62015TJ0624(01)
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΫ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (δεύτερο πενταμελές τμήμα)
της 2ας Οκτωβρίου 2024 (
*1
)
«Κρατική ενίσχυση – Άρθρα 107 και 108 ΣΛΕΕ – Διμερής επενδυτική συμφωνία – Ρήτρα διαιτησίας – Ρουμανία – Προσχώρηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση – Κατάργηση καθεστώτος φορολογικών κινήτρων πριν από την προσχώρηση – Διαιτητική απόφαση με την οποία επιδικάζεται αποζημίωση μετά την προσχώρηση – Απόφαση με την οποία η ενίσχυση κηρύσσεται ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά και διατάσσεται η ανάκτησή της – Άρθρο 351, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ – Υποχρέωση αιτιολόγησης – Έννοια της “κρατικής ενίσχυσης” – Πλεονέκτημα – Επιλεκτικός χαρακτήρας – Δυνατότητα καταλογισμού στο κράτος – Συμβατότητα με την εσωτερική αγορά – Ενίσχυση προς στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης σε μειονεκτούσες περιοχές – Ανάκτηση – Έννοια της “οικονομικής μονάδας” – Δικαιολογημένη εμπιστοσύνη – Δικαίωμα ακροάσεως»
Στις υποθέσεις T‑624/15 RENV, T‑694/15 RENV και T‑704/15 RENV,
European Food SA, με έδρα το Păntășești (Ρουμανία),
Starmill SRL, με έδρα το Păntăşeşti,
Multipack SRL, με έδρα το Păntăşeşti,
Scandic Distilleries SA, με έδρα το Păntăşeşti,
εκπροσωπούμενες από τον N. Forwood, Barrister-at-Law, την G. Forwood και τον W. De Catelle, δικηγόρους,
προσφεύγουσες στην υπόθεση T‑624/15 RENV,
Ioan Micula, κάτοικος Oradea (Ρουμανία), εκπροσωπούμενος από τον N. Forwood, την G. Forwood και τον W. De Catelle,
προσφεύγων στην υπόθεση T‑694/15 RENV,
Viorel Micula, κάτοικος Oradea,
European Drinks SA, με έδρα το Ştei (Ρουμανία),
Rieni Drinks SA, με έδρα το Rieni (Ρουμανία),
Transilvania General Import-Export SRL, με έδρα την Oradea,
West Leasing SRL, πρώην West Leasing International SRL, με έδρα το Păntăşeşti,
εκπροσωπούμενοι από τους J. Derenne, Δ. Βάλληνδα, A. Álvarez Vidal, R. Chiriţă και O. Chiriţă, δικηγόρους,
προσφεύγοντες στην υπόθεση T‑704/15 RENV,
κατά
Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εκπροσωπούμενης από τους Τ. Maxian Rusche και P.‑J. Loewenthal,
καθής,
υποστηριζόμενης από την
Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, εκπροσωπούμενη από τους R. Kanitz, J. Möller και N. Scheffel,
από το
Βασίλειο της Ισπανίας, εκπροσωπούμενο από την Μ. J. Ruiz Sánchez,
από τη
Δημοκρατία της Λεττονίας, εκπροσωπούμενη από την K. Pommere,
από την
Ουγγαρία, εκπροσωπούμενη από τους M. Fehér και G. Koós,
και από τη
Δημοκρατία της Πολωνίας, εκπροσωπούμενη από την D. Lutostańska, τον B. Majczyna και τον M. Rzotkiewicz,
παρεμβαίνοντα,
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο πενταμελές τμήμα),
συγκείμενο από τους A. Μαρκουλλή, πρόεδρο, V. Tomljenović, N. Półtorak, R. Norkus (εισηγητή) και Γ. Βαλασίδη, δικαστές,
γραμματέας: A. Μαργέλης, διοικητικός υπάλληλος,
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
έχοντας υπόψη την απόφαση της 25ης Ιανουαρίου 2022, Επιτροπή κατά European Food κ.λπ. (C‑638/19 P, EU:C:2022:50),
κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 4ης και της 5ης Μαρτίου 2024,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση (
1
)
1
Με τις προσφυγές που άσκησαν βάσει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ, οι προσφεύγοντες European Food SA, Starmill SRL, Multipack SRL και Scandic Distilleries SA, στην υπόθεση T‑624/15, Ioan Micula, στην υπόθεση T‑694/15, Viorel Micula, European Drinks SA, Rieni Drinks SA, Transilvania General Import-Export SRL και West Leasing SRL, στην υπόθεση T‑704/15, ζητούν την ακύρωση της απόφασης (ΕΕ) 2015/1470 της Επιτροπής, της 30ής Μαρτίου 2015, σχετικά με την κρατική ενίσχυση SA.38517 (2014/C) (πρώην 2014/NN) την οποία έθεσε σε εφαρμογή η Ρουμανία – Διαιτητική απόφαση Μicula κατά Ρουμανίας της 11ης Δεκεμβρίου 2013 (ΕΕ 2015, L 232, σ. 43, στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση).
I. Ιστορικό της διαφοράς
2
Οι προσφεύγοντες ορίστηκαν στην προσβαλλόμενη απόφαση ως δικαιούχοι της αποζημίωσης που επιδικάστηκε με διαιτητική απόφαση εκδοθείσα στις 11 Δεκεμβρίου 2013 στην υπόθεση ARB/05/20 Micula κ.λπ. κατά Ρουμανίας (στο εξής: διαιτητική απόφαση) από διαιτητικό δικαστήριο (στο εξής: διαιτητικό δικαστήριο) το οποίο συστάθηκε υπό την αιγίδα του Διεθνούς Κέντρου Διακανονισμού Διαφορών από Επενδύσεις (ICSID).
3
Οι Ioan και Viorel Micula, Σουηδοί υπήκοοι διαμένοντες στη Ρουμανία, είναι οι μέτοχοι πλειοψηφίας του ομίλου European Food and Drinks Group (EFDG), ο οποίος δραστηριοποιείται στην παραγωγή τροφίμων και ποτών στην περιοχή Ştei‑Nucet του νομού Bihor, στη Ρουμανία. Οι European Food, Starmill, Multipack, Scandic Distilleries, European Drinks, Rieni Drinks, Transilvania General Import-Export και West Leasing είναι μέλη του ομίλου EFDG.
4
Στις 2 Οκτωβρίου 1998 οι ρουμανικές αρχές εξέδωσαν το έκτακτο κυβερνητικό διάταγμα 24/1998 με το οποίο χορήγησαν σε ορισμένους επενδυτές σε μειονεκτούσες περιοχές, οι οποίοι είχαν λάβει πιστοποιητικό μόνιμου επενδυτή, σειρά φορολογικών κινήτρων, μεταξύ των οποίων διευκολύνσεις, όπως απαλλαγή από την καταβολή τελωνειακών δασμών και φόρου προστιθέμενης αξίας για τα μηχανήματα, επιστροφή τελωνειακών δασμών για τις πρώτες ύλες, ή επίσης απαλλαγή από την καταβολή φόρου εταιριών για όσο διάστημα η σχετική περιοχή επενδύσεων εξακολουθούσε να χαρακτηρίζεται «μειονεκτούσα περιοχή».
5
Με την απόφαση της 25ης Μαρτίου 1999, η οποία άρχισε να ισχύει την 1η Απριλίου 1999, η Ρουμανική Κυβέρνηση χαρακτήρισε ως «μειονεκτούσα περιοχή», για χρονικό διάστημα δέκα ετών, τη ζώνη μεταλλευτικής δραστηριότητας Ștei‑Nucet.
6
Την 1η Ιουλίου 2000 το έκτακτο κυβερνητικό διάταγμα 75/2000 τροποποίησε το έκτακτο κυβερνητικό διάταγμα 24/1998 διατηρώντας τα επίμαχα φορολογικά κίνητρα (στο εξής από κοινού: επίμαχο καθεστώς φορολογικών κινήτρων).
7
Βάσει των πιστοποιητικών μόνιμων επενδυτών τα οποία χορηγήθηκαν την 1η Ιουνίου 2000 στην European Food και στις 17 Μαΐου 2002 στις Starmill και Multipack, οι τρεις αυτές εταιρίες πραγματοποίησαν επενδύσεις στη ζώνη μεταλλευτικής δραστηριότητας Ștei-Nucet.
8
Τον Φεβρουάριο του 2000 άρχισαν οι διαπραγματεύσεις για την προσχώρηση της Ρουμανίας στην Ένωση. Στο πλαίσιο αυτό, η Ένωση διαπίστωσε, με την κοινή θέση της 21ης Νοεμβρίου 2001, ότι στη Ρουμανία υπήρχαν «ορισμένα υφιστάμενα, καθώς και νέα ασυμβίβαστα καθεστώτα ενισχύσεων τα οποία δεν [είχαν] εναρμονιστεί με το κεκτημένο», συμπεριλαμβανομένων των «μέσων διευκόλυνσης που [παρέχονταν] βάσει [του επίμαχου καθεστώτος φορολογικών κινήτρων]».
9
Στις 29 Μαΐου 2002 συνήφθη διμερής επενδυτική συμφωνία μεταξύ της Σουηδικής και της Ρουμανικής Κυβέρνησης σχετικά με την προώθηση και την αμοιβαία προστασία των επενδύσεων (στο εξής: ΔΕΣ). Η συμφωνία αυτή τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουλίου 2003 και προέβλεπε για τους επενδυτές καθεμιάς από τις δύο χώρες (συμπεριλαμβανομένων των επενδύσεων που είχαν αναληφθεί πριν από την έναρξη ισχύος της ΔΕΣ) ορισμένα μέτρα προστασίας κατά την πραγματοποίηση επενδύσεων στην άλλη χώρα.
10
Το άρθρο 2, παράγραφος 3, της ΔΕΣ ορίζει ειδικότερα ότι «[κ]άθε συμβαλλόμενο μέρος διασφαλίζει ανά πάσα στιγμή δίκαιη και ισότιμη μεταχείριση των επενδύσεων που πραγματοποιούνται από επενδυτές του άλλου συμβαλλόμενου μέρους και δεν εμποδίζει με αυθαίρετα μέτρα ή με μέτρα που εισάγουν διακρίσεις τη διοίκηση, τη διαχείριση, τη διατήρηση, τη χρήση, την εκμετάλλευση ή τη διάθεση από τους ως άνω επενδυτές των εν λόγω επενδύσεων». Επιπλέον, το άρθρο 7 της ΔΕΣ προβλέπει ότι οι διαφορές μεταξύ των επενδυτών και των συμβαλλόμενων χωρών επιλύονται, μεταξύ άλλων, από διαιτητικό δικαστήριο που τελεί υπό την αιγίδα του ICSID. Συναφώς, σύμφωνα με το άρθρο 54, παράγραφος 1, της σύμβασης για τον διακανονισμό διαφορών από επενδύσεις μεταξύ κρατών και υπηκόων άλλων κρατών, της 18ης Μαρτίου 1965 (στο εξής: σύμβαση ICSID), κάθε συμβαλλόμενο κράτος έχει την υποχρέωση να εξασφαλίσει την εκτέλεση των διαιτητικών αποφάσεων που εκδίδονται βάσει της σύμβασης, η δε διαιτητική απόφαση είναι δεσμευτική για τα μέρη, τα οποία, σύμφωνα με το άρθρο 53, παράγραφος 1, της ίδιας σύμβασης, οφείλουν να συμμορφώνονται προς την απόφαση κατά τους ορισμούς αυτής.
11
Στις 26 Αυγούστου 2004 η Ρουμανία κατάργησε όλα τα μέτρα που είχαν ληφθεί δυνάμει του επίμαχου καθεστώτος φορολογικών κινήτρων, εξαιρουμένης της απαλλαγής από τον φόρο εταιριών, διευκρινίζοντας ότι, «[π]ροκειμένου να πληρούνται τα κριτήρια των κοινοτικών κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις, καθώς επίσης και για να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις για το κεφάλαιο αριθ. 6 σχετικά με την πολιτική ανταγωνισμού, [ήταν] απαραίτητο να εξαλειφθούν όλες οι μορφές κρατικών ενισχύσεων στην εθνική νομοθεσία οι οποίες [ήταν] ασυμβίβαστες με το κοινοτικό κεκτημένο στον τομέα αυτόν». Η εν λόγω κατάργηση τέθηκε σε ισχύ στις 22 Φεβρουαρίου 2005.
12
Στις 28 Ιουλίου 2005 οι Ioan και Viorel Micula, European Food, Starmill και Multipack (στο εξής: προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία) ζήτησαν τη σύσταση διαιτητικού δικαστηρίου σύμφωνα με το άρθρο 7 της ΔΕΣ, ζητώντας την αποκατάσταση της ζημίας που υπέστησαν από την κατάργηση του επίμαχου καθεστώτος φορολογικών κινήτρων.
13
Την 1η Ιανουαρίου 2007 η Ρουμανία προσχώρησε στην Ένωση.
14
Με απόφαση της 24ης Σεπτεμβρίου 2008, το διαιτητικό δικαστήριο έκρινε παραδεκτή την αίτηση προσφυγής σε διαιτησία.
15
Με τη διαιτητική απόφαση, το διαιτητικό δικαστήριο έκρινε ότι, καταργώντας το επίμαχο καθεστώς φορολογικών κινήτρων πριν από την 1η Απριλίου 2009, η Ρουμανία έθιξε τη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη των προσφυγόντων στη διαιτητική διαδικασία, οι οποίοι θεωρούσαν ότι τα εν λόγω κίνητρα θα παρέμεναν διαθέσιμα, υπό την ίδια βασικά μορφή, μέχρι και τις 31 Μαρτίου 2009, δεν ενήργησε με διαφάνεια, καθώς δεν τους ειδοποίησε εγκαίρως, και δεν εξασφάλισε δίκαιη και ισότιμη μεταχείριση των επενδύσεων που αυτοί είχαν πραγματοποιήσει, κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 3, της ΔΕΣ. Ως εκ τούτου, το διαιτητικό δικαστήριο υποχρέωσε τη Ρουμανία να τους καταβάλει βάσει της διαιτησίας, ως αποζημίωση, το ποσό των 791882452 ρουμανικών λέι (RON) (περίπου 178 εκατομμυρίων ευρώ), ποσό το οποίο καθορίστηκε λαμβανομένων κυρίως υπόψη των ζημιών που ισχυρίζονταν ότι υπέστησαν οι εν λόγω προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία κατά το χρονικό διάστημα από 22 Φεβρουαρίου 2005 έως 31 Μαρτίου 2009.
[παραλειπόμενα]
19
Την 1η Οκτωβρίου 2014 η Επιτροπή ενημέρωσε τη Ρουμανία για την απόφασή της να κινήσει την επίσημη διαδικασία εξέτασης που προβλέπεται από το άρθρο 108, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ, σε σχέση με τη μερική εφαρμογή της διαιτητικής απόφασης από τη Ρουμανία στις αρχές του 2014, καθώς και με τυχόν περαιτέρω εφαρμογή ή εκτέλεση της διαιτητικής απόφασης (στο εξής: απόφαση κίνησης διαδικασίας). Με την απόφαση αυτή, η οποία δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 7 Νοεμβρίου 2014, η Επιτροπή κάλεσε τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους.
[παραλειπόμενα]
25
Στις 30 Μαρτίου 2015 η Επιτροπή εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, η οποία προβλέπει στο άρθρο 1 ότι η καταβολή της αποζημίωσης η οποία επιδικάστηκε από το διαιτητικό δικαστήριο με τη διαιτητική απόφαση (στο εξής: επίδικα ποσά) στην ενιαία οικονομική οντότητα που αποτελείται από τους Ioan και Viorel Micula, European Food, Starmill, Multipack, European Drinks, Rieni Drinks, Scandic Distilleries, Transilvania General Import-Export και West Leasing συνιστά «κρατική ενίσχυση», κατά την έννοια του άρθρου 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, η οποία είναι ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά. Κατά το άρθρο 2, παράγραφος 1, της απόφασης αυτής, η Ρουμανία υποχρεούται να μην καταβάλει καμία ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά ενίσχυση που αναφέρεται στο άρθρο 1 και να ανακτήσει εκείνες που είχαν ήδη καταβληθεί στις οντότητες που συνιστούν αυτή την ενιαία οικονομική μονάδα καθώς και κάθε ενίσχυση η οποία είχε καταβληθεί στις οντότητες αυτές και δεν είχε κοινοποιηθεί στην Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 108, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ ή η οποία επρόκειτο να καταβληθεί μετά την έκδοση της εν λόγω απόφασης. Η δεύτερη παράγραφος του εν λόγω άρθρου ορίζει ότι οι προσφεύγοντες είναι από κοινού υπεύθυνοι για την επιστροφή των κρατικών ενισχύσεων που ελήφθησαν από οποιονδήποτε από αυτούς. Σύμφωνα με την τρίτη και τέταρτη παράγραφο του ίδιου άρθρου, τα ανακτώμενα ποσά είναι εκείνα που απορρέουν από την εφαρμογή ή την εκτέλεση της εν λόγω διαιτητικής απόφασης και περιλαμβάνουν τόκους από την ημερομηνία κατά την οποία τέθηκαν στη διάθεση του δικαιούχου.
II. Προηγούμενες διαδικασίες ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και του Δικαστηρίου
[παραλειπόμενα]
28
Με την απόφαση της 18ης Ιουνίου 2019, European Food κ.λπ. κατά Επιτροπής (T‑624/15, T‑694/15 και T‑704/15, στο εξής: αρχική απόφαση, EU:T:2019:423), το Γενικό Δικαστήριο ακύρωσε την προσβαλλόμενη απόφαση. Δέχθηκε τα αιτήματα των προσφευγόντων, κρίνοντας βάσιμο το πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου ακυρώσεως που προβλήθηκε στην υπόθεση Τ-704/15 καθώς και το πρώτο σκέλος του δεύτερου λόγου ακυρώσεως που προβλήθηκε στις υποθέσεις Τ-624/15 και Τ-694/15, κατά το μέρος που, βάσει των επιχειρημάτων που προέβαλαν προς στήριξή τους, οι προσφεύγοντες αμφισβήτησαν την αρμοδιότητα της Επιτροπής να εκδώσει την απόφαση αυτή. Δέχθηκε, επίσης, το δεύτερο σκέλος του δευτέρου λόγου ακυρώσεως που προβλήθηκε στις υποθέσεις Τ-624/15 και Τ-694/15 και το πρώτο σκέλος του δευτέρου λόγου ακυρώσεως που προβλήθηκε στην υπόθεση Τ‑704/15, τα οποία αφορούσαν, κατ’ ουσίαν, εσφαλμένο νομικό χαρακτηρισμό στον οποίο προέβη η διαιτητική απόφαση όσον αφορά τις έννοιες «πλεονέκτημα» και «ενίσχυση», κατά το άρθρο 107 ΣΛΕΕ.
[παραλειπόμενα]
32
Με απόφαση της 25ης Ιανουαρίου 2022, Επιτροπή κατά European Food κ.λπ. (C‑638/19 P, στο εξής: αναιρετική απόφαση, EU:C:2022:50), το Δικαστήριο αναίρεσε την αρχική απόφαση, έκρινε ότι παρέλκει η κρίση επί της ανταναίρεσης, ανέπεμψε την υπόθεση ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου προκειμένου αυτό να αποφανθεί επί των προβληθέντων ενώπιόν του λόγων ακυρώσεως και επιχειρημάτων επί των οποίων δεν αποφάνθηκε το Δικαστήριο και επιφυλάχθηκε ως προς τα δικαστικά έξοδα.
III. Αιτήματα των διαδίκων μετά την αναπομπή
33
Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, η Δημοκρατία της Λεττονίας, η Ουγγαρία και η Δημοκρατία της Πολωνίας δεν υπέβαλαν γραπτές παρατηρήσεις επί των συνεπειών που θα πρέπει να αντληθούν από την αναιρετική απόφαση βάσει του άρθρου 217 του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου.
34
Οι προσφεύγοντες στις υποθέσεις T‑624/15 RENV και T‑694/15 RENV ζητούν από το Γενικό Δικαστήριο:
–
να ακυρώσει την προσβαλλόμενη απόφαση·
–
επικουρικώς, να ακυρώσει την εν λόγω απόφαση κατά το μέρος που:
–
αφορά έκαστο εξ αυτών στις δύο αυτές υποθέσεις·
–
εμποδίζει τη Ρουμανία να εκτελέσει τη διαιτητική απόφαση·
–
επιβάλλει στη Ρουμανία την υποχρέωση να ανακτήσει κάθε ασυμβίβαστη ενίσχυση·
–
ορίζει ότι οι προσφεύγοντες ενέχονται εις ολόκληρο για την επιστροφή της κρατικής ενίσχυσης που ελήφθη από οποιαδήποτε από τις οντότητες οι οποίες μνημονεύονται στο άρθρο 2, παράγραφος 2, αυτής·
–
να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα όσον αφορά, αφενός, τις ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου διαδικασίες και, αφετέρου, την ενώπιον του Δικαστηρίου αναιρετική διαδικασία.
35
Οι προσφεύγοντες στην υπόθεση T‑704/15 RNV ζητούν από το Γενικό Δικαστήριο:
–
να ακυρώσει την προσβαλλόμενη απόφαση·
–
επικουρικώς, να ακυρώσει την προσβαλλόμενη απόφαση κατά το μέρος που:
–
προσδιορίζει τον Viorel Micula ως «επιχείρηση» και ως συμμετέχοντα στην οικονομική μονάδα που αποτελεί δικαιούχο της ενίσχυσης·
–
προσδιορίζει τον δικαιούχο της ενίσχυσης ως οικονομική μονάδα που αποτελείται από τους Viorel Micula και Ioan Micula καθώς και τις European Food, Starmill, Multipack, European Drinks, Rieni Drinks, Scandic Distilleries, Transilvania General Import-Export και West Leasing·
–
ορίζει στο άρθρο 2, παράγραφος 2, ότι οι Viorel Micula και Ioan Micula καθώς και οι European Food, Starmill, Multipack, European Drinks, Rieni Drinks, Scandic Distilleries, Transilvania General Import-Export και West Leasing International είναι από κοινού υπεύθυνοι για την επιστροφή των κρατικών ενισχύσεων που ελήφθησαν από οποιονδήποτε από αυτούς·
–
να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα όσον αφορά, αφενός, τις ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου διαδικασίες και, αφετέρου, την ενώπιον του Δικαστηρίου αναιρετική διαδικασία.
36
Στις υποθέσεις T‑624/15 RENV, T‑694/15 RENV και T‑704/15 RENV, η Επιτροπή ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:
–
να απορρίψει τις προσφυγές·
–
να καταδικάσει τους προσφεύγοντες στα δικαστικά έξοδα, περιλαμβανομένων των εξόδων της ενώπιον του Δικαστηρίου αναιρετικής δίκης.
37
Στις υποθέσεις T‑624/15 RENV, T‑694/15 RENV και T‑704/15 RENV, το Βασίλειο της Ισπανίας ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:
–
να απορρίψει τις προσφυγές·
–
να καταδικάσει τους προσφεύγοντες στα δικαστικά έξοδα.
IV. Σκεπτικό
[παραλειπόμενα]
Α. Επί του παραδεκτού των προσφυγών
42
Η Επιτροπή, υποστηριζόμενη από το Βασίλειο της Ισπανίας, προβάλλει ένσταση απαραδέκτου αντλούμενη από έλλειψη εννόμου συμφέροντος των προσφευγόντων.
43
Κατά την Επιτροπή, το Δικαστήριο, στηριζόμενο στην απόφαση της 6ης Μαρτίου 2018, Achmea (C‑284/16, EU:C:2018:158), αναγνώρισε, στην αναιρετική απόφαση, ότι η διαιτητική απόφαση επί της οποίας βασίζεται η επίμαχη αποζημίωση είναι ασύμβατη με το δίκαιο της Ένωσης. Εξάλλου, σύμφωνα με τη διάταξη της 21ης Σεπτεμβρίου 2022, Romatsa κ.λπ. (C‑333/19, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2022:749), τα δικαστήρια της Ένωσης υποχρεούνται να αφήσουν ανεφάρμοστη την εν λόγω διαιτητική απόφαση και δεν μπορούν, εν πάση περιπτώσει, να διασφαλίσουν την εκτέλεσή της. Υπό τις συνθήκες αυτές, κατ’ ουσίαν, οι προσφεύγοντες δεν έχουν «έννομο» συμφέρον για την ακύρωση της προσβαλλόμενης απόφασης.
44
Κληθείσα να διευκρινίσει την επιχειρηματολογία της κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η Επιτροπή υποστήριξε, κατ’ ουσίαν, ότι το έννομο συμφέρον είναι πράγματι «έννομο» όταν δεν αντίκειται σε θεμελιώδες συμφέρον της δημόσιας τάξης της Ένωσης.
45
Στις συμπληρωματικές παρατηρήσεις τους σχετικά με τις συνέπειες που πρέπει να αντληθούν από την αναιρετική απόφαση, οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι οι προσφυγές είναι παραδεκτές.
46
Συναφώς, επιβάλλεται η υπόμνηση ότι η ασκούμενη από φυσικό ή νομικό πρόσωπο προσφυγή ακυρώσεως είναι παραδεκτή μόνον αν ο προσφεύγων έχει έννομο συμφέρον για την ακύρωση της προσβαλλομένης πράξης. Ένα τέτοιο συμφέρον προϋποθέτει ότι η ακύρωση της προσβαλλομένης πράξης δύναται, αυτή καθεαυτήν, να έχει έννομες συνέπειες και ότι, επομένως, η προσφυγή μπορεί, ως εκ του αποτελέσματός της, να ωφελήσει τον διάδικο που την άσκησε (απόφαση της 27ης Φεβρουαρίου 2014, Stichting Woonpunt κ.λπ. κατά Επιτροπής, C‑132/12 P, EU:C:2014:100, σκέψη 67). Κατά συνέπεια, το έννομο συμφέρον συνιστά την πρώτη και βασική προϋπόθεση για την άσκηση κάθε ενδίκου βοηθήματος (απόφαση της 15ης Ιουνίου 2023, Shindler κ.λπ. κατά Συμβουλίου, C‑501/21 P, EU:C:2023:480, σκέψη 63).
