62023CJ0159_RES
Sprawa C‑159/23
Sony Computer Entertainment Europe Ltd
przeciwko
Datel Design and Development Ltd i in.
(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundesgerichtshof)
Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 17 października 2024 r.
Odesłanie prejudycjalne – Własność intelektualna – Prawo autorskie i prawa pokrewne – Ochrona prawna programów komputerowych – Dyrektywa 2009/24/WE – Artykuł 1 – Zakres stosowania – Formy wyrażenia programu komputerowego – Pojęcie – Artykuł 4 ust. 1 lit. b) – Modyfikacja programu komputerowego – Zmiana treści zmiennych przechowywanych w pamięci operacyjnej komputera i wykorzystywanych w trakcie operacji związanej z działaniem programu
Zbliżanie ustawodawstw – Prawo autorskie i prawa pokrewne – Dyrektywa 2009/24 – Ochrona prawna programów komputerowych – Zakres stosowania – Forma wyrażenia programu komputerowego – Pojęcie – Modyfikacja programu komputerowego – Zmiana treści zmiennych przechowywanych w pamięci operacyjnej komputera i wykorzystywanych w trakcie działania programu – Wyłączenie – Przesłanki – Treść niepozwalająca na powielanie lub późniejsze stworzenie programu – Ocena przez sąd krajowy
(dyrektywa 2009/24 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 1 ust. 1, 2, 3)
(zob. pkt 31–52; sentencja)
Streszczenie
Trybunał, do którego Bundesgerichtshof (federalny trybunał sprawiedliwości, Niemcy) zwrócił się z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, wypowiedział się w przedmiocie nierozstrzygniętej dotychczas kwestii zakresu ochrony na podstawie prawa autorskiego (
1
) programów komputerowych, a w szczególności treści danych zmiennych włączonych przez program komputerowy do pamięci operacyjnej tego komputera i używanych przez ten program w trakcie jego działania.
Sony Computer Entertainment Europe Ltd (zwana dalej „spółką Sony”) dystrybuuje konsole do gier wideo PlayStation oraz gry na te konsole. Do 2014 r. dystrybuowała ona między innymi konsolę PlayStationPortable (zwaną dalej „konsole PSP”) i grę MotorStorm: Arctic Edge przeznaczoną do tej konsoli.
Spółka Sony wniosła do Landgericht Hamburg (sądu krajowego w Hamburgu, Niemcy) o zaprzestanie dystrybucji dodatkowych produktów na swoje konsole do gier, a mianowicie oprogramowania Action Replay PSP, a także urządzenia i oprogramowania Tilt FX, wyprodukowanych i dystrybuowanych przez Datel Design and Development Ltd i Datel Direct Ltd.
Produkty te, które funkcjonują wyłącznie w połączeniu z oryginalnymi grami spółki Sony, pozwalają w szczególności na zmianę niektórych parametrów gier, oferując użytkownikowi opcje gry nieprzewidziane na tym etapie gry przez spółkę Sony i na sterowanie konsolą PSP poprzez ruch w przestrzeni. Zdaniem spółki Sony produkty te umożliwiają użytkownikom modyfikowanie, w sposób niedozwolony z punktu widzenia prawa autorskiego, oprogramowania, które jest odpowiedzialne za obsługę tej gry.
Landgericht Hamburg (sąd krajowy w Hamburgu) częściowo uwzględnił żądania spółki Sony. Wyrok ten został jednak zmieniony w postępowaniu odwoławczym przez Oberlandesgericht Hamburg (wyższy sąd krajowy w Hamburgu, Niemcy), który oddalił w całości powództwo spółki Sony.
Bundesgerichtshof (federalny trybunał sprawiedliwości, Niemcy), rozpatrujący skargę rewizyjną od tego ostatniego wyroku, zwrócił się do Trybunału z pytaniem, czy treść zmiennych, które chroniony program komputerowy zapisał w pamięci operacyjnej komputera i z których program ten korzysta w trakcie swojego działania, jest objęta zakresem stosowania prawnoautorskiej ochrony programu komputerowego, a jeśli tak, to czy zapisanie zmienionych zmiennych w tej pamięci operacyjnej stanowi modyfikację programu komputerowego w rozumieniu dyrektywy 2009/24.
