62012CC0059
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
BOT
ippreżentati fl-4 ta’ Lulju 2013 (
1
)
Kawża C‑59/12
BKK Mobil Oil Körperschaft des öffentlichen Rechts
vs
Zentrale zur Bekämpfung unlauteren Wettbewerbs eV
[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Bundesgerichtshof (il-Ġermanja)]
“Protezzjoni tal-konsumaturi — Prattiki kummerċjali żleali — Direttiva 2005/29/KE — Kamp ta’ applikazzjoni ratione personae — Informazzjoni qarrieqa mxerrda minn fond ta’ assigurazzjoni għall-mard ikkostitwit taħt il-forma ta’ organu rregolat mid-dritt pubbliku — Kunċett ta’ ‘kummerċjant””
1.
Permezz ta’ din id-domanda preliminari, il-Bundesgerichtshof (il-Ġermanja) titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tinterpreta l-kunċett ta’ “kummerċjant”, fis-sens tad-Direttiva 2005/29/KE (
2
) dwar il-prattiki kummerċjali żleali u wkoll sabiex tippreċiża l-kamp ta’ applikazzjoni tar-regoli stabbiliti minn din tal-aħħar. B’mod partikolari, id-domanda hija dwar jekk ir-reklamar qarrieqi li xxerred entità rregolata mid-dritt pubbliku responsabbli minn funzjoni ta’ interess ġenerali, bħal fond ta’ assigurazzjoni għall-mard, jistax jikkostitwixxi prattika kummerċjali żleali magħmula minn kummerċjant fil-konfront tal-konsumaturi u huwa għalhekk ikkundannat mill-Istati Membri.
2.
Din id-domanda tqum fil-kuntest ta’ kawża bejn BKK Mobil Oil Körperschaft des öffentlichen Rechts (iktar ’il quddiem “BKK”), fond Ġermaniż ta’ assigurazzjoni għall-mard, u Zentrale zur Bekämpfung des unlauteren Wettbewerbs eV (assoċjazzjoni tal-ġlieda kontra l-kompetizzjoni żleali, iktar ’il quddiem “Wettbewerbszentrale”), fir-rigward ta’ reklamar imxerred minn BKK lill-affiljati tiegħu u kkunsidrat qarrieqi.
3.
L-importanza tar-risposta għad-domanda mressqa mill-qorti tar-rinviju hija ċara. Hija titlob li jkun ippreċiżat il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva u, b’mod partikolari, li tkun iddeterminata l-portata konkreta li l-leġiżlatur tal-Unjoni ried jagħti lill-kunċett ta’ kummerċjant jew ta’ impriża, billi dan tal-aħħar juża wieħed jew l-ieħor minn dawn it-termini mingħajr distinzjoni. L-għan huwa sempliċi peress li jirrigwarda l-garanzija ta’ livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumaturi skont l-għan previst fl-Artikolu 169 TFUE billi jiżgura implementazzjoni effikaċi u koerenti tal-ġlieda kontra l-prattiki kummerċjali żleali prevista mid-Direttiva u, b’mod partikolari, billi jipprekludi li, taħt il-kopertura tas-sistema legali tal-entità inkwistjoni, il-konsumatur ma jiċċaħħadx mill-protezzjoni.
4.
F’dawn il-konklużjonijiet, jiena nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tilqa’ l-interpretazzjoni ssuġġerita mill-qorti tar-rinviju, kif ukoll mill-Gvern Taljan u mill-Kummissjoni Ewropea fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom.
5.
Fil-fatt jiena nappoġġja li n-natura u l-importanza tal-interess pubbliku li fuqhom hija bbażata l-protezzjoni tal-konsumatur jiġġustifikaw li d-dispożizzjonijiet inkwistjoni jippermettu li jiġi kkritikat l-aġir ta’ organu, ikun x’ikun l-istatus li fih jaqa’ jew il-funzjoni ta’ interess ġenerali li huwa għandu, meta jonqos mid-dmir tiegħu ta’ diliġenza professjonali u jadotta fil-konfront tal-konsumaturi prattiki kummerċjali żleali fil-qasam tal-attivià tiegħu. Jiena ser nipproponi għalhekk lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tiddeċiedi li organu, bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, jista’ jkun ikklassifikat bħala “kummerċjant”, fis-sens tad-dispożizzjonijiet inkwistjoni, meta huwa jxerred mal-konsumaturi reklam kummerċjali, u dan bħal kull operatur fis-suq ieħor li jagħmel tali attività.
6.
Ser nibbaża l-evalwazzjoni tiegħi kemm fuq ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-kunċett ta’ impriża fid-dritt tal-kompetizzjoni, ukoll fuq it-termini tal-Artikolu 2(b) tad-Direttiva, u kif ukoll fuq l-iskop ta’ din tal-aħħar.
I – Il-kuntest ġuridiku
A – Id-dritt tal-Unjoni
7.
Skont l-Artikolu 1 tagħha, moqri flimkien mal-premessa 14, id-Direttiva għandha bħala għan li tikseb livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumaturi billi tipproċedi b’armonizzazzjoni sħiħa tal-legiżlazzjonijiet nazzjonali dwar il-prattiki kummerċjali żleali.
8.
It-termini li juża l-leġiżlatur tal-Unjoni huwa ddefiniti fl-Artikolu 2 tad-Direttiva. Skont dan l-Artikolu 2(b), b’“kummerċjant” għandu jinftiehem “kwalunkwe persuna fiżika jew ġuridika li, fi prattiċi kummerċjali koperti minn […] id-Direttiva, taġixxi għal skopijiet marbuta mal-kummerċ, negozju [impriża], sengħa jew professjoni tagħha u kull min jaġixxi f’isem jew fl-interessi ta’ kummerċjant”.
9.
