TUAIRIM AN ABHCÓIDE GHINEARÁLTA
COLLINS
arna tabhairt an 13 Iúil 2023 (1)
Cás C-260/22
Seven.One Entertainment Group GmbH
v
Corint Media GmbH
(Iarraidh ar réamhrialú ó Landgericht Erfurt (Cúirt Réigiúnach, Erfurt, an Ghearmáin))
(Tarchur chun réamhrialú – Treoir 2001/29/CE – Airteagal 2(e) – Ceart atáirgthe d’eagraíochtaí craoltóireachta maidir lena gcraoltaí a fhosú – Airteagal 5(2)(b) – Eisceacht maidir le cóipeáil phríobháideach – Coinníoll um chúiteamh cóir – Tobhach um meán bán – Dochar d’eagraíochtaí craoltóireachta – an Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh – Cóir chomhionann – Prionsabail maidir le tosaíocht dhlí an Aontais agus éifeacht dhíreach – Eascróga an Stáit)
I.      Réamhrá
1.        Tagann an iarraidh seo ar réamhrialú ó Landgericht Erfurt (Cúirt Réigiúnach, Erfurt, an Ghearmáin) chun cinn i gcomhthéacs imeachtaí a bhaineann le conradh eisiach um bainistiú cóipchirt (“an conradh”) a tugadh i gcrích idir Seven.One Entertainment Group GmbH, eagraíocht craoltóireachta a tháirgeann agus a chraolann “SAT.1 Gold” (2) sa Ghearmáin (“an t-iarratasóir”), agus Corint Media GmbH, eagraíocht comhbhainistíochta a chosnaíonn agus a fhorfheidhmíonn leasanna cóipchirt na gcainéal teilifíse príobháideach agus na stáisiún raidió príobháideach (“an cosantóir”). Faoin gconradh, ghlac an cosantóir leis an oibleagáid ceart an iarratasóra a fhorfheidhmiú i dtaca le cúiteamh cóir a fháil as atáirgeadh dá gcuid craoltaí a fhosú a dhéanann daoine nádúrtha dá n-úsáid phríobháideach. Maíonn an cosantóir nach bhfuil sé d’oibleagáid air an ceart sin a fhorfheidhmiú mar, cé go gceadaítear cóipeáil phríobháideach de chraoltaí a fhosú leis an dlí náisiúnta cóipchirt, eisiatar leis aon cheart comhfhreagrach chun cúitimh.
2.        Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léirmhíniú Airteagal 2(e) agus Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29/CE. (3) In Airteagal 2(e) de Threoir 2001/29 tugtar ceart eisiach atáirgthe d’eagraíochtaí craoltóireachta maidir lena gcraoltaí a fhosú. Le hAirteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29, féadfaidh na Ballstáit rogha a dhéanamh na cearta eisiacha atáirgthe in Airteagal 2 den Treoir sin a theorannú trí fhoráil a dhéanamh d’eisceacht maidir le cóipeáil phríobháideach. Tá feidhm ag an eisceacht sin maidir le hatáirgeadh ar aon mheán a dhéanann duine nádúrtha dá úsáid nó dá húsáid phríobháideach, (4) faoi réir na sealbhóirí cirt cúiteamh cóir a fháil. Trína hiarraidh ar réamhrialú, féachann Landgericht Erfurt (Cúirt Réigiúnach, Erfurt) lena aimsiú cibé an bhféadfaí leis an dlí náisiúnta eisceacht maidir le cóipeáil phríobhaideach a chruthú maidir le hatáirgeadh d’fhosuithe craoltaí agus eagraíochtaí craoltóireachta á n-eisiamh ó cheart cúiteamh cóir a fháil. Iarrann an chúirt a rinne an tarchur, go háirithe, cibé an bhféadfaí nó nach bhféadfaí údar maith a thabhairt do chúiteamh cóir a eisiamh toisc go bhfuil eagraíochtaí craoltóireachta áirithe, ina gcáil mar léiritheoirí clár teilifíse, i dteideal cúiteamh as cóipeáil phríobháideach dá gcuid clár teilifíse a tháirgtear “go hinmheánach”. (5)
II.    An dlí lena mbaineann
A.      Dlí an Aontais Eorpaigh
3.        Foráiltear le hAirteagal 2 de Threoir 2001/29, dar teideal “Ceart atáirgthe”:
“Déanfaidh na Ballstáit foráil maidir leis an gceart eisiach atáirgeadh díreach nó indíreach, sealadach nó buan a údarú nó a chosc ar aon bhealach agus i bhfoirm ar bith, go hiomlán nó go páirteach:
(a)      a bheith ag údair, maidir lena saothair;
(b)      a bheith ag taibheoirí, maidir lena dtaibhléirithe a fhosú;
(c)      a bheith ag léiritheoirí fónagram, maidir lena bhfónagraim;
(d)      a bheith ag na léiritheoirí a dhéanann an chéad fhosú ar scannáin, maidir le bunchóip agus cóipeanna a gcuid scannán;
(e)      a bheith ag eagraíochtaí craoltóireachta, maidir lena gcraoltaí a fhosú, is cuma má dhéantar na craoltaí sin a thraschur trí shreang nó thar an aer, lena n-áirítear trí chábla nó trí shatailít.” [Aistriúchán neamhoifigiúil]
4.        Sonraítear in Airteagal 5, dar teideal “Eisceachtaí agus teorainneacha”:
“[…]
2.      Féadfaidh na Ballstáit foráil a dhéanamh maidir le heisceachtaí nó teorainneacha ar an gceart atáirgthe dá bhforáiltear in Airteagal 2 sna cásanna seo a leanas:
[…]
(b)      maidir le hatáirgeadh ar aon mheán arna dhéanamh ag duine nádúrtha le haghaidh úsáid phríobháideach agus le haghaidh críocha nach bhfuil baint tráchtáil go díreach ná go hindíreach acu, ar choinníoll go bhfaighidh sealbhóirí cirt cúiteamh cóir […]” [Aistriúchán neamhoifigiúil]
B.      Dlí na Gearmáine
5.        Tá mír 53(1) den Gesetz über Urheberrecht und verwandte Schutzrechte – Urheberrechtsgesetz (Dlí maidir le cóipcheart agus cearta gaolmhara) an 9 Meán Fómhair 1965, (6) sa leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí (“UrhG”), le fáil i roinn 6 de chuid 1 de UrhG agus foráiltear inti mar a leanas:
“Beidh sé ceadaithe do dhuine nádúrtha cóipeanna aonair a dhéanamh de shaothar le haghaidh úsáid phríobháideach ar aon mheán, ar choinníoll nach n-úsáidtear iad go díreach nó go hindíreach chun aon chríoch thráchtála agus ar choinníoll nach ndéantar iad a chóipeáil ó shamhail ar léir go ndearnadh é a tháirgeadh go neamhdhleathach nó ar léir gur cuireadh ar fáil é go poiblí. Féadfaidh duine atá údaraithe chun cóipeanna a dhéanamh cóipeanna den sórt sin a bheith déanta ag duine eile má dhéantar é sin saor in aisce nó i gcás cóipeanna ar pháipéar nó ar aon mheán comhchosúil a bheith i gceist leis sin, arna chur i gcrích trí úsáid a bhaint as aon chineál teicníochta fótameicniúla nó trí phróiseas éigin eile a bhfuil éifeachtaí dá samhail aige.”
6.        Faoi mhír 54(1) de UrhG:
“Más rud é go bhfuiltear ag súil le hatáirgeadh a cheadaítear faoi mhír 53(1) nó (2) nó faoi mhíreanna 60a go 60f de bharr nádúr an tsaothair, beidh éileamh ag údar an tsaothair ar íocaíocht de luach saothair cothrom i gcoinne tháirgeoir na ngléasanna agus an mheáin stórála den chineál a úsáidtear, ina aonar nó i gcomhcheangal le gléasanna eile, le meán stórála nó le gabhálais eile, chun atáirgeadh den sórt sin a dhéanamh.”
7.        Faoi mhír 87 de UrhG:
“(1)      Tá an ceart eisiach ag eagraíochtaí craoltóireachta,
1.      a gcraoladh a athchraoladh agus é a chur ar fáil don phobal,
2.      taifeadtaí físe nó fuaime dá gcraoladh a dhéanamh, grianghraif a ghlacadh dá gcraoladh, chomh maith leis na taifeadtaí físe agus fuaime nó grianghraif a atáirgeadh agus a dháileadh, cé is moite den cheart ligean ar cíos,
[…]
(4)      Beidh feidhm mutatis mutandis ag mír 10(1) agus ag forálacha roinn 6 de chuid 1, cé is moite den dara habairt de mhír 47(2), agus de mhír 54(1).
