62024CJ0016
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (όγδοο τμήμα)
της 27ης Φεβρουαρίου 2025 (
*1
)
«Προδικαστική παραπομπή – Άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ – Αποτελεσματική δικαστική προστασία – Εθνικοί κανόνες κατανομής των υποθέσεων ενός δικαστηρίου μεταξύ των δικαστών του – Ανάθεση των υποθέσεων από τον προϊστάμενο του δικαστηρίου – Εξουσία του ορισθέντος δικαστή να ελέγξει τη νομιμότητα της ανάθεσης»
Στην υπόθεση C‑16/24 [Sinalov] (
i
),
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το δέκατο έκτο τμήμα ποινικών διαφορών του Sofiyski gradski sad (δικαστηρίου Σόφιας, Βουλγαρία) με απόφαση της 11ης Ιανουαρίου 2024, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 11 Ιανουαρίου 2024, στο πλαίσιο της ποινικής διαδικασίας κατά
YR κ.λπ.
παρισταμένης της:
Sofiyska gradska prokuratura,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (όγδοο τμήμα),
συγκείμενο από τους S. Rodin, πρόεδρο τμήματος, O. Spineanu-Matei (εισηγήτρια) και N. Fenger, δικαστές,
γενική εισαγγελέας: T. Ćapeta
γραμματέας: A. Calot Escobar
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλε:
– η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τις K. Herrmann και E. Rousseva, καθώς και από τον P. J. O. Van Nuffel,
κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τη γενική εισαγγελέα, να εκδικάσει την υπόθεση χωρίς ανάπτυξη προτάσεων,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1
Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ και του άρθρου 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης).
2
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας κατά των YR κ.λπ. για συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση με σκοπό τη διάπραξη φορολογικών αδικημάτων.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
Η Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση
3
Το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ ορίζει τα εξής:
«Τα κράτη μέλη προβλέπουν τα ένδικα βοηθήματα και μέσα που είναι αναγκαία για να διασφαλίζεται η πραγματική δικαστική προστασία στους τομείς που διέπονται από το δίκαιο της Ένωσης.»
Ο Χάρτης
4
Κατά το άρθρο 47, πρώτο και δεύτερο εδάφιο, του Χάρτη:
«Κάθε πρόσωπο του οποίου παραβιάστηκαν τα δικαιώματα και οι ελευθερίες που διασφαλίζονται από το δίκαιο της Ένωσης, έχει δικαίωμα πραγματικής προσφυγής ενώπιον δικαστηρίου, τηρουμένων των προϋποθέσεων που προβλέπονται στο παρόν άρθρο.
Κάθε πρόσωπο έχει δικαίωμα να δικασθεί η υπόθεσή του δίκαια, δημόσια και εντός εύλογης προθεσμίας, από ανεξάρτητο και αμερόληπτο δικαστήριο, που έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως. […]»
Το βουλγαρικό δίκαιο
Ο νόμος περί δικαστικής εξουσίας
5
Το άρθρο 9, παράγραφος 1, του Zakon za sadebnata vlast (νόμου περί δικαστικής εξουσίας) προβλέπει τα εξής:
«Οι υποθέσεις και οι δικογραφίες ανατίθενται στα δικαστικά όργανα βάσει της αρχής της τυχαίας επιλογής, με ενιαία ηλεκτρονική ανάθεση κατά τη σειρά καταχώρισής τους, τηρουμένων των απαιτήσεων του άρθρου 360b.»
6
Το άρθρο 86 του νόμου αυτού ορίζει τα εξής:
«1.   Ο πρόεδρος του περιφερειακού δικαστηρίου ασκεί τη γενική διεύθυνση οργανώσεως και διοικήσεως του περιφερειακού δικαστηρίου, […]
[…]
2) οργανώνοντας την εργασία των δικαστών και των ενόρκων·
[…]
2.   Οι εντολές του προέδρου και οι κανόνες σχετικά με την οργάνωση των εργασιών του δικαστηρίου που έχουν εγκριθεί από αυτόν είναι δεσμευτικοί για όλους τους δικαστές και τα μέλη του προσωπικού του δικαστηρίου.»
7
Το άρθρο 360b του εν λόγω νόμου έχει ως εξής:
«1.   Οι δικαστικές αρχές χρησιμοποιούν συστήματα πληροφοριών τα οποία έχουν εγκριθεί από την Ολομέλεια του [Visshia sadeben savet (Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου, Βουλγαρία)] με τη σύμφωνη γνώμη του Υπουργού Δικαιοσύνης και του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
[…]
6.   Οι δικαστικές αρχές χρησιμοποιούν ένα ενιαίο σύστημα τυχαίας ανάθεσης σύμφωνα με το άρθρο 9 και το άρθρο 112, παράγραφος 6, και πρέπει να είναι δυνατό να αποδειχθεί δημοσίως ο τυχαίος χαρακτήρας της ανάθεσης με κρυπτογραφικά μέσα που καθορίζονται με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης και με τη σύμφωνη γνώμη του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης.»
Η ενιαία μεθοδολογία
8
Το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο θέσπισε την Edinna metodika po prilozhenieto na printsipa za sluchayno razpredelenie na delata v rayonnite, okrazhnite, administrativnite, voennite, apelativnite i spetsializiranite sadilishta (ενιαία μεθοδολογία για την εφαρμογή της αρχής της τυχαίας ανάθεσης των υποθέσεων στα πρωτοβάθμια, περιφερειακά, διοικητικά, στρατιωτικά, δευτεροβάθμια και ειδικά δικαστήρια, στο εξής: ενιαία μεθοδολογία).
9
Το σημείο 1, στοιχείο b, της ενιαίας μεθοδολογίας, το οποίο διέπει την τυχαία ανάθεση, έχει ως εξής:
«Η κατανομή των υποθέσεων σε όλα τα δικαστήρια πραγματοποιείται σύμφωνα με την αρχή της τυχαίας επιλογής με ηλεκτρονική κατανομή, κατά τη σειρά καταχώρισής τους, ανάλογα με το αντικείμενο και το είδος της υπόθεσης, και τηρουμένων των δικονομικών προθεσμιών που απαιτούν επείγουσα εξέταση.»
10
Κατά το σημείο 3 της ενιαίας μεθοδολογίας, ο προϊστάμενος του δικαστηρίου ή ο πρόεδρος του τμήματος προβαίνει σε ανάθεση των υποθέσεων.
11
Το σημείο 4.1.1 της ενιαίας μεθοδολογίας, το οποίο διέπει την «επιλογή δικαστή σε ειδικές περιπτώσεις» στις ποινικές υποθέσεις και στις διοικητικές υποθέσεις ποινικού χαρακτήρα, ορίζει τα εξής:
«a)
Όταν περατώνεται η δικαστική διαδικασία και η υπόθεση παραπέμπεται σε εισαγγελέα για συμπληρωματική ανάκριση και στη συνέχεια άγεται εκ νέου ενώπιον του δικαστηρίου, η υπόθεση που καταχωρείται με νέο αριθμό ανατίθεται στον αρχικώς ορισθέντα εισηγητή δικαστή.
b)
Μετά την εξαφάνιση δικαστικής αποφάσεως περί περατώσεως της διαδικασίας για λόγους αρμοδιότητας, η νέα υπόθεση ανατίθεται στον αρχικώς ορισθέντα εισηγητή δικαστή.
c)
Όταν μια υπόθεση αναπέμπεται στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο λόγω κακής απονομής της δικαιοσύνης και στη συνέχεια άγεται εκ νέου ενώπιον του ιδίου δικαστηρίου, η υπόθεση ανατίθεται στον αρχικώς ορισθέντα εισηγητή.»
Ο Κώδικας Ποινικής Δικονομίας
12
Ο Nakazatelno-protsesualen kodeks (Κώδικας Ποινικής Δικονομίας) ορίζει στο άρθρο 6, παράγραφος 1, τα εξής:
«Η απονομή της δικαιοσύνης στις ποινικές υποθέσεις διασφαλίζεται αποκλειστικά από τα δικαστήρια που έχουν συσταθεί από το [Konstitutsia na Republika Bulgaria (Σύνταγμα της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας)].»
13
Το άρθρο 10 του κώδικα αυτού προβλέπει τα εξής:
«Κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, οι δικαστές, οι ένορκοι, οι εισαγγελείς και τα ανακριτικά όργανα είναι ανεξάρτητοι και υπόκεινται μόνο στον νόμο.»
14
Κατά το άρθρο 42, παράγραφος 2, του εν λόγω κώδικα:
«Αν το δικαστήριο διαπιστώσει ότι η υπόθεση εμπίπτει στην αρμοδιότητα άλλου δικαστηρίου του ίδιου βαθμού, περατώνει τη διαδικασία και παραπέμπει την υπόθεση στο εν λόγω δικαστήριο. […]»
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
15
Στις 30 Οκτωβρίου 2014 η Spetsialisirana prokuratura (εισαγγελία ειδικών αρμοδιοτήτων, Βουλγαρία) εξέδωσε κατηγορητήριο κατά των YR κ.λπ. για συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση με σκοπό τη διάπραξη φορολογικών αδικημάτων, εν προκειμένω τη μη καταβολή του οφειλόμενου φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) ύψους 6364428 βουλγαρικών λεβ (BGN) (περίπου 3254080 ευρώ), από τον Ιανουάριο του 2008 έως τον Μάρτιο του 2012, και κίνησε τη σχετική διαδικασία ενώπιον του Spetsializiran nakazatelen sad (ποινικού δικαστηρίου ειδικών αρμοδιοτήτων, Βουλγαρία).
16
Βάσει στοιχείων που περιλαμβάνονται στην απόφαση περί παραπομπής, η αναγνώριση της ενοχής των YR κ.λπ. θα συνεπαγόταν τον καθορισμό της ποινής τους σύμφωνα με την απόφαση-πλαίσιο 2004/757/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2004, για τη θέσπιση ελάχιστων διατάξεων σχετικά με τα στοιχεία της αντικειμενικής υπόστασης των εγκλημάτων και τις ποινές που ισχύουν στον τομέα της παράνομης διακίνησης ναρκωτικών (ΕΕ 2004, L 335, σ. 8), και την απόφαση-πλαίσιο 2008/841/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 24ης Οκτωβρίου 2008, για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος (ΕΕ 2008, L 300, σ. 42).
17
Η υπόθεση αυτή ανατέθηκε στον δικαστή I. H.
18
Η ενδιάμεση απόφαση που είχε εκδοθεί από δικαστικό σχηματισμό στον οποίο μετείχαν ο δικαστής I. H. και δύο ένορκοι για την εξέταση της υποθέσεως επί της ουσίας εξαφανίστηκε κατ’ έφεση, λόγω διαδικαστικής πλημμέλειας, στις 21 Ιουλίου 2022 και η υπόθεση αναπέμφθηκε ενώπιον του ίδιου δικαστικού σχηματισμού.
19
Με διάταξη της 26ης Ιουλίου 2022, ο δικαστής I. H. περάτωσε τη διαδικασία κατά των YR κ.λπ. ενώπιον του οικείου τμήματος του Spetsializiran nakazatelen sad (ποινικού δικαστηρίου ειδικών αρμοδιοτήτων), δικαστηρίου το οποίο καταργήθηκε από την επόμενη ημέρα, οι δε εκκρεμείς ενώπιόν του υποθέσεις έπρεπε να μεταφερθούν στο Sofiyski gradski sad (δικαστήριο Σόφιας, Βουλγαρία), στο οποίο ο δικαστής αυτός παρέπεμψε την υπόθεση.
20
Στις 28 Ιουλίου 2022 ο δικαστής I. H. εντάχθηκε στο Sofiyski gradski sad (δικαστήριο Σόφιας).
21
Στις 4 Αυγούστου 2022 ο προϊστάμενος του ποινικού τμήματος του εν λόγω δικαστηρίου ανέθεσε την επίμαχη υπόθεση των YR κ.λπ. στη δικαστή H. K. χρησιμοποιώντας το σύστημα τυχαίας ανάθεσης.
22
Στις 27 Σεπτεμβρίου 2023 το τμήμα του οποίου πρόεδρος ήταν η εν λόγω δικαστής παρέπεμψε την ως άνω υπόθεση στον δικαστή I. H., λαμβανομένης υπόψη της προηγούμενης συμμετοχής του σε αυτήν. Το δέκατο έκτο τμήμα ποινικών διαφορών του Sofiyski gradski sad (δικαστηρίου Σόφιας), πρόεδρος του οποίου ήταν ο δικαστής I. H. και το οποίο, όπως προκύπτει από προσθήκη στην αίτηση προδικαστικής αποφάσεως η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 17 Ιανουαρίου 2024, πρέπει να θεωρηθεί ως το αιτούν δικαστήριο, εκτίμησε λαμβάνοντας υπόψη την εν λόγω παραπομπή ότι το νομότυπο της ανάθεσης μιας υπόθεσης ήταν νομικό ζήτημα το οποίο έπρεπε να εξεταστεί από το ίδιο και όχι από τον προϊστάμενο του ποινικού τμήματος του δικαστηρίου αυτού, διότι οι κανόνες ανάθεσης μιας υπόθεσης εμπίπτουν στις αρχές που διέπουν την οργάνωση των δικαστηρίων και διότι εναπόκειται σε κάθε δικαστικό σχηματισμό να ελέγχει την αρμοδιότητά του. Κατόπιν επ’ ακροατηρίου συζητήσεως κατά την οποία δόθηκε στους κατηγορουμένους η δυνατότητα να ακουστεί η άποψή τους, ο δικαστής I. H. δέχθηκε να εκδικάσει τη συγκεκριμένη υπόθεση.
23
Λόγω της ως άνω παραπομπής και της αποδοχής της, ο προϊστάμενος του Sofiyski gradski sad (δικαστηρίου Σόφιας) κίνησε πειθαρχικές διαδικασίες κατά της δικαστή H. K., κυρίως λόγω του ότι δεν του διαβίβασε την οικεία υπόθεση για να την αναθέσει ο ίδιος εκ νέου, και κατά του δικαστή I. H., διότι δέχθηκε να εξετάσει την υπόθεση αυτή μολονότι δεν του είχε ανατεθεί νομοτύπως.
24
Κατά το αιτούν δικαστήριο, η διαδικασία κατά των YR κ.λπ. δεν αντιστοιχεί επακριβώς σε μία από τις ειδικές περιπτώσεις επιλογής δικαστή που μνημονεύονται στο σημείο 4.1.1 της ενιαίας μεθοδολογίας, αλλά ομοιάζει με μία εξ αυτών, ήτοι την περίπτωση κατά την οποία, μετά την εξαφάνιση αποφάσεως πρωτοβάθμιου δικαστηρίου από δευτεροβάθμιο δικαστήριο, το τελευταίο αναπέμπει την υπόθεση στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο προς επανάληψη της διαδικασίας.
25
Εξάλλου, από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι δύο άλλες υποθέσεις των οποίων είχε επιληφθεί ο δικαστής I. H. ενόσω υπηρετούσε στο Spetsializiran nakazatelen sad (ποινικό δικαστήριο ειδικών αρμοδιοτήτων) ανατέθηκαν επίσης από τον προϊστάμενο του Sofiyski gradski sad (δικαστηρίου Σόφιας), αρχικώς, σύμφωνα με το σύστημα τυχαίας ανάθεσης. Όμως, οι δικαστές που ορίστηκαν κατ’ αυτόν τον τρόπο, εκτιμώντας ότι οι υποθέσεις αυτές έπρεπε να ανατεθούν στον δικαστή I. H., τις επαναδιαβίβασαν στον προϊστάμενο του δικαστηρίου, ο οποίος τις ανέθεσε εκ νέου στον δικαστή I. H., κάνοντας χρήση του συστήματος επιλογής δικαστή σε ειδικές περιπτώσεις.
26
Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει επίσης ότι ούτε η ενιαία μεθοδολογία ούτε ο Vatreshni pravila za sluchayno razpredelenie na delata i za zamestvane na sadii v Nakazatelno otdelenie na Sofiyski gradski sad [εσωτερικός κανονισμός για την τυχαία ανάθεση των υποθέσεων και την αντικατάσταση των δικαστών στο ποινικό τμήμα του Sofiyski gradski sad (δικαστηρίου Σόφιας)] διέπουν τον έλεγχο της μεθόδου που χρησιμοποιεί ο προϊστάμενος για την ανάθεση μιας υπόθεσης, την τυχαία ανάθεση ή την επιλογή δικαστή σε ειδικές περιπτώσεις.
27
Το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι πρέπει να θεωρηθεί ότι πρόκειται για δικαστικό έλεγχο ο οποίος, ως εκ τούτου, πρέπει να ασκείται κατά τρόπο ανεξάρτητο από τον δικαστή στον οποίο έχει ανατεθεί η υπόθεση από τον προϊστάμενο του δικαστηρίου, κατόπιν ακροάσεως των διαδίκων και υπό τον έλεγχο του ανώτερου δικαστηρίου. Το αιτούν δικαστήριο στηρίζεται συναφώς στο άρθρο 6, παράγραφος 1, και στο άρθρο 10 του κώδικα ποινικής δικονομίας, καθώς και, κατ’ αναλογίαν, στο άρθρο 42, παράγραφος 2, του κώδικα αυτού, το οποίο αφορά την παραπομπή υποθέσεως από ένα δικαστήριο σε άλλο.
28
Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει, ωστόσο, ότι άλλα δικαστήρια εκτιμούν ότι, σε περίπτωση αμφιβολίας ως προς τη νομιμότητα της ανάθεσης μιας υπόθεσης σύμφωνα με το σύστημα τυχαίας ανάθεσης, ο επιληφθείς δικαστής οφείλει να ενημερώσει σχετικά τον προϊστάμενο του δικαστηρίου, ο οποίος είναι ο μόνος αρμόδιος να εκτιμήσει τη νομιμότητα της ανάθεσης και πρέπει να αποφασίσει αν επιβάλλεται, ενδεχομένως, να χρησιμοποιήσει άλλη μέθοδο ανάθεσης, ήτοι την επιλογή δικαστή σε ειδικές περιπτώσεις.
29
Στο πλαίσιο αυτό, το αιτούν δικαστήριο θεωρεί ότι υπάρχει σχέση μεταξύ της κατάστασής του και της έννοιας του «ανεξάρτητου δικαστηρίου», κατά το άρθρο 47 του Χάρτη, για δύο λόγους. Συγκεκριμένα, τίθεται το ζήτημα αν τηρείται η αρχή κατά την οποία κάθε πρόσωπο έχει δικαίωμα να δικαστεί η υπόθεσή του από ανεξάρτητο δικαστήριο, σε περίπτωση κατά την οποία, αφενός, ένα δικαστήριο δεν μπορεί να αποφανθεί το ίδιο επί της αρμοδιότητάς του, αλλά οφείλει να στηριχθεί στην εκτίμηση του προϊσταμένου του ο οποίος όμως, υπό την ιδιότητα αυτή, δεν ασκεί δικαιοδοτικά καθήκοντα και αποτελεί πρόσωπο που δεν μετέχει στον δικαστικό σχηματισμό που έχει επιληφθεί ή καλείται να επιληφθεί μιας υποθέσεως, και, αφετέρου, συνιστά πειθαρχικό παράπτωμα για τον δικαστή του δικαστηρίου αυτού να αποφανθεί ο ίδιος συναφώς.
30
Το αιτούν δικαστήριο εκτιμά επίσης ότι είναι δυνατός ο παραλληλισμός της κατάστασής του με τη νομολογία του Δικαστηρίου κατά την οποία, αφενός, οι εγγυήσεις περί ανεξαρτησίας και αμεροληψίας τις οποίες επιτάσσει το δίκαιο της Ένωσης απαιτούν, μεταξύ άλλων, την ύπαρξη κανόνων που διέπουν τον διορισμό των δικαστών και, αφετέρου, απαιτείται, μετά τον διορισμό τους, οι δικαστές να μην υπόκεινται σε επιρροές και πιέσεις κατά την άσκηση των καθηκόντων τους. Συγκεκριμένα, η ανάθεση μιας υπόθεσης σε δικαστή από τον προϊστάμενο του δικαστηρίου ομοιάζει με διορισμό.
31
Εξάλλου, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι οι πειθαρχικές διώξεις που ασκήθηκαν κατά των δικαστών H. K. και I. H. αφορούν το περιεχόμενο αποφάσεων ή πράξεων που αυτοί εξέδωσαν στο πλαίσιο των δικαιοδοτικών καθηκόντων τους. Ωστόσο, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, πειθαρχικές διώξεις μπορούν να ασκηθούν μόνο σε όλως εξαιρετικές περιπτώσεις σοβαρών και όλως ασύγγνωστων συμπεριφορών εκ μέρους των δικαστών, οι οποίες συνίστανται, για παράδειγμα, στο να παραβλέπουν οι δικαστές σκοπίμως και κακόπιστα ή λόγω σοβαρής αμέλειας και άγνοιάς τους κανόνες του εθνικού δικαίου και του δικαίου της Ένωσης των οποίων την τήρηση οφείλουν να διασφαλίζουν ή στο να καταλήγουν στη χρήση αυθαιρεσίας ή στην αρνησιδικία.
32
Επιπλέον, οι πειθαρχικές διώξεις που ασκήθηκαν κατά των δικαστών H. K. και I. H. αφορούν περιπτώσεις στις οποίες οι δικαστές αυτοί άσκησαν, όπως υποστηρίζεται εσφαλμένα, εξουσία την οποία διαθέτουν τα δικαστήρια, ήτοι την εξουσία να ελέγχουν τα ίδια αν έχουν αρμοδιότητα, περιπτώσεις στις οποίες, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, τέτοιες διώξεις δεν μπορούν να ασκηθούν.
33
Υπό τις περιστάσεις αυτές, το δέκατο έκτο τμήμα ποινικών διαφορών του Sofiyski gradski sad (δικαστηρίου Σόφιας) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«[1)]
Συνάδει με το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, [ΣΕΕ] και με το άρθρο 47 του [Χάρτη] η ερμηνεία εθνικού νόμου ο οποίος προβλέπει ως αρχή απονομής της δικαιοσύνης την τυχαία επιλογή του δικαστή που θα επιληφθεί και θα αποφανθεί επί ποινικής υπόθεσης, βάσει της οποίας, σε περίπτωση αμφιβολιών ως προς την παραβίαση της αρχής αυτής σε υπόθεση που έχει ήδη ανατεθεί από τον προϊστάμενο του δικαστηρίου, οι αμφιβολίες αυτές πρέπει να αρθούν υπό την έννοια ότι πρόκειται για νομικό ζήτημα επί του οποίου πρέπει να αποφανθεί το δικαστήριο που έχει επιληφθεί της υποθέσεως, […] κατόπιν ακροάσεως των διαδίκων ή κατ’ έφεση […], ή ότι πρόκειται για διοικητικό ζήτημα και ότι μόνον ο προϊστάμενος του δικαστηρίου έχει την εξουσία να προβεί στην εκτίμηση αυτή;
[2)]
Ομοίως, όσον αφορά ερμηνεία [του ίδιου εθνικού νόμου] κατά την οποία, εάν ο δικαστής στον οποίο έχει ανατεθεί η υπόθεση κρίνει ότι, σύμφωνα με την αρχή [του εθνικού δικαίου περί τυχαίας επιλογής του δικαστή που θα επιληφθεί και θα αποφανθεί επί ποινικής υποθέσεως], την υπόθεση πρέπει να εκδικάσει άλλος δικαστής, και παραπέμψει την υπόθεση ενώπιον του δικαστή αυτού, και ο δεύτερος δικαστής, ενώπιον του οποίου παραπέμφθηκε η υπόθεση, αποφασίσει πρώτα να προβεί σε ακρόαση των διαδίκων στο πλαίσιο κατ’ αντιμωλίαν διαδικασίας και στη συνέχεια να αποφανθεί αυτοτελώς επί του ζητήματος της αρμοδιότητάς του, οι δύο αυτοί δικαστές διαπράττουν πειθαρχικό παράπτωμα, καθόσον με τη συμπεριφορά τους προσβάλλουν το κύρος της δικαιοσύνης και παραβαίνουν τα καθήκοντά τους;»
34
Με προσθήκη στην αίτηση προδικαστικής αποφάσεως η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 29 Απριλίου 2024, το αιτούν δικαστήριο διαβίβασε στο Δικαστήριο αντίγραφο διατάξεως του προέδρου του Sofiyski gradski sad (δικαστηρίου Σόφιας) της 25ης Απριλίου 2024, η οποία εκδόθηκε στο πλαίσιο των πειθαρχικών διώξεων κατά των δικαστών H. K. και I. H., για την επαναφορά των δικαστών αυτών σε τάξη σε σχέση με τα πραγματικά περιστατικά που μνημονεύονται στη σκέψη 23 της παρούσας αποφάσεως.
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Επί του πρώτου ερωτήματος
35
Το πρώτο προδικαστικό ερώτημα αφορά την ερμηνεία του άρθρου 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ και του άρθρου 47 του Χάρτη.
36
Κατ’ αρχάς, επισημαίνεται, αφενός, ότι το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ έχει εφαρμογή στο πλαίσιο της διαδικασίας της κύριας δίκης. Πράγματι, η διάταξη αυτή τυγχάνει εφαρμογής στην περίπτωση κάθε εθνικού οργάνου δυνάμενου να αποφαίνεται, ως δικαιοδοτικό όργανο, επί ζητημάτων απτομένων της εφαρμογής ή της ερμηνείας του δικαίου της Ένωσης και εμπιπτόντων, επομένως, σε τομείς που διέπονται από το δίκαιο αυτό (απόφαση της 26ης Μαρτίου 2020, Miasto Łowicz και Prokurator Generalny, C‑558/18 και C‑563/18, EU:C:2020:234, σκέψη 34 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Δεδομένου ότι το αιτούν δικαστήριο αποτελεί τέτοιο όργανο, η ενώπιόν του διαδικασία πρέπει να πληροί τις απαιτήσεις που απορρέουν από το προβλεπόμενο στη διάταξη αυτή δικαίωμα αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας.
37
Αφετέρου, καθόσον το πρώτο προδικαστικό ερώτημα άπτεται της ερμηνείας του άρθρου 47 του Χάρτη, υπενθυμίζεται ότι το πεδίο εφαρμογής του Χάρτη, όσον αφορά τη δράση των κρατών μελών, ορίζεται στο άρθρο 51, παράγραφος 1, αυτού, το οποίο προβλέπει ότι οι διατάξεις του Χάρτη απευθύνονται στα κράτη μέλη όταν αυτά εφαρμόζουν το δίκαιο της Ένωσης. Επομένως, τα θεμελιώδη δικαιώματα που κατοχυρώνονται στην έννομη τάξη της Ένωσης έχουν εφαρμογή σε όλες τις καταστάσεις που διέπονται από το δίκαιο της Ένωσης, πλην όμως όχι πέραν αυτών [πρβλ. απόφαση της 19ης Νοεμβρίου 2019, A. K. κ.λπ. (Ανεξαρτησία του πειθαρχικού τμήματος του Ανωτάτου Δικαστηρίου), C‑585/18, C‑624/18 και C‑625/18, EU:C:2019:982, σκέψη 78 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
38
Όσον αφορά την ποινική διαδικασία κατά των YR κ.λπ., το αιτούν δικαστήριο απλώς αναφέρει ότι οι κατηγορούμενοι διώκονται για συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση με σκοπό τη διάπραξη φορολογικών αδικημάτων σχετικών με τη μη καταβολή του οφειλόμενου ΦΠΑ και ότι, αν αναγνωριστεί η ενοχή τους, η ποινή τους θα πρέπει να καθοριστεί σύμφωνα με τις αποφάσεις-πλαίσια 2004/757 και 2008/841. Εντούτοις, η απόφαση περί παραπομπής δεν περιέχει κανένα στοιχείο ως προς το πραγματικό πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται η εν λόγω διαδικασία που να επεξηγεί τις αναφορές αυτές και να παρέχει στο Δικαστήριο τη δυνατότητα να εξακριβώσει αν η εν λόγω διαδικασία όντως ενέχει εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης.
39
Κατά το άρθρο 94, στοιχείο γʹ, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως πρέπει να εκθέτει τους λόγους που οδήγησαν το αιτούν δικαστήριο να υποβάλει ερωτήματα ως προς την ερμηνεία ή το κύρος συγκεκριμένων διατάξεων του δικαίου της Ένωσης, καθώς και τη σχέση που το αιτούν δικαστήριο θεωρεί ότι υπάρχει μεταξύ των διατάξεων αυτών και της εφαρμοστέας στην κύρια δίκη εθνικής νομοθεσίας. Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι η έκθεση αυτή, όπως και η συνοπτική έκθεση των σχετικών πραγματικών περιστατικών την οποία απαιτεί το άρθρο 94, στοιχείο αʹ, του Κανονισμού Διαδικασίας, πρέπει να παρέχει στο Δικαστήριο τη δυνατότητα να εξακριβώσει, πέραν του παραδεκτού της αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως, την αρμοδιότητά του να απαντήσει στο υποβληθέν ερώτημα (διάταξη της 9ης Σεπτεμβρίου 2014, Parva Investitsionna Banka κ.λπ., C‑488/13, EU:C:2014:2191, σκέψη 25 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
40
Τέτοια περίπτωση δεν συντρέχει εν προκειμένω.
41
Τούτου λεχθέντος, το άρθρο 47 του Χάρτη πρέπει, εντούτοις, να λαμβάνεται υπόψη στο πλαίσιο της ερμηνείας του άρθρου 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ. Πράγματι, δεδομένου ότι η τελευταία αυτή διάταξη επιβάλλει σε όλα τα κράτη μέλη την υποχρέωση να προβλέπουν τα ένδικα βοηθήματα και μέσα που είναι αναγκαία για να διασφαλίζεται, στους τομείς που διέπονται από το δίκαιο της Ένωσης, αποτελεσματική δικαστική προστασία, κατά την έννοια ιδίως του άρθρου 47 του Χάρτη, το άρθρο αυτό, ακόμη και αν δεν έχει εφαρμογή στην υπόθεση της κύριας δίκης, πρέπει να λαμβάνεται δεόντως υπόψη για την ερμηνεία του άρθρου 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ (πρβλ. απόφαση της 20ής Απριλίου 2021, Repubblika, C‑896/19, EU:C:2021:311, σκέψη 45 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
42
Κατά συνέπεια, πρέπει να γίνει δεκτό ότι, με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη, έχει την έννοια ότι, όταν κράτος μέλος έχει θεσπίσει ένα σύστημα ανάθεσης των υποθέσεων εντός των δικαστηρίων το οποίο στηρίζεται στην αρχή της τυχαίας επιλογής του δικαστικού σχηματισμού, πλην ορισμένων εξαιρέσεων, και το οποίο προβλέπει παρέμβαση του προϊσταμένου κάθε δικαστηρίου, αντίκειται στην ως άνω διάταξη το να μην επιτρέπεται ο δικαστής στον οποίο έχει ανατεθεί μια υπόθεση, όταν ο ίδιος έχει αμφιβολίες ως προς τη νομιμότητα της ανάθεσης, να αποφανθεί επί του εν λόγω ζητήματος και, εφόσον το κρίνει αναγκαίο, να παραπέμψει την υπόθεση σε άλλο δικαστή του ιδίου δικαστηρίου για τον λόγο ότι η υπόθεση θα έπρεπε, κατά την άποψή του, να ανατεθεί σε αυτόν τον άλλο δικαστή, αλλά να πρέπει αντιθέτως ο πρώτος δικαστής να διαβιβάσει εκ νέου την υπόθεση στον προϊστάμενο του δικαστηρίου, προκειμένου ο τελευταίος να ελέγξει τη νομιμότητα της αρχικής ανάθεσης της υπόθεσης και να προβεί ενδεχομένως σε νέα ανάθεσή της.
43
Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι, στο παρόν στάδιο εξελίξεως του δικαίου της Ένωσης, το δίκαιο αυτό δεν διέπει την οργάνωση της δικαιοσύνης εντός των κρατών μελών, και ειδικότερα την ίδρυση, τη σύνθεση, τις αρμοδιότητες και τη λειτουργία των εθνικών δικαστηρίων, και, ως εκ τούτου, οι κανόνες στον τομέα αυτόν εμπίπτουν, κατ’ αρχήν, στην αρμοδιότητα των κρατών μελών. Εντούτοις, τα κράτη μέλη οφείλουν, κατά την άσκηση της σχετικής αρμοδιότητας, να τηρούν τις υποχρεώσεις που υπέχουν από το δίκαιο της Ένωσης (πρβλ. απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2021, Euro Box Promotion κ.λπ., C‑357/19, C‑379/19, C‑547/19, C‑811/19 και C‑840/19, EU:C:2021:1034, σκέψεις 133 και 180 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
44
Τούτο ισχύει, ειδικότερα, για τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ (αποφάσεις της 26ης Μαρτίου 2020, Miasto Łowicz και Prokurator Generalny, C‑558/18 και C‑563/18, EU:C:2020:234, σκέψη 36 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία, και της 11ης Ιουλίου 2024, Hann‑Invest κ.λπ., C‑554/21, C‑622/21 και C‑727/21, EU:C:2024:594, σκέψη 44 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), διάταξη η οποία επιβάλλει στα κράτη μέλη να προβλέπουν τα ένδικα βοηθήματα και μέσα που είναι αναγκαία για να διασφαλίζεται η αποτελεσματική δικαστική προστασία στους τομείς που διέπονται από το δίκαιο της Ένωσης.
45
Οι κανόνες σχετικά με την ανάθεση των υποθέσεων εντός ενός δικαστηρίου έχουν σχέση με την έννοια της «πραγματικής δικαστικής προστασίας», κατά τη διάταξη αυτήν.
46
Πράγματι, οι υποχρεώσεις που απορρέουν από το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ αφορούν, μεταξύ άλλων, την ύπαρξη δικαστηρίου που έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως, λαμβανομένων υπόψη των άρρηκτων δεσμών που υφίστανται μεταξύ της πρόσβασης σε ένα τέτοιο δικαστήριο και των εγγυήσεων ανεξαρτησίας και αμεροληψίας των δικαστών (πρβλ. απόφαση της 11ης Ιουλίου 2024, Hann-Invest κ.λπ., C‑554/21, C‑622/21 και C‑727/21, EU:C:2024:594, σκέψη 55 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), εγγυήσεις τις οποίες επίσης απαιτεί το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ.
47
Αυτή η υποχρέωση προηγούμενης νόμιμης σύστασης των δικαστηρίων που εμπίπτουν στο σύστημα ενδίκων βοηθημάτων και μέσων στους τομείς που διέπονται από το δίκαιο της Ένωσης, υποχρέωση η οποία μνημονεύεται επίσης στο άρθρο 47, δεύτερο εδάφιο, του Χάρτη, αφορά όχι μόνον τη νομική βάση της ίδιας της υπάρξεως του δικαστηρίου, αλλά και τη σύνθεση της έδρας σε κάθε υπόθεση, καθώς και κάθε άλλη διάταξη του εσωτερικού δικαίου της οποίας η μη τήρηση καθιστά μη νόμιμη τη συμμετοχή ενός ή περισσότερων δικαστών στην εξέταση της υποθέσεως (πρβλ. απόφαση της 29ης Μαρτίου 2022, Getin Noble Bank, C‑132/20, EU:C:2022:235, σκέψη 121 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
48
Εξάλλου, η απορρέουσα από το δίκαιο της Ένωσης απαίτηση περί ανεξαρτησίας των δικαστηρίων δεν αφορά μόνον την αθέμιτη επιρροή την οποία δύναται να ασκήσει η νομοθετική και η εκτελεστική εξουσία, αλλά και την προερχόμενη από το εσωτερικό του οικείου δικαστηρίου αθέμιτη επιρροή (πρβλ. απόφαση της 11ης Ιουλίου 2024, Hann-Invest κ.λπ., C‑554/21, C‑622/21 και C‑727/21, EU:C:2024:594, σκέψη 54 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
49
Επιπλέον, η άσκηση του δικαστικού λειτουργήματος πρέπει να προφυλάσσεται όχι μόνον από οποιαδήποτε άμεση άσκηση επιρροής, υπό τη μορφή εντολών, αλλά και από πιο έμμεσες μορφές ασκήσεως επιρροής δυνάμενες να κατευθύνουν τις αποφάσεις των δικαστών [απόφαση της 14ης Νοεμβρίου 2024, S. (Μεταβολή της σύνθεσης δικαστικού σχηματισμού), C‑197/23, EU:C:2024:956, σκέψη 62 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
50
Η παράβαση, όμως, των κανόνων περί ορισμού του δικαστή που καλείται να αποφανθεί σε συγκεκριμένη υπόθεση μπορεί να έχει τέτοιο αποτέλεσμα [πρβλ. απόφαση της 14ης Νοεμβρίου 2024, S. (Μεταβολή της σύνθεσης δικαστικού σχηματισμού), C‑197/23, EU:C:2024:956, σκέψη 55].
51
Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από την απόφαση περί παραπομπής, το εθνικό δίκαιο έχει θεσπίσει ένα σύστημα ανάθεσης των υποθέσεων εντός των δικαστηρίων, το οποίο στηρίζεται στην αρχή της τυχαίας επιλογής του δικαστικού σχηματισμού, πλην ορισμένων εξαιρέσεων, και το οποίο προβλέπει παρέμβαση του προϊσταμένου κάθε δικαστηρίου, ο οποίος είναι και ο ίδιος μέλος του δικαστηρίου. Ένα τέτοιο σύστημα ανάθεσης των υποθέσεων δεν φαίνεται να είναι αυτό καθεαυτό ικανό να εκθέσει τους δικαστές που μετέχουν στους εν λόγω δικαστικούς σχηματισμούς στην άσκηση αθέμιτης επιρροής. Συγκεκριμένα, η εσφαλμένη εφαρμογή των κανόνων ανάθεσης δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκην την ύπαρξη τέτοιας επιρροής. Εντούτοις, δεν μπορεί να αποκλειστεί, μεταξύ άλλων, το ενδεχόμενο η μη ανάθεση μιας υπόθεσης σε δικαστή ο οποίος επιλήφθηκε αυτής σε προγενέστερο στάδιο της διαδικασίας, σε περίπτωση κατά την οποία το εθνικό δίκαιο προβλέπει μια τέτοια ανάθεση, να έχει ως σκοπό να αποτραπεί η συνέχιση της εκδίκασης της συγκεκριμένης υπόθεσης από τον ίδιο δικαστή.
52
Στο πλαίσιο αυτό, τίθεται το ζήτημα του ελέγχου της ορθής εφαρμογής ενός τέτοιου συστήματος ανάθεσης στο πλαίσιο συγκεκριμένης υπόθεσης.
53
Συναφώς, επισημαίνεται ότι η δυνατότητα ελέγχου της τήρησης των εγγυήσεων που συνδέονται με το «δικαστήριο που έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως», κατά την έννοια που διευκρινίζεται στη σκέψη 47 της παρούσας αποφάσεως, είναι αναγκαία για την εμπιστοσύνη την οποία οφείλουν να εμπνέουν τα δικαστήρια μιας δημοκρατικής κοινωνίας στους πολίτες. Επομένως, ο έλεγχος της τήρησης της απαίτησης κατά την οποία κάθε δικαστήριο, υπό την εκάστοτε σύνθεσή του, πρέπει να αποτελεί ανεξάρτητο και αμερόληπτο δικαστήριο που έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως αποτελεί ουσιώδη τύπο του οποίου η τήρηση εμπίπτει στη δημόσια τάξη [πρβλ. αποφάσεις της 1ης Ιουλίου 2008, Chronopost και La Poste κατά UFEX κ.λπ., C‑341/06 P και C‑342/06 P, EU:C:2008:375, σκέψη 46, και της 8ης Μαΐου 2024, Asociația Forumul Judecătorilor din România (Ενώσεις δικαστικών λειτουργών), C‑53/23, EU:C:2024:388, σκέψη 55 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία]. Το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι ο έλεγχος αυτός πρέπει να μπορεί να διενεργείται στο πλαίσιο της εξετάσεως προσφυγής, ενδεχομένως αυτεπαγγέλτως, όταν ανακύπτουν συναφώς σοβαρές αμφιβολίες (πρβλ. απόφαση της 26ης Μαρτίου 2020, Επανεξέταση Simpson κατά Συμβουλίου και HG κατά Επιτροπής, C‑542/18 RX-ΙΙ και C‑543/18 RX-ΙΙ, EU:C:2020:232, σκέψεις 57 και 58).
54
Πράγματι, η αποτελεσματική δικαστική προστασία δεν θα μπορούσε να διασφαλιστεί αν δεν ήταν δυνατόν να ελεγχθεί, κατόπιν αιτήσεως διαδίκου ή αυτεπαγγέλτως σε περίπτωση που ανακύπτει σοβαρή αμφιβολία, η τήρηση των κανόνων που προσδίδουν σε ένα δικαστήριο την ιδιότητα του «ανεξάρτητου, αμερόληπτου και προηγουμένως νομίμως συσταθέντος δικαστηρίου» και αν δεν ήταν δυνατόν να επιβληθεί ενδεχομένως κύρωση σε περίπτωση μη τήρησής τους, διότι άλλως οι κανόνες αυτοί θα μπορούσαν να παραβιαστούν χωρίς να επέλθει καμία συνέπεια [πρβλ. απόφαση της 14ης Νοεμβρίου 2024, S. (Μεταβολή της σύνθεσης δικαστικού σχηματισμού), C‑197/23, EU:C:2024:956, σκέψη 66].
55
Επομένως, το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη, απαιτεί να μπορεί η τήρηση των κανόνων του εσωτερικού δικαίου σχετικά με την ανάθεση των υποθέσεων να αποτελεί αντικείμενο δικαστικού ελέγχου, προκειμένου να διαπιστωθεί αν ο δικαστικός σχηματισμός στον οποίο έχει ανατεθεί συγκεκριμένη υπόθεση συνιστά ανεξάρτητο και αμερόληπτο δικαστήριο που έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως.
56
Τούτου λεχθέντος, λαμβανομένης υπόψη της αρμοδιότητας των κρατών μελών όσον αφορά την οργάνωση του δικαιοδοτικού τους συστήματος, όπως υπομνήσθηκε στη σκέψη 43 της παρούσας αποφάσεως, το δίκαιο της Ένωσης δεν αποκλείει την υποχρέωση ενός δικαστή στον οποίο έχει ανατεθεί μια υπόθεση από τον προϊστάμενο του δικαστηρίου στο οποίο υπηρετεί, όταν ο δικαστής αυτός διατηρεί αμφιβολίες ως προς τη νομιμότητα της ανάθεσης βάσει των εφαρμοστέων κανόνων του εθνικού δικαίου, να διαβιβάσει εκ νέου την υπόθεση στον προϊστάμενο του δικαστηρίου για να ελέγξει τη νομιμότητα της ανάθεσης, λαμβανομένων υπόψη των προνομίων που του απονέμει ο νόμος και, εφόσον απαιτείται, να δεχθεί να εξετάσει την εν λόγω υπόθεση σε περίπτωση επιβεβαίωσης της αρχικής ανάθεσης. Εντούτοις, η νομιμότητα της ανάθεσης στην οποία προέβη ο προϊστάμενος του δικαστηρίου πρέπει να μπορεί να ελεγχθεί δικαστικώς σύμφωνα με τους κανόνες του εθνικού δικαίου.
57
Κατόπιν του συνόλου των προεκτεθέντων, στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη, έχει την έννοια ότι, όταν κράτος μέλος έχει θεσπίσει ένα σύστημα ανάθεσης των υποθέσεων εντός των δικαστηρίων το οποίο στηρίζεται στην αρχή της τυχαίας επιλογής του δικαστικού σχηματισμού, πλην ορισμένων εξαιρέσεων, και το οποίο προβλέπει παρέμβαση του προϊσταμένου κάθε δικαστηρίου, δεν αντίκειται στην ως άνω διάταξη το να μην επιτρέπεται ο δικαστής στον οποίο έχει ανατεθεί μια υπόθεση, όταν ο ίδιος έχει αμφιβολίες ως προς τη νομιμότητα της ανάθεσης, να αποφανθεί επί του εν λόγω ζητήματος και, εφόσον το κρίνει αναγκαίο, να παραπέμψει την υπόθεση σε άλλο δικαστή του ιδίου δικαστηρίου για τον λόγο ότι η υπόθεση θα έπρεπε, κατά την άποψή του, να ανατεθεί σε αυτόν τον άλλο δικαστή, αλλά να πρέπει αντιθέτως ο πρώτος δικαστής να διαβιβάσει εκ νέου την υπόθεση στον προϊστάμενο του δικαστηρίου, προκειμένου ο τελευταίος να ελέγξει τη νομιμότητα της αρχικής ανάθεσης της υπόθεσης και να προβεί ενδεχομένως σε νέα ανάθεσή της. Η νομιμότητα της ανάθεσης στην οποία προέβη ο προϊστάμενος του δικαστηρίου πρέπει να μπορεί να ελεγχθεί δικαστικώς σύμφωνα με τους κανόνες του εθνικού δικαίου.
