62023CJ0018
WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
z dnia 27 lutego 2025 r. (
*1
)
Odesłanie prejudycjalne – Artykuł 63 ust. 1 TFUE – Swobodny przepływ kapitału – Przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe – Podatek dochodowy od osób prawnych – Zwolnienie z podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie dochodów uzyskiwanych przez takie przedsiębiorstwo – Warunki zwolnienia – Zarządzanie zewnętrzne tym przedsiębiorstwem – Dyrektywa 2009/65/WE – Artykuł 29 ust. 1 – Stosowanie
W sprawie C‑18/23
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (Polska) postanowieniem z dnia 28 listopada 2022 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 18 stycznia 2023 r., w postępowaniu:
F S.A.
przeciwko
Dyrektorowi Krajowej Informacji Skarbowej,
TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
w składzie: T. von Danwitz, wiceprezes Trybunału, pełniący obowiązki prezesa pierwszej izby, A. Arabadjiev i I. Ziemele (sprawozdawczyni), sędziowie,
rzecznik generalny: J. Kokott,
sekretarz: M. Siekierzyńska, administratorka,
uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 29 maja 2024 r.,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
–
w imieniu F S.A. – Ł. Adamczyk, doradca podatkowy,
–
w imieniu rządu polskiego – B. Majczyna, R. Stańczyk oraz S. Żyrek, w charakterze pełnomocników,
–
w imieniu Komisji Europejskiej – C. Auvret, U. Małecka, W. Roels oraz H. Tserepa-Lacombe, w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 11 lipca 2024 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 29 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) (Dz.U. 2009, L 302, s. 32), a także art. 18, 49 i 63 TFUE.
2
Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy F S.A., spółką akcyjną prawa luksemburskiego (zwaną dalej „funduszem F”), a Dyrektorem Krajowej Informacji Skarbowej (Polska, zwanym dalej „organem podatkowym”) w przedmiocie opodatkowania dochodów z inwestycji uzyskanych przez tę spółkę.
Ramy prawne
Prawo Unii
3
Motyw 83 dyrektywy 2009/65 ma następujące brzmienie:
„Niniejsza dyrektywa nie powinna naruszać krajowych przepisów podatkowych, w tym ustaleń, które mogą zostać nałożone przez państwa członkowskie w celu zapewnienia zgodności z tymi przepisami na ich terytorium”.
4
Artykuł 1 tej dyrektywy stanowi:
„1.   Niniejszą dyrektywę stosuje się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS), mających swe siedziby na terytorium państw członkowskich.
2.   Do celów niniejszej dyrektywy oraz z zastrzeżeniem przepisów art. 3, UCITS oznacza przedsiębiorstwo:
a)
którego jedynym celem jest zbiorowe inwestowanie w zbywalne papiery wartościowe lub w inne płynne aktywa finansowe, określone w art. 50 ust. 1, kapitału pochodzącego od obywateli i które działają na zasadzie dywersyfikacji ryzyka; oraz
b)
którego jednostki uczestnictwa są, na żądanie ich posiadaczy, odkupywane lub umarzane bezpośrednio lub pośrednio z aktywów tych przedsiębiorstw. Działanie podjęte przez UCITS w celu zapewnienia, aby giełdowa wartość ich jednostek nie różniła się w znaczny sposób od wartości netto aktywów na te jednostki, będzie uważane za równoznaczne z takim odkupieniem lub umorzeniem jednostek.
Państwa członkowskie mogą zezwolić na to, by UCITS składało się z kilku subfunduszy.
3.   Przedsiębiorstwa, o których mowa w ust. 2, mogą być utworzone zgodnie z prawem zobowiązań (jako wspólne fundusze zarządzane przez spółki zarządzające), na podstawie prawa powierniczego (jako fundusze powiernicze), lub na podstawie statutu (jako spółki inwestycyjne).
[…]
7.   Bez uszczerbku dla niniejszego rozdziału, państwo członkowskie może stosować do UCITS mających siedzibę na jego terytorium surowsze i dodatkowe wymagania w stosunku do wymagań określonych w niniejszej dyrektywie, pod warunkiem że obowiązują one w stosunku do wszystkich podmiotów i nie są sprzeczne z przepisami niniejszej dyrektywy”.
5
Zgodnie z art. 3 wskazanej dyrektywy:
„Poniższe przedsiębiorstwa nie wchodzą w zakres niniejszej dyrektywy:
a)
przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania typu zamkniętego;
b)
przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania, które pozyskują kapitał, nie promując sprzedaży swoich jednostek uczestnictwa w obrocie publicznym we Wspólnocie [Europejskiej] lub w jej części;
[…]”.
6
Artykuł 6 ust. 1 i 2 tej dyrektywy przewiduje:
„1.   Dostęp do prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę zarządzającą podlega wymogowi uzyskania wcześniejszego zezwolenia wydawanego przez właściwe organy macierzystego państwa członkowskiego spółki zarządzającej. Zezwolenie przyznane spółce zarządzającej na mocy niniejszej dyrektywy jest ważne we wszystkich państwach członkowskich.
2.   Spółka zarządzająca nie angażuje się w działalność inną niż zarządzanie UCITS, którym wydano zezwolenie na podstawie niniejszej dyrektywy, z wyjątkiem dodatkowego zarządzania przedsiębiorstwami zbiorowego inwestowania, które nie są objęte niniejszą dyrektywą i w odniesieniu do których spółka zarządzająca podlega nadzorowi ostrożnościowemu i których jednostki nie mogą być wprowadzane do obrotu w innych państwach członkowskich na mocy niniejszej dyrektywy.
Działalność związana z zarządzaniem UCTIS obejmuje, do celów niniejszej dyrektywy, obowiązki, o których mowa w załączniku II”.
7
Artykuł 29 ust. 1 dyrektywy 2009/65 stanowi:
„Bez uszczerbku dla innych ogólnie obowiązujących warunków przewidzianych w prawie krajowym właściwe organy macierzystego państwa członkowskiego spółki inwestycyjnej nie wydają zezwolenia na działalność spółce inwestycyjnej, która nie wyznaczyła spółki zarządzającej, chyba że spółka inwestycyjna posiada odpowiedni kapitał założycielski równy co najmniej 300000 EUR.
Dodatkowo, jeżeli spółka inwestycyjna nie wyznaczyła spółki zarządzającej, która uzyskała zezwolenie na działalność na mocy niniejszej dyrektywy, stosuje się następujące zasady:
a)
zezwolenie nie może być wydane, chyba że do wniosku o wydanie zezwolenia jest dołączany program działań określający, co najmniej, strukturę organizacyjną spółki inwestycyjnej;
b)
dyrektorzy spółki inwestycyjnej muszą cieszyć się nieposzlakowaną opinią i posiadać odpowiednie doświadczenie również w odniesieniu do danego rodzaju działalności prowadzonej przez spółkę inwestycyjną i w tym celu nazwiska tych osób i każdej osoby przejmującej ich obowiązki muszą być bezzwłocznie podane do wiadomości właściwych organów; decyzje dotyczące prowadzenia działalności spółki inwestycyjnej muszą być podejmowane przez co najmniej dwie osoby spełniające te warunki; a »dyrektorzy« oznaczają osoby, które z mocy prawa lub na podstawie dokumentów założycielskich reprezentują spółkę inwestycyjną lub które faktycznie ustalają politykę spółki; oraz
c)
w przypadku istnienia ścisłych powiązań między spółką inwestycyjną a innymi osobami fizycznymi lub prawnymi właściwe organy muszą udzielić zezwolenia wyłącznie wtedy, gdy powiązania te nie uniemożliwiają skutecznego sprawowania funkcji nadzorczych.
