62021CJ0801_RES
Υπόθεση C‑801/21 P
Γραφείο Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUIPO)
κατά
Indo European Foods Ltd
Απόφαση του Δικαστηρίου (πέμπτο τμήμα) της 20ής Ιουνίου 2024
«Αίτηση αναιρέσεως – Σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Αίτηση καταχωρίσεως εικονιστικού σήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης Abresham Super Basmati Selaa Grade One World’s Best Rice – Προγενέστερο μη καταχωρισμένο λεκτικό σήμα του Ηνωμένου Βασιλείου BASMATI – Κανονισμός (ΕΚ) 207/2009 – Άρθρο 8, παράγραφος 4 – Κανονισμός (ΕΕ) 2017/1001 – Άρθρο 72 – Σχετικός λόγος απαραδέκτου – Ανακοπή – Προσφυγή ενώπιον του τμήματος προσφυγών – Απόρριψη – Προσφυγή ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου – Συμφωνία για την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας – Άρθρα 126 και 127 – Μεταβατική περίοδος – Συνέπειες της λήξης της μεταβατικής περιόδου για την προστασία του προγενέστερου σήματος – Γεγονότα μεταγενέστερα της εκδόσεως της επίδικης αποφάσεως – Διατήρηση του αντικειμένου της προσφυγής και του εννόμου συμφέροντος»
Προσφυγή ακυρώσεως – Προϋποθέσεις παραδεκτού – Έννομο συμφέρον – Αυτεπάγγελτη εξέταση από τον δικαστή
(Άρθρο 263, εδ. 4, ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 45, 76)
Προσφυγή ακυρώσεως – Αντικείμενο – Αίτημα για την ακύρωση απόφασης με βάση προγενέστερο δικαίωμα το οποίο εξέλιπε μετά την έκδοση της αποφάσεως αυτής – Διατήρηση του αντικειμένου της προσφυγής – Προϋπόθεση – Μη ανάκληση της προσβαλλομένης πράξεως
(Άρθρο 263 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 58, 59)
Σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Διαδικασία προσφυγής – Προσφυγή ενώπιον του δικαστή της Ένωσης – Προσφυγή κατά αποφάσεως με την οποία απορρίπτεται ανακοπή κατά της καταχωρίσεως σήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Έννομο συμφέρον – Προϋπόθεση – Προσφυγή δυνάμενη να ωφελήσει τον διάδικο που την άσκησε – Κριτήρια εκτιμήσεως
(Άρθρο 263, εδ. 4, ΣΛΕΕ· κανονισμός 2017/1001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 72)
(βλ. σκέψεις 78-83)
Σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Διαδικασία προσφυγής – Προσφυγή ενώπιον του δικαστή της Ένωσης – Αρμοδιότητα του Γενικού Δικαστηρίου – Εντολή προς το Γραφείο – Δεν εμπίπτει
(Κανονισμός 2017/1001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 72 § 6)
(βλ. σκέψη 93)
Σύνοψη
Το Δικαστήριο, απορρίπτοντας αίτηση αναιρέσεως την οποία άσκησε ενώπιόν του το Γραφείο Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUIPO), αποφαίνεται επί του ζητήματος της διατήρησης του αντικειμένου της προσφυγής και του εννόμου συμφέροντος του ανακόπτοντος κατόπιν της απώλειας –σε χρόνο μεταγενέστερο της έκδοσης της αποφάσεως η οποία επικυρώνει την απόρριψη της ανακοπής και της ασκήσεως προσφυγής ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου κατά της αποφάσεως αυτής– της προστασίας που παρέχεται στο προγενέστερο δικαίωμα, λόγω της λήξεως της μεταβατικής περιόδου που θεσπίστηκε με τη συμφωνία για την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ένωση (
1
).
