62005CC0276
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
SHARPSTON
ippreżentati fid-9 ta’ Ottubru 2008 (
1
)
Kawża C-276/05
The Wellcome Foundation Ltd
vs
Paranova Pharmazeutika Handels GmbH
“Trade mark — Prodott farmaċewtiku — Ippakkjar mill-ġdid — Importazzjoni parallela — Bidla sostanzjali fid-dehra tal-imballaġġ — Obbligu ta’ notifika minn qabel”
1.
Din it-talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Oberster Gerichtshof (Qorti Suprema), l-Awstrija, tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 7 tad-Direttiva dwar it-trade marks (
2
). Dan huwa (f’termini ta’ punti importanti ttrattati jekk mhux għal dawk li huma l-partijiet) episodju ieħor fis-saga twila li kienet tinvolvi l-iktar reċenti l-Kawża Boehringer Ingelheim et, C-143/00 (iktar ’il quddiem ‘Boehringer I’) (
3
) u l-Kawża Boehringer Ingelheim et, C-348/04 (iktar ’il quddiem ‘Boehringer II’) (
4
).
2.
F’dawn il-kawżi l-Qorti tal-Ġustizzja tat gwida estensiva dwar iċ-ċirkustanzi li fihom proprjetarju ta’ trade mark jista’ jimpedixxi importatur parallel milli jqiegħed fuq is-suq prodotti farmaċewtiċi li għandhom it-trade mark tiegħu fejn l-importatur jkun ippakkja mill-ġdid il-prodotti.
3.
Fil-każ preżenti, il-qorti tar-rinviju taċċetta li d-domanda prinċipali ġiet riżolta bis-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja Boehringer II, li ġiet mogħtija wara li kien sar ir-rinviju. Madankollu, saħqet fuq żewġ domandi li ma ġewx riżolti b’dan il-mod. Dawk id-domandi jikkonċernaw il-preżentazzjoni ta’ ippakkjar mill-ġdid permess u l-portata tal-obbligu tal-importatur li jagħti notifika minn qabel lill-proprjetarju tat-trade mark bl-intenzjoni li jagħmel ippakkjar mill-ġdid.
Il-kuntest ġuridiku
4.
L-Artikolu 7(1) tad-Direttiva dwar it-Trade marks jipprovdi li d-dritt tal-proprjetarju tat-trade mark li jimpedixxi l-użu tat-trade mark “ma tintitolax lill-proprjetarju li jipprojbixxi l-użu tagħha fir-rigward ta’ prodotti li jkunu tqiegħdu fis-suq fi[ż-Żona Ekonomika Ewropea (“EEA”)] (
5
) taħt dik it-trade mark mill-proprjetarju jew bil-kunsens tiegħu”.
5.
L-Artikolu 7(2) jistipula li l-Artikolu 7(1) “m’għandux japplika meta il-proprjetarju jkollu raġunijiet leġittimi biex jopponi li l-prodotti jkomplu jiġu kumerċjalizzati, speċjalment meta il-kundizzjoni tal-prodotti tinbidel jew issirilha l-ħsara wara li jitqiegħdu fis-suq ”.
6.
Il-Paragrafu 10b, paragrafi 1 u 2, tal-Markenschutzgesetz Awstrijaka (liġi dwar il-protezzjoni tat-trade marks) tittrasponi l-Artikolu 7 tad-Direttiva verbatim.
7.
L-oriġini tad-Direttiva dwar it-trade marks jistgħu jiġu ttraċċjati mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-Artikoli 28 KE u 30 KE. Din il-ġurisprudenza, flimkien ma’ numru ta’ deċiżjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar id-Direttiva, ġew ampjament spjegati fil-Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Jacobs f’Boehringer I u fil-Konklużjonijiet tiegħi f’Boehringer II. Għalhekk, jien mhux qed nipproponi li jsir eżami tal-ġurisprudenza b’mod ġenerali. Għall-iskopijiet preżenti jien ser nillimita ruħi billi nsemmi s-sentenzi Bristol-Myers Squibb (
6
) u Boehringer I u II (
7
).
8.
Fis-sentenza Bristol-Myers Squibb il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, taħt l-Artikolu 7(2) tad-Direttiva, proprjetarju ta’ trade mark jista’ jopponi b’mod leġittimu t-tqegħid addizzjonali fis-suq ta’ prodott farmaċewtiku ppakkjat mill-ġdid ħlief jekk
(1)
isir hekk dan jikkontribwixxi għall-qasma artifiċjali tas-swieq bejn Stati Membri; dan huwa l-każ, b’mod partikolari, meta l-proprjetarju jkun qiegħed fis-suq, f’diversi Stati Membri, prodott farmaċewtiku identiku f’ippakkjar differenti u li l-ippakkjar mill-ġdid huwa, minn naħa, neċessarju sabiex il-prodott jiġi kkummerċjalizzat fl-Istat Membru ta’ importazzjoni u, barra minn hekk, iseħħ f’kundizzjonijiet tali li l-istat oriġinali tal-prodott ma jistax jiġi affettwat minnu;
(2)
l-ippakkjar il-ġdid ma jistax jaffettwa l-istat oriġinali tal-prodott li jinsab fl-imballaġġ;
(3)
jiġi indikat kjarament fuq l-imballaġġ il-ġdid min wettaq l-ippakkjar mill-ġdid tal-prodott u l-isem tal-manifattur;
(4)
il-preżentazzjoni tal-prodott ippakkjat mill-ġdid ma tistax tikkawża ħsara lir-reputazzjoni tat-trade mark u dik tal-proprjetarju tagħha. B’hekk, l-imballaġġ m’għandux ikun difettuż, ta’ kwalità ħażina jew traskurat, u1
(5)
li l-importatur javża, qabel il-bejgħ tal-prodott ippakkjat mill-ġdid, lill-proprjetarju tat-trade mark u jipprovdilu, fuq talba tiegħu, kampjun tal-prodott ippakkjat mill-ġdid.
9.
Jien se nagħmel referenza għal dawn il-ħames kundizzjonijet bħala “l-kundizzjonijiet ta’ BMS”.
10.
Fis-sentenza Boehringer I il-Qorti tal-Ġustizzja tat gwida addizzjonali dwar il-kunċett ta’ “neċessarju” fl-ewwel kundizzjoni ta’ BMS u għar-rigward tal-obbligu ta’ notifika minn qabel fil-ħames kundizzjoni ta’ BMS. Hi ddeċidiet (safejn dan hu rilevanti għall-kawża preżenti):
—
Tibdil fl-ippakkjar ta’ prodotti farmaċewtiċi huwa oġġettivament meħtieġ skont it-tifsira tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jekk, mingħajr l-ippakkjar mill-ġdid, aċċess effettiv għas-suq ikkonċernat, jew għal parti sostanzjali minn dak is-suq, irid jiġi kkunsidrat li qed jiġi ostakolat b’riżultat ta’ reżistenza b’saħħitha ta’ proporzjon sinifikanti ta’ konsumaturi għal prodotti farmaċewtiċi b’tikketta ġdida.
