62022TJ0781_RES
Υπόθεση T‑781/22
Madre Querida κ.λπ.
κατά
Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (έβδομο πενταμελές τμήμα) της 11ης Ιουνίου 2025
«Κοινή αλιευτική πολιτική – Άρθρο 9 του κανονισμού (ΕΕ) 2016/2336 – Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2022/1614 – Μέθοδοι και κριτήρια καθορισμού των περιοχών στις οποίες είναι γνωστή ή πιθανή η ύπαρξη ευπαθών θαλάσσιων οικοσυστημάτων – Κατάρτιση καταλόγου των περιοχών στις οποίες είναι αποδεδειγμένη ή πιθανή η παρουσία ευπαθών θαλάσσιων οικοσυστημάτων – Καθορισμός ζωνών προστασίας – Ένσταση ελλείψεως νομιμότητας – Αναλογικότητα»
Αλιεία – Διατήρηση των θαλάσσιων πόρων – Προστασία των ευπαθών θαλάσσιων οικοσυστημάτων – Κατάλογος των περιοχών στις οποίες είναι γνωστή ή πιθανή η ύπαρξη τέτοιων οικοσυστημάτων – Κριτήρια καθορισμού – Εκτίμηση των σημαντικών δυσμενών συνεπειών που έχουν τα αδρανή αλιευτικά εργαλεία σε κάθε περιλαμβανόμενη στον κατάλογο αυτόν περιοχή – Δεν περιλαμβάνεται – Παραβίαση των αρχών της αναλογικότητας και της απαγόρευσης των διακρίσεων – Δεν συντρέχει
(Κανονισμοί του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 1380/2013, άρθρο 4, και 2016/2336, άρθρο 9 §§ 4, 6 και 8· κανονισμός 734/2008 του Συμβουλίου, άρθρο 2· κανονισμός 2022/1614 της Επιτροπής)
(βλ. σκέψεις 30, 31, 38, 41-46, 48-52, 54, 56, 69, 70, 103)
Αλιεία – Διατήρηση των θαλάσσιων πόρων – Προστασία των ευπαθών θαλάσσιων οικοσυστημάτων – Κατάλογος των περιοχών στις οποίες είναι γνωστή ή πιθανή η ύπαρξη τέτοιων οικοσυστημάτων – Μέθοδος καθορισμού – Εξουσία εκτιμήσεως της Επιτροπής – Δημιουργία ζωνών προστασίας – Επιτρέπεται – Παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας – Δεν συντρέχει
(Κανονισμοί του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 2016/2336, άρθρο 9· κανονισμός 2022/1614 της Επιτροπής)
(βλ. σκέψεις 80, 83, 91-95, 97)
Πράξεις των οργάνων – Βασικό νομοθέτημα και εκτελεστικό μέτρο – Εκτελεστικό μέτρο που δεν μπορεί να τροποποιεί ή να συμπληρώνει τα ουσιώδη στοιχεία του βασικού νομοθετήματος – Χαρακτηρισμός στοιχείων ως ουσιωδών – Συνεκτίμηση των χαρακτηριστικών και των ιδιαιτεροτήτων του ρυθμιζόμενου θέματος – Εκτελεστικές πράξεις για την κατάρτιση καταλόγου των περιοχών στις οποίες είναι γνωστή ή πιθανή η ύπαρξη ευπαθών θαλάσσιων οικοσυστημάτων – Συγκεκριμενοποίηση του θεσπισθέντος με το βασικό νομοθέτημα καθεστώτος προστασίας αυτών των συστημάτων – Επιτρέπεται
(Άρθρο 291 § 2, ΣΛΕΕ· κανονισμός 2016/2336 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 9 § 6)
(βλ. σκέψεις 117-120, 123-126)
Αλιεία – Διατήρηση των θαλάσσιων πόρων – Προληπτική και οικοσυστημική προσέγγιση για τη διαχείριση της αλιείας – Προστασία των ευπαθών θαλάσσιων οικοσυστημάτων – Απαγόρευση της αλιείας με κάθε είδους εργαλεία βυθού σε όλες τις περιοχές στις οποίες είναι γνωστή ή πιθανή η ύπαρξη ευπαθών θαλάσσιων οικοσυστημάτων – Παράβαση της υποχρέωσης αιτιολόγησης και παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας – Δεν συντρέχουν
