62023CJ0021_RES
Kawża C‑21/23
ND
vs
DR
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-Bundesgerichtshof)
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (Awla Manja) tal‑4 ta’ Ottubru 2024
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Protezzjoni tad-data personali – Regolament (UE) 2016/679 – Kapitolu VIII – Rimedji ġudizzjarji – Kummerċjalizzazzjoni ta’ prodotti mediċinali minn spiżjar permezz ta’ pjattaforma online – Rikors ippreżentat quddiem il-qrati ċivili minn kompetitur ta’ dan l-ispiżjar abbażi tal-projbizzjoni ta’ prattiki kummerċjali żleali minħabba l-ksur minnu tal-obbligi previsti minn dan ir-regolament – Locus standi – Il-punt 15 tal-Artikolu 4 u l-Artikolu 9(1) u (2) – Direttiva 95/46/KE – Artikolu 8(1) u (2) – Kunċett ta’ ‘data dwar is-saħħa’ – Kundizzjonijiet għall-ipproċessar ta’ tali data”
Protezzjoni ta’ persuni fiżiċi fir-rigward tal-ipproċessar ta’ data personali – Regolament 2016/679 – Rimedji ġudizzjarji – Natura mhux eżawrjenti – Leġiżlazzjoni nazzjonali li tippermetti lill-kompetituri tal-allegat awtur ta’ ksur tal-obbligi previsti mil-leġiżlazzjoni li jippreżenta rikors quddiem il-qrati ċivili abbażi tal-projbizzjoni ta’ prattiki kummerċjali żleali – Ammissibbiltà
(Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2016/679, Artikoli 77 sa 80)
(ara l-punti 53 sa 57, 60, u 62 sa 73, u dispożittiv 1)
Protezzjoni ta’ persuni fiżiċi fir-rigward tal-ipproċessar ta’ data personali – Regolament 2016/679 – Kunċett ta’ data dwar is-saħħa – Informazzjoni dwar il-klijenti ta’ operatur ta’ spiżerija li jqiegħed għall-bejgħ prodotti mediċinali fuq pjattaforma online, ipprovduti waqt l-ordni ta’ dawn il-prodotti mediċinali – Informazzjoni dwar l-isem ta’ dawn il-klijenti, l-indirizz ta’ kunsinna kif ukoll dik l-informazzjoni li tkun neċessarja għall-individwalizzazzjoni tal-prodotti mediċinali – Inklużjoni – Bejgħ ta’ prodotti mediċinali mhux suġġetti għal riċetta medika – Assenza ta’ effett
(Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2016/679, il-punti 1 u 15 tal-Artikolu 4 u l-Artikolu 9(1); Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 95/46, Artikolu 8(1))
(ara l-punti 84, u 88 sa 91, u dispożittiv 2)
Protezzjoni ta’ persuni fiżiċi fir-rigward tal-ipproċessar ta’ data personali – Regolament 2016/679 – Ipproċessar ta’ kategoriji partikolari ta’ data personali – Projbizzjoni – Derogi
(Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2016/679, premessa 53, Artikolu 9(1) u (2); Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 95/46, Artikolu 8(1) u (2))
(ara l-punti 86, 87, 92 u 93)
Sunt
Adita b’talba għal deċiżjoni preliminari mill-Bundesgerichtshof (il-Qorti Federali tal-Ġustizzja, il-Ġermanja), l-Awla Manja tal-Qorti tal-Ġustizzja tat deċiżjoni dwar in-natura u l-portata tas-sistema ta’ rimedji ġudizzjarji fil-qasam tal-protezzjoni tad-data (
1
) kif ukoll dwar il-kunċett ta’ “data dwar is-saħħa” (
2
).
ND u DR, żewġ persuni fiżiċi, kienu joperaw, kull waħda minnhom, spiżerija fil-Ġermanja. Fl‑2017, ND beda jikkummerċjalizza, fuq il-pjattaforma online “Amazon-Marketplace”, prodotti mediċinali li l-bejgħ tagħhom kien irriżervat għall-ispiżeriji. Waqt l-ordni online ta’ dawn il-prodotti mediċinali, il-klijenti ta’ ND kellhom jipprovdu informazzjoni, bħalma huma isimhom, l-indirizz ta’ kunsinna u l-elementi neċessarji għall-individwalizzazzjoni tal-imsemmija prodotti mediċinali.
