62023CJ0671
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is-Sitt Awla)
19 ta’ Ġunju 2025 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Prevenzjoni tal-użu tas-sistema finanzjarja għall-finijiet tal-ħasil tal-flus u tal-finanzjament tat-terroriżmu – Direttiva (UE) 2015/849 – Artikolu 59 – Kunċett ta’ ‘ksur sistematiku’ – Sanzjonijiet – Leġiżlazzjoni jew prattika nazzjonali li tippermetti li tiġi imposta multa distinta għal kull ksur ikkonstatat matul l-istess kontroll wieħed – Kompatibbiltà mad-dritt tal-Unjoni – Armonizzazzjoni minima – Osservanza tal-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni – Sanzjonijiet effettivi, proporzjonati u dissważivi – Prinċipju ne bis in idem”
Fil-Kawża C‑671/23,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Suprema tal-Litwanja), permezz ta’ deċiżjoni tat‑8 ta’ Novembru 2023, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fit‑13 ta’ Novembru 2023, fil-proċedura
M
vs
Lietuvos bankas
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is-Sitt Awla),
komposta minn A. Kumin (Relatur), President tal-Awla, I. Ziemele u S. Gervasoni, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: J. Richard de la Tour,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għall-Gvern Litwan, minn V. Kazlauskaitė-Švenčionienė u E. Kurelaitytė, bħala aġenti,
–
għall-Gvern Spanjol, minn M. Morales Puerta, bħala aġent,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn C. Auvret, J. Jokubauskaitė u G. von Rintelen, bħala aġenti,
wara li rat id-deċiżjoni meħuda, wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li taqta’ l-kawża mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 59 tad-Direttiva (UE) 2015/849 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑20 ta’ Mejju 2015 dwar il-prevenzjoni tal-użu tas-sistema finanzjarja għall-finijiet tal-ħasil tal-flus jew il-finanzjament tat-terroriżmu, li temenda r-Regolament (UE) Nru 648/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, u li tħassar id-Direttiva 2005/60/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u d-Direttiva tal-Kummissjoni 2006/70/KE (ĠU 2015, L 141, p. 73, rettifika fil-ĠU L, 2024/90601).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn M, stabbiliment ta’ flus elettroniċi, u l-Lietuvos bankas (il-Bank tal-Litwanja), dwar id-deċiżjoni, meħuda minn dan tal-aħħar, li timponi fuq M tmien multi distinti talli kiser il-leġiżlazzjoni nazzjonali dwar il-prevenzjoni tal-ħasil tal-flus u tal-finanzjament tat-terroriżmu għal tmien darbiet.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal‑Unjoni
3
Il-premessi 1, 2 u 59 tad-Direttiva 2015/849 jistipulaw:
“(1)
Il-flussi ta’ flus illeċiti jistgħu jagħmlu ħsara lill-integrità, l-istabbiltà u r-reputazzjoni tas-settur finanzjarju, u jheddu s-suq intern tal-Unjoni [Ewropea] kif ukoll l-iżvilupp internazzjonali. Il-ħasil ta’ flus, il-finanzjament tat-terroriżmu u l-kriminalità organizzata jibqgħu problemi sinifikanti li għandhom jiġu indirizzati fil-livell tal-Unjoni. Minbarra l-iżvilupp ulterjuri tal-applikazzjoni tal-liġi kriminali fil-livell tal-Unjoni, il-prevenzjoni mmirata u proporzjonata tal-użu tas-sistema finanzjarja għall-finijiet tal-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu hija indispensabbli u tista’ tipproduċi riżultati komplementari.
(2)
Is-saħħa, l-integrità u l-istabbiltà tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu u tal-istituzzjonijiet finanzjarji u l-fiduċja fis-sistema finanzjarja kollha kemm hi jistgħu jkunu mhedda b’mod serju bl-isforzi tal-kriminali u l-assoċjati tagħhom biex jaħbu l-oriġini tar-rikavat kriminali jew biex jinkanalaw flus legali jew illegali għal finijiet terroristiċi. […] [L]-objettivi tal-protezzjoni tas-soċjetà mill-kriminalità u l-protezzjoni tal-istabbiltà u l-integrità tas-sistema finanzjarja tal-Unjoni għandhom jitqiesu fid-dawl tal-ħtieġa li jinħoloq ambjent regolatorju li jippermetti li l-kumpanniji jkabbru n-negozji tagħhom mingħajr ma jeħlu spejjeż ta’ konformità sproporzjonati.
[…]
(59)
L-importanza tal-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu għandha twassal lill-Istati Membri biex jistabbilixxu sanzjonijiet u miżuri amministrattivi effettivi, proporzjonati u dissważivi fil-liġi nazzjonali għan-nuqqas ta’ osservanza tad-dispożizzjonijiet nazzjonali li jittrasponu din id-Direttiva. […] Għalhekk din id-Direttiva għandha tipprovdi firxa ta’ sanzjonijiet u miżuri amministrattivi mill-Istati Membri għal-inqas għal ksur serju, ripetut jew sistematiku tar-rekwiżiti relatati ma’ miżuri ta’ diliġenza dovuta tal-klijenti, iż-żamma ta’ rekords, ir-rappurtar ta’ transazzjonijiet suspettużi u l-kontrolli interni ta’ entitajiet marbutin b’obbligu. Il-firxa ta’ sanzjonijiet u miżuri għandha tkun wiesgħa biżżejjed biex tippermetti lill-Istati Membri u lill-awtoritajiet kompetenti biex jikkunsidraw id-differenzi bejn entitajiet marbutin b’obbligu, b’mod partikolari bejn istituzzjonijiet finanzjarji u ta’ kreditu u entitajiet marbutin b’obbligu oħra, fir-rigward tad-daqs, il-karatteristiċi u n-natura tan-negozju tagħhom. Fit-traspożizzjoni ta’ din id-Direttiva, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-impożizzjoni ta’ sanzjonijiet u miżuri amministrattivi f’konformità ma’ din id-Direttiva u ta’ sanzjonijiet kriminali f’konformità mal-liġi nazzjonali ma tmurx kontra l-prinċipju ta’ ne bis in idem.”
4
L-Artikolu 1 ta’ din id-direttiva jipprevedi, fil-paragrafi 1 u 2 tiegħu:
“1.   Din id-Direttiva timmira għall-prevenzjoni tal-użu tas-sistema finanzjarja tal-Unjoni għall-finijiet tal-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu.
2.   L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu jkunu projbiti.”
5
L-Artikolu 58 tal-imsemmija direttiva jipprovdi, fil-paragrafi 1 u 2 tiegħu:
“1.   L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-entitajiet marbutin b’obbligu jkunu jistgħu jinżammu responsabbli għal ksur tad-dispożizzjonijiet nazzjonali li jittrasponu din id-Direttiva f’konformità ma’ dan l-Artikolu u mal-Artikoli 59 sa 61. Kwalunkwe sanzjoni jew miżura li tirriżulta għandha tkun effettiva, proporzjonata u dissważiva.
2.   Mingħajr preġudizzju għad-dritt tal-Istati Membri li jipprevedu u jimponu sanzjonijiet kriminali, l-Istati Membri għandhom jistabbilixxu regoli dwar sanzjonijiet u miżuri amministrattivi u jiżguraw li l-awtoritajiet kompetenti tagħhom ikunu jistgħu jimponu tali sanzjonijiet u miżuri fir-rigward ta’ ksur tad-dispożizzjonijiet nazzjonali li jittrasponu din id-Direttiva, u għandhom jiżguraw li dawn jiġu implimentati.
[…]”
6
L-Artikolu 59 tal-istess direttiva jipprevedi:
“1.   L-Istati Membri għandhom jiżguraw li dan l-Artikolu japplika tal-inqas għall-ksur min-naħa tal-entitajiet marbutin b’obbligu li huwa serju, ripetut, sistematiku, jew kombinament ta’ dawn, tar-rekwiżiti stipulati fi:
(a)
l-Artikoli 10 sa 24 (diliġenza dovuta tal-klijenti);
(b)
l-Artikoli 33, 34 u 35 (rappurtar ta’ transazzjonijiet suspettużi);
(c)
l-Artikolu 40 (żamma ta’ rekords); u
(d)
l-Artikoli 45 u 46 (kontrolli interni).
2.   L-Istati Membri għandhom jiżguraw li fil-każijiet imsemmija fil-paragrafu 1, is-sanzjonijiet u l-miżuri li jistgħu jiġu applikati jinkludu mill-inqas dan li ġej:
(a)
dikjarazzjoni pubblika li tindika l-persuna fiżika jew ġuridika u n-natura tal-ksur;
(b)
ordni li titlob lill-persuna fiżika jew ġuridika biex twaqqaf il-kondotta u li ma tirrepetix dik il-kondotta;
(c)
fejn entità marbuta b’obbligu tiġi soġġetta għal awtorizzazzjoni, irtirar jew sospensjoni tal-awtorizzazzjoni;
(d)
projbizzjoni temporanja kontra kwalunkwe persuna li twettaq responsabbiltajiet ta’ tmexxija f’entità marbuta b’obbligu, jew kwalunkwe persuna fiżika oħra li tinżamm responsabbli għall-ksur, milli jeżerċitaw funzjonijiet ta’ tmexxija f’entitajiet marbutin b’obbligu;
(e)
sanzjonijiet pekunjarji amministrattivi massimi b’valur ta’ mill-inqas id-doppju tal-ammont tal-benefiċċju li jirriżulta mill-ksur fejn dak il-benefiċċju jkun jista’ jiġi ddeterminat jew mill-inqas EUR 1000000.
