Προσωρινό κείμενο
ΔΙΑΤΑΞΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (όγδοο τμήμα)
της 18ης Δεκεμβρίου 2025 (*)
« Προδικαστική παραπομπή – Άρθρο 99 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου – Απάντηση ως προς την οποία δεν υπάρχει περιθώριο εύλογης αμφιβολίας – Γεωργία και Αλιεία – Βιολογικά προϊόντα – Κανονισμός (ΕΕ) 2018/848 – Άρθρο 3, σημείο 52 – Έννοια της “επισήμανσης” – Έννοια της “ετικέτας” – Άρθρο 3, σημείο 53 – Έννοια της “διαφήμισης” – Άρθρο 30, παράγραφος 1 – Προϊόντα που φέρουν ενδείξεις σχετικές με τη βιολογική παραγωγή – Άρθρο 32, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ – Υποχρέωση για αναγραφή στην ετικέτα του κωδικού αριθμού της αρχής ή του φορέα ελέγχου στον οποίο υπάγεται η επιχείρηση που πραγματοποίησε την πλέον πρόσφατη εργασία παραγωγής ή παρασκευής – Δεν εφαρμόζεται σε διαφημιστικά φυλλάδια που προωθούν τα εν λόγω προϊόντα »
Στην υπόθεση C‑745/24,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Landgericht Saarbrücken (πρωτοδικείο Saarbrücken, Γερμανία) με απόφαση της 24ης Σεπτεμβρίου 2024, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 24 Οκτωβρίου 2024, στο πλαίσιο της δίκης
Verband Sozialer Wettbewerb eV
κατά
GLOBUS Handelshof GmbH & Co. KG,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (όγδοο τμήμα),
συγκείμενο από τους O. Spineanu-Matei, πρόεδρο τμήματος, S. Rodin και N. Piçarra (εισηγητή), δικαστές,
γενική εισαγγελέας: T. Ćapeta
γραμματέας: A. Calot Escobar
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
–        η Verband Sozialer Wettbewerb eV, εκπροσωπούμενη από τον R. Welzel, Rechtsanwalt,
–        η GLOBUS Handelshof GmbH & Co. KG, εκπροσωπούμενη από τον M. Grube, Rechtsanwalt,
–        η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τον A. Dawes και την M. Zerwes,
κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τη γενική εισαγγελέα, να αποφανθεί με αιτιολογημένη διάταξη σύμφωνα με το άρθρο 99 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου,
εκδίδει την ακόλουθη
Διάταξη
1        Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά τη συνδυαστική ερμηνεία των διατάξεων του άρθρου 32, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του άρθρου 3, σημεία 52 και 53, και του άρθρου 30, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΕ) 2018/848, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 2018, για τη βιολογική παραγωγή και την επισήμανση των βιολογικών προϊόντων και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 834/2007 του Συμβουλίου (ΕΕ 2018, L 150, σ. 1).
2        Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο αγωγής παραλείψεως που άσκησε η Verband Sozialer Wettbewerb eV (στο εξής: VSW), ένωση για την καταπολέμηση του αθέμιτου ανταγωνισμού, κατά της GLOBUS Handelshof GmbH & Co. KG (στο εξής: Globus), εταιρίας που διατηρεί μεγάλο αριθμό σουπερμάρκετ, με αίτημα να απαγορευθεί στη GLOBUS να προωθεί βιολογικά προϊόντα στα διαφημιστικά της φυλλάδια χωρίς να αναγράφει τον κωδικό αριθμό της αρχής ή του φορέα ελέγχου στον οποίο υπάγεται η επιχείρηση που πραγματοποίησε την πλέον πρόσφατη εργασία παραγωγής ή παρασκευής, κατά την έννοια του άρθρου 32, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του ως άνω κανονισμού.
Το νομικό πλαίσιο
3        Οι αιτιολογικές σκέψεις 6, 9, 15, 17 και 73 του κανονισμού 2018/848 έχουν ως εξής:
«(6)      Για την επίτευξη των στόχων της πολιτικής της [Ευρωπαϊκής] Ένωσης όσον αφορά τη βιολογική παραγωγή, το νομικό πλαίσιο που θεσπίστηκε για την εφαρμογή της εν λόγω πολιτικής θα πρέπει να αποσκοπεί στη διασφάλιση του υγιούς ανταγωνισμού και της εύρυθμης λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς βιολογικών προϊόντων, στη διατήρηση και τη δικαίωση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών στα προϊόντα με ετικέτα που δηλώνει ότι είναι βιολογικά, και τη δημιουργία των συνθηκών εκείνων που θα επιτρέψουν στη συγκεκριμένη πολιτική να προοδεύσει ανάλογα με την εξέλιξη της παραγωγής και της αγοράς.
[...]
(9)      Δεδομένης της δυναμικής εξέλιξης του τομέα των βιολογικών προϊόντων, στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 834/2007 του Συμβουλίου[, της 28ης Ιουνίου 2007, για τη βιολογική παραγωγή και την επισήμανση των βιολογικών προϊόντων και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2092/91 (ΕΕ 2007, L 189, σ. 1),] αναγνωρίστηκε η ανάγκη μελλοντικής επανεξέτασης των ενωσιακών κανόνων για τη βιολογική παραγωγή, με συνεκτίμηση της πείρας που θα έχει αποκτηθεί από την εφαρμογή αυτών των κανόνων. Τα αποτελέσματα της εν λόγω επανεξέτασης που διενήργησε η [Ευρωπαϊκή] Επιτροπή καταδεικνύουν ότι το νομικό πλαίσιο της Ένωσης που διέπει τη βιολογική παραγωγή θα πρέπει να βελτιωθεί ώστε να προβλεφθούν κανόνες οι οποίοι να ανταποκρίνονται στις μεγάλες προσδοκίες των καταναλωτών και να εγγυώνται επαρκή σαφήνεια για τους αποδέκτες τους. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 834/2007 θα πρέπει ως εκ τούτου να καταργηθεί και να αντικατασταθεί από νέο κανονισμό.
