Eagrán sealadach
TUAIRIM AN ABHCÓIDE GHINEARÁLTA
MEDINA
arna tabhairt an 10 Aibreán 2025 (1)
Cás C‑97/24
S.A.,
R.J.
v
An tAire Leanaí, Comhionannais, Míchumais, Lánpháirtíochta agus Óige,
Éire,
An tArd-Aighne,
tríú páirtí:
Ard-Choimisinéir na Náisiún Aontaithe le haghaidh Dídeanaithe
(Iarraidh ar réamhrialú ón Ard-Chúirt (Éire))
(Tarchur chun réamhrialú – Dliteanas Ballstáit as sárú ar dhlí an Aontais – Sárú sách tromchúiseach – Force majeure – Beartas tearmainn – Treoir 2013/33/AE – Airteagail 17 agus 18 – Caighdeáin le haghaidh glacadh iarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta – Mórphlódú isteach daoine a bhfuil cosaint shealadach nó idirnáisiúnta de dhíth orthu – Easpa rochtana ar dhálaí glactha ábhartha – Airteagal 18(9) – Bunriachtanais – Ídiú acmhainneachta tithíochta – an Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh – Airteagail 1 agus 4 – Dínit an duine agus an riosca i leith íde mhídhaonna nó tháireach)
1.        Rinneadh an iarraidh ar réamhrialú i gcomhthéacs na díospóide idir S.A. agus R.J., beirt iarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta (in éineacht a chéile, ‘na hiarratasóirí’), ar thaobh amháin, agus an tAire Leanaí, Comhionannais, Míchumais, Lánpháirtíochta agus Óige (Éire; ‘an tAire’), Éire agus an tArd-Aighne (Éire) (in éineacht a chéile, ‘údaráis na hÉireann’), ar an taobh eile, maidir le deonú damáistí as mainneachtain lóistín, bia, uisce agus dálaí glactha ábhartha eile a sholáthar do na hiarratasóirí chun freastal ar a mbunriachtanais.
2.        Lorgaíonn na hiarratasóirí cúiteamh ar an bhforas gur mhainnigh na húdaráis náisiúnta na hoibleagáidí a eascraíonn as Treoir 2013/33/AE lena leagtar síos caighdeáin le haghaidh glacadh iarratasóirí le haghaidh cosaint idirnáisiúnta a chomhlíonadh. (2)
3.        Tá an t‑éileamh dliteanais faoi dhlí an Aontais bunaithe ar an gcásdlí a eascraíonn as na breithiúnais bharrthábhachtacha in Francovich agus páirtithe eile (3) agus in Brasserie du pêcheur agus Factortame (4) (in éineacht a chéile, ‘cásdlí Francovich’) a bhunaigh an prionsabal i leith dhliteanas an Stáit le haghaidh caillteanais agus damáiste do dhaoine aonair mar thoradh ar sháruithe ar dhlí an Aontais ar féidir an Stát a chinneadh a bheith freagrach astu agus atá mar chuid dhílis de chóras na gConarthaí ar a bhfuil an tAontas Eorpach bunaithe. (5)
4.        De réir an phrionsabail sin, tá ceart chun cúitimh ag daoine aonair a ndearnadh dochar dóibh má chomhlíontar trí choinníoll: ní mór don riail de dhlí an Aontais a sáraíodh a bheith beartaithe chun cearta a dheonú dóibh; ní mór do shárú na rialach sin bheith sách tromchúiseach; agus ní mór nasc díreach cúisíoch a bheith ann idir an sárú sin agus an caillteanas nó damáiste arna fhulaingt ag na daoine aonair (‘tástáil Brasserie du pêcheur agus Factortame’). (6) Is faoi na cúirteanna náisiúnta atá sé, i bprionsabal, na critéir chun dliteanas na mBallstát a bhunú as damáiste a rinneadh do dhaoine aonair le sáruithe ar dhlí an Aontais a chur i bhfeidhm, i gcomhréir leis na treoirlínte arna leagan síos ag an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh chur i bhfeidhm na gcritéar sin. (7)
5.        Sa chás seo, cé go maíonn na hiarratasóirí go gcomhlíontar na trí chuid den tástáil sin, agraíonn údaráis na hÉireann force majeure chun cinneadh go bhfuil sárú sách tromchúiseach ann a chosc agus dá bhrí sin comhlíonadh na gceanglas sa dara cuid de thástáil Brasserie du pêcheur agus Factortame. Ní chonspóideann na húdaráis sin gur mhainnigh siad lóistín a chur ar fáil do na hiarratasóirí mar a cheanglaítear faoi na rialacha náisiúnta lena gcuirtear Treoir 2013/33 chun feidhme. Séanann siad, áfach, go bhfuil aon teidlíocht ag na hiarratasóirí i leith damáistí ós rud é, dar leo, go raibh na sáruithe ar dhlí an Aontais mar gheall ar imthosca arb ionann iad agus force majeure agus nach raibh siad ‘sách tromchúiseach’ dá bhrí sin de réir bhrí an dara cuid den tástáil sin.
6.        Ardaíonn an cás seo dá bhrí sin an cheist cé acu an féidir le húdaráis náisiúnta brath ar force majeure mar chosaint ar éileamh ar dhamáistí mar gheall ar a sárú ar Threoir 2013/33.
I.      An dlí lena mbaineann
7.        Tá Airteagail 2, 17 agus 18 de Threoir 2013/33 ábhartha don Tuairim seo. Go háirithe, leagtar amach le hAirteagal 18(9) den Treoir sin:
‘I gcásanna ina bhfuil údar cuí, féadfaidh na Ballstáit módúlachtaí a shocrú go heisceachtúil le haghaidh dálaí glactha ábhartha atá difriúil uathu siúd dá bhforáiltear san Airteagal seo, le haghaidh tréimhse réasúnta a bheidh chomh gearr agus is féidir, i gcás:
(a)      go n‑éilítear measúnú ar riachtanais shonracha an iarratasóra, i gcomhréir le hAirteagal 22;
(b)      go bhfuil an acmhainneacht tithíochta atá ar fáil de ghnáth ídithe go sealadach.
Cumhdóidh dálaí difriúla den sórt sin bunriachtanais in aon chás.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
8.        Trasuitear Treoir 2013/33 i ndlí na hÉireann le Rialacháin na gComhphobal Eorpach (Dálaí Glactha) 2018 (8) (‘na Rialacháin’).
9.        Sainítear leis na Rialacháin dálaí glactha ábhartha mar bheith ‘curtha ar fáil d’fhaighteoir d’fhonn [Treoir 2013/33] a chomhlíonadh’ agus gurb ionann iad agus an méid seo a leanas:
‘(a)      an tithíocht, bia agus sochair lena mbaineann a thugtar in áit airgid,
(b)      an liúntas speansas laethúil, agus
(c)      éadaí a thugtar trí liúntas airgeadais faoi roinn 201 den Acht um Chomhdhlúthú Leasa Sóisialaigh 2005’.
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
10.      Sainítear an liúntas speansas laethúil mar ‘an chuid sin de na dálaí glactha ábhartha arb ionann é agus íocaíocht sheachtainiúil arna déanamh, faoi scéim arna riaradh ag an Aire Gnóthaí Fosaíochta agus Coimirce Sóisialaí, chuig faighteoir chun gur féidir an faighteoir speansais theagmhasacha, phearsanta a íoc’.
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
11.      Foráiltear le Rialachán 4 de na Rialacháin don fhoirm eisceachta atá in Airteagal 18(9) de Threoir 2013/33 i gcás go bhfuil an acmhainneacht lóistín atá ar fáil de ghnáth ídithe go sealadach, ach déantar soiléir leis nach mór d’fhoráil eisceachtúil den sórt sin ar aon nós ‘bunriachtanais an fhaighteora’ a chomhlíonadh.
12.      Míníonn an chúirt a rinne an tarchur gur chinn an Ard-Chúirt (Éire), i gceann amháin de na cásanna os comhair chúirteanna na hÉireann, sa bhreithiúnas in SY v. An tAire Leanaí, Comhionannais, Míchumais, Lánpháirtíochta agus Óige, (9) gur sháraigh an tAire ar a oibleagáidí faoi na Rialacháin agus faoi Airteagal 1 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (‘an Chairt’) trí mhainneachtain lóistín, bia nó saoráidí sláintíochta a chur ar fáil d’iarratasóir ar chosaint idirnáisiúnta, agus dheonaigh sí dearbhú go bhfuil mainneachtain an Aire chun na ‘dálaí glactha ábhartha’ a sholáthar don iarratasóir de bhun na Rialachán neamhdhleathach agus de shárú ar chearta an iarratasóra faoi Airteagal 1 den Chairt. Ní raibh aon achomharc ón Aire ann i gcoinne an bhreithiúnais sin. Níor éiligh SY damáistí, áfach.
II.    Na Fíorais
13.      Chuir S.A., ar náisiúnach Afganastánach é, agus R.J., ar náisiúnach Indiach é, iarratais ar chosaint idirnáisiúnta isteach in Éirinn ar an 15 Feabhra agus an 20 Márta 2023 faoi seach.
14.      Tháinig siad chun bheith i dteideal dálaí glactha ábhartha faoi na Rialacháin. Níor soláthraíodh lóistín dóibh, áfach. Fuair na hiarratasóirí dearbhán amháin le haghaidh EUR 25. Ní raibh siad incháilithe le haghaidh liúntas speansas laethúil le haghaidh iarrthóirí tearmainn tráth a n‑iarratas, ós rud é gur mheas údaráis na hÉireann gur braith incháilitheacht den sórt sin ar chónaí in ionad glactha le haghaidh iarrthóirí tearmainn.
15.      Chodail na hiarratasóirí ar shráideanna Bhaile Átha Cliath go minic in aimsir fhliuch agus sheaca nó uaireanta i lóistín nárbh fhéidir brath air.
16.      Dearbhaíonn S.A. gur thug Comhairle Dídeanaithe na hÉireann, eagraíocht neamhrialtasach, cúnamh dó, a sholáthair liosta carthanachtaí i mBaile Átha Cliath dó chomh maith le béilte agus rochtain ar shaoráidí leithris le haghaidh daoine gan dídean. Chonaic agus d’fhulaing sé foréigean ar na sráideanna. Bhí eagla air go ndéanfaí ionsaí air agus bhí sé buartha go ngoidfí a earraí. I ndiaidh roinnt seachtainí de bheith ag codladh ar na sráideanna, bhog sé go carrchlós ilstórach i sráidbhaile na Sceirí gar do Bhaile Átha Cliath. Anois is arís, tugadh cuireadh dó codladh i dtithe Afghanastánach eile. Uaireanta, chuaigh sé dhá lá gan béilte cearta a bheith aige ós rud é nach raibh airgead aige chun taisteal isteach go dtí lár na cathrach chun bia a fháil ó charthanachtaí, nó chun bia a cheannach. Is minic go ndeachaigh sé cúig nó sé lá gan cith a ghlacadh nó é féin a ghlanadh ós rud é go raibh sé an‑deacair rochtain a fháil ar shaoráidí. Chuir sé síos ar bheith fuar, ocrach, náirithe agus eaglach. Gortaíodh S.A. i dtionóisc bhóthair san Ungáir ar a bhealach go hÉirinn, dá bhfuair sé cúram leighis éigeandála. Fuair sé tuarascálacha leighis lenar cuireadh síos ar an gcomhtholgadh agus pian a d’fhulaing sé agus sheol sé iad chuig an Aire agus é ag lorg tosaíocht maidir le deonú lóistín ar fhorais leochaileachta.
