62024CO0001
ΔΙΑΤΑΞΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ένατο τμήμα)
της 2ας Οκτωβρίου 2024 (
*1
)
«Προδικαστική παραπομπή – Άρθρο 53, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου – Άρθρο 267 ΣΛΕΕ – Έννοια του όρου “δικαστήριο” – College voor de Rechten van de Mens (Ινστιτούτο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, Κάτω Χώρες) – Δεσμευτικός χαρακτήρας της δικαιοδοσίας του αιτούντος οργάνου – Μη δεσμευτική απόφαση – Προδήλως απαράδεκτο»
Στην υπόθεση C‑1/24,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το College voor de Rechten van de Mens (Ινστιτούτο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, Κάτω Χώρες) με απόφαση της 8ης Μαΐου 2023, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 2 Ιανουαρίου 2024, στο πλαίσιο της διαδικασίας
X
κατά
Achmea Schadeverzekeringen NV,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (ένατο τμήμα),
συγκείμενο από τους O. Spineanu-Matei, πρόεδρο τμήματος, J.‑C. Bonichot (εισηγητή) και S. Rodin, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: P. Pikamäe
γραμματέας: A. Calot Escobar
κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, να αποφανθεί με αιτιολογημένη διάταξη σύμφωνα με το άρθρο 53, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου,
εκδίδει την ακόλουθη
Διάταξη
1
Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 21 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της οδηγίας 2004/113/ΕΚ του Συμβουλίου, της 13ης Δεκεμβρίου 2004, για την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών στην πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες και την παροχή αυτών (ΕΕ 2004, L 373, σ. 37).
2
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο διαδικασίας διεξαγομένης ενώπιον του College voor de Rechten van de Mens (Ινστιτούτου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, Κάτω Χώρες) μεταξύ της X, ιδιοκτήτριας ατομικής επιχειρήσεως, και της Achmea Schadeverzekeringen NV, ασφαλιστικής εταιρίας (στο εξής: Achmea), σχετικά με την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως ανδρών και γυναικών όσον αφορά τη δυνατότητα των εργοδοτών να συνάπτουν ασφαλιστικές συμβάσεις κατά των συνεπειών της απουσίας του προσωπικού τους.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
3
Το άρθρο 3 της οδηγίας 2004/113, το οποίο φέρει τον τίτλο «Πεδίο εφαρμογής», ορίζει τα εξής:
«1.   Εντός των ορίων των αρμοδιοτήτων που ανατίθενται στην [Ευρωπαϊκή] Κοινότητα, η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται σε όλα τα πρόσωπα τα οποία παρέχουν αγαθά και υπηρεσίες που διατίθενται στο κοινό ανεξάρτητα από το ενδιαφερόμενο πρόσωπο τόσο στο δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα, συμπεριλαμβανομένων των δημόσιων οργανισμών, και που προσφέρονται εκτός του τομέα του ιδιωτικού και του οικογενειακού βίου και των συναλλαγών που διεξάγονται στο πλαίσιο αυτό.
[…]
4.   Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται σε θέματα απασχόλησης και επαγγελματικής δραστηριότητας. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται για τις μη μισθωτές δραστηριότητες, εφόσον τα θέματα αυτά καλύπτονται από άλλες κοινοτικές νομοθετικές πράξεις.»
4
Το άρθρο 5 της οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Αναλογιστικοί παράγοντες», ορίζει στην παράγραφο 1 τα ακόλουθα:
«Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι η χρήση του φύλου, σε όλα τα νέα συμβόλαια που συνάπτονται μετά τις 21 Δεκεμβρίου 2007 το αργότερο, ως συντελεστή για τον υπολογισμό των ασφαλίστρων και παροχών για σκοπούς ασφαλιστικών και άλλων συναφών χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, δεν οδηγεί σε διαφορές μεταξύ των ατομικών ασφαλίστρων και παροχών.»
