Voorlopige editie
CONCLUSIE VAN ADVOCAAT‑GENERAAL
N. EMILIOU
van 15 januari 2026 (1)
Zaken C‑622/24 P en C‑623/24 P
VT
tegen
Europese Commissie (C‑622/24 P)
en
UJ e.a.
tegen
Europese Commissie (C‑623/24 P)
„ Hogere voorziening – Openbare dienst – Vergelijkend onderzoek EPSO/AD/380/19 – Niet‑opneming op de reservelijst – Gelijke behandeling – Nieuwe schriftelijke toetsen – Regel van overeenstemming tussen de klacht en het beroep – Uitlegging van de aankondiging van vergelijkend onderzoek met betrekking tot algemene competenties ”
I.      Inleiding
1.        De onderhavige hogere voorzieningen betreffen een algemeen vergelijkend onderzoek georganiseerd door het Europees Bureau voor personeelsselectie (EPSO) voor de aanwerving van administrateurs op het gebied van internationale samenwerking en het beheer van hulp aan derde landen. Tijdens de schriftelijke toetsen hebben zich grootschalige technische problemen voorgedaan, waardoor een aanzienlijk aantal kandidaten werd getroffen. Naar aanleiding daarvan heeft de jury besloten alle kandidaten – ongeacht of zij technische problemen hadden ondervonden – de mogelijkheid te bieden om de toetsen opnieuw af te leggen of hun oorspronkelijke resultaat te behouden. De vraag of deze aanpak juist was, is de kern van de onderhavige hogere voorzieningen.
2.        Verschillende kandidaten die uiteindelijk niet op de reservelijst van dat vergelijkend onderzoek zijn opgenomen, hebben hun niet‑opneming aangevochten bij het Gerecht, waarbij zij diverse onregelmatigheden gedurende het vergelijkend onderzoek hebben aangevoerd, waaronder het herhalen van de schriftelijke toetsen. In het bijzonder hebben verzoekers in de zaken VT/Commissie(2) en UJ e.a./Commissie(3) verzocht om nietigverklaring van de betrokken besluiten van de jury. Het Gerecht heeft in beide zaken de – vrijwel identieke – middelen afgewezen en de beroepen verworpen.
3.        Met hun huidige hogere voorzieningen in de zaken C‑622/24 P en C‑623/24 P verzoeken rekwiranten om vernietiging van de arresten van het Gerecht in de zaken VT/Commissie en UJ e.a./Commissie (hierna: „bestreden arresten”). Daartoe betogen zij in essentie dat het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door geen schending van het beginsel van gelijke behandeling tijdens het vergelijkend onderzoek vast te stellen. In dit verband stellen zij dat de jury het beginsel van gelijke behandeling heeft geschonden door alle kandidaten – en niet alleen degenen die ernstig waren getroffen door technische problemen – de mogelijkheid te bieden de toetsen te herkansen. Zij stellen verder dat de kandidaten die de toetsen hebben herkanst een oneerlijk voordeel hebben genoten, omdat zij aanzienlijk meer voorbereidingstijd hadden. Ten slotte betwisten zij ook de afwijzing door het Gerecht van een door hen aangevoerd middel betreffende de uitlegging van de aankondiging van vergelijkend onderzoek met betrekking tot de algemene competenties van de kandidaten.
4.        Gelet op de aanzienlijke overlapping in de feitelijke achtergrond en de rechtsvragen die in beide zaken aan de orde komen, lijkt het passend om ze in één gezamenlijke conclusie te behandelen.
II.    Toepasselijke bepalingen
5.        Artikel 90, lid 2, van het Statuut van de ambtenaren van de Europese Unie(4) (hierna: „Statuut”) luidt als volgt:
„Iedere in dit Statuut bedoelde persoon kan bij het tot aanstelling bevoegde gezag een klacht indienen tegen een besluit waardoor hij zich bezwaard acht, [...].
Het gezag brengt zijn met redenen omklede besluit binnen vier maanden, te rekenen vanaf de dag van indiening van de klacht, ter kennis van de betrokkene. Is bij het verstrijken van deze termijn een antwoord op de klacht uitgebleven, dan geldt dit als een stilzwijgend besluit tot afwijzing, waartegen beroep in de zin van artikel 91 kan worden ingesteld.”
6.        Artikel 91, lid 2, van het Statuut bepaalt het volgende:
„Een beroep op het Hof van Justitie van de
Europese Unie
is slechts ontvankelijk:
–      indien men zich van tevoren tot het tot aanstelling bevoegde gezag heeft gewend met een klacht in de zin van artikel 90, lid 2, en binnen de aldaar gestelde termijn, en
–      indien op deze klacht een uitdrukkelijk of stilzwijgend besluit tot afwijzing is genomen.”
III. Feiten
7.        De achtergrond van de geschillen die aanleiding geven tot de onderhavige hogere voorzieningen wordt uitvoerig beschreven in de bestreden arresten. De voor deze conclusie relevante feiten kunnen als volgt worden samengevat.
8.        Op 5 december 2019 heeft EPSO in het Publicatieblad van de Europese Unie de aankondiging bekendgemaakt van een algemeen vergelijkend onderzoek op basis van kwalificaties en toetsen,
EPSO/AD/380/19, voor de aanwerving van administrateurs op het gebied van internationale samenwerking en het beheer van hulp aan derde landen(5), met het oog op het opstellen van twee reservelijsten, één voor administrateurs van rang AD 7 en één voor administrateurs van rang AD 9.
9.        Rekwiranten in beide zaken hebben deelgenomen aan het vergelijkend onderzoek voor de rang AD 7. Na het succesvol afleggen van de meerkeuzetoetsen en de selectie op basis van kwalificaties („Talent Screener”), hebben zij deelgenomen aan de assessments. Deze omvatten twee schriftelijke toetsen: een casestudy en een schriftelijke toets op het vakgebied (hierna tezamen: „schriftelijke toetsen”), die beide plaatsvonden op 9 september 2021 (hierna: „eerste sessie”).
10.      Bij brief van 4 oktober 2021 heeft EPSO de kandidaten laten weten dat vanwege technische problemen tijdens de eerste sessie van de schriftelijke toetsen was besloten om alle kandidaten die aan die sessie hadden deelgenomen twee opties te bieden: ofwel de – op dat moment nog onbekende – resultaten van de eerste sessie behouden, ofwel de schriftelijke toetsen opnieuw afleggen, waardoor hun eerste resultaten zouden vervallen.
11.      De nieuwe schriftelijke toetsen vonden plaats op 10 november 2021 (hierna: „tweede sessie”). Rekwirant in zaak C‑622/24 P (VT) evenals drie van de acht rekwiranten in zaak C‑623/24 P (UN, US en UT) besloten de toetsen niet opnieuw af te leggen en in plaats daarvan te vertrouwen op de resultaten van de eerste sessie. De vijf andere rekwiranten in zaak C‑623/24 P (UJ, UL, UP, UU en UV) kozen ervoor om de examens wel opnieuw af te leggen.
12.      Acht kandidaten die tijdens de tweede sessie technische problemen hadden ondervonden, kregen van de jury toestemming om deel te nemen aan de toetsen tijdens een derde sessie op 10 december 2021. UJ was de enige van de rekwiranten die voor die derde sessie werd uitgenodigd en eraan heeft deelgenomen.
13.      Op 5 mei 2022 heeft EPSO elk van de rekwiranten afzonderlijk in kennis gesteld van het besluit van de jury om hun namen niet op te nemen op de reservelijst voor administrateurs van
rang AD 7 (hierna: „niet‑opnemingsbesluiten”), omdat zij niet behoorden tot de kandidaten die de hoogste totaalscore hadden behaald in de assessments. Bij
een van de rekwiranten in zaak C‑623/24 P, namelijk UT, was de afwijzing daarentegen gebaseerd op het feit dat hij niet de vereiste minimumscores had behaald.
14.      Een aantal rekwiranten (VT, UJ en UL) heeft een verzoek tot herziening ingediend bij de jury van de niet‑opnemingsbesluiten die hen betroffen. Deze verzoeken zijn afgewezen bij besluit van 15 juli 2022. Alle rekwiranten hebben vervolgens een klacht ingediend bij EPSO (als het tot aanstelling bevoegde gezag) op grond van artikel 90, lid 2, van het Statuut (hierna: „klachten op grond van artikel 90, lid 2, van het Statuut”), waarin zij de niet‑opnemingsbesluiten en, waar relevant, ook de besluiten tot afwijzing van hun verzoeken tot herziening hebben aangevochten.
15.      In het bijzonder heeft rekwirant in zaak C‑622/24 P op 10 oktober 2022 een klacht ingediend op grond van artikel 90, lid 2, van het Statuut, waarop hij geen uitdrukkelijk antwoord heeft ontvangen. Overeenkomstig artikel 90, lid 2, van het Statuut is zijn klacht derhalve na het verstrijken van een periode van vier maanden, op 10 februari 2023, verondersteld impliciet te zijn afgewezen.
16.      Rekwiranten in zaak C‑623/24 P hebben samen met een aantal andere kandidaten op 5 augustus 2022 gezamenlijk hun klachten op grond van artikel 90, lid 2, van het Statuut ingediend. Hun klachten zijn op 5 december 2022 verondersteld impliciet te zijn afgewezen, maar vervolgens ook expliciet afgewezen bij besluiten van het tot aanstelling bevoegde gezag van 13 maart 2023.
IV.    Procedure bij het Gerecht en bestreden arresten
17.      Rekwiranten in beide zaken hebben krachtens artikel 270 VWEU beroep ingesteld bij het Gerecht tegen hun niet‑opneming op de reservelijst van het vergelijkend onderzoek.
18.      Formeel werden hun beroepen, in de zaken van VT, UJ en UM, geacht te zijn gericht tegen de besluiten van de jury van 15 juli 2022, waarbij hun verzoeken om herziening waren afgewezen, en, wat betreft de andere rekwiranten die een dergelijk verzoek niet hadden ingediend, rechtstreeks tegen de niet‑opnemingsbesluiten van 5 mei 2022 (hierna tezamen: „litigieuze besluiten”).
19.      Rekwiranten in beide zaken hebben zeven vrijwel identieke middelen aangevoerd, ontleend aan talrijke onregelmatigheden tijdens het vergelijkend onderzoek, met het oog op de nietigverklaring van de litigieuze besluiten. Bij arresten van 10 juli 2024 in de zaken VT/Commissie en UJ e.a./Commissie heeft het Gerecht beide beroepen in hun geheel verworpen en partijen in hun eigen kosten verwezen.
V.      Procedures bij het Hof en conclusies van partijen
20.      VT heeft hogere voorziening ingesteld tegen het arrest in de zaak VT/Commissie, die nu aanhangig is onder zaaknummer C‑622/24 P.