47
Αντιθέτως, δεν υφίσταται έννομο συμφέρον όταν η θετική έκβαση μιας προσφυγής δεν είναι ικανή, σε κάθε περίπτωση, να παράσχει ικανοποίηση στον προσφεύγοντα (πρβλ. αποφάσεις της 9ης Ιουνίου 2011, Ευρωπαϊκή Δυναμική κατά ΕΚΤ, C‑401/09 P, EU:C:2011:370, σκέψη 49, και της 23ης Νοεμβρίου 2017, Bionorica και Diapharm κατά Επιτροπής, C‑596/15 P και C‑597/15 P, EU:C:2017:886, σκέψη 85).
48
Επιπλέον, το έννομο συμφέρον του προσφεύγοντος δεν εξαρτάται από το βάσιμο της προσφυγής του (πρβλ. απόφαση της 4ης Ιουλίου 2017, European Dynamics Luxembourg κ.λπ. κατά Οργανισμού Σιδηροδρόμων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, T‑392/15, EU:T:2017:462, σκέψη 41).
49
Εν προκειμένω, υπενθυμίζεται ότι, με την προσβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή χαρακτήρισε την καταβολή των επίδικων ποσών ως κρατική ενίσχυση ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά και διέταξε τη Ρουμανία να ανακτήσει τα ήδη καταβληθέντα ποσά από τους προσφεύγοντες, ήτοι τους προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία και άλλες πέντε εταιρίες, με το σκεπτικό ότι συνιστούσαν από κοινού οικονομική μονάδα. Μια τέτοια απόφαση θίγει προδήλως τους προσφεύγοντες, καθώς υποχρεώνει τη Ρουμανία να ανακτήσει από αυτούς τα καταβληθέντα ποσά και τους τόκους που θα έχουν παραγάγει μέχρι την ημερομηνία της πραγματικής ανάκτησής τους. Συναφώς, επισημαίνεται ότι, κατά την Επιτροπή, όπως προκύπτει από την αιτιολογική σκέψη 42 της εν λόγω απόφασης, οι ρουμανικές αρχές εφάρμοσαν πλήρως τη διαιτητική απόφαση.
50
Το γεγονός ότι το Δικαστήριο έκρινε ότι η διαιτητική απόφαση είναι, από την προσχώρηση της Ρουμανίας στην Ένωση, ασυμβίβαστη με το δίκαιο της Ένωσης, ιδίως με τα άρθρα 267 και 344 ΣΛΕΕ, και ότι δεν μπορεί, επομένως, να παράγει κανένα αποτέλεσμα (διάταξη της 21ης Σεπτεμβρίου 2022, Romatsa κ.λπ., C‑333/19, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2022:749, σκέψεις 42 και 43) δεν μπορεί να στερήσει από τους προσφεύγοντες το έννομο συμφέρον τους.
51
Πράγματι, αφενός, όπως επισημαίνουν οι προσφεύγοντες, το γεγονός ότι δικαστήριο κράτους μέλους δεν μπορεί σε καμία περίπτωση, σύμφωνα με τη διάταξη της 21ης Σεπτεμβρίου 2022, Romatsa κ.λπ. (C‑333/19, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2022:749, σκέψη 44), να εκτελέσει τη διαιτητική απόφαση είναι ανεξάρτητο από το ζήτημα αν η προσβαλλόμενη απόφαση, που εξέδωσε η Επιτροπή, είναι σύμφωνη με το δίκαιο της Ένωσης και, ιδίως, αν το αναφερόμενο σε αυτή μέτρο πληροί, από ουσιαστικής άποψης, τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, προκειμένου να χαρακτηριστεί ως κρατική ενίσχυση κατά την έννοια της εν λόγω διάταξης και, ως εκ τούτου, να αποτελέσει αντικείμενο επιβαλλόμενης στη Ρουμανία υποχρέωσης ανάκτησης.
52
Αφετέρου, το γεγονός ότι, κατά την Επιτροπή, η καταβολή των επίδικων ποσών είχε ως αποτέλεσμα «την εκτέλεση της διαιτητικής απόφασης η οποία παραβιάζει θεμελιώδεις αρχές του δικαίου της Ένωσης» δεν μπορεί να στερήσει από τους προσφεύγοντες, ανεξαρτήτως του βασίμου της προσφυγής τους, το δικαίωμά τους να αμφισβητήσουν τη νομιμότητα βλαπτικής για αυτούς πράξης.
53
Εξάλλου, πρέπει να επισημανθεί ότι το Δικαστήριο, κρίνοντας στις σκέψεις 154 και 155 της αναιρετικής απόφασης ότι η διαφορά δεν είναι ώριμη προς εκδίκαση, όσον αφορά τα επιχειρήματα, σκέλη και λόγους ακυρώσεως που σχετίζονται με το βάσιμο της προσβαλλόμενης απόφασης, μολονότι ήταν ήδη σε θέση να εκτιμήσει το παραδεκτό τους, και ότι, ως εκ τούτου, έπρεπε να αναπέμψει την υπόθεση ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, προκειμένου αυτό να αποφανθεί επ’ αυτών, έκρινε εμμέσως πλην σαφώς ότι η διαφορά ήχθη παραδεκτώς προς κρίση.
54
Υπό τις συνθήκες αυτές, πρέπει να απορριφθεί η ένσταση απαραδέκτου που προέβαλε η Επιτροπή λόγω έλλειψης εννόμου συμφέροντος των προσφευγόντων.
Β. Επί του βασίμου των προσφυγών
[παραλειπόμενα]
1.
Επί του πρώτου λόγου ακυρώσεως, με τον οποίο προβάλλεται κατάχρηση εξουσίας και παράβαση του άρθρου 351 ΣΛΕΕ και των γενικών αρχών του δικαίου
[παραλειπόμενα]
α)
Επί του δευτέρου σκέλους, με το οποίο προβάλλεται παράβαση του άρθρου 351 ΣΛΕΕ και των γενικών αρχών του δικαίου
65
Οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν, κατ’ ουσίαν, ότι η Ρουμανία όφειλε να συμμορφωθεί προς τις υποχρεώσεις που είχε αναλάβει, πριν από την ένταξή της στην Ένωση, βάσει της ΔΕΣ και της σύμβασης ICSID, ιδίως βάσει των άρθρων 53 και 54 της εν λόγω σύμβασης, τα οποία την υποχρέωναν να εκτελέσει τη διαιτητική απόφαση, ακόμη και σε περίπτωση που η καταβολή των επίδικων ποσών συνιστούσε κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του δικαίου της Ένωσης.
66
Κατά τους προσφεύγοντες, η Ρουμανία έχει, έναντι όλων των κρατών που έχουν υπογράψει τη σύμβαση ICSID, την υποχρέωση να τηρεί τη σύμβαση αυτή, οπότε οποιοδήποτε τρίτο κράτος μπορεί να επικαλεστεί τη σύμβαση, χωρίς να απαιτείται να προβάλει ειδικό συμφέρον για την επίλυση της διαφοράς.
67
Ειδικότερα, οι προσφεύγοντες παραπέμπουν στην απόφαση του Supreme Court of the United Kingdom (Ανωτάτου Δικαστηρίου του Ηνωμένου Βασιλείου), της 19ης Φεβρουαρίου 2020, που εκδόθηκε στην υπόθεση Micula κ.λπ. κατά Ρουμανίας, η οποία επέτρεψε την εκτέλεση της διαιτητικής απόφασης αναγνωρίζοντας ότι «οι υποχρεώσεις των συμβαλλομένων κρατών [στη σύμβαση ICSID που απορρέουν από] τα άρθρα 53, 54 και 69 έχουν διατυπωθεί με απόλυτους όρους, χωρίς κανέναν περιορισμό ως προς τα πρόσωπα έναντι των οποίων ισχύουν».
68
Υπό τις συνθήκες αυτές, κατά τους προσφεύγοντες, ακόμη και αν η ΔΕΣ δεν ενέπιπτε στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 351 ΣΛΕΕ, το γεγονός αυτό δεν θα ασκούσε επιρροή στην υποχρέωση της Ρουμανίας να εκτελέσει τη διαιτητική απόφαση κατ’ εφαρμογή της σύμβασης ICSID, ακόμη και μετά την προσχώρησή της στην Ένωση. Επομένως, η συναίνεση της Ρουμανίας στη διαιτητική διαδικασία εξακολουθεί να δεσμεύει τη χώρα αυτή βάσει του άρθρου 25, παράγραφος 1, της εν λόγω σύμβασης, το οποίο προβλέπει ότι, όταν ένα συμβαλλόμενο μέρος έχει δώσει τη συναίνεσή του για διαιτησία, δεν μπορεί πλέον να την ανακαλέσει μονομερώς.
69
Οι προσφεύγοντες προσθέτουν συναφώς, στις υποθέσεις T‑624/15 RENV και T‑694/15 RENV, ότι, σε περίπτωση τυχόν παραβάσεως των υποχρεώσεων της Ρουμανίας, κάθε συμβαλλόμενο κράτος, συμπεριλαμβανομένου κάθε συμβαλλομένου κράτους που δεν είναι μέλος της Ένωσης, θα μπορούσε να υποβάλει αίτηση στρεφόμενη κατά της Ρουμανίας ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου (ΔΔ) δυνάμει του άρθρου 64 της σύμβασης ICSID.
70
Κατά συνέπεια, η προσβαλλόμενη απόφαση, διατάσσοντας την ανάκτηση του επίμαχου μέτρου ενίσχυσης, εμποδίζει τη Ρουμανία να συμμορφωθεί προς τις εν λόγω υποχρεώσεις και, ως εκ τούτου, αντιβαίνει στο άρθρο 351, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, δυνάμει του οποίου τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις που απορρέουν από σύμβαση που συνήφθη μεταξύ κράτους μέλους και τρίτων χωρών πριν από την προσχώρηση του κράτους μέλους δεν θίγονται από τις Συνθήκες.
71
Η προσβαλλόμενη απόφαση αντίκειται επίσης στη γενική αρχή του δικαίου της Ένωσης pacta sunt servanda, έκφραση της οποίας αποτελεί το άρθρο 351, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ. Επιπλέον, παραβιάζει την αρχή της καλόπιστης συνεργασίας μεταξύ της Ένωσης και των κρατών μελών, της οποίας ο αμοιβαίος χαρακτήρας υπογραμμίζεται στο άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ και την οποία «απηχεί» το άρθρο 351 ΣΛΕΕ.
72
Η Επιτροπή, υποστηριζόμενη από το Βασίλειο της Ισπανίας, αντικρούει τα επιχειρήματα των προσφευγόντων.
73
Το άρθρο 351, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ ορίζει ότι «[τ]α δικαιώματα και οι υποχρεώσεις που απορρέουν από συμβάσεις που συνήφθησαν πριν από την 1η Ιανουαρίου 1958 ή, για τα κράτη που προσχωρούν, πριν από την ημερομηνία της προσχώρησής τους, μεταξύ ενός ή περισσοτέρων κρατών μελών αφενός, και ενός ή περισσοτέρων τρίτων χωρών, αφετέρου, δεν θίγονται από τις Συνθήκες».
74
Κατά πάγια νομολογία, το άρθρο 351, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ έχει ως αντικείμενο να διευκρινιστεί, σύμφωνα με τις αρχές του διεθνούς δικαίου, όπως απορρέουν ειδικότερα από το άρθρο 30, παράγραφος 4, στοιχείο βʹ, της Συμβάσεως της Βιέννης για το δίκαιο των συνθηκών, της 23ης Μαΐου 1969 (Recueil des traités des Nations unies, τόμος 1155, σ. 331), ότι η εφαρμογή της Συνθήκης ΛΕΕ δεν επηρεάζει τη δέσμευση του οικείου κράτους μέλους να σέβεται τα απορρέοντα από προγενέστερη σύμβαση δικαιώματα τρίτων κρατών και να τηρεί τις αντίστοιχες υποχρεώσεις του (βλ. απόφαση της 15ης Σεπτεμβρίου 2011, Επιτροπή κατά Σλοβακίας, C‑264/09, EU:C:2011:580, σκέψη 41 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
75
Το άρθρο 351, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ είναι γενικής ισχύος, υπό την έννοια ότι τυγχάνει εφαρμογής επί οποιασδήποτε διεθνούς συμβάσεως, ασχέτως περιεχομένου, που μπορεί να έχει επίπτωση επί των Συνθηκών της Ένωσης (πρβλ. απόφαση της 2ας Αυγούστου 1993, Levy, C‑158/91, EU:C:1993:332, σκέψη 11).
76
Επομένως, το άρθρο 351, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ έχει ως σκοπό τη διαφύλαξη των δικαιωμάτων των τρίτων χωρών (απόφαση της 13ης Ιουλίου 1966, Consten και Grundig κατά Επιτροπής, 56/64 και 58/64, EU:C:1966:41, σ. 378 και 379), επιτρέποντας στα οικεία κράτη μέλη να εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις που υπέχουν από προγενέστερη διεθνή σύμβαση (πρβλ. απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2011, Air Transport Association of America κ.λπ., C‑366/10, EU:C:2011:864, σκέψη 61).
77
Αντιθέτως, το άρθρο 351, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ δεν επιτρέπει στα κράτη μέλη να επικαλούνται δικαιώματα απορρέοντα από τέτοιες συμβάσεις στις ενδοενωσιακές τους σχέσεις (πρβλ. αποφάσεις της 2ας Ιουλίου 1996, Επιτροπή κατά Λουξεμβούργου, C‑473/93, EU:C:1996:263, σκέψη 40, και της 7ης Ιουλίου 2005, Επιτροπή κατά Αυστρίας, C‑147/03, EU:C:2005:427, σκέψη 58).
78
Επομένως, στο άρθρο 351, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ οι όροι «δικαιώματα και υποχρεώσεις» αναφέρονται, όσον μεν αφορά τα «δικαιώματα», στα δικαιώματα τρίτων κρατών, ενώ, όσον αφορά τις «υποχρεώσεις», στις υποχρεώσεις των κρατών μελών (απόφαση της 2ας Αυγούστου 1993, Levy, C‑158/91, EU:C:1993:332, σκέψη 12).
79
Επομένως, προκειμένου να διακριβωθεί αν υπάρχει δυνατότητα μη εφαρμογής κανόνα του δικαίου της Ένωσης λόγω προγενέστερης διεθνούς συμβάσεως, πρέπει να εξετασθεί αν αυτή επιβάλλει στο οικείο κράτος μέλος υποχρεώσεις η τήρηση των οποίων μπορεί ακόμη να απαιτηθεί από τα τρίτα συμβαλλόμενα κράτη (αποφάσεις της 2ας Αυγούστου 1993, Levy, C‑158/91, EU:C:1993:332, σκέψη 13, και της 15ης Σεπτεμβρίου 2011, Επιτροπή κατά Σλοβακίας, C‑264/09, EU:C:2011:580, σκέψη 42).
80
Επομένως, η δυνατότητα μη εφαρμογής ενός κανόνα του δικαίου της Ένωσης λόγω προγενέστερης διεθνούς σύμβασης, δυνάμει του άρθρου 351, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ εξαρτάται από τη διττή προϋπόθεση ότι πρέπει να πρόκειται για σύμβαση συναφθείσα πριν από την έναρξη ισχύος των Συνθηκών της Ένωσης στο οικείο κράτος μέλος και ότι η ενδιαφερόμενη τρίτη χώρα έλκει εξ αυτής δικαιώματα των οποίων την τήρηση εκ μέρους του οικείου κράτους μέλους μπορεί να απαιτήσει (πρβλ. απόφαση της 10ης Μαρτίου 1998, T. Port, C‑364/95 και C‑365/95, EU:C:1998:95, σκέψη 61).
81
Το άρθρο 351, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, καθόσον αποτελεί κανόνα που μπορεί να επιτρέπει παρεκκλίσεις από την εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένου του πρωτογενούς δικαίου, πρέπει επομένως να ερμηνεύεται στενά, προκειμένου να μην καθίστανται άνευ περιεχομένου οι γενικοί κανόνες τους οποίους θεσπίζουν οι Συνθήκες της Ένωσης [απόφαση της 14ης Μαρτίου 2024, Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου (Απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου), C‑516/22, EU:C:2024:231, σκέψεις 78 και 81].
82
Η σύμβαση ICSID, η οποία τέθηκε σε ισχύ όσον αφορά τη Ρουμανία στις 12 Οκτωβρίου 1975, ορίζει στο άρθρο 25, παράγραφος 1, τα εξής:
«Η δικαιοδοσία του Κέντρου εκτείνεται επί πάσης διαφοράς νομικού χαρακτήρος αμέσως ανακυπτούσης εκ μιας επενδύσεως μεταξύ ενός συμβαλλομένου Κράτους (ή μιας κοινότητος δημοσίου δικαίου ή οργανισμού εξηρτημένου παρά του Κράτους και υπ’ αυτού υποδεικνυομένων) και υπηκόου ετέρου συμβαλλομένου Κράτους και την οποίαν τα μέρη εγγράφως συνήνεσαν όπως υποβάλλωσιν εις το Κέντρον. Δοθείσης της συναινέσεως των μερών, ουδέτερον τούτων δύναται να την ανακαλέση μονομερώς.»
83
Το άρθρο 53, παράγραφος 1, της σύμβασης ICSID έχει ως εξής:
«Η απόφασις δεσμεύει τα μέρη μη υποκειμένη εις έφεσιν ή έτερον ένδικον μέσον πλην των εν τη παρούση Συμφωνία προβλεπομένων. Έκαστον μέρος οφείλει να συμμορφωθή προς την απόφασιν κατά τους ορισμούς αυτής […]».
84
Το άρθρο 54, παράγραφος 1, της σύμβασης ICSID προβλέπει τα ακόλουθα:
«Έκαστον Συμβαλλόμενον Κράτος αναγνωρίζει πάσαν απόφασιν εκδοθείσαν εν τω πλαισίω της παρούσης Συμφωνίας ως υποχρεωτικήν και θέλει εξασφαλίσει την εκτέλεσιν εν τω εδάφει αυτής των υπό της αποφάσεως επιβαλλομένων χρηματικών υποχρεώσεων ως εάν επρόκειτο περί οριστικής αποφάσεως δικαστηρίου λειτουργούντος εν τω εδάφει του Κράτους τούτου. […]»
85
Το άρθρο 64 της σύμβασης ICSID ορίζει ότι «[π]άσα διαφορά αναφυομένη μεταξύ των Συμβαλλομένων Κρατών περί την ερμηνείαν ή την εφαρμογήν της παρούσης Συμφωνίας, ήτις δεν ήθελεν επιλυθή φιλικώς, φέρεται ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου κατόπιν αιτήσεως υποβαλλομένης υφ’ οιουδήποτε των διαδίκων μερών, εκτός εάν τα ενδιαφερόμενα Κράτη ήθελον συμφωνήσει έτερον τινα τρόπον διακανονισμού».
86
Το άρθρο 7 της ΔΕΣ προβλέπει ότι οι διαφορές μεταξύ επενδυτών και συμβαλλομένων μερών επιλύονται, μεταξύ άλλων, από διαιτητικό δικαστήριο το οποίο εφαρμόζει τη σύμβαση ICSID.
87
Εν προκειμένω, η Επιτροπή επισήμανε, στις αιτιολογικές σκέψεις 126 και 127 της προσβαλλόμενης απόφασης, ότι τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις στα οποία βασίζονται οι προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία απορρέουν από την εφαρμογή της ΔΕΣ. Αφού διαπίστωσε ότι η συμφωνία αυτή είχε συναφθεί μεταξύ δύο κρατών μελών και όχι μεταξύ ενός ή περισσοτέρων κρατών μελών και μιας ή περισσοτέρων τρίτων χωρών, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το άρθρο 351 ΣΛΕΕ δεν έχει εφαρμογή εν προκειμένω. Συνήγαγε εξ αυτού ότι η εφαρμογή των κανόνων σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις δεν επηρεάζει, υπό τις περιστάσεις της συγκεκριμένης υπόθεσης, τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που προβλέπονται στο άρθρο 351 της Συνθήκης ΛΕΕ.
88
Η Επιτροπή προσέθεσε, στην αιτιολογική σκέψη 129 της προσβαλλόμενης απόφασης ότι, καθόσον καμία τρίτη χώρα που να αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος στη σύμβαση ICSID δεν αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος της ΔΕΣ που αποτέλεσε αντικείμενο της διαιτητικής διαδικασίας, το άρθρο 351 ΣΛΕΕ δεν είναι κρίσιμο εν προκειμένω.
89
Λαμβανομένων υπόψη των επιχειρημάτων των προσφευγόντων και της αιτιολογίας της προσβαλλόμενης απόφασης επί του σημείου αυτού, η ανάλυση του υπό κρίση σκέλους επιβάλλει να εξεταστεί προηγουμένως κατά πόσον, εν προκειμένω, οι υποχρεώσεις που ανέλαβε η Ρουμανία βάσει, αφενός, της ΔΕΣ και, αφετέρου, της σύμβασης ICSID εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 351 ΣΛΕΕ.
1) Επί της ύπαρξης υποχρεώσεων, κατά την έννοια του άρθρου 351 ΣΛΕΕ, τις οποίες ανέλαβε η Ρουμανία βάσει της ΔΕΣ
90
Το άρθρο 351 ΣΛΕΕ αφορά, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 74 και 78 ανωτέρω, τα δικαιώματα τρίτων χωρών και τις αντίστοιχες υποχρεώσεις των κρατών μελών. Οι υποχρεώσεις της Ρουμανίας, οι οποίες συνήφθησαν πριν από την προσχώρησή της, βάσει της ΔΕΣ, αντιστοιχούν στα δικαιώματα του Βασιλείου της Σουηδίας που αποκτήθηκαν επί της ίδιας βάσης.
91
Κατά την ημερομηνία υπογραφής της ΔΕΣ, το Βασίλειο της Σουηδίας ήταν κράτος μέλος και όχι τρίτη χώρα σε σχέση με την Ένωση. Επομένως, μια τέτοια διμερής συνθήκη πρέπει, από την προσχώρηση της Ρουμανίας στην Ένωση, να θεωρηθεί ως συνθήκη η οποία αφορά δύο κράτη μέλη [απόφαση της 14ης Μαρτίου 2024, Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου (Απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου), C‑516/22, EU:C:2024:231, σκέψη 72].
92
Το δε άρθρο 351 ΣΛΕΕ δεν έχει εφαρμογή σε διμερή συνθήκη συναφθείσα μεταξύ δύο κρατών μελών, εφόσον κανένα τρίτο κράτος δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος (πρβλ. απόφαση της 8ης Σεπτεμβρίου 2009, Budějovický Budvar, C‑478/07, EU:C:2009:521, σκέψη 99).
93
Υπό τις συνθήκες αυτές, κατά την ημερομηνία χορήγησης της ενίσχυσης, η οποία είναι καθοριστική για την εκτίμηση του ζητήματος κατά πόσον έχει εφαρμογή το άρθρο 351 ΣΛΕΕ, εν προκειμένω κατά την ημέρα έκδοσης της διαιτητικής απόφασης (βλ. σκέψη 62 ανωτέρω), η ΔΕΣ δεν μπορεί να θεωρηθεί ως σύμβαση από την οποία απορρέουν, κατά την έννοια του εν λόγω άρθρου, δικαιώματα τρίτων χωρών και υποχρεώσεις για το εν λόγω κράτος μέλος δυνάμενα να θιγούν από την εφαρμογή, δυνάμει της προσβαλλόμενης απόφασης, των άρθρων 107 και 108 ΣΛΕΕ.
94
Η περίσταση ότι το γενεσιουργό γεγονός της ζημίας, δηλαδή η κατάργηση, κατά παράβαση –όπως προβάλλεται– της ΔΕΣ, του επίμαχου καθεστώτος φορολογικών κινήτρων, για την οποία επιδικάστηκε αποζημίωση με τη διαιτητική απόφαση, έλαβε χώρα πριν από την προσχώρηση της Ρουμανίας στην Ένωση δεν μπορεί να θέσει υπό αμφισβήτηση την ερμηνεία αυτή.
95
Το ίδιο ισχύει και για την περίπτωση κατά την οποία τα πραγματικά περιστατικά στα οποία στηρίζεται η ευθύνη της Ρουμανίας έλαβαν χώρα, τουλάχιστον εν μέρει, πριν από την προσχώρησή της στην Ένωση, όταν το κράτος αυτό ήταν ακόμα τρίτη χώρα, κατά την έννοια του άρθρου 351 ΣΛΕΕ.
96
Όπως επισήμανε το Δικαστήριο στην αναιρετική απόφαση, δεν μπορεί βεβαίως να αποκλειστεί το ενδεχόμενο να γεννηθεί, σύμφωνα με τις αρχές που απορρέουν από τις εθνικές νομοθεσίες περί αστικής ευθύνης, δικαίωμα αποζημίωσης κατά την ημερομηνία κατάργησης του επίμαχου καθεστώτος φορολογικών κινήτρων, που είναι το γεγονός που αναγνωρίζεται ως γενεσιουργό της ζημίας (αναιρετική απόφαση, σκέψεις 117 και 118). Αντιθέτως, το εν λόγω δικαίωμα αποκατάστασης της ζημίας διαφέρει από το δικαίωμα λήψης της αποζημίωσης που χορηγήθηκε με τη διαιτητική απόφαση, οπότε το επίμαχο μέτρο ενίσχυσης δεν χορηγήθηκε κατά την ημερομηνία της ως άνω κατάργησης (αναιρετική απόφαση, σκέψεις 119 έως 127).
97
Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, πρέπει να συναχθεί το συμπέρασμα ότι οι υποχρεώσεις της Ρουμανίας που αναλήφθηκαν βάσει της ΔΕΣ και εξετάζονται στο πλαίσιο της υπό κρίση διαφοράς δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των διατάξεων του άρθρου 351 ΣΛΕΕ.