Επί του δευτέρου ερωτήματος
58
Με το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, το οποίο έχει υποβληθεί εντός του ίδιου εθνικού κανονιστικού πλαισίου στο οποίο εντάσσεται και το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ και το άρθρο 47 του Χάρτη έχουν την έννοια ότι, αν ένας δικαστής στον οποίο ανατέθηκε μια υπόθεση σύμφωνα με το σύστημα τυχαίας ανάθεσης εκτιμά ότι, κατ’ εξαίρεση, η υπόθεση αυτή θα έπρεπε να έχει ανατεθεί ειδικώς σε άλλο δικαστή του ιδίου δικαστηρίου και, κατά συνέπεια, παραπέμπει την υπόθεση σε αυτόν, ο οποίος και δέχεται να αποφανθεί επί της αρμοδιότητάς του, οι ως άνω διατάξεις δεν επιτρέπουν να μπορεί να θεωρηθεί ότι οι δύο αυτοί δικαστές διέπραξαν πειθαρχικό παράπτωμα.
59
Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι, κατά το άρθρο 267 ΣΛΕΕ, η ζητούμενη προδικαστική απόφαση πρέπει να είναι «αναγκαία» για την εκ μέρους του αιτούντος δικαστηρίου «έκδοση της δικής του απόφασης» στην υπόθεση της οποίας έχει επιληφθεί. Από το γράμμα και από την οικονομία του άρθρου αυτού προκύπτει ότι, αφενός, πρέπει να εκκρεμεί διαφορά ενώπιον του δικαστηρίου που ζητεί την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως, στο πλαίσιο της οποίας αυτό καλείται να εκδώσει απόφαση που θα λαμβάνει υπόψη την προδικαστική απόφαση [πρβλ. απόφαση της 22ας Μαρτίου 2022, Prokurator Generalny (Πειθαρχικό τμήμα του Ανωτάτου Δικαστηρίου – Διορισμός), C‑508/19, EU:C:2022:201, σκέψη 62 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία], και, αφετέρου, το Δικαστήριο δεν μπορεί να αποφανθεί επί προδικαστικού ερωτήματος όταν είναι πρόδηλο ότι η ζητούμενη ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης ουδεμία σχέση έχει με το υποστατό ή με το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης (απόφαση της 21ης Σεπτεμβρίου 2023, Juan, C‑164/22, EU:C:2023:684, σκέψη 42 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
60
Εν προκειμένω, το αιτούν δικαστήριο έχει επιληφθεί ποινικών διώξεων κατά των YR κ.λπ., και όχι πειθαρχικής διαδικασίας κατά των δικαστών I. H. και H. K. Ωστόσο, λαμβανομένης υπόψη της αποφάσεως περί παραπομπής, το ζήτημα αν η έκδοση, εκ μέρους των δύο αυτών δικαστών, ορισμένων αποφάσεων σχετικών με την ανάθεση της υπόθεσης που αφορά τις εν λόγω ποινικές διώξεις μπορεί να συνιστά πειθαρχικό παράπτωμα είναι άνευ σημασίας για την απόφαση που πρόκειται να εκδοθεί στο πλαίσιο των εν λόγω ποινικών διώξεων, διότι η απόφαση περί παραπομπής δεν παρέχει κανένα στοιχείο που να τεκμηριώνει την ύπαρξη πραγματικής σχέσης μεταξύ των δύο αυτών διαδικασιών.
61
Επομένως, το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα θα μπορούσε να έχει σημασία μόνο για την πειθαρχική διαδικασία η οποία, κατά την ημερομηνία εκδόσεως της αποφάσεως περί παραπομπής, εκκρεμούσε ενώπιον άλλου δικαστηρίου και όχι του αιτούντος δικαστηρίου, στο πλαίσιο της οποίας και θα μπορούσε να είχε υποβληθεί (βλ., κατ’ αναλογίαν, διάταξη της 22ας Δεκεμβρίου 2022, Sąd Najwyższy, C‑491/20 έως C‑496/20, C‑506/20, C‑509/20 και C‑511/20, EU:C:2022:1046, σκέψεις 84 και 85).
62
Επομένως, το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα είναι απαράδεκτο.
Επί των δικαστικών εξόδων
63
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (όγδοο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
έχει την έννοια ότι:
όταν κράτος μέλος έχει θεσπίσει ένα σύστημα ανάθεσης των υποθέσεων εντός των δικαστηρίων το οποίο στηρίζεται στην αρχή της τυχαίας επιλογής του δικαστικού σχηματισμού, πλην ορισμένων εξαιρέσεων, και το οποίο προβλέπει παρέμβαση του προϊσταμένου κάθε δικαστηρίου, δεν αντίκειται στην ως άνω διάταξη το να μην επιτρέπεται ο δικαστής στον οποίο έχει ανατεθεί μια υπόθεση, όταν ο ίδιος έχει αμφιβολίες ως προς τη νομιμότητα της ανάθεσης, να αποφανθεί επί του εν λόγω ζητήματος και, εφόσον το κρίνει αναγκαίο, να παραπέμψει την υπόθεση σε άλλο δικαστή του ιδίου δικαστηρίου για τον λόγο ότι η υπόθεση θα έπρεπε, κατά την άποψή του, να ανατεθεί σε αυτόν τον άλλο δικαστή, αλλά να πρέπει αντιθέτως ο πρώτος δικαστής να διαβιβάσει εκ νέου την υπόθεση στον προϊστάμενο του δικαστηρίου, προκειμένου ο τελευταίος να ελέγξει τη νομιμότητα της αρχικής ανάθεσης της υπόθεσης και να προβεί ενδεχομένως σε νέα ανάθεσή της. Η νομιμότητα της ανάθεσης στην οποία προέβη ο προϊστάμενος του δικαστηρίου πρέπει να μπορεί να ελεγχθεί δικαστικώς σύμφωνα με τους κανόνες του εθνικού δικαίου.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η βουλγαρική.
(
i
)	Η ονομασία που έχει δοθεί στην παρούσα υπόθεση είναι πλασματική. Δεν αντιστοιχεί στο πραγματικό όνομα κανενός διαδίκου.