62016CJ0667
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (πρώτο τμήμα)
της 6ης Ιουνίου 2018 (
*1
)
«Προδικαστική παραπομπή – Κοινή γεωργική πολιτική – Χρηματοδότηση από το ΕΓΤΑΑ – Κανονισμός (ΕΚ) 1122/2009 – Στήριξη της αγροτικής αναπτύξεως – Μη τήρηση των κανόνων πολλαπλής συμμορφώσεως – Μειώσεις και αποκλεισμοί – Σώρευση μειώσεων»
Στην υπόθεση C-667/16,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το College van Beroep voor het bedrijfsleven (διοικητικό εφετείο αρμόδιο επί οικονομικών υποθέσεων, Κάτω Χώρες) με απόφαση της 20ής Δεκεμβρίου 2016, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 23 Δεκεμβρίου 2016, στο πλαίσιο της δίκης
M.N.J.P.W. Nooren,
J.M.F.D.C. Nooren,
κληρονόμοι του M.N.F.M. Nooren,
κατά
Staatssecretaris van Economische Zaken,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πρώτο τμήμα),
συγκείμενο από τους R. Silva de Lapuerta, πρόεδρο τμήματος, C. G. Fernlund, J.‑C. Bonichot, A. Arabadjiev και S. Rodin (εισηγητή), δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: H. Saugmandsgaard Øe
γραμματέας: I. Illéssy, διοικητικός υπάλληλος,
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 7ης Νοεμβρίου 2017,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
–
η Ολλανδική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τις M. Gijzen και K. Bulterman,
–
η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τους A. Bouquet και A. Sauka,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 21ης Φεβρουαρίου 2018,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1
Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία των άρθρων 70 έως 72 του κανονισμού (ΕΚ) 1122/2009 της Επιτροπής, της 30ής Νοεμβρίου 2009, σχετικά με τη θέσπιση λεπτομερών διατάξεων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) 73/2009 του Συμβουλίου όσον αφορά την πολλαπλή συμμόρφωση, τη διαφοροποίηση και το ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης και ελέγχου, στο πλαίσιο των καθεστώτων άμεσης στήριξης για τους γεωργούς που προβλέπονται στον εν λόγω κανονισμό, καθώς και λεπτομερών διατάξεων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) 1234/2007 του Συμβουλίου όσον αφορά την πολλαπλή συμμόρφωση στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης που προβλέπεται για τον αμπελοοινικό τομέα (ΕΕ 2009, L 316, σ. 65).
2
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ, αφενός, των M.N.J.P.W. και J.M.F.D.C. Nooren, κληρονόμων του M.N.F.M. Nooren, και, αφετέρου, του Staatssecretaris van Economische Zaken (Υφυπουργού Οικονομικών, Κάτω Χώρες) με αντικείμενο τη μείωση των γεωργικών ενισχύσεων λόγω μη τηρήσεως των κανόνων πολλαπλής συμμορφώσεως για την προστασία των μόσχων.
Το νομικό πλαίσιο
3
Το άρθρο 23 του κανονισμού (ΕΚ) 73/2009 του Συμβουλίου, της 19ης Ιανουαρίου 2009, σχετικά με τη θέσπιση κοινών κανόνων για τα καθεστώτα άμεσης στήριξης για τους γεωργούς στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής και τη θέσπιση ορισμένων καθεστώτων στήριξης για τους γεωργούς, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) 1290/2005, (ΕΚ) 247/2006 και (ΕΚ) 378/2007, και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) 1782/2003 (ΕΕ 2009, L 30, σ. 16), το οποίο τιτλοφορείται «Μείωση ή αποκλεισμός από τις ενισχύσεις σε περίπτωση μη συμμορφώσεως με τους κανόνες πολλαπλής συμμόρφωσης», ορίζει, στην παράγραφο 1, πρώτο εδάφιο, τα εξής:
«Στις περιπτώσεις που δεν εφαρμόζονται οι κανονιστικές απαιτήσεις διαχείρισης ή δεν τηρείται πάντοτε η καλή γεωργική και περιβαλλοντική κατάσταση κατά τη διάρκεια ενός συγκεκριμένου ημερολογιακού έτους (εφεξής “το σχετικό ημερολογιακό έτος”) και που η εν λόγω μη συμμόρφωση είναι το αποτέλεσμα πράξης ή παράλειψης άμεσα αποδιδόμενης στον γεωργό που υπέβαλε αίτηση ενίσχυσης κατά τη διάρκεια του σχετικού ημερολογιακού έτους, επιβάλλεται στον εν λόγω γεωργό μείωση του συνολικού ποσού άμεσων ενισχύσεων που χορηγήθηκαν ή πρόκειται να χορηγηθούν μετά την εφαρμογή των άρθρων 7, 10 και 11, ή αποκλεισμός από τη χορήγηση άμεσων ενισχύσεων, σύμφωνα με τους λεπτομερείς κανόνες του άρθρου 24.»