98
Συνεπώς, οι προσφεύγοντες αβασίμως ισχυρίζονται ότι, με την προσβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή παραβίασε το άρθρο 351 ΣΛΕΕ, εμποδίζοντας τη Ρουμανία να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη ΔΕΣ.
2) Επί της ύπαρξης υποχρεώσεων, κατά την έννοια του άρθρου 351 ΣΛΕΕ, τις οποίες έχει αναλάβει η Ρουμανία βάσει της σύμβασης ICSID
99
Σύμφωνα με την αναιρετική απόφαση, από της προσχωρήσεως της Ρουμανίας στην Ένωση, δηλαδή από την 1η Ιανουαρίου 2007, το σύστημα ενδίκων βοηθημάτων που προβλέπουν οι Συνθήκες ΕΕ και ΛΕE αντικατέστησε τη διαιτητική διαδικασία που προβλέπεται από τη ΔΕΣ (αναιρετική απόφαση, σκέψη 145).
100
Δεν αμφισβητείται ότι το διαιτητικό δικαστήριο, το οποίο εφαρμόζει τη σύμβαση ICSID και στο οποίο υποβλήθηκε η διαφορά μεταξύ των προσφυγόντων στη διαιτητική διαδικασία και της Ρουμανίας, δεν εντάσσεται στο δικαιοδοτικό σύστημα της Ένωσης (αναιρετική απόφαση, σκέψη 141).
101
Επομένως, η διαιτητική απόφαση, η οποία εκδόθηκε από το διαιτητικό δικαστήριο στις 11 Δεκεμβρίου 2013, δηλαδή μετά την προσχώρηση της Ρουμανίας στην Ένωση, δεν μπορεί να παραγάγει αποτελέσματα και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να εκτελεστεί με σκοπό την καταβολή της αποζημίωσης που επιδικάστηκε με την απόφαση αυτή (πρβλ. διάταξη της 21ης Σεπτεμβρίου 2022, Romatsa κ.λπ., C‑333/19, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2022:749, σκέψη 43).
102
Κατά συνέπεια, δικαστήριο κράτους μέλους επιληφθέν της αναγκαστικής εκτέλεσης διαιτητικής απόφασης υποχρεούται να αφήσει ανεφάρμοστη την εν λόγω απόφαση και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να την εκτελέσει, προκειμένου να παράσχει στους δικαιωθέντες από το διαιτητικό δικαστήριο τη δυνατότητα να επιτύχουν την καταβολή της αποζημίωσης που τους επιδικάζει (διάταξη της 21ης Σεπτεμβρίου 2022, Romatsa κ.λπ., C‑333/19, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2022:749, σκέψη 44). Η διαπίστωση αυτή δεσμεύει τη Ρουμανία ως κράτος μέλος.
103
Επομένως, ουδεμία υποχρέωση υπείχε η Ρουμανία να εκτελέσει τη διαιτητική απόφαση ούτε, κατά μείζονα λόγο, να την εφαρμόσει, ανεξαρτήτως οποιασδήποτε αναγκαστικής εκτέλεσης.
104
Ως εκ τούτου, επιβάλλεται το συμπέρασμα ότι το άρθρο 53 της σύμβασης ICSID, κατά το οποίο κάθε συμβαλλόμενο μέρος που δεσμεύεται από τη διαιτητική απόφαση οφείλει να συμμορφωθεί προς την απόφαση σύμφωνα με τους ορισμούς της, όπως υπομνήσθηκε στη σκέψη 83 ανωτέρω, δεν δημιούργησε, εν προκειμένω, όσον αφορά τη Ρουμανία υποχρεώσεις εμπίπτουσες στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 351 ΣΛΕΕ.
105
Κατά συνέπεια, πρέπει να γίνει δεκτό ότι το άρθρο 54 της σύμβασης ICSID, σύμφωνα με το οποίο «[έ]καστον Συμβαλλόμενον Κράτος αναγνωρίζει πάσαν απόφασιν εκδοθείσαν εν τω πλαισίω της παρούσης Συμφωνίας ως υποχρεωτικήν και θέλει εξασφαλίσει την εκτέλεσιν εν τω εδάφει αυτής των υπό της απόφασης επιβαλλομένων χρηματικών υποχρεώσεων», όπως διευκρινίστηκε στη σκέψη 84 ανωτέρω, δεν μπορεί να έχει δημιουργήσει δικαιώματα υπέρ τρίτων χωρών στα οποία θα αντιστοιχούσαν υποχρεώσεις της Ρουμανίας, οι οποίες είναι, εν προκειμένω, ανύπαρκτες.
106
Εξάλλου, όπως έχει κρίνει το Δικαστήριο, η σύμβαση ICSID, παρά τον πολυμερή χαρακτήρα της, έχει ως αντικείμενο τη ρύθμιση των διμερών σχέσεων μεταξύ των συμβαλλομένων μερών κατά τρόπο ανάλογο προς διμερή συνθήκη. Μολονότι οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν, κατ’ ουσίαν, ότι οι τρίτες χώρες που συνήψαν τη σύμβαση ICSID θα μπορούσαν να έχουν συμφέρον να τηρήσει η Ρουμανία τις υποχρεώσεις της έναντι άλλου κράτους μέλους προβαίνοντας, σύμφωνα με τις διατάξεις της εν λόγω σύμβασης, στην εκτέλεση διαιτητικής απόφασης εμπίπτουσας στο πεδίο εφαρμογής της σύμβασης, ωστόσο, ένα τέτοιο αμιγώς πραγματικό συμφέρον δεν είναι δυνατό να εξομοιωθεί με «δικαίωμα», κατά την έννοια του άρθρου 351, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, ικανό να δικαιολογήσει την εφαρμογή της εν λόγω διατάξεως [πρβλ. απόφαση της 14ης Μαρτίου 2024, Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου (Απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου), C‑516/22, EU:C:2024:231, σκέψεις 75 και 76].
107
Ως εκ τούτου, τα άρθρα 53 και 54 της σύμβασης ICSID δεν μπορούν να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι δημιούργησαν «δικαιώματα», κατά το άρθρο 351, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, υπέρ των τρίτων χωρών που έχουν υπογράψει τη σύμβαση αυτή, τα οποία θα αντιστοιχούσαν στις υποχρεώσεις της Ρουμανίας να εκτελέσει τη διαιτητική απόφαση.
108
Υπό τις συνθήκες αυτές, και χωρίς να χρειάζεται να αποφανθεί το Γενικό Δικαστήριο ως προς τις συνέπειες που έχουν, κατά τους ισχυρισμούς των προσφευγόντων, το άρθρο 25, παράγραφος 1, και το άρθρο 64 της σύμβασης ICSID επί της υποχρέωσης της Ρουμανίας να εκτελέσει τη διαιτητική απόφαση κατ’ εφαρμογή της εν λόγω σύμβασης, η προσβαλλόμενη απόφαση, διατάσσοντας την ανάκτηση της ενίσχυσης, δεν μπορεί να εμπόδισε το εν λόγω κράτος μέλος να συμμορφωθεί προς υποχρεώσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 351 ΣΛΕΕ. Κατά συνέπεια, μια τέτοια απόφαση δεν παραβίασε το τελευταίο αυτό άρθρο, κατά το οποίο τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις που απορρέουν από σύμβαση που συνήφθη μεταξύ κράτους μέλους, πριν από την προσχώρησή του, και τρίτων χωρών δεν θίγονται από τις Συνθήκες.
109
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή, χωρίς να υποπέσει σε πλάνη περί το δίκαιο, ορθώς έκρινε ότι «η εφαρμογή των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων δεν επηρεάζει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που προστατεύονται από το άρθρο 351 ΣΛΕΕ».
110
Επομένως, πρέπει να απορριφθεί η αιτίαση με την οποία προβάλλεται παράβαση του άρθρου 351, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ και, κατά συνέπεια, και η αιτίαση που αντλείται από παραβίαση της αρχής pacta sunt servanda, έκφραση της οποίας αποτελεί το άρθρο αυτό.
111
Το ίδιο ισχύει και για την αιτίαση που αντλείται από παραβίαση της αρχής της καλόπιστης συνεργασίας, στο μέτρο που τίθεται σε εφαρμογή με το άρθρο 351, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ.
112
Λαμβανομένων υπόψη όλων των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί το υπό κρίση σκέλος και, κατά συνέπεια, ο πρώτος λόγος ακυρώσεως στο σύνολό του.
2.
Επί του δευτέρου λόγου ακυρώσεως, με τον οποίο προβάλλεται παράβαση του άρθρου 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ
113
Οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε ότι πληρούνται εν προκειμένω οι προϋποθέσεις του άρθρου 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ. Διαρθρώνουν τον λόγο ακυρώσεως σε τρία σκέλη.
114
Η Επιτροπή, υποστηριζόμενη από το Βασίλειο της Ισπανίας, αντικρούει τα επιχειρήματα των προσφευγόντων.
115
Υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με το άρθρο 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, «[ε]νισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές […]».
116
Κατά πάγια νομολογία, ο χαρακτηρισμός μέτρου ως κρατικής ενίσχυσης, κατά την έννοια του άρθρου 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, απαιτεί τη συνδρομή όλων των προβλεπόμενων στη διάταξη αυτή προϋποθέσεων. Συγκεκριμένα, για να χαρακτηρισθεί ένα μέτρο ως κρατική ενίσχυση, πρέπει, πρώτον, να πρόκειται για παρέμβαση εκ μέρους του κράτους ή μέσω κρατικών πόρων, δεύτερον, η παρέμβαση αυτή πρέπει να μπορεί να επηρεάζει τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές, τρίτον, πρέπει να χορηγεί πλεονέκτημα στον αποδέκτη και, τέταρτον, πρέπει να νοθεύει ή να απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό (βλ. απόφαση της 12ης Νοεμβρίου 2013, MOL κατά Επιτροπής, T‑499/10, EU:T:2013:592, σκέψη 51 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
α)
Επί του πρώτου σκέλους, με το οποίο προβάλλεται έλλειψη οικονομικού πλεονεκτήματος
117
Οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι το επίμαχο μέτρο ενίσχυσης δεν τους παρέχει κανένα οικονομικό πλεονέκτημα. Προβάλλουν τρεις βασικές αιτιάσεις.
118
Πρώτον, οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι, αντιθέτως προς την άποψη της Επιτροπής, η διαιτητική απόφαση δεν αποζημίωσε τους προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία για τις συνέπειες της κατάργησης του επίμαχου καθεστώτος φορολογικών κινήτρων, αλλά τους επιδίκασε αποζημίωση σε αποκατάσταση της ζημίας που υπέστησαν λόγω της μη δίκαιης και ισότιμης μεταχείρισής τους εκ μέρους της Ρουμανίας, κατά παράβαση του άρθρου 2, παράγραφος 3, της ΔΕΣ. Τουλάχιστον, ακόμη κι αν υποτεθεί ότι η εκ μέρους της Επιτροπής ερμηνεία της διαιτητικής απόφασης είναι ορθή, η αντιστάθμιση των έμμεσων συνεπειών της κατάργησης αυτής, όπως το διαφυγόν κέρδος ή η απώλεια ευκαιρίας για κατάκτηση νέων αγορών, δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως πλεονέκτημα κατά την έννοια των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων.
119
Δεύτερον, οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι, κατ’ εφαρμογήν της νομολογίας που διαμορφώθηκε από την απόφαση της 27ης Σεπτεμβρίου 1988, Αστερίς κ.λπ. (106/87 έως 120/87, EU:C:1988:457, σκέψεις 23 και 24), η αποζημίωση που επιδικάστηκε με τη διαιτητική απόφαση δεν συνιστούσε πλεονέκτημα κατά την έννοια του άρθρου 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ.
120
Τρίτον και τελευταίο, αν υποτεθεί ότι η διαιτητική απόφαση θα μπορούσε να αποτελέσει πλεονέκτημα, η προσβαλλόμενη απόφαση εσφαλμένως προσδιορίζει το επίμαχο μέτρο ενίσχυσης ως συνιστάμενο στην καταβολή των επίδικων ποσών και όχι στη διαιτητική απόφαση. Ωστόσο, αυτή η καταβολή εντάσσεται στο πλαίσιο της «συνήθους πορείας» της εκτέλεσης ή της εφαρμογής της διαιτητικής απόφασης, με αποτέλεσμα η καταβολή αποζημίωσης, στην οποία υποχρεώθηκε η Ρουμανία, να μην μπορεί να αποτελέσει διακριτό πλεονέκτημα σε σχέση με αυτό που φέρεται να χορηγείται με τη διαιτητική απόφαση.
121
Πρέπει να επισημανθεί ότι ως κρατικές ενισχύσεις χαρακτηρίζονται οι παρεμβάσεις οι οποίες, υπό οποιαδήποτε μορφή, δύνανται να ευνοήσουν άμεσα ή έμμεσα επιχειρήσεις ή οι οποίες πρέπει να θεωρηθούν οικονομικό πλεονέκτημα που δεν θα μπορούσε να αποκομίσει η επωφελούμενη επιχείρηση υπό κανονικές συνθήκες της αγοράς (βλ. αποφάσεις της 15ης Μαΐου 2019, Achema κ.λπ., C‑706/17, EU:C:2019:407, σκέψη 83 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία, και της 17ης Σεπτεμβρίου 2020, Compagnie des pêches de Saint-Malo, C‑212/19, EU:C:2020:726, σκέψη 39 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
122
Συναφώς, για να εκτιμηθεί κατά πόσον ένα κράτος μέλος έχει παράσχει πλεονέκτημα σε μια δεδομένη επιχείρηση, πρέπει να συγκριθεί η οικονομική κατάσταση της επιχείρησης μετά τη θέσπιση του μέτρου με την οικονομική κατάσταση στην οποία θα βρισκόταν αν το μέτρο δεν είχε ληφθεί. Ειδικότερα, ως ενισχύσεις θεωρούνται οι παρεμβάσεις οι οποίες, υπό διάφορες μορφές, ελαφρύνουν τις συνήθεις επιβαρύνσεις του προϋπολογισμού μιας επιχείρησης. Συνεπώς, υπάρχει πλεονέκτημα όταν, ως αποτέλεσμα του μέτρου και χωρίς αυτό να δικαιολογείται από τη φύση ή την οικονομία του οικείου συστήματος, βελτιώνεται η καθαρή οικονομική κατάσταση του δικαιούχου (πρβλ. απόφαση της 17ης Σεπτεμβρίου 2020, Compagnie des pêches de Saint-Malo, C‑212/19, EU:C:2020:726, σκέψη 40).
123
Το Γενικό Δικαστήριο κρίνει σκόπιμο να εξετάσει, κατά πρώτον, την τρίτη αιτίαση περί εσφαλμένου προσδιορισμού του επίμαχου μέτρου ενίσχυσης, προτού εξετάσει την πρώτη και τη δεύτερη αιτίαση, οι οποίες βασίζονται στην παραδοχή ότι η καταβολή της αποζημίωσης που επιδικάστηκε με τη διαιτητική απόφαση συνιστά το μέτρο αυτό.
1) Επί της τρίτης αιτίασης, με την οποία προβάλλεται εσφαλμένος προσδιορισμός του επίμαχου μέτρου ενίσχυσης
124
Οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν, κατ’ ουσίαν, όπως υπενθυμίστηκε στη σκέψη 120 της παρούσας απόφασης, ότι το επίμαχο μέτρο ενίσχυσης δεν συνίσταται στην καταβολή των επίδικων ποσών αλλά στη διαιτητική απόφαση. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή υπέπεσε, κατά την άποψή τους, σε πλάνη περί το δίκαιο κατά την έκδοση της προσβαλλόμενης απόφασης, προσδιορίζοντας εσφαλμένα το μέτρο που υποβλήθηκε προς εξέταση, με αποτέλεσμα ο εκ μέρους της χαρακτηρισμός της εν λόγω καταβολής ως πλεονεκτήματος, κατά την έννοια του άρθρου 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, να ενέχει κατ’ ανάγκην πλάνη εκτιμήσεως.
125
Εν προκειμένω, το επίμαχο μέτρο ενίσχυσης προσδιορίζεται στην αιτιολογική σκέψη 39 της προσβαλλόμενης απόφασης ως εξής: «[τ]ο υπό αξιολόγηση μέτρο συνίσταται στην καταβολή [των επίδικων ποσών], είτε με την εφαρμογή είτε με την εκτέλεση της εν λόγω διαιτητικής απόφασης, συν τους δεδουλευμένους τόκους που έχουν συσσωρευθεί από την έκδοση της διαιτητικής απόφασης».
126
Από την αιτιολογική σκέψη 39 της προσβαλλόμενης απόφασης, η οποία αναφέρεται στην «Περιγραφή του μέτρου» και εμπίπτει στο μέρος 3 της απόφασης αυτής, το οποίο επιγράφεται «Περιγραφή του μέτρου και λόγοι κίνησης της διαδικασίας», προκύπτει άνευ αμφισημίας ότι το μέτρο το οποίο αφορά η προσβαλλόμενη απόφαση είναι η καταβολή των επίδικων ποσών και όχι η διαιτητική απόφαση.
127
Ο προσδιορισμός από την Επιτροπή του επίμαχου μέτρου ενίσχυσης ως αντιστοιχούντος στην καταβολή των επίδικων ποσών επιβεβαιώνεται στην αιτιολογική σκέψη 123 της προσβαλλόμενης απόφασης, στην οποία αναφέρεται ότι «η [εν λόγω καταβολή] στους [προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία], είτε μέσω εφαρμογής είτε μέσω εκτέλεσης της διαιτητικής απόφασης, θα βελτιώσει την ανταγωνιστική τους θέση».
128
Η διαπίστωση αυτή δεν αναιρείται από το επιχείρημα που αντλούν οι προσφεύγοντες από τη σκέψη 124 της αναιρετικής απόφασης σύμφωνα με την οποία «το δικαίωμα αποζημίωσης που επιδικάστηκε προς αποκατάσταση της ζημίας την οποία ισχυρίζονται ότι υπέστησαν οι προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία λόγω της κατάργησης του επίμαχου καθεστώτος φορολογικών κινήτρων, κατά παράβαση της ΔΕΣ, χορηγήθηκε μόνον με τη διαιτητική απόφαση».
129
Πράγματι, επισημαίνεται ότι το Δικαστήριο, κρίνοντας με τον τρόπο αυτόν, αποφάνθηκε μόνο για τη rationae temporis αρμοδιότητα της Επιτροπής να εκδώσει την προσβαλλόμενη απόφαση δυνάμει του άρθρου 108 ΣΛΕΕ. Ως εκ τούτου, αποφάνθηκε, στη σκέψη 124 της αναιρετικής απόφασης, μόνον επί της ημερομηνίας κατά την οποία χορηγήθηκε στους προσφεύγοντες το δικαίωμα αποζημίωσης και όχι επί του χαρακτηρισμού της καταβολής των επίδικων ποσών ως κρατικής ενίσχυσης, κατά την έννοια του άρθρου 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, όπως ο χαρακτηρισμός αυτός εξετάστηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση.
130
Συναφώς, το ζήτημα αν, ανεξαρτήτως των εξετασθεισών καταβολών, η διαιτητική απόφαση συνιστά αυτή καθεαυτήν πλεονέκτημα το οποίο μπορεί να χαρακτηριστεί ως κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ δεν επηρεάζει τον προσδιορισμό του επίμαχου μέτρου ενίσχυσης ως συνιστάμενου στην καταβολή των επίδικων ποσών.
131
Επιπλέον, το Δικαστήριο επισήμανε ρητώς, στη σκέψη 135 της αναιρετικής απόφασης, ότι, με την προσβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή εξέτασε, υπό το πρίσμα των κανόνων της Συνθήκης ΛΕΕ περί κρατικών ενισχύσεων, την καταβολή των επίδικων ποσών σε εκτέλεση της διαιτητικής απόφασης.
132
Εξάλλου, η Επιτροπή δεν μπορεί να καλέσει το Γενικό Δικαστήριο, όπως προκύπτει ότι έπραξε από τα συμπληρωματικά υπομνήματα γραπτών παρατηρήσεων που υπέβαλε και από όσα διημείφθησαν κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, να κρίνει στο εξής ότι το μέτρο που αποτέλεσε αντικείμενο της εξέτασής της πρέπει να θεωρηθεί ως ενιαίο μέτρο αποτελούμενο από τη διαιτητική απόφαση και την εκτέλεσή της. Πράγματι, κατά πάγια νομολογία, στο πλαίσιο προσφυγής ακυρώσεως, το Γενικό Δικαστήριο δεν μπορεί να υποκαταστήσει με τη δική του αιτιολογία την αιτιολογία εκείνου που εξέδωσε την προσβαλλόμενη πράξη (βλ. απόφαση της 26ης Οκτωβρίου 2016, PT Musim Mas κατά Συμβουλίου, C‑468/15 P, EU:C:2016:803, σκέψη 64 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
133
Μολονότι οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν επίσης ότι η καταβολή αποζημίωσης αποτελεί απλώς την «αυτόματη συνέπεια» της διαιτητικής απόφασης, εντούτοις, με τον ισχυρισμό αυτό, απλώς διαπιστώνουν ότι η διαιτητική απόφαση είναι η αιτία της καταβολής των επίδικων ποσών από τη Ρουμανία και δεν μπορούν, με μια τέτοια διαπίστωση, να υποστηρίξουν λυσιτελώς ότι η εν λόγω καταβολή δεν συνιστούσε πλεονέκτημα διακριτό από τη διαιτητική απόφαση.
134
Πράγματι, το άρθρο 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ δεν διακρίνει αναλόγως των αιτιών των κρατικών παρεμβάσεων, αλλά, όπως υπενθυμίζει η Επιτροπή στην αιτιολογική σκέψη 80 της προσβαλλόμενης απόφασης, τις ορίζει σε συνάρτηση με τα αποτελέσματά τους (απόφαση της 4ης Μαρτίου 2021, Επιτροπή κατά Fútbol Club Barcelona, C‑362/19 P, EU:C:2021:169, σκέψη 61, και αναιρετική απόφαση, σκέψη 122).
135
Ακόμη και αν υποτεθεί ότι η διαιτητική απόφαση δεν μπορεί να διαχωριστεί από την εκτέλεσή της, γεγονός παραμένει ότι η καταβολή των επίδικων ποσών, σε εκτέλεση ή σε εφαρμογή της εν λόγω απόφασης, αποτελούσε το μέτρο που υποβλήθηκε στην Επιτροπή προς εκτίμηση στο πλαίσιο της προσβαλλόμενης απόφασης.
136
Υπό τις συνθήκες αυτές, η Επιτροπή ορθώς προσδιόρισε, αντιθέτως προς όσα ισχυρίστηκαν οι προσφεύγοντες, το επίμαχο μέτρο ενίσχυσης ως συνιστάμενο στην καταβολή των επίδικων ποσών, προκειμένου να εξακριβώσει, στο πλαίσιο της εκτίμησης της ύπαρξης κρατικής ενίσχυσης, κατά την έννοια του άρθρου 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, κατά πόσον η καταβολή αυτή συνιστούσε οικονομικό πλεονέκτημα το οποίο οι προσφεύγοντες δεν θα είχαν αποκομίσει υπό κανονικές συνθήκες αγοράς.
137
Κατόπιν των προεκτεθέντων, η υπό κρίση αιτίαση πρέπει να απορριφθεί.
2) Επί της πρώτης αιτίασης, με την οποία προβάλλεται ότι το επίμαχο μέτρο ενίσχυσης δεν μπορεί να συνιστά πλεονέκτημα που καταβάλλεται για να αντισταθμιστούν οι συνέπειες της κατάργησης του επίμαχου καθεστώτος φορολογικών κινήτρων
138
Όπως προκύπτει από τη σκέψη 118 ανωτέρω, η υπό κρίση αιτίαση βασίζεται σε δύο κύρια επιχειρήματα.
i) Επί του πρώτου επιχειρήματος, με το οποίο προβάλλεται πλάνη στην οποία υπέπεσε η Επιτροπή θεωρώντας ότι η διαιτητική απόφαση αποζημίωνε τους προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία για τις συνέπειες της κατάργησης του επίμαχου καθεστώτος φορολογικών κινήτρων
139
Από τη σκέψη 131 ανωτέρω προκύπτει ότι η Επιτροπή εξέτασε υπό το πρίσμα των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων της Συνθήκης ΛΕΕ την καταβολή των επίδικων ποσών και όχι το επίμαχο σύστημα φορολογικών κινήτρων, το οποίο εξάλλου, δεδομένου ότι καταργήθηκε πριν από την προσχώρηση της Ρουμανίας στην Ένωση, δεν ίσχυε πλέον κατά τον χρόνο έκδοσης της προσβαλλόμενης απόφασης (αναιρετική απόφαση, σκέψη 135).
140
Προς τούτο, όπως προκύπτει από την αιτιολογική σκέψη 93 της προσβαλλόμενης απόφασης, η Επιτροπή εξέτασε τα στοιχεία επί των οποίων στηρίχθηκε το διαιτητικό δικαστήριο προκειμένου να χαρακτηρίσει τη χορηγηθείσα στους προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία ενίσχυση και την περιγραφή των ζημιών που φέρεται ότι υπέστησαν.
141
Από την αιτιολογική σκέψη 94 της προσβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ότι η Επιτροπή εκτίμησε, κατ’ αρχάς, ότι το διαιτητικό δικαστήριο είχε επιδικάσει αποζημίωση για την αποκατάσταση της ζημίας που προκλήθηκε από την πρόωρη κατάργηση του επίμαχου καθεστώτος φορολογικών κινήτρων. Θεώρησε, στη συνέχεια, ότι η εφαρμογή ή η εκτέλεση της διαιτητικής απόφασης από τη Ρουμανία χορηγούσε στους προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία, όπως προκύπτει από την αιτιολογική σκέψη 95 της προσβαλλόμενης απόφασης, ποσό που αντιστοιχεί στα πλεονεκτήματα που θα έπρεπε να είχαν λάβει δυνάμει του καθεστώτος αυτού για το χρονικό διάστημα μεταξύ της ημερομηνίας κατάργησής του, στις 22 Φεβρουαρίου 2005, και της προγραμματισμένης ημερομηνίας λήξης του, την 1η Απριλίου 2009. Τέλος, διαπίστωσε ότι το ποσό της ζημίας αντιπροσώπευε κατ’ ουσίαν, αφενός, την επιστροφή του ποσού των δασμών που επιβλήθηκαν στη ζάχαρη και στις άλλες πρώτες ύλες, τους οποίους οι προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία θα είχαν αποφύγει αν δεν είχε καταργηθεί το καθεστώς, και, αφετέρου, το ποσό του οφειλόμενου στην εν λόγω κατάργηση διαφυγόντος κέρδους από την πώληση τελικών προϊόντων.
