62022CC0173
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
TAMARA ĆAPETA
της 6ης Ιουλίου 2023 (
1
)
Υπόθεση C‑173/22 P
MG
κατά
Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων
«Αίτηση αναιρέσεως – Υπαλληλική υπόθεση – Προσωπικό της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) – Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Άρθρο 41, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ – Δικαίωμα ακρόασης – Κανονισμός Προσωπικού της ΕΤΕπ – Αποδοχές – Οικογενειακά επιδόματα – Επιδόματα που καταβάλλονται στον γονέα που έχει την επιμέλεια – Προσφυγή ακυρώσεως και αγωγή αποζημιώσεως»
I. Εισαγωγή
1.
Όταν χωρίζουν δύο υπάλληλοι που εργάζονται στο ίδιο όργανο, πώς πρέπει το εν λόγω όργανο να αποφασίσει σχετικά με την κατανομή των οικογενειακών επιδομάτων; Οφείλει να προβεί σε ακρόαση αμφότερων των γονέων προτού λάβει τη σχετική απόφαση και, αν δεν το πράξει, ποιες είναι οι συνέπειες;
2.
Αυτά είναι τα βασικά ζητήματα που τίθενται με την υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως κατά της απόφασης της 21ης Δεκεμβρίου 2021, MG κατά ΕΤΕπ (T‑573/20, μη δημοσιευθείσα, στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, EU:T:2021:915).
II. Το ιστορικό της διαφοράς και η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση
3.
Τόσο ο αναιρεσείων, ήτοι ο MG, όσο και η πρώην σύζυγός του, ήτοι η Α, είναι υπάλληλοι της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ). Ο MG εργάζεται στην ΕΤΕπ από την 1η Φεβρουαρίου 1998 και στις 12 Σεπτεμβρίου 2003 συνήψε γάμο με την Α, η οποία είναι υπάλληλος της ΕΤΕπ από το 2002. Έχουν πέντε τέκνα.
4.
Η υπό κρίση υπόθεση αφορά τη διοικητική διαδικασία στο πλαίσιο της ΕΤΕπ σχετικά με την έκδοση απόφασης για την ανάκληση των οικογενειακών επιδομάτων του MG μετά το διαζύγιό του από την Α.
5.
Από τα πραγματικά περιστατικά που εκτίθενται στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση (
2
) προκύπτει ότι η διαδικασία αυτή εξελίχθηκε παράλληλα με ένδικη διαδικασία ενώπιον των δικαστηρίων του Λουξεμβούργου, η οποία οδήγησε στην έκδοση διαζυγίου. Προκειμένου να καταστεί ευχερέστερη η κατανόηση του πλαισίου της παρούσας διαδικασίας, θα παρουσιάσω τη διαδικασία ενώπιον των δικαστηρίων του Λουξεμβούργου χωριστά από τις εσωτερικές διαδικασίες ενώπιον της ΕΤΕπ.
Α.
Η διαδικασία ενώπιον των δικαστηρίων του Λουξεμβούργου
6.
Στις 22 Αυγούστου 2017 η Α άσκησε αγωγή διαζυγίου κατά του MG ενώπιον του tribunal d’arrondissement de Luxembourg (πρωτοδικείου Λουξεμβούργου, Λουξεμβούργο).
7.
Στις 14 Νοεμβρίου 2017 το tribunal d’arrondissement de Luxembourg (πρωτοδικείο Λουξεμβούργου) εξέδωσε διάταξη ασφαλιστικών μέτρων με την οποία ανέθεσε την προσωρινή επιμέλεια των τέκνων στην Α. Επίσης, διέταξε τον MG να μετοικήσει από την οικογενειακή στέγη, όπερ ο MG έπραξε τον Δεκέμβριο του 2017.
8.
Με δεύτερη διάταξη ασφαλιστικών μέτρων, της 20ής Ιουλίου 2018, το δικαστήριο του Λουξεμβούργου υποχρέωσε τον MG να καταβάλλει διατροφή στην Α, ύψους 1500 ευρώ μηνιαίως (300 ευρώ για καθένα από τα τέκνα τους), εξαιρουμένων των οικογενειακών επιδομάτων, καθώς και τα έξοδα για τις υπηρεσίες παιδικής φροντίδας στο Πολυδύναμο Κέντρο Παιδικής Ηλικίας (CPE) για τρία παιδιά και το ήμισυ όλων των έκτακτων εξόδων που πραγματοποιούνται προς το συμφέρον και των πέντε τέκνων. Επιπλέον, ο δικαστής που εξέδωσε τη διάταξη ασφαλιστικών μέτρων υποχρέωσε την ΕΤΕπ να καταβάλλει στην Α το επίδομα συντηρούμενου τέκνου και το σχολικό επίδομα.
9.
Στις 9 Ιανουαρίου 2019 το Cour supérieure de justice (ανώτερο δικαστήριο, Λουξεμβούργο), το οποίο εκδίκασε την υπόθεση ως δευτεροβάθμιο δικαστήριο, απέρριψε την έφεση του MG κατά της διάταξης ασφαλιστικών μέτρων της 14ης Νοεμβρίου 2017, καθόσον αυτή όριζε ως κατοικία των ανήλικων τέκνων τη διεύθυνση της Α, αλλά του αναγνώρισε δικαίωμα επικοινωνίας και φιλοξενίας των τέκνων κάθε δεύτερο Σαββατοκύριακο και κατά το ήμισυ των σχολικών διακοπών.
10.
Στις 21 Μαρτίου 2019 το tribunal d’arrondissement de Luxembourg (πρωτοδικείο Λουξεμβούργου) εξέδωσε την απόφαση διαζυγίου μεταξύ του MG και της Α.
11.
Στις 10 Ιουλίου 2019 το Cour supérieure de justice (ανώτερο δικαστήριο), το οποίο εκδίκασε την υπόθεση ως δευτεροβάθμιο δικαστήριο, εξέδωσε απόφαση επί της έφεσης κατά της δεύτερης διάταξης ασφαλιστικών μέτρων της 20ής Ιουλίου 2018, με την οποία επικύρωσε το δικαίωμα της Α να λαμβάνει διατροφή από τον MG ύψους 300 ευρώ μηνιαίως για κάθε τέκνο. Ωστόσο, τροποποίησε την εν λόγω διάταξη, απαλλάσσοντας τον MG από την υποχρέωση καταβολής ορισμένων εξόδων, ιδίως των εξόδων για τις υπηρεσίες παιδικής φροντίδας, που πραγματοποιούνται προς το συμφέρον των τέκνων.
Β.
Οι εσωτερικές διαδικασίες ενώπιον της ΕΤΕπ
12.
Στις 24 Νοεμβρίου 2017 ο MG πληροφορήθηκε από την ΕΤΕπ ότι, μετά την έκδοση της διάταξης ασφαλιστικών μέτρων του tribunal d’arrondissement de Luxembourg (πρωτοδικείου Λουξεμβούργου) της 14ης Νοεμβρίου 2017 (με την οποία η επιμέλεια των τέκνων ανατέθηκε προσωρινά στην Α), το επίδομα συντηρούμενου τέκνου και το σχολικό επίδομα θα καταβάλλονταν στην Α.
13.
Στις 28 Δεκεμβρίου 2017 η Α υπέβαλε αίτημα συμβιβασμού βάσει του άρθρου 41 του Κανονισμού Προσωπικού της ΕΤΕπ, ως είχε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της υπό κρίση υπόθεσης. Ζήτησε να αναγνωρίσει η EΤΕπ τα πέντε τέκνα ως συντηρούμενα από την ίδια, σύμφωνα με τη διάταξη ασφαλιστικών μέτρων του tribunal d’arrondissement de Luxembourg (πρωτοδικείου Λουξεμβούργου) της 14ης Νοεμβρίου 2017, και συνεπώς να αναγνωρίσει επίσης το δικαίωμά της στην καταβολή των οικογενειακών επιδομάτων και των συνακόλουθων οικονομικών παροχών που προβλέπονται στον Κανονισμό Προσωπικού (στο εξής: πρώτη διαδικασία συμβιβασμού).
14.
Στις 12 Σεπτεμβρίου 2018 ο πρόεδρος της ΕΤΕπ αποφάσισε ότι, από τον Οκτώβριο του 2018, τα τέκνα της Α και του MG θα πρέπει να θεωρούνται συντηρούμενα από την Α (στο εξής: απόφαση της 12ης Σεπτεμβρίου 2018). Συνεπεία της αποφάσεως αυτής, αναγνωρίστηκε το δικαίωμα της Α στη λήψη οικογενειακών επιδομάτων και των συνακόλουθων οικονομικών παροχών.
15.
Από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση προκύπτει ότι ο MG δεν συμμετείχε στην πρώτη διαδικασία συμβιβασμού (
3
). Στις παρατηρήσεις της και κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η ΕΤΕπ διευκρίνισε ότι δεν επιτρέπεται να συμμετέχουν σε διαδικασία συμβιβασμού άλλα μέρη πέραν του προσώπου που κίνησε τη διαδικασία. Συνεπώς, ο MG δεν μπορούσε να παρέμβει στη διαδικασία που είχε κινήσει η Α.
16.
