Wydanie tymczasowe
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
MANUELA CAMPOSA SÁNCHEZA-BORDONY
przedstawiona w dniu 26 lutego 2026 r.(1)
Sprawa C‑51/25
Betaal Garant Nederland CV
przeciwko
De Nederlandsche Bank NV,
przy udziale:
Vereniging Eigen Huis
[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez College van Beroep voor het bedrijfsleven (sąd apelacyjny ds. postępowania administracyjnego w sprawach gospodarczych, Niderlandy)]
Postępowanie prejudycjalne – Dyrektywa (UE) 2015/2366 – Usługi płatnicze w ramach rynku wewnętrznego – Pojęcie „usługi płatniczej” – Transakcja instytucji pośredniczącej w drodze trójstronnej umowy polegającej na zdeponowaniu środków pieniężnych klienta na rachunku bankowym tej instytucji i ich późniejszym transferze na przedsiębiorcę po uzyskaniu zgody klienta – Kwalifikacja transakcji – Gwarancja ukończenia prac budowalnych – Realizacja przelewów – Pomocniczy charakter usług płatniczych – Usługi płatnicze świadczone przez podmiot niebędący przedsiębiorcą prowadzącym wspomnianą działalność – Usługa przekazu pieniężnego
1.        Spór leżący u podstaw niniejszego wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy tego, czy działalność podmiotu, który jako pośrednik między klientem a wykonawcą robót budowlanych otrzymuje od niego środki pieniężne (przeznaczone na zabezpieczenie zapłaty kwot należnych przedsiębiorcy), a po wyrażeniu zgody przez klienta przekazuje je przedsiębiorcy, może zostać zakwalifikowany jako „usługa płatnicza” w rozumieniu dyrektywy (UE) 2015/2366(2).
2.        Prawo niderlandzkie zabrania prowadzenia działalności dostawcy usług płatniczych bez zezwolenia wydanego przez De Nederlandsche Bank NV (bank centralny Niderlandów, zwany dalej „DNB”). W niniejszym przypadku, zdaniem DNB, podmiot działający jako pośrednik wykonywał tę działalność bez wymaganego zezwolenia.
3.        Sąd odsyłający zwraca się o dokonanie wykładni dyrektywy 2015/2366 w celu oceny zgodności z prawem decyzji wydanej przez DNB, który nakazał wspomnianemu podmiotowi zaprzestanie działalności jako dostawca usług płatniczych, ponieważ nie posiada on wymaganego zezwolenia.
I.      Ramy prawne
A.      Prawo Unii. Dyrektywa 2015/2366
4.        Motyw 6 głosi:
„Należy ustanowić nowe przepisy, aby wyeliminować luki regulacyjne, zapewniając jednocześnie większą jasność prawa i spójne stosowanie ram legislacyjnych w całej Unii. Dotychczasowym oraz nowym uczestnikom rynku należy zagwarantować równorzędne warunki działania, umożliwiając upowszechnienie nowych sposobów płatności wśród szerokiego kręgu użytkowników i zapewniając wysoki poziom ochrony konsumentów przy korzystaniu z tych usług płatniczych w całej Unii. Powinno to podnieść efektywność całego systemu płatności i doprowadzić do powstania szerszej oferty usług płatniczych i ich większej przejrzystości, przy jednoczesnym wzmocnieniu zaufania konsumentów do zharmonizowanego rynku płatności”.
5.        Artykuł 1 ust. 1 przewiduje:
„1.      Niniejsza dyrektywa ustanawia przepisy, zgodnie z którymi państwa członkowskie rozróżniają następujące kategorie dostawców usług płatniczych:
[…]
d)      instytucje płatnicze;
[…]”.
6.        Artykuł 4 („Definicje”) stanowi:
„Na potrzeby niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje:
[…]
3)      »usługa płatnicza« oznacza co najmniej jeden z rodzajów działalności gospodarczej wymienionych w załączniku I;
4)      »instytucja płatnicza« oznacza osobę prawną, której zgodnie z art. 11 udzielono zezwolenia na świadczenie i wykonywanie usług płatniczych w całej Unii;
5)      »transakcja płatnicza« oznacza działanie zainicjowane przez płatnika lub w imieniu płatnika lub przez odbiorcę, polegające na złożeniu, transferze lub wypłacie środków pieniężnych, niezależnie od leżących u jego podstawy zobowiązań między płatnikiem a odbiorcą;
[…]
8)      »płatnik« oznacza osobę fizyczną lub prawną, która jest posiadaczem rachunku płatniczego i zezwala na wykonanie zlecenia płatniczego z tego rachunku płatniczego, lub w przypadku gdy rachunek płatniczy nie istnieje – osobę fizyczną lub prawną, która składa zlecenie płatnicze;
9)      »odbiorca« oznacza osobę fizyczną lub prawną będącą zamierzonym odbiorcą środków pieniężnych, które są przedmiotem transakcji płatniczej;
10)      »użytkownik usług płatniczych« oznacza osobę fizyczną lub prawną korzystającą z usługi płatniczej w charakterze płatnika, odbiorcy lub płatnika i odbiorcy;
11)      »dostawca usług płatniczych« oznacza podmiot, o którym mowa w art. 1 ust. 1, lub osobę fizyczną lub prawną korzystającą ze zwolnienia na podstawie art. 32 lub 33;
12)      »rachunek płatniczy« oznacza rachunek prowadzony w imieniu co najmniej jednego użytkownika usług płatniczych, wykorzystywany do wykonywania transakcji płatniczych;
13)      »zlecenie płatnicze« oznacza dyspozycję płatnika lub odbiorcy dla jego dostawcy usług płatniczych z żądaniem wykonania transakcji płatniczej;
[…]
20)      »konsument« oznacza osobę fizyczną, która w ramach umów o usługę płatniczą objętych niniejszą dyrektywą działa w celach innych niż jej działalność handlowa, gospodarcza lub zawodowa;
[…]
22)      »usługa przekazu pieniężnego« oznacza usługę płatniczą, która umożliwia, bez konieczności tworzenia rachunków płatniczych w imieniu płatnika lub odbiorcy, odbiór środków pieniężnych od płatnika wyłącznie w celu transferu odpowiedniej kwoty do odbiorcy lub innego dostawcy usług płatniczych działającego w imieniu odbiorcy lub odbiór takich środków pieniężnych w imieniu odbiorcy i ich udostępnienie odbiorcy;
[…]
24)      »polecenie przelewu« oznacza usługę płatniczą polegającą na uznaniu rachunku płatniczego odbiorcy transakcją płatniczą lub serią transakcji płatniczych z rachunku płatniczego płatnika przez dostawcę usług płatniczych prowadzącego rachunek płatniczy płatnika, na podstawie dyspozycji udzielonych przez płatnika;
[…]”.