Barra minn hekk, fis-sens tal-Artikolu 2(d) tad-Direttiva bi “prattiċi kummerċjali fin-negozju [fl-impriża] mal-konsumatur” għandu jinftiehem “kwalunkwe att, ommissjoni, imġieba jew rappreżentazzjoni, komunikazzjoni kummerċjali in[k]lużi reklamar u kummerċjalizzazzjoni, minn kummerċjant, konnessi direttament mal-promozzjoni jew bejgħ jew fornitura ta’ xi prodott lil konsumaturi”.
10.
Skont l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva, din “tapplika għall-prattici kummerċjali żleali fin-negozju [fl-impriża] fil-konfront tal-konsumaturi […] qabel, matul u wara transazzjoni kummerċjali dwar prodott”.
11.
Fl-aħħar nett, l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva jistabbilixxi projbizzjoni ta’ principju tal-prattiki kummerċjali żleali. L-Artikolu 5(2) jistabbilixxi l-elementi li jikkostitwixxu tali prattika kif ġej:
“Prattika kummerċjali tkun żleali jekk:
a)
hija kuntrarja għar-rekwiżiti tad-diliġenza professjonali,
u
b)
toħloq distorsjoni sostanzjali jew tista’ toħloq distorsjoni sostanzjali fl-imġieba ekonomika, fir-rigward tal-prodott, tal-konsumatur medju li tilħaq jew li lilu tkun indirizzata […]”.
B – Id-dritt Ġermaniż
12.
Id-Direttiva ġiet trasposta fl-ordinament ġuridiku Ġermaniż permezz tal-liġi dwar ir-repressjoni ta’ kompetizzjoni żleali (Gesetz gegen den unlauteren Wettbewerb) (
3
).
13.
Il-kunċetti ta’ prattika kummerċjali u ta’ kummerċjant kienu ddefiniti fl-Artikolu 2 tal-UWG waqt li l-projbizzjoni ta’ prattiki kummerċjali żleali u qarrieqa hija prevista fl-Artikoli 3 u 5 tal-UWG rispettivament.
II – Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
14.
Il-kawża prinċipali tirrigwarda r-reklam li BKK xerred mal-affiljati tiegħu fix-xahar ta’ Diċembru 2008 u li t-termini tiegħu huma s-segwenti:
“Jekk tagħżlu li titilqu issa minn [...] BKK [...], tibqgħu affiljati mal-[fond obbligatorju ta’ assigurazzjoni għall-mard] il-ġdid għal 18-il xahar wara dan il-bdil. Għalhekk ma tkunux tistgħu tibbenefikaw iktar mill-offerti interessanti li ser jagħmel [...] BKK [...] is-sena li ġejja u fl-aħħar jista’ jkollkom tagħmlu pagament addizzjonali jekk l-ammont attribwit għall-fond il-ġdid tagħkom ma jkunx biżżejjed u dan għalhekk jitlob kontribuzzjoni addizzjonali”.
15.
Quddiem il-qorti nazzjonali, Wettbewerbszentrale sostniet li BKK xerred reklamar qarrieqi. Hija teżiġi, b’mod partikolari, l-irtirar tiegħu u kif ukoll ir-rimbors tal-ispejjeż extraġudizzjarji. BKK iqis, min-naħa tiegħu, li l-aġir tiegħu ma jistax jitqies mill-perspettiva tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva għar-raġuni li, fil-kwalità tiegħu ta’ organu rregolat mid-dritt pubbliku responsabbli minn funzjoni ta’ interess ġenerali, huwa ma għandu ebda skop ta’ lukru u ma jistax, għalhekk, jiġi kklassifikat bħala “kummerċjant” fis-sens tal-Artikolu 2(b) tad-Direttiva.
16.
Il-qorti tar-rinviju li quddiemha saret il-kawża tistaqsi dwar il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva. Hija tistaqsi jekk, billi aġixxa hekk fil-konfront tal-affiljati tiegħu, BKK aġixxa bħala “kummerċjant” fis-sens tal-Artikolu 2(b) tad-Direttiva, f’liema każ l-aġir tiegħu jista’ jikkostitwixxi prattika kummerċjali żleali pprojbita mill-Artikolu 5(1) tad-Direttiva u l-Artikolu 3 tal-UWG.
17.
Minħabba d-dubji tagħha dwar l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet inkwistjoni, il-Bundesgerichtshof iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u tressaq lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda segwenti:
“L-Artikolu 3(1) [tad-Direttiva] moqri flimkien mal-Artikolu 2(d) tad-Direttiva 2005/29/KE [...] għandu jiġi interpretat fis-sens li l-fatt li fond legali ta’ assigurazzjoni għall-mard jagħti lil min huwa rreġistrat miegħu informazzjoni (qarrieqa) fuq l-inkonvenzjenzi li dawn tal-aħħar ikollhom jgħaddu minnhom f’każ ta’ bdil ta’ fond legali ta’ assigurazzjoni għall-mard jikkostitwixxi wkoll azzjoni ta’ kummerċjant (li tippreżenta ruħha bħala prattika kummerċjali ta’ impriża fil-konfront tal-konsumaturi)?”
18.
Wettbewerbszentrali, il-Gvern Taljan kif ukoll il-Kummissjoni bagħtu l-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom lill-Qorti tal-Ġustizzja.
III – L-analiżi tiegħi
19.
Permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva, moqri flimkien mal-Artikolu 2(d) ta’ din tal-aħħar, għandux ikun interpretat fis-sens li organu rregolat mid-dritt pubbliku responsabbli mill-amministrazzjoni ta’ sistema legali ta’ assigurazzjoni għall-mard jistax jikkwalifika bħala “kummerċjant” jew “negozju [impriża]” meta jxerred mal-affiljati tiegħu reklam qarrieqi, li jista’ għalhekk jikkostitwixxi prattika kummerċjali żleali.
20.
Il-kwistjoni hija għalhekk dwar jekk, fil-kuntest tad-dritt tal-konsum, organu rregolat mid-dritt pubbliku responsabbli minn funzjoni ta’ interess ġenerali, bħal fond ta’ assigurazzjoni għall-mard jistax jiġi kklassifikat bħala “kummerċjant” jew “negozju negozju [impriża]” jew jekk dan l-organu, fid-dawl tas-sistema li taħtha huwa jopera u tal-funzjoni li huwa għandu, huwiex eskluż mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva.
