62023CJ0293
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (πέμπτο τμήμα)
της 28ης Νοεμβρίου 2024 (
*1
)
«Προδικαστική παραπομπή – Εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας – Οδηγία (ΕΕ) 2019/944 – Άρθρο 2, σημεία 28 και 29 – Έννοια της “διανομής” – Έννοια του “διαχειριστή συστήματος διανομής” – Έννοια του “συστήματος διανομής” – Άρθρα 30 έως 39 – Διαχείριση του συστήματος διανομής – Επιχείρηση η οποία διαχειρίζεται ενεργειακή εγκατάσταση αποτελούμενη από μονάδα συμπαραγωγής και σύστημα γραμμών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, μέσω της οποίας οι μισθωτές συγκροτήματος κατοικιών προμηθεύονται με θερμότητα, ζεστό νερό και ηλεκτρική ενέργεια – Ταυτόχρονη πώληση της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας – Εθνική νομοθεσία η οποία εξαιρεί τον διαχειριστή τέτοιας εγκατάστασης από τις υποχρεώσεις που υπέχουν οι διαχειριστές συστήματος διανομής από την οδηγία αυτή»
Στην υπόθεση C‑293/23,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Bundesgerichtshof (Ανώτατο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο, Γερμανία) με απόφαση της 13ης Δεκεμβρίου 2022, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 9 Μαΐου 2023, στο πλαίσιο της δίκης
ENGIE Deutschland GmbH
κατά
Landesregulierungsbehörde beim Sächsischen Staatsministerium für Wirtschaft, Arbeit und Verkehr,
παρισταμένων των:
Zwickauer Energieversorgung GmbH,
Bundesnetzagentur für Elektrizität, Gas, Telekommunikation, Post und Eisenbahnen,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πέμπτο τμήμα),
συγκείμενο από τους I. Jarukaitis (εισηγητή), πρόεδρο του τετάρτου τμήματος, προεδρεύοντα του πέμπτου τμήματος, Δ. Γρατσία και E. Regan, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: Α. Ράντος
γραμματέας: A. Calot Escobar
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
–
η ENGIE Deutschland GmbH, εκπροσωπούμενη από τον D. Legler, Rechtsanwalt,
–
η Landesregulierungsbehörde beim Sächsischen Staatsministerium für Wirtschaft, Arbeit und Verkehr, εκπροσωπούμενη από τις A. Hennersdorf, J. Leuschke και K. Meißner,
–
η Zwickauer Energieversorgung GmbH, εκπροσωπούμενη από τον K. M. Schwabe, Rechtsanwalt,
–
η Bundesnetzagentur für Elektrizität, Gas, Telekommunikation, Post und Eisenbahnen, εκπροσωπούμενη από την J. Kargel και τον C. Mögelin,
–
η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από την O. Beynet και τον T. Scharf,
κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, να εκδικάσει την υπόθεση χωρίς ανάπτυξη προτάσεων,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1
Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 2, σημεία 28 και 29, καθώς και των άρθρων 30 επ. της οδηγίας (ΕΕ) 2019/944 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Ιουνίου 2019, σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και την τροποποίηση της οδηγίας 2012/27/ΕΕ (ΕΕ 2019, L 158, σ. 125).
2
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της ENGIE Deutschland GmbH (στο εξής: ENGIE) και της Landesregulierungsbehörde beim Sächsischen Staatsministerium für Wirtschaft, Arbeit und Verkehr (ρυθμιστικής αρχής του κρατιδίου παρά τω Υπουργείω Οικονομίας, Εργασίας και Μεταφορών της Σαξονίας, Γερμανία) (στο εξής: ρυθμιστική αρχή του κρατιδίου της Σαξονίας) σχετικά με την άρνηση της Zwickauer Energieversorgung GmbH (στο εξής: ZEV), διαχειριστή συστήματος διανομής, να συνδέσει στο δίκτυό της δύο ενεργειακές εγκαταστάσεις της ENGIE ως εγκαταστάσεις ιδιοκατανάλωσης και να θέσει στη διάθεσή της τα απαιτούμενα σημεία μέτρησης.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
Η οδηγία 2012/27/ΕΕ
3
Το άρθρο 2, σημείο 21, της οδηγίας 2012/27/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2012, για την ενεργειακή απόδοση, την τροποποίηση των οδηγιών 2009/125/ΕΚ και 2010/30/ΕΕ και την κατάργηση των οδηγιών 2004/8/ΕΚ και 2006/32/ΕΚ (ΕΕ 2012, L 315, σ. 1), ορίζει ότι ως «διαχειριστής συστήματος διανομής», για τους σκοπούς της εν λόγω οδηγίας, νοείται ο «διαχειριστής συστήματος διανομής» όπως ορίζεται, μεταξύ άλλων, στην οδηγία 2009/72/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Ιουλίου 2009, σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενεργείας και για την κατάργηση της οδηγίας 2003/54/ΕΚ (ΕΕ 2009, L 211, σ. 55).
Ο κανονισμός (ΕΕ) 2019/943
4
Το άρθρο 2, σημείο 48, του κανονισμού (ΕΕ) 2019/943 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Ιουνίου 2019, σχετικά με την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας (ΕΕ 2019, L 158, σ. 54), ορίζει ότι ως «διαχειριστής συστήματος διανομής» νοείται ο «διαχειριστής συστήματος διανομής» όπως ορίζεται στο άρθρο 2, σημείο 29, της οδηγίας 2019/944.
Η οδηγία 2019/944
5
Οι αιτιολογικές σκέψεις 7, 8, 18, 65 και 68 της οδηγίας 2019/944 διαλαμβάνουν τα εξής:
«(7)
Προκειμένου να δημιουργηθεί μια εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενισχύσουν την ενοποίηση των εθνικών αγορών τους και τη συνεργασία των διαχειριστών δικτύων σε ενωσιακό και περιφερειακό επίπεδο, ενσωματώνοντας παράλληλα τα απομονωμένα συστήματα που απαρτίζουν τις “νησίδες” ηλεκτρικής ενέργειας που εξακολουθούν να υπάρχουν στην Ένωση.
(8)
[…] η παρούσα οδηγία αποσκοπεί επίσης στην άρση των εναπομενόντων εμποδίων για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Η αποσαφήνιση του ρυθμιστικού πλαισίου θα πρέπει να συμβάλει στην εξάλειψη των υφιστάμενων προβλημάτων των κατακερματισμένων εθνικών αγορών […].
[…]
(18)
[…] Η ολοκλήρωση των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας απαιτεί υψηλό βαθμό συνεργασίας μεταξύ των διαχειριστών συστημάτων, των συμμετεχόντων στην αγορά και των ρυθμιστικών αρχών, […].
[…]
(65)
Η άνευ διακρίσεων πρόσβαση στο δίκτυο διανομής καθορίζει την πρόσβαση από τους πελάτες λιανικής στα επόμενα στάδια της αγοράς. Για τη δημιουργία ίσων όρων ανταγωνισμού σε επίπεδο λιανικής, οι δραστηριότητες των διαχειριστών των συστημάτων διανομής θα πρέπει επομένως να ελέγχονται, ούτως ώστε οι διαχειριστές των συστημάτων διανομής να μην μπορούν να εκμεταλλευθούν την κάθετη ολοκλήρωσή τους όσον αφορά την ανταγωνιστική θέση τους στην αγορά, ιδίως σε σχέση με οικιακούς πελάτες και μικρούς μη οικιακούς πελάτες.
[…]
(68)
Ο αποτελεσματικός διαχωρισμός μπορεί να γίνει μόνο με την άρση του κινήτρου για τις κάθετα ολοκληρωμένες επιχειρήσεις να κάνουν διακρίσεις κατά των ανταγωνιστών τους όσον αφορά την πρόσβαση στο δίκτυο και τις επενδύσεις. Ο διαχωρισμός της ιδιοκτησίας, που προϋποθέτει ότι ο ιδιοκτήτης δικτύου ορίζεται ως ο διαχειριστής του δικτύου και είναι ανεξάρτητος από συμφέροντα προμήθειας και παραγωγής, είναι σαφώς αποτελεσματικός και σταθερός τρόπος για την επίλυση της εγγενούς σύγκρουσης συμφερόντων και την εγγύηση της ασφάλειας του εφοδιασμού. […]»
6
Το άρθρο 1 της οδηγίας, το οποίο επιγράφεται «Αντικείμενο», ορίζει στα δύο πρώτα εδάφια τα εξής:
«Η παρούσα οδηγία θεσπίζει κοινούς κανόνες που αφορούν την παραγωγή, τη μεταφορά, τη διανομή, την αποθήκευση και την προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και την προστασία των καταναλωτών, με στόχο τη δημιουργία πραγματικά ολοκληρωμένων, ανταγωνιστικών, επικεντρωμένων στον καταναλωτή, ευέλικτων, δίκαιων και διαφανών αγορών ηλεκτρικής ενέργειας στην Ένωση.
Με την αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων μιας ολοκληρωμένης αγοράς, η παρούσα οδηγία έχει στόχο να διασφαλίσει οικονομικά προσιτές, διαφανείς τιμές και κόστος ενέργειας για τους καταναλωτές, υψηλό βαθμό ασφάλειας του εφοδιασμού και την ομαλή μετάβαση σε ένα ενεργειακό σύστημα χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Ορίζει βασικούς κανόνες για την οργάνωση και λειτουργία του ενωσιακού τομέα ηλεκτρικής ενέργειας, ιδίως κανόνες για την ενίσχυση της θέσης και την προστασία των καταναλωτών, για την ανοικτή πρόσβαση στην ολοκληρωμένη αγορά, για την πρόσβαση τρίτων μερών στις υποδομές μεταφοράς και διανομής, κανόνες διαχωρισμού, και κανόνες για την ανεξαρτησία των ρυθμιστικών αρχών στα κράτη μέλη.»
7
Κατά το άρθρο 2 της οδηγίας, το οποίο τιτλοφορείται «Ορισμοί»:
«Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
1)
“πελάτης”: ο πελάτης χονδρικής ή ο τελικός πελάτης ηλεκτρικής ενέργειας·
[…]
7)
“μικρή επιχείρηση”: η επιχείρηση η οποία απασχολεί λιγότερους από 50 εργαζομένους και της οποίας ο ετήσιος κύκλος εργασιών και/ή το σύνολο του ετήσιου ισολογισμού δεν υπερβαίνει τα 10 εκατομμύρια EUR·
[…]
11)
“ενεργειακή κοινότητα πολιτών”: νομική οντότητα που:
α)
βασίζεται σε εθελοντική και ανοικτή συμμετοχή και τελεί υπό τον ουσιαστικό έλεγχο εταίρων ή μελών που είναι φυσικά πρόσωπα, τοπικές αρχές, συμπεριλαμβανομένων των δήμων, ή μικρές επιχειρήσεις,
β)
έχει ως πρωταρχικό σκοπό να παρέχει περιβαλλοντικά, οικονομικά και κοινωνικά οφέλη σε επίπεδο κοινότητας για τα μέλη ή εταίρους της ή τις τοπικές περιοχές όπου δραστηριοποιείται και όχι να παράγει οικονομικά κέρδη, και
γ)
μπορεί να δραστηριοποιείται στην παραγωγή, περιλαμβανομένης της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές, στη διανομή και στην προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας, στις υπηρεσίες κατανάλωσης, σωρευτικής εκπροσώπησης, αποθήκευσης ενέργειας, στις υπηρεσίες ενεργειακής απόδοσης, στις υπηρεσίες φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, ή στην παροχή άλλων υπηρεσιών ενέργειας στους εταίρους ή τα μέλη της·
12)
“προμήθεια”: η πώληση, συμπεριλαμβανομένης της μεταπώλησης, ηλεκτρικής ενέργειας σε πελάτες·
[…]
28)
“διανομή”: η μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας μέσω συστημάτων διανομής υψηλής, μέσης και χαμηλής τάσης με σκοπό την παράδοσή της σε πελάτες, μη συμπεριλαμβανομένης όμως της προμήθειας·
29)
“διαχειριστής συστήματος διανομής”: κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο το οποίο είναι υπεύθυνο για τη λειτουργία, τη συντήρηση και, αν είναι αναγκαίο, την ανάπτυξη του συστήματος διανομής σε μία δεδομένη περιοχή και, κατά περίπτωση, των διασυνδέσεών του με άλλα συστήματα, και για τη μακροπρόθεσμη ικανότητα του συστήματος να ανταποκρίνεται στην εύλογη ζήτηση διανομής ηλεκτρικής ενέργειας·
[…]
42)
“μικρό απομονωμένο σύστημα”: κάθε σύστημα με κατανάλωση μικρότερη των 3000 GWh το 1996, στο οποίο ποσοστό κάτω του 5 % της ετήσιας κατανάλωσης προέρχεται από διασύνδεση με άλλα συστήματα·
43)
“μικρό συνδεδεμένο σύστημα”: κάθε σύστημα με κατανάλωση μικρότερη των 3000 GWh το 1996, στο οποίο ποσοστό άνω του 5 % της ετήσιας κατανάλωσης προέρχεται από διασύνδεση με άλλα συστήματα·
[…]».
