62023CJ0461
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is-Seba’ Awla)
17 ta’ Ottubru 2024 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Ambjent – Direttiva 2001/42/KE – Evalwazzjoni tal-effetti ta’ ċerti pjanijiet u programmi fuq l-ambjent – Artikolu 3(2)(b) – Direttiva 92/43/KEE – Artikolu 6(3) – Atti li għalihom hija meħtieġa evalwazzjoni – Att nazzjonali li jindika sit bħala żona speċjali ta’ konservazzjoni – Elenkar ta’ attivitajiet tal-bniedem li huma, bla ħsara għal eċċezzjonijiet, ipprojbiti fuq dan is-sit”
Fil-Kawża C‑461/23,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa min-Niedersächsisches Oberverwaltungsgericht (il-Qorti Amministrattiva Superjuri tal-Land ta’ Niedersachsen, il-Ġermanja), permezz ta’ deċiżjoni tal‑4 ta’ Lulju 2023, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fl‑24 ta’ Lulju 2023, fil-proċedura
Umweltforum Osnabrücker Land eV
vs
Landkreis Osnabrück,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is-Seba’ Awla),
komposta minn F. Biltgen, President tal-Ewwel Awla, li qiegħed jaġixxi bħala President tas-Seba’ Awla, M. L. Arastey Sahún, Presidenta tal-Ħames Awla, u J. Passer (Relatur), Imħallef,
Avukat Ġenerali: M. Campos Sánchez-Bordona,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għal Umweltforum Osnabrücker Land eV, minn F. Heß, Rechtsanwältin,
–
għall-Landkreis Osnabrück, minn A. Blume u R. Wiemann, Rechtsanwälte,
–
għall-Gvern Ġermaniż, minn J. Möller u A. Hoesch, bħala aġenti, assistiti minn K. Dingemann, F. Fellenberg, K. Reiter u D. Römling, Rechtsanwälte,
–
għall-Irlanda, minn M. Browne, Chief State Solicitor, A. Joyce u M. Tierney, bħala aġenti, assistiti minn B. Kennedy, SC, u A. Caroll, BL,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn C. Hermes u M. Noll-Ehlers, bħala aġenti,
wara li rat id-deċiżjoni meħuda, wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li taqta’ l-kawża mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tad-Direttiva 2001/42/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑27 ta’ Ġunju 2001 dwar l-istima ta’ l-effetti ta’ ċerti pjanijiet u programmi fuq l-ambjent (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 6, p. 157).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn, minn naħa, Umweltforum Osnabrücker Land eV u, min-naħa l-oħra, il-Landkreis Osnabrück (id-Distrett Amministrattiva ta’ Osnabrück, il-Ġermanja) dwar il-legalità ta’ digriet adottat minn dan tal-aħħar dwar l-indikazzjoni ta’ żona ta’ protezzjoni tal-pajsaġġ bħala element essenzjali ta’ sit Natura 2000.
Il‑kuntest ġuridiku
Id‑dritt tal‑Unjoni
Id‑Direttiva 2001/42
3
L-Artikolu 1 tad-Direttiva 2001/42, intitolat “Għanijiet”, jipprevedi:
“L-għan ta’ din id-Direttiva hu li jsiru disposizzjonijiet għal livell għoli ta’ protezzjoni ta’ l-ambjent u biex issir kontribuzzjoni għall-integrazzjoni tal-konsiderazzjonijiet ambjentali fil-preparazzjoni u l-adozzjoni ta’ pjanijiet u programmi bil-għan li jkun jippromwovi l-iżvilupp sostenibbli, billi jkun assigurat li, skond din id-Direttiva, issir stima ambjentali ta’ ċerti pjanijiet u programmi li x’aktarx ikollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent.”
4
L-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva huwa fformulat kif ġej:
“Għall-għanijiet ta’ din id-Direttiva:
(a)
‘pjanijiet u programmi’: tfisser pjanijiet u programmi, inklużi dawk ko-finanzjati mill-Komunità Ewropea, kif ukoll xi modifiki li jsirulhom:
–
li huma suġġetti għall-preparazzjoni u/jew adozzjoni minn xi awtorita nazzjonali, reġjonali jew livell lokali jew li jkunu preparati minn xi awtorita għall-adozzjoni, permezz ta’ proċedura leġislattiva mill-Parlament jew il-Gvern, u
–
li huma meħtieġa permezz ta’ disposizzjonijiet leġislattivi, regolatorji jew amministrattivi;
[…]”
5
L-Artikolu 3 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Kamp ta’ Applikazzjoni”, huwa jipprovdi:
“1.   L-istima ambjentali, skond l-Artikoli 4 sa 9, għandha ssir għall-pjanijiet u l-programmi msemmija fil-paragrafi 2 sa 4 li x’aktarx ikollhom effetti ambjentali sinifikanti.
2.   Bla ħsara għall-paragrafu 3, stima ambjentali għandha ssir għall-pjanijiet u l-programmi kollha,
(a)
li huma ppreparati għall-agrikoltura, il-forestrija, is-sajd, l-enerġija, l-industrija, it-trasport, l-immaniġġjar ta’ l-iskart, l-amministrazzjoni ta’ l-ilma, it-telekomunikazzjonijiet, it-turiżmu, pjanar ta’ bliet u l-kampanja jew l-użu ta’ l-art u li jistabilixxu l-qafas għall-kunsens futur għall-iżvilupp tal-proġetti elenkati fl-Annessi I u II tad-Direttiva[tal-Kunsill] 85/337/KEE [tas‑27 ta’ Ġunju 1985 dwar l-istima ta’ l-effetti ta’ ċerti proġetti pubbliċi u privati fuq l-ambjent (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 1, p. 248),], jew
(b)
li, in vista ta’ l-effett fuq iż-żoni li x’aktarx, ġew stabbiliti biex jiksbu stima bis-saħħa ta’ l-Artikolu 6 jew 7 tad-Direttiva [tal-Kunsill] 92/43/KEE [tal‑21 ta’ Mejju 1992 dwar il-konservazzjoni ta’ l-habitat naturali u tal-fawna u l-flora selvaġġa (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 2, p. 102)].
3.   Pjanijiet u programmi msemmija fil-paragrafu 2 li jistabbilixxu l-użu ta’ żoni żgħar fil-livell lokali u modifiki żgħar għall-pjanijiet u l-programmi msemmija fil-paragrafu 2 jkunu jeħtieġu stima ambjentali biss meta l-Istati Membri jistabbilixxu li dawn x’aktarx ikollhom effetti ambjentali sinifikanti.
4.   L-Istati Membri għandhom jistabilixxu jekk il-pjanijiet u l-programmi, minbarra dawk imsemmija fil-paragrafu 2, li jissettjaw il-qafas għall-kunsens futur ta’ l-iżvilupp tal-proġetti, hux ser ikollhom effetti ambjentali sinifikanti.
5.   L-Istati Membri għandhom jistabilixxu jekk il-pjanijiet jew il-programmi msemmija fil-paragrafi 3 u 4 hux ser ikollhom effetti ambjentali sinifikanti jew billi kull każ jiġi eżaminat jew billi jkunu speċifikati t-tipi ta’ pjanijiet u programmi jew billi jkunu kombinati iż-żewġ metodi. Għal dan il-għan l-Istati Membri għandhom fil-każijiet kollha jikkunsidraw il-kriterji rilevanti stabbiliti fl-Anness II, sabiex ikun assigurat li l-pjanijiet u l-programmi li x’aktarx ikollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent ikunu koperti b’din id-Direttiva.