[…]”
III. An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear chun réamhrialú
8.        Áitíonn an t-iarratasóir nach mór don chosantóir ceart an iarratasóra faoin gconradh ar “thobhach um meán bán” a fhorfheidhmiú mar chúiteamh ar dhíobháil a dhéantar de bharr cóipeáil phríobháideach de bhun na heisceachta faoi mhír 53(1) de UrhG. Maíonn an t-iarratasóir go bhfuil “tionchar suntasach” ag cóipeáil phríobháideach air, go háirithe trí thaifeadadh a chainéil trí thaifeadáin físeáin (ar líne). Is é freagra an chosantóra nach féidir leis éileamh an iarratasóra a chomhlíonadh toisc go n-eisiatar eagraíochtaí craoltóireachta le mír 87(4) de UrhG ón tobhach um meán bán dá bhforáiltear i mír 54(1) de UrhG.
9.        Cuireann an chúirt a rinne an tarchur in iúl go bhfuil ceart atáirgthe eisiach ag eagraíochtaí craoltóireachta maidir lena gcuid craoltaí a fhosú de bhua Airteagal 2(e) de Threoir 2001/29 agus mír 87(1)(2) de UrhG. Le míreanna 87(4) agus 53(1) de UrhG, cuirtear teorainn leis an gceart atáirgthe sin trí eisceacht maidir le cóipeáil phríobháideach a chur i bhfeidhm gan foráil a dhéanamh d’aon cheart chun cúitimh. Ar an gcúis sin, d’fhéadfadh mír 87(4) de UrhG (7) a bheith ar neamhréir le hAirteagal 2(e) agus le hAirteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29. Luann an chúirt a rinne an tarchur cásdlí na Cúirte Breithiúnais, faoina bhféadfaí an ceart atáirgeadh eisiach a theorannú le heisceacht maidir le cóipeáil phríobhaideach a ghlactar de bhun an dlí náisiúnta, ach amháin má íoctar cúiteamh cóir leis an sealbhóir cirt. (8) Má tá eisiamh an chirt chun cúiteamh cóir a fháil faoin dlí náisiúnta comhoiriúnach le Treoir 2001/29, níl “tobhach um meán bán” dlite faoin gconradh agus ba cheart don chúirt a rinne an tarchur an chaingean atá os a comhair a dhíbhe. Ach, más rud é nach bhfuil an t-eisiamh sin comhoiriúnach le Treoir 2001/29, áfach, ba chóir go n-éireodh leis an iarratasóir ina chaingean toisc go gceanglófaí faoin gconradh ar an gcosantóir an tobhach um meán bán a bhailiú thar ceann an iarratasóra.
10.      Is é tuairim na cúirte a rinne an tarchur mar sin nach bhfuil údar leis na heagraíochtaí craoltóireachta a eisiamh ón gceart chun cúiteamh cóir a fháil. Ní thugtar údar leis an eisiamh sin mar thoradh ar an bhfíric go bhféadfadh eagraíochtaí craoltóireachta a bheith i dteideal cúiteamh cóir a fháil ina gcáil mar léiritheoirí scannán de bhun Airteagal 2(d) de Threoir 2001/29. Tugann an chúirt a rinne an tarchur faoi deara gur léiriúcháin choimisiúnaithe go príomha a bhíonn in go leor cainéil teilifíse de chuid na n-eagraíochtaí craoltóireachta príobháideacha agus gur leis na comhlachtaí léiriúcháin seachas leis na heagraíochtaí craoltóireachta an ceart a bhíonn ag léiritheoirí scannán go hiondúil. Ar aon nós, ní bhíonn scannáin á dtáirgeadh ag eagraíochtaí craoltóireachta raidió. Ina theannta sin, measann an chúirt a rinne an tarchur go bhféadfadh an t-eisiamh d’eagraíochtaí craoltóireachta ón tobhach um meán bán a bheith contrártha le prionsabal na córa comhionainne faoi Airteagal 20 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (“an Chairt”). Tagann an cheist chun cinn freisin, cibé an bhfuil an t-eisiamh sin contrártha d’Airteagal 11 den Chairt maidir leis an gceart chun tuairimí a nochtadh, toisc go gcuireann sé teorainn ar an tsaoirse craolacháin.
11.      Ba sna himthosca sin a chinn Landgericht Erfurt (Cúirt Réigiúnach, Erfurt) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
“(1)      An gcaithfear Treoir [2001/29] a léirmhíniú amhail gur tairbhithe díreacha agus bunaidh iad eagraíochtaí craoltóireachta den cheart i dtaca leis an gcúiteamh cóir dá bhforáiltear leis an eisceacht maidir le “cóipeáil phríobháideach”, i gcomhréir le hAirteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29/CE?
(2)      Ag féachaint don cheart atá acu faoi Airteagal 2(e) de Threoir 2001/29/CE, an féidir eagraíochtaí craoltóireachta a eisiamh ón gceart um chúiteamh cóir faoi Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29/CE mar d’fhéadfaidís a bheith i dteideal cúiteamh cóir i gcáil léiritheoirí scannán faoin bhforáil sin?
(3)      I gcás freagra dearfach ar Cheist 2:
An bhfuil sé incheadaithe eagraíochtaí craoltóireachta a eisiamh go ginearálta cé nach bhfaigheann siad, uaireanta, ag brath ar an gclársceidealú sonrach atá acu, ach cearta léiritheoirí scannán atá fíortheoranta (go háirithe i gcás cainéal teilifíse ag a bhfuil líon mór clár arna gceadú ó thríú páirtithe) agus cé nach bhfaigheann siad, uaireanta eile, cearta léiritheoirí scannán ar bith (go háirithe i gcás craoltóirí raidió)?”
IV.    An nós imeachta os comhair na Cúirte Breithiúnais
12.      Chuir an t-iarratasóir, Rialtais na Gearmáine, na hIodáile agus na hOstaire, agus an Coimisiún Eorpach barúlacha i scríbhinn isteach. Chuir an t-iarratasóir, an cosantóir, Rialtais na Gearmáine agus na hOstaire agus an Coimisiún argóint ó bhéal i láthair agus d’fhreagair siad ceisteanna a chuir an Chúirt ag éisteacht an 29 Márta 2023.
V.      Anailís
13.      Tá sé mar aidhm ag ceisteanna na cúirte a rinne an tarchur a aimsiú cibé an gcuirtear nó nach gcuirtear cosc le hAirteagal 2(e) agus Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29 ar Bhallstát foráil a dhéanamh d’eisceacht maidir le cóipeáil phríobhaideach maidir leis an gceart atáirgthe eisiach d’eagraíochtaí craoltóireachta i ndáil lena gcraoltaí a fhosú agus an ceart chun cúitimh chóir i leith na cóipeála sin a eisiamh ag an am céanna.
A.      Achoimre ar na barúlacha a cuireadh isteach
14.      Áitíonn an t-iarratasóir, an cosantóir agus an Coimisiún nach féidir eagraíochtaí craoltóireachta a eisiamh ón gceart um chúiteamh cóir de bhun Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29 toisc go mbíonn cóipeáil phríobháideach mar chúis le níos mó ná an dochar íosta. Tugann an t-iarratasóir agus an cosantóir faoi deara go ndéantar cóipeáil phríobháideach ar chraoltaí a úsáideann gléasanna seasta agus seirbhísí ar líne go forleathan agus go gcruthaítear leis seo dochar suntasach d’eagraíochtaí craoltóireachta. Níl na seirbhísí comhairliúcháin do leabharlanna meán a thairgeann eagraíochtaí craoltóireachta nó a gceadúnaithe tráchtála chomh tarraingteach sin toisc gur féidir le húsáideoirí a gcóipeanna príobháideacha a úsáid gan aon rud a íoc. Déanann eagraíochtaí craoltóireachta ioncam fógraíochta a sheachligean mar is minic nach mbíonn lucht féachana a thaifeadann craoltaí ag féachaint orthu beo. Chuir an t-iarratasóir agus an cosantóir in iúl ag an éisteacht nach n-eisiatar le dlí na Gearmáine aon chatagóir eile de shealbhóir cirt ón gceart cúiteamh cóir a fháil. Ní éilítear, ach an oiread, ar shealbhóirí cirt a n-íoctar cúiteamh leo dochar a léiriú i dtéarmaí airgeadaíochta ná an dochar sin a mheas. Deir an cosantóir freisin, dar leis, go ndéanann cóipeáil phríobháideach per se dochar d’eagraíochtaí craoltóireachta.
