62021CJ0158_RES
Cás C-158/21
Imeachtaí coiriúla
i gcoinne
Lluís Puig Gordi agus páirtithe eile
(Iarraidh ar réamhrialú ón Tribunal Supremo)
Breithiúnas na Cúirte (an Mór-Dhlísheomra) an 31 Eanáir 2023
(Tarchur chun réamhrialú – Limistéar Saoirse, Slándála agus Ceartais – Comhar breithiúnach in ábhair choiriúla – Barántas Gabhála Eorpach – Cinneadh Réime 2002/584/CGB – Nósanna imeachta um thabhairt suas idir na Ballstáit – Coinníollacha maidir le forghníomhú – Inniúlacht an údaráis bhreithiúnaigh eisiúna – An dara mír d’Airteagal 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh – Ceart chun triail a fháil os comhair binse arna bhunú roimhe sin le dlí – An fhéidearthacht Barántas Gabhála Eorpach nua a eisiúint i gcoinne an duine chéanna)
Ceisteanna a tarchuireadh – Nós imeachta brostaithe um réamhrialú – Coinníollacha – Imthosca is údar le nós imeachta brostaithe – Éagmais – Imeachtaí atá ar feitheamh os comhair na cúirte a rinne an tarchur ar fionraí go dtí go dtabharfaidh an Chúirt freagra – Níl na daoine lena mbaineann na himeachtaí coiriúla sna príomhimeachtaí faoi choimeád faoi láthair
(Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh, Airteagal 23a; Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Breithiúnais, Airteagal 105(1))
(féach míreanna 26-30)
Comhar breithiúnach in ábhair choiriúla – Cinneadh Réime maidir leis an mBarántas Gabhála Eorpach agus na nósanna imeachta um thabhairt suas idir Ballstáit – Ceisteanna a tarchuireadh – Inghlacthacht – Ceisteanna a tharchuir an t‑údarás breithiúnach eisiúna a bhaineann le hoibleagáidí an údaráis bhreithiúnaigh fhorghníomhaithigh barántais gabhála Eorpaigh – Ceisteanna inghlactha
(Airteagal 267 CFAE; Cinneadh Réime 2002/584 ón gComhairle, arna leasú le Cinneadh Réime 2009/299)
(féach míreanna 53, 54)
Ceisteanna a tarchuireadh – Inghlacthacht – Coinníollacha – Ceisteanna a bhfuil baint acu le fíricí iarbhír nó le cuspóir na díospóide – Ceisteanna maidir le léirmhíniú ar fhorálacha dhlí an Aontais nach bhfuil éifeacht dhíreach acu – Easpa tionchair
(Airteagal 267 CFAE)
(féach mír 59)
Comhar breithiúnach in ábhair choiriúla – Cinneadh Réime maidir leis an mBarántas Gabhála Eorpach agus na nósanna imeachta um thabhairt suas idir Ballstáit – Cumhacht diúltú barántas gabhála Eorpach a fhorghníomhú – Diúltú ar bhonn forais nach n‑eascraíonn ach ó dhlí an Bhallstáit fhorghníomhaithigh amháin – Do-ghlacthacht – Foráil náisiúnta lena bhforáiltear go ndiúltófar barántas gabhála Eorpach a fhorghníomhú i gcás ina mbeadh sárú ar cheart bunúsach atá cumhdaithe i ndlí an Aontais – Cumhacht ag an údarás breithiúnach forghníomhaitheach foráil den sórt sin a chur i bhfeidhm – Coinníoll
(Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, Airteagail 4 agus 47; Cinneadh Réime 2002/584 ón gComhairle, arna leasú le Cinneadh Réime 2009/299, Airteagail 1, 3, 4, 4(a) 6(1) agus 8)
(féach míreanna 69-76, 79, cuid oibríochtúil 1)
Comhar breithiúnach in ábhair choiriúla – Cinneadh Réime maidir leis an mBarántas Gabhála Eorpach agus na nósanna imeachta um thabhairt suas idir Ballstáit – Cumhacht diúltú barántas gabhála Eorpach a fhorghníomhú – Diúltú d’fhorghníomhú ar bhonn fíorú ag an údarás breithiúnach forghníomhaitheach i dtaobh an bhfuil inniúlacht ag an údaráis breithiúnach eisiúna barántas gabhála den sórt sin a eisiúint – Do-ghlacthacht