4
Το άρθρο 24 του κανονισμού αυτού, που τιτλοφορείται «Λεπτομερείς κανόνες για τις μειώσεις και τους αποκλεισμούς σε περίπτωση μη συμμορφώσεως με τους κανόνες πολλαπλής συμμόρφωσης», προβλέπει τα ακόλουθα:
«1.   Οι λεπτομερείς κανόνες για τις μειώσεις και τους αποκλεισμούς που αναφέρονται στο άρθρο 23, καθορίζονται με τη διαδικασία του άρθρου 141, παράγραφος 2. Εν προκειμένω, λαμβάνονται υπόψη η σοβαρότητα, η έκταση, ο διαρκής χαρακτήρας και η επανάληψη της διαπιστούμενης μη συμμόρφωσης, καθώς και τα κριτήρια που καθορίζονται στις παραγράφους 2, 3 και 4 του παρόντος άρθρου.
2.   Σε περίπτωση αμέλειας, το ποσοστό της μείωσης δεν υπερβαίνει το 5 % και, σε περίπτωση επαναλαμβανόμενης μη συμμόρφωσης, το 15 %.
[…]
3.   Σε περίπτωση σκόπιμης μη συμμόρφωσης, το ποσοστό μείωσης δεν είναι κατ’ αρχήν μικρότερο του 20 % και μπορεί να φθάνει έως τον πλήρη αποκλεισμό από ένα ή περισσότερα καθεστώτα ενίσχυσης και να ισχύει για ένα ή περισσότερα ημερολογιακά έτη.
4.   Σε κάθε περίπτωση, το συνολικό ποσό των μειώσεων και αποκλεισμών για ένα ημερολογιακό έτος, δεν υπερβαίνει το συνολικό ποσό που αναφέρεται στο άρθρο 23, παράγραφος 1.»
5
Περιλαμβανόμενο στο κεφάλαιο III του τίτλου IV του μέρους II του κανονισμού 1122/2009, το οποίο επιγράφεται «Διαπιστώσεις σχετικές με την πολλαπλή συμμόρφωση», το άρθρο 70 του κανονισμού αυτού, το οποίο επιγράφεται «Γενικές αρχές και ορισμός», προβλέπει, στην παράγραφο 6, τα εξής:
«Όταν προσδιορίζονται περισσότερες της μιας καταστάσεις μη συμμορφώσεως προς διάφορες πράξεις ή πρότυπα για τον ίδιο τομέα πολλαπλής συμμόρφωσης, οι καταστάσεις αυτές θεωρούνται ως μία κατάσταση μη συμμόρφωσης για τον καθορισμό της μείωσης σύμφωνα με το άρθρο 71 παράγραφος 1 και το άρθρο 72 παράγραφος 1.»
6
Το άρθρο 71 του εν λόγω κανονισμού, που περιέχεται στο εν λόγω κεφάλαιο III και έχει τίτλο «Επιβολή μειώσεων σε περίπτωση αμέλειας», έχει ως εξής:
«1.   Με την επιφύλαξη του άρθρου 77, εάν η προσδιορισθείσα μη συμμόρφωση οφείλεται σε αμέλεια του γεωργού, επιβάλλεται μείωση. Η μείωση αυτή ανέρχεται, κατά κανόνα, σε 3 % του συνολικού ποσού που αναφέρεται στο άρθρο 70 παράγραφος 8.