15.      Measann an t-iarratasóir go bhfuil difríocht idir ceart atáirgthe na léiritheoirí, de bhun Airteagal 2(d) de Threoir 2001/29, agus ceart atáirgthe na n-eagraíochtaí craoltóireachta, de bhun Airteagal 2(e) de. In go leor cásanna ní dhéanann eagraíochtaí craoltóireachta, go háirithe craoltóirí raidió, scannáin a tháirgeadh. Ós rud é go ndéanann eagraíochtaí craoltóireachta scannáin a tháirgeadh freisin i gcásanna neamhchoitianta, ní gá go n-eisiatar ceart chun cúitimh as cóipeáil phríobháideach de chraoltaí. Mar sin is leatrom gan údar é eagraíochtaí craoltóireachta a eisiamh ón tobhach um meán príobháideach. Sáraítear leis freisin an tsaoirse cainte agus faisnéise a aithnítear in Airteagal 11 den Chairt agus an ceart chun maoine a chosnaítear le hAirteagal 17 den Chairt.
16.      Áitíonn Rialtais na Gearmáine agus na hOstaire go bhféadfar catagóir sealbhóir cirt a eisiamh ón gceart chun cúitimh as cóipeáil phríobháideach más rud é, mar gheall ar shaintréithe dúchasacha bhaill na catagóire sin nó ar an gcaoi a mbaintear leas as na cearta sin, go ndéantar dochar íosta do shealbhóirí cirt. (9) Cuireann siad béim freisin ar an bhfíric go gcosnaítear le hAirteagal 2(e) de Threoir 2001/29 an “fheidhmíocht theicniúil agus eagraíochtúil a chuimsítear sa chraoladh” [Aistriúchán neamhoifigiúil] agus nach bhfuil ábhar na gcraoltaí ina ábhar do cheart na n-eagraíochtaí craoltóireachta de bhun na forála sin. Ní mór, dá bhrí sin, atáirgeadh an ábhair sin a idirdhealú ó atáirgeadh an chraolta nó an chomhartha trína dtarchuirtear é. (10) De réir na rialtas sin, is é croíghníomhaíocht nó samhail thraidisiúnta tráchtála na n-eagraíochtaí craoltóireachta fosú dá gcuid craoltaí a chur ar fáil go poiblí. Áitíonn siad nach bhfuil eagraíochtaí craoltóireachta thíos le caillteanas díreach eacnamaíoch mar gheall ar chóipeáil craoltaí, toisc nach gcuireann cóipeáil den sórt sin teorainn le glacadh craoltaí agus dá bhrí sin a dtionchar fógraíochta. Measann siad freisin nach bhfuil aon fhianaise inchreidte ar dhochar díreach do na seirbhísí leabharlainne meán a chuireann eagraíochtaí craoltóireachta ar fáil. Mhaígh Rialtas na hOstaire ag an éisteacht, le teacht na seirbhísí sruthaithe, go bhfuil laghdú tagtha ar leibhéal cóipeála na gcraoltaí.
17.      Tugann Rialtas na hIodáile dá aire nach bhfuil eisiamh na n-eagraíochtaí craoltóireachta ón gceart chun cúitimh chóir i gcás nach soláthraíonn siad ionchur cruthaitheach i bhforbairt saothair bhunaidh idirdhealaitheach agus go bhféadfadh údar a bheith leis trí thagairt a dhéanamh d’aithrisí 9 agus 35, agus d’Airteagail 2 agus 3, de Threoir 2001/29. Measann an Rialtas sin, mar sin féin, go bhfuil cúiteamh iníoctha i gcás ina bhfuil ról cinntitheach ag eagraíochtaí craoltóireachta, d’ainneoin nach bhfuil aon ionchur cruthaitheach acu, chun táirgeadh saothair closamhairc a spreagadh, go háirithe trína tháirgeadh a mhaoiniú. I gcodarsnacht leis sin, nuair a fhaigheann eagraíochtaí craoltóireachta cearta atáirgthe trí idirbheartaíocht, níl cúiteamh cóir dlite toisc nach gcuireann siad go cinntitheach le saothar a chruthú.
B.      Airteagal 2(e) de Threoir 2001/29 – Ceart atáirgthe eisiach
18.      Ceanglaítear le hAirteagal 2 de Threoir 2001/29 ar Bhallstáit an ceart eisiach a thabhairt d’údair agus do shealbhóirí ceart gaolmhar sainaitheanta áirithe chun atáirgeadh dá gcuid saothair chosanta nó d’ábhar eile a údarú nó a thoirmeasc. (11) Mar is léir óna teideal, i dTreoir 2001/29 comhchuibhítear gnéithe áirithe den chóipcheart stricto sensu agus cearta gaolmhara chun, inter alia, forbairt agus margú táirgí agus seirbhísí nua i sochaí na faisnéise a chosaint agus a spreagadh. (12)
19.      I gcomhréir le hAirteagal 2(e) de Threoir 2001/29, ní mór do na Ballstáit foráil a dhéanamh do cheart eisiach eagraíochtaí craoltóireachta chun atáirgeadh d’fhosú dá gcuid craoltaí a údarú nó a thoirmeasc. Leis an gceart atáirgthe eisiach faoi Airteagal 2(e) de Threoir 2001/29 cosnaítear “fosuithe”, ní ábhar, na gcraoltaí. Ina leith sin, chinn an Chúirt sa bhreithiúnas in Football Association Premier League agus páirtithe eile (13) gur féidir le húdair brath ar a gcóipcheart i saothair a shaothraítear laistigh de chreat na gcraoltaí. (14) Ní mór idirdhealú a dhéanamh freisin idir ceart na n-eagraíochtaí craoltóireachta maidir le hatáirgeadh d’fhosuithe dá gcraoltaí de bhun Airteagal 2(e) de Threoir 2001/29 agus a gceart eisiach chun fosú dá gcuid craoltaí a údarú nó a thoirmeasc (15) de bhun Airteagal 7(2) de Threoir 2006/115/CE. (16) Ina theannta sin, mar a thug an Coimisiún faoi deara ag an éisteacht, tá ceart atáirgthe na n-eagraíochtaí craoltóireachta faoi Airteagal 2(e) de Threoir 2001/29 idirscartha agus éagsúil óna gceart chun fosuithe dá gcraoltaí a chur ar fáil go poiblí de bhun Airteagal 3(2)(d) den Treoir sin.
20.      Tá sé mar thoradh air sin go bhfuil na cearta seo go léir taobh le chéile agus nach gá go gciallódh teorannú nó eisceacht ar cheart amháin teorannú ar cheart eile. (17) Mar shampla, níl feidhm ag an eisceacht maidir le cóipeáil phríobháideach de bhun Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29 maidir le ceart na n-eagraíochtaí craoltóireachta fosuithe dá gcraoltaí a chur ar fáil don phobal. (18)
21.      De réir na cúirte a rinne an tarchur, i mír 87(1)(2) de UrhG déantar ceart atáirgthe eisiach na n-eagraíochtaí craoltóireachta maidir lena gcraoltaí a fhosú a thrasuí de bhun Airteagal 2(e) de Threoir 2001/29. Níl cruinneas an trasuímh sin ná cur i bhfeidhm na forála náisiúnta sin i gceist sna himeachtaí seo, a dhíríonn ina ionad sin ar an eisceacht atá in Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29 maidir leis an gceart atáirgthe eisiach dá bhforáiltear in Airteagal 2(e) a thrasuí i ndlí na Gearmáine. Foráiltear le mír 54(1) de UrhG go n-íocfar “luach saothair cothrom” i bhfoirm “tobhaigh um meán príobháideach” is iníoctha ag táirgeoirí gléasanna agus meán stórála a úsáidtear chun atáirgeadh a dhéanamh a cheadaítear de bhun, inter alia, mír 53(1) de UrhG. (19) Mar a léiríodh cheana, foráiltear le mír 53(1) de UrhG d’eisceacht maidir le cóipeáil phríobháideach i leith, inter alia, craoltaí a fhosú. Ach, eisítear le mír 87(4) de UrhG, áfach, eagraíochtaí craoltóireachta ón gceart chun luach saothair cóir a fháil.
