Προσωρινό κείμενο
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
TAMARA ĆAPETA
της 16ης Απριλίου 2026 (1)
Υπόθεση C-555/24 P
Magistrats européens pour la démocratie et les libertés (Medel),
International Association of Judges,
Association of European Administrative Judges,
Stichting Rechters voor Rechters
κατά
Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης
« Αίτηση αναιρέσεως – Μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας – Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 – Εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου για την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Πολωνίας – Ορόσημα – Κράτος δικαίου – Ανεξαρτησία των δικαστών – Προσφυγή ακυρώσεως – Αντιπροσωπευτική οργάνωση δικαστών – Ενεργητική νομιμοποίηση – Άρθρο 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ – Άμεσος επηρεασμός – Ατομικός επηρεασμός – Ένωση που ενεργεί εξ ονόματος των μελών της – Ένωση που ενεργεί ιδίω ονόματι – Αποτελεσματική ένδικη προστασία »
I.      Εισαγωγή
1.        Πότε μπορεί μια ένωση που εκπροσωπεί συλλογικά συμφέροντα να προσφύγει απευθείας ενώπιον των δικαστηρίων της Ένωσης;
2.        Το ερώτημα αυτό βρίσκεται στο επίκεντρο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως.
3.        Τέσσερις ενώσεις που εκπροσωπούν δικαστές άσκησαν ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου προσφυγές ακυρώσεως κατά απόφασης του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την έγκριση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Δημοκρατίας της Πολωνίας, το οποίο περιέχει ορόσημα που επιτάσσουν την πραγματοποίηση ορισμένων αλλαγών στο δικαστικό σύστημα του εν λόγω κράτους μέλους.
4.        Οι προσφυγές αυτές απορρίφθηκαν από το Γενικό Δικαστήριο με το σκεπτικό ότι οι ως άνω ενώσεις δεν νομιμοποιούνται ενεργητικώς να τις ασκήσουν δυνάμει του δικαίου της Ένωσης.
II.    Ιστορικό
Α.      Ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας
5.        Μολονότι η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως αφορά μόνον το ζήτημα της ενεργητικής νομιμοποίησης προς άσκηση προσφυγής ακυρώσεως και, ως εκ τούτου, το παραδεκτό της, η ουσία της προσφυγής αφορά τη χρηματοδότηση εκ μέρους της Ένωσης στο πλαίσιο ενός από τα χρηματοδοτικά μέσα της, ήτοι του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (στο εξής: ΜΑΑ). Η σύντομη επισκόπηση του εν λόγω μέσου είναι αναγκαία για την κατανόηση και εξέταση της υπό κρίση υποθέσεως.
6.        Ο ΜΑΑ, ο οποίος θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) 2021/241 (στο εξής: κανονισμός 2021/241) (2), είναι το κύριο χρηματοδοτικό μέσο του προγράμματος Next Generation EU (3), το οποίο συμφωνήθηκε στον απόηχο της πανδημίας Covid-19 (4). Ο ΜΑΑ είναι προσωρινό χρηματοδοτικό μέσο, το οποίο χρησιμοποιείται μόνο στον πολυετή προγραμματισμό για τα έτη 2021-2027 (5). Ο ΜΑΑ χρηματοδοτεί μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις στα κράτη μέλη έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 (6). Ένα από τα καινοτόμα σημεία του είναι ότι χρηματοδοτείται από τα κεφάλαια που δανείζεται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις κεφαλαιαγορές. Το χρέος της Ένωσης που δημιουργείται κατ’ αυτόν τον τρόπο πρέπει να εξοφληθεί το αργότερο το 2058 από τους ιδίους πόρους της Ένωσης.
7.        Οι δαπάνες στο πλαίσιο του ΜΑΑ συνίστανται σε επιχορηγήσεις και δάνεια (7) προς τα κράτη μέλη με βάση τα οικεία σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (στο εξής: ΣΑΑ) (8). Τούτο σημαίνει ότι οι μεταρρυθμίσεις και οι επενδύσεις που θα χρηματοδοτηθούν επιλέγονται και προτείνονται από τα κράτη μέλη, ανάλογα με τις ιδιαίτερες ανάγκες τους. Ωστόσο, οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις πρέπει να επιδιώκουν έναν από τους έξι στόχους που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 2021/241. Κατά το άρθρο 3 του εν λόγω κανονισμού, πρόκειται για τους εξής στόχους: (1) πράσινη μετάβαση· (2) ψηφιακός μετασχηματισμός· (3) έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη· (4) κοινωνική και εδαφική συνοχή· (5) υγεία και οικονομική, κοινωνική και θεσμική ανθεκτικότητα· και (6) πολιτικές για την επόμενη γενιά, τα παιδιά και τους νέους, όπως η εκπαίδευση και οι δεξιότητες. Από τον εν λόγω κατάλογο προκύπτει σαφώς ότι η χρηματοδότηση του ΜΑΑ στοχεύει σε κάτι παραπάνω από την απλή ανάκαμψη από την πανδημία Covid-19.
8.        Επιπλέον, ο ΜΑΑ είναι μέσο που βασίζεται στις επιδόσεις (9), στο πλαίσιο του οποίου οι πληρωμές προς τα κράτη μέλη πραγματοποιούνται μόνο με βάση την πρόοδο που επιτελείται για την υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων στα οικεία ΣΑΑ (10). Για τον σκοπό αυτό, τα κράτη μέλη προτείνουν ορόσημα και στόχους (11), η επίτευξη των οποίων ενεργοποιεί την εκταμίευση των κονδυλίων (12).
9.        Ορισμένα ορόσημα, χωρίς την πλήρωση των οποίων δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν πληρωμές στο πλαίσιο του ΜΑΑ, αναφέρονται κοινώς ως «υπερ-ορόσημα». Τρία τέτοια υπερ-ορόσημα, τα οποία αφορούν το πολωνικό δικαστικό σύστημα, αποτελούν αντικείμενο της υπό κρίση υποθέσεως.
10.      Ως εκ τούτου, οι δαπάνες στο πλαίσιο του ΜΑΑ υπόκεινται σε αιρεσιμότητα, συμπεριλαμβανομένης της αιρεσιμότητας όσον αφορά το κράτος δικαίου, όπως συμβαίνει και στην περίπτωση άλλων δημοσιονομικών πλαισίων της Ένωσης (13). Αυτό συνήθως συνεπάγεται ότι οι πληρωμές από τον προϋπολογισμό της Ένωσης συνοδεύονται από προϋποθέσεις που εξυπηρετούν πολιτικούς στόχους της Ένωσης πέραν του πρωταρχικού σκοπού των δαπανών (14).
11.      Η διαδικασία για την παροχή χρηματοδοτικής στήριξης στο πλαίσιο του κανονισμού 2021/241 μπορεί να συνοψιστεί ως ακολούθως.
12.      Πρώτον, ένα κράτος μέλος που επιθυμεί να λάβει χρηματοδοτική στήριξη από τον ΜΑΑ υποβάλλει ΣΑΑ στην Επιτροπή (15). Το σχέδιο περιλαμβάνει σειρά στοιχείων, μεταξύ των οποίων επεξήγηση του τρόπου με τον οποίο συμβάλλει στην αντιμετώπιση των προκλήσεων που θέτουν οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις του Συμβουλίου (στο εξής: ειδικές ανά χώρα συστάσεις) στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου (16), καθώς και των προβλεπόμενων οροσήμων και στόχων, και ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα για την υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων και την αποτελεσματική παρακολούθησή τους (17).
13.      Δεύτερον, η Επιτροπή, σε στενή συνεργασία με το κράτος μέλος, αξιολογεί το ΣΑΑ (εντός δύο μηνών), σύμφωνα με τα κριτήρια που ορίζονται στον κανονισμό 2021/241 (18), και υποβάλλει πρόταση εκτελεστικής απόφασης του Συμβουλίου (19).
14.      Συναφώς, το άρθρο 20, παράγραφος 2, του κανονισμού 2021/241 ορίζει τα εξής: «Εάν η Επιτροπή αξιολογήσει θετικά το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, στην πρόταση της Επιτροπής για εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου περιγράφονται οι μεταρρυθμίσεις και τα επενδυτικά έργα που πρέπει να υλοποιηθούν από το κράτος μέλος, με τα σχετικά ορόσημα και στόχους, και τις χρηματοδοτικές συνεισφορές υπολογιζόμενες σύμφωνα με το άρθρο 11» (20).
15.      Σύμφωνα με το άρθρο 20, παράγραφος 5, στοιχείο εʹ, του κανονισμού 2021/241, στην πρόταση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο πρέπει επίσης να καθορίζονται τα μέτρα που απαιτούνται για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
16.      Η διάταξη αυτή παραπέμπει στο άρθρο 22 του κανονισμού 2021/241, κατά το οποίο, κατά την εφαρμογή του ΜΑΑ, τα κράτη μέλη, ως δικαιούχοι ή δανειολήπτες κονδυλίων, πρέπει να λαμβάνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης και να διασφαλίζουν ότι η χρήση των κεφαλαίων σε σχέση με μέτρα που υποστηρίζονται από τον εν λόγω μηχανισμό συνάδει με το εφαρμοστέο δίκαιο της Ένωσης και το εθνικό δίκαιο. Προς τούτο, πρέπει να προβλέπουν αποτελεσματικό και αποδοτικό σύστημα εσωτερικού ελέγχου (21).
17.      Τρίτον, το Συμβούλιο, κατόπιν πρότασης της Επιτροπής, εγκρίνει (εντός τεσσάρων εβδομάδων), με εκτελεστική απόφαση, την αξιολόγηση του ΣΑΑ που υπέβαλε το κράτος μέλος (22).
18.      Τέταρτον, μετά την ολοκλήρωση των σχετικών οροσήμων και στόχων, το οικείο κράτος μέλος μπορεί να υποβάλει στην Επιτροπή δεόντως αιτιολογημένο αίτημα για καταβολή (23).
19.      Εάν η Επιτροπή, αφού λάβει τη γνώμη της οικονομικής και δημοσιονομικής επιτροπής (24), καταλήξει σε θετική αξιολόγηση, εκδίδει απόφαση με την οποία εγκρίνεται η εκταμίευση (25). Εάν, αντιθέτως, η Επιτροπή διαπιστώσει ότι τα ορόσημα και οι στόχοι δεν έχουν εκπληρωθεί ικανοποιητικά, αναστέλλεται η καταβολή του συνόλου ή μέρους της χρηματοδοτικής συνεισφοράς (26).
20.      Η προσφυγή ακυρώσεως στο πλαίσιο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως αφορά εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου και, ως εκ τούτου, προηγείται των σταδίων που καθιστούν δυνατή αυτή καθαυτή την εκταμίευση των κεφαλαίων.
Β.      Τα πραγματικά περιστατικά που οδήγησαν στη διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου
21.      Στις 3 Μαΐου 2021 η Πολωνία υπέβαλε το οικείο ΣΑΑ στην Επιτροπή (27).
22.      Την 1η Ιουνίου 2022 η Επιτροπή δημοσίευσε θετική αξιολόγηση του ΣΑΑ της Πολωνίας.
23.      Στις 17 Ιουνίου 2022, βάσει της πρότασης της Επιτροπής (28), το Συμβούλιο εξέδωσε εκτελεστική απόφαση για την έγκριση της αξιολόγησης του ΣΑΑ της Πολωνίας (στο εξής: επίδικη απόφαση) (29).
1.      Η επίδικη απόφαση
24.      Με την απόφαση αυτή η οποία απευθύνεται στην Πολωνία (30), το Συμβούλιο ενέκρινε το ΣΑΑ που πρότεινε το εν λόγω κράτος μέλος, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών οροσήμων και στόχων (31). Η εν λόγω απόφαση καθορίζει τα ποσά των μη επιστρεπτέων επιχορηγήσεων που έχει στη διάθεσή της η Πολωνία (32), καθώς και τα διαθέσιμα υπό μορφή δανείων ποσά (33).
25.      Από το προοίμιο της αποφάσεως αυτής προκύπτει ότι το ΣΑΑ της Πολωνίας αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στην αντιμετώπιση των προκλήσεων που θέτει η ειδική ανά χώρα σύσταση στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου όσον αφορά το επενδυτικό κλίμα, ιδίως δε το πολωνικό δικαστικό σύστημα (34).
26.      Κατά την αιτιολογική σκέψη 45 της αποφάσεως αυτής, προκειμένου να προστατευθούν τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης, «καθορίζονται ορόσημα σχετικά με μεταρρύθμιση που ενισχύει την ανεξαρτησία και την αμεροληψία των δικαστηρίων, μεταρρύθμιση για την αντιμετώπιση της κατάστασης των δικαστών σε βάρος των οποίων έχουν εκδοθεί αποφάσεις του πειθαρχικού τμήματος του Ανωτάτου Δικαστηρίου σε πειθαρχικές υποθέσεις και σε υποθέσεις δικαστικής ασυλίας, με σκοπό την επανένταξή τους μετά από διαδικασία θετικής επανεξέτασης από το νέο τμήμα, κάτι το οποίο θα πρέπει να πραγματοποιηθεί χωρίς καθυστέρηση, καθώς και μεταρρύθμιση που θα διασφαλίζει τον αποτελεσματικό λογιστικό και άλλο έλεγχο του ΣΑΑ της Πολωνίας, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης». Η Πολωνία θα πρέπει να εκπληρώσει τα εν λόγω ορόσημα πριν από την υποβολή του πρώτου αιτήματος πληρωμής και καμία πληρωμή δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί πριν από την εκπλήρωσή τους.
27.      Επιπλέον, η αιτιολογική σκέψη 45 της εν λόγω αποφάσεως διαλαμβάνει ότι η υποχρέωση επίτευξης των εν λόγω οροσήμων «δεν θίγει την υποχρέωση της Πολωνίας να συμμορφώνεται ανά πάσα στιγμή με τις υποχρεώσεις της δυνάμει του δικαίου της Ένωσης, ιδίως του άρθρου 19, παράγραφος 1, της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ), όπως ερμηνεύεται από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο αποτελεί βασικό στοιχείο του κεκτημένου της Ένωσης».
28.      Η αιτιολογική σκέψη 50 της αποφάσεως αυτής διευκρινίζει περαιτέρω ότι: «η παρούσα απόφαση, με την οποία εγκρίνεται η θετική αξιολόγηση του ΣΑΑ της Πολωνίας από την Επιτροπή, ιδίως όσον αφορά τα αντίστοιχα ορόσημα της μεταρρύθμισης για τη δικαστική εξουσία, δεν θίγει τυχόν εν εξελίξει ή μελλοντικές διαδικασίες επί παραβάσει και, γενικότερα, την υποχρέωση της Πολωνίας να συμμορφώνεται με το δίκαιο της Ένωσης, ιδίως με τις αποφάσεις του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
29.      Τα ορόσημα που αφορούν το δικαστικό σύστημα περιλαμβάνονται στο παράρτημα ως ορόσημα F1G, F2G και F3G. Στο εν λόγω παράρτημα διευκρινίζεται ότι «ο κύριος στόχος των μεταρρυθμίσεων είναι η αύξηση του επιπέδου δικαστικής προστασίας και η βελτίωση του επενδυτικού κλίματος στην Πολωνία, καθώς και η στήριξη του συστήματος εσωτερικού ελέγχου που αναφέρεται στο άρθρο 22 του [κανονισμού 2021/241], με την ενίσχυση των εγγυήσεων ανεξαρτησίας και αμεροληψίας των δικαστηρίων. Η μεταρρύθμιση θα έχει ως αποτέλεσμα την ενίσχυση της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας των δικαστηρίων και των δικαστών που προβλέπονται νομίμως σύμφωνα με το άρθρο 19 [ΣΕΕ] και το σχετικό κεκτημένο της Ένωσης. Σύμφωνα με το άρθρο 24, παράγραφος 3, του [κανονισμού 2021/241], οποιαδήποτε άλλη μεταρρύθμιση πρέπει να πραγματοποιείται χωρίς να αποδυναμώνεται το ως άνω αποτέλεσμα και χωρίς να επηρεάζονται αρνητικά τα ακόλουθα στοιχεία» (35).
30.      Το ορόσημο F1G αφορά τη «Μεταρρύθμιση F1.1 για την ενίσχυση της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας των δικαστηρίων». Περιγράφεται ως εξής:
«Στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης:
α)       θα καθοριστεί, σε όλες τις υποθέσεις που αφορούν δικαστές, συμπεριλαμβανομένων των πειθαρχικών υποθέσεων και των υποθέσεων άρσης της δικαστικής ασυλίας, η έκταση της αρμοδιότητας του Ανωτάτου Δικαστηρίου, πλην του υφιστάμενου πειθαρχικού τμήματος, το οποίο πληροί τις απαιτήσεις που απορρέουν από το άρθρο [19, παράγραφος 1,] ΣΕΕ. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται ότι οι προαναφερθείσες υποθέσεις εξετάζονται από ανεξάρτητο και αμερόληπτο δικαστήριο που έχει συσταθεί νομίμως, ενώ παράλληλα περιορίζεται η διακριτική ευχέρεια ορισμού του αρμόδιου σε πρώτο βαθμό πειθαρχικού δικαστηρίου σε υποθέσεις που αφορούν δικαστές τακτικών δικαστηρίων·
β)       θα αποσαφηνιστεί η έκταση της πειθαρχικής ευθύνης των δικαστών, διασφαλιζομένου ότι δεν περιορίζεται το δικαίωμα των πολωνικών δικαστηρίων να υποβάλλουν αιτήσεις προδικαστικής αποφάσεως στο [Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης]. Η υποβολή τέτοιας αιτήσεως δεν θα συνιστά λόγο που να δικαιολογεί την κίνηση πειθαρχικής διαδικασίας κατά δικαστή·
γ)       μολονότι οι δικαστές θα εξακολουθούν να υπέχουν ευθύνη για επαγγελματικά παραπτώματα, συμπεριλαμβανομένων των προφανών και κατάφωρων παραβάσεων του νόμου, θα οριστεί ότι το περιεχόμενο των δικαστικών αποφάσεων δεν χαρακτηρίζεται ως πειθαρχικό παράπτωμα·
δ)       θα διασφαλιστεί ότι το αρμόδιο δικαστήριο έχει τη δυνατότητα να προβεί σε έλεγχο, στο πλαίσιο της ένδικης διαδικασίας, του κατά πόσον ένας δικαστής πληροί τις απαιτήσεις ανεξαρτησίας, αμεροληψίας και «νόμιμης σύστασης», σύμφωνα με το άρθρο [19] της ΣΕΕ, όταν ανακύπτουν σοβαρές αμφιβολίες ως προς το ζήτημα αυτό, καθώς και ότι ο εν λόγω έλεγχος δεν χαρακτηρίζεται ως πειθαρχικό παράπτωμα·
ε)       θα ενισχυθούν οι διαδικαστικές εγγυήσεις και οι εξουσίες των διαδίκων στις πειθαρχικές διαδικασίες που αφορούν δικαστές, μέσω
(i) της διασφάλισης ότι οι πειθαρχικές υποθέσεις κατά δικαστών των τακτικών δικαστηρίων εξετάζονται εντός εύλογου χρονικού διαστήματος·
(ii) της θέσπισης σαφέστερων κανόνων σχετικά με την κατά τόπον αρμοδιότητα των δικαστηρίων που επιλαμβάνονται πειθαρχικών υποθέσεων, ώστε να διασφαλίζεται ότι το αρμόδιο δικαστήριο μπορεί να προσδιορίζεται απευθείας σύμφωνα με το οικείο νομοθέτημα· και
(iii) της μέριμνας ώστε ο διορισμός συνηγόρου υπεράσπισης στο πλαίσιο πειθαρχικής διαδικασίας που αφορά δικαστή να γίνεται εντός εύλογου χρονικού διαστήματος, καθώς και της παροχής χρόνου για την ουσιαστική προετοιμασία του συνηγόρου προκειμένου να ασκήσει τα καθήκοντά του στο πλαίσιο της ως άνω διαδικασίας. Ταυτόχρονα, το δικαστήριο θα αναστέλλει τη διαδικασία σε περίπτωση δεόντως αιτιολογημένης απουσίας του κατηγορουμένου δικαστή ή του συνηγόρου του.
Η μεταρρύθμιση τίθεται σε ισχύ το αργότερο έως το τέλος του δεύτερου τριμήνου του 2022».
31.      Το ορόσημο F2G αφορά τη «Μεταρρύθμιση F1.2 για την αντιμετώπιση της κατάστασης των δικαστών σε βάρος των οποίων έχουν εκδοθεί αποφάσεις του πειθαρχικού τμήματος του Ανωτάτου Δικαστηρίου σε πειθαρχικές υποθέσεις και υποθέσεις δικαστικής ασυλίας». Περιγράφεται ως εξής:
«Η μεταρρύθμιση διασφαλίζει ότι οι δικαστές σε βάρος των οποίων έχουν εκδοθεί αποφάσεις του πειθαρχικού τμήματος του Ανωτάτου Δικαστηρίου θα έχουν πρόσβαση σε διαδικασίες επανεξέτασης των υποθέσεών τους. Τέτοιες υποθέσεις που έχουν ήδη κριθεί από το πειθαρχικό τμήμα θα επανεξετάζονται από δικαστήριο το οποίο πληροί τις απαιτήσεις του άρθρου [19, παράγραφος 1,] ΣΕΕ, σύμφωνα με τους κανόνες που θα θεσπιστούν βάσει της ως άνω μεταρρύθμισης. Η νομοθετική πράξη θα ορίζει ότι η πρώτη συζήτηση ενώπιον του δικαστηρίου για την εκδίκαση των υποθέσεων αυτών πραγματοποιείται εντός τριών μηνών από την παραλαβή της αίτησης του δικαστή που ζητεί την επανεξέταση και ότι οι υποθέσεις εκδικάζονται εντός δώδεκα μηνών από την παραλαβή της αίτησης επανεξέτασης. Οι υποθέσεις που εκκρεμούν ακόμη ενώπιον του πειθαρχικού τμήματος πρέπει να παραπεμφθούν για περαιτέρω εξέταση στο δικαστήριο και σύμφωνα με τους κανόνες που καθορίζονται στο πλαίσιο της [προαναφερθείσας] διαδικασίας.
Η μεταρρύθμιση τίθεται σε ισχύ το αργότερο έως το τέλος του δεύτερου τριμήνου του 2022.
Αμφότερες οι μεταρρυθμίσεις που απαριθμούνται ανωτέρω με ημερομηνία ολοκλήρωσης εντός [του δεύτερου τριμήνου του] 2022 θα ολοκληρωθούν πριν από την υποβολή του πρώτου αιτήματος πληρωμής στην Επιτροπή και αποτελούν προϋπόθεση για οποιαδήποτε πληρωμή βάσει του άρθρου 24 του κανονισμού 2021/241».
32.      Το ορόσημο F3G αφορά τη «Μεταρρύθμιση F1.2 για την αντιμετώπιση της κατάστασης των δικαστών σε βάρος των οποίων έχουν εκδοθεί αποφάσεις του πειθαρχικού τμήματος του Ανωτάτου Δικαστηρίου σε πειθαρχικές υποθέσεις και υποθέσεις δικαστικής ασυλίας». Περιγράφεται ως εξής:
«Εκδικάζονται όλες οι υποθέσεις επανεξέτασης που κινούνται σύμφωνα με το ορόσημο F2G, με την επιφύλαξη δεόντως αιτιολογημένων εξαιρετικών περιστάσεων.»
33.      Το ορόσημο αυτό πρέπει να ολοκληρωθεί το αργότερο έως το τέταρτο τρίμηνο του 2023.
2.      Επακόλουθα
34.      Στις 15 Δεκεμβρίου 2023 η Πολωνία υπέβαλε αίτημα για την καταβολή της πρώτης δόσης της στήριξης υπό μορφή επιχορήγησης και δανείου στο πλαίσιο του ΜΑΑ.
35.      Στις 29 Φεβρουαρίου 2024 η Επιτροπή εξέδωσε θετική προκαταρκτική αξιολόγηση, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι η Πολωνία είχε εκπληρώσει ικανοποιητικά τα ορόσημα F1G και F2G (36). Η εν λόγω αξιολόγηση στηρίχθηκε, μεταξύ άλλων, στις διατάξεις της πολωνικής νομοθεσίας που θεσπίστηκε στις 9 Ιουνίου 2022 (στο εξής: νόμος της 9ης Ιουνίου 2022) (37), λίγο πριν την έκδοση από το Συμβούλιο, στις 17 Ιουνίου 2022, της επίδικης αποφάσεως.
36.      Στις 5 Απριλίου 2024 η Επιτροπή εξέδωσε εκτελεστική απόφαση με την οποία ενέκρινε την εκταμίευση, επιβεβαιώνοντας την ικανοποιητική εκπλήρωση των οροσήμων F1G και F2G (38).
37.      Στη συνέχεια, στις 27 Δεκεμβρίου 2024, η Πολωνία ζήτησε την καταβολή νέων δόσεων. Κατόπιν θετικής προκαταρκτικής αξιολόγησης μέσω της οποίας διαπιστώθηκε ότι η Πολωνία είχε εκπληρώσει ικανοποιητικά το ορόσημο F3G (39), η Επιτροπή εξέδωσε, στις 19 Νοεμβρίου 2025, εκτελεστική απόφαση με την οποία ενέκρινε την εκταμίευση των εν λόγω δόσεων (40).
III. Η διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και η αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη
38.      Εν τω μεταξύ, στις 28 Αυγούστου 2022, τέσσερις ενώσεις που εκπροσωπούν δικαστές άσκησαν ισάριθμες προσφυγές με αίτημα την ακύρωση της επίδικης αποφάσεως στο σύνολό της, προβάλλοντας πέντε λόγους ακυρώσεως (41).
39.      Από τη δικογραφία που έχει στη διάθεσή του το Γενικό Δικαστήριο προκύπτει ότι η πρώτη ένωση, η Magistrats européens pour la démocratie et les libertés (Medel), είναι ένωση ιδρυθείσα στη Γαλλία, της οποίας τα μέλη είναι ενώσεις δικαστών και εισαγγελέων. Μολονότι μόνο τέτοιες ενώσεις μπορούν να γίνουν μέλη της Medel, κάθε μεμονωμένο μέλος μιας ενώσεως μέλους θεωρείται ipso facto μέλος της Medel. Μεταξύ των μελών της συγκαταλέγεται και η πολωνική δικαστική ένωση Iustitia, η οποία συναπαρτίζεται από πλείονες Πολωνούς δικαστές κατά των οποίων έχει κινηθεί πειθαρχική διαδικασία (42). Οι σκοποί της Medel περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την προάσπιση της ανεξαρτησίας της δικαστικής εξουσίας και του σεβασμού του κράτους δικαίου.
