Zaak T‑727/20
Nigar Kirimova
tegen
Bureau voor intellectuele eigendom van de Europese Unie
Beschikking van het Gerecht (Vierde kamer – uitgebreid) van 9 maart 2022
„Beroep tot nietigverklaring – Vertegenwoordiging door een advocaat die ten opzichte van de verzoekende partij niet de hoedanigheid van onafhankelijke derde heeft – Niet-ontvankelijkheid”
1.      Gerechtelijke procedure – Inleidend verzoekschrift – Vormvereisten – Ondertekening door een advocaat – Begrip advocaat – Autonome uitlegging
(Statuut van het Hof van Justitie, art. 19, derde alinea; Reglement voor de procesvoering van het Gerecht, art. 51, lid 1)
(zie punt 17)
2.      Gerechtelijke procedure – Inleidend verzoekschrift – Vormvereisten – Voorwaarden in verband met de ondertekenaar – Hoedanigheid van derde ten opzichte van de partijen – Vertegenwoordiging door een advocaat die medewerker is van een entiteit waarbij de partij werkzaam is – Niet-eerbiediging van het vereiste van onafhankelijkheid
(Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, art. 47; Statuut van het Hof van Justitie, art. 19, derde alinea)
(zie punten 18‑22, 24‑27, 31‑33, 37, 46)
3.      Gerechtelijke procedure – Inleidend verzoekschrift – Vormvereisten – Voorwaarden in verband met de ondertekenaar – Hoedanigheid van derde ten opzichte van de partijen – Vertegenwoordiging door een advocaat die niet de hoedanigheid van derde heeft – Niet-ontvankelijkheid – Regularisatie na het verstrijken van de termijn voor het instellen van beroep – Ontoelaatbaarheid
(Statuut van het Hof van Justitie, art. 19, derde alinea; Reglement voor de procesvoering van het Gerecht, art. 78, lid 6)
(zie punt 47)
Samenvatting
Nigar Kirimova, die de Azerbeidzjaanse nationaliteit heeft, was jurist bij een advocatenkantoor. Zij wilde zich inschrijven op de lijst van erkende gemachtigden bij het Bureau voor intellectuele eigendom van de Europese Unie (EUIPO) en heeft daarvoor ontheffing aangevraagd van het vereiste om de nationaliteit van een van de lidstaten van de Europese Economische Ruimte te hebben. De uitvoerend directeur van het EUIPO heeft haar verzoek afgewezen, waarop Kirimova beroep heeft ingesteld bij het Gerecht. Het verzoekschrift is ondertekend door een advocaat die medewerker was van het kantoor waar Kirimova op het tijdstip van indiening van het beroep zelf werkzaam was.
Bij zijn beschikking heeft het Gerecht (uitgebreide kamer) het beroep niet-ontvankelijk verklaard. Het Gerecht wijst erop dat verzoekster en haar advocaat bijzonder nauwe professionele betrekkingen onderhielden en dat zowel de advocaat als het kantoor waar zij werkzaam was, een direct belang hadden bij de oplossing van dit geding. Dat heeft namelijk rechtstreeks betrekking op het beroep dat verzoekster bij het advocatenkantoor uitoefende. Het Gerecht oordeelt daarom dat kennelijk niet is voldaan aan het vereiste dat de advocaat een onafhankelijke derde is ten opzichte van de verzoekende partij.(1)
Beoordeling door het Gerecht
Om te beginnen herinnert het Gerecht eraan dat een partij die beroep wil instellen bij het Gerecht gebruik moet maken van de diensten van een derde die onafhankelijk van die partij optreedt om haar belangen zo goed mogelijk te beschermen en te verdedigen, met name haar recht op een doeltreffende rechterlijke bescherming(2). Voor de vertegenwoordiging in rechte moet er een vertrouwensband bestaan die is gebaseerd op een privékeuze en contractvrijheid: de cliënt is vrij om zijn advocaat te kiezen en de advocaat is in beginsel vrij om zijn cliënten te kiezen. Elke inmenging in die relatie moet gebaseerd zijn op ernstige redenen die wijzen op een duidelijke en dwingende noodzaak om de verzoeker tegen zijn advocaat te beschermen. De onafhankelijkheidsplicht van de advocaat wordt dus niet opgevat als het ontbreken van om het even welke band met zijn cliënt, maar als het ontbreken van banden die kennelijk een ongunstige invloed hebben op zijn vermogen om zijn taak te verrichten, namelijk om zijn cliënt te verdedigen en zodoende diens belangen zo goed mogelijk te dienen.
Vervolgens merkt het Gerecht op dat de Unierechter een beroep enkel niet-ontvankelijk kan verklaren indien de advocaat kennelijk niet onafhankelijk is. De gevallen waarin een advocaat zijn cliënt niet mag vertegenwoordigen moeten van zodanige aard zijn en zo ver gaan dat duidelijk is dat de advocaat economische of persoonlijke banden met het voorwerp van het geschil dan wel met een van de partijen heeft die gegronde twijfel doen ontstaan over zijn onafhankelijkheid. Het Gerecht onderstreept dat elk geval afzonderlijk moet worden onderzocht en dat daarbij rekening moet worden gehouden met de professionele omgeving waarin de advocaat optreedt.
Tot slot stelt het Gerecht vast dat verzoekster en haar advocaat in casu binnen één en hetzelfde kantoor bijzonder nauwe professionele betrekkingen onderhielden. Bovendien hebben het kantoor en de advocaat er meermaals blijk van gegeven dat zij belang hadden bij het door verzoekster aan het EUIPO gerichte verzoek en bij de beslechting van het geding, dat rechtstreeks verband hield met het beroep dat verzoekster bij het kantoor uitoefende. Zij hebben zelfs gesteld dat het bestreden besluit hun nadeel berokkende. Bijgevolg kon de advocaat van verzoekster niet worden gezien als een onafhankelijke derde en kon zij dus niet als zodanig optreden.
Overigens heeft het feit dat de band tussen het kantoor en de advocaat enerzijds en verzoekster anderzijds na de indiening van het beroep is verbroken en dat verzoekster inmiddels wordt bijgestaan door een tweede, externe advocaat geen invloed op de ontvankelijkheid van het beroep. De ontvankelijkheid van een beroep moet namelijk worden beoordeeld naar de situatie op het tijdstip waarop het verzoekschrift is ingediend, en wanneer niet is voldaan aan het vereiste van vertegenwoordiging door een toegelaten advocaat, kan dit gebrek niet na het verstrijken van de termijn voor het instellen van het beroep worden hersteld.(3)
1      Zie artikel 19, derde alinea, van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie.
2      Verankerd in artikel 47 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie.
3      Artikel 78, lid 6, van het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht.