62022TJ0142_RES
Zaak T‑142/22
(gedeeltelijke publicatie)
Landesbank Baden-Württemberg
tegen
Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad
Arrest van het Gerecht (Achtste kamer – uitgebreid) van 17 juli 2024
„Economische en monetaire Unie – Bankenunie – Gemeenschappelijk afwikkelingsmechanisme voor kredietinstellingen en bepaalde beleggingsondernemingen (GAM) – Gemeenschappelijk afwikkelingsfonds (GAF) – Besluit van de GAR over de berekening van de vooraf te betalen bijdragen voor 2017 – Motiveringsplicht – Effectieve rechterlijke bescherming – Gelijke behandeling – Evenredigheidsbeginsel – Beoordelingsmarge van de GAR – Exceptie van onwettigheid – Beoordelingsmarge van de Commissie – Beperking in de tijd van de werking van het arrest”
Instellingen van de Europese Unie – Uitoefening van bevoegdheden – Aan de Commissie toegekende bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen – Draagwijdte – Complexe beoordelingen en afwegingen – Ruime beoordelingsmarge – Bepaling van de methode voor de berekening van de vooraf aan het gemeenschappelijk afwikkelingsfonds (GAF) te betalen bijdragen – Vaststelling van criteria voor de aanpassing van die bijdragen – Rechterlijke toetsing – Grenzen
(Art. 290 VWEU; verordening nr. 806/2015 van het Europees Parlement en de Raad, overweging 41; richtlijn 2014/59 van het Europees Parlement en de Raad, overwegingen 105‑107 en art. 103, lid 7)
(zie punten 34, 36, 41)
Recht van de Europese Unie – Beginselen – Rechtszekerheid – Unieregeling – Vereisten van duidelijkheid en voorzienbaarheid – Bepalingen inzake de vooraf aan afwikkelingsfinancieringsregelingen te betalen bijdragen – Toekenning van een beoordelingsmarge aan de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad (GAR) met betrekking tot de wijze van berekening van vooraf te betalen bijdragen – Voorwaarden – Voldoende duidelijke omschrijving van de strekking en de wijze van uitoefening van een dergelijke bevoegdheid
(Art. 296, tweede alinea, VWEU; verordening nr. 806/2014 van het Europees Parlement en de Raad; verordening 2015/63 van de Commissie, art. 4‑7 en 9 en bijlage I; richtlijn 2014/59 van het Europees Parlement en de Raad)
(zie punten 78‑81, 84)
Handelingen van de instellingen – Motivering – Verplichting – Draagwijdte – Besluit van de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad (GAR) over de berekening van de vooraf aan het gemeenschappelijk afwikkelingsfonds (GAF) te betalen bijdragen – Geen noodzaak om in dit besluit alle gegevens op te nemen aan de hand waarvan kan worden nagegaan of de berekening van deze bijdragen juist is – Afweging tussen de motiveringsplicht en het algemene beginsel van bescherming van het bedrijfsgeheim van de betrokken instellingen – Wettigheid van de bepalingen die betrekking hebben op de berekening van de vooraf aan het GAF te betalen bijdragen – Beginsel van bescherming van het bedrijfsgeheim – Verplichting van de GAR om de voor de berekening van de vooraf te betalen bijdrage gebruikte informatie over de betrokken instellingen in geaggregeerde en geanonimiseerde vorm bekend te maken of aan die instellingen mee te delen
(Art. 296, tweede alinea, VWEU; verordening nr. 806/2014 van het Europees Parlement en de Raad; verordening 2015/63 van de Commissie, art. 4‑7 en 9 en bijlage I; richtlijn 2014/59 van het Europees Parlement en de Raad)
(zie punten 210‑221, 278, 280)
Handelingen van de instellingen – Motivering – Verplichting – Draagwijdte – Besluit van de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad (GAR) over de berekening van de vooraf aan het gemeenschappelijk afwikkelingsfonds (GAF) te betalen bijdragen – Geen noodzaak om in dit besluit alle gegevens op te nemen aan de hand waarvan kan worden nagegaan of de berekening van deze bijdragen juist is – Afweging tussen de motiveringsplicht en het algemene beginsel van bescherming van het bedrijfsgeheim van de betrokken instellingen – Gegevens van meer dan vijf jaar oud die wezenlijke informatie over de commerciële positie van andere kredietinstellingen bevatten – Behoud van het bedrijfsgeheim op deze gegevens – Voorwaarden – Actualiteit van deze informatie over de commerciële positie van de betrokken instellingen
