BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Mór-Dhlísheomra)
17 Márta 2026 (*)
(Tarchur chun réamhrialú – An limistéar saoirse, slándála agus ceartais – Comhar breithiúnach in ábhair choiriúla – Rialachán (AE) 2018/1805 – Airteagal 1(1) agus (4) – Ordú coigistíochta arna ghlacadh in imeachtaí coiriúla – Airteagal 2(2) agus (3)(a) agus (d) – Coigistiú i ndáil le cion coiriúil, ach gan ciontú deiridh – Ordú coigistíochta arna fhorchur i mbreithiúnas lena gcinntear go bhfuil an mhaoin atá le coigistiú mar thoradh ar chion coiriúil seachas an cion is cúis leis an mbreithiúnas sin agus ina raibh baint ag ciontú daoine seachas na cosantóirí a éigiontaíodh – Easpa díotála i gcoinne na ndaoine sin – Airteagal 19(1)(h) – Forais le gan orduithe coigistíochta a aithint agus a fhorghníomhú – Cásanna eisceachtúla ina bhfuil forais shuntasacha le creidiúint, ar bhonn fianaise shonrach agus oibiachtúil, go mbeadh sárú soiléir ar cheart bunúsach mar a leagtar amach sa Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, mar thoradh ar fhorghníomhú an ordaithe coigistíochta, in imthosca sonracha an cháis – Airteagal 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha – An ceart chun leigheas éifeachtach a fháil agus cearta cosanta – Éagmais leigheasanna dlíthiúla éifeachtacha a úsáid sa Bhallstát eisithe)
I gCás C‑8/24,
IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE, ón Visoki kazneni sud (an Chúirt Achomhairc Choiriúil, an Chróit), trí bhreith an 4 Deireadh Fómhair 2023, a fuarthas ag an gCúirt an 9 Eanáir 2024, sna himeachtaí coiriúla i gcoinne
D. d.o.o.,
páirtí leasmhar:
Županijsko državno odvjetništvo u Zagrebu,
tugann AN CHÚIRT (an Mór-Dhlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: K. Lenaerts, Uachtarán, T. von Danwitz, Leas-Uachtarán, K. Jürimäe, C. Lycourgos, I. Jarukaitis, M. Condinanzi agus F. Schalin, Uachtaráin Dlísheomra, S. Rodin, E. Regan (Rapóirtéir), N. Piçarra, N. Jääskinen, D. Gratsias, B. Smulders, S. Gervasoni agus N. Fenger, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: J. Richard de la Tour,
Cláraitheoir: M. Longar, riarthóir,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn agus tar éis éisteacht an 3 Feabhra 2025,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–        Županijsko državno odvjetništvo u Zagrebu, ag S. Blažević, i gcáil Gníomhaire,
–        Rialtas na Cróite, ag G. Vidović Mesarek, i gcáil Gníomhaire,
–        Rialtas na Slóivéine, ag A. Dežman Mušič, i gcáil Gníomhaire,
–        an Coimisiún Eorpach, ag S. Noë agus J. Vondung, i gcáil Gníomhairí,
tar éis éisteacht le Tuairim an Abhcóide Ghinearálta ag éisteacht an 12 Meitheamh 2025,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1        Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú ar Airteagal 1(2) agus Airteagal 2(3) agus (10) de Rialachán (AE) 2018/1805 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 14 Samhain 2018 maidir le haitheantas frithpháirteach a thabhairt d’orduithe reo agus d’orduithe coigistíochta (IO 2018 L 303, lch. 1), agus ar Airteagal 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (‘an Chairt’).
2        Rinneadh an iarraidh seo in achomharc a thionscain an chuideachta D. d.o.o. (‘D.’), atá bunaithe sa Chróit, ag iarraidh agóid dhlíthiúil a dhéanamh i gcoinne aithint agus forghníomhú ordaithe coigistíochta arna tharchur ag údaráis na Slóivéine chuig údaráis na Cróite maidir le scaireanna sa chuideachta L.Z. d.d. (‘L.Z.’) atá faoi úinéireacht D.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais Eorpaigh
An reachtaíocht maidir le haitheantas frithpháirteach a thabhairt d’orduithe reo agus d’orduithe coigistíochta
3        Luaitear an méid seo a leanas in aithrisí 1 go 4, 11 go 13, 18, 31 agus 34 de Rialachán 2018/1805:
‘(1)      Tá sé leagtha amach mar chuspóir dó féin ag an Aontas [Eorpach] limistéar saoirse, slándála agus ceartais a chothabháil agus a fhorbairt.
(2)      Tá comhar breithiúnach in ábhair choiriúla san Aontas bunaithe ar phrionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh do bhreithiúnais agus do chinntí breithiúnacha, a dtugtar an bunchloch don chomhar breithiúnach in ábhair choiriúla laistigh den Aontas air go coitianta ón tráth ar tionóladh an cruinniú den Chomhairle Eorpach in Tampere an 15 agus 16 Deireadh Fómhair 1999.
(3)      Meastar ionstraimeachtaí na coireachta agus fáltais ón gcoireacht a reo agus a choigistiú a bheith ar na bealaí is éifeachtaí chun an choireacht a chomhrac. [...]
(4)      Ós rud é gur coireacht thrasnáisiúnta a bhíonn sa choireacht go minic, tá comhar éifeachtach trasteorann fíor-riachtanach d’fhonn ionstraimeachtaí na coireachta agus fáltais ón gcoireacht a chalcadh agus a choigistiú.
[...]
(11)      Chun an t‑aitheantas frithpháirteach éifeachtach d’orduithe reo agus d’orduithe coigistíochta a áirithiú, ba cheart na rialacha maidir le haithint agus forghníomhú na n‑orduithe sin a bhunú le gníomh dlíthiúil de chuid an Aontais atá ceangailteach ó thaobh dlí agus a bheidh infheidhme go díreach.
(12)      Tá sé tábhachtach aithint fhrithpháirteach agus forghníomhú orduithe reo agus orduithe coigistíochta a éascú trí rialacha a bhunú, ar rialacha iad lena gcuirtear de cheangal ar Bhallstát orduithe reo agus orduithe coigistíochta arna n‑eisiúint ag Ballstát eile faoi chuimsiú imeachtaí in ábhair choiriúla a aithint gan foirmiúlachtaí breise agus na horduithe sin a fhorghníomhú laistigh dá limistéar féin.
(13)      Ba cheart go mbeadh feidhm ag an Rialachán seo maidir le gach ordú reo agus gach ordú coigistíochta arna eisiúint faoi chuimsiú imeachtaí in ábhair coiriúla. Is coincheap uathrialach de chuid dhlí an Aontais é “imeachtaí in ábhair choiriúla” arna léiriú ag Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh, d’ainneoin chásdlí na Cúirte Eorpaí um Chearta an Duine. Dá bhrí sin, cumhdaítear leis an téarma sin orduithe reo agus orduithe coigistíochta den uile chineál a eisítear tar éis imeachtaí i dtaca le cion coiriúil, ní hamháin orduithe a chumhdaítear faoi Threoir 2014/42/AE [ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 3 Aibreán 2014 maidir le hionstraimeachtaí na coireachta agus fáltais ón gcoireacht a reo agus a choigistiú san Aontas Eorpach (IO L 127, 29.4.2014, lch. 39)]. Cumhdaítear cineálacha eile orduithe leis freisin a eisítear gan ciontú críochnaitheach. Cé gur féidir nach mbeadh orduithe den chineál sin i gcóras an Bhallstáit, ba cheart an Ballstát sin a bheith in ann ordú den chineál sin a d’eisigh Ballstát eile a aithint agus a fhorghníomhú. Faoi imeachtaí in ábhair choiriúla, d’fhéadfadh sé go gcuimseofaí imscrúduithe coiriúla a dhéanann na póilíní agus na húdaráis forfheidhmithe dlí eile. Ba cheart orduithe reo agus orduithe coigistíochta arna n‑eisiúint faoi chuimsiú imeachtaí sibhialta nó riaracháin a eisiú ó raon feidhme an Rialacháin seo.
[...]
(18)      Ba cheart feidhm a bheith ag na cearta nós imeachta a leagtar amach i [dTreoir 2010/64/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Deireadh Fómhair 2010 maidir leis an gceart chun ateangaireachta agus aistriúcháin in imeachtaí coiriúla (IO L 280, 26.10.2010, lch. 1), Treoir 2012/13/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 22 Bealtaine 2012 maidir leis an gceart i gcomhair faisnéise in imeachtaí coiriúla (IO L 142, 1.6.2012, lch. 1), Treoir 2013/48/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 22 Deireadh Fómhair 2013 maidir leis an gceart dlíodóir a fháil in imeachtaí coiriúla agus in imeachtaí a bhaineann le barántas gabhála Eorpach, agus maidir leis an gceart chun tríú páirtí a chur ar an eolas ar chailleadh saoirse agus chun dul i dteagmháil le tríú páirtithe agus le húdaráis chonsalacha i gcás caillte saoirse. (IO L 294, 6.11.2013, lch. 1), Treoir (AE) 2016/343 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 9 Márta 2016 maidir le gnéithe áirithe de thoimhde na neamhchiontachta agus den cheart bheith i láthair in imeachtaí coiriúla a neartú (IO L 65, 11.3.2016, lch. 1)], [...] laistigh de raon feidhme na dTreoracha sin, i ndáil le himeachtaí coiriúla a chumhdaítear leis an Rialachán seo i dtaca leis na Ballstáit atá faoi cheangal ag na Treoracha sin. I gcás ar bith, ba cheart feidhm a bheith ag na cosaintí faoin gCairt i ndáil leis na himeachtaí go léir a chumhdaítear leis an Rialachán seo. Go háirithe, ba cheart feidhm a bheith ag cosaintí bunriachtanacha na n‑imeachtaí coiriúla a leagtar amach sa Chairt in imeachtaí in ábhair choiriúla nach imeachtaí coiriúla iad ach a chumhdaítear leis an Rialachán seo.
[...]
(31)      Níor cheart aithint agus forghníomhú ordaithe reo nó coigistíochta a dhiúltú ar fhorais seachas iad siúd dá bhforáiltear sa Rialachán seo. [...]
[...]
(34)      Maidir le limistéar saoirse slándála agus ceartais a chruthú laistigh den Aontas, tá an méid sin bunaithe ar mhuinín fhrithpháirteach agus ar thoimhde i dtaca leis na Ballstáit eile do chomhlíonadh dlí an Aontais agus, go háirithe, cearta bunúsacha. Mar sin féin, i dtosca eisceachtúla, i gcás ina bhfuil forais shuntasacha le creidiúint, ar bhonn fianaise iontaofa, oibiachtúil, shonrach agus nuashonraithe i gceart, go mbeadh sárú soiléir ar oibleagáidí an Stáit fhorghníomhaithigh i gcomhréir leis an gCairt, mar thoradh ar fhorghníomhú ordaithe reo nó ordaithe coigistíochta, in imthosca áirithe an cháis, ba cheart don údarás forghníomhaitheach a bheith in ann a chinneadh gan an t‑ord lena mbaineann a aithint nó a fhorghníomhú. Is iad na cearta bunúsacha ba cheart a bheith ábhartha i ndáil leis sin, go háirithe, an ceart chun leigheas éifeachtach a fháil, an ceart chun triail chóir a fháil agus an ceart chun cosanta. Níor cheart an ceart chun maoine a bheith ábhartha i bprionsabal, toisc gur gá go gciallófaí, le calcadh agus coigistiú sócmhainní, go gcuirtear isteach ar cheart an duine chun maoine agus toisc go bhforáiltear cheana féin, i ndlí an Aontais, lena n‑áirítear an Rialachán seo, do na coimircí is gá ina leith sin.’