21.
Qabel ma nibda l-eżami tiegħi tad-domanda li għamlitli l-Bundesgerichtsof, jiena nixtieq nagħmel tliet osservazzjonijiet.
22.
L-ewwel nett, ir-risposta għad-domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju għandha tagħti interpretazzjoni awtonoma u uniformi tal-kunċett ta’ kummerċjant fl-Unjoni Ewropea kollha. Fil-fatt, kif jirriżulta b’mod ċar mill-premessa 14 tad-Direttiva, il-leġiżlatur tal-Unjoni jipprevedi armonizzazzjoni sħiħa tar-regoli dwar il-ġlieda kontra il-prattiki kummerċjali żleali u jagħti d-dritt lill-Istati Membri għal dak li jirrigwarda d-determinazzjoni tal-penali applikabbli fil-każ ta’ ksur tal-miżuri preskritti mid-Direttiva (
4
). F’dan ir-rigward il-Qorti tal-Ġustizzja għandha għalhekk tistabbilixxi s-sens u l-portata tal-imsemmi kunċett billi tikkunsidra, b’mod partikolari, il-kuntest li fih huwa użat u l-għanijiet li jridu jintlaħqu mil-leġiżlazzjoni li minnha jifforma parti (
5
).
23.
It-tieni nett, l-interpretazzjoni li l-Qorti tal-Ġustizzja hija mistiedna tagħti għandha tiżgura applikazzjoni iktar koerenti u iktar uniformi tal-kunċett ta’ kummerċjant fil-kuntest iktar wiesa’ tad-dritt tal-konsum. Fil-fatt, jekk il-protezzjoni tal-konsumatur hija għan imfittex b’mod kostanti mil-leġiżlatur tal-Unjoni u mill-Qorti tal-Ġustizzja, il-kummerċjant, min-naħa l-oħra, ma jissemmix b’mod ċar, li huwa paradoss. Fil-fatt, dan il-kunċett ma jirreferix għal tifsira unika minkejja li jirrigwarda kunċett fundamentali għall-implementazzjoni tad-drittijiet tal-konsumaturi, komuni għat-testi kollha dwar id-drittijiet tal-konsumaturi (
6
). Kif irrilevat il-Kummissjoni fit-8 ta’ Frar 2007 fil-Green Paper tagħha dwar ir-reviżjoni tal-Acquis tal-Konsumatur (
7
), dawn id-diverġenzi ma jsibux ġustifikazzjoni serja fil-għan speċifikat tad-direttivi kkonċernati u l-inċertezzi li huma joħolqu huma aggravati mill-fatt li l-Istati Membri jinqdew minn klawżoli minimali sabiex jifhmu t-tifsiriet vagi tal-kunċett ta’ kummerċjant b’modi differenti (
8
).
24.
Fit-tielet lok, il-qorti tar-rinviju tagħmel id-domanda inkwantu, fir-rigward tad-dritt tal-kompetizzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja eskludiet mill-kunċett ta’ impriża l-entitajiet li jeżerċitaw attivitajiet li għandhom skop esklużivament soċjali, bħal dak eżerċitat mill-fondi Ġermaniżi ta’ assigurazzjoni għall-mard jew organi li jikkontribwixxu għall-amministrazzjoni tas-servizz pubbliku tas-sigurtà soċjali (
9
). Jekk din l-interpretazzjoni tirrigwarda suġġett differenti minn dak li jinteressa lilna f’dan il-każ, hija tagħtina, madankollu, ħjiel għall-qari li jidhirli li huwa rilevanti għall-finijiet tal-analiżi tiegħi. Din hija r-raġuni li għaliha ser nibda l-eżami tiegħi billi nfakkar din il-ġurisprudenza.
25.
Fid-dritt tal-kompetizzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja ddefinixxiet il-kunċett ta’ impriża bħala li jinkludi “kull entita li twettaq attività ekonomika, indipendentament mill-istatus ġuridiku ta’ din l-entità u l-mod li bih tiġi ffinanzjata” (
10
). Il-kunċett ta’ impriża huwa għalhekk kunċett funzjonali. Huwa ddefinit qabel xejn mill-attività ekonomika tiegħu, li għandha, skont il-Qorti tal-Ġustizzja, tikkonsisti f’li wieħed joffri prodotti jew servizzi f’suq speċifiku (
11
). Il-kunċett ta’ impriża mhux iddefinit mill-istatus legali tagħha u lanqas mill-mod li bih tiġi ffinanzjata. Din l-interpretazzjoni timplementa b’mod effikaċi r-regoli stabbiliti fl-Artikoli 101 TFUE u 102 TFUE għaliex tippermetti li jkun evitat li l-operaturi ekonomiċi ma jaħarbux mir-regoli tal-kompetizzjoni billi jadottaw status legali li jeskludihom mill-kamp ta’ applikazzjoni tagħhom.
26.
Fis-sentenza tagħha Il-Kummissjoni vs l-Italja (
12
), il-Qorti tal-Ġustizzja kklassifikat bħala “impriża” ukoll organu tal-Istat, l-Amministrazione autonoma dei monopoli di Stato, li jiddependi mill-Ministeru tal-Finanzi Taljan. Il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat il-fatt li dan l-organu jeżerċita attivitajiet ekonomiċi ta’ natura industrijali jew kummerċjali billi joffri prodotti jew servizzi fis-suq, bl-eżistenza jew le ta’ personalità legali distinta minn dik tal-Istat, attribwita mid-dritt nazzjonali, ma tkunx, fl-opinjoni tagħha, rilevanti sabiex tiddeċiedi jekk l-imsemmi organu għandux ikun ikkunsidrat bħala impriża. Permezz ta’ din il-ġurisprudenza, il-Qorti tal-Ġustizzja semmiet ukoll l-impriżi pubbliċi, l-impriżi li huma mogħtija drittijiet speċjali jew esklużivi kif ukoll impriżi responsabbli mill-amministrazzjoni ta’ servizzi ta’ interess ġenerali.