Το ολλανδικό δίκαιο
5
To άρθρο 7 του Algemene wet gelijke behandeling (γενικού νόμου περί ίσης μεταχειρίσεως), της 2ας Μαρτίου 1994 (Stb. 1994, αριθ. 230) (στο εξής: γενικός νόμος περί ίσης μεταχειρίσεως), προβλέπει στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Απαγορεύονται οι δυσμενείς διακρίσεις κατά την προμήθεια αγαθών ή την παροχή υπηρεσιών ή κατά την παροχή προσβάσεως σε αγαθά ή υπηρεσίες, καθώς και στο πλαίσιο της συνάψεως, εκτελέσεως ή καταγγελίας σχετικών συμβάσεων, όπως και στο πλαίσιο της παροχής καθοδηγήσεως για τη σταδιοδρομία και συμβουλών ή πληροφοριών σχετικά με τον σχολικό ή επαγγελματικό προσανατολισμό, σε περίπτωση κατά την οποία οι πράξεις αυτές τελούνται:
a.
στο πλαίσιο της ασκήσεως επαγγέλματος ή εμπορικής δραστηριότητας·
b.
από δημόσιες αρχές·
c.
από φορείς που δραστηριοποιούνται στον τομέα της στέγασης, της κοινωνικής προστασίας, της υγειονομικής περίθαλψης, του πολιτισμού ή της εκπαίδευσης, ή
d.
από φυσικά πρόσωπα που δεν ενεργούν στο πλαίσιο της ασκήσεως επαγγέλματος ή εμπορικής δραστηριότητας, υπό την προϋπόθεση ότι οι εν λόγω πράξεις εντάσσονται στον δημόσιο βίο.»
6
Το άρθρο 10, παράγραφος 1, του Wet College voor de rechten van de mens (νόμου περί του Ινστιτούτου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου), της 24ης Νοεμβρίου 2011 (Stb. 2011, αριθ. 573), ορίζει τα εξής:
«Κατόπιν γραπτής αιτήσεως, το [College voor de Rechten van de Mens (Ινστιτούτο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου)] δύναται να διενεργεί έρευνα προκειμένου να διαπιστωθεί εάν υπήρξε ή εάν υφίσταται δυσμενής διάκριση κατά την έννοια του γενικού νόμου περί ίσης μεταχειρίσεως, του [Wet gelijke behandeling van mannen en vrouwen (νόμου περί ίσης μεταχειρίσεως ανδρών και γυναικών)] ή του άρθρου 646 του βιβλίου 7 του [Burgerlijk Wetboek (αστικού κώδικα)], δύναται δε να κοινοποιεί τη σχετική απόφασή του. Το [College voor de Rechten van de Mens (Ινστιτούτο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου)] δύναται επίσης να διενεργεί έρευνα, με δική του πρωτοβουλία, προκειμένου να διαπιστωθεί αν η δυσμενής διάκριση έχει συστηματικό χαρακτήρα και δύναται να κοινοποιεί τη σχετική απόφασή του.»
7
Το άρθρο 11 του νόμου περί του Ινστιτούτου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου ορίζει στην παράγραφο 1 τα ακόλουθα:
«Το [College voor de Rechten van de Mens (Ινστιτούτο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου)] κινεί έρευνα και κοινοποιεί εγγράφως την απόφασή του, η οποία πρέπει να είναι αιτιολογημένη, στον αιτούντα, στον αυτουργό της δυσμενούς διακρίσεως και, κατά περίπτωση, στο θύμα της δυσμενούς διακρίσεως.»
8
Το άρθρο 13 του ως άνω νόμου προβλέπει στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Σε περίπτωση συμπεριφοράς αντίθετης προς τον γενικό νόμο περί ίσης μεταχειρίσεως, προς τον νόμο περί ίσης μεταχειρίσεως ανδρών και γυναικών ή προς το άρθρο 646 του βιβλίου 7 του αστικού κώδικα, το [College voor de Rechten van de Mens (Ινστιτούτο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου)] δύναται να προσφύγει στη δικαιοσύνη με αίτημα να κηρυχθεί παράνομη ή να απαγορευθεί η εν λόγω συμπεριφορά, ή με αίτημα να εξαλειφθούν οι συνέπειές της.»