17.      Dearbhaíonn R.J., le linn dó a bheith ag codladh ar shráideanna Bhaile Átha Cliath, go bhfuair sé puball, bia agus éadaí ó charthanacht. Dhearbhaigh sé go raibh ocras air go minic, agus go bhfuair sé bia uaireanta ó eagraíochtaí carthanachta. Bhí eagla air gach oíche go lasfadh daoine a dhírigh ar iarratasóirí eile ar chosaint idirnáisiúnta a phuball trí thine. Ní raibh sé in ann coinneáil suas lena riachtanais sláinteachais. Tháinig fadhbanna sláinte ar R.J. agus é ag maireachtáil ar na sráideanna. Dheimhnigh sé gur tháinig éadóchas air agus go raibh eagla air faoina thodhchaí agus a fholláine. Dearbhaíonn R.J. gur bhraith sé uaigneach agus eaglach.
18.      D’iarr na hiarratasóirí ar údaráis na hÉireann a staid leochaileachta a aithint, ach níor glacadh lena n‑iarratais.
19.      I ndiaidh athrú ar na coinníollacha incháilitheachta le haghaidh an liúntais chothaithe, deonaíodh do na hiarratasóirí, ar an 5 agus an 20 Aibreán 2023 faoi seach, le héifeacht chúlghabhálach ón dáta a taisceadh a n‑iarratais ar chosaint idirnáisiúnta, liúntas speansas laethúil de mhéid EUR 38.80 in aghaidh na seachtaine. Bhí siad in ann íocaíochtaí a fháil freisin chun riachtanais bhreise ad hoc a chumhdach.
20.      Fuair S.A. agus R.J. lóistín ar an 27 Aibreán agus an 22 Bealtaine 2023 faoi seach. Bhí siad tar éis a bheith gan dídean ar feadh 71 agus 64 lá faoi seach.
21.      Ina dhiaidh sin, thionscain na hiarratasóirí caingne i gcoinne údaráis na hÉireann os comhair na hArd-Chúirte, arb í an chúirt a rinne an tarchur, ag lorg damáistí as mainneachtain tithíocht, bia, uisce agus dálaí glactha ábhartha eile lena bhfreastalófaí ar a mbunriachtanais a sholáthar.
22.      Os comhair na cúirte sin, ní chonspóideann údaráis na hÉireann gur cheart na dearbhuithe arna lorg sna himeachtaí maidir le sárú ar na rialacha náisiúnta lena gcuirtear Treoir 2013/33 chun feidhme agus ar Airteagal 1 den Chairt a dheonú. Séanann siad, áfach, go bhfuil aon teidlíocht ag na hiarratasóirí i leith damáistí ós rud é, dar leo, go raibh na sáruithe ar dhlí an Aontais mar gheall ar imthosca arb ionann iad agus force majeure agus nach raibh siad ‘sách tromchúiseach’ dá bhrí sin de réir bhrí an dara cuid de thástáil Brasserie du pêcheur agus Factortame.
23.      Níor phléadáil údaráis na hÉireann easpa acmhainní airgeadais. Déanann siad an argóint, áfach, gur ídíodh an acmhainneacht lóistín a sholáthraíonn na húdaráis sin le mórphlódú isteach náisiúnach tríú tír ag lorg cosaint shealadach nó idirnáisiúnta in Éirinn nach bhfacthas riamh cheana, agus mar thoradh air sin, le haghaidh tréimhse ceithre mhí go leith, gur fágadh daoine fásta fireannacha, singile, nach raibh leochaileach gan lóistín a bheith tairgthe ag na húdaráis náisiúnta. Mar sin féin, rinne na húdaráis sin gach iarracht réasúnta chun lóistín a chur ar fáil do na daoine lena mbaineann agus chun riachtanais glactha eile a chomhlíonadh. Dá bhrí sin, ní dhearnadh an sárú ar dhlí an Aontais faoi cheist d’aon ghnó.
24.      Déanann údaráis na hÉireann an argóint freisin go bhfuil force majeure ar fáil in aon chás mar chosaint neamhspleách faoi dhlí an Aontais.
25.      Tugann an chúirt a rinne an tarchur faoi deara gur moladh i dtuarascáil arna foilsiú in 2020 gur cheart d’Éirinn plean a dhéanamh le haghaidh glacadh iarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta ar bhonn thart ar 3 500 iarratas nua in aghaidh na bliana. I ndiaidh ionradh na Rúise ar an Úcráin, áfach, tháinig thart ar 100 000 náisiúnach tríú tír ag lorg cosaint shealadach nó idirnáisiúnta isteach in Éirinn idir Feabhra 2022 agus Bealtaine 2023, níos mó ná 80 000 dóibh a raibh ar údaráis na hÉireann lóistín a sholáthar dóibh.
26.      I bhfianaise na staide sin, ardaíonn an chúirt a rinne an tarchur an cheist maidir leis an bhféidearthacht go mbraithfeadh Ballstát ar force majeure d’fhonn dliteanas a sheachaint i gcás sárú ar dhlí an Aontais, go háirithe i gcás go dtagann na hoibleagáidí faoi cheist ó chearta dosháraithe faoin gCairt agus a gcuirtear in iúl iad i dtéarmaí sainordaitheacha, neamh-inmhaolaithe i dTreoir 2013/33.
27.      Dá n‑aithneofaí féidearthacht den sórt sin, bheadh gá ansin a dhéanamh amach cé acu an bhféadfaí brath ar force majeure i gcás nach raibh sé indéanta déileáil leis na himthosca faoi cheist gan íobairt iomarcach, i gcás gur glacadh gach beart réasúnta nó i gcás go raibh sé dodhéanta go hoibiachtúil dlí an Aontais a chomhlíonadh. D’fhéadfadh cineál na rialacha faoi cheist sna príomhimeachtaí údar a thabhairt le dianscrúdú, go háirithe ós rud é nach raibh an gá le haghaidh acmhainneacht bhreise lóistín bhuain neamh-intuartha a thuilleadh ó phointe áirithe ama. D’fhéadfaí a bheith ag coinne leis dá bhrí sin go ndéanfadh údaráis na hÉireann, a raibh acmhainní airgeadais leordhóthanacha acu, iarrachtaí chun tithíocht phríobháideach a aimsiú do na daoine lena mbaineann, trí dhearbháin lóistín nó méideanna níos airde cúnaimh airgeadais a sholáthar, nó trí fhoscadáin éigeandála a thógáil.
28.      Sna himthosca sin, chinn an Ard-Chúirt bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘(1)      I gcás nach luaitear “force majeure” mar chosaint i dTreoir nó i Rialacháin chur chun feidhme i gceist, an bhfuil cosaint dá leithéid ar fáil mar sin féin mar chosaint ar éileamh Francovich ar dhamáistí le haghaidh sárú ar oibleagáid de bhun dhlí an Aontais Eorpaigh lena mbronntar cearta a thagann ó cheart bunúsach an duine chun a dhínite dá bhforáiltear in Airteagal 1 den Chairt [um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh] ar dhaoine aonair (cibé mar chosaint faoin dara cuid den teist in [Brasserie du Pêcheur agus Factortame] nó ar chaoi eile)?
(2)      Más thugtar freagra dearfach ar cheist 1, céard iad paraiméadair agus raon feidhme na cosanta force majeure sin?’
III. An nós imeachta os comhair na Cúirte Breithiúnais
29.      Chuir na hiarratasóirí, an tAire, Rialtas na hIodáile, Ard-Choimisinéir na Náisiún Aontaithe le haghaidh Dídeanaithe agus an Coimisiún Eorpach barúlacha i scríbhinn isteach. Chuir na hiarratasóirí, an tAire, Rialtas na hIodáile agus an Coimisiún Eorpach barúlacha ó bhéal in iúl ag an éisteacht, a reáchtáladh ar an 5 Feabhra 2025.
IV.    Measúnú
30.      Lena ceisteanna, ar cheart a scrúdú in éineacht a chéile, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, cé acu an féidir le Ballstát brath ar force majeure mar chosaint i gcaingean le haghaidh damáistí bunaithe ar dhliteanas Stáit le haghaidh sárú ar oibleagáidí dhlí an Aontais faoi Threoir 2013/33 atá mar chuid den cheart bunúsach chun dínit an duine a chumhdaítear in Airteagal 1 den Chairt. Más amhlaidh an cás, lorgaíonn an chúirt sin soiléiriú thairis sin ar an gcoincheap de shárú ‘sách tromchúiseach’ de réir bhrí dhlí an Aontais agus na coinníollacha faoinar féidir brath ar chosaint den sórt sin.
31.      Sula bhfiosróidh mé an cheist cé acu an bhfuil cosaint force majeure ar fáil i gcomhthéacs éileamh faoi chásdlí Francovich, ba cheart a chur in iúl gur cosúil go bhfuil an cheist a chuireann an chúirt a rinne an tarchur bunaithe ar an mbonn nach dtagann an staid faoi cheist faoi Airteagal 18(9)(b) de Threoir 2013/33, lena leagtar síos na rialacha le haghaidh cásanna ina bhfuil an acmhainneacht tithíochta atá ar fáil de ghnáth ídithe go sealadach. Dá bhrí sin, is gá a scrúdú sa chéad áit cé acu an féidir feidhm a bheith ag an bhforáil sin i leith na n‑imthosca seo.
32.      Má thagann an staid faoi cheist laistigh d’Airteagal 18(9) de Threoir 2013/33, bunaíonn an fhoráil sin creat faoina bhfuil ar Bhallstáit gníomhú. Sa chás sin, ní thagann an cheist de force majeure chun cinn ach amháin mura mheas an reachtas imthosca an cháis seo.
33.      Chuige sin, i mbreithiúnas an 8 Meitheamh 2023, UFC – Que choisir agus CLCV, (10) a bhain leis an Treoir maidir le Taisteal Láneagraithe, (11) chinn an Chúirt, in ainneoin easpa tagairt ar bith do force majeure i dTreoir, go dtugtar léiriú nithiúil leis an gcoincheap ‘imthosca dosheachanta agus neamhghnácha’ don choincheap ‘force majeure’ i gcomhthéacs na Treorach sin. (12) I gcomhthéacs eile, i mbreithiúnas an 26 Meán Fómhair 2013, ÖBB-Personenverkehr, rialaigh an Chúirt nach eisíonn an Rialachán lena rialaítear cearta paisinéirí d’iarnród d’aon ghnó páirtithe ó dhliteanas mar gheall ar imthosca dosheachanta agus neamhghnácha. (13) Agus an cásdlí sin á leanúint, d’fhéadfaí an argóint a dhéanamh, trí fhoráil a dhéanamh do mhaolú in Airteagal 18(9) de Threoir 2013/33, gur rialaigh reachtas an Aontais an t‑ábhar cheana, ag cosc dá bhrí sin an gá chun cosaint ghinearálta force majeure a mheas. D’fhágfadh an méid sin nach mbeadh an plé faoin gcosaint a bheith ar fáil faoi chásdlí Francovich riachtanach.
34.      Ar an gcúis sin, tá struchtúr dhá pháirt ar an Tuairim seo. Sa chéad áit, scrúdóidh mé an sainmhíniú ar force majeure agus déanfaidh mé measúnú cé acu an bhféadfadh Airteagal 18(9) de Threoir 2013/33 a bheith ina léiriú sonrach air sin in imthosca d’ídiú ar acmhainneacht tithíochta mar gheall ar mhórphlódú isteach in Éirinn daoine a bhfuil cosaint idirnáisiúnta de dhíth orthu (Roinn A). Sa dara háit, déanfaidh mé measúnú ar an gcosaint force majeure laistigh de chreat an dara cuid de thástáil Brasserie du pêcheur agus Factortame, agus a hiarmhairtí á meas maidir le sárú sách tromchúiseach chinneadh a bheith ann (Roinn B).
