62023CJ0393_RES
Cás C-393/23
Athenian Brewery SA agus Heineken NV
v
Macedonian Thrace Brewery SA
(iarraidh ar réamhrialú ó Hoge Raad der Nederlanden (an Ísiltír))
Breithiúnas na Cúirte (an Cúigiú Dlísheomra) an 13 Feabhra 2025
(Tarchur chun réamhrialú – Comhar breithiúnach in ábhair shibhialta agus thráchtála – Dlínse, aithint agus forghníomhú breithiúnas in ábhair shibhialta agus thráchtála – Rialachán (AE) Uimh. 1215/2012 – Dlínse speisialta – Airteagal 8(1) – Líon cosantóirí – Éilimh a bhfuil ‘baint chomh dlúth sin’ lena chéile go bhfuil sé fóirsteanach iad a éisteacht agus breith a thabhairt orthu i dteannta a chéile – Airteagal 102 CFAE – An coincheap ‘gnóthas’– Máthairchuideachta agus fochuideachta – Sárú arna dhéanamh ag an bhfochuideachta – Toimhde tionchar cinntitheach a bheith á oibriú ag an máthairchuideachta – Dliteanas comhpháirteach agus leithleach – Cinneadh ó údarás iomaíochta náisiúnta – Caingne le haghaidh cúiteamh)
Comhar breithiúnach in ábhair shibhialta – Dlínse agus forfheidhmiú breithiúnas in ábhair shibhialta agus thráchtála – Rialachán 1215/2012 – Dlínse speisialta – Líon cosantóirí – Dlínse atá ag cúirt de chuid ceann de na comhchosantóirí – Léiriú docht – Coinníoll – Nasc gaolmhar – An coincheap ‘gaolmhar’
(Rialachán 1215/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Airteagail 4 agus 8(1))
(féach míreanna 21-27)
Iomaíocht – Rialacha an Aontais – Sáruithe – Líomhain – Máthairchuideachta agus fochuideachtaí – Aonad eacnamaíoch – Critéir maidir le measúnú – Toimhde tionchar cinntitheach a bheith á oibriú ag an máthairchuideachta ar fhochuideachtaí atá faoi lánúinéireacht uile nó geall leis na máthairchuideachta – Infhrisnéiseacht – Duine nádúrtha nó dlítheanach a mhaíonn gur bhain díobháil dó mar thoradh ar rannpháirtíocht fochuideachta i sárú ar rialacha iomaíochta dhlí an Aontais – Iarratas i gcoinne na máthairchuideachta –Infheidhmeacht na toimhdean
(Rialachán 1215/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Airteagal 8(1))
(féach míreanna 37-40)
Comhar breithiúnach in ábhair shibhialta – Dlínse agus forfheidhmiú breithiúnas in ábhair shibhialta agus thráchtála – Rialachán Uimh. 1215/2012 – Dlínse speisialta – Líon cosantóirí – Dlínse atá ag cúirt de chuid ceann de na comhchosantóirí – Cúirteanna náisiúnta ag fíorú a ndlínse idirnáisiúnta – Glacadh na fianaise – Raon feidhme
(Rialachán Uimh.1215/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle)
(féach míreanna 41-47 agus an chuid oibríochtúil)
Résumé
Agus í i mbun réamhrialú a thabhairt ar cheisteanna ón Hoge Raad der Nederlanden (Cúirt Uachtarach na hÍsiltíre), tá an Chúirt tar éis forbairt a dhéanamh ar a cásdlí maidir le riail na dlínse speisialta dá bhforáiltear le hAirteagal 8(1) de Rialachán Uimh. 1215/2012 (
1