(Κανονισμοί του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 1380/2013, άρθρα 2 §§ 1 έως 3 και 5, στοιχεία αʹ, στʹ, θʹ και ιʹ, και 4 § 1, σημεία 8 και 9, και 2016/2336, άρθρο 9 § 9· κανονισμός 734/2008 του Συμβουλίου, άρθρο 2)
(βλ. σκέψεις 135, 141, 143, 150-152, 155)
Σύνοψη
Στο πλαίσιο δύο προσφυγών ακυρώσεως κατά του εκτελεστικού κανονισμού 2022/1614 (
1
), το Γενικό Δικαστήριο, αποφαινόμενο σε πενταμελή σύνθεση, αποσαφηνίζει τα κριτήρια καθορισμού των περιοχών στις οποίες είναι γνωστή ή πιθανή η ύπαρξη ευπαθών θαλάσσιων οικοσυστημάτων (στο εξής: ΕΘΟ), υπό το πρίσμα των αρχών που απορρέουν από τον κανονισμό 2016/2336 (
2
) (στο εξής: βασικός κανονισμός).
Ο κανονισμός 1380/2013 (
3
) σχετικά με την Κοινή Αλιευτική Πολιτική (ΚΑΠ) προβλέπει, μεταξύ άλλων, τη θέσπιση μέτρων για τη διατήρηση και τη βιώσιμη εκμετάλλευση των θαλάσσιων βιολογικών πόρων. Στο πλαίσιο αυτό, το άρθρο 9, παράγραφος 6, του βασικού κανονισμού προβλέπει την έκδοση εκτελεστικών πράξεων για την κατάρτιση καταλόγου των περιοχών στις οποίες είναι γνωστή ή πιθανή η ύπαρξη ΕΘΟ (στο εξής: περιοχές ΕΘΟ). Κατά το άρθρο 9, παράγραφος 9, του βασικού κανονισμού, η αλιεία με εργαλεία βυθού απαγορεύεται σε όλες αυτές τις περιοχές.
Στις 15 Σεπτεμβρίου 2022 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε, με τον εκτελεστικό κανονισμό 2022/1614, τον ως άνω κατάλογο βάσει δύο γνωμοδοτήσεων του Διεθνούς Συμβουλίου για την Εξερεύνηση της Θάλασσας (ICES).
Το Βασίλειο της Ισπανίας, πλείονες ιδιοκτήτριες εταιρίες αλιευτικών σκαφών ισπανικού δικαίου καθώς και μία οργάνωση παραγωγών αλιευτικών προϊόντων στην οποία μετέχουν οι εταιρίες αυτές ζητούν από το Γενικό Δικαστήριο την ακύρωση του εν λόγω εκτελεστικού κανονισμού κατά το μέρος που αφορά την κατάρτιση του προαναφερθέντος καταλόγου. Προς στήριξη των προσφυγών τους προβάλλουν, αφενός, παραβίαση, με τον εκτελεστικό κανονισμό, του βασικού κανονισμού και ορισμένων γενικών αρχών του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, αφετέρου, το ανίσχυρο του άρθρου 9, παράγραφοι 6 και 9, του βασικού κανονισμού.
Με τις αποφάσεις του, το Δικαστήριο απορρίπτει τις δύο προσφυγές στο σύνολό τους.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Κατά πρώτον, το Γενικό Δικαστήριο εξετάζει αν η Επιτροπή παρέβη τις διατάξεις του βασικού κανονισμού και αν παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας ή την αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων κατά την κατάρτιση του καταλόγου των περιοχών ΕΘΟ, στο πλαίσιο αιτιάσεων που αφορούν, αφενός, τις επιπτώσεις διαφόρων ειδών εργαλείων βυθού και, αφετέρου, τη χρησιμοποιηθείσα μεθοδολογία οριοθέτησης των περιοχών.
Όσον αφορά τα είδη αλιευτικών εργαλείων, το Γενικό Δικαστήριο ερμηνεύει, κατ’ αρχάς, το άρθρο 9, παράγραφος 6, του βασικού κανονισμού προκειμένου να διαπιστωθούν τα κριτήρια καθορισμού των περιοχών ΕΘΟ και να αποσαφηνιστεί αν η εν λόγω διάταξη απαιτεί εκτίμηση των σοβαρών δυσμενών συνεπειών που έχει στις οικείες περιοχές η αλιεία με αδρανή εργαλεία βυθού, ήτοι με αλιευτικά εργαλεία σταθερά τοποθετημένα σε συγκεκριμένο σημείο του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Συγκεκριμένα, κατά τους προσφεύγοντες, η Επιτροπή όφειλε να εκτιμήσει τις επιπτώσεις των αδρανών εργαλείων, στο μέτρο που τα εν λόγω εργαλεία είχαν ασθενέστερο αντίκτυπο στα ΕΘΟ σε σχέση με τα κινητά εργαλεία βυθού. Επιπλέον, οι προσφεύγουσες της υπόθεσης Τ-781/22 φρονούν ότι η πανομοιότυπη αντιμετώπιση, χωρίς αντικειμενικό λόγο, των αδρανών και των κινητών αλιευτικών εργαλείων παραβιάζει την αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων.
Ωστόσο, το άρθρο 9, παράγραφος 6, του βασικού κανονισμού δεν απαιτεί ούτε τέτοια εκτίμηση ούτε προσέγγιση για τη διαχείριση της αλιείας, ήτοι για διαχείριση η οποία περιλαμβάνει την αξιολόγηση των συνεπειών των μέτρων προστασίας των οικείων ΕΘΟ στις αλιευτικές δραστηριότητες και στην οικονομική και κοινωνική ζωή.
Συγκεκριμένα, πρώτον, από τους ορισμούς που προβλέπουν ο βασικός κανονισμός και ο κανονισμός 734/2008 (
4
) προκύπτει ότι η παρουσία ΕΘΟ αποδεικνύεται ή υποδεικνύεται με στοιχεία συνδεόμενα με τη φύση και την ποσότητα των ειδών που συναντούν τόσο τα κινητά όσο και τα αδρανή εργαλεία. Επιπλέον, η αποδεδειγμένη ή πιθανή παρουσία προστατευόμενων ειδών οδηγεί στον χαρακτηρισμό των οικείων περιοχών ως περιοχών ΕΘΟ, ώστε να διασφαλίζεται η προστασία τους από τα εργαλεία βυθού εν γένει. Επομένως, μια περιοχή μπορεί να χαρακτηριστεί ως περιοχή ΕΘΟ λόγω των ιδιαιτέρως δυσμενών συνεπειών που οφείλονται απλώς και μόνο στη χρήση κινητών εργαλείων βυθού ή στη χρήση εργαλείων βυθού εν γένει, χωρίς ο χαρακτηρισμός αυτός να μπορεί να τεθεί υπό αμφισβήτηση σε σχέση με τα αδρανή εργαλεία βυθού. Υπό τις περιστάσεις αυτές, η κατάρτιση του καταλόγου των εν λόγω περιοχών δεν μπορεί να εξαρτάται από τη συγκριτική ανάλυση των κινητών και των αδρανών εργαλείων, ακόμη και αν γίνει δεκτό ότι τα αδρανή εργαλεία ενδέχεται να ενέχουν μικρότερους κινδύνους σε σχέση με τα κινητά.
Δεύτερον, από τις κατευθυντήριες γραμμές του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO), στις οποίες παραπέμπει ο βασικός κανονισμός για την ετήσια αξιολόγηση των περιοχών ΕΘΟ, προκύπτει επίσης ότι ο χαρακτηρισμός ενός θαλάσσιου οικοσυστήματος ως ευάλωτου δεν προϋποθέτει εξέταση των δυσμενών συνεπειών των αδρανών εργαλείων βυθού, δεδομένου ότι ο χαρακτηρισμός αυτός βασίζεται στα εγγενή χαρακτηριστικά του οικοσυστήματος.