142
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή χαρακτήρισε, στην αιτιολογική σκέψη 96 της προσβαλλόμενης απόφασης, την καταβολή των επίδικων ποσών ως οικονομικό πλεονέκτημα το οποίο οι προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία δεν θα μπορούσαν να αποκομίσουν υπό τις συνήθεις συνθήκες της αγοράς, με το σκεπτικό ότι η καταβολή αυτή αποσκοπούσε στην αποζημίωσή τους για τις ζημίες που υπέστησαν λόγω της κατάργησης του επίμαχου καθεστώτος φορολογικών κινήτρων.
143
Προκειμένου να αμφισβητήσουν την ερμηνεία της διαιτητικής απόφασης από την Επιτροπή, οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι το διαιτητικό δικαστήριο επιδίκασε στους προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία αποζημίωση για τη ζημία που προβάλλουν ότι υπέστησαν, όπως υπενθυμίστηκε στη σκέψη 118 ανωτέρω, λόγω της παράλειψης της Ρουμανίας να διασφαλίσει δίκαιη και ισότιμη μεταχείριση των επενδύσεών τους, κατά παράβαση του άρθρου 2, παράγραφος 3, της ΔΕΣ. Συναφώς, διευκρινίζουν ότι η Ρουμανία παρέβη το άρθρο αυτό, καθόσον, αφενός, κατάργησε τα βασικά πλεονεκτήματα του επίμαχου καθεστώτος φορολογικών κινήτρων, διατηρώντας παράλληλα σε ισχύ τις αντίστοιχες υποχρεώσεις και, αφετέρου, παρέβη τις υποχρεώσεις διαφάνειας, καθόσον δεν είχε ενημερώσει εγκαίρως τους προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία για την κατάργηση του εν λόγω καθεστώτος.
144
Οι προσφεύγοντες προσθέτουν ότι, μολονότι το διαιτητικό δικαστήριο αναφέρθηκε στο επίμαχο καθεστώς φορολογικών κινήτρων, προκειμένου να αποτιμήσει ποσοτικά την προκληθείσα ζημία, ωστόσο το γεγονός αυτό δεν μπορεί, αφ’ εαυτού, να σημαίνει ότι η διαιτητική απόφαση αναβίωσε το εν λόγω καθεστώς.
145
Εν προκειμένω, από τη σκέψη 872 της διαιτητικής απόφασης, όπως αυτή εκτίθεται στη σκέψη 27 της αναιρετικής απόφασης και στην αιτιολογική σκέψη 26 της προσβαλλόμενης απόφασης, προκύπτει ότι το διαιτητικό δικαστήριο έκρινε ότι, καταργώντας το επίμαχο σύστημα φορολογικών κινήτρων πριν από την 1η Απριλίου 2009, η Ρουμανία, πρώτον, παραβίασε τη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη των προσφυγόντων στη διαιτητική διαδικασία, οι οποίοι πίστευαν ότι τα κίνητρα αυτά θα ήταν διαθέσιμα, κατ’ ουσίαν με την ίδια μορφή, μέχρι και τις 31 Μαρτίου 2009, δεύτερον, δεν ενέργησε με διαφάνεια παραλείποντας να ενημερώσει τους προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία εγκαίρως και, τρίτον, δεν εξασφάλισε, συνεπώς, τη δίκαιη και ισότιμη μεταχείριση των επενδύσεων που πραγματοποίησαν οι εν λόγω προσφυγόντες, κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 3, της ΔΕΣ. Κατά συνέπεια, το εν λόγω δικαστήριο υποχρέωσε τη Ρουμανία να τους καταβάλει αποζημίωση, το ύψος της οποίας καθορίστηκε λαμβανομένης κυρίως υπόψη της ζημίας που προέβαλαν ότι υπέστησαν οι προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία κατά το χρονικό διάστημα από τις 22 Φεβρουαρίου 2005 έως τις 31 Μαρτίου 2009.
146
Τούτου λεχθέντος, πρέπει, πρώτον, να επισημανθεί ότι οι ζημίες για τις οποίες επιδικάζεται αποζημίωση με τη διαιτητική απόφαση, όπως προσδιορίζονται στο διατακτικό της διαιτητικής απόφασης και συνοψίζονται στην αιτιολογική σκέψη 27 της προσβαλλόμενης απόφασης, αντιστοιχούν στις εξής ζημίες: την αύξηση του κόστους της ζάχαρης (για την εισαγωγή της οποίας οι προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία υποχρεώθηκαν να καταβάλουν δασμούς μετά την ανάκληση του μέσου διευκόλυνσης για πρώτες ύλες), την αύξηση του κόστους των πρώτων υλών πλην της ζάχαρης και ορισμένων τύπων τερεφθαλικού πολυαιθυλενίου (ΡΕΤ, για τις οποίες η αξίωση αποζημίωσης απορρίφθηκε από το διαιτητικό δικαστήριο με την αιτιολογία ότι οι προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία δεν είχαν επωφεληθεί ποτέ από τη διευκόλυνση για πρώτες ύλες όσον αφορά την εισαγωγή τους), την απώλεια της δυνατότητας διατήρησης αποθεμάτων ζάχαρης σε χαμηλότερες τιμές (το ποσό της οποίας υπολογίστηκε με βάση τους δασμούς που επιβλήθηκαν στην εισαγόμενη ζάχαρη, οι οποίοι θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί εάν οι προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία είχαν τη δυνατότητα να αποθηκεύσουν τη ζάχαρη πριν από την 1η Απριλίου 2009)· το διαφυγόν κέρδος από την απώλεια πωλήσεων τελικών προϊόντων (που αντιστοιχεί στην απώλεια μεριδίου αγοράς κατά την περίοδο 2004‑2008 για τα αναψυκτικά και άλλα προϊόντα που περιέχουν ζάχαρη, η αύξηση του κόστους της οποίας οδήγησε σε αύξηση της τιμής των προϊόντων αυτών, η οποία με τη σειρά της προκάλεσε μείωση των πωλήσεων των προϊόντων αυτών).
147
Τα ποσά τα οποία καταβλήθηκαν προς αποκατάσταση των ζημιών που προσδιορίστηκαν κατ’ αυτόν τον τρόπο παρήγαγαν τόκους, υπολογιζόμενους από την 1η Μαρτίου 2007 για την αύξηση του κόστους της ζάχαρης και άλλων πρώτων υλών, από την 1η Νοεμβρίου 2009 για την απώλεια δυνατότητας διατήρησης αποθεμάτων ζάχαρης και από την 1η Μαΐου 2008 για τα διαφυγόντα κέρδη.
148
Δεύτερον, πρέπει να υπομνησθεί ότι, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, βάσει του επίμαχου καθεστώτος φορολογικών κινήτρων χορηγούνταν σε ορισμένους επενδυτές, σε περιοχές τις οποίες η Ρουμανική Κυβέρνηση θεωρούσε ως μειονεκτούσες, απαλλαγή από δασμούς για τις πρώτες ύλες που ήταν αναγκαίες για την πραγματοποιούμενη στην οικεία μειονεκτούσα περιοχή επένδυση, η δε απαλλαγή από τους δασμούς διαδέχθηκε, μετά την τροποποίηση του καθεστώτος, την επιστροφή των εν λόγω δασμών που προβλεπόταν αρχικά.
149
Όπως υπομνήσθηκε στη σκέψη 7 ανωτέρω, οι προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία, υπό την ιδιότητα των επενδυτών στην περιοχή μεταλλευτικής δραστηριότητας Ștei-Nucet, η οποία θεωρήθηκε μειονεκτούσα, έτυχαν, από τις αρχές του 2000, των απαλλαγών από δασμούς επί των πρώτων υλών που προέβλεπε το επίμαχο καθεστώς φορολογικών κινήτρων, μέχρι την κατάργησή του στις 22 Φεβρουαρίου 2005.
150
Τρίτον, πρέπει να προστεθεί ότι, μολονότι οι προσφεύγοντες αμφισβητούν τις συνέπειες που μπορούν να συναχθούν από τη μέθοδο υπολογισμού της αποζημίωσης που χρησιμοποίησε το διαιτητικό δικαστήριο, δεν αμφισβητούν, αντιθέτως, ότι το ποσό της αποζημίωσης καθορίστηκε κατόπιν συνεκτίμησης του επίμαχου καθεστώτος φορολογικών κινήτρων.
151
Από τις σκέψεις 944 και 945 της διαιτητικής απόφασης προκύπτει ότι η μέθοδος που χρησιμοποίησε το διαιτητικό δικαστήριο για τον υπολογισμό των ζημιών που προκλήθηκαν προτάθηκε από τους προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία και συνίστατο στον ποσοτικό προσδιορισμό της αύξησης του κόστους και των διαφυγόντων κερδών που υπέστησαν οι προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία λόγω της αδυναμίας τους να αναπτύξουν την επιχείρησή τους όπως είχαν προβλέψει, μέσω της υλοποίησης πρόσθετων επενδύσεων και της πώλησης προϊόντων παρασκευαζομένων με βάση τη ζάχαρη.
152
Συναφώς, το διαιτητικό δικαστήριο διευκρίνισε, στη σκέψη 917 της διαιτητικής απόφασης, που παρατίθεται στην αιτιολογική σκέψη 94 της προσβαλλόμενης απόφασης, ότι η αποζημίωση έπρεπε να επιδικαστεί βάσει της αρχής που ορίζει ότι «ο ενάγων πρέπει να βρεθεί και πάλι στην θέση στην οποία θα βρισκόταν, “κατά πάσα πιθανότητα”, εάν δεν είχε προκύψει η διεθνής παραβίαση». Διευκρίνισε ακόμη, όπως προκύπτει από τη σκέψη 928 της διαιτητικής απόφασης, ότι αποζημίωση μπορεί να επιδικαστεί μόνο για ζημίες που συνδέονται μέσω αιτιώδους συνάφειας με την πράξη που αποτέλεσε τη διεθνή παραβίαση και ότι «όλες οι εικαζόμενες σύμφωνα με [τους προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία] παραβιάσεις της ΔΕΣ απορρέουν από το ίδιο γεγονός, δηλαδή την πρόωρη ανάκληση των κινήτρων [που προβλέπονται από το επίμαχο καθεστώς φορολογικών κινήτρων], ή είναι άμεσα συνδεδεμένες με την λόγω πρόωρη ανάκληση».
153
Υπό τις συνθήκες αυτές, όπως επισήμανε η Επιτροπή στην αιτιολογική σκέψη 94 της προσβαλλόμενης απόφασης, το διαιτητικό δικαστήριο εξέτασε, κατά τον καθορισμό του ποσού της οφειλόμενης στους προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία αποζημίωσης, κατά πόσον σημειώθηκαν όντως ζημίες και αν συνδέονταν άμεσα με την κατάργηση του επίμαχου καθεστώτος φορολογικών κινήτρων, όπως προκύπτει, ιδίως, από τη σκέψη 953 της διαιτητικής απόφασης, όσον αφορά την επιδίκαση αποζημίωσης για την αύξηση της τιμής της ζάχαρης, από τη σκέψη 971 της εν λόγω απόφασης, όσον αφορά την επιδίκαση αποζημίωσης για την αύξηση της τιμής των πρώτων υλών πλην της ζάχαρης και του ΡΕΤ, από τις σκέψεις 982 έως 985 της ίδιας απόφασης, όσον αφορά την επιδίκαση αποζημίωσης για την απώλεια της δυνατότητας διατήρησης αποθεμάτων ζάχαρης, και από τις σκέψεις 1016 έως 1020 της ίδιας απόφασης, όσον αφορά την επιδίκαση αποζημίωσης για διαφυγόν κέρδος από τις πωλήσεις τελικών προϊόντων.
154
Τέταρτον και τελευταίο, όπως επισήμανε το Δικαστήριο στη σκέψη 117 της αναιρετικής απόφασης, η αποζημίωση που επιδικάστηκε με τη διαιτητική απόφαση, καθόσον αποσκοπεί στην αποκατάσταση της ζημίας που ισχυρίζονται ότι υπέστησαν οι προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία, λόγω της κατάργησης, κατά παράβαση της ΔΕΣ, του επίμαχου καθεστώτος φορολογικών κινήτρων από τη Ρουμανία, απορρέει βεβαίως από την κατάργηση αυτή, η οποία αποτελεί το γενεσιουργό γεγονός της ζημίας για την οποία χορηγήθηκε η εν λόγω αποζημίωση από το διαιτητικό δικαστήριο.
155
Από τις σκέψεις 146 έως 154 ανωτέρω προκύπτει ότι το διαιτητικό δικαστήριο, κρίνοντας ότι η Ρουμανία, όπως υπενθυμίστηκε στη σκέψη 145 ανωτέρω, δεν είχε εξασφαλίσει δίκαιη και ισότιμη μεταχείριση των επενδύσεων που πραγματοποίησαν οι προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία, κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 3, της ΔΕΣ, θέλησε να αποζημιώσει τους τελευταίους για τις οικονομικές συνέπειες της κατάργησης του επίμαχου καθεστώτος φορολογικών κινήτρων.
156
Όπως επισήμανε η Επιτροπή κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, το διαιτητικό δικαστήριο, εξάλλου, δεν χαρακτήρισε ούτε ποσοτικοποίησε, αφενός, τη ζημία που προέκυψε, κατά τους προβληθέντες ισχυρισμούς, από τις συνέπειες της διατήρησης των υποχρεώσεων που επιβάλλονταν στους δικαιούχους του επίμαχου καθεστώτος φορολογικών κινήτρων, παρά την κατάργηση των πλεονεκτημάτων που συνδέονταν προηγουμένως με αυτό, και, αφετέρου, τη ζημία που προέκυψε, κατά τους προβληθέντες ισχυρισμούς, από τη στερούμενη διαφάνειας συμπεριφορά της Ρουμανίας, η οποία δεν είχε προειδοποιήσει προσηκόντως τους επενδυτές ότι το εν λόγω καθεστώς επρόκειτο να παύσει να ισχύει πριν από την καθορισμένη ημερομηνία λήξης του.
157
Ως εκ τούτου, οι προσφεύγοντες αβασίμως υποστηρίζουν ότι η διαιτητική απόφαση δεν αποζημίωσε τους προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία για τις συνέπειες της κατάργησης του επίμαχου καθεστώτος φορολογικών κινήτρων, αλλά τους επιδίκασε αποζημίωση για τη ζημία που υπέστησαν λόγω της συμπεριφοράς που επέδειξε η Ρουμανία επειδή, αφενός, διατήρησε τις υποχρεώσεις που συνδέονται με τα πλεονεκτήματα που θεσπίστηκαν από το εν λόγω καθεστώς παρά την κατάργηση του καθεστώτος και, αφετέρου, επειδή δεν τους προειδοποίησε εγκαίρως για την κατάργηση αυτή, κατά παράβαση της υποχρέωσής της να εξασφαλίσει δίκαιη και ισότιμη μεταχείριση των επενδύσεων των επενδυτών, σύμφωνα με το άρθρο 2, παράγραφος 3, της ΔΕΣ.
ii) Επί του δευτέρου επιχειρήματος, με το οποίο προβάλλεται ότι η αποζημίωση για τις έμμεσες συνέπειες της κατάργησης του επίμαχου καθεστώτος φορολογικών κινήτρων δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί πλεονέκτημα κατά την έννοια του άρθρου 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ
158
Οι προσφεύγοντες προσθέτουν, όπως επισημάνθηκε στη σκέψη 118 ανωτέρω, ότι, τουλάχιστον, σε περίπτωση που το Γενικό Δικαστήριο κρίνει ότι η διαιτητική απόφαση αποζημίωσε τους προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία για τις συνέπειες της κατάργησης του επίμαχου καθεστώτος φορολογικών κινήτρων, η αντιστάθμιση για τις έμμεσες συνέπειες αυτής της κατάργησης, όπως είναι το διαφυγόν κέρδος ή η απώλεια ευκαιρίας για την κατάκτηση νέων αγορών, δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως πλεονέκτημα κατά την έννοια των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων.
159
Συναφώς, οι προσφεύγοντες επισημαίνουν ότι τα επίδικα ποσά δεν αντιστοιχούν στα ποσά που θα είχαν λάβει εάν δεν είχε καταργηθεί το επίμαχο καθεστώς φορολογικών κινήτρων. Κατά την άποψή τους, η αποζημίωση που χορηγήθηκε από το διαιτητικό δικαστήριο δυνάμει της διαιτητικής απόφασης αντισταθμίζει τις έμμεσες συνέπειες της κατάργησης του εν λόγω καθεστώτος, δηλαδή την αύξηση του κόστους λόγω της αδυναμίας στην οποία βρέθηκαν να αποθηκεύουν ζάχαρη πριν από την προγραμματισμένη ημερομηνία λήξης του καθεστώτος αυτού και τη μείωση των κερδών λόγω της απώλειας μεριδίων αγοράς που προέκυψε από την αύξηση του κόστους των εισαγόμενων πρώτων υλών, εξαιτίας της καταβολής τελωνειακών δασμών.
160
Υπό τις συνθήκες αυτές, ακόμη και αν υποτεθεί ότι η καταβολή των επίδικων ποσών οδήγησε σε αποζημίωση για την ανάκληση παράνομης ή ασυμβίβαστης ενίσχυσης που φέρεται ότι συνιστά το επίμαχο καθεστώς φορολογικών κινήτρων, οι προσφεύγοντες στην υπόθεση T‑704/15 RENV επισημαίνουν ότι τα ποσά που επιδικάστηκαν από το διαιτητικό δικαστήριο ως αποζημίωση για το διαφυγόν κέρδος ή την απώλεια ευκαιρίας κατόπιν της κατάργησης του καθεστώτος αυτού δεν μπορούν, εν πάση περιπτώσει, να συνιστούν, σύμφωνα με τη σχετική νομολογία, «πλεονεκτήματα», κατά την έννοια του άρθρου 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ.
161
Σύμφωνα με τη νομολογία που επικαλούνται οι προσφεύγοντες, η ανάκτηση παράνομης ενίσχυσης προς αποκατάσταση της προτέρας κατάστασης δεν συνεπάγεται διαφορετική ανασύσταση του παρελθόντος με βάση υποθετικά στοιχεία και συνεπάγεται μόνο την επιστροφή του πλεονεκτήματος που η ενίσχυση εξασφάλισε στον δικαιούχο της και όχι την επιστροφή του τυχόν οικονομικού οφέλους που αυτός αποκόμισε από την εκμετάλλευση του συγκεκριμένου πλεονεκτήματος (απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2016, Επιτροπή κατά Aer Lingus και Ryanair Designated Activity, C‑164/15 P και C‑165/15 P, EU:C:2016:990, σκέψεις 91 και 92).
162
Κατ’ αρχάς, πρέπει να επισημανθεί ότι δεν έχει σημασία για τον χαρακτηρισμό της αποζημίωσης που χορηγήθηκε από το διαιτητικό δικαστήριο, δυνάμει της διαιτητικής απόφασης, η αποδεδειγμένη ή μη περίσταση, σύμφωνα με την οποία η αποζημίωση αυτή αντιστοιχούσε σε αντιστάθμιση για την ανάκληση παράνομης ή ασυμβίβαστης ενίσχυσης, δεδομένου ότι το μόνο κρίσιμο συναφώς ζήτημα είναι αν η χορηγηθείσα αποζημίωση μπορούσε να συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ. Επιπλέον, ούτε το γεγονός ότι η ανάκτηση παράνομης ενίσχυσης συνεπάγεται μόνο, σύμφωνα με τη νομολογία που επικαλούνται οι προσφεύγοντες, την επιστροφή του πλεονεκτήματος που παρέχει η ενίσχυση στον δικαιούχο της επηρεάζει τον χαρακτηρισμό στον οποίο πρέπει να προβεί η Επιτροπή για την αποζημίωση που χορηγείται με τη διαιτητική απόφαση υπό το πρίσμα της εν λόγω διάταξης.
163
Στη συνέχεια, πρέπει να επισημανθεί ότι, βάσει της νομολογίας που παρατίθεται στη σκέψη 161 ανωτέρω, αποκλείεται η ανάκτηση παράνομης ενίσχυσης να αφορά την επιστροφή του ενδεχόμενου οικονομικού οφέλους που αποκόμισε από την εκμετάλλευση της παράνομης ενίσχυσης ο αποδέκτης της. Ωστόσο, εν πάση περιπτώσει, η προσβαλλόμενη απόφαση διατάσσει την ανάκτηση όσον αφορά την καταβολή των επίδικων ποσών και όχι την ανάκτηση ενός υποθετικού πλεονεκτήματος που θα απέρρεε από την εκμετάλλευση των καταβληθέντων ποσών από τον αποδέκτη.
164
Το πλεονέκτημα το οποίο αποκόμισαν οι προσφεύγοντες στην υπό κρίση διαφορά είναι, συγκεκριμένα, η καταβολή της αποζημίωσης που επιδικάστηκε βάσει της διαιτητικής απόφασης.
165
Επιπλέον, αγωγή αποζημίωσης, όπως αυτή που άσκησαν οι προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία ενώπιον του διαιτητικού δικαστηρίου, δεν θα πρέπει να οδηγεί σε καταστρατήγηση της αποτελεσματικής εφαρμογής των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων (πρβλ. απόφαση της 11ης Νοεμβρίου 2015, Klausner Holz Niedersachsen, C‑505/14, EU:C:2015:742, σκέψεις 42 έως 44). Επομένως, οι αποζημιώσεις που καταβάλλονται προς αντιστάθμιση των απωλειών μεριδίου αγοράς ή προς αντιστάθμιση της απώλειας δυνατότητας διατήρησης αποθεμάτων πρώτων υλών ή, εν τέλει, για κάθε είδους ζημία που προκύπτει από την κατάργηση καθεστώτος ενισχύσεων δεν θα μπορούσαν να αποφύγουν τον χαρακτηρισμό της κρατικής ενισχύσεως, εφόσον οι εν λόγω αποζημιώσεις εμπίπτουν στον ορισμό του οικονομικού πλεονεκτήματος κατά την έννοια των εν λόγω κανόνων.
166
Συναφώς, η Επιτροπή εκτίμησε, στην αιτιολογική σκέψη 96 της προσβαλλόμενης απόφασης, τα εξής:
«[…] [Η] χορήγηση στους [προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία] αποζημίωσης για διαφυγόντα κέρδη λόγω του ότι αναγκάστηκαν να επωμιστούν οι ίδιοι τις λειτουργικές τους δαπάνες συνιστά ομοίως οικονομικό πλεονέκτημα που δεν θα παρεχόταν υπό συνήθεις συνθήκες της αγοράς και απουσία της διαιτητικής απόφασης· υπό συνήθεις συνθήκες της αγοράς, η επιχείρηση θα έπρεπε να επωμισθεί η ίδια τις δαπάνες που είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με την οικονομική της δραστηριότητα και, ως εκ τούτου, δεν θα είχε παραγάγει αυτό το κέρδος. Κατά τρίτον, η καταβολή τόκων στους [προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία] για πληρωμές που φέρεται να οφείλονταν στο παρελθόν, αλλά που πρέπει να χαρακτηριστούν ως παρέχουσες πλεονέκτημα, συνιστά χωριστό και επιπρόσθετο πλεονέκτημα.»
167
Επιβάλλεται η διαπίστωση ότι οι προσφεύγοντες δεν προέβαλαν κανένα επιχείρημα ικανό να κλονίσει τα συμπεράσματα της Επιτροπής, τα οποία περιέχονται στην αιτιολογική σκέψη 96 της προσβαλλόμενης απόφασης και σύμφωνα με τα οποία η αποζημίωση που χορήγησε το διαιτητικό δικαστήριο συνιστούσε οικονομικό πλεονέκτημα κατά την έννοια του άρθρου 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, κατόπιν ανάλυσης των πλεονεκτημάτων που θα είχαν παρασχεθεί στους προσφεύγοντες στο πλαίσιο του επίμαχου καθεστώτος φορολογικών κινήτρων για το χρονικό διάστημα που εκτείνεται από τον χρόνο κατάργησής του έως και την προγραμματισμένη ημερομηνία λήξης του.
168
Λαμβανομένων υπόψη όλων των ανωτέρω, οι προσφεύγοντες δεν αποδεικνύουν ότι η Επιτροπή έκρινε εσφαλμένα ότι το επίμαχο μέτρο ενίσχυσης συνιστούσε οικονομικό πλεονέκτημα κατά την έννοια του άρθρου 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, το οποίο χορηγήθηκε στους προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία ως αντιστάθμιση των συνεπειών κατάργησης του επίμαχου καθεστώτος φορολογικών κινήτρων.
169
Κατά συνέπεια, η υπό κρίση αιτίαση πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της.
