62023CJ0240_RES
Zaak C‑240/23
Herbaria Kräuterparadies GmbH
tegen
Freistaat Bayern
(verzoek om een prejudiciële beslissing, ingediend door het Bundesverwaltungsgericht)
Arrest van het Hof (Grote kamer) van 4 oktober 2024
„Prejudiciële verwijzing – Landbouw en visserij – Biologische producten – Verordening (EU) 2018/848 – Biologische-productievoorschriften – Artikel 16 – Etikettering – Artikel 30 – Termen die verwijzen naar biologische productie – Artikel 33 – Logo voor de biologische productie van de Europese Unie – Gebruiksvoorwaarden – Conformiteit van het product met verordening 2018/848 – Artikelen 45 en 48 – Invoer van producten uit een derde land om in de Unie als biologische producten in de handel te worden gebracht – Gelijkwaardigheid van de productievoorschriften van dat derde land met de voorschriften van verordening 2018/848 – Gebruik van het logo voor de biologische productie van het derde land”
Landbouw – Gemeenschappelijk landbouwbeleid – Biologische productiemethode en aanduidingen dienaangaande op landbouwproducten en levensmiddelen – Verordening 2018/848 – Etikettering van uit een derde land ingevoerde biologische producten die niet aan de productievoorschriften van deze verordening voldoen – Gelijkwaardigheid van de productievoorschriften van dat derde land met de voorschriften van verordening 2018/848 – Gebruik van het logo voor de biologische productie van de Europese Unie en van termen die verwijzen naar biologische productie – Ontoelaatbaarheid – Gebruik van het logo voor de biologische productie van het derde land dat dezelfde termen bevat als de termen die verwijzen naar de biologische productie van de Unie – Toelaatbaarheid
[Verordening 2018/848 van het Europees Parlement en de Raad, art. 16, lid 1, art. 30, leden 1 en 2, art. 33, lid 1, art. 45, lid 1, b), iii), art. 48, lid 1, en bijlage II, deel IV, punt 2.2.2, f)]
(zie punten 51, 62‑64, 66‑68, 75, 76, 79, 84‑85, en dictum)
Samenvatting
Naar aanleiding van een verzoek om een prejudiciële beslissing van het Bundesverwaltungsgericht (hoogste federale bestuursrechter, Duitsland) verduidelijkt het Hof de voorwaarden voor het gebruik van het logo voor de biologische productie van de Europese Unie (hierna: „EU-logo voor biologische productie”) bij de invoer van producten die, naast biologische producten, vitaminen en mineralen bevatten die niet afkomstig zijn uit de biologische landbouw.
Herbaria produceert een drank met de naam „Blutquick”, die bestaat uit een mengsel van vruchtensappen en kruidenextracten die uit de biologische productie afkomstig zijn. Aan deze als voedingssupplement verkochte drank worden niet-plantaardige vitaminen en ijzergluconaat toegevoegd. Op de verpakking bevinden zich het EU-logo voor biologische productie, het nationale biologische keurmerk alsmede een verwijzing naar de herkomst van de ingrediënten uit „gecontroleerde biologische teelt”.
De Bayerische Landesanstalt für Landwirtschaft (overheidsdienst landbouw van de deelstaat Beieren, Duitsland) was van oordeel dat deze drank niet in overeenstemming is met artikel 27, lid 1, onder f), van verordening nr. 889/2008 (
1
) doordat hij mineralen en vitaminen van niet-plantaardige herkomst bevat terwijl dat niet wettelijk verplicht is (
2
), en heeft derhalve Herbaria bevolen de krachtens artikel 23 van verordening nr. 834/2007 (
3
) beschermde verwijzing naar de biologische productie op de etikettering, bij de commercialisering van Blutquick en in de reclame ervoor te verwijderen.
Herbaria heeft tegen dit besluit beroep ingesteld bij de verwijzende rechter. Voor deze rechter betwist Herbaria niet meer dat haar product niet in overeenstemming is met het recht van de Europese Unie (
4
), en dus evenmin dat het haar verboden is om het EU-logo voor biologische productie, het nationale biologische keurmerk en de termen die verwijzen naar biologische productie te gebruiken. Herbaria betoogt evenwel dat een uit de Verenigde Staten van Amerika ingevoerd product dat concurreert met Blutquick op grond van verordening 2018/848 (
5
) niet aan een dergelijk verbod is onderworpen, terwijl het niet voldoet aan de productievoorschriften van het Unierecht, hetgeen een ongelijke behandeling zou opleveren die in strijd is met artikel 20 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie.