4        Foráiltear le hAirteagal 1 den Rialachán sin, dar teideal ‘Ábhar’:
‘1.      Leis an Rialachán seo, leagtar síos rialacha faoina ndéanfaidh Ballstát orduithe reo agus orduithe coigistíochta, arna n‑eisiúint ag Ballstát eile faoi chuimsiú imeachtaí in ábhair choiriúla, a aithint agus a fhorghníomhú laistigh dá chríoch féin.
2.      Ní hé is éifeacht don Rialachán seo modhnú a dhéanamh ar an oibleagáid maidir le cearta bunúsacha agus prionsabail bhunúsacha dlí a urramú, a chumhdaítear in Airteagal 6 CAE.
[...]
4.      Níl feidhm ag an Rialachán seo maidir le horduithe reo agus orduithe coigistíochta arna n‑eisiúint faoi chuimsiú imeachtaí sibhialta nó riaracháin.’
5        Foráiltear in Airteagal 2 den Rialachán sin, dar teideal ‘Sainmhínithe’, don mhéid seo a leanas:
‘Chun críocha an Rialacháin seo, tá feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:
1.      ciallaíonn “ordú reo” cinneadh arna eisiúint nó arna bhailíochtú ag údarás eisiúna d’fhonn díothú, claochlú, bogadh, aistriú nó diúscairt maoine a chosc d’fhonn í a choigistiú;
2.      ciallaíonn “ordú coigistíochta” pionós nó beart críochnaitheach arna fhorchur ag cúirt tar éis imeachtaí i ndáil le cion coiriúil, a bhfuil mar thoradh air go mbaintear maoin de dhuine nádúrtha nó duine dlítheanach go críochnaitheach;
3.      ciallaíonn “maoin” aon sórt maoine, bíodh sí corprach nó neamhchorprach, sochorraithe nó dochorraithe, chomh maith le doiciméid nó ionstraimí dlí lena bhfianaítear teideal ar mhaoin den sórt sin nó leas inti, ina measann an t‑údarás eisiúna:
(a)      gur fáltais ó chion coiriúil, nó a chomhionann, atá sa mhaoin, bíodh luach iomlán na bhfáltas nó cuid den luach sin i gceist;
[...]
(d)      go bhfuil an mhaoin faoi réir coigistíochta faoi aon fhorálacha eile a bhaineann le cumhachtaí coigistíochta, lena n‑áirítear coigistiú gan ciontú críochnaitheach faoi dhlí an Stáit eisiúna, tar éis imeachtaí i ndáil le cion coiriúil;
[...]
10.      ciallaíonn “duine dá ndéantar difear” duine nádúrtha nó dlítheanach ar eisíodh ordú reo nó ordú coigistíochta ina choinne nó ina coinne, nó an duine nádúrtha nó dlítheanach ar leis nó léi an mhaoin a chumhdaítear leis an ordú sin, chomh maith le haon tríú páirtithe a ndéantar dochar díreach dá gcearta i ndáil leis an maoin sin leis an ordú sin faoi dhlí an Stáit fhorghníomhaithigh.’
6        Foráiltear le hAirteagal 3 den Rialachán sin, dar teideal ‘Cionta coiriúla’:
‘1.      Déanfar orduithe reo nó orduithe coigistíochta a fhorghníomhú gan coiriúlacht dhúbailte na ngníomhartha is cúis le horduithe den sórt sin a fhíorú, sa chás ina bhfuil na gníomhartha sin inphionóis sa Stát eisiúna le pianbhreith choimeádta darb uasmhéid 3 bliana, ar a laghad, agus arb ionann iad agus ceann amháin nó níos mó de na cionta coiriúla seo a leanas faoi dhlí an Stáit eisiúna:
[...]
9.      sciúradh fáltas ón gcoiriúlacht;
[...]
2.      I gcás cionta coiriúla seachas na cionta dá dtagraítear i mír 1, féadfaidh an Stát forghníomhaitheach forghníomhú agus aithint ordaithe reo nó coigistíochta a chur faoi réir an choinníoll gur cion coiriúil iad na gníomhartha is cúis leis an ordú reo nó an ordú coigistíochta faoi dhlí an Stáit fhorghníomhaithigh, is cuma cé na heilimintí atá sa ghníomh coiriúil sin nó cén bealach a gcuirtear síos air faoi dhlí an Stáit eisiúna.’
7        I gCaibidil II de Rialachán 2018/1805, dar teideal ‘Orduithe reo a tharchur, a aithint agus a fhorghníomhú’, tá Airteagail 4 go 13 den Rialachán sin, agus i gCaibidil III, dar teideal ‘Orduithe coigistíochta a tharchur, a aithint agus a fhorghníomhú’, tá Airteagail 14 go 22.
8        Foráiltear le hAirteagal 14(1) agus (2) de Rialachán 2018/1805, dar teideal ‘Orduithe coigistíochta a tharchur’:
‘1.      Déanfar ordú coigistíochta a tharchur trí bhíthin deimhniú coigistíochta. Déanfaidh an t‑údarás eisiúna an deimhniú coigistíochta dá bhforáiltear in Airteagal 17 a tharchur go díreach chuig an údarás forghníomhaitheach nó, i gcás inarb infheidhme, chuig an údarás lárnach dá dtagraítear in Airteagal 24(2) trí aon mheán lenar féidir taifead i scríbhinn a sholáthar faoi choinníollacha ina bhfuil ar chumas an údaráis fhorghníomhaithigh barántúlacht an ordaithe coigistíochta a shuí.
2.      Féadfaidh na Ballstáit dearbhú a dhéanamh ina ndeirtear gurb amhlaidh, nuair a tharchuirtear deimhniú coigistíochta chucu chun go ndéanfaí ordú coigistíochta a shainaithint agus a fhorghníomhú, go bhfuil an t‑údarás eisiúna chun an t‑ordú coigistíochta bunaidh nó cóip dheimhnithe de a tharchur i dteannta an deimhnithe coigistíochta. Mar sin féin, ní gá ach an deimhniú coigistíochta a aistriú, i gcomhréir le hAirteagal 17(2).’
9        Foráiltear le hAirteagal 17(1) agus (2) den Rialachán sin, Airteagal dar teideal ‘Deimhniú caighdeánach coigistíochta’ an méid seo a leanas:
‘1.      Chun ordú coigistíochta a tharchur, déanfaidh an t‑údarás eisiúna an deimhniú coigistíochta atá leagtha amach in Iarscríbhinn II a chomhlánú, a shíniú, agus deimhneoidh sé go bhfuil a inneachar cruinn ceart.
2.      Soláthróidh an t‑údarás eisiúna aistriúchán ar an deimhniú coigistíochta i dteanga oifigiúil de chuid an Stáit fhorghníomhaithigh nó in aon teanga eile a nglacfaidh an Stát forghníomhaitheach léi i gcomhréir le mír 3 don údarás forghníomhaitheach.’
10      Foráiltear le hAirteagal 18(1) den Rialachán sin, Airteagal dar teideal ‘Orduithe coigistíochta a aithint agus a fhorghníomhú’ an méid seo a leanas:
‘Déanfaidh an t‑údarás forghníomhaitheach ordú coigistíochta arna tharchur i gcomhréir le hAirteagal 14 a aithint agus déanfaidh sé na bearta is gá lena fhorghníomhú sa tslí chéanna ina fhorghníomhaítear ordú coigistíochta arna eisiúint ag údarás de chuid an Stáit fhorghníomhaithigh, ach amháin má agraíonn an t‑údarás forghníomhaitheach ceann de na forais do neamhaithint nó do neamhfhorghníomhú dá bhforáiltear in Airteagal 19 nó ceann de na forais chun an t‑ordú a chur siar dá bhforáiltear in Airteagal 21.’
11      Foráiltear le hAirteagal 19(1) agus (2) den Rialachán sin, Airteagal dar teideal ‘Forais le gan orduithe coigistíochta a aithint agus a fhorghníomhú’ mar seo a leanas:
‘1.      Ní fhéadfaidh an t‑údarás forghníomhaitheach cinneadh a dhéanamh gan ordú coigistíochta a aithint ná a fhorghníomhú ach amháin:
[...]
c)      má tá an deimhniú coigistíochta neamhiomlán nó más follas go bhfuil sé mícheart, agus nár comhlánaíodh é tar éis an chomhairliúcháin dá dtagraítear i mír 2;
[...]
(h)      i dtosca eisceachtúla, tá forais shuntasacha le creidiúint, ar bhonn fianaise shonrach agus oibiachtúil, go mbeadh sárú soiléir ar cheart bunúsach ábhartha mar a leagtar amach sa Chairt, mar thoradh ar fhorghníomhú an ordaithe coigistíochta, in imthosca sonracha an cháis, go háirithe an ceart chun leigheas éifeachtach a fháil, an ceart chun triail chóir a fháil nó an ceart cosanta.
2.      In aon cheann de na cásanna dá dtagraítear i mír 1, sula ndéantar cinneadh gan ordú coigistíochta a aithint agus gan ordú coigistíochta a fhorghníomhú, bíodh sin go hiomlán nó go páirteach, rachaidh an t‑údarás forghníomhaitheach i gcomhairle leis an údarás eisiúna ar aon bhealach is iomchuí agus iarrfaidh sé ar an údarás eisiúna, nuair is iomchuí, aon fhaisnéis riachtanach a sholáthar gan mhoill.’
12      Foráiltear le hAirteagal 23 de Rialachán 2018/1805, dar teideal ‘An dlí lena rialaítear forghníomhú’:
‘Déanfar forghníomhú an ordaithe reo nó an ordaithe coigistíochta a rialú faoi dhlí an Stáit fhorghníomhaithigh agus is iad a chuid údarás siúd amháin a bheidh inniúil chun cinneadh a ghlacadh maidir leis na nósanna imeachta le haghaidh an fhorghníomhaithe agus chun na bearta uile a bhaineann leo a chinneadh.’
13      Foráiltear mar a leanas in Airteagal 25 den Rialachán sin, dar teideal ‘Modhanna cumarsáide’:
‘1.      I gcás inar gá, rachaidh an t‑údarás eisiúna agus an t‑údarás forghníomhaitheach i gcomhairle le chéile, gan mhoill, le cur i bhfeidhm éifeachtach an Rialacháin seo a áirithiú, trí mheán iomchuí ar bith.
2.      Déanfar gach cumarsáid, lena n‑áirítear an chumarsáid siúd atá beartaithe aghaidh a thabhairt ar dheacrachtaí maidir le tarchur nó barántúlacht aon doiciméid atá riachtanach chun an t‑ordú reo nó an t‑ordú coigistíochta a fhorghníomhú, go díreach idir an t‑údarás eisiúna agus an t‑údarás forghníomhaitheach agus, i gcás inar ainmnigh an Ballstát údarás lárnach i gcomhréir le hAirteagal 24(2), i gcás inarb iomchuí beidh an t‑údarás lárnach sin rannpháirteach sa chumarsáid siúd.’
