61985CC0272_EL
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
++++
Κύριε πρόεδρε,
Κύριοι δικαστές,
Το άρθρο 2 του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 1017/68 του Συμβουλίου ( ΕΕ ειδ . έκδ . 07/001, σ . 86 ) περί εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμού στους τομείς των σιδηροδρομικών, οδικών και εσωτερικών πλωτών μεταφορών κήρυξε ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά και απαγορευόμενες μεταξύ άλλων τις συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων που δύνανται να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών και οι οποίες έχουν ως αντικείμενο ή αποτέλεσμα την παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού στο εσωτερικό της κοινής αγοράς και κυρίως εκείνες οι οποίες συνίστανται :
"α ) στον άμεσο ή έμμεσο καθορισμό τιμών και όρων μεταφοράς ή άλλων όρων συναλλαγής
β ) στον περιορισμό ή στον έλεγχο της προσφοράς υπηρεσιών μεταφορών, των αγορών ...
...
δ ) στην εφαρμογή ανίσων όρων επί ισοδυνάμων παροχών έναντι των εμπορικώς συναλλασσομένων με αποτέλεσμα να περιέρχονται αυτοί σε μεινοεκτική θέση κατά τον ανταγωνισμό
..."
Δεν προβλέπεται υποχρέωση ανακοινώσεως τέτοιων συμφωνιών, αλλά, κατά το άρθρο 5, η απαγόρευση μπορεί να κηρυχθεί ανεφάρμοστη με αναδρομική ισχύ για συμφωνίες, παραδείγματος χάρη, οι οποίες συμβάλλουν στη βελτίωση της ποιότητας των μεταφορικών υπηρεσιών ή στη συνέχεια και στη σταθερότητά τους στην περίπτωση που θα υποβάλλονταν, χωρίς αυτές, σε περιοδικές διακυμάνσεις, και λαμβάνοντας ευλόγως υπόψη τα συμφέροντα των χρησιμοποιούντων τις μεταφορές χωρίς να επιβάλλονται περιορισμοί που δεν είναι απαραίτητοι ούτε να καταργείται ο ανταγωνισμός .
Με την απόφασή της 85/383 της 10ης Ιουλίου 1985 ( ΕΕ 1985 L 219, σ . 35 ), η Επιτροπή έκρινε ότι μια συμφωνία που καταρτίστηκε στις 13 Ιουνίου 1983 μεταξύ της Association national des travailleurs independants de la batellerie ( στο εξής : ΑΝΤΙΒ ) και του Chambre syndicale nationale des courtiers de frets fluviaux ( εθνικού επαγγελματικού επιμελητηρίου ναυλομεσιτών ποταμίων μεταφορών ) συνιστούσε, κατά το μέτρο που προσβάλλει την κανονική λειτουργία του ανταγωνισμού, παράβαση του άρθρου 2 του κανονισμού, και αρνήθηκε να χορηγήσει στη συμφωνία αυτή την απαλλαγή δυνάμει του άρθρου 5 .
Η ΑΝΤΙΒ ζητεί από το Δικαστήριο να ακυρώσει την απόφαση αυτή .
Τα περιστατικά από τα οποία ανέκυψε η προκειμένη διαφορά μπορούν να συνοψισθούν ως εξής : Στη Γαλλία η μεταφορά εμπορευμάτων μέσω πλωτών οδών πραγματοποιείται είτε από επαγγελματίες πορθμείς ( που διαθέτουν γενικά ένα μόνο ποταμόπλοιο ) είτε από μεγάλες εκμεταλλεύσεις ή μικρούς στόλους ποταμοπλοίων . Γενικά τα εμπορεύματα μεταφέρονται συνήθως δυνάμει ναυλοσυμβάσεων ανά ταξίδι, αν και οι επαγγελματίες πορθμείς έχουν τη δυνατότητα, που χρησιμοποιείται σπάνια, να συνάψουν συμβάσεις κατά χρονική περίοδο . Για τα σημαντικά φορτία, συνάπτονται συμβάσεις ανάλογα με το βάρος από στόλους ή από ομάδες επαγγελματιών πορθμέων . Οι συμβάσεις ανά ταξίδι ( εκτός από τις μεταφορές με τόπο εκκινήσεως τη Γαλλία μέσω του Ρήνου και του Μοζέλα ) συνάπτονται μέσω ναυλομεσιτών σε επίσημα χρηματιστήρια που έχουν ιδρυθεί από το κράτος, στα οποία τα φορτία και τα διαθέσιμα ποταμόπλοια έχουν εγγραφεί σε πίνακα και κατανέμονται σύμφωνα με το σύστημα "εκ περιτροπής", δηλαδή το πρώτο ποταμόπλοιο που βρίσκεται εγγεγραμμένο στον πίνακα έχει προτεραιότητα στην επιλογή του υπό μεταφορά φορτίου . Τα ποταμόπλοια που δεν έχουν νηολογηθεί στη Γαλλία μπορούν να συμμετάσχουν στο σύστημα "εκ περιτροπής" στο τέλος ενός ταξιδιού μεταφοράς στη Γαλλία, αλλά μόνο όταν ακολουθούν εσωτερικές πλωτές οδούς με σκοπό να μεταφέρουν τα εμπορεύματα εκτός Γαλλίας ή με κατεύθυνση τα σύνορα .
Φαίνεται ότι πριν από τα περιστατικά της συγκεκριμένης υποθέσεως, η δραστηριότητα των μεταφορέων μέσω πλωτών οδών σημείωσε μείωση προς όφελος των μεταφορέων μέσω σιδηροδρόμου ή οδικώς .
Η ΑΝΤΙΒ είναι επαγγελματικό σωματείο που ιδρύθηκε το 1978 εν αναμονή της δημιουργίας εθνικού επιμελητηρίου πορθμέων, και της οποίας τα μέλη συνεισφέρουν συνδρομή καθώς και συνεισφορά ίση προς το 0,5% του επιτυγχανομένου ναύλου .
Μπορούν να καταστούν μέλη της οι επιχειρήσεις και οι επαγγελματίες που έχουν στη διάθεσή τους ένα ή περισσότερα ποταμόπλοια νηολογημένα στη Γαλλία και τα οποία πραγματοποιούν μεταφορές εμπορευμάτων μέσω εσωτερικών πλωτών οδών, καθώς και οι επαγγελματίες μεταφορείς που δεν έχουν τη γαλλική ιθαγένεια αλλά ανταποκρίνονται στον αναφερθέντα ορισμό, ενώ πάντως οι τελευταίοι δεν διαθέτουν δικαίωμα ψήφου .
Η ίδρυση του εν λόγω εθνικού επιμελητηρίου (( που ονομάστηκε Chambre nationale de la batellerie artisanale ( στο εξής : CΝΒΑ ) )) προβλεπόταν από το νόμο 82-1153 της 30ής Δεκεμβρίου 1982, αν και η ιδέα για τη δημιουργία του τοποθετείται μερικά χρόνια πριν . Ο τρόπος λειτουργίας του θεσπίστηκε με το διάταγμα 84-365 της 14ης Μαΐου 1984 . Αν και καταρχάς προβλεπόταν η κατάργηση της ΑΝΤΙΒ, όταν θα ιδρυόταν το CΝΒΑ, φαίνεται ότι αυτό δεν έγινε ακόμη .
Μια κοινοβουλευτική έκθεση πρότεινε, εξάλλου, τη σύσταση ενός συνεταιρισμού επαγγελματιών πορθμέων . Η δυνατότητα αυτή προβλέφθηκε με το νόμο 83-657 της 20ής Ιουλίου 1983 σύμφωνα με τον οποίο οι συνεταιρισμοί στον τομέα των εσωτερικών πλωτών μεταφορών ιδρύονται από εταιρίες ποταμίων μεταφορών που έχουν καταχωρηθεί στο εθνικό επιμελητήριο επαγγελματιών πορθμέων - διάταξη που ερμηνεύτηκε από την Επιτροπή υπό την έννοια ότι οι ιδιοκτήτες ποταμοπλοίων που δεν φέρουν γαλλική σημαία δεν μπορούν να είναι μέλη του εν λόγω συνεταιρισμού, δηλαδή της επαγγελματικής επιχείρησης μεταφορών δι' ύδατος ( στο εξής : ΕΑΤΕ ). Το όριο αυτό μόνο για τα πλοία που έχουν γαλλική σημαία επιβεβαιώθηκε ρητά με το διάταγμα 84/365 της 14ης Μαΐου 1984 που αναφέρθηκε παραπάνω, το άρθρο 3 του οποίου ορίζει ότι οι επιχειρήσεις που μεταφέρουν εμπορεύματα μέσω εσωτερικών πλωτών οδών με ποταμόπλοια που έχουν γαλλική σημαία πρέπει να έχουν καταχωρηθεί στο πρωτόκολλο του εθνικού επιμελητηρίου επαγγελματιών πορθμέων, αλλά δεν προέβλεψε τίποτα όσον αφορά την καταχώρηση των αλλοδαπών πορθμέων .
Η σύμβαση που συνάφθηκε στις 13 Ιουνίου 1983 μεταξύ της ΑΝΤΙΒ και του επιμελητηρίου ναυλομεσιτών και η οποία αποτελεί το αντικείμενο της προκείμενης διαδικασίας προέβλεψε την εφαρμογή, από την ημερομηνία αυτή, μιας νέας οργάνωσης της "επαγγελματικής ποτάμιας μεταφοράς ". Χωριστές τιμές καθορίστηκαν για τις εσωτερικές μεταφορές και για τις μεταφορές εξαγωγών μέσω εσωτερικών πλωτών οδών . Οι τιμές εξαγωγών περιελάμβαναν μια "εισφορά ΕΑΤΕ", το ύψος της οποίας καθορίστηκε σε 10% του ναύλου που προέκυπτε από τη λειτουργία του συστήματος "εκ περιτροπής ". Η εισφορά ΕΑΤΕ έπρεπε να αφαιρεθεί κατά προτεραιότητα από το μεικτό ναύλο . Μετά την αφαίρεση που γίνεται από το ναύλο αυτό των κατά νόμο και κατ' έθιμο εισφοσρών, δηλαδή της προμήθειας ναυλώσεως ύψους 7,5%, μιας εγγυήσεως εκτελέσεως παραγγελίας ύψους 0,5% και εισφοράς ύψους 0,5% υπέρ της ΑΝΤΙΒ ( μετέπειτα του CΝΒΑ ), το τμήμα των εισφορών ΕΑΤΕ που δεν είχε αποδοθεί στα μέλη της ΕΑΤΕ έπρεπε να χρησιμοποιηθεί για την κάλυψη των δαπανών λειτουργίας της τελευταίας αυτής και να χρησιμοποιηθεί για εμπορικούς σκοπούς υπέρ του επαγγέλματος, βάσει των αποφάσεων που θα λαμβάνονταν από μια επιτροπή που θα αποτελούνταν από εκπροσώπους της ΕΑΤΕ και του επιμελητηρίου μεσιτών . Το ταμείο διαχειρίσεως έπρεπε να εισπράττει επίσης 5% για προμήθεια των ναυλομεσιτών . Η γαλλική κυβέρνηση συνεισέφερε επίσης σημαντικό ποσό . Δεδομένου ότι η ΕΑΤΕ δεν υπήρχε ακόμη, οι εισφορές έπρεπε να εισπραχθούν από το ΒΑSC, που αποτελούσε το εμπορικό τμήμα της ΑΝΤΙΒ .
Οι βέλγοι και ολλανδοί μεταφορείς διαμαρτυρήθηκαν αμέσως κατά του νέου συστήματος, το οποίο τους φαινόταν παράνομο και το οποίο μπορούσε να προσβάλει τη δυνατότητε ανταγωνισμού που είχαν οι ίδιοι . Αφού προέβη σε σχετική έρευνα, η Επιτροπή έκρινε ότι η συμφωνία αυτή μεταξύ επιχειρήσεων είχε χαρακτήρα δυσμενούς διακρίσεως, ότι μπορούσε να επηρεάσει τις ανταλλαγές μεταξύ των κρατών μελών και ότι πραγματικά νόθευε τον ανταγωνισμό . Πρώτον, κατά την άποψη της Επιτροπής, η εισφορά εισπραττόταν μόνο επί των εξαγωγικών μεταφορών, οι οποίες στην περίπτωση μεταφοράς από τη Γαλλία προς το Βέλγιο και τις Κάτω Χώρες ( η οποία ονομάζεται μεταφορά Βορρά-Νότου ), κατανεμόταν περίπου κατά το ήμισυ μεταξύ των γάλλων πορθμέων, αφενός, και των βέλγων και ολλανδών, αφετέρου ( δέκατη ένατη αιτιολογική σκέψη της απόφασης ), και όσον αφορά το σύνολο των διεθνών μεταφορών πραγματοποιούνταν "περίπου κατά το ήμισυ" από αλλοδαπούς μεταφορείς ( τεσσαρακοστή όγδοη αιτιολογική σκέψη ). Μόνον οι γάλλοι μεταφορείς επωφελούντο από την επιστροφή, κατά τέτοιο τρόπο ώστε οι αλλοδαποί μεταφορείς είχαν μειονεκτική θέση στον ανταγωνισμό . Εξάλλου, η πλειοψηφία του νέου ναύλου που επέτυχε η ΕΑΤΕ, με τη βοήθεια των ποσών που κατά τον τρόπο αυτό είχαν συγκεντρωθεί, ωφέλησε κυρίως τους γάλλους μεταφορείς για τις εσωτερικές μεταφορές, από τις οποίες οι αλλοδαποί μεταφορείς ήταν, κατά μεγάλο μέρος, αποκλεισμένοι . Οι γάλλοι μεταφορείς χρησιμοποιώντας δρομολόγια καθαρά εσωτερικά, τα οποία δεν υπόκειντο σε εισφορές, επωφελούντο από τις νέες συμβάσεις και από τη βελτίωση που είχε επέλθει στη λειτουργία του συστήματος, ενώ οι αλλοδαποί μεταφορείς, οι οποίοι κατέβαλαν τη συνεισφορά δεν επωφελούντο από συγκρίσιμα πλεονεκτήματα στο εσωτερικό δίκτυο . Τα πλεονεκτήματα που οι τελευταίοι αυτοί είχαν από την αύξηση των μεταφορών κατά τις εξαγωγές δεν ήταν ούτε ίσα ούτε ανώτερα από τα μειονεκτήματα που προέκυπταν γι' αυτούς από το σύστημα που εισήγαγε δυσμενείς διακρίσεις και εφαρμοζόταν για την είσπραξη και την επιστροφή των συνεισφορών . Τα πλεονεκτήματα αυτά δεν αντιστοιχούσαν επίσης στο ύψος της χρηματικής εισφοράς τους . Τέλος οι προϋποθέσεις που απαιτούντο για να τύχουν απαλλαγής δεν συγκεντρώνονταν .
Η εισφορά εισπράχθηκε περίπου κατά τη διάρκεια τεσσάρων μηνών, από τον Ιούνιο μέχρι τον Οκτώβριο του 1983, ύστερα έπαψε να εισπράττεται πριν ληφθεί η προσβαλλόμενη απόφαση . Η ΑΝΤΙΒ δεν άντλησε επιχείρημα από την κατάσταση αυτή, και σωστά το έπραξε . Στην υπόθεση 7/82, GVL κατά Επιτροπής, Συλλογή 1983, σ . 483, το Δικαστήριο έκρινε ότι η Επιτροπή μπορούσε να έχει έννομο συμφέρον να λάβει απόφαση που να αναγνωρίζει το παράνομο μιας πρακτικής στην οποία ήδη είχε τεθεί τέρμα . Σε μια τέτοια περίπτωση μπορεί να είναι χρήσιμο να επιβληθεί πρόστιμο και, επιχείρημα ακόμη πιο σημαντικό, μια απόφαση μπορεί να είναι αναγκαία για να διευκρινιστεί η νομική κατάσταση ή για να αποφευχθεί επανάληψη παραβάσεων .
Είναι σαφές εξάλλου ότι τα ποσά που αφορούν τους τέσσερις παραπάνω μήνες ήταν σημαντικά και ότι οι εισπραχθείσες εισφορές επέτρεψαν τη συγκέντρωση περίπου 5 εκατομμυρίων FF, από τα οποία 2,21 εκατομμύρια προερχόμενα από αλλοδαπούς μεταφορείς .
Κατά την άποψή μου, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η εισφορά αυτή ενείχε δυσμενή διάκριση, δηλαδή ήταν ευνοϊκή για τους γάλλους μεταφορείς που δήλωσαν την πρόθεσή τους να προσχωρήσουν στην ΕΑΤΕ ( και κυρίως για εκείνους οι οποίοι έκαναν εσωτερικές μεταφορές ), και δυσμενείς σ' εκείνους οι οποίοι δεν το έπραξαν ή δεν μπόρεσαν να το πράξουν, ιδίως για τους μεταφορείς των οποίων τα πλοία δεν είχαν νηολογηθεί στη Γαλλία, των οποίων η δραστηριότητα ήταν περιορισμένη, κατ' ουσία, στις εξαγωγικές μεταφορές ή με κατεύθυνση προς τα σύνορα, και οι οποίοι κατέβαλαν τη συνδρομή χωρίς να λαμβάνουν επιστροφές .
Η ΑΝΤΙΒ υποστηρίζει ότι, ακόμη και αν η συνδρομή ενείχε δυσμενή διάκριση, δεν είχε ούτε ως αντικείμενο ούτε ως αποτέλεσμα να εμποδίσει, να περιορίσει ή να νοθεύσει τον ανταγωνισμό στο εσωτερικό της κοινής αγοράς . Πρώτον, αναφέρει, το αληθές πλεονέκτημα του οποίου γίνεται επίκληση είναι η αύξηση των εσωτερικών μεταφορών και η βελτίωση των συνθηκών της τελευταίας . 'Ομως δεν υπάρχει κατά την άποψή της ανταγωνισμός στον τομέα αυτό δεδομένου ότι οι αλλοδαποί μεταφορείς είχαν κατά μεγάλο μέρος αποκλεισθεί . Δεν μπορούσε συνεπώς να υπάρχει μειονέκτημα κατά τον ανταγωνισμό για τους αλλοδαπούς πορθμείς . Το επιχείρημα αυτό μου φαίνεται ότι πάσχει κάπως από έλλειψη ρεαλισμού . Είναι ακριβές ότι οι αλλοδαποί πορθμείς δεν συμμετείχαν στον ανταγωνισμό στην εσωτερική αγορά . Πάντως η απόφαση της Επιτροπής αφορά προφανώς την αγορά κατά τις εξαγωγές . 'Ομως έχει αποδειχθεί ότι οι αλλοδαποί μεταφορείς κατέβαλαν συνδρομή και δεν ετύγχαναν καμιάς επιστροφής . Οι γάλλοι μεταφορείς που διενεργούσαν μεταφορές στην αγορά κατέβαλαν τη συνδρομή και αφού γίνονταν οι αφαιρέσεις, τους επιστρεφόταν ένα τμήμα . Δεδομένου ότι δεν είχε καθοριστεί καμιά κατώτατη τιμή για τον εξαγωγικό ναύλο - ακόμη και αν οι τιμές μπορούν να έχουν υποστεί την επίδραση των κατώτατων τιμών που ισχύουν για τις εσωτερικές μεταφορές -, υπήρχε η δυνατότητα ανταγωνισμού στον τομέα των τιμών . Το γεγονός ότι μια ομάδα μεταφορέων εισπράττει 90% του ποσού του ναύλου ενώ άλλη ομάδα λαμβάνει, επιπλέον του ποσού αυτού, επιστροφή ( της οποίας η ΑΝΤΙΒ δεν ισχυρίστηκε ότι το ποσό ήταν ασήμαντο ), δεν μπορεί να συνεπάγεται μειονέκτημα για την ανταγωνιστική θέση της πρώτης ομάδας . Εξάλλου, οι γάλλοι μεταφορείς που κατέβαλαν τη συνδρομή έτυχαν πλεονεκτημάτων εμμέσων που απορρέουν από τη συμμετοχή τους στις εσωτερικές μεταφορές - αύξηση του ναύλου, πληρωμή για ταξίδια για τα οποία δεν έχουν κάνει φόρτωση και για τις περιόδους αναμονής, καλύτερη εμπορική θέση -, από τα οποία οι αλλοδαποί μεταφορείς είχαν κατά μεγάλο μέρος αποκλεισθεί . Από τις δύο αυτές απόψεις - επιστροφές και έμμεσα πλεονεκτήματα -, η ανταγωνιστική θέση των γάλλων μεταφορέων στην εξαγωγική αγορά ήταν ενισχυμένη, ή μπορούσε να ήταν . 'Οχι μόνο εισέπρατταν επιστροφές, αλλά επιπλέον η δυνατότητά τους να προτείνουν ανταγωνιστικές τιμές και υπηρεσίες στην εξαγωγική αγορά αύξανε κατά το μέτρο που τα πλεονεκτήματά τους αύξαναν στην εξωτερική αγορά . Κατά συνέπεια, θεωρώ ότι από αυτές τις δύο απόψεις, ο ανταγωνισμός ήταν νοθευμένος στην αγορά εξαγωγών και ότι, εξάλλου, κατά την έννοια του άρθρου 2, στοιχείο δ ), του κανονισμού, η σύμβαση εφάρμοζε στην πραγματικότητα "άνισους όρους επί ισοδυνάμων παροχών ".
Η ΑΝΤΙΒ πάντως υποστηρίζει ότι η άποψη αυτή είναι εσφαλμένη . Τα πλεονεκτήματα που είχαν οι γάλλοι μεταφορείς δεν ήταν συνέπεια του αποτελέσματος ή του αντικειμένου της συμφωνίας, αλλά της γαλλικής νομοθεσίας, η οποία είχε εμποδίσει, κατά μεγάλο μέρος, τους αλλοδαπούς πορθμείς να ασκούν τη δραστηριότητά τους στην εσωτερική αγορά . Κατά συνέπεια, λαμβάνοντας υπόψη την απόφαση του Δικαστηρίου στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις 40 μέχρι 48, 50, 54 μέχρι 56, 111, 113 και 114/73, Suiker Unie και λοιποί κατά Επιτροπής, ΕCR 1975, σ . 1663, δεν μπορούσε να υπάρχει παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού . Η Επιτροπή υπέπεσε συνεπώς σε πλάνη περί το δίκαιο .
Το επιχείρημα αυτό μου φαίνεται εσφαλμένο . Η γαλλική νομοθεσία αφορά κυρίως τις εσωτερικές μεταφορές και, ελλείψει καταλλήλων μέτρων εκ μέρους του Συμβουλίου για την ελευθέρωση των παροχών υπηρεσιών στον τομέα των μεταφορών μεταξύ των κρατών μελών, δεν υποστηρίχτηκε ότι ήταν αντίθετη με το κοινοτικό δίκαιο . Η απόφαση, αντίθετα, αφορά την ανταγωνιστική θέση στην εσωτερική αγορά πλωτών μεταφορών για εξαγωγές . 'Ομως, η γαλλική νομοθεσία δεν επέβαλε καθόλου περιορισμό στην επιστροφή των εισφορών μόνο για τους γάλλους μεταφορείς, ούτε χρήση εισφοράς που να αφορά κατά μεγάλο μέρος μόνο το εξαγωγικό εμπόριο κατά μεγάλο μέρος για να βελτιώσει τη θέση των γάλλων μεταφορέων στην εσωτερική αγορά . Δεν απαιτούσε επιπλέον οι αλλοδαποί μεταφορείς οι οποίοι είχαν καταβάλει τη συνδρομή να αποκομίζουν από την καταβολή των εισφορών τους μόνο περιορισμένο κέρδος και όχι ανάλογο με αυτές . Η κατάσταση αυτή ήταν αποτέλεσμα της συμφωνίας και μόνο αυτής . Τα μέρη στη συμφωνία αυτή ήταν καθ' όλα ελεύθερα, σύμφωνα με το γαλλικό δίκαιο, να προβλέψουν ένα σύστημα που να μην προκαλεί τέτοια στρέβλωση - και είναι πολύ ενδιαφέρον να τονιστεί ότι η νομοθεσία που θεσπίστηκε μετά την παύση εισπράξεως της εισφοράς βάσει της συμφωνίας προέβλεψε μια ανταποδοτική εισφορά στο σύνολο των εσωτερικών και διεθνών μεταφορών, χωρίς να προβλέψει, φαίνεται, επιστροφή που να περιορίζεται στους γάλλους μεταφορείς ( διάταγμα αριθ . 84-282 της 9ης Απριλίου 1984 και νόμος περί των οικονομικών του 1985 ).
Το δεύτερο επιχείρημα της προσφεύγουσας συνίσταται στο ότι οι επικρίσεις της Επιτροπής όσον αφορά τον τρόπο κατανομής της συνεισφοράς δεν είναι βάσιμες : ενώ η απαιτούμενη προϋπόθεση για να τύχουν επιστροφής της εισφοράς ΕΑΤΕ ήταν να δηλώσουν την πρόθεσή τους να γίνουν μέλη της ΕΑΤΕ, ο συλλογισμός της Επιτροπής στηριζόταν στη ρήτρα σύμφωνα με την οποία κανένας αλλοδαπός μεταφορέας δεν ήταν σε θέση να προσχωρήσει στην ΕΑΤΕ . Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι αυτό δεν ίσχυε κατά τη διάρκεια της περιόδου κατά την οποία εισπραττόταν η εισφορά .
Η προσφεύγουσα τονίζει ότι το καταστατικό της ΕΑΤΕ, το οποίο ίσχυε κατά την εν λόγω περίοδο, δεν προέβλεπε κανέναν περιορισμό που να στηρίζεται στην ιθαγένεια . Είχε προβλέψει αντίθετα ( για το σημείο που μας ενδιαφέρει εδώ ) ότι κάθε "επαγγελματίας πορθμέας" μπορούσε να γίνει μέλος εν αναμονή της ιδρύσεως του εθνικού επιμελητηρίου επαγγελματιών πορθμέων (( Chambre nationale de la batellerie artisanale ( CNBA ) )), μετά από την οποία τα μέλη της ΕΑΤΕ έπρεπε επίσης να καταστούν μέλη του CΝΒΑ . Είναι ακριβές ότι το γαλλικό δίκαιο περιόρισε την προσχώρηση στο CΝΒΑ μόνο στους πορθμείς που είναι εγγεγραμμένοι στη Γαλλία, αλλά το εν λόγω διάταγμα δεν θεσπίστηκε πριν από τις 14 Μαΐου 1984, ήτοι περισσότερο από επτά μήνες μετά την παύση της εισπράξεως της εισφοράς, στις 17 Οκτωβρίου 1983 . Η προσφεύγουσα προσθέτει ότι η Επιτροπή υποστηρίζοντας ότι η ΑΝΤΙΒ ήταν πληροφορημένη σχετικά με το περιεχόμενο της νομοθεσίας για πολύ χρονικό διάστημα πριν από τη θέσπισή της, της παρέχει "σημαντική ευχέρεια να προλάβει τα γεγονότα ". Η ΑΝΤΙΒ υποστηρίζει κατά συνέπεια ότι το σύστημα επιστροφής που είχε προβλεφθεί δεν ενείχε δυσμενή διάκριση δεδομένου ότι, κατά την άποψή της, ο μόνος λόγος για τον οποίο κανένας αλλοδαπός πορθμέας δεν μπόρεσε να επωφεληθεί από τις επιστροφές κατά τη διάρκεια της εν λόγω περιόδου στηρίζεται στο γεγονός ότι αυτοί οι ίδιοι δεν δήλωσαν την πρόθεσή τους να γίνουν μέλη .
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η ΑΝΤΙΒ, κατά την ημερομηνία κατά την οποία προσχώρησε στη διεπαγγελματική συμφωνία, εγνώριζε αναγκαία ότι μόνο οι πορθμείς που έχουν εγγραφεί στη Γαλλία μπορούν να επωφεληθούν από τις επιστροφές . Το περιεχόμενο των διατάξεων που περιορίζει την προσχώρηση στην ΕΑΤΕ στα μέλη της CΝΒΑ ήταν γνωστό κατά το χρονικό σημείο κατά το οποίο η σύμβαση είχε υπογραφεί, ακόμα και αν οι διατάξεις αυτές καθεαυτές δεν θεσπίστηκαν παρά τον επόμενο μήνα . Δεδομένου ότι η CΝΒΑ έπρεπε να είναι ένας οργανισμός προορισμένος να προωθήσει τα συμφέροντα των γάλλων πορθμέων, η ΑΝΤΙΒ αναγκαία έπρεπε να γνωρίζει ή να μπορεί να προβλέψει, ότι μόνο οι πορθμείς που έχουν καταχωριστεί στη Γαλλία ήταν σε θέση να καταστούν μέλη - πρόβλεψη η οποία επιβεβαιώθηκε όταν το εν λόγω διάταγμα θεσπίστηκε στις 14 Μαΐου 1984 . Εξάλλου, αν είχε υπάρξει πραγματική δυνατότητα οι αλλοδαποί πορθμείς να μπορούν να επωφεληθούν από επιστροφές, οι ολλανδοί και βέλγοι μεταφορείς δεν διαμαρτυρήθηκαν τόσο έντονα . Εν πάση περιπτώσει, όπως αναφέρει η προσβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή θα ήταν αντίθετη στα αποτελέσματα της διεπαγγελματικής συμφωνίας επί του ανταγωνισμού ακόμη και αν οι αλλοδαποί πορθμείς μπορούσαν να γίνουν μέλη της ΕΑΤΕ : τα πλεονεκτήματα που θα απεκόμιζαν δεν ήταν, κατά την άποψή της, ευλόγως ανάλογα προς την καταβαλλόμενη συνεισφορά .
Η επιχειρηματολογία της ΑΝΤΙΒ εκπλήσσει κάπως . Αντίθετα με τις αρνήσεις που διατυπώνει, τα πάντα έχουν ως στόχο να γίνει πιστευτό ότι η ΑΝΤΙΒ γνώριζε αναγκαία ότι οι αλλοδαποί πορθμείς δεν μπορούσαν να επωφεληθούν από τις επιστροφές . Είχε προβλεφθεί ότι η διεπαγγελματική συμφωνία, και η ΑΝΤΙΒ η ίδια, θα διαρκούσαν αποκλειστικά μέχρι τη σύσταση της ΕΑΤΕ και του CΝΒΑ . Είναι δύσκολο να γίνει δεκτό ότι η ΑΝΤΙΒ δεν ήταν πληροφορημένη για τα νομοθετικά μέτρα που σκόπευαν να λάβουν οι γαλλικές αρχές, ακόμη δε περισσότερο που η αναδιάρθρωση του τομέα βρισκόταν υπό μελέτη εδώ και χρόνια .
Αυτή η άποψη ενισχύεται έμμεσα από τις διαμαρτυρίες που προέρχονταν που τους ολλανδούς και βέλγους πορθμείς . Πρέπει να σημειωθεί ότι όταν η ΑΝΤΙΒ απάντησε, με τηλετύπημα της 14ης Ιουνίου 1983 ( δηλαδή από την επόμενη μέρα από την υπογραφή της συμφωνίας ), στις διαμαρτυρίες που διατυπώθηκαν από τους πορθμείς αυτούς με τηλετύπημα της 13ης Ιουνίου 1983, δεν έκανε την παραμικρή αναφορά στο γεγονός ότι οι βέλγοι και οι ολλανδοί μεταφορείς μπορούσαν να τύχουν του πλεονεκτήματος της επιστροφής δηλώνοντας την πρόθεσή τους να προσχωρήσουν στην ΕΑΤΕ . Εξάλλου, φαίνεται σαφές ότι αν οι αλλοδαποί πορθμείς ήταν σε θέση, όπως ισχυρίζεται η ΑΝΤΙΒ, να επωφεληθούν από την επιστροφή της εισφοράς ΕΑΤΕ, θα επιστρεφόταν το σύνολο των ποσών του ταμείου διαχειρίσεως, πράγμα το οποίο θα άφηνε να υπάρχουν ελάχιστα ποσά ή καθόλου για την προώθηση των συμφερόντων των μελών της ΑΝΤΙΒ ή της ΕΑΤΕ . Εν πάση περιπτώσει, καμία επιστροφή, οποιουδήποτε ποσού, δεν καταβλήθηκε σε αλλοδαπό πορθμέα . 'Εχοντας υπόψη όλα τα στοιχεία που διαθέτει το Δικαστήριο, μου φαίνεται συνεπώς ότι η Επιτροπή απολύτως βάσιμα υποστήριξε ότι το σύστημα της εν λόγω εισφοράς ενείχε δυσμενή διάκριση : τέτοια ήταν και στην πραγματικότητα τέτοια υπήρξαν τα αποτελέσματά της .
Τα δύο επιχειρήματα που επικαλέστηκε κατόπιν η ΑΝΤΙΒ συνδέονται στενά . Αφενός, η Επιτροπή παρέλειψε να εκτιμήσει την πραγματική αξία των πλεονεκτημάτων που οι αλλοδαποί μεταφορείς άντλησαν από τη σύμβαση και, αφετέρου, οι αιτιολογίες που αναφέρει η Επιτροπή δεν επαρκούσαν για να δικαιολογήσουν την άρνησή της να χορηγήσει απαλλαγή δυνάμει του άρθρου 5 του κανονισμού .
Η Επιτροπή δεν αρνήθηκε ότι οι αλλοδαποί μεταφορείς αντλούσαν ορισμένα πλεονεκτήματα από τη συμφωνία . Προέβαλε ότι τα εν λόγω πλεονεκτήματα δεν ήταν ανάλογα με το ύψος των ποσών που κατέβαλαν και, εν πάση περιπτώσει, ότι δεν συμπληρώθηκαν οι προϋποθέσεις του άρθρου 5, όταν οι επιστροφές καταβάλλονταν μόνο σε ορισμένους μεταφορείς, χωρίς αυτοί οι οποίοι δεν εισπράττουν επιστροφές να επωφελούνται ανάλογα από έμμεσα πλεονεκτήματα .
'Οσον αφορά τις εσωτερικές πλωτές μεταφορές, οι αριθμοί που προσκόμισε η προσφεύγουσα - οι οποίοι προέρχονται από την εθνική υπηρεσία εσωτερικής ναυσιπλοΐας, υπηρεσία που εξαρτάται από το Υπουργείο Μεταφορών - φαίνονται να δηλώνουν ότι οι εσωτερικές μεταφορές έπεσαν, στην πραγματικότητα, από 40 377 842 τόνους το 1982 σε 36 535 238 το 1983, κατόπιν σε 33 619 153 τόνους το 1984 . Πάντως, οι αριθμοί αυτοί δεν διακρίνουν μεταξύ μεταφορών που υπόκεινται στο σύστημα "εκ περιτροπής" και στο υπόλοιπο των μεταφορών . Ακόμη και αν το σύνολο των μεταφερομένων τόνων μειώθηκε το 1983 φαίνεται, εν πάση περιπτώσει, όπως οι διάδικοι συμφωνούν, ότι οι σημαντικές συμφωνίες μπόρεσαν να επιτευχθούν χάρις στη νέα οργάνωση και ότι οι εσωτερικές πλωτές μεταφορές έπαυσαν να μειώνονται σε σχέση με τις οδικές και σιδηροδρομικές μεταφορές .
Στον τομέα των εξαγωγικών μεταφορών μέσω εσωτερικών πλωτών οδών, οι στατιστικές της εθνικής υπηρεσίας εσωτερικής ναυσιπλοΐας δείχνουν τους ακόλουθους αριθμούς ( στρογγυλεμένους κατά προσέγγιση σε εκατοντάδες χιλιάδες ):
1 ) 5,6 εκατομμύρια τόνων μεταφέρθηκαν το 1982, κατανεμόμενοι ως εξής : 45% από γάλλους πορθμείς, 55% από το σύνολο των αλλοδαπών μεταφορέων, από τις οποίες 42% από ολλανδούς και βέλγους μεταφορείς
2 ) 5,7 εκατομμύρια τόνων το 1983, ήτοι : 42% από γάλλους μεταφορείς και 58% από το σύνολο αλλοδαπών πορθμέων, από τους οποίους 41% από ολλανδούς και βέλγους πορθμείς
3 ) 5,7 εκατομμύρια τόνων το 1974, ήτοι : περίπου 42% από γάλλους πορθμείς και λίγο παραπάνω από 58% από αλλοδαπούς, από τους οποίους 42% από ολλανδούς και βέλγους πορθμείς .
Από το 1982 μέχρι το 1983, το σύνολο των τόνων εξαγωγικών μεταφορών μέσω εσωτερικών πλωτών οδών αυξήθηκε κατά 104 000 τόνους στο σύνολο, ήτοι τουλάχιστον 2% του συνόλου του 1983 . Το σύνολο των μεταφερομένων τόνων από αλλοδαπούς πορθμείς αυξήθηκε κατά 244 228 τόνους παρά τη μείωση του μεταφερομένου συνόλου τόνων από την ομάδα των βέλγων και ολλανδών πορθμέων, σύνολο τόνων το οποίο παρέμεινε κατώτερο ως προς τα ποσοστά από εκείνο των γάλλων πορθμέων κατά τη διάρκεια δύο ετών . Η πρόοδος του 1983 ωφέλησε κατά μεγάλο μέρος τους γερμανούς και ελβετούς μεταφορείς .
Ορθώς συνεπώς η Επιτροπή υποστήριξε ότι οι γάλλοι μεταφορείς και η ομάδα των βέλγων και ολλανδών μεταφορέων εξασφάλισαν περίπου την ίδια αναλογία μεταφορών το 1982 και 1983 ( παρά την πολύ ελαφρά κάμψη στην περίπτωση των δευτέρων ), αλλά ότι, γενικά, το σύνολο των αλλοδαπών μεταφορέων γνώρισε κατά τη διάρκεια των δύο ετών πρόοδο ανώτερη από εκείνη των γάλλων μόνο μεταφορέων .
Το σύστημα παρέμεινε σε ισχύ τόσο λίγο χρονικό διάστημα που είναι προφανώς αδύνατο να γίνει γνωστή με ακρίβεια η επίπτωση της συμφωνίας στους αναφερθέντες αριθμούς . 'Αλλοι παράγοντες παρενέβησαν . Οι στατιστικές πρέπει συνεπώς να θεωρηθούν με κάποια περίσκεψη, ακόμη δε περισσότερο επειδή δεν είναι γνωστό το χρονικό σημείο του έτους κατά το οποίο αντιστοιχεί η εν λόγω πρόοδος .
Πάντως, αν υποτεθεί ακόμη ότι η πρόοδος αυτή είχε προκύψει από το αποτέλεσμα της συμφωνίας κατά το δεύτερο εξάμηνο του 1983, οι αριθμοί δεν ενισχύουν, κατά την άποψή μου, εκείνο που υποστηρίχτηκε κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση, δηλαδή την άποψη σύμφωνα με την οποία οι αλλοδαποί μεταφορείς διεπίστωσαν, κατόπιν της συνάψεως της συμφωνίας, ότι το μερίδιο των μεταφορών τους αυξάνει "σημαντικά", "υπό θεαματικές συνθήκες" ή ότι διέθεταν έτσι "άπειρα ανώτερο μερίδιο" στην εξαγωγική αγορά .
Κατά τον τρόπο αυτό, αν γίνει δεκτό ακόμη και ότι οι αλλοδαποί μεταφορείς άντλησαν κάποιο πλεονέκτημα από τη συμφωνία, πράγμα το οποίο δέχεται εξάλλου η Επιτροπή, μπορούσε, κατά την άποψή μου, νομίμως να θεωρήσει ότι η εν λόγω πρόοδος δεν επαρκούσε για να αντισταθμίσει την εισφορά του 10% που κατέβαλαν οι εν λόγω αλλοδαποί μεταφορείς χωρίς να τους επιστρέφεται . Πρόκειται εδώ, για μεγάλο μέρος, για ζήτημα οικονομικής εκτιμήσεως και δεν νομίζω ότι η απόφαση της Επιτροπής ενέχει πλάνη περί το δίκαιο, ελαττωματική παρουσίαση των πραγματικών περιστατικών ή οποιαδήποτε άλλη αντικανονικότητα . Επιπλέον, αν και τα επιχειρήματα που αναπτύχθηκαν κατά τη διαδικασία διευκρίνισαν ορισμένες λεπτομέρειες που δεν περιέχονταν στην αιτιολογία της αποφάσεως, θεωρώ ότι τα στοιχεία επί των οποίων στηρίχτηκε η Επιτροπή και ο τρόπος υπολογισμού τους εξηγήθηκαν επαρκώς, κυρίως στις αιτιολογικές σκέψεις 14, 47 έως 50 και 56, για να επιτραπεί στην ΑΝΤΙΒ να ορίζει ποια ήταν η διαδικασία που ακολούθησε η Επιτροπή, και στο Δικαστήριο να ελέγξει τη νομιμότητά της . Είναι πάντοτε δυνατόν να ανακαλυφθούν κενά σε ένα κείμενο του οποίου η εξέταση γίνεται εκ των υστέρων όμως, ακόμη και αν γίνει δεκτό - αντίθετα προς την άποψη της Επιτροπής - ότι έπρεπε να γίνει επίκληση της έλλειψης σχετικής αιτιολογίας ήδη στο δικόγραφο της προσφυγής και όχι το πρώτον στην απάντηση, θεωρώ ότι η αιτίαση αυτή δεν μπορεί να γίνει δεκτή στη συγκεκριμένη περίπτωση .
Υπό τις συνθήκες αυτές πρέπει, κατά την άποψή μου, να απορριφθεί η προσφυγή και να καταδικαστεί η προσφεύγουσα στα δικαστικά έξοδα .
(*) Μετάφραση από τα αγγλικά .