Edizzjoni Provviżorja
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tielet Awla)
12 ta’ Frar 2026 (*)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Artikolu 267 TFUE – Prinċipju tas-supremazija tad-dritt tal-Unjoni – Allegat nuqqas ta’ konformità tad-dritt nazzjonali mal-Kostituzzjoni nazzjonali u mad-dritt tal-Unjoni – Kundizzjonijiet biex tiġi adita qorti kostituzzjonali – Evalwazzjoni motivata tal-konsegwenzi tal-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni – Rinviju minn qabel lill-Qorti tal-Ġustizzja għal deċiżjoni preliminari – Artikolu 94(b) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja – Determinazzjoni tad-dritt nazzjonali applikabbli għall-kawża – Kontenut tat-talba għal deċiżjoni preliminari – Obbligu jew awtorizzazzjoni li l-ewwel tiġi adita qorti kostituzzjonali qabel ma ssir talba għal deċiżjoni preliminari quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja – Assenza”
Fil-Kawża C‑56/25 [Petlichev] (i),
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mis-Sofiyski gradski sad (il-Qorti Distrettwali ta’ Sofija, il-Bulgarija), permezz ta’ deċiżjoni tad‑29 ta’ Jannar 2025, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fid‑29 ta’ Jannar 2025, fil-proċedura kriminali kontra
MA
fil-preżenza ta’:
Sofiyska gradska prokuratura,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tielet Awla),
komposta minn C. Lycourgos, President tal-Awla, O. Spineanu‑Matei, S. Rodin, N. Piçarra u N. Fenger (Relatur), Imħallfin,
Avukat Ġenerali: J. Richard de la Tour,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–        għall-Kummissjoni Ewropea, minn F. Erlbacher u E. Rousseva, bħala aġenti,
wara li rat id-deċiżjoni meħuda, wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li taqta’ l-kawża mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1        It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 267 TFUE, tal-prinċipju ta’ supremazija tad-dritt tal-Unjoni kif ukoll tal-Artikolu 94(b) tar-regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja.
2        Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ proċeduri kriminali mibdija kontra MA rigward pussess ta’
sustanzi narkotiċi għall-finijiet ta’ traffikar.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Ir-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja
3        L-Artikolu 94 tar-Regoli tal-Proċedura, intitolat “Kontenut tat-talba għal deċiżjoni preliminari” jipprovdi:
“Minbarra t-test tad-domandi preliminari magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja, it-talba għal deċiżjoni preliminari għandha tinkludi:
[...]
(b)      il-kontenut tad-dispożizzjonijiet nazzjonali li jistgħu japplikaw għall-kawża ineżami u, jekk ikun il-każ, il-ġurisprudenza nazzjonali rilevanti;
[...]”
Id-Deċiżjoni Qafas 2004/757/ĠAI
4        L-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2004/757/ĠAI tal‑25 ta’ Ottubru 2004 li tistabbilixxi dispożizzjonijiet minimi dwar l-elementi kostitwenti ta’ atti kriminali u ta’ pieni fil-qasam tat-traffikar illeċitu ta’ drogi (ĠU 2006, L 153M, p. 94), jipprovdi:
“Kull Stat Membru għandu jieħu l-miżuri meħtieġa biex jiżgura li r-reati definiti fl-Artikoli 2 u 3 jkunu punibbli b’pieni kriminali li huma effettivi, proporzjonati u dissważivi.
Kull Stat Membru għandu jieħu l-miżuri meħtieġa sabiex jiżgura li r-reati msemmija fl-Artikolu 2 huma punibbli b’pieni kriminali ta’ massimu ta’ minn ta’ l-inqas bejn sena u 3 snin ħabs.”
Id‑dritt Bulgaru
5        Skont l-Artikolu 150(2) tal-Konstitutsia na Republika Bulgaria (il-Kostituzzjoni tar-Repubblika tal-Bulgarija), fil-verżjoni tagħha applikabbli għat-tilwima fil-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem il-“Kostituzzjoni Bulgara”):
“Kull qorti tista’, fuq talba ta’ parti fil-kawża jew fuq inizjattiva tagħha stess, tadixxi lill-[Konstitutsionen sad (il-Qorti Kostituzzjonali, il-Bulgarija)] sabiex tikkonstata n-nuqqas ta’ konformità ta’ liġi applikabbli f’każ partikolari mal-Kostituzzjoni. Il-proċedura fil-kawża tkompli u l-qorti, li d-deċiżjoni tagħha hija finali, tagħti s-sentenza tagħha wara l-konklużjoni tal-proċedura quddiem il-[Konstitutsionen sad (il-Qorti Kostituzzjonali)].”
6        Skont l-Artikolu 18(3) tal-Pravilnik za organizatsiata na deynostta na Konstitutsionnia sad (ir-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Kostituzzjonali), fil-verżjoni tagħhom applikabbli għall-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem ir-“Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Kostituzzjonali”):
“Talba tal-[Varhoven kasatsionen sad (il-Qorti Suprema tal-Kassazzjoni, il-Bulgarija)] jew tal-[Varhoven administrativen sad (il-Qorti Amministrattiva Suprema, il-Bulgarija)], imressqa fil-kuntest ta’ proċedura mibdija quddiemhom, għandha tinkludi evalwazzjoni motivata tad-dritt applikabbli, inklużi l-konsegwenzi tal-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni meta d-dispożizzjoni jew l-att ikkontestat jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tagħha.”
7        Mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li l-Artikolu 18(3) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Kostituzzjonali japplika wkoll meta tkun qorti ordinarja li tadixxi lill-Konstitutsionen sad (il-Qorti Kostituzzjonali).
8        Skont l-Artikolu 354a tan-Nakazatelen kodeks (il-Kodiċi Kriminali), fil-verżjoni tiegħu applikabbli għall-fatti fil-kawża prinċipali:
“(1)      Kull min, mingħajr awtorizzazzjoni xierqa, jimmanifattura, jittrasforma, jakkwista jew jippossjedi sustanzi narkotiċi jew l-ekwivalenti tagħhom għal finijiet ta’ traffikar, għandu jiġi punit, meta s-sustanzi narkotiċi jkunu ta’ riskju għoli jew simili għalihom, b’terminu ta’ priġunerija ta’ bejn sentejn u tmien snin u b’multa fl-ammont ta’ bejn 5 000 [lev Bulgaru (BGN) (madwar EUR 2 556.45) u BGN 20 000 (madwar EUR 10 225.83)] u, għal sustanzi narkotiċi riskjużi jew l-ekwivalenti tagħhom, b’terminu ta’ priġunerija ta’ bejn sena u sitt snin u multa fl-ammont ta’ bejn 2 000 [BGN (madwar EUR 1 022.58) u BGN 10 000 (madwar EUR 5 122.91)]. [...]
