62020CJ0352_RES
Kawża C-352/20
Hold Alapkezelġ Befektetési Alapkezelġ Zrt.
vs
Magyar Nemzeti Bank
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-Kúria)
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) tal‑1 ta’ Awwissu 2022
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Approssimazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet – Direttiva 2009/65/KE – Impriżi ta’ investiment kollettiv f’titoli trasferibbli (UCITS) – Direttiva 2011/61/UE – Fondi ta’ investiment alternattivi – Politiki u prattiki ta’ remunerazzjoni tal-maniġers ta’ kumpannija ta’ ġestjoni ta’ UCITS jew ta’ maniġer ta’ fondi ta’ investiment alternattiv – Dividendi mqassma lil ċerti membri tal-maniġment – Kunċett ta’ ‘remunerazzjoni’ – Artikolu 17(1) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea – Dritt għall-proprjetà”
Libertà ta’ stabbiliment – Kumpanniji – Impriżi ta’ investiment kollettiv f’titoli trasferibbli (UCITS) – Fondi ta’ investiment alternattivi (AIFs) – Politiki u prattiki ta’ remunerazzjoni ta’ kumpannija ta’ ġestjoni ta’ UCITS jew ta’ maniġer ta’ AIF. – Kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae – Dividendi mħallsa lil ċerti membri tal-maniġment ta’ kumpannija ta’ ġestjoni ta’ UCITS jew ta’ maniġer ta’ AIF – Inklużjoni – Kundizzjonijiet
(Direttivi tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2009/65, Artikoli 14, 14a(1) u (2), u 14b(1)(r) u (3), 2011/61, Artikolu 13(1) u Anness II, punti 1(r) u 2, u 2014/91, premessa 7)
(ara l-punti 43 sa 52, 54, 59 sa 67, 83, u d-dispożittiv)
Drittijiet fundamentali – Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea – Dritt għall-proprjetà – Regolazzjoni tal-użu tal-beni – Impriżi ta’ investiment kollettiv f’titoli trasferibbli (UCITS) – Fondi ta’ investiment alternattivi (AIFs) – Dividendi mħallsa lil ċerti membri tal-maniġment ta’ kumpannija ta’ ġestjoni ta’ UCITS jew ta’ maniġer ta’ AIF – Applikazzjoni tal-prinċipji li jfasslu l-politiki u l-prattiki ta’ remunerazzjoni – Limitazzjonijiet għall-eżerċizzju tad-drittijiet tal-azzjonisti – Ammissibbiltà
(Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikoli 17(1) u 52(1); Direttivi tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2009/65 u 2011/61)
(ara l-punti 72 sa 82)
Sunt
Ir-rekwiżiti li jirriżultaw mid-dritt tal-Unjoni fil-qasam tal-politika ta’ remunerazzjoni tal-maniġers tal-investimenti jistgħu japplikaw għall-ħlas ta’ dividendi minn dawn il-maniġers lil uħud mill-impjegati azzjonisti tagħhom li jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni ratione personae tal-imsemmija politika.
Dan huwa l-każ meta l-mod li bih dawn id-dividendi jitħallsu jista’ jħeġġeġ lil dawn l-impjegati jieħdu riskji dannużi għall-interessi tal-impriżi u tal-fondi ġestiti kif ukoll għall-interessi tal-investituri fihom u li għalhekk jiġi ffaċiliat l-evitar tar-rekwiżiti li jirriżultaw mid-dispożizzjonijiet relatati mal-politiki u mal-prattiki ta’ remunerazzjoni.
Fl-2019, Hold Alapkezelġ Befektetési Alapkezelġ Zrt. (iktar ’il quddiem “Hold”), kumpannija li l-attività abitwali tagħha hija l-ġestjoni ta’ impriżi ta’ investiment kollettiv f’titoli trasferibbli (UCITS) u ta’ fondi ta’ investiment alternattivi (AIFs), ġiet imposta multa mill-Magyar Nemzeti Bank (il-Bank Nazzjonali tal-Ungerija). Il-prattika li hija akkużata biha tikkonċerna l-ħlas ta’ dividendi lil uħud mill-impjegati tagħha, li jżommu, direttament jew permezz ta’ kumpanniji kkontrollati minnhom, azzjonijiet maħruġa minnha. Dawn huma, b’mod partikolari, impjegati li jeżerċitaw il-funzjoni ta’ direttur ġenerali, ta’ direttur tal-investimenti jew ta’ maniġer tal-portafolli.
Skont il-Bank Nazzjonali tal-Ungerija, id-dividendi mħallsa lill-impjegati azzjonisti setgħu ikollhom bħala konsegwenza li dawn ikollhom interess li HOLD tiġġenera profitti fuq żmien qasir u b’hekk ikunu mħeġġa jieħdu riskji mhux kompatibbli mal-profil ta’ riskju tal-fondi ta’ investiment ġestiti minnha kif ukoll mar-regolazzjoni ta’ ġestjoni tagħha u mal-interessi tad-detenturi ta’ partijiet mill-fondi. Għaldaqstant, il-metodi ta’ ħlas ta’ dawn id-dividendi jevitaw ir-regoli dwar il-politiki ta’ remunerazzjoni fis-settur tas-servizzi finanzjarji.
Ir-rikors ta’ HOLD kontra d-deċiżjoni tal-Bank Nazzjonali tal-Ungerija meħuda f’dan ir-rigward wassal sabiex il-Kúria (il-Qorti Suprema, l-Ungerija) tiġi adita. Din il-qorti tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-applikabbiltà tar-rekwiżiti tad-Direttivi 2009/65 (
1
) u 2011/61 (
2
) dwar il-politiki u l-prattiki ta’ remunerazzjoni tal-maniġers tal-investimenti, kif trasposti fid-dritt Ungeriż, għad-dividendi mħallsa f’dan il-każ.
Adita b’talba għal deċiżjoni preliminari, il-Qorti tal-Ġustizzja tippreċiża l-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae ta’ dawn ir-rekwiżiti. Hija tiddeċiedi li l-ħlas ta’ dividendi lil ċerti impjegati jista’ jaqa’ taħt dispożizzjonijiet tad-Direttivi 2009/65 u 2011/61 dwar il-politiki u l-prattiki ta’ remunerazzjoni (
3
), minkejja li d-dividendi ma jitħallsux bħala korrispettiv għal servizzi pprovduti minn dawn l-impjegati iżda jaqgħu taħt id-dritt għall-proprjetà ta’ dawn tal-aħħar bħala azzjonisti. Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, dawn id-dispożizzjonijiet japplikaw għal tali dividendi meta l-politika ta’ ħlas ta’ dawn tal-aħħar tkun ta’ natura li tħeġġeġ lill-impjegati kkonċernati jieħdu riskji dannużi għall-interessi tal-UCITS jew tal-AIFs ġestiti mill-kumpannija tagħhom kif ukoll għal dawk tal-investituri fihom u sabiex b’hekk jiġi ffaċilitat l-evitar tar-rekwiżiti li jirriżultaw minn dawn id-dispożizzjonijiet.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Fl-ewwel lok, il-Qorti tal-Ġustizzja tinterpreta d-Direttivi 2009/65 u 2011/61 sabiex tiddetermina l-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae tal-politiki u tal-prattiki ta’ remunerazzjoni ddefiniti minn dawn id-direttivi. Dawn il-politiki japplikaw għal kull ħlas jew għal kull vantaġġ ieħor imħallas bħala korrispettiv tas-servizzi professjonali pprovduti mill-impjegati tal-kumpanniji ta’ ġestjoni tal-UCITS jew mill-maniġers ta’ AIF li jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni ratione personae tal-imsemmija politiki u prattiki.
Fir-rigward tad-dividendi ta’ azzjonijiet ta’ kumpannija ta’ ġestjoni ta’ UCITS jew ta’ maniġer ta’ AIF, dawn ċertament ma jitħallsux fir-rigward ta’ tali korrispettiv, iżda skont dritt għall-proprjetà fuq l-azzjonijiet tal-kumpannija. Madankollu, skont id-Direttivi 2009/65 u 2011/61, għandu jiġi evitat li r-remunerazzjoni varjabbli titħallas permezz ta’ strumenti jew ta’ metodi li jiffaċilitaw l-evitar tar-rekwiżiti ta’ dawn id-direttivi li jfasslu l-politiki u l-prattiki ta’ remunerazzjoni.
