62005CJ0275_PL
Strony
Motywy wyroku
Sentencja
Strony
W sprawie C‑275/05
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Verwaltungsgericht Sigmaringen (Niemcy) postanowieniem z dnia 12 maja 2005 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 6 lipca 2005 r., w postępowaniu:
Alois Kibler jun.
przeciwko
Land Baden‑Württemberg,
przy udziale:
Manfreda Otta,
Konrada Leiprechta,
TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
w składzie: P. Jann, prezes izby, K. Schiemann i M. Ilešič (sprawozdawca), sędziowie,
rzecznik generalny: C. Stix‑Hackl,
sekretarz: R. Grass,
rozważywszy uwagi przedstawione:
– w imieniu rządu niemieckiego przez M. Lummę i C. Schulze‑Bahr, działających w charakterze pełnomocników,
– w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez C. Cattabrigę i F. Erlbachera, działających w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 18 maja 2006 r.,
wydaje następujący
Wyrok
Motywy wyroku
1. Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 7 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 857/84 z dnia 31 marca 1984 r. w sprawie ogólnych zasad stosowania opłaty, o której mowa w art. 5c rozporządzenia (EWG) nr 804/68 w sektorze mleka i przetworów mlecznych (Dz.U. L 90, str. 13), zmienionego rozporządzeniem Rady nr 590/85 z dnia 26 lutego 1985 r. (Dz.U. L 68, str. 1, zwanego dalej „rozporządzeniem nr 857/84”), oraz art. 7 akapit pierwszy pkt 2,3 i 4 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 1546/88 z dnia 3 czerwca 1988 r. w sprawie zasad stosowania opłaty dodatkowej, o której mowa w art. 5c rozporządzenia (EWG) nr 804/68 (Dz.U. L 139, str. 12).
2. Wniosek ten został złożony w ramach sporu między A. Kiblerem jun. (zwanym dalej „skarżącym w postępowaniu przed sądem krajowym”), dzierżawiącym grunty od K. Leiprechta (zwanego dalej „wydzierżawiającym”), a Landem Baden‑Württemberg (zwanym dalej „pozwanym w postępowaniu przed sądem krajowym”) w przedmiocie przeniesienia, wskutek rozwiązania powyższej umowy dzierżawy, ilości referencyjnej na wydzierżawiającego, niebędącego producentem mleka i przetworów mlecznych. Interwenientami po stronie Landu Baden‑Württemberg są M. Ott, poddzierżawca, oraz wydzierżawiający.
Ramy prawne
Uregulowania wspólnotowe
3. Artykuł 7 rozporządzenia nr 857/84, obowiązującego w czasie, gdy miały miejsce okoliczności faktyczne sprawy przed sądem krajowym, stanowi:
„1. W przypadku zbycia, dzierżawy lub przekazania w spadku gospodarstwa odpowiadająca mu ilość referencyjna jest przenoszona w całości lub w części na nabywcę, dzierżawcę lub spadkobiercę, na zasadach, które zostaną określone.
Na wypadek przekazania gruntów władzom publicznym lub na cel publiczny państwa członkowskie mogą przewidzieć, z zastrzeżeniem ust. 3 akapit drugi, że całość lub część ilości referencyjnej odpowiadającej przekazanemu gospodarstwu lub części gospodarstwa pozostaje do dyspozycji odchodzącego producenta, jeżeli zamierza on kontynuować produkcję w sektorze mleka.
[…]” [tłumaczenie nieoficjalne, podobnie jak cytatu z tego rozporządzenia poniżej]
4. W art. 12 tego rozporządzenia wyjaśniono:
„W rozumieniu niniejszego rozporządzenia:
[…]
d) »gospodarstwo« oznacza wszystkie jednostki produkcyjne eksploatowane przez określonego producenta i położone na obszarze geograficznym Wspólnoty”.
