Προσωρινό κείμενο
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
JEAN RICHARD DE LA TOUR
της 26ης Μαρτίου 2026 (1)
Υπόθεση C‑706/23
Şcoala gimnazială «Mihai Eminescu» Vaslui
κατά
Uniunea Sindicală «Didactica» Vaslui, στο όνομα και για λογαριασμό των μελών της:
KM,
LN,
HT,
JC,
BF,
AX,
TK,
MG,
DB,
EJ,
RL,
DV,
MR,
GP
[αίτηση του Curtea de Apel Iaşi (εφετείου Ιασίου, Ρουμανία) για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
« Προδικαστική παραπομπή – Κοινωνική πολιτική – Οδηγία
2003/88/ΕΚ – Άρθρο 7 – Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Άρθρο 31, παράγραφος 2 – Συμφωνία-πλαίσιο για την εργασία μερικής απασχόλησης που συνήφθη από την UNICE, το CEEP και την CES – Συμφωνία-πλαίσιο για την εργασία ορισμένου χρόνου που συνήφθη από τη CES, την UNICE και το CEEP – Ρήτρες
4, σημείο 1 – Αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων – Αρχή pro rata temporis – Σώρευση διαφορετικών συμβάσεων εργασίας – Διδακτικό προσωπικό το οποίο απασχολείται με συμβάσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης αορίστου χρόνου και μερικής απασχόλησης ορισμένου χρόνου – Οφειλόμενες αποδοχές για την ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών οι οποίες υπολογίζονται βάσει μόνον της συμβάσεως αορίστου χρόνου πλήρους απασχόλησης – Χορήγηση επιδόματος σίτισης λαμβανομένου υπόψη του χρόνου εργασίας που πραγματοποιείται σε εκτέλεση μόνον της συμβάσεως εργασίας πλήρους απασχόλησης »
I.      Εισαγωγή
1.        Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 2003/88/ΕΚ (2) και του άρθρου 31, παράγραφος 2, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (3), καθώς και της ρήτρας 4, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου για την εργασία μερικής απασχόλησης, η οποία συνήφθη στις 6 Ιουνίου 1997 και περιλαμβάνεται στο παράρτημα της οδηγίας 97/81/ΕΚ (4), και της ρήτρας 4, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου για την εργασία ορισμένου χρόνου, η οποία συνήφθη στις 18 Μαρτίου 1999 και περιλαμβάνεται στο παράρτημα της οδηγίας 1999/70/ΕΚ (5) (στο εξής, από κοινού: συμφωνίες-πλαίσια). Οι εν λόγω ρήτρες 4, σημείο 1, έχουν κατ’ ουσίαν πανομοιότυπη διατύπωση.
2.        Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της Uniunea Sindicală «Didactica» Vaslui (συνδικαλιστικής οργάνωσης «Didactica» του Vaslui, Ρουμανία), η οποία ενεργεί στο όνομα και για λογαριασμό δεκατεσσάρων μελών της, διδακτικού ή βοηθητικού διδακτικού προσωπικού (στο εξής: επίμαχοι εργαζόμενοι), και του Şcoala Gimnazială «Mihai Eminescu» Vaslui (σχολείου δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης «Mihai Eminescu» του Vaslui, Ρουμανία) (στο εξής: σχολείο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης «Mihai Eminescu») σχετικά με τον υπολογισμό των χρηματικών αξιώσεών τους για την ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών και με τη χορήγηση επιδόματος σίτισης το οποίο θα πρέπει να προστεθεί στις αποδοχές τους, σε περίπτωση σώρευσης συμβάσεως εργασίας αορίστου χρόνου (6) πλήρους απασχόλησης για τη βασική θέση εργασίας και συμβάσεως εργασίας ορισμένου χρόνου (7) μερικής απασχόλησης.
3.        Όσον αφορά την ερμηνεία του άρθρου 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 2003/88 και των ρητρών 4, σημείο 1, των συμφωνιών-πλαισίων, ώστε να διασφαλίζεται η ίση μεταχείριση όσον αφορά τις αποδοχές που οφείλονται για την ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών, η νομολογία του Δικαστηρίου παρέχει σημαντικά στοιχεία αναφοράς. Το καινοφανές ζήτημα που πρέπει να εξεταστεί είναι το ζήτημα της συγκρισιμότητας των καταστάσεων σε περίπτωση σωρεύσεως συμβάσεων στο πρόσωπο ενός εργαζομένου, ιδίως, με τον ίδιο εργοδότη.
4.        Το εν λόγω ζήτημα αποτελεί συνέχεια πλήθους αποφάσεων με τις οποίες το Δικαστήριο έχει παγίως διευκρινίσει, στην προμετωπίδα της ερμηνείας του σχετικά με τις ρήτρες 4, σημείο 1, των συμφωνιών-πλαισίων, ότι οι ρήτρες αυτές πρέπει να νοηθούν ως έκφραση μιας αρχής του εργατικού δικαίου της Ένωσης η οποία δεν μπορεί να ερμηνεύεται στενά, λαμβανομένου υπόψη του σκοπού διασφάλισης της εφαρμογής της αρχής της απαγορεύσεως των διακρίσεων εις βάρος των εργαζομένων ορισμένου χρόνου ή μερικής απασχόλησης. Θα εκθέσω τους λόγους για τους οποίους, κατά τη γνώμη μου, οι συμφωνίες-πλαίσια έχουν εφαρμογή υπό τις περιστάσεις της υποθέσεως της κύριας δίκης, δεδομένου ότι η σώρευση συμβάσεων, στην πραγματικότητα, δεν ασκεί επιρροή.
II.    Το νομικό πλαίσιο
Α.      Το δίκαιο της Ένωσης
5.        Πρέπει να γίνει παραπομπή στο άρθρο 7 της οδηγίας 2003/88, καθώς και στις ρήτρες 2 έως 4 των συμφωνιών-πλαισίων.
Β.      Το ρουμανικό δίκαιο
6.        Το ουσιώδες μέρος της εθνικής νομοθεσίας μπορεί να συνοψισθεί ως εξής, με παραπομπή:
–        στον Legea nr. 1/2011 a educației naționale (νόμο 1/2011 περί εθνικής παιδείας) (8), της 5ης Ιανουαρίου 2011, όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης (9) (στο εξής: νόμος 1/2011),
–        στον Legea-cadru nr. 153/2017 privind salarizarea personalului plătit din fonduri publice (νόμο-πλαίσιο 153/2017 περί των αποδοχών του προσωπικού που αμείβεται από δημόσιους πόρους) (10), της 28ης Ιουνίου 2017, όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης (στο εξής: νόμος-πλαίσιο 153/2017), και
–        στους κανόνες εφαρμογής του νόμου 1/2011, ήτοι:
–        στους Normele metodologice privind întocmirea proiectului de încadrare, respectiv a planului de încadrare a personalului didactic de predare din unitățile de învățământ preuniversitar și încadrarea în regim de plata cu ora a personalului didactic de predare din învățământul preuniversitar (κανόνες εφαρμογής σχετικά με την κατάρτιση του σχεδίου και του προγράμματος απασχόλησης του διδακτικού προσωπικού των ιδρυμάτων προ-πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, καθώς και με την υπό καθεστώς ωριαίας αμοιβής απασχόληση του διδακτικού προσωπικού των ιδρυμάτων προ-πανεπιστημιακής εκπαίδευσης), που εγκρίθηκαν με την Ordinul nr. 4165/2018 (απόφαση 4165/2018) (11), της 24ης Ιουλίου 2018 (στο εξής: κανόνες εφαρμογής του 2018), καθώς και
–        στους Normele metodologice privind efectuarea concediului de odihnă al personalului didactic de predare, de conducere, de îndrumare și control și al personalului de cercetare din învățământul de stat (κανόνες εφαρμογής σχετικά με την ετήσια άδεια του διδακτικού, διευθυντικού, εποπτικού και ελεγκτικού προσωπικού και του ερευνητικού προσωπικού της κρατικής εκπαίδευσης), που εγκρίθηκαν με την Ordinul nr. 4050/2021 (απόφαση 4050/2021) (12), της 29ης Ιουνίου 2021 (στο εξής: κανόνες εφαρμογής του 2021) (13).
7.        Οι εκπαιδευτικοί που αμείβονται από δημόσιους πόρους μπορούν να απασχολούνται με ΣΑΧ ή με ΣΟΧ (άρθρο 254, παράγραφος 1, του νόμου 1/2011). Η σώρευση εκπαιδευτικών καθηκόντων είναι δυνατή σε περίπτωση υπάρξεως κενών θέσεων, τηρουμένων των γενικών νομοθετικών διατάξεων, καθώς και των διατάξεων που διέπουν την αλληλοεπικάλυψη ωραρίων, τον ανώτατο αριθμό ωρών εβδομαδιαίας διδασκαλίας και την ανάπαυση σε περίπτωση υπέρβασης της διάρκειας αυτής (άρθρο 29 του νόμου-πλαισίου 153/2017 και άρθρο 6 των κανόνων εφαρμογής του 2018, το οποίο έχει ως αντικείμενο την απασχόληση υπό καθεστώς ωριαίας αμοιβής).
8.        Η διάρκεια του βασικού χρόνου εργασίας των εκπαιδευτικών της δευτεροβάθμιας και μεταδευτεροβάθμιας μη πανεπιστημιακής εκπαίδευσης ανέρχεται σε 18 ώρες εβδομαδιαίως (άρθρο 262, παράγραφος 3, στοιχείο c, του νόμου 1/2011), με μέγιστη διάρκεια 40 ώρες εβδομαδιαίως (8 ώρες ημερησίως) (άρθρο 262, παράγραφος 1, του εν λόγω νόμου). Το εν λόγω άρθρο 262 περιλαμβάνεται στο τμήμα του ως άνω νόμου με τίτλο «Χρόνος διδασκαλίας».
9.        Οι αποδοχές του διδακτικού προσωπικού υπολογίζονται βάσει του χρόνου διδασκαλίας ανά ώρα σε περίπτωση ΣΟΧ ή σώρευσης εργασίας (άρθρο 254, παράγραφος 1, του νόμου 1/2011,
άρθρο 12, παράγραφος 1, του παραρτήματος I, κεφάλαιο I, μέρος B, του νόμου-πλαισίου 153/2017, και άρθρο 3, παράγραφος 6, των κανόνων εφαρμογής του 2018).
10.      Οι εκπαιδευτικοί που απασχολούνται υπό καθεστώς πλήρους απασχόλησης με ΣΟΧ ή με ΣΑΧ καθ’ όλη τη διάρκεια του σχολικού έτους δικαιούνται 62 εργάσιμες ημέρες ετήσιας άδειας μετ’ αποδοχών οι οποίες, εάν δεν ληφθούν, μπορούν να μεταφερθούν στο επόμενο σχολικό έτος (άρθρο 267, παράγραφοι 1 και 3, του νόμου 1/2011) (14). Οι εργασθέντες κατά ένα μέρος του σχολικού έτους ή υπό καθεστώς μερικής απασχόλησης δικαιούνται ετήσια άδεια κατ’ αναλογίαν προς το χρονικό διάστημα εργασίας κατά τη διάρκεια του οικείου σχολικού έτους (άρθρο 3, παράγραφοι 2 και 5, των κανόνων εφαρμογής του 2021) (15).
11.      Κατά τη διάρκεια της ετήσιας άδειας, το διδακτικό προσωπικό λαμβάνει «αποζημίωση ετήσιας άδειας υπολογιζόμενη σύμφωνα με τις νομοθετικές διατάξεις που ισχύουν για το προσωπικό που αμείβεται από δημόσιους πόρους» (άρθρο 11 του παραρτήματος I, κεφάλαιο I, μέρος B, του νόμου-πλαισίου 153/2017).
12.      Καμία ειδική νομοθετική διάταξη δεν μνημονεύεται στην αίτηση προδικαστικής αποφάσεως όσον αφορά τον υπολογισμό της εν λόγω «αποζημίωσης ετήσιας άδειας», ανεξαρτήτως του αν το διδακτικό προσωπικό έχει συνάψει ΣΟΧ ή ΣΑΧ.
Από το άρθρο 5, παράγραφος 1, των κανόνων εφαρμογής του 2021 (16) μπορεί να συναχθεί ότι εξακολουθούν να καταβάλλονται πλήρως οι αποδοχές που καταβάλλονται κατά τη διάρκεια του χρόνου παροχής της εργασίας με ΣΑΧ. Επομένως, όπως προτείνει και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, πρέπει να γίνει παραπομπή στον γενικό κανόνα που ισχύει για το σύνολο των εργαζομένων, ο οποίος ορίζεται στο άρθρο 150 του Legea nr. 53/2003 privind Codul muncii (νόμου 53/2003 περί εργατικού κώδικα) (17), της 24ης Ιανουαρίου 2003 (18). Κατά το εν λόγω άρθρο, «κατά την περίοδο της ετήσιας άδειας, ο εργαζόμενος δικαιούται αποζημίωση αδείας, η οποία δεν μπορεί να είναι κατώτερη από τον βασικό μισθό, καθώς και τα επιδόματα και τις παροχές μόνιμου χαρακτήρα που οφείλονται για τη συγκεκριμένη περίοδο, όπως προβλέπονται στην ατομική σύμβαση εργασίας. […] Η αποζημίωση ετήσιας άδειας αντιστοιχεί στον ημερήσιο μέσο όρο των [ως άνω] μισθολογικών αποδοχών
[…] κατά τους τρεις τελευταίους μήνες πριν από τον μήνα κατά τον οποίο λαμβάνεται η άδεια, πολλαπλασιαζόμενο επί τον αριθμό των ημερών αδείας».
