62024CJ0034
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Mór-Dhlísheomra)
2 Nollaig 2025 (
*1
)
(Tarchur chun réamhrialú – Dlínse bhreithiúnach, aitheantas agus forghníomhú cinntí in ábhair shibhialta agus tráchtála – Rialachán (AE) Uimh. 1215/2012 – Airteagal 7(2) – Dlínse speisialta a bhaineann le tort, míghníomh nó samhail mhíghnímh – Dlínse chríochach chúirte de chuid Ballstáit a chinneadh – Áit inar tharla an teagmhas díobhálach – Áit inar tharla an damáiste – Caingean ionadaíoch le haghaidh cúiteamh as damáiste arna dhéanamh ag iompar frithiomaíoch arb é atá ann sonrascadh ó oibreoir ardáin ar líne, atá dírithe ar gach úsáideoir i mBallstát, ar choimisiún iomarcach maidir le praghas feidhmchlár digiteach agus táirgí a chuirtear ar díol ar an ardán sin – Caingean arna tabhairt ag eintiteas cáilithe chun leasanna comhchoiteanna roinnt úsáideoirí neamhaitheanta, ach inaitheanta, a chosaint)
I gCás C‑34/24,
IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE, ó Rechtbank Amsterdam (Cúirt Dúiche Amstardam, an Ísiltír), trí bhreith an 20 Nollaig 2023, a fuarthas ag an gCúirt an 18 Eanáir 2024, sna himeachtaí
Stichting Right to Consumer Justice,
Stichting App Stores Claims
v
Apple Distribution International Ltd,
Apple Inc.,
tugann AN CHÚIRT (an Mór-Dhlísheomra)
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: K. Lenaerts, Uachtarán, T. von Danwitz, Leas-Uachtarán, F. Biltgen, I. Jarukaitis, M. L. Arastey Sahún, I. Ziemele, J. Passer, O. Spineanu Matei (Rapóirtéir), M. Condinanzi, F. Schalin, Uachtaráin Dlísheomra, A. Kumin, N. Jääskinen, Z. Csehi, B. Smulders agus S. Gervasoni, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: M. Campos Sánchez-Bordona,
Cláraitheoir: G. Chiapponi, Riarthóir,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn agus tar éis éisteacht an 10 Nollaig 2024,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–
Stichting Right to Consumer Justice, ag M. A. van Bemmel agus C. Jeloschek, advocaten,
–
Stichting App Stores Claims, ag R. Meijer agus S. Timmerman, advocaten,
–
Apple Distribution International Ltd agus Apple Inc., ag B. M. Katan, J. S. Kortmann agus R. Wesseling, advocaten,
–
Rialtas na hÍsiltíre, ag E. M. M. Besselink, M. K. Bulterman agus A. Hanje, i gcáil Gníomhairí,
–
Rialtas na Portaingéile, ag C. Alves, P. Barros da Costa agus J. Castello-Branco, i gcáil Gníomhairí,
–
an Coimisiún Eorpach, ag S. Noë agus W. Wils, i gcáil Gníomhairí,
tar éis éisteacht le Tuairim an Abhcóide Ghinearálta ag éisteacht an 27 Márta 2025,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1
Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú ar Airteagal 7(2) de Rialachán (AE) Uimh. 1215/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Nollaig 2012 maidir le dlínse agus le haithint agus forghníomhú breithiúnas in ábhair shibhialta agus tráchtála (IO 2012 L 351, lch. 1).
2
Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir dhá fhondúireacht arna rialú ag dlí na hÍsiltíre, atá lonnaithe in Amstardam (an Ísiltír), Stichting Right to Consumer Justice agus Stichting App Stores Claims, faoi seach, agus Apple Distribution International Ltd., cuideachta arna rialú ag dlí na hÉireann, agus Apple Inc., cuideachta arna rialú faoi dhlí Stáit Aontaithe Mheiriceá (le chéile, ‘Apple’), maidir le hiompar frithiomaíoch a chinneadh ag na cosantóirí sna príomhimeachtaí agus ordú na gcosantóirí sna príomhimeachtaí cúiteamh a íoc as an damáiste a líomhnaítear a rinneadh ag an iompar sin.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais Eorpaigh
3
Luaitear an méid seo a leanas in aithrisí 15 agus 16 de Rialachán Uimh. 1215/2012:
‘(15)
Ba cheart na rialacha maidir le dlínse a bheith an‑intuartha agus bunaithe ar an bprionsabal gur gnách gur ar shainchónaí an chosantóra a shuitear an dlínse. Ba cheart go mbeadh dlínse le fáil i gcónaí ar an bhforas sin cé is moite de dhornán cásanna arna sainiú go soiléir ina dtugann ábhar na díospóide nó neamhspleáchas na bpáirtithe údar le critéar éagsúil nasctha. Ní mór sainchónaí duine dhlítheanaigh a shainiú go neamhspleách sa chaoi is go mbeidh na comhrialacha níos trédhearcaí agus go seachnófar coinbhleachtaí dlínse.
(16)
Sa bhreis ar shainchónaí an chosantóra, ba cheart forais mhalartacha dlínse a bheith ann ar bhonn dlúthnaisc idir an chúirt agus an chaingean nó chun riaradh fónta an cheartais a éascú. Ba cheart go n‑áiritheodh an dlúthnasc sin deimhneacht dhlíthiúil agus go seachnófaí leis an fhéidearthacht go ndéanfaí an dlí a agairt ar chosantóir in imeachtaí os comhair cúirte de chuid Ballstáit nach bhféadfadh súil réasúnach a bheith aige leis. Tá sé sin tábhachtach, go háirithe i ndíospóidí a bhaineann le hoibleagáidí neamhchonarthacha a eascraíonn as sáruithe ar phríobháideacht agus ar chearta a bhaineann le pearsantacht, lena n‑ áirítear clúmhilleadh.’
4
I gCaibidil II den Rialachán sin, dar teideal ‘Dlínse’, tá, inter alia, Roinn 1 ann, dar teideal ‘Forálacha ginearálta’, agus Roinn 2, dar teideal ‘Dlínse Speisialta’. Foráiltear an méid seo a leanas in Airteagal 4(1) den Rialachán sin, atá le fáil i Roinn 1:
‘Faoi réir an Rialacháin seo, déanfar an dlí a agairt ar dhaoine a bhfuil sainchónaí orthu i mBallstát, is cuma cén náisiúntacht atá acu, i gcúirteanna an Bhallstáit sin.’
5
Tá Airteagal 5(1) den Rialachán sin i Roinn 1 freisin, lena bhforáiltear don mhéid seo a leanas:
‘Daoine a bhfuil sainchónaí orthu i mBallstát, ní fhéadfar an dlí a agairt orthu i gcúirteanna de chuid Ballstáit eile ach amháin de bhua na rialacha a leagtar amach i Roinn 2 go Roinn 7 den Chaibidil seo.’
6
Foráiltear le hAirteagal 7 de Rialachán Uimh. 1215/2012, atá i Roinn 2 de Chaibidil II den Rialachán sin, don mhéid seo a leanas:
‘Duine a bhfuil sainchónaí air i mBallstát amháin, féadfar an dlí a agairt air i mBallstát eile:
(1)
(a)
in ábhair a bhaineann le conradh, sna cúirteanna don áit ina gcomhlíontar an oibleagáid i dtrácht;
[...]
(2)
in ábhair a bhaineann le tort, míghníomh nó samhail mhíghnímh, sna cúirteanna don áit inar tharla an teagmhas díobhálach, nó ina bhféadfadh sé tarlú;
[...]’
Dlí na hÍsiltíre
7
Tháinig an Wet tot wijziging van het Burgerlijk Wetboek en het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering teneinde de afwikkeling van massaschade in een collectieve actie mogelijk te maken (Wet afwikkeling massaschade in collectieve actie) [Acht lena leasaítear an Cód Sibhialta agus Cód an Nós Imeachta Sibhialta chun leigheas comhchoiteann a chumasú i ngníomhartha aicme (Acht maidir le Leigheas Comhchoiteann i nGníomhartha Aicme)] an 20 Márta 2019 (Stb. 2019, Uimh. 130), i bhfeidhm an 1 Eanáir 2020 agus leasaíodh é le héifeacht ón 25 Meitheamh 2023 chun a thrasuí i ndlí na hÍsiltíre Treoir (AE) 2020/1828 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 25 Samhain 2020 maidir le caingne ionadaíocha chun comhleasanna tomhaltóirí a chosaint agus lena n‑aisghairtear Treoir 2009/22/CE (IO 2020 L 409, lch. 1).
