kwoty grzywny naliczone zostaną odsetki począwszy od dnia, w którym upłynął termin jej zapłaty, w wysokości stosowanej przez Europejski Fundusz Współpracy Walutowej do transakcji w ECU w pierwszym dniu roboczym miesiąca, w którym decyzja dotycząca metalowej siatki spawanej elektrycznie została wydana, powiększonej o 3,5 punktu procentowego, czyli w wysokości 12,5%.
6
W dniu 18 października 1989 r. Ferriere Nord wniosła do Sądu skargę o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej metalowej siatki spawanej elektrycznie.
7
W dniu 26 października 1989 r., za zgodą Komisji, na podstawie zlecenia Ferriere Nord została ustanowiona gwarancja bankowa zabezpieczająca kwotę grzywny wraz z odsetkami.
8
Skarga Ferriere Nord została oddalona w wyroku Sądu z dnia 6 kwietnia 1995 r. w sprawie T-143/89 Ferriere Nord przeciwko Komisji, Rec. str. II-917.
9
Odwołanie od tego wyroku zostało oddalone w wyroku z dnia 17 lipca 1997 r. w sprawie C-219/95 P Ferriere Nord przeciwko Komisji, Rec. str. I-4411.
10
Pismem z dnia 28 lipca 1997 r. Ferriere Nord, wskazując na znaczną dewaluację lira włoskiego mającą miejsce w okresie między wydaniem decyzji dotyczącej metalowej siatki spawanej elektrycznie a wydaniem w dniu 17 lipca 1997 r. wyżej wymienionego wyroku w sprawie Ferriere Nord przeciwko Komisji, wystąpiła do Komisji o ponowne rozważenie obniżenia wysokości grzywny oraz odsetek. Wniosek ten został oddalony przez Komisję pismem z dnia 11 września 1997 r.
11
Listem poleconym z dnia 2 grudnia 1997 r. Ferriere Nord ponowiła swój wniosek. W tym samym piśmie wskazała ona, że dokonała przelewu kwoty w lirach, odpowiadającej wysokości grzywny, czyli kwocie 320000 ECU, według kursu wymiany obowiązującego w 1989 r. Kwota ta wpłynęła w dniu 15 grudnia 1997 r. na rachunek Komisji i została przeliczona jako mająca równowartość 249918 ECU.
12
Komisja nie udzieliła odpowiedzi na pismo z dnia 2 grudnia 1997 r.
13
W odniesieniu do kolejnych zdarzeń Sąd dokonał następujących ustaleń w zaskarżonym wyroku:
„14.
Pismem z dnia 5 lutego 2004 r. (zwanym dalej »pismem z dnia 5 lutego 2004 r.«) Komisja poinformowała [Ferriere Nord], że kwota do zapłaty na dzień 27 lutego 2004 r. wynosi 564402,26 EUR (co stanowi kwotę grzywny w wysokości 320000 ECU, pomniejszoną o kwotę 249918 ECU wpłaconą w dniu 15 grudnia 1997 r. i powiększoną o odsetki naliczone za okres od dnia 17 listopada 1989 r. do dnia 27 lutego 2004 r.). Komisja wezwała [Ferriere Nord] do zapłaty tej należności w najbliższym możliwym terminie oraz wskazała, że po dokonaniu płatności wyrazi zgodę na zniesienie gwarancji bankowej.
15.
Pismem z dnia 25 lutego 2004 r. [Ferriere Nord] wystosowała do Komisji odpowiedź, wskazując, że żądania zawarte w piśmie z dnia 5 lutego 2004 r. są bezzasadne i przedawnione. [Ferriere Nord] podniosła w szczególności, że pięcioletni okres przedawnienia wykonania decyzji, określony w art. 4 rozporządzenia nr 2988/74, upłynął w dniu 18 września 2002 r. oraz że w związku z powyższym Komisja nie może dochodzić wierzytelności ani od niej, ani od banku będącego gwarantem.
16.
W piśmie przesłanym faksem w dniu 13 kwietnia 2004 r. (zwanym dalej »pismem z dnia 13 kwietnia 2004 r.«), Komisja udzieliła [Ferriere Nord] odpowiedzi, że termin przedawnienia określony w art. 4 rozporządzenia nr 2988/74 nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie z uwagi na ustanowienie gwarancji bankowej, która może zostać zrealizowana w każdym czasie i ma charakter tymczasowej zapłaty, tak iż wszczęcie egzekucji nie było konieczne. Komisja przyznała również, że nie wezwała [Ferriere Nord] do zapłaty należności po wydaniu przez Trybunał wyroku potwierdzającego decyzję dotyczącą metalowej siatki spawanej elektrycznie i w związku z tym wyraziła zgodę na zaniechanie naliczania odsetek po upływie pięciu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku, czyli od dnia 17 grudnia 1997 r. W rezultacie Komisja zażądała od [Ferriere Nord] zapłaty kwoty 341932,32 EUR zamiast kwoty 564402,26 EUR wymienionej w piśmie z dnia 5 lutego 2004 r. Komisja wskazała wreszcie, że w wypadku niedokonania zapłaty do dnia 30 kwietnia 2004 r. podejmie ona kroki zmierzające do wykonania uprawnień z gwarancji bankowej”.
