Προσωρινό κείμενο
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (πέμπτο τμήμα)
της 12ης Μαρτίου 2026 (*)
« Προδικαστική παραπομπή – Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας – Περιοριστικά μέτρα για ενέργειες που υπονομεύουν ή απειλούν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας – Κανονισμός (ΕΕ) 269/2014 – Έννοια της “δέσμευσης κεφαλαίων” – Άρθρο 1, στοιχείο στʹ – Άσκηση, από πρόσωπο υποκείμενο σε περιοριστικά μέτρα, δικαιωμάτων τα οποία συνδέονται με πιστοποιητικά εταιρικών τίτλων και αφορούν τη συμμετοχή και την ψήφο σε συνέλευση στην οποία συνέρχονται οι κάτοχοι των εν λόγω πιστοποιητικών »
Στην υπόθεση C‑465/24,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Hoge Raad der Nederlanden (Ανώτατο Δικαστήριο των Κάτω Χώρων), με απόφαση της 21ης Ιουνίου 2024, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 2 Ιουλίου 2024, στο πλαίσιο της δίκης
SBK Art Limited Liability Company
κατά
Fortenova Group STAK Stichting,
Open Pass Limited,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πέμπτο τμήμα),
συγκείμενο από τους M. L. Arastey Sahún, πρόεδρο τμήματος, J. Passer, E. Regan, Δ. Γρατσία (εισηγητή) και B. Smulders, δικαστές,
γενικός
εισαγγελέας: J. Richard de la Tour
γραμματέας: A. Lamote, διοικητική υπάλληλος,
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 11ης Ιουνίου 2025,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
–        η SBK Art Limited Liability Company, εκπροσωπούμενη από τους P. Goeth, Rechtsanwalt, J. Van Weerden και E. J. H. Zandbergen, advocaten,
–        η Fortenova Group STAK Stichting, εκπροσωπούμενη από τους Y. de Vries, B. T. M. van der Wiel και L. V. van Gardingen, advocaten,
–        η Ολλανδική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τις E. M. M. Besselink και M. K. Bulterman,
–        η Κροατική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την G. Vidović Mesarek,
–        η Αυστριακή Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον A. Posch, την J. Schmoll και την C. Leeb,
–        η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τις M. Carpus-Carcea, L. Haasbeek και L. Puccio,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 25ης Σεπτεμβρίου 2025,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1        Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 1, στοιχείο στʹ, του κανονισμού (ΕΕ) 269/2014 του Συμβουλίου, της 17ης Μαρτίου 2014, σχετικά με περιοριστικά μέτρα για ενέργειες που υπονομεύουν ή απειλούν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας (ΕΕ 2014, L 78, σ. 6), όπως τροποποιήθηκε με τον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) 2022/1354 του Συμβουλίου, της 4ης Αυγούστου 2022 (ΕΕ 2022, L 204 I, σ. 1) (στο εξής: κανονισμός 269/2014).
2        Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ, αφενός, της SBK Art Limited Liability Company και, αφετέρου, της Fortenova Group STAK Stichting (στο εξής: STAK) και της Open Pass Limited, με αντικείμενο την άσκηση, από πρόσωπο υποκείμενο στα περιοριστικά μέτρα του κανονισμού 269/2014, δικαιωμάτων τα οποία συνδέονται με πιστοποιητικά που αντιπροσωπεύουν εταιρικούς τίτλους (στο εξής: πιστοποιητικά εταιρικών τίτλων) και δυνάμει των οποίων μπορεί να συμμετέχει και να ψηφίζει στη συνέλευση των κατόχων τέτοιων πιστοποιητικών (στο εξής: συνέλευση).
Το νομικό πλαίσιο
Η απόφαση 2014/145
3        Λαμβανομένου υπόψη του χρόνου των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης, τα οποία έλαβαν χώρα τον Αύγουστο του 2022, έχει εφαρμογή η απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, της 17ης Μαρτίου 2014, σχετικά με περιοριστικά μέτρα όσον αφορά δράσεις που υπονομεύουν ή απειλούν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας (ΕΕ 2014, L 78, σ. 16), όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2022/1355 του Συμβουλίου, της 4ης Αυγούστου 2022 (ΕΕ 2022, L 204 I, σ. 4) (στο εξής: απόφαση 2014/145).
4        Το άρθρο 6 της απόφασης 2014/145 όριζε τα ακόλουθα:
«Η παρούσα απόφαση τίθεται σε ισχύ την ημερομηνία δημοσίευσής της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η παρούσα απόφαση εφαρμόζεται έως τις 15 Σεπτεμβρίου 2022.
Η παρούσα απόφαση τελεί υπό διαρκή επανεξέταση. Ανανεώνεται ή τροποποιείται κατά περίπτωση, εφόσον το Συμβούλιο [της Ευρωπαϊκής Ένωσης] κρίνει ότι δεν έχουν επιτευχθεί οι στόχοι της.»
Ο κανονισμός 269/2014
5        Ο κανονισμός 269/2014 εκδόθηκε δυνάμει του άρθρου 215 ΣΛΕΕ, για την εφαρμογή των περιορισμών που επιβλήθηκαν με την απόφαση 2014/145.
6        Οι αιτιολογικές σκέψεις 1 και 3 του κανονισμού αυτού έχουν ως εξής:
«(1)      Στις 6 Μαρτίου 2014, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων των κρατών μελών της [Ευρωπαϊκής] Ένωσης καταδίκασαν έντονα την άνευ προκλήσεως παραβίαση της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Ουκρανίας από τη Ρωσική Ομοσπονδία και κάλεσαν την Ρωσική Ομοσπονδία να επαναφέρει αμέσως τις ένοπλες δυνάμεις της στις περιοχές μόνιμης στάθμευσής τους, σύμφωνα με τις σχετικές συμφωνίες. Κάλεσαν τη Ρωσική Ομοσπονδία να επιτρέψει την άμεση πρόσβαση σε διεθνείς παρατηρητές. [...]
[...]