Evenzo hebben acht van de dertien verzoekers in de zaak UJ e.a./Commissie hogere voorziening ingesteld tegen dat arrest voor zover het hen betreft, die nu aanhangig is onder zaaknummer C‑623/24 P.
21.      Met hun hogere voorzieningen verzoeken rekwiranten het Hof om de bestreden arresten te vernietigen, hun vorderingen in eerste en tweede aanleg toe te wijzen en de Europese Commissie te verwijzen in de proceskosten in beide instanties. De Commissie verzoekt het Hof de beroepen te verwerpen en rekwiranten te verwijzen in de proceskosten.
VI.    Beoordeling
22.      Ter ondersteuning van hun hogere voorzieningen voeren rekwiranten in wezen twee middelen aan.
23.      Het eerste middel, dat beide hogere voorzieningen gemeen hebben, is ontleend aan vermeende schending van het beginsel van gelijke behandeling door de herhaling van de schriftelijke toetsen.
24.      Het tweede middel is gericht tegen de afwijzing door het Gerecht van het in eerste aanleg aangevoerde vijfde middel, waarbij schending van de aankondiging van vergelijkend onderzoek werd gesteld. Hoewel dit middel in de zaak UJ e.a./Commissie niet‑ontvankelijk werd verklaard, werd het in de zaak VT/Commissie wel ontvankelijk geacht, maar vervolgens ongegrond verklaard. Rekwiranten stellen in beide zaken dat het Gerecht in zijn overwegingen blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting.
25.      Ik zal om te beginnen het eerste middel, betreffende het beginsel van gelijke behandeling, onderzoeken (A) en vervolgens het tweede middel.
Daarbij zal ik achtereenvolgens de procedurele en inhoudelijke vragen beoordelen die specifiek zijn voor elk geval (B).
A.      Eerste middel: schending van het beginsel van gelijke behandeling
26.      Met hun eerste middel voeren rekwiranten aan dat het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door geen schending vast te stellen van het beginsel van gelijke behandeling, zoals neergelegd in artikel 20 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: „Handvest”), van de kandidaten van het vergelijkend onderzoek.
27.      Zij voeren aan dat deze schending voortkwam uit i) het feit dat alle kandidaten de mogelijkheid kregen om de schriftelijke toetsen opnieuw af te leggen, ongeacht de daadwerkelijk ondervonden technische problemen (eerste onderdeel van het eerste middel); ii) de langere voorbereidingstijd die beschikbaar was voor de tweede en de derde sessie van de schriftelijke toetsen (tweede onderdeel van het eerste middel), en iii) het feit dat de drie sessies van de schriftelijke toetsen – met name de derde – op verschillende data werden gehouden (derde onderdeel van het eerste middel, dat als zodanig alleen in zaak C‑623/24 P is aangevoerd).
28.      Ik zal elk van deze onderdelen van het eerste middel achtereenvolgens behandelen, na eerst de relevante argumenten van partijen te hebben uiteengezet. Met betrekking tot de eerste twee onderdelen zal ik ook ingaan op het belang van rekwiranten bij het aanvoeren ervan. Bij wijze van uitzondering zal ik mij pas na de inhoudelijke behandeling over dat belang buigen, zulks om praktische redenen van presentatie.
Door eerst de vermeende ongelijke behandeling te onderzoeken kan de vraag waarom rekwiranten dit middel aanvoeren in het licht van hun verschillende feitelijke omstandigheden namelijk duidelijker worden beantwoord.
1.      Eerste onderdeel van het eerste middel: aan alle kandidaten aangeboden herhaling van de toetsen
29.      Met het eerste onderdeel van het eerste middel voeren rekwiranten aan dat het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door te oordelen(6) dat de jury het beginsel van gelijke behandeling niet had geschonden door alle kandidaten de mogelijkheid te bieden om de schriftelijke toetsen te herhalen, ongeacht of zij technische problemen hadden ondervonden die hun prestaties beïnvloedden.(7)
30.      In dat verband heeft het Gerecht in de bestreden arresten geoordeeld dat de door de jury gekozen oplossing het weliswaar mogelijk maakte voor kandidaten die geen technische problemen hadden ondervonden om de toetsen een tweede keer af te leggen, maar dat een verschil in behandeling moeilijk te vermijden was gezien de omvang en aard van de verstoringen en het grote aantal betrokken kandidaten. Het Gerecht heeft verder geoordeeld dat de maatregel het legitieme doel diende om ervoor te zorgen dat alle kandidaten die technische problemen hadden ondervonden, in aanmerking konden komen voor een nieuwe sessie.
a)      Voornaamste argumenten van partijen
31.      Zoals hierboven al aangegeven betogen rekwiranten in wezen dat het bieden van een herkansing niet alleen aan de kandidaten die ernstige technische problemen hadden ondervonden, maar ook aan de kandidaten die met weinig of geen problemen te kampen hadden gehad, erop neerkwam dat verschillende situaties gelijk werden behandeld, wat in strijd is met het beginsel van gelijke behandeling.
32.      Rekwiranten betogen dat de door de jury gekozen oplossing niet gerechtvaardigd was door het doel van het vergelijkend onderzoek (namelijk het selecteren van de bekwaamste kandidaten overeenkomstig artikel 27 van het Statuut) en onevenredig was, aangezien zij verder ging dan nodig was om de onregelmatigheden als gevolg van de technische storingen te verhelpen. Rekwiranten stellen derhalve dat het Gerecht niet heeft erkend dat de jury niet alle noodzakelijke maatregelen had genomen om het risico op ongelijke behandeling te beperken tot het risico dat inherent is aan elke toetsing, maar dat zij een vermijdbare ongelijke behandeling van kandidaten heeft bewerkstelligd.
33.      De Commissie betwist de stelling van rekwiranten en wijst op de ruime discretionaire bevoegdheid van jury’s bij het nemen van corrigerende maatregelen wanneer zich onregelmatigheden voordoen, en op de daarmee samenhangende beperkte omvang van de rechterlijke toetsing.(8) Zij benadrukt verder dat
elk vergelijkend onderzoek volgens vaste rechtspraak een inherent risico op ongelijke behandeling inhoudt(9) en dat van schending van het beginsel van gelijke behandeling dus alleen sprake kan zijn wanneer de jury er niet in slaagt dat risico te beperken tot wat normaal gesproken inherent is aan elke toetsing.(10) Volgens de Commissie was dat hier niet het geval en is het Gerecht terecht tot de slotsom gekomen dat de gekozen oplossing in de gegeven omstandigheden gerechtvaardigd was.
34.      In dat verband zet de Commissie uiteen dat het, gezien de diffuse en uiteenlopende aard van de geconstateerde technische storingen, onmogelijk was om de omvang en de precieze gevolgen ervan voor elke kandidaat vast te stellen.(11) Zij betoogt dat het aanbieden van de mogelijkheid, maar niet de verplichting, om de toetsen opnieuw af te leggen aan alle kandidaten bijgevolg de enige haalbare en eerlijke oplossing was, in overeenstemming met de beginselen van gelijke behandeling, evenredigheid en goed bestuur.
35.      De Commissie stelt dat, ook al hadden sommige kandidaten die geen technische problemen hadden ondervonden, besloten om de toetsen opnieuw af te leggen, zij daarmee afstand deden van hun oorspronkelijke resultaten en dus op dezelfde voorwaarden als de andere kandidaten opnieuw aan het vergelijkend onderzoek deelnamen. Daarom kan niet worden betoogd dat zij „meer kansen” in het vergelijkend onderzoek hadden. Tot slot benadrukt de Commissie ook dat rekwiranten niet hebben aangetoond in hoeverre zij individueel benadeeld zijn door de gekozen oplossing.
b)      Analyse
36.      Om te beginnen moet worden benadrukt dat jury’s weliswaar een ruime discretionaire bevoegdheid hebben met betrekking tot de voorwaarden, inhoud en organisatie van een vergelijkend onderzoek (waaronder ook het nemen van corrigerende maatregelen), maar dat deze bevoegdheid moet worden uitgeoefend in overeenstemming met het beginsel van gelijke behandeling.(12)
37.      Dit beginsel vereist volgens vaste rechtspraak dat vergelijkbare situaties niet verschillend en verschillende situaties niet gelijk worden behandeld, tenzij een dergelijke behandeling objectief gerechtvaardigd is.(13)
38.      In het onderhavige geval is het mijns inziens duidelijk dat verschillende situaties gelijk zijn behandeld: kandidaten die technische problemen hadden ondervonden met ernstige gevolgen voor hun toetsen werden op dezelfde manier behandeld als kandidaten die slechts geringe of geen problemen hadden ondervonden, aangezien allen de mogelijkheid kregen om aan een tweede sessie deel te nemen.
39.      De Commissie mag dan wel in overweging geven dat alle kandidaten uiteindelijk slechts één geldige poging hebben gehad voor de schriftelijke toetsen (aangezien slechts één set resultaten werd bewaard), maar hierin ligt niet de ongelijke behandeling die rekwiranten aanvoeren. Het algemene aanbod van de keuze van een herkansing bood kandidaten die niet door technische problemen waren getroffen een extra voordeel: de mogelijkheid om een mogelijk onvoldoende eerste prestatie te verbeteren of, omgekeerd, een voldoende prestatie te behouden, zonder verplicht te zijn de toetsen opnieuw af te leggen. Met andere woorden, zij hadden het voordeel dat ze konden kiezen welke van hun pogingen zou meetellen. Kandidaten die door ernstige technische problemen niet daadwerkelijk konden deelnemen aan de eerste sessie, hadden een dergelijke reële keuze daarentegen niet:
voor hen was de tweede sessie in de praktijk de enige en laatste kans om de schriftelijke toetsen af te leggen.(14)
40.      Het Gerecht heeft inderdaad verklaard dat het bovenstaande een verschil in behandeling inhield, maar heeft dit als „moeilijk te vermijden” aangemerkt. Bijgevolg moet worden nagegaan of dat verschil
in de gegeven omstandigheden gerechtvaardigd was, zoals het Gerecht in wezen heeft verklaard.
41.      Overeenkomstig artikel 1 quinquies, punt 6, van het Statuut en volgens vaste rechtspraak kan een maatregel die aanleiding geeft tot een verschil in behandeling gerechtvaardigd zijn voor zover deze maatregel beantwoordt aan een legitieme doelstelling van algemeen belang in het kader van het personeelsbeleid alsmede evenredig is aan het beoogde doel.(15)
42.      Wat, ten eerste, het beoogde doel betreft kan de opvatting van de Commissie worden gedeeld dat de door de jury gekozen oplossing het legitieme doel diende om de onregelmatigheden te verhelpen die waren ontstaan door de omvangrijke technische problemen tijdens de eerste sessie van de schriftelijke toetsen, teneinde de voorwaarden van het vergelijkend onderzoek te herstellen.
