62007CC0505
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
JULIANE KOKOTT
przedstawiona w dniu 12 lutego 2009 r. (
1
)
Sprawa C-505/07
Compañía Española de Comercialización de Aceite SA
„Odesłanie prejudycjalne — Wspólna organizacja rynku olejów i tłuszczów — Rozporządzenie nr 136/66/EWG — Artykuł 12a — Składowanie oliwy z oliwek bez finansowania wspólnotowego — Kompetencje krajowego organu ochrony konkurencji”
I — Wprowadzenie
1.
Jak daleko sięgają kompetencje krajowych organów ochrony konkurencji w sektorze rolnictwa? To pytanie znajduje się w niniejszej sprawie w centrum zainteresowania i oferuje Trybunałowi Sprawiedliwości sposobność do uszczegółowienia stanowiska przyjętego w wyroku w sprawie Milk Marque (
2
).
2.
Hiszpański urząd ochrony konkurencji zakazał spółdzielni Compañía Española de Comercialización de Aceite SA (Cecasa), która reprezentuje większość hiszpańskich producentów oliwy, interweniować wybiórczo w procesy rynkowe poprzez subwencyjne skup i sprzedaż, aby oddziaływać na cenę rynkową oliwy z oliwek. Zakaz znajdował podstawę w ogólnych przepisach hiszpańskiego prawa konkurencji. Należy jednak zadać sobie pytanie, czy te przepisy prawa konkurencji nie są uchylone lub w każdym razie wyparte przez określone przepisy szczególne z zakresu rolnictwa.
3.
Hiszpański Tribunal Supremo, przed którym zawisł ten spór, przedstawił Trybunałowi Sprawiedliwości do rozstrzygnięcia w trybie prejudycjalnym ogółem pięć pytań, które mają na celu wyjaśnienie, czy prawo rolne, w przypadku takim jak niniejszy, prowadzi do tego, że ogólne zasady prawa konkurencji nie znajdują zastosowania.
II — Ramy wspólnotowe
A — Uregulowania wspólnotowe
4.
Wspólnotowe ramy prawne niniejszej sprawy wyznaczają z jednej strony uregulowania dotyczące stosowania reguł konkurencji w rolnictwie, a z drugiej strony niektóre przepisy z zakresu wspólnej polityki rolnej dotyczące sektora oliwy z oliwek.
1. Stosowanie reguł konkurencji w sektorze rolnictwa
5.
Zasadnicze znaczenie dla związku między regułami konkurencji ustanowionymi w traktacie WE i wspólną polityką rolną mają art. 32 ust. 2 WE i art. 36 ust. 1 WE (wcześniej art. 38 ust. 2 i art. 42 traktatu EWG). Artykuł 32 ust. 2 WE stanowi:
„Z zastrzeżeniem odmiennych postanowień artykułów 33–38, zasady przewidziane w celu ustanowienia wspólnego rynku stosują się do produktów rolnych”.
6.
Ponadto art. 36 ust. 1 WE przewiduje, że:
„Postanowienia rozdziału dotyczącego reguł konkurencji stosują się do produkcji rolnej i handlu produktami rolnymi jedynie w zakresie ustalonym przez Radę w ramach postanowień i zgodnie z procedurą przewidzianą w artykule 37 ustępy 2 i 3, z uwzględnieniem celów określonych w artykule 33”.
7.
Na podstawie tego ostatniego przepisu Rada wydała rozporządzenie nr 26 (
3
), którego motyw pierwszy zawiera fundamentalną deklarację:
„na mocy art. [36] traktatu jedną z kwestii, w odniesieniu do których należy podjąć decyzję w ramach wspólnej polityki rolnej, jest to, czy reguły konkurencji ustanowione w traktacie należy stosować do produkcji rolnej i handlu produktami rolnymi”.
8.
Artykuł 1 rozporządzenia nr 26 stanowi, co następuje:
„Od momentu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia art. [81–86] traktatu, jak również przepisy ustanowione w celu ich wykonania, z zastrzeżeniem przepisów art. 2 poniżej, mają zastosowanie do wszystkich porozumień, decyzji i praktyk, o których mowa w art. [81] ust. 1 i art. [82] traktatu, jakie odnoszą się do produkcji lub handlu produktami wyszczególnionymi w załączniku [I] do traktatu”.
Do produktów rolnych wymienionych w załączniku I do traktatu WE (poprzednio załącznik II do traktatu EWG) należy oliwa z oliwek (
4
).
9.
Artykuł 2 rozporządzenia nr 26 uzupełnia jego art. 1 w sposób następujący:
„1.   Artykuł [81] ust. 1 traktatu nie ma zastosowania do tych porozumień, decyzji i praktyk, o których mowa w poprzednim artykule, które stanowią integralną część krajowej organizacji rynku lub są niezbędne do osiągnięcia celów określonych w art. [33] traktatu. W szczególności nie ma on zastosowania do porozumień, decyzji i praktyk rolników, zrzeszeń rolników czy też związków takich zrzeszeń należących do jednego państwa członkowskiego, które zajmują się produkcją czy też sprzedażą produktów rolnych lub korzystają ze wspólnych urządzeń do przechowywania, obróbki lub przetwarzania produktów rolnych oraz w oparciu o niego nie istnieje obowiązek stosowania jednolitych cen, o ile Komisja nie stwierdzi, że skutkiem tego jest wykluczenie konkurencji lub zagrożenie realizacji celów art. [33] traktatu.
2.   Po zasięgnięciu opinii państw członkowskich i wysłuchaniu zainteresowanych przedsiębiorstw lub związków przedsiębiorstw i wszelkich innych osób fizycznych czy też prawnych, które uważa za właściwe, Komisja ma wyłączne uprawnienia, z zastrzeżeniem kontroli ze strony Trybunału Sprawiedliwości, do określania w drodze decyzji podlegającej opublikowaniu, które porozumienia, decyzje i praktyki spełniają warunki określone w ust. 1.
3.   Komisja dokonuje takiego określenia z własnej inicjatywy lub na wniosek właściwych władz państwa członkowskiego albo na wniosek zainteresowanego przedsiębiorstwa lub związku przedsiębiorstw.
[…]”.
10.
Rozporządzenie nr 26 zostało uchylone ze skutkiem od dnia 24 sierpnia 2006 r. i zastąpione najpierw mającym tę samą treść rozporządzeniem nr 1184/2006 (
5
). Wreszcie od dnia z zakresu przedmiotowego stosowania rozporządzenia nr 1184/2006 została wyłączona m.in. oliwa z oliwek. Do oliwy z oliwek zastosowanie mają obecnie uregulowania zawarte w art. 175 i 176 w związku z art. 1 ust. 1 lit. g) rozporządzenia nr 1234/2007 (
6
), które z kolei pod względem treści odpowiadają poprzednim uregulowaniom. Zaskarżony w postępowaniu przed sądem krajowym akt prawny hiszpańskiego urzędu został jednakże wydany przed tymi wszystkimi zmianami, w związku z czym dla celów niniejszej sprawy nadal miarodajne jest rozporządzenie nr 26.
2. Przepisy z zakresu rolnictwa w odniesieniu do sektora oliwy z oliwek
a) Wspólna organizacja rynku olejów i tłuszczów
11.
Rozporządzenie nr 136/66/EWG w sprawie ustanowienia wspólnej organizacji rynku olejów i tłuszczów (
7
) zawiera w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 listopada 1998 r. (
8
) poniższy artykuł 12a:
„W przypadku poważnych zakłóceń na rynku w niektórych regionach Wspólnoty w celu regulacji rynku może […] zostać podjęta decyzja upoważniająca instytucje, udzielające wystarczających gwarancji i zatwierdzone przez państwa członkowskie, do zawierania umów na składowanie oliwy z oliwek, którą sprzedają. Pierwszeństwo wśród takich instytucji mają [grupy] producentów i związki tych [grup], uznane zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 952/97 […].
Środki określone w akapicie pierwszym mogą być stosowane między innymi w przypadku gdy średnia cena odnotowana na rynku w reprezentatywnym okresie kształtuje się na poziomie niższym niż 95% ceny interwencyjnej obowiązującej w roku gospodarczym 1997/98.
Kwota pomocy przyznanej na realizację umów oraz szczegółowe zasady wykonania niniejszego artykułu, w szczególności ilości, jakość i okres przechowywania oliwy, ustala się zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 38 w taki sposób, by zapewnić jej znaczące oddziaływanie tej pomocy na rynek. Pomoc może być przyznana w drodze przetargu”.
12.
W odniesieniu do tego przepisu w motywie dwunastym rozporządzenia nr 1638/98 znajduje się to objaśnienie:
„Jeżeli podaż oliwy z oliwek ma być regulowana w przypadku wystąpienia poważnych zakłóceń na rynku, należy wprowadzić system pomocy dla prywatnego składowania, przy czym w sposób priorytetowy należy w tym zakresie traktować umowy zawierane z [grupami] producentów i związkami takich [grup], uznanymi zgodnie z [rozporządzeniem nr 952/97]”.
13.
Uzupełniająco należy ponadto zwrócić uwagę na motyw jedenasty rozporządzenia nr 1638/98:
„System publicznego skupu oddziałuje na producentów w sposób stymulujący i może przyczynić się do destabilizacji rynku; wobec powyższego należy zaprzestać prowadzenia skupu, a odniesienia w przepisach dotyczące ceny interwencyjnej muszą być skreślone lub zastąpione innymi”.
14.
W międzyczasie rozporządzenie nr 136/66 zostało uchylone i zastąpione, początkowo ze skutkiem w odniesieniu do roku gospodarczego 2005/2006 przez rozporządzenie nr 865/2004 (
9
) w sprawie wspólnej organizacji rynku oliwy z oliwek i oliwek stołowych, a następnie z mocą od dnia 1 lipca 2008 r. przez rozporządzenie nr 1234/2007 o jednolitej wspólnej organizacji rynków rolnych (
10
). Ostatnie rozporządzenie zawiera w swych art. 31 i 33 także regulację dotyczącą fakultatywnych dopłat do prywatnego składowania oliwy z oliwek. Ponieważ jednak zaskarżony w postępowaniu przed sądem krajowym akt prawny hiszpańskiego urzędu został wydany przed tymi zmianami, dla celów niniejszej sprawy również nadal powinno być brane pod uwagę rozporządzenie nr 136/66.
b) Przepisy dotyczące związków producentów
15.
Rozporządzenie Rady (WE) nr 952/97 z dnia 20 maja 1997 r. w sprawie grup i [związków] producentów (
11
), które zostało uchylone z mocą od dnia  (
12
), miało na celu, zgodnie ze swym art. 1, promowanie tworzenia grup producentów i ich związków w niektórych regionach Wspólnoty, do których zgodnie z art. 2 tego rozporządzenia należy również Hiszpania.