) lenar féidir an dlí a agairt ar dhuine a bhfuil sainchónaí air i mBallstát, i gcás inar duine de líon cosantóirí é, sna cúirteanna don áit ina bhfuil sainchónaí ar dhuine ar bith díobh, ar choinníoll go bhfuil baint chomh dlúth sin ag na héilimh le chéile go bhfuil sé fóirsteanach [iad] a éisteacht agus breith a thabhairt orthu i dteannta a chéile ionas go seachnófaí breithiúnais a bheadh bunoscionn lena chéile de thoradh imeachtaí ar leithligh Is é an comhthéacs go n-iarrann íospartach go n-ordófaí i gcomhpháirt agus go leithleach do mháthairchuideachta, a bhfuil a sainchónaí san Ísiltír, agus dá fochuideachta, a bhfuil a sainchónaí i mBallstát eile, an damáiste a fulaingíodh mar thoradh ar shárú ar na rialacha iomaíochta arna dhéanamh ag an bhfochuideachta sin os comhair na gcúirteanna ina bhfuil sainchónaí na máthairchuideachta a shlánú. Iarrtar ar an gCúirt an féidir leis an gcúirt sin, chun a shuí an bhfuil ann dá leithéid de bhaint chomh dlúth agus a dlínse idirnáisiúnta a shuí, brath ar an toimhde infhrisnéise (
2
), ar dá réir, sa chás áirithe sin ina bhfuil caipiteal uile – nó geall leis – de chuid a fochuideachta a rinne sárú ar na rialacha iomaíochta ag máthairchuideachta go díreach nó go hindíreach, go bhfeidhmíonn an mháthairchuideachta sin tionchar cinntitheach iarbhír ar iompar na fochuideachta sin agus go bhféadfar í a chur faoi dhliteanas i leith an tsáraithe ar an mbealach céanna leis an bhfochuideachta sin (‘toimhde maidir le tionchar cinntitheach agus dliteanas cinntitheach na máthairchuideachta’).
Oibríonn Athenian Brewery SA (‘AB’) agus Macedonian Thrace Brewery SA (‘MTB’), atá bunaithe sa Ghréig, ar mhargadh beorach na Gréige. Tá AB mar chuid de ghrúpa Heineken, ina sainíonn an mháthairchuideachta, Heineken NV, atá bunaithe in Amstardam (an Ísiltír), straitéis agus cuspóirí an ghrúpa, gan gníomhaíochtaí oibríochtúla a dhéanamh sa Ghréig í féin. Idir Meán Fómhair 1998 agus an 14 Meán Fómhair 2014, bhí thart ar 98.8 % de na scaireanna in AB i seilbh Heineken go hindíreach.
Le cinneadh an 19 Meán Fómhair 2014, chinn an t-údarás iomaíochta Gréagach gur bhain AB mí-úsáid as a cheannasacht ar mhargadh beorach na Gréige le linn na tréimhse dá dtagraítear sa mhír roimhe seo agus nár mhór an t-iompar sin a aicmiú mar shárú aonair leanúnach ar Airteagal 102 CFAE agus ar an dlí Gréagach maidir le cosaint na hiomaíochta. D’ainneoin iarratas MTB Heineken a chur san áireamh san imscrúdú, mheas an t-údarás sin, inter alia, sa chinneadh sin, nach raibh aon fhianaise ann go raibh baint dhíreach ag Heineken leis na sáruithe a fuarthas agus nár thug na himthosca ar leith le fios gur imir Heineken tionchar cinntitheach ar AB.
Thionscain MTB caingean os comhair rechtbank Amsterdam (Cúirt Dúiche, Amstardam, an Ísiltír) ag iarraidh dearbhú gur cheart Heineken agus AB a chur faoi dhliteanas i gcomhpháirt agus go leithleach i leith an tsáraithe dá dtagraítear thuas agus, dá bhrí sin, d’ordaigh sé i gcomhpháirt agus go leithleach cúiteamh iomlán a íoc as an damáiste a bhain do MTB mar thoradh ar an sárú sin.
Tá dlínse aitheanta ag an gcúirt in Amstardam chun éisteacht leis na héilimh a tugadh i gcoinne Heineken faoi Airteagal 4(1) de Rialachán Uimh. 1215/2012 a mhéid is atá oifig chláraithe na cuideachta deiridh sin suite in Amstardam. Ar an taobh eile, dhearbhaigh sí nach raibh dlínse aici na héilimh a rinneadh i gcoinne AB a éisteacht agus a chinneadh, agus í den tuairim nár comhlíonadh an ceanglas maidir le baint chomh dlúth a bheith ag na héilimh a rinneadh i gcoinne Heineken agus AB, de réir bhrí Airteagal 8(1) den Rialachán sin.
Chuir an chúirt achomhairc cinneadh na cúirte in Amstardam ar leataobh agus tharchuir sí an cás ar ais chuig an gcúirt sin lena bhreithniú athuair agus le cinneadh a dhéanamh maidir leis na tuillteanais. Chinn an chúirt achomhairc sin go raibh na cuideachtaí sin sa staid fhíorasach chéanna agus nach bhféadfaí a chur as an áireamh le cinnteacht go raibh siad ina ngnóthas aonair.
Rinne AB agus Heineken achomharc ar phointe dlí os comhair Hoge Raad der Nederlanden (Cúirt Uachtarach na hÍsiltíre), arb í an chúirt a rinne an tarchur í. Fiafraíonn an chúirt sin, go bunúsach, in imthosca an cháis sna príomhimeachtaí (
3
), an gcuirtear cosc le hAirteagal 8(1) de Rialachán Uimh. 1215/2012 ar an gcúirt maidir le sainchónaí na máthairchuideachta ar tugadh na héilimh sin os a comhair brath go heisiach, chun a dlínse idirnáisiúnta a bhunú, ar thoimhde an tionchair chinntithigh agus dliteanas an mháthairchuideachta.
Measúnú na Cúirte Breithiúnais
Cuireann an Chúirt in iúl, ar an gcéad dul síos, nach mór riail na dlínse speisialta a leagtar síos san fhoráil sin, a mhéid a mhaolaíonn sí ar an bprionsabal go bhfuil dlínse bunaithe go ginearálta ar shainchónaí an chosantóra, a léiriú go docht.
Dá bhrí sin, chun Airteagal 8(1) de Rialachán Uimh. 1215/2012 a chur i bhfeidhm, is gá a fháil amach an bhfuil nasc idir na héilimh éagsúla arna ndéanamh ag an iarratasóir céanna i gcoinne cosantóirí éagsúla ar bhealach ina bhfuil sé fóirsteanach iad a éisteacht agus breith a thabhairt orthu i dteannta a chéile ionas go seachnófaí breithiúnais a bheadh bunoscionn lena chéile de thoradh imeachtaí ar leithligh Chun go measfar go bhfuil breithiúnais doréitithe, is gá go dtiocfadh an éagsúlacht sin chun cinn i gcomhthéacs na staide fíorasaí agus dlíthiúla céanna (
4
).
Dá bhrí sin, is faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé a mheas an bhfuil staid dhlíthiúil agus fhíorasach dá leithéid ann, agus gnéithe ábhartha uile an cháis os a comhair á gcur san áireamh, agus a áirithiú nach bhfuil na héilimh a dhéantar i gcoinne na gcomhchosantóirí amháin a bhfuil a sainchónaí ina údar le dlínse na cúirte ar tugadh na himeachtaí os a comhair beartaithe go saorga chun na coinníollacha maidir le cur i bhfeidhm Airteagal 8(1) de Rialachán Uimh. 1215/2012 a chomhlíonadh.
Mar sin féin, féadfaidh an Chúirt treoir a thabhairt maidir le léiriú dhlí an Aontais atá úsáideach don mheasúnú sin. Chinn an Chúirt Bhreithiúnais uaidh sin nach mór a mheas go bhfuil an coinníoll maidir leis an staid fhíorasach agus dhlíthiúil chéanna a bheith ann comhlíonta i gcás ina bhfuil roinnt gnóthas a ghlac páirt i sárú leanúnach aonair ar rialacha iomaíochta an Aontais, a fuarthas i gcinneadh ón gCoimisiún, cumhdaithe, mar chosantóirí, le héilimh bunaithe ar a rannpháirtíocht sa sárú sin, in ainneoin go bhfuil sé éagsúil, ó thaobh na tíreolaíochta agus an ama de araon, go raibh na cosantóirí sna príomhimeachtaí rannpháirteach i gcur chun feidhme an chairtéil lena mbaineann (
5
).
Tá feidhm ag cinneadh dá leithéid freisin i gcás éilimh atá bunaithe ar rannpháirtíocht cuideachta i sárú ar rialacha iomaíochta dhlí an Aontais agus a thionscnaítear i gcoinne na cuideachta sin agus i gcoinne a máthairchuideachta agus ina líomhnaítear gur bhunaigh siad gnóthas aonair le chéile.
Go bunúsach, nuair a shuitear gur aonad eacnamaíoch aonair iad cuideachta agus a fochuideachta agus, dá bhrí sin, gur gnóthas aonair iad, chun críocha rialacha iomaíochta dhlí an Aontais, is é an t aonad eacnamaíoch sin a rinne an sárú a chinneann, go cinntitheach, dliteanas ceann amháin nó ceann eile de na cuideachtaí atá sa ghnóthas as iompar frithiomaíoch an ghnóthais Tá dliteanas comhpháirteach agus leithleach idir na heintitis atá san aonad eacnamaíoch tráth a rinneadh an sárú i gceist go huathoibríoch leis an gcoincheap ‘gnóthas’ agus, tríd an gcoincheap ‘aonad eacnamaíoch’
I ndáil leis sin, ós rud é, mar atá sa chás seo, nár suíodh dliteanas comhpháirteach agus leithleach na máthairchuideachta agus a fochuideachta i leith sárú ar rialacha iomaíochta an Aontais le cinneadh críochnaitheach ón gCoimisiún, ní chuirtear i gcoinne chur i bhfeidhm Airteagal 8(1) de Rialachán Uimh. 1215/2012 maidir le hiarratais den sórt sin.
Sa chás seo, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, cad iad na himpleachtaí a bhaineann le cur i bhfeidhm féideartha na forála réamhluaite, ar an gcéad dul síos, go maíonn an t-iarratasóir, mar thaca lena éilimh i gcoinne cuideachta a bhí rannpháirteach i sárú ar rialacha iomaíochta dhlí an Aontais agus i gcoinne na cuideachta a bhfuil caipiteal iomlán nó beagnach iomlán caipitil na cuideachta sin faoina húinéireacht, maidir leis an toimhde go bhfuil tionchar cinntitheach agus dliteanas cinntitheach ag an máthairchuideachta agus, ar an dara dul síos, go ndiúltaíonn an dara cuideachta tionchar cinntitheach a fheidhmiú ar a fochuideachta agus aonad eacnamaíoch a bhunú léi.
Tugann an Chúirt dá haire, i dtosach báire, gur forbraíodh toimhde dá leithéid i gcomhthéacs na ngnóthas lena mbaineann i gcoinne chinntí an Choimisiúin inar cinneadh gur ghlac siad páirt i sárú ar rialacha iomaíochta an Aontais agus gur fhorchuir siad fíneálacha orthu faoi Rialachán Uimh. 1/2003 (
6
). Sa chomhthéacs sin, shonraigh an Chúirt gur leor don Choimisiún a chruthú go bhfuil caipiteal uile fochuideachta nó nach mór iomlán caipitil fochuideachta i seilbh a máthairchuideachta chun a thoimhdiú go bhfeidhmíonn an mháthairchuideachta tionchar cinntitheach iarbhír ar bheartas tráchtála na fochuideachta sin. Ina dhiaidh sin, beifear in ann a mheas go bhfuil an mháthairchuideachta faoi dhliteanas i gcomhpháirt agus go leithleach an fhíneáil a gearradh ar a fochuideachta a íoc, mura dtugann an mháthairchuideachta sin, a bhfuil an t-ualach uirthi an toimhde sin a fhrisnéis, fianaise leordhóthanach ar aird chun a thaispeáint go ngníomhaíonn an fhochuideachta sin go neamhspleách ar an margadh (
7
).
Cuireann an Chúirt in iúl go bhféadfaidh feidhm a bheith ag toimhde an tionchair chinntithigh agus an dliteanais tuismitheora freisin i gcás iarraidh ó dhuine nádúrtha nó dlítheanach a mhaíonn gur bhain damáiste dó mar thoradh ar rannpháirtíocht cuideachta i sárú ar rialacha iomaíochta dhlí an Aontais i gcoinne cuideachta eile ar léi caipiteal uile na chéad chuideachta nó beagnach caipiteal uile na chéad chuideachta (
8
).
Ar an dara dul síos, is léir ó chásdlí na Cúirte, ag céim an chinnidh maidir le dlínse idirnáisiúnta, nach ndéanann an chúirt ar tugadh na himeachtaí os a comhair measúnú ar inghlacthacht ná ar fhiúntas an éilimh, ach nach n-aithníonn sí ach na pointí ceangail le Stát an fhóraim lena dtugtar údar dá dlínse faoi Airteagal 8(1) de Rialachán Uimh. 1215/2012.