Właściwe organy macierzystego państwa członkowskiego spółki inwestycyjnej odmawiają wydania zezwolenia, jeżeli przepisy ustawowe, wykonawcze lub administracyjne państwa trzeciego dotyczące osób fizycznych lub prawnych, z którymi spółka inwestycyjna jest ściśle powiązana, lub trudności związane z ich stosowaniem uniemożliwiają skuteczne sprawowanie funkcji nadzorczych.
Właściwe organy macierzystego państwa członkowskiego spółki inwestycyjnej wymagają od spółek inwestycyjnych przedstawienia tym organom potrzebnych im informacji”.
Prawo polskie
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
8
Artykuł 6 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. 1992, poz. 86), zmienionej ustawą z dnia 10 lutego 2017 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (Dz.U. 2017, poz. 624) (zwanej dalej „ustawą o podatku dochodowym od osób prawnych”), przewiduje:
„1.   Zwalnia się od podatku:
[…]
10)
fundusze inwestycyjne otwarte oraz specjalistyczne fundusze inwestycyjne otwarte, utworzone na podstawie ustawy o funduszach inwestycyjnych, z wyłączeniem specjalistycznych funduszy inwestycyjnych otwartych stosujących zasady i ograniczenia inwestycyjne określone dla funduszy inwestycyjnych zamkniętych;
10a)
instytucje wspólnego inwestowania posiadające siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, które spełniają łącznie następujące warunki:
a)
podlegają w państwie, w którym mają siedzibę, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania,
b)
wyłącznym przedmiotem ich działalności jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze publicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa w papiery wartościowe lub instrumenty rynku pieniężnego,
c)
prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę,
d)
ich działalność podlega bezpośredniemu nadzorowi właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę,
e)
posiadają depozytariusza przechowującego aktywa tej instytucji,
f)
zarządzane są przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę.
[…]
4.   Zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 10a, nie ma zastosowania do:
1)
instytucji wspólnego inwestowania:
a)
które prowadzą swoją działalność w formie instytucji wspólnego inwestowania typu zamkniętego albo są instytucją wspólnego inwestowania typu otwartego działającą na podstawie zasad i ograniczeń inwestycyjnych odpowiadających instytucjom wspólnego inwestowania typu zamkniętego, lub
b)
których tytuły uczestnictwa, zgodnie z dokumentami założycielskimi, nie są oferowane w drodze oferty publicznej, dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym ani wprowadzone do alternatywnego systemu obrotu oraz mogą być nabywane także przez osoby fizyczne wyłącznie w przypadku, gdy osoby te dokonają jednorazowego nabycia tytułów uczestnictwa o wartości nie mniejszej niż 40000 euro;
[…]”.
9
Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 58 tej ustawy:
„Wolne od podatku są:
[…]
58)
dochody (przychody) instytucji wspólnego inwestowania posiadających siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, o których mowa w art. 6 ust. 4 pkt 1, spełniających warunki, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a i d–f, z wyłączeniem dochodów określonych w pkt 57 lit. a–g”.
Ustawa o funduszach inwestycyjnych
10
Ustawa z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (Dz.U. 2004, poz. nr 1546), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym (zwana dalej „ustawą o funduszach inwestycyjnych”) przewiduje w art. 1:
„Ustawa określa zasady tworzenia i działania funduszy inwestycyjnych mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz zasady prowadzenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalności przez fundusze zagraniczne i spółki zarządzające”.
11
Artykuł 1a ust. 1 tej ustawy stanowi:
„Ustawa określa również zasady działania podmiotów zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz zasady prowadzenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalności przez podmioty zarządzające alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi mające siedzibę w państwie członkowskim albo w państwie trzecim”.
12
Artykuł 3 tej ustawy ma następujące brzmienie:
„1.   Fundusz inwestycyjny jest osobą prawną, której wyłącznym przedmiotem działalności jest lokowanie środków pieniężnych zebranych w drodze proponowania nabycia jednostek uczestnictwa albo certyfikatów inwestycyjnych w określone w ustawie papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe.
[…]
3.   Fundusz inwestycyjny prowadzi działalność, ze szczególnym uwzględnieniem interesu uczestników, przestrzegając zasad ograniczania ryzyka inwestycyjnego określonych w ustawie.
4.   Fundusz inwestycyjny może prowadzić działalność jako:
1)
fundusz inwestycyjny otwarty;
2)
alternatywny fundusz inwestycyjny: specjalistyczny fundusz inwestycyjny otwarty albo fundusz inwestycyjny zamknięty”.
13
Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 1a tej ustawy:
„1.   Towarzystwo tworzy fundusz inwestycyjny, zarządza nim i reprezentuje fundusz w stosunkach z osobami trzecimi.
1a.   Towarzystwo, w drodze umowy zawartej w formie pisemnej pod rygorem nieważności, może przekazać spółce zarządzającej prowadzącej działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zarządzanie funduszem inwestycyjnym otwartym i prowadzenie jego spraw”.
14
Artykuł 14 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych przewiduje, że fundusz inwestycyjny może być utworzony wyłącznie przez towarzystwo.
Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne
15
Fundusz F zadeklarował organowi podatkowemu, że posiada rezydencję podatkową w Luksemburgu i że tam podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu.
16
Zgodnie z jego oświadczeniami fundusz F działa zgodnie z prawem luksemburskim, a w szczególności zgodnie z loi relative aux fonds d’investissement spécialisés (ustawą o specjalistycznych funduszach inwestycyjnych) z dnia 13 lutego 2007 r. (Mémorial A 2007, s. 13) posiadając status specjalistycznego funduszu inwestycyjnego. Fundusz ten twierdzi, że został zatwierdzony przez Commission de surveillance du secteur financier (komisję nadzoru nad sektorem finansowym, Luksemburg) (zwaną dalej „CSSF”) i podlega bezpośrednio jej kontroli, ponieważ został zarejestrowany przez tę komisję jako regulowany fundusz inwestycyjny.
17
Zgodnie ze statutem, zatwierdzonym przez CSSF, fundusz F jest zarządzany wewnętrznie przez zarząd, który został również wpisany na listę zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi prowadzoną przez CSSF.
18
Wyłącznym przedmiotem działalności funduszu F jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze niepublicznego proponowania nabycia udziałów tego funduszu, w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe.
19
Zgodnie z zezwoleniem CSSF fundusz F może inwestować w akcje spółek notowanych na giełdzie, w tym na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie (Polska), w obligacje emitowane przez spółki kapitałowe, w tym przez spółki z siedzibą w Polsce, a także w obligacje skarbowe, w tym obligacje wyemitowane przez Rzeczpospolitą Polską.
20
Fundusz F wystąpił do organu podatkowego z wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej w celu ustalenia, czy wskazane w zdarzeniu przyszłym dochody uzyskiwane przez ten fundusz korzystają ze zwolnienia określonego w art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
21
Fundusz F uważał, że ma to miejsce. Po pierwsze, jego zdaniem spełniał on wymogi wynikające z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a), d) i e) tej ustawy. Po drugie, co się tyczy spełnienia wymogów określonych w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) wspomnianej ustawy, a mianowicie wymogu, zgodnie z którym funduszem inwestycyjnym powinien zarządzać podmiot posiadający w celu prowadzenia swojej działalności zezwolenie organów właściwych w zakresie nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym znajduje się jego siedziba, fundusz F uważał, że fundusz zarządzany wewnętrznie, jako zarządzający alternatywnym funduszem inwestycyjnym, spełniał warunki skorzystania ze zwolnienia przewidzianego w art. 17 ust. 1 pkt 58 tej ustawy.
