62023CO0220
DIGRIET TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is-Seba’ Awla)
11 ta’ Jannar 2024 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Artikolu 99 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja – Għajnuna mill-Istat – Appoġġ għall-enerġija rinnovabbli – Obbligu ta’ provvista ta’ elettriku prodott minn sorsi ta’ enerġija rinnovabbli – Għajnuna kompatibbli mas-suq intern – Kommunikazzjoni minn qabel tal-għajnuna – Artikolu 108(3) TFUE – Possibbiltà li tiġi imposta sanzjoni pekunjarja għal ksur tal-obbligu ta’ provvista li jseħħ qabel din il-kommunikazzjoni”
Fil-Kawża C‑220/23,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mis-Sąd Apelacyjny w Warszawie Wydział Gospodarczy i Własności Intelektualnej (il-Qorti tal-Appell ta’ Varsavja, Sezzjoni tal-Kwistjonijiet Kummerċjali u tal-Proprjetà Intellettwali, il-Polonja), permezz ta’ deċiżjoni tat‑22 ta’ Marzu 2022, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fil‑5 ta’ April 2023, fil-proċedura
R. sp. z o.o.
vs
Prezes Urzędu Regulacji Energetyki,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is-Seba’ Awla),
komposta minn A. Prechal (Relatriċi), Presidenta tat-Tieni Awla, li qiegħda taġixxi bħala President tas-Seba’ Awla, N. Wahl u M. L. Arastey Sahún, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: M. Campos Sánchez-Bordona,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat id-deċiżjoni meħuda, wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li tagħti deċiżjoni permezz ta’ digriet motivat, konformement mal-Artikolu 99 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja,
tagħti l-preżenti
Digriet
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tikkonċerna l-interpretazzjoni tal-aħħar sentenza tal-Artikolu 108(3) TFUE, moqrija flimkien mal-Artikolu 4(3) TUE.
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn R. sp. z o.o u l-Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (il-President tal-Uffiċċju Regolatorju tal-Enerġija, il-Polonja) (iktar ’il quddiem il-“President tal-URE”) dwar sanzjoni pekunjarja imposta fuq R. minħabba n-nuqqas ta’ osservanza tal-obbligi fil-qasam tal-kisba u tal-preżentazzjoni ta’ ċertifikati ta’ oriġini li hija suġġetta għalihom skont skema ta’ appoġġ għall-produtturi tal-elettriku prodott minn sorsi rinnovabbli li jinsabu fil-Polonja.
Id‑dritt Pollakk
3
L-Artikolu 9a tal-ustawa – Prawo energetyczne (il-Liġi dwar l-Enerġija) tal‑10 ta’ April 1997, fil-verżjoni tagħha applikabbli għat-tilwima fil-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem il-“Liġi dwar l-Enerġija”), kien jiddisponi:
“1.   L-intrapriżi fis-settur tal-enerġija, il-klijenti finali kif ukoll il-kumpanniji ta’ senserija tal-materja prima jew id-ditti tas-senserija msemmija fil-paragrafu 1a għandhom, kif iddefinit fid-dispożizzjonijiet adottati abbażi tal-paragrafu 9:
1)
jiksbu u jippreżentaw lill-President tal-URE, għall-finijiet tal-proċess ta’ tneħħija, iċ-ċertifikat ta’ oriġini […] maħruġ għall-elettriku prodott minn sorsi [rinnovabbli] li jinsabu fit-territorju tar-Repubblika tal-Polonja jew
2)
iħallsu kontribuzzjoni alternattiva fit-terminu stabbilit fil-paragrafu 5, ikkalkolat skont il-modalitajiet iddefiniti fil-paragrafu 2.