Τρίτον, σύμφωνα με τελολογική και συστημική ανάλυση του άρθρου 9, παράγραφος 6, του βασικού κανονισμού, από τη διάταξη αυτή δεν μπορεί να συναχθεί ότι μια προσέγγιση διαχείρισης βάσει της οποίας θα ήταν υποχρεωτική η εκτίμηση επιπτώσεων των μέτρων διατήρησης των ΕΘΟ στις αλιευτικές δραστηριότητες και στην οικονομική και κοινωνική ζωή θα έπρεπε να εφαρμοστεί και στην περίπτωση της κατάρτισης του καταλόγου των περιοχών ΕΘΟ. Αντιθέτως, μια τέτοια προσέγγιση δεν θα ήταν συμβατή με την έννοια της «εκτελεστικής πράξης», δεδομένου ότι θα τροποποιούσε ή θα συμπλήρωνε τον βασικό κανονισμό ως προς τα ουσιώδη στοιχεία του όσον αφορά την προστασία των ΕΘΟ. Πράγματι, η Επιτροπή δεν μπορούσε να προβεί, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων που της είχαν ανατεθεί για την έκδοση εκτελεστικού κανονισμού, σε οποιαδήποτε στάθμιση μεταξύ της προστασίας των ΕΘΟ και των λοιπών στόχων της ΚΑΠ.
Εν συνεχεία, στο μέτρο που η κατάρτιση του καταλόγου των περιοχών ΕΘΟ έπρεπε να στηριχθεί στα εγγενή χαρακτηριστικά των οικοσυστημάτων, δεδομένου του κινδύνου επέλευσης ζημιών λόγω σημαντικών δυσμενών συνεπειών οφειλόμενων, εν γένει, στη χρήση εργαλείων βυθού, ούτε η έλλειψη ανάλυσης, εκ μέρους του ICES και της Επιτροπής, των δυσμενών συνεπειών των αδρανών εργαλείων συνιστά παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας. Τέλος, δεδομένου ότι το ζήτημα του συγκεκριμένου είδους εργαλείων που χρησιμοποιούνται για την αλιεία, δηλαδή κινητά ή αδρανή, δεν είναι καθοριστικό για τον χαρακτηρισμό των περιοχών αυτών, ούτε το επιχείρημα περί δυσμενούς διάκρισης λόγω έλλειψης τέτοιας ανάλυσης μπορεί να ευδοκιμήσει.
Όσον αφορά τη συγκεκριμένη μεθοδολογία για τον καθορισμό των περιοχών ΕΘΟ, το Γενικό Δικαστήριο δεν διαπιστώνει παράβαση των διατάξεων του βασικού κανονισμού ή παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας. Η επιλογή της μεθοδολογίας εμπίπτει, πράγματι, στην ευρεία εξουσία εκτιμήσεως που διαθέτει η Επιτροπή όσον αφορά την εφαρμογή των κριτηρίων για την κατάρτιση του καταλόγου των περιοχών αυτών. Εν προκειμένω, από κανένα στοιχείο δεν μπορεί να συναχθεί ότι η Επιτροπή υπερέβη προδήλως το περιθώριο εκτιμήσεως που διαθέτει χρησιμοποιώντας τη μεθοδολογία την οποία έλαβε υπόψη το ICES στη γνωμοδότησή του ή ότι το θεσμικό αυτό όργανο δεν χρησιμοποίησε τις βέλτιστες διαθέσιμες επιστημονικές και τεχνικές πληροφορίες.
Κατά δεύτερον, το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει την ένσταση ελλείψεως νομιμότητας που προέβαλαν οι προσφεύγοντες. Αφενός, οι προσφεύγοντες προβάλλουν παράβαση του άρθρου 291 ΣΛΕΕ, καθόσον το άρθρο 9, παράγραφος 6, του βασικού κανονισμού παραπέμπει σε εκτελεστική πράξη για τη συμπλήρωση των ουσιωδών στοιχείων του. Αφετέρου, υποστηρίζουν ότι η κατά το άρθρο 9, παράγραφος 9, του ίδιου κανονισμού αδιάκριτη απαγόρευση της αλιείας με όλα τα εργαλεία βυθού στις περιοχές ΕΘΟ συνιστά παράβαση των κανόνων της ΚΑΠ, παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας και παράβαση της ενδεχόμενης υποχρέωσης ειδικής αιτιολόγησης των επιλογών που προκρίθηκαν.