40.      Η δεύτερη ένωση, η International Association of Judges (IAJ), είναι διεθνής οργανισμός ιδρυθείς στην Αυστρία, του οποίου τα μέλη είναι εθνικές ενώσεις ή αντιπροσωπευτικές ομάδες δικαστών από τις πέντε ηπείρους. Μολονότι μόνο μία αντιπροσωπευτική ένωση ανά χώρα μπορεί να γίνει μέλος της IAJ, κάθε μεμονωμένο μέλος μιας ένωσης μέλους θεωρείται ipso facto μέλος της IAJ. Μεταξύ των μελών της, όπως και στην περίπτωση της Medel, συγκαταλέγεται και η πολωνική δικαστική ένωση Iustitia, η οποία συναπαρτίζεται από πλείονες Πολωνούς δικαστές κατά των οποίων έχει κινηθεί πειθαρχική διαδικασία. Κύριος στόχος της IAJ είναι η διαφύλαξη της ανεξαρτησίας της δικαστικής εξουσίας.
41.      Η τρίτη ένωση, η Association of European Administrative Judges (AEAJ), είναι ένωση ιδρυθείσα στη Γερμανία, στα μέλη της οποίας συγκαταλέγονται εθνικές ενώσεις διοικητικών δικαστών που εκπροσωπούν διοικητικούς δικαστές από ολόκληρη την Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της Πολωνίας, καθώς και πρόσωπα που είναι διοικητικοί δικαστές από χώρες που δεν εκπροσωπούνται από καμία εθνική ένωση στο πλαίσιο της AEAJ. Στους στόχους της περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η προώθηση των μέσων έννομης προστασίας των ιδιωτών έναντι της δημόσιας εξουσίας στην Ευρώπη και η προώθηση της ελευθερίας και της δικαιοσύνης.
42.      Η τέταρτη ένωση, η Rechters voor Rechters (Judges for Judges), είναι ίδρυμα συσταθέν στις Κάτω Χώρες. Η εν λόγω ένωση ιδρύθηκε από δικαστές με σκοπό τη στήριξη άλλων δικαστών, ιδίως εκείνων που έχουν υποστεί επέμβαση στην ανεξαρτησία τους. Προασπίζεται τα συμφέροντα των Πολωνών δικαστών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων κατά των οποίων έχει κινηθεί πειθαρχική διαδικασία.
43.      Βασικός άξονας των προσφυγών τους ήταν το γεγονός ότι το Συμβούλιο είχε εσφαλμένα εγκρίνει την αξιολόγηση του ΣΑΑ της Πολωνίας, διότι τα ορόσημα F1G, F2G και F3G παραβίαζαν από πολλές απόψεις το δίκαιο της Ένωσης. Συναφώς, υποστήριξαν ότι τα ορόσημα F2G και F3G δεν συνάδουν με τη νομολογία του Δικαστηρίου (43) σχετικά με το πειθαρχικό τμήμα του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Πολωνίας (στο εξής: πειθαρχικό τμήμα), επιδεινώνοντας, ως εκ τούτου, τη θέση των Πολωνών δικαστών που υπόκεινται σε παράνομες κυρώσεις και θίγοντας περαιτέρω την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, καθώς και ότι το ορόσημο F1G δεν επαρκούσε για τη διασφάλιση αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας στην Πολωνία και, ως εκ τούτου, δεν πληρούσε τους σχετικούς κανόνες που θέτει το δίκαιο της Ένωσης.
44.      Επετράπη στην Πολωνία, την Ουγγαρία και την Επιτροπή να παρέμβουν υπέρ του Συμβουλίου.
45.      Με διάταξη της 4ης Ιουνίου 2024, Medel κ.λπ. κατά Συμβουλίου (στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη) (44), το Γενικό Δικαστήριο, αποφαινόμενο με ταχεία διαδικασία ως τμήμα μείζονος συνθέσεως (45), απέρριψε τις προσφυγές ως απαράδεκτες, κρίνοντας ότι οι ως άνω τέσσερις ενώσεις δεν νομιμοποιούνταν ενεργητικώς προς άσκηση προσφυγής δυνάμει του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ (46).
46.      Το Γενικό Δικαστήριο σημείωσε, ευθύς εξαρχής, στη σκέψη 40 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως, ότι, «[σ]ύμφωνα με πάγια νομολογία, προσφυγές ακυρώσεως που ασκούνται από ενώσεις κρίνονται παραδεκτές σε τρεις περιπτώσεις: πρώτον, όταν μια νομική διάταξη αναγνωρίζει ρητώς στις επαγγελματικές ενώσεις μια σειρά δυνατοτήτων δικονομικού χαρακτήρα, δεύτερον, όταν η ένωση εκπροσωπεί τα συμφέροντα των μελών της που και τα ίδια θα νομιμοποιούνταν να ασκήσουν παραδεκτώς προσφυγή και, τρίτον, όταν η ένωση εξατομικεύεται λόγω του ότι θίγονται δικά της συμφέροντα ως ενώσεως, ιδίως για τον λόγο ότι θίγεται η διαπραγματευτική θέση της από την πράξη της οποίας ζητείται η ακύρωση» (47).
47.      Εν συνεχεία, το Γενικό Δικαστήριο εκτίμησε το παραδεκτό των προσφυγών που άσκησαν οι τέσσερις αυτές ενώσεις ως ενεργούσες ιδίω ονόματι και εξ ονόματος των μελών τους. Φαίνεται ότι το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η πρώτη και η τρίτη περίπτωση που περιγράφονται στο προηγούμενο σημείο αφορούσαν τις ενώσεις που ενεργούν ιδίω ονόματι και ότι η δεύτερη περίπτωση αφορούσε τις ενώσεις που ενεργούν εξ ονόματος των μελών τους.
48.      Καταρχάς, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε απαράδεκτες τις προσφυγές στο μέτρο που οι προσφεύγουσες ενεργούσαν ιδίω ονόματι. Όσον αφορά την πρώτη περίπτωση, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι δεν υπήρχε καμία νομική διάταξη που να απονέμει στις προσφεύγουσες διαδικαστικά προνόμια στο πλαίσιο του ΜΑΑ (σκέψεις 42 έως 45 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως). Όσον αφορά την τρίτη περίπτωση, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι οι προσφεύγουσες δεν απέδειξαν τον επηρεασμό των δικών τους συμφερόντων ως ενώσεων, δεδομένου ότι δεν αρκούσε το γεγονός, μεταξύ άλλων, ότι είχαν «συνομιλίες» με τα θεσμικά όργανα της Ένωσης στο πλαίσιο του κράτους δικαίου ή ότι είχαν καθεστώς παρατηρητή σε όργανα του Συμβουλίου της Ευρώπης (σκέψεις 46 έως 51 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως).
49.      Δεύτερον, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι οι προσφυγές ήταν απαράδεκτες, στο πλαίσιο της δεύτερης περίπτωσης, στο μέτρο που οι προσφεύγουσες ενεργούσαν εξ ονόματος των μελών τους (48). Εξέτασε, καταρχάς, την προϋπόθεση του άμεσου επηρεασμού, διακρίνοντας, στο πλαίσιο της εκτιμήσεώς του, μεταξύ τριών ομάδων δικαστών (σκέψεις 59 και 60 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως).
50.      Κατά το Γενικό Δικαστήριο, τα ορόσημα F1G, F2G και F3G είχαν χαρακτήρα δημοσιονομικής αιρεσιμότητας καθόσον η επίτευξή τους αποτελούσε προϋπόθεση χρηματοδότησης στο πλαίσιο του ΜΑΑ. Με τον καθορισμό των εν λόγω οροσήμων το Συμβούλιο δεν επεδίωκε να αντικαταστήσει τους κανόνες σχετικά με την αξία του κράτους δικαίου ή με την αποτελεσματική δικαστική προστασία ούτε να επιτρέψει στην Πολωνία να μην συμμορφώνεται προς τις αποφάσεις του Δικαστηρίου (σκέψεις 65 έως 80 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως).
51.      Υπό το πρίσμα αυτό, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι τα ορόσημα F2G και F3G δεν αφορούσαν άμεσα τη νομική κατάσταση των Πολωνών δικαστών σε βάρος των οποίων έχουν εκδοθεί αποφάσεις του πειθαρχικού τμήματος (σκέψεις 81 έως 93 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως). Έκρινε επίσης ότι, στο μέτρο που τα ορόσημα F2G και F3G δεν αφορούσαν άμεσα τη νομική κατάσταση των Πολωνών δικαστών σε βάρος των οποίων έχουν εκδοθεί αποφάσεις του πειθαρχικού τμήματος, το ίδιο ίσχυε και για τους Πολωνούς δικαστές τους οποίους δεν αφορούν οι εν λόγω αποφάσεις (σκέψη 96 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως).
52.      Όσον αφορά το ορόσημο F1G, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι δεν αφορούσε άμεσα το σύνολο των Πολωνών δικαστών και τους δικαστές των άλλων κρατών μελών και του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ). Συναφώς, οι προσφεύγουσες περιορίστηκαν στην προβολή γενικόλογων επιχειρημάτων σχετικά με το περιεχόμενο που θα έπρεπε, κατά τη γνώμη τους, να έχει το ως άνω ορόσημο, χωρίς να προσδιορίζουν τα συγκεκριμένα στοιχεία που επηρεάζουν άμεσα τους Πολωνούς δικαστές. Εν πάση περιπτώσει, το γεγονός ότι η επίδικη απόφαση δεν περιείχε κανόνες που οι προσφεύγουσες θεωρούν αναγκαίους δεν συνιστούσε άμεση επέμβαση στα δικαιώματα που έχουν οι Πολωνοί δικαστές η οποία επηρεάζει άμεσα τη νομική τους κατάσταση (σκέψεις 97 έως 101 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως).
53.      Ομοίως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι, ακόμη και αν οι πλημμέλειες στην έννομη τάξη ενός κράτους μέλους μπορούν να έχουν επιπτώσεις στην άσκηση της δικαστικής εξουσίας σε άλλα κράτη μέλη, τούτο δεν συνεπάγεται ότι η επίδικη απόφαση μπορούσε να παράγει άμεσα αποτελέσματα επί της νομικής κατάστασης των δικαστών των άλλων κρατών μελών και του ΕΟΧ. Ούτε ο κίνδυνος «επακόλουθου αποτελέσματος» μεταξύ των κρατών μελών, στο μέτρο που ο νομοθέτης κράτους μέλους εμπνέεται από μεταρρυθμίσεις προερχόμενες από άλλα κράτη μέλη, αποδεικνύει ότι η επίδικη απόφαση επηρέαζε άμεσα την κατάσταση των δικαστών αυτών (σκέψεις 102 έως 107 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως).
54.      Τρίτον, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε τα επιχειρήματα των προσφευγουσών, με τα οποία οι προσφεύγουσες επιχείρησαν, κατά την κρίση του, να το οδηγήσουν να αμβλύνει τις προϋποθέσεις παραδεκτού στην υπό κρίση υπόθεση. Δεδομένου ότι οι προσφεύγουσες δεν μπορούσαν να ισχυριστούν ότι η επίδικη απόφαση τις αφορούσε άμεσα, τούτο συνεπάγεται ότι το Γενικό Δικαστήριο θα έπρεπε να μη λάβει υπόψη την προϋπόθεση του άμεσου επηρεασμού που προβλέπεται στο άρθρο 263 ΣΛΕΕ, κατά παράβαση της νομολογίας του Δικαστηρίου. Οι συστημικές πλημμέλειες του πολωνικού δικαστικού συστήματος δεν θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν παρέκκλιση από την εν λόγω προϋπόθεση. Εντούτοις, το Γενικό Δικαστήριο υπογράμμισε ότι οι διαπιστώσεις του δεν θίγουν τις υποχρεώσεις που υπέχει η Πολωνία να αίρει τις παραβάσεις του δικαίου της Ένωσης που διαπιστώνονται από το Δικαστήριο σχετικά με το κράτος δικαίου, ότι το άρθρο 263 ΣΛΕΕ παρέχει στα κράτη μέλη και στα θεσμικά όργανα της Ένωσης τη δυνατότητα να ασκούν προσφυγές κατά των διατάξεων της Ένωσης και ότι η Επιτροπή οφείλει να ενεργεί, ως θεματοφύλακας των Συνθηκών, προκειμένου να διασφαλιστεί η τήρηση, από την Πολωνία, του άρθρου 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ (σκέψεις 113 έως 118 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως).
IV.    Η ενώπιον του Δικαστηρίου διαδικασία
55.      Με την αίτηση αναιρέσεως που άσκησαν στις 14 Αυγούστου 2024, οι τέσσερις αναιρεσείουσες ενώσεις ζητούν από το Δικαστήριο να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, να κρίνει παραδεκτές τις προσφυγές και να αναπέμψει την υπόθεση στο Γενικό Δικαστήριο προκειμένου αυτό να αποφανθεί επί της ουσίας. Ζητούν επίσης από το Δικαστήριο να καταδικάσει το Συμβούλιο στα δικαστικά έξοδα.
56.      Με διάταξη του Προέδρου του Δικαστηρίου της 4ης Φεβρουαρίου 2025 (49), απορρίφθηκαν οι αιτήσεις παρεμβάσεως που υπέβαλαν οι ενώσεις RECLAIM και The Good Lobby, καθώς και το ίδρυμα Fundación Hay Derecho, προς στήριξη των αιτημάτων των αναιρεσειουσών.
57.      Με το υπόμνημά του επί της αιτήσεως αναιρέσεως που κατέθεσε στις 14 Νοεμβρίου 2025, το Συμβούλιο ζητεί από το Δικαστήριο να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως και να καταδικάσει τις αναιρεσείουσες στα δικαστικά έξοδα.
58.      Με το υπόμνημά της επί της αιτήσεως αναιρέσεως που κατέθεσε στις 12 Νοεμβρίου 2025, η Πολωνία ζητεί από το Δικαστήριο να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως και να καταδικάσει τις αναιρεσείουσες στα δικαστικά έξοδα.
59.      Με το υπόμνημά της επί της αιτήσεως αναιρέσεως που κατέθεσε στις 14 Νοεμβρίου 2025, η Ουγγαρία ζητεί από το Δικαστήριο να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως.
60.      Με το υπόμνημά της επί της αιτήσεως αναιρέσεως που κατέθεσε στις 7 Νοεμβρίου 2025, η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως και να καταδικάσει τις αναιρεσείουσες στα δικαστικά έξοδα.
61.      Οι αναιρεσείουσες κατέθεσαν επίσης υπόμνημα απαντήσεως στις 25 Φεβρουαρίου 2025, ενώ το Συμβούλιο και η Επιτροπή κατέθεσαν έκαστο υπόμνημα ανταπαντήσεως στις 4 Απριλίου 2025, η δε Πολωνία και η Ουγγαρία κατέθεσαν έκαστη υπόμνημα ανταπαντήσεως στις 7 Απριλίου 2025.
62.      Στις 2 Δεκεμβρίου 2025 διεξήχθη επ’ ακροατηρίου συζήτηση, κατά την οποία οι αναιρεσείουσες, το Συμβούλιο, η Πολωνία, η Ουγγαρία και η Επιτροπή ανέπτυξαν προφορικώς τις παρατηρήσεις τους.
V.      Ανάλυση
63.      Το κύριο ζήτημα που τίθεται με την υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως είναι αν το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη απορρίπτοντας τις προσφυγές ακυρώσεως των τεσσάρων αναιρεσειουσών ενώσεων λόγω έλλειψης ενεργητικής νομιμοποίησης βάσει του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ.
64.      Από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι οι ενώσεις μπορούν να ασκούν προσφυγές ακυρώσεως είτε εξ ονόματος των μελών τους είτε ιδίω ονόματι (50).
65.      Η υπό κρίση υπόθεση παρέχει στο Δικαστήριο την ευκαιρία να εξηγήσει τις διαφορές ως προς τις προϋποθέσεις της ενεργητικής νομιμοποίησης όσον αφορά τις ως άνω δύο διαφορετικές δικονομικές δυνατότητες που έχουν οι ενώσεις. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι το Δικαστήριο καλείται να ερμηνεύσει τις προϋποθέσεις του άμεσου και ατομικού επηρεασμού σε περιπτώσεις κατά τις οποίες οι ενώσεις ενεργούν ιδίω ονόματι, ζήτημα το οποίο δεν έχει ακόμη διευκρινιστεί επαρκώς στη νομολογία.
66.      Οι τρεις λόγοι αναιρέσεως των αναιρεσειουσών ενώσεων ακολουθούν τις δύο αυτές δικονομικές δυνατότητες. Με τους δύο πρώτους λόγους αναιρέσεως, οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη καθόσον έκρινε ότι διάφορες κατηγορίες δικαστών, μελών των ενώσεων αυτών, δεν νομιμοποιούνταν ενεργητικώς. Ο τρίτος λόγος αναιρέσεως αφορά την ενεργητική νομιμοποίηση των αναιρεσειουσών ενώσεων ιδίω ονόματι.
67.      Ταυτόχρονα, επισημαίνεται εκ προοιμίου ότι, όπως προεκτέθηκε στο σημείο 43 των παρουσών προτάσεων, οι ισχυρισμοί που αφορούν το ορόσημο F1G και εκείνοι που αφορούν τα ορόσημα F2G και F3G είναι διαφορετικής φύσεως.
68.      Όσον αφορά τα δύο τελευταία ως άνω ορόσημα, πρωτοδίκως, οι αναιρεσείουσες υποστήριξαν, κατ’ ουσίαν, ότι η υποχρέωση θέσπισης διαδικασίας επανεξέτασης πειθαρχικών αποφάσεων που επιβάλλονται από το πειθαρχικό τμήμα αντιβαίνει στο δίκαιο της Ένωσης, όπως έχει ερμηνευθεί από το Δικαστήριο, δεδομένου ότι οι αποφάσεις αυτές πρέπει να θεωρούνται αφ’ εαυτών ανυπόστατες χωρίς να απαιτείται τέτοια διαδικασία.
69.      Όσον αφορά το ορόσημο F1G, οι αναιρεσείουσες ισχυρίστηκαν ότι δεν επαρκεί για τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας της δικαστικής εξουσίας στην Πολωνία (51). Επομένως, η ανεπάρκεια των υφιστάμενων απαιτήσεων, και όχι η μεταξύ τους σύγκρουση, είναι ο λόγος για τον οποίο, κατά τις αναιρεσείουσες, η επίδικη απόφαση δεν διασφάλισε σύστημα εσωτερικού ελέγχου το οποίο είναι αναγκαίο για τη διασφάλιση των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, κατά παράβαση του άρθρου 20, παράγραφος 5, στοιχείο εʹ, και του άρθρου 22 του κανονισμού 2021/241.
70.      Η διαφορετική φύση των ως άνω ισχυρισμών είναι κρίσιμη για την εκτίμηση της συνδρομής του άμεσου επηρεασμού ως μιας από τις προϋποθέσεις της ενεργητικής νομιμοποίησης, δεδομένου ότι η εκτίμηση αυτή στηρίζεται στα αποτελέσματα που παράγει η προσβαλλόμενη πράξη επί της κατάστασης του προσφεύγοντος.
71.      Για τον λόγο αυτό, η ανάλυσή μου διαρθρώνεται ως εξής. Στο τμήμα Α, θα εξετάσω το παραδεκτό των ισχυρισμών που αφορούν τα ορόσημα F2G και F3G. Συναφώς, κρίσιμος είναι ο πρώτος λόγος αναιρέσεως και το πρώτο σκέλος του δευτέρου λόγου αναιρέσεως. Οι λόγοι αυτοί αφορούν την απόρριψη από το Γενικό Δικαστήριο των ισχυρισμών των αναιρεσειουσών ενώσεων βάσει της έλλειψης άμεσου επηρεασμού δύο διαφορετικών ομάδων Πολωνών δικαστών, μελών των ενώσεων αυτών. Επομένως, αφορούν την ενεργητική νομιμοποίηση των αναιρεσειουσών ενώσεων να προσφύγουν εξ ονόματος των μελών τους.
72.      Στο τμήμα Β, θα εξετάσω το παραδεκτό των ισχυρισμών που αφορούν το ορόσημο F1G. Συναφώς, κρίσιμο είναι το δεύτερο σκέλος του δευτέρου λόγου αναιρέσεως και ο τρίτος λόγος αναιρέσεως. Αφενός, αφορούν την εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου απόρριψη των ισχυρισμών των αναιρεσειουσών ενώσεων βάσει της έλλειψης άμεσου επηρεασμού όλων των Πολωνών δικαστών και των δικαστών των λοιπών κρατών μελών και του ΕΟΧ και, ως εκ τούτου, αφορούν την ενεργητική νομιμοποίηση των αναιρεσειουσών ενώσεων εξ ονόματος των μελών τους. Αφετέρου, αφορούν επίσης την εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου απόρριψη των ισχυρισμών των αναιρεσειουσών ενώσεων βάσει της έλλειψης ενεργητικής νομιμοποίησης ιδίω ονόματι.
73.      Στο τμήμα Γ, θα εξετάσω τα ερωτήματα που δεν απαντήθηκαν από το Γενικό Δικαστήριο όσον αφορά την ενεργητική νομιμοποίηση των ενώσεων ιδίω ονόματι, με σκοπό την επίλυση του ζητήματος της ενεργητικής νομιμοποίησης στην υπό κρίση υπόθεση.
Α.      Επί του παραδεκτού των ισχυρισμών σχετικά με τα ορόσημα F2G και F3G
1.      Επί του πρώτου λόγου αναιρέσεως (άμεσος επηρεασμός των Πολωνών δικαστών σε βάρος των οποίων έχουν εκδοθεί αποφάσεις του πειθαρχικού τμήματος)
α)      Συνοπτική έκθεση των κυρίων επιχειρημάτων των διαδίκων
74.      Με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως, οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο, στις σκέψεις 65 έως 93 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως, καθόσον έκρινε ότι τα ορόσημα F2G και F3G δεν αφορούν άμεσα τη νομική κατάσταση των Πολωνών δικαστών σε βάρος των οποίων έχουν εκδοθεί αποφάσεις του πειθαρχικού τμήματος.
75.      Ο λόγος αυτός υποδιαιρείται σε τρία σκέλη, τα οποία θα εξετάσω από κοινού. Πρώτον, οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη καθόσον δεν εστίασε στα αποτελέσματα των οροσήμων αυτών επί των μελών τους, επικεντρωνόμενο, αντ’ αυτού, περισσότερο στον σκοπό τους. Δεύτερον, οι αναιρεσείουσες προσάπτουν στο Γενικό Δικαστήριο ότι υπέπεσε σε πλάνη καθόσον προσδιόρισε τον σκοπό των οροσήμων αυτών ως περιοριζόμενο στη δημοσιονομική αιρεσιμότητα. Τρίτον, οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη κατά την ερμηνεία και την εφαρμογή της προϋπόθεσης του άμεσου συνδέσμου όσον αφορά τον άμεσο επηρεασμό.
76.      Το Συμβούλιο, υποστηριζόμενο από την Πολωνία, την Ουγγαρία και την Επιτροπή, υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο ορθώς διαπίστωσε ότι τα ορόσημα F2G και F3G αποτελούν απλώς δημοσιονομικούς όρους που πρέπει να πληροί ένα κράτος μέλος και δεν δημιουργούν άμεσο σύνδεσμο μεταξύ της απαίτησης θέσπισης διαδικασίας επανεξέτασης και των Πολωνών δικαστών σε βάρος των οποίων έχουν εκδοθεί αποφάσεις του πειθαρχικού τμήματος. Επομένως, ορθώς το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι τα εν λόγω ορόσημα δεν αφορούν άμεσα τις αναιρεσείουσες ως εκπροσώπους των δικαστών αυτών.
β)      Εκτίμηση
77.      Με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως ζητείται από το Δικαστήριο να διαπιστώσει αν τα ορόσημα F2G και F3G αφορούν άμεσα τους Πολωνούς δικαστές σε βάρος των οποίων έχουν εκδοθεί αποφάσεις του πειθαρχικού τμήματος.
78.      Όπως ορθώς επισήμανε το Γενικό Δικαστήριο (52), κατά πάγια νομολογία, προκειμένου ένα μέτρο της Ένωσης να θεωρηθεί ότι αφορά άμεσα ορισμένο πρόσωπο, πρέπει να πληρούνται σωρευτικώς δύο προϋποθέσεις: «αφενός, το προσβαλλόμενο μέτρο να παράγει άμεσα αποτελέσματα επί της νομικής καταστάσεως του προσώπου αυτού και, αφετέρου, να μην καταλείπει καμιά εξουσία εκτιμήσεως στους αποδέκτες του μέτρου που είναι επιφορτισμένοι με την εφαρμογή του, δεδομένου ότι η εφαρμογή αυτή έχει αμιγώς αυτόματο χαρακτήρα και απορρέει αποκλειστικά από την κανονιστική ρύθμιση της Ένωσης, χωρίς εφαρμογή άλλων παρεμβαλλόμενων κανόνων» (53).
1)      Πρώτη προϋπόθεση του άμεσου επηρεασμού
79.      Όσον αφορά την πρώτη προϋπόθεση του άμεσου επηρεασμού, η εν λόγω προϋπόθεση απαιτεί τη μεταβολή της νομικής κατάστασης του προσφεύγοντος λόγω της προσβαλλόμενης πράξεως. Με άλλα λόγια, πρέπει να υφίσταται άμεσος σύνδεσμος μεταξύ του μέτρου και της νομικής καταστάσεως του προσφεύγοντος (54).
80.      Οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι, κατά την εκτίμηση της ύπαρξης τέτοιου συνδέσμου, το Γενικό Δικαστήριο κακώς δεν έλαβε υπόψη τα αποτελέσματα των οροσήμων F2G και F3G επί των Πολωνών δικαστών στους οποίους επιβλήθηκαν πειθαρχικές κυρώσεις και εσφαλμένως έλαβε υπόψη μόνον τον σκοπό των εν λόγω οροσήμων.