9
Κατά το άρθρο 28 του Besluit werkwijze onderzoek gelijke behandeling (διατάγματος περί των όρων διενέργειας έρευνας σχετικής με την ίση μεταχείριση):
«Η απόφαση του [College voor de Rechten van de Mens (Ινστιτούτου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου)], συνοδευόμενη ενδεχομένως από συστάσεις, είναι δημόσια. Η παράδοση ανωνυμοποιημένου αντιγράφου της αποφάσεως μπορεί να αρκεί εφόσον, κατά το [College voor de Rechten van de Mens (Ινστιτούτο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου)], τούτο επιβάλλεται για λόγους προστασίας των ουσιαστικών συμφερόντων των μερών, των ενδιαφερομένων ή τρίτων.»
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
10
Η Χ απασχολεί αποκλειστικώς γυναίκες εργαζομένους στην επιχείρησή της.
11
Η Achmea παρέχει σε επιχειρηματίες ασφαλίσεις κατά ζημιών, συμπεριλαμβανομένης της ασφαλίσεως κατά των συνεπειών της απουσίας του προσωπικού τους.
12
Κατά το ολλανδικό δίκαιο, σε περίπτωση απουσίας εργαζομένου λόγω ασθενείας, ο εργοδότης υποχρεούται να συνεχίσει να καταβάλλει μέρος του μισθού για χρονικό διάστημα, κατ’ αρχήν, έως και 102 εβδομάδων. Ο εργοδότης μπορεί να ασφαλισθεί κατά του συγκεκριμένου κινδύνου, συνάπτοντας με ασφαλιστή σύμβαση ασφαλίσεως κατά των συνεπειών της απουσίας των εργαζομένων. Η εν λόγω ασφάλιση προβλέπει την καταβολή στον εργοδότη αποζημιώσεως η οποία καλύπτει μέρος του μισθού ασθενούντος εργαζομένου κατά τα δύο πρώτα έτη της ασθενείας.
13
Στον ιστότοπο της Achmea περιλαμβάνεται εφαρμογή που καθιστά δυνατό τον υπολογισμό του ποσού του ασφαλίστρου της ασφαλιστικής συμβάσεως. Η X χρησιμοποίησε τη συγκεκριμένη εφαρμογή, ενόσω απασχολούσε αποκλειστικώς γυναίκες εργαζομένους, σύμφωνα δε με τον σχετικό υπολογισμό το ασφάλιστρο ανερχόταν σε περίπου 920,64 ευρώ μηνιαίως. Εν συνεχεία, προέβη σε νέο υπολογισμό στηριζόμενο στην υπόθεση ότι απασχολούσε μόνον άνδρες εργαζομένους, βάσει του οποίου το εν λόγω ασφάλιστρο ανερχόταν σε 691,88 ευρώ μηνιαίως.
14
Απαντώντας σε αίτημα της X, η Achmea εξήγησε ότι το ύψος του ασφαλίστρου υπολογίζεται με βάση δεδομένα σχετικά με τον κίνδυνο, καθώς και δεδομένα ιστορικού στα οποία περιλαμβάνονται διάφοροι παράγοντες, όπως, μεταξύ άλλων, το φύλο.
15
Από τους ασφαλιστικούς όρους της Achmea προκύπτει ότι το ύψος του ασφαλίστρου εξαρτάται από τη δραστηριότητα της επιχειρήσεως, από τα δεδομένα σχετικά με την απουσία των εργαζομένων στον συγκεκριμένο τομέα δραστηριότητας, δηλαδή αναλόγως του αριθμού των εργαζομένων, από τα ποσοστά καλύψεως, από τα σχετικά με τους εργαζομένους δεδομένα, όπως είναι ο εγγυημένος ετήσιος μισθός, το έτος γεννήσεως και το φύλο, από τις ημέρες απουσίας και από τις αποζημιώσεις που καταβλήθηκαν κατά τα τρία τελευταία έτη.