(3)      Οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων τόνισαν ότι η επίλυση της κρίσης θα πρέπει να γίνει με διαπραγματεύσεις μεταξύ των κυβερνήσεων της Ουκρανίας και της Ρωσικής Ομοσπονδίας, μεταξύ άλλων, στο πλαίσιο ενδεχόμενων πολυμερών μηχανισμών και ότι ελλείψει αποτελεσμάτων εντός ενός σύντομου χρονικού πλαισίου, η Ένωση θα λάβει πρόσθετα μέτρα, όπως η απαγόρευση ταξιδίου, η δέσμευση περιουσιακών στοιχείων και η ακύρωση της συνόδου κορυφής ΕΕ-Ρωσίας.»
7        Το άρθρο 1 του εν λόγω κανονισμού προβλέπει τα εξής:
«Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
[...]
δ)      ως “οικονομικοί πόροι” νοούνται τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία κάθε είδους, υλικά ή άυλα, κινητά ή ακίνητα, που δεν είναι κεφάλαια αλλά μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την απόκτηση κεφαλαίων, αγαθών ή υπηρεσιών·
[...]
στ)      ως “δέσμευση κεφαλαίων” νοείται η παρεμπόδιση κάθε κίνησης, μεταβίβασης, μεταβολής, χρήσης, πρόσβασης ή διαπραγμάτευσης κεφαλαίων που μπορεί να οδηγήσει σε μεταβολή ως προς τον όγκο, το ποσό, τον τόπο διατήρησής τους, το ιδιοκτησιακό καθεστώς, την κατοχή, τον χαρακτήρα, τον προορισμό ή άλλη μεταβολή […] η οποία θα καθιστούσε δυνατή τη χρησιμοποίηση των συγκεκριμένων κεφαλαίων, συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης χαρτοφυλακίων·
ζ)      ως “κεφάλαια” νοούνται τα παντός είδους χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και οικονομικά οφέλη, στα οποία ενδεικτικώς περιλαμβάνονται:
[...]
(iii)      οι δημοσίως και ιδιωτικώς διαπραγματεύσιμοι τίτλοι και χρεόγραφα, μεταξύ των οποίων οι μετοχές και τα μερίδια, τα πιστοποιητικά που αντιπροσωπεύουν κινητές αξίες, οι ομολογίες, τα γραμμάτια, τα πιστοποιητικά δικαιώματος ανάληψης μετοχών (warrants), οι ομολογίες χρέους και οι συμβάσεις παραγώγων·
[...]».
8        Το άρθρο 2, παράγραφος 1, του ίδιου κανονισμού ορίζει τα εξής:
«Δεσμεύονται όλα τα κεφάλαια και όλοι οι οικονομικοί πόροι που ανήκουν ή τελούν υπό την κυριότητα, την κατοχή ή τον έλεγχο οποιουδήποτε φυσικού ή νομικού προσώπου, οντότητας ή φορέα ή φυσικών ή νομικών προσώπων, οντοτήτων ή φορέων που σχετίζονται με αυτά, όπως περιλαμβάνονται στο παράρτημα Ι.»
9        Τα άρθρα 2α και 4 έως 7 του κανονισμού 269/2014 προβλέπουν παρεκκλίσεις από το μέτρο της δέσμευσης κεφαλαίων.
10      Το άρθρο 9, παράγραφος 1, του κανονισμού ορίζει τα εξής:
«Απαγορεύεται η συμμετοχή, εν γνώσει και εκ προθέσεως, σε δραστηριότητες με αντικείμενο ή αποτέλεσμα την καταστρατήγηση των μέτρων που αναφέρονται στο άρθρο 2.»
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
11      Η SBK Art είναι έμμεση θυγατρική της ρωσικής τράπεζας Sberbank, η οποία είναι μία από τις οντότητες που μνημονεύονται στο παράρτημα I του κανονισμού 269/2014 και της οποίας το όνομα προστέθηκε στο παράρτημα αυτό με τον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) 2022/1270 του Συμβουλίου, της 21ης Ιουλίου 2022, για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 269/2014 σχετικά με περιοριστικά μέτρα για ενέργειες που υπονομεύουν ή απειλούν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας (ΕΕ 2022, L 193, σ. 133). Το αιτούν δικαστήριο, το Hoge Raad der Nederlanden (Ανώτατο Δικαστήριο των Κάτω Χωρών), διευκρινίζει ότι, καθόσον η SBK Art συνδέεται με τη Sberbank, τα κεφάλαια που τελούν υπό την κυριότητα, την κατοχή ή τον έλεγχο της SBK Art, δεσμεύθηκαν επίσης κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 2, παράγραφος 1, του κανονισμού 269/2014.
12      Η STAK είναι οντότητα ολλανδικού δικαίου και καταπιστευτικός διαχειριστής εταιρικών τίτλων της Fortenova GroupTopCo BV, έμμεσου μετόχου της Fortenova Grupa d.d., εταιρίας κροατικού δικαίου, η οποία δραστηριοποιείται στους τομείς του λιανικού εμπορίου, της παραγωγής τροφίμων και της γεωργίας. Στο πλαίσιο αυτό, η STAK εκδίδει πιστοποιητικά εταιρικών τίτλων της Fortenova GroupTopCo και καταβάλλει μερίσματα στους κατόχους των πιστοποιητικών αυτών.
13      Η SBK Art κατέχει το 41,82 % των εν λόγω πιστοποιητικών εταιρικών τίτλων. Η Open Pass και η VTB Bank (Europe) κατέχουν αντίστοιχα το 27,52 % και το 7,27 % των ίδιων πιστοποιητικών. Ως καταπιστευτικός διαχειριστής των εταιρικών τίτλων της Fortenova GroupTopCo, η STAK ασκεί τα δικαιώματα ψήφου που συνδέονται με τους εν λόγω τίτλους αφού λάβει προηγουμένως την έγκριση των κατόχων των ως άνω πιστοποιητικών. Η έγκριση αυτή χορηγείται σε συνέλευση.
14      Σύμφωνα με τον χάρτη διαχείρισης της STAK, όλοι οι κάτοχοι πιστοποιητικών εταιρικών τίτλων με δικαίωμα ψήφου έχουν το δικαίωμα να παρίστανται και να παρεμβαίνουν αυτοπροσώπως ή να εκπροσωπούνται σε μια τέτοια συνέλευση. Κάθε πιστοποιητικό παρέχει δικαίωμα μίας ψήφου.