(Verordening nr. 806/2014 van het Europees Parlement en de Raad; richtlijn 2014/59 van het Europees Parlement en de Raad)
(zie punten 242‑250)
Handelingen van de instellingen – Motivering – Verplichting – Draagwijdte – Verstrekking door de auteur in de loop van de procedure bij de Unierechter van toelichtingen over de motivering van de handeling – Voorwaarden – Geen tegenstrijdigheden en verplichting dat de toelichtingen stroken met die motivering
(Art. 296, tweede alinea, VWEU)
(zie punt 281)
Handelingen van de instellingen – Motivering – Verplichting – Draagwijdte – Besluit van de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad (GAR) over de berekening van de vooraf aan het gemeenschappelijk afwikkelingsfonds (GAF) te betalen bijdragen – Verplichting voor de GAR om de betrokken instellingen de methode voor de berekening van deze bijdragen en de methode voor het bepalen van het jaarlijkse streefbedrag mee te delen
(Art. 296, tweede alinea, VWEU; verordening nr. 806/2014 van het Europees Parlement en de Raad; verordening 2015/63 van de Commissie, art. 4‑7 en 9 en bijlage I; richtlijn 2014/59 van het Europees Parlement en de Raad)
(zie punten 283, 284)
Handelingen van de instellingen – Motivering – Verplichting – Draagwijdte – Besluit van de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad (GAR) over de berekening van de vooraf aan het gemeenschappelijk afwikkelingsfonds (GAF) te betalen bijdragen – Motivering die uitsluitend berust op andere rechtshandelingen, zoals tussentijdse besluiten, waarin bepaalde aspecten van de vaststelling van die bijdragen zijn gepreciseerd en aangevuld – Geen publicatie of mededeling aan de instellingen van die andere handelingen – Onwettigheid
(Art. 296, tweede alinea, VWEU)
(zie punten 388, 389)
Recht van de Europese Unie – Beginselen – Rechten van de verdediging – Recht op effectieve rechterlijke bescherming – Draagwijdte – Besluit van de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad (GAR) over de berekening van de vooraf aan het gemeenschappelijk afwikkelingsfonds (GAF) te betalen bijdragen – Beginsel van hoor en wederhoor – Uitzonderingen – Algemeen beginsel van bescherming van het bedrijfsgeheim – Afweging – Toelaatbaarheid
(Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, art. 47; verordening nr. 806/2014 van het Europees Parlement en de Raad; verordening 2015/63 van de Commissie, art. 4‑7 en 9 en bijlage I; richtlijn 2014/59 van het Europees Parlement en de Raad)
(zie punten 401‑406, 410‑414)
Samenvatting
Het Gerecht wijst het beroep tot nietigverklaring toe dat is ingesteld tegen het besluit van de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad (hierna: „GAR”) over de door Landesbank Baden-Württemberg vooraf aan het gemeenschappelijk afwikkelingsfonds (GAF) te betalen bijdragen voor het jaar 2017, omdat de GAR niet heeft voldaan aan zijn motiveringsplicht met betrekking tot de vaststelling van het jaarlijkse streefbedrag.
In zijn arrest geeft het Gerecht verduidelijkingen met betrekking tot de afweging van de op de GAR rustende motiveringsplicht tegen de verplichting van de GAR om het bedrijfsgeheim van de betrokken instellingen in acht te nemen voor gegevens die meer dan vijf jaar oud waren ten tijde van de vaststelling van het besluit tot vaststelling van de vooraf te betalen bijdragen.
Verzoekster is een in Duitsland gevestigde kredietinstelling. Zij neemt deel aan het institutioneel protectiestelsel (hierna: „IPS”) van de Sparkassen-Finanzgruppe (financiële groep van de spaarbanken, Duitsland).
