62023TJ0070_RES
Συνεκδικασθείσες υποθέσεις T‑70/23, T‑84/23 και T‑111/23
(δημοσίευση αποσπασμάτων)
Data Protection Commission
κατά
Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων
Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 29ης Ιανουαρίου 2025
«Προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα – Άρθρο 65, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού (ΕE) 2016/679 – Δεσμευτική απόφαση με την οποία δίνεται εντολή σε επικεφαλής εποπτική αρχή να διευρύνει το πεδίο της έρευνας και να καταρτίσει σχέδιο συμπληρωματικής απόφασης – Αρμοδιότητα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων»
Προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα – Κανονισμός 2016/679 – Αρμοδιότητα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων (ΕΣΠΔ) – Έκταση – Δεσμευτική απόφαση με την οποία δίνεται εντολή σε επικεφαλής εποπτική αρχή να διευρύνει το πεδίο μιας έρευνας και να καταρτίσει σχέδιο συμπληρωματικής απόφασης – Εμπίπτει
(Άρθρο 39 ΣΕΕ· άρθρα 16 §§ 1 και 2, 101 και 102 ΣΛΕΕ· Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 8 §§ 1 και 3· κανονισμός 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, αιτιολογικές σκέψεις 126, 136 και 141 και άρθρα 4, σημείο 24, 57 § 1, στοιχεία αʹ και στʹ, 58 § 2, 60, 65 §§ 1, στοιχείο αʹ, 2, 3 και 6, και 66)
(βλ. σκέψεις 35, 36, 38-40, 43-45, 49-54, 56-59, 62, 63, 68-75, 77-82)
Σύνοψη
Αποφαινόμενο σε πενταμελή σύνθεση, το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει τις προσφυγές της Data Protection Commission, της ιρλανδικής εποπτικής αρχής για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, με τις οποίες ζητούσε τη μερική ακύρωση των δεσμευτικών αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων (ΕΣΠΔ). Με την απόφασή του, το Γενικό Δικαστήριο αποφαίνεται, για πρώτη φορά, επί της αρμοδιότητας του ΕΣΠΔ να υποχρεώσει εθνική εποπτική αρχή να διευρύνει την εκ μέρους της ανάλυση μιας υπόθεσης και, κατά περίπτωση, την έρευνά της.
Κατόπιν επικοινωνίας με τις λοιπές ενδιαφερόμενες εποπτικές αρχές, η Data Protection Commission, ως επικεφαλής εποπτική αρχή, διαπίστωσε ότι δεν υπήρχε συναίνεση ως προς τις ενστάσεις που διατυπώθηκαν σε σχέση με τα δικά της σχέδια αποφάσεων που αφορούσαν τις διασυνοριακές επεξεργασίες δεδομένων οι οποίες συνδέονται με τη χρήση του κοινωνικού δικτύου Facebook, του κοινωνικού δικτύου Instagram και της υπηρεσίας ανταλλαγής μηνυμάτων WhatsApp. Προσέφυγε, ως εκ τούτου, στο ΕΣΠΔ στο πλαίσιο του μηχανισμού συνεκτικότητας (
1
).
Κατόπιν της εξέτασης των τριών φακέλων, το ΕΣΠΔ, εκτιμώντας ότι οι περισσότερες από τις ενστάσεις που διατυπώθηκαν σε σχέση με τα σχέδια απόφασης ήταν σχετικές και αιτιολογημένες, αποφάσισε να λάβει θέση επί των ζητημάτων που έθεταν.
Ως εκ τούτου, στις 5 Δεκεμβρίου 2022, εξέδωσε δεσμευτικές αποφάσεις με τις οποίες υποχρέωσε την Data Protection Commission να διεξαγάγει νέες έρευνες σχετικά με τις επεξεργασίες δεδομένων που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο των τριών προαναφερθεισών εφαρμογών και, επί τη βάσει αυτή, να καταρτίσει σχέδια συμπληρωματικών αποφάσεων.
Κατόπιν αυτού, η Data Protection Commission αμφισβήτησε το κατά πόσον το ΕΣΠΔ έχει την αρμοδιότητα να της επιβάλει, με δεσμευτικές αποφάσεις, τέτοια μέτρα.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Πρώτον, το Γενικό Δικαστήριο διευκρινίζει το περιεχόμενο της αρμοδιότητας του ΕΣΠΔ (
2
) στηριζόμενο στη γραμματική, συστηματική και τελολογική ανάλυση του ΓΚΠΔ.