22
W interpretacji indywidualnej z dnia 6 czerwca 2022 r. organ podatkowy uznał, że o ile fundusz F spełnia warunki określone w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a) i c)–e) ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, o tyle nie spełnia on warunku określonego w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) tej ustawy, ponieważ nie jest zarządzany przez podmiot zewnętrzny.
23
Fundusz F wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (Polska), który jest sądem odsyłającym, żądając uchylenia tej interpretacji.
24
Sąd ów wskazał, że rozpatrywane przepisy dotyczą traktowania pod względem podatkowym dochodów pochodzących z inwestycji dokonywanych przez przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania. Spór w postępowaniu głównym dotyczy kwestii, czy fundusz zarządzany wewnętrznie przez zarząd, który uzyskał w tym celu zezwolenie właściwego organu państwa członkowskiego siedziby funduszu, jest zarejestrowany przez ten organ jako zarejestrowany zarządzający alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, i znajduje się na liście zarządzających prowadzonej przez ten organ, spełnia warunek przewidziany w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
25
Wprowadzenie art. 6 ust. 1 pkt 10a do tej ustawy miało na celu zapewnienie równego traktowania polskich funduszy inwestycyjnych i funduszy inwestycyjnych mających siedzibę w innych państwach członkowskich w odniesieniu do zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych przewidzianego dla funduszy inwestycyjnych. Ponadto po wprowadzeniu, a następnie po zmianie art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a)–e) wspomnianej ustawy i dodaniu lit. f) do tego art. 6 ust. 1 pkt 10a Komisja Europejska zamknęła postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego na podstawie art. 49 i 63 TFUE, wszczęte przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej i uzasadnione zarzucaną dyskryminacją podatkową wobec funduszy inwestycyjnych mających siedzibę w państwach członkowskich innych niż Rzeczpospolita Polska.
26
Z art. 4 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych wynika, że zgodnie z przyjętym w Polsce modelem fundusze inwestycyjne są zarządzane przez odrębną od nich osobę prawną, czyli towarzystwo funduszy inwestycyjnych, i nie mogą podlegać zarządzaniu wewnętrznemu takiemu, jak np. sprawowane przez zarząd. Ponadto z ustawy tej wynika, że jedynie zarządzane zewnętrznie zagraniczne przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania mogą prowadzić działalność na terytorium Polski.
27
Sąd ten zauważa ponadto, że zasada zawarta w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w związku z art. 17 ust. 1 pkt 58 tej ustawy wprowadza obiektywne kryterium prowadzące do przyznania zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych wyłącznie przedsiębiorstwom zbiorowego inwestowania niebędącym rezydentami zarządzanym przez podmioty zewnętrzne posiadające zezwolenie właściwych organów i do wyłączenia z tego zwolnienia funduszy podlegających zarządzaniu wewnętrznemu.
28
Tymczasem, po pierwsze, z dyrektywy 2009/65, a w szczególności z jej art. 6 i 29 oraz z załącznika II do tej dyrektywy wynika, że dyrektywa ta przewiduje możliwość, a nie obowiązek, utworzenia spółki zarządzającej oraz że zakres usług świadczonych przez podmiot zewnętrzny jest analogiczny do zakresu usług związanych z zarządzaniem przedsiębiorstwem zbiorowego inwestowania przez jego zarząd. Po drugie, organizacje te utworzone zgodnie z wymogami wspomnianej dyrektywy należy uznać za porównywalne.
29
Powstaje zatem pytanie, czy prawo Unii stoi na przeszkodzie temu, by ustawodawca krajowy, kierując się zasadą porównywalności podmiotów krajowych i zagranicznych oraz w celu ograniczenia ryzyka związanego z inwestycjami, wprowadził warunek formalny, taki jak wynikający z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w związku z art. 17 ust. 1 pkt 58 tej ustawy, zgodnie z którym zwolnienie z podatku dochodowego od osób prawnych jest zastrzeżone dla funduszu inwestycyjnego i przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania zarządzanych przez podmiot zewnętrzny.
30
W tych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
„Czy przepisy [dyrektywy 2009/65], a w szczególności art. 29 ust. 1 tej dyrektywy w związku z art. 18, 49 oraz 63 [TFUE], należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one ustanawianiu w przepisach krajowych wymogów formalnych, takich jak w postępowaniu głównym, w korzystaniu ze zwolnień od podatku dochodowego przez instytucje wspólnego inwestowania posiadające siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, tj. od wymogu zarządzania [tymi instytucjami] przez podmioty zewnętrzne, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę?”.
Postępowanie przed Trybunałem
31
Postanowieniem z dnia 21 listopada 2023 r., na wspólny wniosek sędzi sprawozdawczyni i rzecznik generalnej, prezes Trybunału skierował do sądu odsyłającego pytania dotyczące prawa polskiego mającego zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym oraz niektórych twierdzeń funduszu F zawartych we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.
32
W dniu 18 grudnia 2023 r. sąd odsyłający przekazał Trybunałowi odpowiedź, z której wynika, po pierwsze, że ustawa o funduszach inwestycyjnych wyklucza utworzenie funduszu inwestycyjnego o trybie zarządzania wewnętrznego lub o strukturze podobnej do funduszu F, o którym mowa w postępowaniu głównym, który ma formę prawną spółki inwestycyjnej o zmiennym kapitale, i że taki fundusz, bez organizacji w trybie zarządzania zewnętrznego, nie byłby w stanie przenieść swojej siedziby do Polski.
33
Po drugie, warunek dotyczący obowiązku powierzenia zarządzania funduszem inwestycyjnym innemu podmiotowi, a nie osobom fizycznym, a mianowicie warunek dotyczący zewnętrznego zarządzania tym funduszem, ma na celu zapewnienie pewności prawa w odniesieniu do działalności tego funduszu jako przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania odrębnego od partykularnych interesów poszczególnych uczestników tego funduszu. Warunek ten ma również na celu oddzielenie majątku tych uczestników od majątku organu zarządzającego, który samodzielnie ponosi odpowiedzialność za zarządzanie funduszem inwestycyjnym, w związku z czym odpowiedzialność majątkowa spółki zarządzającej nie wpływa na majątek samego funduszu.
34
Po trzecie, sąd odsyłający potwierdził również, że spór w postępowaniu głównym dotyczy wyłącznie kwestii, czy fundusz F powinien spełniać przewidziany w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych warunek dotyczący zarządzania przez podmiot zewnętrzny.
W przedmiocie pytania prejudycjalnego
35
Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału w ramach postępowania przewidzianego w art. 267 TFUE zadania Trybunału i sądu odsyłającego są wyraźnie odmienne, a wykładnia prawa krajowego należy wyłącznie do tego sądu (wyrok z dnia 17 marca 2022 r., Daimler, C‑232/20, EU:C:2022:196, pkt 91 i przytoczone tam orzecznictwo).
