62021CC0559
CONCLUSIE VAN ADVOCAAT-GENERAAL
J. KOKOTT
van 20 april 2023 (
1
)
Zaak C‑559/21 P
Global Silicones Council e.a.
tegen
Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA)
„Hogere voorziening – Opstelling van een lijst van stoffen die in aanmerking komen om uiteindelijk te worden opgenomen in bijlage XIV bij verordening (EG) nr. 1907/2006 (Reach) (lijst van kandidaatstoffen) – Opname van octamethylcyclotetrasiloxaan (D4), decamethylcyclopentasiloxaan (D5) en dodecamethylcyclohexasiloxaan (D6) in die lijst – Persistente, bioaccumulerende en toxische stoffen (PBT) – Zeer persistente en zeer bioaccumulerende stoffen (zPzB) – Bioaccumulatie – Bioconcentratiefactor – Organometalen – Juridische kwalificatie van feiten – Kennelijk onjuiste beoordeling – Toxiciteit”
I. Inleiding
1.
Volgens de Reach-verordening (
2
) kan de Unie de vervaardiging, het gebruik of het in de handel brengen van zeer zorgwekkende stoffen beperken. De Commissie kan bepalen dat voor het gebruik van dergelijke stoffen een autorisatieplicht geldt. Ter voorbereiding van deze maatregel moet het Europees Agentschap voor chemische stoffen (hierna: „ECHA”) de stoffen in kwestie eerst opnemen in de zogenoemde „lijst van kandidaatstoffen”, waaraan reeds bepaalde eisen zijn verbonden.
2.
Zeer zorgwekkend zijn onder meer stoffen die persistent, bioaccumulerend en toxisch (PBT) of zeer persistent en zeer bioaccumulerend (zPzB) zijn (
3
) Deze stoffen worden zeer langzaam of niet afgebroken en kunnen zich dus in delen van het milieu ophopen („accumuleren”). De gevolgen van een dergelijke accumulatie zijn op lange termijn niet te overzien. Bovendien kan een dergelijke accumulatie in de praktijk moeilijk worden teruggedraaid. Voorts kunnen PBT- of zPzB-stoffen afgelegen gebieden verontreinigen die moeten worden beschermd tegen verdere verontreiniging door gevaarlijke stoffen als gevolg van menselijke activiteiten. (
4
)
3.
De onderhavige hogere voorziening berust op het feit dat ECHA de betrokken stoffen octamethylcyclotetrasiloxaan (D4), decamethylcyclopentasiloxaan (D5) en dodecamethylcyclohexasiloxaan (D6) als PBT-/zPzB-stoffen beschouwt. Om die reden heeft ECHA bij het litigieuze besluit (
5
) deze drie stoffen opgenomen in de lijst van kandidaatstoffen met het oog op de onderwerping ervan aan de autorisatieplicht.
4.
De onderhavige hogere voorziening betreft met name de regeling met betrekking tot de methode om de bioaccumulatie te beoordelen alsmede bepaalde wetenschappelijk-feitelijke grieven tegen de toepassing van deze regeling.
II. Toepasselijke bepalingen
5.
Artikel 13 van de Reach-verordening bevat algemene voorschriften voor het verkrijgen van informatie over de intrinsieke eigenschappen van stoffen. Testmethoden zijn in lid 3 ervan geregeld:
„Indien proeven op stoffen nodig zijn om informatie over de intrinsieke eigenschappen van stoffen te verkrijgen, worden die uitgevoerd overeenkomstig de testmethoden die zijn vastgesteld in een verordening van de Commissie of overeenkomstig andere internationale testmethoden die door de Commissie of het Agentschap als passend zijn erkend. […]”
6.
De Reach-verordening machtigt de Commissie om het gebruik van bepaalde stoffen aan een autorisatieplicht te onderwerpen (titel VII).
7.
Volgens artikel 57, onder d) en e), van de Reach-verordening komen met name PBT- en zPzB-stoffen voor een autorisatieplicht in aanmerking:
„De volgende stoffen kunnen volgens de procedure van artikel 58 in bijlage XIV worden opgenomen:
[…]
d)
stoffen die volgens de criteria van bijlage XIII persistent, bioaccumulerend en toxisch zijn;
e)
stoffen die volgens de criteria van bijlage XIII zeer persistent en zeer bioaccumulerend zijn;”
8.
Artikel 59 regelt de procedure die wordt toegepast voor de vaststelling van stoffen die aan de criteria van artikel 57 voldoen en bepaalt dat ECHA de volgens die procedure vastgestelde stoffen vermeldt op een lijst van stoffen die in aanmerking komen om uiteindelijk in bijlage XIV te worden opgenomen, de zogenoemde lijst van kandidaatstoffen.
9.
In bijlage XIII bij de Reach-verordening zijn de criteria ter identificatie van PBT- en zPzB-stoffen neergelegd.
10.
De tweede alinea van de inleiding van bijlage XIII bij de Reach-verordening omschrijft de methode voor de toepassing van de criteria:
„Voor de identificatie van PBT-stoffen en zPzB-stoffen wordt de bewijskracht bepaald met behulp van het oordeel van deskundigen, door alle relevante en beschikbare informatie in punt 3.2 te vergelijken met de in punt 1 bedoelde criteria. Dat geldt in het bijzonder indien de in punt 1 bedoelde criteria niet rechtstreeks op de beschikbare informatie kunnen worden toegepast.”
11.
In de vierde alinea van de inleiding van bijlage XIII bij de Reach-verordening staat te lezen dat de „informatie die gebruikt wordt bij de beoordeling van de PBT/zPzB-eigenschappen […] op onder relevante omstandigheden verkregen gegevens” gebaseerd moet zijn.
12.
Overeenkomstig de vijfde alinea van de inleiding van bijlage XIII dient „bij de identificatie […] ook rekening te worden gehouden met de PBT/zPzB-eigenschappen van relevante bestanddelen en relevante omzettings- en/of afbraakproducten van een stof”.
13.
Volgens de zesde alinea van de inleiding van bijlage XIII bij de Reach-verordening is deze bijlage van toepassing „op alle organische stoffen, inclusief organometalen”.
14.
De bioaccumulatie is in de punten 1.1.2 en 1.2.2 van bijlage XIII bij de Reach-verordening gedefinieerd, waarbij wordt verwezen naar de bioconcentratiefactor:
„1.1.2. Bioaccumulatie
Een stof voldoet aan het bioaccumulatiecriterium (B) als de bioconcentratiefactor bij aquatische soorten groter is dan 2000.
[…]
1.2.2. Bioaccumulatie
Een stof voldoet aan het criterium „zeer bioaccumulerend” (zB) wanneer de bioconcentratiefactor bij aquatische soorten groter is dan 5000.”
15.
Daarnaast verwijst punt 3.2 van bijlage XIII bij de Reach-verordening naar de informatie die in aanmerking moet worden genomen:
„3.2. Informatie voor de beoordeling
Bij de beoordeling van de P-, zP-, B-, zB- en T-eigenschappen wordt in het kader van de bepaling van de bewijskracht rekening gehouden met de volgende informatie:
3.2.1. […]
3.2.2. Beoordeling van B- of zB-eigenschappen:
a)
resultaten van een bioconcentratie- of bioaccumulatieonderzoek aan aquatische soorten;
b)
andere informatie over het bioaccumulatiepotentieel, mits de geschiktheid en betrouwbaarheid ervan redelijkerwijze kunnen worden aangetoond, zoals:
–
resultaten van een bioaccumulatieonderzoek aan terrestrische soorten;
–
gegevens uit wetenschappelijke analyses van menselijke lichaamsvochten of weefsels, zoals bloed, melk of vet;
–
detectie van een verhoogd niveau in biota, met name in bedreigde diersoorten of in kwetsbare populaties, vergeleken met het niveau in het omringende milieu;
–
resultaten van een onderzoek naar de chronische toxiciteit bij dieren;
–
beoordeling van het toxicokinetisch gedrag van de stof;
c)
informatie over het vermogen van de stof tot biomagnificatie in de voedselketen, voor zover mogelijk uitgedrukt door biomagnificatiefactoren of trofische magnificatiefactoren.”
16.
Op basis van artikel 13, lid 3, van de Reach-verordening heeft de Commissie verordening (EG) nr. 440/2008 (
6
) uitgevaardigd, die in deel C.13 van de bijlage ervan de bioaccumulatietest bij vissen met blootstelling via water en voer regelt.
17.
In de eerste alinea van de inleiding van deel C.13 wordt de achtergrond van de testmethode toegelicht:
„Deze testmethode (TM) is gelijkwaardig aan [testrichtsnoer] (TG) 305 (2012) van de OESO. Het belangrijkste doel van deze herziening van de testmethode is tweeledig. De herziening is in de eerste plaats bedoeld om een test voor bioaccumulatie via het voer […] vast te stellen die geschikt is om het bioaccumulatiegedrag van stoffen met een zeer lage oplosbaarheid in water te bepalen. […]”
18.
In de tweede alinea van de inleiding van deel C.13 wordt de invoering van de testmethode via het voer gemotiveerd:
„[…] Bovendien wordt erkend dat het testen van stoffen die zeer slecht oplosbaar zijn in water, technisch mogelijk niet haalbaar is. Voor stoffen met een zeer lage oplosbaarheid in water in het aquatische milieu is blootstelling via het water mogelijk ook van beperkt belang vergeleken met toediening via het voer. Dit heeft ertoe geleid dat een testmethode is ontwikkeld waarin vissen worden blootgesteld via hun voer […].”
19.