Όσον αφορά το ζήτημα αν το άρθρο 9, παράγραφος 6, του βασικού κανονισμού παραπέμπει σε εκτελεστική πράξη για τη συμπλήρωση ουσιωδών, ή ακόμη και μη ουσιωδών, στοιχείων του, επισημαίνεται ότι οι εκτελεστικές πράξεις που μνημονεύονται στη διάταξη αυτή περιορίζονται στην εξειδίκευση των περιοχών ΕΘΟ και, επομένως, στη συγκεκριμενοποίηση ratione loci του θεσπισθέντος με το άρθρο αυτό καθεστώτος προστασίας των ΕΘΟ. Συναφώς, τα ουσιώδη στοιχεία σχετικά με τον ορισμό και τα κριτήρια προσδιορισμού ενός ΕΘΟ, οι δείκτες ΕΘΟ και η διαδικασία κατάρτισης του καταλόγου των οικοσυστημάτων αυτών προκύπτουν ήδη από το άρθρο 9 του βασικού κανονισμού.
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή κατήρτισε τον κατάλογο εφαρμόζοντας αρκούντως σαφή και ακριβή ουσιαστικά κριτήρια για τα ΕΘΟ και ακολουθώντας διαδικασία επίσης καθοριζόμενη από τον βασικό κανονισμό, έχοντας συγχρόνως ορισμένο περιθώριο εκτιμήσεως ιδίως κατά τον καθορισμό της ακριβούς μεθοδολογίας όσον αφορά την εφαρμογή των προβλεπόμενων από τον νομοθέτη κριτηρίων. Εξάλλου, η Επιτροπή τελούσε όντως εντός του πεδίου των εκτελεστικών εξουσιών της και όχι εντός του πεδίου διαχείρισης της ΚΑΠ. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή μπορούσε να λάβει υπόψη στοιχεία σχετικά με τις πραγματοποιούμενες αλιευτικές δραστηριότητες, προκειμένου να εκτιμήσει την πιθανότητα (συνεχούς) παρουσίας ΕΘΟ.
Όσον αφορά την αδιάκριτη απαγόρευση που εισάγει το άρθρο 9, παράγραφος 9, του βασικού κανονισμού χωρίς να λαμβάνονται υπόψη, μεταξύ άλλων, οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της, από τον κανονισμό 1380/2013 προκύπτει ότι η μακροπρόθεσμη περιβαλλοντική βιωσιμότητα των αλιευτικών δραστηριοτήτων προϋποθέτει την ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων των δραστηριοτήτων αυτών στο θαλάσσιο οικοσύστημα, με την εφαρμογή της προληπτικής προσέγγισης για τη διαχείριση της αλιείας καθώς και της οικοσυστημικής προσέγγισης.
Στο πλαίσιο, όμως, της στάθμισης των εμπλεκόμενων συμφερόντων, η οποία είναι συνυφασμένη με τη θέσπιση μέτρων για τη διατήρηση των βιολογικών πόρων της θάλασσας, ο νομοθέτης διαθέτει ευρύ περιθώριο εκτιμήσεως. Η επιλογή του να λάβει τέτοια μέτρα εμπίπτει στον έλεγχο του δικαστή της Ένωσης, ο οποίος πρέπει να εξετάζει μόνον αν το επίμαχο μέτρο ενέχει πρόδηλη πλάνη ή κατάχρηση εξουσίας ή αν ο νομοθέτης υπερέβη προδήλως τα όρια της εξουσίας του εκτιμήσεως. Ο νομοθέτης δεν υποχρεούται να προβαίνει σε ειδική και αιτιολογημένη στάθμιση του συμφέροντος της προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος έναντι των συμφερόντων των προσώπων που ασκούν αλιευτικές δραστηριότητες και των κοινωνικοοικονομικών πτυχών των δραστηριοτήτων αυτών. Πράγματι, στο πλαίσιο των τεχνικών μέτρων, το όργανο που εξέδωσε την πράξη δεν υποχρεούται να προβλέψει ειδική αιτιολογία για την επιλογή του, αν από την προσβαλλόμενη πράξη προκύπτουν τα ουσιώδη στοιχεία του επιδιωκόμενου σκοπού, όπως συμβαίνει εν προκειμένω.