5. Zgodnie z art. 7 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1546/88:
„Dla celów stosowania art. 7 rozporządzenia (EWG) nr 857/84 i z zastrzeżeniem ust. 3 tego artykułu ilości referencyjne producentów i nabywców w formule A i B oraz producentów prowadzących sprzedaż bezpośrednią są przenoszone na następujących zasadach:
1) w przypadku zbycia, dzierżawy lub przekazania w spadku całości gospodarstwa odpowiadająca mu ilość referencyjna jest przenoszona na producenta przejmującego gospodarstwo;
2) w przypadku zbycia, dzierżawy lub przekazania w spadku jednej lub kilku części gospodarstwa odpowiadająca im ilość referencyjna jest dzielona między producentów przejmujących gospodarstwo odpowiednio do powierzchni użytkowanej do produkcji mlecznej lub według innych obiektywnych kryteriów ustalonych przez państwa członkowskie. Państwa członkowskie mogą nie uwzględniać przekazanych części, których powierzchnia użytkowana do produkcji mlecznej jest mniejsza od określonej przez nie powierzchni minimalnej. Część ilości referencyjnej odpowiadająca tej powierzchni może zostać w całości włączona do rezerwy;
3) przepisy pkt 1 i 2 oraz akapitu czwartego znajdują zastosowanie przez analogię i zgodnie z ustawodawstwem krajowym do innych przypadków przekazania wywołujących po stronie producentów podobne skutki prawne;
4) w przypadku zastosowania przepisów art. 7 ust. 1 akapit drugi oraz ust. 4 rozporządzenia (EWG) nr 857/84, dotyczących odpowiednio przekazania gruntów władzom publicznym oraz przypadków wygaśnięcia umów dzierżawy gruntów bez możliwości ich przedłużenia na podobnych warunkach, całość lub część ilości referencyjnej odpowiadającej gospodarstwu lub części gospodarstwa stanowiącym przedmiot przekazania lub nieprzedłużonej umowy dzierżawy pozostaje do dyspozycji zainteresowanego producenta, jeżeli zamierza on kontynuować produkcję mleczną, z zastrzeżeniem, że suma ilości referencyjnej pozostawionej mu w ten sposób do dyspozycji i ilości referencyjnej odpowiadającej gospodarstwu, które przejmuje lub na którym kontynuuje on produkcję, nie przekracza ilości referencyjnej, jaką miał on w dyspozycji przed przekazaniem lub wygaśnięciem dzierżawy.
Państwa członkowskie mogą stosować przepisy pkt 1, 2 i 4 do przypadków przekazania mających miejsce podczas okresu referencyjnego i po nim.
W przypadku stosowania art. 7 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia (EWG) nr 857/84 i w granicach określonych w tym przepisie państwa członkowskie mogą kształtować, na podstawie kryteriów związanych z wielkością gospodarstwa, część ilości referencyjnej włączanej do rezerwy.
Ilość referencyjna odpowiadająca gospodarstwu albo jednej lub kilku częściom gospodarstwa, których nabywca, dzierżawca lub spadkobierca nie zamierza użytkować do produkcji mlecznej, może zostać włączona do rezerwy”. [tłumaczenie nieoficjalne]
6. Zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3950/92 z dnia 28 grudnia 1992 r. w sprawie ustanowienia opłaty dodatkowej w sektorze mleka i przetworów mlecznych (Dz.U. L 405, str. 1):
„Ilość referencyjna odpowiadająca gospodarstwu zostaje przeniesiona wraz z gospodarstwem w przypadku jego zbycia, dzierżawy lub przekazania w spadku na przejmującego je producenta, na zasadach, które określą państwa członkowskie z uwzględnieniem powierzchni użytkowanej do produkcji mlecznej lub innych obiektywnych kryteriów oraz, ewentualnie, umowy stron. Część ilości referencyjnej nieprzeniesiona ewentualnie wraz z gospodarstwem zostaje włączona do rezerwy krajowej.
[...]” [tłumaczenie nieoficjalne]
Uregulowania krajowe
7. Paragraf 7 rozporządzenia w sprawie gwarantowanych ilości mleka (Milchgarantiemengenverordnung), zatytułowany „Sprzedaż. Dzierżawa. Dziedziczenie”, stanowi:
„W przypadku dzierżawy lub zbycia przedsiębiorstwa w całości lub w części między krewnymi lub małżonkami, w przypadku przejęcia w drodze wcześniejszego dziedziczenia oraz w przypadku przekazania prowadzenia przedsiębiorstwa w drodze dziedziczenia ustawowego lub testamentowego przepisy zawarte w aktach prawnych, o których mowa w § 1, a dotyczące przeniesienia ilości referencyjnych, znajdują zastosowania także do przekazania mającego miejsce między 1 stycznia 1983 r. a 1 kwietnia 1984 r.
(1a) W przypadku przekazania, zbycia lub zwrotu przedsiębiorstwa w całości na podstawie umowy sprzedaży lub dzierżawy przeniesiona ilość referencyjna przydzielona na podstawie art. 3a ust. 1 akapit ostatni i ust. 3 zd. pierwsze wariant drugi rozporządzenia (EWG) nr 857/84 przechodzi do dyspozycji Republiki Federalnej Niemiec, jeżeli przekazanie miało miejsce przed upływem terminu określonego w tym celu w aktach, o których mowa w § 1.
[…]
(2) W przypadku przekazania lub zbycia części przedsiębiorstwa użytkowanych do produkcji mlecznej na podstawie umowy sprzedaży lub dzierżawy po dniu 1 kwietnia 1984 r. część ilości referencyjnej proporcjonalna do przekazanej lub zbytej części przedsiębiorstwa, do wysokości 12 000 kg/ha, jest również przenoszona na kupującego lub dzierżawcę, z zastrzeżeniem ust. 3.
[…]
(3a) W przypadku zwrotu wydzierżawiającemu części przedsiębiorstwa użytkowanych do produkcji mlecznej po dniu 30 września 1984 r. zgodnie z umową dzierżawy zawartą przed dniem 2 kwietnia 1984 r. nie następuje przeniesienie żadnej ilości referencyjnej, do 5 ha przekazanej powierzchni [...] Przeniesienie ilości referencyjnej zgodnie z pierwszym zdaniem nie obejmuje ilości referencyjnej zwolnionej i przyznanej dzierżawcy odpłatnie na podstawie przepisów § 2a ust. 4 zd. piąte łącznie z § 2a ust. 3 Milchaufgabevergütungsgesetz.
(3b) W przypadku zwrotu wydzierżawiającemu części przedsiębiorstwa po dniu 30 czerwca 1986 r. zgodnie z umową dzierżawy zawartą po dniu 1 kwietnia 1984 r. ilość referencyjna, której przeniesienie zostało potwierdzone zgodnie z § 9 ust. 2 zd. pierwsze pkt 3, zostaje przeniesiona, pod warunkiem że nie została odebrana przed zwrotem przedmiotu dzierżawy lub zwolniona w zamian za wynagrodzenie z tytułu zaprzestania produkcji mleka; przenoszona ilość referencyjna jest jednak ograniczona do ilości, do której wydzierżawiający ma jeszcze prawo przed zwrotem przedmiotu dzierżawy.
(4) Ustępy 1–3 znajdują zastosowanie również do stosunków prawnych wywołujących podobne skutki”.
Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
8. Wydzierżawiający zawarł w 1980 r. z ojcem skarżącego w postępowaniu przed sądem krajowym umowę dzierżawy 4,01 ha łąki przeznaczonej do produkcji mleka. Skarżący w postępowaniu przed sądem krajowym, który stał się następcą prawnym swojego ojca, wypowiedział w dniu 30 listopada 1992 r. umowę dzierżawy.
9. Następnie wydzierżawiający zawarł umowę z osobą trzecią, niebędącą producentem mleka.
10. W 2002 r. wydzierżawiający zwrócił się do Amt für Landwirtschaft, Landschafts‑und Bodenkultur Ravensburg (urzędu rolnego w Ravensburgu, zwanego dalej „ALLB”) o wydanie zaświadczenia dotyczącego części ilości referencyjnej mleka przysługującej mu z tytułu zwrotu przedmiotu dzierżawy w listopadzie 1992 r. We wniosku wskazał, że nie jest producentem mleka i nie zamierza podjąć takiej działalności.
11. W 2003 r. ALLB wydał wydzierżawiającemu zaświadczenie stwierdzające po pierwsze, że od dnia 1 kwietnia 2003 r. została mu przyznana ilość referencyjna 4 391,28 kg/ha z racji zwrotu 4,0166 ha łąki użytkowanej do produkcji mleka, i stwierdzające po drugie ilość referencyjną dostawy 11 817 kg, przy referencyjnej zawartości tłuszczu 4,08%.
12. Skarżący w postępowaniu przed sądem krajowym oraz wydzierżawiający wnieśli, każdy z osobna, odwołania od tego zaświadczenia, natomiast M. Ott wystosował do ALLB pismo wskazujące na błędne określenie referencyjnej zawartości tłuszczu.
13. Regierungspräsidium Tübingen oddaliło decyzją z dnia 27 kwietnia 2004 r. odwołanie skarżącego w postępowaniu przed sądem krajowym kwestionujące zaświadczenie wydane wydzierżawiającemu. Na uzasadnienie decyzji urząd ten wskazał po pierwsze, że rozstrzygnięcie sprawy powinno było nastapić na podstawie przepisów wspólnotowych obowiązujących w dniu 30 listopada 1992 r., czyli rozporządzenia nr 857/84. Dodał on, że wyrok z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie C‑401/99 Thomsen (Rec. str. I‑5775) nie dotyczy wykładni rozporządzenia nr 857/84, w związku z czym nie ma zastosowania do sprawy.
14. Skarżący w postępowaniu przed sądem krajowym zaskarżył tę decyzję do Verwaltungsgericht Sigmaringen. Stwierdził on na uzasadnienie skargi, że w chwili zwrotu przedmiotowej łąki ani wydzierżawiający, ani następny dzierżawca nie byli producentami mleka. Jego zdaniem, art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 857/84 należy interpretować w sposób zgodny z ww. wyrokiem w sprawie Thomsen, ponieważ z generalnego sensu i celów uregulowań dotyczących opłaty dodatkowej od mleka wynika, iż ilość referencyjną można przyznać tylko rolnikowi będącemu producentem. Jakkolwiek ww. wyrok w sprawie Thomsen dotyczy wykładni rozporządzenia nr 3950/92, zastosowane w nim pojęcie „producenta” nie odbiega od zawartego w rozporządzeniu nr 857/84. Wniósł on zatem o stwierdzenie nieważności decyzji ALLB oraz Regierungspräsidium Tübingen.
15. Pozwany w postępowaniu przed sądem krajowym wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził on, że zgodnie z rozporządzeniem nr 857/84 okoliczność, czy otrzymujący ilość referencyjną jest producentem mleka, nie jest rozstrzygająca w przypadku wygaśnięcia umowy dzierżawy. Wymaganie, by otrzymujący ilość referencyjną był producentem mleka, pojawia się bowiem po raz pierwszy dopiero w art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 3950/92. Ponadto zgodnie z orzecznictwem Trybunału oraz Bundesverwaltungsgericht tylko przyznanie po raz pierwszy ilości referencyjnej wymaga, by rolnik był producentem mleka.
16. W tych okolicznościach Verwaltungsgericht Sigmaringen postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1) Czy przepisy krajowe, zgodnie z którymi w przypadku zwrotu wydzierżawionej części gospodarstwa ilość referencyjna odpowiadająca powierzchni gospodarstwa dzierżawcy użytkowanej do produkcji mleka powraca do wydzierżawiającego wraz ze zwracaną mu częścią gospodarstwa, nawet jeżeli w chwili zwrotu nie jest on producentem mleka, nie zamierza podjąć takiej produkcji ani nie ma zamiaru ponownie wydzierżawić tej powierzchni rolnej producentowi mleka, są zgodne z art. 7 ust. 1 rozporządzenia [...] nr 857/84 [...] i z art. 7 akapit pierwszy pkt 2, 3 i 4 rozporządzenia [...] nr1546/88?
2) W razie odpowiedzi przeczącej na pierwsze pytanie, czy przepisy krajowe, zgodnie z którymi ilość referencyjna pozostaje w całości w rękach dzierżawcy tej części gospodarstwa po wygaśnięciu umowy dzierżawy, są zgodne z art. 7 ust. 1 rozporządzenia [...] nr 857/84 [...] i z art. 7 akapit pierwszy pkt 4 rozporządzenia [...] nr 1546/88, nawet w wypadku dobrowolnego rozwiązania umowy dzierżawy?”.
W przedmiocie pierwszego pytania
17. W drodze pierwszego pytania sąd krajowy dąży w istocie do ustalenia, czy zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 857/84 i art. 7 akapit pierwszy pkt 2, 3 i 4 rozporządzenia nr 1546/88 w przypadku zwrotu wydzierżawionej części gospodarstwa odpowiadająca tej części ilość referencyjna może wrócić do wydzierżawiającego, nawet jeśli nie jest on już producentem mleka, nie zamierza podjąć takiej działalności ani nie ma zamiaru wydzierżawić przedmiotowego przedsiębiorstwa producentowi mleka.
18. Należy na wstępie przypomnieć, że w dniu 30 listopada 1992 r., czyli w dniu rozwiązania umowy dzierżawy będącego przedmiotem sprawy przed sądem krajowym wydzierżawiający nie był już producentem mleka, nie zamierzał podjąć takiej działalności ani nie miał zamiaru wydzierżawić przedmiotowego przedsiębiorstwa producentowi mleka.