15      Στις 9 Αυγούστου 2022 το διοικητικό συμβούλιο της STAK κάλεσε τους κατόχους των πιστοποιητικών εταιρικών τίτλων στην επόμενη συνέλευση, που προγραμματίστηκε για τις 18 Αυγούστου 2022 στο Άμστερνταμ (Ολλανδία), ανακοινώνοντας ότι οι κάτοχοι πιστοποιητικών οι οποίοι υπόκεινται σε περιοριστικά μέτρα θα στερηθούν της άσκησης των δικαιωμάτων που συνδέονται με τα ως άνω πιστοποιητικά και, ιδίως, του δικαιώματος ψήφου στη συνέλευση.
16      Η ημερήσια διάταξη της συνέλευσης της 18ης Αυγούστου 2022 περιελάμβανε πρόταση ψηφίσματος που υποβλήθηκε από την Open Pass, με σκοπό την τροποποίηση του χάρτη διαχείρισης και του καταστατικού της STAK ως προς τους κανόνες εταιρικής διακυβέρνησης, ήτοι τους κανόνες που αφορούν την απαιτούμενη απαρτία και πλειοψηφία για τη λήψη ορισμένων αποφάσεων.
17      Στις 17 Αυγούστου 2022 η SBK Art ανακοίνωσε ότι θα εκπροσωπηθεί στη συνέλευση και, στις 18 Αυγούστου 2022, προσπάθησε να ασκήσει τόσο ηλεκτρονικά όσο και με φυσική παρουσία τα δικαιώματα ψήφου που συνδέονται με τα πιστοποιητικά εταιρικών τίτλων τα οποία κατείχε. Ωστόσο, δεν επετράπη στον εκπρόσωπο της SBK Art η πρόσβαση στη συνέλευση και στο σύστημα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας. Επιπροσθέτως, η STAK ενημέρωσε αυθημερόν την SBK Art ότι, λαμβανομένων υπόψη των περιοριστικών μέτρων που επέβαλαν η Ένωση και οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής λόγω των ενεργειών της Ρωσικής Ομοσπονδίας που αποσταθεροποιούν την κατάσταση στην Ουκρανία, δεν είχε δικαίωμα να ασκήσει τα δικαιώματα ψήφου της και ότι η ψήφος της δεν μπορούσε να ληφθεί υπόψη.
18      Δεδομένου ότι δεν επιτεύχθηκε η απαιτούμενη πλειοψηφία για τη λήψη αποφάσεων κατά τη συνέλευση της 18ης Αυγούστου 2022, το διοικητικό συμβούλιο της STAK κάλεσε, στις 19 Αυγούστου 2022, τους κατόχους των πιστοποιητικών εταιρικών τίτλων σε δεύτερη συνέλευση που προγραμματίστηκε για τις 30 Αυγούστου 2022. Ανακοίνωσε εκ νέου ότι οι ψήφοι των προσώπων που υπόκεινται σε περιοριστικά μέτρα δεν θα γίνουν δεκτές.
19      Με απόφαση της 6ης Σεπτεμβρίου 2022, ο δικαστής των ασφαλιστικών μέτρων του rechtbank Amsterdam (πρωτοδικείου Άμστερνταμ, Κάτω Χώρες) έκανε δεκτή την αίτηση ασφαλιστικών μέτρων που υπέβαλε η SBK Art, με την οποία ζητούσε, μεταξύ άλλων, να διαταχθεί η STAK να της επιτρέψει, κατά την περίοδο έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022, να συμμετάσχει σε όλες τις συνελεύσεις και να αναγνωρίσει τα δικαιώματα ψήφου που συνδέονται με τα πιστοποιητικά εταιρικών τίτλων που κατέχει. Κατόπιν της απόφασης αυτής, μια τρίτη συνέλευση, η οποία είχε συγκληθεί για τις 8 Σεπτεμβρίου 2022, ματαιώθηκε.
20      Με απόφαση της 29ης Δεκεμβρίου 2022, το Gerechtshof Amsterdam (εφετείο Άμστερνταμ, Κάτω Χώρες) εξαφάνισε την απόφαση του δικαστή των ασφαλιστικών μέτρων του rechtbank Amsterdam (πρωτοδικείου Άμστερνταμ) και απέρριψε την αίτηση της SBK Art που μνημονεύεται στην αμέσως προηγούμενη σκέψη.
21      Η SBK Art άσκησε αναίρεση κατά της απόφασης της 29ης Δεκεμβρίου 2022 του Gerechtshof Amsterdam (εφετείου Άμστερνταμ) ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου. Κατά το αιτούν δικαστήριο, η διαφορά της οποίας έχει επιληφθεί εγείρει δύο ζητήματα. Το πρώτο ζήτημα έγκειται στο αν η δέσμευση κεφαλαίων, κατά την έννοια του άρθρου 1, στοιχείο στʹ, του κανονισμού 269/2014, συνεπάγεται ότι ο κάτοχος πιστοποιητικών εταιρικών τίτλων, όπως η SBK Art, δεν μπορεί να ασκήσει τα δικαιώματα ψήφου και συμμετοχής σε συνέλευση τα οποία συνδέονται με τα πιστοποιητικά. Το δεύτερο ζήτημα έγκειται στο κατά πόσον ασκούν, στο πλαίσιο αυτό, επιρροή η φύση και το περιεχόμενο της πρότασης που περιλαμβάνεται στην ημερήσια διάταξη μιας τέτοιας συνέλευσης και ο τρόπος κατά τον οποίο ο κάτοχος των εν λόγω πιστοποιητικών προτίθεται να ψηφίσει.
22      Συναφώς, το αιτούν δικαστήριο παρατηρεί, αφενός, ότι ερμηνεία του άρθρου 1, στοιχείο στʹ, του κανονισμού 269/2014 υπό την έννοια ότι η δέσμευση κεφαλαίων συνεπάγεται αδυναμία άσκησης των δικαιωμάτων ψήφου και συμμετοχής σε συνέλευση, τα οποία συνδέονται με τα πιστοποιητικά εταιρικών τίτλων, ανταποκρίνεται στον ευρύ ορισμό της δέσμευσης κεφαλαίων και στην αρχή ότι τα περιοριστικά μέτρα πρέπει να έχουν τον μεγαλύτερο δυνατό αντίκτυπο επί του προσώπου το οποίο αφορούν.