81.      Όπως επισήμανε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 64 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως (55), η νομολογία του Δικαστηρίου εξηγεί τι πρέπει να λαμβάνεται υπόψη προκειμένου να αποδειχθεί η ύπαρξη άμεσου συνδέσμου μεταξύ του προσβαλλόμενου μέτρου και της νομικής καταστάσεως του προσφεύγοντος. Συναφώς, «πρέπει να κριθεί αν η προσβαλλόμενη πράξη συνεπάγεται σημαντική μεταβολή της νομικής κατάστασης του οικείου φυσικού ή νομικού προσώπου, με κριτήριο την ουσία της πράξεως αυτής και κατόπιν εκτιμήσεως των αποτελεσμάτων της υπό το πρίσμα αντικειμενικών κριτηρίων, όπως το περιεχόμενό της, και λαμβανομένων, ενδεχομένως, υπόψη του πλαισίου εντός του οποίου εκδόθηκε η πράξη καθώς και των εξουσιών του οργάνου, θεσμικού ή μη, ή του οργανισμού που την εξέδωσε» (56).
82.      Ως εκ τούτου, το περιεχόμενο, το πλαίσιο και ο σκοπός των οροσήμων είναι κρίσιμα για τον καθορισμό των αποτελεσμάτων τους επί της καταστάσεως των Πολωνών δικαστών σε βάρος των οποίων έχουν εκδοθεί αποφάσεις του πειθαρχικού τμήματος.
83.      Για τον λόγο αυτό, μολονότι οι αναιρεσείουσες ορθώς ισχυρίζονται ότι το Δικαστήριο πρέπει να επικεντρωθεί στα αποτελέσματα της πράξεως, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη λαμβάνοντας υπόψη το περιεχόμενο, το πλαίσιο και τον σκοπό της πράξεως, δεδομένου ότι πρόκειται για στοιχεία που πρέπει να ληφθούν υπόψη για τον καθορισμό των αποτελεσμάτων της επί των αναιρεσειουσών.
84.      Εντούτοις, λαμβανομένου υπόψη του σκοπού του, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι δεν υφίστατο άμεσος σύνδεσμος μεταξύ του περιεχομένου του οροσήμου F2G και της νομικής καταστάσεως των οικείων δικαστών. Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο προέβη σε παραλληλισμό με την υπόθεση Nord Stream 2, επισημαίνοντας ότι στην εν λόγω υπόθεση: «το Δικαστήριο διαπίστωσε την ύπαρξη άμεσου συνδέσμου μεταξύ της προσβαλλόμενης πράξεως, η οποία ήταν μια οδηγία, και των αποτελεσμάτων της, διότι οι επίμαχες διατάξεις είχαν καταστήσει εφαρμοστέες στην περίπτωση της αναιρεσείουσας συγκεκριμένες υποχρεώσεις» (57).
85.      Στη συνέχεια, το Γενικό Δικαστήριο διευκρίνισε ότι, στην υπό κρίση υπόθεση, δεν είχε επιβληθεί καμία ειδική υποχρέωση στην Πολωνία (58) και ότι, «ακόμη και μετά την έκδοση της [επίδικης] αποφάσεως, η κατάσταση των δικαστών τους οποίους αφορούν οι αποφάσεις του πειθαρχικού τμήματος εξακολουθεί να διέπεται από τις […] σχετικές διατάξεις του πολωνικού δικαίου» (59).
86.      Κατά την άποψή μου, το Γενικό Δικαστήριο ερμήνευσε εσφαλμένα τη νομολογία του Δικαστηρίου. Το ορόσημο F2G επέβαλε στην Πολωνία ειδική υποχρέωση να θεσπίσει διαδικασίες επανεξέτασης, ακριβώς όπως μια οδηγία επιβάλλει στα κράτη μέλη ορισμένη υποχρέωση αποτελέσματος. Η εν λόγω διαδικασία επανεξέτασης επηρεάζει άμεσα τη νομική κατάσταση των οικείων δικαστών.
87.      Οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι αυτή καθαυτή η ανάγκη κίνησης τέτοιας διαδικασίας επανεξέτασης μεταβάλλει τη νομική κατάσταση των εν λόγω δικαστών, δεδομένου ότι η σχετική νομολογία του Δικαστηρίου (60) έχει ως αποτέλεσμα να καθίστανται ανυπόστατες οι οικείες πειθαρχικές κυρώσεις. Αν το επιχείρημά τους είναι ορθό, πράγμα που συνιστά απόφαση επί της ουσίας, η προσκόλληση σε διαδικασίες επανεξετάσεως οποιασδήποτε φύσεως για την εξάλειψη των πειθαρχικών κυρώσεων θα επιδείνωνε πράγματι τη νομική κατάσταση των Πολωνών δικαστών στους οποίους επιβλήθηκαν τέτοιες κυρώσεις.
88.      Η διαπίστωση του Γενικού Δικαστηρίου, στη σκέψη 89 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως, ότι η κατάσταση των δικαστών αυτών θα εξακολουθεί να διέπεται από το πολωνικό δίκαιο δεν ασκεί επιρροή, δεδομένου ότι το ίδιο το ορόσημο F2G απαιτεί τη θέσπιση διαδικασίας επανεξετάσεως που επηρεάζει άμεσα τη νομική τους κατάσταση.
89.      Τα συμπεράσματα του Δικαστηρίου στην απόφαση Nord Stream 2 είναι ακριβώς εκείνα που οδηγούν στο συμπέρασμα ότι, παρά το γεγονός ότι το ορόσημο F2G υποχρεώνει την Πολωνία να θεσπίσει διαδικασία επανεξέτασης και ότι οι δικαστές στους οποίους έχουν επιβληθεί κυρώσεις θα πρέπει να προσφύγουν σε τέτοιες διαδικασίες βάσει του πολωνικού δικαίου, το ίδιο το ορόσημο αποτελεί ωστόσο την αιτία για τη μεταβολή της θέσης των δικαστών, δεδομένου ότι απαιτεί τη θέσπιση διαδικασίας επανεξέτασης περίπου όπως οι οδηγίες επιβάλλουν υποχρέωση αποτελέσματος.
90.      Ως εκ τούτου, συμμερίζομαι την άποψη των αναιρεσειουσών ότι το Γενικό Δικαστήριο συνήγαγε εσφαλμένα συμπεράσματα βάσει της νομολογίας του Δικαστηρίου.
91.      Ομοίως, τα επιχειρήματα που προέβαλε το Συμβούλιο, υποστηριζόμενο από την Πολωνία, την Ουγγαρία και την Επιτροπή, κατά τα οποία η επιλογή της μορφής και των συγκεκριμένων λεπτομερειών της διαδικασίας επανεξετάσεως επαφίεται στην Πολωνία, είναι επίσης αλυσιτελή. Αυτό που ασκεί επιρροή είναι η απαίτηση πρόβλεψης διαδικασίας επανεξέτασης, ανεξαρτήτως της μορφής. Η απαίτηση αυτή είναι που τελεί σε άμεση συνάφεια με τη νομική κατάσταση των οικείων δικαστών.
92.      Κατά συνέπεια, φρονώ ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη, στη σκέψη 88 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως, καθόσον έκρινε ότι δεν πληρούτο η πρώτη προϋπόθεση του άμεσου επηρεασμού.
2)      Δεύτερη προϋπόθεση του άμεσου επηρεασμού
93.      Το πιο περίπλοκο ερώτημα, το οποίο δεν απαντήθηκε από το Γενικό Δικαστήριο (61), αφορά τη δεύτερη προϋπόθεση του άμεσου επηρεασμού, η οποία επιτάσσει, κατ’ ουσίαν, να μην καταλείπεται καμία εξουσία εκτιμήσεως κατά την εφαρμογή της προσβαλλομένης πράξεως, εφόσον συντρέχει περίπτωση τέτοιας εφαρμογής (βλ. σημείο 78 των παρουσών προτάσεων).
94.      Όπως και στην περίπτωση της πρώτης προϋπόθεσης, το Δικαστήριο έχει επίσης κρίνει ότι η εκτίμηση σχετικά με «το ζήτημα αν μια πράξη καταλείπει εξουσία εκτιμήσεως στους αποδέκτες που είναι επιφορτισμένοι με την εφαρμογή της πρέπει να εξετάζεται λαμβανομένης υπόψη της ίδιας της ουσίας της πράξης αυτής» (62).
95.      Ως εκ τούτου, η φύση των οροσήμων είναι επίσης κρίσιμη στον βαθμό που καθορίζει το περιθώριο εκτίμησης που διαθέτει η Πολωνία όσον αφορά τη θέσπιση διαδικασίας επανεξέτασης.
96.      Εν γένει, εάν μια πράξη της Ένωσης συνεπάγεται τη λήψη εκτελεστικών μέτρων, δεν υφίσταται άμεσος σύνδεσμος μεταξύ της προσβαλλόμενης πράξης και της νομικής κατάστασης του προσώπου που την προσβάλλει αν η αρχή εκτέλεσης έχει την ευχέρεια να μην εφαρμόσει την πράξη ή να τροποποιήσει τα αποτελέσματά της έναντι του προσώπου που προσβάλλει την πράξη.
97.      Ως εκ τούτου, από τη σκοπιά του προσώπου του οποίου η νομική κατάσταση μπορεί να μεταβληθεί με την προσβαλλόμενη πράξη, αυτό που έχει σημασία είναι ότι η οντότητα που είναι επιφορτισμένη με την εφαρμογή της εν λόγω πράξεως (εν προκειμένω, η Πολωνία) δεν μπορεί να τροποποιήσει τα αποτελέσματά της επί του προσώπου που την προσβάλλει (63).
98.      Στην υπό κρίση υπόθεση, το ορόσημο F2G απαιτεί τη λήψη εκτελεστικών μέτρων. Τα μέτρα αυτά πρέπει να ληφθούν από την Πολωνία. Επομένως, το κρίσιμο ζήτημα είναι αν η Πολωνία μπορούσε να αποφασίσει να μη θεσπίσει διαδικασία επανεξέτασης.
99.      Στο πλαίσιο αυτό, καθίσταται σημαντική η φύση των οροσήμων. Το Συμβούλιο, υποστηριζόμενο από την Πολωνία, την Ουγγαρία και την Επιτροπή, υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο ορθώς διαπίστωσε ότι το ορόσημο F2G δεν δημιουργούσε νομική υποχρέωση της Πολωνίας να θεσπίσει διαδικασία επανεξέτασης. Αντιθέτως, η θέσπιση μιας τέτοιας διαδικασίας αποτελεί απλώς δημοσιονομικό όρο προκειμένου η Πολωνία να τύχει πληρωμής στο πλαίσιο του ΜΑΑ. Οι ως άνω μετέχοντες στη διαδικασία προσθέτουν ότι ο χαρακτηρισμός των οροσήμων ως υπερ-οροσήμων δεν μεταβάλλει τη νομική φύση τους, δεδομένου ότι η μη συμμόρφωση σημαίνει απλώς ότι δεν μπορεί να ληφθεί χρηματοδότηση.
100. Οι αναιρεσείουσες υπογραμμίζουν, αντιθέτως, ότι η δυνατότητα της Πολωνίας να μην εφαρμόσει τα ορόσημα είναι αμιγώς θεωρητική.
101. Κατά τη γνώμη μου, αφενός, είναι αληθές ότι η Πολωνία δεν υποχρεούται να ζητήσει την καταβολή κονδυλίων στο πλαίσιο του ΜΑΑ (64). Στο πλαίσιο αυτό, τα ορόσημα θα μπορούσαν να εκληφθούν απλώς ως αιρεσιμότητα όσον αφορά τις δαπάνες, η δε Πολωνία θα μπορούσε να αποφασίσει να μην χρησιμοποιήσει τα διαθέσιμα κονδύλια του ΜΑΑ (65). Πράγματι, στην περίπτωση αυτή, η Πολωνία δεν θα «δεσμευόταν» από την υποχρέωση να θεσπίσει διαδικασία επανεξέτασης.
102. Αφετέρου όμως, το Δικαστήριο έχει δεχθεί ότι, για τη διαπίστωση του άμεσου επηρεασμού, η προσβαλλόμενη πράξη μπορεί να θεωρηθεί ότι δεν καταλείπει καμία εξουσία εκτιμήσεως «όταν η δυνατότητα των αποδεκτών να μη δώσουν συνέχεια στην πράξη της Ένωσης είναι αμιγώς θεωρητική, καθόσον δεν υφίσταται αμφιβολία ως προς τη βούλησή τους να συναγάγουν συνέπειες σύμφωνες προς την πράξη αυτή» (66).
103. Για παράδειγμα, η υπόθεση Bock κατά Επιτροπής (67) αφορούσε προσφυγή ακυρώσεως ασκηθείσα από γερμανική εταιρία κατά αποφάσεως της Επιτροπής με την οποία επιτράπηκε στη Γερμανία να αποκλείσει από την ενωσιακή μεταχείριση ορισμένα προϊόντα καταγωγής τρίτων χωρών τα οποία κυκλοφορούσαν ήδη στα κράτη μέλη (εν προκειμένω, μανιτάρια προελεύσεως Κίνας). Η Επιτροπή είχε ισχυρισθεί ότι η εξουσιοδότηση που είχε παρασχεθεί στη Γερμανία δεν αφορούσε άμεσα την προσφεύγουσα, αφού το εν λόγω κράτος μέλος είχε την ευχέρεια να μην τη χρησιμοποιήσει. Το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι οι γερμανικές υπηρεσίες είχαν ήδη γνωστοποιήσει στην προσφεύγουσα, ότι θα απέρριπταν την αίτησή της ευθύς μόλις ελάμβαναν την απαραίτητη εξουσιοδότηση από την Επιτροπή, καθώς και ότι η εξουσιοδότηση αυτή είχε ζητηθεί εν όψει ακριβώς των αιτήσεων οι οποίες είχαν ήδη τότε υποβληθεί στις υπηρεσίες αυτές. Το Δικαστήριο έκρινε ότι η επίμαχη απόφαση αφορούσε άμεσα την προσφεύγουσα.
104. Ένα άλλο γνωστό παράδειγμα είναι η υπόθεση Πειραϊκή-Πατραϊκή κ.λπ. κατά Επιτροπής (68), η οποία αφορούσε προσφυγή ακυρώσεως ασκηθείσα από ορισμένες ελληνικές εταιρίες κατά αποφάσεως της Επιτροπής με την οποία επιτράπηκε στη Γαλλία να λάβει μέτρα διασφαλίσεως περιορίζοντα τις εισαγωγές νημάτων βάμβακος προελεύσεως Ελλάδας. Η Επιτροπή και η Γαλλία ισχυρίστηκαν ότι η απόφαση αυτή δεν αφορούσε άμεσα τις προσφεύγουσες, καθόσον περιοριζόταν στο να παράσχει στη Γαλλία την έγκριση να θεσπίσει σύστημα ποσοστώσεων εισαγωγής, αφήνοντας το εν λόγω κράτος μέλος ελεύθερο να κάμει ή μη χρήση της εν λόγω εγκρίσεως. Επομένως, η απόφαση δεν θέσπισε, αυτή καθαυτή, περιοριστικό καθεστώς των εισαγωγών, αλλά κατέστησε αναγκαία, προκειμένου να παραγάγει πρακτικά αποτελέσματα, τη λήψη μέτρων εκτελέσεως εκ μέρους των γαλλικών αρχών. Εντούτοις, το Δικαστήριο έκρινε ότι το γεγονός αυτό δεν εμπόδιζε, αυτό καθαυτό, να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η απόφαση αφορούσε άμεσα τις προσφεύγουσες, διότι η Γαλλία, ήδη πριν της παράσχει την έγκριση η Επιτροπή, διατηρούσε σε ισχύ ένα πολύ περιοριστικό σύστημα αδειών εισαγωγής νημάτων βάμβακος ελληνικής καταγωγής, ήταν δε η ίδια η Γαλλία που ζήτησε την έγκριση αυστηρότερων μέτρων. Υπό τις περιστάσεις αυτές, η δυνατότητα της Γαλλίας να αποφασίσει να μην κάνει χρήση της ευχέρειας που της παρέσχε η απόφαση της Επιτροπής ήταν καθαρά θεωρητική, καθόσον δεν υπήρχε καμία αμφιβολία για τη βούληση των γαλλικών αρχών να εφαρμόσουν την απόφαση αυτή (69).
105. Τα παραδείγματα αυτά, μολονότι αφορούν εμπορικές υποθέσεις, καταδεικνύουν ότι, ακόμη και αν, τυπικώς, επαφίεται στον αποδέκτη να αποφασίσει αν θα εφαρμόσει την προσβαλλόμενη πράξη, η διακριτική του ευχέρεια ενδέχεται να μην υφίσταται, διότι είναι αμιγώς θεωρητική υπό τις περιστάσεις μιας συγκεκριμένης περιπτώσεως. Είναι προφανές ότι ένα τέτοιο συμπέρασμα απαιτεί να διενεργείται εξέταση κατά περίπτωση (70).
106. Στην υπό κρίση υπόθεση, προκειμένου να κριθεί αν η εξουσία εκτιμήσεως της Πολωνίας μπορεί να εκληφθεί ως αμιγώς θεωρητική, είναι αναγκαίο να ληφθεί υπόψη η φύση της διαδικασίας έγκρισης των οροσήμων και των στόχων βάσει του κανονισμού 2021/241.
107. Όπως εξήγησα στα σημεία 5 έως 20 των παρουσών προτάσεων, από τη διαδικασία που προβλέπεται στον κανονισμό 2021/241 προκύπτει ότι η Πολωνία πρότεινε τα ορόσημα στην Επιτροπή, η δε Επιτροπή τα έκρινε αποδεκτά και τα πρότεινε στο Συμβούλιο, το οποίο τελικά επίσης τα αποδέχθηκε (71). Ως εκ τούτου, όπως ορθώς επισημαίνουν οι αναιρεσείουσες, δεδομένου ότι η ίδια η Πολωνία πρότεινε τα ορόσημα, δεν φαίνεται να υπάρχει λόγος να υποτεθεί ότι δεν θα τα εφαρμόσει.
108. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η μεταρρύθμιση που απαιτείται στο πλαίσιο του ορόσημου F2G είχε ήδη εγκριθεί από την Πολωνία και είχε ήδη τεθεί σε ισχύ βάσει του νόμου της 9ης Ιουνίου 2022 κατά τον χρόνο έκδοσης της επίδικης αποφάσεως (βλ. σημείο 35 των παρουσών προτάσεων). Ως εκ τούτου, στην πραγματικότητα, η εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου επικύρωσε την επιλογή που είχε ήδη κάνει η Πολωνία. Αν η επιλογή αυτή είναι νομικώς εσφαλμένη, όπως υποστηρίζουν οι αναιρεσείουσες, φαίνεται αναγκαίο να καταστεί δυνατή η προσβολή της εγκρίσεώς της από τα θεσμικά όργανα της Ένωσης ενώπιον των δικαιοδοτικών οργάνων της Ένωσης (72).
109. Κατά συνέπεια, υπό τις περιστάσεις της υπό κρίση υποθέσεως, για να παραφράσω τα λεγόμενα του γενικού εισαγγελέα O. Dutheillet de Lamothe, το να θεωρηθεί ότι το ορόσημο F2G άφηνε στην Πολωνία τη διακριτική ευχέρεια να μην το εφαρμόσει θα συνιστούσε, κατά τη γνώμη μου, υπερβολική τυπολατρία (73).
110. Τέλος, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι μόνον το ορόσημο F2G είναι κρίσιμο για την εκτίμηση του άμεσου επηρεασμού των δικαστών σε βάρος των οποίων έχουν εκδοθεί αποφάσεις του πειθαρχικού τμήματος, δεδομένου ότι το ορόσημο F3G περιορίζεται στην επιβολή ορισμένης προθεσμίας εντός της οποίας πρέπει να διεξάγονται οι διαδικασίες επανεξέτασης (74).
111. Δεν μπορώ να συμφωνήσω ούτε με αυτό το συμπέρασμα, δεδομένου ότι η πρόβλεψη της διευθέτησης της νομικής κατάστασης των δικαστών αυτών έως το τέλος του 2023 βάσει του ορόσημου F3G επηρεάζει και αυτή άμεσα τη νομική κατάσταση των εν λόγω δικαστών. Όπως υποστηρίζουν οι αναιρεσείουσες, το ως άνω ορόσημο ακολουθεί το ορόσημο F2G και ενισχύει τις συνέπειές του επί των δικαστών στους οποίους έχουν επιβληθεί πειθαρχικές κυρώσεις και, ως εκ τούτου, τους αφορά άμεσα.
112. Εν ολίγοις, συμμερίζομαι την άποψη των αναιρεσειουσών ότι το Γενικό Δικαστήριο προέβη σε εσφαλμένη εφαρμογή της νομολογίας και δεν εκτίμησε ορθώς τα αποτελέσματα των οροσήμων F2G και F3G που περιέχονται στην επίμαχη απόφαση επί της νομικής κατάστασης των Πολωνών δικαστών σε βάρος των οποίων έχουν εκδοθεί αποφάσεις του πειθαρχικού τμήματος. Τα ορόσημα F2G και F3G συνδέονται άμεσα με τη συγκεκριμένη νομική κατάσταση των εν λόγω δικαστών, όντας ικανά να μεταβάλουν την κατάσταση αυτή, η δε διακριτική ευχέρεια της Πολωνίας να μην υλοποιήσει τα εν λόγω ορόσημα είναι απλώς θεωρητική. Ως εκ τούτου, το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη καθόσον έκρινε ότι τα ορόσημα F2G και F3G δεν αφορούσαν άμεσα τους εν λόγω δικαστές και απέρριψε ως απαράδεκτες τις προσφυγές ακυρώσεως που άσκησαν ενώσεις που τους εκπροσωπούσαν.
2.      Επί του πρώτου σκέλους του δευτέρου λόγου αναιρέσεως (άμεσος επηρεασμός των Πολωνών δικαστών σε βάρος των οποίων δεν εκδόθηκαν αποφάσεις του πειθαρχικού τμήματος)
α)      Συνοπτική έκθεση των κυρίων επιχειρημάτων των διαδίκων
113. Με το πρώτο σκέλος του δευτέρου λόγου αναιρέσεως, οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο, στις σκέψεις 95 και 96 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως, καθόσον έκρινε ότι τα ορόσημα F2G και F3G δεν μετέβαλαν τη νομική κατάσταση των Πολωνών δικαστών σε βάρος των οποίων δεν εκδόθηκαν αποφάσεις του πειθαρχικού τμήματος.
114. Ως προς τα ορόσημα F2G και F3G, οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι υπάρχει θεμελιώδης διαφορά αποτελεσμάτων όσον αφορά, αφενός, τους Πολωνούς δικαστές σε βάρος των οποίων έχουν εκδοθεί αποφάσεις του πειθαρχικού τμήματος και, αφετέρου, τους Πολωνούς δικαστές που παραμένουν εν ενεργεία και υποχρεούνται να συνεχίσουν να ασκούν τα καθήκοντά τους εν τη απουσία των συναδέλφων τους. Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο παρέλειψε να εξετάσει τα επιχειρήματά τους σχετικά με την ανασταλτική επίδραση επί των δικαστών αυτών και την αύξηση του φόρτου εργασίας τους.
115. Το Συμβούλιο, υποστηριζόμενο από την Πολωνία, την Ουγγαρία και την Επιτροπή, υποστηρίζει ότι δεν υφίσταται ουδεμία υποχρέωση των κρατών μελών να υλοποιούν ορόσημα, κάτι το οποίο δεν διαφοροποιείται ανάλογα με τις κατηγορίες δικαστών, οπότε η επίδικη απόφαση δεν μπορεί να παραγάγει έννομα αποτελέσματα έναντι των δικαστών αυτών.
β)      Εκτίμηση
116. Όσον αφορά τον άμεσο επηρεασμό Πολωνών δικαστών πλην εκείνων σε βάρος των οποίων έχουν εκδοθεί αποφάσεις του πειθαρχικού τμήματος από τα ορόσημα F2G και F3G, συμμερίζομαι την άποψη των αναιρεσειουσών ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη τα επιχειρήματά τους ότι οι εν λόγω δικαστές επηρεάζονται κατά τρόπο διαφορετικό σε σχέση με τους δικαστές τους οποίους αφορά ο πρώτος λόγος αναιρέσεως. Για τον λόγο αυτόν, το Γενικό Δικαστήριο παρέλειψε να εκτιμήσει αν υφίσταται άμεσος σύνδεσμος μεταξύ των οροσήμων F2G και F3G και των ως άνω λοιπών Πολωνών δικαστών.
117. Ακόμη και αν το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη παραλείποντας να απαντήσει στα επιχειρήματα των αναιρεσειουσών πρωτοδίκως, φρονώ, εντούτοις, ότι δεν υφίσταται άμεση συνάφεια μεταξύ των οροσήμων F2G και F3G και της νομικής κατάστασης των ως άνω λοιπών Πολωνών δικαστών. Κατά την άποψή μου, οι αναιρεσείουσες δεν απέδειξαν ότι στοιχειοθετείται ανασταλτική επίδραση που επηρεάζει άμεσα τη νομική κατάσταση των δικαστών αυτών. Όσον αφορά την ενδεχόμενη αύξηση του φόρτου εργασίας ορισμένων Πολωνών δικαστών, η οποία, εξ όσων αντιλαμβάνομαι, θα αποτελούσε συνέπεια της αναστολής από τα καθήκοντά τους των δικαστών στους οποίους επιβλήθηκαν κυρώσεις έως το πέρας της διαδικασίας επανεξέτασης, μια τέτοια αύξηση του φόρτου εργασίας δεν τεκμηριώθηκε από τις αναιρεσείουσες ούτε θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι επηρεάζει τη νομική κατάσταση των δικαστών αυτών (75).
118. Ως εκ τούτου, εκτιμώ ότι το Γενικό Δικαστήριο ορθώς κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα ορόσημα F2G και F3G δεν αφορούν άμεσα τους Πολωνούς δικαστές στους οποίους δεν επιβλήθηκαν πειθαρχικές κυρώσεις από το πειθαρχικό τμήμα.
