61985J0027
ΈΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠ' ΑΚΡΟΑΤΗΡΊΟΥ ΣΥΖΉΤΗΣΗ
στην υπόθεση 27/85 (
*1
)
Ι — Πραγματικά περιστατικά, νομικό πλαίσιο και διαδικασία
Α — Πραγματικά περιστατικά
1.
Η ενάγουσα, εταιρία βελγικού δικαίου, παράγει και εμπορεύεται, σε περισσότερα κράτη μέλη, διάφορους τύπους μαργαρίνης με περισσότερα σήματα. Ζητεί αποζημίωση για τη ζημία, την οποία θεωρεί ότι υπέστη συνεπεία της εφαρμογής της επιχείρησης « βούτυρο Χριστουγέννων » ( εφεξής: ΕΒΧ ), που αποφασίστηκε κατά το τέλος του 1984 και θεσπίστηκε με τον προαναφερθέντα κανονισμό
2956/84 της Επιτροπής, της 18ης Οκτωβρίου 1984. Η ζημία αυτή ήταν αποτέλεσμα των ενισχύσεων που κατέβαλε η Κοινότητα για την πώληση βουτύρου, αλλά και την πώληση μαργαρίνης. Σε σχέση εξάλλου με τις ΕΒΧ που είχαν αποφασιστεί παλαιότερα, η επιχείρηση που θεσπίστηκε το 1984 χαρακτηρίζεται από πολύ σημαντικότερες μειώσεις των τιμών ποσοτήτων βουτύρου, που κι αυτές είναι μεγαλύτερες ( 1,6 ECU ανά χγρ. για συνολική ποσότητα 200000 τόνων από τους οποίους 10400 στο Βέλγιο ). Αυτό είναι που ώθησε την ενάγουσα να ασκήσει την παρούσα αγωγή.
2.
Η κοινοτική παραγωγή γαλακτοκομικών προϊόντων χαρακτηρίζεται από πολλών ετών από έντονη υπερπαραγωγή. Ο μόνος τρόπος αντιμετωπίσεως των διαρθρωτικών πλεονασμάτων της προσφοράς ( 105 εκατομμύρια τόνοι για την περίοδο 1983/84), σε σχέση με τη ζήτηση ( 82 εκατομμύρια τόνοι ), εκτός των μέτρων μειώσεως της παραγωγής, είναι αποθεματοποίηση του γάλακτος με τη μορφή βουτύρου ή αποβουτυρωμένου γάλακτος σε σκόνη και ακολούθως ενθάρρυνση της κατανάλωσης των προϊόντων αυτών ή διευκόλυνση της εξαγωγής τους. Αυτή η έλλειψη ισορροπίας προκαλεί σταθερή και σημαντική αύξηση των αποθεμάτων βουτύρου, τα οποία, κατά το τέλος του 1984, υπερέβαιναν το 1 εκατομμύριο τόνους.
3.
Η Επιτροπή, για να διαθέσει αυτά τα αποθέματα βουτύρου που ήταν εξαιρετικά επαχθή για τον κοινοτικό προϋπολογισμό, προέβη σε ορισμένες ενέργειες που είχαν ως στόχο να θέσουν στη διάθεση των καταναλωτών ή ορισμένων κατηγοριών από αυτούς βούτυρο σε μειωμένη τιμή, με στόχο να τονώσουν την κατανάλωση.
4.
Μέσα στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται και οι επιχειρήσεις « βούτυρο Χριστουγέννων » που καθιερώθηκαν από το τέλος του 1977 και επανελήφθησαν το 1978, 1979, 1982 και 1984. Οι ΕΒΧ αυτές αφορούσαν συνεχώς αυξανόμενες ποσότητες με όλο και σημαντικότερη μείωση τιμής. Η αποτελεσματικότητα τους έγινε αντικείμενο πολυάριθμων διαφωνιών και μιας ειδικής έκθεσης του Ελεγκτικού Συνεδρίου, της 13ης Απριλίου 1982 ( ΕΕ C 143, σ. 1 ), τα συμπεράσματα της οποίας ήταν μετριοπαθή λόγω του συνεχώς αυξανόμενου κόστους και της περιορισμένης αποτελεσματικότητας.
5.
Μπροστά σε τέτοια κατάσταση η έκθεση της Επιτροπής επί της καταστάσεως της γεωργίας στην Κοινότητα για το 1984 ( σ. 51 ) αναφέρει ότι:
« Η Επιτροπή ωστόσο έκρινε ότι επιβάλλονταν έκτακτα μέτρα για τη μείωση, μέσα σε βραχύ διάστημα, του επιπέδου των αποθεμάτων. Αποφασίστηκαν δύο ιδιαίτερα μέτρα: η οργάνωση επιχείρησης “ βούτυρο Χριστουγέννων ” και μέτρα διαθέσεως του πολύ παλαιού βουτύρου σε μη παραδοσιακές αγορές. Παρά το υψηλό κόστος, επιβάλλεται η πώληση με επιδοτούμενη τιμή 200000 περίπου τόνων βουτύρου Χριστουγέννων στο μισό της τιμής παρεμβάσεως 84 % του βουτύρου θα προέλθει από τα αποθέματα της παρέμβασης. Η σχέση κόστους/αποτελεσματικότητας του μέτρου αυτού έπρεπε να είναι καλύτερη από τις παρόμοιες επιχειρήσεις του παρελθόντος, επειδή η τιμή του βουτύρου μειώθηκε ήδη κατά 10 % στην αρχή της περιόδου 1984/85. Η διάθεση του πολύ παλαιού βουτύρου της παρέμβασης προσκρούει σε εμπορικές δυσκολίες. Η Επιτροπή βασίμως κρίνει ότι υφίστανται δυνατότητες δημιουργίας αγοράς για το πολύ παλαιό βούτυρο (που παρήχθη προ του Απριλίου 1983 ), ιδίως στην ΕΣΣΔ, υπό τον όρο ότι η τιμή του θα είναι ανταγωνιστική με την τιμή των άλλων λιπαρών ουσιών και ελαίων. »
6.
