62022CJ0399_RES
Kawża C‑399/22
Confédération paysanne
vs
Ministère de l’Agriculture et de la Souveraineté alimentaireuMinistère de l’Économie, des Finances et de la Souveraineté industrielle et numérique
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-Conseil d’État (Franza))
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (Awla Manja) tal‑4 ta’ Ottubru 2024
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Politika kummerċjali komuni – Ftehimiet internazzjonali – Ftehim Ewro-Mediterranju li jistabbilixxi assoċjazzjoni bejn il-Komunitajiet Ewropej u l-Istati Membri tagħhom min-naħa l-waħda, u r-Renju tal-Marokk min-naħa l-oħra – Modifika tal-Protokolli Nru 1 u Nru 4 tal-Ftehim Ewro-Mediterranju – Regolament (UE) Nru 1169/2011 – Artikolu 9 – Artikolu 26(2) – Regolament ta’ Implimentazzjoni (UE) Nru 543/2011 – Artikolu 3(1) u (2) – Artikolu 5(1) u (2) – Artikolu 8 – Artikolu 15(1) u (4) – Anness I – Anness IV – Regolament (UE) Nru 1308/2013 – Artikolu 76 – Informazzjoni lill-konsumaturi dwar il-prodotti tal-ikel – Indikazzjoni obbligatorja tal-pajjiż ta’ oriġini jew tal-post ta’ provenjenza ta’ prodott tal-ikel – Frott u ħaxix maħsuda fis-Saħara tal-Punent – Talba magħmula lil Stat Membru sabiex jipprojbixxi unilateralment l-importazzjonijiet ta’ dawn il-prodotti fit-territorju tiegħu – Indikazzjoni obbligatorja tas-Saħara tal-Punent bħala l-post ta’ provenjenza tat-tadam u tal-bettieħ maħsud f’dan it-territorju”
Politika kummerċjali komuni – Kamp ta’ applikazzjoni – Ftehim Ewro-Mediterranju ta’ assoċjazzjoni KE-Marokk – Importazzjonijiet fl-Unjoni ta’ prodotti agrikoli – Inklużjoni
(Artikolu 207(1) TFUE)
(ara l-punti 42 sa 44)
Politika kummerċjali komuni – Skema komuni applikabbli għall-importazzjonijiet – Regolament Nru 2015/478 – Skema ta’ salvagwardja – Kamp ta’ applikazzjoni – Kompetenza esklużiva tal-Unjoni – Kompetenza tal-Kummissjoni li tadotta miżuri ta’ salvagwardja fil-qafas stabbilit mill-mekkaniżmi ta’ kooperazzjoni previsti mill-Ftehim Ewro-Mediterranju ta’ Assoċjazzjoni UE-Marokk – Setgħat tal-Istati Membri li jadottaw unilateralment miżuri ta’ salvagwardja li jipprojbixxu l-importazzjoni ta’ prodotti agrikoli sistematikament mhux konformi mal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni dwar l-indikazzjoni tal-pajjiż jew tat-territorju ta’ oriġini – Assenza
(Artikoli 2(1), 3(1)(e), 36 u 207(1) TFUE; Regolamenti tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 1308/2013, Artikolu 194, u 2015/478, Artikoli 1, 15(1) u 24(2)(a))
(ara l-punti 46 sa 55, u d-dispożittiv 1)
Approssimazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet – Informazzjoni lill-konsumaturi dwar il-prodotti tal-ikel – Projbizzjoni ta’ ttikkettjar li jista’ jqarraq bix-xerrej – Regolament Nru 1169/2011 – Kamp ta’ applikazzjoni – Dispożizzjonijiet speċifiċi fil-qasam tal-indikazzjoni tal-oriġini tal-frott u tal-ħaxix frisk previsti mir-Regolamenti Nru 1308/2013 u Nru 543/2011 – Esklużjoni
(Regolamenti tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 1169/2011, Artikoli 1(4), 9 u 26, u Nru 1308/2013, Artikolu 75(3)(j); Regolament tal-Kummissjoni Nru 543/2011, Artikolu 1(1) u l-Parti A tal-Anness I)
