Προσωρινό κείμενο
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
MACIEJ SZPUNAR
της 22ας Μαΐου 2025 (1)
Υπόθεση C‑789/23 [Tatrauskė] (i)
I. J.
κατά
Registrų centras
[αίτηση του Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas
(Ανωτάτου Διοικητικού Δικαστηρίου της Λιθουανίας) για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
« Προδικαστική παραπομπή – Ιθαγένεια της Ένωσης – Δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και ελεύθερης διαμονής στο έδαφος των κρατών μελών – Προϋποθέσεις καταχώρισης στο εθνικό μητρώο ενός γαμικού συμφώνου που έχει συναφθεί σε άλλο κράτος μέλος της Ένωσης – Υποχρέωση αναγραφής στο σύμφωνο αυτό του προσωπικού αριθμού αναγνώρισης ενός τουλάχιστον από τα συμβαλλόμενα μέρη »
I.      Εισαγωγή
1.        Ο Λιθουανός νομοθέτης πρόβλεψε ότι ένα σύμφωνο για τη ρύθμιση των περιουσιακών σχέσεων των συζύγων (στο εξής: γαμικό σύμφωνο) που συνάπτεται στην αλλοδαπή μπορεί να καταχωριστεί στο μητρώο γαμικών συμφώνων εφόσον περιλαμβάνει τον προσωπικό αριθμό αναγνώρισης τουλάχιστον ενός από τους συζύγους,
ο οποίος χορηγείται από το δημοτολόγιο της Δημοκρατίας της Λιθουανίας (στο εξής: λιθουανικός προσωπικός αριθμός αναγνώρισης). Ωστόσο, δεν είναι δυνατή η αναγραφή αυτού του αριθμού στο απόσπασμα πιστοποιητικού γάμου που συντάχθηκε στην Ιταλία στο οποίο αναφέρεται ότι οι σύζυγοι επέλεξαν το καθεστώς περιουσιακής αυτοτέλειας. Σε μια τέτοια περίπτωση, συνάδει με το δίκαιο της Ένωσης η άρνηση καταχώρισης στο μητρώο γαμικών συμφώνων που τηρείται στη Λιθουανία πληροφοριών σχετικά με το καθεστώς περιουσιακών σχέσεων των συζύγων το οποίο έχουν επιλέξει πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που συνήψαν γάμο στην Ιταλία, δεδομένου ότι ένας από αυτούς διέθετε λιθουανικό προσωπικό αριθμό αναγνώρισης, για τον λόγο και μόνον ότι το έγγραφο που απαιτείται για την καταχώριση δεν περιλαμβάνει τον εν λόγω αριθμό;
2.        Αυτό είναι το ζήτημα που τίθεται εν προκειμένω ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου. Η υπό κρίση υπόθεση παρέχει στο Δικαστήριο την ευκαιρία να αναπτύξει τη νομολογία του σχετικά με τα δικαιώματα που συνδέονται με την ιθαγένεια της Ένωσης στον τομέα της αναγνώρισης ορισμένων πράξεων που εκδίδονται σε ένα κράτος μέλος επ’ ευκαιρία της καταχώρισής τους στα εθνικά δημόσια μητρώα άλλου κράτους μέλους.
II.    Το λιθουανικό δίκαιο
3.        Το άρθρο 3.101 του Lietuvos Respublikos civilinis kodeksas (αστικού κώδικα της Δημοκρατίας της Λιθουανίας, στο εξής: αστικός κώδικας), με τίτλο «Γαμικό σύμφωνο», προβλέπει τα εξής:
«Το γαμικό σύμφωνο είναι σύμβαση συναπτόμενη από τους συζύγους, η οποία καθορίζει τα περιουσιακά δικαιώματα και υποχρεώσεις τους κατά τη διάρκεια του γάμου, καθώς και σε περίπτωση διαζυγίου ή δικαστικού χωρισμού (διάσταση).»
4.        Το άρθρο 3.103 του αστικού κώδικα, με τίτλο «Τύπος του γαμικού συμφώνου», προβλέπει:
«1.      Το γαμικό σύμφωνο συνάπτεται με συμβολαιογραφική πράξη.
2.      Το γαμικό σύμφωνο, καθώς και οι τροποποιήσεις του, καταχωρίζονται στο μητρώο γαμικών συμφώνων […].
3.      Το γαμικό σύμφωνο και οι τροποποιήσεις του αντιτάσσονται σε τρίτους μόνο εάν το σύμφωνο και οι τροποποιήσεις του έχουν καταχωριστεί στο μητρώο γαμικών συμφώνων. Ο κανόνας αυτός δεν εφαρμόζεται εάν, κατά τον χρόνο κατάρτισης της δικαιοπραξίας, οι τρίτοι είχαν γνώση του γαμικού συμφώνου ή των τροποποιήσεών του.»
5.        Η οργάνωση και η λειτουργία του μητρώου γαμικών συμφώνων του άρθρου 3.103, παράγραφος 2, του αστικού κώδικα, διέπονται από τον Vedybų sutarčių registro nuostatai (κανονισμό λειτουργίας του μητρώου γαμικών συμφώνων), ο οποίος θεσπίστηκε με το Lietuvos Respublikos Vyriausybės 2002 m. rugpjūčio 13 d. nutarimas Nr. 1284 «Dėl Vedybų sutarčių registro nuostatų patvirtinimo» (διάταγμα 1284 της Κυβέρνησης της Δημοκρατίας της Λιθουανίας της 13ης Αυγούστου 2002, «περί εγκρίσεως του κανονισμού λειτουργίας του μητρώου γαμικών συμφώνων»). Το ισχύον στην υπό κρίση υπόθεση κείμενο του κανονισμού είναι αυτό της 10ης Σεπτεμβρίου 2015, όπως τροποποιήθηκε με το διάταγμα αριθ. 773 της Κυβέρνησης της Δημοκρατίας της Λιθουανίας της 8ης Ιουλίου 2020 (στο εξής: κανονισμός του μητρώου).
6.        Τα σημεία 2 και 8 του κανονισμού του μητρώου προβλέπουν, αντιστοίχως, ότι «ο σκοπός του μητρώου συνίσταται στην καταχώριση των γεγονότων και πράξεων που αναφέρονται στο σημείο 13 του κανονισμού του μητρώου» και ότι «το μητρώο τηρείται από το VĮ Registrų centras [(κεντρικό μητρώο, Λιθουανία)]».
7.        Το σημείο 13 του κανονισμού ορίζει τα εξής:
«Στο μητρώο καταχωρίζονται:
13.1.      τα γαμικά σύμφωνα,
[…]
13.3.      οι πράξεις διανομής περιουσιακών στοιχείων που προβλέπονται στον [αστικό κώδικα]».
8.        Το σημείο 67 του κανονισμού προβλέπει τα εξής:
«Γαμικό σύμφωνο ή σύμφωνο
συμβίωσης που συνάπτεται στην αλλοδαπή μπορεί να καταχωριστεί στο μητρώο εφόσον περιέχει τον προσωπικό αριθμό αναγνώρισης τουλάχιστον ενός από τα πρόσωπα που συνήψαν το σύμφωνο,
ο οποίος χορηγείται από το δημοτολόγιο της Δημοκρατίας της Λιθουανίας.»
9.        Σύμφωνα με το σημείο 68 του κανονισμού:
«Εάν οι σύζυγοι ή οι σύντροφοι επιθυμούν την καταχώριση στο μητρώο γαμικού συμφώνου ή συμφώνου συμβίωσης ή τροποποιήσεων τέτοιου συμφώνου που έχουν επικυρωθεί στην αλλοδαπή ή δεδομένων σχετικά με τη λύση τέτοιων συμφώνων, ένας από τους συζύγους ή τους συντρόφους μπορεί να διαβιβάσει αυτά τα στοιχεία στο μητρώο προσωπικά ή μέσω αντιπροσώπου, ταχυδρομικώς ή ηλεκτρονικά, σύμφωνα με τις διαδικασίες που ορίζει ο φορέας που τηρεί το μητρώο.»
10.      Με το διάταγμα 1263 της 14ης Δεκεμβρίου 2022 (2), ο κανονισμός του μητρώου τροποποιήθηκε με ισχύ από 1ης Ιανουαρίου 2023, από δε την τελευταία αυτήν ημερομηνία, η καταχώριση του γαμικού συμφώνου ή συμφώνου συμβίωσης που συνάπτεται στην αλλοδαπή δεν εξαρτάται πλέον από την προϋπόθεση το σύμφωνο
να περιλαμβάνει τον λιθουανικό προσωπικό αριθμό αναγνώρισης τουλάχιστον ενός εκ των συμβαλλομένων μερών.
III. Η διαφορά της κύριας δίκης, το προδικαστικό ερώτημα και η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου
11.      Η I.J., αναιρεσείουσα της κύριας δίκης, είναι πολίτης της Ένωσης και εγγεγραμμένη στο δημοτολόγιο της Δημοκρατίας της Λιθουανίας (3).
12.      Κατά τη διάρκεια του 2006, η αναιρεσείουσα της κύριας δίκης και ο C.B., Ιταλός υπήκοος, συνήψαν γάμο στην Ιταλία. Ο γάμος καταχωρίστηκε στο μητρώο γάμων ενός ιταλικού Δήμου. Το απόσπασμα του πιστοποιητικού γάμου περιέχει σημείωση στην οποία αναφέρεται ότι, σύμφωνα με σχετική μνεία στο πιστοποιητικό γάμου, οι σύζυγοι έχουν επιλέξει το καθεστώς περιουσιακής αυτοτέλειας.
13.      Ο γάμος καταχωρίστηκε στις ληξιαρχικές υπηρεσίες της Λιθουανίας.