36
A zatem w ramach procedury odesłania prejudycjalnego w kompetencji Trybunału nie leży wypowiadanie się o wykładni przepisów krajowych. Trybunał powinien bowiem uwzględnić, w ramach podziału kompetencji pomiędzy sądami Unii a sądami krajowymi, kontekst faktyczny i prawny, w jaki wpisują się pytania prejudycjalne, za którego ustalenie jest odpowiedzialny sąd krajowy (zob. podobnie wyroki: z dnia 17 marca 2022 r., Daimler, C‑232/20, EU:C:2022:196, pkt 92 i przytoczone tam orzecznictwo; a także z dnia 9 listopada 2023 r., Keolis Agen, od C‑271/22 do C‑275/22, EU:C:2023:834, pkt 38).
37
Ponadto kwestia, czy założenia, na których opiera się sąd odsyłający w swoim pytaniu, są błędne, stanowi kwestię dotyczącą stanu faktycznego, której prawidłowość nie podlega ocenie Trybunału (postanowienie z dnia 6 września 2018 r., Gmalieva i in., C‑79/17, EU:C:2018:687, pkt 16 i przytoczone tam orzecznictwo).
38
W niniejszej sprawie z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, że sąd odsyłający opiera się na założeniu, zgodnie z którym przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania, takie jak fundusz F, może korzystać ze zwolnienia przewidzianego w art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, z zastrzeżeniem spełnienia warunku przewidzianego w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) tej ustawy.
39
Ponadto sąd odsyłający wyjaśnił, że ustanowienie warunku dotyczącego zewnętrznego zarządzania przedsiębiorstwem zbiorowego inwestowania jest uzasadnione okolicznością, że jedynie taki sposób zarządzania jest dozwolony dla przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w Polsce.
40
Należy zatem uznać, że poprzez swoje pytanie prejudycjalne sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 29 ust. 1 dyrektywy 2009/65 w związku z art. 18, 49 i 63 TFUE należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie przepisom państwa członkowskiego, które przewidują, iż jedynie przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania zarządzane przez podmiot zewnętrzny, który prowadzi działalność na podstawie zezwolenia wydanego przez właściwe organy nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmiot ten ma swoją siedzibę, może korzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie dochodów z inwestycji dokonanych przez to przedsiębiorstwo, i które w związku z tym nie przyznają takiego zwolnienia przedsiębiorstwom zbiorowego inwestowania zarządzanym wewnętrznie, utworzonym zgodnie z przepisami innego państwa członkowskiego, w sytuacji gdy prawo pierwszego państwa członkowskiego zezwala jedynie na tworzenie przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania zarządzanych zewnętrznie.
W przedmiocie właściwych przepisów prawa Unii
41
Ponieważ rząd polski oraz Komisja wyraziły wątpliwości co do znaczenia dyrektywy 2009/65 dla rozstrzygnięcia sporu w postępowaniu głównym, należy w pierwszej kolejności zbadać, czy dyrektywa ta ma zastosowanie do tego sporu.
42
W tym względzie, jak wynika przede wszystkim z jej art. 1 ust. 1, dyrektywa 2009/65 ma zastosowanie do UCITS mających siedzibę na terytorium państw członkowskich.
43
Następnie, zgodnie z art. 1 ust. 2 lit. a) owej dyrektywy, UCITS w rozumieniu tejże dyrektywy oznacza przedsiębiorstwa, których wyłącznym celem jest zbiorowe inwestowanie w zbywalne papiery wartościowe lub w inne płynne aktywa finansowe, o których mowa w art. 50 ust. 1 tej dyrektywy, kapitału pochodzącego od obywateli i których działalność podlega zasadzie dywersyfikacji ryzyka.
44
Wreszcie, jak wynika z art. 3 lit. b) dyrektywy 2009/65, przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania, które pozyskują kapitał, nie promując sprzedaży swoich jednostek uczestnictwa w obrocie publicznym w Unii lub w jej części, nie podlegają tej dyrektywie.
45
Z art. 1 ust. 2 lit. a) i z art. 3 lit. b) tej dyrektywy wynika zatem, że przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania, które pozyskują kapitał, nie promując sprzedaży swoich jednostek uczestnictwa w obrocie publicznym, nie są objęte wspomnianą dyrektywą.
46
Tymczasem w niniejszej sprawie z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, że wyłącznym przedmiotem działalności funduszu F jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze niepublicznego proponowania nabycia udziałów funduszu, w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe.
47
Okoliczność, że zgodnie z twierdzeniami samego funduszu F powtórzonymi we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym pozyskanie przez niego środków pieniężnych nastąpiło bez promowania sprzedaży jego jednostek uczestnictwa w obrocie publicznym, prowadzi do wykluczenia możliwości zastosowania dyrektywy 2009/65 do sytuacji rozpatrywanej w postępowaniu głównym.
48
W drugiej kolejności, ponieważ sąd odsyłający odnosi się w swoim pytaniu prejudycjalnym do art. 18, 49 i 63 TFUE, należy ustalić, czy postanowienia te mają zastosowanie do tej sytuacji.
49
W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem art. 18 TFUE, który ustanawia ogólną zasadę zakazu dyskryminacji ze względu na przynależność państwową, może być stosowany samodzielnie wyłącznie w stanach faktycznych podlegających prawu Unii, w odniesieniu do których traktat FUE nie zawiera szczególnych postanowień o zakazie dyskryminacji (wyrok z dnia 18 czerwca 2019 r., Austria/Niemcy, C‑591/17, EU:C:2019:504, pkt 39 i przytoczone tam orzecznictwo).
50
Tymczasem zasadę niedyskryminacji w dziedzinie swobody przedsiębiorczości wprowadza w życie art. 49 TFUE (wyrok z dnia 3 marca 2020 r., Tesco-Global Áruházak, C‑323/18, EU:C:2020:140, pkt 55 i przytoczone tam orzecznictwo). Ponadto traktat FUE zawiera w art. 63 szczególne postanowienie o zakazie dyskryminacji w dziedzinie swobodnego przepływu kapitału [wyrok z dnia 18 marca 2021 r., Autoridade Tributária e Aduaneira (Podatek od zysków kapitałowych z nieruchomości), C‑388/19, EU:C:2021:212, pkt 21 i przytoczone tam orzecznictwo].
51
Jednocześnie, z utrwalonego orzecznictwa wynika, że w celu ustalenia, czy przepisy krajowe wchodzą w zakres tej lub innej swobody podstawowej gwarantowanej przez traktat FUE, należy wziąć pod uwagę przedmiot rozpatrywanych przepisów [wyrok z dnia 4 października 2024 r., Staatssecretaris van Financiën (Odsetki dotyczące pożyczki wewnątrzgrupowej), C‑585/22, EU:C:2024:822, pkt 23 i przytoczone tam orzecznictwo].
52
W związku z tym przepisy krajowe, które mają zastosowanie jedynie do udziałów pozwalających na wywieranie niewątpliwego wpływu na decyzje spółki i na określanie jej działalności, wchodzą w zakres zastosowania art. 49 TFUE [wyrok z dnia 4 października 2024 r., Staatssecretaris van Financiën (Odsetki dotyczące pożyczki wewnątrzgrupowej), C‑585/22, EU:C:2024:822, pkt 24 i przytoczone tam orzecznictwo].