13.      Αντιθέτως, σε περίπτωση σώρευσης εργασίας, «[ο]ι εν ενεργεία εκπαιδευτικοί οι οποίοι παρέχουν εργασία και υπό καθεστώς ωριαίας αμοιβής δικαιούνται ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών μόνο για τη βασική θέση εργασίας για την οποία έχει συναφθεί η ατομική σύμβαση εργασίας» (άρθρο 5, παράγραφος 1, των κανόνων εφαρμογής του 2021) (19).
14.      Εξάλλου, το προσωπικό που αμείβεται από δημόσιους πόρους λαμβάνει επίδομα σίτισης, το οποίο ανέρχεται στο ένα δωδέκατο δύο ακαθάριστων εγγυημένων κατώτατων εθνικών βασικών μισθών, και το οποίο χορηγείται μηνιαίως κατ’ αναλογίαν προς τον πραγματικό χρόνο εργασίας του προηγούμενου μήνα, μέχρις ενός ορισμένου ορίου (άρθρο 18, παράγραφοι 1 και 2, του νόμου-πλαισίου 153/2017). Η καταβολή του επιδόματος σίτισης και άλλων επιδομάτων, αποζημιώσεων και λοιπών πρόσθετων παροχών δεν μπορεί να υπερβαίνει το 30 % του βασικού μισθού (άρθρο 25, παράγραφος 1, του εν λόγω νόμου).
III. Τα πραγματικά περιστατικά της διαφοράς της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
15.      Κατά τα σχολικά έτη 2019-2020 έως 2022-2023, καθένας από τους επίμαχους εργαζομένους συνήψε με το σχολείο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης «Mihai Eminescu» ΣΟΧ μερικής απασχόλησης (20), υπό καθεστώς ωρομίσθιας αμοιβής, για το χρονικό διάστημα από τον Σεπτέμβριο έως τον Ιούνιο εκάστου εκ των ανωτέρω σχολικών ετών. Οι συμβάσεις αυτές ίσχυαν σωρευτικά με τη ΣΑΧ πλήρους απασχόλησης που είχαν συνάψει οι εν λόγω εργαζόμενοι, ως διδακτικό ή βοηθητικό διδακτικό προσωπικό, με το συγκεκριμένο ίδρυμα ή, όσον αφορά τη μία εξ αυτών, με άλλο ίδρυμα.
16.      Οι χρηματικές αξιώσεις για τις περιόδους ετήσιας άδειας (21) και το επίδομα σίτισης καθορίστηκαν αποκλειστικώς και μόνον σε σχέση με τις αποδοχές για τον βασικό χρόνο εργασίας, δηλαδή βάσει της ΣΑΧ πλήρους απασχόλησης, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η παρεχόμενη εργασία στο πλαίσιο της ΣΟΧ.
17.      Η ενάγουσα άσκησε αγωγή ενώπιον του Tribunalul Vaslui (πολυμελούς πρωτοδικείου Vaslui, Ρουμανία) με αίτημα να υποχρεωθεί το σχολείο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης «Mihai Eminescu» να υπολογίσει και να καταβάλει στους εν λόγω εργαζομένους τις αποζημιώσεις ετήσιας αδείας και τα επιδόματα σίτισης (κατ’ αναλογίαν προς τον πραγματικό χρόνο εργασίας) βάσει των μισθών που καταβάλλονται υπό καθεστώς ωριαίας αμοιβής.
18.      Με απόφαση της 17ης Μαρτίου 2023, το εν λόγω δικαστήριο έκανε δεκτό το αίτημα αυτό. Πρώτον, προκειμένου να αποκλείσει την εφαρμογή των κανονιστικών διοικητικών πράξεων (22) που περιορίζουν τη χορήγηση ετήσιας άδειας μετ’ αποδοχών μόνο για τη σύμβαση που έχει συναφθεί για τη βασική θέση εργασίας, επισήμανε ότι το άρθρο 144, παράγραφος 1, του εργατικού κώδικα, το οποίο κατοχυρώνει το δικαίωμα στην ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών, έχει υπέρτερη νομική ισχύ στην ιεραρχία των κανόνων δικαίου. Στηρίχθηκε επίσης στη συνδυασμένη εφαρμογή του άρθρου 7 της οδηγίας 2003/88 και της ρήτρας 4 της συμφωνίας-πλαισίου για την εργασία μερικής απασχόλησης, σχετικά με την αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων, όπως έχουν ερμηνευθεί από το Δικαστήριο, για να κρίνει ότι η εθνική ρύθμιση που απαγορεύει τη χορήγηση ετήσιας άδειας μετ’ αποδοχών δεν συμβιβάζεται με τις διατάξεις αυτές.
19.      Δεύτερον, όσον αφορά το ζητηθέν επίδομα σίτισης κατ’ αναλογίαν του πραγματικού χρόνου εργασίας, το εν λόγω δικαστήριο δέχθηκε, προκειμένου να το επιδικάσει, ότι η εφαρμοστέα νομοθεσία (23) δεν κάνει καμία διάκριση ως προς τον χαρακτήρα της συμβάσεως.
20.      Το σχολείο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης «Mihai Eminescu» άσκησε έφεση κατά της αποφάσεως αυτής ενώπιον του Curtea de Apel Iaşi (εφετείου Ιασίου, Ρουμανία), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου, μόνον όσον αφορά τη χορήγηση της αποζημίωσης ετήσιας άδειας.
21.      Το εν λόγω σχολικό ίδρυμα υποστηρίζει ότι ο βασικός μισθός του εκπαιδευτικού που απασχολείται με ΣΟΧ χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό της ωριαίας αμοιβής όσον αφορά τις κενές ή περιορισμένες θέσεις διδακτικού προσωπικού και ότι η άσκηση διδακτικών καθηκόντων με ωριαία αμοιβή πρέπει να θεωρηθεί ως πρόσθετη πράξη σε σχέση με τη βασική σύμβαση. Θεωρεί ότι από τις νομοθετικές διατάξεις συνάγεται ότι ο Ρουμάνος νομοθέτης εκτίμησε ότι το επίδομα ετήσιας άδειας πρέπει να χορηγείται μόνο για τον βασικό χρόνο εργασίας που είναι ο χρόνος εργασίας της ΣΑΧ.
22.      Υποστηρίζει, επιπλέον, ότι οι επίμαχοι εργαζόμενοι λαμβάνουν επίδομα σίτισης για τη βασική θέση εργασίας, το οποίο ανέρχεται στο ένα δωδέκατο δύο ακαθάριστων εγγυημένων κατώτατων εθνικών βασικών μισθών. Επομένως, η χορήγηση από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο επιδόματος σίτισης για την εργασία που παρέχεται υπό καθεστώς ωριαίας αμοιβής συνεπάγεται υπέρβαση του ανωτάτου ορίου του 30 % του ποσού των βασικών μισθών, όπως αυτό προβλέπεται στο άρθρο 25 του νόμου-πλαισίου 153/2017 που μνημονεύεται στο άρθρο 18 του εν λόγω νόμου.
23.      Κατά πρώτον, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η ρύθμιση σχετικά με την καταβολή της αποζημίωσης ετήσιας άδειας δημιουργεί διαφορετική μεταχείριση μεταξύ των εργαζομένων, εις βάρος όσων εργάζονται κατά σώρευση εργασίας, η οποία προκύπτει εκ του ότι η αποζημίωση των τελευταίων κατά τη διάρκεια της ετήσιας άδειας μετ’ αποδοχών υπολογίζεται μόνο σε σχέση με τις μισθολογικές απολαβές τους από τη βασική θέση εργασίας, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι απολαβές από την εργασία που παρέχεται βάσει της ΣΟΧ μερικής απασχόλησης. Διευκρινίζει, ωστόσο, ότι μέρος των εθνικών δικαστηρίων και το Curtea Constituțională (Συνταγματικό Δικαστήριο, Ρουμανία) εκτιμούν ότι η διαφορετική αυτή μεταχείριση δεν εισάγει διάκριση. Υπενθυμίζει ότι το τελευταίο αυτό δικαστήριο έχει κρίνει (24) ότι ο καθορισμός του τρόπου υπολογισμού του ποσού της αποζημίωσης ετήσιας άδειας, ο οποίος εφαρμόζεται αδιακρίτως σε όλους τους εργαζομένους σε περίπτωση σώρευσης συμβάσεων εργασίας όσον αφορά το αμειβόμενο από τον προϋπολογισμό προσωπικό, αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα του νομοθέτη και δεν εγείρει ζήτημα συνταγματικότητας εφόσον αναγνωρίζει το δικαίωμα στην ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών. Το αιτούν δικαστήριο διερωτάται ως προς το κατά πόσον η ανάλυση αυτή είναι συμβατή προς το δίκαιο της Ένωσης.
24.      Κατά δεύτερον, το αιτούν δικαστήριο διευκρινίζει, κατ’ αρχάς, ότι το επίδομα σίτισης αποτελεί χρηματικό ποσό το οποίο προστίθεται στις μισθολογικές απολαβές. Το ύψος του κυμαίνεται ανάλογα με το ποσό του ακαθάριστου εγγυημένου κατώτατου εθνικού βασικού μισθού και δεν μπορεί να υπερβαίνει το ένα δωδέκατο του διπλάσιου του μισθού αυτού, ενώ το ανώτατο αυτό όριο υπολογίζεται για την εργασία πλήρους απασχόλησης. Στη συνέχεια, εκθέτει ότι το δικαίωμα στο επίδομα σίτισης φαίνεται ότι είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τις συνθήκες απασχόλησης, όπως αυτές ορίζονται στη νομολογία του Δικαστηρίου (25), για τον λόγο ότι οι νομοθετικοί κανόνες συμπεριλαμβάνουν το εν λόγω επίδομα στην κατηγορία των μηνιαίων μισθολογικών αποδοχών, το δε επίδομα αυτό υπόκειται σε φόρο καθώς και στην καταβολή των σχετικών εισφορών. Το αιτούν δικαστήριο διερωτάται, υπό το πρίσμα του δικαίου της Ένωσης, όπως και για τον υπολογισμό της αποζημίωσης αδείας μετ’ αποδοχών, σχετικά με τη διαφορετική μεταχείριση του εκπαιδευτικού σε κατάσταση σώρευσης εργασίας, λόγω του ότι αυτός λαμβάνει επίδομα σίτισης μόνο για την εργασία που παρέχει βάσει της ΣΑΧ πλήρους απασχόλησης και όχι βάσει της ΣΟΧ μερικής απασχόλησης υπό καθεστώς ωριαίας αμοιβής.
25.      Τέλος, προσθέτει ότι η διαφορετική μεταχείριση δικαιολογείται μόνον από το προβλεπόμενο στον νόμο όριο το οποίο επιβάλλει τη μη υπέρβαση του ανωτάτου ποσού του επιδόματος σίτισης που οφείλεται σε περίπτωση εργασίας πλήρους απασχόλησης, ακόμη και αν ο εκπαιδευτικός εργάζεται πέραν του νομίμου μηνιαίου χρόνου εργασίας, βάσει δύο διαφορετικών συμβάσεων. Το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι αυτό το οικονομικό πλεονέκτημα δεν αναγνωρίζεται στο πλαίσιο του υπολογισμού της αποζημίωσης ετήσιας άδειας δεδομένου ότι χορηγείται μόνον κατ’ αναλογίαν προς τον πραγματικό χρόνο εργασίας.
26.      Συναφώς, το αιτούν δικαστήριο στηρίζεται στην απόφαση της 11ης Νοεμβρίου 2015, Greenfield (26), για να επισημάνει ότι, εάν γίνει δεκτό ότι το επίδομα σίτισης αποτελεί τμήμα των τακτικών αποδοχών του εκπαιδευτικού βάσει της ΣΟΨ μερικής απασχόλησης, το επίδομα αυτό πρέπει επίσης να συνυπολογιστεί κατά τον καθορισμό των χρηματικών αξιώσεων σχετικά με την ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών.