16.
Artykuł 5 rozporządzenia nr 952/97 zawiera następujące definicje:
„1   Grupami producentów są grupy,
a)
które zostały utworzone w celu wspólnego dostosowania do wymagań rynku produkcji i podaży należących do nich producentów
b)
i które składają się
—
z indywidualnych producentów lub
—
z indywidualnych producentów i organizacji działających w zakresie produkcji i przetwarzania produktów rolnych, skupiających wyłącznie producentów produktów rolnych.
Pojęcie »producent« oznacza każdego właściciela gospodarstwa rolnego położonego na terytorium Wspólnoty,
—
który produkuje wymienione w art. 3 produkty z zakresu uprawy i hodowli bydła lub
—
który jako producent surowców podstawowych produkuje wymienione w art. 3 produkty przetwarzane.
2.   Państwa członkowskie mogą uznać grupy producentów, do których należą również inne osoby niż wymienione w ustępie 1, jeżeli przewiduje to ich ustawodawstwo krajowe. W takim przypadku statuty tych grup muszą gwarantować, że członkowie wskazani w ustępie 1 mają nadal kontrolę nad grupami producentów i ich uchwałami.
3.   Związki są związkami uznanych grup producentów wspólnotowych i realizują na szerszym poziomie te same cele co te grupy”.
17.
Artykuł 6 rozporządzenia nr 952/97 ustanawia ogólne warunki, jakie muszą spełniać grupy producentów i ich związki. Zgodnie z ust. 1 lit. b) tego przepisu muszą one w szczególności ustanawiać i stosować:
„[…] o ile chodzi o osoby objęte zakresem art. 5 ust. 1,
—
wspólne zasady dotyczące produkcji, w szczególności w zakresie jakości produktów lub stosowania praktyk biologicznych,
—
wspólne zasady dotyczące sprzedaży,
—
zasady dotyczące informacji o produkcji, w szczególności informacji dotyczących wielkości zbiorów i podaży”.
18.
Artykuł 7 tego samego rozporządzenia stanowi, że państwa członkowskie postanawiają o uznaniu w terminie trzech miesięcy po złożeniu wniosku i powiadamiają Komisję o swej decyzji w terminie dwóch miesięcy.
19.
Uzupełniająco należy w tym kontekście zwrócić ponadto uwagę na rozporządzenie Komisji (WE) nr 2768/98 z dnia 21 grudnia 1998 r. w sprawie programu pomocy dla prywatnego składowania oliwy z oliwek (
13
). Jego art. 1 ust. 1 stanowi:
„Właściwe organy w producenckich państwach członkowskich zawierają umowy na prywatne składowanie oliwy z oliwek pierwszego tłoczenia luzem na warunkach ustanowionych w niniejszym rozporządzeniu”.
20.
Zgodnie z art. 1 ust. 2 ww. rozporządzenia Komisja może ogłosić zaproszenie do składania ofert na czas ograniczony i częściowe zaproszenie do składania ofert w celu ustalenia pomocy udzielanej z tytułu wykonania umów na prywatne składowanie. Artykuł 3 ust. 1 tego rozporządzenia definiuje krąg podmiotów uczestniczących w tych przetargach w sposób następujący:
„Podmioty gospodarcze zatwierdzone w tym celu przez właściwy organ państwa członkowskiego mogą składać oferty przetargowe w odniesieniu do przetargów częściowych. Zatwierdzonymi podmiotami gospodarczymi mogą być:
a)
grupa producentów lub [związek] takich grup, uznane zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 952/97; lub
b)
grupa producentów lub [związek] takich grup, uznane zgodnie z art. 20c rozporządzenia nr 136/66/EWG; lub
c)
olejarnia zatwierdzona […] na okres dłuższy niż dwa lata gospodarcze […]; lub
d)
firma pakująca […]”.
B — Uregulowania krajowe
21.
Jeśli chodzi o prawo hiszpańskie, to należy wymienić ustawę nr 16/1989 z dnia 17 lipca 1989 r. w sprawie ochrony konkurencji (Ley de Defensa de la Competencia) (
14
), której art. 1 ust. 1 w swej definicji „zakazanych praktyk” ściśle wzoruje się na art. 81 ust. 1 WE (
15
) i ma następujące brzmienie:
„Wszelkie porozumienia, decyzje, wspólne zalecenia lub uzgodnione bądź zamierzone praktyki o tym samym charakterze, które mają na celu, powodują lub mogą powodować zapobieżenie, ograniczenie lub zakłócenie konkurencji na całym rynku krajowym lub jego części, są zakazane, a w szczególności te, które polegają na:
a)
ustalaniu w sposób bezpośredni lub pośredni cen albo innych warunków handlowych lub usług;
b)
ograniczaniu lub kontrolowaniu produkcji, dystrybucji, rozwoju technicznego lub inwestycji;
c)
podziale rynków lub źródeł zaopatrzenia;
[…]”.
22.
Pod nagłówkiem „Warunki zezwolenia” (
16
) art. 3 ustawy nr 16/1989 stanowi ponadto, co następuje:
„1.   Można zezwolić na porozumienia, decyzje, zalecenia i praktyki w rozumieniu art. 1 lub ich kategorie, które mogą polepszyć produkcję lub komercjalizację towarów i usług lub popierać postęp techniczny lub gospodarczy, o ile:
a)
konsumenci i użytkownicy mogą mieć rozsądny udział w korzyściach [z nich wynikających];
b)
na zainteresowane przedsiębiorstwa nie są nakładane ograniczenia, które nie są niezbędne do osiągnięcia tych celów, oraz
c)
nie dają uczestniczącym przedsiębiorstwom możliwości eliminowania konkurencji w stosunku do znacznej części danych towarów lub usług.
2   Zezwolić można również na porozumienia, decyzje, zalecenia i praktyki w rozumieniu art. 1 lub ich kategorie, o ile uzasadnia to ogólna sytuacja gospodarcza oraz interes ogólny oraz:
a)
mają one na celu ochronę i popieranie eksportu, o ile nie mają wypływu na konkurencję na rynku krajowym i są zgodne z zobowiązaniami wynikającymi z ratyfikowanych przez Hiszpanię umów międzynarodowych, lub
b)
prowadzą w wystarczającym stopniu do podwyższenia poziomu socjalnego i gospodarczego w zacofanych częściach kraju lub sektorach, lub
c)
ze względu na ich niewielkie znaczenie nie mogą wpływać na konkurencję w znaczący sposób”.
III — Stan faktyczny i postępowanie przed sądem krajowym
23.
Cecasa jest spółką akcyjną prawa hiszpańskiego, której 68% kapitału należy do producentów oliwy, olejarni i spółdzielni, natomiast 32% do instytucji kredytowych i innych podmiotów. Akcjonariusze przedsiębiorstwa produkujący oliwę stanowią między 50% a 60% hiszpańskiej krajowej produkcji oliwy z oliwek. Celem spółki Cecasa jest sprzedaż oliwy z oliwek, przy czym zgodnie z postanowieniem odsyłającym przedsiębiorstwo chce prowadzić działalność zarówno na krajowym rynku oliwy z oliwek, jak i na rynku wspólnotowym oraz światowym.
24.
W celu zapobieżenia „poważnym zakłóceniom na rynku”, a w szczególności spadkowi cen oliwy, Cecasa zamierza skupować i składować oliwę z oliwek, jak tylko cena spadnie poniżej określonego poziomu — około 95% wcześniej obowiązującej ceny interwencyjnej Wspólnoty. Jak tylko wzrośnie cena, oliwa z oliwek ma zostać znów wprowadzona na rynek.
25.
W celu realizacji tego przedsięwzięcia Cecasa złożyła w dniu 5 kwietnia 2001 r. wniosek o indywidualne zezwolenie w rozumieniu art. 3 ustawy nr 16/1989 (
17
). Decyzją Tribunal de Defensa de la Competencia (
18
) (sąd ds. ochrony konkurencji) z dnia odmówiono udzielenia jej zezwolenia. W uzasadnieniu organ ochrony konkurencji stwierdził, że przedsięwzięcie Cecasy ma charakter antykonkurencyjny. Zdaniem tego organu stanowi ono porozumienie między konkurentami, które — podobnie do kartelu — ma na celu oddziaływanie na ceny rynkowe i ma zapobiegać spadkowi cen w przypadku nadwyżek produkcyjnych. Nie można zastosować odstępstwa na podstawie art. 3 ustawy nr 16/1989, a w szczególności nie zostały wykazane korzyści dla konsumenta.
26.
Cecasa wniosła odwołanie od decyzji Tribunal de Defensa de la Competencia do Audiencia Nacional (izby ds. sporów administracyjnych (
19
)), które zostało oddalone wyrokiem z dnia 22 lipca 2005 r. Niemniej Audiencia Nacional wyjaśniła, że oddalenie wniosku o indywidualne zezwolenie nie wiąże się z zakazem prowadzenia przez skarżącą spółkę działalności jako takiej, o ile jest to działalność inna niż ta, w odniesieniu do której złożono wniosek o indywidualne zezwolenie i o ile ta inna działalność jest zgodna z prawem.
27.
W następstwie skargi kasacyjnej Cecasy spór jest obecnie zawisły przed hiszpańskim sądem najwyższym, Tribunal Supremo (izbą ds. sporów administracyjnych).
IV — Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym i postępowanie przed Trybunałem Sprawiedliwości
28.
Postanowieniem z dnia 22 października 2007 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu, Tribunal Supremo (zwany dalej również „sądem krajowym”) zawiesił postępowanie i zwrócił się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„a)
Czy art. 12a rozporządzenia nr 136/66/EWG w brzmieniu nadanym rozporządzeniem nr 1638/98 pozwala zaliczyć spółkę akcyjną złożoną w większości z producentów, olejarni i spółdzielni plantatorów i producentów oliwy do »instytucji« upoważnionych do zawierania umów na składowanie oliwy z oliwek? Czy spółkę o takich cechach można uznać za równoważną z grupami producentów i ich związkami, uznanymi zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 952/97?
b)
W przypadku zaliczenia spółki do »instytucji« mogących prowadzić działalność w zakresie składowania — czy »zatwierdzenie przez państwo«, które powinny posiadać te instytucje zgodnie z cytowanym art. 12a rozporządzenia nr 136/66, może być uzyskane w ramach wniosku o indywidualne wyłączenie (»zezwolenie«) wniesionego do krajowego organu ochrony konkurencji?
c)
Czy art. 12a bezwzględnie wymaga, by Komisja w każdym przypadku udzielała zezwolenia na składowanie oliwy z oliwek, czy przeciwnie — daje się on pogodzić z istnieniem mechanizmu uzgodnionego między producentami w celu skupowania i składowania tej oliwy z oliwek, finansowanego również ze środków prywatnych, który to mechanizm byłby wdrażany na tych samych przesłankach i warunkach, na których uruchamiane jest prywatne składowanie finansowane ze środków wspólnotowych, w celu uzupełnienia i przyspieszenia składowania finansowanego ze środków wspólnotowych i bez przekraczania jego granic?
d)
Czy stanowisko przyjęte przez Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 9 września 2003 r. w sprawie C-137/00 Milk Marque w przedmiocie stosowania przez organy krajowe wewnętrznego prawa ochrony konkurencji do porozumień producentów mogących co do zasady wchodzić w zakres stosowania art. 2 rozporządzenia Rady nr 26 pozostaje aktualne w przypadku porozumień, które z uwagi na swoje cechy charakterystyczne oraz cechy danego sektora mogą mieć wpływ na wspólnotowy rynek oliwy z oliwek jako całości?
e)
W przypadku przyjęcia, że krajowe organy właściwe w sprawach konkurencji są upoważnione do stosowania przepisów krajowych wobec takich porozumień mogących mieć wpływ na wspólną organizację rynku tłuszczów, czy organy te mogą bezwzględnie odmówić spółce, takiej jak skarżąca, możliwości skorzystania z mechanizmów składowania oliwy z oliwek nawet w sytuacjach »poważnych zakłóceń« przewidzianych w art. 12a rozporządzenia nr 136/66?”.
29.
W postępowaniu przed Trybunałem Cecasa, Asociación española de la industria y comercio exportador de aceite de oliva (Asoliva), Asociación nacional de industriales envasadores y refinadores de aceites comestibles (Anierac) oraz Komisja Wspólnot Europejskich przedstawili uwagi na piśmie. W rozprawie, która odbyła się w dniu 17 grudnia 2008 r., udział wzięły jedynie Cecasa i Komisja.
V — Ocena
A — Dopuszczalność wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym
1. W przedmiocie drugiej części pierwszego pytania prejudycjalnego
30.
W drugiej części pierwszego pytania prejudycjalnego Tribunal Supremo powołuje się na rozporządzenie nr 952/57, które jednakże nie obowiązywało w momencie wydania decyzji zaskarżonej w postępowaniu krajowym. Dokładniej rzecz biorąc, rozporządzenie to utraciło już moc, gdy miały miejsce okoliczności faktyczne sporu. W tym kontekście pojawia się pytanie, czy druga część pierwszego pytania może być w niniejszej sprawie istotna dla jej rozstrzygnięcia.
31.
W tym względzie należy zauważyć, że co do zasady do sądu krajowego należy ocena istotności zadawanych Trybunałowi pytań. W konsekwencji, jeśli postawione pytania dotyczą wykładni prawa wspólnotowego, Trybunał jest co do zasady zobowiązany do wydania orzeczenia. Odmowa udzielenia odpowiedzi na pytanie prejudycjalne postawione przez sąd krajowy jest możliwa jedynie wtedy, gdy żądana wykładnia prawa wspólnotowego w sposób oczywisty nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym lub przedmiotem sporu toczącego się przed sądem krajowym, lub też, gdy problem ma charakter hipotetyczny albo gdy Trybunał nie posiada wystarczającej wiedzy na temat okoliczności faktycznych i prawnych, aby odpowiedzieć na postawione mu pytania w użyteczny sposób (
20
). Nie ma to miejsca w niniejszej sprawie.
32.
Po uchyleniu rozporządzenia nr 952/97 nie został uchwalony żaden akt je zastępujący, gdyż zdaniem prawodawcy wspólnotowego, nie było w swoim czasie potrzeby udzielania szczególnego wsparcia grupom producentów w ramach rozwoju rolnictwa; dlatego system pomocy istniejący na mocy ww. rozporządzenia nie powinien być kontynuowany (
21
).
33.
Mimo to rozporządzenie nr 952/97 wraz z utratą mocy obowiązującej nie utraciło całkowicie praktycznego znaczenia. Zdarza się, że późniejsze akty prawne instytucji Wspólnoty wyraźnie powołują się na rozporządzenie nr 952/97 (
22
). Ponadto pojęcia „uznane grupy producentów” oraz „związki grup producentów” są nadal stosowane bez konkretnego odniesienia do uregulowań rozporządzenia nr 952/97 (
23
). Tym samym nie można z góry i tylko ze względu na utratę mocy obowiązującej odmawiać wykładni tego rozporządzenia jakiegokolwiek znaczenia.
34.
W szczególności w odniesieniu do niniejszej sprawy należy dodać, że uznane grupy producentów i ich związki mają znaczenie w ramach art. 12a rozporządzenia nr 136/66. Wykładnia tego przepisu, który pod względem czasowym ma zastosowanie do sporu przed sądem krajowym (
24
), stanowi główny punkt niniejszego wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym. Przy uchwalaniu tego przepisu prawodawca wspólnotowy wyraźnie nawiązał do rozporządzenia nr 952/97 (
25
).
35.
W tych okolicznościach druga część pierwszego pytania prejudycjalnego, w którym sąd krajowy zwrócił się o wykładnię rozporządzenia nr 952/97, nie wydaje się całkowicie nieistotna dla rozstrzygnięcia sporu przed sądem krajowym. W takim przypadku Trybunał jest zobowiązany do udzielenia odpowiedzi na postawione mu pytania dotyczące wykładni prawa wspólnotowego.
2. W przedmiocie pytań prejudycjalnych odnoszących się do art. 12a rozporządzenia nr 136/66
36.
Przed Trybunałem Sprawiedliwości zakwestionowano ponadto istotność pytań prejudycjalnych Tribunal Supremo w zakresie, w jakim pytania te dotyczą wykładni art. 12a rozporządzenia nr 136/66, ponieważ Cecasa nie skorzystała z przewidzianego tam systemu pomocy i również nie zostało udzielone przez Komisję zezwolenie na prywatne składowanie w rozumieniu tego przepisu, a tym samym pytania nie mają żadnego wpływu na rozstrzygnięcie sporu przed sądem krajowym.
37.
Nie podzielam tego stanowiska. Jak wskazano, system dofinansowywanego w ramach Wspólnoty prywatnego składowania oliwy z oliwek nie powinien znajdować zastosowania w niniejszej sprawie. Jednakże wykładnia i rozumienie art. 12a rozporządzenia nr 136/66 może mieć istotne znaczenie dla oceny tej sprawy na gruncie przepisów z zakresu konkurencji. Z przepisu tego, w tym z jego celów i kontekstu regulacyjnego, wynikają bowiem założenia, które w decydujący sposób oddziaływają na wykładnię i stosowanie reguł konkurencji w niniejszej sprawie.
38.
Zatem również w tym zakresie wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest dopuszczalny.
B — Ocena pytań prejudycjalnych co do istoty
39.
Niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy jako całość określenia zakresu swobody decyzyjnej, pozostającej organom krajowym odnośnie do stosowania krajowego prawa konkurencji w sektorze rolnictwa. Z zasady prymatu prawa wspólnotowego wynika, że swoboda ta rozciąga się tylko w granicach wyznaczonych prawodawstwem rolnym Wspólnoty.
40.
Gdyby okazało się, że zamierzone przez Cecasę subwencyjne skup i sprzedaż oliwy z oliwek są uzasadnione na podstawie przepisów prawa rolnego, to okoliczność ta musiałaby zostać uwzględniona również w świetle stosowania reguł konkurencji. W tym kontekście Tribunal Supremo występuje do Trybunału z pytaniem z jednej strony w przedmiocie wykładni art. 12a rozporządzenia nr 136/66 i związanych z nim przepisów, a z drugiej strony w przedmiocie wykładni art. 2 rozporządzenia nr 26.
1. W przedmiocie pierwszego pytania prejudycjalnego
41.
Pierwsze pytanie prejudycjalne jest poświęcone zakresowi podmiotowego stosowania art. 12a rozporządzenia nr 136/66; w jego ramach powinno zostać wyjaśnione, czy przepis ten może znajdować zastosowanie do prywatnej spółki akcyjnej takiej jak Cecasa.
a) W przedmiocie pierwszej części pierwszego pytania prejudycjalnego
42.
W pierwszej części swojego pierwszego pytania sąd krajowy dąży zasadniczo do ustalenia, czy prywatna spółka akcyjna taka jak Cecasa może być uważana za instytucję w rozumieniu art. 12a rozporządzenia nr 136/66 upoważnioną do zawierania umów na składowanie oliwy z oliwek.
43.
Pojęcie instytucji nie jest zdefiniowane ani w art. 12a, ani też nigdzie indziej w rozporządzeniu nr 136/66. W niniejszej sprawie pojawia się z jednej strony pytanie, czy prywatne przedsiębiorstwo może zostać zaklasyfikowane jako instytucja w rozumieniu tego przepisu. Z drugiej strony należy zbadać, czy zaklasyfikowaniu do kategorii instytucji w rozumieniu art. 12a rozporządzenia na 136/66 stoi na przeszkodzie okoliczność, że w danym przedsiębiorstwie poza producentami oliwy, olejarniami i spółdzielniami udziały mają również inwestorzy finansowi.
— Brak ograniczenia do organów publicznych lub państwowych
44.
Jak Cecasa słusznie zauważa, pojęcie instytucji w rozumieniu art. 12a rozporządzenia nr 136/66 nie może być rozumiane w ten sposób, że w zakres tego przepisu wchodzą tylko organy publiczne lub państwowe (
26
).
45.
Chociaż sformułowanie zastosowane w art. 12a rozporządzenia nr 136/66 w odniesieniu do „instytucji” pokrywa się w niektórych wersjach językowych ze sformułowaniem, które gdzie indziej — w szczególności w art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 2768/98 — jest specjalnie stosowane na oznaczenie organów państwowych (
27
), to samo to nie oznacza jednak bezwzględnie, że również w art. 12a rozporządzenia nr 136/66 w wyrazie „instytucja” chodzi wyłącznie o organy publiczne lub państwowe. Należy mieć bowiem na względzie, że w definicjach zawartych w niektórych innych wersjach językowych dokonuje się całkowicie rozróżnienia pomiędzy „instytucjami” w rozumieniu rozporządzenia nr 136/66 i „organami państw członkowskich” w rozumieniu art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 2768/98 (
28
). Wobec tego rodzaju różnic między poszczególnymi wersjami językowymi mającego zastosowanie uregulowania rolnego, sporny przepis należy interpretować na podstawie ogólnej systematyki i celu regulacji, której część on stanowi (
29
).
46.
