61978C0231
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΫ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
HENRI MAYRAS
της 6ης Μαρτίου 1979 (
*1
)
Κύριε Πρόεδρε,
Κύριοι δικαστές,
Η υπό κρίση προσφυγή του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΟΚ αποτελεί το κατάλληλο πλαίσιο για να επιλυθεί το αόριστο πρόβλημα που σας είχε θέσει το High Court, Queen's Bench Division, Commercial Court του Λονδίνου. Επρόκειτο περί της υποθέσεως Meijer, που πρωτοκολλήθηκε στις 19 Μαΐου 1978 υπό τον αριθμό 118/78, επί της οποίας ανέπτυξα τις προτάσεις μου στις 22 Νοεμβρίου 1978 και που εκκρεμεί πάντοτε ενώπιον του Δικαστηρίου. Η υπό κρίση διαφορά προβάλλει τους πραγματικούς πρωταγωνιστές, δηλαδή την Επιτροπή, στην οποία το άρθρο 155 της Συνθήκης αναθέτει τη μέριμνα της εφαρμογής της και την Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, που έχει θεσπίσει το μέτρο το οποίο βλάπτει, ιδίως, την επιχείρηση Meijer.
Προ της ενάρξεως της προφορικής διαδικασίας, η Γαλλική Κυβέρνηση ζήτησε να παρέμβει, σύμφωνα με το άρθρο 93 του κανονισμού διαδικασίας, για να υποστηρίξει τα αιτήματα της Κυβερνήσεως του Ηνωμένου Βασιλείου. Με Διάταξη της 15ης Ιανουαρίου 1979, το Δικαστήριο έκανε δεκτή αυτή την παρέμβαση και η Γαλλική Κυβέρνηση κατέθεσε προτάσεις που έχουν πολύ συγγενή σημεία με τις προτάσεις που κατέθεσε σε απάντηση προσφυγής της Επιτροπής, πρωτοκολληθείσας υπό τον αριθμό 232/78, με την οποία ζητείτο να αναγνωριστεί ότι η Γαλλική Δημοκρατία, εξακολουθώντας να εφαρμόζει, μετά την 1η Ιανουαρίου 1978, εθνικό περιοριστικό σύστημα κατά την εισαγωγή βοείου κρέατος προελεύσεως Ηνωμένου Βασιλείου, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 12 και 30 της Συνθήκης της Ρώμης.
Θα ήθελα, πρώτα απ' όλα, να τονίσω τον αντικειμενικό χαρακτήρα αυτής της παρεμβάσεως. Πράγματι, θα μπορούσε να σκεφθεί κανείς ότι η Γαλλική Κυβέρνηση, της οποίας τα οικονομικά συμφέροντα στον τομέα της πατάτας δεν είναι πολύ διαφορετικά από τα συμφέροντα της Ολλανδικής Κυβερνήσεως, θα κατέθετε μάλλον παρατηρήσεις παρόμοιες με αυτές της Ολλανδικής Κυβερνήσεως. Η Γαλλία είναι, και αυτή, μεγάλη παραγωγός πατάτας και, όταν οι τιμές υφίστανται καθίζηση στο Ρόττερνταμ, αυτό συμβαίνει και στο Αρράς. Επίσης, είναι χαρακτηριστικό ότι η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου δεν παρενέβη για να υποστηρίξει τα αιτήματα της Επιτροπής στην προαναφερθείσα υπόθεση 232/78, παρόλον ότι τα συμφέροντά της σ' αυτό τον τομέα ταυτίζονταν με την υποστηριζόμενη από το εν λόγω θεσμικό όργανο άποψη. Φαίνεται, επομένως, ότι αυτές οι δύο κυβερνήσεις ασπάζονται την ίδια γνώμη ως προς την ερμηνεία που πρέπει να δοθεί στο άρθρο 60 της Πράξης Προσχωρήσεως, οποιαδήποτε και αν είναι τα οικονομικά συμφέροντα που διακυβεύονται.