(ara l-punti 67 sa 69)
Agrikoltura – Organizzazzjoni komuni tas-swieq – Frott u ħaxix – Regolament Nru 543/2011 – Informazzjoni obbligatorja fuq il-prodotti tal-ikel – Indikazzjoni obbligatorja tal-pajjiż tal-oriġini jew tal-post ta’ provenjenza ta’ prodott tal-ikel – Ommissjoni ta’ din l-indikazzjoni li tista’ tqarraq bil-konsumaturi – Frott u ħaxix li joriġina mis-Saħara tal-Punent okkupat mill-Marokk – Obbligu għal dan il-frott u ħaxix li jkollhom l-indikazzjoni tat-territorju ta’ oriġini tagħhom iddefinit bl-istess mod bħat-territorju doganali – Kunċett ta’ territorju doganali – Territorju tas-Saħara tal-Punent – Inklużjoni – Renju tal-Marokk – Esklużjoni
(Regolamenti tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 952/2013, Artikolu 60, u Nru 1308/2013, Artikolu 76(1); Regolamenti tal-Kummissjoni Nru 543/2011, Artikolu 3(1) u l-punt 4 tal-Parti A, il-punt VI tal-Parti B u l-Parti 10 tal-Anness 1, u Nru 2020/1470)
(ara l-punti 72, 73, 79 sa 81, 83, u 86 sa 89, u d-dispożittiv 2)
Agrikoltura – Organizzazzjoni komuni tas-swieq – Frott u ħaxix – Kundizzjonijiet ta’ kummerċjalizzazzjoni – Indikazzjoni tal-pajjiż ta’ oriġini – Kunċett ta’ “pajjiż ta’ oriġini” – Interpretazzjoni fid-dawl tar-regolamenti doganali għad-determinazzjoni tal-oriġini mhux preferenzjali tal-merkanzija – Pajjiż jew territorju fejn il-prodotti ġew maħsuda – Inklużjoni fil-kunċett
(Regolamenti tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 952/2013, Artikoli 59(c), 60 u 61, u Nru 1308/2013, Artikolu 76; Regolament tal-Kummissjoni Nru 543/2011, Artikolu 3(1), il-punt 4 tal-Parti A u l-punt VI tal-Parti B tal-Anness 1,
(ara l-punti 74 sa 78)
Ftehimiet internazzjonali – Ftehimiet tal-Unjoni – Ftehim Ewro-Mediterranju ta’ assoċjazzjoni KE-Marokk – Kamp ta’ applikazzjoni territorjali – Territorju mhux awtonomu tas-Saħara tal-Punent barra mis-sovranità tal-partijiet – Esklużjoni
(Ftehim Ewro-Mediterranju ta’ assoċjazzjoni KE-Marokk, Artikolu 11)
(ara l-punti 82 u 85)
Sunt
Adita b’talba għal deċiżjoni preliminari mill-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat, Franza), il-Qorti tal-Ġustizzja, bl-Awla Manja bħala l-kulleġġ ġudikanti, iddeċidiet li l-Artikolu 207 TFUE, ir-Regolament Nru 2015/478 (
1
) u r-Regolament Nru 1308/2013 (
2
) ma jippermettux lil Stat Membru jadotta unilateralment miżura li tipprojbixxi l-importazzjoni ta’ prodotti agrikoli li l-ittikkettjar tagħhom ikun sistematikament mhux konformi mal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni Ewropea dwar l-indikazzjoni tal-pajjiż jew tat-territorju ta’ oriġini. Hija enfasizzat, barra minn hekk, li l-Artikolu 76 tar-Regolament Nru 1308/2013, moqri flimkien mal-Artikolu 3(1) tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni Nru 543/2011 (
3
), għandu jiġi interpretat fis-sens li, fl-istadji tal-importazzjoni u tal-bejgħ lill-konsumatur, l-ittikkettjar tal-bettieħ charentais u tat-tadam cherry maħsuda fit-territorju tas-Saħara tal-Punent għandu jindika biss is-Saħara tal-Punent bħala l-pajjiż ta’ oriġini tagħhom.
