62022TJ0084_RES
Υπόθεση T‑84/22
Credit Suisse Securities (Europe) Ltd και UBS Group AG, ως διάδοχος της Credit Suisse Group AG, και UBS AG, ως διάδοχος της Credit Suisse AG
κατά
Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (έβδομο τμήμα) της 23ης Ιουλίου 2025
«Ανταγωνισμός – Συμπράξεις – Tομέας της αγοράς συναλλάγματος (Forex) άμεσης παράδοσης (spot trading) με νομίσματα της Ομάδας των 10 (G10) – Απόφαση με την οποία διαπιστώνεται παράβαση του άρθρου 101 ΣΛΕΕ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας για τον ΕΟΧ – Ανταλλαγές πληροφοριών – Συμφωνίες ή εναρμονισμένες πρακτικές που αφορούν τις δραστηριότητες ανταλλαγής νομισμάτων G10 – Περιορισμός του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου – Ενιαία και διαρκής παράβαση – Αρχή της χρηστής διοίκησης – Δικαιώματα άμυνας – Πρόστιμα – Βασικό ποσό – Αξία αντικατάστασης για την αξία των πωλήσεων – Άρθρο 23, παράγραφοι 2 και 3, του κανονισμού (ΕΚ) 1/2003 – Πλήρης δικαιοδοσία»
Ανταγωνισμός – Διοικητική διαδικασία – Απόφαση της Επιτροπής διαπιστώνουσα παράβαση – Η Επιτροπή φέρει το βάρος αποδείξεως της παραβάσεως και της διάρκειάς της – Περιεχόμενο του βάρους αποδείξεως – Συντονισμός και συνεργασία που δεν συνάδουν με την υποχρέωση εκάστης επιχειρήσεως να καθορίζει αυτοτελώς τη συμπεριφορά της στην αγορά – Συντονισμός των τιμών και των ανταλλακτικών δραστηριοτήτων από διαπραγματευτές χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων – Ανταλλαγές ευαίσθητων εμπορικών πληροφοριών – Συμπεριφορές αντίθετες προς τον ανταγωνισμό
(Άρθρο 101 § 1 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 45-47, 85-88, 93-97, 102-106, 112-117, 122, 126, 134-136, 142-145, 150-163, 170-176, 181)
Ένδικη διαδικασία – Εισαγωγικό δικόγραφο – Τυπικά στοιχεία – Συνοπτική έκθεση των προβαλλόμενων ισχυρισμών – Γενική παραπομπή σε άλλα έγγραφα συνημμένα στο δικόγραφο – Παραδεκτό – Προϋποθέσεις
(Οργανισμός του Δικαστηρίου, άρθρο 21· Κανονισμός Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, άρθρο 76, στοιχείο δʹ)
(βλ. σκέψεις 65-74, 179, 180)
Ανταγωνισμός – Διοικητική διαδικασία – Απόφαση της Επιτροπής διαπιστώνουσα παράβαση – Υποχρέωση αιτιολογήσεως – Περιεχόμενο
(Άρθρα 101 και 296, εδ. 2, ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 189, 321, 364)
Συμπράξεις – Νόθευση του ανταγωνισμού – Κριτήρια εκτιμήσεως – Διάκριση μεταξύ περιορισμού ως εκ του αντικειμένου και περιορισμού ως εκ του αποτελέσματος – Περιορισμός ως εκ του αντικειμένου – Αρκούντως επιβλαβής για τον ανταγωνισμό συμπεριφορά – Εκτίμηση – Ανταλλαγές ευαίσθητων εμπορικών πληροφοριών μεταξύ διαπραγματευτών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων – Επικοινωνίες που αποσκοπούν στον συντονισμό των τιμών, στην αποκάλυψη ευαίσθητων πληροφοριών καθώς και στον συντονισμό δραστηριοτήτων διαπραγμάτευσης – Επικοινωνίες που συνιστούν περιορισμό του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου – Προβαλλόμενα θετικά για τον ανταγωνισμό αποτελέσματα των ανταλλαγών πληροφοριών – Δεν ασκούν επιρροή
(Άρθρο 101 § 1 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 192-198, 211-217, 220-225, 228-230, 236-241, 243-246, 248-250, 252-254, 296-302)
Ανταγωνισμός – Διοικητική διαδικασία – Απόφαση της Επιτροπής διαπιστώνουσα παράβαση – Χρήση δηλώσεων άλλων επιχειρήσεων οι οποίες μετείχαν στην παράβαση ως αποδεικτικών μέσων – Επιτρέπεται – Αποδεικτική ισχύς των εκούσιων καταθέσεων στις οποίες προβαίνουν οι κύριοι μετέχοντες σε σύμπραξη προκειμένου να εφαρμοστεί ως προς αυτούς η ανακοίνωση περί συνεργασίας