27.      Υπό τις συνθήκες αυτές, το Curtea de Apel Iaşi (εφετείο Ιασίου) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)      Έχουν το άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 2003/88, το άρθρο 31, παράγραφος 2, του [Χάρτη], η ρήτρα 4, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου για την εργασία μερικής απασχόλησης, […] και η ρήτρα 4, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου για την εργασία ορισμένου χρόνου […] την έννοια ότι αντιτίθενται σε εθνική νομοθεσία η οποία προβλέπει ότι, σε περίπτωση σώρευσης συμβάσεων εργασίας εκ μέρους του ίδιου εργαζομένου στον τομέα της προ-πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, ήτοι [ΣΑΧ] πλήρους απασχόλησης για τη βασική θέση εργασίας και [ΣΟΧ] μερικής απασχόλησης υπό καθεστώς ωριαίας αμοιβής, ο εργαζόμενος δικαιούται αμοιβή σχετικά με την άδεια μετ’ αποδοχών η οποία υπολογίζεται μόνο για τη βασική θέση εργασίας;
2)      Έχουν η ρήτρα 4, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου για την εργασία μερικής απασχόλησης […], η ρήτρα 4, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου για την εργασία ορισμένου χρόνου, […] και το άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 2003/88 την έννοια ότι αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση και πρακτική οι οποίες αποκλείουν, σε περίπτωση σώρευσης συμβάσεων εργασίας εκ μέρους του διδακτικού προσωπικού της προ-πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, ήτοι [ΣΑΧ] πλήρους απασχόλησης για τη βασική θέση εργασίας και [ΣΟΧ] μερικής απασχόλησης υπό καθεστώς ωριαίας αμοιβής, τη χορήγηση επιδόματος σίτισης κατ’ αναλογίαν προς τον πραγματικό χρόνο εργασίας που παρέχεται βάσει της [ΣΟΧ] μερικής απασχόλησης, καθώς και τον συνυπολογισμό του εν λόγω επιδόματος κατά τον καθορισμό του ποσού της αποζημίωσης ετήσιας άδειας;»
28.      Γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν η Ρουμανική Κυβέρνηση και η Επιτροπή.
29.      Στις 10 Δεκεμβρίου 2024, το Δικαστήριο αποφάσισε να παραπέμψει την υπό κρίση υπόθεση στο έκτο τμήμα και να αποφανθεί επί της υποθέσεως χωρίς την ανάπτυξη προτάσεων.
30.      Κατόπιν αιτήματος του έκτου τμήματος, το οποίο υποβλήθηκε κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 60, παράγραφος 3, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, το Δικαστήριο αποφάσισε, στις 28 Οκτωβρίου 2025, να αναθέσει εκ νέου την εν λόγω υπόθεση στο πρώτο τμήμα και να προβλέψει την ανάπτυξη προτάσεων (27).
IV.    Ανάλυση
Α.      Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος
31.      Το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί αν το άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 2003/88, το άρθρο 31, παράγραφος 2, του Χάρτη και οι ρήτρες 4, σημείο 1, των συμφωνιών-πλαισίων έχουν την έννοια ότι αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση η οποία προβλέπει, σε περίπτωση σώρευσης συμβάσεων εργασίας στο πρόσωπο του ίδιου εργαζομένου της προ-πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, ήτοι ΣΑΧ πλήρους απασχόλησης για τη βασική θέση εργασίας και ΣΟΧ μερικής απασχόλησης υπό καθεστώς ωριαίας αμοιβής, ότι οι αποδοχές που δικαιούται ο εν λόγω εργαζόμενος για την ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών υπολογίζονται χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι αποδοχές που καταβάλλονται βάσει της ΣΟΧ μερικής απασχόλησης.
32.      Η εν λόγω σώρευση συμβάσεων εργασίας από εκπαιδευτικούς με ΣΑΧ εντάσσεται σε ένα ιδιαίτερο πλαίσιο. Κατ’ αρχάς, πρόκειται για την κατ’ εξαίρεση πλήρωση κενών θέσεων κατά τη διάρκεια ενός σχολικού έτους μέσω ΣΟΧ, χάρη στον βασικό χρόνο εργασίας των 18 ωρών εβδομαδιαίως στο πλαίσιο της ΣΑΧ, ο οποίος μπορεί να αυξηθεί μέσω ΣΟΧ, διατηρουμένου του δικαιώματος 62 ημερών ετήσιας άδειας κατά την περίοδο των σχολικών διακοπών, ανεξαρτήτως του αριθμού των εν λόγω συμβάσεων.
33.      Εν συνεχεία, όπως υπενθυμίζει το αιτούν δικαστήριο, «[κ]άθε σύμβαση εργασίας μερικής απασχόλησης περιλάμβανε κεφάλαιο 1, με τίτλο “Άδεια”, στο οποίο προβλεπόταν ότι, “σύμφωνα με τις διατάξεις του εργατικού κώδικα […], η άδεια χορηγείται μόνο για τον βασικό χρόνο εργασίας”».
34.      Τέλος, ο υπολογισμός των αποδοχών των εκπαιδευτικών για την ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών λαμβανομένης υπόψη μόνον της ΣΑΧ, στηρίζεται στους κανόνες εφαρμογής του 2011 ή του 2021, που εφαρμόζονται ανάλογα με τα επίμαχα σχολικά έτη. Οι εν λόγω κανονιστικές διοικητικές πράξεις, οι οποίες εισάγουν παρέκκλιση από το κοινό εργατικό δίκαιο (28), εκδόθηκαν κατ’ εφαρμογήν ειδικών νόμων που διέπουν τη δραστηριότητα των εκπαιδευτικών της δημόσιας εκπαίδευσης (29) μόνο σε περίπτωση σώρευσης ΣΟΧ και ΣΑΧ (30).
35.      Δεδομένου ότι η ένδικη διαφορά αφορά τις οφειλόμενες αποδοχές για την ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών εργαζόμενου της προ-πανεπιστημιακής εκπαίδευσης διάρκειας 62 εργάσιμων ημερών, η δε αμοιβή για τις ώρες διδασκαλίας βάσει της ΣΟΧ μερικής απασχόλησης εξαιρείται από τον υπολογισμό των αποδοχών αυτών, σε περίπτωση σώρευσης συμβάσεων, η εξέταση της συμβατότητας της επίμαχης ειδικής ρουμανικής ρύθμισης προς το δίκαιο της Ένωσης πρέπει να διενεργηθεί υπό το πρίσμα δύο αρχών που εξειδικεύονται, η μία από την οδηγία 2003/88, και η άλλη από τις οδηγίες 97/81 και 1999/70 καθώς και από τις ρήτρες 4, σημείο 1, των συμφωνιών-πλαισίων.
1.      Επί του δικαιώματος ετήσιας άδειας μετ’ αποδοχών
36.      Αφενός, υπενθυμίζεται ότι το δικαίωμα ετήσιας άδειας μετ’ αποδοχών συνιστά ουσιώδη αρχή του εργατικού δικαίου της Ένωσης, η οποία αποτυπώνεται και εξειδικεύεται στο άρθρο 7 της οδηγίας 2003/88, και η οποία εν τω μεταξύ κατοχυρώθηκε ρητώς ως θεμελιώδες δικαίωμα στο άρθρο 31, παράγραφος 2, του Χάρτη, από το οποίο μπορεί να υπάρξει παρέκκλιση μόνον εφόσον τηρούνται οι αυστηρές προϋποθέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 52, παράγραφος 1, του Χάρτη (31).
37.      Αφετέρου, το εν λόγω θεμελιώδες δικαίωμα περιλαμβάνει επίσης δικαίωμα στην καταβολή αποδοχών, καθώς και το, άρρηκτα συνδεδεμένο με το δικαίωμα ετήσιας άδειας «μετ’ αποδοχών», δικαίωμα στην καταβολή χρηματικής αποζημιώσεως για τη μη ληφθείσα ετήσια άδεια κατά τη λύση της σχέσεως εργασίας (32).
38.      Το Δικαστήριο έχει επίσης διευκρινίσει:
–        ότι «κατά την οδηγία 2003/88 το δικαίωμα ετήσιας άδειας και η καταβολή των αποδοχών που αντιστοιχούν σε αυτήν αποτελούν τις δύο όψεις ενός ενιαίου δικαιώματος» (33),
–        ότι ο όρος «ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών» στο άρθρο 7, παράγραφος 1, της εν λόγω οδηγίας σημαίνει ότι, διαρκούσης της ετήσιας άδειας, κατά την έννοια της οδηγίας αυτής, πρέπει να συνεχίζεται η καταβολή αποδοχών (34), και
–        ότι, δηλαδή, ο εργαζόμενος πρέπει να εισπράττει τις τακτικές αποδοχές του γι’ αυτήν την περίοδο αναπαύσεως (35).
39.      Συναφώς, το Δικαστήριο έχει διευκρινίσει ότι, «στην περίπτωση που ο εργαζόμενος οφείλει, σε εκπλήρωση των υποχρεώσεών του από τη σύμβαση εργασίας, να παρέχει υπερωριακή εργασία η οποία είναι σε μεγάλο βαθμό προβλέψιμη και συνήθης και της οποίας η αμοιβή αποτελεί σημαντικό στοιχείο των συνολικών αποδοχών που αυτός εισπράττει στο πλαίσιο της ασκήσεως της επαγγελματικής δραστηριότητάς του, η αμοιβή που καταβάλλεται για την υπερωριακή απασχόληση πρέπει να συμπεριλαμβάνεται στις τακτικές αποδοχές στο πλαίσιο του προβλεπόμενου στο άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 2003/88 δικαιώματος ετήσιας άδειας μετ’ αποδοχών» (36).
40.      Επομένως, γίνεται δεκτό:
–        ότι o σκοπός της υποχρεώσεως καταβολής των αποδοχών ετήσιας άδειας έγκειται στο να βρίσκεται ο εργαζόμενος, κατά τη διάρκεια της εν λόγω άδειας, όσον αφορά τις αποδοχές του, σε κατάσταση παρόμοια με εκείνη των περιόδων εργασίας του (37), και
–        ότι ο εργοδότης υποχρεούται να καταβάλει τις αποδοχές αυτές, βάσει του άρθρου 7, παράγραφος 1, μόνο κατά τη διάρκεια της προβλεπόμενης στη διάταξη αυτή ελάχιστης ετήσιας άδειας (38).
41.      Επομένως, «η επιπλέον ετήσια άδεια πέραν της ελάχιστης που προβλέπει το άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 2003/88 ή η κατοχύρωση δικαιώματος συνεχούς ετήσιας άδειας μετ’ αποδοχών είναι ευνοϊκά για τους εργαζομένους μέτρα τα οποία υπερβαίνουν το ελάχιστο απαιτούμενο κατά τη διάταξη αυτή και, κατά συνέπεια, δεν διέπονται από αυτήν» (39).
42.      Πάντως, τα μέτρα αυτά δεν μπορούν να αντισταθμίσουν τις εις βάρος του εργαζομένου επιπτώσεις της μειώσεως των οφειλόμενων για την άδεια αυτή αποδοχών, διότι άλλως θα θιγόταν το δυνάμει του εν λόγω άρθρου 7, παράγραφος 1, δικαίωμα ετήσιας άδειας μετ’ αποδοχών, του οποίου αναπόσπαστο τμήμα αποτελεί το δικαίωμα του εργαζομένου να έχει παρόμοιες οικονομικές συνθήκες, κατά την περίοδο αναπαύσεως και αναψυχής, με αυτές που ισχύουν κατά τον χρόνο παροχής της εργασίας του (40).
43.      Τέλος, το Δικαστήριο έχει επισημάνει ότι, στην περίπτωση που οι αποδοχές που καταβάλλονται για την προβλεπόμενη από το άρθρο 7
παράγραφος 1, της οδηγίας 2003/88 ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών υπολείπονται των τακτικών αποδοχών που καταβάλλονται στον εργαζόμενο κατά τις περιόδους παροχής εργασίας, ενδέχεται ο εργαζόμενος να έχει κίνητρο να μη λάβει την ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών που δικαιούται, τουλάχιστον κατά τη διάρκεια των εν λόγω περιόδων παροχής εργασίας, καθόσον η λήψη της άδειας θα μπορούσε να επιφέρει, κατά τη διάρκεια των περιόδων αυτών, μείωση των αποδοχών του (41).
44.      Ως ενδιάμεσο συμπέρασμα, από τη νομολογία του Δικαστηρίου συνάγω ότι η εθνική νομοθεσία, η οποία είναι εφαρμοστέα στους εκπαιδευτικούς σε περίπτωση σώρευσης εργασίας, δεν μπορεί να αποκλείει από τον υπολογισμό των αποδοχών που οφείλονται για την ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών τις ώρες εργασίας που πραγματοποιούνται βάσει ΣΟΧ μερικής απασχόλησης, κατά το ελάχιστο χρονικό διάστημα των τεσσάρων εβδομάδων που προβλέπεται στο άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 2003/88 (42), και δεν μπορεί να στηριχθεί στη χορήγηση δικαιώματος ετήσιας άδειας μετ’ αποδοχών πέραν του ελάχιστου απαιτούμενου διαστήματος για τη δικαιολόγησή της (43).
45.      Πιο συγκεκριμένα, το ύψος των αποδοχών που καταβάλλονται στους εργαζομένους για την ελάχιστη ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών που προβλέπεται στο άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 2003/88 δεν πρέπει να είναι χαμηλότερο από τον μέσο όρο των τακτικών αποδοχών τις οποίες αυτοί λαμβάνουν κατά τη διάρκεια των περιόδων πραγματικής παροχής εργασίας.
