ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ένατο τμήμα)
της 27ης Φεβρουαρίου 2025 (*)
« Παράβαση κράτους μέλους – Περιβάλλον – Οδηγία 2014/89/ΕΕ – Θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός – Άρθρο 8, παράγραφος 1 – Υποχρέωση κατάρτισης θαλάσσιων χωροταξικών σχεδίων – Άρθρο 14, παράγραφος 1 – Υποχρέωση διαβίβασης αντιγράφων των θαλάσσιων χωροταξικών σχεδίων προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα άλλα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη »
Στην υπόθεση C‑128/24,
με αντικείμενο προσφυγή του άρθρου 258 ΣΛΕΕ λόγω παραβάσεως, η οποία ασκήθηκε στις 16 Φεβρουαρίου 2024,
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τους M. Κωνσταντινίδη και F. Le Bot,
προσφεύγουσα,
κατά
Ελληνικής Δημοκρατίας, εκπροσωπούμενης από τη Σ. Χαλά,
καθής,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (ένατο τμήμα),
συγκείμενο από τους N. Jääskinen, πρόεδρο τμήματος, M. Condinanzi και R. Frendo (εισηγήτρια), δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: D. Spielmann
γραμματέας: A. Calot Escobar
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, να εκδικάσει την υπόθεση χωρίς ανάπτυξη προτάσεων,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1        Με την υπό κρίση προσφυγή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο να διαπιστώσει ότι η Ελληνική Δημοκρατία:
–        παραλείποντας να καταρτίσει θαλάσσιο χωροταξικό σχέδιο έως τις 31 Μαρτίου 2021 και
–        παραλείποντας να αποστείλει αντίγραφα του σχεδίου αυτού στην Επιτροπή και στα άλλα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη εντός τριών μηνών από τη δημοσίευσή του,
παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 8, παράγραφος 1, και από το άρθρο 15, παράγραφος 3, καθώς και από το άρθρο 14, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/89/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 2014, περί θεσπίσεως πλαισίου για τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό (ΕΕ 2014, L 257, σ. 135).
Το νομικό πλαίσιο
2        Η αιτιολογική σκέψη 10 της οδηγίας 2014/89 έχει ως εξής:
«Χάριν συνεπείας και ασφαλείας δικαίου θα πρέπει να καθοριστεί το γεωγραφικό πεδίο του θαλασσίου χωροταξικού σχεδιασμού σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία της Ένωσης και το διεθνές ναυτικό δίκαιο, ιδίως τη [Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το δίκαιο της θάλασσας, που υπογράφηκε στο Μοντέγκο Μπαίυ στις 10 Δεκεμβρίου 1982 και τέθηκε σε ισχύ στις 16 Νοεμβρίου 1994 (Recueil des traités des Nations unies, τόμοι 1833, 1834 και 1835, σ. 3, στο εξής: “UNCLOS”)]. Οι αρμοδιότητες των κρατών μελών σε σχέση με τα θαλάσσια σύνορα και τη δικαιοδοσία δεν μεταβάλλονται με την παρούσα οδηγία.»
3        Το άρθρο 2 της οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Πεδίο εφαρμογής», προβλέπει στην παράγραφο 4 τα εξής:
«Η παρούσα οδηγία δεν θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα και τη δικαιοδοσία των κρατών μελών επί των θαλασσίων υδάτων, τα οποία απορρέουν από τις σχετικές διατάξεις του διεθνούς δικαίου, ιδίως δε από την UNCLOS. Ειδικότερα, η εφαρμογή της παρούσας οδηγίας δεν θίγει τη χάραξη και την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών από τα κράτη μέλη, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις της UNCLOS.»
4        Το άρθρο 3, σημείο 2, της εν λόγω οδηγίας ορίζει την έννοια του «θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού» ως τη «διαδικασία με την οποία οι αρχές του οικείου κράτους μέλους αναλύουν και οργανώνουν τις ανθρώπινες δραστηριότητες στις θαλάσσιες περιοχές για την επίτευξη οικολογικών, οικονομικών και κοινωνικών στόχων».
