62016CC0383
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
WAHL
ippreżentati fid-29 ta’ Ġunju 2017 (
1
)
Kawża C‑383/16
Vion Livestock BV
vs
Staatssecretaris van Economische Zaken
[talba għal deċiżjoni preliminari mill-College van Beroep voor het Bedrijfsleven (qorti tal-appell għal kwistjonijiet amministrattivi fil-qasam ekonomiku, il-Pajjiżi l-Baxxi)]
“Agrikoltura — Regolament (KE) Nru 1/2005 — Protezzjoni tal-annimali matul it-trasport — Artikoli 5(4) u 8(2) — Anness II — Vjaġġi twal bejn l-Istati Membri u bejn l-Istati Membri u pajjiżi terzi — Ktieb tal-vjaġġ — Trasport li jsir parzjalment barra mit-territorju tal-Unjoni Ewropea — Regolament (UE) Nru 817/2010 — Ħlasijiet lura fuq l-esportazzjoni”
1.
Biex nikkwota liberament lil George Orwell, l-annimali huma kollha ndaqs, imma annimali ttrasportati fl-Unjoni Ewropea huma iktar ugwali minn oħrajn?
2.
Dan huwa mod kif jiġu pperċepiti l-kwistjonijiet involuti f’din it-talba għal deċiżjoni preliminari mill-College van Beroep voor het Bedrijfsleven (qorti tal-appell għal kwistjonijiet amministrattivi fil-qasam ekonomiku, il-Pajjiżi l-Baxxi).
3.
Hu x’inhu l-każ, huwa magħruf sew li l-ħlasijiet lura għall-esportazzjoni ta’ annimali ħajjin jiddependi fuq l-osservanza tar-regoli tal-Unjoni Ewropea dwar il-benesseri tal-annimali waqt it-trasport. Il-kawża prinċipali tikkonċerna l-validità ta’ deċiżjoni li tordna r-rimbors tal-ħlasijiet lura fuq l-esportazzjoni mogħtija skont ir-Regolament (UE) Nru 817/2010 (
2
) għal nuqqas ta’ osservanza mar-Regolament (KE) Nru 1/2005 (
3
) wara li vjaġġ ta’ annimali tal-ifrat kien telaq mit-territorju tal-Unjoni Ewropea (
4
).
4.
F’termini legali, din il-kawża tista’ forsi tirrappreżenta l-pass li jmiss wara d-deċiżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Zuchtvieh-Export (
5
) fir-rigward tal-applikabbiltà ratione loci tar-Regolament Nru 1/2005 għal parti ta’ vjaġġ li seħħ f’pajjiżi terzi. Iżda b’differenza ma’ dik il-kawża, il-proċeduri ineżami jinvolvu ħlasijiet lura fuq l-esportazzjoni. Il-kwistjoni hija għalhekk mhux tant fejn japplikaw ir-regoli tal-Unjoni dwar il-benesseri tal-annimali waqt it-trasport, imma pjuttost dak li l-Unjoni tista’ teħtieġ minn esportaturi ta’ annimali sabiex tkun tista’ tassistihom finanzjarjament, kemm “domestikament” fl-Unjoni kif ukoll “barra” f’pajjiżi terzi.
5.
Iktar ’il quddiem, ser nispjega li hi kemm hi l-portata tar-Regolament Nru 1/2005, f’termini ġeografiċi, waħdu, f’dak li jirrigwarda t-talbiet għal ħlasijiet lura fuq l-esportazzjoni ta’ annimali tal-ifrat ħajjin skont ir-Regolament Nru 817/2010, ma jistax ikun hemm dubju li r-rekwiżiti li jirriżultaw mir-Regolament Nru 1/2005 japplikaw sal-ewwel post ta’ ħatt fil-pajjiż terz tad-destinazzjoni finali.
I. Il-kuntest ġuridiku
A. Ir-Regolament Nru 1/2005
6.
Skont l-Artikolu 1(1) tar-Regolament Nru 1/2005 (intitolat “Kamp ta’ applikazzjoni”), “[d]an ir-Regolament għandu japplika għat-trasport ta’ annimali vertebrati ħajjin li jsir ġol-[Unjoni], inklużi l-ispezzjonijiet speċifiċi li jsiru minn uffiċjali fuq konsenji li jidħlu jew li jħallu t-territorju doganali tal-[Unjoni]”.
7.
L-Artikolu 5(4) tar-Regolament Nru 1/2005 (intitolat “Obbligi ta’ l-ippjanar għat-trasport ta’ l-annimali”), jiddisponi:
“Għal vjaġġi twal [ (
6
)] bejn l-Istati Membri u ma’ pajjiżi terzi għal Equidae domestiċi barra minn Equidae reġistrati u annimali domestiċi ta’ speċi bovina, ovina, kaprina jew suwina [iktar ’il quddiem l-‘ispeċi inklużi’ ħlief għal Equidae rreġistrati], it-trasportaturi [ (
7
)] u organizzaturi [ (
8
)] għandhom jikkonformaw mad-disposizzjonijiet dwar ir-reġistru tal-vjaġġ stabbiliti fl-Anness II”.
8.
L-Artikolu 8(2) tar-Regolament Nru 1/2005 (intitolat “Gwardjani”) jiddisponi:
“Il-gwardjani [ (
9
)] għandhom jeżaminaw lill-annimali kollha li jaslu f’post ta’ tranżitu jew post ta’ destinazzjoni u jiddeċiedu jekk l-annimali kienux soġġetti għal vjaġġ twil bejn Stati Membri u ma pajjiżi terzi. F’każ ta’ vjaġġi twal għall-[ispeċi inklużi ħlief għal Equidae rreġistrati] il-gwardjani għandhom jikkonformaw mad-disposizzjonijiet tar-reġistru tal-vjaġġ stabbiliti fl-Anness II”.
9.
L-Artikolu 14(1) tar-Regolament Nru 1/2005 (intitolat “Spezzjonijiet u miżuri oħra relatati mar-reġistru tal-vjaġġ li għandhu jsir mill-awtorità kompetenti qabel vjaġġi twal”) jiddisponi:
“F’każ ta’ vjaġġi twal bejn l-Istati Membri u ma’ pajjiżi terzi [għall-ispeċi inklużi], l-awtorità kompetenti tal-post tat-tluq għandha:
(a)
tagħmel spezzjonijiet xierqa sabiex tivverifika li:
(i)
it-trasportatur indika fil-ktieb tal-vjaġġ l-awtorizzazzjonijiet validi li jikkorrispondu ta’ trasportatur, iċ-ċertifikati validi ta’ l-approvazzjoni għal mezzi tat-trasport għal vjaġġi twal u ċertifikati validi ta’ kompetenza għax-xufiera u akkompanjanti;
(ii)
il-ktieb tal-vjaġġ ippreżentat mill-organizzatur huwa realistiku u jindika konformità ma’ dan ir-Regolament;
(b)
fejn ir-riżultat ta’ l-ispezzjonijiet li huwa pprovdut dwaru f’punt (a) m’huwiex sodisfaċenti, jirrikjedi lill-organizzatur sabiex jibdel l-arranġamenti għall-vjaġġ twil intenzjonat sabiex tikkonforma ma’ dan ir-Regolament;
(ċ)
fejn ir-riżultat tal-kontrolli previsti f’punt (a) ikun sodisfaċenti, l-awtorità kompetenti għandha tittimbra il-ktieb tal-vjaġġ;
[…]”.
10.
Skont l-Artikolu 21 tar-Regolament Nru 1/2005 (intitolat “Spezzjonijiet f’punti tal-ħruġ u f’postijiet ta’ spezzjoni fuq il-fruntiera”):
“1.   […], [F]ejn l-annimali huma ppreżentati f’punti tal-ħruġ [ (
10
)] jew postijiet ta’ spezzjoni fuq il-fruntiera, veterinarji uffiċjali [ (
11
)] ta’ l-Istati Membri għandhom jikkontrollaw li l-annimali huma trasportati in konformità ma’ dan ir-Regolament u b’mod partikolari:
(a)
li trasportatur preżenta kopja ta’ awtorizzazzjoni valida […];
(b)
li xufiera ta’ vetturi tat-triq li jittrasportaw [l-ispeċi inklużi] jew tjur u li akkompanjaturi ppreżentaw ċertifikat ta’ kompetenza validu […];
(ċ)
li l-annimali huma f’kondizzjoni li jkomplu l-vjaġġ tagħhom;
[…]
(e)
illi, fil-każ ta’ esportazzjoni, it-trasportatur ipprovda prova li l-vjaġġ mill-post tat-tluq għall-ewwel post tal-ħatt fil-pajjiż ta’ destinazzjoni finali hija konformi mal-[Konvenzjoni Ewropea għall-protezzjoni tal-annimali waqt it-trasport internazzjonali, iffirmat f’Chisinau fis-6 ta’ Novembru 2003 (
12
)] applikabbli fil-pajiżi terzi kkonċernati;
(f)
dwar jekk [l-ispeċi inklużi] ġew jew ser jiġu ttrasortati għal vjaġġi twal.
2.   F’każ ta’ vjaġġi twal [għall-ispeċi inklużi], veterinarji uffiċjali ta’ punti tal-ħruġ and postijiet ta’ spezzjoni fuq il-fruntiera għandhom jagħmlu u jirreġistraw l-ispezzjonijiet elenkati fit-Taqsima 3 ‘Post ta’ destinazzjoni’ tal-ktieb tal-vjaġġ fl-Anness II. Rekords ta’ dawk l-ispezzjonijiet u l-kontroll li huwa pprovdut dwaru fil-paragrafu 1 għandu jinżamm mill-awtorità kompetenti għal perijodu ta’ mhux anqas minn tliet snin mid-data ta’ l-spezzjonijiet […]
3.   Fejn l-awtorità kompetenti tikkunsidra li l-annimali mhumiex f’kondizzjoni li jkomplu l-vjaġġ, dawn għandhom jiġu mħatta, mogħtija l-ilma, ġwies u mistrieħ.”
11.
Skont l-Artikolu 25 tar-Regolament Nru 1/2005 (intitolat “Pieni”) “l-Istati Membri għandhom jistabbilixxu r-regoli dwar penalitajiet applikabbli għal ksur tad-disposizzjonijiet ta’ dan ir-Regolament u għandhom jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa biex jassiguraw li jkunu implimentati. Il-penali previsti għandhom ikunu effettivi, proporzjonati u dissważivi.”
12.
L-Anness II tar-Regolament Nru 1/2005 (intitolat “Il-Ktieb tal-vjaġġ”) jiddisponi:
“1.
Persuna li tippjana vjaġġ twil, għandha tipprepara, tittimbra u tiffirma l-paġni kollha tal-ktieb tal-vjaġġ skond id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Anness.
[…]
3.
L-organizzatur għandu:
[…]
(e)
jassigura li l-ktieb tal-vjaġġ jakkompannja lill-annimali matul il-vjaġġ sal-post tad-destinazzjoni jew, fil-każ ta’ esportazzjoni lejn pajjiż terz, mill-anqas sal-punt tal-ħruġ.
