62022CJ0066_RES
Cás C‑66/22
Infraestruturas de Portugal SAagusFutrifer Indústrias Ferroviárias SA
v
Toscca – Equipamentos em Madeira Lda
(iarraidh ar réamhrialú ón Supremo Tribunal Administrativo)
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Mór-Dhlísheomra) an 21 Nollaig 2023
(Tarchur chun réamhrialú – Nós imeachta um dhámhachtain conarthaí oibreacha poiblí, conarthaí soláthair phoiblí agus conarthaí seirbhíse poiblí a chomhordú – Treoir 2014/24/AE – Airteagal 57(4)(d) – Dámhachtain conarthaí poiblí san earnáil iompair – Treoir 2014/25/AE – Airteagal 80(1) – Forais eisiaimh roghnaigh – Oibleagáid maidir le trasuí – Oibreoirí eacnamaíocha a dhéanann comhaontuithe atá dírithe ar an iomaíocht a shaobhadh – Inniúlacht an údaráis chonarthaigh – Tionchar cinnidh arna dhéanamh roimhe seo ag údarás iomaíochta – Prionsabal na comhréireachta – Airteagal 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh – Ceart chun leigheas éifeachtach a fháil – Prionsabal an dea-riaracháin – Oibleagáid cúiseanna a lua)
Comhfhogasú dlíthe – Nós imeachta um dhámhachtain conarthaí oibreacha poiblí, conarthaí soláthair phoiblí agus conarthaí seirbhíse poiblí a chomhordú – Treoir 2014/24 – Dámhachtain conarthaí – Forais le heisiamh ó rannpháirtíocht i nós imeachta tairisceana – Oibleagáid maidir le trasuí – Raon feidhme
(Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 2014/24, an chéad fhomhír d’Airteagal 57(4)(d))
(féach míreanna 49 go 58)
Comhfhogasú dlíthe – Nósanna imeachta soláthair ag eintitis a fheidhmíonn in earnálacha an uisce, an fhuinnimh, an iompair agus na seirbhísí poist – Treoir 2014/25 – Dámhachtain conarthaí – Cáilíocht agus roghnú cáilíochtúil – Úsáid na bhforas eisiaimh agus na gcritéar roghnúcháin dá bhforáiltear le Treoir 2014/24 – Oibleagáid maidir le trasuí – Raon feidhme
(Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 2014/25, an chéad agus an tríú fomhír d’Airteagal 80(1))
(féach míreanna 59 go 61)
Comhfhogasú dlíthe – Nós imeachta um dhámhachtain conarthaí oibreacha poiblí, conarthaí soláthair phoiblí agus conarthaí seirbhíse poiblí a chomhordú – Treoir 2014/24 – Dámhachtain conarthaí – Forais le heisiamh ó rannpháirtíocht i nós imeachta tairisceana – Oibreoirí eacnamaíocha a dhéanann comhaontuithe atá dírithe ar an iomaíocht a shaobhadh – Reachtaíocht náisiúnta lena dteorannaítear an fhéidearthacht tairiscint a eisiamh ó thairgeoir mar gheall ar thásca tromchúiseacha a bheith ann go bhféadfadh iompar an tairgeora sin rialacha na hiomaíochta a shaobhadh – Eisiamh teoranta don nós imeachta chun conradh poiblí a dhámhachtain sa réimse inar tharla an cineál iompair sin – Do-ghlacthacht
[Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 2014/24, an chéad fhomhír d’Airteagal 57(4)(d)]
(féach míreanna 67-72, an chuid oibríochtúil 1)
Comhfhogasú dlíthe – Nós imeachta um dhámhachtain conarthaí oibreacha poiblí, conarthaí soláthair phoiblí agus conarthaí seirbhíse poiblí a chomhordú – Treoir 2014/24 – Dámhachtain conarthaí – Forais le heisiamh ó rannpháirtíocht i nós imeachta – Oibreoirí eacnamaíocha a dhéanann comhaontuithe atá dírithe ar an iomaíocht a shaobhadh – Reachtaíocht náisiúnta lena dteorannaítear an fhéidearthacht tairiscint a eisiamh ó thairgeoir mar gheall ar thásca tromchúiseacha a bheith ann go bhféadfadh iompar an tairgeora sin rialacha na hiomaíochta a shaobhadh – Do-ghlacthacht
[Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 2014/24, an chéad fhomhír d’Airteagal 57(4)(d)]
(féach míreanna 74 go 80 agus 82 go 84, an chuid oibríochtúil 2)
Comhfhogasú dlíthe – Nós imeachta um dhámhachtain conarthaí oibreacha poiblí, conarthaí soláthair phoiblí agus conarthaí seirbhíse poiblí a chomhordú – Treoir 2014/24 – Dámhachtain conarthaí – Forais le heisiamh ó rannpháirtíocht i nós imeachta – Comhaontuithe le hoibritheoirí eacnamaíocha eile chun iomaíocht a shaobhadh – Cinneadh an údaráis chonarthaigh maidir le hiontaofacht oibreora eacnamaíoch, arna ghlacadh de bhun an fhorais eisiaimh sin a chur i bhfeidhm – Prionsabal an dea-riaracháin a chur i bhfeidhm – Oibleagáid cúiseanna a lua
[Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 2014/24, an chéad fhomhír d’Airteagal 57(4)(d)]
(féach míreanna 87 go 91, an chuid oibríochtúil 3)
Résumé
Is oibreoir eacnamaíoch é Toscca a chuir tairiscint isteach i nós imeachta soláthair phoiblí arna eagrú ag Infrfütruturas de Portugal chun cuaillí agus trasnáin péine le créasóid orthu atá beartaithe d’earnáil an bhonneagair iarnróid a cheannach, conradh a dámhadh do Futrifer. Nuair a díbheadh caingean Toscca chun an cinneadh dámhachtana sin a chur ar neamhní, rinne sé achomharc os comhair an Tribunal Central Administrativo Norte (an Chúirt Riaracháin Thuaidh Lár, an Phortaingéil). Sheas an chúirt leis an achomharc agus d’ordaigh Infraesstruturas de Portugal an conradh a dhámhachtain do Toscca. Chuir an Supremo Tribunal Administrativo (an Chúirt Uachtarach Riaracháin, an Phortaingéil) an breithiúnas sin ar neamhní, mar gheall ar mhainneachtain cúiseanna a lua, a tharchuir an cás ar ais chuig an Chúirt Riaracháin Thuaidh Lár. Thug an chúirt sin an dara breithiúnas, inar sheas sí leis an an cinneadh a glacadh sa chéad bhreithiúnas uaithi.
Tugadh achomhairc os comhair na Cúirte Uachtaraí Riaracháin, arb í an chúirt a rinne an tarchur, a rinne Infrfütruturas de Portugal agus Futrifer i gcoinne an dara breithiúnas sin. Luaitear ann gur ordaigh Autoridade da Concorrência (Údarás Iomaíochta, an Phortaingéil) in 2019 do Futrifer fíneáil a íoc as rialacha na hiomaíochta a shárú i roinnt nósanna imeachta soláthair phoiblí a d’eagraigh an t-údarás conarthach céanna in 2014 agus 2015.
Lena breithiúnas, arna thabhairt ag an Mór-Dhlísheomra, chinn an Chúirt, ar dtús, go raibh oibleagáid ar na Ballstáit na forais roghnacha eisiaimh a leagtar síos i dTreoracha 2014/24 (
1
) agus 2014/25 (
2
) a thrasuí. Shoiléirigh sí ansin na coinníollacha maidir le feidhmiú inniúlacht na n-údarás conarthach chun oibreoir eacnamaíoch a eisiamh ó rannpháirtíocht i nós imeachta chun conradh poiblí a dhámhachtain toisc easpa iontaofachta, mar gheall ar shárú ar dhlí na hiomaíochta a rinneadh lasmuigh den nós imeachta chun an conradh poiblí lena mbaineann a dhámhachtain. Ar deireadh, taispeántar an oibleagáid atá ar údaráis chonarthacha cúiseanna a lua le cinneadh maidir le hiontaofacht oibreora eacnamaíoch, i bhfianaise an fhorais roghnaigh le haghaidh eisiaimh atá nasctha le rannpháirtíocht an oibreora sin i gcomhaontuithe atá dírithe ar an iomaíocht a shaobhadh, dá bhforáiltear le Treoir 2014/24.
Measúnú na Cúirte
Mar réamhphointe, rialaíonn an Chúirt an bhfuil sé d’oibleagáid ar na Ballstáit na forais roghnacha eisiaimh dá dtagraítear i dTreoir 2014/24 (
3
) a thrasuí ina ndlí náisiúnta agus i bhforáil Threoir 2014/25 ina dtagraítear do na forais sin.
Maidir leis na forais roghnacha eisiaimh dá bhforáiltear i dTreoir 2014/24, ar dtús, cuireann an Chúirt in iúl go bhfuil sé d’oibleagáid ar na Ballstáit, murab ionann agus an méid is léir ó chuid dá breithiúnais, (
4
) an fhoráil sin a thrasuí ina ndlí náisiúnta. Tugtar le tuiscint leis an oibleagáid sin nach mór dóibh rogha nó oibleagáid na n-údarás conarthach na forais sin a chur i bhfeidhm. Is léir, ar an gcéad dul síos, ó fhoclaíocht fhoráil Threoir 2014/24 maidir le forais roghnacha lena eisiamh gur faoin údarás conarthach atá sé cinneadh a dhéanamh maidir le hoibreoir eacnamaíoch a eisiamh nó gan é a eisiamh ó nós imeachta chun conradh poiblí a dhámhachtain ar cheann de na forais a liostaítear san fhoráil sin, mura gcinnfidh na Ballstáit rogha an eisiaimh a athrú ina hoibleagáid. Dá réir sin, ionas nach mbainfear de na húdaráis chonarthacha sin, ar a laghad, an fhéidearthacht na forais eisiaimh sin a chur i bhfeidhm, ní féidir le Ballstát staonadh ó na forais sin a ionchorprú ina reachtaíocht náisiúnta lena dtrasuitear Treoir 2014/24. Ar an dara dul síos, deimhnítear an léiriú sin freisin i gcomhthéacs na forála maidir le forais eisiaimh roghnaigh, rud atá i gcodarsnacht le forálacha eile na treorach sin lena dtugtar rogha do na Ballstáit na forálacha sin a thrasuí nó gan iad a thrasuí. I ndáil leis sin, cuireann an Chúirt in iúl nach féidir an rogha a fhágtar faoi na Ballstáit a mhéid a bhaineann leis na coinníollacha chun na forais eisiaimh roghnaigh (
5
) a chur i bhfeidhm a leathnú chuig cibé an ndéantar na forais sin a thrasuí sa dlí náisiúnta nó nach ndéantar. Ar an tríú dul síos, a mhéid a bhaineann leis an gcuspóir a shaothraítear le Treoir 2014/24 i ndáil leis na forais eisiaimh roghnaigh, cuireann an Chúirt in iúl go raibh sé beartaithe ag reachtas an Aontais Eorpaigh an cúram a chur ar údaráis chonarthacha, agus orthu amháin, measúnú a dhéanamh ar ionracas agus iontaofacht oibreoirí eacnamaíocha atá rannpháirteach i nós imeachta chun conradh poiblí a dhámhachtain, i gcás inarb iomchuí, oibreoirí a mheasann siad a bheith neamhiontaofa a eisiamh.
Thairis sin, maidir le Treoir 2014/25, (
6
) tugann an Chúirt dá haire nach mór do na Ballstáit, de bhua a n-oibleagáide an chéad fhomhír d’Airteagal 80(1) den Treoir sin a thrasuí, foráil a dhéanamh ar a laghad maidir leis an deis a bheith ag eintitis chonarthacha na forais eisiaimh a leagtar síos le Treoir 2014/24 a áireamh, i measc na rialacha agus na gcritéar is infheidhme maidir le nósanna imeachta soláthair phoiblí a thagann faoi raon feidhme na Treorach sin, gan dochar do chinneadh féideartha na Stát úd a cheangal ar na heintitis sin na forais sin a áireamh i measc na gcritéar sin.
É sin ráite, léirigh an Chúirt a tuairim, sa chéad áit, ar an bhforas eisiamh roghnaigh a bhaineann le comhaontuithe a bheith á dtabhairt i gcrích ag oibreoir eacnamaíoch, atá dírithe ar an iomaíocht a shaobhadh, dá bhforáiltear i dTreoir 2014/24. (
7
) Chinn an Chúirt go gcuireann an foras sin cosc ar reachtaíocht náisiúnta lena dteorannaítear an fhéidearthacht tairiscint a eisiamh ó thairgeoir mar gheall ar thásca tromchúiseacha a bheith ann go bhféadfadh iompar an tairgeora sin na rialacha iomaíochta a shaobhadh sa nós imeachta chun conradh poiblí a dhámhachtain sa réimse inar tharla an cineál iompair sin. Ní léir teorainn den sórt sin ó fhoclaíocht na forála lena leagtar síos an foras eisiaimh sin. Ina theannta sin, is léir ó chomhthéacs na forála sin (
8
) go gceadaítear le Treoir 2014/24, ag aon chéim den nós imeachta, oibreoir eacnamaíoch a eisiamh nó a chur d’oibleagáid ar na Ballstáit oibreoir eacnamaíoch a eisiamh i gcás ina ndealraíonn sé, ag féachaint do na gníomhartha a rinneadh nó nach ndearnadh roimh an nós imeachta nó lena linn, go bhfuil an t-oibreoir sin i gceann de na cásanna a chumhdaítear leis na forais eisiaimh dá bhforáiltear sa Treoir sin. Cuireann an léiriú seo ar an bhforáil chéanna ar chumas an údaráis chonarthaigh é féin a shásamh maidir le hionracas agus iontaofacht gach ceann de na hoibreoirí eacnamaíocha a fhéadfar amhras a léiriú ina leith, ní hamháin i gcás rannpháirtíocht an oibreora sin in iompar frithiomaíoch i gcomhthéacs an nós imeachta sin ach freisin i gcás rannpháirtíocht an oibreora sin san iompar roimhe sin.