1a.   Dawn li ġejjin għandhom jikkonformaw mal-obbligu msemmi fil-paragrafi 1 u 8:
1)
l-impriża tas-settur tal-enerġija li l-attività tagħha hija l-ġenerazzjoni jew il-kummerċ tal-elettriku u li tbigħ l-elettriku lil klijenti finali;
[…]
5.   Il-kontribuzzjonijiet alternattivi msemmija fil-punt 2 tal-paragrafu 1 […] għandhom jikkostitwixxu dħul tal-Fond Nazzjonali għall-Protezzjoni Ambjentali u għall-Ġestjoni tal-Ilma u għandhom jitħallsu fil-kont bankarju tal-imsemmi Fond qabel il‑31 ta’ Marzu ta’ kull sena għas-sena kalendarja preċedenti.
[…]
9.   Il-Ministru għall-Ekonomija għandu jiddetermina, permezz ta’ digriet, il-kamp ta’ applikazzjoni ddettaljat tal-obbligi msemmija [fil-paragrafu 1] […]
[…]”
4
Il-punt 1a tal-Artikolu 56(1) tal-Liġi dwar l-Enerġija kien jipprevedi:
“Kull nuqqas ta’ twettiq tal-obbligu li jinkiseb u li jiġi ppreżentat lill-President tal-URE, għall-finijiet tal-proċess ta’ tneħħija, ċertifikat ta’ oriġini, ċertifikat ta’ oriġini għall-bijogass jew li titħallas il-kontribuzzjoni alternattiva għandu jkun suġġett għal sanzjoni pekunjarja”.
Il‑kawża prinċipali u d‑domanda preliminari
5
Fl‑2005, ir-Repubblika tal-Polonja introduċiet skema ta’ ċertifikati ta’ oriġini maħsuba sabiex tappoġġa lill-produtturi tal-elettriku prodott minn sorsi rinnovabbli (“elettriku ekoloġiku”). F’dan ir-rigward, tali ċertifikati huma mqiegħda għad-dispożizzjoni ta’ dawn il-produtturi mingħajr ħlas skont il-produzzjoni tagħhom ta’ elettriku ekoloġiku, filwaqt li impriżi oħra tas-settur tal-enerġija, u b’mod partikolari dawk li jbigħu l-elettriku lil klijenti finali, huma suġġetti għal obbligu li jixtru tali elettriku mill-imsemmija produtturi u li jippreżentawhom, għall-finijiet tat-tneħħija tagħhom, lill-President tal-URE fi kwantità li tikkorrispondi għal perċentwali tal-volumi ta’ elettriku kkummerċjalizzati tagħhom.
6
Fl‑2013, R., impriża attiva fil-kummerċ tal-elettriku u suġġetta għall-obbligu, previst fil-punt 1 tal-Artikolu 9a(1) tal-Liġi dwar l-Enerġija, li tikseb u li tippreżenta ċertifikati ta’ oriġini relatati mal-volumi ta’ elettriku kkummerċjalizzati minnha, biegħet l-elettriku lil H. S.A., kumpannija li tipproduċi ligi tal-ħadid, kif ukoll lil klijenti oħra.
7
Sabiex tissodisfa dan l-obbligu f’dak li jirrigwarda l-volumi ta’ elettriku li hija kienet biegħet fl‑2013 lil klijenti finali, R. ippreżentat lill-President tal-URE ċertifikati ta’ oriġini li jikkorrispondu għal dawn il-volumi, mingħajr madankollu ma dawn iċ-ċertifikati jkopru l-volum ta’ elettriku mogħti lil H.
8
R. qieset, fil-fatt, li l-elettriku mogħti lil H. ma kienx intiż għall-użu ta’ dan tal-aħħar stess b’tali mod li H. ma kinitx, fir-rigward ta’ dan il-volum ta’ elettriku, klijenta finali. Il-volum mogħti lil din il-kumpannija għalhekk ma jirrigwardax l-obbligu previst fil-punt 1 tal-Artikolu 9a(1) tal-Liġi dwar l-Enerġija.