5        Το άρθρο 8 της ίδιας οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Κατάρτιση των θαλάσσιων χωροταξικών σχεδίων», προβλέπει στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Κατά τη θέσπιση και υλοποίηση του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, τα κράτη μέλη καταρτίζουν θαλάσσια χωροταξικά σχέδια, τα οποία προσδιορίζουν τη χωροχρονική κατανομή σχετικών τρεχουσών και μελλοντικών δραστηριοτήτων και χρήσεων στα θαλάσσια ύδατα συμβάλλοντας στους στόχους του άρθρου 5.»
6        Το άρθρο 14 της οδηγίας 2014/89, το οποίο φέρει τον τίτλο «Παρακολούθηση και υποβολή εκθέσεων», προβλέπει στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Τα κράτη μέλη διαβιβάζουν αντίγραφα των θαλάσσιων χωροταξικών σχεδίων, συμπεριλαμβανομένου σχετικού επεξηγηματικού υλικού για την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας και όλων των επακόλουθων ενημερωμένων μορφών τους, στην Επιτροπή και σε οποιαδήποτε άλλα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη εντός τριών μηνών από τη δημοσίευσή τους.»
7        Κατά το άρθρο 15, παράγραφος 3, της οδηγίας αυτής, τα θαλάσσια χωροταξικά σχέδια θεσπίζονται το συντομότερο δυνατό και το αργότερο έως την 31η Μαρτίου 2021.
Η προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία
8        Στις 2 Δεκεμβρίου 2021 η Επιτροπή απηύθυνε προειδοποιητική επιστολή στην Ελληνική Δημοκρατία, με την οποία της προσήψε, αφενός, ότι δεν είχε καταρτίσει θαλάσσιο χωροταξικό σχέδιο έως τις 31 Μαρτίου 2021, όπως απαιτούν το άρθρο 8, παράγραφος 1, και το άρθρο 15, παράγραφος 3, της οδηγίας 2014/89, και, αφετέρου, ότι δεν είχε αποστείλει αντίγραφα του σχεδίου αυτού στην Επιτροπή και στα άλλα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη εντός τριών μηνών από τη δημοσίευσή του, αντιθέτως προς τις επιταγές του άρθρου 14, παράγραφος 1, της οδηγίας.
9        Με την από 1ης Φεβρουαρίου 2022 απάντησή της, η Ελληνική Δημοκρατία εξέθεσε την πρόοδο την οποία είχε σημειώσει όσον αφορά τον εθνικό θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό καθώς και τα εφαρμοστέα νομικά και θεσμικά πλαίσια. Ουδόλως ανέφερε ημερομηνία για τη θέσπιση των θαλάσσιων χωροταξικών σχεδίων.
10      Στις 19 Απριλίου 2023 η Επιτροπή, κρίνοντας μη ικανοποιητική την ανωτέρω απάντηση, απηύθυνε στην Ελληνική Δημοκρατία αιτιολογημένη γνώμη, με την οποία την κάλεσε να συμμορφωθεί προς τις υποχρεώσεις που υπέχει από την οδηγία 2014/89 εντός προθεσμίας δύο μηνών από την παραλαβή της γνώμης αυτής.
11      Στις 7 Ιουνίου 2023 η Ελληνική Δημοκρατία, απαντώντας στην αιτιολογημένη γνώμη, ανέφερε ότι δεν είχε κατορθώσει να ολοκληρώσει τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό εντός των προθεσμιών που έθεσε η οδηγία 2014/89. Επιπλέον, επισήμανε ότι, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της, ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός στην Ελλάδα επρόκειτο να υλοποιηθεί εντός προθεσμίας τριών ετών.
12      Υπό τις συνθήκες αυτές, η Επιτροπή αποφάσισε να ασκήσει την υπό κρίση προσφυγή.
Επί της προσφυγής
Επιχειρήματα των διαδίκων
13      Προς στήριξη της υπό κρίση προσφυγής η Επιτροπή προβάλλει μία μόνον αιτίαση, η οποία αφορά παράβαση, εκ μέρους της Ελληνικής Δημοκρατίας, του άρθρου 8, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/89, σε συνδυασμό με το άρθρο 15, παράγραφος 3, της οδηγίας αυτής, και του άρθρου 14, παράγραφος 1, της εν λόγω οδηγίας, διότι, αφενός, δεν κατήρτισε θαλάσσιο χωροταξικό σχέδιο έως τις 31 Μαρτίου 2021 και, αφετέρου, δεν απέστειλε αντίγραφα του σχεδίου αυτού στην Επιτροπή και στα άλλα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη εντός τριών μηνών από τη δημοσίευσή του.
