ΕΠΙΤΡΟΠΗ κατά HOSMAN-CHEVALIER 
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (τρίτο τμήμα) 
της 21ης Ιουνίου 2007 * 
Στην υπόθεση C-424/05 Ρ, 
με αντικείμενο αίτηση αναιρέσεως δυνάμει του άρθρου 56 του Οργανισμού του 
Δικαστηρίου, ασκηθείσα στις 29 Νοεμβρίου 2005, 
Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τον Η. Kraemer 
και την Μ. Velardo, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο, 
αναιρεσείουσα, 
όπου ο έτερος διάδικος είναι: 
η Sonja Hosman-Chevalier, εκπροσωπούμενη από τους J.-R. García-Gallardo Gil-
Fournier, Α. Sayagués Torres και D. Domínguez Pérez, abogados, 
προσφεύγουσα πρωτοδίκως, 
* Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική. 
Ι - 5051
ΑΠΟΦΑΣΗ της 21.6.2007 — ΥΠΟΘΕΣΗ C-424/05 Ρ 
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τρίτο τμήμα), 
συγκείμενο από τους Α. Rosas, πρόεδρο τμήματος, Α. Tizzano, J. Malenovský 
(εισηγητή), U. Lõhmus και A. Ó Caoimh, δικαστές, 
γενικός εισαγγελέας: P. Mengozzi 
γραμματέας: Β. Fülöp, υπάλληλος διοικήσεως, 
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ' ακροατηρίου 
συζητήσεως της 13ης Σεπτεμβρίου 2006, 
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη 
συνεδρίαση της 15ης Μαρτίου 2007, 
εκδίδει την ακόλουθη 
Απόφαση 
1 Με την αίτηση αναιρέσεως, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ζητεί την 
αναίρεση της αποφάσεως του Πρωτοδικείου της 13ης Σεπτεμβρίου 2005, Τ-72/04, 
Hosman-Chevalier κατά Επιτροπής (Συλλογή 2005, σ. ΙΙ-3265, στο εξής: 
αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση), με την οποία το Πρωτοδικείο ακύρωσε τις 
αποφάσεις της Επιτροπής της 8ης Απριλίου και της 29ης Οκτωβρίου 2003 περί 
μη χορηγήσεως στην S. Hosman-Chevalier επιδόματος αποδημίας και αποζημιώ­
σεως πρώτης εγκαταστάσεως. 
Ι - 5052
ΕΠΙΤΡΟΠΗ κατά HOSMAN-CHEVALIER 
Το νομικό πλαίσιο 
2 Το άρθρο 69 του Κανονισμού Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (στο εξής: ΚΤΚ), όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των 
πραγματικών περιστατικών της παρούσας υποθέσεως, ορίζει ότι το επίδομα 
αποδημίας είναι ίσο με το 16% του αθροίσματος του βασικού μισθού, του 
επιδόματος στέγης και του επιδόματος συντηρουμένων τέκνων, τα οποία δικαιούται 
ο υπάλληλος. 
3 Το άρθρο 4, παράγραφος 1, του παραρτήματος VII του ΚΤΚ προβλέπει ότι το 
επίδομα αποδημίας χορηγείται: 
«α) στον υπάλληλο: 
— ο οποίος δεν είναι και δεν υπήρξε ποτέ υπήκοος του κράτους στο έδαφος 
του οποίου ευρίσκεται ο τόπος εργασίας του 
και 
— ο οποίος δεν είχε μόνιμη διαμονή ή δεν άσκησε κατά συνήθη τρόπο, επί 
πέντε έτη λήγοντα έξι μήνες πριν από την ανάληψη των καθηκόντων του, 
την κύρια επαγγελματική δραστηριότητά του στο ευρωπαϊκό έδαφος του εν 
λόγω κράτους. Για την εφαρμογή της παρούσας διατάξεως δεν λαμβάνονται 
υπόψη οι καταστάσεις που προκύπτουν από την παροχή υπηρεσιών σε άλλο 
κράτος ή διεθνή οργανισμο­
Ι - 5053
ΑΠΟΦΑΣΗ της 21.6.2007 — ΥΠΟΘΕΣΗ C-424/05 Ρ 
β) στον υπάλληλο ο οποίος, παρόλο που είναι ή υπήρξε υπήκοος του κράτους στο 
έδαφος του οποίου ευρίσκεται ο τόπος όπου υπηρετεί, είχε τη μόνιμη διαμονή 
του, κατά συνήθη τρόπο, επί δέκα έτη λήγοντα κατά την ανάληψη των 
καθηκόντων του, εκτός του ευρωπαϊκού εδάφους του κράτους αυτού για 
άλλους λόγους εκτός από την άσκηση καθηκόντων στην υπηρεσία κράτους ή 
σε διεθνή οργανισμό. 
[...]» 
Το ιστορικό της διαφοράς 
4 Το ιστορικό της διαφοράς συνοψίζεται από το Πρωτοδικείο στις σκέψεις 4 έως 10 
της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως: 
«4. Η προσφεύγουσα, Αυστριακή υπήκοος, φοίτησε και εργάσθηκε στην Αυστρία 
μέχρι τις 14 Μαΐου 1995. Από τις 15 Μαΐου 1995 μέχρι τις 17 Μαρτίου 1996 
εργάσθηκε στο Βέλγιο για το Verbindungsbüro des Landes Tyrol, το γραφείο-
σύνδεσμος του ομόσπονδου κράτους του Τιρόλου στις Βρυξέλλες. 