14      Foráiltear le hAirteagal 33(2) agus (4) den Rialachán sin, Airteagal dar teideal ‘Leigheasanna dlí sa Stát forghníomhaitheach i gcoinne aithint agus forghníomhú ordaithe reo nó ordaithe coigistíochta’, mar seo a leanas:
‘2.      Ní dhéanfar agóid i gcoinne na gcúiseanna substainteacha maidir leis an ordú reo nó leis an ordú coigistíochta a eisiúint os comhair cúirt de chuid an Stáit fhorghníomhaithigh.
[...]
4.      Ní dochar an tAirteagal seo do chur chun feidhme cosaintí agus leigheasanna dlí sa Stát eisiúna i gcomhréir le hAirteagal 8 de Threoir 2014/42/AE.’
An reachtaíocht maidir le haitheantas frithpháirteach a thabhairt d’orduithe reo agus d’orduithe coigistíochta
15      Foráiltear i mír 1 d’Airteagal 1 de Threoir 2014/42, dar teideal ‘Ábhar’:
‘Leis an Treoir seo bunaítear rialacha íosta maidir le maoin a reo chun go bhféadfaí í a choigistiú ina dhiaidh sin agus maidir le coigistiú maoine in ábhair choiriúla.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
16      Foráiltear le hAirteagal 8 den Treoir sin, dar teideal ‘Coimircí’:
‘1.      Déanfaidh na Ballstáit na bearta is gá chun a áirithiú go mbeidh an ceart ar leigheas éifeachtach agus an ceart chun triail chóir a fháil chun go seasfar lena gcearta ag na daoine a ndéanann na bearta dá bhforáiltear sa Treoir seo difear dóibh.
[...]
6.      Déanfaidh na Ballstáit na bearta is gá chun a áirithiú go dtabharfar cúiseanna le haon ordú coigistíochta agus go gcuirfear an duine dá ndéantar difear dó nó di ar an eolas faoin ordú. Déanfaidh na Ballstáit foráil maidir leis an bhféidearthacht éifeachtach go bhféadfadh an duine lena mbaineann an t‑ordú coigistithe, cur i gcoinne an ordaithe sin os comhair cúirte.
7.      Gan dochar do Threoir 2012/13/AE agus do Threoir 2013/48/AE, beidh sé de cheart ag duine a bhfuil maoin aige nó aici a ndéanfaidh ordú coigistíochta difear di, dlíodóir a bheith ar fáil dó nó di le linn na n‑imeachtaí coigistíochta, ar imeachtaí iad a bhaineann le cinneadh a dhéanamh maidir leis na fáltais agus na hionstraimeachtaí, chun go seasfar le cearta an duine sin. Cuirfear na daoine dá ndéantar difear dóibh ar an eolas faoin gceart sin.
[...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Reachtaíocht a bhaineann leis an mbarántas gabhála Eorpach agus le haithint agus forghníomhú pianbhreitheanna coiriúla
–       Cinneadh Réime 2002/584/CGB
17      Luaitear in Airteagal 1(3) de Chinneadh Réime 2002/584/CGB ón gComhairle an 13 Meitheamh 2002 maidir leis an mbarántas gabhála Eorpach agus na nósanna imeachta um thabhairt suas idir na Ballstáit (IO 2002 L 190, lch. 1), dar teideal ‘Sainmhíniú ar an mbarántas gabhála Eorpach agus an oibleagáid é a fhorghníomhú’, mar a leanas:
‘Ní bheidh d’éifeacht leis an gCinneadh Réime seo an oibleagáid a mhodhnú chun cearta bunúsacha agus bunphrionsabail dlí a urramú mar a chumhdaítear iad le hAirteagal 6 [CAE]’.
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
–       Cinneadh Réime 2008/909/CGB
18      Foráiltear le hAirteagal 3(4) de Chinneadh Réime 2008/909/CGB ón gComhairle an 27 Samhain 2008 maidir le prionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh a chur i bhfeidhm ar bhreithiúnais in ábhair choiriúla lena bhforchuirtear pianbhreitheanna coimeádta nó bearta a bhaineann le cailleadh saoirse chun iad a fhorfheidhmiú san Aontas Eorpach (IO 2008 L 327, lch. 27), Airteagal dar teideal ‘Ábhar agus raon feidhme’, mar seo a leanas:
‘Ní bheidh d’éifeacht leis an gCinneadh Réime seo go modhnófar an oibleagáid chun cearta bunúsacha agus na prionsabail bhunúsacha dlí a urramú mar a chumhdaítear iad le hAirteagal 6 [CAE].’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí na Slóivéine
19      Baineann Airteagail 227 agus 245 den Kazenski zakonik (an Cód Coiriúil) leis an gcion coiriúil a dhéanann dochar do chreidiúnaithe agus do sciúradh airgid, faoi seach.
20      Foráiltear le hAirteagal 498a den Zakon o kazenskem postopku (Cód um Nós Imeachta Coiriúil), sa leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí (‘ZKP’):
‘(1)      Chomh maith le cásanna inarb é an toradh a bheidh ar na himeachtaí coiriúla breithiúnas lena ndearbhaítear go bhfuil an duine cúisithe ciontach, déanfar an t‑airgead nó an mhaoin atá de thionscnamh neamhdhleathach dá dtagraítear in Airteagal 245 den Chód Coiriúil [...] a choigistiú freisin:
1)      más rud é go gcruthaítear na gnéithe a chomhdhéanann an cion coiriúil é faoi Airteagal 245 den Chód Coiriúil, lena léirítear gur fáltais ó choireacht an t‑airgead nó an mhaoin a luaitear san airteagal sin [...]
[...]
(2)      Ar iarraidh réasúnaithe ón ionchúisitheoir poiblí, eiseoidh an painéal ordú speisialta a bhaineann leis an ábhar sin[...] roimhe sin, déanfaidh an breitheamh imscrúdaithe, arna iarraidh sin don phainéal, faisnéis a bhailiú agus scrúdú a dhéanamh ar na himthosca uile atá ábhartha chun tionscnamh neamhdhleathach an airgid nó na maoine a fhiosrú [...]
(3)      Déanfar cóip dheimhnithe den ordú dá dtagraítear sa mhír roimhe seo a sheirbheáil ar úinéir an airgid choigistithe nó na maoine coigistithe [...], más eol cé hé nó cé hí. [...]
(4)      Beidh sé de cheart ag úinéir an airgid choigistithe nó na maoine coigistithe achomharc a dhéanamh i gcoinne an ordaithe dá dtagraítear i mír 2 den Airteagal seo má chreideann sé nó sí nach bhfuil aon bhunús dlí leis an gcoigistiú.’
21      Foráiltear an méid seo a leanas in Airteagal 500 de ZKP:
‘(1)      I gcás ina bhfuil feidhm ag coigistiú fáltas coireachta ó thairbhí eile (Airteagail 75, 77, 77a agus 77b den Chód Coiriúil), ní mór cuireadh a thabhairt don tairbhí sin éisteacht a fháil sna réamhimeachtaí agus ag an bpríomhéisteacht. I gcás duine dlítheanach, ní mór cuireadh a thabhairt dá ionadaí. Sa chuireadh, ba cheart a lua go leanfar ar aghaidh leis na himeachtaí fiú mura mbeidh an duine lena mbaineann i láthair.
(2)      Tabharfar éisteacht d’ionadaí an duine dhlítheanaigh ag an bpríomhéisteacht tar éis an duine atá cúisithe. Baineann an méid céanna le tairbhí eile, murar glaodh air nó uirthi mar fhinné.
(3)      Tá sé de cheart ag tairbhí agus ag ionadaí an duine dhlítheanaigh, i ndáil le fáltais ó choireacht a chinneadh, fianaise a thíolacadh agus, le húdarú Uachtarán an Dlísheomra, ceisteanna a chur ar an duine atá cúisithe, ar fhinnéithe agus ar shaineolaithe.
[...]
(5)      Mura bhfaigheann an chúirt amach ach le linn na príomhéisteachta go bhfuil coigistiú fáltas ó choireacht i gceist, ní mór di an phríomhéisteacht a chur ar fionraí agus cuireadh a thabhairt don tairbhí nó d’ionadaí an duine dhlítheanaigh.’
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
22      Ar bhonn díotáil a eisíodh an 29 Bealtaine 2017, thionscain Okrožno sodišče v Mariboru (an Chúirt Dúiche, Maribor, an tSlóivéin) imeachtaí coiriúla i gcoinne ceathrar (‘an ceathrar cosantóirí’) a raibh amhras fúthu go ndearna siad an cion coiriúil mí-úsáide poist nó cumhachta trí bhuntáiste eacnamaíoch neamhdhleathach a fháil, idir an 15 agus an 25 Iúil 2007, don chuideachta I.J.S. d.d. (‘I.J.S.’) nuair a bhí scaireanna á gceannach in L.Z.
23      Sna himeachtaí sin, chinn an chúirt sin freisin gur cruthaíodh na gnéithe a chomhdhéanann dhá chion choiriúla eile, eadhon an critéar maidir le gníomhú chun dochair do chreidiúnaithe I.J.S. agus an critéar maidir le sciúradh airgid, i leith daoine seachas an ceathrar cosantóirí. I ndáil leis sin, thug an chúirt sin dá haire, inter alia, i mí an Mheithimh 2013, gur dhíol stiúrthóir ainmnitheach I.J.S., cuideachta a bhí dócmhainneach an tráth sin, scaireanna in L.Z., gan íocaíocht iarbhír, leis an gcuideachta V.K. d.o.o. Ina dhiaidh sin, dhíol an chuideachta dheireanach sin na scaireanna sin le D., trí cheann dá stiúrthóirí, chun a dtionscnamh a cheilt.
24      I gcomhthéacs an réamh-imscrúdaithe choiriúil a bhaineann leis an gcion coiriúil chun dochair do chreidiúnaithe I.J.S., cuireadh na scaireanna in L.Z. atá faoi úinéireacht D., mar fháltais ón gcion sin, faoi réir ordú reo, a d’eisigh Okrožno sodišče v Mariboru (an Chúirt Dúiche, Maribor) an 16 Meitheamh 2014. Leis an ordú reo sin, a bhí infheidhme ar dtús ar feadh thréimhse 3 mhí ó dháta a ghlactha, is é sin le rá, suas go dtí an 15 Meán Fómhair 2014, cuireadh toirmeasc ar D. na scaireanna sin a aistriú agus cuireadh in iúl don chuideachta go raibh sé de cheart aige achomharc a dhéanamh i gcoinne an ordaithe sin. Ar iarraidh ón ionchúisitheoir poiblí, ghlac an chúirt sin roinnt orduithe lena gcuireadh síneadh leis an tréimhse ina ndearnadh na scaireanna sin a reo. D’aithin agus d’fhorghníomhaigh údaráis na Cróite na horduithe reo sin. Mar sin féin, níor cosnaíodh na scaireanna sin le linn na tréimhse ón 16 Meán Fómhair go dtí an 20 Deireadh Fómhair 2014, mar gheall ar dheacrachtaí sa nós imeachta chun na horduithe sin a aithint, agus an 13 Deireadh Fómhair 2014 aistríodh na scaireanna chuig cuntais iontaobhais, rud a d’fhág nárbh fhéidir na húinéirí iarbhír a aithint.
25      Rinne D. achomhairc faoi dhó i gcoinne na n‑orduithe reo sin, agus níor éirigh leo. Ina theannta sin, diúltaíodh dá chaingean os comhair Županijski sud u Zagrebu (an Chúirt Chontae, Ságrab, an Chróit), ag iarraidh agóid a dhéanamh i gcoinne aithint agus fhorghníomhú na n‑orduithe sin ag údaráis na Cróite, agus i gcoinne an achomhairc ina dhiaidh sin.