16
Η X υπέβαλε αίτηση ενώπιον του College voor de Rechten van de Mens (Ινστιτούτου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου), ήτοι του αιτούντος οργάνου, ζητώντας να εκδοθεί απόφαση επί του ζητήματος αν, υπό τις προεκτεθείσες συνθήκες, υφίσταται απαγορευόμενη δυσμενής διάκριση λόγω φύλου. Υποστηρίζει συναφώς ότι η Achmea προβαίνει σε τέτοια διάκριση λαμβάνοντας υπόψη τον παράγοντα του φύλου κατά τον υπολογισμό του ύψους του ασφαλίστρου έναντι των συνεπειών της απουσίας των εργαζομένων. Κατά συνέπεια, το ασφάλιστρο που ζητείται όταν το προσωπικό αποτελείται αποκλειστικώς από γυναίκες είναι υψηλότερο από εκείνο που ζητείται στην περίπτωση προσωπικού αποτελούμενου αποκλειστικώς από άνδρες εργαζομένους.
17
Αντιθέτως, η Achmea υποστηρίζει ενώπιον του αιτούντος οργάνου ότι ζητεί υψηλότερο ασφάλιστρο για την ασφάλιση των γυναικών, διότι ο μέσος αριθμός απουσιών τους λόγω ασθενείας είναι στατιστικώς υψηλότερος. Κατά την Achmea, από την οδηγία 2004/113 προκύπτει απλώς ότι η χρήση του φύλου ως παράγοντα υπολογισμού στο πλαίσιο των ασφαλίσεων δεν μπορεί να συνεπάγεται για τους ιδιώτες διαφορές ως προς τα ασφάλιστρα και τις παροχές. Η εν λόγω οδηγία τυγχάνει εφαρμογής μόνο στις ασφαλίσεις και συντάξεις οι οποίες είναι ιδιωτικές, συνάπτονται σε εκούσια βάση και είναι ανεξάρτητες από τη σχέση εργασίας. Τούτο, όμως, δεν συμβαίνει στην περίπτωση της ασφαλίσεως που αφορά η υπόθεση της οποίας έχει επιληφθεί το αιτούν όργανο. Ως εκ τούτου, κατά την Achmea, επιτρέπεται η χρήση του φύλου ως παράγοντα καθορισμού του ασφαλίστρου.
18
Το αιτούν όργανο διερωτάται, κατά πρώτον, αν η Χ μπορεί να επικαλεστεί την οδηγία 2004/113. Θεωρεί ότι η Χ δεν μπορεί να αξιώσει την προστασία η οποία παρέχεται βάσει του άρθρου 7 του νόμου περί ίσης μεταχειρίσεως, δεδομένου ότι δεν υφίσταται η ίδια δυσμενή διάκριση, αλλά οι εργαζόμενοί της. Πρέπει, όμως, να γίνει δεκτό ότι το εν λόγω άρθρο μεταφέρει στην ολλανδική έννομη τάξη το άρθρο 3 της προμνημονευθείσας οδηγίας, στοιχείο που καθιστά αναγκαίο να προσδιοριστεί το περιεχόμενο της οδηγίας.
19
Κατά δεύτερον, το αιτούν όργανο θεωρεί ότι από το άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2004/113 μπορεί να συναχθεί εμμέσως ότι, για πρόσωπα που δεν είναι ιδιώτες, επιτρέπονται διαφοροποιήσεις ως προς τα ασφάλιστρα και τις παροχές λόγω της χρήσεως του φύλου ως αναλογιστικού παράγοντα. Εκτιμά ότι, σε περίπτωση που η οδηγία 2004/113 έχει εφαρμογή εν προκειμένω, πρέπει να εξεταστεί κατά πόσον η συνεκτίμηση των συνδεόμενων με το φύλο αναλογιστικών διαφορών για τον υπολογισμό του ύψους του ασφαλίστρου κατά των συνεπειών της απουσίας των εργαζομένων συνεπάγεται έμμεση δυσμενή διάκριση λόγω φύλου, καθόσον ένας εργοδότης θα είναι ενδεχομένως περισσότερο διστακτικός να προσλαμβάνει γυναίκες. Το εν λόγω όργανο διερωτάται ως προς τον λόγο για τον οποίο μπορούν να λαμβάνονται υπόψη οι αναλογιστικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών ως προς τα ασφάλιστρα που καταβάλλουν οι επιχειρηματίες ή οι εργοδότες για την ασφάλιση κατά των συνεπειών της απουσίας των εργαζομένων τους, ενώ οι συγκεκριμένες διαφορές δε μπορούν να λαμβάνονται υπόψη όσον αφορά τα ασφάλιστρα που καταβάλλουν οι ασφαλισμένοι, ως ιδιώτες, για ιδιωτικές ασφάλειες.
