62022CJ0670_RES
Cás C-670/22
Imeachtaí coiriúla
v
M. N. (EncroChat)
(Iarraidh ar réamhrialú ó Landgericht Berlin)
Breithiúnas na Cúirte (an Mór-Dhlísheomra) an 30 Aibreán 2024
(Tarchur chun réamhrialú – Comhar breithiúnach in ábhair choiriúla – Treoir 2014/41/AE – Ordú Imscrúdaithe Eorpach in ábhair choiriúla – Fianaise a fháil atá i seilbh údaráis inniúla an Stáit fhorghníomhaithigh cheana féin – Coinníollacha eisiúna – Seirbhís teileachumarsáide criptithe – EncroChat – Gá le cinneadh ón gcúirt – Úsáid fianaise a fuarthas de shárú ar dhlí an Aontais)
Comhar breithiúnach in ábhair choiriúla – Ordú Imscrúdaithe Eorpach in ábhair choiriúla – Treoir 2014/41 – Coincheap údaráis eisiúna – Ordú Imscrúdaithe Eorpach chun fianaise atá ann cheana féin sa Stát forghníomhaitheach a fháil – Ionchúisitheoir a fhéadfaidh a ordú go dtarchuirfear fianaise den sórt sin i gcás atá inmheánach sa Stát sin amháin – Cuimsiú
(Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 2014/41, Airteagail 1(1) agus 2(c)(i))
(féach míreanna 71-75, 77, cuid oibríochtúil 1)
Comhar breithiúnach in ábhair choiriúla – Ordú Imscrúdaithe Eorpach in ábhair choiriúla – Treoir 2014/41 – Coinníollacha chun OIE a eisiúint agus a tharchur – Ordú Imscrúdaithe Eorpach chun fianaise a fháil atá i seilbh údaráis inniúla an Stáit fhorghníomhaithigh cheana féin – Fianaise a fuarthas tar éis idircheapadh teileachumarsáide criptithe ar chríoch an Stáit eisiúna – Inghlacthacht – Comhlíonadh na gcoinníollacha dá bhforáiltear le dlí an Stáit eisiúna chun fianaise den sórt sin a tharchur i gcás atá inmheánach sa Stát sin amháin
(Airteagail 82(1), CFAE; Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 2014/41, aithrisí 2, 6 agus 19 agus Airteagail 1(1), 6(1)(a) agus (b) agus 14(7))
)
(féach míreanna 88-93, 99-101, 104-106, cuid oibríochtúil 2)
Comhar breithiúnach in ábhair choiriúla – Ordú Imscrúdaithe Eorpach in ábhair choiriúla – Treoir 2014/41 –Idircheapadh teileachumarsáide nach bhfuil aon chúnamh ag teastáil uaidh ó Bhallstáit ina bhfuil an duine is ábhar don idircheapadh – Coincheap – Léiriú neamhspleách agus aonfhoirmeach – Insileadh gléasanna teirminéil chun sonraí tráchta, suímh agus cumarsáide de chuid seirbhís teileachumarsáide atá bunaithe ar an idirlíon – Cuimsiú – Fógra ón mBallstát sin – Sainaithint an Údaráis inniúil – Raon feidhme
(Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 2014/41, aithris 30 agus Airteagail 31(1) go (3) agus (33) agus iarscríbhinn C)
(féach míreanna 110-119, cuid oibríochtúil_3)
Comhar breithiúnach in ábhair choiriúla – Ordú Imscrúdaithe Eorpach in ábhair choiriúla – Treoir 2014/41 – Idircheapadh teileachumarsáide nach bhfuil aon chúnamh ag teastáil uaidh ó Bhallstáit ina bhfuil an duine is ábhar don idircheapadh – Fógra ón mBallstát sin – Cuspóirí – Cosaint chearta na n-úsáideoirí lena mbaineann – Cuimsiú
(Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, Airteagal 7; Treoir 2014/41 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Airteagal 31)
(féach míreanna 123-125, cuid oibríochtúil 4)
Comhar breithiúnach in ábhair choiriúla – Ordú Imscrúdaithe Eorpach in ábhair choiriúla – Treoir 2014/41 – Urraim ar chearta chun cosanta agus cothroime an nós imeachta sa Stát eisiúna – Faisnéis agus fianaise a fuarthas de shárú ar an treoir – Oibleagáidí na cúirte náisiúnta – Raon feidhme
(Treoir 2014/41 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Airteagail 14, § 7)
(féach míreanna 128, 130, 131, cuid oibríochtúil 5)
Achoimre
Tar éis tarchur chun réamhrialú ó Landgericht Berlin (an Chúirt Réigiúnach, Beirlín, an Ghearmáin), chinn an Chúirt, ina suí di mar Mhór-Dhlísheomra, maidir leis na coinníollacha faoina n-eiseoidh ionchúisitheoir poiblí Ordú Imscrúdaithe Eorpach in ábhair choiriúla i gcás inar mian le húdarás eisiúna Ballstáit amháin tarchur sonraí teileachumarsáide idircheaptha atá i seilbh Ballstáit eile cheana féin a fháil. Leagtar amach ann freisin na hiarmhairtí atá le baint, maidir le húsáid na sonraí sin, de shárú ar reachtaíocht ábhartha an Aontais.