26      An 27 Eanáir 2020, d’éist Okrožno sodišče v Mariboru (an Chúirt Dúiche, Maribor), sna himeachtaí coiriúla dá dtagraítear i míreanna 22 agus 23 den bhreithiúnas seo, le Z.Z., ionadaí D. Le linn na héisteachta sin, chuir an chúirt sin in iúl dó go bhféadfaí na scaireanna in L.Z., atá faoi úinéireacht D., a chumhdaítear leis na horduithe reo, a choigistiú agus, i gcomhréir le hAirteagal 500 de ZKP, cuireadh in iúl dó go raibh deis aige éisteacht a fháil maidir leis an gcoigistiú sin agus fianaise a chuir faoi bhráid na cúirte agus ceisteanna a chur. Dúirt Z. Z. go raibh sé ar an eolas faoi na horduithe reo sin, gur mheas sé nach raibh údar leo, agus ar an gcúis sin gur thionscain sé caingean cheana féin trína dhlíodóir os comhair Županijski sud u Zagrebu (an Chúirt Chontae, Ságrab), dá dtagraítear sa mhír roimhe seo chun agóid a dhéanamh i gcoinne a n‑aitheantais agus a bhforghníomhaithe ag údaráis na Cróite. Dúirt sé freisin go ndéanfadh sé achomharc dá ndéanfaí na scaireanna sin a choigistiú.
27      Ar an 22 Bealtaine 2020, bhí an phríomhéisteacht sa chás seo os comhair Okrožno sodišče v Mariboru (an Chúirt Dúiche, Maribor) i láthair an ionchúisitheora phoiblí, an cheathrair cosantóirí agus a ndlíodóirí. Ina óráid deiridh, d’iarr an t‑ionchúisitheoir poiblí go ndéanfaí na scaireanna sin a choigistiú a mhéid, dar leis, gur cheart iad a mheas mar fháltais ó chionta coiriúla, eadhon gníomhú chun dochair do chreidiúnaithe agus do sciúradh airgid.
28      Mar sin féin, níor tarraingíodh suas aon díotáil i leith an dá chion sin.
29      Le breithiúnas an 27 Bealtaine 2020, d’éigiontaigh Okrožno sodišče v Mariboru (an Chúirt Dúiche, Maribor), maidir leis an gcion coiriúil mí-úsáide poist nó cumhachta dá dtagraítear i mír 22 den bhreithiúnas seo, an ceathrar cosantóirí agus ordú coigistíochta á ghlacadh aige, ar bhonn Airteagal 498a 1(1) de ZKP, a bhaineann le scaireanna in L.Z. atá faoi úinéireacht D. (‘an t‑ordú coigistíochta atá i gceist’). Maidir leis an méid deiridh sin, luadh sa bhreithiúnas sin, inter alia, gur léir ó na fíorais a bunaíodh le linn an nós imeachta chun fianaise a ghlacadh gurb ionann na scaireanna sin agus fáltais an chiona choiriúil as gníomhú chun dochair do chreidiúnaithe agus do sciúradh airgid, dá dtagraítear i míreanna 23 agus 27 den bhreithiúnas seo. Rinne an t‑ionchúisitheoir poiblí achomharc i gcoinne an bhreithiúnais sin os comhair Višje sodišče v Mariboru (an Chúirt Achomhairc, Maribor, an tSlóivéin), a dhíbh an t‑achomharc sin le breithiúnas an 24 Samhain 2021, agus ina dhiaidh sin tháinig an t‑ordú coigistíochta sin chun bheith críochnaitheach ón 22 Nollaig 2021.
30      An 17 Feabhra 2022, d’eisigh Okrožno sodišče v Mariboru (an Chúirt Dúiche, Maribor) an deimhniú coigistíochta dá bhforáiltear in Airteagal 17(1) de Rialachán 2018/1805 agus in Iarscríbhinn II a ghabhann leis, inar ainmníodh na scaireanna in L.Z. atá faoi úinéireacht D. mar ‘fháltais ó chion coiriúil’ de réir bhrí Airteagal 2(3)(a) den Rialachán sin, agus mar bheith faoi réir ‘coigistiú gan ciontú críochnaitheach [...] tar éis imeachtaí i ndáil le cion coiriúil’, de réir bhrí Airteagal 2(3)(d) den Rialachán sin.
31      D’fhonn an t‑ordú coigistíochta atá i gceist a aithint agus a fhorghníomhú, tharchuir an chúirt sin an deimhniú sin, de bhun Airteagal 14(1) de Rialachán 2018/1805, chuig Županijsko državno odvjetništvo u Zagrebu (Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Contae, Ságrab, an Chróit). Bhí aistriúchán sa Chróitis ag gabháil leis an deimhniú sin, ar an gcéad dul síos, ar shleachta as breithiúnas an 27 Bealtaine 2020, dá dtagraítear i mír 29 den bhreithiúnas seo, a bhaineann leis an tabhairt isteach, leis an gcuid oibríochtúil, leis an réasúnaíocht maidir leis na hítimí coigistithe agus leis an tagairt do na leigheasanna dlí, agus, ar an dara dul síos, ar an gcuid oibríochtúil de bhreithiúnas Višje sodišče v Mariboru (an Chúirt Achomhairc, Maribor) an 24 Samhain 2021, dá dtagraítear sa mhír chéanna, lena ndiúltaítear don achomharc a rinne an t‑ionchúisitheoir i gcoinne an bhreithiúnais sin.
32      Le breithiúnas an 25 Samhain 2022, d’aithin Županijski sud u Zagrebu (an Chúirt Dúiche, Ságrab), a éisteann an cás a thionscain Županijsko državno odvjetništvo u Zagrebu (Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Contae, Ságrab), an t‑ordú coigistíochta atá i gceist.
33      Thug HP caingean i gcoinne an ordaithe sin os comhair an Visoki kazneni sud (an Chúirt Achomhairc Choiriúil, an Chróit), arb í an chúirt a rinne an tarchur í.
34      Ar dtús, cuireann an chúirt sin amhras in iúl an dtagann nó nach dtagann an mhaoin is ábhar don ordú coigistíochta atá i gceist faoi raon feidhme Rialachán 2018/1805.
35      I ndáil leis sin, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur an féidir imeachtaí coiriúla ar cuireadh clabhsúr orthu le breithiúnas éigiontaithe as a n‑eascraíonn ordú coigistíochta a ghlacadh bunaithe ar chinntí a bhaineann le cion coiriúil atá éagsúil leis an gcion is ábhar don bhreithiúnas sin, arna ndéanamh ag déantóirí coire seachas iad siúd dá dtagraítear sa bhreithiúnas sin agus nár tarraingíodh suas aon díotáil ina gcoinne, a mheas mar ‘imeachtaí i ndáil le cion coiriúil’, de réir bhrí Airteagal 2(2) de Rialachán 2018/1805, a bhféadfadh ‘coigistiú gan ciontú críochnaitheach’ a bheith mar thoradh orthu de réir bhrí Airteagal 2(3)(d) den Rialachán sin. Cuireann an chúirt sin in iúl, nach féidir, de réir ZKP, foráil a dhéanamh do choigistiú maoine ach amháin i mbreithiúnas lena bhforchuirtear ciontú nó i mbreithiúnas lena gcinntear go ndearna an duine lena mbaineann gníomh neamhdhleathach is ábhar d’imeachtaí coiriúla.
36      Anuas ar sin, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, sna himeachtaí coiriúla as ar eascair glacadh an ordaithe coigistíochta atá faoi chonspóid, ar urramaíodh na cearta bunúsacha a dhíorthaíonn D. ón gCairt.
37      Go háirithe, ós rud é, i gcomhréir le hAirteagal 19(1)(h) de Rialachán 2018/1805, nach féidir diúltú aitheantas a thabhairt d’ordú coigistíochta mar gheall ar shárú ar chearta bunúsacha an duine lena mbaineann, ag féachaint do phrionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh do bhreithiúnais agus do chinntí breithiúnacha, ach amháin i gcásanna eisceachtúla, fiafraíonn an chúirt sin a mhéid is féidir leis an Rialachán sin, go háirithe Airteagal 1(2) de agus Airteagal 47 den Chairt, bac a chur ar aithint agus ar fhorghníomhú an chinnidh sin má thagann sé chun solais gur sáraíodh na cearta bunúsacha sin.
38      Ar an gcéad dul síos, tugann an chúirt a rinne an tarchur dá haire, ag éisteacht an 27 Eanáir 2020 os comhair Okrožno sodišče v Mariboru (an Chúirt Dúiche, Maribor), gur ceistíodh Z.Z. mar ionadaí D. agus gur cuireadh ar an eolas é go bhféadfaí na scaireanna atá i gceist sna príomhimeachtaí a choigistiú agus go bhféadfaidh sé fianaise a chuir faoi bhráid na cúirte agus ceisteanna a ardú le linn na n‑imeachtaí. Mar sin féin, níor cuireadh ar an eolas é faoin gceart chun rochtain a fháil ar dhlíodóir le linn na n‑imeachtaí coigistíochta, dá bhforáiltear in Airteagal 8(7) de Threoir 2014/42.
39      Ar an dara dul síos, cuireann an chúirt sin in iúl nach raibh an iarraidh ar choigistiú na scaireanna atá i gceist sna príomhimeachtaí déanta go fóill tráth a tionóladh an éisteacht sin, ós rud é nach ndearna an t‑ionchúisitheoir poiblí an iarraidh sin ar choigistiú ach amháin ina óráid chlabhsúir, is é sin le rá ag éisteacht an 22 Bealtaine 2020. Dá bhrí sin, thionóil Okrožno sodišče v Mariboru (an Chúirt Dúiche, Maribor) éisteacht os a comhair ar bhonn na díotála a tarraingíodh suas in 2017.
40      Ar an tríú dul síos, tugann an chúirt a rinne an tarchur dá haire gur léir ón deimhniú coigistíochta atá i gceist sna príomhimeachtaí go ndearna Okrožno sodišče v Mariboru (an Chúirt Dúiche, Maribor) a sheirbheáil ar D., an 13 Deireadh Fómhair 2020, sleachta as breithiúnas an 27 Bealtaine 2020 lenar eisíodh an t‑ordú coigistíochta atá i gceist, a bhaineann leis an tabhairt isteach, an chuid oibríochtúil, an réasúnaíocht maidir leis na hearraí coigistithe agus an tagairt do na leigheasanna dlí, mar aon le haistriúchán sa Chróitis.
41      I ndáil leis sin, fiafraíonn an chúirt sin, sa chéad áit, ar cheart téacs iomlán an bhreithiúnais sin, mar dhoiciméad bunriachtanach, a sheirbheáil ar D., chun triail chóir a áirithiú don chuideachta sin.
42      Sa dara háit, tugann an chúirt sin dá haire go n‑easaontaíonn D. gur seirbheáladh sleachta as an mbreithiúnas sin uirthi an 13 Deireadh Fómhair 2020 agus go bhfuil sé beartaithe ag an gcuideachta sin fianaise maidir leis an méid sin a thabhairt ar aird tríd an deimhniú lena bhfianaítear an tseirbheáil ar an dáta sin agus tuarascáil ó shaineolaí scríbhneoireachta láimhe a fháil. Sonraíonn an chuideachta sin nach bhfuair sí cóip den bhreithiúnas sin ach amháin tar éis di é a iarraidh, i mí Feabhra 2022.