Op 15 december 2021 heeft de GAR een besluit (
1
) vastgesteld waarin hij de door verzoekster voor 2017 vooraf aan het GAF te betalen bijdragen heeft vastgesteld (
2
) (hierna: „bestreden besluit”). Bij dit besluit heeft de GAR de in het arrest van 15 juli 2021, Commissie/Landesbank Baden-Württemberg en GAR (
3
), geïdentificeerde vormgebreken verholpen die hadden geleid tot de nietigverklaring van het besluit (
4
) over de berekening van de vooraf aan het GAF te betalen bijdragen voor 2017 voor zover dat betrekking had op verzoekster.
Beoordeling door het Gerecht
Ten eerste brengt het Gerecht in herinnering dat het beginsel van de wijze van berekening van de vooraf te betalen bijdragen (
5
) reeds impliceert dat de GAR onder het bedrijfsgeheim vallende gegevens gebruikt die niet in de motivering van het besluit tot vaststelling van de vooraf te betalen bijdragen worden opgenomen.
In dit verband stelt het vast dat in het bestreden besluit is uiteengezet waarom de bij de berekening van de vooraf te betalen bijdragen voor 2017 in aanmerking genomen gegevens van instellingen onder het bedrijfsgeheim vallen. In het bijzonder heeft de GAR in het bestreden besluit opgemerkt dat bedrijfsgeheimen van de instellingen als vertrouwelijke informatie werden beschouwd. In het kader van de berekening van de vooraf te betalen bijdragen werd de informatie die de instellingen hadden verstrekt via hun aangifteformulier, waarop de GAR zijn berekening van hun vooraf te betalen bijdrage baseerde, beschouwd als bedrijfsgeheimen.
Vervolgens heeft de GAR in dat besluit opgemerkt dat het hem verboden was om de gegevens van elke instelling, die de basis vormden voor de berekeningen in dat besluit, openbaar te maken, en het hem alleen was toegestaan om geaggregeerde en gemeenschappelijke gegevens bekend te maken voor zover deze gegevens zijn samengevoegd. Niettemin genoten de instellingen volgens dit besluit volledige transparantie over de berekening van hun jaarlijkse basisbijdrage en hun aanpassingsmultiplicator voor de stappen van de berekening van deze bijdrage en konden zij voor de berekeningsstappen met betrekking tot de „discretisering”, de „opneming van het toegekende teken” en de „berekening van de jaarlijkse bijdragen” beschikken over gemeenschappelijke gegevens die de GAR zonder onderscheid gebruikt voor alle instellingen, aangepast aan hun risicoprofiel.
Ten tweede wijst het Gerecht het argument af dat deze uitleg ontoereikend is omdat de gegevens van de andere instellingen op de datum van vaststelling van het bestreden besluit zes jaar oud waren en derhalve niet langer onder het bedrijfsgeheim vielen, en de GAR niet heeft aangegeven waarom die gegevens desondanks niet zijn vrijgegeven.
Het Gerecht brengt namelijk in herinnering dat gegevens die op een bepaald tijdstip mogelijkerwijs bedrijfsgeheim vormden en ten minste vijf jaar oud zijn, door het verstrijken van deze periode in beginsel worden geacht niet meer actueel en dus niet langer geheim te zijn, tenzij de partij die aanvoert dat de betrokken gegevens nog steeds geheim zijn, bij wijze van uitzondering aantoont dat deze gegevens ondanks de ouderdom ervan nog steeds een wezenlijk onderdeel van haar commerciële positie of van de commerciële positie van een betrokken derde zijn.