Z ratio legis i celu art. 12a rozporządzenia nr 136/66 polegającego na wprowadzeniu systemu pomocy dla prywatnego składowania (
30
) wynika, że zakres stosowania tego przepisu nie może być ograniczony wyłącznie do organów publicznych. Przeciwnie, w przypadku opisanych tam instytucji będzie z reguły chodziło o podmioty prywatne.
47.
Również z kontekstu regulacyjnego można wnioskować, że podmioty prywatne mogą być bez przeszkód kwalifikowane jako instytucje w rozumieniu art. 12a rozporządzenia nr 136/66. Instytucje te mają zostać upoważnione do zawierania umów na prywatne składowanie „oliwy z oliwek, którą sprzedają”. Sprzedaż stanowi jednakże działalność, która w żaden sposób nie jest zastrzeżona dla organów publicznych, ale może być wykonywana również przez podmioty prywatne, co w otwartej gospodarce rynkowej (
31
) stanowi zresztą regułę. Ponadto wymóg „wystarczających gwarancji” określony w ww. artykule odnosi się bardziej do działalności podmiotów prywatnych niż do organów publicznych.
48.
W konsekwencji przedsiębiorstwa prywatne mogą stanowić instytucje w rozumieniu art. 12a rozporządzenia nr 136/66.
— Udział inwestorów finansowych
49.
Ponadto należy zbadać, czy uznaniu za instytucję w rozumieniu art. 12a rozporządzenia nr 136/66 stoi na przeszkodzie okoliczność, że w danym przedsiębiorstwie poza producentami oliwy, olejarniami i spółdzielniami udziały mają również inwestorzy finansowi.
50.
Treść art. 12a rozporządzenia nr 136/66 nie rozstrzyga tej kwestii. Dla dokonania wykładni przepisu prawa wspólnotowego należy jednak uwzględnić nie tylko jego treść, ale także jego kontekst oraz cele, do których zmierza dane uregulowanie (
32
).
51.
Cel rozporządzenia nr 136/66 oraz rozporządzenia zmieniającego nr 1638/98 nie stoi na przeszkodzie włączeniu przedsiębiorstw mieszanych, w których poza producentami oliwy, olejarniami oraz spółdzielniami udziały mają również inwestorzy finansowi. Brak jest wskazówek przemawiających za tym, że udział inwestorów finansowych może stanowić zagrożenie dla celu regulowania podaży oliwy z oliwek poprzez system prywatnego składowania i zapobieżenia w ten sposób poważnym zakłóceniom na rynku (
33
). W szczególności nie można z góry przyjąć, że z udziałem inwestorów finansowych wiążą się mniejsze standardy jakościowe lub mniejsze know-how w zakresie składowania oliwy z oliwek. Tym bardziej nie można wysnuć takiego wniosku, jeżeli inwestorzy finansowi — tak jak w niniejszym przypadku w sprawie Cecasa — posiadają jedynie mniejszościowy udział w kapitale danego przedsiębiorstwa. Wręcz przeciwnie, taki udział może wzmocnić potencjał finansowy danego przedsiębiorstwa i w ten sposób przyczynić się do tego, że może ono udzielić wymaganych w art. 12a „wystarczających gwarancji”.
52.
Jeżeli chodzi wreszcie o kontekst regulacyjny, to przedsiębiorstwa mieszane z udziałem inwestorów finansowych nie są wyraźnie wymienione w art. 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji nr 2768/98. Jednakże z samej tej okoliczności nie można wnioskować, że przedsiębiorstwa mieszane są bezwzględnie wyłączone z zakresu stosowania art. 12a rozporządzenia nr 136/66. Jak bowiem przyznaje sama Komisja, lista instytucji wymienionych w art. 3 ust. 1 jej rozporządzenia wykonawczego nr 2768/98 nie jest wyczerpująca.
53.
Ponadto rozporządzenie nr 2768/98 stanowi zwykłe rozporządzenie wykonawcze Komisji do stworzonej przez Radę wspólnej organizacji rynku, tutaj w szczególności do art. 12a rozporządzenia nr 136/66. Jako rozporządzenie podstawowe Rady stoi ono w hierarchii norm prawnych nad rozporządzeniem wykonawczym i bez wyraźnego upoważnienia nie może zostać ograniczone przez Komisję w swym zakresie stosowania. Również art. 12a ust. 3 rozporządzenia nr 136/66 nie upoważnia do tego. Komisji zezwala się tam jedynie na określenie wysokości pomocy dla prywatnego składowania oraz ustalenie szczegółów technicznych jak ilości, kategorii i okresów składowania oraz określenie procedury przyznawania pomocy. Natomiast upoważnienie do wydania przepisów wykonawczych nie pokrywa, ani zgodnie z jego przedmiotem, ani zgodnie z jego celem, ewentualnego ograniczenia zakresu podmiotowego stosowania art. 12a rozporządzenia nr 136/66.
54.
W świetle powyższych rozważań również przedsiębiorstwo prywatne, w którym poza producentami oliwy, olejarniami i spółdzielniami udziały mają również inwestorzy finansowi, należy uważać za instytucję w rozumieniu art. 12a rozporządzenia nr 136/66.
55.
Oczywiście faktyczne stosowanie art. 12a rozporządzenia nr 136/66 do takiego przedsiębiorstwa zakłada, że spełnione są pozostałe określone tam warunki: z jednej strony dane przedsiębiorstwo musi udzielać „wystarczających gwarancji” oraz wymaga zatwierdzenia w danym państwie członkowskim (
34
). Z drugiej strony musi mieć miejsce poważne zakłócenie na rynku i Komisja zgodnie z procedurą komitologii ustanowioną w art. 38 rozporządzenia nr 136/66 musi udzielić upoważnienia do prywatnego składowania. W razie braku tych kryteriów prywatne składowanie oliwy z oliwek nie może być usprawiedliwione powołaniem się na art. 12a rozporządzenia nr 136/66.
b) W przedmiocie drugiej części pierwszego pytania prejudycjalnego
56.
W drugiej części swojego pierwszego pytania sąd krajowy zmierza do ustalenia, czy prywatną spółkę akcyjną taką jak Cecasa można uznać za równoważną z grupami producentów i ich związkami, uznanymi zgodnie z rozporządzeniem nr 952/97.
— Grupy producentów
57.
Aby dana instytucja została uznana za grupę producentów w rozumieniu rozporządzenia nr 952/97, musi ona spełniać szereg wymogów określonych w art. 5 i 6 tego rozporządzenia.
58.
Zasadnicze znaczenie mają w tym względzie wymogi dotyczące celu utworzenia grupy producentów: zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 952/97 dana instytucja musi zostać utworzona w podwójnym celu: wspólnego dostosowania produkcji oraz podaży należących do niej producentów do wymagań rynku. Instytucja taka jak Cecasa zajmuje się wprawdzie sprzedażą oliwy z oliwek i ma w szczególności na celu regulowanie podaży oliwy z oliwek wyprodukowanej przez jej wspólników poprzez subwencyjne skup i sprzedaż, jednakże brakuje jej — w każdym razie zgodnie z informacjami przedstawionymi w niniejszej sprawie — drugiego koniecznego celu, który polega na dostosowaniu produkcji oliwy z oliwek do wymagań rynku. W tych okolicznościach cel utworzenia spółki takiej jak Cecasa nie odpowiada obu kumulatywnym wymogom określonym w art. 5 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 952/97.
59.
Tym samym zbędne jest badanie, czy pozostałe wymogi rozporządzenia nr 952/97 mogą być spełnione przez spółkę taką jak Cecasa. Z uwagi na sam brak spełnienia pierwszego warunku — tego określonego w art. 5 ust. 1 lit. a) — spółka taka jak Cecasa nie może zostać uznana za grupę producentów w rozumieniu rozporządzenia nr 952/97.
— Związki grup producentów
60.
Artykuł 5 ust. 3 rozporządzenia nr 952/97 definiuje związki jako związki uznanych grup producentów, które na szerszym poziomie realizują te same cele co te grupy.
61.
Związek grup producentów musi więc również, tak jak należące do niego grupy producentów, mieć na celu dostosowanie produkcji i podaży oliwy z oliwek do wymagań rynku [art. 5 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 952/97]. O tym, że taki związek nie może ograniczać swojej działalności wyłącznie do podaży i związanej z nią sprzedaży oliwy z oliwek, świadczy brzmienie art. 6 ust. 1 lit. b) tiret pierwsze rozporządzenia nr 952/97: zgodnie z tym przepisem grupy producentów muszą ustanawiać i stosować wspólne reguły również w odniesieniu do produkcji oliwy z oliwek.
62.
Jeżeli spółka, taka jak w niniejszej sprawie Cecasa, nie realizuje tego rodzaju celu lub działalności w odniesieniu do produkcji oliwy z oliwek przez należących do niej producentów i spółdzielnie (
35
), to nie może ona zostać uznana za związek grup producentów.
63.
W okolicznościach, takich jak w sprawie przed sądem krajowym, spółka taka jak Cecasa nie może w konsekwencji zostać uznana ani za grupę producentów, ani za związek grup producentów w rozumieniu rozporządzenia nr 952/97. Jednakże oznacza to jedynie, że nie musi jej zostać przyznane pierwszeństwo na zawieranie umów na prywatne składowanie (art. 12a ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia nr 136/66). Mimo to może ona złożyć do właściwego organu krajowego wniosek o jej zatwierdzenie jako (innej) instytucji w rozumieniu art. 12a ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 136/66.
c) Wnioski częściowe
64.
Prywatna spółka akcyjna, której celem statutowym jest sprzedaż oliwy z oliwek i która wyznaczyła sobie za cel oddziaływanie na podaż na rynku poprzez zaplanowany skup i sprzedaż oliwy z oliwek, stanowi instytucję w rozumieniu art. 12a ust. 1 rozporządzenia nr 136/66 zmienionego rozporządzeniem nr 1638/98. Nie stoi temu na przeszkodzie okoliczność, że w tej spółce akcyjnej poza producentami oliwy, olejarniami i spółdzielniami udziały mają również inwestorzy finansowi. Jednakże tego rodzaju spółka akcyjna, w okolicznościach takich jak mające miejsce w postępowaniu przed sądem krajowym, nie może zostać uznana za grupę producentów lub za związek grup producentów w rozumieniu rozporządzenia nr 952/97.
2. W przedmiocie drugiego pytania prejudycjalnego
65.
Zgodnie z moją propozycją odpowiedzi na pierwsze pytanie prejudycjalne spółka akcyjna taka jak Cecasa jest instytucją, do której zastosowanie może znajdować art. 12a rozporządzenia nr 136/66. W tych okolicznościach również drugie pytanie prejudycjalne wymaga udzielenia odpowiedzi. Sąd krajowy dąży w nim zasadniczo do ustalenia, czy zatwierdzenie instytucji w rozumieniu art. 12a rozporządzenia nr 136/66 może być uzyskane w ramach postępowania z zastosowaniem reguł konkurencji przed krajowym urzędem ochrony konkurencji.
