62018CJ0465
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Ir-Raba’ Awla)
19 ta’ Diċembru 2019 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Libertà ta’ stabbiliment – Trasferiment ta’ spiżerija wara proċedura ta’ sejħa għal offerti – Leġiżlazzjoni nazzjonali – Dritt ta’ prelazzjoni favur l-impjegati ta’ spiżerija trasferita”
Fil-Kawża C‑465/18,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat, l‑Italja), permezz ta’ deċiżjoni tal-31 ta’ Mejju 2018, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fis-16 ta’ Lulju 2018, fil-proċedura
AV,
BU
vs
Comune di Bernareggio,
fil-preżenza ta’:
CT,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Ir-Raba’ Awla),
komposta minn M. Vilaras, President tal-Awla, S. Rodin, D. Šváby, K. Jürimäe u N. Piçarra (Relatur), Imħallfin,
Avukat Ġenerali: G. Hogan,
Reġistratur: R. Schiano, Amministratur,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tat-3 ta’ Lulju 2019,
wara li rat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
Għal AV u BU, minn E. Beacco u A. Barletta, avvocati,
–
għall-Comune di Bernareggio, minn F. Pintucci, avvocato,
–
għal CT, minn G. Pini, avvocato,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn L. Malferrari u H. Støvlbæk kif ukoll minn L. Armati, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tat-2 ta’ Ottubru 2019,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 45, 49 sa 56 u 106 TFUE, kif ukoll tal-Artikoli 15 u 16 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn AV u BU u l-Comune di Bernareggio (komun ta’ Bernareggio, l-Italja) dwar id-deċiżjoni ta’ għoti tal-proprjetà ta’ spiżerija komunali lil spiżjar impjegat ta’ din tal-aħħar wara l-eżerċizzju tad-dritt tiegħu ta’ prelazzjoni previst mid-dritt nazzjonali.
Il-kuntest ġuridiku
3
L-Artikolu 9 tal-Legge n. 475, Norme concernenti il servizio farmaceutico (il-Liġi Nru 475 dwar ir-Regoli li Jirrigwardaw is-Servizz Farmaċewtiku) tat-2 ta’ April 1968 (GURI n. 107, tas-27 ta’ April 1968, p. 2638), kif emendata, jipprovdi:
“Sa 50 % tal-proprjetà tal-ispiżeriji li jsiru vakanti u tal-ispiżeriji l-ġodda stabbiliti wara r-reviżjoni tal-pianta organica (pjanta territorjali) tista’ tittieħed mill-komun. L-ispiżeriji li l-komuni tagħhom huma proprjetarji jistgħu jiġu amministrati, skont il-Liġi Nru 142, tat-8 ta’ Ġunju 1990 […]”
4
L-Artikolu 12 tal-Liġi Nru 475 tat-2 ta’ April 1968 dwar ir-Regoli li Jirrigwardaw is-Servizz Farmaċewtiku jipprevedi:
“1.   It-trasferiment tal-proprjetà tal-ispiżerija huwa permess wara 3 snin li jibda jiddekorri mill-akkwist tagħha.
2.   It-trasferiment [ta’ spiżerija] jista’ jsir biss lil spiżjar irreġistrat jew lil spiżjar li jkun instab li għandu l-kwalifiki meħtieġa f’kompetizzjoni preċedenti.
[…]
11.   It-trasferiment tal-proprjetà tal-ispiżeriji ma huwiex ikkunsidrat bħala ġuridikament validu għall-effetti kollha jekk it-trasferiment tad-dritt ta’ operat tal-ispiżerija ma jkunx akkumpanjat minn dak tal-avvjament relatat, taħt piena ta’ revoka.”
5
La Legge n. 362, Norme di riordino del setttore farmaceutico (il-Liġi Nru 362 li Tistabbilixxi Dispożizzjonijiet ta’ Riorganizzazzjoni tas-Settur Farmaċewtiku), tat 8 ta’ Novembru 1991 (GURI no. 269, tas-16 ta’ Novembru 1991, p. 3, iktar ’il quddiem il-“Liġi Nru 362/1991”), kif emendata, tipprovdi, fl-Artikolu 4 tagħha, intitolat “Proċeduri ta’ kompetizzjoni”:
“1.   It-trasferiment tal-ispiżeriji vakanti jew tal-ispiżeriji li jkunu għadhom kif ġew stabbiliti li jistgħu jkunu mmexxija minn individwi privati għandu jiġi deċiż permezz ta’ kompetizzjoni abbażi ta’ kwalifiki u eżamijiet organizzati, fuq livell provinċjali, qabel ix-xahar ta’ Marzu ta’ kull sena fard, fir-reġjuni u fil-provinċji awtonomi ta’ Trento u ta’ Bolzano.