[…]”
6
Id-Direttiva 2011/92/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑13 ta’ Diċembru 2011 dwar l-istima tal-effetti ta’ ċerti proġetti pubbliċi u privati fuq l-ambjent (ĠU 2012, L 26, p. 1, rettifika fil-ĠU 2015, L 174, p. 44), ħassret u ssostitwixxiet id-Direttiva 85/337. Skont it-tieni paragrafu tal-Artikolu 14 tad-Direttiva 2011/92, ir-“referenzi għad-Direttiva [85/337] għandhom jinftiehmu bħala referenzi għal [Direttiva 2011/92]”.
Id‑Direttiva 92/43
7
L-Artikolu 4(4) tad-Direttiva 92/43 jipprevedi:
“Ladarba sit ta’ importanza għall-Komunità jkun adottat skond il-proċedura stabbilita fil-paragrafu 2, l-Istat Membru konċernat irid jinnomina dak is-sit bħala żona speċjali ta’ konservazzjoni kemm jista’ jkun malajr u f’mhux aktar minn sitt snin żmien, u jistabilixxi prioritajiet skond l-importanza tas-siti għaż-żamma jew ir-ripristinar, fi stat ta’ konservazzjoni favorevoli, ta’ tip ta’ habitat naturali fl-Anness I jew speċi fl-Anness II u għall-koerenza ta’ Natura 2000, u fl-isfond tat-theddid ta’ degradazzjoni jew qerda li jkunu esposti għaliha dawk is-siti.”
8
L-Artikolu 6 ta’ din id-direttiva jipprovdi:
“1.   Għal żoni speċjali ta’ konservazzjoni, l-Istati Membri għandhom jistabilixxu l-miżuri ta’ konservazzjoni meħtieġa li jinkludu, jekk hemm bżonn, pjanijiet ta’ tmexxija xierqa disinjati speċifikament għas-siti jew imdaħħla fil-pjanijiet ta’ żvilupp l-oħra, u miżuri xierqa statutorji, amminstrattivi jew kuntrattwali li jaqblu mal-ħtiġiet ekoloġiċi tat-tipi ta’ habitat naturali fl-Anness I u l-ispeċi fl-Anness II li hemm fis-siti.
2.   L-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri xierqa biex jevitaw, fiż-żoni speċjali ta’ konservazzjoni, id-deterjorament ta’ l-habitat naturali u l-habitat ta’ l-ispeċi kif ukoll t-tfixkil ta’ l-ispeċi li għalihom ġew nominati ż-żoni, safejn dak it-tfixkil jista’ jkun sinifikanti meta jitqies skond l-għanjiet ta’ din id-Direttiva.
3.   Kull pjan jew proġett li mhux marbut direttament ma’ jew li ma hux meħtieġ għat-tmexxija tas-sit iżda li x’aktarx se jkollu effett sinifikanti fuqu, jew b’mod individwali jew inkella flimkien ma’ xi pjanijiet jew proġetti oħra, għandu jkun suġġett għal evalwazzjoni xierqa ta’ l-implikazzjonijiet tiegħu għas-sit in vista ta’ l-għanjiet ta’ konservazzjoni tas-sit. Fl-isfond tar-riżultati ta’ l-evalwazzjoni ta’ l-implikazzjonijiet għas-sit u skond id-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 4, l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti għandhom jaqblu dwar il-pjan jew il-proġett biss wara li jkunu żguraw li dan ma jaffettwax ħażin l-integrità tas-sit konċernat u, jekk xieraq, wara li jkunu raw l-opinjoni tal-pubbliku ġenerali.
[…]”
9
Skont l-Artikolu 7 tal-imsemmija direttiva:
“L-obbligi li joħorġu mill-Artikolu 6(2), (3) u (4) ta’ din id-Direttiva għandhom jissostitwixxu kull obbligu li joħroġ mill-ewwel sentenza ta’ l-Artikolu 4(4) tad-Direttiva [tal-Kunsill] 79/409/KEE [tat‑2 ta’ April 1979 Dwar il-konservazzjoni ta’ l-għasafar selvaġġi (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 1, p. 98) dwar iż-żoni klassifikati skond l-Artikolu 4(1) jew meqjusa bl-istess mod skond l-Artikolu 4(2) tiegħu, mid-data ta’ l-implimentazzjoni ta’ din id-Direttiva jew mid-data tal-klassifikazzjoni jew għarfien minn Stat Membru skond id-Direttiva [79/409], meta d-data ta’ l-aħħar tiġi aktar tard.”
10
Id-Direttiva 2009/147/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑30 ta’ Novembru 2009 dwar il-konservazzjoni tal-għasafar selvaġġi (ĠU 2010, L 20, p. 7), daħlet fis-seħħ fil‑15 ta’ Frar 2010, u ħassret u ssostitwixxiet id-Direttiva 79/409. Skont it-tieni paragrafu tal-Artikolu 18 tad-Direttiva 2009/147, ir-“referenzi għad-Direttiva [79/409] għandhom jinftiehmu bħala referenzi għal [Direttiva 2009/147]”.
Id‑dritt Ġermaniż
L-UVPG
11
L-Artikolu 35 tal-Gesetz über die Umweltverträglichkeitsprüfung (il-Liġi Federali dwar l-Evalwazzjoni tal-Impatt Ambjentali), tat‑12 ta’ Frar 1990 (BGBl. 1990 I, p. 205), fil-verżjoni applikabbli fil-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem l-“UVPG”), jipprevedi:
“1.   Għandha ssir evalwazzjoni strateġika ambjentali fil-każ ta’ pjanijiet u programmi li:
1)
huma elenkati fil-punt 1 tal-Anness 5, jew
2)
huma elenkati fil-punt 2 tal-Anness 5, li jistabbilixxu qafas għad-deċiżjonijiet dwar l-ammissibbiltà tal-proġetti elenkati fl-Anness 1 jew proġetti li, skont id-dritt tal-Land, jeħtieġu evalwazzjoni tal-impatt ambjentali jew eżami preliminari tal-każ inkwistjoni.
2.   Il-pjanijiet u l-programmi mhux imsemmija fil-paragrafu 1 jeħtieġu evalwazzjoni strateġika ambjentali biss jekk ikunu jistabbilixxu qafas għad-deċiżjoni fuq l-ammissibbiltà tal-proġetti elenkati fl-Anness 1 jew ta’ proġetti oħra u, wara eżami preliminari tal-każ inkwistjoni skont l-paragrafu 4, huwa probabbli li dawn ikollhom impatt ambjentali sinjifikattivi. […]
[…]”
12
L-Artikolu 36 tal-UVPG huwa fformulat b’dan il-mod:
“Għandha ssir evalwazzjoni strateġika ambjentali għall-pjanijiet u l-programmi li għandhom ikunu suġġetti għal evalwazzjoni tal-impatt skont il-punt 2 tal-ewwel sentenza tal-Artikolu 36 tal-[Gesetz über Naturschutz und Landschaftspflege (Bundesnaturschutzgesetz) (il-Liġi dwar il-Protezzjoni tan-Natura u l-Konservazzjoni tal-Pajsaġġ), tad‑29 ta’ Lulju 2009 (BGBl. 2009 I, p. 2542), fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem il-“BNatSchG”).”