Εντούτοις, ο οργανισμός πληρωμών μπορεί, βασιζόμενος στην εκτίμηση της αρμόδιας ελεγκτικής αρχής που περιέχεται στο μέρος αξιολόγησης της έκθεσης ελέγχου σύμφωνα με το άρθρο 54 παράγραφος 1 στοιχείο γ), να αποφασίσει είτε να μειώσει το ανωτέρω ποσοστό σε 1 % είτε να το αυξήσει σε 5 % του εν λόγω συνολικού ποσού ή, στις περιπτώσεις που αναφέρονται στο άρθρο 54 παράγραφος 1 στοιχείο γ) δεύτερο εδάφιο, να μην επιβάλει καμία μείωση.
[…]
6.   Σε περίπτωση προσδιορισμού επανειλημμένης μη συμμόρφωσης που συντρέχει με άλλη κατάσταση μη συμμόρφωσης ή άλλη επανειλημμένη μη συμμόρφωση, τα προκύπτοντα ποσοστά μείωσης αθροίζονται. Με την επιφύλαξη του τρίτου εδαφίου της παραγράφου 5, ωστόσο, η μέγιστη μείωση δεν υπερβαίνει το 15 % του συνολικού ποσού που αναφέρεται στο άρθρο 70 παράγραφος 8.»
7
Το άρθρο 72 του ιδίου κανονισμού, που περιλαμβάνεται στο ίδιο κεφάλαιο III και επιγράφεται «Επιβολή μειώσεων και αποκλεισμών στις περιπτώσεις μη συμμόρφωσης εκ προθέσεως», ορίζει, στην παράγραφο 1, τα εξής:
«Με την επιφύλαξη του άρθρου 77, αν η προσδιορισθείσα μη συμμόρφωση έχει διαπραχθεί εκ προθέσεως από τον γεωργό, η εφαρμοστέα μείωση στο συνολικό ποσό που αναφέρεται στο άρθρο 70 παράγραφος 8, ανέρχεται, κατά κανόνα, σε 20 % του εν λόγω συνολικού ποσού.
Εντούτοις, ο οργανισμός πληρωμών μπορεί, βασιζόμενος στην εκτίμηση της αρμόδιας ελεγκτικής αρχής που περιέχεται στο μέρος αξιολόγησης της έκθεσης ελέγχου συμφώνως προς το άρθρο 54 παράγραφος 1 στοιχείο γ), να αποφασίσει να μειώσει το ανωτέρω ποσοστό σε 15 % τουλάχιστον ή, κατά περίπτωση, να το αυξήσει έως και στο 100 % του εν λόγω συνολικού ποσού.»
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
8
Ο M.N.F.M. Nooren, κτηνοτρόφος, ζήτησε άμεσες ενισχύσεις υπό μορφή στηρίξεως για το έτος 2011. Κατά τη διάρκεια του έτους αυτού, οι ελεγκτές της Algemene Inspectiedienst (γενικής επιθεωρήσεως, Κάτω Χώρες) διαπίστωσαν στις εκθέσεις τους σε δέκα περιπτώσεις παραβάσεις διαφόρων υποχρεώσεων που συνδέονταν με την προστασία των μόσχων, οι οποίες είχαν διαπραχθεί από τον M.N.F.M. Nooren.
9
Με απόφαση της 18ης Σεπτεμβρίου 2014, ο Υφυπουργός Οικονομικών, αφού υπολόγισε εκ νέου επανειλημμένως τη μείωση του συνολικού ποσού των άμεσων ενισχύσεων που είχαν χορηγηθεί ή επρόκειτο να χορηγηθούν στον ενδιαφερόμενο, όρισε τη μείωση αυτή σε 55 %.
10
Η μείωση αυτή συνίσταται, αφενός, σε μείωση κατά 15 % για διάφορες περιπτώσεις μη συμμορφώσεως από αμέλεια και, αφετέρου, σε μείωση κατά 40 % για μη συμμόρφωση εκ προθέσεως.
11
Οι προσφεύγοντες της κύριας δίκης άσκησαν προσφυγή ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου κατά της αποφάσεως της 18ης Σεπτεμβρίου 2014.
12
Το δικαστήριο αυτό εκτιμά ότι οι μειώσεις αυτές κατά 15 % και κατά 40 % έχουν καθοριστεί ορθώς.
13
Οι προσφεύγοντες της κύριας δίκης υποστηρίζουν ότι η συνολική μείωση του ποσού των άμεσων ενισχύσεων δεν μπορεί να υπερβεί το 15 %. Ο Υφυπουργός Οικονομικών προβάλλει ότι η επιβληθείσα εν προκειμένω μείωση ορθώς ανέρχεται σε 55 %, το οποίο αντιπροσωπεύει σώρευση των μειώσεων κατά 15 % και κατά 40 %.
14
Κατά το αιτούν δικαστήριο, από τα άρθρα 70 έως 72 του κανονισμού 1122/2009 δεν προκύπτει αν οι μειώσεις του συνολικού ποσού των άμεσων ενισχύσεων στις περιπτώσεις μη συμμορφώσεως από αμέλεια ή εκ προθέσεως μπορούν να αθροιστούν ούτε εάν ο Υφυπουργός Οικονομικών καθόρισε ορθώς το ποσό της συνολικής μειώσεως στο 55 %.
15
Υπ’ αυτές τις συνθήκες, το College van Beroep voor het bedrijfsleven (διοικητικό εφετείο αρμόδιο επί οικονομικών υποθέσεων, Κάτω Χώρες) αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Προέβλεψε ο νομοθέτης της Ένωσης στα άρθρα 70, 71 και 72 κανονισμού 1122/2009 τη δυνατότητα, σε μια κατάσταση όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη όπου πρόκειται για περισσότερες της μίας περιπτώσεις μη συμμορφώσεως εμπίπτουσες στον ίδιο τομέα κανόνων πολλαπλής συμμορφώσεως, αθροίσεως των μειώσεων της ενισχύσεως που απορρέουν, αφενός, από επανειλημμένες και μη επανειλημμένες περιπτώσεις εξ αμελείας μη τηρήσεως των κανόνων πολλαπλής συμμορφώσεως και, αφετέρου, από περιπτώσεις εκ προθέσεως μη τηρήσεως των κανόνων πολλαπλής συμμορφώσεως;
2)
Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως, ποια διάταξη συνιστά τη νομική βάση για μια τέτοια άθροιση και ποιος είναι ο κανόνας υπολογισμού που τη διέπει;
3)
Σε περίπτωση αρνητικής απαντήσεως, υπάρχει άλλη νομική βάση στο δίκαιο της Ένωσης για μια τέτοια άθροιση;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Επί του πρώτου και του δεύτερου ερωτήματος
16
Με το πρώτο και το δεύτερο ερώτημα, τα οποία πρέπει να συνεξεταστούν, το αιτούν δικαστήριο ερωτά, κατ’ ουσίαν, αν τα άρθρα 70 έως 72 του κανονισμού 1122/2009 πρέπει να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι, σε μια κατάσταση όπως αυτή της υποθέσεως της κύριας δίκης, όπου έχουν διαπιστωθεί πλείονες περιπτώσεις μη συμμορφώσεως που εμπίπτουν στον ίδιο τομέα, πρέπει να αθροιστούν, αφενός, η μείωση του συνολικού ποσού των άμεσων ενισχύσεων που έχουν εισπραχθεί ή πρόκειται να εισπραχθούν η οποία ισχύει για τις περιπτώσεις μη συμμορφώσεως λόγω αμέλειας και, αφετέρου, η μείωση η οποία ισχύει για τις περιπτώσεις μη συμμορφώσεως εκ προθέσεως.
