62020TJ0371_RES
Sprawy połączone T‑371/20 i T‑554/20
Pollinis France
przeciwko
Komisji Europejskiej
Wyrok Sądu (szósta izba w składzie powiększonym) z dnia 14 września 2022 r.
Dostęp do dokumentów – Rozporządzenie (WE) nr 1049/2001 – Stały Komitet ds. Roślin, Zwierząt, Żywności i Pasz – Wytyczne EFSA dotyczące oceny ryzyka związanego ze środkami ochrony roślin, na które narażone są pszczoły – Indywidualne stanowiska państw członkowskich – Odmowa dostępu – Artykuł 4 ust. 3 rozporządzenia nr 1049/2001 – Wyjątek dotyczący ochrony procesu podejmowania decyzji
Instytucje Unii Europejskiej – Prawo publicznego dostępu do dokumentów – Rozporządzenie nr 1049/2001 – Wyjątki od prawa dostępu do dokumentów – Ochrona procesu podejmowania decyzji – Warunki – Konkretne, rzeczywiste i poważne zagrożenie dla wspomnianego procesu
(rozporządzenie nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 4 ust. 3 akapit pierwszy)
(zob. pkt 40–42, 116, 117, 135)
Instytucje Unii Europejskiej – Prawo publicznego dostępu do dokumentów – Rozporządzenie nr 1049/2001 – Wyjątki od prawa dostępu do dokumentów – Ochrona procesu podejmowania decyzji – Ochrona dokumentów sporządzonych w ramach zakończonego już postępowania – Zakres
(rozporządzenie nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 4 ust. 3 akapit pierwszy, drugi)
(zob. pkt 56–60)
Instytucje Unii Europejskiej – Prawo publicznego dostępu do dokumentów – Rozporządzenie nr 1049/2001 – Wyjątki od prawa dostępu do dokumentów – Ochrona procesu podejmowania decyzji – Zakres – Dokumenty związane z pracami komitetów działających w ramach procedury komitetowej – Dostęp do dokumentów wskazujących indywidualne stanowiska państw członkowskich – Dopuszczalność – Granice
(rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady: nr 1049/2001, art. 4 ust. 3 akapit pierwszy; nr 182/2011, motyw 19, art. 9 ust. 2, 3)
(zob. pkt 93–107)
Streszczenie
Skarżąca, Pollinis France, jest francuską organizacją pozarządową prowadzącą działalność na rzecz ochrony środowiska, której celem jest ochrona pszczół dzikich i miodnych oraz promowanie zrównoważonego rolnictwa w celu wspierania ochrony owadów zapylających.
W dniach 27 stycznia 2020 r. i 8 kwietnia 2020 r. skarżąca złożyła do Komisji Europejskiej dwa wnioski o udzielenie dostępu (
1
) do niektórych dokumentów odnoszących się do wytycznych Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) dotyczących oceny ryzyka związanego ze środkami ochrony roślin, na które narażone są pszczoły, przyjętych przez tę ostatnią w dniu 27 czerwca 2013 r. (zwanych dalej „wytycznymi dotyczącymi pszczół z 2013 r.”).
W drodze dwóch decyzji z dnia 19 czerwca 2020 r. i z dnia 21 lipca 2020 r. (
2
). (zwanych dalej „zaskarżonymi decyzjami”) Komisja odmówiła skarżącej dostępu do niektórych dokumentów oraz udzieliła jej częściowego dostępu do niektórych innych dokumentów odnoszących się do wytycznych dotyczących pszczół z 2013 r. Odmowy dostępu zostały oparte na wyjątku dotyczącym ochrony życia prywatnego i integralności jednostki (
3
) oraz na wyjątku dotyczącym ochrony toczącego się procesu podejmowania decyzji, będących dwoma wyjątkami przewidzianymi w rozporządzeniu nr 1049/2001 (
4
).
Skarżąca wniosła do Sądu dwie skargi o stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji.
W wyroku wydanym w składzie powiększonym Sąd stwierdził nieważność powyższych decyzji w zakresie, w jakim odmówiono w nich dostępu do żądanych dokumentów na podstawie wyjątku dotyczącego ochrony toczącego się procesu podejmowania decyzji. Przy tej sposobności wypowiedział się on w przedmiocie kwalifikacji procesu podejmowania decyzji jako toczącego się lub zakończonego i w przedmiocie dokumentów wskazujących indywidualne stanowiska państw członkowskich wyrażone w ramach komitetu działającego w ramach procedury komitetowej.
Ocena Sądu
Przed zbadaniem skarg co do istoty Sąd sprecyzował na wstępie przedmiot skargi o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji z dnia 19 czerwca 2020 r.