9
Permezz ta’ deċiżjoni tal‑20 ta’ Diċembru 2018, il-President tal-URE, billi qies li l-volum ta’ elettriku mibjugħ lil H. kien tabilħaqq intiż għall-użu tagħha stess u kien għalhekk jirrigwarda dan l-obbligu, ikkonstata, minn naħa, li R. la kienet ikkonformat mal-imsemmi obbligu u lanqas ma kienet ħallset il-kontribuzzjoni alternattiva u, min-naħa l-oħra, impona fuq R., skont il-punt 1a tal-Artikolu 56(1) ta’ din il-liġi, sanzjoni pekunjarja ta’ 19 898 182.35 zloty Pollakk (PLN) (madwar EUR 4 476 096.12) minħabba din l-inosservanza.
10
Adita b’rikors ippreżentat minn R., is-Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (il-Qorti Reġjonali ta’ Varsavja – il-Qorti tal-Protezzjoni tal-Kompetizzjoni u tal-Konsumaturi, il-Polonja) laqgħet parzjalment dan tal-aħħar billi annullat dik id-deċiżjoni sa fejn timponi sanzjoni pekunjarja.
11
Għal dan l-għan, dik il-qorti qieset li, għalkemm il-President tal-URE kien bħala prinċipju ġġustifikat, fid-dawl tal-punt 1a tal-Artikolu 56(1) tal-Liġi dwar l-Enerġija, li jimponi fuq R. sanzjoni pekunjarja għan-nuqqas ta’ osservanza tal-obbligu li jiġu ppreżentati ċertifikati ta’ oriġini fir-rigward tal-volum ta’ elettriku mogħti lil H., madankollu l-Artikolu 108(3) TFUE jipprekludi dan.
12
Fil-fatt, skont l-imsemmija qorti, mid-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C(2016) 4944 final tat‑2 ta’ Awwissu 2016 dwar l-għajnuna mill-Istat SA.37345 (2015/NN) – Il-Polonja – Sistema Pollakka ta’ ċertifikati ta’ oriġini għall-appoġġ tal-enerġija rinnovabbli u t-tnaqqis tal-ispejjeż marbuta mal-obbligu ta’ ċertifikati tal-enerġija rinnovabbli għall-utenti intensivi tal-enerġija (ĠU 2016, C 471, p. 1, iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni finali tat‑2 ta’ Awwissu 2016”) kien jirriżulta li l-iskema Pollakka ta’ ċertifikati ta’ oriġini tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat. Issa, anki jekk, permezz ta’ dik id-deċiżjoni, il-Kummissjoni Ewropea kienet iddikjarat din l-iskema kompatibbli mas-suq intern, xorta jibqa’ l-fatt li l-implimentazzjoni tagħha fir-rigward ta’ perijodu qabel l-imsemmija deċiżjoni tmur kontra l-Artikolu 108(3) TFUE.
13
Il-President tal-URE appella minn dik is-sentenza quddiem is-Sąd Apelacyjny w Warszawie Wydział Gospodarczy i Własności Intelektualnej (il-Qorti tal-Appell ta’ Varsavja, Sezzjoni tal-Kwistjonijiet Kummerċjali u tal-Proprjetà Intellettwali, il-Polonja), billi invoka, b’mod partikolari, ksur tal-Artikolu 108(3) TFUE.
14
Il-qorti tar-rinviju tikkonstata abbażi tad-deċiżjoni finali tat‑2 ta’ Awwissu 2016 li d-dispożizzjonijiet li jistabbilixxu l-obbligu relatat maċ-ċertifikati ta’ oriġini ġew introdotti fis-sistema legali Pollakka bi ksur tal-Artikolu 108(3) TFUE.
15
Madankollu, hija tqis li l-kwistjoni dwar jekk huwiex possibbli li tiġi imposta sanzjoni pekunjarja fuq impriża abbażi ta’ dispożizzjonijiet nazzjonali relatati ma’ skema ta’ għajnuna implimentata bi ksur tal-Artikolu 108(3) TFUE għadha ma ġietx deċiża mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, b’mod partikolari fl-ipoteżi fejn din l-iskema ta’ għajnuna tkun sussegwentement ġiet iddikjarata kompatibbli mas-suq intern.