17
Με τα άρθρα 70 έως 72, ο κανονισμός 1122/2009 καθορίζει, μεταξύ άλλων, τις λεπτομέρειες εφαρμογής των άρθρων 23 και 24 του κανονισμού 73/2009. Συνεπώς, για να δοθεί απάντηση στο πρώτο και στο δεύτερο ερώτημα, πρέπει, κατ’ αρχάς, να εξεταστούν οι απαιτήσεις που προβλέπονται στα άρθρα 23 και 24 του κανονισμού 73/2009.
18
Το άρθρο 23, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 73/2009 προβλέπει ότι, όταν δεν εφαρμόζονται οι κανονιστικές απαιτήσεις διαχειρίσεως ή δεν τηρείται η καλή γεωργική και περιβαλλοντική κατάσταση σε οποιοδήποτε χρονικό σημείο κατά τη διάρκεια του ημερολογιακού έτους για το οποίο γεωργός υπέβαλε αίτηση ενισχύσεως και όταν η εν λόγω κατάσταση μη συμμορφώσεως είναι το αποτέλεσμα πράξεως ή παραλείψεως άμεσα αποδιδόμενης στον γεωργό αυτόν, επιβάλλεται σε αυτόν μείωση, συμφώνως προς τους λεπτομερείς κανόνες του άρθρου 24 του κανονισμού αυτού, του συνολικού ποσού των άμεσων ενισχύσεων που του χορηγήθηκαν ή πρόκειται να του χορηγηθούν (βλ., συναφώς, απόφαση της 13ης Δεκεμβρίου 2012, Maatschap L.A. en D.A.B. Langestraat en P. Langestraat-Troost, C‑11/12, EU:C:2012:808, σκέψη 22).
19
Από το γράμμα της διατάξεως αυτής προκύπτει ότι κάθε πράξη και παράλειψη καταλήγει, κατ’ αρχήν, σε μείωση του συνολικού ποσού των άμεσων ενισχύσεων που χορηγήθηκαν ή πρόκειται να χορηγηθούν σε γεωργό, η δε μείωση αυτή διέπεται από τους λεπτομερείς κανόνες του άρθρου 24 του εν λόγω κανονισμού.
20
Το άρθρο 24 του κανονισμού 73/2009 προβλέπει, στην παράγραφο 2, ότι, σε περίπτωση αμέλειας το ποσοστό της μειώσεως δεν μπορεί να υπερβαίνει το 5 % ή, σε περίπτωση επαναλαμβανόμενης μη τηρήσεως των κανόνων πολλαπλής συμμορφώσεως, το 15 %. Η παράγραφος 3 του άρθρου αυτού προβλέπει ότι το ποσοστό της μειώσεως δεν μπορεί να είναι κατ’ αρχήν μικρότερο του 20 % και ότι μπορεί να φθάνει έως τον πλήρη αποκλεισμό από ένα ή περισσότερα καθεστώτα ενισχύσεως σε περίπτωση μη συμμορφώσεως εκ προθέσεως προς τους κανόνες αυτούς. Η παράγραφος 4 του εν λόγω άρθρου προβλέπει ότι, σε κάθε περίπτωση, το συνολικό ποσό των μειώσεων και αποκλεισμών για ένα ημερολογιακό έτος δεν μπορεί να υπερβαίνει το συνολικό ποσό που αναφέρεται στο άρθρο 23, παράγραφος 1, του κανονισμού 73/2009.
21
Έτσι, το άρθρο 24 του κανονισμού 73/2009 καθορίζει τα διάφορα όρια των μειώσεων και των αποκλεισμών των άμεσων ενισχύσεων που έχουν εισπραχθεί ή πρόκειται να εισπραχθούν για τις περιπτώσεις αμέλειας και εκ προθέσεως μη τηρήσεως των κανόνων της πολλαπλής συμμορφώσεως, καθώς και ένα ανώτατο όριο για όλες τις περιπτώσεις ενός ημερολογιακού έτους.
22
Οι λεπτομέρειες εφαρμογής των παραγράφων 2 και 3 του άρθρου αυτού διευκρινίζονται, συμφώνως προς την παράγραφο 1, αντιστοίχως, στα άρθρα 71 και 72 του κανονισμού 1122/2009, τα οποία επιγράφονται, το μεν πρώτο, «Επιβολή μειώσεων σε περίπτωση αμέλειας», το δε δεύτερο, «Επιβολή μειώσεων και αποκλεισμών στις περιπτώσεις μη συμμόρφωσης εκ προθέσεως».
23
Λαμβανόμενου υπόψη ότι το άρθρο 71 του κανονισμού 1122/2009 εφαρμόζεται σε περίπτωση αμέλειας και το άρθρο 72 του κανονισμού αυτού στις περιπτώσεις μη συμμορφώσεως εκ προθέσεως, κανένα από τα άρθρα αυτά δεν μπορεί, αφ’ εαυτού, να καλύψει μια κατάσταση όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη η οποία περιλαμβάνει περιπτώσεις μη συμμορφώσεως εκ προθέσεως μαζί με περιπτώσεις μη συμμορφώσεως λόγω αμέλειας.
24
Επιπλέον, το άρθρο 71, παράγραφος 6, του κανονισμού 1122/2009 προβλέπει ότι, σε περίπτωση προσδιορισμού επανειλημμένης μη συμμορφώσεως που συντρέχει με άλλη κατάσταση μη συμμορφώσεως ή άλλη επανειλημμένη μη συμμόρφωση, τα προκύπτοντα ποσοστά μειώσεως αθροίζονται υπό την προϋπόθεση ότι η μέγιστη μείωση δεν υπερβαίνει το 15 % του συνολικού ποσού που αναφέρεται στο άρθρο 70, παράγραφος 8, του κανονισμού αυτού, υπό την επιφύλαξη της παραγράφου 5, τρίτο εδάφιο, του άρθρου 71. Αντιθέτως, όσον αφορά τις περιπτώσεις μη συμμορφώσεως εκ προθέσεως, το άρθρο 72, παράγραφος 1, του εν λόγω κανονισμού προβλέπει μείωση κατά 20 %, δυνάμενη να περιορισθεί έως το 15 % ή να φθάσει έως το 100 % του συνολικού ποσού των άμεσων ενισχύσεων που έχουν εισπραχθεί ή πρόκειται να εισπραχθούν.
25
Εντεύθεν προκύπτει ότι, εάν ήθελε θεωρηθεί ότι το άρθρο 71, παράγραφος 6, του κανονισμού καλύπτει αφ’ εαυτού, όπως υποστηρίζουν οι προσφεύγοντες της κύριας δίκης, μια κατάσταση όπως η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης, το ποσοστό μειώσεως του συνολικού ποσού των άμεσων ενισχύσεων που έχουν εισπραχθεί ή πρόκειται να εισπραχθούν δεν θα υπερέβαινε το 15 %, το οποίο αντιπροσωπεύει το ελάχιστο ποσοστό εάν διαπιστωθεί μία μόνον περίπτωση μη συμμορφώσεως εκ προθέσεως, και θα ήταν μικρότερο του 20 %, το οποίο αντιστοιχεί στο ποσοστό που πρέπει να εφαρμόζεται εν γένει σε μια τέτοια περίπτωση.