53
Natomiast przepisy krajowe, które mają zastosowanie do udziałów objętych jedynie w celu lokaty kapitału, bez zamiaru uczestniczenia w zarządzaniu danym przedsiębiorstwem lub sprawowania nad nim kontroli, należy analizować wyłącznie w świetle swobodnego przepływu kapitału [wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Veronsaajien oikeudenvalvontayksikkö (Zwolnienie kontraktowych funduszy inwestycyjnych)C‑342/20, EU:C:2022:276, pkt 45 i przytoczone tam orzecznictwo].
54
W niniejszej sprawie, jak wynika z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, spór w postępowaniu głównym dotyczy kwestii, czy fundusz F może korzystać ze zwolnienia przewidzianego w art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w odniesieniu do dochodów osiągniętych przez niego z inwestycji w akcje spółek notowanych na giełdzie w Warszawie, obligacje wyemitowane przez spółki kapitałowe z siedzibą w Polsce oraz obligacje wyemitowane przez państwo polskie.
55
Nie wykluczając ze swego zakresu stosowania sytuacji pozwalających na wywieranie niewątpliwego wpływu na decyzje spółki i na określanie jej działalności, co oznaczałoby objęcie tych sytuacji swobodą przedsiębiorczości, przepisy te dotyczą traktowania pod względem podatkowym dochodów ze zbiorowego inwestowania kapitału, bez zamiaru uczestniczenia w zarządzaniu przedsiębiorstwem lub sprawowania nad nim kontroli w rozumieniu orzecznictwa przytoczonego w pkt 53 niniejszego wyroku. W związku z tym mogą one w przeważającym stopniu wpłynąć na swobodny przepływ kapitału. Ewentualnie występujące ograniczenia swobody przedsiębiorczości wynikające ze wspomnianych przepisów byłyby nieuniknioną konsekwencją ewentualnego ograniczenia swobodnego przepływu kapitału, a zatem nie uzasadniają odrębnej analizy tych przepisów pod kątem naruszenia art. 49 TFUE [zob. podobnie wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Veronsaajien oikeudenvalvontayksikkö (Zwolnienie kontraktowych funduszy inwestycyjnych), C‑342/20, EU:C:2022:276, pkt 47 i przytoczone tam orzecznictwo].
56
W świetle powyższego należy zbadać sytuację rozpatrywaną w postępowaniu głównym wyłącznie w świetle postanowień traktatu dotyczących swobodnego przepływu kapitału.
W przedmiocie istnienia ograniczenia w swobodnym przepływie kapitału
57
Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że do zakazanych przez art. 63 ust. 1 TFUE środków zaliczają się, jako ograniczenia w przepływie kapitału, środki, które mogą zniechęcać osoby niebędące rezydentami do dokonywania inwestycji w danym państwie członkowskim lub które mogą zniechęcać osoby będące rezydentami tego państwa członkowskiego do dokonywania inwestycji w innych państwach [wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Veronsaajien oikeudenvalvontayksikkö (Zwolnienie kontraktowych funduszy inwestycyjnych), C‑342/20, EU:C:2022:276, pkt 49 i przytoczone tam orzecznictwo].
58
W szczególności mniej korzystne traktowanie przez dane państwo członkowskie dochodów wypłacanych przedsiębiorstwom zbiorowego inwestowania niebędącym rezydentami w stosunku do traktowania zastrzeżonego dla dochodów wypłacanych przedsiębiorstwom zbiorowego inwestowania będącym rezydentami, może zniechęcać przedsiębiorstwa mające siedzibę w państwie innym niż to pierwsze państwo członkowskie do inwestowania w tym pierwszym państwie członkowskim, a w konsekwencji stanowi ograniczenie swobody przepływu kapitału, zakazane co do zasady poprzez art. 63 TFUE [wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Veronsaajien oikeudenvalvontayksikkö (Zwolnienie kontraktowych funduszy inwestycyjnych), C‑342/20, EU:C:2022:276, pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo].
59
Wyłączenie z możliwości skorzystania ze zwolnienia dochodów uzyskiwanych przez przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania niebędące rezydentem, w odróżnieniu od dochodów uzyskiwanych przez przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania będące rezydentem stanowi takie mniej korzystne traktowanie [zob. podobnie wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Veronsaajien oikeudenvalvontayksikkö (Zwolnienie kontraktowych funduszy inwestycyjnych), C‑342/20, EU:C:2022:276, pkt 51 i przytoczone tam orzecznictwo].
60
W niniejszej sprawie z wyjaśnień sądu odsyłającego wynika, po pierwsze, że dochody funduszy inwestycyjnych, których siedziba znajduje się w Polsce, korzystają ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych.
61
Po drugie, z wyjaśnień tych wynika, że art. 6 ust. 1 pkt 10a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, który ma zastosowanie do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania mających siedzibę w innym państwie członkowskim lub w państwie będącym stroną Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym z dnia 2 maja 1992 r. (Dz.U. 1994, L 1, s. 3, zwanego dalej „porozumieniem EOG”) i który zawiera warunki zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych, do których odsyła art. 17 ust. 1 pkt 58 tej ustawy, został przyjęty w celu zapewnienia równego traktowania tych ostatnich podmiotów i funduszy mających siedzibę w Polsce.
62
Po trzecie, sąd odsyłający wskazuje, że ustawa o funduszach inwestycyjnych wyklucza w sposób bezwzględny utworzenie w Polsce wewnętrznie zarządzanego funduszu inwestycyjnego.
63
Tymczasem, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych ze zwolnienia z tego podatku mogą korzystać jedynie przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania zarządzane przez podmioty posiadające w celu prowadzenia działalności zezwolenie właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę, w odniesieniu do dochodów uzyskanych z ich działalności inwestycyjnej. Zgodnie z wykładnią tego przepisu dokonaną przez sąd odsyłający warunek ten wymaga, aby przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania było zarządzane przez podmiot zewnętrzny w celu skorzystania ze zwolnienia z tego podatku w odniesieniu do takich dochodów.
64
Tego rodzaju warunek wprowadza różnicę w traktowaniu nie ze względu na państwo siedziby przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania, lecz ze względu na sposób jego zarządzania.
65
W tym kontekście należy przypomnieć, że ustawodawstwo krajowe, które stosuje się bez rozróżnienia do podmiotów gospodarczych będących i niebędących rezydentami, może stanowić ograniczenie swobodnego przepływu kapitału. Z orzecznictwa Trybunału wynika bowiem, że nawet zróżnicowanie, które opiera się na obiektywnych kryteriach, może de facto niekorzystnie wpływać na sytuacje transgraniczne [wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Veronsaajien oikeudenvalvontayksikkö (Zwolnienie kontraktowych funduszy inwestycyjnych), C‑342/20, EU:C:2022:276, pkt 54 i przytoczone tam orzecznictwo].
66
Jest tak w szczególności w przypadku gdy przepisy krajowe, stosowane bez rozróżnienia do podmiotów będących rezydentami i niebędących rezydentami, zastrzegają możliwość uzyskania korzyści podatkowej w sytuacjach, w których podmiot gospodarczy spełnia warunki lub obowiązki, które ze względu na ich charakter lub de facto są właściwe dla rynku krajowego, tak że jedynie podmioty działające na rynku krajowym mogą spełnić te warunki lub obowiązki, a podmioty niebędące rezydentami mające porównywalne cechy zazwyczaj ich nie spełniają [wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Veronsaajien oikeudenvalvontayksikkö (Zwolnienie kontraktowych funduszy inwestycyjnych), C‑342/20, EU:C:2022:276, pkt 55 i przytoczone tam orzecznictwo].