C.      Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29 – Eagraíochtaí craoltóireachta a eisiamh ón gceart um chúiteamh cóir
22.      I gcomhréir le hAirteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29, féadfaidh na Ballstáit foráil a dhéanamh d’eisceacht nó do theorannú ar na cearta atáirgthe eisiach in Airteagal 2 den Treoir sin maidir le hatáirgthe a dhéanann daoine nádúrtha le haghaidh úsáid phríobháideach ar an gcoinníoll go bhfaigheann sealbhóirí an chirt eisiach sin cúiteamh cóir. Is minic a úsáidtear an téarma “eisceacht maidir le cóipeáil phríobháideach” chun cur síos a dhéanamh air seo.
23.      Tá sé socraithe sa chásdlí, cé go bhfuil Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29 roghnach, i gcás ina roghnaíonn na Ballstáit é a chur chun feidhme, nach mór dóibh a ráthú go bhfaighidh sealbhóirí cirt aisghabháil éifeachtach an chúitimh chóir. (20) Foráiltear le hAirteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29 go bhfuil feidhm ag an eisceacht maidir le cóipeáil phríobháideach “ar an gcoinníoll go bhfaighidh sealbhóirí cirt cúiteamh cóir”. San fhoráil sin, ní dhéantar idirdhealú idir na cúig chatagóir de shealbhóirí cirt (21) a bhfuil cur síos orthu in Airteagal 2 de Threoir 2001/29. (22) Is é an toradh a bhíonn ar léirmhíniú liteartha ar Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29 go rachaidh an ceart chun cúitimh chóir chun tairbhe gach ceann de na cúig chatagóir de shealbhóirí cirt atá liostaithe in Airteagal 2 de gan aon idirdhealú a dhéanamh eatarthu.
24.      Ní bhunaítear, áfach, le hAirteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29 na paraiméadair (23) chun cúiteamh cóir a íoc agus tá rogha leathan ag na Ballstáit maidir le paraiméadair den sórt sin a chruthú. (24) Mar is léir ó aithrisí 35 agus 38 de Threoir 2001/29, (25) is amhlaidh mar sin féin, mar phrionsabal, go spreagtar ceart chun cúitimh nuair a dhéantar dochar do shealbhóirí cirt. (26) Sonraítear in Airteagal 5(5) de Threoir 2001/29 freisin nach bhféadfaí dochar míréasúnta a dhéanamh do leasanna dlisteanacha an tsealbhóra chirt de bharr na heisceachta maidir le cóipeáil phríobháideach a thabhairt isteach. (27) Mar sin, níl cúiteamh a dhéanann rómheastachán (28) nó tearcmheastachán ar an dochar a dhéanann cóipeáil phríobháideach do shealbhóirí cirt comhoiriúnach leis an gcothromaíocht atá le coinneáil idir leasanna na sealbhóirí cirt, arna ráthú le hAirteagal 17(2) den Chairt, agus leasanna agus cearta bunúsacha úsáideoirí d’ábhar atá faoi chosaint, go háirithe an tsaoirse cainte agus faisnéise a chosnaítear le hAirteagal 11 den Chairt, mar aon le leas an phobail. (29) Ní cheanglaítear ar na Ballstáit a áirithiú go mbeidh cúiteamh ar fáil nuair is beag an dochar do shealbhóirí cirt. (30) Mar sin tá an ceanglas maidir le híoc agus leibhéal an chúitimh chóir nasctha go dlúth leis an dochar atá ann agus leis an méid dochair a dhéanann cóipeáil phríobháideach don sealbhóir cirt. (31)
25.      Is cásdlí socair é mar sin nach mór don duine a dhéanann cóipeáil phríobháideach, i bprionsabal, cúiteamh a dhéanamh as an dochar a dhéantar don sealbhóir cirt. Ina theannta sin, i gcomhréir le hAirteagal 3(h) de Threoir 2014/26/AE (32), is ionann ioncam a thagann as ceart chun cúitimh a bhailíonn eagraíocht comhbhainistíochta thar ceann sealbhóirí cirt agus ioncam ó chóipcheart nó ioncam ó chearta gaolmhara.
26.      Cé go nglacann an Chúirt leis go bhféadfadh córais luach saothair do chóipeáil phríobháideach a bheith neamhchruinn (33) agus go bhféadfar cúiteamh a sholáthar i bhfoirm indíreach, (34) ní thugtar údar maith leis sin le catagóir iomlán de shealbhóir cirt a eisiamh ón gceart chun cúitimh chóir má dhéantar dochar do na sealbhóirí cirt sin. (35) Is ceist fíorais í an dochar sin a bheith ann agus candam na díobhála sin nach féidir, i bprionsabal, a eisiamh ná neamhaird a thabhairt uirthi trí oibriú an dlí mura bhfuil fianaise áititheach ann nach bhfuil níos mó ná an dochar íosta ag baint leis an gcatagóir sin de shealbhóir cirt mar thoradh ar chóipeáil phríobháideach. Is faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé a fhíorú cibé an bhfuil dochar á dhéanamh d’eagraíochtaí craoltóireachta, amhail an t-iarratasóir, go deimhin de bharr chóipeáil phríobháideach fhosuithe a gcraoltaí.
27.      Maíonn an t-iarratasóir agus an cosantóir go ndéantar dochar d’eagraíochtaí craoltóireachta, inter alia, de bharr cóipeáil phríobháideach toisc go bhfuil iomaíocht éagórach sa mhargadh rompu dá seirbhísí leabharlainne meán agus go gcuirtear isteach ar a n-ioncam fógraíochta. (36) Easaontaíonn Rialtais na Gearmáine agus na hOstaire go láidir leis an argóint sin. Chuige sin, ní mór a aibhsiú, contrártha d’éilimh na rialtas sin, nach bhfuil an measúnú ar dhochar d’eagraíochtaí craoltóireachta teoranta don “chroíghníomhaíocht”, mar a thugtar air, maidir le fosú dá gcuid craoltaí a chur ar fáil go poiblí atá faoi chosaint ag Airteagal 3(2)(d) de Threoir 2001/29. Cé go bhféadfadh “croíghníomhaíocht” a bheith ag eagraíochtaí craoltóireachta nuair a bhreathnaítear orthu ó pheirspictíocht tráchtála, mar sin féin tá an raon iomlán ceart a thugtar dóibh le Treoir 2001/29 i gcónaí faoi réir na n-eisceachtaí agus na srianta in Airteagal 5 de. Tá cearta ar leith ag eagraíochtaí craoltóireachta faoi Airteagal 2(e) agus Airteagal 3(2)(d) de Threoir 2001/29 faoi seach. Mar gheall ar thoil shainráite reachtóir an Aontais foráil a dhéanamh do na cearta aonair neamhspleácha sin, ní féidir an t-idirdhealú eatarthu a dhéanamh doiléir.
28.      Ní féidir na téarmaí aonchiallacha faoina ndeonaítear cearta le hAirteagal 2(e) de Threoir 2001/29 a athrú ná an bonn a bhaint de trí chur i bhfeidhm nó síneadh mícheart (37) den eisceacht in Airteagal 5(2)(b) den Treoir sin. (38) Ní féidir an bonn a bhaint den cheart chun cúitimh chóir d’eagraíochtaí craoltóireachta ach an oiread trí aicmiú go saorga nó teorannú a dhéanamh ar an mbealach a shaothraíonn na heagraíochtaí sin na cearta a dheonaítear dóibh le hAirteagal 2(e) de Threoir 2001/29.