Στο πλαίσιο αυτό, κατ’ αρχάς, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει ότι, σύμφωνα με γραμματική ερμηνεία των σχετικών διατάξεων του ΓΚΠΔ (
3
), το ΕΣΠΔ είναι αρμόδιο να θεσπίζει διατάξεις, όπως οι προσβαλλόμενες, βάσει των οποίων δόθηκε εντολή στην επικεφαλής εποπτική αρχή να διεξαγάγει νέα έρευνα σχετικά με ορισμένες πτυχές των επίμαχων φακέλων και να εκδώσει στη συνέχεια νέα σχέδια αποφάσεων. H δεσμευτική απόφαση του ΕΣΠΔ πρέπει να καλύπτει όλα τα ζητήματα για τα οποία έχουν υποβληθεί σχετικές και αιτιολογημένες ενστάσεις, για τον λόγο δε αυτόν, σε περίπτωση που το ΕΣΠΔ εγκρίνει σχετική και αιτιολογημένη ένσταση που αφορά έλλειψη ή ανεπάρκεια ανάλυσης μιας πτυχής στο σχέδιο απόφασης, λόγω της οποίας δεν μπορεί να διαπιστωθεί εάν υπάρχει ή όχι παράβαση του κανονισμού, οι κρίσιμες διατάξεις του ΓΚΠΔ ουδόλως απαγορεύουν να περιλαμβάνει η εν λόγω απόφαση εντολή προς την επικεφαλής εποπτική αρχή να αποκαταστήσει την εν λόγω έλλειψη ανάλυσης και, εφόσον τούτο είναι αναγκαίο βάσει του φακέλου που έχει στην κατοχή του το ΕΣΠΔ, να εμβαθύνει ή να διευρύνει προς τον σκοπό αυτόν την έρευνα που είχε πραγματοποιηθεί μέχρι τότε. Επομένως, εάν προκύπτει ότι ο φάκελος δεν επαρκεί για την ολοκληρωμένη διενέργεια της απαιτούμενης ανάλυσης, το ΕΣΠΔ θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να υποχρεώσει την επικεφαλής εποπτική αρχή να διεξαγάγει συμπληρωματική έρευνα.
Περαιτέρω, στο πλαίσιο της συστηματικής ερμηνείας των κρίσιμων διατάξεων του ΓΚΠΔ, το Γενικό Δικαστήριο εκτιμά ότι το γενικό πλαίσιο της υποχρέωσης συνεργασίας μεταξύ των ενδιαφερόμενων εποπτικών αρχών, το οποίο κατοχυρώνεται στον ΓΚΠΔ, επιβεβαιώνει την αρμοδιότητα του ΕΣΠΔ να λαμβάνει τα επίμαχα μέτρα.
Ως προς το σημείο αυτό, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει ότι η διαδικασία συνεργασίας μεταξύ των ενδιαφερόμενων εποπτικών αρχών (
4
), που μπορεί να περιλαμβάνει την ενεργοποίηση του μηχανισμού συνεκτικότητας τον οποίο διασφαλίζει το ΕΣΠΔ, δεν αποτελεί διαδικασία «μονόδρομο», στην οποία τα στάδια ακολουθούν πάντοτε το ένα το άλλο κατά τη σειρά των διατάξεων που τα προβλέπουν, χωρίς τη δυνατότητα επιστροφής σε προηγούμενο στάδιο ή προσωρινής παραμονής στο ίδιο στάδιο.
Επιπλέον, το Γενικό Δικαστήριο υπογραμμίζει ότι η ανάλυση των όρων υπό τους οποίους πραγματοποιείται η επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, καθώς και της συμβατότητας της επεξεργασίας προς τον ΓΚΠΔ δεν πρέπει να περιορίζεται στα ζητήματα που εγείρει η καταγγελία ενός καταγγέλλοντος. Ειδικότερα, η πλήρης διασφάλιση των καθηκόντων των εποπτικών αρχών που προβλέπονται στον ΓΚΠΔ σχετικά με τη διασφάλιση της τήρησής του και την εξέταση, στο μέτρο που ενδείκνυται, των καταγγελιών (
5
), προϋποθέτει την επιλογή του κατάλληλου πεδίου ανάλυσης του φακέλου τόσο σε σχέση με την καταγγελία στην οποία βασίζεται, όσο και σε σχέση με τα λοιπά στοιχεία που μπορούν να τη συμπληρώσουν. Πλην όμως, η σχετική και αιτιολογημένη ένσταση, σύμφωνα με τον σχετικό ορισμό, αφορά πτυχές των οποίων η ανάλυση εμπίπτει σαφώς στο πλαίσιο των δύο προαναφερθέντων καθηκόντων. Ως εκ τούτου, το γεγονός ότι μια σχετική και αιτιολογημένη ένσταση αφορά το πεδίο της ανάλυσης και, ενδεχομένως, το πεδίο της έρευνας και ότι το ΕΣΠΔ δίνει συνέχεια σε αυτήν ουδόλως υπονομεύει τα καθήκοντα των εποπτικών αρχών.
Τέλος, το Γενικό Δικαστήριο υπογραμμίζει ότι και η εξέταση των σκοπών του ΓΚΠΔ επιβεβαιώνει τη γραμματική ερμηνεία των κρίσιμων διατάξεών του.