Αυτός ήταν ο συγκεκριμένος στόχος του προαναφερθέντος κανονισμού 2956/84, της 18ης Οκτωβρίου 1984, ο πρώτος τίτλος του οποίου θεσπίζει την επιχείρηση « βούτυρο Χριστουγέννων » 1984/85 και ο τίτλος II προβλέπει μια ιδιαίτερη επιχείρηση με στόχο να ευνοήσει την εξαγωγή παλαιού βουτύρου. Η επιχείρηση « βούτυρο Χριστουγέννων » αφορά 200000 τόνους, με τιμή μειωμένη κατά 1,6 ECU ανά κιλό. Επειδή η επιτροπή διαχείρισης δεν γνωμοδότησε μέσα στην απαιτούμενη προθεσμία, η Επιτροπή εξέδωσε τον κανονισμό που συνεπάγεται για την Κοινότητα δαπάνη περίπου 320 εκατομμυρίων ECU για την επιχείρηση « βούτυρο Χριστουγέννων ». Ο κανονισμός αυτός επιδιώκει δύο στόχους: να αυξήσει την κατανάλωση βουτύρου και να αποφύγει την παράταση της αποθεματοποίησης.
7.
Η νέα αυτή επιχείρηση προκάλεσε δυσαρέσκεια στους παρασκευαστές και πωλητές μαργαρίνης στο Βέλγιο, καθώς και σε άλλα κράτη μέλη που θεωρούν ότι υπέστησαν σημαντική ζημία από τη βίαιη αυτή διαταραχή της αγοράς των λιπαρών ουσιών, επειδή διατέθηκε ξαφνικά προς κατανάλωση σημαντική ποσότητα ανταγωνιστικού και υποκατάστατου προϊόντος σε τιμές αισθητά μειωμένες χάρη στις κοινοτικές ενισχύσεις. Σ' αυτό οφείλεται η παρούσα αγωγή αποζημιώσεως της ενάγουσας εταιρίας. Η αγωγή αυτή αρχικά εμφανίστηκε ως αγωγή αναγνωρίσεως της ευθύνης. Για τους μήνες Νοέμβριο 1984 έως Φεβρουάριο 1985, η ενάγουσα αποτίμησε τη ζημία της σε 48151281 βελγικά φράγκα ( BFR), διευκρινίζοντας ότι το ποσό αυτό θα αναθεωρηθεί αφού καταστούν γνωστές οι μειώσεις των πωλήσεων για τους μήνες Μάρτιο έως Ιούνιο 1985.
Β — Νομικό πλαίσιο
1.
Ο κανονισμός 804/68 rov Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1968, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/003, σ. 82), όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό 559/76 του Συμβουλίου, της 15ης Μαρτίου 1976 ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/014, σ. 187), ορίζει στο άρθρο 6, παράγραφοι 3 και 4, ότι:
« 3)
Η διάθεση του βουτύρου που αγοράζεται από τον οργανισμό παρεμβάσεως γίνεται με τέτοιους όρους, ώστε να μην απειλείται η ισορροπία της αγοράς και να εξασφαλίζεται η ισότητα προσβάσεως στα προϊόντα προς πώληση, καθώς και η ίση μεταχείριση των αγοραστών. Για το βούτυρο δημοσίας αποθεματοποιήσεως που δεν δύναται να διατεθεί κατά τη διάρκεια μιας γαλακτοκομικής περιόδου υπό κανονικές συνθήκες, δύναται να λαμβάνονται ειδικά μέτρα.
Επίσης λαμβάνονται ειδικά μέτρα, εφόσον η φύση τους τα δικαιο λογεί, προκειμένου να διατηρηθούν οι δυνατότητες διαθέσεως των προϊόντων, τα οποία έχουν αποτελέσει αντικείμενο των ενισχύσεων που προβλέπονται στην παράγραφο 2 » (δηλαδή ενισχύσεων που χορηγήθηκαν για την ιδιωτική αποθεματοποίηση ).
« 4)
Το καθεστώς παρεμβάσεως εφαρμόζεται κατά τρόπον ώστε:
α)
να διατηρείται η ανταγωνίσιμη θέση του βουτύρου στην αγορά'
β )
να διαφυλάσσεται κατά το μέτρο του δυνατού η αρχική ποιότητα του βουτύρου'
γ)
να πραγματοποιείται όσο το δυνατόν περισσότερο ορθολογική αποθεματοποίηση. »
Το άρθρο 12 του κανονισμού αυτού ορίζει ότι:
« 1)
Όταν δημιουργούνται ή απειλείται ότι θα δημιουργηθούν πλεονάσματα βουτυρικών λιπαρών ουσιών, δύνανται να λαμβάνονται μέτρα εκτός από εκείνα που προβλέπονται στο άρθρο 6, για να διευκολυνθεί η διάθεση τους.
2)
Το Συμβούλιο, προτάσει της Επιτροπής και κατά τη διαδικασία ψηφοφορίας που προβλέπεται στο άρθρο 43, παράγραφος 2, της Συνθήκης, αποφασίζει επί των μέτρων που προβλέπονται στο παρόν άρθρο και θεσπίζει τους γενικούς κανόνες εφαρμογής.
3)
Οι λεπτομέρειες εφαρμογής του παρόντος άρθρου θεσπίζονται κατά τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 30. »
Το άρθρο 30 τον ίάιου κανονισμού καθορίζει τη διαδικασία λήψεως αποφάσεων: η Επιτροπή υποβάλλει στην επιτροπή διαχειρίσεως γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων σχέδιο των μέτρων που πρέπει να ληφθούν η επιτροπή διαχειρίσεως διατυπώνει τη γνώμη της επί των μέτρων αυτών μέσα στην προθεσμία που καθορίζει ο πρόεδρος της' η Επιτροπή θεσπίζει μέτρα που τυγχάνουν αμέσου εφαρμογής όταν είναι σύμφωνα με τη γνώμη της επιτροπής διαχειρίσεως αν τα μέτρα αυτά δεν είναι σύμφωνα με τη γνώμη της επιτροπής αυτής, ανακοινώνονται από την Επιτροπή στο Συμβούλιο που μπορεί να λάβει διαφορετική απόφαση μέσα σε προθεσμία ενός μηνός.
2.
Το άρθρο 1, εξάλλου, τον κανονισμού 750/69 τον Συμβουλίου, της 22ας Απριλίου 1969, που τροποποιεί τον κανονισμό 985/68 περί καθορισμού των γενικών κανόνων που διέπουν τα μέτρα παρεμβάσεως στην αγορά του βουτύρου και της κρέμας γάλακτος ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/003, σ. 120) ορίζει ότι για τα γαλακτοκομικά προϊόντα που βρίσκονται σε δημόσια αποθεματοποίηση και δεν μπορούν να διατεθούν κατά τη διάρκεια μιας γαλακτοκομικής περιόδου υπό κανονικές συνθήκες, η Επιτροπή εξετάζει την κατάσταση. Τα κατάλληλα μέτρα θεσπίζονται σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 30 του κανονισμού 804/68.
