62024CJ0458_RES
Kawża C‑458/24 [Daraa] (
i
)
DO
vs
Bundesrepublik Deutschland
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-Verwaltungsgericht Sigmaringen)
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (It‑Tieni Awla) tal‑5 ta’ Marzu 2026
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Politika tal-ażil – Regolament (UE) Nru 604/2013 – Artikolu 3(2) – Artikolu 29 – Trasferiment tal-applikant għall-ażil lejn l-Istat Membru responsabbli għall-eżami tal-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali – Sospensjoni, mill-Istat Membru responsabbli, tat-teħid inkarigu u tat-teħid lura tal-applikanti għall-ażil – Direttiva (UE) 2013/32 – Artikolu 33 – Applikazzjonijiet inammissibbli”
Kontrolli fil-fruntieri, ażil u immigrazzjoni – Politika tal-ażil – Kriterji u mekkaniżmi għad-determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli biex jeżamina applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali – Regolament Nru 604/2013 – Proċeduri ta’ teħid inkarigu u ta’ teħid lura – Terminu stabbilit biex jitwettaq it-trasferiment tal-applikant għal protezzjoni internazzjonali – Konsegwenza tan-nuqqas ta’ osservanza ta’ dan it-terminu – Trasferiment tar-responsabbiltà għall-eżami tal-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali lill-Istat Membru rikjedenti – Raġunijiet għan-nuqqas ta’ osservanza tat-terminu imputabbli lill-Istat jew lill-persuna kkonċernata – Assenza ta’ effett
(Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 604/2013, Artikolu 29(1) u (2))
(ara l-punti 45 sa 47, u 49 sa 61)
Kontrolli fil-fruntieri, ażil u immigrazzjoni – Politika tal-ażil – Kriterji u mekkaniżmi għad-determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli biex jeżamina applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali – Regolament Nru 604/2013 – Proċeduri ta’ teħid inkarigu u ta’ teħid lura – Sospensjoni unilaterali mill-Istat Membru inizjalment indikat bħala responsabbli – Assenza ta’ nuqqasijiet sistemiċi li jwasslu għal riskju ta’ trattament inuman jew degradanti – Stat Membru li jiddetermina lill-Istat Membru responsabbli – Obbligu għal dan l-Istat li jeżamina l-kriterji għad-determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli u li jsir responsabbli huwa stess – Assenza – Persuni suġġetti għal deċiżjoni ta’ trasferiment – Nuqqas ta’ osservanza tat-terminu għat-trasferiment – Responsabbiltà ta’ eżami trażmessa ipso jure lill-Istat Membru rikjedenti – Nuqqas ta’ konformità kkawżat mis-sospensjoni unilaterali – Assenza ta’ effett
(Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 604/2013, it-tieni u t-tielet subparagrafu tal-Artikolu 3(2), u Artikolu 29(1) u (2))
(ara l-punt 66 u d-dispożittiv 1)
Kontrolli fil-fruntieri, ażil u immigrazzjoni – Politika tal-ażil – Proċeduri għall-għoti u għall-irtirar tal-protezzjoni internazzjonali – Direttiva 2013/32 – Proċedura għall-eżami ta’ applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali – Applikazzjoni li tista’ titqies inammissibbli mill-Istati Membri – Motiv – Stat Membru ieħor li huwa responsabbli għall-eżami u li aċċetta talba biex jieħu inkarigu ta’ jew biex jieħu lura lill-applikant – Inammissibbiltà – Deċiżjoni ta’ trasferiment u nuqqas ta’ eżami skont ir-Regolament Nru 604/2013 – Ammissibbiltà
(Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2013/32, Artikolu 33(1))
(ara l-punt 73 u d-dispożittiv 3)
Sunt
Adita b’talba għal deċiżjoni preliminari mill-Verwaltungsgericht Sigmaringen (il-Qorti Amministrattiva ta’ Sigmaringen, il-Ġermanja), il-Qorti tal-Ġustizzja interpretat ir-Regolament Nru 604/2013 (
1
) kif ukoll id-Direttiva 2013/32 (
2
), sabiex tippreċiża r-responsabbiltajiet relatati mal-eżami tal-applikazzjonijiet għal protezzjoni internazzjonali f’sitwazzjoni ta’ sospensjoni, mill-Istat Membru responsabbli, tat-teħid inkarigu tal-applikanti kkonċernati.
DO, ċittadin Sirjan, daħal fil-Ġermanja fit‑18 ta’ April 2023 u ppreżenta applikazzjoni għall-ażil hemmhekk fis‑26 ta’ April tal-istess sena. Madankollu, ir-Repubblika Taljana ġiet identifikata bħala l-Istat Membru responsabbli għall-eżami ta’ din l-applikazzjoni.
Il-Bundesamt für Migration und Flüchtlinge (l-Uffiċċju Federali tal-Migrazzjoni u tar-Refuġjati, il-Ġermanja) ressaq talba lir-Repubblika Taljana sabiex tieħu inkarigu lil DO, iżda ma rċeviex risposta. Għalhekk, skont l-Artikolu 22(7) tar-Regolament Dublin III, huwa qies it-talba bħala aċċettata u ddeċieda, fit‑18 ta’ Lulju 2023, li jiċħad l-applikazzjoni għall-ażil ta’ DO bħala inammissibbli.
Fis‑27 ta’ Lulju 2023, DO ppreżenta rikors kontra din id-deċiżjoni quddiem il-Qorti Amministrattiva ta’ Sigmaringen, il-qorti tar-rinviju.
Dik il-qorti osservat li minn żewġ ċirkulari mxandra mill-awtoritajiet Taljani f’Diċembru 2022 kien jirriżulta li, provviżorjament u mingħajr preġudizzju għal eċċezzjonijiet, ir-Repubblika Taljana ma kinitx ser taċċetta iktar trasferimenti ta’ applikanti għal protezzjoni internazzjonali lejn l-Italja skont ir-Regolament Dublin III. B’hekk hija kienet ser tirrifjuta kull teħid inkarigu tal-applikanti li jaqgħu taħt ir-responsabbiltà tagħha skont dan ir-regolament.
F’dawk iċ-ċirkustanzi, il-qorti tar-rinviju ddeċidiet li tagħmel diversi domandi preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja li essenzjalment staqsew jekk, minn naħa, fis-sitwazzjoni partikolari fejn Stat Membru indikat bħala responsabbli jkun issospenda unilateralment it-teħid ta’ inkarigu u t-teħid lura tal-applikanti għal protezzjoni internazzjonali, ir-responsabbiltà għall-eżami ta’ applikazzjoni tiġix ittrasferita lill-Istat Membru li jiddetermina lill-Istat Membru responsabbli. Min-naħa l-oħra, il-qorti tar-rinviju talbet lill-Qorti tal-Ġustizzja tippreċiża jekk id-Direttiva 2013/32 tippermettix li applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali tiġi miċħuda bħala inammissibbli minħabba li l-Istat Membru responsabbli ma jkunx lest li jieħu inkarigu jew li jieħu lura lil applikant għal protezzjoni internazzjonali.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Fl-ewwel lok, fir-rigward tar-responsabbiltà għall-eżami ta’ applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret qabel kollox li l-Istat Membru li jwettaq id-determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli jista’ huwa stess isir responsabbli għal dan l-eżami. Dan ikun il-każ jekk ikun impossibbli għalih, minħabba “nuqqasijiet sistemiċi” fil-proċedura tal-ażil u fil-kundizzjonijiet ta’ akkoljenza tal-applikanti li jwasslu għal “riskju ta’ trattament inuman jew degradanti fis-sens tal-Artikolu 4 tal-[Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea]”, li jittrasferixxi lill-applikant lejn l-Istat Membru responsabbli u jekk isib, wara eżami ulterjuri tal-kriterji stabbiliti fil-Kapitolu III tar-Regolament Dublin III, li huwa ma jistax jittrasferixxi lill-applikant lejn Stat Membru indikat abbażi ta’ dawn il-kriterji jew lejn l-ewwel Stat Membru li quddiemu tkun ġiet ippreżentata l-applikazzjoni.
Issa, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li sospensjoni unilaterali tat-teħid ta’ inkarigu u tat-teħid lura tal-applikanti għal protezzjoni internazzjonali, bħal dik inkwistjoni f’dan il-każ, ma hijiex ta’ natura, waħedha, li tiġġustifika l-konstatazzjoni ta’ tali nuqqas sistemiku li jwassal għal riskju ta’ trattament inuman jew degradanti.