A.      Cé acu an bhfuil feidhm ag Airteagal 18(9) de Threoir 2013/33
1.      Raon feidhme na cosanta force majeure
35.      Ag an tús, ba cheart dom a thabhairt chun cuimhne gur bhraitheadh ar an gcoincheap force majeure os comhair na Cúirte i réimsí éagsúla de dhlí an Aontais agus go dtuigtear sa chásdlí é mar thagairt a dhéanamh do ‘imthosca neamhghnácha agus neamh-intuartha a bhí lasmuigh de smacht an pháirtí a phléadálann é agus nárbh fhéidir a iarmhairtí a sheachaint in ainneoin gach cúram cuí a fheidhmiú’. (14) Ós rud é nach bhfuil an raon feidhme céanna ag an gcoincheap force majeure i réimsí éagsúla de chur i bhfeidhm dhlí an Aontais, ní mór a chiall a chinneadh trí thagairt a dhéanamh don chomhthéacs dlíthiúil ina bhfuil sé chun feidhmiú. (15)
36.      I gcomhthéacs caingne um shárú faoi Airteagal 258 CFAE, d’aithin an Chúirt go bhféadfadh gurb ionann force majeure agus cosaint fhéideartha i leith mainneachtain Bhallstáit a oibleagáidí a chomhlíonadh faoi dhlí an Aontais. Aithníodh gur féidir Ballstát a thagann ar dheacrachtaí dosháraithe sealadacha lena gcoisctear é óna oibleagáidí faoi dhlí an Aontais a chomhlíonadh force majeure a phléadáil. (16)
37.      Mar sin féin, is léir ón gcásdlí go bhfuil an tairseach chun léiriú gurb ann d’imthosca a bheadh mar force majeure ard. Fiú in imthosca neamhghnácha agus neamh-intuartha, ceanglaítear ar Bhallstát gach beart is féidir a ghlacadh chun dlí an Aontais a chomhlíonadh. (17) Sa bhreithiúnas in Vilkas, i gcomhthéacs cinneadh réime barántais gabhála Eorpaigh, cuireadh an tástáil in iúl i dtéarmaí nach seachnaítear iarmhairtí gníomhartha nár tuaradh agus neamh-intuartha in ainneoin fheidhmiú gach cúram cuí ag na húdaráis, (18) coincheap a bhfuil léiriú docht le déanamh air. (19) Glacadh an fhoclaíocht sin le déanaí sa bhreithiúnas in UFC – Que choisir agus CLCV. (20) Thairis sin, mar a chuirtear in iúl leis an bhfrása ‘deacrachtaí dosháraithe sealadacha’, (21) fágann léiriú docht ar force majeure, má tá an teagmhas atá mar chúis leis an éagumas chun comhlíonadh a dhéanamh sealadach, nach féidir an oibleagáid de dhlí an Aontais a chur ar fionraí ach amháin le haghaidh fhad an teagmhais agus le haghaidh tréimhse réasúnta gearr.
38.      Tá sé dea-bhunaithe freisin nach féidir deacrachtaí sa dhlíchóras náisiúnta údar a thabhairt le mainneachtain oibleagáidí a eascraíonn faoi dhlí an Aontais a urramú. (22) Thairis sin, ní fhéadfaidh force majeure tagairt a dhéanamh do dheacrachtaí de chineál náisiúnta a eascraíonn as eagrú polaitiúil nó riaracháin Ballstáit nó mar gheall ar easpa cumhachtaí, feasachta, modhanna nó acmhainní. (23)
39.      Sa chásdlí, le déanach le linn phaindéim COVID-19, d’agair roinnt Ballstát force majeure mar gheall ar an ngéarchéim sláinte nach bhfacthas a leithéid riamh roimhe. (24) Chinn an Chúirt, áfach, cé gurbh ionann an phaindéim agus imthosca dosheachanta agus neamhghnácha, nár thug sí údar go huathoibríoch d’oibleagáidí faoi dhlí an Aontais a chur ar fionraí go ginearálta. D’éiligh an Chúirt léiriú sonrach ar conas a choisc an phaindéim go díreach comhlíonadh na Treorach faoi cheist agus cén fáth nárbh fhéidir aon bhearta malartacha a ghlacadh chun a oibleagáidí faoi dhlí an Aontais a chomhlíonadh. (25)
40.      San iomlán, ní fhéadfaidh Ballstát a thagann ar dheacrachtaí dosháraithe sealadacha lena gcoisctear é óna oibleagáidí sonracha faoi dhlí an Aontais a chomhlíonadh force majeure a phléadáil, ach amháin le haghaidh na tréimhse is gá chun na deacrachtaí sin a réiteach.
2.      Cé acu an ionann Airteagal 18(9) de Threoir 2013/33 agus léiriú sonrach ar force majeure
41.      Leagtar síos le Treoir 2013/33 caighdeáin íosta le haghaidh glactha. (26) Leagtar síos le hAirteagal 17 de rialacha ginearálta maidir le dálaí glactha ábhartha agus cúram sláinte. (27) Go háirithe, faoi Airteagal 17(1) agus (2) de Threoir 2013/33, ní mór do Bhallstáit a áirithiú go bhfuil dálaí glactha ábhartha ar fáil d’iarratasóir ar chosaint idirnáisiúnta nuair a dhéanann siad a n‑iarratas ar chosaint idirnáisiúnta. Ní mór do Bhallstáit a áirithiú freisin go soláthraítear leis na bearta arna nglacadh chuige sin caighdeán leordhóthanach maireachtála le haghaidh iarratasóirí, lena n‑áirithítear a gcothú agus lena gcosnaítear a sláinte fhisiciúil agus mheabhrach. Leagtar amach módúlachtaí le haghaidh dálaí glactha ábhartha le hAirteagal 18 de Threoir 2013/33.
42.      Foráiltear in Airteagal 18(9)(b) de Threoir 2013/33, ‘[i] gcásanna ina bhfuil údar cuí, féadfaidh na Ballstáit módúlachtaí a shocrú go heisceachtúil le haghaidh dálaí glactha ábhartha atá difriúil uathu siúd dá bhforáiltear san Airteagal seo, le haghaidh tréimhse réasúnta a bheidh chomh gearr agus is féidir, i gcás [...] go bhfuil an acmhainneacht tithíochta atá ar fáil de ghnáth ídithe go sealadach.’ Ceadaítear leis dá bhrí sin do Bhallstáit imeacht go heisceachtúil ó na dálaí glactha ábhartha caighdeánacha, ar chuntar go bhfuil údar cuí le himeacht den sórt sin agus nach bhfuil feidhm aige ach le haghaidh tréimhse réasúnta a bheidh chomh gearr agus is féidir.
43.      I ndiaidh chásdlí na Cúirte maidir le maoluithe, ní mór an fhoráil sin a chur i bhfeidhm go cuí d’fhonn déileáil le ceanglais bheachta agus cásanna sonracha. (28) Thairis sin, mar shocrú eisceachtúil, ní mór Airteagal 18(9)(b) de Threoir 2013/33 a léiriú go docht agus ní mór dó an t‑ualach chun cruthú go bhfuil na coinníollacha is gá ann le haghaidh gach maolú a fhorchur ar an údarás a ghlacann an cinneadh. (29) Is faoin gcúirt náisiúnta atá sé a fhíorú cé acu an gcomhlíontar na coinníollacha sin sa chás seo.
44.      Tá Airteagal 18(9) de Threoir 2013/33 deartha chun solúbthacht áirithe a thabhairt do Bhallstáit chun gníomhú i gcásanna eisceachtúla. Cé nach n‑úsáideann an fhoráil sin an téarma ‘force majeure’ go sainráite, tagraíonn sí do na téarmaí ‘go heisceachtúil’, ‘i gcásanna ina bhfuil údar cuí’ agus ‘tréimhse réasúnta’. Féadfar na gnéithe sin a thuiscint mar léiriú sonrach na ndálaí force majeure a chomhfhreagraíonn le himthosca neamhghnácha agus neamh-intuartha, a mhéid a chomhfhreagraíonn an teagmhas atá mar chúis leis an gcailleadh acmhainneachta tithíochta le teagmhas neamhghnách agus neamh-intuartha. Dá bhrí sin, d’fhéadfaí an fhoráil sin a léiriú mar aitheantas sonrach reachtach ar imthosca eisceachtúla lena dtugtar údar do mhaolú sealadach ar na hoibleagáidí arna leagan amach in Airteagal 18 den Treoir sin. Is ionann ceann de na cásanna sonracha sin agus ídiú sealadach acmhainneachta tithíochta atá ar fáil de ghnáth, ar chuntar go gcruthaítear go bhfuil an teagmhas atá mar chúis leis an gcailleadh acmhainneachta tithíochta neamh-intuartha agus neamhghnách.
45.      Leanann sé ón méid sin gur féidir Airteagal 18(9) de Threoir 2013/33 a léiriú sa chaoi go ndéileálann sé le himthosca eisceachtúla agus dá bhrí sin go dtugtar léiriú nithiúil don choincheap force majeure. Nuair a ídíonn na himthosca neamhghnácha agus neamh-intuartha acmhainneacht tithíochta, lena ndéantar dodhéanta é na gnáthchaighdeáin ghlactha a áirithiú, (30) tagann an cás, don tréimhse is gá chun na deacrachtaí sin a réiteach, faoi phointe (b) den fhoráil sin.
46.      Chuige sin, ina breithiúnas in an Coimisiún v an Ungáir (Glacadh iarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta), (31) rialaigh an Chúirt ‘trí [Threoir] 2013/33 a ghlacadh, bhí reachtas an Aontais cúramach freisin chun an cás ina mbeadh ar Bhallstát aghaidh a thabhairt ar mhéadú suntasach ar líon na n‑iarratas ar chosaint idirnáisiúnta a chur san áireamh’, agus chuir sí leis sin, ‘ceadaíonn Airteagal 18(9) de Threoir 2013/33 maolú páirteach ó fhorálacha na Treorach sin i gcás [...] go bhfuil acmhainneacht lóistín ag ionaid glactha ídithe’. (32) Is féidir a bhaint de thátal as an mbreithiúnas sin go bhforálann Airteagal 18(9) de Threoir 2013/33 d’imthosca eisceachtúla i gcás go bhfuil acmhainneacht tithíochta le haghaidh iarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta ídithe. Go háirithe, cuirtear chun suntais go soiléir leis an tagairt do ‘mhéadú an‑suntasach’ ar iarratais ar chosaint idirnáisiúnta go bhfuil an fhoráil seo beartaithe chun dul i ngleic le cásanna eisceachtúla seachas gnáthdheacrachtaí.
47.      Thairis sin, de réir analaí, má mheasadh teagmhas amhail paindéim COVID-19 mar theagmhas a bhféadfadh teacht faoi Threoir amhail an Treoir maidir le Taisteal Láneagraithe, d’fhéadadh teagmhas amhail mórphlódú isteach dídeanaithe a bheith rialaithe ag an reachtas freisin agus dá bhrí sin teacht faoi chreat Treorach. Thairis sin, má aithníonn an Chúirt gur féidir imthosca eisceachtúla a rialú go sonrach le reachtaíocht thánaisteach i réimse dhlí an tomhaltóra faoin Treoir maidir le Taisteal Láneagraithe, is féidir a bheith ag coinne leis go réasúnta go bhféadfaidh cearta bunúsacha sóisialta – amhail iad siúd faoi Threoir 2013/33 – a bheith faoi réir rialú ag an reachtas i gcásanna fíorthromchúiseacha, amhail mórphlódú isteach dídeanaithe lena n‑ídítear an acmhainneacht tithíochta atá ann, ar chuntar go raibh an cás neamh-intuartha sa chaoi gur sháraigh sé gach tuar réasúnta.
