62018CC0152
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
GIOVANNI PITRUZZELLA
της 18ης Ιουνίου 2019 (
1
)
Συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C‑152/18 P και C‑153/18 P
Crédit mutuel Arkéa
κατά
Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ)
«Αίτηση αναιρέσεως – Οικονομική και νομισματική πολιτική – Άρθρο 127, παράγραφος 6, ΣΛΕΕ – Κανονισμός (ΕΕ) 1024/2013 – Άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο ζʹ – Προληπτική εποπτεία των πιστωτικών ιδρυμάτων σε ενοποιημένη βάση – Κανονισμός (ΕΕ) 468/2014 – Άρθρο 2, σημείο 21, στοιχείο γʹ – Κανονισμός (ΕΕ) 575/2013 – Άρθρο 10 – Εποπτευόμενος όμιλος – Ιδρύματα που συνδέονται μόνιμα με κεντρικό οργανισμό»
1.
Αμφότερες οι παρούσες συνεκδικαζόμενες υποθέσεις αφορούν δύο πανομοιότυπες αιτήσεις αναιρέσεως που κατατέθηκαν από την εταιρία Crédit mutuel Arkéa (στο εξής: CMA), πιστωτικό ίδρυμα γαλλικού δικαίου, με σκοπό την αναίρεση δύο αποφάσεων του Γενικού Δικαστηρίου (
2
), επίσης σχεδόν πανομοιότυπων, με τις οποίες απορρίφθηκαν οι προσφυγές που είχε ασκήσει η CMA με σκοπό την ακύρωση δύο αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (στο εξής: ΕΚΤ) (
3
) περί καθορισμού των εφαρμοστέων απαιτήσεων προληπτικής εποπτείας στον όμιλο Crédit mutuel, στον οποίο ανήκει η CMA.
2.
Οι εν λόγω υποθέσεις παρέχουν στο Δικαστήριο την ευκαιρία, αφενός, να ερμηνεύσει για πρώτη φορά τη διάταξη του άρθρου 127, παράγραφος 6, ΣΛΕΕ, η οποία συνιστά τη νομική βάση που παρέχει τη δυνατότητα να ανατεθούν στην ΕΚΤ καθήκοντα προληπτικής εποπτείας στον τραπεζικό τομέα, και, αφετέρου, να παράσχει διευκρινίσεις σχετικά με το υποκειμενικό εύρος της σε ενοποιημένη βάση προληπτικής εποπτείας που η EKT ασκεί, στο πλαίσιο του ενιαίου εποπτικού μηχανισμού (ΕΕΜ), επί των τραπεζικών ομίλων.
I. Το νομικό πλαίσιο
Α.
Το δίκαιο της Ένωσης
3.
Ο κανονισμός (ΕΕ) 1024/2013 του Συμβουλίου, της 15ης Οκτωβρίου 2013, για την ανάθεση ειδικών καθηκόντων στην ΕΚΤ σχετικά με τις πολιτικές που αφορούν την προληπτική εποπτεία των πιστωτικών ιδρυμάτων (
4
) (στο εξής: κανονισμός ΕΕΜ), θέσπισε το 2014 ένα νέο σύστημα εποπτείας των τραπεζών της ευρωζώνης και των άλλων συμμετεχόντων κρατών μελών των οποίων το νόμισμα δεν είναι το ευρώ (
5
), στο πλαίσιο του ΕΕΜ. Ο ΕΕΜ είναι ένα σύστημα χρηματοπιστωτικής εποπτείας που απαρτίζεται από την ΕΚΤ και από τις εθνικές αρμόδιες αρχές.
4.
Μεταξύ των διαφόρων καθηκόντων εποπτείας που ανατίθενται στην ΕΚΤ στο πλαίσιο του ΕΕΜ, με το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο ζʹ, του κανονισμού ΕΕΜ ανατίθεται σε αυτήν το καθήκον να «ασκεί εποπτεία σε ενοποιημένη βάση στις μητρικές των πιστωτικών ιδρυμάτων που είναι εγκατεστημένες σε ένα από τα συμμετέχοντα κράτη μέλη, μεταξύ άλλων στις χρηματοδοτικές εταιρίες συμμετοχών και στις μεικτές χρηματοοικονομικές εταιρίες συμμετοχών».
5.
Ο κανονισμός ΕΕΜ συμπληρώνεται και αποσαφηνίζεται με τον κανονισμό (ΕΕ) 468/2014 της ΕΚΤ, της 16ης Απριλίου 2014, που θεσπίζει το πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ της ΕΚΤ, των εθνικών αρμόδιων αρχών και των εθνικών εντεταλμένων αρχών εντός του ενιαίου εποπτικού μηχανισμού (
6
) (στο εξής: κανονισμός για το πλαίσιο ΕΕΜ).
6.
Το άρθρο 2, σημείο 21, του εν λόγω κανονισμού ορίζει την έννοια του «εποπτευόμενου ομίλου». Κατά τη διάταξη αυτή, οι εν λόγω όμιλοι είναι:
«[…] κατά περίπτωση,
α)
όμιλος του οποίου η μητρική επιχείρηση είναι πιστωτικό ίδρυμα ή χρηματοδοτική εταιρία συμμετοχών που έχουν την κεντρική διοίκησή τους σε συμμετέχον κράτος μέλος·
β)
όμιλος του οποίου η μητρική επιχείρηση είναι μεικτή χρηματοοικονομική εταιρία συμμετοχών που έχει την κεντρική διοίκησή της σε συμμετέχον κράτος μέλος, υπό την προϋπόθεση ότι ο συντονιστής του χρηματοπιστωτικού ομίλου ετερογενών δραστηριοτήτων […] είναι αρχή αρμόδια για την εποπτεία πιστωτικών ιδρυμάτων και είναι, επίσης, ο συντονιστής υπό την ιδιότητά του ως εποπτικής αρχής πιστωτικών ιδρυμάτων·
γ)
εποπτευόμενες οντότητες, κάθε μία από τις οποίες έχει την κεντρική διοίκησή της στο ίδιο συμμετέχον κράτος μέλος, υπό την προϋπόθεση ότι είναι μόνιμα συνδεδεμένες με κεντρικό οργανισμό που τις εποπτεύει υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 10 του κανονισμού (ΕΕ) 575/2013 [ (
7
)], είναι δε και αυτός εγκατεστημένος στο ίδιο συμμετέχον κράτος μέλος.»
7.
Το άρθρο 10 του κανονισμού 575/2013, στο οποίο αναφέρεται το άρθρο 2, σημείο 21, στοιχείο γʹ, του κανονισμού για το πλαίσιο ΕΕΜ, επιγράφεται «Απαλλαγή για πιστωτικά ιδρύματα μόνιμα συνδεδεμένα με κεντρικό οργανισμό». Το άρθρο αυτό προβλέπει, στην παράγραφό του 1:
«Οι αρμόδιες αρχές μπορούν, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο, εν μέρει ή πλήρως, να απαλλάσσουν από την εφαρμογή των απαιτήσεων που ορίζονται στο δεύτερο έως όγδοο μέρος ένα ή περισσότερα πιστωτικά ιδρύματα εγκατεστημένα στο ίδιο κράτος μέλος, που είναι μόνιμα συνδεδεμένα με κεντρικό οργανισμό ο οποίος τα εποπτεύει και είναι εγκατεστημένος στο αυτό κράτος μέλος, εφόσον πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
α)
οι υποχρεώσεις του κεντρικού οργανισμού και των ιδρυμάτων που συνδέονται με αυτόν αποτελούν αλληλέγγυες υποχρεώσεις ή οι υποχρεώσεις των ιδρυμάτων που συνδέονται με αυτόν τον κεντρικό οργανισμό καλύπτονται πλήρως από εγγυήσεις του κεντρικού οργανισμού,
β)
η φερεγγυότητα και η ρευστότητα του κεντρικού οργανισμού και όλων των ιδρυμάτων που συνδέονται με αυτόν παρακολουθούνται στο σύνολό τους βάσει ενοποιημένων λογαριασμών των εν λόγω ιδρυμάτων,
γ)
η διοίκηση του κεντρικού οργανισμού έχει τη δυνατότητα να εκδίδει οδηγίες προς τη διοίκηση των ιδρυμάτων που συνδέονται με αυτόν.
[…]»
Β.
Το γαλλικό δίκαιο
8.
Κατά το άρθρο L.511-30 του code monétaire et financier français (γαλλικού νομισματικού και χρηματοπιστωτικού κώδικα, στο εξής: CMF), για τους σκοπούς εφαρμογής των σχετικών με τα πιστωτικά ιδρύματα και τις χρηματοδοτικές εταιρίες διατάξεων του CMF, η Conféderation nationale du Crédit mutuel (Εθνική Συνομοσπονδία του Crédit mutuel, στο εξής: CNCM) θεωρείται κεντρικός οργανισμός.
9.
Το άρθρο L.511–31 του CMF προβλέπει, μεταξύ άλλων, ότι οι κεντρικοί οργανισμοί εκπροσωπούν τα πιστωτικά ιδρύματα και τις χρηματοδοτικές εταιρίες που είναι συνδεδεμένες με αυτούς, μεριμνούν για τη διασφάλιση της συνοχής του δικτύου τους και εγγυώνται την εύρυθμη λειτουργία των ιδρυμάτων και εταιριών με τις οποίες είναι συνδεδεμένοι και, προς τούτο, λαμβάνουν όλα τα αναγκαία μέτρα ιδίως προκειμένου να διασφαλίζεται η ρευστότητα και φερεγγυότητα κάθε ενός εκ των ιδρυμάτων και εταιριών αυτών, καθώς και του συνόλου του δικτύου.
II. Το ιστορικό της διαφοράς
10.
Το ιστορικό της διαφοράς εκτίθεται στις αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις, στις οποίες παραπέμπω για περισσότερες λεπτομέρειες (
8
).
11.
Για τις ανάγκες της παρούσας διαδικασίας, θα υπενθυμίσω απλώς ότι ο Crédit mutuel είναι αποκεντρωμένος τραπεζικός όμιλος, αποτελούμενος από ένα δίκτυο τοπικών υποκαταστημάτων τα οποία έχουν το καθεστώς συνεταιριστικών εταιριών. Κάθε τοπικό υποκατάστημα του Crédit mutuel οφείλει να υπάγεται σε περιφερειακή ομοσπονδία και κάθε ομοσπονδία οφείλει να υπάγεται στην CNCM, κεντρικό οργανισμό του δικτύου κατά την έννοια των άρθρων L.511-30 και L.511-31 του CMF.
12.
Η CMA είναι ανώνυμη πιστωτική συνεταιριστική εταιρία μεταβλητού κεφαλαίου, η οποία έχει λάβει άδεια λειτουργίας ως πιστωτικό ίδρυμα. Είναι μέλος του ομίλου Crédit mutuel.
13.
Με απόφαση της 1ης Σεπτεμβρίου 2014, η ΕΚΤ όρισε ότι ο όμιλος Credit mutuel είναι σημαντικός εποπτευόμενος όμιλος. Στην εν λόγω απόφαση, η ΕΚΤ έκρινε, μεταξύ άλλων, ότι η CNCM συνιστά το υψηλότερο επίπεδο ενοποιήσεως στο πλαίσιο του ΕΕΜ και ότι η CMA είναι οντότητα που αποτελεί μέλος του ομίλου Crédit mutuel.
14.
Με επιστολή της 19ης Σεπτεμβρίου 2014, η CMA γνωστοποίησε στην ΕΚΤ την ανάλυσή της κατά την οποία δεν είναι δυνατή η υπαγωγή της CMA στην προληπτική εποπτεία της ΕΚΤ μέσω της CNCM.
15.
Μετά την ανταλλαγή σειράς επιστολών με τη CMA και τη CNCM, στις 17 Ιουνίου 2015 η ΕΚΤ εξέδωσε απόφαση για τον καθορισμό των απαιτήσεων προληπτικής εποπτείας που είναι εφαρμοστέες στον όμιλο Crédit mutuel (
9
). Στην εν λόγω απόφαση, η ΕΚΤ έκρινε, μεταξύ άλλων, ότι η ίδια είναι η αρχή προληπτικής εποπτείας της CNCM σε ενοποιημένη βάση και η αρμόδια αρχή για την εποπτεία των οντοτήτων που απαριθμούνται στην απόφαση αυτή, μεταξύ των οποίων η CMA.
16.
Κατόπιν υποβολής σχετικής αιτήσεως από τη CMA, στις 14 Σεπτεμβρίου 2015 το διοικητικό συμβούλιο επανεξετάσεως (
10
) διατύπωσε γνώμη στην οποία συνήγαγε ότι είναι νόμιμη η απόφαση της ΕΚΤ της 17ης Ιουνίου 2015. Απαντώντας στα επιχειρήματα που είχε προβάλει η CMA, η εν λόγω επιτροπή θεώρησε, μεταξύ άλλων, ότι, πρώτον, δεν ήταν υποχρεωτικό να έχει ένας «κεντρικός οργανισμός», κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 21, στοιχείο γʹ, του κανονισμού για το πλαίσιο ΕΕΜ και του άρθρου 10, παράγραφος 1, του κανονισμού 575/2013, την ιδιότητα του πιστωτικού ιδρύματος. Δεύτερον, η εν λόγω επιτροπή συνήγαγε ότι ο όμιλος Crédit mutuel πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 10, παράγραφος 1, του κανονισμού 575/2013, στο οποίο παραπέμπει το άρθρο 2, σημείο 21, στοιχείο γʹ, του κανονισμού για το πλαίσιο ΕΕΜ.
17.
Κατόπιν της εν λόγω γνώμης, στις 5 Οκτωβρίου 2015 η ΕΚΤ εξέδωσε την πρώτη επίμαχη απόφαση, η οποία κατάργησε και αντικατέστησε την απόφαση της 17ης Ιουνίου 2015 με απόφαση πανομοιότυπου περιεχομένου (
11
).
18.
Στη συνέχεια, στις 5 Δεκεμβρίου 2015 η ΕΚΤ εξέδωσε τη δεύτερη επίμαχη απόφαση με την οποία καθόρισε νέες απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας εφαρμοστέες στον όμιλο Crédit mutuel καθώς και στις οντότητες που τον αποτελούν.
III. Η διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και οι αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις
19.
