62024CJ0485
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Ewwel Awla)
11 ta’ Diċembru 2025 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Konvenzjoni ta’ Ruma dwar il-liġi applikabbli għall-obbligi kuntrattwali – Artikolu 6 – Kuntratt ta’ xogħol – Għażla tal-partijiet – Dispożizzjonijiet imperattivi tal-liġi li tkun applikabbli fin-nuqqas ta’ għażla – Determinazzjoni ta’ din il-liġi – Post tax-xogħol abitwali – Bidla fil-post tax-xogħol abitwali matul ir-relazzjoni ta’ xogħol – Rabtiet iktar mill-qrib tal-kuntratt ta’ xogħol ma’ pajjiż ieħor – Kriterji ta’ evalwazzjoni – Teħid inkunsiderazzjoni tal-aħħar post tax-xogħol abitwali”
Fil-Kawża C‑485/24,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni, Franza), permezz ta’ deċiżjoni tal‑10 ta’ Lulju 2024, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fl‑10 ta’ Lulju 2024, fil-proċedura
Locatrans Sàrl
vs
ES,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Ewwel Awla),
komposta minn F. Biltgen, President tal-Awla, I. Ziemele, A. Kumin (Relatur), S. Gervasoni u M. Bošnjak, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: R. Norkus,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għal Locatrans Sàrl, minn O. Coudray, M. Grévy u G. Thouvenin, avocats,
–
għal ES, minn A. Lyon-Caen, T. Lyon-Caen u F. Thiriez, avocats,
–
għall-Gvern Franċiż, minn B. Dourthe u M. Guiresse, bħala aġenti,
–
għall-Gvern Ċek, minn A. Pagáčová, M. Smolek u J. Vláčil, bħala aġenti,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn S. Noë u W. Wils, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tat‑3 ta’ Lulju 2025,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikoli 3 u 6 tal-Konvenzjoni dwar il-liġi applikabbli għall-obbligi kuntrattwali miftuħa għall-firma f’Ruma fid‑19 ta’ Ġunju 1980 (ĠU 2005, C 169, p. 10) (iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni ta’ Ruma”).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn Locatrans Sàrl u ES dwar diversi talbiet għal kumpens imressqa minn ES fil-konfront ta’ Locatrans, il-persuna li kienet timpjegah, wara t-terminazzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol tiegħu.
Il-kuntest ġuridiku
Il-Konvenzjoni ta’ Ruma
3
L-Artikolu 3(1) tal-Konvenzjoni ta’ Ruma jipprovdi:
“Kuntratt għandu jkun regolat mil-liġi magħżula mill-partijiet. L-għażla għandha tkun espressa jew murija b’ċertezza raġjonevoli mill-klawsoli tal-kuntratt jew miċ-ċirkostanzi tal-każ. Permezz ta’ l-għażla tagħhom il-partijiet jistgħu jiftiehmu fuq il-liġi applikabbli għall-kuntratt kollu jew għal parti minnu.”
4
L-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni ta’ Ruma, intitolat “Kuntratti individwali ta’ impjieg”, jipprevedi:
“1.   Minkejja d-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 3, f’kuntratt ta’ impjieg għażla ta’ liġi magħmula mill-partijiet m’għandhiex ikollha r-riżultat li ċċaħħad lill-impjegat mill-protezzjoni mogħtija lilu mir-regoli mandatarji tal-liġi li tkun applikabbli skond il-paragrafu 2 fin-nuqqas ta’ għażla.
2.   Minkejja d-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 4, kuntratt ta’ impjieg għandu, fin-nuqqas ta’ għażla skond l-Artikolu 3, jkun regolat:
(a)
bil-liġi tal-pajjiż li fih l-impjegat issoltu jagħmel ix-xogħol tiegħu fl-eżekuzzjoni tal-kuntratt, ukoll jekk ikun temporanjament impjegat f’pajjiż ieħor;
jew
(b)
jekk l-impjegat mhux soltu jagħmel ix-xogħol tiegħu f’pajjiż wieħed, skond il-liġi tal-pajjiż fejn il-post tan-negozju li minnu jkun tqabbad ikun jinsab;
sakemm ma jkunx jidher miċ-ċirkostanzi kollha li l-kuntratt ikollu rabta eqreb ma’ pajjiż ieħor, f’liema każ il-kuntratt għandu jkun regolat mil-liġi ta’ dak il-pajjiż.”