48.      Ní féidir mórphlódú isteach dídeanaithe den sórt sin a mheas, áfach, mar chás eisceachtúil le haghaidh tréimhse gan teorainn ós rud é, ag pointe áirithe, go gcailleann an cás a thréithriú mar theagmhas neamhghnách agus neamh-intuartha. Tacaíonn an tagairt do ‘thréimhse réasúnta’ in Airteagal 18(9) de Threoir 2013/33 leis an léiriú seo. In éineacht leis sin, tá ceanglas san fhoráil sin maidir le ‘cás a bhfuil údar cuí leis’, lena dtugtar le tuiscint, de réir chásdlí na Cúirte, léiriú sonrach lena léirítear gur choisc mórphlódú isteach daoine ag lorg cosanta comhlíonadh na Treorach faoi cheist. Is faoin gcúirt náisiúnta atá sé a fhíorú cé acu an gcomhlíontar na coinníollacha sin sa chás seo.
49.      Tugtar le tuiscint leis sin, sa chás seo, gur cheart Airteagal 18(9) de Threoir 2013/33 a mheas mar an chosaint chuí ar chuntar go maireann réiteach deacrachtaí ar feadh tréimhse réasúnta. Leanann sé, a luaithe a bhfuil deireadh leis an tréimhse sin, nach féidir leis an mBallstát brath ar an bhforáil sin a thuilleadh. Thairis sin, ba cheart a thabhairt faoi deara go ndéileálann Airteagal 18(9)(a) agus (b) den Treoir sin le dhá chás an‑shonrach, is iad sin, measúnú ar riachtanais shonracha an iarratasóra (a) agus ídiú sealadach acmhainneachta tithíochta. Leanann sé nach rialaítear le hAirteagal 18(9) de Threoir 2013/33 aon chás eile (amhail tubaistí nádúrtha nó cogaí, a pléadh le linn na héisteachta os comhair na Cúirte) nuair nach bhfuil ann do thithíocht nó nuair atá tithíocht in easnamh mar gheall ar dheacrachtaí dosháraithe atá ag tarlú laistigh nó gar don Bhallstát lena mbaineann. Dá bhrí sin, ní choisctear leis an léiriú ar Airteagal 18(9) de Threoir 2013/33 mar léiriú sonrach ar force majeure an fíoras gur féidir le Ballstáit eile force majeure a agairt mar chosaint ghinearálta i gcásanna eile.
50.      Mar chonclúid, mar gheall ar a fheidhm shoiléir mar mhaolú teoranta le haghaidh imthosca eisceachtúla, ba cheart Airteagal 18(9) de Threoir 2013/33 a mheas mar léiriú sonrach ar force majeure. Dá bhrí sin, ní fhéadfaidh mórphlódú isteach iarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta a bheith ina chosaint neamhspleách force majeure, ós rud é go bhforáiltear do chreat chun mórphlódú den sórt sin a láimhseáil leis an bhforáil sin cheana. Sa chás seo, ní féidir le húdaráis Bhallstáit brath ar force majeure mar chosaint ar a mainneachtain freastal ar bhunriachtanais iarratasóra ar chosaint idirnáisiúnta lasmuigh de raon feidhme Airteagal 18(9) de Threoir 2013/33. (33)
51.      Mura bhaineann an cás le hídiú sealadach acmhainneachta tithíochta mar gheall ar líon mór iarratas ar chosaint idirnáisiúnta, d’fhéadfadh force majeure – mar leithscéal ar leith agus ginearálta – teacht chun bheith ábhartha mar pháirt den dara cuid de thástáil Brasserie du pêcheur agus Factortame.
52.      Is léir ón méid sin go dtagann cás d’ídiú sealadach acmhainneachta tithíochta mar gheall ar mhórphlódú isteach dídeanaithe faoi Airteagal 18(9)(b) de Threoir 2013/33, ar chuntar go ndéanann an chúirt náisiúnta amach go gcomhlíontar na coinníollacha le haghaidh chur i bhfeidhm na forála sin. Sa chás sin, ba cheart na ceisteanna arna gcur ag an gcúirt a rinne an tarchur a chur i bhfocail eile, ós rud é go scrúdaítear na coinníollacha le haghaidh chur i bhfeidhm thástáil Brasserie du pêcheur agus Factortame ar bhonn na toimhde go rialaítear an cás faoi cheist le hAirteagal 18(9) den Treoir sin.
3.      Na ceisteanna arna dtarchur a chur i bhfocail eile
53.      Má mheasann an Chúirt go bhfuil Airteagal 18(9) de Threoir 2013/33 infheidhme i gcás mórphlódú isteach daoine atá ag cur isteach ar chosaint idirnáisiúnta a fhágann go n‑ídítear an ghnáthacmhainneacht tithíochta sa Bhallstát óstach, ba cheart ansin na ceisteanna arna dtarchur a chur i bhfocail eile sa chaoi go bhfiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur ar an gCúirt cé acu an bhfuil Airteagal 18(9) de Threoir 2013/33, arna léamh i bhfianaise an chirt chun dínit an duine a chumhdaítear in Airteagal 1 den Chairt, ag féachaint dá fheidhm shoiléir mar mhaolú teoranta le haghaidh imthosca eisceachtúla, le léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc ar an mBallstát sin, i gcomhthéacs éileamh ar dhamáistí, force majeure a agairt ar fhorais gur ídíodh acmhainneacht tithíochta mar gheall ar mhórphlódú isteach den sórt sin.
4.      Cur i bhfeidhm thástáil Brasserie du pêcheur  agus  Factortame
(a)    Iompar de shárú ar dhlí an Aontais
54.      Ós rud é go mbunaíonn Airteagail 17 agus 18 de Threoir 2013/33 an oibleagáid ghinearálta chun dálaí glactha ábhartha a sholáthar, lena n‑áirítear tithíocht, go hiondúil b’ionann mainneachtain na forálacha sin a chomhlíonadh agus sárú. Má cheadaítear maolú i gcásanna d’ídiú sealadach acmhainneachta tithíochta le hAirteagal 18(9) den Treoir sin, áfach, agus má léirítear é mar léiriú ar force majeure, ansin ní mheasfaí mainneachtain an Bhallstáit tithíocht a chur ar fáil go riachtanach mar bheith neamhdhleathach, ar chuntar go gcomhlíontar na coinníollacha chun an fhoráil sin a agairt. Sa chás sin, ní leanfadh an sárú de réir bhrí thástáil Brasserie du pêcheur agus Factortame ó Airteagail 17 agus 18 de Threoir 2013/33 go díreach, ach ina ionad sin ó chur i bhfeidhm mícheart féideartha nó agairt éagórach Airteagal 18(9) den Treoir sin. Má mhaíonn Ballstát force majeure go míchuí faoi Airteagal 18(9) de Threoir 2013/33 gan a choinníollacha a chomhlíonadh, bhainfeadh an sárú ansin leis an bhforáil féin.
55.      Mar thoradh air sin, má chuirtear Airteagal 18(9) de Threoir 2013/33 i bhfeidhm go mícheart – mar shampla, mura gcomhlíontar na coinníollacha le haghaidh maolú – ansin féadfaidh an Ballstát a bheith ag sárú a oibleagáidí faoin Treoir sin go fóill. I gcás den sórt sin, d’fhéadfadh dliteanas Stáit teacht chun cinn, ar chuntar go bhfuil an sárú sách tromchúiseach faoi dhlí an Aontais.
(b)    Sárú sách tromchúiseach ar dhlí an Aontais
(1)    An tástáil arna leagan amach leis an gcásdlí
56.      Chinn an Chúirt, i gcás go bhfuil lánrogha ag na Ballstáit, go gciallaíonn sárú sách tromchúiseach go ndearna Ballstát neamhaird fhollasach agus thromchúiseach ar theorainneacha na lánrogha sin. (34) Dá bhrí sin, deirtear go bhfuil tástáil Brasserie du pêcheur agus Factortame ‘ag brath ar lánrogha’. (35)
57.      Dhearbhaigh an Chúirt, i mír 55 den bhreithiúnas in Brasserie du pêcheur agus Factortame, gurb ionann an tástáil chinntitheach chun cinneadh go bhfuil sárú ar dhlí an Aontais sách tromchúiseach cé acu an ndearna an Ballstát nó institiúid an Aontais lena mbaineann neamhaird fhollasach agus thromchúiseach ar na teorainneacha ar a lánrogha. Maidir lena mheas cé acu an ndearna Ballstát neamhaird fhollasach agus thromchúiseach ar theorainneacha a lánrogha, liostaigh an Chúirt gnéithe áirithe a bhféadfaí a chur san áireamh. (36) I mír 56 den bhreithiúnas sin, dhearbhaigh an Chúirt go n‑áirítear i measc na ngnéithe a bhféadfaidh an chúirt inniúil a chur san áireamh soiléireacht agus beachtas na rialach arna sárú, an méid lánrogha a fhágann an riail sin do na húdaráis náisiúnta nó den Aontas, cé acu an raibh an sárú agus an damáiste arna ndéanamh d’aon ghnó nó neamhdheonach, cé acu an raibh aon earráid dlí inmhaite nó do-mhaite, (37) an fíoras go bhféadfadh gur chuir an seasamh arna ghlacadh ag institiúid an Aontais leis an neamhghníomh, agus glacadh nó coinneáil beart nó cleachtas náisiúnta atá ar neamhréir le dlí an Aontais. (38) In aon chás, is léir go mbeidh sárú ar dhlí an Aontais leordhóthanach tromchúiseach má lean sé de bheith ann in ainneoin breithiúnas lena gcinntear go bhfuil an sárú faoi cheist bunaithe, nó réamhrialú nó cásdlí socair na Cúirte ar an ábhar óna bhfuil sé soiléir gurb ionann an t‑iompar faoi cheist agus sárú. (39)
58.      Má rud é, áfach, nach raibh ach lánrogha a bhí laghdaithe go suntasach, nó nach raibh aon lánrogha ar bith ag an mBallstát, d’fhéadfadh sárú lom ar dhlí an Aontais a bheith leordhóthanach chun a léiriú gurb ann do shárú sách tromchúiseach. (40)
(2)    Cé acu an bhfágann Airteagal 18(9) de Threoir 2013/33 lánrogha do na Ballstáit
59.      Is cosúil go bhfágann Airteagal 18(9) de Threoir 2013/33 lánrogha éigin do Bhallstáit maidir le conas a bhainistíonn siad cásanna ina bhfuil acmhainneacht tithíochta ídithe. Chuige sin, ceadaíonn an fhoráil sin do Bhallstáit módúlachtaí difriúla a shocrú go heisceachtúil le haghaidh dálaí glactha ábhartha nuair atá an acmhainneacht tithíochta ídithe go sealadach. Tugann sé seo le tuiscint go bhfuil solúbthacht ar leith ag Ballstáit chun cinneadh conas dálaí glactha ábhartha a chur ar fáil nuair nach bhfuil tithíocht ar fáil. Chuige sin, ba cheart a thabhairt faoi deara nach sainíonn Airteagal 18(9) de Threoir 2013/33 go beacht conas ar cheart do na Ballstáit ganntanas acmhainneachta a láimhseáil, lena dtugtar le tuiscint go bhfuil lánrogha éigin acu chun cinneadh cé na bearta sonracha atá le glacadh – bíodh sin foscadáin éigeandála, tithíocht shealadach, tacaíocht airgeadais, nó réitigh eile. Tacaítear le conclúid den sórt sin le cásdlí na Cúirte, lena soiléirítear go bhfuil an oibleagáid chun dálaí glactha ábhartha a sholáthar sainordaitheach, ach go bhfuil lánrogha éigin ag Ballstáit maidir leis an mbealach chun é sin a bhaint amach. (41)
60.      Mar shampla, ina breithiúnas in Saciri, d’aithin an Chúirt go bhfuil lánrogha ag Ballstáit chun roghnú conas dálaí glactha ábhartha a sholáthar – trí lóistín díreach nó liúntais airgeadais. Mar a chuir an Coimisiún in iúl ag an éisteacht, agus ceart aige, tá feidhm ag an lánrogha sin i leith na modhanna ach ní i leith an phrionsabail. Cé gur dhírigh an breithiúnas sin ar oibleagáidí ginearálta glactha seachas maoluithe faoi Airteagal 18(9) de Threoir 2013/33, tá an prionsabal go bhfuil solúbthacht éigin ag Ballstáit maidir le cur chun feidhme laistigh de shrianta dhlí an Aontais ábhartha freisin sa chás seo.