Filwaqt li bbaża ruħu fuq id-dritt Ġermaniż fil-qasam tal-kompetizzjoni żleali (
3
), DR ressaq azzjoni għal inibizzjoni kontra ND quddiem il-qrati nazzjonali ċivili. DR sostna li l-kummerċjalizzazzjoni ta’ prodotti mediċinali minn ND kienet żleali minħabba n-nuqqas ta’ osservanza tar-rekwiżit legali dwar il-kisba tal-kunsens minn qabel tal-klijent għall-ipproċessar tad-data tiegħu dwar is-saħħa.
Wara li l-qrati inferjuri laqgħu din l-azzjoni, ND ippreżenta rikors għal reviżjoni quddiem il-qorti tar-rinviju, li, min-naħa tagħha, qieset neċessarju li tadixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja b’talba għal deċiżjoni preliminari.
Fis-sentenza tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li s-sistema ta’ rimedji ġudizzjarji stabbilita mill-GDPR hija ta’ natura mhux eżawrjenti, billi rrikonoxxiet li dan ir-regolament ma jipprekludix li l-Istati Membri jipprevedu, fid-dritt nazzjonali, il-possibbiltà għall-kompetituri tal-allegat awtur ta’ ksur tad-dispożizzjonijiet sostantivi tal-imsemmi regolament li jikkontestaw l-imsemmi ksur quddiem qorti bħala prattika kummerċjali żleali. Barra minn hekk, hija għamlet preċiżazzjonijiet dwar il-parametri tal-kunċett ta’ “data dwar is-saħħa”.
Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti tal‑Ġustizzja
Fl-ewwel lok, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li, għalkemm il-Kapitolu VIII tal-GDPR ma jipprevedix speċifikament klawżola tal-ftuħ li tippermetti, b’mod espress, lill-Istati Membri jipprevedu tali possibbiltà ta’ rimedju għall-kompetituri, mill-kliem u mill-kuntest tad-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Kapitolu VIII jirriżulta madankollu li l-leġiżlatur tal-Unjoni ma xtaqx jeskludi din il-klawżola. Din l-interpretazzjoni hija kkonfermata mill-għanijiet imfittxija mill-GDPR.
Fil-fatt, minn naħa, azzjoni għal inibizzjoni mressqa minn kompetitur kontra impriża abbażi tal-projbizzjoni tal-prattiki kummerċjali żleali, minħabba l-ksur allegat tad-dispożizzjonijiet sostantivi tal-GDPR, bl-ebda mod ma tippreġudika s-sistema tar-rimedji ġudizzjarji prevista minn dan ir-regolament, u lanqas l-għan li jiġi żgurat livell konsistenti ta’ protezzjoni tal-persuni fiżiċi fl-Unjoni Ewropea kollha u li jiġi evitat li diverġenzi jostakolaw il-moviment liberu tad-data personali fi ħdan is-suq intern.
F’dan il-kuntest, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li, ċertament, tali azzjoni tista’ tkun ibbażata, għalkemm b’mod inċidentali, fuq ksur tal-istess dispożizzjonijiet tal-GDPR bħal dawk li fuqhom jista’ jkun ibbażat ilment jew rikors imressaq mis-suġġetti tad-data jew minn assoċjazzjoni li tirrapreżenta dawn il-persuni (
4
). Madankollu, b’differenza mir-rimedji ġudizzjarji previsti mill-GDPR, l-azzjoni għal inibizzjoni mressqa minn kompetitur ma ssegwix, bħala tali, għan ta’ protezzjoni tal-libertajiet u tad-drittijiet fundamentali tas-suġġetti tad-data fir-rigward tal-ipproċessar tad-data personali tagħhom, iżda hija intiża li tiżgura kompetizzjoni leali, fl-interess b’mod partikolari ta’ dan il-kompetitur.
