62023CJ0157_RES
Sprawa C‑157/23
Ford Italia SpA
przeciwko
ZP i in.
(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Corte suprema di cassazione)
Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 19 grudnia 2024 r.
Odesłanie prejudycjalne – Zbliżanie ustawodawstw – Odpowiedzialność za produkty wadliwe – Dyrektywa 85/374/EWG – Artykuł 3 ust. 1 – Pojęcie „producenta” – Pojęcie „osoby, która przedstawia się jako producent” – Przesłanki – Dostawca, którego nazwa jest częściowo zbieżna z nazwą producenta i ze znakiem towarowym umieszczonym przez producenta na produkcie
Zbliżanie ustawodawstw – Odpowiedzialność za produkty wadliwe – Dyrektywa 85/374 – Pojęcie producenta – Osoba, która przedstawia się jako producent – Dostawca wadliwego produktu, który nie umieścił na tym produkcie swej nazwy, swego znaku towarowego lub innego oznaczenia odróżniającego – Dostawca, którego nazwa lub element odróżniający są zbieżne z nazwą producenta i ze znakiem towarowym umieszczonym przez producenta na produkcie – Objęcie zakresem stosowania
(Dyrektywa Rady 85/374, art. 1, art. 3 ust. 1)
(zob. pkt 31–37, 39–48; sentencja)
Streszczenie
Trybunał, do którego Corte suprema di Cassazione (sąd kasacyjny, Włochy) zwrócił się z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, wypowiedział się w przedmiocie wykładni pojęcia „producenta”, a w szczególności w przedmiocie wykładni pojęcia „osoby, która przedstawia się jako producent” w rozumieniu dyrektywy 85/374 (
1
). Uznał on w związku z tym, że w zakres tego ostatniego pojęcia wchodzi dostawca pojazdu, jeżeli dostawca ten nie umieścił fizycznie na tym produkcie swej nazwy, swego znaku towarowego lub innego oznaczenia odróżniającego, lecz znak towarowy, który producent umieścił na tym produkcie, jest zbieżny z jednej strony z nazwą wspomnianego dostawcy lub jego oznaczeniem odróżniającym, a z drugiej strony z nazwą producenta. W związku z tym ponosi on odpowiedzialność za wady pojazdu.
W dniu 4 lipca 2001 r. ZP nabył pojazd samochodowy marki Ford (zwany dalej „odnośnym pojazdem”) u Stracciari SpA, koncesjonariusza tej marki z siedzibą we Włoszech. Odnośny pojazd, wyprodukowany przez Ford WAG, spółkę z siedzibą w Niemczech, został dostarczony spółce Stracciari za pośrednictwem spółki Ford Italia, która zajmuje się dystrybucją pojazdów produkowanych przez spółkę Ford WAG.
W dniu 27 grudnia 2001 r. ZP uczestniczył w wypadku drogowym, podczas którego w odnośnym pojeździe nie zadziałała poduszka powietrzna.
W dniu 8 stycznia 2004 r. ZP wniósł powództwo do Tribunale di Bologna (sądu w Bolonii, Włochy) przeciwko Stracciari i Ford Italia w celu zasądzenia od nich odszkodowania za szkody, jakie jego zdaniem poniósł z powodu wady odnośnego pojazdu. Sąd ten uznał, że spółka Ford Italia ponosi odpowiedzialność pozaumowną w związku z wadą produkcyjną poduszki powietrznej, która znajdowała się w odnośnym pojeździe.
Apelacja wniesiona przez spółkę Ford Italia od tego orzeczenia została oddalona przez Corte d’appello di Bologna (sąd apelacyjny w Bolonii), który potwierdził, że rzeczona spółka ponosi odpowiedzialność na tej samej podstawie co producent.
Spółka Ford Italia wniosła skargę kasacyjną od tego wyroku do sądu odsyłającego, krytykując rozwiązanie przyjęte przez sąd odsyłający w porównywalnej sprawie, w ramach której odpowiedzialność spółki Ford WAG, jako producenta, została rozszerzona na spółkę Ford Italia.
Sąd ma wątpliwości co do dokładnego zakresu wyrażenia „umieszczając swą nazwę” zawartego w art. 3 ust. 1 dyrektywy 85/374. Sąd ten zastanawia się w istocie, czy rozszerzenie odpowiedzialności producenta na dostawcę jest zatem ograniczone do przypadku, w którym dostawca umieścił fizycznie na tym produkcie swą nazwę, swój znak towarowy lub inne oznaczenie odróżniające z zamiarem wprowadzenia w błąd co do tożsamości owego dostawcy i tożsamości producenta, czy też to rozszerzenie ma również zastosowanie, jeżeli istnieje przypadkowa zbieżność danych identyfikacyjnych, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie.
Ocena Trybunału
W pierwszej kolejności Trybunał przypomniał, że dyrektywa 85/374 zmierza do pełnej harmonizacji w dziedzinie odpowiedzialności za produkty wadliwe. W związku z tym wykaz osób, przeciwko którym konsument ma prawo wnieść powództwo na podstawie reżimu odpowiedzialności za produkty wadliwe (
2
), należy uznać za wyczerpujący.