Β.      Επί του παραδεκτού των ισχυρισμών σχετικά με το ορόσημο F1G
119. Οι λόγοι αναιρέσεως που εξετάστηκαν μέχρι τούδε αφορούν τα ορόσημα F2G και F3G. Οι λοιποί λόγοι αναιρέσεως αφορούν το ορόσημο F1G.
120. Υπενθυμίζεται ότι, βάσει του οροσήμου F1G, η Πολωνία καλείτο να εισαγάγει μεταρρυθμίσεις με στόχο την ενίσχυση της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας των δικαστηρίων. Το ουσιαστικό επιχείρημα που προέβαλαν πρωτοδίκως οι αναιρεσείουσες ήταν ότι το ορόσημο F1G δεν επαρκεί για την επίτευξη του σκοπού αυτού, ο οποίος είναι αναγκαίος για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης.
121. Το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε τους εν λόγω ισχυρισμούς λόγω ελλείψεως άμεσου επηρεασμού των αναιρεσειουσών ενώσεων καθόσον ενεργούσαν εξ ονόματος των μελών τους και το δεύτερο σκέλος του δευτέρου λόγου αναιρέσεως βάλλει κατά της απορρίψεως αυτής. Θα αναλύσω το ζήτημα αυτό κατωτέρω υπό σημείο 1. Το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε επίσης τους ισχυρισμούς περί ανεπάρκειας του οροσήμου F1G τους οποίους προέβαλαν οι αναιρεσείουσες ενώσεις
ιδίω ονόματι, οι δε αναιρεσείουσες βάλλουν κατά της απορρίψεως αυτής στο πλαίσιο του τρίτου λόγου αναιρέσεως, τον οποίο θα εξετάσω κατωτέρω υπό σημείο 2.
1.      Επί του δευτέρου σκέλους του δευτέρου λόγου αναιρέσεως (άμεσος επηρεασμός του συνόλου των Πολωνών δικαστών και των δικαστών των άλλων κρατών μελών και του ΕΟΧ)
122. Με το δεύτερο σκέλος του δευτέρου λόγου αναιρέσεως, οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο, στις σκέψεις 97 έως 107 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως, καθόσον δεν τους αναγνώρισε την ενεργητική νομιμοποίηση να αμφισβητήσουν την ανεπάρκεια του οροσήμου F1G εξ ονόματος των μελών τους.
123. Το σκέλος αυτό του ως άνω λόγου αναιρέσεως αφορά χωριστά τις αναιρεσείουσες ενώσεις που ενεργούν εξ ονόματος του συνόλου των Πολωνών δικαστών, αφενός, και τους δικαστές των άλλων κρατών μελών και των κρατών του ΕΟΧ, αφετέρου. Θα ξεκινήσω από τον ισχυρισμό που αφορά το σύνολο των Πολωνών δικαστών.
α)      Το σύνολο των Πολωνών δικαστών
124. Οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι η ανεπάρκεια του ορόσημου F1G αφορά άμεσα όλους τους Πολωνούς δικαστές. Το Γενικό Δικαστήριο εσφαλμένως έκρινε ότι οι ισχυρισμοί τους αποτελούσαν απλώς γενικόλογα επιχειρήματα περί ανεπάρκειας τα οποία δεν μπορούσαν να θεμελιώσουν άμεσο επηρεασμό. Αντιθέτως, εξέθεσαν λεπτομερώς τις απαιτήσεις που απορρέουν από τη νομολογία του Δικαστηρίου και τις πλημμέλειες της δικαστικής προστασίας.
125. Στη σκέψη 100 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι οι αναιρεσείουσες προέβαλαν μόνο γενικόλογα επιχειρήματα και ότι δεν προσδιόρισαν, εντός του ίδιου του κειμένου του ως άνω οροσήμου, συγκεκριμένα στοιχεία που να θίγουν άμεσα τους Πολωνούς δικαστές.
126. Πρωτοδίκως, οι αναιρεσείουσες υποστήριξαν ότι το ορόσημο F1G επηρεάζει άμεσα τη νομική κατάσταση των Πολωνών δικαστών, διότι, λόγω της ανεπάρκειας του ορόσημου F1G για την αποκατάσταση της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας στην Πολωνία, οι δικαστές αυτοί θα υποχρεωθούν να εκδικάσουν υποθέσεις υπό ανυπόφορες συνθήκες εργασίας, στο πλαίσιο των οποίων θα εξακολουθήσουν να υφίστανται πιέσεις κατά παράβαση του νόμου καθώς και περιορισμό της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας τους. Οι Πολωνοί δικαστές θα υποχρεωθούν να ασκούν τα καθήκοντά τους υπό περιστάσεις κατά τις οποίες υφίστανται αμφιβολίες ως προς τη δυνατότητά τους να υποβάλλουν προδικαστικά ερωτήματα, να διασφαλίζουν την πλήρη αποτελεσματικότητα του δικαίου της Ένωσης και να λαμβάνουν αποφάσεις αντίθετες προς τα συμφέροντα της κυβέρνησης ή του κυβερνώντος πολιτικού κόμματος (76).
127. Ακόμη και αν κάτι τέτοιο θα μπορούσε να ισχύει, το Δικαστήριο δεν θα μπορούσε εξ αυτού να κρίνει αν και με ποιον τρόπο οι ως άνω ανεπάρκειες θα μπορούσαν να προκαλέσουν μεταβολές στη νομική κατάσταση των Πολωνών δικαστών, πράγμα που αποτελεί το κριτήριο που έχει αναπτυχθεί στη νομολογία για τη διαπίστωση του άμεσου επηρεασμού των φυσικών και νομικών προσώπων (βλ. σημείο 81 των παρουσών προτάσεων). Με άλλα λόγια, δεν είναι σαφές με ποιον τρόπο θα επηρέαζαν συγκεκριμένα δικαιώματα και υποχρεώσεις ορισμένων Πολωνών δικαστών ή του συνόλου αυτών.
128. Ως εκ τούτου, φρονώ ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη απορρίπτοντας τους ισχυρισμούς των αναιρεσειουσών βάσει του ότι οι Πολωνοί δικαστές δεν επηρεάζονται άμεσα από την ανεπάρκεια του ορόσημου F1G.
β)      Οι δικαστές των άλλων κρατών μελών και του ΕΟΧ
129. Οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν αιτιολόγησε την απόρριψη των επιχειρημάτων τους ότι η ανεπάρκεια του ορόσημου F1G επηρεάζει άμεσα τη νομική κατάσταση όλων των δικαστών των κρατών μελών και του ΕΟΧ, διότι συνιστά επέμβαση στις καθημερινές εργασίες τους, όπως στην αναγνώριση και εκτέλεση των αποφάσεων των πολωνικών δικαστηρίων, καθώς και λόγω του «επακόλουθου αποτελέσματος» μεταξύ εννόμων τάξεων.
130. Κατά τη γνώμη μου, ακόμη και αν η επιδείνωση του σεβασμού του κράτους δικαίου σε ένα κράτος μέλος μπορεί να έχει ορισμένο αντίκτυπο στη διασυνοριακή δικαστική συνεργασία, δεν αντιλαμβάνομαι πώς μπορεί να στοιχειοθετηθεί άμεσος σύνδεσμος μεταξύ ανεπαρκών μέτρων και του αποτελέσματός τους επί των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των δικαστών των άλλων κρατών μελών και του ΕΟΧ.
131. Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη ούτε ως προς το ζήτημα αυτό.
2.      Επί του τρίτου λόγου αναιρέσεως (ενεργητική νομιμοποίηση ενώσεων ιδίω ονόματι υπό τις περιστάσεις της υπό κρίση υποθέσεως)
α)      Συνοπτική έκθεση των κυρίων επιχειρημάτων των διαδίκων
132. Με τον τρίτο λόγο αναιρέσεως, οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο, στις σκέψεις 41 έως 51 και 110 έως 119 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως, καθόσον δεν τους αναγνώρισε ενεργητική νομιμοποίηση ιδίω ονόματι στο πλαίσιο των εφαρμοστέων κανόνων.
133. Συναφώς, οι αναιρεσείουσες διαιρούν τα επιχειρήματά τους σε τρία σκέλη. Πρώτον, οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι το Γενικό Δικαστήριο ερμήνευσε εσφαλμένα το άρθρο 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, διότι κατά την ερμηνεία αυτή έπρεπε να έχει ληφθεί υπόψη η δυσλειτουργία του πολωνικού δικαστικού συστήματος. Δεύτερον, οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι το Γενικό Δικαστήριο, κατά την εφαρμογή του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ στις ενώσεις, όφειλε να το έχει ερμηνεύσει υπό το πρίσμα της αποφάσεως KlimaSeniorinnen του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (στο εξής: ΕΔΔΑ) (77). Τρίτον, κατά τις αναιρεσείουσες, το Γενικό Δικαστήριο εσφαλμένως έκρινε ότι η ενεργητική νομιμοποίηση των κρατών μελών και των θεσμικών οργάνων της Ένωσης ως προνομιούχων διαδίκων δικαιολογούσε τη μη αναγνώριση της ενεργητικής νομιμοποίησης των αναιρεσειουσών.
134. Το Συμβούλιο, υποστηριζόμενο από την Πολωνία, την Ουγγαρία και την Επιτροπή, υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο ορθώς έκρινε ότι οι αναιρεσείουσες δεν νομιμοποιούνταν ενεργητικώς και ότι οι πλημμέλειες του πολωνικού δικαστικού συστήματος δεν δικαιολογούν τη μη εφαρμογή των προϋποθέσεων περί άμεσου και ατομικού επηρεασμού τις οποίες προβλέπουν οι Συνθήκες. Η Ουγγαρία και η Επιτροπή προσθέτουν ότι οι ισχυρισμοί των αναιρεσειουσών σχετικά με την έλλειψη αποτελεσματικού μέσου ένδικης προστασίας ενώπιον των πολωνικών δικαστηρίων δεν είναι τεκμηριωμένοι. Όσον αφορά την απόφαση KlimaSeniorinnen, οι ως άνω μετέχοντες στη διαδικασία υποστηρίζουν ότι βασίζεται σε ειδικές εκτιμήσεις σχετικές με την κλιματική αλλαγή και ότι δεν μπορεί να εφαρμοστεί στην υπό κρίση υπόθεση.
135. Ειδικότερα, κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, το Συμβούλιο υπογράμμισε ότι οι προϋποθέσεις του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ συνιστούν, αυτές καθαυτές, ουσιώδες στοιχείο του κράτους δικαίου και αποτελούν μέρος του πλήρους συστήματος μέσων έννομης προστασίας που προβλέπουν οι Συνθήκες, το οποίο αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο του συστήματος δικαστικής προστασίας της Ένωσης. Η υιοθέτηση επιεικούς προσεγγίσεως όσον αφορά την ενεργητική νομιμοποίηση θα ενείχε τον κίνδυνο δημιουργίας αβεβαιότητας, η δε αναγνώριση της ενεργητικής νομιμοποίησης των αναιρεσειουσών στην υπό κρίση υπόθεση θα οδηγούσε de facto στην καθιέρωση actio popularis.
136. Οι αναιρεσείουσες απάντησαν ότι δεν ζητούν από το Δικαστήριο να καθιερώσει
actio popularis, αλλά να ερμηνεύσει το άρθρο 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, στο πλαίσιο εφαρμογής του στις ενώσεις που ενεργούν ιδίω ονόματι, υπό το πρίσμα της αρχής της αποτελεσματικής ένδικης προστασίας, όπως αυτή κατοχυρώνεται στο άρθρο 19, παράγραφος 1, ΣΕΕ και στο άρθρο 47 του Χάρτη.
β)      Εκτίμηση
137. Με τον τρίτο λόγο αναιρέσεως, οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι οι προσφυγές τους έπρεπε να έχουν κριθεί παραδεκτές βάσει της «τρίτης περιπτώσεως» στο πλαίσιο της οποίας οι ενώσεις μπορούν να νομιμοποιούνται ενεργητικώς ιδίω δικαιώματι. Επικουρικώς, υποστηρίζουν ότι οι «τρεις περιπτώσεις», τις οποίες υπενθύμισε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 40 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως, δεν συνιστούν κλειστό αριθμό και ότι το Γενικό Δικαστήριο όφειλε να έχει δεχθεί τις προσφυγές τους ανεξαρτήτως των περιπτώσεων αυτών.
138. Όπως επισημάνθηκε στο σημείο 46 των παρουσών προτάσεων, το Γενικό Δικαστήριο ξεκίνησε την εκτίμησή του επισημαίνοντας ότι υφίσταται πάγια νομολογία κατά την οποία οι ενώσεις μπορούν να ασκούν ευθείες προσφυγές σε τρεις κατηγορίες περιπτώσεων.
139. Κατά τη γνώμη μου, όπως ανέφερα στο σημείο 64 των παρουσών προτάσεων, οι ενώσεις μπορούν να νομιμοποιούνται ενεργητικώς είτε εξ ονόματος των μελών τους είτε ιδίω ονόματι. Οι τρεις αυτές περιπτώσεις αποτελούν απλώς περιγραφή των περιπτώσεων που έχουν αναγνωριστεί μέχρι σήμερα από τη νομολογία στις οποίες έχει κριθεί ότι οι ενώσεις νομιμοποιούνται ενεργητικώς για την άσκηση προσφυγής ακυρώσεως (78). Δεν πρόκειται για κλειστό αριθμό περιπτώσεων (79).
140. Αντιθέτως προς το Γενικό Δικαστήριο, το Δικαστήριο δεν έχει αναφερθεί στις τρεις περιπτώσεις ως αποδεκτή ερμηνευτική προσέγγιση του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ όσον αφορά τις ενώσεις. Έχει, απλώς, αναφερθεί στις εν λόγω περιπτώσεις στο πλαίσιο της εκτιμήσεως των συμπερασμάτων του Γενικού Δικαστηρίου κατ’ αναίρεση (80).
141.  Όσον αφορά την «τρίτη περίπτωση», στις σκέψεις 46 έως 50 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε την ενδεχόμενη υπονόμευση της θέσεως των αναιρεσειουσών ως διαπραγματευτριών στην υπό κρίση υπόθεση, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι δεν συνέτρεχε τέτοια περίπτωση (81). Είναι αληθές ότι, στη μέχρι τούδε νομολογία, τα δικαιοδοτικά όργανα της Ένωσης έχουν ερμηνεύσει συσταλτικά την περίπτωση κατά την οποία μια ένωση θεωρείται ότι νομιμοποιείται ενεργητικώς ιδίω ονόματι βάσει της διαπραγματευτικής της θέσεως. Πράγματι, η νομολογία του Δικαστηρίου περιέχει μόνο δύο υποθέσεις στις οποίες αναγνωρίστηκε ενεργητική νομιμοποίηση βάσει της διαπραγματευτικής θέσεως (82), η δε ερμηνεία στις εν λόγω δύο υποθέσεις περιορίστηκε με μεταγενέστερες αποφάσεις, στις οποίες δεν αναγνωρίστηκε ενεργητική νομιμοποίηση βάσει της ιδιότητας ως διαπραγματευτή (83). Υπό την έννοια αυτή, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη εφαρμόζοντας την υφιστάμενη νομολογία.
142. Ωστόσο, το Γενικό Δικαστήριο δεν ερμήνευσε, κατά τα λοιπά, την «τρίτη περίπτωση», κατά την οποία μπορεί να αναγνωριστεί ενεργητική νομιμοποίηση σε ενώσεις σε άλλες περιπτώσεις στις οποίες υπερασπίζονται τα δικά τους συμφέροντα και όχι μόνο σε εκείνες στις οποίες είχαν ρόλο διαπραγματευτή (84). Ομοίως, δεν προέβη σε εκτίμηση του ισχυρισμού ότι οι αναιρεσείουσες θα μπορούσαν να νομιμοποιούνται ενεργητικώς υπό συνθήκες εκτός των «τριών περιπτώσεων».
143. Στη σκέψη 116 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως, το Γενικό Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι προσφεύγουσες δεν μπορούσαν να υποστηρίξουν ότι θίγονταν άμεσα, παραπέμποντας στις διαπιστώσεις του σχετικά με την ενεργητική νομιμοποίηση των ενώσεων αυτών εξ ονόματος των μελών τους. Ως εκ τούτου, το Γενικό Δικαστήριο ουδόλως εξέτασε πώς πρέπει να ερμηνεύεται η προϋπόθεση του άμεσου επηρεασμού όταν πρόκειται για την ενεργητική νομιμοποίηση των ενώσεων ιδίω ονόματι.
144. Επομένως, είμαι της γνώμης ότι το Γενικό Δικαστήριο παρέλειψε να εκτιμήσει τον ισχυρισμό των αναιρεσειουσών ότι οι προϋποθέσεις του άμεσου και ατομικού επηρεασμού των ενώσεων που ασκούν προσφυγές ιδίω ονόματι πρέπει να ερμηνεύονται υπό το πρίσμα της αρχής της αποτελεσματικής ένδικης προστασίας.
145. Κατά τη γνώμη μου, η ως άνω έλλειψη αιτιολογίας όσον αφορά τα επιχειρήματα των αναιρεσειουσών αρκεί για να γίνει δεκτός ο τρίτος λόγος αναιρέσεως και να αναιρεθεί η αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη ως ανεπαρκώς αιτιολογημένη όσον αφορά την ενεργητική νομιμοποίηση των ενώσεων ιδίω ονόματι.
146. Τούτου λεχθέντος, για την επίλυση του ζητήματος της ενεργητικής νομιμοποίησης στην υπό κρίση υπόθεση, φρονώ ότι είναι αναγκαίο να παρασχεθεί στο Δικαστήριο ανάλυση των ερωτημάτων στα οποία δεν δόθηκε απάντηση στην αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη.
Γ.      Ενεργητική νομιμοποίηση των ενώσεων ιδίω ονόματι
147. Οι αναιρεσείουσες προέβαλαν διάφορα επιχειρήματα υπέρ μιας ερμηνείας του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ υπό την έννοια ότι στην υπό κρίση υπόθεση νομιμοποιούνται ενεργητικώς ιδίω ονόματι. Θα εξετάσω πρώτα τα επιχειρήματα που αφορούν το δυσλειτουργικό δικαστικό σύστημα στην Πολωνία, προτού ασχοληθώ με άλλα, γενικότερης φύσεως επιχειρήματα.
1.      Επιχειρήματα σχετικά με τη δυσλειτουργία του δικαστικού συστήματος στην Πολωνία
148. Οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι η ερμηνεία του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ από το Δικαστήριο στηρίζεται στην παραδοχή ότι το κράτος δικαίου τηρείται και γίνεται σεβαστό σε ολόκληρη την Ένωση και ότι υφίστανται αποτελεσματικά μέσα έννομης προστασίας στα εθνικά δικαστικά συστήματα. Όπως υποστηρίζουν, τούτο δεν ισχύει πλέον στην Πολωνία, πράγμα που δικαιολογεί την άμβλυνση των προϋποθέσεων της ενεργητικής νομιμοποίησης των ενώσεων που επιδιώκουν να προσφύγουν ιδίω ονόματι.
149. Συναφώς, είναι αληθές ότι η ερμηνεία κατά την οποία η Ένωση στηρίζεται σε πλήρες σύστημα μέσων έννομης προστασίας συνεπάγεται ότι τα πρόσωπα που θεωρούν ότι παραβιάστηκαν τα δικαιώματά τους που απορρέουν από το δίκαιο της Ένωσης μπορούν, κατ’ αρχήν, να απευθυνθούν σε δικαστήριο για να ζητήσουν την προστασία τους (85). Αν δεν υπάρχει άμεση πρόσβαση στα δικαιοδοτικά όργανα της Ένωσης, πρέπει να υπάρχουν τρόποι για την άσκηση προσφυγής ενώπιον εθνικού δικαστηρίου, το οποίο μπορεί ή οφείλει να υποβάλει στο Δικαστήριο ερωτήματα σχετικά με το δίκαιο της Ένωσης (86). Υπό την έννοια αυτή, τα λειτουργικά δικαστικά συστήματα των κρατών μελών, τα οποία εγγυώνται την ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας, αποτελούν απαραίτητο στοιχείο ενός τέτοιου συστήματος.
150. Επομένως, η επιχειρηματολογία των αναιρεσειουσών είναι ότι, αν δεν υφίσταται εθνική δίοδος, λόγω συστημικών προβλημάτων, πρέπει να παραμένει ανοιχτή η ενωσιακή δίοδος· σε αντίθετη περίπτωση, θα υφίστατο προσβολή του δικαιώματος αποτελεσματικής ένδικης προστασίας.
151. Δύο λόγοι συνηγορούν υπέρ της απόρριψης της ως άνω επιχειρηματολογίας, εκ των οποίων ο ένας είναι νομικός και ο άλλος πραγματικός.
152. Το νομικό επιχείρημα, το οποίο επίσης προέβαλε το Συμβούλιο κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση και υπογράμμισε επανειλημμένως το Δικαστήριο, είναι ότι οι προϋποθέσεις του άμεσου και ατομικού επηρεασμού που προβλέπονται στο άρθρο 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ δεν μπορούν να τροποποιούνται από το Δικαστήριο, ακόμη και για λόγους αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας. Μόνο τα κράτη μέλη μπορούν να αποφασίσουν να τροποποιήσουν το σύστημα δικαστικής προστασίας που προβλέπεται στις Συνθήκες (87).
153. Το πραγματικό επιχείρημα αφορά το πολωνικό δικαστικό σύστημα. Ακόμη και αν υπάρχουν σοβαρά προβλήματα στη λειτουργία του πολωνικού δικαστικού συστήματος, φαίνεται ότι το εν λόγω σύστημα δεν είναι τόσο δυσλειτουργικό ώστε οι υποθέσεις που αφορούν τη χρήση των κονδυλίων του ΜΑΑ στην Πολωνία να μην μπορούν να παραπεμφθούν στα αρμόδια δικαστήρια και, κατά περίπτωση, στο Δικαστήριο (88). Επομένως, είναι υπερβολή να θεωρηθεί ότι το «πλήρες σύστημα μέσων έννομης προστασίας» διακυβεύεται στο πλαίσιο του πολωνικού δικαστικού συστήματος (89). Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν απαιτούνται βελτιώσεις. Οι μεταρρυθμίσεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προβλέπονται στο πλαίσιο του ΜΑΑ, συμβάλλουν στη βελτίωση της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης, ακόμη και αν, κατά την άποψη των αναιρεσειουσών, αυτό δεν επαρκεί. Επιπλέον, όπως συμφώνησαν όλοι οι μετέχοντες στην παρούσα διαδικασία, η Πολωνία υποχρεούται να εκτελέσει όλες τις αποφάσεις στις οποίες το Δικαστήριο διαπίστωσε συγκεκριμένα προβλήματα που σχετίζονται με το κράτος δικαίου στο εν λόγω κράτος μέλος, τα δε ορόσημα δεν μπορούν να επηρεάσουν την υποχρέωση αυτή.
154. Ως εκ τούτου, φρονώ ότι το γεγονός ότι στην Πολωνία πλήττεται η ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας δεν συνιστά επαρκή λόγο που να αιτιολογεί την τροποποίηση του συστήματος δικαστικής προστασίας που προβλέπουν οι Συνθήκες για τους σκοπούς της υπό κρίση υπόθεσης. Το επιχείρημα αυτό των αναιρεσειουσών θα πρέπει να απορριφθεί.
155. Ωστόσο, τούτο δεν σημαίνει ότι, στο πλαίσιο του υφιστάμενου στην Ευρωπαϊκή Ένωση συστήματος δικαστικής προστασίας, η ενεργητική νομιμοποίηση ενώσεων που ενεργούν ιδίω ονόματι, συμπεριλαμβανομένων των ενώσεων δικαστών, δεν μπορεί να ερμηνευθεί κατά τρόπο που να τους παρέχει τη δυνατότητα πρόσβασης στα δικαστήρια της Ένωσης για την υπεράσπιση των δικών τους συμφερόντων.
156. Η διαπίστωση του Δικαστηρίου ότι οι Συνθήκες δεν μπορούν να τροποποιηθούν από τη δικαστική πρακτική δεν σημαίνει ότι οι προϋποθέσεις της ενεργητικής νομιμοποίησης δεν μπορούν, όπως άλλωστε πρέπει (90), να ερμηνεύονται υπό το πρίσμα των θεμελιωδών αρχών, συμπεριλαμβανομένης της αρχής της αποτελεσματικής ένδικης προστασίας (91). Κατωτέρω θα εξετάσω, επομένως, πώς μπορούν να ερμηνευθούν οι έννοιες του άμεσου και ατομικού επηρεασμού όσον αφορά τις ενώσεις που ενεργούν ιδίω ονόματι, λαμβάνοντας υπόψη επιχειρήματα που προβλήθηκαν από τους μετέχοντες στη διαδικασία.
2.      Η σημασία των ενώσεων για τη συμμετοχική δημοκρατία
157. Οι αναιρεσείουσες τόνισαν τη σημασία των ενώσεων, ιδίως των ενώσεων δικαστών, για την προάσπιση της ανεξαρτησίας της δικαστικής εξουσίας και, ως εκ τούτου, για τη διαφύλαξη ή την αποκατάσταση του κράτους δικαίου στα κράτη μέλη.
158. Πράγματι, η σημασία των εν λόγω ενώσεων, οι οποίες υπάρχουν προκειμένου να προασπίζονται την ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας, αναγνωρίζεται σε διάφορα ευρωπαϊκά έγγραφα (92) καθώς και τη θεωρία, γεγονός που υπογραμμίζει ιδιαιτέρως τον ρόλο των ενώσεων στα γεγονότα που σχετίζονται με την αναδιοργάνωση του δικαστικού συστήματος στην Πολωνία (93).
159. Εντούτοις, η αναγνώριση της σημασίας των ενώσεων, και ιδίως των ενώσεων δικαστών, για την προάσπιση της ανεξαρτησίας της δικαστικής εξουσίας και του κράτους δικαίου δεν συνιστά αφ’ εαυτής επαρκή λόγο ώστε οι ενώσεις αυτές να μπορούν να ασκήσουν ευθείες προσφυγές ενώπιον των δικαιοδοτικών οργάνων της Ένωσης.