3) Επί της δεύτερης αιτίασης, με την οποία προβάλλεται αντίθεση προς την απόφαση της 27ης Σεπτεμβρίου 1988, Αστερίς κ.λπ. (106/87 έως 120/87)
170
Η υπό κρίση αιτίαση στηρίζεται, όπως προκύπτει από τη σκέψη 119 ανωτέρω, στην παραδοχή ότι η διαιτητική απόφαση παρήγαγε έννομα αποτελέσματα όσον αφορά τους προσφεύγοντες, επιδικάζοντάς τους αποζημίωση για την αποκατάσταση ζημίας που υπέστησαν από την προβαλλόμενη παραβίαση της ΔΕΣ, η οποία θεμελιώνει το χορηγηθέν από τη διαιτητική απόφαση δικαίωμά τους για αποζημίωση. Κατά συνέπεια, η καταβολή αποζημίωσης δυνάμει της διαιτητικής απόφασης δεν θα μπορούσε, κατ’ εφαρμογήν της απόφασης της 27ης Σεπτεμβρίου 1988, Αστερίς κ.λπ. (106/87 έως 120/87, EU:C:1988:457, σκέψεις 23 και 24), να χαρακτηρισθεί κρατική ενίσχυση.
171
Υπενθυμίζεται ότι οι κρατικές ενισχύσεις, οι οποίες αποτελούν μέτρα της δημόσιας αρχής που ευνοούν ορισμένες επιχειρήσεις ή ορισμένα προϊόντα, διαφέρουν θεμελιωδώς κατά τη νομική φύση από τις αποζημιώσεις τις οποίες υποχρεώνονται, ενδεχομένως, να καταβάλουν σε ιδιώτες οι εθνικές αρχές προς αποκατάσταση ζημίας που τους προξένησαν. Συνεπώς, οι εν λόγω αποζημιώσεις δεν αποτελούν κρατικές ενισχύσεις υπό την έννοια του δικαίου της Ένωσης (πρβλ. απόφαση της 27ης Σεπτεμβρίου 1988, Αστερίς κ.λπ., 106/87 έως 120/87, EU:C:1988:457, σκέψεις 23 και 24).
172
Πρέπει, επίσης, κατά πάγια νομολογία, να γίνει διάκριση μεταξύ των αγωγών περί αποκατάστασης ζημίας που προκύπτει από παράνομη πράξη, και της αγωγής περί καταβολής ποσών οφειλομένων βάσει κανονιστικής ρυθμίσεως (πρβλ. απόφαση της 27ης Σεπτεμβρίου 1988, Αστερίς κ.λπ., 106/87 έως 120/87, EU:C:1988:457, σκέψεις 25 και 26 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
173
Πράγματι, στην περίπτωση που τα ποσά που διεκδικούνται δικαστικώς, έστω και αν τυπικώς ζητούνται υπό τη μορφή αποζημίωσης, αντιστοιχούν στην καταβολή πλεονεκτήματος το οποίο ο ενάγων ζητεί βάσει της νομοθεσίας, η αγωγή δεν αποσκοπεί στην αποκατάσταση ζημίας άλλης από εκείνη που συνίσταται στη μη καταβολή του πλήρους ποσού του πλεονεκτήματος το οποίο ο ενάγων εκτίμησε ότι δικαιούται κατ’ εφαρμογήν της νομοθεσίας αυτής (πρβλ. απόφαση της 12ης Ιανουαρίου 2023, DOBELES HES, C‑702/20 και C‑17/21, EU:C:2023:1, σκέψεις 61 και 62).
174
Επομένως, στην περίπτωση που εθνική ρύθμιση έχει θεσπίσει «κρατική ενίσχυση» κατά την έννοια του άρθρου 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, η καταβολή ποσού το οποίο διεκδικήθηκε δικαστικώς κατ’ εφαρμογήν της εν λόγω ρύθμισης αποτελεί επίσης κρατική ενίσχυση (απόφαση της 12ης Ιανουαρίου 2023, DOBELES HES, C‑702/20 και C‑17/21, EU:C:2023:1, σκέψη 65).
175
Ο αποδέκτης ενισχύσεως δεν θα μπορούσε, επομένως, όπως υπομνήσθηκε στη σκέψη 165 ανωτέρω, να παρακάμπτει την αποτελεσματική εφαρμογή των κανόνων στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, πετυχαίνοντας, χωρίς να προβάλει ισχυρισμούς σχετικούς με το δίκαιο της Ένωσης στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, την έκδοση επιδικάζουσας αποζημίωση δικαστικής απόφασης, χάρη στην οποία θα μπορούσε, σε τελική ανάλυση, να διατηρήσει σε ισχύ την εν λόγω ενίσχυση επί σειρά ετών (πρβλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 11ης Νοεμβρίου 2015, Klausner Holz Niedersachsen, C‑505/14, EU:C:2015:742, σκέψεις 42 έως 44).
176
Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 99 έως 101 ανωτέρω, το δικαιοδοτικό σύστημα της Ένωσης, εντός του οποίου δεν εντάσσεται το διαιτητικό δικαστήριο (αναιρετική απόφαση, σκέψη 141), αντικατέστησε τη διαιτητική διαδικασία που προβλέπει η ΔΕΣ από την προσχώρηση της Ρουμανίας στην Ένωση, δηλαδή από την 1η Ιανουαρίου 2007, οπότε η διαιτητική απόφαση, την οποία εξέδωσε το εν λόγω δικαστήριο μετά την εν λόγω προσχώρηση, δεν μπορεί να έχει παραγάγει αποτελέσματα όσον αφορά τους προσφεύγοντες (διάταξη της 21ης Σεπτεμβρίου 2022, Romatsa κ.λπ. C‑333/19, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2022:749, σκέψεις 40 έως 43).
177
Υπό τις συνθήκες αυτές, και εν πάση περιπτώσει, ο χαρακτηρισμός που έγινε δεκτός στη διαιτητική απόφαση δεν είναι καθοριστικός για την εξέταση του ζητήματος της ύπαρξης κρατικής ενίσχυσης. Ως εκ τούτου, η καταβολή των επίδικων ποσών σε εκτέλεση της εν λόγω απόφασης δεν μπορεί να χαρακτηριστεί, από νομικής απόψεως, ως αποζημίωση κατά την έννοια του δικαίου της Ένωσης, για τον λόγο και μόνο ότι ο χαρακτηρισμός αυτός απορρέει από την διαιτητική απόφαση.
178
Συναφώς, η Επιτροπή μπορούσε επομένως, όπως και έπραξε με την προσβαλλόμενη απόφαση, να εξετάσει την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης ανεξάρτητα από τον νομικό χαρακτηρισμό τον οποίο είχε δεχθεί το διαιτητικό δικαστήριο.
179
Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από την ανάλυση της πρώτης αιτίασης του πρώτου σκέλους του δεύτερου λόγου ακυρώσεως, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα, χωρίς οι προσφεύγοντες να κατορθώσουν να ανατρέψουν την εκτίμηση αυτή, ότι το επίμαχο μέτρο ενίσχυσης συνιστούσε οικονομικό πλεονέκτημα που χορηγήθηκε στους προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία ως αντιστάθμιση για τις συνέπειες της κατάργησης του επίμαχου καθεστώτος φορολογικών κινήτρων και όχι για τη ζημία που, όπως προβάλλεται, υπέστησαν λόγω της συμπεριφοράς που επέδειξε η Ρουμανία επειδή, αφενός, διατήρησε τις υποχρεώσεις που συνδέονται με τα πλεονεκτήματα που θέσπισε το εν λόγω καθεστώς παρά την κατάργησή του και, αφετέρου, δεν τους προειδοποίησε εγκαίρως για την εν λόγω κατάργηση.
180
Δεδομένου ότι δεν αποδείχθηκε ότι η καταβολή των επίδικων ποσών είχε ως αποτέλεσμα την αποκατάσταση της ζημίας που επήλθε από τη φερόμενη ως υπαίτια συμπεριφορά της Ρουμανίας, όπως αυτή εκτέθηκε στη σκέψη 157 ανωτέρω, οι προσφεύγοντες αβασίμως υποστηρίζουν ότι, κατ’ εφαρμογήν της απόφασης της 27ης Σεπτεμβρίου 1988, Αστερίς κ.λπ. (106/87 έως 120/87, EU:C:1988:457, σκέψεις 23 και 24), το επίμαχο μέτρο ενίσχυσης δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως κρατική ενίσχυση.
181
Οι προσφεύγοντες προσθέτουν, ωστόσο, ότι η διαιτητική απόφαση δεν θα μπορούσε ούτε να τους έχει αποζημιώσει για την ανάκληση παράνομης ή ασυμβίβαστης με το δίκαιο της Ένωσης ενίσχυσης συνιστάμενης στο επίμαχο καθεστώς φορολογικών κινήτρων. Τούτο ισχύει, κατ’ ουσίαν, διότι το καθεστώς αυτό, το οποίο τέθηκε σε εφαρμογή πριν από την προσχώρηση της Ρουμανίας στην Ένωση, ουδέποτε υπήχθη, κατά την άποψή τους, στους κανόνες της Ένωσης περί κρατικών ενισχύσεων και στην αρμοδιότητα της Επιτροπής.
182
Εκ προοιμίου υπενθυμίζεται ότι η νομολογία που απορρέει από την απόφαση της 27ης Σεπτεμβρίου 1988, Αστερίς κ.λπ. (106/87 έως 120/87, EU:C:1988:457, σκέψεις 23 και 24), την παραβίαση της οποίας επικαλούνται οι προσφεύγοντες, αφορά αποκλειστικώς και μόνον τον χαρακτηρισμό δημόσιας ενίσχυσης, δεδομένου ότι με τη νομολογία αυτή κρίθηκε μόνον ότι οι δημόσιες ενισχύσεις έχουν νομική φύση θεμελιωδώς διαφορετική από την αποζημίωση.
183
Όπως προκύπτει από τις σκέψεις 139 έως 157 ανωτέρω, η Επιτροπή ορθώς κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το πλεονέκτημα που αποκόμισαν οι προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία δεν συνιστούσε την αποκατάσταση ζημίας οφειλόμενης σε παρανομία κατά την έννοια της απόφασης της 27ης Σεπτεμβρίου 1988, Αστερίς κ.λπ. (106/87 έως 120/87, EU:C:1988:457, σκέψεις 23 και 24). Ως εκ τούτου, τα επιχειρήματα με τα οποία οι προσφεύγοντες επιχειρούν να κλονίσουν τη συμπληρωματική αιτιολογία της προσβαλλόμενης απόφασης περί παρανομίας της ενίσχυσης, την οποία προέβαλε η Επιτροπή προκειμένου να αποκλείσει την εφαρμογή της απόφασης της 27ης Σεπτεμβρίου 1988, Αστερίς κ.λπ. (106/87 έως 120/87, EU:C:1988:457), δεν μπορούν να κλονίσουν την ορθότητα της προσβαλλόμενης απόφασης ως προς το ζήτημα αυτό.
184
Εν πάση περιπτώσει και επαλλήλως, υπενθυμίζεται ότι, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 64, παράγραφος 1, σημείο iii), της ευρωπαϊκής συμφωνίας σύνδεσης μεταξύ των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και των κρατών μελών τους, αφενός, και της Ρουμανίας, αφετέρου, η οποία συνήφθη και εγκρίθηκε εξ ονόματος της Κοινότητας με την απόφαση 94/907/ΕΚΑΧ, ΕΚ, Ευρατόμ του Συμβουλίου και της Επιτροπής, της 19ης Δεκεμβρίου 1994 (ΕΕ 1994, L 357, σ. 2, στο εξής: ευρωπαϊκή συμφωνία), οποιαδήποτε δημόσια ενίσχυση που νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστη με την ορθή λειτουργία της εν λόγω συμφωνίας, στον βαθμό που ενδέχεται να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και της Ρουμανίας. Σύμφωνα με το άρθρο 64, παράγραφος 2, της συμφωνίας, οποιαδήποτε πρακτική αντίθετη προς το εν λόγω άρθρο αξιολογείται «με βάση τα κριτήρια που προκύπτουν από την εφαρμογή των κανόνων των άρθρων 85, 86 και 92 της συνθήκης [ΕΟΚ, νυν άρθρων 101, 102 και 107 ΣΛΕΕ]».
185
Προκειμένου να συμμορφωθεί με την υποχρέωση εναρμόνισης που προβλέπει η ευρωπαϊκή συμφωνία, η Ρουμανία θέσπισε το 1999 τον lege nr. 143/1999 privind ajutorul de stat (νόμο 143/1999 περί κρατικών ενισχύσεων), ο οποίος περιείχε τον ίδιο ορισμό των κρατικών ενισχύσεων με τον προβλεπόμενο στο άρθρο 64 της ευρωπαϊκής συμφωνίας και στο δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο νόμος αυτός όρισε το Consiliul Concurenţei (Συμβούλιο Ανταγωνισμού, Ρουμανία) και την Oficiul Concurenței (Υπηρεσία Ανταγωνισμού, Ρουμανία) ως εθνικές αρχές επιφορτισμένες με την εποπτεία των κρατικών ενισχύσεων, αρμόδιες για την εκτίμηση του συμβατού των κρατικών ενισχύσεων που χορηγεί η Ρουμανία στις επιχειρήσεις.
186
Εν προκειμένω, η Επιτροπή διευκρίνισε ότι η υπό κρίση διαφορά δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της νομολογίας που απορρέει από την απόφαση της 27ης Σεπτεμβρίου 1988, Αστερίς κ.λπ. (106/87 έως 120/87, EU:C:1988:457, σκέψεις 23 και 24), για τον λόγο ότι, όπως προκύπτει κατ’ ουσίαν από την αιτιολογική σκέψη 103 της προσβαλλόμενης απόφασης, δεδομένου ότι το επίμαχο καθεστώς φορολογικών κινήτρων είχε ως αποτέλεσμα τη χορήγηση παράνομης κρατικής ενίσχυσης, η αποζημίωση που επιδικάστηκε στους προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία, το ύψος της οποίας αντιστοιχούσε στα φορολογικά κίνητρα τα οποία στερήθηκαν κατόπιν της κατάργησης του εν λόγω καθεστώτος, συνιστά, αυτή καθεαυτήν, παράνομη κρατική ενίσχυση.
187
Συναφώς, από τη δικογραφία προκύπτει ότι το ρουμανικό Συμβούλιο Ανταγωνισμού, με απόφαση της 15ης Μαΐου 2000, έκρινε ότι «[ο]ι απαλλαγές από τους τελωνειακούς δασμούς για τις πρώτες ύλες [έπρεπε] να θεωρηθούν ως κρατικές ενισχύσεις λειτουργίας», η δε απόφαση αυτή δεν προσεβλήθη ούτε ακυρώθηκε.
188
Υπό τις συνθήκες αυτές, το γεγονός και μόνον ότι το επίμαχο καθεστώς φορολογικών κινήτρων θεσπίστηκε πριν από την προσχώρηση της Ρουμανίας στην Ένωση, το οποίο επικαλέστηκαν οι προσφεύγοντες προς στήριξη του υπομνησθέντος στη σκέψη 181 ανωτέρω επιχειρήματός τους, δεν σημαίνει ότι το εν λόγω καθεστώς δεν εξετάστηκε υπό το πρίσμα των κανόνων που ισχύουν στην Ένωση για τις κρατικές ενισχύσεις. Συναφώς, ουδόλως ασκεί επιρροή το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν είχε, κατά τους προβληθέντες ισχυρισμούς, την αρμοδιότητα να διενεργήσει μια τέτοια εκτίμηση, δεδομένου ότι στην εκτίμηση αυτή προέβη αρχή της οποίας η αρμοδιότητα δεν αμφισβητείται στην υπό κρίση διαφορά.
189
Επομένως, οι προσφεύγοντες δεν μπορούν, για τον λόγο αυτό και μόνον, να υποστηρίξουν βασίμως ότι η Επιτροπή υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο, καθόσον έκρινε, όπως προκύπτει από την αιτιολογική σκέψη 103 της προσβαλλόμενης απόφασης, ότι η αποζημίωση που επιδικάστηκε με τη διαιτητική απόφαση είχε ως αποτέλεσμα να αποζημιώσει τους προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία για την ανάκληση παράνομης ή ασυμβίβαστης με το δίκαιο της Ένωσης ενίσχυσης την οποία συνιστούσε το επίμαχο σύστημα φορολογικών κινήτρων, σύμφωνα με τις νομολογιακές αρχές που υπομνήσθηκαν στις σκέψεις 172 έως 174 ανωτέρω.
190
Κατόπιν όλων των προεκτεθέντων, πρέπει να απορριφθεί η υπό κρίση αιτίαση και, κατά συνέπεια, και το υπό κρίση σκέλος του λόγου ακυρώσεως στο σύνολό του.
[παραλειπόμενα]
β)
Επί του τρίτου σκέλους, με το οποίο προβάλλεται ότι το επίμαχο μέτρο ενίσχυσης δεν μπορεί να καταλογιστεί στη Ρουμανία
201
Οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν, κατ’ ουσίαν, ότι, σύμφωνα με τα άρθρα 53 και 54 της σύμβασης ICSID, η εφαρμογή ή η εκτέλεση της διαιτητικής απόφασης από τη Ρουμανία αποτελεί ακούσια και αυτόματη συνέπεια των νομικών υποχρεώσεων που είχε αναλάβει το κράτος αυτό έναντι των λοιπών συμβαλλομένων μερών της εν λόγω σύμβασης. Δεδομένου ότι η Ρουμανία είναι υποχρεωμένη να εφαρμόσει ή να εκτελέσει την εν λόγω απόφαση, η καταβολή των επίδικων ποσών δεν αποτελεί επομένως μονομερή και αυτόνομη απόφαση του εν λόγω κράτους μέλους. Κατά συνέπεια, η προβαλλόμενη ενίσχυση δεν μπορεί να καταλογιστεί στη Ρουμανία, ώστε να θεωρηθεί ότι συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ.
202
Προς στήριξη της επιχειρηματολογίας τους, οι προσφεύγοντες επικαλούνται τη νομολογία που απορρέει από την απόφαση της 5ης Απριλίου 2006, Deutsche Bahn κατά Επιτροπής (T‑351/02, EU:T:2006:104, σκέψεις 100 έως 102), σύμφωνα με την οποία τα μέτρα που υποχρεούνται να θεσπίσουν τα κράτη μέλη βάσει του δικαίου της Ένωσης και για τα οποία δεν διαθέτουν εξουσία εκτιμήσεως δεν μπορούν να καταλογιστούν σε βάρος τους. Υποστηρίζουν ότι το ίδιο πρέπει να ισχύει και για τα μέτρα που επιβάλλονται από το διεθνές δίκαιο.
203
Επιπλέον, η διαιτητική απόφαση, σύμφωνα με τη σύμβαση ICSID, είναι εκτελεστή σε όλες τις συμβαλλόμενες χώρες, ακόμη και αυτές που δεν ανήκουν στην Ένωση. Δοθέντος ότι οι προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία έχουν επομένως το δικαίωμα να προβούν σε αναγκαστική εκτέλεση της διαιτητικής αποφάσεως επί των περιουσιακών στοιχείων που διαθέτει η Ρουμανία στην αλλοδαπή, για την εκτέλεσή της δεν αποφασίζουν κατ’ ανάγκη ρουμανικά δικαστήρια, οπότε, και για τον λόγο αυτό, η προβαλλόμενη ενίσχυση δεν μπορεί να καταλογιστεί στη Ρουμανία.
204
Στις γραπτές τους παρατηρήσεις επί των συμπερασμάτων που πρέπει να συναχθούν από την αναιρετική απόφαση, οι προσφεύγοντες προσθέτουν ότι η ίδια η διαιτητική απόφαση δεν μπορεί, εν πάση περιπτώσει, να καταλογιστεί στη Ρουμανία. Πράγματι, η εν λόγω απόφαση, κατά τους ισχυρισμούς τους, εκδόθηκε από ανεξάρτητο δικαστήριο, δεδομένου ότι η Ρουμανία δεν ασκεί έλεγχο επί των αποφάσεών του, οι οποίες δεν προσβάλλονται ενώπιον των ρουμανικών δικαστηρίων. Για τον λόγο αυτόν, η εν λόγω απόφαση δεν μπορεί να καταλογιστεί στο κράτος μέλος αυτό.
205
Η Επιτροπή, υποστηριζόμενη από το Βασίλειο της Ισπανίας, αντικρούει τα επιχειρήματα των προσφευγόντων.
206
Από τη νομολογία προκύπτει ότι, για να μπορούν πλεονεκτήματα να χαρακτηρισθούν ως «ενισχύσεις» κατά την έννοια του άρθρου 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, πρέπει να μπορούν να καταλογιστούν στο κράτος (βλ. απόφαση της 13ης Σεπτεμβρίου 2017, ENEA, C‑329/15, EU:C:2017:671, σκέψη 20 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Συναφώς, επισημαίνεται ότι, όταν χορηγείται πλεονέκτημα από δημόσια αρχή, το πλεονέκτημα αυτό εξ ορισμού μπορεί να καταλογιστεί στο κράτος (βλ. απόφαση της 15ης Δεκεμβρίου 2021, Oltchim κατά Επιτροπής, T‑565/19, EU:T:2021:904, σκέψη 160 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
207
Εν προκειμένω, η Επιτροπή υπενθυμίζει, στην πέμπτη περίπτωση της αιτιολογικής σκέψης 43 της προσβαλλόμενης απόφασης, ότι έκρινε, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, ότι η απόφαση χορήγησης του πλεονεκτήματος μπορεί να καταλογιστεί στη Ρουμανία, ανεξαρτήτως αν η Ρουμανία εφάρμοσε τη διαιτητική απόφαση εκουσίως ή βάσει διαταγής δικαστηρίου.
208
Στις αιτιολογικές σκέψεις 118 έως 120 της προσβαλλόμενης απόφασης, η Επιτροπή επισημαίνει, κατ’ αρχάς, ότι η εκούσια απόφαση της Ρουμανίας να συνάψει τη ΔΕΣ δημιούργησε ευνοϊκές συνθήκες για το επιλεκτικό πλεονέκτημα.
209
Η Επιτροπή επισημαίνει, στη συνέχεια, ότι η καταβολή τμήματος της αποζημίωσης που επιδικάστηκε στους προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία δυνάμει της διαιτητικής απόφασης με συμψηφισμό των φόρων που όφειλε ένας εξ αυτών στις ρουμανικές αρχές, καθώς και η καταβολή του υπολοίπου που πραγματοποίησαν οι ίδιες αυτές αρχές, μπορούσαν να καταλογισθούν στο εν λόγω κράτος μέλος, δεδομένου ότι οι ενέργειες αυτές είχαν πραγματοποιηθεί εκουσίως στο πλαίσιο της εφαρμογής της εν λόγω απόφασης.
210
Η Επιτροπή θεωρεί επίσης ότι η καταβολή του τμήματος των αποζημιώσεων στην οποία προέβη η Ρουμανία, μετά από ενέργειες στις οποίες προέβησαν, κατόπιν αιτήσεως των προσφυγόντων στη διαιτητική διαδικασία, τα εθνικά δικαστήρια και οι δικαστικοί επιμελητές που αυτά διόρισαν, μπορεί ομοίως να καταλογισθεί στο εν λόγω κράτος μέλος, δεδομένου ότι οι ενέργειες αυτές μπορούν να καταλογιστούν στις δημόσιες αρχές του ρουμανικού κράτους.
211
Επισημαίνοντας ότι η Ρουμανία δεν ήταν υποχρεωμένη από το δίκαιο της Ένωσης να εκτελέσει τη διαιτητική απόφαση, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, «[ε]πομένως, τυχόν απόφαση εφαρμογής ή εκτέλεσης της διαιτητικής απόφασης, είτε λαμβάνεται από την κυβέρνηση της Ρουμανίας είτε από τα εθνικά δικαστήρια αυτής, μπορεί να καταλογιστεί στο ρουμανικό κράτος».
212
Προκειμένου να αμφισβητήσουν την εκτίμηση της Επιτροπής ως προς το κατά πόσον το επίμαχο μέτρο ενίσχυσης μπορεί να καταλογιστεί στη Ρουμανία, οι προσφεύγοντες στηρίζονται, κατά κύριο λόγο, στην παραδοχή ότι η εφαρμογή ή η εκτέλεση της διαιτητικής απόφασης από τη Ρουμανία αποτελούσε υποχρέωση του εν λόγω κράτους μέλους έναντι άλλων συμβαλλομένων μερών της σύμβασης ICSID.
213
Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι, από την προσχώρηση της Ρουμανίας στην Ένωση, το σύστημα ένδικων βοηθημάτων που προβλέπεται από τις Συνθήκες ΕΕ και ΛΕE αντικατέστησε τη διαιτητική διαδικασία που προβλέπεται από τη ΔΕΣ (αναιρετική απόφαση, σκέψη 145), έτσι ώστε η διαιτητική απόφαση, που ελήφθη μετά την προσχώρηση αυτή, δεν παρήγαγε αποτελέσματα έναντι της Ρουμανίας και δεν μπορεί να εκτελεστεί (διάταξη της 21ης Σεπτεμβρίου 2022, Romatsa κ.λπ., C‑333/19, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2022:749, σκέψη 43).
214
Υπό τις συνθήκες αυτές, η Ρουμανία ήταν υποχρεωμένη να αφήσει ανεφάρμοστη τη διαιτητική απόφαση (πρβλ. διάταξη της 21ης Σεπτεμβρίου 2022, Romatsa κ.λπ., C‑333/19, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2022:749, σκέψη 44). Κατά συνέπεια και κατά μείζονα λόγο, οι προσφεύγοντες αβασίμως υποστηρίζουν ότι η Ρουμανία είχε υποχρέωση να εφαρμόσει ή να εκτελέσει την εν λόγω απόφαση (πρβλ. διάταξη της 21ης Σεπτεμβρίου 2022, Romatsa κ.λπ., C‑333/19, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2022:749, σκέψη 43).
215
Εν πάση περιπτώσει, η σύμβαση ICSID δεν μπορεί, εν προκειμένω, όσον αφορά την εκτέλεση της διαιτητικής απόφασης, να επιβάλει στη Ρουμανία υποχρεώσεις οι οποίες θα δέσμευαν τη Ρουμανία έναντι τρίτων χωρών και τις οποίες οι χώρες αυτές θα είχαν το δικαίωμα να επικαλεστούν έναντι της Ρουμανίας. Όπως διευκρινίστηκε στη σκέψη 106 ανωτέρω, ένα αμιγώς πραγματικό συμφέρον τρίτης χώρας που έχει συμβληθεί στη σύμβαση ICSID για την εκτέλεση μιας τέτοιας απόφασης δεν μπορεί να εξομοιωθεί, όσον αφορά την τρίτη αυτή χώρα, με «δικαίωμα» που γεννά υποχρέωση της Ρουμανίας να προβεί στην εκτέλεση αυτή [πρβλ. απόφαση της 14ης Μαρτίου 2024, Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου (Απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου), C‑516/22, EU:C:2024:231, σκέψη 76].
