62020CJ0673_RES
Cás C-673/20
EP
v
Préfet du GersagusInstitut National de la Statistique et des Études Économiques (INSEE)
(iarraidh ar réamhrialú ón Tribunal judiciaire d’Auch)
Breithiúnas na Cúirte (an Mór-Dhlísheomra), an 9 Meitheamh 2022
(Tarchur chun réamhrialú – Saoránacht an Aontais – Náisiúnach de Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann a bhfuil cónaí air i mBallstát – Airteagal 9 CAE – Airteagail 20 agus 22 CFAE – an ceart chun vótála agus seasamh mar iarrthóir i dtoghcháin bhardasacha sa Bhallstát cónaithe – Airteagal 50 CAE – Comhaontú maidir le Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann a bheith ag tarraingt siar as an Aontas Eorpach agus as an gComhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach – Iarmhairtí ar Bhallstát a tharraingt siar ón Aontas – Baint den rolla toghthóirí sa Bhallstát cónaithe – Airteagail 39 agus 40 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh – Bailíocht Chinneadh (AE) 2020/135)
Saoránacht an Aontais – Forálacha conartha– Náisiúntacht Ballstáit – tarraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas Eorpach agus Euratom – Iarmhairtí – Cailliúint stádas saoránachta an Aontais Eorpaigh – Náisiúnaigh na Ríochta Aontaithe a d’fheidhmigh a gceart chun cónaí i mBallstát roimh dheireadh na hidirthréimhse – Cailliúint an chirt chun vótála agus seasamh mar iarrthóir i dtoghcháin bhardasacha ina mBallstát cónaithe – Náisiúnaigh a chaill a gceart vótála sa Ríocht Aontaithe faoi dhlí na Ríochta Aontaithe – Ní bhaineann le hábhar
(Airteagail 9, 50(1) agus (3) CAE; Airteagail 18, an chéad fhomhír, 20(1) agus (2)(b), 21, an chéad fhomhír agus 22 CFAE; Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, Airteagail 39 agus 40; Comhaontú maidir le Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann a bheith ag tarraingt siar as an Aontas Eorpach agus as an gComhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach, Airteagail 2(e), 3(1), (10)(a) agus (b), 13 go 39, 126, 127(1)(b) agus 185, an 4ú fomhír.)
(féach míreanna 46-52, 55-61, 66-75, 80, 81, 83, an chuid oibr. 1)
Ballstáit – Tarraingt siar ón Aontas Eorpach – Cinneadh Ballstáit an nós imeachta um tharraingt siar a thionscnamh – cineál aontaobhach – Nós imeachta – Éifeachtaí
(Airteagal 50(1), (2) agus (3) CAE)
(féach míreanna 53, 54)
Ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú – Inniúlacht na Cúirte – Gníomhartha arna nglacadh ag na hinstitiúidí – Iarratas chun scrúdú a dhéanamh ar chomhoiriúnacht comhaontaithe idirnáisiúnta arna thabhairt i gcrích ag an Aontas Eorpach leis na Conarthaí – Inghlacthacht
(Airteagal 19(3)(b)), CAE; Airteagal 267(1)(b) CFAE)
(féach míreanna 84, 85)
Saoránacht an Aontais – Forálacha an Chonartha – Náisiúntacht Bhallstáit – Tarraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas Eorpach agus Euratom – Cinneadh 2020/135 – Bailíocht – Náisiúnaigh na Ríochta Aontaithe a d’fheidhmigh a gceart chun cónaí i mBallstát roimh dheireadh na hidirthréimhse – Gan aon ceart chun vótála agus seasamh mar iarrthóir i dtoghcháin bhardasacha ina mBallstát cónaithe – Sárú ar phrionsabal na comhréireachta – Neamhláithreacht – Náisiúnaigh ar baineadh a gceart vótála sa Ríocht Aontaithe faoi dhlí na Ríochta Aontaithe – Ní bhaineann le hábhar
(Airteagail 9 agus 50(1) agus (3) CAE; Airteagail 18, 20(2)(b), 21 agus 22 CFAE; Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, Airteagal 40; Cinneadh 2020/135 ón gComhairle)
(féach míreanna 91- 102, .an chuid oibr. 2)
Résumé
Baineadh EP, náisiúnach de chuid na Ríochta Aontaithe a bhfuil cónaí uirthi sa Fhrainc ó 1984, de rollaí toghthóirí na Fraince tar éis theacht i bhfeidhm an Chomhaontaithe maidir le Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann a bheith ag tarraingt siar as an Aontas Eorpach agus as an gComhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach (“an Comhaontú um Tharraingt Siar”) (
1
).
