62023CJ0395_RES
Kawża C‑395/23 [Anikovi] (
i
)
E. M. A. et
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mis-Sofiyski rayonen sad)
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) tas‑6 ta’ Marzu 2025
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili – Regolament (UE) 2019/1111 – Kamp ta’ applikazzjoni – Artikolu 1(1)(b) u (2)(e) – Miżura marbuta mat-trasferiment tal-beni ta’ wild – Artikolu 7 – Ġurisdizzjoni fil-qasam tar-responsabbiltà tal-ġenituri – Artikolu 10 – Għażla tal-forum – Regolament (UE) Nru 1215/2012 – Kamp ta’ applikazzjoni – Artikolu 1(2)(a) – Esklużjoni dwar l-istatus jew il-kapaċità ġuridika ta’ persuni fiżiċi – Regoli ta’ ġurisdizzjoni previsti fi ftehim bilaterali bejn ir-Repubblika tal-Bulgarija u l-Federazzjoni Russa konkluż qabel l-adeżjoni tar-Repubblika tal-Bulgarija mal-Unjoni Ewropea – Differenza bejn dawn ir-regoli u dawk previsti mir-Regolament 2019/1111 – Artikolu 351 TFUE – Kunċett ta’ ‘inkompatibbiltà’”
Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili – Ġurisdizzjoni, rikonoxximent u eżekuzzjoni tas-sentenzi fil-qasam matrimonjali u fil-qasam tar-responsabbiltà tal-ġenituri – Regolament 2019/1111 – Kamp ta’ applikazzjoni – Miżura marbuta mat-trasferiment tal-beni ta’ wild – Awtorizzazzjoni ġudizzjarja ta’ bejgħ ta’ proprjetà immobbli li tappartjeni lil wild u li tinsab fi Stat Membru differenti minn dak tar-residenza abitwali tal-wild – Inklużjoni fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament
(Regolament tal-Kunsill 2019/1111, Artikolu 1(1)(b) u (2)(e), u Artikolu 7(1))
(ara l-punti 25, 26 u 28, u d-dispożittiv 1)
Ftehimiet internazzjonali – Ftehimiet bejn Stati Membri – Ftehimiet preċedenti għall-adeżjoni ta’ Stat Membru mal-Unjoni – Artikolu 351 TFUE – Kamp ta’ applikazzjoni – Relazzjonijiet bejn ir-Regolament 2019/1111 u tali ftehim – Nuqqas ta’ riferiment għall-ftehim fir-Regolament – Inklużjoni fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 351 TFUE – Kundizzjoni – Ftehim li jagħti drittijiet lill-Istat terz li għandu jiġi osservat mill-Istat Membru – Inkompatibbiltà bejn il-ftehim u r-Regolament ikkonċernati – Determinazzjoni ta’ tali inkompatibbiltà – Applikazzjoni mill-qorti tal-Istat Membru tar-regoli tal-ftehim għad-detriment tar-Regolament – Ammissibbiltà – Limiti
(Artikolu 351 TFUE)
(ara l-punti 45 sa 49, u 57 sa 61, u d-dispożittiv 2)
Sunt
Adita b’rinviju għal deċiżjoni preliminari, il-Qorti tal-Ġustizzja tat b’mod partikolari deċiżjoni dwar ir-relazzjonijiet bejn ir-Regolament 2019/1111 (Regolament Brussell IIb) (
1
) u ftehim bilaterali konkluż bejn Stat Membru qabel l-adeżjoni tiegħu mal-Unjoni Ewropea u Stat terz.
Fl‑2023, is-Sofiyski Rayonen sad (il-Qorti Distrettwali ta’ Sofija, il-Bulgarija), il-qorti tar-rinviju, ġiet adita fil-kuntest ta’ proċedura mhux kontenzjuża sabiex tiddeċiedi jekk, konformement mad-dritt Bulgaru, il-bejgħ ta’ proprjetajiet immobbli li kienu jappartjenu parzjalment lil żewġ ulied minuri ta’ nazzjonalità Russa li kellhom ir-residenza abitwali tagħhom fil-Ġermanja setax jiġi awtorizzat fid-dawl tal-interess ta’ dawn l-ulied.