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn, minn naħa, il-Confédération paysanne, sindakat agrikolu Franċiż, u, min-naħa l-oħra, il-ministre de l’Agriculture et de la Souveraineté alimentaire (il-Ministru għall-Agrikoltura u għas-Sovranità tal-Ikel, Franza) u l-ministre de l’Économie, des Finances et de la Souveraineté industrielle et numérique (il-Ministru għall-Ekonomija, għall-Finanzi u għas-Sovranità Industrijali u Diġitali, Franza) dwar il-legalità ta’ deċiżjoni impliċita ta’ rifjut li kienet ittieħdet minn dawn tal-aħħar fuq talba ta’ dan is-sindakat sabiex tiġi ordnata l-projbizzjoni tal-importazzjoni tat-tadam cherry u tal-bettieħ tal-varjetà charentais maħsuda fit-territorju tas-Saħara tal-Punent (iktar ’il quddiem il-“prodotti inkwistjoni fil-kawża prinċipali”).
Fit-2 ta’ Ottubru 2020, il-Confédération paysanne ippreżenta rikors quddiem il-Kunsill tal-Istat, il-qorti tar-rinviju, intiż, minn naħa, għall-annullament tad-deċiżjoni impliċita ta’ ċaħda tat-talba tiegħu meħuda minn dawn il-Ministri u, min-naħa l-oħra, sabiex dawn il-Ministri jiġu obbligati jadottaw l-imsemmija ordni. Huwa sostna li t-territorju tas-Saħara tal-Punent ma jagħmilx parti mit-territorju tar-Renju tal-Marokk u li l-ittikkettjar li kien jindika li l-prodotti inkwistjoni fil-kawża prinċipali kienu joriġinaw mill-Marokk kien jikser, għalhekk, id-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni dwar l-informazzjoni lill-konsumaturi dwar l-oriġini tal-frott u tal-ħaxix offruti għall-bejgħ.
Il-qorti tar-rinviju staqsiet b’mod partikolari jekk il-leġiżlazzjoni rilevanti tad-dritt tal-Unjoni kinitx tawtorizza lil Stat Membru jadotta miżura nazzjonali ta’ projbizzjoni ta’ importazzjonijiet, provenjenti minn pajjiż terz, ta’ prodotti li l-ittikkettjar tagħhom ma jindikax b’mod korrett il-pajjiż jew it-territorju li joriġinaw minnu u jekk l-imsemmija leġiżlazzjoni kinitx tippermetti, fl-istadju tal-importazzjoni tal-prodotti inkwistjoni fil-kawża prinċipali kif ukoll f’dak tal-bejgħ tagħhom lill-konsumatur, li l-ittikkettjar tal-imsemmija prodotti jindika lir-Renju tal-Marokk bħala pajjiż ta’ oriġini jew jekk għandux jindika biss it-territorju tas-Saħara tal-Punent.
Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti tal‑Ġustizzja
Fl-ewwel lok, fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk l-Artikolu 207 TFUE, ir-Regolament bażiku dwar is-salvagwardja u r-Regolament Nru 1308/2013 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jippermettu lil Stat Membru jadotta unilateralment miżura li tipprojbixxi l-importazzjoni ta’ prodotti agrikoli li l-ittikkettjar tagħhom ikun sistematikament mhux konformi mal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni dwar l-indikazzjoni tal-pajjiż jew tat-territorju ta’ oriġini, fl-ewwel lok, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li l-Artikolu 3(1)(e) TFUE jagħti lill-Unjoni kompetenza esklużiva fil-qasam tal-politika kummerċjali komuni, li, skont l-Artikolu 207(1) TFUE, hija bbażata fuq prinċipji uniformi u għandha titwettaq fil-kuntest tal-prinċipji u tal-għanijiet tal-azzjoni esterna tal-Unjoni.
Fit-tieni lok, hija ppreċiżat li, meta t-Trattati jagħtu kompetenza esklużiva lill-Unjoni f’qasam partikolari, hija biss l-Unjoni li tista’ tilleġiżla u tadotta atti legalment vinkolanti (
4
). L-Istati Membri jistgħu, fil-fatt, jilleġiżlaw u jadottaw atti legalment vinkolanti f’tali qasam biss jekk ikunu awtorizzati jagħmlu dan mill-Unjoni jew sabiex jimplimentaw l-atti tal-Unjoni. Fl-assenza ta’ tali awtorizzazzjoni, l-Istati Membri ma jistgħux, għaldaqstant, jadottaw unilateralment miżura li tipprojbixxi l-importazzjoni ta’ kategorija ta’ prodotti li joriġinaw minn territorju jew minn pajjiż terz, peress li l-imsemmija importazzjoni tkun fil-fatt permessa u rregolata minn ftehim kummerċjali konkluż mill-Unjoni.