[…]
7.
Jekk l-annimali huma esportati lejn pajjiż terz, it-trasportatur għandu jagħti l-ktieb tal-vjaġġ lill-veterinarju uffiċjali fil-punt tal-ħruġ.
-F’każ ta’ esportazzjoni ta’ annimali bovini ħajjin b’rimbors, it-Taqsima 3 tal-ktieb tal-vjaġġ m’għandhiex tkun meħtieġa jekk il-leġislazzjoni agrikola tirrikjedi rapport.
8.
It-trasportatur imsemmi fit-Taqsima 3 tal-ktieb tal-vjaġġ għandu jżomm:
(a)
kopja tal-ktieb tal-vjaġġ komplet;
[…]
Id-dokumenti msemmija fil-punti (a) u (b) għandhom ikunu disponibbli għall-awtorità kompetenti li taw l-awtorizzazzjoni lit-trasportatur u fuq talba ta’ l-awtorità kompetenti tal-post tat-tluq, fi żmien xahar wara li ġiet kompluta u għandha tinżamm minn trasportatur għal perijodu ta’ mill-anqas tliet snin mid-data ta’ l-ispezzjoni.
Id-dokumenti msemmija f’punt (a) għandhom jiġu mogħtija lura lill-awtorità kompetenti tal-post tat-tluq fi żmien xahar minn meta jispiċċa l-vjaġġ […]”.
13.
L-Appendiċi tal-Anness II tar-Regolament Nru 1/2005 hija magħmula minn diversi taqsimiet, kull waħda minnhom tikkonsisti f’formola standard. It-Taqsima 3, b’mod partikolari, hija formola intitolata “Post ta’ destinazzjoni”. Il-Punt 4 ta’ dik il-formola jispeċifika “Spezzjonijiet [li għandhom isiru]” mill-gwardjan fil-post tad-destinazzjoni/veterinarju uffiċjali. Waħda minn dawk l-ispezzjonijiet — il-Punt 4.5 — tirrigwarda “Il-ktieb tal-vjaġġ u l-ħin tal-vjaġġ”. Barra minn hekk, it-Taqsima 4 hi formola li jkun fiha dikjarazzjoni mit-trasportatur li għandha titlesta mis-sewwieq matul il-kors tal-vjaġġ. Dik id-dikjarazzjoni għandha tindika, fir-rigward tal-itinerarju attwali (mistrieħ, trasferiment jew punti ta’ ħruġ), id-diversi postijiet u l-indirizzi; dati u ħinijiet tal-wasla u t-tluq; it-tul ta’ waqfiet u r-raġunijiet għalihom; kwalunkwe raġunijiet għad-differenzi bejn l-itinerarji attwali u proposti u kull osservazzjoni oħra; u n-numru ta’ u r-raġuni għal kwalunkwe korrimenti jew imwiet matul it-trasport. Għandha tiġi ffirmata mis-sewwieq(a) u t-trasportatur.
B. Ir-Regolament Nru 817/2010
14.
Skont l-Artikolu 1 tar-Regolament Nru 817/2010 (intitolat “Ambitu”):
“Il-ħlas ta’ rifużjonijiet tal-esportazzjoni għal annimali tal-ifrat ħajjin […] għandu jkun suġġett għall-konformità, waqt it-trasport tal-annimali lejn l-ewwel post tal-ħatt fil-pajjiż terz tad-destinazzjoni finali, mal-Artikoli 3 sa 9 tar-Regolament (KE) Nru 1/2005 [u l-Anness li hemm riferiment għalih] u ma’ dan ir-Regolament.
[…]”.
15.
L-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 817/2010 (intitolat “Kontrolli ġewwa t-territorju doganali tal-Komunità”) jiddisponi:
“Il-veterinarju uffiċjali fil-punt ta’ ħruġ għandu jivverifika […] għal dawk l-annimali li għalihom dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni hija aċċettata jekk:
(a)
ir-rekwiżiti preskritti fir-Regolament (KE) Nru 1/2005 kinux osservati mill-post tat-tluq […] sal-punt ta’ ħruġ;
u
(b)
il-kondizzjonijiet tat-trasport għall-bqija tal-vjaġġ jikkonformawx mar-Regolament (KE) Nru 1/2005 u li l-arranġamenti meħtieġa ttieħdu biex tkun żgurata l-osservanza tiegħu sal-ewwel ħatt fil-pajjiż terz tad-destinazzjoni finali.
L-uffiċjal veterinarju li jkun mexxa l-kontrolli għandu jimla rapport skont il-mudell miġjub fl-Anness I li jiċċertifika jekk ir-riżultati tal-kontrolli mwettqa skont l-ewwel subparagrafu humiex sodisfaċenti jew mhux sodisfaċenti.
L-awtorità veterinarja responsabbli għall-punt tal-ħruġ għandhu żżomm dan ir-rapport għall-inqas għal tliet snin. Kopja tar-rapport għandha tintbagħat lill-aġenżija tal-ħlas.”
16.
L-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 817/2010 (intitolat “Kontrolli f’pajjiżi terzi”) jiddisponi:
“1.   Wara li jħallu t-territorju doganali tal-[Unjoni], l-esportatur għandu jiżgura li l-annimali għandhom ikunu suġġetti għal kontrolli:
(a)
f’kull post fejn ikun hemm bidla fil-mezzi ta’ trasport ħlief fejn bidla tali ma kenitx ippjanata u hija dovuta għal ċirkostanzi eċċezzjonali u imprevedibbli;
(b)
fil-post ta’ l-ewwel ħatt fil-pajjiż terz tad-destinazzjoni finali.
2.   Aġenzija internazzjonali ta’ kontroll u sorveljanza, approvata u kontrollata għal dan il-għan minn Stat Membru […] jew aġenzija uffiċjali ta’ Stat Membru għandha tkun responsabbli biex twettaq kontrolli li jipprovdi għalihom il-paragrafu 1.
[…]
Rapport ta’ kull kontroll imwettaq skont il-paragrafu 1 għandu jimtela skont il-mudelli miġjuba fl-Annessi III u IV mill-veterinarju li jkun wettaq il-kontroll.”
17.
L-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 817/2010 (intitolat “Proċedura għal ħlas ta’ rifużjonijiet ta’ esportazzjoni”) jiddisponi:
“1.   L-esportatur għandu jgħarraf lill-awtorità kompetenti ta’ l-Istat Membru fejn id-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni hija aċċettat dwar id-dettalji meħtieġa kollha tal-vjaġġ, l-iktar tard meta d-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni tkun iddepożitata. […]
Applikazzjonijiet għall-ħlas ta’ rifużjonijiet ta’ esportazzjoni […] għandhom ikunu ssupplimentati […]:
(a)
bid-dokument li jirreferi għalih l-Artikolu 2(3) ta’ dan ir-Regolament mimli b’mod dovut; kif ukoll
(b)
ir-rapporti li jipprovdi għalihom it-tielet subparagrafu tal-Artikolu 3(2) ta’ dan ir-Regolament.
3.   Fejn il-kontrolli li jirreferi għalihom l-Artikolu 3(1) ma setgħux jitwettqu minħabba ċirkostanzi barra l-kontroll ta’ l-esportatur, l-awtorità kompetenti, wara talba rraġunata mill-esportatur, tista’ taċċetta dokumenti oħra li jipprovaw għas-sodisfazzjon tagħha li r-Regolament Nru 1/2005 ġie osservat.”
18.
L-Artikolu 5(1) tar-Regolament Nru 817/2010 (intitolat “Nuqqas ta’ pagament ta’ rifużjonijiet ta’ esportazzjoni”) jiddisponi:
“Is-somma totali tar-rifużjoni tal-esportazzjoni għal kull annimal li tiġi kkalkolata skont it-tieni subparagrafu ma għandhiex titħallas għal:
[…]
(c)
annimali li għalihom, fid-dawl tad-dokumenti msemmija fl-Artikolu 4(2) u/jew l-elementi l-oħra kollha disponibbli għaliha li jikkonċernaw il-konformità ma’ dan ir-Regolament, l-awtorità kompetenti tqis li ma tkunx inżammet konformità mal-Artikoli 3 sa 9 tar-Regolament (KE) Nru 1/2005 u l-Annessi msemmija fihom.
[…]”.
19.
L-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 817/2010 (intitolat “Irkuprar ta’ ammonti mħallsin aktar milli ħaqqhom”) jgħid li “[f]ejn ikun stabbilit wara l-ħlas tar-rifużjoni li r-Regolament (KE) Nru 1/2005 ma ġiex osservat, il-parti relevanti tar-rifużjoni […] għandha titqies li kienet tħallset mingħajr raġuni u għandha tkun irkuprata […]”.
20.
L-Anness IV tar-Regolament Nru 817/2010 jikkonsisti minn mudell ta’ rapport ta’ verifika fil-post tal-ewwel ħatt fil-pajjiż terz tad-destinazzjoni finali. Waħda mill-kaxxi użata fir-rigward tal-“kontrolli mwettqa” tirrigwarda “Rekords tal-pjanta tar-rotta”.
II. Il-fatti, il-proċedura u d-domandi preliminari
21.
Fid-9 ta’ Settembru 2010, Vion Livestock (iktar ’il quddiem “Vion”), kumpannija ta’ esportazzjoni tal-bhejjem stabbilita fil-Pajjiżi l-Baxxi, għamlet dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni għal 36 annimal tal-ifrat bil-Libanu indikat bħala d-destinazzjoni. Is-Staatssecretaris van Economische Zaken (segretarju tal-istat għall-affarijiet ekonomiċi, il-Pajjiżi l-Baxxi, iktar ’il quddiem; is-“segretarju tal-istat”) għamel ħlasijiet lura lil VION fir-rigward ta’ dawk l-annimali tal-ifrat.
22.
Fl-istess jum, l-annimali telqu minn Woerden (il-Pajjiżi l-Baxxi) għal Bejrut (il-Libanu). L-annimali waslu Koper (is-Slovenja) fl-10 ta’ Settembru 2010 fl-10.15, fejn kienu nħattu mit-trakk u tgħabbew fuq il-bastiment tal-bhejjem MV “Heidi H” u ħallew it-territorju tal-Unjoni Ewropea. Fil-21 ta’ Settembru 2010, l-annimali waslu fil-post tal-ħatt (Bejrut), fejn tħattew fit-22 ta’ Settembru 2010.
23.
F’dak ir-rigward, filwaqt li t-Taqsima 1 tal-ktieb tal-vjaġġ (intitolat “Ippjanar”) isemmi Bejrut bħala post ta’ destinazzjoni, it-Taqsima 3 (intitolat “Post ta’ destinazzjoni”) tindika li Koper u s-Slovenja huma, rispettivament, il-post u l-Istat Membru tad-destinazzjoni. It-Taqsima 4 tal-ktieb tal-vjaġġ (intitolat “Dikjarazzjoni minn trasportatur”) tagħti wkoll Koper bħala l-post tad-destinazzjoni. It-Taqsima 4 tal-ktieb tal-vjaġġ inżammet aġġornata biss sa Koper u mhux Bejrut, u l-ktieb tal-vjaġġ ma fihx informazzjoni dwar it-tluq tal-annimali minn Koper, il-wasla f’Bejrut jew il-ħatt f’Bejrut. Barra minn hekk, it-Taqsima 1 tal-ktieb tal-vjaġġ tiddikjara li l-annimali kienu maħsuba jaslu f’Bejrut fis-16 ta’ Settembru 2010.