Με έγγραφο της 11ης Οκτωβρίου 2018, η ΕΤΕπ γνωστοποίησε στον MG την απόφασή της (στο εξής: απόφαση της 11ης Οκτωβρίου 2018) σύμφωνα με την οποία, από τον Οκτώβριο του 2018, δεν δικαιούται πλέον οικογενειακό επίδομα, επίδομα συντηρούμενου τέκνου ή σχολικό επίδομα (στο εξής από κοινού: οικογενειακά επιδόματα) ή τις συνακόλουθες οικονομικές παροχές που προβλέπονται από τον Κανονισμό Προσωπικού της ΕΤΕπ (στο εξής: Κανονισμός Προσωπικού της ΕΤΕπ). Στο έγγραφο αυτό διευκρινιζόταν ότι τα εν λόγω επιδόματα χορηγήθηκαν στην Α με απόφαση της 12ης Σεπτεμβρίου 2018.
17.
Οι κανόνες που εφάρμοσε η ΕΤΕπ προκειμένου να αποφασίσει σχετικά με τη χορήγηση οικογενειακών επιδομάτων, ως είχαν κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της υπό κρίση υπόθεσης, ήταν τα άρθρα 2.2.1 και 2.2.2 του Κανονισμού Προσωπικού της ΕΤΕπ. Οι διατάξεις αυτές προέβλεπαν τα εξής:
«2.2.1. Οικογενειακό επίδομα
Τα παρακάτω μέλη του προσωπικού δικαιούνται οικογενειακό επίδομα που αντιστοιχεί στο 5 % του βασικού μηνιαίου μισθού:
(α)
έγγαμοι υπάλληλοι·
(β)
υπάλληλοι οι οποίοι τελούν σε διάσταση ή έχουν λάβει διαζύγιο και οι οποίοι υποχρεούνται βάσει δικαστικής απόφασης να καταβάλλουν διατροφή·
(γ)
υπάλληλοι οι οποίοι είναι άγαμοι, τελούν σε διάσταση, έχουν λάβει διαζύγιο ή τελούν εν χηρεία, στην περίπτωση που δικαιούνται επίδομα συντηρούμενου τέκνου […]
[…]
Στην περίπτωση που αμφότεροι οι σύζυγοι είναι υπάλληλοι της Τράπεζας, το επίδομα πρέπει να καταβάλλεται στον σύζυγο με τον υψηλότερο βασικό μηνιαίο μισθό. Στην περίπτωση που ο ένας σύζυγος εργάζεται στην Τράπεζα και ο άλλος σε διαφορετικό διεθνή οργανισμό, ο υπάλληλος που εργάζεται στην Τράπεζα λαμβάνει το επίδομα υπό την προϋπόθεση ότι ο άλλος οργανισμός δεν καταβάλλει παρόμοιο επίδομα στον/στην σύζυγό του.
[…]
2.2.2. Συντηρούμενο τέκνο
Τέκνο η διατροφή του οποίου καταβάλλεται ουσιαστικά από μέλος του προσωπικού και το οποίο είναι το νόμιμο, νομιμοποιημένο, αναγνωρισμένο φυσικό ή θετό τέκνο του ή τέκνο του συζύγου του θεωρείται συντηρούμενο τέκνο του εν λόγω μέλους του προσωπικού, υπό την προϋπόθεση ότι η Τράπεζα ή άλλο όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν θεωρεί το τέκνο συντηρούμενο τέκνο άλλου μέλους του προσωπικού, μόνιμου ή άλλου υπαλλήλου και ότι το τέκνο δεν ασκεί επικερδή επαγγελματική δραστηριότητα.
Υπό τις ίδιες προϋποθέσεις, η Τράπεζα μπορεί επίσης να θεωρήσει ένα τέκνο στο οποίο παρέχεται κατοικία από μέλος του προσωπικού ως συντηρούμενο τέκνο.
Στην περίπτωση που το τέκνο συγκατοικεί με μέλος του προσωπικού ή στην περίπτωση που το μέλος αυτό συμβάλλει στη διατροφή του τέκνου με ποσό που υπερβαίνει τουλάχιστον κατά 50 % το επίδομα συντηρούμενου τέκνου... θεωρείται ότι το μέλος του προσωπικού καταβάλλει ουσιαστικά τη διατροφή του τέκνου».
18.
Αντιδρώντας στην απόφαση της 11ης Οκτωβρίου 2018, ο MG ενημέρωσε την ΕΤΕπ, με έγγραφο της 29ης Οκτωβρίου 2018, ότι ενίστατο στα μέτρα που ανακοινώθηκαν με την απόφαση αυτή. Επισήμανε, επίσης, ότι η επιστολή του της 29ης Οκτωβρίου 2018 θα έπρεπε να θεωρηθεί ως αίτημα συμβιβασμού κατά την έννοια του άρθρου 41 του Κανονισμού Προσωπικού της ΕΤΕπ.
19.
Δεδομένου ότι δεν έλαβε απάντηση από την ΕΤΕπ, ο MG υπέβαλε εκ νέου το αίτημά του με έγγραφο της 10ης Δεκεμβρίου 2018.
20.
Με έγγραφο της 7ης Ιανουαρίου 2019, η ΕΤΕπ απέρριψε τις ενστάσεις του MG, χωρίς να εξετάσει το ζήτημα της κίνησης της διαδικασίας συμβιβασμού (στο εξής: απόφαση της 7ης Ιανουαρίου 2019).
21.
Κατόπιν τούτου, ο MG απέστειλε μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στις 11 Ιανουαρίου 2019, με το οποίο υπέβαλε νέο αίτημα συμβιβασμού δυνάμει του άρθρου 41 του Κανονισμού Προσωπικού της ΕΤΕπ. Το αίτημα αυτό αποσκοπούσε επίσης στην αμφισβήτηση της απόφασης της 11ης Οκτωβρίου 2018 και, καθόσον αυτό κρινόταν αναγκαίο, της απόφασης της 7ης Ιανουαρίου 2019.
22.
Στις 14 Ιανουαρίου 2019 η ΕΤΕπ επιβεβαίωσε την παραλαβή του αιτήματος συμβιβασμού του MG.
23.
Κατόπιν της υποβολής νέου αιτήματος από τον MG για την κίνηση της διαδικασίας συμβιβασμού, η επιτροπή συμβιβασμού συνεδρίασε αρκετές φορές το 2019 και το 2020. Μεταξύ της 9ης Μαρτίου και της 4ης Ιουνίου 2020 τα τρία μέλη της αντάλλαξαν σειρά μηνυμάτων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου με σκοπό να υποβάλουν παρατηρήσεις και να τροποποιήσουν το περιεχόμενο των πρακτικών της διαδικασίας συμβιβασμού. Με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου της 4ης Ιουνίου 2020, ο πρόεδρος της επιτροπής συμβιβασμού διαβίβασε τα πρακτικά αυτά στον πρόεδρο της ΕΤΕπ, στα οποία επισήμανε, μεταξύ άλλων, την αποτυχία της διαδικασίας συμβιβασμού και την αδυναμία συμφωνίας για τη σύνταξη έκθεσης σχετικά με την περάτωση της σχετικής διαδικασίας.
24.
Με επιστολή της 30ής Ιουλίου 2020 (στο εξής: απόφαση της 30ής Ιουλίου 2020), η οποία διαβιβάστηκε στον αναιρεσείοντα με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου της 31ης Ιουλίου 2020, ο πρόεδρος της ΕΤΕπ τον ενημέρωσε ότι είχε λάβει τα συμπεράσματα της επιτροπής συμβιβασμού και επισήμανε ότι έλαβε γνώση της αποτυχίας της διαδικασίας συμβιβασμού. Τα πρακτικά της διαδικασίας συμβιβασμού επισυνάπτονταν στην εν λόγω επιστολή.
Γ.
Η προσφυγή-αγωγή ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου
25.
Στις 14 Σεπτεμβρίου 2020 ο MG άσκησε προσφυγή-αγωγή ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου με την οποία ζήτησε από το τελευταίο:
–
να ακυρώσει την απόφαση της 11ης Οκτωβρίου 2018 με την οποία στερήθηκε το ευεργέτημα των οικογενειακών επιδομάτων (περιλαμβανομένων ιδίως των σχετικών με την κάλυψη των εξόδων παιδικού σταθμού και των εξόδων για το Πολυδύναμο Κέντρο Παιδικής Ηλικίας, τα οποία η ΕΤΕπ παρακράτησε αδικαιολόγητα από τις αποδοχές του μέχρι τον Νοέμβριο του 2019) και των συνακόλουθων οικονομικών παροχών (περιλαμβανομένων ιδίως των φορολογικών ελαφρύνσεων και της επιστροφής των ιατρικών εξόδων των τέκνων που συντηρεί ο ίδιος)·
–
καθόσον παρίσταται ανάγκη, να ακυρώσει τις αποφάσεις της 7ης Ιανουαρίου 2019 και της 30ής Ιουλίου 2020·
–
να υποχρεώσει την ΕΤΕπ να του καταβάλει το ποσό των 10000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη που υπέστη·
–
να καταδικάσει την ΕΤΕπ στα δικαστικά έξοδα.
26.
Με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε όλους τους λόγους που προβλήθηκαν προς στήριξη του αιτήματος ακυρώσεως και, κατά συνέπεια, απέρριψε το εν λόγω σκέλος της προσφυγής-αγωγής του MG.