23      Αφετέρου, μια στενή ερμηνεία της έννοιας της «δέσμευσης κεφαλαίων», κατά την οποία μια τέτοια δέσμευση δεν εμποδίζει, εν όλω ή εν μέρει, την άσκηση των δικαιωμάτων ψήφου και συμμετοχής σε συνέλευση, θα ήταν σύμφωνη με την αρχή της αναλογικότητας. Ειδικότερα, τα περιοριστικά μέτρα δεν πρέπει να έχουν δυσανάλογες επιπτώσεις επί των προσώπων τα οποία αφορούν. Ο σκοπός των περιοριστικών μέτρων μπορεί συγκεκριμένα να επιτευχθεί με την παρεμπόδιση της εκτέλεσης των αποφάσεων που λαμβάνονται κατόπιν της άσκησης του δικαιώματος ψήφου ή με τη στέρηση από τις αποφάσεις αυτές κάθε εννόμου αποτελέσματος. Θα μπορούσε επίσης να εξετασθεί το ενδεχόμενο το πρόσωπο το οποίο αφορούν τα περιοριστικά μέτρα να εμποδίζεται να ασκήσει το δικαίωμα συμμετοχής και το δικαίωμα ψήφου στη συνέλευση, όταν η απόφαση που αποτελεί το αντικείμενο της ψηφοφορίας αυτής μπορεί να έχει συνέπειες επί των κεφαλαίων, όπως αυτές που περιγράφονται στο άρθρο 1, στοιχείο στʹ, του κανονισμού 269/2014, ήτοι μεταβολές ως προς τον όγκο, το ποσό, τον τόπο διατήρησης, το ιδιοκτησιακό καθεστώς, την κατοχή, τον χαρακτήρα, τον προορισμό των κεφαλαίων ή οποιαδήποτε άλλη μεταβολή που θα μπορούσε να καταστήσει δυνατή τη χρησιμοποίησή τους, συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης χαρτοφυλακίων. Εντούτοις, μια τέτοια ερμηνεία, η οποία θα εξαρτούσε την απαγόρευση άσκησης του δικαιώματος συμμετοχής και ψήφου στη συνέλευση από τις συγκεκριμένες συνέπειες που θα είχε η άσκηση των δικαιωμάτων αυτών επί των κεφαλαίων, θα μπορούσε να υπονομεύσει τον σκοπό της σαφήνειας και της αποτελεσματικότητας των περιοριστικών μέτρων.
24      Υπό τις συνθήκες αυτές, το Hoge Raad der Nederlanden (Ανώτατο Δικαστήριο των Κάτω Χωρών) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1.      Έχει η δέσμευση κεφαλαίων του άρθρου 1, στοιχείο στʹ, του κανονισμού 269/2014, στην περίπτωση πιστοποιητικών εταιρικών τίτλων που ανήκουν ή τελούν υπό την κυριότητα, την κατοχή ή τον έλεγχο φυσικών προσώπων ή φυσικών ή νομικών προσώπων, οντοτήτων ή φορέων που σχετίζονται με αυτά, όπως περιλαμβάνονται στο παράρτημα Ι του κανονισμού, την έννοια ότι τα δικαιώματα συμμετοχής σε συνέλευση και ψήφου που συνδέονται με τα πιστοποιητικά εταιρικών τίτλων δεν επιτρέπεται να ασκούνται, τουλάχιστον εφόσον τούτο δεν συνεπάγεται δυσανάλογη ζημία σε βάρος του εν λόγω κατόχου του πιστοποιητικού;
2.      Διαφέρει η απάντηση στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα ανάλογα με το αν η άσκηση των δικαιωμάτων συμμετοχής σε συνέλευση και ψήφου στη συγκεκριμένη περίπτωση –λαμβανομένων υπόψη της φύσεως και του περιεχομένου της αποφάσεως που περιλαμβάνεται στην ημερήσια διάταξη και της θέσεως που υιοθετεί συναφώς ο εν λόγω κάτοχος του πιστοποιητικού– μπορεί να συνεπάγεται οποιαδήποτε κίνηση, μεταβίβαση, μεταβολή, χρήση, πρόσβαση ή διαπραγμάτευση κεφαλαίων, που μπορεί να οδηγήσει σε μεταβολή ως προς τον όγκο, το ποσό, τον τόπο διατήρησής τους, το ιδιοκτησιακό καθεστώς, την κατοχή, τον χαρακτήρα, τον προορισμό ή άλλη μεταβολή η οποία θα καθιστούσε δυνατή τη χρησιμοποίηση των συγκεκριμένων κεφαλαίων, συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης χαρτοφυλακίων, κατά την έννοια του άρθρου 1, στοιχείο στʹ, του κανονισμού 269/2014;»
Επί του αιτήματος επανάληψης της προφορικής διαδικασίας
25      Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 31 Οκτωβρίου 2025, η SBK Art ζήτησε να διαταχθεί η επανάληψη της προφορικής διαδικασίας κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 83 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου.