14      Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι, όχι μόνο κατά τη λήξη της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας, αλλά και κατά την ημερομηνία άσκησης της υπό κρίση προσφυγής, η Ελληνική Δημοκρατία δεν είχε ακόμη καταρτίσει τέτοιο σχέδιο ούτε, ως εκ τούτου, είχε αποστείλει αντίγραφό του στην Επιτροπή και στα άλλα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη.
15      Η Επιτροπή, καθόσον δεν διαθέτει συγκεκριμένες πληροφορίες από την Ελληνική Δημοκρατία, στηρίζει τον ως άνω ισχυρισμό της στο γεγονός ότι το εν λόγω κράτος μέλος, με την απάντησή του στην αιτιολογημένη γνώμη, δεν αμφισβήτησε ότι δεν είχε καταρτίσει το απαιτούμενο σχέδιο, επικαλέστηκε δε διάφορους παράγοντες προς δικαιολόγηση της καθυστέρησης στην υλοποίηση του σχεδιασμού αυτού, όπως την πολυπλοκότητα του νομοθετικού και θεσμικού πλαισίου, τις γεωγραφικές ιδιαιτερότητες, την εκτεταμένη ακτογραμμή και την πολυνησιωτικότητα της χώρας, καθώς και τις γεωπολιτικές συνθήκες που επικρατούν στην Ανατολική Μεσόγειο, και επισήμανε ότι χρειάζεται τρία περίπου έτη για να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του.
16      Η Επιτροπή, στηριζόμενη στην απόφαση της 22ας Φεβρουαρίου 2018, Επιτροπή κατά Ελλάδας (C‑328/16, EU:C:2018:98, σκέψη 53 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), υπενθυμίζει ότι τα κράτη μέλη δεν μπορούν να επικαλούνται εσωτερικές δυσχέρειες για να δικαιολογήσουν τη μη τήρηση των υποχρεώσεων που υπέχουν από το δίκαιο της Ένωσης. Στηριζόμενη επίσης στην απόφαση της 28ης Απριλίου 2005, Επιτροπή κατά Ισπανίας (C‑157/04, EU:C:2005:261, σκέψη 24), η Επιτροπή συνάγει εντεύθεν ότι η Ελληνική Δημοκρατία δεν μπορεί να επικαλείται τα γεωγραφικά χαρακτηριστικά και τα χαρακτηριστικά του τοπίου της για να δικαιολογήσει την προσαπτόμενη σε αυτήν παράβαση των υποχρεώσεων τις οποίες επιβάλλει η οδηγία 2014/89.
17      Η Ελληνική Δημοκρατία, η οποία δεν αμφισβητεί ότι παρέβη τις υποχρεώσεις της, υποστηρίζει, με το υπόμνημα αντικρούσεως, ότι της ήταν αντικειμενικώς αδύνατον να τηρήσει την υποχρέωση κατάρτισης ενός τέτοιου σχεδίου έως τις 31 Μαρτίου 2021, λόγω των διαπραγματεύσεων που κατέληξαν στη σύναψη, στις 6 Αυγούστου 2020, της Συμφωνίας για την οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης μεταξύ της Ελληνικής Δημοκρατίας και της Αραβικής Δημοκρατίας της Αιγύπτου (στο εξής: διμερής συμφωνία για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών).
18      Στο πλαίσιο αυτό, η Ελληνική Δημοκρατία επισημαίνει πρώτον ότι, κατά τις διαπραγματεύσεις για την επίτευξη της συμφωνίας αυτής, η εθνική διαδικασία για την κατάρτιση των θαλάσσιων χωροταξικών σχεδίων ανεστάλη, εν τοις πράγμασι, μέχρι τον καθορισμό του γεωγραφικού πεδίου εφαρμογής του χωροταξικού σχεδιασμού επί τη βάσει της εν λόγω συμφωνίας.