Ċertament, l-Artikolu 24(2)(a) tar-Regolament bażiku dwar is-salvagwardji jipprovdi li dan ir-regolament ma jipprekludix l-adozzjoni jew l-applikazzjoni, mill-Istati Membri, ta’ projbizzjonijiet, ta’ restrizzjonijiet kwantitattivi jew ta’ miżuri ta’ sorveljanza għal ċerti raġunijiet speċifiċi. Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li din id-dispożizzjoni hija bla ħsara għal dispożizzjonijiet rilevanti oħra tad-dritt tal-Unjoni. Għalhekk, fil-qasam tal-importazzjoni ta’ prodotti agrikoli, l-Artikolu 194 tar-Regolament Nru 1308/2013 jirriżerva lill-Kummissjoni Ewropea l-kompetenza sabiex tieħu miżuri ta’ salvagwardja fir-rigward tal-importazzjonijiet fl-Unjoni ta’ prodotti li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 1308/2013. L-Artikolu 24(2)(a) tar-Regolament bażiku dwar is-salvagwardji ma jistax, konsegwentement, jinftiehem fis-sens li jawtorizza lill-Istati Membri jadottaw, unilateralment, miżuri ta’ salvagwardja fir-rigward tal-importazzjoni ta’ prodotti agrikoli.
Il-Qorti tal-Ġustizzja, f’dan ir-rigward, enfasizzat li, fl-ipoteżi ta’ ksur ġeneralizzat tad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni dwar l-informazzjoni tal-konsumaturi dwar l-oriġini tal-frott u tal-ħaxix mibjugħ mill-esportaturi, ma huwiex, jekk ikun il-każ, Stat Membru, iżda l-Kummissjoni li għandha tintervjeni fil-kuntest stabbilit mill-mekkaniżmi ta’ kooperazzjoni previsti mill-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni.
Fit-tieni lok, il-Qorti tal-Ġustizzja eżaminat il-kwistjoni dwar jekk l-Artikolu 76 tar-Regolament Nru 1308/2013, moqri flimkien mal-Artikolu 3(1) tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni Nru 543/2011, għandux jiġi interpretat fis-sens li, fl-istadji tal-importazzjoni u tal-bejgħ lill-konsumatur, l-ittikkettjar tal-prodotti inkwistjoni fil-kawża prinċipali għandu jindika s-Saħara tal-Punent, mingħajr ma jista’ jindika r-Renju tal-Marokk, bħala l-pajjiż ta’ oriġini tagħhom.
Il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret, f’dan ir-rigward, li l-premessa 8 tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni Nru 543/2011, li fid-dawl tagħha għandhom jinqraw ir-rekwiżiti previsti fl-Artikolu 3(1) tal-imsemmi regolament, tipprovdi, essenzjalment, li l-indikazzjonijiet meħtieġa mir-regoli ta’ kummerċjalizzazzjoni għandhom jidhru b’mod ċar fuq l-imballaġġ u/jew fuq it-tikketta tal-prodotti kkonċernati, b’mod partikolari sabiex jiġi evitat li l-konsumatur jiġi mqarraq. Għalhekk, l-indikazzjoni tal-pajjiż ta’ oriġini li għandha neċessarjament tidher fuq il-prodotti bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma għandhiex tkun qarrieqa.
Fid-dawl tal-Artikolu 60 tar-Regolament Nru 952/2013 (
5
), l-obbligu li jissemma l-pajjiż ta’ oriġini tal-prodotti inkwistjoni fil-kawża prinċipali li jirriżulta, minn naħa, mir-regoli ġenerali ta’ kummerċjalizzazzjoni previsti fil-Parti A tal-Anness I tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni Nru 543/2011, kif ukoll mill-istandards speċifiċi ta’ kummerċjalizzazzjoni li jinsabu fil-Parti 10 tal-Parti B tal-Anness I ta’ dan ir-regolament ta’ implimentazzjoni, u, min-naħa l-oħra, mill-Artikolu 76(1) tar-Regolament Nru 1308/2013, japplika mhux biss għall-prodotti li joriġinaw minn “pajjiż”, iżda wkoll għal dawk li joriġinaw minn “territorji”, li jistgħu jinkludu spazji ġeografiċi li, filwaqt li jinsabu taħt il-ġurisdizzjoni jew taħt ir-responsabbiltà internazzjonali ta’ Stat, għandhom madankollu, fir-rigward tad-dritt internazzjoni, status proprju u li huwa distint minn dak ta’ dan l-Istat.