Il-qorti tar-rinviju kellha dubju dwar jekk il-qrati Bulgari kellhomx ġurisdizzjoni internazzjonali f’tali sitwazzjoni. Għal dan l-għan, hija staqsiet jekk l-awtorizzazzjoni ġudizzjarja għall-bejgħ inkwistjoni kinitx taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 1215/2012 (
2
) (ir-Regolament Brussell Ia) jew taħt dak tar-Regolament Brussell IIb. F’din l-aħħar ipoteżi, hija xtaqet tkun taf, fid-dawl tal-eżistenza ta’ trattat bilaterali konkluż bejn il-Bulgarija u l-Unjoni Sovjetika (li l-Federazzjoni Russa hija l-Istat suċċessur tagħha) qabel l-adeżjoni ta’ dan l-Istat Membru mal-Unjoni Ewropea (
3
) (iktar ’il quddiem it-“Trattat Russu-Bulgaru”), jekk l-Artikolu 351 TFUE jirregolax ir-relazzjonijiet ta’ tali trattat mar-Regolament Brussell IIb meta dan it-trattat ma jissemmiex fil-Kapitolu VIII ta’ dan ir-regolament u, fl-affermattiv, f’liema ċirkustanzi t-Trattat jista’ jidderoga mir-Regolament.
Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti tal‑Ġustizzja
Fl-ewwel lok, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-awtorizzazzjoni ġudizzjarja mitluba fil-kawża prinċipali kienet taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Brussell IIb, sa fejn tali awtorizzazzjoni tikkostitwixxi miżura ta’ protezzjoni tal-wild marbuta mal-amministrazzjoni, mal-konservazzjoni jew mat-trasferiment tal-proprjetajiet tiegħu fil-kuntest tal-eżerċizzju tar-responsabbiltà tal-ġenituri, fis-sens ta’ dan ir-regolament. Konsegwentement, huma l-qrati tal-Istat Membru li fih il-wild jirrisjedi abitwalment fil-mument meta l-qorti tiġi adita (f’dan il-każ, il-qrati Ġermaniżi) li, bħala prinċipju, għandhom ġurisdizzjoni sabiex joħorġu tali awtorizzazzjoni.
Fit-tieni lok, il-Qorti tal-Ġustizzja eżaminat il-kwistjoni tar-relazzjonijiet bejn ir-Regolament Brussell IIb u t-Trattat Russu-Bulgaru, fid-dawl tal-fatt li dan it-trattat jidher li jagħti ġurisdizzjoni lill-qrati Bulgari jew Russi.
Hija indikat li, peress li trattat bilaterali bħalma huwa t-Trattat Russu-Bulgaru ma jissemmiex fir-Regolament Brussell IIb, huwa l-Artikolu 351 TFUE (
4
) li huwa intiż li jirregola r-relazzjonijiet bejn dan it-trattat u dan ir-regolament.
Il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li, skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 351 TFUE, id-dispożizzjonijiet ta’ trattat konkluż bejn Stat Membru u Stat terz jidderogaw minn kwalunkwe dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, kemm jekk ikun id-dritt primarju kif ukoll jekk ikun id-dritt sekondarju, bil-kundizzjoni madankollu li dan it-trattat ikun ġie konkluż qabel l-adeżjoni tal-Istat Membru mal-Unjoni Ewropea u li l-Istat terz ikkonċernat jislet drittijiet li huwa jista’ jeżiġi r-rispett tagħhom minn dan l-Istat Membru.