26      Προς στήριξη του αιτήματός της, η SBK Art ισχυρίζεται, πρώτον, ότι το Δικαστήριο δεν έχει στη διάθεσή του σημαντικές πληροφορίες για να εκδώσει την απόφασή του. Συγκεκριμένα, αντιθέτως προς όσα προτείνει ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 63 των προτάσεών του, ο χαρακτηρισμός των δικαιωμάτων ψήφου ως «οικονομικών πόρων», κατά την έννοια του άρθρου 1, στοιχείο δʹ, του κανονισμού 269/2014, δεν συνεπάγεται αυτομάτως τη δέσμευση των δικαιωμάτων αυτών, στο μέτρο που η άσκηση των εν λόγω δικαιωμάτων δεν καθιστά πάντοτε δυνατή την απόκτηση κεφαλαίων, αγαθών ή υπηρεσιών. Εξάλλου, στα σημεία 55 και 56 των προτάσεών του, ο γενικός εισαγγελέας προέβη σε ανακριβείς διαπιστώσεις ως προς τα πραγματικά περιστατικά, όσον αφορά την απαρτία που έπρεπε να επιτευχθεί, εντός της STAK, για τη λήψη ορισμένων αποφάσεων. Επιπλέον, αντιθέτως προς όσα εκτίθενται στο σημείο 49 των προτάσεων αυτών, καμία από τις παρεκκλίσεις που προβλέπονται στα άρθρα 2α και 4 έως 7 του κανονισμού 269/2014 δεν έχει εφαρμογή στα δικαιώματα ψήφου. Δεύτερον, ο γενικός εισαγγελέας παρέλειψε να λάβει υπόψη, με τις προτάσεις του, τις δυσανάλογες συνέπειες που θα είχε επί των θεμελιωδών δικαιωμάτων της SBK Art η πλήρης απαγόρευση άσκησης των δικαιωμάτων ψήφου και συμμετοχής στη συνέλευση. Πλην όμως, η έκβαση πλειόνων διαδικασιών ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων εξαρτάται, κατά την άποψή της, από το αν η απαγόρευση άσκησης των δικαιωμάτων αυτών μπορούσε να αποφευχθεί σε περίπτωση που υφίστανται τέτοιες συνέπειες. Τρίτον, ο γενικός εισαγγελέας εξέτασε στις προτάσεις του στοιχεία επί των οποίων δεν διεξήχθη συζήτηση μεταξύ των διαδίκων με τις γραπτές παρατηρήσεις τους, όπως είναι, μεταξύ άλλων, ο κίνδυνος καταστρατήγησης των μέτρων δέσμευσης.
27      Υπενθυμίζεται συναφώς ότι, δυνάμει του άρθρου 252, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ, ο γενικός εισαγγελέας διατυπώνει δημοσία, με πλήρη αμεροληψία και ανεξαρτησία, αιτιολογημένες προτάσεις επί των υποθέσεων οι οποίες, σύμφωνα με τον Οργανισμό του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, απαιτούν την παρέμβασή του. Το Δικαστήριο δεν δεσμεύεται ούτε από τις προτάσεις του γενικού εισαγγελέα ούτε από την αιτιολογία βάσει της οποίας αυτός καταλήγει στις προτάσεις του (απόφαση της 30ής Οκτωβρίου 2025, Qassioun, C‑790/23, EU:C:2025:838, σκέψη 34).
28      Επιπροσθέτως, ο Οργανισμός του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ο Κανονισμός Διαδικασίας δεν προβλέπουν δυνατότητα των διαδίκων ή των ενδιαφερομένων περί των οποίων γίνεται λόγος στο άρθρο 23 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης να διατυπώνουν παρατηρήσεις προς απάντηση στις προτάσεις του γενικού εισαγγελέα. Η διαφωνία οποιουδήποτε από τους διαδίκους ή τους ενδιαφερομένους με τις προτάσεις του γενικού εισαγγελέα, όποια και αν είναι τα ζητήματα που εξετάζει ο γενικός εισαγγελέας με τις προτάσεις αυτές, δεν συνιστά, συνεπώς, αυτή και μόνον επαρκή λόγο για την επανάληψη της προφορικής διαδικασίας (απόφαση της 4ης Σεπτεμβρίου 2025, Nissan Iberia, C‑21/24, EU:C:2025:659, σκέψη 31).
29      Επομένως, δεν μπορεί να γίνει δεκτό το αίτημα της SBK Art περί επανάληψης της προφορικής διαδικασίας, στο μέτρο που με αυτό η SBK Art επιδιώκει να της δοθεί η δυνατότητα να απαντήσει στη θέση που έλαβε ο γενικός εισαγγελέας με τις προτάσεις του.
30      Τούτου λεχθέντος, κατά το άρθρο 83 του Κανονισμού Διαδικασίας, το Δικαστήριο μπορεί οποτεδήποτε, αφού ακούσει τον γενικό εισαγγελέα, να διατάξει την επανάληψη της προφορικής διαδικασίας, ιδίως αν κρίνει ότι δεν έχει διαφωτισθεί επαρκώς, ή όταν ένας διάδικος, μετά τη λήξη της διαδικασίας αυτής, επικαλείται νέο πραγματικό περιστατικό δυνάμενο να ασκήσει αποφασιστική επιρροή επί της αποφάσεως του Δικαστηρίου, ή ακόμη όταν, προς επίλυση της διαφοράς, το Δικαστήριο χρειάζεται να στηριχθεί σε επιχείρημα επί του οποίου δεν διεξήχθη συζήτηση μεταξύ των διαδίκων ή των κατά το άρθρο 23 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενδιαφερομένων.
31      Εν προκειμένω, το Δικαστήριο, αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, εκτιμά ότι, κατά το πέρας της έγγραφης διαδικασίας και της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως που διεξήχθη ενώπιόν του, έχει στη διάθεσή του όλα τα αναγκαία στοιχεία για να απαντήσει στα προδικαστικά ερωτήματα που υπέβαλε το αιτούν δικαστήριο. Επιπροσθέτως, από το αίτημα επανάληψης της προφορικής διαδικασίας δεν προκύπτει κανένα νέο πραγματικό περιστατικό που θα μπορούσε να ασκήσει αποφασιστική επιρροή επί της αποφάσεως που καλείται να εκδώσει το Δικαστήριο στην υπό κρίση υπόθεση. Τέλος, προς επίλυση της υπό κρίση διαφοράς, το Δικαστήριο δεν χρειάζεται να στηριχθεί σε επιχείρημα επί του οποίου δεν διεξήχθη συζήτηση μεταξύ των διαδίκων ή των κατά το άρθρο 23 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενδιαφερομένων.
32      Ως εκ τούτου, δεν συντρέχει λόγος να διαταχθεί η επανάληψη της προφορικής διαδικασίας.
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
33      Με τα ερωτήματά του, τα οποία πρέπει να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 1, στοιχείο στʹ, του κανονισμού 269/2014 έχει την έννοια ότι η δέσμευση κεφαλαίων, κατά τη διάταξη αυτή, εμποδίζει, κατά τρόπο απόλυτο ή, ενδεχομένως, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, πρόσωπο ή οντότητα, ή πρόσωπο ή οντότητα που σχετίζεται με αυτά, το όνομα του οποίου ή της οποίας περιλαμβάνεται στο παράρτημα I του κανονισμού, να ασκήσει τα δικαιώματα συμμετοχής και ψήφου σε συνέλευση κατόχων πιστοποιητικών εταιρικών τίτλων δυνάμει των πιστοποιητικών που το εν λόγω πρόσωπο ή η εν λόγω οντότητα κατέχει.