Barra minn hekk, il-possibbiltà għal kompetitur li jressaq tali azzjoni quddiem il-qrati ċivili abbażi tal-projbizzjoni ta’ prattiki kummerċjali żleali tiżdied mar-rimedji ġudizzjarji stabbiliti mill-GDPR, li huma ppreżervati b’mod sħiħ u li dejjem jistgħu jiġu eżerċitati mis-suġġetti tad-data kif ukoll, jekk ikun il-każ, mill-assoċjazzjonijiet li jirrappreżentaw lil dawn il-persuni. B’mod partikolari, il-koeżistenza ta’ rimedji ġudizzjarji li jaqgħu taħt id-dritt tal-protezzjoni tad-data u tad-dritt tal-kompetizzjoni ma toħloqx riskju għall-applikazzjoni uniformi tal-imsemmi regolament.
Ulterjorment, l-invokabbiltà iktar wiesgħa tad-dispożizzjonijiet sostantivi tal-GDPR, minn persuni li ma jkunux is-suġġetti tad-data u minn organi, organizzazzjonijiet u assoċjazzjonijiet, ma tippreġudikax it-twettiq tal-għan li jiġi żgurat livell konsistenti ta’ protezzjoni ta’ dawn il-persuni fl-Unjoni kollha u li jiġi evitat li diverġenzi jostakolaw il-moviment liberu tad-data personali fi ħdan is-suq intern. Fil-fatt, anki jekk l-Istati Membri ma jipprevedux tali possibbiltà, dan, madankollu, ma jirriżultax fi frammentazzjoni tal-implimentazzjoni tal-protezzjoni tad-data fl-Unjoni, peress li d-dispożizzjonijiet sostantivi tal-GDPR huma imposti bl-istess mod fuq il-kontrolluri kollha u l-osservanza tagħhom hija żgurata mir-rimedji ġudizzjarji previsti minn dan ir-regolament.
Min-naħa l-oħra, fir-rigward tal-għan li tiġi żgurata protezzjoni effettiva tas-suġġetti tad-data fir-rigward tal-ipproċessar tad-data personali tagħhom u tal-effett utli tad-dispożizzjonijiet sostantivi tal-GDPR, il-Qorti tal-Ġustizzja nnotat li, għalkemm azzjoni għall-inibizzjoni imressqa minn kompetitur tal-allegat awtur ta’ preġudizzju għall-protezzjoni tad-data personali ma tkunx intiża għal dan l-għan iżda għal dak li tiġi żgurata kompetizzjoni leali, xorta jibqa’ l-fatt li din tikkontribwixxi inkontestabbilment għall-osservanza ta’ dawn id-dispożizzjonijiet u, għalhekk, sabiex issaħħaħ id-drittijiet tas-suġġetti tad-data u tiżguralhom livell għoli ta’ protezzjoni. Ulterjorment, tali azzjoni għal inibizzjoni ta’ kompetitur tista’ tirriżulta, bħal dik tal-assoċjazzjonijiet għall-ħarsien tal-interessi tal-konsumaturi, partikolarment effettiva sabiex tiġi żgurata tali protezzjoni, sa fejn din tista’ tipprevjeni numru kbir ta’ ksur tad-drittijiet tas-suġġetti tad-data mill-ipproċessar tad-data personali tagħhom (
5
).
Għalhekk, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li d-dispożizzjonijiet tal-GDPR relatati mas-sistema ta’ rimedji ġudizzjarji għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali li, flimkien mas-setgħat ta’ intervent tal-awtoritajiet ta’ kontroll inkarigati li jissorveljaw u li japplikaw dan ir-regolament flimkien mal-possibiltajiet ta’ rimedji ġudizzjarji tas-suġġetti tad-data, jagħtu lill-kompetituri tal-allegat awtur ta’ preġudizzju għall-protezzjoni tad-data personali l-locus standi sabiex jaġixxu kontrih permezz ta’ rikors ippreżentat quddiem il-qrati ċivili, minħabba ksur tal-imsemmi regolament u abbażi tal-projbizzjoni tal-prattiki kummerċjali żleali.