3.
Ο προαναφερθείς κανονισμός 2956/84 της Επιτροπής, της 18ης Οκτωβρίου 1984, ο πρώτος τίτλος του οποίου θεσπίζει την ΕΒΧ 1984/85, στηρίζεται κυρίως στις προαναφερθείσες διατάξεις των κανονισμών 804/68 και 985/68. Στις αιτιολογικές του σκέψεις εκτίθεται:
« ότι η κατάσταση της αγοράς του βουτύρου χαρακτηρίζεται από σημαντικά διαθέσιμα αποθέματα και ότι πρέπει να αυξηθεί η κατανάλωση του βουτύρου με όλα τα κατάλληλα μέσα'
ότι η μείωση των τιμών στην τελική κατανάλωση αποτελεί αποτελεσματικό μέσο για την επίτευξη του στόχου αυτού'
ότι, επιπλέον, υπάρχουν στην Κοινότητα αποθέματα τα οποία δημιουργήθηκαν μετά από παρεμβάσεις στην αγορά του βουτύρου που πραγματοποιήθηκαν βάσει του άρθρου 6, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού ( ΕΟΚ ) αριθ. 804/68'
ότι δεν είναι δυνατόν να διατεθεί, σε κανονικές συνθήκες, το σύνολο των αποθεμάτων βουτύρου κατά την παρούσα γαλακτοκομική περίοδο και ότι πρέπει να αποφευχθεί η παράταση της αποθεματοποίησης επειδή προκύπτουν μεγάλα έξοδα 'ότι είναι, επομένως, σκόπιμο να ληφθούν μέτρα που ευνοούν τη διάθεση του βουτύρου'
ότι στο πλαίσιο συνολικής πολιτικής για τη μείωση των αποθεμάτων πρέπει να προβλεφθεί αρμονικό σύνολο εσωτερικών και εξωτερικών μέτρων διάθεσης των αποθεμάτων βουτύρου'
ότι, ενόψει των εορτών των Χριστουγέννων, μπορούν να παρουσιαστούν δυνατότητες διάθεσης για το βούτυρο που πωλείται σε μειωμένη τιμή και προορίζεται για άμεση κατανάλωση'
ότι το ποσό της μείωσης... πρέπει να επιτρέπει την επιπλέον διάθεση του βουτύρου χωρίς να προκαλεί διαταραχές στο κανονικό εμπόριο βουτύρου... »
Γ — Διαδικασία
Με δικόγραφο που κατέθεσε στο Δικαστήριο την 1η Μαρτίου 1985, η ενάγουσα εταιρία άσκησε αγωγή δυνάμει των άρθρων 178 και 215, δεύτερη παράγραφος, της Συνθήκης, ζητώντας να υποχρεωθεί η Επιτροπή, ως εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας να της αποκαταστήσει τη ζημία που υπέστη συνεπεία της εφαρμογής της επιχείρησης « βούτυρο Χριστουγέννων 1984/85 » που θεσπίστηκε με τον προαναφερθέντα κανονισμό 2956/84 της Επιτροπής. Ζητεί επίσης να καταδικαστεί η εναγόμενη στα δικαστικά έξοδα.
Η Επιτροπή ζητεί να απορριφθεί η αγωγή ως αβάσιμη και να καταδικαστεί η ενάγουσα στα δικαστικά έξοδα.
Κατόπιν εκθέσεως του εισηγητή δικαστή και μετά από ακρόαση του γενικού εισαγγελέα, το Δικαστήριο αποφάσισε να προχωρήσει στην έναρξη της προφορικής διαδικασίας χωρίς προηγούμενη διεξαγωγή αποδείξεων.
II — Ισχυρισμοί και επιχειρήματα των διαδίκων
11.1 — Επί του παραδεκτού της αγωγής
α)
Η Επιτροπή πρόβαλε δύο ενστάσεις περί απαραδέκτου.
Πρώτον, η αγωγή φαινομενικά μόνον είναι αγωγή αποζημιώσεως, στην πραγματικότητα όμως επιδιώκει την ακύρωση των μέτρων που ελήφθησαν με κανονισμό γενικής ισχύος και την οποία δεν δικαιούνται να προσβάλλουν οι ιδιώτες ενώπιον του Δικαστηρίου.
Δεύτερον, το γεγονός ότι η ενάγουσα εταιρία δεν αποτίμησε τη ζημία της παρά στο υπόμνημα απαντήσεως και μάλιστα όχι κατά τρόπο οριστικό και ότι έτσι μετέβαλε την αγωγή αναγνωρίσεως ευθύνης σε αγωγή αποζημιώσεως, άγει σε παραβίαση των δικαιωμάτων υπερασπίσεως, αντίκειται στο άρθρο 42 του κανονισμού διαδικασίας και δεν επιτρέπει στην Επιτροπή να διατυπώσει πλήρως την άποψη της επί της αποτιμήσεως της ζημίας.
β )
Η ενάγουσα ισχυρίζεται ότι άσκησε αγωγή αναγνωρίσεως της ευθύνης λόγω ζημίας που επίκειται, είναι βεβαία και μπορεί να προβλεφθεί, όχι δε αγωγή αποζημιώσεως. Οι ενστάσεις περί απαραδέκτου της Επιτροπής είναι αβάσιμες, όπως συνάγεται από πάγια νομολογία του Δικαστηρίου ( ιδίως απόφαση της 6ης Δεκεμβρίου 1984, Biovilac, 59/83, Συλλογή σ. 4057 ).
II.2 — Επί της ουσίας
Πρέπει να υπογραμμιστεί εκ προοιμίου ότι οι διάδικοι παραδέχονται, σε ορισμένο μέτρο, την ύπαρξη σχέσης ανταγωνισμού και υποκαταστάσεως μεταξύ βουτύρου και μαργαρίνης. Η Επιτροπή δεν αμφισβητεί το πραγματικό αυτό στοιχείο, το οποίο άλλωστε εξετέθη στην απόφαση της 23ης Φεβρουαρίου 1983, Froman-çais ( 66/82, Συλλογή σ. 395 ). Η ενάγουσα επιμένει σ' αυτή τη σχέση υποκαταστάσεως παρατηρώντας ότι τα μερίδια αγοράς του βουτύρου και της μαργαρίνης επηρεάζονται από δύο παράγοντες: τις αντίστοιχες τιμές των προϊόντων και την προτίμηση του καταναλωτή. Κάθε μεταβολή ενός από τους παράγοντες αυτούς έχει, συνεπεία της υποκαταστάσεως, αντίστοιχη επίδραση στις πωλήσεις του βουτύρου και της μαργαρίνης.