29.      Murab ionann agus barúlacha Rialtas na hIodáile, maidir le hAirteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29, níl an coinníoll ann go n-íocfar cúiteamh cóir ar “bhunúsacht” nó “cruthaitheacht” an ábhair a chosnaítear le hAirteagal 2 den Treoir sin. (39) Tá cúiteamh cóir ag brath ar chóipeáil phríobháideach ábhar atá cosanta faoi Airteagal 2 de Threoir 2001/29 agus ar dhochar a bheith ann don sealbhóir cirt araon. Ceanglaítear le ceart atáirgthe na n-údar ina gcuid saothar faoi Airteagal 2(a) de Threoir 2001/29 gur ábhar bunaidh a bheadh i gceist agus gur léiriú é ar chruthú intleachtúil an údair féin. (40) Ní fhorchuirtear aon cheanglas den sórt sin maidir le cearta gaolmhara eagraíochtaí craoltóireachta de bhun Airteagal 2(e) de Threoir 2001/29 nó ar léiritheoirí fónagram nó ar léiritheoirí scannán de bhun Airteagal 2(c) agus (d) di. Dá bhrí sin tá Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29 le cur i bhfeidhm ar mhodh atá comhsheasmhach le prionsabal na córa comhionainne, atá cumhdaithe in Airteagal 20 den Chairt, nach cóir, dá réir, déileáil le cásanna inchomparáide ar bhealach éagsúil agus nach cóir déileáil le cásanna éagsúla ar an mbealach céanna mura bhfuil údar oibiachtúil ag baint leis an gcóireáil sin. (41)
30.      Is neamhábhartha freisin é go bhféadfaidh eagraíochtaí craoltóireachta cúiteamh cóir a fháil i leith cóipeáil phríobháideach na scannán a tháirgeann siad. Is cearta éagsúla ar leithligh iad gach ceann de na cearta eisiacha faoi Airteagal 2(d) agus (e) de Threoir 2001/29. De bhun Airteagal 5(2)(b) den Treoir sin, tá cúiteamh cóir dlite, i bprionsabal, i leith chóipeáil phríobháideach an ábhair atá faoi chosaint gach ceann de na cearta sin. Mar sin d’fhéadfadh cearta neamhspleácha éagsúla chun cúitimh chóir a thabhairt d’eagraíochtaí craoltóireachta de bhun Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29 as atáirgeadh d’fhosú craolacháin. (42)
D.      Airteagal 2(e) agus Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29 a chur i bhfeidhm maidir leis na himeachtaí i gceist – Díospóid idir dhá chuideachta – Prionsabail maidir le tosaíocht dhlí an Aontais agus éifeacht dhíreach – Eascróga an Stáit
31.      Ós rud é go lorgaíonn an chúirt a rinne an tarchur léirmhíniú ar threoir i gcomhthéacs díospóid idir dhá chuideachta phríobháideacha faoi dhliteanas teoranta, (43) is gá scrúdú a dhéanamh, i bhfianaise bharúlacha an Choimisiúin, (44) infheidhmeacht aon rialaithe a thabharfaidh an Chúirt.
32.      Leis an bprionsabal maidir le tosaíocht dhlí an Aontais, inter alia, ceanglaítear go ndéanfadh na cúirteanna náisiúnta léirmhíniú, a mhéid is féidir, ar a ndlí náisiúnta ionas go gcloífidh sé le dlí an Aontais Eorpaigh. Tá sé de dhualgas mar sin ar an gcúirt a rinne an tarchur scrúdú a dhéanamh, go háirithe, an féidir léiriú a thabhairt ar mhír 87(4) de UrhG atá i gcomhréir le hAirteagal 2(e) agus le hAirteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29. Tá an ceanglas sin teoranta mar sin féin ag prionsabail ghinearálta an dlí, lena n-áirítear an ceanglas nach bhfuil forálacha an dlí náisiúnta le léirmhíniú contra legem. (45)
33.      Gan teacht roimh léirmhíniú deiridh na cúirte a rinne an tarchur ar a dlí náisiúnta, luaitear san iarraidh ar réamhrialú go bhfuil “eagraíochtaí craoltóireachta eisiata go hiomlán ón teidlíocht chun cúitimh faoin dlí cóipchirt náisiúnta”. Is cosúil go bhfuil sé neamhchinnte mar sin go mbeidh sé de chumas ar an gcúirt a rinne an tarchur forálacha ábhartha an dlí náisiúnta, go háirithe mír 87(4) de UrhG, a léirmhíniú ar shlí ar dhóigh go gcloífidh siad le hAirteagal 2(e) agus le hAirteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29.
34.      I gcás nach bhfuil sé de chumas ar an gcúirt a rinne an tarchur léirmhíniú comhréireach ar an dlí náisiúnta a ghlacadh, ceanglaítear uirthi leis an bprionsabal maidir le tosaíocht dhlí an Aontais, i gcás atá ar feitheamh, aon fhoráil den dlí náisiúnta a dhífheidhmiú ar fhoráil í atá contrártha le foráil infheidhme de Threoir 2001/29 a bhfuil éifeacht dhíreach aici. (46)
35.      Is é mo thuairim go bhfuil éifeacht dhíreach den sórt sin ag Airteagal 2(e) agus ag Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29 araon.
36.      Sainmhínítear an ceart atáirgthe in Airteagal 2(e) de Threoir 2001/29 i dtéarmaí soiléire, aonchiallacha. (47) Tá sé neamhcháilithe agus níl a chur chun feidhme ná a éifeachtaí ag brath ar Bhallstáit bearta a ghlacadh in aon fhoirm ar leith ná faoina réir. Dá réir sin is éard atá in Airteagal 2(e) de Threoir 2001/29 tomhas ar chomhchuibhiú iomlán ar cheart eisiach na n-eagraíochtaí craoltóireachta maidir le hatáirgeadh d’fhosuithe dá gcuid craoltaí agus nach bhfuil aon rogha ag na Ballstáit maidir leis an bhforáil sin a chur i bhfeidhm. (48)
37.      Le hAirteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29, forchuirtear go haonchiallach ar na Ballstáit sin a roghnaíonn an eisceacht maidir le cóipeáil phríobháideach a chur chun feidhme faoi, oibleagáid neamhchoinníollach agus bheacht chun a áirithiú go bhfaighidh sealbhóirí cirt cúiteamh cóir. (49) Cé nach soláthraítear tuilleadh sonraí i dTreoir 2001/29 maidir leis na gnéithe éagsúla den chóras cúitimh chóir, agus tá rogha leathan ag na Ballstáit sa chomhthéacs sin, tá éifeacht dhíreach ag an oibleagáid a áirithiú go bhfaighidh sealbhóirí cirt cúiteamh cóir. Ní mór do shealbhóir an chirt atáirgthe, “trí oibriú an dlí, go díreach agus ar dtús, a bheith [i dteideal] an chirt chun cúitimh chóir dá bhforáiltear in Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29 faoin eisceacht maidir le ‘cóipeáil phríobháideach’” agus “‘ní foláir’ cúiteamh cóir a [íoc] leis”. (50)
38.      Is í an cheist a ardaítear sa chás seo ná an féidir leis an iarratasóir brath ar Airteagal 2(e) agus ar Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29 in imeachtaí i gcoinne an chosantóra d’fhonn reachtaíocht náisiúnta atá contrártha do na forálacha sin a chur ar leataobh. Foráiltear leis an tríú mír d’Airteagal 288 CFAE nach féidir le treoracha, díobh féin, oibleagáidí a fhorchur ar dhaoine aonair agus dá bhrí sin ní féidir brath orthu mar sin i gcoinne daoine aonair os comhair cúirt náisiúnta. Fiú maidir le forálacha soiléire, beachta agus neamhchoinníollacha de threoir, amhail na forálacha in Airteagal 2(e) agus Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29, ní chuirtear ar chumas cúirt náisiúnta foráil dá dlí náisiúnta a dhífheidhmiú atá contrártha leo dá gcuirfeadh an chúirt sin oibleagáid bhreise ar dhuine aonair dá ndéanfadh an chúirt amhlaidh. (51)
39.      Mar sin féin féadfar brath ar threoir i gcoinne Ballstáit, beag beann ar an gcáil ina ngníomhaíonn an Ballstát sin. Tá sé d’oibleagáid ar chúirt náisiúnta foráil den dlí náisiúnta atá contrártha do threoir a chur ar leataobh i gcás ina bhfuiltear ag brath ar an treoir sin i gcoinne Ballstáit, orgáin a riaracháin, amhail údaráis dhíláraithe, nó eagraíochtaí nó comhlachtaí atá faoi réir údarás nó rialú an Stáit nó a gceanglaítear ag Ballstát cúram a chomhlíonadh ar mhaithe le leas an phobail agus, chun na críche sin, tá cumhachtaí speisialta aige thar na cinn a eascraíonn ó na gnáthrialacha is infheidhme maidir le caidreamh idir daoine aonair. (52)
40.      Ag an éisteacht, dheimhnigh an cosantóir agus Rialtas na Gearmáine araon gur eagraíocht comhbhainistíochta é an cosantóir a bhfuil cumhachtaí speisialta bronnta uirthi faoin dlí agus nach mór dó gníomhú ar mhaithe le leas an phobail. Dá bhrí sin, má chinneann an chúirt a rinne an tarchur nach féidir léi mír 87(4) de UrhG a léiriú chun Airteagal 2(e) agus Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29 a chomhlíonadh, féadfaidh an t-iarratasóir brath ar na forálacha deiridh sin ina aighneas leis an gcosantóir d’fhonn féachaint le cur ina luí ar an gcúirt sin mír 87(4) de UrhG a chur as feidhm.