8
Foráiltear le hAirteagal 3:305a den Burgerlijk Wetboek (an Cód Sibhialta), sa leagan is infheidhme maidir leis na díospóidí sna príomhimeachtaí (‘BW’):
‘1.   Féadfaidh fondúireacht nó comhlachas a bhfuil inniúlacht dhlíthiúil iomlán aici caingean a thionscnamh chun leasanna comhchosúla daoine eile a chosaint, ar choinníoll go gcosnaíonn sí na leasanna sin faoina reachtanna agus go ndéantar na leasanna sin a choimirciú go leordhóthanach.
[...]
3.   Ní bheidh duine dlítheanach dá dtagraítear i mír 1 inghlactha ach amháin:
[...]
b.
Go bhfuil nasc sách dlúth ag an gcaingean le dlíchóras na hÍsiltíre. Beidh an nasc le dlíchóras na hÍsiltíre sách gar do na cásanna seo a leanas:
1°
suíonn an duine dlítheanach, de réir an chaighdeáin is gá, go bhfuil gnáthchónaí san Ísiltír ar thromlach na ndaoine a bhfuil a n‑imeachtaí dlíthiúla beartaithe chun a leasanna a chosaint; nó
2°
tá sainchónaí san Ísiltír ar an duine ar ina choinne a thugtar an chaingean agus go léiríonn imthosca breise go bhfuil baint leordhóthanach acu le dlíchóras na hÍsiltíre; nó
3°
tharla an teagmhas nó na teagmhais lena mbaineann an chaingean san Ísiltír;
[...]’
9
Foráiltear le hAirteagal 220(1) den Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Cód an Nós Imeachta Sibhialta), sa leagan is infheidhme maidir leis na príomhimeachtaí (‘an Rv’), mar a leanas:
‘I gcásanna atá ar feitheamh cheana féin os comhair gnáthchúirt eile den chéim chéanna, idir na páirtithe céanna agus a bhfuil an t‑ábhar céanna aige, nó i gcás ina mbaineann an cás le cás atá ar feitheamh cheana féin os comhair gnáthchúirt eile den chéim chéanna, féadfar tagairt don chúirt eile sin a iarraidh. Sna cásanna sin, féadfaidh an chúirt tarchur a dhéanamh ex officio freisin, tar éis di na páirtithe a éisteacht. Is féidir tarchur den sórt sin a dhéanamh freisin má tá ceann de na cásanna atá ar feitheamh os comhair na cúirte dúiche agus mura bhfuil an ceann eile ar feitheamh.’
10
Faoi Theideal 14a de Rv, leagtar síos le hAirteagail 1018b go 1018f de na rialacha nós imeachta maidir le caingean chomhchoiteann.
11
Faoi Airteagal 1018c(5) de Rv:
‘Ní dhéanfar scrúdú ar shubstaint an iarratais chomhchoitinn ach amháin má chinneann an chúirt an méid seo a leanas agus tar éis di cinneadh a dhéanamh:
(a)
go gcomhlíonann an t‑iarratasóir na coinníollacha inghlacthachta a leagtar síos in Airteagal 305a(1) go (3) de Leabhar 3 de [BW] nó na coinníollacha inghlacthachta nach mór a chomhlíonadh de bhun mhír 6 den Airteagal seo;
(b)
go bhfuil sé suite go leordhóthanach ag an iarratasóir go bhfuil tionscnamh na caingne comhchoitinne sin níos éifeachtaí agus níos éifeachtúla ná caingean aonair, toisc go bhfuil na ceisteanna fíorais agus dlí atá le freagairt coitianta go leor, gur leor líon na ndaoine a bhfuil an chaingean beartaithe chun na leasanna a chosaint agus, má lorgaítear cúiteamh leis an gcaingean, go bhfuil leas airgeadais sách mór acu, ina n‑aonar nó i gcomhpháirt;
(c)
nach bhfuil an chaingean chomhchoiteann bréagach prima facie tráth a thugtar an díospóid os comhair na cúirte.
[...]’
12
Foráiltear an méid seo a leanas in Airteagal 1018 de Rv:
‘1. Ainmneoidh an chúirt mar an t‑aon chosantóir leasanna eisiach an t‑iarratasóir is oiriúnaí as measc na n‑iarratasóirí a thionscain caingean chomhchoiteann de bhun Airteagal 1018c nó 1018d [...]
2. Ina theannta sin, déanann an chúirt measúnú ar ábhar beacht na caingne comhchoitinne, ar an ngrúpa daoine atá sainithe go cúng agus a ndéanann an cosantóir leasanna eisiach ionadaíocht ar leasanna na caingne comhchoitinne sin ina leith agus an dtugann cineál na caingne comhchoitinne atá nasctha le háit ar leith údar maith le scrúdú a bheith á dhéanamh ag cúirt eile ar an gcás.
3. Gníomhóidh an t‑iarratasóir a ainmneofar mar chosantóir leasanna eisiach i nós imeachta den sórt sin ar mhaithe le leasanna gach duine a bhaineann leis an ngrúpa atá sainithe go docht dá dtagraítear i mír 2 agus mar ionadaí d’iarratasóirí nár ceapadh mar chosantóir eisiach. Leanann iarratasóirí nár ceapadh mar chosantóir eisiach de bheith ina bpáirtithe sna himeachtaí. Déanann an t‑aon chosantóir eisiach na gníomhartha nós imeachta. Féadfaidh an breitheamh a chinneadh go bhfuil iarratasóirí nár ceapadh i dteideal gníomhartha nós imeachta a dhéanamh freisin.
[...]’
Na díospóidí sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear
13
Is é Apple Inc. máthairchuideachta Apple Distribution International, ag gníomhú dó mar ionadaí ar Apple Inc. agus mar dháileoir táirgí Apple laistigh den Aontas Eorpach.
14
Is é Apple monaróir raon gléasanna iniompartha, amhail iPhone, iPad agus iPod Touch (‘gléasanna Apple’). Oibríonn gléasanna Apple ar bhonn an chórais oibriúcháin iOS atá réamhshuiteáilte ar na gléasanna sin agus a nuashonraítear go rialta.
15
Is féidir na feidhmchláir agus na táirgí digiteacha atá leabaithe sna haipeanna sin le haghaidh na ngaireas sin a cheannach san App Store, ardán díolacháin ar líne arna fhorbairt agus arna bhainistiú ag Apple, atá suiteáilte go córasach, ó 2009 i leith, ar fheistí Apple. Cuireann an App Store aipeanna ar fáil saor in aisce agus íoctha, ar féidir leo a bheith éagsúil ó thír go tír agus a fhorbraíonn Apple nó tríú páirtithe (dá ngairtear ‘forbróirí’ anseo feasta). Déantar íocaíochtaí chun na hiarratais sin a fháil, i bprionsabal, trí chóras íocaíochta an App Store.
16
Chun a n‑aipeanna a dhíol san App Store, ar a dtairgtear iad go heisiach, ní mór d’fhorbróirí comhaontú a dhéanamh le Apple Inc. Cinntear praghas díola na n‑aipeanna sin ar bhonn scála arna bhunú ag Apple agus bailítear é trí chóras íocaíochta an App Store. Coinníonn Apple, de réir mar a bheidh, 15 nó 30 % den phraghas sin, mar choimisiún. Tar éis an coimisiún sin a asbhaint, íoctar an t‑iarmhéid leis na forbróirí.
17
Ní mór d’úsáideoirí ghléasanna Apple próifíl úsáideora a chruthú chun rochtain a fháil ar an App Store (‘Apple ID’). I gcás ina bhfuil aitheantóir Apple ag úsáideoir a léiríonn an Ísiltír mar thír nó réigiún agus a fhaigheann rochtain ar an App Store, déantar é a threorú mar réamhshocrú chuig an ‘siopa ar líne’ atá deartha go sonrach don Ísiltír (‘App Store NL’). Má tá an deis ag úsáideoir go teoiriciúil an tír atá bainteach lena phróifíl a athrú, ní mór dó glacadh le clárú le téarmaí nua agus modh bailí íocaíochta a bheith aige sa tír sin.