Με δύο δικόγραφα που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 3 Δεκεμβρίου 2015 και 3 Φεβρουαρίου 2016, η CMA άσκησε δύο προσφυγές, οι οποίες είχαν στην ουσία πανομοιότυπο περιεχόμενο, για την ακύρωση της πρώτης επίμαχης αποφάσεως και της δεύτερης επίμαχης αποφάσεως, αντιστοίχως.
20.
Προς στήριξη των προσφυγών της ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, η CMA προέβαλε, σε κάθε μία εξ αυτών, τρεις λόγους ακυρώσεως, εκ των οποίων λόγων μόνον δύο λόγους αφορούν οι υπό κρίση αιτήσεις αναιρέσεως. Με τις προσφυγές της, η CMA αμφισβητούσε, κατ’ ουσίαν, τη νομιμότητα των δύο επίμαχων αποφάσεων, κατά το μέτρο που με αυτές οργανώθηκε ενοποιημένη προληπτική εποπτεία του ομίλου Crédit mutuel μέσω της CNCM. Με τους πρώτους λόγους ακυρώσεως στις δύο προσφυγές της, η CMA ισχυριζόταν ότι, εφόσον η CNCM δεν έχει την ιδιότητα του πιστωτικού ιδρύματος, δεν μπορούσε να χαρακτηριστεί ως κεντρικός οργανισμός κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 21, στοιχείο γʹ, του κανονισμού για το πλαίσιο EEM. Όσον αφορά τους δεύτερους λόγους ακυρώσεως στις προσφυγές της, η CMA ισχυριζόταν ότι η ΕΚΤ είχε κρίνει εσφαλμένως ότι o όμιλος Crédit mutuel πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 10, παράγραφος 1, του κανονισμού 575/2013 στο οποίο παραπέμπει το άρθρο 2, σημείο 21, στοιχείο γʹ, του κανονισμού για το πλαίσιο ΕΕΜ (
12
).
21.
Με τις αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε στο σύνολό τους τις προσφυγές της CMA.
IV. Τα αιτήματα των διαδίκων
22.
Με τις αιτήσεις της αναιρέσεως, η CMA ζητεί από το Δικαστήριο να αναιρέσει τις αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις
23.
Η ΕΚΤ ζητεί από το Δικαστήριο να απορρίψει τις αιτήσεις αναιρέσεως ως τουλάχιστον εν μέρει απαράδεκτες και ως αβάσιμες κατά τα λοιπά· να επικυρώσει τις αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις και να καταδικάσει την CMA στα δικαστικά έξοδα.
24.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο να απορρίψει τις αιτήσεις αναιρέσεως και να καταδικάσει την CMA στα δικαστικά έξοδα.
25.
H CNCM, της οποίας η αίτηση παρεμβάσεως έγινε δεκτή από τον Πρόεδρο του Δικαστηρίου με διάταξη της 20ής Σεπτεμβρίου 2018, υποστηρίζει τα αιτήματα της ΕΚΤ και της Επιτροπής, και ζητεί από το Δικαστήριο να καταδικάσει την CMA στα δικαστικά έξοδα.
V. Νομική ανάλυση
26.
Προς στήριξη των δύο αιτήσεών της αναιρέσεως, η CMA προβάλλει δύο λόγους αναιρέσεως.
27.
Με τους πρώτους λόγους αναιρέσεως προβάλλει πολλαπλή πλάνη περί το δίκαιο κατά την ερμηνεία του άρθρου 2, σημείο 21, στοιχείο γʹ, του κανονισμού για το πλαίσιο EΕM και του άρθρου 10 του κανονισμού 575/2013. H CMA, κατ’ ουσίαν, προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι εσφαλμένως έκρινε ότι οι εν λόγω διατάξεις παρέχουν στην ΕΚΤ τη δυνατότητα να οργανώνει ενοποιημένη προληπτική εποπτεία ιδρυμάτων που είναι συνδεδεμένα με κεντρικό οργανισμό, ακόμη και όταν ο εν λόγω κεντρικός οργανισμός δεν έχει την ιδιότητα του πιστωτικού ιδρύματος.
28.
Με τους δεύτερους λόγους αναιρέσεως η CMA προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι εσφαλμένως χαρακτήρισε τον όμιλο Credit Mutuel ως εποπτευόμενο όμιλο κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 21, στοιχείο γʹ, του κανονισμού για το πλαίσιο ΕΕΜ, ενώ ο εν λόγω όμιλος, κατά την CMA, δεν πληροί την προϋπόθεση του άρθρου 10, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 575/2013.
29.
Πριν προχωρήσω στην εξέταση των λόγων αναιρέσεως που προβάλλει η CMA, πρέπει, εκ προοιμίου, να εξετάσω το παραδεκτό της παραπομπής σε ένα υπόμνημα, στην οποία η CMA προέβη στην αρχή των αιτήσεών της αναιρέσεως, που προσκομίστηκε ως συνημμένο, στο οποίο καθηγητής πανεπιστημίου, κατόπιν αιτήσεως της ίδιας της CMA, αναλύει τις αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις από τη σκοπιά του ρυθμιστικού δικαίου και της τραπεζικής εποπτείας.
30.
Συναφώς, επισημαίνω ότι από τη νομολογία προκύπτει ότι η αμιγώς αποδεικτική και διευκρινιστική λειτουργία των συνημμένων συνεπάγεται ότι, στον βαθμό που έγγραφο συνημμένο στο δικόγραφο της αιτήσεως αναιρέσεως περιέχει νομικά στοιχεία επί των οποίων στηρίζονται λόγοι ή ισχυρισμοί διατυπωμένοι στο δικόγραφο της αιτήσεως αναιρέσεως, τα στοιχεία αυτά πρέπει να περιλαμβάνονται στο ίδιο το κείμενο του δικογράφου της αιτήσεως αναιρέσεως στο οποίο επισυνάπτεται το έγγραφο αυτό ή, τουλάχιστον, να προσδιορίζονται επαρκώς στο εν λόγω δικόγραφο. Πράγματι, υπό το πρίσμα αυτής της λειτουργίας των συνημμένων, δεν είναι έργο του Δικαστηρίου να αναζητεί και να εντοπίζει, στα συνημμένα, τους λόγους ή ισχυρισμούς που θα μπορούσε να θεωρήσει ως βάση της αιτήσεως αναιρέσεως ή των διαφόρων λόγων που προβάλλονται με αυτήν (
13
).
31.
Εν προκειμένω, η γενομένη από την CMA, στις αιτήσεις της αναιρέσεως, γενικόλογη και αφηρημένη παραπομπή στο επίμαχο υπόμνημα είναι αόριστη και δεν συνδέεται ρητώς με κανέναν λόγο αναιρέσεως. Η CMA ουδόλως προσδιορίζει τα επιχειρήματα που περιέχονται στο εν λόγω υπόμνημα και τα οποία φέρεται ότι στηρίζουν τους ισχυρισμούς που προβάλλονται με τους λόγους που διατυπώνονται στις δύο αιτήσεις αναιρέσεως. Υπό τις περιστάσεις αυτές, η εν λόγω παραπομπή πρέπει, κατά την άποψή μου, να θεωρηθεί απαράδεκτη, οπότε το περιεχόμενό της δεν θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ως στοιχείο δικαίου στο οποίο βασίζονται οι λόγοι αναιρέσεως και τα επιχειρήματα που προβάλλει η CMA.
Α.
Οι πρώτοι λόγοι αναιρέσεως που αφορούν την απαίτηση ότι ο κεντρικός οργανισμός πρέπει να έχει την ιδιότητα του πιστωτικού ιδρύματος για τον χαρακτηρισμό του ως «εποπτευόμενου ομίλου»
32.
Στο πλαίσιο των πρώτων λόγων αναιρέσεως στις δύο αιτήσεις αναιρέσεως, οι οποίοι έχουν δύο σκέλη, η CMA υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πολλαπλή πλάνη περί το δίκαιο κατά την ερμηνεία του άρθρου 2, σημείο 21, στοιχείο γʹ, του κανονισμού για το πλαίσιο ΕΕΜ. Κατά τη CMA, η διάταξη αυτή πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι απαιτεί ότι ο κεντρικός οργανισμός τον οποίο αφορά πρέπει να έχει την ιδιότητα του πιστωτικού ιδρύματος. Η CMA θεωρεί ότι η απαίτηση αυτή συνάγεται τόσο από το άρθρο 2, σημείο 21, στοιχείο γʹ, του ίδιου του κανονισμού για το πλαίσιο EEM (πρώτο σκέλος) όσο και από το άρθρο 10, παράγραφος 1, του κανονισμού 575/2013, στο οποίο παραπέμπει η εν λόγω διάταξη (δεύτερο σκέλος).
1. Το πρώτο σκέλος των πρώτων λόγων αναιρέσεως με το οποίο προβάλλεται εσφαλμένη ερμηνεία του άρθρου 2, σημείο 21, στοιχείο γʹ, του κανονισμού για το πλαίσιο ΕΕΜ
33.
Στο πλαίσιο του πρώτου σκέλους των πρώτων λόγων αναιρέσεως, η CMA βάλλει κατά της γενομένης από το Γενικό Δικαστήριο ερμηνείας του άρθρου 2, σημείο 21, στοιχείο γʹ, του κανονισμού για το πλαίσιο ΕΕΜ, βάσει της οποίας το Γενικό Δικαστήριο συνήγαγε ότι, αυτή καθεαυτήν, η εν λόγω διάταξη δεν συνεπάγεται ότι κεντρικός οργανισμός πρέπει να έχει την ιδιότητα του πιστωτικού ιδρύματος.
α) Σύντομη έκθεση της συλλογιστικής του Γενικού Δικαστηρίου
34.
Στις αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις, το Γενικό Δικαστήριο προέβη σε γραμματική, τελολογική και συστηματική ερμηνεία του άρθρου 2, σημείο 21, στοιχείο γʹ, του κανονισμού για το πλαίσιο ΕΕΜ (
14
).
35.
Όσον αφορά, πρώτον, τη γραμματική ερμηνεία, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι το γράμμα της επίμαχης διατάξεως δεν αναφέρει ότι ο κεντρικός οργανισμός πρέπει να έχει την ιδιότητα του πιστωτικού ιδρύματος (
15
).
36.
Όσον αφορά, δεύτερον, την τελολογική ερμηνεία, το Γενικό Δικαστήριο βασίστηκε στον διττό σκοπό που επιδιώκεται με τη σε ενοποιημένη βάση προληπτική εποπτεία των ομίλων πιστωτικών ιδρυμάτων τον οποίο είχε προηγουμένως προσδιορίσει (
16
), ήτοι: αφενός, τον σκοπό να παρασχεθεί στην ΕΚΤ η δυνατότητα να αντιλαμβάνεται τους κινδύνους που διατρέχει ένα πιστωτικό ίδρυμα οι οποίοι δεν προέρχονται από αυτό, αλλά από τον όμιλο στον οποίο ανήκει, και, αφετέρου, τον σκοπό να αποφευχθεί ο κατακερματισμός της προληπτικής εποπτείας των οντοτήτων που αποτελούν τους εν λόγω ομίλους, διά της αναθέσεώς της σε διαφορετικές εποπτικές αρχές, και ειδικότερα στην ΕΚΤ και στις εθνικές αρχές.
37.
Με βάση αυτόν τον διττό σκοπό, το Γενικό Δικαστήριο συνήγαγε, πρώτον, ότι η τήρηση των προϋποθέσεων του άρθρου 10, παράγραφος 1, του κανονισμού 575/2013 απαιτεί επαρκή εγγύτητα μεταξύ των ιδρυμάτων που είναι συνδεδεμένα με κεντρικό οργανισμό, ώστε να διαπιστώνεται η ύπαρξη ομίλου (
17
).
38.
Δεύτερον, συνήγαγε εξ αυτών ότι η υιοθέτηση της προσεγγίσεως της CMA, κατά την οποία είναι αδύνατη η σε ενοποιημένη βάση άσκηση προληπτικής εποπτείας μέσω κεντρικού οργανισμού ο οποίος δεν έχει την ιδιότητα του τραπεζικού ιδρύματος, «θα σήμαινε ότι τα διάφορα ιδρύματα που είναι συνδεδεμένα με κεντρικό οργανισμό ο οποίος δεν διαθέτει την ιδιότητα του πιστωτικού ιδρύματος, αλλά πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 10, παράγραφος 1, του κανονισμού 575/2013, θα ενέπιπταν, αναλόγως της κατ’ ιδίαν σπουδαιότητάς τους, είτε μόνο στην εποπτεία της ΕΚΤ, είτε στην άμεση εποπτεία των εθνικών αρμοδίων αρχών, στο πλαίσιο του ΕΕΜ, γεγονός που θα κατέληγε σε κατακερματισμό της προληπτικής εποπτείας ο οποίος αντιτίθεται στους σκοπούς τόσο του βασικού κανονισμού όσο και του κανονισμού για το πλαίσιο ΕΕΜ» (
18
).
39.
Τρίτον, όσον αφορά τη συστηματική ερμηνεία, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι οι σχετικές διατάξεις του κανονισμού ΕΕΜ δεν προβλέπουν δυνατότητα της ΕΚΤ να επιβάλλει κυρώσεις στους κεντρικούς οργανισμούς υπό την ιδιότητά τους αυτή. Εντούτοις, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι, εφόσον η σε ενοποιημένη βάση προληπτική εποπτεία ενός ομίλου προστίθεται στην προληπτική εποπτεία σε ατομική βάση, η έλλειψη δυνατότητας της ΕΚΤ να επιβάλλει κυρώσεις σε κεντρικούς οργανισμούς που δεν έχουν την ιδιότητα του πιστωτικού ιδρύματος δεν αποτελεί ανυπέρβλητο εμπόδιο για τη διενέργεια προσήκουσας προληπτικής εποπτείας, καθόσον η ΕΚΤ είναι σε θέση να ασκεί τις προνομίες της έναντι των συνδεδεμένων με τον εν λόγω κεντρικό οργανισμό οντοτήτων (
19
).
40.
Στο πλαίσιο του πρώτου σκέλους των πρώτων λόγων αναιρέσεως, η CMA προβάλλει τρία επιχειρήματα προς αντίκρουση της ως άνω ερμηνείας στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο.
β) Η συμβατότητα της γενομένης από το Γενικό Δικαστήριο ερμηνείας με το άρθρο 127, παράγραφος 6, ΣΛΕΕ
41.