VI.    Conclúid
41.      I bhfianaise na mbreithnithe thuasluaite, molaim go bhfreagróidh an Chúirt na ceisteanna a chuir Landgericht Erfurt (an Chúirt Réigiúnach, Erfurt, an Ghearmáin) ar aghaidh mar a leanas:
Maidir le hAirteagal 2(e) agus Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 22 Bealtaine 2001 maidir le comhchuibhiú gnéithe áirithe den chóipcheart agus de chearta gaolmhara sa tsochaí faisnéise,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
cuirtear cosc leis ar Bhallstát eisceacht maidir le cóipeáil phríobhaideach a sholáthar don cheart atáirgthe eisiach d’eagraíochtaí craoltóireachta maidir lena gcuid craoltaí a fhosú agus gan cheart chun cúitimh chóir i leith na cóipeála sin a eisiamh nuair a bhíonn sé mar chúis le dochar atá níos mó ná dochar íosta. Ní bhaineann le hábhar go bhféadfadh eagraíochtaí craoltóireachta a bheith i dteideal cúiteamh cóir de bhun Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29 ina gcáil mar léiritheoirí scannán.
1      Bunteanga: an Béarla.
2      Is cainéal teilifíse príobháideach é SAT.1 Gold a mhaoinítear trí fhógraíocht.
3      Treoir 2001/29/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 22 Bealtaine 2001 maidir le gnéithe áirithe den chóipcheart agus de chearta gaolmhara a chomhchuibhiú sa tsochaí faisnéise (IO 2001 L 167, lch. 10), arna leasú go deireanach le Treoir (AE) 2019/790 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Aibreán 2019 maidir le cóipcheart agus cearta gaolmhara sa Mhargadh Aonair Digiteach agus lena leasaítear Treoracha 96/9/CE agus 2001/29/CE (IO 2019 L 130, lch. 92).
4      Agus chun críocha nach bhfuil baint thráchtáil go díreach ná go hindíreach acu.
5      Airteagal 2(d) de Threoir 2001/29.
6      BGBl. 1965 I, lch. 1273.
7      Lena n-eisiatar eagraíochtaí craoltóireachta ón gceart cúiteamh cóir a fháil.
8      Breithiúnais an 21 Deireadh Fómhair 2010, Padawan (C-467/08, EU:C:2010:620, mír 36); an 16 Meitheamh 2011, Stichting de Thuiskopie (C-462/09, EU:C:2011:397, mír 34); agus an 9 Meitheamh 2016, EGEDA agus páirtithe eile (C-470/14, EU:C:2016:418, mír 21).
9      Measann Rialtas na Gearmáine gur faoi na Ballstáit atá sé an tairseach sin a shocrú.
10      Measann Rialtas na Gearmáine “nuair a thaifeadann úsáideoir príobháideach craoladh, ní mór idirdhealú a dhéanamh mar sin idir taifeadadh an chraolta agus taifeadadh an ábhair chraolta. Ní dhéantar aon chaillteanas díreach eacnamaíoch don chraoltóir mar thoradh ar thaifeadadh an chláir”.
11      Breithiúnas an 27 Meitheamh 2013, VG Wort agus páirtithe eile (C-457/11 go C-460/11, EU:C:2013:426, mír 61).
12      Léirítear an déscaradh idir cóipcheart strictu sensu agus cearta gaolmhara nó cearta ceangailte ar an leibhéal idirnáisiúnta leis an gcosaint ar leith a deonaíodh, inter alia, faoi Choinbhinsiún Bheirn chun Saothair Litríochta agus Ealaíon a Chosaint (Ionstraim Pháras an 24 Iúil 1971, arna leasú an 28 Meán Fómhair 1979), agus an Coinbhinsiún Idirnáisiúnta um Chosaint Taibheoirí, Léiritheoirí Fónagram agus Eagraíochtaí Craolacháin, arna dhéanamh sa Róimh an 26 Deireadh Fómhair 1961 (“Coinbhinsiún na Róimhe”). Foráiltear le hAirteagal 13(b) de Choinbhinsiún na Róimhe go mbeidh an ceart ag eagraíochtaí craoltóireachta fosú dá gcuid craoltaí a údarú nó a thoirmeasc. De bhun Airteagal 13(c)(i) de, tá an ceart acu an t-atáirgeadh d’fhosú dá gcraoltaí a údarú nó a thoirmeasc, arna dhéanamh gan a dtoiliú.
13      Breithiúnas an 4 Deireadh Fómhair 2011 (C-403/08 agus C-429/08, EU:C:2011:631, míreanna 148 go 150).
14      Mar shampla, is sealbhóirí an chirt atáirgthe i scannán craolta iad an príomhstiúrthóir, ina cháil mar údar an saothair chineamatagrafaigh, agus an léiritheoir, mar an duine atá freagrach as an infheistíocht is gá chun an saothar sin a tháirgeadh. Féach Airteagal 2(a) agus (d) de Threoir 2001/29, agus breithiúnas an 9 Feabhra 2012, Luksan (C-277/10, EU:C:2012:65, mír 92).
15      Is cuma má dhéantar na craoltaí sin a thraschur trí shreang nó thar an aer, lena n-áirítear trí chábla nó trí shatailít.
16      Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Nollaig 2006 maidir leis an gceart cíosa agus an gceart iasachta agus maidir le cearta áirithe a bhaineann le cóipcheart i réimse na maoine intleachtúla (IO 2006 L 376, lch. 28). Chun forbhreathnú a fháil ar na cearta gaolmhara éagsúla atá ag eagraíochtaí craoltóireachta san Aontas Eorpach, féach breithiúnas an 8 Meán Fómhair 2022, RTL Television (C-716/20, EU:C:2022:643, mír 58).
17      Breithiúnas an 29 Samhain 2017, VCAST (C-265/16, EU:C:2017:913, míreanna 40 agus 52). Dhealródh sé, faoi réir fhíorú na cúirte a rinne an tarchur, go léirítear i mír 87 de UrhG an t-idirdhealú seo. Féach mír 7 den Tuairim seo.
18      Féach, chuige sin, Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Szpunar in Ocilion IPTV Technologies (C-426/21, EU:C:2022:999 míreanna 42 go 44).
19      I bhfianaise na ndeacrachtaí praiticiúla a bhaineann le húsáideoirí príobháideacha a shainaithint agus le ceangal a chur orthu sealbhóirí cirt a chúiteamh, agus go bhféadfadh gach úsáid phríobháideach, arna breithniú go leithleach, a bheith mar chúis le dochar íosta agus nach n-eascródh oibleagáid íocaíochta uaithi, féadfaidh na Ballstáit “tobhach um chóipeáil phríobháideach” a bhunú chun críocha cúiteamh cóir a mhaoiniú is inmhuirearaithe ní ar na daoine príobháideacha lena mbaineann, ach orthu siúd a chuireann trealamh, gléasanna agus meáin dhigiteacha atáirgthe ar fáil d’úsáideoirí príobháideacha nó a chuireann seirbhísí cóipeála ar fáil dóibh. Faoi chóras den sórt sin, íocann na daoine a bhfuil an trealamh sin acu tobhach um chóipeáil phríobháideach, a chuireann siad ar aghaidh ansin sa phraghas a ghearrtar as an trealamh, na gléasanna agus na meáin atáirgthe a chuirtear ar fáil, nó i bpraghas na seirbhíse cóipeála a sholáthraítear. Mar sin is ar an úsáideoir príobháideach a bheidh ualach an tobhaigh ar deireadh thiar. Breithiúnais an 24 Márta 2022, Austro-Mechana (C-433/20, EU:C:2022:217, mír 45), agus an 8 Meán Fómhair 2022, Ametic (C-263/21, EU:C:2022:644, míreanna 37 agus 38).