43      Ar an gceathrú dul síos agus ar deireadh, tugann an chúirt a rinne an tarchur faoi deara nár thaisc D. achomharc i gcoinne an bhreithiúnais ina bhfuil an t‑ordú coigistíochta atá i gceist.
44      I bhfianaise an mhéid sin, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur faoi raon feidhme na seiceálacha ba cheart di a dhéanamh i gcomhthéacs na díospóide sna príomhimeachtaí agus a mhéid is ceart di dul i gcomhairle, sa chomhthéacs sin, leis an údarás a eisíonn an t‑ordú coigistíochta atá i gceist, ag féachaint do phrionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh agus d’Airteagal 33(2) de Rialachán 2018/1805, lena bhforáiltear nach féidir agóid a dhéanamh os comhair chúirt an Bhallstáit fhorghníomhaithigh i gcoinne na gcúiseanna substainteacha ba chúis le hordú coigistíochta den sórt sin a eisiúint.
45      Sna himthosca sin, chinn Visoki kazneni sud (an Chúirt Achomhairc Choiriúil) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘1      An ndéantar imeachtaí coiriúla ar cuireadh clabhsúr orthu gan ciontú a dhéanamh a áireamh freisin sa choincheap “imeachtaí i ndáil le cion coiriúil, lena bhféadfaí coigistiú maoine a bheith mar thoradh air, lena n‑áirítear coigistiú gan ciontú” de réir bhrí Airteagal 2(3) de Rialachán 2018/1805?
2      An ndéantar imeachtaí coiriúla ar cuireadh clabhsúr orthu gan ciontú a dhéanamh lena n‑áirítear ordú go gcoigisteofaí maoin ar gnóthaíodh go héagórach trí chion coiriúil eile, nach é an cion coiriúil é lenar cuireadh clabhsúr orthu, agus nach raibh baint ag na cosantóirí lena choimisiún, ach daoine nár tugadh aon díotáil ina gcoinne, a áireamh freisin sa choincheap “imeachtaí i ndáil le cion coiriúil, lena bhféadfaí coigistiú maoine a bheith mar thoradh air, lena n‑áirítear coigistiú gan ciontú” de réir bhrí Airteagal 2(3) den Rialachán?
3      An bhfuil sé ar neamhréir leis an Rialachán, le hAirteagal 1(2) de, agus le hAirteagal 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha ordú coigistíochta arna eisiúint in imeachtaí coiriúla a aithint más amhlaidh an cás seo a leanas don duine dá ndéantar difear, de réir bhrí Airteagal 2(10) den Rialachán:
–        nach bhfuair sé toghairm chun bheith rannpháirteach i ngach céim de na himeachtaí coiriúla;
–        nár cuireadh in iúl dó nó di go bhfuil sé de cheart aige nó aici dlíodóir a fháil le linn na n‑imeachtaí;
–        nár soláthraíodh téacs iomlán an bhreithiúnais ina bhfuil an t‑ordú coigistíochta [atá faoi chonspóid] dó nó di i dteanga a thuigeann sé nó sí, ach sleachta de, agus nach ndearnadh sé nó sí achomharc i gcoinne an bhreithiúnais arna sheirbheáil mar sin?’
Breithniú ar na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
An chéad cheist agus an dara ceist
46      Lena céad cheist agus lena dara ceist, ar cheart iad a scrúdú le chéile, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá Airteagal 1(1) agus (4) agus Airteagal 2(2) agus (3)(a) agus (d) de Rialachán 2018/1805 a léiriú sa chaoi go bhfuil feidhm ag an Rialachán sin maidir le hordú coigistíochta arna eisiúint, tar éis imeachtaí coiriúla, i mbreithiúnas lena n‑éigiontaítear cosantóirí an chiona ab ábhar do na himeachtaí sin agus lena gcinntear gur fáltais ó chion coiriúil eile í an mhaoin atá le coigistiú, ina raibh duine seachas na cosantóirí éigiontaithe rannpháirteach, nár tarraingíodh suas aon díotáil ina choinne.
47      Ba cheart a thabhairt faoi deara, faoi Airteagal 1(1) de Rialachán 2018/1805, go leagtar síos leis an Rialachán sin na rialacha faoina ndéanfaidh Ballstát orduithe reo agus orduithe coigistíochta, arna n‑eisiúint ag Ballstát eile faoi chuimsiú imeachtaí in ábhair choiriúla, a aithint agus a fhorghníomhú laistigh dá chríoch féin. I gcomhréir le hAirteagal 1(4) den Rialachán sin, níl feidhm aige maidir le horduithe reo agus orduithe coigistíochta arna n‑eisiúint faoi chuimsiú imeachtaí sibhialta nó riaracháin.
48      Luaitear in Airteagal 2(2) den Rialachán sin, i ndáil leis sin, go dtagraíonn an coincheap ‘ordú coigistíochta’, de réir bhrí an Rialacháin sin, do phionós nó do bheart críochnaitheach arna fhorchur ag cúirt tar éis imeachtaí i ndáil le cion coiriúil, a bhfuil mar thoradh air go mbaintear maoin de dhuine nádúrtha nó duine dlítheanach go críochnaitheach.
49      In Airteagal 2(3)(a) agus (d) de Rialachán 2018/1805, sainmhínítear an coincheap ‘maoin’ mar mhaoin lena n‑áirítear, inter alia, aon mhaoin a mheasann an t‑údarás eisiúna gur fáltais ó chion coiriúil í nó atá faoi réir coigistíochta, lena n-áirítear ‘gan ciontú críochnaitheach’, faoi dhlí an Bhallstáit eisiúna tar éis imeachtaí i ndáil le cion coiriúil.
50      Dá bhrí sin, is léir ó fhoclaíocht na bhforálacha sin go n-áirítear i raon feidhme Rialachán 2018/1805 gach cineál ordaithe coigistíochta a eisítear tar éis imeachtaí i ndáil le cion coiriúil, lena n-áirítear orduithe coigistíochta arna n‑eisiúint gan ciontú críochnaitheach. Mar a luaitear in aithris 13 den Rialachán sin, ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann orduithe den sórt sin arna nglacadh faoi dhlí an Bhallstáit eisiúna i gcomhréir leis an Rialachán sin a aithint agus a fhorghníomhú, cé go bhféadfadh sé nach mbeadh orduithe den sórt sin i gcóras dlí an Bhallstáit fhorghníomhaithigh.
51      Dá bhrí sin, mar a luaigh an tAbhcóide Ginearálta i míreanna 28 go 36 dá Thuairim agus mar a choinnigh na páirtithe leasmhara go léir a chuir barúlacha i scríbhinn isteach, tá feidhm ag Rialachán 2018/1805 maidir le hordú coigistíochta, amhail an t‑ordú atá i gceist sna príomhimeachtaí. D’eisigh an chúirt náisiúnta inniúil an t‑ordú sin tar éis imeachtaí coiriúla inar chinn an chúirt sin gurbh ionann an mhaoin choigistithe agus ‘fáltais ó chion coiriúil’ de réir bhrí Airteagal 2(3)(a) den Rialachán sin, eadhon an cion arb é atá ann gníomhú chun dochair do chreidiúnaithe agus an cion sciúrtha airgid, agus go raibh an mhaoin sin faoi réir, faoi dhlí na Slóivéine, ‘coigistiú gan ciontú críochnaitheach’ de réir bhrí Airteagal 2(3)(d) den Rialachán sin. Ní bhaineann sé le hábhar i ndáil leis sin nár eascair díotáil as an dá chion sin agus gur éigiontaíodh daoine seachas iad siúd a raibh baint acu leis na cionta sin sna himeachtaí sin.
52      I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, is é an freagra ar an gcéad cheist agus ar an dara ceist nach mór léiriú a dhéanamh ar Airteagal 1(1) agus (4) agus Airteagal 2(2) agus (3)(a) agus (d) de Rialachán 2018/1805 sa chaoi go bhfuil feidhm ag an Rialachán sin maidir le hordú coigistíochta arna eisiúint, tar éis imeachtaí coiriúla, i mbreithiúnas lena n‑éigiontaítear cosantóirí an chiona ab ábhar do na himeachtaí sin agus lena ndearbhaítear gur fáltais ciona choiriúil seachas an cion sin í an mhaoin atá le coigistiú, cion a bhaineann le duine nach duine de na cosantóirí éigiontaithe é nó í, nár tarraingíodh suas aon díotáil ina choinne nó ina coinne.
An tríú ceist
53      Lena tríú ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá Airteagal 19(1)(h) de Rialachán 2018/1805, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 1(2) den Rialachán sin agus i bhfianaise Airteagal 47 den Chairt, a léiriú sa chaoi go bhféadfaidh údarás forghníomhaitheach Ballstáit diúltú ordú coigistíochta a aithint agus a fhorghníomhú ar bhonn an tsáraithe líomhnaithe, sa Bhallstát eisiúna, ar chearta bunúsacha duine a ndéanann an t‑ordú sin difear dó nó di, de réir bhrí Airteagal 2(10) den Rialachán sin, ar an bhforas, ar an gcéad dul síos, nár cuireadh fios ar an nduine sin chun páirt a ghlacadh i ngach céim de na himeachtaí coiriúla as ar eascair glacadh an ordaithe sin, ar an dara dul síos, nár cuireadh in iúl dó go raibh sé de cheart aige rochtain a fháil ar dhlíodóir le linn na n‑imeachtaí sin agus, ar an tríú dul síos, nár seirbheáladh air, i dteanga a thuigeann sé, téacs iomlán an bhreithiúnais lena bhforchuirtear an t‑ordú sin, cé nár bhain an duine sin úsáid as na leigheasanna dlí atá ar fáil dó sa Bhallstát eisiúna chun agóid a dhéanamh i gcoinne an bhreithiúnais sin.
Inghlacthacht
54      Maíonn Rialtas na Slóivéine go bhfuil an tríú ceist do-ghlactha ar an bhforas nach bhfreagraíonn na samplaí de shárú ar chearta bunúsacha dá dtagraíonn an chúirt a rinne an tarchur sa cheist sin do réaltacht na bhfíoras sa chás sna príomhimeachtaí.
55      Ba cheart a mheabhrú, de réir cásdlí socair, go mbaineann toimhde ábharthachta le ceisteanna maidir le léiriú ar dhlí an Aontais Eorpaigh arna dtarchur ag cúirt náisiúnta sa chomhthéacs reachtach agus fíorasach ar faoin gcúirt sin atá sé a shainiú, agus nach faoin gCúirt Bhreithiúnais atá sé cruinneas a fhíorú. Ní féidir leis an gCúirt diúltú rialú a thabhairt ar cheist arna tarchur ag cúirt náisiúnta ach amháin má dhealraíonn sé go follasach nach mbaineann an léiriú atá á lorg ar dhlí an Aontais le fíricí iarbhír nó le cuspóir na díospóide sna príomhimeachtaí, i gcás ina bhfuil an fhadhb hipitéiseach, nó i gcás nach bhfuil an fhaisnéis fhíorasach agus dhlíthiúil is gá ag an gCúirt chun freagra úsáideach a thabhairt ar na ceisteanna a cuireadh uirthi (breithiúnas an 8 Aibreán 2025, Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (Athbhreithniú breithiúnach ar ghníomhartha nós imeachta), C‑292/23, EU:C:2025:255, mír 36 agus an cásdlí dá dtagraítear).