[...]
(15)      Ερευνητικά έργα έχουν καταδείξει ότι η εμπιστοσύνη των καταναλωτών είναι καίριας σημασίας για την αγορά των βιολογικών τροφίμων. Σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, κανόνες που δεν είναι αξιόπιστοι ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο την εμπιστοσύνη του κοινού και να οδηγήσουν σε αδυναμία της αγοράς. Για τον λόγο αυτό, η βιώσιμη ανάπτυξη της βιολογικής παραγωγής στην Ένωση θα πρέπει να βασίζεται σε ορθούς κανόνες παραγωγής, εναρμονισμένους σε επίπεδο Ένωσης και οι οποίοι ανταποκρίνονται στις προσδοκίες των επιχειρήσεων και των καταναλωτών όσον αφορά την ποιότητα των βιολογικών προϊόντων και τη συμμόρφωση με τις αρχές και τους κανόνες που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό.
[...]
(17)      Ο παρών κανονισμός θα πρέπει να προσφέρει τη βάση για τη βιώσιμη ανάπτυξη της βιολογικής παραγωγής και τα θετικά της αποτελέσματα στο περιβάλλον, διασφαλίζοντας παράλληλα την ουσιαστική λειτουργία της εσωτερικής αγοράς βιολογικών προϊόντων και τον θεμιτό ανταγωνισμό, βοηθώντας έτσι τους γεωργούς να επιτύχουν δίκαιο εισόδημα, διασφαλίζοντας την εμπιστοσύνη του καταναλωτή, προστατεύοντας τα συμφέροντα του καταναλωτή και ενθαρρύνοντας τους βραχείς διαύλους διανομής και την τοπική παραγωγή. Οι στόχοι αυτοί θα πρέπει να επιτευχθούν μέσω της συμμόρφωσης των γενικών και των ειδικών αρχών και των γενικών και των λεπτομερών κανόνων παραγωγής που ισχύουν για τη βιολογική παραγωγή.
[...]
(73)      Τα γεωργικά προϊόντα και τα τρόφιμα θα πρέπει να υπόκεινται, όσον αφορά την επισήμανσή τους, στους γενικούς κανόνες που προβλέπονται στον [κανονισμό (ΕΕ) 1169/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2011, σχετικά με την παροχή πληροφοριών για τα τρόφιμα στους καταναλωτές, την τροποποίηση των κανονισμών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 1924/2006 και (ΕΚ) αριθ. 1925/2006 και την κατάργηση της οδηγίας 87/250/ΕΟΚ της Επιτροπής, της οδηγίας 90/496/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της οδηγίας 1999/10/ΕΚ της Επιτροπής, της οδηγίας 2000/13/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, των οδηγιών της Επιτροπής 2002/67/ΕΚ και 2008/5/ΕΚ και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 608/2004 της Επιτροπής (ΕΕ 2011, L 304, σ. 18)], και ιδίως στις διατάξεις που αποσκοπούν στην πρόληψη της επισήμανσης η οποία ενδέχεται να προκαλέσει σύγχυση στους καταναλωτές ή να τους παραπλανήσει. Επιπλέον, είναι σκόπιμο να καθοριστούν στον παρόντα κανονισμό ειδικές διατάξεις σχετικά με την επισήμανση των βιολογικών και των υπό μετατροπή προϊόντων. Θα πρέπει δε να προστατεύουν τόσο τα συμφέροντα των επιχειρήσεων όσον αφορά την ορθή ταυτοποίηση των προϊόντων τους στην αγορά και την εξασφάλιση υγιούς ανταγωνισμού όσο και τα συμφέροντα των καταναλωτών ώστε να μπορούν να επιλέγουν ενήμεροι τα προϊόντα που καταναλώνουν.»
4        Το άρθρο 1 του κανονισμού 2018/848, το οποίο φέρει τον τίτλο «Αντικείμενο», ορίζει τα εξής:
«Ο παρών κανονισμός καθορίζει τις αρχές της βιολογικής παραγωγής και θεσπίζει τους κανόνες σχετικά με τη βιολογική παραγωγή, τη σχετιζόμενη πιστοποίηση και τη χρήση σχετικών με τη βιολογική παραγωγή ενδείξεων στην επισήμανση και στη διαφήμιση, καθώς και κανόνες σχετικά με ελέγχους επιπρόσθετους όσων ορίζονται στον κανονισμό (ΕΕ) 2017/625 [του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Μαρτίου 2017, για τους επίσημους ελέγχους και τις άλλες επίσημες δραστηριότητες που διενεργούνται με σκοπό την εξασφάλιση της εφαρμογής της νομοθεσίας για τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές και των κανόνων για την υγεία και την καλή μεταχείριση των ζώων, την υγεία των φυτών και τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα, για την τροποποίηση των κανονισμών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 999/2001, (ΕΚ) αριθ. 396/2005, (ΕΚ) αριθ. 1069/2009, (ΕΚ) αριθ. 1107/2009, (ΕΕ) αριθ. 1151/2012, (EE) αριθ. 652/2014, (ΕΕ) 2016/429 και (ΕΕ) 2016/2031, των κανονισμών του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 1/2005 και (ΕΚ) αριθ. 1099/2009 και των οδηγιών του Συμβουλίου 98/58/ΕΚ, 1999/74/ΕΚ, 2007/43/ΕΚ, 2008/119/ΕΚ και 2008/120/ΕΚ και για την κατάργηση των κανονισμών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 854/2004 και (ΕΚ) αριθ. 882/2004, των οδηγιών του Συμβουλίου 89/608/ΕΟΚ, 89/662/ΕΟΚ, 90/425/ΕΟΚ, 91/496/ΕΟΚ, 96/23/ΕΚ, 96/93/ΕΚ και 97/78/ΕΚ και της απόφασης 92/438/ΕΟΚ του Συμβουλίου (κανονισμός για τους επίσημους ελέγχους) (ΕΕ 2017, L 95, σ. 1)]».