24.
Fit-12 ta’ Ottubru 2010, Control Union Nederland — kumpannija li tispeċjalizza fil-provvista ta’ servizzi ta’ spezzjonijiet indipendenti — iddikjarat li kienet spezzjonat, fuq ordni ta’ Vion, l-annimali ttrasportati abbord il-bastiment fil-post tal-ħatt u li veterinarju indipendenti kien għamel l-ispezzjoni veterinarja. Id-dikjarazzjoni tagħha stqarret li Bejrut kien il-post tal-ħatt, li t-22 ta’ Settembru 2010 kienet id-data tal-ħatt u l-ispezzjoni u li d-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1/2005 kienu ġew osservati. Id-dikjarazzjoni kienet akkumpanjata b’rapport tat-22 ta’ Settembru 2010 u ffirmata minn veterinarju f’Bejrut dwar il-verifika mwettqa fl-ewwel post tal-ħatt fil-pajjiż terz tad-destinazzjoni finali bis-saħħa tal-Artikolu 3(2) tar-Regolament Nru 817/2010.
25.
Dak ir-rapport stqarr li l-post tad-destinazzjoni finali kien Bejrut u li d-data tal-pjanta tar-rotta kienet konformi mad-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1/2005 u r-Regolament Nru 817/2010. Il-veterinarju ddikjara li kien wettaq il-verifiki neċessarji meħtieġa mill-Artikolu 3(2) tar-Regolament Nru 817/2010 u li l-eżitu tagħhom kien sodisfaċenti. Barra minn hekk, ir-rapport kien fih il-kummenti li ġejjin: “l-annimali waslu fil-post tad-destinazzjoni ta’ rilaxx fil-21/09/2010 u ġew irrilaxxati fil-preżenza tiegħi u l-kontroll tiegħi fit-22/0[9]/2010 mill-11.15 sas-13.30. Dawn il-139 annimal instabu li kienu f’pożizzjoni ġenerali tajba u f’kundizzjoni tajba ġenerali” (
13
).
26.
Permezz ta’ deċiżjoni tal-4 ta’ Frar 2014, is-segretarju tal-istat ordna lil Vion li tirrimborsa l-ħlasijiet lura fuq l-esportazzjoni fl-ammont ta’ EUR 5292.92, kif ukoll żieda ta’ 10 % u interessi li jlaħħqu l-ammont ta’ EUR 577.40. B’deċiżjoni tat-18 ta’ Ġunju 2014, is-segretarju tal-istat iddeċieda li l-oġġezzjoni ta’ Vion kontra d-deċiżjoni tal-4 ta’ Frar 2014 kienet infondata. Vion ippreżentat rikors għal stħarriġ ġudizzjarju ta’ dik it-tieni deċiżjoni quddiem il-qorti tar-rinviju.
27.
Il-partijiet fil-kawża prinċipali ma jaqblux fuq jekk Vion kinitx obbligata li żżomm aġġornat il-ktieb tal-vjaġġ sakemm jiġu rrilaxxati l-annimali f’Bejrut. Filwaqt li l-qorti tar-rinviju tikkunsidra li dan id-dmir, kif ġie argumentat mis-segretarju tal-istat, essenzjalment isegwi mis-sentenza Zuchtvieh-Export, hija tikkunsidra wkoll li n-nuqqas ta’ tali dmir, kif issostni Vion, huwa sostnut mir-Regola 7 tal-Anness II tar-Regolament Nru 1/2005, li tirrikjedi li t-trasportaturi jagħtu l-ktieb tal-vjaġġ lill-veterinarju uffiċjali fil-punt ta’ ħruġ jekk l-annimali jiġu ttrasportati lejn pajjiż terz.
28.
Jekk ma jkunx hemm dmir bħal dak, il-qorti tar-rinviju, fi kwalunkwe każ, tistaqsi kif il-veterinarju fil-Libanu seta’ jivverifika li r-rekwiżiti li jirriżultaw mir-Regolament Nru 817/2010 kienu ġew issodisfatti mingħajr ma kien fil-pussess tal-ktieb tal-vjaġġ (pjanta tar-rotta) miżmum aġġornat wara Koper. F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tindika li l-mument preċiż tal-wasla tal-bastiment fil-port ta’ Bejrut fil-21 ta’ Settembru 2010 ma huwiex indikat kemm fir-rapport tat-22 ta’ Settembru 2010 kif ukoll fil-ktieb tal-vjaġġ u li, barra minn hekk, l-annimali kienu oriġinarjament intiżi jaslu fis-16 ta’ Settembru 2010. Il-qorti tar-rinviju żżid li tassumi li t-trasportatur għadda l-ktieb tal-vjaġġ lill-veterinarju uffiċjali f’Koper, u li din hija l-unika raġuni għaliex dik il-parti tal-ktieb tal-vjaġġ ma kinitx inżammet aġġornata sa Bejrut. Peress li kellha dubju dwar l-interpretazzjoni korretta tar-Regolamenti Nri 1/2005 u 817/2010, il-qorti tar-rinviju ddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel id-domandi li ġejjin lill-Qorti tal-Ġustizzja għal deċiżjoni preliminari:
“(1)
L-Artikoli 5(4) u 8(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1/2005, tat-22 ta’ Diċembru 2004, dwar il-protezzjoni tal-annimali waqt it-trasport u operazzjonijiet relatati, moqrija flimkien mad-dispożizzjonijiet dwar il-ktieb tal-vjaġġ li jinsab fl-Anness II ta’ dan ir-regolament, għandhom jiġu interpretati fis-sens li jimponu fuq l-organizzatur tat-trasport jew fuq il-gwardjani tal-annimali, jew fuq it-tnejn li huma, l-obbligu, fil-każ tat-trasport ta’ annimali lejn pajjiż terz, li jinżamm il-ktieb tal-vjaġġ sad-destinazzjoni f’dan il-pajjiż terz?
(2)
L-Artikoli 5 u 7 tar-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 817/2010, tas-16 ta’ Settembru 2010, li jippreskrivi regoli dettaljati skont ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1234/2007 fir-rigward ta’ rekwiżiti għall-għoti ta’ rifużjonijiet [ħlasijiet lura fuq l-esportazzjoni] konnessi mal-welfare tal-annimali tal-ifrat ħajjin matul it-trasport, moqrija flimkien mal-Artikolu 4 ta’ dan l-istess regolament, għandhom jiġu interpretati fis-sens li l-ħlasijiet lura fuq l-esportazzjoni għandhom jiġu rkuprati meta l-ktieb tal-vjaġġ ma jkunx inżamm sad-destinazzjoni fil-pajjiż terz għaliex it-trasportatur ikun issodisfa l-obbligu impost fuqu mill-Artikolu 7 tal-Anness II tar-Regolament Nru 1/2005 li jagħti dan il-ktieb tal-vjaġġ lill-veterinarju uffiċjali fil-punt ta’ ħruġ mit-territorju tal-Unjoni?
(3)
L-Artikoli 5 u 7 tar-Regolament Nru 817/2010, moqrija flimkien mal-Artikolu 4 tal-istess regolament, għandhom jiġu interpretati fis-sens li l-ħlasijiet lura fuq l-esportazzjoni għandhom jiġu rkuprati jekk l-esportatur ma jkunx jista’ juri li d-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1/2005 ikunu ġew osservati f’sitwazzjoni fejn il-veterinarju, fil-kuntest tal-kontrolli li għandu jwettaq fil-pajjiż terz skont l-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 817/2010, ma jkunx jista’ jivverifika jekk l-informazzjoni tal-pjan ta’ rotta (il-ktieb tal-vjaġġ) hijiex jew le sodisfaċenti, jiġifieri jekk hijiex jew le konformi mad-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1/2005 (u meta, konsegwentement, lanqas ma jkun jista’ jiddikjara li l-eżitu ta’ dawn il-kontrolli huwa sodisfaċenti) għaliex it-trasportatur ikun ta l-ktieb tal-vjaġġ lill-veterinarju uffiċjali fil-punt ta’ ħruġ mit-territorju tal-Unjoni?”
29.
Ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub minn Vion, mill-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi, mill-Gvern Ungeriż u mill-Kummissjoni. Fis-17 ta’ Mejju 2017, il-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi u l-Kummissjoni ppreżentaw sottomissjonijiet orali.
III. Analiżi
A. Il-kuntest tad-domandi magħmula
30.
Filwaqt li t-tieni u t-tielet domandi preliminari jirrigwardaw l-interpretazzjoni korretta tar-regoli fuq il-ħlasijiet lura għall-esportazzjoni ta’ annimali skont ir-Regolament Nru 817/2010 flimkien mar-rekwiżiti tar-Regolament Nru 1/2005, l-ewwel domanda tirrigwarda unikament ir-Regolament Nru 1/2005.
31.
Madankollu, kif indikat inizjalment il-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet tagħha, il-kawża prinċipali tirrigwarda l-legalità ta’ deċiżjoni li tordna r-rimbors tal-ħlasijiet lura fuq l-esportazzjoni. Għaldaqstant, il-Kummissjoni tikkunsidra li, kieku l-ewwel domanda tinftiehem b’mod iżolat mit-tieni u mit-tielet domanda, ir-rilevanza tagħha u, bl-istess mod, l-ammissibbiltà tagħha tkun dubjuża. Għalhekk il-Kummissjoni tipproponi li tingħata risposta għall-ewwel domanda b’mod konġunt maż-żewġ domandi l-oħra.
32.
Vion ukoll għandha riżervi simili. Hija tippreċiża li fil-fehma tagħha, il-kawża prinċipali ma tiddependix fuq jekk ir-regoli sostantivi tar-Regolament Nru 1/2005 għandhomx jiġu osservati barra mit-territorju tal-Unjoni Ewropea sabiex jirċievu ħlasijiet lura fuq l-esportazzjonijiet, imma pjuttost fuq il-kwistjoni ta’ liema atti amministrattivi għandhom isiru skont il-ktieb tal-vjaġġ taħt dak ir-regolament.
33.
Jiena nikkondividi dak it-tħassib u nixtieq nagħmel l-osservazzjonijiet li ġejjin rigward is-sentenza Zuchtvieh-Export, fejn il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-istandards tal-benesseri tal-annimali tar-Regolament Nru 1/2005 għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni meta jiġi ppjanat vjaġġ twil li jibda fl-Unjoni u jintemm barra mit-territorju tal-Unjoni Ewropea. Dawn l-osservazzjonijiet sejrin jispjegaw għaliex ma nistax nirrakkomanda lill-Qorti tal-Ġustizzja li tirrispondi l-ewwel domanda magħmula b’mod iżolat mit-tieni u mit-tielet domanda.
34.