(Cinneadh Réime 2002/584 ón gComhairle, arna leasú le Cinneadh Réime 2009/299, aithris 6 agus Airteagail 1(1) agus (2) agus 6(1))
(féach míreanna 84-89, cuid oibríochtúil 2)
Comhar breithiúnach in ábhair choiriúla – Cinneadh Réime maidir leis an mBarántas Gabhála Eorpach agus na nósanna imeachta um thabhairt suas idir Ballstáit – Daoine ciontaithe nó daoine a bhfuil amhras fúthu a thabhairt suas do na húdaráis bhreithiúnacha eisiúna – Oibleagáid maidir le cearta bunúsacha agus bunphrionsabail dlí a urramú – Ceart chun triail a fháil os comhair binse neamhspleách agus neamhchlaonta arna bhunú roimhe sin le dlí – Diúltú d’fhorghníomhú ar an bhforas go bhfuil an duine lena mbaineann an barántas i mbaol go dtabharfaidh cúirt breithiúnas ina leith gan an inniúlacht aici chun na críche sin – Do-ghlacthacht – Eisceacht – Coinníollacha – Easnaimh shistéamacha nó ghinearálaithe i gcóras breithiúnach an Bhallstáit eisiúna nó easnaimh a dhéanann difear do chosaint bhreithiúnach grúpa daoine atá in-sainaitheanta go hoibiachtúil lena mbaineann an duine sin – Easpa inniúlachta fhollasach ag an gcúirt ar iarradh uirthi na himeachtaí a bheadh an duine sin faoina réir a éisteacht
(Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, Airteagail 47, dara fomhír; Cinneadh Réime 2002/584 ón gComhairle, arna leasú le Cinneadh Réime 2009/299, Airteagal 1(3))
(féach míreanna 97, 98, 101-103, 105-111, 114, 115, 119, 120, cuid oibríochtúil 3)
Comhar breithiúnach in ábhair choiriúla – Cinneadh Réime maidir leis an mBarántas Gabhála Eorpach agus na nósanna imeachta um thabhairt suas idir Ballstáit – Daoine ciontaithe nó daoine a bhfuil amhras fúthu a thabhairt suas do na húdaráis bhreithiúnacha eisiúna – Oibleagáid maidir le cearta bunúsacha agus bunphrionsabail dlí a urramú – Ceart chun triail a fháil os comhair binse neamhspleách agus neamhchlaonta arna bhunú roimhe sin le dlí – Diúltú d’fhorghníomhú ar an bhforas go bhfuil an duine lena mbaineann an barántas i mbaol go dtabharfaidh cúirt breithiúnas ina leith gan an inniúlacht aici chun na críche sin – An t‑údar leis an diúltú ná go raibh ann do thuarascáil ón Meitheal um choinneáil threallach nach raibh baint dhíreach aici le cás an duine sin – Do-ghlacthacht – Measúnú ag an údarás breithiúnach forghníomhaitheach go bhfuil easnaimh shistéamacha nó ghinearálaithe i gcóras breithiúnach an Bhallstáit eisiúna – Measúnú ag an údarás céanna go bhfuil easnaimh ann a dhéanann difear do chosaint bhreithiúnach grúpa daoine atá in-sainaitheanta go hoibiachtúil lena mbaineann an duine sin – Tuarascáil a fhéadfar a chur san áireamh i gcomhthéacs na measúnuithe sin
(Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, Airteagal 47, dara fomhír; Cinneadh Réime 2002/584 ón gComhairle, arna leasú le Cinneadh Réime 2009/299, Airteagal 1(3))
(féach míreanna 122-126, cuid oibríochtúil 4)