67
Trybunał orzekł zatem, że o ile państwa członkowskie mają swobodę w określaniu formy prawnej, w jakiej fundusze mogą być tworzone na ich terytorium, ponieważ prawo Unii nie jest w tym względzie zharmonizowane, o tyle swobodny przepływ kapitału byłby pozbawiony skuteczności, gdyby przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania niebędące rezydentem utworzone w formie prawnej dopuszczonej lub wymaganej przez przepisy państwa członkowskiego, w którym ma siedzibę i prowadzi działalność zgodnie z tymi przepisami, zostało pozbawione korzyści podatkowej w innym państwie członkowskim, w którym inwestuje, wyłącznie na tej podstawie, że jego forma prawna nie odpowiada formie prawnej wymaganej dla przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w tym ostatnim ze wskazanych państw członkowskich [zob. podobnie wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Veronsaajien oikeudenvalvontayksikkö (Zwolnienie kontraktowych funduszy inwestycyjnych), C‑342/20, EU:C:2022:276, pkt 57, 61].
68
Trybunał orzekł ponadto w odniesieniu do przepisów państwa członkowskiego, które przyznają korzyść podatkową wyłącznie funduszom zamkniętym, że w związku z tym, iż jedynie te fundusze nieruchomości, które podlegają prawu innych państw członkowskich mogą być tworzone w formie otwartych funduszy inwestycyjnych i w konsekwencji mogą zostać pozbawione korzyści podatkowej, stosowanie kryterium rozróżnienia opartego na „otwartym” lub „zamkniętym” charakterze funduszy inwestycyjnych niekorzystnie wpływa na fundusze nieruchomości podlegające prawu innych państw członkowskich, wprowadzając w ten sposób odmienne traktowanie na ich niekorzyść (zob. podobnie wyrok z dnia 16 grudnia 2021 r., UBS Real Estate, C‑478/19 i C‑479/19, EU:C:2021:1015, pkt 42).
69
W niniejszej sprawie, jak wskazano w istocie w pkt 62 niniejszego wyroku, fundusze inwestycyjne mogą zostać utworzone w Polsce tylko wtedy, gdy zdecydują się na zarządzanie zewnętrzne. W konsekwencji nieuniknioną i nieprzypadkową konsekwencją warunku takiego, jak przewidziany w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych jest to, że jedynie przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania utworzone w innym państwie członkowskim mogą nie spełniać warunku dotyczącego sposobu zarządzania zewnętrznego i z tego powodu nie mogą być dopuszczone do zwolnienia swoich dochodów [zob. analogicznie wyrok z dnia 4 października 2024 r., Staatssecretaris van Financiën (Odsetki dotyczące pożyczki wewnątrzgrupowej), C‑585/22, EU:C:2024:822, pkt 44 i przytoczone tam orzecznictwo].
70
Prawdą jest, jak przypomniano w pkt 67 niniejszego wyroku, że skoro prawo Unii nie jest w tym względzie zharmonizowane, państwa członkowskie zachowują swobodę w określaniu sposobu zarządzania mającego zastosowanie do funduszy inwestycyjnych utworzonych na ich terytorium [zob. podobnie wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Veronsaajien oikeudenvalvontayksikkö (Zwolnienie kontraktowych funduszy inwestycyjnych), C‑342/20, EU:C:2022:276, pkt 57].
71
Państwa członkowskie, w celu zachęcania do wykorzystywania przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania, mają również swobodę w zakresie ustanowienia szczególnego systemu podatkowego mającego zastosowanie do takich przedsiębiorstw i do otrzymywanych przez nie dywidend i innych dochodów oraz określenia materialnych i formalnych warunków, które muszą być spełnione, aby móc korzystać z takiego systemu [wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Veronsaajien oikeudenvalvontayksikkö (Zwolnienie kontraktowych funduszy inwestycyjnych), C‑342/20, EU:C:2022:276, pkt 58 i przytoczone tam orzecznictwo].
72
Jednakże, skoro państwo członkowskie przewiduje korzyść podatkową na rzecz niektórych przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania, warunki, na jakich przyznawana jest ta korzyść, nie powinny stanowić ograniczenia swobodnego przepływu kapitału [wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Veronsaajien oikeudenvalvontayksikkö (Zwolnienie kontraktowych funduszy inwestycyjnych), C‑342/20, EU:C:2022:276, pkt 60 i przytoczone tam orzecznictwo].
73
Tymczasem w świetle orzecznictwa przypomnianego w pkt 67 niniejszego wyroku swobodny przepływ kapitału zostałby pozbawiony skuteczności, gdyby przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania niebędące rezydentem, które przyjęło sposób zarządzania dozwolony przez przepisy państwa członkowskiego, w którym ma siedzibę i prowadzi działalność zgodnie z tymi przepisami, zostało pozbawione korzyści podatkowej mającej zastosowanie do dochodów uzyskanych z jego inwestycji w innym państwie członkowskim wyłącznie z tego względu, że sposób zarządzania tym przedsiębiorstwem nie odpowiada sposobowi wymaganemu dla przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania mających siedzibę w tym ostatnim z wymienionych państw członkowskich.
74
Przepisy, które wprowadzają taki warunek, mogą zniechęcać przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania niebędące rezydentami do inwestowania w akcje spółek notowanych na giełdzie w Warszawie, w obligacje emitowane przez spółki kapitałowe mające siedzibę w Polsce oraz w obligacje wyemitowane przez państwo polskie, a zatem stanowią ograniczenie swobodnego przepływu kapitału, zakazane co do zasady przez art. 63 ust. 1 TFUE.
75
Niemniej jednak zgodnie z art. 65 ust. 1 lit. a) TFUE art. 63 TFUE nie narusza prawa państw członkowskich do stosowania odpowiednich przepisów ich prawa podatkowego traktujących odmiennie podatników, którzy nie znajdują się w takiej samej sytuacji ze względu na różne miejsce zamieszkania lub inwestowania kapitału.
76
Z utrwalonego orzecznictwa wynika jednak, że art. 65 ust. 1 lit. a) TFUE, stanowiący odstępstwo od podstawowej zasady swobodnego przepływu kapitału, powinien być przedmiotem ścisłej wykładni. Dlatego też nie można go interpretować w ten sposób, że wszelkie przepisy podatkowe przewidujące odmienne traktowanie podatników ze względu na miejsce ich zamieszkania lub siedziby bądź państwo inwestowania ich kapitału są automatycznie zgodne z traktatem [wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Veronsaajien oikeudenvalvontayksikkö (Zwolnienie kontraktowych funduszy inwestycyjnych), C‑342/20, EU:C:2022:276, pkt 67 i przytoczone tam orzecznictwo].
77
Odmienne traktowanie dozwolone w art. 65 ust. 1 lit. a) TFUE nie powinno bowiem stanowić, zgodnie z art. 65 ust. 3 TFUE, arbitralnej dyskryminacji ani ukrytego ograniczenia. W związku z tym Trybunał orzekł, że takie odmienne traktowanie można dopuścić tylko wtedy, gdy dotyczy sytuacji, które nie są obiektywnie porównywalne, lub, w przeciwnym razie, gdy jest ono uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego [wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Veronsaajien oikeudenvalvontayksikkö (Zwolnienie kontraktowych funduszy inwestycyjnych), C‑342/20, EU:C:2022:276, pkt 68 i przytoczone tam orzecznictwo].