5. Από τις 18 Μαρτίου 1996 μέχρι τις 15 Νοεμβρίου 2002, η προσφεύγουσα 
εργάσθηκε στη Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Δημοκρατίας της Αυστρίας στην 
Ευρωπαϊκή Ένωση, στις Βρυξέλλες. Υπό την ιδιότητά της αυτή εργάσθηκε, 
πρώτον, για τη Verbindungstelle der Bundesländer (στο εξής: VB), το γραφείο-
Ι - 5054
ΕΠΙΤΡΟΠΗ κατά HOSMAN-CHEVALIER 
σύνδεσμος των ομόσπονδων κρατών, και, στη συνέχεια, για την Österreichi­
scher Gewerkschaftsbund (στο εξής: OGB), την ομοσπονδία των αυστριακών 
συνδικάτων. 
6. Στις 16 Νοεμβρίου 2002 η προσφεύγουσα διορίστηκε στην Επιτροπή ως μόνιμη 
υπάλληλος. Η περίοδος μεταξύ της 16ης Μαΐου 1997 και της 15ης Μαΐου 2002 
καθορίστηκε ως η περίοδος των πέντε ετών του άρθρου 4, παράγραφος 1, 
στοιχείο α, δεύτερο εδάφιο, του παραρτήματος VII του ΚΤΚ, που απαιτείται 
για τη χορήγηση του επιδόματος αποδημίας, δηλαδή ως η "περίοδος 
αναφοράς". 
7. Με σημείωμα της 8ης Απριλίου 2003, η Γενική Διεύθυνση (ΓΔ) διοικήσεως και 
προσωπικού της Επιτροπής πληροφόρησε την προσφεύγουσα ότι δεν μπορεί να 
της χορηγηθεί το επίδομα αποδημίας. 
8. Στις 7 Ιουλίου 2003 η προσφεύγουσα υπέβαλε ένσταση, βάσει του άρθρου 90, 
παράγραφος 2, του ΚΤΚ, κατά του σημειώματος αυτού της 8ης Απριλίου 2003. 
Η προσφεύγουσα συμπλήρωσε την ένσταση της αποστέλλοντας ένα ηλε­
κτρονικό μήνυμα στις 14 Αυγούστου 2003 και μια τηλεομοιοτυπία στις 11 
Σεπτεμβρίου 2003. 
9. Με σημείωμα της 29ης Οκτωβρίου 2003, του οποίου η προσφεύγουσα έλαβε 
γνώση στις 3 Νοεμβρίου 2003, η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή (στο εξής: 
ΑΔΑ) απέρριψε την ένσταση της προσφεύγουσας. 
10. Από την απόφαση αυτή προκύπτει ότι το επίδομα αποδημίας και οι συναφείς 
με αυτό αποζημιώσεις δεν χορηγήθηκαν στην προσφεύγουσα για τον λόγο 
κυρίως ότι οι επαγγελματικές δραστηριότητες που άσκησε στις Βρυξέλλες κατά 
Ι - 5055
ΑΠΟΦΑΣΗ της 21.6.2007 — ΥΠΟΘΕΣΗ C-424/05 Ρ 
την περίοδο αναφοράς δεν μπορούσαν να θεωρηθούν ως "παροχή υπηρεσιών 
σε άλλο κράτος" υπό την έννοια της εξαιρέσεως του άρθρου 4, παράγραφος 1, 
στοιχείο α, του παραρτήματος VII του ΚΥΚ. Η ΑΔΑ έκρινε ότι το VB, μολονότι 
είχε την έδρα του στα γραφεία της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Δημοκρατίας 
της Αυστρίας, αποτελεί εντούτοις διακριτή αυτόνομη οντότητα, που έχει 
δημιουργηθεί από τα ομόσπονδα κράτη και έχει επιφορτιστεί με την προάσπιση 
των δικών τους συμφερόντων και όχι των συμφερόντων του Bund (της 
Ομοσπονδίας). Όσον αφορά την OGB, στα έγγραφα που διαβίβασε η 
προσφεύγουσα και, ειδικότερα, στη σύμβαση εργασίας, δεν αναφέρεται 
κανένας σύνδεσμος με τη Δημοκρατία της Αυστρίας, για τον λόγο δε αυτό 
ούτε η παρασχεθείσα προς την OGB εργασία μπορούσε να εξομοιωθεί με 
υπηρεσίες παρασχεθείσες προς αυτό το κράτος.» 
Η ενώπιον του Πρωτοδικείου διαδικασία και η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση 
5 Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου στις 20 
Φεβρουαρίου 2004, η S. Hosman-Chevalier άσκησε προσφυγή με την οποία ζήτησε 
την ακύρωση της αποφάσεως της Επιτροπής της 29ης Οκτωβρίου 2003, με την 
οποία το όργανο αυτό αρνήθηκε να της χορηγήσει επίδομα αποδημίας καθώς και 
τις συνδεόμενες με αυτό αποζημιώσεις. 
6 Με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Πρωτοδικείο έκρινε ότι η προσφυγή είχε 
ως αίτημα όχι μόνον την ακύρωση της αποφάσεως της Επιτροπής της 29ης 
Οκτωβρίου 2003, αλλά και την ακύρωση της αποφάσεως της 8ης Απριλίου 2003. Το 
Πρωτοδικείο ακύρωσε τις αποφάσεις αυτές. 