61.      Ba cheart a chur in iúl go mbunaítear le hAirteagal 18(9) de Threoir 2013/33 bunús agus teorainn cumhachta Ballstát chun maolú a dhéanamh ar Airteagal 18(1) go hAirteagal 18(8) – agus ní ó na hoibleagáidí níos leithne sa Treoir nó i ndlí tearmainn an Aontais ina iomláine. Ní dheonaíonn Airteagal 18(9) de Threoir 2013/33 ach lánrogha an‑teoranta do na Ballstáit, ós rud é go dtagraíonn sé do mhódúlachtaí difriúla a shocrú le haghaidh dálaí glactha ábhartha. Thairis sin, bunaíonn Airteagal 18(9) de Threoir 2013/33, i dtéarmaí gan aon éideimhne, oibleagáid chun ‘bunriachtanais’ iarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta a chumhdach. Is léir ón méid sin, cé go bhféadfaidh Ballstáit an modh chun dálaí glactha a dheonú a roghnú, nach féidir leo a n‑oibleagáidí faoi dhlí an Aontais chun freastal ar bhunriachtanais a sheachaint, amhail lóistín leordhóthanach le haghaidh iarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta, (42) d’fhonn a áirithiú go n‑urramaítear cearta bunúsacha na n‑iarratasóirí sin.
62.      Chuige sin, tá sé tábhachtach a chur in iúl go bhfuil Treoir 2013/33 dírithe ar a áirithiú go n‑urramaítear go hiomlán an ceart bunúsach chun dínit an duine a chumhdaítear in Airteagal 1 den Chairt, atá nasctha go dlúth le hAirteagal 4 den Chairt. (43) Is ceart absalóideach neamh-inmhaolaithe é an ceart chun dínit an duine, (44) atá mar bhunús do chearta bunúsacha eile, agus ní féidir teorainn a chur air.
63.      Mar sin, d’athdheimhnigh an Chúirt arís agus arís eile go gcoisctear go habsalóideach le scéim agus cuspóir ginearálta Threoir 2013/33, chomh maith le hurraim ar dhosháraitheacht dhínit an duine faoi Airteagal 1 den Chairt, na Ballstáit mainneachtain a dhéanamh na dálaí glactha ábhartha íosta arna leagan síos sa Treoir sin a sholáthar d’iarrthóir tearmainn, fiú go sealadach. (45) Maidir le cineál na gcaighdeán íosta a éilítear ó na Ballstáit, dearbhaítear in aithris 11 de Threoir 2013/33 nach mór ‘caighdeán maireachtála a bhfuil dínit ann’ a áirithiú le haghaidh iarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta. (46)
64.      Go háirithe, sa bhreithiúnas in Saciri, chuir an Chúirt chun suntais, gan beann ar cé acu an ndeonaítear dálaí glactha ábhartha in áit airgid nó i bhfoirm liúntais airgeadais nó dearbhán, nach mór dóibh a bheith leordhóthanach chun ‘freastal ar bhunriachtanais iarrthóirí tearmainn’, (47) a chiallaíonn nach mór dóibh a bheith leordhóthanach chun caighdeán maireachtála le dínit ann a áirithiú, a bheith leordhóthanach le haghaidh sláinte iarrthóirí agus a bheith in ann a gcothú a áirithiú trí cheadú dóibh tithíocht a fháil, más gá, ar an margadh príobháideach cíosa. (48) Chun críocha an cháis seo, ní mór a chur in iúl gur chinn an Chúirt go sonrach gur faoi na Ballstáit atá sé a áirithiú go gcomhlíonann na húdaráis náisiúnta na caighdeáin íosta le haghaidh iarrthóirí tearmainn a ghlacadh, agus nach bhfuil sáithiú na ngréasán glactha ina údar le haghaidh aon mhaolú ó chomhlíonadh na gcaighdeán sin. (49)
65.      Thairis sin, rialaigh an Chúirt go gceanglaítear le hurraim ar dhínit an duine de réir bhrí Airteagal 1 den Chairt nach bhfaighidh an duine lena mbaineann é féin i staid d’fhíorbhochtanais ábhartha nach gceadaíonn don duine sin freastal ar a riachtanais is bunúsaí amhail áit le cónaí, bia, éadaí agus sláinteachas pearsanta, agus a bhaineann an bonn dá shláinte fhisiciúil nó mheabhrach nó lena gcuirtear an duine sin i staid d’anró nach bhfuil i gcomhréir le dínit an duine. (50) Thairis sin, chinn an Chúirt go sárófaí Airteagal 4 den Chairt i gcás go bhfágfadh neamhshuim údarás Ballstáit go mbeadh duine atá ag brath go hiomlán ar thacaíocht Stáit, gan beann ar a mhianta agus roghanna pearsanta, i staid d’fhíorbhochtanais ábhartha nach gceadaíonn dó freastal ar a riachtanais is bunúsaí, amhail, inter alia, bia, sláinteachas pearsanta agus áit le cónaí, agus a bhaineann an bonn dá shláinte fhisiciúil nó mheabhrach agus lena gcuirtear é i staid d’anró nach bhfuil i gcomhréir le dínit an duine. (51)
66.      Chuige sin, i gcás a bhaineann le dálaí glactha ábhartha a tharraingt siar, d’athdheimhnigh an Chúirt go mbeadh mainneachtain sealadach fiú chun sraith iomlán dálaí glactha ábhartha a chur ar fáil nó iad siúd a bhaineann le tithíocht, bia nó éadaí doréitithe leis an gceanglas caighdeán maireachtála le dínit ann a áirithiú don iarrthóir, ós rud é go gcoiscfeadh sé an t‑iarrthóir sin ó bheith in ann freastal ar a riachtanais is bunúsaí amhail áit le cónaí, bia, éadaí agus sláinteachas pearsanta. (52)
67.      I bhfianaise an mhéid sin go léir, measaim nach mór Airteagal 18(9) de Threoir 2013/33, arna léamh i bhfianaise an chirt chun dínit an duine agus na cosanta i gcoinne íde atá mídhaonna nó táireach a chumhdaítear in Airteagal 1 agus 4 den Chairt a léiriú, sa chéad áit, mar léiriú sonrach ar force majeure, mar gheall ar a fheidhm shoiléir mar mhaolú teoranta le haghaidh imthosca eisceachtúla; sa dara háit, mar fheidhm a bheith aige i leith cás de mhórphlódú isteach daoine a chuireann isteach ar chosaint idirnáisiúnta a fhágann go n‑ídítear an ghnáthacmhainneacht tithíochta sa Bhallstát óstach; agus, sa tríú háit, sa chaoi go gcoisctear leis, i gcomhthéacs éileamh ar dhamáistí, ar Bhallstát force majeure a agairt ar an bhforas go bhfuil acmhainneacht tithíochta ídithe mar gheall ar mhórphlódú den sórt sin.
68.      Má chinneann an Chúirt nach féidir an cás a réiteach ar bhonn Airteagal 18(9) de Threoir 2013/33 agus go measann sí go bhfuil gá infheidhmitheacht force majeure mar chosaint neamhspleách a scrúdú, ansin cuirim na pointí seo a leanas in iúl mar mhalairt ar an méid thuas.
B.      Force majeure mar chosaint neamhspleách
69.      Ag glacadh leis gur féidir brath ar force majeure mar chosaint neamhspleách i gcoinne éileamh ar dhamáistí as sárú ag Ballstát ar Threoir 2013/33, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur cé acu an bhfuil an chosaint sin ar fáil in imthosca an cháis seo.
1.      Aithint na rialach arna sárú ag an mBallstát lena mbaineann
70.      Ba cheart a thabhairt faoi deara, mar réamhphointe, nár aithin an chúirt a rinne an tarchur cén riail de Threoir 2013/33 a sháraigh an Ballstát lena mbaineann. Ina ionad sin, braitheann sí ar shárú ar ‘oibleagáidí dhlí an Aontais’ a fhorchuirtear le ‘cearta dosháraithe faoin gCairt (sa chás seo, Airteagal 1), agus a chuirtear in iúl i dtéarmaí sainordaitheacha, neamh-inmhaolaithe sa [Treoir sin], agus a bhaineann leis na riachtanais is bunúsaí is gá le haghaidh caighdeán íosta dhínit an duine’.
71.      I mo thuairim, sula gcuirtear an dara cuid de thástáil Brasserie du pêcheur agus Factortame i bhfeidhm, tá sé tábhachtach an riail arna sárú ag an mBallstát lena mbaineann a shainaithint.
72.      Chuige sin, is cosúil ón gcomhad arna chur isteach chuig an gCúirt, nuair a agraítear é mar mhodh gan Treoir 2013/33 a chomhlíonadh, go bhfeidhmíonn force majeure mar ‘údar glan’, ós rud é go lorgaítear leis údar a thabhairt le neamhchomhlíonadh gach forála den Treoir sin. Sa scrúdú ar éilimh na n‑iarratasóirí, áfach, is cosúil go bhfuil na rialacha arna sárú ag Éirinn leagtha síos in Airteagail 17 agus 18 de Threoir 2013/33. Cé gur faoin gcúirt náisiúnta atá sé an riail shonrach a sáraíodh a aithint, chun na gcríoch seo, glactar leis gurb í an riail faoi cheist an riail sa dá Airteagal sin de Threoir 2013/33.
2.      An dara cuid de thástáil Brasserie du pêcheur  agus  Factortame agus an measúnú ar lánrogha
73.      Maíonn an tAire, maidir le sárú sách tromchúiseach a bheith ann, gur cheart don chúirt náisiúnta a chur san áireamh, inter alia, cé acu an raibh an sárú d’aon ghnó nó neamhdheonach, cé acu an raibh earráid dlí inmhaite nó do-mhaite, agus na tuairimí arna nglacadh ag institiúidí an Aontais. Déanann sé an argóint, go bunúsach, gurb ionann mórphlódú isteach dídeanaithe Úcránacha i ndiaidh thús an chogaidh in 2022 agus an méadú ar líon na n‑iarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta i ndiaidh phaindéim COVID-19 agus cás de force majeure sa chaoi go raibh an sárú ar cheart na n‑iarratasóirí neamhdheonach.
74.      Mar a míníodh thuas, tá an dara cuid de thástáil Brasserie du pêcheur agus Factortame ag brath ar lánrogha. (53) Chuige sin, ba cheart idirdhealú a dhéanamh idir, ar thaobh amháin, sárú ar ‘bhunriachtanais’ de réir bhrí Airteagal 18(9) de Threoir 2013/33 agus, ar an taobh eile, sárú ar na hoibleagáidí eile atá in Airteagail 17 agus 18 den Treoir sin, ós rud é nach bhfuil an leibhéal céanna lánrogha ag na Ballstáit agus na forálacha sin á gcur chun feidhme. Murab ionann agus an coincheap ‘bunriachtanais’ arna leagan síos san abairt dheireanach d’Airteagal 18(9) de Threoir 2013/33, (54) ceadaíonn na hoibleagáidí eile arna leagan amach in Airteagail 17 agus 18 de Threoir 2013/33 lánrogha i réimsí áirithe, amhail na modhanna chun freastal ar riachtanais ábhartha an iarratasóra ar chosaint idirnáisiúnta a bhféadfadh dul níos faide ná a bhunriachtanais a chumhdach.