56      Sa chás seo, is léir ón iarraidh ar réamhrialú go bhfiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, a éisteann díospóid a bhaineann le haithint agus forghníomhú ordaithe coigistíochta arna ghlacadh tar éis imeachtaí coiriúla arna dtionscnamh i mBallstát seachas Poblacht na Cróite, lena tríú ceist, an bhfuil na himeachtaí ba chúis le glacadh an ordaithe sin curtha ó bhail mar gheall ar sháruithe ar chearta bunúsacha an duine lena mbaineann a d’fhéadfadh údar a thabhairt, faoi Airteagal 19(1)(h) de Rialachán 2018/1805, le diúltú an t‑ordú sin a aithint agus a fhorghníomhú.
57      Sna himthosca sin, agus ós rud é gur faoin gcúirt sin amháin atá sé cruinneas na n‑imthosca fíorasacha dá dtagraíonn sí ina ceist maidir le sáruithe féideartha den sórt sin a chinneadh, ní féidir a mheas gur léir nach bhfuil baint ag an léiriú ar dhlí an Aontais atá á lorg aici leis an gceist sin le fíorais iarbhír an cháis atá os a comhair nó lena chuspóir nó go bhfuil an cheist sin hipitéiseach.
58      Dá bhrí sin, tá an tríú ceist inghlactha.
Substaint
59      Mar réamhphointe, ba cheart a mheabhrú gur léir, go háirithe, ó Airteagal 1(1), arna léamh i bhfianaise aithrisí 1 go 4, 11 agus 12 de Rialachán 2018/1805, a mhéid, ar an gcéad dul síos, atá reo agus coigistiú ionstraimeachtaí agus fáltais ó choireanna i measc na modhanna is éifeachtaí chun an choireacht a chomhrac agus, ar an dara dul síos, go n‑éilíonn cineál trasnáisiúnta na coireachta go minic comhar éifeachtach trasteorann ó na Ballstáit sa réimse sin, is é is cuspóir don Rialachán sin rialacha a bhunú lena gceanglaítear ar na Ballstáit orduithe reo agus orduithe coigistíochta arna n‑eisiúint ag Ballstát eile i gcomhthéacs imeachtaí in ábhair choiriúla a aithint. Tá an sásra sin bunaithe ar phrionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh do bhreithiúnais agus do chinntí breithiúnacha, arb é ‘bunchloch’ an chomhair bhreithiúnaigh idir na Ballstáit in ábhair choiriúla é, agus tá sé beartaithe leis rannchuidiú le limistéar saoirse, slándála agus ceartais a chothabháil agus a fhorbairt tríd an gcomhar sin a neartú.
60      Go háirithe, i gcomhréir le prionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh, atá mar bhonn agus mar thaca ag scéim Rialachán 2018/1805, ceanglaítear ar Bhallstát, i bprionsabal, faoi Airteagal 18(1) den Rialachán sin, arna léamh i bhfianaise aithrisí 12 agus 31 de, aitheantas a thabhairt, gan foirmiúlachtaí breise, d’orduithe coigistíochta arna n‑eisiúint ag Ballstát eile a tarchuireadh chuige i gcomhréir le hAirteagal 14 den Rialachán sin agus na bearta is gá a dhéanamh chun iad a fhorghníomhú, ar an mbealach céanna le horduithe coigistíochta arna n‑eisiúint ar an leibhéal náisiúnta, ach amháin sna cásanna dá bhforáiltear go sainráite leis an Rialachán sin agus, go háirithe, le hAirteagal 19 de, ina leagtar amach na forais ar a bhféadfaidh Ballstát cinneadh a dhéanamh gan ordú coigistíochta a aithint agus a fhorghníomhú.
61      Áirítear ar na forais sin chun aithint agus forghníomhú a dhiúltú an foras a leagtar síos in Airteagal 19(1)(h) de Rialachán 2018/1805, ar dá réir nach bhféadfaidh údarás forghníomhaitheach Ballstáit cinneadh a dhéanamh gan ordú coigistíochta arna eisiúint i mBallstát eile a aithint ná a fhorghníomhú ach amháin i gcás ina bhfuil forais shubstaintiúla ann, i gcásanna eisceachtúla, lena chreidiúint, ar bhonn fianaise shonrach oibiachtúil, go mbeadh sárú follasach ar cheart bunúsach ábhartha mar a leagtar amach sa Chairt i gceist le forghníomhú an ordaithe coigistíochta sin, in imthosca sonracha an cháis, go háirithe an ceart chun leigheas éifeachtach a fháil, an ceart chun triail chóir a fháil nó cearta cosanta.
62      Dá bhrí sin, rinne reachtas an Aontais foráil, le hAirteagal 19(1)(h), d’fhoras sonrach le haghaidh neamhaithint agus neamhfhorghníomhú ordaithe coigistíochta, arb é is aidhm dó a áirithiú go n‑urramófar na cearta bunúsacha a chumhdaítear sa Chairt agus lena léirítear go nithiúil Airteagal 1(2) den Rialachán sin, ar dá réir nach bhfuil sé d’éifeacht ag an Rialachán sin modhnú a dhéanamh ar an oibleagáid na cearta bunúsacha agus na prionsabail dhlíthiúla a chumhdaítear in Airteagal 6 CAE a urramú.
63      I ndáil leis sin, is léir ó fhoclaíocht Airteagal 19(1)(h) de Rialachán 2018/1805, foclaíocht a úsáidtear arís in aithris 34 den Rialachán sin, go dtagraíonn an fhoráil sin don riosca go mbeadh sárú follasach ar cheart bunúsach ábhartha a chumhdaítear sa Chairt i gceist le hordú coigistíochta a fhorghníomhú ‘in imthosca áirithe an cháis’.
64      Dá bhrí sin, mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara i mír 68 dá Thuairim, agus mar a d’áitigh an Coimisiún Eorpach freisin ag an éisteacht os comhair na Cúirte Breithiúnais, chinn reachtóir an Aontais, agus an foras sonrach sin á shuí aige chun diúltú d’ordú coigistíochta a aithint agus a fhorghníomhú i ndáil le sárú ar chearta bunúsacha, go raibh sé beartaithe a cheangal ar údarás forghníomhaitheach an Bhallstáit lena mbaineann gan ach scrúdú aonair a dhéanamh ar an mbaol go ndéanfaí sárú follasach den sórt sin ar cheart bunúsach.
65      Go háirithe, ní cheanglaítear le hAirteagal 19(1)(h) de Rialachán 2018/1805 gur gá go gcinnfeadh údarás forghníomhaitheach an Bhallstáit lena mbaineann, roimh scrúdú aonair den sórt sin, go bhfuil easnaimh shistéamacha nó ghinearálaithe sa Bhallstát eisiúna a dhéanann difear níos sonraí do ghrúpa inaitheanta daoine. Éilíonn an Chúirt Bhreithiúnais an cinneadh sin, áfach, i gcomhthéacs an scrúdaithe dhá chéim nach mór, i bprionsabal, a dhéanamh, i gcomhthéacs Chinneadh Réime 2002/584 agus Chinneadh Réime 2008/909, chun a mheas, le linn imeachtaí chun barántas gabhála Eorpach a fhorghníomhú agus le linn imeachtaí chun ciontú coiriúil a aithint agus a fhorghníomhú, an bhfuil fíorbhaol ann go sárófar na cearta bunúsacha a ráthaítear in Airteagail 4, 7, 24 agus 47 den Chairt (féach, chuige sin, go háirithe, breithiúnais an 5 Aibreán 2016, Aranyosi agus Căldăraru, C‑404/15 agus C‑659/15 PPU, EU:C:2016:198, míreanna 88 go 94; an 9 Samhain 2023, Staatsanwaltschaft Aachen, C‑819/21, EU:C:2023:841, míreanna 25 go 30, agus an 29 Iúil 2024, Alchaster, C‑202/24, EU:C:2024:649, míreanna 52 go 54 agus an cásdlí dá dtagraítear).
66      Tá an scrúdú dhá chéim sin bunaithe, in éagmais foras sonrach chun aithint agus forghníomhú a dhiúltú mar gheall ar shárú ar chearta bunúsacha arna leagan síos ag reachtóir an Aontais, ar léiriú na forála ginearálta a chuirtear in iúl in Airteagal 1(3) de Chinneadh Réime 2002/584 agus in Airteagal 3(4) de Chinneadh Réime 2008/909, a fhreagraíonn d’Airteagal 1(2) de Rialachán 2018/1805, dá dtagraítear i mír 62 den bhreithiúnas seo.
67      Ba cheart a thabhairt faoi deara, le hAirteagal 19(1)(h) den Rialachán sin, gur roghnaigh reachtas an Aontais go sainráite, maidir leis an gcóras chun orduithe coigistíochta a aithint agus a fhorghníomhú, léiriú nithiúil a thabhairt ar an bhforáil ghinearálta sin trí fhoras sonrach den sórt sin chun aitheantas agus forghníomhú a dhiúltú, atá bunaithe ar rialacha scrúdaithe ar leith, nach gceanglaítear leis ach measúnú aonair ar an mbaol go ndéanfaí sárú follasach ar chearta bunúsacha.
68      Sna himthosca sin, cé, i gcomhthéacs measúnú aonair, go bhféadfadh easnaimh shistéamacha nó ghinearálaithe nó easnaimh a dhéanann difear níos sonraí do ghrúpa inaitheanta daoine a bheith ann maidir leis na cearta bunúsacha a chumhdaítear sa Chairt a chomhlíonadh sa Bhallstát eisiúna, i gcás inarb iomchuí, a bheith de chineál a chuideodh lena shuíomh go bhfuil baol ann go ndéanfaí sárú follasach ar na cearta sin, is amhlaidh fós nach gceanglaítear ar údarás forghníomhaitheach Ballstáit an scrúdú dhá chéim a dhéanamh, dá dtagraítear i mír 65 den bhreithiúnas seo, chun bheith in ann an foras sonrach a agairt chun aitheantas agus forghníomhú ordaithe coigistíochta a dhiúltú, dá bhforáiltear in Airteagal 19(1)(h) de Rialachán 2018/1805.
69      É sin ráite, ba cheart a thabhairt faoi deara, ar dtús, mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara i mír 78 dá Thuairim, go leagtar síos leis an bhforáil sin, trí theorannú a dhéanamh ar an bhforas le haithint agus forghníomhú a dhiúltú a leagtar amach inti, de réir a foclaíochta sainráite, ‘tosca eisceachtúla’ agus trí chruthúnas a éileamh go bhfuil ‘forais shuntasacha’ ann le creidiúint, ar bhonn ‘fianaise shonrach oibiachtúil’, go mbeidh ‘sárú soiléir’ ar cheart bunúsach ábhartha mar a leagtar amach sa Chairt mar thoradh ar fhorghníomhú ordaithe coigistíochta.
70      Anuas air sin, ní mór foras den sórt sin chun aithint agus forghníomhú a dhiúltú, a mhéid is eisceacht é ar phrionsabail an aitheantais fhrithpháirtigh agus na muiníne frithpháirtí ar a bhfuil an córas comhair bhreithiúnaigh in ábhair choiriúla idir na Ballstáit bunaithe, a léiriú go docht (féach, de réir analaí, breithiúnas an 21 Nollaig 2023, GN (Forais le diúltú bunaithe ar leas an linbh), C‑261/22, EU:C:2023:1017, mír 37 agus an cásdlí dá dtagraítear).