5
L-Ewwel Protokoll dwar l-interpretazzjoni mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej tal-Konvenzjoni dwar il-liġi applikabbli għall-obbligi kuntrattwali miftuħa għall-firma f’Ruma fid-19 ta’ Ġunju 1980 (ĠU 1989, L 48, p. 1), jipprovdi, fl-Artikolu 2 tiegħu:
“Kwalunkwe waħda mill-qrati msemmija hawnhekk tista’ titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tagħti deċiżjoni preliminari dwar kwistjoni mqajma f’kawża pendenti quddiemha u li tikkonċerna l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet li jkun hemm fl-istrumenti msemmija fl-Artikolu 1 jekk dik il-qorti tqis li hija meħtieġa deċiżjoni dwar din il-kwistjoni sabiex tkun tista’ tagħti s-sentenza tagħha:
[…]
(b) il-qrati tal-Istati kontraenti meta jaġixxu bħala qrati ta’ appell.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
Ir-Regolament Ruma I
6
Ir-Regolament (KE) tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (KE) Nru 593/2008 tas‑17 ta’ Ġunju 2008 dwar il-liġi applikabbli għall-obbligazzjonijiet kuntrattwali (Ruma I) (ĠU 2008, L 177, p. 6, rettifika fil-ĠU 2009, L 309, p. 87) (iktar ’il quddiem ir-“Regolament Ruma I”), issostitwixxa l-Konvenzjoni ta’ Ruma. Dan ir-regolament japplika għall-kuntratti konklużi mis‑17 ta’ Diċembru 2009.
7
L-Artikolu 8 tar-Regolament Ruma I, intitolat “Kuntratti individwali ta’ impjieg”, jipprovdi:
“1.   Kuntratt individwali ta’ impjieg għandu jkun regolat mil-liġi magħżula mill-partijiet skond l-Artikolu 3. Madankollu, tali għażla ma tistax twassal li ċċaħħad l-impjegat mill-protezzjoni mogħtija lilu permezz ta’ dispożizzjonijiet li ma jistgħux jiġu derogati bi ftehim taħt il-liġi li, fin-nuqqas ta’ għażla, kienet tkun applikabbli skond il-paragrafi 2, 3 u 4 ta’ dan l-Artikolu.
2.   Sa fejn il-liġi applikabbli għall-kuntratt individwali ta’ l-impjieg ma ntgħażlitx mill-partijiet, il-kuntratt għandu jkun regolat mil-liġi tal-pajjiż li fih jew, fin-nuqqas ta’ dan, li minnu l-impjegat abitwalment jeżerċita l-impjieg tiegħu fl-eżekuzzjoni tal-kuntratt. Il-pajjiż li fih ix-xogħol abitwalment jitwettaq m’għandux jitqies li nbidel jekk il-persuna tiġi impjegata temporanjament f’pajjiż ieħor.
3.   Fejn il-liġi applikabbli ma tkunx tistà tiġi determinata skond il-paragrafu 2, il-kuntratt għandu jkun regolat mil-liġi tal-pajjiż fejn ikun jinsab in-negozju li fih ġie impjegat.
4.   Fejn mit-totalità taċ-ċirkostanzi jirriżulta li l-kuntratt ta’ impjieg ikun aktar marbut ma’ pajjiż divers minn dak indikat fil-paragrafu 2 jew 2a, għandha tapplika l-liġi ta’ dak il-pajjiż l-ieħor.”
Il-Konvenzjoni ta’ Brussell
8
Il-Konvenzjoni ta’ Brussell tas‑27 ta’ Settembru 1968 dwar il-ġurisdizzjoni u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (ĠU 1972, L 299, p. 32), kif emendata bil-konvenzjonijiet suċċessivi dwar l-adeżjoni tal-Istati Membri l-ġodda għal din il-konvenzjoni (iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni ta’ Brussell”), tipprovdi, fl-Artikolu 5 tagħha:
“Il-konvenut iddomiċiljat fit-territorju ta’ Stat kontraenti jista’ jitħarrek fi Stat kontraenti ieħor:
1)
f’materji kuntrattwali, quddiem il-qorti tal-post fejn l-obbligu li jifforma l-bażi tat-talba twettaq jew għandu jitwettaq; fil-qasam ta’ kuntratti individwali ta’ xogħol, dan il-post għandu jkun dak fejn il-ħaddiem iwettaq abitwalment ix-xogħol tiegħu; meta l-ħaddiem ma jwettaqx ix-xogħol tiegħu abitwalment f’pajjiż wieħed, il-persuna li timpjega tista’ titħarrek ukoll quddiem il-qorti tal-post fejn jinsab jew kien jinsab l-istabbiliment li rrekluta lill-ħaddiem;
[…]” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
Ir-Regolament Brussell I
9
Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 44/2001 tat‑22 ta’ Diċembru 2000 dwar ġurisdizzjoni u rikonoxximent u eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 4, p. 42) (iktar ’il quddiem ir-“Regolament Brussell I”), issostitwixxa l-Konvenzjoni ta’ Brussell.