Με το πρώτο της επιχείρημα, η CMA προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο μην ερμηνεύοντας το άρθρο 2, σημείο 21, στοιχείο γʹ, του κανονισμού για το πλαίσιο EEM κατά τέτοιον τρόπον ώστε να είναι σύμφωνο με τον υπέρτερης ισχύος κανόνα τον οποίο εφαρμόζει η διάταξη αυτή, ήτοι με το άρθρο 127, παράγραφος 6, ΣΛΕΕ. Κατά τη CMA, από την τελευταία αυτή διάταξη προκύπτει ότι η EKT ασκεί τα καθήκοντά της προληπτικής εποπτείας μόνον όσον αφορά τα πιστωτικά ιδρύματα και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Ερμηνεία του άρθρου 2, σημείο 21, στοιχείο γʹ, του κανονισμού για το πλαίσιο ΕΕΜ σύμφωνη με αυτόν τον υπέρτερης ισχύος κανόνα της ΣΛΕΕ θα είχε οδηγήσει το Γενικό Δικαστήριο στο συμπέρασμα ότι ο κεντρικός οργανισμός τον οποίο αφορά η εν λόγω διάταξη έπρεπε κατ’ ανάγκην να έχει την ιδιότητα του πιστωτικού ιδρύματος, προκειμένου η ΕΚΤ να μπορεί να ασκεί σε ενοποιημένη βάση προληπτική εποπτεία μέσω του εν λόγω κεντρικού οργανισμού. H CMA αναφέρει ότι δεν εγείρει ζήτημα νομιμότητας του άρθρου 2, σημείο 21, στοιχείο γʹ, του κανονισμού για το πλαίσιο ΕΕΜ, αλλά απλώς θέτει ένα ερμηνευτικό ζήτημα: ο κανόνας του παραγώγου δικαίου πρέπει να ερμηνευθεί κατά τρόπο σύμφωνο με τον υπέρτερης ισχύος κανόνα δικαίου της ΣΛΕΕ.
42.
Επιπλέον, κατά τη CMA, αντιθέτως προς όσα προβάλλει η ΕΚΤ, κεντρικός οργανισμός συνεταιριστικού ομίλου, όπως η CNCM, δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως «λοιπό χρηματοπιστωτικό ίδρυμα» κατά την έννοια του άρθρου 127, παράγραφος 6, ΣΛΕΕ. Πράγματι, η CNCM είναι απλώς και μόνον μια ένωση που ασκεί δραστηριότητα αμιγώς διοικητικής φύσεως και, αντιθέτως, δεν ασκεί οικονομικές δραστηριότητες.
43.
Η ΕΚΤ και η Επιτροπή διατείνονται ότι το ανωτέρω επιχείρημα πρέπει να απορριφθεί.
44.
Εκ προοιμίου, επιβάλλεται να υπομνησθεί ότι το άρθρο 127, παράγραφος 6, ΣΛΕΕ (
20
) ορίζει ότι το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης «μπορεί να αναθέσει στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ειδικά καθήκοντα σχετικά με τις πολιτικές που αφορούν την προληπτική εποπτεία των πιστωτικών ιδρυμάτων και των λοιπών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, εξαιρέσει των ασφαλιστικών επιχειρήσεων» (
21
).
45.
Η εν λόγω διάταξη της ΣΛΕΕ συνιστά τη νομική βάση επί της οποίας στηρίχθηκε το Συμβούλιο για να εκδώσει τον κανονισμό ΕΕΜ, βάσει του οποίου η EKT, ακολούθως, εξέδωσε τον κανονισμό για το πλαίσιο ΕΕΜ.
46.
Ευθύς εξαρχής, πρέπει να επισημανθεί ότι, όπως έχει ήδη σημειωθεί από την ΕΚΤ και την Επιτροπή (
22
), δεν ασκεί επιρροή όσον αφορά το ως άνω επιχείρημα της CMA το γεγονός ότι η τελευταία δεν προέβαλε ένσταση ελλείψεως νομιμότητας του άρθρου 2, σημείο 21, στοιχείο γʹ, του κανονισμού για το πλαίσιο EEM με γνώμονα το άρθρο 127, παράγραφος 6, ΣΛΕΕ ή τον κανονισμό ΕΕΜ. Πράγματι, όπως εξέθεσε με σαφήνεια η CMA, με το επιχείρημά της προβάλλεται πλάνη στην οποία, κατά τη CMA, το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε κατά την ερμηνεία του άρθρου 2, σημείο 21, στοιχείο γʹ, του κανονισμού για το πλαίσιο EΕΜ, και συγκεκριμένα για τον λόγο ότι η ερμηνεία αυτή δεν είναι σύμφωνη με τον υπέρτερης ισχύος κανόνα δικαίου που περιέχεται στη ΣΛΕΕ. Αντιθέτως, ουδόλως ισχυρίστηκε η CMA ότι το άρθρο 2, σημείο 21, στοιχείο γʹ, του κανονισμού για το πλαίσιο ΕΕΜ είναι ασύμβατο με τον εν λόγω κανόνα δικαίου υπέρτερης ισχύος. Επομένως, πρόκειται σαφέστατα για επιχείρημα που αφορά την ερμηνεία του άρθρου 2, σημείο 21, στοιχείο γʹ, του κανονισμού για το πλαίσιο EEM και δεν αφορά το κύρος του. Πάντως, η δυνατότητα προβολής ενός τέτοιου επιχειρήματος ουδόλως εξαρτάται από την προβολή ενστάσεως ελλείψεως νομιμότητας.
47.
Κατ’ ουσίαν, η CMA ισχυρίζεται ότι η ερμηνεία του άρθρου 2, σημείο 21, στοιχείο γʹ, του κανονισμού για το πλαίσιο ΕΕΜ στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο είναι εσφαλμένη, καθόσον από το γεγονός ότι το άρθρο 127, παράγραφος 6, ΣΛΕΕ αναφέρεται αποκλειστικά στην προληπτική εποπτεία των πιστωτικών ιδρυμάτων και των λοιπών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων προκύπτει ότι ο κεντρικός οργανισμός τον οποίο αφορά η εν λόγω διάταξη του παραγώγου δικαίου πρέπει κατ’ ανάγκην να έχει την ιδιότητα του πιστωτικού ιδρύματος, προκειμένου η ΕΚΤ να μπορεί να ασκεί σε ενοποιημένη βάση προληπτική εποπτεία μέσω του κεντρικού αυτού οργανισμού.
48.
Ένα τέτοιο επιχείρημα προϋποθέτει, κατά την άποψή μου, συσταλτική ερμηνεία του ίδιου του άρθρου 127, παράγραφος 6, ΣΛΕΕ και των περιεχομένων σε αυτό εννοιών των «πιστωτικών ιδρυμάτων» και των «λοιπών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων». Κατά την προσέγγιση που προβάλλεται από τη CMA, η εν λόγω διάταξη του πρωτογενούς δικαίου πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι το Συμβούλιο δεν μπορεί να αναθέσει στην ΕΚΤ, στο πλαίσιο των ειδικών καθηκόντων προληπτικής εποπτείας που μπορεί να της αναθέσει, την εξουσία ασκήσεως, σε ενοποιημένη βάση, προληπτικής εποπτείας επί τραπεζικού ομίλου, λόγω του ότι ο κεντρικός οργανισμός με τον οποίο είναι συνδεδεμένα τα διάφορα πιστωτικά ιδρύματα του ομίλου δεν έχει ο ίδιος την ιδιότητα του πιστωτικού ιδρύματος.
49.
Υπό τις συνθήκες αυτές, πρέπει να εξακριβωθεί αν η ερμηνεία αυτή είναι πράγματι εκείνη που πρέπει να γίνει δεκτή για το άρθρο 127, παράγραφος 6, ΣΛΕΕ, οπότε, σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως, η από το Γενικό Δικαστήριο ερμηνεία του άρθρου 2, σημείο 21, στοιχείο γʹ, του κανονισμού για το πλαίσιο EΜΕ θα είναι ασύμβατη με το νόημα της έχουσας υπέρτερη ισχύ διατάξεως της ΣΛΕΕ.
50.
Εντούτοις, δεν θεωρώ ότι αυτή είναι ορθή ερμηνεία του άρθρου 127, παράγραφος 6, ΣΛΕΕ.
51.
Πράγματι, όσον αφορά το γράμμα της διατάξεως, αληθεύει ότι το άρθρο 127, παράγραφος 6, ΣΛΕΕ ρητώς παρέχει στο Συμβούλιο τη δυνατότητα να αναθέτει στην ΕΚΤ ειδικά καθήκοντα σχετικά με την προληπτική εποπτεία μόνον δύο ειδών οντοτήτων: των πιστωτικών ιδρυμάτων και των λοιπών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων (εξαιρουμένων των ασφαλιστικών επιχειρήσεων). Οι δύο έννοιες των «πιστωτικών ιδρυμάτων» και των «χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων» έχουν οριστεί, εξάλλου, στο επίπεδο του παραγώγου δικαίου της Ένωσης, στον κανονισμό 575/2013 (
23
).
52.
Εντούτοις, ο καθορισμός της εκτάσεως εφαρμογής του άρθρου 127, παράγραφος 6, ΣΛΕΕ και της περιεχόμενης σε αυτό εξουσιοδοτήσεως του Συμβουλίου να αναθέτει στην ΕΚΤ ειδικά καθήκοντα προληπτικής εποπτείας στον τραπεζικό τομέα πρέπει κατ’ ανάγκην να πραγματοποιηθεί υπό το πρίσμα του συστήματος στο οποίο ανήκει η εν λόγω διάταξη του πρωτογενούς δικαίου και των επιδιωκόμενων με αυτήν σκοπών.
53.
Συναφώς, επισημαίνω, κατ’ αρχάς, ότι, από συστηματικής απόψεως, η επίμαχη διάταξη της ΣΛΕΕ, η οποία εισήχθη στο πρωτογενές δίκαιο με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ (
24
), βρίσκεται στο πρώτο άρθρο του κεφαλαίου που αφορά τη νομισματική πολιτική (κεφάλαιο 2 του τίτλου VIII του τρίτου μέρους της ΣΛΕΕ). Το εν λόγω άρθρο περιέχει τις θεμελιώδεις διατάξεις που καθορίζουν τους σκοπούς και την κατανομή των καθηκόντων μεταξύ του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών και της ΕΚΤ (
25
). Η εν λόγω διάταξη, εντασσόμενη στο πλαίσιο των άλλων διατάξεων που περιέχονται στο ίδιο άρθρο 127 ΣΛΕΕ, ως προς τις οποίες έχει συμπληρωματικό χαρακτήρα (
26
), έχει συστημική σημασία.
54.
Εντούτοις, ακριβώς η ανάλυση των σκοπών που επιδιώκονται με το άρθρο 127, παράγραφος 6, ΣΛΕΕ, η οποία κατά την άποψή μου αντιτίθεται σε συσταλτική ερμηνεία των εκεί περιεχομένων εννοιών των «πιστωτικών ιδρυμάτων» και των «λοιπών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων», είναι εκείνη που οδηγεί στον αποκλεισμό της δυνατότητας του Συμβουλίου να αναθέτει στην ΕΚΤ καθήκοντα προληπτικής εποπτείας επί τραπεζικού ομίλου απλώς και μόνον για τον λόγο ότι ο κεντρικός οργανισμός με τον οποίο είναι συνδεδεμένα τα πιστωτικά ιδρύματα που ανήκουν στον επίμαχο τραπεζικό όμιλο δεν έχει την ιδιότητα του πιστωτικού ιδρύματος.
55.
Συναφώς, πρέπει να επισημανθεί ότι, γενικώς, η άσκηση των καθηκόντων τραπεζικής προληπτικής εποπτείας έχει ως σκοπό την προστασία της ασφάλειας και της ευρωστίας των πιστωτικών ιδρυμάτων, χαρακτηριστικά τα οποία έχουν ουσιώδη σημασία για τη διασφάλιση της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος εν γένει (
27
). Πράγματι, όπως η χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 (
28
) έδειξε σαφέστατα, υφίσταται άμεσος σύνδεσμος μεταξύ της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος, αφενός, και της ασφάλειας και της ευρωστίας των μεγάλων πιστωτικών ιδρυμάτων και των μεγάλων τραπεζικών ομίλων, αφετέρου (
29
).
56.
Το άρθρο 127, παράγραφος 6, ΣΛΕΕ πρέπει επομένως να νοηθεί υπό την έννοια ότι σκοπεί στην παροχή στο Συμβούλιο της δυνατότητας να αναθέτει, αν και όταν το κρίνει αναγκαίο, ειδικά καθήκοντα προληπτικής εποπτείας στην ΕΚΤ όσον αφορά τον ευρωπαϊκό τραπεζικό τομέα, με σκοπό την κατοχύρωση της ασφάλειας και της ευρωστίας του για τη διασφάλιση της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος –στην οποία ρητώς αναφέρεται το άρθρο 127, παράγραφος 5, ΣΛΕΕ– και, σε τελική ανάλυση, για τη διασφάλιση της ακεραιότητας του ενιαίου νομίσματος και της εσωτερικής αγοράς.
57.
Συναφώς, πρέπει να επισημανθεί ότι επί μακρό χρονικό διάστημα, από της εισαγωγής στο πρωτογενές δίκαιο της διατάξεως του άρθρου 127, παράγραφος 6, ΣΛΕΕ με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ το 1992 (και από της συστάσεως της ΕΚΤ το 1998) μέχρι την έκδοση του κανονισμού ΕΕΜ το 2013, το Συμβούλιο δεν έκρινε αναγκαία την άσκηση της παρεχόμενης σε αυτό από την εν λόγω διάταξη δυνατότητας να αναθέτει ειδικά καθήκοντα τραπεζικής προληπτικής εποπτείας στην ΕΚΤ.
58.
Εντούτοις, η χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, η οποία εξελίχθηκε ραγδαία σε τραπεζική κρίση, έφερε στην επιφάνεια τις αδυναμίες του μη ολοκληρωμένου συστήματος προληπτικής εποπτείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και αποκάλυψε τις προφανείς κανονιστικές ελλείψεις που συνέβαλαν στη σημαντική επιδείνωση της κρίσης.
59.