27.
Fis-sens tad-dritt tal-kompetizzjoni, entità pubblika għandha għalhekk tkun ikkunsidrata bħala impriża meta jiġi stabbilit li permezz ta’ din l-entità, l-Istat jeżerċita attivitajiet ekonomiċi ta’ natura industrijali jew kummerċjali billi joffri prodotti jew servizzi f’suq speċifiku.
28.
Min-naħa l-oħra, il-Qorti tal-Ġustizzja eskludiet mill-kunċett ta’ impriża żewġ kategoriji ta’ attività, jiġifieri dawk li jimplikaw l-eżerċizzju ta’ prerogattivi ta’ awtorità pubblika (
13
) u dawk li għandhom skop esklużivament soċjali (
14
). Għalhekk, meta l-attività inkwistjoni hija marbuta jew mal-eżerċizzju ta’ awtorità pubblika, jew mat-twettiq ta’ funzjoni esklużivament soċjali, din l-attività ma għandhiex natura ekonomika, u għalhekk l-organu inkwistjoni jiġi eskluż mill-klassifikazzjoni ta’ “impriża”.
29.
F’dan ir-rigward, is-sentenza AOK Bundesverband et, iċċitata iktar ’il fuq, hija b’mod partikolari interessanti. Fil-fatt, fil-kawża li tat lok għal din is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja kienet mistiedna tikklassifika l-attività ta’ fondi Ġermaniżi ta’ assigurazzjoni għall-mard, bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, fid-dawl tar-regoli stabbiliti mill-Artikoli 101 TFUE, 102 TFUE u 106 TFUE. Inizjalment, il-Qorti tal-Ġustizzja ammettiet li l-fondi ta’ assigurazzjoni għall-mard jew l-organi li jikkompetu fl-amministrazzjoni tas-servizz pubbliku tas-sigurtà soċjali jissodisfaw funzjoni ta’ natura esklużivament soċjali li tipprojbixxihom milli jikkwalifikaw bħala impriżi. Sabiex waslet għal din il-konklużjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja bbażat ruħha fuq in-natura obbligatorja ta’ affiljazzjoni mas-sistema ta’ sigurtà soċjali kif ukoll fuq il-prinċipju tas-solidarjetà li fuqu tibbaża din is-sistema. Madankollu, fi stadju ulterjuri tar-raġunament tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja, ammettiet li huwa perfettament possibbli li “minbarra l-funzjonijiet esklużivament soċjali tagħhom fil-kuntest tal-amministrazzjoni tas-sistema tas-sigurtà soċjali Ġermaniża, il-fondi ta’ assigurazzjoni għall-mard [...] iwettqu operazzjonijiet li l-għan tagħhom ma huwiex soċjali iżda ekonomiku” (
15
). F’dan il-każ, il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet espressament li d-deċiżjonijiet adottati f’dan il-kuntest mill-fondi ta’ assigurazzjoni għall-mard jistgħu jiġu analizzati bħala deċiżjonijiet ta’ impriżi (
16
). Għalhekk, bl-applikazzjoni ta’ dawn il-prinċipji, il-Qorti tal-Unjoni għamlet distinzjoni, fis-sentenza Aèroports de Paris vs Il-Kummissjoni (
17
), bejn, minn naħa, l-attivitajiet purament amministrattivi, b’mod partikolari l-funzjonijiet tal-pulizija li minnhom huma responsabbli l-entità, u min-naħa l-oħra, l-attivitajiet ta’ amministrazzjoni u ta’ operat tal-ajruporti ta’ Pariġi li huma rremunerati minn tariffi kummerċjali u li jaqgħu, konsegwentement, taħt il-kunċett ta’ attività ekonomika.
30.
Dawn il-kawżi juru b’mod partikolari d-dualità tal-funzjonijiet li jeżerċitaw ċerti impriżi responsabbli minn funzjonijiet ta’ interess ġenerali, bħal dawk li jirrigwardaw il-provvista tal-ilma u tal-enerġija, it-trasport, l-immaniġjar tal-iskart, is-servizzi soċjali u tas-saħħa u kif ukoll l-edukazzjoni u s-servizzi postali.
31.
Kif indikajt, l-approċċ adottat mill-Qorti tal-Unjoni fil-kuntest tal-imsemmija kawżi jidhirli li huwa rilevanti għall-finijiet tal-analiżi tiegħi.
32.
Ċertament, id-dritt tal-kompetizzjoni u d-dritt tal-konsum jippreżentaw differenzi sostanzjali għal dak li jirrigwarda n-natura u l-kamp ta’ applikazzjoni tagħhom. Huma għandhom ukoll għanijiet distinti, u għalhekk il-leġiżlatur tal-Unjoni kien attent sabiex jiddistingwi r-regoli applikabbli għall-impriżi fil-kuntest tad-dritt tal-kompetizzjoni stabbiliti fl-Artikoli 101 TFUE sa 106 TFUE minn dawn intiżi għall-protezzjoni tal-konsumatur li jinsabu fl-Artikolu 169 TFUE. Madankollu, id-dritt tal-kompetizzjoni u d-dritt tal-konsum jaqgħu t-tnejn li huma taħt id-dritt ekonomiku u jipparteċipaw fir-regolament tas-suq billi jipprevjenu u jiġġieldu kontra l-eċċessi inerenti għall-funzjonament ħieles ta’ dan tal-aħħar li tagħhom huma vittmi l-konsumaturi u l-impriżi li jikkompetu. Jekk, fil-kuntest tad-dritt tal-kompetizzjoni, il-kunċett ta’ impriża huwa kunċett funzjonali ddefinit mill-eżerċizzju ta’ attività ekonomika biss, fil-kuntest tad-dritt tal-konsum, il-kunċett ta’ kummerċjant jippreżenta, fl-opinjoni tiegħi, l-istess natura. Jiena ser nibbaża l-evalwazzjoni tiegħi fuq it-termini tal-Artikolu 2 tad-Direttiva – li jagħtina informazzjoni dwar il-portata konkreta tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva – kif ukoll fuq l-għan tad-Direttiva.