16
F’dan ir-rigward, hija tqis li huwa possibbli li jiġi kkunsidrat li, l-istess bħalma l-benefiċjarju ta’ għajnuna mhux notifikata għandu jieħu inkunsiderazzjoni n-neċessità li din titħallas lura, impriża suġġetta għall-obbligi li jirriżultaw minn tali skema ta’ għajnuna u konvinta mill-assenza ta’ komunikazzjoni ta’ din l-iskema għandha tkun tista’ tistenna li ma tiġix issanzjonata għall-ksur tagħhom.
17
L-effettività tal-projbizzjoni stabbilita fl-Artikolu 108(3) TFUE timmilita fl-istess sens ukoll il-fatt li l-fondi li joriġinaw mill-kontribuzzjoni alternattiva, imsemmija fil-punt 2 tal-Artikolu 9a(1) u fl-Artikolu 9a(5) tal-Liġi dwar l-Enerġija, u dawk li joriġinaw mis-sanzjonijiet għal nuqqas ta’ ħlas tagħha huma intiżi għall-finanzjament tal-għajnuna, filwaqt li l-kontribuzzjoni alternattiva tagħmel barra minn hekk – kuntrarjament għal dak li jsostni l-President tal-URE – parti integrali mill-għajnuna.
18
F’dawn iċ-ċirkustanzi, is-Sąd Apelacyjny w Warszawie Wydział Gospodarczy i Własności Intelektualnej (il-Qorti tal-Appell ta’ Varsavja, Sezzjoni tal-Kwistjonijiet Kummerċjali u tal-Proprjetà Intellettwali) iddeċidiet li tissospendi l-proċedura quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“L-Artikolu 108(3) [TFUE], moqri flimkien mal-Artikolu 4(3) [TUE], għandu jiġi interpretat fis-sens li l-assenza ta’ komunikazzjoni ta’ għajnuna mill-Istat lill-[Kummissjoni], minkejja li l-Kummissjoni sussegwentement ikkonstatat f’deċiżjoni li din l-għajnuna kienet kompatibbli mas-suq intern, teskludi li sanzjoni pekunjarja tista’ tiġi imposta fuq impriża li ma kkonformatx ma’ obbligu li jirriżulta minn dispożizzjoni nazzjonali li timplimenta [l-imsemmija] għajnuna fil-perijodu qabel id-deċiżjoni tal-Kummissjoni?”
Fuq id‑domanda preliminari
19
Skont l-Artikolu 99 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, meta, b’mod partikolari, ir-risposta għal domanda preliminari tkun tista’ tiġi dedotta b’mod ċar mill-ġurisprudenza, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’, f’kull ħin, fuq proposta tal-Imħallef Relatur, u wara li jinstema’ l-Avukat Ġenerali, tiddeċiedi permezz ta’ digriet motivat.
20
Din id-dispożizzjoni għandha tiġi applikata f’din il-kawża.
21
Permezz tad-domanda unika tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-aħħar sentenza tal-Artikolu 108(3) TFUE, moqrija flimkien mal-Artikolu 4(3) TUE, għandhiex tiġi interpretata fis-sens li tipprekludi li sanzjoni pekunjarja tiġi imposta fuq impriża għal ksur ta’ obbligu li jagħmel parti minn miżura ta’ għajnuna mill-Istat implimentata qabel l-adozzjoni mill-Kummissjoni tad-deċiżjoni finali li tikkonstata l-kompatibbiltà ta’ din l-għajnuna mas-suq intern, meta l-ksur ikkonċernat ikun seħħ matul il-perijodu qabel din l-adozzjoni.