13
Skont l-Artikolu 37 tal-UVPG:
“Meta pjanijiet jew programmi msemmija fl-Artikolu 35(1) jew fl-Artikolu 36 ikunu suġġetti għal bidla żgħira biss jew jiddeterminaw l-użu ta’ żoni żgħar fil-livell lokali, għandha titwettaq evalwazzjoni strateġika ambjentali biss jekk minn eżami minn qabel, każ b’każ skont l-Artikolu 35(4), jirriżulta li l-pjan jew il-programm jista’ jkollu impatt ambjentali sinjifikattiv. […]”
Il‑BNatSchG
14
L-Artikolu 20(2) tal-BNatSchG jipprevedi:
“Partijiet tan-natura u tal-pajsaġġ jistgħu jiġu protetti,
[…]
4. bħala żona ta’ protezzjoni tal-pajsaġġ, skont l-Artikolu 26,
[…]”
15
L-Artikolu 22 tal-BNatSchG jipprovdi
“(1)   It-tqegħid taħt protezzjoni ta’ partijiet tan-natura u tal-pajsaġġ għandu jsir permezz ta’ dikjarazzjoni ta’ klassifikazzjoni. […]
[…]
(2a)   Il-klassifikazzjonijiet imsemmija fil-paragrafu 1 li
1.
twettqu b’mod leġiżlattiv, regolatorju jew statutorju u
2.
ma humiex konformi mar-rekwiżiti tad-[Direttiva 2001/42] minħabba li ma tkunx saret evalwazzjoni strateġika ambjentali meħtieġa skont din tal-aħħar
jibqgħu japplikaw meta n-nuqqas ta’ konformità ma’ dawn ir-rekwiżiti jirriżulta minn deċiżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, sakemm u sa fejn din id-deċiżjoni tawtorizza l-applikazzjoni tagħhom. L-atti meħtieġa sabiex jiġi rrimedjat in-nuqqas ta’ konformità mad-[Direttiva 2001/42] għandhom jitwettqu kemm jista’ jkun malajr permezz ta’ proċedura addizzjonali. […]
[…]”
16
Skont l-Artikolu 26(1) tal-BNatSchG:
“Iż-żoni ta’ protezzjoni tal-pajsaġġi huma żoni stabbiliti b’mod legalment vinkolanti, li fihom protezzjoni speċjali tan-natura u tal-pajsaġġ hija meħtieġa
1.
għall-konservazzjoni, l-iżvilupp jew l-irkupru tal-prestazzjoni u l-funzjonament tal-ekosistema jew il-kapaċità tar-riġenerazzjoni u l-użu sostenibbli ta’ proprjetà naturali, inkluża l-protezzjoni tal-bijotopi u l-habitats ta’ ċerti speċi ta’ fawna u flora selvaġġi,
[…]”
17
L-Artikolu 32 tal-BNatSchG huwa fformulat b’dan il-mod:
“[…]
(2)   Is-siti inklużi fil-lista msemmija fit-tielet subparagrafu tal-Artikolu 4(2) tad-[Direttiva 92/43] għandhom, skont l-Artikolu 4(4) ta’ din id-direttiva […] u skont l-għanijiet ta’ konservazzjoni rispettivi, jiġu kklassifikati bħala partijiet protetti tan-natura u tal-pajsaġġ fis-sens tal-Artikolu 20(2).
(3)   Id-dikjarazzjoni ta’ klassifikazzjoni għandha tiddetermina l-għan ta’ protezzjoni skont l-għanijiet ta’ konservazzjoni rispettivi, kif ukoll il-limiti tas-sit. Hija għandha tippreċiża jekk għandhomx jiġu protetti tipi ta’ habitat naturali ta’ prijorità jew speċi prijoritarji. Għandu jiġi żgurat, permezz ta’ obbligazzjonijiet u projbizzjonijiet kif ukoll miżuri ta’ ġestjoni u ta’ żvilupp xierqa, li r-rekwiżiti tal-Artikolu 6 tad-[Direttiva 92/43] jiġu osservati. […]
[…]”
18
L-Artikolu 33(1) tal-BNatSchG jipprovdi:
“Il-modifiki u d-disturbi kollha li jistgħu jwasslu għal deterjorament sinjifikattiv ta’ sit Natura 2000 fl-elementi essenzjali tiegħu għall-għanijiet ta’ konservazzjoni jew ta’ protezzjoni huma pprojbiti. […]”
19
L-Artikolu 34 tal-BNatSchG jipprevedi:
“(1)   Qabel kwalunkwe awtorizzazzjoni jew implimentazzjoni ta’ proġett, għandha ssir evalwazzjoni tal-effetti tiegħu fuq l-għanijiet ta’ konservazzjoni ta’ sit Natura 2000 meta, individwalment jew flimkien ma’ pjanijiet u proġetti oħra, dan jista’ jaffettwa s-sit b’mod sinjifikattiv u ma jservix direttament għall-ġestjoni tas-sit. Meta sit Natura 2000 huwa parti protetta tan-natura u tal-pajsaġġ fis-sens tal-Artikolu 20(2), il-kriterji ta’ evalwazzjoni tal-effetti jirriżultaw mill-għan ta’ protezzjoni u mid-dispożizzjonijiet adottati għal dan l-għan, sakemm l-għanijiet ta’ konservazzjoni differenti jkunu diġà ttieħdu inkunsiderazzjoni. […]
[…]
(6)   Meta, skont dispożizzjonijiet oħra, proġett fis-sens tal-ewwel sentenza tal-paragrafu 1, li ma jiġix implimentat minn awtorità, ma jkollux bżonn ta’ deċiżjoni amministrattiva jew ta’ komunikazzjoni lil awtorità, huwa għandu jiġi kkomunikat lill-awtorità kompetenti fil-qasam tal-protezzjoni tan-natura u tal-konservazzjoni tal-pajsaġġ. […]
(7)   Fir-rigward ta’ partijiet protetti tan-natura jew tal-pajsaġġ fis-sens tal-Artikolu 20(2) […], il-paragrafi 1 sa 6 għandhom japplikaw biss sakemm id-dispożizzjonijiet ta’ protezzjoni, inklużi d-dispożizzjonijiet dwar l-eċċezzjonijiet u l-eżenzjonijiet, ma jkunux jissuġġettaw il-legalità tal-proġetti għal regoli iktar stretti. […]
[…]”
20
Skont l-Artikolu 36 tal-BNatSchG:
“L-Artikolu 34(1) sa (5) għandu japplika, mutatis mutandis,
[…]
2.
għall-pjanijiet li l-awtoritajiet għandhom josservaw jew jieħdu inkunsiderazzjoni meta jieħdu deċiżjonijiet.
[…]”
Il‑Liġi tal‑Land ta’ Niedersachsen dwar il‑protezzjoni tan‑natura
21
L-Artikolu 19 tan-Niedersächsisches Naturschutzgesetz (il-Liġi tal-Land ta’ Niedersachsen dwar il-Protezzjoni tan-Natura), tad‑19 ta’ Frar 2010, fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-kawża prinċipali, jipprevedi:
“L-awtorità kompetenti fil-qasam tal-protezzjoni tan-natura tista’ tikklassifika żoni permezz ta’ leġiżlazzjoni, skont l-Artikolu 26(1) tal-BNatSchG, bħala żoni ta’ protezzjoni tal-pajsaġġ.”
Id‑digriet inkwistjoni
22
L-Artikolu 1 tal-Verordnung über das Landschaftsschutzgebiet “Bäche im Artland” in den Städten Quakenbrück, Fürstenau und Bersenbrück sowie den Gemeinden Menslage, Nortrup, Badbergen, Berge, Bippen, Eggermühlen, Kettenkamp, Ankum und Merzen, Landkreis Osnabrück (id-Digriet dwar iż-Żona ta’ Protezzjoni tal-Pajsaġġ “Nixxigħat fl-Artland” fil-Bliet ta’ Quakenbrück, Fürstenau u Bersenbrück, il-Muniċipalitajiet ta’ Menslage, Nortrup, Badbergen, Berge, Bippen, Eggermühlen, Kettenkamp, Ankum u Merzen u d-Distrett ta’ Osnabrück), tat‑30 ta’ Settembru 2019 (iktar ’il quddiem id-“digriet inkwistjoni”), intitolat “Żona ta’ protezzjoni tal-pajsaġġ”, jipprevedi:
“(1)   Is-sit identifikat f’iktar dettall fil-paragrafi 2 u 3 huwa kklassifikat bħala żona ta’ protezzjoni tal-pajsaġġ, bl-isem ‘Nixxigħat fl-Artland’.