75.      Bunaítear le hAirteagal 18(9) de Threoir 2013/33, in fine, caighdeán íosta neamh-inmhaolaithe de ‘bhunriachtanais’ laistigh den chreat níos leithne d’Airteagail 17 agus 18 den Treoir sin. Lorgaítear leis sin a áirithiú go bhfanann na Ballstáit faoi cheangal ag ceanglas absalóideach chun bunriachtanais iarratasóirí a chosaint, ag fáil an ceann is fearr leis sin ar aon lánrogha a dheonaítear do na Ballstáit nuair a theipeann orthu bunriachtanais iarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta a chumhdach. Agus iad ag déileáil leis na gceanglais a eascraíonn as an gcoincheap ‘bunriachtanais’, arna léiriú i bhfianaise Airteagal 1 den Chairt, is léir nach bhfuil aon lánrogha ag na Ballstáit maidir le cé acu an féidir leo na bunriachtanais sin a chumhdach. Mar sin, is leor mainneachtain lom na bunriachtanais sin a shásamh ann féin chun bheith ina sárú sách tromchúiseach, gan gá a bheith ann aon ghnéithe breise a mheas faoin dara cuid de thástáil Brasserie du pêcheur agus Factortame.
76.      Tá léamh den sórt sin ar an tástáil sin, thairis sin, i gcomhréir leis an gCairt, ós rud é go bhfuil an coincheap ‘bunriachtanais’ nasctha go dlúth le dínit an duine, arb ionann í, mar a mhínigh mé thuas, agus ceart absalóideach agus neamh-inmhaolaithe, atá mar bhunús le cearta bunúsacha eile, agus nach féidir bheith teoranta. (55) Ciallaíonn sé sin go bhfuil sárú lom ar oibleagáid arna forchur le hAirteagal 1 den Chairt tromchúiseach i gcónaí. Ciallaíonn an dosháraitheacht de réir bhrí Airteagal 1 den Chairt nach féidir an chosaint sin a tharscaoileadh riamh, fiú i gcásanna éigeandála. (56)
77.      Mar sin, i gcomhthéacs an dara cuid de thástáil Brasserie du pêcheur agus Factortame, sáraíonn mainneachtain oibleagáidí chun bunriachtanais a áirithiú a chomhlíonadh dínit dhaonna an duine lena mbaineann, lena ndéantar an sárú sách tromchúiseach go huathoibríoch.
78.      Sa chás seo, is ionann an cheist agus cé acu an féidir force majeure údar a thabhairt le neamhchomhlíonadh na hoibleagáide chun ‘bunriachtanais’ iarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta a chumhdach, atá nasctha go dlúth leis an gceart bunúsach chun dínit an duine. I mo thuairim, má imríonn an sárú tionchar ar chearta absalóideacha, amhail dínit an duine, tá sé deacair force majeure a agairt – ós rud é go díreach go bhfuil cearta den sórt sin neamh-inmhaolaithe.
79.      Ós rud é go gcuireann Treoir 2013/33 oibleagáidí ceart bunúsach chun feidhme, ní mór í a léiriú i gcomhréir le hAirteagail 1 agus 4 den Chairt atá, i gcomhréir leis an oibleagáid faoi Airteagal 52(3) den Chairt, le léamh i bhfianaise chásdlí na Cúirte Eorpaí um Chearta an Duine (ECtHR) maidir le hAirteagal 3 ECHR. Ní mór an cásdlí sin a chur san áireamh i gcinneadh cé acu ar mhainnigh Ballstát ‘bunriachtanais’ iarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta a chumhdach, de réir bhrí Airteagal 18(9) den Treoir sin.
80.      Chuige sin, tá sé tábhachtach a chur in iúl, ina breithiúnas an 2 Iúil 2020, N.H. agus páirtithe eile v.
an Fhrainc, (57) gur chinn ECtHR gur sháraigh an Fhrainc Airteagal 3 de ECHR in imthosca inar coisceadh bunriachtanais amhail foscadh agus rochtain ar shláintíocht ar iarrthóirí tearmainn. Bhí measúnú ECtHR bunaithe ar roinnt critéar ríthábhachtach, lena n‑áirítear, sa chéad áit, dálaí ábhartha maireachtála na n‑iarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta agus iad ag fanacht ar thoradh a n‑iarratas tearmainn; sa dara háit, an tréimhse ama a d’fhulaing na hiarratasóirí na dálaí sin agus an easpa tacaíocht leordhóthanach le linn na tréimhse sin; (58) sa tríú háit, oibleagáid dhearfach an Stáit a bheith ann; (59) sa cheathrú háit, leochaileacht shonrach na n‑iarratasóirí mar iarrthóirí tearmainn; agus sa chúigiú háit, cé acu ar ghlac na húdaráis náisiúnta na céimeanna is gá chun áirithiú go raibh rochtain ag na hiarratasóirí ar lóistín nó ar fhoirmeacha eile cúnaimh shóisialta. Chuir an mhainneachtain gníomhú ar bhealach tráthúil agus éifeachtach leis an gcinneadh gurbh ann do shárú. (60)
81.      Chuige sin, sainítear le rialú ECtHR in N.H. agus páirtithe eile v
an Fhrainc an tairseach faoina dtagann dálaí ábhartha chun bheith mídhaonna nó táireach. Ciallaíonn sé sin nach féidir dlí an Aontais a léiriú ar bhealach lena gceadófaí do na Ballstáit caighdeáin náisiúnta níos ísle a chur i bhfeidhm. Dá bhrí sin, agus Treoir 2013/33 á léiriú, ní féidir leis na ceanglais i leith tithíocht leordhóthanach, modhanna leordhóthanacha a bheith ar fáil chun caighdeán maireachtála le dínit a bheith ann agus rochtain ar chúram sláinte níos ísle ná an méid a cheanglaítear faoi Airteagal 1 den Chairt. Murach sin, bheadh riosca ann leis na caighdeáin níos ísle sin go nochtfaí iarrthóirí tearmainn do dhálaí arb ionann iad agus íde mhídhaonna nó tháireach. Chuige sin, ba cheart a chur in iúl, sa bhreithiúnas in Ibrahim agus páirtithe eile, nár shainigh an Chúirt an tairseach thromchúise trí thagairt a dhéanamh do chásdlí ECtHR maidir le hAirteagal 3 de ECHR, ach ina ionad sin trí thagairt a dhéanamh don tairseach arna glacadh sa bhreithiúnas in Jawo, is é sin ‘staid d’fhíorbhochtanais ábhartha’. (61) Thairis sin, is cosúil gurb é an leibhéal fulaingthe daoine aonair a éilítear chun Airteagal 1 den Chairt a chur i ngníomh an phríomhghné chinntitheach de thromchúis an tsáraithe, seachas rún nó locht Stáit.
82.      Is léir ón méid sin, má theipeann ar Bhallstát lóistín bunúsach, modhanna cothaithe nó cúram sláinte a chur ar fáil, go sáraíonn sé Airteagail 17 agus 18 de Threoir 2013/33, in éineacht le hAirteagail 1 agus 4 den Chairt. Dá bhrí sin, coisctear Ballstát ó force majeure a agairt d’fhonn údar a thabhairt lena mhainneachtain freastal ar bhunriachtanais iarratasóra ar chosaint idirnáisiúnta. Thairis sin, fiú dá nglacfaí leis go bhféadfadh Ballstát mainneachtain a dhéanamh forálacha áirithe na Treorach a chomhlíonadh mar gheall ar force majeure, bheadh dualgas gníomhach air go fóill dínit an duine a chosaint. (62)
83.      Is léir ón méid sin freisin, chun críocha an dara cuid de thástáil Brasserie du pêcheur agus Factortame – má scrúdaíonn an Chúirt go fóill í – nach bhfuil aon lánrogha ag na Ballstáit chun an leibhéal cosanta a laghdú níos ísle ná na caighdeáin íosta a cheanglaítear le hAirteagail 1 agus 4 den Chairt, lena lorgaítear íde mhídhaonna nó tháireach a chosc. Cé go gcoinníonn Ballstáit roinnt lánrogha maidir le conas a eagraíonn agus a chuireann siad dálaí glactha chun feidhme, ceanglaítear orthu an tairseach íosta cosanta le haghaidh ceart bunúsach a chomhlíonadh agus Treoir 2013/33 á cur chun feidhme. Dá mba rud é gur mhainnigh Éire a leithéid a dhéanamh, ar ceist í atá faoin gcúirt a rinne an tarchur a chinneadh, ní féidir an argóint arna déanamh ag an Aire, ar dá réir go bhfuil údar leis an gcosaint force majeure sa chás seo, ós rud é go raibh an sárú agus an damáiste a lean as sin neamhbheartaithe nó neamhdheonach, agus go raibh an earráid faoi cheist inmhaite, a chur san áireamh d’fhonn an dara cuid de thástáil Brasserie du pêcheur agus Factortame a chur i bhfeidhm.
84.      Ar deireadh, maíonn an tAire gurb ionann iarrachtaí ar leibhéal an Aontais chun an Comhshocrú maidir le hImirce agus Tearmann a bhunú, atá dírithe ar leithdháileadh níos cothroime iarratas ar chosaint idirnáisiúnta a bhaint amach, agus ‘seasamh arna ghlacadh ag institiúid [den Aontas]’ faoi thástáil Brasserie du pêcheur agus Factortame. Dar leis an Aire, léiríonn an comhshocrú sin aitheantas an Aontais Eorpaigh nach n‑áirithíonn an creat reachtach faoi láthair leithdháileadh cothrom iarratas tearmainn. Chuige sin, tá sé tábhachtach a chur chun suntais nach gcuireann an comhshocrú aon ní in áit fhorálacha Threoir 2013/33, agus nach ndéanann sé athrú orthu ná iad a chur ar fionraí go cúlghabhálach. Go dtí go nglactar athruithe reachtacha agus go dtagann siad i bhfeidhm, fanann na Ballstáit faoi cheangal ag na rialacha arb ann dóibh cheana agus ní mór comhréireacht leo sin a áirithiú. Is léir ón méid sin nach bhféadfaidh an tAire glacadh an Chomhshocraithe maidir le hImirce agus Tearmann a agairt mar mhodh chun údar a thabhairt le mainneachtain Éireann bunriachtanais iarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta a chumhdach. Thairis sin, cé go n‑aithníonn an comhshocrú sin easnaimh i gcreat reachtach faoi láthair an Chomhchórais Tearmainn Eorpaigh, ní chiallaíonn sé sin gurb ionann é agus éagóir dhlíthiúil ag leibhéal an Aontais a admháil. Ní hionann aithint den sórt sin agus seasamh institiúideach a ghlacadh lena gcosnaítear na Ballstáit ó dhliteanas maidir le sáruithe ar chearta bunúsacha arna ndéanamh san am a d’imigh thart.
85.      Is léir ón méid sin, má mhainníonn Ballstáit freastal ar bhunriachtanais iarratasóra ar chosaint idirnáisiúnta, go sáraíonn sé Airteagail 17 agus 18 de Threoir 2013/33 in éineacht le hAirteagal 1 agus 4 den Chairt, agus go gcoisctear é ó force majeure a agairt d’fhonn údar a thabhairt leis an mainneachtain sin.