3.   L-Istati Membri għandhom jiżguraw li, b’deroga minn paragrafu 2(e), fejn l-entità marbuta b’obbligu kkonċernata tkun istituzzjoni ta’ kreditu jew istituzzjoni finanzjarja, jistgħu jiġu applikati wkoll is-sanzjonijiet li ġejjin:
(a)
fil-każ ta’ persuna ġuridika, sanzjonijiet monetarji amministrattivi massimi ta’ mill-inqas EUR 5000000 jew 10 % tal-fatturat annwali totali skont l-aħħar kontijiet disponibbli approvati mill-korp maniġerjali; fejn l-entità marbuta b’obbligu tkun impriża prinċipali jew sussidjarja ta’ impriża prinċipali li hija meħtieġa tħejji kontijiet finanzjarji konsolidati skont l-Artikolu 22 tad-Direttiva 2013/34/UE [tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Ġunju 2013 dwar id-dikjarazzjonijiet finanzjarji annwali, id-dikjarazzjonijiet finanzjarji kkonsolidati u r-rapporti relatati ta’ ċerti tipi ta’ impriżi, u li temenda d-Direttiva 2006/43/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u li tħassar id-Direttivi tal-Kunsill 78/660/KEE u 83/349/KEE (ĠU 2013, L 182, p. 19)], il-fatturat annwali totali rilevanti għandu jkun il-fatturat annwali totali jew it-tip korrispondenti ta’ dħul skont id-Direttivi rilevanti dwar il-kontabbiltà skont l-aħħar kontijiet konsolidati disponibbli approvati mill-korp maniġerjali tal-impriża prinċipali finali;
(b)
fir-rigward ta’ persuna fiżika, sanzjonijiet monetarji amministrattivi massimi ta’ mhux inqas minn EUR 5000000, jew fl-Istati Membri fejn il-munita mhijiex l-euro, il-valur korrispondenti fil-munita nazzjonali fil‑25 ta’ Ġunju 2015.
4.   L-Istati Membri jistgħu jagħtu s-setgħa lill-awtoritajiet kompetenti li jimponu tipi addizzjonali ta’ sanzjonijiet amministrattivi barra dawk imsemmija fil-punti (a) sa (d) tal-paragrafu 2 jew li jimponu sanzjonijiet pekunjarji amministrattivi li jaqbżu l-ammonti msemmija fil-punt (e) tal-paragrafu 2 u fil-paragrafu 3.”
7
L-Artikolu 60 tad-Direttiva 2015/849 jistipula fil-paragrafu 4 tiegħu:
“L-Istati Membri għandhom jiżguraw li, meta jiddeterminaw it-tip u l-livell ta’ sanzjonijiet jew miżuri amministrattivi, l-awtoritajiet kompetenti għandhom jikkunsidraw iċ-ċirkostanzi rilevanti kollha, inkluż, fejn ikun applikabbli:
a)
il-gravità u t-tul ta’ żmien tal-ksur;
(b)
il-livell ta’ responsabbiltà tal-persuna fiżika jew ġuridika miżmuma responsabbli;
(c)
is-saħħa finanzjarja tal-persuna fiżika jew ġuridika li tinżamm responsabbli, kif indikat pereżempju mill-fatturat totali tal-persuna ġuridika li tinżamm responsabbli jew mid-dħul annwali tal-persuna fiżika li tinżamm responsabbli;
(d)
il-benefiċċju li jirriżulta mill-ksur mill-persuna fiżika jew ġuridika li tinżamm responsabbli, dment li dan ikun jista’ jiġi ddeterminat;
(e)
it-telf għal partijiet terzi kkawżat mill-ksur, dment li dan ikun jista’ jiġi ddeterminat;
(f)
il-livell ta’ kooperazzjoni tal-persuna fiżika jew ġuridika li tinżamm responsabbli mal-awtorità kompetenti;
(g)
ksur preċedenti mill-persuna fiżika jew ġuridika li tinżamm responsabbli.”
Id-dritt Litwan
Il-Liġi PĦF/FT
8
Il-Lietuvos Respublikos pinigų plovimo ir teroristų finansavimo prevencijos įstatymas Nr. VIII‑275 (il-Liġi tar-Repubblika tal-Litwanja Nru VIII‑275 dwar il-Prevenzjoni tal-Ħasil tal-Flus u tal-Finanzjament tat-Terroriżmu), tad‑19 ta’ Ġunju 1997 (Žin., 1997, Nru 64–1502), fil-verżjoni tagħha emendata bil-Liġi Nru XIII-1440, tat‑30 ta’ Ġunju 2018 (iktar ’il quddiem il-“Liġi PĦF/FT”), tittrasponi d-Direttiva 2015/849 fid-dritt Litwan. L-Artikolu 34 ta’ din il-liġi jipprevedi:
“1.   Huwa kkunsidrat bħala ksur serju ta’ din il-liġi:
1)
in-nuqqas ta’ osservanza tar-rekwiżiti dwar l-identifikazzjoni tal-klijent u tal-benefiċjarju previsti fl-Artikoli 9 sa 15 ta’ din il-liġi;
2)
in-nuqqas ta’ osservanza tar-rekwiżiti dwar id-dikjarazzjoni tat-tranżazzjonijiet jew tranżazzjonijiet monetarji suspettużi previsti fl-Artikolu 16 ta’ din il-liġi;
3)
in-nuqqas ta’ osservanza tar-rekwiżiti dwar iż-żamma tal-informazzjoni previsti fl-Artikolu 19 ta’ din il-liġi;
4)
l-ommissjoni, minn istituzzjoni finanzjarja jew entità marbuta b’obbligu oħra, li tistabbilixxi l-proċeduri ta’ kontroll intern previsti fl-Artikolu 29 ta’ din il-liġi.
2.   Huwa kkunsidrat bħala ksur sistematiku ta’ din il-liġi:
1)
it-twettiq ta’ ksur ta’ din il-liġi għal mill-inqas tliet darbiet matul perijodu ta’ sena mid-data tal-għoti ta’ sanzjoni għal ksur ta’ din il-liġi;
2)
meta jiġi kkonstatat ksur simultanju ta’ dispożizzjonijiet li jirregolaw il-prevenzjoni tal-ħasil tal-flus u/jew tal-finanzjament tat-terroriżmu, li jinkludu diversi gruppi ta’ rekwiżiti:
a)
rekwiżiti dwar l-identifikazzjoni tal-klijent u tal-benefiċjarju previsti fl-Artikoli 9 sa 15 ta’ din il-liġi;
b)
rekwiżiti dwar ir-rapportar tat-tranżazzjonijiet jew tranżazzjonijiet monetarji suspettużi previsti fl-Artikolu 16 ta’ din il-liġi;
c)
rekwiżiti dwar iż-żamma tal-informazzjoni prevista fl-Artikolu 19 ta’ din il-liġi;
d)
rekwiżiti dwar il-proċeduri ta’ kontroll intern previsti fl-Artikolu 29 ta’ din il-liġi.”
9
L-Artikolu 39 tal-Liġi PĦF/FT jistipula, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Il-Bank tal-Litwanja u l-Finansinių nusikaltimų tyrimo tarnyba [(is-Servizz ta’ Investigazzjoni fuq il-Kriminalità Finanzjarja, il-Litwanja)] jistgħu jimponu fuq istituzzjoni finanzjarja jew fergħa ta’ istituzzjoni finanzjarja barranija l-multi li ġejjin:
[…]
2)
għal ksur ta’ din il-liġi, meta l-istituzzjoni finanzjarja jew il-fergħa ta’ istituzzjoni finanzjarja barranija tikser din il-liġi b’mod sistematiku, twettaq ksur serju ta’ din il-liġi jew tikser din il-liġi b’mod ripetut matul perijodu ta’ sena mill-impożizzjoni ta’ sanzjoni għal ksur ta’ din il-liġi, minn 0.5 sa 10 % tad-dħul gross annwali (jekk l-ammont li jikkorrispondi għal 10 % tad-dħul gross annwali jkun ta’ iktar minn EUR 5100000) jew minn EUR 2000 sa EUR 5100000 (jekk l-ammont li jikkorrispondi għal 10 % tad-dħul gross annwali jkun inqas minn EUR 5100000).”
Il-Liġi dwar il-Bank tal-Litwanja
10
L-Artikolu 433 tal-Lietuvos Respublikos Lietuvos banko įstatymas Nr. I‑678 (il-Liġi tar-Repubblika tal-Litwanja Nru I-678 dwar il-Bank tal-Litwanja), tal‑1 ta’ Diċembru 1994 (Žin., 1994, Nru 99-1957), fil-verżjoni tagħha emendata bil-Liġi Nru XIII-1854, tal‑20 ta’ Diċembru 2018 (iktar ’il quddiem il-“Liġi dwar il-Bank tal-Litwanja”), jipprovdi, fil-paragrafi 7 u 10 tiegħu:
“7.   Meta jiddeċiedi jekk għandhiex tiġi applikata sanzjoni u sabiex jiddetermina s-sanzjoni/ijiet li għandha/għandhom tiġi/jiġu applikata/i b’mod konkret u l-livell tagħha/tagħhom, il-Bank tal-Litwanja għandu jqis:
1)
il-gravità u t-tul ta’ żmien tal-ksur kkonstatat;
2)
l-ammont ta’ dħul jew kwalunkwe vantaġġ patrimonjali ieħor miksub mill-persuna li wettqet il-ksur, it-telf evitat jew il-ħsara kkawżata, sa fejn dan ikun jista’ jiġi ddeterminat;
3)
in-nuqqas imwettaq mill-persuna ġuridika, il-forma u t-tip ta’ nuqqas imwettaq mill-persuna fiżika u s-solidità finanzjarja tal-persuna li fuqha tiġi imposta s-sanzjoni;
4)
il-ksur preċedenti mwettaq mill-persuna li fuqha hija imposta s-sanzjoni u sanzjonijiet li kienu ttieħdu fil-konfront tagħha, kif ukoll il-kooperazzjoni tagħha mal-Bank tal-Litwanja matul l-investigazzjoni;
5)
iċ-ċirkustanzi attenwanti u aggravanti previsti minn din il-liġi kif ukoll minn liġijiet oħra li jirregolaw is-swieq finanzjarji;
6)
l-impatt tal-ksur tal-leġiżlazzjoni kkonstatat u s-sanzjonijiet (miżuri) mistennija li jittieħdu fuq l-istabbiltà u l-fiduċja fis-swieq finanzjarji;
7)
il-miżuri meħuda mill-persuna li fuqha tiġi imposta s-sanzjoni sabiex jiġi evitat li l-ksur jerġa’ jseħħ fil-futur;
8)
kwalunkwe ċirkostanza oħra prevista mil-liġijiet li jirregolaw is-swieq finanzjarji jew oqsma importanti.