5        Το άρθρο 3 του κανονισμού 2018/848, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ορισμοί», προβλέπει στα σημεία 52 και 53 τα εξής:
«52)      “επισήμανση”: κάθε λέξη, διακριτικό στοιχείο, εμπορικό σήμα, εμπορική επωνυμία, εικόνα ή σύμβολο που αφορά προϊόν το οποίο τοποθετείται στη συσκευασία, τα έγγραφα, τις επιγραφές, τις ετικέτες, τους δακτυλίους ή τις στεφάνες που συνοδεύουν το εν λόγω προϊόν ή αναφέρονται στο εν λόγω προϊόν·
53)      “διαφήμιση”: κάθε παρουσίαση προϊόντων στο κοινό, με μέσα άλλα πλην της ετικέτας, η οποία έχει ως σκοπό ή είναι πιθανόν να επηρεάσει και να διαμορφώσει τη στάση, τις πεποιθήσεις και τη συμπεριφορά με στόχο την άμεση ή έμμεση προώθηση της πώλησης προϊόντων».
6        Το άρθρο 30 του κανονισμού 2018/848, το οποίο φέρει τον τίτλο «Χρήση όρων που αναφέρονται στη βιολογική παραγωγή», ορίζει τα εξής:
«1. Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού, ένα προϊόν θεωρείται ότι φέρει ενδείξεις σχετικές με τη βιολογική παραγωγή όταν, στην επισήμανση, στο διαφημιστικό υλικό ή στα εμπορικά έγγραφα, το προϊόν, τα συστατικά του ή οι πρώτες ύλες ζωοτροφών που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή του περιγράφονται με όρους που υπονοούν για τον αγοραστή ότι το προϊόν, τα συστατικά του ή οι πρώτες ύλες ζωοτροφών έχουν παραχθεί σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό. Ειδικότερα, οι όροι που απαριθμούνται στο παράρτημα IV, και τα παράγωγα ή τα υποκοριστικά τους, όπως “βιο” (“bio”) και “οικο” (“eco”), μπορούν να χρησιμοποιούνται, μόνα ή σε συνδυασμό, στο σύνολο της Ένωσης και σε οποιαδήποτε γλώσσα περιλαμβάνεται στο εν λόγω παράρτημα για την επισήμανση και τη διαφήμιση προϊόντων που αναφέρονται στο άρθρο 2
παράγραφος 1 και πληρούν τις απαιτήσεις του παρόντος κανονισμού.
2. Για τα προϊόντα που αναφέρονται στο άρθρο 2
παράγραφος 1, οι όροι που αναφέρονται στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου δεν χρησιμοποιούνται πουθενά στην Ένωση και σε καμία γλώσσα που περιλαμβάνεται στο παράρτημα IV για την επισήμανση, το διαφημιστικό υλικό ή τα εμπορικά έγγραφα προϊόντων που δεν πληρούν τις απαιτήσεις του παρόντος κανονισμού.
Επιπλέον, στην επισήμανση ή τη διαφήμιση προϊόντος δεν χρησιμοποιούνται όροι, συμπεριλαμβανομένων όρων που χρησιμοποιούνται σε εμπορικά σήματα ή εταιρικές επωνυμίες, ή πρακτικές που υπάρχει πιθανότητα να παραπλανήσουν τον καταναλωτή ή τον χρήστη υπονοώντας ότι ένα προϊόν ή τα συστατικά του πληρούν τις απαιτήσεις του παρόντος κανονισμού.
[...]»
7        Το άρθρο 32 του κανονισμού 2018/848, το οποίο φέρει τον τίτλο «Υποχρεωτικές ενδείξεις», προβλέπει τα εξής:
«1. Εφόσον τα προϊόντα φέρουν ενδείξεις που αναφέρονται στο άρθρο 30
παράγραφος 1, συμπεριλαμβανομένων των προϊόντων που επισημαίνονται ως προϊόντα υπό μετατροπή σύμφωνα με το άρθρο 30
παράγραφος 3:
α)      εμφαίνεται επίσης στην επισήμανση ο κωδικός αριθμός της αρχής ή του φορέα ελέγχου στον οποίο υπάγεται η επιχείρηση που πραγματοποίησε την πλέον πρόσφατη εργασία παραγωγής ή παρασκευής· και
[...]
3. Οι ενδείξεις που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2 του παρόντος άρθρου καθώς και στο άρθρο 33
παράγραφος 3 αναγράφονται σε εμφανές σημείο ώστε να είναι εύκολα ορατές, και είναι ευανάγνωστες και ανεξίτηλες.
[...]»
8        Το άρθρο 33 του κανονισμού 2018/848, το οποίο φέρει τον τίτλο «Λογότυπο βιολογικής παραγωγής της Ευρωπαϊκής Ένωσης», ορίζει στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Το λογότυπο βιολογικής παραγωγής της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορεί να χρησιμοποιείται στην επισήμανση, την παρουσίαση και τη διαφήμιση προϊόντων που πληρούν τις απαιτήσεις του παρόντος κανονισμού.
