61990CJ0304_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση C-304/90,
που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Reading and Sonning Magistrates' Court (Ηνωμένο Βασίλειο) προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ
Reading Borough Council
και
Payless diy Ltd,
Wickes Building Supplies Ltd,
Great Mils (South) Ltd,
Homebase Ltd,
B & Q plc,
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία των άρθρων 30 και 36 της Συνθήκης ΕΟΚ,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ,
συγκείμενο από τους O. Due, Πρόεδρο, Κ. Ν. Κακούρη, G. C. Rodriguez Iglesias, J. M. Murray, προέδρους τμήματος, G. F. Mancini, R. Joliet, M. Diez de Velasco, P. J. G. Kapteyn και D. A. O. Edward, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: W. Van Gerven
γραμματέας: Δ. Τριανταφύλλου, υπάλληλος διοικήσεως,
λαμβάνοντας υπόψη τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν:
* το Reading Borough Council, εκπροσωπούμενο από τους Α. Newman, QC, και A. Jack, barrister,
* η Payless diy Ltd, Wickes Buildint Supplies Ltd, Great Mills (South) Ltd και Homebase Ltd, εκπροσωπούμενες από τον P. Lasok, barrister
* η B & Q plc, εκπροσωπούμενη από τους G. Barling, QC, D. Vaughan, QC, D. Anderson, barrister, και Α. Αskham, solicitor
* η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, εκπροσωπούμενη από τον N. Paines, barister, επικουρούμενο από τον H. A. Kaya, του Treasury Solicitor' s Department
* η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τον R. Wainwright, νομικό σύμβουλο,
έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,
αφού άκουσε τις προφορικές παρατηρήσεις των Reading Borough Council, των B & Q plc, Payless diy Ltd, Wickes Building Supplies Ltd, Great Mills Ltd και Homebase Ltd, της Κυβερνήσεως του Ηνωμένου Βασιλείου, εκπροσωπουμένης από την L. Hudson, του Treasury Department, επικουρούμενη από τον Sir N. Lyell, QC, Attorney General, και της Επιτροπής, εκπροσωπουμένης από τον A. Ridout, εθνικό υπάλληλο αποσπασμένο στη Νομική Υπηρεσία, κατά τη συνεδρίαση της 2ας Ιουνίου 1992,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 8ης Ιουλίου 1992,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με διάταξη της 9ης Αυγούστου 1990, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 4 Οκτωβρίου 1990, το Reading and Sonning Magistrates' Court υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, τέσσερα προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία των άρθρων 30 και 36 της Συνθήκης.
2 Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ του Reading Borough Council, που υποστηρίζει ότι υπήρξε παράβαση των άρθρων 47 και 59 του Shops Act, και των επιχειρήσεων Payless diy, Wickes Building Suppplies, Great Mills (South), Homebase και B & Q, λόγω του ότι οι επιχειρήσεις αυτές άνοιξαν τα καταστήματά τους Κυριακή για τη διενέργεια άλλων εμπορικών πράξεων, πλην αυτών που επιτρέπονται σύμφωνα με το παράρτημα V του νόμου αυτού.
3 Το παράρτημα V του Shops Act απαριθμεί τα είδη που, κατ' εξαίρεση, επιτρέπεται να πωλούνται στα καταστήματα την Κυριακή. Πρόκειται, ιδίως, για οινοπνευματώδη ποτά, ορισμένα τρόφιμα, καπνό, εφημερίδες και άλλα προϊόντα τρέχουσας καταναλώσεως.
4 Oι κατηγορούμενες της κυρίας δίκης αμφισβήτησαν ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου τη νομιμότητα της εθνικής νομοθεσίας υπό το πρίσμα του άρθρου 30 της Συνθήκης, υποστηρίζοντας ότι οι επίδικες διατάξεις του Shops Act δεν πληρούν την απαίτηση αναλογικότητας που αναφέρεται στις σκέψεις 15 και 16 της αποφάσεως του Δικαστηρίου της 23ης Νοεμβρίου 1989, C-145/88, B & Q (Συλλογή 1989, σ. 3851).