—
Importatur parallel għandu, f’kull eventwalità, sabiex ikun intitolat jippakkja mill-ġdid prodotti farmaċewtiċi taħt trade mark, iwettaq l-obbligu tal-pre-avviz. Jekk l-importatur parallel ma jirrispettax din il-kundizzjoni, il-proprjetarju tat-trade mark jista’ jopponi l-kummerċjalizzazzjoni tal-prodott farmaċewtiku ppakkjat mill-ġdid. Huwa l-obbligu tal-importatur innifsu li jagħti notifika minn qabel lill-proprjetarju tat-trade mark tal-ippakkjar mill-ġdid maħsub. F’każ ta’ tilwima, hija l-qorti nazzjonali li għandha tevalwa, fid-dawl taċ-ċirkustanzi rilevanti, jekk il-proprjetarju kellux żmien raġonevoli li jirreaġixxi għall-ippakkjar mill-ġdid maħsub.
11.
Fis-sentenza Boehringer II, bi tweġiba għal serje ta’ domandi addizzjonali li għandhom x’jaqsmu mat-tifsira ta’ “neċessarju”, l-oneru tal-prova u l-konsegwenzi tan-nuqqas li jingħata notifika minn qabel, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet (safejn hu rilevanti għall-kawża preżenti):
—
il-kundizzjoni li l-ippakkjar mill-ġdid tal-prodott farmaċewtiku ikun neċessarju għal kummerċjalizzazzjoni addizzjonali tiegħu fl-Istat Membru tal-importazzjoni hija mmirata biss għall-fatt tal-ippakkjar mill-ġdid u mhux għall-mod u l-istil tal-ippakkjar mill-ġdid.
—
il-kundizzjoni li l-preżentazzjoni tal-prodott farmaċewtiku ma tridx tkun tali li tista’ tikkawża dannu lir-reputazzjoni tat-trade mark u tal-proprjetarju tagħha mhijiex limitata għal każijiet fejn l-ippakkjar ġdid huwa difettuż, ta’ kwalità fqira, jew traskurat.
—
hija kwistjoni ta’ fatt għall-qorti nazzjonali biex tiddeċidi fid-dawl taċ-ċirkustanzi ta’ kull każ jekk il-fatt li importatur parallel jonqos milli jwaħħal it-trade mark fuq il-kartuna ta’ barra l-ġdida (“de-branding”), jew japplika il-logo jew house-style jew get-up tiegħu jew get-up użat għal numru ta’ prodotti differenti (“co-branding”), jew iqiegħed it-tikketta addizzjonali b’tali mod li toskura għal kollox jew parzjalment it-trade mark tal-proprjetarju, jew jonqos milli jiddikjara fuq it-tikketta addizzjonali li t-trade mark inkwistjoni hija tal-proprjetarju, jew jistampa l-isem tal-importatur parallel b’ittri kbar, jistax jikkawża dannu għar-reputazzjoni tat-trade mark.
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
12.
Il-fatti, safejn dawn huma rilevanti għad-domandi quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, jistgħu jiġu stabbiliti pjuttost fil-qosor.
13.
Il-Wellcome Foundation Ltd (iktar ’il quddiem “Wellcome”) hija l-proprjetarja tat-trade mark ZOVIRAX (
8
), irreġistrata fl-Awstrija għal prodotti farmaċewtiċi u hija mqiegħda fis-suq fiż-ŻEE minnha jew bil-kunsens tagħha. Paranova Pharmazeutika Handels GmbH (iktar ’il quddiem “Paranova”) importat prodotti tat-trade mark ZOVIRAX mill-Ġreċja, fejn tqiegħdu fis-suq f’lottijiet ta’ 70 pillola. Peress li l-Awstrija tirrikjedi li dawn jinbiegħu f’pakketti ta’ 60 pillola, Paranova ippakkjat mill-ġdid il-prodotti f’pakketti ta’ 60 x 400 mg pillola. L-ippakkjar ġdid huwa differenti wkoll mill-prodott oriġinali peress li r-referenza “Ippakkjat mill-ġdid u importat minn Paranova” huwa b’tipa ħoxna u b’ittri kbar fuq quddiem; il-manifattur huwa msemmi fuq iż-żewġ ġnub u fuq in-naħa ta’ wara b’tipa normali; u hemm faxxa blu, bħal kif Paranova tuża’ regolarment għall-prodott farmaċewtiku li tqiegħed fuq is-suq, fil-ġnub.
14.
Paranova infurmat lil Wellcome bl-intenzjoni tagħha li tqiegħed fuq is-suq iż-ZOVIRAX fl-Awstrija. Hija bagħtitilha stampi bil-kulur tal-imballaġġ ta’ barra, tal-blister packs u tal-istruzzjonijiet għall-użu. Wellcome talbet li, għall-futur, Paranova għandha, l-ewwel, iżid kampjun ta’ kull tip ta’ imballaġġ u, t-tieni, tiżvela l-Istat tal-esportazzjoni u r-raġunijiet preċiżi għall-ippakkjar mill-ġdid. Paranova indikat ir-raġunijiet tal-ippakkjar mill-ġdid (id-daqs differenti tal-imballaġġ) iżda mhux l-Istat tal-esportazzjoni. Hija rrifjutat ukoll li tipprovdi kampjun sakemm Wellcome tħallas. Hija ġiet mitluba mill-ġdid li tikkomunika l-Istat tal-esportazzjoni u r-raġunijiet preċiżi tal-ippakkjar. Minbarra dan Wellcome oġġezzjonat għall-aspetti tal-imballaġġ mill-ġdid imsemmija hawn fuq.
15.
Wellcome talbet il-ħruġ ta’ inġunzjoni biex timpedixxi lil Paranova milli tqiegħed fis-suq iż-ZOVIRAX f’imballaġġ b’dawn il-karatteristiċi u mingħajr ma kienet infurmataha bl-Istat tal-esportazzjoni u r-raġunijiet preċiżi għall-ippakkjar mill-ġdid. It-tilwima issa waslet quddiem l-Oberster Gerichtshof, li rrinvjat dawn id-domandi għal deċiżjoni preliminari:
“1
(a)
L-Artikolu 7 tad-Direttiva dwar it-trade marks u l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej li ġiet deċiża dwaru għandhom jiġu interpretati bħala li jfissru li prova li dipendenza fuq it-trade mark tikkontribwixxi għal tqassim artifiċjali għandha tiġi pprovduta mhux biss fir-rigward ta’ l-ippakkjar ġdid innifsu, imma anki fir-rigward tal-preżentazzjoni tal-imballaġġ ġdid?