66.
Ani rozporządzenie nr 136/66, ani rozporządzenia nr 952/97 oraz nr 2768/98 nie określają organu, w ramach danego państwa członkowskiego, właściwego do zatwierdzenia instytucji, która może zostać upoważniona do zawierania umów na składowanie oliwy z oliwek.
67.
Punktem wyjścia do udzielenia odpowiedzi na drugie pytanie prejudycjalne jest zatem autonomia proceduralna państw członkowskich. W jej świetle obowiązkiem państw członkowskich jest wyznaczenie właściwych organów krajowych i określenie mających zastosowanie procedur, przy czym muszą one przestrzegać zasad skuteczności i ekwiwalencji (
36
).
68.
Na podstawie prawa wspólnotowego nie jest więc w żaden sposób wykluczone powierzenie przez państwo członkowskie jego organom ochrony konkurencji stosowania, w ramach procedur z zakresu prawa kartelowego, również przepisów prawa rolnego i udzielania zezwoleń na podstawie prawa rolnego. W zależności od sytuacji może na przykład zostać uznane za racjonalne utworzenie w odniesieniu do określonych zezwoleń pojedynczej instytucji i oszczędzenie w ten sposób zainteresowanym wielu różnych działań i procedur administracyjnych (
37
).
69.
Jeżeli jednak prawo krajowe dopuszcza, aby uznanie instytucji w rozumieniu art. 12a rozporządzenia nr 136/66 zostało dokonane przez krajowy urząd ochrony konkurencji, to zgodnie z zasadą skuteczności należy zapewnić skuteczne stosowanie przez ten organ właściwych przepisów z zakresu prawa rolnego. W niniejszej sprawie oznacza to w szczególności, że urząd ochrony konkurencji w przeprowadzanym przez niego postępowaniu musi dokonać kompleksowej oceny, niezbędnej do stwierdzenia, czy instytucja podlegająca uznaniu w rozumieniu art. 12a rozporządzenia nr 136/66 udziela „wystarczających gwarancji”.
70.
Podsumowując, należy stwierdzić, co następuje.
Prawo wspólnotowe nie sprzeciwia się krajowemu stanowi prawnemu, zgodnie z którym zatwierdzenie instytucji w rozumieniu art. 12a rozporządzenia nr 136/66 może być dokonane przez krajowe organy ochrony konkurencji również w ramach postępowania z zakresu prawa konkurencji, o ile zapewni się, że w tego rodzaju postępowaniu skutecznie stosowane są właściwe przepisy prawa rolnego i przeprowadzona zostaje cała niezbędna ocena.
3. W przedmiocie trzeciego pytania prejudycjalnego
71.
W swym pytaniu trzecim sąd krajowy dąży zasadniczo do ustalenia, czy art. 12a rozporządzenia nr 136/66 sprzeciwia się mechanizmowi uzgodnionemu między producentami w celu skupowania i składowania oliwy z oliwek, finansowanemu ze środków prywatnych, który wdrażany jest bez zezwolenia Komisji.
72.
W tym względzie należy zauważyć, że art. 12a rozporządzenia nr 136/66 wprowadza jedynie system pomocy Wspólnoty dla prywatnego składowania oliwy z oliwek (
38
). Przepis ten nie ma na celu wyczerpującego uregulowania upoważnienia do prywatnego składowania oliwy z oliwek, na którego podstawie zakazane byłoby każde prywatne składowanie dokonane w okolicznościach innych niż określonych w art. 12a. Ani brzmienie, ani cel tego przepisu nie pozwalają stwierdzić, że prawodawca wspólnotowy miał na względzie tego rodzaju ograniczenie swobody działalności gospodarczej.
73.
Również z punktu widzenia zasady subsydiarności (art. 5 ust. 2 WE) należy przyjąć, że prawodawca wspólnotowy nie miał zamiaru całkowicie wyłączyć decentralistycznych inicjatyw mających na celu prywatne składowanie. Jak stwierdzono podczas rozprawy, tego rodzaju inicjatywy mogą prawdopodobnie szybciej i bardziej elastycznie reagować na procesy rynkowe, niż zezwala na to stworzony na poziomie wspólnotowym mechanizm określony w art. 12a rozporządzenia z jego techniczno-proceduralnymi i budżetowymi wymogami; oba mechanizmy mogą się w danym przypadku racjonalnie uzupełniać.
74.
W konsekwencji instytucje prywatne mogą podejmować działania w celu prywatnego składowania oliwy z oliwek również poza zakresem regulacji art. 12a rozporządzenia nr 136/66. Właśnie to planuje w niniejszej sprawie Cecasa, która finansuje swój system ze środków prywatnych i według zgodnych oświadczeń wszystkich uczestników postępowania nie zamierza korzystać z pomocy Wspólnoty.
75.
Jeżeli jednak prywatne składowanie, tak jak w niniejszej sprawie, ma być wykonywane bez korzystania z systemu pomocy przewidzianego w art. 12a rozporządzenia nr 136/66, to nie jest konieczne ani przewidziane tam stwierdzenie poważnego zakłócenia na rynku, ani udzielenie zezwolenia przez Komisję w rozumieniu tego przepisu. Jednocześnie zainteresowana instytucja nie może się powołać na art. 12a rozporządzenia nr 136/66, aby uzasadnić swoje przedsięwzięcie prywatnego składowania i wyłączyć się ze stosowania ogólnych regulacji obowiązujących na rynku oliwy z oliwek. Przeciwnie, prywatne składowanie musi być wówczas realizowane przy przestrzeganiu przepisów prawa wspólnotowego w ogólności, jak również zgodnego z prawem wspólnotowym prawa krajowego, w szczególności z poszanowaniem mających zastosowanie reguł konkurencji; rolnictwo nie jest bowiem obszarem wolnym od konkurencji (
39
).
76.
Uwzględniając powyższe, można zatem stwierdzić, że:
Artykuł 12a rozporządzenia nr 136/66 nie sprzeciwia się uzgodnionemu między producentami mechanizmowi skupowania i składowania oliwy z oliwek, finansowanemu ze środków prywatnych. Jednakże tego rodzaju mechanizm musi być wdrażany z poszanowaniem ogólnych regulacji obowiązujących na rynku oliwy z oliwek, w szczególności przy respektowaniu obowiązującego prawa konkurencji.
4. W przedmiocie czwartego pytania prejudycjalnego
77.
Przez swoje pytanie czwarte sąd krajowy dąży zasadniczo do ustalenia, czy krajowe ograny ochrony konkurencji mogą stosować krajowe prawo konkurencji również do porozumień między producentami w rozumieniu art. 2 rozporządzenia nr 26, jeżeli porozumienie to może mieć wpływ na rynek oliwy z oliwek nie tylko na poziomie krajowym, ale również w skali Wspólnoty.
a) Uwagi wstępne w przedmiocie obu założeń sądu krajowego
78.
W swym pytaniu sąd krajowy wychodzi z dwóch zasadniczych założeń: po pierwsze zaplanowany przez Cecasę mechanizm subwencyjnych skupu i sprzedaży może „mieć wymiar wspólnotowy” i oddziaływać na rynek oliwy z oliwek w skali Wspólnoty (pierwsze założenie), a po drugie przedsięwzięcie to może wchodzić w zakres zastosowania art. 2 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia nr 26 (drugie założenie).
79.
Zaplanowany przez Cecasę mechanizm miałby „wymiar wspólnotowy” (pierwsze założenie), gdyby mógł wpływać na handel między państwami członkowskimi (zob. „klauzulę międzypaństwową” zawartą w art. 81 ust. 1 WE). Z ustaleń Tribunal Supremo dotyczących stanu faktycznego wynika w tym kontekście, że produkujący oliwę wspólnicy Cecasy reprezentują pomiędzy 50% a 60% hiszpańskiej krajowej produkcji oliwy, czyli Cecasa mogłaby w danym przypadku bezpośrednio oddziaływać swym przedsięwzięciem na więcej niż połowę hiszpańskiego rynku oliwy z oliwek. Uzupełniająco Asoliva podnosi, że ten właśnie rynek hiszpański stanowi około 45% rynku wspólnotowego, a więc prawie połowę. W takich okolicznościach rzeczywiście nasuwa się założenie, że zaplanowane przez Cecasę subwencyjne skup i sprzedaż mogą mieć znaczący wpływ nie tylko na hiszpański rynek oliwy z oliwek, ale również na cały wspólnotowy rynek tego produktu i tym samym ostatecznie na handel między państwami członkowskimi.
80.
Ponadto, aby wejść w zakres zastosowania art. 2 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia nr 26 (drugie założenie), przedsięwzięcie Cecasy musiałoby stanowić porozumienie, decyzję lub praktykę rolników, organizacji rolników czy też związków takich organizacji.
81.
Mimo że Cecasa, jak wskazałam wyżej (
40
), nie może być automatycznie uznana za równoważną z grupami producentów lub ich związkami, w każdym razie nie wtedy, gdy pojęcia te interpretuje się zgodnie z definicjami zawartymi w art. 5 rozporządzenia nr 952/97, to jednakże 68% kapitału Cecasy znajduje się w posiadaniu producentów oliwy, olejarni i spółdzielni, w związku z czym przedsięwzięcie Cecasy można by w danym przypadku uznać za porozumienie lub za decyzję rolników w rozumieniu art. 2 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia nr 26.
82.
Dla udzielenia odpowiedzi na pytanie prejudycjalne ostatecznie nie jest jednak bezwzględnie konieczne, aby badać wyczerpująco oba założenia pod względem ich prawidłowości. Jak bowiem przedstawię niżej, stosowanie krajowego prawa konkurencji pozostaje możliwe nawet wtedy, gdyby przedsięwzięcie Cecasy miało wchodzić w zakres zastosowania art. 81 ust. 1 WE i art. 2 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia nr 26.
b) Ocena pytania prejudycjalnego
83.
Punktem wyjścia dla udzielenia odpowiedzi na czwarte pytanie prejudycjalne jest koncepcja, że wspólne organizacje rynku dla produktów rolnych nie stanowią obszaru wolnego od konkurencji; przeciwnie, utrzymanie skutecznej konkurencji na rynkach produktów rolnych zalicza się do celów wspólnej polityki rolnej (
41
).