Sa dara háit, tugann an Chúirt dá haire go gcuireann an foras eisiaimh roghnaigh a ghabhann le comhaontuithe a bheith á dtabhairt i gcrích ag oibreoir eacnamaíoch, atá dírithe ar an iomaíocht a shaobhadh, dá bhforáiltear le Treoir 2014/24, cosc ar reachtaíocht náisiúnta nach dtugtar de chumhacht don údarás iomaíochta náisiúnta léi ach cinneadh a dhéanamh maidir le hoibreoirí eacnamaíocha a eisiamh ó nósanna imeachta soláthair phoiblí mar gheall ar shárú ar rialacha na hiomaíochta. Go deimhin, i gcás ina bhfuil nós imeachta sonrach a rialaítear le dlí an Aontais nó leis an dlí náisiúnta chun sáruithe ar dhlí na hiomaíochta a ionchúiseamh agus ina bhfuil an t-údarás iomaíochta náisiúnta freagrach as imscrúduithe a dhéanamh chun na críche sin, ní mór don údarás conarthach, i gcomhthéacs an mheasúnaithe ar an bhfianaise a chuirtear ar fáil, brath, i bprionsabal, ar thoradh an nós imeachta sin. Sa chomhthéacs sin, féadfaidh tábhacht ar leith a bheith le cinneadh údaráis den sórt sin a chinn gur sáraíodh dlí na hiomaíochta agus a d’fhorchuir pionós airgeadais ar thairgeoirar an bhforas sin, agus a fortiori más rud é go raibh toirmeasc sealadach ar pháirt a ghlacadh i nósanna imeachta soláthair phoiblí ag gabháil leis an bpionós sin. Mar sin féin, cé go bhféadfadh cinneadh den sórt sin cur ar an údarás conarthach an t-oibreoir eacnamaíoch sin a eisiamh ón nós imeachta chun an conradh poiblí atá i gceist a dhámhachtain, ar an taobh eile, ní féidir le heaspa cinnidh den sórt sin an t-údarás conarthach a chosc nó a dhíolmhú ó mheasúnú den sórt sin a dhéanamh. Ní mór an measúnú sin a dhéanamh i bhfianaise phrionsabal na comhréireachta agus na tosca ábhartha ar fad á gcur san áireamh chun a fháil amach an bhfuil bonn cirt le cur i bhfeidhm an fhorais eisiaimh atá ag gabháil le comhaontuithe a bheith á dtabhairt i gcrích ag oibreoir eacnamaíoch d’fhonn iomaíocht a shaobhadh. Dá bhrí sin, le reachtaíocht náisiúnta lena nasctar measúnú ar ionracas agus iontaofacht na dtairgeoirí le conclúidí cinnidh ón údarás iomaíochta náisiúnta a bhaineann, go háirithe, le rannpháirtíocht amach anseo i nós imeachta chun conradh poiblí a dhámhachtain, baintear an bonn den lánrogha nach mór don údarás conarthach a bheith aige agus na forais eisiaimh roghnaigh dá bhforáiltear i dTreoir 2014/24 á gcur i bhfeidhm aige.
De réir a hanailíse, cuireann an Chúirt in iúl freisin nach bhféadfaidh na Ballstáit srian a chur, ina reachtaíocht, ar raon feidhme an fhorais eisiaimh atá ag gabháil le rannpháirtíocht an oibreora eacnamaíoch lena mbaineann in iompar frithiomaíoch.