Υπό τις περιστάσεις αυτές, κατέστη σαφές ότι μόνον μια σε ενοποιημένη βάση προληπτική εποπτεία σε ευρωπαϊκό επίπεδο ήταν σε θέση να διασφαλίσει κατάλληλη εποπτεία εντός του πλαισίου στο οποίο έχει αναπτυχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση μια εσωτερική αγορά των τραπεζικών υπηρεσιών και εντός του οποίου είχαν πλέον παρουσία διάφοροι όμιλοι με ευρωπαϊκή διάσταση οι οποίοι δραστηριοποιούνταν σε διάφορα κράτη μέλη. Ακριβώς στο πλαίσιο αυτό, το Συμβούλιο εξέδωσε τον κανονισμό ΕΕΜ.
60.
Πάντως, για την επίτευξη των σκοπών που υπομνήσθηκαν στα σημεία 55 και 56 των παρουσών προτάσεων και για να είναι σε θέση η ΕΚΤ να ασκεί πλήρως τα καθήκοντά της που αφορούν την προληπτική εποπτεία, το θεσμικό αυτό όργανο πρέπει να διαθέτει εποπτικές εξουσίες όχι μόνο σε ατομική βάση, στο επίπεδο των επιμέρους πιστωτικών ιδρυμάτων, αλλά επίσης σε ενοποιημένη βάση, στο επίπεδο των τραπεζικών ομίλων στους οποίους ανήκουν ένα ή περισσότερα πιστωτικά ιδρύματα.
61.
Η ανάθεση της αρμοδιότητας ασκήσεως προληπτικής εποπτείας των τραπεζικών ομίλων σε ενοποιημένη βάση ανταποκρίνεται στον διττό σκοπό τον οποίο ορθώς προσδιόρισε το Γενικό Δικαστήριο στις αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις –και ο οποίος υπομνήσθηκε στο σημείο 36 των παρουσών προτάσεων–, ήτοι αφενός, να παρασχεθεί στην ΕΚΤ η δυνατότητα να αντιλαμβάνεται τους κινδύνους που διατρέχει ένα πιστωτικό ίδρυμα οι οποίοι δεν προέρχονται από αυτό, αλλά από τον όμιλο στον οποίο ανήκει (
30
), και, αφετέρου, να αποφευχθεί ο κατακερματισμός της προληπτικής εποπτείας των οντοτήτων που αποτελούν τον εν λόγω όμιλο. Επισημαίνω εξάλλου ότι η CMA δεν αμφισβήτησε την εν λόγω ανάλυση με τις αιτήσεις της αναιρέσεως.
62.
Πάντως, υπό το πρίσμα των εν λόγω σκοπών, για να μπορούν να ασκηθούν με αποτελεσματικό τρόπο τα καθήκοντα προληπτικής εποπτείας που της έχουν ανατεθεί, στις περιπτώσεις εποπτείας ομίλου σε ενοποιημένη βάση οι εποπτικές εξουσίες της ΕΚΤ πρέπει να μπορούν να εκτείνονται σε οντότητες που δεν έχουν την ιδιότητα του πιστωτικού ιδρύματος ή του χρηματοπιστωτικού ιδρύματος, όταν οι εν λόγω οντότητες ανήκουν στον τραπεζικό όμιλο. Στις περιπτώσεις αυτές, όπως ορθώς επισήμανε η Επιτροπή, τα καθήκοντα εποπτείας που έχουν ανατεθεί στην ΕΚΤ όσον αφορά μη τραπεζικές οντότητες δικαιολογούνται όχι λόγω των χαρακτηριστικών ή των δραστηριοτήτων τους, αλλά λόγω του γεγονότος ότι οι οντότητες αυτές αποτελούν μέρος ομίλου που περιλαμβάνει πιστωτικά ιδρύματα και του γεγονότος ότι η εποπτεία όσον αφορά τα ιδρύματα αυτά μπορεί να είναι αποτελεσματική μόνον όταν πραγματοποιείται σε ενοποιημένη βάση στο επίπεδο του ομίλου.
63.
Στο πλαίσιο αυτό, υπό το πρίσμα των σκοπών που επιδιώκονται με την ανάθεση των καθηκόντων προληπτικής εποπτείας στην ΕΚΤ, το άρθρο 127, παράγραφος 6, ΣΛΕΕ δεν μπορεί να ερμηνευθεί συσταλτικά ώστε να αποκλείει τη δυνατότητα του Συμβουλίου να αναθέτει καθήκοντα προληπτικής εποπτείας, σε ενοποιημένη βάση, στην ΕΚΤ όσον αφορά τραπεζικούς ομίλους οι οποίοι, ενώ πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 10, παράγραφος 1, του κανονισμού 575/2013, έχουν στο υψηλότερο επίπεδο ενοποιήσεώς τους μια οντότητα που δεν έχει την ιδιότητα του πιστωτικού ιδρύματος, ανεξαρτήτως της νομικής μορφής που έχει επιλεγεί για την οντότητα αυτή. Μια τέτοια ερμηνεία σαφώς θα αντέβαινε στους σκοπούς του άρθρου 127, παράγραφος 6, ΣΛΕΕ που εκτέθηκαν στο σημείο 56 των παρουσών προτάσεων. Πράγματι, θα παρείχε τη δυνατότητα τραπεζικός όμιλος να εξαιρεθεί από την προληπτική εποπτεία σε ενοποιημένη βάση ακριβώς λόγω της νομικής μορφής του, όπως η μορφή ενώσεως, η οποία επελέγη από την οντότητα που ασκεί καθήκοντα κεντρικού οργανισμού, πράγμα που θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την αποτελεσματικότητα της εποπτείας του ομίλου σε ενοποιημένη βάση.
64.
Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι το άρθρο 127, παράγραφος 6, ΣΛΕΕ δεν αντιτίθεται στη δυνατότητα της ΕΚΤ να ασκεί σε ενοποιημένη βάση προληπτική εποπτεία επί τραπεζικού ομίλου μέσω κεντρικού οργανισμού ο οποίος δεν έχει την ιδιότητα του πιστωτικού ιδρύματος και ότι, συναφώς, όταν πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 10, παράγραφος 1, του κανονισμού 575/2013, δεν ασκεί επιρροή το αν ο οργανισμός αυτός έχει συγκεκριμένη νομική μορφή ή ασκεί οικονομική δραστηριότητα.
65.
Από το σύνολο των ως άνω εκτιμήσεων προκύπτει ότι η ερμηνεία του άρθρου 2, σημείο 21, στοιχείο γʹ, του κανονισμού για το πλαίσιο ΕΕΜ στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο στις αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις δεν αντίκειται στο άρθρο 127, παράγραφος 6, ΣΛΕΕ και ότι, κατά συνέπεια, το πρώτο επιχείρημα του πρώτου σκέλους των πρώτων λόγων αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.
γ) Ο κίνδυνος κατακερματισμού της προληπτικής εποπτείας
66.
Με το δεύτερο επιχείρημα που προβάλλεται στο πλαίσιο του πρώτου σκέλους των πρώτων λόγων αναιρέσεως, η CMA αμφισβητεί την εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου, η οποία εκτέθηκε στο σημείο 38 των παρουσών προτάσεων, ότι η υιοθέτηση της προσεγγίσεως της CMA θα οδηγούσε σε κατακερματισμό της προληπτικής εποπτείας, ο οποίος αντίκειται στους σκοπούς τόσο του κανονισμού ΕΕΜ όσο και του κανονισμού για το πλαίσιο ΕΕΜ (
31
).
67.
Κατά τη CMA, αφενός, το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε το περιεχόμενο των διατάξεων του άρθρου 2, σημείο 21, στοιχείο γ, του κανονισμού για το πλαίσιο EEM και του άρθρου 10 του κανονισμού 575/2013, κρίνοντας ότι ιδρύματα συνδεδεμένα με τον κεντρικό οργανισμό μπορούν να μην έχουν την ιδιότητα του πιστωτικού ιδρύματος ενώ πληρούν τις προϋποθέσεις του εν λόγω άρθρου 10 και, επομένως, αποτελούν οντότητες που ανήκουν σε «εποπτευόμενο όμιλο».
68.
Αφετέρου, εν προκειμένω, η CNCM είναι ένωση η οποία δεν ασκεί καμία οικονομική δραστηριότητα και η οποία έχει μια αμιγώς διοικητική λειτουργία με αποτέλεσμα να μην φέρει κανένα κίνδυνο ο οποίος θα μπορούσε να έχει αντίκτυπο στην κατάσταση των πιστωτικών ιδρυμάτων που είναι συνδεδεμένα με αυτήν. Συνεπώς, η ενσωμάτωσή της στο πλαίσιο του εποπτευόμενου ομίλου που υπόκειται στην προληπτική εποπτεία της ΕΚΤ δεν είναι δικαιολογημένη βάσει των σκοπών που επιδιώκει η επίμαχη ρύθμιση.
69.
Η ΕΚΤ και η Επιτροπή διατείνονται ότι το ανωτέρω επιχείρημα πρέπει να απορριφθεί.
70.
Συναφώς, υπενθυμίζεται κατ’ αρχάς, ότι, κατά πάγια νομολογία, οι αιτιάσεις κατά επάλληλης αιτιολογίας αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου δεν μπορούν να επιφέρουν την αναίρεση της αποφάσεως αυτής και επομένως είναι αλυσιτελείς (
32
).
71.
Πάντως, όπως ορθώς προέβαλαν τόσο η ΕΚΤ όσο και η Επιτροπή, το εν λόγω επιχείρημα βάλλει κατά επάλληλης αιτιολογίας της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και, επομένως, πρέπει να θεωρηθεί αλυσιτελές.
72.
Ο επάλληλος χαρακτήρας της αιτιολογίας κατά της οποίας βάλλει η CMA με το εν λόγω επιχείρημα, αφενός, προκύπτει σαφώς από το γεγονός ότι το Γενικό Δικαστήριο, στις δύο αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις, είχε ήδη συναγάγει, στην προηγούμενη σκέψη εκείνης κατά της οποίας βάλλει η CMA, ότι «είναι σύμφωνο προς τους σκοπούς του βασικού κανονισμού και του κανονισμού για το πλαίσιο ΕΕΜ να ληφθεί υπόψη ο κατά το άρθρο 2, σημείο 21, στοιχείο γʹ, του κανονισμού για το πλαίσιο ΕΕΜ χαρακτηρισμός του “εποπτευόμενου ομίλου”, είτε ο κεντρικός οργανισμός του ομίλου αυτού διαθέτει την ιδιότητα του πιστωτικού ιδρύματος είτε όχι» (
33
). Αφετέρου, ο εν λόγω επάλληλος χαρακτήρας επιβεβαιώνεται από τη χρήση της λέξεως «περαιτέρω» στην αρχή των σκέψεων των αναιρεσιβαλλομένων αποφάσεων που αφορά η επιχειρηματολογία της CMA.
73.
Ούτως ή άλλως, το επιχείρημα αυτό δεν είναι μόνον αλυσιτελές αλλά είναι επίσης προδήλως αβάσιμο.
74.
Συναφώς, όσον αφορά, αφενός, την αιτίαση περί παραμορφώσεως, από το Γενικό Δικαστήριο, του περιεχομένου των σχετικών διατάξεων, η αιτίαση αυτή στηρίζεται σε προδήλως εσφαλμένη ανάγνωση των αναιρεσιβαλλομένων αποφάσεων. Πράγματι, στις σχετικές σκέψεις των εν λόγω αποφάσεων, το Γενικό Δικαστήριο ουδόλως δέχεται ότι τα συνδεδεμένα ιδρύματα μπορούν να μην έχουν την ιδιότητα του πιστωτικού ιδρύματος ενώ πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 10 του κανονισμού 575/2013.
75.
Όσον αφορά, αφετέρου, την αιτίαση με την οποία προβάλλεται ότι, λόγω της φύσεώς της ως ενώσεως μη ασκούσας οικονομική δραστηριότητα και ως ενώσεως έχουσας αμιγώς διοικητική λειτουργία, η ενσωμάτωση της CNC στον όμιλο που εποπτεύεται από την ΕΚΤ δεν δικαιολογείται από τους σκοπούς που επιδιώκονται με την επίμαχη ρύθμιση, από τα εκτεθέντα στα σημεία 61 έως 64 των παρουσών προτάσεων προκύπτει ότι η αιτίαση αυτή πρέπει να απορριφθεί.
76.
Επομένως, επίσης το δεύτερο επιχείρημα που η CMA προβάλλει στο πλαίσιο του πρώτου σκέλους των πρώτων λόγων αναιρέσεως πρέπει, κατά την άποψή μου, να απορριφθεί.
δ) Καθήκοντα εποπτείας και εξουσία επιβολής κυρώσεων
77.
Με το τρίτο επιχείρημα που προβάλλει στο πλαίσιο του πρώτου σκέλους των πρώτων λόγων αναιρέσεως, η CMA διατείνεται ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κατά την ερμηνεία του άρθρου 2, σημείο 21, στοιχείο γʹ, του κανονισμού για το πλαίσιο EEM, καθόσον, μολονότι διαπίστωσε ότι η ΕΚΤ δεν μπορεί να επιβάλλει κυρώσεις στους κεντρικούς οργανισμούς που αφορά η εν λόγω διάταξη, εντούτοις δεν συνήγαγε την αναγκαία συνέπεια από την εν λόγω διαπίστωση, ήτοι ότι ο κεντρικός οργανισμός είναι αναγκαίο να έχει την ιδιότητα του πιστωτικού ιδρύματος.
78.
Πράγματι, κατά τη CMA, υφίσταται στενός σύνδεσμος μεταξύ της δυνατότητας εποπτείας ενός πιστωτικού ιδρύματος και της δυνατότητας επιβολής κυρώσεων σε αυτό σε περίπτωση παραβάσεως. Αποτελεσματική εποπτεία δεν μπορεί να διασφαλιστεί αν δεν μπορεί να επιβληθεί καμία κύρωση. Επομένως, θα ήταν ανακόλουθη η αναγνώριση εποπτικής εξουσίας στην ΕΚΤ όσον αφορά έναν οργανισμό, ενώ η ΕΚΤ θα στερείται τα μέσα που διασφαλίζουν την αποτελεσματικότητα της εν λόγω εποπτείας. Εφόσον η εξουσία επιβολής κυρώσεων διασφαλίζει την αποτελεσματικότητα της εποπτείας και εφόσον η εξουσία αυτή μπορεί να εφαρμοστεί μόνον στα πιστωτικά ιδρύματα και στις χρηματοδοτικές εταιρίες, το Γενικό Δικαστήριο έπρεπε να ερμηνεύσει τις διατάξεις του άρθρου 2, σημείο 21, στοιχείο γʹ, του κανονισμού για το πλαίσιο ΕΕΜ υπό την έννοια ότι έχουν εφαρμογή μόνον στους κεντρικούς οργανισμούς που έχουν την ιδιότητα του πιστωτικού ιδρύματος ή της χρηματοδοτικής εταιρίας.
