Voorlopige editie
CONCLUSIE VAN ADVOCAAT-GENERAAL
M. CAMPOS SÁNCHEZ-BORDONA
van 11 december 2025 (1)
Zaak C‑655/24 [Latranov] (i)
Rayonna prokuratura – grad Veliki Preslav (regionaal openbaar ministerie Veliki Preslav, Bulgarije)
tegen
EZ
[verzoek van de Rayonen sad – Veliki Preslav (rechter in eerste aanleg Veliki Preslav, Bulgarije) om een prejudiciële beslissing]
„ Prejudiciële verwijzing – Ruimte van vrijheid, veiligheid en recht – Kaderbesluit 2005/212/JBZ – Artikel 2 – Richtlijn 2014/42/EU – Artikelen 3 en 14 – Werkingssfeer – Richtlijn (EU) 2024/1260 – Artikel 38 – Toepasselijkheid – Confiscatie van hulpmiddelen die bij strafbare feiten zijn gebruikt – Besturen van een motorvoertuig onder invloed van alcohol – Confiscatie van het voertuig of van de waarde ervan indien het niet toebehoort aan de verkeersovertreder – Motorvoertuig dat als hulpmiddel bij een strafbaar feit is gebruikt ”
1.        De Bulgaarse politie hield de bestuurder van een motorvoertuig staande om hem aan een alcoholcontrole te onderwerpen. Aangezien het bij hem vastgestelde alcoholgehalte het wettelijk toegestane maximum overschreed, werd hij veroordeeld voor het besturen van een motorvoertuig onder invloed van alcohol.
2.        Naar aanleiding van die veroordeling is de vraag gerezen of het voertuig moet worden geconfisqueerd dan wel of confiscatie van de waarde daarvan moet worden gelast, indien het niet aan de veroordeelde zou toebehoren. In dit geval behoorde het voertuig (onder het huwelijksgoederenregime) toe aan de bestuurder en zijn echtgenote.
3.        De rechter die uitspraak moet doen over de confiscatie, legt het Hof verschillende prejudiciële vragen voor. Met de eerste twee wenst hij kort samengevat te vernemen:
–        of het strafbare feit bestaande in het onder invloed van alcohol besturen van een motorvoertuig binnen de werkingssfeer van richtlijn (EU) 2024/1260(2), het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: „Handvest”) of kaderbesluit 2005/212/JBZ(3) valt;
–        indien een van voornoemde regelingen van toepassing zou zijn, of het betrokken motorvoertuig dan kan worden beschouwd als een hulpmiddel dat is gebruikt om het strafbare feit te plegen.
I.      Toepasselijke bepalingen
A.      Unierecht
1.      Kaderbesluit 2005/212
4.        Artikel 2 („Confiscatie”) luidt:
„1.      Elke lidstaat neemt de maatregelen die nodig zijn om gehele of gedeeltelijke confiscatie mogelijk te maken van hulpmiddelen en opbrengsten die verkregen zijn uit feiten waarop een vrijheidsstraf van meer dan één jaar is gesteld, of van voorwerpen waarvan de waarde overeenkomt met die van de opbrengsten.
[...]”
5.        Artikel 4 („Rechtsmiddelen”) luidt:
„Elke lidstaat neemt de maatregelen die nodig zijn om te bewerkstelligen dat de personen die worden getroffen door de in de artikelen 2 en 3 bedoelde maatregelen, beschikken over doeltreffende rechtsmiddelen om hun rechten te beschermen.”
6.        Artikel 5 („Waarborgen”) luidt:
„Dit kaderbesluit laat de verplichting om de grondrechten en de fundamentele beginselen, met inbegrip van met name het vermoeden van onschuld, zoals vervat in artikel 6 van het Verdrag betreffende de Europese Unie te eerbiedigen, onverlet.”
2.      Richtlijn 2014/42
7.        In artikel 2 („Definities”) van richtlijn 2014/42/EU(4) is bepaald:
„In deze richtlijn wordt verstaan onder:
[...]
3)      ‚hulpmiddelen’, alle voorwerpen die op enigerlei wijze, geheel of gedeeltelijk, zijn gebruikt of zijn bestemd om te worden gebruikt om een of meer strafbare feiten te plegen;
[...]”
8.        Artikel 3 („Toepassingsgebied”) luidt:
„Deze richtlijn is van toepassing op strafbare feiten die vallen onder:
a)      de overeenkomst opgesteld op basis van artikel K.3, lid 2, onder c), van het Verdrag betreffende de Europese Unie ter bestrijding van corruptie waarbij ambtenaren van de Europese Gemeenschappen of van de lidstaten van de Europese Unie betrokken zijn (‚Overeenkomst inzake fraudebestrijding waarbij ambtenaren betrokken zijn’);
b)      kaderbesluit 2000/383/JBZ van de Raad van 29 mei 2000 tot versterking, door middel van strafrechtelijke en andere sancties, van de bescherming tegen valsemunterij in verband met het in omloop brengen van de euro;
c)      kaderbesluit 2001/413/JBZ van de Raad van 28 mei 2001 betreffende de bestrijding van fraude en vervalsing in verband met andere betaalmiddelen dan contanten;
d)      kaderbesluit 2001/500/JBZ van de Raad van 26 juni 2001 inzake het witwassen van geld, de identificatie, opsporing, bevriezing, inbeslagneming en confiscatie van hulpmiddelen en van opbrengsten van misdrijven;
e)      kaderbesluit 2002/475/JBZ van de Raad van 13 juni 2002 inzake terrorismebestrijding;
f)      kaderbesluit 2003/568/JBZ van de Raad van 22 juli 2003 inzake de bestrijding van corruptie in de privésector;
g)      kaderbesluit 2004/757/JBZ van de Raad van 25 oktober 2004 betreffende de vaststelling van minimumvoorschriften met betrekking tot de bestanddelen van strafbare feiten en met betrekking tot straffen op het gebied van de illegale drugshandel;
h)      kaderbesluit 2008/841/JBZ van de Raad van 24 oktober 2008 ter bestrijding van georganiseerde criminaliteit;
i)      richtlijn 2011/36/EU van het Europees Parlement en de Raad van 5 april 2011 inzake de voorkoming en bestrijding van mensenhandel en de bescherming van slachtoffers daarvan, en ter vervanging van kaderbesluit 2002/629/JBZ van de Raad;
j)      richtlijn 2011/93/EU van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 2011 ter bestrijding van seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen en kinderpornografie, en ter vervanging van kaderbesluit 2004/68/JBZ van de Raad;
k)      richtlijn 2013/40/EU van het Europees Parlement en de Raad van 12 augustus 2013 over aanvallen op informatiesystemen en ter vervanging van kaderbesluit 2005/222/JBZ van de Raad,
alsmede andere rechtsinstrumenten waarin specifiek is bepaald dat deze richtlijn van toepassing is op de bij die rechtsinstrumenten geharmoniseerde strafbare feiten.”
9.        In artikel 14 („Vervanging van gemeenschappelijk optreden 98/699/JBZ en van een aantal bepalingen van kaderbesluiten [2001/500] en [2005/212]”) is bepaald:
„1.      [...] [A]rtikel 1, eerste vier streepjes, en artikel 3 van kaderbesluit [2005/212] worden vervangen ten aanzien van de lidstaten die aan deze richtlijn gebonden zijn, onverminderd de verplichtingen van de lidstaten wat betreft de termijn voor de omzetting van de kaderbesluiten in nationaal recht.
[...]”
3.      Richtlijn 2024/1260
10.      Artikel 33 („Omzetting”) luidt:
„1.      De lidstaten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden om uiterlijk op 23 november 2026 aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan onmiddellijk in kennis.
[...]”
11.      Artikel 36 („Vervanging van gemeenschappelijk optreden [98/699], de kaderbesluiten [2001/500] en [2005/212], besluit 2007/845/JBZ en richtlijn 2014/42/EU”) bepaalt:
„1.      [Kaderbesluit 2005/212 wordt] ten aanzien van de door deze richtlijn gebonden lidstaten vervangen, onverminderd de verplichtingen van die lidstaten wat betreft de datum voor de omzetting van die instrumenten in nationaal recht.
[...]”
B.      Bulgaars recht
12.      Artikel 53 van de Nakazatelen kodeks (wetboek van strafrecht) schrijft voor:
„(1)      Ongeacht de strafrechtelijke aansprakelijkheid worden ten gunste van de staat geconfisqueerd:
a)      [...] de zaken die toebehoren aan de dader en die bestemd waren of gediend hebben voor het plegen van een opzettelijk strafbaar feit; wanneer deze zaken ontbreken of zijn vervreemd, wordt confiscatie van de geldswaarde ervan gelast;
[...]”
13.      Artikel 343b
van het wetboek van strafrecht is, in de versie die van toepassing is op de feiten, in de volgende bewoordingen gesteld:
„(1)      [...] Het besturen van een motorvoertuig met een naar behoren vastgesteld alcoholgehalte van meer dan 1,2 promille wordt bestraft met een vrijheidsstraf van één tot drie jaar en een geldboete van tweehonderd tot duizend [Bulgaarse lev (BGN)].
(2)      [...] Het besturen van een motorvoertuig met een naar behoren vastgesteld alcoholgehalte van meer dan 0,5 promille, na veroordeling bij onherroepelijk vonnis wegens het in lid 1 genoemde strafbare feit, wordt bestraft met een vrijheidsstraf van één tot vijf jaar en een geldboete van vijfhonderd tot duizend vijfhonderd BGN.
(3)      [...] Het besturen van een motorvoertuig na naar behoren vastgesteld gebruik van verdovende middelen of soortgelijke stoffen wordt bestraft met een vrijheidsstraf van één tot drie jaar en een geldboete van vijfhonderd tot duizend vijfhonderd BGN.
(4)      [...] Indien de in lid 3 bedoelde handeling bij recidive wordt gepleegd, bestaat de straf uit een vrijheidsstraf van één tot vijf jaar en een geldboete van vijfhonderd tot duizend vijfhonderd BGN.
(5)      [...] In de in de leden 1 tot en met 4 bedoelde gevallen gelast de rechter ten gunste van de staat de confiscatie van het motorvoertuig dat is gebruikt om het strafbare feit te plegen en dat eigendom is van de overtreder of, indien de overtreder niet de eigenaar is, veroordeelt hij hem tot betaling van de waarde ervan.
[...]”
II.    Feiten, hoofdgeding en prejudiciële vragen
14.      Op 27 juli 2024 bestuurde EZ in de stad Veliki Preslav (Bulgarije) een motorvoertuig met een alcoholgehalte van meer dan 3,23 promille.(5)
15.      Op 15 augustus 2024 bereikte de bestuurder een overeenkomst met het openbaar ministerie. Volgens die overeenkomst, die is goedgekeurd bij een vonnis(6) dat op dezelfde dag in kracht van gewijsde is gegaan, werd hem het volgende opgelegd:
–         een voorwaardelijke vrijheidsstraf van één jaar met een proeftijd van drie jaar,
–         een geldboete van 500,00 BGN, en
–        ontzegging van het recht om een motorvoertuig te besturen voor de duur van één jaar en acht maanden.
16.      Het voertuig dat EZ bestuurde, behoorde toe aan de huwelijksgemeenschap tussen hem en zijn echtgenote. Die echtgenote heeft niet deelgenomen aan de procedure, aangezien het destijds geldende nationale procesrecht haar dit niet toestond.(7)
17.      Voorafgaand aan de beslissing over de confiscatie zijn voorlopige maatregelen genomen voor EZ’s aandeel van 50 %
in de eigendom van het motorvoertuig.(8)
18.      Om over de confiscatie van de waarde van het voertuig te kunnen beslissen, heeft de Rayonen sad – Veliki Preslav (rechter in eerste aanleg Veliki Preslav, Bulgarije) het noodzakelijk geacht om vier prejudiciële vragen te stellen. Hieronder worden de eerste twee weergegeven, die, op aanwijzing van het Hof, het voorwerp van deze conclusie zullen vormen. Deze vragen luiden als volgt:
„1)      Zijn richtlijn [2024/1260], het [Handvest] of kaderbesluit [2005/212] van toepassing op verkeersovertredingen die zijn begaan na het gebruik van alcohol en/of verdovende middelen?
2)      Indien de eerste vraag bevestigend wordt beantwoord, vormt het motorvoertuig dan een hulpmiddel dat is gebruikt om het strafbare feit te plegen in de zin van artikel 3, lid 3, van richtlijn [2024/1260]?”
III. Procedure bij het Hof
19.      Het verzoek om een prejudiciële beslissing is op 9 oktober 2024 ingekomen ter griffie van het Hof.
20.      De Poolse regering en de Europese Commissie hebben schriftelijke opmerkingen ingediend.
21.      Ter terechtzitting van 1 oktober 2025 zijn de Bulgaarse regering en de Commissie verschenen.
IV.    Beoordeling
A.      Voorafgaande opmerking
22.      Volgens het Bulgaarse recht leidt het besturen van een motorvoertuig onder invloed van alcohol tot confiscatie van het voertuig ten gunste van de staat indien het toebehoort aan de overtreder.
Indien dat niet het geval is, moet in de plaats daarvan de waarde van dat voertuig aan de staat worden betaald.(9)
23.      Uit de verwijzingsbeslissing en de opmerkingen van partijen die in de onderhavige procedure hebben geïntervenieerd, blijkt dat de verplichting om de confiscatie van het voertuig (of de vervangende waarde van dat voertuig indien het niet aan de overtreder toebehoort) te gelasten, in gevallen als het onderhavige absoluut is.(10)
B.      Eerste prejudiciële vraag
24.      De verwijzende rechter wenst in de eerste plaats te vernemen of het op het hoofdgeding toepasselijke Unierecht richtlijn 2024/1260, het Handvest of kaderbesluit 2005/212 omvat.
25.      Overeenkomstig artikel 33, lid 1, van richtlijn 2024/1260 doen „[d]e lidstaten [...] de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden om uiterlijk op 23 november 2026 aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan onmiddellijk in kennis.”
26.      De Commissie verklaart(11) dat de Republiek Bulgarije haar niet in kennis heeft gesteld van de omzetting van richtlijn 2024/1260.(12)
27.      In deze omstandigheden is richtlijn 2024/1260 ratione temporis niet van toepassing, gelet op het feit dat EZ het voertuig onder invloed van alcohol heeft bestuurd op 27 juli 2024.
28.      Vanuit het oogpunt van het Unierecht moet het hoofdgeding worden beslecht op basis van kaderbesluit 2005/212. Hoewel er in de verwijzingsbeslissing niets over wordt vermeld, moet worden nagegaan of ook richtlijn 2014/42, die van kracht was ten tijde van de feiten, van toepassing zou kunnen zijn.
29.      Zoals algemeen bekend kan het Hof de verwijzende rechter elementen aanreiken voor de uitlegging van Unierecht dat door laatstgenoemde in zijn verwijzingsbeslissing niet wordt vermeld.(13)
30.      Voor de beantwoording van de prejudiciële vragen moet derhalve niet alleen artikel 2, lid 1, van kaderbesluit 2005/212 in beschouwing worden genomen, maar moeten ook de eventuele gevolgen van richtlijn 2014/42 worden beoordeeld.
31.      Gelet op de twijfels die zijn gerezen over de vraag of kaderbesluit 2005/212 van toepassing is op het besturen van een voertuig onder invloed van alcohol, moet eerst de rechtsgrondslag van dat kaderbesluit worden onderzocht.
1.      Rechtsgrondslag van kaderbesluit 2005/212
32.      In kaderbesluit 2005/212 worden naast artikel 34, lid 2, onder b), EU ook artikel 29 en artikel 31, lid 1, onder c), EU als rechtsgrondslag genoemd.
33.      Ter terechtzitting heeft de Bulgaarse regering niet alleen aangevoerd dat kaderbesluit 2005/212 niet van toepassing was op de onderhavige zaak(14), maar ook dat de toepassing ervan op strafbare feiten zoals die in casu mogelijk niet in overeenstemming was met het primaire Unierecht.
34.      De Commissie verzet zich, mijns inziens terecht, tegen deze stelling.
35.      Volgens artikel 29 EU moet „het doel van de Unie de burgers in een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid een hoog niveau van zekerheid te verschaffen door de ontwikkeling van gezamenlijk optreden van de lidstaten op het gebied van [...] justitiële samenwerking in strafzaken” worden „verwezenlijkt door het voorkomen en bestrijden van al dan niet georganiseerde criminaliteit”.
36.      In artikel 31, lid 1, onder c), EU is bepaald dat het gezamenlijk optreden inzake justitiële samenwerking in strafzaken „het waarborgen van de verenigbaarheid van de in de lidstaten geldende voorschriften” omvat, „voor zover nodig ter verbetering van die samenwerking”.
37.      Beide bepalingen van primair Unierecht bieden voldoende grondslag om kaderbesluit 2005/212 te kunnen toepassen op strafbare feiten van een zekere ernst, namelijk feiten waarop een vrijheidsstraf van meer dan één jaar is gesteld, zonder dat deze worden beperkt tot een lijst of een specifieke categorie (zoals georganiseerde criminaliteit).
38.      Volgens het EU-Verdrag, in de versie die van toepassing was vóór het Verdrag van Lissabon, houdt de rechtsgrondslag van kaderbesluit 2005/212 immers rechtstreeks verband met de justitiële samenwerking in strafzaken, zoals blijkt uit de twee bovengenoemde bepalingen:
–        in artikel 29 EU is uitdrukkelijk verwezen naar justitiële samenwerking in strafzaken om al dan niet georganiseerde criminaliteit te bestrijden;
–        artikel 31, lid 1, onder c), EU(15) heeft een open structuur en biedt dus de mogelijkheid om bepalingen van afgeleid recht vast te stellen die de verenigbaarheid van de in de lidstaten geldende voorschriften bevorderen, voor zover nodig ter verbetering van de justitiële samenwerking in strafzaken.(16)
39.      De bepalingen van primair recht die in kaderbesluit 2005/212 als rechtsgrondslag zijn aangehaald, bieden kortom voldoende grondslag om artikel 2 van dat kaderbesluit horizontaal te kunnen toepassen op de strafbare feiten die de Uniewetgever passend heeft geacht, zonder deze te beperken tot een bepaalde vorm van criminaliteit.
40.      Artikel 9 van Protocol nr. 36 betreffende de overgangsbepalingen bij het Verdrag van Lissabon(17) bepaalt voor de overgangsbepalingen inzake de handelingen die zijn vastgesteld op basis van de titels V en VI van het EU-Verdrag, dat „[d]e rechtsgevolgen van de handelingen van de instellingen, organen en instanties van de Unie die vastgesteld zijn op basis van het Verdrag betreffende de Europese Unie [...] na de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon [worden] gehandhaafd zolang deze handelingen niet krachtens de verdragen ingetrokken, nietig verklaard of gewijzigd zijn”.
41.      Het Hof heeft het volgende verklaard:
–        „[A]rtikel 9 van het Protocol betreffende de overgangsbepalingen [moet] aldus worden begrepen dat het inzonderheid dient te verzekeren dat de in het kader van [de justitiële] samenwerking tot stand gekomen handelingen doeltreffend verder kunnen worden toegepast ondanks de wijziging van het institutionele kader van die samenwerking.”(18)
–        „[A]angezien de rechtmatigheid van een handeling van de Unie moet worden beoordeeld aan de hand van de feitelijke situatie en rechtssituatie op de datum waarop die handeling werd vastgesteld [...], [moet] de rechtmatigheid van artikel 18, lid 2, van besluit [2008/633/JBZ van de Raad van 23 juni 2008 over de toegang tot het Visuminformatiesysteem (VIS) voor raadpleging door aangewezen autoriteiten van de lidstaten en door Europol, met het oog op het voorkomen, opsporen en onderzoeken van terroristische misdrijven en andere ernstige strafbare feiten (PB 2008, L 218, blz. 129)] [...] worden getoetst aan de bepalingen die, op de datum van vaststelling van dat besluit, golden voor de vaststelling van een maatregel zoals het bestreden besluit”.(19)
42.      Bij de beoordeling van de bepalingen van kaderbesluit 2005/212 moet derhalve rekening worden gehouden met de wettelijke context die gold bij de vaststelling van dat besluit, zodat de verwijzingen naar het primaire recht nog steeds verwijzingen naar de bepalingen van het EU-Verdrag met betrekking tot de justitiële samenwerking in strafzaken zijn.
43.      De vaststelling van richtlijn 2014/42, waarbij slechts één deel van de bepalingen van kaderbesluit 2005/212 is vervangen, doet niets af aan deze conclusie, aangezien de bepalingen die van kracht blijven, dat doen als onderdeel van het kaderbesluit. Anders zouden deze bepalingen in het dispositief van richtlijn 2014/42 zijn opgenomen.(20)
44.      Indien kaderbesluit 2005/212 zou worden uitgelegd in overeenstemming met de regels van het VWEU inzake justitiële samenwerking in strafzaken, zou hoe dan ook rekening moeten worden gehouden met het feit dat artikel 82 VWEU volgens de Uniewetgever niet beperkt is tot bijzonder zware criminaliteit met een grensoverschrijdende dimensie.
45.      De Uniewetgever heeft (juist met betrekking tot de erkenning en de tenuitvoerlegging van door een andere lidstaat in het kader van een strafprocedure gegeven beslissingen tot confiscatie ) verklaard dat „[d]e strafbare feiten gedekt door [verordening (EU) 2018/1805(21)] [...] niet [dienen] te worden beperkt tot bijzonder zware criminaliteit met een grensoverschrijdende dimensie, aangezien artikel 82 [VWEU] geen dergelijke beperking stelt voor maatregelen tot vaststelling van regels en procedures inzake de wederzijdse erkenning van uitspraken in strafzaken”(22).
2.      Uitlegging van kaderbesluit 2005/212
46.      Volgens artikel 2, lid 1, van kaderbesluit 2005/212 neemt elke lidstaat „de maatregelen die nodig zijn om gehele of gedeeltelijke confiscatie mogelijk te maken van hulpmiddelen en opbrengsten die verkregen zijn uit feiten waarop een vrijheidsstraf van meer dan één jaar is gesteld, of van voorwerpen waarvan de waarde overeenkomt met die van de opbrengsten”.
47.      Aangezien het betreffende strafbare feit in het Bulgaarse recht wordt bestraft met een gevangenisstraf van maximaal drie jaar, valt het letterlijk gezien onder artikel 2, lid 1, van kaderbesluit 2005/212.
48.      Kaderbesluit 2005/212 zou echter ook restrictiever kunnen worden gelezen (zoals de Bulgaarse en de Poolse regering betogen), zodat het alleen van toepassing zou zijn in de context van de strijd tegen georganiseerde criminaliteit.
49.      Dat argument kan niet zomaar terzijde worden geschoven. De preambule van kaderbesluit 2005/212 bevat aanwijzingen die er, afzonderlijk gelezen, op zouden kunnen duiden dat de werkingssfeer van dat kaderbesluit beperkt is tot deze vorm van criminaliteit. Diverse bepalingen van het kaderbesluit wijzen eveneens in die richting, wat ook steun vindt in een contextuele uitlegging.
50.      Volgens mij moet in casu:
–        echter voorrang worden gegeven aan de duidelijke (en uitputtende) formulering van artikel 2 van kaderbesluit 2005/212, waarin wordt uitgesloten dat het alleen van toepassing zou zijn op strafbare feiten die verband houden met georganiseerde criminaliteit;
–        dit artikel echter worden uitgelegd in samenhang met de rechtsgrondslagen van kaderbesluit 2005/212, met name artikel 29 en artikel 31, lid 1, onder c), EU, die er – zoals ik reeds heb gezegd – voor pleiten dat dit kaderbesluit ook van toepassing is op andere vormen van criminaliteit dan georganiseerde criminaliteit;
–        evenwel rekening worden gehouden met het doel van kaderbesluit 2005/212, te weten de justitiële samenwerking in strafzaken uitbreiden tot gedragingen van een zekere ernst, zoals gedefinieerd door de Uniewetgever, die ervoor heeft gekozen om daaronder te verstaan gedragingen waarop een vrijheidsstraf van meer dan één jaar is gesteld.
51.      Wanneer in de overwegingen 1, 2, 4, 5 en 6 van kaderbesluit 2005/212 wordt verwezen naar georganiseerde criminaliteit, is dat om uiting te geven aan het streven om deze criminaliteit te voorkomen en te bestrijden. Dit streven rechtvaardigt maatregelen die bijvoorbeeld gericht zijn op het verlichten van de bewijslast ten aanzien van de herkomst van vermogensbestanddelen die in het bezit zijn van een persoon, wanneer er sprake is van strafbare feiten die te maken hebben met bijzonder ernstige vormen van criminaliteit.
52.      Overweging 10 van kaderbesluit 2005/212 verschaft daarentegen meer duidelijkheid: „Het doel van dit kaderbesluit is ervoor te zorgen dat alle lidstaten effectieve regels hebben om te bepalen wanneer opbrengsten van misdrijven kunnen worden geconfisqueerd, onder meer inzake de bewijslast van de herkomst van vermogensbestanddelen in het bezit van een persoon die is veroordeeld voor een delict dat te maken heeft met georganiseerde criminaliteit” (cursivering van mij).
53.      De factor „georganiseerde criminaliteit” is dus niet relevant voor de uitlegging van artikel 2 van kaderbesluit 2005/212, hoewel deze van invloed kan zijn op de bewijslast ten aanzien van de herkomst van de geconfisqueerde vermogensbestanddelen.
54.      Zoals reeds aangegeven, heeft artikel 2 van kaderbesluit 2005/212 tot doel om ervoor te zorgen dat de lidstaten over minimumvoorschriften (van horizontale strekking) inzake confiscatie beschikken, zodat de overeenkomstige nationale beslissingen in andere lidstaten ten uitvoer kunnen worden gelegd in het kader van de justitiële samenwerking in strafzaken.
55.      Het Hof koppelt de doelstellingen van kaderbesluit 2005/212 ondubbelzinnig aan die van de justitiële samenwerking in strafzaken.
56.      Het onderstreept met name dat „kaderbesluit 2005/212 is gebaseerd op de bepalingen van titel VI van het EU-Verdrag, in de versie die van toepassing was vóór het Verdrag van Lissabon, met als opschrift ‚Bepalingen inzake politiële en justitiële samenwerking in strafzaken’, [...]” en tot doel heeft, „[z]oals blijkt uit overweging 10 ervan, [...] ervoor te zorgen dat alle lidstaten effectieve regels hebben om te bepalen wanneer opbrengsten van misdrijven kunnen worden geconfisqueerd.”(23)
57.      Het Hof herinnert verder niet alleen aan het verband tussen kaderbesluit 2005/212 en kaderbesluit 2006/783/JBZ(24), maar verklaart ook dat „[g]elet op de doelstellingen en bewoordingen van de bepalingen van kaderbesluit 2005/212 en van de context waarin dit besluit is vastgesteld, [...] dit kaderbesluit een handeling betreft die ertoe strekt de lidstaten te verplichten gemeenschappelijke minimumvoorschriften te bepalen voor de confiscatie van hulpmiddelen en opbrengsten die verband houden met strafbare feiten, teneinde de wederzijdse erkenning van in strafprocedures vastgestelde rechterlijke beslissingen tot confiscatie te vergemakkelijken”(25).
58.      Tot dusver lijkt er dus geen reden te zijn om deze gemeenschappelijke minimumvoorschriften inzake confiscatie te beperken tot gevallen van georganiseerde criminaliteit (waartoe het besturen van een voertuig onder invloed van alcohol logischerwijs niet behoort).
59.      In richtlijn 2014/42 wordt afgestapt van de algemene benadering van kaderbesluit 2005/212 en wordt deze vervangen door een specifieke lijst van strafbare feiten, die is opgenomen in artikel 3. Het betreft een lijst van bijzonder ernstige gedragingen, die vaak worden gekenmerkt door de aanwezigheid van een organisatorisch element (georganiseerde criminaliteit).
60.      In de lijst van strafbare feiten in artikel 3 van richtlijn 2014/42, die exhaustief van aard is(26), komen strafbare feiten in verband met het besturen van een voertuig onder invloed van alcohol niet voor.
61.      Kaderbesluit 2005/212 is bij richtlijn 2014/42 echter niet uit de rechtsorde van de Unie verwijderd.(27) Gelet op de context waarbinnen richtlijn 2014/42 is vastgesteld, moet deze richtlijn aldus worden opgevat dat zij strekte tot uitbreiding van de bepalingen van kaderbesluit 2005/212.(28)
62.      Het criterium dat ten grondslag ligt aan artikel 2 van kaderbesluit 2005/212 (dat niet alleen door criminele organisaties gepleegde strafbare feiten betreft, maar ook elk strafbaar feit waarop een vrijheidsstraf van meer dan één jaar is gesteld), is overgenomen in latere instrumenten voor de wederzijdse erkenning van beslissingen tot confiscatie.
63.      Zo dient verordening 2018/1805 volgens overweging 14 daarvan „betrekking te hebben op [...] confiscatiebevelen in verband met strafbare feiten die vallen onder richtlijn [2014/42], alsook op [...] confiscatiebevelen in verband met andere strafbare feiten” (cursivering van mij).
64.      Het is dan ook logisch dat het Hof de bepalingen van kaderbesluit 2005/212 heeft uitgelegd in samenhang met feiten die niet noodzakelijk verband hielden met activiteiten van criminele organisaties. De vraag of kaderbesluit 2005/212 al dan niet van toepassing was, is daarbij beoordeeld aan de hand van één enkele factor, namelijk de duur van de vrijheidsstraf die op het strafbare feit staat.(29)
65.      Mijns inziens zijn er geen redenen om af te wijken van deze
zienswijze van het Hof. Volgens die
zienswijze valt confiscatie als gevolg van het besturen van een motorvoertuig onder invloed van alcohol onder artikel 2, lid 1, van kaderbesluit 2005/212 indien dergelijk gedrag strafbaar wordt gesteld met een vrijheidsstraf van meer dan één jaar.
66.      De toepassing van kaderbesluit 2005/212 heeft bovendien gunstige gevolgen wat betreft de procedurele waarborgen voor personen die worden getroffen door de confiscatie van hulpmiddelen die bij strafbare feiten zijn gebruikt. Het zijn juist deze waarborgen die ervoor zorgen dat de justitiële samenwerking in strafzaken niet wordt belemmerd.
67.      Overeenkomstig artikel 4 van kaderbesluit 2005/212 moet elke lidstaat met betrekking tot beslissingen tot confiscatie wegens een van de in artikel 2 (ruim) gedefinieerde strafbare feiten „de maatregelen [nemen] die nodig zijn om te bewerkstelligen dat de personen die worden getroffen door de in [artikel 2] bedoelde maatregelen, beschikken over doeltreffende rechtsmiddelen om hun rechten te beschermen”. Bovendien blijven de in artikel 5 van kaderbesluit 2005/212 bedoelde waarborgen volledig van toepassing.
68.      Door deze
koppeling met het afgeleide recht van de Unie wordt het mogelijk om het Handvest, krachtens artikel 51 daarvan, toe te passen op de in kaderbesluit 2005/212 bedoelde confiscatiemaatregelen.
69.      In het licht hiervan heeft het Hof geoordeeld dat het recht op eigendom, zoals neergelegd in artikel 17 van het Handvest, moet worden beschermd tegen confiscatie van eigendommen van derden te goeder trouw.(30) Voorts heeft het Hof artikel 47 („Recht op een doeltreffende voorziening in rechte en op een onpartijdig gerecht”) van het Handvest gekoppeld aan artikel 4 van kaderbesluit 2005/212.(31)
70.      Vanuit het oogpunt van de bescherming van de grondrechten kunnen bepalingen inzake confiscatie in de lidstaten waar deze rechten kennelijk niet worden geëerbiedigd, negatieve gevolgen hebben voor de erkenning van rechterlijke beslissingen, waardoor die erkenning zou worden belemmerd.(32)
71.      Met deze laatste overwegingen kan een antwoord worden geboden op het onderdeel van de eerste prejudiciële vraag waarin de verwijzende rechter vraagt of het Handvest – in het algemeen, zonder te specificeren welke artikelen daarvan – van toepassing is.
72.      Voor het overige lijkt het mij niet nodig om na te gaan welke gevolgen richtlijn 2024/1260, waaraan de verwijzende rechter refereert, voor het hoofdgeding zou kunnen hebben, aangezien deze richtlijn – zoals ik reeds heb aangegeven – ratione temporis niet van toepassing is op de hier aan de orde zijnde feiten.
73.      Om die analyse te verrichten, zou eerst moeten worden nagegaan of richtlijn 2024/1260 met terugwerkende kracht van invloed is op de uitlegging van kaderbesluit 2005/212, maar daartoe zie ik onvoldoende redenen.
74.      Het probleem waarmee het Hof in de toekomst waarschijnlijk zal worden geconfronteerd, is dat bij de vaststelling van de werkingssfeer van richtlijn 2024/1260 een soortgelijke techniek lijkt te zijn gevolgd als die welke in richtlijn 2014/42 is gebruikt (namelijk alleen voor bijzonder ernstige strafbare feiten, zonder rekening te houden met de straf die op elk feit is gesteld), terwijl
richtlijn 2024/1260 – in tegenstelling tot richtlijn 2014/42(33) – de inhoud van kaderbesluit 2005/212 wel volledig vervangt.(34)
C.      Tweede prejudiciële vraag
75.      Hoewel in de verwijzingsbeslissing wordt verwezen naar artikel 1 van kaderbesluit 2005/212, was de daarin opgenomen definitie van „hulpmiddel” ten tijde van de feiten vervangen door de definitie in richtlijn 2014/42.
76.      De tweede prejudiciële vraag moet dus in die zin worden geherformuleerd dat moet worden nagegaan of een motorvoertuig dat onder invloed van alcohol is bestuurd, onder de definitie van „hulpmiddel” van artikel 2, punt 3, van richtlijn 2014/42 valt („alle voorwerpen die op enigerlei wijze, geheel of gedeeltelijk, zijn gebruikt of zijn bestemd om te worden gebruikt om een of meer strafbare feiten te plegen”).(35)
77.      Ik ben het eens met de Commissie wanneer zij stelt dat het begrip „hulpmiddel” in richtlijn 2014/42 zeer ruim is en wanneer zij de conceptuele autonomie ervan binnen het Unierecht benadrukt.(36)
78.      Het Hof heeft reeds erkend dat een motorvoertuig kan worden aangemerkt als een (voor confiscatie vatbaar) hulpmiddel bij het plegen van belastingfraude.(37) Kan diezelfde kwalificatie worden toegepast in gevallen waarin een motorvoertuig wordt bestuurd onder invloed van alcohol?
79.      Het specifieke middel dat wordt gebruikt voor het overbrengen van smokkelwaar, voor drugshandel of voor ander illegaal vervoer van voorwerpen wordt als hulpmiddel beschouwd wanneer het „op enigerlei wijze” wordt gebruikt om deze strafbare feiten te begaan. Het maakt niet uit of het een motorvoertuig of een ander vervoermiddel betreft.
80.      Voor het plegen van het strafbaar feit bestaande in het besturen van een motorvoertuig onder invloed van alcohol, is het gebruik van het motorvoertuig daarentegen een onmisbaar element van de delictsomschrijving.
81.      Verliest het motorvoertuig zijn karakter van hulpmiddel
dat
bij een strafbaar feit wordt gebruikt, wanneer het deel uitmaakt van de delictsomschrijving? Kan dit voertuig dan veeleer worden beschouwd als het voorwerp van een dergelijk strafbaar feit?
82.      Het antwoord dat in het recht van de lidstaten (in het algemeen via hun strafwetboeken, waarin uiteenlopende benaderingen worden gehanteerd)(38) op deze vragen is gegeven, is niet uniform.
83.      In sommige lidstaten is in de wetgeving bepaald dat het motorvoertuig als een hulpmiddel voor het plegen van een strafbaar feit wordt beschouwd bij verkeersovertredingen in het algemeen, of specifiek wanneer het is bestuurd onder invloed van alcohol of verdovende middelen.(39)
84.      In andere lidstaten wordt het voertuig echter als hulpmiddel beschouwd bij roekeloos rijgedrag, maar wordt het als materieel voorwerp van het strafbare feit beschouwd bij het besturen van een motorvoertuig onder invloed van alcohol of verdovende middelen. In dezelfde zin wordt het bestuurde voertuig voor het rijden onder invloed in sommige wetgevingen beschouwd als voorwerp dat onmisbaar is voor het plegen van het strafbare feit.(40)
85.      Naar mijn mening staat de ruime definitie van het begrip „hulpmiddel” van artikel 2, punt 3, van richtlijn 2014/42 er niet aan in de weg dat de nationale wetgever dit begrip hanteert voor het voertuig dat iemand onder invloed van alcohol bestuurt.
86.      Indien een motorvoertuig als hulpmiddel kan worden beschouwd wanneer het een bijkomstig onderdeel vormt van een strafbaar feit, zie ik niet in waarom dit vanuit het oogpunt van het Unierecht niet het geval zou zijn wanneer het een essentiële factor is voor het plegen van dat strafbare feit.
87.      Deze keuze van de nationale wetgever kan zijn ingegeven door overwegingen van strafrechtelijk beleid die niet noodzakelijk door alle lidstaten worden gedeeld. De zaken liggen anders wanneer een nationale wetgeving met name de grenzen van het evenredigheidsbeginsel overschrijdt door de voorwaarden vast te stellen waaronder absoluut tot confiscatie van het voertuig moet worden overgegaan, hetgeen in een andere prejudiciële vraag aan de orde wordt gesteld.
V.      Conclusie
88.      Gelet op een en ander geef ik het Hof in overweging om de eerste twee prejudiciële vragen van de Rayonen sad – Veliki Preslav te beantwoorden als volgt:
„Kaderbesluit 2005/212/JBZ van de Raad van 24 februari 2005 inzake de confiscatie van opbrengsten van misdrijven, alsmede van de daarbij gebruikte hulpmiddelen en de door middel daarvan verkregen voorwerpen, en richtlijn 2014/42/EU van het Europees Parlement en de Raad van 3 april 2014 betreffende de bevriezing en confiscatie van hulpmiddelen en opbrengsten van misdrijven in de Europese Unie
moeten aldus worden uitgelegd dat
–        artikel 2 van kaderbesluit 2005/212 van toepassing is op de confiscatie van een motorvoertuig dat onder invloed van alcohol of verdovende middelen is bestuurd wanneer dit gedrag een strafbaar feit vormt waarop een vrijheidsstraf van meer dan één jaar is gesteld;
–        ook het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie van toepassing
is op die confiscatie;
–        niets eraan in de weg staat dat een motorvoertuig als hulpmiddel in de zin van artikel 2, punt 3, van richtlijn 2014/42 wordt aangemerkt in verband met het plegen van een strafbaar feit bestaande in het besturen van een motorvoertuig onder invloed van alcohol.”
1      Oorspronkelijke taal: Spaans.
i      Dit is een fictieve naam, die niet overeenkomt met de werkelijke naam van enige partij in de procedure.
2      Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 24 april 2024 betreffende ontneming en confiscatie van vermogensbestanddelen (PB L, 2024/1260).
3      Kaderbesluit van de Raad van 24 februari 2005 inzake de confiscatie van opbrengsten van misdrijven, alsmede van de daarbij gebruikte hulpmiddelen en de door middel daarvan verkregen voorwerpen (PB 2005, L 68, blz. 49).
4      Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 3 april 2014 betreffende de bevriezing en confiscatie van hulpmiddelen en opbrengsten van misdrijven in de Europese Unie (PB 2014, L 127, blz. 39).
5      Volgens artikel 343b van het Bulgaarse wetboek van strafrecht wordt het besturen van een motorvoertuig onder invloed van alcohol als strafbaar feit gekwalificeerd vanaf een alcoholgehalte van meer dan 1,2 promille. Het toegestane gehalte daalt naar 0,5 promille indien de bestuurder bij herhaling wordt veroordeeld.
6      In de verwijzingsbeslissing wordt niet gespecificeerd welke rechter dit vonnis heeft gewezen.
7      De Bulgaarse regering heeft ter terechtzitting aangevoerd dat een latere wetswijziging een dergelijke deelname ondertussen wel mogelijk maakt.
8      Zoals de Bulgaarse regering ter terechtzitting heeft uitgelegd, wordt met de bewarende maatregel beoogd om het voertuig in beslag te nemen en te bewaren in afwachting van een definitieve beslissing over de confiscatie. Om deze beslissing vervolgens ten uitvoer te leggen, wordt het voertuig openbaar geveild en wordt de opbrengst van de verkoop verdeeld tussen de Bulgaarse Staat en de eigenaar die niet betrokken was bij de strafbare feiten.
9      Volgens de Commissie (punt 6 van haar schriftelijke opmerkingen) zijn tegen artikel 343b, lid 5, van het Bulgaarse wetboek van strafrecht, zoals gewijzigd in 2023, twee beroepen tot vaststelling van de ongrondwettigheid van die bepaling ingesteld bij de Konstitutsionen sad (grondwettelijk hof, Bulgarije). De Bulgaarse regering heeft ter terechtzitting meegedeeld dat bij arrest van 17 juli 2025 (nummer 8/2025) is geoordeeld dat de regeling in overeenstemming is met de Bulgaarse grondwet.
10      Ter terechtzitting is aan de Bulgaarse regering gevraagd of het besturen van een motorvoertuig onder invloed van alcohol automatisch tot de toepassing van confiscatie leidt, hetgeen zij heeft bevestigd. Volgens de Bulgaarse regering vloeit deze automatische toepassing voort uit de voorafgaande beoordeling die de wetgever heeft verricht toen deze gelet op het veroorzaakte risico besloot dat confiscatie in alle gevallen moet worden opgelegd. De strafrechter kan bepalen of het strafbare feit al dan niet is gepleegd, maar in het eerste geval moet noodzakelijkerwijs tot confiscatie worden overgegaan.
11      Punt 9 van haar schriftelijke opmerkingen.
12      De verplichting om de Commissie hiervan in kennis te stellen, vloeit voort uit artikel 33, lid 2, van richtlijn 2024/1260. De Bulgaarse regering, die geen schriftelijke opmerkingen heeft ingediend, heeft hetgeen door de Commissie is gesteld ter terechtzitting niet ontkend. Derhalve moet ervan worden uitgegaan dat er geen omzetting heeft plaatsgevonden.
13      Arrest van 18 september 2019, VIPA (C‑222/18, EU:C:2019:751, punt 50 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
14      Wat dat betreft, was zij het eens met de schriftelijke opmerkingen van de Poolse regering.
15      Zoals ter terechtzitting is opgemerkt, is bewust voor letter c) gekozen. Indien het de bedoeling was geweest om kaderbesluit 2005/212 te beperken tot minimumvoorschriften om georganiseerde criminaliteit te bestrijden, zou naar artikel 31, lid 1, onder e), EU
zijn verwezen.
16      Ter terechtzitting was er enige discussie over de mate waarin het „noodzakelijk” was om de verenigbaarheid te verbeteren tussen de wetgevingen van de lidstaten op het gebied van justitiële samenwerking in strafzaken. Naar mijn mening staat het aan de Uniewetgever om te beoordelen wanneer deze noodzaak zich voordoet, zoals hij in kaderbesluit 2005/212 heeft gedaan.
17      PB 2008, C 115, blz. 322.
18      Arrest van 16 april 2015, Parlement/Raad (C‑540/13, EU:C:2015:224, punt 44). Met betrekking tot de gemeenschappelijke standpunten „leidt de omstandigheid dat het VEU niet langer in gemeenschappelijke standpunten maar in GBVB-besluiten voorziet, er niet toe dat de vóór de inwerkingtreding van het VEU vastgestelde gemeenschappelijke standpunten ophouden te bestaan, daar artikel 9 van Protocol nr. 36 anders grotendeels zijn nuttig effect verliest. [...] In die omstandigheden kunnen de gemeenschappelijke standpunten die niet zijn ingetrokken, nietig verklaard of gewijzigd na de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon, hoewel de juridische context van deze beide categorieën rechtshandelingen niet identiek is, voor de toepassing van artikel 215 VWEU worden geacht overeen te komen met besluiten die zijn vastgesteld overeenkomstig hoofdstuk 2, titel V, van het VEU, waarnaar dat artikel verwijst” [arrest van 19 juli 2012, Parlement/Raad (C‑130/10, EU:C:2012:472, punten 109 en 110)].
19      Arrest van 16 april 2015, Parlement/Raad (C‑540/13, EU:C:2015:224, punt 35).
20      Het voortbestaan van sommige bepalingen van kaderbesluit 2005/212 is in de context van het VWEU beoordeeld in de na Lissabon doorlopen wetgevingsprocedure.
21      Verordening van het Europees Parlement en de Raad van 14 november 2018 inzake de wederzijdse erkenning van bevriezingsbevelen en confiscatiebevelen (PB 2018, L 303, blz. 1).
22      Overweging 14 van verordening 2018/1805. Zie eveneens arrest van het Hof van 13 juni 2019, Moro (C‑646/17, EU:C:2019:489, punten 32‑37).
23      Arrest van 19 maart 2020, Agro In 2001 (C‑234/18, EU:C:2020:221, punten 52 en 53; hierna: „arrest Agro In 2001”).
24      Kaderbesluit van de Raad van 6 oktober 2006 inzake de toepassing van het beginsel van wederzijdse erkenning op beslissingen tot confiscatie (PB 2006, L 328, blz. 59). In punt 55 van het arrest Agro In 2001 heeft het Hof geoordeeld dat „kaderbesluit 2005/212 in dezelfde context [past] als een voorstel van het Koninkrijk Denemarken dat heeft geleid tot de vaststelling van kaderbesluit [2006/783]. Zoals overweging 8 van dit laatste kaderbesluit aangeeft, wordt hiermee beoogd de samenwerking tussen de lidstaten inzake de wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging van beslissingen tot confiscatie van voorwerpen te vergemakkelijken, doordat de lidstaten een door een in strafzaken bevoegde rechterlijke instantie van een andere lidstaat gegeven beslissing tot confiscatie moeten erkennen en op hun grondgebied ten uitvoer moeten leggen.”
25      Arrest Agro In 2001, punt 56.
26      Arrest Agro In 2001, punt 47.
27      Arrest Agro In 2001, punt 48: „Daarnaast blijkt uit artikel 14, lid 1, van richtlijn 2014/42 dat deze richtlijn ten aanzien van de lidstaten, die erdoor zijn gebonden, uitsluitend de eerste vier streepjes van artikel 1 alsook artikel 3 van kaderbesluit 2005/212 vervangt, zodat – zoals de advocaat-generaal in de punten 48 en 49 van haar conclusie in wezen heeft opgemerkt – de artikelen 2, 4 en 5 van dat kaderbesluit van kracht zijn gebleven nadat richtlijn 2014/42 is vastgesteld.”
28      Arrest van 28 oktober 2021, Komisia za protivodeystvie na koruptsiyata i za otnemane na nezakonno pridobitoto imushtestvo (C‑319/19, EU:C:2021:883, punt 36): „Gelet op de doelstellingen en bewoordingen van de bepalingen van richtlijn 2014/42 en van de context waarin deze richtlijn is vastgesteld, dient [...] te worden geoordeeld dat deze richtlijn, net als kaderbesluit 2005/212 (waarvan de richtlijn de bepalingen beoogt uit te breiden, aldus overweging 9 ervan), een handeling betreft die ertoe strekt de lidstaten te verplichten gemeenschappelijke minimumvoorschriften te bepalen voor de confiscatie van hulpmiddelen en opbrengsten die verband houden met strafbare feiten, teneinde met name de wederzijdse erkenning van in strafprocedures vastgestelde rechterlijke beslissingen tot confiscatie te vergemakkelijken”. Zie eveneens het arrest Agro In 2001, punt 56, en arrest van 14 januari 2021, Okrazhna prokuratura – Haskovo en Apelativna prokuratura – Plovdiv (C‑393/19, EU:C:2021:8, punt 36).
29      In het arrest van 14 januari 2021, Okrazhna prokuratura – Haskovo en Apelativna prokuratura – Plovdiv (C‑393/19, EU:C:2021:8), ging het om een ernstig geval van smokkel, waarop een vrijheidsstraf van drie tot tien jaar staat. In het arrest Agro In 2001 ging het om verduistering, waarop een vrijheidsstraf van tien tot twintig jaar staat.
30      Arrest van 25 januari 2024, Sofiyski gradski sad (C‑722/22, EU:C:2024:80, punt 28).
31      Arrest van 14 januari 2021, Okrazhna prokuratura – Haskovo en Apelativna prokuratura – Plovdiv (C‑393/19, EU:C:2021:8, punt 2 van het dictum).
32      Volgens artikel 19, lid 1, van verordening 2018/1805 mag „[d]e uitvoerende autoriteit [...] slechts besluiten een confiscatiebevel niet te erkennen of niet ten uitvoer te leggen indien: [...] h) er, in uitzonderlijke situaties, gegronde redenen zijn om op basis van specifieke en objectieve gegevens aan te nemen dat de tenuitvoerlegging van het confiscatiebevel in de bijzondere omstandigheden van het geval zou leiden tot een manifeste schending van een relevant, in het Handvest vervat grondrecht, met name het recht op een doeltreffende voorziening in rechte, het recht op een onpartijdig gerecht en de rechten van verdediging.” Cursivering van mij.
33      Naar mijn mening beoogde
richtlijn 2014/42, doordat deze de toepassing van de artikelen 2, 4 en 5 van kaderbesluit 2005/212, met de bijbehorende waarborgen, onverlet liet, in overeenstemming te zijn met artikel 52, lid 1, van het Handvest.
34      Overeenkomstig overweging 62 van richtlijn 2024/1260 moet deze richtlijn „[a]angezien [zij] voorziet in een uitgebreide reeks voorschriften, die met reeds bestaande rechtsinstrumenten zouden overlappen, [...] in de plaats komen van [...] kaderbesluit [2005/212]”. Dat de inhoud van kaderbesluit 2005/212 door richtlijn 2024/1260 volledig is vervangen, doet tal van vragen rijzen in verband met de toepassing van de instrumenten voor justitiële samenwerking in strafzaken op dit gebied, aangezien hierdoor bepaalde lacunes ontstaan in het tot dusver geldende systeem.
35      Volgens de beschikbare informatie zijn er lidstaten waar in de wetgeving is bepaald dat het besturen van een motorvoertuig onder invloed van alcohol of verdovende middelen tot confiscatie van het voertuig leidt (België, Spanje, Frankrijk, Kroatië, Italië, Letland, Nederland, Polen en Slowakije). In andere lidstaten is de confiscatie veeleer ontwikkeld door de jurisprudentie (Hongarije, Portugal en Roemenië).
36      Punten 13 en 14 van de schriftelijke opmerkingen van de Commissie.
37      Arrest van 25 januari 2024, Sofiyski gradski sad (C‑722/22, EU:C:2024:80, punt 22): „Wanneer een voertuig ‚op enigerlei wijze’ wordt gebruikt om [het] [...] strafbaar feit [belastingfraude] te begaan, valt dit voertuig dus onder het begrip ‚hulpmiddel’ in de zin van artikel 1, derde streepje, van het kaderbesluit, zonder dat een onderscheid hoeft te worden gemaakt naargelang dit voertuig wordt gebruikt als vervoermiddel dan wel als middel voor het voorhanden hebben of voor opslag van de goederen waarop het betrokken strafbare feit betrekking heeft.” Volgens de delictsomschrijving is degene bestraft die in het bezit was van accijnsgoederen die niet waren voorzien van een accijnszegel.
38      Sommige lidstaten beperken de confiscatiemaatregel tot roekeloos rijgedrag, herhaaldelijk rijden zonder rijbewijs of herhaaldelijk rijden onder invloed van alcohol of verdovende middelen. Andere lidstaten laten het aan de rechter over om, zonder automatismen en afhankelijk van de specifieke overwegingen van het geval, te bepalen in welke omstandigheden de confiscatie van het voertuig wordt gelast. Nog andere lidstaten houden rekening met de aard van het gepleegde strafbare feit of het gevaar dat het rijgedrag concreet heeft opgeleverd voor de betrokkenen.
39      Volgens de beschikbare informatie lijkt dit het geval te zijn in België, Spanje, Frankrijk, Kroatië, Italië, Nederland, Roemenië en Slowakije.
40      Volgens de beschikbare informatie lijkt dit het geval te zijn in Letland, Hongarije, Polen en Portugal.