(2)      Meta s-sustanzi narkotiċi jew l-analogi tagħhom ikunu preżenti fi kwantità kbira, il-piena hija ta’ priġunerija ta’ bejn tlieta u tnax-il sena u multa ta’ bejn 10 000 u ħamsin elf BGN. [...]”
9        L-Artikolu 26a taż-Zakon za kontrol varhu narkotichnite veshtestva i prekursorite (il-Liġi dwar il-Kontroll tas-Sustanzi Narkotiċi u tal-Prekursuri) jipprovdi:
“Il-Kunsill tal-Ministri għandu jiffissa l-prezzijiet ta’ sustanzi narkotiċi għall-finijiet tal-proċeduri kriminali.”
10      Il-Postanovlenie Nru 23 na Ministerski savet za opredeliane na tseni na narkotichnite veshtestva za nuzhdit na sadoproizvodstvoto (id-Digriet Nru 23 tal-Kunsill tal-Ministri, dwar id-determinazzjoni tal-prezzijiet ta’
sustanzi narkotiċi għall-finijiet tal-proċedura ġudizzjarja), tad‑29 ta’ Jannar 1998 (DV Nru 15, tas‑6 ta’ Frar 1998), fil-verżjoni tiegħu applikabbli għall-fatti fil-kawża prinċipali, jiddetermina l-iffissar tal-prezzijiet għall-finijiet tal-proċedura ġudizzjarja ta’ prodotti narkotiċi msemmija fl-Artikolu 3
tan-naredba za reda za klasifitsirane na rasteniata i veshtestvata Kato narkotichni (id-Digriet dwar il-Proċedura ta’
Klassifikazzjoni ta’
Pjanti u ta’
Sustanzi bħala Narkotiċi (DV Nru 87, tal‑4 ta’ Novembru 2011), fil-verżjoni tiegħu applikabbli għall-fatti fil-kawża prinċipali.
11      Dan l-Artikolu 3 jikklassifika l-metamfetamina fil-kategorija ta’ pjanti u ta’ sustanzi li jippreżentaw riskju għoli għas-saħħa pubblika minħabba l-effetti dannużi tal-użu ħażin tagħha, u li huma pprojbiti fil-mediċina tal-bniedem u fil-mediċina veterinarja, kif ukoll il-fentanil fil-kategorija tas-sustanzi ta’ riskju għoli użati fil-mediċina tal-bniedem u veterinarja.
Il-proċedura fil-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
12      Permezz ta’ att ta’ akkuża ppreżentat quddiem is-Sofiyski gradski sad (il-Qorti tal-Belt ta’ Sofija, il-Bulgarija), li hija l-qorti tar-rinviju, MA ġie mħarrek minħabba l-pussess ta’
sustanzi narkotiċi għall-finijiet tat-traffikar tagħhom.
13      Skont dan l-att ta’ akkuża, huwa akkużat li żamm
4 dożi ta’
metamfetamina kif ukoll
22 doża ta’
fentanyl, għal valur monetarju totali ta’ BGN 90 276.60 (madwar EUR 46 166).
14      Fid-dawl ta’ dan il-valur, ikkalkolat abbażi tal-Artikolu 26a tal-Liġi dwar il-Kontroll tas-Sustanzi Narkotiċi u tal-Prekursuri, kif ukoll tad-Digriet Nru 23 tal-Kunsill tal-Ministri msemmi fil-punt 10 ta’ din is-sentenza (iktar ’il quddiem id-“dispożizzjonijiet nazzjonali dwar id-determinazzjoni tal-valur monetarju tas-sustanzi narkotiċi”), il-klassifikazzjoni stabbilita tar-reat inkwistjoni kienet il-pussess ta’
sustanzi narkotiċi jew tal-analogi tagħhom fi “kwantità kbira”, li hija punibbli, skont l-Artikolu 354a(2) tal-Kodiċi Kriminali, b’piena ta’ priġunerija u b’multa ogħla minn dawk imsemmija fil-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu.
15      Il-qorti tar-rinviju tqis li d-dispożizzjonijiet nazzjonali dwar id-determinazzjoni tal-valur monetarju tas-sustanzi narkotiċi jmorru kontra l-prinċipju ta’ proporzjonalità tal-pieni, irrikonoxxut kemm mill-Kostituzzjoni Bulgara kif ukoll mid-dritt tal-Unjoni, peress li l-element kostituttiv tar-reat, jiġifieri l-pussess ta’
sustanzi narkotiċi jew l-analogi tagħhom fi “kwantitajiet kbar”, huwa ddeterminat b’riferiment għal valur monetarju li huwa arbitrarju u żbaljat u mhux fir-rigward tal-kwantità ta’ sustanza attiva miżmuma jew tad-dożi individwali li jistgħu jiġu estratti minnhom.
16      Il-qorti tar-rinviju tippreċiża madankollu li t-talba għal deċiżjoni preliminari ma tikkonċernax il-kwistjoni tal-proporzjonalità tal-imsemmija dispożizzjonijiet nazzjonali, li tissemma biss bħala element tal-kuntest, iżda biss l-obbligu jew il-possibbiltà ta’ din il-qorti li tadixxi lill-Konstitutsionen sad (il-Qorti Kostituzzjonali) bi stħarriġ tal-kostituzzjonalità tal-imsemmija dispożizzjonijiet nazzjonali qabel ma tadixxi, jekk ikun il-każ, lill-Qorti tal-Ġustizzja b’rinviju għal deċiżjoni preliminari.
17      Skont din il-qorti, minkejja li għandha l-possibbiltà li tadixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja b’talba għal deċiżjoni preliminari li tirrigwarda, f’dan il-każ, l-interpretazzjoni tal-Artikolu 4(1) tad-Deċiżjoni Qafas 2004/757, ikun iktar xieraq li tiġi adita, qabelxejn, il-Konstitutsionen sad (il-Qorti Kostituzzjonali) sabiex jiġi vverifikat jekk id-dispożizzjonijiet nazzjonali dwar id-determinazzjoni tal-valur monetarju tas-sustanzi narkotiċi humiex konformi mal-Kostituzzjoni Bulgara. L-għarfien, mill-Konstitutsionen sad (il-Qorti Kostituzzjonali), tal-karatteristiċi speċifiċi tad-dritt nazzjonali, il-fatt li din il-qorti tiddeċiedi f’terminu iqsar mill-Qorti tal-Ġustizzja, kif ukoll l-osservanza tal-prinċipju ta’ supremazija tad-dritt tal-Unjoni huma daqstant elementi li jiġġustifikaw li tiġi adita bi prijorità fuq il-Qorti tal-Ġustizzja.