46.      Επιπλέον, το γεγονός ότι ο εργαζόμενος με ΣΑΧ συνδέεται με τον εργοδότη του και με ΣΟΧ δεν ασκεί καμία επιρροή στην εφαρμογή του άρθρου 7 της οδηγίας 2003/88. Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, κατά τη λήξη μιας ΣΟΧ, το άρθρο 7, παράγραφος 2, της οδηγίας αυτής δεν θέτει καμία προϋπόθεση για τη θεμελίωση του δικαιώματος χρηματικής αποζημιώσεως πέραν εκείνης κατά την οποία, αφενός, η σχέση εργασίας πρέπει να έχει λυθεί και, αφετέρου, ο εργαζόμενος δεν πρέπει να έχει λάβει όλη την ετήσια άδεια την οποία εδικαιούτο κατά τον χρόνο λύσεως της σχέσεως αυτής (44).
47.      Συνεπώς, ο αποκλεισμός των ωρών εργασίας που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο ΣΟΧ μερικής απασχόλησης από τον υπολογισμό των αποδοχών που οφείλονται για την ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών απαιτεί να εξεταστεί κατά πόσον οι συμφωνίες-πλαίσια έχουν εφαρμογή σε περιπτώσεις σώρευσης συμβάσεων, όπως οι επίμαχες εν προκειμένω.
2.      Επί της διαφορετικής μεταχείρισης κατά τον υπολογισμό των αποδοχών που οφείλονται για την ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών εκπαιδευτικού σε περίπτωση σώρευσης ΣΟΧ και ΣΑΧ
48.      Οι ρήτρες 4, σημείο 1, των συμφωνιών-πλαισίων προβλέπουν ότι απαγορεύεται η δυσμενής μεταχείριση, όσον αφορά τις συνθήκες απασχόλησης, των εργαζομένων ορισμένου χρόνου ή μερικής απασχόλησης σε σχέση με τους εργαζομένους αορίστου χρόνου ή πλήρους απασχόλησης που βρίσκονται σε συγκρίσιμη κατάσταση, απλώς και μόνον για τον λόγο ότι εργάζονται για ορισμένο χρόνο ή με μερική απασχόληση, εκτός αν η διαφορετική μεταχείριση δικαιολογείται από αντικειμενικούς λόγους.
49.      Η εν λόγω απαγόρευση διακρίσεων δεν αποτελεί παρά ειδική έκφραση της γενικής αρχής της ισότητας, η οποία περιλαμβάνεται στις θεμελιώδεις αρχές του δικαίου της Ένωσης (45).
50.      Δεδομένου ότι το γράμμα της ρήτρας 4, σημεία 1 και 2, της συμφωνίας-πλαισίου για την εργασία μερικής απασχόλησης είναι, κατ’ ουσίαν, πανομοιότυπο με το γράμμα της ρήτρας 4, σημεία 1 και 2, της συμφωνίας-πλαισίου για την εργασία ορισμένου χρόνου, επισημαίνεται ότι οι εκτιμήσεις που διατυπώνονται ως προς τη μία από τις διατάξεις αυτές ισχύουν επίσης, mutatis mutandis, και για την άλλη (46).
51.      Το Δικαστήριο έχει ήδη αποφανθεί σχετικά με τη συνδυασμένη εφαρμογή των αρχών που εξειδικεύονται στο άρθρο 7 της οδηγίας 2003/88 και την απαγόρευση των διακρίσεων μεταξύ εργαζομένων μερικής και πλήρους απασχόλησης/εργαζομένων με ΣΟΧ και ΣΑΧ, η οποία προβλέπεται στις ρήτρες 4 των συμφωνιών-πλαισίων (47).
52.      Το Δικαστήριο έχει επίσης κρίνει ότι, σε περίπτωση εργασίας μερικής απασχόλησης, το δίκαιο της Ένωσης δεν αντιτίθεται στον υπολογισμό της ετήσιας άδειας μετ’ αποδοχών βάσει της αρχής pro rata temporis που προβλέπεται στη ρήτρα 4, σημείο 2, της συμφωνίας-πλαισίου για την εργασία μερικής απασχόλησης (48). Το Δικαστήριο έχει επίσης δεχθεί ότι η εν λόγω ρήτρα και το άρθρο 7 της οδηγίας 2003/88 έχουν την έννοια ότι ο υπολογισμός της ετήσιας άδειας μετ’ αποδοχών πρέπει να γίνεται βάσει των ίδιων αρχών, είτε πρόκειται για τον καθορισμό της αποζημιώσεως μη ληφθείσας ετήσιας άδειας μετ’ αποδοχών που οφείλεται σε περίπτωση λύσεως της σχέσης εργασίας είτε για τον καθορισμό του υπολοίπου της ετήσιας άδειας μετ’ αποδοχών σε περίπτωση διατηρήσεως της σχέσης εργασίας (49).
53.      Κατά συνέπεια, στο συγκεκριμένο πλαίσιο της υποθέσεως της κύριας δίκης, το ειδικό ζήτημα που πρέπει να εξεταστεί είναι το ζήτημα της συγκρισιμότητας των καταστάσεων σε περίπτωση σώρευσης ΣΑΧ πλήρους απασχόλησης και ΣΟΧ μερικής απασχόλησης τις οποίες έχει συνάψει ο εργαζόμενος, ιδίως, με τον ίδιο εργοδότη.
54.      Ως προς το ζήτημα αυτό, η Ρουμανική Κυβέρνηση διατυπώνει την άποψη ότι οι ρήτρες 4, σημείο 1, των συμφωνιών-πλαισίων δεν είναι εφαρμοστέες ratione materiae, για τον λόγο ότι «το να γίνει δεκτό ότι οι διατάξεις των οδηγιών 97/81 και 1999/70 των οποίων γίνεται επίκληση, έχουν εφαρμογή σε εργαζόμενο ο οποίος έχει συνάψει σωρευτικά [ΣΑΧ] για τον βασικό χρόνο εργασίας και [ΣΟΧ] μερικής απασχόλησης, υπό καθεστώς ωριαίας αμοιβής, και του οποίου η κατάσταση συγκρίνεται με την κατάσταση του εργαζομένου ο οποίος έχει συνάψει μόνο [ΣΑΧ] για τον βασικό χρόνο εργασίας, βαίνει πέραν του γράμματος, του πεδίου εφαρμογής και του αντικειμένου των επίμαχων διατάξεων».
55.      Προκαταρκτικώς, πρέπει να κριθεί κατά πόσον οι καταστάσεις όπως οι επίμαχες στην υπόθεση της κύριας δίκης εμπίπτουν τόσο στο προσωπικό όσο και στο καθ’ ύλην πεδίο εφαρμογής των οδηγιών 97/81 και 1999/70, καθώς και των συμφωνιών-πλαισίων.
α)      Επί του προσωπικού πεδίου εφαρμογής
56.      Υπενθυμίζεται ότι, κατά τις ρήτρες 2, σημείο 1, των συμφωνιών-πλαισίων, αυτές εφαρμόζονται στους εργαζομένους μερικής απασχόλησης/ορισμένου χρόνου που έχουν σύμβαση ή σχέση εργασίας όπως καθορίζονται από τη νομοθεσία, τις συλλογικές συμβάσεις ή τις πρακτικές σε κάθε κράτος μέλος.
57.      Το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι η οδηγία 1999/70 και η συμφωνία-πλαίσιο για την εργασία ορισμένου χρόνου έχουν εφαρμογή στο σύνολο των εργαζομένων που παρέχουν αμειβόμενες υπηρεσίες στο πλαίσιο σχέσεως εργασίας ορισμένου χρόνου που τους συνδέει με τον εργοδότη τους, είτε πρόκειται για διοικητικές αρχές είτε για άλλους φορείς του δημόσιου τομέα (50).
58.      Στην προκειμένη περίπτωση, δεν αμφισβητείται ότι έκαστος εκ των επίμαχων εργαζόμενων εμπίπτει στις έννοιες του «εργαζόμενου ορισμένου χρόνου» και του «εργαζόμενου με μερική απασχόληση», κατά τις ρήτρες 4, σημείο 1, των συμφωνιών-πλαισίων, σε συνδυασμό με τις ρήτρες 3, σημείο 1, αυτών, και ότι, συνεπώς, εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής των διατάξεων αυτών.
59.      Λαμβανομένων υπόψη των περιστάσεων της υποθέσεως της κύριας δίκης, εγείρονται τα ακόλουθα ζητήματα: έχουν εφαρμογή οι ρήτρες 4, σημείο 1, των συμφωνιών-πλαισίων σε περίπτωση σώρευσης εργασίας; Πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ της περίπτωσης σώρευσης με τον ίδιο εργοδότη και της σώρευσης με διαφορετικούς εργοδότες;
60.      Υπενθυμίζω ότι, στην υπόθεση της κύριας δίκης, μία εκ των εκπαιδευτικών συνδέεται με το σχολείο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης «Mihai Eminescu» μόνο με ΣΟΧ. Έχει δε συνάψει ΣΑΧ με άλλο εκπαιδευτικό ίδρυμα (51).
61.      Επισημαίνω, κατά πρώτον, ότι η περίπτωση σώρευσης εργασίας δεν προβλέπεται ως δυνάμενη να αποτελέσει αντικείμενο εξαίρεσης από το πεδίο εφαρμογής της συμφωνίας-πλαισίου για την εργασία ορισμένου χρόνου, σύμφωνα με τη ρήτρα 2, σημείο 2, αυτής, ενώ δεν έχει αποτελέσει αντικείμενο τέτοιας εξαίρεσης σύμφωνα με τις διαδικασίες και τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στη ρήτρα 2, σημείο 2, της συμφωνίας-πλαισίου για την εργασία μερικής απασχόλησης όσον αφορά τους εργαζομένους μερικής απασχόλησης που εργάζονται περιστασιακά (52).
62.      Κατά δεύτερον, επισημαίνω ότι το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι:
–        λαμβανομένων υπόψη των σκοπών που επιδιώκονται με τις συμφωνίες-πλαίσια (53), οι ρήτρες 4 αυτών πρέπει να νοηθούν ως έκφραση μιας αρχής του εργατικού δικαίου της Ένωσης η οποία δεν μπορεί να ερμηνεύεται στενά (54),
–        η ρήτρα 4, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου για την εργασία ορισμένου χρόνου αποσκοπεί στην εφαρμογή της αρχής της απαγορεύσεως των διακρίσεων στους εργαζομένους ορισμένου χρόνου, ώστε ο εργοδότης να μη μπορεί να χρησιμοποιήσει μια τέτοια σχέση εργασίας προκειμένου να στερήσει από τους ως άνω εργαζομένους τα δικαιώματα που αναγνωρίζονται στους εργαζομένους αορίστου χρόνου (55).
63.      Κατά συνέπεια, η ερμηνεία των ρητρών 4, σημείο 1, των συμφωνιών-πλαισίων υπό την έννοια ότι πρέπει να γίνει διάκριση, στηριζόμενη στη σώρευση συμβάσεων, πράγμα που δεν προκύπτει από τη διατύπωση των ρητρών αυτών, θα περιόριζε, σε αντίθεση προς το γράμμα και το πλαίσιο των εν λόγω ρητρών καθώς και προς τον σκοπό που επιδιώκεται με αυτές, το πεδίο της παρεχόμενης στους εν λόγω εργαζομένους προστασίας κατά των διακρίσεων.
64.      Επισημαίνω, συναφώς, ότι βάσει του συνόλου των ανωτέρω παραδοχών το Δικαστήριο έκρινε, στην απόφαση Rosado Santana, ότι ενέπιπταν στη συμφωνία-πλαίσιο για την εργασία ορισμένου χρόνου οι εργαζόμενοι αορίστου χρόνου, ορισμένοι εκ των οποίων είχαν παράσχει, στο παρελθόν, τις υπηρεσίες τους ως εργαζόμενοι ορισμένου χρόνου. Στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση εκείνη, ο προσφεύγων αμφισβητούσε, κατ’ ουσίαν, υπό την ιδιότητά του ως τακτικού δημοσίου υπαλλήλου, τη διαφορετική μεταχείριση στο πλαίσιο εσωτερικής διαδικασίας επιλογής, όσον αφορά τον συνυπολογισμό του χρόνου προϋπηρεσίας και της αποκτηθείσας επαγγελματικής πείρας, για τον λόγο ότι δεν είχε ληφθεί υπόψη ο χρόνος υπηρεσίας τον οποίο είχε διανύσει υπό την ιδιότητα του εκτάκτου υπαλλήλου (56).
65.      Υπό τις συνθήκες αυτές, προτείνω στο Δικαστήριο να υιοθετήσει ερμηνεία ανάλογη με εκείνη της αποφάσεως Rosado Santana, διευκρινίζοντας ότι, στην προκειμένη περίπτωση, πρέπει να συναχθούν και οι συνέπειες της σώρευσης ΣΑΧ και ΣΟΧ, ώστε να λαμβάνεται υπόψη το σύνολο των αποδοχών βάσει και των δύο ειδών συμβάσεων για τον υπολογισμό των αποδοχών που οφείλονται για την ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών.