7 Συγκεκριμένα, το Πρωτοδικείο δέχθηκε τον δεύτερο λόγο ακυρώσεως που 
προέβαλε η S. Hosman-Chevalier και ο οποίος αντλείτο από παράβαση του 
άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο α', του παραρτήματος VII του ΚΥΚ. 
Ι - 5056
ΕΠΙΤΡΟΠΗ κατά HOSMAN-CHEVALIER 
8 Κατά το Πρωτοδικείο, το ζήτημα που ετίθετο ήταν να καθοριστεί αν οι υπηρεσίες 
που παρέσχε η S. Hosman-Chevalier στη Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Δημοκρατίας 
της Αυστρίας στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες κατά την περίοδο αναφοράς έπρεπε να 
θεωρηθούν ως παροχή υπηρεσιών σε άλλο κράτος υπό την έννοια του άρθρου 4, 
παράγραφος 1, στοιχείο α', του παραρτήματος VII του ΚΥΚ. Εξάλλου, το 
Πρωτοδικείο διευκρίνισε ότι η έννοια του κράτους στο άρθρο αυτό καλύπτει 
μόνον το κράτος ως νομικό πρόσωπο και ως ενιαίως εκπροσωπούμενο υποκείμενο 
διεθνούς δικαίου, καθώς και τα κυβερνητικά όργανά του. 
9 Το Πρωτοδικείο υπογραμμίζει καταρχάς, στη σκέψη 30 της αναιρεσιβαλλομένης 
αποφάσεως, ότι δεν αμφισβητείται ότι η παροχή υπηρεσιών προς ορισμένους 
φορείς, όπως η μόνιμη αντιπροσωπεία κράτους μέλους στην Ευρωπαϊκή Ένωση ή οι 
πρεσβείες ενός κράτους, πρέπει θεωρείται ως παροχή υπηρεσιών προς κράτος υπό 
την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο α', του παραρτήματος VII του 
ΚΥΚ. 
10 Με τις σκέψεις 31 έως 36 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Πρωτοδικείο 
επισημαίνει διάφορα στοιχεία που το οδήγησαν στη διαπίστωση ότι η S. Hosman-
Chevalier ήταν μέλος του προσωπικού της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της 
Δημοκρατίας της Αυστρίας, υποκείμενη ιεραρχικώς στον πρέσβη, μόνιμο αντι­
πρόσωπο της Δημοκρατίας της Αυστρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και ότι η 
υπηρεσιακή της κατάσταση ήταν ίδια με την κατάσταση των λοιπών υπαλλήλων 
που υπηρετούσαν στην εν λόγω αντιπροσωπεία. 
11 Το Πρωτοδικείο συνάγει εξ αυτού ότι οι υπηρεσίες που η S. Hosman-Chevalier 
παρείχε στη Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Δημοκρατίας της Αυστρίας καθ' όλη την 
περίοδο αναφοράς πρέπει να θεωρηθούν ως υπηρεσίες που παρασχέθηκαν προς το 
κράτος αυτό. 
Ι - 5057
ΑΠΟΦΑΣΗ της 21.6.2007 — ΥΠΟΘΕΣΗ C-424/05 Ρ 
12 Περαιτέρω, με τις σκέψεις 38 έως 41 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το 
Πρωτοδικείο απέρριψε την επιχειρηματολογία της Επιτροπής σύμφωνα με την 
οποία η S. Hosman-Chevalier, αν και εργαζόμενη στη Μόνιμη Αντιπροσωπεία της 
Δημοκρατίας της Αυστρίας, δεν παρείχε υπηρεσίες προς το κράτος αυτό, αλλά προς 
το VB και την OGB, φορείς που δεν έχουν ως αποστολή την προάσπιση των 
κρατικών συμφερόντων. 
13 Αντιθέτως, με τη σκέψη 42 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Πρωτοδικείο 
αναγνώρισε ότι αρκεί το γεγονός ότι ένα πρόσωπο ασκεί την επαγγελματική του 
δραστηριότητα για φορέα που αποτελεί μέρος του κράτους υπό την προαναφερ­
θείσα έννοια, όπως η μόνιμη αντιπροσωπεία, για να καλύπτεται πλήρως από την 
εξαίρεση του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο α', του παραρτήματος VII του 
ΚΤΚ, όποια κι αν είναι τα ιδιαίτερα και ειδικά καθήκοντα που ασκεί στον εν λόγω 
φορέα. Στην αντίθετη περίπτωση, θα έπρεπε να πραγματοποιείται λεπτομερής 
ανάλυση των εργασιών και των καθηκόντων που επιτελεί από την άποψη του 
εσωτερικού δικαίου, γεγονός που θα αντέβαινε στις επιταγές της ομοιόμορφης 
εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου και της αρχής της ισότητας, καθόσον μάλιστα 
εναπόκειται αποκλειστικά σε κάθε κράτος μέλος να οργανώνει τις υπηρεσίες του 
κατά τον πλέον προσήκοντα κατά τη γνώμη του τρόπο και να καθορίζει έτσι τα 
αντικείμενα και τα καθήκοντα που αναθέτει στους δημόσιους και λοιπούς 
υπαλλήλους του. 
14 Το Πρωτοδικείο κατέληξε, συνεπώς, ότι η S. Hosman-Chevalier πληρούσε τις 
προϋποθέσεις του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο α', του παραρτήματος VII του 
ΚΤΚ ώστε να της χορηγηθεί το επίδομα αποδημίας. 