(Άρθρο 101 ΣΛΕΕ· ανακοίνωση 2006/C 298/11 της Επιτροπής)
(βλ. σκέψεις 262-270)
Συμπράξεις – Απαγόρευση – Παραβάσεις – Συμφωνίες και εναρμονισμένες πρακτικές που συνιστούν ενιαία παράβαση – Καταλογισμός σε επιχείρηση της ευθύνης για μέρος μόνον της παράβασης – Προϋποθέσεις
(Άρθρο 101 § 1 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 324-327, 329, 349-353)
Ανταγωνισμός – Διοικητική διαδικασία – Απόφαση της Επιτροπής διαπιστώνουσα παράβαση – Η Επιτροπή φέρει το βάρος αποδείξεως της παραβάσεως και της διάρκειάς της – Περιεχόμενο του βάρους αποδείξεως – Ενιαία και διαρκής παράβαση – Ενιαίος χαρακτήρας της παράβασης – Ύπαρξη συνολικού σχεδίου με το οποίο επιδιώκεται ενιαίος αντίθετος προς τον ανταγωνισμό σκοπός
(Άρθρο 101 § 1 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 328, 334-342)
Συμπράξεις – Απαγόρευση – Παραβάσεις – Συμφωνίες και εναρμονισμένες πρακτικές που συνιστούν ενιαία παράβαση – Καταλογισμός σε επιχείρηση της ευθύνης για μέρος μόνον της παράβασης – Αρκεί, προς στοιχειοθέτηση της ευθύνης της επιχείρησης, σιωπηρή έγκριση χωρίς δημόσια αποστασιοποίηση ούτε καταγγελία στις αρμόδιες αρχές
(Άρθρο 101 § 1 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 357-362)
Ανταγωνισμός – Διοικητική διαδικασία – Αρχή της χρηστής διοίκησης – Απαίτηση περί αμεροληψίας – Περιεχόμενο – Παραβίαση – Δεν συντρέχει
(Άρθρο 101 ΣΛΕΕ· Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 41)
(βλ. σκέψεις 378-387)
Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Προσδιορισμός – Εξουσία εκτιμήσεως της Επιτροπής – Δικαστικός έλεγχος – Πλήρης δικαιοδοσία του δικαστή της Ένωσης – Περιεχόμενο – Υποκατάσταση της αιτιολογίας της προσβαλλόμενης πράξης
(Άρθρα 101, 261 και 263 ΣΛΕΕ· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 31)
(βλ. σκέψεις 391-394)
Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Προσδιορισμός – Καθορισμός του βασικού ποσού – Προσδιορισμός της αξίας των πωλήσεων – Χρήση αξίας αντικατάστασης – Υποχρέωση της Επιτροπής να λαμβάνει υπόψη τα καλύτερα διαθέσιμα στοιχεία – Βάρος αποδείξεως ως προς την τήρηση της εν λόγω υποχρέωσης
(Άρθρο 101 § 1 ΣΛΕΕ· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 3· ανακοίνωση 2006/C 210/02 της Επιτροπής, σημεία 13 και 15)
(βλ. σκέψεις 403, 404, 424, 426-443)
Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Προσδιορισμός – Μέθοδος υπολογισμού προσδιοριζόμενη από τις κατευθυντήριες γραμμές που διατύπωσε η Επιτροπή – Υποχρέωση της Επιτροπής να εφαρμόζει τις κατευθυντήριες γραμμές σεβόμενη τις αρχές της ίσης μεταχείρισης και της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης
(Άρθρο 101 ΣΛΕΕ· Συμφωνία ΕΟΧ, άρθρο 53· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2· ανακοίνωση 2006/C 210/02 της Επιτροπής)
(βλ. σκέψη 425)
Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Προσδιορισμός – Αρχή της ίσης μεταχείρισης – Συνεκτίμηση των διαφορών και των ιδιαιτεροτήτων των εμπλεκομένων επιχειρήσεων
(Άρθρο 101 ΣΛΕΕ· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2)
(βλ. σκέψεις 444-446, 492-494)
Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Απόφαση περί επιβολής προστίμου – Υποχρέωση αιτιολόγησης – Περιεχόμενο
(Άρθρα 101 και 296 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψη 465)
Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Προσδιορισμός – Καθορισμός του βασικού ποσού – Σοβαρότητα της παράβασης – Κριτήρια εκτιμήσεως – Μη δεσμευτική ή εξαντλητική απαρίθμηση των κριτηρίων – Διακριτική ευχέρεια της Επιτροπής
(Άρθρο 101 ΣΛΕΕ· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 3· ανακοίνωση 2006/C 210/02 της Επιτροπής, σημεία 19 έως 23)
