Προσωρινό κείμενο
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
MACIEJ SZPUNAR
της 5ης Φεβρουαρίου 2026 (1)
Υπόθεση C‑873/24 [Marwanak] (i)
GK,
NU,
TZ,
MV,
UK
[αίτηση του Bundesgerichtshof (Ανωτάτου Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου, Γερμανία) για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
« Προδικαστική παραπομπή – Δικαστική συνεργασία σε αστικές υποθέσεις – Κανονισμός (ΕΕ) 650/2012 – Ευρωπαϊκό κληρονομητήριο – Υποχρεώσεις της εκδίδουσας αρχής – Κληρονομία περιλαμβάνουσα ακίνητη περιουσία σε κράτος μέλος διαφορετικό από το κράτος μέλος έκδοσης του κληρονομητηρίου – Διατάξεις της νομοθεσίας περί μητρώων του κράτους μέλους στο οποίο βρίσκεται το ακίνητο οι οποίες εξαρτούν την καταχώριση στο κτηματολόγιο από την αναγραφή στο κληρονομητήριο πληροφοριών σχετικά με το κληρονομηθέν ακίνητο – Υποχρέωση αναγραφής των πληροφοριών αυτών σε περίπτωση καθολικής κληρονομικής διαδοχής»
I.      Εισαγωγικά
1.        Η παρούσα αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά ζήτημα που έχει αποτελέσει αντικείμενο διαφορών από της ενάρξεως ισχύος του κανονισμού (ΕΕ) 650/2012 (2): Σε ποιες περιπτώσεις θα πρέπει να περιλαμβάνονται στο ευρωπαϊκό κληρονομητήριο (ΕΚΛ) πληροφορίες σχετικά με τα κληρονομιαία περιουσιακά στοιχεία; Οι αμφιβολίες προκύπτουν από το γεγονός ότι, ενώ οι διατάξεις του κανονισμού 650/2012 προβλέπουν τη δυνατότητα αναγραφής των εν λόγω πληροφοριών στο ΕΚΛ, το γράμμα τους δεν είναι σαφές ως προς τις περιστάσεις υπό τις οποίες πρέπει να γίνεται κάτι τέτοιο.
2.        Το πρόβλημα καθίσταται ιδιαίτερα σημαντικό σε περίπτωση απόκλισης μεταξύ των απαιτήσεων του κληρονομικού δικαίου και της νομοθεσίας περί μητρώων στα διάφορα κράτη μέλη. Αφενός, οι διατάξεις του εφαρμοστέου στην κληρονομική διαδοχή δικαίου μπορούν να προβλέπουν ότι η μεταβίβαση της κληρονομίας πραγματοποιείται μέσω καθολικής διαδοχής, οπότε η σύνθεση της κληρονομιαίας περιουσίας δεν προσδιορίζεται κατά το στάδιο της πιστοποίησης των δικαιωμάτων των κληρονόμων επί της κληρονομίας. Αφετέρου, οι διατάξεις της νομοθεσίας περί μητρώων του κράτους μέλους στο οποίο καταχωρίσθηκε το κληρονομηθέν περιουσιακό στοιχείο μπορούν να εξαρτούν την καταχώριση των δικαιωμάτων του κληρονόμου στο μητρώο από την αναγραφή πληροφοριών σχετικά με το κληρονομηθέν περιουσιακό στοιχείο στο έγγραφο καταχώρισης. Σε μια τέτοια περίπτωση, πρέπει να αναγράφονται στο ΕΚΛ οι σχετικές με το κληρονομηθέν περιουσιακό στοιχείο πληροφορίες;
3.        Το ζήτημα αυτό αποτέλεσε ήδη αντικείμενο των προκαταρκτικών μου παρατηρήσεων στις προτάσεις μου στην υπόθεση Registrų centras (3). Με τις εν λόγω προτάσεις τάχθηκα κατά του καθορισμού της ύπαρξης υποχρέωσης συμπερίληψης στο ΕΚΛ πληροφοριών σχετικά με τα κληρονομιαία ακίνητα, όταν η κληρονομία επάγεται στο σύνολό της σε έναν και μόνο κληρονόμο μέσω καθολικής διαδοχής (4). Η απόφαση Registrų centras (5) δεν αποφάνθηκε επ’ αυτού, καθώς το προδικαστικό ερώτημα του αιτούντος δικαστηρίου δεν αφορούσε άμεσα το εν λόγω ζήτημα (6). Το ζήτημα αυτό θα κριθεί με την απόφαση που θα εκδοθεί στην υπό κρίση υπόθεση.
II.    Νομικό πλαίσιο
Α.      Το δίκαιο της Ένωσης
1.      Ο κανονισμός 650/2012
4.        Οι αιτιολογικές σκέψεις 7, 18, 67, 68 και 71 του κανονισμού 650/2012 έχουν ως εξής:
«(7)      Θα πρέπει να διευκολυνθεί η ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς μέσω της εξάλειψης των εμποδίων για την ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών, οι οποίοι αντιμετωπίζουν σήμερα δυσκολίες στην προσπάθειά τους να ασκήσουν τα δικαιώματά τους στο πλαίσιο μιας κληρονομικής διαδοχής που έχει διασυνοριακές επιπτώσεις. […]
[…]
(18)      Οι προϋποθέσεις καταχώρισης δικαιώματος επί ακίνητων ή κινητών περιουσιακών στοιχείων σε μητρώο θα πρέπει να εξαιρεθούν από το πεδίο εφαρμογής του παρόντος κανονισμού. Ως εκ τούτου το δίκαιο του κράτους μέλους στο οποίο τηρείται το μητρώο […] θα καθορίζει υπό ποιες νομικές προϋποθέσεις, πώς θα γίνεται η καταχώριση και ποιες αρχές […] είναι υπεύθυνες να ελέγχουν αν πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις και αν τα έγγραφα που υποβλήθηκαν επαρκούν ή περιέχουν τις απαιτούμενες πληροφορίες. Ειδικότερα, οι αρχές μπορούν να ελέγχουν ότι το δικαίωμα του κληρονομουμένου επί της κληρονομιαίας περιουσίας που αναφέρεται στο έγγραφο που υποβάλλεται προς καταχώριση, είναι δικαίωμα που καταχωρίζεται ως τέτοιο στο μητρώο ή διαφορετικά αποδεικνύεται σύμφωνα με το δίκαιο του κράτους μέλους στο οποίο τηρείται το μητρώο. […] [Το ΕΚΛ] που εκδίδεται δυνάμει του παρόντος κανονισμού θα πρέπει να συνιστά έγκυρο τίτλο για την καταχώριση της κληρονομιαίας περιουσίας σε μητρώο κράτους μέλους. Αυτό δεν θα πρέπει να εμποδίζει τις [αρχές καταχώρισης] να καλούν το πρόσωπο που ζητεί την καταχώριση να υποβάλει πρόσθετες πληροφορίες ή να προσκομίσει συμπληρωματικά έγγραφα που απαιτούνται από το δίκαιο του κράτους μέλους στο οποίο τηρείται το μητρώο, για παράδειγμα πληροφορίες ή έγγραφα που αφορούν την πληρωμή φόρων. […]
[…]
(67)      Η γρήγορη, ομαλή και αποτελεσματική διευθέτηση των διαδοχών με διασυνοριακές επιπτώσεις εντός της Ένωσης προϋποθέτει ότι οι κληρονόμοι […] θα πρέπει να μπορούν να αποδείξουν ευχερώς την ιδιότητα ή/και τα δικαιώματα και τις εξουσίες τους σε άλλο κράτος μέλος, π.χ. στο κράτος μέλος στο οποίο υπάρχει κληρονομιαία περιουσία. Για να μπορούν να το πράξουν, ο παρών κανονισμός θα πρέπει να προβλέπει τη δημιουργία ενός ενιαίου πιστοποιητικού, του [ΕΚΛ] […].
(68)      Η αρχή έκδοσης του [ΕΚΛ] θα πρέπει να τηρεί τις διατυπώσεις που απαιτούνται για την καταχώριση ακίνητης ιδιοκτησίας στο κράτος μέλος στο οποίο τηρείται το μητρώο. Για το σκοπό αυτό, ο παρών κανονισμός θα πρέπει να προβλέπει ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με τις διατυπώσεις αυτές.
[…]
(71)      Το [ΕΚΛ] θα πρέπει να παράγει τα ίδια αποτελέσματα σε όλα τα κράτη μέλη. Δεν θα πρέπει να συνιστά εκτελεστό τίτλο αυτοδικαίως αλλά θα πρέπει να έχει αποδεικτική ισχύ και θα πρέπει να τεκμαίρεται ότι πιστοποιεί επακριβώς τα στοιχεία που έχουν καθοριστεί σύμφωνα με το δίκαιο το οποίο είναι εφαρμοστέο στην κληρονομική διαδοχή ή σύμφωνα με οποιοδήποτε άλλο δίκαιο εφαρμοστέο σε συγκεκριμένα στοιχεία, όπως το ουσιαστικό κύρος των διατάξεων τελευταίας βουλήσεως. Η αποδεικτική ισχύς του [ΕΚΛ] δεν θα πρέπει να αφορά στοιχεία που δεν ρυθμίζονται από τον παρόντα κανονισμό, όπως για παράδειγμα, το ζήτημα της καταγωγής ή το ζήτημα εάν ένα συγκεκριμένο περιουσιακό στοιχείο ανήκε ή όχι στον θανόντα. Οποιοδήποτε πρόσωπο προβαίνει σε πληρωμές ή παραδίδει κληρονομιαία περιουσία σε πρόσωπο το οποίο αναφέρεται στο [ΕΚΛ] ως δικαιούμενο να αποδεχθεί τέτοια πληρωμή ή περιουσία ως κληρονόμος ή κληροδόχος θα πρέπει να τυγχάνει κατάλληλης προστασίας εφόσον έχει ενεργήσει καλή τη πίστει βασιζόμενο στην ακρίβεια των πληροφοριών που πιστοποιούνται στο [ΕΚΛ]. Η ίδια προστασία θα πρέπει να παρέχεται σε οιοδήποτε πρόσωπο το οποίο, βασιζόμενο στην ακρίβεια των πληροφοριών που πιστοποιούνται στο [ΕΚΛ], αγοράζει ή αποδέχεται κληρονομιαία περιουσία από πρόσωπο το οποίο αναφέρεται στο [ΕΚΛ] ως δικαιούμενο να διαθέτει τέτοια περιουσία. […]»
5.        Το άρθρο 1 του ως άνω κανονισμού, το οποίο τιτλοφορείται «Πεδίο εφαρμογής», ορίζει τα εξής:
«1.      Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται στις κληρονομικές διαδοχές. Δεν εφαρμόζεται σε φορολογικά, τελωνειακά ή διοικητικά ζητήματα.
2.      Αποκλείονται από το πεδίο εφαρμογής του παρόντος κανονισμού τα ακόλουθα:
[…]
ια)      η φύση των εμπράγματων δικαιωμάτων· και
ιβ)      η οιαδήποτε καταχώριση σε μητρώο δικαιωμάτων επί ακίνητης ή κινητής περιουσίας, περιλαμβανομένων των νομικών απαιτήσεων της καταχώρισης, και τα αποτελέσματα της καταχώρισης ή της μη καταχώρισης αυτών των δικαιωμάτων σε μητρώο.»
6.        Το κεφάλαιο VI του κανονισμού αυτού, το οποίο τιτλοφορείται «[ΕΚΛ]», περιλαμβάνει τα άρθρα 62 έως 73.
7.        Οι παράγραφοι 1 και 3 του άρθρου 62 του εν λόγω κανονισμού, το οποίο τιτλοφορείται «Καθιέρωση [ΕΚΛ]», ορίζουν τα εξής:
«1.      Με τον παρόντα κανονισμό δημιουργείται [ΕΚΛ] το οποίο εκδίδεται προς χρήση σε άλλο κράτος μέλος και παράγει τα αποτελέσματα που αναφέρονται στο άρθρο 69.
[…]
3.      Το [ΕΚΛ] δεν υποκαθιστά εσωτερικά έγγραφα που χρησιμοποιούνται για παρόμοιους σκοπούς στα κράτη μέλη. Ωστόσο, άπαξ και εκδόθηκε για να χρησιμοποιηθεί σε άλλο κράτος μέλος, το [ΕΚΛ] παράγει τα αποτελέσματα που αναφέρονται στο άρθρο 69 και στο κράτος μέλος του οποίου οι αρχές το εξέδωσαν δυνάμει του παρόντος κεφαλαίου.»
8.        Το άρθρο 63 του εν λόγω κανονισμού προσδιορίζει τους πιθανούς σκοπούς της έκδοσης ΕΚΛ και διαλαμβάνει τα εξής στις παραγράφους του 1 και 2:
«1.      Το [ΕΚΛ] προορίζεται προς χρήση των κληρονόμων, των κληροδόχων που έχουν άμεσα δικαιώματα στην κληρονομία και των εκτελεστών της διαθήκης ή των διαχειριστών της κληρονομιαίας περιουσίας, οι οποίοι πρέπει να επικαλεσθούν σε άλλο κράτος μέλος την ιδιότητά τους ή να ασκήσουν αντιστοίχως τα δικαιώματά τους ως κληρονόμων ή κληροδόχων ή/και τις εξουσίες τους ως εκτελεστών της διαθήκης ή διαχειριστών της κληρονομιαίας περιουσίας.
2.      Το [ΕΚΛ] μπορεί να χρησιμοποιηθεί ιδίως για να αποδειχθούν ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα:
α)      η ιδιότητα ή/και τα δικαιώματα εκάστου κληρονόμου […] και οι κληρονομικές μερίδες που τους αντιστοιχούν·
β)      η απόδοση ενός ή περισσότερων συγκεκριμένων περιουσιακών στοιχείων που αποτελούν τμήμα της περιουσίας στον ή τους κληρονόμους […] που μνημονεύονται στο [ΕΚΛ]·
[…]».
9.        Το άρθρο 66 του κανονισμού 650/2012, το οποίο τιτλοφορείται «Εξέταση της αίτησης», ορίζει τα εξής:
«1.      Μόλις η εκδίδουσα αρχή παραλάβει την αίτηση, εξακριβώνει τις πληροφορίες, τις δηλώσεις καθώς και τα έγγραφα και τα λοιπά αποδεικτικά μέσα που παρέχονται από τον αιτούντα. Διεξάγει αυτεπαγγέλτως τις έρευνες που απαιτούνται για την εξακρίβωση αυτή όταν αυτό προβλέπεται ή επιτρέπεται από το δικό της δίκαιο ή καλεί τον αιτούντα να παράσχει τυχόν περαιτέρω αποδείξεις που κρίνει ενδεδειγμένες.
2.      Εάν ο αιτών δεν είναι σε θέση να προσκομίσει επικυρωμένα αντίγραφα των σχετικών εγγράφων που να πληρούν τις προϋποθέσεις γνησιότητας, η αρχή έκδοσης μπορεί να αποφασίσει να αποδεχτεί άλλα μέσα απόδειξης.
3.      Εάν η νομοθεσία της το επιτρέπει, και τηρουμένων των προϋποθέσεων τις οποίες θέτει, η αρχή έκδοσης μπορεί να ζητήσει ένορκες βεβαιώσεις ή υπεύθυνες δηλώσεις αντί του όρκου.
4.      Η αρχή έκδοσης λαμβάνει όλα τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να ενημερώσει όλους τους δικαιούχους σχετικά με την αίτηση έκδοσης [ΕΚΛ]. Καλεί, εφόσον είναι αναγκαίο για την εξακρίβωση των στοιχείων που πρέπει να πιστοποιηθούν, προς ακρόαση ενώπιόν της κάθε ενδιαφερόμενο πρόσωπο και κάθε τυχόν εκτελεστή ή διαχειριστή και προβαίνει σε δημόσιες ανακοινώσεις δίνοντας τη δυνατότητα σε άλλους ενδεχόμενους δικαιούχους να επικαλεσθούν τα δικαιώματά τους.
5.      Για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου, η αρμόδια αρχή κράτους μέλους παρέχει, κατόπιν αιτήσεως, στην εκδίδουσα αρχή άλλου κράτους μέλους τις πληροφορίες που περιλαμβάνονται, ιδίως, στο κτηματολόγιο, στα ληξιαρχεία του και στα μητρώα καταχώρισης των εγγράφων και των πραγματικών περιστατικών που σχετίζονται με την κληρονομική διαδοχή ή με το γαμικό περιουσιακό καθεστώς ή με ισοδύναμο περιουσιακό καθεστώς του θανόντος, εφόσον το εθνικό δίκαιο επιτρέπει σε αυτήν την αρμόδια αρχή να παρέχει σε άλλες εθνικές αρχές αυτές τις πληροφορίες.»
10.      Η παράγραφος 1 του άρθρου 67 του εν λόγω κανονισμού, το οποίο τιτλοφορείται «Χορήγηση του [ΕΚΛ]», ορίζει τα εξής:
«Η εκδίδουσα αρχή εκδίδει το [ΕΚΛ] αμελλητί σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται από το παρόν κεφάλαιο μόλις τα στοιχεία που πρέπει να πιστοποιηθούν εξακριβωθούν σύμφωνα με το δίκαιο που είναι εφαρμοστέο στην κληρονομική διαδοχή ή σύμφωνα με οποιοδήποτε άλλο δίκαιο που είναι εφαρμοστέο σε συγκεκριμένα στοιχεία. Κάνει χρήση του εντύπου που θα καταρτιστεί σύμφωνα με τη συμβουλευτική διαδικασία του άρθρου 81 παράγραφος 2.
[…]»
11.      Κατά το άρθρο 68 του κανονισμού αυτού, το οποίο τιτλοφορείται «Περιεχόμενο του [ΕΚΛ]»:
«Το [ΕΚΛ] περιέχει τις κάτωθι πληροφορίες στην έκταση που επιβάλλεται από το σκοπό για τον οποίον αυτό εκδίδεται:
[…]
ιβ)      την κληρονομική μερίδα κάθε κληρονόμου και, κατά περίπτωση, απαρίθμηση των δικαιωμάτων ή/και περιουσιακών στοιχείων για κάθε συγκεκριμένο κληρονόμο·
[…]».