79.
Η CMA θεωρεί ότι το γεγονός, το οποίο μνημονεύθηκε από το Γενικό Δικαστήριο, ότι η ΕΚΤ έχει εξουσία επιβολής κυρώσεων όσον αφορά τις εταιρίες που είναι συνδεδεμένες με κεντρικό οργανισμό (
34
) δεν ασκεί επιρροή εν προκειμένω. Πράγματι, η μη τήρηση των απαιτήσεων προληπτικής εποπτείας που προβλέπονται στον κανονισμό 575/2013 βάσει της ενοποιημένης καταστάσεως μπορεί να προκύψει μόνον από πλημμέλειες του κεντρικού οργανισμού κατά την άσκηση των καθηκόντων του όσον αφορά τις συνδεδεμένες οντότητες και όχι από τη συμπεριφορά ενός εκ των συνδεδεμένων πιστωτικών ιδρυμάτων. Υπό τις συνθήκες αυτές, κατά τη CMA, η ΕΚΤ δεν δύναται να επιβάλει κυρώσεις σε πιστωτικό ίδρυμα όταν δεν μπορεί να καταλογιστεί σε αυτό η σχετική παράβαση.
80.
Η ΕΚΤ και η Επιτροπή διατείνονται ότι το ανωτέρω επιχείρημα πρέπει να απορριφθεί.
81.
Συναφώς, πρέπει να επισημανθεί ότι, γενικά, το άρθρο 132, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ (
35
) εξουσιοδοτεί την ΕΚΤ να επιβάλλει, εντός των ορίων και υπό τις προϋποθέσεις που έχει ορίσει το Συμβούλιο, πρόστιμα και χρηματικές ποινές σε περίπτωση μη τηρήσεως των κανονισμών της και των αποφάσεών της. Με βάση τη διάταξη αυτή, το Συμβούλιο εξέδωσε τον κανονισμό (ΕΚ) 2532/98, της 23ης Νοεμβρίου 1998, σχετικά με τις εξουσίες της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για επιβολή κυρώσεων (
36
).
82.
Εντούτοις, όσον αφορά ειδικά την άσκηση των καθηκόντων σχετικά με τις πολιτικές που αφορούν την προληπτική εποπτεία των πιστωτικών ιδρυμάτων, η εξουσία επιβολής κυρώσεων ανατίθεται στην ΕΚΤ με το άρθρο 18 του κανονισμού ΕΕΜ και, συγκεκριμένα, την παράγραφό του 1. Οι διαδικασίες για την επιβολή των σχετικών κυρώσεων προβλέπονται στα άρθρα 120 επ. του κανονισμού για το πλαίσιο ΕΕΜ, στο οποίο, σύμφωνα με το άρθρο 18, παράγραφος 7, του κανονισμού ΕΕΜ, ορίζεται επίσης η σχέση με τις διατάξεις του κανονισμού 2532/98.
83.
Όπως διαπίστωσε το Γενικό Δικαστήριο στις αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις (
37
), το άρθρο 18, παράγραφος 1, του κανονισμού ΕΕΜ αναθέτει στην ΕΚΤ την εξουσία να επιβάλλει κυρώσεις, για τους σκοπούς ασκήσεως των καθηκόντων της που αφορούν την προληπτική εποπτεία, μόνον στα πιστωτικά ιδρύματα, στις χρηματοδοτικές εταιρίες συμμετοχών ή στις μεικτές χρηματοοικονομικές εταιρίες συμμετοχών. Αντιθέτως, δεν παρέχει δυνατότητα επιβολής κυρώσεων στους κεντρικούς οργανισμούς που δεν εμπίπτουν στις εν λόγω κατηγορίες, όπως αυτές ορίζονται, αντιστοίχως, στα σημεία 3, 4 και 5 του άρθρου 2 του κανονισμού ΕΕΜ. Πράγματι, όπως ορθώς επισήμανε η Επιτροπή, η αρχή της νομιμότητας όσον αφορά την επιβολή κυρώσεων αντιτίθεται στην επέκταση της εξουσίας επιβολής κυρώσεων, που ανατίθεται στην ΕΚΤ, πέραν των περιπτώσεων που ορίζονται ρητώς στις σχετικές διατάξεις.
84.
Τούτου λεχθέντος, πρέπει όμως να επισημανθεί ότι ουδέν εκ των προαναφερθέντων νομοθετημάτων όσον αφορά την επιβολή κυρώσεων ούτε άλλη διάταξη του κανονισμού ΕΕΜ παρέχουν οποιοδήποτε κανονιστικό έρεισμα που να επιτρέπει την κρίση ότι η εξουσία επιβολής κυρώσεων σε οντότητες συνιστά αναγκαία προϋπόθεση για την ανάθεση στην ΕΚΤ εξουσιών προληπτικής εποπτείας επί των εν λόγω οντοτήτων, με αποτέλεσμα, ελλείψει εξουσίας επιβολής κυρώσεων, οι οντότητες αυτές να εξαιρούνται από την προληπτική εποπτεία της ΕΚΤ.
85.
Συνεπώς, το γεγονός ότι η ΕΚΤ διαθέτει εξουσία επιβολής κυρώσεων σε συγκεκριμένο είδος οντοτήτων, όπως ένας κεντρικός οργανισμός, δεν συνιστά προϋπόθεση για την αναγνώριση της αρμοδιότητάς της να ασκεί σε ενοποιημένη βάση καθήκοντα προληπτικής εποπτείας επί του ομίλου στον οποίο ανήκει η εν λόγω οντότητα. Επομένως, δεν μπορεί να προσαφθεί στο Γενικό Δικαστήριο ότι υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο μη συνάγοντας, από την έλλειψη εξουσίας της ΕΚΤ να επιβάλλει κυρώσεις στους κεντρικούς οργανισμούς που αφορά το άρθρο 2, σημείο 21, στοιχείο γʹ, του κανονισμού για το πλαίσιο ΕΕΜ, τη φερόμενη συνέπεια ότι οι κεντρικοί αυτοί οργανισμοί πρέπει κατ’ ανάγκην να έχουν την ιδιότητα του πιστωτικού ιδρύματος προκειμένου να υπάγονται στην προληπτική εποπτεία της ΕΚΤ.
86.
Επιπλέον, ουδόλως δύναται να προσαφθεί στο Γενικό Δικαστήριο ότι κακώς αναφέρθηκε στη δυνατότητα της ΕΚΤ να επιβάλλει, εν ανάγκη, κυρώσεις στα πιστωτικά ιδρύματα που είναι συνδεδεμένα με τον οικείο κεντρικό οργανισμό για να κρίνει ότι, μολονότι η ΕΚΤ δεν έχει εξουσία επιβολής κυρώσεων όσον αφορά τους κεντρικούς οργανισμούς αυτούς καθεαυτούς, εντούτοις έχει προνομίες που της παρέχουν τη δυνατότητα να διεξάγει προσήκουσα προληπτική εποπτεία και, επομένως, να διασφαλίζει την αποτελεσματικότητά της.
87.
Συναφώς, επισημαίνεται ότι στη δυνατότητα την οποία υπενθύμισε το Γενικό Δικαστήριο πρέπει επίσης να προστεθεί, όπως επισήμανε η Επιτροπή, η δυνατότητα που προβλέπεται στο άρθρο 18, παράγραφος 5, του κανονισμού ΕΕΜ. Η διάταξη αυτή ορίζει ότι σε ορισμένες περιπτώσεις, όταν είναι αναγκαίο για την εκτέλεση των καθηκόντων προληπτικής εποπτείας, η ΕΚΤ μπορεί να ζητήσει από τις εθνικές αρμόδιες αρχές να κινήσουν διαδικασία για να προβούν σε ενέργειες για τη διασφάλιση της επιβολής κατάλληλων κυρώσεων σύμφωνα, μεταξύ άλλων, με κάθε σχετική εθνική νομοθεσία η οποία αναθέτει ειδικές εξουσίες που επί του παρόντος δεν προβλέπονται από το δίκαιο της Ένωσης.
88.
Εξ όλων των ανωτέρω προκύπτει ότι, κατά την άποψή μου, επίσης το τρίτο επιχείρημα που προβάλλεται από τη CMA στο πλαίσιο του πρώτου σκέλους των πρώτων λόγων αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί και ότι, κατά συνέπεια, το εν λόγω πρώτο σκέλος πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό του.
2. Το δεύτερο σκέλος των πρώτων λόγων αναιρέσεως με το οποίο προβάλλεται εσφαλμένη ερμηνεία του άρθρου 10 του κανονισμού 575/2013
89.
Με το δεύτερο σκέλος των πρώτων λόγων αναιρέσεως, η CMA ισχυρίζεται ότι, αντιθέτως προς όσα έκρινε το Γενικό Δικαστήριο (
38
), από το άρθρο 10 του κανονισμού 575/2013 συνάγεται ότι ο κεντρικός οργανισμός πρέπει να έχει την ιδιότητα του πιστωτικού ιδρύματος για τους σκοπούς εφαρμογής της έννοιας του «εποπτευόμενου ομίλου» κατά το άρθρο 2, σημείο 21, στοιχείο γʹ, του κανονισμού για το πλαίσιο EEM. Στο πλαίσιο του σκέλους αυτού, η CMA προβάλλει δύο επιχειρήματα.
90.
Στο πλαίσιο του πρώτου επιχειρήματός της, η CMA παραπέμπει στο άρθρο 11, παράγραφος 4, του κανονισμού 575/2013, κατά το οποίο, «[ό]που ισχύει το άρθρο 10 [του ίδιου κανονισμού], ο κεντρικός οργανισμός που αναφέρεται στο εν λόγω άρθρο συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις του δεύτερου έως όγδοου μέρους, βάσει της ενοποιημένης κατάστασης του συνόλου που απαρτίζεται από τον κεντρικό οργανισμό και τα συνδεδεμένα με αυτόν ιδρύματα».
91.
Η CMA διατείνεται ότι, εφόσον οι απαιτήσεις που τίθενται με την εν λόγω διάταξη μπορούν να τηρηθούν μόνον από πιστωτικό ίδρυμα, ο κεντρικός οργανισμός τον οποίο αφορά το άρθρο 10, παράγραφος 1, του κανονισμού 575/2013 πρέπει κατ’ ανάγκην να έχει την εν λόγω ιδιότητα για να μπορεί να αποτελέσει το αντικείμενο προληπτικής εποπτείας. Επομένως, το άρθρο 11 του κανονισμού 575/2013 προϋποθέτει, υπορρήτως αλλά κατ’ ανάγκην, ότι ο κεντρικός οργανισμός του άρθρου 10 είναι πιστωτικό ίδρυμα. Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο έπρεπε να λάβει υπόψη τη σχέση των δύο διατάξεων και να προκρίνει την ερμηνεία με την οποία θα καθίστατο δυνατή η συνεκτική εφαρμογή των διατάξεων αυτών.
92.
Η ΕΚΤ και η Επιτροπή διατείνονται ότι το ανωτέρω επιχείρημα πρέπει να απορριφθεί.
93.
Συναφώς, πρέπει, κατ’ αρχάς, να διευκρινιστεί ότι, αυτά καθεαυτά, το άρθρο 10, παράγραφος 1, και το άρθρο 11, παράγραφος 4, του κανονισμού 575/2013 αφορούν την ενδεχόμενη απαλλαγή από την τήρηση των απαιτήσεων προληπτικής εποπτείας που προβλέπονται στον εν λόγω κανονισμό, η οποία μπορεί να χορηγηθεί από αρμόδια αρχή σε επιμέρους πιστωτικά ιδρύματα που είναι συνδεδεμένα με κεντρικό οργανισμό. Αντιθέτως, το επίμαχο ζήτημα στις υπό κρίση αιτήσεις αναιρέσεως αφορά την ύπαρξη εποπτευόμενου ομίλου κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 21, στοιχείο γʹ, του κανονισμού για το πλαίσιο ΕΕΜ, το οποίο παραπέμπει μόνον στο άρθρο 10 του κανονισμού 575/2013 και όχι στο άρθρο 11 του ίδιου κανονισμού.
94.
Κατόπιν της ως άνω διευκρινίσεως, προσυπογράφω πλήρως τη συλλογιστική του Γενικού Δικαστηρίου (
39
), κατά την οποία η λογική της σχέσεως μεταξύ του άρθρου 10, παράγραφος 1 και του άρθρου 11, παράγραφος 4, του κανονισμού 575/2013 συνίσταται στο ότι η εφαρμογή της δεύτερης διατάξεως αποτελεί συνέπεια, και όχι προϋπόθεση, της εφαρμογής της πρώτης. Πράγματι, μόνον όταν η αρμόδια αρχή δεχθεί, βάσει του άρθρου 10 του κανονισμού 575/2013, να απαλλάξει τις συνδεδεμένες με κεντρικό οργανισμό οντότητες από την τήρηση των απαιτήσεων προληπτικής εποπτείας σε ατομική βάση, τότε έχει εφαρμογή το άρθρο 11, παράγραφος 4, του κανονισμού 575/2013.
95.
Στην περίπτωση αυτή, η ως άνω διάταξη επιβάλλει στον εν λόγω κεντρικό οργανισμό τη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας βάσει της ενοποιημένης καταστάσεως του συνόλου που αποτελείται από τον οργανισμό αυτόν και από τα
συνδεδεμένα με αυτόν ιδρύματα.
96.