O ile zgodnie z art. 1 dyrektywy 85/374 prawodawca Unii postanowił przypisać co do zasady producentowi odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez wytwarzane przez niego produkty wadliwe, o tyle art. 3 tej dyrektywy wskazuje wśród przedsiębiorców uczestniczących w procesie wytwarzania i sprzedaży danego produktu tych, którzy mogą również ponosić tę odpowiedzialność. Wśród tych profesjonalistów wymieniono, po pierwsze, osobę, która przynajmniej częściowo uczestniczy w procesie produkcji danego produktu, a po drugie, osobę, która przedstawia się jako producent, umieszczając na tym produkcie swą nazwę, swój znak towarowy lub inne oznaczenie odróżniające (
3
). Można zatem dojść do wniosku, że udział osoby przedstawiającej się jako producent w procesie wytwarzania produktu nie jest konieczny do zakwalifikowania jej jako „producenta”. Spółkę Ford Italia, która nie produkuje pojazdów, lecz ogranicza się do ich nabycia od producenta w celu ich dystrybucji w innym państwie członkowskim, można uznać za „producenta”, jeżeli przedstawiała się ona jako taka, umieszczając na odnośnym pojeździe swą nazwę, swój znak towarowy lub inne oznaczenie odróżniające. Umieszczając bowiem na odnośnym produkcie owe oznaczenia, osoba, która przedstawia się jako producent, stwarza wrażenie, że bierze udział w procesie produkcji lub ponosi za niego odpowiedzialność.
W drugiej kolejności Trybunał podkreślił na wstępie, że spółka Ford Italia, jako dystrybutor wadliwego produktu, nie umieściła fizycznie swej nazwy, swego znaku towarowego ani innego oznaczenia odróżniającego na tym produkcie. W świetle tego uściślenia zbadał on kwestię, czy okoliczność, że znak towarowy „Ford” umieszczony w trakcie procesu wytwarzania odnośnego pojazdu i odpowiadający nazwie producenta tego pojazdu jest również zbieżny z elementem odróżniającym nazwy tego dystrybutora, wystarcza, aby mógł on zostać uznany za „osobę, która przedstawia się jako producent”, w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 85/374.
Po pierwsze, Trybunał uściślił, że jeżeli osoba ta dostarcza dany produkt, nie ma znaczenia, czy ona sama umieściła fizycznie taki element na wspomnianym produkcie, czy też że jej nazwa zawiera element, który został tam umieszczony przez producenta i który odpowiada nazwie tego producenta. W tych dwóch przypadkach dostawca wykorzystuje bowiem zbieżność między rozpatrywanym elementem a swą nazwą prawną w celu przedstawienia się konsumentowi jako osoba odpowiedzialna za jakość produktu i wzbudzenia u tego konsumenta zaufania porównywalnego do tego, jakie miałby on, gdyby produkt był sprzedawany bezpośrednio przez producenta. W obu przypadkach ową osobę należy zatem uznać za osobę, „która przedstawia się jako producent”, w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 85/374.
Po drugie, Trybunał podkreślił, że w świetle kontekstu, w jaki wpisuje się art. 3 ust. 1 dyrektywy 85/374 i celu realizowanego przez tę dyrektywę, pojęcie „osoby, która przedstawia się jako producent” nie może obejmować wyłącznie osoby, która umieściła fizycznie swą nazwę, swój znak towarowy lub jakiekolwiek inne oznaczenie odróżniające na produkcie. Odmienne rozwiązanie prowadziłoby do ograniczenia zakresu pojęcia „producenta”, któremu prawodawca Unii postanowił nadać szerokie znaczenie, a tym samym do naruszenia ochrony konsumenta, który powinien mieć możliwość swobodnego domagania się pełnego naprawienia poniesionej przez siebie szkody od producenta lub od osoby, która przedstawia się jako taka. W szczególności dostawca produktu „przedstawia się jako producent”, jeżeli nazwa tego dostawcy lub jego element odróżniający są zbieżne z jednej strony z nazwą producenta z drugiej strony z nazwą, znakiem towarowym lub innym elementem odróżniającym umieszczonym przez owego producenta na produkcie.
Trybunał doszedł zatem do wniosku, że na podstawie art. 3 ust. 1 dyrektywy 85/374 dostawcę wadliwego produktu należy uznać za „osobę, która przedstawia się jako producent” tego produktu, jeżeli dostawca ten nie umieścił fizycznie na tym produkcie swej nazwy, swego znaku towarowego lub innego elementu odróżniającego, lecz znak towarowy, który producent umieścił na tym produkcie, jest zbieżny, z jednej strony, z nazwą wspomnianego dostawcy lub jego elementem odróżniającym, a z drugiej strony z nazwą producenta.
(
1
)	Artykuł 3 ust. 1 dyrektywy Rady 85/374/EWG z dnia 25 lipca 1985 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich dotyczących odpowiedzialności za produkty wadliwe (Dz.U. 1985, L 210, s. 29). Zgodnie z tym przepisem „»producent« oznacza producenta produktu gotowego, producenta każdego surowca lub producenta części składowej i każdą osobę, która przedstawia się jako producent, umieszczając swą nazwę, znak handlowy lub inną wyróżniającą cechę na produkcie”.
(
2
)	Artykuły 1 i 3 dyrektywy 85/374.
(
3
)	Artykuł 3 ust. 1 dyrektywy 85/374.