27.
Ωστόσο, όσον αφορά το αίτημα αποκατάστασης της περιουσιακής ζημίας και ικανοποίησης της ηθικής βλάβης, το Γενικό Δικαστήριο αναγνώρισε ότι η απάντηση της ΕΤΕπ στο αίτημα του MG για την κίνηση της διαδικασίας συμβιβασμού, μετά την απόφαση της 7ης Ιανουαρίου 2019, καθυστέρησε αδικαιολόγητα για περισσότερο από τρεις μήνες, και ότι η ΕΤΕπ δεν απάντησε στο πρώτο αίτημα συμβιβασμού που περιλαμβανόταν στην επιστολή της 29ης Οκτωβρίου 2018. Επιπλέον, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η ΕΤΕπ έθεσε τον MG σε κατάσταση παρατεταμένης αβεβαιότητας λόγω της αδικαιολόγητης αυτής καθυστέρησης και ότι, συνεπώς, του προξένησε ηθική βλάβη. Κατά συνέπεια, το Γενικό Δικαστήριο καταδίκασε την ΕΤΕπ να ικανοποιήσει την ηθική βλάβη του MG, η οποία υπολογίστηκε κατά δίκαιη και εύλογη κρίση στο ποσό των 500 ευρώ, και απέρριψε κατά τα λοιπά το αίτημα αποκατάστασης της περιουσιακής ζημίας και ικανοποίησης της ηθικής βλάβης. Το Γενικό Δικαστήριο αποφάσισε επίσης ότι κάθε διάδικος έπρεπε να φέρει τα δικαστικά του έξοδα.
III. Η αίτηση αναιρέσεως
28.
Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 7 Μαρτίου 2022, ο MG ζητεί από το Δικαστήριο:
–
να κρίνει την ασκηθείσα αίτηση αναιρέσεως παραδεκτή και βάσιμη·
–
να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση·
–
ως εκ τούτου, να δεχθεί τα αιτήματα που προέβαλε πρωτοδίκως και να ακυρώσει την απόφαση της ΕΤΕπ της 11ης Οκτωβρίου 2018, η οποία του στέρησε το ευεργέτημα των οικογενειακών επιδομάτων (περιλαμβανομένων ιδίως των σχετικών με την κάλυψη των εξόδων παιδικού σταθμού και των εξόδων για το Πολυδύναμο Κέντρο Παιδικής Ηλικίας, τα οποία η ΕΤΕπ παρακράτησε αδικαιολόγητα από τις αποδοχές του μέχρι τον Νοέμβριο του 2019) και των συνακόλουθων οικονομικών παροχών (περιλαμβανομένων ιδίως των φορολογικών ελαφρύνσεων και της επιστροφής των ιατρικών εξόδων των τέκνων που συντηρεί ο ίδιος) και να ακυρώσει, καθόσον κριθεί αναγκαίο, την απόφαση της 7ης Ιανουαρίου 2019 με την οποία απορρίφθηκαν όλα τα αιτήματα του, καθώς και να ακυρώσει, καθόσον κριθεί αναγκαίο, την απόφαση της ΕΤΕπ της 30ής Ιουλίου 2020, με την οποία διαπιστώθηκε ότι δεν υπήρξε συμβιβασμός και επικυρώθηκε η απόφαση της 11ης Οκτωβρίου 2018, να αποκαταστήσει την περιουσιακή ζημία και να ικανοποιήσει την ηθική βλάβη που υπέστη ο MG και
–
να καταδικάσει την ΕΤΕπ στα δικαστικά έξοδα αμφότερων των βαθμών δικαιοδοσίας.
29.
Η ΕΤΕπ ζητεί από το Δικαστήριο:
–
να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως και
–
να καταδικάσει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα τόσο της παρούσας όσο και της πρωτόδικης διαδικασίας.
30.
Στις 17 Μαΐου 2023 διεξήχθη επ’ ακροατηρίου συζήτηση, στην οποία παρέστησαν ο αναιρεσείων και η ΕΤΕπ.
IV. Ανάλυση
31.
Προβάλλονται πέντε λόγοι αναιρέσεως.
32.
Ωστόσο, κατόπιν αιτήματος του Δικαστηρίου, οι παρούσες προτάσεις περιορίζονται στην ανάλυση δύο ζητημάτων που τίθενται στην αίτηση αναιρέσεως: το κατά πόσον το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε σφάλμα καθόσον διαπίστωσε ότι το δικαίωμα ακρόασης δεν είχε προσβληθεί (πρώτος λόγος αναιρέσεως) και το κατά πόσον αξιολόγησε εσφαλμένα την ένσταση ελλείψεως νομιμότητας του Κανονισμού Προσωπικού της ΕΤΕπ σχετικά με τα οικογενειακά επιδόματα (δεύτερο σκέλος του τρίτου λόγου αναιρέσεως και τέταρτος λόγος αναιρέσεως).
Α.
Το δικαίωμα ακρόασης
33.
Ο πρώτος λόγος αναιρέσεως αφορά αποκλειστικά την πρώτη απόφαση, ήτοι την απόφαση της 11ης Οκτωβρίου 2018, με την οποία η ΕΤΕπ ενημέρωσε τον MG ότι δεν δικαιούτο πλέον, από τον Οκτώβριο του 2018, τα οικογενειακά επιδόματα και τις συνακόλουθες οικονομικές παροχές που χορηγούνται βάσει του Κανονισμού Προσωπικού της ΕΤΕπ, δεδομένου ότι τα ανωτέρω χορηγήθηκαν στην Α με απόφαση της 12ης Σεπτεμβρίου 2018.
34.
Ο αναιρεσείων προβάλλει ότι δεν έτυχε ακρόασης από την ΕΤΕπ πριν από τη λήψη της απόφασης αυτής, γεγονός που συνιστά προσβολή του δικαιώματος ακρόασης. Η προσβολή του εν λόγω δικαιώματος επιφέρει, κατά τον αναιρεσείοντα, ακυρότητα της απόφασης της 11ης Οκτωβρίου 2018.
35.
Στις σκέψεις 73 και 74 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε τα εξής:
«73.
Συναφώς, […] δεν αμφισβητείται ότι, με την [απόφαση] της 11ης Οκτωβρίου 2018, εστάλη στον [MG] ανακοίνωση από την ΕΤΕπ με την οποία ενημερώθηκε ότι δεν θα καταβάλλεται πλέον σε αυτόν οικογενειακό επίδομα, επίδομα συντηρούμενου τέκνου και σχολικό επίδομα. Συνεπώς, σκοπός της [απόφασης] αυτής ήταν να ενημερωθεί [ο MG] για το αποτέλεσμα της διαδικασίας συμβιβασμού που κίνησε η Α, χωρίς ο ίδιος να έχει κληθεί σε ακρόαση στο πλαίσιο της οικείας διαδικασίας.
74.
Αφετέρου, […] επισημαίνεται ότι η [απόφαση] της 7ης Ιανουαρίου 2019, η οποία επικύρωσε την [απόφαση] της 11ης Οκτωβρίου 2018, αποσαφηνίζοντας και αναπτύσσοντας παράλληλα το σκεπτικό της τελευταίας, εκδόθηκε μετά τις παρατηρήσεις που διατύπωσε ο [MG] στα έγγραφά του της 29ης Οκτωβρίου και της 10ης Δεκεμβρίου 2018. Συνεπώς, επισημαίνεται ότι ο [MG] είχε τη δυνατότητα να σχολιάσει το σκεπτικό που παρέθεσε η ΕΤΕπ στην αρχική της [απόφαση], της 11ης Οκτωβρίου 2018, και να υποβάλει τις παρατηρήσεις του επί της αιτιολογίας που περιέχεται σε αυτήν, οι οποίες ελήφθησαν υπόψη πριν τη θέση που διατύπωσε η ΕΤΕπ στην [απόφασή] της 7ης Ιανουαρίου 2019».
36.
Συνεπώς, το Γενικό Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι δεν υπήρξε προσβολή του δικαιώματος ακρόασης, καθόσον ο MG είχε τη δυνατότητα να υποβάλει τις παρατηρήσεις του σχετικά με την απόφαση μετά την έκδοσή της και η ΕΤΕπ τις έλαβε υπόψη.
1. Υπήρξε προσβολή του δικαιώματος ακρόασης του MG;
37.
Το άρθρο 41, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης) προβλέπει «το δικαίωμα κάθε προσώπου σε προηγούμενη ακρόαση, πριν να ληφθεί ατομικό μέτρο εις βάρος του».
38.
Το Δικαστήριο έχει ήδη διασαφηνίσει τον σκοπό του δικαιώματος ακρόασης. Σύμφωνα με τη διατύπωσή του, «ειδικότερα, το δικαίωμα ακρόασης σκοπεί να διασφαλίσει ότι κάθε βλαπτική απόφαση λαμβάνεται εν πλήρη γνώσει της κατάστασης και επιδιώκει, μεταξύ άλλων, να παράσχει τη δυνατότητα στην αρμόδια αρχή να διορθώσει ένα λάθος ή στον ενδιαφερόμενο να προβάλει στοιχεία της προσωπικής του κατάστασης που συνηγορούν υπέρ του να ληφθεί η απόφαση, να μη ληφθεί ή να έχει το τάδε ή το δείνα περιεχόμενο» (
4
).