20      Breithiúnais an 16 Meitheamh 2011, Stichting de Thuiskopie (C-462/09, EU:C:2011:397, mír 34), agus an 8 Meán Fómhair 2022, Ametic (C-263/21, EU:C:2022:644, mír 69 agus an cásdlí dá dtagraítear).
21      Tá sé socraithe freisin sa chásdlí nach mór, mar mhaoluithe, na heisceachtaí agus na teorainneacha éagsúla don cheart atáirgthe dá bhforáiltear in Airteagal 5(2) de Threoir 2001/29 a léirmhíniú go docht. Breithiúnas an 10 Aibreán 2014, ACI Adam agus páirtithe eile, (C-435/12, EU:C:2014:254, míreanna 21 agus 22).
22      Féach breithiúnas an 11 Iúil 2013, Amazon.com International Sales agus páirtithe eile (C-521/11, EU:C:2013:515, míreanna 17 agus 18). Féach, mutatis mutandis, breithiúnas an 9 Feabhra 2012, Luksan(C-277/10, EU:C:2012:65, míreanna 90 go 94).
23      Ar nós foirm, socruithe don chúiteamh sin agus leibhéal an chúitimh sin.
24      Breithiúnais an 9 Meitheamh 2016, EGEDA agus páirtithe eile (C-470/14, EU:C:2016:418, míreanna 21 agus 22 agus an cásdlí dá dtagraítear), agus an 24 Márta 2022, Austro-Mechana (C-433/20, EU:C:2022:217, míreanna 36 go 38).
25      Foráiltear le haithris 35 de Threoir 2001/29 “[i] gcásanna áirithe maidir le heisceachtaí nó teorainneacha, ba cheart go bhfaigheadh sealbhóirí cirt cúiteamh cóir ionas go ndéanfar iad a chúiteamh go leordhóthanach as an úsáid a bhaintear as a gcuid saothar atá faoi chosaint nó as ábhar eile. Agus an fhoirm, na socruithe mionsonraithe agus an leibhéal cúitimh chóir den sórt sin á gcinneadh, ba cheart imthosca ar leith gach cáis a chur san áireamh. Agus na himthosca sin á meas, d’fhéadfadh an dochar féideartha do na sealbhóirí cirt mar thoradh ar an ngníomh i gceist a bheith mar chritéar luachmhar. I gcásanna ina bhfuil íocaíocht i bhfoirm éigin eile faighte ag sealbhóirí cirt cheana féin, mar shampla mar chuid de tháille ceadúnais, ní fhéadfaidh aon íocaíocht shonrach nó ar leithligh a bheith dlite. … I gcásanna áirithe inar beag dochar a dhéanfaí don sealbhóir cirt, ní fhéadfaidh aon oibleagáid íocaíochta teacht chun cinn”. [Aistriúchán Neamhoifigiúil] Foráiltear le haithris 38 de Threoir 2001/29 “gur cheart go gceadófaí do na Ballstáit foráil a dhéanamh d’eisceacht nó do theorannú don cheart atáirgthe do chineálacha áirithe d’atáirgeadh ábhair fuaime, amhairc agus chlosamhairc le haghaidh úsáide príobháidí, mar aon le cúiteamh cóir. …”. [Aistriúchán Neamhoifigiúil]
26      Breithiúnas an 22 Meán Fómhair 2016, Microsoft Mobile Sales International agus páirtithe eile (C-110/15, EU:C:2016:717, mír 26 agus an cásdlí dá dtagraítear).
27      Tá feidhm ag Airteagal 5(5) de Threoir 2001/29 maidir le sealbhóirí cirt i gcoitinne. Ní dhéantar idirdhealú idir sealbhóirí cóipchirt agus sealbhóirí ceart gaolmhar.
28      Níor cheart go sáródh cúiteamh an dochar a d’fhéadfadh a bheith ann do na sealbhóirí cirt agus ní fhéadfar é a éileamh i leith cóipeanna a dhéantar chun críocha tráchtála. Féach, mutatis mutandis, breithiúnas an 24 Márta 2022, Austro-Mechana(C-433/20, EU:C:2022:217, míreanna 50 agus 53). Féach freisin breithiúnas an 8 Meán Fómhair 2022, Ametic(C-263/21, EU:C:2022:644, míreanna 39 go 43).
29      Sonraítear in aithris 3 de Threoir 2001/29 go mbaineann “comhchuibhiú […] le comhlíonadh bhunphrionsabail an dlí agus go háirithe maidir le maoin, lena n-áirítear maoin intleachtúil, agus saoirse cainte agus leas an phobail” [Aistriúchán neamhoifigiúil]. De réir aithris 31 de Threoir 2001/29, “ní mór cothromaíocht chóir a chosaint maidir le cearta agus leasanna idir na catagóirí éagsúla de shealbhóirí cirt, agus idir na catagóirí éagsúla de shealbhóirí cirt agus úsáideoirí ábhair faoi chosaint […]” [Aistriúchán neamhoifigiúil].
30      Breithiúnas an 5 Márta 2015, Copydan Båndkopi, (C-463/12, EU:C:2015:144, mír 59). Féach, mutatis mutandis, breithiúnas an 9 Márta 2021, VG Bild-Kunst (C-392/19, EU:C:2021:181, mír 54 agus an cásdlí dá dtagraítear).
31      Breithiúnas an 21 Deireadh Fómhair 2010, Padawan(C-467/08, EU:C:2010:620, míreanna 39 go 42). I mír 42 den bhreithiúnas sin, dúirt an Chúirt “go gcaithfí cúiteamh cóir a ríomh ar bhonn an chritéir maidir leis an dochar a dhéantar d’údair saothair chosanta de bharr na heisceachta maidir le cóipeáil phríobháideach a thabhairt isteach”. Déantar tagairt d’aithris 35 de Threoir 2001/29 freisin.
32      Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Feabhra 2014 maidir le comhbhainistiú a dhéanamh ar chóipcheart agus cearta gaolmhara agus le ceadúnú ilchríochach ceart i saothair cheoil d’úsáid ar líne sa mhargadh inmheánach (IO 2014 L 84, lch. 72). Féach freisin breithiúnas an 8 Meán Fómhair 2022, Ametic (C-263/21, EU:C:2022:644, mír 46).
33      Thug Rialtas na hOstaire le fios ag an éisteacht go ndéantar cúiteamh cóir a rialú go ginearálta ar bhealach teibí, toisc nach féidir cúiteamh a mheas i ngach cás ar leith. Tá sé luaite ag an gCúirt maidir le hAirteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29 nach gcuirtear cosc ar thoimhde infhrisnéise go n-úsáidtear meán bán nó taifeadtaí chun críocha príobháideacha i gcás ina ndéantar iad a mhargú le daoine nádúrtha, ar choinníoll nach mbíonn an toimhde mar chúis le tobhach ar chóipeáil phríobháideach a fhorchur i gcásanna inar léir go bhfuil úsáid deiridh na meán sin chun críocha tráchtála. Féach, chuige sin, breithiúnas an 11 Iúil 2013, Amazon.com International Sales agus páirtithe eile (C-521/11, EU:C:2013:515, mír 45).
34      Breithiúnas an 11 Iúil 2013, Amazon.com International Sales agus páirtithe eile(C-521/11, EU:C:2013:515, míreanna 49 agus 51).
35      Lena sáraítear an dochar íosta.
36      Thug an tAbhcóide Ginearálta Szpunar le fios “gur féidir trí clár teilifíse a thaifeadadh, ar dtús, féachaint ar an gclár sin lasmuigh [dá sliotán ama sceidealaithe agus], sa dara háit, cóip a choinneáil chun féachaint air arís nó chun é a aistriú chuig trealamh seachas an teilifís, cosúil le gléas soghluaiste. Mar sin is seirbhís bhreise é seo maidir leis an gcraoladh tosaigh. B’fhéidir gur mhian le heagraíochtaí teilifíse seirbhís den chineál seo a sholáthar iad féin, ag baint leasa as oibreacha a bhfuil na cearta acu iontu agus ag giniúint ioncam breise uathu”. Ina theannta sin, maoinítear eagraíochtaí craoltóireachta príobháideacha go príomha trí ioncam fógraíochta. Laghdaítear an t-ioncam sin trí chóipeáil phríobháideach. Féach chuige sin, Tuairim in VCAST (C-265/16, EU:C:2017:649, míreanna 67 agus 68). Chuir an cosantóir in iúl nach bhfuil aon fhoinse cúitimh eile ag craoltóirí príobháideacha, murab ionann agus craoltóirí poiblí, as cóipeáil phríobháideach toisc nach bhfaigheann siad aon tairbhe as táillí ceadúnais a ghearrtar ar an lucht féachana.