18
Is fondúireachtaí iad na hiarratasóirí sna príomhimeachtaí arna rialú ag dlí na hÍsiltíre arb é is cuspóir dóibh, i gcomhréir lena reachtanna faoi seach, inter alia, ionadaíocht agus cosaint a dhéanamh ar leasanna daoine a ndearnadh iompar calaoiseach nó frithiomaíoch orthu, go háirithe iompar neamhdhleathach eintitis amháin nó níos mó atá mar chuid de ghrúpa Apple, agus cúiteamh as an damáiste a rinneadh do na híospartaigh sin.
19
Thug na hiarratasóirí sin dhá chaingean ionadaíocha os comhair Rechtbank Amsterdam (Cúirt Dúiche Amstardam, an Ísiltír), arb í an chúirt a rinne an tarchur, ag lorg dearbhú gur ghníomhaigh na cosantóirí sna príomhimeachtaí go neamhdhleathach i gcoinne úsáideoirí aipeanna atá ag feidhmiú ar bhonn chóras oibriúcháin iOS agus ag ordú go n‑íocfadh an t‑iarratasóir cúiteamh as an damáiste a rinneadh dá bharr sin.
20
Mar thaca lena n‑iarratais, maíonn na hiarratasóirí sna príomhimeachtaí go bhfuil ceannasacht ag Apple ar an margadh maidir le dáileadh aipeanna do ghléasanna Apple agus maidir le córas íocaíochta an App Store. Bhainfeadh sé mí-úsáid as an staid sin trí choimisiún iomarcach 30 % den phraghas a íocadh chun na haipeanna sin a cheannach a thobhach, de shárú ar Airteagal 102 CFAE. Trí phraghsáil ingearach, sáraíonn Apple Airteagal 101 CFAE freisin. Mar thoradh ar an iompar frithiomaíoch sin, rinneadh damáiste d’úsáideoirí na n‑aipeanna sin.
21
Cuireann Apple i gcoinne dhlínse na cúirte a rinne an tarchur na díospóidí sna príomhimeachtaí a éisteacht agus áitíonn sé nach féidir leis an gcúirt sin a dhearbhú go bhfuil dlínse aici, ar bhonn Airteagal 7(2) de Rialachán Uimh. 1215/2012, toisc nár tharla an teagmhas díobhálach líomhnaithe san Ísiltír agus, go háirithe, in Amstardam, ós rud é nár tharla aon teagmhas suntasach sa Stát sin ná sa chathair sin. Mar mhalairt air sin, áitíonn Apple nach féidir dlínse a bheith ag an gcúirt sin ach amháin maidir le hiarrataí a bhaineann le húsáideoirí a rinne ceannacháin in Amstardam, in App Store NL. I gcás gach éileamh eile, níl dlínse idirnáisiúnta ná chríochach ag an gcúirt a rinne an tarchur ar bhonn na forála sin.
22
Le breithiúnas idirbhreitheach an 16 Lúnasa 2023, chinn an chúirt a rinne an tarchur gur tháinig na díospóidí sna príomhimeachtaí faoi raon feidhme Rialachán Uimh. 1215/2012 a mhéid a tionscnaíodh an chaingean i gcoinne Apple Distribution International, a bhfuil a shuíomh i gcríoch Ballstáit eile, eadhon Éire. Os a choinne sin, luaigh an chúirt sin, maidir le Apple Inc., go gcinnfí a dlínse i gcomhréir leis an dlí náisiúnta.
23
Sa chomhthéacs sin, mheabhraigh sí, de réir chásdlí na Cúirte, go mbunaítear le hAirteagal 7(2) de Rialachán Uimh. 1215/2012 dlínse na cúirte maidir le háit an teagmhais as ar eascair an damáiste líomhnaithe agus maidir leis an áit inar tharla an damáiste sin, agus mar thoradh air sin go bhfuil sé de rogha ag an éilitheoir an cosantóir a agairt os comhair ceachtar de na cúirteanna sin.
24
Ar an gcéad dul síos, maidir le háit an teagmhais as ar eascair an damáiste líomhnaithe, chinn an chúirt a rinne an tarchur, maidir leis an ngearán lena líomhnaítear sárú ar Airteagal 101 CFAE, nach bhféadfadh sí a shuíomh go raibh dlínse aici na díospóidí sna príomhimeachtaí a éisteacht, in éagmais teagmhas sonrach a bheadh tarlaithe san Ísiltír a shainaithint, ar ina leith a tugadh an cairtéal líomhnaithe chun críche go cinntitheach nó a ndearnadh socrú ann féin arb é an teagmhas ba chúis leis an damáiste a líomhnaítear a rinneadh.
25
Ar an taobh eile, maidir leis an ngearán lena líomhnaítear sárú ar Airteagal 102 CFAE, chinn an chúirt sin, i gcomhréir le breithiúnas an 5 Iúil 2018, flyLAL-Lithuanian Airlines (C‑27/17, EU:C:2018:533), go raibh an teagmhas cúisíoch lonnaithe san Ísiltír, ós rud é gur tharla na gníomhartha a rinne Apple chun mí-úsáid a cheannasachta a chur chun feidhme i gcríoch an Bhallstáit sin. I ndáil leis sin, chinn an chúirt sin, go bunúsach, gur dhírigh App Store NL go sonrach ar mhargadh na hÍsiltíre agus gur úsáid sé an Ollainnis. Thug an chúirt chéanna dá haire freisin gur ghníomhaigh Apple Distribution International mar dháileoir eisiach agus mar ghníomhaire eisiach de na haipeanna a d’fhorbair forbróirí agus, dá réir sin, gur thairg sé na haipeanna sin in App Store NL.
26
Dá bhrí sin, chinn an chúirt a rinne an tarchur go raibh dlínse idirnáisiúnta aici na díospóidí sna príomhimeachtaí a éisteacht, a mhéid a bhain siad leis an sárú líomhnaithe ar Airteagal 102 CFAE.
27
Ar an dara dul síos, maidir leis an áit inar tharla an damáiste, luaigh an chúirt a rinne an tarchur, sna díospóidí sna príomhimeachtaí, gurbh é a bhí sa damáiste tosaigh agus díreach ná praghas iomarcach líomhnaithe a d’íoc úsáideoirí agus aipeanna á gceannach acu in App Store NL.
28
I ndáil leis sin, thug an chúirt sin faoi deara, ar dtús, nach raibh an t‑idirdhealú idir gearáin lena líomhnaítear sárú ar Airteagal 101 CFAE agus iad siúd lena líomhnaítear sárú ar Airteagal 102 CFAE ábhartha maidir le cinneadh na háite inar tharla an damáiste líomhnaithe.
29
Ina dhiaidh sin, mheabhraigh sí, ag brath, inter alia, ar bhreithiúnas an 5 Iúil 2018, flyLAL-Lithuanian Airlines (C‑27/17, EU:C:2018:533), i gcás ina bhfuil an margadh a ndearna an t‑iompar frithiomaíoch lena mbaineann difear dó lonnaithe sa Bhallstát ar ar a chríoch a tharla an damáiste, gur ghá a mheas go raibh an áit inar tharla an damáiste sin sa Bhallstát sin.
30
Ós rud é go raibh cónaí ar fhormhór na n‑úsáideoirí a rinne ceannacháin in App Store NL nó go raibh siad bunaithe san Ísiltír agus gur íoc siad na ceannacháin sin trí chuntais bhainc na hÍsiltíre, tháinig an chúirt sin ar an gconclúid, ar deireadh, go ndearnadh an damáiste sin san Ísiltír.
31
Dá bhrí sin, chinn an chúirt a rinne an tarchur go raibh dlínse idirnáisiúnta aici na díospóidí sna príomhimeachtaí a éisteacht ar bhonn na háite inar tharla an damáiste.
32
Mar sin féin, sonraíonn an chúirt sin, cé go raibh sí in ann a dlínse idirnáisiúnta a bhunú chun na díospóidí sna príomhimeachtaí a éisteacht, nach mór di a dlínse chríochach a fhíorú fós, ós rud é, i gcomhréir le breithiúnas an 15 Iúil 2021, Volvo agus páirtithe eile (C‑30/20, EU:C:2021:604), go dtugtar dlínse idirnáisiúnta agus dlínse chríochach araon go díreach agus láithreach le hAirteagal 7(2) de Rialachán Uimh. 1215/2012.
