62024CJ0433_RES
Zaak C‑433/24
Galerie Karsten Greve
tegen
Ministère de l'Économie, des Finances et de la Souveraineté industrielle et numérique
[verzoek om een prejudiciële beslissing, ingediend door de Conseil d’État (Frankrijk)]
Arrest van het Hof (Vierde kamer) van 1 augustus 2025
„Prejudiciële verwijzing – Fiscale bepalingen – Gemeenschappelijk stelsel van belasting over de toegevoegde waarde (btw) – Richtlijn 2006/112/EG – Bijzondere regeling voor gebruikte goederen, kunstvoorwerpen, voorwerpen voor verzamelingen en antiquiteiten – Belastingplichtige wederverkopers – Winstmargeregeling – Artikel 316, lid 1, onder b) – Keuze voor de toepassing van de winstmargeregeling – Begrip ‚levering van kunstvoorwerpen door de maker’ – Levering door de maker via een rechtspersoon”
Harmonisatie van de belastingwetgevingen – Gemeenschappelijk stelsel van belasting over de toegevoegde waarde – Bijzondere regeling voor belastingplichtige wederverkopers – Winstmargeregeling – Recht om te kiezen voor de toepassing van die regeling – Omvang – Levering van kunstvoorwerpen die in een eerder stadium door de maker of diens rechthebbenden zijn geleverd – Levering in een eerder stadium via een rechtspersoon – Daaronder begrepen – Voorwaarden – Levering die kan worden toegeschreven aan de maker of aan diens rechthebbenden en die de eerste introductie van die kunstvoorwerpen op de Uniemarkt vormt
[Richtlijn 2006/112 van de Raad, art. 316, lid 1, onder b)]
(zie punten 32, 39‑47, 49 en dictum)
Samenvatting
Naar aanleiding van een verzoek om een prejudiciële beslissing van de Conseil d’État (Frankrijk) bevestigt het Hof in dit arrest dat de bijzondere regeling voor de belasting over de toegevoegde waarde (btw) voor de wederverkoop van kunstvoorwerpen die zijn verworven van de makers ervan, ook van toepassing is wanneer het betrokken kunstvoorwerp is geleverd door de maker ervan en deze maker handelt via een rechtspersoon. Ook verduidelijkt het Hof onder welke voorwaarden een dergelijke regeling van toepassing is.
De vennootschap Galerie Karsten Greve (hierna: „GKG”) exploiteert een kunstgalerie en heeft haar klanten onder meer schilderijen geleverd van de schilder Gideon Rubin, die zij had gekocht van Studio Rubin Gideon, een vennootschap naar Brits recht (hierna: „vennootschap SRG”) waarvan Gideon Rubin een van de twee vennoten is. In het kader van de leveringen van deze schilderijen aan haar klanten heeft GKG de winstmargeregeling toegepast.
Na een belastingonderzoek heeft de Franse belastingdienst GKG naheffingsaanslagen voor de btw opgelegd, op grond dat de winstmargeregeling niet op die leveringen mocht worden toegepast.
Nadat haar verzoek om kwijtschelding van deze naheffingsaanslagen door de Franse rechters in eerste en tweede aanleg was afgewezen, heeft GKG cassatieberoep ingesteld bij de Conseil d’État, de verwijzende rechter. Deze rechter merkt met name op dat volgens het nationale recht kan worden gekozen voor toepassing van de bijzondere winstmargeregeling op leveringen van kunstvoorwerpen die volgen op een levering door de maker ervan of diens rechthebbenden, alsook op leveringen die volgen op een intracommunautaire verwerving van dergelijke voorwerpen bij de maker of diens rechthebbenden. (
1
) In casu zijn de betrokken schilderijen niet aan GKG geleverd door de maker ervan, te weten de kunstenaar Gideon Rubin, die ze eigenhandig heeft geschilderd, maar door de vennootschap SRG, die, volgens de Conseil d’État, in haar hoedanigheid van rechtspersoon niet als de maker van deze schilderijen kon worden beschouwd.
In die omstandigheden oordeelt het Hof dat de verwijzende rechter in wezen wenst te vernemen of artikel 316, lid 1, onder b), van de btw-richtlijn (
2
) aldus moet worden uitgelegd dat deze bepaling geldt voor de levering door belastingplichtige wederverkopers van kunstvoorwerpen die aan hen geleverd zijn door de maker of diens rechthebbenden die handelen via een rechtspersoon, en zo ja, onder welke voorwaarden.
Beoordeling door het Hof
Het Hof stelt om te beginnen vast dat de bewoordingen van artikel 316, lid 1, onder b), van de btw-richtlijn niet uiteenzetten op welke wijze een maker of diens rechthebbenden kunstvoorwerpen levert aan belastingplichtige wederverkopers. De levering van kunstvoorwerpen maakt echter deel uit van de handelsactiviteit van de maker of diens rechthebbenden, die de overdracht of overgang inhoudt, algemeen tegen een vergoeding, van de macht om als een eigenaar over een lichamelijke zaak te beschikken.
De bewoordingen van artikel 316, lid 1, onder b), van de btw-richtlijn sluiten derhalve niet uitdrukkelijk uit dat een dergelijke levering door een maker of diens rechthebbenden kan worden verricht via een rechtspersoon, noch dat een dergelijke levering kan worden verricht door een rechtspersoon.