W przedmiocie istnienia obiektywnie porównywalnych sytuacji
78
Z orzecznictwa Trybunału wynika, że porównywalność sytuacji transgranicznej z sytuacją wewnętrzną państwa członkowskiego należy badać z uwzględnieniem celu realizowanego przez rozpatrywane przepisy krajowe, a także ich przedmiotu i treści [wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Veronsaajien oikeudenvalvontayksikkö (Zwolnienie kontraktowych funduszy inwestycyjnych), C‑342/20, EU:C:2022:276, pkt 69 i przytoczone tam orzecznictwo].
79
Ponadto przy ocenie, czy wynikająca z analizowanych przepisów różnica w traktowaniu odzwierciedla obiektywnie istniejącą różnicę sytuacji, należy brać pod uwagę tylko ustanowione w tych przepisach właściwe kryteria rozróżniające [wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Veronsaajien oikeudenvalvontayksikkö (Zwolnienie kontraktowych funduszy inwestycyjnych), C‑342/20, EU:C:2022:276, pkt 70 i przytoczone tam orzecznictwo].
80
W tym względzie należy zauważyć w pierwszej kolejności, że jak wynika z art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, który odsyła do warunków, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a) i d)–f) tej ustawy, przepisy te mają na celu zwolnienie z podatku dochodów przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania, których siedziba znajduje się w innym państwie członkowskim lub w państwie będącym stroną porozumienia EOG.
81
Wynika z tego, że rozpatrywane zwolnienie dotyczy dochodów podmiotów prowadzących szczególną działalność, podlegających, jak wynika w szczególności z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. d) ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, kontroli organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają one siedzibę. Celem tych przepisów nie jest zwolnienie dochodów spółek prowadzących działalność gospodarczą niepodlegającą tego rodzaju kontroli.
82
W drugiej kolejności sąd krajowy wskazuje, że warunek dotyczący zewnętrznego zarządzania przedsiębiorstwem zbiorowego inwestowania przewidziany w przepisach rozpatrywanych w postępowaniu głównym ma na celu ograniczenie ryzyka związanego z inwestycją. Tak więc zdaniem rządu polskiego przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania zarządzane zewnętrznie nie znajdują się w takiej samej sytuacji jak przedsiębiorstwa zarządzane wewnętrznie, biorąc pod uwagę ryzyko inwestycyjne związane z działalnością przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania. Rząd ten podnosi, że wymóg zarządzania zewnętrznego ma na celu ograniczenie tego ryzyka.
83
Jednakże, aby móc ocenić, czy poziom ryzyka związanego z działalnością tych przedsiębiorstw, w zależności od sposobu ich zarządzania, odzwierciedla obiektywną różnicę uzasadniającą zwolnienie podatkowe obejmujące jedynie dochody przedsiębiorstw zarządzanych przez podmiot zewnętrzny, należy ustalić cel tego zwolnienia.
84
W tym względzie, o ile sąd odsyłający wyjaśnia, jak wskazano w pkt 60 niniejszego wyroku, że przepisy przewidujące zwolnienie dochodów uzyskanych przez przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania, z których zamierza korzystać fundusz F, mają na celu zapewnienie równego traktowania przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania mających siedzibę w innym państwie członkowskim lub w państwie będącym stroną porozumienia EOG i funduszy mających siedzibę w Polsce, o tyle sąd ten nie opisuje celu realizowanego przez zwolnienie z podatku dochodowego od osób prawnych przyznane funduszom inwestycyjnym będącym rezydentami.
85
W niniejszej sprawie do sądu odsyłającego, który jako jedyny jest właściwy do dokonywania wykładni prawa krajowego, przy uwzględnieniu wszystkich elementów przepisów podatkowych będących przedmiotem postępowania głównego i całego krajowego systemu podatkowego, należy określenie celu tego rodzaju zwolnienia (zob. podobnie wyroki: z dnia 30 stycznia 2020 r., Köln-Aktienfonds Deka, C‑156/17, EU:C:2020:51, pkt 79; z dnia 16 grudnia 2021 r., UBS Real Estate, C‑478/19 i C‑479/19, EU:C:2021:1015, pkt 55).
86
Należy jednak zauważyć w tym względzie, że jeśli sąd odsyłający dojdzie do wniosku, że zwolnienie to ma na celu uniknięcie podwójnego opodatkowania dochodów z inwestycji na poziomie instrumentu inwestycyjnego i na poziomie posiadaczy jego jednostek uczestnictwa oraz traktowanie pod względem podatkowym inwestycji realizowanych za pośrednictwem przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania w taki sam sposób jak inwestycji dokonywanych bezpośrednio, to okoliczność, że takie przedsiębiorstwo jest zarządzane przez jednostkę wewnętrzną, niekoniecznie stawia je w sytuacji odmiennej od sytuacji tego samego przedsiębiorstwa zarządzanego przez podmiot zewnętrzny. Taki cel może bowiem zostać osiągnięty niezależnie od sposobu zarządzania instrumentem inwestycyjnym, ponieważ cel ten zależy od systemu podatkowego mającego zastosowanie do dochodów uzyskiwanych i wypłacanych przez takie przedsiębiorstwo, przy czym sam sposób zarządzania nie ma wpływu na opodatkowanie tych dochodów.
87
W konsekwencji, o ile względy dotyczące różnych poziomów ryzyka związanego z działalnością przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania, w zależności od sposobu zarządzania tymi przedsiębiorstwami, wskazują na powody, które mogły skłonić ustawodawcę krajowego do wymagania, aby fundusze inwestycyjne będące rezydentami były tworzone zgodnie z trybem zarządzania zewnętrznego, o tyle względy te nie pozwalają na wykazanie istotnych różnic sytuacji między przedsiębiorstwami zbiorowego inwestowania zarządzanymi zewnętrznie a odpowiednimi przedsiębiorstwami zarządzanymi wewnętrznie w odniesieniu do zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych przewidzianego w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych [zob. analogicznie wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Veronsaajien oikeudenvalvontayksikkö (Zwolnienie kontraktowych funduszy inwestycyjnych), C‑342/20, EU:C:2022:276, pkt 76].
88
Należy zatem uznać, że w świetle przepisów krajowych mających na celu zwolnienie dochodów przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania i zmierzających do zrównania pod względem podatkowym inwestycji dokonywanych za pośrednictwem takich przedsiębiorstw z inwestycjami dokonywanymi bezpośrednio, przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania posiadające wewnętrzny sposób zarządzania nie znajduje się w sytuacji obiektywnie odmiennej od przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania posiadającego wewnętrzny sposób zarządzania.
89
W tych okolicznościach należy zbadać, czy ograniczenie wprowadzone przez przepisy rozpatrywane w postępowaniu głównym może być uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego.
W przedmiocie istnienia nadrzędnego względu interesu ogólnego
90
Należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału ograniczenie w swobodnym przepływie kapitału można dopuścić jedynie wtedy, gdy jest ono uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego i odpowiednie dla zagwarantowania w sposób spójny i konsekwentny realizacji zamierzonego przez nie celu oraz nie wykracza poza to, co jest niezbędne do jego osiągnięcia [wyrok z dnia 12 października 2023 r., BA (Dziedziczenie – Polityka społeczna dotycząca mieszkalnictwa w Unii), C‑670/21, EU:C:2023:763, pkt 67 i przytoczone tam orzecznictwo].