In de zesde alinea van de inleiding van deel C.13 wordt de voorwaarde voor de test voor blootstelling via het water toegelicht:
„[…] De test voor blootstelling via het water is het meest geschikt voor toepassing op stabiele organische stoffen met een log K
OW-waarde tussen 1,5 en 6,0 (13), maar mag niettemin ook worden toegepast op sterk hydrofobe stoffen (met een log K
OW > 6,0), als een stabiele en volledig opgeloste concentratie van de teststof in water kan worden aangetoond. Als een stabiele concentratie van de teststof in water niet kan worden aangetoond, is een onderzoek in water niet passend en moet de stof bij vissen dus via het voer worden getest (hoewel de interpretatie en het gebruik van de resultaten van de test via het voer kunnen afhangen van het regelgevingskader). […]”
20.
In de achtste alinea van de inleiding van deel C.13 wordt de keuze tussen verschillende testmethoden uiteengezet:
„Het besluit om een test met blootstelling via het water of via het voer uit te voeren en daarvoor een bepaalde opzet te gebruiken moet worden gebaseerd op de factoren in punt 3 en op het toepasselijke regelgevingskader. Voor bijvoorbeeld stoffen die een hoge log K
OW hebben maar toch nog een waarneembare oplosbaarheid in water hebben met betrekking tot de gevoeligheid van de beschikbare analysetechnieken, moet in eerste instantie een test met blootstelling via het water worden overwogen. Het is echter mogelijk dat de informatie over de oplosbaarheid in water niet afdoende is voor deze hydrofobe typen stoffen, en er moet dus worden onderzocht of stabiele, meetbare opgeloste waterige concentraties kunnen worden bereid (stabiele emulsies zijn niet toegestaan) die toepasbaar zijn voor een onderzoek naar blootstelling via het water, alvorens een besluit wordt genomen over de te gebruiken testmethode […]. Het is niet mogelijk exacte bindende richtsnoeren voor de te gebruiken methode te geven op basis van drempelcriteria voor de oplosbaarheid in water en de verdelingscoëfficiënt octanol/water, omdat andere factoren (analysetechnieken, afbraak, adsorptie enz.) om de hierboven genoemde redenen een aanmerkelijke invloed kunnen hebben op de toepasbaarheid van een methode. Een log K
OW-waarde van meer dan 5 en een oplosbaarheid in water van minder dan ~0,01 tot 0,1 mg/l markeren het bereik van stoffen waarbij het testen door blootstelling via het water steeds moeilijker kan worden.”
21.
De vijfde alinea van het hoofdstuk „Principe van de test” in onderdeel I van deel C.13 betreft de correcties voor groei bij de uitvoering van tests met blootstelling via het water:
„De toename van de massa van de vissen tijdens de test zal leiden tot een afname van de concentratie van de teststof in groeiende vissen (zogenoemde groeiverdunning) en dus zal de kinetische [bioconcentratiefactor] worden onderschat als deze niet voor groei wordt gecorrigeerd […].”
III. Feiten en hoofdgeding
22.
Op 14 oktober 2014 heeft de uitvoerend directeur van ECHA het onder ECHA vallende Comité lidstaten verzocht om een advies betreffende de persistentie en de bioaccumulatie van D4 en D5 met het oog op de criteria van bijlage XIII bij de Reach-verordening. Op 22 april 2015 heeft dit comité in zijn advies opgemerkt dat D4 en D5 aan de criteria voor zPzB-stoffen voldoen en dat D4 tevens voldoet aan de criteria voor PBT-stoffen. (
7
)
23.
Op 1 maart 2017 heeft de bevoegde instantie van de Bondsrepubliek Duitsland op grond van artikel 59, lid 3, van de Reach-verordening een dossier overeenkomstig bijlage XV ingediend en daarin voorgesteld om D4 en D5 wegens de PBT- en zPzB-eigenschappen daarvan als zeer zorgwekkende stoffen te identificeren. Op 21 december 2017 heeft de Commissie op grond van artikel 59, lid 2, van de Reach-verordening ECHA verzocht om bovendien een in bijlage XV bedoeld dossier op te stellen met het oog op de identificatie van D6 als zeer zorgwekkende stof. ECHA kwam in dit dossier tot de slotsom dat D6 voldoet aan de PBT- en zPzB-criteria.
24.
Op 13 juni 2018 heeft het Comité lidstaten ondersteunende documenten overgelegd, waarin het heeft vastgesteld dat alle drie de betrokken stoffen voldoen aan de criteria voor PBT- en zPzB-stoffen.
25.
Op 27 juni 2018 heeft ECHA overeenkomstig artikel 59, lid 8, van de Reach-verordening het litigieuze besluit ED/61/2018 uitgevaardigd betreffende de opneming van D4, D5 en D6 in de lijst van kandidaatstoffen om eventueel in bijlage XIV te worden opgenomen, omdat zij als PBT- en zPzB-stoffen als bedoeld in artikel 57, onder d) en e), waren geïdentificeerd. Tevens heeft ECHA de lijst van kandidaatstoffen geactualiseerd en D4, D5 en D6 daarin vermeld. De opmerkingen over de respectieve vermeldingen houden in dat D5 en D6 aan de volgens artikel 57, onder d), vastgelegde criteria voor een PBT-stof voldoen, wanneer zij minstens 0,1 % D4 bevatten.
26.
De eerste rekwirant, Global Silicones Council, vertegenwoordigt ondernemingen die wereldwijd siliconenproducten vervaardigen en verkopen. De andere rekwiranten zijn ondernemingen die siliconenproducten, in het bijzonder de betrokken stoffen, vervaardigen, verkopen en leveren. Zij hebben tegen het litigieuze besluit beroep ingesteld, dat het Gerecht bij het bestreden arrest van 30 juni 2021, Global Silicones Council e.a./ECHA (T‑519/18, niet gepubliceerd, EU:T:2021:404) heeft verworpen.
27.
Op 8 september 2021 hebben rekwiranten de onderhavige hogere voorziening ingesteld. Zij verzoeken het Hof
1)
het bestreden arrest te vernietigen,
2)
het litigieuze besluit nietig te verklaren of, subsidiair, de zaak terug te verwijzen naar het Gerecht, en
3)
ECHA te verwijzen in de kosten van de procedure, met inbegrip van de kosten van de procedure voor het Gerecht en de kosten van de interveniënten.
28.
American Chemicals Council (ACC) heeft aan de zijde van rekwiranten in de procedure voor het Gerecht geïntervenieerd en ondersteunt hun conclusies.
29.
ECHA verzoekt het Hof:
1)
de hogere voorziening af te wijzen, en
2)
rekwiranten te verwijzen in de kosten.
30.
Duitsland en de Commissie hebben aan de zijde van ECHA in de procedure voor het Gerecht geïntervenieerd. Zij ondersteunen ECHA en verzoeken om rekwiranten te verwijzen in de kosten.
31.
Partijen hebben schriftelijke opmerkingen ingediend. Het Hof heeft afgezien van een mondelinge behandeling, aangezien op grond van de schriftelijke procedure geen nadere informatie nodig is.
IV. Juridische beoordeling
32.
Het litigieuze besluit berust onder meer op de vaststelling dat de betrokken stoffen toxisch en bioaccumulerend dan wel zeer bioaccumulerend zijn.
33.
In dit verband heeft slechts het eerste onderdeel van het vierde middel betrekking op de vaststelling dat D5 en D6 toxisch zijn, omdat zij zijn verontreinigd met D4 (zie onder B). Het kernpunt van het middel betreft echter de vaststelling dat de betrokken stoffen bioaccumulerend zijn (zie onder A).
A.
Bioaccumulatie
34.
Als „bioaccumulatie” wordt in het algemeen een proces aangeduid waarbij de chemische concentratie van een stof in een organisme een hoger niveau bereikt dan de concentratie in het omringende medium (bijvoorbeeld in het water in het geval van een vis of in de lucht in het geval van een zoogdier), in het voer of in allebei. (
8
) Bioaccumulerende stoffen zijn problematisch omdat zelfs een geringe belasting van het milieu met deze stoffen kan leiden tot een accumulatie in het betroffen organisme en bijgevolg tot een hoge belasting.
35.
Het litigieuze besluit is, wat de bioaccumulatie betreft, in wezen gebaseerd op onderzoeken van de zogenoemde bioconcentratiefactor van de betrokken stoffen. (
9
) Daarbij gaat het om de concentratie van de onderzochte stof in of op een vis dan wel op het specifieke weefsel gedeeld door de concentratie van de stof in het omringende medium. (
10
) Duitsland omschrijft de toegepaste testmethode, de zogenoemde „blootstelling via het water”, aldus dat een constante concentratie van de betreffende stof tot stand wordt gebracht in een aquarium zonder sediment, zodat de vissen in dat aquarium de stof direct uit het water opnemen, met name via hun kiemen.
36.
Rekwiranten achten deze methode en de desbetreffende onderzoeken ongeschikt om de daadwerkelijk ontstane bioaccumulatie van de betrokken stoffen te beoordelen. Zij hebben bij het Gerecht betoogd dat deze stoffen, wanneer zij in het water vrijkomen, met name vanwege de beperkte oplosbaarheid in water en verdelingseigenschappen (partitioning properties) ervan ofwel zich binden aan deeltjes die zich ophopen in het sediment, ofwel makkelijk in de lucht verdampen. Om die reden berust de bij de laboratoriumproef vastgestelde bioconcentratiefactor – de opname van de stoffen direct uit het water – niet op gegevens die onder realistische omstandigheden zijn verkregen. Volgens hen moeten veeleer onderzoeken met betrekking tot de accumulatie via voeding – in de wetenschap worden de begrippen biomagnificatiefactor (
11
) en trofische magnificatiefactoren (
12
) gebruikt – als basis dienen. Dergelijke onderzoeken hebben in sommige gevallen als uitkomst dat er geen sprake is van bioaccumulatie.