7.        Załącznik I stanowi:
„USŁUGI PŁATNICZE
(zgodnie z definicją w art. 4 pkt 3)
[…]
3.      Realizacja transakcji płatniczych, w tym transfery środków pieniężnych na rachunek płatniczy u dostawcy usług płatniczych użytkownika lub u innego dostawcy usług płatniczych:
a)      realizacja poleceń zapłaty, w tym jednorazowych poleceń zapłaty;
b)      realizacja transakcji płatniczych przy użyciu karty płatniczej lub podobnego urządzenia;
c)      realizacja poleceń przelewu, w tym zleceń stałych.
[…]
6.      Usługi przekazu pieniężnego.
[…]”.
B.      Prawo krajowe. Wet op het financieel toezicht(3)
8.        Wft transponuje dyrektywę 2015/2366 do prawa niderlandzkiego.
9.        Zgodnie z art. 1:1:
–        „usługa płatnicza jest działalnością gospodarczą zdefiniowaną w załączniku do dyrektywy […] w sprawie usług płatniczych”;
–        „dostawcą usług płatniczych jest osoba, której działalność polega na świadczeniu usług płatniczych”.
10.      Artykuł 2:3a ust. 1 zakazuje wszystkim osobom mającym siedzibę w Niderlandach prowadzenia działalności jako dostawca usług płatniczych bez zezwolenia wydanego w tym celu przez DNB.
II.    Okoliczności faktyczne, postępowanie i pytania prejudycjalne
11.      Betaal Garant Nederland CV (zwana dalej „Betaal”) jest przedsiębiorstwem udzielającym porad i gwarancji osobom fizycznym w związku z projektami budowlanymi i robotami budowlanymi.
12.      Stichting BGN Zekerheidsstelling (zwana dalej „fundacją Betaal”) jest fundacją powiązaną z Betaal.
13.      Betaal oferuje klientom indywidualnym produkt o nazwie „Afbouwgarantie” (gwarancja ukończenia prac budowlanych) oraz produkt o nazwie „Zekerheidsstelling” (zabezpieczenie).
14.      Usługa gwarancji świadczona przez Betaal jest wykorzystywana, gdy przedsiębiorca (wykonawca) wykonuje na rachunek klienta budowę mieszkania lub budynku.
15.      Wykonawcy narażają się na ryzyko braku zapłaty ze strony klienta, ponieważ zgodnie z prawem może on zapłacić cenę za obiekt budowlany w kilku ratach i zazwyczaj musi zapłacić ostatnią ratę dopiero po prawidłowym odebraniu mieszkania.
16.      Aby pokryć to ryzyko braku zapłaty, wykonawcy mogą wymagać od klientów złożenia kwoty ostatniej płatności u notariusza lub złożenia gwarancji zastępczej. Do tej ostatniej kategorii należy zabezpieczenie zarządzane przez Betaal(4).
17.      Betaal oferuje tę usługę stronom umowy o prace budowlane na podstawie porozumienia zawartego między klientem, przedsiębiorcą a samą Betaal. Porozumienie to regulowane jest ogólnymi warunkami ustanowienia zabezpieczenia (zwanymi dalej „OWZ”) ustalonymi przez Betaal, wśród których znajdują się następujące warunki:
–        Z pierwszej raty należnej przedsiębiorcy budowlanemu od klienta klient wpłaca określoną wartość na rzecz fundacji Betaal (art. 1 OWZ).
–        Kwota zabezpieczenia wynosi standardowo 6 % wartości zamówienia (art. 3 OWZ). W żadnym wypadku nie może on przekroczyć limitu 10 % przewidzianego w art. 767 księgi 7 Burgerlijk Wetboek (niderlandzkiego kodeksu cywilnego).
–        Wykonawca dostarczy klientowi końcowe rozliczenie (art. 4 OWZ).
–        Jeżeli umowa o roboty budowlane została wykonana w sposób zadowalający dla wykonawcy i klienta, a okoliczność ta zostanie zgłoszona na piśmie Betaal, kwota zabezpieczenia zostanie wypłacona wykonawcy w terminie pięciu dni roboczych (art. 9 OWZ).
–        Jeśli chodzi o koszty zabezpieczenia, klient płaci 4 % jego wartości, przy czym minimalna kwota wynosi 300 EUR (art. 5 OWZ). Zabezpieczenie jest zastrzeżone i udostępnione klientowi po otrzymaniu zafakturowanej kwoty.
–        Koszty ponoszone przez wykonawcę wynoszą 2,5 % wartości zabezpieczenia, przy czym minimalna kwota wynosi 200 EUR (art. 10 OWZ). Koszty te są odliczane od kwoty zabezpieczenia w chwili jego przekazywania wykonawcy.
18.      Vereniging Eigen Huis zwróciło się do DNB o podjęcie wobec Betaal środków naprawczych, ponieważ najprawdopodobniej Betaal prowadziła działalność jako zakład ubezpieczeń bez posiadania stosownego zezwolenia.
19.      DNB zbadał, czy produkty Betaal: „gwarancja ukończenia prac budowalnych oraz „zabezpieczenie” naruszają Wft.
20.      W dniu 8 grudnia 2020 r. DNB nakazał Betaal zaprzestanie oferowania tych dwóch produktów(5) i nałożył na nią grzywnę(6) ze względu na to, że:
–        Oferując gwarancję ukończenia robót budowlanych, Betaal naruszyła zakaz prowadzenia działalności w zakresie ubezpieczeń innych niż na życie (z ograniczonym zakresem ryzyka) bez zezwolenia, zwolnienia z posiadania zezwolenia lub wyłączenia. Zachowanie to naruszało art. 2:27 ust. 1 lub art. 2:48 ust. 1 Wft.
–        Oferując zabezpieczenie, Betaal naruszyła zakaz prowadzenia działalności jako dostawca usług płatniczych przez podmioty nieposiadające zezwolenia. Zachowanie to naruszało art. 2:3a ust. 1 Wft.
21.      Decyzją z dnia 6 października 2021 r. (zwaną dalej „zaskarżoną decyzją”) DNB oddalił jako bezzasadne odwołanie wniesione przez Betaal od decyzji nakładającej grzywnę.
22.      DNB, stwierdziwszy, że Betaal nie zapłaciła nałożonej na nią grzywny, decyzją z dnia 31 stycznia 2022 r. (zwaną dalej „decyzją o ściągnięciu należności”) zażądał jej zapłaty.
23.      Betaal złożyła skargę na decyzję o ściągnięciu należności. DNB przekazał tę skargę do rechtbank Rotterdam (sądu pierwszej instancji w Rotterdamie, Niderlandy).
24.      Wyrokiem z dnia 10 listopada 2022 r.(7) sąd pierwszej instancji uznał skargę na zaskarżoną decyzję za bezzasadną, a skargę na decyzję o ściągnięciu należności za niedopuszczalną.
25.      Zdaniem tego sądu DNB słusznie uznał, że Betaal potrzebowała zezwolenia na oferowanie zabezpieczenia (jedyny element będący przedmiotem niniejszego odesłania prejudycjalnego) oraz że, nie dysponując nim, naruszyła Wft.