160. Στο πλαίσιο της πρόσβασης των ενώσεων δικαστών στα εθνικά δικαστήρια, το Δικαστήριο, αφού αναγνώρισε τη σημασία τέτοιων ενώσεων, έκρινε ότι το δίκαιο της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένου του άρθρου 19, παράγραφος 1, ΣΕΕ και του άρθρου 47 του Χάρτη, δεν επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να προβλέπουν δικονομικά μέσα τα οποία να παρέχουν στις ενώσεις δικαστών τη δυνατότητα να προσφεύγουν στα εθνικά δικαστήρια (94). Το ίδιο θα μπορούσε να ισχύσει και όσον αφορά την πρόβλεψη νέων μέσων για την πρόσβαση των ενώσεων δικαστών ενώπιον των δικαιοδοτικών οργάνων της Ένωσης (95).
161. Σε επίπεδο Ένωσης, ο πολύτιμος ρόλος των ενώσεων αναγνωρίζεται από τις Συνθήκες στον τίτλο ΙΙ της ΣΕΕ, ο οποίος περιέχει διατάξεις σχετικά με τις δημοκρατικές αρχές. Ενώ το άρθρο 10, παράγραφος 1, ΣΕΕ, διαλαμβάνει ότι η λειτουργία της Ένωσης θεμελιώνεται στην αντιπροσωπευτική δημοκρατία, το άρθρο 11, παράγραφος 1, ΣΕΕ αναγνωρίζει επίσης τη σημασία της συμμετοχικής δημοκρατίας. Η εν λόγω διάταξη ορίζει ότι «[τ]α θεσμικά όργανα δίδουν, με τα κατάλληλα μέσα, στους πολίτες και στις αντιπροσωπευτικές ενώσεις τη δυνατότητα να γνωστοποιούν και να ανταλλάσσουν δημόσια τις γνώμες τους σε όλους τους τομείς δράσης της Ένωσης» (96).
162. Η συμμετοχική δημοκρατία βασίζεται, κατ’ αρχήν, στις ενώσεις ως συνομιλητές σε πολιτικές συζητήσεις σχετικά με την καλή οργάνωση ή τη ρύθμιση της κοινωνίας. Ως εκ τούτου, προβάλλει τον ρόλο τους στο πλαίσιο μιας δημοκρατικής, πολιτικής διαδικασίας. Οι συμμετέχοντες στην πολιτική διαδικασία αγωνίζονται για την αποδοχή μιας λύσης την οποία θεωρούν προτιμότερη. Ωστόσο, τα δικαστήρια δεν είναι θεσμικά όργανα ενώπιον των οποίων πρέπει να επιλύονται τέτοια πολιτικά ζητήματα.
163. Σημαίνει αυτό ότι οι ενώσεις θα πρέπει να έχουν πρόσβαση μόνο σε πολιτικές διαδικασίες;
164. Κατά τη γνώμη μου, αν μια πράξη που εκδίδεται κατόπιν πολιτικής διαδικασίας της Ένωσης είναι, κατά την άποψη μιας ενώσεως, νομικώς ανίσχυρη, δεν συντρέχει κανένας λόγος να αποκλείεται η πρόσβαση της οικείας ενώσεως στα δικαιοδοτικά όργανα της Ένωσης προς υπεράσπιση των δικών της συμφερόντων μέσω νομικών ισχυρισμών περί του ανίσχυρου μιας τέτοιας πράξεως που την αφορά άμεσα και ατομικά. Τούτος θα μπορούσε, άλλωστε, να είναι ένας από τους τρόπους πραγμάτωσης της συμμετοχικής δημοκρατίας σε επίπεδο Ένωσης. Ωστόσο, είναι σημαντικό τα επιχειρήματα που προβάλλονται ενώπιον των δικαστηρίων αυτών να μην είναι πολιτικά, υπό την έννοια ότι μια συγκεκριμένη λύση είναι «εσφαλμένη», αλλά νομικά, υπό την έννοια ότι μια συγκεκριμένη λύση είναι «μη σύννομη».
165. Με άλλα λόγια, η άσκηση προσφυγής ενώπιον των δικαιοδοτικών οργάνων της Ένωσης στο πλαίσιο υποθέσεως που αφορά την προστασία συλλογικών συμφερόντων δεν θα πρέπει να συνιστά συνέχιση πολιτικής διαμάχης με νομικά μέσα, καθώς τα δικαστήρια δεν νομιμοποιούνται για τη λήψη πολιτικών αποφάσεων.
166. Επιχείρημα όπως το σχετικό με το ορόσημο F1G στην υπό κρίση υπόθεση, κατά το οποίο ένα θεσμικό όργανο δεν ρύθμισε επαρκώς ορισμένα ζητήματα, θα συνιστά νομικό ισχυρισμό μόνον εάν ο νόμος επιβάλλει αρκούντως σαφή υποχρέωση στο εν λόγω θεσμικό όργανο. Ωστόσο, το αν συντρέχει τέτοια περίπτωση αποτελεί ζήτημα ουσίας και όχι ζήτημα σχετικό με την πρόσβαση στα δικαιοδοτικά όργανα της Ένωσης.
167. Στην υπό κρίση υπόθεση, οι αναιρεσείουσες ενώσεις φαίνεται να προβάλλουν ενώπιον των δικαιοδοτικών οργάνων της Ένωσης νομικούς ισχυρισμούς βάσει των οποίων υποστηρίζουν ότι το Συμβούλιο δεν εκπλήρωσε τις νομικές υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 20, παράγραφος 5, στοιχείο εʹ, και 22 του κανονισμού 2021/241. Εάν το Δικαστήριο κρίνει ότι δεν υφίσταται τέτοια νομική υποχρέωση, θα απορρίψει την προσφυγή επί της ουσίας. Δεν είναι αναγκαίο να «προστατεύεται» ο δικαστής της Ένωσης έναντι ενδεχόμενων πολιτικών ζητημάτων στο επίπεδο της πρόσβασης στα δικαστήρια.
168. Με άλλα λόγια, εάν μια πράξη που ενδέχεται να είναι νομικά άκυρη επηρεάζει άμεσα το συλλογικό συμφέρον που εκπροσωπεί μια ένωση, η οποία μπορεί να εξατομικευθεί επειδή το εν λόγω συλλογικό συμφέρον συνιστά δικό της συμφέρον, δεν υπάρχει λόγος να μην παρέχεται στην εν λόγω ένωση πρόσβαση στον δικαστή της Ένωσης.
169. Επιπλέον, το να επιτραπεί στις ενώσεις η πρόσβαση στον δικαστή της Ένωσης για την προστασία συλλογικών συμφερόντων δεν θα ισοδυναμούσε με καθιέρωση actio popularis στο δίκαιο της Ένωσης, καθώς η εν λόγω πρόσβαση εξακολουθεί να τελεί σε συνάρτηση προς τον άμεσο και ατομικό επηρεασμό της ένωσης που άσκησε την προσφυγή.
3.      Επιχειρήματα σχετικά με την ενεργητική νομιμοποίηση των προνομιούχων προσφευγόντων
170. Οι αναιρεσείουσες βάλλουν κατά της σκέψεως 118 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως, υποστηρίζοντας ότι η δυνατότητα να αναγνωριστεί σε ενώσεις ενεργητική νομιμοποίηση να προσφεύγουν ιδίω ονόματι για την προάσπιση συλλογικών συμφερόντων δεν αποκλείεται από το γεγονός ότι το άρθρο 263, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ παρέχει στους προνομιούχους προσφεύγοντες τη δυνατότητα να ασκούν προσφυγή ενώπιον του Δικαστηρίου για λόγους γενικού συμφέροντος.
171. Στην ως άνω σκέψη της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως, το Γενικό Δικαστήριο φαίνεται να υπονόησε ότι τυχόν άμβλυνση των προϋποθέσεων της ενεργητικής νομιμοποίησης δεν ήταν αναγκαία, δεδομένου ότι οι προνομιούχοι προσφεύγοντες, ήτοι τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα της Ένωσης, έχουν τη δυνατότητα να ασκούν ευθείες προσφυγές κατά των πράξεων της Ένωσης οσάκις το κρίνουν αναγκαίο.
172. Κατά τη γνώμη μου, η δυνατότητα αυτή δεν ασκεί επιρροή στο ζήτημα της ερμηνείας των προϋποθέσεων της ενεργητικής νομιμοποίησης των ενώσεων.
173. Πρώτον, η ενεργητική νομιμοποίηση των προνομιούχων προσφευγόντων δεν έχει καμία σχέση με το διακριτό ζήτημα των προϋποθέσεων υπό τις οποίες οι μη προνομιούχοι προσφεύγοντες νομιμοποιούνται ενεργητικώς βάσει του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ. Η εν λόγω διάταξη δεν συνδέει την ενεργητική νομιμοποίηση των μη προνομιούχων προσφευγόντων με εκείνη άλλων κατηγοριών προσφευγόντων.
174. Δεύτερον, οι περιστάσεις της υπό κρίση υποθέσεως καταδεικνύουν ότι, συχνά, το δικονομικό μέσο που έχουν στη διάθεσή τους οι προνομιούχοι
προσφεύγοντες δεν μπορεί να αντικαταστήσει το δικονομικό μέσο που παρέχεται στους μη προνομιούχους προσφεύγοντες. Το Συμβούλιο ή η Επιτροπή δεν θα είχαν κανένα λόγο να προσβάλουν τη δική τους απόφαση ενώπιον του Δικαστηρίου. Εξίσου απίθανο θα ήταν η Πολωνία να αμφισβητήσει τα ορόσημα που η ίδια έθεσε. Μολονότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (97) ή άλλα κράτη μέλη θα μπορούσαν να ασκήσουν προσφυγή βάλλοντας κατά των οροσήμων (98), τούτο δεν μειώνει, αφ’ εαυτού, τον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι ενώσεις, επιπρόσθετα προς τους προνομιούχους προσφεύγοντες, στην κίνηση διαδικασίας για τον δικαστικό έλεγχο της συμβατότητας πράξεων της Ένωσης με το κράτος δικαίου, όπως υποστηρίζουν οι αναιρεσείουσες.
175. Κατά συνέπεια, μολονότι η συλλογιστική του Γενικού Δικαστηρίου στη σκέψη 118 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως φαίνεται να περιελήφθη μόνο για λόγους πληρότητας, συμμερίζομαι την άποψη των αναιρεσειουσών ότι η συλλογιστική αυτή είναι εσφαλμένη.
4.      Η σημασία της αποφάσεως του ΕΔΔΑ στην υπόθεση KlimaSeniorinnen
176. Κατά τις αναιρεσείουσες, η απόφαση KlimaSeniorinnen εισήγαγε ένα νέο πρότυπο προστασίας των δικονομικών δικαιωμάτων των ενώσεων στις ένδικες διαδικασίες που έχουν ως αντικείμενο την προστασία των δικαιωμάτων έναντι των απειλών που απορρέουν από εξελίξεις θεμελιώδους κοινωνικής σημασίας, το οποίο, στην υπόθεση εκείνη, αφορούσε την κλιματική αλλαγή, αλλά θα μπορούσε να εφαρμοστεί και ως προς το κράτος δικαίου και ενώσεις όπως οι αναιρεσείουσες, που εκπροσωπούν τα συμφέροντα της δικαστικής εξουσίας και ταυτόχρονα σκοπούν την προώθηση του κράτους δικαίου. Υποστηρίζουν ότι, λόγω του άρθρου 52, παράγραφος 3, του Χάρτη, πρέπει να υιοθετηθεί παρόμοια προσέγγιση όσον αφορά την ερμηνεία του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ.
177. Φρονώ, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζουν οι αναιρεσείουσες, ότι δύσκολα μπορεί να γίνει παραλληλισμός μεταξύ της αποφάσεως του ΕΔΔΑ στην υπόθεση KlimaSeniorinnen και των προϋποθέσεων της ενεργητικής νομιμοποίησης σύμφωνα με το άρθρο 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ.
178. Πρώτον, όπως προκύπτει από τη μεταγενέστερη νομολογία του ΕΔΔΑ (99), η απόφαση αυτή φαίνεται κατ’ αρχήν να περιορίζεται στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής.
179. Δεύτερον, η απόφαση αυτή αφορούσε την ιδιότητα του θύματος βάσει του άρθρου 34 της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), η οποία δεν ταυτίζεται με τις προϋποθέσεις ενεργητικής νομιμοποίησης του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ (100).
180. Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι η αποστολή του ΕΔΔΑ και η λειτουργία που ασκεί ο δικαστής της Ένωσης στο πλαίσιο του δικαστικού ελέγχου των πράξεων της Ένωσης βάσει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ δεν ταυτίζονται. Μολονότι ο ρόλος του ΕΔΔΑ είναι η προστασία των ατομικών δικαιωμάτων, ο ρόλος του δικαστικού ελέγχου δυνάμει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ είναι αντικειμενικός. Αποσκοπεί στον έλεγχο του κατά πόσον τα θεσμικά όργανα και οι οργανισμοί της Ένωσης τηρούν το δίκαιο που τα δεσμεύει, προστατεύοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την έννομη τάξη της Ένωσης (101). Κατά συνέπεια, οι κανόνες που διέπουν την πρόσβαση στο ΕΔΔΑ και στα δικαιοδοτικά όργανα της Ένωσης θα μπορούσαν κάλλιστα
να διαφέρουν.
181. Κατά συνέπεια, δεν θεωρώ πειστικά τα επιχειρήματα των αναιρεσειουσών ότι το Δικαστήριο υποχρεούται, βάσει του άρθρου 52, παράγραφος 3, του Χάρτη, να ακολουθήσει τη νομολογία του ΕΔΔΑ σχετικά με την ενεργητική νομιμοποίηση των ενώσεων. Οι δύο διαδικασίες διαφέρουν, το δε άρθρο 52, παράγραφος 3, του Χάρτη δεν αφορά, εν πάση περιπτώσει, το παραδεκτό των διαδικασιών βάσει της ΕΣΔΑ, αλλά τον σεβασμό, κατ’ ελάχιστον, της έννοιας και της εμβέλειας των ουσιαστικών δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται στην ΕΣΔΑ. Συναφώς, η απόφαση KlimaSeniorinnen είναι πράγματι, όπως ισχυρίζεται το Συμβούλιο, υποστηριζόμενο από την Πολωνία, την Ουγγαρία και την Επιτροπή, άνευ σημασίας για την εκτίμηση του ζητήματος αν πρέπει να αναγνωριστεί ενεργητική νομιμοποίηση στις αναιρεσείουσες ενώσεις.
182. Εντούτοις, κατά την ερμηνεία των προϋποθέσεων του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, θα μπορούσε να ληφθεί υπόψη η ευρύτερη λογική βάσει της οποίας το ΕΔΔΑ κατέληξε να αναγνωρίσει την ενεργητική νομιμοποίηση ενώσεων σε υποθέσεις που αφορούσαν το κλίμα, προκειμένου να δοθεί απάντηση στο ερώτημα πότε μια ένωση νομιμοποιείται ενεργητικώς ιδίω ονόματι.
183. Μολονότι η απόφαση αυτή γίνεται αντιληπτή υπό την έννοια ότι παρέχει στις ενώσεις πρόσβαση στο ΕΔΔΑ, εντούτοις, όπως έχουν επισημάνει οι σχολιαστές της (102), κατέστησε συγχρόνως δυσχερέστερη για τους ιδιώτες την πρόσβαση αυτή. Ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβάνομαι την απόφαση KlimaSeniorinnen είναι ότι το ΕΔΔΑ διαμόρφωσε πράγματι πολύ αυστηρά κριτήρια όσον αφορά την ατομική ενεργητική νομιμοποίηση για την προσβολή της γενικής νομοθεσίας για το κλίμα, με την αιτιολογία ότι κάθε πρόσωπο είναι πιθανό θύμα της κλιματικής αλλαγής, πράγμα το οποίο, εξάλλου, αρκεί για να θεμελιωθεί η ιδιότητα του θύματος και, ως εκ τούτου, η ενεργητική νομιμοποίηση ενώπιον του ΕΔΔΑ. Βάσει της τελευταίας, εξάλλου, κάθε ιδιώτης θα μπορούσε να κινήσει διαδικασία ενώπιον του ΕΔΔΑ. Ωστόσο, κάτι τέτοιο δεν θα ήταν αυτό καθαυτό αντίθετο προς τη λογική της actio popularis, δεδομένου ότι, υπερασπιζόμενος τα δικά του συμφέροντα, κάθε τέτοιος ιδιώτης προασπίζεται παράλληλα τα γενικά συμφέροντα. Για τον λόγο αυτό, φαίνεται ότι το ΕΔΔΑ εισήγαγε πρόσθετες προϋποθέσεις όσον αφορά τη δυνητική ιδιότητα του θύματος, απαιτώντας την απόδειξη ιδιαίτερου βαθμού και σοβαρότητας του κινδύνου αρνητικών συνεπειών, που είναι το στοιχείο που διαφοροποιεί έναν ιδιώτη από οποιονδήποτε άλλον (103). Ως εκ τούτου, το ΕΔΔΑ εισήγαγε, κατά κάποιο τρόπο, προϋπόθεση παρόμοια με εκείνη του ατομικού επηρεασμού που προβλέπεται στο άρθρο 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, όπως έχει ερμηνευθεί από το Δικαστήριο. Σε δεύτερο στάδιο, και προκειμένου να μην αποκλειστεί πλήρως η πρόσβαση στο ΕΔΔΑ, το τελευταίο διεύρυνε την πρόσβαση των ενώσεων που εκπροσωπούν τα ίδια συλλογικά συμφέροντα και διαχώρισε το δικαίωμά τους να ασκήσουν προσφυγή από την ενεργητική νομιμοποίηση των ιδιωτών των οποίων τα δικαιώματα υπερασπίζονται (104).
184. Υπό την έννοια αυτή, ο λόγος για τον οποίο παρέχεται στις ενώσεις πρόσβαση στο ΕΔΔΑ θα μπορούσε να είναι κρίσιμος για την εξέταση των λόγων για τους οποίους οι ενώσεις που προωθούν συλλογικά συμφέροντα θα μπορούσαν να έχουν πρόσβαση στον δικαστή της Ένωσης σε περίπτωση κατά την οποία ένας ιδιώτης, λόγω του αυστηρού κριτηρίου που θέτει η προϋπόθεση του ατομικού επηρεασμού, δεν μπορεί να έχει πρόσβαση στον δικαστή της Ένωσης για την προάσπιση συλλογικών συμφερόντων, ακόμη και αν στο πρόσωπο του εν λόγω ιδιώτη συντρέχει, ταυτοχρόνως, η προϋπόθεση του άμεσου επηρεασμού.
185. Συναφώς, παραμένει, κατά τη γνώμη μου, βάσιμη η κριτική που διατύπωσε ο γενικός εισαγγελέας F. G. Jacobs στην υπόθεση UPA (105), κατά την οποία ο ατομικός επηρεασμός, όπως ερμηνεύεται από το Δικαστήριο, οδηγεί σε καταστάσεις στις οποίες όσο μεγαλύτερη σημασία έχει η αντιμετώπιση της ενδεχόμενης έλλειψης νομιμότητας μιας πράξης της Ένωσης (δεδομένου ότι η ζημία μπορεί να είναι μεγαλύτερη), τόσο μικρότερη πιθανότητα υπάρχει τα θιγόμενα από μια τέτοια πράξη πρόσωπα να νομιμοποιούνται ενεργητικώς να την προσβάλλουν. Ακόμη και αν το Δικαστήριο δεν δεχόταν την πρότασή του να τροποποιήσει την εκ μέρους του ερμηνεία της προϋπόθεσης του ατομικού επηρεασμού (106), η παροχή στις ενώσεις της δυνατότητας πρόσβασης στον δικαστή της Ένωσης ιδίω ονόματι θα μπορούσε να αντισταθμίσει αυτή την παράλογη συνέπεια της τρέχουσας ερμηνείας των προϋποθέσεων της ενεργητικής νομιμοποίησης, χωρίς να είναι αναγκαία η τροποποίηση της εν λόγω ερμηνείας.
5.      Ποια είναι τα ίδια συμφέροντα των ενώσεων;
186. Από την ως άνω ανάλυση προκύπτει ότι ενδέχεται να δικαιολογείται μια ερμηνεία των προϋποθέσεων της πρόσβασης των ενώσεων στον δικαστή της Ένωσης για την προστασία των δικών τους συμφερόντων κατά τρόπο διαφορετικό από την ερμηνεία των ίδιων αυτών προϋποθέσεων εφαρμοζομένων στα μέλη των ενώσεων.
187. Είναι, επομένως, αναγκαίο να αποσαφηνιστεί ποια είναι τα ίδια συμφέροντα μιας ένωσης και πώς ερμηνεύεται ο άμεσος και ατομικός επηρεασμός υπό το πρίσμα αυτό.
188. Στην υπόθεση Carvalho (107), η ένωση Sáminuorra ισχυρίστηκε ενώπιον του Δικαστηρίου ότι θα έπρεπε να της αναγνωριστεί ενεργητική νομιμοποίηση διότι άσκησε «αγωγή συλλογικού φορέα που υπερασπίζεται συλλογικό αγαθό». Ωστόσο, δεδομένου ότι το επιχείρημα αυτό προβλήθηκε για πρώτη φορά κατ’ αναίρεση, το Δικαστήριο δεν μπορούσε να το λάβει υπόψη. Ως εκ τούτου, το Δικαστήριο δεν απάντησε στο ερώτημα αν το «συλλογικό αγαθό» είναι αυτό που πρέπει να νοείται ως «ίδιο συμφέρον» μιας ενώσεως.
189. Οι ενώσεις υφίστανται, κατ’ αρχήν, για την προάσπιση ενός συλλογικού συμφέροντος, ήτοι κάποιου κοινού συμφέροντος ευρύτερης ομάδας μεμονωμένων υποκειμένων (108). Το εν λόγω συμφέρον μπορεί να εμπίπτει σε διαφορετικές κατηγορίες: για παράδειγμα, τα επαγγελματικά ή εμπορικά συμφέροντα (τα οποία είναι αυτά που εξετάζονται συχνότερα σε υποθέσεις ενώπιον των δικαστηρίων της Ένωσης), τα συμφέροντα διαφόρων παραγόντων της αγοράς (όπως οι εργοδότες και οι εργαζόμενοι) ή τα συμφέροντα ενός συγκεκριμένου επαγγέλματος (ιατροί, εργαζόμενοι στον κατασκευαστικό τομέα, επαγγελματίες οδηγοί κ.λπ.). Τα ίδια συμφέροντα των ενώσεων αυτών αντιστοιχούν στα συμφέροντα των μελών τους. Οι ενώσεις που προασπίζονται τέτοια συλλογικά συμφέροντα δεν θα είχαν καν συσταθεί αν δεν υπήρχαν τα μέλη τους.
190. Σκοπός ύπαρξης των ενώσεων θα μπορούσε επίσης να είναι η προάσπιση συμφερόντων τα οποία οι ενώσεις αντιλαμβάνονται ως γενικά συμφέροντα της κοινωνίας. Εν είδει παραδείγματος μπορούν να αναφερθούν οι οργανώσεις που εστιάζουν στις δημοκρατικές εκλογικές διαδικασίες, την προάσπιση ορισμένων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως η ισότητα ή το δικαίωμα έκφρασης, ή εκείνες που προστατεύουν το περιβάλλον ή ορισμένες πτυχές του, όπως η βιοποικιλότητα ή η κλιματική αλλαγή. Οι ενώσεις αυτές θα είχαν λόγο ύπαρξης ακόμη και αν δεν είχαν μέλη. Οι τέσσερις ενώσεις της υπό κρίση υποθέσεως θα μπορούσαν να ενταχθούν στην ομάδα αυτή, διότι προστατεύουν το κοινωνικό συμφέρον της ύπαρξης ανεξάρτητων συστημάτων απονομής δικαιοσύνης.
191. Τα συμφέροντα που προστατεύονται από τις ενώσεις που ανήκουν στην ομάδα αυτή, ακόμη και αν αφορούν και τα μέλη τους, δεν είναι απλώς το άθροισμα των ατομικών αυτών συμφερόντων. Εκπροσωπούν επίσης τα ίδια συμφέροντα των ενώσεων αυτών, ως προς τα οποία μπορούν να αποφασίσουν να δράσουν κατά τρόπο διαφορετικό από τα μέλη τους. Συγχρόνως, τα συμφέροντα αυτά αποτελούν τον λόγο ύπαρξής τους και, υπό την έννοια αυτή, συγκροτούν την ταυτότητά τους, πράγμα το οποίο όχι μόνο καθιστά δυνατή τη διαφοροποίηση μιας ενώσεως από μια άλλη, αλλά καθιστά επίσης δυνατή τη διαφοροποίηση της ενώσεως από τα μέλη της.
192. Τα ίδια συμφέροντα μιας ενώσεως μπορούν, κατ’ αρχήν, να καθορίζονται βάσει του καταστατικού της ή άλλης συστατικής πράξεως και των προγενέστερων δραστηριοτήτων της οικείας ενώσεως, πράγμα που θα μπορούσε να χρησιμεύσει για να αποδειχθεί ότι η ένωση υφίσταται πράγματι για την επιδίωξη ορισμένου είδους συμφέροντος (109).
193. Υπάρχει νομολογία η οποία δεν δέχθηκε τη δυνατότητα ενώσεως να υπερασπιστεί ενώπιον των δικαστηρίων της Ένωσης συλλογικά συμφέροντα των μελών της εφόσον τα ίδια τα μέλη δεν είχαν αυτή τη δυνατότητα (110). Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο έκρινε ότι «μια πράξη  που θίγει τα γενικά συμφέροντα ορισμένης κατηγορίας» φυσικών ή νομικών προσώπων δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι «αφορά ατομικά» μια ένωση υπό την ιδιότητά της ως εκπροσώπου της εν λόγω κατηγορίας (111). Το Δικαστήριο φάνηκε να φοβάται ότι η αναγνώριση ενεργητικής νομιμοποίησης σε ένωση, υπό συνθήκες στις οποίες τα μέλη της δεν νομιμοποιούνταν ενεργητικώς, «θα συνιστούσε παρέκκλιση από το σύστημα της Συνθήκης» και «έχει ως αποτέλεσμα να συγκεντρώνει σε ένα μόνο υποκείμενο δικαίου ατομικά συμφέροντα των μελών μιας κατηγορίας», τα οποία δεν μπορούν, ωστόσο, να ασκήσουν ευθείες προσφυγές ενώπιον του Δικαστηρίου ιδίω ονόματι (112). Η ως άνω νομολογία θα μπορούσε να εφαρμοστεί όσον αφορά την περίπτωση ενώσεων των οποίων τα συμφέροντα αντιστοιχούν στο άθροισμα των συμφερόντων των μελών τους και οι οποίες, για τον λόγο αυτό, δεν έχουν «ίδια συμφέροντα» να υπερασπιστούν.