37.
In zoverre lopen in de eerste drie middelen alsmede in onderdelen van het vierde middel grieven met betrekking tot de uitlegging van de relevante regelingen, die in wezen in bijlage XIII bij de Reach-verordening zijn vastgelegd (zie punt 1) en het feitelijke betoog over de wetenschappelijke gegevens die de betrokken stoffen betreffen (zie punt 2) in elkaar over.
1. Uitlegging van bijlage XIII bij de Reach-verordening
38.
Het geschil inzake bijlage XIII bij de Reach-verordening betreft het juridisch criterium dat bij de beoordeling van de bioaccumulatie moet worden aangelegd. De punten 1.1.2 en 1.2.2 van deze bijlage XIII bevatten daarvoor duidelijke drempelwaarden die zijn gebaseerd op de bioconcentratie, maar rekwiranten en ACC willen bereiken dat in plaats daarvan de bewijskracht van alle bekende onderzoeken omvattend wordt beoordeeld en dat met name meer belang wordt toegekend aan specifieke onderzoeken met betrekking tot de bioaccumulatie via opname uit het voer [in het bijzonder het eerste middel, onder a)]. Te dien einde proberen zij met het derde middel uiteen te zetten dat de laboratoriumproeven om de bioconcentratiefactor te bepalen niet leiden tot gegevens die onder „relevante omstandigheden” zijn verkregen [zie onder b)]. In het eerste punt van het derde onderdeel van het vierde middel verzoeken zij met hetzelfde doel om een regeling van verordening (EG) nr. 1272/2008 (
13
) op overeenkomstige wijze toe te passen [zie onder c)]. Met het tweede middel stellen zij dat het Gerecht een deel van hun betoog onjuist heeft opgevat [zie onder d)]. Al deze tegenwerpingen kunnen echter geen twijfels doen ontstaan over het bestreden arrest.
a) Eerste middel: prioriteit van de bioconcentratiefactor
39.
Met het eerste middel komen rekwiranten en ACC in het bijzonder op tegen de punten 68 tot en met 71 van het bestreden arrest, waarin het Gerecht oordeelt dat de bioaccumulatie met name wordt vastgesteld door de bioconcentratiefactor te bepalen. Specifiek met betrekking tot D6 herhalen rekwiranten deze opvatting in het derde punt van het derde onderdeel van het vierde middel om op te komen tegen punt 226 van het bestreden arrest, waarin het Gerecht hun dezelfde vaststelling heeft tegengeworpen.
40.
In punt 68 van het bestreden arrest zet het Gerecht uiteen dat de wetgever in de punten 1.1.2 en 1.2.2 van bijlage XIII bij de Reach-verordening heeft vastgelegd dat de bioaccumulatie bij aquatische soorten aan de hand van de bioconcentratiefactor moet worden beoordeeld.
41.
Deze vaststelling vloeit voort uit de bewoordingen van de aangehaalde bepalingen, volgens welke aan het criterium „bioaccumulerend” – zonder enige beperking – is voldaan bij een bioconcentratiefactor van 2000 en aan het criterium „zeer bioaccumulerend” bij een bioconcentratiefactor van 5000.
42.
Rekwiranten en ACC benadrukken terecht dat volgens de tweede alinea van de inleiding van bijlage XIII bij de Reach-verordening alle beschikbare relevante informatie in aanmerking moet worden genomen in het kader van een „bepaling van de bewijskracht” en moet worden vergeleken met de in deel 1 van bijlage XIII vastgestelde criteria, in casu de punten 1.1.2 en 1.2.2. Daaruit leiden zij af dat ECHA, naast de bioconcentratiefactor, meer gewicht had moeten toekennen aan de bioaccumulatie via het voer, dus in het bijzonder aan de biomagnificatiefactor en de trofische magnificatiefactor.
43.
Beide factoren moeten volgens punt 3.2.2, onder c), van bijlage XIII bij de Reach-verordening inderdaad bij de beoordeling van de bioaccumulatie in beschouwing worden genomen.
44.
Deze informatie is echter slechts een hulpmiddel waarvan gebruik moet worden gemaakt wanneer de bioconcentratiefactor niet op betrouwbare wijze kan worden vastgesteld, zoals het Gerecht in de punten 69 en 70 van het bestreden arrest terecht heeft verduidelijkt. Dit blijkt uit overweging 6 van verordening nr. 253/2011 (
14
) en de tweede alinea, tweede volzin, van de inleiding van bijlage XIII bij de Reach-verordening. Op basis daarvan zijn de bepaling van de bewijskracht en de vergelijking met de informatie als bedoeld in deel 3.2 van bijlage XIII met name noodzakelijk in gevallen waarin de in deel 1 van bijlage XIII bedoelde criteria, hier dus de drempelwaarden in de punten 1.1.2 en 1.2.2, niet rechtstreeks op de beschikbare informatie kunnen worden toegepast. Hieruit volgt omgekeerd dat door het bepalen van de bewijskracht eerst moet worden verduidelijkt of de beschikbare onderzoeken de bioconcentratiefactor op betrouwbare wijze hebben vastgesteld.
45.
Voor zover rekwiranten verwijzen naar uitspraken van ECHA in een richtsnoer (
15
), waarin staat dat niet alleen de bioconcentratiefactor in aanmerking moet worden genomen, citeren zij deze tekst zeer selectief. Uit de algehele context ervan blijkt integendeel eveneens duidelijk dat de vaststelling van de bioconcentratiefactor de methode is die de voorkeur heeft en dat andere gegevens vooral van belang zijn wanneer de informatie met betrekking tot de bioconcentratiefactor tegenstrijdig of om andere redenen twijfelachtig is. (
16
)
46.
Artikel 13, lid 3, eerste volzin, van de Reach-verordening leidt tot dezelfde conclusie. Hierin is bepaald dat proeven die nodig zijn om informatie over de intrinsieke eigenschappen van stoffen te verkrijgen, worden uitgevoerd overeenkomstig de testmethoden die zijn vastgesteld in een verordening van de Commissie of overeenkomstig andere internationale testmethoden die door de Commissie of het Agentschap als passend zijn erkend.
47.
Toen het Comité lidstaten in 2015 de conclusies met betrekking tot de bioaccumulatie van D4 en D5 trok, had de Commissie de in casu toegepaste test met blootstelling via het water om de bioconcentratie vast te stellen, ten volle erkend in deel C.13 van het aanhangsel bij verordening nr. 440/2008.
48.
Deze erkenning van de proefmethode gold echter niet meer in 2018, toen het Comité lidstaten de ondersteunende documenten voor de bestreden beslissing verstrekte. De Commissie heeft bedoelde erkenning gewijzigd op grond van aangepaste richtsnoeren van de OESO. (
17
)
49.
In dit verband heeft de Commissie een test voor bioaccumulatie via het voer (dat wil zeggen door biomagnificatie of trofische magnificatie) toegevoegd, die geschikt is voor stoffen met een zeer lage oplosbaarheid in water. (
18
) Het besluit over de opbouw van de test moet daarbij worden gegeven met het oog op de oplosbaarheid in water en de verdelingscoëfficiënt octanol/water. (
19
) Doorslaggevend is hierbij enerzijds het rechtskader en anderzijds de praktische toepasbaarheid van de methode, aangezien de test met blootstelling via het water bij bepaalde eigenschappen van de stof mogelijk steeds moeilijker wordt. (
20
)
50.
De test van de bioconcentratiefactor met blootstelling via het water blijft ook na deze wijzigingen niettemin de voorkeursmethode om de bioaccumulatie vast te stellen. Enkel wanneer de toepassing van deze methode problematisch is, kan worden teruggegrepen naar testmethoden op basis van opname via het voer.
51.
In punt 71 van het bestreden arrest heeft het Gerecht daarom terecht geoordeeld dat de Uniewetgever, in dit geval de Commissie, er (op basis van de richtsnoeren van de OESO) voor heeft gekozen om de resultaten van betrouwbare onderzoeken met betrekking tot de bioconcentratiefactor van een stof bij aquatische soorten een zekere prioriteit toe te kennen. Bij de behandeling van het derde middel wordt ingegaan op de vraag of deze beslissing gerechtvaardigd was.
52.
Het Gerecht heeft bijgevolg in de punten 73 en 74 ook terecht geoordeeld dat andere informatie dan de resultaten van onderzoeken betreffende de bioconcentratie deze onderzoeken zouden moeten ontkrachten of weerleggen om de vaststellingen met betrekking tot de bioaccumulatie in twijfel te trekken. De desbetreffende grieven van rekwiranten en ACC moeten dus eveneens worden afgewezen.
53.
Het eerste middel en het derde punt van het derde deel van het vierde middel zijn derhalve ongegrond voor zover zij zijn gericht tegen de vaststellingen met betrekking tot het juridische criterium dat bij de beoordeling van de bioaccumulatie moeten worden toegepast.
b) Derde middel: verkrijgen van gegevens onder relevante omstandigheden
54.