[…]
10.   Meta s-sanzjoni applikabbli tikkonsisti f’multa, l-ammont tal-multa attwalment imposta għandu jiġi ddeterminat fi tliet stadji, filwaqt li jittieħed inkunsiderazzjoni l-ammont bażiku tal-multa u ċ-ċirkustanzi msemmija fil-paragrafi 7, 8 u 9 ta’ dan l-artikolu. Fl-ewwel lok huwa iffissat, fid-dawl tal-gravità u tat-tul tal-ksur ikkonstatat, l-ammont bażiku tal-multa, li ma jistax jaqbeż 50 % tal-ammont massimu tal-multa li tista’ tiġi imposta għal tali ksur. Fit-tieni lok, l-ammont bażiku tal-multa huwa, jekk ikun il-każ, imnaqqas jew miżjud, fid-dawl taċ-ċirkustanzi attenwanti u aggravanti u taċ-ċirkustanzi l-oħra favur jew kontra l-persuna kkonċernata. […] Fit-tielet lok, l-ammont tal-multa stabbilit matul l-ewwel u t-tieni stadji huwa, jekk ikun il-każ, imnaqqas jew miżjud billi tittieħed inkunsiderazzjoni n-neċessità li tiġi żgurata l-proporzjonalità tas-sanzjoni u effett dissważiv, kif ukoll ta’ kull ċirkustanza rilevanti oħra li ma tteħditx inkunsiderazzjoni fil-kuntest tal-istadji preċedenti. L-awtorità ta’ sorveljanza għandha tadotta att li jiffissa, skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Artikolu, ir-regoli għall-kalkolu tal-multa.”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
11
M huwa stabbiliment ta’ flus elettroniċi li kien is-suġġett ta’ spezzjoni tal-Bank tal-Litwanja li tkopri l-perijodu bejn l‑1 ta’ April 2019 u l‑31 ta’ Marzu 2020. Wara din l-ispezzjoni, il-Bank tal-Litwanja, permezz ta’ deċiżjoni tat‑13 ta’ Novembru 2020 (iktar ’il quddiem id- “deċiżjoni kontenzjuża”), impona tmien multi fuq M għal tmien ksur li kienu jikkonsistu, kull wieħed minnhom, fil-ksur ta’ diversi dispożizzjonijiet tal-Liġi PĦF/FT u tal-istruzzjonijiet indirizzati lill-atturi tas-swieq finanzjarji intiżi għall-prevenzjoni tal-ħasil tal-flus u/jew tal-finanzjament tat-terroriżmu. Il-Bank tal-Litwanja qies li kull wieħed minn dan il-ksur kien ta’ natura serja jew relattivament serja u li seba’ minnhom kienu wkoll ta’ natura sistematika, fis-sens tal-punt 2 tal-Artikolu 34(2) tal-Liġi PĦF/FT.
12
Fir-rigward tal-ksur sistematiku mwettaq minn M, il-Bank tal-Litwanja qies li dan il-ksur, irrispettivament minn jekk kienx jikkonsisti fi ksur li jaqa’ taħt wieħed jew iktar mill-gruppi ta’ rekwiżiti msemmija f’din id-dispożizzjoni, kellu jiġi kklassifikat bħala “ksur sistematiku distint” li jiġġustifika, kull wieħed minnhom, l-impożizzjoni ta’ multa.
13
Il-Bank tal-Litwanja kkalkola l-ammont tal-multi imposti fuq M billi bbaża ruħu fuq l-Artikolu 433 tal-Liġi dwar il-Bank tal-Litwanja u fuq id-deskrizzjoni tal-kalkolu tal-multi, adottata mill-Bord tad-Diretturi tal-Bank tal-Litwanja, filwaqt li ħa inkunsiderazzjoni l-ammont massimu tal-multi previst fil-punt 2 tal-Artikolu 39(1) tal-Liġi PĦF/FT.
14
Fil-kuntest ta’ dan il-kalkolu, il-Bank tal-Litwanja jiffissa l-ammont bażiku tal-multi, fir-rigward tal-ħames ksur ikkunsidrati bħala serji, għal 30 % tal-multa massima u, fir-rigward tat-tliet ksur ikkunsidrati bħala relattivament serji, għal 20 % tal-multa massima. Sussegwentement, huwa ħa inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi attenwanti u aggravanti kif ukoll il-prinċipji ta’ raġuni u ta’ ekwità u naqqas dawn l-ammonti bażiċi sabiex il-multi ma jkunux sproporzjonati fir-rigward tad-dħul annwali gross ta’ M, filwaqt li jkunu għolja biżżejjed sabiex jiddiswadu lil M milli jwettaq ksur fil-futur. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Bank tal-Litwanja impona fuq M ħames multi fl-ammont ta’ EUR 55000, żewġ multi fl-ammont ta’ EUR 35000 u multa fl-ammont ta’ EUR 25000, jiġifieri ammont totali ta’ EUR 370000.
15
M ippreżenta rikors kontra l-Bank tal-Litwanja quddiem il-Vilniaus apygardos administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali ta’ Vilnjus, il-Litwanja) intiż għall-annullament parzjali tad-deċiżjoni kontenzjuża, flimkien ma’ talba ta’ ordni għal teħid ta’ azzjoni. M sostna, b’mod partikolari, insostenn ta’ dan ir-rikors, li l-Bank tal-Litwanja ma setax jikkonstata iktar minn wieħed “ksur sistematiku distint” tal-Liġi PĦF/FT, iżda biss “ksur sistematiku uniku” ta’ din il-liġi u, għaldaqstant, seta’ jimponi fuqu multa waħda biss.
16
Permezz ta’ sentenza tal‑21 ta’ Settembru 2021, din il-qorti laqgħet parzjalment dan ir-rikors u naqqset is-somma totali tal-multi imposti fuq M għall-ammont ta’ EUR 200000. L-imsemmija qorti madankollu ċaħdet l-argument ta’ M dwar l-eżistenza ta’ “ksur sistematiku uniku” tal-Liġi PĦF/FT.
17
M appella minn din is-sentenza quddiem il-Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Suprema tal-Litwanja), il-qorti tar-rinviju, sabiex, minn naħa, l-imsemmija sentenza, sa fejn ċaħdet parzjalment ir-rikors imsemmi fil-punt 15 ta’ din is-sentenza, tiġi annullata, u, min-naħa l-oħra, li dak ir-rikors jintlaqa’ fl-intier tiegħu. Il-Bank tal-Litwanja appella wkoll mill-istess sentenza sabiex jikseb l-annullament tagħha u ċ-ċaħda sħiħa tal-imsemmi rikors.
18
M jirrileva li l-Artikolu 34 tal-Liġi PĦF/FT jipprevedi kemm “ksur serju” kif ukoll “ksur sistematiku” u jqis li l-eżistenza ta’ diversi ksur serji għandha tagħti lok għall-konstatazzjoni ta’ “ksur sistematiku uniku”, u, għaldaqstant, għall-impożizzjoni ta’ multa waħda, li l-ammont massimu tagħha huwa ffissat minn din il-liġi. Barra minn hekk, skont l-interpretazzjoni letterali ta’ dan l-Artikolu 34, ksur li jaqa’ taħt l-istess grupp ta’ rekwiżiti jitqies li jikkostitwixxi ksur serju wieħed. Ulterjorment, M isostni li l-Bank tal-Litwanja, billi naqas milli jikkonstata “ksur sistematiku uniku” u billi impona fuqu diversi multi filwaqt li l-ksur ikkonstatat kien jikkonċerna n-nuqqas ta’ osservanza ta’ rekwiżiti analogi, kiser il-prinċipju ne bis in idem.
19
Il-Bank tal-Litwanja jsostni, min-naħa tiegħu, billi jibbaża ruħu fuq il-punt 2 tal-Artikolu 39(1) tal-Liġi PĦF/FT, li għalkemm l-intenzjoni tal-leġiżlatur kienet li jipprevedi li multa tista’ tiġi imposta fuq istituzzjoni finanzjarja meta din tkun wettqet tal-inqas ksur serju ta’ din il-liġi, ma teżistix regola simili għall-ksur sistematiku, b’tali mod li ksur jista’ jitqies li huwa sistematiku biss jekk ikun ġie kkonstatat ukoll ksur ieħor tal-imsemmija liġi, kif jippreċiża l-Artikolu 34(2) tagħha. Barra minn hekk, il-klassifikazzjoni, fil-qasam tal-ħasil tal-flus u tal-finanzjament tat-terroriżmu, ta’ diversi ksur serju bħala “ksur serju uniku” jew bħala “ksur sistematiku uniku” tmur kontra l-għanijiet imfittxija mid-Direttiva 2015/849, jiġifieri t-tnaqqis tat-theddid f’dan il-qasam u l-konsegwenzi negattivi tagħhom fuq l-ekonomija u s-sistema finanzjarja fl-Unjoni. Fil-fatt, tali klassifikazzjoni tinkoraġġixxi lill-atturi tas-swieq finanzjarji jwettqu ksur serju u sistematiku fl-imsemmi qasam. Barra minn hekk, hija tirrendi impossibbli li l-multa tiġi individwalizzata skont it-tul u l-gravità ta’ kull ksur kif ukoll skont ċirkustanzi oħra relatati miegħu, u dan jaffettwa l-eżerċizzju, mill-persuna kkonċernata, tad-drittijiet tad-difiża tagħha.
20
Il-qorti tar-rinviju tqis li din il-kawża tqajjem il-kwistjoni dwar jekk l-Artikolu 59 tad-Direttiva 2015/849 għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi li, fil-każ li l-awtorità kompetenti ta’ Stat Membru tikkonstata, matul l-istess kontroll wieħed, diversi ksur ta’ rekwiżiti, li jaqgħu jew taħt l-istess grupp jew taħt gruppi ta’ rekwiżiti differenti, stabbiliti fl-Artikolu 59(1)(a) sa (d) ta’ din id-direttiva, kull wieħed minn dan il-ksur għandu jiġi kklassifikat bħala “ksur sistematiku distint” li jagħti lok għal multa distinta, ikkalkolata billi jittieħed inkunsiderazzjoni l-ammont massimu tal-multa previst mil-liġi nazzjonali li tittrasponi l-imsemmija direttiva.
21
Din il-qorti ssostni li, kuntrarjament għall-Artikolu 59(1) tad-Direttiva 2015/849, il-punt 2 tal-Artikolu 34(2) tal-Liġi PĦF/FT jipprevedi li, sabiex jiġi stabbilit ksur sistematiku, għandu jiġi kkonstatat ksur ta’ diversi gruppi ta’ rekwiżiti msemmija f’din l-aħħar dispożizzjoni. Issa, f’dan il-każ, permezz tad-deċiżjoni kontenzjuża, il-Bank tal-Litwanja stabbilixxa ksur sistematiku distint kemm għall-ksur li jaqa’ taħt l-istess grupp kif ukoll għal dak li jaqa’ taħt gruppi differenti ta’ rekwiżiti. L-imsemmija qorti tesprimi dubji dwar il-konformità ma’ dan l-Artikolu 59 ta’ regola nazzjonali li tippermetti l-adozzjoni ta’ tali deċiżjoni. Fl-assenza ta’ konformità ta’ tali regola nazzjonali mal-imsemmi artikolu, għandu jiġi eżaminat liema kriterji għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni sabiex jiġi ddeterminat jekk ksur għandux natura sistematika fis-sens tal-istess artikolu. Il-qorti tar-rinviju tistaqsi, barra minn hekk, jekk il-punt 2 tal-Artikolu 39(1) tal-Liġi PĦF/FT, sa fejn jipprevedi l-possibbiltà li tiġi imposta multa għal “ksur serju ta’ din il-liġi”, ittrasponiex b’mod korrett l-imsemmi Artikolu 59(1), li jirrigwarda l-“ksur […] serju, ripetut, sistematiku, jew kombinament ta’ dawn [il-karatteristiċi]”.
22
Il-qorti tar-rinviju tosserva wkoll li d-Direttiva 2015/849 ma tinkludix definizzjoni ddettaljata tal-kunċett ta’ ksur sistematiku jew serju. Hija tirrileva wkoll li mill-Artikolu 5 u mill-Artikolu 59(4) ta’ din id-direttiva jirriżulta li l-Istati Membri għandhom ċertu marġni ta’ manuvra sabiex jadottaw dispożizzjonijiet iktar stretti, fil-limiti iffissati mid-dritt tal-Unjoni. Madankollu, il-qorti tar-rinviju tqis li dawn l-Artikoli 5 u 59 ma jistgħux jiġu interpretati fis-sens li dawn l-Istati Membri għandhom is-setgħa li jipprevedu regoli jew dispożizzjonijiet nazzjonali li bis-saħħa tagħhom l-awtorità kompetenti ta’ Stat Membru tista’ timponi multa distinta għal kull ksur tar-rekwiżiti previsti mill-imsemmija direttiva, ikkonstatat matul l-istess kontroll wieħed.
23
Il-qorti tar-rinviju hija tal-fehma li, meta jiġi stabbilit ksur imsemmi fl-Artikolu 59(1) tad-Direttiva 2015/849, għandha tiġi imposta sanzjoni amministrattiva pekunjarja waħda, li l-ammont massimu tagħha huwa iffissat fl-Artikolu 59(3)(a) ta’ din id-direttiva. Fil-fatt, jekk multi distinti setgħu jiġu imposti għal kull ksur imsemmi fl-Artikolu 59(1) tal-imsemmija direttiva li ġie kkonstatat simultanjament, l-ammont massimu totali tal-multi imposti fl-istess ħin jista’ jeċċedi sew l-ammont massimu tal-multa previst fil-paragrafu 3(a) ta’ dan l-Artikolu 59, li jista’ jippreġudika l-prinċipji ta’ ċertezza legali u ta’ proporzjonalità.
24
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Suprema tal-Litwanja) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
L-Artikolu 59 tad-Direttiva 2015/849 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑20 ta’ Mejju 2015 dwar il-prevenzjoni tal-użu tas-sistema finanzjarja għall-finijiet tal-ħasil tal-flus jew il-finanzjament tat-terroriżmu, li temenda r-Regolament (UE) Nru 648/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, u li tħassar id-Direttiva 2005/60/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u d-Direttiva tal-Kummissjoni 2006/70/KE għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi li, meta l-awtorità nazzjonali kompetenti tikkonstata diversi ċirkustanzi ta’ ksur ta’ rekwiżiti differenti skont l-Artikolu 59(1)(a) sa (d) [ta’ din id-direttiva] matul spezzjoni waħda, kull waħda minn dawn iċ-ċirkustanzi ta’ ksur għandha titqies li tikkostitwixxi ksur separat u sistematiku, u kull waħda minn dawn iċ-ċirkustanzi ta’ ksur hija suġġetta għal multa separata fid-dawl tal-multa massima ffissata mid-dritt nazzjonali li jittrasponi [l-imsemmija direttiva]?
2)
L-Artikolu 59 tad-Direttiva 2015/849 għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi li, meta l-awtorità nazzjonali kompetenti tikkonstata diversi ċirkustanzi ta’ ksur tal-istess rekwiżiti skont l-Artikolu 59(1)(a) sa (d) [ta’ din id-direttiva] matul spezzjoni waħda, kull waħda minn dawn iċ-ċirkustanzi ta’ ksur għandha titqies li tikkostitwixxi ksur separat u sistematiku, u kull waħda minn dawn iċ-ċirkustanzi ta’ ksur hija suġġetta għal multa separata fid-dawl tal-multa massima ffissata mid-dritt nazzjonali li jittrasponi [l-imsemmija direttiva]?
3)
Fil-każ ta’ risposta fl-affermattiv għal mill-inqas waħda mid-domandi preċedenti, liema kriterji għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni sabiex jiġi ddeterminat jekk ksur skont l-Artikolu 59 tad-Direttiva 2015/849 huwiex sistematiku?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel u t-tieni domanda
25
Permezz tal-ewwel u tat-tieni domanda tagħha, li għandhom jiġu ttrattati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 59 tad-Direttiva 2015/849 għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni jew prattika nazzjonali li tipprovdi li kull wieħed mill-“ksur sistematiku” tar-rekwiżiti stabbiliti fil-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu, ikkonstatat mill-awtorità kompetenti ta’ Stat Membru matul l-istess kontroll wieħed, għandu jiġi kklassifikat bħala “ksur sistematiku distint” li jagħti lok għal multa distinta, li l-ammont tagħha huwa ffissat abbażi tal-ammont massimu tas-sanzjoni pekunjarja li tista’ tiġi imposta skont din il-leġiżlazzjoni jew prattika nazzjonali.
26
Preliminarjament, għandu jiġi ppreċiżat li dawn id-domandi ma jirrigwardawx il-punt dwar jekk kull wieħed mit-tmien ksur inkwistjoni fil-kawża prinċipali, meħud separatament, jaqax taħt il-kunċett ta’ “ksur sistematiku”, fis-sens tal-Artikolu 59(1) tad-Direttiva 2015/849, iżda fuq il-kwistjoni dwar jekk din id-dispożizzjoni tipprekludix li kull wieħed mill-ksur li jaqa’ taħt dan il-kunċett jiġi kklassifikat bħala “ksur sistematiku distint” meta dan kollu jkun ġie kkonstatat matul l-istess kontroll wieħed u jekk, f’dan il-kuntest, il-fatt li dan il-ksur twettaq bi ksur tar-rekwiżiti li jaqgħu taħt wieħed mill-punti (a) sa (d) ta’ din id-dispożizzjoni jew ta’ diversi minn dawn il-punti huwiex determinanti.