Συναφώς, υπενθυμίζει ιδίως ότι ο μηχανισμός συνεργασίας μεταξύ των ενδιαφερόμενων εποπτικών αρχών εξαντλεί τα όριά του σε περίπτωση που δεν επιτυγχάνεται συναίνεση. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, το ζήτημα ως προς το οποίο δεν έχει επιτευχθεί συναίνεση πρέπει να υποβληθεί από την επικεφαλής εποπτική αρχή στον μηχανισμό συνεκτικότητας, που καταλήγει σε δεσμευτική απόφαση του ΕΣΠΔ. Σε περίπτωση επανέναρξης της έρευνας, η αρμόδια αρχή οφείλει να εκδώσει τελική απόφαση επί των ουσιαστικών πτυχών των ζητημάτων που αναλύθηκαν και επιλύθηκαν μετά από δεσμευτική απόφαση του ΕΣΠΔ εντός της προθεσμίας που προβλέπεται στον ΓΚΠΔ. Τούτο δεν την εμποδίζει να διεξαγάγει συμπληρωματική έρευνα και να αναλύσει τις πτυχές της υπόθεσης που δεν έχουν ακόμη εξεταστεί.
Δεύτερον, το Γενικό Δικαστήριο εκτιμά ότι οι όροι απονομής αρμοδιότητας σε όργανο της Ένωσης δεν αντιτίθενται στην ερμηνεία που έγινε δεκτή, κατά την οποία το ΕΣΠΔ έχει την εξουσία να υποχρεώσει την επικεφαλής εποπτική αρχή να διευρύνει την ανάλυσή της και, ενδεχομένως, την έρευνά της. Πράγματι, η άσκηση μιας τέτοιας εξουσίας πλαισιώνεται από διάφορα κριτήρια και προϋποθέσεις που οριοθετούν το πεδίο δράσης της. Επομένως, η εξουσία αυτή, αφενός, ασκείται μόνον σε περίπτωση σαφώς προσδιορισθείσας ανεπάρκειας στην ανάλυση εκ μέρους της επικεφαλής εποπτικής αρχής κατά τον χειρισμό της υπόθεσης, η οποία μπορεί να έχει σημαντικές συνέπειες, όπως προκύπτει από τον ορισμό της σχετικής και αιτιολογημένης ένστασης, και, αφετέρου, απορρέει από τη συλλογική εκτίμηση των εποπτικών αρχών που απαρτίζουν το ΕΣΠΔ.
Εξάλλου, το Γενικό Δικαστήριο διευκρινίζει ότι η άσκηση της εν λόγω εξουσίας υπόκειται σε δικαστικό έλεγχο. Ειδικότερα, ο δικαστής της Ένωσης δύναται να ελέγξει, εντός των ορίων των λόγων που προβάλλονται ενώπιόν του, την ουσιαστική νομιμότητα των επίμαχων διατάξεων σε συνάρτηση προς τις περιστάσεις της συγκεκριμένης υπόθεσης. Ειδικότερα, δύναται, σε πρώτο στάδιο, να εξακριβώσει εάν το ΕΣΠΔ, θεσπίζοντας διατάξεις τέτοιας φύσεως, έδωσε πράγματι συνέχεια σε σχετική και αιτιολογημένη ένσταση εποπτικής αρχής. Σε δεύτερο στάδιο, δύναται να ελέγξει την ουσιαστική νομιμότητα των εν λόγω διατάξεων, με τις οποίες δίδονται οδηγίες στις εποπτικές αρχές.
Στο πλαίσιο αυτό, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει περαιτέρω ότι δεσμευτική απόφαση του ΕΣΠΔ η οποία υποχρεώνει την επικεφαλής εποπτική αρχή να διευρύνει την ανάλυση και την έρευνά της δεν θέτει υπό αμφισβήτηση την ικανότητά της να ιεραρχεί την εκπλήρωση των διαφόρων καθηκόντων της ως ανεξάρτητης αρχής, ιεράρχηση της οποίας ο έλεγχος εμπίπτει αποκλειστικώς στον εθνικό δικαστή. Επίσης, δεν θέτει υπό αμφισβήτηση, γενικότερα, την ανεξαρτησία της εν λόγω εποπτικής αρχής (
6
).
(
1
)	Σύμφωνα με το άρθρο 60, παράγραφος 4, του κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της οδηγίας 95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων) (ΕΕ 2016, L 119, σ. 1) (στο εξής: ΓΚΠΔ).
(
2
)	Δυνάμει του άρθρου 65, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του ΓΚΠΔ.
(
3
)	Άρθρο 65, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του ΓΚΠΔ, σε συνδυασμό με το άρθρο 4, σημείο 24, το άρθρο 65, παράγραφος 6, και τις αιτιολογικές σκέψεις 126 και 136 του ίδιου κανονισμού.
(
4
)	Προβλέπεται στο άρθρο 60 του ΓΚΠΔ.
(
5
)	Άρθρο 57, παράγραφος 1, στοιχεία αʹ και στʹ, του ΓΚΠΔ.
(
6
)	Η ανεξαρτησία της εποπτικής αρχής κατοχυρώνεται στο άρθρο 39 ΣΣΕΕ, σε συνδυασμό με το άρθρο 16, παράγραφος 2, και το άρθρο 8, παράγραφος 3, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης