61985CJ0192_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση 192/85,
που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Employment Appeal Tribunal του Λονδίνου προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ
George Noel Newstead
και
1 ) Department of Transport,
2 ) Her Majesty' s Treasury,
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία του άρθρου 119 της Συνθήκης ΕΟΚ, της οδηγίας 75/117 του Συμβουλίου, της 10ης Φεβρουαρίου 1975, περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών που αφορούν την εφαρμογή της αρχής της ισότητας των αμοιβών μεταξύ εργαζομένων ανδρών και γυναικών ( ΕΕ ειδ . έκδ . 05/002, σ . 42 ), και της οδηγίας 76/207 του Συμβουλίου, της 9ης Φεβρουαρίου 1976, περί της εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως ανδρών και γυναικών, όσον αφορά την πρόσβαση σε απασχόληση, την επαγγελματική εκπαίδευση και προώθηση και τις συνθήκες εργασίας ( ΕΕ ειδ . έκδ . 05/002, σ . 70 ),
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
συγκείμενο από τους G . Bosco, πρόεδρο τμήματος, προεδρεύοντα, O . Due, J . C . Moitinho de Almeida και G . C . Rodriguez Iglesias, προέδρους τμήματος, T . Koopmans, U . Everling, K . Bahlmann, Y . Galmot, Κ . Κακούρη, R . Joliet και F . Schockweiler, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας : M . Darmon
γραμματέας : H . A . Roehl, κύριος υπάλληλος διοικήσεως
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που κατέθεσαν :
- ο George Noel Newstead, εκκαλών στην κύρια δίκη, εκπροσωπούμενος από την A . Saxon, solicitor, και τους A . Lester, QC, και D . Pannick, barrister,
- η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, εκπροσωπούμενη από τον R . N . Ricks, του Treasury Solicitor' s Department, και τον P . Goldsmith, barrister,
- η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τον J . Curall, μέλος της νομικής της υπηρεσίας,
έχοντας υπόψη την έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση και κατόπιν της προφορικής διαδικασίας της 2ας Απριλίου 1987, αφού άκουσε το γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 2ας Ιουνίου 1987,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με Διάταξη της 11ης Ιουνίου 1985, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 21 Ιουνίου 1985, το Employment Appeal Tribunal του Λονδίνου υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, τέσσερα προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία του άρθρου 119 της ίδιας Συνθήκης, καθώς και των οδηγιών 75/117 του Συμβουλίου, της 10ης Φεβρουαρίου 1975, περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών που αφορούν την εφαρμογή της αρχής της ισότητας των αμοιβών μεταξύ εργαζομένων ανδρών και γυναικών ( ΕΕ ειδ . έκδ . 05/002, σ . 42 ), και 76/207 του Συμβουλίου, της 9ης Φεβρουαρίου 1976, περί της εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως ανδρών και γυναικών, όσον αφορά την πρόσβαση σε απασχόληση, την επαγγελματική προώθηση και τις συνθήκες εργασίας ( ΕΕ ειδ . έκδ . 05/002, σ . 70 ).
2 Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ του Newstead, υπαλλήλου του Υπουργείου Μεταφορών, αφενός, και του εν λόγω Υπουργείου, καθώς και του Υπουργείου Οικονομικών, αφετέρου .
3 Σε θέματα κοινωνικής ασφαλίσεως, οι υπάλληλοι του Υπουργείου Μεταφορών υπόκεινται στο Principal Civil Servant Pension Scheme 1974, επαγγελματικό συνταξιοδοτικό σύστημα, το οποίο συνέστησε η δημόσια διοίκηση για τους υπαλλήλους της . Το σύστημα αυτό υποκαθιστά, σύμφωνα με τη σχετική ισχύουσα νομοθεσία του Ηνωμένου Βασιλείου, το εθνικό συνταξιοδοτικό σύστημα ως προς το τμήμα των παροχών αυτών του οποίου το ύψος συναρτάται προς το ύψος του μισθού που εισπράττει κάθε υπάλληλος . Οι υπαγόμενοι σε ένα τέτοιο σύστημα, το οποίο χαρακτηρίζεται "συμβατικώς αποκλεισθέν" σύστημα (" contracted out "), καταβάλλουν στο εθνικό σύστημα μόνο μειωμένες εισφορές, αντιστοιχούσες στη βασική σύνταξη με πάγιο συντελεστή, την οποία το εθνικό σύστημα προβλέπει για όλους τους εργαζομένους, ανεξάρτητα από το μισθό τους . Υποχρεούνται, παράλληλα, να εισφέρουν στο επαγγελματικό σύστημα, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που αυτό προβλέπει .
