62024CJ0286_RES
Υπόθεση C‑286/24
Meliá Hotels International, S.A.
κατά
Associação Ius Omnibus
(αίτηση του Supremo Tribunal de Justiça για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως)
Απόφαση του Δικαστηρίου (δεύτερο τμήμα) της 29ης Ιανουαρίου 2026
«Προδικαστική παραπομπή – Αγωγές αποζημίωσης βάσει του εθνικού δικαίου για παραβάσεις των διατάξεων του δικαίου ανταγωνισμού των κρατών μελών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Οδηγία 2014/104/EE – Άρθρο 5, παράγραφος 1 – Πεδίο εφαρμογής – Ειδική αναγνωριστική αγωγή για την προσκόμιση εγγράφων πριν από την πιθανή άσκηση αγωγής αποζημίωσης – Εκτίμηση του εκ πρώτης όψεως βασίμου της αξίωσης αποζημίωσης»
Ανταγωνισμός – Αγωγές για την αποκατάσταση ζημίας προκληθείσας από παραβάσεις των κανόνων του ανταγωνισμού – Οδηγία 2014/104/EE – Διατάξεις που διέπουν τη γνωστοποίηση των σχετικών αποδεικτικών στοιχείων τα οποία ευρίσκονται υπό τον έλεγχο του εναγομένου ή τρίτου – Πεδίο εφαρμογής – Αγωγή βάσει του εθνικού δικαίου η οποία σκοπεί στην απόκτηση πρόσβασης σε αποδεικτικά στοιχεία πριν από την άσκηση αγωγής αποζημίωσης – Εμπίπτει
(Οδηγία 2014/104 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 5 § 1)
(βλ. σκέψεις 25-48, διατακτ. 1)
Ανταγωνισμός – Αγωγές για την αποκατάσταση ζημίας προκληθείσας από παραβάσεις των κανόνων του ανταγωνισμού – Οδηγία 2014/104 – Διαταγή για τη γνωστοποίηση των σχετικών αποδεικτικών στοιχείων τα οποία ευρίσκονται υπό τον έλεγχο του εναγομένου ή τρίτου – Προϋποθέσεις – Απόδειξη από τον ενάγοντα του εκ πρώτης όψεως βασίμου της αξίωσης αποζημίωσής του – Ο ενάγων πρέπει να αποδείξει την εκ πρώτης όψεως ύπαρξη παράβασης, ζημίας και αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της παράβασης και της ζημίας – Απόφαση της Επιτροπής διαπιστώνουσα την ύπαρξη παράβασης υπό τη μορφή κάθετου περιορισμού ως εκ του αντικειμένου – Απόφαση επί τη βάσει της οποίας αποδεικνύεται η εκ πρώτης όψεως ύπαρξη της παράβασης αυτής – Απόφαση δυνάμενη να περιέχει ενδείξεις χρήσιμες για την εκτίμηση της εκ πρώτης όψεως ύπαρξης ζημίας και αιτιώδους συνάφειας – Απόφαση εκδοθείσα στο πλαίσιο διαδικασίας διευθέτησης – Δεν ασκεί επιρροή
(Οδηγία 2014/104 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 5 § 1)
(βλ. σκέψεις 53-72, διατακτ. 2)
Ανταγωνισμός – Αγωγές για την αποκατάσταση ζημίας προκληθείσας από παραβάσεις των κανόνων του ανταγωνισμού – Οδηγία 2014/104 – Διαταγή για τη γνωστοποίηση των σχετικών αποδεικτικών στοιχείων τα οποία ευρίσκονται υπό τον έλεγχο του εναγομένου ή τρίτου – Προϋποθέσεις – Απόδειξη από τον ενάγοντα του εκ πρώτης όψεως βασίμου της αξίωσης αποζημίωσής του – Ο ενάγων πρέπει να αποδείξει την εκ πρώτης όψεως ύπαρξη παράβασης, ζημίας και αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της παράβασης και της ζημίας – Απαιτούμενος βαθμός αποδεικτικής ισχύος – Ύπαρξη παράβασης, ζημίας και αιτιώδους συνάφειας που πρέπει να είναι ευλόγως υποστηρίξιμη
(Οδηγία 2014/104 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 5 § 1)
(βλ. σκέψεις 74-88, διατακτ. 3)
Σύνοψη
Το Δικαστήριο, επιληφθέν αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως την οποία υπέβαλε το Supremo Tribunal de Justiça (Ανώτατο Δικαστήριο, Πορτογαλία), ερμηνεύει τις διατάξεις της οδηγίας 2014/104 (
1
) οι οποίες διέπουν τη γνωστοποίηση στα εθνικά δικαστήρια αποδεικτικών στοιχείων που ευρίσκονται υπό τον έλεγχο του εναγομένου ή τρίτου, στο πλαίσιο αγωγής με αίτημα την αποκατάσταση ζημίας προκληθείσας από παραβάσεις των κανόνων του ανταγωνισμού.
Στις 21 Φεβρουαρίου 2020 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέβαλε πρόστιμο στη ξενοδοχειακή επιχείρηση Meliá Hotels International, S.A. (στο εξής: Meliá) για τον λόγο ότι είχε παραβεί το άρθρο 101 ΣΛΕΕ και το άρθρο 53 της Συμφωνίας για τον ΕΟΧ (
2
) εφαρμόζοντας μέσω συμβάσεων κάθετες πρακτικές οι οποίες διαφοροποιούσαν τους καταναλωτές ανάλογα με την ιθαγένεια ή τη χώρα κατοικίας τους (
3
).
Η Associação Ius Omnibus, ένωση για την προάσπιση των συμφερόντων των καταναλωτών, άσκησε ειδική αναγνωριστική αγωγή ενώπιον του αρμόδιου πορτογαλικού δικαστηρίου, ζητώντας από τη Meliá να προσκομίσει έγγραφα τα οποία θα χρησίμευαν για την πιθανή άσκηση συλλογικής αγωγής αποζημίωσης εξ ονόματος των καταναλωτών που διαμένουν στην Πορτογαλία και ζημιώθηκαν από την αντίθετη προς τους κανόνες του ανταγωνισμού πρακτική την οποία διαπίστωσε η Επιτροπή.
Επειδή η ειδική αναγνωριστική αγωγή έγινε δεκτή τόσο στον πρώτο όσο και στον δεύτερο βαθμό δικαιοδοσίας, η Meliá άσκησε αναίρεση ενώπιον του πορτογαλικού Ανωτάτου Δικαστηρίου.
Υπό τις συνθήκες αυτές, το πορτογαλικό Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε να υποβάλει διάφορα προδικαστικά ερωτήματα στο Δικαστήριο σχετικά με το άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/104, το οποίο απαιτεί από τα κράτη μέλη να διασφαλίζουν ότι, σε διαδικασίες που αφορούν την αποκατάσταση ζημίας προκληθείσας από παραβάσεις των κανόνων ανταγωνισμού, ο ενάγων μπορεί να ζητήσει από το εθνικό δικαστήριο να διατάξει τον εναγόμενο ή τρίτο να γνωστοποιήσει τα σχετικά αποδεικτικά στοιχεία, υπό την προϋπόθεση ότι ο ενάγων έχει θεμελιώσει το εκ πρώτης όψεως βάσιμο της αξίωσής του για αποζημίωση υποβάλλοντας ευλόγως διαθέσιμα στοιχεία για πραγματικά περιστατικά και επαρκή αποδεικτικά στοιχεία.