Comhar breithiúnach in ábhair choiriúla – Cinneadh Réime maidir leis an mBarántas Gabhála Eorpach agus na nósanna imeachta um thabhairt suas idir Ballstáit – Daoine ciontaithe nó daoine a bhfuil amhras fúthu a thabhairt suas do na húdaráis bhreithiúnacha eisiúna – Oibleagáid maidir le cearta bunúsacha agus bunphrionsabail dlí a urramú – Ceart chun triail a fháil os comhair binse neamhspleách agus neamhchlaonta arna bhunú roimhe sin le dlí – Diúltú d’fhorghníomhú ar an bhforas go bhfuil an duine lena mbaineann an barántas i mbaol go dtabharfaidh cúirt breithiúnas ina leith gan inniúlacht aici chun na críche sin – Easpa réamhiarrata ar fhaisnéis bhreise ón údarás breithiúnach eisiúna – Do-ghlacthacht
(Airteagal 4(3), an chéad fhomhír, CAE; Cinneadh Réime 2002/584 ón gComhairle, arna leasú le Cinneadh Réime 2009/299, Airteagail 8(1) agus 15(2))
(féach míreanna 131-136, cuid oibríochtúil 5)
Comhair breithiúnach in ábhair choiriúla – Cinneadh Réime maidir leis an mBarántas Gabhála Eorpach agus na nósanna imeachta um thabhairt suas idir Ballstáit – Daoine ciontaithe nó daoine a bhfuil amhras fúthu a thabhairt suas do na húdaráis bhreithiúnacha eisiúna – Diúltú don chéad bharántas gabhála Eorpach i gcoinne duine iarrtha a fhoghníomhú – Roinnt barántas gabhála Eorpach comhleanúnach a eisiúint i gcoinne an duine céanna – Inghlacthacht – Coinníollacha
(Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, Airteagail 47, an dara fomhír; Cinneadh Réime 2002/584 ón gComhairle, arna leasú le Cinneadh Réime 2009/299, Airteagal 1(3))
(féach míreanna 140-146, cuid oibríochtúil 6)
Résumé
Tar éis ghlacadh na ndlíthe maidir le neamhspleáchas Chomhphobal Uathrialach na Catalóine (an Spáinn) agus reifreann a sheoladh chun na críche sin, tionscnaíodh imeachtaí coiriúla i gcoinne roinnt daoine os comhair an Tribunal Supremo (an Chúirt Uachtarach, an Spáinn), an chúirt a rinne an tarchur. I bhfómhar 2019, d’eisigh an chúirt sin roinnt barántas gabhála Eorpach (BGEanna). Cuireadh na nósanna imeachta chun BGEanna a fhorghníomhú a eisíodh i gcoinne Puigdemont Casamajó agus Comín Oliveres ar fionraí tar éis iad a bheith tofa chuig Parlaimint na hEorpa. Maidir le BGE a eisíodh i gcoinne Puig Gordi, dhiúltaigh an Nederlandstalige rechtbank van eerste aanleg Brussel (Cúirt Chéadchéime Ollainnise na Bruiséile, an Bheilg), le hordú i mí Lúnasa 2020, é a fhorghníomhú ar an bhforas, dar leis, nach raibh dlínse ag an gcúirt a rinne an tarchur an BGE sin a eisiúint. Le breithiúnas a tugadh i mí Eanáir 2021, dhiúltaigh an cour d’appel de Bruxelles (an Chúirt Achomhairc, an Bhruiséil, an Bheilg) an t‑achomharc a rinneadh i gcoinne an ordaithe sin.
Sa chomhthéacs sin, cuireann an chúirt a rinne an tarchur sraith ceisteanna faoi bhráid na Cúirte Breithiúnais lena n‑iarrtar, go bunúsach, a chinneadh an bhféadfaidh údarás breithiúnach forghníomhaitheach diúltú BGE a fhorghníomhú agus é ag líomhain easpa inniúlachta an údaráis bhreithiúnaigh eisiúna chun an barántas sin a eisiúint nó chun an duine atá cúisithe a thriail, agus an gcuirtear cosc leis an gCinneadh Réime maidir le BGEanna (
1
) ar BGE nua a eisiúint tar éis forghníomhú an chéad BGE a bheith diúltaithe.
Lena breithiúnas, sonraíonn an Chúirt, ina suí di mar Mhór-Dhlísheomra, inter alia, na coinníollacha lena gcuirtear ar chumas an údaráis bhreithiúnaigh fhorghníomhaithigh diúltú d’éifeacht a thabhairt do BGE mar gheall ar an mbaol go sárófar, i gcás ina ndéantar an duine iarrtha a thabhairt suas, ceart bunúsach an duine sin chun triail chóir a fháil (
2
), i ndáil le heaspa dlínse den sórt sin.