14.      Στις 15 Φεβρουαρίου 2022 η αναιρεσείουσα της κύριας δίκης υπέβαλε αίτηση στο κεντρικό μητρώο για την καταχώριση στο μητρώο γαμικών συμφώνων ενός νομικού γεγονότος που αφορούσε το περιουσιακό καθεστώς μεταξύ αυτής και του συζύγου της (δηλαδή τη διανομή της περιουσίας μεταξύ των συζύγων, στο εξής: διανομή της περιουσίας).
15.      Με απόφαση της 9ης Μαρτίου 2022, το κεντρικό μητρώο απέρριψε την αίτηση αυτή βάσει, ιδίως, των σημείων 13, 67 και 68 του κανονισμού του μητρώου. Διευκρίνισε ότι το προσκομισθέν από την αναιρεσείουσα της κύριας δίκης απόσπασμα του πιστοποιητικού γάμου θα μπορούσε να καταχωριστεί στο μητρώο γαμικών συμφώνων ως γαμικό σύμφωνο εφόσον προσκομιζόταν προσθήκη (παράρτημα) στο πιστοποιητικό γάμου, επικυρωμένη από συμβολαιογράφο ή οποιονδήποτε άλλο αρμόδιο δημόσιο υπάλληλο στην Ιταλία, στην οποία θα αναγραφόταν ο λιθουανικός προσωπικός αριθμός αναγνώρισης τουλάχιστον ενός εκ των συζύγων. Επισήμανε επίσης ότι τα φυσικά πρόσωπα δεν μπορούν να ενεργούν ως πάροχοι δεδομένων όσον αφορά τη διανομή της περιουσίας και ότι, ως εκ τούτου, η διανομή της περιουσίας δεν μπορούσε να καταχωριστεί στο μητρώο γαμικών συμφώνων.
16.      Η αναιρεσείουσα της κύριας δίκης κατέθεσε στη δικογραφία αντίγραφο μηνύματος ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από το οποίο προκύπτει ότι είχε ζητήσει από το οικείο ληξιαρχείο στην Ιταλία να εκδώσει αντίγραφο του πιστοποιητικού γάμου στο οποίο να μνημονεύεται ο λιθουανικός προσωπικός αριθμός αναγνώρισης, όπως αναγραφόταν στο δελτίο ταυτότητάς της, πλην όμως το ληξιαρχείο απέρριψε το αίτημά της, επισημαίνοντας ότι ο αριθμός αυτός δεν μπορούσε να αναγραφεί στο απόσπασμα του πιστοποιητικού γάμου, καθόσον επρόκειτο για στοιχείο το οποίο αδυνατούσε να πιστοποιήσει. Η αναιρεσείουσα της κύριας δίκης προσκόμισε επίσης βεβαίωση εκδοθείσα από Ιταλό συμβολαιογράφο, σύμφωνα με την οποία, δυνάμει του άρθρου 162, δεύτερο εδάφιο, του Codice civile (αστικού κώδικα), η επιλογή του καθεστώτος διανομής της περιουσίας μπορεί επίσης να γίνει με δήλωση στο πιστοποιητικό γάμου.
17.      Η αναιρεσείουσα της κύριας δίκης άσκησε προσφυγή κατά της απόφασης της 9ης Μαρτίου 2022 ενώπιον του Vilniaus apygardos administracinis teismas (περιφερειακού διοικητικού δικαστηρίου Βίλνιους, Λιθουανία). Με απόφαση της 29ης Ιουνίου 2022, το δικαστήριο αυτό απέρριψε την προσφυγή ως αβάσιμη. Στο σκεπτικό της απόφασής του επισημαίνεται ότι δεν πληρούνταν οι προϋποθέσεις για την καταχώριση στο μητρώο γαμικών συμφώνων ενός συμφώνου που συνήφθη στην αλλοδαπή, όπως προβλέπονται στο σημείο 67 του κανονισμού του μητρώου, και, ιδίως, ότι στο γαμικό σύμφωνο δεν μνημονευόταν ο λιθουανικός προσωπικός αριθμός αναγνώρισης τουλάχιστον ενός εκ των συμβαλλομένων μερών.
18.      Η αναιρεσείουσα της κύριας δίκης άσκησε αναίρεση κατά της απόφασης αυτής ενώπιον του Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (Ανώτατου Διοικητικού Δικαστηρίου της Λιθουανίας), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου.
19.      Το τμήμα διευρυμένης σύνθεσης του αιτούντος δικαστηρίου
εκτιμά ότι, στην πραγματικότητα, η αναιρεσείουσα της κύριας δίκης δεν επιδιώκει να καταχωριστεί στο μητρώο γαμικών συμφώνων η διανομή περιουσιακών στοιχείων, αλλά το γαμικό σύμφωνο (4) και ότι η κατάστασή της διέπεται από το σημείο 68 του κανονισμού του μητρώου, σύμφωνα με το οποίο ένας εκ των συζύγων μπορεί να ζητήσει την καταχώριση στο μητρώο γαμικών συμφώνων ενός γαμικού συμφώνου που έχει επικυρωθεί στην αλλοδαπή. Επισημαίνει επίσης ότι, σύμφωνα με το σημείο 67 του εν λόγω κανονισμού, η καταχώριση συμφώνου συναφθέντος στην αλλοδαπή τελούσε, ωστόσο, υπό την προϋπόθεση ότι το οικείο σύμφωνο περιλαμβάνει τον λιθουανικό προσωπικό αριθμό αναγνώρισης τουλάχιστον ενός εκ των συμβαλλομένων μερών.
20.      Συναφώς, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι, σύμφωνα με το ιταλικό δίκαιο, στο πιστοποιητικό γάμου μπορεί να μνημονεύεται το καθεστώς περιουσιακών σχέσεων των συζύγων. Εντούτοις, το απόσπασμα του πιστοποιητικού γάμου της αναιρεσείουσας της κύριας δίκης, το οποίο συντάχθηκε στην Ιταλία, δεν αναφέρει τους προσωπικούς αριθμούς αναγνώρισης των συζύγων. Μολονότι η απουσία αυτών των αριθμών δεν αποτελούσε εμπόδιο για την καταχώριση του γάμου στις ληξιαρχικές υπηρεσίες της Λιθουανίας, εντούτοις, για την καταχώριση του συναφθέντος από τους συζύγους γαμικού συμφώνου στο μητρώο γαμικών συμφώνων απαιτείται η αναφορά του προσωπικού αριθμού.
21.      Επομένως, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται αν οι ρυθμίσεις του κανονισμού του μητρώου μπορούν να θεωρηθούν ικανές να περιορίσουν την ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών της Ένωσης, κατά την έννοια του άρθρου 21 ΣΛΕΕ.
22.      Υπό τις συνθήκες αυτές, το Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο της Λιθουανίας) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
«Έχει το άρθρο 21, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση κατά την οποία γαμικό σύμφωνο το οποίο έχει συναφθεί σε άλλο κράτος μέλος της Ένωσης δεν μπορεί να καταχωριστεί στο μητρώο γαμικών συμφώνων, εάν στο σύμφωνο αυτό δεν αναγράφεται ο [λιθουανικός] προσωπικός αριθμός αναγνώρισης ενός τουλάχιστον από τα συμβαλλόμενα μέρη, όταν, σε περιπτώσεις όπως αυτή της υπό κρίση υποθέσεως, οι αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους στο οποίο συνήφθη το γαμικό σύμφωνο αρνούνται να χορηγήσουν απόσπασμα του εν λόγω συμφώνου συμπληρωμένο με τα [εν λόγω] κρίσιμα προσωπικά στοιχεία ταυτοποίησης;»
23.      Γραπτές παρατηρήσεις υπέβαλαν η Λιθουανική Κυβέρνηση και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Δεν διεξήχθη επ’ ακροατηρίου συζήτηση
IV.    Ανάλυση
Α.      Επί του παραδεκτού
24.      Η Λιθουανική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως είναι απαράδεκτη. Ισχυρίζεται ότι η νομοθεσία που ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2023 δεν προβλέπει ότι ένα γαμικό σύμφωνο που συνάπτεται στην αλλοδαπή πρέπει να μνημονεύει τον λιθουανικό προσωπικό αριθμό αναγνώρισης τουλάχιστον ενός εκ των συμβαλλομένων μερών προκειμένου να μπορεί να καταχωριστεί στο μητρώο γαμικών συμφώνων. Ως εκ τούτου, το προδικαστικό ερώτημα είναι αλυσιτελές και, κατά συνέπεια, παρέλκει η απάντηση του Δικαστηρίου επ’ αυτού.
25.      Απαντώντας σε αίτηση παροχής πληροφοριών που του απηύθυνε το Δικαστήριο, το αιτούν δικαστήριο διευκρίνισε ότι, κατά γενικό κανόνα, ο δικαστής ελέγχει τη νομιμότητα και τη βασιμότητα μιας απόφασης της Διοίκησης υπό το πρίσμα της πραγματικής και νομικής κατάστασης που υπήρχε κατά την ημερομηνία έκδοσής της. Κατά συνέπεια, υπό περιστάσεις όπως οι επίμαχες στην υπόθεση της κύριας δίκης, η τροποποίηση της επίμαχης ρύθμισης δεν ασκεί αφ’ εαυτής επιρροή στην εξέταση της υπόθεσης. Το αιτούν δικαστήριο επισήμανε επίσης ότι η αναιρεσείουσα της κύριας δίκης δεν παραιτήθηκε από την αίτησή της αναιρέσεως και ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία που είχε στη διάθεσή του, η ίδια δεν υπέβαλε νέα αίτηση καταχώρισης μετά την 1η Ιανουαρίου 2023. Ως εκ τούτου, το αιτούν δικαστήριο εξακολουθεί να υποχρεούται να εξετάσει την αίτηση αυτή, λαμβανομένου δε υπόψη ότι αυτή αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στην ακύρωση της απόφασης της 9ης Μαρτίου 2022, υποχρεούται να αποφανθεί επί της νομιμότητας και της βασιμότητας της εν λόγω διοικητικής απόφασης.