15 Με τη σκέψη 51 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Πρωτοδικείο έκρινε ότι, 
δεδομένου ότι η αποζημίωση πρώτης εγκαταστάσεως την οποία προβλέπει το 
άρθρο 5, παράγραφος 1, του παραρτήματος VII του ΚΤΚ χορηγείται στον 
υπάλληλο που πληροί τις προϋποθέσεις χορηγήσεως του επιδόματος αποδημίας, 
η S. Hosman-Chevalier μπορούσε βασίμως να ζητήσει να της χορηγηθεί η εν λόγω 
αποζημίωση πρώτης εγκαταστάσεως. Το Πρωτοδικείο δεν της αναγνώρισε ωστόσο 
δικαίωμα ημερήσιας αποζημιώσεως για τους λόγους που αναπτύσσονται στη σκέψη 
52 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. 
Ι - 5058
ΕΠΙΤΡΟΠΗ κατά HOSMAN-CHEVALIER 
Η ενώπιον του Δικαστηρίου διαδικασία 
16 Με την υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως, η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο: 
— να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση και να αναπέμψει την υπόθεση 
ενώπιον του Πρωτοδικείου· 
— να καταδικάσει την S. Hosman-Chevalier στα δικαστικά έξοδα, συμπεριλαμ­
βανομένων των εξόδων της για την ενώπιον του Πρωτοδικείου δίκη. 
17 Η S. Hosman-Chevalier ζητεί από το Δικαστήριο: 
— να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως ως προδήλως απαράδεκτη ή, επικουρικώς, 
ως αβάσιμη· 
— να καταδικάσει την Επιτροπή στα έξοδα αμφοτέρων των δικών. 
Ι - 5059
ΑΠΟΦΑΣΗ της 21.6.2007 — ΥΠΟΘΕΣΗ C-424/05 Ρ 
Επί της αιτήσεως αναιρέσεως 
Επιχειρήματα των διαδίκων 
18 Με τον μοναδικό λόγο αναιρέσεως, η Επιτροπή προσάπτει στο Πρωτοδικείο ότι 
υπέπεσε σε νομική πλάνη κατά την εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 4, 
παράγραφος 1, στοιχείο α', του παραρτήματος VII του ΚΥΚ, περί χορηγήσεως του 
επιδόματος αποδημίας, ερμηνεύοντας κατά τρόπο εσφαλμένο την έννοια της 
«παροχής υπηρεσιών σε άλλο κράτος» στην οποία αναφέρονται οι διατάξεις αυτές. 
19 Από μία σειρά πραγματικών στοιχείων που ελήφθησαν υπόψη στις σκέψεις 31 έως 
36 και 42 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι το Πρωτοδικείο 
κακώς θεώρησε ότι αρκεί, για να πληρούται η προϋπόθεση της παροχής υπηρεσιών 
προς άλλο κράτος την οποία προβλέπουν οι εν λόγω διατάξεις, να είναι ο 
ενδιαφερόμενος ενταγμένος στο λειτουργικό και/ή οργανωτικό πλαίσιο κάποιας 
υπηρεσίας του κράτους αυτού, όπως η μόνιμη αντιπροσωπεία στην Ευρωπαϊκή 
Ένωση. 
20 Η Επιτροπή θεωρεί, αντιθέτως, ότι η εν λόγω προϋπόθεση πρέπει να ερμηνεύεται 
υπό την έννοια ότι απαιτεί την ύπαρξη άμεσου νομικού δεσμού μεταξύ του 
ενδιαφερομένου και του συγκεκριμένου κράτους, δεσμού ο οποίος δεν μπορεί να 
συνίσταται απλώς στην ένταξη του ενδιαφερομένου στο ως άνω πλαίσιο. 
21 Κατά την Επιτροπή, η παρέκκλιση την οποία προβλέπει το άρθρο 4, παράγραφος 1, 
στοιχείο α', δεύτερη περίπτωση, δεύτερη περίοδος, του παραρτήματος VII του 
ΚΥΚ, και σύμφωνα με την οποία οι υπάλληλοι που εμπίπτουν σ' αυτό δικαιούνται 
επίδομα αποδημίας, δικαιολογείται στο μέτρο που οι υπάλληλοι αυτοί δεν μπορούν 
να θεωρηθούν ως έχοντες δημιουργήσει μόνιμους δεσμούς με τη χώρα στην οποία 
υπηρετούν (απόφαση της 2ας Μαΐου 1985, 246/83, De Angelis κατά Επιτροπής, 
Ι - 5060
ΕΠΙΤΡΟΠΗ κατά HOSMAN-CHEVALIER 
Συλλογή 1985, σ. 1253, σκέψη 13). Όμως, αυτή η ratio legis προϋποθέτει ακριβώς 
ότι ο ενδιαφερόμενος συνδέεται άμεσα με κάποιο άλλο κράτος ή κάποιον διεθνή 
οργανισμό με υπηρεσιακή και/ή συμβατική σχέση. Πράγματι, μόνο μια τέτοια σχέση 
μπορεί να συνεπάγεται δικαίωμα του άλλου κράτους ή του διεθνούς οργανισμού να 
υποχρεώσουν το πρόσωπο αυτό να υπηρετήσει, επί περιορισμένο χρονικό 
διάστημα, στο έδαφος του κράτους επί του οποίου βρίσκεται ο τόπος στον οποίο 
υπηρετεί στη συνέχεια (στο εξής: χώρα υπηρεσίας) ως υπάλληλος των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων. 