Fit-tieni lok, fir-rigward tal-kunċett ta’ “data dwar is-saħħa”, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li taħt dan il-kunċett taqa’ d-data li klijent jipprovdi fuq pjattaforma online waqt l-ordni ta’ prodotti mediċinali li l-bejgħ tagħhom huwa rriżervat għall-ispiżeriji. Fil-fatt, din id-data hija ta’ natura li tiżvela, permezz ta’ proċess intellettwali ta’ approssimazzjoni jew ta’ deduzzjoni, informazzjoni dwar l-istat ta’ saħħa ta’ suġġett tad-data (
6
), sa fejn din l-ordni timplika l-istabbiliment ta’ rabta bejn prodott mediċinali, l-indikazzjonijiet terapewtiċi tiegħu jew l-użu tiegħu, u persuna fiżika identifikata jew identifikabbli permezz ta’ elementi bħalma huma l-isem ta’ din il-persuna jew l-indirizz ta’ kunsinna.
Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li huwa irrilevanti f’dan ir-rigward li l-bejgħ tal-prodotti mediċinali ordnati ma jkunx suġġett għal riċetta medika u li għalhekk jistgħu jkunu intiżi mhux għall-klijent li jagħmel l-ordni, iżda għal terzi persuni. Għalhekk, fil-każ li utent ta’ pjattaforma online jikkomunika data personali waqt l-ordni ta’ prodotti mediċinali online li l-bejgħ tagħhom huwa rriżervat għal spiżeriji mingħajr ma jkun suġġett għal riċetta medika, l-ipproċessar ta’ din id-data mill-operatur ta’ spiżerija li jbigħ dawn il-prodotti mediċinali abbażi ta’ din il-pjattaforma online għandu jitqies li huwa ipproċessar li jirrigwarda data dwar is-saħħa (
7
), peress li dan l-ipproċessar huwa ta’ natura li jiżvela informazzjoni dwar l-istat ta’ saħħa ta’ persuna fiżika, kemm jekk din l-informazzjoni tikkonċerna dan l-utent kif ukoll jekk tikkonċerna kwalunkwe persuna oħra li għaliha twettqet din l-ordni (
8
).
Fil-fatt, interpretazzjoni li twassal sabiex issir distinzjoni skont it-tip ta’ prodotti mediċinali kkonċernati u l-fatt li l-bejgħ tagħhom huwa jew ma huwiex suġġett għal riċetta medika ma tkunx konsistenti mal-għan ta’ livell għoli ta’ protezzjoni tal-libertajiet u tad-drittijiet fundamentali tal-persuni fiżiċi, b’mod partikolari tal-ħajja privata tagħhom, fir-rigward tal-ipproċessar ta’ data personali li tikkonċernahom. Barra minn hekk, tali interpretazzjoni tmur kontra l-għan tal-Artikolu 8(1) tad-Direttiva 95/46 u tal-Artikolu 9(1) tal-GDPR, li jikkonsisti f’li tiġi żgurata protezzjoni ikbar kontra l-ipproċessar li, minħabba s-sensittività partikolari tad-data li tkun is-suġġett tiegħu, jista’ jikkostitwixxi ndħil partikolarment gravi fid-drittijiet fundamentali għar-rispett tal-ħajja privata u għall-protezzjoni tad-data personali (
9
). Għaldaqstant, l-informazzjoni li l-klijenti jipprovdu waqt l-ordni online ta’ prodotti mediċinali li l-bejgħ tagħhom ikun irriżervat għal spiżeriji mingħajr ma jkunu suġġetti għal riċetta medika tikkostitwixxi data dwar is-saħħa, anki jekk tkun biss permezz ta’ ċerta probabbiltà, u mhux b’ċertezza assoluta, li dawn il-prodotti mediċinali jkunu ddestinati għal dawn il-klijenti.