4 Το επαγγελματικό σύστημα στο οποίο υπάγεται ο Newstead προβλέπει τη σύσταση ταμείου συντάξεων χήρας . Το ταμείο αυτό τροφοδοτείται εν μέρει από εισφορές που βαρύνουν τους υπαλλήλους . Ενώ, όμως, όλοι οι άνδρες υπάλληλοι υποχρεούνται, ανεξάρτητα από την οικογενειακή τους κατάσταση, να εισφέρουν στο ταμείο αυτό διά κρατήσεως ίσης προς 1,5 % των ακαθαρίστων αποδοχών τους, οι γυναίκες υπάλληλοι δεν υποχρεούνται σε καμιά περίπτωση να εισφέρουν στο ταμείο αυτό, μπορεί όμως, σε ορισμένες περιπτώσεις, να τους επιτραπεί να το πράξουν, εφόσον το ζητήσουν .
5 Στην περίπτωση δημοσίου υπαλλήλου που ουδέποτε νυμφεύθηκε κατά τη διάρκεια της υπαγωγής του στο επαγγελματικό σύστημα, του επιστρέφεται το ποσό των εισφορών του στο ταμείο συντάξεων χήρας, εντόκως με σταθμισμένο επιτόκιο 4 % ετησίως, κατά το χρόνο της αποχωρήσεώς του από την υπηρεσία . Σε περίπτωση που αποθνήσκει προ αυτής, το ποσό αυτό περιέρχεται στους κληρονόμους του υπαλλήλου .
6 Ο Newstead, ο οποίος είναι άγαμος, διατείνεται ότι, λόγω της υποχρεώσεώς του να καταβάλλει εισφορές στο ταμείο συντάξεων χήρας, υφίσταται δυσμενή διάκριση σε σχέση με μια γυναίκα υπάλληλο, η οποία κατέχει θέση ισοδύναμη με τη δική του, εφόσον η υπάλληλος αυτή δεν αναγκάζεται να στερηθεί, έστω και προσωρινά, του 1,5 % των ακαθαρίστων αποδοχών της για να εισφέρει στο εν λόγω ταμείο . Ο Newstead άσκησε, ως εκ τούτου, προσφυγή ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων επιλύσεως εργατικών διαφορών, ζητώντας να παύσει η υποχρέωσή του να καταβάλλει την επίδικη εισφορά .
7 Πρωτοδίκως η αίτησή του απορρίφθηκε . Το δευτεροβάθμιο δικαστήριο, αντιθέτως, το Employment Appeal Tribunal, θεώρησε ότι η αίτηση αυτή έθιγε προβλήματα ερμηνείας του άρθρου 119 της Συνθήκης ΕΟΚ, καθώς και των προαναφερθεισών οδηγιών 75/117 και 76/207 . Αποφάσισε, συνεπώς, να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα ερωτήματα :
"α ) Συνιστά παράβαση του άρθρου 119 ( μόνου του ή σε συνδυασμό προς την οδηγία 75/117 περί ισότητας των αμοιβών ) το ότι ο εργοδότης καταβάλλει μεν τον ίδιο ακαθάριστο μισθό σε άνδρες και γυναίκες, επιβάλλει όμως στον έχοντα συνταξιοδοτικά δικαιώματα άγαμο άνδρα δημόσιο υπάλληλο ( όπως είναι ο εκκαλών ) να καταβάλλει ( διά κρατήσεως από το μισθό του ) 1,5 % του ακαθάριστου μισθού του ως εισφορά για τη θεμελίωση δικαιώματος συντάξεως χήρας, όπως στην υπό κρίση περίπτωση, οι εισφορές δε αυτές δεν μπορούν να αποδοθούν προ του θανάτου του ή της εξόδου του από τη δημόσια υπηρεσία, όταν παρόμοια υποχρέωση δεν επιβάλλεται σε έχουσα συνταξιοδοτικά δικαιώματα άγαμη γυναίκα δημόσια υπάλληλο για τη θεμελίωση δικαιώματος συντάξεως χήρου;
β ) Αν η απάντηση στο ερώτημα α ) είναι καταφατική, έχει το άρθρο 119 ( μόνο του ή σε συνδυασμό προς την οδηγία περί ισότητας των αμοιβών ) άμεσο αποτέλεσμα στα κράτη μέλη, έτσι ώστε να απονέμει δικαστικώς επιδιώξιμα δικαιώματα σε ιδιώτες υπό τις περιστάσεις της υπό κρίση υποθέσεως;
γ ) Συνιστά παράβαση της οδηγίας 76/207 περί ίσης μεταχειρίσεως το ότι ο εργοδότης καταβάλλει μεν τον ίδιο ακαθάριστο μισθό σε άνδρες και γυναίκες, επιβάλλει όμως στον έχοντα συνταξιοδοτικά δικαιώματα άγαμο άνδρα δημόσιο υπάλληλο ( όπως είναι ο εκκαλών ) να καταβάλλει ( διά κρατήσεως από το μισθό του ) 1,5 % του ακαθάριστου μισθού του ως εισφορά για τη θεμελίωση δικαιώματος συντάξεως χήρας, όπως στην υπό κρίση περίπτωση, οι εισφορές δε αυτές δεν μπορούν να αποδοθούν προ του θανάτου του ή της εξόδου του από τη δημόσια υπηρεσία, όταν παρόμοια υποχρέωση δεν επιβάλλεται σε έχουσα συνταξιοδοτικά δικαιώματα άγαμη γυναίκα δημόσια υπάλληλο για τη θεμελίωση δικαιώματος συντάξεως χήρου;
δ ) Αν η απάντηση στο ερώτημα γ ) είναι καταφατική, έχει η οδηγία περί ίσης μεταχειρίσεως άμεσο αποτέλεσμα στα κράτη μέλη, έτσι ώστε να απονέμει δικαστικώς επιδιώξιμα δικαιώματα σε ιδιώτες υπό τις περιστάσεις της υπό κρίση υποθέσεως;"
8 Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση που προσαρτάται στην παρούσα απόφαση, αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά της υποθέσεως, η εξέλιξη της διαδικασίας και τα επιχειρήματα που αναπτύσσονται με τις παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο δυνάμει του άρθρου 20 του Πρωτοκόλλου περί του Οργανισμού του Δικαστηρίου . Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται πιο κάτω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για να σχηματίσει κρίση το Δικαστήριο .
Επί του πρώτου ερωτήματος
9 Με το πρώτο ερώτημα, το εθνικό δικαστήριο ερωτά κατ' ουσίαν αν υπάρχει παράβαση του άρθρου 119, σε συνδυασμό με την οδηγία 75/117, όταν ο εργοδότης, μολονότι προβλέπει τις ίδιες ακαθάριστες αποδοχές για τους άνδρες εργαζόμενους και τις γυναίκες εργαζόμενες, επιβάλλει μόνο στους άνδρες εργαζόμενους κράτηση ίση προς το 1,5 % των ακαθαρίστων αποδοχών, ως εισφορά για τη σύσταση ταμείου συντάξεων χήρας .
10 Για να δοθεί απάντηση στο ερώτημα αυτό, είναι αναγκαίο να εξεταστεί αρχικά αν η περίπτωση στην οποία αναφέρεται το εθνικό δικαστήριο εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 119 .
11 Σχετικώς πρέπει να υπομνηστεί ότι, κατά το άρθρο 119, πρώτη παράγραφος, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να εξασφαλίσουν την εφαρμογή της αρχής της ίσης αμοιβής για όμοια εργασία μεταξύ εργαζομένων ανδρών και γυναικών και ότι, κατά τη δεύτερη παράγραφο του ίδιου άρθρου, ως αμοιβή, κατά την έννοια της εν λόγω διατάξεως, νοούνται "οι συνήθεις βασικοί ή ελάχιστοι μισθοί ή αποδοχές και όλα τα άλλα οφέλη που παρέχονται άμεσα ή έμμεσα, σε χρήματα ή σε είδος, από τον εργοδότη στον εργαζόμενο, λόγω της σχέσεως εργασίας ".
12 Δεν αμφισβητείται ότι, στην περίπτωση που εξετάζει το εθνικό δικαστήριο, οι άνδρες εργαζόμενοι εισπράττουν καθαρή αμοιβή κατώτερη από εκείνη που εισπράττουν οι γυναίκες συνάδελφοί τους που εκτελούν όμοια εργασία . Πράγματι, μόνο οι άνδρες εργαζόμενοι υποβάλλονται στην κράτηση του 1,5 % των ακαθαρίστων αποδοχών τους, το οποίο προορίζεται να τροφοδοτεί το ταμείο συντάξεων χήρας .
13 Πρέπει όμως να τονιστεί ότι, όπως ορθώς παρατήρησαν η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου και η Επιτροπή, η διαφορά καθαρής αμοιβής ανδρών και γυναικών που διαπιστώνεται στην περίπτωση που εξετάζει το εθνικό δικαστήριο οφείλεται στο γεγονός ότι μόνον οι άνδρες υπάγονται υποχρεωτικώς στο ταμείο συντάξεων χήρας και υπόκεινται, ως εκ τούτου, σε κράτηση λόγω εισφοράς στο ταμείο αυτό .
14 Πρέπει επομένως να γίνει δεκτό ότι το στοιχείο στο οποίο οφείλεται η επίμαχη ανισότητα δεν συνιστά ούτε παροχή καταβαλλόμενη στους εργαζομένους, ούτε εισφορά που καταβάλλει ο ίδιος ο εργοδότης για λογαριασμό του υπαλλήλου σε συνταξιοδοτικό σύστημα, οι οποίες θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως "οφέλη που παρέχονται άμεσα ή έμμεσα ... στον εργαζόμενο" κατά την έννοια του άρθρου 119 .
15 Η επίμαχη ανισότητα προκύπτει, αντιθέτως, από την κράτηση εισφοράς σε επαγγελματικό συνταξιοδοτικό σύστημα . Το σύστημα αυτό περιέχει ορισμένες διατάξεις ευνοϊκότερες απ' ό,τι το γενικής ισχύος σύστημα που προβλέπεται από το νόμο, το οποίο και υποκαθιστά . Επομένως, μια τέτοια εισφορά πρέπει, όπως ακριβώς και μια εισφορά σε εκ του νόμου προβλεπόμενο σύστημα κοινωνικής ασφαλίσεως, να θεωρείται ότι εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 118 και όχι στο του άρθρου 119 της Συνθήκης .
16 Αμφισβητώντας τη λύση αυτή, ο Newstead διατείνεται ότι το Δικαστήριο, με τις αποφάσεις της 11ης Μαρτίου 1981 ( υπόθεση 69/80, Worringham, Συλλογή 1981, σ . 767 ) και της 18ης Σεπτεμβρίου 1984 ( υπόθεση 23/83, Liefting, Συλλογή 1984, σ . 3225 ), εξέτασε υπό το πρίσμα του άρθρου 119 τις διαφορές αμοιβής ανδρών και γυναικών, που συναρτώνταν προς τους διαφορετικούς όρους που ίσχυαν για άνδρες και γυναίκες ως προς την καταβολή εισφορών στα συνταξιοδοτικά συστήματα, το μεν επαγγελματικό το δε εκ του νόμου προβλεπόμενο, τα οποία αφορούσαν οι δύο αυτές υποθέσεις .
17 Πρέπει ωστόσο να υπομνηστεί ότι, στις προαναφερθείσες αποφάσεις, το Δικαστήριο περιορίστηκε στο να αναγνωρίσει ότι το άρθρο 119 έχει εφαρμογή ιδίως στις περιπτώσεις όπου οι ακαθάριστες αποδοχές των ανδρών εργαζομένων ήσαν υψηλότερες από εκείνες των γυναικών εργαζομένων, προκειμένου να αντισταθμιστεί έτσι η υποχρέωση καταβολής εισφορών σε σύστημα κοινωνικής ασφαλίσεως, η οποία βάρυνε μόνο τους άνδρες . Το Δικαστήριο τόνισε ότι, έστω και αν οι προσαυξήσεις αυτές των ακαθάριστων αποδοχών κρατούνταν στη συνέχεια από τον εργοδότη για να καταβληθούν, για λογαριασμό του εργαζόμενου, σε ταμείο συντάξεων, το ύψος τους προσδιόριζε τον υπολογισμό άλλων οφελών συναρτωμένων προς το μισθό ( αποζημιώσεις λόγω αποχωρήσεως, παροχές ανεργίας, οικογενειακά επιδόματα, πιστωτικές διευκολύνσεις ) και αποτελούσε έτσι συνιστώσα της αμοιβής κατά την έννοια του άρθρου 119, δεύτερη παράγραφος, επί της οποίας έπρεπε να εφαρμοστεί η απαγόρευση των διακρίσεων που διατυπώνεται στην πρώτη παράγραφο του άρθρου αυτού .
18 Ανάλογες συνθήκες δεν απαντώνται στην περίπτωση η οποία απασχολεί το εθνικό δικαστήριο . Πράγματι, η επίδικη κράτηση συνεπάγεται μείωση των καθαρών αποδοχών λόγω καταβολής εισφοράς σε σύστημα κοινωνικής ασφαλίσεως και ουδόλως μεταβάλλει τις ακαθάριστες αποδοχές, με βάση τις οποίες υπολογίζονται συνήθως τα άλλα οφέλη που συναρτώνται προς το μισθό και αναφέρονται πιο πάνω . Η λύση στην υπό κρίση υπόθεση δεν μπορεί επομένως να εξαρτηθεί από εκείνη που δέχτηκε το Δικαστήριο με τις προαναφερθείσες αποφάσεις .
19 Από τα προεκτεθέντα προκύπτει, επομένως, ότι η περίπτωση στην οποία αναφέρεται το εθνικό δικαστήριο δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 119 .
20 'Οσον αφορά την οδηγία 75/117 του Συμβουλίου, την οποία επίσης αναφέρει στο ερώτημά του το εθνικό δικαστήριο, δεν μεταβάλλει το συμπέρασμα το οποίο προκύπτει ως ανωτέρω βάσει μόνου του άρθρου 119 . Πράγματι, η οδηγία αυτή, όπως διευκρίνισε το Δικαστήριο με την απόφαση της 31ης Μαρτίου 1981 ( υπόθεση 96/80, Jenkins, Συλλογή 1981, σ . 911 ), έχει ως προορισμό να διευκολύνει τη συγκεκριμένη υλοποίηση της αρχής της ίσης αμοιβής, η οποία περιέχεται στο άρθρο 119, και ουδαμώς επηρεάζει, επομένως, το περιεχόμενο και την εννοιολογική έκταση αυτής της αρχής, όπως ορίζεται στην τελευταία αυτή διάταξη .
21 Επομένως στο πρώτο ερώτημα που υπέβαλε το εθνικό δικαστήριο πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 119 της Συνθήκης ΕΟΚ, σε συνδυασμό προς την οδηγία 75/117 του Συμβουλίου της 10ης Φεβρουαρίου 1975, δεν εμποδίζει τον εργοδότη, ενώ προβλέπει τις ίδιες ακαθάριστες αποδοχές για τους άνδρες εργαζόμενους και τις γυναίκες εργαζόμενες, να επιβάλλει μόνο στους άνδρες εργαζόμενους, έστω και άγαμους, κράτηση ίση προς 1,5 % των ακαθαρίστων αποδοχών, ως εισφορά για τη σύσταση ταμείου συντάξεων χήρας, το οποίο προβλέπεται στο πλαίσιο επαγγελματικού συστήματος που υποκαθιστά το προβλεπόμενο από το νόμο σύστημα κοινωνικής ασφαλίσεως .
Επί του δεύτερου ερωτήματος
22 Δεδομένου ότι το ερώτημα αυτό υποβλήθηκε για την περίπτωση κατά την οποία το Δικαστήριο θα έδινε καταφατική απάντηση στο πρώτο ερώτημα, παρέλκει η απάντησή του .