43.      Wat, ten tweede, de evenredigheid van de maatregel in het licht van dat doel betreft, moet overeenkomstig de rechtspraak van het Hof worden nagegaan of de maatregel i) geschikt was om dat doel te verwezenlijken; ii) beperkt bleef tot het strikt noodzakelijke, en iii) in strikte zin evenredig was en voor een eerlijk evenwicht tussen de betrokken belangen
zorgde.(16)
44.      Wat betreft het eerste criterium, namelijk de geschiktheid, wil ik opmerken dat de oplossing om alle kandidaten een herkansing aan te bieden, kan worden beschouwd als een manier om de onregelmatigheden van de eerste sessie te verhelpen.(17) Zoals het Gerecht heeft geoordeeld, stelde die oplossing alle kandidaten die door technische problemen werden getroffen in staat de toetsen onder normale omstandigheden af te leggen.
45.      Wat betreft het noodzakelijkheidscriterium (en zonder dat de evenredigheid in strikte zin hoeft te worden onderzocht) ben ik evenwel van mening dat deze maatregel tekortschiet. Bij de beoordeling van de noodzakelijkheid van een maatregel is de kernvraag of alternatieven die minder beperkend zijn voor het beginsel van gelijke behandeling hetzelfde doel met dezelfde doeltreffendheid hadden kunnen verwezenlijken. Naar mijn mening is dat in casu zeker het geval.
46.      Om de context te schetsen kan, allereerst, worden opgemerkt dat EPSO in beginsel, wanneer individuele kandidaten in een vergelijkend onderzoek technische problemen ondervinden waarvoor zij niet verantwoordelijk zijn, na verificatie corrigerende maatregelen aanbiedt, zoals een gerichte herkansing.(18) Dat is bijvoorbeeld gebeurd in het onderhavige geval met betrekking tot de acht kandidaten aan wie een derde schriftelijke sessie is aangeboden, en het is ook de oplossing die rekwiranten naar alle waarschijnlijkheid passend achten. Zoals de Commissie echter heeft uitgelegd, was deze optie in het onderhavige vergelijkend onderzoek niet haalbaar (zie punt 34 hierboven).
47.      Niettemin was er naar mijn mening een passender alternatief: de eerste sessie – waarvan de betrouwbaarheid onder de gegeven omstandigheden en gezien het uitzonderlijk grote aantal getroffen kandidaten ernstig aangetast moet worden geacht(19) – ongeldig verklaren en een nieuwe sessie voor alle kandidaten organiseren. Die aanpak zou – om de bewoordingen van de Commissie te gebruiken – de voorwaarden van het vergelijkend onderzoek hebben hersteld tot het punt waarop de onregelmatigheden zich hadden voorgedaan, zonder bepaalde kandidaten het voordeel te geven van een keuze tussen verschillende deelnamen aan toetsen.(20)
48.      In haar memorie van antwoord in zaak C‑623/24 P heeft de Commissie erkend dat een dergelijke alternatieve aanpak denkbaar was, maar betoogd dat deze aanpak kandidaten die niet door de ernstige technische problemen waren getroffen, op oneerlijke wijze de rechtmatige resultaten van de eerste sessie zou ontnemen. Ik heb begrip voor die zorg, die vermoedelijk ook is ingegeven door de wens om verdere klachten te voorkomen. De wens om deze kandidaten niet hun eerste resultaten te ontnemen, kan echter niet rechtvaardigen dat zij een voordeel krijgen ten opzichte van andere kandidaten, wat juist het gevolg is van de gekozen oplossing, zoals hierboven uitgelegd. Deze slotsom is des te dwingender gezien het feit dat niet redelijkerwijs kan worden gesteld dat de kandidaten een recht hebben verkregen om de resultaten van de eerste sessie te behouden of om vrijstelling te krijgen van het opnieuw afleggen van de schriftelijke toetsen indien de omstandigheden dit vereisen. Uit de aankondiging van vergelijkend onderzoek vloeit een dergelijk recht niet voort, en niets wijst erop – noch heeft de Commissie dat beweerd – dat de kandidaten precieze, onvoorwaardelijke en consistente garanties hebben ontvangen die aanleiding zouden kunnen geven tot gerechtvaardigde verwachtingen(21) dat hun aanvankelijke resultaten gehandhaafd zouden blijven, ongeacht een eventuele latere nietigverklaring van het vergelijkend onderzoek (of een fase daarvan) en ondanks de betrokken uitzonderlijke, onvoorzienbare omstandigheden.(22)
49.      Mijns inziens volgt hieruit dat de door de jury gekozen oplossing verder ging dan nodig was om de onregelmatigheden als gevolg van de grootschalige technische problemen tijdens de eerste sessie van de schriftelijke toetsen te verhelpen en zo de voorwaarden van het vergelijkend onderzoek te herstellen. In plaats daarvan heeft de gekozen oplossing die voorwaarden feitelijk verstoord en een nieuwe ongelijkheid tussen de kandidaten in het leven geroepen, die daarmee verder gaat dan wat normaal gesproken inherent is aan een vergelijkend onderzoek.
50.      Gelet op het voorgaande kom ik tot de slotsom dat het Gerecht in de bestreden arresten blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door te oordelen dat de jury het beginsel van gelijke behandeling niet heeft geschonden door alle kandidaten de mogelijkheid, maar niet de verplichting, te bieden om de schriftelijke toetsen opnieuw af te leggen.
51.      Niettegenstaande de bovenstaande slotsom is het noodzakelijk om na te gaan of alle rekwiranten er belang bij hebben zich te beroepen op deze schending van het beginsel van gelijke behandeling, een vraag die tevens in de bestreden arresten is aangestipt.
52.      Ook al merken rekwiranten terecht op dat zij niet hoeven aan te tonen dat bepaalde kandidaten daadwerkelijk een voordeel hebben genoten(23), dat ontslaat hen niet van de verplichting om aan te tonen dat zij zelf persoonlijk nadeel hebben ondervonden van de vermeende ongelijkheid. Volgens vaste rechtspraak is een verzoeker niet bevoegd om in het belang van de wet of van de instellingen op te treden, en kan hij tot staving van een beroep slechts middelen aanvoeren die hem persoonlijk betreffen.(24)
53.      Zoals uit de voorgaande analyse blijkt (en zoals rekwiranten zelf erkennen), heeft de ongelijke behandeling die voortvloeide uit het algemene aanbod van een herkansing, in beginsel althans, de kandidaten die ernstig door de technische problemen waren getroffen benadeeld. Zij hadden derhalve geen andere keuze dan de schriftelijke toetsen opnieuw af te leggen. Het Gerecht heeft terecht verklaard dat kandidaten aan wie een herkansing was aangeboden, maar die
ervoor kozen deze niet te benutten en hun oorspronkelijke resultaat te behouden, geacht moeten worden tevreden te zijn met hun oorspronkelijke prestatie en derhalve niet tot de categorie te behoren van degenen die ernstig door de storingen zijn getroffen. Het is waar dat rekwirant in zaak C‑622/24 P in theorie te verstaan heeft gegeven dat kandidaten die ernstige technische problemen ondervonden, niettemin vanwege beroepsverplichtingen mogelijk van een herkansing hebben afgezien. Geen van rekwiranten heeft echter daadwerkelijk aangevoerd dat dit voor hen het geval was.
54.      Bijgevolg ben ik van mening dat de rekwiranten die ervoor hebben gekozen niet deel te nemen aan de tweede sessie van de schriftelijke toetsen (zie punt 11 hierboven) bij het eerste onderdeel van het eerste middel geen persoonlijk belang kunnen aanvoeren.
55.      Voor de rekwiranten die wel hebben deelgenomen aan de tweede sessie (namelijk UJ, UL, UP, UU en UV) is de situatie minder eenduidig. De Commissie heeft het standpunt ingenomen dat het onmogelijk is om met zekerheid vast te stellen of alle kandidaten in de tweede sessie daadwerkelijk voldoende ernstige technische problemen hebben ondervonden tijdens de eerste sessie. Dat kan echter niet worden uitgesloten. Gezien deze onzekerheid ben ik van mening dat aan deze rekwiranten het voordeel van de twijfel kan worden gegund en dat zij een belang hebben bij dit onderdeel van het eerste middel.
56.      Naar mijn mening volgt uit al het voorgaande dat het eerste onderdeel van het eerste middel moet worden toegewezen ten aanzien van rekwiranten UJ, UL, UP, UU en UV en afgewezen ten aanzien van overige rekwiranten.
2.      Tweede onderdeel van het eerste middel: langere voorbereidingstijd voor latere sessies
57.      Met het tweede onderdeel van het eerste middel voeren rekwiranten aan dat het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting(25) doordat het het feit dat de deelnemers aan de tweede en de derde sessie van de schriftelijke toetsen een aanzienlijk langere voorbereidingstijd hadden dan de deelnemers aan de eerste sessie niet als schending van het beginsel van gelijke behandeling heeft aangemerkt.
58.      Meer in het bijzonder hebben rekwiranten bij het Gerecht aangevoerd dat de tweede en de derde sessie minder moeilijk waren dan de eerste sessie, en zulks wat beide schriftelijke toetsen betreft, namelijk de casestudy en de schriftelijke toets op het vakgebied. Met name wat de laatstgenoemde toets betreft hebben zij betoogd dat de kandidaten in de latere sessies een oneerlijk voordeel hadden, zowel vanwege de gelijkenis van de toetsen als vanwege een langere voorbereidingstijd, aangezien het scenario waarop deze toets gebaseerd was in alle drie sessies hetzelfde was en al vóór de eerste sessie was gepubliceerd.(26)
59.      Het Gerecht heeft die argumenten afgewezen. Het heeft enerzijds geoordeeld dat het specifieke onderwerp van de nota die in elk van de sessies moest worden opgesteld, aanzienlijk en voldoende verschilde, hoewel beide sessies op hetzelfde onderliggende scenario waren gebaseerd (zij het in twee versies(27)). Anderzijds heeft het Gerecht geoordeeld dat er met betrekking tot de extra voorbereidingstijd geen significant voordeel voor kandidaten in de daaropvolgende sessies kon worden afgeleid, aangezien niets erop wees dat de jury de tijd die kandidaten ter beschikking stond om zich met het gepubliceerde scenario vertrouwd te maken,
had willen beperken.
a)      Voornaamste argumenten van partijen
60.      Rekwiranten merken om te beginnen op dat het scenario dat ten grondslag lag aan de schriftelijke toets op het vakgebied in augustus 2021 werd gepubliceerd, waardoor kandidaten in de tweede sessie van november 2021 en de derde sessie van december 2021 een aanzienlijk langere voorbereidingstijd hadden dan degenen die alleen aan de eerste sessie van
september 2021 hadden deelgenomen. Zij stellen dat dit verschil in voorbereidingstijd een ongelijkheid
in de objectieve voorwaarden van het vergelijkend onderzoek vormt, ongeacht de bedoelingen van de jury of de variaties in de toetsonderwerpen. Zij komen daarom tot de slotsom dat, anders dan het Gerecht heeft geoordeeld, het beginsel van gelijke behandeling hierdoor is geschonden.