12.      Το άρθρο 69 του εν λόγω κανονισμού, το οποίο τιτλοφορείται «Αποτελέσματα του [ΕΚΛ]», διαλαμβάνει τα εξής:
«1.      Το [ΕΚΛ] παράγει τα αποτελέσματά του σε όλα τα κράτη μέλη χωρίς να απαιτείται καμία ειδική διαδικασία.
2.      Τεκμαίρεται ότι το [ΕΚΛ] πιστοποιεί επακριβώς τα στοιχεία που έχουν εξακριβωθεί σύμφωνα με το δίκαιο το οποίο είναι εφαρμοστέο στην κληρονομική διαδοχή ή σύμφωνα με οποιοδήποτε άλλο δίκαιο είναι εφαρμοστέο σε συγκεκριμένα στοιχεία. Το πρόσωπο που καθορίζεται στο [ΕΚΛ] ως κληρονόμος […] τεκμαίρεται ότι έχει την ιδιότητα που αναφέρεται στο [ΕΚΛ] ή/και ότι κατέχει τα δικαιώματα ή τις εξουσίες που προσδιορίζονται στο [ΕΚΛ], χωρίς άλλες προϋποθέσεις ή/και περιορισμούς όσον αφορά τα εν λόγω δικαιώματα ή εξουσίες εκτός από τα προβλεπόμενα στο [ΕΚΛ].
3.      Κάθε πρόσωπο, το οποίο ενεργεί βάσει των πληροφοριών που πιστοποιούνται στο [ΕΚΛ] και προβαίνει σε πληρωμές ή παραδίδει περιουσιακά στοιχεία σε πρόσωπο που καθορίζεται στο [ΕΚΛ] ως νομιμοποιούμενο να αποδεχθεί πληρωμή ή περιουσιακό στοιχείο, τεκμαίρεται ότι συναλλάχθηκε με πρόσωπο νομιμοποιημένο να αποδεχτεί πληρωμές ή περιουσιακά στοιχεία, εκτός εάν γνωρίζει ότι το περιεχόμενο του [ΕΚΛ] δεν είναι ακριβές ή εάν το αγνοεί λόγω βαρείας αμελείας.
4.      Όταν ένα πρόσωπο που ορίζεται στο [ΕΚΛ] ως νομιμοποιούμενο να διαθέσει περιουσιακά στοιχεία διαθέτει τα εν λόγω περιουσιακά στοιχεία υπέρ άλλου προσώπου, το τελευταίο αυτό πρόσωπο, εφόσον ενεργεί βάσει των πληροφοριών που πιστοποιούνται με το [ΕΚΛ], θεωρείται ότι συναλλάχθηκε με πρόσωπο νομιμοποιούμενο να διαθέσει τα συγκεκριμένα περιουσιακά στοιχεία, εκτός εάν γνωρίζει ότι το περιεχόμενο του [ΕΚΛ] δεν είναι ακριβές ή εάν το αγνοεί λόγω βαρείας αμελείας.
5.      Το [ΕΚΛ] συνιστά έγκυρο τίτλο για την καταχώριση της κληρονομιαίας περιουσίας στο οικείο μητρώο ενός κράτους μέλους, με την επιφύλαξη του άρθρου 1 παράγραφος 2 στοιχεία ια) και ιβ).»
13.      Το άρθρο 70, παράγραφοι 1 και 3, του εν λόγω κανονισμού έχει ως ακολούθως:
«1.      Η αρχή έκδοσης φυλάσσει το πρωτότυπο του [ΕΚΛ] και εκδίδει ένα ή περισσότερα επικυρωμένα αντίγραφα στον αιτούντα και σε οποιοδήποτε πρόσωπο αποδεικνύει έννομο συμφέρον.
[…]
3.      Τα εκδιδόμενα επικυρωμένα αντίγραφα ισχύουν για ορισμένη περίοδο έξι μηνών [...].»
2.      Ο εκτελεστικός κανονισμός 1329/2014
14.      Το άρθρο 1, παράγραφος 5, του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 1329/2014 (7) ορίζει τα εξής:
«Το έντυπο που θα χρησιμοποιείται για το [EK] που αναφέρεται στο άρθρο 67 παράγραφος 1 του [κανονισμού 650/2012] έχει τη μορφή που ορίζεται στο παράρτημα 5 ως έντυπο V [(στο εξής: έντυπο για το EK)].»
15.      Το έντυπο για το EK περιέχει σειρά παραρτημάτων, μεταξύ των οποίων το παράρτημα IV, με τίτλο «Ιδιότητα και δικαιώματα του(των) κληρονόμου(-ων)».
16.      Τα σημεία 8 έως 10 του εν λόγω παραρτήματος IV προβλέπουν πεδία για την αναγραφή πληροφοριών, το αντικείμενο των οποίων περιγράφεται ως εξής:
«8.      Ο κληρονόμος έχει δικαίωμα στην εξής μερίδα της κληρονομίας (διευκρινίστε): …
9.      Περιουσιακά στοιχεία που αποδίδονται στον/στην κληρονόμο και για τα οποία ζητήθηκε πιστοποίηση (διευκρινίστε τα περιουσιακά στοιχεία και αναφέρετε όλα τα σχετικά στοιχεία ταυτοποίησης)[…]: …
10.      Όροι και περιορισμοί που συνδέονται με τα δικαιώματα του/της κληρονόμου (αναφέρετε εάν τα δικαιώματα του/της κληρονόμου περιορίζονται βάσει του δικαίου που ισχύει για την κληρονομική διαδοχή ή/και τη διάταξη τελευταίας βούλησης): …».
17.      Κανένα από τα προαναφερθέντα σημεία δεν έχει επισημανθεί ως υποχρεωτικό στο έντυπο για το ΕΚΛ.
18.      Η υποσημείωση 13 του εντύπου για το ΕΚΛ περιέχει πρόσθετες διευκρινίσεις σχετικά με το περιεχόμενο του σημείου 9 του παραρτήματος IV του εντύπου αυτού. Κατά την εν λόγω υποσημείωση –στις περισσότερες γλωσσικές αποδόσεις– στο οικείο πεδίο πρέπει να αναφερθεί, κατ’ αρχάς, εάν ο κληρονόμος απέκτησε την κυριότητα ή άλλα δικαιώματα επί των περιουσιακών στοιχείων, στη δεύτερη δε περίπτωση να αναφερθεί η φύση των εν λόγω δικαιωμάτων και τα λοιπά πρόσωπα που διαθέτουν επίσης δικαιώματα επί των περιουσιακών στοιχείων (8). Δεύτερον, σε περίπτωση περιουσιακού στοιχείου καταχωρισμένου σε μητρώο, πρέπει να παρέχονται οι πληροφορίες που απαιτούνται βάσει του δικαίου του κράτους μέλους στο οποίο τηρείται το μητρώο, προκειμένου να καταστεί δυνατή η ταυτοποίηση του περιουσιακού στοιχείου. Επιπλέον, στο τέλος της υποσημείωσης 13 προβλέπεται η δυνατότητα επισύναψης των σχετικών εγγράφων στο ΕΚΛ.
Β.      Το γερμανικό δίκαιο
19.      Το άρθρο 1922, παράγραφος 1, του Bürgerliches Gesetzbuch (αστικού κώδικα, στο εξής: BGB), με τίτλο «Καθολική κληρονομική διαδοχή», το οποίο έχει εφαρμογή εν προκειμένω, έχει ως εξής:
«Κατά τον θάνατο ενός προσώπου (επαγωγή κληρονομίας), η περιουσία του ως σύνολο (κληρονομία) περιέρχεται σε ένα ή περισσότερα πρόσωπα (κληρονόμους).»
Γ.      Το τσεχικό δίκαιο
20.      Το άρθρο 8, στοιχεία a έως h, του zákon č. 256/2013 Sb., o katastru nemovitostí (katastrální zákon) (νόμου 256/2013 περί κτηματολογίου, στο εξής: νόμος περί κτηματολογίου) ορίζει τα λεπτομερή στοιχεία καταχώρισης των ακινήτων που πρέπει να περιλαμβάνονται στα έγγραφα βάσει των οποίων πραγματοποιείται η καταχώριση στο κτηματολόγιο, τα οποία διαφέρουν ανάλογα με το αν η καταχώριση αφορά γεωτεμάχιο επί του οποίου υπάρχουν ή δεν υπάρχουν κτίσματα, κτίσμα που δεν αποτελεί μέρος του οικοπέδου, κτίσμα υπό κατασκευή ή κτίσμα που έχει καταχωριστεί στα βιβλία του κτηματολογίου βάσει άλλου νόμου, ή ακόμη και ανάλογα με το αν το γεωτεμάχιο υπόκειται σε απλοποιημένη διαδικασία καταχώρισης.
21.      Σύμφωνα με το άρθρο 17, παράγραφος 2, στοιχείο a, του νόμου περί κτηματολογίου, στο πλαίσιο της διαδικασίας καταχώρισης η κτηματολογική υπηρεσία ελέγχει αν το προσκομιζόμενο επίσημο έγγραφο πληροί τις προϋποθέσεις που απαιτούνται για το έγγραφο βάσει του οποίου πραγματοποιείται η καταχώριση στο κτηματολόγιο.
22.      Το άρθρο 69, παράγραφος 6, του vyhláška č. 357/2013 Sb., o katastru nemovitostí (katastrální vyhláška) (διατάγματος 357/2013 περί κτηματολογίου, στο εξής: διάταγμα περί κτηματολογίου) ορίζει τα εξής:
«Όταν τα δικαιώματα ή τα ακίνητα που αποτελούν αντικείμενο καθολικής διαδοχής δεν μνημονεύονται σε έγγραφο εκδιδόμενο υπό τους όρους διατάξεως της Ευρωπαϊκής Ένωσης άμεσης εφαρμογής, το οποίο επιβεβαιώνει την καθολική διαδοχή, διότι η εν λόγω μνεία δεν επιτρέπεται από την έννομη τάξη του κράτους εκδόσεως του εγγράφου, η κτηματολογική υπηρεσία καταχωρίζει τη μεταβολή της κυριότητας ή άλλου εμπράγματου δικαιώματος βάσει του εν λόγω εγγράφου και της δηλώσεως του δικαιοδόχου/διαδόχου, καθώς και τα απαιτούμενα κατά το άρθρο 66, παράγραφος 4, στοιχεία a έως d και f.»
III. Η διαφορά της κύριας δίκης, τα προδικαστικά ερωτήματα και η διαδικασία ενώπιον Δικαστηρίου
23.      Την 1η Μαρτίου 2013 ο θανών και η σύζυγός του συνέταξαν συνδιαθήκη, στην οποία όρισαν ο ένας τον άλλον ως κληρονόμο του και τη θυγατέρα τους ως μοναδική κληρονόμο εκείνου εκ των συζύγων που θα αποβίωνε τελευταίος (9). Ο θανών απεβίωσε στις 5 Οκτωβρίου 2015, έχοντας κατά τον χρόνο εκείνο τη συνήθη διαμονή του στη Γερμανία. Η κόρη του απεβίωσε στις 5 Ιανουαρίου 2019 και η σύζυγός του στις 21 Φεβρουαρίου 2022. Στην κληρονομία του θανόντος περιλαμβανόταν, μεταξύ άλλων, και ένα ακίνητο που βρίσκεται στην Τσεχική Δημοκρατία.
24.      Οι αιτούντες είναι τα τέκνα της αποθανούσας θυγατέρας του θανόντος. Στις 27 Απριλίου 2023 υπέβαλαν ενώπιον του αρμόδιου στη Γερμανία ειρηνοδικείου αίτηση για την έκδοση ΕΚΛ για τους σκοπούς της εκκαθαρίσεως της κληρονομίας όσον αφορά το ευρισκόμενο στην Τσεχική Δημοκρατία ακίνητο. Στην αίτησή τους προσδιόρισαν τη σύζυγο του θανόντος ως μοναδική του κληρονόμο και τα τέκνα της θυγατέρας του ως κληρονόμους της συζύγου, έκαστο σε 1/5 επί της κληρονομίας. Ζήτησαν, περαιτέρω, να περιληφθούν στο ΕΚΛ πληροφορίες σχετικά με το ακίνητο που βρίσκεται στην Τσεχική Δημοκρατία και αποτελεί μέρος της κληρονομίας. Επισήμαναν ότι, σύμφωνα με τον τσεχικό νόμο περί κτηματολογίου, δεδομένου ότι η θυγατέρα του θανόντος απεβίωσε πριν από τη σύζυγό του, η καταχώριση των κληρονόμων της στο κτηματολόγιο βάσει του ΕΚΛ ήταν δυνατή μόνον υπό την προϋπόθεση ρητής μνείας του εν λόγω ακινήτου στο ΕΚΛ.
25.      Με απόφαση της 19ης Ιουλίου 2023, το ειρηνοδικείο απέρριψε την αίτηση των αιτούντων καθ’ ο μέρος αφορούσε τη μνεία στο ΕΚΛ του ευρισκομένου στην Τσεχική Δημοκρατία ακινήτου. Η έφεση κατά της αποφάσεως αυτής απορρίφθηκε από το Oberlandesgericht (εφετείο, Γερμανία, στο εξής: OLG) με απόφαση της 11ης Δεκεμβρίου 2023. Στο σκεπτικό του το OLG ανέφερε ότι η αναγραφή πληροφοριών σχετικά με επιμέρους κληρονομιαία περιουσιακά στοιχεία, τα οποία δεν καλύπτονται από το τεκμήριο και την προστασία της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης του κανονισμού 650/2012, θα αντέβαινε στον σκοπό του εν λόγω κανονισμού για τη δημιουργία ενός μέσου με τυποποιημένο περιεχόμενο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί χωρίς πρόβλημα σε κάθε κράτος μέλος. Κατά το OLG, δεν προβλέπεται ότι η εκδίδουσα αρχή υποκαθιστά τις έρευνες ως προς το κατά πόσον το υποτιθέμενο περιουσιακό στοιχείο της κληρονομίας εξακολουθούσε να ανήκει στην περιουσία του θανόντος κατά τον χρόνο επαγωγής της κληρονομίας.
26.      Οι αιτούντες άσκησαν αναίρεση κατά της αποφάσεως του OLG ενώπιον του Bundesgerichtshof (Ανωτάτου Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου, Γερμανία), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου. Με την αναίρεσή τους οι αιτούντες επιδιώκουν την έκδοση ΕΚΛ το οποίο να περιέχει πληροφορίες σχετικά με την υπαγωγή στην κληρονομιαία περιουσία ακινήτου ευρισκομένου στην Τσεχική Δημοκρατία.
27.      Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι η ερμηνεία της διατάξεως του άρθρου 68, στοιχείο ιβʹ, του κανονισμού 650/2012 δεν είναι προφανής. Μέρος της γερμανικής νομολογίας και θεωρίας υποστηρίζει ότι η αναγραφή στο ΕΚΛ πληροφοριών σχετικά με τα κληρονομιαία περιουσιακά στοιχεία δεν είναι δυνατή σε περίπτωση εφαρμογής του γερμανικού ουσιαστικού κληρονομικού δικαίου, λόγω της αρχής της καθολικής κληρονομικής διαδοχής που προβλέπεται στο εν λόγω δίκαιο. Οι υποστηρικτές της αντίθετης άποψης υπογραμμίζουν τον σκοπό του ΕΚΛ, που έγκειται στην απλοποίηση της ρύθμισης της κληρονομικής διαδοχής στα κράτη μέλη, γεγονός που συνηγορεί υπέρ της συμπερίληψης των ως άνω πληροφοριών στο εν λόγω έγγραφο.
28.      Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι από το γράμμα του άρθρου 68, στοιχείο ιβʹ, του κανονισμού 650/2012 προκύπτει ότι η αναγραφή μιας τέτοιας πληροφορίας στο ΕΚΛ πρέπει να πραγματοποιείται μόνο στην περίπτωση μεταβίβασης περιουσιακού στοιχείου της κληρονομίας σε κληρονόμο με εμπράγματο αποτέλεσμα. Σημειώνει, ωστόσο, ότι το ΕΚΛ δεν θα ήταν αποτελεσματικό αν η έλλειψη τέτοιων πληροφοριών συνεπαγόταν άρνηση καταχώρισης λόγω της μη τήρησης απαίτησης προβλεπόμενης από τη νομοθεσία περί μητρώων του κράτους της τοποθεσίας του ακινήτου.