10
L-Artikolu 19 ta’ dan ir-regolament jipprovdi:
“Wieħed li jimpjega domiċiljat fi Stat Membru jista’ jiġi imfittex:
1.
fil-qrati tal-Istat Membru fejn jkun domiċiljat jew
2.
fi Stat Membru ieħor:
(a)
fil-qrati tal-post fejn l-impjegat abitwalment iwettaq ix-xogħol tiegħu jew fil-qrati ta’ l-aħħar post fejn kien jagħmel hekk, jew
(b)
jekk l-impjegat ma jkunx jew inkella ma kienx abitwalment iwettaq ix-xogħol tiegħu f’pajjiż wieħed, fil-qrati tal-post fejn ikun jinstab in-negozju li kien jimpiega lill-impjegat.”
Ir-Regolament Brussell Ia
11
Ir-Regolament Brussell I tħassar u ġie ssostitwit bir-Regolament (UE) Nru 1215/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 2012 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali (ĠU 2012, L 351, p. 1) (iktar ’il quddiem ir-“Regolament Brussell Ia”). L-Artikolu 19 tar-Regolament Brussell I sar l-Artikolu 21 tar-Regolament Brussell Ia.
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
12
Permezz ta’ kuntratt ta’ xogħol konkluż fil‑15 ta’ Ottubru 2002, ES kien ġie rreklutat bħala sewwieq minn Locatrans, kumpannija tat-trasport stabbilita f’Bettembourg (il-Lussemburgu), għal ħin ta’ xogħol fix-xahar ta’ 166 siegħa. Dan il-kuntratt ta’ xogħol kien jistipula li l-liġi applikabbli kienet il-liġi Lussemburgiża u li l-pajjiżi essenzjalment ikkonċernati mill-operazzjonijiet ta’ trasport imwettqa minn ES kienu l-Ġermanja, il-pajjiżi tal-Benelux, l-Italja, Spanja, il-Portugall u l-Awstrija.
13
Permezz ta’ ittra tal‑14 ta’ Jannar 2014, Locatrans informat lil ES bid-deċiżjoni tagħha li tnaqqas in-numru ta’ sigħat ta’ xogħol fil-ġimgħa ta’ dan tal-aħħar għal 35 siegħa, għal total ta’ 151.55 sigħat fix-xahar, u dan b’effett mis‑16 ta’ Lulju 2014. ES oġġezzjoni għal din il-bidla.
14
Permezz ta’ ittra tal‑31 ta’ Marzu 2014, Locatrans informat lil ES li, wara analiżi tal-attività tiegħu bħala persuna impjegata matul it-tmintax-il xahar ta’ qabel, hija kienet ikkonstatat li huwa kien wettaq parti sinjifikattiva mill-attività tiegħu, jiġifieri iktar minn 50 %, fi Franza u li, b’hekk, hija kellha l-obbligu li taffiljah mal-iskema Franċiża tas-sigurtà soċjali.
15
Permezz ta’ ittra tas‑17 ta’ April 2014, Locatrans ikkonfermat li ES kien irċieva proposta ta’ reklutaġġ fi ħdan kumpannija Franċiża u indikatlu li ma kienx ser jibqa’ jagħmel parti mill-persunal ta’ Locatrans mis‑16 ta’ Lulju 2014 minħabba r-rifjut tiegħu li jaċċetta t-tnaqqis fil-ħin tax-xogħol tiegħu.
16
Fit‑8 ta’ Jannar 2015, ES ippreżenta rikors quddiem il-conseil de prud’hommes de Dijon (il-Qorti Industrijali ta’ Dijon, Franza) intiż sabiex jikkontesta t-terminazzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol tiegħu u sabiex jikseb il-ħlas ta’ kumpens.
17
Permezz ta’ sentenza tal‑4 ta’ April 2017, dik il-qorti ċaħdet it-talbiet ta’ ES minħabba li l-liġi Lussemburgiża kienet applikabbli għall-eżekuzzjoni u għat-terminazzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol tiegħu, minħabba li r-riżenja ta’ ES kienet ċara u inekwivoka u minħabba li ma kienx hemm lok li din ir-rinunzja tiġi kklassifikata mill-ġdid bħala xoljiment abbużiv.
18
ES appella minn dik is-sentenza quddiem il-cour d’appel de Dijon (il-Qorti tal-Appell ta’ Dijon, Franza) li, permezz ta’ sentenza tat‑2 ta’ Mejju 2019, annullat l-imsemmija sentenza.