26.      Συναφώς, πρέπει να υπομνησθεί ότι εναπόκειται αποκλειστικώς στο εθνικό δικαστήριο το οποίο έχει επιληφθεί της διαφοράς της κύριας δίκης να εκτιμήσει την αναγκαιότητα μιας προδικαστικής αποφάσεως και το λυσιτελές των προδικαστικών ερωτημάτων που υποβάλλει στο Δικαστήριο, τα οποία θεωρούνται κατά τεκμήριο λυσιτελή. Ως εκ τούτου, εφόσον το υποβληθέν προδικαστικό ερώτημα αφορά την ερμηνεία ή το κύρος κανόνα του δικαίου της Ένωσης, το Δικαστήριο οφείλει κατ’ αρχήν να απαντήσει, εκτός αν προκύπτει προδήλως ότι η ερμηνεία την οποία ζητεί το εθνικό δικαστήριο ουδεμία σχέση έχει με το υποστατό ή με το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης, αν το πρόβλημα είναι υποθετικής φύσεως ή, ακόμη, αν το Δικαστήριο δεν διαθέτει τα πραγματικά και νομικά στοιχεία που είναι αναγκαία προκειμένου να δώσει χρήσιμη απάντηση στο προδικαστικό ερώτημα (5).
27.      Εν προκειμένω, λαμβανομένων υπόψη των πληροφοριών που παρέσχε το αιτούν δικαστήριο, το ερώτημα που αφορά την ερμηνεία του άρθρου 21, παράγραφος 1,
ΣΛΕΕ είναι κρίσιμο υπό το πρίσμα της διαφοράς της οποίας έχει επιληφθεί το δικαστήριο αυτό, η δε απάντηση του Δικαστηρίου είναι αναγκαία για την επίλυση της διαφοράς της κύριας δίκης κατά τρόπο σύμφωνο με το δίκαιο της Ένωσης.
28.      Υπό τις συνθήκες αυτές, φρονώ ότι το προδικαστικό ερώτημα είναι παραδεκτό.
Β.      Επί της ουσίας
29.      Με το προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 21, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ αντιτίθεται σε ρύθμιση κράτους μέλους δυνάμει της οποίας δεν είναι δυνατή η καταχώριση γαμικού συμφώνου που έχει συναφθεί σε άλλο κράτος μέλος στο μητρώο γαμικών συμφώνων που τηρείται στο πρώτο κράτος μέλος για τον λόγο και μόνον ότι δεν μνημονεύεται στο σύμφωνο αυτό ο προσωπικός αριθμός αναγνώρισης ενός τουλάχιστον εκ των συμβαλλομένων μερών, ο οποίος χορηγείται από το εθνικό δημοτολόγιο του πρώτου κράτους μέλους, όταν οι αρμόδιες αρχές του κράτους στο οποίο συνήφθη το γαμικό σύμφωνο αρνούνται να εκδώσουν απόσπασμα του οικείου συμφώνου με μνεία του εν λόγω αριθμού.
30.      Προκειμένου να δοθεί απάντηση στο προδικαστικό ερώτημα, πρέπει, κατ’ αρχάς, να εξεταστεί αν η κατάσταση της αναιρεσείουσας της κύριας δίκης εμπίπτει στο ουσιαστικό πεδίο εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης και, ιδίως, στους κανόνες που διέπουν την άσκηση από τους
πολίτες της Ένωσης του δικαιώματός τους ελεύθερης κυκλοφορίας. Σε περίπτωση καταφατικής απάντησης, πρέπει, σε δεύτερο στάδιο, να εξεταστεί εάν η εφαρμογή της επίμαχης εθνικής ρύθμισης συνιστά περιορισμό της ελεύθερης κυκλοφορίας των πολιτών της Ένωσης και, στην περίπτωση αυτή, εάν ο περιορισμός αυτός είναι δικαιολογημένος.
1.      Επί του πεδίου εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης
31.      Το προδικαστικό ερώτημα που υποβλήθηκε
στην υπό κρίση υπόθεση αφορά τη νομοθεσία κράτους μέλους, ήτοι της Δημοκρατίας της Λιθουανίας, σχετικά με την τήρηση μητρώου γαμικών συμφώνων.
32.      Συναφώς, επισημαίνεται ότι, στο παρόν στάδιο εξέλιξης του δικαίου της Ένωσης, η σύσταση
μητρώων γαμικών συμφώνων και οι κανόνες σχετικά με τη λειτουργία τους εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των κρατών μελών. Μολονότι τα ζητήματα που αφορούν τη διεθνή δικαιοδοσία, το εφαρμοστέο δίκαιο και την αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων σε ζητήματα περιουσιακών σχέσεων των συζύγων ρυθμίζονται εντός της Ένωσης από τον κανονισμό (ΕΕ) 2016/1103 (6), ο κανονισμός αυτός δεν εφαρμόζεται στη διαφορά της κύριας δίκης, δεδομένου ότι η Δημοκρατία της Λιθουανίας δεν συμμετέχει στην ενισχυμένη συνεργασία που καθιερώνει ο κανονισμός. Επιπλέον, ο κανονισμός δεν περιλαμβάνει διατάξεις που αφορούν άμεσα την τήρηση μητρώων γαμικών συμφώνων. Εξ αυτών συνάγεται ιδίως ότι, προκειμένου να προσδιοριστεί το δίκαιο που έχει εφαρμογή στο καθεστώς περιουσιακών σχέσεων των συζύγων, καθώς και οι όροι και οι συνέπειες της καταχώρισης γαμικών συμφώνων στα μητρώα αυτά, τα λιθουανικά δικαστήρια θα συνεχίσουν να εφαρμόζουν τους κανόνες του λιθουανικού δικαίου περί σύγκρουσης νόμων το περιεχόμενο των οποίων
δεν παρέθεσε το αιτούν δικαστήριο (7).
33.      Δεν αμφισβητείται, ωστόσο, ότι, ακόμη και αν οι κανόνες ενός τομέα εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των κρατών μελών, τα κράτη μέλη οφείλουν, πάντως, κατά την άσκηση της αρμοδιότητας αυτής, να συμμορφώνονται προς το δίκαιο της Ένωσης και, ιδίως, προς τις διατάξεις της Συνθήκης ΛΕΕ σχετικά με την ελευθερία όλων των πολιτών της Ένωσης να κυκλοφορούν και να διαμένουν στο έδαφος των κρατών μελών (8).
34.      Στο πλαίσιο αυτό, υπενθυμίζω, πρώτον, ότι το Δικαστήριο έχει επανειλημμένα επισημάνει ότι η ιδιότητα του πολίτη της Ένωσης τείνει να αποτελέσει τη θεμελιώδη ιδιότητα των υπηκόων των κρατών μελών (9) και ότι πολίτης κράτους μέλους ο οποίος άσκησε, ως πολίτης της Ένωσης, το δικαίωμά του ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής σε κράτος μέλος άλλο από το κράτος μέλος καταγωγής του, μπορεί να επικαλεσθεί τα δικαιώματα που σχετίζονται με την ιδιότητα αυτή, ιδίως τα προβλεπόμενα στο άρθρο 21, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, ενδεχομένως και έναντι του κράτους μέλους καταγωγής του (10).
35.      Όσον αφορά τα ειδικά δικαιώματα σχετικά με την ιδιότητα του πολίτη της Ένωσης, πρέπει επίσης να υπενθυμίσω, δεύτερον, ότι δεν αμφισβητείται ότι εθνική ρύθμιση η οποία περιάγει σε δυσμενή θέση ορισμένους υπηκόους ενός κράτους μέλους απλώς και μόνον επειδή άσκησαν το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής τους σε άλλο κράτος μέλος συνιστά περιορισμό των ελευθεριών που διασφαλίζει σε κάθε πολίτη της Ένωσης το άρθρο 21, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ (11).
36.      Εν προκειμένω, μετά την άσκηση από
την αναιρεσείουσα της κύριας δίκης, πολίτη της Ένωσης, του
δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής της σε άλλο κράτος μέλος, δεν της επετράπη να καταχωρίσει στο λιθουανικό μητρώο γαμικών συμφώνων ένα γαμικό σύμφωνο που είχε συνάψει στην Ιταλία, με την αιτιολογία ότι το σύμφωνο αυτό δεν περιείχε τον λιθουανικό προσωπικό αριθμό αναγνώρισης τουλάχιστον ενός από τους συζύγους. Ωστόσο, από κανένα στοιχείο δεν προκύπτει ότι, σύμφωνα με το λιθουανικό δίκαιο, η μνεία αυτή στο γαμικό σύμφωνο αποτελεί προϋπόθεση για την ύπαρξη ή το κύρος του.
37.      Επιπλέον, από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως προκύπτει ότι, αν η αναιρεσείουσα της κύριας δίκης είχε συνάψει το γαμικό σύμφωνο στη Λιθουανία, σε καμία περίπτωση δεν θα είχε υποχρεωθεί να το καταθέσει στο κεντρικό μητρώο προς
καταχώριση στο επίμαχο μητρώο. Πράγματι, στη Λιθουανία, η καταχώριση αυτή πραγματοποιείται κατόπιν αιτήματος του συμβολαιογράφου που συντάσσει τη συμβολαιογραφική πράξη και ο οποίος είναι υπεύθυνος για την ορθή ταυτοποίηση των συμβαλλόμενων μερών και για την κοινοποίηση των δεδομένων που απαιτούνται από τον κανονισμό του μητρώου (12).