Rinne EP agóid i gcoinne an mhéid sin os comhair an Tribunal judiciaire d’Auch (an Fhrainc) ar an bhforas nach bhféadfadh sí vótáil a thuilleadh sa Fhrainc, de bharr gur chaill sí a stádas mar shaoránach den Aontas tar éis don Ríocht Aontaithe tarraingt siar as an Aontas, nó sa Ríocht Aontaithe, toisc nach raibh an ceart vótála agus chun seasamh i dtoghchán sa Stát sin aici a thuilleadh (
2
). Dar le EP, sáraíonn an chailliúint sin prionsabail na deimhneachta dlíthiúla agus na comhréireachta agus is ionann an chailliúint freisin agus idirdhealú idir saoránaigh an Aontais agus cur isteach ar a saoirse gluaiseachta.
Measann an chúirt a rinne an tarchur gurb ionann forálacha an chomhaontaithe sin a chur i bhfeidhm maidir le EP agus cur isteach díréireach ar a ceart bunúsach vótála. I ndáil leis sin, fiafraíonn siad ar cheart Airteagal 50 CAE (
3
) agus an Comhaontú um Tharraingt Siar le léirmhíniú mar chúlghairm ar shaoránacht an Aontais náisiúnach den Ríocht Aontaithe a shocraigh, fad a fhanann siad faoi réir dhlí an Stáit sin, i gcríoch Ballstáit eile ar feadh níos mó ná 15 bliana agus dá bhrí sin nach bhfuil aon chearta vótála acu. Más ea, fiafraíonn sí cá mhéid is ceart a mheas go gceadaíonn forálacha ábhartha an Chomhaontaithe um Tharraingt Siar (
4
) agus CFAE (
5
) do na náisiúnaigh sin na cearta chun saoránachta de chuid an Aontais Eorpaigh a bhí acu roimh tharraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas a choinneáil. Ceistíonn siad freisin bailíocht an Chomhaontaithe um Tharraingt Siar agus, dá bhrí sin, bailíocht Chinneadh 2020/135 ón gComhairle maidir leis an gcomhaontú sin a thabhairt i gcrích (
6
).
Ina breithiúnas, chinn an Chúirt, ar an gcéad dul síos, nach mór forálacha ábhartha CAE (
7
) agus CFAE (
8
), arna léamh i gcomhar leis an gComhaontú um Tharraingt Siar, a léirmhíniú mar ní a chiallaíonn, ó tharraing siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas Eorpach, nach bhfuil stádas mar shaoránach den Aontas ag náisiúnaigh den Stát sin a d’fheidhmigh a gceart chun cónaí i mBallstát roimh dheireadh na hidirthréimhse dá bhforáiltear sa chomhaontú sin. Go háirithe, ní bheidh acu a thuilleadh an ceart chun vótála agus chun seasamh mar iarrthóir i dtoghcháin bhardasacha ina mBallstát cónaithe, lena n-áirítear i gcás ina mbaintear freisin, faoi dhlí an Stáit ar náisiúnaigh de iad, an ceart chun vótáil i dtoghcháin arna n-eagrú ag an mBallstát sin. Ina theannta sin, ní shainaithníonn an Chúirt aon fhachtóir de chineál a dhéanfadh difear do bhailíocht Chinneadh 2020/135.
Breithniú na Cúirte Breithiúnais
Ar an gcéad dul síos, meabhraíonn an Chúirt go n-éilíonn saoránacht an Aontais, i gcomhréir le hAirteagal 9 CAE agus le hAirteagal 20(1) CFAE, náisiúntacht Bhallstáit a bheith ag an duine agus, dá bhrí sin, go bhfuil nasc dosháraithe eisiach ann idir náisiúntacht Bhallstáit a shealbhú agus stádas shaoránach an Aontais a fháil agus a choinneáil.
Gabhann saoránacht an Aontais le sraith ceart (
9
), lena n-áirítear an ceart bunúsach agus an ceart aonair i leith gluaiseacht agus cónaí faoi shaoirse ar chríoch na mBallstát. Go háirithe, i gcás shaoránaigh an Aontais a bhfuil cónaí orthu i mBallstát nach náisiúnaigh de iad, áirítear leis na cearta sin an ceart chun vótála agus chun bheith ina n-iarrthóir i dtoghcháin bhardasacha sa Bhallstát ina bhfuil cónaí orthu, ceart a aithnítear freisin sa Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (
10
). Ní chumhdaítear an ceart sin i bhfabhar náisiúnaigh tríú tíortha in aon cheann de na forálacha sin. Dá bhrí sin, nuair a d‘fheidhmigh duine aonair ar náisiúnach iad de stát a bhí mar Bhallstát, a cheart chun gluaiseachta agus cónaí faoi shaoirse ar chríoch Ballstáit eile, níl sé, dá bhrí sin, de chineál a chuirfeadh ar a chumas stádas mar shaoránach den Aontas agus na cearta go léir a ghabhann le CFAE a choinneáil más rud é, tar éis dá Stát tionscnaimh a tharraingt siar ón Aontas, nach bhfuil náisiúntacht Bhallstáit aige a thuilleadh.