V.      Conclúid
86.      I bhfianaise an mhéid thuas, molaim go rialóidh an Chúirt Bhreithiúnais mar seo a leanas:
Maidir le hAirteagal 18(9) de Threoir 2013/33 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Meitheamh 2013 lena leagtar síos caighdeáin le haghaidh glacadh iarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta, arna léamh i bhfianaise an chirt chun dínit an duine agus an chosaint i gcoinne íde atá mídhaonna nó táireach a chumhdaítear in Airteagal 1 agus 4 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
sa chéad áit, is léiriú sonrach é ar force majeure, mar gheall ar a fheidhm shoiléir mar mhaolú teoranta le haghaidh imthosca eisceachtúla; sa dara háit, tá feidhm aige i leith cás de mhórphlódú isteach daoine a dhéanann iarratas ar chosaint idirnáisiúnta a fhágann go n‑ídítear an ghnáthacmhainneacht tithíochta sa Bhallstát óstach; agus, sa tríú háit, coisctear leis, i gcomhthéacs éileamh ar dhamáistí, ar an mBallstát sin force majeure a agairt ar an bhforas go bhfuil acmhainneacht tithíochta ídithe mar gheall ar mhórphlódú den sórt sin.
1      Bunteanga: an Béarla.
2      Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Meitheamh 2013 (IO 2003 L 180, lch. 96).
3      Breithiúnas an 19 Samhain 1991 (C‑6/90 agus C‑9/90, EU:C:1991:428, mír 35).
4      Breithiúnas an 5 Márta 1996 (C‑46/93 agus C‑48/93, EU:C:1996:79, mír 31).
5      Breithiúnas an 19 Nollaig 2019, Deutsche Umwelthilfe (C‑752/18, EU:C:2019:1114, mír 54).
6      Féach freisin breithiúnais an 28 Iúil 2016, Tomášová (C‑168/15, EU:C:2016:602, mír 22); an 18 Eanáir 2022, Thelen Technopark Berlin (C‑261/20, EU:C:2022:33, mír 44); agus an 28 Meitheamh 2022, an Coimisiún v an Spáinn (Sárú ar dhlí an Aontais ag an reachtas) (C‑278/20, EU:C:2022:503, mír 31). Tá feidhm ag an bprionsabal sin i leith aon chás ina sáraíonn Ballstát dlí an Aontais, gan beann ar an údarás poiblí atá freagrach as an sárú (breithiúnas an 19 Nollaig 2019, Deutsche Umwelthilfe, C‑752/18, EU:C:2019:1114, mír 55 agus an cásdlí dá dtagraítear).
7      Breithiúnas an 13 Márta 2007, Test Claimants in the Thin Cap Group Litigation (C‑524/04, EU:C:2007:161, mír 116).
8      I.R. Uimh. 230 de 2018.
9      [2023] IEHC 187.
10      C‑407/21, ‘an breithiúnas in UFC – Que choisir agus CLCV’, EU:C:2023:449 (míreanna 51, 60 agus 62).
11      Treoir (AE) 2015/2302 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 25 Samhain 2015 maidir le taisteal láneagraithe agus socruithe taistil gaolmhara, lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 2006/2004 agus Treoir 2011/83/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus lena n‑aisghairtear Treoir 90/314/CEE ón gComhairle (IO 2015 L 326, lch. 1).
12      Ibid., mír 54. Féach freisin mo Thuairim in UFC – Que choisir agus CLCV (C‑407/21, EU:C:2022:690, mír 55).
13      C‑509/11, EU:C:2013:613 (míreanna 49 agus 50). Tháinig an Chúirt ar an gconclúid nach bhfuil gnóthas iarnróid i dteideal clásal a chur ina théarmaí agus coinníollacha ginearálta faoina bhfuil sé eisithe óna oibleagáid chun cúiteamh a íoc i gcás moille nuair atá an mhoill mar gheall ar force majeure (mír 52).
14      Féach, inter alia, breithiúnas an 30 Meán Fómhair 2021, an Chúirt Iniúchóirí v Pinxten (C‑130/19, EU:C:2021:782, mír 781 agus an cásdlí dá dtagraítear). Cuireadh prionsabal force majeure i bhfeidhm i réimsí difriúla de dhlí an Aontais, amhail i ndlí na hiomaíochta, sa dlí custaim, agus sa soláthar poiblí.
15      Breithiúnas an 25 Eanáir 2017, Vilkas (C‑640/15, ‘an breithiúnas in Vilkas’, EU:C:2017:39, mír 54), agus an breithiúnas in UFC – Que choisir agus CLCV (mír 53).
16      Breithiúnas an 25 Eanáir 2024, an Coimisiún v Éire (Tríhalaimeatáin san uisce óil) (C‑481/22, EU:C:2024:85). Maidir leis an teorainn ama, i gcomhthéacs tarchur chun réamhrialú, féach an breithiúnas in UFC – Que choisir agus CLCV (míreanna 67 agus 75). Féach freisin mo Thuairim sa chás sin (C‑407/21, EU:C:2022:690, mír 80) ina ndéantar an argóint gur léir nár cuireadh creat ar an reachtaíocht náisiúnta faoi cheist sa chás sin ar bhealach chun a héifeachtaí a theorannú don tréimhse is gá chun na deacrachtaí mar thoradh ar an teagmhas a bhféadfadh a bheith ina force majeure a leigheas.
17      Breithiúnas an 8 Meitheamh 2023, an Coimisiún v an tSlóvaic (Ceart foirceannta gan táillí) (C‑540/21, EU:C:2023:450, míreanna 81 go 88). Go ginearálta, is cásdlí socair é nach mór maoluithe ó oibleagáidí Ballstát faoi dhlí an Aontais a léiriú go docht (féach, chuige sin, breithiúnas an 17 Nollaig 2020, an Coimisiún v an Ungáir (Glacadh iarratasóir ar chosaint idirnáisiúnta), C‑808/18, EU:C:2020:1029, mír 215).
18      An breithiúnas in Vilkas (mír 53).
19      Ibid. (mír 56).
20      An breithiúnas in UFC – Que choisir agus CLCV (mír 54). Cuireadh caighdeán níos déine i bhfeidhm i mbreithiúnas an 17 Deireadh Fómhair 2013, Billerud Karlsborg agus Billerud Skärblaca (C‑203/12, EU:C:2013:664, mír 31), i gcomhthéacs Treorach a bhaineann le hastaíochtaí gás ceaptha teasa, inar thagair an Chúirt, agus í ag brath ar an mbreithiúnas in Ferriera Valsabbia agus páirtithe eile v an Coimisiún (Cásanna Uamtha 154/78, 205/78, 206/78, 226/78 go 228/78, 263/78, 264/78, 31/79, 39/79, 83/79 agus 85/79, EU:C:1980:81, mír 140), do chúiseanna seachtracha atá dostoptha agus dosheachanta go dtí an pointe go bhfuil sé dodhéanta go hoibiachtúil do na daoine lena mbaineann a n‑oibleagáidí a chomhlíonadh.
21      Féach breithiúnas an 19 Nollaig 2012, an Coimisiún v an Iodáil (C‑68/11, EU:C:2012:815, mír 64).
22      An breithiúnas in UFC – Que choisir agus CLCV (mír 72).
23      Breithiúnas an 4 Iúil 2000, Haim (C‑424/97, EU:C:2000:357, mír 28).
24      Féach breithiúnas an 8 Meitheamh 2023, an Coimisiún v an tSlóvaic (Ceart foirceanta gan táillí) (C‑540/21, EU:C:2023:450). Bhain an cás sin le glacadh dlí ag an tSlóvaic, lenar leasaíodh reachtaíocht a raibh ann cheana chun ceadú do ghníomhaireachtaí taistil athrú a thairgeadh do chustaiméirí ar a gconarthaí taistil láneagraithe ag an am nó turas láneagraithe ina n‑áit a thairgeadh dóibh, seachas aisíoc a thabhairt laistigh de 14 lá mar a cheanglaítear le hAirteagal 12 den Treoir maidir le Taisteal Láneagraithe.
25      Ibid.; chinn an Chúirt nár chomhlíon reachtaíocht na Slóvaice, a scaoil gach eagraí taistil láneagraithe saor óna oibleagáid aisíoc mar gheall ar an bpaindéim, na coinníollacha lena rialaítear agairt force majeure. Thug an Chúirt faoi deara nach raibh reachtaíocht den sórt sin srianta amháin do chásanna ina raibh srianta airgeadais ann agus gur cumhdaíodh léi gach conradh ar imríodh tionchar air leis an bpaindéim, gan staid shonrach airgeadais na n‑eagraithe a mheas.
26      Aithris 1 de Threoir 2013/33.
27      Mar is léir ó na sainmhínithe in Airteagal 2(f) agus (g) de Threoir 2013/33, ciallaíonn ‘dálaí glactha ábhartha’ an sraith iomlán de bhearta a dheonaíonn Ballstáit, i gcomhréir leis an Treoir sin, d’iarratasóirí agus áirítear iontu tithíocht, bia agus éadaí a thugtar in áit airgid, nó mar liúntais airgeadais nó i ndearbháin, nó mar mheascán den trí rogha sin, agus liúntas speansas laethúil.
28      Féach, de réir analaí, breithiúnais an 8 Iúil 1987, an Coimisiún v an Bheilg (247/85, EU:C:1987:339, mír 7); an 7 Márta 1996, Associazione Italiana per il WWF agus páirtithe eile (C‑118/94, EU:C:1996:86, mír 21); agus an 11 Samhain 2010, an Coimisiún v an Iodáil (C‑164/09, EU:C:2010:672, mír 28).
29      Féach, de réir analaí, breithiúnais an 8 Meitheamh 2006, WWF Italia agus páirtithe eile (C‑60/05, EU:C:2006:378, mír 34), agus an 23 Aibreán 2020, an Coimisiún v an Fhionlainn (Seilg earraigh éadar coitianta fireannach) (C‑217/19, EU:C:2020:291, mír 66).
30      Tagann sé seo le Treoir 2001/55/CE ón gComhairle an 20 Iúil 2001 maidir le caighdeáin íosta chun cosaint shealadach a thabhairt i gcás mórphlódú isteach daoine easáitithe agus maidir le bearta lena gcuirtear cothromaíocht iarrachtaí chun cinn idir Ballstáit agus na daoine sin á nglacadh isteach acu agus na hiarmhairtí lena mbaineann á mbraistint (IO 2001 L 212, lch. 12) lena bhforáiltear go sainráite do shásraí chun insreabhadh ollmhóra a láimhseáil. Má tá an ghéarchéim fhíorthromchúiseach, féadfaidh an tAontas Eorpach an Treoir sin a chur i ngníomh, lena bhforáiltear do shásra comhchoiteann chun an t‑ualach a roinnt. Foráiltear in Airteagal 1 gurb ionann cuspóir na Treorach sin agus caighdeáin íosta a bhunú chun cosaint shealadach a thabhairt i gcás mórphlódú isteach daoine easáitithe ó thríú tíortha nach bhfuil in ann filleadh ar a dtír tionscnaimh agus chun cothromaíocht iarrachtaí a chur chun cinn idir Ballstáit agus na daoine sin á nglacadh agus iad ag seasamh iarmhairtí glactha daoine den sórt sin. Foráiltear le hAirteagal 2(a) den Treoir sin go ndíríonn cur chun feidhme na cosanta sin, go háirithe, ar chosc a chur ar an gcóras a úsáidtear chun cosaint idirnáisiúnta a dheonú ó bheith báite le holltaisceadh ag an am céanna iarratas ar stádas dídeanaí, chun leasa na ndaoine easáitithe agus daoine eile a iarrann cosaint idirnáisiúnta.