22
Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li din id-domanda tqum fir-rigward ta’ skema Pollakka ta’ ċertifikati ta’ oriġini introdotta fl‑2005 u intiża sabiex tappoġġa lill-produtturi tal-elettriku prodott minn sorsi rinnovabbli fil-Polonja. Minkejja li tikkostitwixxi, skont il-Kummissjoni, skema ta’ għajnuna mill-Istat li taqa’ taħt l-Artikolu 108(3) TFUE, din l-iskema ġiet ikkomunikata lilha mill-awtoritajiet Pollakki biss fl‑2013, peress li dawn inizjalment assumew li tali skema ma setgħetx tiġi kklassifikata bħala għajnuna mill-Istat. Permezz tad-deċiżjoni finali tagħha tat‑2 ta’ Awwissu 2016, il-Kummissjoni ddikjarat l-imsemmija skema kompatibbli mas-suq intern, filwaqt li kkritikat l-implimentazzjoni prematura tagħha.
23
F’dan il-kuntest, id-domanda magħmula, kif motivata mill-qorti tar-rinviju, tirrigwarda l-konformità mad-dritt tal-Unjoni ta’ sanzjoni pekunjarja imposta fuq impriża minħabba li din ma ssodisfatx, b’mod partikolari, l-obbligu tagħha li tikseb u li tippreżenta ċertifikati ta’ oriġini għall-bejgħ kollu tal-elettriku tagħha, obbligu li fir-rigward tiegħu huwa stabbilit, abbażi tad-deċiżjoni finali tat‑2 ta’ Awwissu 2016, li hija tipparteċipa fl-istess skema ta’ għajnuna mill-Istat.
24
Għaldaqstant, fl-ewwel lok, għandu jitfakkar li l-Artikolu 108(3) TFUE jistabbilixxi kontroll preventiv fuq il-proġetti ta’ għajnuna ġodda. Il-prevenzjoni organizzata b’dan il-mod hija intiża sabiex issir eżekuzzjoni biss ta’ għajnuna kompatibbli. Sabiex jintlaħaq dan l-għan, l-implimentazzjoni ta’ proġett ta’ għajnuna għandha tiġi ddifferita sakemm id-dubju dwar il-kompatibbiltà tagħha jitneħħa permezz tad-deċiżjoni finali min-naħa tal-Kummissjoni (sentenza tal‑5 ta’ Marzu 2019, Eesti Pagar, C‑349/17, EU:C:2019:172, punt 84 u l-ġurisprudenza ċċitata).
25
F’dan ir-rigward, l-obbligu ta’ komunikazzjoni jikkostitwixxi wieħed mill-elementi fundamentali tas-sistema ta’ kontroll implimentata mit-Trattat FUE fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat. Fil-kuntest ta’ din is-sistema, l-Istati Membri għandhom l-obbligu, minn naħa, li jikkomunikaw lill-Kummissjoni kull miżura intiża sabiex tistabbilixxi jew timmodifika għajnuna, fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE, u, min-naħa l-oħra, li ma jimplimentawx tali miżura, konformement mal-Artikolu 108(3) TFUE, sakemm dik l-istituzzjoni tal-Unjoni Ewropea ma tkunx adottat deċiżjoni finali dwar din il-miżura (sentenza tal‑24 ta’ Novembru 2020_Viasat Broadcasting UK, C‑445/19, EU:C:2020:952, punt 19 u l-ġurisprudenza ċċitata).
26
Il-projbizzjoni prevista f’dan l-Artikolu 108(3) hija intiża sabiex tiggarantixxi li l-effetti ta’ għajnuna ma jseħħux qabel ma l-Kummissjoni jkollha terminu raġonevoli sabiex teżamina l-proġett fid-dettall u, jekk ikun il-każ, tibda l-proċedura prevista fl-Artikolu 108(2) TFUE (sentenza tal‑24 ta’ Novembru 2020_Viasat Broadcasting UK, C‑445/19, EU:C:2020:952, punt 20 u l-ġurisprudenza ċċitata).