Επί του τρίτου ερωτήματος
23 Με το τρίτο ερώτημα, το εθνικό δικαστήριο διερωτάται αν, σε περίπτωση όπως η εξεταζόμενη στην κύρια δίκη, υπάρχει παράβαση της οδηγίας 76/207 του Συμβουλίου, της 9ης Φεβρουαρίου 1976, περί της εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως ανδρών και γυναικών, όσον αφορά την πρόσβαση σε απασχόληση, την επαγγελματική εκπαίδευση και προώθηση και τις συνθήκες εργασίας ( ΕΕ ειδ . έκδ . 05/002, σ . 70 ).
24 Σχετικώς πρέπει να σημειωθεί ότι, όπως ορθώς παρατήρησαν η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου και η Επιτροπή, η οδηγία 76/207 δεν προορίζεται να εφαρμόζεται επί θεμάτων κοινωνικής ασφαλίσεως . Το συμπέρασμα αυτό προκύπτει από το άρθρο 1, παράγραφος 2, κατά το οποίο, "προκειμένου να εξασφαλισθεί η προοδευτική εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως σε θέματα κοινωνικής ασφαλίσεως, το Συμβούλιο θα θεσπίσει, προτάσει της Επιτροπής, διατάξεις, που θα καθορίζουν ιδίως το περιεχόμενο, την έκταση και τους τρόπους εφαρμογής της ανωτέρω αρχής ".
25 Πρέπει, εξάλλου, να τονιστεί ότι καμιά από τις οδηγίες που έχει εκδώσει το Συμβούλιο σε εκτέλεση της διατάξεως αυτής δεν εφαρμόζεται στις συντάξεις επιζώντων, είτε αυτές προβλέπονται στο πλαίσιο συστήματος κοινωνικής ασφαλίσεως θεσπιζόμενου από το νόμο είτε επαγγελματικού συστήματος .
26 Πράγματι, η οδηγία 79/7 του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 1978 ( ΕΕ ειδ . έκδ . 05/003, σ . 160 ), που εκδόθηκε για να επεκτείνει την εφαρμογή της εν λόγω αρχής στα από το νόμο προβλεπόμενα συστήματα που εξασφαλίζουν προστασία κατά των κινδύνων ασθενείας, αναπηρίας, γήρατος, εργατικού ατυχήματος, επαγγελματικής ασθενείας και ανεργίας, καθώς και στις διατάξεις που αφορούν την κοινωνική πρόνοια και που προορίζονται να συμπληρώσουν ή να υποκαταστήσουν τα συστήματα αυτά ( άρθρο 3, παράγραφος 1 ), διευκρινίζει, στην παράγραφο 2 του άρθρου 3, ότι "δεν εφαρμόζεται στις διατάξεις περί παροχών προς επιζώντες ". 'Οσον αφορά τα επαγγελματικά συστήματα κοινωνικής ασφαλίσεως, από την παράγραφο 3 του άρθρου 3 προκύπτει ότι η εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης αφήνεται σε διατάξεις που θα θεσπιστούν μεταγενεστέρως από το Συμβούλιο, κατόπιν προτάσεως της Επιτροπής .
27 Κατ' εφαρμογή της τελευταίας αυτής διατάξεως, το Συμβούλιο εξέδωσε πράγματι, ενόσω εκκρεμούσε η παρούσα διαδικασία, την οδηγία 86/378, της 24ης Ιουλίου 1986, για την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών στα επαγγελματικά συστήματα κοινωνικής ασφάλισης ( ΕΕ 1986, L 225, σ . 40 ). Η οδηγία αυτή, ωστόσο, της οποίας άλλωστε δεν έχει ακόμη παρέλθει η προθεσμία συμμορφώσεως που τάσσεται στα κράτη μέλη με το άρθρο της 12, ορίζει, στο άρθρο 9, ότι "τα κράτη μέλη μπορούν να αναβάλουν την υποχρεωτική εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης όσον αφορά ... β ) τη σύνταξη των επιζώντων, μέχρις ότου επιβληθεί με οδηγία, όσον αφορά αυτό το θέμα, η αρχή της ίσης μεταχείρισης στα εκ του νόμου συστήματα κοινωνικής ασφάλισης ".
