62024CJ0215_RES
Zaak C‑215/24 [Fira] (
i
)
YX,
[verzoek om een prejudiciële beslissing_ingediend door de Tribunal Judicial da Comarca do Porto – Juízo Local Criminal de Vila Nova de Gaia]
Arrest van het Hof (Vierde kamer) van 11 september 2025
„Prejudiciële verwijzing – Ruimte van vrijheid, veiligheid en recht – Justitiële samenwerking in strafzaken – Kaderbesluit 2002/584/JBZ – Europees aanhoudingsbevel dat is uitgevaardigd met het oog op de tenuitvoerlegging van een vrijheidsstraf – Artikel 4, punt 6 – Grond tot facultatieve weigering van de tenuitvoerlegging van het Europees aanhoudingsbevel – Doel van reclassering – Verblijfplaats van de gevonniste persoon – Overname van de tenuitvoerlegging van de sanctie door de tenuitvoerleggingsstaat overeenkomstig zijn nationale recht – Kaderbesluit 2008/909/JBZ – Wederzijdse erkenning van strafvonnissen met het oog op de tenuitvoerlegging ervan in een andere lidstaat – Opschorting van de tenuitvoerlegging van een vrijheidsstraf waartoe een rechter van de uitvoerende lidstaat heeft besloten – Artikel 8 – Verplichting voor de tenuitvoerleggingsstaat om het vonnis te erkennen en de sanctie ten uitvoer te leggen – Artikel 17 – Mogelijkheid voor de tenuitvoerleggingsstaat om de procedures betreffende de tenuitvoerlegging te bepalen”
Justitiële samenwerking in strafzaken – Kaderbesluit 2008/909 inzake de toepassing van het beginsel van wederzijdse erkenning op strafvonnissen – Weigering van de tenuitvoerleggingsstaat om een aanhoudingsbevel uit te voeren dat is uitgevaardigd met het oog op de tenuitvoerlegging van een vrijheidsstraf of van een tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel – Verbintenis van die lidstaat om de straf uit te voeren – Latere opschorting van de tenuitvoerlegging van de straf door een andere rechterlijke autoriteit van die lidstaat – Ontoelaatbaarheid
(Kaderbesluit 2008/909 van de Raad, zoals gewijzigd bij kaderbesluit 2009/299, art. 8, lid 1, en 17, lid 1)
(zie punten 66, 71‑78, 83‑85 en dictum)
Samenvatting
In het kader van een procedure inzake de tenuitvoerlegging van een Europees aanhoudingsbevel dat is uitgevaardigd met het oog op de tenuitvoerlegging van een vrijheidsstraf, verduidelijkt het Hof dat de bevoegde rechterlijke autoriteit van een lidstaat, na te hebben geweigerd om gevolg te geven aan dat aanhoudingsbevel en na zich ertoe te hebben verbonden die straf te laten uitvoeren, de tenuitvoerlegging van die straf niet kan opschorten.
YX is veroordeeld tot een vrijheidsstraf van zes maanden door de Tribunal Judicial da Comarca do Porto – Juízo Local Criminal de Vila Nova de Gaia (rechter in eerste aanleg Porto – lokale strafrechter Vila Nova de Gaia, Portugal), de verwijzende rechter. Aangezien de betrokkene zijn verblijfplaats naar Spanje had verplaatst, heeft die rechter een Europees aanhoudingsbevel uitgevaardigd voor zijn overlevering met het oog de tenuitvoerlegging van die vrijheidsstraf.
De bevoegde Spaanse rechterlijke autoriteit heeft op grond van artikel 4, punt 6, van kaderbesluit 2002/584 (
1
) de overlevering van YX aan de verwijzende rechter geweigerd en heeft verklaard het door die rechter uitgevaardigde vonnis te erkennen met het oog op de tenuitvoerlegging ervan in Spanje.
Vervolgens heeft de Juzgado Central de Lo Penal n.°1 de Madrid (strafrechter op nationaal niveau nr. 1 Madrid, Spanje) de tenuitvoerlegging van de in het hoofdgeding aan de orde zijnde vrijheidsstraf overeenkomstig het Spaanse strafwetboek voor een periode van twee jaar opgeschort.
Aangezien de verwijzende rechter van oordeel was dat een dergelijke opschorting afbreuk kon doen aan de door kaderbesluit 2008/909 (
2
) nagestreefde doelstellingen en aan het beginsel van wederzijdse erkenning, heeft hij het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing. Hij merkt op dat de bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat in beginsel de strafrechtelijke veroordeling van de bevoegde autoriteit van de beslissingsstaat moet erkennen en de opgelegde sanctie ten uitvoer moet leggen, waarbij de duur en de aard van die sanctie moeten overeenstemmen met die welke in die veroordeling zijn bepaald. De bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat kan bijgevolg de inhoud van de door de bevoegde autoriteit van de beslissingsstaat opgelegde sanctie niet wijzigen, en kan de straf waartoe de betrokkene in de beslissingsstaat werd veroordeeld niet opschorten.