26.      W szczególności rechtbank Rotterdam (sąd pierwszej instancji w Rotterdamie) orzekł:
–        Betaal świadczy w ramach swojej działalności w sposób regularny, systematyczny i możliwy do zidentyfikowania w sposób niezależny, usługę płatniczą w rozumieniu Wft.
–        Usługa, w ramach której wykonuje się transakcje płatnicze, w tym transfer środków pieniężnych, na rachunek płatniczy u dostawcy usług płatniczych, jest usługą płatniczą.
–        Betaal jest pośrednikiem, który dokonuje transferu środków pieniężnych klienta (płatnika) do przedsiębiorcy budowlanego (odbiorcy). Fakt, że fundacja Betaal prowadzi rachunek, na którym zdeponowane są środki stanowiące zabezpieczenie, nie zmienia tego wniosku.
–        Dla ustalenia, czy Betaal świadczy usługę płatniczą przy udzielaniu zabezpieczenia, nie ma znaczenia miejsce, w którym tymczasowo zdeponuje pieniądze.
27.      Betaal wniosła apelację od wyroku wydanego w pierwszej instancji do College van Beroep voor het bedrijfsleven (sądu apelacyjnego ds. postępowania administracyjnego w sprawach gospodarczych, Niderlandy), który zwrócił się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
„Czy art. 4 pkt 3 dyrektywy 2015/2366 […] w związku z pkt 3 lit. c) załącznika I do tejże dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że polegająca na otrzymywaniu środków pieniężnych i przekazywaniu ich dalej usługa, jaką oferuje podmiot działający w charakterze pośrednika, stanowi usługę płatniczą – a konkretnie realizację poleceń przelewu w rozumieniu tejże dyrektywy – jeżeli taki podmiot w ramach umowy z klientem i przedsiębiorcą budowlanym otrzymuje na swój rachunek płatniczy środki pieniężne klienta, a następnie, po udzieleniu zgody przez klienta, dokonuje transferu tych środków ze swojego rachunku płatniczego na rachunek przedsiębiorcy budowlanego?”.
III. Postępowanie przed Trybunałem
28.      Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony do Trybunału w dniu 28 stycznia 2025 r.
29.      Uwagi na piśmie złożyły DNB, rządy: czeski, włoski, niderlandzki i norweski, a także Komisja Europejska.
30.      DNB, Komisja i rząd norweski wzięły udział w rozprawie, która odbyła się w dniu 3 grudnia 2025 r.
IV.    Ocena
31.      Sąd odsyłający zwraca się o dokonanie wykładni art. 4 pkt 3 dyrektywy 2015/2366 w związku z pkt 3 lit. c) załącznika I do tej dyrektywy.
32.      Zdaniem sądu odsyłającego odpowiedź na jego wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym pozwoli mu ustalić, czy usługa oferowana przez Betaal stanowi usługę płatniczą w rozumieniu dyrektywy 2015/2366, z uwagi na to, że:
–        Betaal działa jako pośrednik w stosunkach między klientem a wykonawcą;
–        Betaal otrzymuje od klienta środki pieniężne na jego rachunek płatniczy (rachunek płatniczy Betaal) i po wyrażeniu zgody przez klienta przekazuje je z tego rachunku płatniczego wykonawcy.
33.      DNB i rząd niderlandzki(8) proponują, aby na pytanie prejudycjalne udzielić odpowiedzi twierdzącej. Natomiast rząd włoski i Komisja bronią odpowiedzi przeczącej. Rząd czeski opowiada się za udzieleniem odpowiedzi twierdzącej pod pewnymi warunkami(9) i wreszcie rząd norweski twierdzi, że rozpatrywana usługa nie jest usługą płatniczą, lecz usługą przekazu pieniędzy.
34.      Przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa Unii należy uwzględniać nie tylko jego brzmienie, ale także kontekst, w jaki się on wpisuje, oraz cele regulacji, której część on stanowi(10).
A.      W przedmiocie wykładni językowej
35.      Zgodnie z art. 4 pkt 3 dyrektywy 2015/2366 usługą płatniczą jest „co najmniej jeden z rodzajów działalności gospodarczej wymienionych w załączniku I”.
36.      Wśród rodzajów działalności, które załącznik I do dyrektywy 2015/2366 zalicza do kategorii usług płatniczych, znajduje się działalność opisana w pkt 3 lit. c). Zgodnie z tym przepisem usługa płatnicza może polegać na „realizacji transakcji płatniczych, w tym transferów środków pieniężnych na rachunek płatniczy u dostawcy usług płatniczych użytkownika lub u innego dostawcy usług płatniczych”, jeżeli transakcja ta polega na „realizacji poleceń przelewu, w tym zleceń stałych”.
37.      Z kolei w art. 4 pkt 24 dyrektywy 2015/2366 zawarto definicję poleceń przelewu: „»polecenie przelewu« oznacza usługę płatniczą polegającą na uznaniu rachunku płatniczego odbiorcy transakcją płatniczą lub serią transakcji płatniczych z rachunku płatniczego płatnika przez dostawcę usług płatniczych prowadzącego rachunek płatniczy płatnika, na podstawie dyspozycji udzielonych przez płatnika”.
38.      Zdaniem DNB Betaal jako pośrednik realizuje przelew środków pieniężnych od klienta (płatnika w rozumieniu art. 4 pkt 8) na rzecz przedsiębiorcy budowlanego (odbiorcy w rozumieniu art. 4 pkt 9) i w ten sposób świadczy usługę płatniczą w rozumieniu art. 4 pkt 3 dyrektywy 2015/2366 w związku z pkt 3 załącznika I do tej dyrektywy.
39.      W tym celu należy podkreślić, że DNB:
–        nie kwestionuje, że Betaal lub jej fundacja nie posiadają rachunków płatniczych na nazwiska swoich klientów;
–        nie kwestionuje również, że przelew środków na rzecz wykonawcy odbywa się z rachunku fundacji Betaal, a nie z rachunku klientów;
–        przyznaje, że Betaal nie jest w stanie zarządzać funduszami gwarancyjnymi i powinna ograniczyć się do ich zablokowania od chwili ich wpłaty przez klienta do chwili ich odblokowania na podstawie ostatecznego porozumienia pomiędzy klientem a wykonawcą;
–        przyznaje, że Betaal, po osiągnięciu ostatecznego porozumienia między klientem a wykonawcą, przekazuje temu ostatniemu środki finansowe po odliczeniu swojej prowizji. Chodzi o odroczoną i uwarunkowaną zapłatę przez klienta na rzecz wykonawcy, do której dochodzi po zakończeniu robót budowlanych w sposób zadowalający dla właściciela;
–        twierdzi, że rachunek, z którego następuje transfer środków pieniężnych na rzecz wykonawcy, jest pozbawiony znaczenia, ponieważ definicja realizacji przelewów jako usługi płatniczej w załączniku I do dyrektywy 2015/2366 jest bardzo szeroka i obejmuje realizację czynności przez podmioty, które nie są bankami, lecz które wiążą się z transferem środków na rachunki płatnicze instytucji bankowych.