19      Δεύτερον, η Ελληνική Δημοκρατία υποστηρίζει ότι, μεταξύ της ημερομηνίας σύναψης της διμερούς συμφωνίας για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, ήτοι της 6ης Αυγούστου 2020, και της καταληκτικής ημερομηνίας που προβλέπει η οδηγία 2014/89, ήτοι της 31ης Μαρτίου 2021, δεν διέθετε επαρκή χρόνο για την κατάρτιση των εν λόγω σχεδίων.
20      Με το υπόμνημα απαντήσεως, η Επιτροπή, αφού επισήμανε ότι η προθεσμία που τάχθηκε στην Ελληνική Δημοκρατία για να συμμορφωθεί προς την αιτιολογημένη γνώμη έληξε στις 19 Ιουνίου 2023, υποστηρίζει ότι η Ελληνική Δημοκρατία οφείλει να αποδείξει ότι βρισκόταν σε αντικειμενική αδυναμία κατάρτισης των θαλάσσιων χωροταξικών σχεδίων έως την τελευταία αυτή ημερομηνία, ήτοι δύο έτη και δέκα μήνες μετά τη σύναψη της διμερούς συμφωνίας για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.
21      Εν πάση περιπτώσει, η Επιτροπή φρονεί ότι η Ελληνική Δημοκρατία δεν μπορεί να επικαλεστεί αντικειμενική αδυναμία συμμόρφωσης προς τις υποχρεώσεις που υπέχει από την οδηγία 2014/89, για τον λόγο ότι διαπραγματεύτηκε και συνήψε συμφωνία με τρίτο κράτος για την οριοθέτηση της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης της.
22      Με το υπόμνημα ανταπαντήσεως, η Ελληνική Δημοκρατία επισημαίνει, κατ’ αρχάς, ότι η οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, η οποία καθορίζει το εύρος των θαλάσσιων υδάτων και, ως εκ τούτου, το γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2014/89, εμπίπτει στην αρμοδιότητα των κρατών μελών. Συναφώς, η οριοθέτηση των θαλάσσιων υδάτων κάθε κράτους μέλους αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη διαδικασία κατάρτισης των θαλάσσιων χωροταξικών σχεδίων. Η δε θέσπιση των σχεδίων αυτών δεν είναι δυνατή επί τη βάσει παρωχημένου θαλάσσιου χάρτη.
23      Επομένως, κατά την Ελληνική Δημοκρατία, της ήταν αντικειμενικώς αδύνατον να κάνει χρήση, προς τον σκοπό της κατάρτισης των θαλάσσιων χωροταξικών σχεδίων, ενός θαλάσσιου χάρτη του οποίου οι συντεταγμένες τελούσαν υπό επανακαθορισμό στο πλαίσιο μακρών διαπραγματεύσεων με την Αραβική Δημοκρατία της Αιγύπτου.
24      Εν συνεχεία, η Ελληνική Δημοκρατία επικαλείται την αρχή κατά την οποία «ουδείς υποχρεούται στα αδύνατα», η οποία περιλαμβάνεται μεταξύ των γενικών αρχών του ενωσιακού δικαίου. Επομένως, κατά την άποψή της, στον τομέα του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, η υλοποίηση του οποίου εξαρτάται από την ύπαρξη επικαιροποιημένου θαλάσσιου χάρτη, η προαναφερθείσα αρχή πρέπει να καταλαμβάνει τις περιστάσεις που συνδέονται με την αντικειμενική αδυναμία την οποία επικαλείται.
25      Τέλος, στο μέτρο που η αντικειμενική αδυναμία κατάρτισης των θαλάσσιων χωροταξικών σχεδίων έληξε στις 31 Αυγούστου 2020, η Ελληνική Δημοκρατία φρονεί ότι έπρεπε να της χορηγηθεί πρόσθετη προθεσμία για την ολοκλήρωση της κατάρτισης των εν λόγω σχεδίων.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
26      Επισημαίνεται ότι, κατά το άρθρο 8, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/89, κατά τη θέσπιση και υλοποίηση του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, τα κράτη μέλη καταρτίζουν θαλάσσια χωροταξικά σχέδια, τα οποία προσδιορίζουν τη χωροχρονική κατανομή των σχετικών τρεχουσών και μελλοντικών δραστηριοτήτων και χρήσεων στα θαλάσσια ύδατα.