29.      Υπό τις συνθήκες αυτές, το Bundesgerichtshof (Ανώτατο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1.      Έχει το άρθρο 68, στοιχείο ιβʹ, του κανονισμού 650/2012 την έννοια ότι το [ΕΚΛ] πρέπει να περιέχει τα στοιχεία που απαιτούνται, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο του κράτους όπου βρίσκεται το ακίνητο, για την καταχώριση του κληρονόμου ως ιδιοκτήτη στο κτηματολόγιο αναφορικά με ακίνητο της κληρονομίας το οποίο βρίσκεται σε διαφορετικό κράτος μέλος από το κράτος της εκδίδουσας αρχής, όταν ο κληρονόμος έχει ζητήσει να αναγράφονται τα στοιχεία αυτά στο [ΕΚΛ] προς τον σκοπό της καταχώρισής του ως ιδιοκτήτη στο κτηματολόγιο του κράτους όπου βρίσκεται το ακίνητο και, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο του εν λόγω κράτους, η καταχώριση στο κτηματολόγιο, στην περίπτωση κατά την οποία το [ΕΚΛ] είναι το μόνο έγγραφο που υποβάλλεται προς θεμελίωση της αίτησης καταχώρισης, μπορεί να γίνει μόνον εφόσον το [ΕΚΛ] περιέχει τα εν λόγω στοιχεία;
2.      Έχει σημασία για την απάντηση στο πρώτο ερώτημα αν, βάσει του εφαρμοστέου κληρονομικού δικαίου, η μεταβίβαση της κληρονομίας γίνεται μέσω καθολικής κληρονομικής διαδοχής;
3.      Έχει σημασία για την απάντηση στο πρώτο ερώτημα αν, αντί της υποβολής [ΕΚΛ] το οποίο να περιέχει τα μνημονευόμενα στο πρώτο ερώτημα στοιχεία, η καταχώριση στο κτηματολόγιο του κράτους όπου βρίσκεται το ακίνητο κατά τα διαλαμβανόμενα στο πρώτο ερώτημα μπορεί επίσης να γίνει, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο του εν λόγω κράτους, διά της υποβολής, από τον κληρονόμο ή, μετά τον θάνατό του, από τον κληρονόμο του, στην κτηματολογική αρχή του κράτους όπου βρίσκεται το ακίνητο, [ΕΚΛ] το οποίο δεν περιέχει μεν τα αναφερόμενα στο πρώτο ερώτημα στοιχεία, αλλά συνοδεύεται από ένα ακόμη έγγραφο, το οποίο περιέχει δήλωση του κληρονόμου ή, μετά τον θάνατό του, δήλωση του κληρονόμου του;»
30.      Γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν οι αιτούντες της κύριας δίκης, η Γερμανική, η Τσεχική, η Ισπανική και η Πολωνική Κυβέρνηση καθώς και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Δεν έλαβε χώρα επ’ ακροατηρίου συζήτηση.
IV.    Ανάλυση
Α.      Επί του παραδεκτού της αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως
31.      Με την απόφαση Albausy (10), το Δικαστήριο έκρινε απαράδεκτη αίτηση προδικαστικής αποφάσεως που περιείχε ερωτήματα σχετικά με τη διαδικασία εκδόσεως ΕΚΛ και είχε υποβληθεί από ειρηνοδικείο το οποίο, σύμφωνα με τις διατάξεις του γερμανικού δικαίου, είναι η αρχή έκδοσης του ΕΚΛ. Η εν λόγω απόφαση βασίστηκε στο σκεπτικό ότι η αρχή έκδοσης του ΕΚΛ δεν ασκούσε δικαιοδοτικά καθήκοντα και, ως εκ τούτου, δεν μπορούσε να υποβάλει αίτηση προδικαστικής αποφάσεως στο Δικαστήριο βάσει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ (11).
32.      Τούτο δεν συμβαίνει εν προκειμένω, δεδομένου ότι το αιτούν δικαστήριο έχει επιληφθεί αναιρέσεως κατά της αποφάσεως με την οποία απορρίφθηκε η έφεση που είχε ασκηθεί κατά αποφάσεως της εκδίδουσας το ΕΚΛ αρχής. Από πάγια νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι ασκεί δικαιοδοτική λειτουργία και αποτελεί δικαστήριο, κατά την έννοια του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, δικαστήριο το οποίο επιλαμβάνεται ενδίκου μέσου κατά αποφάσεως δικαστηρίου που δεν ασκεί δικαιοδοτική λειτουργία (12). Επομένως, ακόμη και αν το εθνικό δικαστήριο που ενεργεί ως εκδίδουσα το ΕΚΛ αρχή δεν ασκεί δικαιοδοτική λειτουργία, τέτοια λειτουργία επιτελεί το δικαστήριο που επιλαμβάνεται αναιρέσεως κατά της αποφάσεως περί απορρίψεως της αιτήσεως για την έκδοση ΕΚΛ. Κατά συνέπεια, η αίτηση του αιτούντος δικαστηρίου για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως στην υπό κρίση υπόθεση είναι παραδεκτή.
Β.      Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
33.      Τα προδικαστικά ερωτήματα του αιτούντος δικαστηρίου συνδέονται στενά μεταξύ τους και, ως εκ τούτου, προτείνω να εξεταστούν από κοινού. Δεδομένου ότι η απόφαση των εθνικών δικαστηρίων να απορρίψουν το αίτημα των αιτούντων περί αναγραφής στο ΕΚΛ πληροφοριών σχετικά με το κληρονομηθέν ακίνητο στηρίχθηκε στη διαπίστωση ότι κάτι τέτοιο προσκρούει στη μεταβίβαση της κληρονομίας μέσω καθολικής διαδοχής, φρονώ ότι θα είναι χρήσιμο για το αιτούν δικαστήριο να απαντηθεί το ερώτημα διατυπωμένο ως εξής: Σε περίπτωση μεταβίβασης της κληρονομίας μέσω καθολικής κληρονομικής διαδοχής, υφίσταται υποχρέωση αναγραφής στο ΕΚΛ, κατόπιν αιτήματος του αιτούντος, πληροφοριών σχετικά με κληρονομηθέν ακίνητο που βρίσκεται σε άλλο κράτος μέλος, όταν οι διατάξεις της νομοθεσίας περί μητρώων του κράτους μέλους της τοποθεσίας του ακινήτου, αφενός, εξαρτούν την καταχώριση των δικαιωμάτων του κληρονόμου δυνάμει του ΕΚΛ από την εν λόγω αναγραφή και, αφετέρου, επιτρέπουν την καταχώριση δυνάμει ΕΚΛ που δεν περιέχει τις εν λόγω πληροφορίες, εφόσον οι κληρονόμοι υποβάλουν δήλωση περιέχουσα τις ελλείπουσες πληροφορίες;
34.      Με τις προτάσεις μου θα εξετάσω, κατ’ αρχάς, τον σκοπό του ΕΚΛ και τη λειτουργία του ως εγγράφου βάσει του οποίου πραγματοποιούνται καταχωρίσεις στο κτηματολόγιο. Δεύτερον, θα προβώ σε ορισμένες επισημάνσεις σχετικά με τη φύση του εν λόγω θεσμού. Τρίτον, θα καταδείξω ότι βάσει του κανονισμού δεν προκύπτει υποχρέωση αναγραφής στο ΕΚΛ πληροφοριών σχετικά με τα κληρονομιαία περιουσιακά στοιχεία σε περίπτωση καθολικής κληρονομικής διαδοχής. Τέταρτον και τελευταίο, θα εξετάσω τη δυνατότητα διαφορετικής ερμηνείας από εκείνη που προτείνω.
1.      Επί του σκοπού του ΕΚΛ και της λειτουργίας του ως εγγράφου βάσει του οποίου πραγματοποιούνται καταχωρίσεις στο κτηματολόγιο
35.      Κατά την αιτιολογική του σκέψη 7, ο κανονισμός 650/2012 αποσκοπεί στην εξάλειψη των εμποδίων για την ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών οι οποίοι αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην προσπάθειά τους να ασκήσουν τα δικαιώματά τους στο πλαίσιο μιας κληρονομικής διαδοχής που έχει διασυνοριακές επιπτώσεις (13). Από την αιτιολογική σκέψη 67 του εν λόγω κανονισμού προκύπτει ότι ο ως άνω σκοπός θα πρέπει να επιτευχθεί, μεταξύ άλλων, μέσω του ΕΚΛ, η θέσπιση του οποίου προβλέπεται στον κανονισμό αυτό. Συγκεκριμένα, όπως προβλέπει η αιτιολογική σκέψη 18 του κανονισμού 650/2012, το ΕΚΛ θα πρέπει να συνιστά έγκυρο τίτλο για την καταχώριση της κληρονομιαίας περιουσίας σε μητρώο κράτους μέλους.
36.      Ως εκ τούτου, το ΕΚΛ σχεδιάστηκε ως εργαλείο που επιτρέπει στους κληρονόμους (14) να αποδεικνύουν ευχερώς τα δικαιώματά τους επί των κληρονομιαίων περιουσιακών στοιχείων που βρίσκονται σε άλλο κράτος μέλος, συμπεριλαμβανομένης της καταχώρισης των δικαιωμάτων τους στα οικεία μητρώα, ιδίως στο κτηματολόγιο (15).
37.      Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα του ΕΚΛ ως προς το τελευταίο αυτό σημείο δεν διασφαλίζεται πλήρως από τις διατάξεις του κανονισμού 650/2012. Σύμφωνα με το άρθρο 69, παράγραφος 5, του εν λόγω κανονισμού, το ΕΚΛ συνιστά έγκυρο τίτλο για την καταχώριση της κληρονομιαίας περιουσίας στο οικείο μητρώο ενός κράτους μέλους, με την επιφύλαξη, ωστόσο, του άρθρου 1, παράγραφος 2, στοιχεία ιαʹ και ιβʹ, του κανονισμού αυτού. Από τις τελευταίες ως άνω διατάξεις προκύπτει ότι κάθε ζήτημα που αφορά την καταχώριση στο μητρώο δικαιωμάτων επί ακινήτων εξαιρείται από το πεδίο εφαρμογής του. Κατά συνέπεια, ακόμη και αν το ΕΚΛ είναι «έγκυρος τίτλος για την καταχώριση», τούτο δεν σημαίνει ότι η καταχώριση στο μητρώο βάσει αυτού πρέπει να πραγματοποιείται χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι προϋποθέσεις καταχώρισης που προβλέπει η νομοθεσία περί μητρώων του οικείου κράτους μέλους.
38.      Υπό τις συνθήκες αυτές, τίθεται το ερώτημα πώς μπορεί να διασφαλιστεί ότι το ΕΚΛ μπορεί να επιτύχει τον προβλεπόμενο σκοπό του και να εκπληρώσει τη λειτουργία του ως εγγράφου βάσει του οποίου πραγματοποιείται η καταχώριση στο κτηματολόγιο, όταν οι διατάξεις της νομοθεσίας περί μητρώων του τόπου όπου βρίσκεται το κληρονομιαίο ακίνητο προβλέπουν ορισμένες προϋποθέσεις ως προς το περιεχόμενο του εγγράφου καταχώρισης, τις οποίες δεν πληροί το χορηγηθέν ΕΚΛ.
39.      Με τις προτάσεις μου στην υπόθεση Registrų centras, πρότεινα ότι, κατά την ερμηνεία των διατάξεων του κανονισμού όσον αφορά τις πληροφορίες σχετικά με τα κληρονομιαία περιουσιακά στοιχεία, θα πρέπει να εξετάζεται κατά πόσον, σε περίπτωση που οι εν λόγω πληροφορίες δεν είναι απαραίτητες για τον καθορισμό των δικαιοδόχων/διαδόχων του θανόντος, η μη αναγραφή τους στο ΕΚΛ εμποδίζει πράγματι τον καθορισμό της κληρονομικής διαδοχής όσον αφορά συγκεκριμένο περιουσιακό στοιχείο. Σε αντίθετη περίπτωση, δεν συντρέχει λόγος άρνησης της καταχώρισης. Η προσέγγιση αυτή θα διασφάλιζε την επίτευξη των σκοπών του κανονισμού 650/2012 και την εκπλήρωση της ως άνω λειτουργίας του ΕΚΛ, αποφεύγοντας παράλληλα ορισμένες πρακτικές δυσκολίες που συνδέονται με την προσαρμογή του περιεχομένου του ΕΚΛ στις προϋποθέσεις που προβλέπει μια αλλοδαπή νομοθεσία περί μητρώων και με τον καθορισμό της σύνθεσης της κληρονομιαίας περιουσίας που δεν προβλέπεται από το δίκαιο που εφαρμόζει η αρχή έκδοσης του ΕΚΛ.
40.      Το Δικαστήριο δεν συντάχθηκε με την άποψή μου σχετικά με την υποχρέωση των αρχών καταχώρισης να προβούν σε καταχώριση βάσει ΕΚΛ το οποίο δεν περιείχε όλες τις σχετικές με το κληρονομιαίο ακίνητο πληροφορίες που απαιτούνταν βάσει της λιθουανικής νομοθεσίας περί μητρώων. Με την απόφαση Registrų centras, το Δικαστήριο έκρινε ότι η απουσία τους συνιστούσε επαρκή λόγο για την απόρριψη της αίτησης καταχώρισης των δικαιωμάτων του κληρονόμου στο μητρώο (16).
41.      Ωστόσο, μολονότι απέκλεισε τη δυνατότητα να απαιτείται από τις αρχές καταχώρισης να προβαίνουν σε καταχώριση βάσει ΕΚΛ το οποίο δεν πληροί όλες τις προϋποθέσεις που προβλέπονται από τη νομοθεσία περί μητρώων όσον αφορά το έγγραφο καταχώρισης, το Δικαστήριο δεν έκρινε, εντούτοις, ότι όλες αυτές οι πληροφορίες πρέπει να περιλαμβάνονται στο ΕΚΛ. Επισήμανε επίσης ότι η μη αναγραφή στο ΕΚΛ πληροφοριών σχετικά με το κληρονομηθέν ακίνητο δεν θέτει υπό αμφισβήτηση το κύρος του ίδιου του ΕΚΛ, αυτού καθ’ εαυτό, όσον αφορά τα λοιπά στοιχεία που πιστοποιούνται με αυτό, όπως η ιδιότητα του κληρονόμου (17). Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι από την απόφαση Registrų centras απορρέει η υποχρέωση αναγραφής στο ΕΚΛ όλων των πληροφοριών που απαιτούνται βάσει της νομοθεσίας περί μητρώων όσον αφορά τα κληρονομιαία ακίνητα.
42.      Στο πλαίσιο αυτό, παρά την απόφαση Registrų centras, εξακολουθεί να τίθεται το ερώτημα σε ποιον βαθμό οι διατάξεις του κανονισμού 650/2012 επιβάλλουν την υποχρέωση αναγραφής στο ΕΚΛ πληροφοριών σχετικά με κληρονομιαίο περιουσιακό στοιχείο το οποίο είναι καταχωρισμένο σε μητρώο που τηρείται σε άλλο κράτος μέλος. Τούτο δικαιολογείται κατά μείζονα λόγο καθόσον από την αιτιολογική σκέψη 18 του κανονισμού 650/2012 προκύπτει ότι ο νομοθέτης της Ένωσης προέβλεψε ότι η απλή υποβολή του ΕΚΛ ενδέχεται να μην αρκεί για την πλήρωση όλων των προϋποθέσεων καταχώρισης που προβλέπονται από τη νομοθεσία περί μητρώων και ότι, σε μια τέτοια περίπτωση, οι αρχές καταχώρισης ενδέχεται να χρειαστεί να ζητήσουν την παροχή πρόσθετων πληροφοριών ή την προσκόμιση συμπληρωματικών εγγράφων.
2.      Επί της φύσεως του ΕΚΛ
43.      Κατά την ερμηνεία των διατάξεων του κανονισμού 650/2012 και του εκτελεστικού κανονισμού 1329/2014, στο μέτρο που αφορούν το ΕΚΛ, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες και η φύση του εν λόγω θεσμού.
44.      Υπό το πρίσμα του άρθρου 62 και του άρθρου 63, παράγραφος 1, του κανονισμού 650/2012, το ΕΚΛ είναι έγγραφο που αποσκοπεί πρωτίστως στην επιβεβαίωση της ιδιότητας και των δικαιωμάτων των κληρονόμων –κατά κανόνα σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο της εκδόσεώς του (18). Το ΕΚΛ αποτελεί αυτοτελή θεσμό του δικαίου της Ένωσης, το νομικό καθεστώς του οποίου θεσπίζεται με τις διατάξεις του κεφαλαίου VI του κανονισμού 650/2012 (19), όπως εξειδικεύονται με τις διατάξεις του εκτελεστικού κανονισμού 1329/2014. Οι διατάξεις αυτές καθορίζουν τους κανόνες για τη χορήγηση του ΕΚΛ, τη διάρθρωσή του και τα έννομα αποτελέσματά του (20).
45.      Η εναρμόνιση του νομικού καθεστώτος του ΕΚΛ αυξάνει τις πιθανότητες επίτευξης των στόχων του εν λόγω θεσμού, καθώς εξαλείφει τις συνήθεις δυσκολίες που συνδέονται με την αποδοχή εγγράφων που εκδίδονται σε άλλα κράτη μέλη σύμφωνα με την εθνική τους νομοθεσία. Οι κανόνες που διέπουν τη λειτουργία του ΕΚΛ στις έννομες σχέσεις, συμπεριλαμβανομένης της μορφής και της διάρθρωσής του, είναι διατάξεις που έχουν γενική εφαρμογή σε όλα τα κράτη μέλη που εφαρμόζουν τον κανονισμό 650/2012 (21). Υπό την έννοια αυτή, το ΕΚΛ δεν αποτελεί έγγραφο άλλου κράτους μέλους, αλλά κοινό έγγραφο για όλα τα κράτη μέλη.
46.      Παρά ταύτα, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι η λειτουργία ΕΚΛ εκδοθέντος σε άλλο κράτος μέλος είναι εξίσου απρόσκοπτη με τη λειτουργία των εγγράφων που προβλέπονται από το εθνικό δίκαιο. Τούτο οφείλεται κυρίως στην έλλειψη εναρμόνισης του κληρονομικού δικαίου σε επίπεδο Ένωσης. Κατ’ ουσίαν, το ΕΚΛ πιστοποιεί τα στοιχεία σχετικά με τα έννομα αποτελέσματα της επαγωγής της κληρονομίας τα οποία απορρέουν, κατά πρώτο λόγο, από τις διατάξεις του εφαρμοστέου στην κληρονομική διαδοχή δικαίου, ήτοι του δικαίου κράτους μέλους ή τρίτου κράτους, που προσδιορίζεται κατ’ εφαρμογήν των διατάξεων του κανονισμού 650/2012.
47.      Επομένως, δεν είναι προφανές ότι θα λάβει χώρα ορθή ερμηνεία, σε άλλα κράτη μέλη, των πληροφοριών που περιλαμβάνονται στο ΕΚΛ. Κατά μείζονα λόγο διότι ενδέχεται να μην είναι προφανής για την ίδια την εκδίδουσα αρχή ο τρόπος δέουσας αναγραφής των εν λόγω πληροφοριών. Το ΕΚΛ εκδίδεται επί εντύπου του οποίου η χρήση είναι υποχρεωτική (22). Οι πληροφορίες που περιέχει προκύπτουν από την αντιστοίχιση των επιμέρους συνεπειών της κληρονομικής διαδοχής με συγκεκριμένα τμήματα του εντύπου για το ΕΚΛ. Ο τρόπος αντιστοίχισης δεν είναι απαραίτητα προφανής υπό το πρίσμα των διατάξεων του εφαρμοστέου στην κληρονομική διαδοχή δικαίου (23).
48.      Επομένως, η αυτοτέλεια του ΕΚΛ δεν εξαλείφει όλες τις δυσκολίες που συνδέονται με τη χρήση εγγράφου που έχει εκδοθεί σε άλλο κράτος μέλος, δεδομένου ότι, κατ’ ουσίαν, το περιεχόμενό του είναι αποτέλεσμα διαπιστώσεων που πραγματοποιούνται βάσει του δικαίου ενός από τα κράτη μέλη ή τρίτου κράτους (24), το οποίο, κατά κανόνα, δεν θα είναι το δίκαιο του κράτους μέλους στο οποίο θα χρησιμοποιηθεί το ΕΚΛ (25).
49.      Από τις διατάξεις του κανονισμού 650/2012 προκύπτει ότι ο νομοθέτης της Ένωσης είχε επίγνωση των δυσχερειών αυτών και προσπάθησε να τις ελαχιστοποιήσει, υπογραμμίζοντας την ανάγκη να λαμβάνονται υπόψη, κατά την έκδοση του ΕΚΛ, ορισμένες διατάξεις άλλων κρατών μελών. Τούτο αποδεικνύεται ιδίως από την αιτιολογική σκέψη 68 του κανονισμού αυτού, η οποία υπογραμμίζει την ανάγκη να τηρούνται, κατά την έκδοση ΕΚΛ που περιέχει πληροφορίες σχετικά με ακίνητα, οι απαιτήσεις της νομοθεσίας περί μητρώων άλλου κράτους μέλους όσον αφορά την περιγραφή του ακινήτου.
50.      Ωστόσο, από τα ανωτέρω δεν συνάγεται ότι ο νομοθέτης της Ένωσης έκρινε ότι η μορφή και το περιεχόμενο του ΕΚΛ πρέπει να υπόκεινται στις διατάξεις του δικαίου του κράτους μέλους που διέπουν τη διαδικασία στο πλαίσιο της οποίας πρόκειται να χρησιμοποιηθεί. Το ΕΚΛ δεν είναι έγγραφο μίας μόνο χρήσης, το οποίο θα χρησιμεύσει για τη θεμελίωση αιτήσεως προβλεπόμενης από το εθνικό δίκαιο, αλλά αυτοτελής τίτλος. Προορίζεται να αποτελέσει έγγραφο ευρείας εφαρμογής, τόσο σε άλλες διαδικασίες και για σκοπούς διαφορετικούς από εκείνους που δικαιολογούν την έκδοσή του όσο και σε άλλα κράτη μέλη πέραν εκείνου στο οποίο η εν λόγω έκδοση κατέστη αναγκαία. Τούτο καταδεικνύεται από διάφορες διατάξεις του κανονισμού 650/2012.
51.      Αφενός, ο κανονισμός καθορίζει τα αποτελέσματα του ΕΚΛ κατά τρόπο αυτοτελή. Επομένως, τα αποτελέσματα αυτά επέρχονται ανεξαρτήτως εκείνων που παράγουν τα αντίστοιχα εθνικά έγγραφα που πιστοποιούν την ιδιότητα και τα δικαιώματα των κληρονόμων. Στο πλαίσιο αυτό, το άρθρο 69, παράγραφος 2, του κανονισμού 650/2012 καθιερώνει τεκμήριο υπέρ του κληρονόμου όσον αφορά τα δικαιώματα και τις εξουσίες που αναφέρονται στο ΕΚΛ χωρίς κανέναν όρο ή περιορισμό πέραν εκείνων που ρητώς προβλέπει το οικείο ΕΚΛ. Οι παράγραφοι 3 και 4 του εν λόγω άρθρου προβλέπουν την προστασία των καλόπιστων τρίτων που συναλλάσσονται με πρόσωπα νομιμοποιούμενα βάσει του περιεχομένου του ΕΚΛ, ειδικότερα δε πρόσωπα τα οποία προβαίνουν σε παροχή προς πρόσωπο νομιμοποιούμενου βάσει του ΕΚΛ και πρόσωπα τα οποία αποκτούν δικαιώματα εκ της κληρονομίας από πρόσωπο νομιμοποιούμενο βάσει του ΕΚΛ. Η παράγραφος 5 του ως άνω άρθρου ορίζει ότι το ΕΚΛ συνιστά έγκυρο τίτλο για την καταχώριση της κληρονομιαίας περιουσίας στο οικείο μητρώο ενός κράτους μέλους, με την επιφύλαξη του άρθρου 1, παράγραφος 2, στοιχεία ιαʹ και ιβʹ, του κανονισμού 650/2012. Ταυτόχρονα, από την αιτιολογική σκέψη 71 του εν λόγω κανονισμού προκύπτει ότι η αποδεικτική ισχύς του ΕΚΛ δεν θα πρέπει να εκτείνεται σε ζητήματα που δεν ρυθμίζονται από τον κανονισμό, όπως για παράδειγμα το ζήτημα εάν ένα συγκεκριμένο περιουσιακό στοιχείο ανήκε ή όχι στον θανόντα.
52.      Αφετέρου, το ΕΚΛ παράγει τα ως άνω αποτελέσματα ανεξαρτήτως του σκοπού που προσδιορίζεται στην αίτηση για την έκδοσή του. Ο σκοπός αυτός δεν είναι γνωστός σε τρίτους, δεδομένου ότι το έντυπο για το ΕΚΛ δεν περιέχει σχετικές πληροφορίες (26). Επομένως, το εκδοθέν ΕΚΛ επιτελεί τη λειτουργία του στο νομικό γίγνεσθαι και παράγει συγκεκριμένα αποτελέσματα ανάλογα με το περιεχόμενό του, ανεξάρτητα από τον αρχικό σκοπό της έκδοσής του.
53.      Τρίτον, η ισχύς του ΕΚΛ δεν υπόκειται σε χρονικό περιορισμό. Το άρθρο 70, παράγραφος 3, του κανονισμού 650/2012 προβλέπει εξάμηνη διάρκεια ισχύος μόνο για τα αντίγραφα του ΕΚΛ, όχι για το ίδιο το ΕΚΛ. Όπως προκύπτει από το άρθρο 70, παράγραφος 1, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα της αιτιολογικής σκέψης 72 του κανονισμού αυτού, το ίδιο το ΕΚΛ φυλάσσεται από την εκδίδουσα αρχή (27).
54.      Τέταρτον, από το άρθρο 70, παράγραφος 1, του κανονισμού 650/2012 προκύπτει επίσης ότι η εκδίδουσα αρχή χορηγεί αντίγραφα του ΕΚΛ όχι μόνο στον αιτούντα, αλλά και σε οποιοδήποτε πρόσωπο αποδεικνύει έννομο συμφέρον (28).
55.      Πέμπτον, σύμφωνα με το άρθρο 62, παράγραφος 3, του κανονισμού 650/2012, το χορηγηθέν ΕΚΛ παράγει τα αποτελέσματα που αναφέρονται στο άρθρο 69 του εν λόγω κανονισμού και στο κράτος μέλος της εκδίδουσας αρχής. Ως εκ τούτου, η έκταση της ισχύος του στα κράτη μέλη δεν υπόκειται σε γεωγραφικούς περιορισμούς.
56.      Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, πρέπει να γίνει δεκτό ότι, ακόμη και αν η έκδοση του ΕΚΛ δικαιολογείται από τη συγκεκριμένη ανάγκη του κληρονόμου να αποδείξει την ιδιότητα και τα δικαιώματά του σε άλλο κράτος μέλος, το έγγραφο που εκδίδεται δεν στοχεύει στην εξυπηρέτηση ενός και μόνο συγκεκριμένου σκοπού, όπως, μεταξύ άλλων, η καταχώριση των δικαιωμάτων του κληρονόμου στο κτηματολόγιο άλλου κράτους μέλους στο οποίο είναι καταχωρισμένο το κληρονομηθέν ακίνητο. Αντιθέτως, το ΕΚΛ δημιουργήθηκε ως έγγραφο που προορίζεται για δυνητικά ευρεία χρήση στις νομικές συναλλαγές, αφενός, και από άλλα πρόσωπα πέραν του κληρονόμου και, αφετέρου, και για άλλους σκοπούς πέραν εκείνων που δικαιολογούν την έκδοσή του.
57.      Για λόγους ασφάλειας των δικαιοπραξιών απαιτείται, υπό τις συνθήκες αυτές, μεγάλη προσοχή κατά την έκδοση κατευθυντήριων γραμμών για τις αρχές έκδοσης ΕΚΛ όσον αφορά τον τρόπο κατάρτισής του και αναγραφής σε αυτό διαφόρων πληροφοριών. Λαμβανομένης υπόψη της δυνητικά ευρείας χρήσης του ΕΚΛ και του κινδύνου εσφαλμένης ερμηνείας των πληροφοριών που περιέχονται σε αυτό, φρονώ ότι το ΕΚΛ θα πρέπει, κατ’ αρχάς, να αποτελεί αξιόπιστη και πλήρη πηγή πληροφοριών σχετικά με την ιδιότητα και τα δικαιώματα των κληρονόμων, που απορρέουν από το δίκαιο που ορίζεται από τον κανονισμό ως εφαρμοστέο στην κληρονομική διαδοχή. Το εύρος των πληροφοριών που περιέχονται σε αυτό θα πρέπει να περιορίζεται στα στοιχεία που απαιτούνται σύμφωνα με τον κανονισμό και που είναι κρίσιμα από την άποψη των αποτελεσμάτων που παράγει το ΕΚΛ σύμφωνα με το άρθρο 69 του κανονισμού 650/2012. Από την άλλη πλευρά, το ΕΚΛ δεν θα πρέπει να περιλαμβάνει πληροφορίες που δεν είναι απαραίτητες για τον προσδιορισμό, εκ μέρους των δικαιοπρακτούντων, του εύρους των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των κληρονόμων. Δεν πρέπει επίσης να περιλαμβάνει πληροφορίες η πιστοποίηση των οποίων δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα της εκδίδουσας αρχής και των οποίων η αναγραφή στο ΕΚΛ μπορεί να προκαλέσει εσφαλμένη εντύπωση ως προς την επίσημη πιστοποίηση περιστάσεων, στην πιστοποίηση των οποίων δεν αποσκοπεί το ΕΚΛ. Εν πάση περιπτώσει, το περιεχόμενό του δεν θα πρέπει να καθορίζεται από τις απαιτήσεις της νομοθεσίας των κρατών μελών όσον αφορά τα αντίστοιχα εθνικά έγγραφα.
3.      Επί της (απουσίας) υποχρεώσεως αναγραφής στο ΕΚΛ πληροφοριών σχετικά με τα κληρονομιαία περιουσιακά στοιχεία σε περίπτωση καθολικής κληρονομικής διαδοχής
58.      Προκειμένου να εξετάσω το ζήτημα της υποχρέωσης αναγραφής στο ΕΚΛ πληροφοριών σχετικά με κληρονομηθέν ακίνητο, θα αναλύσω τις διατάξεις που καθορίζουν το περιεχόμενο του ΕΚΛ, την έκταση της αρμοδιότητας της εκδίδουσας αρχής και τη διαδικασία έκδοσής του. Εν συνεχεία, θα εξετάσω αν, βάσει των πορισμάτων της ανάλυσης των εν λόγω διατάξεων, καθίσταται δυνατή η επίτευξη των σκοπών του κανονισμού και η εκπλήρωση των λειτουργιών του ΕΚΛ. Τέλος, θα προτείνω την απάντηση που φρονώ ότι πρέπει να δοθεί στα προδικαστικά ερωτήματα.
α)      Οι διατάξεις που διέπουν το περιεχόμενο του ΕΚΛ
59.      Το γράμμα του κανονισμού 650/2012 δεν αφήνει καμία αμφιβολία ως προς το ότι ο νομοθέτης της Ένωσης προέβλεψε τη δυνατότητα αναγραφής στο ΕΚΛ πληροφοριών σχετικά με τα κληρονομιαία περιουσιακά στοιχεία καθώς και ως προς το ότι, μέσω του εν λόγω θεσμού, θέλησε επίσης να διευκολύνει τους κληρονόμους όσον αφορά την πραγματοποίηση καταχωρίσεων στα κτηματολόγια άλλων κρατών μελών.
60.      Πρώτον, η δυνατότητα μνείας συγκεκριμένων κληρονομιαίων περιουσιακών στοιχείων στο ΕΚΛ προκύπτει άμεσα από το περιεχόμενο του άρθρου 63, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, και του άρθρου 68, στοιχείο ιβʹ, του κανονισμού 650/2012 καθώς και από το σημείο 9 του παραρτήματος IV του εντύπου για το ΕΚΛ, που θα αναλύσω λεπτομερώς κατωτέρω. Δεύτερον, από την αιτιολογική σκέψη 68 του κανονισμού 650/2012 προκύπτει ότι η αρχή έκδοσης του ΕΚΛ θα πρέπει να τηρεί τις διατυπώσεις που απαιτούνται για την καταχώριση ακίνητης ιδιοκτησίας σε κράτος μέλος, το δε άρθρο 77 του εν λόγω κανονισμού εισάγει την υποχρέωση των κρατών μελών να παρέχουν ενημερωτικά δελτία με όλα τα έγγραφα ή/και τις πληροφορίες που απαιτούνται συνήθως προς τον σκοπό της καταχώρισης ακίνητης περιουσίας που βρίσκεται στο έδαφός τους. Τρίτον, το άρθρο 66, παράγραφος 5, του κανονισμού 650/2012 προβλέπει τη δυνατότητα μιας αρχής κράτους μέλους να παρέχει στην αρχή έκδοσης του ΕΚΛ άλλου κράτους μέλους, μεταξύ άλλων, τις πληροφορίες που περιλαμβάνονται στο κτηματολόγιο.
61.      Ωστόσο, από τα ανωτέρω δεν προκύπτει ποιες είναι οι περιπτώσεις στις οποίες το ΕΚΛ πρέπει να περιέχει πληροφορίες σχετικά με τα κληρονομιαία περιουσιακά στοιχεία. Κατ’ αρχάς, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι η συνεκτίμηση από τον νομοθέτη της Ένωσης, στις διατάξεις του κανονισμού 650/2012, των ζητημάτων σχετικά με τις καταχωρίσεις στο κτηματολόγιο και η θέσπιση μηχανισμών για τη διευκόλυνση της αναγραφής στο ΕΚΛ των πληροφοριών που καθιστούν δυνατή την πραγματοποίηση τέτοιων καταχωρίσεων συνεπάγονται την υποχρέωση συμπερίληψης στο περιεχόμενο του ΕΚΛ των κληρονομιαίων περιουσιακών στοιχείων που είναι καταχωρισμένα στα αντίστοιχα μητρώα. Η ύπαρξη τέτοιων μηχανισμών δεν σημαίνει ότι πρέπει και να χρησιμοποιούνται· δεν πρόκειται για το κρεμασμένο στον τοίχο πιστόλι του Τσέχωφ.
62.      Μπορεί, επομένως, από τις διατάξεις του κανονισμού 650/2012 να συναχθεί η ύπαρξη υποχρέωσης μνείας στο ΕΚΛ των κληρονομιαίων περιουσιακών στοιχείων και σε ποιες περιπτώσεις;
63.      Κατ’ αρχάς, η μνεία στο ΕΚΛ των κληρονομιαίων περιουσιακών στοιχείων προβλέπεται στο άρθρο 63 του κανονισμού 650/2012 σχετικά με τον σκοπό έκδοσης του ΕΚΛ. Κατά την παράγραφο 2, στοιχείο βʹ, του εν λόγω άρθρου, το ΕΚΛ μπορεί να χρησιμοποιηθεί «ιδίως» για να αποδειχθεί «η απόδοση ενός ή περισσότερων συγκεκριμένων περιουσιακών στοιχείων που αποτελούν τμήμα της περιουσίας στον ή τους κληρονόμους […] που μνημονεύονται στο κληρονομητήριο».
64.      Οι γλωσσικές αποδόσεις της εν λόγω διάταξης δεν διαφέρουν ουσιωδώς μεταξύ τους (29). Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι αντικείμενο μνείας στο ΕΚΛ είναι τα συγκεκριμένα κληρονομιαία περιουσιακά στοιχεία που αποτέλεσαν αντικείμενο «αποδόσεως» (30). Η τελευταία ως άνω έννοια, μολονότι είναι δύσκολο να ερμηνευθεί με σαφήνεια, φαίνεται να υποδηλώνει την ύπαρξη συγκεκριμένης βάσης για την πραγματοποίηση της μεταβίβασης στον κληρονόμο ορισμένου κληρονομιαίου περιουσιακού στοιχείου.
65.      Επιπλέον, η δυνατότητα μνείας στο ΕΚΛ των κληρονομιαίων περιουσιακών στοιχείων απορρέει ευθέως από το άρθρο 68 του κανονισμού 650/2012, το οποίο καθορίζει το περιεχόμενο του ΕΚΛ. Κατά το στοιχείο ιβʹ του εν λόγω άρθρου, το ΕΚΛ μπορεί να αναφέρει «την κληρονομική μερίδα κάθε κληρονόμου και, κατά περίπτωση, απαρίθμηση των δικαιωμάτων ή/και περιουσιακών στοιχείων για κάθε συγκεκριμένο κληρονόμο».