1. Επί του κύρους των επιχειρήσεων «βούτυρο Χριστουγέννων » από απόψεως κοινοτικού δικαίου
Η ενάγουσα πρόβαλε τέσσερις ισχυρισμούς προς στήριξη της αγωγής της.
1ος ισχυρισμός: Οι ΕΒΧ αντίκεινται στην αρχή της σταθεροποίησης της αγοράς που διατυπώνεται στο άρθρο 39, πρώτη παράγραφος, στοιχείο γ), της Συνθήκης και στο άρθρο 6, παράγραφος 3, του προαναφερθέντος κανονισμού 804/68 του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1968.
α)
Η ενάγουσα εταιρία αναπτύσσει επιχειρηματολογία, η οποία μπορεί να συνοψιστεί ως εξής: ο απαραίτητος συγκερασμός των στόχων που διατυπώνονται στο άρθρο 39 δεν επιτρέπει να απομονώνεται ένας από αυτούς κατά τρόπο που να καθιστά αδύνατη την υλοποίηση των άλλων. Έτσι, η Επιτροπή αγνόησε τελείως το στόχο της σταθεροποίησης των αγορών, χωρίς όμως η επιχείρηση της να μπορεί να δικαιολογηθεί από έναν από τους άλλους στόχους που διατυπώνονται στο άρθρο 39 της Συνθήκης. Οι ΕΒΧ προκαλούν διαταραχή της αγοράς που ανατρέπει την ισορροπία τόσο της αγοράς βουτύρου όσο και της αγοράς μαργαρίνης, λαμβανομένης υπόψη της σχέσης υποκατάστασης και ανταγωνισμού μεταξύ των προϊόντων αυτών.
β)
Η Επιτροπή αντικρούει το επιχείρημα αυτό όπως έπεται:
Ο στόχος της σταθεροποίησης των αγορών που διατυπώνεται στο άρθρο 39 της Συνθήκης δεν αποτελεί, σύμφωνα με πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, παρά έναν από τους αντιφατικούς στόχους, τους οποίους πρέπει να συμβιβάσουν τα κοινοτικά όργανα, κάνοντας χρήση της διακριτικής ευχέρειας που τους αναγνωρίζεται στα θέματα αυτά τόσο από τη νομολογία του Δικαστηρίου όσο και από τις προαναφερθείσες διατάξεις των κανονισμών 804/68 και 750/69. Έτσι η Επιτροπή έδωσε ιδιαίτερη προσοχή και στο στόχο της εξασφάλισης δίκαιου εισοδήματος στους γαλακτοπαραγωγούς και οι ΕΒΧ έχουν άμεση σχέση με το στόχο αυτό, εφόσον επιτρέπουν τη στήριξη των τιμών παραγωγής, όπως δέχτηκε το Δικαστήριο με την απόφαση της 6ης Δεκεμβρίου 1984 (Biovilac, 59/83, Συλλογή σ. 4057). Εξάλλου, η διάθεση του βουτύρου σε μειωμένη τιμή εξυπηρετεί κυρίως τη διάθεση των αποθεμάτων που προκλήθηκαν από τους μηχανισμούς της παρέμβασης και που δεν μπορούν να παραμένουν αποθεματοποιημένα στο διηνεκές. Η διάθεση συνεπώς είναι σύμφωνη τόσο με το άρθρο 6, παράγραφος 3, του κανονισμού 804/68, που επιτρέπει σε περίπτωση ανισορροπίας της αγοράς τη λήψη ειδικών μέτρων, δηλαδή, εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις, παρέκκλιση από την αρχή της σταθεροποίησης της αγοράς, όσο και με το άρθρο 7α του κανονισμού 985/68. Οι επιχειρήσεις λοιπόν του είδους ΕΒΧ εντάσσονται στο πλαίσιο της οργάνωσης της αγοράς γάλακτος και ο κανονισμός, το κύρος του οποίου αμφισβητείται, στηρίζεται σε νόμιμο έρεισμα. Οι ΕΒΧ αποτελούν αναγκαίο συμπλήρωμα των μέτρων που αποτελούν τη βάση του καθεστώτος της παρέμβασης, συντείνοντας στο να δημιουργείται όσο το δυνατόν πιο ορθολογική αποθεματοποίηση.
2ος ισχνριομός: Η επιχείρηση « βούτυρο Χριστουγέννων » παραβιάζει την αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων που διατυπώνεται στο άρθρο 40, παράγραφος 3, της Συνθήκης.
α)
Η ενάγουσα εταιρία υποστηρίζει ότι η Επιτροπή, διακόπτοντας με την πώληση του
βουτύρου των Χριστουγέννων την ισορροπία στον ανταγωνισμό, υποβάλλει τους παραγωγούς μαργαρίνης σε δυσμενή μεταχείριση σε σχέση με τη μεταχείριση των παρασκευαστών βουτύρου. Η μεταχείριση, άλλωστε, αυτή είναι διττώς δυσμενής. Αφενός, επιτρέπει στον παραγωγό βουτύρου να πωλεί το προϊόν του κάτω της τιμής κόστους και, αφετέρου, η ίδια η Επιτροπή επιχορηγεί την πώληση αυτή κάτω της τιμής κόστους, κατά τρόπο που να μη φέρουν οι παραγωγοί βουτύρου τις οικονομικές επιπτώσεις της πώλησης αυτής.