194. Ωστόσο, αν μια ένωση έχει συμφέρον ευρύτερο από το άθροισμα των συμφερόντων των μελών της, οπότε το συμφέρον αυτό μπορεί να αναγνωριστεί ως δικό της συμφέρον, δεν θα συνιστούσε καταστρατήγηση του συστήματος που θεσπίζουν οι Συνθήκες το να μπορεί η εν λόγω ένωση να έχει πρόσβαση στα δικαιοδοτικά όργανα της Ένωσης ιδίω ονόματι για την προστασία των δικών της συμφερόντων, ακόμη και αν τα μέλη της δεν είχαν αυτή τη δυνατότητα.
195. Οι ενώσεις στην υπό κρίση υπόθεση προασπίζονται τα συμφέροντα των δικαστών όχι ως επαγγελματικής κατηγορίας, αλλά ως αναγκαίας συνιστώσας μιας φιλελεύθερης δημοκρατικής κοινωνίας η οποία χρειάζεται ανεξάρτητους δικαστές για τη διασφάλιση του κράτους δικαίου. Τέτοια συμφέροντα είναι, ή θα πρέπει να είναι, τα συμφέροντα κάθε δικαστή, αλλά και τα συμφέροντα των πολιτών που είναι διάδικοι σε ένδικη διαδικασία ή των επιχειρήσεων ή άλλων παραγόντων της αγοράς που επιθυμούν να υπερασπιστούν τα δικαιώματά τους ενώπιον των δικαστηρίων. Υπό την έννοια αυτή, τα ίδια συμφέροντα των τεσσάρων αναιρεσειουσών ενώσεων υπερβαίνουν τα συμφέροντα των μελών τους. Πρόκειται για διακριτά και ατομικά συμφέροντα των εν λόγω ενώσεων. Αποτελούν τον λόγο ύπαρξής τους· με άλλα λόγια, συγκροτούν την ταυτότητά τους.
196. Αντιλαμβάνομαι ότι η νομολογία με την οποία αναγνωρίζεται ότι οι ενώσεις μπορούν να νομιμοποιούνται ενεργητικώς να προσφύγουν ιδίω ονόματι ενώπιον των δικαιοδοτικών οργάνων της Ένωσης αφορά το είδος των συμφερόντων που συγκροτούν την «ταυτότητα» των ενώσεων αυτών. Ομοίως, ο γενικός εισαγγελέας Ν. Αιμιλίου υποστήριξε προσφάτως ότι μια ένωση πρέπει να θεωρηθεί ότι νομιμοποιείται ενεργητικώς αν «η προσβαλλόμενη πράξη μπορεί να έχει σημαντικό αντίκτυπο στη βασική δραστηριότητ[ά] [της], όπως αυτή καθορίζεται στο καταστατικό της» (113).
197. Επομένως, οι προϋποθέσεις του άμεσου και ατομικού επηρεασμού κατά την έννοια του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ θα μπορούσαν, κατά τη γνώμη μου, να εκτιμηθούν υπό το πρίσμα της ταυτότητας μιας ενώσεως. Στο πλαίσιο της εν λόγω εκτιμήσεως, είναι αναγκαία η θεώρηση της ενώσεως ως οντότητας διακριτής από τα πρόσωπα των οποίων τα συλλογικά συμφέροντα εκπροσωπεί.
6.      Τι είναι ο άμεσος επηρεασμός και τι είναι ο ατομικός επηρεασμός μιας ένωσης;
198. Όσον αφορά την ενεργητική νομιμοποίηση των αναιρεσειουσών ενώσεων που ενεργούν ιδίω ονόματι, δεν είναι απολύτως σαφές αν το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε τον άμεσο ή τον ατομικό επηρεασμό τους ή αμφότερους (114).
199. Η ως άνω σύγχυση των ορίων μεταξύ των δύο προϋποθέσεων δεν θα πρέπει να γίνει δεκτή. Η ερμηνεία του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ επιτάσσει οι δύο προϋποθέσεις να προσλαμβάνουν διαφορετική σημασία (115).
200. Με άλλα λόγια, το Δικαστήριο θα πρέπει να προβαίνει σε διαφορετική ερμηνεία του άμεσου και του ατομικού επηρεασμού των ενώσεων που ενεργούν ιδίω ονόματι.
201. Επιπλέον, κατά την ερμηνεία των δύο αυτών προϋποθέσεων όσον αφορά τις ενώσεις, το Δικαστήριο πρέπει να λαμβάνει υπόψη τον σκοπό για τον οποίο η ΣΕΕ επιτρέπει την άμεση πρόσβαση στους ιδιώτες προκειμένου να προσβάλουν τις πράξεις της Ένωσης ενώπιον των δικαιοδοτικών οργάνων της Ένωσης, ο οποίος συνίσταται όχι μόνο στην προστασία των δικαιωμάτων που αυτοί αντλούν από το δίκαιο της Ένωσης, αλλά και στο γενικό συμφέρον διαφύλαξης της νομιμότητας στην έννομη τάξη της Ένωσης μέσω του δικαστικού ελέγχου των πράξεων της Ένωσης. Ο τελευταίος αυτός σκοπός φαίνεται να είναι, ακριβώς, ο λόγος για τον οποίο ενώσεις, όπως αυτές της υπό κρίση υποθέσεως, επιδιώκουν την άσκηση προσφυγών ακυρώσεως ενώπιον των δικαιοδοτικών οργάνων της Ένωσης.
202. Τούτου λεχθέντος, οφείλω να επισημάνω ότι το άρθρο 263 ΣΛΕΕ χωρίζει τους αναιρεσείοντες σε δύο βασικές κατηγορίες, ήτοι στους προνομιούχους προσφεύγοντες (δεύτερο εδάφιο) και τους μη προνομιούχους προσφεύγοντες (τέταρτο εδάφιο). Οι ενώσεις προφανώς δεν είναι προνομιούχοι προσφεύγοντες και μπορούν να ασκήσουν προσφυγή μόνον υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στο τέταρτο εδάφιο. Όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας Γ. Κοσμάς, το Δικαστήριο δεν μπορεί να δημιουργήσει μια τρίτη extra legem κατηγορία (116).
203. Σημαίνει τούτο ότι το Γενικό δεν μπορεί να αναγνωρίσει τη διαφορετική φύση των ιδιωτών ή εταιριών, αφενός, και των ενώσεων που ενεργούν ιδίω ονόματι, αφετέρου, η οποία θα μπορούσε να δικαιολογήσει διαφορετική ερμηνεία των εννοιών του άμεσου και ατομικού επηρεασμού κατά την έννοια του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, χωρίς να καταργήσει τις εν λόγω προϋποθέσεις;
204. Η ερμηνεία των ως άνω εννοιών στη νομολογία αφορούσε προσφεύγοντες οι οποίοι προασπίζονται τα ατομικά τους συμφέροντα και συνήθως ήταν ιδιώτες ή εταιρίες. Ωστόσο, όπως προαναφέρθηκε, τα «ατομικά» συμφέροντα μιας ενώσεως είναι, ως εκ της φύσεώς τους, συλλογικά. Πώς θα μπορούσαν, επομένως, να ερμηνευθούν οι έννοιες αυτές εφαρμοζόμενες σε «συλλογικό φορέα που υπερασπίζεται συλλογικό αγαθό»;
205. Το ζήτημα του αν η προσβαλλόμενη πράξη θίγει άμεσα το συμφέρον μιας ένωσης (άμεσος επηρεασμός) και της εξατομίκευσης μιας ένωσης σε σχέση με άλλα υποκείμενα όσον αφορά το αντικείμενο της προσφυγής (ατομικός επηρεασμός) είναι ζητήματα που δεν μπορούν να επιλυθούν παρά μόνον λαμβανομένου υπόψη του δικού της συμφέροντος, το οποίο είναι συλλογικό.
206. Υπό τις συνθήκες αυτές, προτείνω στο Δικαστήριο να ερμηνεύσει και τον άμεσο επηρεασμό υπό το πρίσμα δύο προϋποθέσεων.
207. Πρώτον, απαιτείται άμεσος σύνδεσμος. Όταν εφαρμόζεται στην περίπτωση ιδιωτών, o άμεσος σύνδεσμος, όπως έχει αναπτυχθεί στη νομολογία, απαιτεί να αποδειχθεί ότι η προσβαλλόμενη πράξη αποτελεί άμεση αιτία της μεταβολής της νομικής κατάστασης του εν λόγω ιδιώτη. Εντούτοις, αν αυτή η συνήθης μέθοδος του άμεσου επηρεασμού εφαρμοζόταν στις ενώσεις κατά τον ίδιο τρόπο όπως και στους ιδιώτες προσφεύγοντες, οι ενώσεις δεν θα μπορούσαν σχεδόν ποτέ να θεμελιώσουν την ενεργητική τους νομιμοποίηση, παρά μόνο για να αμφισβητήσουν μέτρα που επηρεάζουν τη νομική κατάσταση των ενώσεων αυτών καθαυτών. Οι πράξεις που θίγουν τα συλλογικά συμφέροντα τα οποία υπερασπίζονται δεν θίγουν τη νομική κατάστασή τους. Κατά συνέπεια, προκειμένου να καταστεί δυνατή η αποτελεσματική ένδικη προστασία των ενώσεων για την προάσπιση των δικών τους συμφερόντων, η έννοια του άμεσου επηρεασμού πρέπει να προσαρμοστεί στην ιδιαίτερη φύση της προώθησης συλλογικών συμφερόντων. Επομένως, προκειμένου να πληρούται η προϋπόθεση του άμεσου συνδέσμου στην περίπτωση ενώσεως, το κριτήριο θα μπορούσε να είναι αν η προσβαλλόμενη πράξη αποτελεί άμεση αιτία των αποτελεσμάτων επί των συλλογικών συμφερόντων που προασπίζεται η ένωση.
208. Όσον αφορά τη δεύτερη προϋπόθεση, όπως και στην περίπτωση των ιδιωτών, η προσβαλλόμενη πράξη δεν πρέπει να καταλείπει καμία εξουσία εκτιμήσεως στον αποδέκτη που καλείται να την εφαρμόσει, αν υφίσταται τέτοιος ενδιάμεσος.
209. Όσον αφορά τον ατομικό επηρεασμό μιας ενώσεως, το κριτήριο θα μπορούσε να είναι αν τα βασικά της συμφέροντα και δραστηριότητες τη διαφοροποιούν σε σχέση με άλλες ενώσεις και με τα μέλη της όσον αφορά την προσβαλλόμενη πράξη. Στο πλαίσιο αυτό, δεν ασκεί επιρροή το γεγονός ότι η οικεία ένωση δεν είναι η μόνη που προστατεύει τα επίμαχα συλλογικά συμφέροντα· χρειάζεται απλώς να μπορεί να εξατομικευθεί επί τη βάσει των συλλογικών συμφερόντων που διακυβεύονται σε μια υπόθεση.
210. Η μέθοδος Plaumann (117) επιτάσσει την εξατομίκευση των προσφευγόντων κατά τρόπο ανάλογο προς εκείνον του αποδέκτη της πράξης. Όσον αφορά το συλλογικό συμφέρον που βρίσκεται στο επίκεντρο της ταυτότητάς τους, οι ίδιες οι ενώσεις δεν αποτελούν τον άμεσο ή παρεπόμενο «στόχο» του νομοθέτη ή της ρυθμιστικής αρχής. H «εφαρμογή [του μέτρου που αμφισβητούν θα] στηρίζεται σε αντικειμενική νομική ή πραγματική κατάσταση που ορίζεται από την οικεία πράξη» και το πιθανότερο είναι ότι μια ένωση, σε αντίθεση, για παράδειγμα, με έναν μεμονωμένο μέτοχο, δεν θα μπορούσε να θίγεται ατομικά «βάσει κριτηρίων συνδεόμενων ειδικά με τα μέλη της εν λόγω ομάδας» (118).
211. Κατά συνέπεια, προκειμένου οι ενώσεις να νομιμοποιούνται ενεργητικώς ιδίω δικαιώματι, πρέπει να καθίσταται δυνατή η εξατομίκευσή τους σε συνάρτηση με τα ατομικά τους συμφέροντα, τα οποία είναι στην πραγματικότητα συλλογικά και επηρεάζονται από αντικειμενικώς προσδιοριζόμενες καταστάσεις. Για παράδειγμα, μια ένωση μπορεί να επηρεάζεται ατομικά από ορόσημα σχετικά με την ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας στην Πολωνία, εάν ο λόγος ύπαρξής της έγκειται στην προάσπιση της ανεξαρτησίας της δικαστικής εξουσίας στην Πολωνία, αλλά όχι εάν οι βασικές δραστηριότητές της είναι η προστασία του περιβάλλοντος ή η καλή διαβίωση των ζώων.
212. Κατά τη γνώμη μου, μια τέτοια ερμηνεία του άμεσου και ατομικού επηρεασμού δεν θα συνιστούσε τροποποίηση των Συνθηκών, δεδομένου ότι το Δικαστήριο δεν έχει μέχρι σήμερα αποσαφηνίσει τις έννοιες αυτές όσον αφορά τις ενώσεις που ενεργούν ιδίω ονόματι. Το γράμμα των Συνθηκών αφήνει επαρκή περιθώρια για μια τέτοια ερμηνεία.
213. Επί της βάσεως αυτής θα εξετάσω, στην επόμενη ενότητα, αν πρέπει να θεωρηθεί ότι οι αναιρεσείουσες ενώσεις θίγονται άμεσα και ατομικά υπό τις περιστάσεις της υπό κρίση υποθέσεως.
VI.    Συνέπειες
214. Ο πρώτος και ο τρίτος λόγος αναιρέσεως είναι βάσιμοι. Κατά συνέπεια, το σημείο 1 του διατακτικού της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως πρέπει να αναιρεθεί.
215. Κατά το άρθρο 61, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Δικαστήριο μπορεί, αφού αναιρέσει απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου, είτε να αναπέμψει τη διαφορά στο Γενικό Δικαστήριο για να την κρίνει είτε, εφόσον αυτή είναι ώριμη προς εκδίκαση, να αποφανθεί το ίδιο οριστικά επί της διαφοράς.
216.  Στην υπό κρίση υπόθεση, εκτιμώ ότι, μολονότι το Δικαστήριο δεν είναι σε θέση, σε αυτό το στάδιο της διαδικασίας, να αποφανθεί επί της ουσίας των προσφυγών ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, εντούτοις διαθέτει τα αναγκαία στοιχεία για να αποφανθεί οριστικώς επί του παραδεκτού των προσφυγών αυτών (119).
Α.      Ενεργητική νομιμοποίηση των ενώσεων που ενεργούν εξ ονόματος των μελών τους
217. Το ζήτημα αν μια ένωση νομιμοποιείται ενεργητικώς να ασκήσει προσφυγή ακυρώσεως ενώπιον των δικαιοδοτικών οργάνων της Ένωσης εξ ονόματος των μελών της εξαρτάται από το αν η απόφαση αφορά άμεσα και ατομικά το σύνολο των μελών της ή ορισμένα εξ αυτών, τα οποία, ως εκ τούτου, θα μπορούσαν να ασκήσουν τα ίδια την προσφυγή.
218. Στην υπό κρίση υπόθεση, οι ισχυρισμοί των αναιρεσειουσών ενώσεων μπορούν, κατ’ ουσίαν, να διαιρεθούν σε δύο διαφορετικές ομάδες, εκ των οποίων η μία αφορά τον παράνομο χαρακτήρα των οροσήμων F2G και F3G λόγω αντίθεσης με τα αποτελέσματα που απορρέουν από τις αποφάσεις του Δικαστηρίου σχετικά με το πειθαρχικό τμήμα και η άλλη βάλλει κατά του οροσήμου F1G, προβάλλοντας την ανεπάρκεια του οροσήμου αυτού για την αποκατάσταση της ανεξαρτησίας της δικαστικής εξουσίας στην Πολωνία. Επομένως, πρέπει να εκτιμηθεί χωριστά η ενεργητική νομιμοποίηση των ενώσεων αυτών για την προβολή καθεμιάς από τις ως άνω κατηγορίες ισχυρισμών.
219. Όσον αφορά το αίτημα ακυρώσεως των οροσήμων F2G και F3G, σε απάντηση του πρώτου λόγου αναιρέσεως, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι τα ορόσημα αυτά αφορούν άμεσα τους Πολωνούς δικαστές σε βάρος των οποίων έχουν εκδοθεί αποφάσεις του πειθαρχικού τμήματος. Απομένει να εκτιμηθεί αν η απόφαση αφορά τους δικαστές αυτούς ατομικά.
220. Οι Πολωνοί δικαστές στους οποίους επιβλήθηκαν πειθαρχικές κυρώσεις πληρούν σαφώς τις απαιτήσεις της μεθόδου Plaumann (120). Ανήκουν στην κλειστή ομάδα που μπορούσε να προσδιοριστεί κατά τον χρόνο έγκρισης των οροσήμων F2G και F3G, ορόσημα τα οποία, στην πραγματικότητα, αφορούσαν τους εν λόγω δικαστές (121).
221. Δεδομένου ότι τα ορόσημα F2G και F3G αφορούν άμεσα και ατομικά την εν λόγω ομάδα μελών, οι ενώσεις που τα εκπροσωπούν νομιμοποιούνται επίσης να ασκήσουν προσφυγή εξ ονόματος των μελών αυτών βάλλοντας κατά των εν λόγω οροσήμων.
222. Από την επιχειρηματολογία που προβλήθηκε πρωτοδίκως προκύπτει ότι τρεις από τις τέσσερις ενώσεις (όλες πλην της AEAJ (122)) έχουν ως μέλη Πολωνούς δικαστές σε βάρος των οποίων έχουν εκδοθεί αποφάσεις του πειθαρχικού τμήματος. Εντούτοις, μολονότι η AEAJ δεν φαίνεται να έχει τέτοια μέλη, κατά τη νομολογία, δεδομένου ότι πρόκειται για μία και μόνη προσφυγή, δεν χρειάζεται να εξεταστεί η νομιμοποίηση των άλλων προσφευγουσών (123).
223. Όσον αφορά τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι τα ορόσημα F2G και F3G δεν αφορούν άμεσα τους Πολωνούς δικαστές σε βάρος των οποίων δεν έχουν εκδοθεί αποφάσεις του πειθαρχικού τμήματος. Επομένως, οι αναιρεσείουσες ενώσεις δεν μπορούν να θεμελιώσουν ενεργητική νομιμοποίηση ως εκπροσωπούσες τους εν λόγω δικαστές, χωρίς να είναι αναγκαίο να εκτιμηθεί ο ατομικός επηρεασμός τους, ούτε το ζήτημα αν η επίδικη απόφαση συνιστά κανονιστική πράξη για την εφαρμογή της οποίας δεν απαιτούνται εκτελεστικά μέτρα.
224. Όσον αφορά τον ισχυρισμό περί ανεπάρκειας του ορόσημου F1G, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι η ανεπάρκεια του εν λόγω ορόσημου δεν αφορά άμεσα όλους τους Πολωνούς δικαστές και δικαστές των άλλων κρατών μελών και του ΕΟΧ. Επομένως, οι αναιρεσείουσες ενώσεις δεν μπορούν να θεμελιώσουν ενεργητική νομιμοποίηση ως εκπροσωπούσες τους εν λόγω δικαστές, χωρίς να είναι αναγκαίο να εκτιμηθεί ο ατομικός επηρεασμός τους, ούτε το ζήτημα αν η επίδικη απόφαση συνιστά κανονιστική πράξη για την εφαρμογή της οποίας δεν απαιτούνται εκτελεστικά μέτρα.
225. Καταλήγω στο συμπέρασμα ότι οι αναιρεσείουσες ενώσεις νομιμοποιούνται ενεργητικώς να προσφύγουν εξ ονόματος των μελών τους όσον αφορά τα ορόσημα F2G και F3G, αλλά όχι όσον αφορά το ορόσημο F1G.
Β.      Ενεργητική νομιμοποίηση των ενώσεων που ενεργούν ιδίω ονόματι
226. Απομένει να καθοριστεί αν οι αναιρεσείουσες ενώσεις νομιμοποιούνται ενεργητικώς ιδίω ονόματι να ασκήσουν προσφυγή στηριζόμενη στην ανεπάρκεια του ορόσημου F1G.
227. Όπως πρότεινα στα σημεία 205 έως 212 των παρουσών προτάσεων, κατά την εξέταση του άμεσου και ατομικού επηρεασμού ενώσεων ιδίω ονόματι θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το ζήτημα αν η προσβαλλόμενη πράξη συνδέεται με την ταυτότητα της οικείας ενώσεως, νοούμενη ως το συλλογικό συμφέρον της.
228. Βασική δραστηριότητα των αναιρεσειουσών ενώσεων είναι η προάσπιση του συλλογικού συμφέροντος που αφορά την ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας και το κράτος δικαίου, μεταξύ άλλων στην Πολωνία (124).
229. Για τη θεμελίωση του άμεσου επηρεασμού, η προσβαλλόμενη πράξη πρέπει να αποτελεί άμεση αιτία των αποτελεσμάτων επί των συλλογικών συμφερόντων που προασπίζεται η ένωση και δεν πρέπει να καταλείπει καμία εξουσία εκτιμήσεως στον αποδέκτη που καλείται να την εφαρμόσει.
230. Όσον αφορά την πρώτη προϋπόθεση, το ορόσημο F1G αφορά την ενίσχυση της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας των πολωνικών δικαστηρίων. Αυτό ακριβώς είναι το συλλογικό συμφέρον που αποτελεί τη βασική δραστηριότητα των αναιρεσειουσών ενώσεων. Επομένως, το ως άνω ορόσημο αποτελεί άμεση αιτία του αποτελέσματος επί του συλλογικού συμφέροντος των αναιρεσειουσών ενώσεων.
231. Όσον αφορά τη δεύτερη προϋπόθεση του άμεσου επηρεασμού, καταλήγω στο συμπέρασμα, ως προς τα ορόσημα F2G και F3G, ότι η διακριτική ευχέρεια της Πολωνίας να μην εφαρμόσει τα εν λόγω ορόσημα είναι μόνο θεωρητική. Δεν βλέπω για ποιον λόγο τα ως άνω συμπεράσματα δεν θα πρέπει να ισχύσουν και ως προς το ορόσημο F1G.
232. Επιπλέον, δεν μπορώ να μη διερωτηθώ κατά πόσον είναι κρίσιμο, προκειμένου να κριθεί αν πληρούται η προϋπόθεση του άμεσου επηρεασμού, το γεγονός ότι ο πρωταρχικός σκοπός των σχετικών με το δικαστικό σύστημα οροσήμων είναι η προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης μέσω της απαίτησης περί επαρκούς επιπέδου λειτουργίας ενός ανεξάρτητου δικαστικού σώματος για τη διασφάλιση της ορθής χρήσης των κονδυλίων που χορηγούνται μέσω του ΜΑΑ. Με άλλα λόγια, είναι κρίσιμο το γεγονός ότι σκοπός τους δεν είναι, γενικώς, η αποκατάσταση της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης στην Πολωνία, προκειμένου να διασφαλιστεί ο σεβασμός της αξίας του κράτους δικαίου και του άρθρου 19, παράγραφος 1, ΣΕΕ στην Πολωνία;
233. Κατά τη γνώμη μου, το γεγονός ότι θεσπίζονται ορόσημα για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης θα μπορούσε να είναι κρίσιμο για την απόφαση που θα ληφθεί επί της ουσίας (125), αλλά δεν είναι κρίσιμο για τη θεμελίωση του άμεσου επηρεασμού των αναιρεσειουσών ενώσεων, για την οποία αρκεί να διαπιστωθεί η ύπαρξη άμεσου συνδέσμου μεταξύ του περιεχομένου των οροσήμων και των συλλογικών συμφερόντων τους.
234. Όσον αφορά τον ατομικό επηρεασμό, οι αναιρεσείουσες ενώσεις πληρούν και αυτήν την προϋπόθεση. Τα βασικά συμφέροντά τους διαφοροποιούν τις εν λόγω ενώσεις, όσον αφορά το ορόσημο F1G, από άλλες ενώσεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που έχουν ως βασικό τους συμφέρον την προάσπιση του κράτους δικαίου εν γένει, αλλά δεν αφορούν ειδικά την Πολωνία.
235. Ως εκ τούτου, είμαι της γνώμης ότι, όσον αφορά τις αναιρεσείουσες ενώσεις, πληρούται το στοιχείο του άμεσου και ατομικού επηρεασμού για την άσκηση προσφυγής βάλλουσας κατά του ορόσημου F1G για τον λόγο ότι το ορόσημο αυτό δεν επαρκεί για την αποκατάσταση της ανεξαρτησίας της δικαστικής εξουσίας στην Πολωνία.
236. Υπό το πρίσμα των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να κρίνει παραδεκτές τις προσφυγές των αναιρεσειουσών ενώσεων και να αναπέμψει την υπόθεση στο Γενικό Δικαστήριο προκειμένου αυτό να αποφανθεί επί της ουσίας.
VII. Επί των δικαστικών εξόδων
237. Στο μέτρο που, σύμφωνα με την ανάλυσή μου, η υπόθεση πρέπει να αναπεμφθεί στο Γενικό Δικαστήριο προκειμένου αυτό να αποφανθεί επί της ουσίας, το Δικαστήριο πρέπει να επιφυλαχθεί ως προς τα δικαστικά έξοδα, σύμφωνα με το άρθρο 137 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, το οποίο έχει εφαρμογή στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει του άρθρου του 184, παράγραφος 1.
VIII. Πρόταση
238. Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο:
–        να κρίνει ότι ο πρώτος και ο τρίτος λόγος αναιρέσεως είναι βάσιμοι·
–        να αναιρέσει τη διάταξη της 4ης Ιουνίου 2024, Medel κ.λπ. κατά Συμβουλίου (T-530/22 έως T-533/22, EU:T:2024:363)·
–        να κρίνει παραδεκτές τις υπό κρίση προσφυγές ακυρώσεως·
–        να αναπέμψει την υπόθεση στο Γενικό Δικαστήριο προκειμένου αυτό να αποφανθεί επί της ουσίας·
–        να επιφυλαχθεί ως προς τα δικαστικά έξοδα.