18      Issa, meta dispożizzjoni nazzjonali kkontestata taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, il-kundizzjonijiet sabiex il-Konstitutsionen sad (il-Qorti Kostituzzjonali) tiġi adita, previsti fl-Artikolu 18(3) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Kostituzzjonali, kif interpretati minnha, jipprekludu lill-qorti tar-rinviju milli tadixxi bi prijorità l-Konstitutsionen sad (il-Qorti Kostituzzjonali).
19      Fil-fatt, skont ir-regola proċedurali li tirriżulta minn din id-dispożizzjoni, kif interpretata minn din il-qorti kostituzzjonali, talba għal stħarriġ tal-kostituzzjonalità ta’ dispożizzjoni nazzjonali li taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, imressqa konformement mal-Artikolu 150(2) tal-Kostituzzjoni Bulgara, għandha, taħt piena li tiġi miċħuda bħala inammissibbli, tinkludi evalwazzjoni motivata tad-dritt applikabbli, inklużi l-konsegwenzi tal-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni. Skont il-qorti tar-rinviju, hija għalhekk obbligata tapplika, fl-ewwel lok, id-dritt tal-Unjoni għall-fatti tal-kawża li għandha quddiemha, billi teżamina l-effett ta’ dan id-dritt fuq l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet nazzjonali kkontestati, u, b’mod partikolari, billi tiddetermina jekk dawn id-dispożizzjonijiet għandhomx jiġu interpretati b’mod konformi mad-dritt tal-Unjoni jew jekk għandhomx jitħallew mhux applikati.
20      Issa, skont il-qorti tar-rinviju, l-Artikolu 18(3) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Kostituzzjonali, kif interpretat minnha, imur kontra d-dritt tal-Unjoni f’diversi aspetti.
21      Minn naħa, qabel ma tkun tista’ tadixxi lill-Konstitutsionen sad (il-Qorti Kostituzzjonali), il-qorti tar-rinviju hija obbligata, meta tqis neċessarju li tadixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja b’rinviju għal deċiżjoni preliminari, tikkonforma ruħha mar-rekwiżiti li jirriżultaw mill-Artikolu 267 TFUE u, b’mod iktar dirett, mill-Artikolu 94(b) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, b’mod partikolari mar-rekwiżit li jiġi indikat b’mod ċar, billi taġixxi in bona fide, id-dritt nazzjonali li jista’ japplika fil-kawża prinċipali.
22      Issa, dispożizzjonijiet nazzjonali dwar id-determinazzjoni tal-valur monetarju tas-sustanzi narkotiċi, li l-qorti tar-rinviju tqis li huma antikostituzzjonali, mingħajr madankollu ma għandha l-kompetenza li tiddikjarahom bħala tali, ma jistgħux ikunu, skont l-imsemmija qorti, “dispożizzjonijiet nazzjonali li jistgħu japplikaw għall-kawża ineżami”, fis-sens tal-Artikolu 94(b) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja.
23      Min-naħa l-oħra, il-qorti tar-rinviju tqis li l-ġurisprudenza tal-Konstitutsionen sad (il-Qorti Kostituzzjonali) turi r-riluttanza ta’ dik il-Qorti Kostituzzjonali li tiggarantixxi l-osservanza tal-prinċipju ta’ supremazija tad-dritt tal-Unjoni kif ukoll ir-rieda tagħha li tistħarreġ il-konformità tad-dritt tal-Unjoni mal-Kostituzzjoni Bulgara.
24      Fil-fatt, huwa sabiex tiġi żgurata s-supremazija tal-Kostituzzjoni Bulgara fuq id-dritt tal-Unjoni li l-Konstitutsionen sad (il-Qorti Kostituzzjonali) timponi, abbażi tal-Artikolu 18(3) tar-Regoli tal-Proċedura tagħha, fuq kull qorti nazzjonali li tivverifika l-konsegwenzi tal-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni fuq id-dispożizzjonijiet nazzjonali inkwistjoni, qabel ma tkun tista’ tadixxi lil din il-Qorti Kostituzzjonali b’talba għal stħarriġ tal-kostituzzjonalità ta’ dawn id-dispożizzjonijiet nazzjonali. Skont il-qorti tar-rinviju, l-Artikolu 18(3) tar-Regoli tal-Proċedura tal-imsemmija Qorti Kostituzzjonali, kif interpretat minnha, ikollu għalhekk il-konsegwenza li dispożizzjoni nazzjonali diġà interpretata b’mod konformi mad-dritt tal-Unjoni tiġi, sussegwentement, ikkontestata minħabba antikostituzzjonalità.
25      Issa, jekk il-Konstitutsionen sad (il-Qorti Kostituzzjonali) kellha tiġi adita qabel il-Qorti tal-Ġustizzja u jekk din l-ewwel waħda tikkonstata l-konformità mal-Kostituzzjoni Bulgara tad-dispożizzjonijiet nazzjonali kkontestati, il-qorti tar-rinviju tkun libera li tadixxi, sussegwentement, lill-Qorti tal-Ġustizzja b’talba għal deċiżjoni preliminari dwar il-kompatibbiltà ta’ dawn l-istess dispożizzjonijiet nazzjonali mad-dritt tal-Unjoni, li jippermetti li tiġi żgurata s-supremazija ta’ dan id-dritt fuq il-Kostituzzjoni Bulgara.
26      Huwa f’dan il-kuntest li l-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk l-Artikolu 267 TFUE, il-prinċipju ta’ supremazija tad-dritt tal-Unjoni u l-Artikolu 94(b) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja jobbligawx jew jawtorizzawx lil qorti nazzjonali, li jkollha dubji dwar il-konformità ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali, li taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, kemm mal-Kostituzzjoni nazzjonali kif ukoll ma’ dan id-dritt, li tissuġġettaha, fl-ewwel lok, għal stħarriġ nazzjonali ta’ kostituzzjonalità, qabel ma tadixxi, jekk ikun il-każ, lill-Qorti tal-Ġustizzja, fit-tieni lok, b’rinviju għal deċiżjoni preliminari.
27      F’dawn iċ-ċirkustanzi, is-Sofiyski gradski sad (il-Qorti tal-Belt ta’ Sofija) iddeċidiet li tissospendi l-proċedura quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari segwenti:
“L-Artikolu 267 TFUE, l-Artikolu 94(b) tar-Regoli tal-Proċedura tal-[Qorti] tal-Ġustizzja kif ukoll il-[prinċipju ta’ supremazija tad-dritt tal-Unjoni] għandhom jiġu interpretati fis-sens li qorti nazzjonali li jkollha dubju dwar il-konformità ta’ dispożizzjoni legali nazzjonali mad-dritt tal-Unjoni iżda li fl-istess ħin tkun konvinta li tmur kontra l-[Kostituzzjoni nazzjonali], hija obbligata jew għandha l-possibbiltà, qabel tressaq it-talba għal deċiżjoni preliminari tagħha, tiddetermina jekk din id-dispożizzjoni legali nazzjonali effettivament tikkostitwixxix id-dritt applikabbli fil-kawża prinċipali, li jfisser li jkollha tressaq talba quddiem il-[Qorti Kostituzzjonali] sabiex tiddetermina jekk hijiex konformi mal-Kostituzzjoni?”