66.      Επομένως, όσον αφορά την περιγραφή του τίτλου του κληρονόμου επί των κληρονομιαίων περιουσιακών στοιχείων, η διάταξη αυτή δεν χρησιμοποιεί τον ίδιο όρο με το άρθρο 63, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, του ίδιου κανονισμού. Η εν λόγω διαφορά ορολογίας απαντά σε πολλές από τις γλωσσικές αποδόσεις του κανονισμού. Επιπλέον, η εν λόγω διάταξη δεν αναφέρεται μόνο στα περιουσιακά στοιχεία αλλά και στα δικαιώματα. Το μόνο συμπέρασμα που μπορεί να συναχθεί εξ αυτού είναι ότι το εύρος των πληροφοριών που πρέπει να μνημονεύονται στο ΕΚΛ σύμφωνα με το άρθρο 68, στοιχείο ιβʹ, in fine, του εν λόγω κανονισμού είναι μεγαλύτερο από το εύρος των πληροφοριών που διαλαμβάνονται στο άρθρο 63, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ (31).
67.      Ωστόσο, για την υπό κρίση υπόθεση είναι κρίσιμη η ερμηνεία του τελευταίου σκέλους του άρθρου 68, στοιχείο ιβʹ, του κανονισμού 650/2012. Σύμφωνα με την εν λόγω διάταξη, το ΕΚΛ μπορεί να περιλαμβάνει απαρίθμηση των δικαιωμάτων ή/και περιουσιακών στοιχείων ενός κληρονόμου, είτε πρόκειται για κάθε κληρονόμο είτε για ορισμένο ή συγκεκριμένο κληρονόμο (32).
68.      Οι αποκλίσεις μεταξύ των γλωσσικών αποδόσεων δεν επιτρέπουν τη συναγωγή κατά πολύ ευρύτερων συμπερασμάτων όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής της εν λόγω διάταξης. Ωστόσο, όπως και στην περίπτωση του άρθρου 63, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 650/2012, από τη διάταξη αυτή φαίνεται να προκύπτει ότι αφορά την ύπαρξη ειδικού τίτλου για τη μεταβίβαση δικαιωμάτων επί συγκεκριμένου κληρονομιαίου περιουσιακού στοιχείου και όχι αυτή καθ’ εαυτήν τη σύνθεση της κληρονομιαίας περιουσίας.
69.      Η ύπαρξη ενός τέτοιου ειδικού τίτλου για συγκεκριμένα κληρονομιαία περιουσιακά στοιχεία υποδηλώνεται επίσης από τη χρήση της φράσης «κατά περίπτωση» στο τελευταίο σκέλος του άρθρου 68, στοιχείο ιβʹ, του κανονισμού 650/2012. Η εν λόγω φράση προηγείται του λεκτικού «απαρίθμηση των δικαιωμάτων ή/και περιουσιακών στοιχείων για κάθε συγκεκριμένο κληρονόμο», αλλά όχι του λεκτικού «την κληρονομική μερίδα κάθε κληρονόμου» που περιλαμβάνεται στο πρώτο σκέλος του άρθρου 68, στοιχείο ιβʹ, του κανονισμού 650/2012.
70.      Όπως επισημαίνει το αιτούν δικαστήριο, η γερμανική νομολογία και θεωρία υποστηρίζουν εν πολλοίς ότι η φράση «κατά περίπτωση» αφορά περιπτώσεις μεταβίβασης κληρονομιαίων περιουσιακών στοιχείων σε συγκεκριμένο κληρονόμο με εμπράγματο αποτέλεσμα, αλλά δεν αφορά τη μεταβίβαση της κληρονομίας μέσω καθολικής κληρονομικής διαδοχής. Αντίστοιχες απόψεις έχουν διατυπωθεί και στη θεωρία άλλων κρατών μελών (33).
71.      Άλλοι συγγραφείς δεν συμφωνούν με τα προεκτεθέντα και θεωρούν ότι το κατά πόσον είναι αναγκαία η αναγραφή πληροφοριών σχετικά με τα κληρονομιαία περιουσιακά στοιχεία εξαρτάται από τον σκοπό για τον οποίο εκδίδεται το οικείο ΕΚΛ (34).
72.      Στην υπό κρίση υπόθεση, η Τσεχική και η Ισπανική Κυβέρνηση καθώς και η Επιτροπή τάσσονται επίσης υπέρ της τελευταίας ως άνω άποψης. Επισημαίνουν, ειδικότερα, ότι η φράση «κατά περίπτωση», που χρησιμοποιείται στο άρθρο 68, στοιχείο ιβʹ, του κανονισμού 650/2012, παραπέμπει στον σκοπό για τον οποίο εκδίδεται το ΕΚΛ, κατά την έννοια του άρθρου 63 του κανονισμού. Τούτο σημαίνει ότι, εάν σκοπός της έκδοσης του ΕΚΛ είναι η καταχώριση δικαιώματος του κληρονόμου στο κτηματολόγιο ενός κράτους μέλους και προϋπόθεση για την καταχώριση είναι η μνεία του κληρονομιαίου ακινήτου στο ΕΚΛ, τότε συντρέχει περίσταση που δικαιολογεί τη μνεία του ακινήτου στο ΕΚΛ. Με άλλα λόγια, η φράση «κατά περίπτωση», πρέπει να ερμηνευθεί ως «εφόσον τούτο δικαιολογείται από τον σκοπό για τον οποίο εκδίδεται το ΕΚΛ».
73.      Κατά τη γνώμη μου, η συστηματική ερμηνεία του άρθρου 68 του κανονισμού 650/2012 δεν δικαιολογεί την αποδοχή της εν λόγω επιχειρηματολογίας. Ήδη από το πρώτο εδάφιο του εν λόγω άρθρου προκύπτει ότι το ΕΚΛ περιέχει συγκεκριμένες πληροφορίες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προβλέπονται στο στοιχείο ιβʹ, στην έκταση που επιβάλλεται από τον σκοπό για τον οποίον αυτό εκδίδεται. Αν η φράση «κατά περίπτωση» του άρθρου 68, στοιχείο ιβʹ, του κανονισμού 650/2012 ερμηνευόταν ως «εφόσον τούτο δικαιολογείται από τον σκοπό για τον οποίο εκδίδεται το ΕΚΛ», η επιφύλαξη «κατά περίπτωση» θα ήταν περιττή. Εφόσον χρησιμοποιήθηκε μια τέτοια πρόσθετη επιφύλαξη, σκοπός της ήταν μάλλον να επισημανθεί ότι η οικεία μνεία πραγματοποιείται όταν συντρέχουν ορισμένες ιδιαίτερες περιστάσεις προς δικαιολόγησή της.
74.      Ποια είναι, επομένως, η ιδιαίτερη περίσταση που κρύβεται πίσω από τις λέξεις «κατά περίπτωση»;
75.      Επισημαίνεται ότι το άρθρο 68, στοιχείο ιβʹ, του κανονισμού 650/2012 προβλέπει, κατ’ αρχάς, την αναγραφή της κληρονομικής μερίδας που αναλογεί σε κάθε κληρονόμο και μόνο σε δεύτερο στάδιο, «κατά περίπτωση», την απαρίθμηση των δικαιωμάτων ή/και περιουσιακών στοιχείων της κληρονομίας. Πρέπει να τονιστεί ότι ο νομοθέτης της Ένωσης ακολούθησε σαφή δομή για την απαρίθμηση των πληροφοριών που περιλαμβάνονται στο ΕΚΛ, προβλέποντας δεκαπέντε στοιχεία, καθένα από τα οποία αφορά διαφορετικού είδους πληροφορίες. Δεδομένου ότι η κληρονομική μερίδα των κληρονόμων επί της κληρονομιαίας περιουσίας και, ενδεχομένως, τα κληρονομιαία περιουσιακά στοιχεία που τους αναλογούν, αναφέρονται στο ίδιο στοιχείο, πρέπει να γίνει δεκτό ότι, σε αμφότερες τις περιπτώσεις, πρέπει να καθοριστεί το σύνολο των κληρονομικών δικαιωμάτων κατ’ εφαρμογήν κανόνων της ίδιας φύσεως, ήτοι κανόνων που καθορίζουν την έκταση των δικαιωμάτων των κληρονόμων επί της κληρονομίας.
76.      Η έκταση των κληρονομικών δικαιωμάτων των κληρονόμων μπορεί να καθοριστεί είτε σε σχέση με το σύνολο των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων του κληρονομουμένου, μέσω μνείας της κληρονομικής μερίδας του κληρονόμου, είτε σε σχέση με συγκεκριμένα κληρονομιαία περιουσιακά στοιχεία, μέσω καθορισμού του δικαιώματος του κληρονόμου ή συγκεκριμένων κληρονόμων επί συγκεκριμένου περιουσιακού στοιχείου. Για παράδειγμα, ο κληρονόμος μπορεί επίσης να είναι κληροδόχος βάσει εμπράγματης κληροδοσίας. Εναλλακτικά, οι διατάξεις του εφαρμοστέου στην κληρονομική διαδοχή δικαίου μπορούν να προβλέπουν συγκεκριμένα δικαιώματα του συζύγου του κληρονομουμένου επί συγκεκριμένων κληρονομιαίων περιουσιακών στοιχείων, ανεξαρτήτως της κληρονομικής μερίδας του. Περαιτέρω, δεν αποκλείεται η ύπαρξη ειδικών κανόνων, οι οποίοι για λόγους που αφορούν την οικονομική, οικογενειακή ή κοινωνική τους χρήση, θέτουν περιορισμούς που αφορούν ή επηρεάζουν τη διαδοχή σε σχέση με ορισμένα περιουσιακά στοιχεία, στους οποίους εξάλλου παραπέμπει το γράμμα του άρθρου 30 του κανονισμού 650/2012 (35). Δεν αποκλείεται επίσης η ύπαρξη διατάξεων του κληρονομικού δικαίου που επιτρέπουν τη σύνταξη διαθήκης δυνάμει της οποίας ο διαθέτης προβαίνει σε διανομή, με εμπράγματα αποτελέσματα, των διαφόρων περιουσιακών στοιχείων της κληρονομίας του.
77.      Θεωρώ, επομένως, λογικό ότι ο νομοθέτης της Ένωσης, καθόσον προέβλεψε στο άρθρο 68, στοιχείο ιβʹ, του κανονισμού 650/2012 την αναγραφή στο ΕΚΛ πληροφοριών σχετικά με το εύρος των κληρονομικών δικαιωμάτων των κληρονόμων, όφειλε να λάβει υπόψη το γεγονός ότι η απλή μνεία της κληρονομικής μερίδας ενδέχεται να αποδειχθεί ανεπαρκής για την ορθή απεικόνιση των εν λόγω πληροφοριών. Αυτό θα συμβεί εάν οι διατάξεις του εφαρμοστέου στην κληρονομική διαδοχή δικαίου, σε συνδυασμό ενδεχομένως με έγκυρη διάταξη τελευταίας βούλησης, προβλέπουν ειδικούς κανόνες για τη μεταβίβαση ορισμένων κληρονομιαίων περιουσιακών στοιχείων στον κληρονόμο με εμπράγματα αποτελέσματα (36). Σε μια τέτοια περίπτωση, θα είναι αναγκαίο να προσδιοριστούν τα δικαιώματα των κληρονόμων επί του οικείου κληρονομιαίου περιουσιακού στοιχείου και όχι επί του συνόλου των περιουσιακών δικαιωμάτων και υποχρεώσεων του κληρονομουμένου (37). Τούτο δεν συμβαίνει στην περίπτωση καθολικής κληρονομικής διαδοχής.
78.      Από την ερμηνεία που προτείνουν η Επιτροπή καθώς και η Ισπανική και η Τσεχική Κυβέρνηση προκύπτει ότι το άρθρο 68, στοιχείο ιβʹ, του κανονισμού 650/2012 αφορά, κατά το πρώτο σκέλος του, τις κληρονομικές μερίδες των κληρονόμων και, κατά το δεύτερο σκέλος του, το αν τα περιουσιακά στοιχεία ανήκουν στην κληρονομία. Στο πλαίσιο της εν λόγω ερμηνείας, πρόκειται για πληροφορίες εντελώς διαφορετικής φύσεως: αφενός, εκείνες που αφορούν την έκταση των δικαιωμάτων του κληρονόμου, οι οποίες καθορίζονται από το δίκαιο που είναι εφαρμοστέο στην κληρονομική διαδοχή, και, αφετέρου, εκείνες που αφορούν τη σύνθεση της κληρονομίας, η οποία προκύπτει από τις διαπιστώσεις που πραγματοποιούνται κατ’ αρχήν βάσει του εμπραγμάτου δικαίου. Λαμβανομένης υπόψη της διαφορετικής φύσεως των πληροφοριών, θα μπορούσε κανείς να αναμένει ότι, αν αυτή ήταν η πρόθεση του νομοθέτη της Ένωσης, κατά τη συστηματική απαρίθμηση, σε διαδοχικά στοιχεία, των κατηγοριών πληροφοριών τις οποίες πρέπει να περιλαμβάνει το ΕΚΛ, θα είχε προβλέψει χωριστό στοιχείο όσον αφορά την αναγραφή των κληρονομιαίων περιουσιακών στοιχείων.
79.      Ωστόσο, δεν μπορεί να γίνει λόγος για μια τέτοια ανακολουθία και ασυνέπεια του νομοθέτη της Ένωσης, εάν θεωρηθεί, όπως προτείνω ανωτέρω, ότι η φράση «κατά περίπτωση» αναφέρεται στην ύπαρξη ειδικών κανόνων που προβλέπουν έννομες συνέπειες σε σχέση με συγκεκριμένα κληρονομιαία περιουσιακά στοιχεία και όχι σε σχέση με το σύνολο των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων του κληρονομούμενου. Η ερμηνεία αυτή καθιστά επίσης κατανοητούς τους λόγους για τους οποίους πλείονες γλωσσικές αποδόσεις χρησιμοποιούν στο άρθρο 68, στοιχείο ιβʹ, του κανονισμού 650/2012 όρους που υποδηλώνουν την ύπαρξη ειδικού τίτλου των επιμέρους κληρονόμων όσον αφορά συγκεκριμένα κληρονομιαία περιουσιακά στοιχεία.
80.      Το περιεχόμενο του παραρτήματος IV του εντύπου για το ΕΚΛ δεν έρχεται σε αντίθεση με την εν λόγω ερμηνεία. Το περιεχόμενο των εν λόγω σημείων δεν μπορεί, προφανώς, να είναι καθοριστικό για την ερμηνεία των διατάξεων του κανονισμού 650/2012, δεδομένου ότι το έντυπο για το ΕΚΛ θεσπίστηκε με τον εκτελεστικό κανονισμό της Επιτροπής, ήτοι με πράξη κατώτερης τυπικής ισχύος σε σχέση με τον ως άνω κανονισμό. Επομένως, το περιεχόμενο του εκτελεστικού κανονισμού είναι το αποτέλεσμα της συγκεκριμένης ερμηνείας, εκ μέρους του ως άνω θεσμικού οργάνου, των διατάξεων του κανονισμού 650/2012. Πάντως, πρέπει να σημειωθεί ότι το παράρτημα IV του εντύπου για το ΕΚΛ προβλέπει χωριστό πεδίο για την αναγραφή της κληρονομικής μερίδας (σημείο 8) και χωριστό πεδίο για την παροχή πληροφοριών σχετικά με τα περιουσιακά στοιχεία που αποδίδονται (σημείο 9). Κανένα από τα δύο αυτά σημεία δεν ορίζεται ότι πρέπει να συμπληρωθεί υποχρεωτικά (38). Τούτο καταδεικνύει ότι λαμβάνεται υπόψη το γεγονός ότι η έκταση των δικαιωμάτων του κληρονόμου επί της κληρονομίας μπορεί να καθοριστεί με διάφορους τρόπους.
81.      Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, φρονώ ότι από τις διατάξεις του κανονισμού 650/2012 προκύπτει ότι η εκδίδουσα αρχή δεν έχει την υποχρέωση αναγραφής στο ΕΚΛ πληροφοριών σχετικά με τα κληρονομηθέντα περιουσιακά στοιχεία σε περίπτωση μεταβίβασης της κληρονομίας μέσω καθολικής κληρονομικής διαδοχής. Στο πλαίσιο αυτό, η μνεία της κληρονομικής μερίδας του κληρονόμου αρκεί για απεικόνιση της έκτασης των κληρονομικών του δικαιωμάτων.
β)      Οι διατάξεις που διέπουν την έκταση της αρμοδιότητας της εκδίδουσας το ΕΚΛ αρχής
82.      Η ερμηνεία αυτή επιρρωννύεται από τις διατάξεις του κανονισμού που καθορίζουν την έκταση της αρμοδιότητας της εκδίδουσας το ΕΚΛ αρχής.
83.      Κατά το άρθρο 67 του κανονισμού 650/2012, η εκδίδουσα αρχή εκδίδει το ΕΚΛ, υπό την προϋπόθεση ότι τα στοιχεία που πρέπει να πιστοποιηθούν έχουν εξακριβωθεί σύμφωνα με το δίκαιο που είναι εφαρμοστέο στην κληρονομική διαδοχή ή σύμφωνα με οποιοδήποτε άλλο δίκαιο που είναι εφαρμοστέο σε συγκεκριμένα στοιχεία. Όσον αφορά το τελευταίο σκέλος της περιόδου αυτής, από την αιτιολογική σκέψη 71 του ως άνω κανονισμού προκύπτει ότι πρόκειται για ζητήματα όπως το ουσιαστικό κύρος των διατάξεων τελευταίας βούλησης. Η προπαρατεθείσα διάταξη παραπέμπει, συνεπώς, στις διατάξεις του κεφαλαίου III του κανονισμού 650/2012 με τίτλο «Εφαρμοστέο δίκαιο». Τα άρθρα του εν λόγω κεφαλαίου, και ειδικότερα τα άρθρα 21, 22 και 23, αφορούν τον καθορισμό και το πεδίο εφαρμογής του εφαρμοστέου στο σύνολο της κληρονομικής διαδοχής δικαίου. Τα επόμενα άρθρα αφορούν το εφαρμοστέο δίκαιο σε θέματα όπως το κύρος διατάξεων τελευταίας βούλησης, κληρονομικές συμβάσεις ή δηλώσεις αποδοχής ή αποποίησης.