[...]»
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
9        Η Globus, εταιρία του ομίλου διανομής Globus St. Wendel, διατηρεί σουπερμάρκετ
στη Γερμανία. Η ως άνω εταιρία, τους μήνες Ιανουάριο και Φεβρουάριο του 2024, διένειμε στην πόλη Gera (Γερμανία) και στα περίχωρά της διαφημιστικά φυλλάδια που προωθούσαν, μεταξύ άλλων, διάφορα τρόφιμα με την ένδειξη «bio» και το λογότυπο βιολογικής παραγωγής της Ένωσης, χωρίς όμως να φέρουν τον κωδικό αριθμό της αρχής ή του φορέα ελέγχου στον οποίο υπάγεται η επιχείρηση που πραγματοποίησε την πλέον πρόσφατη εργασία παραγωγής ή παρασκευής, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 32, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 2018/848.
10      Η VSW άσκησε ενώπιον του Landgericht Saarbrücken (πρωτοδικείου Saarbrücken, Γερμανία), το οποίο είναι το αιτούν δικαστήριο, αγωγή παραλείψεως κατά της Globus, με αίτημα να απαγορευθεί στη τελευταία να προωθεί βιολογικά προϊόντα στα διαφημιστικά της φυλλάδια χωρίς να αναγράφει τον εν λόγω κωδικό αριθμό. Η VSW υποστηρίζει ότι η ευρεία έννοια της «επισήμανσης», όπως προβλέπεται στο άρθρο 30, παράγραφος 1, του κανονισμού 2018/848, και στην οποία παραπέμπει το άρθρο 32, παράγραφος 1, του ίδιου κανονισμού, περιλαμβάνει τόσο την «επισήμανση», υπό τη στενή έννοια του άρθρου 3, σημείο 52, όσο και τη «διαφήμιση», όπως αυτή ορίζεται στο άρθρο 3, σημείο 53, του αυτού κανονισμού. Συνεπώς, θεωρεί ότι η ως άνω παραπομπή επεκτείνει στη διαφήμιση των βιολογικών προϊόντων την υποχρέωση αναγραφής του κωδικού αριθμού, όπως αυτή προβλέπεται στο άρθρο 32, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 2018/848. Η απόδοση των διατάξεων αυτών στην αγγλική και στη γαλλική γλώσσα είναι, όπως ισχυρίζεται, σαφέστερη ως προς τούτο από ό,τι στη γερμανική.
11      Από την πλευρά της, η Globus υποστηρίζει ότι το άρθρο 3, σημεία 52 και 53, του κανονισμού 2018/848, διακρίνει σαφώς την επισήμανση από τη διαφήμιση και ότι το άρθρο 30, παράγραφος 1, του κανονισμού, δεν επιτρέπει την εξομοίωση των δύο αυτών εννοιών. Οι υποχρεώσεις σχετικά με τα προϊόντα που περιγράφονται ως βιολογικής παραγωγής πρέπει να εφαρμόζονται μόνο στις πραγματικές ροές εμπορευμάτων και στα έγγραφα που τα συνοδεύουν, εξαιρουμένων των διαφημιστικών φυλλαδίων. Ως εκ τούτου, ο κωδικός αριθμός της αρχής ή του φορέα ελέγχου, κατά το άρθρο 32, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού, πρέπει να εμφαίνεται μόνο πάνω στο ίδιο το προϊόν. Η Globus προσθέτει ότι αν η υποχρέωση αυτή επεκτεινόταν και σε διαφημιστικά φυλλάδια, όπως τα επίμαχα στην κύρια δίκη, θα ήταν πρακτικά αδύνατη η εφαρμογή της. Συγκεκριμένα, κατά το στάδιο της σύνταξης των εν λόγω φυλλαδίων, δεν γνώριζε ακόμη την επιχείρηση ή τις επιχειρήσεις που θα ήταν υπεύθυνες για την παράδοση των προϊόντων που περιγράφονται ως βιολογικής παραγωγής και, ως εκ τούτου, δεν μπορούσε να προσδιορίσει την αρχή ή τον φορέα ελέγχου στον οποίο αυτή ή αυτές θα υπάγονταν.
12      Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι η φράση «ή αναφέρονται στο εν λόγω προϊόν», η οποία απαντάται, μαζί με τη φράση «που συνοδεύουν το εν λόγω προϊόν», στον ορισμό της έννοιας της «επισήμανσης» στο άρθρο 3, σημείο 52, του κανονισμού 2018/848, θα μπορούσε να περιλαμβάνει τη «διαφήμιση», όπως υποστηρίζει η VSW, κατά την έννοια του άρθρου 3, σημείο 53, του κανονισμού αυτού. Συγκεκριμένα, θεωρεί ότι, στο μέτρο που διαφημιστικά φυλλάδια, όπως τα επίμαχα στην υπόθεση της κύριας δίκης, «αναφέρονται» στα βιολογικά προϊόντα που παρουσιάζονται σε αυτά, θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως μια μορφή «επισήμανσης».