Fuq l-interpretazzjoni tal-Artikolu 59 tad-Direttiva 2015/849
27
Skont ġurisprudenza stabbilita, għall-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni mhux biss il-kliem tagħha, iżda wkoll il-kuntest tagħha u l-għanijiet li l-leġiżlazzjoni li minnha tagħmel parti tfittex li tilħaq (sentenzi tas‑17 ta’ Novembru 1983, Merck, 292/82, EU:C:1983:335, punt 12, u tat‑18 ta’ April 2024, Citadeles nekustamie īpašumi, C‑22/23, EU:C:2024:327, punt 30 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
28
Fl-ewwel lok, skont l-Artikolu 59(1) tad-Direttiva 2015/849, “[l]-Istati Membri għandhom jiżguraw li dan l-Artikolu japplika tal-inqas għall-ksur min-naħa tal-entitajiet marbutin b’obbligu li huwa serju, ripetut, sistematiku, jew kombinament ta’ dawn, tar-rekwiżiti stipulati fi: (a) l-Artikoli 10 sa 24 (diliġenza dovuta tal-klijenti); (b) l-Artikoli 33, 34 u 35 (rappurtar ta’ transazzjonijiet suspettużi); (c) l-Artikolu 40 (żamma ta’ rekords); u (d) l-Artikoli 45 u 46 (kontrolli interni)”. Barra minn hekk, l-Artikolu 59 (2) u (3) ta’ din id-direttiva jipprevedi s-sanzjonijiet u l-miżuri amministrattivi li l-awtorità kompetenti ta’ Stat Membru għandha tal-inqas tkun tista’ tapplika fil-każijiet imsemmija f’dan il-paragrafu 1.
29
F’dan ir-rigward, qabelxejn, mill-użu tal-espressjoni “tal-inqas”, fl-Artikolu 59(1) sa (3) tad-Direttiva 2015/849, jirriżulta li din id-direttiva twettaq biss armonizzazzjoni minima kemm fir-rigward tal-ksur li għandu jiġi ssanzjonat kif ukoll fir-rigward tas-sanzjonijiet li għandhom jiġu imposti mill-Istati Membri. Din l-interpretazzjoni hija kkonfermata mill-fatt li, skont l-Artikolu 59(4) tal-imsemmija direttiva, l-Istati Membri jistgħu jawtorizzaw lill-awtoritajiet kompetenti jimponu tipi oħra ta’ sanzjonijiet amministrattivi minbarra dawk imsemmija f’dan l-artikolu jew jimponu sanzjonijiet amministrattivi pekunjarji li jaqbżu l-ammonti msemmija fl-imsemmi artikolu (sentenza tat‑2 ta’ Marzu 2023, PrivatBank et, C‑78/21, EU:C:2023:137, punt 65).
30
Sussegwentement, għandu jiġi enfasizzat li d-Direttiva 2015/849 ma tiddefinixxix il-kunċett ta’ “ksur sistematiku”. Barra minn hekk, għandu jiġi kkonstatat, bħalma għamlet il-Kummissjoni Ewropea, li l-fatt li r-rekwiżiti previsti minn din id-direttiva huma miġbura fl-Artikolu 59(1) tagħha, ma jipprovdi ebda indikazzjoni dwar id-determinazzjoni tal-kundizzjonijiet li fihom għandha tiġi kkonstatata l-eżistenza ta’ “ksur sistematiku distint”. Fil-fatt, il-ksur elenkat fil-punti (a), (b), (c) u (d) tal-imsemmija dispożizzjoni jikkonċernaw artikolu jew artikoli li jaqgħu rispettivament taħt il-Kapitoli II, IV, V u VI tal-imsemmija direttiva, b’tali mod li din il-lista tirrifletti biss l-istruttura tagħha.
31
Fl-aħħar lok, kuntrarjament għal dak li jsostnu l-qorti tar-rinviju u M, ma hemmx lok li l-“ksur sistematiku” u l-“ksur serju” kollu, fis-sens tal-Artikolu 59(1) tad-Direttiva 2015/849, ikkonstatati matul l-istess kontroll wieħed mill-awtorità kompetenti ta’ Stat Membru, jiġu kklassifikati mill-ġdid bħala “ksur sistematiku uniku”. Fil-fatt, tali interpretazzjoni ma għandhiex bażi fil-formulazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni. Barra minn hekk, l-użu, fl-imsemmija dispożizzjoni, tal-kliem “kombinament ta’ dawn [il-karatteristiċi]” jippermetti li jiġi kkunsidrat li ksur jista’ jkun kemm “sistematiku” kif ukoll “serju”.
32
Fit-tieni lok, fir-rigward tal-kuntest tal-Artikolu 59 tad-Direttiva 2015/849, għandu jiġi rrilevat li, skont l-Artikolu 60(4) ta’ din id-direttiva, “[l]-Istati Membri għandhom jiżguraw li, meta jiddeterminaw it-tip u l-livell ta’ sanzjonijiet jew miżuri amministrattivi, l-awtoritajiet kompetenti għandhom jikkunsidraw iċ-ċirkostanzi rilevanti kollha”. Skont din l-aħħar dispożizzjoni, jaqgħu b’mod partikolari taħt dawn iċ-ċirkustanzi rilevanti l-gravità u t-tul tal-ksur, it-telf imġarrab minn terzi kif ukoll il-grad ta’ responsabbiltà u ta’ kooperazzjoni kif ukoll il-vantaġġ miksub mill-ksur u l-ksur preċedenti mwettaq mill-persuna fiżika jew ġuridika miżmuma responsabbli.
33
Issa, leġiżlazzjoni jew prattika nazzjonali li tgħid li kull ksur li jaqa’ taħt il-kunċett ta’ “ksur sistematiku”, fis-sens tal-Artikolu 59(1) tad-Direttiva 2015/849, ikkonstatat matul l-istess kontroll wieħed huwa kklassifikat bħala “ksur sistematiku distint” tippermetti lill-Istat Membru kkonċernat jieħu inkunsiderazzjoni l-imsemmija ċirkustanzi rilevanti kollha b’mod iktar wiesa’ milli tippermetti leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi li dan il-ksur, meħud flimkien, għandu jiġi kklassifikat bħala “ksur sistematiku uniku”.
34
Barra minn hekk, l-Istati Membri għandhom, fil-kuntest tat-traspożizzjoni tad-Direttiva 2015/849, marġni ta’ evalwazzjoni wiesgħa fir-rigward tal-mod xieraq li jiġi implimentat l-obbligu li jiġu previsti sanzjonijiet u miżuri amministrattivi fil-każ ta’ ksur tar-rekwiżiti previsti minn din id-direttiva (ara, b’analoġija, is-sentenza tas‑17 ta’ Novembru 2022, Rodl & Partner, C‑562/20, EU:C:2022:883, punt 45).
35
Fit-tielet lok, l-interpretazzjoni letterali u kuntestwali li tirriżulta mill-punti 29 u 32 sa 34 ta’ din is-sentenza hija kkonfermata mill-interpretazzjoni teleoloġika tad-Direttiva 2015/849, li għandha bħala għan prinċipali, kif jirriżulta mit-titolu tagħha u mill-Artikolu 1(1) u (2) tagħha, il-prevenzjoni tal-użu tas-sistema finanzjarja għall-finijiet tal-ħasil tal-flus u tal-finanzjament tat-terroriżmu. B’mod iktar speċifiku, id-dispożizzjonijiet ta’ din id-direttiva huma intiżi li jistabbilixxu, skont approċċ ibbażat fuq ir-riskju, għadd ta’ miżuri preventivi u dissważivi għall-ġlieda effettiva kontra l-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu, sabiex jiġi evitat, kif jirriżulta mill-premessa 1 tal-imsemmija direttiva, li l-flussi ta’ flus illegali jkunu jistgħu jippreġudikaw l-integrità, l-istabbiltà u r-reputazzjoni tas-settur finanzjarju tal-Unjoni, u jheddu s-suq intern tagħha u kif ukoll l-iżvilupp internazzjonali (sentenza tal‑5 ta’ Diċembru 2024, MISTRAL TRANS, C‑3/24, EU:C:2024:999, punti 25 u 26 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
36
Id-Direttiva 2015/849 twettaq, għal dan l-għan, armonizzazzjoni minima kemm fir-rigward tal-ksur tar-rekwiżiti previsti minn din id-direttiva, li għandu jiġi ssanzjonat kif ukoll fir-rigward tas-sanzjonijiet li għandhom jiġu imposti mill-Istati Membri (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 2021, ECOTEX BULGARIA, C‑544/19, EU:C:2021:803, punt 44).
37
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, l-Artikolu 59 tad-Direttiva 2015/849 għandu jiġi interpretat fis-sens li, għalkemm l-Istati Membri għandhom tal-inqas jissanzjonaw il-ksur imsemmi fil-paragrafu 1 tiegħu, u dan billi jipprevedu tal-inqas is-sanzjonijiet u l-miżuri amministrattivi stabbiliti fil-paragrafi 2 u 3 tiegħu, huma madankollu għandhom il-possibbiltà li jipprevedu sanzjonijiet u miżuri oħra, inkluż għal ksur ieħor minbarra dawk elenkati f’dan il-paragrafu 1 peress li dan l-Artikolu 59 jwettaq biss armonizzazzjoni minima.
38
Għalhekk, id-Direttiva 2015/849 ma tipprekludix, bħala prinċipju, leġiżlazzjoni jew prattika nazzjonali li tipprevedi li kull ksur ta’ natura sistematika, ikkonstatat matul l-istess kontroll wieħed, jiġi kklassifikat bħala “ksur sistematiku distint” li jagħti lok għal multa distinta.