B’differenza mar-Regolament Nru 817/2010, li jimmira, inter alia, biex jinċentiva trasportaturi tal-annimali biex josservaw ir-regoli tal-benesseri tal-annimali billi jiġu offruti, fuq bażi volontarja, appoġġ ekonomiku fil-forma ta’ ħlasijiet lura meta jesportaw annimali lejn pajjiżi terzi (
14
), ir-regoli tat-trasport tal-annimali fir-Regolament Nru 1/2005 ma humiex fakultattivi. In-nuqqas ta’ osservanza tar-Regolament Nru 1/2005 jista’ jwassal għall-impożizzjoni ta’ penalitajiet skont l-Artikolu 25 tiegħu, kif speċifikat fid-dritt nazzjonali. Dawn il-penalitajiet jistgħu jieħdu l-forma ta’ penalitajiet monetarji (multi); revoka temporanja jew permanenti tal-awtorizzazzjonijiet okkupazzjonali rilevanti; it-tressiq ta’ proċeduri kriminali taħt il-leġiżlazzjoni dwar il-benesseri tal-annimali; jew tipi immaġinabbli oħra ta’ penalitajiet. Wieħed għandu jżomm dan f’moħħu meta jikkunsidra x’hemm involut f’din il-kawża.
35.
Għandu jitfakkar ukoll li s-sentenza Zuchtvieh-Export kienet tikkonċerna rifjut, mill-awtorità kompetenti Ġermaniża li tinħareġ approvazzjoni doganali għal kunsinna ta’ annimali tal-ifrat għall-esportazzjoni mill-Ġermanja għall-Użbekistan. Ma tressqet l-ebda talba għal ħlasijiet lura (
15
). Għalhekk il-Qorti tal-Ġustizzja ma setgħetx tevita li tinterpreta r-Regolament Nru 1/2005 b’mod iżolat minn leġiżlazzjoni oħra (
16
).
36.
Barra minn hekk, fil-kawża Zuchtvieh-Export il-Qorti tal-Ġustizzja ntalbet tinterpreta l-Artikolu 14(1) tar-Regolament Nru 1/2005. Dik id-dispożizzjoni espliċitament tobbliga lill-awtorità kompetenti tal-post tat-tluq sabiex tivverifika, qabel it-tluq, li l-ktieb tal-vjaġġ propost ippreżentat mill-organizzatur fir-rigward ta’ vjaġġ twil bejn l-Istati Membri u ma’ pajjiżi terzi huwa realistiku u jindika konformità ma’ dak ir-regolament. Jekk le, l-awtorità għandha teżiġi mill-organizzatur li jibdel il-vjaġġ intenzjonat sabiex jikkonforma magħhom.
37.
Essenzjalment, il-kawża Zuchtvieh-Export kienet tirrigwarda, għalhekk, jekk ir-Regolament Nru 1/2002 jistax japplika f’sitwazzjoni ta’ monitoraġġ ex ante, għall-parti tal-vjaġġ kif ippjanat fil-ktieb tal-vjaġġ li kien intiż sabiex iseħħ f’pajjiż terz. F’dak is-sens, ma jidhirx apparenti li r-rekwiżit li l-vjaġġ intenzjonat għandu jkun konformi mar-regolament kollu jikser il-prinċipju ta’ territorjalità. F’termini provokattivi, fil-fatt jista’ jingħad li minkejja l-Artikolu 1 tar-Regolament Nru 1/2005, minħabba l-formulazzjoni inekwivokabbli tal-Artikolu 14(1) tar-Regolament Nru 1/2005, l-ebda eżitu ieħor ma kien fattibbli (
17
).
38.
Bil-kontra, il-kawża prinċipali tirrigwarda sitwazzjoni ta’ monitoraġġ ex post fejn tkun saret l-operazzjoni. Saru allegazzjonijiet li r-rekwiżiti stabbiliti fir-Regolament Nru 1/2005 ma ġewx issodisfatti fir-rigward speċifikament tal-parti tal-vjaġġ li seħħ lil hinn mit-territorju tal-Unjoni Ewropea. Jekk jintwera li dawn l-allegazzjonijiet huma veri, minflok sempliċi rifjut li tingħata awtorizzazzjoni, dak il-ksur jista’ jwassal għall-impożizzjoni ta’ penalitajiet, kif meħtieġ skont l-Artikolu 25 ta’ dak ir-regolament.
39.
Fil-verità, l-impożizzjoni ta’ penalitajiet fir-rigward tal-parti tal-vjaġġ li sseħħ lil hinn mill-fruntieri tal-Unjoni tikkonċerna mhux biss il-kwistjoni tal-portata territorjali tar-Regolament Nru 1/2005. Hija tqajjem ukoll il-kwistjoni taħraq kif l-Istati Membri jistgħu jirrikonċiljaw dmirhom li jikkonformaw mal-Artikolu 25 tar-Regolament Nru 1/2005 billi jeżerċitaw potenzjalment ġurisdizzjoni (kriminali) bil-ħsieb li jiġi kkastigat l-aġir li seħħ f’pajjiż terz mal-probabbiltà distinta li l-aġir inkwistjoni seta’ ma kienx illegali hemmhekk (
18
).
40.
Dik il-kwistjoni tieħu sinjifikat partikolari fil-każ ta’ esportazzjoni ta’ annimali ħajjin lejn pajjiżi terzi. F’sitwazzjonijiet bħal dawn, l-Artikolu 21(1)(e) tar-Regolament Nru 1/2005 jirreferi għall-Konvenzjoni Ewropea għall-protezzjoni tal-annimali waqt it-trasport internazzjonali. Għaldaqstant, ir-Regolament Nru 1/2005 jidher li jagħmel distinzjoni bejn standards (ogħla) għall-benesseri tal-annimali matul it-trasport applikabbli fl-Unjoni u l-istandards (iktar baxxi) applikabbli f’pajjiżi terzi. Ġie argumentat — b’mod pjuttost konvinċenti — li dan jindika li l-vjaġġ bejn il-punt tal-ħruġ u l-ewwel post tal-ħatt fil-pajjiż terz tad-destinazzjoni finali ma huwiex irregolat mir-Regolament Nru 1/2005, iżda pjuttost minn ftehimiet internazzjonali (
19
). Fi kwalunkwe każ, is-sentenza Zuchtvieh-Export ma teskludix il-possibbiltà li dan jista’ jkun il-każ f’sitwazzjonijiet ta’ monitoraġġ ex post.
41.
Kif inhuma l-affarijiet, jidhirli li jekk il-Qorti tal-Ġustizzja kellha tindirizza l-kwistjonijiet imsemmija fit-tliet punti preċedenti, ikollha tagħmel hekk f’vakwu: l-osservazzjonijiet ippreżentati quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja bl-ebda mod ma jiddiskutu dawk l-aspetti. Fil-fatt il-partijiet li ppreżentaw osservazzjonijiet lanqas biss invokaw l-applikabbiltà ratione loci tar-Regolament Nru 1/2005 f’sitwazzjoni ta’ monitoraġġ ex post, u lanqas il-possibbiltà li l-istandards ta’ benesseri tal-annimali jistgħu jkunu differenti bejn l-Unjoni u pajjiżi terzi (
20
).
42.
F’dak l-isfond, inħeġġeġ lill-Qorti tal-Ġustizzja biex tkun kawta ħafna billi tirrestrinġi r-risposta tagħha. Il-Qorti tal-Ġustizzja ma ġietx infurmata li l-penalitajiet inkwistjoni maħruġa skont l-Artikolu 25 tar-Regolament Nru 1/2005 huma inkwistjoni fil-kawża prinċipali, u ma jkunx għaqli li wieħed jassumi li jeżistu jew jistgħu jeżistu penalitajiet. Fi kwalunkwe każ, jekk dan ikun hekk, il-qorti tar-rinviju (jew qorti nazzjonali kompetenti oħra) tkun ovvjament ħielsa li tirreferi domanda oħra lill-Qorti tal-Ġustizzja.
43.
Barra minn dan, innutajt li t-tieni domanda preliminari fiha, bejn wieħed u ieħor, l-istess kwistjoni bħall-ewwel domanda, trasposta fuq ir-reġim għall-ħlasijiet lura fuq l-esportazzjonijiet tal-annimali. Għalhekk, billi qed nipproponi li għandha tingħata risposta għad-domandi magħmula fuq
il-premessa li r-reġim għal ħlasijiet lura fuq l-esportazzjoni
ta’ annimali huwa applikabbli, ma jkunx hemm bżonn li tingħata risposta għall-ewwel domanda b’mod indipendenti.
B. Evalwazzjoni
1.
Osservazzjonijiet introduttivi
44.
Permezz tad-domandi tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk għall-ħlasijiet lura fuq l-esportazzjoni skont ir-Regolament Nru 817/2010, it-trasportatur għandu jżomm il-ktieb tal-vjaġġ aġġornat sal-ewwel post ta’ ħatt fil-pajjiż terz tad-destinazzjoni finali jew inkella jekk kienx suffiċjenti li l-ktieb tal-vjaġġ jingħata lill-veterinarju uffiċjali fil-punt ta’ ħruġ mill-Unjoni. Il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf ukoll jekk l-esportatur iġorrx ir-riskju li ma jkunx jista’ jipprova li r-rekwiżiti tar-Regolament Nru 1/2005 jkunu ssodisfatti f’sitwazzjoni fejn it-trasportatur ikun ikkonsenja l-ktieb tal-vjaġġ lill-veterinarju uffiċjali fil-punt ta’ ħruġ mill-Unjoni u, b’konsegwenza ta’ dan, il-veterinarju fl-ewwel post ta’ ħatt fil-pajjiż terz tad-destinazzjoni finali ma jkunx jista’ jivverifika dak il-ktieb.
45.
Mill-bidu nett, jien diġà għedt li r-regoli previsti mir-Regolament Nru 1/2005 ma humiex xi mudell ta’ ċarezza (
21
). Il-kawża prinċipali tixhed dan. Fil-fatt, ir-regoli fir-Regolament Nru 1/2005 dwar il-ktieb tal-vjaġġ — b’mod partikolari dawk fl-Anness II — mhux dejjem jidhru li jagħmlu ħafna sens (
22
). Li hija ħasra għaliex dan għandu wkoll impatt fuq l-interpretazzjoni tar-Regolament Nru 817/2010 minħabba r-rabta li dan tal-aħħar jagħmel ma’ tal-ewwel.
46.
Dan huwa spjegat mill-fatt li l-qorti tar-rinviju tiddubita jekk il-kunċett ta’ “ktieb tal-vjaġġ”, li huwa ċentrali għar-Regolament Nru 1/2005, jikkorrispondix ma’ dak ta’ “rekords tal-pjanta tar-rotta” użat fl-Annessi tar-Regolament Nru 817/2010. Hija inklinata li taħseb hekk, imma ma tistax tkun ċerta.
47.
Madankollu, dak huwa dubju wieħed li jien inneħħi bi pjaċir. Dawk il-kunċetti ma jistgħux ikunu differenti: kif qal il-Gvern tal-Pajjiż il-Baxxi u kif eventwalment ikkonċediet il-Kummissjoni fis-seduta, il-“pjanta tar-rotta” (jew ir-“route plan records” [rekords tal-pjanta tar-rotta] fil-verżjoni Ingliża tal-Annessi tar-Regolament Nru 817/2010) hija prekursur tal-“ktieb tal-vjaġġ” u kienet użata fil-predeċessur tar-Regolament Nru 1/2005, jiġifieri d-Direttiva 91/628/KEE (
23
). Wieħed jifhem li l-predeċessur tar-Regolament Nru 817/2010, jiġifieri r-Regolament (KE) Nru 639/2003 (
24
), xorta baqa’ juża dawk il-kliem, billi r-Regolament Nru 1/2005 kien għadu jrid jiġi adottat. Iżda, sfortunatament jidher li l-Kummissjoni sempliċement “irriċiklat” l-Annessi tar-Regolament Nru 639/2003 fir-Regolament Nru 817/2010. Meta ġara dan ġie ppreżervat terminu li kien ġie abbandunat fir-Regolament Nru 1/2005. Dan ma jispirax fiduċja fil-kwalità tal-produzzjoni leġiżlattiva.
48.
Hu x’inhu l-każ, nikkonkludi li għall-fini tal-għoti (jew l-irtirar) ta’ ħlasijiet lura fuq l-esportazzjoni skont ir-Regolament Nru 817/2010, il-“pjanta tar-rotta” tikkorrispondi mal-“ktieb tal-vjaġġ” kif użat fir-Regolament Nru 1/2005.
2.
Sustanza
a)
L-obbligu skont ir-Regolament Nru 817/2010 li jiżamm il-ktieb tal-vjaġġ aġġornat sal-ewwel post ta’ ħatt fil-pajjiż terz tad-destinazzjoni finali
49.
Għalkemm jiċċitaw dispożizzjonijiet differenti, l-ewwel u t-tieni domandi t-tnejn jikkonċernaw jekk jeżistix obbligu biex jinżamm il-ktieb tal-vjaġġ aġġornat sal-ewwel post ta’ ħatt fil-pajjiż terz tad-destinazzjoni finali (it-tieni domanda ssemmi wkoll il-kwistjoni tal-irkupru ta’ ħlasijiet lura fuq l-esportazzjoni).
50.
In-natura ambigwa ta’ ħafna mid-dispożizzjonijiet li jinsabu fir-Regolamenti Nri 1/2005 u 817/2010 ma tnaqqasx mill-fatt li r-Regolament Nru 817/2010 fil-fatt jagħmel punt wieħed ċar b’mod enfatiku. Skont l-Artikolu 1 tar-Regolament Nru 817/2010, il-ħlasijiet lura fuq l-esportazzjonijiet huma kkundizzjonati minn osservanza “waqt it-trasport tal-annimali lejn l-ewwel post tal-ħatt fil-pajjiż terz tad-destinazzjoni finali, mal-Artikoli 3 sa 9 tar-[Regolament Nru 1/2005] u l-Annessi msemmija fihom, u mar-Regolament [Nru 817/2010]” (enfasi miżjuda). Minn dan isegwi li, anki jekk wieħed jikkunsidra li r-Regolament Nru 1/2005 japplika biss fl-Unjoni, l-effett tal-Artikolu 1 tar-Regolament Nru 817/2010 huwa, kif rikonoxxut mill-Gvern Ungeriż, li jiġi estiż il-kamp ta’ applikazzjoni territorjali ta’ ċerti dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1/2005 lil pajjiżi terzi (
25
).
51.
L-Artikoli 5(4) u 8(2) tar-Regolament Nru 1/2005 huma t-tnejn dispożizzjonijiet imsemmija fl-Artikolu 1 tar-Regolament Nru 817/2010, u t-tnejn li huma jirreferu għall-Anness II ta’ dak tal-ewwel fuq il-ktieb tal-vjaġġ. Għalhekk, ir-regoli stipulati f’dak l-anness jestendu għal pajjiżi terzi skont ir-reġim għall-ħlasijiet lura fuq l-esportazzjoni — dan huwa ċar biżżejjed. Madankollu jqum nuqqas ta’ ftehim dwar jekk ir-regoli stabbiliti fl-Anness II tar-Regolament Nru 1/2005 jobbligawx lit-trasportatur li jżomm il-ktieb tal-vjaġġ aġġornat lil hinn mill-punt ta’ ħruġ mill-Unjoni.
52.
B’mod partikolari, Vion, sostnuta mill-Gvern Ungeriż, tisħaq li jirriżulta mill-ewwel paragrafu tar-Regola 7 tal-Anness II tar-Regolament Nru 1/2005 li ma jeżisti ebda obbligu bħal dan, billi dik ir-regola teħtieġ li t-trasportatur jagħti l-ktieb tal-vjaġġ lill-veterinarju uffiċjali fil-punt ta’ ħruġ. Għalhekk, l-interpretazzjoni ta’ Vion ta’ dik ir-regola tinvolvi t-trasferiment permanenti tal-ktieb tal-vjaġġ lill-veterinarju uffiċjali fil-punt ta’ ħruġ mill-Unjoni, fejn wara t-trasportatur ma jkollux iktar il-ktieb tal-vjaġġ fil-pussess tiegħu u, għaldaqstant, l-ebda responsabbiltà li tirriżulta minnu.
53.
L-interpretazzjoni ta’ Vion ma hijiex imġebbda. Tirriżulta direttament mill-kliem tal-ewwel paragrafu tar-Regola 7 tal-Anness II tar-Regolament Nru 1/2005. Min-naħa l-oħra, il-problema sottostanti hija li, kif spjegat iktar ’l isfel, dik l-interpretazzjoni ftit tagħmel sens fis-sitwazzjoni partikolari ta’ esportazzjonijiet b’talbiet għal ħlasijiet lura. Bħala tali, ir-Regola 7 jidhirli li tammonta għal eżempju ieħor ta’ abbozzar ta’ regoli mhux ċari (
26
). Ħarsa iktar mill-qrib lejn il-kuntest u l-għan tar-regoli tal-Anness II hija għalhekk meħtieġa.
54.
Fl-ewwel lok, uħud mir-regoli tal-Anness II jiddistingwu bejn trasport ġewwa l-Unjoni u esportazzjonijiet lejn pajjiżi terzi (
27
). Fir-rigward ta’ dawk ir-regoli li ma jagħmlux tali distinzjoni, ma huwiex ċert jekk dak is-silenzju huwiex intenzjonat u x’konsegwenzi jirriżultaw minnhom.
55.
Fit-tieni lok, ir-Regola 2 tal-Anness II tar-Regolament Nru 1/2005 tidher li tittratta l-ktieb tal-vjaġġ bħala oġġett indiviżibbli. Tgħid li l-ktieb tal-vjaġġ jikkonsisti minn Taqsimiet 1 sa 5 u li l-“paġni tal-ktieb tal-vjaġġ għandhom jiġu mhemuża flimkien”.
56.
Fit-tielet lok, il-ktieb tal-vjaġġ ma jistax ikun dokument purament statiku: filwaqt li t-Taqsima 3 tammonta għal stampa tal-istat ta’ benesseri tal-annimali fil-punt tal-ħruġ, it-Taqsima 4 hija mfassla biex tiġi rċevuta data miġbura mit-trasportatur (is-sewwieq) kif ikun qed jimxi t-trasport. Jidher li l-verifiki tar-rekords tal-ktieb tal-vjaġġ meħtieġa fit-Taqsima 3 ma jistgħux jitwettqu mingħajr it-Taqsima 4.
57.
Fir-raba’ lok, huwa ta’ interess it-tieni paragrafu tar-Regola 7 tal-Anness II tar-Regolament Nru 1/2005, applikabbli għall-kawża prinċipali. Dan il-paragrafu jgħid li “[f’]każ ta’ esportazzjoni ta’ annimali bovini [ (
28
)] ħajjin b’rimbors, it-Taqsima 3 tal-ktieb tal-vjaġġ m’għandhiex tkun meħtieġa jekk il-leġislazzjoni agrikola tirrikjedi rapport”. Biex inkunu ċari, ir-Regolament Nru 817/2010 huwa tip ta’ leġiżlazzjoni agrikola (
29
) li teħtieġ rapport (
30
). Għalhekk mad-daqqa ta’ għajn, it-tieni paragrafu tar-Regola 7 tal-Anness II donnu jsostni l-interpretazzjoni ta’ Vion, fis-sens li jindika li hija biss it-Taqsima 3 tal-ktieb tal-vjaġġ li ma għandhiex tingħata lill-veterinarju uffiċjali fil-każ ta’ esportazzjoni.
58.
Madankollu, l-ewwel nett, b’dak il-mod tiġi injorata l-loġika tat-tieni paragrafu tar-Regola 7 tal-Anness II tar-Regolament Nru 1/2005, li hija sempliċement li jitneħħa r-rekwiżit, fil-każ ta’ esportazzjoni ta’ annimali tal-ifrat ħajjin bi ħlasijiet lura, biex it-trasportatur jgħaddi t-Taqsima 3 tal-ktieb tal-vjaġġ lill-veterinarju uffiċjali fil-punt ta’ ħruġ. Fil-fatt, għandha ssir verifika sussegwenti skont l-Anness IV tar-Regolament Nru 817/2010 fl-ewwel post tal-ħatt fil-pajjiż terz tad-destinazzjoni finali. Jekk ma jgħaddix il-ktieb tal-vjaġġ tat-Taqsima 3 lill-veterinarju uffiċjali taħt it-tieni paragrafu tar-Regola 7 jfisser li, fil-każ ta’ esportazzjoni ta’ annimali tal-ifrat ħajjin ma’ talba għal ħlasijiet lura, ir-Regolament Nru 1/2005 impliċitament jirrikonoxxi l-post tal-ewwel ħatt fil-pajjiż terz tad-destinazzjoni finali bħala l-“Post ta’ destinazzjoni” taħt it-Taqsima 3. F’dak ir-rigward, dak li japplika għat-Taqsima 3 tal-ktieb tal-vjaġġ japplika wkoll għal Anness IV tar-Regolament Nru 817/2010: il-verifiki li għandhom jitwettqu tar-“records tal-pjanta tal-vjaġġ” — jew il-ktieb tal-vjaġġ — taħt l-Anness IV tar-Regolament Nru 817/2010 ma jistgħux jitlestew mingħajr it-Taqsima 4, kif ikkompilati sal-ewwel post ta’ ħatt fil-pajjiż terz tad-destinazzjoni finali. F’dak l-isfond, it-tieni paragrafu tar-Regola 7 pjuttost donnu jikkonferma l-fehma li l-ktieb tal-vjaġġ għandu jinżamm aġġornat lil hinn mill-punt tal-ħruġ mill-Unjoni. Tabilħaqq, ma jkunx jagħmel sens li wieħed jinterpreta l-Anness IV tar-Regolament Nru 817/2010 bħala sempliċement li jeħtieġ li l-veterinarju fl-ewwel post tal-ħatt fil-pajjiż terz tad-destinazzjoni finali jivverifika li l-ktieb tal-vjaġġ (possibbilment ħlief għat-Taqsima 3) ġie mgħoddi kif suppost lill-veterinarju uffiċjali fil-punt tal-ħruġ mill-Unjoni skont ir-Regola 7 tal-Anness II tar-Regolament Nru 1/2005. Fil-parti l-kbira tal-każijiet tal-ewwel lanqas biss ikollu għarfien dirett ta’ dan.