Jekk ir-risposta għal din id-domanda hija fin-negattiv:
(b)
Il-preżentazzjoni ta’ l-imballaġġ ġdid għandha tiġi mkejlha skont il-prinċipju tal-intervent minimu jew (biss) skont jekk hijiex tali li tikkawża dannu lir-reputazzjoni tat-trade mark u lill-proprjetarju tagħha?
2
L-Artikolu 7 tad-Direttiva dwar it-Trade marks u l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej li ġiet deċiża dwaru għandhom jiġu interpretati bħala li jfissru li l-importatur parallel iwettaq id-dmir tiegħu tan-notifika minn qabel biss jekk jinforma lill-proprjetarju tat-trade mark anki bl-Istat ta’ esportazzjoni u bir-raġunijiet preċiżi għall-ippakkjar mill-ġdid?”
16.
Minħabba li ż-żewġ domandi rrinvjati jirkbu fuq xulxin, il-kawża preżenti ġiet sospiża sakemm il-Qorti tal-Ġustizzja tat is-sentenza f’Boehringer II fis-26 ta’ April 2007. Id-domanda 1(a) ġiet effettivament risposta fin-negattiv b’dik is-sentenza. Il-qorti ta’ rinviju fil-kawża preżenti indikat li xtaqet iżomm id-domandi tagħha 1(b) u 2, li speċifikament ma ġewx imwieġba.
17.
Ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub minn Wellcome, Paranova, il-Gvern tal-Greċja u tal-Portugall, u l-Kummissjoni, li lkoll kemm huma kienu rappreżentati fis-seduta.
Il-kriterju għall-preżentazzjoni tal-ippakkjar mill-ġdid
18.
Bid-domanda 1(b), il-qorti ta’ rinviju tistaqsi jekk il-preżentazzjoni tal-imballaġġ ġdid għandhiex titkejjel skont il-prinċipju tal-intervent minimu jew (biss) skont jekk huwiex tali li jikkawża dannu lir-reputazzjoni tat-trade mark u lill-proprjetarju tagħha.
19.
Il-qorti ta’ rinviju tispjega fl-ordni ta’ rinviju tagħha li bil-“prinċipju tal-intervent minimu” hija qed tfisser li “l-persuna li tagħmel it-tikkettar mill-ġdid għandha tuża’ mezzi li jagħmlu l-kummerċ parallel vijabbli filwaqt li tikkawża mill-inqas dannu possibbli għas-suġġett speċifiku tad-dritt tat-trade mark”, kif stqarret il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Loendersloot (
9
).
20.
Wellcome, il-Ġreċja u l-Portugall jissottomettu li l-preżentazzjoni tal-ippakkar mill-ġdid għandha tiġi evalwata mhux biss mill-persepettiva ta’ jekk tistax tikkawża dannu lir-reputazzjoni tat-trade mark u tal-proprjetarju tagħha iżda anki konformi ma’ dak il-prinċipju. Paranova u l-Kummissjoni jieħdu l-pożizzjoni opposta.
21.
Jien naqbel ma’ Paranova u l-Kummissjoni li l-preżentazzjoni tal-ippakkjar mill-ġdid għandha tiġi evalwata biss mill-perspettiva ta’ jekk din tistax tikkawża ħsara lir-reputazzjoni tat-trade mark u tal-proprjetarju tagħha.
Is-sentenza mogħtija fil-Kawża Loendersloot
22.
Il-Kawża Loendersloot tirriżulta minn tentattiv ta’ proprjetarju ta’ trade mark biex jimpedixxi lil importatur parallel tal-wiski tad-ditta tiegħu milli, l-ewwel ineħħi t-tikketti fuq il-fliexken u jbiddilhom b’tikketti li kienu simili imma li fuqhom l-indikazzjoni “pur”, li kienet tidher fuq it-tikketti oriġinali, tneħħiet u/jew li fuqha l-isem tal-importatur approvat mill-proprjetarju tat-trade mark ġie mibdul b’isem ieħor u, it-tieni, jneħħi n-numri ta’ identifikazzjoni fuq jew taħt it-tikketti oriġinali u fuq l-imballaġġ.
23.
Wellcome, il-Greċja u l-Portugall jiddependu ħafna fuq id-dikjarazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Loendersloot spjegata f’punt 19 iktar ‘il fuq. Madankollu, jien mhux konvint li dik id-dikjarazzjoni hija wisq ta’ għajnuna fil-kuntest tal-kawża preżenti.
24.
L-ewwel, qabel is-sentenza tagħha f’Loendersloot il-Qorti tal-Ġustizzja kienet diġà ddeċidiet fis-sentenza Bristol Myers-Squibb li proprjetarju ta’ trade mark seta’ jopponi għal ippakkjar sostituttiv meta l-importatur parallel seta’ juża’ mill-ġdid l-imballaġġ oriġinali għall-iskop ta’ tqegħid fuq is-suq fl-Istat Membru tal-importazzjoni billi jwaħħal tikketti fuq dak l-imballaġġ (
10
). Madankollu, is-sentenza Bristol-Myers Squibb, innifisha kellha x’taqsam ma’ prodotti farmaċewtiċi li kienu ġew ippakkjati mill-ġdid mill-importatur parallel (Paranova, f’dan il-każ) bl-istil propju tiegħu (
11
). M’hemm xejn fis-sentenza li jissuġġerixxi li ppakkjar mill-ġdid bħal dan kien eskluż per se. Bil-kontra, is-sentenza tidher li hija bbażata fuq il-premessa li ppakkjar mill-ġdid bħal dan ikun legali sakemm jintlaħqu l-kundizzjonijiet stipulati fis-sentenza.
25.
It-tieni nett, kif tirrileva l-Kummissjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja fil-Kawża Loendersloot kienet qed tikkonsidra jekk l-ippakkjar mill-ġdid (fis-sens wiesa’ inkluż it-twaħħil ta’ tikketta ġdida) kienx meħtieġ sabiex il-prodott jitqiegħed fis-suq fl-Istat Membru tal-importazzjoni. Madankollu, issa huwa ċar mis-sentenza Boehringer II li “l-kundizzjoni li dak l-ippakkjar ikun neċessarju hi diretta biss lejn il-fatt tal-ippakkjar mill-ġdid — u l-għażla bejn imballaġġ ġdid u tikketta fuq oħra — għall-iskopijiet li dak il-prodott jitħalla jitqiegħed fuq is-suq fl-Istat tal-importazzjoni u mhux lejn il-mod u l-istil li bih kien ġie ippakkjat mill-ġdid” (
12
).
26.