13      Το αιτούν δικαστήριο, προκειμένου να εξαιρέσει τα επίμαχα στην υπόθεση της κύριας δίκης διαφημιστικά φυλλάδια από την έννοια της «επισήμανσης», όπως αυτή ορίζεται στο άρθρο 3, σημείο 52, του κανονισμού 2018/848, επιχειρεί διάκριση μεταξύ της γενικευμένης διαφήμισης, που λαμβάνει χώρα σε απόσταση από το οικείο προϊόν, και της άμεσης διαφήμισης, που λαμβάνει χώρα σε εγγύτητα με το οικείο προϊόν, την οποία στηρίζει ιδίως στο άρθρο 32, παράγραφος 3, του εν λόγω κανονισμού. Από την υποχρέωση που απορρέει από την ως άνω διάταξη περί αναγραφής των ενδείξεων της παραγράφου 1, του ίδιου άρθρου σε εμφανές σημείο ώστε να είναι εύκολα ορατές, ευανάγνωστες και ανεξίτηλες, το αιτούν δικαστήριο συνάγει ότι το άρθρο 32, παράγραφος 1, αναφέρεται στην επισήμανση του ίδιου του προϊόντος και όχι στη διαφήμιση που λαμβάνει χώρα σε απόσταση από το προϊόν αυτό, όπως στην περίπτωση των εν λόγω φυλλαδίων.
14      Επιπλέον, το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι το άρθρο 30, παράγραφος 1, του κανονισμού 2018/848, το οποίο ερμηνεύει υπό την έννοια ότι «τα προϊόντα πρέπει να συνοδεύονται από τις απαραίτητες πληροφορίες», δεν απαιτεί τα διαφημιστικά φυλλάδια, τα οποία δεν είναι ενσωματωμένα στα προϊόντα που περιγράφουν με τους όρους «bio» και «eco», να αναγράφουν τον κωδικό αριθμό του άρθρου 32, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού, δεδομένου ότι οι καταναλωτές θα μπορούσαν να λάβουν την πληροφορία αυτή κατά την αγορά των προϊόντων. Προσθέτει επίσης ότι το συμπέρασμα αυτό προκύπτει σαφώς από την αγγλική απόδοση της εν λόγω διάταξης, δεδομένου ότι ο όρος «labelling» δεν περιλαμβάνει τη διαφήμιση.
15      Όπως και η Globus, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι κατά το στάδιο της προετοιμασίας του διαφημιστικού φυλλαδίου, ο πωλητής δεν γνωρίζει κατ’ ανάγκην την ταυτότητα της επιχείρησης που θα παραδώσει τα βιολογικά προϊόντα ούτε, κατά συνέπεια, την ταυτότητα της αρχής ή του φορέα ελέγχου κατά το άρθρο 32, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ.
16      Υπό τις συνθήκες αυτές, το Landgericht Saarbrücken (πρωτοδικείο Saarbrücken, Γερμανία) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)      Έχει το δίκαιο της Ένωσης, ιδίως όσον αφορά τον κανονισμό [2018/848], την έννοια ότι στα διαφημιστικά φυλλάδια που διανέμονται από αλυσίδα πολυκαταστημάτων σε οικίες καταναλωτών τα οποία, μεταξύ πληθώρας άλλων προϊόντων, προωθούν και την πώληση βιολογικών προϊόντων, κατά την έννοια [του εν λόγω κανονισμού], είναι υποχρεωτικό να αναγράφεται ο κωδικός αριθμός της αρμόδιας αρχής ή του αρμόδιου φορέα ελέγχου, ήτοι του φορέα στον έλεγχο του οποίου υπάγεται η επιχείρηση που πραγματοποίησε την πλέον πρόσφατη εργασία παραγωγής ή παρασκευής;
2)      α)      Έχει το άρθρο 3, σημείο 52, του κανονισμού 2018/848 την έννοια ότι κάθε “διαφήμιση”, κατά την έννοια του άρθρου 3, σημείο 53, του ως άνω κανονισμού, η οποία αφορά βιολογικό προϊόν αποτελεί και “επισήμανση” αυτού κατά την έννοια του άρθρου 3, σημείο 52, του ιδίου κανονισμού;
β)      Προκύπτει από τη διάταξη του άρθρου 32, παράγραφος 1, του κανονισμού 2018/848, η οποία παραπέμπει στη διάταξη του άρθρου 30, παράγραφος 1, του αυτού κανονισμού, υποχρέωση για αναγραφή του κωδικού αριθμού του φορέα ελέγχου ακόμη και σε διαφήμιση που λαμβάνει χώρα σε απόσταση από το προϊόν, όταν, στην επισήμανση, στο διαφημιστικό υλικό ή στα εμπορικά έγγραφα, το προϊόν περιγράφεται με όρους που υπονοούν για τον αγοραστή ότι το τρόφιμο είναι προϊόν βιολογικής παραγωγής;
γ)      Ισχύει τούτο ακόμη και στις περιπτώσεις κατά τις οποίες διαφημιζόμενος έμπορος λιανικής προωθεί προϊόντα παραγωγού τα οποία (ενδεχομένως) προέρχονται από διαφορετικά εργοστάσια και ελέγχονται από διαφορετικούς φορείς ελέγχου;
δ)      Εάν δεν μπορεί να δοθεί σαφώς καταφατική ή αρνητική απάντηση στα ερωτήματα 2α) έως γ): Με ποια κριτήρια πρέπει να υπάρξει διαφορετική αντιμετώπιση κατά περίπτωση στα ερωτήματα 2α) και 2β);»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
17      Δυνάμει του άρθρου 99 του Κανονισμού Διαδικασίας, το Δικαστήριο δύναται ανά πάσα στιγμή, κατόπιν προτάσεως του εισηγητή δικαστή και αφού ακούσει τον γενικό εισαγγελέα, να αποφασίσει να αποφανθεί με αιτιολογημένη διάταξη, ιδίως όταν η απάντηση στα προδικαστικά ερωτήματα μπορεί να συναχθεί σαφώς από τη νομολογία ή όταν δεν υπάρχει καμία εύλογη αμφιβολία ως προς την απάντηση που προσήκει στα ερωτήματα αυτά.