Fuq id-domanda preliminari
28      Preliminarjament, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, fil-kuntest tal-proċedura ta’ kooperazzjoni bejn il-qrati nazzjonali u l-Qorti tal-Ġustizzja stabbilita fl-Artikolu 267 TFUE, huwa l-kompitu ta’ din tal-aħħar li tagħti lill-qorti nazzjonali risposta utli li tgħinha tiddeċiedi l-kawża quddiemha. Minn din il-perspettiva, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha, jekk ikun il-każ, tifformula mill-ġdid id-domandi magħmula lilha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑4 ta’ Ottubru 2024, Boukoura, C‑387/24 PPU, EU:C:2024:868, punt 36 u l-ġurisprudenza ċċitata).
29      F’dan il-każ, id-domanda magħmula hija bbażata fuq il-premessa li d-dispożizzjonijiet nazzjonali dwar id-determinazzjoni tal-valur monetarju tas-sustanzi narkotiċi jmorru kontra kemm il-Kostituzzjoni Bulgara kif ukoll id-dritt tal-Unjoni.
30      Issa, kif ġie indikat fil-punt 19 ta’ din is-sentenza, mill-Artikolu 18(3) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Kostituzzjonali, kif interpretat minnha, jirriżulta li, meta l-qorti nazzjonali tadixxi lil din tal-aħħar b’talba għal stħarriġ tal-kostituzzjonalità ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali li taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, din it-talba għandha tinkludi, taħt piena li tiġi miċħuda bħala inammissibbli, evalwazzjoni motivata tad-dritt applikabbli, inkluż il-konsegwenzi tal-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, li tista’ twassal lill-imsemmija qorti, meta jkollha dubji dwar l-interpretazzjoni ta’ dan id-dritt, sabiex tadixxi minn qabel lill-Qorti tal-Ġustizzja b’rinviju għal deċiżjoni preliminari.
31      Peress li, permezz ta’ dan ir-rekwiżit li jirriżulta mill-Artikolu 18(3) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Kostituzzjonali, kif interpretat minnha, il-qorti tar-rinviju tqis li hija prekluża milli tadixxi, bi prijorità, lil din il-qorti kostituzzjonali, qabel ma tadixxi, jekk ikun il-każ, lill-Qorti tal-Ġustizzja b’rinviju għal deċiżjoni preliminari, id-domanda magħmula hija intiża, fir-realtà, sabiex tiddetermina jekk din id-dispożizzjoni, kif interpretata mill-imsemmija Qorti Kostituzzjonali, hijiex konformi mal-Artikolu 267 TFUE, mal-prinċipju ta’ supremazija tad-dritt tal-Unjoni, kif ukoll mal-Artikolu 94(b) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja.
32      F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jitqies li, permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 267 TFUE, il-prinċipju ta’ supremazija tad-dritt tal-Unjoni u l-Artikolu 94(b) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu regola proċedurali ta’ Stat Membru, dwar il-kundizzjonijiet sabiex il-qorti kostituzzjonali tiegħu tiġi adita, kif interpretata minn din tal-aħħar, li permezz tagħha t-talba għal stħarriġ tal-kostituzzjonalità ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali li taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, li biha din il-qorti kostituzzjonali hija adita mill-qorti nazzjonali, għandha, taħt piena li tiġi miċħuda bħala inammissibbli, tinkludi evalwazzjoni motivata tad-dritt applikabbli għall-kawża li tressqet quddiemha, inkluż il-konsegwenzi tal-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, li tista’ twassal lill-imsemmija qorti sabiex tadixxi minn qabel lill-Qorti tal-Ġustizzja b’rinviju għal deċiżjoni preliminari.
33      Fir-rigward, fl-ewwel lok, tal-Artikolu 267 TFUE, għandu jitfakkar li l-element ċentrali tas-sistema ġudizzjarja stabbilita mit-trattati huwa magħmul mill-proċedura tar-rinviju għal deċiżjoni preliminari prevista f’din id-dispożizzjoni li, billi tistabbilixxi djalogu bejn qorti u oħra, bejn il-Qorti tal-Ġustizzja u l-qrati tal-Istati Membri, għandha l-għan li tiżgura l-unità fl-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, li b’hekk tippermetti li tiżgura l-koerenza tiegħu, l-effett sħiħ tiegħu u l-awtonomija tiegħu kif ukoll, fl-aħħar istanza, in-natura adatta tad-dritt stabbilit mit-Trattati. Għalhekk, din hija t-triq li qorti nazzjonali għandha tieħu meta jkollha dubji dwar il-kompatibbiltà tad-dritt nazzjonali tagħha ma’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni li teħtieġ l-interpretazzjoni ta’ din tal-aħħar (ara, f’dan is-sens, l-Opinjoni 2/13 (Adeżjoni tal-Unjoni għall-KEDB), tat‑18 ta’ Diċembru 2014, EU:C:2014:2454, punt 176 u l-ġurisprudenza ċċitata, kif ukoll is-sentenza tat‑18 ta’ Diċembru 2025, Il‑Kummissjoni vs Il‑Polonja (Stħarriġ ultra vires tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja – Supremazija tad-dritt tal-Unjoni), C‑448/23, EU:C:2025:975, punt 111 u 112 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
34      Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-qrati nazzjonali għandhom setgħa mill-iktar wiesgħa, jew saħansitra l-obbligu, li jadixxu lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk huma jqisu li kawża pendenti quddiemhom tkun tqajjem kwistjonijiet dwar l-interpretazzjoni jew l-evalwazzjoni tal-validità tad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni li jeħtieġu deċiżjoni min-naħa tagħhom (sentenza tat‑22 ta’ Frar 2022, RS (Effett tas-sentenzi ta’ qorti kostituzzjonali), C‑430/21, EU:C:2021:99, punt 64 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
35      Hija wkoll ġurisprudenza stabbilita li regola tad-dritt nazzjonali ma tistax tipprekludi qorti nazzjonali milli tagħmel użu mill-imsemmija fakultà jew milli tikkonforma ruħha mal-imsemmi obbligu, li huma, fil-fatt, inerenti għas-sistema ta’ kooperazzjoni bejn il-qrati nazzjonali u l-Qorti tal-Ġustizzja, stabbilita fl-Artikolu 267 TFUE, u għall-funzjonijiet ta’ mħallef inkarigat mill-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni fdati minn din id-dispożizzjoni lill-qrati nazzjonali (sentenza tal‑5 ta’ Ġunju 2023, Il‑Kummissjoni vs Il‑Polonja (Indipendenza u ħajja privata tal-imħallfin) (C‑204/21, EU:C:2023:442, punt 157 u l-ġurisprudenza ċċitata).