84.      Σχεδόν κανένα από τα άρθρα του κεφαλαίου III του κανονισμού 650/2012 δεν ρυθμίζει λεπτομερώς τα ζητήματα κληρονομικής διαδοχής με αναφορά σε συγκεκριμένα κληρονομιαία περιουσιακά στοιχεία (39).
85.      Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, θα πρέπει, κατά τη γνώμη μου, να γίνει δεκτό ότι η αναγραφή πληροφοριών σχετικά με τα κληρονομιαία περιουσιακά στοιχεία εμπίπτει στην αρμοδιότητα της εκδίδουσας το ΕΚΛ αρχής, εφόσον είναι αναγκαία υπό το πρίσμα των διατάξεων του δικαίου που είναι εφαρμοστέο στο σύνολο της κληρονομικής διαδοχής. Το πεδίο εφαρμογής του δικαίου αυτού ορίζεται στο άρθρο 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 650/2012. Σύμφωνα με το άρθρο 23, παράγραφος 2, στοιχείο εʹ, του κανονισμού 650/2012, το δίκαιο που προσδιορίζεται σύμφωνα με τα άρθρα 21 και 22 του εν λόγω κανονισμού καθορίζει τη μεταβίβαση προς τους κληρονόμους και, κατά περίπτωση, τους κληροδόχους των περιουσιακών στοιχείων, των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων που απαρτίζουν την κληρονομία, περιλαμβανομένων των όρων και των αποτελεσμάτων της αποδοχής ή της αποποίησης κληρονομίας ή κληροδοσίας. Εντούτοις, από τη διάταξη αυτή δεν προκύπτει ότι στο πεδίο εφαρμογής του εφαρμοστέου στο σύνολο της κληρονομικής διαδοχής δικαίου εμπίπτει ο προσδιορισμός του κατά πόσον ορισμένα περιουσιακά στοιχεία ανήκουν στην κληρονομιαία περιουσία.
86.      Η ως άνω προσέγγιση δεν θα πρέπει να προκαλεί έκπληξη. Σύμφωνα με το άρθρο 1, παράγραφος 1, του κανονισμού 650/2012, ο εν λόγω κανονισμός εφαρμόζεται στις κληρονομικές διαδοχές. Το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του εν λόγω κανονισμού ορίζει ότι, για τους σκοπούς του κανονισμού, η κληρονομική διαδοχή καλύπτει όλες τις περιπτώσεις μεταβίβασης αιτία θανάτου περιουσιακών στοιχείων, δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, είτε πρόκειται για εκούσια μεταβίβαση δυνάμει διατάξεως τελευταίας βούλησης είτε για μεταβίβαση μέσω εξ αδιαθέτου διαδοχής. Επομένως, το εφαρμοστέο στο σύνολο της κληρονομικής διαδοχής δίκαιο καθορίζει τις λεπτομέρειες της μεταβίβασης των κληρονομιαίων περιουσιακών στοιχείων στους δικαιοδόχους/διαδόχους του κληρονομουμένου. Η υπαγωγή των οικείων περιουσιακών στοιχείων στην κληρονομιαία περιουσία δεν διέπεται από το εφαρμοστέο στο σύνολο της κληρονομικής διαδοχής δίκαιο, ούτε εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 650/2012. Τούτο επιβεβαιώνεται κατά τρόπο μη επιδεχόμενο αμφισβήτηση από την προαναφερθείσα αιτιολογική σκέψη 71 του κανονισμού. Κατά την εν λόγω αιτιολογική σκέψη, η αποδεικτική ισχύς του ΕΚΛ δεν θα πρέπει να αφορά ζητήματα που δεν ρυθμίζονται από τον κανονισμό, όπως, για παράδειγμα, το ζήτημα εάν ένα συγκεκριμένο περιουσιακό στοιχείο ανήκε ή όχι στον θανόντα.
87.      Ταυτόχρονα, σε περίπτωση καθολικής κληρονομικής διαδοχής, η επιβεβαίωση της υπαγωγής ορισμένου περιουσιακού στοιχείου στην κληρονομιαία περιουσία θα ισοδυναμούσε με τον προσδιορισμό του κατά πόσον το συγκεκριμένο περιουσιακό στοιχείο ανήκε στον θανόντα. Επομένως, θα επρόκειτο, κατ’ ουσίαν, για ενέργειες ως προς τις οποίες ο νομοθέτης της Ένωσης επισήμανε ρητώς, στην αιτιολογική σκέψη 71 του κανονισμού 650/2012, ότι δεν υπόκεινται στις διατάξεις του κανονισμού αυτού. Κατά συνέπεια, ο προσδιορισμός του αν ορισμένα περιουσιακά στοιχεία ανήκουν στην κληρονομιαία περιουσία δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα της εκδίδουσας το ΕΚΛ αρχής, διότι βαίνει πέραν των ζητημάτων που διέπονται από το δίκαιο το οποίο είναι εφαρμοστέο στην κληρονομική διαδοχή ή από οποιοδήποτε άλλο δίκαιο που είναι εφαρμοστέο σε συγκεκριμένα στοιχεία, κατά την έννοια του άρθρου 67 του κανονισμού 650/2012.
88.      Δεν ισχύει το ίδιο στην περίπτωση κληρονομικής διαδοχής υπό τη μορφή μεμονωμένης μεταβίβασης συγκεκριμένων περιουσιακών στοιχείων, όπου κάτι τέτοιο είναι αναγκαίο για τον προσδιορισμό του αντικειμένου της διαδοχής. Ελλείψει ακριβούς προσδιορισμού του κληρονομιαίου περιουσιακού στοιχείου, δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστεί η έκταση του δικαιώματος που αποκτά ο κληρονόμος μέσω κληρονομικής διαδοχής.
γ)      Οι διατάξεις που διέπουν τη διαδικασία εκδόσεως ΕΚΛ
89.      Η ανάλυση των διατάξεων του κανονισμού 650/2012 που ρυθμίζουν τη διεξαγωγή της διαδικασίας εκδόσεως ΕΚΛ συνηγορεί επίσης υπέρ του συμπεράσματος ότι από τις διατάξεις του εν λόγω κανονισμού δεν προκύπτει ότι, σε περίπτωση καθολικής κληρονομικής διαδοχής, πρέπει να αναγράφονται στο ΕΚΛ τα περιουσιακά στοιχεία της κληρονομίας.
90.      Η εν λόγω διαδικασία ρυθμίζεται στο άρθρο 66 του κανονισμού 650/2012. Πρόκειται για διαδικασία υποβολής αιτήσεως και εναπόκειται στην εκδίδουσα αρχή να ελέγξει τις πληροφορίες και τις δηλώσεις που παρέχονται από τον αιτούντα, καθώς και τα έγγραφα και λοιπά αποδεικτικά μέσα. Το άρθρο αυτό εξαρτά σε δύο σημεία (στην παράγραφο 1, δεύτερο εδάφιο, και στην παράγραφο 3) τις εξουσίες της εκδίδουσας αρχής (όσον αφορά την αυτεπάγγελτη εξακρίβωση και τo αίτημα υποβολής ένορκων βεβαιώσεων, αντίστοιχα) από την έκταση των εξουσιών της βάσει της εθνικής νομοθεσίας.
91.      Επομένως, η διαδικασία εκδόσεως ΕΚΛ δεν αποτέλεσε αντικείμενο πλήρους εναρμονίσεως. Εάν το εθνικό δίκαιο δεν προβλέπει τη δυνατότητα αυτεπάγγελτης ενέργειας ούτε τη δυνατότητα υποβολής ένορκων βεβαιώσεων όσον αφορά την υπαγωγή των περιουσιακών στοιχείων στην κληρονομιαία περιουσία, τούτο σημαίνει ότι η εκδίδουσα αρχή μπορεί μόνο να ελέγξει την ακρίβεια των ισχυρισμών τους αιτούντος και τα προσκομιζόμενα από αυτόν έγγραφα. Σε μια τέτοια περίπτωση, εάν ο αιτών ζητήσει την επιβεβαίωση των δικαιωμάτων του ως κληρονόμου επί κληρονομιαίων περιουσιακών στοιχείων που βρίσκονται σε άλλο κράτος μέλος και αποτελούν αντικείμενο καθολικής κληρονομικής διαδοχής, το καθήκον της εκδίδουσας αρχής περιορίζεται στην εξέταση των εγγράφων που έχει προσκομίσει ο αιτών.
92.      Σε περίπτωση καθολικής κληρονομικής διαδοχής, η εν λόγω διαδικασία είναι άσκοπη, χρονοβόρα, δαπανηρή και αναποτελεσματική.
93.      Πρώτον, είναι άσκοπη, διότι παρέλκει η εξακρίβωση από την εκδίδουσα αρχή του αν ένα περιουσιακό στοιχείο ανήκει στην κληρονομιαία περιουσία, δεδομένου ότι από τις διατάξεις του εφαρμοστέου στην κληρονομική διαδοχή δικαίου προκύπτει ότι ο κληρονόμος κληρονόμησε μερίδιο επί της κληρονομίας, γεγονός το οποίο συνάγεται ήδη από το περιεχόμενο του ΕΚΛ. Η απόδειξη του τίτλου του κληρονομουμένου ως προς ορισμένο περιουσιακό στοιχείο συνεπάγεται, ελλείψει συγκεκριμένων πληροφοριών που να επιβάλλουν τη συναγωγή άλλου συμπεράσματος, ότι τα δικαιώματα επί του εν λόγω περιουσιακού στοιχείου έχουν μεταβιβαστεί στους κληρονόμους κατά τις μερίδες που προσδιορίζονται στο ΕΚΛ. Η μνεία του κληρονομιαίου περιουσιακού στοιχείου στο ΕΚΛ είναι περιττή, διότι η αποδεικτική ισχύς του ΕΚΛ δεν εκτείνεται στην υπαγωγή του περιουσιακού στοιχείου στην κληρονομιαία περιουσία. Πράγματι, ο κανονισμός δεν προβλέπει ότι η καταχώριση δημιουργεί τεκμήριο ότι ορισμένο περιουσιακό στοιχείο ανήκει στην κληρονομιαία περιουσία.
94.      Δεύτερον, η εν λόγω διαδικασία είναι χρονοβόρα και δαπανηρή, καθώς απαιτεί τη διεκπεραίωση ενεργειών βάσει αλλοδαπού δικαίου και εγγράφων, την απόκτηση αντιγράφων και, ενδεχομένως, την επικύρωση εγγράφων, καθώς και, σε πολλές περιπτώσεις, τη μετάφρασή τους στην επίσημη γλώσσα της αρχής έκδοσης του ΕΚΛ. Η εκδίδουσα αρχή θα έπρεπε πρώτα να εκτιμήσει αν τα υποβληθέντα προς εξέταση έγγραφα είναι γνήσια και αν αποδεικνύουν ότι το περιουσιακό στοιχείο ανήκει στην κληρονομιαία περιουσία. Τούτο προϋποθέτει την ανάλυση αλλοδαπής νομοθεσίας και, ενδεχομένως, τη διαβούλευση με τις αρχές άλλου κράτους μέλους (40). Στην τελευταία ως άνω περίπτωση, πρέπει να συνυπολογιστεί η ανάγκη μετάφρασης στην επίσημη γλώσσα άλλου κράτους μέλους. Επιπλέον, για να μπορέσει η εκδίδουσα αρχή να προβεί στην εν λόγω αξιολόγηση, ο αιτών θα πρέπει να επιβαρυνθεί με τα έξοδα για την απόκτηση αντιγράφων των σχετικών εγγράφων στο κράτος μέλος στο οποίο βρίσκεται το ακίνητο και, εάν έχουν συνταχθεί σε γλώσσα διαφορετική από την επίσημη γλώσσα της εκδίδουσας αρχής, για τη μετάφρασή τους στην εν λόγω επίσημη γλώσσα και στη συνέχεια για τη μετάφραση του χορηγηθέντος ΕΚΛ στην επίσημη γλώσσα του κράτους μέλους στο οποίο βρίσκεται το ακίνητο.
95.      Τρίτον, η ως άνω διαδικασία είναι αναποτελεσματική διότι, σε όλες τις περιπτώσεις στις οποίες οι διαπιστώσεις βασίζονται σε αντίγραφα εγγράφων εκδοθέντων από την αρχή καταχώρισης, οι σχετικές διαπιστώσεις σχετικά με το αν ένα περιουσιακό στοιχείο ανήκει στην κληρονομιαία περιουσία βασίζονται στις πληροφορίες που έχει στη διάθεσή της η εν λόγω αρχή, η οποία αποτελεί, αφενός, την πηγή πληροφοριών σχετικά με τα κληρονομιαία περιουσιακά στοιχεία που καταχωρίζονται στο τηρούμενο μητρώο (εκδίδοντας τα σχετικά αντίγραφα για την υποβολή τους στην εκδίδουσα αρχή) και, αφετέρου, τον αποδέκτη των πληροφοριών που η ίδια παρείχε και οι οποίες περιελήφθησαν στο ΕΚΛ αφού μεταφράστηκαν δις (μετά την παραλαβή της αίτησης καταχώρισης των δικαιωμάτων του κληρονόμου στο μητρώο βάσει του ΕΚΛ). Η επικύρωση αντιγράφου της αρχής καταχώρισης από την αρχή έκδοσης του ΕΚΛ, ώστε η αρχή καταχώρισης να μπορεί να καταχωρίσει την αλλαγή του ιδιοκτήτη του καταχωρισμένου περιουσιακού στοιχείου φαίνεται μάλλον περιττή. Ταυτόχρονα, δεν παρέχει ουδεμία εγγύηση όσον αφορά την πραγματοποίηση της καταχώρισης στο μητρώο. Η τελική αξιολόγηση της πληρότητας και της ορθότητας όλων των παρεχόμενων πληροφοριών από την άποψη των απαιτήσεων της νομοθεσίας περί μητρώων εναπόκειται στην αρχή καταχώρισης, όπως άλλωστε υπογραμμίζει ο νομοθέτης της Ένωσης στην αιτιολογική σκέψη 18 του κανονισμού 650/2012. Τούτο μπορεί να συνεπάγεται την ανάγκη τροποποίησης του εκδοθέντος ΕΚΛ ανάλογα με τις απαιτήσεις των αρχών καταχώρισης (41).
δ)      Συνέπειες της υιοθετήσεως της προτεινόμενης ερμηνείας
96.      Κατά της ερμηνείας κατά την οποία από τις διατάξεις του κανονισμού 650/2012 δεν προκύπτει ότι, σε περίπτωση καθολικής κληρονομικής διαδοχής, πρέπει να μνημονεύονται στο ΕΚΛ τα περιουσιακά στοιχεία της κληρονομίας μπορεί, βεβαίως, να προβληθεί ότι η εν λόγω ερμηνεία δεν λαμβάνει υπόψη τους σκοπούς του ΕΚΛ και τη λειτουργία του ως εγγράφου βάσει του οποίου πραγματοποιείται η καταχώριση των δικαιωμάτων των κληρονόμων στο κτηματολόγιο άλλου κράτους μέλους.
97.      Αφενός, επισημαίνω ότι δεν έχουν όλα τα κράτη μέλη, στη νομοθεσία τους περί μητρώων, διατάξεις που εξαρτούν την καταχώριση των δικαιωμάτων του κληρονόμου στο μητρώο στο οποίο είναι καταχωρισμένο το ακίνητο από τη μνεία του εν λόγω ακινήτου στο ΕΚΛ (42). Η προτεινόμενη ερμηνεία ουδεμία αλλαγή επιφέρει όσον αφορά την αποτελεσματικότητα του ΕΚΛ στα εν λόγω κράτη.
98.      Αφετέρου, υπενθυμίζω ότι από την απόφαση Registrų centras προκύπτει ότι η έλλειψη πληροφοριών σχετικά με ακίνητη περιουσία στο ΕΚΛ δεν θέτει υπό αμφισβήτηση το κύρος του ΕΚΛ, αυτού καθ’ εαυτό, όσον αφορά τα λοιπά στοιχεία που πιστοποιούνται με αυτό, όπως η ιδιότητα του κληρονόμου (43), σύμφωνα δε με την αιτιολογική σκέψη 18 του κανονισμού 650/2012 θα πρέπει να είναι δυνατή η συμπλήρωση των πληροφοριών που απαιτούνται από τη νομοθεσία περί μητρώων με την παροχή πρόσθετων πληροφοριών ή την υποβολή συμπληρωματικών πληροφοριών από τους κληρονόμους. Ο Τσέχος νομοθέτης ευθυγραμμίστηκε με τις κατευθυντήριες γραμμές που απορρέουν από την ως άνω αιτιολογική σκέψη, προβλέποντας τη δυνατότητα των κληρονόμων να υποβάλλουν συμπληρωματική δήλωση σε σχέση με πληροφορίες των οποίων η απουσία από το ΕΚΛ εμποδίζει την καταχώριση βάσει του ΕΚΛ και μόνον (44).
99.      Ως εκ τούτου, η προτεινόμενη ερμηνεία δεν προδικάζει την αναποτελεσματικότητα του ΕΚΛ ως εγγράφου βάσει του οποίου πραγματοποιείται η καταχώριση στο μητρώο. Ταυτόχρονα, αναμένεται να συμβάλει στην ενίσχυση της ασφάλειας των δικαιοπραξιών.