61.      De Commissie betoogt dat rekwiranten in wezen proberen om twijfel te zaaien wat betreft de feitelijke beoordeling van het Gerecht, namelijk dat kandidaten in latere sessies geen significant voordeel hebben gehad als gevolg van de extra voorbereidingstijd. De Commissie is daarom van mening dat dit deel van de hogere voorziening geen rechtsvraag oproept en niet‑ontvankelijk moet worden verklaard.
62.      Wat de inhoudelijke aspecten betreft, betoogt de Commissie subsidiair dat de prestaties van de kandidaten niet werden beoordeeld op basis van de tijd die zij hadden om zich vertrouwd te maken met het scenario, maar op basis van – wat het Gerecht heeft aangemerkt als – voldoende verschillende onderwerpen voor elke toets. Bijgevolg had
de duur van de voorbereidingstijd volgens de Commissie geen invloed op de beoordeling van de prestaties van de kandidaten.
b)      Analyse
63.      Wat, ten eerste, de ontvankelijkheid van dit tweede onderdeel betreft, ben ik het niet eens met de Commissie dat rekwiranten de beoordeling van de feiten door het Gerecht in twijfel trekken. Rekwiranten betogen dat de redenering van het Gerecht blijk geeft van een onjuiste rechtsopvatting, voor zover het heeft geoordeeld dat de extra voorbereidingstijd geen schending van het beginsel van gelijke behandeling inhield, enkel omdat de jury niet de bedoeling had om die tijd te beperken. Waar het in wezen om gaat is of de vaststaande feitelijke omstandigheid van een langere voorbereidingstijd voor bepaalde kandidaten neerkomt op een met het beginsel van gelijke behandeling strijdig verschil in de objectieve omstandigheden waaronder het vergelijkend onderzoek werd gehouden, hetgeen een rechtsvraag vormt.
Mijns inziens kan de door de Commissie opgeworpen exceptie van niet‑ontvankelijkheid daarom niet standhouden.
64.      Wat, ten tweede, de inhoud betreft, zij erop gewezen dat rekwiranten in eerste instantie twee afzonderlijke argumenten hebben aangevoerd ter ondersteuning van hun bewering dat de tweede en de derde sessie minder moeilijk waren dan de eerste, namelijk i) de taken die van de kandidaten werden vereist, waren zeer vergelijkbaar in alle sessies, en ii) de kandidaten in de daaropvolgende sessies meer voorbereidingstijd hadden, aangezien het onderliggende scenario ruim van tevoren was gepubliceerd. Door te oordelen dat de onderwerpen van de schriftelijke toets op het vakgebied voldoende verschillend waren in de drie sessies heeft het Gerecht slechts het eerste van deze punten behandeld (dat in deze hogere voorziening niet aan de orde is). Anders dan de Commissie lijkt te beweren, volgt hieruit evenwel niet dat deze bevinding het tweede punt, namelijk of het verschil in voorbereidingstijd zelf de relatieve moeilijkheidsgraad van de sessies zou kunnen beïnvloeden, irrelevant maakt. Het feit dat de toetsonderwerpen verschillend zijn, sluit niet uit dat ongelijke voorbereidingstijd desondanks de prestaties van de kandidaten heeft beïnvloed. Het Gerecht heeft dit tweede argument betreffende de ongelijkheid in voorbereidingstijd afzonderlijk behandeld, zoals aangegeven in punt 59 hierboven, en is in wezen tot de slotsom gekomen dat deze ongelijkheid geen schending van het beginsel van gelijke behandeling inhield, omdat de jury niet de bedoeling heeft gehad om de voorbereidingstijd voor welke kandidaat dan ook te beperken. Het is die slotsom die hier ter discussie staat.
65.      Niettemin vereist
het beginsel van gelijke behandeling volgens vaste rechtspraak dat alle kandidaten voor hetzelfde vergelijkend onderzoek dezelfde toets onder dezelfde omstandigheden afleggen en dat de toetsen voor alle kandidaten in wezen dezelfde moeilijkheidsgraad hebben.(28)
66.      In de bestreden arresten heeft het Gerecht geoordeeld dat de langere voorbereidingstijd geen significant voordeel opleverde voor de kandidaten in de daaropvolgende sessies en lijkt het deze slotsom uitsluitend te hebben gebaseerd op het ontbreken van een kennelijke bedoeling van de jury om die tijd te beperken. Mijns inziens gaat deze benadering evenwel voorbij aan de objectieve gevolgen van extra tijd voor de voorbereiding van bekend toetsmateriaal. Het zijn echter juist die gevolgen die naar mijn mening doorslaggevend zijn bij de beoordeling of er sprake is geweest van ongelijke behandeling. In het licht van de in het vorige punt aangehaalde rechtspraak is de relevante vraag namelijk of een verschil in voorbereidingstijd ertoe heeft geleid dat kandidaten onder objectief verschillende omstandigheden aan een vergelijkend onderzoek hebben deelgenomen, wat een vaststelling is die afhangt van de omstandigheden van het geval.
67.      Ook al kan niet elk verschil in voorbereidingstijd als relevant worden beschouwd, toch doet het verschil in de specifieke omstandigheden van de onderhavige zaak, zoals vastgesteld door het Gerecht, er mijns inziens toe. Kandidaten in de tweede en de derde sessie hebben kunnen profiteren van respectievelijk twee of drie keer zoveel voorbereidingstijd als in de eerste sessie om zich vertrouwd te maken met hetzelfde vooraf gepubliceerde scenario. Die aanzienlijk langere voorbereidingstijd voor hetzelfde scenario – onvermijdelijk gekoppeld aan een zekere mate van inzicht, opgedaan tijdens de eerste sessie in hoe dat scenario toepassing zou kunnen vinden – vormt mijns inziens een significant verschil in de omstandigheden waaronder de kandidaten in de drie sessies de schriftelijke toets op het vakgebied hebben afgelegd.
68.      Net als bij het eerste onderdeel van dit middel moet daarom worden nagegaan of dit verschil in behandeling objectief gerechtvaardigd en evenredig was. De Commissie heeft in dit verband geen specifieke rechtvaardiging aangevoerd. Men kan slechts vermoeden dat de aanpak om hetzelfde vooraf gepubliceerde scenario te handhaven voor de herkansingen van de schriftelijke toets op het vakgebied (wat resulteerde in een langere voorbereidingstijd) het legitieme doel diende om een vergelijkbaar moeilijkheidsniveau in alle sessies te garanderen. Zelfs uitgaande van die veronderstelling lijkt de gekozen aanpak mij onder de gegeven omstandigheden echter niet evenredig, met name gezien de beschikbaarheid van minder vergaande alternatieven. Zelfs als het vanwege administratieve beperkingen onhaalbaar was om alle sessies binnen een korter tijdsbestek in te plannen, hadden naar mijn mening andere alternatieven overwogen kunnen worden, zoals het publiceren van een nieuw scenario van gelijkwaardige moeilijkheidsgraad of, zoals besproken in het vorige hoofdstuk, het opnieuw afnemen van de schriftelijke toetsen voor alle kandidaten onder gelijke voorwaarden.
69.      Mijns inziens volgt hieruit dat de extra voorbereidingstijd die kandidaten in latere sessies van de schriftelijke toets op het vakgebied hadden, een schending van het beginsel van gelijke behandeling inhield.
70.      Bijgevolg ben ik van mening dat het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door in de bestreden arresten vast te stellen dat er van een dergelijke schending geen sprake was.
71.      Net als bij het eerste onderdeel van het eerste middel heeft deze slotsom echter niet op alle rekwiranten betrekking. Zoals al door het Gerecht is verklaard en door rekwiranten is erkend, kunnen alleen diegenen onder hen die de schriftelijke toetsen niet hebben herhaald – en dus geen langere voorbereidingstijd voor de schriftelijke toets op het vakgebied hebben genoten – zich op dit tweede onderdeel van het eerste middel beroepen. Dat zijn de rekwiranten VT, UN, US en UT.(29)
72.      Het lijkt mij echter dat er in het geval van UT een onderscheid moet worden gemaakt. Hoewel partijen in hogere voorziening hier niet specifiek op ingaan, volgt – voor zover ik het begrijp – uit punt 5 van het arrest in de zaak UJ e.a./Commissie dat UT niet op de reservelijst is opgenomen omdat hij niet de vereiste minimumscores van de assessments had behaald.
73.      In dat verband bevatte de aankondiging van vergelijkend onderzoek duidelijk twee cumulatieve voorwaarden voor opneming op de reservelijst: i) het behalen van voldoende punten voor alle assessmentonderdelen en ii) het behalen van een van de hoogste totaalscores van de kandidaten. Cruciaal is dat UT niet aan de eerste van deze voorwaarden voldeed. Zijn niet‑opneming op de reservelijst was daarom niet het gevolg van de vergelijkende beoordeling van de kandidaten op basis van de hoogste totaalscore – waarbij de vermeende ongelijke behandeling zijn relatieve rangschikking mogelijk heeft beïnvloed – maar van het niet behalen van een minimumscore.
74.      Zelfs als we aannemen, zoals hierboven geconcludeerd, dat het beroep op schending van het gelijkheidsbeginsel gegrond is, en zelfs als we ervan uitgaan dat andere kandidaten zonder die schending lagere cijfers zouden hebben behaald of zouden zijn gezakt, dan zou dat de score van UT, die onder het minimum lag, niet wijzigen. Dat komt omdat de in deze zaak aangevoerde ongelijkheid betrekking heeft op onverdiende kansen die andere kandidaten hebben gekregen om beter te presteren; het betreft geen nadelige gevolgen voor de prestaties van UT zelf. Mijns inziens moet het onderhavige middel in het geval van UT dan ook worden afgewezen.(30)
75.      Aangezien de hierboven genoemde gevallen waarin het Gerecht in het arrest in de zaak UJ e.a./Commissie blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting niet kunnen leiden tot de nietigverklaring van het besluit om UT niet op de reservelijst op te nemen, blijft het dictum van dat arrest voor zover het hem betreft in stand. De motivering van het arrest moet, mijns inziens, in zijn geval daarentegen worden vervangen door de hierboven uiteengezette argumenten.(31)
76.      Gelet op het voorgaande kom ik tot de slotsom dat het tweede onderdeel van het eerste middel moet worden toegewezen ten aanzien van rekwiranten VT, UN en US, maar afgewezen ten aanzien van de overige rekwiranten.