33
Chuige sin, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, ar an gcéad dul síos, cá háit, san Ísiltír, áit an teagmhais as ar eascair an damáiste nó an áit inar tharla an damáiste líomhnaithe. Cuireann sí in iúl go soiléir ó bhreithiúnas an 15 Iúil 2021, Volvo agus páirtithe eile (C‑30/20, EU:C:2021:604), go bhféadfaidh an áit cheannaigh earraí nó, i gcás ceannacháin a dhéantar i roinnt áiteanna, an áit ina bhfuil a oifig chláraithe ag an bpáirtí díobhálaithe, a chinneadh cén chúirt a bhfuil dlínse aici. Sa chás seo, maidir le ceannacháin a dhéantar trí ardán ar líne d’aipeanna is féidir a íoslódáil ar fud an domhain, is deacair áit cheannaigh a shainaithint, rud a fhágann go gcinntear go bhfuil dlínse chríochach ag an gcúirt i ndáil le háit ghnó an cheannaitheora/an úsáideora.
34
Mar sin féin, d’fhéadfadh nascfhachtóir den sórt sin a bheith ina chúis, sna díospóidí sna príomhimeachtaí, le deighilt na dlínse chun caingne ionadaíocha a éisteacht idir cúirteanna an 11 cheantar de Ríocht na hÍsiltíre, gach ceann de na cúirteanna sin nach bhfuil dlínse acu ach amháin do cheannaitheoirí/úsáideoirí a bhfuil cónaí orthu nó atá bunaithe laistigh dá dlínse chríochach. Mhéadódh cás den sórt sin an baol go ndéanfaí cinntí éagsúla agus bhainfeadh sé an bonn den gheilleagar nós imeachta agus de riaradh cuí an cheartais araon.
35
Ar an dara dul síos, fiafraíonn an chúirt sin an féidir, mar gheall ar chaingean ionadaíoch a bheith á tabhairt ag duine dlítheanach a chosnaíonn comhleasanna, an dlínse chun caingean den sórt sin a éisteacht a nascadh le suíomh an duine sin nó an bhfuil nascfhachtóirí eile ábhartha i gcás den sórt sin. I ndáil leis sin, fiafraíonn sí an bhfuil tábhacht ar bith ag baint leis na caingne ionadaíocha atá i gceist sna príomhimeachtaí, arna dtionscnamh, faoi Airteagal 3:305a de BW, ag duine dlítheanach nach bhfuil ag gníomhú mar shannaí nó mar ghníomhaire, ach a bhfuil ceart dá chuid féin aige imeachtaí a thionscnamh do ghrúpa neamhchinntithe daoine, chun dlínse chríochach a chinneadh de bhun Airteagal 7(2) de Rialachán Uimh. 1215/2012.
36
Ar an tríú dul síos, dá mbunófaí leis an léiriú ar an bhforáil dheireanach sin dlínse roinnt cúirteanna chun na díospóidí sna príomhimeachtaí a éisteacht, féachann an chúirt sin lena fháil amach, ag féachaint don fhíoras nár thug reachtas na hÍsiltíre dlínse chun caingne ionadaíocha a éisteacht ar chúirt speisialaithe aonair, an bhféadfaí riail dlí náisiúnta a chur i bhfeidhm a d’fhág gurbh fhéidir an scrúdú ar roinnt caingne leis an ábhar céanna a lárú os comhair cúirt aonair, a tugadh os comhair cúirteanna éagsúla ar dtús.
37
Sna himthosca sin, chinn Rechtbank Amsterdam (Cúirt Dúiche Amstardam) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘1)
a)
I gcás amhail é atá i gceist sna príomhimeachtaí, inar tharla mí-úsáid ceannasachta líomhainte de réir bhrí Airteagal 102 CFAE i mBallstát trí dhíolacháin trí ardán ar líne arna oibriú ag Apple agus atá dírithe ar an mBallstát ina iomláine, agus Apple [Distribution International] ag gníomhú mar dháileoir eisiach agus mar ghníomhaire coimisiúin an fhorbróra agus ag baint coimisiúin ón bpraghas ceannaigh, cén áit ba cheart a mheas mar an áit inar tharla an teagmhas díobhálach de réir bhrí Airteagal 7(2) de [Rialachán Uimh. 1215/2012]? An bhfuil sé ábhartha i ndáil leis sin go bhfuil an t‑ardán ar líne inrochtana ar fud an domhain?
b)
An ndéanann sé difear sa chomhthéacs sin go mbaineann [na himeachtaí sin le héilimh a tugadh faoi Airteagal 3:305a [de BW] ag duine dlítheanach arb é a chuspóir, de bhun a chirt féin, ionadaíocht a dhéanamh ar leasanna comhchoiteanna úsáideoirí éagsúla a bhfuil oifigí cláraithe acu i limistéir dlínse éagsúla [...] laistigh de Bhallstát amháin?
c)
Más rud é, ar bhonn Cheist 1(a) (agus/nó 1(b)) nach bhfuil cúirt amháin ach roinnt cúirteanna intíre a bhfuil dlínse acu ainmnithe sa Bhallstát lena mbaineann, an gcuirtear cosc le hAirteagal 7(2) de [Rialachán Uimh. 1215/2012] ar chur i bhfeidhm dlí [...] náisiúnta lena gceadaítear tarchur chuig cúirt amháin laistigh den Bhallstát sin?
2)
a)
An féidir, i gcás amhail an cás atá i gceist sna príomhimeachtaí, inar tharla an damáiste líomhainte mar gheall ar cheannacháin aipeanna agus táirgí digiteacha ionaipe trí ardán ar líne arna oibriú ag Apple (App Store), ina bhfuil Apple [Distribution International] ag gníomhú mar dháileoir eisiach agus gníomhaire coimisiúin le haghaidh na bhforbróirí agus ag baint coimisiúin ón bpraghas ceannaigh (agus ina raibh mí-úsáid ceannasachta líomhainte de réir bhrí Airteagal 102 CFAE agus sárú líomhainte ar an toirmeasc ar chomhaontuithe sriantacha de réir bhrí Airteagal 101 CFAE) agus nach féidir an áit ina ndearnadh na ceannacháin a chinneadh, nach féidir ach oifig chláraithe an úsáideora a bheith mar nascfhachtóir don áit inar tharla an damáiste de réir bhrí Airteagal 7(2) de [Rialachán 1215/2012]? Nó an bhfuil nascfhachtóirí eile sa chás sin a d’fhéadfaí a chur i bhfeidhm chun an chúirt inniúil a aithint?
b)
An ndéanann sé difear sa chomhthéacs sin go mbaineann na himeachtaí seo le héilimh arna dtabhairt faoi Airteagal 3:305a [de BW] ag duine dlítheanach arb é is cuspóir leis, de bhun a chirt féin, ionadaíocht a dhéanamh ar leasanna comhchoiteanna úsáideoirí aonair a bhfuil a n‑oifigí cláraithe acu i limistéir dlínse éagsúla [...] laistigh de Bhallstát?
c)
Más rud é, ar bhonn Cheist 2(a) (agus/nó 2(b)) go n‑ainmnítear cúirt intíre atá inniúil sa Bhallstát lena mbaineann nach bhfuil dlínse aici ach maidir le héilimh roinnt de na húsáideoirí sa Bhallstát sin, agus go bhfuil dlínse ag cúirteanna eile a bhfuil dlínse chríochach acu sa Bhallstát maidir le héilimh úsáideoirí eile, an gcuirtear bac le hAirteagal 7(2) de [Rialachán 1215/2012] ar chur i bhfeidhm an dlí [...] náisiúnta lena gceadaítear tarchur chuig cúirt aonair laistigh den Bhallstát sin?’
Na ceisteanna a tharchuirtear
Inghlacthacht
38
Áitíonn Stichting Right to Consumer Justice go bhféadfar a dhearbhú go bhfuil na ceisteanna a tharchuirtear chun réamhrialú do-ghlactha, ós rud é go bhfuil Airteagal 7(2) de Rialachán 1215/2012 léirithe agus curtha i bhfeidhm ag an gcúirt a rinne an tarchur cheana féin. Dá bhrí sin, ní bheadh freagra ón gCúirt ar na ceisteanna sin úsáideach a thuilleadh don chúirt sin chun na díospóidí atá os a comhair a réiteach.
39
I ndáil leis sin, ba cheart a mheabhrú, in imeachtaí faoi Airteagal 267 CFAE, gur faoin gcúirt náisiúnta amháin ar tugadh an díospóid sna príomhimeachtaí, agus nach mór freagracht a ghlacadh as an gcinneadh breithiúnach ina dhiaidh sin, atá sé a chinneadh, i bhfianaise imthosca sonracha gach cáis, an gá atá le réamhrialú chun go mbeidh sí in ann breithiúnas a thabhairt agus ábharthacht na gceisteanna a chuireann sí faoi bhráid na Cúirte araon. Dá bhrí sin, i gcás ina mbaineann na ceisteanna a chuirtear le léiriú dhlí an Aontais, tá sé de cheangal ar an gCúirt, i bprionsabal, rialú a thabhairt. Dá bhrí sin, tá toimhde ábharthachta ag ceisteanna a bhaineann le dlí an Aontais. Dá bhrí sin, ní fhéadfaidh an Chúirt diúltú rialú a thabhairt ar cheist arna tarchur ag cúirt náisiúnta ach amháin má dhealraíonn sé go follasach nach bhfuil baint ar bith ag an léiriú atá á lorg ar dhlí an Aontais le fíricí iarbhír nó le cuspóir na díospóide sna príomhimeachtaí, i gcás ina bhfuil an fhadhb hipitéiseach, nó i gcás nach bhfuil an fhaisnéis fhíorasach agus dhlíthiúil is gá ag an gCúirt chun freagra úsáideach a thabhairt ar na ceisteanna a chuirtear uirthi (breithiúnais an 13 Iúil 2000, Idéal tourisme, C‑36/99, EU:C:2000:405, mír 20, agus an 24 Meitheamh 2025, GR REAL, C‑351/23, EU:C:2025:474, mír 45 agus an cásdlí dá dtagraítear).
40
Sa chás seo, tar éis di a chinneadh go bhféadfadh cúirteanna na hÍsiltíre, lena n‑áirítear iad féin, brath ar a ndlínse idirnáisiúnta chun na díospóidí sna príomhimeachtaí a éisteacht, iarrann an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, cé acu de na cúirteanna sin a bhfuil dlínse chríochach acu maidir le háit an teagmhais as ar eascair an damáiste nó an áit inar tharla an damáiste, de réir bhrí Airteagal 7(2) de Rialachán Uimh. 1215/2012.
41
I ndáil leis sin, agus í ag tabhairt dá haire go bhfuil dlínse aici caingne ionadaíocha a éisteacht sna príomhimeachtaí a mhéid atá na húsáideoirí lena mbaineann ina gcónaí nó bunaithe laistigh dá ndlínse chríochach, measann an chúirt a rinne an tarchur go bhfuil amhras réasúnach ann an bhféadfaidh sí dlínse a dhíorthú ó Airteagal 7(2) chun na caingne sin a éisteacht i ndáil le húsáideoirí a bhfuil sainchónaí nó oifig chláraithe acu san Ísiltír, ach atá lasmuigh dá dlínse chríochach.
42
Dealraíonn sé, dá bhrí sin, nach mbaineann na ceisteanna a tharchuirtear le réiteach na ndíospóidí sna príomhimeachtaí. Dá bhrí sin, tá na ceisteanna sin inghlactha.
Substaint
Réamhbharúlacha
43
Ba cheart a mheabhrú, a mhéid a aisghaireadh agus a cuireadh Rialachán Uimh. 1215/2012 in ionad Rialachán (CE) Uimh. 44/2001 ón gComhairle an 22 Nollaig 2000 maidir le dlínse agus le haithint agus forghníomhú breithiúnas in ábhair shibhialta agus tráchtála (IO 2001 L 12, lch. 1), a tháinig in ionad Choinbhinsiún an 27 Meán Fómhair 1968 maidir le dlínse agus forghníomhú breithiúnas in ábhair shibhialta agus tráchtála (IO 1972 L 299, lch. 32), arna leasú leis na coinbhinsiúin chomhleanúnacha a bhaineann le haontachas na mBallstát nua leis an gcoinbhinsiún sin, tá feidhm ag an léiriú a thug an Chúirt maidir le forálacha an dá ionstraim dlí sin freisin maidir le léiriú ar Rialachán Uimh. 1215/2012 i gcás ina bhféadfar na forálacha sin a aicmiú mar fhorálacha ‘coibhéiseacha’ leis na forálacha sa Rialachán deireanach sin (breithiúnas an 16 Bealtaine 2024, Toplofikatsia Sofia(Coincheap shainchónaí an chosantóra), C‑222/23, EU:C:2024:405, mír 49 agus an cásdlí dá dtagraítear). Is amhlaidh atá, go háirithe, i gcás Airteagal 5(3) de Choinbhinsiún an 27 Meán Fómhair 1968 maidir le dlínse agus forghníomhú breithiúnas in ábhair shibhialta agus tráchtála agus Rialachán Uimh. 44/2001, ar thaobh amháin, agus Airteagal 7(2) de Rialachán Uimh. 1215/2012, ar an taobh eile (breithiúnas an 9 Iúil 2020, Verein für Konsumenteninformation, C‑343/19, EU:C:2020:534, mír 22 agus an cásdlí dá dtagraítear).
44
De réir cásdlí socair, ní mór léiriú uathrialach agus docht a dhéanamh ar an riail maidir le dlínse speisialta a leagtar síos in Airteagal 7(2) de Rialachán Uimh. 1215/2012 lena gceadaítear don éilitheoir, de mhaolú ar an riail ghinearálta go bhfuil dlínse ag cúirteanna shainchónaí an chosantóra a leagtar síos in Airteagal 4 den Rialachán sin, a chaingean a thabhairt os comhair na cúirte in ábhair a bhaineann le tort, míghníomh nó samhail mhíghnímh san áit inar tharla an teagmhas díobhálach nó ina bhféadfadh sé tarlú (breithiúnais an 12 Bealtaine 2021, Vereniging van Effectenbezitters, C‑709/19, EU:C:2021:377, mír 24, agus an 22 Feabhra 2024, FCA Italy agus FPT Industrial, C‑81/23, EU:C:2024:165, mír 23 agus an cásdlí dá dtagraítear).
45
Tá an riail sin maidir le dlínse speisialta bunaithe ar nasc an‑dlúth a bheith ann idir an díospóid agus cúirteanna na háite inar tharla an teagmhas díobhálach, rud a thugann údar le dlínse a thabhairt do na cúirteanna sin ar fhorais riar fónta an cheartais agus eagrú éifeachtach na n‑imeachtaí (breithiúnais an 16 Iúil 2009, Zuid-Chemie, C‑189/08, EU:C:2009:475, mír 24, agus an 22 Feabhra 2024, FCA Italy agus FPT Industrial, C‑81/23, EU:C:2024:165, mír 24 agus an cásdlí dá dtagraítear).
46
In ábhair a bhaineann le tort, míghníomh nó samhail mhíghnímh, is iondúil gurb iad na cúirteanna don áit inar tharla an teagmhas díobhálach nó ina bhféadfadh sé tarlú na cúirteanna is iomchuí chun rialú a thabhairt, go háirithe ar fhorais ghaireacht na díospóide agus a éasca atá sé fianaise a ghlacadh (féach breithiúnais an 1 Deireadh Fómhair 2002, Henkel, C‑167/00, EU:C:2002:555, mír 46, agus an 22 Feabhra 2024, FCA Italy agus FPT Industrial, C‑81/23, EU:C:2024:165, mír 25 agus an cásdlí dá dtagraítear).
47
Ba cheart a mheabhrú freisin go dtagraíonn an coincheap ‘an áit inar tharla an teagmhas díobhálach’ don áit inar tharla an damáiste agus d’áit an teagmhais as ar eascair an damáiste sin araon, ionas gur féidir an cosantóir a agairt, ar rogha an éilitheora, sna cúirteanna i leith ceann amháin nó eile den dá áit sin (breithiúnais an 30 Samhain 1976, Bier, 21/76, EU:C:1976:166, míreanna 24 agus 25, agus an 6 Deireadh Fómhair 2021, Sumal, C‑882/19, EU:C:2021:800, mír 65 agus an cásdlí dá dtagraítear). D’fhéadfadh an dá áit sin a bheith ina nasc suntasach ó thaobh dlínse de, agus gach ceann acu in ann, ag brath ar na himthosca, faisnéis atá thar a bheith úsáideach a sholáthar maidir le fianaise agus eagrú na n‑imeachtaí (breithiúnas an 25 Deireadh Fómhair 2011, eDate Advertising agus páirtithe eile, C‑509/09 agus C‑161/10, EU:C:2011:685, mír 41 agus an cásdlí dá dtagraítear).