Bovendien verwijst artikel 17 van kaderbesluit 2008/909, dat bepaalt dat de tenuitvoerlegging van de sanctie wordt beheerst door het recht van de tenuitvoerleggingsstaat, volgens de verwijzende rechter alleen naar maatregelen die de materiële tenuitvoerlegging van een vrijheidsstraf beogen. Anders dan de strafrechter op nationaal niveau nr. 1 Madrid heeft geoordeeld, ziet dat artikel dus niet op beslissingen tot opschorting van de tenuitvoerlegging van een dergelijke straf.
Het Hof stelt aldus vast dat moet worden bepaald of een beslissing tot opschorting van de tenuitvoerlegging van een vrijheidsstraf moet worden geacht de strafrechtelijke veroordeling te wijzigen, in welk geval artikel 8, lid 1, van kaderbesluit 2008/909 zich ertegen verzet dat de bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat een dergelijke opschorting toestaat, dan wel of een dergelijke opschorting onder de tenuitvoerlegging van dat vonnis valt, in welk geval artikel 17, lid 1, van dat kaderbesluit deze autoriteit in staat stelt een dergelijke opschorting toe te staan.
Beoordeling door het Hof
Het Hof merkt allereerst op dat noch artikel 8, lid 1, noch artikel 17, lid 1, van kaderbesluit 2008/909, uitdrukkelijk verwijst naar het geval waarin de bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat de tenuitvoerlegging opschort van een vrijheidsstraf die door de bevoegde autoriteit van de beslissingsstaat is opgelegd. In het bijzonder kan uit niets in de tekst worden opgemaakt of een dergelijke opschorting onder het begrip „procedures betreffende de tenuitvoerlegging” van de sanctie in de zin van artikel 17, lid 1, van kaderbesluit 2008/909 valt.
Terwijl in artikel 17, lid 1, van dat kaderbesluit is bepaald dat de bevoegde autoriteiten van de tenuitvoerleggingsstaat een exclusieve bevoegdheid hebben omtrent de procedures betreffende de tenuitvoerlegging van een sanctie en alle daarop betrekking hebbende maatregelen, waaronder de vervroegde of voorwaardelijke invrijheidstelling, voorzien de leden 3 en 4 van dit artikel echter om te beginnen in het recht van de bevoegde autoriteit van de beslissingsstaat om, op haar verzoek, ingelicht te worden over de geldende bepalingen van de tenuitvoerleggingsstaat betreffende eventuele vervroegde of voorwaardelijke invrijheidstelling, voorts, in haar recht om het certificaat (
3
) in te trekken waarmee uitdrukking wordt gegeven aan de toestemming van de beslissingsstaat om de opgelegde sanctie in de tenuitvoerleggingsstaat ten uitvoer te leggen, en, tot slot, in de mogelijkheid om de voorwaarden voor vervroegde of voorwaardelijke invrijheidstelling van de beslissingsstaat aan te geven, zodat de bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat daarmee rekening kan houden.
De bevoegdheden die in artikel 17, leden 3 en 4, van dat kaderbesluit aan de bevoegde autoriteit van de beslissingsstaat zijn toegekend, moeten weliswaar a fortiori op de opschorting van de tenuitvoerlegging van een vrijheidsstraf van toepassing zijn, aangezien tot een dergelijke maatregel wordt overgegaan voordat die straf daadwerkelijk ten uitvoer wordt gelegd, en die maatregel dus anders dan de vervroegde of voorwaardelijke invrijheidsstelling, een volledige opschorting van die straf impliceert, maar het Hof stelt vast dat de Uniewetgever slechts in die bevoegdheden heeft voorzien met betrekking tot de voorwaarden voor de vervroegde of voorwaardelijke invrijheidstelling.
Het Hof is derhalve van oordeel dat een dergelijke opschorting niet onder het begrip „procedures betreffende de tenuitvoerlegging” in artikel 17, lid 1, van kaderbesluit 2008/909 valt.
Die beoordeling vindt steun in het feit dat kaderbesluit 2008/947 (
4
), waarvan de werkingssfeer die van kaderbesluit 2008/909 (
5
) uitsluit, specifiek van toepassing is op vonnissen die zelf een opschorting van de tenuitvoerlegging van een vrijheidsstraf inhouden of vergezeld gaan van afzonderlijke proeftijdbeslissingen, die in de beide gevallen door een bevoegde autoriteit van de beslissingsstaat worden gegeven. (
6
) Kaderbesluit 2008/947 bevestigt dus dat de opschorting van de tenuitvoerlegging van een vrijheidsstraf onder de bevoegdheid van de bevoegde autoriteit van de beslissingsstaat valt, en bijgevolg, onder het te erkennen vonnis, en niet onder de tenuitvoerlegging van dat vonnis en de bevoegdheid van de bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat.