Στις 14 Ιουνίου 2017 ο H. A. Chakari ζήτησε από το EUIPO την καταχώριση του εικονιστικού σήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης Abresham Super Basmati Selaa Grade One World’s Best Rice, για προϊόντα τα οποία έχουν ως βάση το ρύζι. Η Indo European Foods Ltd άσκησε ανακοπή (
2
), στηριζόμενη στο μη καταχωρισμένο προγενέστερο λεκτικό σήμα του Ηνωμένου Βασιλείου BASMATI, το οποίο της παρείχε, δυνάμει του ισχύοντος στο Ηνωμένο Βασίλειο δικαίου, το δικαίωμα να εμποδίσει τη χρήση του σήματος του οποίου ζητήθηκε η καταχώριση. Το τμήμα ανακοπών απέρριψε την ανακοπή.
Εν συνεχεία, με απόφαση της 2ας Απριλίου 2020 (στο εξής: επίδικη απόφαση), το τμήμα προσφυγών επικύρωσε την ως άνω απορριπτική απόφαση, με το σκεπτικό ότι η Indo European Foods δεν είχε αποδείξει ότι η ονομασία «basmati» τής παρείχε το δικαίωμα να απαγορεύσει τη χρήση στο Ηνωμένο Βασίλειο του σήματος του οποίου ζητήθηκε η καταχώριση.
Με την απόφαση της 6ης Οκτωβρίου 2021 (
3
), το Γενικό Δικαστήριο ακύρωσε την επίδικη απόφαση. Αφενός, έκρινε ότι με την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ένωση η διαφορά δεν κατέστη άνευ αντικειμένου, δεδομένου ότι η επίδικη απόφαση εκδόθηκε διαρκούσης της μεταβατικής περιόδου, κατά τη διάρκεια της οποίας το οικείο προγενέστερο σήμα εξακολουθούσε να χαίρει της ίδιας προστασίας με εκείνη που θα είχε αν το Ηνωμένο Βασίλειο δεν είχε αποχωρήσει από την Ένωση. Αφετέρου, έκρινε ότι το έννομο συμφέρον της Indo European Foods εξακολουθούσε να υφίσταται.
Κατόπιν αυτού, το EUIPO άσκησε αναίρεση κατά της ως άνω αποφάσεως, προβάλλοντας έναν μοναδικό λόγο αναιρέσεως, ο οποίος αφορά παράβαση της απαίτησης περί διατήρησης του εννόμου συμφέροντος της πρωτοδίκως προσφεύγουσας.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Πρώτον, το Δικαστήριο αποφαίνεται επί της εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου εξέτασης του ζητήματος της διατήρησης του αντικειμένου της διαφοράς. Συγκεκριμένα, διαπιστώνει ότι η επιχειρηματολογία του EUIPO, κατά την οποία το Γενικό Δικαστήριο συγχέει το ζήτημα της διατηρήσεως του εννόμου συμφέροντος με το ζήτημα του χρόνου σε σχέση με τον οποίο πρέπει να εκτιμάται η νομιμότητα προσβαλλομένης αποφάσεως, στηρίζεται σε εσφαλμένη ερμηνεία της αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου. Πράγματι, όσον αφορά το αντικείμενο της διαφοράς, το Γενικό Δικαστήριο περιορίστηκε στην εξέταση του ζητήματος της διατήρησής του, υπό το πρίσμα της λήξεως της μεταβατικής περιόδου, η οποία είχε επέλθει κατά τη διάρκεια της ενώπιόν του δίκης.
Εξάλλου, το Δικαστήριο υπογραμμίζει ότι, κατά πάγια νομολογία, το αντικείμενο της διαφοράς πρέπει να διατηρείται, όπως και το έννομο συμφέρον, μέχρι την έκδοση της δικαστικής αποφάσεως, άλλως παρέλκει η έκδοση αυτής, όπερ προϋποθέτει ότι η προσφυγή ή, κατά περίπτωση, η αναίρεση μπορεί, με το αποτέλεσμά της, να ωφελήσει τον διάδικο που την άσκησε. Υπενθυμίζει επίσης ότι, εφόσον η απόφαση κατά της οποίας έχει ασκηθεί προσφυγή ακυρώσεως ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου δεν έχει τυπικώς ανακληθεί, το Γενικό Δικαστήριο ορθώς κρίνει ότι η διαφορά διατηρεί το αντικείμενό της. Η διαπίστωση αυτή δεν αναιρείται από το γεγονός ότι η προσβαλλόμενη απόφαση κατέστη ανίσχυρη μετά την άσκηση της προσφυγής.