Στο πλαίσιο αυτό, το πορτογαλικό Ανώτατο Δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/104, έχει την έννοια ότι:
–
εφαρμόζεται σε περίπτωση άσκησης αγωγής βάσει του εθνικού δικαίου με την οποία ζητείται η γνωστοποίηση αποδεικτικών στοιχείων πριν από την άσκηση αγωγής με αίτημα την αποκατάσταση ζημίας προκληθείσας από παραβάσεις των κανόνων ανταγωνισμού·
–
για να αποδείξει ο ενάγων το εκ πρώτης όψεως βάσιμο της αξίωσής του για αποζημίωση πρέπει να αποδείξει ότι οι προϋποθέσεις στοιχειοθέτησης ευθύνης για παράβαση του δικαίου του ανταγωνισμού είναι περισσότερο πιθανό να συντρέχουν παρά να μη συντρέχουν· και
–
η απόφαση της Επιτροπής με την οποία διαπιστώνεται η ύπαρξη παράβασης του ενωσιακού δικαίου του ανταγωνισμού υπό τη μορφή κάθετου περιορισμού ως εκ του αντικειμένου αρκεί ώστε να πιθανολογείται το βάσιμο μιας αξίωσης αποζημίωσης, καθώς και αν η απάντηση στο ερώτημα αυτό επηρεάζεται από το γεγονός ότι η εν λόγω απόφαση εκδόθηκε κατόπιν διεξαγωγής διαδικασίας διευθέτησης.
Η εκτίμηση του Δικαστηρίου
Κατά πρώτον, κατόπιν γραμματικής, συστηματικής και τελολογικής ερμηνείας, το Δικαστήριο επιβεβαιώνει ότι το άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/104 έχει εφαρμογή σε περίπτωση άσκησης προκαταρκτικής αγωγής όπως η προβλεπόμενη εν προκειμένω από το πορτογαλικό δίκαιο, η οποία παρέχει στους ζημιωθέντες από παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού τη δυνατότητα να αποκτήσουν πρόσβαση στα συναφή αποδεικτικά στοιχεία πριν από την άσκηση της σχετικής αγωγής αποζημίωσης.
Κατά το Δικαστήριο, η ερμηνεία αυτή επιβεβαιώνεται μεταξύ άλλων από τους σκοπούς της οδηγίας 2014/104, οι οποίοι συνίστανται στη διευκόλυνση της άσκησης του δικαιώματος αποζημίωσης, λαμβανομένης υπόψη της ανάγκης αντιμετώπισης της ασυμμετρίας πληροφόρησης η οποία χαρακτηρίζει τις εν λόγω διαφορές, και στη συνακόλουθη εξασφάλιση της αποτελεσματικής επιβολής του δικαίου του ανταγωνισμού από τους ιδιώτες.
Κατά δεύτερον, το Δικαστήριο εξετάζει το προδικαστικό ερώτημα με το οποίο ζητείται να διευκρινιστεί αν η προϋπόθεση του άρθρου 5, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας 2014/104, βάσει της οποίας η απόκτηση των ζητηθέντων αποδεικτικών στοιχείων εξαρτάται από την υποβολή, εκ μέρους του αιτούντος, τεκμηριωμένης αιτιολόγησης ώστε να θεμελιώνεται το εκ πρώτης όψεως βάσιμο της αξίωσής του για αποζημίωση, πληρούται σε περίπτωση ύπαρξης απόφασης της Επιτροπής με την οποία διαπιστώνεται παράβαση του δικαίου ανταγωνισμού της Ένωσης υπό τη μορφή κάθετου περιορισμού ως εκ του αντικειμένου και αν η απάντηση στο ερώτημα αυτό επηρεάζεται από το γεγονός ότι η εν λόγω απόφαση εκδόθηκε κατόπιν διεξαγωγής διαδικασίας διευθέτησης.
Συναφώς, το Δικαστήριο παρατηρεί καταρχάς ότι το άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/104 απαιτεί, κατ’ ουσίαν, από τον ζημιωθέντα από παράβαση του δικαίου του ανταγωνισμού να υποβάλει, προς στήριξη του αιτήματός του για τη γνωστοποίηση αποδεικτικών στοιχείων, τεκμηριωμένη αιτιολόγηση που περιέχει ευλόγως διαθέσιμα στοιχεία για πραγματικά περιστατικά και επαρκή αποδεικτικά στοιχεία ούτως ώστε να πιθανολογείται το βάσιμο της αξίωσης αποζημίωσής του, δηλαδή η ύπαρξη παράβασης, ζημίας και αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της παράβασης και της ζημίας.