Όπως ανέφερα σχετικά με την υπόθεση Meijer, οι προτάσεις που κατέθεσα σε εκείνη την υπόθεση προδίκαζαν κατ' ανάγκη τη θέση που θα τηρήσω στην υπό κρίση διαφορά, της οποίας η εξέταση δεν μπορεί να μεταβάλει τη γνώμη μου ως προς την ερμηνεία των επίμαχων διατάξεων της Πράξεως Προσχωρήσεως. Η Επιτροπή, εξάλλου, παραιτήθηκε του δικαιώματός της να απαντήσει, πράγμα που καθιστούσε περιττή κάθε ανταπάντηση του Ηνωμένου Βασιλείου. Εν τούτοις, δεδομένου ότι η Επιτροπή κατέθεσε νέες προτάσεις κατόπιν του υπομνήματος της παρεμβαίνουσας Γαλλικής Κυβερνήσεως, νομίζω ότι πρέπει να προσθέσω τα εξής.
Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι, ήδη από το μήνα Ιούλιο 1975, επέστησε, με έγγραφο, την προσοχή των κυβερνήσεων όλων των κρατών μελών επί των συνεπειών που συνάγονται από την απόφαση Charmasson η άποψή της περί ελεύθερης κυκλοφορίας της πατάτας έγινε δεκτή από όλα τα νέα κράτη μέλη, εκτός του Ηνωμένου Βασιλείου. Όμως, αν και η Επιτροπή μπόρεσε να αντλήσει αυτές τις συνέπειες και αν δύο από τα νέα κράτη τάχθηκαν με την άποψή της, αυτό αποτελεί πραγματικό γεγονός το οποίο, από νομική άποψη, δεν έχει, κατά τη γνώμη μου, καμιά επίπτωση επί της ερμηνείας που πρέπει να δοθεί στην Πράξη Προσχωρήσεως.
Επίσης, η αναφερθείσα από την Επιτροπή νομολογία (απόφαση της 21ης Μαρτίου 1974, Ιρλανδία κατά Συμβουλίου, Recueil σ. 285, αποφάσεις της 21ης Οκτωβρίου 1974, Centrafarm, Recueil σ. 1147 και 1183 απόφαση της 16ης Μαρτίου 1977, Επιτροπή κατά Γαλλικής Δημοκρατίας, Recueil σ. 515) αφορά είτε προϊόντα καλυπτόμενα από οργάνωση αγοράς είτε βιομηχανικά προϊόντα, είτε τέλος περιορισμούς κατά την εξαγωγή από αρχικό κράτος μέλος.
Αντιθέτως, η Επιτροπή δέχεται τώρα ρητώς ότι δεν υφίσταται, κατά την Πράξη Προσχωρήσεως, ενιαία μεταβατική περίοδος, αλλά μάλλον σύνολο μεταβατικών μέτρων, που αποσκοπούν στη διευκόλυνση της προσαρμογής των νέων κρατών μελών προς τους ισχύοντες στις Κοινότητες κανόνες. Υποστηρίζει, ωστόσο, ότι κατά τη σύνταξή του το άρθρο 60 δεν θεωρήθηκε ότι συνιστά μεταβατικό μέτρο. Όπως και ο εκπρόσωπος του Ηνωμένου Βασιλείου, δεν μπορώ να δεχθώ αυτόν τον ισχυρισμό αυτό το άρθρο περιλαμβάνεται στο τέταρτο μέρος της Πράξεως και φέρει ακριβώς τον τίτλο «μεταβατικά μέτρα». Η παράγραφος 1 αυτού του άρθρου δεν εφαρμόζει τους κανόνες της Συνθήκης περί ελεύθερης κυκλοφορίας των προϊόντων που καλύπτονται από οργάνωση αγοράς παρά από την 1η Φεβρουαρίου 1973, και μάλιστα με την επιφύλαξη της θεσπίσεως «εξισωτικών ποσών» δεν μπορεί να γίνεται λόγος περί «αμέσου αποτελέσματος» παρά μόνο αν αυτή η εφαρμογή είχε ισχύσει ήδη από την 1η Ιανουαρίου 1973.