Πρέπει να υπογραμμιστεί σχετικώς ότι, αν οι παραγωγοί βουτύρου και μαργαρίνης βρίσκονται σε διαφορετικές καταστάσεις, αυτό δεν είναι φυσικό. Η εφαρμογή της κοινής γεωργικής πολιτικής και οι επιλογές που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της είχαν ως συνέπεια τα γαλακτοκομικά προϊόντα να πωλούνται στην Κοινότητα σε τιμή αισθητά ανώτερη από τις παγκόσμιες τιμές. Μέσα στην αλληλουχία αυτή είχε δημιουργηθεί ισορροπία στον ανταγωνισμό μεταξύ μαργαρίνης και βουτύρου που επέτρεπε στις δύο ανταγωνίστριες βιομηχανίες να διατηρήσουν τις θέσεις τους στην αγορά. Οι ΕΒΧ είχαν ως αποτέλεσμα την ανατροπή της ισορροπίας στον ανταγωνισμό. Είναι, εξάλλου, εσφαλμένη η διαβεβαίωση ότι οι πωλήσεις μαργαρίνης αυξήθηκαν σε βάρος των πωλήσεων βουτύρου και ότι το σύστημα των κοινών οργανώσεων των οικείων αγορών ευνοεί τη μαργαρίνη σε σχέση με το βούτυρο.
β)
Η Επιτροπή παραδέχεται ότι υπάρχει κάποια σχέση υποκατάστασης μεταξύ βουτύρου και μαργαρίνης και ότι η πώληση του βουτύρου σε μειωμένη τιμή μπορεί να επηρεάσει την πώληση της μαργαρίνης. Θεωρεί ωστόσο ότι οι παραγωγοί βουτύρου και οι παραγωγοί μαργαρίνης βρίσκονται κατ' ανάγκη σε διαφορετικές καταστάσεις και ότι η αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων δεν μπορεί να εφαρμοστεί παρά μόνο μέσα στα όρια του άρθρου 40, παράγραφος 3, της Συνθήκης. Θεωρεί εξάλλου ότι το ισχύον σύστημα των κοινών οργανώσεων των οικείων αγορών αποφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα στους παραγωγούς μαργαρίνης. Πράγματι, όσον αφορά την κοινή οργάνωση των λιπαρών ουσιών (κανονισμός 136/66 του Συμβουλίου, της 22ας Σεπτεμβρίου 1966, Ε Ε ειδ. έκδ. 03/002, σ. 33 ), οι πρώτες ύλες διατίθενται στο επίπεδο των τιμών της παγκόσμιας αγοράς. Η τιμή του βουτύρου, αντίστροφα, βρίσκεται σε επίπεδο πολύ υψηλότερο από της παγκόσμιας αγοράς, έτσι ώστε από ετών διαπιστώνεται συνεχής αύξηση των πωλήσεων μαργαρίνης σε βάρος των πωλήσεων βουτύρου, ιδίως επειδή η μαργαρίνη προσφέρεται στον καταναλωτή σε τιμή ίση προς το μισό της τιμής του βουτύρου ( η ενάγουσα αμφισβητεί τον ισχυρισμό αυτό ). Έτσι η ενίσχυση που χορηγείται στο βούτυρο με τις επιχειρήσεις του είδους ΕΒΧ δεν αποτελεί σε τελική ανάλυση παρά περιορισμένο και πρόσκαιρο αντιστάθμισμα του μειονεκτήματος που υφίσταται λόγω των μηχανισμών των κοινών οργανώσεων των οικείων αγορών, και που έχει ως μόνο αποτέλεσμα το βούτυρο, που ενισχύεται έτσι, να μπορεί να πωληθεί στον τελικό κοινοτικό καταναλωτή σε τιμές που πλησιάζουν τις τιμές της παγκόσμιας αγοράς. Η θέση εξάλλου της μαργαρίνης σε σχέση με αυτή του βουτύρου βελτιώθηκε από το 1969, λαμβανομένων υπόψη των διαφορών μεταξύ των προϊόντων αυτών. Αυτός είναι άλλωστε κυρίως ο λόγος που κατέστησε αναγκαία τη λήψη μέτρων για τη μείωση της παραγωγής των γαλακτοκομικών προϊόντων, χωρίς να υπάρχουν αντίστοιχα μέτρα στον τομέα των λιπαρών ουσιών, εφόσον ο προβλεπόμενος επί των λιπαρών ουσιών φόρος δεν έχει ακόμη θεσπιστεί. Συνεπώς, όχι μόνο δεν υπάρχει απαγορευμένη άνιση μεταχείριση σε βάρος των παραγωγών μαργαρίνης, αλλά αυτοί δεν μπορούν καν να επικαλεστούν κεκτημένο δικαίωμα προκειμένου να διατηρήσουν το πλεονέκτημα στον ανταγωνισμό, το οποίο απολαμβάνουν.
3ος ισχυρισμός: Η επιχείρηση « βούτυρο Χριστουγέννων » παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας.
α)
Η ενάγουσα εταιρία υποστηρίζει προπαντός ότι οι πωλήσεις του βουτύρου σε μειωμένη τιμή δεν είναι ούτε απαραίτητες ούτε κατάλληλες για την επίτευξη των επιδιωκομένων στόχων, δηλαδή να αυξηθεί η κατανάλωση του βουτύρου και να αποφευχθεί η παράταση της αποθεματοποίησης. Κατά συνέπεια, η δυσμενής διάκριση μεταξύ επιχειρηματιών δικαιολογείται ακόμη λιγότερο. Πράγματι, αν επιδιωκόμενος στόχος είναι η μακροπρόθεσμη σταθεροποίηση των αγορών, οι βραχυπρόθεσμες πωλήσεις σε μειωμένη τιμή δεν θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις διαρθρωτικές αιτίες της ανισορροπίας μεταξύ ζήτησης και προσφοράς που στηρίζονται στην πολιτική τιμών που ακολουθείται από την Κοινότητα. Θα αποτελούσαν απλό μηχανισμό διαχείρισης των αποθεμάτων βουτύρου, που θα συνίστατο στην ανακύκληση τους, επιτείνοντας αντίθετα την ανισορροπία αυτή. Αν επιθυμητός στόχος είναι η μείωση των αποθεμάτων, τέτοιες επιχειρήσεις άγουν εκ του ασφαλούς σε αποτυχία, αφού η πώληση του βουτύρου σε μειωμένη τιμή πραγματοποιείται κυρίως σε βάρος της πωλήσεως του νωπού βουτύρου, το οποίο πρέπει να αποθεματοποιηθεί εκ νέου. Τα αποθέματα άλλωστε ήταν κατά το τέλος Μαΐου 1985 στο ίδιο επίπεδο όπως το Νοέμβριο 1984. Ασφαλώς και υπήρξε συνολική αύξηση της κατανάλωσης βουτύρου σε βάρος της μαργαρίνης, αλλά ήταν ανεπαίσθητη και σε καμιά περίπτωση δεν δικαιολογούσε τα σημαντικά και δυσανάλογα έξοδα (320 εκατομμύρια ECU για πρόσκαιρη μείωση των αποθεμάτων κατά 60000 τόνους περίπου), ενώ προκαλεί πάνω απ' όλα σοβαρή ζημία στους παρασκευαστές μαργαρίνης. Υπάρχουν άλλα μέσα διάθεσης των αποθεμάτων, ιδίως η μεταποίηση και οι εξαγωγές εκτός Κοινότητας, κυρίως με τη μορφή επισιτιστικής βοήθειας. 'Αρα τα μέτρα που θέσπισε η Επιτροπή για τη μείωση της γαλακτοπαραγωγής είναι ανεπαρκή για την απορρόφηση των αποθεμάτων βουτύρου που εξακολουθούν να είναι υπερβολικά υψηλά. Η διατήρηση συνεπώς των ΕΒΧ αποδεικνύει ότι η Επιτροπή ακολουθεί μια πολιτική για την οποία η ίδια παραδέχεται ότι στερείται πραγματικού οφέλους και για την οποία δεν μπορεί να αγνοήσει το κόστος που συνεπάγεται για τη βιομηχανία μαργαρίνης.