Εξ αυτών προκύπτει σαφώς ότι, όταν υποστηρίζει ότι το άρθρο 11, παράγραφος 4, του κανονισμού 575/2013 δύναται να τηρηθεί μόνον από πιστωτικά ιδρύματα, η CMA συγχέει τις απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας που ενδεχομένως έχουν, σε ατομική βάση, εφαρμογή σε κεντρικό οργανισμό με εκείνες που έχουν εφαρμογή σε ενοποιημένη βάση δυνάμει της εν λόγω διατάξεως. Συνεπώς, το επιχείρημα της CMA στηρίζεται σε προδήλως εσφαλμένη ανάγνωση του άρθρου 11, παράγραφος 4, του κανονισμού 575/2013, κατά το οποίο, όταν έχει εφαρμογή το άρθρο 10 του εν λόγω κανονισμού, ο κεντρικός οργανισμός οφείλει να συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας όχι σε ατομική αλλά σε ενοποιημένη βάση.
97.
Επομένως, κατ’ εμέ, το πρώτο επιχείρημα του δεύτερου σκέλους των πρώτων λόγων αναιρέσεως είναι προδήλως αβάσιμο.
98.
Με το δεύτερο επιχείρημα του δεύτερου σκέλους των πρώτων λόγων αναιρέσεως, η CMA προβάλλει ότι η απαίτηση κεντρικός οργανισμός να έχει την ιδιότητα του πιστωτικού ιδρύματος, προκειμένου να μπορεί η ΕΚΤ να ασκεί σε ενοποιημένη βάση εποπτεία μέσω του οργανισμού αυτού, προκύπτει από το άρθρο 10, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 575/2013. Κατά τη CMA, η διάταξη αυτή, αναφερόμενη στη φερεγγυότητα και στη ρευστότητα του κεντρικού οργανισμού, προβλέπει υπορρήτως, αλλά κατ’ ανάγκην, ότι ο οργανισμός αυτός πρέπει να έχει την ιδιότητα του πιστωτικού ιδρύματος. Η ερμηνεία της εν λόγω διατάξεως, την οποία η CMA χαρακτηρίζει ως γενικευτική και υπηρετούσα συγκεκριμένη σκοπιμότητα και στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο στην αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις (
40
), παραγνωρίζει το γράμμα της εν λόγω διατάξεως το οποίο ρητώς προβλέπει ότι πρέπει να συνεκτιμώνται η ρευστότητα και η φερεγγυότητα του κεντρικού οργανισμού.
99.
Η ΕΚΤ και η Επιτροπή διατείνονται ότι το ανωτέρω επιχείρημα πρέπει να απορριφθεί.
100.
Το επιχείρημα αυτό στηρίζεται σε εντελώς εσφαλμένη ανάγνωση του άρθρου 10, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 575/2013, το οποίο επιβάλλει όπως «η φερεγγυότητα και η ρευστότητα του κεντρικού οργανισμού και όλων των ιδρυμάτων που συνδέονται με αυτόν παρακολουθούνται στο σύνολό τους βάσει ενοποιημένων λογαριασμών των εν λόγω ιδρυμάτων».
101.
Πράγματι, η CMA συγχέει, εκ νέου, αφενός, τη σε ενοποιημένη βάση εποπτεία των οντοτήτων, τις οποίες αφορά η εν λόγω διάταξη «στο σύνολό τους» (ήτοι του κεντρικού οργανισμού και των συνδεδεμένων ιδρυμάτων), η οποία αποτελεί το αντικείμενο της εν λόγω διατάξεως, και, αφετέρου, τη σε ατομική βάση εποπτεία του κεντρικού οργανισμού, η οποία δεν αποτελεί αντικείμενο της διατάξεως αυτής.
102.
Συνεπώς, από το άρθρο 10, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 575/2013 ουδόλως συνάγεται ότι ο κεντρικός οργανισμός ασκεί δραστηριότητες που δικαιολογούν τη σε ατομική βάση παρακολούθηση της φερεγγυότητας και ρευστότητάς του και, επομένως, ότι ο εν λόγω οργανισμός πρέπει να έχει την ιδιότητα του πιστωτικού ιδρύματος.
103.
Κατά συνέπεια, επίσης το δεύτερο επιχείρημα του δεύτερου σκέλους των πρώτων λόγων αναιρέσεως πρέπει να θεωρηθεί προδήλως αβάσιμο.
104.
Εξ όλων των ανωτέρω προκύπτει ότι οι πρώτοι λόγοι αναιρέσεως που προβάλλει η CMA πρέπει, κατά την άποψή μου, να απορριφθούν.
Β.
Οι δεύτεροι λόγοι αναιρέσεως με τους οποίους προβάλλεται πολλαπλή πλάνη κατά τον χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών, κατά το μέτρο που το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι το Crédit mutuel πληροί την προϋπόθεση του άρθρου 10, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 575/2013
105.
Με τους δεύτερους λόγους αναιρέσεως, η CMA προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι υπέπεσε σε πολλαπλή πλάνη κατά τον νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών, κατά το μέτρο που έκρινε ότι ο Crédit mutuel πληροί την προϋπόθεση του άρθρου 10, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 575/2013 για τους σκοπούς του χαρακτηρισμού του ως «εποπτευόμενου ομίλου» κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 21, στοιχείο γʹ, του κανονισμού για το πλαίσιο EEM.
106.
Ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως έχει δύο σκέλη.
α) Το πρώτο σκέλος που αφορά το περιεχόμενο του άρθρου L.511-31 του CMF και της αποφάσεως αριθ. 1-1992 της CNCM, της 10ης Μαρτίου 1992
107.
Με το πρώτο σκέλος των δεύτερων λόγων αναιρέσεως, η CMA αμφισβητεί την ανάλυση σύμφωνα με την οποία το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η απόφαση αριθ. 1-1992 της CNCM της 10ης Μαρτίου 1992 (στο εξής: απόφαση της 10ης Μαρτίου 1992) επιβεβαίωνε την ύπαρξη υποχρεώσεως μεταφοράς ιδίων κεφαλαίων και ρευστότητας εντός του Crédit mutuel, με αποτέλεσμα να μπορεί να συναχθεί ότι πληρούται η προϋπόθεση περί υπάρξεως αλληλέγγυων υποχρεώσεων μεταξύ του κεντρικού οργανισμού και των συνδεδεμένων με αυτόν ιδρυμάτων, η οποία προϋπόθεση προβλέπεται στο άρθρο 10, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 575/2013 (
41
).
108.
H CMA υποστηρίζει ότι τα στοιχεία που απορρέουν από την εν λόγω απόφαση και τα οποία εξέθεσε το Γενικό Δικαστήριο δεν καθιστούν δυνατό τον χαρακτηρισμό μιας τέτοιας υποχρεώσεως μεταφοράς ιδίων κεφαλαίων και ρευστότητας μεταξύ των διαφόρων οντοτήτων του Crédit mutuel. Στο σύστημα που προβλέπεται από την εν λόγω απόφαση, μολονότι υφίσταται πραγματική αλληλεγγύη μεταξύ των υποκαταστημάτων που υπάγονται στον ίδιο περιφερειακό όμιλο, αντιθέτως δεν υφίσταται καμία υποχρέωση μεταφοράς ιδίων κεφαλαίων και ρευστότητας σε εθνικό επίπεδο μεταξύ των περιφερειακών ομίλων. Επομένως, σε περίπτωση που περιφερειακός όμιλος αντιμετωπίζει οικονομικές δυσκολίες, η CNCM δεν μπορεί να επιβάλει σε άλλον περιφερειακό όμιλο τη μεταφορά ιδίων κεφαλαίων για τη στήριξή του.
109.
Κατά την CMA, το γεγονός ότι η Caisse centrale du Crédit mutuel (στο εξής: CCCM) μπορεί να χρησιμοποιεί περιορισμένους πόρους που της παρέχονται από τους περιφερειακούς ομίλους (το 2 % των καταθέσεων που συλλέγουν οι ίδιοι) δεν καθιστά δυνατή τη στοιχειοθέτηση υποχρεώσεως μεταφοράς ιδίων πόρων και ρευστότητας μεταξύ των περιφερειακών ομίλων. Πρόκειται απλώς και μόνον για διάθεση περιορισμένου ποσοστού των καταθέσεων που συλλέγονται από τους περιφερειακούς ομίλους υπέρ της CCCM, η οποία παραμένει οφειλέτης έναντι των ομίλων αυτών.
110.
Η CMA θεωρεί ότι η απόφαση του Conseil d’État (Συμβουλίου της Επικρατείας, Γαλλία) της 9ης Μαρτίου 2018 στην υπόθεση αριθ. 399413 (
42
), την οποία επικαλούνται υπέρ των αναιρεσιβαλλομένων αποφάσεων η ΕΚΤ και η Επιτροπή, δεν ασκεί επιρροή επειδή εκδόθηκε μετά από τις εν λόγω αποφάσεις και, ούτως ή άλλως, αφορά ζητήματα διαφορετικά από εκείνα που τίθενται με τις υπό κρίση αιτήσεις αναιρέσεως.
111.
Η ΕΚΤ και η Επιτροπή υποστηρίζουν ότι το εν λόγω σκέλος πρέπει να απορριφθεί. Η Επιτροπή θεωρεί ότι, αντιθέτως προς την κρίση του Γενικού Δικαστηρίου, το άρθρο L.511–31 του CMF αρκεί από μόνο του για να συναχθεί ότι πληρούται η προϋπόθεση του άρθρου 10, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 575/2013, χωρίς να απαιτείται εξέταση της αποφάσεως της 10ης Μαρτίου 1992. Εκτιμά ότι το Δικαστήριο δύναται συναφώς να προβεί σε αντικατάσταση σκεπτικού ως προς το ζήτημα αυτό.
112.
Συναφώς, πρέπει να επισημανθεί εκ προοιμίου ότι, όπως επισήμαναν η ΕΚΤ και η Επιτροπή, η CMA δεν αμφισβητεί την ερμηνεία του άρθρου 10, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 575/2013 στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο στις αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις, με την οποία συνήγαγε ότι η προϋπόθεση που περιέχεται στην εν λόγω διάταξη πληρούται όταν υφίσταται υποχρέωση μεταφοράς ιδίων κεφαλαίων και ρευστότητας εντός του ομίλου για να διασφαλιστεί η τήρηση των υποχρεώσεων έναντι των πιστωτών (
43
). Η CMA περιορίζεται στην αμφισβήτηση της εφαρμογής της εν λόγω διατάξεως εν προκειμένω (
44
).
113.
Στις αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις, το Γενικό Δικαστήριο, κατ’ αρχάς, υπενθύμισε ότι, με τη γνώμη της 14ης Σεπτεμβρίου 2015 η οποία μνημονεύεται στο σημείο 16 των παρουσών προτάσεων, η επιτροπή επανεξετάσεως εξέθεσε διάφορα στοιχεία για να δικαιολογήσει το ότι τηρήθηκε η εν λόγω προϋπόθεση, ήτοι το γράμμα του άρθρου L.511-31 του CMF, την υποχρέωση παρεμβάσεως της CNCM υπέρ των προβληματικών υποκαταστημάτων όπως προκύπτει από την απόφαση της 10ης Μαρτίου 1992, το καταστατικό της CCCM και το γεγονός ότι στο παρελθόν χορηγήθηκε έκτακτη ενίσχυση στις προβληματικές οντότητες.
114.
Στη συνέχεια, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι το γράμμα του άρθρου L.511–31 του CMF δεν επιτρέπει, από μόνο του, το συμπέρασμα ότι πληρούται η προϋπόθεση του άρθρου 10, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 575/2013. Εντούτοις, έκρινε ότι η απόφαση της 10ης Μαρτίου 1992 και ο προβλεπόμενος σε αυτήν μηχανισμός αλληλεγγύης επέτρεπαν, αντιθέτως, τη στοιχειοθέτηση υποχρεώσεως μεταφοράς ιδίων κεφαλαίων και ρευστότητας εντός του Crédit mutuel έχουσας σκοπό να διασφαλιστεί η τήρηση των υποχρεώσεων έναντι των πιστωτών, και ότι, επομένως, απλώς και μόνον το γεγονός της υπάρξεως του εν λόγω μηχανισμού αλληλεγγύης επιτρέπει το συμπέρασμα ότι πληρούται η προϋπόθεση του άρθρου 10, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 575/2013.
115.
Συναφώς, πριν εξετάσω τις αιτιάσεις που η CMA προέβαλε προς αντίκρουση της συλλογιστικής αυτής, πρέπει να αναλύσω το αίτημα αντικαταστάσεως σκεπτικού που υπέβαλε η Επιτροπή, καθόσον το εν λόγω αίτημα είναι προκαταρκτικού χαρακτήρα.
116.
Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, το παραδεκτό αιτήματος αντικαταστάσεως σκεπτικού προϋποθέτει την ύπαρξη εννόμου συμφέροντος, υπό την έννοια ότι το εν λόγω αίτημα θα μπορέσει, ως εκ του αποτελέσματός του, να ωφελήσει τον διάδικο που το υπέβαλε. Αυτό συμβαίνει όταν το αίτημα αντικαταστάσεως σκεπτικού συνιστά αμυντικό ισχυρισμό κατά λόγου αναιρέσεως (
45
).
117.
Εν προκειμένω, αν συναχθεί ότι, αντιθέτως προς την κρίση του Γενικού Δικαστηρίου, το άρθρο L.511-31 του CMF επιτρέπει, από μόνο του, το συμπέρασμα ότι ο Crédit mutuel πληροί την προϋπόθεση του άρθρου 10, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 575/2013, τότε το πρώτο σκέλος των δεύτερων λόγων αναιρέσεως που προβάλλει η CMA καθίσταται αλυσιτελές. Πράγματι, σε μια τέτοια περίπτωση, δεν θα είναι πλέον αναγκαία η ανάλυση των επιχειρημάτων της CMA με τα οποία προβάλλεται πλάνη του Γενικού Δικαστηρίου όσον αφορά την εκτίμηση της αποφάσεως της 10ης Μαρτίου 1992. Επομένως, εφόσον η Επιτροπή έχει συμφέρον από την υποβολή αιτήματος αντικαταστάσεως σκεπτικού, το αίτημα αυτό πρέπει, κατά την άποψή μου, να κηρυχθεί παραδεκτό.
118.