26
Μια τέτοια ερμηνεία θα είχε, καταρχάς, ως αποτέλεσμα, όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 37 των προτάσεών του, να αποστερήσει το άρθρο 72 του κανονισμού 1122/2009 από την πρακτική του αποτελεσματικότητα. Περαιτέρω, θα αντέβαινε στον σκοπό του κανονισμού αυτού, ο οποίος, κατά τη σκέψη 35 της αποφάσεως της 13ης Δεκεμβρίου 2012, Maatschap L.A. en D.A.B. Langestraat en P. Langestraat-Troost (C-11/12, EU:C:2012:808), είναι η προαγωγή της τηρήσεως των κανόνων πολλαπλής συμμορφώσεως. Τέλος, θα αντέβαινε στο άρθρο 23, παράγραφος 1, του κανονισμού 73/2009, το οποίο ορίζει ότι κάθε πράξη και παράλειψη καταλήγει, κατ’ αρχήν, σε μείωση του συνολικού ποσού των άμεσων ενισχύσεων που έχουν χορηγηθεί ή πρόκειται να χορηγηθούν, και στο άρθρο 24, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού, το οποίο υποχρεώνει τις εθνικές αρχές να λαμβάνουν υπόψη, μεταξύ άλλων, τη σοβαρότητα της καταστάσεως της μη τηρήσεως των κανόνων της πολλαπλής συμμορφώσεως.
27
Ομοίως, το άρθρο 72, παράγραφος 1, του κανονισμού 1122/2009 δεν μπορεί, όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 51 των προτάσεών του, να καλύψει αφ’ εαυτού μια κατάσταση όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη, όχι μόνον λόγω του τίτλου του άρθρου αυτού, αλλά και λόγω του γράμματος της διατάξεως αυτής, η οποία αναφέρει αποκλειστικώς τις περιπτώσεις μη συμμορφώσεως «εκ προθέσεως».
28
Εξάλλου, κατά το γράμμα του άρθρου 70, παράγραφος 6, του κανονισμού 1122/2009, πρέπει, κατά τον καθορισμό της μειώσεως συμφώνως προς το άρθρο 71, παράγραφος 1, και το άρθρο 72, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού, να θεωρείται ότι πλείονες διαπιστούμενες περιπτώσεις μη συμμορφώσεως προς διάφορες πράξεις ή πρότυπα για τον ίδιο τομέα συνιστούν μία μόνον περίπτωση μη συμμορφώσεως.
29
Από τη διάταξη αυτή, σε συνδυασμό με τα άρθρα 71 και 72 του εν λόγω κανονισμού, προκύπτει ότι, αφενός, πλείονες περιπτώσεις μη συμμορφώσεως λόγω αμέλειας για τον ίδιο τομέα συνιστούν μία μόνον περίπτωση μη συμμορφώσεως που οφείλεται σε αμέλεια και ότι, αφετέρου, οι περιπτώσεις μη συμμορφώσεως εκ προθέσεως για τον ίδιο τομέα συνιστούν επίσης μία μόνον περίπτωση μη συμμορφώσεως εκ προθέσεως.
30
Επομένως, σε περιπτώσεις όπως αυτή της υποθέσεως της κύριας δίκης, θα πρέπει να καθορίζεται το ποσοστό της μειώσεως του συνολικού ποσού των άμεσων ενισχύσεων που έχουν εισπραχθεί ή πρόκειται να εισπραχθούν για τις περιπτώσεις μη συμμορφώσεως λόγω αμέλειας, συμφώνως προς το άρθρο 71 του κανονισμού 1122/2009 και, παράλληλα, να καθορίζεται το ποσοστό της μειώσεως αυτής για τις περιπτώσεις μη συμμορφώσεως εκ προθέσεως συμφώνως προς το άρθρο 72 του κανονισμού 1122/2009.
31
Εν συνεχεία, εκτός από το άρθρο 24, παράγραφος 4, του κανονισμού 73/2009, το οποίο προβλέπει ανώτατο όριο για το σύνολο των μειώσεων και των αποκλεισμών για ένα ημερολογιακό έτος και ελλείψει κάποιας άλλης διατάξεως στους κανονισμούς 73/2009 και 1122/2009 καλύπτουσας από κοινού τις περιπτώσεις μη συμμορφώσεως λόγω αμέλειας και μη συμμορφώσεως εκ προθέσεως, πρέπει να αθροίζονται τα δύο ποσοστά που καθορίζονται συμφώνως προς τα άρθρα 71 και 72 του κανονισμού 1122/2009.