27
Fil-kuntest ta’ din is-sistema ta’ kontroll tal-għajnuna mill-Istat, il-qrati nazzjonali, minn naħa, u l-Kummissjoni, min-naħa l-oħra, għandhom rwoli komplementari, iżda distinti, peress li l-qrati nazzjonali għandhom jiżguraw, b’mod partikolari, is-salvagwardja, sad-deċiżjoni finali tal-Kummissjoni, tad-drittijiet tal-partijiet fil-kawża fil-każ ta’ ksur possibbli, mill-awtoritajiet tal-Istat, tal-projbizzjoni prevista fl-Artikolu 108(3) TFUE (sentenza tal‑15 ta’ Settembru 2016, PGE, C‑574/14, EU:C:2016:686, punti 30 u 31).
28
L-applikazzjoni ta’ dawn ir-regoli hija bbażata fuq obbligu ta’ kooperazzjoni leali, li fil-kuntest tiegħu, b’mod partikolari, il-qrati nazzjonali għandhom jieħdu kull miżura ġenerali jew partikolari xierqa sabiex jiżguraw l-eżekuzzjoni tal-obbligi li joħorġu mid-dritt tal-Unjoni u għandhom joqogħdu lura minn dawk li jistgħu jqiegħdu f’perikolu l-kisba tal-għanijiet tat-Trattat, kif joħroġ mill-Artikolu 4(3) TUE (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑21 ta’ Novembru 2013, Deutsche Lufthansa, C‑284/12, EU:C:2013:755, punt 41).
29
Fit-tieni lok, minn ġurisprudenza stabbilita sew jirriżulta, minn naħa, li miżura ta’ għajnuna implimentata bi ksur tal-obbligi li jirriżultaw mill-Artikolu 108(3) TFUE hija illegali (sentenza tat‑8 ta’ Diċembru 2011, Residex Capital IV, C‑275/10, EU:C:2011:814, punt 28 u l-ġurisprudenza ċċitata).
30
Min-naħa l-oħra, f’sitwazzjoni li fiha l-Kummissjoni, fir-rigward ta’ għajnuna implimentata bi ksur tal-Artikolu 108(3) TFUE, adottat, bħal f’dan il-każ, deċiżjoni finali li tikkonkludi li din l-għajnuna hija kompatibbli mas-suq intern skont l-Artikolu 107 TFUE, dik id-deċiżjoni ma għandhiex il-konsegwenza li tirregolarizza, a posteriori, l-atti ta’ implimentazzjoni li kienu invalidi minħabba li kienu ttieħdu bi ksur tal-projbizzjoni ta’ implimentazzjoni stabbilita f’din l-aħħar sentenza tal-Artikolu 108(3). Kull interpretazzjoni oħra twassal sabiex tiffavorixxi n-nuqqas ta’ osservanza, mill-Istat Membru kkonċernat, ta’ din id-dispożizzjoni u ċċaħħadha mill-effett utli tagħha (sentenza tal‑24 ta’ Novembru 2020, Viasat Broadcasting UK, C‑445/19, EU:C:2020:952, punt 21).
31
Minn dan isegwi li għajnuna li tkun ġiet implimentata qabel l-adozzjoni tad-deċiżjoni finali li tikkonstata l-kompatibbiltà tagħha mas-suq intern għandha titqies li hija illegali fid-dawl tal-Artikolu 108(3) TFUE matul il-perijodu qabel l-adozzjoni ta’ dik id-deċiżjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑15 ta’ Diċembru 2022, Veejaam u Espo, C‑470/20, EU:C:2022:981, punt 54).
32
Fit-tielet lok, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll, mingħajr ma llimitat din il-konstatazzjoni għal qasam partikolari tad-dritt tal-Unjoni, li sistema ta’ sanzjonijiet li tipprevedi multi jew miżuri koerċittivi oħra sabiex tiġi żgurata l-eżekuzzjoni ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali rrikonoxxuta li tmur kontra d-dritt tal-Unjoni għandha titqies, minħabba dan il-fatt biss, li tmur kontra dan id-dritt (sentenza tal‑11 ta’ Settembru 2003, Safalero, C‑13/01, EU:C:2003:447, punt 45 u l-ġurisprudenza ċċitata).
