62024CJ0562_RES
Zaak C‑562/24 [Munik] (
i
)
S. H. d.o.o.enM. A. d.o.o
(verzoek om een prejudiciële beslissing, ingediend door de Okrožno sodišče v Kopru)
Arrest van het Hof (Vijfde kamer) van 29 januari 2026
„Prejudiciële verwijzing – Justitiële samenwerking in strafzaken – Wederzijdse erkenning van beslissingen tot confiscatie – Kaderbesluit 2006/783/JBZ – Artikel 8, lid 2, onder d) – Grond tot weigering van erkenning en tenuitvoerlegging – Rechten van belanghebbenden – Derden te goeder trouw – Hypothecaire schuldeiser – Onroerend goed dat de opbrengst uit het strafbare feit vormt – Procedure voor de erkenning en tenuitvoerlegging van beslissingen tot confiscatie – Vóór de vaststelling van die beslissing ingeschreven gerechtelijke hypotheek”
Justitiële samenwerking in strafzaken – Toepassing van het beginsel van wederzijdse erkenning van beslissingen tot confiscatie – Kaderbesluit 2006/783 – Gronden tot weigering van erkenning en tenuitvoerlegging – Draagwijdte – Grondrechten – Eigendomsrecht – Weigering van de rechterlijke autoriteit van de tenuitvoerleggingslidstaat om een in een andere lidstaat gegeven beslissing tot confiscatie van een onroerend goed dat de opbrengst van een strafbaar feit vormt, te erkennen of ten uitvoer te leggen – Toelaatbaarheid – Voorwaarde – Rechten van een hypothecaire schuldeiser met de hoedanigheid van derde te goeder trouw die de tenuitvoerlegging van deze beslissing onmogelijk maken – Gerechtelijke hypotheek die de schuldeiser op dat goed heeft ingeschreven vóór de inleiding van de procedure tot erkenning en tenuitvoerlegging van die confiscatiebeslissing – Toetsing door de verwijzende rechter van de hoedanigheid van derde te goeder trouw
[Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, art. 17; richtlijn 2014/42 van het Europees Parlement en de Raad, overwegingen 24 en 33 en art. 2, punten 1 en 2, en art. 6; kaderbesluit 2005/212 van de Raad, overweging 3, en kaderbesluit 2006/783 van de Raad, overwegingen 1 en 8 en art. 1, 7, art. 8, lid 2, d), en art. 9, lid 1]
(zie punten 31‑51, 55 en dictum)
Samenvatting
Naar aanleiding van een verzoek om een prejudiciële beslissing, ingediend door de Okrožno sodišče v Kopru (rechter in eerste aanleg Koper, Slovenië), biedt het Hof verduidelijking over de in artikel 8, lid 2, onder d), van kaderbesluit 2006/783 (
1
) vermelde grond, op basis waarvan de lidstaat van tenuitvoerlegging kan weigeren een beslissing tot confiscatie te erkennen en ten uitvoer te leggen indien „de rechten van belanghebbenden, met inbegrip van derden te goeder trouw”, naar het recht van deze lidstaat de tenuitvoerlegging van die beslissing onmogelijk maken.
S. H., een vennootschap naar Kroatisch recht, en twee Italiaanse staatsburgers, zijn in Italië onherroepelijk veroordeeld voor de strafbare feiten van deelname aan een criminele organisatie, oplichting met verzwarende omstandigheden en witwassen, omdat zij personen hadden misleid door hen te beloven om hun geld te beleggen in het platform Forex, terwijl zij het in werkelijkheid voor persoonlijke doeleinden hebben gebruikt, waaronder voor de aankoop van onroerende goederen in Italië, Slovenië en Kroatië.
In oktober 2018 en februari 2019 heeft de vennootschap M. A., in het kader van een in de Republiek Slovenië tegen S. H. gevoerde procedure van gedwongen tenuitvoerlegging, twee gerechtelijke hypotheken gevestigd op een onroerend goed van S. H. in Plavje (Slovenië) tot zekerheidstelling van twee schuldvorderingen. Bij een vonnis van maart 2019 (hierna: „beslissing tot confiscatie”) heeft een Italiaanse rechter de confiscatie gelast van de onroerende goederen die de opbrengst vormen van de strafbare feiten waarvoor S. H. is veroordeeld, waaronder een onroerend goed in Koper (Slovenië) en dat in Plavje. Deze beslissing tot confiscatie is met het oog op de erkenning en tenuitvoerlegging ervan toegezonden aan de bevoegde Sloveense autoriteiten. Uit dien hoofde werd er in de loop van de in Italië aanhangige strafprocedure ten gunste van de Republiek Slovenië een beslissing tot bevriezing van de goederen, vergezeld van een verbod op vervreemding en nieuwe bezwaring daarvan, ingeschreven in het kadaster van laatstgenoemde lidstaat.