Bovendien zou de mogelijkheid voor de tenuitvoerleggingsstaat om, buiten de in de artikelen 8 en 17 van kaderbesluit 2008/909 uitdrukkelijk genoemde gevallen, de in de beslissingsstaat opgelegde straf of de procedures betreffende de tenuitvoerlegging ervan aan te passen, nadelige gevolgen kunnen hebben voor het bijzondere onderlinge vertrouwen van de lidstaten in elkaars rechtsstelsels, en derhalve indruisen tegen de doelstelling om de samenwerking tussen hen op het gebied van de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen te versterken. Die artikelen 8 en 17 spelen dus een cruciale rol bij het nastreven van die doelstelling, aangezien zij voor de erkenning en de tenuitvoerlegging van strafvonnissen de omvang en de grenzen van de aan de bevoegde autoriteiten van de tenuitvoerleggingsstaat toegekende bevoegdheden verduidelijken.
Om die redenen komt het Hof tot de slotsom dat de opschorting van de tenuitvoerlegging van een vrijheidsstraf binnen de werkingssfeer van artikel 8 van kaderbesluit 2008/909 valt en bijgevolg niet door de bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat op grond van artikel 17 van dat kaderbesluit kan worden toegestaan.
Ten slotte wijst het Hof erop dat de omstandigheid dat de herroeping van de opschorting van een vrijheidsstraf wegens schending door de betrokkene van een aan deze opschorting verbonden objectieve voorwaarde geen beslissing in de zin van artikel 4 bis van kaderbesluit 2002/584 (
7
) vormt en dus onder de tenuitvoerlegging van de opgelegde straf kan vallen, niet noodzakelijk impliceert dat de beslissing om een opschorting van een vrijheidsstraf al dan niet toe te staan, van dezelfde aard is.
(
i
)	Dit is een fictieve naam, die niet overeenkomt met de werkelijke naam van enige partij in de procedure.
(
1
)	Kaderbesluit 2002/584/JBZ van de Raad van 13 juni 2002 betreffende het Europees aanhoudingsbevel en de procedures van overlevering tussen de lidstaten (PB 2002, L 190, blz. 1; hierna: „kaderbesluit 2002/584”). Krachtens artikel 4, punt 6, van dat kaderbesluit kan de uitvoerende rechterlijke autoriteit de tenuitvoerlegging van het Europees aanhoudingsbevel weigeren indien het is uitgevaardigd met het oog op de tenuitvoerlegging van een vrijheidsstraf of een tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel, terwijl de gezochte persoon verblijft in of onderdaan of ingezetene is van de uitvoerende lidstaat en deze staat zich ertoe verbindt die straf of maatregel overeenkomstig zijn nationale recht zelf ten uitvoer te leggen.
(
2
)	Kaderbesluit 2008/909/JBZ van de Raad van 27 november 2008 inzake de toepassing van het beginsel van wederzijdse erkenning op strafvonnissen waarbij vrijheidsstraffen of tot vrijheidsbeneming strekkende maatregelen zijn opgelegd, met het oog op de tenuitvoerlegging ervan in de Europese Unie (PB 2008, L 327, blz. 27), zoals gewijzigd bij kaderbesluit 2009/299/JBZ van de Raad van 26 februari 2009 (PB 2009, L 81, blz. 24) (hierna: „kaderbesluit 2008/909”).
(
3
)	Het betreft het in artikel 4 van kaderbesluit 2008/909 bedoelde certificaat, waarvan de toezending een van de formaliteiten vormt die in acht moeten worden genomen bij de overname door de tenuitvoerleggingsstaat van de in de beslissingsstaat opgelegde vrijheidsstraf.
(
4
)	Kaderbesluit 2008/947/JBZ van de Raad van 27 november 2008 inzake de toepassing van het beginsel van de wederzijdse erkenning op vonnissen en proeftijdbeslissingen met het oog op het toezicht op proeftijdvoorwaarden en alternatieve straffen (PB 2008, L 337, blz. 102).
(
5
)	Artikel 1, lid 3, onder a), van kaderbesluit 2008/947.
(
6
)	Artikel 2, punten 1, 2 en 5, van kaderbesluit 2008/947.
(
7
)	Zie in die zin arresten van 22 december 2017, Ardic (C‑571/17 PPU, EU:C:2017:1026, punten 77 en 78), en 23 maart 2023, Minister for Justice and Equality (Opheffing van opschorting) (C514/21 en C515/21, EU:C:2023:235, punten 53 en 54).