[…]
(4)   Iż-żona ta’ protezzjoni tal-pajsaġġ hija element essenzjali tas-sit [Natura 2000] ‘Nixxigħat fl-Artland’ […], ikklassifikat skont id-[Direttiva 92/43]. Il-klassifikazzjoni hija intiża, skont l-Artikolu 32(2) tal-BNatSchG, li tikkonserva s-sit bħala sit [Natura 2000] u li tiżgura l-koerenza tan-network ekoloġiku Ewropew ‘Natura 2000’.
(5)   Iż-żona ta’ protezzjoni tal-pajsaġġ hija ta’ madwar 1095 ettaru.
[…]”
23
L-Artikolu 2 tad-digriet inkwistjoni, intitolat “Karatteristiċi taż-żona” huwa fformulat kif ġej:
“(1)   Żona naturali u karatteristiċi tal-art
Iż-żona ta’ protezzjoni tal-pajsaġġ ‘Nixxigħat fl-Artland’ tinsab fir-reġjun ġeografiku ‘Land tal-Ems u tal-Hunte, art baxxa ta’ Dümmer’. In-nixxigħat jitqiesu bħala ilma ġieri b’veġetazzjoni akwatika taħt l-art rappreżentattivi taż-żona naturali u b’mod partikolari bħala habitat importanti ta’ speċi ta’ ħut u ta’ ċiklostomi inklużi fl-Anness II tad-Direttiva 92/43. L-alnu (fraxxnu) alluvjali tul in-nixxigħat kif ukoll il-foresti tal-betula mistagħdra li jmissu miegħu huma habitats naturali ta’ prijorità fis-sens tad-Direttiva 92/43. Il-preżenza ta’ habitats naturali oħra ta’ prijorità, bħal komunitajiet ta’ ħaxix għoli idrofili, pantani tranżitorji u bogs jiċċaqilqu żgħar, foresti mħallta aċidofili tal-fagu u tal-ballut, kif ukoll il-gremxul tal-ilma ta’ denbhom qasir (Triturus cristatus) u l-ħanfus (Lucanus cervus), speċijiet elenkati fl-Anness II, iżidu mal-valur taż-żona.
[…]”
24
L-Artikolu 3 tad-digriet inkwistjoni, intitolat “Għan partikolari ta’ protezzjoni”, jipprevedi, fil-paragrafu 4 tiegħu:
“Lil hinn mill-Artikolu 3(1) u (2) ta’ dan id-digriet, is-sit [Natura 2000] fiż-żona ta’ protezzjoni tal-pajsaġġ għandu bħala għan partikolari ta’ protezzjoni (għanijiet ta’ konservazzjoni fis-sens tal-punt 9 tal-Artikolu 7(1) tal-BNatSchG) li jżomm jew li jerġa’ jġib, fi stat tajjeb ta’ konservazzjoni, fis-sens tal-punt 10 tal-Artikolu 7(1) tal-BNatSchG, il-habitats naturali ta’ interess Komunitarju inklużi fl-Anness I u l-ispeċi ta’ annimali msemmija fl-Anness II tad-Direttiva 92/43 preżenti fis-sit, li huma l-elementi rilevanti fir-rigward tal-għan ta’ protezzjoni,
1.
b’mod partikolari, il-habitats naturali ta’ prijorità (Anness I tad-Direttiva 92/43):
[…]
2.
b’mod partikolari, il-habitats naturali ta’ prijorità l-oħra (Anness I tad-Direttiva 92/43):
[…]
3.
b’mod partikolari, l-ispeċi annimali ta’ prijorità (Anness II tad-Direttiva 92/43):
[…]”
25
L-Artikolu 4 tad-digriet inkwistjoni, intitolat “Projbizzjonijiet”, jipprovdi:
“Skont l-Artikolu 26(2) tal-BSchNatG, huma pprojbiti l-atti kollha li jimmodifikaw il-karatteristiċi taż-żona ddefiniti fl-Artikolu 2 ta’ dan id-digriet jew li jmorru kontra l-għan ġenerali jew l-għan partikolari ta’ protezzjoni deskritt fl-Artikolu 3 ta’ dan id-digriet. Skont l-Artikolu 33(1) tal-BNatSchG, huma pprojbiti l-atti kollha li jistgħu jwasslu għal deterjorament sinjifikattiv tas-sit Natura 2000 fl-elementi essenzjali tiegħu għall-għanijiet ta’ konservazzjoni u l-għan ta’ protezzjoni ta’ dan id-digriet.
L-atti li ġejjin huma għalhekk ipprojbiti fiż-żona ta’ protezzjoni tal-pajsaġġ:
[…]
10. it-twettiq tal-ewwel afforestazzjoni,
11. konverżjoni tal-foresti għal użu ieħor,
[…]”
26
L-Artikolu 5 tad-digriet inkwistjoni, intitolat “Eċċezzjonijiet”, jipprovdi:
“(1)   L-atti jew l-użi msemmija fil-paragrafi 2 sa 7 ma jaqgħux taħt il-projbizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 4.
[…]
(3)   Ma hijiex ipprojbita l-manutenzjoni tajba tal-ilma skont il-prinċipji tal-[Wasserhaushaltsgesetz (il-Liġi dwar il-Ġestjoni u l-Protezzjoni tal-Ilma), tan-Niedersächsisches Wassergesetz (il-Liġi tal-Land ta’ Niedersachen dwar l-Ilma)] u tal-BNatSchG kif ukoll ir-rekwiżiti li ġejjin, li jirriżultaw mill-għan ta’ protezzjoni:
1.
sakemm il-persuna responsabbli għal din il-manutenzjoni tissottometti lid-distrett kompetenti sa mhux iktar tard mill‑31 ta’ Jannar ta’ kull sena, pjan għall-manutenzjoni tal-ilmijiet tat-tieni livell li jkopri l-miżuri kollha ta’ manutenzjoni li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan id-digriet u li huma ppjanati għas-sena ta’ manutenzjoni kkonċernata, ir-rekwiżiti skont il-punt 2(b) sa (c), (e) u (h) tal-Artikolu 5(3) ta’ dan id-digriet ma humiex applikabbli sakemm id-distrett kompetenti japprova dan il-pjan.
2.
Jekk ma jkunx ġie ppreżentat pjan ta’ manutenzjoni skont il-punt 1 tal-Artikolu 5(3) ta’ dan id-digriet, il-manutenzjoni tal-ilmijiet tat-tieni livell indikati fl-Artikolu 2 u fil-viċinanza tagħhom għandha tosserva r-regoli li ġejjin:
[…]
(b)
Il-ħsad parzjali skont il-linja tal-kurrent huwa awtorizzat matul is-sena kollha. Jekk il-qigħan tal-ilma ma jkunux wisgħin biżżejjed biex jippermettu ħsad parzjali skont il-linja tal-kurrent, il-ħsad għandu jsir fuq naħa waħda jew fi rqajja’; il-kunsens minn qabel tal-awtorità kompetenti fil-qasam tal-protezzjoni tan-natura huwa neċessarju għat-tbegħid mir-regoli ta’ hawn fuq;
[…]
(4)   Is-sajd imwettaq skont prattiki awtorizzati min-[Niedersächsisches Fischereigesetz (il-Liġi tal-Land ta’ Niedersachsen dwar is-Sajd) u l-Binnenfischereiordnung (ir-Regolament dwar is-Sajd fl-Ilma Ħelu)] ma huwiex ipprojbit, sakemm jiġu kkonservati kemm jista’ jkun possibbli l-kundizzjonijiet u l-bijoċenożi li jeżistu b’mod naturali fis-sit, b’mod partikolari, il-veġetazzjoni awkwatika u l-veġetazzjoni f’weraq li jżommu f’wiċċ l-ilma kif ukoll il-veġetazzjoni tax-xtut, u skont ir-rekwiżiti li ġejjin, li jirriżultaw mill-għan ta’ protezzjoni:
1.