19. Należy zatem zbadać, czy ilość referencyjna związana z przedmiotowym gospodarstwem może w tych warunkach zostać jednak przeniesiona na wydzierżawiającego na podstawie przepisów wspólnotowych obowiązujących w czasie, gdy miały miejsce okoliczności faktyczne sprawy przed sądem krajowym.
20. Przypomnieć trzeba, że rozporządzenie nr 1546/88 zawiera przepisy wykonawcze do rozporządzenia nr 857/84 i należy je interpretować zgodnie z tym rozporządzeniem, jakkolwiek według art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 857/84 winno ono być stosowane „na zasadach, które zostaną określone”. Należy w tej kwestii zauważyć, że art. 7 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 857/84 nie posługuje się pojęciem „producenta”, które występuje natomiast w art. 7 akapit pierwszy pkt 2, 3 i 4 rozporządzenia nr 1546/88.
21. Ponadto należy stwierdzić, po pierwsze, że z systematyki wspólnotowych przepisów w dziedzinie opłat dodatkowych od mleka, których integralną częścią było rozporządzenie nr 857/84, wynikało, iż ilość referencyjna mogła zostać przyznana rolnikowi tylko pod warunkiem, że był on producentem mleka (wyrok z dnia 15 stycznia 1991 r. w sprawie C‑341/89 Ballmann, Rec. str. I‑25, pkt 9), a po drugie, że Trybunał potwierdził tę zasadę w orzecznictwie późniejszym od zmian w rozporządzeniu nr 857/84, orzekając, iż w przypadku przeniesienia przyznanej już ilości referencyjnej udostępniający grunt, któremu jest on zwracany, może skorzystać z przeniesienia związanej z nim ilości referencyjnej pod warunkiem, że jest producentem mleka (zob., w szczególności, wyrok z dnia 17 kwietnia 1997 r. w sprawie C‑15/95 EARL de Kerlast, Rec. str. I‑1961, pkt 24, i ww. wyrok w sprawie Thomsen, pkt 33). Stąd użycie wprost pojęcia „producenta” w art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 857/84 nie jest niezbędne.
22. Wykładni tej nie podważają w żaden sposób argumenty rządu niemieckiego, zgodnie z którymi, po pierwsze, ilość referencyjna jest zawsze przenoszona wraz z gospodarstwem, nawet w przypadku gdy wydzierżawiający nie jest producentem, chyba że państwo członkowskie skorzystało z uprawnienia do przyznania zgodnie z art. 7 ust. 4 rozporządzenia nr 857/84 całości lub części ilości referencyjnej odchodzącemu z gospodarstwa, a po drugie, że w sprawie 5/88 Wachauf, w której zapadł wyrok w dniu 13 lipca 1989 r. (Rec. str. 2609), wydzierżawiający, któremu zwrócono gospodarstwo, nie był producentem. Z definicji pojęcia „gospodarstwa” zawartej w art. 12 ust. 1 lit. d) rozporządzenia nr 857/84, którego wykładni Trybunał dokonał zresztą w pkt 11 ww. wyroku w sprawie Wachauf, wynika bowiem, że do celów tego rozporządzenia gospodarstwo stanowią wszystkie jednostki produkcyjne eksploatowane przez producenta. Ponieważ w art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 857/84 i w art. 7 akapit pierwszy pkt 2, 3 i 4 rozporządzenia nr 1546/88 użyto tego samego pojęcia, należy interpretować te przepisy w sposób jednolity. Ponadto, ponieważ przepisy te służą temu samemu celowi, a drugi z nich ma charakter wykonawczy w stosunku do pierwszego, przepisom tym należy, ze względów bezpieczeństwa prawnego, nadawać jednolitą wykładnię.
23. W związku z tym, ponieważ zgodnie z rozporządzeniami nr 857/84 i 1546/88 przeniesienie ilości referencyjnych winno zawsze odbywać się między producentami i odnosić się do gospodarstwa mlecznego, wyraźne odstępstwo od art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 857/84 dotyczącego przeniesienia ilości referencyjnej do rezerwy krajowej lub na rzecz innej osoby niż wydzierżawiający, jak to proponuje rząd niemiecki, jest niedopuszczalne.