40.      Sąd odsyłający i DNB powołują się na odpowiedź Komisji zawartą w Single Rulebook (jednolitym zbiorze przepisów) Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego (zwanego dalej „EUNB”)(11), która przemawia za szeroką interpretacją bronioną przez DNB(12).
41.      Zgodnie z tą odpowiedzią:
–        Otrzymywanie i przekaz środków pieniężnych uznaje się za usługę płatniczą zgodnie z art. 4 pkt 3 dyrektywy 2015/2366 w związku z załącznikiem I do tej dyrektywy.
–        W zależności od sformułowania postanowień umownych można by je uznać na przykład za „usługę przekazu pieniężnego” (art. 4 pkt 22 tej dyrektywy w związku z pkt 6 załącznika I do tej dyrektywy) lub za inną usługę płatniczą, taką jak wykonywanie transakcji płatniczych (pkt 3 załącznika I do dyrektywy 2015/2366).
42.      Tymczasem na rozprawie Komisja wyraźnie wyjaśniła, że odpowiedź ta dotyczyła usług odbioru i przekazywania środków pieniężnych innych niż usługa ustanowienia gwarancji na cele związane z nieruchomościami, którą jest usługa świadczona przez Betaal.
43.      Moim zdaniem literalna wykładnia art. 4 pkt 3 dyrektywy 2015/2366 w związku z pkt 3 lit. c) załącznika I do tej dyrektywy nie potwierdza tezy DNB.
44.      Z brzmienia przepisów, o których wykładnię wnosi sąd odsyłający, wynika, że transfer środków pieniężnych, o którym mowa w tych przepisach, powinien zostać dokonany przez dostawcę usług płatniczych prowadzącego rachunek płatniczy płatnika(13).
45.      Tymczasem, jak podkreśla sąd odsyłający(14), w niniejszej sprawie dokonywane są dwie odrębne transakcje płatnicze:
–        W ramach pierwszej transakcji klient, działający jako płatnik (art. 4 pkt 8 dyrektywy 2015/2366), składa zlecenie płatnicze (art. 4 pkt 13) swojemu bankowi działającemu jako dostawca usług płatniczych (art. 4 pkt 11). Zlecenie płatnicze oznacza, że środki pieniężne są przekazywane z rachunku płatniczego klienta (art. 4 pkt 12) na rachunek płatniczy fundacji Betaal, którą można uznać za odbiorcę (art. 4 pkt 9). To właśnie bank klienta realizuje transakcję płatniczą (w rozumieniu pkt 3 załącznika I) i w ten sposób wykonuje usługę płatniczą. Ani Betaal, ani fundacja Betaal nie realizują tej transakcji płatniczej.
–        W ramach drugiej transakcji fundacja Betaal, działająca jako zleceniodawca (art. 4 pkt 8 dyrektywy 2015/2366), wydaje zlecenie płatnicze (art. 4 pkt 13) skierowane do swojego banku działającego w charakterze dostawcy usług płatniczych (art. 4 pkt 11). Zlecenie płatnicze wiąże się z transferem środków z rachunku płatniczego (art. 4 pkt 12) fundacji Betaal na rachunek płatniczy wykonawcy jako odbiorcy (art. 4 pkt 9). Ta transakcja płatnicza jest dokonywana przez bank fundacji Betaal (pkt 3 załącznika I) i w związku z tym to on świadczy usługę płatniczą. Również tej transakcji płatniczej nie realizuje ani Betaal, ani fundacja Betaal.
46.      Mamy zatem do czynienia z dwiema usługami płatniczymi świadczonymi przez instytucje finansowe, a nie przez Betaal. Klienci Betaal nie mają rachunku płatniczego w Betaal ani w fundacji Betaal, co umożliwiałoby im kierowanie do Betaal zleceń płatniczych w celu dokonania przelewów na rzecz kontrahentów.
47.      W obu usługach płatniczych świadczonych przez bank klienta i bank fundacji Betaal nie ma udziału ani działań technicznych Betaal w zakresie obsługi przelewów. W pkt 3 załącznika I do dyrektywy 2015/2366 mowa jest o „realizacji transakcji płatniczych” i w lit. c) tego samego punktu mowa jest o „realizacji poleceń przelewu”, co odnosi się do interwencji technicznej dostawcy usług płatniczych na rachunku(15).
48.      Chciałbym powtórzyć, że ani Betaal, ani jej fundacja nie dokonują tej interwencji technicznej, ponieważ nie prowadzą rachunków w imieniu klientów i nie zarządzają ich rachunkami. Techniczne zarządzanie przelewami i transakcjami płatniczymi leży w gestii ich banków.
49.      Transakcja płatnicza zgodnie z art. 4 pkt 5 dyrektywy 2015/2366 oznacza „działanie zainicjowane przez płatnika lub w imieniu płatnika lub przez odbiorcę, polegające na złożeniu, transferze lub wypłacie środków pieniężnych, niezależnie od leżących u jego podstawy zobowiązań między płatnikiem a odbiorcą”.
50.      Betaal przekazuje środki z rachunku fundacji wykonawcy tylko wtedy, gdy ów wykonawca i klient uważają, że prace budowlane zostały prawidłowo ukończone. Istnieje zatem transakcja podstawowa, która musi zostać wykonana, aby Betaal mogła złożyć swojemu bankowi zlecenie płatnicze (art. 4 pkt 13 dyrektywy 2015/2366). Nie można zatem twierdzić, jak czyni to DNB, że w ramach trójstronnej transakcji prawnej istnieje tylko jedna usługa płatnicza pomiędzy właścicielem, Betaal i wykonawcą.
51.      Prawdą jest, że klient zlecił swojemu bankowi przekazanie środków pieniężnych z gwarancji do Betaal. Nie można jednak uznać, że istnieje zlecenie płatnicze klienta w celu przekazania środków na rzecz wykonawcy, ponieważ we wspomnianym działaniu nie ma automatyzmu.
52.      Ewentualny brak zgody między klientem a wykonawcą uniemożliwia bowiem, aby pieniądze transferowane przez klienta na Betaal i zdeponowane na rachunku fundacji, zostały wpłacone na rachunek wykonawcy. W przypadku braku porozumienia klient odzyskuje pieniądze z zabezpieczenia albo wypłaca tę kwotę nowemu wykonawcy, który kończy obiekt budowlany w sposób zadowalający klienta.