39.
Συνεπώς, από το δικαίωμα ακρόασης επωφελείται τόσο η διοίκηση καθόσον της παρέχεται η δυνατότητα να λάβει ορθή απόφαση, όσο και το πρόσωπο τα δικαιώματα του οποίου θίγονται. Αποσκοπεί, αφενός, στο να συμβάλλει στην κατά το δυνατόν ακριβέστερη και ορθότερη εξέταση του φακέλου και εξακρίβωση των πραγματικών περιστατικών και, αφετέρου, στο να διασφαλίζει ότι ο ενδιαφερόμενος μπορεί να διατυπώνει τις απόψεις του.
40.
Προκειμένου να επιτευχθεί ο ως άνω διττός σκοπός, είναι σαφές ότι πρέπει ένα πρόσωπο να έχει τη δυνατότητα να καθιστά γνωστή την άποψή του κατά τη διάρκεια μιας διοικητικής διαδικασίας, ήτοι πριν από την έκδοση απόφασης που θα μπορούσε να επηρεάσει δυσμενώς τα συμφέροντά του (
5
).
41.
Στην υπό κρίση υπόθεση, δεν αμφισβητείται ότι ο MG θιγόταν από την απόφαση της 11ης Οκτωβρίου 2018. Πράγματι, από τη νομολογία προκύπτει ότι η μείωση αποδοχών, όπως η μείωση των οικογενειακών επιδομάτων, αποτελεί μέτρο που θίγει τον ενδιαφερόμενο (
6
).
42.
Είναι επίσης σαφές ότι ο MG δεν κλήθηκε να διατυπώσει τις απόψεις του πριν την έκδοση της απόφασης που τον θίγει.
43.
Συναφώς, επισημαίνω ότι το άρθρο 41, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, του Χάρτη δεν απαιτεί τη διεξαγωγή επίσημης ακρόασης (
7
).
44.
Ωστόσο, το δικαίωμα ακρόασης συνεπάγεται ότι ο ενδιαφερόμενος πρέπει να έχει τη δυνατότητα να επηρεάσει την επίμαχη διαδικασία λήψης απόφασης προτού η απόφαση αυτή ληφθεί (
8
).
45.
Έχω επίγνωση του ότι, στην καθημερινή ζωή, η διοίκηση δεν προβαίνει σε ακρόαση κάθε προσώπου όταν ορισμένη μεταβολή στην προσωπική του κατάσταση επιφέρει δυσμενείς μεταβολές στα δικαιώματά του. Ωστόσο, τούτο δεν σημαίνει ότι μια τέτοιου είδους πρακτική συνάδει με τις απαιτήσεις του άρθρου 41, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, του Χάρτη.
46.
Στη σύγχρονη εποχή, η επικοινωνία δεν είναι πλέον δυσχερής. Τούτο ισχύει ιδίως στο πλαίσιο της διοίκησης. Κάθε υπάλληλος διαθέτει συνήθως μια διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου η οποία είναι γνωστή στα διάφορα όργανα τα οποία έχουν αρμοδιότητες λήψης αποφάσεων. Μάλιστα, η κρίση της πανδημίας COVID‑19 κατέδειξε ότι η ηλεκτρονική επικοινωνία μπορεί συχνά να αντικαθιστά ευχερώς τις διά ζώσης επαφές.
47.
Επομένως, δύσκολα μπορεί κανείς να δικαιολογήσει μια διοικητική πρακτική η οποία δεν παρέχει σε ένα πρόσωπο τη δυνατότητα να διατυπώσει τις απόψεις του σχετικά με μια απόφαση που πρόκειται να τον θίξει (επικαλούμενη λόγους όπως χρονικούς περιορισμούς, έλλειψη προσωπικού ή παρόμοιους).
48.
Η αποστολή ενός ηλεκτρονικού μηνύματος στον MG με το οποίο θα του παρεχόταν η δυνατότητα να σχολιάσει την προτεινόμενη απόφαση και το σκεπτικό της εντός εύλογης προθεσμίας θα ικανοποιούσε την απαίτηση περί ακρόασης.
49.
Ο MG δεν είχε τέτοιου είδους δυνατότητα κατά τη διάρκεια της διαδικασίας που οδήγησε στην έκδοση της απόφασης της 11ης Οκτωβρίου 2018. Δεν συμμετείχε στη διαδικασία συμβιβασμού που κίνησε η Α και δεν έτυχε ακρόασης σε κανένα χρονικό σημείο πριν από την έκδοση της απόφασης με την οποία στερήθηκε τα οικογενειακά επιδόματα που λάμβανε έως τότε. Επομένως στερήθηκε τη δυνατότητα. Επομένως. στερήθηκε τη δυνατότητα να αντιταχθεί στην προτεινόμενη απόφαση και στο σκεπτικό της.
50.
Αντίθετα προς τη θέση του Γενικού Δικαστηρίου, φρονώ ότι το γεγονός ότι ο MG είχε τη δυνατότητα να σχολιάσει την απόφαση της 11ης Οκτωβρίου 2018 μετά την έκδοσή της και ότι οι παρατηρήσεις του ενσωματώθηκαν στην απόφαση της 7ης Ιανουαρίου 2019, δεν αναιρεί το συμπέρασμα ότι παραβιάστηκε το δικαίωμά του ακρόασης. Πράγματι, η πρώτη επιστολή δεν αποτελούσε προπαρασκευαστική πράξη ενσωματωθείσα σε μεταγενέστερη απόφαση. Αντιθέτως, η πρώτη επιστολή αποτελούσε την απόφαση και η δεύτερη επιστολή απλώς επικύρωσε την αρχική αυτή απόφαση. Συνεπώς, η απόφαση με την οποία ο MG στερήθηκε το δικαίωμά του στα οικογενειακά επιδόματα ήταν η επιστολή της 11ης Οκτωβρίου 2018.
51.
Τούτο επιβεβαιώθηκε από την ΕΤΕπ κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, κατά την οποία η τελευταία διευκρίνισε ότι η απόφαση της 11ης Οκτωβρίου 2018 ήταν πράγματι οριστική και δεν αποτελούσε απλώς μια προσωρινή απόφαση, παρόλο που η ΕΤΕπ την επικύρωσε με επιστολή της 7ης Ιανουαρίου 2019.
52.
Ο MG δεν κλήθηκε να διατυπώσει τις απόψεις του σε κανένα χρονικό σημείο πριν από την έκδοση της απόφασης της 11ης Οκτωβρίου 2018.
53.
Για τους ανωτέρω λόγους, φρονώ ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε νομικό σφάλμα καθόσον έκρινε ότι δεν υπήρξε προσβολή του δικαιώματος ακρόασης του MG.
2. Συνέπειες της προσβολής του δικαιώματος ακρόασης
54.
Το δεύτερο ζήτημα το οποίο θέτει η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως αφορά τις συνέπειες της προσβολής του δικαιώματος ακρόασης. Επιφέρει αυτομάτως η προσβολή αυτή την ακυρότητα της απόφασης που εκδίδεται μετά το πέρας της διαδικασίας κατά την οποία ορισμένο πρόσωπο δεν έτυχε ακρόασης;
55.
Επ’ αυτού, το Δικαστήριο έχει κρίνει επανειλημμένως ότι η προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας, και ειδικότερα του δικαιώματος ακρόασης, συνεπάγεται την ακύρωση της απόφασης μόνο στην περίπτωση που, αν δεν είχε υπάρξει η πλημμέλεια αυτή, η διαδικασία θα μπορούσε να καταλήξει σε διαφορετικό αποτέλεσμα. (
9
)
56.
Ωστόσο, η απαίτηση η διαδικασία να «μπορούσε να είχε καταλήξει σε διαφορετικό αποτέλεσμα» δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποδειχθεί με βεβαιότητα ότι η απόφαση θα ήταν διαφορετική. Προκειμένου να θεωρηθεί άκυρη μια τέτοιου είδους απόφαση, αρκεί να μην μπορεί να αποκλειστεί εντελώς η πιθανότητα να είχε εκδοθεί διαφορετική απόφαση, εάν το πρόσωπο που θίγεται από την απόφαση αυτή είχε τη δυνατότητα να διατυπώσει τις απόψεις του (
10
).
57.
Τούτο οδηγεί στο επόμενο ζήτημα: θα μπορούσε το αποτέλεσμα να είναι διαφορετικό υπό τις περιστάσεις της υπό κρίση υπόθεσης;
58.
Συναφώς, μπορεί να γίνει διάκριση μεταξύ των περιπτώσεων στις οποίες η διοίκηση διαθέτει διακριτική ευχέρεια ως προς τον τρόπο με τον οποίο θα αποφασίσει επί μιας συγκεκριμένης περίπτωσης και των περιπτώσεων στις οποίες δεν διαθέτει διακριτική ευχέρεια.
59.