71      Sa chás seo, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur ar urramaíodh, sa Bhallstát eisiúna, cearta bunúsacha an duine lena mbaineann an t-ordú coigistíochta atá i gceist, ar an bhforas nár toghairmeadh an duine sin chun páirt a ghlacadh i ngach céim de na himeachtaí coiriúla as ar eascair glacadh an ordaithe sin, nár cuireadh é ar an eolas faoina cheart chun rochtain a fháil ar dhlíodóir le linn na n‑imeachtaí sin agus nár seirbheáladh téacs iomlán an bhreithiúnais lena bhforchuirtear an t‑ordú sin air, i dteanga a thuigeann sé.
72      I ndáil leis sin, ba cheart a thabhairt faoi deara ag an tús, go háirithe, go gceanglaítear le Treoir 2014/42 ar na Ballstáit, mar is léir ó Airteagal 1(1) di, rialacha íosta comhchoiteanna a bhunú maidir le hionstraimeachtaí agus fáltais a reo agus a choigistiú i ndáil le cionta coiriúla, d’fhonn, inter alia, aitheantas frithpháirteach d’orduithe coigistíochta breithiúnacha arna nglacadh in imeachtaí in ábhair choiriúla a éascú (féach, chuige sin, breithiúnas an 4 Deireadh Fómhair 2024, 1Dream agus páirtithe eile, C‑767/22, C‑49/23 agus C‑161/23, EU:C:2024:823, míreanna 72 agus 73 agus an cásdlí dá dtagraítear).
73      Dá bhrí sin, ceanglaítear le hAirteagal 8(1) den Treoir sin ar na Ballstáit na bearta is gá a dhéanamh chun a áirithiú go mbeidh an ceart ag na daoine a ndéanann na bearta dá bhforáiltear leis an Treoir sin difear dóibh, lena n‑áirítear, de réir chásdlí na Cúirte Breithiúnais, ní hamháin iad siúd a ciontaíodh i gcion, ach freisin tríú páirtithe a ndéanann ordú coigistíochta difear dá maoin (breithiúnas an 21 Deireadh Fómhair 2021, Okrazhna prokuratura – Varna, C‑845/19 agus C‑863/19, EU:C:2021:864, mír 76) chun leigheas éifeachtach agus triail chóir a fháil chun a gcearta a chaomhnú.
74      Go háirithe, faoi Airteagal 8(6) de Threoir 2014/42, déanfaidh na Ballstáit na bearta is gá chun a áirithiú go dtabharfar cúiseanna le haon ordú coigistíochta agus go gcuirfear an duine dá ndéantar difear dó nó di ar an eolas faoin ordú. Ní mór dóibh foráil a dhéanamh freisin maidir leis an bhféidearthacht éifeachtach go bhféadfadh an duine lena mbaineann an t‑ordú coigistithe, cur i gcoinne an ordaithe sin os comhair cúirte. Ina theannta sin, foráiltear le hAirteagal 8(7) den Treoir sin, gan dochar do Threoir 2012/13 agus do Threoir 2013/48, go mbeidh ceart rochtana ar dhlíodóir ag daoine a ndéanann an t‑ordú sin difear dá maoin le linn na n‑imeachtaí coigistíochta a bhaineann le cinneadh na bhfáltas agus na n‑ionstraimeachtaí chun seasamh lena gcearta, agus go gcuirfear na daoine dá ndéantar difear dóibh ar an eolas faoin gceart sin.
75      Thairis sin, mar is léir ó aithris 18 de Rialachán 2018/1805, tá feidhm ag na cearta nós imeachta a ráthaítear le roinnt treoracha eile dá dtagraítear san aithris sin maidir le himeachtaí coiriúla a chumhdaítear leis an Rialachán sin i ndáil leis na Ballstáit atá faoi cheangal ag na treoracha sin.
76      In aon chás, beag beann ar theorainneacha raon feidhme na ngníomhartha reachtaíochta tánaistí dá dtagraítear i míreanna 72 agus 75 den bhreithiúnas seo, ní mór feidhm a bheith ag na coimircí dá bhforáiltear sa Chairt, mar a luaitear freisin in aithris 18 de Rialachán 2018/1805, maidir leis na himeachtaí go léir a chumhdaítear leis an Rialachán sin.
77      Dá bhrí sin, tá an oibleagáid an Chairt a chomhlíonadh ina ceangal ar na Ballstáit agus cinneadh á dhéanamh acu maidir le hiarratas ar ordú coigistíochta a aithint agus a fhorghníomhú i gcomhréir le Rialachán 2018/1805, ós rud é gurb ionann ordú den sórt sin agus cur chun feidhme dhlí an Aontais, de réir bhrí Airteagal 51(1) den Chairt.
78      Áirítear ar na cearta bunúsacha sin, inter alia, an ceart chun leigheas éifeachtach agus triail chóir a fháil, a leagtar síos in Airteagal 47 den Chairt, ina bhfuil gnéithe éagsúla; go háirithe, na cearta cosanta, prionsabal chomhionannas na n‑arm, an ceart chun rochtain a fháil ar chúirt agus an ceart chun comhairle, cosaint agus ionadaíocht a fháil (breithiúnas an 26 Iúil 2017, Sacko, C‑348/16, EU:C:2017:591, mír 32 agus an cásdlí dá dtagraítear). Déantar tagairt go sainráite don cheart chun leigheas éifeachtach a fháil, don cheart chun triail chóir a fháil agus don cheart chun cosanta in Airteagal 19(1)(h) de Rialachán 2018/1805.
79      De réir cásdlí socair, i gcomhthéacs an chórais comhair bhreithiúnaigh idir na Ballstáit in ábhair choiriúla, is ar an mBallstát eisiúna go príomha atá an fhreagracht na cearta bunúsacha sin a urramú (féach, de réir analaí, breithiúnas an 29 Iúil 2024, Breian, C‑318/24 PPU, EU:C:2024:658, míreanna 32 agus 52 agus an cásdlí dá dtagraítear).
80      Dá bhrí sin, mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara, go bunúsach, i mír 93 dá Thuairim, ní féidir a mheas go bhfuil an duine lena mbaineann ordú coigistíochta, i gcás nár bhain sé úsáid as na leigheasanna dlí atá ar fáil dó sa Bhallstát eisiúna, i gcás eisceachtúil arb é is príomhthréith dó fianaise shonrach agus oibiachtúil a bheith ann a d’fhéadfadh a bheith ina bhforais shubstaintiúla chun a chreidiúint go mbeadh sárú follasach ar cheart bunúsach mar a leagtar amach sa Chairt, de réir bhrí Airteagal 19(1)(h), Rialachán 2018/1805, i gceist le forghníomhú an ordaithe sin, mura féidir leis a léiriú go raibh sé dodhéanta nó, ar a laghad, ródheacair don duine sin na leigheasanna sin a fheidhmiú mar gheall ar na himthosca sin, nó go ndearna na himthosca sin difear d’éifeachtacht na leigheasanna sin.
81      Sa chás seo, de réir na faisnéise a leagtar amach san ordú tarchuir, dealraíonn sé, ar an gcéad dul síos, go bhforáiltear le hAirteagal 500 de ZKP, i gcás bearta coigistíochta, do cheart daoine dlítheanacha éisteacht a fháil, trína n‑ionadaí, le linn an réamh-nós imeachta agus ag an bpríomhéisteacht araon, agus don cheart atá ag an ionadaí sin fianaise a chur faoi bhráid na cúirte agus chun ceisteanna a chur. Sa dara háit, luaitear in Airteagal 498a(3) agus (4) de ZKP go seachadfar cóip dheimhnithe den ordú coigistíochta dá dtagraítear san Airteagal sin d’úinéir na maoine coigistithe más eol cé hiad agus go bhfuil sé de cheart ag an úinéir sin achomharc a dhéanamh i gcoinne an ordaithe sin. Mar sin féin, is léir ón ordú tarchuir sin, cé go ndearna D., trína dhlíodóir, achomharc i gcoinne na n‑orduithe reo a glacadh ina choinne, nár bhain sé úsáid, áfach, as na leigheasanna dlí dá bhforáiltear le reachtaíocht an Bhallstáit eisiúna chun agóid a dhéanamh i gcoinne an ordaithe coigistíochta atá i gceist.
82      Sna himthosca sin, faoi réir na seiceálacha atá le déanamh ag an gcúirt a rinne an tarchur, ní féidir le duine dlítheanach, amhail D., mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara i mír 92 dá Thuairim, brath, ag céim aithint agus fhorghníomhú ordaithe coigistíochta a bhaineann leis, ar shárú líomhnaithe ar a chearta bunúsacha, dá dtagraítear i mír 53 den bhreithiúnas seo, le linn na n‑imeachtaí as ar eascair glacadh an ordaithe sin sa Bhallstát eisiúna, trí bhrath ar an bhforas maidir le haitheantas agus forghníomhú a dhiúltú a leagtar amach in Airteagal 19(1)(h) de Rialachán 2018/1805, ach amháin más féidir leis a léiriú go bhfuil imthosca ar leith ann a d’fhág go raibh sé dodhéanta nó, ar a laghad, ródheacair don duine sin na leigheasanna sin a fheidhmiú, chun dochair dá n‑éifeachtacht.
83      I ndáil leis sin, mar a tugadh faoi deara i míreanna 41, 42 agus 44 den bhreithiúnas seo, is léir ón ordú tarchuir, ar an gcéad dul síos, go bhfiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur ar cheart téacs iomlán bhreithiúnas Okrožno sodišče v Mariboru (an Chúirt Dúiche, Maribor) an 27 Bealtaine 2020, lena bhforchuirtear an t‑ordú coigistíochta atá i gceist, a sheirbheáil ar D., chun triail chothrom na cuideachta sin a ráthú. Anuas air sin, a mhéid a dhíospóideann D., i gcomhthéacs an cháis sna príomhimeachtaí, gur seirbheáladh sleachta as an mbreithiúnas sin agus faisnéis a bhaineann leis na leigheasanna dlí atá ar fáil sa Bhallstát eisiúna uirthi an 13 Deireadh Fómhair 2020, fiafraíonn an chúirt sin an féidir léi a fhíorú gur tharla an tseirbhís sin i ndáiríre agus an gcaithfidh sí dul i gcomhairle leis an údarás eisiúna sa chomhthéacs sin.
84      De réir cásdlí socair, chun an ceart chun cosaint bhreithiúnach éifeachtach a urramú, ní hamháin go gceanglaítear a ráthú go bhfaighfear cinntí go hiarbhír agus go héifeachtach, is é sin le rá, go dtabharfar fógra faoi na cinntí sin do na seolaithe, ach freisin go gcuirfidh fógra den sórt sin ar chumas na seolaithe sin na cúiseanna ar a bhfuil an cinneadh a rinneadh ina leith bunaithe a fháil amach, chomh maith leis na leigheasanna dlí i gcoinne cinneadh den sórt sin agus an teorainn ama a fhorordaítear chuige sin, ionas go mbeidh siad in ann a gcearta a chosaint go héifeachtach agus cinneadh a dhéanamh, agus láneolas acu ar na fíorais ábhartha, an bhfuil aon phointe ann chun agóid a dhéanamh i gcoinne an chinnidh sin os comhair na gcúirteanna (breithiúnas an 6 Deireadh Fómhair 2021, Prokuratura Rejonowa Łódź-Bałuty, C‑338/20, EU:C:2021:805, mír 34 agus an cásdlí dá dtagraítear).