53.      Artykuł 80 dyrektywy 2015/2366 przewiduje, że co do zasady użytkownicy usług płatniczych nie mogą odwołać zlecenia płatniczego po otrzymaniu go przez dostawcę usług płatniczych płatnika. Natomiast w niniejszej sprawie klient, jako zleceniodawca płatności gwarancji, może „odwołać” przekazanie tych środków na rzecz przedsiębiorcy będącego beneficjentem, jeżeli nie zgadza się ze sposobem ukończenia robót budowlanych.
54.      Usługa oferowana przez Betaal polega na udzieleniu gwarancji ułatwiającej wykonanie umowy między klientem a wykonawcą: transfery pieniężne niezbędne do sformalizowania tej usługi mają charakter pomocniczy w stosunku do tego elementu gwarancyjnego.
55.      W tym kontekście Betaal nie świadczy usługi płatniczej, lecz korzysta z usług płatniczych banku klienta i banku wykonawcy w celu skonstruowania gwarancji. Jak już wskazałem, Betaal nie ingeruje w techniczne funkcjonowanie tych usług płatniczych i nie kontroluje środków zdeponowanych na rachunku swojej fundacji w celu negocjowania i osiągania z nich zysków(16).
B.      W przedmiocie wykładni systemowej
56.      Zgodnie z motywem 24 stosowanie ram prawnych dyrektywy 2015/2366 „[…] powinno być ograniczone do dostawców usług, którzy świadczą usługi płatnicze w ramach stałego zajęcia lub działalności gospodarczej zgodnie z niniejszą dyrektywą” (wyróżnienie własne).
57.      Ten sam motyw i art. 1 ust. 1 dyrektywy 2015/2366 określają kategorie dostawców usług płatniczych, którzy mogą zgodnie z prawem świadczyć usługi płatnicze w całej Unii. Wśród tych kategorii znajdują się:
–        instytucje kredytowe, które przyjmują od użytkowników depozyty mogące służyć do finansowania transakcji płatniczych i które powinny nadal podlegać wymogom ostrożnościowym określonym w dyrektywie 2013/36/UE(17);
–        instytucje pieniądza elektronicznego, które emitują pieniądz elektroniczny mogący służyć do finansowania transakcji płatniczych i które powinny nadal podlegać wymogom ostrożnościowym określonym w dyrektywie 2009/110/WE(18);
–        instytucje płatnicze;
–        instytucje świadczące żyro pocztowe, które zgodnie z prawem krajowym zostały do tego uprawnione.
58.      Betaal, jako podmiot świadczący usługi gwarancyjne dla klientów i przedsiębiorstw budowlanych w Niderlandach, nie należy do żadnej z tych kategorii. „Instytucje płatnicze” podlegające wymaganemu systemowi określonemu w dyrektywie 2015/2366 muszą zasadniczo prowadzić działalność polegającą głównie na świadczeniu usług płatniczych(19).
59.      Wymóg profesjonalizmu oraz wymóg, aby świadczenie usług płatniczych stanowiło główną działalność, można wyjaśnić kontekstem normatywnym dyrektywy 2015/2366.
60.      Kwalifikacja transakcji jako „usługi płatniczej” wywołuje bowiem istotne skutki prawne dla podmiotu, który świadczy tę usługę w ramach swojej zwykłej działalności gospodarczej.
61.      Po pierwsze, świadczenie usług płatniczych w ramach działalności gospodarczej przez instytucje płatnicze wymaga zezwolenia. Warunki i procedura jej udzielania są określone w tytule II rozdział I dyrektywy 2015/2366. W tym względzie dostawca powinien w szczególności wykazać, że posiada zasady zarządzania i mechanizmy kontroli wewnętrznej oraz że jest w stanie wdrożyć odpowiednie i proporcjonalne systemy, zasoby i procedury niezbędne do ich właściwego funkcjonowania(20).
62.      Po drugie, podmiot świadczący usługi płatnicze podlega nadzorowi ostrożnościowemu: zgodnie z art. 23 dyrektywy 2015/2366 właściwe organy mogą między innymi przeprowadzać kontrole na miejscu oraz, w stosownych przypadkach, zawiesić lub cofnąć zezwolenie.
63.      Po trzecie, instytucje płatnicze muszą spełniać określone wymogi dotyczące kapitału założycielskiego i funduszy własnych, wyszczególnione w art. 6–9 dyrektywy 2015/2366.
64.      Po czwarte, dyrektywa 2015/2366 ustanawia zharmonizowany system odpowiedzialności cywilnej dostawców usług płatniczych za nieautoryzowane transakcje płatnicze (art. 73) lub w przypadku nieprzestrzegania, nieprawidłowego wykonania lub opóźnionego wykonania transakcji płatniczych (art. 89).
65.      Surowość wymogów nałożonych przez dyrektywę 2015/2366 ma sens tylko wtedy, gdy ma zastosowanie do profesjonalnych dostawców usług płatniczych. Wymogi te są nieproporcjonalne, aby stosować je do usługodawców świadczących inne rodzaje usług, którzy ponadto dokonują transferu środków pieniężnych jako elementu pomocniczego w stosunku do swojej głównej działalności.
66.      Z zastrzeżeniem oceny sądu odsyłającego wydaje się, że tak jest w przypadku Betaal, ponieważ jej główną działalnością jest świadczenie usług zabezpieczenia na rzecz nabywców i przedsiębiorców budowlanych.
67.      Gdyby w ramach świadczenia swojej głównej działalności Betaal dokonywała transakcji płatniczych w sposób pomocniczy, okoliczność ta nie przekształciłaby jej w spółkę świadczącą usługi płatnicze w ramach działalności gospodarczej, podlegającą nadzorowi DNB.
C.      W przedmiocie wykładni teleologicznej
68.      DNB opowiada się za szeroką wykładnią dyrektywy 2015/2366 uwzględniającą ochronę użytkowników(21). Na rozprawie DNB podkreślił ten cel jako podstawę swojej tezy.
69.      Motyw 6 dyrektywy 2015/2366(22) odwołuje się bowiem do celu, jakim jest „[…] zapewni[enie] wysokiego poziomu ochrony konsumenta przy korzystaniu z tych usług płatniczych […]”(23).
70.      Jestem jednak zdania, że cel ochrony konsumentów nie może przeważyć przy dokonywaniu wykładni dyrektywy 2015/2366 nad wszelkimi innymi kryteriami hermeneutycznymi.
71.      Cel ten ma charakter dodatkowy w stosunku do innych celów tej samej rangi, takich jak „większa jasność prawa”, zapewnienie „spójnego stosowania ram legislacyjnych” i spowodowanie „podniesienia efektywności w całym systemie płatności”(24).
72.      W tym zintegrowanym kontekście nie jest uzasadnione dokonywanie rozszerzającej wykładni pojęcia dostawcy usług płatniczych (podlegającego dyrektywie 2015/2366), która zmienia jego kontury i uniemożliwia jego odróżnienie od innych pojęć niezwiązanych z samą dyrektywą.