2.   Iċ-ċittadini tal-Istati Membri tal-[Unjoni]Ewropej maġġuri, fil-pussess tad-drittijiet ċivili u politiċi tagħhom li isimhom ikun inkluż fir-reġistri tal-ispiżjara professjonali għandhom ikunu eliġibbli sabiex jipparteċipaw fil-kompetizzjonijiet hekk kif imsemmi fil-paragrafu 1li jkunu għadhom ma laħqux l-età ta’ sittin sena fid-data tal-iskadenza tat-terminu għas-sottomissjoni tal-applikazzjonijiet.”
6
L-Artikolu 7 ta’ din il-liġi, intitolat “Proprjetà u użu tal-ispiżerija”, jipprevedi:
“1.   L-operat ta’ spiżerija privata huwa rriżervat għall-persuni fiżiċi, skont id-dispożizzjonijiet fis-seħħ, kif ukoll kumpanniji ta’ persuni u għal kumpaniji kooperattivi b’responsabbiltà limitata [li kienu jużaw l-ispiżeriji qabel id-data tad-dħul fis-seħħ ta’ din il-liġi].
[…]
8.   It-trasferiment tal-proprjetà ta’ spiżerija privata huwa permess tliet snin wara l-ħruġ tal-awtorizzazzjoni korrispondenti mill-awtorità kompetenti, ħlief fil-każijiet previsti fil-paragrafi 9 u 10.
[…]”
7
Skont l-Artikolu 12(2) tal-Liġi Nru 362/1991, intitolat “Trasferiment tal-proprjetà ta’ spiżeriji amministrati mill-komun”, “fil-każ ta’ trasferiment tal-proprjetà ta’ spiżerija komunali, l-impjegati tagħha għandu jkollhom dritt ta’ prelazzjoni u d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 7 japplikaw għalihom”.
8
Bis-saħħa tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 2112 tal-Codice Civile (il-Kodiċi Ċivili), “fil-każ ta’ trasferiment ta’ impriża, ir-relazzjoni ta’ impjieg għandha tissokta mal-persuna ttrasferita u l-impjegati għandhom iżommu d-drittijiet kollha li jirriżultaw minn din ir-relazzjoni”.
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
9
Permezz ta’ avviż ippubblikat fil-31 ta’ Jannar 2014 il-komun ta’ Bernareggio nieda proċedura ta’ sejħa għal offerti għat-trasferiment ta’ spiżerija komunali.
10
Is-sejħa għal offerti kienet tipprevedi b’mod partikolari li t-trasferiment tal-liċenzja ta’ din l-ispiżerija jingħata lill-offerta li tinkludi l-iktar prezz għoli, b’effett minn valur bażiku tas-suq ta’ EUR 580000.
11
Ġie ppreċiżat ukoll li, skont l-Artikolu 12 tal-Liġi Nru 362/1991, it-trasferiment tal-proprjetà tal-ispiżerija lill-offerent provviżorju magħżul ikun suġġett għall-assenza ta’ eżerċizzju tad-dritt ta’ prelazzjoni mill-impriża komunali li tamministra l-ispiżeriji ta’ Vimercate (l-Italja) u mill-ispiżjara impjegati għal żmien indeterminat minn din tal-aħħar u li jissodisfaw ir-rekwiżiti legali.
12
L-offerta magħmula minn AV u BU rriżultat li kienet dik li hija l-iktar vantaġġuża ekonomikament b’tali mod li dawn tal-aħħar ġew magħżula kontraenti provviżorji.
13
B’deċiżjoni tal-12 ta’ Mejju 2014, is-sejħa madankollu ġiet assenjata lil CT, spiżjar impjegat tal-impriża komunali li tamministra l-ispiżeriji ta’ Vimercate. Dan l-ispiżjar, minkejja li ma pparteċipax fis-sejħa għal offerti, kien fil-fatt qiegħed jagħti l-prijorità skont l-Artikolu 12(2) tal-Liġi Nru 362/1991.