28 Ελλείψει ειδικοτέρων οδηγιών που θα επεξέτειναν την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης στα θέματα παροχών προς επιζώντες συζύγους, είτε αυτές προβλέπονται στο πλαίσιο θεσπιζόμενου από το νόμο είτε στο πλαίσιο επαγγελματικού συστήματος κοινωνικής ασφαλίσεως, και δεδομένου ότι η διαφορετική μεταχείριση την οποία υφίσταται ο Newstead ως προς την πλήρη και άμεση διάθεση των καθαρών του αποδοχών αποτελεί άμεση συνέπεια της διαφορετικής μεταχείρισης που ενυπάρχει στο επίδικο επαγγελματικό σύστημα όσον αφορά αυτόν τον τύπο παροχών, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η περίπτωση που απασχολεί το εθνικό δικαστήριο εμπίπτει στην εξαίρεση από την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης, η οποία προβλέπεται στο άρθρο 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 76/207 .
29 Επομένως, στο τρίτο ερώτημα που υπέβαλε το εθνικό δικαστήριο πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι η οδηγία 76/207 του Συμβουλίου, της 9ης Φεβρουαρίου 1976, δεν εμποδίζει τον εργοδότη, ενώ προβλέπει τις ίδιες ακαθάριστες αποδοχές για τους άνδρες εργαζόμενους και τις γυναίκες εργαζόμενες, να επιβάλλει μόνο στους άνδρες εργαζόμενους, έστω και άγαμους, κράτηση ίση προς 1,5 % των ακαθάριστων αποδοχών, ως εισφορά για τη σύσταση ταμείου συντάξεων χήρας, το οποίο προβλέπεται στο πλαίσιο επαγγελματικού συστήματος που υποκαθιστά το προβλεπόμενο από το νόμο σύστημα κοινωνικής ασφαλίσεως .
Επί του τετάρτου ερωτήματος
30 Δεδομένου ότι το ερώτημα αυτό υποβλήθηκε μόνο για την περίπτωση κατά την οποία το Δικαστήριο θα έδινε καταφατική απάντηση στο τρίτο ερώτημα, παρέλκει η απάντησή του .
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
31 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου και η Επιτροπή, οι οποίες κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται . Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης το χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων .
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ,
κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε με Διάταξη της 11ης Ιουνίου 1985 το Employment Appeal Tribunal του Λονδίνου, αποφαίνεται :
1 ) Το άρθρο 119 της Συνθήκης ΕΟΚ, σε συνδυασμό προς την οδηγία 75/117 του Συμβουλίου της 10ης Φεβρουαρίου 1975, δεν εμποδίζει τον εργοδότη, ενώ προβλέπει τις ίδιες ακαθάριστες αποδοχές για τους άνδρες εργαζόμενους και τις γυναίκες εργαζόμενες, να επιβάλλει μόνο στους άνδρες εργαζόμενους, έστω και άγαμους, κράτηση ίση προς 1,5 % των ακαθάριστων αποδοχών, ως εισφορά για τη σύσταση ταμείου συντάξεων χήρας, το οποίο προβλέπεται στο πλαίσιο επαγγελματικού συστήματος που υποκαθιστά το προβλεπόμενο από το νόμο σύστημα κοινωνικής ασφαλίσεως .
2 ) Η οδηγία 76/207 του Συμβουλίου, της 9ης Φεβρουαρίου 1976, δεν εμποδίζει τον εργοδότη, ενώ προβλέπει τις ίδιες ακαθάριστες αποδοχές για τους άνδρες εργαζόμενους και τις γυναίκες εργαζόμενες, να επιβάλλει μόνο στους άνδρες εργαζόμενους, έστω και άγαμους, κράτηση ίση προς 1,5 % των ακαθάριστων αποδοχών, ως εισφορά για τη σύσταση ταμείου συντάξεων χήρας, το οποίο προβλέπεται στο πλαίσιο επαγγελματικού συστήματος που υποκαθιστά το προβλεπόμενο από το νόμο σύστημα κοινωνικής ασφαλίσεως .