Skarga do Sądu i zaskarżony wyrok
14
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 23 kwietnia 2004 r. Ferriere Nord wniosła o stwierdzenie nieważności spornych aktów.
15
Sąd w pierwszej kolejności dokonał analizy, w pkt 37–53 zaskarżonego wyroku, kwestii, czy w dniach przyjęcia spornych aktów, czyli 5 lutego i 13 kwietnia 2004 r., roszczenia Komisji związane z wykonaniem decyzji dotyczącej metalowej siatki spawanej elektrycznie były już przedawnione w rozumieniu art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/74. Sąd ustalił, że tak jest w niniejszym przypadku i następująco orzekł w kwestii dopuszczalności skargi:
„54.
Należy przypomnieć, że decyzję w rozumieniu art. 249 WE stanowi każdy akt kształtujący w oznaczony i definitywny sposób sytuację prawną adresata, do którego jest skierowany (wyroki Trybunału: z dnia 31 marca 1971 r. w sprawie 22/70 Komisja przeciwko Radzie, Rec. str. 263, pkt 33–43 oraz z dnia 11 listopada 1981 r. w sprawie 60/81 IBM przeciwko Komisji, Rec. str. 2268).
55.
Z rozważań odnoszących się do przedawnienia (powyżej pkt 37–53) wynika, że z powodu przedawnienia kompetencji Komisji do wykonania decyzji dotyczącej metalowej siatki spawanej elektrycznie uprawnienie Komisji do żądania od [Ferriere Nord] zapłaty należności wygasło oraz że [Ferriere Nord] mogła w sposób uprawniony, poczynając od dnia 18 września 2002 r. uważać, że Komisja nie może skutecznie żądać wykonania rzeczonej decyzji.
56.
Jednakże w drodze [spornych] aktów Komisja skierowała do [Ferriere Nord] wezwanie do zapłaty pozostałej części należności oraz zagroziła przystąpieniem do wykonania uprawnień z gwarancji bankowej. [Sporne] akty, które korzystają a priori z domniemania legalności, kształtują zatem w oznaczony i definitywny sposób sytuację prawną skarżącej i z tego powodu stanowią decyzję w rozumieniu art. 249 WE, z definicji niebędącą aktem potwierdzającym wcześniejsze decyzje.
57.
Zarzut niedopuszczalności podlega zatem oddaleniu jako bezzasadny”.
16
W odniesieniu do istoty sprawy Sąd w pkt 59 zaskarżonego wyroku orzekł, że zarzut oparty na naruszeniu art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/74 był zasadny. W konsekwencji Sąd stwierdził nieważność spornych aktów.
Żądania stron
17
W swoim odwołaniu Komisja wnosi do Trybunału o:
—
uchylenie zaskarżonego wyroku w części stwierdzającej, że skarga o stwierdzenie nieważności spornych aktów wniesiona przez Ferriere Nord jest dopuszczalna;
—
stwierdzenie, że skarga o stwierdzenie nieważności spornych aktów wniesiona w pierwszej instancji przez Ferriere Nord jest niedopuszczalna i w konsekwencji, odrzucenie jej oraz
—
obciążenie Ferriere Nord kosztami postępowania w pierwszej instancji i postępowaniu odwoławczym.
18
Ferriere Nord wnosi do Trybunału o:
—
oddalenie odwołania jako oczywiście bezzasadnego oraz
—
obciążenie Komisji kosztami postępowania.
W przedmiocie odwołania
19
Na poparcie swoich żądań odwołania Komisja podnosi jeden zarzut, zatytułowany „naruszenie przepisów art. 230 akapit pierwszy WE w związku z art. 249 WE; błędne uzasadnienie lub brak uzasadnienia; brak kompetencji Sądu”.
20
Zdaniem Komisji, Sąd najpierw w pkt 54 zaskarżonego wyroku wskazał kryterium znajdujące zastosowanie przy ocenie, czy chodzi o akt podlegający zaskarżeniu, lecz następnie nie wykazał, że kryterium to zostało w niniejszym przypadku spełnione. W pkt 55 zaskarżonego wyroku Sąd przypomniał natomiast wynik swojej analizy w zakresie przedawnienia. Analiza ta była jednak pozbawiona znaczenia dla oceny dopuszczalności skargi, ponieważ kwestia, czy dany akt wywołuje skutki prawne, jest niezależna od tego, czy tezy lub wnioski w niej zawarte są zasadne.
