62019CJ0143_RES
Υπόθεση C-143/19 P
Der Grüne Punkt - Duales System Deutschland GmbH
κατά
Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUIPO)
Απόφαση του Δικαστηρίου (πέμπτο τμήμα)της 12ης Δεκεμβρίου 2019
«Αίτηση αναιρέσεως – Σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Κανονισμός (ΕΚ) 207/2009 – Άρθρα 15 και 66 – Ουσιαστική χρήση συλλογικού σήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Σήμα σχετικό με σύστημα συλλογής και ανάκτησης αποβλήτων συσκευασίας – Τοποθέτησή του επί της συσκευασίας των προϊόντων για τα οποία καταχωρίστηκε το σήμα»
Σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Συλλογικά σήματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Βασική λειτουργία – Διάκριση των προϊόντων ή των υπηρεσιών των μελών της ένωσης που είναι δικαιούχος του σήματος από τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες άλλων επιχειρήσεων
(Κανονισμός 207/2009 του Συμβουλίου, άρθρο 66)
(βλ. σκέψεις 52-54)
Σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Παραίτηση, έκπτωση και ακυρότητα – Λόγοι εκπτώσεως – Απουσία ουσιαστικής χρήσης του σήματος – Απόδειξη της χρήσης του προγενέστερου σήματος – Ουσιαστική χρήση – Έννοια – Κριτήρια εκτιμήσεως –Συλλογικό σήμα
(Κανονισμός 207/2009 του Συμβουλίου, άρθρα 15 § 1 και 51 § 1, στοιχείο αʹ)
(βλ. σκέψεις 55-58, 62, 72, 73)
Σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Παραίτηση, έκπτωση και ακυρότητα – Λόγοι εκπτώσεως – Απουσία ουσιαστικής χρήσης του σήματος – Συλλογικό εικονιστικό σήμα, το οποίο απεικονίζει ένα κύκλο με δύο βέλη και αφορά σύστημα συλλογής και ανάκτησης αποβλήτων συσκευασίας
(Κανονισμός 207/2009 του Συμβουλίου, άρθρα 15 § 1 και 51 § 1, στοιχείο αʹ)
(βλ. σκέψεις 67-70)
Σύνοψη
Συλλογικό σήμα σχετικό με σύστημα συλλογής αποβλήτων συσκευασίας, το οποίο τοποθετείται επί της συσκευασίας προϊόντων, μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο ουσιαστικής χρήσης για τα συσκευασμένα προϊόντα
Με την απόφαση Der Grüne Punkt κατά EUIPO (C-143/19 P), της 12ης Δεκεμβρίου 2019, το Δικαστήριο αναίρεσε την απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου λόγω πλάνης περί το δίκαιο στην οποία υπέπεσε το τελευταίο κατά την εφαρμογή, στην περίπτωση συλλογικού σήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της έννοιας της «ουσιαστικής χρήσης» (
1
).
Στη συγκεκριμένη υπόθεση, η αναιρεσείουσα, Der Grüne Punkt, είχε καταχωρίσει εικονιστικό συλλογικό σήμα, το οποίο απεικόνιζε ένα κύκλο με δύο βέλη και αφορούσε σύστημα συλλογής και ανάκτησης αποβλήτων συσκευασίας. Κατόπιν αίτησης για την κήρυξη εκπτώσεως, το Γραφείο Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUIPO) δέχθηκε εν μέρει την αίτηση αυτή, με την αιτιολογία ότι δεν είχε γίνει ουσιαστική χρήση του εν λόγω σήματος για όλα τα προϊόντα για τα οποία είχε καταχωριστεί, πλην των προϊόντων που ήταν, τα ίδια, συσκευασίες.
Το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή που είχε ασκηθεί από την αναιρεσείουσα κατά της απόφασης του τμήματος προσφυγών του EUIPO.
Προς στήριξη της αιτήσεως αναιρέσεως, η αναιρεσείουσα προέβαλε ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν ερμήνευσε ορθώς την έννοια της «ουσιαστικής χρήσης» κατά το άρθρο 15, παράγραφος 1, του κανονισμού 207/2009 και παρέλειψε να λάβει δεόντως υπόψη τα χαρακτηριστικά των συλλογικών σημάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα οποία ορίζονται στο άρθρο 66 του κανονισμού αυτού (
2
).