20
Υπό τις συνθήκες αυτές, το College voor de Rechten van de Mens (Ινστιτούτο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Έχει η οδηγία [2004/113] την έννοια ότι τυγχάνει εφαρμογής και στην περίπτωση της αιτούσας, η οποία δεν υφίσταται η ίδια δυσμενή διάκριση λόγω φύλου, αλλά περιέρχεται σε μειονεκτική θέση λόγω του ότι απασχολεί αποκλειστικώς γυναίκες εργαζομένους και, κατά συνέπεια, καταβάλλει υψηλότερο ασφάλιστρο από εκείνο που θα κατέβαλλε αν απασχολούσε (και) άνδρες εργαζομένους;
2)
Λαμβανομένου επίσης υπόψη του άρθρου 21 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης –και σε περίπτωση που η οδηγία τυγχάνει εφαρμογής στην περίπτωση της αιτούσας ως εργοδότριας–, έχει η ως άνω οδηγία την έννοια ότι η χρήση του φύλου ως παράγοντα υπολογισμού στο πλαίσιο της παροχής ασφαλιστικών και άλλων συναφών χρηματοοικονομικών υπηρεσιών δεν πρέπει να συνεπάγεται διαφορές ως προς τα ασφάλιστρα και τις παροχές ούτε για τους εργοδότες (που δεν είναι ιδιώτες);»
Επί του παραδεκτού της αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως
21
Κατά το άρθρο 53, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, όταν μια αίτηση προδικαστικής αποφάσεως είναι προδήλως απαράδεκτη, το Δικαστήριο, αφού ακούσει τον γενικό εισαγγελέα, μπορεί οποτεδήποτε να αποφανθεί με αιτιολογημένη διάταξη χωρίς να συνεχίσει τη διαδικασία.
22
Η ως άνω διάταξη πρέπει να εφαρμοστεί στην υπό κρίση υπόθεση.
23
Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η διαδικασία του άρθρου 267 ΣΛΕΕ αποτελεί μέσο συνεργασίας μεταξύ του Δικαστηρίου και των εθνικών δικαστηρίων, με την οποία το Δικαστήριο παρέχει στα εθνικά δικαστήρια τα στοιχεία ερμηνείας του δικαίου της Ένωσης που τους είναι αναγκαία για την επίλυση της διαφοράς επί της οποίας καλούνται να αποφανθούν (απόφαση της 7ης Μαΐου 2024, NADA κ.λπ., C‑115/22, EU:C:2024:384, σκέψη 33 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
24
Περαιτέρω, το Δικαστήριο, προκειμένου να εκτιμήσει αν το αιτούν όργανο είναι «δικαστήριο» κατά την έννοια του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, ζήτημα που εμπίπτει αποκλειστικά στο δίκαιο της Ένωσης, λαμβάνει υπόψη μια σειρά στοιχείων, όπως είναι η ίδρυση του οργάνου αυτού με νόμο, η μονιμότητά του, ο δεσμευτικός χαρακτήρας της δικαιοδοσίας του, ο κατ’ αντιμωλίαν χαρακτήρας της ενώπιόν του διαδικασίας, η εκ μέρους του οργάνου αυτού εφαρμογή κανόνων δικαίου καθώς και η ανεξαρτησία του (πρβλ. αποφάσεις της 30ής Ιουνίου 1966, Vaassen-Göbbels, 61/65, EU:C:1966:39, σ. 341-342, της 3ης Μαΐου 2022, CityRail, C‑453/20, EU:C:2022:341, σκέψη 41, και της 7ης Μαΐου 2024, NADA κ.λπ., C‑115/22, EU:C:2024:384, σκέψη 35).