Voorlopige conclusie
77.      Uit de conclusies in de onderdelen A.1 en A.2 hierboven volgt dat de bestreden arresten blijk geven van onjuiste rechtsopvattingen en naar mijn mening moeten worden vernietigd ten aanzien van alle rekwiranten, met uitzondering van UT.
78.      Voor het geval het Hof de bovenstaande beoordeling niet deelt, onderzoek ik het derde onderdeel van het eerste middel, alsmede het tweede middel (dat hoe dan ook relevant blijft voor UT).
3.      Derde onderdeel van het eerste middel: schriftelijke toetsen die op verschillende data zijn gehouden
79.      Met het derde onderdeel van het eerste middel, dat alleen in zaak C‑623/24 P is aangevoerd, betogen rekwiranten dat het Gerecht in de punten 119 tot en met 122 van het arrest UJ e.a./Commissie blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door niet te oordelen dat het houden van de verschillende sessies van de schriftelijke toetsen – met name de derde sessie – op verschillende data in strijd was met het beginsel van gelijke behandeling.
a)      Voornaamste argumenten van partijen
80.      Ter ondersteuning van dit onderdeel van hun hogere voorziening(32) beroepen rekwiranten zich hoofdzakelijk op het arrest Prais(33) (en op andere punten in de hogere voorziening ook op het arrest OJ(34)) om te betogen dat het beginsel van gelijke behandeling, volgens die arresten, vereist dat alle kandidaten de schriftelijke toetsen gelijktijdig afleggen. Op basis daarvan stellen zij dat de organisatie van de schriftelijke toetsen verspreid over drie verschillende data op zich onverenigbaar is met het beginsel van gelijke behandeling.
81.      De Commissie betoogt dat de door rekwiranten aangehaalde rechtspraak niet relevant is voor de omstandigheden van de onderhavige zaak. Zij voegt eraan toe dat de beginselen die uit die rechtspraak zijn afgeleid in elk geval in acht zijn genomen, aangezien het hier niet ging om het organiseren van toetsen op verschillende data, maar om de herhaling van dezelfde toetssessie, als gevolg van technische problemen, waarbij elke sessie op één dag plaatsvond.
b)      Analyse
82.      Allereerst moet worden opgemerkt dat de arresten in de zaken Prais en OJ betrekking hadden op verzoeken van individuele kandidaten om het vergelijkend onderzoek om persoonlijke redenen op een andere datum te laten plaatsvinden. Deze verzoeken waren door het tot aanstelling bevoegde gezag afgewezen en de afwijzingen zijn in de respectieve arresten bevestigd, in wezen op grond van het feit dat het toestaan van deze personen om de examens op een andere datum af te leggen de eis zou kunnen ondermijnen dat de toetsen voor alle kandidaten onder dezelfde omstandigheden worden afgenomen. De Commissie wijst er terecht op dat deze situaties aanzienlijk verschillen van de onderhavige context, waarin de jury, geconfronteerd met grootschalige technische storingen, corrigerende maatregelen moest nemen.
83.      In ieder geval kunnen die arresten niet zo worden begrepen dat ze het rigide standpunt funderen dat rekwiranten hieruit proberen te distilleren, namelijk dat het enkele feit dat schriftelijke toetsen van een vergelijkend onderzoek op verschillende data worden gehouden, op zichzelf noodzakelijkerwijs een schending van het beginsel van gelijke behandeling inhoudt.
84.      Ten eerste wordt in beide bovengenoemde arresten in overweging gegeven dat de verzoeken om verschillende data onder andere omstandigheden hadden kunnen worden ingewilligd.(35)
85.      Ten tweede was de redenering in die arresten gebaseerd op de overweging dat toetsen in een vergelijkend onderzoek onder dezelfde omstandigheden voor alle kandidaten moeten worden afgenomen. Hoewel gelijktijdige toetsing over het algemeen de doeltreffendste manier is om uniforme omstandigheden te garanderen, kan die logica niet als absolute regel worden toegepast. Een dergelijke absolute uitlegging, zoals door rekwiranten wordt bepleit, zou namelijk uitsluiten dat na technische of andere verstoringen corrigerende maatregelen worden getroffen en zelfs dat kandidaten van wie de uitsluiting van een vergelijkend onderzoek door de Unierechter nietig is verklaard, kunnen herkansen (wat paradoxaal genoeg de uitkomst is die rekwiranten met de onderhavige hogere voorziening kunnen behalen).
86.      In tegenstelling tot wat rekwiranten beweren, vereist het beginsel van gelijke behandeling dus niet dat alle toetsen altijd op dezelfde dag plaatsvinden. Veeleer is vereist dat verschillende toetsdata geen verschil mogen inhouden in de objectieve omstandigheden waaronder kandidaten worden beoordeeld. Zo mogen kandidaten die op een latere datum deelnemen bijvoorbeeld geen voordeel hebben van voorkennis van de toetsonderwerpen, die daarom verschillend moeten zijn maar wel een gelijkwaardig moeilijkheidsniveau moeten behouden.
87.      Bijgevolg is enkel omdat de schriftelijke toetsen op drie verschillende data zijn afgenomen het beginsel van gelijke behandeling mijns inziens op zich niet geschonden. De bezwaren met betrekking tot gelijke behandeling vloeien veeleer voort uit de specifieke wijze waarop deze sessies werden gehouden, met name de algemene herkansing en de aanzienlijk langere voorbereidingstijd op basis van een bekend scenario, zaken die al zijn onderzocht in de eerste twee onderdelen van het eerste middel. Op zichzelf beschouwd is het derde onderdeel van dat middel mijns inziens dan ook ongegrond en moet het worden afgewezen.
B.      Tweede middel: onjuiste rechtsopvatting door de afwijzing van het vijfde middel in eerste aanleg
88.      Het tweede middel van rekwiranten betreft de afwijzing door het Gerecht van het in eerste aanleg aangevoerde vijfde middel. Dat middel was in beide zaken in wezen identiek en zoals hieronder verder zal worden toegelicht, hield het in dat er sprake was van een schending van de aankondiging van vergelijkend onderzoek met betrekking tot de te beoordelen competenties van de kandidaten. Het Gerecht heeft dat middel echter in beide zaken op verschillende gronden afgewezen.
89.      In het bijzonder heeft het Gerecht dit middel in het arrest UJ e.a./Commissie niet‑ontvankelijk verklaard, omdat het door rekwiranten in hun klachten op grond van artikel 90, lid 2, van het Statuut niet was aangevoerd en derhalve niet voldeed aan de regel van overeenstemming tussen de klacht en het beroep. In het arrest VT/Commissie heeft het Gerecht daarentegen de gegrondheid van dit middel beoordeeld en het ongegrond verklaard.
90.      Rekwiranten in zaak C‑623/24 P komen dus op tegen het feit dat het middel niet‑ontvankelijk is verklaard, terwijl rekwirant in zaak C‑622/24 P de inhoudelijke beoordeling door het Gerecht aanvecht. Ik zal de middelen in hogere voorziening achtereenvolgens onderzoeken, te beginnen met de vraag naar de ontvankelijkheid (1) alvorens in te gaan op de vermeende onjuiste rechtsopvatting bij de inhoudelijke beoordeling van het oorspronkelijke middel (2).
1.      Tweede middel in zaak C‑623/24 P: regel van overeenstemming tussen de klacht en het beroep
91.      Met hun tweede middel voeren rekwiranten in zaak C‑623/24 P aan dat het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting (in de punten 206 en 207 van het arrest UJ e.a./Commissie) door hun vijfde middel niet‑ontvankelijk te verklaren omdat de regel van overeenstemming tussen de klacht en het beroep niet was nageleefd.
a)      Voornaamste argumenten van partijen
92.      Rekwiranten betwisten weliswaar niet dat hun klacht op grond van artikel 90, lid 2, van het Statuut geen verwijzing bevatte naar het betreffende middel, maar betogen dat het Gerecht de regel van overeenstemming tussen de klacht en het beroep in hun geval onnodig strikt heeft toegepast.
93.      Dienaangaande betogen zij dat de regel van overeenstemming tussen de klacht en het beroep een zuiver pretoriaans construct is, zonder expliciete grondslag in artikel 270 VWEU, het Statuut of het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht. Zij beschouwen deze regel daarom als een ongeschreven procedurele beperking die, strikt toegepast, inbreuk maakt op het
recht
op
een
doeltreffende
voorziening
in
rechte dat is verankerd in artikel 47 van het Handvest. Met name pleiten rekwiranten onder verwijzing naar het arrest Mandt(36) van het voormalige Gerecht voor ambtenarenzaken voor een flexibele uitlegging van die regel, waarbij het voldoende zou moeten zijn dat zij in hun klachten op grond van artikel 90, lid 2, van het Statuut de materiële – en niet enkel de procedurele – rechtmatigheid van de aankondiging van vergelijkend onderzoek hebben betwist.
94.      Rekwiranten betogen voorts dat de achterliggende gedachte van de regel, namelijk om een minnelijke schikking van het geschil tussen de dienst en de klager mogelijk te maken, de strikte toepassing ervan in gevallen zoals de hunne niet rechtvaardigt, waarin het tot aanstelling bevoegde gezag niet binnen de in artikel 90, lid 2, van het Statuut vastgestelde termijnen expliciet op hun klacht heeft gereageerd, waardoor een minnelijke schikking niet realistisch was.
95.      Volgens de Commissie moet dit tweede middel worden afgewezen omdat het geen doel treft of kennelijk ongegrond is, aangezien rekwiranten naar haar oordeel in wezen trachten hun verplichting te ontlopen om, overeenkomstig de
in artikel 90, lid 2, en artikel 91, lid 2, van het Statuut voorgeschreven precontentieuze procedure,
een administratieve klacht in te dienen. De Commissie merkt verder op dat de in het arrest Mandt gehanteerde „flexibele” benadering in latere zaken uitdrukkelijk is verworpen door het Gerecht als rechter in tweede aanleg. Ten slotte betoogt zij dat de aard van het antwoord op de klacht, expliciet of impliciet, irrelevant is voor de toepassing van de regel van overeenstemming tussen de klacht en het beroep en dat in dit geval in elk geval een expliciet besluit is genomen vóór het verstrijken van de termijn voor het instellen van een beroep.
b)      Analyse
96.      Volgens vaste rechtspraak vereist de regel van overeenstemming tussen de klacht en het beroep in Unierechtelijke ambtenarengeschillen, op straffe van niet‑ontvankelijkheid, dat een beroep ingesteld krachtens artikel 270 VWEU alleen vorderingen mag bevatten die gebaseerd zijn op dezelfde rechtsgrond als die waarop de eerdere verplichte klacht op grond van artikel 90, lid 2, van het Statuut is gebaseerd. Het beroep mag deze vorderingen verder uitwerken door juridische argumenten aan te voeren die niet noodzakelijkerwijs in de klacht voorkomen, maar er nauw mee samenhangen. Deze regel is bedoeld om een minnelijke schikking van geschillen mogelijk te maken, door ervoor te zorgen dat het tot aanstelling bevoegd gezag met voldoende nauwkeurigheid kennis kan nemen van de grieven die de betrokkenen tegen het bestreden besluit formuleren.(37)
97.      Hoewel de regel van overeenstemming tussen de klacht en het beroep niet expliciet is opgenomen in de artikelen 90 en 91 van het Statuut (noch in andere toepasselijke bepalingen), kan die regel daarom niet zomaar als een ongefundeerd juridisch construct worden afgedaan. Deze bepalingen stellen een voorafgaande administratieve klacht als voorwaarde voor beroep en zouden betekenisloos worden – en vatbaar voor misbruik – indien elke klacht, zelfs een die geen verband houdt met het doel of de oorzaak van het daaropvolgende beroep, in dat opzicht zou volstaan.