Ar an dara dul síos, meabhraíonn an Chúirt, de bhua a cinnidh cheannasaigh, a glacadh faoi Airteagal 50(1) CAE, nach bhfuil an Ríocht Aontaithe ina Ballstát den Aontas Eorpach a thuilleadh ón 1 Feabhra 2020 i leith, agus gurb é an toradh atá air sin go bhfuil náisiúntacht tríú tír ag a náisiúnaigh anois agus nach bhfuil náisiúntacht Bhallstáit ag a náisiúnaigh a thuilleadh. Is éard atá i gceist le cailliúint náisiúntachta Ballstáit, don duine lena mbaineann, a stádas mar shaoránach den Aontas a chailleadh go huathoibríoch. Mar thoradh air sin, ní bheidh acu a thuilleadh, an ceart chun vótála agus chun seasamh mar iarrthóir i dtoghcháin bhardasacha sa Bhallstát ina bhfuil cónaí orthu.
Maidir leis sin, cuireann an Chúirt in iúl nach féidir a cheangal ar údaráis inniúla na mBallstát ná ar chúirteanna na mBallstát sin scrúdú aonair a dhéanamh ar na hiarmhairtí a bhaineann le stádas shaoránaigh an Aontais a chailleadh do na daoine lena mbaineann, ós rud é gur toradh uathoibríoch é ar chinneadh ceannasach na Ríochta Aontaithe tarraingt siar ón Aontas Eorpach, i bhfianaise phrionsabal na comhréireachta.
Sa tríú háit, tugann an Chúirt faoi deara nach bhfuil aon fhoráil sa Chomhaontú um Tharraingt Siar lena n-áitítear, tar éis tharraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas Eorpach, chun leas náisiúnaigh na Ríochta Aontaithe a d’fheidhmigh a gceart chun cónaí i mBallstát roimh dheireadh na hidirthréimhse, an ceart chun vótáil agus seasamh mar iarrthóir i dtoghcháin bhardasacha ina mBallstát cónaithe.
Cé go ndéantar foráil sa Chomhaontú gur lean dlí an Aontais de bheith infheidhme maidir leis an Ríocht Aontaithe le linn na hidirthréimhse, eisiatar go sainráite le hAirteagal 127(1)(b) den Chomhaontú, cur i bhfeidhm maidir leis an Ríocht Aontaithe agus sa Ríocht Aontaithe forálacha CFAE agus na Cairte (
11
) a bhaineann le ceart shaoránaigh an Aontais vótáil agus seasamh mar iarrthóir i bParlaimint na hEorpa agus i dtoghcháin bhardasacha ina mBallstát cónaithe. Ar an taobh eile, luann an t-eisiamh sin, go litriúil, an Ríocht Aontaithe agus “críoch an Stáit sin” gan tagairt shainráite a dhéanamh dá náisiúnaigh. Mar sin féin, ag féachaint d’Airteagal 127(6) den Chomhaontú um Tharraingt Siar, tuigfear go bhfuil feidhm ag an eisiamh sin freisin maidir le náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe a d’fheidhmigh a gceart chun cónaí i mBallstát i gcomhréir le dlí an Aontais roimh dheireadh na hidirthréimhse. Dá bhrí sin, níl oibleagáid ar na Ballstáit a thuilleadh, amhail ón 1 Feabhra 2020, caitheamh le náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe atá ina gcónaí ar a gcríoch mar náisiúnaigh de chuid Ballstáit maidir le deonú an chirt chun vótála agus seasamh mar iarrthóir i dtoghcháin do Pharlaimint na hEorpa agus i dtoghcháin bhardasacha.
Le léirmhíniú dá mhalairt d’Airteagal 127(1) (b) den Chomhaontú um Tharraingt Siar, arb é atá ann a chur i bhfeidhm a theorannú go hiomlán ar chríoch na Ríochta Aontaithe agus mar sin amháin do na saoránaigh sin de chuid an Aontais a bhí ina gcónaí sa Stát sin le linn na hidirthréimhse sin, chruthófaí neamhshiméadracht idir na cearta a thugtar leis an gComhaontú sin do náisiúnaigh na Ríochta Aontaithe agus do shaoránaigh an Aontais. Bheadh an neamhshiméadracht sin in aghaidh chuspóir an Chomhaontaithe, is é sin cosaint chómhalartach a áirithiú do shaoránaigh an Aontais agus do náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe a d’fheidhmigh a gcearta saorghluaiseachta faoi seach roimh dheireadh na hidirthréimhse.