66.      Επομένως, κατά τη γνώμη μου, το γεγονός ότι οι συμβάσεις έχουν συναφθεί μεταξύ του εργαζομένου και του ίδιου εργοδότη δεν ασκεί επί του παρόντος επιρροή στην ανάλυση περί της δυνατότητας εφαρμογής των συμφωνιών-πλαισίων. Αντιθέτως, το ζήτημα των συνεπειών του πολλαπλού αριθμού εργοδοτών θα πρέπει να εξεταστεί εκ νέου κατά την ανάλυση της συγκρισιμότητας των καταστάσεων.
67.      Ακολούθως, πρέπει να υπομνησθεί τι καλύπτει η έννοια των «συνθηκών απασχόλησης» κατά τις ρήτρες 4, σημείο 1, των συμφωνιών-πλαισίων.
β)      Επί του καθ’ ύλην πεδίου εφαρμογής: οι «συνθήκες απασχόλησης»
68.      Από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι η «αμοιβή», κατά την έννοια του άρθρου 157, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ, αποτελεί μέρος των «συνθηκών απασχόλησης», κατά την έννοια των ρητρών 4, σημείο 1, των συμφωνιών-πλαισίων (57).
69.      Η έννοια της «αμοιβής» ορίζεται στο άρθρο 157, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ ως «οι συνήθεις βασικοί ή κατώτατοι μισθοί ή αποδοχές και όλα τα άλλα οφέλη, που παρέχονται άμεσα ή έμμεσα, σε χρήματα ή σε είδος, από τον εργοδότη στον εργαζόμενο, λόγω της σχέσεως εργασίας». Όπως προκύπτει από τη νομολογία, η έννοια αυτή πρέπει να ερμηνεύεται υπό ευρεία έννοια, περιλαμβάνει δε, μεταξύ άλλων, όλα τα οφέλη σε χρήμα ή σε είδος, παρόντα ή μέλλοντα, τα οποία ο εργοδότης υποχρεούται, έστω και εμμέσως, να καταβάλλει στον εργαζόμενο λόγω της εργασίας του είτε δυνάμει συμβάσεως εργασίας είτε βάσει νομοθετικών διατάξεων είτε οικειοθελώς (58).
70.      Το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι στις «συνθήκες απασχόλησης», κατά την έννοια της ρήτρας 4, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου για την εργασία ορισμένου χρόνου, εμπίπτουν τα συστατικά στοιχεία της αμοιβής, συμπεριλαμβανομένων του επιπέδου των στοιχείων αυτών, του δικαιώματος ετήσιας άδειας μετ’ αποδοχών, καθώς και των όρων σχετικά με τις συντάξεις γήρατος που συναρτώνται με τη σχέση εργασίας (59).
71.      Δεδομένου ότι, κατά τη γνώμη μου, οι επίμαχες στην υπόθεση της κύριας δίκης καταστάσεις εμπίπτουν στο προσωπικό και στο καθ’ ύλην πεδίο εφαρμογής των συμφωνιών-πλαισίων, πρέπει πλέον να εξεταστεί εάν και κατά πόσον η επίμαχη ρουμανική ρύθμιση συνεπάγεται, όσον αφορά τον υπολογισμό των αποδοχών που οφείλονται για την ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών σε περίπτωση σώρευσης ΣΑΧ πλήρους απασχόλησης και ΣΟΧ μερικής απασχόλησης, διαφορετική μεταχείριση η οποία συνιστά δυσμενή μεταχείριση των εργαζομένων ορισμένου χρόνου μερικής απασχόλησης σε σχέση με τους συγκρίσιμους εργαζομένους αορίστου χρόνου πλήρους απασχόλησης.
γ)      Επί της συγκρισιμότητας των καταστάσεων σε περίπτωση σώρευσης εργασίας
72.      Οι ρήτρες 4, σημείο 1, των συμφωνιών-πλαισίων προβλέπουν ότι, όσον αφορά τις συνθήκες απασχόλησης, οι εργαζόμενοι μερικής απασχόλησης/ορισμένου χρόνου δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται δυσμενώς σε σχέση με τους συγκρίσιμους εργαζομένους πλήρους απασχόλησης/αορίστου χρόνου για τον λόγο και μόνον ότι εργάζονται με μερική απασχόληση
/
για ορισμένο χρόνο, εκτός αν η διαφορετική μεταχείριση δικαιολογείται από αντικειμενικούς λόγους.
73.      Υπενθυμίζω, αφενός, ότι οι έννοιες του «συγκρίσιμου εργαζόμενου με πλήρη απασχόληση» και του «συγκρίσιμου εργαζόμενου αορίστου χρόνου» ορίζονται στις ρήτρες 3, σημείο 2, των συμφωνιών-πλαισίων.
74.      Αφετέρου, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, προκειμένου να διαπιστωθεί κατά πόσον οι ενδιαφερόμενοι εκτελούν πανομοιότυπη ή παρόμοια εργασία, υπό την έννοια των συμφωνιών-πλαισίων, πρέπει να εξετάζεται, σύμφωνα με τις ρήτρες 3, σημείο 2, και τις ρήτρες 4, σημείο 1, των συμφωνιών-πλαισίων, εάν, λαμβανομένου υπόψη ενός συνόλου παραγόντων, όπως η φύση της εργασίας, η απαιτούμενη κατάρτιση και οι όροι εργασίας, τα πρόσωπα αυτά είναι δυνατόν να θεωρηθούν ως τελούντα σε συγκρίσιμη κατάσταση. Αν αποδεικνύεται ότι, κατά τη διάρκεια της απασχόλησής τους, οι εργαζόμενοι μερικής απασχόλησης/ορισμένου χρόνου ασκούν τα ίδια καθήκοντα με τους εργαζομένους πλήρους απασχόλησης/αορίστου χρόνου τους οποίους απασχολεί ο ίδιος εργοδότης ή κατέχουν την ίδια θέση με αυτούς, πρέπει κατ’ αρχήν να γίνεται δεκτό ότι οι δύο αυτές κατηγορίες εργαζομένων τελούν σε συγκρίσιμη κατάσταση (60).
75.      Σε περίπτωση σώρευσης εργασίας με ΣΟΧ ή μερική απασχόληση, εφαρμόζονται οι ίδιες αρχές. Κατά τη γνώμη μου, το ίδιο πρέπει να ισχύει και όταν πρόκειται, όπως εν προκειμένω, για ΣΟΧ μερικής απασχόλησης. Η συγκρισιμότητα καθεμιάς εκ των συμβάσεων αυτών παραμένει δυνατή σε σχέση με τους εργαζομένους είτε με ΣΑΧ είτε με σύμβαση πλήρους απασχόλησης, επιμεριστικά ανά συμφωνία-πλαίσιο, δηλαδή, με άλλα λόγια, βάσει εκάστης συμφωνίας-πλαισίου χωριστά εξεταζόμενης.
76.      Ως εκ τούτου, όταν ένας εργαζόμενος έχει συνάψει ΣΑΧ και ΣΟΧ με διαφορετικούς εργοδότες, η κατάστασή του μπορεί να συγκριθεί με την κατάσταση ενός εργαζομένου σε έκαστο από τα εν λόγω ιδρύματα. Εν προκειμένω, τούτο συμβαίνει στην περίπτωση της εκπαιδευτικού η οποία έχει συνάψει ΣΟΧ μερικής απασχόλησης με το σχολείο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης «Mihai Eminescu» και ΣΑΧ πλήρους απασχόλησης με άλλο ίδρυμα (61).
77.      Το γεγονός ότι ένας εργαζόμενος έχει συνάψει ΣΟΧ μερικής απασχόλησης και ΣΑΧ πλήρους απασχόλησης με τον ίδιο εργοδότη επίσης δεν μπορεί, κατά τη γνώμη μου, να αποκλείσει τη συγκρισιμότητα αυτή για διάφορους λόγους.
78.      Πρώτον, η σύγκριση μπορεί να γίνει σε σχέση με την ομάδα των εργαζομένων που απασχολούνται από τον εν λόγω εργοδότη για αόριστο χρόνο ή με πλήρη απασχόληση, βάσει του συνόλου των παραγόντων που έχει καθορίσει το Δικαστήριο.
79.      Δεύτερον, η εξέταση του δικαιώματος ετήσιας άδειας μετ’ αποδοχών πρέπει να γίνει ανά σύμβαση και όχι ανά εργαζόμενο. Λόγω του τρόπου υπολογισμού και χορήγησης του δικαιώματος αυτού, η ανάλυση πρέπει κατ’ ανάγκην να είναι διαφορετική από εκείνη την οποία ακολούθησε το Δικαστήριο στην περίπτωση της εφαρμογής του άρθρου 3 της οδηγίας 2003/88, το οποίο κατοχυρώνει δικαίωμα ημερήσιας ανάπαυσης τουλάχιστον ένδεκα συναπτών ωρών (62).
80.      Τρίτον, πρέπει να τηρηθούν οι ευνοϊκές για τον εργαζόμενο ερμηνευτικές αρχές που απορρέουν από τη νομολογία του Δικαστηρίου (63).
81.      Στην προκειμένη περίπτωση, μπορεί κατά μείζονα λόγο να δικαιολογηθεί η εξέταση ανά σύμβαση, δεδομένου ότι, ελλείψει δυνατότητας διεύρυνσης της περιόδου ετήσιας άδειας μετ’ αποδοχών των εκπαιδευτικών που καλύπτεται ήδη από τον χρόνο εργασίας βάσει της ΣΑΧ, η μοναδική λύση κατά τη λήξη της ΣΟΧ είναι η καταβολή της προβλεπόμενης στο άρθρο 7, παράγραφος 2, της οδηγίας 2003/88 αποζημίωσης ή, αντίστοιχα, η σώρευση των αποδοχών που καταβάλλονται κατά την εκτέλεση της ΣΑΧ ή της ΣΟΧ κατά τη διάρκεια της περιόδου ετήσιας άδειας μετ’ αποδοχών (64).
82.      Επιπλέον, το γεγονός ότι, στο πλαίσιο των ΣΟΧ, οι εκπαιδευτικοί αναπλήρωναν εκπαιδευτικούς σε κενές θέσεις (65) θα μπορούσε να ληφθεί υπόψη (66).
83.      Υπό τις συνθήκες αυτές, εκτιμώ ότι ορθώς επισημαίνει το αιτούν δικαστήριο ότι η μοναδική διαφορά στη μεταχείριση των εν λόγω εργαζομένων οφείλεται στον προσωρινό και μερικής απασχόλησης χαρακτήρα της σχέσης εργασίας που τους συνέδεε με τον εργοδότη τους. Για να συνιστά η διαφορετική αυτή μεταχείριση απαγορευμένη διάκριση, πρέπει να μην δικαιολογείται από αντικειμενικούς λόγους.
δ)      Επί της δικαιολόγησης
84.      Κατά πάγια νομολογία, η έννοια των «αντικειμενικών λόγων», κατά τις ρήτρες 4, σημείο 1, των συμφωνιών-πλαισίων, δεν σημαίνει ότι μπορεί να δικαιολογηθεί διαφορετική μεταχείριση των εργαζομένων ορισμένου χρόνου έναντι των εργαζομένων αορίστου χρόνου ή των εργαζομένων μερικής απασχόλησης έναντι των εργαζομένων πλήρους απασχόλησης από το γεγονός ότι η διαφορετική αυτή μεταχείριση προβλέπεται από γενικό και αφηρημένο κανόνα δικαίου, όπως είναι ένας νόμος ή η μια συλλογική σύμβαση (67).
85.      Αντιθέτως, η ως άνω έννοια απαιτεί, κατά πάγια επίσης νομολογία, η διαπιστωθείσα διαφορετική μεταχείριση να δικαιολογείται από την ύπαρξη σαφών και συγκεκριμένων στοιχείων που να χαρακτηρίζουν την υπό εξέταση συνθήκη απασχόλησης στο ειδικό πλαίσιο εντός του οποίου εντάσσεται και επί τη βάσει αντικειμενικών και διαφανών κριτηρίων, προκειμένου να ελεγχθεί αν η διαφορετική μεταχείριση εξυπηρετεί πραγματικές ανάγκες, είναι κατάλληλη για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού και αναγκαία προς τούτο. Τα εν λόγω στοιχεία μπορούν να ανάγονται, μεταξύ άλλων, στην ιδιαίτερη φύση των καθηκόντων για την εκτέλεση των οποίων έχουν συναφθεί συμβάσεις ορισμένου χρόνου ή μερικής απασχόλησης και στα εγγενή χαρακτηριστικά των καθηκόντων αυτών ή, ενδεχομένως, στην επιδίωξη θεμιτού σκοπού κοινωνικής πολιτικής εκ μέρους κράτους μέλους (68).