In deze omstandigheden heeft de verwijzende rechter het Hof met name gevraagd of verordening 2018/848 toestaat dat een uit een derde land ingevoerd product onder de voorwaarden van deze verordening het EU-logo voor biologische productie en termen die verwijzen naar biologische productie draagt terwijl het niet op alle punten aan de vereisten van deze verordening voldoet.
In haar arrest legt de Grote kamer van het Hof verordening 2018/848 (
6
) in die zin uit dat voor de etikettering van een product dat wordt ingevoerd uit een derde land waarvan de productievoorschriften zijn erkend als gelijkwaardig aan die van deze verordening voor het in de Unie in de handel brengen van een product als biologisch, noch het EU-logo voor biologische productie, noch in beginsel termen die verwijzen naar biologische productie mogen worden gebruikt, indien dat product zonder wettelijke verplichting mineralen en vitaminen van niet-plantaardige herkomst bevat en aldus niet voldoet aan de vereisten van artikel 16, lid 1, van deze verordening. Het logo voor de biologische productie van dat derde land mag in de Unie echter wel voor een dergelijk product worden gebruikt, zelfs al bevat dat logo termen die verwijzen naar biologische productie in de zin van verordening 2018/848.
Beoordeling door het Hof
Het Hof oordeelt dat de bewoordingen van artikel 30, lid 2, en artikel 33, lid 1, van verordening 2018/848 erop lijken te wijzen dat het EU-logo voor biologische productie en termen die verwijzen naar biologische productie slechts mogen worden gebruikt voor biologische producten, ongeacht of deze in de Unie worden vervaardigd dan wel uit een derde land worden ingevoerd om in de Unie als biologische producten in de handel te worden gebracht, voor zover zij voldoen aan de voorschriften van deze verordening.
Deze letterlijke uitlegging vindt steun in de context van deze bepalingen. Verordening 2018/848 voert namelijk een onderscheid in tussen producten die in de Unie worden vervaardigd (
7
) en producten die uit een derde land worden ingevoerd om in de Unie als biologische producten in de handel te worden gebracht. Laatstgenoemde producten moeten voldoen aan de voorwaarden van artikel 45 van verordening 2018/848 en met name aan een van de drie voorwaarden in de punten i) tot en met iii) van artikel 45, lid 1, onder b), van deze verordening. Deze drie voorwaarden betreffen respectievelijk de situatie waarin de ingevoerde producten voldoen aan de hoofdstukken II, III en IV van deze verordening [zoals bedoeld in punt i)], de situatie waarin voor de producten in hun land van oorsprong gelijkwaardige voorschriften gelden die als zodanig zijn erkend op grond van een handelsovereenkomst [zoals bedoeld in punt ii)], en de situatie waarin de gelijkwaardigheid van die voorschriften wordt erkend op grond van een eenzijdige maatregel van de Unie [zoals bedoeld in punt iii)].
Van deze drie voorwaarden vereist alleen de voorwaarde in punt i) dat het ingevoerde product voldoet aan de bepalingen van de hoofdstukken II, III en IV van deze verordening. Bijgevolg kan een product in de in artikel 45, lid 1, onder b), iii), van verordening 2018/848 bedoelde situatie (
8
), ook al voldoet het niet aan alle in hoofdstuk III van deze verordening bedoelde productievoorschriften, als biologisch product in de Unie in de handel worden gebracht, mits het afkomstig is uit een derde land waarvan de geldende productievoorschriften door de Unie zijn beschouwd als gelijkwaardig aan die van hoofdstuk III en mits het aan die voorschriften voldoet. Het Hof preciseert dat het begrip „gelijkwaardigheid” van de productievoorschriften van het betrokken derde land veronderstelt dat zij aan dezelfde doelstellingen voldoen en dezelfde beginselen in acht nemen door de toepassing van voorschriften die hetzelfde niveau van conformiteit garanderen als het niveau dat in de regelgeving van de Unie wordt vereist met betrekking tot in de Unie vervaardigde producten. (
9
)
Daarentegen staat geen enkele bepaling van verordening 2018/848 toe dat het EU-logo voor biologische productie of termen die verwijzen naar biologische productie worden gebruikt voor producten die afkomstig zijn uit voor gelijkwaardigheidsdoeleinden erkende derde landen voor zover die producten, hoewel zij krachtens artikel 45, lid 1, onder b), iii), van deze verordening in de Unie kunnen worden ingevoerd, niet voldoen aan de bij deze verordening vastgestelde productievoorschriften.