Il-Qorti tal-Ġustizzja żiedet li ma jistax jiġi eskluż li, anki fl-ipoteżi fejn tali prodotti mediċinali jkunu ordnati għal persuni oħra minbarra l-klijenti, ikun possibbli li jiġu identifikati dawn il-persuni u li jinsiltu konklużjonijiet dwar l-istat ta’ saħħa tagħhom. Dan jista’ jkun il-każ, pereżempju, meta l-prodotti mediċinali inkwistjoni jiġu kkunsinnati mhux fid-dar tal-klijent li jkun ordnahom, iżda fid-dar ta’ persuna oħra, jew meta, indipendentement mill-indirizz tal-kunsinna, il-klijent ikun irrefera, fl-ordni tiegħu jew fil-komunikazzjonijiet tiegħu relatati magħha, għal persuna oħra identifikabbli, bħal membru tal-familja tiegħu.
Fl-aħħar nett, il-Qorti tal-Ġustizzja nnotat li l-fatt li l-informazzjoni inkwistjoni tikkostitwixxi data dwar is-saħħa ma jżommhiex milli tkun tista’ tkun is-suġġett ta’ pproċessar, b’mod partikolari fil-kuntest ta’ ġestjoni ta’ servizzi u ta’ sistemi ta’ kura tas-saħħa, jekk waħda mill-kundizzjonijiet previsti f’dan ir-rigward tkun issodisfatta (
10
). Dan jista’ b’mod partikolari jkun il-każ, minn naħa, jekk is-suġġett tad-data jagħti l-kunsens espliċitu tiegħu għall-ipproċessar wieħed jew iktar tal-imsemmija data personali, li l-karatteristiċi u l-għanijiet speċifiċi tiegħu jkunu ġew ippreżentati lilu b’mod preċiż, komprensiv u li jinftiehem faċilment. Min-naħa l-oħra, tali pproċessar jista’ jkun ammissibbli meta jkun neċessarju għall-finijiet tal-kura tas-saħħa abbażi tad-dritt tal-Unjoni, tad-dritt ta’ Stat Membru jew bis-saħħa ta’ kuntratt konkluż ma’ professjonist tas-saħħa.
(
1
)	Kapitolu VIII tar-Regolament (UE) 2016/679 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas 27 ta’ April 2016 dwar il-protezzjoni tal-persuni fiżiċi fir-rigward tal-ipproċessar ta’ data personali u dwar il-moviment liberu ta’ tali data u li jħassar id-Direttiva 95/46/KE (Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data) (ĠU 2016, L 119, p. 1, rettifika fil-ĠU 2018, L 127, p. 2, iktar ’il quddiem il-“GDPR”).
(
2
)	Li ssir referenza għalih fl-Artikolu 8(1) tad-Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 95/46/KE tal 24 ta’ Ottubru 1995 dwar il-protezzjoni ta’ individwi fir-rigward tal-ipproċessar ta’ data personali u dwar il-moviment liberu ta’ dik id-data (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 15, p. 355), u fl-Artikolu 9(1) tal-GDPR.
(
3
)	Gesetz gegen den unlauteren Wettbewerb (il-Liġi Kontra l-Kompetizzjoni Żleali), tat 3 ta’ Lulju 2004 (BGBl. 2004 I, p. 1414), fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-kawża prinċipali.
(
4
)	Artikoli 77 sa 80 GDPR.
(
5
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat 28 ta’ April 2022, Meta Platforms Ireland (C 319/20, EU:C:2022:322, punti 74 u 75).
(
6
)	Fis-sens tal-punt 1 tal-Artikolu 4 tal-GDPR.
(
7
)	Fis-sens tal-Artikolu 8(1) tad-Direttiva 95/46 u tal-Artikolu 9(1) tal-GDPR.
(
8
)	Ara f’dan is-sens, is-sentenza tal 4 ta’ Lulju 2023, Meta Platforms et (Kundizzjonijiet ġenerali għall-użu ta’ network soċjali) (C 252/21, EU:C:2023:537, punt 73).
(
9
)	Ara s-sentenza tal 1 ta’ Awwissu 2022, Vyriausioji tarnybinės etikos komisija (C 184/20, EU:C:2022:601, punt 126 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
10
)	Il-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 8(2) tad-Direttiva 95/46 u fl-Artikolu 9(2) tal-GDPR.