8
Το άρθρο 4 της οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ελευθερία επιλογής προμηθευτή», ορίζει τα εξής:
«Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε όλοι οι πελάτες να είναι ελεύθεροι να αγοράζουν ηλεκτρική ενέργεια από τον προμηθευτή της επιλογής τους και διασφαλίζουν ότι όλοι οι πελάτες είναι ελεύθεροι να συνάπτουν ταυτόχρονα περισσότερες από μία συμβάσεις προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας, με την προϋπόθεση ότι έχουν καθοριστεί τα απαιτούμενα σημεία σύνδεσης και μέτρησης.»
9
Το άρθρο 12 της οδηγίας 2019/944, το οποίο επιγράφεται «Δικαίωμα αλλαγής και κανόνες για τα τέλη που σχετίζονται με την αλλαγή προμηθευτή», διευκρινίζει στις παραγράφους 1 και 4 τα εξής:
«1.   Η αλλαγή προμηθευτών […] πραγματοποιείται εντός του συντομότερου δυνατού χρονικού διαστήματος. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι πελάτες που επιθυμούν να αλλάξουν προμηθευτές […], εφόσον τηρούν τους συμβατικούς όρους, δικαιούνται μια τέτοια αλλαγή εντός τριών εβδομάδων κατά μέγιστο από την ημερομηνία της αίτησης. […]
[…]
4.   Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι το δικαίωμα αλλαγής προμηθευτή […] παρέχεται στους πελάτες χωρίς διακρίσεις ως προς το κόστος, την προσπάθεια και τον χρόνο.
[…]»
10
Κατά το άρθρο 15 της οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ενεργοί πελάτες»:
«1.   Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι τελικοί πελάτες δικαιούνται να ενεργούν ως ενεργοί πελάτες, […].
2.   Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι ενεργοί πελάτες:
[…]
ε)
καταβάλλουν τέλη δικτύου που αντικατοπτρίζουν το κόστος, είναι διαφανή και δεν εισάγουν διακρίσεις, με χωριστή πληροφόρηση για την ηλεκτρική ενέργεια που τροφοδοτείται στο δίκτυο και την ηλεκτρική ενέργεια που καταναλώνεται από το δίκτυο, […] διασφαλίζοντας ότι συμβάλλουν με τρόπο επαρκή και ισορροπημένο στον επιμερισμό του συνολικού κόστους του συστήματος·
[…]».
11
Το άρθρο 16 της οδηγίας, το οποίο επιγράφεται «Ενεργειακές κοινότητες πολιτών», προβλέπει τα εξής:
«1.   Τα κράτη μέλη προβλέπουν ευνοϊκό κανονιστικό πλαίσιο για τις ενεργειακές κοινότητες πολιτών εξασφαλίζοντας ότι:
[…]
ε)
οι ενεργειακές κοινότητες πολιτών υπόκεινται σε […] τέλη δικτύου που είναι διαφανή, δεν επιφέρουν διακρίσεις και αντικατοπτρίζουν το κόστος, […] διασφαλίζοντας ότι συμβάλλουν με τρόπο επαρκή και ισορροπημένο στον επιμερισμό του συνολικού κόστους του συστήματος.
[…]
4.   Τα κράτη μέλη μπορούν να αποφασίσουν να χορηγήσουν στις ενεργειακές κοινότητες πολιτών το δικαίωμα διαχείρισης δικτύου διανομής στην περιοχή λειτουργίας τους και να καθορίσουν τις σχετικές διαδικασίες, με την επιφύλαξη του κεφαλαίου IV και των λοιπών κανόνων και κανονισμών που ισχύουν για τους διαχειριστές συστημάτων διανομής. Όποτε χορηγείται αυτό το δικαίωμα, τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι ενεργειακές κοινότητες πολιτών:
[…]
β)
υπόκεινται σε κατάλληλα τέλη δικτύου στα σημεία σύνδεσης μεταξύ του δικτύου τους και του δικτύου διανομής εκτός της ενεργειακής κοινότητας πολιτών και ότι τα εν λόγω τέλη δικτύου περιλαμβάνουν χωριστή πληροφόρηση για την ηλεκτρική ενέργεια με την οποία τροφοδοτείται το δίκτυο διανομής και την ηλεκτρική ενέργεια που καταναλώνεται από το δίκτυο διανομής εκτός της ενεργειακής κοινότητας πολιτών, […]·
[…]».
12
Το άρθρο 18 της οδηγίας διευκρινίζει τους κανόνες που εφαρμόζονται στην τιμολόγηση και στις πληροφορίες τιμολόγησης.
13
Το κεφάλαιο IV της οδηγίας 2019/944, το οποίο τιτλοφορείται «Διαχείριση συστήματος διανομής», περιλαμβάνει τα άρθρα 30 έως 39.
14
Το άρθρο 30 της οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Διορισμός διαχειριστών συστημάτων διανομής», προβλέπει τα εξής:
«Τα κράτη μέλη ορίζουν, ή ζητούν από τις επιχειρήσεις που είναι ιδιοκτήτριες των συστημάτων διανομής ή υπεύθυνες για αυτά να ορίζουν έναν ή περισσότερους διαχειριστές του συστήματος διανομής, για χρονικό διάστημα καθοριζόμενο από τα κράτη μέλη για λόγους αποτελεσματικότητας και οικονομικής ισορροπίας.»
15
Το άρθρο 31 της οδηγίας, το οποίο επιγράφεται «Καθήκοντα των διαχειριστών συστημάτων διανομής», ορίζει τα ακόλουθα:
«1.   Ο διαχειριστής συστήματος διανομής διασφαλίζει τη μακροπρόθεσμη ικανότητα του συστήματος να ανταποκρίνεται σε εύλογη ζήτηση διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, θέτοντας σε λειτουργία, συντηρώντας και αναπτύσσοντας υπό οικονομικούς όρους ένα ασφαλές, αξιόπιστο και αποδοτικό σύστημα διανομής στην περιοχή που καλύπτει, λαμβάνοντας τη δέουσα μέριμνα για το περιβάλλον, και την ενεργειακή απόδοση.
2.   Εν πάση περιπτώσει, ο διαχειριστής συστήματος διανομής αποφεύγει κάθε διάκριση μεταξύ χρηστών ή κατηγοριών χρηστών του συστήματος, και ιδίως διακρίσεις υπέρ των συνδεδεμένων με αυτόν επιχειρήσεων.
3.   Ο διαχειριστής συστήματος διανομής παρέχει στους χρήστες του συστήματος τις πληροφορίες που χρειάζονται για την αποτελεσματική πρόσβαση στο σύστημα, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης του.
[…]
6.   Όταν ο διαχειριστής συστήματος διανομής είναι υπεύθυνος για την προμήθεια προϊόντων και υπηρεσιών που είναι αναγκαία για την αποτελεσματική, αξιόπιστη και ασφαλή λειτουργία του συστήματος διανομής, οι κανόνες που θεσπίζονται από τον διαχειριστή συστήματος διανομής για τον σκοπό αυτό είναι αντικειμενικοί, διαφανείς και αμερόληπτοι και καταρτίζονται σε συντονισμό με τους διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς και άλλους σχετικούς συμμετέχοντες στην αγορά. Οι όροι και οι προϋποθέσεις, συμπεριλαμβανομένων των κανόνων και των τιμολογίων, κατά περίπτωση, για την παροχή τέτοιων προϊόντων και υπηρεσιών από τους διαχειριστές συστημάτων διανομής καθορίζονται σύμφωνα με το άρθρο 59 παράγραφος 7 κατά τρόπο αμερόληπτο που αντικατοπτρίζει το κόστος, και δημοσιεύονται.
[…]
9.   Οι διαχειριστές συστημάτων διανομής συνεργάζονται με τους διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς για την αποτελεσματική συμμετοχή των συμμετεχόντων στην αγορά που συνδέονται με το δίκτυό τους, στις αγορές λιανικής, χονδρικής και εξισορρόπησης. […]
10.   Τα κράτη μέλη ή οι ορισθείσες αρμόδιες αρχές τους μπορούν να επιτρέπουν στους διαχειριστές συστημάτων διανομής να ασκούν δραστηριότητες άλλες από εκείνες που προβλέπονται στην παρούσα οδηγία και στον κανονισμό [2019/943], εφόσον οι δραστηριότητες αυτές είναι αναγκαίες ώστε οι διαχειριστές συστημάτων διανομής να εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους δυνάμει της παρούσας οδηγίας ή του κανονισμού [αυτού], εφόσον η ρυθμιστική αρχή έχει αξιολογήσει την αναγκαιότητα μιας τέτοιας παρέκκλισης. Η παρούσα παράγραφος ισχύει με την επιφύλαξη του δικαιώματος των διαχειριστών συστημάτων διανομής να έχουν στην ιδιοκτησία τους, να αναπτύσσουν, να διαχειρίζονται ή να λειτουργούν δίκτυα διαφορετικά από τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, εκτός εάν το κράτος μέλος ή η ορισθείσα αρμόδια αρχή δεν έχει χορηγήσει τέτοιο δικαίωμα.»
16
Τα άρθρα 32 έως 37 της οδηγίας 2019/944 αφορούν, αντιστοίχως, τα κίνητρα για τη χρήση ευελιξίας σε δίκτυα διανομής (άρθρο 32), την ένταξη της ηλεκτροκίνησης στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας (άρθρο 33), τα καθήκοντα των διαχειριστών συστημάτων διανομής όσον αφορά τη διαχείριση δεδομένων (άρθρο 34), τον διαχωρισμό των διαχειριστών συστημάτων διανομής όταν αποτελούν μέρος κάθετα ολοκληρωμένης επιχείρησης (άρθρο 35), τους κανόνες σχετικά με το ιδιοκτησιακό καθεστώς εγκαταστάσεων αποθήκευσης ενέργειας από διαχειριστές συστημάτων διανομής (άρθρο 36) και την υποχρέωση εχεμύθειας που βαρύνει τους τελευταίους (άρθρο 37).
17
Το άρθρο 38 της οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Κλειστά συστήματα διανομής», διευκρινίζει τα εξής:
«1.   Τα κράτη μέλη δύνανται να προβλέπουν τη δυνατότητα των ρυθμιστικών αρχών ή άλλων αρμόδιων αρχών να κατατάσσουν ένα σύστημα, το οποίο διανέμει ηλεκτρική ενέργεια σε γεωγραφικά περιορισμένο βιομηχανικό ή εμπορικό χώρο ή χώρο κοινών υπηρεσιών, και το οποίο, με την επιφύλαξη της παραγράφου 4, δεν εφοδιάζει οικιακούς καταναλωτές, ως κλειστό σύστημα διανομής, εάν:
α)
για συγκεκριμένους τεχνικούς λόγους ή λόγους ασφαλείας, οι δραστηριότητες ή οι παραγωγικές διεργασίες των χρηστών του εν λόγω συστήματος είναι ενοποιημένες, ή
β)
το εν λόγω σύστημα διανέμει ηλεκτρική ενέργεια κατά κύριο λόγο στον ιδιοκτήτη ή το φορέα εκμετάλλευσης του συστήματος ή στις συναφείς επιχειρήσεις.
2.   Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, τα κλειστά συστήματα διανομής θεωρούνται ως συστήματα διανομής. Τα κράτη μέλη δύνανται να προβλέπουν τη δυνατότητα των εθνικών ρυθμιστικών αρχών να εξαιρούν τον φορέα εκμετάλλευσης ενός κλειστού συστήματος διανομής από [τις υποχρεώσεις που απαριθμούνται στα στοιχεία αʹ έως εʹ της εν λόγω παραγράφου].
[…]
4.   Η περιστασιακή χρήση από μικρό αριθμό νοικοκυριών που έχουν εργασιακές ή παρόμοιες σχέσεις με τον ιδιοκτήτη του συστήματος διανομής και που βρίσκονται μέσα στην περιοχή την οποία εξυπηρετεί ένα κλειστό σύστημα διανομής, δεν αποκλείουν την αναγνώριση των εξαιρέσεων της παραγράφου 2.»