Ir-ripopolazzjoni hija awtorizzat biss [bi speċi li jagħmlu parti mill-]ispettru naturali ta’ speċi tal-ilma ġieri msemmija fl-Artikolu 2 ikkonċernat, bil-kundizzjoni li dawn ikunu speċi li r-regolament dwar is-sajd tagħhom fl-ilma ħelu fil-verżjoni tiegħu fis-seħħ fid-data li fiha ssir ir-ripopolazzjoni ma jissuġġettax ir-ripopolazzjoni għal awtorizzazzjoni u li jiġi ggarantit li din ma jkollhiex l-effett li taffettwa jew telimina l-ispeċi ta’ prijorità jew tipiċi tal-habitat iċċitat fl-Artikolu 3.
[…]
(5)   Ma hijiex ipprojbita prattika agrikola tajba tal-artijiet, skont il-prattiki tajba msemmija fl-Artikolu 5(2) u r-rekwiżiti li ġejjin, li jirriżultaw mill-għan ta’ protezzjoni:
[…]
(6)   Ma hijiex ipprojbita l-forestrija skont prattiki awtorizzati mill-Artikolu 11 tan-[Niedersächsischen Gesetz über den Wald und die Landschaftsordnung (il-Liġi tal-Land ta’ Niedersachsen dwar il-Foresti u li Torganizza l-Użu tal-Pajsaġġ) u mill-Artikolu 5(3) tal-BNatSchG, u li hija wkoll konformi mar-rekwiżiti segwenti, li jirriżultaw mill-għan ta’ protezzjoni:
[…]
7.
Il-ħolqien ta’ żoni forestali ġodda permezz ta’ afforestazzjoni huwa awtorizzat biss bil-kunsens tal-awtorità kompetenti fil-qasam tal-protezzjoni tan-natura.
[…]
(8)   Fil-każijiet imsemmija fil-paragrafi 2, 3, 5 u 6, l-awtorità kompetenti fil-qasam tal-protezzjoni tan-natura għandha tagħti l-kunsens meħtieġ […] sakemm u sa fejn ma hemmx lok li jiġu mistennija effetti fuq jew tfixkil fit-tul taż-żona ta’ protezzjoni tal-pajsaġġ jew l-elementi essenzjali tagħha għall-għanijiet ta’ konservazzjoni u l-għan ta’ protezzjoni ta’ dan id-digriet. […]
(9)   Fil-każijiet ta’ komunikazzjoni obbligatorja msemmija fil-paragrafi 2, 4, 6 u 7, l-awtorità kompetenti fil-qasam tal-protezzjoni tan-natura tista’ tieħu l-miżuri neċessarji sabiex tiggarantixxi l-osservanza tal-għan ta’ protezzjoni ta’ dan id-digriet. […] L-awtorità kompetenti fil-qasam tal-protezzjoni tan-natura tista’, każ b’każ, tipprojbixxi l-implimentazzjoni tal-atti jew tal-miżuri kkomunikati meta l-għan ta’ protezzjoni ta’ dan id-digriet ikun affettwat.
[…]”
27
L-Artikolu 7 tad-digriet inkwistjoni, intitolat “Setgħa ta’ awtorizzazzjoni”, jipprovdi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“[…] [l]-awtorità kompetenti fil-qasam tal-protezzjoni tan-natura tista’ tordna l-istabbiliment mill-ġdid tal-istat preċedenti jekk il-projbizzjonijiet imsemmija fl-Artikolu 4 jew l-obbligi ta’ approvazzjoni jew ta’ komunikazzjoni msemmija fl-Artikolu 5 ta’ dan id-digriet ikunu nkisru u jekk in-natura jew il-pajsaġġ ikunu nqerdu, ġew iddanneġġati jew immodifikati illegalment.”
28
L-Artikolu 9 tad-digriet inkwistjoni, intitolat “Implimentazzjoni ta’ miżuri ta’ konservazzjoni u ta’ restawr”, jipprevedi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Id-dispożizzjonijiet li jinsabu fl-Artikoli 4 u 5 ta’ dan id-digriet jikkorrispondu bħala regola ġenerali għal miżuri intiżi li jżommu fi stat tajjeb ta’ konservazzjoni t-tipi ta’ habitats imsemmija fl-Anness I u l-ispeċi ta’ annimali msemmija fl-Anness II tad-[Direttiva 92/43] li jinsabu fiż-[żona ta’ protezzjoni tal-pajsaġġ].”
29
L-Artikolu 10 tad-digriet inkwistjoni, intitolat “Ksur amministrattiv”, jipprovdi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Twettaq ksur […] kull persuna li, fl-assenza ta’ eżenzjoni skont l-Artikolu 5 jew ta’ deroga skont l-Artikolu 6, tikser intenzjonalment jew b’negliġenza l-projbizzjonijiet imsemmija fl-Artikolu 4 ta’ dan id-digriet.”
Il‑kawża prinċipali u d‑domandi preliminari
30
Fit‑30 ta’ Settembru 2019, id-distrett ta’ Osnabrück adotta d-digriet inkwistjoni, li indika iż-żona ta’ protezzjoni tal-pajsaġġ “Nixxigħat fl-Artland” bħala element essenzjali tas-sit Natura 2000 bl-istess isem (iktar ’il quddiem is-“sit ikkonċernat”).
31
Matul il-proċess ta’ adozzjoni ta’ dan id-digriet, id-distrett ta’ Osnabrück kien żgura parteċipazzjoni tal-pubbliku, inkluża dik tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali, billi ppermetta lil dan il-pubbliku jikkonsulta l-abbozz ta’ digriet u d-diversi mapep relatati miegħu kif ukoll l-espożizzjoni tal-motivi. Għall-kuntrarju, id-distrett ta’ Osnabrück ma kien wettaq la evalwazzjoni ambjentali, skont id-Direttiva 2001/42, u lanqas eżami minn qabel dwar in-neċessità ta’ tali evalwazzjoni, qabel l-adozzjoni tad-digriet inkwistjoni.
32
Fit‑13 ta’ Ottubru 2020, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali ressqet talba għal stħarriġ tal-legalità tad-digriet inkwistjoni, filwaqt li invokat il-ksur ta’ dispożizzjonijiet li jirrigwardaw l-ambjent, b’mod partikolari dispożizzjonijiet intiżi li jittrasponu d-dritt tal-Unjoni.
33
Adita b’din it-talba, in-Niedersächsisches Oberverwaltungsgericht (il-Qorti Amministrattiva Superjuri tal-Land ta’ Niedersachsen, il-Ġermanja), li hija l-qorti tar-rinviju f’din il-kawża, tqis li, fid-dawl tas-sentenza tat‑22 ta’ Frar 2022, Bund Naturschutz in Bayern (C‑300/20, EU:C:2022:102, punti 60 sa 69), ma kien jeżisti ebda obbligu, skont l-Artikolu 35 tal-UVPG, li huwa bbażat fuq l-Artikolu 3(2)(a) tad-Direttiva 2001/42, li titwettaq evalwazzjoni ambjentali qabel l-adozzjoni tad-digriet inkwistjoni.