Στην περίπτωση που η διοίκηση διαθέτει διακριτική ευχέρεια ως προς τον τρόπο επίλυσης μιας συγκεκριμένης υπόθεσης, η παράλειψη ακρόασης του θιγόμενου επιφέρει την ακυρότητα απόφασης που ελήφθη κατόπιν προσβολής του δικαιώματος ακρόασης. Κατ’ εφαρμογήν του σκεπτικού αυτού στην υπό κρίση υπόθεση, εάν, προκειμένου να αποφασίσει ποιος δικαιούται τα οικογενειακά επιδόματα, η ΕΤΕπ είχε τη δυνατότητα να αξιολογήσει ελεύθερα όλα τα συναφή πραγματικά περιστατικά, λόγου χάρη τον τρόπο με τον οποίο η Α και ο MG μοιράζονται στην πράξη τα έξοδα διατροφής των τέκνων τους μετά το διαζύγιό τους και τον τρόπο με τον οποίο αποφασίζουν σχετικά με την κατανομή των οικογενειακών επιδομάτων, η ακρόαση του MG θα μπορούσε πράγματι να έχει επηρεάσει την απόφαση.
60.
Αντιθέτως, εάν η ΕΤΕπ αποφάσιζε βάσει σαφών κανόνων από τους οποίους δεν είχε την ευχέρεια να παρεκκλίνει, η απάντηση στο ζήτημα αν η προσβολή του δικαιώματος ακρόασης επιφέρει ακυρότητα της απόφασης θα μπορούσε να είναι διαφορετική.
61.
Συναφώς, η ΕΤΕπ ισχυρίζεται ότι στην υπό κρίση υπόθεση δεν διέθετε διακριτική ευχέρεια ως προς τον τρόπο επίλυσης του ζητήματος της κατανομής των οικογενειακών επιδομάτων μετά το διαζύγιο της Α και του MG. Αντιθέτως, όφειλε, όπως προβάλλει, να εφαρμόσει τον Κανονισμό Προσωπικού της ΕΤΕπ σχετικά με την κατανομή των οικογενειακών επιδομάτων, γεγονός που της κατέλιπε περιορισμένες μόνο εξουσίες. Με άλλα λόγια, ακόμη και αν ο MG είχε τύχει ακρόασης, η ΕΤΕπ δεν θα είχε τη δυνατότητα να λάβει διαφορετική απόφαση από αυτή που έλαβε, με την οποία χορήγησε τα οικογενειακά επιδόματα στην Α.
62.
Είναι άραγε αυτό το οριστικό συμπέρασμα; Αν γίνει δεκτό ότι βάσει των εφαρμοστέων κανόνων της ΕΤΕπ δεν υπήρχε δυνατότητα έκδοσης διαφορετικής απόφασης, δεν υπάρχουν συνέπειες από την προσβολή του δικαιώματος ακρόασης, ακόμη και αν αυτή αποδειχθεί;
63.
Θα προτείνω μια διαφορετική απάντηση. Υπάρχουν τουλάχιστον δύο τρόποι με τους οποίους ένα πρόσωπο σε παρόμοια κατάσταση με τον MG θα μπορούσε να είχε επηρεάσει την οριστική απόφαση, εάν του είχε δοθεί η ευκαιρία να διατυπώσει τις απόψεις του.
64.
Πρώτον, στην υπό κρίση υπόθεση, ο MG θα μπορούσε να είχε ισχυριστεί ότι η ΕΤΕπ ερμήνευσε εσφαλμένα τον Κανονισμό Προσωπικού της ΕΤΕπ. Συνεπώς, ακόμη και αν βάσει των κανόνων αυτών δεν υπήρχε διακριτική ευχέρεια ως προς τη λήψη απόφασης όσον αφορά τον τρόπο κατανομής των οικογενειακών επιδομάτων, η ΕΤΕπ θα μπορούσε να είχε καταλήξει σε διαφορετικό αποτέλεσμα από εκείνο στο οποίο κατέληξε εν προκειμένω.
65.
Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η ΕΤΕπ διευκρίνισε ότι αρχικά συνέχισε (από το τέλος του 2017 έως τον Σεπτέμβριο του 2018) να καταβάλλει τα οικογενειακά επιδόματα στον MG. Δεδομένου ότι τα επιδόματα αυτά καταβάλλονταν σε συνάρτηση με τον δεδουλευμένο μισθό, καθώς και ότι ο μισθός του MG ήταν υψηλότερος από τον μισθό της Α, το ποσό που θα καταβαλλόταν τελικά προς όφελος των τέκνων μέσω των γονέων τους δεν θα μειωνόταν. Μεταγενέστερα, μετέβαλε την προσέγγισή της και διαπίστωσε ότι οι εφαρμοστέοι κανόνες της επιβάλλουν να χορηγήσει τα οικογενειακά επιδόματα στο πρόσωπο που έχει την επιμέλεια του τέκνου ή των τέκνων. Κατά την ΕΤΕπ, τούτο προέκυπτε από τη συνδυασμένη ερμηνεία των άρθρων 2.2.2. και 2.2.1. του Κανονισμού Προσωπικού της, βάσει των οποίων τα οικογενειακά επιδόματα χορηγούνται στο πρόσωπο το οποίο συντηρεί τα τέκνα.
66.
Από τα ανωτέρω αποδεικνύεται ότι ακόμη και η ίδια η ΕΤΕπ διατηρεί αμφιβολίες σχετικά με την ορθή ερμηνεία του Κανονισμού Προσωπικού της όταν οι τελευταίοι εφαρμόζονται σε διαζύγιο μεταξύ δύο υπαλλήλων της. Όπως ισχυρίστηκε κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση η αναιρεσίβλητη, δεν υπήρχε κατά τον χρόνο εκείνο στο πλαίσιο της ΕΤΕπ προηγούμενο όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών κανόνων σε περίπτωση όπως η επίμαχη. Συνεπώς, η παροχή στον MG της δυνατότητας να διατυπώσει την άποψή του σχετικά με την ορθή ερμηνεία των διατάξεων αυτών θα μπορούσε να είχε οδηγήσει σε διαφορετική απόφαση.
67.
Δεύτερον, ακόμη και αν οι εφαρμοστέοι κανόνες που επιβάλλουν στη διοίκηση την υποχρέωση να καταλήξει σε ορισμένη απόφαση είναι πράγματι αρκούντως σαφείς ώστε να μην καταλείπουν περιθώριο ερμηνείας, θα μπορούσαν, ενδεχομένως, να είναι νομικά άκυροι και συνεπώς μη εφαρμοστέοι. Στο πλαίσιο της υπό κρίση υπόθεσης, ο MG θα μπορούσε να είχε θέσει το ζήτημα της νομικής εγκυρότητας των εφαρμοστέων κανόνων, εάν είχε παρασχεθεί σε αυτόν η δυνατότητα να διατυπώσει τις απόψεις του. Στην πραγματικότητα, έθεσε το ζήτημα αυτό ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου καθόσον ισχυρίστηκε ότι οι επίμαχοι κανόνες, όπως ερμηνεύονται και εφαρμόζονται από την ΕΤΕπ, παραβιάζουν την αρχή της ίσης μεταχείρισης.
68.
Εάν του είχε παρασχεθεί η δυνατότητα να θέσει το ζήτημα αυτό κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας, η διοίκηση της ΕΤΕπ θα είχε υποχρεωθεί να αποφασίσει επί του ισχυρισμού περί ακυρότητας. Όπως η αρχή της υπεροχής του δικαίου της Ένωσης παρέχει στην εθνική διοίκηση την εξουσία και τη δεσμεύει να μην εφαρμόσει εθνικούς κανόνες που δεν συνάδουν με αυτό (
11
), η διοίκηση της Ένωσης πρέπει να έχει την εξουσία και να δεσμεύεται να μην εφαρμόσει εσωτερικούς κανόνες στην περίπτωση που συγκρούονται με κανόνες της Ένωσης. Συνεπώς, εάν η ΕΤΕπ είχε διαπιστώσει την ακυρότητα του Κανονισμού Προσωπικού της, δεν θα είχε το δικαίωμα να τους εφαρμόσει. Ωστόσο, εάν η ΕΤΕπ είχε διαπιστώσει την εγκυρότητα των κανόνων, θα μπορούσε ο MG να είχε αποδεχθεί την εξήγησή της ή να αποφασίσει να αμφισβητήσει τη διαπίστωση αυτή ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου. Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι, αν είχε παρασχεθεί στον MG η δυνατότητα να διατυπώσει τις απόψεις του πριν από την έκδοση της απόφασης της 11ης Οκτωβρίου 2018, η απόφαση αυτή ενδέχεται να ήταν διαφορετική, ακόμη και αν οι εφαρμοστέοι κανόνες δεν κατέλειπαν διακριτική ευχέρεια στη διοίκηση ως προς τον τρόπο επίλυσης της μεμονωμένης περίπτωσης.
69.
Με τις ανωτέρω εκτιμήσεις προσπαθώ να επισημάνω ότι είναι δυσχερές να διαπιστωθεί in abstracto ότι η συμμετοχή ενός προσώπου το οποίο θίγει μια απόφαση σε μια διαδικασία που οδηγεί στην έκδοση της απόφασης αυτής δεν θα μπορούσε να είχε επηρεάσει την εν λόγω απόφαση.
70.
Για τον λόγο αυτόν, προτείνω στο Δικαστήριο να κρίνει ότι η παράλειψη της διοίκησης να παράσχει σε ένα πρόσωπο το οποίο ενδέχεται να θίγεται από την απόφασή της τη δυνατότητα να διατυπώσει τις απόψεις του επιφέρει, κατ’ αρχήν, την ακυρότητα της απόφασης και δημιουργεί την ανάγκη κίνησης μιας νέας διαδικασίας, στο πλαίσιο της οποίας το εν λόγω πρόσωπο θα τύχει ακρόασης.