Σε τελική ανάλυση, και για να δικαιολογήσει την άποψή της, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι οι όροι «μέχρι της θέσεως σε εφαρμογή της κοινής οργανώσεως αγοράς για τα προϊόντα αυτά» αποτελούν πλεονασμό. Και εδώ δεν μπορώ να ταχθώ με αυτή την άποψη: οι συντάκτες της Πράξεως Προσχωρήσεως επιμελώς στάθμησαν τα λόγια τους, κατόπιν μακρών διαπραγματεύσεων.
Τέλος, ειδικότερα στις προφορικές της πα-. ρατηρήσεις, η Επιτροπή ανέλαβε να διαλύσει αυτό που αποκαλεί ορισμένο αριθμό «παρεξηγήσεων», από τις οποίες προήλθαν οι παρατηρήσεις στις οποίες είχα προβεί στις προαναφερθείσες προτάσεις μου, ως προς την έλλειψη παραλληλισμού που έκρινα ότι μπορούσα να διαγνώσω μεταξύ της απόψεως που υποστηρίζει στο πλαίσιο της υπό κρίση υποθέσεως και της στάσεως που είχε τηρήσει στο πεδίο των «νομοθετικών» προτάσεων της.
Χωρίς να θέλω να παρατείνω πολεμική που δεν έχει θέση στο παρόν στάδιο της διαδικασίας, αυτές οι διευκρινίσεις δεν μου φαίνεται ότι επηρεάζουν τη συλλογιστική που ανέπτυξα, η οποία έτεινε να αποδείξει ότι, εφόσον κρίθηκαν αναγκαία κοινοτικά μεταβατικά μέτρα, έστω και μετά την εγκαθίδρυση τελικής κοινής οργανώσεως αγοράς, δεν είναι δυνατό, ελλείψει τέτοιας οργανώσεως, να καταργηθεί βάναυσα και χωρίς μεταβατική περίοδο υφιστάμενη εθνική οργάνωση. Πράγματι, αν και είναι δυνατό να θεωρηθεί ότι, σε ορισμένες χώρες, όλα βαίνουν καλώς και ότι η αγορά καλώς λειτουργεί, έστω και χωρίς κοινή οργάνωση, μπορεί ωστόσο σε άλλες χώρες να επικρατούν νομίμως άλλες αντιλήψεις. Αυτό που επιθυμώ να είπω, αναλύοντας τις διεξαγόμενες εργασίες σχετικά με την εγκαθίδρυση κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα της πατάτας, του βοείου κρέατος και της αιθυλικής αλκοόλης γεωργικής προελεύσεως, είναι ότι μια κοινή οργάνωση αγοράς είχε ακριβώς κριθεί ευκταία από τις υπεύθυνες κοινοτικές αρχές για τα εν λόγω γεωργικά προϊόντα και ότι, γι' αυτό το λόγο, δεν ήταν νοητό, σ' αυτή την κλίμακα, οι εν λόγω τομείς να μπορούν να λειτουργήσουν ικανοποιητικά, ενόψει της επιδιώξεως των αναφερομένων στο άρθρο 39 της Συνθήκης στόχων, επί της μόνης βάσεως των γενικών κανόνων περί ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων. Πληροφορήθηκα εν τω μεταξύ ότι η Επιτροπή είχε αποσύρει την πρότασή της περί οριστικής κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα του βοείου κρέατος, αλλά αυτό δεν μεταβάλλει σε τίποτα την υπόθεση.
Η Επιτροπή αναφέρει ότι, από την 1η Ιανουαρίου 1978, οι διαφορές τιμών της πατάτας στην παραγωγή μειώθηκαν σημαντικά σε όλα τα κράτη μέλη και ότι, η κατάργηση των επιβληθεισών στο Ηνωμένο Βασίλειο περιορισμών δεν θα είχε τόσο δραματική επίπτωση για τους παραγωγούς αυτής της χώρας. Όμως, όπως σχετικώς παρατήρησε ο εκπρόσωπος του Ηνωμένου Βασιλείου, αυτό δεν συνέβαινε κατά τη στιγμή που η Επιτροπή διατύπωσε την αιτιολογημένη γνώμη της και τίποτε δεν εγγυάται ότι αυτό θα συμβαίνει πάντοτε. Εν πάση περιπτώσει, η ερμηνεία της Πράξεως Προσχωρήσεως δεν μπορεί να εξαρτάται περισσότερο από την ανταλλαγείσα με τα κράτη μέλη αλληλογραφία παρά από ορισμένη οικονομική συγκυρία.