38.      Λαμβανομένων υπόψη των περιστάσεων αυτών, επιβάλλεται η διαπίστωση, αφενός, ότι δεν αμφισβητείται ότι η αναιρεσείουσα της κύριας δίκης έχει συμφέρον να καταχωρίσει στο μητρώο γαμικών συμφώνων της Δημοκρατίας της Λιθουανίας πληροφορίες σχετικά με το καθεστώς περιουσιακών σχέσεων μεταξύ αυτής και του συζύγου της και, αφετέρου, ότι η άρνηση καταχώρισης των εν λόγω πληροφοριών ήταν άμεση συνέπεια της εφαρμογής διάταξης του εθνικού δικαίου που εφαρμόζεται μόνο στα σύμφωνα που συνάπτονται στην αλλοδαπή. Ως εκ τούτου, η άρνηση αυτή συνδέεται με την άσκηση, από την αναιρεσείουσα της κύριας δίκης, του δικαιώματός της να κυκλοφορεί και να διαμένει σε άλλο κράτος μέλος.
39.      Υπό τις συνθήκες αυτές, φρονώ ότι η κατάσταση της αναιρεσείουσας της κύριας δίκης εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 21, παράγραφος 1,
ΣΛΕΕ.
2.      Επί του περιορισμού της ελεύθερης κυκλοφορίας των πολιτών της Ένωσης
α)      Επί των μητρώων γαμικών συμφώνων
40.      Το Δικαστήριο δεν είχε ακόμη την ευκαιρία να ερμηνεύσει το άρθρο 21, παράγραφος 1,
ΣΛΕΕ υπό το πρίσμα των διατάξεων του εθνικού δικαίου που αφορούν την τήρηση μητρώων γαμικών συμφώνων.
41.      Αντιθέτως, είχε την ευκαιρία να ερμηνεύσει τη διάταξη αυτή σε σχέση με διατάξεις του εθνικού δικαίου που αφορούν την καταχώριση στα εθνικά μητρώα διαφόρων πληροφοριών σχετικά με την ταυτότητα προσώπων και την προσωπική τους κατάσταση. Το Δικαστήριο αποφάνθηκε, μεταξύ άλλων, επί της ληξιαρχικής καταχωρίσεως του επωνύμου φυσικού προσώπου (13) ή της ταυτότητας φύλου του (14) σε περίπτωση διαφορών μεταξύ των καταχωρίσεων των δεδομένων αυτών σε μητρώα που τηρούνται σε διαφορετικά κράτη μέλη.
42.      Όσον αφορά τα επώνυμα, το Δικαστήριο έχει κρίνει, μεταξύ άλλων, ότι η άρνηση των αρχών ενός κράτους μέλους να αναγνωρίσουν και να καταχωρίσουν στα ληξιαρχικά μητρώα το όνομα ενός πολίτη της Ένωσης, όπως το όνομα αυτό έχει καθοριστεί σε άλλο κράτος μέλος, δύναται να παρακωλύσει την άσκηση του κατά το άρθρο 21 ΣΛΕΕ δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής στο έδαφος των κρατών μελών, λόγω της σύγχυσης και των προβλημάτων που ενδέχεται να ανακύψουν από τη διαφορά μεταξύ δύο ονομάτων που αφορούν το ίδιο πρόσωπο, δεδομένου ότι σε πολλές συναλλαγές της καθημερινής ζωής, τόσο σε δημόσιο όσο και σε ιδιωτικό επίπεδο, απαιτείται η απόδειξη της ταυτότητας (15).
Το ίδιο ισχύει και για την άρνηση των αρχών ενός κράτους μέλους να τροποποιήσουν και να αναγνωρίσουν την ταυτότητα φύλου που ένας από τους υπηκόους του έχει αποκτήσει νόμιμα σε άλλο κράτος μέλος (16).
43.      Τίθεται επομένως, το ερώτημα αν η νομολογία του Δικαστηρίου που μόλις υπενθύμισα (17) μπορεί να εφαρμοστεί στην υπό κρίση υπόθεση. Προκειμένου να δοθεί απάντηση στο ερώτημα αυτό, είναι απαραίτητο να εξεταστεί κατά πόσον τα μητρώα γαμικών συμφώνων μπορούν να συγκριθούν με τα ληξιαρχικά μητρώα ή τα δημοτολόγια.
44.      Κατ’ αρχάς, επισημαίνω ότι, όσον αφορά τα καθεστώτα περιουσιακών σχέσεων των συζύγων, διαφέρουν σημαντικά οι νομικές λύσεις που υιοθετούνται στις έννομες τάξεις των κρατών μελών. Πράγματι, μολονότι οι εθνικές νομοθεσίες παρουσιάζουν ομοιότητες, οι συγκεκριμένοι μηχανισμοί που θεσπίζονται από αυτές παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές (18).
45.      Επομένως, μολονότι φαίνεται να αναγνωρίζεται από όλα τα κράτη μέλη η αρχή σύμφωνα με την οποία οι σύζυγοι έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν ένα καθεστώς περιουσιακών σχέσεων διαφορετικό από το εκ του νόμου προβλεπόμενο, εντούτοις, ενδέχεται να αποκλίνουν οι λύσεις σχετικά με τη δημοσιότητα των γαμικών συμφώνων που αποτυπώνουν την επιλογή αυτή. Συναφώς, ορισμένες έννομες τάξεις προβλέπουν την καταχώριση γαμικών συμφώνων σε ειδικό δημόσιο μητρώο που έχει συσταθεί για τον σκοπό αυτόν, ενώ άλλες όχι (19). Επιπλέον, σε αυτή την πρώτη κατηγορία έννομων τάξεων, ορισμένες επιτρέπουν την καταχώριση γαμικών συμφώνων που συνάπτονται στην αλλοδαπή (20), ενώ άλλες όχι (21).
46.      Η σύσταση δημόσιου μητρώου γαμικών συμφώνων συνδέεται άρρηκτα με τους κανόνες του εθνικού δικαίου που αφορούν τον προσδιορισμό του κυρίου ενός αγαθού που αποκτάται κατά τη διάρκεια του γάμου και την ευθύνη των συζύγων για τις υποχρεώσεις που γεννώνται κατά τη διάρκεια του γάμου. Κατά γενικό κανόνα, εάν μια έννομη τάξη προβλέπει τη δυνατότητα των συζύγων να παρεκκλίνουν από ένα εκ του νόμου προβλεπόμενο καθεστώς με τη σύναψη γαμικού συμφώνου, προβλέπει επίσης ότι το σύμφωνο αυτό αντιτάσσεται σε τρίτους μόνον εφόσον έχουν λάβει γνώση του. Ένα μητρώο γαμικών συμφώνων αποτελεί μέσο διασφάλισης της δημοσιότητας των συμφώνων αυτών, το οποίο συμβάλλει σημαντικά στην προστασία των περιουσιακών συμφερόντων των συζύγων και, γενικότερα, στην ασφάλεια δικαίου. Πράγματι, κατ’ αρχήν, η καταχώριση ενός γαμικού συμφώνου σε ένα τέτοιο μητρώο έχει ως αποτέλεσμα το εν λόγω σύμφωνο να καθίσταται αντιτάξιμο έναντι τρίτων, ανεξαρτήτως του αν οι τρίτοι γνωρίζουν πράγματι τη σύναψή του ή όχι.
47.      Αυτό συμβαίνει στο λιθουανικό δίκαιο. Όπως προβλέπεται στο άρθρο 3.103, παράγραφος 3, του αστικού κώδικα, το γαμικό σύμφωνο και οι τροποποιήσεις του αντιτάσσονται σε τρίτους μόνον εάν το σύμφωνο αυτό και οι τροποποιήσεις του έχουν καταχωριστεί στο μητρώο γαμικών συμφώνων, εκτός εάν οι τρίτοι είχαν λάβει σχετικώς γνώση κατά τον χρόνο κατάρτισης της δικαιοπραξίας. Από κανένα στοιχείο του άρθρου 3.103 του αστικού κώδικα δεν προκύπτει ότι η δυνατότητα καταχώρισης γαμικού συμφώνου στο εν λόγω μητρώο εξαρτάται από τον τόπο σύναψης του συμφώνου ή από άλλες περιστάσεις που μπορούν να αποτελέσουν συνδετικό στοιχείο που καθορίζει το εφαρμοστέο δίκαιο στις περιουσιακές σχέσεις των συζύγων.
48.      Επομένως, σύμφωνα με το λιθουανικό δίκαιο, η καταχώριση γαμικού συμφώνου στο εν λόγω μητρώο έχει ως αποτέλεσμα, μεταξύ άλλων, το εν λόγω σύμφωνο να καθίσταται
αντιτάξιμο έναντι τρίτων. Επομένως, η καταχώριση αυτή ενδέχεται να επηρεάσει τη νομική θέση των συζύγων έναντι τρίτων.
49.      Τούτου λεχθέντος, πρέπει να επισημανθεί ότι η σημασία της καταχώρισης ενός γαμικού συμφώνου στο εν λόγω μητρώο δεν είναι συγκρίσιμη με εκείνη της καταχώρισης του ονόματος ή του φύλου ενός προσώπου στο εθνικό ληξιαρχείο. Οι
συνέπειες
των
καταχωρίσεων αυτών
είναι
διαφορετικής
φύσης.