25
Από πάγια νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει επίσης ότι τα εθνικά δικαστήρια μπορούν να υποβάλλουν προδικαστικά ερωτήματα στο Δικαστήριο μόνον εφόσον εκκρεμεί ενώπιόν τους διαφορά και εφόσον καλούνται να αποφανθούν στο πλαίσιο διαδικασίας που πρόκειται να καταλήξει στην έκδοση δικαστικής αποφάσεως (απόφαση της 3ης Μαΐου 2022, CityRail, C‑453/20, EU:C:2022:341, σκέψη 42 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
26
Εν προκειμένω, τα στοιχεία για να εκτιμηθεί η ύπαρξη «δικαστηρίου» προκύπτουν από την απάντηση του αιτούντος οργάνου στο αίτημα παροχής πληροφοριών που του απηύθυνε το Δικαστήριο, απάντηση η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 5 Απριλίου 2024.
27
Μολονότι, βεβαίως, η ίδρυση του College voor de Rechten van de Mens (Ινστιτούτου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου) με νόμο καθώς και η βάσει νόμου ανάθεση αρμοδιοτήτων στο εν λόγω όργανο, η εκ μέρους του εφαρμογή κανόνων δικαίου και ο κατ’ αντιμωλίαν χαρακτήρας της ενώπιόν του διαδικασίας φαίνεται να επιβεβαιώνονται από τις διατάξεις του νόμου περί του Ινστιτούτου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και από τις διευκρινίσεις που παρέσχε το ινστιτούτο, δεν ισχύει, ωστόσο, το ίδιο όσον αφορά την απαίτηση περί δεσμευτικού χαρακτήρα της δικαιοδοσίας του αιτούντος οργάνου.
28
Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, η δικαιοδοσία αιτούντος οργάνου, του οποίου η αρμοδιότητα δεν εξαρτάται από τη συμφωνία των διαδίκων, έχει δεσμευτικό χαρακτήρα όταν η απόφασή του είναι δεσμευτική για τους διαδίκους (πρβλ. αποφάσεις της 17ης Σεπτεμβρίου 1997, Dorsch Consult, C‑54/96, EU:C:1997:413, σκέψεις 27 και 29, και της 6ης Οκτωβρίου 2015, Consorci Sanitari del Maresme, C‑203/14, EU:C:2015:664, σκέψεις 22 έως 25).
29
Είναι όμως πρόδηλο ότι τούτο δεν ισχύει εν προκειμένω.
30
Κατά πρώτον, επισημαίνεται ότι, με την απάντησή του στο εκ μέρους του Δικαστηρίου αίτημα παροχής πληροφοριών, το ινστιτούτο διευκρινίζει ότι οι αποφάσεις του δεν έχουν ισχύ δικαστικής αποφάσεως κατά την έννοια της ολλανδικής νομοθεσίας.
31
Κατά δεύτερον, κατά το άρθρο 10, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, του νόμου περί του Ινστιτούτου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, το εν λόγω ινστιτούτο δύναται, κατόπιν γραπτής αιτήσεως, να διενεργεί έρευνα προκειμένου να διαπιστωθεί εάν υπήρξε ή εάν υφίσταται δυσμενής διάκριση κατά την έννοια, μεταξύ άλλων, του ολλανδικού νόμου περί ίσης μεταχειρίσεως ή του ολλανδικού αστικού κώδικα. Κατά το άρθρο 11, παράγραφος 1, του νόμου περί του Ινστιτούτου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, το ινστιτούτο κοινοποιεί την αιτιολογημένη απόφασή του στον αιτούντα, στον αυτουργό της δυσμενούς διακρίσεως και, κατά περίπτωση, στο θύμα. Επιπλέον, κατά το άρθρο 28 του διατάγματος περί των όρων διενέργειας έρευνας σχετικής με την ίση μεταχείριση, η απόφαση του ινστιτούτου είναι δημόσια.