Εν προκειμένω, το Δικαστήριο διαπιστώνει ότι το Γενικό Δικαστήριο, προκειμένου να κρίνει ότι η προσφυγή δεν είχε απολέσει το αντικείμενό της, στηρίχθηκε στη διαπίστωση ότι αντικείμενο της διαφοράς ήταν η επίδικη απόφαση, η οποία είχε εκδοθεί πριν από τη λήξη της μεταβατικής περιόδου. Δεδομένου ότι το EUIPO δεν αμφισβητεί ούτε ότι, κατά την ημερομηνία κατά την οποία αποφάνθηκε το Γενικό Δικαστήριο, η επίδικη απόφαση δεν είχε τυπικώς ανακληθεί ούτε ότι η λήξη της μεταβατικής περιόδου δεν είχε ως αποτέλεσμα την αναδρομική εξαφάνιση της αποφάσεως αυτής, το Δικαστήριο διαπιστώνει ότι, ως εκ τούτου, η επιχειρηματολογία του EUIPO είναι αβάσιμη.
Δεύτερον, το Δικαστήριο εξετάζει το ζήτημα της εκτίμησης της διατηρήσεως του εννόμου συμφέροντος. Συναφώς, απορρίπτει το επιχείρημα του EUIPO κατά το οποίο το Γενικό Δικαστήριο παρέλειψε να λάβει υπόψη τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της διαδικασίας ανακοπής, την ουσιώδη λειτουργία του σήματος, την αρχή της εδαφικότητας και τον ενιαίο χαρακτήρα του σήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Συγκεκριμένα, κατ’ αρχάς, η επιχειρηματολογία αυτή στηρίζεται στην παραδοχή ότι, στην περίπτωση προσφυγής κατά αποφάσεως τμήματος προσφυγών με την οποία απορρίπτεται ανακοπή, η διατήρηση εννόμου συμφέροντος ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου πρέπει να εκτιμάται μόνον υπό το πρίσμα των εννόμων συμφερόντων που προστατεύει ο εφαρμοστέος κανονισμός για το σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, επομένως, εξαρτάται μόνον από το ζήτημα αν εξακολουθεί να μπορεί να ανακύψει κίνδυνος συγκρούσεως κατά την έκδοση της αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου. Η παραδοχή όμως αυτή προϋποθέτει τον περιορισμό των στοιχείων που μπορούν να ληφθούν υπόψη προκειμένου να εκτιμηθεί αν εξακολουθεί να υφίσταται το έννομο συμφέρον του προσώπου που ασκεί προσφυγή δυνάμει του άρθρου 72 του κανονισμού 2017/1001 (
4
) σε σχέση με την περίπτωση εκείνου που ασκεί προσφυγή δυνάμει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ, και δεν βρίσκει έρεισμα ούτε στις εφαρμοστέες διατάξεις ούτε στη νομολογία.