50.      Κατ’ αρχάς, τα μητρώα γαμικών συμφώνων δεν αποτελούν πηγή πληροφοριών για την προσωπική κατάσταση των προσώπων και, συνεπώς, το γεγονός ότι ένα γαμικό σύμφωνο δεν καταχωρίζεται στο εν λόγω μητρώο δεν δημιουργεί κανέναν κίνδυνο σύγχυσης όσον αφορά τα στοιχεία που αφορούν την προσωπική κατάσταση ενός προσώπου· ελλείψει καταχώρισης ενός γαμικού συμφώνου στο μητρώο, τεκμαίρεται ότι στις περιουσιακές σχέσεις μεταξύ των συζύγων εφαρμόζεται το προβλεπόμενο εκ του νόμου καθεστώς. Περαιτέρω, τέτοιο μητρώο δεν υφίσταται σε όλες τις έννομες τάξεις της Ένωσης που προβλέπουν τη δυνατότητα των συζύγων να συνάψουν γαμικό σύμφωνο. Επιπλέον, το κύρος ενός γαμικού συμφώνου δεν εξαρτάται, κατά κανόνα, από την καταχώρισή του στο μητρώο γαμικών συμφώνων. Τέλος, τουλάχιστον όσον αφορά το λιθουανικό δίκαιο, η καταχώριση ενός γαμικού συμφώνου στο οικείο μητρώο δεν είναι ο μόνος τρόπος για να διασφαλιστεί το αντιτάξιμο ενός γαμικού συμφώνου έναντι τρίτων: κατά την κατάρτιση δικαιοπραξίας με ορισμένο πρόσωπο, το γεγονός ότι το πρόσωπο αυτό ενημερώνεται για την ύπαρξη γαμικού συμφώνου παράγει το ίδιο αποτέλεσμα, αν και μόνον μεταξύ των μερών.
51.      Οι διαφορές αυτές καταδεικνύουν ότι η νομολογία σχετικά με την καταχώριση στα εθνικά ληξιαρχεία του ονόματος ή του φύλου ενός προσώπου που έχει ασκήσει το δικαίωμά του ελεύθερης κυκλοφορίας δεν μπορεί να έχει εφαρμογή στην καταχώριση των γαμικών συμφώνων στα μητρώα γαμικών συμφώνων.
52.      Εντούτοις, τούτο δεν μπορεί να σημαίνει ότι η άρνηση καταχώρισης στο μητρώο γαμικών συμφώνων ενός συμφώνου που συνάπτεται σε άλλο κράτος μέλος δεν συνιστά περιορισμό της ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής σε άλλο κράτος μέλος, όπως αυτό κατοχυρώνεται στο άρθρο 21, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ.
β)      Επί των συνεπειών που έχουν σε σχέση με το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας των πολιτών της Ένωση οι κανόνες καταχώρισης στο μητρώο γαμικών συμφώνων
53.      Υπενθυμίζω ότι κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, εθνική ρύθμιση η οποία περιάγει σε δυσμενή θέση ορισμένους ημεδαπούς για τον λόγο και μόνον ότι άσκησαν το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής σε άλλο κράτος μέλος συνιστά περιορισμό των ελευθεριών που διασφαλίζει σε κάθε πολίτη της Ένωσης το άρθρο 21, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ (22). Το Δικαστήριο έχει επίσης κρίνει ότι οι διευκολύνσεις που παρέχει η Συνθήκη στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής δεν θα μπορούσαν να παραγάγουν πλήρως τα αποτελέσματά τους αν υπήρχε το ενδεχόμενο να αποτραπεί ο υπήκοος κράτους μέλους από τη χρήση τους εξαιτίας κωλυμάτων που τίθενται στη διαμονή του στο κράτος μέλος υποδοχής λόγω ρυθμίσεως του κράτους καταγωγής του που τον αντιμετωπίζει δυσμενώς επειδή ακριβώς επωφελήθηκε των διευκολύνσεων αυτών (23).
54.      Όπως έχω ήδη επισημάνει (24),
κατά το λιθουανικό δίκαιο, η καταχώριση γαμικού συμφώνου στο μητρώο γαμικών συμφώνων παράγει συγκεκριμένο έννομο αποτέλεσμα, δεδομένου ότι επιτρέπει στους συζύγους να διασφαλίσουν ότι το σύμφωνο αυτό είναι αντιτάξιμο έναντι τρίτων, είτε αυτοί γνωρίζουν τη σύναψή του είτε όχι. Επομένως, η άρνηση της καταχώρισης αυτής επηρεάζει τη νομική κατάσταση των συζύγων βάσει του λιθουανικού δικαίου, καθόσον τους στερεί τη δυνατότητα να επωφεληθούν από μέτρο εθνικού δικαίου που διασφαλίζει την προστασία των περιουσιακών τους συμφερόντων και το οποίο, γενικότερα, είναι ευνοϊκό γι’ αυτούς από απόψεως ασφάλειας δικαίου. Ως εκ τούτου, οι ιδιώτες έχουν συμφέρον να καταχωρίζονται τα γαμικά σύμφωνα στο εν λόγω μητρώο.
55.      Βεβαίως, στο παρόν στάδιο εξέλιξης του δικαίου της Ένωσης, τα κράτη μέλη δεν είναι υποχρεωμένα να δημιουργήσουν μητρώα σχετικά με τα γαμικά σύμφωνα. Ωστόσο, όταν υφίσταται ένα τέτοιο μητρώο σε κράτος μέλος και η εφαρμοστέα νομοθεσία προβλέπει δικαίωμα καταχώρισης σε αυτό γαμικού συμφώνου που συνάπτεται σε άλλο κράτος μέλος (25), οι προϋποθέσεις καταχώρισης του συμφώνου πρέπει να καθορίζονται
κατά τρόπον ώστε να διασφαλίζεται η συμμόρφωση με τις διατάξεις της Συνθήκης ΛΕΕ, ιδίως το άρθρο 21, παράγραφος 1. Σε αντίθετη περίπτωση, τα πρόσωπα που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής ratione personae της επίμαχης εθνικής ρύθμισης, όπως, μεταξύ άλλων, οι υπήκοοι του εν λόγω κράτους μέλους, θα μπορούσαν να αποθαρρυνθούν από το να ασκήσουν τα δικαιώματα που αντλούν από τη Συνθήκη στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής, λόγω του φόβου να απολέσουν τα πλεονεκτήματα που απορρέουν από την οικεία καταχώριση.
56.      Επομένως, οι κανόνες καταχώρισης
στο οικείο μητρώο των γαμικών συμφώνων που συνάπτονται σε άλλο κράτος μέλος ενδέχεται να επηρεάσουν την άσκηση του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας των πολιτών της Ένωσης.
γ)      Επί της προϋπόθεσης που αφορά τη μνεία του προσωπικού αριθμού αναγνώρισης
57.      Το λιθουανικό δίκαιο, όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης, δεν αντιτίθεται στην καταχώριση στο μητρώο γαμικών συμφώνων γαμικού συμφώνου που συνάπτεται στην αλλοδαπή, αλλά εξαρτά την καταχώριση αυτή από την προϋπόθεση το σύμφωνο αυτό να περιλαμβάνει τον λιθουανικό προσωπικό αριθμό αναγνώρισης τουλάχιστον ενός από τους συζύγους (στο εξής: επίμαχη προϋπόθεση).
58.      Η επίμαχη προϋπόθεση δεν προβλεπόταν τυπικώς για τα γαμικά σύμφωνα που συνάπτονταν στη Λιθουανία. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο, τα σύμφωνα αυτά συνάπτονται με συμβολαιογραφική πράξη, πράγμα που σημαίνει ότι η εξακρίβωση και, πιθανότατα, η μνεία του προσωπικού αριθμού αναγνώρισης στις συμβάσεις αυτές διενεργείται από τον συμβολαιογράφο, ο οποίος είναι, επιπλέον, υπεύθυνος για την καταχώρισή τους στο μητρώο γαμικών συμφώνων και για την κοινοποίηση των δεδομένων που απαιτούνται συναφώς. Στο πλαίσιο αυτό, η απαίτηση να αναγράφεται ο εν λόγω αριθμός στα γαμικά σύμφωνα που συνάπτονται στην αλλοδαπή με σκοπό την καταχώρισή τους στο μητρώο γαμικών συμφώνων δεν φαίνεται, εκ πρώτης όψεως, να συνεπάγεται διάκριση εις βάρος των προσώπων που συνάπτουν γαμικό σύμφωνο στην αλλοδαπή σε σχέση με εκείνα που το συνάπτουν στη Λιθουανία.
59.      Ωστόσο, η τήρηση ορισμένης προϋπόθεσης που προβλέπεται από τη νομοθεσία κράτους μέλους σχετικά με τον τύπο μιας πράξης μπορεί να αποδειχθεί δυσχερής όταν η πράξη αυτή καταρτίζεται σε άλλο κράτος μέλος και, ως εκ τούτου, διέπεται από το δίκαιο αυτού του άλλου κράτους μέλους, το οποίο δεν προβλέπει κατ’ ανάγκην τον ίδιο τύπο. Πράγματι, μπορεί να αποδειχθεί περίπλοκο, αν όχι αδύνατο, για τους ιδιώτες να απαιτήσουν από αρχή άλλου κράτους μέλους να αναγράψει σε δημόσιο έγγραφο, το οποίο συντάσσεται σύμφωνα με τη νομοθεσία που ισχύει σε αυτό το άλλο κράτος μέλος, στοιχεία των οποίων η αναγραφή δεν προβλέπεται από τη νομοθεσία του τελευταίου.