Hoewel de individuele gegevens van de instellingen waarop het bestreden besluit is gebaseerd meer dan vijf jaar oud zijn, benadrukt het Gerecht in dit verband dat de relatieve positie van een instelling ten opzichte van die van haar concurrenten in de economische realiteit van de banksector echter gedurende een periode van langer dan vijf jaar identiek of vergelijkbaar kan blijven. Bepaalde factoren, zoals het bedrijfsmodel of de activiteiten van een dergelijke instelling, blijven immers op korte en middellange termijn stabiel, zodat een instelling die eerder, gelet op gegevens van meer dan vijf jaar geleden, een hoog risicoprofiel vertoonde, aan het einde van de initiële periode nog altijd een dergelijk profiel kan vertonen. Deze informatie vormt dus ondanks de ouderdom ervan nog steeds een wezenlijk onderdeel van de commerciële positie van kredietinstellingen. Dit betekent dat, indien dergelijke essentiële gegevens openbaar waren gemaakt in de motivering van het bestreden besluit, de in de banksector actieve marktdeelnemers daar de huidige commerciële positie van een instelling uit zouden kunnen afleiden.
Voorts verwerpt het Gerecht het argument van verzoekster dat de GAR, om aan zijn motiveringsplicht te voldoen, haar een geanonimiseerde lijst had moeten verstrekken van alle gegevens van de instellingen die zich in dezelfde cel als zij bevinden. Ten eerste zou het opleggen van een dergelijke eis aan de GAR namelijk verder gaan dan de vereisten van de rechtspraak inzake de motivering van besluiten van de GAR tot vaststelling van vooraf te betalen bijdragen en, ten tweede, houdt zelfs het verstrekken van een lijst met geanonimiseerde gegevens voor een bepaalde cel het risico in dat in de banksector actieve marktdeelnemers – die bedachtzame marktdeelnemers zijn – de bedrijfsgeheimen van bepaalde instellingen te weten komen. Een dergelijk risico bestaat met name voor grote instellingen en voor instellingen die zijn gevestigd in lidstaten met slechts een beperkt aantal instellingen die een vooraf te betalen bijdrage verschuldigd zijn. In die gevallen kan immers niet worden uitgesloten dat een bedachtzame marktdeelnemer in staat zou zijn om de identiteit van dergelijke instellingen te achterhalen, zelfs wanneer zij zijn geanonimiseerd.
Het Gerecht is derhalve van oordeel dat de GAR niet verplicht was om in de motivering van het bestreden besluit de individuele gegevens van andere instellingen aan de hand waarvan de berekening van haar vooraf te betalen bijdrage kon worden geverifieerd, vrij te geven, aangezien deze gegevens weliswaar zes jaar oud zijn maar nog steeds essentiële elementen van de commerciële positie van die instellingen vormen.
(
1
)	Besluit SRB/ES/SRF/2021/82 van de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad (GAR) van 15 december 2021 over de door Landesbank Baden-Württemberg vooraf aan het gemeenschappelijk afwikkelingsfonds te betalen bijdragen voor het jaar 2017.
(
2
)	Overeenkomstig artikel 70, lid 2, van verordening (EU) nr. 806/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 15 juli 2014 tot vaststelling van eenvormige regels en een eenvormige procedure voor de afwikkeling van kredietinstellingen en bepaalde beleggingsondernemingen in het kader van een gemeenschappelijk afwikkelingsmechanisme en een gemeenschappelijk afwikkelingsfonds en tot wijziging van verordening (EU) nr. 1093/2010 (PB 2014, L 225, blz. 1).
(
3
)	Arrest van 15 juli 2021, Commissie/Landesbank Baden-Württemberg en GAR (C‑584/20 P en C‑621/20 P, EU:C:2021:601).
(
4
)	Besluit SRB/ES/2017/05 van de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad van 11 april 2017 over de vooraf aan het gemeenschappelijk afwikkelingsfonds te betalen bijdragen voor het jaar 2017.
(
5
)	Zoals volgt uit verordening nr. 806/2014 en richtlijn 2014/59/EU van het Europees Parlement en de Raad van 15 mei 2014 betreffende de totstandbrenging van een kader voor het herstel en de afwikkeling van kredietinstellingen en beleggingsondernemingen en tot wijziging van richtlijn 82/891/EEG van de Raad en de richtlijnen 2001/24/EG, 2002/47/EG, 2004/25/EG, 2005/56/EG, 2007/36/EG, 2011/35/EU, 2012/30/EU en 2013/36/EU en de verordeningen (EU) nr. 093/2010 en (EU) nr. 648/2012, van het Europees Parlement en de Raad (PB 2014, L 173, blz. 190).