Naast deze procedures is S. H. in december 2020 failliet verklaard door een Kroatische rechter. Bovendien is er in april 2019 op verzoek van M. A. in de Republiek Slovenië een tweede faillissementsprocedure tegen S. H. ingeleid bij de verwijzende rechter, de Okrožno sodišče v Kopru. M. A. was van mening dat de onroerende goederen die in het kadaster als eigendom van S. H. waren ingeschreven, deel moesten uitmaken van de failliete boedel. In het kader van deze procedure heeft M. A. haar voorrangsrecht kenbaar gemaakt, terwijl de Republiek Slovenië zich niet heeft beroepen op haar schuldvordering die voortvloeit uit de inschrijving van de bevriezingsbeslissing in het kadaster.
In november 2022 heeft de rechter-commissaris van Koper de erkenning en tenuitvoerlegging van de beslissing tot confiscatie gelast, wat heeft geleid tot de inschrijving in het kadaster van de eigendom van de in Koper en Plavje gelegen onroerende goederen op naam van de Republiek Slovenië. Zowel de curator van S. H. als M. A. hebben tegen deze beschikking beroep ingesteld bij de verwijzende rechter.
Deze rechter heeft die beroepen afgewezen, overwegende dat het feit dat M. A. gerechtelijke hypotheken had gevestigd op een aan S. H. toebehorend onroerend goed in Plavje, voordat het verbod tot vervreemding en nieuwe bezwaring ten gunste van de Republiek Slovenië was ingeschreven in het kadaster, geen afbreuk doet aan de rechtmatigheid van de beschikking tot erkenning en tenuitvoerlegging van de beslissing tot confiscatie. M. A. heeft tegen deze uitspraak grondwettelijk beroep ingesteld bij de Ustavno sodišče (grondwettelijk hof, Slovenië), die de uitspraak heeft vernietigd en de zaak heeft terugverwezen naar de verwijzende rechter, overwegende dat het Hof zich nog niet heeft uitgesproken over de vraag in welke omstandigheden hypothecaire schuldeisers kunnen worden beschouwd als „derden te goeder trouw”.
Tegen deze achtergrond vraagt de verwijzende rechter zich in essentie af of artikel 8, lid 2, onder d), van kaderbesluit 2006/783, gelezen in het licht van artikel 17, lid 1, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: „Handvest”), aldus moet worden uitgelegd dat de bevoegde rechterlijke autoriteit van de lidstaat van tenuitvoerlegging de erkenning en tenuitvoerlegging van een beslissing tot confiscatie die in een andere lidstaat is uitgevaardigd jegens een onroerend goed dat de „opbrengst” van een strafbaar feit vormt, zoals gedefinieerd in artikel 2, onder e), van dat kaderbesluit, kan weigeren op grond dat de rechten van een hypothecaire schuldeiser – vanwege diens hoedanigheid als „derde te goeder trouw” in de zin van dat artikel 8, lid 2, onder d), ervan – de tenuitvoerlegging van die beslissing onmogelijk maken, wanneer deze schuldeiser in de lidstaat van tenuitvoerlegging een gerechtelijke hypotheek op dat onroerend goed heeft ingeschreven vóór de inleiding in die lidstaat van de procedure tot erkenning en tenuitvoerlegging van de beslissing tot confiscatie.
Beoordeling door het Hof
Om de prejudiciële vraag te kunnen beantwoorden moet volgens het Hof worden bepaald wat de draagwijdte is van het begrip „derde te goeder trouw” als bedoeld in artikel 8, lid 2, onder d), van kaderbesluit 2006/783. In dit verband merkt het Hof in de eerste plaats op dat uit de bewoordingen van die bepaling, gelezen in samenhang met die van artikel 9, lid 1, van kaderbesluit 2006/783, volgt dat personen wier rechten in de weg kunnen staan aan de erkenning en tenuitvoerlegging van een beslissing tot confiscatie in de zin van de eerste van die bepalingen, samenvallen met de personen die overeenkomstig die tweede bepaling moeten beschikken over een doeltreffende voorziening in rechte tegen een dergelijke beslissing. Volgens vaste rechtspraak omvatten deze personen, naast degenen die schuldig zijn bevonden aan een strafbaar feit, ook derden wier voorwerpen zijn getroffen door een beslissing tot confiscatie.