22 Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι η διάταξη του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο α', 
δεύτερη περίπτωση, δεύτερη περίοδος, του παραρτήματος VII του ΚΤΚ αποτελεί 
εξαίρεση από τις προϋποθέσεις χορηγήσεως του επιδόματος αποδημίας και 
συνεπώς, ως τοιαύτη, πρέπει να ερμηνεύεται στενά. Επιπλέον, η ερμηνεία αυτή 
επιβάλλεται και για τον λόγο ότι πρόκειται για διάταξη διέπουσα ένα οικονομικό 
πλεονέκτημα (βλ. αποφάσεις του Δικαστηρίου της 6ης Μαΐου 1982, 146/81, 192/81 
και 193/81, BayWa κ.λπ., Συλλογή 1982, σ. 1503, σκέψη 10, καθώς και του 
Πρωτοδικείου της 8ης Μαρτίου 1990, Τ-41/89, Schwedler κατά Κοινοβουλίου, 
Συλλογή 1990, σ. ΙΙ-79, σκέψη 23, η οποία επικυρώθηκε κατ' αναίρεση με απόφαση 
του Δικαστηρίου της 28ης Νοεμβρίου 1991, 0132/90 Ρ, Schwedler κατά 
Κοινοβουλίου, Συλλογή 1991, σ. Ι-5745). 
23 Εξάλλου, η ερμηνεία του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο α', δεύτερη περίπτωση, 
δεύτερη περίοδος, του παραρτήματος VII του ΚΤΚ στην οποία προέβη το 
Πρωτοδικείο με τις σκέψεις 31 έως 36 και 42 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως 
αποκλίνει από την ίδια τη νομολογία του, σύμφωνα με την οποία απαιτείται να 
υπάρχει άμεσος νομικός δεσμός με το κράτος (βλ. αποφάσεις του Πρωτοδικείου της 
30ής Ιουνίου 2005, Τ-190/03, Olesen κατά Επιτροπής, Συλλογή Τπ.Τπ. 2005, σ. Ι-Α-
181 και ΙΙ-805, σκέψεις 49 έως 51· της 25ης Οκτωβρίου 2005, Τ-205/02, Salvador 
García κατά Επιτροπής, Συλλογή Τπ.Τπ. 2005, σ. Ι-Α-285 και ΙΙ-1311, σκέψη 55· 
Τ-83/03, Salazar Brier κατά Επιτροπής, Συλλογή Τπ.Τπ. 2005, σ. Ι-Α-311 και 
ΙΙ-1407, σκέψη 45· Τ-298/02, Herrero Romeu κατά Επιτροπής, Συλλογή 2005, 
σ. ΙΙ-4599, και Συλλογή Τπ.Τπ. 2005, σ. Ι-Α-295 και ΙΙ-1349, σκέψη 41, καθώς και 
Τ-368/03, De Bustamante Tello κατά Συμβουλίου, Συλλογή Τπ.Τπ. 2005, σ. Ι-Α-321 
και ΙΙ-1439, σκέψη 42). 
24 Επιπλέον, κατά τη νομολογία του Πρωτοδικείου, όσον αφορά την προϋπόθεση την 
οποία προβλέπει η διάταξη αυτή σχετικά με την «παροχή υπηρεσιών σε [...] διεθνή 
Ι - 5061
ΑΠΟΦΑΣΗ της 21.6.2007 — ΥΠΟΘΕΣΗ C-424/05 Ρ 
οργανισμό», επίσης απαιτείται η ύπαρξη άμεσου νομικού δεσμού με τον εν λόγω 
διεθνή οργανισμό (βλ. αποφάσεις του Πρωτοδικείου της 22ας Μαρτίου 1995, 
Τ-43/93, Lo Giudice κατά Κοινοβουλίου, Συλλογή Υπ.Υπ. 1995, σ. Ι-Α-57 και ΙΙ-189, 
σκέψη 36, καθώς και της 11ης Σεπτεμβρίου 2002, Τ-127/00, Nevin κατά Επιτροπής, 
Συλλογή Υπ.Υπ. 2002, σ. Ι-Α-149 και ΙΙ-781, σκέψη 51). Όμως, θα ήταν ασυνεπές, αν 
όχι αυθαίρετο, να απαιτείται τέτοιος άμεσος νομικός δεσμός για το ένα σκέλος της 
εξαιρέσεως και όχι για το έτερο. 
25 Το Πρωτοδικείο παρέλειψε να ερευνήσει κατά πόσον υπήρχε άμεσος νομικός 
δεσμός μεταξύ της S. Hosman-Chevalier και της Δημοκρατίας της Αυστρίας. Όμως, 
εν προκειμένω, τέτοιος δεσμός δεν υφίσταται, δεδομένου ότι η ενδιαφερόμενη 
απασχολήθηκε διαδοχικά, κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς, από το VB και 
από την OGB. 
26 Η S. Chevalier ζητεί να κριθεί απαράδεκτη η αίτηση αναιρέσεως υποστηρίζοντας ότι 
η Επιτροπή επιδιώκει στην πραγματικότητα εκ νέου εκτίμηση των πραγματικών 
περιστατικών από το Δικαστήριο. 