60.      Αυτό συμβαίνει εν προκειμένω. Αφενός, το επίμαχο στην κύρια δίκη γαμικό σύμφωνο, με το οποίο οι σύζυγοι επέλεξαν καθεστώς περιουσιακής αυτοτέλειας, συνήφθη δυνάμει απλής δήλωσης που περιελήφθη στο πιστοποιητικό γάμου. Επομένως, το σύμφωνο αυτό δεν έχει τον τύπο συμβολαιογραφικής πράξης και, ως εκ τούτου, δεν ήταν δυνατή η αναγραφή σε αυτό
του προσωπικού αριθμού αναγνώρισης των συζύγων. Αφετέρου, μολονότι το κεντρικό μητρώο μπορούσε να καταχωρίσει το καθεστώς περιουσιακής αυτοτέλειας βάσει αποσπάσματος πιστοποιητικού γάμου που συντάχθηκε στην Ιταλία, εντούτοις, τούτο τελούσε υπό τον όρο να συνταχθεί προσάρτημα στο πιστοποιητικό γάμου, επικυρωμένο από συμβολαιογράφο ή άλλο αρμόδιο Ιταλό δημόσιο υπάλληλο, στο οποίο να αναγράφεται ο προσωπικός αριθμός αναγνώρισης. Ωστόσο, η κατάρτιση ενός τέτοιου προσαρτήματος δεν ήταν δυνατή σύμφωνα με το ιταλικό δίκαιο.
61.      Κατά συνέπεια, η επίμαχη προϋπόθεση, μολονότι αντιστοιχούσε σε προϋπόθεση που προβλέπεται για τα γαμικά σύμφωνα που συνάπτονται στη Λιθουανία, ήταν πιθανό να μην μπορεί να πληρωθεί από πρόσωπα που διέθεταν λιθουανικό προσωπικό αριθμό αναγνώρισης και είχαν συνάψει γαμικό σύμφωνο σε άλλο κράτος μέλος, ανεξαρτήτως της βούλησης και των ενεργειών στις οποίες προέβησαν οι σύζυγοι. Επομένως, ο Λιθουανός νομοθέτης, ενώ προέβλεψε τη δυνατότητα των προσώπων με λιθουανικό προσωπικό αριθμό αναγνώρισης να καταχωρίσουν στο μητρώο γαμικών συμφώνων γαμικό σύμφωνο συναφθέν στην αλλοδαπή, εξάρτησε την εν λόγω καταχώριση από προϋπόθεση η οποία θα μπορούσε να είναι αντικειμενικώς αδύνατο να πληρωθεί και η οποία θα ήταν ικανή να εμποδίσει τα πρόσωπα που είχαν ασκήσει το δικαίωμά τους ελεύθερης κυκλοφορίας να καταχωρίσουν το οικείο γαμικό σύμφωνο στο επίμαχο μητρώο.
62.      Στο μέτρο που η επίμαχη προϋπόθεση μπορούσε να αποτελέσει εμπόδιο για την καταχώριση στο λιθουανικό μητρώο γαμικών συμφώνων γαμικού συμφώνου συναφθέντος σε άλλο κράτος μέλος από πολίτη της Ένωσης που διέθετε λιθουανικό προσωπικό αριθμό αναγνώρισης και είχε δικαίωμα να καταχωρίσει το σύμφωνο αυτό σύμφωνα με το λιθουανικό δίκαιο, φρονώ ότι η προϋπόθεση αυτή συνιστούσε περιορισμό της ελεύθερης κυκλοφορίας των πολιτών της Ένωσης την οποία εγγυάται το άρθρο 21, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ.
3.      Επί της δικαιολόγησης του περιορισμού της ελεύθερης κυκλοφορίας των πολιτών της Ένωσης
63.      Δεν αμφισβητείται ότι τυχόν περιορισμός της ελεύθερης κυκλοφορίας των πολιτών της Ένωσης ο οποίος, όπως στην υπόθεση της κύριας δίκης, είναι ανεξάρτητος από την ιθαγένεια των οικείων προσώπων, μπορεί να δικαιολογηθεί μόνον βάσει αντικειμενικών λόγων γενικού συμφέροντος και εφόσον είναι ανάλογος προς τον θεμιτώς επιδιωκόμενο από το εθνικό δίκαιο σκοπό (26). Από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι ένα μέτρο έχει αναλογικό χαρακτήρα όταν είναι πρόσφορο για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού και δεν υπερβαίνει το αναγκαίο προς τούτο μέτρο (27).
α)      Επί της υπάρξεως αντικειμενικού λόγου γενικού συμφέροντος
64.      Όσον αφορά τη δικαιολόγηση της επίμαχης προϋπόθεσης, η Λιθουανική Κυβέρνηση αναφέρει ότι σκοπός της ήταν να διασφαλίσει την ορθή ταυτοποίηση των προσώπων που έχουν συνάψει γαμικό σύμφωνο, καθώς και την ακρίβεια και την αλήθεια των στοιχείων που περιλαμβάνονται στο μητρώο γαμικών συμφώνων, τα οποία έχουν δεσμευτική νομική ισχύ εφόσον δεν έχουν προσβληθεί ενώπιον δικαστηρίου. Όσον αφορά τα γαμικά σύμφωνα που συνάπτονται στη Λιθουανία, ο σκοπός αυτός μπορεί να επιτευχθεί, δεδομένου
ότι τα γαμικά σύμφωνα συντάσσονται από συμβολαιογράφο, ο οποίος είναι υπεύθυνος για την κοινοποίηση, μέσω ειδικού λογισμικού, των απαιτούμενων δεδομένων στο μητρώο γαμικών συμφώνων. Αντιθέτως, η παροχή δεδομένων σχετικά με γαμικό σύμφωνο που συνήφθη στην αλλοδαπή, τα οποία δεν διαβιβάστηκαν στο σύστημα από λιθουανικό δικαστήριο ή συμβολαιογράφο, τελούσε υπό την επίμαχη προϋπόθεση προκειμένου να διασφαλιστεί ο έλεγχος της ακρίβειας, της αλήθειας και της συνάφειας των δεδομένων αυτών, καθόσον τα εν λόγω δεδομένα δεν μπορούσαν να επαληθευτούν ή να επικυρωθούν από συμβολαιογράφο ή δικαστήριο.
65.      Δεν παραγνωρίζω τον δικαιολογητικό λόγο που προέβαλε η Λιθουανική Κυβέρνηση. Πράγματι, ανεξάρτητα από τη λειτουργία των διαφόρων δημόσιων μητρώων που υπάρχουν σε εθνικό επίπεδο, ο κύριος σκοπός τους είναι να συμβάλουν στην ασφάλεια δικαίου. Για να επιτευχθεί αυτός ο σκοπός, είναι απαραίτητο τα δεδομένα που καταχωρίζονται να είναι ορθά.
66.      Επομένως, ο σκοπός της διασφάλισης τόσο της ακρίβειας, της αλήθειας και της συνάφειας των δεδομένων που περιλαμβάνονται σε δημόσιο μητρώο όσο και της ασφάλειας δικαίου ενδέχεται, κατά τη γνώμη μου, να συνιστά σκοπό γενικού συμφέροντος που δικαιολογεί την ύπαρξη της επίμαχης προϋπόθεσης.
β)      Επί της αναλογικότητας
67.      Στην περίπτωση αυτή, πρέπει να εξεταστεί κατά πόσον η επίμαχη προϋπόθεση ήταν ανάλογη προς τον θεμιτώς επιδιωκόμενο σκοπό.
1)      Επί της καταλληλότητας
68.      Φρονώ ότι η επίμαχη προϋπόθεση ήταν κατάλληλη για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού.
69.      Πράγματι, σε αντίθεση με τα γαμικά σύμφωνα που συνάπτονται στη Λιθουανία, ο προσωπικός αριθμός αναγνώρισης των προσώπων που είχαν συνάψει γαμικό σύμφωνο στην αλλοδαπή δεν κοινοποιούνταν στο μητρώο γαμικών συμφώνων από τον συμβολαιογράφο. Αυτός ο αριθμός έπρεπε να καταχωρισθεί από υπάλληλο του κεντρικού μητρώου. Η αναγραφή του εν λόγω αριθμού στα γαμικά σύμφωνα που συνάπτονταν στην αλλοδαπή καθιστούσε δυνατή την καταχώρισή του και στο μητρώο.
70.      Επιπλέον, ακόμη κι αν υποτεθεί ότι οι υπάλληλοι του κεντρικού μητρώου είχαν δικαίωμα πρόσβασης στο εθνικό δημοτολόγιο, ο προσωπικός αριθμός αναγνώρισης τους επέτρεπε επίσης να ελέγχουν την ακρίβεια και την αλήθεια λοιπών δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που αφορούν το ενδιαφερόμενο πρόσωπο και μνημονεύονται στο γαμικό σύμφωνο, συγκρίνοντας τα στοιχεία που έχουν καταχωριστεί στο μητρώο αυτό με εκείνα που αναγράφονται στο γαμικό σύμφωνο.
71.      Επομένως η μνεία του προσωπικού αριθμού αναγνώρισης μπορούσε να παράσχει στο κεντρικό μητρώο τη δυνατότητα να διασφαλίσει την ακρίβεια και την πληρότητα των δεδομένων που καταχωρίζονται στο μητρώο γαμικών συμφώνων.
72.      Επομένως, δεν φαίνεται να μπορεί να αμφισβητηθεί η καταλληλότητα της επίμαχης προϋπόθεσης για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού.
2)      Επί της αναγκαιότητας
73.      Δεν ισχύει το ίδιο όσον αφορά την αναγκαιότητα της επίμαχης προϋπόθεσης.