86.      Στην υπό κρίση περίπτωση, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι «[η] διάταξη της εθνικής νομοθεσίας δεν καθορίζει, ρητώς ή εμμέσως, τον επιδιωκόμενο θεμιτό σκοπό, ούτε προσδιορίζει την αναλογικότητα των θεσπισθέντων κανονιστικών μέτρων». Η Ρουμανική Κυβέρνηση, όπως και ορισμένα δικαστήρια των οποίων η νομολογία μνημονεύεται στην απόφαση περί παραπομπής, υποστηρίζει ότι οι ΣΟΧ μερικής απασχόλησης συνάπτονται προκειμένου να διασφαλίζεται η συνέχεια της διδακτικής δραστηριότητας σε περίπτωση έλλειψης διδακτικού προσωπικού και ο σεβασμός στο δικαίωμα εκπαίδευσης των μαθητών. Εντούτοις, η αντικειμενική αυτή απαίτηση σχετικά με την κάλυψη των θέσεων εργασίας, της οποίας η εκπλήρωση εναπόκειται στις διοικητικές αρχές λαμβανομένου υπόψη του περιθωρίου εκτιμήσεως που διαθέτουν τα κράτη μέλη, δεν μπορεί να δικαιολογήσει την επίμαχη διαφορετική μεταχείριση βάσει μόνον του κριτηρίου της ορισμένης διάρκειας και του χαρακτήρα μερικής απασχόλησης της σχέσης εργασίας.
87.      Συμπερασματικώς, φρονώ ότι η αποκλεισμός των αποδοχών που καταβάλλονται βάσει των ΣΟΧ μερικής απασχόλησης από τον υπολογισμό των αποδοχών ετήσιας άδειας μετ’ αποδοχών δεν επιτρέπεται υπό το πρίσμα των ρητρών 4, σημείο 1, των συμφωνιών-πλαισίων.
Β.      Επί του δευτέρου προδικαστικού ερωτήματος
88.      Το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί αν το άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 2003/88 και οι ρήτρες 4, σημείο 1, των συμφωνιών-πλαισίων έχουν την έννοια ότι αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση και πρακτική οι οποίες, σε περίπτωση σώρευσης συμβάσεων εργασίας εκ μέρους του διδακτικού προσωπικού της προ-πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, ήτοι ΣΑΧ πλήρους απασχόλησης για τη βασική θέση εργασίας και ΣΟΧ μερικής απασχόλησης υπό καθεστώς ωριαίας αμοιβής, αποκλείουν τη χορήγηση του επιδόματος σίτισης κατ’ αναλογίαν προς τον πραγματικό χρόνο εργασίας που παρέχεται βάσει της ΣΟΧ μερικής απασχόλησης και τον συνυπολογισμό του εν λόγω επιδόματος κατά τον καθορισμό του ποσού της αποζημίωσης ετήσιας άδειας.
89.      Κατ’ αρχάς, πρέπει να σημειωθεί ότι το Tribunalul Vaslui (πολυμελές πρωτοδικείο Vaslui), αποφαινόμενο σε πρώτο βαθμό, έκανε δεκτό το αίτημα των επίμαχων εργαζομένων περί καταβολής εκ μέρους του σχολείου δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης «Mihai Eminescu» επιδομάτων σίτισης κατ’ αναλογίαν προς τον πραγματικό χρόνο εργασίας επί τη βάσει του καταβαλλόμενου μισθού υπό καθεστώς ωριαίας αμοιβής, και τούτο μέχρι την ημερομηνία καταγγελίας των ατομικών συμβάσεων εργασίας. Το αιτούν δικαστήριο διευκρίνισε ότι η έφεση που άσκησε το εν λόγω σχολικό ίδρυμα δεν αφορούσε την κρίση αυτή.
90.      Επομένως, αντιλαμβάνομαι το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, ως προς το τελευταίο σκέλος του, ως συνέχεια του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος, το οποίο αφορά τη βάση υπολογισμού των αποδοχών που καταβάλλονται κατά τη διάρκεια της ετήσιας άδειας μετ’ αποδοχών.
91.      Υπό τις συνθήκες αυτές, το ερώτημα αυτό πρέπει να θεωρηθεί κατά τεκμήριο λυσιτελές. Εφόσον δε αφορά την ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης, το Δικαστήριο υποχρεούται, κατ’ αρχήν, να αποφανθεί επ’ αυτού (69).
92.      Επομένως, το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα παραπέμπει στο άρθρο 18 του νόμου-πλαισίου 153/2017, όπως εφαρμόστηκε, εν προκειμένω, από το σχολείο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης «Mihai Eminescu».
93.      Υπενθυμίζω ότι, κατ’ ουσίαν, η διάταξη αυτή προβλέπει τη χορήγηση επιδομάτων σίτισης τα οποία αντιστοιχούν στο ένα δωδέκατο δύο ακαθάριστων εγγυημένων κατώτατων βασικών εθνικών μισθών κατ’ αναλογίαν προς τον πραγματικό χρόνου εργασίας του προηγούμενου μήνα, μέχρι το όριο που καθορίζεται στο άρθρο 25, παράγραφος 1, του εν λόγω νόμου-πλαισίου, ήτοι μέχρι 30 % του ποσού των βασικών μισθών. Δεν αμφισβητείται ότι, κατά το εθνικό δίκαιο, όπως ερμηνεύεται από το Înalta Curte de Casație și Justiție (Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο, Ρουμανία), το επίδομα αυτό εμπίπτει στην κατηγορία των μηνιαίων μισθολογικών απολαβών.
94.      Το εν λόγω δεύτερο προδικαστικό ερώτημα απαιτεί, αφενός, να γίνει παραπομπή στον ορισμό των αποδοχών που οφείλονται για την ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών (70). Πρέπει δε να γίνει, κατ’ ουσίαν, δεκτό ότι η έκφραση «ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών» του άρθρου 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 2003/88 σημαίνει ότι ο εργαζόμενος πρέπει να λαμβάνει τις τακτικές αποδοχές που του καταβάλλονται ως αντάλλαγμα για την εκτέλεση των συνήθων καθηκόντων του.
95.      Αφετέρου, όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής των συμφωνιών-πλαισίων, όπως έγινε δεκτό στα σημεία 58 και 66 των παρουσών προτάσεων, πρέπει επιπροσθέτως να επισημανθεί, σχετικά με τις συνθήκες απασχόλησης κατά την έννοια των ρητρών 4, σημείο 1, των συμφωνιών-πλαισίων, των οποίων ο ορισμός μνημονεύθηκε στα σημεία 68 έως 70 των παρουσών προτάσεων, ότι, κατά πάγια νομολογία, στην έννοια των «συνθηκών απασχόλησης», όπως προβλέπεται στις εν λόγω ρήτρες, εμπίπτουν, μεταξύ άλλων, τα επιδόματα και τα λοιπά στοιχεία αμοιβής που συνδέονται με την απασχόληση των εργαζομένων (71).
96.      Επομένως, κατά τη γνώμη μου, το αιτούν δικαστήριο ορθώς συνάγει από τους ορισμούς που έχει παράσχει το Δικαστήριο ότι τα επιδόματα σίτισης που καταβάλλονται στο προσωπικό λόγω της σχέσης εργασίας που συνδέει το αμειβόμενο από δημόσιους πόρους προσωπικό και τον εργοδότη τους εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των ρητρών 4, σημείο 1, των συμφωνιών-πλαισίων (72).
97.      Κατά συνέπεια, ο υπολογισμός του επιδόματος σίτισης όταν ο εκπαιδευτικός απασχολείται υπό καθεστώς μερικής απασχόλησης πρέπει να είναι αντικειμενικώς δικαιολογημένος, κατά την έννοια της ρήτρας 4, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου για την εργασία μερικής απασχόλησης, προσήκων κατά την έννοια της ρήτρας 4, σημείο 2, της εν λόγω συμφωνίας-πλαισίου και προσαρμοσμένος στη φύση του επιδόματος (73).
98.      Εντούτοις, το αιτούν δικαστήριο διαπιστώνει ότι, στην προκειμένη περίπτωση, ο εκπαιδευτικός που έχει συνάψει ΣΑΧ πλήρους απασχόλησης και ΣΟΧ μερικής απασχόλησης τυγχάνει, στην πράξη, διαφορετικής και δυσμενούς νομικής μεταχείρισης, δεδομένου ότι λαμβάνει επίδομα σίτισης μόνο για τα καθήκοντα που ασκεί βάσει της ΣΑΧ πλήρους απασχόλησης.
99.      Συναφώς, επισημαίνω, όπως και η Επιτροπή, το γράμμα του άρθρου 18 του νόμου-πλαισίου 153/2017. Κατ’ αντιδιαστολή προς το άρθρο 5, παράγραφος 1, των κανόνων εφαρμογής του 2011 και του 2021, το εν λόγω άρθρο 18 δεν προβλέπει περιορισμό ούτε σε περίπτωση ΣΟΧ (74) ούτε σε περίπτωση σώρευσης εργασίας όσον αφορά την καταβολή του επιδόματος σίτισης. Επιπλέον, από την επισήμανση του αιτούντος δικαστηρίου σχετικά με την πρακτική του σχολείου δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης «Mihai Eminescu» και από τη διατύπωση του προδικαστικού ερωτήματος συνάγεται ότι έκφραση «βασικός μισθός» αντιστοιχεί στον μισθό που καταβάλλεται για τη «βασική θέση εργασίας» (75).
100. Ειδικότερα, το αιτούν δικαστήριο διευκρινίζει ότι η επίμαχη διαφορετική μεταχείριση δικαιολογείται μόνον από το καθοριζόμενο στον νόμο ανώτατο ποσό, το οποίο υπολογίζεται βάσει της ΣΑΧ πλήρους απασχόλησης. Συνεπώς, το σχολείο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης «Mihai Eminescu» δεν λαμβάνει υπόψη ότι ο εργαζόμενος εργάζεται πέραν του μηνιαίου χρόνου εργασίας στο πλαίσιο ΣΟΧ μερικής απασχόλησης. Αντιλαμβάνομαι ότι, αυτομάτως, εφόσον το ανώτατο όριο καλύπτεται βάσει της ΣΑΧ, κανένα επίδομα δεν καταβάλλεται βάσει της ΣΟΧ και, συνεπώς, για τις πραγματοποιούμενες επιπλέον ώρες, γεγονός που οδηγεί στο συμπέρασμα ότι, σε περίπτωση σώρευσης συμβάσεων, ο εργαζόμενος με μερική απασχόληση περιέρχεται συστηματικά σε δυσμενή θέση σε σχέση με τον εργαζόμενο πλήρους απασχόλησης, όπως συμβαίνει και όσον αφορά την ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών.
101. Κατά το εν λόγω δικαστήριο, η διαφορετική αυτή μεταχείριση δεν δικαιολογείται από αντικειμενικούς λόγους, κατά την έννοια της νομολογίας του Δικαστηρίου (76). Επιπλέον, πρέπει να επισημανθεί ότι το επίδομα σίτισης χορηγείται ανεξαρτήτως του ωραρίου κατά το οποίο εκτελούνται τα καθήκοντα του εργαζομένου και δεν συναρτάται προς τις πραγματικές δαπάνες στις οποίες αυτός υποβάλλεται.
102. Κατά συνέπεια, η μη καταβολή επιδόματος σίτισης βάσει των ΣΟΧ μερικής απασχόλησης δεν επιτρέπεται υπό το πρίσμα των ρητρών 4, σημείο 1, των συμφωνιών-πλαισίων. Όπως αναφέρει η Επιτροπή, το ανώτατο όριο του ποσού του επιδόματος θα έπρεπε να υπολογίζεται βάσει των σωρευτικώς ισχυουσών συμβάσεων και όχι μόνο βάσει της ΣΑΧ. Στο αιτούν δικαστήριο εναπόκειται να προσδιορίσει, σε περίπτωση πληθώρας εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, τον αρμόδιο διατάκτη.
103. Εφόσον δε τα επιδόματα αυτά αποτελούν μέρος των τακτικών αποδοχών του εκπαιδευτικού, πρέπει να συνυπολογίζονται κατά τον καθορισμό των αποδοχών που οφείλονται για την ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών (77).
Γ.      Σε περίπτωση μη εφαρμογής των ρητρών 4, σημείο 1, των συμφωνιών-πλαισίων: χρησιμοποίηση των άρθρων 20 και 21 του Χάρτη;
104. Δεδομένου ότι το εν λόγω ζήτημα εξετάστηκε στην απόφαση Gnattai, θα μπορούσε να τεθεί εκ νέου, εφόσον το Δικαστήριο κρίνει ότι οι συμφωνίες-πλαίσια δεν έχουν εφαρμογή.
105. Πρώτον, υπενθυμίζεται ότι η αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων που κατοχυρώνεται στο άρθρο 21, παράγραφος 1, του Χάρτη αποτελεί ειδική έκφανση της αρχής της ίσης μεταχείρισης, η οποία συνιστά γενική αρχή του δικαίου της Ένωσης και κατοχυρώνεται στο άρθρο 20 του Χάρτη (78).