Il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li f’dan il-każ hija l-qorti tar-rinviju li kellha tivverifika, fl-ewwel lok, jekk it-Trattat Russu-Bulgaru kienx jinkludi regoli li l-Federazzjoni Russa setgħet teżiġi l-osservanza tagħhom mill-Bulgarija. Fl-affermattiv, hija kellha, fit-tieni lok, tivverifika jekk dan it-trattat kienx inkompatibbli mar-Regolament Brussell IIb sa fejn dawn iż-żewġ strumenti ġuridiċi ma pprevedewx l-istess forum li kellu ġurisdizzjoni fiċ-ċirkustanzi tat-tilwima fil-kawża prinċipali. Din il-verifika kellha tieħu inkunsiderazzjoni l-għażla tal-leġiżlatur tal-Unjoni, riflessa f’dan ir-regolament, li jipprevedi, f’ċerti sitwazzjonijiet, il-ġurisdizzjoni ta’ qrati differenti minn dik tal-post ta’ residenza abitwali tal-wild, filwaqt li l-qorti tar-rinviju ma kellhiex madankollu tirrikorri għall-possibbiltà li tirrikonoxxi li kellha ġurisdizzjoni skont ir-regoli tal-imsemmi regolament bl-għan li tikkonstata li t-Trattat Russu-Bulgaru huwa kompatibbli miegħu. F’każ ta’ konstatazzjoni ta’ inkompatibbiltà, il-qorti tar-rinviju kellha, fit-tielet lok, teżamina jekk din l-inkompatibbiltà setgħetx tiġi evitata permezz ta’ interpretazzjoni konformi tat-Trattat Russu-Bulgaru mar-Regolament Brussell IIb. Fin-negattiv, il-qorti tar-rinviju setgħet, fir-raba’ lok, tapplika r-regoli ta’ dan it-trattat billi tinjora r-regoli tar-Regolament Brussell IIb, f’liema każ il-Bulgarija tkun għalhekk obbligata tieħu l-miżuri neċessarji sabiex telimina tali inkompatibbiltà, kif jeżiġi t-tieni paragrafu tal-Artikolu 351 TFUE.
(
i
)	L-isem ta’ din il-kawża huwa fittizju. Dan l-isem ma jikkorrispondi għall-isem reali ta’ ebda waħda mill-partijiet fil-proċedura.
(
1
)	Regolament tal-Kunsill (UE) 2019/1111 tal‑25 ta’ Ġunju 2019 dwar il-ġurisdizzjoni, ir-rikonoxximent u l-infurzar ta’ deċiżjonijiet fi kwistjonijiet matrimonjali u kwistjonijiet ta’ responsabbiltà tal-ġenituri, u dwar sekwestru internazzjonali ta’ minuri (ĠU 2019, L 178, p. 1, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Brussell IIb”).
(
2
)	Regolament (UE) Nru 1215/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 2012 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali (ĠU 2012, L 351, p. 1, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Brussell Ia”).
(
3
)	It-Trattat bejn l-Unjoni tar-Repubbliki Soċjalisti Sovjetiċi u r-Repubblika Popolari tal-Bulgarija dwar l-assistenza ġudizzjarja f’materji ċivili, tal-familja u kriminali, iffirmat f’Moska fid-19 ta’ Frar 1975 (Ġabra tat-Trattati tan-Nazzjonijiet Uniti, Vol. 1015, Nru 14855, p. 41, iktar’ il quddiem it “Trattat Russu-Bulgaru”).
(
4
)	Skont din id-dispożizzjoni, id-drittijiet u l-obbligi li jirriżultaw minn konvenzjonijiet konklużi qabel l-adeżjoni ta’ Stat Membru mal-Unjoni Ewropea, bejn Stat Membru wieħed jew iktar, minn naħa, u Stat terz wieħed jew iktar, min-naħa l-oħra, ma għandhomx jintlaqtu mid-dispożizzjonijiet tat-Trattati. F’dan ir-rigward, jekk ma jkunux jistgħu jagħtu interpretazzjoni konformi ta’ tali ftehim, l-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri kollha xierqa sabiex jeliminaw l-inkompatibbiltajiet possibbli bejn tali konvenzjonijiet u t-Trattati, jekk ikun il-każ billi jgħinu lil xulxin sabiex jaslu għal dan l-għan u billi jadottaw, fejn ikun opportun, linja komuni.