59.
It-tieni nett, il-fatt li t-tieni paragrafu tar-Regola 7 tal-Anness II “jaqta’ barra” waħda mit-taqsimiet tal-ktieb tal-vjaġġ jindika li, kuntrarjament għal dak li tgħid ir-Regola 2, il-ktieb tal-vjaġġ fil-fatt ma huwiex xi ħaġa sħiħa indiviżibbli. Id-dispożizzjoni korrispondenti fl-Artikolu 21(2) tar-Regolament Nru 1/2005 tpoġġi dubju wkoll fuq l-unità tal-ktieb tal-vjaġġ. Fis-sitwazzjoni tas-soltu (jiġifieri l-ewwel u qabel kollox l-esportazzjoni mingħajr talba għal rifużjonijiet), l-Artikolu 21(2) jeħtieġ li l-veterinarji uffiċjali fil-punt ta’ ħruġ “għandhom jagħmlu u jirreġistraw l-ispezzjonijiet elenkati fit-Taqsima 3 ‘Post ta’ destinazzjoni’ tal-ktieb tal-vjaġġ fl-Anness II” fil-każ ta’ vjaġġi twal mal-ispeċi inklużi. L-Artikolu 21(2) ma jindikax li l-veterinarju uffiċjali għandu jkollu pussess definittiv tal-ktieb tal-vjaġġ kollu bl-iskop li jitwettqu l-verifiki elenkati fit-Taqsima 3. Jekk xejn, l-Artikolu 21(2) jidher li jeħtieġ biss li trasportatur jgħaddi t-Taqsima 3 lill-veterinarju uffiċjali (
31
). Dan pjuttost isostni l-idea ta’ ktieb tal-vjaġġ “funzjonali”, f’konformità ma’ dak li alludejt għalih iktar ’il fuq fil-punt 56.
60.
In-natura ambigwa tal-Anness II tar-Regolament Nru 1/2005 hija kkonfermata mir-Regola 3(e) tal-Anness II li, għalkemm immirata lejn l-organizzatur tal-vjaġġ, teħtieġ lil dak l-individwu li “jassigura li l-ktieb tal-vjaġġ jakkompannja lill-annimali matul il-vjaġġ sal-post tad-destinazzjoni jew, fil-każ ta’ esportazzjoni lejn pajjiż terz, mill-anqas sal-punt tal-ħruġ” (enfasi miżjuda). Barra minn hekk, ir-Regola 8 tal-Anness II teħtieġ it-trasportatur imsemmi fit-Taqsima 3 tal-ktieb tal-vjaġġ (intitolat “Post ta’ destinazzjoni”) li jżomm “kopja tal-ktieb tal-vjaġġ komplet” (enfasi miżjuda; il-kelma “komplet” ma tidhirx fil-verżjoni bl-Olandiż tar-Regolament Nru 1/2005). Għalhekk, ħlief jekk ir-Regola 8 kellha teskludi l-parti tal-vjaġġ lil hinn mill-Unjoni (li, kif diġà intqal hawn fuq fil-punt 54, ma jistax jiġi eskluż, imma lanqas ma jista’ jiġi preżunt) jidher li kopja tal-ktieb tal-vjaġġ għandu jinżamm aġġornat sal-ewwel post ta’ ħatt fil-pajjiż terz tad-destinazzjoni finali.
61.
Fil-ħames lok, kuntrarjament għar-regoli li jinsabu fl-Anness II tar-Regolament Nru 1/2005 — li b’mod preokkupanti xejn ma huma ċari — l-għan tar-Regolament Nru 817/2010 huwa ċar kristall. Huwa li jinżammu l-istandards tal-benesseri tal-annimali matul l-operazzjoni ta’ esportazzjoni kollha (
32
).
62.
Dan iwassal sabiex nikkunsidra li l-unika interpretazzjoni konsistenti mal-għan tar-Regolament Nru 817/2010 huwa wieħed li jeħtieġ lit-trasportatur li jżomm il-ktieb tal-vjaġġ aġġornat wara li jħalli l-punt ta’ ħruġ mill-Unjoni. Mingħajr ktieb tal-vjaġġ aġġornat, il-veterinarju fl-ewwel post tal-ħatt fil-pajjiż terz tad-destinazzjoni finali sempliċement ma jistax ikun żgur li l-parti tal-vjaġġ li tkun saret barra mill-Unjoni tosservax ir-regoli tal-benesseri tal-annimali. Għalhekk ikun hemm riskju li jsiru ħlasijiet lura għal esportazzjonijiet li jonqsu milli josservaw ir-regoli tal-benesseri tal-annimali (bħar-regoli dwar il-ħinijiet tal-vjaġġ u l-perjodi ta’ mistrieħ), kuntrarjament għal dak li r-Regolament Nru 817/2010 jrid jikseb (
33
).
63.
Fl-aħħar lok, nosserva li l-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li l-prattika ta’ ħlasijiet lura fuq esportazzjoni abbażi tar-Regolament Nru 817/2010, li tinvolvi verifika wara t-trasport tar-rekwiżiti li jirriżultaw mir-Regolament Nru 1/2005, ma wrietx li t-trasport ta’ annimali b’punt ta’ tluq fit-territorju tal-Unjoni u b’destinazzjoni f’pajjiż terz jiltaqa’ ma’ diffikultajiet sistematiċi fir-rigward tat-tħaris ta’ dawk ir-rekwiżiti fit-territorju ta’ pajjiżi terzi (
34
). Essenzjalment, il-Qorti tal-Ġustizzja tidher b’hekk li ma kkunsidratx argumenti bbażati fuq diffikultajiet prattiċi marbuta mal-applikazzjoni tar-Regolament Nru 817/2010 fil-pajjiżi terzi — tal-inqas għalissa.
64.
Fuq dik il-bażi, nikkonkludi li b’interpretazzjoni xierqa tal-Artikolu 1 tar-Regolament Nru 817/2010, moqri fid-dawl tat-tieni paragrafu tar-Regola 7 tal-Anness II tar-Regolament Nru 1/2005 u tal-Artikolu 3(2) tar-Regolament Nru 817/2010, it-trasportatur ta’ vjaġġ ta’ annimali tal-ifrat ħajjin li dwaru tressqet talba għal ħlasijiet lura fuq l-esportazzjoni huwa meħtieġ li jżomm il-ktieb tal-vjaġġ aġġornat sal-post tal-ewwel ħatt fil-pajjiż terz tad-destinazzjoni finali. Nuqqas ta’ osservanza ta’ dan l-obbligu ovvjament għandu ċerti riperkussjonijiet fuq l-esportatur li jkun ressaq dik it-talba, kif sejjer niddiskuti iktar ’l isfel.
65.
Fid-dawl ta’ dik ir-risposta, ma jidhirlix li huwa neċessarju li tittieħed pożizzjoni fuq ċerti osservazzjonijiet fattwali magħmula mill-Kummissjoni (
35
) li ma humiex riprodotti fid-digriet tar-rinviju. F’dak ir-rigward, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tistabbilixxi u tiżen il-fatti li tqis rilevanti.
b)
Implikazzjonijiet, f’dak li jirrigwarda l-provi, tal-fatt li ma jinżammx ktieb tal-vjaġġ aġġornat fuq il-verifika li għandha ssir skont l-Artikolu 3(1)(b) tar-Regolament Nru 817/2010
66.
It-tielet domanda tal-qorti tar-rinviju tindika li hija tixtieq ukoll tkun taf jekk huwiex l-esportatur jew l-awtorità responsabbli biex tagħmel il-ħlasijiet lura fuq l-esportazzjoni li għandhom iġorru r-riskju jekk it-trasportatur jaf jgħaddi l-ktieb tal-vjaġġ lill-veterinarju uffiċjali fil-punt ta’ ħruġ mill-Unjoni, u b’hekk il-veterinarju fil-post tal-ewwel ħatt fil-pajjiż terz tad-destinazzjoni finali preżunt ma jkunx jista’ jwettaq l-ispezzjonijiet mitluba abbażi tal-ktieb tal-vjaġġ.
67.
Jiena naqbel mal-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi li jista’ ma jkunx neċessarju li tingħata risposta għal dik id-domanda. Tidher li hija bbażata fuq il-premessa li t-trasportatur ma jkunx obbligat li jżomm il-ktieb tal-vjaġġ aġġornat sal-post tal-ewwel ħatt fil-pajjiż terz tad-destinazzjoni finali. Kif intqal iktar ’il fuq, jien ma nikkunsidrax li dan huwa l-każ.
68.
Fi kwalunkwe każ, dik il-kwistjoni tiġi riżolta mill-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 817/2010. Taħt dik id-dispożizzjoni, l-esportatur għandu jiżgura li l-annimali jkunu suġġetti għal verifika fil-post tal-ewwel ħatt fil-pajjiż terz tad-destinazzjoni finali, u li entità ta’ kontroll esterna għandha tkun responsabbli għat-twettiq ta’ dawk il-verifiki. Għal dak il-għan, għandha tintuża l-formola mudell fl-Anness IV ta’ dak ir-regolament, imsemmi iktar ’il fuq fil-punt 58. Dik il-formola mudell teħtieġ li veterinarju jagħmel verifika tar-“rekords tal-pjanta tar-rotta” — li diġà għidt iktar ’il fuq fil-punti 46 sa 48 tikkorrispondi mal-“ktieb tal-vjaġġ” kif użat fir-Regolament Nru 1/2005. Il-veterinarju mbagħad għandu jindika jekk l-eżitu tal-verifika kienx sodisfaċenti jew le. Nota ta’ qiegħ il-paġna tispeċifika li t-terminu “sodisfaċenti” jindika “konformità mar-rekwiżiti tar-[Regolamenti Nri 1/2005 u 817/2010]”.
69.
L-effett tal-Artikoli 1 u 5(1)(c) tar-Regolament Nru 817/2010 huwa li l-osservanza mal-proċedura msemmija fil-punt preċedenti u, b’mod partikolari, eżitu sodisfaċenti, hija rekwiżit biex isiru ħlasijiet lura fuq l-esportazzjoni. Jekk il-veterinarju fil-post tal-ewwel ħatt fil-pajjiż terz tad-destinazzjoni finali ma jistax jivverifika r-rekords tal-pjanta tal-vjaġġ/il-ktieb tal-vjaġġ minħabba li ma ngħatawlux, allura jeżisti stat ta’ nuqqas ta’ konformità.
70.