32
Εντούτοις, με τις ως άνω διατάξεις δεν διευκρινίζονται τα συγκεκριμένα έννομα αποτελέσματα των «αποφάσεων» που εκδίδονται κατόπιν της έρευνας του College voor de Rechten van de Mens (Ινστιτούτου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου).
33
Βεβαίως, σύμφωνα με την απάντηση του ινστιτούτου, οι αποφάσεις του δύνανται να έχουν έννομα αποτελέσματα. Κατά τη νομολογία του Hoge Raad (Ανωτάτου Δικαστηρίου, Κάτω Χώρες), η οποία μνημονεύεται στην απάντηση αυτή, ένα δικαστήριο δεν επιτρέπεται να αποκλίνει από απόφαση της Commissie gelijke behandeling (Επιτροπής Ίσης Μεταχειρίσεως), ήτοι της προκατόχου του College voor de Rechten van de Mens (Ινστιτούτου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου), χωρίς να αιτιολογήσει προσηκόντως τη θέση του επ’ αυτού. Επιπλέον, σύμφωνα με έρευνα η οποία είχε ως αντικείμενο τη συνέχεια που δόθηκε στις αποφάσεις του ινστιτούτου, οι εν λόγω αποφάσεις καταλήγουν, σε ποσοστό περίπου 74 % των περιπτώσεων, στην εκ μέρους του καθού λήψη μέτρων σύμφωνων με τις αποφάσεις. Εξάλλου, καθόσον οι εν λόγω αποφάσεις δημοσιεύονται συνήθως στον ιστότοπο του ινστιτούτου με μνεία του ονόματος του προσώπου κατά του οποίου υποβλήθηκε η καταγγελία, έχουν αποτρεπτικό αποτέλεσμα.
34
Κατά συνέπεια, η μόνη έννομη συνέπεια αποφάσεως του College voor de Rechten van de Mens (Ινστιτούτου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου) συνίσταται στην επιβολή υποχρεώσεως ειδικής αιτιολογήσεως την οποία υπέχει το δικαστήριο που θα αποφανθεί επί της ουσίας, σε περίπτωση που αποκλίνει από την απόφαση του ινστιτούτου.
35
Μολονότι, όμως, δεν φαίνεται να αμφισβητείται ότι οι αποφάσεις του College voor de Rechten van de Mens (Ινστιτούτου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου) γίνονται σεβαστές και, εν γένει, αποδεκτές, οι συγκεκριμένες αποφάσεις δεν δεσμεύουν, εντούτοις, ούτε τους μετέχοντες στην ενώπιόν του διαδικασία ούτε και τα δικαστήρια τα οποία θα επιληφθούν ενδεχομένως της διαφοράς που θα ανακύψει κατόπιν μιας τέτοιας αποφάσεως. Απλώς και μόνον η υποχρέωση του δικαστηρίου που θα επιληφθεί ενδεχομένως της υποθέσεως να εξηγεί τους λόγους για τους οποίους αφίσταται της θέσεως του ινστιτούτου, η οποία συνιστά ενισχυμένη υποχρέωση αιτιολογήσεως, δεν προϋποθέτει ότι η απόφαση του ινστιτούτου έχει δεσμευτική ισχύ. Συνεπώς, οι αποφάσεις του εν λόγω ινστιτούτου δεν είναι δεσμευτικές, κατά την έννοια της νομολογίας του Δικαστηρίου.
36
Κατά τρίτον, σύμφωνα με το άρθρο 13 του νόμου περί του Ινστιτούτου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, σε περίπτωση συμπεριφοράς η οποία αντιβαίνει στην ολλανδική νομοθεσία περί ίσης μεταχειρίσεως, το ινστιτούτο δύναται να προσφεύγει στη δικαιοσύνη με αίτημα να κηρυχθεί παράνομη ή να απαγορευθεί η επίμαχη συμπεριφορά ή με αίτημα να διαταχθεί η εξάλειψη των συνεπειών της. Επιπλέον, με την απάντησή του στο αίτημα παροχής πληροφοριών, το College voor de Rechten van de Mens (Ινστιτούτο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου) επιβεβαίωσε ότι μπορεί να προσφύγει στη δικαιοσύνη μετά το πέρας της διαδικασίας επί της υποθέσεως της οποίας έχει επιληφθεί εν προκειμένω.