106. Όσον αφορά τη διαφορετική μεταχείριση μεταξύ των εργαζομένων ορισμένου χρόνου και των εργαζομένων αορίστου χρόνου που βρίσκονται σε συγκρίσιμη κατάσταση, οι αρχές αυτές εφαρμόστηκαν και εξειδικεύθηκαν με την οδηγία 1999/70, και ειδικότερα με τη ρήτρα 4 της συμφωνίας-πλαισίου που περιλαμβάνεται στο παράρτημα της εν λόγω οδηγίας (79). Το ίδιο ισχύει και για την οδηγία 97/81 και τη ρήτρα 4 της συμφωνίας-πλαισίου που περιλαμβάνεται στο παράρτημα της εν λόγω οδηγίας όσον αφορά τη διαφορετική μεταχείριση μεταξύ των εργαζομένων μερικής απασχόλησης και των εργαζομένων πλήρους απασχόλησης (80).
107. Κατά συνέπεια, στο μέτρο που τα προδικαστικά ερωτήματα αφορούν τέτοιες περιπτώσεις διαφορετικής μεταχείρισης, πρέπει να εξεταστούν μόνον υπό το πρίσμα των εν λόγω οδηγιών και των ρητρών 4, σημείο 1, των συμφωνιών-πλαισίων (81).
108. Δεύτερον, το άρθρο 7 της οδηγίας 2003/88 δεν εφαρμόζεται πέραν της περιόδου τεσσάρων εβδομάδων ετήσιας άδειας μετ’ αποδοχών (82).
109. Επομένως, ελλείψει «εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης», κατά την έννοια του άρθρου 51, παράγραφος 1, του Χάρτη, σε τομέα που διέπεται από το δίκαιο της Ένωσης, τα άρθρα 20 και 21 του Χάρτη δεν έχουν εφαρμογή.
V.      Πρόταση
110. Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στα προδικαστικά ερωτήματα που υπέβαλε το Curtea de Apel Iaşi (εφετείο Ιασίου, Ρουμανία) ως εξής:
1)      Το άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 2003/88/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 4ης Νοεμβρίου 2003, σχετικά με ορισμένα στοιχεία της οργάνωσης του χρόνου εργασίας και το άρθρο 31, παράγραφος 2, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και η ρήτρα 4 της συμφωνίας-πλαισίου για την εργασία μερικής απασχόλησης, η οποία συνήφθη στις 6 Ιουνίου 1997 και περιλαμβάνεται στο παράρτημα της οδηγίας 97/81/ΕΚ του Συμβουλίου, της 15ης Δεκεμβρίου 1997, σχετικά με τη συμφωνία-πλαίσιο για την εργασία μερικής απασχόλησης που συνήφθη από την UNICE, το CEEP και την CES, και η ρήτρα 4 της συμφωνίας-πλαισίου για την εργασία ορισμένου χρόνου, η οποία συνήφθη στις 18 Μαρτίου 1999 και περιλαμβάνεται στο παράρτημα της οδηγίας 1999/70/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 1999, σχετικά με τη συμφωνία-πλαίσιο για την εργασία ορισμένου χρόνου που συνήφθη από τη CES, την UNICE και το CEEP,
έχουν την έννοια ότι:
αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση η οποία προβλέπει, σε περίπτωση σώρευσης συμβάσεων εργασίας στο πρόσωπο του ίδιου εργαζόμενου της προ-πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, ήτοι συμβάσεως αορίστου χρόνου πλήρους απασχόλησης για τη βασική θέση εργασίας και συμβάσεως ορισμένου χρόνου μερικής απασχόλησης υπό καθεστώς ωριαίας αμοιβής, ότι οι αποδοχές τις οποίες δικαιούται ο εργαζόμενος αυτός για την ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών υπολογίζονται χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι αποδοχές που καταβάλλονται βάσει της συμβάσεως ορισμένου χρόνου μερικής απασχόλησης.
2)      Το άρθρο 7 της οδηγίας 2003/88, καθώς και η ρήτρα 4 της συμφωνίας-πλαισίου για την εργασία μερικής απασχόλησης, η οποία συνήφθη στις 6 Ιουνίου 1997 και περιλαμβάνεται στο παράρτημα της οδηγίας 97/81, και η ρήτρα 4 της συμφωνίας-πλαισίου για την εργασία ορισμένου χρόνου, η οποία συνήφθη στις 18 Μαρτίου 1999 και περιλαμβάνεται στο παράρτημα της οδηγίας 1999/70,
έχουν την έννοια ότι:
αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση και πρακτική οι οποίες αποκλείουν, σε περίπτωση σώρευσης συμβάσεων εργασίας στο πρόσωπο του ίδιου εργαζομένου της προ-πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, ήτοι συμβάσεως αορίστου χρόνου πλήρους απασχόλησης για τη βασική θέση εργασίας και συμβάσεως ορισμένου χρόνου μερικής απασχόλησης υπό καθεστώς ωριαίας αμοιβής, τη χορήγηση του επιδόματος σίτισης κατ’ αναλογίαν προς τον πραγματικό χρόνο εργασίας που παρέχεται βάσει της συμβάσεως ορισμένου χρόνου μερικής απασχόλησης και τον συνυπολογισμό του εν λόγω επιδόματος κατά τον καθορισμό των οφειλόμενων αποδοχών για την ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών.
1      Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γαλλική.
2      Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 4ης Νοεμβρίου 2003, σχετικά με ορισμένα στοιχεία της οργάνωσης του χρόνου εργασίας (ΕΕ 2003, L 299, σ. 9).
3      Στο εξής: Χάρτης.
4      Οδηγία του Συμβουλίου, της 15ης Δεκεμβρίου 1997, σχετικά με τη συμφωνία-πλαίσιο για την εργασία μερικής απασχόλησης που συνήφθη από την UNICE, το CEEP και την CES (ΕΕ 1998, L 14, σ. 9). Στο εξής: συμφωνία-πλαίσιο για την εργασία μερικής απασχόλησης.
5      Οδηγία του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 1999, σχετικά με τη συμφωνία πλαίσιο για την εργασία ορισμένου χρόνου που συνήφθη από τη CES, την UNICE και το CEEP (ΕΕ 1999, L 175, σ. 43). Στο εξής: συμφωνία-πλαίσιο για την εργασία ορισμένου χρόνου.
6      Στο εξής: ΣΑΧ.
7      Στο εξής: ΣΟΧ.
8      Monitorul
Oficial
al
României, μέρος I, αριθ. 18, της 10ης Ιανουαρίου 2011.
9      Στην αίτηση προδικαστικής αποφάσεως διευκρινίζεται ότι ο νόμος 1/2011 καταργήθηκε, από τις 3 Σεπτεμβρίου 2023, με τον Legea nr. 198/2023 a învățământului preuniversitar (νόμο 198/2023 περί προ-πανεπιστημιακής εκπαίδευσης), της 4ης Ιουλίου 2023 (Monitorul Oficial al României, μέρος I, αριθ. 613, της 5ης Ιουλίου 2023), και με τον Legea nr. 199/2023 a învățământului superior (νόμο 199/2023 περί τριτοβάθμιας εκπαίδευσης), της 4ης Ιουλίου 2023 (Monitorul Oficial al României, μέρος I, αριθ. 614, της 5ης Ιουλίου 2023).
10      Monitorul Oficial al României, μέρος I, αριθ. 492, της 28ης Ιουνίου 2017.
11      Monitorul Oficial al României, μέρος I, αριθ. 699, της 10ης Αυγούστου 2018.
12      Monitorul Oficial al României, μέρος I, αριθ. 688, της 12ης Ιουλίου 2021.
13      Η Ordinul nr. 5559/2011 pentru aprobarea Normelor metodologice privind efectuarea concediului de odihnă al personalului didactic din învățământ (απόφαση 5559/2011 περί εγκρίσεως των κανόνων εφαρμογής σχετικά με τη λήψη της ετήσιας άδειας από το διδακτικό προσωπικό), της 7ης Οκτωβρίου 2011 (Monitorul Oficial al României, μέρος I, αριθ. 723, της 13ης Οκτωβρίου 2011) (στο εξής: κανόνες εφαρμογής του 2011), καταργήθηκε με την απόφαση 4050/2021 (βλ. άρθρο 2 της αποφάσεως αυτής). Οι εν λόγω κανόνες εφαρμογής ίσχυαν κατά το πρώτο από τα τρία σχολικά έτη τα οποία αφορά η διαφορά της κύριας δίκης.
14      Κατά το άρθρο 267, παράγραφος 1, του νόμου 1/2011, σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις, η διεύθυνση του εκπαιδευτικού ιδρύματος μπορεί να διακόψει τη νόμιμη άδεια και οι εν λόγω εκπαιδευτικοί αμείβονται για την παρεχόμενη εργασία.
15      Οι διατάξεις αυτές είναι, κατ’ ουσίαν, πανομοιότυπες με τις διατάξεις των κανόνων εφαρμογής του 2011 (βλ. υποσημείωση 13 των παρουσών προτάσεων.) Στο άρθρο 3, παράγραφος 2, των κανόνων εφαρμογής του 2021, η έκφραση «κατ’ αναλογίαν προς το χρονικό διάστημα εργασίας» αντικατέστησε την έκφραση «κατ’ αναλογίαν προς τον αριθμό των μηνών εργασίας». Στην παράγραφο 5 του άρθρου αυτού, προστέθηκε δεύτερη περίοδος. Αφορά την περίπτωση κατά την οποία οι εκπαιδευτικοί απασχολούνται υπό καθεστώς μερικής απασχόλησης σε δύο ή περισσότερα ιδρύματα. Το δικαίωμά τους ασκείται στο επίπεδο εκάστου εκπαιδευτικού ιδρύματος.
16      Το άρθρο 5, παράγραφος 1, των κανόνων εφαρμογής του 2011 είχε πανομοιότυπη διατύπωση (βλ. υποσημείωση 13 των παρουσών προτάσεων).
17      Monitorul Oficial al României,
μέρος I, αριθ. 72, της 5ης Δεκεμβρίου 2003, όπως αναδημοσιεύθηκε στην Monitorul Oficial al României, μέρος Ι, αριθ. 345, της 18ης Μαΐου 2011.
18      Όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης (στο εξής: εργατικός κώδικας).
19      Βλ. υποσημείωση 16 των παρουσών προτάσεων.
20      Ο εβδομαδιαίος χρόνος εργασίας ήταν κυμαινόμενος. Μπορούσε να είναι, μεταξύ άλλων, 2, 4, 7, 18 ή 20 ώρες.
21      Το αιτούν δικαστήριο διευκρινίζει ότι οι επίμαχοι εργαζόμενοι έλαβαν άδεια 27 έως 62 ημερών κατά τη διάρκεια της επίμαχης περιόδου.
22      Ήτοι, των κανόνων εφαρμογής του 2011 και του 2021 (βλ. σημείο 6 των παρουσών προτάσεων).
23      Ήτοι, το άρθρο 18 του νόμου-πλαισίου 153/2017.
24      Βλ. υπ’ αριθ. 385 απόφαση του Curtea Constituțională (Συνταγματικού Δικαστηρίου), της 17ης Απριλίου 2007, την οποία μνημονεύει το αιτούν δικαστήριο.
25      Το αιτούν δικαστήριο μνημονεύει, ειδικότερα, τις αποφάσεις της 13ης Σεπτεμβρίου 2007, Del Cerro Alonso (C‑307/05, στο εξής: απόφαση Del Cerro Alonso», EU:C:2007:509), και της 5ης Νοεμβρίου 2014, Österreichischer Gewerkschaftsbund (C‑476/12, EU:C:2014:2332, σκέψη 16).
26      Απόφαση C‑219/14 (EU:C:2015:745, σκέψεις 50 και 52).
27      Βλ. διάταξη της 5ης Δεκεμβρίου 2025, Şcoala gimnazială «Mihai Eminescu» (C‑706/23, EU:C:2025:951).
28      Κατά το άρθρο 35, παράγραφος 1, και τα άρθρα 106 και 150 του εργατικού κώδικα, σε περίπτωση σώρευσης συμβάσεων με τον ίδιο εργοδότη ή με περισσότερους εργοδότες, ο εργαζόμενος δικαιούται ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών, ανεξαρτήτως του αν απασχολείται με ΣΟΧ ή με ΣΑΧ, πλήρους ή μερικής απασχόλησης.
29      Το αιτούν δικαστήριο μνημονεύει δύο αποφάσεις του Curtea Constituțională (Συνταγματικού Δικαστηρίου), στις οποίες επισημαίνεται ο ειδικός χαρακτήρας της επίμαχης ρύθμισης.
30      Βλ. σημείο 10 των παρουσών προτάσεων στο οποίο γίνεται υπενθύμιση των εφαρμοστέων διατάξεων σχετικά με το δικαίωμα ετήσιας άδειας μετ’ αποδοχών των εκπαιδευτικών που άσκησαν τα καθήκοντά τους βάσει ΣΑΧ ή ΣΟΧ, πλήρους ή μερικής απασχόλησης. Επομένως, η αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων έχει εφαρμογή στις περιπτώσεις αυτές σύμφωνα με τις ρήτρες 4, σημείο 1, των συμφωνιών-πλαισίων.