Osservanza tal-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni
39
Fil-kuntest tal-marġni ta’ evalwazzjoni mogħti lilhom mill-Artikolu 59 tad-Direttiva 2015/849, l-Istati Membri huma obbligati jeżerċitaw il-kompetenzi tagħhom fl-osservanza tad-dritt tal-Unjoni u tal-prinċipji ġenerali tiegħu, u, b’mod partikolari, fl-osservanza tal-prinċipji ta’ proporzjonalità, ne bis in idem u ta’ effettività, li jimponi li dawn is-sanzjonijiet ikunu ta’ natura effettiva u dissważiva (ara, b’analoġija, is-sentenza tas‑17 ta’ Novembru 2022, Rodl & Partner, C‑562/20, EU:C:2022:883, punt 49 u l-ġurisprudenza ċċitata).
40
Din il-konstatazzjoni tirriżulta wkoll mill-formulazzjoni tal-premessa 59 u tal-Artikolu 58(1) tad-Direttiva 2015/849, li abbażi tagħhom l-Istati Membri għandhom jipprevedu sanzjonijiet u miżuri amministrattivi effettivi, proporzjonati u dissważivi.
– Fuq il‑prinċipju ta’ effettività
41
Fir-rigward tal-prinċipju ta’ effettività, konformement ma’ ġurisprudenza stabbilita, il-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli ma għandhiex tiġi mfassla b’mod li fil-prattika tirrendi impossibbli jew eċċessivament diffiċli l-eżerċizzju tad-drittijiet mogħtija mill-ordinament ġuridiku tal-Unjoni (sentenza tal‑5 ta’ Marzu 2019, Eesti Pagar, C‑349/17, EU:C:2019:172, punt 137 u l-ġurisprudenza ċċitata).
42
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li r-rekwiżit ta’ effettività jestendi neċessarjament kemm għall-proċeduri u għas-sanzjonijiet tal-ksur li jippreġudika l-integrità, l-istabbiltà jew ir-reputazzjoni tas-sistema finanzjarja tal-Unjoni, li d-Direttiva 2015/849 hija intiża li tipprevjeni kif jirriżulta mill-Artikolu 1(1) ta’ din id-direttiva, moqri flimkien mal-premessi 1 u 2 tagħha, kif ukoll għall-applikazzjoni tal-pieni imposti, sa fejn, fl-assenza ta’ eżekuzzjoni effettiva tas-sanzjonijiet, dawn ma jistgħux ikunu ta’ natura effettiva u dissważiva. F’dan il-kuntest, huwa l-leġiżlatur nazzjonali li għandu jiggarantixxi li s-sistema proċedurali applikabbli għall-prosekuzzjoni u għas-sanzjoni ta’ dan il-ksur ma tkunx maħsuba b’tali mod li tippreżenta, għal raġunijiet inerenti għaliha, riskju sistemiku ta’ impunità tal-fatti li jikkostitwixxu tali ksur (ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2021, Euro Box Promotion et, C‑357/19, C‑379/19, C‑547/19, C‑811/19 u C‑840/19, EU:C:2021:1034, punti 192 u 193).
43
Issa, miżura hija effettiva u dissważiva meta tinkoraġġixxi lill-atturi involuti jevitaw sanzjonijiet u, fil-każ li tkun ġiet imposta multa, iħallsu din tal-aħħar fl-iqsar żmien possibbli (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑19 ta’ Ottubru 2016, EL-EM-2001, C‑501/14, EU:C:2016:777, punt 47).
44
F’dan il-każ, għandu jiġi kkonstatat li leġiżlazzjoni jew prattika nazzjonali li tgħid li kull ksur ta’ natura sistematika, ikkonstatat matul l-istess kontroll wieħed, huwa kklassifikat bħala “ksur sistematiku distint” li jagħti lok għal multa distinta tinkoraġġixxi lill-atturi involuti jevitaw is-sanzjonijiet u tipprevjeni riskju sistemiku ta’ impunità sa fejn tali leġiżlazzjoni jew prattika tiskoraġġixxi lill-atturi involuti li jkunu wettqu tali ksur milli jwettqu iktar ksur. Għaldaqstant, bla ħsara għal verifika mill-qorti tar-rinviju, il-leġiżlazzjoni jew il-prattika nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali tidher li hija konformi mal-prinċipju ta’ effettività.
– Fuq il-prinċipju ta’ proporzjonalità
45
Fir-rigward tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, il-miżuri amministrattivi jew repressivi permessi mil-leġiżlazzjoni nazzjonali rilevanti ma għandhomx jeċċedu l-limiti ta’ dak li huwa xieraq u neċessarju għat-twettiq tal-għanijiet leġittimament imfittxija minn din il-leġiżlazzjoni, bil-premess li, meta tkun teżisti għażla bejn diversi miżuri xierqa, għandha tintgħażel dik li hija l-inqas oneruża u li l-iżvantaġġi kkawżati ma għandhomx ikunu sproporzjonati meta pparagunati mal-għanijiet imfittxija. B’mod partikolari, is-severità tas-sanzjonijiet imposti għandha tkun adegwata għall-gravità tal-ksur li hija intiża li tissanzjona, b’mod partikolari billi tiżgura effett realment dissważiv, filwaqt li jiġi osservat il-prinċipju ġenerali ta’ proporzjonalità (sentenzi tas‑6 ta’ Ottubru 2021, ECOTEX BULGARIA, C‑544/19, EU:C:2021:803, punti 99 u 100, u tal‑21 ta’ Novembru 2024, Ekostroy, C‑61/23, EU:C:2024:974, punti 43 u 45 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
46
Barra minn hekk, il-prinċipju ta’ proporzjonalità japplika mhux biss f’dak li jirrigwarda d-determinazzjoni tal-elementi li jikkostitwixxu ksur, iżda wkoll id-determinazzjoni tar-regoli dwar l-intensità tal-multi u l-evalwazzjoni tal-elementi li jistgħu jittieħdu inkunsiderazzjoni fl-iffissar tagħhom (sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 2021, ECOTEX BULGARIA, C‑544/19, EU:C:2021:803, punt 98 u l-ġurisprudenza ċċitata).
47
Għalkemm fl-aħħar mill-aħħar hija l-qorti nazzjonali, li hija l-unika li għandha ġurisdizzjoni sabiex tevalwa l-fatti u tinterpreta l-leġiżlazzjoni nazzjonali, li għandha tiddetermina jekk, f’dan il-każ, tissodisfax dawn ir-rekwiżiti, il-Qorti tal-Ġustizzja, fil-kuntest ta’ rinviju għal deċiżjoni preliminari, għandha ġurisdizzjoni, misluta mill-proċess tal-kawża prinċipali kif ukoll mill-osservazzjonijiet li jkunu ppreżentati quddiemha, sabiex tipprovdi lill-qorti tar-rinvju b’indikazzjonijiet utli, ta’ natura li jippermettu lill-imsemmija qorti tar-rinvju tiddeċiedi l-kawża quddiemha (sentenza tat‑2 ta’ Marzu 2023, PrivatBank et, C‑78/21, EU:C:2023:137, punt 71 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
48
F’dan il-każ, il-Liġi PĦF/FT, li tittrasponi d-Direttiva 2015/849, hija intiża, kif jirriżulta mit-titolu tagħha, li tipprevjeni l-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu. Huwa għal dan l-għan li l-Artikolu 34(2) tal-Liġi PĦF/FT jiddefinixxi l-kunċett ta’ “ksur sistematiku” ta’ din il-liġi u li l-punt 2 tal-Artikolu 39(1) tal-imsemmija liġi jipprevedi l-ammont tal-multi li jistgħu jiġu imposti meta tali ksur sistematiku jkun ġie kkonstatat. Skont l-informazzjoni pprovduta mill-qorti tar-rinviju, skont il-leġiżlazzjoni jew il-prattika nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, kull ksur sistematiku tal-istess liġi, ikkonstatat mill-awtorità kompetenti matul l-istess kontroll wieħed, għandu jiġi kklassifikat bħala “ksur sistematiku distint” li jagħti lok għal multa distinta li l-ammont tagħha huwa ffissat billi jittieħed inkunsiderazzjoni l-ammont massimu li din il-leġiżlazzjoni tipprevedi.
49
Fir-rigward, l-ewwel nett, tal-kwistjoni dwar jekk il-leġiżlazzjoni jew il-prattika nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali hijiex xierqa sabiex tiggarantixxi t-twettiq tal-għanijiet imfittxija, għandu jitfakkar, minn naħa, li leġiżlazzjoni nazzjonali tkun xierqa sabiex tiggarantixxi t-twettiq tal-għan invokat biss jekk verament tirrifletti l-intenzjoni li dan jintlaħaq b’mod koerenti u sistematiku u, min-naħa l-oħra, li, fil-każ fejn l-għan ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali jkun, bħal f’dan il-każ, il-prevenzjoni tal-ħasil tal-flus u tal-finanzjament tat-terroriżmu, din il-leġiżlazzjoni għandha titqies li hija xierqa sabiex tiggarantixxi t-twettiq tal-għan preventiv hekk invokat meta tgħin sabiex jitnaqqas ir-riskju ta’ ħasil tal-flus u ta’ finanzjament tat-terroriżmu (sentenza tat‑2 ta’ Marzu 2023, PrivatBank et, C‑78/21, EU:C:2023:137, punti 72 u 73 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
50
Issa, id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2015/849, li huma ta’ natura preventiva, huma intiżi li jimplimentaw, skont approċċ ibbażat fuq ir-riskju, ġabra ta’ miżuri preventivi u dissważivi li jippermettu l-ġlieda effettiva kontra l-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu, sabiex jiġi evitat, kif jirriżulta mill-premessa 1 ta’ din id-direttiva, li l-flussi ta’ flus illegali jkunu jistgħu jippreġudikaw l-integrità, l-istabbiltà u r-reputazzjoni tas-settur finanzjarju tal-Unjoni, u jheddu s-suq intern tagħha kif ukoll l-iżvilupp internazzjonali (sentenza tat‑2 ta’ Marzu 2023, PrivatBank et, C‑78/21, EU:C:2023:137, punti 75).