1      Γλώσσα του πρωτοτύπου: η αγγλική.
2      Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΕ 2021, L 57, σ. 17).
3      Για περισσότερες πληροφορίες, βλ. τον ιστότοπο της Επιτροπής, στη διεύθυνση: https://reforms-investments.ec.europa.eu/recovery-and-resilience-facility-1_en.
4      Για μια επισκόπηση του θεσμικού και νομικού του πλαισίου, βλ. Witte, B., «The European Union’s Covid-19 Recovery Plan: The legal engineering of an economic policy shift», Common Market Law Review,
τόμος 58, 2021, σ. 635.
5      Θα πρέπει να σημειωθεί ότι, λόγω της νέας γεωπολιτικής κατάστασης, ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν νέα χρηματοδοτικά μέσα και στον επόμενο πολυετή προγραμματισμό για τα έτη 2028-2034. Στο πλαίσιο αυτό, επιτεύχθηκε συμφωνία στο Συμβούλιο για την άντληση έως και 150 δισεκατομμυρίων ευρών από τις κεφαλαιαγορές στο πλαίσιο του μέσου δράσης για την ασφάλεια στην Ευρώπη (SAFE) για τη χρηματοδότηση αυξημένης επενδύσεως στον τομέα της άμυνας από τα κράτη μέλη. Πρβλ. https://defence-industry-space.ec.europa.eu/eu-defence-industry/safe-security-action-europe_en.
6      Βλ. άρθρο 24, παράγραφος 1, και αιτιολογική σκέψη 53 του κανονισμού 2021/241.
7      Προβλέφθηκε η καταβολή επιχορηγήσεων ύψους έως 338 δισεκατομμυρίων ευρώ και δανείων ύψους έως 385,8 δισεκατομμυρίων ευρώ.
8      Βλ. άρθρο 4, παράγραφος 2, και αιτιολογική σκέψη 30 του κανονισμού 2021/241.
9      Βλ., για
παράδειγμα, Rubio, E. κ.λπ., «The tools for protecting the EU budget from breaches of the rule of law: the Conditionality Regulation in context», European Parliament Policy Department for Budgetary Affairs, Directorate-General for Internal Policies,
Απρίλιος 2023, σ. 50· Zeitlin, J., Bokhorst, D., και
Eihmanis, E., «National recovery and resilience plans», σε
Fabbrini, F., και Petit, C.A. (επιμ.), Research Handbook on Post-Pandemic EU Economic Governance and NGEU Law, Edward Elgar Publishing, Cheltenham, 2024, σ. 144.
10      Βλ., συναφώς, αιτιολογικές σκέψεις 51 και 52 του κανονισμού 2021/241.
11      Κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 4, του κανονισμού 2021/241, τα ορόσημα και οι στόχοι είναι «μέτρα της προόδου προς την επίτευξη μιας μεταρρύθμισης ή μιας επένδυσης, όπου ορόσημα είναι τα ποιοτικά επιτεύγματα και στόχοι τα ποσοτικά».
12      Βλ., για παράδειγμα, ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, Ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας δύο χρόνια μετά: Ένα μοναδικό μέσο στο επίκεντρο του πράσινου και του ψηφιακού μετασχηματισμού της ΕΕ, COM(2023) 99 τελικό, 21 Φεβρουαρίου 2023.
13      Βλ. προτάσεις του γενικού εισαγγελέα M. Campos Sánchez-Bordona στην υπόθεση Ουγγαρία κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου (C-156/21, EU:C:2021:974, σημεία 96 έως 115), σχετικά με τους μηχανισμούς δημοσιονομικής αιρεσιμότητας στο δίκαιο της Ένωσης. Βλ., επίσης, προτάσεις μου στην υπόθεση Κοινοβούλιο κατά Επιτροπής (C-225/24, EU:C:2026:88, ιδίως σημεία 5 έως 29).
14      Βλ., για
παράδειγμα, Viţă, V., «Revisiting the Dominant Discourse on Conditionality in the EU: The Case of EU Spending Conditionality», Cambridge Yearbook of European Legal Studies,
τόμος 119, 2017, σ. 116.
15      Βλ. άρθρο 18 και αιτιολογική σκέψη 39 του κανονισμού 2021/241.
16      Βλ. άρθρο 18, παράγραφος 4, στοιχείο βʹ, και αιτιολογική σκέψη 32 του κανονισμού 2021/241. Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο αποτελεί μέρος του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρόκειται για ετήσια διαδικασία συντονισμού των οικονομικών και κοινωνικών πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μέσω της οποίας τα κράτη μέλη ευθυγραμμίζουν τις δημοσιονομικές και οικονομικές πολιτικές τους με τους στόχους και τους κανόνες που έχουν συμφωνηθεί σε επίπεδο Ένωσης.
17      Βλ. άρθρο 18, παράγραφος 4, στοιχεία ιστʹ και θʹ, και άρθρο 19, παράγραφος 3, καθώς και παράρτημα V του κανονισμού 2021/241.
18      Βλ. άρθρο 19, παράγραφος 3, αιτιολογική σκέψη 41 και παράρτημα V του κανονισμού 2021/241.
19      Βλ. άρθρο 19, παράγραφος 1, του κανονισμού 2021/241.
20      Η υπογράμμιση δική μου.
21      Βλ. άρθρο 22, παράγραφος 1, και αιτιολογική σκέψη 54 του κανονισμού 2021/241.
22      Βλ. άρθρο 20, παράγραφοι 1 και 7, και αιτιολογική σκέψη 45 του κανονισμού 2021/241.
23      Βλ. άρθρο 24, παράγραφος 2, του κανονισμού 2021/241.
24      Βλ. άρθρο 24, παράγραφος 4, του κανονισμού 2021/241.
25      Βλ. άρθρο 24, παράγραφος 5, του κανονισμού 2021/241.
26      Η αναστολή αυτή μπορεί να αρθεί μόνον όταν το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος έχει λάβει τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσει την ικανοποιητική εκπλήρωση των οροσήμων και των στόχων που καθορίζονται στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Βλ. άρθρο 24, παράγραφος 6, και αιτιολογικές σκέψεις 52 και 53 του κανονισμού 2021/241.
27      Σύμφωνα με τη σελίδα της χώρας για την Πολωνία στον ιστότοπο της Επιτροπής, διαθέσιμη στη διεύθυνση: https://reforms-investments.ec.europa.eu/polands-recovery-and-resilience-plan_en, υπάρχει σύνδεσμος προς το ΣΑΑ της Πολωνίας με ημερομηνία Ιουνίου του 2022. Σύμφωνα με έγγραφο της Επιτροπής, το ΣΑΑ της Πολωνίας περιλάμβανε συνολικά 49 μεταρρυθμίσεις και 53 επενδυτικά έργα, με 283 ορόσημα και στόχους. Βλ. έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, Ανάλυση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Πολωνίας που συνοδεύει την πρόταση εκτελεστικής απόφασης του Συμβουλίου για την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Πολωνίας, SWD(2022) 161 τελικό, 1 Ιουνίου 2022, σ. 61.
28      Βλ. COM(2022) 268 τελικό, 1 Ιουνίου 2022.
29      Βλ. έγγραφο 9728/22 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 2022. Η εν λόγω απόφαση τροποποιήθηκε στη συνέχεια με την εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου της 8ης Δεκεμβρίου 2023, η οποία δεν μετέβαλε τα ορόσημα F1G, F2G και F3G. Βλ. έγγραφο 15835/1/23 REV 1 του Συμβουλίου, της 7ης Δεκεμβρίου 2023 και, για το παράρτημα, έγγραφο 15835/23 ADD 1 του Συμβουλίου, της 24ης Νοεμβρίου 2023. Δεν φαίνεται να υπάρχουν προσβάσιμα στο κοινό τελικά κείμενα που να εγκρίθηκαν στις 17 Ιουνίου 2022 και στις 8 Δεκεμβρίου 2023.
30      Βλ. άρθρο 4 της επίδικης αποφάσεως.
31      Βλ. άρθρο 1 της επίδικης αποφάσεως.
32      Βλ. άρθρο 2 της επίδικης αποφάσεως. Στην τρίτη παράγραφο του εν λόγω άρθρου διευκρινίζεται ότι η αποδέσμευση των δόσεων τελεί υπό την προϋπόθεση αποφάσεως της Επιτροπής ότι η Πολωνία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν προσδιοριστεί σε σχέση με την υλοποίηση του ΣΑΑ.
33      Βλ. άρθρο 3 της επίδικης αποφάσεως.
34      Βλ. αιτιολογικές σκέψεις 2, 9 και 19 της επίδικης αποφάσεως. Συναφώς, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, το Συμβούλιο εξέδωσε ειδική ανά χώρα σύσταση προς την Πολωνία το 2020, συνιστώντας της, μεταξύ άλλων, να ενισχύσει το επενδυτικό κλίμα, διασφαλίζοντας ιδίως την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης. Βλ. σύσταση του Συμβουλίου, της 20ής Ιουλίου 2020, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Πολωνίας για το 2020 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης της Πολωνίας για το 2020 (ΕΕ 2020, C 282, σ. 135), σημείο 4. Το σημείο αυτό επαναλήφθηκε σε μεταγενέστερες συστάσεις του Συμβουλίου, όπως εκείνη της 12ης Ιουλίου 2022 (ΕΕ 2022, C 334, σ. 171), σημείο 5.
35      Βλ. έγγραφο 9728/22 ADD 1 του Συμβουλίου, της 13ης Ιουνίου 2022, τμήμα 1, στοιχείο F, σ. 195. Δεν φαίνεται να υπάρχει προσβάσιμο στο κοινό τελικό κείμενο που να εγκρίθηκε στις 17 Ιουνίου 2022.
36      Βλ. Επιτροπή, Θετική προκαταρκτική αξιολόγηση της ικανοποιητικής εκπλήρωσης των οροσήμων και των στόχων που σχετίζονται με το πρώτο αίτημα πληρωμής που υπέβαλε η Πολωνία στις 15 Δεκεμβρίου 2023, που διαβιβάστηκε στην οικονομική και δημοσιονομική επιτροπή από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 29 Φεβρουαρίου 2024, σ. 79-96.
37      Ο εν λόγω νόμος τέθηκε σε ισχύ στις 15 Ιουλίου 2022.
38      Βλ. εκτελεστική απόφαση της Επιτροπής, της 5ης Απριλίου 2024, σχετικά με την έγκριση της εκταμίευσης της πρώτης δόσης της μη επιστρεπτέας στήριξης και της πρώτης δόσης της δανειακής στήριξης για την Πολωνία, C(2024) 2369, 5 Απριλίου 2024 (αιτιολογικές σκέψεις 27 και 28).
39      Βλ. Επιτροπή, Θετική προκαταρκτική αξιολόγηση της ικανοποιητικής εκπλήρωσης των οροσήμων και των στόχων που σχετίζονται με το τρίτο αίτημα πληρωμής που υπέβαλε η Πολωνία στις 27 Δεκεμβρίου 2024, που διαβιβάστηκε στην οικονομική και δημοσιονομική επιτροπή από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 29 Οκτωβρίου 2025, σ. 66-68. Η Επιτροπή ανέφερε ότι, με βάση τις πληροφορίες που υπέβαλε η Πολωνία, κινήθηκαν επτά διαδικασίες επανεξέτασης, εκ των οποίων πέντε είχαν εκδικασθεί, μία είχε περατωθεί και μία δεν είχε εκδικασθεί ακόμη λόγω δεόντως αιτιολογημένων εξαιρετικών περιστάσεων.
40      Βλ. εκτελεστική απόφαση της Επιτροπής, της 19ης Νοεμβρίου 2025, για την έγκριση της εκταμίευσης της τέταρτης και πέμπτης δόσης της μη επιστρεπτέας στήριξης και της τέταρτης και πέμπτης δόσης της δανειακής στήριξης για την Πολωνία, C(2025) 7998 τελικό, 19 Νοεμβρίου 2025 (αιτιολογική σκέψη 33).
41      Οι εν λόγω προσφυγές σκοπούσαν την ακύρωση της επίδικης αποφάσεως στο σύνολό της, για τον λόγο ότι τα σχετικά με το δικαστικό σύστημα ορόσημα δεν μπορούσαν να διαχωριστούν από την απόφαση αυτή, στο δε πλαίσιο των προσφυγών αυτών προβλήθηκαν πέντε λόγοι ακυρώσεως αντλούμενοι από: (1) μη συμμόρφωση με τις αποφάσεις του Δικαστηρίου και παράβαση των άρθρων 2 και 13, παράγραφος 2, ΣΕΕ ή/και αναρμοδιότητα· (2) παράβαση του άρθρου 2 ΣΕΕ και του άρθρου 19, παράγραφος 1, ΣΕΕ, ερμηνευομένων υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης)· (3) αναποτελεσματικότητα του ελέγχου ελλείψει αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας· (4) πλάνη περί το δίκαιο/πρόδηλο σφάλμα εκτιμήσεως κατά την εφαρμογή του άρθρου 19, παράγραφος 3, του κανονισμού 2021/241· και (5) έλλειψη αιτιολογίας.
42      Ένα από τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου της Medel είναι επίσης Πολωνός δικαστής κατά του οποίου έχει κινηθεί πειθαρχική διαδικασία.
43      Συναφώς, παρέπεμψαν, μεταξύ άλλων, στις αποφάσεις της 19ης Νοεμβρίου 2019, A.K. κ.λπ. (Ανεξαρτησία του πειθαρχικού τμήματος του Ανωτάτου Δικαστηρίου) (C‑585/18, C‑624/18 και C‑625/18, EU:C:2019:982), της 15ης Ιουλίου 2021, Επιτροπή κατά Πολωνίας (Πειθαρχικό καθεστώς των δικαστών) (C-791/19, EU:C:2021:596), της 6ης Οκτωβρίου 2021, W.Ż. (Τμήμα εκτάκτου ελέγχου και δημοσίων υποθέσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου – Διορισμός) (C‑487/19, EU:C:2021:798), και της 5ης Ιουνίου 2023, Επιτροπή κατά Πολωνίας (Ανεξαρτησία και ιδιωτική ζωή των δικαστών) (C‑204/21, EU:C:2023:442).
44      T‑530/22 έως T‑533/22 (EU:T:2024:363).
45      Το Γενικό Δικαστήριο αποφάσισε να εκδικάσει τις προσφυγές με ταχεία διαδικασία με απόφαση της 19ης Δεκεμβρίου 2022.
46      Το Συμβούλιο είχε προβάλει ένσταση απαραδέκτου, αλλά, με διάταξη της 31ης Μαρτίου 2023, το Γενικό Δικαστήριο αποφάσισε να εξετάσει την εν λόγω ένσταση μαζί με την ουσία της υποθέσεως. Βλ. σκέψη 35 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως.
47      Με βάση τη διάταξη του Γενικού Δικαστηρίου, της 8ης Μαΐου 2019, Carvalho κ.λπ. κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου (T-330/18, EU:T:2019:324, σκέψη 51 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
48      Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στις σκέψεις 54 έως 57 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως, ότι οι προσφεύγουσες μπορούσαν να προβάλλουν την ενεργητική τους νομιμοποίηση στο πλαίσιο της δεύτερης περιπτώσεως παρά το γεγονός ότι τρεις εξ αυτών ήταν ενώσεις που εκπροσωπούσαν δικαστές σε διεθνές επίπεδο, των οποίων τα μέλη ήταν, κατά κανόνα, εθνικές επαγγελματικές ενώσεις, συμπεριλαμβανομένων πολωνικών ενώσεων δικαστών, και ότι η τέταρτη προσφεύγουσα ήταν ίδρυμα και δεν είχε μέλη, αλλά ενεργούσε εξ ονόματος δικαστών των οποίων τα συμφέροντα προασπίζεται. Επί της βάσεως αυτής, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε αναγκαίο να εξετάσει την ενεργητική νομιμοποίηση των δικαστών μελών των ενώσεων οι οποίες ήταν, με τη σειρά τους, μέλη των αναιρεσειουσών. Δεδομένου ότι οι εν λόγω σκέψεις της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως δεν αμφισβητήθηκαν στο πλαίσιο της διαδικασίας ενώπιον του Δικαστηρίου, δεν θα τις εξετάσω περαιτέρω.
49      Βλ. διάταξη του Προέδρου του Δικαστηρίου, της 4ης Φεβρουαρίου 2025, Medel κ.λπ. κατά Συμβουλίου (C-555/24 P, EU:C:2025:73).
50      Βλ., για παράδειγμα, αποφάσεις της 22ας Ιουνίου 2006, Βέλγιο και Forum 187 κατά Επιτροπής (C-182/03 και C-217/03, EU:C:2006:416, σκέψη 56), της 13ης Μαρτίου 2018, European Union Copper Task Force κατά Επιτροπής (C-384/16 P, EU:C:2018:176, σκέψεις 87 και 88), και της 20ής Ιουνίου 2024, Euranimi κατά Επιτροπής (C-252/23 P, EU:C:2024:538, σκέψη 31), προτάσεις του γενικού εισαγγελέα P. Léger στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις Βέλγιο και Forum 187 κατά Επιτροπής (C‑182/03 και C‑217/03, EU:C:2006:89, σημείο 153).
51      Οι αναιρεσείουσες αναφέρονται άλλοτε μόνο στο ορόσημο F1G και άλλοτε και στα τρία ορόσημα, εξεταζόμενα από κοινού, ως ανεπαρκή. Ο ισχυρισμός αυτός αφορά, κατ’ ουσίαν, την ανεπάρκεια των σχετικών με το δικαστικό σύστημα οροσήμων όσον αφορά την Πολωνία να διασφαλίσουν την ορθή αποκατάσταση της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης στο εν λόγω κράτος μέλος. Για λόγους απλούστευσης, αναφέρομαι στον ισχυρισμό αυτόν ως σχετιζόμενο με το ορόσημο F1G.
52      Βλ. σκέψη 62 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως.
53      Προσφάτως, για παράδειγμα, απόφαση της 10ης Φεβρουαρίου 2026, WhatsApp Ireland κατά ΕΣΠΔ (C-97/23 P, EU:C:2026:81, σκέψη 94 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
54      Βλ., για παράδειγμα, αποφάσεις της 12ης Ιουλίου 2022, Nord Stream 2 κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου (C-348/20 P, EU:C:2022:548, σκέψη 105· στο εξής: απόφαση Nord Stream 2), και της 10ης Φεβρουαρίου 2026, WhatsApp Ireland κατά ΕΣΠΔ (C-97/23 P, EU:C:2026:81, σκέψη 98).
55      Το Γενικό Δικαστήριο παρέπεμψε συναφώς στις σκέψεις 63 και 75 της αποφάσεως Nord Stream 2.
56      Απόφαση της 10ης Φεβρουαρίου 2026, WhatsApp Ireland κατά ΕΣΠΔ (C-97/23 P, EU:C:2026:81, σκέψη 97).
57      Σκέψη 86 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως.
58      Βλ. σκέψη 87 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως.
59      Σκέψη 89 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως.
60      Βλ. υποσημείωση 43 των παρουσών προτάσεων.
61      Κατά πάσα πιθανότητα, το Γενικό Δικαστήριο δεν έκρινε αναγκαίο να εκτιμήσει τη δεύτερη προϋπόθεση του άμεσου επηρεασμού, καθόσον διαπίστωσε ότι η πρώτη προϋπόθεση δεν πληρούτο. Ωστόσο, από διάφορες επισημάνσεις σχετικά με τη φύση της χρηματοδότησης στο πλαίσιο του ΜΑΑ προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο ήταν της γνώμης ότι η Πολωνία δεν ήταν υποχρεωμένη να θεσπίσει διαδικασία επανεξέτασης. Πρβλ. σκέψη 72 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως, στην οποία το Γενικό Δικαστήριο εξήγησε ότι τα ορόσημα περιορίζονται στη διαδικασία αποδέσμευσης των κονδυλίων, και σκέψη 74 της εν λόγω διατάξεως, στην οποία το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι τα ορόσημα έχουν χαρακτήρα δημοσιονομικής αιρεσιμότητας, όπερ σημαίνει ότι η Πολωνία δεσμεύεται από αυτά μόνον εάν επιθυμεί να λάβει χρηματοδότηση στο πλαίσιο του ΜΑΑ.
62      Απόφαση Nord Stream 2 (σκέψη 95).
63      Βλ., για παράδειγμα, απόφαση της 10ης Φεβρουαρίου 2026, WhatsApp Ireland κατά ΕΣΠΔ (C‑97/23 P, EU:C:2026:81, σκέψη 101).
64      Συναφώς, το Συμβούλιο και η Επιτροπή υποστήριξαν ότι στην πράξη ο ΜΑΑ εφαρμόζεται κατά τρόπο ώστε να μην έχουν υποβάλει όλα τα κράτη μέλη αιτήσεις πληρωμής στο πλαίσιο του εν λόγω μηχανισμού. Ωστόσο, τούτο θα μπορούσε να οφείλεται σε διαφορετικούς λόγους. Για παράδειγμα, ενδέχεται να μην έχουν εκπληρώσει ορισμένα από τα ορόσημα ή, ιδίως όταν πρόκειται για δάνεια και όχι για επιχορηγήσεις στο πλαίσιο του ΜΑΑ, τα εν λόγω κράτη ενδέχεται να έχουν επιτύχει καλύτερους όρους στο πλαίσιο της αγοράς.
65      Όσον αφορά τις πιθανές συγκρίσεις της δημοσιονομικής αιρεσιμότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση με τα μέσα που χρησιμοποιούνται σε άλλα ομοσπονδιακά συστήματα, ιδίως στις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά, βλ., για παράδειγμα, Viţă, V., «The Rise of Spending Conditionality in the EU: What Can EU Learn from the U.S. Conditional Spending Doctrine and Policies?», EUI Department of Law Research Paper No 2017/16· Baraggia, A., La Condizionalità come Strumento di Governo negli Stati Compositi: Una Comparazione tra Stati Uniti, Canada e Unione Europea, G. Giappichelli Editore, Τορίνο, 2023.
66      Βλ., για παράδειγμα, αποφάσεις της 5ης Μαΐου 1998, Compagnie Continentale (France) κατά Επιτροπής (C-391/96 P, EU:C:1998:194, σκέψη 42), και της 10ης Σεπτεμβρίου 2009, Επιτροπή κατά Ente per le Ville vesuviane και Ente per le Ville vesuviane κατά Επιτροπής (C-445/07 P και C-455/07 P, EU:C:2009:529, σκέψη 46)· καθώς και την απόφαση Nord Stream 2 (σημείο 44) (η υπογράμμιση δική μου).
67      Βλ. απόφαση της 23ης Νοεμβρίου 1971 (62/70, EU:C:1971:108, σκέψεις 6 έως 8).
68      Βλ. απόφαση της 17ης Ιανουαρίου 1985 (11/82, EU:C:1985:18, σκέψεις 7 έως 10).
69      Βλ. περαιτέρω, επί παραδείγματι, απόφαση της 5ης Μαΐου 1998, Dreyfus κατά Επιτροπής (C‑386/96 P, EU:C:1998:193, σκέψεις 44 έως 54).
70      Βλ., για παράδειγμα, αποφάσεις της 10ης Σεπτεμβρίου 2009, Επιτροπή κατά Ente per le Ville vesuviane και Ente per le Ville vesuviane κατά Επιτροπής (C-445/07 P και C-455/07 P, EU:C:2009:529, σκέψεις 58 έως 60), και της 4ης Δεκεμβρίου 2019, PGNiG Supply & Trading κατά Επιτροπής (C-117/18 P, EU:C:2019:1042, σκέψη 50).
71      Όπως επισημαίνεται στη θεωρία, δεν είναι απολύτως σαφές ποιος είναι ο συντάκτης των ΣΑΑ. Βλ., για παράδειγμα Dawson, M., «Europe’s expanding coordination space», European Law Open, τόμος 3, 2024, σ. 746, ιδίως σ. 759· Dermine, P., «The Planning Method: An Inquiry into the Constitutional Ramifications of a New EU Governance Technique», Common Market Law Review, τόμος 61, 2024, σ. 959, ιδίως σ. 978-982.
72      Συναφώς, είναι επίσης δυνατή η αναλογία με τη νομολογία στο πλαίσιο σύνθετων διαδικασιών, ιδίως με την απόφαση της 18ης Ιουνίου 2024, Επιτροπή κατά ΕΣΕ (C-551/22 P, EU:C:2024:520, ιδίως σκέψεις 83 έως 88), και με τις προτάσεις μου στην υπόθεση αυτή (C‑551/22 P, EU:C:2023:846, ιδίως σημεία 33 έως 71), μολονότι η εν λόγω υπόθεση αφορούσε την έννοια της δεκτικής προσφυγής πράξεως και όχι τον άμεσο επηρεασμό. Με την απόφαση αυτή, το Δικαστήριο έκρινε ότι, στο πλαίσιο του ενιαίου μηχανισμού εξυγίανσης όσον αφορά την τραπεζική ένωση, η αποδοχή από την Επιτροπή της απόφασης εξυγίανσης του Ενιαίου Συμβουλίου Εξυγίανσης (ΕΣΕ) απηχεί το γεγονός ότι ήταν σύμφωνη ως προς το περιεχόμενο και τη μορφή της εν λόγω απόφασης, όπερ σημαίνει ότι η δράση εξυγίανσης καθορίζεται οριστικά και παράγει δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα διά της απόφασης της Επιτροπής περί αποδοχής και όχι διά της απόφασης του ΕΣΕ.
73      Βλ. προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Dutheillet de Lamothe στην υπόθεση Bock κατά Επιτροπής (62/70, EU:C:1971:95, Συλλογή ειδ. έκδ. 1969-1971, σ. 985, ιδίως σ. 990).
74      Βλ. σκέψη 82 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως.
75      Βλ., για παράδειγμα, απόφαση της 21ης Οκτωβρίου 2021, Lípidos Santiga κατά Επιτροπής (C‑402/20 P, EU:C:2021:872, σκέψη 45).