36      F’dan il-kuntest, regola nazzjonali li tirriskja, b’mod partikolari, li jkollha bħala konsegwenza li qorti nazzjonali tippreferi tastjeni milli tagħmel domandi preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja tippreġudika l-prerogattivi hekk irrikonoxxuti lill-qrati nazzjonali mill-Artikolu 267 TFUE u, konsegwentement, l-effikaċja ta’ din is-sistema ta’ kooperazzjoni (sentenza tal‑15 ta’ Lulju 2021, Il‑Kummissjoni vs Il‑Polonja (Sistema Dixxiplinari tal-Imħallfin), C‑791/19, EU:C:2021:596, punt 226 u l-ġurisprudenza ċċitata).
37      Barra minn hekk, ġie deċiż li qorti nazzjonali adita b’kawża li tikkonċerna dritt tal-Unjoni, li tikkunsidra li dispożizzjoni nazzjonali mhux biss hija kuntrarja għad-dritt tal-Unjoni, iżda wkoll affettwata b’vizzji ta’
antikostituzzjonalità, ma hijiex imċaħħda mill-possibbiltà jew ħielsa mill-obbligu, previsti fl-Artikolu 267 TFUE, li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja domandi dwar l-interpretazzjoni jew il-validità tad-dritt tal-Unjoni minħabba l-fatt li l-konstatazzjoni tal-antikostituzzjonalità ta’ regola tad-dritt intern hija suġġetta għal rikors obbligatorju quddiem il-qorti kostituzzjonali (sentenza tat‑22 ta’ Ġunju 2010, Melki u Abdeli, C‑188/10 u C‑189/10, EU:C:2010:363, punt 45 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
38      Fil-fatt, l-effikaċja tad-dritt tal-Unjoni tkun mhedda u l-effett utli tal-Artikolu 267 TFUE jiddgħajjef jekk, minħabba l-eżistenza ta’ rikors mandatorju quddiem qorti kostituzzjonali, il-qorti nazzjonali, adita b’kawża rregolata mid-dritt tal-Unjoni, tkun imċaħħda milli tadixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja b’domandi preliminari li jirrigwardaw l-interpretazzjoni jew il-validità tad-dritt tal-Unjoni sabiex jippermettilha li tiddeċiedi jekk regola nazzjonali hijiex jew le kompatibbli miegħu (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑4 ta’ Ġunju 2015, Kernkraftwerke Lippe-Ems, C‑5/14, EU:C:2015:354, punt 34 u l-ġurisprudenza ċċitata, kif ukoll tal‑20 ta’ Diċembru 2017, Global Starnet, C‑322/16, EU:C:2017:985, punt 21 u l-ġurisprudenza ċċitata).
39      Fir-rigward, fit-tieni lok, tal-prinċipju ta’ supremazija tad-dritt tal-Unjoni, li jistabbilixxi l-preeminenza ta’ dan id-dritt fuq id-dritt tal-Istati Membri, għandu jitfakkar li dan il-prinċipju jimponi fuq il-qrati kollha tal-Istati Membri li jagħtu effett sħiħ lid-diversi normi tal-Unjoni, peress li d-dritt tal-Istati Membri ma jistax jippreġudika l-effett irrikonoxxut lil dawn id-diversi normi fit-territorju tal-imsemmija Stati (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑10 ta’ Lulju 2025, DADA Music u UPFR, C‑37/24, EU:C:2025:551, punt 76 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
40      Għalhekk, il-funzjonament tas-sistema ta’ kooperazzjoni bejn il-Qorti tal-Ġustizzja u l-qrati nazzjonali, stabbilita permezz tal-Artikolu 267 TFUE, u l-prinċipju ta’ supremazija tad-dritt tal-Unjoni jeħtieġu li l-qorti nazzjonali għandha tkun ħielsa li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja, fi kwalunkwe mument tal-proċedura li fil-fehma tagħha jkun xieraq, u anki wara proċedura inċidentali ta’ stħarriġ tal-kostituzzjonalità, kwalunkwe domanda preliminari li fil-fehma tagħha tkun meħtieġa (sentenzi tat‑22 ta’ Ġunju 2010, Melki u Abdeli, C‑188/10 u C‑189/10, EU:C:2010:363, punti 52 u 57, kif ukoll tal‑11 ta’ Settembru 2014, A, C‑112/13, EU:C:2014:2195, punt 39 u l-ġurisprudenza ċċitata).
41      Barra minn hekk, anki mill-prinċipju tas-supremazija tad-dritt tal-Unjoni jirriżulta li l-qrati nazzjonali huma kompetenti sabiex jevalwaw il-konformità tad-dritt nazzjonali, f’dan il-każ dispożizzjonijiet nazzjonali relatati mad-determinazzjoni tal-valur monetarju tas-sustanzi stupefjanti, mad-dritt tal-Unjoni, mingħajr ma jkollhom għalfejn jadixxu lill-qorti kostituzzjonali tal-Istat Membru tagħhom b’talba għal dan il-għan (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑24 ta’ Ġunju 2019, Popławski, C‑573/17, EU:C:2019:530, punti 53 u 54 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
42      Minn dan isegwi li l-Artikolu 267 TFUE u l-prinċipju ta’ supremazija tad-dritt tal-Unjoni jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi li l-qrati nazzjonali li jkollhom dubji dwar il-konformità ta’ dispożizzjoni nazzjonali li taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni kemm mal-Kostituzzjoni nazzjonali kif ukoll mad-dritt tal-Unjoni, għandhom jadixxu lill-qorti kostituzzjonali tal-Istat Membru tagħhom qabel ma jużaw il-fakultà tagħhom jew jikkonformaw ruħhom mal-obbligu tagħhom li jadixxu lill-Qorti tal-Ġustizzja b’rinviju għal deċiżjoni preliminari.
43      Min-naħa l-oħra, la l-Artikolu 267 TFUE u lanqas il-prinċipju ta’ supremazija tad-dritt tal-Unjoni ma jipprekludu leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li tissuġġetta l-ammissibbiltà tat-tressiq ta’ kawża quddiem il-qorti kostituzzjonali ta’ dan l-Istat Membru minn qorti nazzjonali għall-preżentazzjoni, minn din tal-aħħar, ta’ evalwazzjoni motivata tal-konsegwenzi tal-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni għad-dispożizzjonijiet nazzjonali li hija tqis li jistgħu jkunu antikostituzzjonali, li jista’ jimplika li l-imsemmija qorti tadixxi, minn qabel, lill-Qorti tal-Ġustizzja b’rinviju għal deċiżjoni preliminari.
44      Fil-fatt, dawn il-kundizzjonijiet sabiex tiġi adita l-qorti kostituzzjonali tal-Istat Membru kkonċernat bl-ebda mod ma jillimitaw il-possibbiltà, għall-qrati nazzjonali l-oħra, li jadixxu lill-Qorti tal-Ġustizzja b’rinviju għal deċiżjoni preliminari, u lanqas ma jdewmu tali rinviju.
45      Għall-kuntrarju, l-imsemmija kundizzjonijiet għat-tressiq ta’ kawża huma, bħala tali, ta’ natura li jinċentivaw lil dawn il-qrati nazzjonali, meta jkollhom l-intenzjoni li jissuġġettaw dispożizzjoni nazzjonali għal stħarriġ tal-kostituzzjonalità, japplikaw, l-ewwel nett, id-dritt tal-Unjoni, mingħajr ma jipprekluduhom milli jużaw il-fakultà tagħhom jew milli jikkonformaw ruħhom mal-obbligu tagħhom li jadixxu lill-Qorti tal-Ġustizzja b’rinviju għal deċiżjoni preliminari. Dawn l-istess kundizzjonijiet huma intiżi għalhekk sabiex jiffavorixxu l-eżerċizzju tad-drittijiet u tal-obbligi li jirriżultaw mill-Artikolu 267 TFUE kif ukoll l-osservanza tal-prinċipju ta’ supremazija tad-dritt tal-Unjoni fl-ordinament ġuridiku nazzjonali.
46      Ċertament, tali kundizzjonijiet għat-tressiq ta’ kawża quddiem qorti kostituzzjonali ta’ Stat Membru, minn qorti nazzjonali, jippermettu lil din il-qorti tiddeċiedi dwar il-kostituzzjonalità ta’ dispożizzjoni nazzjonali, jekk ikun il-każ, wara li l-Qorti tal-Ġustizzja tkun irrispondiet għal rinviju għal deċiżjoni preliminari minn din l-istess qorti nazzjonali fil-kuntest tal-istess tilwima. Madankollu, tali ċirkustanza ma tiksirx, bħala tali, il-prinċipju ta’ supremazija tad-dritt tal-Unjoni, sakemm l-imsemmija qorti nazzjonali ma tkunx prekluża milli tislet il-konsegwenzi kollha li jirriżultaw minn dan il-prinċipju fil-kuntest tat-tilwima li għandha quddiemha, imfakkra fil-punt 39 ta’ din is-sentenza, u dan, anki wara li din il-qorti kostituzzjonali tkun iddeċidiet.
47      F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar, minn naħa, li sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja mogħtija fil-kuntest tal-proċedura għal deċiżjoni preliminari torbot lill-qorti nazzjonali fir-rigward tal-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni għas-soluzzjoni tat-tilwima li jkollha quddiemha. Din il-qorti għandha għalhekk, jekk ikun il-każ, twarrab l-evalwazzjonijiet ta’ qorti nazzjonali superjuri jekk tqis, fid-dawl tal-interpretazzjoni mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja, li dawn ma humiex konformi mad-dritt tal-Unjoni, jekk ikun meħtieġ billi ma tapplikax ir-regola nazzjonali li tobbligaha tikkonforma ruħha mad-deċiżjonijiet ta’ din il-qorti superjuri (sentenza tat‑22 ta’ Frar 2022, RS (Effett tas-sentenzi ta’ qorti kostituzzjonali), C‑430/21, EU:C:2022:99, punti 74 u 75 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
48      Min-naħa l-oħra, għandu jiġi enfasizzat li, sabiex tiġi ggarantita l-effettività tad-dispożizzjonijiet kollha tad-dritt tal-Unjoni, il-prinċipju ta’ supremazija jimponi, qabel xejn, fuq il-qrati nazzjonali l-obbligu li jinterpretaw, sa fejn huwa possibbli, id-dritt intern tagħhom b’mod konformi mad-dritt tal-Unjoni. Ir-rekwiżit ta’
interpretazzjoni konformi jinkludi, b’mod partikolari, l-obbligu, għall-qrati nazzjonali, li jemendaw, jekk ikun il-każ, ġurisprudenza stabbilita jekk din tkun ibbażata fuq interpretazzjoni tad-dritt nazzjonali inkompatibbli mal-għanijiet tad-dritt tal-Unjoni. Madankollu, dan l-obbligu ta’ interpretazzjoni konformi għandu ċerti limiti u ma jistax, b’mod partikolari, iservi ta’ bażi għal interpretazzjoni contra legem tad-dritt nazzjonali (sentenzi tal‑24 ta’ Ġunju 2019, Popławski, C‑573/17, EU:C:2019:530, punt 57; tal‑15 ta’ Ottubru 2024, KUBERA, C‑144/23, EU:C:2024:881, punt 52, u tal‑20 ta’ Novembru 2025, Framholm, C‑195/25, EU:C:2025:904, punti 67 u 68).
49      Barra minn hekk, jekk ma tkunx tista’ tipproċedi għal interpretazzjoni tal-leġiżlazzjoni nazzjonali konformi mar-rekwiżiti tad-dritt tal-Unjoni, il-prinċipju ta’ supremazija jimponi fuq il-qorti nazzjonali, responsabbli sabiex tapplika, fil-kuntest tal-kompetenza tagħha, id-dispożizzjonijiet ta’ dan id-dritt, l-obbligu li tiżgura l-effett sħiħ ta’ dawn ir-rekwiżiti fil-kawża li jkollha quddiemha billi jekk ikun hemm bżonn, ma tapplikax, ex officio, kull leġiżlazzjoni jew prattika nazzjonali, anki jekk sussegwenti, li tmur kontra dispożizzjoni ta’ dan id-dritt li għandha effett dirett, mingħajr ma titlob jew tistenna l-eliminazzjoni minn qabel ta’ din il-leġiżlazzjoni jew prattika nazzjonali b’mezzi leġiżlattivi jew bi kwalunkwe proċess kostituzzjonali ieħor (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tad‑9 ta’ Marzu 1978, Simmenthal, 106/77, EU:C:1978:49, punt 24, tal‑24 ta’ Ġunju 2019, Popławski, C‑573/17, EU:C:2019:530, punt 58, u tal‑1 ta’ Awwissu 2025, Alace u Canpelli, C‑758/24 u C‑759/24, EU:C:2025:591, punt 63 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
50      Fit-tielet lok, għandu jiġi rrilevat li r-rekwiżiti li jirriżultaw mill-Artikolu 94(b) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja jew ukoll mill-punti 3, 12 u 15 tar-Rakkomandazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea lill-qrati nazzjonali dwar it-tressiq ta’ talbiet għal deċiżjoni preliminari (ĠU C, C/2024/6008), li huma invokati mill-qorti tar-rinviju, ma għandhomx effett fuq il-konstatazzjonijiet magħmula fil-punti 42 sa 49 ta’ din is-sentenza.