31      Βλ. απόφαση της 6ης Νοεμβρίου 2018, Bauer και Willmeroth (C‑569/16 και C‑570/16, EU:C:2018:871, σκέψεις 58, 80 και 84), και διάταξη της 15ης Ιουλίου 2025, GTC Dijon (C‑37/25, EU:C:2025:586, σκέψεις 17 και 30, και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
32      Βλ. απόφαση της 6ης Νοεμβρίου 2018, Bauer και Willmeroth (C‑569/16 και C‑570/16, EU:C:2018:871, σκέψη 58).
33      Βλ. απόφαση της 13ης Δεκεμβρίου 2018, Hein (C‑385/17, στο εξής: απόφαση Hein, EU:C:2018:1018, σκέψη 24 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
34      Βλ. αποφάσεις Hein (σκέψη 32 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και της 9ης Δεκεμβρίου 2021, Staatssecretaris van Financiën (Αποδοχές κατά την ετήσια άδεια μετ’ αποδοχων) (C‑217/20, EU:C:2021:987, σκέψη 26 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
35      Βλ. αποφάσεις Hein (σκέψη 32 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και της 9ης Δεκεμβρίου 2021, Staatssecretaris van Financiën (Αποδοχές κατά την ετήσια άδεια μετ’ αποδοχων) (C‑217/20, EU:C:2021:987, σκέψη 26 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
36      Απόφαση Hein (σκέψη 47).
37      Βλ. αποφάσεις Hein (σκέψη 33 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και της 9ης Δεκεμβρίου 2021, Staatssecretaris van Financiën (Αποδοχές κατά την ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών) (C‑217/20, EU:C:2021:987, σκέψη 27).
38      Βλ. απόφαση Hein (σκέψη 41).
39      Απόφαση Hein (σκέψη 43).
40      Βλ. αποφάσεις Hein (σκέψη 43), και της 19ης Νοεμβρίου 2019, TSN και AKT (C‑609/17 και C‑610/17, EU:C:2019:981, σκέψη 35).
41      Βλ. αποφάσεις Hein (σκέψη 44) και της 9ης Δεκεμβρίου 2021, Staatssecretaris van Financiën (Αποδοχές κατά την ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών) (C‑217/20, EU:C:2021:987, σκέψη 33).
42      Βλ. απόφαση Hein (σκέψη 41).
43      Βλ. απόφαση Hein (σκέψη 43).
44      Βλ. απόφαση της 25ης Νοεμβρίου 2021, job-medium (C‑233/20, EU:C:2021:960, σκέψη 31 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Πρβλ. επίσης απόφαση της 21ης Νοεμβρίου 2018, Viejobueno Ibáñez και de la Vara González (C‑245/17, EU:C:2018:934, σκέψη 58).
45      Βλ. αποφάσεις της 10ης Ιουνίου 2010, Bruno κ.λπ. (C‑395/08 και C‑396/08, EU:C:2010:329, σκέψη 58 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και της 4ης Σεπτεμβρίου 2025, Gnattai (C‑543/23, στο εξής απόφαση Gnattai», EU:C:2025:653, σκέψεις 33 και 34, και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
46      Βλ. απόφαση της 7ης Απριλίου 2022, Ministero della Giustizia κ.λπ. (Καθεστώς των Ιταλών ειρηνοδικών) [C‑236/20, στο εξής απόφαση Ministero della Giustizia κ.λπ. (Καθεστώς των Ιταλών ειρηνοδικών), EU:C:2022:263, σκέψη 34].
47      Βλ., ιδίως, απόφαση Ministero della Giustizia κ.λπ. (Καθεστώς των Ιταλών ειρηνοδικών) (σκέψη 54).
48      Βλ., ιδίως, απόφαση Ministero della Giustizia κ.λπ. (Καθεστώς των Ιταλών ειρηνοδικών) (σκέψη 52).
49      Βλ. απόφαση της 11ης Νοεμβρίου 2015, Greenfield (C‑219/14, EU:C:2015:745, σκέψη 57).
50      Βλ. αποφάσεις Del Cerro Alonso (σκέψεις 25, 28 και 29), και της 8ης Σεπτεμβρίου 2011, Rosado Santana (C‑177/10, στο εξής: απόφαση Rosado Santana, EU:C:2011:557, σκέψεις 42, 55 και 58). Βλ., όσον αφορά τα δημόσια εκπαιδευτικά ιδρύματα, αποφάσεις της 20ής Ιουνίου 2019, Ustariz Aróstegui (C‑72/18, EU:C:2019:516, σκέψη 24), και Gnattai (σκέψη 37).
51      Βλ. σημείο 15 των παρουσών προτάσεων.
52      Βλ., επ’ αυτού, απόφαση της 7ης Ιουλίου 2022, Zone de secours Hainaut-Centre (C‑377/21, EU:C:2022:530, σκέψη 48).
53      Βλ. ρήτρα 1, στοιχείο αʹ, των συμφωνιών-πλαισίων και το προοίμιό τους. Βλ., επίσης, αιτιολογικές σκέψεις 3, 11 και 23 της οδηγίας 97/81, καθώς και αιτιολογική σκέψη 14 της οδηγίας 1999/70, οι οποίες μνημονεύονται, ειδικότερα, στις αποφάσεις Del Cerro Alonso (σκέψη 36), καθώς και της 10ης Ιουνίου 2010, Bruno κ.λπ. (C‑395/08 και C‑396/08, EU:C:2010:329, σκέψεις 29 και 30).
54      Βλ. αποφάσεις Del Cerro Alonso (σκέψη 38), της 15ης Απριλίου 2008, Impact (C‑268/06, EU:C:2008:223, σκέψεις 114 και 115), της 10ης Ιουνίου 2010, Bruno κ.λπ. (C‑395/08 και C‑396/08, EU:C:2010:329, σκέψη 32), και Rosado Santana (σκέψη 44).
55      Βλ. αποφάσεις Ministero della Giustizia κ.λπ. (Καθεστώς των Ιταλών ειρηνοδικών) (σκέψη 35 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), της 20ής Φεβρουαρίου 2024, X (Μη αιτιολόγηση καταγγελίας) [C‑715/20, στο εξής: απόφαση X (Μη αιτιολόγηση καταγγελίας), EU:C:2024:139, σκέψη 42], και Gnattai (σκέψη 42).
56      Βλ. απόφαση Rosado Santana (σκέψεις 38 και 41 έως 44).
57      Βλ. απόφαση της 22ας Φεβρουαρίου 2024, Randstad Empleo κ.λπ. (C‑649/22, EU:C:2024:156, σκέψη 46 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
58      Βλ. αποφάσεις της 5ης Νοεμβρίου 2014, Österreichischer Gewerkschaftsbund (C‑476/12, EU:C:2014:2332, σκέψη 16), και της 22ας Φεβρουαρίου 2024, Randstad Empleo κ.λπ. (C‑649/22, EU:C:2024:156, σκέψη 44).
59      Βλ. αποφάσεις Ministero della Giustizia κ.λπ. (Καθεστώς των Ιταλών ειρηνοδικών) (σκέψη 38), και της 27ης Ιουνίου 2024, Peigli (C‑41/23, EU:C:2024:554, σκέψη 43). Βλ., όσον αφορά την έννοια των «συνθηκών απασχόλησης» κατά τη ρήτρα 4, σημείο 1, της συμφωνίας-πλαισίου για την εργασία μερικής απασχόλησης, αποφάσεις της 10ης Ιουνίου 2010, Bruno κ.λπ. (C‑395/08 και C‑396/08, EU:C:2010:329, σκέψη 42, σχετικά με τις συντάξεις), και της 19ης Οκτωβρίου 2023, Lufthansa CityLine (C‑660/20, EU:C:2023:789, σκέψεις 41 και 42, σχετικά με την υπερωριακή αμοιβή).
60      Βλ., όσον αφορά τη συμφωνία πλαίσιο για την εργασία ορισμένου χρόνου, απόφαση της 15ης Δεκεμβρίου 2022, Presidenza del Consiglio dei Ministri κ.λπ. (Πανεπιστημιακοί ερευνητές) (C‑40/20 και C‑173/20, EU:C:2022:985, σκέψεις 101 και 102 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και, όσον αφορά τη συμφωνία-πλαίσιο για την εργασία μερικής απασχόλησης, απόφαση της 19ης Οκτωβρίου 2023, Lufthansa CityLine (C‑660/20, EU:C:2023:789, σκέψεις 44 και 45 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
61      Βλ. σημείο 15 των παρουσών προτάσεων. Συναφώς, φρονώ ότι το άρθρο 4, παράγραφος 1, των κανόνων εφαρμογής του 2021, το οποίο είναι πανομοιότυπο με το άρθρο 3 των κανόνων εφαρμογής του 2011, επιρρωννύει την ανάλυσή μου, καθόσον προβλέπει επιμερισμό των υποχρεώσεων από την ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών μεταξύ των ιδρυμάτων στα οποία απασχολήθηκαν οι εκπαιδευτικοί.
62      Βλ. απόφαση της 17ης Μαρτίου 2021, Academia de Studii Economice din Bucureşti (C‑585/19, EU:C:2021:210, σκέψεις 45 και 46).
63      Βλ. σημεία 62 και 63 των παρουσών προτάσεων.
64      Βλ. σημείο 46 των παρουσών προτάσεων.
65      Βλ. άρθρο 29 του νόμου-πλαισίου 153/2017.
66      Βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 5ης Ιουνίου 2018, Grupo Norte Facility (C‑574/16, EU:C:2018:390, σκέψεις 50 και 51).
67      Βλ. αποφάσεις της 5ης Μαΐου 2022, Universiteit Antwerpen κ.λπ. (C‑265/20, EU:C:2022:361, σκέψη 53), και X (Μη αιτιολόγηση καταγγελίας) (σκέψη 58 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
68      Βλ. αποφάσεις Universiteit Antwerpen κ.λπ. (C‑265/20, EU:C:2022:361, σκέψη 54), και X (Μη αιτιολόγηση καταγγελίας) (σκέψη 59 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
69      Βλ. αποφάσεις της 8ης Νοεμβρίου 1990, Gmurzynska-Bscher (C‑231/89, EU:C:1990:386, σκέψεις 19 και 20), και της 30ής Οκτωβρίου 2025, Tomann (C‑134/24, EU:C:2025:839, σκέψη 66), καθώς και, όσον αφορά τον προσδιορισμό του πραγματικού και νομικού πλαισίου με ευθύνη του εθνικού δικαστηρίου, αποφάσεις της 15ης Μαΐου 2003, Salzmann (C‑300/01, EU:C:2003:283, σκέψη 31), της 30ής Νοεμβρίου 2023, Ministero dell’Istruzione και INPS (C‑270/22, EU:C:2023:933, σκέψη 34), και της 13ης Νοεμβρίου 2025, Oti (C‑525/23, EU:C:2025:877, σκέψη 38).
70      Βλ. σημείο 38 των παρουσών προτάσεων.
71      Βλ. αποφάσεις Del Cerro Alonso (σκέψη 48) και της 20ής Ιουνίου 2019, Ustariz Aróstegui (C‑72/18, EU:C:2019:516, σκέψεις 25 έως 27), καθώς και διάταξη της 10ης Ιουλίου 2025, Centro Servizi Culturali Santa Chiara (C‑823/24, EU:C:2025:584, σκέψη 24).
72      Βλ., επίσης, σχετικά με τα επιδόματα σίτισης, προτάσεις της γενικής εισαγγελέα J. Kokott στην υπόθεση Grupo Norte Facility (C‑574/16, EU:C:2017:1022, σημείο 54) και στην υπόθεση Montero Mateos (C‑677/16, EU:C:2017:1021, σημείο 49).
73      Βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 5ης Νοεμβρίου 2014, Österreichischer Gewerkschaftsbund (C‑476/12, EU:C:2014:2332, σκέψεις 20 και 21 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
74      Βλ. επίσης απόφαση του Tribunalul Vaslui (πολυμελούς πρωτοδικείου Vaslui), περί της οποίας έγινε λόγος στο σημείο 19 των παρουσών προτάσεων.
75      Βλ. επίσης άρθρο 150, παράγραφος 1, του εργατικού κώδικα σχετικά με το δικαίωμα «αποζημίωσης αδείας, η οποία δεν μπορεί να είναι κατώτερη από τον βασικό μισθό» για την περίοδο της ετήσιας άδειας.
76      Βλ. σημεία 84 και 85 των παρουσών προτάσεων.
77      Βλ. σημείο 38 των παρουσών προτάσεων.
78      Βλ. αποφάσεις της 18ης Απριλίου 2024, Dumitrescu κ.λπ./κατά Επιτροπής και Δικαστηρίου (C‑567/22 P έως C‑570/22 P, EU:C:2024:336, σκέψεις 65 και 66), καθώς και Gnattai (σκέψη 33).
79      Βλ., ειδικότερα, απόφαση Gnattai (σκέψη 34 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
80      Βλ. την ερμηνευτική αρχή που υπομνήσθηκε στο σημείο 50 των παρουσών προτάσεων.
81      Πρβλ. απόφαση Gnattai (σκέψη 35).
82      Βλ. σημείο 44 των παρουσών προτάσεων.