Een uitlegging van artikel 316, lid 1, onder b), van de btw-richtlijn, volgens welke alle leveringen door belastingplichtige wederverkopers van kunstvoorwerpen die aan hen zijn geleverd door de via een rechtspersoon handelende maker ervan of diens rechthebbenden, zijn uitgesloten van de werkingssfeer van deze richtlijn, kan indruisen tegen de in de btw-richtlijn en in artikel 316, lid 1, onder b), ervan neergelegde doelstellingen om de fiscale neutraliteit te waarborgen, verstoringen van de mededinging te voorkomen en de introductie van nieuwe kunstvoorwerpen op de markt van de Europese Unie te bevorderen. Artikel 316, lid 1, onder b), van de btw-richtlijn heeft namelijk specifiek tot doel om, ten eerste, de introductie van nieuwe kunstvoorwerpen op de Uniemarkt te bevorderen door te voorzien in een gunstige fiscale behandeling van de invoer van dergelijke voorwerpen, van de eerste levering na de vervaardiging ervan en van de eerste levering van deze voorwerpen door belastingplichtige wederverkopers. Ten tweede heeft deze bepaling tot doel om de administratieve bewijslast voor de belastingplichtige wederverkopers, met name het bewijs dat de aankoopprijs van een kunstvoorwerp al dan niet voorbelasting omvat, en die van controle voor de belastingdiensten, te verminderen.
Dienaangaande verrichten de makers van deze voorwerpen of hun rechthebbenden, wanneer zij kunstvoorwerpen leveren aan belastingplichtige wederverkopers, vanuit het oogpunt van de btw-heffing identieke handelingen, ongeacht of zij die leveringen verrichten als natuurlijke personen of via rechtspersonen. Het beginsel van fiscale neutraliteit verzet zich er evenwel tegen dat ondernemers die dezelfde handelingen verrichten verschillend worden behandeld op het gebied van de btw-heffing.
Bovendien zou een verschil in behandeling naargelang van de rechtsvorm waaronder makers of hun rechthebbenden handelen kunnen leiden tot heffing van btw tegen verschillende tarieven voor identieke handelingen (
3
) en tot vervalsing van de mededinging tussen belastingplichtige wederverkopers die dezelfde handelingen van verwerving en wederverkoop van kunstvoorwerpen verrichten, aangezien zij verschillend zouden worden behandeld wat betreft de mogelijkheid om te kiezen voor de toepassing van de winstmargeregeling, naargelang deze voorwerpen aan hen zijn geleverd door de al dan niet via een rechtspersoon handelende maker of diens rechthebbenden.
Om die redenen oordeelt het Hof dat artikel 316, lid 1, onder b), van de btw-richtlijn tevens betrekking heeft op leveringen door een belastingplichtige wederverkoper van kunstvoorwerpen die aan hem geleverd zijn door een rechtspersoon, evenwel op voorwaarde dat de leveringen van die kunstvoorwerpen door die rechtspersoon aan die belastingplichtige wederverkoper kunnen worden toegeschreven aan de maker of aan diens rechthebbenden, wat kan worden vermoed wanneer, zoals in casu, de rechtspersoon door de maker of diens rechthebbenden is opgericht om de door de maker vervaardigde kunstvoorwerpen in de handel te brengen.
Daarenboven moet, overeenkomstig het specifieke doel van artikel 316, lid 1, onder b), van de btw-richtlijn, de levering van kunstvoorwerpen aan een belastingplichtige wederverkoper door de maker die handelt via een rechtspersoon de eerste introductie van die voorwerpen op de Uniemarkt vormen, hetgeen vereist dat deze rechtspersoon het recht heeft om als een eigenaar over die voorwerpen te beschikken vanaf de vervaardiging ervan of op het tijdstip van deze eerste introductie op de Uniemarkt, wanneer deze niet eerder voorwerp zijn geweest van een aan de btw onderworpen levering.
Wanneer deze twee criteria zijn vervuld, valt de betrokken levering onder artikel 316, lid 1, onder b), van de btw-richtlijn en kan een belastingplichtige wederverkoper kiezen voor de winstmargeregeling.
Het Hof verduidelijkt ten slotte dat de toepassing van de criteria zoals de onderwerping van de rechtspersoon aan een bijzondere wettelijke regeling, het bezit van het gehele of gedeeltelijke aandelenkapitaal van deze rechtspersoon door de natuurlijke persoon die het kunstvoorwerp heeft vervaardigd, de uitoefening door deze persoon van bestuursfuncties binnen die rechtspersoon en/of de overdracht van een wezenlijk deel van de verkoopopbrengst aan de natuurlijke persoon die dat voorwerp heeft vervaardigd, kan leiden tot buitensporige lasten op het gebied van bewijs en controle, wat een risico kan vormen voor het door artikel 316, lid 1, onder b), van de btw-richtlijn nagestreefde doel.
(
1
)	Artikel 278 septies, 2o, van de Code général des impôts (algemeen belastingwetboek), in de versie die van toepassing is op het litigieuze belastingtijdvak, gelezen in samenhang met het bepaalde in artikel 297 B van dat wetboek.
(
2
)	Richtlijn 2006/112/EG van de Raad van 28 november 2006 betreffende het gemeenschappelijke stelsel van belasting over de toegevoegde waarde (PB 2006, L 347, blz. 1; hierna: „btw-richtlijn”).
(
3
)	Zie in dat verband artikel 103, lid 2, onder a) en b), van de btw-richtlijn.