14
AV u BU ppreżentaw rikors għall-annullament ta’ din id-deċiżjoni quddiem it-Tribunale amministrativo regionali per la Lombardia (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali tal-Lombardia, l-Italja), fejn sostnew li l-Artikolu 12(2) tal-Liġi Nru 362/1991 kien imur kontra l-prinċipji ta’ kompetizzjoni libera u ta’ ugwaljanza fit-trattament previsti mid-dritt tal-Unjoni. Huma sostnew, b’mod partikolari, li d-dritt ta’ prelazzjoni, previst minn din id-dispożizzjoni, favur spiżjara impjegati fl-ispiżerija komunali ma huwiex iġġustifikat peress li d-drittijiet ta’ dawn tal-aħħar huma protetti, f’każ ta’ privatizzazzjoni tal-ispiżerija, bis-saħħa tal-Artikolu 2112 tal-Kodiċi Ċivili, li jittrasponi d-Direttiva tal-Kunsill 2001/23/KE tat-12 ta’ Marzu 2001 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri relatati mas-salvagwardja tad-drittijiet tal-impjegati fil-każ ta’ trasferiment ta’ impriżi, negozji jew partijiet ta’ impriżi jew negozji (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 4, p. 98).
15
Wara ċ-ċaħda tar-rikors għal annullament tagħhom, AV u BU appellaw mid-deċiżjoni ta’ ċaħda quddiem il-qorti tar-rinviju. Din tal-aħħar tindika li taqbel mal-osservazzjonijiet ifformulati mir-rikorrenti dwar l-inkompatibbiltà tad-dritt ta’ prelazzjoni inkwistjoni mad-dritt tal-Unjoni.
16
Il-qorti tar-rinviju, filwaqt li tibbaża ruħha fuq il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, tirrileva, fl-ewwel lok, li r-regola ta’ sejħa għal offerti applikabbli fil-każ ta’ attribuzzjoni ta’ spiżeriji ġodda maħluqa bħal fil-każ ta’ trasferiment tal-proprjetà, jew tas-sempliċi ġestjoni, ta’ spiżerija komunali tista’ tbati minn arranġamenti ġġustifikati b’rekwiżiti superjuri marbuta mal-protezzjoni tal-interess ġenerali, sakemm il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni ma hijiex intiża, fir-realtà, sabiex tipproteġi interessi ekonomiċi settorjali (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-19 ta’ Mejju 2009, Il-Kummissjoni vs L-Italja, C-531/06, EU:C:2009:315, kif ukoll tas-16 ta’ Frar 2012, Costa u Cifone, C-72/10 u C‑77/10, EU:C:2012:80).
17
Fit-tieni lok, il-qorti tar-rinviju tfakkar li dritt ta’ prelazzjoni jikkostitwixxi dritt preferenzjali għall-konklużjoni ta’ kuntratt, mogħti lil ċerti kategoriji ta’ persuni u li huwa intiż, flimkien mat-twettiq tal-interess privat ta’ dawn il-persuni, it-tfittxija ta’ interessi b’portata iktar ġenerali. B’hekk mill-ġurisprudenza tagħha jirriżulta li, fir-rigward tad-dritt ta’ prelazzjoni previst fl-Artikolu 12(2) tal-Liġi Nru 362/1991, il-preferenza mogħtija lill-impjegat tinvolvi interessi li jaqgħu taħt ir-rekwiżit ta’ ġestjoni aħjar tas-servizz farmaċewtiku (sentenza tal-Consiglio di Stato, (il-Kunsill tal-Istat, l-Italja), il-Ħames Awla, Nru 5329, tal-5 ta’ Ottubru 2005). Din id-dispożizzjoni legali titlaq mill-idea li l-ispiżjar li kien diġà impjegat mal-[ispiżerija] trasferita joffri garanzija ta’ kontinwità u ta’ valutazzjoni ta’ suċċess li kien diġà kiseb fil-ġestjoni ta’ din tal-aħħar.
18
Madankollu, il-qorti tar-rinviju tqis, minn naħa, li l-garanzija ta’ kontinwità offruta biż-żamma tar-relazzjoni ta’ xogħol tal-impjegati spiżjara tkun diġà żgurata b’mod effettiv mill-Artikolu 2112 tal-Kodiċi Ċivili Taljan li jittrasponi d-Direttiva 2001/23, b’tali mod li d-dritt ta’ prelazzjoni previst fl-Artikolu 12(2) tal-Liġi Nru 362/1991 ikun superfluwu.