Fir-rigward tal-oneru tal-prova, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li s-sistema ta’ ħlasijiet lura hija bbażata fuq dikjarazzjonijiet volontarji, meta l-esportatur jiddeċiedi fuq l-inizjattiva tiegħu stess li jitlob ħlas lura, u għandu jipprovdi l-informazzjoni rilevanti meħtieġa biex jistabbilixxi d-dritt tiegħu li jitħallas lura u biex jiġi ddeterminat l-ammont tiegħu. Peress li l-kuntest huwa dak ta’ skema ta’ għajnuna tal-Unjoni, l-għoti tal-għajnuna huwa neċessarjament suġġett għall-kundizzjoni li l-benefiċjarju joffri l-garanziji kollha ta’ integrità u affidabbiltà. Meta jiddikjara prodott fil-kuntest tal-proċedura ta’ ħlasijiet lura fuq l-esportazzjoni, esportatur ikun qiegħed jindika li dan il-prodott jissodisfa l-kundizzjonijiet kollha meħtieġa għall-ħlas lura. Jekk id-dikjarazzjoni tiġi kkontestata mill-awtorità kompetenti, huwa l-esportatur li għandu juri, skont ir-regoli nazzjonali ta’ prova, li jkunu effettivament ġew osservati l-kundizzjonijiet (
36
).
71.
Speċifikament, huwa l-esportatur li għandu jistabbilixxi, skont l-Artikolu 4(1) u (2) tar-Regolament Nru 817/2010, li l-kundizzjonijiet għall-ħlas lura fuq l-esportazzjoni huma ssodisfatti. Għandu jiġi nnutat li l-esportatur għandu, sabiex jikseb il-ħlas lura fuq l-esportazzjoni, jipprovdi lill-awtorità kompetenti tal-Istat Membru fejn id-dikjarazzjoni tkun aċċettata bi prova ta’ osservanza tal-Artikolu 1 tar-Regolament Nru 817/2010 u, għaldaqstant, mar-Regolament Nru 1/2005, billi jipproduċi d-dokumenti msemmija fl-Artikoli 2(3) u 3(2) rispettivament tar-Regolament Nru 817/2010. Ir-rapport imħejji fil-post tal-ewwel ħatt fil-pajjiż terz tad-destinazzjoni finali u kkompletat skont l-Anness IV ta’ dak ir-regolament mill-veterinarju li wettaq il-verifika huwa wieħed minn dawk id-dokumenti (
37
).
72.
F’dak ir-rigward, l-assenza ta’ dokument ma jistax jiġi mqabbel ma’ sitwazzjoni fejn hija involuta l-kredibbiltà tal-kontenut ta’ dak id-dokument (
38
). L-Artikolu 4(3) tar-Regolament Nru 817/2010 jgħid li huwa biss f’każijiet ta’ forza maġġuri li awtorità kompetenti tista’ taċċetta dokumenti oħra li jipprovaw l-osservanza mar-Regolament Nru 1/2005. Għalhekk, bħala regola ġenerali, li ma jiġix ipprovdut dokument meħtieġ ifisser li l-ħlas lura mitlub ma jistax isir.
73.
Vion ma ssostnix li hemm każ ta’ forza maġġuri (fi kwalunkwe każ, ikun improbabbli li talba bħal din tirnexxi). Pjuttost, fl-osservazzjonijiet tagħha, Vion targumenta li l-prinċipju ta’ ċertezza legali jeħtieġ li d-dritt għal ħlasijiet lura fuq l-esportazzjoni jista’ jitħassar biss jekk esportatur jonqos milli josserva l-obbligi li huwa seta’ manifestament kien jaf dwarhom.
74.
Madankollu, dak l-argument ma jikkonċernax il-kwistjoni ta’ min għandu l-oneru tal-prova f’ċirkustanzi fejn il-veterinarju fl-ewwel punt tal-ħatt fil-pajjiż terz tad-destinazzjoni finali ma jistax jikkonsulta l-ktieb tal-vjaġġ, li huwa dak li tindirizza l-qorti tar-rinviju bit-tielet domanda tagħha. Pjuttost, dak l-argument jidher li jirrigwarda jekk jeżistix limitu għall-irkupru skont l-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 817/2010 minħabba li dan imur kontra l-protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi, li jikkostitwixxi prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni (
39
), fiċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali fejn ikunu saru l-ħlasijiet lura fuq l-esportazzjoni bil-quddiem. F’dan ir-rigward, jirriżulta mill-ġurisprudenza li l-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi ma jistax jiġi invokat kontra dispożizzjoni ċara tad-dritt tal-Unjoni (
40
). Id-dispożizzjonijiet inkwistjoni hawnhekk ċertament ma humiex ċari, imma dan il-fatt waħdu ma huwiex biżżejjed minnu nniffsu għall-applikazzjoni ta’ dak il-prinċipju. U għalhekk, billi l-qorti tar-rinviju ma għamlitx domanda speċifikament jekk il-protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi ta’ Vion tipprekludix l-irkupru tal-ħlasijiet lura fuq l-esportazzjoni inkwistjoni, jiena mhux sejjer nitkellem iżjed dwar dan, ħlief li ngħid li finalment hija kwistjoni li trid tikkunsidra dik il-qorti.
75.
Bħala konklużjoni, nikkunsidra li b’interpretazzjoni xierqa tal-Artikolu 5(1)(c) tar-Regolament Nru 817/2010, moqri flimkien mal-Artikoli 4(2)(b) u 3(2), ma għandhomx isiru ħlasijiet lura meta veterinarju, fil-kuntest tal-verifiki li għandhom jitwettqu f’pajjiż terz bis-saħħa tal-Artikolu 3 ta’ dak ir-regolament, ma jkunx jista’ jivverifika jekk ir-rekords tal-pjanta tar-rotta humiex sodisfaċenti, minħabba l-fatt li t-trasportatur ikun ta l-ktieb tal-vjaġġ lill-veterinarju uffiċjali ta’ Stat Membru fil-punt ta’ ħruġ mill-Unjoni Ewropea. Għaldaqstant, kwalunkwe ħlas lura fuq l-esportazzjoni li jkun sar bil-quddiem għal dak il-vjaġġ għandu jiġi rkuprat skont il-proċedura stabbilita fl-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 817/2010. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tagħmel id-determinazzjoni finali dwar l-irkupru, wara li tqis iċ-ċirkustanzi rilevanti kollha.
IV. Konklużjoni
76.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, jiena nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi d-domandi magħmula fil-Kawża C‑383/16 mill-College van Beroep voor het Bedrijfsleven (qorti tal-appell għal kwistjonijiet amministrattivi fil-qasam ekonomiku, il-Pajjiżi l-Baxxi):
–
b’interpretazzjoni xierqa tal-Artikolu 1 tar-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 817/2010, tas-16 ta’ Settembru 2010, li jippreskrivi regoli dettaljati skont ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1234/2007 fir-rigward ta’ rekwiżiti għall-għoti ta’ rifużjonijiet konnessi mal-welfare tal-annimali tal-ifrat ħajjin matul it-trasport, moqri fid-dawl tat-tieni paragrafu tar-Regola 7 tal-Anness II tar Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1/2005, tat-22 ta’ Diċembru 2004, dwar il-protezzjoni tal-annimali waqt it-trasport u operazzjonijiet relatati u li temenda d-Direttivi 64/432/KEE u 93/119/KE u r-Regolament (KE) Nru 1255/97 u tal-Artikolu 3(2) tar-Regolament Nru 817/2010, it-trasportatur ta’ vjaġġ ta’ annimali tal-ifrat ħajjin li dwaru tressqet talba għal ħlasijiet lura fuq l-esportazzjoni huwa meħtieġ li jżomm il-ktieb tal-vjaġġ aġġornat sal-post tal-ewwel ħatt fil-pajjiż terz tad-destinazzjoni finali.
–
b’interpretazzjoni xierqa tal-Artikolu 5(1)(c) tar-Regolament Nru 817/2010, moqri flimkien mal-Artikoli 4(2)(b) u 3(2), ma għandhomx isiru ħlasijiet lura meta veterinarju, fil-kuntest tal-verifiki li għandhom jitwettqu f’pajjiż terz bis-saħħa tal-Artikolu 3 ta’ dak ir-regolament, ma jkunx jista’ jivverifika jekk ir-rekords tal-pjanta tar-rotta humiex sodisfaċenti, minħabba l-fatt li t-trasportatur ikun ta l-ktieb tal-vjaġġ lill-veterinarju uffiċjali ta’ Stat Membru fil-punt ta’ ħruġ mill-Unjoni Ewropea. Għaldaqstant, kwalunkwe ħlas lura fuq l-esportazzjoni li jkun sar bil-quddiem għal dak il-vjaġġ għandu jiġi rkuprat skont il-proċedura stabbilita fl-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 817/2010. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tagħmel id-determinazzjoni finali dwar l-irkupru, wara li tqis iċ-ċirkustanzi rilevanti kollha.
(
1
)	Lingwa oriġinali: l-Ingliż.
(
2
)	Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 817/2010, tas-16 ta’ Settembru 2010, li jippreskrivi regoli dettaljati skont ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1234/2007 fir-rigward ta’ rekwiżiti għall-għoti ta’ rifużjonijiet konnessi mal-welfare tal-annimali tal-ifrat ħajjin matul it-trasport (ĠU 2010, L 245, p. 16).
(
3
)	Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1/2005, tat-22 ta’ Diċembru 2004, dwar il-protezzjoni tal-annimali waqt it-trasport u operazzjonijiet relatati u li temenda d-Direttivi 64/432/KEE u 93/119/KE u r-Regolament (KE) Nru 1255/97 (ĠU 2005, L 3, p. 1).
(
4
)	Għandi nsemmi li l-Kummissjoni tiddubita wkoll dwar jekk kienx hemm stat ta’ nuqqas ta’ osservanza qabel il-vjaġġ ħalla t-territorju tal-Unjoni Ewropea.
(
5
)	Sentenza tat-23 ta’ April 2015, Zuchtvieh-Export (C‑424/13, EU:C:2015:259) (iktar ’il quddiem is-“sentenza Zuchtvieh-Export”).
(
6
)	Skont l-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 1/2005 (intitolat “Definizzjonijiet”), ‘“vjaġġ twil” ifisser vjaġġ li jaqbeż it-8 sigħat, li jibda minn meta l-ewwel annimal tal-konsenja jiġi mmobilitat.
(
7
)	Skont l-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 1/2005, “trasportatur” ifisser kull persuna fiżika jew ġuridika li tittrasporta annimali f’isimha, jew f’isem terza persuna.
(
8
)	Skont l-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 1/2005, “organizzatur” ifisser: (i) trasportatur li daħal f’subkuntratt ma’ tal-inqas trasportatur ieħor għal parti mill-vjaġġ; jew (ii) persuna fiżika jew ġuridika li tat b’kuntratt lil trasportatur wieħed jew iktar għall-vjaġġ; jew (iii) persuna li ffirmat it-Taqsima 1 tar-reġistru tal-vjaġġ kif stabbilit fl-Anness II.
(
9
)	Skont l-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 1/2005, “gwardjan” ifisser kull persuna fiżika jew ġuridika, ħlief trasportatur, responsabbli minn jew li jimmaniġja l-annimali kemm fuq bażi permanenti jew temporanja.