F’tali każ, l-Istat Membru li jipproċedi għad-determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli la għandu jkompli bl-eżami tal-kriterji stabbiliti fil-Kapitolu III tar-Regolament Dublin III abbażi tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 3(2) ta’ dan ir-Regolament, u lanqas ma għandu jsir huwa stess l-Istat Membru responsabbli skont it-tielet subparagrafu tal-Artikolu 3(2) tal-istess regolament.
Għaldaqstant, ma jistax jitqies li teżisti kundizzjoni ta’ applikazzjoni mhux miktuba tat-tieni u tat-tielet subparagrafu tal-Artikolu 3(2) tar-Regolament Dublin III, li tgħid li l-Istat Membru responsabbli għandu jkun lest li jieħu inkarigu jew li jieħu lura lill-applikanti għal protezzjoni internazzjonali.
Sussegwentement, dejjem fis-sitwazzjoni ta’ sospensjoni unilaterali tat-teħid inkarigu u tat-teħid lura tal-applikanti għal protezzjoni internazzjonali minn Stat Membru, il-Qorti tal-Ġustizzja eżaminat ir-riskju, invokat mill-qorti tar-rinviju, li l-applikant għal protezzjoni internazzjonali kkonċernat jista’ jkollu l-aċċess tiegħu għall-proċedura ta’ protezzjoni internazzjonali indebitament ostakolat u li fl-aħħar mill-aħħar ebda Stat Membru ma jeżamina l-applikazzjoni tiegħu.
F’dan ir-rigward, hija fakkret li l-Artikolu 29(2) tar-Regolament Dublin III jipprevedi trasferiment ipso jure tar-responsabbiltà lill-Istat Membru rikjedenti, mingħajr ma jissuġġetta dan it-trasferiment għal kwalunkwe reazzjoni mill-Istat Membru responsabbli, meta t-trasferiment tal-applikant inkwistjoni lejn dan l-aħħar Stat Membru ma jsirx fit-terminu ta’ trasferiment, li bħala prinċipju huwa ta’ sitt xhur. Din id-dispożizzjoni hija fformulata f’termini wiesgħa, mingħajr ebda limitazzjoni tat-trasferiment tar-responsabbiltà għal każijiet speċifiċi. Għalhekk, l-imsemmi trasferiment ta’ responsabbiltà jsir indipendentement mir-raġunijiet għal nuqqas ta’ eżekuzzjoni tat-trasferiment fit-terminu stabbilit u mill-fatt li n-nuqqas ta’ eżekuzzjoni jkun imputabbli lill-Istat Membru rikjedenti, lill-Istat Membru responsabbli jew lill-persuna kkonċernata. Għaldaqstant, dan iseħħ anki meta t-trasferiment tal-persuna kkonċernata ma setax jirnexxi fit-terminu ta’ trasferiment stabbilit minħabba s-sospensjoni unilaterali tat-teħid ta’ inkarigu u tat-teħid lura mill-Istat Membru indikat bħala responsabbli skont il-kriterji stabbiliti fil-Kapitolu III tar-Regolament Dublin III.
L-għanijiet imfittxija mir-Regolament Dublin III jsostnu din l-interpretazzjoni. F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li, fid-dawl tal-għanijiet ta’ ħeffa fid-determinazzjoni tal-Istat Membru responsabbli għall-eżami ta’ applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali u ta’ garanzija ta’ aċċess effettiv għall-proċeduri għall-għoti ta’ tali protezzjoni, huwa importanti li l-applikazzjonijiet għal protezzjoni internazzjonali jiġu, jekk ikun il-każ, eżaminati minn Stat Membru differenti minn dak indikat bħala responsabbli skont il-kriterji stabbiliti fil-Kapitolu III tar-Regolament Dublin III, fil-każ ta’ nuqqas ta’ eżekuzzjoni tat-trasferiment tal-applikant fit-terminu ta’ trasferiment mogħti.