Υπενθυμίζω, σχετικά, ότι τα ληφθέντα από το Ηνωμένο Βασίλειο μέτρα αποτελούσαν αναπόσπαστο τμήμα οργανώσεως αγοράς κατά την ημερομηνία της Πράξεως Προσχωρήσεως. Σε απάντηση σε ερώτηση που το Δικαστήριο έθεσε στην Επιτροπή, η τελευταία δέχθηκε, όπως άλλωστε το είχε αναγνωρίσει στην προσφυγή της (σ. 10, σημείο 22), ότι «είναι μάλιστα δυνατό αυτοί οι περιορισμοί να είναι αναγκαίοι για να διασφαλιστεί η διατήρηση της εθνικής οργανώσεως υπό την παρούσα μορφή της, εφόσον είναι πιθανό ότι η κατάργηση των περιορισμών επί των εισαγωγών σε περίοδο πλεονασμάτων θα υποχρέωνε τη Βρεττανική Κυβέρνηση να εγκαταλείψει το σύστημά της περί παρεμβάσεως». Αυτή η απάντηση, παρόλον ότι δεν στερείται ορισμένης αμφιβολογίας δεν μπορεί να ανατρέψει το βάρος της αποδείξεως που φέρει η Επιτροπή. Προσθέτω ότι ένα εθνικό σύστημα που θα απέβλεπε στο να βοηθήσει απευθείας τους παραγωγούς πατάτας στο Ηνωμένο Βασίλειο, μέσω είτε κατωτάτων τιμών είτε «deficiency payments», είτε ενισχύσεων μάλλον ή ήττον στερουμένων διαφάνειας και κοινοποιούμενων υπό συνθήκες μάλλον ή ήττον κανονικές, δεν θα ήταν, από την επιζητούμενη από τους Ολλανδούς εξαγωγείς άποψη, διόλου προτιμότερο από το ισχύον σύστημα.
Υπενθυμίζω ad abundantiam τα κύρια επιχειρήματα που αποδεικνύουν, κατά τη γνώμη μου, ότι, κατά τις διαπραγματεύσεις που κατέληξαν στην προσχώρηση, οι συντάκτες του άρθρου 9 της Πράξεως εκ προθέσεως απομακρύνθηκαν από τη σύνταξη του άρθρου 8, παράγραφος 7, της Συνθήκης της Ρώμης:
Περίοδος πέντε ετών (1η Ιανουαρίου 1973 — 1η Ιανουαρίου 1978) θα ήταν πολύ πιο σύντομη από το χρονικό διάστημα των δώδεκα ετών το οριζόμενο με τις αντίστοιχες διατάξεις της Συνθήκης ΕΟΚ· για λόγους συγκρίσεως, προβλέπεται σήμερα δεκαετής περίοδος για την προσχώρηση της Ισπανίας.
Η επιλογή των όρων που επιλέγησαν για τη σύνταξη του άρθρου 9 της Πράξεως επιβάλλει λιγότερο αυστηρή ερμηνεία παρά για τους όρους που χρησιμοποιεί το άρθρο 8 της Συνθήκης ΕΟΚ. Όπως άφησε να διαφανεί ο εκπρόσωπος της Γαλλικής Κυβερνήσεως, η υπό κρίση διαφορά θα έχει ίσως αποτέλεσμα ότι, κατά τις σχετικές με τη διεύρυνση διαπραγματεύσεις, οι συντάκτες θα εξαρτήσουν, τουλάχιστον στον τομέα της γεωργίας, τη μετάβαση από το ένα στάδιο στο άλλο, με περισσότερο ρητό τρόπο, όχι από την αυτόματη λήξη μιας προθεσμίας, αλλά από τη διαπίστωση ότι το ουσιώδες των ειδικώς καθορισθέντων για κάθε στάδιο στόχων πράγματι επιτεύχθηκε και ότι οι αναληφθείσες υποχρεώσεις εκπληρώθηκαν, εν ανάγκη με τη συστηματική αναδρομή σε όρους διασφαλίσεως ή με την αναβολή sine die ορισμένων ενεργειών.