19
Hija tqis, min-naħa l-oħra, li l-valutazzjoni tal-esperjenza professjonali tista’tiġi żgurata skont modalitajiet oħra, bħal mekkaniżmu ta’ għoti ta’ punti addizzjonali, fil-kuntest tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti, favur spiżjara impjegati tal-ispiżerija. Barra minn hekk, hija tesprimi d-dubji tagħha fuq il-fatt li l-esperjenza professjonali miksuba fis-servizz tal-ispiżerija komunali timmerita tali valutazzjoni. F’dan ir-rigward, hija tenfasizza li l-professjoni ta’ spiżjar hija professjoni rregolata, li t-trasferiment ta’ spiżerija jista’ jsir biss favur spiżjar irreġistrat fir-reġistru tal-ordni tal-ispiżjara, peress li huwa diġà kiseb l-awtorizzazzjoni għall-akkwist ta’ spiżerija jew li għandu tal-inqas sentejn prattika professjonali. Bl-istess mod, esperjenza bħala spiżjar impjegat ta’ spiżerija komunali ma tippermettix li wieħed jislet konklużjoni fuq il-kapaċità ta’ dan l-impjegat li jamministra spiżerija.
20
Il-qorti tar-rinviju tqis għalhekk li d-dritt ta’ prelazzjoni previst fl-Artikolu 12(2) tal-Liġi Nru 362/1991, huwa dritt ta’ preferenza inkundizzjonat, ma huwiex iġġustifikat, u dan iktar u iktar meta ma jieħu bl-ebda mod inkunsiderazzjoni l-indizji effettivi li juru ġestjoni tajba tal-ispiżerija u lanqas l-esperjenza miksuba b’mod konkret mill-impjegati tal-ispiżerija komunali.
21
Minn dan hija tiddeduċi li dan id-dritt ta’ prelazzjoni huwa sproporzjonat peress li ma huwa bbażat fuq ebda kriterju ta’ mertu. Hija tibbaża ruħha, f’dan il-kuntest, fuq il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li tgħid li evalwazzjoni differenti tal-esperjenzi professjonali miksuba minn ċittadini tal-Unjoni għall-finijiet tal-parteċipazzjoni f’kompetizzjoni tikkostitwixxi ksur tal-Artikolu 45 TFUE (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-12 ta’ Mejju 2005, Il-Kummissjoni vs L-Italja, C‑278/03, EU:C:2005:281, punt 22).
22
Bl-istess mod, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li r-regolazzjoni u l-qafas tal-attività farmaċewtika jistgħu jkunu ġġustifikati għall-finijiet tal-protezzjoni tas-saħħa, iżda bil-kundizzjoni li l-effetti tal-leġiżlazzjoni nazzjonali ma jmorrux lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħaq tali għan (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-10 ta’ Marzu 2009, Hartlauer, C‑169/07, EU:C:2009:141, punti 44, 46 u 47, kif ukoll tad-19 ta’ Mejju 2009, Apothekerkammer des Saarlandes et, C‑171/07 u C-172/07, EU:C:2009:316, punti 25, 27 u 28).
23
Fit-tielet lok, il-qorti tar-rinviju tippreċiża li l-kawża inkwistjoni għandha interess transkonfinali peress li kull ċittadin tal-Unjoni li jissodisfa r-rekwiżiti professjonali meħtieġa mill-Artikolu 4(2) tal-Liġi Nru 362/1991 jista’ jagħmel offerta għal sejħa għal offerti. Hija tenfasizza, barra minn hekk, li d-Direttiva 2005/36/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-7 ta’ Settembru 2005, dwar ir-Rikonoxximent ta’ Kwalifiki Professjonali (ĠU 2005, L 255, p. 22), kif emendata bid-Direttiva 2013/55/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-20 ta’ Novembru 2013 (ĠU 2013, L 354, p. 132), tippermetti li jiġi applikat il-prinċipju ta’ rikonoxximent reċiproku tal-kwalifiki professjonali għall-professjoni ta’ spiżjar.
24
Hija tfakkar, f’dan ir-rigward, il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li minnha jirriżulta li, għalkemm l-elementi kollha ta’ kawża huma limitati għal ġewwa Stat Membru, xorta jibqa’ l-fatt li l-leġiżlazzjoni inkwistjoni tista’ tipproduċi effetti li ma humiex limitati ġewwa dan l-Istat Membru sa fejn ma jistax jiġi eskluż li ċittadini stabbiliti fi Stati Membri oħra kienu jew huma interessati li jiftħu jew jieħdu lura spiżeriji fl-imsemmi Stat Membru (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-1 ta’ Ġunju 2010, Blanco Pérez u Chao Gómez, C-570/07 u C-571/07, EU:C:2010:300, punt 40).