71.
Ένα παράδειγμα διοικητικής διαδικασίας στο πλαίσιο της οποίας δεν θα θιγόταν το δικαίωμα ακρόασης στην υπό κρίση υπόθεση θα μπορούσε να είναι το ακόλουθο. Μετά το πέρας της διαδικασίας συμβιβασμού που κίνησε η Α, η ΕΤΕπ θα μπορούσε να είχε καλέσει τον MG να διατυπώσει τις απόψεις του πριν αποφασίσει να χορηγήσει τα οικογενειακά επιδόματα στην Α. Εάν ο MG προέβαλλε τον ισχυρισμό περί ακυρότητας του κανόνα βάσει του οποίου μόνον η Α δικαιούται οικογενειακά επιδόματα, η ΕΤΕπ θα έπρεπε να διευκρινίσει τους λόγους για τους οποίους έκρινε τον κανόνα αυτόν έγκυρο. Μόνον κατόπιν τούτου θα μπορούσε η ΕΤΕπ να εκδώσει απόφαση περί χορήγησης των οικογενειακών επιδομάτων στην Α. Ο MG θα είχε τότε τη δυνατότητα να προσβάλει την απόφαση της ΕΤΕπ ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου προβάλλοντας, μεταξύ άλλων, ότι οι επίμαχοι κανόνες της ΕΤΕπ είναι νομικά άκυροι.
72.
Ο MG πράγματι προέβαλε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου ότι οι επίμαχοι κανόνες της ΕΤΕπ, αυτοί καθεαυτών, ήταν νομικά άκυροι. Θα εξετάσω τον ισχυρισμό αυτόν αμέσως κατωτέρω.
73.
Ωστόσο, φρονώ ότι η απόφαση της 11ης Οκτωβρίου 2018 πρέπει να ακυρωθεί ήδη στο σημείο αυτό βάσει του πρώτου λόγου, κατά τον οποίον εκδόθηκε κατόπιν προσβολής του δικαιώματος ακρόασης του MG.
Β.
Ένσταση ελλείψεως νομιμότητας των άρθρων 2.2.1 και 2.2.2 των διοικητικών κανόνων της ΕΤΕπ
74.
Με το δεύτερο σκέλος του τρίτου λόγου αναιρέσεως, ο MG προβάλλει, κατ’ ουσίαν, ότι το Γενικό Δικαστήριο εσφαλμένα απέρριψε την ένσταση έλλειψης νομιμότητας των προαναφερθέντων κανόνων της ΕΤΕπ σχετικά με τα οικογενειακά επιδόματα. Ειδικότερα, ο αναιρεσείων υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο εσφαλμένα έκρινε ότι οι διατάξεις αυτές δεν παραβιάζουν τις αρχές της ίσης μεταχείρισης και της απαγόρευσης των διακρίσεων.
75.
Όπως διευκρίνισε η ΕΤΕπ κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, οι δύο εφαρμοστέοι κανόνες ερμηνεύονται υπό την έννοια ότι, μετά το διαζύγιο δύο προσώπων που είναι αμφότερα υπάλληλοι της ΕΤΕπ, τα οικογενειακά επιδόματα χορηγούνται στον γονέα που έχει την επιμέλεια των τέκνων. Οι κανόνες αυτοί, ως είχαν κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών καθώς και στην παρούσα τους μορφή, καθιστούν δυνατή τη διαμοίραση των οικογενειακών επιδομάτων μόνο στην περίπτωση της συνεπιμέλειας. Δεδομένου ότι το tribunal d’arrondissement de Luxembourg (πρωτοδικείο Λουξεμβούργου) αποφάσισε να αναθέσει την αποκλειστική επιμέλεια στην Α, οι κανόνες επέβαλλαν να χορηγηθούν σε εκείνη τα οικογενειακά επιδόματα.
76.
Με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι οι εν λόγω κανόνες δεν παραβιάζουν την αρχή της ίσης μεταχείρισης, δεδομένου ότι «η κατάσταση του γονέα που έχει την επιμέλεια είναι διαφορετική από την κατάσταση του γονέα που δεν την έχει και συνεπώς οι διοικητικοί κανόνες μπορούν να προβλέπουν διαφορετική μεταχείριση κάθε κατάστασης» (
12
).
77.
Ο αναιρεσείων διαφωνεί. Υποστηρίζει ότι οι διαζευγμένοι γονείς βρίσκονται σε παρόμοια κατάσταση όσον αφορά τη διατροφή των τέκνων τους, δεδομένου ότι υπέχουν αμφότεροι υποχρέωση διατροφής. Συνεπώς, πρέπει να απολαμβάνουν τα ίδια δικαιώματα όσον αφορά τα οικογενειακά επιδόματα, τα οποία αποτελούν ενίσχυση για την κάλυψη των εξόδων που αφορούν τη διατροφή αυτή. Ο MG ισχυρίζεται ότι το γεγονός ότι ένας γονέας έχει την αποκλειστική επιμέλεια των τέκνων δεν διακρίνει τον εν λόγω γονέα από τον γονέα που δεν έχει την επιμέλεια, εφόσον το κριτήριο που λαμβάνεται υπόψη είναι η υποχρέωση παροχής διατροφής των τέκνων.
78.
Αντιθέτως, η ΕΤΕπ ισχυρίζεται ότι η επιμέλεια είναι το μόνο ακριβές κριτήριο προκειμένου να εξακριβωθεί το αν ορισμένο πρόσωπο «διατρέφει ουσιαστικά» ένα τέκνο. Δεδομένου ότι τα οικογενειακά επιδόματα χορηγούνται για τη διατροφή ενός τέκνου, οι κανόνες της ΕΤΕπ που θεωρούν την επιμέλεια ως καθοριστικό παράγοντα δεν εισάγουν διακρίσεις.
79.
Αξίζει να επισημανθεί ότι η αρχή της ίσης μεταχείρισης επιβάλλει την ίση μεταχείριση των προσώπων που βρίσκονται σε παρόμοιες καταστάσεις (
13
). Εάν, αντιθέτως, τα δύο πρόσωπα δεν βρίσκονται σε παρόμοια κατάσταση, η ίδια αρχή επιβάλλει τη διαφορετική μεταχείρισή τους, εκτός εάν υπάρχουν αντικειμενικοί λόγοι για να τύχουν της ίδιας μεταχείρισης (
14
).
80.
Βρίσκεται ένας διαζευγμένος γονέας που έχει την επιμέλεια των τέκνων του σε παρόμοια κατάσταση με έναν διαζευγμένο γονέα που δεν έχει την επιμέλεια, αλλά μόνο το δικαίωμα επικοινωνίας τα Σαββατοκύριακα και κατά τις διακοπές;
81.
Η πρώτη σκέψη θα μπορούσε να είναι ότι οι γονείς αυτοί δεν βρίσκονται σε παρόμοια κατάσταση. Εξάλλου, ο γονέας που έχει την αποκλειστική επιμέλεια πρέπει να μεριμνά για την καθημερινή ζωή των τέκνων και ο προσωπικός του χρόνος περιορίζεται από την καθημερινή αυτή ανάγκη. Ωστόσο, όσον αφορά τον γονέα που δεν έχει την αποκλειστική επιμέλεια, ο χρόνος αυτός περιορίζεται μόνο εν μέρει (για παράδειγμα κάθε δεύτερο σαββατοκύριακο και κατά το ήμισυ των διακοπών). Για παράδειγμα, ο γονέας που δεν έχει την αποκλειστική επιμέλεια μπορεί ευχερώς να αποφασίσει να πάει στον κινηματογράφο το βράδυ, ενώ ο άλλος γονέας θα πρέπει να οργανώσει το πρόγραμμά του και ενδεχομένως να εξεύρει ορισμένο πρόσωπο και να του καταβάλει αμοιβή για τη φύλαξη των τέκνων, προκειμένου να έχει τη δυνατότητα αυτή. Πιστεύω ότι οι περισσότεροι θα θεωρούσαν ότι τα δύο αυτά πρόσωπα δεν βρίσκονται σε παρόμοια κατάσταση.
82.
Ωστόσο, κατά την εκτίμηση του αν δύο πρόσωπα βρίσκονται σε παρόμοια κατάσταση όσον αφορά ορισμένα νομικά δικαιώματα, η σύγκριση πρέπει να πραγματοποιείται στο πλαίσιο του κανόνα που παρέχει τα δικαιώματα αυτά και του σκοπού του (
15
).
83.
Τα οικογενειακά επιδόματα συμβάλλουν στην ελάφρυνση της οικονομικής επιβάρυνσης που συνεπάγεται η διατροφή των παιδιών. Επιτελούν, συνεπώς, κοινωνικό σκοπό που δικαιολογείται από τις δαπάνες που ανακύπτουν από μια υφιστάμενη και συγκεκριμένη ανάγκη, η οποία συνδέεται με την ύπαρξη και την ουσιαστική διατροφή ενός τέκνου (
16
).
84.