18      Το ως άνω άρθρο πρέπει να εφαρμοστεί στην υπό κρίση υπόθεση, δεδομένου ότι δεν υπάρχει καμία εύλογη αμφιβολία ως προς την απάντηση που προσήκει στα προδικαστικά ερωτήματα που υπέβαλε το αιτούν δικαστήριο.
19      Με τα ερωτήματά του, τα οποία πρέπει να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ζητεί κατ’ ουσίαν να διευκρινιστεί αν το άρθρο 32, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 2018/848, σε συνδυασμό με το άρθρο 3, σημεία 52 και 53, και το άρθρο 30, παράγραφος 1, του ίδιου κανονισμού, έχει την έννοια ότι η υποχρέωση για αναγραφή του κωδικού αριθμού της αρχής ή του φορέα ελέγχου στον οποίο υπάγεται η επιχείρηση που πραγματοποίησε την πλέον πρόσφατη εργασία παραγωγής ή παρασκευής δεν εκτείνεται στα διαφημιστικά φυλλάδια τα οποία δεν είναι ενσωματωμένα στα βιολογικά προϊόντα που προωθούν.
20      Το άρθρο 32, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 2018/848, στην απόδοσή του στη γαλλική γλώσσα, προβλέπει την υποχρέωση να αναγράφεται στην «ετικέτα» κάθε προϊόντος, που φέρει τις κατά το άρθρο 30, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού ενδείξεις, όπως «βιο» («bio») και «οικο» («eco»), ο κωδικός αριθμός της αρχής ή του φορέα ελέγχου στον οποίο υπάγεται η επιχείρηση που πραγματοποίησε την πλέον πρόσφατη εργασία παραγωγής ή παρασκευής.
21      Όπως προκύπτει από το άρθρο 3, σημείο 52, του κανονισμού, η «ετικέτα» («étiquette»), στην απόδοσή της στη γαλλική γλώσσα («Etikett» και «label», αντιστοίχως, στη γερμανική και την αγγλική γλώσσα), συνιστά, όπως κάθε συσκευασία, έγγραφο, επιγραφή, δακτύλιος ή στεφάνη, ένα μέσο ή μια μορφή της «επισήμανσης». Η τελευταία αυτή έννοια περιλαμβάνει κάθε λέξη, διακριτικό στοιχείο, εμπορικό σήμα, εμπορική επωνυμία, εικόνα ή σύμβολο που αφορά το προϊόν το οποίο τοποθετείται στα εν λόγω μέσα. Επομένως, η έννοια της «επισήμανσης» ορίζεται ευρύτερα από την έννοια της «ετικέτας» και δεν πρέπει να συγχέεται με αυτήν.
22      Αντιθέτως, στις αποδόσεις στη γερμανική και στην αγγλική γλώσσα, το άρθρο 32, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 2018/848, χρησιμοποιεί, αντιστοίχως, τους όρους «Kennzeichnung» και «labelling», οι οποίοι αντιστοιχούν στην έννοια της «επισήμανσης», όπως αυτή ορίζεται στο άρθρο 3, σημείο 52, του κανονισμού, και όχι στην έννοια της «ετικέτας».
23      Επιπλέον, η έννοια της «διαφήμισης» ορίζεται στο άρθρο 3, σημείο 53, του κανονισμού 2018/848, στην απόδοσή της στη γαλλική γλώσσα, ως «toute présentation de produits à l’attention du public, par tout moyen autre que l’étiquetage, qui vise ou est de nature à influencer et façonner les attitudes, les opinions et les comportements afin de promouvoir directement ou indirectement la vente» («κάθε παρουσίαση προϊόντων στο κοινό, με μέσα άλλα πλην της επισήμανσης, η οποία έχει ως σκοπό ή είναι πιθανόν να επηρεάσει και να διαμορφώσει τη στάση, τις πεποιθήσεις και τη συμπεριφορά με στόχο την άμεση ή έμμεση προώθηση της πώλησης». Ειδικότερα, από τη φράση «par tout moyen autre que l’étiquetage» («με μέσα άλλα πλην της επισήμανσης») προκύπτει ότι η έννοια της «διαφήμισης», κατά τη διάταξη αυτή, και η έννοια της «επισήμανσης», κατά το άρθρο 3, σημείο 52, αλληλοαποκλείονται.
24      Ωστόσο, στις αποδόσεις του στη γερμανική και στην αγγλική γλώσσα, το άρθρο 3, σημείο 53, του κανονισμού 2018/848, εξαιρεί από την έννοια της «διαφήμισης» μόνο, αντιστοίχως, τον όρο «Etikett» («mit anderen Mitteln als einem Etikett») και τον όρο «label» («by any means other than a label»). Όπως επισημάνθηκε στη σκέψη 21 της παρούσας διάταξης, οι όροι αυτοί αντιστοιχούν στον όρο «ετικέτα», ο οποίος αποτελεί ένα από τα μέσα ή τις μορφές «επισήμανσης» που απαριθμούνται στο άρθρο 3, σημείο 52. Λαμβανομένου υπόψη του γράμματος του άρθρου 3, σημείο 53, του κανονισμού στις δύο αυτές γλωσσικές αποδόσεις, το αιτούν δικαστήριο παρατηρεί ότι διαφημιστικό φυλλάδιο όπως το επίμαχο στην υπόθεση της κύριας δίκης θα μπορούσε να θεωρηθεί ως μορφή επισήμανσης, καθόσον, ακόμη και αν δεν «συνοδεύει» βιολογικό προϊόν, «αναφέρεται» σε αυτό.