32
Από το σύνολο των προεκτεθέντων προκύπτει ότι στο πρώτο και στο δεύτερο ερώτημα προσήκει η απάντηση ότι τα άρθρα 70 έως 72 του κανονισμού 1122/2009, σε συνδυασμό με τα άρθρα 23 και 24 του κανονισμού 73/2009, έχουν την έννοια ότι, σε μια κατάσταση όπως αυτή της υποθέσεως της κύριας δίκης, όπου έχουν διαπιστωθεί πλείονες περιπτώσεις μη συμμορφώσεως για τον ίδιο τομέα, πρέπει να αθροίζονται, αφενός, η μείωση του συνολικού ποσού των άμεσων ενισχύσεων που έχουν εισπραχθεί ή πρόκειται να εισπραχθούν η οποία ισχύει για τις περιπτώσεις μη συμμορφώσεως λόγω αμέλειας και, αφετέρου, η μείωση η οποία ισχύει επιβάλλεται για τις περιπτώσεις μη συμμορφώσεως εκ προθέσεως, το δε συνολικό ποσό των μειώσεων για ένα ημερολογιακό έτος πρέπει να καθορίζεται τηρουμένης της αρχής της αναλογικότητας και να μην υπερβαίνει το συνολικό ποσό που αναφέρεται στο άρθρο 23, παράγραφος 1, του κανονισμού 73/2009.
Επί του τρίτου ερωτήματος
33
Δεδομένου ότι το τρίτο ερώτημα υποβάλλεται επικουρικώς για την περίπτωση που στο πρώτο και στο δεύτερο ερώτημα δοθεί αρνητική απάντηση, παρέλκει η απάντηση στο τρίτο ερώτημα.
Επί των δικαστικών εξόδων
34
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πρώτο τμήμα) αποφαίνεται:
Τα άρθρα 70 έως 72 του κανονισμού (ΕΚ) 1122/2009 της Επιτροπής, της 30ής Νοεμβρίου 2009, σχετικά με τη θέσπιση λεπτομερών διατάξεων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) 73/2009 του Συμβουλίου όσον αφορά την πολλαπλή συμμόρφωση, τη διαφοροποίηση και το ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης και ελέγχου, στο πλαίσιο των καθεστώτων άμεσης στήριξης για τους γεωργούς που προβλέπονται στον εν λόγω κανονισμό, καθώς και λεπτομερών διατάξεων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) 1234/2007 του Συμβουλίου όσον αφορά την πολλαπλή συμμόρφωση στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης που προβλέπεται για τον αμπελοοινικό τομέα, σε συνδυασμό με τα άρθρα 23 και 24 του κανονισμού (ΕΚ) 73/2009 του Συμβουλίου, της 19ης Ιανουαρίου 2009, σχετικά με τη θέσπιση κοινών κανόνων για τα καθεστώτα άμεσης στήριξης για τους γεωργούς στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής και τη θέσπιση ορισμένων καθεστώτων στήριξης για τους γεωργούς, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) 1290/2005, (ΕΚ) 247/2006, (ΕΚ) 378/2007 και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) 1782/2003, έχουν την έννοια ότι, σε μια κατάσταση όπως αυτή της υποθέσεως της κύριας δίκης, όπου έχουν διαπιστωθεί πλείονες περιπτώσεις μη συμμορφώσεως για τον ίδιο τομέα, πρέπει να αθροίζονται, αφενός, η μείωση του συνολικού ποσού των άμεσων ενισχύσεων που έχουν εισπραχθεί ή πρόκειται να εισπραχθούν η οποία ισχύει για τις περιπτώσεις μη συμμορφώσεως λόγω αμέλειας και, αφετέρου, η μείωση η οποία ισχύει για τις περιπτώσεις μη συμμορφώσεως εκ προθέσεως, το δε συνολικό ποσό των μειώσεων για ένα ημερολογιακό έτος πρέπει να καθορίζεται τηρουμένης της αρχής της αναλογικότητας και να μην υπερβαίνει το συνολικό ποσό που αναφέρεται στο άρθρο 23, παράγραφος 1, του κανονισμού 73/2009.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η ολλανδική.