Όσον αφορά το περιεχόμενο του άρθρου L.511-31 του CMF στις αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, κατ’ αρχάς, ότι, ελλείψει αποφάσεως των αρμοδίων εθνικών δικαστηρίων, σε εκείνο εναπόκειται να αποφανθεί επί του περιεχομένου της διατάξεως αυτής. Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι το γράμμα του άρθρου L.511–31 του CMF δεν επιτρέπει, από μόνο του, το συμπέρασμα ότι πληρούται η προϋπόθεση του άρθρου 10, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 575/2013, λόγω του υπερβολικά γενικού χαρακτήρα του γράμματός του το οποίο αναφέρεται στη λήψη των «αναγκαίων μέτρων» προκειμένου «να διασφαλίζεται η ρευστότητα και φερεγγυότητα κάθε ενός εκ των ιδρυμάτων και εταιριών αυτών, καθώς και του συνόλου του δικτύου». Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι από μια τόσο γενικού χαρακτήρα διάταξη δεν μπορεί να συναχθεί ότι υφίσταται υποχρέωση μεταφοράς ιδίων κεφαλαίων και ρευστότητας εντός του ομίλου για να διασφαλιστεί ότι τηρούνται οι υποχρεώσεις έναντι των πιστωτών (
46
).
119.
Η Επιτροπή διατείνεται ότι το Γενικό Δικαστήριο προέβη σε υπερβολικά στενή ερμηνεία του άρθρου L.511-31 του CMF. Προς στήριξη της θέσεώς της, παραπέμπει στην ερμηνεία της εν λόγω διατάξεως που περιέχεται στην απόφαση αριθ. 399413 του Conseil d’État (Συμβουλίου της Επικρατείας) της 9ης Μαρτίου 2018. Η EKT παραπέμπει επίσης στην απόφαση εκείνη, αλλά στηρίζει τη συλλογιστική της επίσης στην απόφαση αριθ. 403418 του Conseil d’État (Συμβουλίου της Επικρατείας) της 13ης Δεκεμβρίου 2016 (
47
).
120.
Συναφώς, πρέπει να υπενθυμιστεί, όπως υπενθύμισε το Γενικό Δικαστήριο, ότι, κατά πάγια νομολογία, το περιεχόμενο των εθνικών νομοθετικών, κανονιστικών ή διοικητικών διατάξεων πρέπει να εκτιμάται λαμβανομένης υπόψη της ερμηνείας τους από τα εθνικά δικαστήρια (
48
).
121.
Η περίσταση, που προβάλλεται από την CMA, ότι η απόφαση του Conseil d’État (Συμβουλίου της Επικρατείας) της 9ης Μαρτίου 2018 είναι μεταγενέστερη των αναιρεσιβαλλομένων αποφάσεων δεν εμποδίζει να ληφθεί υπόψη η εν λόγω απόφαση για την ερμηνεία του άρθρου L.511-31 του CMF, δεδομένου ότι οι διάδικοι είχαν τη δυνατότητα να εκθέσουν τις παρατηρήσεις τους ενώπιον του Δικαστηρίου (
49
).
122.
Πάντως, στη σκέψη 5 της αποφάσεως του Conseil d’État (Συμβουλίου της Επικρατείας) της 13ης Δεκεμβρίου 2016, το εν λόγω δικαστήριο διευκρίνισε ότι «[o] νομοθέτης […] ανάθεσε [στην CNCM], θεσπίζοντας τις διατάξεις των άρθρων L.511-31 […] το καθήκον να διασφαλίζει τη συνοχή του δικτύου του [Crédit mutuel και] να ασκεί διοικητικό, τεχνικό και χρηματοοικονομικό έλεγχο στην οργάνωση και διαχείριση εκάστου υποκαταστήματος, καθώς και να λαμβάνει όλα τα αναγκαία μέτρα για την εύρυθμη λειτουργία του δικτύου. […] Εξάλλου, δυνάμει του άρθρου L.511-31 του ίδιου κώδικα, η CNCM δύναται, όταν τούτο δικαιολογείται από τη χρηματοοικονομική κατάσταση των οικείων ιδρυμάτων, και παρά οποιαδήποτε αντίθετη διάταξη ή ρύθμιση, να αποφασίσει τη συγχώνευση δύο ή περισσοτέρων υποκαταστημάτων που είναι συνδεδεμένα με το δίκτυο, τη μεταβίβαση του ενεργητικού τους και τη διάλυσή τους. Από το εν λόγω νομικό και κανονιστικό πλαίσιο προκύπτει ότι, ανεξαρτήτως της διαρθρώσεως των σχέσεων εντός του δικτύου του Crédit mutuel μεταξύ των συλλογικών οντοτήτων που δημιουργήθηκαν εκεί, η CNCM είναι νομικώς υπεύθυνη για την προετοιμασία και εφαρμογή των μέτρων που εμπίπτουν στο πλαίσιο της συστημικής ρυθμίσεως του τραπεζικού συστήματος όσον αφορά το σύνολο του ομίλου Credit mutuel και οφείλει, ως “μητρική επιχείρηση εντός της Ένωσης” να εφαρμόζει ένα προληπτικό σχέδιο αποκαταστάσεως του εν λόγω ομίλου».
123.
Παρόμοιες εκτιμήσεις περιέχονται στη σκέψη 7 της αποφάσεως του Conseil d’État (Συμβουλίου της Επικρατείας) της 9ης Μαρτίου 2018. όπου προστίθεται ότι «[η] άσκηση των εν λόγω καθηκόντων που σχετίζονται με τη ρύθμιση της λειτουργίας των πιστωτικών ιδρυμάτων συνεπάγεται κατ’ ανάγκην ότι η [CNCM] είναι αρμόδια για τη θέσπιση των προδιαγραφών που επιβάλλονται στα υποκαταστήματα, για την παρακολούθηση της εκ μέρους τους τηρήσεως των διατάξεων που τα διέπουν, καθώς και για την επιβολή των κατάλληλων κυρώσεων σε περίπτωση παραβάσεως των εν λόγω διατάξεων».
124.
Επιπλέον, στη σκέψη 20 της ως άνω αποφάσεως, το Conseil d’État (Συμβούλιο της Επικρατείας) έκρινε ότι «οι κεντρικοί οργανισμοί που είναι υπεύθυνοι για τη “διασφάλιση της ρευστότητας και της φερεγγυότητας του δικτύου”, είναι εξουσιοδοτημένοι, βάσει του άρθρου L.511-31 του [CMF], να λαμβάνουν “όλα τα αναγκαία μέτρα” και, ιδίως, να θεσπίζουν, μεταξύ των μελών του δικτύου, δεσμευτικούς μηχανισμούς αλληλεγγύης, οι οποίοι δεν περιορίζονται απλώς και μόνο στη σύσταση μέσων προχρηματοδοτήσεως όπως τα κεφάλαια εγγυήσεως».
125.
Από αυτή τη νομολογία του Conseil d’État (Συμβουλίου της Επικρατείας) προκύπτει ότι η υποχρέωση που θεσπίζεται στο άρθρο L.511-31 του CMF να λαμβάνονται «όλα τα αναγκαία μέτρα, ιδίως για τη διασφάλιση της ρευστότητας και της φερεγγυότητας κάθε ενός εκ των ιδρυμάτων και εταιριών αυτών, καθώς και του συνόλου του δικτύου», συνεπάγεται εξουσίες ενδελεχούς διοικητικού, τεχνικού και οικονομικού ελέγχου από την CNCM επί του συνόλου του δικτύου του ομίλου Crédit mutuel, εξουσίες οι οποίες του παρέχουν τη δυνατότητα να θεσπίσει, ανά πάσα στιγμή, δεσμευτικούς μηχανισμούς αλληλεγγύης, όπως οι υποχρεώσεις μεταφοράς ιδίων κεφαλαίων και ρευστότητας που μπορούν να επιβληθούν στα μέλη του δικτύου. Οι εν λόγω εξουσίες ερμηνεύονται από το Conseil d’État (Συμβούλιο της Επικρατείας) υπό την έννοια ότι μπορούν ακόμη και να παράσχουν στην CNCM τη δυνατότητα, σε περίπτωση χρηματοοικονομικής κρίσεως ενός ιδρύματος, να αποφασίσει τη συγχώνευση δύο ή περισσοτέρων υποκαταστημάτων που είναι συνδεδεμένα με το δίκτυο, και τούτο παρά οποιαδήποτε αντίθετη διάταξη ή ρύθμιση. Πάντως, η εξουσία επιβολής συγχωνεύσεως ενός μέλους του δικτύου με ίδρυμα σε κατάσταση οικονομικής κρίσεως ισοδυναμεί με την επιβολή στο μέλος αυτό να αναλάβει τα στοιχεία του παθητικού του εν λόγω ιδρύματος, πράγμα που έχει για το εν λόγω μέλος δυνητικά βαρύτερες συνέπειες σε σχέση με εκείνες που απορρέουν από την επιβολή μιας απλώς και μόνον μεταφοράς ιδίων κεφαλαίων και ρευστότητας.
126.
Υπό το πρίσμα της εκτάσεως αυτών των εξουσιών ελέγχου και παρεμβάσεως της CNCM, σε περίπτωση κρίσεως ενός ιδρύματος μέλους του δικτύου, επί των οντοτήτων που ανήκουν στο δίκτυο του Crédit mutuel, πρέπει να γίνει δεκτό, κατά την άποψή μου, ότι η διάταξη του άρθρου L.511-31, όπως έχει ερμηνευθεί στη νομολογία του Conseil d’État (Συμβουλίου της Επικρατείας), συνεπάγεται την ύπαρξη υποχρεώσεως μεταφοράς ιδίων κεφαλαίων και ρευστότητας εντός του δικτύου του Crédit mutuel. Επομένως, αντιθέτως προς όσα έκρινε το Γενικό Δικαστήριο, το εν λόγω άρθρο αρκεί, κατ’ εμέ, από μόνο του, προκειμένου να συναχθεί ότι ο όμιλος αυτός πληροί την προϋπόθεση του άρθρου 10, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 575/2013.
127.
Πάντως, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, όταν στο σκεπτικό αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου έχει εμφιλοχωρήσει πλάνη, αλλά το διατακτικό της είναι ορθό για άλλον νομικό λόγο, η πλάνη αυτή δεν μπορεί να οδηγήσει σε αναίρεση της αποφάσεως αυτής και πρέπει να γίνει αντικατάσταση σκεπτικού (
50
).
128.
Επομένως, κατά την άποψή μου, πρέπει να γίνει δεκτό το αίτημα που υπέβαλε η Επιτροπή για την αντικατάσταση σκεπτικού και, κατά συνέπεια, να απορριφθεί το πρώτο σκέλος των δεύτερων λόγων αναιρέσεως ως αλυσιτελές.
β) Το δεύτερο σκέλος το οποίο αφορά τη μη δυνατότητα εφαρμογής της αποφάσεως αριθ. 1-1992 της CNCM της 10ης Μαρτίου 1992 στο σύνολο του ομίλου Crédit mutuel
129.
Στο πλαίσιο του δεύτερου σκέλους των δεύτερων λόγων αναιρέσεως, η CMA διατείνεται ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη κατά τον νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών σχετικά με το άρθρο 10, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 575/2013 καθόσον, ακόμη και αν υποτεθεί ότι η απόφαση της 10ης Μαρτίου 1992 επιβεβαιώνει την ύπαρξη υποχρεώσεως μεταφοράς ιδίων κεφαλαίων και ρευστότητας, η απόφαση αυτή δεν έχει εφαρμογή στο σύνολο του ομίλου Crédit mutuel που υπόκειται στην προληπτική εποπτεία της ΕΚΤ.
130.
Κατά την CMA, ο όμιλος Crédit mutuel περιλαμβάνει, πράγματι, τραπεζικές οντότητες, τις θυγατρικές περιφερειακών υποκαταστημάτων, οι οποίες δεν είναι συνδεδεμένες με τον κεντρικό οργανισμό. Οι εν λόγω θυγατρικές εκφεύγουν πλήρως του πεδίου εφαρμογής της αποφάσεως της 10ης Μαρτίου 1992 και δεν υφίσταται κανένας μηχανισμός αλληλεγγύης έναντι αυτών. Η CNCM δεν διαθέτει καμία από τις προνομίες που προβλέπονται στο άρθρο 10 του κανονισμού 575/2013 όσον αφορά τις εν λόγω θυγατρικές.
131.
Η ΕΚΤ διατείνεται, κατ’ αρχάς, ότι η εν λόγω επιχειρηματολογία, η οποία προβλήθηκε για πρώτη φορά κατ’ αναίρεση, συνιστά νέο ισχυρισμό ο οποίος δεν αφορά την ερμηνεία του άρθρου 10 του κανονισμού 575/2013 αλλά το περιεχόμενο του άρθρου 2, σημείο 21, στοιχείο γʹ, του κανονισμού για το πλαίσιο ΕΕΜ και ότι, επομένως, το εν λόγω δεύτερο σκέλος είναι απαράδεκτο. Η Επιτροπή κατ’ ουσίαν συντάσσεται με τα επιχειρήματα της ΕΚΤ. Η ΕΚΤ και η Επιτροπή ισχυρίζονται ότι, ούτως ή άλλως, το δεύτερο σκέλος του δεύτερου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμο. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΚΤ καλεί το Δικαστήριο να ζητήσει την κοινοποίηση ορισμένων συμβάσεων αναχρηματοδοτήσεως που συνήφθησαν μεταξύ των συνεταιριστικών οντοτήτων του ομίλου Crédit mutuel και των θυγατρικών τους, τούτο δε ως μέτρο οργανώσεως της διαδικασίας κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 64 του Κανονισμού Διαδικασίας.
132.
Συναφώς, πρέπει να υπομνησθεί ότι από πάγια νομολογία προκύπτει ότι, όταν, στο πλαίσιο αιτήσεως αναιρέσεως, ο έλεγχος του Δικαστηρίου περιορίζεται στην εκτίμηση της νομικής λύσεως που δόθηκε όσον αφορά τους λόγους και τα επιχειρήματα που προβλήθηκαν πρωτοδίκως, διάδικος δεν είναι δυνατόν να προβάλει για πρώτη φορά ενώπιον του Δικαστηρίου επιχείρημα που δεν είχε προβάλει ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου (
51
).
133.
Πάντως, κατ’ εμέ, από την ανάγνωση της δικογραφίας προκύπτει χωρίς αμφιβολία ότι η επιχειρηματολογία που η CMA διατύπωσε στο πλαίσιο του δεύτερου σκέλους των δεύτερων λόγων αναιρέσεως ουδόλως προβλήθηκε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου στο πλαίσιο της πρωτοβάθμιας δίκης. Δεν μπορεί ούτε να χαρακτηριστεί ως νέος ισχυρισμός που συνιστά απλώς και μόνον ανάπτυξη ή διεύρυνση της επιχειρηματολογίας που προβλήθηκε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου (
52
).