34
Skont din il-qorti, huwa madankollu possibbli li, qabel din l-adozzjoni, kien neċessarju li ssir evalwazzjoni ambjentali, skont id-dispożizzjonijiet magħquda tal-Artikolu 36 tal-UVPG, kif ukoll tal-punt 2 tal-ewwel sentenza tal-Artikolu 36 tal-ewwel sentenza tal-Artikolu 34(1) tal-BNatSchG, li huma bbażati fuq id-dispożizzjonijiet magħquda tal-Artikolu 3(2)(b) tad-Direttiva 2001/42 u tal-Artikolu 6(3) tad-Direttiva 92/43.
35
F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, fl-ewwel lok, fid-dawl, b’mod partikolari, tas-sentenza tat‑12 ta’ Ġunju 2019, CFE (C‑43/18, EU:C:2019:483, punti 49 u 50), jekk att bħalma huwa d-digriet inkwistjoni, li permezz tiegħu Stat Membru jindika sit bħala żona speċjali ta’ konservazzjoni konformement mad-Direttiva 92/43, għandux jitqies, fi kwalunkwe każ, li huwa direttament marbut jew neċessarju għall-ġestjoni tas-sit, indipendentement mill-kontenut regolatorju tiegħu.
36
Peress li, fil-fehma tagħha, diversi elementi jimmilitaw kontra tali interpretazzjoni, il-qorti tar-rinviju tistaqsi sussegwentement, fit-tieni lok, jekk, u taħt liema kundizzjonijiet, regoli bħalma huma l-eċċezzjonijiet li jinsabu fl-Artikolu 5(3) sa (6) tad-digriet inkwistjoni għandhomx jitqiesu li huma direttament marbuta jew neċessarji għall-ġestjoni tas-sit ikkonċernat.
37
Fit-tielet lok, fil-każ li dawn l-eċċezzjonijiet għandhom jinftiehmu mhux bħala li jikkonsistu biss fl-ispeċifikazzjoni tal-portata tal-projbizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 4 tad-digriet inkwistjoni, iżda bħala regoli awtonomi, mhux direttament marbuta jew neċessarji għall-ġestjoni tas-sit ikkonċernat, il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar l-effett fuq l-eżistenza tal-obbligu li titwettaq evalwazzjoni ambjentali skont id-Direttiva 2001/42, l-ewwel nett, tal-fatt li l-attivitajiet li jaqgħu taħt l-imsemmija eċċezzjonijiet ma humiex iktar suġġetti, qabel l-implimentazzjoni tagħhom, għal evalwazzjoni tal-effetti każ b’każ skont l-Artikolu 6(3) tad-Direttiva 92/43 u, anki jekk ikunu s-suġġett ta’ tali evalwazzjoni, din tal-aħħar titwettaq fid-dawl tal-kriterji u tal-modalitajiet konkreti stabbiliti minn dawn l-eċċezzjonijiet, it-tieni nett, tal-fatt li l-attivitajiet awtorizzati skont dawn l-eċċezzjonijiet ikunu diġà ilhom żmien twil li ġew implimentati fuq is-sit ikkonċernat u, it-tielet nett, tal-fatt li d-digriet inkwistjoni għandu jitqies, skont il-każ, bħala pjan li jiddetermina l-użu ta’ żoni żgħar fil-livell lokali, fis-sens tal-Artikolu 3(3) tad-Direttiva 2001/42.
38
Fl-aħħar nett, fir-raba’ lok, il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar il-modalitajiet li evalwazzjoni ambjentali għandha, skont il-każ, tosserva.
39
F’dawn iċ-ċirkustanzi, in-Niedersächsisches Oberverwaltungsgericht (il-Qorti Amministrativa Superjuri tal-Land ta’ Niedersachsen, il-Ġermanja) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“(1)
L-Artikolu 3(2)(b) tad-[Direttiva 2001/42] flimkien mal-Artikolu 6(3) tad-[Direttiva 92/43], għandhom jiġu interpretati fis-sens li d-dispożizzjonijiet kollha f’att leġiżlattiv, li permezz tiegħu Stat Membru jindika sit bħala żona speċjali ta’ konservazzjoni skont id-[Direttiva 92/43], għandhom jitqiesu li huma direttament marbuta jew neċessarji għall-ġestjoni tas-sit, indipendentement mill-kontenut regolatorju tagħhom, bil-konsegwenza li l-att leġiżlattiv, bħala pjan, ma huwiex suġġett għal evalwazzjoni ambjentali skont l-Artikolu 3(2)(b) tad-[Direttiva 2001/42] flimkien mal-Artikolu 6(3) tad-[Direttiva 92/43], jew hemm lok li jiġi adottat approċċ differenzjat skont il-kontenut tad-dispożizzjonijiet individwali, b’mod li dispożizzjonijiet individwali ta’ tali att bħala pjan (jew parti minn pjan) ikollhom jitqiesu li huma direttament marbuta jew neċessarji għall-ġestjoni tas-sit u dispożizzjonijiet oħra ta’ dan l-att ma jitqiesux hekk bħala pjan (jew parti minn pjan)?
(2)
Fil-każ li r-risposta li tingħata għall-ewwel domanda jkollha t-tieni tifsira: l-Artikolu 3(2)(b) tad-[Direttiva 2001/42], flimkien mal-Artikolu 6(3) tad-[Direttiva 92/43] għandhom jiġu interpretati fis-sens li dispożizzjoni individwali f’att leġiżlattiv ta’ Stat Membru li tindika sit bħala żona speċjali ta’ konservazzjoni fis-sens tad-[Direttiva 92/43], u li tistabbilixxi għanijiet ta’ konservazzjoni u li timponi obbligi u projbizzjonijiet għandha titqies bħala pjan (jew parti minn pjan) li ma huwiex direttament marbut jew neċessarju għall-ġestjoni tas-sit, meta din id-dispożizzjoni, billi tiddefinixxi kriterji u modalitajiet konkreti, teskludi ċerti attivitajiet implimentati f’dan is-sit mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-obbligi u tal-projbizzjonijiet stabbiliti kif ukoll meta dawn l-attivitajiet ma jservux direttament sabiex jintlaħqu l-għanijiet ta’ konservazzjoni, iżda għandhom jitqiesu bħala miżuri ta’ ġestjoni jew ta’ manteniment intiżi għal finijiet oħra u li għandhom in-natura ta’ proġett fis-sens tal-Artikolu 6(3) tad-[Direttiva 92/43]?
(3)
Fil-każ li r-risposta għat-tieni domanda tkun fl-affermattiv: l-Artikolu 3(2)(b) tad-[Direttiva 2001/42], flimkien mal-Artikolu 6(3) tad-[Direttiva 92/43], għandhom jiġu interpretati fis-sens li l-okkorrenza ta’ effett sinjifikattiv fuq is-sit ma tistax titqies li hija eskluża fuq il-bażi ta’ dispożizzjoni bħal dik deskritta fit-tieni domanda, li tkun tinsab f’att leġiżlattiv li jindika sit bħala żona speċjali ta’ konservazzjoni skont id-[Direttiva 92/43], li tistabbilixxi b’mod suffiċjentement speċifiku l-kriterji u l-modalitajiet għall-eżerċizzju tal-attivitajiet, li għandhom in-natura ta’ proġett fis-sens tal-Artikolu 6(3) tad-[Direttiva 92/43], meta d-dritt nazzjonali ma jkun jipprevedi ebda rekwiżit ta’ awtorizzazzjoni għal dawn l-attivitajiet u meta l-awtorità kompetenti, minħabba l-imsemmija dispożizzjoni fl-att leġiżlattiv, ukoll ma tipprevedix notifika minn qabel u evalwazzjoni tal-effetti tal-proġett każ b’każ skont Artikolu 6(3) tad-[Direttiva 92/43], jew inkella twettaq evalwazzjoni tal-effetti tal-proġett każ b’każ u, f’dan il-kuntest, tevalwa l-effetti tal-proġett fid-dawl tal-osservanza tal-kriterji u tal-modalitajiet stabbiliti mid-dispożizzjoni deskritta fit-tieni domanda?