76      Βλ., συναφώς, σημεία 63 και 64 του δικογράφου της προσφυγής που κατέθεσε πρωτοδίκως η Medel. Στο τμήμα του δικογράφου της προσφυγής που αφορά τους λόγους ακυρώσεως, και ιδίως στα σημεία 169 και 190 αυτού, οι αναιρεσείουσες επισήμαναν ορισμένες πλημμέλειες, χωρίς ωστόσο να διευκρινίσουν ποιες συγκεκριμένες απαιτήσεις θα έπρεπε να επιβάλει στην Πολωνία το ορόσημο F1G.
77      Απόφαση του ΕΔΔΑ της 9ης Απριλίου 2024, Verein KlimaSeniorinnen Schweiz κ.λπ. κατά Ελβετίας (CE:ECHR:2024:0409JUD005360020, στο εξής: απόφαση KlimaSeniorinnen).
78      Όσον αφορά την πρώτη περίπτωση, το Δικαστήριο έκρινε για πρώτη φορά με την απόφαση της 4ης Οκτωβρίου 1983, Fediol κατά Επιτροπής (191/82, EU:C:1983:259, σκέψεις 28 και 29), ότι μια ένωση, επαγγελματική ένωση στην υπόθεση εκείνη, νομιμοποιείται ενεργητικώς βάσει δικονομικών δικαιωμάτων που παρέχει το παράγωγο δίκαιο της Ένωσης· βλ., επίσης, για παράδειγμα, διάταξη της 8ης Δεκεμβρίου 2006, Polyelectrolyte Producers Group κατά Επιτροπής και Συμβουλίου (C-368/05 P, EU:C:2006:771, σκέψη 58). Όσον αφορά τη δεύτερη περίπτωση, το Δικαστήριο έχει δεχθεί σε διάφορες υποθέσεις ότι μια ένωση νομιμοποιείται ενεργητικώς αν τα μέλη που εκπροσωπεί νομιμοποιούνται ενεργητικώς. Βλ., για παράδειγμα, αποφάσεις της 22ας Δεκεμβρίου 2008, British Aggregates κατά Επιτροπής (C-487/06 P, EU:C:2008:757, σκέψη 39), και της 21ης Σεπτεμβρίου 2023, China Chamber of Commerce for Import and Export of Machinery and Electronic Products κ.λπ. κατά Επιτροπής (C-478/21 P, EU:C:2023:685, σκέψεις 80 έως 86).
Όσον αφορά την τρίτη περίπτωση, η πρώτη υπόθεση στην οποία το Δικαστήριο αναγνώρισε την ενεργητική νομιμοποίηση ένωσης λόγω του επηρεασμού της διαπραγματευτικής της θέσης ήταν εκείνη που οδήγησε στην έκδοση της αποφάσεως της 2ας Φεβρουαρίου 1988, Kwekerij van der Kooy κ.λπ. κατά Επιτροπής (67/85, 68/85 και 70/85, EU:C:1988:38, σκέψεις 21 έως 24)· βλ., επίσης, απόφαση της 24ης Μαρτίου 1993, CIRFS κ.λπ. κατά Επιτροπής (C-313/90, EU:C:1993:111, σκέψεις 29 και 30).
79      Οι διαπιστώσεις του Γενικού Δικαστηρίου σχετικά με τις τρεις αυτές περιπτώσεις ποικίλλουν και περιλαμβάνουν, για παράδειγμα, την επισήμανση ότι οι προσφυγές ακυρώσεως που ασκούνται από ενώσεις είναι παραδεκτές σε «τρεις τουλάχιστον κατηγορίες περιπτώσεων» (βλ., για παράδειγμα, διάταξη της 30ής Σεπτεμβρίου 1997, Federolio κατά Επιτροπής, T-122/96, EU:T:1997:142, σκέψη 61) ή αναφορές σε «τρεις σαφώς καθορισμένες περιπτώσεις» (βλ., για παράδειγμα, απόφαση της 15ης Σεπτεμβρίου 2016, Molinos Río de la Plata κ.λπ. κατά Συμβουλίου, T-112/14 έως T-116/14 και T-119/14, EU:T:2016:509, σκέψη 33). Βλ., συναφώς, Bruno, W., Strategic Litigation before the CJEU: A Procedural Law Approach, διδακτορική διατριβή, Πανεπιστήμιο του Λουξεμβούργου, 2026, σ. 334.
80      Βλ., για παράδειγμα, αποφάσεις της 25ης Ιουλίου 2002, Unión de Pequeños Agricultores κατά Συμβουλίου (C-50/00 P, EU:C:2002:462, σκέψη 8· στο εξής: απόφαση UPA), και της 25ης Μαρτίου 2021, Carvalho κ.λπ. κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου (C‑565/19 P, EU:C:2021:252, σκέψη 85· στο εξής: απόφαση Carvalho).
81      Στις σκέψεις 42 έως 45 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως, το Γενικό Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η πρώτη περίπτωση δεν ήταν κρίσιμη στην υπό κρίση υπόθεση.
82      Βλ. αποφάσεις της 2ας Φεβρουαρίου 1988, Kwekerij van der Kooy κ.λπ. κατά Επιτροπής (67/85, 68/85 και 70/85, EU:C:1988:38, σκέψεις 21 έως 24), και της 24ης Μαρτίου 1993, CIRFS κ.λπ. κατά Επιτροπής (C-313/90, EU:C:1993:111, σκέψεις 29 και 30).
83      Βλ., για παράδειγμα, αποφάσεις της 23ης Μαΐου 2000, Comité d’entreprise de la Société française de production κ.λπ. κατά Επιτροπής (C-106/98 P, EU:C:2000:277, σκέψη 45), της 9ης Ιουλίου 2009, 3F κατά Επιτροπής (C-319/07 P, EU:C:2009:435, σκέψεις 87 και 92), και της 26ης Σεπτεμβρίου 2024, ATPN κατά Επιτροπής (C‑340/23 P, EU:C:2024:806, σκέψη 40), με την οποία το Δικαστήριο έκρινε ότι οι δύο υποθέσεις στις οποίες αναγνώρισε τη διαπραγματευτική θέση μιας ένωσης αφορούσαν ειδικές καταστάσεις στις οποίες η προσφεύγουσα κατείχε θέση διαπραγματευτή σαφώς καθορισμένη και στενά συνδεδεμένη με το ίδιο το αντικείμενο της απόφασης, περιερχόμενη, ως εκ τούτου, σε πραγματική κατάσταση που τη διαφοροποιούσε σε σχέση με κάθε άλλο πρόσωπο.
84      Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η Επιτροπή εξέφρασε επίσης την άποψη ότι η θιγόμενη διαπραγματευτική θέση αποτελεί απλώς παράδειγμα της τρίτης περιπτώσεως, γεγονός που σημαίνει ότι η τρίτη περίπτωση θα μπορούσε να αναπτυχθεί και ότι θα μπορούσαν να προκύψουν και άλλα παραδείγματα.
85      Τούτο προκύπτει σαφώς ήδη από την απόφαση της 23ης Απριλίου 1986, Les Verts κατά Κοινοβουλίου (294/83, EU:C:1986:166, σκέψη 23)· βλ., πιο πρόσφατα, για παράδειγμα, απόφαση της 14ης Ιουλίου 2022, Ιταλία και Comune di Milano κατά Συμβουλίου (Έδρα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων) (C-59/18 και C-182/18, EU:C:2022:567, σκέψη 59).
86      Βλ. απόφαση UPA (σκέψεις 40 έως 42) και απόφαση της 1ης Απριλίου 2004, Επιτροπή κατά Jégo-Quéré (C-263/02 P, EU:C:2004:210, σκέψεις 30 έως 32).
87      Πρβλ. απόφαση UPA (σκέψη 44). Βλ., επίσης, για παράδειγμα, αποφάσεις της 1ης Απριλίου 2004, Επιτροπή κατά Jégo-Quéré (C-263/02 P, EU:C:2004:210, σκέψη 36), και Carvalho (σκέψεις 69 και 78).
88      Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία του Δικαστηρίου, το 2022, κατά το χρονικό σημείο κατά το οποίο η υπό κρίση υπόθεση ήχθη ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, τα πολωνικά δικαστήρια υπέβαλαν στο Δικαστήριο 39 αιτήσεις προδικαστικής αποφάσεως. Το 2023, ο αριθμός αυτός αυξήθηκε σε 48 και διατηρήθηκε στον αριθμό των 47 το 2024. Βλ. δικαστικές στατιστικές του Δικαστηρίου 2022, σ. 5· δικαστικές στατιστικές του Δικαστηρίου 2023, σ. 11· και δικαστικές στατιστικές του Δικαστηρίου 2024, σ. 10, διαθέσιμες στη διεύθυνση: https://curia.europa.eu/site/jcms/d2_5146/fr/cour-de-justice.
89      Εάν υπήρχαν σοβαρές και διαρκείς ελλείψεις όσον αφορά τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας της δικαστικής εξουσίας, τούτο θα δικαιολογούσε την κίνηση της διαδικασίας του άρθρου 7, παράγραφος 1, ΣΕΕ, η οποία περατώθηκε έναντι της Πολωνίας στις 29 Μαΐου 2024, όταν η Επιτροπή απέσυρε την αιτιολογημένη πρότασή της.
90      Βλ., για παράδειγμα, αποφάσεις της 17ης Ιουλίου 2008, Αθηναϊκή Τεχνική κατά Επιτροπής (C‑521/06 P, EU:C:2008:422, σκέψη 45), της 22ας Ιουνίου 2021, Βενεζουέλα κατά Συμβουλίου (Επηρεασμός τρίτου κράτους) (C-872/19 P, EU:C:2021:507, σκέψεις 48 έως 50), και της 4ης Οκτωβρίου 2024, Επιτροπή κατά Συμβουλίου και Συμβούλιο κατά Front Polisario (C-778/21 P και C-798/21 P, EU:C:2024:833, σκέψη 117).
91      Ο γενικός εισαγγελέας M. Bobek διατύπωσε εύγλωττα την άποψη αυτή με τις προτάσεις του στην υπόθεση SatCen κατά KF (C-14/19 P, EU:C:2020:220, σημείο 69), στις οποίες επισήμανε τα εξής: «Εν ολίγοις, το άρθρο 47 του Χάρτη δεν επιτρέπει στο Δικαστήριο να επανασυντάξει τις Συνθήκες, αλλά όντως επιβάλλει στο Δικαστήριο να ερμηνεύει τις υφιστάμενες διατάξεις κατά τέτοιον τρόπο ώστε να αξιοποιούνται πλήρως οι δυνατότητες που προβλέπουν για την παροχή ένδικης προστασίας σε κάθε πρόσωπο το οποίο θίγεται από πράξεις των θεσμικών ή άλλων οργάνων της Ένωσης». Βλ., επίσης, προτάσεις μου στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις KS και KD κατά Συμβουλίου κ.λπ. και Επιτροπή κατά KS και KD (C-29/22 P και C-44/22 P, EU:C:2023:901, σημείο 100).
92      Πρβλ. Consultative Council of European Judges (CCJE), Opinion No 23 on the role of associations of judges in supporting judicial independence, 6 Νοεμβρίου 2020.
93      Βλ., για
παράδειγμα, Bojarski, L., «Civil Society Organizations For and With the Courts and Judges – Struggle for the Rule of Law and Judicial Independence: The Case of Poland 1976-2020», German Law Journal,
τόμος 22, 2021, σ. 1344· Grabowska-Moroz, B., και
Śniadach, O., «The Role of Civil Society in Protecting Judicial Independence in Times of Rule of Law Backsliding in Poland», Utrecht Law Review,
τόμος 17, 2021, σ. 56.
94      Πρβλ. απόφαση
της 8ης
Μαΐου 2024, Asociaţia «Forumul Judecătorilor din România» (Ενώσεις
δικαστικών
λειτουργών) (C-53/23, EU:C:2024:388, ιδίως
σκέψεις 43, 44, 60 και 64).
95      Οφείλω, ωστόσο, να επισημάνω ότι, αν η μη αναγνώριση της δυνατότητας των εν λόγω ενώσεων να προσφύγουν, σε ορισμένα είδη υποθέσεων, τόσο ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων όσο και ενώπιον των δικαιοδοτικών οργάνων της Ένωσης, θα μπορούσε να συνεπάγεται προσβολή του δικαιώματός τους σε αποτελεσματική ένδικη προστασία.
96      Η υπογράμμιση δική μου.
97      Πράγματι, το Κοινοβούλιο άσκησε προσφυγή ακυρώσεως κατά της Επιτροπής στο πλαίσιο διαφορετικού δημοσιονομικού πλαισίου, αν και εκεί επρόκειτο για απόφαση με την οποία διαπιστώθηκε ότι πληρούνταν οι προϋποθέσεις για την εκταμίευση των κονδυλίων. Βλ. προτάσεις μου στην υπόθεση Κοινοβούλιο κατά Επιτροπής (C-225/24, EU:C:2026:88), η οποία εκκρεμεί ενώπιον του Δικαστηρίου.
98      Όπως καταδεικνύει η υπό κρίση υπόθεση, κανένα κράτος μέλος δεν παρενέβη υπέρ των αναιρεσειουσών.
99      Βλ., συναφώς, απόφαση του ΕΔΔΑ της 30ής Ιανουαρίου 2025, Cannavacciuolo κ.λπ. κατά Ιταλίας (CE:ECHR:2025:0130JUD005156714, § 220 έως 222) (με την οποία κρίθηκε ότι οι ενώσεις δεν νομιμοποιούνταν ενεργητικώς σε υπόθεση που αφορούσε φαινόμενο ρυπάνσεως προκληθέν από παράνομη απόρριψη αποβλήτων, δεδομένου ότι η απόφαση KlimaSeniorinnen περιοριζόταν στην κλιματική αλλαγή και ότι στο πλαίσιο της εν λόγω διαδικασίας δεν προέκυψαν ειδικότερες εκτιμήσεις).
100      Βλ., συναφώς, απόφαση της 15ης Ιουλίου 2025, ΕΚΤ και Επιτροπή κατά Corneli (C-777/22 P και C-789/22 P, EU:C:2025:580, σκέψη 73) (με την οποία κρίθηκε ότι ορισμένες αποφάσεις από τη νομολογία του ΕΔΔΑ σχετικά με τα κριτήρια επίκλησης της ιδιότητας του θύματος βάσει του άρθρου 34 της ΕΣΔΑ ήταν «άνευ σημασίας» για τον καθορισμό του αν οι επίδικες αποφάσεις αφορούσαν άμεσα τον προσφεύγοντα σε εκείνη τη διαδικασία).
101      Επί της διαφοράς μεταξύ των εννοιών της προστασίας υποκειμενικών δικαιωμάτων και της αντικειμενικής έννομης τάξεως, ιδίως στο γερμανικό διοικητικό δίκαιο, βλ. Hohnerlein, J., «Who is afraid of actio popularis?: On Separating Rights and Remedies in the ECtHR’s Climate Judgment», Verfassungsblog, 26 Απριλίου 2024.
102      Βλ., για
παράδειγμα, Λέτσας, Γ., «The European Court’s Legitimacy After KlimaSeniorinnen», European Convention on Human Rights Law Review,
τόμος 5, 2024, σ. 444, ιδίως
σ. 448-453· Rocha, A., και Fragoso Martins, P., «Standing for the environment? Locus standi of associations before the ECtHR and the CJEU European Court of Human Rights (Chamber): Judgment of 30 January 2025», European Human Rights Law Review,
τόμος 5, 2025, σ. 591, ιδίως
σ. 593-594. Βλ., επίσης, Eckes, C., «Strategic Climate Litigation before National Courts: Can European Union Law Be Used As A Shield?», German Law Journal,
τόμος 25, 2024, σ. 1022.
103      Βλ. απόφαση KlimaSeniorinnen (§ 486 έως 488).
104      Με τον τρόπο αυτό, το ΕΔΔΑ έστειλε επίσης το μήνυμα ότι δεν θεωρεί ότι η κρίση περί της (α)καταλληλότητας της νομοθεσίας για το κλίμα δεν θα πρέπει να εμπίπτει στη δικαιοδοσία των δικαστηρίων. Απλώς αναδιοργάνωσε τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να άγονται ενώπιόν του τα σχετικά ζητήματα. Ωστόσο, το ζήτημα του κατά πόσον οι δικαστές μπορούν πράγματι να διαπλάθουν το σχετικό με το κλίμα δίκαιο δεν επιλύθηκε με την απόφαση αυτή, τουναντίον· η εν λόγω απόφαση ήγειρε περισσότερα ερωτήματα συναφώς. Βλ., για
παράδειγμα, Kingston, S., «A Story Part Told: The Role of Courts in Climate Governance», Yearbook of International Environmental Law,
τόμος 35, 2025, σ. 1.
105      Βλ. προτάσεις του γενικού εισαγγελέα F. G. Jacobs στην υπόθεση Unión de Pequeños Agricultores κατά Συμβουλίου (C-50/00 P, EU:C:2002:197, σημείο 59).
106      Βλ. απόφαση UPA (ιδίως σκέψεις 45 και 46).
107      Βλ. απόφαση Carvalho (σκέψη 91).
108      Μπορεί να υποστηριχθεί ότι ορισμένες ενώσεις προασπίζουν γενικά συμφέροντα, ήτοι συμφέροντα κοινά για το σύνολο του πληθυσμού. Ωστόσο, διστάζω να χαρακτηρίσω ως γενικό το οποιοδήποτε συμφέρον, δεδομένου ότι ακόμη και ορισμένα συνήθως θεωρούμενα ως γενικά συμφέροντα, όπως το καθαρό περιβάλλον ή η αντιστροφή της κλιματικής αλλαγής, δεν είναι πάντοτε κοινά για όλους, ιδίως όχι για τις επιχειρήσεις των οποίων οι επιχειρηματικές ευκαιρίες θα μπορούσαν να περιοριστούν από τέτοιους στόχους. Ως εκ τούτου, προτιμώ να αναφέρομαι σε συλλογικά συμφέροντα, ανεξαρτήτως του αριθμού των επιμέρους υποκειμένων τα οποία μοιράζονται τα οικεία συμφέροντα.
109      Στην απόφαση KlimaSeniorinnen, το ΕΔΔΑ ανέπτυξε ορισμένους παράγοντες που καθορίζουν την ενεργητική νομιμοποίηση των ενώσεων στο πλαίσιο αυτό, ήτοι ότι η ένωση πρέπει: (1) να έχει συσταθεί νομίμως στην οικεία δικαιοδοσία ή να νομιμοποιείται ενεργητικώς να προσφύγει ενώπιον των δικαστηρίων της εν λόγω δικαιοδοσίας· (2) να είναι σε θέση να αποδείξει ότι επιδιώκει ειδικό σκοπό που αφορά την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των μελών της ή άλλων θιγόμενων προσώπων εντός της οικείας δικαιοδοσίας, είτε αποκλειστικά είτε και μέσω συλλογικής δράσης για την προστασία των εν λόγω δικαιωμάτων έναντι απειλών που απορρέουν από την κλιματική αλλαγή· και (3) να νομιμοποιείται πράγματι και να έχει όντως την εξουσία εκπροσώπησης ώστε να ενεργεί εξ ονόματος μελών ή άλλων θιγόμενων προσώπων που υπάγονται στην οικεία δικαιοδοσία και αντιμετωπίζουν συγκεκριμένες απειλές ή δυσμενείς επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, στο πλαίσιο της προστασίας που παρέχει η ΕΣΔΑ. Βλ. απόφαση KlimaSeniorinnen (§ 502). Για την εφαρμογή των κριτηρίων αυτών, βλ. απόφαση του ΕΔΔΑ της 28ης Οκτωβρίου 2025, Greenpeace Nordic κ.λπ. κατά Νορβηγίας (CE:ECHR:2025:1028JUD003406821, § 308 έως 312).
110      Βλ., για παράδειγμα, αποφάσεις της 14ης Δεκεμβρίου 1962, Confédération nationale des producteurs de fruits et légumes κ.λπ. κατά Συμβουλίου (16/62 και 17/62, EU:C:1962:47), και της 14ης Δεκεμβρίου 1962, Fédération nationale de la boucherie en gros et du commerce en gros des viande κ.λπ. κατά Συμβουλίου (19/62 έως 22/62, EU:C:1962:48), της 18ης Μαρτίου 1975, Union syndicale – Service public européen κ.λπ. κατά Συμβουλίου (72/74, EU:C:1975:43, σκέψη 17), και της 2ας Απριλίου 1998, Greenpeace Council κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑321/95 P, EU:C:1998:153, σκέψη 14).
111      Αποφάσεις
της 14ης
Δεκεμβρίου 1962, Confédération nationale des producteurs de fruits et légumes κ.λπ. κατά
Συμβουλίου (16/62 και 17/62, EU:C:1962:47), και
της 14ης
Δεκεμβρίου 1962, Fédération nationale de la boucherie en gros et du commerce en gros des viande κ.λπ. κατά
Συμβουλίου (19/62 έως 22/62, EU:C:1962:48).
112      Αποφάσεις
της 14ης
Δεκεμβρίου 1962, Confédération nationale des producteurs de fruits et légumes κ.λπ. κατά
Συμβουλίου (16/62 και 17/62, EU:C:1962:47), και
της 14ης
Δεκεμβρίου 1962, Fédération nationale de la boucherie en gros et du commerce en gros des viande κ.λπ. κατά
Συμβουλίου (19/62 έως 22/62, EU:C:1962:48).
113      Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Ν. Αιμιλίου στην υπόθεση Nicoventures Trading κ.λπ. κατά Επιτροπής (C-731/23 P, EU:C:2025:435, σημείο 120).
114      Βλ. σκέψη 51 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως.
115      Ως εκ τούτου, στην υπόθεση Jégo-Quéré, το Δικαστήριο έκρινε ότι η εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου ερμηνεία σχετικά με τον ατομικό επηρεασμό καταλήγει κατ’ ουσίαν στην αλλοίωση της φύσεως της εν λόγω προϋπόθεσης του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ (τότε άρθρο 230 ΕΚ). Βλ. απόφαση της 1ης Απριλίου 2004, Επιτροπή κατά Jégo-Quéré (C-263/02 P, EU:C:2004:210, σκέψη 38).
116      Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Γ. Κοσμά στην υπόθεση Greenpeace Council κ.λπ. κατά Επιτροπής (C-321/95 P, EU:C:1997:421, σημείο 118).
117      Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, έχει κριθεί παγίως ότι υποκείμενα άλλα από τους αποδέκτες μιας αποφάσεως δεν μπορούν να ισχυριστούν ότι τα αφορά ατομικά, κατά την έννοια του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, παρά μόνον αν η πράξη της οποίας ζητείται η ακύρωση τα θίγει λόγω ορισμένων ξεχωριστών ιδιοτήτων ή μιας πραγματικής καταστάσεως που τα χαρακτηρίζει σε σχέση με κάθε άλλο πρόσωπο και έτσι τα εξατομικεύει κατά τρόπο ανάλογο προς αυτόν του αποδέκτη. Βλ. απόφαση της 15ης Ιουλίου 1963, Plaumann κατά Επιτροπής (25/62, EU:C:1963:17), η οποία επιβεβαιώθηκε επανειλημμένως, προσφάτως, με την απόφαση της 18ης Δεκεμβρίου 2025, Nicoventures Trading κ.λπ. κατά Επιτροπής (C-731/23 P, EU:C:2025:982, σκέψη 57).
118      Πρβλ. απόφαση της 15ης Ιουλίου 2025, ΕΚΤ και Επιτροπή κατά Corneli (C-777/22 P και C‑789/22 P, EU:C:2025:580, σκέψεις 75 και 76).
119      Στο πλαίσιο της διαδικασίας ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, το παραδεκτό των προσφυγών αποτέλεσε αντικείμενο γραπτής ανταλλαγής ισχυρισμών μεταξύ των διαδίκων, συμπεριλαμβανομένης της ενστάσεως απαραδέκτου του Συμβουλίου, της απάντησης των προσφευγουσών στην ένσταση αυτή, των γραπτών ερωτήσεων που έθεσε στις προσφεύγουσες το Γενικό Δικαστήριο στις 16 Ιουνίου 2023, των υπομνημάτων παρεμβάσεως της Πολωνίας, της Ουγγαρίας και της Επιτροπής, καθώς και των απαντήσεων των προσφευγουσών στα υπομνήματα αυτά.
120      Βλ. υποσημείωση 137 των παρουσών προτάσεων.
121      Πρβλ., για παράδειγμα, απόφαση της 18ης Δεκεμβρίου 2025, Nicoventures Trading κ.λπ. κατά Επιτροπής (C-731/23 P, EU:C:2025:982, σκέψεις 59 και 60).
122      Βλ., ιδίως, σημεία 44 έως 48 και 53 του δικογράφου της προσφυγής που κατέθεσε η AEAJ πρωτοδίκως, καθώς και τις απαντήσεις των αναιρεσειουσών στις ερωτήσεις 3 και 4 του Γενικού Δικαστηρίου που κατατέθηκαν στις 16 Ιανουαρίου 2023.
123      Βλ., για παράδειγμα, αποφάσεις της 24ης Μαρτίου 1993, CIRFS κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑313/90, EU:C:1993:111, σκέψη 31), και της 9ης Ιουνίου 2011, Comitato «Venezia vuole vivere» κ.λπ. κατά Επιτροπής (C-71/09 P, C-73/09 P και C-76/09 P, EU:C:2011:368, σκέψεις 36 και 37)· βλ., επίσης, απόφαση της 7ης Μαΐου 2009, NVV κ.λπ. κατά Επιτροπής (T-151/05, EU:T:2009:144, σκέψεις 45 έως 48).
124      Βλ. σημεία 39 έως 42, 190 και 195 των παρουσών προτάσεων.
125      Το Δικαστήριο έχει επιβεβαιώσει ότι, προκειμένου να τηρηθεί η αρχή της δοτής αρμοδιότητας, η αιρεσιμότητα όσον αφορά το κράτος δικαίου μπορεί να επιβληθεί μόνον εφόσον αφορά κατά τρόπο αρκούντως άμεσο την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης. Βλ. αποφάσεις της 16ης Φεβρουαρίου 2022, Ουγγαρία κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου (C‑156/21, EU:C:2022:97, σκέψεις 144 και 145), και της 16ης Φεβρουαρίου 2022, Πολωνία κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου (C-157/21, EU:C:2022:98, σκέψεις 162 και 163).