33.
Infakkar li, skont l-Artikolu 2(b) tad-Direttiva, il-kummerċjant huwa ddefinit bħala “kwalunkwe persuna fiżika jew ġuridika li, fi prattiċi kummerċjali koperti minn [...] id-Direttiva, taġixxi għal skopijiet marbuta mal-kummerċ, negozju [impriża], sengħa jew professjoni tagħha”.
34.
Huwa evidenti li l-leġiżlatur tal-Unjoni jżomm tifsira estremament wiesgħa tal-parti kontraenti mal-konsumatur. Minn naħa, billi juża l-espressjoni “kwalunkwe persuna fiżika jew ġuridika”, huwa jinkludi fil-kamp entitajiet li jirrigwardaw il-persuni ġuridiċi rregolati kemm mid-dritt privat kif ukoll mid-dritt pubbliku. Madankollu, huwa inutili li jiġi indikat li l-persuni ġuridiċi rregolati mid-dritt pubbliku huma ġeneralment ikkostitwiti sabiex jilħqu skop ta’ interess ġenerali.
35.
Min-naħa l-oħra, il-kunċett ta’ kummerċjant huwa ddefinit mill-attività kummerċjali tiegħu. Infakkar li d-Direttiva tirrigwarda biss il-“prattiċi kummerċjali” ta’ impriżi, li huma ddefiniti fl-Artikolu 2(d) tad-Direttiva bħala “kwalunkwe att, ommissjoni, imġieba jew rappreżentazzjoni, komunikazzjoni kummerċjali in[k]lużi reklamar u kummerċjalizzazzjoni [...] konnessi direttament mal-promozzjoni jew bejgħ jew fornitura ta’ xi prodott lil konsumaturi”.
36.
F’dan ir-rigward, huwa interessanti li jiġi nnotat li t-tifsira tal-kunċett ta’ kummerċjant li l-leġiżlatur tal-Unjoni jipproponi fl-Artikolu 2(b) tad-Direttiva hija identika għal dik li huwa juża sabiex ifisser in-negozjant fil-kuntest tad-Direttiva 85/577/KEE (
18
) dwar il-bejgħ bieb bieb.
37.
Il-kunċett ta’ kummerċjant għandu għalhekk jinftiehem, fid-dawl tad-dispożizzjonijiet imsemmija iktar ’il fuq, bħala li jinkludi persuna fiżika jew persuna ġuridika, li fil-kuntest inkwistjoni u irrispettivament min-natura pubblika jew privata tagħha, taġixxi fil-kuntest ta’ attività kummerċjali.
38.
Huwa wkoll utili li jiġi indikat li, fil-verżjoni tal-lingwa Ingliża tad-Direttiva, il-kunċett ta’ kummerċjant huwa tradott permezz tat-termini “trader” u dak ta’ impriża permezz ta’ dak ta’ “business”. Il-kunċett ta’ “business” ma għandu ebda ekwivalenti fil-lingwa Franċiża. Madankollu, meta hija tipprevedi attività ta’ persuna, din hija tradotta mingħajr distinzjoni permezz tal-espressjoni “attività professjonali jew kummerċjali” jew aħjar permezz tat-terminu “kummerċ”. Meta hija tipprevedi dak li jeżerċita din l-attività, dan huwa tradott permezz tal-kunċetti ta’ kummerċjant jew negozjant (
19
).
39.
Fl-opinjoni tiegħi, it-termini tal-Artikolu 2(b) u (d) tad-Direttiva jippermettu li l-kunċett ta’ kummerċjant ikun iddefinit bħala kunċett funzjonali, ikkaratterizzat mill-eżerċizzju ta’ attività kummerċjali u irrispettivament mill-istatus legali u mill-funzjonijiet li għandha l-entità. Tali definizzjoni tippermetti għalhekk li jkunu inklużi l-entitajiet rregolati mid-dritt pubbliku responsabbli minn funzjoni ta’ interess ġenerali li, kif rajna preċedentement, jistgħu jwettqu attivitajiet ta’ natura ekonomika u lukrattiva u li fihom jista’ eventwalment ikun hemm ċertu aġir żleali.
40.
Huwa evidenti li dan l-eżerċizzju ta’ klassifikazzjoni jeħtieġ li jkun applikat każ b’każ. Fir-rigward ta’ organu bħal dak inkwistjoni, għandha tinstab in-natura tal-attività li fiha jaqa’ l-aġir inkwistjoni u ssir distinzjoni bejn, minn naħa, l-aġir li jrid jilħaq skop esklużivament soċjali – li, fin-nuqqas ta’ natura kummerċjali, ikun għalhekk imneħħi mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva – u min-naħa l-oħra, l-atti li jaqgħu fil-kuntest ta’ attività ekonomika jew kummerċjali, bħar-reklamar inkwistjoni, u li, għalkemm aċċessorji, jistgħu jaqgħu taħt dan il-kamp ta’ applikazzjoni.
41.