37
Τούτο, όμως, όχι μόνον δεν αποδεικνύει ότι το College voor de Rechten van de Mens (Ινστιτούτο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου) αποτελεί δικαιοδοτικό όργανο κατά την έννοια της νομολογίας του Δικαστηρίου, αλλά υποδηλώνει και ότι οι τοποθετήσεις του δεν είναι δεσμευτικές. Πράγματι, αν η απόφαση του ινστιτούτου ήταν δεσμευτική, δεν θα ήταν αναγκαία η κίνηση ένδικης διαδικασίας μετά το πέρας της εκ μέρους του έρευνας. Ως εκ τούτου, το αιτούν όργανο φαίνεται να στηρίζεται κυρίως στην εξουσία του προκειμένου να διασφαλίζει την τήρηση των αποφάσεών του, σε αντίθετη δε περίπτωση, το ινστιτούτο ή τα ενδιαφερόμενα μέρη μπορούν να κινήσουν διαδικασία ενώπιον των ολλανδικών πολιτικών δικαστηρίων.
38
Κατά τέταρτον, σύμφωνα με την απάντηση του αιτούντος οργάνου, ενδιαφερόμενος μπορεί να προσφύγει και στα αρμόδια πολιτικά δικαστήρια, χωρίς να είναι υποχρεωτική η προηγούμενη προσφυγή στο College voor de Rechten van de Mens (Ινστιτούτο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου). Το ινστιτούτο διευκρινίζει, συναφώς, ότι η αρμοδιότητά του είναι «προαιρετική» και όχι «αποκλειστική».
39
Μολονότι ένα αιτούν όργανο μπορεί να θεωρηθεί «δικαστήριο», κατά την έννοια του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, ακόμη και όταν η αρμοδιότητά του είναι προαιρετική υπό την έννοια ότι υφίσταται δυνατότητα απευθείας ασκήσεως ενδίκου βοηθήματος ενώπιον άλλου δικαστηρίου (πρβλ. αποφάσεις της 6ης Οκτωβρίου 2015, Consorci Sanitari del Maresme, C‑203/14, EU:C:2015:664, σκέψεις 23 έως 25, και της 20ής Σεπτεμβρίου 2018, Montte, C‑546/16, EU:C:2018:752, σκέψεις 23 και 24), εντούτοις από τις σκέψεις 30 έως 37 της παρούσας διατάξεως προκύπτει ότι οι αποφάσεις του College voor de Rechten van de Mens (Ινστιτούτου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου) δεν έχουν δεσμευτικό χαρακτήρα για τους μετέχοντες στην ενώπιόν του διαδικασία.
40
Κατά συνέπεια, το αιτούν στην υπό κρίση υπόθεση όργανο προδήλως δεν πληροί την απαίτηση περί δεσμευτικού χαρακτήρα της δικαιοδοσίας του. Ως εκ τούτου, το College voor de Rechten van de Mens (Ινστιτούτο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου) δεν αποτελεί «δικαστήριο», κατά την έννοια του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, η δε αίτηση προδικαστικής αποφάσεως είναι προδήλως απαράδεκτη.
Επί των δικαστικών εξόδων
41
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τα μέρη της κύριας διαδικασίας τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος οργάνου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των εξόδων.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (ένατο τμήμα) αποφαίνεται:
Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως που υπέβαλε το College voor de Rechten van de Mens (Ινστιτούτο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, Κάτω Χώρες) με απόφαση της 8ης Μαΐου 2023, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 2 Ιανουαρίου 2024, είναι προδήλως απαράδεκτη.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η ολλανδική.