18
Το άρθρο 39 της οδηγίας παρέχει διευκρινίσεις ως προς τους κανόνες που εφαρμόζονται στους διαχειριστές συνδυασμένων συστημάτων μεταφοράς και διανομής.
19
Το κεφάλαιο VIII της οδηγίας, το οποίο τιτλοφορείται «Τελικές διατάξεις», περιλαμβάνει τα άρθρα 65 έως 74.
20
Κατά το άρθρο 66 της οδηγίας 2019/944, το οποίο φέρει τον τίτλο «Παρεκκλίσεις»:
«1.   Τα κράτη μέλη τα οποία μπορούν να αποδείξουν την ύπαρξη ουσιαστικών προβλημάτων στη λειτουργία των μικρών συνδεδεμένων συστημάτων και των μικρών απομονωμένων συστημάτων τους, μπορούν να υποβάλουν αίτηση να τους χορηγηθούν παρεκκλίσεις από τις σχετικές διατάξεις των άρθρων 7 και 8 και των κεφαλαίων IV, V και VI.
Αίτηση για χορήγηση παρέκκλισης από τα άρθρα 4, 5 και 6 μπορεί να υποβληθεί από μικρά απομονωμένα συστήματα και από τη [Γαλλία] όσον αφορά την Κορσική.
Η Επιτροπή ενημερώνει τα κράτη μέλη για τις εν λόγω αιτήσεις προτού λάβει απόφαση, τηρουμένης της εμπιστευτικότητας.
2.   Οι παρεκκλίσεις που χορηγούνται από την Επιτροπή βάσει της παραγράφου 1 είναι χρονικά περιορισμένες και υπόκεινται σε όρους που αποσκοπούν στην αύξηση του ανταγωνισμού και της ενσωμάτωσης στην εσωτερική αγορά, διασφαλίζοντας ότι οι παρεκκλίσεις δεν παρεμποδίζουν τη μετάβαση προς ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αυξημένη ευελιξία, αποθήκευση ενέργειας, ηλεκτροκινητικότητα και απόκριση ζήτησης.
Για τις εξόχως απόκεντρες περιοχές, κατά την έννοια του άρθρου 349 ΣΛΕΕ, που δεν μπορούν να διασυνδεθούν με την ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας, η παρέκκλιση δεν είναι χρονικά περιορισμένη και υπόκειται σε όρους που έχουν στόχο να διασφαλιστεί ότι η παρέκκλιση δεν παρεμποδίζει τη μετάβαση προς ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Η απόφαση για την χορήγηση παρεκκλίσεων δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
3.   Το άρθρο 43 δεν εφαρμόζεται στην Κύπρο, το Λουξεμβούργο και τη Μάλτα. Επιπλέον, τα άρθρα 6 και 35 δεν εφαρμόζονται στη Μάλτα ενώ τα άρθρα 44, 45, 46, 47, 48, 49, 50 και 52 δεν εφαρμόζονται στην Κύπρο.
[…]
4.   Ως την 1η Ιανουαρίου 2025 ή μεταγενέστερη ημερομηνία που ορίζεται σε απόφαση δυνάμει της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου, το άρθρο 5 δεν εφαρμόζεται στην Κύπρο και την Κορσική.
5.   Το άρθρο 4 δεν εφαρμόζεται στη Μάλτα για περίοδο έως τις 5 Ιουλίου 2027. […]»
21
Το άρθρο 72 της οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Κατάργηση», προβλέπει τα εξής:
«Η οδηγία [2009/72] καταργείται από την 1η Ιανουαρίου 2021, με την επιφύλαξη των υποχρεώσεων των κρατών μελών σχετικά με τις προθεσμίες μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο και των ημερομηνιών εφαρμογής της οδηγίας όπως ορίζεται στο παράρτημα ΙΙΙ.
Οι παραπομπές στην καταργούμενη οδηγία νοούνται ως παραπομπές στην παρούσα οδηγία και διαβάζονται σύμφωνα με τον πίνακα αντιστοιχίας που εμφαίνεται στο παράρτημα ΙV.»
22
Το άρθρο 73 της οδηγίας 2019/944, το οποίο επιγράφεται «Έναρξη ισχύος», διευκρινίζει στο δεύτερο εδάφιο τα εξής:
«Το άρθρο 6 παράγραφος 1, το άρθρο 7 παράγραφοι 2 έως 5, το άρθρο 8 παράγραφος 1, το άρθρο 8 παράγραφος 2 στοιχεία α) έως θ) και ια) και το άρθρο 8 παράγραφοι 3 και 4, το άρθρο 9 παράγραφοι 1, 3, 4 και 5, το άρθρο 10 παράγραφοι 2 έως 10, το άρθρο 25, το άρθρο 27, το άρθρο 30, το άρθρο 35, το άρθρο 37, το άρθρο 38 παράγραφοι 1, 3 και 4, το άρθρο 39, το άρθρο 41, τα άρθρα 43, 44 και 45, το άρθρο 46 παράγραφοι 1 και 3 έως 6, το άρθρο 46 παράγραφος 1, το άρθρο 46 παράγραφος 2 στοιχεία α), β) και γ) και ε) έως η), και το άρθρο 46 παράγραφοι 3 έως 6, το άρθρο 47 έως 50, το άρθρο 52, το άρθρο 53, το άρθρο 55, το άρθρο 56, το άρθρο 60 και τα άρθρα 64 και 65 εφαρμόζονται από 1ης Ιανουαρίου 2021.»
Το γερμανικό δίκαιο
23
Το άρθρο 3 του Energiewirtschaftsgesetz (νόμου περί διαχείρισης της ενέργειας), της 7ης Ιουλίου 2005 (BGBl. I, σ. 1970 και 3621), όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της κύριας δίκης (στο εξής: EnWG), προβλέπει τα εξής:
«Για τους σκοπούς του παρόντος νόμου, νοούνται ως:
[…]
3.
“διαχειριστής συστημάτων διανομής ηλεκτρικής ενέργειας”:
φυσικό ή νομικό πρόσωπο, ή οργανωτική μονάδα χωρίς νομική αυτονομία επιχείρησης ενεργειακού εφοδιασμού, το οποίο διασφαλίζει τη διανομή ηλεκτρικής ενέργειας και είναι υπεύθυνο για τη λειτουργία, τη συντήρηση και, αν είναι αναγκαίο, την ανάπτυξη του συστήματος διανομής σε μία δεδομένη περιοχή και, κατά περίπτωση, των διασυνδέσεών του με άλλα συστήματα·
[…]
15.
“ενεργειακή εγκατάσταση”:
εγκατάσταση που προορίζεται για την παραγωγή, την αποθήκευση, τη μεταφορά ή τη διανομή ενέργειας, στο μέτρο που δεν χρησιμεύει αποκλειστικά για τη μετάδοση σημάτων, συμπεριλαμβανομένων των εγκαταστάσεων διανομής των τελικών καταναλωτών […]
16.
“δίκτυο ενεργειακού εφοδιασμού”:
δίκτυο εφοδιασμού σε ηλεκτρική ενέργεια και φυσικό αέριο μέσω ενός ή περισσοτέρων επιπέδων τάσεως ή πιέσεως, εξαιρουμένων των εγκαταστάσεων ιδιοκατανάλωσης κατά την έννοια [του σημείου 24a] […]
[…]
18.
“επιχείρηση ενεργειακού εφοδιασμού”:
φυσικό ή νομικό πρόσωπο το οποίο προμηθεύει τρίτους με ενέργεια, διαχειρίζεται δίκτυο ενεργειακού εφοδιασμού ή έχει δικαίωμα διάθεσης επί δικτύου ενεργειακού εφοδιασμού ως ιδιοκτήτης· η διαχείριση εγκατάστασης ιδιοκατανάλωσης ή εγκατάστασης ιδιοκατανάλωσης για τον αυτοεφοδιασμό της επιχείρησης δεν καθιστά τον διαχειριστή επιχείρηση ενεργειακού εφοδιασμού·
[…]
24a.
“εγκατάσταση ιδιοκατανάλωσης”:
ενεργειακή εγκατάσταση που προορίζεται για την προμήθεια ενέργειας
a)
η οποία βρίσκεται σε γειτνιάζουσα γεωγραφικά περιοχή,
b)
η οποία συνδέεται με δίκτυο ενεργειακού εφοδιασμού ή με εγκατάσταση παραγωγής,
c)
της οποίας ο ρόλος δεν είναι σημαντικός υπό το πρίσμα της διασφάλισης αποτελεσματικού και ανόθευτου ανταγωνισμού στον τομέα της προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, και
d)
η οποία διατίθεται σε οποιονδήποτε προς τον σκοπό του εφοδιασμού των συνδεδεμένων καταναλωτών μέσω διαμετακόμισης, ανεξάρτητα από την επιλογή του προμηθευτή ενέργειας, χωρίς διακρίσεις και δωρεάν·
[…]».
24
Το άρθρο 20, παράγραφος 1d, του EnWG ορίζει τα ακόλουθα:
«Ο διαχειριστής του συστήματος διανομής ενέργειας με το οποίο είναι συνδεδεμένη εγκατάσταση ιδιοκατανάλωσης πρέπει να διαθέτει το σημείο μέτρησης μέσω του οποίου καθίσταται δυνατή η καταγραφή της ποσότητας ηλεκτρικής ενέργειας την οποία αντλεί η εγκατάσταση ιδιοκατανάλωσης από το δίκτυο γενικής τροφοδότησης, και εκείνης την οποία διοχετεύει σε αυτό (αθροιστικός μετρητής), καθώς και όλα τα σημεία μέτρησης που απαιτούνται για τους υπομετρητές που βρίσκονται στο εσωτερικό της εγκατάστασης ιδιοκατανάλωσης προκειμένου να διασφαλίζεται η πρόσβαση στο δίκτυο μέσω διαμετακόμισης (υπομετρητές που σχετίζονται με την τιμολόγηση). Κατά τον εφοδιασμό των τελικών καταναλωτών από τρίτους γίνεται συμψηφισμός των τιμών μετρήσεως, στον βαθμό που απαιτείται, μέσω των υπομετρητών. […]»
Η διαφορά της κύριας δίκης και το προδικαστικό ερώτημα
25
Η ENGIE αποτελεί επιχείρηση προμήθειας ενέργειας. Διαχειρίζεται σε διάφορες τοποθεσίες, μεταξύ άλλων, μονάδες συμπαραγωγής, τοπικά δίκτυα θέρμανσης και εγκαταστάσεις που προορίζονται για την προμήθεια ενέργειας, μέσω των οποίων προμηθεύει με θερμότητα και ηλεκτρική ενέργεια τελικούς καταναλωτές. Η ZEV διαχειρίζεται το σύστημα διανομής ηλεκτρικής ενέργειας στο Zwickau (Γερμανία).
26
Δυνάμει συμβάσεως προμήθειας θερμότητας συναφθείσας με στεγαστικό συνεταιρισμό, τον Zwickauer Wohnungsbaugenossenschaft (στο εξής: ZWG), ιδιοκτήτη του επίμαχου ακινήτου, η ENGIE προμήθευε με θερμότητα και ζεστό νερό τέσσερις πολυκατοικίες αποτελούμενες από 96 κατοικίες, σε επιφάνεια 9000 m2 (στο εξής: ζώνη 1), καθώς και έξι πολυκατοικίες αποτελούμενες από 160 κατοικίες, σε επιφάνεια 25500 m2 (στο εξής: ζώνη 2), μέσω, σε κάθε μία από τις ζώνες αυτές, κεντρικής μονάδας ενέργειας και τοπικού δικτύου θέρμανσης συνδεδεμένου με αυτήν. Οι ζώνες 1 και 2 γειτνιάζουν, αλλά τα τοπικά δίκτυα θέρμανσης δεν είναι διασυνδεδεμένα. Οι πολυκατοικίες που βρίσκονται σε αμφότερες τις ζώνες αυτές συνδέονταν όλες με το σύστημα διανομής του οποίου διαχειρίστρια είναι η ZEV.