(βλ. σκέψεις 472-477)
Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Προσδιορισμός – Αναπροσαρμογή του βασικού ποσού – Αρχή της εξατομικεύσεως των κυρώσεων – Εφαρμογή στη συνεκτίμηση των ελαφρυντικών ή επιβαρυντικών περιστάσεων
(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2· ανακοίνωση 2006/C 210/02 της Επιτροπής)
(βλ. σκέψεις 493, 496, 504)
Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Προσδιορισμός – Δικαστικός έλεγχος – Πλήρης δικαιοδοσία του δικαστή της Ένωσης – Περιεχόμενο – Καθορισμός του ύψους του επιβαλλόμενου προστίμου – Κριτήρια εκτιμήσεως
(Άρθρα 101 § 1 και 261 ΣΛΕΕ· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρα 23 § 3 και 31)
(βλ. σκέψεις 509-528)
Σύνοψη
Το Γενικό Δικαστήριο επικυρώνει την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (
1
) κατά το μέρος που με αυτή διαπιστώνεται ότι οι επιχειρήσεις Credit Suisse Group, Credit Suisse και Credit Suisse Securities (Europe) (στο εξής, από κοινού: Credit Suisse) συμμετείχαν σε σύμπραξη στον τομέα της αγοράς συναλλάγματος άμεσης παράδοσης με νομίσματα G10 (
2
). Ακυρώνει όμως το πρόστιμο που επιβλήθηκε στην Credit Suisse με την απόφαση της Επιτροπής, λόγω του σφάλματος που διέπραξε το ως άνω θεσμικό όργανο όσον αφορά τη χρήση ορισμένων στοιχείων κατά τον υπολογισμό του προστίμου και, αποφαινόμενο επί του αιτήματος των προσφευγουσών για μείωση του προστίμου, επιβάλλει πρόστιμο χαμηλότερο από εκείνο που είχε επιβληθεί με την προσβαλλόμενη απόφαση.
Κατόπιν αίτησης επιείκειας που υπέβαλε το 2013 η UBS, η Επιτροπή κίνησε έρευνα προκειμένου να διαπιστώσει αν υπήρχε σύμπραξη στον τομέα των αγοραπωλησιών συναλλάγματος άμεσης παράδοσης με νομίσματα G10. Οι αγοραπωλησίες συναλλάγματος άμεσης παράδοσης μπορούν να οριστούν ως συμφωνία μεταξύ δύο μερών για την ανταλλαγή δύο νομισμάτων, ήτοι την αγορά ορισμένου ποσού («ονομαστικού ποσού») του πρώτου νομίσματος έναντι του ισοδυνάμου του σε ένα δεύτερο νόμισμα με βάση την αξία που ισχύει κατά τον χρόνο της συμφωνίας, δηλαδή με βάση τις υφιστάμενες συναλλαγματικές ισοτιμίες. Οι συναλλαγματικές ισοτιμίες κυμαίνονται ανάλογα με τις πληροφορίες σχετικά με τη βασική αξία τους. Βραχυπρόθεσμα, καθορίζονται κυρίως από τις ροές εντολών των διαπραγματευτών (traders), ενώ, σε πιο μακροπρόθεσμο ορίζοντα, οι συναλλαγματικές ισοτιμίες καθορίζονται από τα βασικά μεγέθη της αγοράς.
Μετά το πέρας της έρευνάς της, η Επιτροπή έκρινε ότι οι διαπραγματευτές διαφόρων επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον τραπεζικό και χρηματοπιστωτικό τομέα, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και η Credit Suisse, είχαν ανταλλάξει πληροφορίες για να αποκτήσουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στην αγορά συναλλάγματος άμεσης παράδοσης (στο εξής: τρέχουσα αγορά συναλλάγματος). Επιπλέον, οι συμπεριφορές αυτές αποτελούσαν, κατ’ αυτήν, μέρος ενός συνολικού σχεδίου για την επιδίωξη ενός ενιαίου αντίθετου προς τους κανόνες του ανταγωνισμού σκοπού. H Επιτροπή κατέληξε επομένως στο συμπέρασμα ότι η Credit Suisse είχε παραβεί το άρθρο 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, συμμετέχοντας στις ανταλλαγές πληροφοριών που εντάσσονταν στο πλαίσιο ενιαίας και διαρκούς παράβασης με σκοπό τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού στον τομέα της αγοράς συναλλάγματος άμεσης παράδοσης με νομίσματα G10, η οποία εκτεινόταν σε ολόκληρο τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ). Κατά συνέπεια, της επέβαλε πρόστιμο ύψους 83294000 ευρώ.
Η UBS Group, ως διάδοχος της Credit Suisse Group, η UBS, ως διάδοχος της Credit Suisse, και η Credit Suisse Securities (Europe) προσέφυγαν ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου ζητώντας την ακύρωση της προσβαλλόμενης απόφασης και, επικουρικώς, τη μείωση του προστίμου που επιβλήθηκε στην Credit Suisse.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Κατά πρώτον, το Γενικό Δικαστήριο επιβεβαιώνει τον αντίθετο προς τον ανταγωνισμό χαρακτήρα όλων σχεδόν των συζητήσεων μεταξύ των διαπραγματευτών οι οποίες έλαβαν χώρα μεταξύ Μαΐου 2011 και Ιουλίου 2012 και στις οποίες η Credit Suisse μετέσχε από τις 7 Φεβρουαρίου έως τις 12 Ιουλίου 2012 (στο εξής: κρίσιμη περίοδος), δεδομένου ότι οι συζητήσεις αυτές είχαν τη μορφή ανταλλαγών εμπορικώς ευαίσθητων πληροφοριών.
Ειδικότερα, πλην μιας εξαιρέσεως, από τις συζητήσεις μεταξύ των διαπραγματευτών των εμπλεκομένων τραπεζών, στις οποίες συμμετείχε η Credit Suisse, προκύπτει ανταλλαγή πληροφοριών οι οποίες είχαν ακριβή, επίκαιρο και εμπιστευτικό χαρακτήρα. Λόγω του αντικειμένου, του βαθμού ακρίβειάς τους και του γεγονότος ότι δεν ήταν προσβάσιμες στους ανταγωνιστές που δεν ήταν παρόντες στον επίμαχο χώρο συζήτησης, οι εν λόγω πληροφορίες παρείχαν εμπορικό πλεονέκτημα στους αποδέκτες διαπραγματευτές, παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να προσαρμόσουν αναλόγως τη διαπραγματευτική στρατηγική τους και να αμβλύνουν τις αβεβαιότητες που είναι έμφυτες στην τρέχουσα αγορά συναλλάγματος.
Επομένως, παρά την πλάνη εκτιμήσεως στην οποίαν υπέπεσε η Επιτροπή όσον αφορά τον αντίθετο προς τον ανταγωνισμό χαρακτήρα μιας εκ των συζητήσεων αυτών, ορθώς έκρινε το θεσμικό αυτό όργανο ότι από τις εν λόγω ανταλλαγές πληροφοριών μπορούσε να συναχθεί η ύπαρξη αντίθετων προς τον ανταγωνισμό συμφωνιών και/ή εναρμονισμένων πρακτικών κατά την έννοια του άρθρου 101 ΣΛΕΕ.
Κατά δεύτερον, όσον αφορά το ζήτημα αν οι επίμαχες ανταλλαγές πληροφοριών συνιστούν «περιορισμό ως εκ του αντικειμένου», το Γενικό Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι ένας τέτοιος χαρακτηρισμός προϋποθέτει τη διαπίστωση ότι οι επίμαχες συμφωνίες είναι αρκούντως επιβλαβείς για τον ανταγωνισμό βάσει του περιεχομένου τους, των σκοπών τους καθώς και του οικονομικού και νομικού πλαισίου τους.
Εν προκειμένω, κατά την εκτίμηση του οικονομικού πλαισίου εντός του οποίου εντάσσονταν οι επίμαχες ανταλλαγές πληροφοριών, η Επιτροπή υπέπεσε σε πλάνη κρίνοντας ότι η τρέχουσα αγορά συναλλάγματος είχε διαφανή χαρακτήρα κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών. Ειδικότερα, σε μια διαφανή αγορά, οι πληροφορίες είναι άμεσα και δωρεάν προσβάσιμες για το σύνολο των παραγόντων της αγοράς, πράγμα το οποίο δεν συμβαίνει στην τρέχουσα αγορά συναλλάγματος, δεδομένης της ύπαρξης πολλών τύπων πληροφοριών.
Εντούτοις, η εν λόγω πλάνη εκτιμήσεως δεν θίγει τον χαρακτηρισμό των επίμαχων ανταλλαγών πληροφοριών ως «περιορισμού ως εκ του αντικειμένου». Ειδικότερα, οι εν λόγω ανταλλαγές πληροφοριών, οι οποίες αφορούσαν τις διαφορές τιμών αγοράς-πώλησης, τις εντολές των πελατών, τις ανοικτές θέσεις κινδύνου και τις παροντικές ή προβλεπόμενες για το μέλλον δραστηριότητες διαπραγμάτευσης, καθιστούσαν δυνατή τη μείωση των συνήθων αβεβαιοτήτων που είναι έμφυτες στην επίμαχη αγορά και ήταν επομένως αρκούντως επιβλαβείς για τον ανταγωνισμό.
Όσον αφορά τα επιχειρήματα των προσφευγουσών ότι οι επίμαχες συμπεριφορές δικαιολογούνταν λόγω των θετικών για τον ανταγωνισμό αποτελεσμάτων τους, το Γενικό Δικαστήριο παρατηρεί, αφενός, ότι τα εν λόγω αποτελέσματα αυτά καθεαυτά δεν πρέπει να λαμβάνονται υπόψη προκειμένου να κριθεί αν οι επίμαχες ανταλλαγές πληροφοριών συνιστούν «περιορισμό ως εκ του αντικειμένου». Αφετέρου, η συνεκτίμηση υποτιθέμενων θεμιτών σκοπών δεν είναι κρίσιμη για την εν λόγω εκτίμηση.
Κατά τρίτον, το Γενικό Δικαστήριο αναλύει τον λόγο ακυρώσεως με τον οποίο αμφισβητείται η ύπαρξη ενιαίας και διαρκούς παράβασης. Κατά τις προσφεύγουσες, η Επιτροπή δεν απέδειξε την ύπαρξη συνολικού σχεδίου για την επιδίωξη ενός ενιαίου αντίθετου προς τους κανόνες του ανταγωνισμού σκοπού στον οποίο η Credit Suisse είχε την πρόθεση να συμβάλει και τον οποίο γνώριζε.
Εν προκειμένω, το Γενικό Δικαστήριο εκτιμά ότι ορθώς έκρινε η Επιτροπή ότι ο ενιαίος αντίθετος προς τους κανόνες του ανταγωνισμού σκοπός που επιδίωκαν οι διαπραγματευτές των εμπλεκομένων τραπεζών ήταν να αμβλύνουν τις συνήθεις αβεβαιότητες που είναι έμφυτες στην τρέχουσα αγορά συναλλάγματος, αυξάνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την αίσθηση ασφάλειας των διαπραγματευτών όσον αφορά τις αποφάσεις τους περί καθορισμού των τιμών και διαχείρισης των κινδύνων. Οι ανταλλαγές εμπορικώς ευαίσθητων πληροφοριών, στις οποίες μετέσχε η Credit Suisse, επίσης είχαν τον ίδιο αυτό σκοπό.
Επιπλέον, το γεγονός ότι οι αντίθετες προς τον ανταγωνισμό συμπεριφορές στις οποίες είχαν προβεί οι συμμετέχοντες ήταν συνδεδεμένες και απέβλεπαν στην επίτευξη του σκοπού που επιδίωκε το ενιαίο σχέδιο, όπως αυτός διαπιστώθηκε από την Επιτροπή, επιβεβαιώνεται από διάφορα αντικειμενικά στοιχεία.
Καταρχάς, οι επίμαχες συμπεριφορές χαρακτηρίζονταν από τον ίδιο τρόπο δράσης, ήτοι καθημερινές και συχνές συζητήσεις που αφορούσαν εμπορικώς ευαίσθητες πληροφορίες και διεξάγονταν στο πλαίσιο ενός ιδιωτικού χώρου συζήτησης, η δε πρόσβαση στον εν λόγω χώρο ήταν δυνατή μόνο κατόπιν προσωπικής πρόσκλησης.
Εν συνεχεία, εμπλεκόμενη στις επίμαχες συμπεριφορές ήταν μια σταθερή ομάδα επιχειρήσεων, οι δε συμπεριφορές αυτές ελάμβαναν χώρα μεταξύ των ίδιων φυσικών προσώπων τα οποία συμμετείχαν σε αυτές για λογαριασμό των ως άνω επιχειρήσεων σε παράλληλες ή συνεχόμενες μεταξύ τους χρονικές περιόδους. Η ομάδα αυτή διευρύνθηκε όταν ο διαπραγματευτής μιας από τις εμπλεκόμενες τράπεζες άλλαξε εργοδότη και άρχισε να εργάζεται στην Credit Suisse, με αποτέλεσμα τη συμμετοχή της τελευταίας στις ανταλλαγές εμπορικώς ευαίσθητων πληροφοριών στον επίμαχο χώρο συζήτησης καθ’ όλη τη διάρκεια της κρίσιμης περιόδου.
Τέλος, όλες οι επίμαχες συμπεριφορές αφορούσαν τα ίδια προϊόντα, ήτοι νομίσματα G10.
Όσον αφορά το κατά πόσον η Credit Suisse είχε την πρόθεση να συμβάλει στον κοινό σκοπό και κατά πόσον γνώριζε τις παραβατικές συμπεριφορές των λοιπών συμμετεχόντων, το Γενικό Δικαστήριο επιβεβαιώνει, αφενός, ότι η προηγούμενη θέση του διαπραγματευτή της Credit Suisse αποτελούσε μέρος του γενικότερου πλαισίου και μπορούσε να ληφθεί υπόψη προκειμένου να διαπιστωθεί ότι η Credit Suisse τελούσε σε γνώση της παράβασης.
Αφετέρου, το Γενικό Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι η διαπίστωση περί ύπαρξης ενιαίας παράβασης διακρίνεται από το ζήτημα αν η ευθύνη για την παράβαση στο σύνολό της μπορεί να καταλογιστεί σε μια επιχείρηση. Εξάλλου, το ζήτημα της δυνατότητας καταλογισμού σε μια επιχείρηση της ενιαίας και διαρκούς παράβασης στο σύνολό της πρέπει να εκτιμάται με βάση δύο στοιχεία, ήτοι, πρώτον, την εκ προθέσεως συμβολή της εν λόγω επιχείρησης στους κοινούς σκοπούς τους οποίους επιδίωκε το σύνολο των συμμετεχόντων και, δεύτερον, την εκ μέρους της γνώση των παραβατικών συμπεριφορών τις οποίες σχεδίαζαν ή ανέπτυσσαν άλλες επιχειρήσεις επιδιώκοντας τους ίδιους σκοπούς ή το γεγονός ότι μπορούσε ευλόγως να τις προβλέψει και αποδεχόταν τον σχετικό κίνδυνο.
Η Credit Suisse δεν κρίθηκε ως υπεύθυνη για την επίμαχη παράβαση στο σύνολό της, αλλά μόνο στο μέτρο που μετέσχε στις εκτεταμένες και επαναλαμβανόμενες ανταλλαγές παροντικών ή σχετικών με το μέλλον εμπορικώς ευαίσθητων πληροφοριών. Κατά συνέπεια, ουδόλως χρειάζεται να εξεταστεί αν γνώριζε τις συμπαιγνιακές συμπεριφορές των λοιπών συμμετεχόντων στην παράβαση και αν είχε την πρόθεση να συμβάλει με τη συμπεριφορά της στους κοινούς σκοπούς τους οποίους επιδίωκε το σύνολο των συμμετεχόντων, δεδομένου ότι τα στοιχεία αυτά ουδόλως επηρεάζουν τη δυνατότητα καταλογισμού της προσαπτόμενης παράβασης στην εν λόγω τράπεζα.
Επιπλέον, το Γενικό Δικαστήριο εκτιμά ότι ορθώς δέχθηκε η Επιτροπή ότι η ως άνω τράπεζα τελούσε σε γνώση των συνομιλιών που είχαν πραγματοποιηθεί στον επίμαχο χώρο συζήτησης στον οποίον ήταν συνδεδεμένος ο διαπραγματευτής της, μολονότι ο τελευταίος δεν είχε ενεργό συμμετοχή σε ορισμένες από τις συνομιλίες που αναλύθηκαν στην προσβαλλόμενη απόφαση, και ότι, δεδομένου ότι η Credit Suisse δεν αποστασιοποιήθηκε δημοσίως ούτε κατήγγειλε τις οικείες πρακτικές ενώπιον των διοικητικών φορέων, μπορούσε να στοιχειοθετηθεί ευθύνη της. Τα πράγματα θα μπορούσαν να είναι διαφορετικά μόνον εάν οι προσφεύγουσες ήταν σε θέση να αποδείξουν, με αποδεικτικά στοιχεία τα οποία ήταν βέβαια και έφεραν ακριβή χρονοσφραγίδα, ότι η Credit Suisse δεν είχε λάβει πράγματι γνώση της επίμαχης ή των επίμαχων ανταλλαγών πληροφοριών ή ότι είχε λάβει γνώση των ανταλλαγών αυτών μόνον κατόπιν χρονικού διαστήματος τέτοιου ώστε οι πληροφορίες που περιλαμβάνονταν στις ανταλλαγές να έχουν απολέσει τον ευαίσθητο χαρακτήρα τους.
