62021TJ0039_RES
Zaak T‑39/21
PP e.a.
tegen
Europees Parlement
Arrest van het Gerecht (Zevende kamer – uitgebreid) van 19 april 2023
„Openbare dienst – Ambtenaren – Gezondheidscrisis als gevolg van de COVID-19-pandemie – Besluit waarbij toestemming wordt gegeven om deeltijds te werken teneinde buiten de standplaats voor naaste verwanten te zorgen – Geen mogelijkheid om voltijds buiten de standplaats te werken – Onregelmatigheid van de precontentieuze procedure – Besluit tot inwilliging van een verzoek om deeltijds te mogen werken – Geen procesbelang – Niet-ontvankelijkheid – Bezoldiging – Schorsing van de ontheemdingstoelage – Artikelen 62 en 69 van het Statuut – Schending van artikel 4 van bijlage VII bij het Statuut”
Gerechtelijke procedure – Gedinginleidend verzoekschrift – Vormvereisten – Vaststelling van het voorwerp van het geschil – Identificatie van de middelen op basis van de inhoud ervan en niet op basis van formele kwalificatie
[Statuut van het Hof, art. 21; Reglement voor de procesvoering van het Gerecht, art. 76, d)]
(zie punten 57, 58)
Beroepen van ambtenaren – Exceptie van onwettigheid – Impliciet aangevoerde exceptie – Ontvankelijkheid – Voorwaarden
(Art. 277 VWEU; Ambtenarenstatuut, art. 91)
(zie punt 58)
Beroepen van ambtenaren – Procesbelang – Beroep dat de verzoekende partij een voordeel kan opleveren – Beroep gericht tegen een handeling waarbij het verzoek van de verzoeker is ingewilligd – Niet-ontvankelijkheid – Verzoek dat onder psychologische druk is ingediend – Gedraging van de instelling die geen besluit vormt – Beroep tot schadevergoeding – Ontvankelijkheid – Voorwaarden
(Ambtenarenstatuut, art. 90, lid 1)
(zie punten 67‑71)
Europees Parlement – Bevoegdheden – Interne organisatie – Bevoegdheid van de secretaris-generaal van het Parlement om het secretariaat te leiden – Omvang – Bevoegdheid tot vaststelling van een intern richtsnoer dat afwijkt van het Ambtenarenstatuut – Daarvan uitgesloten
(Ambtenarenstatuut, bijlage VII, art. 4, lid 1; Reglement van het Parlement, art. 234, lid 2)
(zie punt 93)
Ambtenaren – Bezoldiging – Ontheemdingstoelage – Doel – Gewone verblijfplaats in de lidstaat van de standplaats gedurende de referentieperiode – Mogelijkheid voor de administratie om de betaling van de ontheemdingstoelage te schorsen indien in de context van een gezondheidscrisis tijdelijk buiten de standplaats wordt gewerkt – Daarvan uitgesloten
(Ambtenarenstatuut, art. 20 en 69 en bijlage VII, art. 4, lid 1)
(zie punten 94‑108)
Samenvatting
In maart 2020 heeft de secretaris-generaal van het Europees Parlement (hierna: „secretaris-generaal”) in het licht van de snel om zich heen grijpende COVID-19-pandemie een aantal interne besluiten vastgesteld over de arbeidsvoorwaarden van de ambtenaren en personeelsleden van het Parlement. Personeelsleden waarvan de fysieke aanwezigheid in de gebouwen niet absoluut noodzakelijk was, waren onderworpen aan een regeling van verplicht telewerk voor 70 %, een percentage dat later is verhoogd tot 100 %.
In die context heeft de secretaris-generaal op 31 maart 2020 naar aanleiding van de COVID-19-pandemie een besluit vastgesteld inzake tijdelijk deeltijdwerk buiten de standplaats om gezinsredenen (hierna: „besluit van de secretaris-generaal”). Daaruit bleek dat een personeelslid van het Parlement de in artikel 4 van bijlage VII bij het Statuut van de ambtenaren van de Europese Unie (hierna: „Statuut”) bedoelde ontheemdingstoelage, waarop hij normaal gesproken recht had, niet zou ontvangen voor de periode waarvoor hij krachtens dat besluit toestemming had gekregen om deeltijds te werken.
Een aantal ambtenaren van het Parlement dat op basis van het besluit van de secretaris-generaal toestemming had gevraagd en verkregen om deeltijds buiten hun standplaats te werken, maar van mening waren dat zij daartoe waren gedwongen, hebben beroep ingesteld, dat in wezen strekt tot nietigverklaring van de besluiten waarbij hun die toestemming was verleend en van de besluiten waarbij de betaling van de ontheemdingstoelage tijdens de betrokken periode was geschorst.
Het Gerecht (uitgebreide kamer) wijst het beroep gedeeltelijk toe en verklaart de besluiten tot schorsing van de ontheemdingstoelage nietig omdat zij geen rechtsgrond hebben. In zijn arrest spreekt het Gerecht zich voor het eerst uit over de mogelijkheid om de ontheemdingstoelage te schorsen van ambtenaren en personeelsleden die in uitzonderlijke omstandigheden als gevolg van de COVID-19-pandemie tijdelijk niet langer in hun standplaats verblijven, en geeft het in dit verband voor het eerst uitlegging aan artikel 20 van het Statuut, dat voorziet in de verplichting om in de standplaats te verblijven.
Beoordeling door het Gerecht
Wat in de eerste plaats de ontvankelijkheid van de vordering tot nietigverklaring van de besluiten tot toestemming voor deeltijdwerk betreft, onderzoekt het Gerecht het procesbelang van verzoekers in het licht van zijn rechtspraak volgens welke de nietigverklaring van de bestreden handeling een voordeel moet kunnen verschaffen aan de persoon die het beroep instelt.