Ook met het derde middel komen rekwiranten op tegen de beoordeling van de bioaccumulatie aan de hand van de bioconcentratiefactor. Dienaangaande beroepen zij zich op de vierde alinea van de inleiding van bijlage XIII bij de Reach-verordening, waarin het heet dat de informatie die wordt gebruikt bij de beoordeling van de PBT/zPzB-eigenschappen moet zijn gebaseerd op onder relevante omstandigheden verkregen gegevens. Zij betwisten dat de aangevoerde laboratoriumproeven „relevante omstandigheden” voor de verkrijging van de doorslaggevende informatie zijn omdat de betrokken stoffen wegens de eigenschappen ervan amper in deze vorm voorkomen in het milieu.
55.
De Commissie heeft hierop geantwoord dat rekwiranten dit argument niet tijdig hebben aangevoerd en het daarom niet-ontvankelijk is. Rekwiranten hebben het begrip „relevante omstandigheden” weliswaar meermaals in hun beroep bij het Gerecht genoemd, maar in feite daaruit alleen afgeleid dat de verschillende criteria binnen hetzelfde milieucompartiment beoordeeld zouden moeten worden. (
21
) Zoals het Gerecht in punt 105 van het bestreden arrest oordeelt, hebben rekwiranten pas in het verweer in verband met de „relevante omstandigheden” tegengeworpen dat er sprake is van onrealistische laboratoriumproeven. Het Gerecht laat in punt 132 echter in het midden of dit verweer te laat is aangevoerd.
56.
Net als het Gerecht acht ik het niet zinvol om dit betoog afzonderlijk niet-ontvankelijk te verklaren en af te wijzen. De juridische kwalificatie van de eigenschappen van de betrokken stoffen, die rekwiranten gerechtigd zijn (
22
) in twijfel te trekken, vereist namelijk dat het juridisch criterium dat daarbij moet worden toegepast, wordt verduidelijkt. In dit verband moet het begrip „relevante omstandigheden” in aanmerking worden genomen.
57.
Wat dit juridische criterium betreft, wordt in het kader van dit middel in wezen gesteld dat de eenduidige definitie van de bioaccumulatie via de bioconcentratiefactor volgens de punten 1.1.2 en 1.2.2 van bijlage XIII bij de Reach-verordening niet relevant zou zijn wanneer de omstandigheden van de proef om deze factor vast te stellen feitelijk niet in de natuur kunnen voorkomen. In dat geval zouden de resultaten van de proef namelijk niet onder „relevante omstandigheden” zijn verkregen.
58.
Wanneer dit argument zou slagen, kan dit – in vergelijking met de tot dusver heersende opvattingen – worden beschouwd als een extra beperking van de toepassing van dit criterium en de daarmee verbonden testmethode. Daarbij zouden niet alleen moeilijkheden bij de toepassing van de methode van belang zijn, maar ook het antwoord op de vraag of de resultaten ervan realistisch zijn, gelet op de feitelijke milieueigenschappen van de betrokken stoffen.
59.
Het Gerecht heeft in de punten 88 en 89, de punten 116 tot en met 119 en punt 133 van het bestreden arrest tegen dit betoog in wezen ingebracht dat het litigieuze besluit berust op een beoordeling van de gevaren, die afhangen van de eigenschappen van de stoffen, en niet op de beoordeling van de aan het gebruik van deze stof verbonden risico’s.
60.
Het verschil tussen gevaren en risico’s lijkt op het eerste gezicht zeer kunstmatig, en rekwiranten laken dit ook. Het Hof heeft dit verschil echter terecht steeds weer erkend (
23
), omdat het ziet op verschillende beoordelingsprocedures. De risicobeoordeling is in punt 6 van bijlage I bij de Reach-verordening neergelegd (
24
), terwijl de gevarenbeoordeling in bijlage XIII is geregeld. De risicobeoordeling berust volgens de betrokken bepalingen op blootstellingsscenario’s, dus op een realistische beschouwing van elke voorziene toepassing van een stof en de daaraan concreet verbonden risico’s. De gevarenbeoordeling moet daarentegen de intrinsieke eigenschappen van een stof identificeren, ongeacht het gebruik ervan.
61.
Dienovereenkomstig komt de argumentatie van het Gerecht erop neer dat de „relevante omstandigheden” als bedoeld in de vierde alinea van de inleiding van bijlage XIII bij de Reach-verordening geen betrekking hebben op de wijze waarop de stof in kwestie zich gedraagt bij het gebruik onder feitelijk bestaande milieuomstandigheden, maar alleen op de vraag of de testmethoden geschikt zijn om de gevaarlijke intrinsieke eigenschappen van elk van de stoffen te identificeren.
62.
Een dergelijke testmethode moet, wil zij niet alleen theoretisch interessante resultaten bieden maar ook praktisch van nut zijn, met name aan twee voorwaarden voldoen. Ten eerste moeten de resultaten van de test van intrinsieke eigenschappen van verschillende stoffen met elkaar kunnen worden vergeleken. Ten tweede moet de testmethode zo zijn opgezet dat zij conclusies toelaat ten aanzien van de risico’s die verbonden zijn met de verschillende wijzen van gebruik. De tests moeten daarom berusten op gestandaardiseerde opzetten van proeven die vergelijkbare resultaten leveren en conclusies ten aanzien van de risico’s van verschillende wijzen van gebruik mogelijk maken. (
25
)
63.
ECHA en de Commissie zetten derhalve overtuigend uiteen dat met de relevante omstandigheden enkel de algemeen erkende experimentele methoden voor de gevarenbeoordeling zijn bedoeld. (
26
) Dit strookt met het reeds genoemde artikel 13, lid 3, eerste volzin, van de Reach-verordening, waarin is bepaald dat proeven die nodig zijn om informatie over de intrinsieke eigenschappen van stoffen te verkrijgen, worden uitgevoerd overeenkomstig de testmethoden die zijn vastgesteld in een verordening van de Commissie of overeenkomstig andere internationale testmethoden die door de Commissie of het Agentschap als passend zijn erkend.
64.
Deze testmethoden worden regelmatig door de Commissie bijgewerkt, teneinde rekening te houden met de technische vooruitgang. Om die reden heeft zij in 2011 bijlage XIII bij de Reach-verordening (
27
) en in 2017 het relevante deel C.13 van de bijlage bij verordening nr. 440/2008 (
28
) gewijzigd. Bij deze aanpassingen heeft de Commissie meer ruimte gecreëerd voor de beoordeling van de bioaccumulatie via de opname van voer. Zij heeft echter niet vastgesteld dat aan deze methode de voorkeur moet worden gegeven wanneer de vaststelling van de bioconcentratie is gebaseerd op omstandigheden die in de natuur praktisch niet voorkomen. Zoals reeds uiteengezet (
29
), sluit zij deze methode integendeel uitsluitend uit voor de gevallen waarin de methode wegens moeilijkheden bij de uitvoering van de proef geen betrouwbare resultaten levert.
65.
De wetgever, in dit geval de Commissie, heeft dus reeds op basis van de toonaangevende wetenschappelijke inzichten de relevante methoden ter vaststelling van de intrinsieke eigenschappen vastgelegd die bij de beoordeling van de bioaccumulatie van de betrokken stoffen moeten worden toegepast. Aangenomen mag worden dat zij daarbij reeds afdoende rekening heeft gehouden met het feitelijke gedrag van dergelijke stoffen in het milieu.
66.
Aan deze vaststelling wordt niet afgedaan door de omstandigheid dat op wetenschappelijk niveau ook andere opvattingen bestaan over hoe de bioaccumulatie zou moeten worden beoordeeld. Aangezien de vaststelling van deze methoden wordt gekenmerkt door een hoge wetenschappelijke complexiteit, beschikt de Commissie op dit punt over een ruime beoordelingsbevoegdheid (
30
), zodat zij de verschillende wetenschappelijke opvattingen in overweging mag nemen en er daar één van mag uitkiezen.
67.
Voor het overige hebben rekwiranten deze regelingen als zodanig noch bij het Gerecht, noch in de procedure in hogere voorziening ter discussie gesteld.
68.
Derhalve is in het bestreden arrest met de weigering van het Gerecht om het begrip „relevante omstandigheden” aldus op te vatten dat de testmethoden ter beoordeling van de bioaccumulatie moeten overeenkomen met het feitelijke gedrag van de betrokken stoffen in het milieu, geen blijk gegeven van een onjuiste rechtsopvatting.
69.
In zoverre is ook het derde middel ongegrond.
c) Eerste punt van het derde onderdeel van het vierde middel: de etiketteringsverordening (verordening nr. 1272/2008)
70.
Als ander argument tegen het feit dat primair rekening moet worden gehouden met de bioconcentratie voeren rekwiranten in het eerste punt van het derde onderdeel van het vierde middel in verband met de vaststelling van de bioaccumulatie van D6 de etiketteringsverordening aan. (
31
) Zij verwijten het Gerecht dat het in de punten 96 en 225 van het bestreden arrest heeft geweigerd punt 1.1.1.3 van bijlage I bij die verordening in aanmerking te nemen.
71.
Het is echter niet duidelijk welk bijkomend voordeel rekwiranten verwachten wanneer met dit voorschrift rekening wordt gehouden, aangezien dit slechts een abstracte toelichting bevat aangaande het bepalen van de bewijskracht, die grotendeels overeenstemt met de tweede en derde alinea van de inleiding van bijlage XIII bij de Reach-verordening. Wanneer evenwel deze – zonder enige twijfel toepasselijke – voorschriften de duidelijke drempelwaarden voor de beoordeling van de bioaccumulatie op basis van de bioconcentratiefactor al niet ter discussie kunnen stellen, dan kan ook een overeenkomstige toepassing van een vergelijkbare bepaling van de etiketteringsverordening geen andere uitkomst hebben.