In de tweede plaats merkt het Hof op dat kaderbesluit 2006/783 nauw verbonden is met de gemeenschappelijke minimumvoorschriften inzake beslissingen tot confiscatie in met name richtlijn 2014/42 (
2
). Zo blijkt uit deze richtlijn dat de confiscatie van de opbrengst van een strafbaar feit die aan een derde is overgedragen of door een derde is verworven alleen kan worden verhinderd indien vaststaat dat deze derde niet wist dat de verdachte of beklaagde met die overdracht of verwerving confiscatie beoogde te voorkomen. Dientengevolge kan een hypothecaire schuldeiser worden beschouwd als een „belanghebbende” met de hoedanigheid van „derde te goeder trouw” in de zin van artikel 8, lid 2, onder d), van kaderbesluit 2006/783, wiens rechten kunnen worden aangetast door een beslissing tot confiscatie van een onroerend goed dat de opbrengst van een strafbaar feit vormt, wanneer deze schuldeiser vóór de vaststelling van die beslissing – en dus vóór inleiding van de procedure tot erkenning daarvan – een gerechtelijke hypotheek op dat onroerend goed heeft ingeschreven. Het Hof voegt hieraan toe dat moet worden aangetoond dat deze derde niet wist of niet had kunnen weten dat de verdachte of beklaagde met die hypotheek beoogde de confiscatie te ontlopen door een zakelijk recht op dat onroerend goed over te dragen aan die derde.
Ten slotte benadrukt het Hof dat deze uitlegging volledig in overeenstemming is met de doelstellingen van kaderbesluit 2006/783 en met name met het beginsel van wederzijdse erkenning. Dienaangaande brengt het in herinnering dat dit beginsel moet worden verzoend met de eerbiediging van de grondrechten. In deze context beoogt artikel 8, lid 2, onder d), van kaderbesluit 2006/783, om een passend evenwicht te vinden tussen het beginsel van wederzijdse erkenning en de eerbiediging van het in artikel 17 van het Handvest verankerde recht op eigendom, de bescherming van de rechten van belanghebbende derden te goeder trouw te waarborgen.
Het Hof komt tot de slotsom dat, op basis van artikel 8, lid 2, onder d), van kaderbesluit 2006/783, gelezen in het licht van artikel 17, lid 1, van het Handvest, de bevoegde rechterlijke autoriteit van de lidstaat van tenuitvoerlegging de erkenning en tenuitvoerlegging van een beslissing tot confiscatie die in een andere lidstaat is uitgevaardigd jegens een onroerend goed dat de „opbrengst” van een strafbaar feit vormt, zoals gedefinieerd in artikel 2, onder e), van dat kaderbesluit, kan weigeren op grond dat de rechten van een hypothecaire schuldeiser – vanwege diens hoedanigheid als „derde te goeder trouw” in de zin van dat artikel 8, lid 2, onder d), ervan – de tenuitvoerlegging van die beslissing onmogelijk maken, wanneer deze schuldeiser in de lidstaat van tenuitvoerlegging een gerechtelijke hypotheek op dat onroerend goed heeft ingeschreven vóór de inleiding in die lidstaat van de procedure tot erkenning en tenuitvoerlegging van de beslissing tot confiscatie, met dien verstande dat het aan de verwijzende rechter staat om te bepalen of die schuldeiser kan worden geacht „te goeder trouw” te zijn in de zin van die bepaling, rekening houdend met alle omstandigheden rond de afgifte in de lidstaat van tenuitvoerlegging van de executoriale titel waarop de hypothecaire schuldvordering is gebaseerd.
(
i
)	Dit is een fictieve naam, die niet overeenkomt met de werkelijke naam van enige partij in de procedure.
(
1
)	Kaderbesluit 2006/783/JBZ van de Raad van 6 oktober 2006 inzake de toepassing van het beginsel van wederzijdse erkenning op beslissingen tot confiscatie (PB 2006, L 328, blz. 59).
(
2
)	Richtlijn 2014/42/EU van het Europees Parlement en de Raad van 3 april 2014 betreffende de bevriezing en confiscatie van hulpmiddelen en opbrengsten van misdrijven in de Europese Unie (PB 2014, L 127, blz. 39).