62024TJ0093
WYROK SĄDU (trzecia izba w składzie pięciu sędziów)
z dnia 21 stycznia 2026 r. (
*1
)
Konkurencja – Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki – Rynki bioetanolu i etanolu – Decyzja stwierdzająca naruszenie art. 101 TFUE i art. 53 porozumienia EOG – Postępowanie „hybrydowe” rozłożone w czasie – Domniemanie niewinności – Bezstronność
W sprawie T‑93/24
Lantmännen ek för, z siedzibą w Sztokholmie (Szwecja),
Lantmännen Biorefineries AB, z siedzibą w Norrköping (Szwecja),
które reprezentowali R. Bachour, S. Perván Lindeborg, M. Nicolin, adwokaci, i A. Van Cauwelaert, solicitor,
strona skarżąca,
przeciwko
Komisji Europejskiej, którą reprezentowali T. Baumé i P. Berghe, w charakterze pełnomocników,
strona pozwana,
SĄD (trzecia izba w składzie pięciu sędziów),
w składzie podczas narady: P. Škvařilová-Pelzl, prezeska, I. Nõmm, G. Steinfatt, D. Kukovec (sprawozdawca) i R. Meyer, sędziowie,
sekretarz: M. Zwozdziak-Carbonne, administratorka,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 9 lipca 2025 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1
W skardze opartej na art. 263 TFUE skarżące, Lantmännen ek för i Lantmännen Biorefineries AB, wnoszą do Sądu o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Europejskiej C(2023) 8320 final z dnia 7 grudnia 2023 r. dotyczącej postępowania na podstawie art. 101 TFUE i art. 53 porozumienia EOG (sprawa AT.40054 – Ethanol Benchmarks (zwanej dalej „zaskarżoną decyzją”). W zaskarżonej decyzji Komisja stwierdziła, że skarżące naruszyły te przepisy, uczestnicząc w jednolitym i ciągłym naruszeniu, którego celem było wywieranie skoordynowanego wpływu na mechanizm kształtowania cen hurtowych na europejskim rynku etanolu, przy czym wspomniana decyzja została wydana w ramach postępowania „hybrydowego” rozłożonego w czasie, polegającego na wydaniu w pierwszej kolejności decyzji w sprawie ugody, a następnie decyzji kończącej postępowanie zwyczajne.
Okoliczności powstania sporu
2
Lantmännen ek för jest spółką dominującą Lantmännen Biorefineries, spółki zajmującej się produkcją i wprowadzaniem do obrotu etanolu. Etanol jest produkowany albo przez syntezę wody i etylenu, albo z surowców odnawialnych, takich jak cukier, niektóre zboża, skrobia lub celuloza zawierająca biomasę. Etanol jest stosowany albo jako dodatek do produkcji paliw kopalnych, albo jako składnik tradycyjny do produkcji napojów oraz do produkcji produktów farmaceutycznych, chemicznych i kosmetycznych.
3
W dniu 7 grudnia 2015 r. Komisja wszczęła postępowanie dochodzeniowe w celu wydania decyzji na podstawie rozdziału III rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. [101 i 102 TFUE] (Dz.U. 2003, L 1, s. 1). Postępowanie to miało na celu ustalenie, czy skarżące, wspólnie z Alcogroup S.A., Alcodis S.A. (zwanymi dalej łącznie „spółkami Alcogroup”) i spółką Abengoa, manipulowały w skoordynowany sposób obliczaniem wskaźników referencyjnych cen opracowanych i opublikowanych przez S&P Global Platts.
4
W maju 2016 r. skarżące, spółka Abengoa i spółki Alcogroup (zwane dalej łącznie „stronami dochodzenia”) wyraziły zainteresowanie uczestnictwem w rozmowach ugodowych. Spotkania Komisji ze stronami dochodzenia mające na celu zawarcie ugody miały miejsce w okresie od czerwca 2016 r. do czerwca 2017 r. Podczas tych spotkań Komisja poinformowała strony dochodzenia o zarzutach, które zamierza przeciwko nim podnieść, oraz ujawniła główne materiały dowodowe zgromadzone w prowadzonych przez siebie aktach sprawy, na które zamierzała powołać się, aby uzasadnić te zarzuty.
5
W czerwcu 2017 r. Komisja poinformowała strony dochodzenia o zakresie wysokości ewentualnych grzywien zgodnie z art. 10a ust. 2 akapit pierwszy lit. d) rozporządzenia Komisji (WE) nr 773/2004 z dnia 7 kwietnia 2004 r. odnoszącego się do prowadzenia przez Komisję postępowań zgodnie z art. [101 i 102 TFUE] (Dz.U. 2004, L 123, s. 18).
6
Spółka Abengoa i spółki Alcogroup odmówiły zaakceptowania maksymalnej kwoty grzywny przewidzianej w zakresie wysokości ewentualnych grzywien. W konsekwencji w kwietniu 2018 r. postępowanie zwyczajne wobec nich zostało wznowione.
7
Skarżące, które zostały uprzednio poinformowane o wznowieniu postępowania zwyczajnego w stosunku do spółki Abengoa i spółek Alcogroup, potwierdziły w marcu 2018 r., że są gotowe zaakceptować maksymalną kwotę grzywny i złożyć formalny wniosek ugodowy.
8
W dniu 16 lipca 2018 r. skarżące przedstawiły Komisji propozycję ugodową.
9
W dniu 24 lipca 2018 r. Komisja wydała w ramach postępowania zwyczajnego pismo w sprawie przedstawienia zarzutów, które skierowała do spółki Abengoa i spółek Alcogroup. Spółki te przedstawiły swoje uwagi w przedmiocie wspomnianego pisma i w styczniu 2020 r. wzięły udział w rozprawie w tym względzie.
10
W dniu 2 marca 2021 r. Komisja skierowała do spółki Abengoa i spółek Alcogroup pismo zawierające opis okoliczności faktycznych potwierdzających zarzuty zawarte w piśmie z dnia 24 lipca 2018 r., o którym mowa w pkt 9 powyżej, a w lipcu 2021 r. – pismo uzupełniające wyżej wspomniane pismo zawierające opis okoliczności faktycznych.
11
W dniu 13 września 2021 r. Abengoa, która wskazywała, że ma trudności finansowe, poinformowała Komisję o swoim zainteresowaniu wznowieniem postępowania ugodowego, aby uzyskać przewidywalność co do wyniku postępowania dotyczącego zarzucanego jej naruszenia i zabezpieczyć inwestycji konieczne do restrukturyzacji.
12
W związku z tym Komisja poinformowała spółki Alcogroup o wznowieniu postępowania ugodowego w odniesieniu do spółki Abengoa i wezwała zarówno spółki Alcogroup, jak i spółkę Abengoa do wyrażenia zainteresowania wznowieniem postępowania. Jedynie Abengoa, która następnie w dniu 28 października 2021 r. przedłożyła propozycję ugodową, przyjęła wezwanie Komisji.
13
W dniu 11 listopada 2021 r. Komisja wystosowała pismo w sprawie przedstawienia zarzutów skierowane do skarżących i do spółki Abengoa w związku z postępowaniem ugodowym.
14
W dniu 25 listopada 2021 r. skarżące poinformowały Komisję, że nie mają innego wyboru niż wycofanie się z postępowania ugodowego, ponieważ pismo w sprawie przedstawienia zarzutów z dnia 11 listopada 2021 r. nie odzwierciedlało ani ich propozycji ugodowej, ani treści rozmów ugodowych. W konsekwencji w postępowaniu ugodowym uczestniczyła od tej pory jedynie Abengoa.
Decyzja w sprawie ugody
15
W dniu 10 grudnia 2021 r. Komisja wydała decyzję C(2021) 8913 final (zwaną dalej „decyzją w sprawie ugody”), nakładającą na spółkę Abengoa, jedynego adresata decyzji w sprawie ugody, grzywnę w wysokości 20 mln EUR za udział w kartelu dotyczącym mechanizmu kształtowania cen hurtowych na europejskim rynku etanolu w okresie od dnia 6 września 2011 r. do dnia 16 maja 2014 r.
16
W motywie 4 decyzji w sprawie ugody Komisja odniosła się do skarżących i spółek Alcogroup, używając wyrażenia „inne strony objęte dochodzeniem”, i wyjaśniła, po pierwsze, że nie są one adresatami tej decyzji, a po drugie, że decyzja w sprawie ugody nie ustala ani nie zmierza do ustalenia, nawet wstępnie, odpowiedzialności „innych stron objętych dochodzeniem” za ich udział w jakimkolwiek naruszeniu. Inne wzmianki dotyczące braku wpływu decyzji w sprawie ugody na kwalifikację zachowań „innych stron objętych dochodzeniem” i na ich odpowiedzialność w tym względzie zostały zawarte w motywach 41 i 49 tej decyzji.
17
Skarżące zostały wymienione indywidualnie w motywach 4, 13, 18, 24 i 40 decyzji w sprawie ugody. Podobnie szereg motywów tej decyzji odnosi się do „innych stron objętych dochodzeniem” w rubrykach poświęconych uwagom wprowadzającym („1. Introduction”), do opisu postępowania administracyjnego („3. Procedure”) do opisu zachowań stanowiących naruszenie („4. Description of the conduct”), do oceny prawnej wspomnianych zachowań („5. Legal assessment”) i do środków naprawczych („8. Remedies”). Ponadto w art. 1 sentencji decyzji w sprawie ugody Komisja stwierdziła naruszenie przez spółkę Abengoa art. 101 TFUE i art. 53 porozumienia EOG ze względu na jej zachowanie regularnie koordynowane z „innymi stronami objętymi dochodzeniem”.
Kontynuowanie postępowania zwyczajnego w odniesieniu do skarżących i zakończenie tego postępowania w odniesieniu do spółek Alcogroup
18
Pismem z dnia 28 lutego 2022 r. Komisja poinformowała skarżące, że postanowiła powrócić w stosunku do nich do postępowania zwyczajnego.
19
W dniu 7 lipca 2022 r. Komisja sporządziła pismo w sprawie przedstawienia zarzutów, które skierowała między innymi do skarżących.
20
W dniu 10 listopada 2022 r. skarżące przedłożyły uwagi dotyczące pisma w sprawie przedstawienia zarzutów z dnia 7 lipca 2022 r. Z kolei spółki Alcogroup przedstawiły swoje uwagi w dniu 3 listopada 2022 r.
21
W dniu 20 kwietnia 2023 r. Komisja skierowała do skarżących pismo, w którym poinformowała je, że w następstwie wymiany korespondencji i uwzględniając uwagi dotyczące pisma w sprawie przedstawienia zarzutów z dnia 7 lipca 2022 r., rozważa możliwość skrócenia czasu trwania naruszenia, tak iż data końcowa zostałaby ustalona na dzień 25 marca 2014 r. zamiast na dzień 16 maja 2014 r., jak zostało pierwotnie stwierdzone w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów. Ponieważ takie skrócenie miałoby pewien wpływ na obliczenie kwoty grzywny, Komisja poinformowała skarżące o możliwości przedstawienia uwag w tym względzie w terminie 5 dni.
22
W dniu 20 kwietnia 2023 r. Komisja skierowała również do skarżących żądanie udzielenia informacji dotyczących wartości ich sprzedaży w okresie naruszenia oraz danych dotyczących obrotu za rok 2022. Skarżące odpowiedziały na to żądanie udzielenia informacji w dniu 27 kwietnia 2023 r.
23
W piśmie z dnia 2 maja 2023 r. Komisja poinformowała skarżące, że dowody zebrane przeciwko spółkom Alcogroup w odniesieniu do ich odpowiedzialności za naruszenie nie zostały uznane za wystarczające dla całego okresu, o którym mowa w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów z dnia 7 lipca 2022 r. (zob. pkt 19 powyżej).
24
W dniu 4 maja 2023 r. skarżące przedstawiły uwagi w przedmiocie możliwości skrócenia czasu trwania naruszenia oraz w przedmiocie konsekwencji wynikających z tego dla obliczenia kwoty grzywny (zob. pkt 21 powyżej).
25
W dniu 23 maja 2023 r. upłynął termin na przedstawienie uwag w przedmiocie pisma z dnia 2 maja 2023 r., o którym mowa w pkt 23 powyżej, w związku z czym Komisja wydała decyzję C(2023) 3486 final kończącą postępowanie zwyczajne wobec spółek Alcogroup.
26
W dniu 12 czerwca 2023 r. Komisja skierowała do skarżących pismo w celu wyjaśnienia sposobu, w jaki zamierza obliczyć wartość sprzedaży do celów ewentualnej grzywny, zaś skarżące nie przedstawiły uwag w tym względzie.
Zaskarżona decyzja
27
W dniu 7 grudnia 2023 r. Komisja wydała zaskarżoną decyzję, w której stwierdziła, że skarżące, będące jedynymi adresatami tej decyzji, naruszyły art. 101 ust. 1 TFUE i art. 53 ust. 1 porozumienia EOG, uczestnicząc w jednolitym i ciągłym naruszeniu, którego celem było wywieranie skoordynowanego wpływu na mechanizm kształtowania cen hurtowych w europejskim sektorze etanolu. Komisja nałożyła na skarżące grzywnę w wysokości 47718000 EUR.
Opis ustalania cen na europejskim rynku etanolu zawarty w zaskarżonej decyzji
28
Produktem, którego dotyczy naruszenie wskazane w zaskarżonej decyzji, jest etanol, który zmieszany z benzyną jest wykorzystywany do produkcji biopaliw (powszechnie określany w języku angielskim jako „fuel‑grade ethanol”).
29
Zgodnie z zaskarżoną decyzją umowy sprzedaży etanolu na rynku europejskim zawierane są jako umowy długoterminowe albo na rynku spotowym. Znaczna liczba porozumień w sprawie sprzedaży etanolu w Unii Europejskiej jest realizowana na podstawie długoterminowych umów dwustronnych i w ramach postępowań przetargowych. Cena tych umów obejmuje często część stałą i część zmienną, przy czym ta ostatnia zazwyczaj jako punkt odniesienia przyjmuje wskaźniki publikowane przez S&P Global Platts.
30
Uznaje się, że transakcje dokonane w ramach rynku spotowego (nazywane często w języku angielskim „spot trades”) mają charakter natychmiastowy w odniesieniu do dostawy w określonym dniu („spot date”). Najważniejszym rynkiem spotowym etanolu w Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) w okresie odniesienia był rynek „barges Amsterdam‑Rotterdam‑Anvers” (zwany dalej „strefą Rotterdamu”), którego aktywność została wzięta pod uwagę przy opracowywaniu wskaźników referencyjnych cen S&P Global Platts.
31
S&P Global, amerykańskie przedsiębiorstwo z siedzibą europejską w Londynie (Zjednoczone Królestwo), w okresie odniesienia składało się z kliku działów, w tym S&P Global Platts, największej agencji monitorowania cen na rynku etanolu. W istocie w okresie odniesienia 90 % dwustronnych umów sprzedaży etanolu jako punktu odniesienia używało wskaźników opublikowanych przez S&P Global Platts.
32
S&P Global Platts udostępnia publicznie wskaźniki referencyjne cen na europejskim rynku etanolu (Platts ethanol benchmarks), których celem jest odzwierciedlenie cen transakcji w strefie Rotterdamu. W tym celu S&P Global Platts stosuje proces opracowywania wskaźników referencyjnych zwany „Market‑on‑Close” (zwany dalej „procesem MOC”).
33
Proces MOC opiera się na informacjach zebranych od uczestników, z uwzględnieniem wszystkich ofert zakupu i sprzedaży, zamiarów negocjacji oraz potwierdzonych transakcji przekazanych dobrowolnie w ciągu dnia, a w szczególności w okresie w godz. 16.00–16.30 (czasu londyńskiego), znanym pod nazwą „okna MOC” (MOC window).
34
Chociaż S&P Global Platts przy opracowywaniu wskaźników referencyjnych cen etanolu uwzględnia informacje z różnych źródeł, przyznaje pierwszeństwo informacjom uzyskanym podczas okna MOC.
35
Zdaniem Komisji, biorąc pod uwagę, że wskaźniki cen etanolu są często wykorzystywane jako punkt odniesienia w długoterminowych umowach sprzedaży etanolu, zniekształcenie – nawet minimalne – cen przekazanych w celu opracowania tych wskaźników może mieć istotny wpływ na cenę rynkową etanolu, a tym samym na dochody przedsiębiorstw będących stronami takich długoterminowych umów sprzedaży.
Zachowania zarzucane skarżącym w zaskarżonej decyzji
36
W zaskarżonej decyzji zostało stwierdzone, że skarżące, spółka Abengoa i spółki Alcogroup zawarły porozumienia lub stosowały uzgodnione praktyki mające na celu sztuczne zwiększenie, utrzymanie lub uniemożliwienie obniżenia poziomu wskaźników referencyjnych etanolu publikowanych przez S&P Global Platts.
37
Zgodnie z analizami Komisji zachowanie stanowiące naruszenie ma charakter dwojaki. Zdaniem Komisji, po pierwsze, skarżące koordynowały swoje zachowania negocjacyjne przed oknem MOC, w trakcie okna MOC i po oknie MOC ze spółką Abengoa i spółkami Alcogroup. Po drugie, skarżące porozumiały się ze spółką Abengoa i spółkami Alcogroup w celu ograniczenia w strefie Rotterdamu fizycznej podaży etanolu dostępnego do negocjacji w oknie MOC. W celu wdrożenia zachowania stanowiącego naruszenie skarżące dokonywały regularnej wymiany szczególnie chronionych informacji handlowych ze spółką Abengoa i spółkami Alcogroup.
38
Komisja doszła do wniosku, że skoordynowane zachowanie opisane w pkt 37 powyżej miało na celu i mogło spowodować wzrost cen sprzedaży etanolu stosowanych przez skarżące, spółkę Abengoa i spółki Alcogroup w ramach umów dostawy etanolu zawartych z ich klientami, które to umowy odnosiły się do wskaźników publikowanych przez S&P Global Platts.
Żądania stron
39
Skarżące wnoszą do Sądu o:
–
stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości lub w części;
–
obciążenie Komisji kosztami postępowania.
40
Komisja wnosi do Sądu o:
–
oddalenie skargi;
–
obciążenie skarżących kosztami postępowania.
Co do prawa
41
Na poparcie skargi skarżące podnoszą dwa zarzuty, z których pierwszy dotyczy naruszenia ich prawa do domniemania niewinności, a drugi – naruszenia przez Komisję wymogu bezstronności wynikającego z zasady dobrej administracji.
W przedmiocie zarzutu pierwszego, opartego na naruszeniu przysługującego skarżącym prawa do domniemania niewinności
42
Na poparcie zarzutu pierwszego skarżące utrzymują, że poprzez zastosowanie postępowania „hybrydowego” rozłożonego w czasie wobec jednego przedsiębiorstwa uczestniczącego w ugodzie i poprzez wydanie decyzji w sprawie ugody w odniesieniu do spółki Abengoa Komisja naruszyła ich prawo do domniemania niewinności. Zarzuty wobec nich i – ostatecznie – zaskarżona decyzja są zatem z natury wadliwe.
43
Naruszenie domniemania niewinności skarżących przejawia się w tym, że Komisja popełniła dwa istotne, poważne i nieodwracalne błędy, które uzasadniają stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
44
Po pierwsze, Komisja niesłusznie zdecydowała się na zastosowanie postępowania „hybrydowego” rozłożonego w czasie wobec jednego przedsiębiorstwa uczestniczącego w ugodzie (części pierwsza i trzecia zarzutu pierwszego). W tym kontekście skarżące podnoszą, że Komisja nie mogła wydać decyzji w sprawie ugody w odniesieniu do spółki Abengoa przed zakończeniem postępowania zwyczajnego bez naruszenia ich prawa do domniemania niewinności.
45
Po drugie, skarżące uważają, że Komisja naruszyła ich prawo do domniemania niewinności przy redagowaniu decyzji w sprawie ugody, ponieważ decyzja ta zawierała wyraźne i jednoznaczne odniesienia do udziału „innych stron objętych dochodzeniem”, nieuczestniczących w postępowaniu ugodowym w przedmiocie wskazanego w tej decyzji zachowania stanowiącego naruszenie, i do ich odpowiedzialności za to zachowanie, które to odniesienia nie były konieczne do ustalenia odpowiedzialności spółki Abengoa (część druga zarzutu pierwszego).