Όλο το σύστημα του τετάρτου μέρους της Πράξεως Προσχωρήσεως στηρίζεται σε σύνολο ειδικών «μεταβατικών» μέτρων. Εννοείται, ότι αυτό δεν σημαίνει, ότι κατ' αυτή την ερμηνεία, τα θεσπισθέντα από το Ηνωμένο Βασίλειο μέτρα θα μπορέσουν να διατηρηθούν επ' αόριστον. Αυτό δεν θα συνέβαινε παρά μόνο αν ορισμένα κράτη μέλη επέμεναν, από θέσεως ισχύος, να μην επιθυμούν παρά κοινή οργάνωση που δεν θα παρείχε ανάλογες εγγυήσεις για την απασχόληση και το βιοτικό επίπεδο των παραγωγών των χωρών που διαθέτουν εθνική οργάνωση. Σ' αυτό τον τομέα, όπως και σε άλλους, θα έπρεπε να επιτευχθούν συμβιβασμοί, και δεν αμφιβάλλω ότι οι πολιτικοί υπεύθυνοι θα επιδείξουν την αναγκαία φαντασία.
Εν τω μεταξύ, είναι αναπόφευκτο να διατηρηθούν διαφορές μεταξύ των αρχικών κρατών και των νέων κρατών μελών, αυτή όμως η κατάσταση προκύπτει όχι από την Πράξη Προσχωρήσεως, αλλά από τη νομολογία Charmasson.
Προκύπτει άραγε από αυτό ότι τα παλαιά κράτη μέλη θα μπορούσαν νομίμως να λαμβάνουν περιοριστικά μέτρα έναντι της πατάτας προελεύσεως Ηνωμένου Βασιλείου;
Στο πεδίο της αμοιβαιότητας, μια τέτοια κατάσταση θα μπορούσε να δικαιολογηθεί με τη σκέψη ότι τα αρχικά κράτη δεν ανέλαβαν, έναντι των νέων κρατών, παρά μόνο ανάλογες υποχρεώσεις και ότι ο ρυθμός και ο τρόπος άρσεως των ποσοτικών περιορισμών πρέπει να είναι ίδιοι για όλους.
Νομίζω, ωστόσο, ότι δεν είναι απαραίτητο, για την επίλυση της υπό κρίση διαφοράς, να εμβαθύνω σ' αυτό το ζήτημα που παραμένει άκρως ακαδημαϊκό, εφόσον μου φαίνεται ότι αποκλείεται οι παραγωγοί του Ηνωμένου Βασιλείου να μπορέσουν να μεταβούν για να ανταγωνιστούν, στο ίδιο τους έδαφος, τους Ολλανδούς παραγωγούς και ότι ο πόλεμος της πατάτας χωρίς αμφιβολία δεν θα λάβει χώρα.
Για τους λόγους που ήδη είχα την τιμή να εκθέσω, θεωρώ, επομένως, ότι το άρθρο 60, παράγραφος 2, της Πράξεως Προσχωρήσεως εξακολουθεί να παράγει τα αποτελέσματα του μέχρι της εγκαθιδρύσεως κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα της πατάτας, δεδομένου ότι το άρθρο 9 αυτής της Πράξεως δεν είχε ως αντικείμενο ούτε ως αποτέλεσμα να θεσπίσει ενιαία μεταβατική περίοδο, αλλά μόνο να προβλέψει ορισμένα μεταβατικά μέτρα που δεν λήγουν στο τέλος του έτους 1977 παρά μόνο αν οι ημερομηνίες, προθεσμίες ή ειδικές διατάξεις δεν ορίζουν άλλο τι, σύμφωνα με την παράγραφο 2 του εν λόγω άρθρου. Κατά συνέπεια, η εφαρμογή του άρθρου 60, παράγραφος 2, που αποτελεί ειδική διάταξη κατά την έννοια του άρθρου 9, παράγραφος 2, αυτής της Πράξεως δεν περιορίζεται διαχρονικά μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1977.
Προτείνω την απόρριψη της προσφυγής.
(
*1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γαλλική.