25
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat) iddeċieda li jissospendi l-proċeduri quddiemu u li jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“Il-prinċipji ta’ libertà ta’ stabbiliment, ta’ nondiskriminazzjoni, ta’ ugwaljanza fit-trattament, ta’ protezzjoni tal-kompetizzjoni u ta’ moviment liberu tal-ħaddiema msemmija fl-Artikoli 45, 49 sa 56 u 106 TFUE kif ukoll fl-Artikoli 15 u 16 tal-[Karta], u r-rekwiżit ta’ proporzjonalità u natura raġonevoli li jirriżulta minnhom, jipprekludu dispożizzjoni nazzjonali bħal dik tal-Artikolu 12(2) tal-Liġi Nru 362/1991, li, fil-każ ta’ trasferiment tal-proprjetà tal-ispiżerija tal-komun, tagħti d-dritt ta’ prelazzjoni lill-impjegati tal-imsemmija spiżerija?”
Osservazzjonijiet preliminari
Fuq id-dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni rilevanti
26
Preliminarjament, għandu jiġi ppreċiżat liema dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni msemmija mill-qorti tar-rinviju fid-domanda preliminari tagħha jistgħu jkunu rilevanti sabiex tiġi deċiża l-kawża prinċipali.
27
F’dan il-kuntest, għandu jiġi indikat, l-ewwel nett, li l-akkwist ta’ spiżerija sa fejn dan jippermetti l-eżerċizzju ta’ attività ekonomika permezz ta’ faċilità stabbli għal żmien indeterminat jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 49 TFUE (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat-30 ta’ Novembru 1995, Gebhard, C-55/94, EU:C:1995:411, punt 39, kif ukoll tad-19 ta’ Mejju 2009, Apothekerkammer des Saarlandes et, C-171/07 u C-172/07, EU:C:2009:316, punti 23 u 24).
28
Minn dan jirriżulta li la l-Artikolu 45 TFUE, li jiggarantixxi l-moviment liberu tal-ħaddiema u lanqas l-Artikolu 56 TFUE, dwar il-libertà li jiġu pprovduti servizzi, ma huma applikabbli għall-kawża prinċipali.
29
Sussegwentement, fir-rigward tal-applikazzjoni tal-Artikoli 15 u 16 tal-Karta, peress li jirrikonoxxu drittijiet li huma s-suġġett ta’ dispożizzjonijiet fit-Trattati tal-Unjoni, bħal, fil-kawża prinċipali, l-Artikolu 49 TFUE, huma għandhom jeżerċitaw, skont l-Artikolu 52(2) tal-Karta, “skont il-kundizzjonijiet u l-limiti definiti f’ [dawn it-trattati]”.
30
Fl-aħħar nett, fir-rigward tal-Artikolu 106 TFUE, kif jirrileva l-Avukat Ġenerali, fil-punt 33 tal-konklużjonijiet tiegħu, l-elementi tal-proċess ippreżentat lill-Qorti tal-Ġustizzja ma jippermettux li jiġi kkunsidrat li l-kawża prinċipali tirrigwarda direttament jew indirettament l-amministrazzjoni ta’ impriżi pubbliċi jew privati li lilhom Stat Membru jkun ta drittijiet speċjali jew esklużivi, jew impriżi inkarigati mill-amministrazzjoni ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali jew li għandhom in-natura ta’ monopolju fiskali skont l-Artikolu 106 TFUE.
31
Għaldaqstant, hemm lok li jiġi kkonstatat li, fid-dawl tad-domandi tal-qorti tar-rinviju, huwa biss l-Artikolu 49 TFUE li jista’ jkun rilevanti sabiex tiġi deċiża l-kawża prinċipali.
Fuq l-ammissibbiltà
32
Sa fejn l-elementi kollha tal-kawża prinċipali huma limitati ġewwa Stat Membru wieħed biss filwaqt li, fil-prinċipju, id-dispożizzjonijiet tat-Trattat FUE fil-qasam tal-libertajiet ta’ moviment ma japplikawx għal sitwazzjoni purament interna (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-15 ta’ Novembru 2016, Ullens de Schooten, C‑268/15, EU:C:2016:874, punt 47), għandu wieħed jistaqsi dwar l-ammissibbiltà tat-talba għal deċiżjoni preliminari.
33
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, għalkemm l-elementi kollha ta’ tilwima huma limitati għat-territorju ta’ Stat Membru wieħed biss, talba għal deċiżjoni preliminari dwar l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-libertajiet fundamentali tista’ tiġi ddikjarata ammissibbli għar-raġuni li ma jistax jiġi eskluż li ċittadini stabbiliti fi Stati Membri oħra kienu jew huma interessati li jagħmlu użu minn dawn il-libertajiet sabiex jeżerċitaw attivitajiet fit-territorju tal-Istat Membru li adotta l-leġiżlazzjoni inkwistjoni u, għaldaqstant, li din il-leġiżlazzjoni, li tapplika mingħajr distinzjoni għaċ-ċittadini nazzjonali, bħal dawk tal-Istati Membri l-oħra, jew li tista’ tipproduċi effetti li ma humiex limitati għal dan l-Istat Membru (sentenzi tal-1 ta’ Ġunju 2010, Blanco Pérez u Chao Gómez, C-570/07 u C-571/07, EU:C:2010:300, punt 40; tal-5 ta’ Diċembru 2013, Venturini et, C-159/12 sa C-161/12, EU:C:2013:791, punti 25 u 26, kif ukoll tal-15 ta’ Novembru 2016, Ullens de Schooten, C-268/15, EU:C:2016:874, punt 50).