27
Κατά τη διάρκεια του έτους 2018, η ENGIE δρομολόγησε ένα σχέδιο για την κατασκευή και τη λειτουργία δύο μονάδων συμπαραγωγής ηλεκτρικής ισχύος, αντιστοίχως, 20 kW (ζώνη 1) και 40 kW (ζώνη 2) καθώς και δύο συστημάτων γραμμών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, διαχωρισμένων με γαλβανική μόνωση, με τα οποία έπρεπε να συνδεθούν οι τελικοί καταναλωτές, ήτοι οι μισθωτές. Επιθυμία της ENGIE ήταν να πωλήσει στους μισθωτές, εκτός από τη θερμότητα και το ζεστό νερό, την παραγόμενη από τις εν λόγω μονάδες συμπαραγωγής ηλεκτρική ενέργεια, η δε εκτιμώμενη ποσότητα της ετήσιας διαμετακόμισης ενέργειας ανερχόταν σε 288 MWh (ζώνη 1) και 480 MWh (ζώνη 2). Ως εκ τούτου, δήλωσε στη ZEV συνδέσεις στο δίκτυο για δύο χωριστές εγκαταστάσεις ιδιοκατανάλωσης με κύριες ηλεκτρικές συνδέσεις στις ζώνες 1 και 2 και της ζήτησε να συνδεθούν οι εν λόγω εγκαταστάσεις με το δίκτυό της, καθώς και να τεθούν στη διάθεσή της τα απαιτούμενα σημεία μέτρησης σύμφωνα με το άρθρο 20, παράγραφος 1d, του EnWG. Η ZEV απέρριψε τα αιτήματα της ENGIE για τον λόγο ότι δεν επρόκειτο για εγκαταστάσεις ιδιοκατανάλωσης, κατά την έννοια του άρθρου 3, σημείο 24a, του EnWG.
28
Κατόπιν τούτου, η ENGIE ζήτησε από τη ρυθμιστική αρχή του κρατιδίου της Σαξονίας να υποχρεωθεί η ZEV να συνδέσει τις εν λόγω εγκαταστάσεις στο δίκτυό της ως εγκαταστάσεις ιδιοκατανάλωσης και να επιτρέψει τον υπολογισμό και την τιμολόγηση των ροών ενέργειας συμφώνως προς το άρθρο 20, παράγραφος 1d, του EnWG. Οι εν λόγω αιτήσεις απορρίφθηκαν με απόφαση της 19ης Ιουλίου 2019. Καθόσον το ένδικο βοήθημα το οποίο άσκησε η ENGIE με αίτημα την ακύρωση της αποφάσεως αυτής ενώπιον του Oberlandesgericht Dresden (εφετείου Δρέσδης, Γερμανία) επίσης απορρίφθηκε με διάταξη της 16ης Σεπτεμβρίου 2020, η εν λόγω επιχείρηση άσκησε αναίρεση ενώπιον του Bundesgerichtshof (Ανωτάτου Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου, Γερμανία), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου.
29
Το αιτούν δικαστήριο διευκρινίζει, προκαταρκτικώς, ότι, στις 21 και 27 Απριλίου 2020, δηλαδή μεσούσης της διαδικασίας ενώπιον του Oberlandesgericht Dresden (εφετείου Δρέσδης), η ENGIE και ο ZWG συνήψαν νέα σύμβαση για την προμήθεια θερμότητας, στην οποία προβλεπόταν ότι η κατασκευή των δύο μονάδων συμπαραγωγής έπρεπε, κατ’ αρχήν, να έχει περατωθεί μέχρι τον Δεκέμβριο του 2020.
30
Όσον αφορά την αίτηση αναιρέσεως της οποίας έχει επιληφθεί, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι, εάν διαπιστωθεί ότι οι επίμαχες ενώπιόν του εγκαταστάσεις συνιστούν εγκαταστάσεις ιδιοκατανάλωσης, κατά την έννοια του άρθρου 3, σημείο 24a, του EnWG, η αίτηση αυτή θα πρέπει να γίνει δεκτή. Εκτιμά δε ότι τούτο ισχύει εν προκειμένω αφ’ ης στιγμής πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις που τίθενται στην εν λόγω διάταξη. Το αιτούν δικαστήριο διευκρινίζει, ειδικότερα, ότι όλοι οι προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένης της ENGIE, τυγχάνουν ίσης μεταχειρίσεως, αφού χρησιμοποιούν την εγκατάσταση δωρεάν, και υπογραμμίζει, συναφώς, ότι η ENGIE δεν εισπράττει τέλος χρήσης των εν λόγω εγκαταστάσεων ανάλογο προς την κατανάλωση, αλλά μηνιαίο ενιαίο βασικό τέλος, το οποίο είναι ανεξάρτητο από την κατανάλωση.
31
Ωστόσο, κατά το αιτούν δικαστήριο, η εφαρμογή του άρθρου 3, σημείο 24a, του EnWG στις επίμαχες στην υπόθεση της κύριας δίκης εγκαταστάσεις είναι ασύμβατη με το άρθρο 2, σημεία 28 και 29, καθώς και με τα άρθρα 30 επ. της οδηγίας 2019/944 εάν προκύψει ότι οι εν λόγω εγκαταστάσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του συστήματος διανομής, κατά την έννοια των προαναφερθέντων σημείων 28 και 29. Συναφώς, εκθέτει ότι, δυνάμει του άρθρου 3, σημείο 16, του EnWG, οι εγκαταστάσεις ιδιοκατανάλωσης δεν αποτελούν μέρος συστήματος διανομής ενέργειας και οι διαχειριστές τους δεν είναι διαχειριστές συστήματος διανομής, κατά την έννοια του άρθρου 3, σημείο 3, του εν λόγω νόμου, και, επομένως, δεν υπόκεινται στην προβλεπόμενη στα άρθρα 11 επ. του νόμου ρύθμιση, το δε σημείο σύνδεσης της εγκατάστασης ιδιοκατανάλωσης με το σύστημα διανομής ενέργειας σηματοδοτεί το τέλος του ρυθμιζόμενου δικτύου και την αρχή της μη ρυθμιζόμενης εγκατάστασης ιδιοκατανάλωσης.
32
Το Δικαστήριο δεν έχει, παρά ταύτα, αποφανθεί ακόμη επί του ζητήματος εάν η έννοια του «συστήματος διανομής», κατά την οδηγία 2019/944, καταλαμβάνει και τις εγκαταστάσεις ιδιοκατανάλωσης όπως αυτές που μνημονεύονται στο άρθρο 3, σημείο 24a, του EnWG, η δε απάντηση στο ερώτημα αυτό ουδόλως είναι προφανής. Από τη νομολογία του Δικαστηρίου φαίνεται μεν να προκύπτει ότι βούληση του νομοθέτη της Ένωσης δεν ήταν να αποκλείσει ορισμένα συστήματα μεταφοράς ή διανομής από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας αυτής λόγω του μεγέθους τους ή της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, πλην όμως δεν έχει επιλυθεί το ζήτημα εάν τέτοιου είδους δομές πρέπει να θεωρούνται ως συστήματα διανομής και με βάση ποια κριτήρια.
33
Συναφώς, το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι αδιαμφισβήτητα δεν συνιστούν συστήματα διανομής οι οικιακές εγκαταστάσεις διανομής τις οποίες διαχειρίζεται εκμισθωτής στο εσωτερικό κτιρίου, ανεξαρτήτως του μεγέθους του, ή οι ενεργειακές εγκαταστάσεις οι οποίες ανήκουν σε ένωση συνιδιοκτητών που προμηθεύει με ενέργεια 20 μονοκατοικίες επί ενιαίου ακινήτου. Εντούτοις, εν προκειμένω, λαμβανομένου υπόψη του μεγέθους των επίμαχων στην υπόθεση της κύριας δίκης που εκκρεμεί ενώπιόν του εγκαταστάσεων και του γεγονότος ότι η ENGIE είναι συγχρόνως τόσο ο διαχειριστής των εν λόγω εγκαταστάσεων όσο και ο προμηθευτής ηλεκτρικής ενέργειας, δεν είναι βέβαιο ότι οι εγκαταστάσεις αυτές δεν αποτελούν μέρος του συστήματος διανομής, κατά την έννοια της οδηγίας 2019/944.
34
Περαιτέρω, η σύνδεση τέτοιων εγκαταστάσεων με το σύστημα διανομής ως εγκαταστάσεων ιδιοκατανάλωσης έχει αντίκτυπο στους σκοπούς τους οποίους επιδιώκει το άρθρο 1, πρώτο και δεύτερο εδάφιο, της οδηγίας 2019/944. Βεβαίως, ο εν λόγω αντίκτυπος, τόσο θετικός όσο και αρνητικός, είναι αμελητέος για μια εγκατάσταση που εξετάζεται μεμονωμένα. Ωστόσο, όσο περισσότερες συγκρίσιμες εγκαταστάσεις συνδέονταν με το σύστημα διανομής ως εγκαταστάσεις ιδιοκατανάλωσης τόσο θα αποκτούσε μεγαλύτερη σημασία ο αντίκτυπος αυτός.
35
Κατ’ αρχάς, η διασύνδεση εγκαταστάσεων που προορίζονται για την προμήθεια ενέργειας με τέτοιες αποκεντρωμένες εγκαταστάσεις παραγωγής θα μπορούσε να διευκολύνει τη μετάβαση σε ένα ενεργειακό σύστημα χαμηλών εκπομπών CO2. Εντούτοις, οσάκις ένας μεγάλος αριθμός συγκρίσιμων εγκαταστάσεων συνδέονται με το σύστημα διανομής, η διαχείριση του συστήματος καθίσταται εν γένει περισσότερο δαπανηρή και λιγότερο αποτελεσματική. Συγκεκριμένα, ο διαχειριστής του συστήματος διανομής με το οποίο συνδέονται τέτοιες εγκαταστάσεις εξακολουθεί να υποχρεούται να διασφαλίζει επαρκή δυναμικότητα δικτύου προκειμένου να διατηρηθεί ο εφοδιασμός σε περίπτωση βλάβης των αποκεντρωμένων εγκαταστάσεων παραγωγής. Παράλληλα, όλο και λιγότεροι τελικοί καταναλωτές επιβαρύνονται με το συνολικό κόστος αυτού, αφού, βάσει των άρθρων 20 επ. του EnWG, κανένα τέλος δικτύου δεν οφείλεται για την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από αποκεντρωμένη εγκατάσταση παραγωγής και καταναλώνεται σε εγκατάσταση ιδιοκατανάλωσης συνδεδεμένη με αυτήν. Πάντως, από το άρθρο 15, παράγραφος 2, στοιχείο εʹ, και το άρθρο 16, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, της οδηγίας 2019/944 προκύπτει ότι ακόμη και οι ενεργοί πελάτες και οι ενεργειακές κοινότητες πρέπει να συμβάλλουν με τρόπο επαρκή και ισορροπημένο στον επιμερισμό του συνολικού κόστους του συστήματος.
36
Εν συνεχεία, το γεγονός ότι, δυνάμει της συμβάσεως για την προμήθεια θερμότητας, το κόστος κατασκευής, λειτουργίας και συντηρήσεως των εγκαταστάσεων αυτών βαρύνει τον ZWG και, σε τελική ανάλυση, τους τελικούς καταναλωτές-μισθωτές οδηγεί σε στρέβλωση του ανταγωνισμού μεταξύ της ENGIE και των λοιπών προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας, δεδομένου ότι η ENGIE δεν επιβαρύνεται με τα έξοδα των ενεργειακών εγκαταστάσεων που προορίζονται για την προμήθεια ενέργειας ούτε με την καταβολή τελών δικτύου. Κατά συνέπεια, όσο περισσότερες εγκαταστάσεις παρόμοιου τύπου και μεγέθους διαχειρίζεται η ENGIE, τόσο σημαντικότερες θα πρέπει να αναμένεται να είναι και οι πιθανές επιπτώσεις στον ανταγωνισμό.
37
Τέλος, το σύστημα αυτό ενέχει μια εγγενή σύγκρουση συμφερόντων σε σχέση με τους τελικούς καταναλωτές, αφού η ENGIE ενεργεί έναντι αυτών τόσο ως ιδιοκτήτης και διαχειριστής της εγκατάστασης ιδιοκατανάλωσης όσο και ως προμηθευτής ηλεκτρικής ενέργειας. Ως προμηθευτής ηλεκτρικής ενέργειας, η ENGIE έχει συμφέρον από την επιβολή όσο το δυνατόν υψηλότερων τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά αντίκειται στο συμφέρον αυτό το να αναδεικνύονται με διαφανή τρόπο τα τέλη που εισπράττει για την κατασκευή, τη λειτουργία και τη συντήρηση των επίμαχων εγκαταστάσεων. Εν προκειμένω, από τις συμφωνίες που συνήφθησαν στο πλαίσιο της συμβάσεως για την προμήθεια θερμότητας δεν προκύπτει με διακριτό τρόπο το τέλος χρήσης. Ως εκ τούτου, οι μισθωτές δεν είναι σε θέση να υπολογίσουν το συνολικό ποσό των τελών το οποίο οφείλουν να καταβάλουν για την ηλεκτρική ενέργεια που καταναλώνουν.