21
Komisja utrzymuje, że zwykłe wezwanie do zapłaty jako takie nie wywołuje skutków prawnych. Komisja ocenia więc, że Sąd nie przedstawił uzasadnienia lub że przedstawił oczywiście błędne uzasadnienie na poparcie wniosku, zgodnie z którym sporne akty mogły być przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności. Komisja dodaje, że — zakładając istnienie tego uzasadnienia — jest ono oparte na błędnej interpretacji pojęcia „aktu zaskarżalnego” w rozumieniu art. 230 akapit pierwszy WE w związku z art. 249 WE.
22
Komisja dodaje, że Sąd rozstrzygnął w przedmiocie sporu, który nie wchodził w zakres jego kompetencji.
23
Komisja stwierdza, że gdyby chciała uzyskać od Ferriere Nord zapłatę należności mimo jej odmowy, musiałaby skorzystać z przymusowej egzekucji poprzez wszczęcie w tym celu postępowania przed właściwym sądem krajowym i zgodnie z obowiązującymi na terytorium zainteresowanego państwa przepisami procedury cywilnej, jak przewiduje art. 256 akapit drugi WE. Zgodnie z akapitem czwartym tego artykułu kontrola prawidłowości przeprowadzenia egzekucji podlega właściwości sądów krajowych.
24
Ferriere Nord podnosi, że ponieważ przedawnienie, które nastąpiło, jest zdarzeniem prawnym, które doprowadziło do wygaśnięcia istniejącego obowiązku zapłaty grzywny, skutek prawny wezwania zawartego w piśmie z dnia 5 lutego 2004 r. polegał w rzeczywistości na „przywróceniu” (lub próbie przywrócenia) wygasłego roszczenia, co miało bezpośredni i autonomiczny wpływ na sytuację prawną Ferriere Nord.
25
Ferriere Nord podkreśla, że faks z dnia 13 kwietnia 2004 r. zawierał nowe i dodatkowe informacje w porównaniu ze wszystkimi poprzednimi pismami, ponieważ w tym piśmie Komisja poinformowała, że zmieniła całkowitą kwotę należną od Ferriere Nord poprzez obniżenie wysokości odsetek. Tymczasem art. 5 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 2988/74, według którego okres przedawnienia wykonania przerywa „zawiadomienie o decyzji zmieniającej początkową wysokość grzywny, kary lub okresowych kar pieniężnych […]”, uznaje obniżenie odsetek za „decyzję”.
26
Ferriere Nord dodaje, że gdyby pismo z dnia 5 lutego 2004 r. nie podlegało zaskarżeniu na podstawie art. 230 WE, stanowiłoby to lukę we wspólnotowym porządku prawnym i naruszenie prawa do obrony. Dodaje ona, że nie byłoby bowiem wiadomo, w jaki inny sposób mogłaby ona powołać się na przedawnienie, które nastąpiło.
27
W tym względzie należy przypomnieć, że aktami lub decyzjami mogącymi być przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności są jedynie przepisy wywołujące wiążące skutki prawne naruszające interesy skarżących poprzez istotną zmianę ich sytuacji prawnej (zob. w szczególności wyrok z dnia 12 września 2006 r. w sprawie C-131/03 P Reynolds Tobacco i in. przeciwko Komisji, Zb.Orz. str. I-7795, pkt 54 i przytoczone tam orzecznictwo).
28
Z pkt 56 zaskarżonego wyroku wynika, że według Sądu sytuacja prawna Ferriere Nord została w sposób istotny zmieniona, ponieważ w drodze spornych aktów Komisja skierowała do Ferriere Nord wezwanie do zapłaty pozostałej części należności oraz zagroziła przystąpieniem do wykonania uprawnień z gwarancji bankowej.
29
Jednakże jak wynika ze stwierdzeń dokonanych przez Sąd w pkt 14 i 16 zaskarżonego wyroku, dotyczących spornych aktów, akty te należy uznać za wezwania do wykonania wcześniej wydanej decyzji, czyli decyzji dotyczącej metalowej siatki spawanej elektrycznie. Akty te, jako takie, niezależnie od tego, czy zostały wydane przed upływem terminu ewentualnego przedawnienia, czy po jego upływie, nie mogą być uznane za wywołujące wiążące skutki prawne naruszające interesy Ferriere Nord. Są one bowiem faktycznie jedynie aktami przygotowawczymi do aktów o charakterze czysto wykonawczym. Ani pierwsze z wymienionych aktów, ani zresztą drugie z nich nie są zaś aktami zaskarżalnymi (zob. podobnie wyrok z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie C-46/03 Zjednoczone Królestwo przeciwko Komisji, Zb.Orz. str. I-10167, pkt 25 oraz ww. wyrok w sprawie Reynolds Tobacco i in. przeciwko Komisji, pkt 55).