34
Għandu jiġi ppreċiżat ukoll li, kif irrilevat il-qorti tar-rinviju, f’din l-ipoteżi, il-Qorti tal-Ġustizzja, adita minn qorti nazzjonali fil-kuntest ta’ sitwazzjoni purament interna, ma tistax, mingħajr indikazzjoni ta’ din il-qorti minbarra l-fatt li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali hija indistintament applikabbli għaċ-ċittadini tal-Istat Membru kkonċernat u għaċ-ċittadini ta’ Stati Membri oħra, tikkunsidra li t-talba għal interpretazzjoni preliminari dwar il-libertajiet fundamentali hija neċessarja għas-soluzzjoni tat-tilwima pendenti quddiem il-qorti tar-rinviju. L-elementi konkreti li jippermettu li tiġi stabbilita rabta bejn, minn naħa, l-għan jew iċ-ċirkustanzi ta’ tilwima li taqa’ taħt sitwazzjoni purament interna u, min-naħa l-oħra, id-dispożizzjonijiet tat-Trattat għandhom, fil-fatt, jirriżultaw mid-deċiżjoni tar-rinviju (sentenza tal-15 ta’ Novembru 2016, Ullens de Schooten, C-268/15, EU:C:2016:874, punt 54).
35
Fil-kawża prinċipali, il-qorti tar-rinviju tindika li l-valur tal-ispiżerija komunali, li huwa s-suġġett tal-proċedura ta’ sejħa għall-offerti, jammonta għal EUR 580000. Hija tenfasizza wkoll li l-kawża għandha natura transkonfinali sa fejn, skont l-Artikolu 4(2) tal-Liġi Nru 362/1991, l-akkwist ta’ spiżerija huwa miftuħ għaċ-ċittadini kollha tal-Unjoni li għandhom titoli professjonali rikjesti. Hija żżid, ukoll, li d-Direttiva 2005/36, kif emendata bid-Direttiva 2013/53, torganizza r-rikonoxximent reċiproku tal-kwalifika professjonali tal-ispiżjara.
36
Għaldaqstant, it-talba għal deċiżjoni preliminari magħmula mill-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat) hija ammissibbli.
Fuq id-domanda preliminari
37
Permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 49 TFUE għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi miżura nazzjonali li tagħti dritt ta’ prelazzjoni inkundizzjonata favur spiżjara impjegati ta’ spiżerija komunali fil-każ ta’ trasferiment ta’ din tal-aħħar permezz ta’ sejħa għal offerti.
38
Sabiex tingħata risposta għal din id-domanda, għandu jiġi eżaminat jekk id-dritt ta’ prelazzjoni, previst fl-Artikolu 12(2) tal-Liġi Nru 362/1991, jikkostitwixxix restrizzjoni għal-libertà ta’ stabbiliment u, fl-affermattiv, jekk din ir-restrizzjoni tistax tiġi ġġustifikata minn raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad-19 ta’ Mejju 2009, Apothekerkammer des Saarlandes et, C-171/07 u C-172/07, EU:C:2009:316, punti 22 u 25).
39
Fir-rigward, l-ewwel nett, tal-eżistenza ta’ restrizzjoni għal-libertà ta’ stabbiliment, għandu jitfakkar li l-Artikolu 49 TFUE jipprekludi kull miżura nazzjonali li, anki jekk applikabbli mingħajr diskriminazzjoni bbażata fuq in-nazzjonalità, tista’ tostakola jew tagħmel inqas attraenti l-eżerċizzju miċ-ċittadini tal-Unjoni tal-libertà ta’ stabbiliment (sentenza tad-19 ta’ Mejju 2009, Apothekerkammer des Saarlandes et, C-171/07 u C-172/07, EU:C:2009:316, punt 22).