I gcomhthéacs imscrúdú a rinne údaráis na Fraince, ba léir go raibh daoine cúisithe ag úsáid fóin phóca chriptithe ar bhonn sheirbhís ‘EncroChat’ chun cionta a bhaineann go príomha le gáinneáil ar dhrugaí a dhéanamh. Leis an tseirbhís sin, bhíothas in ann cumarsáid chriptithe a bhunú, trí fhreastalaí atá suiteáilte sa Fhrainc, ar cumarsáid í nach féidir a idircheapadh trí mhodhanna imscrúdaithe traidisiúnta.
In earrach na bliana 2020, le húdarú ó chúirt Fhrancach, suiteáladh bogearraí ‘Capall na Traí’, a d’fhorbair foireann imscrúdaithe na Fraince-na hÍsiltíre, ar an bhfreastalaí sin agus, as sin, ar fhóin phóca úsáideoirí in 122 tír, a raibh thart ar 4600 díobh sa Ghearmáin.
Ag comhdháil a d’eagraigh Eurojust (
1
) i mí an Mhárta 2020, chuir ionadaithe údaráis na Fraince agus na hÍsiltíre údaráis na mBallstát eile ar an eolas faoi idircheapadh na sonraí a bhí beartaithe acu, lena n-áirítear sonraí ó fhóin phóca a bhí lasmuigh de chríoch na Fraince. Léirigh ionadaithe an Bundeskriminalamt (Oifig Phóilíní Coiriúla na Cónaidhme, an Ghearmáin) (‘BKA’) agus Generalstaatsanwaltschaft Frankfurt am Main (Oifig Ionchúisitheoir Poiblí Frankfurt am Main, an Ghearmáin) (‘Oifig Ionchúisitheoir Poiblí Frankfurt’) spéis i sonraí úsáideoirí na Gearmáine.
Idir Meitheamh 2020 agus Iúil 2021, mar chuid d’imeachtaí a osclaíodh i gcoinne X, d’eisigh Oifig Ionchúisitheoir Poiblí Frankfurt cinntí imscrúdaithe Eorpacha chun údarú a iarraidh ar údaráis na Fraince úsáid a bhaint as gan srian, in imeachtaí coiriúla, na sonraí arna mbailiú acu. Thug sé údar maith lena iarratas trína mhíniú gur chuir Europol in iúl don BKA go raibh líon mór cionta an-tromchúiseach á ndéanamh sa Ghearmáin ag baint úsáid as fóin phóca a raibh an tseirbhís ‘EncroChat’ feistithe orthu agus go raibh amhras ar dhaoine nár aithníodh go dtí seo go raibh siad ag pleanáil agus ag déanamh cionta den sórt sin Ghearmáin trí úsáid a bhaint as cumarsáid chriptithe. D’údaraigh cúirt de chuid na Fraince sonraí idircheaptha úsáideoirí Gearmánacha a tharchur agus a úsáid sa chúirt.