74.      Πράγματι, ανεξάρτητα από τα πλεονεκτήματα που συνδέονται με τη χρήση προσωπικών αριθμών αναγνώρισης, είναι σαφές ότι ο αριθμός αυτός δεν είναι το μόνο στοιχείο που μπορεί να διασφαλίσει την ορθή ταυτοποίηση του προσώπου που επιθυμεί να καταχωρίσει γαμικό σύμφωνο στο εν λόγω μητρώο. Δεδομένα όπως το όνομα, το επώνυμο, η ημερομηνία και ο τόπος γέννησης, ενδεχομένως συμπληρωμένα με τον αριθμό των εγγράφων που χρησιμοποιήθηκαν κατά τη σύναψη του γαμικού συμφώνου, αρκούν συνήθως για να αποκλειστεί ο κίνδυνος σύγχυσης περί των προσώπων. Ως εκ τούτου, εν προκειμένω, η επίμαχη προϋπόθεση δεν ήταν αναγκαία προκειμένου να εξακριβωθεί ότι ένας εκ των συζύγων διέθετε λιθουανικό προσωπικό αριθμό αναγνώρισης και να ταυτοποιηθεί ορθά το εν λόγω πρόσωπο.
75.      Επιπλέον, ο Λιθουανός νομοθέτης μπορούσε να προβλέψει ότι το πρόσωπο που υποβάλλει αίτηση καταχώρισης γαμικού συμφώνου έχει τη δυνατότητα να αναγράψει τον προσωπικό του αριθμό αναγνώρισης σε χωριστό έγγραφο, όπως το έντυπο καταχώρισης, συνοδευόμενο από αντίγραφο του εγγράφου ταυτότητάς του. Η σύγκριση των στοιχείων ταυτοποίησης του ενδιαφερομένου προσώπου, τα οποία αναγράφονται στο γαμικό σύμφωνο και στο αντίγραφο του εγγράφου ταυτότητας, θα αρκούσε για να αποδειχθεί μετά βεβαιότητας
ο προσωπικός αριθμός αναγνώρισης που πρέπει να καταχωριστεί στο επίμαχο μητρώο. Τα δεδομένα αυτά θα μπορούσαν εύκολα να επαληθευτούν, εάν οι υπάλληλοι του κεντρικού μητρώου μπορούσαν να έχουν πρόσβαση στο εθνικό δημοτολόγιο.
76.      Οι εκτιμήσεις αυτές επιρρωννύονται από το γεγονός ότι το
πιστοποιητικό γάμου της αναιρεσείουσας της κύριας δίκης καταχωρίστηκε στις λιθουανικές ληξιαρχικές υπηρεσίες. Πράγματι, από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι η καταχώριση αυτή είχε πραγματοποιηθεί με βάση το ίδιο έγγραφο με εκείνο που προσκομίστηκε προς στήριξη της αίτησης καταχώρισης του γαμικού συμφώνου στο μητρώο γαμικών συμφώνων. Εάν, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, η μνεία αυτού του αριθμού δεν ήταν απαραίτητη για τους σκοπούς της καταχώρισης του πιστοποιητικού γάμου στο ληξιαρχείο, δύσκολα μπορεί να γίνει αντιληπτό για ποιον λόγο θα ήταν απαραίτητη για τους σκοπούς της καταχώρισης του γαμικού συμφώνου στο μητρώο γαμικών συμφώνων.
77.      Αποφασιστικής σημασίας, κατά τη γνώμη μου, είναι το γεγονός ότι η εφαρμογή της επίμαχης προϋπόθεσης περιόρισε τη δυνατότητα των προσώπων με λιθουανικό προσωπικό αριθμό αναγνώρισης να καταχωρίσουν γαμικό σύμφωνο στο μητρώο γαμικών συμφώνων, ενώ από το σημείο 67 του κανονισμού του μητρώου προκύπτει ότι τα πρόσωπα που διέθεταν τον εν λόγω αριθμό είχαν τέτοιο δικαίωμα καταχώρισης. Πράγματι, η εξάρτηση της καταχώρισης γαμικού συμφώνου που συνάπτεται στην αλλοδαπή στο μητρώο γαμικών συμφώνων όχι από τον όρο ο ένας από τους συζύγους να έχει λιθουανικό προσωπικό αριθμό αναγνώρισης, αλλά από τον όρο ο αριθμός αυτός να μνημονεύεται στο σύμφωνο είχε ως αποτέλεσμα όχι μόνον
να εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των εν λόγω ρυθμίσεων μόνον τα πρόσωπα που διαθέτουν τον αριθμό αυτόν, αλλά και να επιβάλλεται όρος ως προς το περιεχόμενο του εγγράφου που συντάσσεται από αλλοδαπή αρχή. Επομένως, στο μέτρο που ήταν αντικειμενικώς αδύνατο να διασφαλιστεί ότι οι αλλοδαπές αρχές θα λάμβαναν υπόψη αυτόν τον όρο, η καταχώριση στο εν λόγω μητρώο γαμικού συμφώνου που συνήφθη στην αλλοδαπή ήταν αβέβαιη και εξαρτάτο από την καλή θέληση των αρχών αυτών ή από τις τυπικές προϋποθέσεις που προβλέπονται από το δίκαιο του τόπου σύναψης του συμφώνου.
78.      Επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η επίμαχη προϋπόθεση, καθόσον είχε ως αποτέλεσμα τον περιορισμό της πρόσβασης των προσώπων με λιθουανικό προσωπικό αριθμό αναγνώρισης στο μητρώο γαμικών συμφώνων, υπερέβη το αναγκαίο μέτρο για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού.
3)      Συμπέρασμα σχετικά με την αναλογικότητα
79.      Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, φρονώ ότι, στο μέτρο που εθνική ρύθμιση, όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη, η οποία προβλέπει την επίμαχη προϋπόθεση, δεν ήταν αναγκαία για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού και, κατά συνέπεια, δεν ήταν σύμφωνη προς την αρχή της αναλογικότητας, ο περιορισμός της ελεύθερης κυκλοφορίας των πολιτών της Ένωσης που προκύπτει από την εφαρμογή της προϋπόθεσης αυτής δεν ήταν δικαιολογημένος.
V.      Πρόταση
80.      Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στο προδικαστικό
ερώτημα που υπέβαλε το Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο της Λιθουανίας) ως εξής:
Το άρθρο 21, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ
έχει την έννοια ότι
αντιτίθεται σε ρύθμιση κράτους μέλους δυνάμει της οποίας γαμικό σύμφωνο συναφθέν σε άλλο κράτος μέλος από πολίτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος άσκησε το δικαίωμά του ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής στο άλλο αυτό κράτος μέλος, δεν μπορεί να καταχωριστεί στο μητρώο γαμικών συμφώνων που τηρείται στο πρώτο κράτος μέλος για τον λόγο και μόνον ότι δεν μνημονεύεται σε αυτό ο προσωπικός αριθμός αναγνώρισης τουλάχιστον ενός εκ των συμβαλλομένων μερών, ο οποίος χορηγείται
από το εθνικό δημοτολόγιο του πρώτου κράτους μέλους, παρά το γεγονός ότι ένα από τα πρόσωπα αυτά διαθέτει τον εν λόγω αριθμό.
1      Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γαλλική.
i      H ονομασία που έχει δοθεί στην παρούσα υπόθεση είναι πλασματική. Δεν αντιστοιχεί στο πραγματικό όνομα κανενός διαδίκου.
2      2022 m. gruodžio 14 d. nutarimas Nr. 1263 «Dėl Lietuvos Respublikos Vyriausybės 2002 m. rugpjūčio 13 d. nutarimo Nr. 1284 “Dėl Vedybų sutarčių registro reorganizavimo ir Vedybų sutarčių registro nuostatų patvirtinimo” pakeitimo» (διάταγμα 1263 της Κυβέρνησης της Δημοκρατίας της Λιθουανίας της 14ης Δεκεμβρίου 2022, «περί τροποποιήσεως του διατάγματος 1284 της Κυβέρνησης της Δημοκρατίας της Λιθουανίας της 13ης Αυγούστου 2002, “περί εγκρίσεως του κανονισμού λειτουργίας του μητρώου γαμικών συμφώνων”»).
3      Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των περιστάσεων της υπόθεσης, είναι πολύ πιθανό η αναιρεσείουσα της κύριας δίκης να είναι Λιθουανή υπήκοος. Ωστόσο, το αιτούν δικαστήριο δεν το ανέφερε ρητώς. Διαπίστωσε απλώς ότι η αναιρεσείουσα της κύριας δίκης είναι πολίτης της Ένωσης που άσκησε το δικαίωμά της ελεύθερης κυκλοφορίας (σκέψη 25 της αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως). Εντούτοις, από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι η αναιρεσείουσα της κύριας δίκης διαθέτει προσωπικό αριθμό αναγνώρισης που έχει χορηγηθεί από το δημοτολόγιο της Δημοκρατίας της Λιθουανίας, καθώς και δελτίο ταυτότητας στο οποίο αναγράφεται ο αριθμός αυτός (πράγμα που καθιστά δυνατή τη διαπίστωση ότι πρόκειται για λιθουανικό δελτίο ταυτότητας).