27 Επί της ουσίας, η S. Hosman-Chevalier υποστηρίζει ότι, εξακριβώνοντας την ύπαρξη 
νομικού δεσμού μεταξύ του ενδιαφερομένου και του κράτους, χωρίς να απαιτείται 
αναγκαστικά να είναι ο δεσμός αυτός άμεσος, το Πρωτοδικείο δεν ενήργησε κατά 
παραβίαση του κοινοτικού δικαίου. 
28 Εφόσον η εργασία για μόνιμη αντιπροσωπεία όπως η επίδικη θεωρείται ως εργασία 
για το κράτος, πληρούται η προϋπόθεση του νομικού δεσμού μεταξύ της S. 
Hosman-Chevalier και του κράτους. 
Ι - 5062
ΕΠΙΤΡΟΠΗ κατά HOSMAN-CHEVALIER 
29 Ως προς το θέμα αυτό, η νομολογία του Πρωτοδικείου δεν είναι τυπολατρική και η 
ύπαρξη τέτοιου δεσμού δεν προϋποθέτει αναγκαστικά ή αποκλειστικά «νομική» 
σχέση εξαρτήσεως. Ο δεσμός αυτός μπορεί να αποδειχθεί βάσει των συγκεκριμένων 
περιστάσεων κάθε υποθέσεως. Έτσι, εν προκειμένω, εφόσον από τον φάκελο 
προέκυπτε ότι η S. Hosman-Chevalier ανήκε στο προσωπικό της Μόνιμης 
Αντιπροσωπείας της Δημοκρατίας της Αυστρίας, ήταν περιττό να δοθούν 
περαιτέρω στοιχεία ή να γίνει ρητή αναφορά στην ύπαρξη νομικού ή οποιασδήποτε 
άλλης φύσεως δεσμού. 
Εκτίμηση του Δικαστηρίου 
Επί του παραδεκτού 
30 Πρέπει να υπομνησθεί ότι, δυνάμει των άρθρων 225, παράγραφος 1, ΕΚ και 58, 
πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου, η αίτηση αναιρέσεως μπορεί να 
στηρίζεται μόνο σε λόγους που αφορούν παράβαση νομικών κανόνων, αποκλειό­
μενης οποιασδήποτε εκτιμήσεως των πραγματικών περιστατικών. 
31 Σύμφωνα με τις διατάξεις αυτές, το Πρωτοδικείο είναι το μόνο αρμόδιο, αφενός, για 
την εξακρίβωση των πραγματικών περιστατικών, εκτός αν η ανακρίβεια του 
περιεχομένου των διαπιστώσεων του προκύπτει από τα στοιχεία της δικογραφίας 
που του έχουν υποβληθεί, και, αφετέρου, για την εκτίμηση αυτών των πραγματικών 
περιστατικών. Όταν το Πρωτοδικείο έχει εξακριβώσει ή εκτιμήσει τα πραγματικά 
περιστατικά, το Δικαστήριο είναι αρμόδιο να ασκήσει, δυνάμει του άρθρου 225 ΕΚ, 
έλεγχο όσον αφορά τον νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών αυτών περιστα­
τικών και τις έννομες συνέπειες που έχει συναγάγει το Πρωτοδικείο (βλ., μεταξύ 
άλλων, αποφάσεις της 16ης Μαρτίου 2000, C-284/98 Ρ, Κοινοβούλιο κατά Bieber, 
Συλλογή 2000, σ. Ι-1527, σκέψη 31, και της 27ης Νοεμβρίου 2001, C-270/99 Ρ, Ζ 
κατά Κοινοβουλίου, Συλλογή 2001, σ. Ι-9197, σκέψη 37). 
Ι - 5063
ΑΠΟΦΑΣΗ της 21.6.2007 — ΥΠΟΘΕΣΗ C-424/05 Ρ 
32 Εν προκειμένω, διαπιστώνεται ότι η Επιτροπή δεν αμφισβητεί ότι η S. Hosman-
Chevalier ήταν μέλος του προσωπικού της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της 
Δημοκρατίας της Αυστρίας κατά την περίοδο αναφοράς. Προς στήριξη της 
αιτήσεως αναιρέσεως, η Επιτροπή υποστηρίζει μόνον ότι το γεγονός αυτό δεν είναι 
ικανό να παράσχει στην ενδιαφερόμενη δικαίωμα επί επιδόματος αποδημίας, 
εφόσον δεν υφίσταται άμεσος νομικός δεσμός μεταξύ αυτής και της Δημοκρατίας 
της Αυστρίας. 
33 Συνεπώς, αντίθετα προς τα υποστηριζόμενα από την S. Hosman-Chevalier, 
η αίτηση αναιρέσεως της Επιτροπής αφορά όχι την εκτίμηση των πραγματικών 
περιστατικών αλλά τον νομικό χαρακτηρισμό τους. Επομένως, η ένσταση απαραδέ­
κτου που προβάλλει η S. Hosman-Chevalier πρέπει να απορριφθεί. 
Επί της ουσίας 
34 Προκειμένου να δοθεί απάντηση στον λόγο αναιρέσεως που προβάλλει η Επιτροπή, 
επιβάλλεται η εκτίμηση της εννοίας της «παροχής υπηρεσιών σε άλλο κράτος» με 
γνώμονα το σύνολο των διατάξεων του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο α', του 
παραρτήματος VII του ΚΥΚ που ρυθμίζουν τα της χορηγήσεως του επιδόματος 
αποδημίας και στις οποίες περιλαμβάνεται η έννοια αυτή. 