73.      Ochrona użytkowników usług płatniczych nie może zatem prowadzić do tego, że dostawcy innych usług dokonujących transferów środków pieniężnych w ramach działalności pomocniczej w stosunku do ich głównej działalności będą poddani ścisłemu systemowi mającemu zastosowanie do dostawców usług płatniczych podlegających dyrektywie 2015/2366.
74.      Rozszerzenie to byłoby trudne do przyjęcia przez podmioty gospodarcze, takie jak notariusze lub adwokaci, którzy otrzymują tytułem depozytu środki finansowe od swoich klientów, aby na późniejszym etapie i w zależności od otrzymanych instrukcji przekazać je osobom trzecim. W ramach prowadzonej przez siebie działalności te podmioty prawne świadczą usługi w zakresie depozytu lub zabezpieczenia oraz realizują niezbędne polecenia przelewu i zlecenia płatnicze. Nie podlegają one jednak ścisłym obowiązkom wynikającym z dyrektywy 2015/2366.
75.      W przypadku Niderlandów notariusz może zapewnić zarządzanie zabezpieczeniami do celów budowlanych w taki sam sposób jak Betaal. Prawo niderlandzkie przewiduje bowiem w szczególności, że notariusze otrzymują od klientów odpowiednie środki pieniężne w celu zagwarantowania zapłaty kwot, które muszą zapłacić wykonawcy(25).
76.      Zgodnie z bronioną przez DNB tezą co do charakteru świadczonej usługi notariusz, który otrzymuje te środki od klienta, a następnie przekazuje je wykonawcy, powinien również podlegać dyrektywie 2015/2366 i przewidzianemu w niej nadzorowi ostrożnościowemu. Na rozprawie DNB przyznał jednak, że dyrektywa 2015/2366 nie ma zastosowania do podmiotów gospodarczych, takich jak notariusze lub prawnicy, którzy zarządzają zabezpieczeniami i depozytami(26).
77.      Owych podmiotów gospodarczych nie można uznać za dostawców usług płatniczych w rozumieniu dyrektywy 2015/2366, mimo że otrzymują oni od klientów środki w celu przekazania ich osobom trzecim, między innymi z następujących powodów: dlatego, że nie są oni zwyczajowymi przedsiębiorcami, którzy świadczą te usługi w ramach ich głównej działalności gospodarczej, lecz tytułem pomocniczym lub marginalnym, to znaczy jako uzupełnienie ich własnych zadań.
78.      Tymczasem ten sam argument można rozciągnąć na główną działalność wykonywaną przez Betaal, która nie polega na świadczeniu usług płatniczych, lecz na oferowaniu gwarancji w celu zapewnienia, że nabywcy lokali mieszkalnych spłacą swoje zadłużenie wobec wykonawców, którzy je budują.
79.      Wynika z tego, że dyrektywa 2015/2366 wyłącza ze swego zakresu stosowania dostawców usług zwykłej gwarancji, którzy wykonują pomocniczo usługi płatnicze.
80.      Prawdą jest, że wyłączenie z zakresu dyrektywy 2015/2366 dostawców usług zabezpieczenia takich jak Betaal nie zapewnia użytkownikom takiej samej ochrony, z jakiej korzystają użytkownicy usług płatniczych świadczonych przez instytucje płatnicze(27).
81.      Okoliczność ta nie ma jednak decydującego znaczenia dla odpowiedzi na wątpliwości sądu odsyłającego. Prawo krajowe może przewidywać alternatywne mechanizmy ochrony użytkowników, które zabezpieczają ich interesy, czy to za pomocą formuł zabezpieczenia środków pieniężnych, czy też poprzez nałożenie z mocy prawa rygorystycznych warunków na podmioty, które nie świadcząc usług płatniczych, otrzymują środki pieniężne od tych klientów jako zabezpieczenie w celu wywiązania się z ich zobowiązań umownych.
82.      W konsekwencji art. 4 pkt 3 dyrektywy 2015/2366 w związku z pkt 3 lit. c) załącznika I do tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że nie stanowi usługi płatniczej otrzymywanie i przekazywanie środków pieniężnych oferowane przez instytucję działającą w charakterze pośrednika, jeżeli w ramach umowy zawartej z klientem i wykonawcą instytucja ta otrzymuje od klienta środki pieniężne na swój rachunek płatniczy i po wyrażeniu przez klienta zgody w tym zakresie przekazuje wykonawcy owe środki z tego rachunku płatniczego.
D.      Usługa przekazu pieniężnego?
83.      Zdaniem rządu norweskiego usługa świadczona przez Betaal jest objęta zakresem pojęcia „przekazu pieniężnego”(28), o którym mowa w pkt 6 załącznika I do dyrektywy 2015/2366 i które zostało zdefiniowane w art. 4 pkt 22 tej dyrektywy(29).
84.      W rzeczywistości Trybunał nie musi wypowiadać się w przedmiocie wykładni art. 4 pkt 22 dyrektywy 2015/2366, do którego to przepisu postanowienie odsyłające się nie odnosi.
85.      Na wypadek gdyby Trybunał zgodził się mimo wszystko odpowiedzieć na tezę rządu norweskiego, zbadam ją poniżej.
86.      Motyw 9 dyrektywy 2015/2366 wyjaśnia, że usługa przekazu pieniężnego „jest prostą usługą płatniczą, która zwykle opiera się na gotówce przekazanej dostawcy usług płatniczych przez płatnika, który to dostawca przesyła odpowiednią kwotę, na przykład poprzez sieć komunikacyjną, odbiorcy lub innemu dostawcy usług płatniczych działającemu w imieniu odbiorcy”.
87.      Rząd norweski, uznając że w niniejszej sprawie odbiór środków pieniężnych od zleceniodawcy odbywa się bez utworzenia rachunku płatniczego na własne nazwisko lub na nazwisko odbiorcy, utrzymuje, że dochodzi do „przekazu pieniężnego” w rozumieniu tych przepisów.
88.      Moim zdaniem wiele argumentów pozwala na odrzucenie tej tezy.
89.      Po pierwsze, dynamika transakcji, w których uczestniczy Betaal, nie odpowiada „zwykłej” usłudze przekazu pieniężnego, charakteryzującej się jej natychmiastowością i bezwarunkowym przekazaniem pieniędzy odbiorcy(30).
90.      Po drugie, przy przekazie środków pieniężnych odbiorca otrzymuje kwotę przekazaną przez zleceniodawcę. W przypadku Betaal brak jest automatyzmu i bezwarunkowości: klient mógł złożyć zlecenie przekazania środków pieniężnych oraz nieprzekazania ich wykonawcy będącego odbiorcą, jeżeli budynek nie został ukończony w sposób zadowalający zleceniodawcę.
91.      Po trzecie, aby działalność Betaal mogła zostać zakwalifikowana jako usługa płatnicza polegająca na przekazie środków pieniężnych, powinna ona być wykonywana głównie w ramach działalności gospodarczej. Innymi słowy, Betaal musiałaby zwyczajowo prowadzić działalność w zakresie przekazu środków pieniężnych, a jej usługi przekazu pieniężnego nie mogłyby być pomocnicze lub instrumentalne dla świadczenia usługi zabezpieczenia.