It-tielet nett, il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Loendersloot tiddistingwi espliċitament bejn każijiet li jikkonċernaw prodotti farmaċewtiċi u każijiet — bħal dak quddiemha — ma jikkonċernawx prodotti bħal dawn (
13
).
27.
Fl-aħħar nett, id-dikjarazzjoni magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Loendersloot li ġiet invokata fil-kawża preżenti isemmi ppakkjar mill-ġdid “li jikkawża ħsara mill-inqas possibbli għal suġġett speċifiku tad-dritt tat-trade mark”.
28.
Kif spjegajt fil-Konklużjonijiet tiegħi f’Boehringer II, huwa ċar mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li s-suġġett speċifiku ta’ trade mark għandu żewg komponenti: id-dritt li jintuża l-marka bl-għan li jitqiegħdu prodotti protetti minnha għall-ewwel darba fiċ-ċirkolazzjoni fiż-ŻEE, u wara dak id-dritt jiġi eżawrit, u d-dritt li topponi kull użu tat-trade mark li jista’ jdgħajjef il-garanzija tal-oriġini, li tinkludi kemm garanzija tal-identità tal-oriġini u garanzija tal-integrità tal-prodott taħt it-trade mark (
14
).
29.
F’każijiet bħal dak preżenti, li għandhom x’jaqsmu ma’ prodotti li diġà kienu tqiegħdu fis-suq fiż-ŻEE bi jew permezz tal-kunsens tal-proprjetarju tat-trade mark, l-ewwel dritt evidentement ġie eżawrit.
30.
Fir-rigward tat-tieni dritt, kompost, jidhirli li ż-żewġ elementi ta’ din il-garanzija huma ssalvagwardati b’mod adegwat mingħajr ma ġiet imposta l-limitazzjoni addizzjonali mitluba minn Wellcome.
31.
It-tieni kundizzjoni ta’ BMS teħtieġ espliċitament li l-garanzija tal-integrità tal-prodott taħt it-trade mark tiġi ppreservata.
32.
Li jifdal, għalhekk, hija l-garanzija tal-identità tal-oriġini. Il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Boehringer II ġiet mistoqsija jekk il-co-branding kinitx neċessarjament tikkawża dannu lir-reputazzjoni ta’ trade mark jew jekk id-dannu għar-reputazzjoni kinitx kwistjoni ta’ fatt. Dik id-domanda tqajmet peress illi l-qorti ta’ rinviju ħadet il-pożizzjoni li f’ċerti każijiet il-co-branding jista’ jikkawża dannu bħal dan, pereżempju jekk din toħloq il-perċezzjoni li l-proprjetarju tal-co-brand kien il-produttur jew li l-importatur u l-produttur kienu f’xi xorta ta’ negozju bi sħab. Il-Qorti ddeċidiet li, “l-istess bħall-kwistjoni dwar jekk reklamar għandux mnejn jagħti l-impressjoni li teżisti rabta kummerċjali bejn il-bejjiegħ mill-ġdid u l-proprjetarju tat-trade Mark u, għaldaqstant, li jikkostitwixxi raġuni leġittima fis-sens ta’ l-Artikolu 7(2) tad-Direttiva [dwar it-Trade marks] […], il-kwistjoni dwar jekk [il-fatt li l-importatur jagħmil cobranding] [hijiex] tali li [tkun] ta’ dannu għar-reputazzjoni tat-Trade Mark hija kwistjoni ta’ fatt li taqa’ taħt il-kompetenza tal-qorti nazzjonali li għandha tiġi evalwata fid-dawl taċ-ċirkustanzi ta’ kull każ” (
15
). Għalhekk jidher ċar li l-Qorti tal-Ġustizzja ttrattat il-garanzija tal-identità tal-oriġini fil-kuntest tal-co-branding bħala aspett ta’ reputatazzjoni. Li kieku ġie applikat il-prinċipju ta’ intervent minimu, ma kienx ikun hemm il-ħtieġa ta’ approċċ bħal dan. Kien ikun biżżejjed li jiġi dikjarat li l-co-branding kien illegali per se.
Ippakkjar ġdid skont id-disinn rispettiv
33.
Fil-fehma tiegħi hu pjuttost dubjuż li l-Qorti tal-Ġustizzja kienet — impliċitament u indirettament — qed tikkonferma l-fehma li l-preżentazzjoni ta’ ippakkjar ġdid għandu jiġi mkejjel skont il-prinċipju tal-intervent minimu meta ddikjarat fis-sentenza Boehringer II li “l-imsemmija kundizzjoni ta’ neċessità tirrferi biss għall-fatt ta’ ppakkjar mill-ġdid tal-prodott — kif ukoll l-għażla bejn l-imballaġġ il-ġdid u tqiegħid ta’ tikketta mill-ġdid — sabiex tippermetti l-kummerċjalizzazzjoni ta’ dan il-prodott fis-suq ta’ l-Istat ta’ importazzjoni u mhux il-mod jew l-istil li fihom dan l-ippakkjar mill-ġdid jitwettaq (ara wkoll is-sentenza tal-Qorti tal-EFTA tat-8 ta’ Lulju 22003, Paranova vs Merck, EFTA Court Report 2004_p. 1, punti 41 sa 45)“. (
16
).
34.
Fis-sentenza Paranova vs Merck, il-Qorti tal-EFTA kienet intalbet inter alia jekk il-kriterju tan-neċessità li l-Qorti tal-Ġustizzja kienet applikat meta interpretat il-kliem “raġunijiet leġittimi” skont it-tifsira tal-Artikolu 7(2) tad-Direttiva dwar it-trade marks kinitx tapplika wkoll għad-disinn iktar speċifiku tal-ippakkjar jew jekk id-disinn iktar speċifiku tal-ippakkjar kellux jiġi evalwat biss abbażi tal-kundizzjoni li l-ippakkjar mill-ġdid m’għandux jaffettwa b’mod negattiv ir-reputazzjoni tal-proprjetarju tat-trade mark.
35.