84.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem prawo wspólnotowe i prawo krajowe w zakresie konkurencji są stosowane równolegle, jako że postrzegają one praktyki ograniczające z różnego punktu widzenia. Podczas gdy art. 81 WE i 82 WE ujmują pod względem przeszkód, które mogą z nich wyniknąć dla handlu między państwami członkowskimi, krajowe porządki prawne, które kierują się względami właściwymi każdemu z nich, postrzegają praktyki ograniczające jedynie w tym jednym kontekście (
42
). W wyroku w sprawie Milk Marque Trybunał wyraźnie potwierdził tę zasadę również w odniesieniu do prawa rolnego, w tym do wspólnych organizacji rynku (
43
).
85.
Okoliczność, że chodzi o przypadek mający element transgraniczny lub „wymiar wspólnotowy”, nie stoi na przeszkodzie stosowaniu krajowego prawa konkurencji (
44
). Jeżeli bowiem porozumienia, decyzje lub praktyki w rozumieniu klauzuli międzypaństwowej określonej w art. 81 ust. 1 WE mogą mieć wpływ na handel między państwami członkowskimi, to nie prowadzi to w żaden sposób do wyłącznego stosowania wspólnotowego prawa konkurencji i do blokady stosowania krajowego prawa konkurencji, lecz przeciwnie do wspomnianego już równoległego stosowania obu porządków prawnych z zakresu konkurencji.
86.
Podobnie stosowanie krajowego prawa konkurencji nie jest wykluczone na tej podstawie, że stan faktyczny wchodzi w danym przypadku w zakres zastosowania art. 2 rozporządzenia nr 26. Ten ostatni przepis zawiera jedynie niektóre uregulowania szczególne dla stosowania prawa konkurencji Wspólnoty w sektorze rolnictwa: pod względem materialnym art. 2 ust. 1 rozporządzenia nr 26 wyłącza określone porozumienia, decyzje i praktyki z zakazu ustanowionego w art. 81 ust. 1 WE. Pod względem proceduralnym art. 2 ust. 2 w związku z art. 3 rozporządzenia nr 26 powierza między innymi Komisji wyłączną kompetencję do stwierdzania na wniosek, które porozumienia, decyzje i praktyki są objęte odstępstwem określonym w ust. 1 (
45
).
87.
Artykuł 2 rozporządzenia nr 26 nie zawiera natomiast normy dotyczącej stosunku między wspólnotowym prawem konkurencji a krajowym prawem konkurencji. W szczególności ust. 2 tego przepisu nie może być rozumiany jako tego rodzaju norma. Wprowadzona tam wyłączność nie skutkuje bowiem blokadą stosowania krajowego prawa konkurencji, lecz ustanawia jedynie organ właściwy do stosowania prawa konkurencji Wspólnoty. Ostatecznie art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 26 jest podobny w odniesieniu do wprowadzonej przez niego wyłączności do ogólnej regulacji w zakresie właściwości określonej w art. 9 ust. 1 rozporządzenia nr 17 (
46
), w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 kwietnia 2004 r. (
47
).
88.
Wyłączna kompetencja Komisji do stosowania określonych przepisów prawa konkurencji Wspólnoty nie wyklucza, że do tego samego przypadku stosowane będzie równolegle również krajowe prawo konkurencji i to przez organ krajowy. Jeżeli, tak jak w niniejszej sprawie, w ogóle nie dochodzi do postępowania przed Komisją w trybie art. 2 ust. 2 i 3 rozporządzenia nr 26, to krajowe prawo ochrony konkurencji może mieć zastosowanie nawet samodzielnie.
89.
Jedynie w trosce o wyczerpujące udzielenie odpowiedzi należy wspomnieć, że stosowanie krajowego prawa konkurencji byłoby wyłączone w niniejszej sprawie tylko wtedy, jeżeli w przypadku Cecasy miałoby chodzić o koncentrację przedsiębiorstw o wymiarze wspólnotowym (art. 1 ust. 1 w związku z art. 21 ust. 2 i art. 22 ust. 1 rozporządzenia w sprawie kontroli fuzji (
48
)). To zakładałoby oczywiście, że utworzenie Cecasy jako przedsiębiorstwa wspólnotowego wypełnia definicję koncentracji zgodnie z art. 3 rozporządzenia w sprawie kontroli fuzji i że zostały osiągnięte progi wyrażone wielkością obrotów ustalone w art. 1 ust. 2 lub ust. 3 ww. rozporządzenia; zbadanie tego należy w postępowaniu przed sądem krajowym do zadań tego sądu.
c) Wspólnotowe wymogi w zakresie stosowania prawa krajowego
90.
Mimo że krajowe organy ochrony konkurencji mogą stosować krajowe prawo konkurencji do przypadku takiego jak niniejszy, nie korzystają one pod względem prawno-materialnym z całkowitej swobody, lecz zgodnie z utrwalonym orzecznictwem są zobowiązane do przestrzegania określonych wymogów wspólnotowych, które wynikają z zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego (
49
).
91.
W przypadku, który podlega zarówno zakresowi stosowania art. 81 ust. 1 WE, jak też krajowemu prawu konkurencji, organy krajowe nie mogą zajmować stanowiska stojącego w sprzeczności z decyzją Komisji lub tworzyć zagrożenia powstania takiej sprzeczności (
50
). Ponadto od dnia 1 maja 2004 r. są one zobowiązane do stosowania art. 81 ust. 1 WE równolegle do krajowego prawa konkurencji, przy czym krajowe prawo konkurencji nie może prowadzić do zakazania porozumień, decyzji lub praktyk dopuszczalnych zgodnie z prawem wspólnotowym (art. 3 ust. 1 i 2 w związku z art. 45 ust. 2 rozporządzenia nr 1/2003).
92.
Jeżeli chodzi o produkty rolne, to krajowe organy ochrony konkurencji są ponadto zobowiązane do zaniechania wszelkich działań, które odbiegałyby od wspólnej organizacji rynku, mogłyby być z nią sprzeczne lub mogłyby stanowić przeszkodę w jej funkcjonowaniu. Co więcej, z całą pewnością nie mogą one również zagrażać celom wspólnej polityki rolnej (
51
).
93.
Podsumowując, należy stwierdzić, co następuje:
Krajowe organy ochrony konkurencji mogą stosować krajowe prawo konkurencji również do porozumienia między producentami w rozumieniu art. 2 rozporządzenia nr 26, i to nawet wtedy, gdy porozumienie to może mieć wpływ na rynek oliwy z oliwek nie tylko na poziomie krajowym, lecz również w skali wspólnotowej. Jednakże są one zobowiązane do zaniechania wszelkich działań, w wyniku których ich decyzje mogłyby stać w sprzeczności z wymogami prawa konkurencji oraz prawa rolnego Wspólnoty.
5. W przedmiocie piątego pytania prejudycjalnego
94.
Jeżeli na pytanie czwarte zostanie udzielona odpowiedź w zaproponowany przeze mnie sposób, to odpowiedzi wymaga również pytanie piąte. Sąd krajowy poprzez pytanie piąte dąży zasadniczo do ustalenia, czy krajowe organy ochrony konkurencji, opierając się na krajowym prawie konkurencji, mogą zakazać uzgodnionego między producentami mechanizmu skupowania i składowania oliwy z oliwek, finansowanego również ze środków prywatnych, nawet wtedy, gdy zgodnie z art. 12a rozporządzenia nr 136/66 jest on przewidziany w przypadku „poważnych zakłóceń na rynku”.
95.
Innymi słowy, Tribunal Supremo chciałby wiedzieć, czy mechanizm, taki jak proponowany przez Cecasę, mimo ewentualnych wątpliwości z punktu widzenia prawa konkurencji, powinien zostać dozwolony przynajmniej z tego względu, że ma służyć zapobieżeniu poważnym zakłóceniom na rynku.
96.
Prawdą jest, że przy stosowaniu reguł konkurencji krajowe organy konkurencji są zobowiązane do poszanowania ocen wartościujących i wymogów wspólnotowego prawa rolnego. Jeżeli stosowane jest wspólnotowe prawo konkurencji (art. 81 WE i 82 WE), to pierwszeństwo polityki rolnej przed rozdziałem traktatu WE dotyczącym konkurencji wynika z art. 32 ust. 2 WE w związku z art. 36 ust. 1 WE (
52
). Jeżeli natomiast zastosowanie ma krajowe prawo konkurencji, to sama zasada pierwszeństwa stosowania prawa wspólnotowego (
53
) prowadzi do tego, że uwzględnione zostaną założenia wspólnej polityki rolnej.
97.
Jeżeli więc ze wspólnotowego prawa rolnego można by wnioskować, że prywatne składowanie mające w każdym razie na celu zapobieżenie poważnym zakłóceniom na rynku jest zawsze i bez dalszych warunków dopuszczalne, to tego rodzaju wytyczna podlegałaby uwzględnieniu również w ramach stosowania reguł konkurencji przez urząd ochrony konkurencji.
98.
Jednakże wspólnotowe prawo rolne w swym brzmieniu obowiązującym względem okoliczności faktycznych sporu przed sądem krajowym nie zawiera akurat tego rodzaju wytycznej. Z art. 12a rozporządzenia nr 136/66 wynika jedynie, że Komisja na pewnych, bliżej określonych w tym rozporządzeniu warunkach, może uruchomić dofinansowywany przez Wspólnotę mechanizm prywatnego składowania. Natomiast ze wspólnej organizacji rynku olejów i tłuszczów nie można wnioskować ogólnego uprzywilejowania prywatnego składowania oliwy z oliwek, również w przypadku poważnego zakłócenia na rynku.
99.
Jak już wspomniano (
54
), wszystko to nie wyklucza istnienia, niezależnie od postanowień art. 12a rozporządzenia nr 136/66, prywatnego składowania, niekorzystającego z dofinansowania. Mechanizm ten musi być jednak tworzony i wdrażany z poszanowaniem reguł gry prawa konkurencji; w szczególności nie korzysta on z immunitetu wobec mających zastosowanie zakazów z zakresu prawa kartelowego.
100.
Jeżeli krajowy urząd konkurencji nie zamierzał stosować właściwych norm prawa konkurencji do uzgodnionego między producentami mechanizmu skupowania i składowania oliwy z oliwek, finansowanego ze środków prywatnych, lub zamierzał je stosować tylko w złagodzonej formie, to istniało ryzyko naruszenia wspólnej polityki rolnej. Zgodnie z rozporządzeniem nr 26 do jej istoty należy bowiem właśnie stosowanie reguł konkurencji do produkcji produktów rolnych i handlu produktami rolnymi (
55
). Tym wyraża się między innymi cel wspólnej polityki rolnej polegający na zapewnieniu rozsądnych cen w dostawach dla konsumentów [art. 33 ust. 1 lit. e) WE].
101.
