62019TO0715_RES
Υπόθεση T‑715/19
Lukáš Wagenknecht
κατά
Ευρωπαϊκού Συμβουλίου
Διάταξη του Γενικού Δικαστηρίου (όγδοο τμήμα) της 17ης Ιουλίου 2020
«Προσφυγή κατά παραλείψεως – Προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης – Καταπολέμηση της απάτης – Σύνοδος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου – Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο – Δημοσιονομικός κανονισμός – Φερόμενη σύγκρουση συμφερόντων του εκπροσώπου της Τσεχικής Δημοκρατίας στη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου – Φερόμενη μη ανάληψη δράσεως του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου – Άρθρο 130 του Κανονισμού Διαδικασίας – Έννομο συμφέρον – Ενεργητική νομιμοποίηση – Θέση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου – Τερματισμός της παραλείψεως – Απαράδεκτο – Άρθρο 15, παράγραφος 2, ΣΕΕ – Προσφυγή προδήλως αβάσιμη»
Προσφυγή κατά παραλείψεως – Φυσικά ή νομικά πρόσωπα – Πράξεις που τα αφορούν άμεσα και ατομικά – Παράλειψη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου να εξαιρέσει τον Πρωθυπουργό κράτους μέλους από τις συνόδους του θεσμικού οργάνου αυτού – Προσφυγή ασκηθείσα από μέλος της Γερουσίας του οικείου κράτους μέλους – Πράξη που δεν επηρεάζει άμεσα και ατομικά τον προσφεύγοντα – Απαράδεκτο
(Άρθρο 265, εδ. 3, ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 25-27)
Προσφυγή κατά παραλείψεως – Λήψη θέσης κατά την έννοια του άρθρου 265, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ πριν από την άσκηση της προσφυγής – Έννοια – Άρνηση του οργάνου να ενεργήσει σύμφωνα με την πρόσκληση προς ενέργεια – Περιλαμβάνεται
(Άρθρο 265, εδ. 2, ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 29-32)
Προσφυγή κατά παραλείψεως – Υποχρέωση προς ενέργεια την οποία υπέχει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο – Υποχρέωση εξαιρέσεως του Πρωθυπουργού κράτους μέλους από τις συνεδριάσεις του θεσμικού οργάνου αυτού σε περίπτωση φερόμενης συγκρούσεως συμφερόντων – Δεν υφίσταται
(Άρθρο 15 § 2 ΣΕΕ· άρθρο 265, εδ. 3, ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 34-37)
Σύνοψη
Με τη διάταξη της 17ης Ιουλίου 2020, Wagenknecht κατά Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (T‑715/19), το Γενικό Δικαστήριο έκρινε απαράδεκτη και, εν πάση περιπτώσει, προδήλως αβάσιμη, την προσφυγή κατά παραλείψεως που άσκησε μέλος της Γερουσίας της Τσεχικής Δημοκρατίας με αίτημα να αναγνωριστεί ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο παρανόμως παρέλειψε να εξαιρέσει τον Πρωθυπουργό του κράτους μέλους αυτού, λόγω φερόμενης συγκρούσεως συμφερόντων, από τις συνόδους του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Εν προκειμένω, στις 5 Ιουνίου 2019, ο Lukáš Wagenknecht (στο εξής: προσφεύγων), μέλος της Γερουσίας της Τσεχικής Δημοκρατίας, ζήτησε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να εξαιρέσει τον Πρωθυπουργό του εν λόγω κράτους μέλους, Andrej Babiš, από τις συνόδους του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου σχετικά με τις διαπραγματεύσεις για τις δημοσιονομικές προοπτικές (
1