Il-Qorti tal-EFTA għamlet eżami tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja u b’mod partikolari tal-kundizzjonijiet ta’ BMS. Din ikkunsidrat li abbażi tal-ewwel kundizzjoni “jiġi stabbilit jekk l-importatur parallel għandux dritt ta’ imballaġġ mill-ġdid tal-prodott u jwaħħal mill-ġdid it-trade mark tal-produttur, filwaqt li l-kriterji l-oħrajn jiddeterminaw kundizzjonijiet għall-eżerċizzju ta’ dan id-dritt sabiex jiġu ssalvagwardati l-interessi leġittimi tal-proprjetarju tat-trade mark”. Il-Qorti tal-EFTA hija u tirreferi għas-sentenzi Bristol-Myers Squibb, Merck Sharpe & Dohme (
17
), Boehringer I u Pharmacia & Upjohn (
18
), ikkonstatat li “importazzjonijiet paralleli u ppakkjar mill-ġdid li jiġu permessi huma mezzi kif jiġi assigurat il-moviment liberu tal-prodotti. […] Id-dritt tal-importatur parallel li jippakkja mill-ġdid, huwa, fi kliem ieħor, iġġustifikat għax jagħti kontribut importanti biex tingħeleb it-tqassim tas-suq taż-ŻEE abbażi ta’ fruntieri nazzjonali. Huwa f’dan l-isfond li l-Qorti tal-Ġustizzja [kienet] stabbiliet it-test tan-neċessità […] Isegwi li t-[test] huwa rilevanti għall-kwistjoni biex jiġi stabbilit id-dritt ta l-importatur parallel li jippakkja mill-ġdid bħala tali, fejn l-imġieba tal-proprjetarju tat-trade mark u ostakoli għall-kummerċ fattwali jew legali jostakolaw l-aċċess effettiv għas-suq ta’ l-Istat ta’ importazzjoni. Fejn […] id-dritt tal-ippakkjar mill-ġdid huwa lil hinn minn kull dubju u l-importatur parallel, huwa u jeżerċitah, ikun kiseb aċċess effettiv għas-suq, ir-rekwiżit tan-neċessità ma jistax ikun deċisiv meta jiġi interpretat it-terminu “raġunijiet leġittimi” fl-Artikolu 7(2) tad-Direttiva. […] l-impożizzjoni tar-rekwiżit tan-neċessità fuq l-imġiba fis-suq ta’ l-importatur parallel wara li jkun kiseb aċċess għas-suq, b’mod partikolari fuq l-istrateġija tiegħu fil-preżentazzjoni tal-prodott, bħal pereżempju id-disinn tar-reklamar jew l-ippakkjar, ikun jikkostitwixxi restrizzjoni sproporzjonata għall-moviment ħieles ta’ oġġetti” (
19
).
36.
Fil-fehma tiegħi din id-dikjarazzjoni mill-Qorti tal-EFTA — u għalhekk il-konferma tagħha minn din il-Qorti fis-sentenza Boehringer II — ma jagħmlux sens jekk l-ippakkjar li jmur lilhinn minn intervent minimu jkun awtomatikament illegali.
37.
Barra dan, jista’ jiġi nnotat li fis-sentenza Merck, Sharpe & Dohme (
20
) l-Qorti tal-Ġustizzja spjegat li d-“domanda magħmula hija relatata ma’ sitwazzjoni fejn proprjetarju ta’ trade mark kien oppona ippakkjar mill-ġdid li kien jikkonsisti fis-sostituzzjoni tal-imballaġġ oriġinali b’imballaġġ ġdid disinnjat mill-importatur u obbligat lill-importatur li jillimita ruħu għal twaħħil mill-ġdid ta’ tikketta permezz ta’ stikers li jitwaħħlu waħedhom” (
21
). Hi kompliet tgħid li “imballaġġ sostitut ta’ prodotti farmaċewtiċi huwa oġġettivament meħtieġ skont it-tifsira mogħtija mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jekk, mingħajr ippakkjar mill-ġdid bħal dan, aċċess effettiv għas-suq ikkonċernat, jew għal parti sostanzjali ta’ dak is-suq, ikollu jiġi kkunsidrat li huwa ostakolat bħala riżultat ta’ reżistenza b’saħħitha minn proporzjon sinjifikattiv ta’ konsumaturi għal prodotti farmaċewtiċi li fuqhom titwaħħal tikketta mill-ġdid” (
22
). Meta ddeċidiet hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja m’għamlet ebda referenza addizzjonali dwar jekk l-importatur parallel kienx uża ippakkjar ġdid bid-disinn tiegħu. Għalhekk jidher li huwa raġonevoli li wieħed jiddeduċi li l-Qorti tal-Ġustizzja ma qisitx ċirkustanza bħala prekluża per se.
Vantaġġ kummerċjali
38.
Fl-aħħar nett, Wellcome tissottometti li, jekk il-preżentazzjoni tal-ippakkjar mill-ġdid mhux soġġett għall-prinċipju ta’ intervent minimu, l-importatur parallel ikun jista’ jagħmel l-ippakkjar mill-ġdid għall-iskop waħdieni li jikseb vantaġġ kummerċjali. Huwa biss jekk il-preżentazzjoni tal-ippakkjar mill-ġdid ikun soġġett għall-prinċipju tal-intervent minimu li jkun possibbli li jintlaħaq bilanċ xieraq bejn l-interessi leġittimi tal-proprjetarju tat-trade mark u tal-importatur parallel u li jiġi ggarantit li l-importatur parallel ma jibbenefikax mill-avvjament u r-reputazzjoni tat-trade mark.
39.
Madankollu, fil-fehma tiegħi dan l-argument huwa bbażat fuq żewġ premessi foloz.
40.
L-ewwel, il-Qorti tal-Ġustizzja għamlitha ċara li l-kundizzjoni li l-ippakkjar mill-ġdid ikun neċessarju mhijiex sodisfatta jekk l-ippakkjar mill-ġdid tal-prodott jiġi spjegat esklużivament bit-tfittxija ta’ vantaġġ kummerċjali mill-importatur parallel (
23
). Għalhekk l-ippakkjar mill-ġdid għal vantaġġ kummerċjali biss la jkun aktar u la inqas permessibbli skont jekk il-prinċipju ta’ intervent minimu huwiex jew le il-kriterju rilevanti biex jiġi stabbilit jekk ippakkjar mill-ġdid speċifiku huwiex permessibbli. Dan l-ippakkjar mill-ġdid fi kwalunkwe każ mhux permissibbli.
41.
It-tieni, huwa ċar mill-iskema tad-Direttiva dwar it-Trade Marks li l-proprjetarju ta’ trade mark m’għandux neċessarjament id-dritt li jopponi l-użu tal-marka tiegħu minn terza persuna li “mingħajr kawża ġusta tieħu vantaġġ inġust minn, jew li hu ta’ dannu għal, karattru distintiv jew ir-reputazzjoni tat-trade mark.” Dritt bħal dan mhuwiex elenkat fost dawk mogħtija mill-Artikolu 5(1) tad-Direttiva. Dan ikun jeżisti biss jekk l-Istat Membru kkonċernat ikun għamel użu mill-għażla taħt l-Artikolu 5(2).
42.
Barra dan, u fi kwalunkwe każ, wieħed għandu jżomm f’moħħu li f’każ bħal dak preżenti, il-punt tat-tluq għandu jkun li l-proprjetarju tat-trade mark ikun eżawrixxa tali drittijiet bħal ma kellu. Huwa biss jekk jeżistu “raġunijiet leġittimi” biex tiġi opposta l-kummerċjalizzazzjoni addizzjonali skont it-tifsira tal-Artikolu 7(2) li jiġu ssollevati mill-ġdid dawk id-drittijiet.