Jak wskazano, możliwe jest w ramach konkretnego stosowania danych reguł konkurencji wyjątkowo uzasadnienie praktyk, które ograniczają konkurencję. Na przykład na poziomie wspólnotowym art. 81 ust. 3 WE przewiduje, że na pewnych bliżej w nim określonych warunkach zakaz ustanowiony w art. 81 ust. 1 WE może zostać uznany za niemający zastosowania. W podobny sposób w odniesieniu do prawa hiszpańskiego art. 3 ustawy nr 16/1989 przewiduje „warunki zezwolenia”.
102.
Konkretna interpretacja i stosowanie tego rodzaju odstępstw lub „warunków zezwolenia” odnoszących się do stosownych zakazów z zakresu prawa konkurencji nie może jednak ze swej strony prowadzić do rezultatu, który byłby sprzeczny z założeniami wspólnotowego prawa rolnego (
56
).
103.
W tym kontekście należy przypomnieć, że rozporządzeniem nr 1638/98 uchylony został istniejący do tej pory w ramach wspólnej organizacji rynku tłuszczów i olejów system interwencji, ponieważ zdaniem prawodawcy wspólnotowego stanowi on zachętę do produkcji i może przyczynić się do destabilizacji rynku (
57
).
104.
Tym samym prawodawca wspólnotowy skonkretyzował więc cele wspólnej polityki rolnej w sektorze tłuszczów i olejów w ten sposób, że stabilizacja rynków [art. 33 ust. 1 lit. c) WE] oraz rozsądne ceny dostaw dla konsumentów [art. 33 ust. 1 lit. e) WE] — w każdym razie w obecnym stanie — mogą zostać lepiej osiągnięte bez systemu interwencji na rynku.
105.
Gdyby obecnie podmiotom prywatnym zezwolić na uznawanie z własnej inicjatywy istnienia poważnych zakłóceń na rynku (
58
) i na tej podstawie na znaczące oddziaływanie na procesy rynkowe — w niniejszym przypadku na podaż i cenę oliwy z oliwek — to skutkiem tego mogłoby być ostatecznie niedostrzegalne ponowne wprowadzenie systemu interwencji, chociaż przy pomocy środków prywatnych, w wyniku czego likwidacja systemu interwencji przez prawodawcę wspólnotowego byłaby bezskuteczna.
106.
Krajowe organy i sądy nie mogą dopuścić do tego rodzaju sytuacji. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem państwa członkowskie są bowiem zobowiązane do zaniechania wszelkich środków, które odbiegałyby od wspólnej organizacji rynku lub mogłyby prowadzić do jej naruszenia (
59
). Nawet jeśli ta organizacja rynku nie reguluje danego sektora w sposób wyczerpujący, jest z nią sprzeczne to, co może stanowić przeszkodę w jej prawidłowym funkcjonowaniu (
60
).
107.
Podsumowując, należy wobec powyższego stwierdzić, co następuje:
Krajowe organy ochrony konkurencji mogą w oparciu o krajowe prawo konkurencji zakazać uzgodnionego między producentami mechanizmu skupowania i składowania oliwy z oliwek, finansowanego ze środków prywatnych, nawet wtedy, gdy stosownie do art. 12a rozporządzenia nr 136/66 jest on przewidziany w przypadku „poważnych zakłóceń na rynku”.
VI — Wnioski
108.
Uwzględniając powyższe rozważania, proponuję Trybunałowi, aby udzielił na pytania Tribunal Supremo następującej odpowiedzi:
1)
Prywatna spółka akcyjna, której celem statutowym jest sprzedaż oliwy z oliwek i która wyznaczyła sobie za cel oddziaływanie na podaż na rynku poprzez zaplanowany skup i sprzedaż oliwy z oliwek, stanowi instytucję w rozumieniu art. 12a ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 136/66 zmienionego rozporządzeniem (WE) nr 1638/98. Nie stoi temu na przeszkodzie okoliczność, że w tej spółce akcyjnej poza producentami oliwy, olejarniami i spółdzielniami udziały mają również inwestorzy finansowi. Jednakże tego rodzaju spółka akcyjna, w okolicznościach takich jak mające miejsce w postępowaniu przed sądem krajowym, nie może zostać uznana za grupę producentów lub za związek grup producentów w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 952/97.
2)
Prawo wspólnotowe nie sprzeciwia się krajowemu stanowi prawnemu, zgodnie z którym zatwierdzenie instytucji w rozumieniu art. 12a rozporządzenia nr 136/66 może być dokonane przez krajowe organy ochrony konkurencji również w ramach postępowania z zakresu prawa konkurencji, o ile zapewni się, że w tego rodzaju postępowaniu skutecznie stosowane są właściwe przepisy prawa rolnego i przeprowadzona zostaje cała niezbędna ocena.
3)
Artykuł 12a rozporządzenia nr 136/66 nie sprzeciwia się uzgodnionemu między producentami mechanizmowi skupowania i składowania oliwy z oliwek, finansowanemu ze środków prywatnych. Jednakże tego rodzaju mechanizm musi być wdrażany z poszanowaniem ogólnych regulacji obowiązujących na rynku oliwy z oliwek, w szczególności przy respektowaniu obowiązującego prawa konkurencji.
4)
Krajowe organy ochrony konkurencji mogą stosować krajowe prawo konkurencji również do porozumienia między producentami w rozumieniu art. 2 rozporządzenia nr 26, i to nawet wtedy, gdy porozumienie to może mieć wpływ na rynek oliwy z oliwek nie tylko na poziomie krajowym, lecz również w skali wspólnotowej. Jednakże są one zobowiązane do zaniechania wszelkich działań, w wyniku których ich decyzje mogłyby stać w sprzeczności z wymogami prawa konkurencji oraz prawa rolnego Wspólnoty.
5)
Krajowe organy ochrony konkurencji mogą w oparciu o krajowe prawo konkurencji zakazać uzgodnionego między producentami mechanizmu skupowania i składowania oliwy z oliwek, finansowanego ze środków prywatnych, nawet wtedy, gdy stosownie do art. 12a rozporządzenia nr 136/66 jest on przewidziany w przypadku „poważnych zakłóceń na rynku”.
(
1
)	Język oryginału: niemiecki.
(
2
)	Wyrok z dnia 9 września 2003 r. w sprawie C-137/00 Milk Marque i National Farmers’ Union, Rec. s. I-7975.
(
3
)	Rozporządzenie Rady nr 26 z dnia 4 kwietnia 1962 r. dotyczące stosowania niektórych reguł konkurencji w odniesieniu do produkcji rolnej i handlu produktami rolnymi (Dz.U. 30, s. 993), w jego brzmieniu zmienionym rozporządzeniem Rady nr 49 z dnia (Dz.U. 53, s. 1571).
(
4
)	Zobacz wymieniony w tamtym załączniku pkt 15.07 brukselskiego schematu taryfy celnej, który odnosi się do olejów roślinnych.
(
5
)	Rozporządzenie Rady (WE) nr 1184/2006 z dnia 24 lipca 2006 r. dotyczące stosowania niektórych reguł konkurencji w odniesieniu do produkcji rolnej i handlu produktami rolnymi (wersja ujednolicona) (Dz.U. L 214, s. 7).
(
6
)	Rozporządzenie Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiające wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych (rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynku) (Dz.U. L 299, s. 1); czasowy zakres zastosowania tego rozporządzenia w odniesieniu do oliwy z oliwek wynika z art. 200 w związku z art. 204 ust. 2 lit. a).
(
7
)	Rozporządzenie Rady nr 136/66/EWG z dnia 22 września 1966 r. w sprawie ustanowienia wspólnej organizacji rynku olejów i tłuszczów (Dz.U. 172, s. 3025).
(
8
)	Miarodajna jest wersja wspólnej organizacji rynku olejów i tłuszczów wynikająca z art. 1 pkt 8 rozporządzenia Rady (WE) nr 1638/98 z dnia 20 lipca 1998 r. zmieniającego rozporządzenie nr 136/66/EWG w sprawie ustanowienia wspólnej organizacji rynku olejów i tłuszczów (Dz.U. L 210, s. 32).
(
9
)	Rozporządzenie Rady (WE) nr 865/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie wspólnej organizacji rynku oliwy z oliwek i oliwek stołowych oraz zmieniające rozporządzenie (EWG) nr 827/68 (Dz.U. L 161, s. 97).
(
10
)	Zobacz art. 201 ust. 1 lit. c) w związku z art. 204 ust. 2 lit. a) rozporządzenia nr 1234/2007.
(
11
)	Dz.U. L 142, s. 30.
(
12
)	Zobacz art. 55 ust. 1 tiret drugie w związku z art. 56 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz.U. L 160, s. 80).
(
13
)	Dz.U. L 346, s. 14.
(
14
)	BOE nr 170 z dnia 18 lipca 1989 r., s. 22747. Ustawa nr 16/1989 została w międzyczasie uchylona i zastąpiona nową ustawą nr 15/2007 z dnia w sprawie ochrony konkurencji (BOE nr 159 z dnia, s. 28848). Zgodnie z informacjami sądu krajowego dla okoliczności toczącego się przed nim postępowania miarodajna jest nadal ustawa nr 16/1989.
(
15
)	Wyrok z dnia 14 grudnia 2006 r. w sprawie C-217/05 Confederación Española de Empresarios de Estaciones de Servicio, Zb.Orz. s. I-11987, pkt 7.
(
16
)	Supuestos de autorización.
(
17
)	Jak uzupełniająco wynika z akt, jednostka administracyjna w ramach hiszpańskich urzędów ochrony konkurencji, tak zwana Subdirección General sobre Conductas Restrictivas de la Competencia, wszczęła dochodzenie w tej sprawie już w dniu 16 czerwca 2000 r.
(
18
)	Tribunal de Defensa de la Competencia wykonywał swego czasu określone kompetencje urzędu ochrony konkurencji.
(
19
)	Sala de lo Contencioso-Administrativo.
(
20
)	Utrwalone orzecznictwo; zob. między innymi wyroki: z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie C-344/04 IATA i ELFAA, Zb.Orz. s. I-403, pkt 14; z dnia w sprawie C-11/07 Eckelkamp i in., Zb.Orz. s. I-6845, pkt 27, 28; z dnia w sprawie C-213/07 Michaniki, Zb.Orz. s. I-9999, pkt 32–34.
(
21
)	Motyw 44 rozporządzenia nr 1257/1999.
(
22
)	Zobacz na przykład motyw 7 i art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 327/2001 z dnia 16 lutego 2001 w sprawie przetargów na czas ograniczony dotyczących pomocy i zawierania umów na prywatne składowanie oliwy z oliwek (Dz.U. L 48, s. 9).
(
23
)	Zobacz na przykład komunikat Komisji „Wspólnotowe ramy dla pomocy państwowej w sektorze rolnictwa” (Dz.U. 2000, C 28, s. 2), w szczególności rozdział 10; zob. także art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2153/2005 z dnia 23 grudnia 2005 r. w sprawie programu pomocy dla prywatnego składowania oliwy z oliwek (Dz.U. L 342, s. 39).