48
Ina cásdlí maidir leis an áit inar tharla an teagmhas díobhálach a chinneadh i gcás damáiste do mhaoin de bharr mí-úsáid ceannasachta, de réir bhrí Airteagal 102 CFAE, chinn an Chúirt go mbaineann an teagmhas as ar eascair an damáiste le cur chun feidhme an tsaothraithe sin, is é sin le rá, sna gníomhartha a dhéanann an gnóthas ceannasach chun é a chur i bhfeidhm, go háirithe trí phraghsanna creachacha a mholadh agus a chur i bhfeidhm ar an margadh lena mbaineann (féach, chuige sin, breithiúnas an 5 Iúil 2018, flyLAL-Lithuanian Airlines, C‑27/17, EU:C:2018:533, mír 52).
49
Maidir leis an áit inar tharla damáiste den sórt sin, chinn an Chúirt, i gcás ina bhfuil an margadh a ndearna an t‑iompar frithiomaíoch lena mbaineann difear dó suite sa Bhallstát ar ar a chríoch a éilítear gur tharla an damáiste líomhnaithe, nach mór a chinneadh go bhfuil an áit sin sa Bhallstát sin. Dúirt sí go gcomhlíonann an réiteach sin, bunaithe ar chomhsheasmhacht an dá ghné sin, cuspóirí ghaireacht agus intuarthacht na rialacha dlínse. Ar an gcéad dul síos, is iad cúirteanna an Bhallstáit ina bhfuil an margadh dá ndéantar difear lonnaithe is fearr atá in ann scrúdú a dhéanamh ar na caingne sin le haghaidh damáistí agus, ar an dara dul síos, d’fhéadfadh coinne réasúnta a bheith ag oibreoir eacnamaíoch atá ag gabháil d’iompar frithiomaíoch go n‑agrófar é i gcúirteanna na háite inar saobhadh a iompar na rialacha maidir le hiomaíocht shláintiúil (féach, chuige sin, breithiúnas an 5 Iúil 2018, flyLAL-Lithuanian Airlines, C‑27/17, EU:C:2018:533, mír 40).
50
Chinn an Chúirt freisin gur léir ó fhoclaíocht Airteagal 7(2) de Rialachán Uimh. 1215/2012 go dtugann an fhoráil sin dlínse idirnáisiúnta agus chríochach go díreach agus láithreach don chúirt maidir leis an áit inar tharla an damáiste (breithiúnas an 15 Iúil 2021, Volvo agus páirtithe eile, C‑30/20, EU:C:2021:604, mír 33).
Ceist 2(a) agus (b)
51
Le pointí (a) agus (b) dá dara ceist, ar cheart iad a scrúdú ar dtús, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, conas nach mór Airteagal 7(2) de Rialachán Uimh. 1215/2012 a léiriú chun go sainaithneofar, laistigh de mhargadh Ballstáit a líomhnaítear go ndéanann cur chun feidhme iompair fhrithiomaíoch difear dó, arb é atá ann sonrascadh ó oibreoir ardáin ar líne, atá beartaithe do gach úsáideoir atá bunaithe sa Stát sin, coimisiún iomarcach ar phraghas na n‑iarratas agus na dtáirgí digiteacha atá ionchorpraithe sna feidhmchláir sin, á thairiscint lena díol ar an ardán sin, an chúirt a bhfuil dlínse chríochach aici, i leith na háite inar tharla an damáiste, chun caingean ionadaíoch arna tabhairt ag eintiteas cáilithe a éisteacht agus a chinneadh chun comhleasanna iolrachais úsáideoirí neamhaitheanta, ach inaitheanta, a chosaint.
52
Mar réamhphointe, ba cheart a thabhairt faoi deara, mar is léir ón iarraidh ar réamhrialú agus faoi réir an mheasúnaithe ar na fíorais a bheidh le déanamh ag an gcúirt a rinne an tarchur, gurb é atá sa damáiste a líomhnaítear sna díospóidí sna príomhimeachtaí, go bunúsach, costais bhreise a íocann úsáideoirí ghléasanna Apple agus aip á ceannach acu in App Store NL, mar gheall ar choimisiún iomarcach arna fhorchur ag Apple ar fhorbróirí a chur ar aghaidh chuig praghas ceannaigh.
53
Shuigh an chúirt a rinne an tarchur freisin, ina breithiúnas idirbhreitheach an 16 Lúnasa 2023, maidir leis an ngearán lena líomhnaítear sárú ar Airteagal 102 CFAE ar a laghad, go raibh an margadh a raibh tionchar ag an iompar frithiomaíoch ar a raibh na hiarratasóirí sna príomhimeachtaí ag freagairt do mhargadh na hÍsiltíre, ós rud é, go bunúsach, gur dearadh App Store NL go speisialta don mhargadh sin, gur bhain sé úsáid as an Ollainnis chun aipeanna a thairiscint lena ndíol d’úsáideoirí a bhfuil Apple ID bainteach leo san Ísiltír agus gur ghníomhaigh Apple Distribution International mar dháileoir eisiach agus gníomhaire eisiach na n‑aipeanna sin ar an ardán sin.
54
Ar an gcéad dul síos, maidir le cineál an damáiste a líomhnaítear, leanann sé ó chásdlí na Cúirte nach mór idirdhealú a dhéanamh idir, ar thaobh amháin, an damáiste tosaigh, a eascraíonn go díreach as an teagmhas is cúis, a d’fhéadfadh údar a thabhairt le dlínse chúirt na háite sin faoi Airteagal 7(2) de Rialachán Uimh. 1215/2012, agus, ar an taobh eile, na hiarmhairtí díobhálacha ina dhiaidh sin nach féidir a bheith mar bhonn le sannadh dlínse ar bhonn na forála sin (breithiúnas an 22 Feabhra 2024, FCA Italy agus FPT Industrial, C‑81/23, EU:C:2024:165, mír 28 agus an cásdlí dá dtagraítear). Cé go nglactar leis go bhféadfadh an coincheap ‘an áit inar tharla an teagmhas díobhálach’, de réir bhrí na forála sin, an áit inar tharla an damáiste agus an áit inar tharla an teagmhas as ar eascair an damáiste a chumhdach, ní féidir, áfach, é a léiriú go leathan ionas go gcuimseofar ann aon áit inar tharla iarmhairtí díobhálacha gnímh a rinne damáiste in áit eile (breithiúnas an 19 Meán Fómhair 1995, Marinari, C‑364/93, EU:C:1995:289, mír 14).
55
I ndáil leis sin, mar a chinn an chúirt a rinne an tarchur, is cosúil go bhfuil damáiste arb é atá ann go bunúsach costais bhreise a eascraíonn as coimisiúin arda a fhorchur ar fhorbróirí a chuirtear ar aghaidh sna praghsanna a ghearrtar ar úsáideoirí deiridh na n‑iarratas a fheidhmíonn ar bhonn chóras oibriúcháin iOS mar iarmhairt láithreach ar an iompar frithiomaíoch a líomhnaíonn na hiarratasóirí sna príomhimeachtaí agus arb ionann é agus damáiste díreach, rud a fhágann gur féidir, i bprionsabal, dlínse idirnáisiúnta agus chríochach chúirteanna an Bhallstáit ar ar a chríoch a tharla sé a bhunú.
56
Ar an dara dul síos, maidir leis an áit inar tharla an damáiste sin, mar a mheabhraítear i mír 49 den bhreithiúnas seo, chinn an Chúirt, i gcás ina bhfuil an margadh a ndearna an t‑iompar frithiomaíoch lena mbaineann difear dó suite sa Bhallstát inar tharla an damáiste líomhnaithe, nach mór a mheas, chun dlínse idirnáisiúnta cúirte a chinneadh, go bhfuil an áit inar tharla an damáiste sin, de réir bhrí Airteagal 7(2) de Rialachán Uimh. 1215/2012, sa Bhallstát sin.
57
I gcomhréir leis an gcásdlí sin, chinn an chúirt a rinne an tarchur go raibh dlínse idirnáisiúnta ag cúirteanna na hÍsiltíre na díospóidí sna príomhimeachtaí a éisteacht.