30
Interpretacji tej nie podważa zawarcie w art. 5 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 2988/74 pojęcia „decyzja”. Nawet bowiem zakładając, że decyzja w rozumieniu tego artykułu stanowi, niezależnie od okoliczności, akt zaskarżalny na podstawie art. 230 WE, należy podkreślić, że w drodze spornych aktów Komisja nie zawiadamiała Ferriere Nord o decyzji „zmieniającej początkową wysokość grzywny, kary lub okresowych kar pieniężnych” w rozumieniu pierwszego z wymienionych przepisów.
31
Zresztą sam fakt, że w faksie z dnia 13 kwietnia 2004 r. Komisja wyraziła zgodę na zaniechanie naliczania odsetek po upływie pięciu miesięcy od dnia ogłoszenia wyżej wymienionego wyroku z dnia 17 lipca 1997 r. w sprawie Ferriere Nord przeciwko Komisji, nie może być uznany za mogący przekształcić akt niezaskarżalny z powodów wskazanych w pkt 29 niniejszego wyroku w akt zaskarżalny. Ta okoliczność nie może bowiem sama w sobie — w stosunku do sytuacji wynikającej z decyzji dotyczącej metalowej siatki spawanej elektrycznie — wywołać wiążących skutków prawnych naruszających interesy Ferriere Nord.
32
Wreszcie w odniesieniu do argumentu, zgodnie z którym w przypadku niezaskarżalności spornych aktów na podstawie art. 230 WE istniałaby próżnia prawna, należy podkreślić, że przymusowa egzekucja decyzji Komisji, która nakłada na podmiot taki jak Ferriere Nord zobowiązanie pieniężne, jest regulowana na podstawie art. 256 WE, który w akapicie czwartym zawiera przepisy zapewniające skuteczną ochronę sądową. Nie zostało zresztą wykazane, że gdyby Komisja zażądała wykonania gwarancji bankowej ustanowionej na zlecenie Ferriere Nord, ta ostatnia nie mogłaby skorzystać ze skutecznej ochrony sądowej w odniesieniu do niekorzystnych skutków tego faktu.
33
W każdym razie faktem pozostaje, że chociaż warunek dotyczący wiążących skutków prawnych naruszających interesy skarżącego poprzez istotną zmianę jego sytuacji prawnej należy interpretować w świetle zasady skutecznej ochrony sądowej, to interpretacja taka nie może prowadzić do wykluczenia zastosowania tego warunku, pod groźbą przekroczenia kompetencji powierzonych w traktacie WE sądom wspólnotowym (ww. wyrok w sprawie Reynolds Tobacco i in. przeciwko Komisji, pkt 81).
34
Z powyższego wynika, że Sąd naruszył prawo, uznając sporne akty za akty zaskarżalne w rozumieniu art. 230 WE. Należy więc uchylić zaskarżony wyrok i przez wzgląd na art. 61 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości stwierdzić niedopuszczalność skargi o stwierdzenie nieważności spornych aktów.
W przedmiocie kosztów
35
Zgodnie z art. 122 akapit pierwszy regulaminu, jeżeli odwołanie jest zasadne i Trybunał orzeka wyrokiem kończącym postępowanie w sprawie, rozstrzyga także o kosztach. Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 118 regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
36
W związku z tym, że odwołanie i zarzut niedopuszczalności podniesione przez Komisję są zasadne, należy orzec, że Ferriere Nord pokryje wszystkie koszty postępowania przed Sądem i Trybunałem.
Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
1)
Wyrok Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich z dnia 27 września 2006 r. w sprawie T-153/04 Ferriere Nord przeciwko Komisji zostaje uchylony.
2)
Wniesiona przez Ferriere Nord SpA skarga o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Wspólnot Europejskich zawartych w piśmie z dnia 5 lutego 2004 r. i piśmie przesłanym za pośrednictwem faksu w dniu 13 kwietnia 2004 r., dotyczących należnego salda grzywny nałożonej na Ferriere Nord SpA decyzją Komisji 89/515/EWG z dnia 2 sierpnia 1989 r. dotyczącą postępowania na podstawie art. 85 traktatu EWG (IV/31.533 — Metalowa siatka spawana elektrycznie) jest niedopuszczalna.
3)
Ferriere Nord SpA zostaje obciążona kosztami postępowania w obu instancjach.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: włoski.