38
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Bundesgerichtshof (Ανώτατο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
«Αντίκειται στο άρθρο 2, σημεία 28 και 29, καθώς και στα άρθρα 30 επ. της οδηγίας 2019/944 διάταξη όπως αυτή του άρθρου 3, σημείο 24a, σε συνδυασμό με το άρθρο 3, σημείο 16, του [EnWG], σύμφωνα με την οποία ο διαχειριστής ενεργειακής εγκαταστάσεως που προορίζεται για την προμήθεια ενέργειας δεν υπόκειται στις υποχρεώσεις ενός διαχειριστή συστήματος διανομής όταν κατασκευάζει και διαχειρίζεται την ενεργειακή εγκατάσταση, στη θέση του υφιστάμενου συστήματος διανομής, με σκοπό να προμηθεύει, μέσω της παραγόμενης από μονάδα συμπαραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και με ετήσια μεταφορά ενέργειας ποσότητας μικρότερης ή ίσης με 1000 MWh, πλείονες πολυκατοικίες με έως 200 μισθωμένες κατοικίες, διευκρινιζομένου ότι το κόστος κατασκευής και διαχειρίσεως της ενεργειακής εγκαταστάσεως βαρύνει τους τελικούς καταναλωτές (μισθωτές) ως στοιχείο μηνιαίου ενιαίου βασικού τέλους το οποίο οφείλουν να καταβάλουν για την παρεχόμενη θερμότητα και ότι ο διαχειριστής πωλεί στους μισθωτές την παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια;»
Επί του παραδεκτού της αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως
39
Η ENGIE αμφισβητεί το παραδεκτό της αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως ισχυριζόμενη, κατ’ ουσίαν, ότι το αιτούν δικαστήριο δεν διευκρίνισε επαρκώς τα πραγματικά περιστατικά ούτε το εφαρμοστέο δίκαιο, με αποτέλεσμα το Δικαστήριο να μην είναι σε θέση να παράσχει χρήσιμη απάντηση για την επίλυση της διαφοράς της κύριας δίκης. Επιπλέον, κατά την ENGIE, από τις διευκρινίσεις ως προς τα πραγματικά περιστατικά και τις διευκρινίσεις νομικής φύσεως οι οποίες φέρονται να ελλείπουν από την απόφαση περί παραπομπής, τις οποίες δε η ίδια εκθέτει με λεπτομέρειες, προκύπτει ότι το υποβληθέν ερώτημα ουδεμία σχέση έχει με το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης και ότι οι αμφιβολίες που διατηρεί το αιτούν δικαστήριο όσον αφορά τις ενδεχόμενες επιπτώσεις τις οποίες θα μπορούσαν να επιφέρουν οι επίμαχες στην υπόθεση της κύριας δίκης εγκαταστάσεις, ή ο αυξανόμενος αριθμός τέτοιων εγκαταστάσεων, επί των σκοπών της οδηγίας 2019/944, επί μιας ενδεχόμενης αυξήσεως των τελών δικτύου που καταβάλλουν οι τελικοί καταναλωτές οι οποίοι είναι συνδεδεμένοι αποκλειστικά με το δημόσιο δίκτυο ή επί του ανταγωνισμού δεν έχουν λόγο ύπαρξης.
40
Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, στο πλαίσιο της συνεργασίας μεταξύ του Δικαστηρίου και των εθνικών δικαστηρίων την οποία καθιερώνει το άρθρο 267 ΣΛΕΕ, απόκειται αποκλειστικώς στο εθνικό δικαστήριο, το οποίο έχει επιληφθεί της διαφοράς και φέρει την ευθύνη της εκδοθησόμενης δικαστικής αποφάσεως, να εκτιμήσει, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες της υποθέσεως, τόσο την αναγκαιότητα της προδικαστικής αποφάσεως για την έκδοση της δικής του αποφάσεως όσο και τη λυσιτέλεια των ερωτημάτων που υποβάλλει στο Δικαστήριο. Συνεπώς, εφόσον τα υποβληθέντα ερωτήματα αφορούν την ερμηνεία ή την εκτίμηση του κύρους του δικαίου της Ένωσης, το Δικαστήριο υποχρεούται, κατ’ αρχήν, να αποφανθεί επ’ αυτών (αποφάσεις της 10ης Δεκεμβρίου 2002, der Weduwe, C‑153/00, EU:C:2002:735, σκέψη 31 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία, και της 30ής Απριλίου 2024, Procura della Repubblica presso il Tribunale di Bolzano, C‑178/22, EU:C:2024:371, σκέψη 26 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
41
Κατά συνέπεια, τα σχετικά με την ερμηνεία ή την εκτίμηση του κύρους του δικαίου της Ένωσης ερωτήματα που υπέβαλε το εθνικό δικαστήριο, εντός του πραγματικού και κανονιστικού πλαισίου που αυτό προσδιόρισε με δική του ευθύνη και την ακρίβεια του οποίου δεν οφείλει να ελέγξει το Δικαστήριο, απολαύουν τεκμηρίου λυσιτελείας. Το Δικαστήριο μπορεί να αρνηθεί να αποφανθεί επί αιτήσεως που έχει υποβάλει εθνικό δικαστήριο μόνον όταν προδήλως προκύπτει ότι η ζητούμενη ερμηνεία ή εκτίμηση του κύρους του δικαίου της Ένωσης ουδεμία σχέση έχει με το υποστατό ή με το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης, όταν το πρόβλημα είναι υποθετικής φύσεως ή, ακόμη, όταν το Δικαστήριο δεν διαθέτει τα πραγματικά και νομικά στοιχεία που είναι αναγκαία προκειμένου να δώσει χρήσιμη απάντηση στα ερωτήματα που του έχουν υποβληθεί (αποφάσεις της 5ης Δεκεμβρίου 2006, Cipolla κ.λπ., C‑94/04 και C‑202/04, EU:C:2006:758, σκέψη 25 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία, και της 30ής Απριλίου 2024, Procura della Repubblica presso il Tribunale di Bolzano, C‑178/22, EU:C:2024:371, σκέψη 27 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
42
Εν προκειμένω, όπως συνάγεται από τα στοιχεία που εξετέθησαν στις σκέψεις 25 έως 38 της παρούσας αποφάσεως, το αιτούν δικαστήριο υπέβαλε στο Δικαστήριο ερώτημα σχετικά με την ερμηνεία ορισμένων διατάξεων της οδηγίας 2019/944 στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ επιχείρησης ενεργειακού εφοδιασμού η οποία διαχειρίζεται δύο ενεργειακές εγκαταστάσεις και ρυθμιστικής αρχής κρατιδίου με αντικείμενο, κατ’ ουσίαν, το ζήτημα εάν οι εν λόγω διατάξεις αντιτίθενται σε εθνική νομοθεσία δυνάμει της οποίας η διαχείριση εγκαταστάσεων όπως οι εγκαταστάσεις της κύριας δίκης, υπό περιστάσεις όπως αυτές που συντρέχουν στην υπόθεση της κύριας δίκης, δεν θεωρείται ως εμπίπτουσα στην έννοια του «διαχειριστή συστήματος διανομής», κατά την οδηγία αυτή. Όπως επίσης προκύπτει από τις προαναφερθείσες σκέψεις, το αιτούν δικαστήριο εξέθεσε συναφώς, με σαφήνεια, αφενός, τα στοιχεία του πραγματικού και του νομικού πλαισίου της διαφοράς αυτής, το υποστατό των οποίων δεν τίθεται εξάλλου εν αμφιβόλω, και, αφετέρου, τους λόγους που το οδήγησαν να διερωτηθεί ως προς την ερμηνεία των εν λόγω διατάξεων υπό το πρίσμα της εφαρμοστέας εθνικής νομοθεσίας.
43
Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν συνάγεται προδήλως ότι το υποβληθέν ερώτημα είναι αλυσιτελές ή ότι εμπίπτει σε μία από τις περιπτώσεις που απαριθμούνται στη σκέψη 41 της παρούσας αποφάσεως και στις οποίες το Δικαστήριο δύναται να αρνηθεί να αποφανθεί επί της αιτήσεως που του έχει υποβληθεί.
44
Περαιτέρω, στο πλαίσιο της διαδικασίας του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, το Δικαστήριο είναι αρμόδιο μόνο να αποφαίνεται επί της ερμηνείας του δικαίου της Ένωσης βάσει των πραγματικών περιστατικών που τίθενται υπόψη του από το εθνικό δικαστήριο (αποφάσεις της 5ης Δεκεμβρίου 2013, Nordecon και Ramboll Eesti, C‑561/12, EU:C:2013:793, σκέψη 28 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία, και της 16ης Μαρτίου 2023, Colt Technology Services κ.λπ., C‑339/21, EU:C:2023:214, σκέψη 30 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Επομένως, όποιες και αν είναι οι σκέψεις τις οποίες καταθέτει η ENGIE όσον αφορά τις εκτιμήσεις του αιτούντος δικαστηρίου περί των πραγματικών περιστατικών, η εξέταση του προδικαστικού ερωτήματος πρέπει να πραγματοποιηθεί βάσει των ως άνω εκτιμήσεων (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 12ης Οκτωβρίου 2023, INTER CONSULTING, C‑726/21, EU:C:2023:764, σκέψη 34 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
45
Άλλωστε, οι επικρίσεις που διατυπώνει η ENGIE σε σχέση με τις αμφιβολίες τις οποίες εξέφρασε το αιτούν δικαστήριο όσον αφορά τις ενδεχόμενες επιπτώσεις τις οποίες θα μπορούσε να επιφέρει η ύπαρξη εγκαταστάσεων όπως οι επίμαχες στην υπόθεση της κύριας δίκης, ή ο αυξανόμενος αριθμός τέτοιων εγκαταστάσεων, ανάγονται στην ουσία της απαντήσεως που πρέπει να δοθεί στο υποβληθέν ερώτημα και, επομένως, δεν είναι ικανές να καταστήσουν απαράδεκτη την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως.
46
Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως είναι παραδεκτή.
Επί του προδικαστικού ερωτήματος
47
Με το ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί εάν το άρθρο 2, σημεία 28 και 29, καθώς και τα άρθρα 30 έως 39 της οδηγίας 2019/944 έχουν την έννοια ότι αντιτίθενται σε εθνική νομοθεσία δυνάμει της οποίας επιχείρηση η οποία κατασκευάζει και διαχειρίζεται, σε αντικατάσταση του υφιστάμενου συστήματος διανομής, ενεργειακή εγκατάσταση που προορίζεται να προμηθεύει με ηλεκτρική ενέργεια παραγόμενη από μονάδα συμπαραγωγής με ετήσια μεταφορά ενέργειας μικρότερη ή ίση με 1000 MWh πλείονες πολυκατοικίες που περιλαμβάνουν έως 200 μισθωμένες κατοικίες δεν υπόκειται στις υποχρεώσεις τις οποίες υπέχει ένας διαχειριστής συστήματος διανομής, όταν το κόστος κατασκευής και διαχείρισης της ενεργειακής εγκατάστασης βαρύνει τους τελικούς καταναλωτές, μισθωτές των εν λόγω κατοικιών, και η επιχείρηση πωλεί την παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια στους εν λόγω καταναλωτές.
48
Συναφώς, από το σκεπτικό που παρέθεσε το αιτούν δικαστήριο στην αίτηση προδικαστικής αποφάσεως προκύπτει ότι η μη υπαγωγή μιας τέτοιας επιχείρησης στις υποχρεώσεις αυτές απορρέει από το γεγονός ότι μια τέτοια ενεργειακή εγκατάσταση δεν αποτελεί «δίκτυο ενεργειακού εφοδιασμού», κατά την έννοια του άρθρου 3, σημείο 16, του EnWG, ότι, ως εκ τούτου, σύμφωνα με το άρθρο 3, σημείο 18, του εν λόγω νόμου, η οντότητα που διαχειρίζεται μια τέτοια εγκατάσταση δεν θεωρείται ως «επιχείρηση ενεργειακού εφοδιασμού» και ότι, κατά συνέπεια, δεν εμπίπτει στην έννοια του «διαχειριστή συστημάτων διανομής ηλεκτρικής ενέργειας», όπως αυτή ορίζεται στο άρθρο 3, σημείο 3, του νόμου. Επισημαίνεται, επιπλέον, ότι η τελευταία ως άνω διάταξη επαναλαμβάνει, κατ’ ουσίαν, τον ορισμό της έννοιας του «διαχειριστή συστήματος διανομής» ο οποίος περιλαμβάνεται στο άρθρο 2, σημείο 29, της οδηγίας 2019/944, τα δε καθήκοντα και οι υποχρεώσεις που βαρύνουν τους «διαχειριστές συστημάτων διανομής» διευκρινίζονται ειδικότερα στα άρθρα 30 έως 39 της οδηγίας αυτής, τα οποία συνθέτουν το κεφάλαιο IV αυτής, σχετικά με τη διαχείριση των συστημάτων διανομής ηλεκτρικής ενέργειας.
49
Προκειμένου να δοθεί απάντηση στο υποβληθέν ερώτημα, πρέπει, επομένως, κατά πρώτον, να διαπιστωθεί εάν ενεργειακή εγκατάσταση όπως αυτή που περιγράφηκε στη σκέψη 47 της παρούσας αποφάσεως είναι δυνατόν να εμπίπτει στην έννοια του «συστήματος διανομής», κατά την οδηγία 2019/944.
50
Καίτοι η οδηγία 2019/944 δεν περιέχει ορισμό της έννοιας του «συστήματος διανομής» αυτής καθεαυτήν, η έννοια «διανομή» ορίζεται, αντιθέτως, στο άρθρο 2, σημείο 28, της οδηγίας αυτής ως «η μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας μέσω συστημάτων διανομής υψηλής, μέσης και χαμηλής τάσης με σκοπό την παράδοσή της σε πελάτες, μη συμπεριλαμβανομένης όμως της προμήθειας». Όσον αφορά την έννοια της «προμήθειας», αυτή καταλαμβάνει, σύμφωνα με το άρθρο 2, σημείο 12, της εν λόγω οδηγίας, την πώληση ηλεκτρικής ενέργειας σε «πελάτες», ως δε «πελάτης» νοείται, σύμφωνα με το άρθρο 2, σημείο 1, της ίδιας οδηγίας, ο πελάτης χονδρικής ή ο τελικός πελάτης ηλεκτρικής ενέργειας.
51
Δεδομένου ότι οι ορισμοί αυτοί δεν παραπέμπουν ρητώς στο δίκαιο των κρατών μελών, από τις επιταγές τόσο της ενιαίας εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης όσο και της αρχής της ισότητας προκύπτει ότι το γράμμα τους πρέπει να ερμηνεύεται, σε ολόκληρη την Ένωση, κατά τρόπο αυτοτελή και ομοιόμορφο (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 17ης Οκτωβρίου 2019, Elektrorazpredelenie Yug, C‑31/18, EU:C:2019:868, σκέψεις 43 και 44 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
52
Όπως προκύπτει δε από τους ορισμούς που υπομνήσθηκαν στη σκέψη 50 της παρούσας αποφάσεως, το σύστημα διανομής είναι το σύστημα που χρησιμεύει για τη διοχέτευση υψηλής, μεσαίας και χαμηλής τάσης, η οποία προορίζεται να πωληθεί σε πελάτες χονδρικής ή σε τελικούς πελάτες (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 17ης Οκτωβρίου 2019, Elektrorazpredelenie Yug, C‑31/18, EU:C:2019:868, σκέψη 45 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
53
Επομένως, μόνον το επίπεδο της τάσης της διοχετευόμενης ηλεκτρικής ενέργειας, καθόσον αυτή πρέπει να αντιστοιχεί τουλάχιστον στη χαμηλή τάση, και η κατηγορία των πελατών για τους οποίους προορίζεται η διοχετευόμενη ηλεκτρική ενέργεια αποτελούν κρίσιμα κριτήρια προκειμένου να καθοριστεί αν ένα σύστημα συνιστά σύστημα διανομής, κατά την έννοια της οδηγίας 2019/944 (βλ., κατ’ αναλογίαν, αποφάσεις της 28ης Νοεμβρίου 2018, Solvay Chimica Italia κ.λπ., C‑262/17, C‑263/17 και C‑273/17, EU:C:2018:961, σκέψεις 30 και 37, και της 17ης Οκτωβρίου 2019, Elektrorazpredelenie Yug, C‑31/18, EU:C:2019:868, σκέψεις 46, 48 και 49).
54
Αντιθέτως, ούτε η ημερομηνία δημιουργίας ενός τέτοιου συστήματος ούτε το γεγονός ότι η μεταφερόμενη ηλεκτρική ενέργεια παρήχθη από εγκατάσταση ιδιοκατανάλωσης υπό τη συγκεκριμένη έννοια που της προσδίδει η εθνική νομοθεσία, ούτε ακόμη το γεγονός ότι ένα τέτοιο σύστημα τελεί υπό τη διαχείριση ιδιωτικού φορέα και ότι έχει συνδεθεί με αυτό περιορισμένος αριθμός μονάδων παραγωγής και κατανάλωσης, ούτε το μέγεθος του συστήματος ή η ηλεκτρική ενέργεια που αυτό καταναλώνει αποτελούν συναφώς κρίσιμα κριτήρια, δεδομένου ότι ο νομοθέτης της Ένωσης δεν θέλησε να αποκλείσει ορισμένα συστήματα διανομής από το πεδίο εφαρμογής της εν λόγω οδηγίας βάσει των κριτηρίων αυτών (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 17ης Οκτωβρίου 2019, Elektrorazpredelenie Yug, C‑31/18, EU:C:2019:868, σκέψη 47 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
55
Ομοίως, πολλώ δε μάλλον δεν αποτελούν συναφώς κρίσιμα κριτήρια το γεγονός ότι η διοχετευόμενη ηλεκτρική ενέργεια παράγεται από μονάδα συμπαραγωγής ή το γεγονός ότι οι εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούνται για τη διοχέτευση τίθενται δωρεάν στη διάθεση εκάστου τινός, δεδομένου ότι στα κριτήρια που επέλεξε ο νομοθέτης της Ένωσης για τον προσδιορισμό ενός συστήματος διανομής δεν συγκαταλέγονται η μέθοδος παραγωγής της διοχετευόμενης ηλεκτρικής ενέργειας ή το τέλος για τη χρήση της οικείας υποδομής.
56
Βεβαίως, η οδηγία 2019/944, δεδομένου ότι αποσκοπεί, σύμφωνα με την αιτιολογική της σκέψη 8, στην άρση των εναπομενόντων εμποδίων για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, δεν προβαίνει σε πλήρη εναρμόνιση των κανόνων που αφορούν, μεταξύ άλλων, τη διανομή ηλεκτρικής ενέργειας. Επιπλέον, μολονότι το άρθρο 2, σημείο 28, της οδηγίας αυτής θέτει τα κριτήρια για τον προσδιορισμό ενός συστήματος διανομής, η διάταξη αυτή αφήνει εντούτοις στα κράτη μέλη ορισμένο περιθώριο χειρισμών ως προς την οριοθέτηση του κατ’ αυτόν τον τρόπο προσδιοριζόμενου συστήματος (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 17ης Οκτωβρίου 2019, Elektrorazpredelenie Yug, C‑31/18, EU:C:2019:868, σκέψεις 50 και 51).
57
Συνακόλουθα, ελλείψει σχετικής διατάξεως στην οδηγία 2019/944, τα κράτη μέλη, εφόσον τηρούν τα κριτήρια που τίθενται στο άρθρο 2, σημείο 28, αυτής, εξακολουθούν να είναι αρμόδια, μεταξύ άλλων, να καθορίζουν, τηρώντας τους ορισμούς που περιλαμβάνονται στην οδηγία αυτή, αν τα σημεία διασύνδεσης με άλλα συστήματα ανήκουν ή όχι στο σύστημα διανομής (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 17ης Οκτωβρίου 2019, Elektrorazpredelenie Yug, C‑31/18, EU:C:2019:868, σκέψεις 52 και 53).
58
Αντιθέτως, τα κράτη μέλη δεν μπορούν να προσφύγουν σε επιπλέον κριτήρια πέραν των σχετικών με το επίπεδο της τάσης και την κατηγορία πελατών στους οποίους διοχετεύεται η ηλεκτρική ενέργεια προκειμένου να ορίσουν την έννοια του «συστήματος διανομής», ειδάλλως θα έθιγαν την αυτοτελή και ομοιόμορφη ερμηνεία του άρθρου 2, σημείο 28, της οδηγίας 2019/944 (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 17ης Οκτωβρίου 2019, Elektrorazpredelenie Yug, C‑31/18, EU:C:2019:868, σκέψη 55).
59
Πράγματι, ακόμη και αν η οδηγία 2019/944 δεν προβαίνει σε πλήρη εναρμόνιση των τομέων που διέπει, η έννοια του «συστήματος διανομής», κατά την οδηγία αυτή, είναι βασική για την όλη οικονομία της, δεδομένου ότι, προκειμένου να αρθούν τα εναπομένοντα εμπόδια για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, η εν λόγω οδηγία, όπως προκύπτει, μεταξύ άλλων, από τις διατάξεις που περιλαμβάνονται στο κεφάλαιο IV, υπάγει σε ειδικούς κανόνες τους διαχειριστές των συστημάτων αυτών (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 17ης Οκτωβρίου 2019, Elektrorazpredelenie Yug, C‑31/18, EU:C:2019:868, σκέψη 56).
60
Υπό τις συνθήκες αυτές, τα κράτη μέλη υποχρεούνται, προκειμένου να διασφαλίσουν ομοιόμορφη εφαρμογή της οδηγίας 2019/944 δυνάμενη να επιτύχει την ολοκλήρωση της δημιουργίας της επιδιωκόμενης με την οδηγία ανταγωνιστικής αγοράς, να ορίσουν την έννοια του «συστήματος διανομής» κατά την οδηγία αυτή, λαμβάνοντας αποκλειστικώς υπόψη τα μόνα δύο κριτήρια που προβλέπονται στο άρθρο 2, σημείο 28, αυτής, τα οποία αφορούν το επίπεδο της τάσης και την κατηγορία πελατών στους οποίους διοχετεύεται η ηλεκτρική ενέργεια, αντιστοίχως (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 17ης Οκτωβρίου 2019, Elektrorazpredelenie Yug, C‑31/18, EU:C:2019:868, σκέψη 57).
61
Επομένως, τα κράτη μέλη δεν μπορούν να θεωρήσουν ότι ένα συγκεκριμένο είδος συστήματος πρέπει να εξαιρεθεί από την έννοια του «συστήματος διανομής», κατά την οδηγία 2019/944, στηριζόμενα σε ένα πρόσθετο κριτήριο σε σχέση με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 2, σημείο 28, αυτής (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 17ης Οκτωβρίου 2019, Elektrorazpredelenie Yug, C‑31/18, EU:C:2019:868, σκέψη 58).
62
Δεδομένου ότι η έννοια αυτή πρέπει να πρέπει να ερμηνεύεται, σε ολόκληρη την Ένωση, κατά τρόπο τόσο αυτοτελή όσο και ομοιόμορφο, δεν επιτρέπεται επομένως στα κράτη μέλη να εξαιρούν από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2019/944, ούτε και με βάση την αρχή της αναλογικότητας, εγκαταστάσεις ως προς τις οποίες δεν αμφισβητείται ότι χρησιμοποιούνται για τη διοχέτευση ηλεκτρικής ενέργειας υψηλής, μεσαίας και χαμηλής τάσης που προορίζεται για πώληση σε καταναλωτές (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 28ης Νοεμβρίου 2018, Solvay Chimica Italia κ.λπ., C‑262/17, C‑263/17 και C‑273/17, EU:C:2018:961, σκέψεις 34 έως 37).
63
Κατά δεύτερον, όσον αφορά το ζήτημα εάν επιχείρηση η οποία διαχειρίζεται σύστημα διανομής, κατά την έννοια της οδηγίας 2019/944, μπορεί να εξαιρεθεί από την έννοια του «διαχειριστή συστήματος διανομής», κατά την οδηγία αυτή, επισημαίνεται ότι το άρθρο 2, σημείο 29, αυτής ορίζει τον «διαχειριστή συστήματος διανομής» ως κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο το οποίο είναι υπεύθυνο για τη λειτουργία, τη συντήρηση και, αν είναι αναγκαίο, την ανάπτυξη του συστήματος διανομής σε μία δεδομένη περιοχή και, κατά περίπτωση, των διασυνδέσεών του με άλλα συστήματα, και για τη μακροπρόθεσμη ικανότητα του συστήματος να ανταποκρίνεται στην εύλογη ζήτηση διανομής ηλεκτρικής ενέργειας.