Κατά το Γενικό Δικαστήριο, δεν αποδείχθηκε ότι ο νομοθέτης υπερέβη προδήλως τα όρια της εξουσίας εκτιμήσεως που διαθέτει. Οι προσφεύγοντες δεν προσκόμισαν, μεταξύ άλλων, αρκούντως ακριβή και πειστικά αποδεικτικά στοιχεία ικανά να αποδείξουν ότι τα αδρανή εργαλεία δεν έχουν δυσμενείς συνέπειες για τα ΕΘΟ και επομένως ικανά να αποκλείσουν, στο πλαίσιο μιας οικοσυστημικής προσέγγισης και κατ’ εφαρμογήν της αρχής της προφύλαξης, τον επιστημονικώς τεκμηριωμένο κίνδυνο τον οποίο ενέχουν τα εν λόγω αλιευτικά εργαλεία για τα ΕΘΟ, ιδίως κατά την επαναλαμβανόμενη ανάπτυξη και ανάκτησή τους.
Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, ο νομοθέτης της Ένωσης, ασκώντας την ευρεία εξουσία εκτιμήσεως την οποία διαθέτει στον σχετικό τομέα, μπορούσε να θεωρήσει ότι, παρά τις ενδεχόμενες αρνητικές κοινωνικοοικονομικές συνέπειες, η απαγόρευση της αλιείας με εργαλεία βυθού εν γένει στις περιοχές ΕΘΟ ήταν αναγκαία για την αποτροπή του κινδύνου δυσμενών συνεπειών εκ της χρήσης των αδρανών αλιευτικών εργαλείων.
(
1
)	Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2022/1614 της Επιτροπής, της 15ης Σεπτεμβρίου 2022, για τον καθορισμό των υφιστάμενων περιοχών αλιείας βαθέων υδάτων και την κατάρτιση καταλόγου των περιοχών στις οποίες είναι γνωστή ή πιθανή η ύπαρξη ευπαθών θαλάσσιων οικοσυστημάτων (ΕΕ 2022, L 242, σ. 1).
(
2
)	Κανονισμός (ΕΕ) 2016/2336 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Δεκεμβρίου 2016, για τη θέσπιση ειδικών όρων όσον αφορά την αλιεία αποθεμάτων βαθέων υδάτων στον Βορειοανατολικό Ατλαντικό και διατάξεων όσον αφορά την αλιεία σε διεθνή ύδατα του Βορειοανατολικού Ατλαντικού καθώς και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2347/2002 του Συμβουλίου (ΕΕ 2016, L 354, σ. 1).
(
3
)	Κανονισμός (ΕΕ) 1380/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 2013, σχετικά με την κοινή αλιευτική πολιτική, την τροποποίηση των κανονισμών του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 1954/2003 και (ΕΚ) αριθ. 1224/2009 και την κατάργηση των κανονισμών του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 2371/2002 και (ΕΚ) αριθ. 639/2004 και της απόφασης 2004/585/ΕΚ του Συμβουλίου (ΕΕ 2013, L 354, σ. 22).
(
4
)	Κανονισμός (ΕΚ) 734/2008 του Συμβουλίου, της 15ης Ιουλίου 2008, για την προστασία ευπαθών θαλάσσιων οικοσυστημάτων της ανοικτής θάλασσας από τις δυσμενείς συνέπειες της χρήσης αλιευτικών εργαλείων βυθού (ΕΕ 2008, L 201, σ. 8), και δη το άρθρο του 2, στοιχεία βʹ έως δʹ, σχετικά με τις έννοιες «ΕΘΟ», «σημαντικές δυσμενείς συνέπειες» και «εργαλεία βυθού».