51      F’dan ir-rigward, skont l-Artikolu 94(b) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra t-test tad-domandi preliminari magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja, it-talba għal deċiżjoni preliminari għandha tinkludi l-kontenut tad-dispożizzjonijiet nazzjonali li jistgħu japplikaw f’dan il-każ u, jekk ikun il-każ, il-ġurisprudenza nazzjonali rilevanti. Dan ir-rekwiżit huwa rifless ukoll fil-punti 15 u 16 tar-rakkomandazzjonijiet imsemmija fil-punt preċedenti ta’ din is-sentenza.
52      Issa, f’dan il-każ, dispożizzjoni nazzjonali ma tistax titqies li ma hijiex “[applikabbli]”, fis-sens tal-Artikolu 94(b) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, minħabba s-sempliċi fatt li l-qorti tar-rinviju għandha dubji dwar il-kostituzzjonalità ta’ din id-dispożizzjoni nazzjonali.
53      Fil-fatt, l-ewwel nett, peress li, kif jidher li huwa l-każ fid-dritt Bulgaru, tali dispożizzjoni nazzjonali tibqa’ fis-seħħ sal-konstatazzjoni, mill-qorti kostituzzjonali, tal-antikostituzzjonalità tagħha, is-sempliċi fatt li qorti nazzjonali tiddubita l-kostituzzjonalità ta’ din id-dispożizzjoni nazzjonali ma jistax jiġġustifika li din il-qorti tħalli barra l-imsemmija dispożizzjoni fil-preżentazzjoni tad-dritt applikabbli għall-kawża li għandha quddiemha. Min-naħa l-oħra, l-imsemmija qorti tibqa’ kompletament libera li tesprimi, fid-deċiżjoni tar-rinviju tagħha għal deċiżjoni preliminari, id-dubji tagħha dwar il-kostituzzjonalità tal-istess dispożizzjoni.
54      It-tieni nett, għandu jitfakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li, anki jekk jista’ jkun ta’ vantaġġ, skont iċ-ċirkustanzi, li l-fatti tal-kawża jiġu stabbiliti u li l-problemi li huma purament ta’ dritt nazzjonali jiġu deċiżi fil-mument tar-rinviju lill-Qorti tal-Ġustizzja għal deċiżjoni preliminari, il-qrati nazzjonali huma ħielsa li jadixxu l-Qorti tal-Ġustizzja fi kwalunkwe mument tal-proċedura li fil-fehma tagħhom ikun xieraq (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑27 ta’ Ottubru 1993, Enderby, C‑127/92, EU:C:1993:859, punti 11 u 12; tal‑4 ta’ Ġunju 2015, Kernkraftwerke Lippe-Ems, C‑5/14, EU:C:2015:354, punt 31 u l-ġurisprudenza ċċitata, kif ukoll tal‑14 ta’ Frar 2019, Milivojević, C‑630/17, EU:C:2019:123, punt 46 u l-ġurisprudenza ċċitata).
55      It-tielet nett, fid-dawl tat-tħassib tal-qorti tar-rinviju dwar il-ġurisprudenza tal-Konstitutsionen sad (il-Qorti Kostituzzjonali), kif miġbura fil-qosor fil-punti 23 u 24 ta’ din is-sentenza, għandu jitfakkar li l-qrati kostituzzjonali tal-Istati Membri huma obbligati, bħall-qrati ordinarji, li josservaw il-prinċipju ta’ supremazija tad-dritt tal-Unjoni (sentenza tat‑22 ta’ Frar 2022, RS (Effett tas-sentenzi ta’ qorti kostituzzjonali), C‑430/21, EU:C:2022:99, punti 47 sa 51 u l-ġurisprudenza ċċitata). Għalhekk, konformement ma’ ġurisprudenza stabbilita sew, l-effetti marbuta mal-prinċipju ta’ supremazija tad-dritt tal-Unjoni huma imposti fuq il-korpi kollha ta’ Stat Membru, mingħajr, b’mod partikolari, ma d-dispożizzjonijiet interni, inkluż ta’ natura kostituzzjonali, jistgħu jostakolaw dan il-prinċipju (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑18 ta’ Diċembru 2025, Il‑Kummissjoni vs Il‑Polonja (Stħarriġ ultra vires tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja – Supremazija tad-dritt tal-Unjoni), C‑448/23, EU:C:2025:975, punt 171 u l-ġurisprudenza ċċitata.)
56      Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li l-obbligu għall-qrati nazzjonali li d-deċiżjonijiet tagħhom ma jistgħux jiġu appellati taħt id-dritt intern, li jirriżulta mit-tielet paragrafu tal-Artikolu 267 TFUE, li jressqu talba għal deċiżjoni preliminari quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja jifforma parti mill-kuntest ta’ kooperazzjoni, stabbilita biex tiġi żgurata l-applikazzjoni korretta u l-interpretazzjoni uniformi tad-dritt tal-Unjoni fl-Istati Membri kollha, bejn il-qrati nazzjonali, fil-kapaċità tagħhom ta’ qrati responsabbli għall-applikazzjoni ta’ dan id-dritt, u l-Qorti tal-Ġustizzja. Dak l-obbligu huwa intiż, b’mod partikolari, biex jipprekludi milli tiġi stabbilita fi kwalunkwe Stat Membru, ġurisprudenza nazzjonali li ma hijiex konformi mar-regoli tad-dritt tal-Unjoni. Barra minn hekk, l-imsemmi obbligu jikkostitwixxi l-korollarju tal-kompetenza esklużiva li għandha l-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tiddeċiedi dwar il-validità tal-atti tal-Unjoni u sabiex tipprovdi l-interpretazzjoni definittiva u vinkolanti ta’ dan id-dritt (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑18 ta’ Diċembru 2025, Il‑Kummissjoni vs Il‑Polonja (Stħarriġ ultra vires tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja – Supremazija tad-dritt tal-Unjoni), C‑448/23, EU:C:2025:975, punti 205 u 206).