34      Προκαταρκτικώς, επισημαίνεται ότι δεσμεύονται, δυνάμει του άρθρου 2, παράγραφος 1, του κανονισμού 269/2014, όλα τα κεφάλαια και όλοι οι οικονομικοί πόροι που ανήκουν ή τελούν υπό την κυριότητα, την κατοχή ή τον έλεγχο οποιουδήποτε φυσικού ή νομικού προσώπου, οντότητας ή φορέα ή φυσικών ή νομικών προσώπων, οντοτήτων ή φορέων που σχετίζονται με αυτά, όπως περιλαμβάνονται στο παράρτημα I του κανονισμού.
35      Κατά το άρθρο 1, στοιχείο ζʹ, σημείο iii, του κανονισμού 269/2014, η έννοια των «κεφαλαίων» περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τους διαπραγματεύσιμους τίτλους και χρεόγραφα, όπως είναι οι μετοχές και τα μερίδια καθώς και τα πιστοποιητικά που αντιπροσωπεύουν κινητές αξίες, οπότε τα πιστοποιητικά εταιρικών τίτλων, όπως τα επίμαχα στη διαφορά της κύριας δίκης, συνιστούν κεφάλαια κατά την έννοια της διατάξεως αυτής. Ως εκ τούτου, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η SBK Art με τις γραπτές παρατηρήσεις της, τέτοια πιστοποιητικά δεν μπορούν να θεωρηθούν ως «οικονομικοί πόροι», κατά την έννοια του άρθρου 1, στοιχείο δʹ, του κανονισμού, δεδομένου ότι η τελευταία αυτή διάταξη ορίζει τους οικονομικούς πόρους ως περιουσιακά στοιχεία κάθε είδους, υλικά ή άυλα, κινητά ή ακίνητα, τα οποία δεν είναι κεφάλαια.
36      Επιπροσθέτως, το άρθρο 1, στοιχείο στʹ, του κανονισμού 269/2014 ορίζει τη «δέσμευση κεφαλαίων» ως την «παρεμπόδιση κάθε κίνησης, μεταβίβασης, μεταβολής, χρήσης, πρόσβασης ή διαπραγμάτευσης κεφαλαίων που μπορεί να οδηγήσει σε μεταβολή ως προς τον όγκο, το ποσό, τον τόπο διατήρησής τους, το ιδιοκτησιακό καθεστώς, την κατοχή, τον χαρακτήρα, τον προορισμό ή άλλη μεταβολή […] η οποία θα καθιστούσε δυνατή τη χρησιμοποίηση των συγκεκριμένων κεφαλαίων, συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης χαρτοφυλακίων».
37      Η εν λόγω διάταξη πρέπει να ερμηνευθεί, κατά πάγια νομολογία, λαμβανομένου υπόψη όχι μόνον του γράμματός της, αλλά και του πλαισίου στο οποίο εντάσσεται και των σκοπών που επιδιώκονται με τη ρύθμιση της οποίας αποτελεί μέρος (αποφάσεις της 17ης Νοεμβρίου1983, Merck, 292/82, EU:C:1983:335, σκέψη 12, και της 1ης Αυγούστου 2025, Alace και Canpelli, C‑758/24 και C‑759/24, EU:C:2025:591, σκέψη 91).
38      Επομένως, δεδομένου ότι τα πιστοποιητικά που αντιπροσωπεύουν κινητές αξίες συνιστούν κεφάλαια κατά την έννοια του άρθρου 1, στοιχείο ζʹ, σημείο iii, του κανονισμού 269/2014, η άσκηση των δικαιωμάτων που παρέχουν τα πιστοποιητικά αυτά ώστε οι κάτοχοί τους να συμμετέχουν και να ψηφίζουν σε συνέλευση των κατόχων τέτοιων πιστοποιητικών συνιστά πράξη χρησιμοποίησης των εν λόγω πιστοποιητικών η οποία, ως εκ τούτου, πρέπει να χαρακτηριστεί ως «χρησιμοποίηση κεφαλαίων», κατά την έννοια του άρθρου 1, στοιχείο στʹ, του κανονισμού.
39      Όπως επισήμανε κατ’ ουσίαν ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 30 των προτάσεών του, από το γράμμα της ως άνω διάταξης συνάγεται ότι το δεύτερο σκέλος της φράσης της διάταξης, ήτοι το σκέλος: «που μπορεί να οδηγήσει σε μεταβολή ως προς τον όγκο, το ποσό, τον τόπο διατήρησής τους, το ιδιοκτησιακό καθεστώς, την κατοχή, τον χαρακτήρα, τον προορισμό ή άλλη μεταβολή […] η οποία θα καθιστούσε δυνατή τη χρησιμοποίηση των συγκεκριμένων κεφαλαίων, συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης χαρτοφυλακίων», αφορά το σύνολο των ενεργειών τις οποίες μνημονεύει το πρώτο σκέλος της φράσης του ίδιου άρθρου.
40      Στην περίπτωση άσκησης δικαιωμάτων συμμετοχής και ψήφου σε συνέλευση, η άσκηση αυτή επιφέρει, έστω και εμμέσως, μία ή περισσότερες από τις συνέπειες επί των κεφαλαίων για τις οποίες κάνει λόγο η ίδια διάταξη, όπως είναι η μεταβολή του όγκου, του ποσού, του τόπου διατήρησής τους, του ιδιοκτησιακού καθεστώτος, της κατοχής, του χαρακτήρα ή του προορισμού τους. Ειδικότερα, μια τέτοια άσκηση οδηγεί στη λήψη, από την εν λόγω συνέλευση, αποφάσεων που επηρεάζουν κατ’ ανάγκην την κατάσταση και τη λειτουργία της εταιρίας και, κατά συνέπεια, τουλάχιστον εμμέσως, την αξία της καθώς και, συνακόλουθα, την εκτιμώμενη αξία των μετοχών και μεριδίων ή των πιστοποιητικών εταιρικών τίτλων που κατέχει το πρόσωπο που υπόκειται σε περιοριστικά μέτρα.