91
W niniejszej sprawie, jak wskazano w pkt 82 niniejszego wyroku, z informacji przekazanych przez sąd odsyłający i rząd polski wynika, że warunek dotyczący zewnętrznego sposobu zarządzania ma na celu ochronę interesów inwestorów. Wymóg ten ma zatem na celu oddzielenie kapitału inwestorów zebranego w funduszu inwestycyjnym od majątku spółki zarządzającej i w ten sposób oddzielenie ryzyka inwestycyjnego od ryzyka związanego z utworzeniem funduszu inwestycyjnego i zarządzaniem nim.
92
Trybunał orzekł już w tym względzie, że ochrona inwestorów stanowi realizowany przez Unię cel interesu ogólnego (zob. podobnie wyrok z dnia 1 sierpnia 2022 r., HOLD Alapkezelő, C‑352/20, EU:C:2022:606, pkt 80 i przytoczone tam orzecznictwo).
93
Tak więc cel związany z ochroną inwestorów może co do zasady stanowić nadrzędny wzgląd interesu ogólnego mogący uzasadniać ograniczenie swobodnego przepływu kapitału.
94
Niemniej jednak należy jeszcze zbadać, zgodnie z orzecznictwem przypomnianym w pkt 90 niniejszego wyroku, czy ograniczenie w swobodnym przepływie kapitału wynikające z rozpatrywanych w postępowaniu głównym przepisów krajowych jest odpowiednie dla zagwarantowania w sposób spójny i konsekwentny realizacji zamierzonego przez nie celu i nie wykracza poza to, co jest niezbędne do jego osiągnięcia.
95
W tym względzie należy przypomnieć, że aby móc skorzystać ze zwolnienia rozpatrywanego w postępowaniu głównym, przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania mające siedzibę w innym państwie członkowskim lub w państwie będącym stroną porozumienia EOG musi spełnić warunki określone w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a) i d)–f) ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
96
Tymczasem, jak wskazano w pkt 81 niniejszego wyroku, art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. d) tej ustawy przewiduje, że działalność funduszy powinna podlegać bezpośrednio kontroli organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają one siedzibę.
97
Warunek taki pozwala upewnić się na wstępie, że zwolnienie jest przyznawane wyłącznie w odniesieniu do dochodów przedsiębiorstw, które w państwie, w którym mają siedzibę, podlegają przepisom gwarantującym ochronę inwestorów w formie zezwolenia udzielanego przez te organy i ich nadzoru nad tymi przedsiębiorstwami.
98
Oczywiście nie można wykluczyć, że państwo członkowskie zadecyduje, iż w celu zapewnienia poziomu ochrony inwestorów, który uważa za odpowiedni, na jego terytorium mogą być tworzone jedynie zewnętrznie zarządzane fundusze inwestycyjne.
99
Proporcjonalność przepisów przyjętych przez państwo członkowskie nie jest bowiem wykluczona z tego tylko powodu, że wybrało ono inny system ochrony niż przyjęty przez inne państwo członkowskie, przy czym przepisy te należy oceniać jedynie w świetle celów realizowanych przez organy krajowe zainteresowanego państwa członkowskiego oraz poziomu ochrony, jaki zamierzają one zapewnić (zob. podobnie wyrok z dnia 18 października 2012 r., X, C‑498/10, EU:C:2012:635, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo).
100
Należy jednak wskazać, po pierwsze, z zastrzeżeniem ustaleń, których dokonanie należy do sądu odsyłającego, że przyznanie zwolnienia podatkowego w odniesieniu do dochodów przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania mającego siedzibę w innym państwie członkowskim nie pociąga za sobą konsekwencji w zakresie form prawnych, jakie przybierają fundusze, które to ostatnie państwo może rejestrować na swym terytorium, i nie zobowiązuje tego państwa członkowskiego do zezwalania na tworzenie wewnętrznie zarządzanych funduszy inwestycyjnych.
101
W tym względzie, zapytany na rozprawie, rząd polski nie wyjaśnił, w jaki sposób przyznanie zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych przedsiębiorstwu zbiorowego inwestowania mającemu siedzibę w innym państwie członkowskim, zarządzanemu wewnętrznie, zagrażałoby celowi ochrony inwestorów realizowanemu przez władze krajowe.
102
Po drugie, o ile można uznać, że korzystniejsze traktowanie pod względem podatkowym dochodów przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania zarządzanego zewnętrznie mogłoby zachęcać inwestorów do korzystania z takich przedsiębiorstw, o tyle nie można z tego wywnioskować a contrario, że mniej korzystne traktowanie pod względem podatkowym w postaci odmowy zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych dochodów uzyskanych przez fundusz zarządzany wewnętrznie pozwala chronić inwestorów przed inwestycjami dokonywanymi w takich funduszach.
103
W konsekwencji nie można uznać, że środek podatkowy mający na celu uczynienie mniej atrakcyjnym inwestycji dokonywanych przez przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania mające siedzibę w innym państwie członkowskim i podlegające w tym państwie kontroli organów nadzoru nad rynkiem finansowym, lecz zarządzane wewnętrznie, jest odpowiedni do osiągnięcia zamierzonego celu ochrony inwestorów.
104
Ponadto na rozprawie rząd polski podniósł, że przepisy rozpatrywane w postępowaniu głównym mają również na celu zapobieganie nadużyciom.
105
Jednakże ze względu na to, że rząd ten ogranicza się do powołania się, bez dalszych wyjaśnień, na takie uzasadnienie, nie wykazując związku między sposobem zarządzania przedsiębiorstwem zbiorowego inwestowania a ewentualnym ryzykiem nadużycia, jego argumentacja nie może zostać uwzględniona.
106
W świetle całości powyższych rozważań na zadane pytanie trzeba odpowiedzieć, iż art. 63 ust. 1 TFUE należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie przepisom państwa członkowskiego, które przewidują, iż jedynie przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania zarządzane przez podmiot zewnętrzny, który prowadzi działalność na podstawie zezwolenia wydanego przez właściwe organy nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmiot ten ma swoją siedzibę, może korzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie dochodów z inwestycji dokonanych przez to przedsiębiorstwo, i które w związku z tym nie przyznają takiego zwolnienia przedsiębiorstwom zbiorowego inwestowania zarządzanym wewnętrznie, utworzonym zgodnie z przepisami innego państwa członkowskiego, w sytuacji gdy prawo pierwszego państwa członkowskiego zezwala jedynie na tworzenie przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania zarządzanych zewnętrznie.
W przedmiocie kosztów
107
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
Artykuł 63 ust. 1 TFUE należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie przepisom państwa członkowskiego, które przewidują, iż jedynie przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania zarządzane przez podmiot zewnętrzny, który prowadzi działalność na podstawie zezwolenia wydanego przez właściwe organy nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmiot ten ma swoją siedzibę, może korzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie dochodów z inwestycji dokonanych przez to przedsiębiorstwo, i które w związku z tym nie przyznają takiego zwolnienia przedsiębiorstwom zbiorowego inwestowania zarządzanym wewnętrznie, utworzonym zgodnie z przepisami innego państwa członkowskiego, w sytuacji gdy prawo pierwszego państwa członkowskiego zezwala jedynie na tworzenie przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania zarządzanych zewnętrznie.
von Danwitz
Arabadjiev
Ziemele
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 27 lutego 2025 r.
Sekretarz
A. Calot Escobar
Prezes
K. Lenaerts
(
*1
)	Język postępowania: polski.