Breithniú na Cúirte Breithiúnais
Ar an gcéad dul síos, maíonn an Chúirt nach bhféadfaidh údarás breithiúnach forghníomhaitheach diúltú BGE a fhorghníomhú ar bhonn forais do neamhfhorghníomhú nach n‑eascraíonn as Cinneadh Réime 2002/584, arna leasú, ach ó dhlí an Bhallstáit fhorghníomhaithigh amháin. I ndáil leis sin, tugann an Chúirt dá haire go n‑eascraíonn na forais a glacadh ina cásdlí mar fhorais lena gceanglaítear nó lena n‑údaraítear gan éifeacht a thabhairt do BGE as Cinneadh Réime 2002/584. Thairis sin, dá nglacfaí leis go bhféadfadh Ballstát cur leis na forais sin le forais eile, bunaithe ar an dlí náisiúnta, lena bhféadfaí diúltú éifeacht a thabhairt do BGE, bheadh sin ina chonstaic ar fheidhmiú cuí an chórais shimplithe, a bunaíodh leis an gCinneadh Réime sin, chun daoine a thabhairt suas. Cuireann an Chúirt leis sin, áfach, go bhfuil Ballstát i dteideal, ar bhonn eisceachtúil, brath ar fhoras do neamhfhorghníomhú bunaithe ar an oibleagáid a áirithiú go n‑urramófar na cearta bunúsacha a thugtar don duine lena mbaineann faoi dhlí an Aontais, (
3
) faoi réir na gcoinníollacha dochta a leagtar síos i gcásdlí na Cúirte i ndáil leis sin.
Ar an dara dul síos, rialaíonn an Chúirt nach féidir leis an údarás breithiúnach forghníomhaitheach a fhíorú an raibh BGE eisithe ag údarás breithiúnach a bhí inniúil chun na críche sin agus diúltú an BGE sin a fhorghníomhú i gcás ina measann sé nach amhlaidh atá. (
4
) I ndáil leis sin, foráiltear le hAirteagal 6(1) de Chinneadh Réime 2002/584 gurb é an t‑údarás breithiúnach eisiúna údarás breithiúnach an Bhallstáit eisiúna a bhfuil inniúlacht aige chun BGE a eisiúint faoi dhlí an Stáit sin. Cé nach mór don údarás breithiúnach forghníomhaitheach é féin a shásamh, sula bhforghníomhóidh sé BGE, go raibh sé eisithe ag údarás breithiúnach, ní féidir leis a fhíorú, áfach, go bhfuil an t‑údarás i dtrácht inniúil chun barántas den sórt sin a eisiúint i bhfianaise rialacha dhlí an Bhallstáit eisiúna. I gcomhthéacs an neamhspleáchais nós imeachta a thugtar dó, is faoi gach Ballstát atá sé na húdaráis bhreithiúnacha atá inniúil chun BGE a eisiúint a ainmniú, agus beidh ar na húdaráis bhreithiúnacha sin ansin measúnú a dhéanamh iad féin ar a n‑inniúlacht chun na críche sin i bhfianaise dhlí an Bhallstáit eisiúna.
Ar an tríú dul síos, luann an Chúirt nach bhféadfaidh an t‑údarás breithiúnach forghníomhaitheach atá air cinneadh a dhéanamh maidir le duine is ábhar do BGE a thabhairt suas diúltú an barántas sin a fhorghníomhú ar an bhforas go bhfuil an duine sin i mbaol, tar éis é a thabhairt suas don Bhallstát eisiúna, go dtabharfadh cúirt breithiúnas ina leith gan inniúlacht aici chun na críche sin, ach amháin,
– ar dtús, má tá fianaise oibiachtúil, iontaofa, bheacht agus nuashonraithe go cuí lena dtaispeántar go bhfuil ann d’easnaimh shistéamacha nó ghinearálaithe i bhfeidhmiú chóras breithiúnach an Bhallstáit eisiúna nó d’easnaimh a dhéanann difear do chosaint bhreithiúnach grúpa daoine atá in-sainaitheanta go hoibiachtúil agus lena mbaineann an duine sin, i bhfianaise an cheanglais maidir le cúirt arna bunú le dlí, rud a thugann le tuiscint go mbaintear, go ginearálta, leigheas éifeachtach dlí, lena gcumasaítear athbhreithniú a dhéanamh ar inniúlacht na cúirte coiriúla a bhfuil uirthi breithiúnas a thabhairt ina leith, de na daoine aonair lena mbaineann sa Bhallstát sin, agus
– anuas air sin, má thugann an t‑údarás breithiúnach sin dá aire, in imthosca áirithe an cháis atá i gceist, go bhfuil forais shubstaintiúla agus chruthaithe ann lena chreidiúint, ag féachaint don fhaisnéis arna soláthar ag an duine is ábhar don BGE sin nach bhfuil inniúlacht chun na críche sin ag an gcúirt a n‑iarrfar uirthi na himeachtaí a mbeidh an duine sin faoina réir a éisteacht.