W przedmiocie części pierwszej i trzeciej zarzutu pierwszego, dotyczących zastosowania postępowania „hybrydowego” rozłożonego w czasie
46
W ramach części pierwszej i trzeciej zarzutu pierwszego, które należy przeanalizować łącznie, skarżące utrzymują z jednej strony, że zastosowanie postępowania „hybrydowego” rozłożonego w czasie, chociaż jedynie spółka Abengoa uczestniczyła w postępowaniu ugodowym, oznacza naruszenie ich prawa do domniemania niewinności, a z drugiej strony, że nie zostało przedstawione żadne dopuszczalne uzasadnienie dla zastosowania takiego postępowania w okolicznościach niniejszej sprawy.
47
Komisja nie zgadza się z argumentacją skarżących.
48
W tym względzie należy stwierdzić w pierwszej kolejności, że argumentacja skarżących opiera się na założeniu, zgodnie z którym zastosowanie postępowania „hybrydowego” rozłożonego w czasie wobec jednego przedsiębiorstwa uczestniczącego w postępowaniu ugodowym może stanowić naruszenie domniemania niewinności niezależnie od analizy in concreto decyzji w sprawie ugody. Jednakże w świetle orzecznictwa takie założenie jest błędne.
49
Po pierwsze, należy zauważyć, że art. 10a rozporządzenia nr 773/2004 nie wyklucza możliwości przeprowadzenia przez Komisję postępowania „hybrydowego” w ramach stosowania art. 101 TFUE i nie stoi jej na przeszkodzie (zob. podobnie wyrok z dnia 2 lutego 2022 r., Scania i in./Komisja, T‑799/17, EU:T:2022:48, pkt 98, 99).
50
Komisja ma bowiem prawo zastosować podejście „hybrydowe” i prowadzić postępowanie ugodowe w stosunku do przedsiębiorstw, które przedstawiają propozycje ugodowe, a jednocześnie kontynuować postępowanie uregulowane w przepisach ogólnych rozporządzenia nr 773/2004, nie zaś w przepisach regulujących postępowanie ugodowe, w stosunku do przedsiębiorstw, które nie chcą uczestniczyć w postępowaniu ugodowym (zob. podobnie wyrok z dnia 20 maja 2015 r., Timab Industries i CFPR/Komisja, T‑456/10, EU:T:2015:296, pkt 70, 71, 104).
51
Sąd Unii uznał, że Komisja mogła wydać najpierw decyzję w sprawie ugody w stosunku do stron, które postanowiły uczestniczyć w postępowaniu ugodowym, a następnie decyzję przyjętą po zakończeniu postępowania zwyczajnego w stosunku do stron, które postanowiły nie uczestniczyć w postępowaniu ugodowym, pod warunkiem jednak, że w ramach wydania decyzji w sprawie ugody zapewni ona poszanowanie zasady domniemania niewinności w odniesieniu do stron nieuczestniczących w postępowaniu ugodowym (zob. podobnie wyroki: z dnia 18 marca 2021 r., Pometon/Komisja, C‑440/19 P, EU:C:2021:214, pkt 64, 65; z dnia 12 stycznia 2023 r., HSBC Holdings i in./Komisja, C‑883/19 P, EU:C:2023:11, pkt 88, 89).
52
W tym kontekście Komisja dysponuje szerokim zakresem swobody przy wyborze spraw, w przypadku których za właściwe uznaje sprawdzenie, czy strony są zainteresowane udziałem w postępowaniu ugodowym, jak również przy decydowaniu o wszczęciu takiego postępowania, przerwaniu go lub też zawarciu ugody, jak wynika z motywu 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 622/2008 z dnia 30 czerwca 2008 r. zmieniającego rozporządzenie nr 773/2004 w odniesieniu do prowadzenia postępowań ugodowych w sprawach kartelowych (Dz.U. 2008, L 171, s. 3) (zob. podobnie postanowienie z dnia 29 lutego 2016 r., Coop Nord/Komisja, T‑267/12, niepublikowane, EU:T:2016:110, pkt 417).
53
Ponadto może być obiektywnie konieczne, aby w decyzji kończącej postępowanie ugodowe Komisja odniosła się do pewnych okoliczności faktycznych i zachowań dotyczących uczestników domniemanego kartelu, którzy są objęci postępowaniem zwyczajnym (wyroki: z dnia 18 marca 2021 r., Pometon/Komisja, C‑440/19 P, EU:C:2021:214, pkt 65; z dnia 12 stycznia 2023 r., HSBC Holdings i in./Komisja, C‑883/19 P, EU:C:2023:11, pkt 89). W tym kontekście żadne z odniesień do stron nieuczestniczących w postępowaniu ugodowym nie może mieć ostatecznego charakteru co do ich udziału w przedmiotowym zachowaniu.
54
Po drugie, jeśli chodzi o domniemanie niewinności, stanowi ono ogólną zasadę prawa Unii, którą wyraża art. 48 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”) (wyroki: z dnia 22 listopada 2012 r., E.ON Energie/Komisja, C‑89/11 P, EU:C:2012:738, pkt 72; z dnia 18 marca 2021 r., Pometon/Komisja, C‑440/19 P, EU:C:2021:214, pkt 60). Artykuł 48 Karty odpowiada art. 6 ust. 2 i 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisanej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r., jak wynika z wyjaśnień dotyczących tego postanowienia Karty. Wynika z tego, zgodnie z art. 52 ust. 3 Karty, że art. 6 ust. 2 i 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności należy wziąć pod uwagę przy dokonywaniu wykładni art. 48 Karty jako próg minimalnej ochrony [wyroki: z dnia 5 września 2019 r., AH i in. (Domniemanie niewinności), C‑377/18, EU:C:2019:670, pkt 41; z dnia 18 marca 2021 r., Pometon/Komisja, C‑440/19 P, EU:C:2021:214, pkt 61].
55
W tych okolicznościach zasada domniemania niewinności zostaje naruszona, w sytuacji gdy orzeczenie sądowe lub oficjalne oświadczenie dotyczące oskarżonego zawiera wyraźne, złożone mimo braku prawomocnego wyroku skazującego oświadczenie, zgodnie z którym dana osoba popełniła dane przestępstwo. W tym kontekście należy podkreślić znaczenie wyboru wyrażeń użytych przez organy sądowe, a także szczególnych okoliczności, w jakich zostały one sformułowane, oraz charakteru i kontekstu danego postępowania [zob. podobnie wyroki: z dnia 5 września 2019 r., AH i in. (Domniemanie niewinności), C‑377/18, EU:C:2019:670, pkt 43; z dnia 12 stycznia 2023 r., HSBC Holdings i in./Komisja, C‑883/19 P, EU:C:2023:11, pkt 79 i przytoczone tam orzecznictwo; wyrok ETPC z dnia 27 lutego 2014 r., Karaman przeciwko Niemcom, CE:ECHR:2014:0227JUD001710310, § 63].
56
Po trzecie, w konsekwencji jedynie w świetle analizy in concreto decyzji w sprawie ugody i zawartych w niej ocen można ocenić istnienie ewentualnego naruszenia przysługującego skarżącym prawa do domniemania niewinności. Krytyka skierowana przeciwko zastosowaniu postępowania „hybrydowego” rozłożonego w czasie wobec pojedynczej strony uczestniczącej w ugodzie nie może zatem sama w sobie dowodzić istnienia takiego naruszenia.
57
Ponadto, jeśli chodzi w szczególności o krytykę opartą na tym, że dokonany przez Komisję wybór postępowania oznaczał z natury stwierdzenie udziału skarżących w przedmiotowym naruszeniu i ich winy w odniesieniu do zachowania wskazanego w decyzji w sprawie ugody, należy przypomnieć, że z orzecznictwa dotyczącego złożonych postępowań karnych mającego zastosowanie mutatis mutandis w niniejszej sprawie (zob. podobnie wyrok z dnia 18 marca 2021 r., Pometon/Komisja, C‑440/19 P, EU:C:2021:214, pkt 64) wynika, że wydanie decyzji w sprawie ugody w odniesieniu do jednego obwinionego, chociaż zachowanie wskazane w tej decyzji zakłada udział zbiorowy, nie oznacza samo w sobie naruszenia zasady domniemania niewinności innych osób, nieuczestniczących w postępowaniu ugodowym [zob. podobnie wyrok z dnia 5 września 2019 r., AH i in. (Domniemanie niewinności), C‑377/18, EU:C:2019:670, pkt 45; postanowienia z dnia 28 maja 2020 r., UL i VM, C‑709/18, niepublikowany, EU:C:2020:411, pkt 35].
58
W tym względzie skarżące niesłusznie twierdzą w istocie, że decyzja w sprawie ugody nakładała na Komisję obowiązek wydania decyzji po zakończeniu postępowania zwyczajnego. Postępowanie ugodowe jest bowiem postępowaniem administracyjnym stanowiącym alternatywę dla postępowania zwyczajnego, odrębnym od niego i odznaczającym się pewnymi cechami szczególnymi. W ramach postępowania ugodowego, jeżeli dane przedsiębiorstwo nie przedstawiło propozycji ugodowej, postępowanie zmierzające do wydania ostatecznej decyzji jest prowadzone na podstawie ogólnych przepisów rozporządzenia nr 773/2004, a nie na podstawie przepisów regulujących postępowanie ugodowe. Natomiast w wypadku zwyczajnego postępowania administracyjnego, w którym odpowiedzialność powinna jeszcze zostać ustalona, Komisja jest jedynie związana pismem w sprawie przedstawienia zarzutów i jest zobowiązana do wzięcia pod uwagę nowych okoliczności, o których dowiaduje się w toku tego postępowania (zob. podobnie wyroki: z dnia 12 stycznia 2017 r., Timab Industries i CFPR/Komisja, C‑411/15 P, EU:C:2017:11, pkt 136; z dnia 1 lutego 2024 r., Scania i in./Komisja, C‑251/22 P, EU:C:2024:103, pkt 75).
59
Tak więc wbrew temu, co twierdzą skarżące, wydanie decyzji w sprawie ugody samo w sobie nie pociąga za sobą żadnych konsekwencji o charakterze prawnym mających wpływ na decyzje podjęte później w ramach postępowania zwyczajnego wobec strony nieuczestniczącej w postępowaniu ugodowym.