25      Το Δικαστήριο έχει αποφανθεί κατ’ επανάληψη ότι η διατύπωση που χρησιμοποιείται σε μία γλωσσική απόδοση διάταξης του δικαίου της Ένωσης δεν μπορεί να χρησιμεύσει ως μοναδική βάση για την ερμηνεία της διάταξης αυτής, ούτε μπορεί να της δοθεί προτεραιότητα έναντι των άλλων γλωσσικών αποδόσεων. Πράγματι, οι διατάξεις του δικαίου της Ένωσης πρέπει να ερμηνεύονται και να εφαρμόζονται κατά ομοιόμορφο τρόπο με γνώμονα τις αποδόσεις τους σε όλες τις γλώσσες της Ένωσης. Σε περίπτωση αποκλίσεων μεταξύ των διαφόρων γλωσσικών αποδόσεων ενός νομοθετήματος της Ένωσης, η επίμαχη διάταξη πρέπει να ερμηνεύεται με γνώμονα το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται και τους σκοπούς που επιδιώκονται με τη ρύθμιση της οποίας αποτελεί μέρος (αποφάσεις της 5ης Φεβρουαρίου 2015, M. κ.λπ., C‑627/13 και C‑2/14, EU:C:2015:59, σκέψεις 48 και 49, και της 18ης Σεπτεμβρίου 2019, VIPA, C‑222/18, EU:C:2019:751, σκέψη 37).
26      Συναφώς, επισημαίνεται, πρώτον, ότι σε καμία από τις γλωσσικές αποδόσεις του κανονισμού 2018/848, ο όρος «διαφήμιση», ανεξαρτήτως της μορφής της, δεν περιλαμβάνεται μεταξύ των μέσων ή των μορφών επισήμανσης που απαριθμούνται στο άρθρο 3, σημείο 52, του κανονισμού αυτού, ήτοι «στη συσκευασία, τα έγγραφα, τις επιγραφές, τις ετικέτες, τους δακτυλίους ή τις στεφάνες». Ως εκ τούτου, το γράμμα της ως άνω διάταξης δεν επιτρέπει να χαρακτηριστεί η «διαφήμιση» ως μορφή «επισήμανσης», ούτε να υπάρξει εξομοίωση των δύο αυτών εννοιών.
27      Δεύτερον, η ταυτόχρονη χρήση των όρων «επισήμανση» και «διαφήμιση» σε πολλές διατάξεις του κανονισμού 2018/848, ιδίως στο άρθρο 1, στο άρθρο 30, παράγραφοι 1 και 2, καθώς και στο άρθρο 33, παράγραφος 1, υποδηλώνει ότι ο κανονισμός εισάγει μια συστηματική διάκριση μεταξύ των δύο αυτών εννοιών, χωρίς να μπορεί να θεωρηθεί ότι η πρώτη έννοια περιλαμβάνει τη δεύτερη.
28      Επομένως, η «διαφήμιση» δεν δύναται να συνιστά μορφή «επισήμανσης», κατά την έννοια του άρθρου 3, σημείο 52, του κανονισμού, όπως προκύπτει σαφώς από την απόδοση στη γαλλική γλώσσα του άρθρου 3, σημείο 53, το οποίο την ορίζει χρησιμοποιώντας τη φράση «tout moyen autre que l’étiquetage» («με μέσα άλλα πλην της επισήμανσης»).
29      Τρίτον, όπως επισημαίνει το αιτούν δικαστήριο, η απαίτηση του άρθρου 32, παράγραφος 3, του κανονισμού 2018/848, κατά την οποία ο κωδικός αριθμός της αρχής ή του φορέα ελέγχου, περί του οποίου γίνεται λόγος στην παράγραφο 1, στοιχείο αʹ, του ίδιου άρθρου, πρέπει να αναγράφεται σε εμφανές σημείο ώστε να είναι εύκολα ορατός και πρέπει να είναι ευανάγνωστος και ανεξίτηλος, αφορά κατ’ ανάγκην την «επισήμανση» του ίδιου του προϊόντος, υπό την έννοια του άρθρου 3, σημείο 52, του κανονισμού, και, ως εκ τούτου, εξαιρεί τη διαφήμιση που δεν είναι ενσωματωμένη στο προϊόν αυτό, όπως συμβαίνει με τα επίμαχα στην κύρια δίκη διαφημιστικά φυλλάδια.
30      Τέταρτον, αντιθέτως προς τους ισχυρισμούς της VSW, το άρθρο 30, παράγραφος 1, του κανονισμού 2018/848, δεν δύναται να διευρύνει την έννοια της «επισήμανσης» πέραν του ορισμού του άρθρου 3, σημείο 52, του κανονισμού. Πράγματι, το άρθρο 30, παράγραφος 1, περιορίζεται στην αποσαφήνιση της έννοιας του «προϊόντος που φέρει ενδείξεις σχετικές με τη βιολογική παραγωγή», είτε στην επισήμανση, είτε στη διαφήμιση, είτε στα εμπορικά έγγραφα. Ως εκ τούτου, η παραπομπή του άρθρου 32, παράγραφος 1, του κανονισμού, στο άρθρο 30, παράγραφος 1, δεν μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την επέκταση της υποχρέωσης αναγραφής του κωδικού αριθμού της αρχής ή του φορέα ελέγχου σε κάθε διαφήμιση που προωθεί ένα προϊόν το οποίο φέρει ενδείξεις σχετικές με τη βιολογική παραγωγή.