64
Δεδομένου ότι ούτε ο ορισμός αυτός περιέχει ρητή παραπομπή στο δίκαιο των κρατών μελών, πρέπει επίσης, κατ’ εφαρμογήν της νομολογίας που υπομνήσθηκε στη σκέψη 51 της παρούσας αποφάσεως, να ερμηνεύεται κατά τρόπο αυτοτελή και ομοιόμορφο σε ολόκληρη την Ένωση.
65
Από τον ορισμό που περιλαμβάνεται στο άρθρο 2, σημείο 29, της οδηγίας 2019/944, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με τα όσα εκτέθηκαν στις σκέψεις 52 έως 62 της παρούσας αποφάσεως, προκύπτει σαφώς ότι επιχείρηση η οποία διαχειρίζεται ενεργειακή εγκατάσταση που χρησιμοποιείται για τη διοχέτευση ηλεκτρικής ενέργειας υψηλής, μεσαίας ή χαμηλής τάσης με σκοπό την παράδοσή της σε πελάτες χονδρικής ή σε τελικούς πελάτες εμπίπτει στην έννοια του «διαχειριστή συστήματος διανομής», κατά το εν λόγω άρθρο 2, σημείο 29.
66
Συναφώς, είναι αληθές ότι το άρθρο 30 της οδηγίας 2019/944 προβλέπει ότι τα κράτη μέλη ορίζουν ή ζητούν από τις επιχειρήσεις που είναι ιδιοκτήτριες των συστημάτων διανομής ή υπεύθυνες για αυτά να ορίζουν έναν ή περισσότερους διαχειριστές του συστήματος διανομής, για χρονικό διάστημα καθοριζόμενο από τα κράτη μέλη για λόγους αποτελεσματικότητας και οικονομικής ισορροπίας.
67
Εντούτοις, από το άρθρο αυτό δεν μπορεί να συναχθεί ότι επιτρέπεται στα κράτη μέλη να εξαιρούν από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2019/944 οντότητα η οποία εμπίπτει στην έννοια του «διαχειριστή συστήματος διανομής», κατά το άρθρο 2, σημείο 29, της οδηγίας αυτής. Πράγματι, αφ’ ης στιγμής, σύμφωνα με όσα διαπιστώθηκαν στη σκέψη 62 της παρούσας αποφάσεως, δεν επιτρέπεται στα κράτη μέλη να εξαιρούν από το πεδίο εφαρμογής της εν λόγω οδηγίας εγκαταστάσεις ως προς τις οποίες δεν αμφισβητείται ότι χρησιμοποιούνται για τη διοχέτευση ηλεκτρικής ενέργειας υψηλής, μεσαίας ή χαμηλής τάσης που προορίζεται για πώληση σε πελάτες, δεν τους επιτρέπεται κατά μείζονα λόγο να εξαιρούν από την έννοια του «διαχειριστή συστήματος διανομής», κατά το εν λόγω άρθρο 2, σημείο 29, την οντότητα η οποία είναι, μεταξύ άλλων, υπεύθυνη για τη λειτουργία και τη συντήρηση μιας τέτοιας εγκατάστασης, διότι άλλως θα καθίστατο δυνατή τυχόν καταστρατήγηση του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας 2019/944 και θα θιγόταν τόσο η πρακτική αποτελεσματικότητα των εννοιών της «διανομής» και του «συστήματος διανομής», κατά την οδηγία αυτή, όσο και η ομοιόμορφη εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης.
68
Επομένως, τα κράτη μέλη δεν μπορούν να εξαιρούν από την έννοια του «διαχειριστή συστήματος διανομής», κατά το άρθρο 2, σημείο 29, της οδηγίας 2019/944, επιχείρηση η οποία διαχειρίζεται ενεργειακή εγκατάσταση που προορίζεται να προμηθεύει πολυκατοικίες με ηλεκτρική ενέργεια εάν η εγκατάσταση αυτή χρησιμοποιείται για τη διοχέτευση ηλεκτρικής ενέργειας υψηλής, μεσαίας ή χαμηλής τάσης με σκοπό την παράδοσή της στους τελικούς πελάτες που κατοικούν στις πολυκατοικίες αυτές.
69
Κατά τρίτον, όσον αφορά το ζήτημα εάν επιτρέπεται στα κράτη μέλη να μην υπαγάγουν τους διαχειριστές συστημάτων διανομής, κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 29, της οδηγίας 2019/944, στις υποχρεώσεις στις οποίες υπόκεινται οι εν λόγω διαχειριστές κατ’ εφαρμογήν της οδηγίας αυτής, επισημαίνεται ότι, δυνάμει της οδηγίας αυτής, τα κράτη μέλη μπορούν, πρώτον, σύμφωνα με το άρθρο 16 αυτής, να προβλέπουν ευνοϊκό κανονιστικό πλαίσιο για τις ενεργειακές κοινότητες πολιτών και να προβλέπουν ότι οι κοινότητες αυτές, ακόμη και αν έχουν στην ιδιοκτησία τους δίκτυα διανομής ή έχουν συστήσει και διαχειρίζονται αυτόνομα δίκτυα διανομής, απολαύουν των εξαιρέσεων που προβλέπονται στο άρθρο 38, παράγραφος 2, της οδηγίας υπέρ των κλειστών συστημάτων διανομής.
70
H έννοια της «ενεργειακής κοινότητας πολιτών», για τους σκοπούς της οδηγίας 2019/944, απλώς καλύπτει, εντούτοις, κατά το άρθρο 2, σημείο 11, αυτής, μια νομική οντότητα η οποία, μεταξύ άλλων, τελεί υπό τον ουσιαστικό έλεγχο εταίρων ή μελών που είναι φυσικά πρόσωπα, τοπικές αρχές ή μικρές επιχειρήσεις, η δε έννοια της «μικρής επιχείρησης» ορίζεται στο άρθρο 2, σημείο 7, αυτής ως η επιχείρηση η οποία απασχολεί λιγότερους από 50 εργαζομένους και της οποίας ο ετήσιος κύκλος εργασιών και/ή το σύνολο του ετήσιου ισολογισμού δεν υπερβαίνει τα 10 εκατομμύρια ευρώ.
71
Δεύτερον, το άρθρο 38 της οδηγίας 2019/944 ορίζει ότι τα κράτη μέλη δύνανται να προβλέπουν, υπό την επιφύλαξη της τήρησης των όρων που τίθενται στο εν λόγω άρθρο, ότι οι αρμόδιες εθνικές αρχές κατατάσσουν ένα σύστημα το οποίο διανέμει ηλεκτρική ενέργεια σε γεωγραφικά περιορισμένο βιομηχανικό ή εμπορικό χώρο ή χώρο κοινών υπηρεσιών και το οποίο, με την επιφύλαξη της παραγράφου 4 του άρθρου αυτού, δεν εφοδιάζει οικιακούς καταναλωτές ως «κλειστό σύστημα διανομής» και ότι οι αρχές αυτές εξαιρούν, στην περίπτωση αυτή, τον διαχειριστή ενός τέτοιου κλειστού συστήματος διανομής από ορισμένες από τις υποχρεώσεις που πρέπει να επιβάλλονται στους διαχειριστές συστημάτων διανομής δυνάμει της οδηγίας αυτής, οι δε υποχρεώσεις από τις οποίες είναι δυνατή η εξαίρεση απαριθμούνται στην παράγραφο 2, στοιχεία αʹ έως εʹ, του εν λόγω άρθρου. Ωστόσο, από την παράγραφο 4 προκύπτει ότι μόνη η περιστασιακή χρήση από μικρό αριθμό νοικοκυριών που έχουν εργασιακές ή παρόμοιες σχέσεις με τον ιδιοκτήτη του συστήματος διανομής και που βρίσκονται μέσα στην περιοχή την οποία εξυπηρετεί ένα κλειστό σύστημα διανομής δεν αποκλείει την αναγνώριση των εξαιρέσεων της παραγράφου 2 του ιδίου άρθρου.
72
Τρίτον, το άρθρο 66 της οδηγίας 2019/944 προβλέπει, στην παράγραφο 1, πρώτο εδάφιο, ότι τα κράτη μέλη τα οποία μπορούν να αποδείξουν την ύπαρξη ουσιαστικών προβλημάτων στη λειτουργία των μικρών συνδεδεμένων συστημάτων και των μικρών απομονωμένων συστημάτων τους μπορούν να υποβάλουν αίτηση στην Επιτροπή προκειμένου να τους χορηγηθούν παρεκκλίσεις από τις διατάξεις, μεταξύ άλλων, του κεφαλαίου IV αυτής. Εντούτοις, αφενός, το ίδιο αυτό άρθρο 66 διευκρινίζει, στην παράγραφο 2, κατ’ ουσίαν, ότι η Επιτροπή εκδίδει απόφαση επί τέτοιας αιτήσεως, η οποία απόφαση δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αφετέρου, κατά το άρθρο 2, σημείο 43, της οδηγίας αυτής, ως «μικρό συνδεδεμένο σύστημα» νοείται κάθε σύστημα με κατανάλωση μικρότερη των 3000 GWh το 1996, στο οποίο ποσοστό άνω του 5 % της ετήσιας κατανάλωσης προέρχεται από διασύνδεση με άλλα συστήματα, ενώ, κατά το άρθρο 2, σημείο 42, της εν λόγω οδηγίας, ως «μικρό απομονωμένο σύστημα» νοείται κάθε σύστημα με κατανάλωση μικρότερη των 3000 GWh το 1996, στο οποίο ποσοστό κάτω του 5 % της ετήσιας κατανάλωσης προέρχεται από διασύνδεση με άλλα συστήματα.
73
Τέταρτον, το άρθρο 66 της οδηγίας 2019/944 ορίζει, στις παραγράφους 3 έως 5, ορισμένες παρεκκλίσεις υπέρ της Κύπρου, του Λουξεμβούργου, της Μάλτας και της γαλλικής περιφέρειας της Κορσικής.
74
Πέμπτον, ορισμένες διατάξεις που περιλαμβάνονται στο κεφάλαιο IV της οδηγίας 2019/944, το οποίο φέρει τον τίτλο «Διαχείριση συστήματος διανομής», προβλέπουν, κατ’ ουσίαν, σε ad hoc βάση, ότι τα κράτη μέλη δύνανται να αποφασίσουν να μην εφαρμόσουν ορισμένες υποχρεώσεις που προβλέπονται στις διατάξεις αυτές σε ορισμένες επιχειρήσεις ή υπό ορισμένες περιστάσεις. Τούτο ισχύει, μεταξύ άλλων, για το άρθρο 32, παράγραφος 5, το άρθρο 33, παράγραφος 3, το άρθρο 35, παράγραφος 4, και το άρθρο 36, παράγραφος 2, της οδηγίας αυτής.
75
Εν προκειμένω, υπό την επιφύλαξη των εξακριβώσεων στις οποίες οφείλει να προβεί το αιτούν δικαστήριο, δεν προκύπτει ότι μια εγκατάσταση όπως οι επίμαχες στην κύρια δίκη ή ότι ο διαχειριστής μιας τέτοιας εγκατάστασης όπως ο επίμαχος στην κύρια δίκη πληρούν τις προϋποθέσεις που καθιστούν δυνατόν να επωφεληθούν από κάποια από τις παρεκκλίσεις ή εξαιρέσεις που υπομνήσθηκαν στις σκέψεις 69 έως 74 της παρούσας αποφάσεως. Ειδικότερα, δεν προκύπτει, κατ’ αρχάς, ότι μια τέτοια εγκατάσταση μπορεί να εμπίπτει στην έννοια της «ενεργειακής κοινότητας πολιτών», κατά το άρθρο 2, σημείο 11, της οδηγίας 2019/944, δεδομένου, μεταξύ άλλων, ότι ο διαχειριστής που την ελέγχει δεν φαίνεται να είναι «μικρή επιχείρηση», κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 7, της οδηγίας αυτής. Περαιτέρω, εφόσον μια εγκατάσταση όπως οι επίμαχες στην κύρια δίκη προμηθεύει οικιακούς πελάτες με ηλεκτρική ενέργεια όχι κατά τρόπο παρεπόμενο προς τον εφοδιασμό ενός βιομηχανικού ή εμπορικού χώρου ή χώρου κοινών υπηρεσιών, αλλά κατά κύριο ή και αποκλειστικό τρόπο, ο διαχειριστής μιας τέτοιας εγκατάστασης δεν μπορεί, ούτε αυτός, εν πάση περιπτώσει, να τύχει των εξαιρέσεων τις οποίες επιτρέπεται να χορηγούν τα κράτη μέλη στους διαχειριστές κλειστών συστημάτων διανομής με βάση το άρθρο 38 της εν λόγω οδηγίας. Τέλος, πέραν του ότι οι επίμαχες στην κύρια δίκη εγκαταστάσεις δεν βρίσκονται σε κάποιο από τα κράτη μέλη ή στην περιφέρεια που μνημονεύθηκαν στη σκέψη 73 της παρούσας αποφάσεως, δεν φαίνεται μια εγκατάσταση όπως οι επίμαχες στην κύρια δίκη, εάν έπρεπε, κατ’ εφαρμογήν των κριτηρίων που υπομνήσθηκαν στη σκέψη 62 της παρούσας αποφάσεως, να χαρακτηριστεί ως σύστημα διανομής, κατά την έννοια της οδηγίας 2019/944, να μπορούσε να εμπίπτει στην έννοια του «μικρού συνδεδεμένου συστήματος» ή του «μικρού απομονωμένου συστήματος», κατά την οδηγία αυτή. Κατά τα λοιπά, από τη δικογραφία που έχει στη διάθεσή του το Δικαστήριο δεν προκύπτει ότι χορηγήθηκε στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, για εγκαταστάσεις όπως οι επίμαχες στην υπόθεση της κύριας δίκης, παρέκκλιση κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 66, παράγραφος 1, της εν λόγω οδηγίας, ούτε ακόμη ότι το εν λόγω κράτος μέλος ζήτησε από την Επιτροπή να του χορηγηθεί τέτοια παρέκκλιση υπέρ των εγκαταστάσεων αυτών.
76
Κατά τέταρτον και τελευταίο, το να επιτρέπεται στα κράτη μέλη να εξαιρούν από την κατηγορία των συστημάτων διανομής, κατά την έννοια της οδηγίας 2019/944, εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούνται για τη διοχέτευση ηλεκτρικής ενέργειας υψηλής, μεσαίας ή χαμηλής τάσης που προορίζεται για πώληση σε πελάτες και, κατά συνέπεια, να μην υπαγάγουν οντότητες οι οποίες, παρά ταύτα, διαχειρίζονται τέτοιες εγκαταστάσεις στις υποχρεώσεις που πρέπει να υπέχουν, από την οδηγία αυτή, οι «διαχειριστές συστημάτων διανομής», κατά την έννοια της οδηγίας αυτής, υπό περιστάσεις διαφορετικές από εκείνες για τις οποίες προβλέπεται ρητώς από την εν λόγω οδηγία παρέκκλιση ή εξαίρεση, θα υπονόμευε τους σκοπούς που αυτή επιδιώκει, λαμβανομένου υπόψη του θεμελιώδους ρόλου των εν λόγω συστημάτων διανομής και των διαχειριστών τους στην όλη οικονομία της ίδιας οδηγίας καθώς και, εν γένει, στη ρύθμιση της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της Ένωσης. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει επίσης να επισημανθεί ότι η έννοια του «διαχειριστή συστήματος διανομής» χρησιμοποιείται και για τους σκοπούς της οδηγίας 2012/27, σύμφωνα με το άρθρο 2, σημείο 21, της οδηγίας αυτής, καθώς και για τους σκοπούς του κανονισμού 2019/943, σύμφωνα με το άρθρο 2, σημείο 48, του κανονισμού αυτού.
77
Συναφώς, πρέπει, ειδικότερα, να υπογραμμιστεί ο ουσιώδης ρόλος που αναθέτει η οδηγία 2019/944 στους διαχειριστές συστημάτων για την ολοκλήρωση της ενσωμάτωσης των εθνικών αγορών, η οποία προϋποθέτει, μεταξύ άλλων, όπως προκύπτει, κατ’ ουσίαν, από τις αιτιολογικές σκέψεις 7 και 18 της οδηγίας αυτής, υψηλό βαθμό συνεργασίας μεταξύ των διαχειριστών συστημάτων σε ενωσιακό και περιφερειακό επίπεδο. Όμως, εθνική νομοθεσία όπως η περιγραφόμενη στη σκέψη 47 της παρούσας αποφάσεως είναι ικανή να αποκλείσει από το πεδίο εφαρμογής των υποχρεώσεων που υπέχουν οι διαχειριστές συστημάτων διανομής έναν μη αμελητέο αριθμό οντοτήτων οι οποίες είναι, ωστόσο, διαχειριστές εγκαταστάσεων ως προς τις οποίες δεν αμφισβητείται ότι χρησιμοποιούνται για τη διοχέτευση ηλεκτρικής ενέργειας υψηλής, μεσαίας ή χαμηλής τάσης που προορίζεται για πώληση σε πελάτες, συμβάλλοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο στη διατήρηση κατακερματισμένων αγορών, σε αντίθεση προς τις πραγματικά ολοκληρωμένες αγορές στη δημιουργία των οποίων αποσκοπεί η οδηγία 2019/944, σύμφωνα με το άρθρο 1 αυτής.
78
Εξάλλου, αν επιτρεπόταν ένας τέτοιος αποκλεισμός, θα διακυβευόταν ο σκοπός της δημιουργίας αγορών ηλεκτρικής ενέργειας στην Ένωση όχι μόνον πραγματικά ολοκληρωμένων, αλλά και ανταγωνιστικών, επικεντρωμένων στον καταναλωτή, ευέλικτων, δίκαιων και διαφανών, ικανών να διασφαλίσουν, μεταξύ άλλων, οικονομικά προσιτές τιμές και κόστος ενέργειας, σύμφωνα με το ίδιο αυτό άρθρο 1, αφ’ ης στιγμής οι υποχρεώσεις στις οποίες υπόκεινται οι διαχειριστές συστημάτων διανομής αποσκοπούν, μεταξύ άλλων, όπως προκύπτει, κατ’ ουσίαν, από τις αιτιολογικές σκέψεις 65 και 68 της οδηγίας αυτής, στη διασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού σε επίπεδο λιανικής, προς όφελος των καταναλωτών.
79
Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, στο υποβληθέν ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 2, σημεία 28 και 29, καθώς και τα άρθρα 30 έως 39 της οδηγίας 2019/944 έχουν την έννοια ότι αντιτίθενται σε εθνική νομοθεσία δυνάμει της οποίας δεν υπόκειται στις υποχρεώσεις τις οποίες υπέχει ένας διαχειριστής συστήματος διανομής επιχείρηση η οποία κατασκευάζει και διαχειρίζεται, σε αντικατάσταση του υφιστάμενου συστήματος διανομής, ενεργειακή εγκατάσταση που προορίζεται να προμηθεύει με ηλεκτρική ενέργεια παραγόμενη από μονάδα συμπαραγωγής με ετήσια μεταφορά ενέργειας μικρότερη ή ίση με 1000 MWh πλείονες πολυκατοικίες που περιλαμβάνουν έως 200 μισθωμένες κατοικίες, όταν το κόστος κατασκευής και διαχείρισης της ενεργειακής εγκατάστασης βαρύνει τους τελικούς καταναλωτές, μισθωτές των εν λόγω κατοικιών, και η επιχείρηση πωλεί την παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια στους εν λόγω καταναλωτές, τούτο δε σε περίπτωση που η συγκεκριμένη εγκατάσταση χρησιμεύει για τη διοχέτευση ηλεκτρικής ενέργειας υψηλής, μέσης ή χαμηλής τάσης με σκοπό την πώλησή της σε πελάτες και ουδεμία από τις εξαιρέσεις ή τις παρεκκλίσεις που ρητώς προβλέπονται στην οδηγία σε σχέση με τις υποχρεώσεις αυτές τυγχάνει εφαρμογής.
80
Εντούτοις, στο αιτούν δικαστήριο απόκειται να εξακριβώσει ότι η οδηγία 2019/944 έχει εφαρμογή ratione temporis στη διαφορά της κύριας δίκης, επισημαινομένου ότι, εάν το αιτούν δικαστήριο ήθελε κρίνει τελικώς ότι η οδηγία 2009/72 έχει εφαρμογή στη διαφορά αυτή, η απάντηση στο υποβληθέν ερώτημα θα μπορούσε να εφαρμοστεί mutatis mutandis. Πράγματι, αφενός, οι ορισμοί των εννοιών «διανομή» και «διαχειριστής συστήματος διανομής» οι οποίοι περιλαμβάνονται στο άρθρο 2, σημεία 28 και 29, της οδηγίας 2019/944 επαναλαμβάνουν αυτολεξεί τους ορισμούς των ίδιων εννοιών που περιλαμβάνονταν ήδη στην οδηγία 2009/72. Αφετέρου, οι σκοποί της οδηγίας 2019/944 είναι, βεβαίως, ακριβέστεροι και λεπτομερέστεροι σε σχέση με εκείνους της οδηγίας 2009/72, η δε οδηγία 2019/944 επιβάλλει νέα καθήκοντα και υποχρεώσεις στους διαχειριστές συστημάτων διανομής. Εντούτοις, γεγονός παραμένει ότι η έννοια του «συστήματος διανομής» ήταν ήδη βασική για την όλη οικονομία της οδηγίας 2009/72 (πρβλ. απόφαση της 17ης Οκτωβρίου 2019, Elektrorazpredelenie Yug, C‑31/18, EU:C:2019:868, σκέψη 56) και ότι αντικείμενο της οδηγίας αυτής ήταν ήδη η θέσπιση κοινών κανόνων που αφορούν, μεταξύ άλλων, τη διανομή ηλεκτρικής ενέργειας με στόχο τη βελτίωση και την ολοκλήρωση ανταγωνιστικών αγορών ηλεκτρικής ενέργειας στην Ένωση και σκοπός της ήδη, συγκεκριμένα, η δημιουργία μιας πλήρως ανοικτής αγοράς η οποία να παρέχει σε όλους τους καταναλωτές τη δυνατότητα να επιλέγουν ελεύθερα τους προμηθευτές τους και να δίνει σε όλους τους προμηθευτές την ελευθερία να προμηθεύουν τους πελάτες τους, προκειμένου να επιτευχθεί η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (πρβλ. απόφαση της 17ης Οκτωβρίου 2019, Elektrorazpredelenie Yug, C‑31/18, EU:C:2019:868, σκέψεις 38 και 39), προβλέποντας συναφώς, μεταξύ άλλων, ένα σύνολο καθηκόντων και υποχρεώσεων που βαρύνουν τους διαχειριστές τέτοιων συστημάτων, χωρίς να επιτρέπεται παρέκκλιση από αυτά πέραν των ρητώς προβλεπομένων στην εν λόγω οδηγία περιπτώσεων.
Επί των δικαστικών εξόδων
81
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πέμπτο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 2, σημεία 28 και 29, καθώς και τα άρθρα 30 έως 39 της οδηγίας (ΕΕ) 2019/944 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Ιουνίου 2019, σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και την τροποποίηση της οδηγίας 2012/27/ΕΕ,
έχουν την έννοια ότι:
αντιτίθενται σε εθνική νομοθεσία δυνάμει της οποίας δεν υπόκειται στις υποχρεώσεις τις οποίες υπέχει ένας διαχειριστής συστήματος διανομής επιχείρηση η οποία κατασκευάζει και διαχειρίζεται, σε αντικατάσταση του υφιστάμενου συστήματος διανομής, ενεργειακή εγκατάσταση που προορίζεται να προμηθεύει με ηλεκτρική ενέργεια παραγόμενη από μονάδα συμπαραγωγής με ετήσια μεταφορά ενέργειας μικρότερη ή ίση με 1000 MWh πλείονες πολυκατοικίες που περιλαμβάνουν έως 200 μισθωμένες κατοικίες, όταν το κόστος κατασκευής και διαχείρισης της ενεργειακής εγκατάστασης βαρύνει τους τελικούς καταναλωτές, μισθωτές των εν λόγω κατοικιών, και η επιχείρηση πωλεί την παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια στους εν λόγω καταναλωτές, τούτο δε σε περίπτωση που η συγκεκριμένη εγκατάσταση χρησιμεύει για τη διοχέτευση ηλεκτρικής ενέργειας υψηλής, μέσης ή χαμηλής τάσης με σκοπό την πώλησή της σε πελάτες και ουδεμία από τις εξαιρέσεις ή τις παρεκκλίσεις που ρητώς προβλέπονται στην οδηγία σε σχέση με τις υποχρεώσεις αυτές τυγχάνει εφαρμογής.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.