Deze uitlegging wordt bovendien bevestigd door de doelstellingen van verordening 2018/848, waarmee met name wordt beoogd het vertrouwen van de consument te behouden in producten die als biologisch geëtiketteerd zijn, door hem duidelijk en ondubbelzinnig te informeren over het feit dat het product waarop het EU-logo voor biologische productie of termen die verwijzen naar biologische productie zijn aangebracht, volledig voldoet aan alle voorschriften van deze verordening, en niet alleen aan daarmee gelijkwaardige voorschriften.
De mogelijkheid om het EU-logo voor biologische productie of termen die verwijzen naar biologische productie te gebruiken voor zowel producten die zijn vervaardigd in de Unie of in derde landen met inachtneming van de productievoorschriften van verordening 2018/848 als producten die in derde landen zijn vervaardigd volgens normen die slechts gelijkwaardig zijn aan deze productievoorschriften, heeft tot gevolg dat de consument niet kan weten of een ingevoerd product aan alle productievoorschriften van verordening 2018/848 voldoet, dan wel enkel aan de daarmee gelijkwaardige productievoorschriften van het derde land waaruit het is ingevoerd.
In dit verband zij opgemerkt dat de vermelding van oorsprong die krachtens artikel 32, lid 2, van verordening 2018/848 moet worden toegevoegd wanneer het EU-logo voor biologische productie op een product wordt gebruikt en waardoor wordt gepreciseerd waar de agrarische stoffen waaruit dat product is samengesteld, zijn geteeld, niet volstaat om alle dubbelzinnigheid voor de consument weg te nemen.
Om de handel met derde landen te vergemakkelijken en de nuttige werking te verzekeren van artikel 45, lid 1, onder b), iii), van verordening 2018/848, dat de Commissie de bevoegdheid verleent om te erkennen dat voorschriften van een derde land gelijkwaardig zijn aan die van deze verordening, moeten evenwel de op grond van deze bepaling ingevoerde producten, die als biologische producten toegang hebben tot de markt van de Unie, het logo voor de biologische productie van het derde land waaruit zij afkomstig zijn kunnen gebruiken, zelfs wanneer dit logo termen bevat die identiek zijn aan de termen die verwijzen naar biologische productie in de zin van artikel 30, lid 1, van deze verordening en bijlage IV daarbij.
(
1
)	Verordening (EG) nr. 889/2008 van de Commissie van 5 september 2008 tot vaststelling van bepalingen ter uitvoering van verordening (EG) nr. 834/2007 van de Raad inzake de biologische productie en de etikettering van biologische producten, wat de biologische productie, de etikettering en de controle betreft (PB 2008, L 250, blz. 1).
(
2
)	De toevoeging van vitaminen en mineralen aan verwerkte producten met de term „biologisch” is krachtens de toepasselijke verordeningen slechts toegestaan indien het gebruik ervan wettelijk verplicht is.
(
3
)	Verordening (EG) nr. 834/2007 van de Raad van 28 juni 2007 inzake de biologische productie en de etikettering van biologische producten en tot intrekking van verordening (EEG) nr. 2092/91 (PB 2007, L 189, blz. 1).
(
4
)	In casu gaat het om artikel 16, lid 1, van verordening 2018/848, gelezen in samenhang met punt 2.2.2, onder f), i), van bijlage II, deel IV daarbij, dat artikel 27, lid 1, onder f), van verordening nr. 889/2008 in wezen heeft vervangen.
(
5
)	Verordening (EU) 2018/848 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2018 inzake de biologische productie en de etikettering van biologische producten en tot intrekking van verordening (EG) nr. 834/2007 van de Raad (PB 2018, L 150, blz. 1).
(
6
)	In casu artikel 30, lid 2, en artikel 33, lid 1, van verordening 2018/848.
(
7
)	Deze moeten de gedetailleerde productievoorschriften van bijlage II, deel IV bij verordening 2018/848 en van elke in artikel 16, lid 3, van deze verordening bedoelde uitvoeringshandeling in acht nemen.
(
8
)	Dit is de door de verwijzende rechter bedoelde situatie.
(
9
)	Artikel 3, punt 64, van verordening 2018/848.