Dá bhrí sin, i gcás amhail an cás sna príomhimeachtaí, féadfaidh an chúirt ar tugadh na himeachtaí os a comhair í féin a theorannú d’fhíorú nach féidir a chur as an áireamh a priori go bhféadfadh tionchar cinntitheach a bheith ag an máthairchuideachta ar an bhfochuideachta chun go mbeidh sí in ann dlínse a ghlacadh a mhéid a cheadaítear sin faoin dlí náisiúnta.
Is amhlaidh a bheidh má thagraíonn an t-iarratasóir do thoimhde an tionchair chinntithigh agus an dliteanais tuismitheora. Mar sin féin, má fhíoraítear nach bhfuil an t éileamh i gcoinne na máthairchuideachta, a dtugann a sainchónaí údar le dlínse na cúirte ar tugadh na himeachtaí os a comhair, saorga, glactar leis go bhfuil na cosantóirí in ann brath ar fhianaise dhochloíte a thugann le tuiscint nach raibh caipiteal go léir – nó geall leis – a fochuideachta i seilbh na máthairchuideachta go díreach nó go hindíreach, nó gur cheart an toimhde sin a fhrisnéis mar sin féin.
Sna himthosca sin, ní chuirtear cosc, le hAirteagal 8(1) de Rialachán Uimh. 1215/2012, i gcás ina n-ordaítear do mháthairchuideachta agus dá fochuideachta i gcomhpháirt agus go leithleach an damáiste a fulaingíodh mar gheall ar shárú ar na rialacha iomaíochta arna dhéanamh ag an bhfochuideachta a shlánú, ar an gcúirt ina bhfuil sainchónaí ar an máthairchuideachta a dtugtar na héilimh sin os a comhair brath, d’fhonn a dlínse idirnáisiúnta a bhunú, ar thoimhde an tionchair chinntithigh agus dliteanas an mháthairchuideachta, ar choinníoll nach mbaintear an fhéidearthacht a luaitear thuas de na cosantóirí.
(
1
)	Rialachán (AE) Uimh. 1215/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Nollaig 2012 maidir le dlínse agus le haithint agus forghníomhú breithiúnas in ábhair shibhialta agus tráchtála (IO 2012 L 351, lch. 1).
(
2
)	Arna aithint i gcásdlí na Cúirte.
(
3
)	Bunaithe ar an bhfíoras nach ndearna Heineken oibríochtaí ar mhargadh beorach na Gréige é féin, tá an t-iarratas a rinne MTB ina choinne bunaithe go hiomlán ar an tionchar cinntitheach a líomhnaítear a d’fheidhmigh sé ar iompar AB agus ar an gconspóid a dhéanann Heineken faoina leithéid de thionchar a fheidhmiú air.
(
4
)	Féach breithiúnas an 21 Bealtaine 2015, CDC Hydrogen Peroxide (C-352/13, EU:C:2015:335, mír 20).
(
5
)	An breithiúnas in CDC Hydrogen Peroxide (réamhluaite, mír 21).
(
6
)	Rialachán (CE) Uimh. 1/2003 ón gComhairle an 16 Nollaig 2002 maidir le cur chun feidhme na rialacha iomaíochta atá leagtha síos in Airteagail [101 agus 102 CFAE] (IO 2003 L 1, lch. 1).
(
7
)	Breithiúnas an 26 Deireadh Fómhair 2017, Global Steel Wire agus páirtithe eile v an Coimisiún agusC-457/ 16/16 P go C-461/16 P, EU:C:2017:819, mír 84 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
8
)	Go bunúsach, ní féidir raon feidhme difriúil a bheith ag an gcoincheap “gnóthas”, de réir bhrí rialacha iomaíochta dhlí an Aontais, i gcomhthéacs fíneálacha a bheith á bhforchur ag an gCoimisiún faoi Airteagal 23(2) de Rialachán Uimh. 1/2003 agus i gcomhthéacs caingne i leith damáistí mar gheall ar rialacha iomaíochta an Aontais a shárú.