Maidir leis an tréimhse a thosaigh ag deireadh na hidirthréimhse, shoiléirigh an Chúirt nach dtagann an ceart atá ag náisiúnaigh na Ríochta Aontaithe chun vótála agus chun seasamh mar iarrthóir i dtoghcháin bhardasacha sa Bhallstát cónaithe faoi raon feidhme an dara cuid den Chomhaontú um Tharraingt Siar, lena bhforáiltear do rialacha chun cosaint a thabhairt, tar éis an 1 Eanáir 2021, ar bhealach cómhalartach agus comhionann do shaoránaigh an Aontais agus do náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe (
12
) a d’fheidhmigh a gcearta saorghluaiseachta roimh dheireadh na hidirthréimhse.
Ar deireadh, ní féidir an chéad mhír d’Airteagal 18 agus an chéad mhír d’Airteagal 21 CFAE (
13
), a dhéanann an Comhaontú um Tharraigt Siar infheidhme le linn na hidirthréimhse agus ina dhiaidh sin, a léirmhíniú mar nithe a éilíonn ar na Ballstáit leanúint, tar éis an 1 Feabhra 2020, do dheonú an chirt chun vótála agus chun seasamh mar iarrthóir i dtoghcháin bhardasacha arna ndéanamh sa chríoch sin do náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe atá ina gcónaí sa chríoch sin agus a dheonaíonn siad do shaoránaigh an Aontais.
Ar an gceathrú dul síos agus ar deireadh, maidir le bailíocht Chinneadh 2020/135, cinneann an Chúirt nach bhfuil an cinneadh sin contrártha do dhlí an Aontais (
14
). Go háirithe, níl aon rud le tuiscint gur sháraigh an tAontas, mar pháirtí conarthach sa Chomhaontú um Tharraingt Siar, teorainneacha a rogha féin maidir le seoladh an chaidrimh sheachtraigh trí mhainneachtain a cheangal go ndéanfaí foráil maidir leis an gceart vótála agus chun seasamh mar iarrthóir i dtoghcháin bhardasacha sa Bhallstát cónaithe chun leas náisiúnaigh na Ríochta Aontaithe a d’fheidhmigh a gceart chun cónaí i mBallstát roimh dheireadh na hidirthréimhse.
(
1
)	Comhaontú maidir le Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann a bheith ag tarraingt siar as an Aontas Eorpach agus as an gComhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach (IO 2020 L 29, lch. 7).
(
2
)	Faoi riail de dhlí na Ríochta Aontaithe, de réir nach bhfuil náisiúnach de chuid an Stáit sin a bhfuil cónaí air nó uirthi thar lear ar feadh níos mó ná 15 bliana i dteideal páirt a ghlacadh i dtoghcháin sa Ríocht Aontaithe a thuilleadh.
(
3
)	Baineann Airteagal 50 CAE leis an gceart agus leis na socruithe chun Ballstát a tharraingt siar ón Aontas Eorpach.
(
4
)	Airteagail 2, 3, 10, 12 agus 127 den Chomhaontú um Tharraingt Siar.
(
5
)	Airteagail 18, 20 agus 21 CFAE.
(
6
)	Cinneadh (AE) 2020/135 ón gComhairle an 30 Eanáir 2020 maidir le tabhairt i gcrích an Chomhaontaithe maidir le Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann a bheith ag tarraingt siar as an Aontas Eorpach agus as an gComhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach (IO L 29, 2020, lch. 1).
(
7
)	Airteagal 9 CAE, ar shaoránacht an Aontais, agus Airteagal 50 CAE, maidir leis an gceart agus na socruithe chun Ballstát a tharraingt siar ón Aontas Eorpach.
(
8
)	Airteagal 20 CFAE, a bhaineann le saoránacht an Aontais, Airteagal 21 CFAE, a bhaineann le saorghluaiseacht agus saoirse bunaíochta do shaoránaigh an Aontais, agus Airteagal 22 CFAE, a bhaineann leis an gceart chun vótála agus chun bheith mar iarrthóir.
(
9
)	De bhun Airteagail 20(2), 21 agus 22 CFAE.
(
10
)	Airteagal 40 den Chairt.
(
11
)	Airteagail 20(2)(b), 22 CFAE agus Airteagail 39 agus 40 den Chairt.
(
12
)	Airteagal 10(a) agus (b) den Chomhaontú um Tharraingt Siar.
(
13
)	Baineann Airteagal 18 CFAE leis an toirmeasc ar aon idirdhealú ar fhorais náisiúntachta agus baineann Airteagal 21 CFAE le saorghluaiseacht agus saoirse bunaíochta shaoránaigh an Aontais.
(
14
)	Sa chás sin, Airteagal 9 CAE, Airteagail 18, 20, 21 agus 22 CFAE agus Airteagal 40 den Chairt.