). Το αίτημα αυτό στηριζόταν σε προβαλλόμενη σύγκρουση συμφερόντων του Andrej Babiš, η οποία, κατά τον προσφεύγοντα, απορρέει από τα προσωπικά και οικογενειακά συμφέροντά του στις επιχειρήσεις του ομίλου Agrofert, που δραστηριοποιείται ιδίως στον τομέα των γεωργικών προϊόντων διατροφής, στο μέτρο που οι επιχειρήσεις αυτές λαμβάνουν επιδοτήσεις από τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στις 24 Ιουνίου 2019, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο απάντησε στην πρόσκληση προς ενέργεια εξηγώντας στον προσφεύγοντα ότι, δεδομένου ότι η Συνθήκη ΕΕ (
2
) καθορίζει απαρεγκλίτως τη σύνθεση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, δεν απέκειτο στη διακριτική του ευχέρεια να αποφασίσει ποιος πρέπει να είναι ο εκπρόσωπος κάθε κράτους μέλους στο θεσμικό όργανο αυτό ούτε να αποφασίσει ποιον, μεταξύ του αρχηγού του κράτους και του αρχηγού της κυβερνήσεως, πρέπει να καλέσει στη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν ήταν σε θέση να εξαιρέσει τον Πρωθυπουργό της Τσεχικής Δημοκρατίας από τις επίμαχες συνόδους. Στις 2 Ιουλίου 2019, ο προσφεύγων ζήτησε, με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, διευκρινίσεις σχετικά με την απάντηση αυτή. Το μήνυμα αυτό έμεινε αναπάντητο. Ως εκ τούτου άσκησε, δυνάμει του άρθρου 265 ΣΛΕΕ, προσφυγή με αίτημα να διαπιστωθεί παράλειψη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου καθόσον το θεσμικό όργανο αυτό παρανόμως παρέλειψε να ενεργήσει κατόπιν της προσκλήσεως προς ενέργεια.
Πρώτον, το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε ότι, για να είναι παραδεκτή η προσφυγή κατά παραλείψεως (
3
), ο προσφεύγων πρέπει να αποδείξει είτε ότι είναι ο αποδέκτης της πράξεως την οποία το καθού όργανο φέρεται ότι παρέλειψε να εκδώσει έναντι αυτού ή ότι η εν λόγω πράξη τον αφορά άμεσα και ατομικά κατά τρόπο ανάλογο προς αυτόν του αποδέκτη τέτοιας πράξεως. Πρέπει επίσης να αποδείξει ότι έχει έννομο συμφέρον, η ύπαρξη του οποίου προϋποθέτει ότι η προσφυγή είναι ικανή, με το αποτέλεσμά της, να του προσπορίσει προσωπικό όφελος. Εν προκειμένω το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι η πράξη της οποίας την έκδοση ζήτησε ο προσφεύγων από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο δεν θα ήταν πράξη απευθυνόμενη από το θεσμικό όργανο αυτό στον προσφεύγοντα, αλλά απόφαση η οποία θα είχε ως αποδέκτη τον Τσέχο Πρωθυπουργό. Περαιτέρω, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι, ακόμη και αν ο προσφεύγων επικαλείται την ιδιότητά του ως μέλους της Γερουσίας της Τσεχικής Δημοκρατίας για την άσκηση προσφυγής υπέρ του γενικού συμφέροντος, πρέπει, εν πάση περιπτώσει, να αποδείξει προσωπικό, γεγενημένο και ενεστώς συμφέρον για τη διαπίστωση της προβαλλόμενης παραλείψεως του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Ωστόσο, δεδομένου ότι ο προσφεύγων δεν απέδειξε την ύπαρξη τέτοιου συμφέροντος, η προϋπόθεση σύμφωνα με την οποία τα ζητηθέντα από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο μέτρα πρέπει να τον επηρεάζουν άμεσα και ατομικά δεν πληρούται εν πάση περιπτώσει.