Η προσέγγιση αυτή ενισχύεται από τη νομολογία σχετικά με τον κανονισμό (ΕΚ) 883/2004 (
17
). Το Δικαστήριο έχει διευκρινίσει ότι η έννοια των οικογενειακών επιδομάτων περιλαμβάνει όλες τις παροχές σε είδος ή σε χρήμα που προορίζονται για την κάλυψη οικογενειακών δαπανών, εξαιρουμένων των προκαταβολών παροχών διατροφής και των ειδικών επιδομάτων τοκετού και υιοθεσίας. Συνεπώς, η φράση «για την κάλυψη των οικογενειακών δαπανών» πρέπει να νοείται ιδίως ως αναφορά στη συνεισφορά στον οικογενειακό προϋπολογισμό για την ελάφρυνση των οικονομικών επιβαρύνσεων που συνεπάγεται η διατροφή των τέκνων (
18
).
85.
Ο Διαμεσολαβητής της Ένωσης έχει διατυπώσει παρόμοιο σκεπτικό, προσθέτοντας, σε απόφαση του 2017, ότι «παρόλο που το επίδομα συντηρούμενου τέκνου αποτελεί μέρος των αποδοχών ενός υπαλλήλου, δεν προορίζεται για τη διατροφή του υπαλλήλου αυτού, αλλά προορίζεται, αποκλειστικά, για τη διατροφή του τέκνου ή των τέκνων του» (
19
).
86.
Εν ολίγοις, παρόλο που τα οικογενειακά επιδόματα δεν χορηγούνται ως ευεργέτημα προς τους γονείς, αλλά για να συμβάλουν στην ανάπτυξη και την εκπαίδευση των τέκνων τους, συντελούν στην ελάφρυνση της οικονομικής επιβάρυνσης των γονέων που διατρέφουν τέκνα.
87.
Δεδομένου του ως άνω σκοπού των οικογενειακών επιδομάτων, το κριτήριο βάσει του οποίου δύναται να κριθεί αν ένας γονέας που έχει την αποκλειστική επιμέλεια των τέκνων βρίσκεται σε παρόμοια κατάσταση με έναν γονέα που δεν έχει την αποκλειστική επιμέλεια συνίσταται στο αν αμφότεροι οι γονείς συμβάλλουν οικονομικά στη διατροφή των τέκνων τους. Συνεπώς, συνάγεται, όπως ορθώς προβάλλει κατά τη γνώμη μου ο αναιρεσείων, ότι αμφότεροι οι γονείς που συμβάλλουν ουσιαστικά στη διατροφή των τέκνων τους βρίσκονται σε παρόμοια κατάσταση.
88.
Επιπλέον, η νομολογία έχει ήδη επισημάνει ότι τίποτα δεν εμποδίζει να θεωρηθεί ότι ένα τέκνο διατρέφεται ουσιαστικά από περισσότερα πρόσωπα ταυτόχρονα. Κατά συνέπεια, μπορεί να θεωρηθεί ότι το τέκνο δύο διαζευγμένων υπαλλήλων της Ένωσης διατρέφεται πραγματικά και από τους δυο αυτούς υπαλλήλους ταυτόχρονα και ότι, ως εκ τούτου, συντηρείται από αυτούς ταυτόχρονα (
20
).
89.
Η εκτίμηση αυτή δεν μπορεί να εξαρτάται από το ποιος έχει τη νόμιμη επιμέλεια των τέκνων, δεδομένου ότι η ανάθεση της νόμιμης επιμέλειας στον έναν γονέα δεν εξαιρεί τον άλλο γονέα από τη συμμετοχή στα έξοδα της διατροφής των τέκνων αυτών. Επίσης, δεν σημαίνει ότι δεν συνεχίζουν αμφότεροι οι γονείς να συμβάλλουν οικονομικά στην ανατροφή των τέκνων τους. Αντιθέτως, η απόφαση σχετικά με το αν δύο διαζευγμένοι γονείς βρίσκονται σε παρόμοια κατάσταση όσον αφορά τα οικογενειακά επιδόματα αποτελεί τόσο νομική όσο και πραγματική εκτίμηση. Προϋποθέτει την απάντηση στο ερώτημα αν αμφότεροι οι γονείς συνεισφέρουν στις ανάγκες διατροφής των τέκνων τους.
90.
Ο διαζευγμένος γονέας που έχει την αποκλειστική επιμέλεια των τέκνων του και ο άλλος διαζευγμένος γονέας, ο οποίος δεν έχει την αποκλειστική επιμέλεια, βρίσκονται, επομένως, σε παρόμοια κατάσταση όσον αφορά το δικαίωμα στα οικογενειακά επιδόματα, εφόσον αμφότεροι συντηρούν (οικονομικά) πραγματικά τα τέκνα τους.
91.
Συνεπώς, ένας κανόνας ο οποίος χορηγεί αυτομάτως τα οικογενειακά επιδόματα στον γονέα που έχει την αποκλειστική επιμέλεια των τέκνων, παρόλο που αμφότεροι οι γονείς συμμετέχουν (οικονομικά) στην διατροφή των τέκνων τους, παραβιάζει την αρχή της ίσης μεταχείρισης.
92.
Ο ισχυρισμός ότι, για τους σκοπούς των οικογενειακών επιδομάτων, η κατάσταση των δύο γονέων είναι παρόμοια, δεν περιορίζει τις ιδιαίτερες δυσχέρειες και τις πρόσθετες επιβαρύνσεις που αντιμετωπίζει ο γονέας που έχει την επιμέλεια. Ο γονέας αυτός ενδέχεται πράγματι να επωμίζεται πρόσθετες οικονομικές επιβαρύνσεις που απορρέουν από το γεγονός ότι τα τέκνα κατοικούν με τον ίδιο (για παράδειγμα τα έξοδα για την αμοιβή προσώπου για τη φύλαξη των τέκνων προκειμένου να πάει στον κινηματογράφο, όπως επισημάνθηκε ανωτέρω). Ωστόσο, υπάρχουν άλλα νομικά μέσα για να αντιμετωπιστούν κατά περίπτωση οι πιθανές εναπομείνασες ανισότητες μεταξύ των γονέων, όπως μέσω των πληρωμών διατροφής στα τέκνα ή ακόμη και στον/στην σύζυγο. Ωστόσο, οι πληρωμές διατροφής και τα οικογενειακά επιδόματα είναι δύο διαφορετικές έννοιες (
21
).
93.
Επομένως, παρόλο που το Γενικό Δικαστήριο αναγνώρισε ορθώς τα χαρακτηριστικά και τους σκοπούς των οικογενειακών επιδομάτων, κατέληξε στην εσφαλμένη διαπίστωση ότι η κατάσταση των δύο γονέων, όσον αφορά το δικαίωμά τους στα οικογενειακά επιδόματα, δεν είναι παρόμοια.
94.
Συνεπώς, το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε νομικό σφάλμα καθόσον απέρριψε την ένσταση ακυρότητας που προέβαλε ο αναιρεσείων με την αιτιολογία ότι οι κανόνες της ΕΤΕπ δεν παραβιάζουν την αρχή της ίσης μεταχείρισης.
95.
Ως εκ τούτου, προτείνω στο Δικαστήριο να κρίνει βάσιμους τον πρώτο λόγο αναιρέσεως, το δεύτερο σκέλος του τρίτου λόγου αναιρέσεως και τον τέταρτο λόγο αναιρέσεως, και να αναιρέσει το σημείο 2 του διατακτικού της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης.
V. Οριστική απόφαση επί της ουσίας της προσφυγής-αγωγής
96.
Κατά το άρθρο 61 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Δικαστήριο, σε περίπτωση αναιρέσεως της απόφασης του Γενικού Δικαστηρίου, μπορεί να αποφανθεί το ίδιο οριστικά επί της διαφοράς, εφόσον είναι ώριμη προς εκδίκαση.
97.
Φρονώ ότι στην υπό κρίση υπόθεση συντρέχει η περίπτωση αυτή. Συνεπώς, δεν απαιτείται το Δικαστήριο να αναπέμψει την υπόθεση στο Γενικό Δικαστήριο.
98.
Προτείνω στο Δικαστήριο να ακυρώσει τις αποφάσεις της 11ης Οκτωβρίου 2018 και της 7ης Ιανουαρίου 2019, καθώς και κάθε μεταγενέστερη απόφαση με την οποία ο MG στερήθηκε κατά το ήμισυ το ευεργέτημα των οικογενειακών επιδομάτων και τις συνακόλουθες οικονομικές παροχές. Η απόφαση της 11ης Οκτωβρίου 2018 πάσχει για δύο λόγους: εκδόθηκε κατόπιν προσβολής του δικαιώματος ακρόασης και παραβιάζει την αρχή της ίσης μεταχείρισης. Με την απόφαση της 7ης Ιανουαρίου 2019 δεν υπήρξε προσβολή του δικαιώματος ακρόασης, καθόσον ο MG είχε τη δυνατότητα να διατυπώσει τις απόψεις του πριν από την έκδοσή της, αλλά η εν λόγω απόφαση πάσχει καθόσον παραβιάζει την αρχή της ίσης μεταχείρισης.
VI. Πρόταση
99.