100. Πρώτον, επιβεβαιώνει τα όρια της αρμοδιότητας της εκδίδουσας το ΕΚΛ αρχής ως αρμόδιας αρχής για την πιστοποίηση των περιστάσεων που απορρέουν από το εφαρμοστέο στην κληρονομική διαδοχή δίκαιο και οι οποίες είναι κρίσιμες από την άποψη των αποτελεσμάτων του ΕΚΛ που ορίζονται στο άρθρο 69 του κανονισμού 650/2012. Αντιθέτως, η αναγραφή στο ΕΚΛ πληροφοριών σχετικά με τα κληρονομιαία περιουσιακά στοιχεία σε περίπτωση καθολικής κληρονομικής διαδοχής μπορεί να δημιουργήσει στα πρόσωπα στα οποία επιδεικνύεται το ΕΚΛ την εσφαλμένη πεποίθηση ότι τούτο συνιστά, κατ’ ουσίαν, και επίσημη πιστοποίηση περί του ότι ένα συγκεκριμένο περιουσιακό στοιχείο ανήκει στην κληρονομιαία περιουσία, το οποίο, όμως, δεν πιστοποιεί το ΕΚΛ (45).
101. Δεύτερον, η προτεινόμενη ερμηνεία αποτρέπει τον κίνδυνο εσφαλμένης ή ανακριβούς πιστοποίησης περιστάσεων τις οποίες η αρχή έκδοσης του ΕΚΛ, σε κράτος μέλος του οποίου το δίκαιο δεν προβλέπει αντίστοιχες ενέργειες κατά το στάδιο πιστοποίησης των κληρονομικών δικαιωμάτων, δεν είναι σε θέση να επιβεβαιώσει ούτε διαθέτει προς τούτο τα κατάλληλα εργαλεία και γνώσεις.
102. Τρίτον, το ΕΚΛ, το οποίο χρησιμοποιείται στο πλαίσιο δικαιοπραξιών και είναι ήδη ένα εκτενές έγγραφο, δεν βαρύνεται με περιττές πληροφορίες, η αναγραφή των οποίων μπορεί να εγείρει διάφορες αμφιβολίες σε τρίτους. Ειδικότερα, φρονώ ότι η αναγραφή πληροφοριών σχετικά με ορισμένα κληρονομιαία περιουσιακά στοιχεία τα οποία μεταβιβάστηκαν μέσω καθολικής κληρονομικής διαδοχής μπορεί να δημιουργήσει σε τρίτους αμφιβολίες ως προς τη σημασία της απουσίας μνείας άλλων περιουσιακών στοιχείων της κληρονομίας στο ΕΚΛ. Φοβούμαι ότι τρίτοι ενδέχεται να εξαρτούν τη διενέργεια ορισμένων συναλλαγών με τους κληρονόμους που διαθέτουν ΕΚΛ από την αναγραφή σε αυτό πληροφοριών σχετικά με άλλα περιουσιακά στοιχεία της κληρονομίας τα οποία είναι κρίσιμα για την επίμαχη συναλλαγή. Αυτό μπορεί να καθιστά αναγκαία τη συμπλήρωση του ΕΚΛ περισσότερες από μία φορά.
103. Επισημαίνω επίσης ότι, σε περίπτωση μεταβίβασης της κληρονομίας μέσω καθολικής διαδοχής σε περισσότερα από ένα άτομα, η αναγραφή πληροφοριών σχετικά με το κληρονομηθέν περιουσιακό στοιχείο θα πρέπει να συνοδεύεται από αναφορά, στο σημείο 10 του παραρτήματος IV του εντύπου για το ΕΚΛ, των ακριβών πληροφοριών σχετικά με τους περιορισμούς της δυνατότητας διαθέσεως των μεριδίων επί του εν λόγω περιουσιακού στοιχείου. Από το άρθρο 69, παράγραφος 2, του κανονισμού 650/2012 συνάγεται τεκμήριο υπέρ του κληρονόμου όσον αφορά τα δικαιώματα και τις εξουσίες που αναφέρονται στο ΕΚΛ χωρίς κανέναν όρο ή περιορισμό πέραν εκείνων που ρητώς προβλέπει το οικείο ΕΚΛ. Ωστόσο, σε περίπτωση καθολικής κληρονομικής διαδοχής, το δικαίωμα των συγκληρονόμων να διαθέτουν τα μερίδιά τους επί των περιουσιακών στοιχείων της κληρονομίας πριν από τη διανομή αυτής είναι συχνά περιορισμένο (46). Σε μια τέτοια περίπτωση, παράλληλα με την αναγραφή πληροφοριών σχετικά με τα κληρονομιαία περιουσιακά στοιχεία ή τις οικείες κληρονομικές μερίδες, το ΕΚΛ θα πρέπει να περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με τους περιορισμούς του δικαιώματος διαθέσεων αυτών κατά τα οριζόμενα στο εφαρμοστέο στην κληρονομική διαδοχή δίκαιο. Ειδάλλως, το ΕΚΛ θα ήταν παραπλανητικό όσον αφορά την έκταση των δικαιωμάτων του κληρονόμου που απορρέουν από το ως άνω εφαρμοστέο δίκαιο.
ε)      Απάντηση στα προδικαστικά ερωτήματα
104. Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, φρονώ ότι το άρθρο 68, στοιχείο ιβʹ, του κανονισμού 650/2012 έχει την έννοια ότι η εκδίδουσα το ΕΚΛ αρχή δεν έχει την υποχρέωση αναγραφής σε αυτό, κατόπιν αιτήματος του αιτούντος, πληροφοριών σχετικά με κληρονομιαίο ακίνητο που βρίσκεται σε άλλο κράτος μέλος, σε περίπτωση μεταβίβασης της κληρονομίας μέσω καθολικής κληρονομικής διαδοχής. Τούτο ισχύει ανεξαρτήτως των προϋποθέσεων που προβλέπονται από τη νομοθεσία περί μητρώων του κράτους μέλους της τοποθεσίας του κληρονομιαίου ακινήτου όσον αφορά τα έγγραφα βάσει των οποίων πραγματοποιείται η καταχώριση στο κτηματολόγιο.
4.      Επί της δυνατότητας υιοθετήσεως διαφορετικής ερμηνείας από την προτεινόμενη
105. Οι αιτούντες της κύριας δίκης, η Τσεχική και η Ισπανική Κυβέρνηση καθώς και η Επιτροπή προτείνουν διαφορετική, σε σχέση με την προεκτεθείσα, ερμηνεία του άρθρου 68, στοιχείο ιβʹ, του κανονισμού 650/2012 (47). Υποστηρίζουν ότι οι σκοποί του κανονισμού και του ΕΚΛ συνηγορούν υπέρ της αναγραφής στο ΕΚΛ πληροφοριών σχετικά με το κληρονομηθέν ακίνητο, εφόσον με αυτήν καθίσταται δυνατή η τήρηση των απαιτήσεων της νομοθεσίας περί μητρώων και η πραγματοποίηση της καταχώρισης στο μητρώο στο οποίο είναι καταχωρισμένο το εν λόγω ακίνητο. Διαφορετικά, το εκδοθέν ΕΚΛ δεν θα επιτελούσε τη λειτουργία του.
106. Εξέθεσα ήδη ανωτέρω τις αρνητικές συνέπειες της υιοθετήσεως μιας τέτοιας ερμηνείας όσον αφορά την ευκολία, την ταχύτητα και την αποτελεσματικότητα της διαδικασίας εκδόσεως του ΕΚΛ (48). Υπογραμμίζω ότι μια τέτοια ερμηνεία θέτει σε ιδιαίτερα δυσχερή κατάσταση τις εκδίδουσες αρχές των κρατών μελών των οποίων οι διαδικαστικοί κανόνες δεν προβλέπουν, στο πλαίσιο αντίστοιχης διαδικασίας, την επιβεβαίωση της υπαγωγής ορισμένων περιουσιακών στοιχείων στην κληρονομιαία περιουσία ή, εν γένει, την κατάρτιση απογραφής. Ειδικότερα, οι εν λόγω αρχές καλούνται να επιβεβαιώσουν το δικαίωμα κυριότητας ή άλλο δικαίωμα του κληρονόμου επί συγκεκριμένου κληρονομιαίου περιουσιακού στοιχείου, ενεργώντας σε διαδικαστικό κενό, ήτοι σύμφωνα με μη καθορισμένους κανόνες, καθώς και βάσει αλλοδαπού εμπραγμάτου δικαίου και εγγράφων προερχόμενων από άλλο κράτος μέλος. Επιπλέον, αντικείμενο της πιστοποίησης είναι περιστάσεις στην πιστοποίηση των οποίων δεν αποσκοπεί το ΕΚΛ.
107. Εντούτοις, εάν το Δικαστήριο κρίνει ότι τα ως άνω επιχειρήματα είναι αλυσιτελή και δεχθεί την ερμηνεία του άρθρου 68, στοιχείο ιβʹ, του κανονισμού 650/2012 την οποία προτείνουν οι αιτούντες της κύριας δίκης, η Τσεχική και η Ισπανική Κυβέρνηση καθώς και η Επιτροπή, στο μεν πρώτο προδικαστικό ερώτημα του αιτούντος δικαστηρίου θα πρέπει να δοθεί καταφατική απάντηση, στο δε δεύτερο αρνητική.
108. Πράγματι, από την απόφαση Registrų centras προκύπτει ότι η έλλειψη αναγραφής σε ΕΚΛ πληροφοριών σχετικά με κληρονομηθέν ακίνητο, οι οποίες απαιτούνται βάσει της νομοθεσίας περί μητρώων του κράτους μέλους της τοποθεσίας του ακινήτου, συνιστά επαρκή λόγο για την απόρριψη αιτήσεως για την καταχώριση των δικαιωμάτων του κληρονόμου, εφόσον το ΕΚΛ είναι το μόνο έγγραφο που προσκομίστηκε προς στήριξη της εν λόγω αιτήσεως (49). Επομένως, εάν καθοριστικός παράγοντας για την ερμηνεία είναι η επίτευξη της επιδιωκόμενης καταχώρισης του δικαιώματος του κληρονόμου στο μητρώο που τηρείται στο κράτος μέλος στο οποίο βρίσκεται το κληρονομηθέν ακίνητο και προϋπόθεση για την εν λόγω καταχώριση είναι η αναγραφή στο ΕΚΛ των σχετικών με το κληρονομηθέν ακίνητο πληροφοριών, η εκδίδουσα αρχή θα πρέπει να συμπεριλάβει στο ΕΚΛ τις απαιτούμενες πληροφορίες, ακόμη και σε περίπτωση απόκτησης δικαιωμάτων επί του περιουσιακού στοιχείου συνεπεία μεταβίβασης μέσω καθολικής κληρονομικής διαδοχής.
109. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να εξεταστεί χωριστά το τρίτο προδικαστικό ερώτημα του αιτούντος δικαστηρίου.
110. Το ερώτημα αυτό βασίζεται στην παραδοχή ότι, στην υπό κρίση υπόθεση, η καταχώριση των κληρονόμων στο κτηματολόγιο που τηρείται στην Τσεχική Δημοκρατία βάσει ΕΚΛ που δεν περιέχει πληροφορίες σχετικά με το κληρονομηθέν ακίνητο είναι δυνατή δυνάμει του άρθρου 69, παράγραφος 6, του διατάγματος περί κτηματολογίου. Εκ πρώτης όψεως, η διάταξη αυτή επιτρέπει τη συμπλήρωση ΕΚΛ το οποίο δεν περιέχει όλες τις απαιτούμενες πληροφορίες σχετικά με το κληρονομηθέν ακίνητο, με δήλωση που περιέχει τις εν λόγω πληροφορίες. Επομένως, τίθεται το ερώτημα εάν και σε αυτή την περίπτωση είναι αναγκαία η αναγραφή στο ΕΚΛ πληροφοριών σχετικά με την κληρονομική διαδοχή ακινήτων.
111. Από τις γραπτές παρατηρήσεις των αιτούντων της κύριας δίκης και της Επιτροπής προκύπτει ότι η ως άνω παραδοχή είναι εσφαλμένη. Οι εν λόγω μετέχοντες στη διαδικασία υποστηρίζουν ότι, στην υπό κρίση υπόθεση, οι αιτούντες της κύριας δίκης δεν μπορούν να αξιοποιήσουν τη δυνατότητα που προβλέπει η εν λόγω διάταξη, δεδομένου ότι έλκουν εμμέσως δικαιώματα από κληρονομούμενο καταχωρισμένο στο κτηματολόγιο και ότι η προβλεπόμενη στο εν λόγω άρθρο δήλωση μπορεί να υποβληθεί μόνον από τον άμεσο δικαιοδόχο/διάδοχό του, ήτοι από την αποθανούσα σύζυγό του.
112. Δεν συντρέχει λόγος ούτε υφίσταται δυνατότητα αμφισβήτησης της ορθότητας των ως άνω ισχυρισμών. Δεδομένου ότι, στην υπό κρίση υπόθεση, δεν υπάρχει δυνατότητα καταχώρισης των δικαιωμάτων των κληρονόμων στο μητρώο δυνάμει του άρθρου 69, παράγραφος 1, του διατάγματος περί κτηματολογίου, το προδικαστικό ερώτημα που βασίζεται στην παραδοχή ότι κάτι τέτοιο είναι δυνατό είναι υποθετικό και, ως εκ τούτου, απαράδεκτο (50).
113. Ωστόσο, θα το εξετάσω εν συντομία για την περίπτωση που το Δικαστήριο δεν συμμεριστεί την ως άνω εκτίμηση.
114. Από το άρθρο 68 του κανονισμού 650/2012 προκύπτει ότι το ΕΚΛ περιλαμβάνει τις επιμέρους πληροφορίες στην έκταση που τούτο επιβάλλεται από τον σκοπό για τον οποίο εκδίδεται. Επ’ αυτής της βάσεως μπορεί να υποστηριχθεί ότι, στο μέτρο που η αναγραφή στο ΕΚΛ πληροφοριών σχετικά με ακίνητα δεν επιβάλλεται για την καταχώριση των δικαιωμάτων του κληρονόμου στο κτηματολόγιο, δεδομένου ότι η εν λόγω καταχώριση μπορεί να πραγματοποιηθεί μετά την υποβολή συμπληρωματικής δήλωσης, το αίτημα περί αναγραφής των οικείων πληροφοριών στο ΕΚΛ μπορεί να απορριφθεί, καθώς η εν λόγω αναγραφή δεν επιβάλλεται για τον σκοπό για τον οποίο εκδίδεται το ΕΚΛ.
115. Κατά τη γνώμη μου, εάν από τη νομοθεσία περί μητρώων του τόπου όπου βρίσκεται το κληρονομηθέν ακίνητο προέκυπτε, κατά τρόπο μη επιδεχόμενο αμφισβήτηση, ότι η αναγραφή στο ΕΚΛ πληροφοριών σχετικά με το κληρονομηθέν ακίνητο δεν είναι αναγκαία για την καταχώριση σε μητρώο που τηρείται στο κράτος μέλος της τοποθεσίας του εν λόγω ακινήτου, η εκδίδουσα αρχή θα μπορούσε δικαιολογημένα να αρνηθεί να προβεί στην αναγραφή αυτή επικαλούμενη το άρθρο 68 του κανονισμού 650/2012. Η συμπερίληψη των εν λόγω πληροφοριών δεν επιβάλλεται από τον σκοπό για τον οποίον εκδίδεται το οικείο ΕΚΛ.
116. Ωστόσο, η εκδίδουσα αρχή θα πρέπει να έχει βεβαιωθεί ότι όντως δεν επιβάλλεται η συμπερίληψη των εν λόγω πληροφοριών. Όταν οι διατάξεις της νομοθεσίας περί μητρώων προβλέπουν την υποχρέωση υποβολής, ως βάσης για την καταχώριση, εγγράφου που περιέχει τις σχετικές πληροφορίες, ταυτόχρονα όμως προβλέπουν και εξαιρέσεις από την εν λόγω υποχρέωση όσον αφορά το ΕΚΛ, άρνηση αναγραφής των πληροφοριών στο ΕΚΛ χωρεί μόνον εφόσον δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις για την εφαρμογή της εν λόγω εξαίρεσης στην οικεία υπόθεση.
117. Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, φρονώ ότι, σε περίπτωση που γίνει δεκτή ερμηνεία του άρθρου 68, στοιχείου ιβʹ, του κανονισμού 650/2012 διαφορετική από εκείνη που προτείνω και το τρίτο προδικαστικό ερώτημα κριθεί παραδεκτό, πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι η εκδίδουσα αρχή δεν έχει την υποχρέωση αναγραφής στο ΕΚΛ πληροφοριών σχετικά με το κληρονομηθέν ακίνητο, όταν η νομοθεσία περί μητρώων του κράτους μέλους της τοποθεσίας του ακινήτου προβλέπει τη δυνατότητα καταχώρισης των δικαιωμάτων των κληρονόμων στο μητρώο βάσει ΕΚΛ που δεν περιέχει τις εν λόγω πληροφορίες, εφόσον πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις, όπως η υποβολή σχετικής δήλωσης περιέχουσας τις ελλείπουσες πληροφορίες ή η προσκόμιση ορισμένων εγγράφων, με την επιφύλαξη, ωστόσο, ότι η πλήρωση των εν λόγω προϋποθέσεων από τους κληρονόμους είναι αντικειμενικά δυνατή.
V.      Πρόταση
118. Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στο πρώτο, στο δεύτερο και στο τρίτο προδικαστικό ερώτημα που υπέβαλε το Bundesgerichtshof (Ανώτατο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο, Γερμανία) ως εξής:
Το άρθρο 68, στοιχείο ιβʹ, του κανονισμού (ΕΕ) 650/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 4ης Ιουλίου 2012, σχετικά με τη διεθνή δικαιοδοσία, το εφαρμοστέο δίκαιο, την αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων, την αποδοχή και εκτέλεση δημόσιων εγγράφων στον τομέα της κληρονομικής διαδοχής και την καθιέρωση ευρωπαϊκού κληρονομητηρίου,
έχει την έννοια ότι:
η εκδίδουσα το ευρωπαϊκό κληρονομητήριο αρχή δεν έχει την υποχρέωση αναγραφής σε αυτό, κατόπιν αιτήματος του αιτούντος, πληροφοριών σχετικά με κληρονομιαίο ακίνητο που βρίσκεται σε άλλο κράτος μέλος, σε περίπτωση μεταβίβασης της κληρονομίας μέσω καθολικής κληρονομικής διαδοχής. Τούτο ισχύει ανεξαρτήτως των προϋποθέσεων που προβλέπονται από τη νομοθεσία περί μητρώων του κράτους μέλους της τοποθεσίας του κληρονομιαίου ακινήτου όσον αφορά τα έγγραφα βάσει των οποίων πραγματοποιείται η καταχώριση στο κτηματολόγιο.