(
10
)	Skont l-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 1/2005, “punt tal-ħruġ” ifisser post ta’ spezzjoni fuq il-fruntiera jew kull post ieħor magħżul minn Stat Membru minn fejn annimali jħallu t-territorju doganali tal-Unjoni.
(
11
)	Skont l-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 1/2005, “veterinarju uffiċjali” ifisser il-veterinarju maħtur mill-awtorità kompetenti tal-Istat Membru.
(
12
)	Ara wkoll d-Deċiżjoni tal-Kunsill 2004/544/KE, tal-21 ta’ Ġunju 2004, dwar l-iffirmar tal-Konvenzjoni Ewropea għall-protezzjoni tal-annimali matul it-trasport internazzjonali (ĠU 2008, L 352M__ p. 1).
(
13
)	Id-digriet tar-rinviju ma jindikax b’mod espliċitu li s-36 annimal tal-ifrat li għalihom Vion talbet il-ħlas lura fuq l-esportazzjoni kienu fost il-139 annimal tal-ifrat li kienu vverifikati mill-veterinarju f’Bejrut. Jiena sejjer nitlaq mill-assunzjoni li hekk kienu.
(
14
)	Qabbel mas-sentenza tat-13 ta’ Marzu 2008, Viamex Agrar Handel (C‑96/06, EU:C:2008:158, punt 30).
(
15
)	Ara, espliċitament fuq dak il-punt, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Bot għall-kawża Zuchtvieh-Export (C‑424/13, EU:C:2014:2216, punt 17) (iktar ’il quddiem “il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Bot għall-kawża Zuchtvieh-Export”).
(
16
)	Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja fil-fatt ħadet inkunsiderazzjoni r-Regolament Nru 817/2010 meta tat ir-risposta tagħha; ara s-sentenza Zuchtvieh-Export, punt 53. Għal analiżi komparattiva tad-differenza fil-kuntest ratione loci bejn dak ir-regolament u r-Regolament Nru 1/2005, ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Bot għall-kawża Zuchtvieh-Export, punti 68 sa 79.
(
17
)	B’mod ċar din il-fehma ma kinitx kondiviża minn kulħadd: ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Bot għall-kawża Zuchtvieh-Export.
(
18
)	Pereżempju, skont il-prinċipju ta’ personalità attiva tad-dritt internazzjonali, ċerti Stati jeħtieġu (tipikament tipi inqas serji ta’) reati li jkunu punibbli mhux biss f’dak l-Istat, imma wkoll fl-Istat fejn seħħ l-aġir illegali bħala kundizzjoni għall-eżerċizzju tagħhom ta’ ġurisdizzjoni kriminali.
(
19
)	Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Bot għall-kawża Zuchtvieh-Export, punti 61 u 62.
(
20
)	Is-sentenza Zuchtvieh-Export, b’mod partikolari l-punt 54 tagħha, ma ssolvix dawn il-kwistjonijiet. Barra minn hekk, il-verifiki ex post imsemmija fis-sentenza tal-25 ta’ Novembru 2008, Heemskerk u Schaap (C‑455/06, EU:C:2008:650, punt 28), kienu jirrigwardaw regolament differenti, li kkumplimenta l-verifiki li għandhom jitwettqu taħt predeċessur tar-Regolament Nru 817/2010.
(
21
)	Ara l-konklużjonijiet tiegħi għall-kawża Masterrind (C‑469/14, EU:C:2016:47, punti 20, 27, 28, 38 u 47).
(
22
)	Pereżempju, filwaqt li r-Regola 8 tal-Anness II tar-Regolament Nru 1/2005 tgħid, fit-tieni paragrafu tagħha, li l-kotba tal-vjaġġ “għandhom ikunu disponibbli […] fuq talba ta’ l-awtorità kompetenti tal-post tat-tluq, fi żmien xahar wara li ġiet kompluta”, it-tielet paragrafu tagħha jgħid li l-kotba tal-vjaġġ “għandhom jiġu mogħtija lura lill-awtorità kompetenti tal-post tat-tluq fi żmien xahar minn meta jispiċċa l-vjaġġ”.
(
23
)	Direttiva tal-Kunsill, tad-19 ta’ Novembru 1991, dwar il-protezzjoni tal-annimali waqt it-trasport u li temenda d-Direttivi 90/425/KEE u 91/496/KEE (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Vol. 12, p. 133), kif emendata. Ara, b’mod partikolari, l-Artikolu 5(2)(b) tagħha u l-Kapitolu VIII (intitolat “Pjanta tar-rotta”) tal-Anness tagħha, li ddaħħlu mid-Direttiva tal-Kunsill 95/29/KE, tad-29 ta’ Ġunju 1995, li temenda d-Direttiva 91/628/KEE dwar il-protezzjoni tal-annimali matul it-trasport (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Vol. 17, p. 466).
(
24
)	Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 639/2003, tad-9 ta’ April 2003, li jippreskrivi regoli dettaljati skond ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1254/1999 fir-rigward ta’ rekwiżiti għall-għoti ta’ rifużjonijiet konnessi mal-welfare tal-annimali tal-ifrat ħajjin matul it-trasport (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Vol. 38, p. 414).
(
25
)	Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Bot għall-kawża Zuchtvieh-Export, punti 68 sa 79, b’mod partikolari l-punt 71.
(
26
)	Għalhekk, ma huwiex sorprendenti li l-Kummissjoni wkoll ma hijiex ċerta kif tinterpreta r-Regola 7 tal-Anness II tar-Regolament Nru 1/2005, u tiddubita jekk, skont l-ewwel paragrafu ta’ dik ir-regola, il-kliem “għandu jagħti l-ktieb tal-vjaġġ lill-veterinarju uffiċjali fil-punt tal-ħruġ” jirreferixxix għal sezzjonijiet kollha ta’ dak il-ktieb, jew inkella għat-Taqsima 3 biss.
(
27
)	Dan huwa l-każ għar-Regoli 3(e) u 4 sa 7.
(
28
)	Ma hijiex ċara l-loġika għal-limitazzjoni għall-annimali tal-ifrat ħajjin.
(
29
)	Ir-Regolament Nru 817/2010 huwa, fl-aħħar mill-aħħar, adottat fuq il-bażi tar-regoli tat-Trattat FUE dwar l-agrikoltura: il-bażi legali tar-Regolament Nru 817/2010 hija, b’mod partikolari, l-Artikolu 170 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1234/2007, tat-22 ta’ Ottubru 2007, li jistabbilixxi organizzazzjoni komuni ta’ swieq agrikoli u dwar dispożizzjonijiet speċifiċi għal ċerti prodotti agrikoli (Ir-Regolament Waħdieni dwar l-OKS) (ĠU 2007, L 299, p. 1), li min-naħa tiegħu għandu l-bażi legali tiegħu fit-Trattat KE u, b’mod partikolari, l-Artikoli 36 u 37 KE (issa l-Artikoli 42 u 43 TFUE).
(
30
)	Skont l-Artikolu 3(2) tar-Regolament Nru 817/2010, rapport għandu jiġi fformulat u kkompletat skont il-mudelli stabbiliti, inter alia, fl-Anness IV tar-Regolament Nru 817/2010, mill-veterinarju li jkun wettaq il-verifika tal-annimali fl-ewwel post tal-ħatt fil-pajjiż terz tad-destinazzjoni finali skont l-Artikolu 3(1)(b) tar-Regolament Nru 817/2010.
(
31
)	Sa ċertu punt, l-Artikolu 21(2) tar-Regolament Nru 1/2005 jista’ forsi jfisser li t-termini “jagħti l-ktieb tal-vjaġġ lill-veterinarju uffiċjali fil-punt tal-ħruġ” fir-Regola 7 tal-Anness II tar-Regolament Nru 1/2005 jirreferi għall-għoti tal-ktieb tal-vjaġġ lill-veterinarju uffiċjali għall-iskop ta’ twettiq tal-verifiki rilevanti. Madankollu, interpretazzjoni bħal din tar-Regola 7 ma hijiex evidenti.
(
32
)	Il-premessa 3 tar-Regolament Nru 817/2010 tgħid li “Biex ikun iggarantit li jinżammu l-istandards tal-welfare tal-annimali, għandha tkun introdotta sistema ta’ mmonitorjar li tikkomprendi kontrolli fil-punt ta’ ħruġ mit-territorju doganali tal-[Unjoni] u wara t-tluq mit-territorju doganali tal-[Unjoni] fejn ikun hemm bidla ta’ mezzi ta’ trasport u wkoll fil-post tal-ewwel ħatt fil-pajjiż terz tad-destinazzjoni finali” (enfasi miżjuda).
(
33
)	Il-premessa 7 tar-Regolament Nru 817/2010 tgħid, inter alia, li “L-Artikolu 168 tar-Regolament (KE) Nru 1234/2007 u dan ir-Regolament jipprovdu li l-konformità mal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni dwar il-benesseri tal-annimali hija kundizzjoni għall-ħlas ta’ rifużjonijiet tal-esportazzjoni”.
(
34
)	Sentenza tat-23 ta’ April 2015, Zuchtvieh-Export (C‑424/13, EU:C:2015:259, punt 53).
(
35
)	Il-Kummissjoni ssostni, inter alia, li jirriżulta mill-proċess tal-kawża li l-annimali tal-ifrat inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma ngħatawx 24 siegħa mistrieħ qabel ma tgħabbew fuq il-“Heidi H” f’Koper (is-Slovenja), u li ħames annimali mietu abbord il-bastiment u kienu ntremew il-baħar. Madankollu, fis-seduta l-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi ddikjara li l-hekk imsejħa kopja ta’ kontroll T5 indikat li l-annimali tal-ifrat inkwistjoni ħallew Koper fit-13 ta’ Settembru 2010.
(
36
)	Ara s-sentenza tat-13 ta’ Marzu 2008, Viamex Agrar Handel (C‑96/06, EU:C:2008:158, punti 30 u 31 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
(
37
)	Ara, b’analoġija, is-sentenzi tat-13 ta’ Marzu 2008, Viamex Agrar Handel (C‑96/06, EU:C:2008:158, punti 30 sa 33) u tal-25 ta’ Novembru 2008, Heemskerk and Schaap (C‑455/06, EU:C:2008:650, punt 24).
(
38
)	Ara, għal sitwazzjonijiet fejn kien hemm involuta l-kredibbiltà tar-riżultat tal-verifiki magħmula mill-veterinarju uffiċjali fil-punt ta’ ħruġ tal-Unjoni, is-sentenzi tat-13 ta’ Marzu 2008, Viamex Agrar Handel (C‑96/06, EU:C:2008:158); tal-25 ta’ Novembru 2008, Heemskerk u Schaap (C‑455/06, EU:C:2008:650); u tat-28 ta’ Lulju 2016, Masterrind (C‑469/14, EU:C:2016:609).
(
39
)	Ara s-sentenza tal-20 ta’ Ġunju 2013, Agroferm (C‑568/11, EU:C:2013:407, punt 47 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
40
)	Ibid., punt 52 u l-ġurisprudenza ċċitata.