Din l-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ kummerċjant taqbel ma’ dik li l-leġiżlatur tal-Unjoni jipproponi fil-kuntest iktar wiesa’ tad-Direttiva dwar id-drittijiet tal-konsumaturi. Pereżempju, id-Direttiva 93/13/KEE tal-Kunsill, tal-5 ta’ April 1993, dwar klawżoli inġusti f’kuntratti mal-konsumatur (
20
), tiddefinixxi bejjiegħ jew fornitur bħala kull persuna naturali [fiżika] jew legali [ġuridika] li, [...] tkun qiegħda taġixxi għal skopijiet relatati mas-sengħa, in-negozju [impriża] jew il-professjoni tagħha, sew jekk proprjetà pubblika u sew jekk propjetà privata” (
21
) u d-Direttiva 98/6/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-16 ta’ Frar 1998, dwar il-protezzjoni tal-konsumatur fl-indikazzjoni tal-prezzijiet ta’ prodotti offruti lill-konsumaturi (
22
), bħala “kull persuna naturali [fiżika] jew legali [ġuridika] li jbiegħ jew li joffri għall-bejgħ prodotti li huma fl-ambitu ta’ attività kummerċjali jew professjonali tiegħu” (
23
). Fil-kuntest tad-Direttiva ġdida 2011/83/UE (
24
), il-leġiżlatur tal-Unjoni ddefinixxa fl-aħħar nett il-kummerċjant bħala “kwalunkwe persuna fiżika jew kwalunkwe persuna ġuridika, indipendentement mill-fatt li tkun suġġett pubbliku jew privat, li taġixxi, anki permezz ta’ persuna li tkun qed taġixxi f’isimha jew għall-interessi tagħha, għall-iskopijiet relatati mal-kummerċ, in-negozju [impriża], is-sengħa jew il-professjoni tagħha” (
25
).
42.
Dawn id-direttivi kollha għandhom komuni bejniethom il-fatt li l-kummerċjant jista’ jkun kemm persuna fiżika kif ukoll persuna ġuridika, irregolata mid-dritt pubbliku jew mid-dritt privat, li fir-relazzjoni li huwa stabbilixxa mal-konsumatur, jaġixxi fil-kuntest ta’ attività kummerċjali jew professjonali, li tippreżumi li huwa jaġixxi fil-kuntest ta’ attività regolari u lukrattiva.
43.
Fid-dawl tal-formulazzjoni tal-Artikolu 2(b) tad-Direttiva, ma nara għalhekk ebda element li jista’ jiġġustifika l-esklużjoni mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva ta’ persuni ġuridiċi rregolati mid-dritt pubbliku responsabbli minn funzjoni ta’ interess ġenerali, bħalma huwa l-fond ta’ assigurazzjoni għall-mard, meta dawn jirrikorru għal prattika kummerċjali.
44.
Jien inqis għalhekk li l-għan tad-Direttiva jitlob li l-kunċett ta’ kummerċjant ikopri tali organu.
45.
Fil-fatt, id-Direttiva hija intiża sabiex tiggarantixxi livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumaturi u tiżgura l-lealtà tat-tranżazzjonijiet kummerċjali billi tipprevjeni u tiġġieled kontra l-prattiki kummerċjali żleali (
26
).
46.
Sabiex jilħaq dawn l-għanijiet, il-leġiżlatur tal-Unjoni għażel li jipproċedi bl-armonizzazzjoni sħiħa tal-leġiżlazzjonijiet nazzjonali u għażel ukoll kamp ta’ applikazzjoni estremament wiesa’ tad-Direttiva. Fil-fatt, skont l-Artikolu 3(1) tagħha, hija intiża sabiex tapplika għat-tranżazzjonijiet kollha bejn il-kummerċjanti u l-konsumaturi, fis-setturi kollha, u tapplika mhux biss għall-istadju tar-reklamar jew ta’ kummerċjalizzazzjoni, iżda wkoll matul u wara tranżazzjoni kummerċjali dwar prodott.
47.
Ir-ratio legis tad-Direttiva huwa espress fl-Artikolu 5 tagħha, li jistabbilixxi projbizzjoni ta’ prinċipju tal-prattiki kummerċjali żleali. Din id-dispożizzjoni għandha għalhekk tippermetti li tipprevjeni u anki li tippenalizza atti li jaqgħu fil-kuntest ta’ attività kummerċjali li, minn naħa, huma kuntrarji għar-rekwiżiti tad-diliġenza professjonali u, min-naħa l-oħra, jistgħu jbiddlu b’mod sostanzjali l-aġir kummerċjali tal-konsumatur. Id-Direttiva hija intiża għalhekk li tiggarantixxi li l-konsumaturi ma jkunx imqarrqa jew esposti għal kummerċjalizzazzjoni aggressiva u li l-allegazzjonijiet kollha magħmula mill-kummerċjant fil-kuntest tal-attività kummerċjali tiegħu jkunu ċari, eżatti u ġġustifikati b’tali mod li l-konsumaturi jistgħu jagħmlu għażliet ċari u rilevanti.
48.
Sabiex tkun żgurata l-effettività ta’ tali dispożizzjoni, u fl-istess waqt, implementazzjoni effikaċi u koerenti tal-ġlieda kontra l-prattiki kummerċjali żleali, jidhirli li huwa mhux biss leġittimu, iżda wkoll indispensabbli li organu bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali jista’ jkun ikklassifikat bħala “kummerċjant” meta huwa jadotta, fil-konfront tal-konsumatur, fil-każ ta’ affiljati, aġir kummerċjali. Fil-fatt, fl-opinjoni tiegħi, ma teżisti ebda raġuni li tiġġustifika li s-sistema legali ta’ dan l-organu jew iktar u iktar il-funzjonijiet li huwa għandu jċaħħdu lill-konsumatur minn kull protezzjoni fir-rigward ta’ att li qarraq bihom jew wassalhom għal żball.
49.
L-ewwel nett, il-fatt li organu rregolat mid-dritt pubbliku jkun responsabbli minn funzjoni ta’ interess ġenerali ma jimplikax a fortiori li huwa ma jeżerċita ebda attività kummerċjali jew ekonomika fil-qasam tas-suq tiegħu. Kif rajna preċedentement, l-analiżi li għaliha l-Qorti tal-Ġustizzja pproċediet fis-sentenza AOK Bundesverband et iċċitata iktar ’il fuq hija, f’dan ir-rigward, b’mod partikolari illustrattiva, għaliex il-kawża li tat lok għal din is-sentenza tirrigwarda l-funzjonijiet u l-attivitajiet li minnhom huma responsabbli l-fondi ta’ assigurazzjoni għall-mard Ġermaniżi. Infakkar li, fl-imsemmija sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja espressament irrikonoxxiet li l-fondi ta’ assigurazzjoni għall-mard jistgħu jwettqu tranżazzjonijiet li l-għan tagħhom ma huwiex soċjali iżda ekonomiku (
27
). Issa, huwa indispensabbli li dawn it-tranżazzjonijiet ta’ natura ekonomika jkunu suġġetti għall-osservanza tar-regoli pprovduti mid-Direttiva, bħat-tranżazzjonijiet kollha tal-istess natura li operatur privat jista’ jadotta.