(4)
Fil-każ li r-risposta għat-tieni domanda tkun fl-affermattiv: l-Artikolu 3(2)(b) tad-[Direttiva 2001/42], flimkien mal-Artikolu 6(3) tad-[Direttiva 92/43], għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma hemmx riskju ta’ okkorrenza ta’ effett sinjifikattiv fuq is-sit fuq il-bażi ta’ dispożizzjoni bħal dik deskritta fit-tieni domanda, li tkun tinsab f’att leġiżlattiv li jindika sit bħala żona speċjali ta’ konservazzjoni skont id-[Direttiva 92/43], jekk l-attivitajiet koperti minn tali dispożizzjoni, bħala regola ġenerali, diġà jkun ilhom żmien twil li twettqu u, fi kwalunkwe każ, abbażi tal-kriterji u tal-modalitajiet għall-eżerċizzju tagħhom stabbiliti fid-dispożizzjoni, ebda intensifikazzjoni jew estensjoni ta’ dawn l-attivitajiet fuq is-sit ma tkun possibbli?
(5)
Jekk, abbażi tar-risposti li jingħataw għad-domandi preċedenti, għandu jitqies li, minħabba l-kontenut ta’ ċerti dispożizzjonijiet individwali ta’ att leġiżlattiv li jindikaw sit bħala żona speċjali ta’ konservazzjoni fis-sens tad-[Direttiva 92/43], għandha titwettaq evalwazzjoni ambjentali skont l-Artikolu 3(2)(b) tad-[Direttiva 2001/42], flimkien mal-Artikolu 6(3) tad-[Direttiva 92/43]: l-Artikolu 3(3) tad-[Direttiva 2001/42] għandu jiġi interpretat fis-sens li, meta l-indikazzjoni tas-sit għandha titqies li tiddetermina l-użu ta’ żoni żgħar fuq livell lokali, awtorità nazzjonali għandha, minħabba li s-sit ikun diġà ġie kklassifikat bħala sit ta’ importanza Komunitarja fis-sens tat-tielet subparagrafu tal-Artikolu 4(2) tad-[Direttiva 92/43], bħala regola ġenerali tippreżumi li l-indikazzjoni bħala żona ta’ konservazzjoni jista’ jkollha effetti sinjifikattivi fuq l-ambjent?
(6)
Jekk, abbażi tar-risposti li jingħataw għad-domandi preċedenti, għandu jitqies li, minħabba l-kontenut ta’ ċerti dispożizzjonijiet individwali ta’ att leġiżlattiv li jindikaw sit bħala żona speċjali ta’ konservazzjoni fis-sens tad-[Direttiva 92/43], għandha titwettaq evalwazzjoni ambjentali: l-Artikolu 3(2)(b) tad-[Direttiva 2001/42], flimkien mal-Artikolu 6(3) tad-[Direttiva 92/43], għandu jiġi interpretat fis-sens li huma biss dawn id-dispożizzjonijiet individwali li għandhom ikunu suġġett għal evalwazzjoni ambjentali jew tali evalwazzjoni ambjentali għandha tikkonċerna l-kontenut kollu tal-att leġiżlattiv?
(7)
Jekk, abbażi tar-risposti li jingħataw għad-domandi preċedenti, għandu jitqies li, minħabba l-kontenut ta’ ċerti dispożizzjonijiet individwali ta’ att leġiżlattiv li jindikaw sit bħala żona speċjali ta’ konservazzjoni fis-sens tad-[Direttiva 92/43], għandha titwettaq evalwazzjoni ambjentali: l-Artikolu 4(1) tad-[Direttiva 2001/42], li jipprovdi li l-evalwazzjoni ambjentali prevista fl-Artikolu 3 tad-Direttiva għandha titwettaq waqt il-preparazzjoni ta’ pjan jew ta’ partijiet minn pjan u qabel l-adozzjoni tagħhom, għandu jiġi interpretat fis-sens li n-nuqqas li titwettaq tali evalwazzjoni ambjentali ta’ pjan jew ta’ partijiet minn pjan ma tistax tiġi rrimedjata sussegwentement permezz ta’ proċedura supplimentari wara li jkunu ġew adottati l-pjan jew il-partijiet minn pjan, b’mod li jiġi rrettifikat a posteriori żball proċedurali tan-nuqqas li ssir evalwazzjoni ambjentali?”
Fuq id‑domandi preliminari
Fuq l‑ewwel u t‑tieni domanda
40
Permezz tal-ewwel u tat-tieni domanda tagħha li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 3(2)(b) tad-Direttiva 2001/42, moqri flimkien mal-Artikolu 6(3) tad-Direttiva 92/43, għandux jiġi interpretat fis-sens li att, li permezz tiegħu l-Istat Membru kkonċernat jindika sit bħala żona speċjali ta’ konservazzjoni, skont id-Direttiva 92/43, u li jelenka l-attivitajiet tal-bniedem li huma pprojbiti fuq dan is-sit, bla ħsara għall-eċċezzjonijiet li dan l-att jipprevedi wkoll, jaqax taħt il-kunċett ta’ “pjanijiet u programmi” fis-sens tad-Direttiva 2001/42, li għalihom evalwazzjoni ambjentali hija obbligatorja.
41
L-Artikolu 3(2)(b) tad-Direttiva 2001/42 jissuġġetta l-obbligu li pjan jew programm partikolari jkun suġġett għal evalwazzjoni ambjentali, skont din id-direttiva, għall-kundizzjoni li tkun meħtieġa evalwazzjoni skont l-Artikoli 6 u 7 tad-Direttiva 92/43.
42
Konformement mal-Artikolu 6(3) tad-Direttiva 92/43, evalwazzjoni xierqa hija meħtieġa għal kull pjan jew proġett mhux marbut direttament jew neċessarju għall-ġestjoni tas-sit, iżda li jista’ jaffettwa dan is-sit b’mod sinjifikattiv, b’mod individwali jew flimkien ma’ pjanijiet jew proġetti oħra.
43
Issa, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li l-att li bih Stat Membru jindika sit bħala żona speċjali ta’ konservazzjoni skont id-Direttiva 92/43 huwa, min-natura tiegħu, direttament marbut jew neċessarju għall-ġestjoni tas-sit. Fil-fatt, l-Artikolu 4(4) ta’ din id-direttiva jeżiġi tali indikazzjoni għall-finijiet tal-implimentazzjoni tiegħu (sentenza tat‑12 ta’ Ġunju 2019, CFE, C‑43/18, EU:C:2019:483, punt 49).
44
Ċertament din l-evalwazzjoni ma tistax awtomatikament tiġi estiża għad-dispożizzjonijiet kollha ta’ tali att, mingħajr il-verifikazzjoni tal-kontenut tagħhom. B’mod partikolari, ma jistax jiġi eskluż a priori li dan l-att jinkludi wkoll dispożizzjonijiet li ma għandhom l-ebda rabta mal-eżekuzzjoni, mill-Istat Membru kkonċernat, tal-obbligu previst fl-Artikolu 4(4) tad-Direttiva 92/43 u li ma humiex direttament marbuta jew neċessarji għall-ġestjoni tas-sit inkwistjoni b’mod ieħor.
45
Madankollu, bla ħsara għall-verifiki li għandha twettaq il-qorti tar-rinviju, id-digriet inkwistjoni ma jidhirx li jinkludi tali dispożizzjonijiet.