98.      Hieruit volgt dat het beroep verband moet houden met de klacht, die mijns inziens niet louter formeel of te abstract kan zijn. Toch is dit in wezen wat rekwiranten betogen door zich te beroepen op het arrest Mandt.
99.      In dat arrest (en een beperkt aantal zaken dat daarop volgde) was het voormalige Gerecht voor ambtenarenzaken van oordeel dat de regel van overeenstemming tussen de klacht en het beroep flexibeler moest worden uitgelegd, gezien het informele karakter van de precontentieuze procedure, de in dit stadium in de regel ontbrekende bijstand van een advocaat en het recht op een doeltreffende voorziening in rechte op grond van artikel 47 van het Handvest. Op basis daarvan had het Gerecht voor ambtenarenzaken verklaard dat de in het beroep aangevoerde middelen „nauw [...] aansluiten” bij de middelen in de klacht, voor zover zij betrekking hadden op de materiële rechtmatigheid (dan wel de formele rechtmatigheid) van het litigieuze besluit, zelfs indien zij betrekking hadden op verschillende aspecten daarvan.
100. Zoals de Commissie terecht heeft opgemerkt, heeft het Gerecht – als rechter in tweede aanleg tegen arresten van het Gerecht voor ambtenarenzaken – deze te ruime benadering in latere zaken echter ingeperkt en de rechtspraak weer in overeenstemming gebracht met de eerdere uitspraken van het Hof inzake de regel van overeenstemming tussen de klacht en het beroep.(38) Mijns inziens was dat de juiste aanpak. Zoals het Gerecht in het arrest Moschonaki(39) heeft geoordeeld, zijn de begrippen „materiële rechtmatigheid” en „formele rechtmatigheid”
te breed en abstract om een zinvolle samenhang te garanderen tussen de middelen die in de precontentieuze procedure worden aangevoerd en de middelen die tijdens het beroep worden aangevoerd. Die samenhang is evenwel essentieel wil de precontentieuze procedure haar doel, namelijk een minnelijke schikking, bereiken.
101. Bijgevolg kan het beroep van rekwiranten op het arrest Mandt om te betogen dat het, met het oog op het aanvoeren van een middel met betrekking tot de materiële rechtmatigheid bij het Hof, volstaat dat zij enkel de materiële rechtmatigheid van de aankondiging van vergelijkend onderzoek of van de litigieuze besluiten in hun klacht op grond van artikel 90, lid 2, van het Statuut hadden aangevoerd, niet standhouden. Een dergelijke uitlegging zou de precontentieuze procedure van haar wezenlijke functie beroven. Wanneer een klacht op grond van artikel 90, lid 2, van het Statuut zelfs geen enkele specifieke klacht over het betreffende besluit bevat, kan het tot aanstelling bevoegde gezag de bedenkingen van de betrokkene niet met de vereiste duidelijkheid vaststellen en het besluit derhalve niet op zinvolle wijze heroverwegen, wijzigen of intrekken, of een minnelijke schikking nastreven.
102. Rekwiranten hebben verder betoogd dat juist dit doel van een minnelijke schikking wordt ondermijnd wanneer
binnen de in artikel 90, lid 2, van het Statuut voorgeschreven termijn van vier maanden geen expliciet besluit is genomen, zoals in hun geval. In dergelijke omstandigheden, zo stellen zij, zou de regel van overeenstemming tussen de klacht en het beroep minder strikt – of zelfs helemaal niet – moeten worden toegepast. Ik deel die mening niet.
103. Net als de Commissie ben ik van mening dat de aard van de reactie van het tot aanstelling bevoegde gezag op de klacht, impliciet of expliciet, irrelevant is en de vereisten van de regel van overeenstemming tussen de klacht en het beroep onverlet laat.(40) Bovendien lijkt de redenering van rekwiranten gebrekkig omdat zij retrospectief is: zij leiden uit de latere impliciete afwijzing af dat de klachtfase nooit haar doel heeft gediend, en gebruiken die bewering vervolgens om te betogen dat de klacht het betrokken middel überhaupt niet had hoeven bevatten. De inhoud van de klacht kan echter niet worden vastgesteld op basis van de manier waarop het tot aanstelling bevoegde gezag er uiteindelijk op heeft gereageerd. Bovendien kan niet worden uitgesloten, zelfs niet in gevallen van een impliciete afwijzing, dat het tot aanstelling bevoegde gezag, indien van meet af aan duidelijk een specifieke klacht was geuit, een ander standpunt had kunnen innemen, bijvoorbeeld door de klacht te honoreren en de mogelijkheid van een minnelijke schikking te onderzoeken.
104. Gelet op het voorgaande moet worden geconcludeerd dat het Gerecht geen blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door het vijfde middel van rekwiranten in eerste aanleg niet‑ontvankelijk te verklaren, aangezien geen relevante vordering of nauw daarmee samenhangend argument in hun klacht op grond van artikel 90, lid 2, van het Statuut is aangevoerd, hetgeen tussen partijen vaststaat. Bijgevolg moet het tweede middel in zaak C‑623/24 P naar mijn mening ongegrond worden verklaard.
105. Voor de volledigheid hebben rekwiranten ook hun standpunt over de inhoud van hun oorspronkelijke vijfde middel uiteengezet. Hun argumentatie komt overeen met die van rekwirant in zaak C‑622/24 P, die ik in het volgende onderdeel zal bespreken. Gezien de conclusies die hieronder in dat verband zullen worden getrokken, ben ik van mening dat het middel, zelfs indien het voor rekwiranten in zaak C‑623/24 P ontvankelijk was verklaard, in elk geval inhoudelijk zou zijn afgewezen.
2.      Tweede middel in zaak C‑622/24 P: schending van de aankondiging van vergelijkend onderzoek
106. Met het tweede middel betoogt rekwirant in zaak C‑622/24 P dat het Gerecht in de punten 187 tot en met 193 van het arrest VT/Commissie blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting bij de uitlegging van de aankondiging van vergelijkend onderzoek met betrekking tot de vraag welke competenties van de kandidaten hadden moeten worden beoordeeld.
107. Meer specifiek heeft rekwirant voor het Gerecht aangevoerd dat de jury de aankondiging van vergelijkend onderzoek heeft geschonden omdat zij de competentie van kandidaten voor een post van rang AD 7 (zoals hijzelf) om een team aan te sturen had beoordeeld, terwijl deze competentie volgens hem overeenkomstig de voorwaarden van de aankondiging van vergelijkend onderzoek alleen beoordeeld hadden mogen worden voor kandidaten voor een post van rang AD 9.
108. Het Gerecht heeft dat middel afgewezen en geoordeeld dat rekwirant zich ten onrechte had gebaseerd op het gedeelte van de aankondiging van vergelijkend onderzoek waarin de functie werd omschreven die de aangeworven kandidaten zouden uitoefenen (hierna: „functieomschrijving”), waarin enkel ten aanzien van administrateurs van
rang AD 9
was vermeld dat van hen ook nog kan „worden verwacht dat zij [...] leidinggeven aan een team van professionals”. Daarentegen bepaalde het gedeelte van de aankondiging van vergelijkend onderzoek inzake het verloop van de selectieprocedure (hierna: „selectieprocedure”) dat acht algemene competenties, waaronder „leidinggeven”, bij het assessment voor alle kandidaten, ongeacht hun rang, zouden worden beoordeeld. Op basis daarvan heeft het Gerecht geoordeeld dat de jury bij de beoordeling van de competentie van rekwirant om leiding te geven volledig had gehandeld in overeenstemming met de bepalingen van de aankondiging van vergelijkend onderzoek.
a)      Voornaamste argumenten van partijen
109. Rekwirant betoogt dat de beoordeling van het Gerecht blijk geeft van een onjuiste rechtsopvatting, omdat het Gerecht zich niet heeft gehouden aan de bewoordingen van de aankondiging van vergelijkend onderzoek (te weten het rechtskader van het vergelijkend onderzoek) waarin het functieonderdeel „leidinggeven aan een team” duidelijk enkel was voorbehouden aan functies van rang AD 9, en ten onrechte dit begrip gelijk heeft gesteld aan „leidinggeven”.
110. Onder verwijzing naar het arrest Spisto(41) betoogt rekwirant dat de aard van de functie die na de aanwerving moet worden uitgeoefend een wezenlijk criterium vormt bij de uitlegging van de aankondiging van vergelijkend onderzoek en daarom van belang moet zijn voor de beoordeling van de kandidaten. Hij betoogt in wezen dat de omschrijving van de selectieprocedure in de aankondiging van vergelijkend onderzoek niet los van de functieomschrijving kan worden gelezen, maar in het licht daarvan moet worden uitgelegd.
111. Hieruit volgt, naar zijn mening, dat de competentie om leiding te geven aan een team alleen beoordeeld had moeten worden bij kandidaten voor rang AD 9. Subsidiair voegt hij eraan toe dat de jury, zelfs als de competentie om leiding te geven voor alle kandidaten beoordeeld moest worden, op zijn minst verschillende beoordelingscriteria had moeten hanteren voor elk van die rangen.
112. De Commissie betoogt dat het tweede middel ongegrond is. Zij benadrukt dat de aankondiging van vergelijkend onderzoek duidelijk vermeldde dat „leidinggeven” als algemene competentie voor alle kandidaten tijdens het assessment zou worden beoordeeld, ongeacht de rang waarvoor zij zich hadden aangemeld. In dat opzicht merkt zij op dat bij vergelijkende onderzoeken van EPSO algemene competenties altijd voor alle functies worden beoordeeld, onafhankelijk van de specifieke taken die de geslaagde kandidaten
zullen gaan uitoefenen.