35 Πρέπει να υπομνησθεί ότι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η χορήγηση του 
επιδόματος αποδημίας αποσκοπεί στην αντιστάθμιση των ιδιαιτέρων βαρών και 
μειονεκτημάτων που είναι απότοκα της αναλήψεως καθηκόντων στις Κοινότητες 
για τους υπαλλήλους οι οποίοι υποχρεώνονται για τον λόγο αυτό να μεταφέρουν τη 
διαμονή τους από τη χώρα της κατοικίας τους στη χώρα υπηρεσίας και να 
ενταχθούν σε νέο περιβάλλον. Η έννοια της αποδημίας εξαρτάται και από την 
υποκειμενική κατάσταση του υπαλλήλου, και συγκεκριμένα από τον βαθμό 
Ι - 5064
ΕΠΙΤΡΟΠΗ κατά HOSMAN-CHEVALIER 
εντάξεως του στο νέο περιβάλλον του, που προκύπτει, π.χ., από τη συνήθη διαμονή 
του ή την άσκηση κύριας επαγγελματικής δραστηριότητας (βλ. αποφάσεις της 10ης 
Οκτωβρίου 1989, 201/88, Atala-Palmerini κατά Επιτροπής, Συλλογή 1989, σ. 3109, 
σκέψη 9, και της 15ης Σεπτεμβρίου 1994, C-452/93 Ρ, Magdalena Fernández κατά 
Επιτροπής, Συλλογή 1994, σ. Ι-4295, σκέψη 20). 
36 Η χορήγηση του επιδόματος αποδημίας αποσκοπεί, συνεπώς, στην εξάλειψη των εκ 
των πραγμάτων ανισοτήτων οι οποίες δημιουργούνται μεταξύ των υπαλλήλων που 
είναι πλήρως ενταγμένοι στην κοινωνία της χώρας υπηρεσίας και εκείνων που δεν 
είναι. 
37 Από το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο α', δεύτερη περίπτωση, δεύτερη περίοδος, 
του παραρτήματος VII του ΚΤΚ προκύπτει ότι ο κοινοτικός νομοθέτης θέλησε 
ασφαλώς να θεωρήσει ότι στην ίδια κατάσταση αποδημίας βρίσκεται και ο 
υπάλληλος ο οποίος κατοικούσε μεν ή ασκούσε επαγγελματική δραστηριότητα επί 
του ευρωπαϊκού εδάφους του κράτους όπου βρίσκεται ο τόπος υπηρεσίας του κατά 
τη λήξασα έξι μήνες πριν από την είσοδο του στην υπηρεσία πενταετία, παρείχε 
όμως υπηρεσίες προς άλλο κράτος ή προς διεθνή οργανισμό. 
38 Ο κοινοτικός νομοθέτης θεώρησε συνεπώς ότι η παροχή αυτών των υπηρεσιών έχει 
ως συνέπεια τη διατήρηση ενός ειδικού δεσμού του ενδιαφερομένου με αυτό το 
κράτος ή αυτόν τον διεθνή οργανισμό, εμποδίζοντας έτσι τη δημιουργία μόνιμου 
δεσμού με τη χώρα υπηρεσίας και, ως εκ τούτου, την επαρκή ένταξη του στην 
κοινωνία της χώρας υπηρεσίας (βλ., υπό το πνεύμα αυτό, απόφαση της 15ης 
Ιανουαρίου 1981, 1322/79, Vutera κατά Επιτροπής, Συλλογή 1981, σ. 127, σκέψη 8, 
και προμνησθείσα απόφαση De Angelis κατά Επιτροπής, σκέψη 13). 
39 Στη χώρα υπηρεσίας του ενδιαφερομένου υπαλλήλου, τα λοιπά κράτη 
εκπροσωπούνται από τις πρεσβείες ή τις διπλωματικές αποστολές τους καθώς και 
από τις μόνιμες αντιπροσωπείες τους στους διεθνείς οργανισμούς, όπως προκύπτει 
από τους εθιμικούς κανόνες διεθνούς δικαίου, οι οποίοι έχουν κωδικοποιηθεί, 
Ι - 5065
ΑΠΟΦΑΣΗ της 21.6.2007 — ΥΠΟΘΕΣΗ C-424/05 Ρ 
μεταξύ άλλων, με τη Σύμβαση της Βιέννης, της 18ης Απριλίου 1961, περί των 
διπλωματικών σχέσεων, καθώς και με τη Σύμβαση της Βιέννης, της 14ης Μαρτίου 
1975, περί της εκπροσωπήσεως των κρατών στις σχέσεις τους με τους παγκόσμιους 
διεθνείς οργανισμούς. 
40 Ως εκ τούτου, η έννοια του «κράτους» κατά το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο α', 
δεύτερη περίπτωση, δεύτερη περίοδος, του παραρτήματος VII του ΚΤΚ περιλαμβά­
νει αναγκαστικά τις μόνιμες αντιπροσωπείες των κρατών μελών στην Ευρωπαϊκή 
Ένωση, πράγμα το οποίο, εξάλλου, δεν αμφισβητήθηκε κατ αναίρεση. 
41 Συνεπώς, το προσωπικό μιας τέτοιας μόνιμης αντιπροσωπείας, συμπεριλαμβανο­
μένου του διοικητικού και τεχνικού προσωπικού της, πρέπει να θεωρείται, λόγω του 
ότι εντάσσεται στις δομές αυτής της αντιπροσωπείας, ως τελούν στην υπηρεσία του 
οικείου κράτους μέλους και, κατά συνέπεια, σε κατάσταση «αποδημίας» κατά την 
έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο α', δεύτερη περίπτωση, του 
παραρτήματος VII του ΚΤΚ. 