57      Minn dan isegwi li, jekk qorti kostituzzjonali tkun adita b’talba għal stħarriġ tal-kostituzzjonalità ta’ dispożizzjoni nazzjonali li taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, din il-qorti hija, bħala prinċipju, marbuta li tadixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja b’rinviju għal deċiżjoni preliminari, konformement mat-tielet paragrafu tal-Artikolu 267 TFUE, meta domanda dwar l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni jew dwar il-validità ta’ att tad-dritt sekondarju titqajjem quddiemha, ħlief jekk hija tkun ikkonstatat li l-kwistjoni mqajma ma hijiex rilevanti jew li d-dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni inkwistjoni tkun diġà ġiet interpretata min-naħa tal-Qorti tal-Ġustizzja jew li l-interpretazzjoni korretta tad-dritt tal-Unjoni hija tant ovvja li ma tħalli lok għal ebda dubju raġonevoli (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑15 ta’ Ottubru 2024, KUBERA, C‑144/23, EU:C:2024:881, punti 34 u 36 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
58      Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li, jekk qorti kostituzzjonali ta’ Stat Membru tqis li dispożizzjoni tad-dritt sekondarju tal-Unjoni, kif interpretata mill-Qorti tal-Ġustizzja, tikser l-obbligu li tiġi osservata l-identità nazzjonali ta’ dan l-Istat Membru, din il-qorti kostituzzjonali għandha tissospendi l-proċeduri quddiemha u tressaq quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja talba għal deċiżjoni preliminari, skont l-Artikolu 267 TFUE, sabiex tevalwa l-validità ta’ din id-dispożizzjoni fid-dawl tal-Artikolu 4(2) TUE, peress li hija l-Qorti tal-Ġustizzja biss li hija kompetenti sabiex tikkonstata l-invalidità ta’ att tal-Unjoni. Barra minn hekk, peress li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha kompetenza esklużiva sabiex tipprovdi l-interpretazzjoni definittiva tad-dritt tal-Unjoni, il-qorti kostituzzjonali ta’ Stat Membru ma tistax, abbażi tal-interpretazzjoni tagħha stess tad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni, inkluż tal-Artikolu 267 TFUE, validament tiddeċiedi li l-Qorti tal-Ġustizzja tat sentenza li tmur lil hinn mill-isfera ta’
kompetenza tagħha u, għaldaqstant, tirrifjuta li tagħti segwitu lil sentenza preliminari mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑22 ta’ Frar 2022, RS (Effetti tas-sentenzi ta’ qorti kostituzzjonali), C‑430/21, EU:C:2022:99, punti 71 u 72, u tat‑18 ta’ Diċembru 2025, Il‑Kummissjoni vs Il‑Polonja (Stħarriġ ultra vires tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja – Supremazija tad-dritt tal-Unjoni), C‑448/23, EU:C:2025:975, punti 223 u 230 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
59      Fl-aħħar nett, fl-ipoteżi, kif prevista mill-qorti tar-rinviju, fejn qorti kostituzzjonali tirrifjuta, bi ksur tal-prinċipju ta’ supremazija tad-dritt tal-Unjoni, li tagħti segwitu għal sentenza mogħtija b’mod preliminari mill-Qorti tal-Ġustizzja, għandu jitfakkar, kif issemma fil-punt 47 ta’ din is-sentenza, li hija ġurisprudenza stabbilita li l-qorti nazzjonali li tkun eżerċitat il-possibbiltà mogħtija lilha mill-Artikolu 267 TFUE hija marbuta, għas-soluzzjoni tat-tilwima fil-kawża prinċipali, bl-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet inkwistjoni mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja. Għalhekk, l-imsemmija qorti nazzjonali hija obbligata, sabiex tiżgura l-effettività sħiħa tar-regoli tad-dritt tal-Unjoni, li twarrab, fil-kawża li jkollha quddiemha, l-evalwazzjonijiet ta’ qorti kostituzzjonali nazzjonali li tirrifjuta li tagħti segwitu għal sentenza mogħtija b’mod preliminari mill-Qorti tal-Ġustizzja (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑15 ta’ Jannar 2013, Križan et, C‑416/10, EU:C:2013:8, punti 69 u 70 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata, u tat‑22 ta’ Frar 2022, RS (Effett tas-sentenzi ta’ qorti kostituzzjonali), C‑430/21, EU:C:2022:99, punt 77).
60      F’dawn iċ-ċirkustanzi, ir-risposta għad domanda magħmula għandha tkun li l-Artikolu 267 TFUE, il-prinċipju ta’ supremazija tad-dritt tal-Unjoni u l-Artikolu 94(b) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma jipprekludux regola proċedurali ta’ Stat Membru dwar il-kundizzjonijiet sabiex il-qorti kostituzzjonali tiegħu tiġi adita, kif interpretata minn din tal-aħħar, li permezz tagħha t-talba għal stħarriġ tal-kostituzzjonalità ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali li taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, li biha din il-qorti kostituzzjonali hija adita mill-qorti nazzjonali, għandha, taħt piena li tiġi miċħuda bħala inammissibbli, tinkludi evalwazzjoni motivata tad-dritt applikabbli għall-kawża li tressqet quddiemha, inkluż
il-konsegwenzi tal-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, li tista’ twassal lill-imsemmija qorti sabiex tadixxi minn qabel lill-Qorti tal-Ġustizzja b’rinviju għal deċiżjoni preliminari.
Fuq l-ispejjeż
61      Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tielet Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 267 TFUE, il-prinċipju ta’ supremazija tad-dritt tal-Unjoni Ewropea u l-Artikolu 94(b) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja
għandhom jiġu interpretati fis-sens li
ma jipprekludux regola proċedurali ta’ Stat Membru dwar il-kundizzjonijiet sabiex il-qorti kostituzzjonali tiegħu tiġi adita, kif interpretata minn din tal-aħħar, li permezz tagħha t-talba għal stħarriġ tal-kostituzzjonalità ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali li taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, li biha din il-qorti kostituzzjonali hija adita mill-qorti nazzjonali, għandha, taħt piena li tiġi miċħuda bħala inammissibbli, tinkludi evalwazzjoni motivata tad-dritt applikabbli għall-kawża li tressqet quddiemha, inkluż il-konsegwenzi tal-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, li tista’ twassal lill-imsemmija qorti sabiex tadixxi minn qabel lill-Qorti tal-Ġustizzja b’rinviju għal deċiżjoni preliminari.
Firem
*      Lingwa tal-kawża: il-Bulgaru.
i      L-isem ta’ din il-kawża huwa fittizju. Dan l-isem ma jikkorrispondi għall-isem reali ta’ ebda waħda mill-partijiet fil-proċedura.