46
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, skont l-Artikolu 4(4) tad-Direttiva 92/43, ladarba jkun intgħażel sit ta’ importanza Komunitarja, l-Istat Membru kkonċernat għandu jindika dan is-sit bħala żona speċjali ta’ konservazzjoni malajr kemm jista’ jkun u fi żmien li ma jaqbiżx is-sitt snin, filwaqt li jistabbilixxi l-prijoritajiet skont l-importanza tas-siti għaż-żamma jew biex jerġa’ jġib, fi stat tajjeb ta’ konservazzjoni, tip ta’ habitat naturali jew speċi, u għall-koerenza ta’ Natura 2000. Dan l-Istat Membru għandu wkoll, minn naħa, konformement mal-istess dispożizzjoni tad-Direttiva 92/43, kif interpretata mill-Qorti tal-Ġustizzja, jiddetermina, fl-istess termini u qabel l-iffissar ta’ dawn il-prijoritajiet, l-għanijiet ta’ konservazzjoni, li għandhom ikunu speċifiċi, u jistabbilixxi, min-naħa l-oħra, konformement mal-Artikolu 6(1) ta’ din id-direttiva, il-miżuri ta’ konservazzjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑29 ta’ Ġunju 2023, Il‑Kummissjoni vs Lirlanda‑Irlanda (Protezzjoni taż-żoni speċjali ta’ konservazzjoni), C‑444/21, EU:C:2023:524, punti 45, 53, 65 u 66).
47
Skont l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 92/43, il-miżuri ta’ konservazzjoni jinvolvu, jekk ikun il-każ, “miżuri xierqa statutorji, amminstrattivi jew kuntrattwali”.
48
Għalhekk, il-miżuri ta’ konservazzjoni li l-Istat Membru kkonċernat għandu jistabbilixxi skont dan l-Artikolu 6(1) jistgħu b’mod partikolari jikkonsistu fl-istabbiliment ta’ sistema legali intiża li tillimita, fit-territorju tas-sit inkwistjoni u fid-dawl tal-għanijiet ta’ konservazzjoni stabbiliti, l-attivitajiet tal-bniedem meta mqabbla ma’ dak li kien awtorizzat sa dak iż-żmien fuq dan is-sit.
49
Dispożizzjonijiet ta’ att ta’ indikazzjoni ta’ sit bħala żona speċjali ta’ konservazzjoni, li permezz tagħhom l-Istat Membru kkonċernat għandu l-intenzjoni jistabbilixxi tali sistema legali, għandhom, għaldaqstant, jitqiesu li huma “direttament marbuta jew neċessarji għall-ġestjoni tas-sit” inkwistjoni.
50
Fl-assenza ta’ preċiżjoni f’dan ir-rigward fid-Direttiva 92/43, l-Istati Membri jibqgħu, barra minn hekk, liberi li jiddeterminaw, fl-ordinament ġuridiku tagħhom, it-tip ta’ regoli li huma jqisu l-iktar xierqa sabiex jistabbilixxu tali sistema legali.
51
F’dan il-każ, is-sistema legali stabbilita mid-digriet inkwistjoni hija kkostitwita minn numru ta’ dispożizzjonijiet, fosthom l-Artikolu 4 ta’ dan id-digriet, li jipprevedi projbizzjonijiet, u l-Artikolu 5 tiegħu, li jelenka l-“atti u użi” li ma jaqgħux taħt dawn il-projbizzjonijiet.
52
F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tindika b’mod partikolari li hija tqis li l-eċċezzjonijiet previsti fl-Artikolu 5 tad-digriet inkwistjoni għandhom l-għan li jawtorizzaw, f’ċertu kuntest, it-tkomplija tal-attivitajiet implimentati li kienu diġà eżerċitati fis-sit ikkonċernat u li għadhom eżerċitati attwalment, b’mod partikolari għal finijiet kummerċjali, bħas-sajd, l-agrikoltura, il-forestrija, kif ukoll ċerti miżuri ta’ manutenzjoni tal-ilma, bl-għan li jiġi evitat ksur sproporzjonat tad-drittijiet tal-proprjetarji u tal-aventi kawża kkonċernati mit-tqegħid taħt protezzjoni tas-sit ikkonċernat.
53
Xorta jibqa’ l-fatt li, bla ħsara għall-verifiki li għandha twettaq din il-qorti, l-Artikolu 5 tad-digriet inkwistjoni jagħmel parti mid-dispożizzjonijiet intiżi, fl-intier tagħhom, sabiex jistabbilixxu s-sistema legali meqjusa neċessarja għall-finijiet tal-protezzjoni, fost oħrajn, taż-żona speċjali ta’ konservazzjoni indikata, jiġifieri, f’dan il-każ, is-sit ikkonċernat.
54
Dan jidher li huwa kkonfermat mill-Artikolu 9 tad-digriet inkwistjoni, li jipprovdi, fil-paragrafu 1 tiegħu, li d-dispożizzjonijiet li jinsabu fl-Artikoli 4 u 5 ta’ dan id-digriet “jikkorrispondu bħala regola ġenerali għal miżuri intiżi li jżommu fi stat tajjeb ta’ konservazzjoni t-tipi ta’ habitats imsemmija fl-Anness I u l-ispeċi ta’ annimali msemmija fl-Anness II tad-[Direttiva 92/43] li jinsabu [fis-sit ikkonċernat]”, kif ukoll mill-formulazzjoni tal-Artikolu 7(1) u dik tal-Artikolu 10(1) tal-imsemmi digriet.
55
Minn dan isegwi li, dejjem bla ħsara għall-verifiki li għandhom isiru mill-qorti tar-rinviju, id-digriet inkwistjoni għandu jitqies li huwa direttament marbut jew neċessarju, kollu kemm hu, għall-ġestjoni tas-sit ikkonċernat.
56
Fid-dawl ta’ dawn ir-raġunijiet kollha, ir-risposta għall-ewwel u għat-tieni domanda għandha tkun li l-Artikolu 3(2)(b) tad-Direttiva 2001/42, moqri flimkien mal-Artikolu 6(3) tad-Direttiva 92/43, għandu jiġi interpretat fis-sens li att, li permezz tiegħu l-Istat Membru kkonċernat jindika sit bħala żona speċjali ta’ konservazzjoni, skont id-Direttiva 92/43, u li jelenka l-attivitajiet tal-bniedem li huma pprojbiti fuq dan is-sit, bla ħsara għall-eċċezzjonijiet li dan l-att jipprevedi wkoll, ma jaqax taħt il-kunċett ta’ “pjanijiet u programmi” fis-sens tad-Direttiva 2001/42, li għalihom evalwazzjoni ambjentali hija obbligatorja.
Fuq it‑tielet u r‑raba’ domanda
57
Fid-dawl tar-risposta mogħtija għall-ewwel u għat-tieni domanda, ma hemmx lok li tingħata risposta għat-tielet sas-seba’ domanda.
Fuq l‑ispejjeż
58
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Is-Seba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 3(2)(b) tad-Direttiva 2001/42/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑27 ta’ Ġunju 2001 dwar l-istima ta’ l-effetti ta’ ċerti pjanijiet u programmi fuq l-ambjent, moqri flimkien mal-Artikolu 6(3) tad-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE tal‑21 ta’ Mejju 1992 dwar il-konservazzjoni ta’ l-habitat naturali u tal-fawna u l-flora selvaġġa,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
att, li permezz tiegħu l-Istat Membru kkonċernat jindika sit bħala żona speċjali ta’ konservazzjoni, skont id-Direttiva 92/43, u li jelenka l-attivitajiet tal-bniedem li huma pprojbiti fuq dan is-sit, bla ħsara għall-eċċezzjonijiet li dan l-att jipprevedi wkoll, ma jaqax taħt il-kunċett ta’ “pjanijiet u programmi” fis-sens tad-Direttiva 2001/42, li għalihom evalwazzjoni ambjentali hija obbligatorja.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.