37      Má mhainnítear cúiteamh cóir a íoc nuair atá sé dlite, leathnaítear raon feidhme na heisceachta in Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29 agus cuirtear teorainn leis na cearta a dheonaítear le hAirteagal 2 di ar bhealach nach bhféadfadh reachtóir an Aontais a thuar.
38      Ní féidir le hAirteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29 síneadh thar a téarmaí sainráite. Ní fholaítear leis an eisceacht ón gceart atáirgthe, dá bhrí sin, an ceart chun cúitimh chóir agus ní féidir le sealbhóir an chirt eisiach an ceart sin a tharscaoileadh: breithiúnas an 9 Feabhra 2012, Luksan (C-277/10, EU:C:2012:65, mír 105). D’ainneoin rún sainráite reachtóir an Aontais ligean do na Ballstáit maolú ar an gceart atáirgthe eisiach, chuirfí i mbaol éifeachtúlacht chomhchuibhiú an chóipchirt agus na gceart gaolmhar dá dtugtar éifeacht dó leis an Treoir sin, dá ndéanfaí amhlaidh ar shlí seachas mar a fhoráiltear in Airteagal 5 di, chomh maith le cuspóir na deimhneachta dlíthiúla a shaothraíonn sé a chur i mbaol. Féach, mutatis mutandis, breithiúnas an 29 Iúil 2019, Pelham agus páirtithe eile (C-476/17, EU:C:2019:624, míreanna 60 go 63).
39      Cé go dtagraítear in aithrisí Threoir 2001/29 i gcásanna áirithe don ghá atá le cruthaitheacht a chur chun cinn, tagraítear go cothrom don ghá atá ann a áirithiú go dtugtar luach saothair do shealbhóirí cirt agus go bhfaighidh siad toradh ar a n-infheistíocht. Féach ar aithrisí 4, 10 agus 11 de Threoir 2001/29.
40      Breithiúnais an 13 Samhain 2018, Levola Hengelo (C-310/17, EU:C:2018:899, míreanna 36 agus 37), agus an 11 Meitheamh 2020, Brompton BICycle (C-833/18, EU:C:2020:461, míreanna 21 agus 22). Féach freisin breithiúnas an 16 Iúil 2009, Infopaq International(C-5/08, EU:C:2009:465, míreanna 33 go 35).
41      Féach, chuige sin, breithiúnas an 8 Meán Fómhair 2022, Ametic (C-263/21, EU:C:2022:644, mír 56 agus an cásdlí dá dtagraítear). Ní mór do Bhallstáit an eisceacht atá in Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29 a chur i bhfeidhm go comhsheasmhach. Bhainfí an bonn den cheanglas sin dá mbeadh saorchead ag Ballstáit eisceacht maidir le cóipeáil phríobhaideach a sholáthar nach gcomhlíonann téarmaí sainráite na forála sin nach mór do shealbhóirí cirt cúiteamh cóir a fháil.
42      Dúirt an cosantóir ag an éisteacht nach dtáirgeann eagraíochtaí craoltóireachta ach 1 % den ábhar a chraolann siad. Ní léiritheoirí scannán iad craoltóirí raidió agus níl sé de cheart acu cúiteamh cóir a fháil sa cháil sin. Dealraíonn sé mar sin, faoi réir fíorú ag an gcúirt a rinne an tarchur, nach bhfuil ach tábhacht bheag nó neamhphraiticiúil ag baint leis na saincheisteanna atá i gcroílár an dara ceist maidir le cinneadh na n-imeachtaí os a comhair.
43      Gesellschaft mit beschränkter Haftung (GmbH).
44      Áitíonn an Coimisiún nach mór don chúirt a rinne an tarchur scrúdú a dhéanamh ar dtús an féidir mír 87(4) de UrhG a léiriú i gcomhréir le hAirteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29. Mura bhfuil an méid sin indéanta, measann an Coimisiún go bhféadfar brath ar fhorálacha treorach atá neamhchoinníollach agus sách beacht i gcoinne eagraíochtaí nó comhlachtaí a bhfuil cumhachtaí speisialta acu seachas na cumhachtaí a eascraíonn as na gnáthrialacha is infheidhme maidir le caidreamh idir daoine aonair. Cé gur faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé sa deireadh, is cosúil go bhfuil cumhachtaí speisialta ag an gcosantóir – an eagraíocht comhbhainistíochta – ionas gur féidir leis an iarratasóir brath ar fhorálacha neamhchoinníollacha atá sách beacht i dTreoir 2001/29 ina choinne sna himeachtaí seo.
45      Breithiúnas an 18 Eanáir 2022, Thelen Technopark Berlin (C-261/20, EU:C:2022:33, míreanna 25, 27 agus 28 agus an cásdlí dá dtagraítear).
46      Ibid., míreanna 28 go 30 agus an cásdlí dá dtagraítear.
47      Sonraítear in aithris 21 de Threoir 2001/29 nach mór sainmhíniú leathan a thabhairt ar ghníomhartha a chumhdaítear leis an gceart atáirgthe. Is léir an ceanglas sin ó théacs Airteagal 2 de Threoir 2001/29 agus ó úsáid nathanna amhail “díreach nó indíreach”, “sealadach nó buan”, “ar aon bhealach” agus ”in aon fhoirm” inti. Breithiúnas an 16 Iúil 2009, Infopaq International (C-5/08, EU:C:2009:465, míreanna 40 go 42).
48      Féach, mutatis mutandis, breithiúnas an 29 Iúil 2019, Pelham agus páirtithe eile (C-476/17, EU:C:2019:624, míreanna 83 go 85 agus an cásdlí dá dtagraítear). Féach breithiúnas an 29 Iúil 2019, Funke Medien NRW (C-469/17, EU:C:2019:623, míreanna 35 go 38).
49      Féach, mutatis mutandis, breithiúnas an 9 Meitheamh 2016, EGEDA agus páirtithe eile (C-470/14, EU:C:2016:418, mír 20).
50      Féach, chuige sin, breithiúnas an 9 Feabhra 2012, Luksan (C-277/10, EU:C:2012:65, míreanna 95 go 109). Féach freisin breithiúnas an 21 Deireadh Fómhair 2010, Padawan (C-467/08, EU:C:2010:620, mír 37). Chinn an Chúirt gur coincheap uathrialach de dhlí an Aontais é an coincheap “chúiteamh cóir” de réir bhrí Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29, nach mór a léirmhíniú go haonfhoirmeach i ngach Ballstát a thug eisceacht maidir le cóipeáil phríobháideach isteach, beag beann ar a rogha féin na socruithe mionsonraithe a chinneadh, agus leibhéal an chúitimh sin.
51      Breithiúnas an 18 Eanáir 2022, Thelen Technopark Berlin (C-261/20, EU:C:2022:33, míreanna 31 agus 32 agus an cásdlí dá dtagraítear). Féach freisin breithiúnais an 27 Márta 2019, Pawlak (C-545/17, EU:C:2019:260, míreanna 89 agus 90), agus an 30 Aibreán 2020, D. Z. – Airline Management Solutions (C-584/18, EU:C:2020:324, mír 81).
52      Breithiúnas an 7 Lúnasa 2018, Smith (C-122/17, EU:C:2018:631, mír 45). Féach freisin breithiúnas an 2 Márta 2021, an Coimisiún v an Iodáil agus páirtithe eile (C-425/19 P, EU:C:2021:154, mír 77). Ní coinníoll cónascach é an coinníoll go mbeadh an eagraíocht faoi réir rialú an Stáit nó go mbeadh cumhachtaí speisialta aici thar na cinn a eascraíonn ó na gnáthrialacha is infheidhme maidir le caidreamh idir daoine aonair. Breithiúnas an 10 Deireadh Fómhair 2017, Farrell (C-413/15, EU:C:2017:745, míreanna 22 go 29).