Όσον αφορά την απόδειξη της εκ πρώτης όψεως ύπαρξης της παράβασης, το Δικαστήριο επισημαίνει, εν συνεχεία, ότι η απόφαση της Επιτροπής με την οποία διαπιστώνεται παράβαση του άρθρου 101 ΣΛΕΕ παρέχει στο εθνικό δικαστήριο τη δυνατότητα να διαπιστώσει ότι η παράβαση αποδεικνύεται και, κατά μείζονα λόγο, ότι πιθανολογείται, δεδομένου ότι τα εθνικά δικαστήρια δεν μπορούν να λαμβάνουν αποφάσεις που συγκρούονται με μια τέτοια απόφαση. Αντιθέτως, αυτή καθεαυτήν η ως άνω απόφαση δεν αρκεί ώστε να θεμελιώνεται το εκ πρώτης όψεως βάσιμο της αξίωσης αποζημίωσης σε κάθε περίπτωση. Προς τον σκοπό αυτό, πρέπει ακόμη να αποδεικνύεται η εκ πρώτης όψεως ύπαρξη ζημίας και αιτιώδους συνάφειας.
Όσον αφορά την απόδειξη της εκ πρώτης όψεως ύπαρξης ζημίας, το Δικαστήριο υπενθυμίζει εξάλλου ότι το άρθρο 17, παράγραφος 2, της οδηγίας 2014/104 θεσπίζει μαχητό τεκμήριο υπέρ της ύπαρξης ζημίας που προήλθε από σύμπραξη η οποία, όπως προκύπτει από το άρθρο 2, σημείο 14, της εν λόγω οδηγίας, πρέπει να νοείται ως οριζόντιος περιορισμός του ανταγωνισμού μεταξύ δύο ή περισσοτέρων ανταγωνιστών. Επομένως ένα τέτοιο μαχητό τεκμήριο δεν μπορεί να ισχύει σε περίπτωση κάθετου περιορισμού του ανταγωνισμού στον οποίο εμπλέκονται μη ανταγωνίστριες επιχειρήσεις οι οποίες δραστηριοποιούνται σε διαφορετικά επίπεδα της αλυσίδας παραγωγής ή διανομής.
Κατά συνέπεια, μολονότι, εφόσον υπάρχει απόφαση της Επιτροπής με την οποία διαπιστώνεται απαγορευόμενη σύμπραξη, πρέπει να θεωρείται αποδεδειγμένη η εκ πρώτης όψεως ύπαρξη ζημίας προκληθείσας από την παράβαση, πλην της περιπτώσεως ανατροπής του τεκμηρίου από τον εναγόμενο, εντούτοις τούτο δεν συμβαίνει σε περίπτωση ύπαρξης απόφασης της Επιτροπής με την οποία διαπιστώνεται παράβαση του άρθρου 101 ΣΛΕΕ υπό τη μορφή κάθετου περιορισμού, έστω και αν πρόκειται για περιορισμό του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου. Τούτου λεχθέντος, μια τέτοια απόφαση μπορεί να περιλαμβάνει στοιχεία χρήσιμα για την εκτίμηση της εκ πρώτης όψεως ύπαρξης ζημίας και αιτιώδους συνάφειας.
Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, το Δικαστήριο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/104 έχει την έννοια ότι μια απόφαση της Επιτροπής με την οποία διαπιστώνεται η ύπαρξη παράβασης του ενωσιακού δικαίου του ανταγωνισμού υπό τη μορφή κάθετου περιορισμού ως εκ του αντικειμένου δεν αρκεί ώστε να πιθανολογείται το βάσιμο μιας αξίωσης αποζημίωσης, δεδομένου ότι προς τούτο απαιτείται η απόδειξη όχι μόνο της εκ πρώτης όψεως ύπαρξης της εν λόγω παράβασης, η οποία προκύπτει από την απόφαση της Επιτροπής, αλλά και της εκ πρώτης όψεως ύπαρξης ζημίας καθώς και αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της παράβασης και της ζημίας. Η ως άνω απάντηση δεν μεταβάλλεται λόγω του γεγονότος ότι η απόφαση αυτή εκδόθηκε κατόπιν διεξαγωγής διαδικασίας διευθέτησης.