Peress li l-prodotti inkwistjoni fil-kawża prinċipali kienu nħasdu fit-territorju tas-Saħara tal-Punent, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li dan jikkostitwixxi territorju distint minn dak tar-Renju tal-Marokk (
6
). Barra minn hekk, l-Anness 1 tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni 2020/1470 (
7
) jipprovdi kodiċi u testi distinti għas-Saħara tal-Punent u għar-Renju tal-Marokk.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li t-territorju tas-Saħara tal-Punent għandu jitqies li huwa territorju doganali, fis-sens tal-Artikolu 60 tar-Regolament Nru 952/2013 u, konsegwentement, tar-Regolament Nru 1308/2013 u tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni Nru 543/2011. Għaldaqstant, l-indikazzjoni tal-pajjiż ta’ oriġini li kellha tidher fuq il-prodotti inkwistjoni fil-kawża prinċipali setgħet tindika biss is-Saħara tal-Punent bħala tali, peress li l-imsemmija prodotti nħasdu f’dan it-territorju. Il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li kull indikazzjoni oħra tkun qarrieqa peress li twassal lill-konsumaturi għal żball fir-rigward tal-oriġini vera tal-prodotti inkwistjoni fil-kawża prinċipali, sa fejn setgħet tagħti x’tifhem li dawn tal-aħħar joriġinaw minn post ieħor li ma huwiex it-territorju fejn ġew maħsuda.
(
1
)	Regolament (UE) 2015/478 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ Marzu 2015 dwar ir-regoli komuni għall-importazzjonijiet (ĠU L 2015, L 83, p. 16, iktar ’il quddiem ir-“Regolament bażiku dwar is-salvagwardja”).
(
2
)	Regolament (UE) Nru 1308/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi organizzazzjoni komuni tas-swieq fi prodotti agrikoli u li jħassar ir-Regolamenti tal-Kunsill (KEE) Nru 922/72, (KEE) Nru 234/79, (KE) Nru 1037/2001 u (KE) Nru 1234/2007 (ĠU 2013, L 347, p. 671, rettifika fil-ĠU 2013, L 189, p. 261, fil-ĠU 2016, L 130, p. 8, fil-ĠU 2020, L 1, p. 5, fil-ĠU 2022, L 195, p. 106, fil-ĠU 2023, L 200, p. 51).
(
3
)	Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) Nru 543/2011 tas-7 ta’ Ġunju 2011 li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1234/2007 għas-setturi tal-frott u l-ħaxix u tal-frott u l-ħaxix ipproċessat (ĠU 2011, L 157, p. 1), kif emendat bir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) Nru 594/2013 tal-21 ta’ Ġunju 2013 (ĠU 2013, L 170, p. 43).
(
4
)	Artikolu 2(1) TFUE.
(
5
)	Regolament (UE) Nru 952/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-9 ta’ Ottubru 2013 li jistabbilixxi l-Kodiċi Doganali tal-Unjoni (ĠU 2013, L 269, p. 1, rettifiki fil-ĠU 2013, L 287, p. 90 u fil-ĠU 2016, L 267, p. 2).
(
6
)	Ara s-sentenzi tal‑21 ta’ Diċembru 2016, Il‑Kunsill vs Front Polisario (C‑104/16 P, EU:C:2016:973, punt 92), u tas‑27 ta’ Frar 2018, Western Sahara Campaign UK (C‑266/16, EU:C:2018:118, punt 62).
(
7
)	Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2020/1470 tat‑12 ta’ Ottubru 2020 dwar in-nomenklatura tal-pajjiżi u t-territorji għall-istatistika Ewropea dwar il-kummerċ internazzjonali tal-merkanzija u dwar it-tqassim ġeografiku għal statistika oħra tan-negozju (ĠU 2020, L 334, p. 2, rettifika fil-ĠU 2021, L 104, p. 55).