72.
Derhalve is dit argument niet relevant voor de beslechting van het geding (inopérant) en moet het alleen al om die reden worden afgewezen.
d) Tweede middel: hybride aard van de betrokken stoffen
73.
Slechts bij een oppervlakkige beschouwing betreft het tweede middel de regelingen inzake de beoordeling van de bioaccumulatie; in feite gaat het rekwiranten en ACC om de juridische kwalificatie van de eigenschappen van de betrokken stoffen. Het Gerecht heeft het desbetreffende betoog echter ten onrechte behandeld als argument tegen de toepasselijkheid van die regelingen.
74.
Rekwiranten betwisten in dit verband de punten 141 en 150 van het bestreden arrest. Hierin verwijst het Gerecht naar de zesde alinea van de inleiding van bijlage XIII bij de Reach-verordening, waarin is bepaald dat deze bijlage van toepassing is op alle organische stoffen, inclusief organometalen.
75.
Rekwiranten hebben bij het Gerecht betoogd dat bij de beoordeling van de bioaccumulatie rekening moet worden gehouden met de „hybride aard” van de betrokken stoffen. Hierbij verwijzen zij naar de organisch-anorganische of „hoofdzakelijk anorganische” structuur van de betrokken stoffen. (
32
)
76.
In punt 141 van het bestreden arrest antwoordt het Gerecht op dat argument dat een stof met een „hybride” structuur niet zonder meer is uitgezonderd van de werkingssfeer van bijlage XIII bij de Reach-verordening. Het Gerecht oordeelt bovendien in punt 150 van dat arrest dat bijlage XIII van toepassing is op de betrokken stoffen, aangezien het om organische stoffen gaat.
77.
Rekwiranten betogen echter terecht dat het Gerecht met deze vaststellingen niet heeft geantwoord op hun desbetreffende betoog. Zij waren namelijk niet van mening dat bijlage XIII bij de Reach-verordening niet van toepassing is op de betrokken stoffen. Zoals uit de lezing van het verzoekschrift bij het Gerecht blijkt, bekritiseren zij integendeel de wijze waarop deze bijlage is toegepast. (
33
) Zij betwijfelden met name of de bioconcentratiefactor geschikt is om bioaccumulatie vast te stellen, aangezien de betrokken stoffen een hybride organisch-anorganische structuur hebben. (
34
)
78.
De vaststellingen in de punten 141 en 150 van het bestreden arrest geven dus geen antwoord op het betoog van rekwiranten en berusten op een onjuiste opvatting daarvan. (
35
)
79.
Indien het Gerecht ook voor het overige voorbij zou zijn gegaan aan de grieven die rekwiranten hebben gebaseerd op de hybride aard van de betrokken stoffen, zou het bestreden arrest ontoereikend zijn gemotiveerd en moeten worden vernietigd.
80.
Rekwiranten erkennen echter zelf terecht dat het Gerecht deze grieven wel degelijk heeft behandeld. Ik zal hierop ingaan in het kader van de juridische kwalificatie van de wetenschappelijke informatie over de betrokken stoffen.
81.
De onjuiste opvatting van het betoog van rekwiranten waarop de punten 141 en 150 van het bestreden arrest zijn gegrond, heeft derhalve geen nadelige gevolgen voor rekwiranten. In zoverre is het tweede middel dus niet relevant voor de beslechting van het geding (inopérant) en moet het eveneens worden afgewezen.
e) Voorlopige conclusie
82.
Samenvattend moet worden vastgesteld dat volgens bijlage XIII bij de Reach-verordening de vaststelling van de bioconcentratiefactor met blootstelling via het water de voorkeurmethode voor de beoordeling van de bioaccumulatie is. Wanneer de toepassing van deze methode echter problematisch is, kan ook worden teruggegrepen naar testmethoden op basis van opname via het voer. Het betoog van rekwiranten tegen deze uitlegging van bijlage XIII is ongegrond.
2. Juridische kwalificatie van wetenschappelijke informatie over de betrokken stoffen
83.
Rekwiranten voeren in samenhang met alle middelen ook feitelijke argumenten aan om aan te tonen dat de specifieke eigenschappen van de betrokken stoffen zich verzetten tegen het gebruik van de bioconcentratiefactor voor de beoordeling van bioaccumulatie. In dit verband moet om te beginnen de ontvankelijkheid van het betoog worden behandeld en de toetsingsmaatstaf in het kader van de hogere voorziening worden gepreciseerd [zie onder a)], vervolgens worden de grieven met betrekking tot de feiten onderzocht [zie onder b)] en tot slot de beoordeling van de relevante informatie [zie onder c)].
a) Ontvankelijkheid en toetsingsmaatstaf
84.
De Commissie en deels ook ECHA en Duitsland zijn van mening dat de beoordeling van de relevante informatie niet door het Hof kan worden getoetst, aangezien daarvoor een nieuwe beoordeling van de feiten nodig is. De hogere voorziening is volgens hen in zoverre niet-ontvankelijk.
85.
Zij hebben gelijk dat de analyse van afzonderlijke onderzoeken in de hogere voorziening niet kan worden verzocht. De beoordeling door het Gerecht van de feiten en bewijzen, voor zover zij niet onjuist zijn opgevat, is namelijk geen rechtsvraag die als zodanig vatbaar is voor toetsing door het Hof in hogere voorziening. (
36
)
86.
Rekwiranten trachten dit argument te weerleggen door het Gerecht te verwijten dat het de feiten onjuist heeft opgevat, maar feitelijk betwisten zij vooral de conclusies die het Gerecht uit deze feiten trekt.
87.
Dit betekent echter niet dat het betoog van rekwiranten met betrekking tot de feiten niet-ontvankelijk is. Integendeel, wanneer het Gerecht de feiten heeft vastgesteld of beoordeeld, is het Hof krachtens artikel 256 VWEU bevoegd om toezicht uit te oefenen op de wijze waarop het Gerecht de feiten juridisch heeft gekwalificeerd en op de rechtsgevolgen die het daaraan heeft verbonden. (
37
) Dienovereenkomstig heeft het Hof zelfs reeds geoordeeld dat de vraag of de geringe oplosbaarheid van een stof in aanmerking moet worden genomen voor de indeling van de gevaren van deze stof voor het aquatisch milieu, een kwestie van juridische kwalificatie van feiten is, welke onder de bevoegdheid van het Hof valt in het kader van zijn toetsing in hogere voorziening. (
38
)
88.
In casu moet daarom worden getoetst of de – in wezen onbetwiste – wetenschappelijke informatie over de betrokken stoffen kan worden gesubsumeerd onder het hierboven ontwikkelde juridische criterium voor de beoordeling van bioaccumulatie.
89.
De beoordeling van de eigenschappen van de betrokken stoffen in het licht van de vraag of over de bioaccumulatie ervan moet worden beslist aan de hand van de bioconcentratiefactor of van andere testmethoden, is echter in de eerste plaats de taak van ECHA. Aangezien het hierbij om een zeer ingewikkelde wetenschappelijk en technische kwestie gaat, beschikt ECHA over een ruime beoordelingsbevoegdheid. Dergelijke maatregelen kunnen door de Unierechter slechts worden getoetst om na te gaan of er sprake is van een kennelijk onjuiste beoordeling of kennelijke overschrijding van de grenzen van die beoordelingsbevoegdheid. In die context kan de Unierechter zijn beoordeling van de wetenschappelijke en technische feiten immers niet in de plaats stellen van die van de instanties waaraan de wetgever die taak bij uitsluiting heeft toevertrouwd. (
39
)
90.
In het bijzonder wanneer een partij aanvoert dat de bevoegde instantie blijk heeft gegeven van een kennelijk onjuiste beoordeling, moet de Unierechter evenwel toetsen of deze instantie alle relevante gegevens van het geval waarop die beoordeling is gebaseerd, zorgvuldig en onpartijdig heeft onderzocht. (
40
) Weliswaar bestaat er ook bij de vaststelling van de basisgegevens een ruime beoordelingsbevoegdheid, maar de bevoegde instantie moet voor de Unierechter aantonen dat zij rekening heeft gehouden met alle relevante factoren en omstandigheden. (
41
)
91.
In de gerechtelijke procedure betekent dit in de regel dat de partij die zich beroept op een ontoereikend onderzoek van de relevante gegevens of stelt dat er sprake is van een kennelijk onjuiste beoordeling, eerst gegevens moet aanvoeren die voor het geding relevante twijfel kunnen doen rijzen over de aannemelijkheid van de beoordeling van de betrokken instantie van de Unie. (
42
) Pas daarna moet deze instantie in voorkomend geval deze twijfel wegnemen. Anders dan rekwiranten stellen, vormt dit geen omkering van de bewijslast, maar – integendeel – een fundamenteel beginsel van het procesrecht van de Unie. Aangezien de Unierechter doorgaans geen ambtshalve onderzoek verricht, rust de bewijslast nagenoeg altijd op de partij die zich op een bepaalde omstandigheid beroept.
92.
In casu is de horde die rekwiranten moeten nemen om te slagen zelfs nog hoger, omdat de vaststelling van bioaccumulatie niet is gebaseerd op een vrije, zuiver wetenschappelijke beoordeling van de beschikbare informatie over de eigenschappen van de betrokken stoffen. Volgens de voorgaande uiteenzettingen volgt uit bijlage XIII bij de Reach-verordening integendeel dat de bioaccumulatie in de regel moet worden beoordeeld op basis van de bepaling van de bioconcentratiefactor aan de hand van blootstelling via het water. Enkel in het geval dat deze methode bijzondere problemen veroorzaakt, kan bij wijze van uitzondering ook worden teruggegrepen naar andere testmethoden, met name die op basis van opname via het voer.