Τέλος, το Δικαστήριο διαπιστώνει ότι η απόδειξη του εκ πρώτης όψεως βασίμου μιας αξίωσης αποζημίωσης, κατά την έννοια του άρθρου 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/104, δεν προϋποθέτει απόδειξη του ότι οι προϋποθέσεις στοιχειοθέτησης ευθύνης για παράβαση του δικαίου του ανταγωνισμού είναι περισσότερο πιθανό να συντρέχουν παρά να μη συντρέχουν. Αρκεί να αποδείξει ο αιτών ότι η θέση ότι οι προϋποθέσεις αυτές συντρέχουν είναι ευλόγως υποστηρίξιμη.
Υπογραμμίζοντας ότι η κατά το άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/104 έννοια του εκ πρώτης όψεως βασίμου πρέπει να ερμηνεύεται αυτοτελώς στο δίκαιο της Ένωσης, το Δικαστήριο επισημαίνει ότι, κατά το σύνηθες νόημά της, η έννοια του εκ πρώτης όψεως βασίμου της αξίωσης αποζημίωσης δεν απαιτεί να καταδεικνύεται η ύπαρξη ενός ιδιαιτέρως υψηλού βαθμού πιθανότητας να συντρέχουν οι προϋποθέσεις στοιχειοθέτησης ευθύνης, αλλά υποδηλώνει αντιθέτως ότι αναγκαία και επαρκής προϋπόθεση είναι το να πειστεί το εθνικό δικαστήριο που αποφαίνεται επί του αιτήματος για τη γνωστοποίηση αποδεικτικών στοιχείων ότι η θέση ότι οι τρεις αυτές προϋποθέσεις συντρέχουν είναι ευλόγως υποστηρίξιμη.
Η ερμηνεία αυτή επιβεβαιώνεται από τη συστηματική ανάλυση της έννοιας του κατά το άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/104 εκ πρώτης όψεως βασίμου της αξίωσης αποζημίωσης. Πράγματι, αφενός, στο πλαίσιο της όλης οικονομίας της διάταξης αυτής, ερμηνευόμενης υπό το πρίσμα ιδίως των αιτιολογικών σκέψεων 6, 14 και 15 της οδηγίας, η απόδειξη του εκ πρώτης όψεως βασίμου της αξίωσης αποζημίωσης δεν συνεπάγεται την επιδίκαση αποζημίωσης στο πλαίσιο αγωγής επί της ουσίας, αλλά την έκδοση διαταγής περί προηγούμενης γνωστοποίησης αποδεικτικών στοιχείων, η οποία είναι απαραίτητη για την αποτελεσματικότητα μιας τέτοιας αγωγής. Επομένως, το επίπεδο απόδειξης που απαιτείται για την απόκτηση των αποδεικτικών στοιχείων που είναι αναγκαία για τους σκοπούς της αγωγής επί της ουσίας πρέπει να είναι χαμηλότερο από εκείνο που απαιτείται για τη διαπίστωση της συνδρομής των προϋποθέσεων στοιχειοθέτησης ευθύνης στο πλαίσιο της επί της ουσίας εκδίκασης της υπόθεσης.
Αφετέρου, από το άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/104 και από την αιτιολογική σκέψη 16 της εν λόγω οδηγίας προκύπτει ότι το γεγονός ότι το εκ πρώτης όψεως βάσιμο της αξίωσης αποζημίωσης πρέπει να τεκμηριώνεται βάσει μόνον εκείνων των στοιχείων ως προς τα πραγματικά περιστατικά και των αποδεικτικών στοιχείων τα οποία έχει ευλόγως στη διάθεσή του ο αιτών αντικατοπτρίζει τη βούληση του νομοθέτη της Ένωσης να μην επιβαρύνει τον αιτούντα με υπέρμετρο βάρος απόδειξης αλλά να απαιτήσει απλώς από τον αιτούντα να υποστηρίξει κατά πιστευτό τρόπο ότι μια παράβαση του δικαίου του ανταγωνισμού τού προκάλεσε ζημία.