216
Δεδομένου ότι η παραδοχή επί της οποίας στηρίζονται οι προσφεύγοντες προς θεμελίωση του υπό κρίση σκέλους είναι εσφαλμένη, τα επιχειρήματα στα οποία στηρίζεται το εν λόγω σκέλος δεν επηρεάζουν τη νομιμότητα της προσβαλλόμενης απόφασης.
217
Επιπλέον, οι προσφεύγοντες, περιοριζόμενοι απλώς στην επίκληση νομολογίας που αφορά το δίκαιο της Ένωσης, δεν προσκομίζουν κανένα στοιχείο ικανό να αποδείξει, όπως ισχυρίζονται, ότι πράξη που απορρέει από υποχρεώσεις μη προερχόμενες από την εσωτερική έννομη τάξη κράτους μέλους δεν μπορεί να θεωρηθεί ως απόφαση δυνάμενη να καταλογισθεί στο εν λόγω κράτος, για τους σκοπούς της εφαρμογής του άρθρου 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ. Όπως παρατηρεί η Επιτροπή, η αποδοχή της συλλογιστικής των προσφευγόντων θα ισοδυναμούσε, στην πράξη, με παροχή σε όλα τα κράτη μέλη της δυνατότητας να αποφεύγουν τον έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων αναλαμβάνοντας διεθνή υποχρέωση που θα τους επέβαλλε τη χορήγηση συγκεκριμένου μέτρου κρατικών ενισχύσεων.
218
Επιπλέον, το γεγονός ότι η Ρουμανία επιχείρησε να αντιταχθεί στην εκτέλεση της διαιτητικής απόφασης ή ότι η Επιτροπή δεν μπορούσε να βασίσει την εκτίμησή της περί της δυνατότητας καταλογισμού του μέτρου στον εκούσιο χαρακτήρα της προσχώρησης της Ρουμανίας στη ΔΕΣ, όπως υποστηρίζουν οι προσφεύγοντες, δεν σημαίνει ότι η εφαρμογή ή η εκτέλεση της απόφασης αυτής δεν θα μπορούσε να καταλογιστεί στη Ρουμανία για τους άλλους λόγους που επικαλέστηκε η Επιτροπή με την προσβαλλόμενη απόφαση. Πράγματι, δεν αμφισβητείται, όπως προκύπτει από την αιτιολογική σκέψη 120 της προσβαλλόμενης απόφασης, η οποία εκτίθεται στη σκέψη 210 ανωτέρω, ότι οι δημόσιες αρχές του εν λόγω κράτους μέλους προέβησαν στην πραγματική καταβολή της αποζημίωσης, με αποτέλεσμα να έχουν εμπλακεί στην εφαρμογή ή την εκτέλεση της διαιτητικής απόφασης (πρβλ. απόφαση της 15ης Μαΐου 2019, Achema κ.λπ., C‑706/17, EU:C:2019:407, σκέψη 48 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
219
Εξάλλου, όσον αφορά το γεγονός που επικαλούνται οι προσφεύγοντες σύμφωνα με το οποίο η αναγκαστική εκτέλεση της διαιτητικής απόφασης κατόπιν δικαστικής απόφασης εκδοθείσας από δικαστήριο τρίτης χώρας θα είχε ως αποτέλεσμα την κατάσχεση των περιουσιακών στοιχείων της Ρουμανίας στην αλλοδαπή, αρκεί η διαπίστωση ότι τέτοια εκτέλεση δεν είχε πραγματοποιηθεί κατά τον χρόνο έκδοσης της προσβαλλόμενης απόφασης, οπότε ένα τέτοιο επιχείρημα δεν ασκεί επιρροή στην υπό κρίση διαφορά.
220
Τέλος, το γεγονός ότι η διαιτητική απόφαση εκδόθηκε από ανεξάρτητο δικαστήριο δεν ασκεί επιρροή στην εκτίμηση της δυνατότητας καταλογισμού του επίδικου μέτρου ενίσχυσης. Πράγματι, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 125 έως 136 ανωτέρω, το μέτρο που αποτελεί αντικείμενο της προσβαλλόμενης απόφασης δεν είναι η διαιτητική απόφαση, αλλά η καταβολή των επίδικων ποσών σε εκτέλεση ή σε εφαρμογή της εν λόγω απόφασης.
221
Λαμβανομένων υπόψη όλων των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί το υπό κρίση σκέλος και, κατά συνέπεια, ο δεύτερος λόγος ακυρώσεως στο σύνολό του.
[παραλειπόμενα]
3.
Επί του πέμπτου λόγου ακυρώσεως, με τον οποίο προβάλλονται εσφαλμένος προσδιορισμός των δικαιούχων του επίδικου μέτρου ενίσχυσης και έλλειψη αιτιολογίας
284
Οι προσφεύγοντες ισχυρίζονται ότι η εκτίμηση της Επιτροπής ως προς τους δικαιούχους του επίδικου μέτρου ενίσχυσης ενέχει πρόδηλη πλάνη και έλλειψη αιτιολογίας, καθόσον η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα, πρώτον, ότι οι Ioan και Viorel Micula, ως φυσικά πρόσωπα, αποτελούσαν μέρος μιας ενιαίας οικονομικής οντότητας με τους λοιπούς προσφεύγοντες, χωρίς να αποδείξει ότι τα πρόσωπα αυτά ασκούσαν τα ίδια οικονομική δραστηριότητα ώστε να μπορούν να θεωρηθούν ως επιχείρηση κατά την έννοια του άρθρου 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, δεύτερον, ότι το σύνολο των προσφευγόντων αποτελούσαν ενιαία οικονομική οντότητα και, τρίτον, ότι οι προσφεύγουσες επιχειρήσεις που δεν συμμετείχαν στη διαιτητική διαδικασία ήταν δικαιούχοι του επίδικου μέτρου ενίσχυσης.
285
Η Επιτροπή αντικρούει τα επιχειρήματα των προσφευγόντων.
286
Χάριν της ορθής απονομής της δικαιοσύνης, το δεύτερο σκέλος του υπό κρίση λόγου ακυρώσεως, με το οποίο προβάλλεται έλλειψη αιτιολογίας της προσβαλλόμενης απόφασης, πρέπει να εξεταστεί πριν από το πρώτο σκέλος του λόγου αυτού, το οποίο αφορά το βάσιμο της απόφασης αυτής.
287
Λαμβανομένων υπόψη των επιχειρημάτων που προβάλλονται προς στήριξη του υπό κρίση λόγου, είναι επίσης σκόπιμο να εκτιμηθεί κάθε σκέλος του λόγου αυτού, αφενός, όσον αφορά τους Ioan και Viorel Micula και, αφετέρου, όσον αφορά τις προσφεύγουσες επιχειρήσεις που δεν μετείχαν στη διαιτητική διαδικασία.
α)
Επί του δευτέρου σκέλους, το οποίο αντλείται από έλλειψη αιτιολογίας
288
Πρέπει να υπομνησθεί ότι η αιτιολογία που απαιτείται από το άρθρο 296 ΣΛΕΕ, το οποίο προβλέπει ότι οι νομικές πράξεις αιτιολογούνται, αποτελεί ουσιώδη τύπο (απόφαση της 18ης Ιουνίου 2015, Ipatau κατά Συμβουλίου, C‑535/14 P, EU:C:2015:407, σκέψη 37), πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στη φύση της οικείας πράξεως και από αυτήν πρέπει να συνάγεται με σαφήνεια και χωρίς αμφισημία η συλλογιστική του θεσμικού οργάνου που εξέδωσε την πράξη, ώστε να παρέχεται η δυνατότητα στους μεν ενδιαφερομένους να γνωρίζουν τους λόγους για τους οποίους ελήφθη το μέτρο, στο δε αρμόδιο δικαιοδοτικό όργανο να ασκήσει τον έλεγχό του. Συνεπώς, η απαίτηση αιτιολογήσεως πρέπει να εκτιμάται με γνώμονα τις περιστάσεις της υπό κρίση υποθέσεως, ιδίως δε το περιεχόμενο της πράξεως, τη φύση των παρατιθέμενων στοιχείων της αιτιολογίας και το συμφέρον που έχουν ενδεχομένως για παροχή διευκρινίσεων οι αποδέκτες ή άλλα πρόσωπα τα οποία αφορά η πράξη κατά την έννοια του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ. Η αιτιολογία δεν απαιτείται να παραθέτει εξαντλητικά όλα τα κρίσιμα πραγματικά και νομικά στοιχεία, καθόσον το ζήτημα αν η αιτιολογία πράξεως πληροί τις απαιτήσεις του άρθρου 296 ΣΛΕΕ πρέπει να εκτιμάται με γνώμονα όχι μόνον το γράμμα της, αλλά και το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται, καθώς και το σύνολο των κανόνων δικαίου που διέπουν τον σχετικό τομέα (αποφάσεις της 2ας Απριλίου 1998, Επιτροπή κατά Sytraval και Brink’s France, C‑367/95 P, EU:C:1998:154, σκέψη 63, και της 15ης Απριλίου 2008, Nuova Agricast, C‑390/06, EU:C:2008:224, σκέψη 79).
289
Συναφώς, επισημαίνεται, προκαταρκτικώς, ότι, σε αντίθεση με όσα υποστηρίζουν οι προσφεύγοντες, η Επιτροπή μπορούσε, χωρίς να τροποποιήσει την αιτιολογία της προσβαλλόμενης απόφασης, να επικαλεστεί στοιχεία προερχόμενα από τη διαιτητική απόφαση, την οποία οι ίδιοι οι προσφεύγοντες προσάρτησαν στο δικόγραφο της προσφυγής, αλλά τα οποία δεν είχαν περιληφθεί στην αιτιολογία της προσβαλλόμενης απόφασης, προκειμένου να απαντήσει στα επιχειρήματα που προέβαλαν οι προσφεύγοντες κατά την ένδικη διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου.
290
Όπως υπομνήσθηκε στη σκέψη 288 ανωτέρω, η αιτιολογία μιας πράξης εκτιμάται πράγματι όχι μόνο υπό το πρίσμα του περιεχομένου της ίδιας της προσβαλλόμενης πράξης, αλλά και του πλαισίου στο οποίο η πράξη εντάσσεται, ενός πλαισίου που συγκροτείται εν προκειμένω από τη διαιτητική διαδικασία και την κατόπιν αυτής εκδοθείσα διαιτητική απόφαση.
291
Τα εν λόγω στοιχεία ήταν, εξάλλου, γνωστά στους προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία, στους οποίους απευθυνόταν η διαιτητική απόφαση. Επιπλέον, πρέπει να γίνει δεκτό ότι οι προσφεύγουσες επιχειρήσεις που δεν μετείχαν στη διαιτητική διαδικασία ήταν σε θέση να γνωρίζουν τα στοιχεία αυτά εμμέσως, μέσω των Ioan και Viorel Micula, δηλαδή των μετόχων πλειοψηφίας των επιχειρήσεων αυτών (πρβλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 12ης Σεπτεμβρίου 2007, Ολυμπιακή Αεροπορία Υπηρεσίες κατά Επιτροπής, T‑68/03, EU:T:2007:253, σκέψη 45).
292
Υπό τις συνθήκες αυτές, οι προσφεύγοντες αλυσιτελώς υποστηρίζουν ότι η Επιτροπή, απαντώντας στα επιχειρήματα που είχαν αναπτύξει στο δικόγραφο της προσφυγής και στο υπόμνημα απαντήσεως, συμπλήρωσε την αιτιολογία της προσβαλλόμενης απόφασης αναφερόμενη στο περιεχόμενο της διαιτητικής απόφασης.
293
Εν προκειμένω, η Επιτροπή κατέληξε, όπως προκύπτει από την αιτιολογική σκέψη 91 της προσβαλλόμενης απόφασης, στα εξής:
«[Ο]ι αδελφοί Micula και οι τρεις [προσφυγούσες στη διαιτητική διαδικασία επιχειρήσεις] απαρτίζουν από κοινού μια ενιαία οικονομική μονάδα που αποτελεί επιχείρηση για τους σκοπούς της εφαρμογής του άρθρου 107, παράγραφος 1, [ΣΛΕΕ]. Οι υπόλοιπες εταιρείες του ομίλου EFDG, για τις εικαζόμενες ζημίες των οποίων οι αδελφοί Micula έλαβαν αποζημίωση δυνάμει της διαιτητικής απόφασης (European Drinks SA, Rieni Drinks SA, Scandic Distilleries SA, Transilvania General Import-Export S.R.L., West Leasing S.R.L), αποτελούν ομοίως τμήμα της εν λόγω ενιαίας οικονομικής μονάδας. Ο τελικός δικαιούχος του μέτρου ενίσχυσης είναι η εν λόγω ενιαία οικονομική μονάδα, η οποία απαρτίζεται από τους πέντε [προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία] και τις εν λόγω εταιρείες του ομίλου EFDG.»
1) Επί της αιτιολογίας της προσβαλλόμενης απόφασης κατά το μέρος που ορίζει τους Ioan και Viorel Micula ως δικαιούχους του επίδικου μέτρου ενίσχυσης
294
Αφού επισήμανε, στην αιτιολογική σκέψη 85 της προσβαλλόμενης απόφασης, ότι οι τρεις προσφυγούσες στη διαιτητική διαδικασία επιχειρήσεις και οι Ioan και Viorel Micula αποτελούσαν από κοινού ενιαία οικονομική μονάδα για τους σκοπούς της εφαρμογής των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων, η Επιτροπή συνήγαγε από αυτό ότι η εν λόγω ενιαία οικονομική οντότητα λογίζεται ως η σχετική επιχείρηση και εξέθεσε, στις αιτιολογικές σκέψεις 85 έως 89 της εν λόγω απόφασης, τους λόγους για τους οποίους έκρινε ότι οι πέντε προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία αποτελούσαν ενιαία οικονομική μονάδα. Ειδικότερα, επισήμανε ότι οι Ioan και Viorel Micula κατείχαν, άμεσα ή έμμεσα, σχεδόν το σύνολο του κεφαλαίου των προσφυγουσών επιχειρήσεων, με αποτέλεσμα να ασκούν, διαθέτοντας «σχεδόν την αποκλειστική κυριότητα», «πλήρη έλεγχο» επί των ίδιων αυτών επιχειρήσεων. Στην αιτιολογική σκέψη 88 της εν λόγω απόφασης, προσέθεσε ότι οι προσφυγούσες στη διαιτητική διαδικασία επιχειρήσεις ζήτησαν να καταβληθούν τα επίδικα ποσά στους Ioan και Viorel Micula και συνήγαγε εξ αυτού το συμπέρασμα ότι η εν λόγω συμπεριφορά καταδεικνύει την έλλειψη αυτονομίας των προσφυγουσών στη διαιτητική διαδικασία επιχειρήσεων έναντι των Ioan και Viorel Micula.
295
Τέλος, απαντώντας στα επιχειρήματα των προσφευγόντων, η Επιτροπή παρέπεμψε, στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας, στη διαιτητική απόφαση εκθέτοντας τις μαρτυρικές καταθέσεις των ίδιων των προσφευγόντων, από τις οποίες προκύπτει ότι αποτελούσαν μία και την αυτή επιχείρηση με τις προσφυγούσες στη διαιτητική διαδικασία επιχειρήσεις. Επισήμανε, συγκεκριμένα, ότι, κατά τη διαιτητική διαδικασία, οι προσφυγόντες σε αυτήν είχαν χαρακτηρίσει την επιχειρηματική τους οργάνωση ως «ολοκληρωμένο επιχειρηματικό μοντέλο», ως «οικογενειακή επιχείρηση της οποίας οι αποφάσεις λαμβάνονταν προφορικά και η οποία συνήθως δεν λειτουργούσε βάσει γραπτών σχεδίων» ή ακόμη ως «ολοκληρωμένο σύστημα επιχειρήσεων παραγωγής».
296
Υπό τις συνθήκες αυτές, η προσβαλλόμενη απόφαση αιτιολογείται επαρκώς, ώστε να παρέχεται στους Ioan και Viorel Micula η δυνατότητα να γνωρίζουν τους λόγους για τους οποίους η Επιτροπή έκρινε ότι πρέπει να θεωρηθεί ότι αποτελούν, μαζί με τις προσφυγούσες στη διαιτητική διαδικασία επιχειρήσεις, μια ενιαία οικονομική οντότητα για την εφαρμογή των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων, με αποτέλεσμα να θεωρούνται δικαιούχοι του επίμαχου μέτρου ενίσχυσης. Η αιτιολογία της απόφασης αυτής ήταν κατά μείζονα λόγο επαρκής, καθόσον η απόφαση ελήφθη σε πλαίσιο απολύτως γνωστό στους Ioan και Viorel Micula (πρβλ. απόφαση της 13ης Δεκεμβρίου 2017, Ελλάδα κατά Επιτροπής, T‑314/15, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2017:903, σκέψη 110 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
297
Επομένως, η πρώτη αιτίαση του υπό κρίση σκέλους πρέπει να απορριφθεί.
2) Επί της αιτιολογίας της προσβαλλόμενης απόφασης κατά το μέρος που ορίζει τις προσφεύγουσες επιχειρήσεις που δεν συμμετείχαν στη διαιτητική διαδικασία ως δικαιούχους του επίδικου μέτρου ενίσχυσης
298
Όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή, αφού υπενθύμισε, στις αιτιολογικές σκέψεις 81 και 82 της απόφασης αυτής, τον ορισμό της επιχείρησης κατά την έννοια της νομολογίας και τις προϋποθέσεις που απαιτούνται για να θεωρηθεί ότι νομικές οντότητες, αποτελούμενες από φυσικά ή νομικά πρόσωπα, μπορούν από κοινού να αποτελούν ενιαία οικονομική οντότητα για τους σκοπούς της εφαρμογής των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων, ανέφερε τους λόγους για τους οποίους έκρινε ότι όλοι οι προσφεύγοντες, συμπεριλαμβανομένων των προσφευγουσών επιχειρήσεων που δεν μετείχαν στη διαιτητική διαδικασία, αποτελούσαν ενιαία οικονομική οντότητα.
299
Όσον αφορά την ένταξη των προσφευγουσών επιχειρήσεων που δεν μετείχαν στη διαιτητική διαδικασία σε μια ενιαία οικονομική οντότητα, η Επιτροπή, αφού διαπίστωσε ότι οι επιχειρήσεις αυτές ανήκαν σε μεγαλύτερο όμιλο εταιριών, δηλαδή στον όμιλο EFDG, επισήμανε, στην αιτιολογική σκέψη 87 της προσβαλλόμενης απόφασης, ότι οι προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία είχαν ζητήσει, κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, αποζημίωση για τις προσφεύγουσες επιχειρήσεις που δεν μετείχαν στη διαιτητική διαδικασία και υπολόγισε το ποσό της ζητηθείσας αποζημίωσης βάσει των ζημιών που φέρεται να υπέστη ο εν λόγω όμιλος στο σύνολό του. Ανέφερε επίσης, στην ίδια αιτιολογική σκέψη, ότι το διαιτητικό δικαστήριο είχε διαπιστώσει ότι οι Ioan και Viorel Micula κατείχαν τουλάχιστον το 99,96 % του κεφαλαίου τους και τόνισε ότι η συμπεριφορά των προσφυγόντων στη διαιτητική διαδικασία και οι εκτιμήσεις του διαιτητικού δικαστηρίου σχετικά με την αποζημίωση καταδείκνυαν ότι «οι αδελφοί Micula και οι τρεις [προσφυγούσες στη διαιτητική διαδικασία] εταιρείες, καθώς και οι […] εταιρείες που εντάσσονται στον όμιλο EFDG [οι οποίες δεν μετείχαν στη διαιτητική διαδικασία], αποτελού[σα]ν μια ενιαία οικονομική μονάδα με κοινό οικονομικό συμφέρον». Στην αιτιολογική σκέψη 89 της απόφασης αυτής η Επιτροπή διευκρίνισε ότι, στην πράξη, δυνάμει του δικαιώματος κυριότητάς τους, οι Ioan και Viorel Micula ασκούσαν «πλήρη έλεγχο» επί των επιχειρήσεων που δεν μετείχαν στη διαιτητική διαδικασία. Υπό αυτές τις συνθήκες, όπως διευκρινίστηκε στη σκέψη 293 ανωτέρω, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι «[ο] τελικός δικαιούχος του μέτρου ενίσχυσης [ήταν] η εν λόγω ενιαία οικονομική μονάδα, η οποία απαρτίζεται από τους πέντε [προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία] και τις εν λόγω εταιρείες του ομίλου [αυτού]».
300
Απαντώντας στα επιχειρήματα των προσφευγόντων στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας, η Επιτροπή, αναφερόμενη στις μαρτυρικές καταθέσεις των προσφευγόντων που προσκομίσθηκαν κατά τη διαιτητική διαδικασία, θεώρησε περαιτέρω ότι η ανάπτυξη του ομίλου EFDG ακολούθησε ένα ολοκληρωμένο και ενιαίο επιχειρηματικό σχέδιο, καθώς «οι νέες επιχειρήσεις και οι νέες επενδύσεις [είχαν] ενσωματωθεί στις υπάρχουσες επιχειρήσεις και επενδύσεις, έτσι ώστε όλες οι επιχειρήσεις [είχαν] συνεργαστεί για τη δημιουργία, την κατασκευή, τη συσκευασία και τη διανομή των προϊόντων με αποτελεσματικό τρόπο».
301
Από την αιτιολογία της προσβαλλόμενης απόφασης και από το πλαίσιο εντός του οποίου η απόφαση εκδόθηκε, προκύπτει ότι οι προσφεύγουσες επιχειρήσεις που δεν μετείχαν στη διαιτητική διαδικασία μπορούσαν να αντιληφθούν τους λόγους για τους οποίους η Επιτροπή έκρινε ότι πρέπει και αυτές επίσης να θεωρηθούν δικαιούχοι του επίδικου μέτρου ενίσχυσης.
302
Συναφώς, το επιχείρημα των προσφευγόντων ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν αιτιολογεί την προβαλλόμενη «πραγματική κάρπωση» του επίδικου μέτρου ενίσχυσης εκ μέρους των μη προσφυγουσών στη διαιτητική διαδικασία επιχειρήσεων είναι, εξάλλου, αλυσιτελές, δεδομένου ότι η Επιτροπή δεν επικαλέστηκε σε κανένα σημείο, στην εν λόγω απόφαση, την έννοια της «πραγματικής κάρπωσης» του μέτρου για τον προσδιορισμό των δικαιούχων του.
303
Λαμβανομένων υπόψη όλων των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η δεύτερη αιτίαση του υπό κρίση σκέλους και, κατά συνέπεια, και το σκέλος αυτό στο σύνολό του.
β)
Επί του πρώτου σκέλους, με το οποίο προβάλλεται πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως
304
Οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε, κατ’ ουσίαν και επαρκώς κατά νόμο, ότι οι Ioan και Viorel Micula, λόγω της συμμετοχής τους στο κεφάλαιο των επιχειρήσεων του ομίλου EFDG, καθώς και λόγω των δεσμών τους με τις επιχειρήσεις αυτές, μπορούσαν, πέραν της ασκήσεως των δικαιωμάτων τους ως μετόχων στις επιχειρήσεις αυτές, να παρέμβουν αποτελεσματικά στη συγκεκριμένη διαχείριση των επιχειρήσεων του ομίλου, ώστε να σχηματίσουν μια ενιαία οικονομική οντότητα με τις εν λόγω επιχειρήσεις.
305
Οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν, ειδικότερα, ότι οι αιτιολογίες της προσβαλλόμενης απόφασης, οι οποίες αφορούν την ύπαρξη πλειοψηφικών συμφερόντων, η οποία άλλωστε δεν αποδείχθηκε, στο κεφάλαιο των προσφευγουσών επιχειρήσεων που δεν μετείχαν στη διαιτητική διαδικασία, το γεγονός ότι επετράπη στους Ioan και Viorel Micula κατά τη διάρκεια της διαιτητικής διαδικασίας να διεκδικήσουν αποζημίωση για ζημίες που υπέστησαν μέσω αυτών των επιχειρήσεων και το γεγονός ότι το διαιτητικό δικαστήριο αποζημίωσε «συλλογικώς» τους πέντε προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία, δεν επαρκούν για να αποδειχθεί ότι οι Ioan και Viorel Micula ήλεγχαν την υποτιθέμενη οικονομική μονάδα που, όπως υποστηρίζεται, αποτελούσαν μαζί με τις εταιρίες του ομίλου EFDG.
306
Επομένως, κατά τους προσφεύγοντες, δεδομένου ότι από τις κρατικές ενισχύσεις δεν μπορούν να επωφεληθούν φυσικά πρόσωπα που δεν αποτελούν τα ίδια επιχειρήσεις, η Επιτροπή υπέπεσε σε πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως στην προσβαλλόμενη απόφαση χαρακτηρίζοντας ως δικαιούχους του επίδικου μέτρου ενίσχυσης τους Ioan και Viorel Micula, οι οποίοι δεν ασκούσαν καμία οικονομική δραστηριότητα.
307
Οι προσφεύγοντες προσθέτουν ότι, ενώ οι Ioan και Viorel Micula αποζημιώθηκαν με τη διαιτητική απόφαση για τις ζημίες που υπέστησαν αποκλειστικώς και μόνον υπό την ιδιότητά τους ως μέτοχοι των προσφευγουσών επιχειρήσεων που δεν μετείχαν στη διαιτητική διαδικασία, οι τελευταίες, οι οποίες δεν έλαβαν κανένα ποσό, δεν μπορούν ούτε και αυτές να θεωρηθούν ως δικαιούχοι του επίδικου μέτρου ενίσχυσης.