Τέλος, κατά τέταρτον, το Γενικό Δικαστήριο εξετάζει τον λόγο ακυρώσεως με τον οποίον προβάλλονται σφάλματα της Επιτροπής κατά τα διάφορα στάδια υπολογισμού του ύψους του προστίμου που επέβαλε στην Credit Suisse.
Προκειμένου να καθορίσει το ύψος του επιβληθέντος προστίμου, η Επιτροπή εφάρμοσε τη μέθοδο που προβλέπεται στις κατευθυντήριες γραμμές του 2006 (
3
). Εντούτοις, όσον αφορά τον υπολογισμό του βασικού ποσού στο πλαίσιο της μεθόδου αυτής, η Επιτροπή αποφάσισε να χρησιμοποιήσει μια αξία αντικατάστασης αντί για την αξία των πωλήσεων που προβλέπεται στο σημείο 13 των εν λόγω κατευθυντηρίων γραμμών. Ως αφετηρία για τον υπολογισμό της εν λόγω αξίας αντικατάστασης, η Επιτροπή έλαβε υπόψη τα ανηγμένα σε ετήσια βάση ονομαστικά ποσά που αντιστοιχούσαν στα ζεύγη νομισμάτων με τη μεγαλύτερη διαπραγμάτευση από τις συναλλαγές που πραγματοποιήθηκαν με αντισυμβαλλομένους εγκατεστημένους εντός του ΕΟΧ κατά τους μήνες της συμμετοχής των επιχειρήσεων στην παράβαση. Τα εν λόγω ανηγμένα σε ετήσια βάση ονομαστικά ποσά πολλαπλασιάστηκαν εν συνεχεία επί έναν συντελεστή προσαρμογής που αποτελούνταν, αφενός, από συντελεστή προσαρμογής που συνδεόταν με την ειδική διαπραγμάτευση και, αφετέρου, από συντελεστή προσαρμογής που συνδεόταν με τη διαπραγμάτευση για ίδιο λογαριασμό.
Για τον υπολογισμό του συντελεστή προσαρμογής που συνδεόταν με την ειδική διαπραγμάτευση, η Επιτροπή χρησιμοποίησε δείγμα το οποίο αφορούσε δεκαέξι ανταλλαγές πληροφοριών πραγματοποιηθείσες το 2011 και το 2012.
Tο Γενικό Δικαστήριο υπενθυμίζει κατ’ αρχάς ότι η Επιτροπή όφειλε να λαμβάνει υπόψη τα καλύτερα διαθέσιμα στοιχεία και στη συνέχεια επισημαίνει ότι τα ολιγάριθμα στοιχεία του δείγματος, εκ των οποίων περισσότερα από τα μισά δεν αφορούν την κρίσιμη περίοδο, δεν είναι λεπτομερή όσον αφορά κάθε συγκεκριμένο ζεύγος νομισμάτων το οποίο θεωρήθηκε από την Επιτροπή ως κρίσιμο κατά τον εν λόγω υπολογισμό. Επομένως, το εν λόγω δείγμα δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι παρείχε στοιχεία που θα επαρκούσαν ώστε να διασφαλιστεί ότι όλα τα οικεία ζεύγη νομισμάτων εκπροσωπούνταν αναλογικά υπό το πρίσμα της λογικής η οποία διέπνεε τον συντελεστή προσαρμογής που συνδεόταν με την ειδική διαπραγμάτευση, ήτοι της συνεκτίμησης του γεγονότος ότι τα έσοδα από τις συναλλαγές ενσωματώνονται στη διαφορά μεταξύ της τιμής πώλησης και της τιμής αγοράς που εφαρμόζεται στην ανταλλαγή ενός ζεύγους νομισμάτων στο οποίο περιλαμβάνεται ένα νόμισμα του ΕΟΧ.
Αντιθέτως, τα στοιχεία που πρότειναν οι προσφεύγουσες στην Επιτροπή για τον καθορισμό του συντελεστή προσαρμογής που συνδεόταν με την ειδική διαπραγμάτευση, ήτοι τα δεδομένα Bloomberg BFIX, ήταν τα καλύτερα διαθέσιμα στοιχεία για την εφαρμογή της μεθοδολογίας που καθορίστηκε από την Επιτροπή για τους σκοπούς του υπολογισμού της αξίας αντικατάστασης.