27      Κατά το άρθρο 15, παράγραφος 3, της οδηγίας 2014/89, τα θαλάσσια χωροταξικά σχέδια θεσπίζονται το συντομότερο δυνατόν και το αργότερο έως την 31η Μαρτίου 2021.
28      Κατά το άρθρο 14, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/89, τα κράτη μέλη διαβιβάζουν αντίγραφα των θαλάσσιων χωροταξικών σχεδίων, συμπεριλαμβανομένων όλων των επακόλουθων ενημερωμένων μορφών τους, στην Επιτροπή και σε οποιαδήποτε άλλα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη εντός τριών μηνών από τη δημοσίευσή τους.
29      Κατά πάγια νομολογία, η ύπαρξη παράβασης πρέπει να εκτιμάται σε συνάρτηση με την κατάσταση του κράτους μέλους ως είχε κατά τη λήξη της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας, οι δε εν συνεχεία επελθούσες μεταβολές δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη από το Δικαστήριο [απόφαση της 30ής Νοεμβρίου 2023, Επιτροπή κατά Σλοβενίας (Επεξεργασία αστικών λυμάτων), C‑328/22, EU:C:2023:939, σκέψη 43 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
30      Από τη δικογραφία που έχει στη διάθεσή του το Δικαστήριο προκύπτει ότι η Ελληνική Δημοκρατία δεν είχε καταρτίσει, κατά τη λήξη της προθεσμίας αυτής, ήτοι στις 19 Ιουνίου 2023, θαλάσσιο χωροταξικό σχέδιο εντός των προθεσμιών που είχαν ταχθεί ούτε, ως εκ τούτου, είχε διαβιβάσει αντίγραφα του σχεδίου αυτού στην Επιτροπή και στα άλλα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη, όπερ άλλωστε δεν αμφισβητεί.
31      Παρά ταύτα, για να δικαιολογήσει την καθυστέρηση ως προς τη θέσπιση και τη διαβίβαση του εν λόγω σχεδίου, η Ελληνική Δημοκρατία προβάλλει πλείονα επιχειρήματα αντλούμενα, κυρίως, από τη διαπραγμάτευση και τη σύναψη της διμερούς συμφωνίας για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.
32      Πρώτον, η Ελληνική Δημοκρατία υποστηρίζει ότι η διαπραγμάτευση και η σύναψη της συμφωνίας αυτής είχαν ως αποτέλεσμα την αναστολή της εθνικής διαδικασίας κατάρτισης των θαλάσσιων χωροταξικών σχεδίων, γεγονός που την περιήγαγε σε αντικειμενική αδυναμία θέσπισης των σχεδίων αυτών. Επικαλείται την αρχή κατά την οποία «ουδείς υποχρεούται στα αδύνατα».
33      Επομένως, στο μέτρο που η Ελληνική Δημοκρατία φαίνεται, με τον τρόπο αυτό, να επικαλείται ανωτέρα βία για να δικαιολογήσει την παράβαση στην οποία υπέπεσε, υπενθυμίζεται ότι το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι, καίτοι η έννοια της «ανωτέρας βίας» δεν προϋποθέτει απόλυτη αδυναμία συμμόρφωσης προς τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το δίκαιο της Ένωσης, απαιτεί εντούτοις η επίμαχη παράβαση να οφείλεται σε περιστάσεις ξένες προς αυτόν που την επικαλείται, ασυνήθεις και απρόβλεπτες, οι συνέπειες των οποίων δεν θα μπορούσαν να έχουν αποφευχθεί όση επιμέλεια και αν είχε επιδειχθεί, επιπλέον δε η επίκληση της ανωτέρας βίας μπορεί να γίνει μόνο για το χρονικό διάστημα που είναι αναγκαίο για την υπέρβαση των εν λόγω δυσκολιών [αποφάσεις της 4ης Μαρτίου 2010, Επιτροπή κατά Ιταλίας, C‑297/08, EU:C:2010:115, σκέψη 85, και της 8ης Ιουνίου 2023, Επιτροπή κατά Σλοβακίας (Δικαίωμα καταγγελίας σύμβασης χωρίς χρέωση), C‑540/21, EU:C:2023:450, σκέψη 81].