51
Fost dawn il-miżuri preventivi u dissważivi li jippermettu l-ġlieda effettiva kontra l-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu hemm dawk imsemmija fl-Artikolu 59 tad-Direttiva 2015/849, li jimponu fuq l-Istati Membri li jissanzjonaw mill-inqas il-ksur imsemmi fil-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu u, għal dan l-għan, li jipprevedu tal-inqas is-sanzjonijiet imsemmija fil-paragrafi 2 u 3 tal-imsemmi artikolu. Issa, dawn id-dispożizzjonijiet ġew trasposti fid-dritt Litwan permezz tal-Artikolu 34 u l-punt 2 tal-Artikolu 39(1) tal-Liġi PĦF/FT.
52
Għaldaqstant, jidher li leġiżlazzjoni jew prattika nazzjonali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali hija xierqa sabiex tiggarantixxi t-twettiq tal-għanijiet leġittimi li hija ssegwi, relatati mal-prevenzjoni tal-ħasil tal-flus u tal-finanzjament tat-terroriżmu.
53
It-tieni nett, fir-rigward tan-natura neċessarja tal-leġiżlazzjoni jew tal-prattika nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, għandu jiġi kkonstatat li, fih innifsu, il-fatt li jiġi previst li kull ksur sistematiku tal-Liġi PĦF/FT, ikkonstatat mill-awtorità kompetenti matul l-istess kontroll wieħed, għandu jiġi kklassifikat bħala “ksur sistematiku distint” li jagħti lok għal multa distinta ma jmurx lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħaq l-għan imfittex minn din il-leġiżlazzjoni jew prattika.
54
Fil-fatt, sabiex jiġi evitat il-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu, l-atturi involuti li wettqu ksur tal-Liġi PĦF/FT għandhom jiġu skoraġġuti milli jwettqu ksur ġdid ta’ din il-liġi fil-futur. Issa, huwa neċessarju għal dan l-għan li jiġi previst li, meta jiġu kkonstatati diversi ksur ta’ din il-liġi matul l-istess kontroll wieħed, dawn l-atturi tista’ tiġi imposta fuqhom sanzjoni iktar serja minn dik għal ksur uniku jew, kif jirriżulta mill-punt 44 ta’ din is-sentenza, sanzjoni distinta għal kull ksur imwettaq.
55
Għalkemm sanzjoni pekunjarja tidher bħala inqas restrittiva mill-irtirar jew is-sospensjoni tal-awtorizzazzjoni, imsemmija fl-Artikolu 59(2)(c) tad-Direttiva 2015/849 (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑2 ta’ Marzu 2023, PrivatBank et, C‑78/21, EU:C:2023:137, punt 90), hija madankollu l-qorti tar-rinviju li għandha tiżgura li, f’sitwazzjoni li fiha diversi ksur sistematiċi jiġu kkonstatati matul l-istess kontroll wieħed mill-awtorità kompetenti, il-fatt li jiġi ffissat, konformement mal-leġiżlazzjoni jew mal-prattika nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, l-ammont tal-multa għal kull wieħed minn dawn il-ksur billi jittieħed inkunsiderazzjoni l-istess ammont minimu u l-istess ammont massimu bħal fil-każ ta’ ksur sistematiku uniku, ma jmurx lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħqu l-għanijiet imfittxija.
56
Fil-fatt, il-possibbiltà li jiġu akkumulati multi, li kull waħda minnhom ma tistax tkun inqas mill-ammont minimu previst mill-punt 2 tal-Artikolu 39(1) tal-Liġi PĦF/FT, sal-limitu biss ta’ ammont ugwali għall-ammont massimu previst minn din id-dispożizzjoni mmultiplikat bin-numru ta’ multi imposti, tista’ twassal, f’tali sitwazzjoni, għall-impożizzjoni ta’ sanzjonijiet pekunjarji ta’ ammont kunsiderevoli, li jistgħu jammontaw għal diversi miljuni ta’ euro.
57
Għalkemm, meħuda waħedhom, tali karatteristiċi, dwar il-kalkolu tal-multi imposti sabiex jiġu ssanzjonati diversi ksur sistematiċi kkonstatati matul l-istess kontroll wieħed, ma jmorrux neċessarjament lil hinn mil-limiti ta’ dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħqu l-għanijiet imfittxija mil-leġiżlazzjoni jew mill-prattika nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, il-kombinazzjoni ta’ dawn id-diversi karatteristiċi, b’mod partikolari l-possibbiltà li jiġu akkumulati l-multi li ma jistgħux ikunu inqas minn ammont iddefinit minn qabel, fil-limitu biss ta’ ammont li jikkorrispondi għal diversi drabi l-ammont massimu previst għal kull waħda minn dawn il-multi, tista’ madankollu tikser dan ir-rekwiżit (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑12 ta’ Settembru 2019_Maksimovic et, C‑64/18, C‑140/18, C‑146/18 u C‑148/18, EU:C:2019:723, punti 42, 47 u 48, u tat‑8 ta’ Marzu 2022, Bezirkshauptmannschaft Hartberg-Fürstenfeld (Effet dirett), C‑205/20, EU:C:2022:168, punti 40 u 41].
58
Madankollu, mill-Artikolu 433(10) tal-Liġi dwar il-Bank tal-Litwanja jirriżulta li l-ammont tal-multa għandu, jekk ikun il-każ, jitnaqqas jew jiżdied billi tittieħed inkunsiderazzjoni n-neċessità li tiġi żgurata l-proporzjonalità tas-sanzjoni. Għalhekk, jidher li l-Bank tal-Litwanja għandu marġni ta’ evalwazzjoni li jippermettilu jiffissa sanzjonijiet pekunjarji b’tali mod li dawn ma jmorrux lil hinn minn dak li huwa neċessarju għall-prevenzjoni tal-ħasil tal-flus u tal-finanzjament tat-terroriżmu, fatt li madankollu għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju fil-każ konkret.
59
It-tielet nett, fir-rigward tal-adegwatezza tas-sanzjonijiet mal-gravità tal-ksur ikkonstatat, għandu jitfakkar li, meta l-leġiżlazzjoni nazzjonali tipprevedi kumulu ta’ sanzjonijiet, bħall-kumulu ta’ diversi sanzjonijiet pekunjarji, l-awtoritajiet kompetenti għandhom l-obbligu li jiżguraw li s-severità tas-sanzjonijiet imposti kollha ma teċċedix il-gravità tal-ksur ikkonstatat, taħt piena li jinkiser il-prinċipju ta’ proporzjonalità. Barra minn hekk, dan il-prinċipju jeżiġi li, fid-determinazzjoni tas-sanzjoni u tal-ammont tal-multa, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi speċifiċi tal-każ (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑19 ta’ Ottubru 2023, G. ST. T. (Proporzjonalità tal-piena f’każ ta’ kontrafazzjoni), C‑655/21, EU:C:2023:791, punti 66 u 67 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
60
Għandha wkoll tittieħed inkunsiderazzjoni, sabiex tiġi evalwata l-proporzjonalità tas-sanzjonijiet, il-possibbiltà li għandha l-qorti nazzjonali li temenda l-klassifikazzjoni meta mqabbla ma’ dik li tinsab fl-att adottat mill-awtorità kompetenti ta’ Stat Membru, peress li din il-possibbiltà hija ta’ natura li twassal għall-applikazzjoni ta’ sanzjoni inqas severa, u dik li s-sanzjoni tiġi aġġustata meta mqabbla mal-gravità tal-ksur ikkonstatat (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑19 ta’ Ottubru 2023, G. ST. T. (Proporzjonalità tal-piena f’każ ta’ kontrafazzjoni), C‑655/21, EU:C:2023:791, punt 68 u l-ġurisprudenza ċċitata).
61
F’dan il-każ, minn naħa, l-Artikolu 433(7) u (10) tal-Liġi dwar il-Bank tal-Litwanja jipprevedi li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni, waqt id-determinazzjoni ta’ sanzjoni kif ukoll l-iffissar tal-ammont tal-multa, iċ-ċirkustanzi individwali tal-każ konkret kif ukoll in-neċessità li tiġi żgurata l-proporzjonalità tas-sanzjonijiet, u, min-naħa l-oħra, kif jirriżulta mill-punt 14 ta’ din is-sentenza, il-Bank tal-Litwanja ħa inkunsiderazzjoni dawn iċ-ċirkustanzi filwaqt li naqqas l-ammont bażiku tal-multi inkwistjoni fil-kawża prinċipali minħabba li dawn kienu sproporzjonati fir-rigward tad-dħul annwali gross ta’ M.
62
Barra minn hekk, l-Artikolu 59(2)(e) u (3) tad-Direttiva 2015/849 ma jistabbilixxix limitu massimu, iżda limitu fir-rigward tal-ammont massimu tas-sanzjonijiet pekunjarji li l-Istati Membri għandhom ikunu jistgħu jimponu. Xorta jibqa’ l-fatt li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika li s-severità tas-sanzjonijiet kollha imposti f’dan il-każ fuq M ma teċċedix il-gravità tal-ksur ikkonstatat.
63
Għalkemm, fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, il-leġiżlazzjoni jew il-prattika nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali tidher li hija konformi mal-prinċipju ta’ proporzjonalità, hija madankollu l-qorti tar-rinviju li għandha tiżgura, f’dan il-każ, li s-sanzjonijiet imposti mill-Bank tal-Litwanja fuq M, minn naħa, ma jmorrux lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jipprevjenu l-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu u, min-naħa l-oħra, li r-rigorożità ta’ dawn is-sanzjonijiet hija adegwata għall-gravità tal-ksur li huma intiżi li jissanzjonaw.
– Fuq il-prinċipju ne bis in idem
64
Fir-rigward tal-prinċipju ne bis in idem, li l-applikabbiltà tiegħu għandha tiġi vverifikata mill-qorti tar-rinviju (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑14 ta’ Settembru 2023, Volkswagen Group Italia u Volkswagen Aktiengesellschaft, C‑27/22, EU:C:2023:663, punt 46), għandu jitfakkar li dan il-prinċipju jipprojbixxi kumulu kemm ta’ proċeduri kif ukoll ta’ sanzjonijiet ta’ natura kriminali, fis-sens tal-Artikolu 50 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”), għall-istess fatti u kontra l-istess persuna. L-applikazzjoni tal-imsemmi prinċipju hija suġġetta għal kundizzjoni doppja, jiġifieri, minn naħa, li jkun hemm deċiżjoni preċedenti definittiva (kundizzjoni “bis”) u, min-naħa l-oħra, li l-istess fatti jkunu msemmija mid-deċiżjoni preċedenti u mill-proċeduri jew mid-deċiżjonijiet sussegwenti (kundizzjoni “idem”). (sentenza tal‑25 ta’ Jannar 2024, Parchetul de pe lângă Curtea de Apel Craiova, C‑58/22, EU:C:2024:70, punti 46 u 47 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
65
Fir-rigward tal-kundizzjoni “bis”, sabiex persuna tkun tista’ titqies li kienet is-suġġett ta’ “sentenza kriminali finali” għall-fatti li hija akkużata bihom, fis-sens tal-Artikolu 50 tal-Karta, huwa importanti, minn naħa, li l-azzjoni pubblika tkun ġiet definittivament estinta, konformement mad-dritt nazzjonali u, min-naħa l-oħra, li din id-deċiżjoni tkun ingħatat wara evalwazzjoni tal-mertu tal-kawża kkonċernata (sentenza tal‑25 ta’ Jannar 2024, Parchetul de pe lângă Curtea de Apel Craiova, C‑58/22, EU:C:2024:70, punti 48 u 53 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
66
Minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li l-Artikolu 50 tal-Karta ma huwiex limitat biss għall-proċeduri u s-sanzjonijiet li huma kklassifikati bħala “kriminali” mid-dritt nazzjonali iżda jestendi - indipendentement minn tali klassifikazzjoni fid-dritt nazzjonali - għal proċeduri u għal sanzjonijiet li għandhom jitqiesu li huma ta’ natura kriminali minħabba n-natura stess tal-ksur jew il-grad ta’ severità tas-sanzjoni li tista’ tiġi imposta fuq il-persuna kkonċernata (sentenza tat‑30 ta’ Jannar 2025, Engie România, C‑205/23, EU:C:2025:43, punt 49 u l-ġurisprudenza ċċitata).
67
Fir-rigward tal-kundizzjoni “idem”, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza ferm stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-kriterju rilevanti sabiex tiġi evalwata l-eżistenza tal-istess ksur, fis-sens tal-Artikolu 50 tal-Karta, huwa dak tal-identiċità tal-fatti materjali, mifhum bħala l-eżistenza ta’ ġabra ta’ ċirkustanzi konkreti marbuta b’mod inseparabbli bejniethom li wasslu sabiex il-persuna kkonċernata tiġi lliberata jew ikkundannata b’mod definittiv. Għaldaqstant, dan l-artikolu jipprojbixxi li jiġu imposti, għal fatti identiċi, diversi sanzjonijiet ta’ natura kriminali fi tmiem ta’ diversi proċeduri mressqa għal dan il-għan (sentenza tal‑25 ta’ Jannar 2024, Parchetul de pe lângă Curtea de Apel Craiova, C‑58/22, EU:C:2024:70, punt 67 u l-ġurisprudenza ċċitata). Min-naħa l-oħra, il-prinċipju ne bis in idem ma huwiex intiż li japplika meta l-fatti inkwistjoni ma jkunux identiċi, iżda biss simili (sentenza tat‑22 ta’ Marzu 2022, bpost, C‑117/20, EU:C:2022:202, punt 36).
68
Sabiex jiġi ddeterminat jekk hemmx tali ġabra ta’ ċirkustanzi konkreti, il-qrati nazzjonali kompetenti għandhom jiddeterminaw jekk il-fatti materjali ta’ dawn il-proċeduri differenti jikkostitwixxux ġabra ta’ fatti inseparabbilment marbuta fiż-żmien, fl-ispazju kif ukoll mill-għan tagħhom (sentenza tal‑14 ta’ Settembru 2023, Bezirkshauptmannschaft Feldkirch, C‑55/22, EU:C:2023:670, punt 57 u l-ġurisprudenza ċċitata).
69
F’dan il-każ, kuntrarjament għal dak li jallega M, il-proċess għad-dispożizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja ma jinkludi ebda element li jippermetti li jiġi konkluż li kien hemm ksur tal-prinċipju ne bis in idem. Għalkemm, ċertament, ma jistax jiġi eskluż mill-bidu li l-multi inkwistjoni fil-kawża prinċipali jistgħu jitqiesu li huma ta’ natura kriminali fir-rigward tal-grad ta’ severità tagħhom, peress li l-Artikolu 58(2) tad-Direttiva 2015/849 jippermetti lill-Istati Membri jipprevedu u jimponu sanzjonijiet kriminali, għandu madankollu jiġi kkonstatat, minn naħa, li minn dan il-proċess ma jirriżultax li ġew imposti fuq M multi permezz ta’ deċiżjoni definittiva preċedenti għad-deċiżjoni kontenzjuża dwar fatti materjali identiċi għal dawk li kienu s-suġġett ta’ din id-deċiżjoni. Min-naħa l-oħra, id-diversi istanzi ta’ ksur ikkonstatati fl-imsemmija deċiżjoni kienu jikkonċernaw il-ksur ta’ dispożizzjonijiet differenti tal-Liġi PĦF/FT u tal-istruzzjonijiet indirizzati lill-atturi tas-swieq finanzjarji intiżi sabiex jipprevjenu l-ħasil tal-flus u/jew il-finanzjament tat-terroriżmu u, għaldaqstant, fatti li huma biss simili u mhux identiċi.
70
Issa, mill-ġurisprudenza jirriżulta li l-prinċipju ne bis in idem ma japplikax għal sitwazzjoni li fiha sanzjonijiet li jikkonċernaw diversi istanzi ta’ ksur ta’ diversi dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali li jittrasponu d-dritt tal-Unjoni jkunu ġew imposti mill-istess awtorità fl-istess deċiżjoni waħda (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑4 ta’ Marzu 2020, Marine Harvest vs Il-Kummissjoni, C‑10/18 P, EU:C:2020:149, punt 78).
71
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, ir-risposta għall-ewwel u għat-tieni domanda għandha tkun li l-Artikolu 59 tad-Direttiva 2015/849 għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix leġiżlazzjoni jew prattika nazzjonali li skontha kull wieħed mill-“ksur sistematiku” tar-rekwiżiti stabbiliti fil-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu 59, ikkonstatat mill-awtorità kompetenti ta’ Stat Membru, matul l-istess kontroll wieħed, għandu jiġi kklassifikat bħala “ksur sistematiku distint” li jagħti lok għal multa distinta, li l-ammont tagħha huwa ffissat abbażi tal-ammont massimu tas-sanzjoni pekunjarja li tista’ tiġi imposta skont din il-leġiżlazzjoni jew prattika nazzjonali, sakemm il-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni jiġu osservati, b’mod partikolari l-prinċipji ta’ effettività u ta’ proporzjonalità.
Fuq it-tielet domanda
72
Fid-dawl tar-risposta mogħtija għall-ewwel u għat-tieni domanda, ma hemmx lok li tingħata risposta għat-tielet domanda.
Fuq l-ispejjeż
73
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Is-Sitt Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 59 tad-Direttiva (UE) 2015/849 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑20 ta’ Mejju 2015 dwar il-prevenzjoni tal-użu tas-sistema finanzjarja għall-finijiet tal-ħasil tal-flus jew il-finanzjament tat-terroriżmu, li temenda r-Regolament (UE) Nru 648/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, u li tħassar id-Direttiva 2005/60/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u d-Direttiva tal-Kummissjoni 2006/70/KE,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
ma jipprekludix leġiżlazzjoni jew prattika nazzjonali li skontha kull wieħed mill-“ksur sistematiku” tar-rekwiżiti stabbiliti fil-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu 59, ikkonstatat mill-awtorità kompetenti ta’ Stat Membru, matul l-istess kontroll wieħed, għandu jiġi kklassifikat bħala “ksur sistematiku distint” li jagħti lok għal multa distinta, li l-ammont tagħha huwa ffissat abbażi tal-ammont massimu tas-sanzjoni pekunjarja li tista’ tiġi imposta skont din il-leġiżlazzjoni jew prattika nazzjonali, sakemm il-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni jiġu osservati, b’mod partikolari l-prinċipji ta’ effettività u ta’ proporzjonalità.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Litwan.