Ocena Trybunału
Trybunał zauważył, że z art. 1 ust. 2 i 3 dyrektywy 2009/24 wynika, że chroniona jest każda „forma wyrażenia” programu komputerowego, z wyjątkiem koncepcji i zasad, na których opierają się jego elementy składowe, pod warunkiem że program ten jest oryginalny w tym sensie, że stanowi wyraz własnej intelektualnej twórczości jego autora. Trybunał stwierdził, że z powyższych przepisów wynika, iż kod źródłowy i kod obiektowy wchodzą w zakres pojęcia „formy wyrażania” programu komputerowego, ponieważ umożliwiają one powielanie lub późniejsze stworzenie takiego programu, podczas gdy inne jego elementy, takie jak w szczególności jego funkcje, nie są chronione. Tak więc ochrona gwarantowana przez tę dyrektywę ogranicza się do literalnego wyrażenia programu komputerowego w kodzie źródłowym i kodzie obiektowym.
Taką wykładnię potwierdza w szczególności mające zastosowanie prawo międzynarodowe. Porozumienie TRIPS (
2
) przewiduje bowiem, że programy komputerowe, zarówno w kodzie źródłowym, jak i w kodzie obiektowym, są chronione jako dzieła literackie na podstawie konwencji berneńskiej (
3
). Tymczasem w rozumieniu tej konwencji i porozumienia TRIPS przedmiotem ochrony na podstawie prawa autorskiego może być również sposób wyrażenia, a nie idee, procedury, metody działania lub koncepcje matematyczne jako takie, co znajduje również potwierdzenie w preambule dyrektywy 2009/24 (
4
).
Ponadto wykładnia, zgodnie z którą pojęcie „formy wyrażenia” programu komputerowego obejmuje wyłącznie kod źródłowy i kod obiektowy, jest zgodna z celami realizowanymi przez ochronę prawną programów komputerowych na podstawie dyrektywy 2009/24. Cel realizowany przez system ochrony programów komputerowych ustanowiony przez prawodawcę Unii Europejskiej zmierza bowiem, do ochrony autorów programów przed powielaniem tych programów bez uzyskania zezwolenia, bardzo łatwym i tanim w środowisku cyfrowym, oraz przed rozpowszechnianiem ich „pirackich” kopii. Natomiast z jego genezy wynika, że system prawny ochrony programów komputerowych nie przyznaje monopolu, który uniemożliwia niezależną twórczość. Konkurenci autora programu komputerowego, po zidentyfikowaniu w drodze niezależnej analizy wykorzystanych idei, reguł lub zasad, mogą swobodnie tworzyć własne implementacje w celu stworzenia kompatybilnych produktów.
W niniejszym przypadku okazuje się, że oprogramowanie Datel Design and Development i Datel Direct, w zakresie, w jakim zmienia ono jedynie treść zmiennych zapisywanych przez chroniony program komputerowy w pamięci operacyjnej komputera i używanych przez ten program w trakcie jego działania, nie pozwala jako takie na powielenie tego programu ani jego części, lecz przeciwnie, zakłada, że program ten działa w tym samym czasie. Treść zmiennych stanowi zatem element tego programu, za pomocą którego użytkownicy korzystają z jego funkcji, który nie jest chroniony jako „forma wyrażenia” programu komputerowego w rozumieniu art. 1 ust. 2 dyrektywy 2009/24, czego zbadanie należy do sądu krajowego.
Podsumowując, Trybunał orzekł, że art. 1 ust. 1–3 dyrektywy 2009/24 należy interpretować w ten sposób, że treść danych zmiennych zapisanych przez chroniony program komputerowy w pamięci operacyjnej komputera, z których program ten korzysta w trakcie swojego działania, nie jest objęta ochroną przyznaną przez tę dyrektywę, jeżeli treść ta nie pozwala na powielanie lub późniejsze stworzenie takiego programu.
(
1
)	Artykuł 1 ust. 1–3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/24/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie ochrony prawnej programów komputerowych (Dz.U. 2009, L 111, s. 16).
(
2
)	Artykuł 10 porozumienia w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej (zwanego dalej „porozumieniem TRIPS”), zawartego w załączniku 1C do Porozumienia ustanawiającego Światową Organizację Handlu (WTO), podpisanego w Marrakeszu w dniu 15 kwietnia 1994 r. i zatwierdzonego decyzją Rady 94/800/WE z dnia 22 grudnia 1994 r. dotyczącą zawarcia w imieniu Wspólnoty Europejskiej, w dziedzinach wchodzących w zakres jej kompetencji, porozumień będących wynikiem negocjacji wielostronnych w ramach Rundy Urugwajskiej (1986–1994) (Dz.U. 1994, L 336, s. 1).
(
3
)	Konwencja o ochronie dzieł literackich i artystycznych podpisana w Bernie w dniu 9 września 1886 r., w brzmieniu nadanym aktem paryskim z dnia 24 lipca 1971 r.
(
4
)	Motywy 7, 11, 15 dyrektywy 2009/24.