Meta l-politika ta’ ħlas ta’ dividendi tħeġġeġ li jittieħdu riskji inkompatibbli mal-profili ta’ riskju, mar-regolazzjoni jew mad-dokumenti kostituttivi tal-UCITS jew tal-AIFs ġestiti minn din il-kumpannija jew minn dan il-maniġer, jew li huma dannużi għall-interessi ta’ dawn l-UCITS jew ta’ dawn l-AIFs u tal-persuni li investew fihom, u b’hekk jiġi ffaċilitat l-evitar tar-rekwiżiti li jirriżultaw mid-dispożizzjonijiet tad-Direttivi 2009/65 u 2011/61 dwar il-politiki u l-prattiki ta’ remunerazzjoni, dan il-ħlas għandu jkun suġġett għall-prinċipji li jfasslu dawn il-politiki u l-prattiki ta’ remunerazzjoni. F’dan il-kuntest, il-qorti tar-rinviju għandha tivverifika, b’mod partikolari, jekk teżistix bejn il-profitti magħmula mill-UCITS u mill-AIFs, dawk magħmula mill-kumpannija kkonċernata u l-ammonti mħallsa fir-rigward tad-dividendi, rabta tali li l-impjegati jkollhom interess li l-UCITS u l-AIFs iwettqu, fuq żmien qasir, l-iżjed profitti possibbli. Dan ikun b’mod partikolari l-każ jekk tariffa għal prestazzjoni kienet tħallset mill-UCITS jew mill-AIF lill-kumpannija kkonċernata malli jinqabeż rendiment immirat matul perijodu ta’ referenza partikolari u jekk din it-tariffa kinitx tqassmet mill-ġdid, kompletament jew parzjalment, minn din il-kumpannija, fil-forma ta’ dividendi, lill-impjegati kkonċernati jew lill-kumpanniji kkontrollati minnhom, indipendentement mir-riżultati miksuba mill-UCITS jew mill-AIF wara dan il-perijodu, u, b’mod partikolari, mit-telf sostnut mill-UCITS jew mill-AIF. Elementi oħra li għandhom jiġu vverifikati huma, b’mod partikolari, id-daqs u t-tip tal-ishma miżmuma mill-impjegati kkonċernati, id-drittijiet tal-vot marbuta magħhom, il-politika u l-proċess deċiżjonali ta’ tqassim tal-profitti tal-kumpannija kif ukoll in-natura eventwalment modesta, fir-rigward tas-servizzi professjonali pprovduti, tal-ammont tar-remunerazzjoni fissa mħallsa lill-impjegati.
Fit-tieni lok, il-Qorti tal-Ġustizzja tippreċiża li l-interpretazzjoni tad-direttivi hekk miksuba hija konformi mal-Artikolu 17(1) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”), li jistabbilixxi d-dritt għall-proprjetà u huwa applikabbli għall- proprjetà ta’ azzjonijiet u għad-dritt li jitħallsu dividendi bħal dawk f’dan il-każ.
Il-Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata li l-interpretazzjoni tad-Direttivi 2009/65 u 2011/61 ma għandhiex l-effett li tqajjem dubju dwar id-dritt għall-proprjetà tal-impjegati kkonċernati fuq l-azzjonijiet tal-kumpannija li jaħdmu għaliha u, għaldaqstant, ma tikkostitwixxix ċaħda ta’ proprjetà, fis-sens tat-tieni sentenza tal-Artikolu 17(1) tal-Karta. Xorta jibqa’ l-fatt li l-applikazzjoni, korrelattiva għal din l-interpretazzjoni, tal-prinċipji li jfasslu l-politiki u l-prattiki ta’ remunerazzjoni għal dividendi ta’ azzjonijiet tikkostitwixxi regolazzjoni tal-użu tal-beni, fis-sens tat-tielet sentenza tal-Artikolu 17(1) tal-Karta. Din il-leġiżlazzjoni tista’ tippreġudika l-eżerċizzju tad-dritt għall-proprjetà, u, b’mod partikolari, il-possibbiltà għall-impjegati azzjonisti li jibbenefikaw minn din il-proprjetà.
Madankollu, il-limitazzjonijiet għad-drittijiet tal-azzjonisti li jirriżultaw minnhom josservaw il-kundizzjonijiet meħtieġa mill-Karta. Fil-fatt, dawn huma previsti mil-liġi, jiġifieri mid-Direttivi 2009/65 u 2011/61 u l-leġiżlazzjoni nazzjonali li tittrasponihom, ma jippreġudikawx is-sustanza stess tad-dritt għall-proprjetà, u jissodisfaw għanijiet ta’ interess ġenerali rrikonoxxuti mill-Unjoni, jiġifieri l-protezzjoni tal-investituri u l-istabbiltà tas-sistema finanzjarja, li fid-dawl tagħhom jidhru proporzjonati.
(
1
)	Direttiva 2009/65/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑13 ta’ Lulju 2009 dwar il-koordinazzjoni ta’ liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi fir-rigward tal-impriżi ta’ investiment kollettiv f’titoli trasferibbli (UCITS) (ĠU 2009, L 302, p. 32), kif emendata bid-Direttiva 2014/91/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑23 ta’ Lulju 2014 (ĠU 2014, L 257, p. 186, rettifika fil-ĠU 2016, L 52, p. 37).
(
2
)	Direttiva 2011/61/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑8 ta’ Ġunju 2011 dwar Maniġers ta’ Fondi ta’ Investiment Alternattivi u li temenda d-Direttivi 2003/41/KE u 2009/65/KE u r-Regolamenti (KE) Nru 1060/2009 u (UE) Nru 1095/2010 (ĠU 2011, L 174, p. 1).
(
3
)	Jiġifieri l-Artikoli 14 sa 14b tad-Direttiva 2009/65 u l-Artikolu 13(1), u l-punti 1 u 2 tal-Anness II tad-Direttiva 2011/61.