Ειδικότερα, τα στοιχεία αυτά πρώτον, παρέχουν τη δυνατότητα να ληφθούν υπόψη όλα τα ζεύγη νομισμάτων που περιλαμβάνονται στον κύκλο των νομισμάτων τα οποία αφορά ο υπολογισμός του επίμαχου συντελεστή προσαρμογής, δεύτερον, παρέχουν ένα μεγαλύτερο δείγμα ώστε να αποτυπώνονται αναλογικώς τα ανηγμένα σε ετήσια βάση ονομαστικά ποσά επί των οποίων εφαρμόστηκε ο εν λόγω συντελεστής και, τρίτον, αφορούν την περίοδο συμμετοχής της Credit Suisse στην παράβαση. Επομένως, τα στοιχεία αυτά πρέπει να θεωρηθούν ως πιο συνεκτικά, πλήρη και αξιόπιστα, σε σύγκριση με εκείνα στα οποία στηρίχθηκε η Επιτροπή, προκειμένου να απεικονίσουν την οικονομική σημασία της παράβασης και το σχετικό βάρος της συμμετοχής της Credit Suisse στην παράβαση αυτή.
Η χρήση των δεδομένων Bloomberg BFIX από την Επιτροπή δεν θα παραβίαζε ούτε την αρχή της ίσης μεταχείρισης σε σχέση με τους λοιπούς συμμετέχοντες στην παράβαση, αρχή η οποία δεν εμποδίζει να ληφθούν υπόψη τα εξατομικευμένα στοιχεία των επιχειρήσεων που εμπλέκονται στην παράβαση, εφόσον συγχρόνως εφαρμόζεται η ίδια μεθοδολογία για τον υπολογισμό της αξίας αντικατάστασης. Ειδικότερα, η χρήση εξατομικευμένων στοιχείων για τις διαφορές τιμών αγοράς-πώλησης που αφορούν την περίοδο συμμετοχής της Credit Suisse στην παράβαση συνιστά απλώς μια λεπτομέρεια της εφαρμογής της μεθοδολογίας την οποίαν ανέπτυξε η Επιτροπή και η οποία ισχύει για όλους τους συμμετέχοντες στην εν λόγω παράβαση, ενώ δεν αλλοιώνει την ουσία της εν λόγω μεθοδολογίας, αλλά είναι απλώς ικανή να αυξήσει την ακρίβεια της αξίας αντικατάστασης ως προς την τράπεζα αυτή από την άποψη του μεγέθους και της έκτασης της δραστηριότητάς της κατά την περίοδο της συμμετοχής της στην παράβαση.
Υπό το πρίσμα των προεκτεθέντων, το Γενικό Δικαστήριο ακυρώνει το πρόστιμο που επιβλήθηκε στην Credit Suisse με την προσβαλλόμενη απόφαση.
Εν συνεχεία, αποφαινόμενο επί του αιτήματος μείωσης του προστίμου που υπέβαλαν οι προσφεύγουσες, κατ’ εφαρμογήν της πλήρους δικαιοδοσίας που του αναγνωρίζεται από το άρθρο 261 ΣΛΕΕ καθώς και από το άρθρο 31 του κανονισμού 1/2003 και λαμβάνοντας ιδίως υπόψη τα δεδομένα Bloomberg BFIX για τον υπολογισμό της αξίας αντικατάστασης, το Γενικό Δικαστήριο επιβάλλει πρόστιμο ύψους 28920000 ευρώ, για την καταβολή του οποίου οι προσφεύγουσες ευθύνονται εις ολόκληρον.
(
1
)	Απόφαση C(2021) 8612 final της Επιτροπής, της 2ας Δεκεμβρίου 2021, σχετικά με διαδικασία βάσει του άρθρου 101 ΣΛΕΕ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας ΕΟΧ [υπόθεση AT.40135 – FOREX (Sterling Lads)] (στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση).
(
2
)	Τα νομίσματα που αφορά η προσβαλλόμενη απόφαση είναι τα εξής: το ευρώ (EUR), το δολάριο Αυστραλίας (AUD), το δολάριο Καναδά (CAD), το ελβετικό φράγκο (CHF), η δανική κορόνα (DKK), η λίρα στερλίνα (GBP), το γιεν (JPY), η νορβηγική κορόνα (NOK), το δολάριο Νέας Ζηλανδίας (NZD), η σουηδική κορόνα (SEK) και το δολάριο Ηνωμένων Πολιτειών (USD).
(
3
)	Κατευθυντήριες γραμμές για τη μέθοδο υπολογισμού των προστίμων που επιβάλλονται κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 23, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 1/2003 (ΕΕ 2006, C 210, σ. 2, στο εξής: κατευθυντήριες γραμμές του 2006).