41      Κατά συνέπεια, το άρθρο 1, στοιχείο στʹ, του κανονισμού 269/2014 έχει την έννοια ότι η δέσμευση κεφαλαίων, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, εμποδίζει, κατά τρόπο απόλυτο και άνευ όρων, την άσκηση, από πρόσωπα υποκείμενα σε περιοριστικό μέτρο, των δικαιωμάτων τους τα οποία συνδέονται με πιστοποιητικά εταιρικών τίτλων, ώστε να συμμετέχουν και να ψηφίζουν στη συνέλευση των κατόχων τέτοιων πιστοποιητικών.
42      Βεβαίως, οι ερμηνείες του άρθρου 1, στοιχείο στʹ, του κανονισμού 269/2014, τις οποίες εκθέτει το αιτούν δικαστήριο στην αίτηση προδικαστικής αποφάσεως και προτείνει η SBK Art στις γραπτές παρατηρήσεις της και κατά τις οποίες μια τέτοια χρησιμοποίηση πιστοποιητικών εταιρικών τίτλων απαγορεύεται μόνο σε συνάρτηση με το περιεχόμενο των προτάσεων που περιλαμβάνονται στην ημερήσια διάταξη της συνέλευσης ή σε συνάρτηση με την πρόθεση ψήφου των κατόχων των πιστοποιητικών εταιρικών τίτλων, συνιστούν περιορισμό λιγότερο επαχθή για τα δικαιώματα των προσώπων τα οποία αφορά μέτρο δέσμευσης κεφαλαίων και, ιδίως, για το δικαίωμά τους ιδιοκτησίας το οποίο κατοχυρώνεται στο άρθρο 17 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
43      Εντούτοις, αρκεί, προκειμένου να απορριφθούν οι ως άνω ερμηνείες, η επισήμανση ότι, αν γινόταν δεκτή κάποια από αυτές, θα υπονομευόταν ο σκοπός του άρθρου 1, στοιχείο στʹ, του κανονισμού 269/2014, ο οποίος συνίσταται στο να έχει η δέσμευση κεφαλαίων ως συνέπεια να περιοριστούν στο ελάχιστο οι συναλλαγές που ενδέχεται να πραγματοποιηθούν επί δεσμευμένων κεφαλαίων (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 11ης Νοεμβρίου 2021, Bank Sepah, C‑340/20, EU:C:2021:903, σκέψη 43).
44      Όπως επισήμαναν με τις γραπτές παρατηρήσεις τους η STAK, η Αυστριακή Κυβέρνηση, η Ολλανδική Κυβέρνηση και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι εν λόγω ερμηνείες θα μπορούσαν να διευκολύνουν την καταστρατήγηση των μέτρων δέσμευσης κεφαλαίων που θεσπίζει ο κανονισμός 269/2014, τούτο δε παρά το γεγονός ότι το άρθρο 9, παράγραφος 1, του κανονισμού απαγορεύει τη συμμετοχή, εν γνώσει και εκ προθέσεως, σε δραστηριότητες με αντικείμενο ή αποτέλεσμα την καταστρατήγηση των μέτρων αυτών.
45      Πράγματι, αν οι εν λόγω ερμηνείες γίνονταν δεκτές, κάθε φορά που θα συγκαλούνταν συνέλευση, θα ήταν αναγκαίο, προκειμένου να καθοριστεί αν οι κάτοχοι πιστοποιητικών εταιρικών τίτλων που υπόκεινται σε δέσμευση κεφαλαίων μπορούν να συμμετάσχουν και να ψηφίσουν στη συνέλευση, να εξακριβωθεί, σε συνάρτηση με τη φύση των προτάσεων που περιλαμβάνονται στην ημερήσια διάταξη της εν λόγω συνέλευσης ή με την πρόθεση ψήφου του ενδιαφερομένου, αν η άσκηση των δικαιωμάτων αυτών θα είχε άμεσες ή έμμεσες συνέπειες επί των επίμαχων κεφαλαίων.
46      Πλην όμως, αφενός, οι συνέπειες που θα έχει επί των πιστοποιητικών αυτών η άσκηση των δικαιωμάτων συμμετοχής και ψήφου στην οικεία συνέλευση ενδέχεται να μην μπορούν να προσδιοριστούν ευχερώς και άμεσα επί τη βάσει και μόνον του περιεχομένου της πρότασης που περιλαμβάνεται στην ημερήσια διάταξη της συνέλευσης. Επομένως, υφίσταται κίνδυνος να επιτραπεί στα πρόσωπα τα οποία αφορούν τα περιοριστικά μέτρα να ασκήσουν τα δικαιώματά τους που απορρέουν από τα πιστοποιητικά εταιρικών τίτλων που κατέχουν, παρά την ύπαρξη συνεπειών επί της εκτιμώμενης αξίας των πιστοποιητικών αυτών, όπερ θα καθιστούσε κενή περιεχομένου τη δέσμευση κεφαλαίων που πλήττει τα ίδια πιστοποιητικά (πρβλ. αποφάσεις της 11ης Οκτωβρίου 2007, Möllendorf και Möllendorf-Niehuus, C‑117/06, EU:C:2007:596, σκέψη 58, και της 11ης Νοεμβρίου 2021, Bank Sepah, C‑340/20, EU:C:2021:903, σκέψη 65).
47      Αφετέρου, όσον αφορά την ερμηνεία κατά την οποία η άσκηση των δικαιωμάτων ψήφου που συνδέονται με πιστοποιητικά εταιρικών τίτλων απαγορεύεται μόνο σε συνάρτηση με την πρόθεση ψήφου των κατόχων των πιστοποιητικών αυτών, όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 46 των προτάσεών του, το δικαίωμα ψήφου είναι ελεύθερο, οπότε είναι αδύνατο να διασφαλιστεί ότι ο κάτοχος πιστοποιητικού εταιρικών τίτλων στον οποίο έχει επιβληθεί μέτρο δέσμευσης κεφαλαίων θα ψηφίσει κατά τον τρόπο που είχε δηλώσει.