β)
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι, ελλείψει παράνομης άνισης μεταχείρισης, ο ισχυρισμός είναι αβάσιμος. Αναγνωρίζει ασφαλώς ότι η αποτελεσματικότητα των επιχειρήσεων « βούτυρο Χριστουγέννων » είναι περιορισμένη, αν και ο βαθμός αποτελεσματικότητας της ΕΒΧ 1984/85 είναι ικανοποιητικός. Κρίνει όμως ότι δεν διαθέτει άλλη δυνατότητα για τη διάθεση του βουτύρου. Κάθε πρόσθετη εξαγωγή, είτε ως επισιτιστική βοήθεια ( πολιτική, η κρίση για τη σκοπιμότητα της οποίας δεν ανήκει στην Επιτροπή), είτε προς τις χώρες κρατικού εμπορίου, είτε προς άλλες τρίτες χώρες, είναι αδύνατο να πραγματοποιηθεί. Όσον αφορά τα μέτρα που αποβλέπουν στη μείωση της παραγωγής βουτύρου και, σε πρώτη φάση, της γαλακτοπαραγωγής, η Επιτροπή έκανε ό,τι ήταν δυνατό να γίνει, από πλευράς τόσο μείωσης της παραγωγής, όσο και διάθεσης του βουτύρου στις εξωτερικές αγορές ( τέλος συνυπευθυνότητας, επιβράβευση της μη διαθέσεως στο εμπόριο και της μετατροπής, καθεστώς εγγυήσεως ποσοστώσεων, μείωση του μεριδίου των λιπαρών ουσιών που λαμβάνεται υπόψη κατά τον καθορισμό των τιμών της παρέμβασης κλπ.). Δεν απέμενε συνεπώς παρά να επιδιωχθεί η αύξηση της κατανάλωσης βουτύρου στην κοινή αγορά, δηλαδή επιχειρήσεις σαν τις ΕΒΧ. Είναι άρα αναμφισβήτητο ότι το ληφθέν μέτρο ανταποκρίνεται πλήρως στους επιδιωκόμενους στόχους, δηλαδή την αύξηση των πωλήσεων βουτύρου (60000 τόνοι σε σχέση με τους 200000 τόνους που πωλήθηκαν σε μειωμένη τιμή ), καθώς και τη μείωση και την καλύτερη ανακύκληση των αποθεμάτων, που μπορούν να διατηρηθούν επί δύο περίπου έτη (αποφεύχθηκε παράταση της αποθεματοποίησης για 140000 τόνους βουτύρου). Η Επιτροπή, εξάλλου, υπογραμμίζει τον αντιφατικό χαρακτήρα της επιχειρηματολογίας της ενάγουσας: πράγματι, είτε κάθε αύξηση των πωλήσεων βουτύρου επιτυγχάνεται σε βάρος των πωλήσεων μαργαρίνης, πράγμα όμως που αποδεικνύει την αναντίρρητη αποτελεσματικότητα των ΕΒΧ, κι έτσι εκμηδενίζεται μεγάλο μέρος της άποψης της ενάγουσας' είτε, αντίστροφα, η αύξηση των πωλήσεων του βουτύρου από την παρέμβαση αποβαίνει αποκλειστικά σε βάρος του νωπού βουτύρου, οπότε οι παρασκευαστές μαργαρίνης δεν υφίστανται καμία ζημία συνεπεία των επιχειρήσεων αυτών. Όσον αφορά δε το φερόμενο ως υπερβολικό κόστος μιας επιχείρησης σαν την ΕΒΧ, η Επιτροπή θεωρεί ότι η ενάγουσα δεν έχει κανένα δικαίωμα να εκφέρει γνώμη ως προς τη χρήση των πόρων του προϋπολογισμού της Κοινότητας και ότι δεν μπορεί να προβάλει τέτοιο ισχυρισμό. Μια ιδιωτική επιχείρηση δεν μπορεί να αναχθεί σε κριτή της σκοπιμότητας των κοινοτικών αποφάσεων.
Εν πάση περιπτώσει, η Επιτροπή θεωρεί ότι ένας επιχειρηματίας, η δραστηριότητα του οποίου δεν θίγεται από τους κανόνες της κοινής οργάνωσης των αγορών σ' έναν τομέα της γεωργίας, και ο οποίος δεν μπορεί να επικαλεστεί ούτε τους αντικειμενικούς στόχους της κοινής γεωργικής πολιτικής, ούτε την τήρηση της αρχής της ίσης μεταχείρισης μεταξύ των οικείων γεωργικών παραγωγών κατά το χρόνο της υλοποίησης των στόχων αυτών, δεν νομιμοποιείται να προβάλει τον ισχυρισμό της παραβιάσεως της αρχής της αναλογικότητας.
4ος ιοχνρισμός: Η επίδικη επιχείρηση « βούτυρο Χριστουγέννων » εκδόθηκε κατά κατάχρηση εξουσίας.
α)
Η ενάγουσα εταιρία
Στην πραγματικότητα ο ισχυρισμός αυτός είναι παραπλήσιος με τον ισχυρισμό περί παραβιάσεως της αρχής της απαγορεύσεως των διακρίσεων και με τον ισχυρισμό περί αναρμοδιότητας της Επιτροπής για τη λήψη τέτοιου μέτρου. Μπορεί να διατυπωθεί ως εξής: το Συμβούλιο με τους κανονισμούς 804/68 και 985/68 αναγνώρισε στην Επιτροπή αρμοδιότητα για τη λήψη μέτρων που έχουν ως στόχο να εξασφαλίσουν τη διάθεση των αποθεμάτων βουτύρου και όχι την αύξηση της κατανάλωσης βουτύρου. Ασφαλώς η αύξηση της κατανάλωσης βουτύρου μπορεί να αποτελεί μέσο για την επίτευξη του στόχου της διάθεσης των αποθεμάτων, χωρίς όμως να αγνοείται ο κανόνας, τον οποίο υπαγορεύει το άρθρο 6, παράγραφος 4, στοιχείο α), του κανονισμού 804/68, κατά το οποίο το καθεστώς παρεμβάσεως εφαρμόζεται κατά τρόπο ώστε να διατηρείται η ανταγωνιστική θέση του βουτύρου στην αγορά. Συνεπώς, τα μέτρα που θεσπίζονται για την εξασφάλιση της διαθέσεως του βουτύρου πρέπει να είναι ουδέτερα από άποψη ανταγωνισμού. Αυτό όμως δεν ισχύει για ενίσχυση μεγάλης εκτάσεως που χορηγείται στο βούτυρο και του παρέχει τεχνητό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα σε σχέση με τη μαργαρίνη. Η Επιτροπή ενήργησε έτσι με άλλο στόχο από εκείνον για τον οποίο της απονεμήθηκαν εξουσίες κι αρμοδιότητες. Πράγματι, ανέτρεψε αποφασιστικά την ισορροπία στον ανταγωνισμό που ίσχυε από δεκαετίας μεταξύ βουτύρου και μαργαρίνης, προκειμένου να βελτιώσει και όχι να διατηρήσει την ανταγωνιστική θέση του βουτύρου σε βάρος της μαργαρίνης, με το να επιτρέψει και να χρηματοδοτήσει πωλήσεις με ζημία, χορηγώντας δηλαδή σημαντικές ενισχύσεις στο βούτυρο.
β )
Η Επιτροπή απαντά ότι καλώς ενήργησε μέσα στα όρια της εξουσιοδότησης που της απένειμε το Συμβούλιο (άρθρο 6 του κανονισμού 804/68 και άρθρο 7α του κανονισμού 985/68 ). Κατά την Επιτροπή, η έννοια της διατήρησης « της ανταγωνίσιμης θέσης του βουτύρου στην αγορά » σημαίνει την ανταγωνιστική ικανότητα του προϊόντος αυτού σε σχέση με τα εδώδιμα που το υποκαθιστούν και όχι ότι τα επίμαχα μέτρα πρέπει να είναι αυστηρά ουδέτερα από άποψη ανταγωνισμού με τα προϊόντα αυτά.
Η Επιτροπή προσθέτει ότι η βελτίωση μιας υποβαθμισμένης καταστάσεως (της καταστάσεως του βουτύρου ) καταλήγει προφανώς στη διατήρηση της θέσεως του προϊόντος αυτού. Υπογραμμίζει κυρίως ότι η ανάλυση της ενάγουσας καταρρίπτεται από το γεγονός ότι δεν λαμβάνει υπόψη παρά συγκριτικά την κατάσταση του βουτύρου και της μαργαρίνης κι αυτό επιπλέον για μια πολύ σύντομη χρονική περίοδο που συνδέεται με την εφαρμογή ενός περιορισμένου μέτρου. Προκειμένου όμως να εξασφαλιστεί η τήρηση των αντικειμενικών στόχων της κοινής γεωργικής πολιτικής, η προστασία και η βελτίωση της θέσης ενός γεωργικού προϊόντος πρέπει να εκτιμάται καταρχάς αυτοτελώς και όχι κυρίως ενόψει της κατάστασης των βιομηχανικών προϊόντων που είναι ενδεχομένως ανταγωνιστικά. Ο δε αντικειμενικός στόχος του άρθρου 6, παράγραφος 4, στοιχείο β), του κανονισμού 804/68, που συνίσταται στο « να διαφυλάσσεται κατά το μέτρο του δυνατού η αρχική ποιότητα του βουτύρου », συνεπάγεται προφανώς αποφυγή της διατήρησης των αποθεμάτων παλαιού βουτύρου μέχρι την ημερομηνία που δεν μπορεί πια να χρησιμοποιηθεί και πραγματοποίηση όσο το δυνατόν περισσότερο ορθολογικής αποθεματοποίησης. Αυτό συνεπάγεται κυρίως περιορισμό των αποθεμάτων, στο μέτρο του δυνατού, μόνο στο επίπεδο των εποχιακών αναγκών.
Είναι συνεπώς προφανές ότι επιχειρήσεις σαν την επιχείρηση « βούτυρο Χριστουγέννων » που οδηγούν συγχρόνως τόσο σε αύξηση της κατανάλωσης όσο και μείωση και ανακύκληση των υφισταμένων αποθεμάτων εντάσσονται τέλεια στο πλαίσιο τέτοιου αντικειμενικού στόχου. Η Επιτροπή διευκρινίζει σχετικώς ότι ο μέσος όρος ηλικίας των δημοσίων αποθεμάτων βουτύρου αυξήθηκε σημαντικά το 1983 και ακόμη περισσότερο το 1984. Ο μέσος αυτός όρος ηλικίας μεταβλήθηκε από 3 μήνες το 1982 σε 9 σχεδόν μήνες το 1983 και 14 μήνες το 1984. 'Αρα, καταρχήν, το λιγότερο παλαιό βούτυρο μπορεί να διοχετευθεί σε μεγάλη ποικιλία αγορών και η διάθεση του είναι ευκολότερη και λιγότερο δαπανηρή. Η διάρκεια διατηρήσεως, εξάλλου, του βουτύρου, έστω σε αποθήκες με ψυγεία, περιορίζεται χρονικά στα δύο περίπου χρόνια. Επομένως συμφέρει να διατηρούνται σε δημόσια αποθέματα ίσες ποσότητες από το όσο το δυνατόν πιο φρέσκο βούτυρο. Ενόψει αυτών, επιχειρήσεις σαν την επιχείρηση « βούτυρο Χριστουγέννων » ανταποκρίνονται αναμφισβήτητα στους αντικειμενικούς στόχους της διαφύλαξης της αρχικής ποιότητας του βουτύρου και της όσο το δυνατόν περισσότερο ορθολογικής αποθεματοποίησης.
Η Επιτροπή καταλήγει κατόπιν όλων των πιο πάνω σκέψεων ότι, εκδίδοντας τον κανονισμό 2596/84, ο πρώτος τίτλος του οποίου θέσπισε την επιχείρηση « βούτυρο Χριστουγέννων », σεβάστηκε τουλάχιστον έναν από τους αντικειμενικούς στόχους που ορίζονται από τη θεμελιώδη κανονιστική ρύθμιση του οικείου τομέα, δηλαδή το στόχο της καλής διαχείρισης των αποθεμάτων βουτύρου με μείωση και ανανέωση των αποθεμάτων αυτών. Απ' αυτά έπεται ότι ο ισχυρισμός περί καταχρήσεως εξουσίας είναι τελείως αβάσιμος.
2. Επί της ζημίας
α)
Η ενάγουσα εταιρία θεωρεί ότι η φύση της ζημίας που υπέστη θεμελιώνει δικαίωμα για αποζημίωση, επειδή υπερβαίνει τα όρια των οικονομικών κινδύνων που συνεπάγεται η συμμετοχή στον οικείο τομέα. Εξάλλου, ο αιτιώδης σύνδεσμος προκύπτει προφανώς από τη μείωση του κύκλου εργασιών κατά τις περιόδους εφαρμογής κάθε ΕΒΧ, επειδή η πώληση σε μειωμένη τιμή ενός υποκατάστατου προϊόντος καθίσταται κατ' ανάγκη επιζήμια για την πώληση ενός ανταγωνιστικού προϊόντος. Η επίδραση, εξάλλου, μιας διαφημιστικής εκστρατείας δεν υπήρξε παρά μηδαμινή στις πωλήσεις μαργαρίνης της ενάγουσας.
Όσον αφορά την ίδια την αποτίμηση της ζημίας, η ενάγουσα εταιρία εξήγησε τον τρόπο συλλογισμού που της επιτρέπει να αποτιμήσει τη ζημία, την οποία διατείνεται ότι υπέστη κατά την περίοδο από Νοέμβριο 1984 έως Φεβρουάριο 1985 και που ανέρχεται σε 48151281 BFR. Το ποσό αυτό θα αναθεωρηθεί, όταν γίνουν γνωστές οι μειώσεις των πωλήσεων των μηνών Μαρτίου έως Ιούνιο 1985. Εν πάση περιπτώσει, εμφανίζει ιδιαίτερα σοβαρό χαρακτήρα, εφόσον αντιστοιχεί σε περισσότερο του 80 % του ετήσιου κέρδους της.
β )
Η Επιτροπή υπενθυμίζει εκ προοιμίου ότι μόνον πρόδηλο και ιδιαίτερα σοβαρό νομικό ή πραγματικό σφάλμα μπορεί να επισύρει ευθύνη της Κοινότητας και ότι, σύμφωνα με πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, όπως προκύπτει από την απόφαση Bayerische HNL κατά Συμβουλίου και Επιτροπής (Συλλογή 1978, σ. 1209), απαιτείται επιπλέον επαρκώς κατάφωρη παραβίαση κανόνος δικαίου που προστατεύει τους ιδιώτες.
Η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν πληρούνται εν προκειμένω οι προϋποθέσεις της ζημίας:
—
ενόψει του διαρκούς χαρακτήρα των κοινοτικών επιχειρήσεων που ευνοούν τη διάθεση βουτύρου σε μειωμένη τιμή, η ζημία δεν υπερβαίνει τα όρια των οικονομικών κινδύνων τους οποίους συνεπάγονται οι δραστηριότητες στον οικείο τομέα
—
οι γενικές εκτιμήσεις της ενάγουσας είναι μόνο ενδεχόμενες και υποθετικές.
Η Επιτροπή αμφισβητεί την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της επιχείρησης « βούτυρο Χριστουγέννων » και της φερομένης ζημίας, αντικρούοντας το επιχείρημα, που χαρακτηρίζει ως « απλοϊκό », ότι κάθε αύξηση των πωλήσεων βουτύρου συνεπάγεται αντίστοιχη μείωση των πωλήσεων μαργαρίνης. Πράγματι, οι πιο πρόσφατες οικονομετρικές μελέτες αποδεικνύουν ότι δεν υφίσταται καμία ελαστικότητα μεταξύ της τιμής του βουτύρου και της κατανάλωσης της μαργαρίνης για τα νοικοκυριά και ότι η ζήτηση του βουτύρου υπόκειται σε ίδια δυναμική που είναι συνάρτηση της τιμής του βουτύρου και του μέσου κατά κεφαλή εισοδήματος. Υπάρχει, αντίθετα, έντονη ελαστικότητα της ζήτησης του βουτύρου σε σχέση με την τιμή του ώστε μια επιχείρηση σαν την ΕΒΧ συνεπάγεται αύξηση των πωλήσεων βουτύρου, χωρίς ωστόσο να επηρεάζει κατ' ανάγκη τις πωλήσεις μαργαρίνης. Στην πραγματικότητα πρέπει να ληφθούν υπόψη άλλοι παράγοντες, όπως τα στοιχεία που συνδέονται με την ατομική κατάσταση της επιχείρησης και τις επιπτώσεις των διαφημιστικών πωλήσεων που οργανώνουν οι ανταγωνιστές.
Η Επιτροπή αμφισβητεί επίσης την ίδια την αποτίμηση της ζημίας. Θεωρεί τελείως εσφαλμένους τους υπολογισμούς που υπέβαλε η ενάγουσα.
Η Επιτροπή, εξάλλου, υποστηρίζει ότι, εν πάση περιπτώσει, η ζημία δεν παρουσιάζει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ειδικότητας και της σοβαρότητας που θα επέτρεπαν να αντιμετωπιστεί αποζημίωση της.
Η Επιτροπή, τέλος, αμφισβητεί τα στοιχεία των υπολογισμών που υπέβαλε η ενάγουσα, ως άσχετα, ανακριβή και ασυνήθως υψηλά. Η « φανταστική » αποτίμηση, στην οποία καταλήγει η ενάγουσα, καθιστά τελείως αναξιόπιστη την επιχειρηματολογία της.
Υ. Galmot
εισηγητής δικαστής
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.