Κατ’ αρχάς, το Δικαστήριο υπενθύμισε ότι η βασική λειτουργία ενός συλλογικού σήματος είναι να διακρίνει τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες των μελών της ένωσης που είναι δικαιούχος του σήματος από τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες άλλων επιχειρήσεων. Επομένως, σε αντίθεση με το ατομικό σήμα, το συλλογικό σήμα δεν έχει ως σκοπό να δηλώσει στον καταναλωτή ποια είναι η «ταυτότητα προελεύσεως» των προϊόντων ή των υπηρεσιών για τα οποία καταχωρίστηκε. Συναφώς, το Δικαστήριο επισήμανε ότι το άρθρο 66 του κανονισμού 207/2009 ουδόλως επιβάλλει στους κατασκευαστές, παραγωγούς, παρέχοντες υπηρεσίες ή εμπόρους που συμμετέχουν στην ένωση η οποία είναι δικαιούχος συλλογικού σήματος να ανήκουν στον ίδιο όμιλο εταιριών που κατασκευάζει προϊόντα ή παρέχει υπηρεσίες υπό ενιαίο έλεγχο. Εξάλλου, το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι τα συλλογικά σήματα εντάσσονται, όπως και τα ατομικά σήματα, στο όλο πλαίσιο των εμπορικών συναλλαγών. Επομένως, η χρήση τους πρέπει, προκειμένου να μπορεί να χαρακτηριστεί ως «ουσιαστική», κατά την έννοια του άρθρου 15, παράγραφος 1, του κανονισμού 207/2009, να συμβάλλει πράγματι στον σκοπό των οικείων επιχειρήσεων να δημιουργήσουν ή να διατηρήσουν δυνατότητες πώλησης των προϊόντων ή των υπηρεσιών τους.
Στη συνέχεια, το Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ένα συλλογικό σήμα χρησιμοποιείται σύμφωνα με τη βασική του λειτουργία από τη στιγμή που επιτρέπει στον καταναλωτή να αντιληφθεί ότι τα συγκεκριμένα προϊόντα ή υπηρεσίες προέρχονται από επιχειρήσεις που είναι μέλη της ένωσης η οποία είναι δικαιούχος του σήματος και να τα διακρίνει έτσι από εκείνα που προέρχονται από επιχειρήσεις που δεν είναι μέλη της. Εν προκειμένω, το Δικαστήριο έκρινε ότι από τις διαπιστώσεις του Γενικού Δικαστηρίου προκύπτει ότι το συλλογικό σήμα είχε χρησιμοποιηθεί σύμφωνα με τη βασική λειτουργία του, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι ο παραγωγός ή ο διανομέας των επίδικων προϊόντων ήταν ενταγμένος στο σύστημα παραχωρήσεως αδειών της προσφεύγουσας.
Τέλος, το Δικαστήριο επισήμανε ότι, κατά την εκτίμηση του ουσιαστικού χαρακτήρα της χρήσης του επίμαχου σήματος, έπρεπε να εξεταστούν, ειδικότερα, οι χρήσεις που θεωρούνται δικαιολογημένες στον οικείο οικονομικό τομέα για τη διατήρηση ή δημιουργία μεριδίων αγοράς υπέρ των προϊόντων ή των υπηρεσιών που προστατεύει το σήμα, η φύση των εν λόγω προϊόντων ή υπηρεσιών, τα χαρακτηριστικά της αγοράς, καθώς και την έκταση και τη συχνότητα χρήσης του σήματος. Συναφώς, το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι το Γενικό Δικαστήριο παρέλειψε να εφαρμόσει τα ως άνω κριτήρια στη συγκεκριμένη περίπτωση. Το Δικαστήριο έκρινε, ειδικότερα, ότι το Γενικό Δικαστήριο όφειλε να εξετάσει αν η προσηκόντως αποδειχθείσα εν προκειμένω χρήση, δηλαδή η τοποθέτηση του επίμαχου σήματος στη συσκευασία των προϊόντων των επιχειρήσεων που συμμετέχουν στο σύστημα συλλογής σε πλησίον ευρισκόμενο σημείο και οικολογικής επεξεργασίας, θεωρείται, στους οικείους οικονομικούς τομείς, ότι μπορεί να δικαιολογηθεί από τη διατήρηση ή την εξεύρεση μεριδίων αγοράς υπέρ των προϊόντων. Κατά το Δικαστήριο, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο η τοποθέτηση από τον κατασκευαστή ή τον διανομέα μιας ένδειξης, επί της συσκευασίας προϊόντων ευρείας κατανάλωσης, ότι συμμετέχει σε ένα τέτοιο οικολογικό σύστημα να μπορεί να επηρεάσει τις αγοραστικές αποφάσεις των καταναλωτών και, επομένως, να συμβάλει στη διατήρηση των σχετικών με τα προϊόντα αυτά μεριδίων αγοράς.
Κρίνοντας ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κατά την εφαρμογή της έννοιας της «ουσιαστικής χρήσης», το Δικαστήριο αναίρεσε την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση και ακύρωσε την απόφαση του τμήματος προσφυγών του EUIPO.
(
1
)	Απόφαση της 12ης Σεπτεμβρίου 2018, Der Grüne Punkt κατά EUIPO – Halston Properties (Απεικόνιση κύκλου με δύο βέλη) (T-253/17, EU:T:2018:909).
(
2
)	Κανονισμός (ΕΚ) 207/2009 του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2009, για το σήμα [της Ευρωπαϊκής Ένωσης] (ΕΕ 2009, L 78, σ. 1).