85      Sa chás seo, is léir ón ordú tarchuir, mar a luaitear i mír 40 den bhreithiúnas seo, go léirítear leis an deimhniú coigistíochta atá i gceist sna príomhimeachtaí, arna tharchur ag an údarás eisiúna i gcomhréir le hAirteagal 14(1) de Rialachán 2018/1805, gur seirbheáladh sleachta as an mbreithiúnas lena bhforchuirtear an t‑ordú coigistíochta atá i gceist, a bhaineann leis an gcuid oibríochtúil den ráiteas ar chúiseanna a bhaineann leis na hearraí coigistithe agus leis an tagairt do na leigheasanna dlí, ar chuideachta D, mar aon le haistriúchán sa Chróitis.
86      Is cosúil, i bprionsabal, go gcuireann seirbheáil na sleachta sin ón mbreithiúnas lena bhforchuirtear an t‑ordú coigistíochta atá i gceist, ar choinníoll go ndearnadh é ar D., ar chumas na cuideachta sin na leigheasanna dlí atá ar fáil di sa Bhallstát eisiúna a fheidhmiú go héifeachtach chun an sárú líomhnaithe ar a cearta bunúsacha a dhearbhú, rud a chuir an nós imeachta as ar eascair glacadh an ordaithe sin ó bhail. Mar is léir ó mhíreanna 22 go 29 den bhreithiúnas seo, bhí an t‑ordú coigistíochta atá i gceist bunaithe ar chionta coiriúla seachas an cion ar éigiontaíodh an ceathrar cosantóirí lena mbaineann ina leith leis an mbreithiúnas sin. Sa mhéid sin, ní cosúil go raibh seirbheáil na gcodanna den bhreithiúnas sin a bhaineann leis an gcion coiriúil deireanach sin agus leis an éigiontú sin fíor-riachtanach chun na leigheasanna sin a fheidhmiú go héifeachtach, rud atá le fíorú ag an gcúirt a rinne an tarchur.
87      Maidir leis an bhfíoras go ndíospóideann D. os comhair na cúirte a rinne an tarchur gur tharla an tseirbhís sin i bhfírinne, ba cheart a thabhairt faoi deara, a mhéid atá sé beartaithe leis an deimhniú coigistíochta aitheantas frithpháirteach d’orduithe coigistíochta a éascú, agus i bhfianaise na muiníne frithpháirtí nach mór a bheith ag cúirteanna na mBallstát, go raibh ar an údarás forghníomhaitheach brath ar an bhfaisnéis atá sa deimhniú sin in éagmais fianaise atá sonrach agus oibiachtúil go leor a d’fhéadfadh amhras a chaitheamh ar a n‑inchreidteacht (féach, chuige sin, breithiúnas an 29 Iúil 2024, Breian, C‑318/24 PPU, EU:C:2024:658, mír 115 agus an cásdlí dá dtagraítear).
88      In aon chás, dá mbeadh amhras ar an gcúirt a rinne an tarchur, ar bhonn fianaise shonrach oibiachtúil agus d’ainneoin na faisnéise atá i ndeimhniú den sórt sin, maidir le seirbheáil an ordaithe coigistíochta atá i gceist nó, ar bhonn níos ginearálta, maidir le comhlíonadh chearta bunúsacha an duine lena mbaineann le linn an nós imeachta as ar eascair glacadh an ordaithe sin, cheanglófaí uirthi, i gcomhréir le hAirteagal 19(2) de Rialachán 2018/1805, sula gcinnfeadh sí gan an t‑ordú sin a aithint nó a fhorghníomhú, go hiomlán nó go páirteach, faoi Airteagal 19(1)(h), den Rialachán sin, dul i gcomhairle leis an údarás eisiúna agus, i gcás inarb iomchuí, a iarraidh air aon fhaisnéis is gá a sholáthar gan mhoill, chun a chinneadh an bhfuil bunús maith leis an amhras sin nó nach bhfuil.
89      Sa chomhthéacs sin, ba cheart a thabhairt faoi deara freisin, ag an éisteacht os comhair na Cúirte Breithiúnais, gur mhaígh an Coimisiún, tar éis dul i gcomhairle leis an gcomhad náisiúnta a bhaineann leis an gcás sna príomhimeachtaí, gur chinn sé go raibh codanna áirithe den bhreithiúnas lena bhforchuirtear an t‑ordú coigistíochta atá i gceist doléite mar gheall ar dhroch-chaighdeán cló.
90      I ndáil leis sin, ba cheart a mheabhrú, a mhéid is ábhartha, faoi phointe (c) d’Airteagal 19(1) de Rialachán 2018/1805, go bhféadfaidh údarás forghníomhaitheach Ballstáit a chinneadh freisin gan ordú coigistíochta a aithint agus a fhorghníomhú i gcás ina bhfuil an deimhniú coigistíochta, dá bhforáiltear in Airteagal 17 agus in Iarscríbhinn II a ghabhann leis an Rialachán sin, neamhiomlán nó mícheart go follasach agus nár comhlánaíodh an deimhniú sin tar éis an chomhairliúcháin éigeantaigh dá dtagraítear in Airteagal 19(2) den Rialachán sin.
91      Is fíor, i gcomhréir le hAirteagal 14(1) de Rialachán 2018/1805, gurb ionann an deimhniú coigistíochta sin, i bprionsabal, agus na modhanna nach mór don údarás eisiúna aon ordú coigistíochta a tharchur chuig an údarás forghníomhaitheach chun an t‑ordú sin a aithint agus a fhorghníomhú.
92      D’ainneoin sin, féadfaidh na Ballstáit, faoi Airteagal 14(2) de Rialachán 2018/1805, dearbhú a dhéanamh ina luaitear, i gcás ina ndírítear deimhniú den sórt sin chucu chun na gcríoch sin, nach mór don údarás eisiúna an t‑ordú coigistíochta bunaidh nó cóip dheimhnithe de a tharchur freisin in éineacht leis an deimhniú sin. Is léir ón ordú tarchuir go ndearna Poblacht na Cróite dearbhú den sórt sin.
93      I gcás den sórt sin, ós rud é go gceanglaítear le hAirteagal 18(1) den Rialachán sin aon ordú coigistíochta a aithint agus a fhorghníomhú a mhéid a tarchuireadh é ‘i gcomhréir le hAirteagal 14’ den Rialachán sin, féadfaidh inléiteacht théacs an bhreithiúnais lena bhforchuirtear an t‑ordú coigistíochta bunaidh nó na cóipe deimhnithe de teacht faoi raon feidhme Airteagal 19(1)(c) den Rialachán sin.
94      Mar sin féin, mar is léir ó fhoclaíocht na forála sin agus mar a tugadh faoi deara i mír 88 den bhreithiúnas seo, i gcomhréir le hAirteagal 19(2) de Rialachán 2018/1805, ceanglaítear ar an údarás forghníomhaitheach, sula nglacfaidh sé cinneadh lena ndiúltaítear ordú coigistíochta a aithint nó a fhorghníomhú, dul i gcomhairle leis an údarás eisiúna chun leagan inléite den ordú coigistíochta bunaidh nó den chóip dheimhnithe den ordú sin a sheoladh chuige. Eascraíonn an oibleagáid dul i gcomhairle freisin as Airteagal 25 den Rialachán sin, lena bhforáiltear i mír 1 de go rachaidh an t‑údarás eisiúna agus an t-údarás forghníomhaitheach, i gcás inar gá, i gcomhairle le chéile gan mhoill chun cur i bhfeidhm éifeachtach an Rialacháin sin a áirithiú, agus lena dtagraítear i mír 2 go beacht do dheacrachtaí a bhaineann le tarchur nó fíordheimhniú aon doiciméid is gá chun an t-ordú coigistíochta a fhorghníomhú.
95      Dá bhrí sin, is in éagmais leagan inléite de théacs an ordaithe coigistíochta bunaidh nó cóip dheimhnithe de a bheith tarchurtha ag an údarás eisiúna laistigh de thréimhse réasúnta ama amháin a d’fhéadfadh an t‑údarás forghníomhaitheach diúltú an t‑ordú coigistíochta atá i gceist a aithint agus a fhorghníomhú ar an bhforas a leagtar amach in Airteagal 19(1)(c) de Rialachán 2018/1805.
96      I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, is é an freagra ar an tríú ceist ná nach mór Airteagal 19(1)(h) de Rialachán 2018/1805, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 1(2) den Rialachán sin agus i bhfianaise Airteagal 47 den Chairt, a léiriú sa chaoi nach féidir le húdarás forghníomhaitheach Ballstáit diúltú ordú coigistíochta a aithint agus a fhorghníomhú ar bhonn mainneachtain líomhnaithe sa Bhallstát eisiúna cearta bunúsacha an duine lena mbaineann an t‑ordú sin a urramú, de réir bhrí Airteagal 2(10) den Rialachán sin, i gcás nár bhain an duine sin, tar éis an t‑ordú a sheirbheáil go héifeachtach, i dteanga a thuigeann an duine sin, agus codanna den bhreithiúnas lena bhforchuirtear an t‑ordú sin leordhóthanach chun achomharc a dhéanamh ina choinne, úsáid as na leigheasanna dlí atá ar fáil dó nó di sa Bhallstát eisiúna chun agóid a dhéanamh i gcoinne an ordaithe coigistíochta sin.
Costais
97      Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Mór-Dhlísheomra) mar seo a leanas:
1.      Maidir le hAirteagal 1(1) agus (4) agus Airteagal 2(2) agus (3)(a) agus (d) de Rialachán (AE) 2018/1805 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 14 Samhain 2018 maidir le haitheantas frithpháirteach a thabhairt d’orduithe reo agus d’orduithe coigistíochta,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
go bhfuil feidhm ag an Rialachán sin maidir le hordú coigistíochta arna eisiúint, tar éis imeachtaí coiriúla, i mbreithiúnas lena n‑éigiontaítear cosantóirí an chiona ab ábhar do na himeachtaí sin agus lena ndearbhaítear gur fáltais ciona choiriúil seachas an cion sin í an mhaoin atá le coigistiú, cion a bhaineann le duine nach duine de na cosantóirí éigiontaithe é nó í, nár tarraingíodh suas aon díotáil ina choinne nó ina coinne.
2.      Maidir le hAirteagal 19(1)(h) de Rialachán 2018/1805, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 1(2) den Rialachán sin agus i bhfianaise Airteagal 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
nach féidir le húdarás forghníomhaitheach Ballstáit diúltú ordú coigistíochta a aithint agus a fhorghníomhú ar bhonn mainneachtain líomhnaithe sa Bhallstát eisiúna cearta bunúsacha an duine lena mbaineann an t‑ordú sin a urramú, de réir bhrí Airteagal 2(10) den Rialachán sin, i gcás nár bhain an duine sin, tar éis an t‑ordú a sheirbheáil go héifeachtach, i dteanga a thuigeann an duine sin, agus codanna den bhreithiúnas lena bhforchuirtear an t‑ordú sin leordhóthanach chun achomharc a dhéanamh ina choinne, úsáid as na leigheasanna dlí atá ar fáil dó nó di sa Bhallstát eisiúna chun agóid a dhéanamh i gcoinne an ordaithe coigistíochta sin.
[Sínithe]
*      Teanga an cháis: an Chróitis.