Go háirithe, meabhraíonn an Chúirt go bhfuil inniúlacht cúirte chun cás a éisteacht ina cuid den cheanglas maidir le “binse arna bhunú le dlí”, a eascraíonn as Airteagal 47 den Chairt. Dá bhrí sin, i gcás ina maíonn duine is ábhar do BGE go mbeidh sé gan chosaint, tar éis dó a thabhairt suas, ar shárú ar a cheart chun leigheas éifeachtach os comhair binse neamhchlaonta ar bhonn easpa inniúlachta na cúirte a n-iarrtar uirthi breithiúnas a thabhairt ina leith, is faoin údarás breithiúnach forghníomhaitheach atá sé a mheas an bhfuil bunús maith leis an líomhain sin, i gcomhthéacs an scrúdaithe dhá chéim sin. I gcás ina measann an t‑údarás breithiúnach forghníomhaitheach nach léirítear leis an bhfaisnéis atá ar fáil dó gurb ann do na heasnaimh thuasluaite, ní féidir leis an údarás sin diúltú an BGE sin a fhorghníomhú ar an bhforas sin. Más rud é, sa Bhallstát eisiúna, gur féidir, de réir leigheasanna dlí, athbhreithniú a dhéanamh ar inniúlacht na cúirte a n‑iarrtar uirthi breithiúnas a thabhairt i leith duine den sórt sin (i bhfoirm scrúdaithe ar a hinniúlacht féin ag an gcúirt sin nó i bhfoirm caingne atá ar fáil os comhair cúirte eile), féadfar an baol atá ann don duine céanna sin go dtabharfadh cúirt sa Bhallstát sin breithiúnas ina leith gan an inniúlacht aici chun na críche sin a bhaint, i bprionsabal, trí na leigheasanna dlí sin a fheidhmiú ag an duine sin. In éagmais fianaise lena dtugtar le fios gurb ann do na heasnaimh sin, ní féidir leis an údarás breithiúnach forghníomhaitheach a thoimhdiú go bhfuil leigheasanna dlí den sórt sin in easnamh, agus é de cheangal ar an údarás sin, i gcomhréir le prionsabal na muiníne frithpháirtí, a anailís a bhunú ar na leigheasanna dlí sin a bheith ann agus ar éifeachtacht na leigheasanna sin.
Ar an gceathrú dul síos, measann an Chúirt go bhféadfar roinnt BGEanna comhleanúnacha a eisiúint i gcoinne duine iarrtha d’fhonn go ndéanfadh Ballstát é a thabhairt suas tar éis don Bhallstát sin forghníomhú an chéad BGE ina leith an duine sin a dhiúltú ar choinníoll nach ndéanfaí, dá ndéanfaí BGE nua a eisiúint, sárú ar na cearta bunúsacha agus bunphrionsabail dlí a chumhdaítear le hAirteagal 6 CAE (
5
), agus go bhfuil eisiúint an BGE nua sin comhréireach. D’fhéadfadh sé go mbeadh gá le BGE nua a eisiúint, go háirithe, tar éis deireadh a chur leis na gnéithe a chuir cosc ar fhorghníomhú an BGE roimhe sin. I gcomhthéacs an scrúdaithe i dtaobh comhréireacht BGE nua a eisiúint, ní mór don údarás breithiúnach eisiúna, pé scéal é, cineál agus tromchúis an chiona a bhfuil an duine iarrtha á ionchúiseamh ina leith, na hiarmhairtí ar an duine sin mar gheall ar BGE nó BGEanna a eisíodh roimhe sin ina choinne nó ionchais maidir le forghníomhú BGE nua a d’fhéadfadh a bheith ann a chur san áireamh.
(
1
)	Cinneadh Réime 2002/584/CGB ón gComhairle an 13 Meitheamh 2002 maidir leis an mbarántas gabhála Eorpach agus na nósanna imeachta um thabhairt suas idir na Ballstáit (IO 2002 L 190, lch. 1), arna leasú le Cinneadh Réime 2009/299/CGB ón gComhairle an 26 Feabhra 2009 (IO 2009 L 81, lch. 24) (“Cinneadh Réime 2002/584”).
(
2
)	Cumhdaítear an ceart sin in Airteagal 47, an dara fomhír, den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (“an Chairt”).
(
3
)	Airteagal 1(3) de Chinneadh Réime 2002/584.
(
4
)	Tugann an Chúirt rialú ar bhonn Airteagal 1(1) agus (2) agus Airteagal 6(1) de Chinneadh Réime 2002/584.
(
5
)	Tá an oibleagáid sin leagtha síos in Airteagal 1(3) de Chinneadh Réime 2002/584.