60
Zatem wydanie decyzji w sprawie ugody nie określiło wyniku postępowania zwyczajnego, o czym świadczy wydana w odniesieniu do spółek Alcogroup decyzja, w której Komisja doszła ostatecznie do wniosku, że dowody zawarte w aktach sprawy nie miały wystarczającej mocy dowodowej, aby potwierdzić wniosek, zgodnie z którym spółki Alcogroup uczestniczyły w naruszeniu po dniu 14 marca 2013 r., wobec czego Komisja nie mogła nałożyć na nie grzywny. Należy podkreślić w tym względzie, że nic nie stało na przeszkodzie, aby Komisja wydała decyzję podobną do decyzji dotyczącej spółek Alcogroup w stosunku do skarżących po zbadaniu dowodów znajdujących się w aktach sprawy w ramach postępowania zwyczajnego, i to nawet po zamknięciu postępowania zwyczajnego w stosunku do spółek Alcogroup.
61
W drugiej kolejności, jeśli chodzi o zarzucany Komisji brak uzasadnienia zastosowania postępowania „hybrydowego” rozłożonego w czasie, żaden z pozostałych argumentów skarżących nie zasługuje na uwzględnienie.
62
Po pierwsze, wbrew temu, co twierdzą skarżące, wyrok z dnia 5 września 2019 r., AH i in. (Domniemanie niewinności) (C‑377/18, EU:C:2019:670) nie oznacza, że Komisja jest zobowiązana wykazać, iż zastosowanie postępowania „hybrydowego” rozłożonego w czasie jest „obowiązkowe”, co zdaniem skarżących nie miało miejsca w niniejszym przypadku.
63
Prawdą jest, że orzecznictwo wynikające z wyroku z dnia 5 września 2019 r., AH i in. (Domniemanie niewinności) (C‑377/18, EU:C:2019:670) ma znaczenie mutatis mutandis, w sytuacji gdy Komisja wydaje kolejno w odniesieniu do jednego i tego samego kartelu kolejno dwie decyzje, których adresatami są różne przedsiębiorstwa, po przeprowadzeniu dwóch odrębnych postępowań, a mianowicie z jednej strony decyzję podjętą po zakończeniu postępowania ugodowego i skierowaną do przedsiębiorstw uczestniczących w postępowaniu ugodowym, a z drugiej strony decyzję podjętą po zakończeniu postępowania zwykłego i skierowaną do innych przedsiębiorstw, które uczestniczyły w kartelu (zob. pkt 57 powyżej).
64
Natomiast orzecznictwa wynikającego z wyroku z dnia 5 września 2019 r., AH i in. (Domniemanie niewinności) (C‑377/18, EU:C:2019:670) nie można interpretować w ten sposób, że nakłada ono na Komisję obowiązek udowodnienia w każdym przypadku, że zastosowanie postępowania „hybrydowego” rozłożonego w czasie jest „obowiązkowe”. Komisja powinna bowiem skorzystać z przysługującego jej zakresu uznania w celu zbadania, czy zastosowanie postępowania „hybrydowego” rozłożonego w czasie pozwala jej zapewnić szybsze i skuteczniejsze rozpatrzenie sprawy wobec przedsiębiorstw, które zdecydowały się uczestniczyć w postępowaniu ugodowym, z poszanowaniem ograniczeń nałożonych przez obowiązujące reguły, w tym prawa do domniemania niewinności przedsiębiorstw nieuczestniczących w postępowaniu ugodowym (zob. pkt 51–53 powyżej).
65
Po drugie, skarżące nie wykazały, w jaki sposób powody uzasadniające zastosowanie w niniejszej sprawie postępowania „hybrydowego” rozłożonego w czasie, o których mowa w motywach 428–448 zaskarżonej decyzji, miałyby naruszać ich prawo do domniemania niewinności.
66
Zgodnie z zaskarżoną decyzją w momencie, gdy spółka Abengoa podjęła decyzję o ponownym przystąpieniu do postępowania ugodowego, skarżące jeszcze w nim uczestniczyły, tak więc istniała możliwość doprowadzenia tego postępowania do końca w odniesieniu do większości stron objętych dochodzeniem (motyw 441 zaskarżonej decyzji).
67
Wydanie decyzji w sprawie ugody obejmującej spółkę Abengoa pozwalało ponadto uwzględnić cały okres naruszenia, co stanowiło oczywistą korzyść dla Komisji w porównaniu z wydaniem decyzji w sprawie ugody skierowanej wyłącznie do skarżących (motyw 442 zaskarżonej decyzji).
68
Zgodnie z motywem 443 zaskarżonej decyzji podejście rozważane przez Komisję miało zatem na celu jak najszybsze zakończenie postępowania administracyjnego, poprzez skoncentrowanie się najpierw na postępowaniu ugodowym, a następnie zmobilizowanie swych zasobów w celu wydania decyzji kończącej postępowanie zwyczajne, której podważenie przez spółki Alcogroup było postrzegane jako przewidywalne.
69
W odniesieniu do ryzyka narażenia skarżących na roszczenia odszkodowawcze ze strony osób trzecich w związku z rozłożonym w czasie wydaniem decyzji w sprawie ugody i decyzji kończącej postępowanie zwyczajne Komisja wskazuje, że decyzja w sprawie ugody miała być zwięzła i opublikowana wyłącznie w wersji jawnej, co miało w istotny sposób ograniczyć to ryzyko (motyw 444 zaskarżonej decyzji).
70
Jak wynika z motywu 445 zaskarżonej decyzji, korzyści płynące z podejścia zaproponowanego przez Komisję zostały uprzednio omówione ze skarżącymi, czego skarżące nie kwestionują.
71
Ponadto zgodnie z motywem 447 zaskarżonej decyzji wydanie decyzji w sprawie ugody, której jedynym adresatem była spółka Abengoa, było uzasadnione względami skuteczności. Nawet jeśli spółka ta przystąpiła do postępowania ugodowego na późnym etapie, wydanie wspomnianej decyzji pozwalało na uzyskanie znacznego wzrostu efektywności, w tym możliwości sporządzenia znacznie bardziej zwięzłej decyzji w sprawie ugody w porównaniu z decyzją wynikającą z postępowania zwyczajnego, a także zmniejszenia ryzyka podważenia przez spółkę Abengoa decyzji w sprawie ugody.
72
Ze względu na ich treść żaden z wyżej wymienionych motywów zaskarżonej decyzji nie pozwala uznać, że Komisja naruszyła przysługujące skarżącym prawo do domniemania niewinności, postanawiając zastosować postępowanie „hybrydowe” rozłożone w czasie.
73
W każdym razie opóźnienie lub zaprzestanie postępowania ugodowego ze względu na to, że jedno z zainteresowanych przedsiębiorstw postanowiło nie brać udziału w rozmowach ugodowych, byłoby sprzeczne z celem postępowania ugodowego określonym w motywie 4 rozporządzenia nr 622/2008, jakim jest zapewnienie szybszego i skuteczniejszego rozstrzygnięcia sprawy wobec przedsiębiorstw, które zdecydowały się uczestniczyć w postępowaniu ugodowym (zob. podobnie wyrok z dnia 2 lutego 2022 r., Scania i in./Komisja, T‑799/17, EU:T:2022:48, pkt 102).
74
Po trzecie, argument dotyczący naruszenia klauzuli czasowej uzgodnionej między Komisją a skarżącymi w ramach postępowania ugodowego, zgodnie z którą ostateczne decyzje w ramach postępowania ugodowego i postępowania zwyczajnego miały zostać wydane „mniej więcej w tym samym dniu”, stanowi jedynie element kontekstu przywoływany przez skarżące, który okazuje się nieistotny przy badaniu zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.
75
Jak wynika bowiem z ich pisemnych odpowiedzi na środki organizacji postępowania, skarżące nie podnoszą naruszenia żadnej z reguł rządzących postępowaniem ugodowym ani nie podnoszą niezgodności z prawem takich reguł w odniesieniu do nieprzestrzegania przez Komisję klauzuli czasowej.
76
To samo dotyczy nieprzestrzegania odwróconej klauzuli przeglądowej, zgodnie z którą ugoda jest uzależniona od warunku, że Komisja nie wyda wobec uczestników postępowania zwyczajnego decyzji korzystniejszej niż decyzja w sprawie ugody.
77
W każdym razie, jak podnosi Komisja i czego skarżące nie kwestionują, w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów z dnia 11 listopada 2021 r. dotyczącym ugody została powtórzona propozycja ugodowa skarżących w odniesieniu do przedmiotu naruszenia, jego realizacji, głównych okoliczności faktycznych i ich kwalifikacji prawnej, w tym roli skarżących oraz czasu trwania ich uczestnictwa w naruszeniu. Pismo w sprawie przedstawienia zarzutów odzwierciedlało zatem treść propozycji ugodowej w odniesieniu do elementów wymienionych w pkt 20 lit. a) obwieszczenia Komisji w sprawie prowadzenia postępowań ugodowych w związku z przyjęciem decyzji na mocy art. 7 i 23 rozporządzenia nr 1/2003 w sprawach kartelowych (Dz.U. 2008, C 167, s. 1). Wśród tych elementów nie ma bowiem zobowiązań takich jak klauzula czasowa i odwrócona klauzula przeglądowa.
78
W konsekwencji, zgodnie z pkt 22 komunikatu Komisji w sprawie prowadzenia postępowań ugodowych, pismo w sprawie przedstawienia zarzutów Komisji uwzględniało propozycję ugodową skarżących.
79
W świetle powyższego żaden z argumentów podniesionych przez skarżące w ramach części pierwszej i trzeciej zarzutu pierwszego nie pozwala stwierdzić, że Komisja naruszyła ich prawo do domniemania niewinności, wobec czego te części zarzutu należy oddalić.
W przedmiocie części drugiej zarzutu pierwszego, dotyczącej sformułowania decyzji w sprawie ugody
80
Zdaniem skarżących Komisja naruszyła ich prawo do domniemania niewinności przy wydaniu decyzji w sprawie ugody, która według nich zawiera wyraźne i jednoznaczne odniesienia dotyczące udziału w przedmiotowym naruszeniu i odpowiedzialności, które są przypisywane przedsiębiorstwom nieuczestniczącym w postępowaniu ugodowym, przy czym takie wzmianki nie są konieczne, aby obciążyć odpowiedzialnością spółkę Abengoa.
81
Po pierwsze, według skarżących decyzja w sprawie ugody zawiera przedwczesny osąd, ponieważ wskazano w niej, że skarżące należą do przedsiębiorstw zwanych „innymi stronami objętymi dochodzeniem”, których odpowiedzialność została stwierdzona w art. 1 sentencji tej decyzji, i ponieważ decyzja ta odnosi się do ich zachowania, włącznie z jego oceną prawną. Ponadto późniejsze zaprzestanie dochodzenia przeciwko spółkom Alcogroup wzmocniło wrażenie, że decyzja w sprawie ugody oznaczała wspólną odpowiedzialność skarżących ze spółką Abengoa. Wreszcie klauzule o braku odpowiedzialności nie wystarczają, aby wykluczyć te odniesienia.