93.
Om die reden is de tegenwerping van rekwiranten in het eerste en het tweede middel dat het Gerecht in de punten 74 en 156 van het bestreden arrest de bewijslast heeft omgedraaid, niet overtuigend. Het Gerecht heeft met de respectieve overwegingen enkel tot uitdrukking gebracht dat de argumenten van rekwiranten onvoldoende twijfel doen rijzen over de aannemelijkheid van de beoordeling van ECHA.
b) Onderzoek van de feiten
94.
Wat het onderzoek van de feiten betreft, verwijten rekwiranten het Gerecht met het tweede punt van het vierde middel in wezen dat het de afwijzing van een desbetreffende grief ontoereikend heeft gemotiveerd. Zij hadden aangevoerd dat ECHA onvoldoende rekening had gehouden met de onderzoeken die tussen de twee adviezen van het Comité lidstaten in 2015 en 2018 waren gepubliceerd.
95.
Het Gerecht heeft deze grief in de punten 170 en 171 van het bestreden arrest afgewezen door deze onderzoeken op te sommen en vast te stellen dat zij in aanmerking zijn genomen.
96.
Op zichzelf beschouwd lijkt deze motivering inderdaad zeer beknopt.
97.
Zoals ECHA opmerkt, verwijst het Gerecht in punt 169 van het bestreden arrest echter tevens naar het feit dat uit de in 2018 ingediende ondersteunende documenten van het Comité lidstaten blijkt dat rekening is gehouden met de betreffende onderzoeken. Het zou onredelijk zijn van het Gerecht te verlangen dat het de beoordeling van die onderzoeken in deze documenten in zekere zin „herhaalt” om aan te tonen dat die onderzoeken niet alleen zijn vermeld, maar ook inhoudelijk in aanmerking zijn genomen.
98.
Bovendien gaat het Gerecht op verschillende plaatsen, met name in de punten 185 tot en met 188 en de punten 196 tot en met 200 van het bestreden arrest, in op de wijze waarop ECHA of het Comité lidstaten rekening heeft gehouden met bepaalde onderzoeken en buigt het zich in de punten 73 tot en met 77 van het bestreden arrest over de analyse door het Comité lidstaten van onderzoeken over de bioaccumulatie via het voer.
99.
Tot slot is het argument van rekwiranten dat uit het feit dat ECHA heeft vastgesteld dat de betrokken stoffen bioaccumulerend zijn, blijkt dat onvoldoende rekening is gehouden met deze onderzoeken, niet relevant voor het antwoord op die vraag. Het gaat niet om het onderzoek van de relevante gegevens, maar om de conclusies die uit deze informatie zijn getrokken, dat wil zeggen de juridische kwalificatie van de feiten, die hieronder zal worden onderzocht.
100.
Bijgevolg heeft het Gerecht de grief betreffende het ontoereikende onderzoek van de feiten terecht afgewezen en is de daartegen ingebrachte argumentatie van rekwiranten ongegrond.
c) Juridische kwalificatie van de beschikbare informatie
101.
Wat de juridische kwalificatie van de beschikbare informatie betreft, komt het betoog van rekwiranten erop neer dat de betrokken stoffen wegens de hybride aard ervan (tweede middel) bepaalde eigenschappen bezitten waardoor de bioconcentratietest met blootstelling via het water tot onrealistische resultaten leidt (derde middel). Dit had moeten worden vastgesteld middels de bepaling van de bewijskracht van de beschikbare onderzoeken en had moeten leiden tot het gebruik van onderzoeken op basis van opname via het voer (eerste middel).
102.
Met name berust het beroep op de noodzaak om de bewijskracht te bepalen inderdaad op een reeds van de hand gewezen uitlegging van bijlage XIII bij de Reach-verordening, aangezien de bioaccumulatie in de eerste plaats op basis van de bioconcentratie moet worden beoordeeld. (
43
) Dit sluit echter niet uit dat het feitelijke betoog van rekwiranten moeilijkheden aantoont die in de weg staan aan de toepassing van deze testmethode.
103.
De „hybride” aard van de betrokken stoffen heeft betrekking op het wezenlijke kenmerk van de structuur ervan, te weten een anorganische ring van silicium en zuurstof die verbonden is met de organische groepen, de zogenoemde „alkylgroepen”, die bestaan uit koolstof en waterstof. ECHA (
44
) geeft bijvoorbeeld de structurele formule van D4 als volgt weer:
104.
De specifieke eigenschappen van de betrokken stoffen zijn gebaseerd op deze structuur. Met name is de oplosbaarheid ervan in water gering en de verdelingscoëfficiënt octanol/water hoog. Deze verdelingscoëfficiënt dient als maat voor de verhouding tussen lipofiliteit (vetoplosbaarheid) en hydrofiliteit (wateroplosbaarheid) van een stof. De waarde ervan is groter dan één wanneer een stof beter oplosbaar is in vetachtige oplosmiddelen zoals n-octanol, en kleiner dan één wanneer een stof beter oplosbaar is in water. (
45
) ECHA geeft voor D4 (
46
) een waarde van 56 μg/l voor de oplosbaarheid in water en een waarde van 6,98 voor de verdelingscoëfficiënt. Voor D5 (
47
) en D6 (
48
) zijn deze waarden respectievelijk 17 μg/l en 8,07, en 5,1 μg/l en 8,87.
105.
Op deze eigenschappen berust het door ECHA en de Commissie niet betwiste betoog van rekwiranten dat de betrokken stoffen onder natuurlijke omstandigheden in water in de praktijk amper beschikbaar zijn, maar in het sediment van het water worden afgezet of in de lucht verdampen. Zij zijn derhalve van mening dat ECHA de beoordeling van de bioaccumulatie niet had mogen baseren op de bioconcentratiefactor op basis van blootstelling via water, maar op onderzoeken met betrekking tot de opname van de betrokken stoffen via het voer.
106.
Tegen dat argument brengt het Gerecht in punt 117 van het bestreden arrest evenwel in, dat rekwiranten niet hebben uitgelegd hoe de betrokken stoffen in bepaalde organismen kunnen worden aangetroffen als zij niet in water voorkomen. Hierbij baseert het zich op de ondersteunende documenten van het Comité lidstaten waarin naast laboratoriumonderzoeken ook onderzoeken worden genoemd volgens welke de betrokken stoffen in bepaalde organismen in de natuur worden aangetroffen. Het argument van het Gerecht is echter niet overtuigend, omdat deze organismen de stoffen direct of indirect uit het sediment via het voer kunnen hebben opgenomen, wat rekwiranten ook hebben betoogd.
107.
Het standpunt van rekwiranten vindt ook steun in de tweede alinea van de inleiding van deel C.13 van de bijlage bij verordening nr. 440/2008. Hierin staat te lezen dat de vaststelling van de bioconcentratiefactor door blootstelling via water bij stoffen die slecht oplosbaar zijn in water, technisch mogelijk niet haalbaar is. Bovendien kan voor stoffen met een zeer lage oplosbaarheid in water in het aquatische milieu de blootstelling via het water mogelijk ook van beperkt belang zijn vergeleken met toediening via het voer. Volgens de achtste alinea kan het testen door blootstelling via het water steeds moeilijker worden bij stoffen waarvan het bereik wordt gemarkeerd door een verdelingscoëfficiënt van meer dan 5 en een oplosbaarheid in water van minder dan 10 tot 100 μg/l.
108.
De afwijzing door het Gerecht van het betoog van rekwiranten blijkt echter om andere redenen rechtmatig.
109.
In het bijzonder wordt in de zesde alinea van deel C.13 van de bijlage bij verordening nr. 440/2008 vastgesteld dat de test met blootstelling via het water onder bepaalde omstandigheden ook mag worden toegepast op stoffen met een verdelingscoëfficiënt van meer dan 6. De achtste alinea verduidelijkt dat het niet mogelijk is exacte bindende richtsnoeren voor de te gebruiken methode te geven louter op basis van de oplosbaarheid in water en de verdelingscoëfficiënt, omdat andere factoren (analysetechnieken, afbraak, adsorptie enz.) een aanmerkelijke invloed kunnen hebben op de toepasbaarheid van een methode.
110.
Bijgevolg heeft de wetgever, rekening houdend met de in punt 107 genoemde mogelijke moeilijkheden, niettemin beslist dat de testmethode van bepaling van de bioconcentratiefactor door blootstelling via het water in de regel de voorkeur verdient. Enkel wanneer deze methode technisch mogelijk niet haalbaar is, komt aan de beoordeling van de bioaccumulatie via het voer doorslaggevende betekenis toe.
111.
Volgens de adviezen van het Comité lidstaten van 2015 en 2018 zijn er betrouwbare onderzoeken over de bioconcentratie van de betrokken stoffen beschikbaar.
112.
Met het vierde punt van het derde onderdeel van het vierde middel komen rekwiranten op tegen de behandeling in de punten 231, 234 en 237 van het bestreden arrest van grieven die betrekking hadden op correcties voor groei die waren toegepast in een CERI-onderzoek van 2010. (
49
) Met deze correcties wordt rekening gehouden met de invloed van de groei van de proefdieren op de resultaten. (
50
)
113.