40
F’dan ir-rigward, kif jenfasizza l-Avukat Ġenerali, fil-punt 47 tal-konklużjonijiet tiegħu, fid-dawl taż-żmien u tal-flus li teħtieġ il-parteċipazzjoni fi proċedura ta’ sejħa għal offerti, id-dritt ta’ prelazzjoni inkundizzjonata mogħtija lill-ispiżjara impjegati ta’ spiżerija komunali fil-każ ta’ trasferiment ta’ din tal-aħħar jista’ jiddiswadi l-ispiżjara minn Stati Membri oħra milli jipparteċipaw f’tali proċedura.
41
Tali konstatazzjoni hija iktar u iktar importanti peress li l-fatt li tiġi ppreżentata l-offerta li hija l-iktar vantaġġuża ekonomikament ma jiżgurax li ssir sejħa għal offerti. Fil-fatt, l-ispiżjar impjegat tal-ispiżerija komunali, mingħajr ma jipparteċipa fl-imsemmija proċedura ta’ sejħa għal offerti, jista’ jeżerċita d-dritt tiegħu ta’ prelazzjoni billi jagħmel allinjament mal-offerta li hija l-iktar vantaġġuża ekonomikament u, għalhekk, jikseb it-trasferiment ta’ din l-ispiżerija.
42
Minn dan jirriżulta li d-dritt ta’ prelazzjoni inkundizzjonat mogħti lill-ispiżjara impjegati ta’ spiżerija komunali fil-każ ta’ trasferiment ta’ din tal-aħħar permezz ta’ sejħa għal offerti, bl-għoti ta’ vantaġġ lil kull spiżjar impjegat ta’ spiżerija komunali, għandu t-tendenza li jiddisswadi jew jipprekludi lill-ispiżjara, li joriġinaw minn Stati Membri oħra milli jiksbu stabbiliment permanenti ddedikat għall-eżerċizzju tal-attività professjonali tagħhom fit-territorju Taljan.
43
Konsegwentement, tali dritt ta’ prelazzjoni jikkostitwixxi restrizzjoni għal-libertà ta’ stabbiliment iggarantita mill-Artikolu 49 TFUE.
44
Fir-rigward, fit-tieni lok, tal-eżistenza ta’ ġustifikazzjoni għal din ir-restrizzjoni, għandu jiġi ddeterminat, fl-ewwel lok, jekk il-miżura nazzjonali għandhiex għan leġittimu (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad-19 ta’ Mejju 2009, Apothekerkammer des Saarlandes et, C-171/07 u C-172/07, EU:C:2009:316, punt 25).
45
Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li d-dritt ta’ prelazzjoni mogħti lill-ispiżjara impjegati tal-ispiżerija komunali fil-każ ta’ trasferiment ta’ din tal-aħħar permezz ta’ sejħa għal offerti huwa intiż sabiex jiżgura amministrazzjoni aħjar tas-servizz farmaċewtiku, minn naħa filwaqt li jiggarantixxi l-kontinwità tar-relazzjoni ta’ xogħol tal-ispiżjara impjegati u, min-naħa l-oħra billi jivvalorizza l-esperjenza ta’ ġestjoni miksuba minn dawn tal-aħħar.
46
Tali għan sa fejn jingħaqad dak tal-protezzjoni tas-saħħa pubblika, imsemmi espressament fl-Artikolu 52(1) TFUE, jista’ jiġġustifika restrizzjoni għal-libertà ta’ stabbiliment. Ġie deċiż ukoll li restrizzjoni għal-libertà ta’ stabbiliment tista’ tiġi ġġustifikata mill-għan li tiġi żgurata provvista adegwata u ta’ kwalità ta’ prodotti mediċinali għall-popolazzjoni, li jikkostitwixxi raġuni imperattiva ta’ interess ġenerali (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-5 ta’ Diċembru 2013, Venturini et, C-159/12 sa C-161/12, EU:C:2013:791, punti 40 u 41).
47
Għaldaqstant, it-tieni nett, għandu jiġi eżaminat jekk ir-restrizzjoni għal-libertà ta’ stabbiliment li tikkostitwixxi d-dritt ta’ prelazzjoni mingħajr kundizzjonijiet mogħtija lill-ispiżjara impjegati ta’ spiżerija komunali fil-każ ta’ trasferiment ta’ din tal-aħħar permezz ta’ sejħa għal offerti hijiex adatta sabiex tiggarantixxi t-twettiq tal-għan imfittex u, jekk ikun il-każ, jekk din ir-restrizzjoni tmurx lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħaq dan l-għan, jiġifieri jekk jeżistux miżuri inqas restrittivi tal-libertà ggarantita mill-Artikolu 49 TFUE li jippermettu li dan l-għan jintlaħaq b’mod daqstant effettiv (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad-19 ta’ Mejju 2009, Apothekerkammer des Saarlandes et, C-171/07 u C-172/07, EU:C:2009:316, punti 25 u 52).