Κατόπιν όλων των ανωτέρω εκτιμήσεων, φρονώ ότι:
–
πρέπει να γίνουν δεκτοί ο πρώτος λόγος αναιρέσεως, το δεύτερο σκέλος του τρίτου λόγου αναιρέσεως και ο τέταρτος λόγος αναιρέσεως·
–
το Δικαστήριο πρέπει να αναιρέσει το σημείο 2 του διατακτικού της απόφασης της 21ης Δεκεμβρίου 2021, MG κατά ΕΤΕπ (T‑573/20, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2021:915)·
–
το Δικαστήριο πρέπει να ακυρώσει τις αποφάσεις της 11ης Οκτωβρίου 2018 και της 7ης Ιανουαρίου 2019, καθώς και κάθε μεταγενέστερη απόφαση με την οποία ο MG στερήθηκε κατά το ήμισυ το ευεργέτημα των οικογενειακών επιδομάτων (συμπεριλαμβανομένων ιδίως των σχετικών με την κάλυψη των εξόδων παιδικού σταθμού και των εξόδων για το Πολυδύναμο Κέντρο Παιδικής Ηλικίας, τα οποία η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων παρακράτησε αδικαιολόγητα από τις αποδοχές του μέχρι τον Νοέμβριο του 2019) και των συνακόλουθων οικονομικών παροχών (συμπεριλαμβανομένων, ιδίως, των φορολογικών παροχών).
(
1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η αγγλική.
(
2
)	Αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση (σκέψεις 1 έως 25).
(
3
)	Σκέψη 73 της απόφασης.
(
4
)	Αποφάσεις της 4ης Ιουνίου 2020, ΕΥΕΔ κατά De Loecker (C‑187/19 P, EU:C:2020:444, σκέψη 69 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και της 21ης Οκτωβρίου 2021, Κοινοβούλιο κατά UZ (C‑894/19 P, EU:C:2021:863, σκέψη 90).
(
5
)	Αποφάσεις της 4ης Ιουνίου 2020, ΕΥΕΔ κατά De Loecker (C‑187/19 P, EU:C:2020:444, σκέψη 68 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και της 21ης Οκτωβρίου 2021, Κοινοβούλιο κατά UZ (C‑894/19 P, EU:C:2021:863, σκέψη 89) (η υπογράμμιση δική μου).
(
6
)	Απόφαση της 10ης Μαρτίου 2021, AM κατά ΕΤΕπ (T‑134/19, EU:T:2021:119, σκέψη 41 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
7
)	Απόφαση της 9ης Φεβρουαρίου 2023, Boshab κατά Συμβουλίου (C‑708/21 P, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2023:84, σκέψη 54 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
8
)	Πρβλ., αποφάσεις της 23ης Σεπτεμβρίου 2020, UE κατά Επιτροπής (T‑338/19, EU:T:2020:430, σκέψη 60 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και της 30ής Σεπτεμβρίου 2021, Ελεγκτικό Συνέδριο κατά Pinxten (C‑130/19, EU:C:2021:782, σκέψη 167). Τούτο, ασφαλώς, δεν συνεπάγεται ότι οι ενέργειες της διοίκησης πρέπει πάντοτε να παρακωλύονται. Η νομολογία αναγνωρίζει, πράγματι, ότι σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπως οι έλεγχοι, η ακρόαση μπορεί να πραγματοποιηθεί σε μεταγενέστερο στάδιο (πρβλ., αποφάσεις της 18ης Δεκεμβρίου 2008, Sopropé, C‑349/07, EU:C:2008:746, σκέψη 41, της 3ης Ιουλίου 2014, Kamino International Logistics και Datema Hellmann Worldwide Logistics, C‑129/13 και C‑130/13, EU:C:2014:2041, σκέψεις 54 και 55 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία, και της 20ής Δεκεμβρίου 2017, Prequ’ Italia, C‑276/16, EU:C:2017:1010, σκέψεις 50 και 51 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Ωστόσο, δεν υποστηρίχθηκε ότι ίσχυε κάτι τέτοιο στην υπό κρίση διαφορά.
(
9
)	Βλ., για παράδειγμα, αποφάσεις της 14ης Φεβρουαρίου 1990, Γαλλία κατά Επιτροπής (C‑301/87, EU:C:1990:67, σκέψη 31), της 25ης Ιουνίου 2020, HF κατά Κοινοβουλίου (C‑570/18 P, EU:C:2020:490, σκέψη 72 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και της 14ης Ιουλίου 2022, SGI Studio Galli Ingegneria κατά Επιτροπής (C‑371/21 P, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2022:566, σκέψη 82).
(
10
)	Αποφάσεις της 10ης Ιουλίου 1980, Distillers Company κατά Επιτροπής (30/78, EU:C:1980:186, σκέψη 26), της 1ης Οκτωβρίου 2009, Foshan Shunde Yongjian Housewares & Hardware κατά Συμβουλίου (C‑141/08 P, EU:C:2009:598, σκέψεις 88 και 94), και της 1ης Δεκεμβρίου 2022, EUIPO κατά Vincenti (C‑653/20 P, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2022:945, σκέψη 48).
(
11
)	Αποφάσεις της 22ας Ιουνίου 1989, Costanzo (103/88, EU:C:1989:256), και της 4ης Δεκεμβρίου 2018, Minister for Justice and Equality and Commissioner of An Garda Síochána (C‑378/17, EU:C:2018:979).
(
12
)	Σκέψη 107 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης.
(
13
)	Η νομολογία δεν απαιτεί οι καταστάσεις να είναι πανομοιότυπες, αλλά απλώς παρόμοιες. Βλ., για παράδειγμα, αποφάσεις της 27ης Οκτωβρίου 1993, Enderby (C‑127/92, EU:C:1993:859, σκέψη 16), και της 16ης Δεκεμβρίου 2008, Arcelor Atlantique et Lorraine κ.λπ. (C‑127/07, EU:C:2008:728, σκέψη 25).
(
14
)	Αποφάσεις της 13ης Δεκεμβρίου 1984, Sermide (106/83, EU:C:1984:394, σκέψη 28), και της 4ης Μαΐου 2023, Glavna direktsia Pozharna bezopasnost i zashtita na naselenieto (Νυχτερινή εργασία) (C‑529/21 έως C‑536/21 και C‑732/21 έως C‑738/21, EU:C:2023:374, σκέψη 52 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
15
)	Επί του ζητήματος αυτού βλ., για παράδειγμα, στο δημοσιοϋπαλληλικό δίκαιο, αποφάσεις της 14ης Ιουλίου 2022, Επιτροπή κατά VW κ.λπ. (C‑116/21 P έως C‑118/21 P, C‑138/21 P και C‑139/21 P, EU:C:2022:557, σκέψη 127 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και, γενικότερα, στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας, αποφάσεις της 18ης Ιουλίου 2007, Oy AA (C‑231/05, EU:C:2007:439, σκέψεις 36 και 38), και της 17ης Μαρτίου 2022, AllianzGI-Fonds AEVN (C‑545/19, EU:C:2022:193, σκέψεις 51 και 59 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
16
)	Το Γενικό Δικαστήριο διατύπωσε την ίδια κρίση στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση όσον αφορά τον σκοπό των οικογενειακών επιδομάτων (βλ. σκέψη 102 της απόφασης αυτής). Γενικότερα βλ. προηγούμενες αποφάσεις της 27ης Νοεμβρίου 1980, Sorasio-Allo κ.λπ. κατά Επιτροπής (81/79, 82/79 και 146/79, EU:C:1980:270, σκέψεις 15 και 16) και της 28ης Νοεμβρίου 1991, Schwedler κατά Κοινοβουλίου (C‑132/90 P, EU:C:1991:452, σκέψη 14).
(
17
)	Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας (ΕΕ 2004, L 166, σ. 1, και διορθωτικό ΕΕ 2004, L 200, σ. 1), καθώς και νομολογία σχετικά με το άρθρο 7, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΕ) 492/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 2011, που αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων στο εσωτερικό της Ένωσης (ΕΕ 2011, L 141, σ. 1).
(
18
)	Πρβλ. απόφαση της 2ας Απριλίου 2020, Caisse pour l’avenir des enfants (Τέκνο συζύγου μεθοριακού εργαζομένου) (C‑802/18, EU:C:2020:269, σκέψη 38 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
19
)	Σύσταση του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή στην καταγγελία 374/2014/DR κατά της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων σχετικά με την καταβολή επιδόματος τέκνου, σημείο 19. Διαθέσιμη στη διεύθυνση https://www.ombudsman.europa.eu/fr/recommendation/en/69347.
(
20
)	Πρβλ. απόφαση της 28ης Νοεμβρίου 1991, Schwedler κατά Κοινοβουλίου (C‑132/90 P, EU:C:1991:452, σκέψη 17), κρίση η οποία επαναλήφθηκε στις αποφάσεις της 3ης Μαρτίου 1993, Περουλάκης κατά Επιτροπής (T‑69/91, EU:T:1993:16, σκέψη 32), της 12ης Νοεμβρίου 2002, López Cejudo κατά Επιτροπής (T‑271/01, EU:T:2002:272, σκέψη 33), και της 10ης Οκτωβρίου 2006, Arranz Benitez κατά Κοινοβουλίου (T‑87/04, EU:T:2006:297, σκέψη 37).
(
21
)	Πρβλ. απόφαση της 2ας Απριλίου 2020, Caisse pour l’avenir des enfants (Τέκνο συζύγου μεθοριακού εργαζομένου) (C‑802/18, EU:C:2020:269, σκέψη 38 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).