58
Mar sin féin, ag féachaint don léiriú a thug an Chúirt ar Airteagal 7(2) de Rialachán Uimh. 1215/2012, dá dtagraítear i mír 50 den bhreithiúnas seo, ar dá réir a thugtar dlínse idirnáisiúnta agus chríochach araon go díreach agus láithreach leis an bhforáil sin, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur cé acu de na cúirteanna sin a bhfuil dlínse chríochach acu chun an díospóid sin a éisteacht.
59
I ndáil leis sin, ní mór a mheabhrú, maidir le caingean le haghaidh cúiteamh i leith damáiste de dheasca socruithe claonpháirteacha maidir le praghsanna earraí ábhartha a shocrú agus a mhéadú, gur chinn an Chúirt, laistigh den mhargadh a ndéanann na socruithe sin difear dó, go bhfuil dlínse idirnáisiúnta agus chríochach aici caingean den sórt sin a éisteacht, i leith an damáiste líomhnaithe, is é sin le rá, an chúirt ar laistigh dá dlínse a cheannaigh an duine dlítheanach é féin na hearraí a ndearna na socruithe sin difear dóibh, nó, i gcás ceannacháin arna ndéanamh ag an duine sin i roinnt áiteanna, an chúirt a bhfuil oifig chláraithe an duine suite ina dlínse (féach, chuige sin, breithiúnas an 15 Iúil 2021, Volvo agus páirtithe eile, C‑30/20, EU:C:2021:604, mír 43).
60
Sa chás seo, ba cheart a thabhairt faoi deara, ar an gcéad dul síos, nach féidir feidhm mutatis mutandis a bheith ag na nascfhachtóirí sin i gcás, amhail an ceann atá i gceist sna príomhimeachtaí, maidir le táirgí digiteacha a fháil ar ardán ar líne ag líon éiginnte daoine nádúrtha agus/nó dlítheanacha nár sainaithníodh tráth a tionscnaíodh an chaingean.
61
Mar gheall ar na deacrachtaí a bhaineann leis na nascfhachtóirí sin a chur chun feidhme, is gá na critéir sin a oiriúnú chun éifeachtacht Airteagal 7(2) de Rialachán Uimh. 1215/2012 a chaomhnú agus chun rannchuidiú le dea-riarachán an cheartais.
62
Sa chás seo, a mhéid a bhfuil App Store NL deartha go sonrach do mhargadh na hÍsiltíre agus a úsáideann sé an Ollainnis chun aipeanna a thairiscint lena ndíol d’úsáideoirí a bhfuil baint acu le Apple ID a bhaineann leis an Ísiltír, ar aipeanna iad cuid acu a cruthaíodh go sonrach don mhargadh sin, féadfar a mheas, chun an áit inar tharla an damáiste a chinneadh, faoi Airteagal 7(2) de Rialachán Uimh. 1215/2012, go gcomhfhreagraíonn an spás fíorúil arna chomhdhéanamh ag App Store NL agus a ndearnadh na ceannacháin ina leith do chríoch iomlán an Stáit sin. Dá bhrí sin, is dócha go ndéanfar an damáiste a fulaingíodh le linn ceannacháin a rinneadh sa spás fíorúil sin sa chríoch sin, gan beann ar shuíomh na n‑úsáideoirí lena mbaineann tráth an cheannaigh lena mbaineann.
63
Ar an dara dul síos, tá sé tábhachtach a thabhairt faoi deara freisin, murab ionann agus an t‑eintiteas a rinne an ghníomhaíocht ghrúpa atá i gceist sa chás as ar eascair breithiúnas an 21 Bealtaine 2015, CDC Hydrogen Peroxide (C‑352/13, EU:C:2015:335), nach n‑éilíonn na hiarratasóirí sna príomhimeachtaí roinnt éileamh ar dhamáistí a shann na híospartaigh aitheanta iompair fhrithiomaíoch dóibh.
64
Mar is léir ón iarraidh ar réamhrialú, faoi dhlí na hÍsiltíre, gníomhaíonn fondúireacht nó comhlachas a thugann caingean ionadaíoch mar thionscnóir atá neamhspleách ar leasanna daoine, cé nach bhfuil siad ainmnithe ina n‑aonar, a bhfuil leasanna comhchosúla acu. Dá bhrí sin, feidhmíonn na hiarratasóirí sin a gceart féin, eadhon an ceart chun ionadaíocht agus cosaint a dhéanamh ar chomhleasanna ‘grúpa atá sainithe go docht’ lena dtugtar le chéile daoine gan aithint ach inaitheanta, eadhon úsáideoirí, bídís ina dtomhaltóirí nó ina ngairmithe, a cheannaigh aipeanna arna gcruthú ag forbróirí ar App Store NL a raibh rochtain acu orthu trína n‑aitheantas Apple comhlachaithe san Ísiltír agus ar dócha go mbeidh a sainchónaí nó a suíomh lonnaithe ar fud chríoch an Stáit sin.
65
Ní mór an grúpa sin a chinneadh ar bhealach atá beacht go leor chun a chur ar chumas na ndaoine lena mbaineann a seasamh a chur in iúl maidir le toradh na n‑imeachtaí lena mbaineann agus, i gcás inarb iomchuí, cúiteamh a fháil. I ndáil leis sin, chuir Rialtas na hÍsiltíre in iúl ag an éisteacht go raibh toradh caingne ionadaíche chun comhleasanna daoine gan aithint ach inaitheanta a chosaint ina cheangal ar dhaoine atá bunaithe san Ísiltír a thagann faoin ngrúpa sin agus nár sé chuir in iúl go raibh sé ar intinn acu staonadh ó pháirt a ghlacadh sna himeachtaí sin.
66
Sna himthosca sin, ní féidir a cheangal ar chúirt, chun a dlínse chríochach a chinneadh, caingean den sórt sin a éisteacht, maidir leis an áit inar tharla an damáiste, de réir bhrí Airteagal 7(2) de Rialachán Uimh. 1215/2012, chun an áit bheacht inar tharla an damáiste a shainaithint do gach íospartach líomhnaithe ar bhonn aonair, ós rud é nach ndéantar na híospartaigh sin a indibhidiúlú tráth a fhíoraíonn an chúirt sin a dlínse, nó chun duine amháin nó roinnt de na híospartaigh sin a shainaithint.
67
Ar deireadh, ní mór a lua, murab ionann agus an méid a luann Apple ina bharúlacha i scríbhinn, nach féidir a mheas nach bhfuil feidhm ag an bhforáil sin toisc nach féidir a chinneadh, i gcás gach duine a líomhnaítear a bheith ina íospartach d’iompar frithiomaíoch, an áit inar tharla an damáiste, de réir bhrí Airteagal 7(2). Mar a luaitear i mír 62 den bhreithiúnas seo, sa chás seo, freagraíonn an áit sin do limistéar geografach dea-shainithe, eadhon críoch iomlán an mhargaidh a ndéanann an t‑iompar frithiomaíoch lena mbaineann difear dó, agus mar thoradh air sin nach bhfuil sé dodhéanta an áit sin a aimsiú, rud a d’fhéadfadh, i gcás inarb iomchuí, údar a thabhairt le cur i bhfeidhm an chritéir ghinearálta dlínse a leagtar síos in Airteagal 4(1) de Rialachán Uimh. 1215/2012, eadhon an critéar maidir le sainchónaí an chosantóra (féach, de réir analaí, breithiúnas an 19 Feabhra 2002, Besix, C‑256/00, EU:C:2002:99, míreanna 49 agus 50).
68
Leanann sé ón méid sin roimhe seo, i gcásanna amhail iad siúd atá i gceist sna príomhimeachtaí, go mbeidh dlínse idirnáisiúnta agus chríochach ag aon chúirt a bhfuil dlínse shubstainteach aici caingean ionadaíoch arna tabhairt ag eintiteas cáilithe chun comhleasanna roinnt úsáideoirí neamhaitheanta, ach inaitheanta, a chosaint, maidir leis an áit inar tharla an damáiste, de réir bhrí Airteagal 7(2) de Rialachán Uimh. 1215/2012, chun an chaingean sin ina hiomláine a éisteacht agus a chinneadh.
69
Tá an chonclúid sin comhsheasmhach leis na cuspóirí a shaothraítear le Rialachán Uimh. 1215/2012.