42 Εν προκειμένω, όπως διαπίστωσε το Πρωτοδικείο, η S. Hosman-Chevalier, καίτοι 
δεν ήταν υπάλληλος της κεντρικής αυστριακής διοικήσεως, ήταν μέλος του 
προσωπικού της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Δημοκρατίας της Αυστρίας, 
υποκείμενη ιεραρχικώς στον πρέσβη της αντιπροσωπείας αυτής, η δε υπηρεσιακή 
της κατάσταση ήταν ίδια με την κατάσταση των λοιπών υπαλλήλων που 
υπηρετούσαν στην εν λόγω αντιπροσωπεία. Από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση 
προκύπτει επίσης ότι, ως εκ της ιδιότητάς της αυτής, της αναγνωρίζονταν διάφορα 
προνόμια και ασυλίες, ήτοι, ιδίως, δικαίωμα απαλλαγής από τους περιφερειακούς 
φόρους ακινήτων. Υπό τις συνθήκες αυτές, η S. Hosman Chevalier πρέπει να 
θεωρηθεί ότι παρείχε υπηρεσίες προς το αυστριακό κράτος. 
43 Στην ιδιαίτερη υπηρεσιακή κατάσταση της S. Hosman-Chevalier, όπως αυτή 
περιγράφεται στην προηγούμενη σκέψη, οφείλεται ο ειδικός δεσμός της με τη 
Ι - 5066
ΕΠΙΤΡΟΠΗ κατά HOSMAN-CHEVALIER 
Δημοκρατία της Αυστρίας. Ο εν λόγω δεσμός, αυτός καθαυτόν, εμπόδιζε την S. 
Hosman-Chevalier να αναπτύξει μόνιμο δεσμό με τη χώρα υπηρεσίας και, ως εκ 
τούτου, να ενταχθεί επαρκώς στην κοινωνία της εν λόγω χώρας υπηρεσίας. 
44 Συνεπώς, από πλευράς της ratio legis του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο α', 
δεύτερη περίπτωση, δεύτερη περίοδος, του παραρτήματος VII του ΚΤΚ, το 
Πρωτοδικείο ορθώς θεώρησε, με τη σκέψη 42 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, 
επαρκές, προκειμένου να της χορηγηθεί επίδομα αποδημίας, το ότι η S. Hosman-
Chevalier άσκησε την επαγγελματική δραστηριότητά της για τη Μόνιμη Αντι­
προσωπεία της Δημοκρατίας της Αυστρίας, όποια κι αν ήταν τα ιδιαίτερα και ειδικά 
καθήκοντα που άσκησε στο πλαίσιο του εν λόγω φορέα. 
45 Επομένως, στερείται παντελώς ερείσματος το επιχείρημα της Επιτροπής ότι η 
χορήγηση του επιδόματος αποδημίας εξαρτάται από την ύπαρξη άμεσου νομικού 
δεσμού μεταξύ του ενδιαφερομένου ατόμου και του συγκεκριμένου κράτους. 
46 Αλλωστε, η ερμηνεία αυτή είναι σύμφωνη με την αυτονομία της οποίας πρέπει να 
απολαύουν τα κράτη μέλη όσον αφορά την εσωτερική οργάνωση των μονίμων 
αντιπροσωπειών τους. Όπως παρατήρησε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 89 των 
προτάσεων του, στο κράτος μέλος εναπόκειται να ορίσει τους φορείς που θα 
συμμετέχουν στη μόνιμη αντιπροσωπεία καθώς και τα δημόσια συμφέροντα τα 
οποία οι διάφορες υπηρεσίες της αντιπροσωπείας αυτής οφείλουν να προωθούν στο 
πλαίσιο των σχέσεων με τα κοινοτικά θεσμικά όργανα. 
47 Κατόπιν των ανωτέρω, διαπιστώνεται ότι χωρίς να υποπέσει σε νομική πλάνη 
κατέληξε το Πρωτοδικείο, με τη σκέψη 47 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι 
οι αποφάσεις της Επιτροπής της 8ης Απριλίου και της 29ης Οκτωβρίου 2003 έπρεπε 
να ακυρωθούν καθόσον με αυτές απορρίφθηκε το αίτημα της S. Hosman-Chevalier 
για χορήγηση του επιδόματος αποδημίας. 
Ι - 5067
ΑΠΟΦΑΣΗ της 21.6.2007 — ΥΠΟΘΕΣΗ C-424/05 Ρ 
48 Από το σύνολο των ανωτέρω προκύπτει ότι η αίτηση αναιρέσεως της Επιτροπής 
πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμη. 
Επί των δικαστικών εξόδων 
49 Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, το οποίο, δυνάμει 
του άρθρου 118 του ίδιου κανονισμού, έχει εφαρμογή στην αναιρετική διαδικασία, ο 
ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει σχετικό 
αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η S. Hosman-Chevalier ζήτησε να 
καταδικαστεί η Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα, η δε τελευταία ηττήθηκε, 
η Επιτροπή πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα. 
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τρίτο τμήμα) αποφασίζει: 
1) Απορρίπτει την αίτηση αναιρέσεως, 
2) Καταδικάζει την Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στα δικαστικά 
έξοδα, 
(υπογραφές) 
Ι - 5068