Il-portata tal-obbligu li tingħata notifika minn qabel
43.
Bit-tieni domanda tagħha, il-qorti ta’ rinviju tistaqsi jekk essenzjalment l-Artikolu 7 tad-Direttiva dwar it-trade marks jeħtieġx li n-notifika minn qabel tal-importatur parallel lill-proprjetarju tat-trademark li jiddentifika l-Istat tal-esportazzjoni u li jagħti r-raġunijiet preċiżi għall-ippakkjar mill-ġdid.
44.
Wellcome u l-Portugall jsostnu li dik id-domanda għandha tiġi mwieġba fl-affermattiv; Paranova u l-Greċja jieħdu l-pożizzjoni kuntrarja. Il-Kummissjoni tieħu pożizzjoni iktar sfumata.
Identifikazzjoni tal-Istat ta’ esportazzjoni
45.
L-obbligu li tingħata notifika minn qabel jmur lura għas-sentenza Hoffmann-LaRoche (
24
). F’dak il-każ, il-Qorti tal-Ġustizzja stqarret li, meta jiġi kkunsidrat l-interess tal-proprjetarju tat-trade mark li l-konsumatur m’għandux jiġi mqarraq dwar l-oriġini tal-prodott, in-negozjant għandu jitħalla jbiegħ il-prodott ippakkjat mill-ġdid biss jekk ikun ta notifika minn qabel lill-proprjetarju. Fis-sentenza Bristol Myers-Squibb, il-Qorti tal-Ġustizzja żiedet tgħid li l-proprjetarju jista’ jobbliga lill-importatur biex jipprovdilu kampjun tal-prodott ippakkjat mill-ġdid qabel ma jinħareġ għall-bejgħ, sabiex ikun f’pożizzjoni jivverifika li l-ippakkjar mill-ġdid ma jsirx b’tali mod li jaffettwa direttament jew indirettament il-kundizzjoni oriġinali tal-prodott u li l-preżentazzjoni wara l-ippakkjar mill-ġdid mhux probabbli li ser tikkawża dannu lir-reputazzjoni tat-trade mark, u li dan l-obbligu joffri lill-proprjetarju tat-trade mark possibbiltà aħjar biex jipproteġi lilu nnifsu minn kopji foloz (
25
).
46.
Il-Qorti tal-Ġustizzja kompliet tikkonstata fis-sentenza Boehringer I li “l-għan ta’ [dawk ir-rekwiżiti] hu li jiġu ssalvagwardati l-interessi leġittimi tal-proprjetarji ta’ trade marks. […] li jiġu ssodisfatti dawk ir-rekwiżiti qajla joħloq xi problemi prattiċi reali għall-importaturi paralleli sakemm il-proprjetarji jirreaġixxu fi żmien raġonevoli għan-notifika mnin qabel. It-tħaddim xieraq tas-sistema tal-pre-avviz jassumi li l-partijiet interessati jagħmlu sforzi sinċiera biex jirrispettaw l-interessi leġittimi ta’ xulxin” (
26
).
47.
F’dan il-kuntest, huwa ċar mis-sentenza Bristol-Myers Squibb li l-interessi leġittimi tal-proprjetarju tat-trade mark li għalihom tirreferi l-Qorti tal-Ġustizzja huma (i) li l-konsumatur m’għandux jiġi mqarraq dwar l-oriġini tal-prodott, (ii) li l-ippakkjar mill-ġdid ma jaffettwax il-kundizzjoni oriġinali tal-prodott, (iii) li l-preżentazzjoni wara l-ippakkjar mill-ġdid mhux probabbli li tkun se tikkawża dannu lir-reputazzjoni tat-trade mark, u (iv) li l-prodott li għandu jiġi mqiegħed fis-suq mhuwiex falz (
27
). Wieħed irid iżomm f’moħħu li l-proprjetarju tat-trade mark għandu dritt mhux biss għan-notifika minn qabel iżda li jitlob kampjun tal-prodott ippakkjat mill-ġdid qabel ma jinħareġ għall-bejgħ. B’dan l-isfond jiena naqbel ma’ Paranova, il-Ġreċja u l-Kummissjoni li ebda wieħed minn dawk l-interessi ma jiġu ssodisfatti jekk l-importatur parallel jiġi mitlub jidentifika l-Istat tal-esportazzjoni.
48.
Wellcome jargumenta li informazzjoni bħal din hija meħtieġa sabiex il-proprjetarju tat-trade mark ikun f’pożizzjoni jivverifika jekk l-ippakkjar mill-ġdid huwiex verament neċessarju. Huwa biss jekk ikun jaf liema hu l-Istat tal-esportazzjoni li jkun jista’ tivverifika jekk l-uniċi daqsijiet tal-pakketti li fihom il-prodott hu disponibbli huma differenti mid-daqsijiet tal-pakketti permessi fl-Istat tal-importazzjoni.
49.
Jien mhux konvinta b’dan l-argument. Il-Qorti tal-Ġustizzja ikkonstatat fis-sentenza Bristol-Myers Squibb li “[f]ejn, skont ir-regoli u l-prattiċi fis-seħħ fl-Istat Membru ta’ importazzjoni, il-proprjetarju tat-trade mark juża’ ħafna daqsijiet differenti ta’ imballaġġ f’dak l-Istat, it-tisjib li wieħed minn dawk id-daqsijiet jiġi wkoll mqiegħed fis-suq fl-Istat Membru ta’ l-esportazzjoni mhuwiex biżżejjed biex jiġġustifika l-konklużjoni li l-ippakkjar mill-ġdid mhuwiex meħtieġ. Il-qsim tas-swieq ikun jeżisti jekk l-importatur seta’ jbiegħ il-prodott f’parti biss tas-suq [għal dak il-prodott] (
28
).”
50.
Konsegwentement, il-fatt li l-uniċi daqsijiet ta’ pakketti li fih il-prodott huwa disponibbli fl-Istat tal-esportazzjoni huma differenti mid-daqsijiet ta’ pakketti permessi fl-Istat ta’ importazzjoni mhuwiex konklużiv. Anki jekk id-daqs “korrett” tal-pakkett jeżisti fl-Istat ta’ esportazzjoni, dan mhux neċessarjament ifisser li taħt l-ebda ċirkustanza ma jista’ l-importatur jippakkja mill-ġdid.
51.