50.
It-tieni nett, ma teżisti ebda raġuni li tiġġustifika li organu rregolat mid-dritt pubbliku responsabbli minn funzjoni ta’ interess ġenerali la jkun eżentat milli josserva regoli essenzjali bħal dawk tad-diliġenza professjonali u lanqas skużat, minħabba l-funzjonijiet li huwa għandu, li jigdeb lill-konsumaturi jew jadotta aġir żleali fir-rigward ta’ operaturi ekonomiċi oħra. Huwa evidenti li r-restrizzjonijiet li għandu tali organu minħabba l-funzjoni ta’ interess ġenerali li huwa jrid jilħaq ma jeżentawhx milli juri bona fide fil-qasam ta’ attività tiegħu u li jaġixxi b’attenzjoni u kompetenza fil-konfront tal-konsumatur, billi d-diliġenza professjonali hija imposta fuq kull tip ta’ attivitajiet, iktar u iktar f’oqsma ta’ interess ġenerali bħal dak tas-saħħa. Għalhekk jiena ma nara ebda raġuni għaliex tali organu għandu, għal dak li jirrigwarda l-attività kummerċjali tiegħu, ikun suġġett għal regoli differenti minn dawk li għalihom huwa suġġett stabbiliment irregolat mid-dritt privat.
51.
Fid-dawl ta’ dawn il-punti, jiena għalhekk konvint li n-natura u l-importanza tal-interess pubbliku li fuqha hija bbażata l-protezzjoni tal-konsumatur tiġġustifika li l-Artikolu 5 tad-Direttiva jippermetti li jinkludi l-azzjonijiet ta’ impriżi li, ikun x’ikun l-istatus li jaqgħu taħtu u l-funzjoni ta’ interess ġenerali li huma għandhom, jonqsu mid-dmir ta’ diliġenza professjonali tagħhom u jadottaw prattiki kummerċjali żleali fis-settur ta’ attività tagħhom.
52.
Għalhekk, meta l-aġir inkwistjoni jissodisfa r-rekwiżiti espressament stabbiliti fl-Artikolu 5 tad-Direttiva – jiġifieri li jkun jirrigwarda prattika kummerċjali kuntrarja għar-rekwiżiti tad-diliġenza professjonali u li tista’ tibdel b’mod sostanzjali l-aġir ekonomiku tal-konsumatur – huwa jikkonsisti fih innifsu fi prattika kummerċjali żleali, irrispettivament mis-sistema tad-dritt pubbliku jew tad-dritt privat li tirregola l-operat tal-organu inkwistjoni u mill-funzjoni ta’ interess ġenerali li għandu dan tal-aħħar.
53.
Jekk neskludi mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva tali organi, inkun nirriskja li nikkomprometti l-effett utili tad-Direttiva billi nnaqqas b’mod sinjifikattiv il-kamp ta’ applikazzjoni tagħha.
54.
Barra minn hekk, jekk nagħmel distinzjoni bejn l-applikabbiltà tar-regoli tad-Direttiva skont in-natura tas-sistema li biha huwa rregolat il-kummerċjant u l-funzjonijiet li huwa għandu, nintroduċi protezzjoni tal-konsumatur b’ġeometrija varjabbli fl-Unjoni, li tirriskja li tikkomprometti l-armonizzazzjoni li ried il-leġiżlatur tal-Unjoni. Fil-fatt, il-mod li bih huma rregolati s-servizzi ta’ interess ġenerali huwa differenti skont l-Istati Membri, peress li dawn tal-aħħar jistgħu jagħtu l-amministrazzjoni tagħhom lil impriża pubblika jew jiddelegaw l-amministrazzjoni tagħhom lil impriża privata. Barra minn hekk, l-isfera ta’ attivitajiet li jaqgħu taħt l-interess ġenerali tista’ wkoll tippreżenta differenzi minn Stat Membru għal ieħor, b’dawn tal-aħħar jistgħu jikbru kemm minħabba li s-servizzi ta’ interess ġenerali jistgħu jinfetħu għall-kompetizzjoni u kemm minħabba l-pass li bih l-Istati Membri jipproċedu. Il-konfini bejn l-attivitajiet li jaqgħu taħt servizzi ta’ interess ġenerali stricto senso u l-attivitajiet konnessi suġġetti għal kompetizzjoni huma għalhekk movimentati, flessibbli, u għalhekk ma jistgħux jikkostitwixxu kriterju ta’ evalwazzjoni.
55.
Għaldaqstant, fid-dawl tal-għanijiet li l-leġiżlatur tal-Unjoni ried jilħaq, jiena tal-opinjoni li l-kunċett ta’ “kummerċjant”, previst fl-Artikolu 2(b) tad-Direttiva, għandu jkopri persuni ġuridiċi rregolati mid-dritt pubbliku responsabbli minn funzjoni ta’ interess ġenerali, bħall-fond ta’ assigurazzjoni għall-mard, meta dan jirrikorri għall-prattika kummerċjali.
56.
Fid-dawl ta’ dawn l-elementi kollha, jiena nqis, konsegwentement, li l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva, moqri flimkien mal-Artikolu 2(d) ta’ din tal-aħħar, għandu jkun interpretat fis-sens li organu rregolat mid-dritt pubbliku responsabbli minn funzjoni ta’ interess ġenerali, bħal fond ta’ assigurazzjoni għall-mard, jista’ jikklassifika bħala “kummerċjant” meta huwa jxerred, mal-konsumaturi, reklamar kummerċjali.