33
Konsegwentement, sanzjonijiet li jissanzjonaw in-nuqqas ta’ osservanza ta’ obbligu li jmur kontra l-aħħar sentenza tal-Artikolu 108(3) TFUE sa fejn dan jagħmel parti, konformement ma’ dak li ġie rrilevat fil-punt 31 ta’ dan id-digriet, minn skema ta’ għajnuna mill-Istat implimentata qabel l-adozzjoni tad-deċiżjoni finali li tikkonstata l-kompatibbiltà tagħha mas-suq intern, huma stess imorru kontra din id-dispożizzjoni, meta jiġu imposti għal ksur ta’ dan l-obbligu mwettaq matul il-perijodu qabel l-adozzjoni ta’ dik id-deċiżjoni.
34
F’dan il-każ, mill-konstatazzjonijiet magħmula mill-qorti tar-rinviju jirriżulta, qabelxejn, li l-obbligu, previst fil-punt 1 tal-Artikolu 9a(1) tal-Liġi dwar l-Enerġija, li jinkisbu ċertifikati ta’ oriġini u li jiġu ppreżentati lill-President tal-URE għall-finijiet tat-tneħħija tagħhom, jagħmel parti minn skema ta’ għajnuna mill-Istat introdotta fl-ordinament ġuridiku Pollakk bi ksur tal-aħħar sentenza tal-Artikolu 108(3) TFUE sa fejn din l-iskema ġiet implimentata qabel l-adozzjoni, mill-Kummissjoni, tad-deċiżjoni finali li tiddikjaraha kompatibbli mas-suq intern, sussegwentement, li tali obbligu kien għalhekk, matul il-perijodu ta’ qabel l-adozzjoni ta’ dik id-deċiżjoni, imur kontra l-aħħar sentenza ta’ dan l-Artikolu 108(3), u, fl-aħħar nett, li s-sanzjoni imposta fuq R. kienet għal ksur imwettaq matul dan il-perijodu ta’ illegalità.
35
F’dawn iċ-ċirkustanzi, li jekk ikun il-każ għandha tiġi vverifikata mill-qorti tar-rinviju, sanzjoni bħal dik imposta fuq R. għandha, fid-dawl tal-ġurisprudenza mfakkra fil-punti 24 sa 32 ta’ dan id-digriet, titqies li tmur kontra l-aħħar sentenza tal-Artikolu 108(3) TFUE.
36
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta li għandha tingħata għad-domanda magħmula hija li l-aħħar sentenza tal-Artikolu 108(3) TFUE, moqrija flimkien mal-Artikolu 4(3) TUE, għandha tiġi interpretata fis-sens li tipprekludi li sanzjoni pekunjarja tiġi imposta fuq impriża għal ksur ta’ obbligu li jagħmel parti minn miżura ta’ għajnuna mill-Istat implimentata qabel l-adozzjoni mill-Kummissjoni tad-deċiżjoni finali li tikkonstata l-kompatibbiltà ta’ din l-għajnuna mas-suq intern, meta l-ksur ikkonċernat ikun seħħ matul il-perijodu qabel din l-adozzjoni.
Fuq l‑ispejjeż
37
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Is-Seba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-aħħar sentenza tal-Artikolu 108(3) TFUE, moqrija flimkien mal-Artikolu 4(3) TUE,
għandha tiġi interpretata fis-sens li:
tipprekludi li sanzjoni pekunjarja tiġi imposta fuq impriża għal ksur ta’ obbligu li jagħmel parti minn miżura ta’ għajnuna mill-Istat implimentata qabel l-adozzjoni mill-Kummissjoni Ewropea tad-deċiżjoni finali li tikkonstata l-kompatibbiltà ta’ din l-għajnuna mas-suq intern, meta l-ksur ikkonċernat ikun seħħ matul il-perijodu qabel din l-adozzjoni.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il‑Pollakk.