34      Πλην όμως, η Ελληνική Δημοκρατία ουδόλως υποστήριξε ούτε, κατά μείζονα λόγο, απέδειξε ότι η διαπραγμάτευση και η σύναψη της διμερούς συμφωνίας για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών συνιστούσαν τέτοια περίσταση.
35      Δεύτερον, η Ελληνική Δημοκρατία υποστηρίζει, εν ολίγοις, ότι, μετά τη σύναψη της διμερούς αυτής συμφωνίας, δεν διέθετε επαρκή χρόνο για την κατάρτιση των θαλάσσιων χωροταξικών σχεδίων και, ως εκ τούτου, έπρεπε να της χορηγηθεί πρόσθετος χρόνος για να ολοκληρώσει τη θέσπιση των σχεδίων αυτών.
36      Ωστόσο, όπως υποστηρίζει η Επιτροπή, η Ελληνική Δημοκρατία δεν απέδειξε ότι, κατά τη λήξη της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας, ήτοι δύο έτη και δέκα μήνες μετά τη σύναψη της εν λόγω διμερούς συμφωνίας, τελούσε σε αντικειμενική αδυναμία να καταρτίσει τα εν λόγω σχέδια.
37      Τρίτον, η Ελληνική Δημοκρατία υποστηρίζει, συνοπτικώς, ότι, ελλείψει συμφωνίας για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, η αντικειμενική αδυναμία κατάρτισης των θαλάσσιων χωροταξικών σχεδίων οφείλεται στην έλλειψη επικαιροποιημένου θαλάσσιου χάρτη, του οποίου η κατάρτιση εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα του οικείου κράτους μέλους.
38      Συναφώς, επισημαίνεται ότι, όπως ορθώς υποστηρίζει η Επιτροπή, κατά το άρθρο 2, παράγραφος 4, της οδηγίας 2014/89, η οδηγία αυτή δεν θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα και τη δικαιοδοσία των κρατών μελών επί των θαλάσσιων υδάτων, τα οποία απορρέουν από τις σχετικές διατάξεις του διεθνούς δικαίου, ιδίως δε από την UNCLOS. Ειδικότερα, η οδηγία 2014/89 δεν θίγει τη χάραξη και την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών από τα κράτη μέλη, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις της UNCLOS.
39      Επιπλέον, καμία διάταξη της οδηγίας 2014/89 δεν συνδέει τη διαδικασία οριοθέτησης των θαλάσσιων υδάτων επί των οποίων τα κράτη μέλη ασκούν τη δικαιοδοσία τους με τις υποχρεώσεις κατάρτισης και διαβίβασης θαλάσσιων χωροταξικών σχεδίων. Κατά μείζονα λόγο, ουδόλως προβλέπεται ότι η εκπλήρωση των υποχρεώσεων αυτών πρέπει να ανασταλεί κατά τη διάρκεια της ως άνω διαδικασίας.
40      Είναι βεβαίως αληθές ότι, αφενός, κατά την αιτιολογική σκέψη 10 της οδηγίας 2014/89, το γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού πρέπει να καθορίζεται σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία της Ένωσης και με το διεθνές ναυτικό δίκαιο, ιδίως δε με την UNCLOS. Αφετέρου, στο κάθε κράτος μέλος εναπόκειται να καθορίσει την έκταση και τα όρια της επικράτειάς του, συμπεριλαμβανομένων των θαλάσσιων συνόρων του, σε συμμόρφωση προς τους κανόνες του δημόσιου διεθνούς δικαίου (πρβλ. απόφαση της 31ης Ιανουαρίου 2020, Σλοβενία κατά Κροατίας, C‑457/18, EU:C:2020:65, σκέψη 105 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
41      Εντούτοις, οι υποχρεώσεις κατάρτισης και διαβίβασης θαλάσσιων χωροταξικών σχεδίων, τις οποίες τάσσουν, αντιστοίχως, το άρθρο 8, παράγραφος 1, και το άρθρο 14, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/89, δεν μπορούν να εξαρτώνται από την ύπαρξη συμφωνίας για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.