24. W związku z powyższymi rozważaniami trzeba na postawione pytanie odpowiedzieć, iż art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 857/84 i art. 7 akapit pierwszy pkt 2, 3 i 4 rozporządzenia nr 1546/88 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku zwrotu wydzierżawionej części gospodarstwa odpowiadająca tej części ilość referencyjna nie może zostać przeniesiona na rzecz wydzierżawiającego, jeżeli nie jest on już producentem mleka, nie zamierza podjąć takiej działalności, ani nie ma zamiaru ponownie wydzierżawić przedsiębiorstwa producentowi mleka.
W przedmiocie drugiego pytania
25. W drodze drugiego pytania sąd krajowy dąży w istocie do ustalenia, czy art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 857/84 i art. 7 akapit pierwszy pkt 4 rozporządzenia nr 1546/88 stoją na przeszkodzie pozostaniu ilości referencyjnej w rękach dzierżawcy po wygaśnięciu umowy dzierżawy, jeżeli została ona rozwiązana dobrowolnie.
26. Jak stwierdził sąd krajowy, skarżącemu w postępowaniu przed tym sądem nie przysługuje ochrona przewidziana w art. 7 akapit pierwszy pkt 4 rozporządzenia nr 1546/88, ponieważ umowa dzierżawy została rozwiązana dobrowolnie. Jak zaś stwierdził rzecznik generalny w pkt 32 opinii, żaden inny przepis tych rozporządzeń, pozwalający na pozostanie ilości referencyjnej w rękach dzierżawcy po wygaśnięciu umowy dzierżawy, nie wchodzi tu w grę. Przedmiotowa ilość referencyjna nie może zostać przyznana, w związku z czym winna, jak zauważył to rząd niemiecki oraz Komisja, zostać włączona do rezerwy krajowej.
27. Wniosek ten nie jest, jak stwierdził to sam sąd krajowy, sprzeczny z podstawowym prawem do własności, jako że prawo do własności chronione we wspólnotowym porządku prawnym nie obejmuje prawa do odpłatnego zbycia uprawnienia tego rodzaju, jak ilości referencyjne przyznane w ramach wspólnej organizacji rynków, niepochodzącego ani z majątku, ani z działalności gospodarczej zainteresowanego (wyrok z dnia 24 marca 1994 r. w sprawie C‑2/92 Bostock, Rec. str. I‑955, pkt 19).
28. W związku z powyższym należy na drugie pytanie odpowiedzieć w ten sposób, że art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 857/84 i art. 7 akapit pierwszy pkt 4 rozporządzenia nr 1546/88 stoją na przeszkodzie pozostaniu ilości referencyjnej w rękach dzierżawcy po wygaśnięciu umowy dzierżawy, jeżeli została ona rozwiązana dobrowolnie.
W przedmiocie kosztów
29. Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny w stosunku do postępowania zawisłego przed tym sądem, zatem rozstrzygnięcie o kosztach należy do niego. Koszty poniesione przez inne strony w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi nie podlegają zwrotowi.
Sentencja
Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
1) Artykuł 7 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 857/84 z dnia 31 marca 1984 r. w sprawie ogólnych zasad stosowania opłaty, o której mowa w art. 5c rozporządzenia (EWG) nr 804/68 w sektorze mleka i przetworów mlecznych, zmienionego rozporządzeniem Rady nr 590/85 z dnia 26 lutego 1985 r., i art. 7 akapit pierwszy pkt 2,3 i 4 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 1546/88 z dnia 3 czerwca 1988 r. w sprawie zasad stosowania opłaty dodatkowej, o której mowa w art. 5c rozporządzenia (EWG) nr 804/68 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku zwrotu wydzierżawionej części gospodarstwa odpowiadająca tej części ilość referencyjna nie może zostać przeniesiona na rzecz wydzierżawiającego, jeżeli nie jest on już producentem mleka, nie zamierza podjąć takiej działalności, ani nie ma zamiaru ponownie wydzierżawić przedsiębiorstwa producentowi mleka.
2) Artykuł 7 ust. 1 rozporządzenia nr 857/84, zmienionego rozporządzeniem nr 590/85, i art. 7 akapit pierwszy pkt 4 rozporządzenia nr 1546/88 stoją na przeszkodzie pozostaniu ilości referencyjnej w rękach dzierżawcy po wygaśnięciu umowy dzierżawy, jeżeli została ona rozwiązana dobrowolnie.