Paranova tissottometti li, jekk l-importatur parallel kien meħtieġ li jagħti notifika minn qabel lill-proprjetarju tat-trade mark dwar l-Istat ta’ esportazzjoni, dan jagħmilha possibbli għall-proprjetarju tat-trade mark li jimponi kwoti fuq il-provvista tal-prodotti farmaċewtiċi tiegħu f’dak l-Istat, li jxekklu l-kompetizzjoni.
52.
Fis-16 ta’ Settembru 2008 il-Qorti tal-Ġustizzja tat is-sentenza f’Sot. Lélos Kai Sia (
29
). Il-Qorti ddeċidiet li għalkemm l-Artikolu 82 KE japplika għall-prattiċi ta’ kumpannija tal-farmaċewtika f’pożizzjoni dominanti mmirati biex jevitaw l-esportazzjoni parallela kollha minn Stat Membru wieħed għal Stati Membri oħrajn, dik il-kumpannija għandha madankollu tkun f’pożizzjoni li tieħu miżuri li huma raġonevoli u proporzjonati mal-bżonn li tipproteġi l-interessi kummerċjali tagħha stess. (
30
) Jista’ jiġi nnotat li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet fis-sentenza Loendersloot (li ovvjament, ma kinitx tikkonċerna l-farmaċewtiċi), li, fejn jiġi stabbilit li ġew applikati numri ta’ identifikazzjoni mill-proprjetarju tat-trade mark għall-imballaġġ jew twaħħil ta’ tikketti tal-prodotti tad-ditta tiegħu għal skopijiet li huma leġittimi mill-perspettiva tad-dritt Komunitarju (bħal pereżempju biex tikkonforma ma’ obbligu legali, sabiex tiffaċilita s-sejħa lura ta’ prodotti difettużi jew biex tiġi miġġielda l-falsifikazzjoni), iżda jiġu użati wkoll mill-proprjetarju tat-trade mark biex ikun jista’ jiskopri n-nuqqasijiet fl-organizzazzjoni tal-bejgħ tiegħu u b’hekk jiġġieled il-kummerċ parallel fil-prodotti tiegħu, huwa taħt id-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-kompetizzjoni li dawk impenjati fil-kummerċ parallel għandhom ifittxu l-protezzjoni kontra azzjoni ta’ dan l-aħħar tip (
31
).
Raġunijiet preċiżi għall-ippakkjar mill-ġdid
53.
Fir-rigward ta’ dak li ġie sostnut li n-notifika minn qabel tal-importatur parallel lill-proprjetarju tat-trade mark għandha tagħti r-raġunijiet preċiżi għall-ippakkjar mill-ġdid, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet fis-sentenza Boehringer II li huma l-importaturi paralleli li għandhom jagħtu prova tal-eżistenza tal-ħames kundizzjonijiet tal-BMS. (
32
)
54.
L-ewwel waħda minn dawk il-kundizzjonijiet (kif irriformulata mill-Qorti tal-Ġustizzja f’Boehringer II) hija li d-dipendenza fuq id-drittijiet tat-trade marks mill-proprjetarju sabiex jopponi t-tqegħid fis-suq ta’ prodotti ppakkjati mill-ġdid taħt dik it-trade mark tikkontribwixxi għat-tqassim artifiċjali tas-swieq bejn l-Istati Membri.
55.
Hija ġurisprudenza stabbilita li, fejn proprjetarju ta’ trade mark jiddependi fuq id-drittijiet tat-trade mark tiegħu biex iżomm importatur parallel milli jippakkja mill-ġdid fejn dan ikun meħtieġ biex il-prodotti farmaċewtiċi kkonċernat ikun jista’ jitqiegħed fis-suq fl-Istat tal-importazzjoni, dan jikkontribwixxi għat-tqassim artifiċjali tas-swieq bejn l-Istati Membri, kontra d-dritt Komunitarju. L-oppożizzjoni tal-proprjetarju tat-trade mark għall-ippakkjar mill-ġdid mhijiex iġġustifikata jekk din ixxekkel l-aċċess effettiv tal-prodott importat fis-suq ta’ dak l-Istat (
33
).
56.
Għalhekk, l-ewwel nett, huwa l-importatur parallel li għandu jagħti prova li d-dipendenza fuq id-drittijiet tat-trade mark mill-proprjetarju sabiex jopponi t-tqegħid fis-suq ta’ prodotti tad-ditta ppakkjati mill-ġdid tikkontibwixxi għat-tqassim artifiċjali tas-swieq bejn Stati Membri u, it-tieni nett, dipendenza bħal din se tikkontribwixxi għat-tqassim artifiċjali tas-swieq fejn l-ippakkjar mill-ġdid huwa meħtieġ biex jinkiseb aċċess effettiv għas-suq.
57.
Il-konklużjoni tidher li huwa inevitabbli li huwa l-importatur parallel li għandu jagħti prova tan-neċessità.
58.
Madankollu, dik il-konklużjoni toriġina mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja żviluppata b’risposta għad-domandi magħmula fil-kuntest ta’ proċeduri ġudizzjarji li diġà ngħataw bidu. Mhuwiex ovvju għalija li din tista’ tiġi użata biex tifrex l-iskop tad-dmir tal-importatur parallel li jagħti notifika minn qabel lill-proprjetarju tat-trade mark tal-intenzjoni tiegħu li jqiegħed fis-suq prodott ippakkjat mill-ġdid.
59.
Minbarra dan, nirrepeti li huwa ċar mis-sentenza Boehringer II li l-kundizzjoni li l-ippakkjar mill-ġdid tal-prodott farmaċewtiku ikun neċessarju hija mmirata biss għall-fatt tal-ippakkjar mill-ġdid u mhux għall-mod u l-istil tal-ippakkjar mill-ġdid.
60.
Fil-fehma tiegħi, huwa l-importatur parallel li għandu jagħti lill-importatur parallel biżżejjed informazzjoni, f’biżżejjed dettall, biex juri n-neċessità. L-importatur parallel jista’ jagħmel dan, skont iċ-ċirkustanzi, bi kwalunkwe taħlita ta’ informazzjoni li tkun turi, oġġettivament, li l-ippakkar mill-ġdid huwa meħtieġ sabiex hu jkun jista’ jqiegħed fis-suq il-prodotti fl-Istat ta’ importazzjoni. L-informazzjoni li l-importatur parallel jagħti lill-proprjetarju tat-trade mark tkun tifforma l-bażi legali tal-każ tiegħu.
61.
Għalhekk huwa l-proprjetarju tat-trade mark li għandu jiddeċidi jekk jaċċettax, abbażi tal-informazzjoni pprovduta, li l-ippakkjar mill-ġdid huwa neċessarju, jew jieħux proċeduri legali kontra l-importatur parallel bil-ħsieb li jżommu milli jqiegħed fis-suq il-prodotti ppakkjati mill-ġdid. F’każ li l-proprjetarju tat-trade mark jibda l-proċeduri legali, jekk l-importatur parallel ikunx għamel il-każ tiegħu jew le dwar in-neċessità jkun jiddependi fuq il-piż probatorju tal-materjal ipprovdut lill-proprjetarju tat-trade mark. L-importatur parallel m’għandux f’dak l-istadju jitħalla jbiddel il-pożizzjoni tiegħu.