Ina dhiaidh sin, athshannaigh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Frankfurt na himeachtaí imscrúdaithe i gcoinne, inter alia, M.N. chuig oifigí ionchúisitheoirí poiblí áitiúla. I gceann de na himeachtaí coiriúla a thugtar os comhair na cúirte a rinne an tarchur, ceistíonn an chúirt sin dlíthiúlacht na OIEnna sin i bhfianaise Threoir 2014/41 (
2
) agus na hiarmhairtí a d’fhéadfadh a bheith ann de shárú ar dhlí an Aontais maidir le húsáid na sonraí tascartha sna himeachtaí sin. Chinn sí, dá bhrí sin, tarchur a dhéanamh chuig an gCúirt Bhreithiúnais chun réamhrialú a fháil.
Breithniú na Cúirte Breithiúnas
Ar an gcéad dul síos, meabhraíonn an Chúirt nach bhfuil an coincheap ‘údarás eisiúna’, de réir bhrí Threoir 2014/41, teoranta do bhreithiúna. Áirítear an t-ionchúisitheoir poiblí in Airteagal 2(c)(i) den Treoir sin i measc na n-údarás a dtuigtear gur ‘údarás eisiúna’ iad, ar an gcoinníoll amháin go bhfuil dlínse acu sa chás lena mbaineann. Más rud é, faoi dhlí an Stáit eisiúna, go bhfuil dlínse ag ionchúisitheoir poiblí, i gcás atá inmheánach sa Stát sin amháin, chun beart imscrúdaitheach a ordú atá dírithe ar fhianaise atá i seilbh na n-údarás náisiúnta inniúil cheana a tharchur, tagann an t-ionchúisitheoir poiblí sin faoin gcoincheap ‘údarás eisiúna’ chun OIE a eisiúint chun críche fianaise atá i seilbh údaráis inniúla an Stáit fhorghníomhaithigh cheana a tharchur.
Ar an dara dul síos, leanann sé ó Airteagal 6(1) de Threoir 2014/41 nach mór do OIE na coinníollacha go léir a leagtar síos, i gcás inarb iomchuí, le dlí an Stáit eisiúna chun fianaise den sórt sin a tharchur i gcás ina bhfuil an fhianaise sin ina sheilbh ag údaráis inniúla an Stáit fhorghníomhaithigh, a chomhlíonadh, i gcás inarb iomchuí, le dlí an Stáit eisiúna chun fianaise den sórt sin a tharchur i gcás ina bhfuil an fhianaise sin ina sheilbh ag údaráis inniúla an Stáit fhorghníomhaithigh.
Ar an taobh eile, cé go bhfuil sé beartaithe le hAirteagal 6(1)(b) de Threoir 2014/41 cosc a chur ar dhul timpeall ar na rialacha agus ar na ráthaíochtaí a leagtar síos le dlí an Stáit eisiúna, ní cheanglaítear leis, lena n-áirítear i gcás mar atá i gceist sna príomhimeachtaí, i gcás inar bhailigh údaráis inniúla an Stáit fhorghníomhaithigh na sonraí i dtrácht i gcríoch an Stáit eisiúna agus ar mhaithe leis an Stát sin, go mbeidh eisiúint OIE chun críche fianaise atá i seilbh údaráis inniúla an Stáit fhorghníomhaithigh cheana féin a tharchur faoi réir na gcoinníollacha substainteacha céanna a chuirtear i bhfeidhm, sa Stát eisiúna, chun an fhianaise sin a bhailiú.
Ina theannta sin, i bhfianaise phrionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh do bhreithiúnais agus do chinntí is bunús le comhar breithiúnach in ábhair choiriúla, lena n-áirítear Treoir 2014/41, níl údarás ag an údarás eisiúna athbhreithniú a dhéanamh ar dhlíthiúlacht an nós imeachta ar leithligh lenar bhailigh an Ballstát forghníomhaitheach an fhianaise atá i seilbh an Bhallstáit sin cheana agus lenar iarr an t-údarás eisiúna í a tharchur.
Ina theannta sin, luann an Chúirt, ar an gcéad dul síos, nach gceanglaítear le hAirteagal 6(1)(a) de Threoir 2014/41 go gcaithfidh eisiúint OIE den sórt sin a bheith faoi réir toimhde sáraithe thromchúisigh atá bunaithe ar fhíorais shonracha, i gcoinne gach duine lena mbaineann, tráth a n-ordaítear an OIE sin, i gcás nach n-eascraíonn ceanglas den sórt sin ó dhlí an Stáit eisiúna chun fianaise a tharchur idir oifigí an ionchúisitheora phoiblí náisiúnta. Ar an dara dul síos, ní choisctear leis an bhforáil sin OIE a eisiúint i gcás nach féidir sláine na sonraí tascartha a fhíorú ag an gcéim sin mar gheall ar rúndacht bhoinn theicniúla an idircheaptha, ar choinníoll go ráthaítear an ceart chun triail chóir a fháil in imeachtaí coiriúla ina dhiaidh sin. Ní féidir, i bprionsabal, sláine na fianaise arna tarchur a mheas ach amháin an tráth a bhfuil an fhianaise atá i gceist ag na húdaráis inniúla.
Ar an tríú dul síos, tugann an Chúirt dá haire gur ‘idircheapadh teileachumarsáide’ de réir bhrí Airteagal 31(1) de Threoir 2014/41 é insíothlú gléasanna teirminéil atá beartaithe chun sonraí tráchta, sonraí suímh agus sonraí cumarsáide a asbhaint ó sheirbhís cumarsáide atá bunaithe ar an idirlíon, agus nach mór fógra a thabhairt don údarás arna ainmniú chun na críche sin ag an mBallstát a bhfuil an t-idircheapadh lonnaithe ar a chríoch. I gcás nach mbeidh an Ballstát a thugann fógra in ann údarás inniúil an Bhallstáit ar tugadh fógra dó a shainaithint, féadfar an fógra sin a sheoladh chuig aon údarás de chuid an Bhallstáit ar tugadh fógra dó a mheasann Ballstát an idircheaptha a bheith iomchuí chun na críche sin.
Faoi Airteagal 31(3) de Threoir 2014/41, féadfaidh údarás inniúil an Bhallstáit ar tugadh fógra dó, i gcás nach n-údaraítear idircheapadh i gcomhthéacs nós imeachta náisiúnta comhchosúil, a chur in iúl nach féidir an t-idircheapadh a dhéanamh nó nach mór é a bhriseadh, , nó fiú nach féidir na sonraí idircheaptha a úsáid nó nach féidir iad a úsáid ach amháin faoi na coinníollacha a shonraítear ann. Dá bhrí sin, féachtar le hAirteagal 31 de Threoir 2014/41 ní hamháin urraim do cheannasacht an Bhallstáit ar tugadh fógra dó a áirithiú, ach féachtar freisin le cearta daoine a ndéanann beart den sórt sin maidir le teileachumarsáide a idircheapadh difear dóibh a chosaint.
Ar deireadh, cuireann an Chúirt in iúl gur faoin dlí náisiúnta amháin atá sé, i bprionsabal, na rialacha a chinneadh a bhaineann le hinghlacthacht agus measúnú a dhéanamh, i gcomhthéacs imeachtaí coiriúla, ar fhaisnéis agus ar fhianaise a fhaightear ar bhealach atá contrártha le dlí an Aontais.
É sin ráite, ceanglaítear le hAirteagal 14(7) de Threoir 2014/41 ar na Ballstáit a áirithiú, gan dochar do chur i bhfeidhm rialacha nós imeachta náisiúnta, go n‑urramófar, in imeachtaí coiriúla sa Stát eisiúna, cearta na cosanta agus cothroime na n‑imeachtaí i gcomhthéacs mheasúnú na fianaise a fhaightear tríd an Ordú Imscrúdaithe Eorpach. Dá bhrí sin, i gcás ina measann cúirt nach bhfuil páirtí in ann barúil éifeachtach a thabhairt ar fhianaise den sórt sin ar dócha go mbeidh tionchar ceannasach aici ar mheasúnú na bhfíoras, ní mór don chúirt sin a chinneadh go ndearnadh sárú ar an gceart chun triail chóir a fháil agus neamhaird a thabhairt ar an bhfianaise sin.
(
1
)	Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar Ceartais Choiriúil.
(
2
)	Treoir 2014/41/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 3 Aibreán 2014 maidir leis an Ordú Imscrúdaithe Eorpach in ábhair choiriúla (IO 2014, L 130, lch. 1).