113. Bijgevolg stelt de Commissie dat het onderscheid tussen de rangen AD 7 en AD 9 niet relevant was in de assessmentfase, maar alleen in de fase van de Talent Screener (waarbij rekening werd gehouden met de beroepservaring die relevant is voor de functie die geslaagde kandidaten moesten uitvoeren). De Commissie betoogt daarom dat het beroep van rekwirant op het arrest Spisto geen doel treft, omdat die zaak betrekking had op de evaluatie, in de fase van de Talent Screener, van beroepservaring, en niet op de beoordeling van algemene competenties. Daarnaast stelt de Commissie dat het Gerecht „leidinggeven” en „leidinggeven aan een team” niet als inwisselbaar heeft beschouwd. Het Gerecht heeft elk begrip in zijn juiste context onderzocht en terecht geoordeeld dat de jury alleen de algemene competentie „leidinggeven” had beoordeeld, zoals opgenomen in de aankondiging van vergelijkend onderzoek.
b)      Analyse
114. Allereerst zij voor alle duidelijkheid erop gewezen dat de bewering van rekwirant, namelijk dat de jury zijn competentie om leiding te geven aan een team heeft beoordeeld, feitelijk onjuist is. Zoals het bestreden arrest duidelijk maakt (in de punten 53 en 192), heeft de jury de competentie om leiding te geven beoordeeld, waarbij zij rekening hield met het vermogen om „mensen aan te sturen, de mogelijkheden te bieden en te motiveren om resultaten te behalen”. Zoals het Gerecht heeft opgemerkt, was die competentie een van de acht algemene competenties die in het assessmentcentrum voor alle kandidaten, ongeacht hun rang, moesten worden beoordeeld, zoals uitdrukkelijk was bepaald in de omschrijving van de selectieprocedure in de aankondiging van vergelijkend onderzoek.
115. Zo bezien lijkt rekwirant in wezen te betogen dat van geslaagde kandidaten voor rang AD 7 niet wordt verwacht dat het leidinggeven aan een team deel uitmaakt van hun functie, zodat hun competentie om leiding te geven helemaal niet had mogen worden beoordeeld of had moeten worden beoordeeld aan de hand van andere criteria dan voor kandidaten voor rang
AD 9. Beide opvattingen vloeien echter voort uit een fundamenteel misverstand over enerzijds het begrip „leidinggeven als competentie” en anderzijds „de aard van de algemene competenties” die in vergelijkende onderzoeken van EPSO worden beoordeeld.
116. In dit verband kan, ten eerste, worden opgemerkt dat „leidinggeven” weliswaar aspecten van het aansturen van anderen kan omvatten, maar geen competentie is die voorbehouden is aan personen die formeel een leidinggevende functie bekleden. Een persoon kan bijvoorbeeld worden gevraagd om een project te leiden of een dossier te behandelen, en dus collega’s aan te sturen en te begeleiden, zonder dat hij de manager is van een team. Door te stellen dat „leidinggeven” alleen volledig relevant kan zijn voor kandidaten voor rang AD 9 die mogelijk leiding gaan geven aan een team, lijkt rekwirant de begrippen „leidinggeven” en „leidinggeven aan een team” door elkaar te halen.
117. Ten tweede merk ik op dat EPSO, samen met de aanwervende instellingen en organen waarvoor het werkzaam is, bij de uitoefening van zijn discretionaire bevoegdheid om te bepalen welke vaardigheden zij van kandidaten in vergelijkende onderzoeken mogen verlangen(42),
bepaalde algemene competenties heeft gedefinieerd die als essentieel worden beschouwd voor elke functie in die instellingen of organen. „Leidinggeven” is een van die competenties die van toepassing is op alle administratieve functies, ongeacht de rang, met inbegrip van instapfuncties van rang AD 5.(43)
118. Om die reden maakt de aankondiging van vergelijkend onderzoek voor de beoordeling van de competenties geen onderscheid tussen kandidaten voor de rangen AD 7 en AD 9. Bijgevolg is het gedeelte van de aankondiging waarin de functie voor elke rang wordt beschreven, niet relevant voor de beoordeling van de algemene competenties. In deze context kon de jury niet voorbijgaan aan de duidelijke bewoordingen van de aankondiging, die het regelgevingskader van het vergelijkend onderzoek vormt en de grenzen van de beoordelingsbevoegdheid van de jury afbakent.(44) Zij was daarentegen verplicht om de competentie „leidinggeven” van alle kandidaten te beoordelen op basis van dezelfde criteria, ongeacht de betrokken rang.
119. Bijgevolg moet de slotsom luiden dat het Gerecht geen blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door te oordelen dat de jury, anders dan rekwirant betoogt, de aankondiging van vergelijkend onderzoek niet heeft geschonden.
120. Deze conclusie komt niet op losse schroeven te staan door het betoog van rekwirant op basis van het arrest Spisto. Dat arrest biedt geen steun aan de bewering van rekwirant, maar bevestigt veeleer de hierboven bereikte slotsom.
121. In de zaak die heeft geleid tot het arrest Spisto had een kandidaat in een vergelijkend onderzoek van EPSO geklaagd dat de jury in de fase van de Talent Screener haar ervaring in het leidinggeven aan een team had beoordeeld – en ontoereikend had bevonden – hoewel noch de selectiecriteria, noch de functieomschrijving waarnaar die criteria verwezen, daar een relevante vermelding van bevatten. Het Gerecht kwam tot het oordeel dat de jury, door dit aanvullende criterium van „leidinggeven aan een team” in de fase van de Talent Screener te introduceren, de bepalingen van de aankondiging van vergelijkend onderzoek niet had nageleefd.
122. Het verschil tussen die zaak en de onderhavige zaak is duidelijk, aangezien het arrest Spisto betrekking had op de fase van de Talent Screener, die uitdrukkelijk bedoeld is om de ervaring met betrekking tot de uit te oefenen functie te beoordelen. Daaruit kan niet worden afgeleid, zoals rekwirant betoogt, dat de omschrijving van de functie (die in het vergelijkend onderzoek waar het in de onderhavige hogere voorzieningen om gaat per rang verschilde) een criterium is dat bepalend moet zijn voor de uitlegging van een aankondiging van vergelijkend onderzoek met betrekking tot alle fasen van dat vergelijkend onderzoek. Integendeel, het Gerecht heeft in de punten 46 en 47 van zijn arrest in die zaak benadrukt dat de verschillende fasen van het vergelijkend onderzoek verschillende doelen dienden: het doel van de Talent Screener was namelijk de beroepservaring en de opgegeven kwalificaties van de kandidaten te beoordelen, terwijl de fase van het assessment bedoeld was om hun vaardigheden en competenties in de praktijk te beoordelen. Om die reden was het Gerecht van oordeel dat de criteria die relevant zijn voor de ene fase van het vergelijkend onderzoek geen invloed kunnen hebben op de beoordeling in een andere fase. Vermeldenswaard is ook dat het Gerecht in het arrest Spisto ten overvloede heeft opgemerkt dat de competentie „leidinggeven” niet aldus kan worden uitgelegd dat het aansturen van een team impliceert, hetgeen volledig in overeenstemming is met de hierboven weergegeven analyse. Bijgevolg biedt het arrest Spisto geen steun aan het argument van rekwirant, maar veeleer aan de hierboven geformuleerde conclusie dat het Gerecht in het bestreden arrest terecht heeft geoordeeld dat de jury in overeenstemming met de aankondiging van vergelijkend onderzoek had gehandeld.
123. Gezien het voorgaande moet het tweede middel in zaak C‑622/24 P naar mijn mening ongegrond worden verklaard.
VII. Gevolgen van de beoordeling
124. Zoals in punt 77 hierboven is geconcludeerd, is het eerste middel naar mijn mening gegrond voor alle rekwiranten, met uitzondering van UT. Bijgevolg moeten de bestreden arresten worden vernietigd ten aanzien van rekwiranten VT, UJ, UL, UN, UP, US, UU en UV.
125. Overeenkomstig artikel 61, eerste alinea, van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie kan het Hof in geval van vernietiging van de beslissing van het Gerecht zelf de zaak afdoen wanneer deze in staat van wijzen is, dan wel haar voor afdoening verwijzen naar het Gerecht.
126. In de onderhavige zaak ben ik van mening dat de staat van de procedure in deze zaak het Hof de mogelijkheid biedt om in deze zaak een eindbeslissing te nemen en te concluderen dat de besluiten die worden betwist door de rekwiranten jegens wie het eerste middel is aanvaard, nietig moeten worden verklaard.
VIII. Kosten
127. Volgens artikel 184, lid 2, van zijn
Reglement voor de procesvoering beslist het Hof over de kosten wanneer de hogere voorziening gegrond is en het de zaak zelf afdoet. Ingevolge artikel 138, lid 1, van dit Reglement, dat op grond van artikel 184, lid 1, ervan van toepassing is op de procedure in hogere voorziening, moet de in het ongelijk gestelde partij worden verwezen in de kosten, voor zover dit is gevorderd.
128. In het onderhavige geval hebben rekwiranten verwijzing in de kosten gevorderd. Aangezien de hogere voorzieningen naar mijn mening moeten worden toegewezen, moet de Commissie worden verwezen in de kosten van de procedure in eerste aanleg en die in hogere voorziening.
IX.    Conclusie
129. Gelet op het voorgaande geef ik het Hof in overweging:
–        in zaak C‑622/24 P:
–        het arrest van 10 juli 2024, VT/Commissie (T‑216/23, EU:T:2024:465), te vernietigen;
–        het besluit van 15 juli 2022 waarbij de jury van algemeen vergelijkend onderzoek EPSO/AD/380/19 na heronderzoek heeft besloten VT niet op te nemen op de reservelijst voor de aanwerving van administrateurs van
rang AD 7 op het gebied van internationale samenwerking en het beheer van hulp aan derde landen, nietig te verklaren;
–        de Commissie in de kosten van de procedure in eerste aanleg en die in hogere voorziening te verwijzen.
–        in zaak C‑623/24 P:
–        het arrest van 10 juli 2024, UJ e.a./Commissie (T‑120/23, EU:T:2024:464), te vernietigen voor zover het betrekking heeft op UJ, UL, UN, UP, US, UU en UV;
–        de hogere voorziening wat UT betreft af te wijzen;
–        het besluit van 15 juli 2022 waarbij de jury van algemeen vergelijkend onderzoek EPSO/AD/380/19 na heronderzoek heeft besloten UJ en UL niet op te nemen op de reservelijst voor de aanwerving van administrateurs van
rang AD 7 op het gebied van internationale samenwerking en het beheer van hulp aan derde landen, nietig te verklaren;
–        de besluiten van 5 mei 2022 waarbij de jury heeft besloten UN, UP, US, UU en UV niet op de reservelijst op te nemen, nietig te verklaren;
–        de Commissie in de kosten van de procedure in eerste aanleg en die in hogere voorziening te verwijzen.