92.      Jak już wyjaśniono, głównym przedmiotem działalności Betaal nie jest dokonywanie przekazów pieniężnych, lecz oferowanie zabezpieczenia zapłaty przez klientów na rzecz wykonawców, którzy budują ich mieszkania. Jeżeli mielibyśmy do czynienia z przekazami pieniężnymi w tym przypadku, byłaby to działalność instrumentalna i pomocnicza.
93.      Nie sądzę również, aby zrównanie przez rząd norweski usługi zabezpieczenia świadczonej przez Betaal z usługami, które świadczą „supermarkety, akceptanci [handlowcy] i inni sprzedawcy detaliczni świadczą[cy] na rzecz ogółu klientów podobną usługę umożliwiającą im płacenie rachunków za media i regulowanie innych stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego”, o których mowa w motywie 9 dyrektywy 2015/2366, było prawidłowe.
94.      Chciałbym powtórzyć, że analogia nie jest odpowiednia, ponieważ: a) supermarkety, handlowcy i inni sprzedawcy detaliczni transferują wszystkie środki pieniężne przekazane przez klientów na zapłatę niektórych faktur, nie potrącając żadnych kwot; oraz b) świadczona przez nich usługa nie jest usługą pomocniczą i instrumentalną w ramach innej głównej działalności, lecz przekazem pieniędzy w celu zapłaty za te faktury, którą w niektórych państwach podmioty te oferują swoim klientom jako jedną z usług wymienionych w katalogu (głównych) usług.
V.      Wnioski
95.      Z uwagi na powyższe rozważania proponuję, aby Trybunał odpowiedział College van Beroep voor het bedrijfsleven (sądowi apelacyjnemu ds. postępowania administracyjnego w sprawach gospodarczych, Niderlandy) w następujący sposób:
Artykuł 4 pkt 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2366 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego, zmieniającej dyrektywy 2002/65/WE, 2009/110/WE, 2013/36/UE i rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 oraz uchylającej dyrektywę 2007/64/WE w związku z pkt 3 lit. c) załącznika I do tej dyrektywy
należy interpretować w ten sposób, że:
nie stanowi usługi płatniczej otrzymywanie i przekazywanie środków pieniężnych oferowane przez instytucję działającą w charakterze pośrednika, jeżeli w ramach umowy zawartej z klientem i wykonawcą instytucja ta otrzymuje od klienta środki pieniężne na swój rachunek płatniczy i po wyrażeniu przez klienta zgody w tym zakresie przekazuje wykonawcy owe środki z tego rachunku płatniczego.
1      Język oryginału: hiszpański.
2      Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego, zmieniająca dyrektywy 2002/65/WE, 2009/110/WE, 2013/36/UE i rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 oraz uchylająca dyrektywę 2007/64/WE (Dz.U. 2015, L 337, s. 35).
3      Ustawa o nadzorze nad rynkami finansowymi, zwana dalej „Wft”.
4      Klient może zatem zdeponować kwotę ostatniej raty ceny za prace budowlane nie u notariusza, lecz na rachunku fundacji Betaal.
5      Betaal musiała w terminie czterech tygodni od dnia opublikowania decyzji (okres tolerancji) zaniechać zarzucanych jej naruszeń poprzez zaprzestanie oferowania gwarancji ukończenia robót budowlanych i zabezpieczenia oraz dokonanie cesji, zmiany lub wypowiedzenia obowiązujących umów.
6      Grzywna wynosi 10 000,00 EUR za każdy tydzień (od upływu okresu tolerancji), w którym Betaal nie w pełni zastosuje się do nakazu. Kwota maksymalna grzywny wynosi 50 000,00 EUR.
7      ECLI:NL:RBROT:2022:9932.
8      W swoich uwagach na piśmie rząd niderlandzki ograniczył się do wskazania, że podziela stanowisko DNB i że ewentualnie przedstawi ustne wyjaśnienie swojego stanowiska. Nie przedstawił on tego wyjaśnienia, ponieważ nie uczestniczył w rozprawie.
9      Zdaniem rządu czeskiego usługa taka jak rozpatrywana w niniejszej sprawie stanowi usługę płatniczą tylko wtedy, gdy podmiot świadczy ją w ramach wykonywania zawodu lub działalności handlowej, przy czym nie jest ona jedynie niezbędnym składnikiem innej usługi, a transfer środków pieniężnych odbywa się wyłącznie na podstawie instrukcji zleceniodawcy lub odbiorcy.
10      Wyroki: z dnia 1 sierpnia 2025 r., Alace i Canpelli (C‑758/24 i C‑759/24, EU:C:2025:591, pkt 91); z dnia 6 lipca 2023 r., Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides (Uchodźca, który popełnił poważne przestępstwo) (C‑8/22, EU:C:2023:542, pkt 29); z dnia 17 listopada 1983 r., Merck (292/82, EU:C:1983:335, pkt 12).
11      Odpowiedź z dnia 18 marca 2022 r. na pytanie nr 2020,5216. Odpowiedź nie ma wiążącej mocy prawnej. Jest ona dostępna w EUNB, Single Rulebook Q&A, Question ID 2020,5216; www.eba.europa.eu/single-rule-book-qa/qna/view/publicId/2020,5216.
12      DNB powołuje się również na odpowiedź Komisji z dnia 6 stycznia 2023 r. na pytanie nr 2020,5099, ale okoliczności faktyczne leżące u podstaw tego pytania różnią się od okoliczności niniejszego przypadku. Ta odpowiedź Komisji jest dostępna na stronie https://www.eba.europa.eu/single-rule-book-qa/qna/view/publicId/2020,5099.
13      Wyrok z dnia 22 lutego 2024 r., ABC Projektai (C‑661/22, EU:C:2024:148, pkt 34): „[…] w przypadku gdy użytkownik usług płatniczych udostępnia instytucji płatniczej środki pieniężne, a środki te zostają uznane na rachunku płatniczym prowadzonym przez tę instytucję w imieniu owego użytkownika, owe czynności należy co do zasady uznać za transakcję związaną z prowadzeniem rachunku płatniczego w rozumieniu art. 4 pkt 12 dyrektywy 2015/2366, a zatem – za składające się na usługą płatniczą w rozumieniu art. 4 pkt 3 tej dyrektywy”.