134.
Υπό τις συνθήκες αυτές, εκτιμώ ότι το εν λόγω σκέλος είναι απαράδεκτο.
135.
Επικουρικώς, επισημαίνω ότι, ακόμη και αν υποτεθεί, quod non, ότι το εν λόγω σκέλος είναι παραδεκτό, το σκέλος αυτό είναι, ούτως ή άλλως, αλυσιτελές.
136.
Πράγματι, στην απόφασή του της 9ης Μαρτίου 2018, το Conseil d’État (Συμβούλιο της Επικρατείας) διευκρίνισε ότι η εξουσία ελέγχου που η CNCM πρέπει να ασκεί, βάσει του άρθρου L.511-31 του CMF, στο πλαίσιο του δικτύου του Crédit mutuel πρέπει να θεωρηθεί ότι εκτείνεται επίσης στις «θυγατρικές των υποκαταστημάτων καθόσον η χρηματοοικονομική κατάσταση των πρώτων έχει αντίκτυπο σε αυτήν των δεύτερων» (
53
). Υπό τις συνθήκες αυτές, υπό το πρίσμα του συμπεράσματος στο οποίο κατέληξα στο σημείο 125 των παρουσών προτάσεων, κατά το οποίο το άρθρο L.511-31 του CMF αρκεί, από μόνο του, για την τήρηση της προϋποθέσεως του άρθρου 10, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 575/2013, ακόμη και αν υποτεθεί ότι η απόφαση της 10ης Μαρτίου 1992 δεν έχει εφαρμογή στο σύνολο του ομίλου Crédit mutuel, η περίσταση αυτή δεν έχει καμία συνέπεια για τη διαπίστωση ότι ο όμιλος αυτός πληροί την εν λόγω προϋπόθεση.
137.
Εξ όλων των ανωτέρω προκύπτει, κατά την άποψή μου, ότι το δεύτερο σκέλος των δεύτερων λόγων αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί, χωρίς να χρειάζεται απόφανση επί του υποβληθέντος από την ΕΚΤ αιτήματος λήψεως μέτρου οργανώσεως της διαδικασίας. Κατά συνέπεια, εφόσον οι δεύτεροι λόγοι αναιρέσεως κρίνονται απορριπτέοι, πρέπει, κατά την άποψή μου, να απορριφθούν καθ’ ολοκληρίαν οι δύο αιτήσεις αναιρέσεως.
VI. Επί των δικαστικών εξόδων
138.
Κατά το άρθρο 184, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, όταν η αίτηση αναιρέσεως είναι αβάσιμη, το Δικαστήριο αποφαίνεται επί των δικαστικών εξόδων.
139.
Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, το οποίο έχει εφαρμογή στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει του άρθρου του 184, παράγραφος 1, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου.
140.
Δεδομένου ότι η CMA ηττήθηκε και η ΕΚΤ, η Επιτροπή και η CNCM ζήτησαν να καταδικασθεί στα δικαστικά έξοδα, η CMA πρέπει να φέρει τα δικαστικά της έξοδα και να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα της ΕΚΤ, της Επιτροπής και της CNCM.
VII. Πρόταση
141.
Κατόπιν των ανωτέρω εκτιμήσεων, προτείνω στο Δικαστήριο να αποφανθεί ως εξής:
1)
Απορρίπτει τις αιτήσεις αναιρέσεως.
2)
Η Crédit mutuel Arkéa φέρει, πέραν των δικών της δικαστικών εξόδων, τα δικαστικά έξοδα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Conféderation nationale du Crédit mutuel.
(
1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γαλλική.
(
2
)	Αποφάσεις του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 13ης Δεκεμβρίου 2017, Crédit mutuel Arkéa κατά ΕΚΤ (T‑712/15, EU:T:2017:900, στο εξής: πρώτη αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση), και της 13ης Δεκεμβρίου 2017, Crédit mutuel Arkéa κατά ΕΚΤ (T‑52/16, EU:T:2017:902, στο εξής: δεύτερη αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση) (στο εξής, από κοινού: αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις).
(
3
)	Αντιστοίχως, η απόφαση της 5ης Οκτωβρίου 2015 (ECB/SSM/2015 – 9695000CG7B84NLR5984/28) της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) περί καθορισμού των εφαρμοστέων στον όμιλο Crédit mutuel απαιτήσεων προληπτικής εποπτείας (στο εξής: πρώτη επίμαχη απόφαση) και η απόφαση ECB/SSM/2015 – 9695000CG 7B84NLR5984/40 της ΕΚΤ, της 4ης Δεκεμβρίου 2015, περί καθορισμού των εφαρμοστέων στον όμιλο Crédit Mutuel απαιτήσεων προληπτικής εποπτείας (στο εξής: δεύτερη επίμαχη απόφαση) (στο εξής, από κοινού: επίμαχες αποφάσεις).
(
4
)	ΕΕ 2013, L 287, σ. 63.
(
5
)	Όσον αφορά τη συμμετοχή των κρατών μελών των οποίων το νόμισμα δεν είναι το ευρώ, βλ. άρθρο 7 του κανονισμού ΕΕΜ.
(
6
)	ΕΕ 2014, L 141, σ. 1.
(
7
)	Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013, σχετικά με τις απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας για πιστωτικά ιδρύματα και επιχειρήσεις επενδύσεων και την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 648/2012 (ΕΕ 2013, L 176, σ. 1).
(
8
)	Βλ., αντιστοίχως, σκέψεις 1 έως 13 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και σκέψεις 1 έως 14 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
9
)	Απόφαση ECB/SSM/2015/10 – 9695000CG7B84NLR5984/14 της ΕΚΤ, της 17ης Ιουνίου 2015, περί καθορισμού των εφαρμοστέων στον όμιλο Crédit mutuel απαιτήσεων προληπτικής εποπτείας.
(
10
)	Η εν λόγω επιτροπή προβλέπεται στο άρθρο 24 του κανονισμού ΕΕΜ.
(
11
)	Σύμφωνα με το άρθρο 24, παράγραφος 7, του κανονισμού ΕΕΜ.
(
12
)	Οι υπό κρίση αιτήσεις αναιρέσεως δεν αφορούν τους τρίτους λόγους ακυρώσεως που η CMA είχε προβάλει προς στήριξη των δύο προσφυγών της, με τους οποίους έβαλε, κατ’ ουσίαν, κατά της επιβολής πρόσθετων κεφαλαιακών απαιτήσεων.
(
13
)	Πρβλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 11ης Σεπτεμβρίου 2014, MasterCard κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑382/12 P, EU:C:2014:2201, σκέψεις 38 έως 41 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), καθώς και προτάσεις του γενικού εισαγγελέα P. Mengozzi στην ίδια υπόθεση MasterCard κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑382/12 P, EU:C:2014:42, σημείο 19). Bλ. επίσης, κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 25ης Απριλίου 2013, Επιτροπή κατά Σλοβακίας (C‑331/11, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2013:271, σκέψη 28), και διάταξη της 7ης Αυγούστου 2018, Campailla κατά Ευρωπαϊκής Ένωσης (C‑256/18 P, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2018:655, σκέψη 34).
(
14
)	Βλ. σκέψεις 84 επ. της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως καθώς και σκέψεις 83 επ. της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
15
)	Βλ. σκέψη 86 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και σκέψη 85 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
16
)	Βλ. σκέψεις 58 έως 64 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως καθώς και σκέψεις 57 έως 63 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
17
)	Βλ. σκέψη 88 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και σκέψη 87 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
18
)	Σκέψη 89 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και σκέψη 88 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
19
)	Βλ. σκέψεις 90 έως 93 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και σκέψεις 89 έως 92 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
20
)	Το άρθρο 127, παράγραφος 6, ΣΛΕΕ επαναλαμβάνεται αυτολεξεί στο άρθρο 25.2 του πρωτοκόλλου για το καταστατικό του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
(
21
)	Προς τούτο, το Συμβούλιο αποφασίζει μέσω κανονισμών, ακολουθώντας μια ειδική νομοθετική διαδικασία, ομοφώνως, και κατόπιν διαβουλεύσεως με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την ΕΚΤ.
(
22
)	Στις αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις, το ίδιο το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι η CMA δεν είχε προβάλει ένσταση ελλείψεως νομιμότητας. Βλ. σκέψη 81 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και σκέψη 80 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
23
)	Βλ. άρθρο 4, παράγραφος 1, σημεία 1 και 26, του κανονισμού 575/2013.
(
24
)	Βλ. άρθρο 105, παράγραφος 6, της Συνθήκης του Μάαστριχτ.
(
25
)	Πρβλ. αποφάσεις της 27ης Νοεμβρίου 2012, Pringle, (C‑370/12, EU:C:2012:756), της 16ης Ιουνίου 2015, Gauweiler κ.λπ. (C‑62/14, EU:C:2015:400), και της 11ης Δεκεμβρίου 2018, Weiss κ.λπ. (C‑493/17, EU:C:2018:1000).
(
26
)	Εντούτοις, σχετικά με την απαίτηση όπως τα καθήκοντα προληπτικής εποπτείας ασκούνται από την ΕΚΤ χωριστά από τα καθήκοντα νομισματικής πολιτικής, βλ. αιτιολογική σκέψη 65 του κανονισμού ΕΕΜ.
(
27
)	Πρβλ. αιτιολογική σκέψη 65 του κανονισμού ΕΕΜ.
(
28
)	Για κάποιες εκτιμήσεις σχετικά με τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 και τη δημιουργία του ΕΕΜ, βλ. προτάσεις του γενικού εισαγγελέα G. Hogan στην υπόθεση Landeskreditbank Baden-Württemberg κατά ΕΚΤ (C‑450/17 P, EU:C:2018:982, σημεία 1 και 2) και του γενικού εισαγγελέα M. Campos Sánchez-Bordona στην υπόθεση Berlusconi και Fininvest (C‑219/17, EU:C:2018:502, σημεία 1 και 2)
(
29
)	Πρβλ. αιτιολογική σκέψη 16 του κανονισμού ΕΕΜ.
(
30
)	Πρβλ. αιτιολογική σκέψη 26 του κανονισμού ΕΕΜ στην οποία αναφέρθηκε επίσης το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 60 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και στη σκέψη 59 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
31
)	Βλ. σκέψη 89 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και σκέψη 88 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
32
)	Βλ., μεταξύ πολλών άλλων, απόφαση της 14ης Μαρτίου 2019, Meta Group κατά Επιτροπής (C‑428/17 P, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2019:201, σκέψη 40 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
33
)	Βάσει της συλλογιστικής που αναπτύχθηκε στις σκέψεις 88 και 89 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως καθώς και στις σκέψεις 87 και 88 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
34
)	Βλ. σκέψη 93 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και σκέψη 92 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
35
)	Η εν λόγω διάταξη επαναλαμβάνεται αυτολεξεί στο άρθρο 34.3 του πρωτοκόλλου για το καταστατικό του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
(
36
)	ΕΕ 1998, L 318, σ. 4.
(
37
)	Βλ. σκέψη 91 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και σκέψη 90 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
38
)	Το εν λόγω σκέλος αφορά τις σκέψεις 95 έως 108 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και τις σκέψεις 94 έως 107 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
39
)	Βλ. σκέψεις 99 επ. της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και σκέψεις 98 επ. της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
40
)	Το επιχείρημα αυτό αφορά τις σκέψεις 106 έως 107 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και τις σκέψεις 105 έως 106 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
41
)	Βλ. σκέψεις 135 έως 137 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και σκέψεις 134 έως 136 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
42
)	ECLI:FR:CECHR:2018:399413.20180309.
(
43
)	Βλ. σκέψεις 118 έως 130 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και σκέψεις 117 έως 129 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
44
)	Βλ. σκέψεις 131 έως 139 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και σκέψεις 130 έως 138 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
45
)	Βλ., μεταξύ πολλών άλλων, απόφαση της 11ης Ιουλίου 2013, Ziegler κατά Επιτροπής (C‑439/11 P, EU:C:2013:513, σκέψεις 42 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
46
)	Σκέψη 134 της πρώτης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και σκέψη 133 της δεύτερης αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
(
47
)	ECLI:FR:CECHR:2016:403418.20161213.
(
48
)	Βλ., μεταξύ πολλών άλλων, απόφαση της 16ης Σεπτεμβρίου 2015, Επιτροπή κατά Σλοβακίας (C‑433/13, EU:C:2015:602, σκέψη 81 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
49
)	Πρβλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 5ης Απριλίου 2017, EUIPO κατά Szajner (C‑598/14 P, EU:C:2017:265, σκέψεις 44 έως 46 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Πρβλ., επίσης, απόφαση της 24ης Απριλίου 2018, Caisse régionale de crédit agricole mutuel Alpes Provence κ.λπ. κατά ΕΚΤ (T‑133/16 έως T‑136/16, EU:T:2018:219, σκέψη 87). Συγκεκριμένα, η CMA έλαβε θέση επί της αποφάσεως του Conseil d’État (Συμβουλίου της Επικρατείας) της 9ης Μαρτίου 2018 στο πλαίσιο του υπομνήματός της απαντήσεως.
(
50
)	Πρβλ., μεταξύ πολλών άλλων, απόφαση της 23ης Ιανουαρίου 2019, Deza κατά ECHA (C‑419/17 P, EU:C:2019:52, σκέψη 87 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
51
)	Βλ., μεταξύ πολλών άλλων, απόφαση της 20ής Σεπτεμβρίου 2018, Agria Polska κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑373/17 P, EU:C:2018:756, σκέψη 99 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
52
)	Πράγματι, επιχείρημα το οποίο συνιστά ανάπτυξη ή διεύρυνση της επιχειρηματολογίας που προβλήθηκε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου είναι παραδεκτό. Βλ απόφαση της 10ης Σεπτεμβρίου 2009, Akzo Nobel κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑97/08 P, EU:C:2009:536, σκέψη 39).
(
53
)	Βλ. σκέψεις 10 και 11 της αποφάσεως της 9ης Μαρτίου 2018 του Conseil d’État (Συμβουλίου της Επικρατείας).