31      Υπό τις συνθήκες αυτές, η φράση «αναφέρονται στο [εν λόγω προϊόν]», που μνημονεύεται στο άρθρο 3, σημείο 52, του κανονισμού 2018/848, δεν μπορεί να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι περιλαμβάνει τη «διαφήμιση» εντός του πεδίου εφαρμογής της έννοιας της «επισήμανσης», ούτε ότι επιτρέπει την επέκταση στη διαφήμιση των υποχρεώσεων που αφορούν ειδικώς την επισήμανση.
32      Η ως άνω ερμηνεία επιρρωννύεται από τους σκοπούς που επιδιώκει ο κανονισμός 2018/848. Κατά τις αιτιολογικές του σκέψεις 6, 9, 15, 17, και 73, ο κανονισμός αυτός αποσκοπεί στη διασφάλιση συνθηκών θεμιτού ανταγωνισμού εντός της εσωτερικής αγοράς βιολογικών προϊόντων και στη διατήρηση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών στα προϊόντα που περιγράφονται ως βιολογικά. Προς τούτο, προβλέπει σαφείς κανόνες για την προστασία των συμφερόντων των επιχειρήσεων και των καταναλωτών, ιδίως μέσω διατάξεων σχετικά με την επισήμανση, ώστε να μπορούν οι επιχειρήσεις να ωφελούνται από συνθήκες θεμιτού ανταγωνισμού και οι καταναλωτές να έχουν τη δυνατότητα να κάνουν ενημερωμένες επιλογές (πρβλ. απόφαση της 4ης Οκτωβρίου 2024, Herbaria Kräuterparadies II, C‑240/23, EU:C:2024:852, σκέψεις 71 και 72).
33      Εν προκειμένω, όπως υπογράμμισε η Επιτροπή, η αναγραφή στην ετικέτα των βιολογικών προϊόντων του κωδικού αριθμού της αρχής ή του φορέα ελέγχου στον οποίο υπάγεται η επιχείρηση που πραγματοποίησε την πλέον πρόσφατη εργασία παραγωγής ή παρασκευής αποσκοπεί στη διασφάλιση της ιχνηλασιμότητας των ελέγχων στους οποίους υπόκεινται τα προϊόντα αυτά βάσει του κανονισμού 2018/848, σύμφωνα με τον υπομνησθέντα στην προηγούμενη σκέψη της παρούσας διάταξης σκοπό της ενίσχυσης της εμπιστοσύνης των καταναλωτών στα προϊόντα με ετικέτα που δηλώνει ότι είναι βιολογικά.
34      Όμως, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ιχνηλασιμότητα των ελέγχων αυτών, αρκεί η αναγραφή του ως άνω κωδικού αριθμού είτε στην ετικέτα των βιολογικών προϊόντων είτε στη συσκευασία, το έγγραφο, την επιγραφή, τον δακτύλιο ή τη στεφάνη, ως μέσα ή μορφές επισήμανσης, υπό την έννοια του άρθρου 3, σημείο 52, του κανονισμού, χωρίς να είναι απαραίτητο να αναγράφεται επίσης στη διαφήμιση που λαμβάνει χώρα σε απόσταση από αυτά τα προϊόντα.
35      Επιπλέον, όπως επισήμαναν η Globus και η Επιτροπή, η υποχρέωση αναγραφής του κωδικού αριθμού σε κάθε διαφήμιση θα συνεπαγόταν σημαντικές πρακτικές δυσχέρειες σε περίπτωση που περισσότερες από μία επιχειρήσεις είχαν τη δυνατότητα παράδοσης του βιολογικού προϊόντος στον διαφημιστή. Πράγματι, σε περίπτωση όπως αυτή των επίμαχων στην υπόθεση της κύριας δίκης διαφημιστικών φυλλαδίων, η ταυτότητα της επιχείρησης που πραγματοποιεί την πλέον πρόσφατη εργασία παραγωγής ή παρασκευής και, ως εκ τούτου, η ταυτότητα της αρχής ή του φορέα ελέγχου του άρθρου 32, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 2018/848, στον οποίο υπάγεται η εν λόγω επιχείρηση δεν είναι κατ’ αρχήν γνωστές κατά το στάδιο της προετοιμασίας των φυλλαδίων αυτών.
36      Κατόπιν των ανωτέρω σκέψεων, στα προδικαστικά ερωτήματα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 32, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 2018/848, σε συνδυασμό με το άρθρο 3, σημεία 52 και 53, και το άρθρο 30, παράγραφος 1, του αυτού κανονισμού, έχει την έννοια ότι η υποχρέωση για αναγραφή του κωδικού αριθμού της αρχής ή του φορέα ελέγχου στον οποίο υπάγεται η επιχείρηση που πραγματοποίησε την πλέον πρόσφατη εργασία παραγωγής ή παρασκευής δεν εκτείνεται στα διαφημιστικά φυλλάδια τα οποία δεν είναι ενσωματωμένα στα βιολογικά προϊόντα που προωθούν.
Επί των δικαστικών εξόδων
37      Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (όγδοο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 32, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού (ΕΕ) 2018/848 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 2018, για τη βιολογική παραγωγή και την επισήμανση των βιολογικών προϊόντων και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 834/2007 του Συμβουλίου, σε συνδυασμό με το άρθρο 3, σημεία 52 και 53, και το άρθρο 30, παράγραφος 1, του αυτού κανονισμού,
έχει την έννοια ότι:
η υποχρέωση για αναγραφή του κωδικού αριθμού της αρχής ή του φορέα ελέγχου στον οποίο υπάγεται η επιχείρηση που πραγματοποίησε την πλέον πρόσφατη εργασία παραγωγής ή παρασκευής δεν εκτείνεται στα διαφημιστικά φυλλάδια τα οποία δεν είναι ενσωματωμένα στα βιολογικά προϊόντα που προωθούν.
(υπογραφές)
*      Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.