42      Η ερμηνεία αυτή επιρρωννύεται, κατ’ αρχάς, από το γεγονός ότι η διαδικασία οριοθέτησης των θαλάσσιων ζωνών έχει διαφορετικό αντικείμενο από τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, ο οποίος, όπως προκύπτει από το άρθρο 3, σημείο 2, της οδηγίας 2014/89, αφορά τη διαδικασία με την οποία οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών αναλύουν και οργανώνουν τις ανθρώπινες δραστηριότητες στις θαλάσσιες περιοχές, για την επίτευξη των οικολογικών, οικονομικών και κοινωνικών στόχων.
43      Περαιτέρω, κατά το άρθρο 14, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/89, τα κράτη μέλη διαβιβάζουν όχι μόνον τα αντίγραφα των θαλάσσιων χωροταξικών σχεδίων, αλλά και όλες τις επακόλουθες ενημερωμένες μορφές τους, στην Επιτροπή και σε οποιαδήποτε άλλα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη εντός τριών μηνών από τη δημοσίευσή τους. Υπό τις συνθήκες αυτές, η Ελληνική Δημοκρατία διατηρεί την ευχέρεια να καταρτίσει και να διαβιβάσει τα επίμαχα σχέδια και, κατά περίπτωση, να τα επικαιροποιήσει μεταγενεστέρως ανάλογα με την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών της.
44      Τέλος, όπως ορθώς υποστηρίζει η Επιτροπή, η υποχρέωση κατάρτισης και διαβίβασης των θαλάσσιων χωροταξικών σχεδίων δεν μπορεί να καθυστερεί ή και να αναστέλλεται επ’ αόριστον, σε περίπτωση που δεν υφίσταται συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης με τρίτο κράτος, με αποτέλεσμα η τήρηση των υποχρεώσεων που απορρέουν από το δίκαιο της Ένωσης να εξαρτάται από τη συνεργασία τρίτου κράτους.
45      Υπό τις περιστάσεις αυτές, αλυσιτελώς η Ελληνική Δημοκρατία επικαλείται την άσκηση της εθνικής της αρμοδιότητας για τη γεωγραφική οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών προκειμένου να δικαιολογήσει τη μη συμμόρφωσή της προς τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την οδηγία 2014/89.
46      Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των ανωτέρω σκέψεων, διαπιστώνεται ότι η Ελληνική Δημοκρατία,
–        παραλείποντας να καταρτίσει θαλάσσιο χωροταξικό σχέδιο έως τις 31 Μαρτίου 2021 και
–        παραλείποντας να αποστείλει αντίγραφα του σχεδίου αυτού στην Επιτροπή και στα άλλα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη εντός τριών μηνών από τη δημοσίευσή του,
παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 8, παράγραφος 1, και από το άρθρο 15, παράγραφος 3, καθώς και από το άρθρο 14, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/89.
Επί των δικαστικών εξόδων
47      Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η Ελληνική Δημοκρατία ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα, σύμφωνα με το σχετικό αίτημα της Επιτροπής.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (ένατο τμήμα) αποφασίζει:
1)      Η Ελληνική Δημοκρατία,
–        παραλείποντας να καταρτίσει θαλάσσιο χωροταξικό σχέδιο έως τις 31 Μαρτίου 2021 και
–        παραλείποντας να αποστείλει αντίγραφα του σχεδίου αυτού στην Επιτροπή και στα άλλα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη εντός τριών μηνών από τη δημοσίευσή του,
παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 8, παράγραφος 1, και από το άρθρο 15, παράγραφος 3, καθώς και από το άρθρο 14, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/89/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 2014, περί θεσπίσεως πλαισίου για τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό.
2)      Καταδικάζει την Ελληνική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.
Jääskinen
Condinanzi
Frendo
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 27 Φεβρουαρίου 2025.
Ο Γραμματέας
Ο πρόεδρος του τμήματος
A. Calot Escobar
N. Jääskinen
*      Γλώσσα διαδικασίας: η ελληνική.