Het Gerecht heeft de grief tegen het CERI-onderzoek in punt 237 uiteindelijk evenwel terecht als tardief afgewezen, aangezien deze grief niet in het verzoekschrift was aangevoerd, zoals het Gerecht ook in de punten 200 en 201 van het bestreden arrest heeft geoordeeld. Volgens artikel 84, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht mogen nieuwe middelen namelijk in de loop van het geding niet worden voorgedragen, tenzij zij steunen op gegevens, hetzij rechtens of feitelijk, waarvan eerst in de loop van de behandeling is gebleken.
114.
Bovendien heeft deze grief feitelijk geen betrekking meer op de juridische kwalificatie van feiten, maar op de beoordeling van het genoemde onderzoek en de aangevoerde bezwaren. Zij kan derhalve niet het voorwerp uitmaken van de hogere voorziening.
115.
Voorts merkt ECHA terecht op dat dit (in twee opzichten niet-ontvankelijke) bezwaar inzake de correcties voor groei geen kennelijke beoordelingsfout, maar slechts een verschil van wetenschappelijke opvattingen over de betekenis van deze correcties voor de betrouwbaarheid van de resultaten aan het licht brengt.
116.
Tot slot zetten rekwiranten in het vijfde punt van het derde onderdeel van het vierde middel uiteen dat het Gerecht in punt 241 van het bestreden arrest ten onrechte heeft geoordeeld dat niets in het dossier erop wijst dat er onderzoeken bestaan die de vaststelling van de bioconcentratiefactor zouden weerleggen. Het Gerecht heeft hiermee echter niet geoordeeld dat er helemaal geen onderzoeken bestaan die tegen het gebruik van de bioconcentratiefactor pleiten. Vast staat dat rekwiranten onderzoeken hebben aangehaald die methodologische bezwaren opwerpen tegen de door ECHA aangevoerde onderzoeken. De betwiste vaststelling van het Gerecht betrof echter alleen het feit dat rekwiranten geen onderzoeken hebben aangevoerd die tot doel hadden de bioconcentratiefactor bij dezelfde soorten te bepalen.
117.
Met name in het licht van de regeling over de relevante testmethode voor de beoordeling van de bioaccumulatie volgens de punten 1.1.2 en 1.2.2 van bijlage XIII bij de Reach-verordening en deel C.13 van de bijlage bij verordening nr. 440/2008 is de vaststelling van ECHA op basis van de bioconcentratiefactor dat de betrokken stoffen bioaccumulerend en zeer bioaccumulerend zijn, dus niet alleen vrij van kennelijke beoordelingsfouten, maar voldoet zij zelfs beter aan de toepasselijke juridische criteria dan de opvatting van rekwiranten.
118.
Om die reden was het niet noodzakelijk dat ECHA zich ter onderbouwing van het litigieuze besluit ook nog uitliet over bioaccumulatie via het voer (biomagnificatie en trofische magnificatie). De tegenwerpingen van rekwiranten die deze aanvullende motivering betreffen, zijn derhalve niet meer relevant.
119.
De conclusie van het Gerecht is derhalve juist, zelfs indien de motivering ervan niet op alle punten volledig overtuigend is.
d) Voorlopige conclusie
120.
De grieven tegen de juridische kwalificatie van de eigenschappen van de betrokken stoffen in het licht van de bioaccumulatie zijn dus eveneens ongegrond.
B.
Eerste onderdeel van het vierde middel: toxische eigenschappen van D5 en D6
121.
Tot slot komen rekwiranten met het eerste onderdeel van het vierde middel op tegen punt 256 en de punten 270 tot en met 272 van het bestreden arrest, waarin het Gerecht heeft aanvaard dat de vaststelling van toxische eigenschappen van D5 en D6 uitsluitend is gebaseerd op de verontreiniging van deze stoffen met D4, waarvan de toxische eigenschappen vaststaan.
122.
Grondslag van deze vaststelling vormt de vijfde alinea van de inleiding van bijlage XIII bij de Reach-verordening, waarin is bepaald dat ook rekening dient te worden gehouden met de PBT/zPzB-eigenschappen van relevante bestanddelen van een stof.
123.
Rekwiranten erkennen weliswaar dat de verontreiniging met D4 bij de beoordeling van PBT-eigenschappen van D5 en D6 als bestanddeel in aanmerking wordt genomen, maar zij kritiseren dat het Gerecht in punt 256 heeft geaccepteerd dat is afgezien van een beoordeling van de toxische eigenschappen van de beide stoffen als zodanig.
124.
Het Gerecht heeft zijn oordeel, eveneens in punt 256, evenwel op overtuigende wijze aldus gemotiveerd dat een test van de toxiciteit van D5 en D6 als zodanig niet nodig is, wanneer deze eigenschap reeds blijkt uit de verontreiniging met D4 en de gegevens voor het overige onvolledig zijn. In het niet betwiste punt 257 van het bestreden arrest merkt het Gerecht bovendien terecht op dat het met het doel om een hoog niveau van bescherming te waarborgen, niet verenigbaar zou zijn om in een dergelijke situatie af te zien van de vaststelling van de toxiciteit.
125.
Voorts betwisten rekwiranten dat het Gerecht in punt 271 hun argumentatie dat D4 als verontreiniging van D5 en D6 slechts in zo geringe hoeveelheden vrijkomt dat het de drempelwaarde voor toxiciteit niet bereikt, niet overtuigend acht en heeft afgewezen. Gelet op de uiteenzettingen over de bioaccumulatie is het oordeel van het Gerecht dat D4, ook wanneer het in kleine hoeveelheden vrijkomt, zo sterk (in organismen) kan accumuleren dat het een toxisch effect krijgt, echter overtuigend.
126.
Bijgevolg is ook het eerste onderdeel van het vierde middel ongegrond en moet de hogere voorziening in haar geheel worden afgewezen.
V. Kosten
127.
Volgens artikel 184, lid 2, van zijn Reglement voor de procesvoering beslist het Hof over de kosten wanneer de hogere voorziening ongegrond is.
128.
Overeenkomstig artikel 138, lid 1, van dit Reglement, dat op grond van artikel 184, lid 1, ervan van toepassing is op de procedure in hogere voorziening, moet de in het ongelijk gestelde partij worden verwezen in de kosten, voor zover dit is gevorderd.
129.
Aangezien rekwiranten in het ongelijk zijn gesteld, dienen zij overeenkomstig de vordering van ECHA te worden verwezen in de kosten van deze partij.
130.
Overeenkomstig artikel 140, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering dragen Duitsland en de Commissie, interveniënten in eerste aanleg, hun eigen kosten. (
51
)
131.
Voorts volgt uit artikel 184, lid 4, van het Reglement voor de procesvoering dat het Hof kan beslissen dat een partij die in eerste aanleg heeft geïntervenieerd, wanneer zij niet zelf de hogere voorziening heeft ingesteld maar aan de schriftelijke of mondelinge behandeling bij het Hof heeft deelgenomen, haar eigen kosten draagt. Aangezien ACC aan de behandeling heeft deelgenomen en in het ongelijk is gesteld, dient deze partij haar eigen kosten te dragen.
VI. Conclusie
132.
Gelet op een en ander geef ik het Hof in overweging te oordelen als volgt:
„1)
De hogere voorziening wordt afgewezen.
2)
Global Silicones Council en de andere rekwiranten dragen hun eigen kosten alsook de kosten die het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA) zijn opgekomen in het kader van de hogere voorziening.
3)
De Bondsrepubliek Duitsland, de Europese Commissie en American Chemistry Council, Inc. (ACC) dragen hun eigen kosten.”
(
1
)	Oorspronkelijke taal: Duits.
(
2
)	Verordening (EG) nr. 1907/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2006 inzake de registratie en beoordeling van en de autorisatie en beperkingen ten aanzien van chemische stoffen (Reach), tot oprichting van een Europees Agentschap voor chemische stoffen, houdende wijziging van richtlijn 1999/45/EG en houdende intrekking van verordening (EEG) nr. 793/93 van de Raad en verordening (EG) nr. 1488/94 van de Commissie alsmede richtlijn 76/769/EEG van de Raad en de richtlijnen 91/155/EEG, 93/67/EEG, 93/105/EG en 2000/21/EG van de Commissie (PB 2006, L 396, blz. 1, met rectificatie in PB 2007, L 136, blz. 3; hierna: „Reach-verordening”); hier relevant is de versie zoals gewijzigd bij verordening (EU) 2017/1510 van de Commissie van 30 augustus 2017 (PB 2007, L 224, blz. 110).
(
3
)	Overweging 3 van verordening (EU) nr. 253/2011 van de Commissie van 15 maart 2011 tot wijziging van verordening nr. 1907/2006 met betrekking tot bijlage XIII (PB 2011, L 69, blz. 7).
(
4
)	ECHA, Guidance on Information Requirements and Chemical Safety Assessment, PBT Assessment (Chapter R.11) (28 juni 2017), blz. 11.
(
5
)	Besluit ED/61/2018 van ECHA van 20 juni 2018.
(
6
)	Verordening van de Commissie van 30 mei 2008 houdende vaststelling van testmethoden uit hoofde van de Reach-verordening (PB 2008, L 142, blz. 1).
(
7
)	Member State Committee (MSC) Opinion on persistency and bioaccumulation of Octamethylcyclotetrasiloxane (D4) and Decamethylcyclopentasiloxane (D5) (https://echa.europa.eu/documents/10162/17233/art77-3c_msc_opinion_on_d4_and_d5_20150422_en.pdf/57c2de97-0420-4cc2-bd32-021006bab026?t=1430751180565).
(
8
)	OESO-testrichtsnoer 305 (2012), Bioaccumulation in Fish: Aqueous and Dietary Exposure, bijlage 1.