(
24
)	Zobacz w tym względzie pkt 14 niniejszej opinii wyżej.
(
25
)	Zobacz treść art. 12a ust. 1 rozporządzenia nr 136/66 oraz, w odniesieniu do jego wyjaśnienia, motyw 12 rozporządzenia zmieniającego nr 1638/98.
(
26
)	To jest organy państwowe bądź organy publiczno-prawne lub w każdym razie instytucje, którym państwo lub organy publiczno-prawne powierzyły szczególne zadania.
(
27
)	Ma to miejsce w szczególności w wersjach hiszpańskiej („organismos”), estońskiej („asutused”), greckiej („οργανισμοί”), angielskiej („bodies”), francuskiej („organismes”), włoskiej („organismi”), maltańskiej („korpi”), portugalskiej („organismos”), słowackiej („orgány”), fińskiej („elimet” lub „elinten”) oraz szwedzkiej („organ” lub „organen”).
(
28
)	Oprócz niemieckiej wersji językowej dotyczy to zwłaszcza wersji czeskiej („hospodářské subjekty” lub „orgány”), duńskiej („organisationer” lub „organer”), łotewskiej („organizācijas” lub „iestādes”), litewskiej („istaigos” lub „institucijos”), węgierskiej („szervezetek[et]” lub „szerve[k]”), niderlandzkiej („organismen” lub „instanties”), polskiej („instytucje” lub „organy”) i słoweńskiej („teles[a]” lub „organi”).
(
29
)	Podobnie utrwalone orzecznictwo, zob. na przykład wyroki: z dnia 27 marca 1990 r. w sprawie C-372/88 Cricket St. Thomas, Rec. s. I-1345, pkt 19; z dnia w sprawie C-1/02 Borgmann, Rec. s. I-3219, pkt 25; z dnia w sprawie C-279/06 CEPSA, Zb.Orz. s. I-6681, pkt 50.
(
30
)	Zobacz motyw dwunasty rozporządzenia zmieniającego nr 1638/1998, na którego podstawie do rozporządzenia nr 136/66 dodany został art. 12a.
(
31
)	Zasadą otwartej gospodarki rynkowej powinna kierować się polityka gospodarcza państw członkowskich i Wspólnoty zgodnie z art. 4 ust. 1 WE i art. 98 WE; zob. w tym względzie także wyrok z dnia 9 września 2003 r. w sprawie C-198/01 CIF, Rec. s. I-8055, pkt 47.
(
32
)	Utrwalone orzecznictwo; zob. między innymi wyroki: z dnia 7 czerwca 2005 r. w sprawie C-17/03 VEMW i in., Zb.Orz. s. I-4983, pkt 41; z dnia w sprawie C-76/06 P Britannia Alloys & Chemicals przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I-4405, pkt 21.
(
33
)	Odnośnie do tego celu zob. raz jeszcze motyw dwunasty rozporządzenia zmieniającego nr 1638/1998, na którego podstawie do rozporządzenia nr 136/66 został dodany art. 12a.
(
34
)	Zobacz w tym względzie moje rozważania dotyczące pytania drugiego, pkt 65–70 niniejszej opinii.
(
35
)	To, że wspólne reguły dotyczące produkcji mogą być ustanawiane i stosowane tylko w odniesieniu do producentów lub grup producentów należących do danego związku, wynika z samego charakteru takiej organizacji. Dodatkowo potwierdza to również zdanie wprowadzające art. 6 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 952/97: „déterminer et appliquer, pour les personnes visées à l’article 5 paragraphe 1” (francuska wersja językowa) lub „decide on and apply, in respect of persons covered by Article 5(1)” (angielska wersja językowa), lub „determinar y aplicar, para las personas mencionadas en el apartado 1 del artículo 5” (hiszpańska wersja językowa); niezrozumiała jest natomiast niemiecka wersja językowa z wieloznacznym sformułowaniem „soweit es sich um unter Artikel 5 Absatz 1 fallende Personen handelt” („o ile chodzi o osoby wchodzące w zakres art. 5 ust. 1”).
(
36
)	Utrwalone orzecznictwo, zob. na przykład wyroki: z dnia 19 września 1968 r. w sprawie 13/68 Salgoi1, Rec. s. 680, 693; z dnia w sprawie 33/76 Rewe-Zentralfinanz, Rec. s. 1989, pkt 5; z dnia w sprawie C-268/06, Zb.Orz. s. I-2483, pkt 46–48.
(
37
)	Na poziomie Wspólnoty zasada pojedynczej jednostki jest na przykład urzeczywistniona przy kontroli fuzji, ogranicza się jednakże tam do oceny wyłącznie kwestii z zakresu przepisów konkurencji; zob. art. 21 i motyw 8 rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 z dnia 20 stycznia 2004 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw (Dz.U. L 24, s. 1).
(
38
)	Motyw dwunasty rozporządzenia zmieniającego nr 1638/1998, na którego podstawie do rozporządzenia nr 136/66 został dodany art. 12a.
(
39
)	Wyżej wymieniony w przypisie 2 wyrok w sprawie Milk Marque, pkt 61.
(
40
)	Punkty 57–63 niniejszej opinii.
(
41
)	Wyżej wymieniony w przypisie 2 wyrok w sprawie Milk Marque, pkt 57–61.
(
42
)	Wyroki: z dnia 13 lutego 1969 r. w sprawie 14/68 Walt Wilhelm i in., Rec. s. 1, pkt 3, 4; z dnia w sprawach połączonych 253/78 i od 1/79 do 3/79 Giry i Guerlain i in., Rec. s. 2327, pkt 15; z dnia w sprawach połączonych od C-295/04 do C-298/04 Manfredi i in., Zb.Orz. s. I-6619, pkt 38.
(
43
)	Wyżej wymieniony w przypisie 2 wyrok w sprawie Milk Marque, pkt 62–67, na przykładzie wspólnej organizacji rynku dla mleka i przetworów mlecznych.
(
44
)	Również sprawa Milk Marque, w której Trybunał uznał dopuszczalność stosowania krajowego prawa konkurencji, dotyczyła przypadku z elementem transgranicznym; zob. ww. w przypisie 2 wyrok w sprawie Milk Marque, pkt 110–120.
(
45
)	Niezależnie od wyłącznej kompetencji Komisji do wydawania decyzji zgodnie z art. 2 rozporządzenia nr 26, również sądy krajowe mogą być zmuszone do stosowania tego przepisu; zob. wyrok z dnia 12 grudnia 1995 r. w sprawach połączonych C-319/93, C-40/94 i C-224/94 Dijkstra i in., Rec. s. I-4471, pkt 25–36.
(
46
)	Rozporządzenie Rady EWG nr 17 — pierwsze rozporządzenie wprowadzające w życie art. 85 i 86 traktatu (Dz.U. 1962, nr 13, s. 204).
(
47
)	Artykuł 43 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. 81 i 82 traktatu (Dz.U. L 1, s. 1).
(
48
)	Rozporządzenie Rady (EWG) nr 4064/89 z dnia 21 grudnia 1989 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw (Dz.U. L 395, s. 1; po sprostowaniu ponownie opublikowane w Dz.U. 1990, L 257, s. 13), zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 1310/97 z dnia (Dz.U. L 180, s. 1, ze sprostowaniem w Dz.U. 1998, L 3, s. 16, i Dz.U. 1998, L 40, s. 17). Nowe rozporządzenie w sprawie kontroli fuzji (rozporządzenie nr 139/2004) nie znajduje zastosowania do niniejszej sprawy zgodnie z jego art. 26 ust. 2.
(
49
)	Wyrok z dnia 15 lipca 1964 r. w sprawie 6/64 Costa przeciwko ENEL, Rec. s. 1253, 1270; ww. w przypisie 31 wyrok w sprawie CIF, pkt 48; wyrok z dnia w sprawach połączonych od C-295/04 do C-298/04 Manfredi i in., Zb.Orz. s. I-6619, pkt 39.
(
50
)	Wyżej wymieniony w przypisie 42 wyrok w sprawie Walt Wilhelm, pkt 4–8; zob. także ww. w przypisie 42 wyrok w sprawie Giry i Guerlain, pkt 16; wyrok z dnia 14 grudnia 2000 r. w sprawie C-344/98 Masterfoods i HB, Rec. s. I-11369, pkt 51, 52.
(
51
)	Zobacz wyrok z dnia 19 marca 1998 r. w sprawie C-1/96 Compassion in World Farming, Rec. s. I-1251, pkt 41; ww. w przypisie 2 wyrok w sprawie Milk Marque, pkt 63, 80, 94; wyrok z dnia w sprawie C-283/03 Kuipers, Zb.Orz. s. I-4255, pkt 37; zob. w tym względzie również rozważania w przedmiocie pytania piątego, pkt 94–107 niniejszej opinii.
(
52
)	Wyroki: z dnia 29 października 1980 r. w sprawie 139/79 Maizena przeciwko Radzie, Rec. s. 3393, pkt 23; z dnia w sprawie C-280/93 Niemcy przeciwko Radzie, Rec. s. I-4973, pkt 61; ww. w przypisie 2 wyrok w sprawie Milk Marque, pkt 81; zob. także ww. w przypisie 51 wyrok w sprawie Kuipers, pkt 32, 34.
(
53
)	W odniesieniu do zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego zob. orzecznictwo przytoczone w przypisie 49 powyżej.
(
54
)	Zobacz w tym względzie moje rozważania w przedmiocie trzeciego pytania prejudycjalnego, pkt 71–76 niniejszej opinii.
(
55
)	Motyw pierwszy rozporządzenia nr 26.
(
56
)	Zobacz raz jeszcze pkt 96 niniejszej opinii.
(
57
)	Motyw jedenasty rozporządzenia nr 1638/98.
(
58
)	Podczas rozprawy Cecasa potwierdziła, że sama zamierza ocenić, kiedy ma miejsce „poważne zakłócenie na rynku”, na podstawie którego aktywowałaby proponowany przez siebie mechanizm prywatnego składowania i przeprowadziła przewidziany w nim subwencyjne skup i sprzedaż.
(
59
)	Wyżej wymieniony w przypisie 51 wyrok w sprawie Compassion in World Farming, pkt 41; ww. w przypisie 2 wyrok w sprawie Milk Marque, pkt 63, 80; ww. w przypisie 51 wyrok w sprawie Kuipers, pkt 37.
(
60
)	Wyżej wymienione w przypisie 51 wyroki: w sprawie Compassion in World Farming, pkt 41; w sprawie Kuipers, pkt 37.