F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet li din l-interpretazzjoni tippermetti lill-Istat Membru responsabbli jevita, fi tmiem it-terminu ta’ trasferiment u bis-sempliċi fatt ta’ sospensjoni unilaterali tal-proċeduri ta’ teħid inkarigu u ta’ teħid lura tal-applikanti għall-ażil, ir-responsabbiltajiet tiegħu skont ir-Regolament Dublin III. Madankollu, hija enfasizzat li, anki f’tali każ, l-Istat Membru rikjedenti u l-Istat Membru responsabbli għandhom jikkonsultaw u jikkooperaw flimkien sabiex jaslu għal trasferiment qabel l-iskadenza tat-terminu ta’ trasferiment. Barra minn hekk, ir-responsabbiltà ta’ dan l-aħħar Stat Membru tibqa’ sħiħa u kompleta matul dan it-terminu, b’tali mod li, matul dan it-terminu, is-sistema tal-kriterji ta’ determinazzjoni tar-responsabbiltà stabbilita mir-Regolament Dublin III tinżamm.
It-trasferiment ipso jure tar-responsabbiltà li tiġi eżaminata l-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali fil-każ ta’ nuqqas ta’ eżekuzzjoni tat-trasferiment tal-persuna kkonċernata f’dan it-terminu huwa, fl-aħħar mill-aħħar, l-uniku mod biex jiġi ggarantit lil din il-persuna aċċess effettiv għall-proċedura ta’ ażil.
Finalment, Stat Membru ma jistax jiġġustifika n-nuqqas ta’ eżekuzzjoni tal-obbligi tiegħu taħt id-dritt tal-Unjoni bil-fatt li Stati Membri oħra wkoll jonqsu milli jwettqu l-obbligi tagħhom. Ir-rimedju kontra ksur possibbli tar-Regolament Dublin III mill-Istat Membru inizjalment indikat bħala responsabbli jinsab fil-possibbiltà, għall-Kummissjoni Ewropea kif ukoll għal kull Stat Membru ieħor, li jippreżentaw rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu kontra dan l-Istat Membru.
Fit-tieni lok, fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali tistax tiġi miċħuda bħala inammissibbli minħabba li l-Istat Membru responsabbli ma jkunx lest li jieħu inkarigu jew li jieħu lura lill-applikant għal protezzjoni internazzjonali, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li l-Artikolu 33(2) tad-Direttiva 2013/32 jelenka b’mod eżawrjenti s-sitwazzjonijiet li fihom l-Istati Membri jistgħu jqisu applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali bħala inammissibbli. B’hekk, u fid-dawl tan-natura derogatorja tal-motivi ta’ inammissibbiltà ta’ dan l-elenkar, din id-dispożizzjoni għandha tkun suġġetta għal interpretazzjoni stretta u għalhekk ma tistax tiġi applikata għal sitwazzjoni li ma tikkorrispondix mal-formulazzjoni tagħha.
Issa, l-Artikolu 33(1) tad-Direttiva 2013/32 jiddistingwi b’mod ċar il-każijiet li fihom applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali ma tiġix eżaminata skont ir-Regolament Dublin III mill-każijiet li fihom tali applikazzjoni tista’ tiġi miċħuda bħala inammissibbli għal waħda mir-raġunijiet elenkati b’mod eżawrjenti fl-Artikolu 33(2) ta’ din id-direttiva.
Konsegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li l-Artikolu 33(1) tad-Direttiva 2013/32 ma jippermettix li applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali tiġi miċħuda bħala inammissibbli fuq il-bażi li l-Istat Membru responsabbli ma kienx lest li jieħu inkarigu jew li jieħu lura lill-applikant.
(
i
)	L-isem ta’ din il-kawża huwa fittizju. Dan l-isem ma jikkorrispondi għall-isem reali ta’ ebda waħda mill-partijiet fil-proċedura.
(
1
)	Regolament (UE) Nru 604/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas- 26 ta’ Ġunju 2013 li jistabbilixxi l-kriterji u l-mekkaniżmi biex ikun iddeterminat liema hu l-Istat Membru responsabbli biex jeżamina applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali iddepożitata għand wieħed mill-Istati Membri minn ċittadin ta’ pajjiż terz jew persuna apolida (ĠU 2013, L 180, p. 31, rettifika fil-ĠU 2017, L 49, p. 50, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Dublin III”).
(
2
)	Direttiva 2013/32/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas 26 ta’ Ġunju 2013 dwar proċeduri komuni għall-għoti u l-irtirar tal-protezzjoni internazzjonali (ĠU 2013, L 180, p. 60).