48
Fir-rigward tal-kontinwità tar-relazzjoni ta’ xogħol sabiex tiġi żgurata ġestjoni aħjar tas-servizz farmaċewtiku, ma tistax titqies li hija adatta sabiex tiggarantixxi l-għan ta’ protezzjoni tas-saħħa pubblika.
49
Fil-fatt, il-qorti tar-rinviju tirrileva li l-għan taż-żamma tad-drittijiet tal-impjegati ta’ spiżerija komunali, fil-każ ta’ trasferiment tagħha, huwa, bħala prinċipju, żgurat bl-applikazzjoni tal-Artikolu 2112 tal-Kodiċi Ċivili li jittrasponi d-Direttiva 2001/23.
50
Fir-rigward tal-valorizzazzjoni tal-esperjenza professjonali miksuba sabiex tiġi assigurata ġestjoni aħjar tas-servizz farmaċewtiku, mill-elementi tal-proċess ippreżentat quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li d-dritt ta’ prelazzjoni inkundizzjonata mogħtija lill-ispiżjara impjegati ta’ spiżerija komunali fil-każ ta’ trasferiment ta’ din tal-aħħar permezz ta’ sejħa għall-offerti jistabbilixxi preżunzjoni inkonfutabbli li dawn l-impjegati huma l-aħjar sabiex jiġġestixxu, bħala proprjetarji, l-imsemmija spiżerija. Tali dritt ta’ prelazzjoni ma huwa bbażat fuq ebda evalwazzjoni konkreta tal-esperjenza effettivament miksuba, tal-kwalità tas-servizz ipprovdut, u lanqas tal-funzjonijiet imwettqa konkretament fi ħdan l-ispiżerija komunali. Għaldaqstant, dan ma jistax jiġi kkunsidrat bħala xieraq sabiex jintlaħaq l-għan ta’ protezzjoni tas-saħħa pubblika.
51
Fi kwalunkwe każ, għandu jiġi rrilevat li, fir-rigward tad-dritt nazzjonali, it-trasferiment ta’ spiżerija jista’ jsir biss favur spiżjar irreġistrat fir-reġistru tal-ordni tal-ispiżjara, peress li huwa diġà kiseb l-awtorizzazzjoni għall-akkwist ta’ spiżerija jew li għandu tal-inqas sentejn prattika professjonali. Minbarra li l-professjoni ta’ spiżjar hija professjoni rregolata, dawn il-kundizzjonijiet joffru, bħala tali, ċerti garanziji dwar l-abbiltà professjonali tal-akkwirenti potenzjali ta’ spiżerija komunali. Barra minn hekk, kif tirrileva l-qorti tar-rinviju, tali għan ta’ valorizzazzjoni tal-esperjenza professjonali jista’ jintlaħaq permezz ta’ miżuri inqas restrittivi bħall-għoti ta’ punti addizzjonali, fil-kuntest tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti, favur offerenti li jipproduċu l-prova ta’ esperjenza fil-ġestjoni ta’ spiżerija.
52
Għalhekk hemm lok li jiġi kkunsidrat li d-dritt ta’ prelazzjoni inkundizzjonat mogħti lill-ispiżjara impjegati ta’ spiżerija komunali fil-każ ta’ trasferiment ta’ din tal-aħħar permezz ta’ sejħa għal offerti, sa fejn huwa intiż sabiex jiżgura ġestjoni aħjar tas-servizz farmaċewtiku, jekk wieħed iqis li għandu effettivament għan marbut mal-protezzjoni tas-saħħa pubblika, ma huwiex adattat sabiex jiggarantixxi t-twettiq ta’ dan l-għan u, fi kwalunkwe każ, imur lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħaq tali għan.
53
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, ir-risposta li għandha tingħata għad-domanda magħmula hija li l-Artikolu 49 TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi miżura nazzjonali li tagħti dritt ta’ prelazzjoni inkundizzjonata favur spiżjara impjegati ta’ spiżerija komunali fil-każ ta’ trasferiment ta’ din tal-aħħar permezz ta’ sejħa għal offerti.
Fuq l-ispejjeż
54
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 49 TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi miżura nazzjonali li tagħti dritt ta’ prelazzjoni inkundizzjonata favur spiżjara impjegati ta’ spiżerija komunali fil-każ ta’ trasferiment ta’ din tal-aħħar permezz ta’ sejħa għal offerti.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: it-Taljan.