Περαιτέρω, το Δικαστήριο επισημαίνει ότι η ύπαρξη εννόμου συμφέροντος για την άσκηση προσφυγής ακυρώσεως προϋποθέτει ότι η προσφυγή δύναται, με το αποτέλεσμά της, να ωφελήσει το πρόσωπο που την άσκησε. Επομένως, όσον αφορά απόφαση με την οποία απορρίπτεται ανακοπή κατά της καταχωρίσεως σήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το ζήτημα αν το πρόσωπο που άσκησε την ανακοπή μπορεί να αντλήσει όφελος από προσφυγή η οποία ασκείται ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου πρέπει να εκτιμάται in concreto, υπό το πρίσμα του συνόλου των συνεπειών που μπορεί να έχει η διαπίστωση ενδεχόμενης ελλείψεως νομιμότητας της αποφάσεως αυτής και της φύσεως της ζημίας την οποία το εν λόγω πρόσωπο υποστηρίζει ότι υπέστη. Εν προκειμένω, αφενός, το Γενικό Δικαστήριο ορθώς διαπίστωσε ότι το αντικείμενο της ασκηθείσας προσφυγής δεν είχε εκλείψει. Αφετέρου, η επίδικη απόφαση επικύρωσε την απόρριψη της ανακοπής με βάση τη διαπίστωση ότι δεν πληρούνταν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 8, παράγραφος 4, του κανονισμού 2017/1001. Επομένως, εφόσον η Indo European Foods, προκειμένου να στηρίξει την προσφυγή της ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, επικαλέστηκε την εκ μέρους του τμήματος προσφυγών παράβαση της εν λόγω διατάξεως, και δεδομένου ότι η επίδικη απόφαση θίγει τα οικονομικά συμφέροντα της Indo European Foods, η ακύρωσή της θα μπορούσε να της προσπορίσει όφελος.
Τέλος, το γεγονός ότι ο έτερος διάδικος ενώπιον του τμήματος προσφυγών θα μπορούσε, αν γινόταν δεκτή η προσφυγή ενώπιον του τμήματος αυτού, να μετατρέψει την αίτησή του για καταχώριση σήματος σε αιτήσεις καταχωρίσεως εθνικών σημάτων σε όλα τα κράτη μέλη από τη λήξη της μεταβατικής περιόδου δεν ασκεί επιρροή στο έννομο συμφέρον της Indo European Foods όσον αφορά την επίδικη απόφαση.
Τρίτον, το Δικαστήριο εξετάζει την επιχειρηματολογία του EUIPO κατά την οποία το Γενικό Δικαστήριο παρέβη το άρθρο 72, παράγραφος 6, του κανονισμού 2017/1001 το οποίο αφορά τη συμμόρφωση του EUIPO προς τις αποφάσεις των δικαιοδοτικών οργάνων της Ένωσης, καθόσον του επέβαλε να μην εξετάσει τη διατήρηση του εννόμου συμφέροντος καθώς και να μη λάβει υπόψη τα έννομα αποτελέσματα της λήξεως της μεταβατικής περιόδου την οποία προβλέπει η συμφωνία αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ένωση.
Αφενός, διευκρινίζει ότι, μολονότι το θεσμικό ή άλλο όργανο ή οργανισμός που εξέδωσε την ακυρωθείσα πράξη έχει την υποχρέωση, προκειμένου να συμμορφωθεί με μια ακυρωτική δικαστική απόφαση και να την εκτελέσει πλήρως, να σεβαστεί το διατακτικό αυτής και το σκεπτικό που συνιστά το αναγκαίο του στήριγμα, το Γενικό Δικαστήριο δεν μπορεί, εντούτοις, να απευθύνει διαταγές στο EUIPO. Αφετέρου, κρίνει ότι το Γενικό Δικαστήριο περιορίστηκε, κατ’ ουσίαν, στη διαπίστωση του εννόμου συμφέροντος της Indo European Foods να προσφύγει ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου. Επομένως, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι το Γενικό Δικαστήριο επέβαλε στο EUIPO τις ως άνω προβαλλόμενες υποχρεώσεις.
(
1
)	Άρθρα 126 και 127 της Συμφωνίας για την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (ΕΕ 2020, L 29, σ. 7).
(
2
)	Βάσει του άρθρου 8, παράγραφος 4, του κανονισμού (ΕΚ) 207/2009 του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2009, για το σήμα της ΕΕ (ΕΕ 2009, L 78, σ. 1).
(
3
)	Απόφαση της 6ης Οκτωβρίου 2021, Indo European Foods κατά EUIPO – Chakari (Abresham Super Basmati Selaa Grade One World’s Best Rice) (T‑342/20, EU:T:2021:651).
(
4
)	Κανονισμός (ΕΕ) 2017/1001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 2017, για το σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ 2017, L 154, σ. 1).