5 Εν όψει των ισχυρισμών αυτών το Reading and Sonning Magistrates' Court αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να ζητήσει από το Δικαστήριο να εκδώσει προδικαστική απόφαση επί των ακολούθων ερωτημάτων:
"1) 'Οταν η νομοθεσία ενός κράτους μέλους απαγορεύει στα καταστήματα λιανικής πωλήσεως να παραμένουν ανοιχτά τις Κυριακές για την εξυπηρέτηση πελατών με σκοπό να εξασφαλιστεί κατά το μέτρο του δυνατού ότι οι υπάλληλοι των καταστημάτων δεν θα υποχρεώνονται να εργάζονται τις Κυριακές, ώστε να διατηρηθεί αυτό που πολλοί θεωρούν ως παραδοσιακή αγγλική Κυριακή, δικαιολογείται ο σκοπός αυτός κατά το κοινοτικό δίκαιο και συγκεκριμένα κατά την έννοια των σκέψεων 12 έως 14 της αποφάσεως του Δικαστηρίου της 23ης Νοεμβρίου 1989, Β & Q (C-145/88);
2) 'Οταν το εθνικό δικαστήριο εφαρμόζει στην εν λόγω νομοθεσία την προϋπόθεση που διατύπωσε το Δικαστήριο στη σκέψη 15 της αποφάσεως B & Q (την προϋπόθεση της αναλογικότητας),
α) oφείλει να εφαρμόσει τις προϋποθέσεις του άρθρου 3 της οδηγίας 70/50;
β) Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως, πρέπει το εθνικό μέτρο να πληροί κάθε μία από τις προϋποθέσεις που αναφέρονται στις περιπτώσεις της δευτέρας παραγράφου του άρθρου 3;
γ) Οφείλει το εθνικό δικαστήριο να εξετάζει τα πραγματικά περιστατικά (όπως αποδεικνύονται) και να καταλήξει στη δική του πεποίθηση όσον αφορά την εφαρμογή των εν λόγω προϋποθέσεων ή το καθήκον του εθνικού δικαστηρίου περιορίζεται στο να κρίνει αν ο νομοθέτης, υπό κανονικές συνθήκες, μπορούσε να θεσπίσει το υπό κρίση νομοθετικό μέτρο λαμβάνοντας υπόψη τις εν λόγω προϋποθέσεις;
δ) 'Οταν το εθνικό δικαστήριο εκτιμά τα περιοριστικά αποτελέσματα της εθνικής νομοθεσίας επί της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων καθώς και όταν συγκρίνει τα περιοριστικά επί του εμπορίου αποτελέσματα (αν υπάρχουν) των διαφόρων μέσων που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την επίτευξη του σκοπού του νόμου, πρέπει να λαμβάνει υπόψη μόνο τον βαθμό κατά τον οποίο τα αποτελέσματα επί των εισαγομένων προϊόντων υπερβαίνουν τα αποτελέσματα επί των εγχωρίων ή μπορεί να λάβει υπόψη όλα τα περιοριστικά αποτελέσματα επί του ενδοκοινοτικού εμπορίου;
ε) Πρέπει τα περιοριστικά επί του εμπορίου αποτελέσματα να εξεταστούν σε σχέση με το συνολικό αποτέλεσμα επί του ενδοκοινοτικού εμπορίου αγαθών και/ή υπηρεσιών ή το αποτέλεσμα στους τομείς εντός των οποίων κινείται η συγκεκριμένη επιχείρηση ή το αποτέλεσμα επί της επιχειρήσεως αυτής;
στ) Πώς πρέπει να σταθμίσει το εθνικό δικαστήριο τα περιοριστικά αποτελέσματα της εθνικής νομοθεσίας επί της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων με τον σκοπό της νομοθεσίας αυτής;
3) 'Εχει το άρθρο 36 της Συνθήκης ΕΟΚ εφαρμογή σε μία εθνική διάταξη όπως η υπό κρίση και, σε περίπτωση καταφατικής απαιτήσεως, σε τι συνίσταται η εφαρμογή αυτή;
4) Επηρεάζεται η οποιαδήποτε απάντηση σε κάποιο από τα ανωτέρω ερωτήματα από το γεγονός ότι υπάρχουν εξαιρέσεις από την εκ του νόμου απαγόρευση της εμπορίας κατά τις Κυριακές;"
6 Στην έκθεση ακροατηρίου αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά και το κανονιστικό πλαίσιο της διαφοράς της κυρίας δίκης, η εξέλιξη της διαδικασίας και οι γραπτές παρτηρήσεις που κατατέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
7 Με το πρώτο ερώτημα, το εθνικό δικαστήριο θέτει ζήτημα ερμηνείας της προαναφερθείσας αποφάσεως B & Q.
8 Πρέπει να υπενθυμιστεί ότι το Δικαστήριο, στις αποφάσεις της 28ης Φεβρουαρίου 1991, C-312/89, Conforama (Συλλογή 1991, σ. 997), και C-332/89, Marchandise (Συλλογή 1991, σ. Ι-1027), διευκρίνισε ότι το άρθρο 30 της Συνθήκης έχει την έννοια ότι η απαγόρευση που προβλέπει δεν εφαρμόζεται σε εθνική κανονιστική ρύθμιση που απαγορεύει την απασχόληση των εργαζομένων την Κυριακή.
9 Εξάλλου, το Δικαστήριο, με την απόφαση που εξέδωσε την ίδια ημέρα, C-169/91, Council of the City of Stoke-on-Trent και Norwich City Council, αποφάνθηκε ότι το άρθρο 30 της Συνθήκης έχει την έννοια ότι η απαγόρευση που προβλέπει δεν εφαρμόζεται σε εθνική κανονιστική ρύθμιση που απαγορεύει τη λειτουργία των εμπορικών καταστημάτων λιανικής πωλήσεως την Κυριακή.
10 Πρέπει να δοθεί η ίδια απάντηση το πρώτο ερώτημα που υποβλήθηκε στην παρούσα υπόθεση.
11 Δεδομένης της απαντήσεως στο ερώτημα αυτό, παρέλκει η απάντηση στα υπόλοιπα προδικαστικά ερωτήματα.
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
12 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, οι οποίες κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ,
κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε το Reading and Sonning Magistrates' Court, με Διάταξη της 9ης Αυγούστου 1990, αποφαίνεται:
Το άρθρο 30 της Συνθήκης έχει την έννοια ότι η απαγόρευση που προβλέπει δεν εφαρμόζεται σε εθνική κανονιστική ρύθμιση που απαγορεύει τη λειτουργία των εμπορικών καταστημάτων λιανικής πωλήσεως την Κυριακή.