IV – Konklużjoni
57.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi lill-Bundesgerichtshof b’dan il-mod:
L-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2005/29/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-11 ta’ Mejju 2005, dwar prattiċi kummerċjali żleali fin-negozju mal-konsumatur fis-suq intern li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 84/450/KEE, id-Direttivi 97/7/KE, 98/27/KE u 2002/65/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, u r-Regolament (KE) Nru 2006/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (“Direttiva dwar Prattiċi Kummerċjali Żleali”) moqri flimkien mal-Artikolu 2(d) tad-Direttiva 2005/29, għandu jkun interpretat fis-sens li organu rregolat mid-dritt pubbliku responsabbli minn funzjoni ta’ interess ġenerali, bħal fond ta’ assigurazzjoni għall-mard, jista’ jikklassifika bħala “kummerċjant” meta jxerred mal-konsumaturi, reklamar kummerċjali.
(
1
)	Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
(
2
)	Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-11 ta’ Mejju 2005, dwar prattiċi kummerċjali żleali fin-negozju mal-konsumatur fis-suq intern li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 84/450/KEE, id-Direttivi 97/7/KE, 98/27/KE u 2002/65/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, u r-Regolament (KE) Nru 2006/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (“Direttiva dwar Prattiċi Kummerċjali Żleali”) (ĠU L 149, p. 22, iktar ’il quddiem id-“Direttiva”).
(
3
)	BGBl. 2004 I, p. 1414, iktar ’il quddiem il-“UWG”.
(
4
)	L-Artikolu 13 tad-Direttiva.
(
5
)	Jiena nfakkar li, abbażi ta’ ġurisprudenza llum stabbilita, jirriżulta kemm mir-rekwiżiti tal-applikazzjoni uniformi tad-dritt tal-Unjoni kif ukoll tal-prinċipju ta’ ugwaljanza li l-kliem ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni li ma tagħmel l-ebda riferiment espliċitu għal-liġi tal-Istati Membri bl-iskop li jiġu stabbiliti t-tifsira u l-portata tagħha normalment għandhom jingħataw interpretazzjoni awtonoma u uniformi fl-Unjoni Ewropea kollha, fid-dawl tal-kuntest tad-dispożizzjoni u tal-għan li jrid jintlaħaq mil-leġiżlazzjoni li fi ħdanha huwa jidħol (ara s-sentenza tal-21 ta’ Diċembru 2011, Ziolkowski u Szeja (C-424/10 u C-425/10, Ġabra p. I-14035, punti 32 u 34 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
(
6
)	Bl-istess mod, jidhirli interessanti li jkun irrilevat li, fil-kuntest iktar wiesa’ tad-dritt tal-konsum, il-leġiżlatur tal-Unjoni ma użax terminoloġija uniformi għall-parti kontraenti mal-konsumatur. Din hija magħrufa b’mod varjabbli taħt l-isem ta’ kummerċjant jew impriża, kif inhu l-każ fid-Direttiva, jew inkella bħala negozjant, fornitur jew bejjiegħ, li huma tradotti fil-verżjoni Ingliża tad-Direttivi dwar id-dritt tal-konsum permezz tat-termini “trader”, “seller”, “supplier”, “vendor”, kif ukoll “business”.
(
7
)	COM(2006) 744 finali.
(
8
)	Punti 4.1 u 4.2 tal-Anness I.
(
9
)	Sentenza tas-16 ta’ Marzu 2004, AOK Bundesverband et (C-264/01, C-306/01, C-354/01 u C-355/01, Ġabra p. I-2493).
(
10
)	Sentenza tat-23 ta’ April 1991, Höfner u Elser (C-41/90, Ġabra p. I-1979, punt 21).
(
11
)	Sentenza tal-11 ta’ Lulju 2006, FENIN vs Il-Kummissjoni (C-205/03 P, Ġabra p. I-6295, punt 25).
(
12
)	Sentenza tas-16 ta’ Ġunju 1987 (C-118/85, Ġabra p. 2599).
(
13
)	Sentenza tad-19 ta’ Jannar 1994, SAT Fluggesellschaft (C-364/92, Ġabra p. I-43).
(
14
)	Sentenzi Höfner u Elser, iċċitata iktar ’il fuq, kif ukoll tas-17 ta’ Frar 1993, Poucet u Pistre (C-159/91 u C-160/91, Ġabra p. I-637).
(
15
)	Sentenza AOK Bundesverband, iċċitata iktar ’il fuq (punt 58).
(
16
)	Ibidem.
(
17
)	Sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-12 ta’ Diċembru 2000 (T-128/98, Ġabra p. II-3929).
(
18
)	Direttiva tal-Kunsill, tal-20 ta’ Diċembru 1985, biex tħares lill-konsumatur rigward kuntratti nnegozjati barra mil-lok tan-negozju (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 1, p. 262). L-Artikolu 2 tad-Direttiva 85/577 jiddefinixxi negozjant bħala “persuna naturali [fiżika] jew legali [ġuridika] li, għat-transazzjoni in kwistjoni, jaġixxi fil-kapaċità kummerċjali jew professjonali tiegħu, u kull persuna li taġixxi f’isem jew għan-negozjant”.
(
19
)	IATE, bażi interattiv Ewropew tat-terminoloġija.
(
20
)	ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 2, p. 288.
(
21
)	Artikolu 2(ċ) tad-Direttiva 93/13. Il-korsiv żidtu jien.
(
22
)	ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 4, p. 32
(
23
)	Artikolu 2(d) tad-Direttiva 98/6. Il-korsiv żidtu jien.
(
24
)	Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-25 ta’ Ottubru 2011, dwar drittijiet tal-konsumatur, li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 93/13/KEE u d-Direttiva 1999/44/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 85/577/KEE u d-Direttiva 97/7/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (ĠU L 304, p. 64).
(
25
)	Ara l-Artikolu 2(2) tad-Direttiva 2011/83.
(
26
)	Premessi 1, 8 u 11 tad-Direttiva.
(
27
)	Punt 58.