(
9
)	Advies van het Comité lidstaten, aangehaald in voetnoot 7, blz. 12‑14.
(
10
)	ECHA, Guidance on Information Requirements and Chemical Safety Assessment, PBT Assessment (Chapter R.11) (28/06/2017), blz. 69.
(
11
)	De biomagnificatiefactor drukt de concentratie van een substantie in een organisme in verhouding tot de concentratie in zijn voeding uit [ECHA, Guidance on Information Requirements and Chemical Safety Assessment, PBT Assessment (Chapter R.11) (28 juni 2017), blz. 72].
(
12
)	De trofische magnificatiefactoren beschrijven de accumulatie in de gehele voedingsketen [ECHA, Guidance on Information Requirements and Chemical Safety Assessment, PBT Assessment (Chapter R.11) (28 juni 2017), blz. 77].
(
13
)	Verordening van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2008 betreffende de indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels, tot wijziging en intrekking van de richtlijnen 67/548/EEG en 1999/45/EG en tot wijziging van verordening (EG) nr. 1907/2006 (PB 2008, L 353, blz. 1).
(
14
)	Aangehaald in voetnoot 3.
(
15
)	ECHA, Guidance on Information Requirements and Chemical Safety Assessment, PBT Assessment (Chapter R.11) (28/06/2017), blz. 66 en 69.
(
16
)	Zie behalve blz. 69 van de in voetnoot 15 vermelde Guidance ook blz. 71.
(
17
)	Verordening (EU) 2017/735 van de Commissie van 14 februari 2017 tot wijziging, in verband met de aanpassing ervan aan de technische vooruitgang, van de bijlage bij verordening (EG) nr. 440/2008 (PB 2017, L 112, blz. 402). Zij verwijst naar OESO-testrichtsnoer 305 (2012).
(
18
)	Eerste alinea van de inleiding van deel C.13.
(
19
)	Achtste alinea van de inleiding van deel C.13.
(
20
)	Achtste alinea van de inleiding van deel C.13 en ook punt 11 van OESO-testrichtsnoer 305 (2012).
(
21
)	Punten 71 en 79 van het verzoekschrift in zaak T‑519/18.
(
22
)	Zie dienaangaande de punten 84 e.v. hieronder.
(
23
)	Arresten van 21 juli 2011, Etimine (C‑15/10, EU:C:2011:504, punt 75); 15 maart 2017, Polynt/ECHA (C‑323/15 P, EU:C:2017:207, punten 24 en 25), en 21 december 2021, PlasticsEurope/ECHA (C‑876/19 P, niet gepubliceerd, EU:C:2021:1047, punten 89 en 90).
(
24
)	Arrest van 15 maart 2017, Polynt/ECHA (C‑323/15 P, EU:C:2017:207, punt 25).
(
25
)	In tegenstelling tot het betoog van rekwiranten en ACC, zo ook de conclusie van de door hen aangevoerde beslissing van de kamer van beroep van ECHA van 7 december 2016 (BASF, zaak A-013‑2014, punten 112 en 113).
(
26
)	Zo ook het in zaak C‑558/21 P bestreden arrest van het Gerecht van 30 juni 2021, Global Silicones Council e.a./Commissie (T‑226/18, niet gepubliceerd, EU:T:2021:403, punt 120), dat rekwiranten op dit punt niet betwisten.
(
27
)	Overweging 3 van verordening (EU) nr. 253/2011 (aangehaald in voetnoot 3).
(
28
)	Overwegingen 2 en 3 van verordening (EU) 2017/735 (aangehaald in voetnoot 17).
(
29
)	Zie de punten 48 en 50 hierboven.
(
30
)	Zie in die zin arresten van 15 oktober 2009, Enviro Tech (Europe) (C‑425/08, EU:C:2009:635, punt 47), en 21 juli 2011, Etimine (C‑15/10, EU:C:2011:504, punt 60).
(
31
)	Aangehaald in voetnoot 13.
(
32
)	Zie omtrent deze structuur punt 103 hieronder.
(
33
)	Punt 82 van het verzoekschrift in zaak T‑519/18.
(
34
)	Punten 84‑87 van het verzoekschrift in zaak T‑519/18.
(
35
)	Zie omtrent een vergelijkbare fout mijn conclusie in de zaak Bayer CropScience en Bayer/Commissie (C‑499/18 P, EU:C:2020:735, punt 89), en arrest van 6 mei 2021, Bayer CropScience en Bayer/Commissie (C‑499/18 P, EU:C:2021:367, punt 61).
(
36
)	Beschikkingen van 15 april 2010, Makhteshim-Agan Holding e.a./Commissie (C‑517/08 P, niet gepubliceerd, EU:C:2010:190, punt 62), en 7 mei 2013, Dow AgroSciences e.a./Commissie (C‑584/11 P, niet gepubliceerd, EU:C:2013:281, punt 73).
(
37
)	Arresten van 21 september 2006, JCB Service/Commissie (C‑167/04 P, EU:C:2006:594, punt 106), en 28 juni 2018, Andres (faillissement Heitkamp BauHolding)/Commissie (C‑203/16 P, EU:C:2018:505, punt 77).
(
38
)	Arrest van 22 november 2017, Commissie/Bilbaína de Alquitranes e.a. (C‑691/15 P, EU:C:2017:882, punt 49).
(
39
)	Arresten van 15 oktober 2009, Enviro Tech (Europe) (C‑425/08, EU:C:2009:635, punt 47), en 21 juli 2011, Etimine (C‑15/10, EU:C:2011:504, punt 60), en speciaal met betrekking tot de Reach-verordening beschikkingen van 27 maart 2014, Polyelectrolyte Producers Group e.a./Commissie (C‑199/13 P, niet gepubliceerd, EU:C:2014:205, punt 26); 22 mei 2014, Bilbaína de Alquitranes e.a./ECHA (C‑287/13 P, niet gepubliceerd, EU:C:2014:599, punt 19), en 4 september 2014, Rütgers Germany e.a./ECHA (C‑290/13 P, niet gepubliceerd, EU:C:2014:2174, punt 25).
(
40
)	Arresten van 21 november 1991, Technische Universität München (C‑269/90, EU:C:1991:438, punt 14), en 22 november 2017, Commissie/Bilbaína de Alquitranes e.a. (C‑691/15 P, EU:C:2017:882, punt 35).
(
41
)	Arresten van 8 juli 2010, Afton Chemical (C‑343/09, EU:C:2010:419, punten 33 en 34), en 8 december 2020, Hongarije/Parlement en Raad (C‑620/18, EU:C:2020:1001, punten 114 en 116), alsmede beschikkingen van 22 mei 2014, Bilbaína de Alquitranes e.a./ECHA (C‑287/13 P, niet gepubliceerd, EU:C:2014:599, punt 20), en 4 september 2014, Rütgers Germany e.a./ECHA (C‑290/13 P, niet gepubliceerd, EU:C:2014:2174, punt 26).
(
42
)	In die zin arrest van 12 september 2019, TestBioTech e.a./Commissie (C‑82/17 P, EU:C:2019:719, punt 69). Zie tevens arresten van 8 december 2011, Chalkor/Commissie (C‑386/10 P, EU:C:2011:815, punt 65), en 7 mei 2020, BTB Holding Investments en Duferco Participations Holding/Commissie (C‑148/19 P, EU:C:2020:354, punt 71), alsmede de conclusie van advocaat-generaal Szpunar in de zaak PlasticsEurope/ECHA (C‑119/21 P, EU:C:2022:655, punt 57).
(
43
)	Zie de punten 38 e.v. hierboven.
(
44
)	ECHA, Substance Infocard Octamethylcyclotetrasiloxane, te vinden op https://echa.europa.eu/de/substance-information/-/substanceinfo/100.008.307.
(
45
)	Wikipedia, Octanol-water-partitiecoëfficiënt, https://nl.wikipedia.org/wiki/Octanol-water-partitiecoëfficiënt, bezocht op 16 februari 2023.
(
46
)	ECHA, Brief Profile Octamethylcyclotetrasiloxane, te vinden op https://echa.europa.eu/de/brief-profile/-/briefprofile/100.008.307.
(
47
)	ECHA, Brief Profile Decamethylcyclopentasiloxane, te vinden op https://echa.europa.eu/de/brief-profile/-/briefprofile/100.007.969.
(
48
)	ECHA, Brief Profile Dodecamethylcyclohexasiloxane, te vinden op https://echa.europa.eu/brief-profile/-/briefprofile/100.007.967.
(
49
)	In dit verband kunnen zowel rekwiranten als het Gerecht schrijffouten worden verweten: rekwiranten stellen in het tweede onderdeel van het vierde middel dat het Gerecht in punt 200 van het bestreden arrest onderzoeken uit 2015 heeft verward met een onderzoek uit 2018, maar in dat punt verwijst het Gerecht uitsluitend naar onderzoeken die rekwiranten daadwerkelijk in het verzoekschrift en in het verweerschrift hebben vermeld. In werkelijkheid heeft het Gerecht deze onderzoeken in de punten 234, 236 en 237 door elkaar gehaald. De verwarring is echter uiteindelijk niet relevant, aangezien het Gerecht zich heeft gebogen over de inhoud van het doorslaggevende onderzoek.
(
50
)	Zie de vijfde alinea van het hoofdstuk „Principe van de test” in onderdeel I van deel C.13 van de bijlage bij verordening nr. 440/2008.
(
51
)	Arrest van 25 oktober 2017, PPG en SNF/ECHA (C‑650/15 P, EU:C:2017:802, punt 86).