70
I ndáil leis sin, ní mór a mheabhrú nach mór do shainaithint na háite inar tharla an damáiste chun a chinneadh don chúirt a bhfuil dlínse aici sna Ballstáit caingean le haghaidh damáistí a éisteacht mar gheall ar iompar frithiomaíoch cuspóirí gaireachta agus intuarthachta na rialacha dlínse agus dea-riarachán an cheartais dá dtagraítear in aithrisí 15 agus 16 den Rialachán sin a chomhlíonadh (féach, chuige sin, breithiúnas an 15 Iúil 2021, Volvo agus páirtithe eile, C‑30/20, EU:C:2021:604, mír 38 agus an cásdlí dá dtagraítear).
71
Maidir le cuspóir na gaireachta idir an chúirt ar tugadh na himeachtaí os a comhair agus ábhar na díospóide, ba cheart a thabhairt faoi deara go bhfágann gnéithe sonracha na gcaingne ionadaíocha sna príomhimeachtaí, go bunúsach, go n‑iarrtar ar an gcúirt scrúdú a dhéanamh ar an damáiste líomhnaithe a bheith ann maidir leis an ngrúpa úsáideoirí neamhaitheanta, ach inaitheanta, a rinneadh damáiste den chineál céanna dóibh, mar thoradh ar iompar frithiomaíoch a cuireadh chun feidhme ar fud na críche lena mbaineann. Dá bhrí sin, tá an gaol gaireachta céanna ag gach cúirt a bhfuil dlínse shubstainteach aici chun scrúdú a dhéanamh ar chaingean den sórt sin le hábhar na caingne sin.
72
Comhlíonann an chonclúid sin freisin an ceanglas maidir le hintuarthacht, sa mhéid is go gceadaítear leis don éilitheoir agus don chosantóir araon na cúirteanna inniúla a shainaithint. Maidir le Apple Distribution International, sa chás seo, a mhéid a dhíríonn App Store NL go sonrach ar mhargadh na hÍsiltíre, tá sé intuartha go dtabharfar caingean ionadaíoch le haghaidh dliteanas i leith ceannacháin a dhéantar ar an ardán sin os comhair aon chúirt de chuid na hÍsiltíre a bhfuil dlínse shubstainteach aici.
73
Comhlíonann an chonclúid sin freisin ceanglais dhea-riarachán an cheartais a mhéid a cheadaíonn sé bainistiú éifeachtúil nós imeachta na díospóide, riar agus luacháil fianaise ag cúirt aonair, eadhon an chúirt Ísiltíreach a bhfuil dlínse shubstainteach aici ar thug an t‑eintiteas os a comhair atá cáilithe chun comhleasanna roinnt úsáideoirí gan aithint ach inaitheanta a chosaint, agus chun an baol go ndéanfaí cinntí éagsúla a chosc.
74
I ndáil leis sin, ní mór a thabhairt faoi deara, i bhfianaise ghnéithe sonracha na gcásanna de dhlí na hiomaíochta agus go háirithe ós rud é go n‑éilítear, i bprionsabal, anailís chasta fhíorasach agus eacnamaíoch chun caingne le haghaidh damáistí a thionscnamh mar gheall ar shárú ar dhlí na hiomaíochta, gur dócha go n‑éascófar feidhmiú an chirt chun cúitimh ag na páirtithe díobhálaithe le grúpáil éileamh aonair (féach, chuige sin, breithiúnas an 28 Eanáir 2025, ASG 2, C‑253/23, EU:C:2025:40, mír 85) agus cúram na cúirte ar tugadh na himeachtaí os a comhair. I gcomhthéacs Airteagal 7(2) de Rialachán Uimh. 1215/2012, d’fhéadfadh castacht theicniúil na rialacha is infheidhme maidir le caingne le haghaidh damáistí mar gheall ar sháruithe ar fhorálacha dhlí na hiomaíochta cuidiú le comhchruinniú cumhachtaí (breithiúnas an 15 Iúil 2021, Volvo agus páirtithe eile, C‑30/20, EU:C:2021:604, mír 37 agus an cásdlí dá dtagraítear), go háirithe i gcás ina mbaineann siad le cleachtais oibreoirí a oibríonn ardáin dhigiteacha.
75
Dá bhrí sin, ní chuirtear bac leis an bhforáil sin ar chur i bhfeidhm rialacha náisiúnta atá beartaithe chun comhchruinniú den sórt sin a áirithiú, go háirithe i gcás ina dtugtar caingne ionadaíocha arna dtionscnamh ag eintitis cháilithe os comhair roinnt cúirteanna náisiúnta (féach, chuige sin, breithiúnas an 15 Iúil 2021, Volvo agus páirtithe eile, C‑30/20, EU:C:2021:604, mír 35).
76
I bhfianaise na mbreithnithe go léir roimhe seo, is é an freagra ar Cheist 2(a) agus (b) nach mór Airteagal 7(2) de Rialachán Uimh. 1215/2012 a léiriú sa chaoi, laistigh de mhargadh Ballstáit a líomhnaítear go ndéanann cur chun feidhme iompair fhrithiomaíoch difear dó, arb é atá ann sonrascadh ó oibreoir ardáin ar líne, atá ceaptha do gach úsáideoir atá bunaithe sa Stát sin, ar choimisiún iomarcach maidir le praghas na n‑iarratas agus na dtáirgí digiteacha atá ionchorpraithe sna hiarratais sin, tá dlínse idirnáisiúnta agus chríochach ag aon chúirt nó binse ag a bhfuil dlínse ábhartha sa Stát sin chun éisteacht le caingean ionadaíoch arna tabhairt ag eintiteas cáilithe chun comhleasanna iolrachais úsáideoirí neamhaitheanta ach inaitheanta a chosaint, a cheannaigh táirgí digiteacha ar an ardán sin, i leith na háite inar tharla an damáiste, chun an chaingean sin a éisteacht i leith na n‑úsáideoirí sin go léir.
Ceist 1 agus Ceist 2(c)
77
Faoi réir na bhfíoruithe fíorasacha a bheidh le déanamh ag an gcúirt a rinne an tarchur, is léir ón bhfreagra a tugadh ar Cheist 2(a) agus (b) go bhfuil dlínse ag an gcúirt sin chun caingne ionadaíocha a tugadh os a comhair a éisteacht maidir le gach úsáideoir a cheannaigh aipeanna ar App Store NL, maidir leis an áit inar tharla an damáiste, de réir bhrí Airteagal 7(2) de Rialachán Uimh. 1215/2012. Dá bhrí sin, ní gá a scrúdú an bhféadfadh an chúirt sin a dlínse a dhíorthú freisin ón teagmhas as a n‑eascraíonn an damáiste sin, de réir bhrí na forála sin, nó an mbainfeadh riail náisiúnta lena bhféadfaí roinnt caingne ionadaíocha leis an ábhar céanna a lárú os comhair cúirt aonair, a tugadh os comhair cúirteanna éagsúla ar dtús, an bonn d’éifeachtacht na forála sin.
78
Dá bhrí sin, ní gá Ceist 1 agus Ceist 2(c) a fhreagairt.
Costais
79
Os rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Mór-Dhlísheomra) mar seo a leanas:
Maidir le hAirteagal 7(2) de Rialachán (AE) Uimh. 1215/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Nollaig 2012 maidir le dlínse agus le haithint agus forghníomhú breithiúnas in ábhair shibhialta agus tráchtála,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
laistigh de mhargadh Ballstáit a líomhnaítear go ndéanann cur chun feidhme iompair fhrithiomaíoch difear dó, arb é atá ann muirear a ghearradh ar oibreoir ardáin ar líne, atá beartaithe do gach úsáideoir atá bunaithe sa Stát sin, ar choimisiún iomarcach é maidir le praghas na n‑iarratas agus na dtáirgí digiteacha a ionchorpraítear sna feidhmchláir sin, a thairgtear lena ndíol ar an ardán sin, tá dlínse idirnáisiúnta agus chríochach ag aon chúirt a bhfuil dlínse ábhartha aici sa Stát sin chun caingean ionadaíoch arna tabhairt ag eintiteas cáilithe a éisteacht agus a chinneadh chun leasanna comhchoiteanna iolrachais úsáideoirí neamhaitheanta ach inaitheanta a chosaint, i leith na háite inar tharla an damáiste, chun an chaingean sin a éisteacht i leith na n‑úsáideoirí sin go léir.
Sínithe
(
*1
)	Teanga an cháis: an Ollainnis.