308
Εξάλλου, η ανάλυση στην οποία προέβη το διαιτητικό δικαστήριο στη διαιτητική απόφαση αφορά την περίοδο μεταξύ των ετών 2000 και 2009 και όχι την περίοδο που λαμβάνεται υπόψη στην προσβαλλόμενη απόφαση.
309
Υπενθυμίζεται ότι το δίκαιο του ανταγωνισμού της Ένωσης και, ειδικότερα, η απαγόρευση του άρθρου 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ αφορούν τις δραστηριότητες των επιχειρήσεων (απόφαση της 25ης Ιουλίου 2018, Επιτροπή κατά Ισπανίας κ.λπ., C‑128/16 P, EU:C:2018:591, σκέψη 34).
310
Κατά πάγια νομολογία, στο πλαίσιο του δικαίου του ανταγωνισμού, η έννοια της «επιχείρησης» περιλαμβάνει κάθε φορέα που ασκεί οικονομική δραστηριότητα, ανεξαρτήτως του νομικού καθεστώτος που τον διέπει και του τρόπου χρηματοδότησής του (βλ. απόφαση της 10ης Ιανουαρίου 2006, Cassa di Risparmio di Firenze κ.λπ., C‑222/04, EU:C:2006:8, σκέψη 107 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
311
Συνιστά οικονομική δραστηριότητα κάθε δραστηριότητα διαθέσεως αγαθών ή παροχής υπηρεσιών σε συγκεκριμένη αγορά (βλ. απόφαση της 27ης Ιουνίου 2017, Congregación de Escuelas Pías Provincia Betania, C‑74/16, EU:C:2017:496, σκέψη 45 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
312
Κατ’ αυτόν τον τρόπο, το δίκαιο του ανταγωνισμού της Ένωσης, εστιάζοντας στις δραστηριότητες των επιχειρήσεων, καθιερώνει ως αποφασιστικό κριτήριο το ενιαίο της συμπεριφοράς τους στην αγορά, χωρίς η τυπική διάκριση μεταξύ των διαφόρων εταιριών που προκύπτει από τη χωριστή τους νομική προσωπικότητα να μπορεί, από πλευράς εφαρμογής των κανόνων του ανταγωνισμού, να αντιταχθεί σε μια τέτοια ενιαία συμπεριφορά (απόφαση της 27ης Ιουνίου 2024, Unichem Laboratories κατά Επιτροπής, C‑166/19 P, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2024:548, σκέψη 52).
313
Επομένως, όταν φυσικά ή νομικά πρόσωπα που διακρίνονται νομικώς μεταξύ τους αποτελούν μία οικονομική μονάδα, πρέπει να νοούνται ως μία και μόνη επιχείρηση από την άποψη της εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμού της Ένωσης. Στο πλαίσιο των κρατικών ενισχύσεων, το ζήτημα αν υφίσταται μία οικονομική μονάδα τίθεται όταν πρόκειται να προσδιορισθεί ο δικαιούχος ενίσχυσης [βλ. απόφαση της 19ης Μαΐου 2021, Ryanair κατά Επιτροπής (KLM· Covid-19), T‑643/20, EU:T:2021:286, σκέψη 46 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
314
Στα στοιχεία που λαμβάνονται υπόψη στη νομολογία για να εξακριβωθεί η ύπαρξη ή μη μίας οικονομικής μονάδας στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η συμμετοχή της οικείας επιχείρησης σε όμιλο εταιριών ελεγχόμενο ευθέως ή εμμέσως από μία εξ αυτών, η άσκηση πανομοιότυπων ή παράλληλων οικονομικών δραστηριοτήτων, η έλλειψη οικονομικής αυτοτέλειας των οικείων εταιριών, ο σχηματισμός ενιαίου ομίλου ελεγχόμενου από μία και μόνον οντότητα, η δυνατότητα, για την οντότητα που έχει πλειοψηφική συμμετοχή σε άλλη εταιρία, να ασκεί έλεγχο, να παρέχει κίνητρα και οικονομική στήριξη στην εν λόγω εταιρία, καθώς και η ύπαρξη οργανικών και λειτουργικών δεσμών μεταξύ των εν λόγω εταιριών [βλ. απόφαση της 19ης Μαΐου 2021, Ryanair κατά Επιτροπής (KLM· Covid-19), T‑643/20, EU:T:2021:286, σκέψη 47 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
315
Επομένως, μολονότι, συνήθως, η οικονομική δραστηριότητα ασκείται απευθείας στην αγορά, δεν αποκλείεται να ασκείται ταυτοχρόνως απευθείας στην αγορά από επιχειρηματία και εμμέσως από άλλη οντότητα που ελέγχει τον εν λόγω επιχειρηματία στο πλαίσιο οικονομικής μονάδας που σχηματίζουν από κοινού (απόφαση της 10ης Ιανουαρίου 2006, Cassa di Risparmio di Firenze κ.λπ., C‑222/04, EU:C:2006:8, σκέψεις 109 και 110).
316
Επιβάλλεται, ωστόσο, να τονιστεί ότι η απλή κατοχή μεριδίων συμμετοχής, έστω πλειοψηφικών, δεν αρκεί για να χαρακτηριστεί ως οικονομική η δραστηριότητα της οντότητας που κατέχει τις συμμετοχές αυτές, εφόσον η δραστηριότητα αυτή συνίσταται μόνο στην άσκηση των μετοχικών ή εταιρικών δικαιωμάτων ή, εφόσον συντρέχει περίπτωση, και στην είσπραξη μερισμάτων, που αποτελούν απλώς καρπούς της ιδιοκτησίας του αγαθού (απόφαση της 10ης Ιανουαρίου 2006, Cassa di Risparmio di Firenze κ.λπ., C‑222/04, EU:C:2006:8, σκέψη 111).
317
Αντιθέτως, οντότητα η οποία, μέσω της πλειοψηφικής συμμετοχής της σε εταιρία, ασκεί πράγματι τον έλεγχο της εταιρίας αναμειγνυόμενη ευθέως ή εμμέσως στη διαχείρισή της θεωρείται ότι μετέχει στην οικονομική δραστηριότητα της ελεγχομένης επιχειρήσεως και πρέπει, επομένως, να χαρακτηριστεί και η ίδια, βάσει αυτού, επιχείρηση κατά την έννοια του άρθρου 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ (απόφαση της 10ης Ιανουαρίου 2006, Cassa di Risparmio di Firenze κ.λπ., C‑222/04, EU:C:2006:8, σκέψεις 112 και 113).
318
H Επιτροπή διαθέτει ευρεία διακριτική ευχέρεια για να προσδιορίσει αν εταιρίες που αποτελούν μέλη ενός ομίλου πρέπει να θεωρούνται ως οικονομική μονάδα ή ως νομικώς και χρηματοοικονομικώς αυτοτελείς, όσον αφορά την εφαρμογή του συστήματος των κρατικών ενισχύσεων (απόφαση της 29ης Ιουνίου 2000, DSG κατά Επιτροπής, T‑234/95, EU:T:2000:174, σκέψη 124).
319
Ο έλεγχος του δικαστή της Ένωσης περιορίζεται στην εξακρίβωση, αφενός μεν, ότι τηρήθηκαν οι κανόνες διαδικασίας και αιτιολογήσεως, αφετέρου δε, ότι είναι ακριβή τα πραγματικά περιστατικά καθώς και ότι δεν υφίσταται πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως και κατάχρηση εξουσίας. Για τον σκοπό αυτόν, ο δικαστής της Ένωσης οφείλει, μεταξύ άλλων, όχι μόνο να εξακριβώσει την ακρίβεια των προβληθέντων αποδεικτικών στοιχείων, την αξιοπιστία και τη συνοχή τους, αλλά και να ελέγξει αν τα στοιχεία αυτά αποτελούν το σύνολο των κρίσιμων δεδομένων που πρέπει να ληφθούν υπόψη για την εκτίμηση μιας περίπλοκης κατάστασης και αν μπορούν να στηρίξουν τα συμπεράσματα που συνήχθησαν βάσει των δεδομένων αυτών [βλ. απόφαση της 19ης Μαΐου 2021, Ryanair κατά Επιτροπής (KLM· Covid-19), T‑643/20, EU:T:2021:286, σκέψεις 69 και 70 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
320
Συναφώς, η νομιμότητα αποφάσεως στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων πρέπει να εκτιμάται από το δικαιοδοτικό όργανο της Ένωσης αναλόγως των πληροφοριακών στοιχείων που μπορούσε να έχει στη διάθεσή της η Επιτροπή όταν έλαβε τη σχετική απόφαση, τα οποία περιλαμβάνουν τα στοιχεία που είναι κρίσιμα για την εκτίμηση στην οποία πρέπει να προβεί το εν λόγω θεσμικό όργανο και τα οποία θα μπορούσαν, κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής, να της προσκομισθούν κατά τη διοικητική διαδικασία (πρβλ. απόφαση της 20ής Σεπτεμβρίου 2017, Επιτροπή κατά Frucona Košice, C‑300/16 P, EU:C:2017:706, σκέψεις 70 και 71).
1) Επί της πρώτης αιτίασης, με την οποία προβάλλεται πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως όσον αφορά τον χαρακτηρισμό των Ioan και Viorel Micula ως δικαιούχων του επίδικου μέτρου ενίσχυσης
321
Εν προκειμένω, δεν αμφισβητείται ότι όλοι οι προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία ήταν αποδέκτες της καταβολής των επίδικων ποσών. Οι Ioan και Viorel Micula παραδέχονται ρητώς ότι ήταν αποδέκτες της εν λόγω καταβολής στις απαντήσεις τους στις γραπτές ερωτήσεις που τους απηύθυνε το Γενικό Δικαστήριο στις 30 Μαΐου 2023 με μέτρο οργάνωσης της διαδικασίας που ελήφθη βάσει του άρθρου 89 του Κανονισμού Διαδικασίας (στο εξής: μέτρο οργάνωσης της διαδικασίας της 30ής Μαΐου 2023).
322
Το γεγονός ότι μέρος των ποσών «δεσμεύθηκε» σε λογαριασμό που ανοίχθηκε στο όνομα των πέντε προσφυγόντων στη διαιτητική διαδικασία δεν είναι ικανό να θέσει υπό αμφισβήτηση τη διαπίστωση αυτή. Πράγματι, δεν απαιτείται πραγματική μεταβίβαση κρατικών πόρων εφόσον το δικαίωμα έχει παρασχεθεί στους δικαιούχους (πρβλ. απόφαση της 19ης Δεκεμβρίου 2019, Arriva Italia κ.λπ., C‑385/18, EU:C:2019:1121, σκέψη 36).
323
Οι Ioan και Viorel Micula υποστηρίζουν, ωστόσο, ότι τα επίδικα ποσά θα μπορούσαν, κατ’ ουσίαν, να τους έχουν ωφελήσει μόνον υπό την ιδιότητα των μετόχων των επιχειρήσεων του ομίλου EFDG και όχι υπό την ιδιότητα των οντοτήτων που ασκούν οικονομική δραστηριότητα. Τούτο προκύπτει, κατά την άποψή τους, ιδίως από τη συλλογιστική που ανέπτυξε το διαιτητικό δικαστήριο προς στήριξη της διαιτητικής απόφασης.
324
Πρώτον, χωρίς οι προσφεύγοντες να αμφισβητούν τις διαπιστώσεις στις οποίες προέβη το διαιτητικό δικαστήριο ως προς τα πραγματικά περιστατικά και οι οποίες επαναλήφθηκαν προς στήριξη της προσβαλλόμενης απόφασης, από τη δικογραφία προκύπτει ότι, κατά τη διάρκεια της διαιτητικής διαδικασίας, όπως αποδεικνύεται από τις παρατηρήσεις και τις μαρτυρικές καταθέσεις τις οποίες υπέβαλαν οι προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία στις 22 Δεκεμβρίου 2009 και οι οποίες αναφέρονται ως έρεισμα της διαιτητικής απόφασης, οι Ioan και Viorel Micula, μετά την επιτυχία των αρχικών επενδύσεών τους, επέκτειναν, όπως προκύπτει από τη σκέψη 160 της διαιτητικής απόφασης, τις δραστηριότητες παραγωγής ποτών, δημιουργώντας το σύστημα που στη συνέχεια κατέστη ολοκληρωμένο σύστημα παραγωγής. Συναφώς, οι προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία υποστήριξαν, όπως προκύπτει από τη σκέψη 161 της διαιτητικής απόφασης, ότι η επέκταση των παραγωγικών δραστηριοτήτων τους, μέσω της δημιουργίας νέων επιχειρήσεων, είχε προγραμματιστεί να συμπέσει με τη λήξη των φορολογικών κινήτρων που προβλέπονταν για τις προϋφιστάμενες επιχειρήσεις. Οι νέες επιχειρήσεις και οι νέες επενδύσεις ενσωματώθηκαν έτσι στις υπάρχουσες επιχειρήσεις και επενδύσεις, με αποτέλεσμα όλες οι επιχειρήσεις να έχουν συνεργαστεί «για τη δημιουργία, την κατασκευή, τη συσκευασία και τη διανομή των προϊόντων με τρόπο αποτελεσματικό». Ειδικότερα, από την απάντησή τους της 22ας Δεκεμβρίου 2009, που παρατίθεται στη σκέψη 164 της διαιτητικής απόφασης, προκύπτει ότι οι προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία μετέφεραν το αποστακτήριό τους, το οποίο αργότερα αποτέλεσε την εταιρία Scandic Distilleries, στον νομό Bihor για να επωφεληθούν από το επίμαχο σύστημα φορολογικών κινήτρων.
325
Ενώ οι Ioan και Viorel Micula είχαν αρχικά προγραμματίσει τον αναπροσανατολισμό των δραστηριοτήτων τους στην περιοχή μεταλλευτικής δραστηριότητας Ștei-Nucet, αποφάσισαν, όπως αναφέρεται στη σκέψη 554 της διαιτητικής απόφασης, να παραμείνουν στον νομό Bihor για να επωφεληθούν από το επίμαχο σύστημα φορολογικών κινήτρων. Συναφώς, δήλωσαν ότι συνεστήθησαν οι προσφεύγουσες επιχειρήσεις European Food, Starmill και Multipack, η πρώτη, για την εισαγωγή της πλειονότητας των πρώτων υλών, η δεύτερη, για τη δημιουργία εσωτερικά ολοκληρωμένων εγκαταστάσεων άλεσης σιτηρών και, η τρίτη, για τη συσκευασία και την επισήμανση όλων σχεδόν των προϊόντων των εταιριών του ομίλου. Ανέφεραν επίσης, όπως προκύπτει από τις μαρτυρικές καταθέσεις τους που προσκομίστηκαν στις 22 Δεκεμβρίου 2009, ότι το μοντέλο εμπορικής στρατηγικής τους αποσκοπούσε, μέσω της καθετοποίησης των εγκαταστάσεών τους, στην επίτευξη μακροπρόθεσμης κερδοφορίας χάρη στα αντλούμενα από το εν λόγω καθεστώς οφέλη. Επομένως, οι προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία χρειάστηκε να πραγματοποιήσουν μια αρχική επένδυση για να επωφεληθούν από τα κίνητρα για την ανάπτυξη μιας ολοκληρωμένης, ανταγωνιστικής και μακροπρόθεσμα αποτελεσματικής δραστηριότητας.
326
Από τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν οι προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία στις 13 Μαΐου 2011, όπως αυτές επαναλαμβάνονται στη σκέψη 555 της διαιτητικής απόφασης, προκύπτει επίσης ότι αυτοπροσδιορίζονταν ως «οικογενειακές επιχειρήσεις» και ότι οι Ioan και Viorel Micula είχαν εξετάσει προσεκτικά τον αντίκτυπο του επίμαχου καθεστώτος φορολογικών κινήτρων, τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσαν να επωφεληθούν από αυτό και είχαν συγκρίνει, πριν λάβουν την απόφαση για τη σχετική επένδυση, τα μειονεκτήματα της λειτουργίας σε μια μειονεκτούσα περιοχή, η οποία δεν διέθετε υποδομές και ειδικευμένους εργαζόμενους, καθώς και τα πλεονεκτήματα που παρέχει το εν λόγω καθεστώς.
327
Οι προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία αναφέρθηκαν επίσης, κατά τη διαιτητική διαδικασία, όπως προκύπτει από τη σκέψη 1067 της διαιτητικής απόφασης, στο «συνολικό οικονομικό μοντέλο» τους, το οποίο συνίστατο στην οικοδόμηση μιας βιώσιμης «πλατφόρμας παραγωγής» κατά τη λήξη του επίμαχου καθεστώτος φορολογικών κινήτρων.
328
Από την κατάθεση ενός εκ των μαρτύρων τους η οποία μνημονεύεται στη σκέψη 1072 της διαιτητικής απόφασης, παρατίθεται στο υπόμνημα αντίκρουσης και επαναλαμβάνεται στη σκέψη 1071 της εν λόγω απόφασης, προκύπτει ότι ο μάρτυς συμπεριέλαβε, στο πλαίσιο της πρώτης κατάθεσής του, διαγράμματα που έδειχναν την «ενσωμάτωση των διαφόρων εγκαταστάσεων», χάρη στα οποία υπογραμμίστηκε, κατ’ ουσίαν, ότι ο αρχικός σχεδιασμός του ομίλου EFDG σχετικά με την από κοινού χρήση αυτής της υποδομής είχε καταστήσει δυνατή την επίτευξη σημαντικών εξοικονομήσεων, οι οποίες είχαν επανεπενδυθεί στην «επέκταση και ολοκλήρωση της επιχείρησης».
329
Από τις μαρτυρικές καταθέσεις και τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν οι προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία προκύπτει ότι οι Ioan και Viorel Micula παρενέβαιναν στις οικονομικές δραστηριότητες των προσφευγουσών επιχειρήσεων που μετείχαν στη διαιτητική διαδικασία, έχοντας άμεση ή έμμεση ανάμειξη στη διαχείρισή τους.
330
Δεύτερον, πρέπει να προστεθεί ότι η συλλογική αποζημίωση που επιδικάστηκε με τη διαιτητική απόφαση και το γεγονός ότι οι προσφυγούσες στη διαιτητική διαδικασία επιχειρήσεις ζήτησαν, κατά τη διαιτητική διαδικασία, να καταβληθούν τα επίδικα ποσά στους Ioan και Viorel Micula, πράγμα το οποίο δεν αμφισβητούν οι τελευταίοι, επιβεβαιώνουν ότι υπήρχε έλλειψη λειτουργικής και οργανωτικής αυτονομίας των προσφυγουσών στη διαιτητική διαδικασία επιχειρήσεων έναντι των Ioan και Viorel Micula.
331
Τρίτον και τελευταίον, από τη σκέψη 1245 της διαιτητικής απόφασης, την οποία επικαλείται η Επιτροπή, προκύπτει ότι το διαιτητικό δικαστήριο δεν «είχε την πρόθεση να εξετάσει το αν οι ζημίες των μετόχων [ήταν] ισοδύναμες με τη ζημία που υπέστη η υποκείμενη εταιρία», προσέθεσε δε ότι ήταν πεπεισμένο ότι, «δεδομένου του μεγέθους της συμμετοχής τους στις εταιρίες [του ομίλου EFDG, οι Ioan και Viorel Micula] […] [είχαν] υποστεί έμμεσα τουλάχιστον ένα μεγάλο μέρος, ή ακόμη και σχεδόν το σύνολο της ζημίας που υπέστησαν άμεσα οι [προσφυγούσες στη διαιτητική διαδικασία] εταιρίες». Υπό τις συνθήκες αυτές, οι προσφεύγοντες αβασίμως ισχυρίζονται ότι οι Ioan και Viorel Micula αποζημιώθηκαν αποκλειστικά υπό την ιδιότητα των μετόχων των εν λόγω επιχειρήσεων.
332
Ούτε τα λοιπά επιχειρήματα των προσφευγόντων μπορούν να στηρίξουν λυσιτελώς τα αιτήματά τους.
333
Το γεγονός, κατ’ αρχάς, ότι ούτε ο Ioan Micula ούτε ο Viorel Micula κατέχουν, μόνος του έκαστος, την πλειοψηφία του κεφαλαίου οποιασδήποτε από τις επιχειρήσεις του ομίλου EFDG δεν ασκεί επιρροή στην ύπαρξη μιας ενιαίας οικονομικής οντότητας μεταξύ αυτών και των εν λόγω επιχειρήσεων, δεδομένου ότι οι Ioan και Viorel Micula είναι, από κοινού, μέτοχοι πλειοψηφίας των ίδιων επιχειρήσεων.
334
Στη συνέχεια, οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι τα στοιχεία που αντλούνται από τη διαιτητική απόφαση αφορούν μόνο την περίοδο μεταξύ των ετών 2000 και 2009 και, ως εκ τούτου, δεν ασκούν επιρροή για την εκτίμηση της ύπαρξης ενιαίας οικονομικής οντότητας κατά τον χρόνο έκδοσης της προσβαλλόμενης απόφασης.
335
Επισημαίνεται συναφώς ότι, στις απαντήσεις της στις γραπτές ερωτήσεις που της υποβλήθηκαν στο πλαίσιο του μέτρου οργάνωσης της διαδικασίας της 30ής Μαΐου 2023, η Επιτροπή ανέφερε ότι «οι προσφεύγοντες δεν [είχαν] ποτέ ισχυριστεί κατά τη διάρκεια της επίσημης διαδικασίας έρευνας ότι [οι] δεσμοί [ελέγχου] των Ioan και Viorel Micula επί των εταιριών [του ομίλου] EFDG για τις οποίες [είχε] επιδικαστεί αποζημίωση είχαν μεταβληθεί μετά την περίοδο [που καλύπτεται από την αποζημίωση]». Η Επιτροπή προσέθεσε ότι, ενώ το ζήτημα της ύπαρξης ενιαίας οικονομικής οντότητας είχε τεθεί κατά τη διάρκεια της επίσημης διαδικασίας έρευνας, «οι προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία δεν [είχαν] παρουσιάσει γεγονότα ή αποδεικτικά στοιχεία που να αντικρούουν το προσωρινό συμπέρασμα της Επιτροπής ότι οι Ioan και Viorel Micula ήλεγχαν τις εταιρίες για τις ζημίες των οποίων το διαιτητικό δικαστήριο επιδίκασε αποζημίωση, ούτε τους λόγους για τους οποίους [το εν λόγω δικαστήριο] [είχε] επίσης επιδικάσει αποζημίωση υπέρ των εν λόγω φυσικών προσώπων».
336
Οι προσφεύγοντες, οι οποίοι δεν αμφισβήτησαν τους ισχυρισμούς αυτούς, δεν αποδεικνύουν ούτε καν ισχυρίζονται ότι η κεφαλαιακή τους διάρθρωση ή ο εσωτερικός τρόπος λειτουργίας τους μεταβλήθηκαν μεταξύ του τέλους της περιόδου για την οποία αποζημιώθηκαν και της έκδοσης της προσβαλλόμενης απόφασης.
337
Τέλος, καίτοι η Επιτροπή δεν έκρινε, όπως εξάλλου παραδέχεται η ίδια, με την προσβαλλόμενη απόφαση, ότι οι Ioan και Viorel Micula, ως φυσικά πρόσωπα, έπρεπε επίσης να θεωρηθούν, έκαστος, ως επιχείρηση για την εφαρμογή των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων, η εν λόγω περίσταση δεν επηρεάζει τον χαρακτηρισμό των δικαιούχων του επίμαχου μέτρου ενίσχυσης, καθόσον η Επιτροπή έκρινε, στην αιτιολογική σκέψη 85 της εν λόγω απόφασης, ότι οι Ioan και Viorel Micula αποτελούσαν, μαζί με όλες τις προσφυγούσες στη διαιτητική διαδικασία επιχειρήσεις, μια ενιαία οικονομική οντότητα, η οποία αποτελούσε τη σχετική επιχείρηση για την εφαρμογή των εν λόγω κανόνων.
338
Κατά συνέπεια, οι Ioan και Viorel Micula δεν μπορούν να ισχυρίζονται ότι δεν ασκούν οικονομική δραστηριότητα, προκειμένου να αμφισβητήσουν ότι ήταν δικαιούχοι μέτρου κρατικής ενίσχυσης μέσω της καταβολής των επίδικων ποσών.
339
Κατόπιν του συνόλου των προεκτεθέντων και λαμβανομένης υπόψη της ευρείας διακριτικής ευχέρειας που αναγνωρίζεται στην Επιτροπή, η πρώτη αιτίαση του υπό κρίση σκέλους πρέπει να απορριφθεί.
2) Επί της δεύτερης αιτίασης, με την οποία προβάλλεται πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως όσον αφορά τον χαρακτηρισμό των προσφευγουσών εταιριών που δεν συμμετείχαν στη διαιτητική διαδικασία ως δικαιούχων του επίδικου μέτρου ενίσχυσης
340
Εν προκειμένω, πρώτον, από το διάγραμμα το οποίο απεικονίζει τη δομή του ομίλου EFDG και προσκομίστηκε κατά τη διαιτητική διαδικασία από έναν εκ των εμπειρογνωμόνων που ζήτησαν οι προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία, παρατίθεται δε στη σκέψη 937 της διαιτητικής απόφασης, σκέψη την οποία παραθέτει η Επιτροπή στο υπόμνημα αντικρούσεως, προκύπτει ότι οι Ioan και Viorel Micula κατέχουν το 95 % του κεφαλαίου της εταιρίας Transilvania General Import-Export, η οποία κατέχει, αφενός, το 20 % του κεφαλαίου της European Drinks, ενώ το υπόλοιπο 80 % κατέχεται απευθείας από τους αδελφούς Micula, και, αφετέρου, το 58 % του κεφαλαίου της εταιρίας West Leasing, ενώ το υπόλοιπο 42 % κατέχεται επίσης απευθείας από τους αδελφούς Micula.