62.
Jekk il-qorti nazzjonali li tkun qed tisma’ proċeduri bħal dawn issib li n-neċessità tkun ġiet oġġettivament ipprovata, din mhijiex se tipprojbixxi lill-importatur parallel milli jqiegħed fis-suq il-prodotti ppakkjati mill-ġdid. Jekk, min-naħa l-oħra, l-importatur parallel ma tax prova tan-neċessità, il-qorti nazzjonali toħroġ din il-projbizzjoni.
Konklużjoni
63.
Għar-raġunijiet li jiena semmejt iktar ‘il fuq, jiena tal-fehma li d-domandi magħmula mill-Oberster Gerichtshof, l-Awstrija, għandhom jingħatalhom risposti kif ġej:
(1)
Fejn importatur parallel ta’ prodotti farmaċewtiċi jippakkja mill-ġdid il-prodotti f’imballaġġ ġdid għar-raġuni li l-ippakkjar mill-ġdid huwa neċessarju biex il-prodott jitqiegħed fis-suq fl-Istat Membru ta’ importazzjoni, il-legalità tal-imballaġġ ġdid għandha titkejjel biss skont jekk hijiex tali li tikkawża dannu lir-reputazzjoni tat-trade mark u tal-proprjetarju tagħha.
(2)
F’ċirkustanzi bħal dawn, l-importatur parallel, sabiex iwettaq l-obbligu tiegħu ta’ notifika minn qabel taħt l-Artikolu 7 tad-Direttiva dwar it-trade marks kif interpretat mill-Qorti tal-Ġustizzja, għandu jagħti lill-proprjetarju tat-trade mark informazzjoni li turi oġġettivament li l-ippakkjar mill-ġdid kien neċessarju. Din l-informazzjoni tista’, iżda mhux meħtieġ li din neċessarjament, tinkludi l-identifikazzjoni tal-Istat Membru ta’ esportazzjoni.
(
1
)	Lingwa oriġinali: l-Ingliż.
(
2
)	L-ewwel Direttiva tal-Kunsill 89/104/KEE tal-21 ta’ Diċembru 1988 biex jiġu approssimati l-liġijiet tal-Istati Membri dwar it-trade marks (ĠU L 40, p. 1).
(
3
)	Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-23 ta’ April 2002, Boehringer Ingelheim et, (C-143/00, Ġabra p. I-3759).
(
4
)	Sentenza tas-26 ta’ April 2007, Boehringer Ingelheim et, (C-348/04, Ġabra p. I-3391).
(
5
)	Konformi mal-Artikolu 65(2) ta’, u punt 4 tal-Anness XVII għall-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea tat-2 ta’ Mejju 1992 (ĠU 1994 L 1, p. 3), l-Artikolu 7(1) għandu jiġi moqri għall-iskopijiet tal-Ftehim bil-kliem oriġinali “fil-Komunità” mibdula b’“f’Parti Kontraenti”.
(
6
)	Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-11 ta’ Lulju 1996, Bristol-Myers Squibb et vs Paranova, (sentenzi magħquda C-427/93, C-429/93 u C-436/93, Ġabra p. I-3457, punt 41).
(
7
)	Iktar dettalji tal-proċeduri li wasslu għaż-żewġ sentenzi Boehringer jistgħu jinstabu f’punti 21 sa 27 tal-Konklużjonijiet tiegħi f’Boehringer II.
(
8
)	Fil-fatt hija l-proprjetarja ta’ żewġ trade marks verbali distinti u ta’ trade mark figurattiva u verbali, iżda xejn mhuwa differenti fir-rigward tan-numru jew it-tip ta’ trade mark.
(
9
)	Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-11 ta’ Novembru 1997, Loendersloot vs Ballantine & Son et, (C-349/95, Ġabra p. I-6227, punt 46).
(
10
)	Punt 55.
(
11
)	Ara l-punt 11.
(
12
)	Punt 38.
(
13
)	Punt 38.
(
14
)	Punt 9.
(
15
)	Punt 46.
(
16
)	Punt 38.
(
17
)	Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-23 ta’ April 2002, Merck, Sharp & Dohme,(C-443/99, Ġabra p. I-3703).
(
18
)	Sentenza tat-Qorti tal-Ġustizzja tat-12 ta’ Ottubru 1999, Upjohn, (C-379/97, Ġabra p. I-6927).
(
19
)	Punti 41 sa 45, enfasi miżjud.
(
20
)	Iċċitata fin-nota tal-qiegħ 17.
(
21
)	Punt 22, emfażi miżjud.
(
22
)	Punt 33 u d-dispożittiv.
(
23
)	Sentenza Boehringer II, iċċitata iktar ’il fuq, punt 37.
(
24
)	Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-23 ta’ Mejju 1978, Hoffmann-La Roche vs Centrafarm, (102/77, Ġabra p. 1139, punt 12).
(
25
)	Punt 78.
(
26
)	Punt 62.
(
27
)	Punt 78.
(
28
)	Punt 54. L-aħħar żewġ kelmiet fil-verżjoni Ingliża huma “is-suq tiegħu”. Madankollu huwa ċar mill-verżjoni Franċiża tas-sentenza finali (“En effet, il existerait un cloisonnement des marchés si l'importateur ne pouvait commercialiser le produit que sur une partie limitée du marché de celui-ci”) li t-test kif muri hawn fuq huwa traduzzjoni korretta.
(
29
)	Kawżi maqgħuda C-468/06 sa C-478/06, Ġabra p. I-7139. Ara wkoll il-Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Colomer ppreżentati fl-1 April 2008. Fis-sentenza Syfait [sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-31 ta’ Mejju 2005, (C-53/03, Ġabra p. I-4609)]__ li ssollevat kwistjonijiet simili, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li r-rinviju kien inammissibbli u għalhekk ma ddeċidietx dwar id-domandi rrinvjati. Il-Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Jacobs tat-28 ta’ Ottubru 2004, b’kuntrast ma’ dan, ittrattaw dwar is-sustanza, b’tali mod li pprevedew is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-Kawża Sot. Lélos Kai Sia.
(
30
)	Ara l-punti 66 sa 69 tas-sentenza Sot. Lélos Kai Sia, ċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 29.
(
31
)	Punti 41 sa 43.
(
32
)	Punti 52 u 54 u d-dispożittiv.
(
33
)	Punti 45 u 46 tas-sentenza Boehringer I.