Sa tríú áit, sonraíonn an Chúirt, i gcomhréir le prionsabal an dea-riaracháin, nach mór cúiseanna a lua le cinneadh an údaráis chonarthaigh maidir le hiontaofacht oibreora eacnamaíoch, arna ghlacadh de bhun an fhorais eisiaimh roghnaigh dá bhforáiltear le Treoir 2014/24, atá ag gabháil le comhaontuithe a bheith á dtabhairt i gcrích ag oibreoir eacnamaíoch. Baineann an oibleagáid sin, ar thaobh amháin, le cinntí lena ndéanann an t-údarás conarthach tairgeoir a eisiamh de bhun, go háirithe, foras eisiaimh roghnaigh den sórt sin. Ar an taobh eile, ní mór don údarás conarthach cúiseanna lena chinneadh a thabhairt freisin i gcás ina gcinneann sé go bhfuil tairgeoir cumhdaithe ag ceann de na forais eisiaimh roghnaigh ach go gcinnfidh sé mar sin féin gan é a eisiamh, mar shampla, ar an bhforas gur beart díréireach a bheadh san eisiamh. Déanann cinneadh den sórt sin difear do staid dhlíthiúil na n-oibreoirí eacnamaíocha eile go léir atá rannpháirteach sa nós imeachta chun an conradh poiblí i dtrácht a dhámhachtain, a chaithfidh, dá bhrí sin, a bheith in ann a gcearta a chosaint agus, i gcás inarb iomchuí, cinneadh a dhéanamh, ar bhonn na bhforas a leagtar amach sa chinneadh sin, caingean a thionscnamh i gcoinne an chinnidh sin.
(
1
)	Treoir 2014/24/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Feabhra 2014 maidir le conarthaí poiblí a dhámhachtain agus lena n-aisghairtear Treoir 2004/18/CE (IO 2014 L 94, lch. 65). Leagtar amach sa chéad fhomhír d'Airteagal 57(4) den Treoir sin na cásanna ina bhféadfaidh údaráis chonarthacha, nó ina bhféadfaidh na Ballstáit a chur d'oibleagáid orthu aon oibreoir eacnamaíoch a eisiamh ó rannpháirtíocht i nós imeachta soláthair.
(
2
)	Treoir 2014/25/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Feabhra 2014 maidir le soláthar arna dhéanamh ag eintitis a fheidhmíonn in earnáil an uisce, an fhuinnimh, an iompair agus na seirbhísí poist agus lena n-aisghairtear Treoir 2004/17/CE (IO 2014 L 94, lch. 243). Foráiltear leis an tríú fomhír d’Airteagal 80(1) de Threoir 2014/25, má iarrann Ballstáit amhlaidh, go n-áireofar freisin sna rialacha agus sna critéir oibiachtúla maidir le heisiamh na critéir eisiaimhatá liostaithe in Airteagal 57(4) de Threoir 2014/24, faoina coinníollacha atá leagtha amach ann.
(
3
)	Go sonrach, an chéad fhomhír d'Airteagal 57(4) den Treoir sin.
(
4
)	Breithiúnais an 19 Meitheamh 2019, Meca (C 41/18, EU:C:2019:507, mír 33), an 30 Eanáir 2020, Tim (C 395/18, EU:C:2020:58, míreanna 34 agus 40), agus an 3 Meitheamh 2021, Rad Service agus páirtithe eile (C 210/20, EU:C:2021:445, mír 28). De réir na mbreithiúnas sin, féadfaidh na Ballstáit a chinneadh cibé acu an ndéanfaidh siad nó nach ndéanfaidh siad na forais le haghaidh eisiaimh a luaitear san fhoráil seo a thrasuí.
(
5
)	Faoi Airteagal 57(7) de Threoir 2014/24.
(
6
)	Go sonrach, faoin tríú fomhír d'Airteagal 80(1) den Treoir.
(
7
)	Faoin gcéad fhomhír d’Airteagal 57(4)(d) de Threoir 2014/24, féadfaidh na húdaráis chonarthacha aon oibreoir eacnamaíoch a eisiamh nó a bheith faoi oibleagáid é a eisiamh ó rannpháirtíocht i nós imeachta um dhámhachtain conartha i gcás ina bhfuil fianaise inchreidte a dhóthain ag na húdaráis sin chun teacht ar an gconclúid go bhfuil comhaontuithe déanta ag an oibreoir eacnamaíoch le hoibreoirí eacnamaíocha eile d’fhonn an iomaíocht a shaobhadh.
(
8
)	Go háirithe, an dara fomhír d'Airteagal 57(5) de Threoir 2014/24.