4      Συναφώς, επισημαίνω ότι θα ήταν δύσκολο να εξεταστεί εν προκειμένω η καταχώριση της διανομής των περιουσιακών στοιχείων, κατά την έννοια του σημείου 13.3 του κανονισμού του μητρώου (το οποίο φαίνεται να αφορά συμφωνίες ή αποφάσεις σχετικά με την διανομή περιουσιακών στοιχείων που περιλαμβάνονται στην κοινή περιουσία των συζύγων). Πράγματι, αφενός, οι σύζυγοι επέλεξαν το καθεστώς περιουσιακής αυτοτέλειας, η δε επιλογή αυτή έγινε κατά τον χρόνο σύναψης του γάμου. Στην περίπτωση αυτή, τα περιουσιακά στοιχεία που αποκτήθηκαν από τους συζύγους δεν μπορούσαν να εισέλθουν στην κοινή τους περιουσία και στη συνέχεια να αποτελέσουν αντικείμενο διανομής. Αφετέρου, η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δεν περιέχει καμία μνεία σχετικά με τη σύναψη σύμβασης διανομής περιουσιακών στοιχείων ή την έκδοση δικαστικής απόφασης για τη διανομή περιουσιακών στοιχείων ή συγκεκριμένου περιουσιακού στοιχείου που αποτελεί αντικείμενο ενδεχόμενης διανομής.
5      Απόφαση της 26ης Σεπτεμβρίου 2024, Energotehnica (C‑792/22, EU:C:2024:788, σκέψη 37 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
6      Κανονισμός του Συμβουλίου, της 24ης Ιουνίου 2016, για τη θέσπιση ενισχυμένης συνεργασίας στον τομέα της διεθνούς δικαιοδοσίας, του εφαρμοστέου δικαίου και της αναγνώρισης και εκτέλεσης αποφάσεων σε ζητήματα περιουσιακών σχέσεων των συζύγων (ΕΕ 2016, L 183, σ. 1).
7      Επομένως, είναι πιθανόν το άρθρο 3.103 του αστικού κώδικα, το οποίο προβλέπει την καταχώριση γαμικών συμφώνων στο μητρώο των γαμικών συμφώνων και καθορίζει τις συνέπειες αυτής της καταχώρισης, να έχει εφαρμογή μόνον σε περίπτωση που το λιθουανικό δίκαιο έχει καθοριστεί ως το εφαρμοστέο δίκαιο στο καθεστώς περιουσιακών σχέσεων των συζύγων. Ωστόσο, κατά την υποβολή της αίτησης καταχώρισης γαμικού συμφώνου στο μητρώο γαμικών συμφώνων, δεν μπορεί εκ προοιμίου να αποκλειστεί η δυνατότητα εφαρμογής αυτής της διάταξης του αστικού κώδικα ως εφαρμοστέου δικαίου στο καθεστώς περιουσιακών σχέσεων των συζύγων. Ούτε φαίνεται ότι μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο η προϋπόθεση καταχώρισης που αφορά τον λιθουανικό προσωπικό αριθμό αναγνώρισης, ο οποίος προβλέπεται στο σημείο 67 του κανονισμού του μητρώου, να ισχύει για κάθε συναφθέν στην αλλοδαπή γαμικό σύμφωνο του οποίου ζητείται η καταχώριση, ανεξαρτήτως του εφαρμοστέου δικαίου στο καθεστώς περιουσιακών σχέσεων των συζύγων.
8      Πρβλ.
απόφαση της 8ης Ιουνίου 2017, Freitag (C‑541/15, EU:C:2017:432, σκέψη 33 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
9      Αποφάσεις της 20ής Σεπτεμβρίου 2001, Grzelczyk (C‑184/99, EU:C:2001:458, σκέψη 31), και της 4ης Οκτωβρίου 2024, Mirin (C‑4/23, EU:C:2024:845, σκέψη 51 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
10      Απόφαση της 14ης Δεκεμβρίου 2021, Stolichna obshtina, rayon «Pancharevo» (C‑490/20, EU:C:2021:1008, σκέψη 42 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
11      Απόφαση
της 22ας
Φεβρουαρίου 2024, Direcţia pentru Evidenţa Persoanelor şi Administrarea Bazelor de Date (C‑491/21, EU:C:2024:143, σκέψη 41 και
εκεί
μνημονευόμενη
νομολογία).
12      Μολονότι η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δεν το διευκρινίζει, υποθέτω ότι ο εν λόγω προσωπικός αριθμός αναγνώρισης, εφόσον τα συμβαλλόμενα μέρη τον διαθέτουν, μνημονεύεται στη συμβολαιογραφική πράξη που συντάσσει ο Λιθουανός συμβολαιογράφος.
13      Βλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 22ας Δεκεμβρίου 2010, Sayn-Wittgenstein (C‑208/09, EU:C:2010:806, διατακτικό), της 12ης Μαΐου 2011, Runevič-Vardyn και Wardyn (C‑391/09, EU:C:2011:291, διατακτικό), της 2ας Ιουνίου 2016, Bogendorff von Wolffersdorff (C‑438/14, EU:C:2016:401, διατακτικό), και της 8ης Ιουνίου 2017, Freitag (C‑541/15, EU:C:2017:432, διατακτικό).
14      Απόφαση της 4ης Οκτωβρίου 2024, Mirin (C‑4/23, EU:C:2024:845, διατακτικό).
15      Βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση της 8ης Ιουνίου 2017, Freitag (C‑541/15, EU:C:2017:432, σκέψεις 36 έως 39 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
16      Πρβλ., απόφαση της 4ης Οκτωβρίου 2024, Mirin (C‑4/23, EU:C:2024:845, σκέψεις 55 έως 57 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
17      Βλ. σημείο 42 των παρουσών προτάσεων.
18      Βλ., συναφώς, Consortium ASSER-UCL, «Μελέτη για τις περιουσιακές σχέσεις των συζύγων και για την περιουσία των μη έγγαμων ζευγαριών στο ιδιωτικό διεθνές δίκαιο και στο εσωτερικό δίκαιο των κρατών μελών της Ένωσης», σ. 22 και 23. Αυτή η μελέτη του 2003, η οποία εκπονήθηκε κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής, παρουσιάζει μια επισκόπηση των εθνικών νομοθεσιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση των δεκαπέντε κρατών μελών. Βλ. επίσης πληροφορίες στον ιστότοπο του Συμβουλίου Συμβολαιογραφικών Συλλόγων της Ευρωπαϊκής Ένωσης «Couples in Europe. The law for couples in 22 EU countries», https://www.coupleseurope.eu/fr/ (στο
εξής: ιστότοπος «Couples in Europe»).
19      Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες στον ιστότοπο «Couples in Europe», τέτοια μητρώα δεν υπάρχουν, μεταξύ άλλων, στην Αυστρία, τη Γαλλία, την Πολωνία και τη Σλοβακία.
20      Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες στον ιστότοπο «Couples in Europe», η καταχώριση στο εθνικό ειδικό μητρώο γαμικού συμφώνου που συνάπτεται στην αλλοδαπή φαίνεται να είναι δυνατή, μεταξύ άλλων, στη Γερμανία, την Εσθονία, τη Λεττονία και τις Κάτω Χώρες.
21      Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες στον ιστότοπο «Couples in Europe», η καταχώριση στο εθνικό ειδικό μητρώο γαμικού συμφώνου που συνάπτεται στην αλλοδαπή δεν φαίνεται δυνατή, μεταξύ άλλων, στην Τσεχική Δημοκρατία, την Ουγγαρία και τη Μάλτα.
22      Βλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 11ης Ιουλίου 2002, D’Hoop (C‑224/98, EU:C:2002:432, σκέψη 31), της 24ης Οκτωβρίου 2013, Thiele Meneses (C‑220/12, EU:C:2013:683, σκέψη 22), και της 26ης Μαΐου 2016, Kohll και Kohll-Schlesser (C‑300/15, EU:C:2016:361, σκέψη 42).
23      Βλ. αποφάσεις της 29ης Απριλίου 2004, Pusa (C‑224/02, EU:C:2004:273, σκέψη 19), της 26ης Οκτωβρίου 2006, Tas-Hagen και Tas (C‑192/05, EU:C:2006:676, σκέψη 30), της 22ας Μαΐου 2008, Nerkowska (C‑499/06, EU:C:2008:300, σκέψη 32), και της 14ης Οκτωβρίου 2010, van Delft κ.λπ. (C‑345/09, EU:C:2010:610, σκέψη 97).
24      Βλ. σημείο 48 των παρουσών προτάσεων.
25      Επισημαίνω ότι δεν προδικάζω το ζήτημα σχετικά με το εάν υπάρχει γενική υποχρέωση κράτους μέλους να καταχωρίζει γαμικά σύμφωνα που έχουν συναφθεί σε άλλο κράτος μέλος ή, ως εκ τούτου, εάν το λιθουανικό δίκαιο πρέπει να προβλέπει τη δυνατότητα, για πρόσωπα που δεν διαθέτουν λιθουανικό προσωπικό αριθμό αναγνώρισης, να καταχωρίσουν στο μητρώο γαμικών συμφώνων γαμικό σύμφωνο που έχει συναφθεί στην αλλοδαπή. Όσον αφορά την υπό κρίση υπόθεση, τα ερωτήματα αυτά είναι υποθετικά, καθόσον το λιθουανικό δίκαιο προβλέπει τη δυνατότητα καταχώρισης στο μητρώο γαμικών συμφώνων των γαμικών συμφώνων που έχουν συναφθεί στην αλλοδαπή και η αναιρεσείουσα της κύριας δίκης διαθέτει λιθουανικό προσωπικό αριθμό αναγνώρισης.
26      Απόφαση της 5ης Ιουνίου 2018, Coman κ.λπ. (C‑673/16, EU:C:2018:385, σκέψη 41 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
27      Αποφάσεις της 18ης Ιουλίου 2006, De Cuyper (C‑406/04, EU:C:2006:491, σκέψη 42), της 26ης Οκτωβρίου 2006, Tas-Hagen και Tas (C‑192/05, EU:C:2006:676, σκέψη 35), και της 5ης Ιουνίου 2018, Coman κ.λπ. (C‑673/16, EU:C:2018:385, σκέψη 41).