31      Breithiúnas an 17 Nollaig 2020 (C‑808/18, EU:C:2020:1029).
32      Féach míreanna 222 agus 223 den bhreithiúnas sin. Tacaítear leis an gconclúid sin leis na tagairtí líonmhara do ‘imthosca eisceachtúla’ lena n‑áirítear ‘mórphlódú isteach tobann iarrthóirí tearmainn’ i Meabhrán Míniúcháin Threoir 2003/9/CE ón gComhairle an 27 Eanáir 2003 lena leagtar síos caighdeáin íosta chun iarrthóirí tearmainn a ghlacadh (IO 2003 L 31, lch. 18): féach Togra le haghaidh Treoir ón gComhairle lena leagtar síos caighdeáin íosta chun iarrthóirí tearmainn a ghlacadh sna Ballstáit (COM(2001) 181 final) (IO 2001 C 213E, lch. 286). Eascraíonn an maolú faoi cheist ó Airteagal 14(8) den Treoir sin. Forbraíodh an hipitéis i leith acmhainneacht tithíochta ídithe sa phróiseas reachtach ina dhiaidh sin agus, dá bhrí sin, níl aon tagairt di sa mheabhrán míniúcháin.
33      Féach mír 37 thuas.
34      Féach, mar shampla, maidir le dliteanas neamhchonarthach an Aontais Eorpaigh, breithiúnas an 4 Aibreán 2017, an tOmbudsman v Staelen (C‑337/15 P, EU:C:2017:256, mír 37). Ar an gcaoi chéanna, maidir le Ballstáit, tugtar le tuiscint le sárú sách tromchúiseach ‘neamhaird fhollasach agus thromchúiseach ag an mBallstát ar na teorainneacha a chuirtear ar a lánrogha’. Féach, mar shampla, breithiúnas an 4 Deireadh Fómhair 2018, Kantarev (C‑571/16, EU:C:2018:807, mír 105).
35      Féach Tuairim an Abhcóide Ginearálta Bobek in an Coimisiún v an Ísiltír (C‑395/17, EU:C:2019:98, mír 59).
36      Féach freisin breithiúnais an 26 Eanáir 2010, Transportes Urbanos y Servicios Generales (C‑118/08, EU:C:2010:39, mír 30), agus an 25 Márta 2021, Balgarska Narodna Banka (C‑501/18, EU:C:2021:249, mír 113). Féach freisin Tuairim Abhcóide Ginearálta Ćapeta in Dyson agus páirtithe eile v an Coimisiún (C‑122/22 P, EU:C:2023:552, mír 70).
37      Féach freisin breithiúnas an 4 Nollaig 2003, Evans (C‑63/01, EU:C:2003:650, mír 86 agus an cásdlí dá dtagraítear).
38      Breithiúnas an 13 Márta 2007, Test Claimants in the Thin Cap Group Litigation (C‑524/04, EU:C:2007:161, mír 119 agus an cásdlí dá dtagraítear).
39      Ibid. (mír 120).
40      Féach breithiúnais an 23 Bealtaine 1996, Hedley Lomas (C‑5/94, EU:C:1996:205, mír 28) agus an 25 Eanáir 2007, Robins agus páirtithe eile (C‑278/05, EU:C:2007:56, mír 71).
41      Féach breithiúnais an 12 Samhain 2019, Haqbin (C‑233/18, EU:C:2019:956); an 27 Feabhra 2014, Saciri agus páirtithe eile (C‑79/13, EU:C:2014:103; ‘an breithiúnas in Saciri’); agus an 27 Meán Fómhair 2012, Cimade agus GISTI (C‑179/11, EU:C:2012:594). Mar shampla, sa bhreithiúnas in Saciri, rialaigh an Chúirt nach mór do Bhallstáit a áirithiú go bhféadfaidh iarrthóirí tearmainn tithíocht teaghlaigh a fháil freisin ar an margadh príobháideach cíosa.
42      Féach an breithiúnas in Saciri (míreanna 35 go 40 agus 46 go 49).
43      Nascadh Airteagail 1 agus 4 den Chairt go dlúth i gcomhthéacs an cháis i leith dálaí íosta glactha i mbreithiúnas an 19 Márta 2019, Jawo (C‑163/17, ‘an breithiúnas in Jawo’, EU:C:2019:218, mír 92). Bhí an nasc sin ann freisin i mbreithiúnas an 19 Márta 2019, Ibrahim agus páirtithe eile (C‑297/17, C‑318/17, C‑319/17 agus C‑438/17_‘an breithiúnas in Ibrahim agus páirtithe eile’, EU:C:2019:219), agus i mbreithiúnas an 24 Aibreán 2018, MP (Cosaint choimhdeach duine a raibh ina íospartach an chéasta roimhe) (C‑353/16, EU:C:2018:276, mír 36). Thug an Chúirt faoi deara cineál absalóideach an chirt a chumhdaítear in Airteagal 4 den Chairt, atá nasctha go dlúth leis an gceart maidir le hurraim ar dhínit an duine. Féach, chuige sin, breithiúnais an 5 Aibreán 2016, Aranyosi agus Căldăraru (C‑404/15 agus C‑659/15 PPU, EU:C:2016:198, mír 85), agus an 6 Meán Fómhair 2016, Petruhhin (C‑182/15, EU:C:2016:630, mír 56). Maidir le cineál absalóideach nó neamh-inmhaolaithe an chirt a chumhdaítear in Airteagal 1 den Chairt, féach Dupré, C., ‘Article 1 – Human dignity’, in Peers, S., Hervey, T., Kenner, J. agus Ward, A. (eag), The EU Charter of Fundamental Rights – A Commentary, Hart Publishing, Oxford, 2021, lgh. 14 go 15; Jones, J., ‘Human Dignity in the EU Charter of Fundamental Rights and its Interpretation Before the European Court of Justice’, Liverpool Law Review, Iml. 33, 2012, lch. 287.
44      Féach breithiúnais an 16 Feabhra 2017, C.K. agus páirtithe eile (C‑578/16 PPU, EU:C:2017:127, mír 59) agus an 24 Aibreán 2018, MP (Cosaint choimhdeach duine a raibh ina íospartach an chéasta roimhe) (C‑353/16, EU:C:2018:276, mír 36). Féach freisin, Dupré, C., ‘Article 1 – Human dignity’, in Peers, S., Hervey, T., Kenner, J. agus Ward, A. (eag), The EU Charter of Fundamental Rights – A Commentary, Hart Publishing, Oxford, 2021, lch. 20. Cé nach liostaítear dínit an duine go sainráite i measc na gceart sa Choinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine (ECHR), tugann a chineál bunúsach le tuiscint go bhfuil sé neamh-inmhaolaithe. Cé nach bhfuil airteagal ar leith go sainráite sa Choinbhinsiún sin atá tiomanta do dhínit an duine amháin, tá an coincheap intreach agus mar bhonn do roinnt dá fhorálacha, go háirithe, Airteagal 3 de, lena gcoisctear céasadh agus íde nó pionós mídhaonna nó táireach. Maidir le maolú ó oibleagáidí faoi ECHR, sonraíonn Airteagal 15(2) ECHR cearta áirithe, amhail an ceart chun beatha (Airteagal 2) agus an toirmeasc ar chéastóireacht agus ar íde nó ar phionós atá mídhaonna nó táireach (Airteagal 3), nach gceadaítear aon mhaolú orthu, fiú i gcás éigeandála.
45      Breithiúnas an 1 Lúnasa 2022, Ministero dell’Interno (Tarraingt siar dálaí glactha ábhartha) (C‑422/21, EU:C:2022:616, mír 39); an breithiúnas in Saciri (mír 35); agus breithiúnas an 27 Meán Fómhair 2012, Cimade agus GISTI (C‑179/11, EU:C:2012:594, mír 56).
46      Féach freisin aithris 35 de Threoir 2013/33.
47      An breithiúnas in Saciri (mír 48).
48      Go háirithe, sa bhreithiúnas in Saciri (mír 42), rialaigh an Chúirt nár mhór do liúntais a bheith leordhóthanach chun tithíocht phríobháideach a chumhdach nó tacaíocht trí chúnamh sóisialta dá mba rud é go raibh an lóistín san earnáil phoiblí le haghaidh iarrthóirí tearmainn ró-ualaithe.
49      An breithiúnas in Saciri (mír 50).
50      Breithiúnas an 12 Samhain 2019, Haqbin (C‑233/18, EU:C:2019:956, mír 46), ag tagairt don bhreithiúnas in Jawo (mír 92 agus an cásdlí dá dtagraítear).
51      Féach, chuige sin, an breithiúnas in Jawo (mír 92), agus breithiúnas an 16 Iúil 2020, Addis (C‑517/17, EU:C:2020:579, mír 51).
52      Féach breithiúnas an 12 Samhain 2019, Haqbin (C‑233/18, EU:C:2019:956, mír 47). Go háirithe, i míreanna 47 agus 48 den bhreithiúnas sin, mhínigh an Chúirt go mbeadh pionós arb ionann é agus tarraingt siar, fiú tarraingt siar sealadach, sraith iomlán na ndálaí glactha ábhartha nó dálaí glactha ábhartha a bhaineann le tithíocht, bia nó éadaí doréitithe leis an gceanglas caighdeán maireachtála le dínit ann a áirithiú don iarratasóir, ós rud é go gcoiscfeadh sé an t‑iarratasóir ó bheith in ann freastal ar a riachtanais is bunúsaí, agus b’ionann sin agus mainneachtain ceanglas na comhréireachta a chomhlíonadh, a mhéid nach bhféadfadh fiú na pionóis is déine an fhéidearthacht a bhaint ón iarratasóir chun freastal ar a riachtanais is bunúsaí.
53      Féach mír 56 thuas.
54      Forálann Airteagal 18(9) de Threoir 2013/33, in fine, go ‘[g]cumhdóidh dálaí difriúla den sórt sin bunriachtanais ar aon nós’, ag cur teorann dá bhrí sin le raon feidhm an mhaolaithe ón oibleagáid chun dálaí glactha ábhartha a áirithiú atá ar fáil faoin bhforáil sin i gcás imthosca eisceachtúla.
55      Féach mír 62 thuas.
56      Féach Dupré, C., ‘Article 1 – Human dignity’, in Peers, S., Hervey, T., Kenner, J. agus Ward, A. (eag), The EU Charter of Fundamental Rights – A Commentary, Hart Publishing, Oxford, 2021, lch. 20.
57      CE:ECHR:2020:0702JUD002882013.
58      Áiríodh ann sin gnéithe amhail easpa dídine, easpa rochtana ar bhunriachtanais (bia, foscadh, sláinteachas), agus nochtadh do dhálaí aimsire crua.
59      Chinn ECtHR go raibh ann do na hoibleagáidí dearfacha sin mar gheall ar dhlí an Aontais. Féach, mar shampla, § 116 den bhreithiúnas sin.
60      Bunaithe ar na gnéithe sin, tháinig ECtHR ar an gconclúid gur fhulaing N.H., K.T. agus A.J. caitheamh a raibh ar neamhréir le hAirteagal 3 ECHR mar gheall ar fíorghanntanas ábhartha agus cúnamh Stáit neamhdhóthanach. Le haghaidh S.G., áfach, níor chinn ECtHR go raibh aon sárú ann. Is cosúil gurbh í an difríocht sna cásanna sin fad fhulaingt na n‑iarratasóirí.
61      Féach an breithiúnas in Ibrahim agus páirtithe eile (mír 90).
62      Féach Dupré, C., ‘Article 1 – Human dignity’, in Peers, S., Hervey, T., Kenner, J. agus Ward, A. (eag), The EU Charter of Fundamental Rights – A Commentary, Hart Publishing, Oxford, 2021, lch. 19.