In deze zaak zijn de betrokken besluiten vastgesteld op verzoek van verzoekers, zodat zij zich buiten hun standplaats bij hun naaste verwanten konden voegen. Aangezien het Parlement de verzoeken van de betrokken verzoekers heeft ingewilligd, hadden zij er geen belang bij om nietigverklaring te vorderen van de besluiten tot toestemming voor deeltijdwerk, zodat hun vorderingen op dat punt niet-ontvankelijk moeten worden verklaard.
In dit verband is het weliswaar juist dat er geen besluit van de secretaris-generaal van het Parlement bestond op grond waarvan ambtenaren een verzoek konden indienen om voltijds buiten hun standplaats te mogen werken, maar dit neemt niet weg dat verzoekers op grond van artikel 90, lid 1, van het Statuut bij het tot aanstelling bevoegde gezag (TABG) een uitdrukkelijk verzoek in die zin, met een uiteenzetting van de bijzondere redenen daarvoor, konden indienen.
Voor zover verzoekers het Parlement willen verwijten dat het psychologische druk op hen heeft uitgeoefend om hen te doen verzoeken om toepassing van het besluit van de secretaris-generaal van 31 maart 2020, levert die druk een gedraging van het Parlement op die geen besluit vormt, waartegen verzoekers kunnen opkomen in het kader van een beroep tot schadevergoeding, mits zij de precontentieuze procedure van artikel 90 van het Statuut in acht nemen.
Wat in de tweede plaats de vordering tot nietigverklaring van de besluiten tot schorsing van de ontheemdingstoelage betreft, komt het Gerecht tot de slotsom dat de in het besluit van de secretaris-generaal genoemde schorsing van de ontheemdingstoelage in strijd is met artikel 4, lid 1, van bijlage VII bij het Statuut.
De in artikel 69 van het Statuut geregelde ontheemdingstoelage, waarvan de toekenningsvoorwaarden worden gepreciseerd in artikel 4, lid 1, van bijlage VII bij dat Statuut, is namelijk bedoeld om de bijzondere lasten en nadelen te compenseren die aan de indiensttreding bij de Unie zijn verbonden voor ambtenaren die daardoor genoodzaakt zijn hun woonplaats te verleggen van het land van hun domicilie naar het land waar hun standplaats is gelegen, en die in een nieuwe omgeving moeten integreren. De ontheemdingstoelage wordt toegekend ter compensatie van de materiële kosten en de immateriële ongemakken als gevolg van het feit dat de ambtenaar ver van zijn plaats van herkomst verwijderd is en dat hij over het algemeen familiebetrekkingen in zijn herkomstregio onderhoudt. In dit verband verliest de betaling van de ontheemdingstoelage geenszins haar bestaansreden wanneer de ambtenaar in uitzonderlijke omstandigheden ten gevolge van de COVID-19-pandemie gedurende een korte periode buiten zijn standplaats werkt. In die periode blijft hij kosten in verband met zijn woonplaats in de standplaats dragen, zoals huur, kredietaflossingen, energie- en waterrekeningen of rekeningen voor het onderhoud van een gebouw in mede-eigendom. In die omstandigheden, waarvan niemand kan voorzien hoe lang zij zullen duren, moet hij deze kosten blijven dragen omdat de uitzonderlijke toestemming om buiten de standplaats te werken tijdelijk is.
Het is juist dat de toekenning van de ontheemdingstoelage overeenkomstig artikel 4, lid 1, van bijlage VII bij het Statuut onlosmakelijk verbonden is met de woonplaatsverplichting voor ambtenaren van de Unie bedoeld in artikel 20 van het Statuut, waarin is bepaald dat iedere ambtenaar verplicht is in zijn standplaats te wonen of op zodanige afstand daarvan dat hij niet gehinderd wordt in de uitoefening van zijn werkzaamheden, en voorts dat de ambtenaar zijn adres meedeelt aan het TABG en aan hem onmiddellijk kennisgeeft van iedere adresverandering.
Artikel 20 van het Statuut moet echter worden gelezen in samenhang met artikel 55, lid 1, van het Statuut, dat bepaalt dat ambtenaren in actieve dienst op ieder ogenblik ter beschikking van hun instelling staan. Hieruit volgt dat de ambtenaar die niet in zijn standplaats woont, niettemin in staat moet zijn om op ieder ogenblik naar zijn werkplek te komen overeenkomstig de op hem toepasselijke regels op het gebied van de organisatie van het werk, om daar de taken uit te voeren die hem in het belang van de dienst zijn opgedragen. In uitzonderlijke omstandigheden als gevolg van de COVID-19-pandemie – waarin de interne regels inzake telewerken en de fysieke aanwezigheid van de personeelsleden in de gebouwen van het Parlement tijdelijk niet langer van toepassing zijn en de personeelsleden waarvan de aanwezigheid niet onontbeerlijk wordt geacht, verplicht zijn om voltijds te telewerken – kan de niet-nakoming van de verplichting om in de standplaats te wonen niet worden aangevoerd om schorsing van de ontheemdingstoelage te rechtvaardigen.
Bovendien bevat het Statuut geen enkele bepaling die een instelling, orgaan of instantie van de Unie de mogelijkheid biedt om de betaling van de ontheemdingstoelage te schorsen, zelfs niet in uitzonderlijke omstandigheden als die ten gevolge van de COVID-19-pandemie. Om deze redenen verklaart het Gerecht de in het besluit van de secretaris-generaal bedoelde schorsing van de ontheemdingstoelage onrechtmatig.