14      Postanowienie odsyłające, pkt 12.1–12.3.
15      Zgadzam się w tym względzie z twierdzeniami sądu odsyłającego zawartymi w pkt 13.5 postanowienia odsyłającego: „[…] z kontekstu przepisów zawartych w rozdziale »Wykonanie transakcji płatniczych« (art. 78–93) dyrektywy 2015/2366 oraz definicji transakcji płatniczych, płatnika i odbiorcy płatności można wywnioskować, że wykonanie transakcji płatniczych należy rozumieć przede wszystkim w sposób techniczny oraz że »wykonanie« odnosi się do realizacji transakcji płatniczej na rachunek płatniczy. […]. Wydaje się, że przepisy te zakładają bezpośrednie i techniczne zaangażowanie dostawcy usług płatniczych w transfer środków pieniężnych z jednego rachunku płatniczego na inny rachunek płatniczy”. Wyróżnienie moje.
16      Na rozprawie DNB potwierdził, że Betaal nie prowadziła pośrednictwa finansowego z funduszy gwarancyjnych, to znaczy, że była zobowiązana do ich zablokowania i że nie operowała nimi w celu maksymalizacji ich zysków. W konsekwencji Betaal nie przypomina podmiotów pośrednictwa finansowego, których ryzyko uzasadnia podleganie nadzorowi ostrożnościowemu DNB.
17      Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie warunków dopuszczenia instytucji kredytowych do działalności oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi, zmieniająca dyrektywę 2002/87/WE i uchylająca dyrektywy 2006/48/WE oraz 2006/49/WE (Dz.U. 2013, L 176, s. 338).
18      Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 września 2009 r. w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje pieniądza elektronicznego oraz nadzoru ostrożnościowego nad ich działalnością, zmieniająca dyrektywy 2005/60/WE i 2006/48/WE oraz uchylająca dyrektywę 2000/46/WE (Dz.U. 2009, L 267, s. 7).
19      Jeżeli chodzi o dyrektywę 2007/64/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 listopada 2007 r. w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego zmieniającą dyrektywy 97/7/WE, 2002/65/WE, 2005/60/WE i 2006/48/WE i uchylającą dyrektywę 97/5/WE (Dz.U. 2007, L 319, s. 1), to w wyroku z dnia 22 marca 2018 r., Rasool (C‑568/16, EU:C:2018:211), pkt 36, wskazano, że jej stosowanie powinno być ograniczone do dostawców usług płatniczych, których „główna działalność” polega na świadczeniu usług płatniczych na rzecz użytkowników tych usług. W pkt 37 Trybunał uznał, że główną działalnością pozwanej spółki było prowadzenie salonów gier, a w związku z tym transakcje związane z terminalami wielofunkcyjnymi służącymi zamianie i pobieraniu pieniędzy przez użytkowników należały do usług wyłącznie pomocniczych względem tej działalności.
20      Ponieważ Betaal nie posiadała takiego zezwolenia, DNB wezwał ją do zaprzestania działalności.
21      Dla celów niniejszej sprawy nie ma znaczenia, czy użytkownikami chronionymi są wyłącznie ci, którzy mają status „konsumenta” sensu stricto, czy również ci, którzy nie posiadają takiego statusu (np. przedsiębiorstwa). Motyw 53 dyrektywy 2015/2366 stanowi: „Ponieważ konsumenci i przedsiębiorstwa nie są w takiej samej sytuacji, nie potrzebują takiego samego poziomu ochrony. Podczas gdy istotne jest zagwarantowanie praw konsumentów przepisami, od których stosowania nie można odstąpić na podstawie umowy, rozsądne jest umożliwienie przedsiębiorstwom oraz organizacjom dokonywania innych uzgodnień w sytuacji, gdy nie mają do czynienia z konsumentami. Państwa członkowskie powinny mieć jednak możliwość wprowadzenia przepisu, zgodnie z którym mikroprzedsiębiorstwa […] są traktowane w ten sam sposób co konsumenci. W każdym razie pewne podstawowe przepisy niniejszej dyrektywy powinny mieć zawsze zastosowanie, bez względu na status użytkownika”.
22      Przytoczony w pkt 4 niniejszej opinii.
23      Zobacz wyrok z dnia 2 września 2021 r., CRCAM (C‑337/20, EU:C:2021:671), pkt 44, w odniesieniu do celu dyrektywy 2007/64, który jest w dużej mierze zgodny z celami dyrektywy 2015/2366.
24      Motyw 6 dyrektywy 2015/2366.
25      Zgodnie z art. 767 księgi 7 niderlandzkiego kodeksu cywilnego: „Zleceniodawca jest zobowiązany do dokonania jedynie płatności odpowiadających przynajmniej w przybliżeniu postępowi w budowie lub wartości zbytych dóbr; jednakże w celu zapewnienia przestrzegania ciążących na nim obowiązków można uzgodnić, że inwestor złoży notariuszowi kwotę nieprzekraczającą 10 % ceny obiektu budowlanego lub że przedstawi on gwarancję zastępczą na tę kwotę. Nadpłata stanowi nienależną płatność”.
26      Podobnie wypowiada się rząd włoski (pkt 37 i 38 jego uwag na piśmie). Szeroka wykładnia spornego przepisu mogłaby znacznie rozszerzyć pojęcie usługi płatniczej z trudnymi do przewidzenia konsekwencjami. Działalność, która obecnie jest swobodnie prowadzona i uznawana za nieobjętą regulacją usług płatniczych, mogłaby zostać objęta zakresem stosowania tych przepisów, gdyby usługę opisaną we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym uznać za usługę płatniczą. Dodaje on, że w takim przypadku w odniesieniu do usługi depozytu u notariusza należałoby przyjąć podobną kwalifikację ceny przeniesienia własności lub transferu, ustanowienia lub wygaśnięcia innych praw rzeczowych na nieruchomościach lub przedsiębiorstwach. Podobnie za dostawcę usług płatniczych należałoby uznać każdy podmiot świadczący usługę gwarancji lub depozytu dotyczącą podobnych kwot.
27      Na rozprawie DNB wspomniał o możliwości ogłoszenia upadłości i nieodzyskania przez dostawców poręczeń przeznaczonych na ten cel środków. Dodał on, że tak się stało w przypadku Betaal.
28      Sformułowanie „przekaz pieniężny” („envio de dinero”, hiszpański) jest w pewnym stopniu niejednoznaczne. Jego tłumaczenie na różne wersje językowe, z którymi się zapoznałem [„money remittance” (angielski), „transmission de fonds” (francuska), „Finanztransfer” (niemiecki), „geldtransfer” (niderlandzki), „rimesse di denaro” (włoski), „envio de fundos” (portugalski) lub „remiterea de Bani” (rumuński)] nie pozwala na uzyskanie bardzo precyzyjnych wyników na jego polu semantycznym, aby odróżnić go od innych, mniej lub bardziej podobnych pojęć.
29      Przytoczony w pkt 6 niniejszej opinii.
30      Betaal nie transferuje na wykonawcę wszystkich środków pieniężnych przekazanych przez klienta. Zgodnie z art. 10 OWZ Betaal odlicza od kwoty otrzymanej od klienta kwotę 2,5 % zabezpieczenia, przy czym minimalna kwota wynosi 200 EUR, która nie jest przekazywana lub wypłacana wykonawcy.