48      Επιπροσθέτως, απλώς και μόνον η εκτίμηση ότι η ερμηνεία του άρθρου 1, στοιχείο στʹ, του κανονισμού 269/2014, η οποία μνημονεύθηκε στη σκέψη 41 της παρούσας αποφάσεως, έχει εκτεταμένες αρνητικές συνέπειες επί του δικαιώματος ιδιοκτησίας των προσώπων τα οποία αφορά η δέσμευση κεφαλαίων δεν αρκεί για να δικαιολογήσει τον αποκλεισμό της ερμηνείας αυτής υπέρ των ερμηνειών που προκρίνει η SBK Art, περί των οποίων γίνεται λόγος στη σκέψη 42 της παρούσας αποφάσεως.
49      Πράγματι, αφενός, ακόμη και ευρέως ερμηνευόμενη, η «δέσμευση κεφαλαίων» δεν θεωρείται ότι στερεί τα πρόσωπα τα οποία αφορά από την ιδιοκτησία τους, δεδομένου ότι, όπως προκύπτει από το άρθρο 6 της αποφάσεως 2014/145, ένα τέτοιο μέτρο είναι εκ φύσεως προσωρινό και αναστρέψιμο (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 15ης Δεκεμβρίου 2022, Instrubel κ.λπ., C‑753/21 και C‑754/21, EU:C:2022:987, σκέψη 50 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
50      Αφετέρου, το Δικαστήριο έχει υπενθυμίσει ότι τα περιοριστικά μέτρα συνεπάγονται, εξ ορισμού, αποτελέσματα που θίγουν το δικαίωμα ιδιοκτησίας, προξενώντας έτσι ζημίες στα πρόσωπα τα οποία αφορούν τα μέτρα αυτά (πρβλ. αποφάσεις της 28ης Μαρτίου 2017, Rosneft, C‑72/15, EU:C:2017:236, σκέψη 149, και της 25ης Ιουνίου 2020, VTB Bank κατά Συμβουλίου, C‑729/18 P, EU:C:2020:499, σκέψη 81).
51      Το Δικαστήριο έχει επίσης κρίνει ότι ο ευρύτερος σκοπός της διατήρησης της ειρήνης και της διεθνούς ασφάλειας, ο οποίος επιδιώκεται από τον κανονισμό 269/2014, όπως προκύπτει από τις αιτιολογικές του σκέψεις 1 και 3 και σύμφωνα με τους στόχους της εξωτερικής δράσης της Ένωσης όπως καθορίζονται στο άρθρο 21 ΣΕΕ, είναι ικανός να δικαιολογήσει αρνητικές συνέπειες, ακόμη και σημαντικές, για τα πρόσωπα που υπόκεινται στα περιοριστικά μέτρα (βλ., κατ’ αναλογίαν, αποφάσεις της 28ης Μαρτίου 2017, Rosneft, C‑72/15, EU:C:2017:236, σκέψη 150, και της 25ης Ιουνίου 2020, VTB Bank κατά Συμβουλίου, C‑729/18 P, EU:C:2020:499, σκέψη 82).
52      Εξάλλου, επισημαίνεται ότι ο νομοθέτης της Ένωσης προέβλεψε, στα άρθρα 2α και 4 έως 7 του κανονισμού 269/2014, παρεκκλίσεις από τα μέτρα δέσμευσης κεφαλαίων, προκειμένου να ληφθούν υπόψη, μεταξύ άλλων, τα συμφέροντα των προσώπων των οποίων τα κεφάλαια δεσμεύθηκαν (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 29ης Νοεμβρίου 2018, National Iranian Tanker Company κατά Συμβουλίου, C‑600/16 P, EU:C:2018:966, σκέψεις 85 και 86). Επομένως, αν ένα τέτοιο πρόσωπο εκτιμά ότι πληροί τις προϋποθέσεις μιας εκ των εν λόγω παρεκκλίσεων, μπορεί, πέραν των περιπτώσεων κατά τις οποίες τα κεφάλαια αποδεσμεύονται αυτομάτως, να ζητήσει την αποδέσμευση των κεφαλαίων από τις αρμόδιες αρχές.
53      Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, στα προδικαστικά ερωτήματα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 1, στοιχείο στʹ, του κανονισμού 269/2014 έχει την έννοια ότι η δέσμευση κεφαλαίων, κατά τη διάταξη αυτή, εμποδίζει, κατά τρόπο απόλυτο και άνευ όρων, πρόσωπο ή οντότητα, ή πρόσωπο ή οντότητα που σχετίζεται με αυτά, το όνομα του οποίου ή της οποίας περιλαμβάνεται στο παράρτημα I του κανονισμού, να ασκήσει τα δικαιώματα συμμετοχής και ψήφου σε συνέλευση κατόχων πιστοποιητικών εταιρικών τίτλων δυνάμει των πιστοποιητικών που το εν λόγω πρόσωπο ή η εν λόγω οντότητα κατέχει.
Επί των δικαστικών εξόδων
54      Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πέμπτο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 1, στοιχείο στʹ, του κανονισμού (ΕΕ) 269/2014 του Συμβουλίου, της 17ης Μαρτίου 2014, σχετικά με περιοριστικά μέτρα για ενέργειες που υπονομεύουν ή απειλούν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας, όπως τροποποιήθηκε με τον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) 2022/1354 του Συμβουλίου, της 4ης Αυγούστου 2022,
έχει την έννοια ότι:
η δέσμευση κεφαλαίων, κατά τη διάταξη αυτή, εμποδίζει, κατά τρόπο απόλυτο και άνευ όρων, πρόσωπο ή οντότητα, ή πρόσωπο ή οντότητα που σχετίζεται με αυτά, το όνομα του οποίου ή της οποίας περιλαμβάνεται στο παράρτημα I του κανονισμού 269/2014, όπως τροποποιήθηκε με τον εκτελεστικό κανονισμό 2022/1354, να ασκήσει τα δικαιώματα συμμετοχής και ψήφου σε συνέλευση κατόχων πιστοποιητικών εταιρικών τίτλων δυνάμει των πιστοποιητικών που το εν λόγω πρόσωπο ή η εν λόγω οντότητα κατέχει.
(υπογραφές)
*      Γλώσσα διαδικασίας: η ολλανδική.