W niniejszej sprawie powyższa decyzja zastąpiła dorozumianą odmowną decyzję poprzez ustosunkowanie się w wyraźny sposób do ponownego wniosku złożonego przez skarżącą w dniu 25 marca 2020 r. Skarżąca złożyła pismo dostosowujące skargę (
5
) zmierzające do uznania skargi od tego momentu za żądanie stwierdzenia nieważności tej wyraźnej decyzji.
Sąd zauważył, że pismo dostosowujące skargę nie powinno całkowicie zastępować skargi, lecz powinno zawierać dostosowane żądania i w stosownym przypadku dostosowane zarzuty i argumenty oraz dowody i wnioski dowodowe związane z dostosowaniem żądań (
6
). Otóż w niniejszej sprawie pismo dostosowujące skargę uzupełniało skargę, co zostało zgodnie zrozumiane w ten sposób przez strony. Sąd uznał zatem, że dana skarga miała za przedmiot żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Komisji z dnia 19 czerwca 2020 r.
Co do istoty, w pierwszej kolejności Sąd zbadał, czy Komisja w sposób właściwy zastosowała wyjątek dotyczący ochrony procesu podejmowania decyzji. W tym względzie Sąd stwierdził, że procesu podejmowania decyzji, którego dotyczą żądane dokumenty, nie można uznać za toczący się w momencie wydania wspomnianych decyzji. Sąd zauważył bowiem, że we wspomnianym momencie żaden proces podejmowania decyzji nie dotyczył już wdrożenia wytycznych dotyczących pszczół z 2013 r. oraz że przeciwnie, Komisja podjęła w sposób dorozumiany, lecz konieczny decyzję, by nie wdrażać już wytycznych z 2013 r., i wyraźnie zwróciła się do EFSA o dokonanie ich przeglądu. Ponieważ przegląd ten, nadal toczący się w momencie wydania zaskarżonych decyzji, skutkował brakiem możliwości ustalenia treści ewentualnych zmienionych wytycznych, formy ich ewentualnego przyjęcia i postępowania, które zostanie ewentualnie zastosowane w tym celu, Sąd uznał, że oznaczał on brak samego przedmiotu procesu podejmowania decyzji przez Komisję w momencie wydania zaskarżonych decyzji.
Ponadto Sąd zaznaczył, że okazuje się, iż przegląd był planowany ze względu na brak możliwości przyjęcia wytycznych dotyczących pszczół z 2013 r. i z myślą o umożliwieniu szybkiego zaakceptowania „zmienionych wytycznych dotyczących pszczół”.
Z powyższego wynika zdaniem Sądu, że proces podejmowania decyzji przez Komisję mający za przedmiot wytyczne dotyczące pszczół z 2013 r. był już zakończony w momencie wydania zaskarżonych decyzji i że w konsekwencji w szczególnych okolicznościach niniejszych spraw Komisja nie mogła skutecznie oprzeć wspomnianych decyzji na wyjątku mającym na celu ochronę procesu podejmowania decyzji przez tę instytucję, odnoszącym się do spraw, w przypadku których decyzja nie została jeszcze podjęta przez instytucję.
W drugiej kolejności przy założeniu, że wspomniany wyjątek znajduje zastosowanie, Sąd zbadał przedstawione przez Komisję w zaskarżonych decyzjach podstawy. W tym względzie w zakresie, w jakim w zaskarżonych decyzjach Komisja wskazała, że niektóre przepisy standardowego regulaminu wewnętrznego (
7
) wyraźnie wykluczają z publicznego dostępu indywidualne stanowiska państw członkowskich, Sąd zauważył, iż w odniesieniu do publicznego dostępu do dokumentów komitety podlegają tym samym zasadom co Komisja, czyli przepisom rozporządzenia nr 1049/2001, i że nie istnieją szczególne zasady dotyczące publicznego dostępu do dokumentów dotyczących prac komitetów (
8
). Przepisy standardowego regulaminu wewnętrznego, na które powołuje się Komisja w zaskarżonych decyzjach, nie mogą zatem umożliwić ochrony indywidualnych stanowisk zajętych przez państwa członkowskie wykraczającej poza zakres przewidziany w rozporządzeniu nr 1049/2001 (
9
).
Co więcej z orzecznictwa (
10
) wynika, że uregulowania Unii w dziedzinie dostępu do dokumentów nie mogą uzasadniać odmówienia przez instytucję co do zasady dostępu do dokumentów dotyczących jej obrad z tego powodu, że dokumenty te zawierają informacje odnoszące się do stanowiska zajętego przez przedstawicieli państw członkowskich. Z powyższego wynika, że jeśli chodzi o publiczny dostęp do dokumentów związanych z pracami komitetów działających w ramach procedury komitetowej, Komisja nie może uznać, że właściwe ramy prawne wykluczają co do zasady publiczny dostęp do indywidualnych stanowisk państw członkowskich.
Ponadto Sąd zauważył, że przepisy standardowego regulaminu wewnętrznego przywołane przez Komisję w zaskarżonych decyzjach nie mogą być interpretowane w ten sposób, iż wykluczają one publiczny dostęp na wniosek do indywidualnych stanowisk państw członkowskich. Sąd sprecyzował, że okoliczność, iż zgodnie ze standardowym regulaminem wewnętrznym sprawozdanie zbiorcze z prac komitetów nie zawiera wzmianki o indywidualnym stanowisku państw członkowskich, jest pozbawiona znaczenia w zakresie dostępu do dokumentów i nie może przesądzać o publicznym dostępie na wniosek do dokumentów wskazujących wspomniane indywidualne stanowiska.
Sąd doszedł zatem do wniosku, że wbrew temu, co twierdzi Komisja w zaskarżonych decyzjach, procedura komitetowa, a w szczególności standardowy regulamin wewnętrzny, nie wymaga jako taka, aby odmówić dostępu do dokumentów wskazujących indywidualne stanowisko państw członkowskich w celu ochrony procesu podejmowania decyzji przez ten komitet (
11
), co w żaden sposób nie stoi na przeszkodzie temu, by Komisja odmówiła w należycie uzasadnionych przypadkach dostępu do dokumentów dotyczących indywidualnych stanowisk państw członkowskich w ramach wspomnianego komitetu, jeżeli ujawnienie ich groziłoby konkretnym naruszeniem interesów chronionych przez wyjątki wymienione w rozporządzeniu nr 1049/2001 (
12
).
Po zbadaniu pozostałych przedstawionych przez Komisję w zaskarżonych decyzjach podstaw Sąd uznał, że nie pozwalają one na wykazanie takiego naruszenia i w konsekwencji na poparcie powołania się na wyjątek przewidziany w art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001, nawet przy założeniu, iż znajduje on zastosowanie w niniejszej sprawie.
Sąd doszedł zatem do wniosku, że w zaskarżonych decyzjach Komisja naruszyła art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001, gdy odmówiła ujawnienia żądanych dokumentów ze względu na to, iż miałoby to skutkować poważnym naruszeniem toczącego się procesu podejmowania decyzji.
(
1
)	Na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji (Dz.U. 2001, L 145, s. 43) i rozporządzenia (WE) nr 1367/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 września 2006 r. w sprawie zastosowania postanowień Konwencji z Aarhus o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska do instytucji i organów Wspólnoty (Dz.U. 2006, L 264, s. 13).
(
2
)	Decyzje Komisji: C(2020) 4231 final z dnia 19 czerwca 2020 r. i C(2020) 5120 final z dnia 21 lipca 2020 r.
(
3
)	Artykuł 4 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 1049/2001.
(
4
)	Artykuł 4 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia nr 1049/2001
(
5
)	Zgodnie z art. 86 §§ 1 i 2 regulaminu postępowania przed Sądem, w przypadku gdy akt, o którego stwierdzenie nieważności się wnosi, został zastąpiony przez inny akt mający ten sam przedmiot, skarżący może, przed zamknięciem etapu ustnego lub przed podjęciem przez Sąd decyzji o rozstrzygnięciu sprawy z pominięciem ustnego etapu postępowania, dostosować skargę w celu uwzględnienia tej nowej okoliczności poprzez wniesienie wspomnianego dostosowania skargi w odrębnym piśmie w terminie przewidzianym w art. 263 akapit szósty TFUE, w którym można wystąpić z żądaniem stwierdzenia nieważności aktu uzasadniającego dostosowanie skargi.
(
6
)	Artykuł 86 § 4 regulaminu postępowania przed Sądem.
(
7
)	Regulamin wewnętrzny komitetów (Dz.U. 2011, C 206, s. 11, zwany dalej „standardowym regulaminem wewnętrznym”), przyjęty przez Komisję.
(
8
)	Zobacz motyw 19 i art. 9 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 z dnia 16 lutego 2011 r. ustanawiającego przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję (Dz.U. 2011, L 55, s. 13).
(
9
)	Artykuł 4 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia nr 1049/2001.
(
10
)	Zobacz podobnie wyrok z dnia 10 października 2001 r., British American Tobacco International (Investments)/Komisja, (T‑111/00, EU:T:2001:250, pkt 52 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
11
)	W rozumieniu art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1049/2001.
(
12
)	Artykuł 4 rozporządzenia (UE) nr 1049/2001.