1      Oorspronkelijke taal: Engels.
2      Arrest van 10 juli 2024, VT/Commissie (T‑216/23, EU:T:2024:465; hierna: „arrest VT/Commissie”). Deze zaak is aangewezen als pilotzaak voor 18 soortgelijke zaken (zaken T‑217/23, T‑234/23–T‑238/23, T‑241/23, T‑242/23, T‑249/23–T‑254/23, T‑259/23, T‑264/23, T‑267/23 en T‑268/23), waarvan de behandeling overeenkomstig artikel 71 bis van het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht is geschorst.
3      Arrest van 10 juli 2024, UJ e.a./
Commissie (T‑120/23, EU:T:2024:464; hierna: „arrest UJ e.a./Commissie”). Het beroep in deze zaak is gezamenlijk ingesteld door 13 verzoekers.
4      Verordening nr. 31 (EEG), nr. 11 (EGA), tot vaststelling van het statuut van de ambtenaren en de regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden van de Europese Economische Gemeenschap en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (PB 1962, P 45, blz. 1385).
5      PB 2019, C 409 A, blz. 1.
6      In de punten 107‑112 van het arrest VT/Commissie en in de punten 103‑109 van het arrest UJ e.a./Commissie.
7      Hoewel rekwiranten in verschillende punten van hun betoog verwijzen naar de derde sessie van de schriftelijke toetsen, kan dit eerste onderdeel van het eerste middel alleen worden opgevat als betrekking hebbend op het aanbod van de tweede sessie van de schriftelijke toetsen. In de bestreden arresten (zie ook de punten 10‑12 hierboven) is duidelijk vastgesteld dat alleen in de tweede sessie alle kandidaten de mogelijkheid werd geboden om deel te nemen, terwijl de derde sessie alleen openstond voor acht kandidaten die tijdens de tweede sessie met technische problemen te kampen hadden gehad.
8      Zie bijvoorbeeld arrest van 29 september 2009, Aparicio e.a./Commissie (F‑20/08, F‑34/08 en F‑75/08, EU:F:2009:132, punt 77).
9      Bijvoorbeeld omdat de keuze van de onderwerpen in een toets voordeliger kan zijn voor bepaalde kandidaten die toevallig bekend zijn met dat specifieke onderwerp; zie arrest van 8 maart 1988, Sergio e.a./Commissie (64/86, 71/86–73/86 en 78/86, EU:C:1988:119, punten 26‑28).
10      Ibidem; zie ook arrest van 12 maart 2008, Giannini/Commissie (T‑100/04, EU:T:2008:68, punt 133).
11      De Commissie verduidelijkt dit punt alleen expliciet in haar memorie van antwoord in zaak C‑622/24 P, hoewel het ook kan worden afgeleid uit haar opmerkingen in zaak C‑623/24 P.
12      Zie arrest van 18 februari 1982, Ruske/Commissie (67/81, EU:C:1982:69, punt 9; hierna: „arrest Ruske”); beschikking van 7 september 2022, Rosca/Commissie (C‑802/21 P, EU:C:2022:677, punt 31), en arrest van 14 december 2022, SY/Commissie (T‑312/21, EU:T:2022:814, punten 43 en 71; hierna: „arrest SY”).
13      Zie bijvoorbeeld arrest van 14 juli 2022, Commissie/VW e.a. (C‑116/21 P–C‑118/21 P, C‑138/21 P en C‑139/21 P, EU:C:2022:557, punt 142).
14      Ondanks de derde sessie die bij wijze van uitzondering vanwege verdere technische problemen voor een beperkt aantal kandidaten werd georganiseerd.
15      Zie bijvoorbeeld arrest van 26 maart 2019, Spanje/Parlement (C‑377/16, EU:C:2019:249, punt 38), en het arrest SY (punten 53 en 74).
16      Zie arrest van 5 december 2023, Nordic Info (C‑128/22, EU:C:2023:951, punt 77 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
17      Niettemin kan de vraag worden gesteld of een maatregel wel volledig geschikt kan worden geacht om onregelmatigheden te verhelpen en de voorwaarden van het vergelijkend onderzoek te herstellen wanneer deze een nieuwe onregelmatigheid met zich meebrengt, namelijk de betrokken ongelijke behandeling.
18      Zie punt 4.1 van bijlage III bij de aankondiging van vergelijkend onderzoek. Een en ander wordt nu ook gedetailleerd uiteengezet in een „Complaint Resolution Policy for Testing Events” (beleid voor de afhandeling van klachten over toetsen) dat op 24 juni 2024 door EPSO is gepubliceerd en beschikbaar is op https://eu‑careers.europa.eu/en/epso‑complaint‑resolution‑policy.
19      Ten minste de helft van de kandidaten, zoals opgemerkt door het Gerecht in punt 108 van zijn arrest VT/Commissie.
20      Een dergelijke oplossing zou inderdaad niet ideaal zijn geweest vanuit het perspectief van kandidaten die de toetsen opnieuw zouden moeten afleggen, ook al waren zij tevreden met hun prestaties tijdens de eerste sessie. Niettemin lijkt dit in de uitzonderlijke omstandigheden waar het hier om gaat de enige beschikbare corrigerende optie te zijn die op zichzelf geen voordeel zou hebben opgeleverd voor bepaalde kandidaten.
21      Zie arrest van 27 februari 2025, OA/Parlement (C‑32/24 P, EU:C:2025:118, punt 67 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
22      Zie in dit verband het recente arrest SY, waarin het Gerecht heeft geoordeeld dat het gewettigd vertrouwen van een kandidaat niet was geschaad in een situatie waarin zijn oorspronkelijke toetsresultaten als gevolg van een aan COVID‑19 gerelateerd geval van overmacht niet alleen waren geannuleerd, maar ook waren vervangen door een ander type toets, dat niet in de oorspronkelijke aankondiging van vergelijkend onderzoek was vermeld.
23      Zie bijvoorbeeld het arrest SY, punt 126.
24      Zie arresten van 30 juni 1983, Schloh/Raad (85/82, EU:C:1983:179, punt 14), en 25 maart 2021, Alvarez y Bejarano e.a./Commissie (C‑517/19 P en C‑518/19 P, EU:C:2021:240, punt 91 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
25      In de punten 113‑117 van het arrest VT/Commissie en in de punten 112‑114 van het arrest UJ e.a./Commissie.
26      In dit verband moet worden verduidelijkt dat voorafgaand aan de eerste sessie een scenario met betrekking tot een fictief land was gepubliceerd, waarmee de kandidaten zich vertrouwd konden maken. Tijdens de schriftelijke toets op het vakgebied werd de kandidaten verzocht aantekeningen te maken om een situatie te behandelen die zich in het kader van dat scenario voordeed.
27      De eerste versie van dat scenario werd gebruikt in de eerste en de derde sessie van de schriftelijke examens en de tweede versie werd gebruikt in de tweede sessie.
28      Zie bijvoorbeeld arrest van 24 maart 1988, Goossens e.a./Commissie (228/86, EU:C:1988:172, punt 15).
29      Ook voor deze kandidaten zou men zich kunnen afvragen (zoals de Commissie in het arrest VT/Commissie heeft gedaan) of zij zich kunnen beroepen op ongelijke voorbereidingstijd met betrekking tot de tweede sessie, gezien het feit dat zij ervoor hebben gekozen om daaraan niet deel te nemen. Aangezien de jury echter juist had besloten om kandidaten de keuze te bieden tussen de eerste en de tweede sessie, had zij er naar mijn mening voor moeten zorgen dat die sessies onder gelijke voorwaarden werden gehouden. Bovendien rijst deze vraag niet met betrekking tot de derde sessie, waaraan slechts acht kandidaten konden deelnemen.
30      Zie naar analogie arresten van 30 november 2005, Vanlangendonck/Commissie (T‑361/03, EU:T:2005:433, punt 33); 11 december 2012, Mata Blanco/Commissie (F‑65/10, EU:F:2012:178, punten 38 en 39), en 23 april 2015, BX/Commissie (T‑352/13 P, EU:T:2015:225, punten 27 e.v.).
31      Zie arrest van 16 maart 2023, Commissie/CalhauCorreia de Paiva(C‑511/21 P, EU:C:2023:208, punten 64 en 65).
32      Hoewel het derde onderdeel betrekking heeft op de derde sessie van de schriftelijke toetsen, hebben rekwiranten in beide zaken ook het arrest Prais (130/75, EU:C:1976:142)
aangehaald ter ondersteuning van de eerste twee onderdelen van hetzelfde middel, ook met betrekking tot de tweede sessie van de schriftelijke toetsen. Voor zover die argumentatie kan worden opgevat als een aanvulling op het eerste middel voor alle rekwiranten, is de onderhavige analyse in ieder geval even relevant.
33      Arrest van 27 oktober 1976, Prais/Raad (130/75, EU:C:1976:142; hierna: „arrest Prais”).
34      Arrest van 23 februari 2022, OJ/Commissie (T‑709/20, EU:T:2022:81; hierna: „arrest OJ”).
35      In het arrest Prais, indien verzoekster vooraf mededeling aan het tot aanstelling bevoegde gezag had gedaan van het feit dat zij niet kon deelnemen op de gekozen dagen (punt 17) en in het arrest OJ, indien passend bewijs was geleverd dat verzoeker op de vastgestelde data verhinderd was deel te nemen (punten 50 e.v.).
36      Arrest van 1 juli 2010, Mandt/Parlement (F‑45/07, EU:F:2010:72; hierna: „arrest Mandt”).
37      Zie arresten van 7 mei 1986, Rihoux
e.a./Commissie (52/85, EU:C:1986:199, punt 13), en 14 maart 1989, del
Amo Martinez/Parlement (133/88, EU:C:1989:124, punten 9 en 10).
38      Ibidem.
39      Arrest van 25 oktober 2013, Commissie/Moschonaki (T‑476/11 P, EU:T:2013:557, punten 75 e.v.).
40      Zie ook punt 150 van het arrest UJ e.a./Commissie, waarin het Gerecht, zij het in het kader van een ander middel, eveneens heeft geoordeeld dat het uitblijven van een uitdrukkelijk antwoord binnen de termijn van vier maanden geen afbreuk doet aan de toepassing van de regel van overeenstemming tussen de klacht en het beroep.
41      Arrest van 10 november 2021, Spisto/Commissie (T‑572/20, EU:T:2021:766; hierna: „arrest Spisto”).
42      Zie arrest van 16 februari 2023, Commissie/Italië en Spanje (C‑635/20 P, EU:C:2023:98, punt 66 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
43      Dit was het geval tot 2022, dus ook met betrekking tot het betrokken vergelijkend onderzoek. Sinds 2023 zijn de vereiste competenties gewijzigd, maar de logica dat ze voor alle functies en rangen vereist zijn, gaat nog steeds op; zie in dit verband https://eu‑careers.europa.eu/nl/kick‑start‑epsos‑transformation‑process.
44      Zie het arrest Ruske, punt 9, en het arrest SY, punt 83 en aldaar aangehaalde rechtspraak.