Δεύτερον, το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε ότι το άρθρο 265 ΣΛΕΕ αφορά την παράλειψη οργάνου να εκδώσει απόφαση ή να λάβει θέση και όχι την έκδοση πράξεως διαφορετικής από εκείνη της οποίας την έκδοση επιθυμούσαν ή θεωρούσαν αναγκαία οι ενδιαφερόμενοι. Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η ασκηθείσα από τον προσφεύγοντα προσφυγή κατά παραλείψεως ήταν απαράδεκτη λόγω του ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του είχε εξηγήσει με σαφήνεια τους λόγους για τους οποίους δεν μπορούσε να ενεργήσει κατά τον τρόπο που του είχε ζητηθεί. Η θέση αυτή έθεσε τέλος στην παράλειψη, η δε άρνηση αυτή συνιστούσε συνεπώς πράξη δεκτική προσφυγής ακυρώσεως (
4
). Ο προσφεύγων, όμως, δεν είχε την πρόθεση να ασκήσει τέτοια προσφυγή. Επιπλέον, το Γενικό Δικαστήριο διευκρίνισε ότι το από 2 Ιουλίου 2019 μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου του προσφεύγοντος δεν μπορεί να θεωρηθεί ως νέα πρόσκληση προς ενέργεια ως προς την οποία το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο παρέλειψε στη συνέχεια να ενεργήσει.
Τρίτον, το Γενικό Δικαστήριο προσέθεσε ότι η προσφυγή ήταν, εν πάση περιπτώσει, προδήλως αβάσιμη. Επισήμανε ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο δεν διαθέτει κανένα περιθώριο χειρισμών όταν προσκαλεί τους αρχηγούς κρατών ή κυβερνήσεων των κρατών μελών στις συνόδους του (
5
). Συγκεκριμένα, αποτελεί ευθύνη των κρατών μελών να θεσπίζουν τα εθνικά μέτρα, συμπεριλαμβανομένων των συνταγματικών, βάσει των οποίων μπορεί να καθοριστεί αν πρέπει να εκπροσωπούνται, κατά τις συνόδους του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, από τους αρχηγούς των κρατών τους ή από τους αρχηγούς των κυβερνήσεών τους και, ενδεχομένως, αν ορισμένοι λόγοι μπορούν να συνεπάγονται κώλυμα ενός εξ αυτών να εκπροσωπήσει το αντίστοιχο κράτος μέλος. Το συμπέρασμα αυτό επιβάλλεται κατά μείζονα λόγο καθόσον η Ένωση υποχρεούται να σέβεται την εθνική ταυτότητα των κρατών μελών, που είναι συμφυής με τη θεμελιώδη πολιτική και συνταγματική τους δομή (
6
). Κατά συνέπεια, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι ήταν πρόδηλο ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, αρνούμενο να ανταποκριθεί στην πρόσκληση προς ενέργεια και ανεξαρτήτως του αν ο εκπρόσωπος της Τσεχικής Δημοκρατίας τελεί σε κατάσταση συγκρούσεως συμφερόντων, δεν παρέβη το άρθρο 265, τρίτο εδάφιο, ΣΛΕΕ.
Τέλος, τέταρτον, όσον αφορά τις αιτιάσεις σχετικά με την προβαλλόμενη κατάσταση συγκρούσεως συμφερόντων του Τσέχου Πρωθυπουργού, υπενθυμίζεται ότι η νομιμότητα των πληρωμών που καταβάλλονται από την Ένωση στο πλαίσιο των κονδυλίων που διανέμονται, επ’ ονόματί της και για λογαριασμό της, εντός των κρατών μελών εμπίπτει στη νομοθεσία της Ένωσης που έχει εφαρμογή στα εν λόγω κονδύλια.
(
1
)	Οι επίμαχες διαπραγματεύσεις για τις δημοσιονομικές προοπτικές αφορούσαν το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2021/2027.
(
2
)	Κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 15, παράγραφος 2, ΣΣΕ
(
3
)	Η προσφυγή κατά παραλείψεως προβλέπεται στο άρθρο 265 ΣΛΕΕ, το τρίτο εδάφιο του οποίου ορίζει τα εξής: «Κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, υπό τις προϋποθέσεις των προηγούμενων παραγράφων, δύναται να προσφεύγει στο Δικαστήριο κατά θεσμικού ή λοιπού οργάνου ή οργανισμού της Ένωσης, το οποίο παρέλειψε να του απευθύνει πράξη εκτός συστάσεως ή γνώμης».
(
4
)	Δυνάμει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ.
(
5
)	Κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 15, παράγραφος 2, ΣΕΕ.
(
6
)	Σύμφωνα με το άρθρο 4, παράγραφος 2, ΣΕΕ.