Κατά το Δικαστήριο, η ερμηνεία αυτή είναι επίσης η μόνη που συμβιβάζεται με τους σκοπούς της οδηγίας 2014/104 οι οποίοι συνίστανται, ειδικότερα, στην αντιμετώπιση της ασυμμετρίας πληροφόρησης η οποία χαρακτηρίζει την άσκηση αγωγών αποζημίωσης για παραβάσεις του δικαίου του ανταγωνισμού. Πράγματι, τα αποδεικτικά στοιχεία που απαιτούνται για την απόδειξη του βασίμου μιας αξίωσης αποζημίωσης συχνά ευρίσκονται στην αποκλειστική κατοχή του αντιδίκου ή τρίτων και δεν είναι γνωστά ούτε διαθέσιμα σε επαρκή βαθμό στον ενάγοντα.
Το να υποχρεώνεται όμως ο αιτών να αποδείξει, προς στήριξη του αιτήματός του για τη γνωστοποίηση των αποδεικτικών στοιχείων που είναι αναγκαία για τους σκοπούς της αγωγής του αποζημίωσης, ότι οι προϋποθέσεις στοιχειοθέτησης ευθύνης για παράβαση του δικαίου του ανταγωνισμού είναι περισσότερο πιθανό να συντρέχουν παρά να μη συντρέχουν θα συνιστούσε αυστηρή νομική απαίτηση ικανή να δυσχεράνει αδικαιολόγητα την αποτελεσματική άσκηση του δικαιώματός του αποζημίωσης. Μια τέτοια απαίτηση όσον αφορά την απόδειξη θα ήταν ασυμβίβαστη με τον σκοπό της διευκόλυνσης της άσκησης των αγωγών αποζημίωσης, δεδομένου ότι το απαιτούμενο επίπεδο απόδειξης θα ήταν τέτοιο ώστε να καθιστά την άσκηση της αγωγής αποζημίωσης σχεδόν αδύνατη ή υπερβολικά δυσχερή για τον ενάγοντα.
Επομένως, οι σκοποί της οδηγίας 2014/104 συνηγορούν υπέρ της ερμηνείας, τόσο της έννοιας του εκ πρώτης όψεως βασίμου της αξίωσης αποζημίωσης όσο και του βάρους απόδειξης με το οποίο επιβαρύνεται ο αιτών, υπό την έννοια ο τελευταίος οφείλει, βάσει των στοιχείων τα οποία έχει ευλόγως στη διάθεσή του, να πείσει το εθνικό δικαστήριο που αποφαίνεται επί του αιτήματός του για τη γνωστοποίηση αποδεικτικών στοιχείων ότι η θέση ότι συντρέχουν οι τρεις σωρευτικές προϋποθέσεις για τη στοιχειοθέτηση ευθύνης λόγω παράβασης του δικαίου του ανταγωνισμού είναι ευλόγως υποστηρίξιμη.
(
1
)	Οδηγία 2014/104/EE του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Νοεμβρίου 2014, σχετικά με ορισμένους κανόνες που διέπουν τις αγωγές αποζημίωσης βάσει του εθνικού δικαίου για παραβάσεις των διατάξεων του δικαίου ανταγωνισμού των κρατών μελών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ 2014, L 349, σ. 1).
(
2
)	Συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο της 2ας Μαΐου 1992 (ΕΕ 1994, L 1, σ. 3, στο εξής: Συμφωνία για τον ΕΟΧ).
(
3
)	Απόφαση C(2020) 893 final σχετικά με διαδικασία βάσει του άρθρου 101 [ΣΛΕΕ] και του άρθρου 53 της συμφωνίας ΕΟΧ [υπόθεση AT.40528 – Meliá (Holiday Pricing)].