82
Po drugie, podejście przyjęte przez Komisję odbiega od jej wcześniejszych praktyk w postępowaniach „hybrydowych”.
83
Po trzecie, wzmianki zawarte w decyzji w sprawie ugody wykraczają poza to, co Trybunał uznał za konieczne do wyrażenia i ustalenia odpowiedzialności stron ugody.
84
Komisja nie zgadza się z argumentami skarżących.
85
Jak wynika z orzecznictwa przytoczonego w pkt 55 powyżej, domniemanie niewinności zostaje naruszone, gdy orzeczenie sądowe lub oficjalne oświadczenie dotyczące oskarżonego zawiera wyraźne, złożone w braku prawomocnego wyroku skazującego oświadczenie, zgodnie z którym dana osoba popełniła przedmiotowe przestępstwo, z czego wynika znaczenie sformułowań użytych przez odnośne organy, a także szczególnych okoliczności, w jakich oświadczenia te zostały sformułowane, oraz charakteru i kontekstu danego postępowania.
86
W przypadku złożonych postępowań karnych, obejmujących szereg podejrzanych, którzy nie mogą być osądzeni we wspólnym procesie, zostało już dopuszczone, że odniesienia właściwego sądu do udziału osób trzecich, które mogą następnie zostać osądzone w odrębnym postępowaniu, mogą okazać się niezbędne, aby ocenić winę oskarżonych. Jeżeli jednak okoliczności dotyczące udziału osób trzecich muszą być wprowadzone, dany sąd powinien unikać podawania większej ilości informacji, niż jest to niezbędne do analizy odpowiedzialności prawnej osób, które są oskarżone w toczącym się przed nim postępowaniu. Ponadto uzasadnienie orzeczeń sądowych należy formułować przy użyciu wyrażeń, dzięki którym można uniknąć potencjalnego przedwczesnego osądu w przedmiocie winy danych osób trzecich, który mógłby zagrozić rzetelnemu zbadaniu zarzutów postawionych im w ramach odrębnego postępowania [zob. podobnie wyroki: z dnia 5 września 2019 r., AH i in. (Domniemanie niewinności), C‑377/18, EU:C:2019:670, pkt 44; z dnia 18 marca 2021 r., Pometon/Komisja, C‑440/19 P, EU:C:2021:214, pkt 63; wyrok ETPC z dnia 27 lutego 2014 r., Karaman przeciwko Niemcom, CE:ECHR:2014:0227JUD001710310, § 64, 65].
87
Jak zostało wskazane w pkt 57 powyżej, domniemanie niewinności znajduje również zastosowanie w sytuacji, gdy Komisja wydaje w odniesieniu do jednego i tego samego kartelu kolejno dwie decyzje, których adresatami są różne przedsiębiorstwa, po przeprowadzeniu dwóch odrębnych postępowań, a mianowicie, po pierwsze, decyzję podjętą po zakończeniu postępowania ugodowego i skierowaną do przedsiębiorstw uczestniczących w postępowaniu ugodowym, a po drugie, decyzję podjętą po zakończeniu postępowania zwykłego i skierowaną do innych przedsiębiorstw, które uczestniczyły w kartelu (wyroki: z dnia 18 marca 2021 r., Pometon/Komisja, C‑440/19 P, EU:C:2021:214, pkt 64; z dnia 12 stycznia 2023 r., HSBC Holdings i in./Komisja, C‑883/19 P, EU:C:2023:11, pkt 88).
88
W tym kontekście Komisja jest zobowiązana do zastosowania się do ustanowionego w art. 296 akapit drugi TFUE obowiązku uzasadnienia aktów prawnych, których treść powinna umożliwiać zainteresowanym zapoznanie się z powodami, na których opiera się decyzja, a organowi sądowemu dostarczać elementów wystarczających do dokonania kontroli w ramach skargi (zob. analogicznie wyrok z dnia 26 listopada 2013 r., Groupe Gascogne/Komisja, C‑58/12 P, EU:C:2013:770, pkt 37).
89
Jak przypomniano w pkt 53 powyżej, może być obiektywnie konieczne, aby w decyzji kończącej postępowanie ugodowe Komisja odniosła się do pewnych okoliczności faktycznych i zachowań dotyczących uczestników domniemanego kartelu, którzy są objęci postępowaniem zwyczajnym, przy czym żadne z odniesień do nich nie może mieć ostatecznego charakteru co do ich udziału w omawianym zachowaniu.
90
Zadaniem Komisji jest zapewnienie, aby w decyzji kończącej postępowanie ugodowe uszanowane zostało prawo do domniemania niewinności przedsiębiorstw, które odmówiły uczestnictwa w postępowaniu ugodowym i które są objęte postępowaniem zwyczajnym. Naruszenie przez Komisję prawa do domniemania niewinności przedsiębiorstw nieuczestniczących w postępowaniu ugodowym, skutkujące naruszeniem praw podstawowych zainteresowanych przedsiębiorstw, stanowi wystarczająco poważne naruszenie, aby spowodować wadliwość całego postępowania, które doprowadziło do wydania decyzji kończącej postępowanie zwyczajne (wyrok z dnia 12 stycznia 2023 r., HSBC Holdings i in./Komisja, C‑883/19 P, EU:C:2023:11, pkt 95).
91
W ramach kontroli poszanowania prawa do domniemania niewinności przez Komisję zadaniem sądu Unii jest zbadanie decyzji kończącej postępowanie ugodowe i całego jej uzasadnienia w świetle szczególnych okoliczności, w jakich decyzja ta została wydana. Jakiekolwiek wyraźne odniesienie w niektórych fragmentach tej decyzji do braku odpowiedzialności pozostałych uczestników domniemanego kartelu byłoby bowiem pozbawione sensu, gdyby inne fragmenty rzeczonej decyzji mogły zostać zrozumiane jako przedwczesne uznanie ich odpowiedzialności (wyroki: z dnia 18 marca 2021 r., Pometon/Komisja, C‑440/19 P, EU:C:2021:214, pkt 66; z dnia 12 stycznia 2023 r., HSBC Holdings i in./Komisja, C‑883/19 P, EU:C:2023:11, pkt 90).
92
Należy zatem zbadać z jednej strony, czy w decyzji w sprawie ugody Komisja zastosowała wystarczające zastrzeżenia redakcyjne, aby uniknąć przedwczesnego osądu co do udziału skarżących w kartelu, a z drugiej strony – czy odniesienia do skarżących zawarte we wspomnianej decyzji były konieczne (zob. podobnie wyroki: z dnia 18 marca 2021 r., Pometon/Komisja, C‑440/19 P, EU:C:2021:214, pkt 68; z dnia 12 stycznia 2023 r., HSBC Holdings i in./Komisja, C‑883/19 P, EU:C:2023:11, pkt 219).
93
W niniejszym przypadku z udzielonych przez skarżące pisemnych odpowiedzi na skierowane do nich przez Sąd środki organizacji postępowania wynika, że nie kwestionują one zastrzeżeń redakcyjnych zastosowanych przez Komisję w decyzji w sprawie ugody, lecz utrzymują, iż wspomniane zastrzeżenia były niewystarczające.
94
W tym względzie należy stwierdzić, że w motywie 4 decyzji w sprawie ugody Komisja wprowadziła zdefiniowany przez siebie termin „inne strony objęte dochodzeniem”, aby łącznie odnosić się do skarżących i spółki Alcogroup. Następnie Komisja wyjaśniła, że „inne strony objęte dochodzeniem” nie są adresatami decyzji w sprawie ugody i że decyzja ta nie ustala ani nie dąży do ustalenia, nawet wstępnie, ich odpowiedzialności z tytułu udziału w jakimkolwiek naruszeniu. Wskazano tam również, że opis zachowania z udziałem „innych stron objętych dochodzeniem” został wykorzystany jedynie w zakresie niezbędnym do ustalenia odpowiedzialności spółki Abengoa.
95
Inne podobne wyrażenia dotyczące „innych stron objętych dochodzeniem” i braku ich odpowiedzialności będącej konsekwencją wydania decyzji w sprawie ugody zostały zawarte w motywach 41 i 49 tej decyzji.
96
W odniesieniach, o których mowa w pkt 94 i 95 powyżej, Komisja wyraźnie podkreśliła, że nie była zobowiązana do orzekania w przedmiocie odpowiedzialności „innych stron objętych dochodzeniem”, wobec czego należy stwierdzić, że w odniesieniu do skarżących faktycznie zostały zastosowane zastrzeżenia redakcyjne.
97
Niemniej jednak należy zbadać, czy inne fragmenty decyzji w sprawie ugody mogą być rozumiane jako przedwczesne uznanie odpowiedzialności skarżących, co mogłoby pozbawić zastrzeżenia redakcyjne zastosowane przez Komisję ich skuteczności w rozumieniu orzecznictwa przytoczonego w pkt 91 powyżej.
98
Zgodnie z pkt 60–63 skargi odniesienia do „innych stron objętych dochodzeniem” świadczące o naruszeniu prawa skarżących do domniemania niewinności to w szczególności odniesienia zawarte w motywach 33, 35, 46, 47, 53–55 i 60 decyzji w sprawie ugody oraz w art. 1 jej sentencji.
99
W tym względzie należy w pierwszej kolejności zauważyć, że wzmianki o „innych stronach objętych dochodzeniem” znajdujące się w rubrykach, których przedmiotem jest opis zachowania spółki Abengoa stanowiącego naruszenie, w tym wzmianki zawarte w motywach 33 i 35 decyzji w sprawie ugody, mają, zgodnie z ich celem, charakter czysto opisowy w stosunku do zachowania wskazanego w decyzji w sprawie ugody w odniesieniu do spółki Abengoa.
100
Ponadto żadna ze wzmianek przywołanych w pkt 99 powyżej nie oznacza, ani wyraźnie, ani w sposób dorozumiany, kwalifikacji prawnej zachowania skarżących, w związku z czym wzmianki te można uznać za zgodne z orzecznictwem przytoczonym w pkt 91 powyżej.
101
W drugiej kolejności należy przeanalizować odniesienia zawarte w rubryce dotyczącej oceny prawnej zachowania spółki Abengoa („Legal assessment”), a dokładniej odniesienia zawarte w motywach 46, 47, 53–55 i 60 decyzji w sprawie ugody. Odniesienia te znajdują się w częściach decyzji dotyczących zastosowania w niniejszym przypadku zasad odnoszących się do art. 101 TFUE i art. 53 porozumienia EOG (pkt 5.1.2, motywy 46 i 47 decyzji w sprawie ugody), zasad odnoszących się do istnienia jednolitego i ciągłego naruszenia (pkt 5.2.2, motywy 53–55 decyzji w sprawie ugody) oraz zasad odnoszących się do ograniczenia konkurencji (pkt 5.3.2, motyw 60 decyzji w sprawie ugody).
102
W tym względzie, po pierwsze, należy przypomnieć, że – jak stwierdzono w pkt 57 powyżej – zastosowanie postępowania „hybrydowego” rozłożonego w czasie wobec jednego przedsiębiorstwa uczestniczącego w postępowaniu ugodowym nie prowadzi do wniosku, że skarżące popełniły naruszenie, o którym mowa w decyzji w sprawie ugody.
103
Ponadto, jak wynika z orzecznictwa przytoczonego w pkt 86, 87 i 89 powyżej, wzmianki o przedsiębiorstwach nieuczestniczących w postępowaniu ugodowym nie są same w sobie problematyczne i mogą okazać się obiektywnie konieczne do opisania i zakwalifikowania uczestnictwa w kartelu przedsiębiorstwa uczestniczącego w postępowaniu ugodowym, o ile nie pociągają za sobą przedwczesnego przypisania odpowiedzialności uczestnikom postępowania zwyczajnego.
104
W tym kontekście okoliczność, że Komisja odnosi się do skarżących i do spółek Alcogroup, używając zdefiniowanego przez siebie terminu „inne strony objęte dochodzeniem”, stanowi potwierdzenie faktu, że nie zamierzała ona określić ich odpowiedzialności w odniesieniu do zachowania wskazanego w decyzji w sprawie ugody (zob. podobnie wyrok ETPC z dnia 17 września 2024 r., C.O przeciwko Niemcom, CE:ECHR:2024:0917JUD001667822, § 68).
105
Należy ponadto zauważyć, że zarówno w jawnej wersji decyzji w sprawie ugody rozpatrywanej w sprawie, w której zapadł wyrok z dnia 18 marca 2021 r., Pometon/Komisja (C‑440/19 P, EU:C:2021:214), jak i w wersji rozpatrywanej w sprawie, w której zapadł wyrok z dnia 12 stycznia 2023 r., HSBC Holdings i in./Komisja (C‑883/19 P, EU:C:2023:11), Komisja używała zdefiniowanego przez siebie terminu „strony” dla określenia wszystkich przedsiębiorstw, których dotyczyło dochodzenie.
106
Natomiast w decyzji w sprawie ugody rozpatrywanej w niniejszym przypadku Komisja używała zdefiniowanego przez siebie terminu „inne strony objęte dochodzeniem”, który pozwala wyraźniej odróżnić odniesienia dotyczące adresata wspomnianej decyzji od odniesień dotyczących przedsiębiorstw nieuczestniczących w postępowaniu ugodowym. Ponadto decyzja w sprawie ugody nie zawiera żadnego wyraźnego odniesienia do skarżących w ramach opisu zachowania stanowiącego naruszenie, w przeciwieństwie do motywów 26, 28, 29 i 31 decyzji w sprawie ugody rozpatrywanej w sprawie, w której zapadł wyrok z dnia 18 marca 2021 r., Pometon/Komisja (C‑440/19 P, EU:C:2021:214).
107
Po drugie, nawet jeśli „inne strony objęte dochodzeniem” są wymienione w części poświęconej prawnemu zakwalifikowaniu zachowania spółki Abengoa, z lektury decyzji w sprawie ugody nie wynika w sposób wyraźny stanowisko Komisji co do udziału skarżących w przedmiotowym naruszeniu i kwalifikacji prawnej ich zachowania, a także co do pociągnięcia ich do odpowiedzialności z tytułu tego naruszenia (zob. podobnie wyrok z dnia 10 listopada 2017 r., Icap i in./Komisja, T‑180/15, EU:T:2017:795, pkt 259, 260).
108
Z szeregu elementów zawartych w decyzji w sprawie ugody, interpretowanych w świetle zastrzeżeń redakcyjnych, o których mowa w pkt 94 i 95 powyżej, wynika bowiem, że:
–
jedynie spółkę Abengoa należy uznać za odpowiedzialną za naruszenie będące przedmiotem decyzji w sprawie ugody (motyw 25);
–
punkt 4.1.2 tej decyzji, w tytule 4, poświęconym opisowi zachowania, nosi tytuł „Abengoa’s behaviour in the MOC process” (zachowanie spółki Abengoa w procesie MOC);
–
ocena dokonana w tytule 5, dotycząca kwalifikacji prawnej zachowania spółki Abengoa, odnosi się wyłącznie do zachowania tej spółki (motyw 42);
–
istnieje wyraźna różnica między zachowaniem spółki Abengoa a zachowaniem „innych stron objętych dochodzeniem”, ponieważ zostało stwierdzone, że spółka Abengoa koordynowała swoje działania z „innymi stronami objętymi dochodzeniem ” (motyw 47), tak że tylko jej własne zachowanie („[i]ts behaviour”), a nie zachowanie „innych stron objętych dochodzeniem”, wykazywało wszystkie cechy porozumienia lub uzgodnionej praktyki (motyw 48); ponadto wnioski zawarte w motywie 49, w świetle motywów 46–48, dotyczą wyłącznie spółki Abengoa, a ponadto zawierają następujące dodatkowe zastrzeżenie redakcyjne: „As already stressed in recital (4) above, this Decision is only addressed to Abengoa and not to any other undertaking. In particular, this Decision does not establish or seek to establish, even on a preliminary basis, any liability of the other parties to the investigation for any participation in any infringement” (Jak zostało już podkreślone w motywie 4 powyżej, jedynym adresatem niniejszej decyzji jest spółka Abengoa. W szczególności niniejsza decyzja nie stwierdza ani nie zmierza do stwierdzenia, nawet wstępnie, odpowiedzialności „innych stron objętych dochodzeniem” za ich udział w jakimkolwiek naruszeniu);
–
kontakty dwustronne z „innymi stronami objętymi dochodzeniem” były wykorzystane przez spółkę Abengoa do kontynuowania jej antykonkurencyjnego zachowania polegającego na koordynowaniu swoich działań z „innymi stronami objętymi dochodzeniem”, co podkreśla fakt, że Komisja nie miała na celu dokonania kwalifikacji zachowania innego niż zachowanie spółki Abengoa (motyw 55);
–
chociaż w motywie 60 stwierdzono, że spółka Abengoa stosowała praktyki antykonkurencyjne wspólnie z „innymi stronami objętymi dochodzeniem”, to jednak w końcowym zdaniu tego motywu Komisja ograniczyła się do wskazania, że jedynie spółka Abengoa ograniczyła konkurencję; poza tym wniosek wyciągnięty przez Komisję w motywie 61 odnosi się wyłącznie do „zachowania spółki Abengoa” opisanego w rubryce 4.
109
Ponadto wzmianka o stronach nieuczestniczących w postępowaniu ugodowym w części poświęconej kwalifikacji prawnej rozpatrywanego zachowania została już, przynajmniej w sposób dorozumiany, uznana przez sąd Unii za dopuszczalną [zob. podobnie z jednej strony motywy 50–55 decyzji w sprawie ugody rozpatrywanej w sprawie, w której zapadł wyrok z dnia 18 marca 2021 r., Pometon/Komisja, C‑440/19 P, EU:C:2021:214, mianowicie decyzji Komisji C(2014) 2074 final, a z drugiej strony wyrok z dnia 20 grudnia 2023 r., Crédit agricole i Crédit agricole Corporate and Investment Bank/Komisja, T‑113/17, odwołanie w toku, EU:T:2023:847, pkt 96 (niepublikowany), co się tyczy motywów 53 i 57–59 decyzji ugodowej rozpatrywanej w sprawie, w której zapadł również wyrok z dnia 12 stycznia 2023 r., HSBC Holdings i in./Komisja, C‑883/19 P, EU:C:2023:11, mianowicie decyzji Komisji C(2013) 8512 final].
110
W trzeciej kolejności odniesienie do „innych stron objętych dochodzeniem” w art. 1 sentencji decyzji w sprawie ugody nie stanowi wyraźnego stwierdzenia, że wspomniane strony popełniły rozpatrywane naruszenie.
111
Z jednej bowiem strony sama wzmianka o „innych stronach objętych dochodzeniem” w sentencji nie oznacza przekazania informacji ich dotyczących w rozumieniu orzecznictwa przytoczonego w pkt 86 powyżej. Jak zostało przypomniane w pkt 103 powyżej, wzmianki o przedsiębiorstwach nieuczestniczących w postępowaniu ugodowym nie są same w sobie problematyczne i mogą okazać się obiektywnie konieczne do opisania i zakwalifikowania uczestnictwa w kartelu przedsiębiorstwa uczestniczącego w postępowaniu ugodowym, o ile nie pociągają za sobą przedwczesnego przypisania odpowiedzialności dotyczącego uczestnikom postępowania zwyczajnego.
112
Z drugiej strony odniesienie do „innych stron objętych dochodzeniem” w sentencji nie oznacza samo w sobie przedwczesnego osądu w przedmiocie winy skarżących, który mógłby zagrozić rzetelnemu zbadaniu zarzutów postawionych im w ramach postępowania zwyczajnego.
113
W tym względzie należy zauważyć, że sentencja decyzji w sprawie ugody wywołuje skutki prawne wyłącznie wobec spółki Abengoa, będącej adresatem tej decyzji.
114
Ponadto w art. 1 sentencji decyzji w sprawie ugody Komisja stwierdza, że jedynie spółka Abengoa naruszyła reguły mające zastosowanie w dziedzinie karteli.
115
Co więcej, zgodnie z treścią sentencji decyzji w sprawie ugody jedynie spółka Abengoa ponosi odpowiedzialność za przedmiotowe naruszenie, jak wynika to w szczególności z art. 2, 4 i 5 wspomnianej decyzji.
116
Tak więc z sentencji decyzji w sprawie ugody w żaden sposób nie wynika, że Komisja zamierzała dokonać kwalifikacji zachowania „innych stron objętych dochodzeniem” w odniesieniu do ich udziału w rozpatrywanym kartelu.
117
W czwartej kolejności prawdą jest, że zakres niektórych kwestionowanych wzmianek, w tym w szczególności wzmianek zawartych w motywach 46, 53–55 i 60 decyzji w sprawie ugody, można uznać za nieprecyzyjny w odniesieniu do kwestii, czy dokonana w nich kwalifikacja prawna obejmuje nie tylko zachowanie spółki Abengoa, ale również zachowanie „innych stron objętych dochodzeniem”.
118
Jednakże odniesienia do „innych stron objętych dochodzeniem” w wyżej wymienionych motywach decyzji w sprawie ugody, chociaż dotyczą kwalifikacji prawnej zachowań zarzucanych stronie uczestniczącej w postępowaniu ugodowym, czyli spółce Abengoa, stanowią co najwyżej niezręczności redakcyjne, które same w sobie nie zawierają żadnej jasnej, wyraźnej lub dorozumianej oceny co do winy stron nieuczestniczących w postępowaniu ugodowym [zob. podobnie wyroki: z dnia 12 stycznia 2023 r., HSBC Holdings i in./Komisja, C‑883/19 P, EU:C:2023:11, pkt 79, 231; z dnia 20 grudnia 2023 r., Crédit agricole i Crédit agricole Corporate and Investment Bank/Komisja, T‑113/17, odwołanie w toku, EU:T:2023:847, pkt 97 (niepublikowany)].
119
Z jednej bowiem strony badanie istnienia kwalifikacji prawnej zachowania skarżących w decyzji w sprawie ugody nie może ograniczać się do stwierdzenia, że „inne strony objęte dochodzeniem” zostały wymienione w części poświęconej kwalifikacji prawnej zachowań zarzucanych spółce Abengoa (wyrok z dnia 12 stycznia 2023 r., HSBC Holdings i in./Komisja, C‑883/19 P, EU:C:2023:11, pkt 231).
120
Z drugiej strony, jak wynika z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, niezależnie od znaczenia wyboru terminów użytych przez zainteresowane organy użycie kilku niefortunnych sformułowań nie może samo w sobie mieć decydującego znaczenia dla ewentualnego stwierdzenia naruszenia prawa do domniemania niewinności, biorąc pod uwagę charakter i kontekst danego postępowania (zob. podobnie wyroki ETPC: z dnia 27 lutego 2014 r. w sprawie Karaman przeciwko Niemcom, CE:ECHR:2014:0227JUD001710310, § 63; z dnia 25 listopada 2021 r. w sprawie Mucha przeciwko Słowacji, CE:ECHR:2021:1125JUD006370319, § 57).
121
Jak z tego wynika, w świetle swojego uzasadnienia i kontekstu żadna z zawartych w decyzji w sprawie ugody wzmianek o „innych stronach objętych dochodzeniem” nie może być rozumiana jako wyraźne oświadczenie oznaczające przedwczesne uznanie winy skarżących.
122
W konsekwencji należy stwierdzić, że zastrzeżenia redakcyjne zastosowane przez Komisję nie zostały pozbawione sensu i należy, w świetle ich treści (zob. pkt 91 powyżej), uznać je za wystarczające.
123
Ponadto należy zbadać, czy Komisja przekazała więcej informacji dotyczących udziału skarżących, niż było to konieczne do pociągnięcia do odpowiedzialności spółki Abengoa.
124
W tym względzie należy stwierdzić, że żadna z kwestionowanych wzmianek nie opisuje ani nie kwalifikuje w sposób indywidualny zachowania skarżących.
125
Jedyne indywidualne wzmianki dotyczące skarżących zawarte w decyzji w sprawie ugody to te zawarte w motywach 4, 13, 18, 24 i 40 tej decyzji, dotyczące w istocie opisu postępowania ugodowego, których treść nie została zakwestionowana przez skarżące w odniesieniu do naruszenia ich prawa do domniemania niewinności.
126
Natomiast zakwestionowane wzmianki dotyczące „innych stron objętych dochodzeniem” w decyzji w sprawie ugody, w tym te, o których mowa w pkt 101 powyżej, zostały bez wyjątku poczynione w sposób łączny ze spółką Abengoa, która została przedstawiona jako główny podmiot zachowania stanowiącego naruszenie. W związku z tym wspomniane odniesienia zostały użyte wyłącznie po to, aby opisać zachowanie spółki Abengoa i dokonać jego kwalifikacji, a zatem można je uznać za obiektywnie konieczne w tym celu.
127
W tym kontekście to właśnie fakt, że naruszenie będące przedmiotem decyzji w sprawie ugody oznacza nieuchronnie zachowanie zbiorowe, pozwala uzasadnić konieczność wzmianek o „innych stronach objętych dochodzeniem” [zob. podobnie wyrok ETPC z dnia 17 września 2024 r. w sprawie C.O. przeciwko Niemcom, CE:ECHR:2024:0917JUD001667822, § 63; zob. także analogicznie wyrok z dnia 5 września 2019 r., AH i in. (Domniemanie niewinności), C‑377/18, EU:C:2019:670, pkt 47].
128
To samo dotyczy odniesienia do „innych stron objętych dochodzeniem” zawartego w sentencji decyzji w sprawie ugody.
129
W tym względzie należy odróżnić rozpatrywaną sprawę od spraw, w których zapadły wyroki z dnia 18 marca 2021 r., Pometon/Komisja (C‑440/19 P, EU:C:2021:214) i z dnia 12 stycznia 2023 r., HSBC Holdings i in./Komisja (C‑883/19 P, EU:C:2023:11), w których to sprawach decyzje ugodowe nie zawierały w sentencji wzmianek o stronach nieuczestniczących w postępowaniu ugodowym. W niniejszym przypadku jedynie spółka Abengoa uczestniczyła w postępowaniu ugodowym, wobec czego tym bardziej konieczne było wskazanie „innych stron objętych dochodzeniem”, aby móc dokonać kwalifikacji zachowania stanowiącego naruszenie wskazanego w decyzji w sprawie ugody w odniesieniu do spółki Abengoa, która postanowiła uczestniczyć w postępowaniu ugodowym.
130
W każdym razie kwestia, czy Komisja naruszyła prawo skarżących do domniemania niewinności, zależy od decyzji w sprawie ugody właściwych każdej sprawie, w tym od ich uzasadnienia, a także od szczególnych okoliczności, w jakich zostały one wydane (wyrok z dnia 18 marca 2021 r., Pometon/Komisja, C‑440/19 P, EU:C:2021:214, pkt 86).
131
Tymczasem w świetle swojego uzasadnienia i kontekstu wzmianki o „innych stronach objętych dochodzeniem” zawarte w kwestionowanych fragmentach decyzji w sprawie ugody okazują się obiektywnie konieczne do opisania pochodzenia kartelu jako całości.
132
Zatem argumenty przedstawione przez skarżące na poparcie części drugiej zarzutu pierwszego nie mogą zostać uwzględnione i należy je oddalić.
133
W świetle wszystkich przedstawionych wyżej rozważań zarzut pierwszy należy oddalić w całości jako bezzasadny.
W przedmiocie zarzutu drugiego, opartego na naruszeniu obowiązku bezstronności
134
Skarżące podnoszą posiłkowo, że wybór postępowania „hybrydowego” rozłożonego w czasie i wydanie decyzji w sprawie ugody w odniesieniu do spółki Abengoa przed zamknięciem postępowania zwyczajnego podważyły bezstronność Komisji i naruszyły ich prawo do obrony.
135
Po pierwsze, zdaniem skarżących uprzednie wydanie decyzji w sprawie ugody zmuszało Komisję do obciążenia odpowiedzialnością co najmniej jednego innego przedsiębiorstwa.
136
Po drugie, w okolicznościach, o których mowa w pkt 135 powyżej, zgodnie z orzecznictwem niemożliwe jest „wykluczenie wszelkich uzasadnionych wątpliwości” co do zdolności Komisji do przestrzegania obiektywnej bezstronności w kwestii udziału skarżących w antykonkurencyjnym zachowaniu wskazanym w decyzji w sprawie ugody. Z tego względu Komisja nie mogła przestrzegać zasady zwanej „tabula rasa”.
137
Po trzecie, skarżące utrzymują, że rozumowanie przyjęte przez Komisję w szeregu fragmentów zaskarżonej decyzji, w szczególności w motywach 556, 557 i 560, a także podczas niektórych kontaktów z nimi w trakcie całego postępowania zwyczajnego stanowi ilustrację tego braku bezstronności.
138
Wreszcie, po czwarte, skarżące podnoszą, że twierdzenia Komisji co do jej bezstronności są bezskuteczne, a w każdym razie mało przekonujące, podważają jej argument dotyczący tego, że należy domniemywać jej dobrą wiarę, i przypominają, że zgodnie z orzecznictwem wystarczy, iż istnieją uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności.
139
Komisja nie zgadza się z argumentami skarżących.
140
W tym względzie należy przypomnieć, że Komisja jest zobowiązana do poszanowania w trakcie postępowania administracyjnego praw podstawowych zainteresowanych przedsiębiorstw. W tym względzie zasadę bezstronności, która wchodzi w zakres prawa do dobrej administracji, należy odróżnić od domniemania niewinności (zob. podobnie wyroki: z dnia 12 stycznia 2023 r., HSBC Holdings i in./Komisja, C‑883/19 P, EU:C:2023:11, pkt 76; z dnia 1 lutego 2024 r., Scania i in./Komisja, C‑251/22 P, EU:C:2024:103, pkt 69).
141
Prawo do dobrej administracji, wyrażone w art. 41 Karty, przewiduje, że każdy ma prawo w szczególności do bezstronnego rozpatrzenia swojej sprawy przez instytucje Unii. Ten wymóg bezstronności obejmuje z jednej strony subiektywną bezstronność, rozumianą w ten sposób, że żaden pracownik danej instytucji zajmującej się daną sprawą nie może w jakikolwiek sposób okazywać stronniczości lub osobistych uprzedzeń, a z drugiej strony obiektywną bezstronność, rozumianą w ten sposób, że po stronie instytucji muszą istnieć wystarczające gwarancje, by wykluczyć w tym względzie wszelkie uzasadnione wątpliwości (zob. podobnie wyroki: z dnia 12 stycznia 2023 r., HSBC Holdings i in/Komisja, C‑883/19 P, EU:C:2023:11, pkt 77; z dnia 1 lutego 2024 r., Scania i in./Komisja, C‑251/22 P, EU:C:2024:103, pkt 70).
142
W niniejszym przypadku jedynie pojęcie „obiektywnej bezstronności” jest przedmiotem zarzutu drugiego.
143
W odniesieniu do pojęcia „obiektywnej bezstronności” Trybunał wyjaśnił, że aby wykazać, iż organizacja postępowania administracyjnego nie gwarantuje wystarczająco wykluczenia wszelkich uzasadnionych wątpliwości co do ewentualnych uprzedzeń, nie jest konieczne stwierdzenie istnienia braku bezstronności. Wystarczy, że istnieją w tym zakresie uzasadnione wątpliwości i nie mogą być one rozwiane (zob. podobnie wyroki: z dnia 27 marca 2019 r., August Wolff i Remedia/Komisja, C‑680/16 P, EU:C:2019:257, pkt 37; z dnia 21 października 2021 r., Parlament/UZ, C‑894/19 P, EU:C:2021:863, pkt 54).
144
W tym względzie należy na wstępie stwierdzić, że w odniesieniu do swojego prawa do obrony skarżące nie podnoszą żadnego naruszenia niezależnego od naruszenia, na które się powołują w związku z obowiązkiem bezstronności.
145
Jak wynika bowiem z pism procesowych, odpowiedzi na środki organizacji postępowania i wystąpień ustnych, skarżące uważają, że naruszenie przez Komisję ich prawa do obrony wynika z naruszenia przez tę instytucję ciążącego na niej obowiązku bezstronności.
146
Zatem zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 141 powyżej należy zbadać, czy argumentacja skarżących pozwala stwierdzić istnienie uzasadnionych wątpliwości co do ewentualnych uprzedzeń ze strony Komisji w przedmiocie ich winy w odniesieniu do przedmiotowego naruszenia.
147
W pierwszej kolejności należy oddalić argument skarżących, zgodnie z którym okoliczność, iż decyzja w sprawie ugody została skierowana wyłącznie do jednego przedsiębiorstwa, oznacza, że aby uniknąć utraty logiki prawnej i podstawy prawnej leżącej u podstaw decyzji w sprawie ugody, Komisja musi dojść do wniosku, iż co najmniej jedna z „innych stron objętych dochodzeniem” uczestniczyła w naruszeniu.
148
Jak wynika z orzecznictwa przytoczonego w pkt 58 powyżej, w ramach postępowania zwyczajnego Komisja jest jedynie związana pismem w sprawie przedstawienia zarzutów i jest zobowiązana do uwzględnienia nowych okoliczności podanych do jej wiadomości w toku tego postępowania.
149
Jak bowiem wskazano w pkt 60 powyżej, wydanie decyzji w sprawie ugody nie determinuje wyniku postępowania zwyczajnego, w związku z czym nic nie stało na przeszkodzie, aby Komisja wydała wobec skarżących decyzję podobną do decyzji dotyczącej spółek Alcogroup, po zbadaniu dowodów znajdujących się w aktach postępowania zwyczajnego, nawet po zamknięciu tego postępowania w odniesieniu do spółek Alcogroup.
150
Zatem skarżące niesłusznie utrzymują, że decyzja w sprawie ugody straciłaby swą logikę prawną i podstawę prawną, gdyby w zaskarżonej decyzji Komisja nie stwierdziła ich winy.
151
To samo dotyczy argumentu, zgodnie z którym interes Komisji w ochronie atrakcyjności mechanizmu ugodowego dowodzi braku obiektywnej bezstronności w ramach postępowania rozpatrywanego w niniejszym przypadku.
152
Taki argument, sformułowany w sposób abstrakcyjny i oparty na dokonanej przez skarżące interpretacji dotyczącej interesów Komisji przy prowadzeniu polityki konkurencji, nie może zostać uwzględniony, ponieważ sam w sobie nie pozwala stwierdzić, że rozpatrywana w niniejszym przypadku organizacja postępowania nie zapewniała wystarczających gwarancji, aby wykluczyć wszelkie uzasadnione wątpliwości co do ewentualnych uprzedzeń.
153
W drugiej kolejności należy oddalić argument, zgodnie z którym rozumowanie przyjęte przez Komisję w kilku fragmentach zaskarżonej decyzji, a także w trakcie niektórych kontaktów ze skarżącymi w toku postępowania zwyczajnego, mogło stanowić ilustrację braku bezstronności tej instytucji.
154
Zdaniem skarżących z motywów 556 i 557 zaskarżonej decyzji wynika, że badanie przeprowadzone przez Komisję miało na celu uzasadnienie antykonkurencyjnego zachowania, które uznała ona za już prawnie wykazane. Według skarżących dowodzi tego rozumowanie zawarte w motywie 560 tej decyzji, w którym Komisja wyszła z założenia, że porozumiewały się one z dwoma pozostałymi przedsiębiorstwami objętymi dochodzeniem w celu zwiększenia, utrzymania lub sztucznego zapobieżenia obniżeniu poziomu wskaźników referencyjnych etanolu publikowanych przez S&P Global Platts.
155
W tym względzie wystarczy stwierdzić, że skarżące nie zakwestionowały ustalenia okoliczności faktycznych dokonanego w zaskarżonej decyzji ani wniosków wyciągniętych z analizy prawnej przeprowadzonej w odniesieniu do nich w tejże decyzji.
156
Nie można bowiem uwzględnić twierdzenia skarżących, zgodnie z którym punktem wyjścia dla analizy Komisji była ich wina, ponieważ twierdzenie to w żaden sposób nie podważa solidności i zasadności zaskarżonej decyzji.
157
W każdym razie argumenty skarżących dotyczące treści zaskarżonej decyzji nie mogą zostać uwzględnione.
158
Z jednej strony w motywach 556 i 557 zaskarżonej decyzji Komisja wskazuje, że przeprowadziła pełną analizę rynku etanolu oraz funkcjonowania wskaźników referencyjnych cen opracowanych i opublikowanych przez S&P Global Platts, jak wynika z tytułu 2 tej decyzji – „Przemysł etanolu” (motywy 6–86 zaskarżonej decyzji). Analiza ta posłużyła za podstawę opisu zachowania noszącego znamiona naruszenia zawartego w wywodach w tytule 5 tej decyzji (motywy 213–401), którego analiza dowodów została przedstawiona w pkt 5.2 tej decyzji („Chronologia okresu naruszenia [w przypadku skarżących]”, motywy 254–390 zaskarżonej decyzji) i którego podsumowanie zostało zawarte w pkt 5.3 („Wnioski dotyczące dowodów”, motywy 391–393 zaskarżonej decyzji) i 5.4 zaskarżonej decyzji („Wnioski wynikające z danych Platts”, motywy 394–401 zaskarżonej decyzji).
159
Tak więc żaden z motywów wymienionych w pkt 158 powyżej nie wskazuje na to, że punktem wyjścia dla analizy Komisji była wina skarżących. Motywy te świadczą natomiast o stopniu szczegółowości analizy przeprowadzonej przez tę instytucję w odniesieniu do udziału skarżących w kartelu.
160
To samo dotyczy, z drugiej strony, motywu 560 zaskarżonej decyzji, w którym Komisja analizuje skoordynowane zachowanie skarżących wobec „innych stron objętych dochodzeniem” na podstawie ocen zawartych w motywach 470–474 tejże decyzji, opartych na zbiorze istotnych poszlak i dowodów (zob. tytułem przykładu motywy 472 i 473 zaskarżonej decyzji), nie zaś, jak twierdzą skarżące, w oparciu o uprzedzenia dotyczące kwestii ich winy.
161
W konsekwencji argumenty przedstawione przez skarżące nie wykazują, że Komisja nie zorganizowała postępowania administracyjnego w sposób zapewniający wystarczające gwarancje, aby wykluczyć wszelkie uzasadnione wątpliwości co do ewentualnych uprzedzeń.
162
Wniosku tego nie podważa uwzględnienie orzecznictwa wynikającego z wyroku z dnia 14 marca 2024 r., D & A Pharma/Komisja i EMA (C‑291/22 P, EU:C:2024:228). Zdaniem skarżących orzecznictwo to pozwala stwierdzić, że to nie do nich należy udowodnienie stronniczości Komisji, lecz do Sądu należy dokonanie oceny pod względem prawnym, czy podejście przyjęte przez Komisję budzi uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności.
163
Zgodnie z wyżej wskazanym orzecznictwem nie można wymagać od osób, których sprawy są rozpatrywane przez instytucję, organ lub jednostkę organizacyjną Unii, aby na poparcie swojej argumentacji, zgodnie z którą wymóg obiektywnej bezstronności nie był przestrzegany w toku unijnego postępowania administracyjnego, przedstawiły dowód konkretnych przesłanek stronniczości (wyrok z dnia 14 marca 2024 r., D & A Pharma/Komisja i EMA, C‑291/22 P, EU:C:2024:228, pkt 77, 80).
164
Jednakże w świetle wniosku zawartego w pkt 161 powyżej orzecznictwo przywołane przez skarżące nie ma zastosowania w niniejszym przypadku, w którym nie wykazano braku obiektywnej bezstronności Komisji i w którym żaden z elementów akt sprawy przedłożonych Sądowi do oceny nie świadczy o tym, że postępowanie administracyjne nie zostało zorganizowane w sposób zapewniający wystarczające gwarancje, aby wykluczyć wszelkie uzasadnione wątpliwości co do ewentualnych uprzedzeń.
165
Z powyższego wynika, że zarzut drugi należy oddalić jako bezzasadny. W konsekwencji skargę należy oddalić w całości.
W przedmiocie kosztów
166
Zgodnie z art. 134 § 1 regulaminu postępowania przed Sądem kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
167
Ponieważ skarżące przegrały sprawę, należy obciążyć je ich własnymi kosztami oraz, zgodnie z żądaniem Komisji, kosztami poniesionymi przez tę ostatnią.
Z powyższych względów
SĄD (trzecia izba w składzie pięciu sędziów)
orzeka, co następuje:
1)
Skarga zostaje oddalona.
2)
Lantmännen ek för i Lantmännen Biorefineries AB zostają obciążone własnymi kosztami oraz kosztami poniesionymi przez Komisję Europejską.
Škvařilová-Pelzl
Nõmm
Steinfatt
Kukovec
Meyer
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 21 stycznia 2026 r.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: angielski.