341
Επιπλέον, από το διάγραμμα της κεφαλαιακής διάρθρωσης των επιχειρήσεων του ομίλου EFDG προκύπτει ότι οι Ioan και Viorel Micula κατέχουν το 99 % του κεφαλαίου της εταιρίας Rieni Drinks και το 96 % αυτού της εταιρίας Scandic Distilleries.
342
Κατά τη διάρκεια της διαιτητικής διαδικασίας, όπως προκύπτει από τη σκέψη 156 της διαιτητικής απόφασης, και χωρίς οι προσφεύγοντες να αμφισβητήσουν ότι τούτο είναι ακριβές, οι Ioan και Viorel Micula δήλωσαν ρητώς ότι είναι οι μέτοχοι πλειοψηφίας των επιχειρήσεων του ομίλου EFDG.
343
Οι Ioan και Viorel Micula, οι οποίοι δεν αποδεικνύουν ούτε καν ισχυρίζονται ότι η συμμετοχή τους στο κεφάλαιο των επιχειρήσεων του ομίλου EFDG έχει μεταβληθεί μετά την έκδοση της διαιτητικής απόφασης, όπως προκύπτει από τη σκέψη 336 ανωτέρω, κατέχουν επομένως, άμεσα και έμμεσα, το σύνολο σχεδόν του κεφαλαίου των προσφευγουσών επιχειρήσεων που δεν μετείχαν στη διαιτητική διαδικασία. Εξάλλου, δεν αμφισβητείται, αφενός, ότι οι εν λόγω προσφεύγουσες είναι επιχειρήσεις, καθόσον ασκούν πράγματι οικονομική δραστηριότητα και, αφετέρου, ότι οι επιχειρήσεις αυτές ανήκουν στον εν λόγω όμιλο, ο οποίος δραστηριοποιείται, μεταξύ άλλων, στην παραγωγή σε βιομηχανική κλίμακα τροφίμων, προϊόντων αλευροποιίας ή πλαστικών συσκευασιών.
344
Υπό τις συνθήκες αυτές, πρέπει να γίνει δεκτό ότι, λαμβανομένου υπόψη του δικαιώματός τους κυριότητας επί του συνόλου των προσφευγουσών επιχειρήσεων που δεν μετείχαν στη διαιτητική διαδικασία, οι Ioan και Viorel Micula, μέσω της κατοχής του συνόλου ή σχεδόν του συνόλου του κεφαλαίου των εν λόγω επιχειρήσεων, ασκούν καθήκοντα συνιστάμενα στην παροχή κινήτρων και οικονομικής στήριξης για το σύνολο των επιχειρήσεων αυτών, με αποτέλεσμα να διασφαλίζουν τον αποκλειστικό ή σχεδόν αποκλειστικό έλεγχό τους.
345
Επιπλέον, ασκώντας τις ίδιες ή παράλληλες οικονομικές δραστηριότητες, οι επιχειρήσεις που ελέγχονται από τους Ioan και Viorel Micula αποτελούν ένα συνεκτικό σύνολο, τόσο από οικονομικής όσο και από βιομηχανικής άποψης, σχηματίζοντας έτσι έναν ενιαίο όμιλο που ελέγχεται από τους τελευταίους.
346
Δεύτερον, από τις μαρτυρικές καταθέσεις των ίδιων των προσφυγόντων στη διαιτητική διαδικασία, οι οποίες προσκομίστηκαν κατά την εν λόγω διαδικασία, προκύπτει ότι το μοντέλο εμπορικής στρατηγικής τους αποσκοπούσε στην καθετοποίηση των εγκαταστάσεών τους, ότι οι προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία αυτοπροσδιορίζονταν ως «οικογενειακή επιχείρηση» της οποίας οι αποφάσεις λαμβάνονταν προφορικά και ότι δεν ήταν συνηθισμένοι να λειτουργούν βάσει γραπτών σχεδίων και, τέλος, ότι το «συνολικό οικονομικό μοντέλο» τους συνίστατο στην οικοδόμηση μιας βιώσιμης πλατφόρμας παραγωγής κατά τη λήξη του επίμαχου καθεστώτος φορολογικών κινήτρων, με τους Ioan και Viorel Micula να εμπλέκονται άμεσα στην απόφαση επένδυσης σε νέες εγκαταστάσεις, εξετάζοντας τον αντίκτυπο του καθεστώτος αυτού, τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά του, όπως επισημάνθηκε, αντιστοίχως, στις σκέψεις 325 έως 327 ανωτέρω.
347
Ειδικότερα, οι προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία υποστήριξαν ότι, στο πλαίσιο της επέκτασης των παραγωγικών δραστηριοτήτων τους, όπως διευκρινίστηκε στη σκέψη 324 ανωτέρω, οι νέες επιχειρήσεις και οι νέες επενδύσεις ενσωματώθηκαν στις υφιστάμενες επιχειρήσεις και επενδύσεις, με αποτέλεσμα όλες οι επιχειρήσεις να συνεργάζονται για τη «δημιουργία, την κατασκευή, τη συσκευασία και τη διανομή των προϊόντων με αποτελεσματικό τρόπο». Συναφώς, όπως εκτέθηκε στη σκέψη 328 ανωτέρω, ο αρχικός σχεδιασμός του ομίλου EFDG σχετικά με την από κοινού χρήση των διαφόρων εγκαταστάσεων είχε καταστήσει δυνατή την πραγματοποίηση σημαντικών εξοικονομήσεων οι οποίες επανεπενδύθηκαν στην «επέκταση και ολοκλήρωση της επιχείρησης».
348
Επομένως, από την εξέταση της πρώτης αιτίασης του υπό κρίση σκέλους προκύπτει ότι τα στοιχεία της δικογραφίας, όπως μνημονεύονται στις σκέψεις 324 έως 328 ανωτέρω, επιβεβαιώνουν την ύπαρξη οικονομικών και οργανωτικών δεσμών μεταξύ των προσφευγόντων, συμπεριλαμβανομένων των προσφευγουσών επιχειρήσεων που δεν μετείχαν στη διαιτητική διαδικασία, εντός της ίδιας αγοράς και της ίδιας ολοκληρωμένης δραστηριότητας, με σκοπό να είναι οι προσφεύγοντες ανταγωνιστικοί και αποτελεσματικοί μακροπρόθεσμα.
349
Ωστόσο, μολονότι οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι οι Ioan και Viorel Micula δεν παρενέβαιναν στην άμεση διαχείριση των επιχειρήσεων του ομίλου EFDG, περιορίζονται, συναφώς, στον ισχυρισμό ότι οι επιχειρήσεις αυτές ενεργούσαν «ανεξάρτητα», καθορίζοντας τη δική τους συμπεριφορά στην αγορά, αλλά δεν προσκομίζουν συγκεκριμένα και τεκμηριωμένα στοιχεία προς στήριξη ενός τέτοιου ισχυρισμού.
350
Τρίτον και τελευταίο, επισημαίνεται ότι η έλλειψη οικονομικής αυτοτέλειας των προσφευγουσών επιχειρήσεων που δεν μετείχαν στη διαιτητική διαδικασία ενισχύεται, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζουν οι προσφεύγοντες, από το γεγονός ότι, κατά τη διάρκεια της διαδικασίας αυτής, οι προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία ζήτησαν να ληφθεί υπόψη κατά την εκτίμηση της ζημίας τους και η ζημία που υπέστησαν οι επιχειρήσεις αυτές.
351
Υπό τις συνθήκες αυτές και σύμφωνα με τις απορρέουσες από τη νομολογία αρχές οι οποίες υπομνήσθηκαν στη σκέψη 314 ανωτέρω, πρέπει να γίνει δεκτό ότι οι Ioan και Viorel Micula ανήκουν, μαζί με τις προσφεύγουσες επιχειρήσεις που δεν μετείχαν στη διαιτητική διαδικασία, σε μία και την αυτή επιχείρηση για τους σκοπούς της εφαρμογής των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων.
352
Οι προσφεύγοντες προσθέτουν, ωστόσο, ότι οι προσφεύγουσες επιχειρήσεις που δεν μετείχαν στη διαιτητική διαδικασία δεν μπορούν να θεωρηθούν δικαιούχοι του επίμαχου μέτρου ενίσχυσης, δεδομένου ότι το διαιτητικό δικαστήριο δεν τους επιδίκασε καμία αποζημίωση.
353
Συναφώς, αρκεί, εν πάση περιπτώσει, να επισημανθεί ότι η Επιτροπή δεν θεώρησε ότι οι επιχειρήσεις που δεν μετείχαν στη διαιτητική διαδικασία ήταν δικαιούχοι του επίμαχου μέτρου ενίσχυσης για τον λόγο ότι είχαν πράγματι επωφεληθεί από την καταβολή των επίδικων ποσών. Έκρινε ότι οι εν λόγω επιχειρήσεις ήταν δικαιούχοι του μέτρου ενίσχυσης για τον λόγο και μόνο ότι αποτελούσαν, από κοινού με τους λοιπούς προσφεύγοντες, ενιαία οικονομική οντότητα που συνιστούσε τη σχετική επιχείρηση για τους σκοπούς της εφαρμογής των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων, όπως προκύπτει από τις αιτιολογικές σκέψεις 85 έως 91 της προσβαλλόμενης απόφασης.
354
Από τις σκέψεις 340 έως 351 ανωτέρω προκύπτει ότι η Επιτροπή ορθώς έκρινε ότι οι επιχειρήσεις που δεν μετείχαν στη διαιτητική διαδικασία αποτελούσαν, μαζί με τους λοιπούς προσφεύγοντες, μία και την αυτή επιχείρηση για τους σκοπούς της εφαρμογής των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων.
355
Επομένως, τα ποσά που καταβλήθηκαν στους προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία, σε εκτέλεση ή σε εφαρμογή της διαιτητικής απόφασης, μπορούσαν να ωφελήσουν, άμεσα ή έμμεσα, τις επιχειρήσεις που δεν μετείχαν στη διαιτητική διαδικασία. Τούτο ισχύει κατά μείζονα λόγο, δοθέντος ότι οι Ioan και Viorel Micula, ασκώντας καθήκοντα συνιστάμενα στην παροχή κινήτρων και οικονομικής στήριξης για τις επιχειρήσεις αυτές, θα μπορούσαν να θεωρήσουν αναγκαίο, προκειμένου να εξυπηρετηθεί κατά τρόπο βιώσιμο ο οικονομικός σκοπός που έχει οριστεί για τις επιχειρήσεις του ομίλου EFDG, να επενδύσουν το σύνολο ή μέρος των ποσών αυτών στη χρηματοοικονομική ενοποίηση ή την οικονομική ανάπτυξη των επιχειρήσεων αυτών.
356
Επομένως, το γεγονός ότι οι προσφεύγουσες επιχειρήσεις που δεν μετείχαν στη διαιτητική διαδικασία δεν ορίστηκαν ως δικαιούχοι της αποζημίωσης που επιδικάστηκε από το διαιτητικό δικαστήριο δυνάμει της διαιτητικής απόφασης, δεν ασκεί επιρροή στον χαρακτηρισμό τους ως δικαιούχων του επίμαχου μέτρου ενίσχυσης.
357
Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, πρέπει να απορριφθεί η δεύτερη αιτίαση του υπό κρίση σκέλους και, επομένως, το σκέλος αυτό καθώς και, κατά συνέπεια, ο πέμπτος λόγος ακυρώσεως στο σύνολό του.
4.
Επί του έκτου λόγου ακυρώσεως, με τον οποίο προβάλλεται πλάνη περί το δίκαιο κατά την ανάκτηση της ενίσχυσης
[παραλειπόμενα]
360
Με το δεύτερο σκέλος, οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι τα επίδικα ποσά δεν μπορούν να ανακτηθούν από ορισμένες οντότητες τις οποίες αφορά η προσβαλλόμενη απόφαση, ήτοι, στην υπόθεση T‑704/15, από τον Viorel Micula, ο οποίος δεν μπορεί να θεωρηθεί ως επιχείρηση και, στις τρεις συνεκδικαζόμενες υποθέσεις, από τις προσφεύγουσες επιχειρήσεις που δεν μετείχαν στη διαιτητική διαδικασία, δεδομένου ότι αυτές δεν ορίστηκαν ως δικαιούχοι με τη διαιτητική απόφαση.
361
Συναφώς, οι προσφεύγοντες προσθέτουν ότι η ανάκτηση των επίδικων ποσών μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο μεταξύ εκείνων εξ αυτών που τα είχαν πράγματι καρπωθεί, δηλαδή ορισμένων ή όλων των προσφυγόντων στη διαιτητική διαδικασία και μόνον.
362
Επομένως, κατά τους προσφεύγοντες, η Επιτροπή δεν έπρεπε να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι όλοι οι προσφεύγοντες ήταν αλληλεγγύως υπεύθυνοι για την επιστροφή των ποσών, αλλά όφειλε να αποδείξει ποιοι εξ αυτών είχαν πράγματι επωφεληθεί από την ενίσχυση.
363
Η Επιτροπή αντικρούει τα επιχειρήματα των προσφευγόντων.
364
Πρέπει να υπομνησθεί ότι, σύμφωνα με το δίκαιο της Ένωσης, οσάκις η Επιτροπή διαπιστώνει ότι ορισμένες ενισχύσεις δεν συμβιβάζονται με την εσωτερική αγορά, μπορεί να υποχρεώσει το κράτος μέλος να ανακτήσει τις ενισχύσεις αυτές από τους αποδέκτες τους (απόφαση της 8ης Μαΐου 2003, Ιταλία και SIM 2 Multimedia κατά Επιτροπής, C‑328/99 και C‑399/00, EU:C:2003:252, σκέψη 65).
365
Η κατάργηση παράνομης ενίσχυσης μέσω της ανάκτησής της αποτελεί τη λογική συνέπεια της διαπίστωσης του παρανόμου χαρακτήρα της και αποσκοπεί στην επαναφορά της προτέρας κατάστασης. Ο σκοπός αυτός επιτυγχάνεται εφόσον οι επίμαχες ενισχύσεις, προσαυξημένες ενδεχομένως με τόκους υπερημερίας, επιστραφούν από τον δικαιούχο ή, με άλλα λόγια, από τις επιχειρήσεις που πράγματι τις καρπώθηκαν (αποφάσεις της 21ης Δεκεμβρίου 2016, Επιτροπή κατά Aer Lingus και Ryanair Designated Activity, C‑164/15 P και C‑165/15 P, EU:C:2016:990, σκέψεις 89 και 90, και της 13ης Δεκεμβρίου 2018, Transavia Airlines κατά Επιτροπής, T‑591/15, EU:T:2018:946, σκέψη 299). Με την επιστροφή αυτή ο δικαιούχος της ενίσχυσης χάνει πράγματι το πλεονέκτημα που είχε αποκομίσει στην αγορά σε σχέση με τους ανταγωνιστές του και αποκαθίσταται η προτέρα της καταβολής της ενίσχυσης κατάσταση (απόφαση της 1ης Οκτωβρίου 2015, Electrabel και Dunamenti Erőmű κατά Επιτροπής, C‑357/14 P, EU:C:2015:642, σκέψη 110 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
366
Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι η ύπαρξη μίας οικονομικής μονάδας καθιστά δυνατό τον προσδιορισμό της επιχείρησης, έστω και αν, από νομικής απόψεως, η οικονομική αυτή μονάδα αποτελείται από πλείονα νομικά ή φυσικά πρόσωπα που είναι αποδέκτες της επίμαχης ενίσχυσης [πρβλ. απόφαση της 17ης Μαρτίου 2015, Pollmeier Massivholz κατά Επιτροπής, T‑89/09, EU:T:2015:153, σκέψεις 122 και 123 (μη δημοσιευθείσες)].
367
Εξάλλου, η ανάκτηση της ενίσχυσης, με σκοπό την αποκατάσταση της προτέρας κατάστασης, δεν μπορεί, κατ’ αρχήν, να θεωρηθεί μέτρο δυσανάλογο προς τους σκοπούς των διατάξεων της Συνθήκης ΛΕΕ στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων (βλ. αποφάσεις της 11ης Μαρτίου 2010, CELF και ministre de la Culture et de la Communication, C‑1/09, EU:C:2010:136, σκέψη 54 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία, και της 21ης Δεκεμβρίου 2016, Επιτροπή κατά Aer Lingus και Ryanair Designated Activity, C‑164/15 P και C‑165/15 P, EU:C:2016:990, σκέψη 116 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
368
Το Γενικό Δικαστήριο κρίνει σκόπιμο να εξετάσει, πρώτον, το δεύτερο σκέλος του υπό κρίση λόγου ακυρώσεως που αφορά τους δικαιούχους της ενίσχυσης και, δεύτερον, το πρώτο σκέλος του λόγου αυτού που αφορά το ύψος της ενίσχυσης.
α)
Επί του δευτέρου σκέλους, με το οποίο προβάλλεται πλάνη περί το δίκαιο της προσβαλλόμενης απόφασης, καθόσον διατάσσει την ανάκτηση του επίμαχου μέτρου ενίσχυσης από ορισμένους προσφεύγοντες
369
Η Επιτροπή διευκρίνισε στην αιτιολογική σκέψη 160 της προσβαλλόμενης απόφασης ότι «τυχόν καταβολή της αποζημίωσης που επιδικάστηκε στους [προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία] από το διαιτητικό δικαστήριο [έπρεπε] να ανακτηθεί από τη Ρουμανία εφόσον η εν λόγω καταβολή συνιστ[ούσε] παράνομη και μη συμβιβάσιμη κρατική ενίσχυση» και δέχθηκε ότι, «[δ]εδομένου ότι οι πέντε [προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία], μαζί με τις υπόλοιπες σχετικές εταιρείες του ομίλου EFDG αποτελού[σαν] μια ενιαία οικονομική μονάδα […] θα [ήταν] από κοινού υπεύθυνοι για την επιστροφή της κρατικής ενίσχυσης που [είχε λάβει] οποιοσδήποτε εξ αυτών προς το ρουμανικό κράτος».
370
Προκαταρκτικώς, δεδομένου ότι στο πλαίσιο της εξέτασης της πρώτης αιτίασης του πρώτου σκέλους του πέμπτου λόγου ακυρώσεως έγινε δεκτό ότι οι Ioan και Viorel Micula αποτελούσαν μέρος ενιαίας οικονομικής μονάδας, πρέπει να απορριφθεί το επιχείρημα ότι το επίμαχο μέτρο ενίσχυσης δεν μπορούσε να ανακτηθεί, όπως υποστήριξαν οι προσφεύγοντες στην υπόθεση T‑704/15, από τον Viorel Micula για τον λόγο ότι αυτός δεν μπορεί να θεωρηθεί επιχείρηση για την εφαρμογή των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων.
371
Επιπλέον, μολονότι, ελλείψει σχετικής ρύθμισης της Ένωσης, η ανάκτηση της παράνομης ενίσχυσης πρέπει να πραγματοποιείται σύμφωνα με τους λεπτομερείς κανόνες εφαρμογής που θεσπίζει το εφαρμοστέο εθνικό δίκαιο (πρβλ. απόφαση της 5ης Μαρτίου 2019, Eesti Pagar, C‑349/17, EU:C:2019:172, σκέψη 108), οι προσφεύγοντες στις υποθέσεις T‑624/15 RENV και T‑694/15 RENV δεν μπορούν, εντούτοις, βασίμως να υποστηρίξουν, προκειμένου να αμφισβητήσουν τη νομιμότητα της προσβαλλόμενης απόφασης, ότι η ανάκτηση από τον Ioan Micula των «οφειλών [των προσφευγουσών επιχειρήσεων] συνιστά παράνομη άρση της νομικής προσωπικότητας και παραβιάζει το ρουμανικό εταιρικό δίκαιο, όπως αποτυπώνεται σε διάφορες οδηγίες για τα δικαιώματα των μετόχων».
372
Τούτου λεχθέντος, προκειμένου να θέσουν υπό αμφισβήτηση την εκτίμηση της Επιτροπής, οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν, κατ’ ουσίαν, ότι η ανάκτηση των επίδικων ποσών μπορούσε να πραγματοποιηθεί μόνο από τις επιχειρήσεις που τα «καρπώθηκαν πραγματικά», δηλαδή μόνο από τους προσφυγόντες στη διαιτητική διαδικασία, οι οποίοι χαρακτηρίστηκαν ως δικαιούχοι με τη διαιτητική απόφαση. Υποστηρίζουν ότι το γεγονός, ακόμη και αν υποτεθεί βάσιμο, ότι όλες οι προσφεύγουσες επιχειρήσεις ανήκαν σε μια ενιαία οικονομική οντότητα δεν ασκεί επιρροή.
373
Οι προσφεύγοντες στηρίζουν την επιχειρηματολογία τους στην απόφαση της 11ης Μαΐου 2005, Saxonia Edelmetalle και ZEMAG κατά Επιτροπής (T‑111/01 και T‑133/01, EU:T:2005:166, σκέψη 113), καθώς και στην απόφαση της 19ης Οκτωβρίου 2005, Freistaat Thüringen κατά Επιτροπής (Τ-318/00, EU:T:2005:363, σκέψη 324), οι οποίες επαναλαμβάνουν τη νομολογία του Δικαστηρίου, όπως αυτή υπομνήσθηκε στη σκέψη 365 ανωτέρω.
374
Εντούτοις, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζουν οι προσφεύγοντες, οι αποφάσεις που μνημονεύονται στη σκέψη 373 ανωτέρω δεν μπορούν να εμποδίσουν να ανακτηθεί μέτρο ενίσχυσης από το σύνολο των οντοτήτων που αποτελούν μια ενιαία οικονομική οντότητα.
375
Πράγματι, αφενός, οι υποθέσεις επί των οποίων εκδόθηκαν οι αποφάσεις που μνημονεύονται στη σκέψη 373 ανωτέρω δεν αφορούν, όπως εν προκειμένω, οικονομικές οντότητες που αποτελούν μία και την αυτή επιχείρηση στο πλαίσιο μιας ενιαίας οικονομικής οντότητας.
376
Αφετέρου, όπως υπομνήσθηκε στη σκέψη 312 ανωτέρω, το δίκαιο του ανταγωνισμού της Ένωσης, εστιάζοντας στις δραστηριότητες των επιχειρήσεων, καθιερώνει ως αποφασιστικό κριτήριο το ενιαίο της συμπεριφοράς τους στην αγορά, χωρίς η τυπική διάκριση μεταξύ των διαφόρων εταιριών που προκύπτει από τη χωριστή τους νομική προσωπικότητα να μπορεί, από πλευράς εφαρμογής των κανόνων του ανταγωνισμού, να αντιταχθεί σε μια τέτοια ενιαία συμπεριφορά.
377
Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από την εξέταση του πέμπτου λόγου ακυρώσεως και, ιδίως, από τις σκέψεις 344 και 355 ανωτέρω, οι Ioan και Viorel Micula μπορούν, ασκώντας καθήκοντα συνιστάμενα στην παροχή κινήτρων και οικονομικής στήριξης για το σύνολο των επιχειρήσεων του ομίλου EFDG, να επιτύχουν να επωφεληθούν οι επιχειρήσεις αυτές από το επίμαχο μέτρο ενίσχυσης, άμεσα ή έμμεσα, χωρίς να υφίσταται οποιαδήποτε αυτόνομη απόφαση των επιχειρήσεων αυτών. Επομένως, με την ανάκτηση του επίμαχου μέτρου ενίσχυσης, η ενιαία οικονομική οντότητα την οποία αποτελούν από κοινού οι προσφεύγοντες χάνει το πλεονέκτημα που είχε αποκομίσει στην αγορά έναντι των ανταγωνιστών της και αποκαθίσταται η προ της καταβολής της ενίσχυσης κατάσταση.
378
Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, το υπό κρίση σκέλος πρέπει να απορριφθεί.
[παραλειπόμενα]
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο πενταμελές τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Συνεκδικάζει τις υποθέσεις T‑624/15 RENV, T‑694/15 RENV και T‑704/15 RENV προς έκδοση κοινής αποφάσεως.
2)
Απορρίπτει τις προσφυγές.
3)
Οι European Food SA, Starmill SRL, Multipack SRL, Scandic Distilleries SA, Ioan και Viorel Micula, European Drinks SA, Rieni Drinks SA, Transilvania General Import-Export SRL και West Leasing SRL, πρώην West Leasing International SRL, φέρουν τα δικαστικά έξοδά τους καθώς και αυτά στα οποία υποβλήθηκε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις υποθέσεις T‑624/15, T‑694/15, T‑704/15, T‑624/15 RENV, T‑694/15 RENV, T‑704/15 RENV και C‑638/19 P.
4)
Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας φέρει τα δικαστικά έξοδά της στις υποθέσεις T‑624/15 RENV, T‑694/15 RENV, T‑704/15 RENV και C‑638/19 P.
5)
Το Βασίλειο της Ισπανίας φέρει τα δικαστικά έξοδά του στις υποθέσεις T‑624/15, T‑694/15, T‑704/15, T‑624/15 RENV, T‑694/15 RENV, T‑704/15 RENV και C‑638/19 P.
6)
Η Δημοκρατία της Λεττονίας φέρει τα δικαστικά έξοδά της στις υποθέσεις T‑624/15 RENV, T‑694/15 RENV, T‑704/15 RENV και C‑638/19 P.
7)
Η Ουγγαρία φέρει τα δικαστικά έξοδά της στις υποθέσεις T‑624/15, T‑694/15, T‑704/15, T‑624/15 RENV, T‑694/15 RENV, T‑704/15 RENV και C‑638/19 P.
8)
Η Δημοκρατία της Πολωνίας φέρει τα δικαστικά έξοδά της στις υποθέσεις T‑624/15 RENV, T‑694/15 RENV, T‑704/15 RENV και C‑638/19 P.
Μαρκουλλή
Tomljenović
Półtorak
Norkus
Βαλασίδης
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 2 Οκτωβρίου 2024.
υπογραφές
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.
(
1
)	Παρατίθενται μόνον οι σκέψεις της παρούσας απόφασης των οποίων η δημοσίευση κρίνεται σκόπιμη από το Γενικό Δικαστήριο.