1      Γλώσσα του πρωτοτύπου: η πολωνική.
i      Η ονομασία που έχει δοθεί στην παρούσα υπόθεση είναι πλασματική. Δεν αντιστοιχεί στο πραγματικό όνομα κανενός διαδίκου.
2      Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 4ης Ιουλίου 2012, σχετικά με τη διεθνή δικαιοδοσία, το εφαρμοστέο δίκαιο, την αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων, την αποδοχή και εκτέλεση δημόσιων εγγράφων στον τομέα της κληρονομικής διαδοχής και την καθιέρωση ευρωπαϊκού κληρονομητηρίου (ΕΕ 2012, L 201, σ. 107).
3      Προτάσεις μου στην υπόθεση Registrų centras κ.λπ. (C‑354/21, EU:C:2022:587· στο εξής: προτάσεις στην υπόθεση Registrų centras).
4      Βλ., μεταξύ άλλων, σημεία 52 έως 61 των προτάσεών μου στην υπόθεση Registrų centras.
5      Απόφαση της 9ης Μαρτίου 2023 (C‑354/21, EU:C:2023:184· στο εξής: απόφαση Registrų centras).
6      Στην εν λόγω υπόθεση, το προδικαστικό ερώτημα δεν αφορούσε τις υποχρεώσεις της αρχής έκδοσης του ΕΚΛ, αλλά τις υποχρεώσεις της αρχής που είναι αρμόδια για την καταχώριση στο μητρώο δικαιωμάτων κληρονόμου βάσει ΕΚΛ το οποίο δεν περιέχει τις απαιτούμενες από τη νομοθεσία περί μητρώων πληροφορίες σχετικά με το κληρονομηθέν ακίνητο.
7      Εκτελεστικός κανονισμός της Επιτροπής, της 9ης Δεκεμβρίου 2014, για τη σύνταξη των εντύπων που αναφέρονται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 650/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη διεθνή δικαιοδοσία, το εφαρμοστέο δίκαιο, την αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων, την αποδοχή και εκτέλεση δημόσιων εγγράφων στον τομέα της κληρονομικής διαδοχής και την καθιέρωση ευρωπαϊκού κληρονομητηρίου (ΕΕ 2014, L 359, σ. 30).
8      Το γαλλικό κείμενο της υποσημειώσεως 13 δεν περιλαμβάνει την εν λόγω φράση.
9      Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δεν διευκρινίζει το σημείο αυτό, αλλά συνάγω, ελλείψει σχετικών πληροφοριών, ότι τα εθνικά δικαστήρια έκριναν ότι μια διαθήκη με τέτοιο περιεχόμενο ήταν έγκυρη σύμφωνα με το κληρονομικό δίκαιο.
10      Απόφαση της 23ης Ιανουαρίου 2025, Schrems (C‑187/23, EU:C:2025:34).
11      Απόφαση της 23ης Ιανουαρίου 2025, Albausy (C‑187/23, EU:C:2025:34, σκέψεις 66 και 67).
12      Βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση της 16ης Δεκεμβρίου 2008, Cartesio (C‑210/06, EU:C:2008:723, σκέψεις 57 έως 59 και 63).
13      Απόφαση της 12ης Οκτωβρίου 2017, Kubicka (C‑218/16, EU:C:2017:755, σκέψη 56).
14      Καθώς επίσης, σύμφωνα με το άρθρο 63, παράγραφος 1, του κανονισμού 650/2012, και σε κληροδόχους που έχουν άμεσα δικαιώματα στην κληρονομία, εκτελεστές της διαθήκης ή διαχειριστές της κληρονομιαίας περιουσίας. Στη συνέχεια των παρουσών προτάσεων, θα αναφερθώ μόνο στους κληρονόμους. Οι παρατηρήσεις μου θα ισχύουν, τηρουμένων των αναλογιών, και για τους κληροδόχους που έχουν άμεσα δικαιώματα στην κληρονομία.
15      Βλ., σχετικά με τη συστηματική ένταξη του ΕΚΛ στον κανονισμό 650/2012, τα σημεία 39 έως 46 των προτάσεών μου στην υπόθεση Registrų centras.
16      Απόφαση Registrų centras (σκέψη 51).
17      Απόφαση Registrų centras (σκέψη 52).
18      Αφενός, σύμφωνα με το άρθρο 62, παράγραφος 1, του κανονισμού 650/2012, το ΕΚΛ εκδίδεται προς χρήση σε άλλο κράτος μέλος. Αφετέρου, το άρθρο 62, παράγραφος 3, του εν λόγω κανονισμού ορίζει ότι το ΕΚΛ παράγει τα αποτελέσματα που προβλέπει ο εν λόγω κανονισμός και στο κράτος μέλος της εκδίδουσας αρχής.
19      Σκέψη 40 της απόφασης Registrų centras και εκεί μνημονευόμενη νομολογία.
20      Τούτο δεν αποκλείει τη θέσπιση εθνικών κανόνων που ρυθμίζουν ορισμένα ζητήματα τα οποία δεν ρυθμίζονται από το δίκαιο της Ένωσης.
21      Υπενθυμίζω ότι η Ιρλανδία και η Δανία δεν εφαρμόζουν τον κανονισμό 650/2012 (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 82 και 83 του κανονισμού). Στη συνέχεια των παρουσών προτάσεων, χάριν απλουστεύσεως, όταν αναφέρομαι στο εδαφικό πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 650/2012, κάνω αναφορές στην Ένωση και τα κράτη μέλη της, εννοώντας τα κράτη μέλη που εφαρμόζουν τον κανονισμό 650/2012.
22      Απόφαση της 17ης Ιανουαρίου 2019, Brisch (C‑102/18, EU:C:2019:34, σκέψη 30).
23      Βλ., για παράδειγμα, την απόφαση της 1ης Μαρτίου 2018, Mahnkopf (C‑558/16, EU:C:2018:138, σκέψεις 38 έως 44), σχετικά με τον τρόπο καταχώρισης στο ΕΚΛ πληροφοριών που αφορούν την κληρονομική μερίδα που αναλογεί στον επιζώντα σύζυγο βάσει του άρθρου 1371, παράγραφος 1, του BGB σχετικά με τις περιουσιακές σχέσεις των συζύγων.
24      Κατά το άρθρο 20 του κανονισμού 650/2012, το δίκαιο που καθορίζεται από τον εν λόγω κανονισμό εφαρμόζεται ακόμη και αν δεν πρόκειται για δίκαιο κράτους μέλους.
25      Ωστόσο, κάτι τέτοιο δεν αποκλείεται. Πέραν της περιπτώσεως κατά την οποία το ΕΚΛ χρησιμοποιείται στο κράτος μέλος στο οποίο εκδόθηκε (βλ. υποσημείωση 18 των παρουσών προτάσεων), είναι πιθανό, συνεπεία της επιλογής από τον κληρονομούμενο, ως εφαρμοστέου στην κληρονομική διαδοχή δικαίου, του δικαίου της τοποθεσίας του κληρονομιαίου ακινήτου, το ΕΚΛ να πιστοποιεί περιστάσεις που καθορίζονται βάσει του δικαίου της τοποθεσίας του ακινήτου και όχι βάσει του δικαίου του κράτους μέλους της εκδίδουσας αρχής.
26      Σε αντίθεση με το έντυπο αιτήσεως για την έκδοση ΕΚΛ, που περιλαμβάνεται στο παράρτημα 4 του εκτελεστικού κανονισμού 1329/2014, το οποίο προβλέπει χωριστό πεδίο για την αναφορά του σκοπού που δικαιολογεί την έκδοση ΕΚΛ.
27      Απόφαση της 1ης Ιουλίου 2021, Vorarlberger Landes- und Hypotheken-Bank (C‑301/20, EU:C:2021:528, σκέψη 21).
28      Απόφαση της 1ης Ιουλίου 2021, Vorarlberger Landes- und Hypotheken-Bank (C‑301/20, EU:C:2021:528, σκέψη 42).
29      Βλ., μεταξύ άλλων, τις αποδόσεις στην ισπανική («la atribución de uno o variosos bienes concretos»), στη γερμανική («die Zuweisung eines bestimmten Vermögenswerts oder bestimmter Vermögenswerte»), στην αγγλική («the attribution of a specific asset or specific assets»), στη γαλλική («l’attribution d’un bien déterminé ou de plusieurs biens déterminés»), στην ιταλική («l’attribuzione di uno o più beni determinati») και στην πορτογαλική γλώσσα («A atribuição de um bem ou bens determinados específicos»).
30      «Atribución» στην ισπανική, «Zuweisung» στη γερμανική, «attribution» στην αγγλική, «attribution» στη γαλλική, «attribuzione» στην ιταλική, «atribuição» στην πορτογαλική γλώσσα.
31      Ωστόσο, τούτο δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκην αντίφαση μεταξύ των δύο αυτών διατάξεων. Η απαρίθμηση των σκοπών του ΕΚΛ στο άρθρο 63, παράγραφος 2, του κανονισμού 650/2012 δεν είναι εξαντλητική, όπως υποδηλώνει η χρήση της λέξης «ιδίως» στο πρώτο σκέλος της εν λόγω διάταξης (βλ. σημείο 63 των παρουσών προτάσεων).
32      Βλ., για παράδειγμα, τις αποδόσεις στην ισπανική («a cada heredero determinado»), στη γερμανική («einem bestimmten Erben»), στην αγγλική («for any given heir»), στη γαλλική («à un héritier déterminé»), στην ιταλική («a ogni erede») και στην πορτογαλική γλώσσα («um determinado herdeiro»).
33      Βλ. Margoński, M., Europejskie poświadczenie spadkowe,
Wolters Kluwer, Βαρσοβία, 2022, σ. 429.
34      Βλ. Bonomi, A., Wautelet, P., «Article 68. Contenu du certificat», σε
Le droit européen des successions, 2η
έκδ., Bruylant, Βρυξέλλες, 2016, σ. 861· Budzikiewicz, Ch. «Contents of the Certificate», σε
Calvo Caravaca, A.‑L., Davì, A., Mansel, H-P. (επιμ.), The EU
Succession Regulation: A
Commentary,
Κέιμπριτζ, Cambridge University Press, 2016, σ. 763· Semelová, M., «Praktische Probleme mit dem (deutschen) Europäischen Nachlasszeugnis in der Tschechischen Republik», Zeitschrift für das Privatrecht der Europäischen Union (GPR), 2018, τεύχος 4, σ. 201.
35      Στο παρελθόν, το πολωνικό κληρονομικό δίκαιο προέβλεπε ειδικούς κανόνες για την κληρονομική διαδοχή των γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Στην πράξη, πολλά δικαστήρια εξέδιδαν απόφαση για την πιστοποίηση των αποτελεσμάτων της κληρονομικής διαδοχής, αποφαινόμενα χωριστά για την κληρονομική διαδοχή και για την κληρονομική διαδοχή της γεωργικής εκμετάλλευσης.
36      Τούτο δεν ισχύει ειδικότερα για την έμμεση κληροδοσία (legatum per damnationem). Στην περίπτωση αυτή, η μεταβίβαση κληρονομιαίας περιουσίας σε συγκεκριμένο κληρονόμο, ο οποίος είναι επίσης κληροδόχος, είναι το αποτέλεσμα πράξεων διαθέσεως και όχι το αποτέλεσμα επαγωγής της κληρονομίας.
37      Πρβλ. Alonso Landeta, G., «Artículo 68. El contenido del certificado sucesorio», σε Iglesias Buigues, J. L., Pallao Moreno, G. (επιμ.), Sucesiones
internacionales. Comentarios al Reglamento (UE) 650/2012,
Βαλένθια, Tirant lo Blanch, 2015, σ. 542 και 543.
38      Σύμφωνα με το υπόμνημα του εντύπου για το ΕΚΛ, τα υποχρεωτικά πεδία επισημαίνονται με αστερίσκο. Τέτοιος αστερίσκος δεν τίθεται ούτε στο σημείο 8 ούτε στο σημείο 9 του παραρτήματος IV του εντύπου για το ΕΚΛ.
39      Εξαίρεση αποτελεί το προαναφερθέν άρθρο 30 του εν λόγω κανονισμού, το οποίο ορίζει ότι οι διατάξεις του δικαίου του κράτους στο οποίο βρίσκεται το ακίνητο, η επιχείρηση ή άλλες ειδικές κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων οι οποίες θέτουν περιορισμούς που αφορούν ή επηρεάζουν τη διαδοχή σε σχέση με τα εν λόγω περιουσιακά στοιχεία εφαρμόζονται στην κληρονομική διαδοχή στο μέτρο που, σύμφωνα με το δίκαιο του κράτους αυτού, οι κανόνες είναι εφαρμοστέοι ανεξαρτήτως του δικαίου που είναι εφαρμοστέο στην κληρονομική διαδοχή.
40      Επισημαίνω, στο πλαίσιο αυτό, ότι τα εθνικά κτηματολόγια μπορούν να λειτουργούν βάσει διαφορετικών κανόνων και ότι τα δεδομένα που περιέχουν ενδέχεται να έχουν διαφορετική αποδεικτική ισχύ. Εκτός από το σύστημα του κτηματολογίου, το οποίο περιέχει δεδομένα σχετικά με τα δικαιώματα κυριότητας επί ακίνητης περιουσίας και το οποίο λειτουργεί στη Γερμανία, την Αυστρία ή την Πολωνία, σε ορισμένα κράτη, όπως το Βέλγιο, η Γαλλία ή η Πορτογαλία, υπάρχουν συστήματα καταχώρισης των πράξεων που αφορούν ακίνητα, τα οποία περιλαμβάνουν το σύνολο των εγγράφων που αφορούν συγκεκριμένο ακίνητο χωρίς πληροφορίες σχετικά με την τρέχουσα νομική του κατάσταση οι οποίες θα συνεπάγονταν τη γένεση ορισμένων τεκμηρίων (δημόσια πίστη). Σε περίπτωση ύπαρξης τέτοιων μητρώων, ο καθορισμός του ισχύοντος νομικού καθεστώτος των ακινήτων ενδέχεται να μην είναι προφανής [Martínez Velencoso, L. M., «The land register in European law: A comparative and economic analysis», σε Martínez Velencoso, L. M., Bailey, S., Pradi A. (επιμ.), Transfer
of
immovables
in
European
private
law. The common core of European private law,
Κέιμπριτζ, Cambridge University Press, 2017, σ. 11].
41      Βλ., επίσης, σχετικά με παρόμοιες απαιτήσεις άλλων φορέων, M. Margoński, όπ.π., σ. 428. Ο εν λόγω συγγραφέας περιγράφει την περίπτωση Πολωνού συμβολαιογράφου που κλήθηκε να τροποποιήσει ΕΚΛ, το οποίο είχε προηγουμένως χορηγηθεί και περιείχε πληροφορίες σχετικά με δύο τραπεζικούς λογαριασμούς του κληρονομουμένου που τηρούνταν σε τράπεζα στο Λουξεμβούργο, κατόπιν της αποκάλυψης του άγνωστου μέχρι τότε γεγονότος ότι ο κληρονομούμενος διατηρούσε επίσης καταθετικό λογαριασμό στην ίδια τράπεζα.
42      Πέραν της Γερμανίας, τέτοιο πρόβλημα δεν προκύπτει ούτε στην Πολωνία. Από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως στην υπό κρίση υπόθεση προκύπτει επίσης ότι το Oberster Gerichtshof der Republik Österreich (Ανώτατο Δικαστήριο της Δημοκρατίας της Αυστρίας) έκρινε, με την απόφασή του της 15ης Μαΐου 2018 (5 Ob 35/18k, ZEV 2019, 353, σκέψη 26), ότι η μνεία του κληρονομιαίου ακινήτου στο ΕΚΛ δεν είναι απαραίτητη.
43      Απόφαση Registrų centras (σκέψη 52).
44      Όσον αφορά τη δυνατότητα εφαρμογής της εν λόγω διάταξης στην παρούσα υπόθεση, βλ. σημεία 110 έως 112 των παρουσών προτάσεων.
45      Όπως προκύπτει από την προπαρατεθείσα αιτιολογική σκέψη 71 του κανονισμού 650/2012.
46      Αναφέρομαι, ειδικότερα, στο άρθρο 2033, παράγραφος 2, του BGB, κατά το οποίο ο συγκληρονόμος δεν δύναται να διαθέσει το μερίδιό του επί κληρονομιαίου περιουσιακού στοιχείου, καθώς και το άρθρο 1036 του πολωνικού αστικού κώδικα, το οποίο ορίζει ότι η μεταβίβαση μεριδίου επί κληρονομιαίων περιουσιακών στοιχείων τελεί υπό την επιφύλαξη της συναινέσεως των λοιπών κληρονόμων, άλλως η συναλλαγή καθίσταται ανίσχυρη έναντι των κληρονόμων σε περίπτωση προσβολής των δικαιωμάτων τους όσον αφορά τη διανομή της κληρονομίας.
47      Βλ. σημείο 72 των παρουσών προτάσεων.
48      Βλ. σημεία 92 έως 95 των παρουσών προτάσεων.
49      Απόφαση Registrų centras (σκέψη 51).
50      Πρβλ. απόφαση της 5ης Ιουνίου 2025, Elektrorazpredelitelni mrezhi Zapad (C‑310/24, EU:C:2025:406, σκέψη 44).