19
Il-cour d’appel de Dijon (il-Qorti tal-Appell ta’ Dijon) irrilevat li l-partijiet fil-kuntratt ta’ xogħol inkwistjoni kienu għażlu li japplikaw, għar-relazzjoni ta’ xogħol, id-dritt Lussemburgiż iżda li, fl-ittra tal‑31 ta’ Marzu 2014 imsemmija fil-punt 14 ta’ din is-sentenza, Locatrans kienet irrikonoxxiet li ES kien iwettaq il-parti essenzjali tax-xogħol tiegħu fi Franza, kif ikkonferma ES stess. Fid-dawl tal-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni ta’ Ruma, dik il-qorti qieset li l-għażla tal-liġi Lussemburgiża mill-partijiet ma setax ikollha bħala riżultat li ċċaħħad lil ES mill-protezzjoni li jagħtuh id-dispożizzjonijiet imperattivi tal-liġi Franċiża, b’mod partikolari d-dispożizzjonijiet li jirrigwardaw l-modifika u t-terminazzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol.
20
Għaldaqstant, il-cour d’appel de Dijon (il-Qorti tal-Appell ta’ Dijon) ikklassifikat mill-ġdid it-terminazzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol inkwistjoni bħala tkeċċija, ikkonstatat li din it-tkeċċija ma kinitx ibbażata fuq kawża reali u serja, u kkundannat lil Locatrans tħallas kumpens lil ES.
21
Locatrans appellat minn dik is-sentenza quddiem il-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni, Franza), li hija l-qorti tar-rinviju.
22
Dik il-qorti tfakkar li l-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni ta’ Ruma jipprevedi, fil-paragrafu 1 tiegħu, li l-għażla, mill-partijiet, tal-liġi applikabbli għall-kuntratt ta’ xogħol ma tistax twassal sabiex il-ħaddiem jiġi mċaħħad mill-garanziji previsti mid-dispożizzjonijiet imperattivi tal-liġi li kienet tapplika għall-kuntratt li kieku ma saritx tali għażla. Barra minn hekk, hija tirrileva li l-paragrafu 2 ta’ dan l-Artikolu 6 jistabbilixxi l-kriterji ta’ rabta tal-kuntratt ta’ xogħol li abbażi tagħhom għandha tiġi ddeterminata l-lex contractus fin-nuqqas ta’ għażla mill-partijiet, u li l-kriterju previst fl-imsemmi Artikolu 6(2)(a) huwa dak tal-pajjiż fejn il-ħaddiem “issoltu jagħmel ix-xogħol tiegħu”.
23
Il-qorti tar-rinviju tindika wkoll li, fis-sentenza tagħha tal‑15 ta’ Marzu 2011, Koelzsch (C‑29/10, EU:C:2011:151, punt 50), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li din l-aħħar dispożizzjoni kellha tiġi interpretata fis-sens li, fil-każ fejn il-ħaddiem jeżerċita l-attivitajiet tiegħu f’iktar minn Stat kontraenti wieħed, il-pajjiż fejn il-ħaddiem, fl-eżekuzzjoni tal‑kuntratt, abitwalment iwettaq ix-xogħol tiegħu, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, għandu jkun dak fejn jew li minnu, fid-dawl tal-elementi kollha li jikkaratterizzaw l‑imsemmija attività, il-ħaddiem iwettaq il-parti essenzjali tal-obbligi tiegħu fil-konfront tal-persuna li timpjegah.
24
F’dik is-sentenza, skont il-qorti tar-rinviju, il-Qorti tal-Ġustizzja għamlet riferiment ukoll għall-ġurisprudenza tagħha dwar l-interpretazzjoni tal-kriterji previsti fil-punt 1 tal-Artikolu 5 tal-Konvenzjoni ta’ Brussell, li juri, dejjem skont il-qorti tar-rinviju, l-intenzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja li tingħata interpretazzjoni inekwivoka tal-kriterji ta’ rabta fil-qasam tal-kunflitt ta’ ġurisdizzjoni u tal-kunflitt ta’ liġijiet.
25
Issa, fir-rigward ta’ dan il-punt 1 tal-Artikolu 5, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fis-sentenza tagħha tas‑27 ta’ Frar 2002, Weber (C‑37/00, EU:C:2002:122), li, fir-rigward ta’ kuntratt ta’ xogħol li fl-eżekuzzjoni tiegħu l-impjegat jeżerċita l-istess attivitajiet għall-benefiċċju tal-persuna li timpjegah f’iktar minn Stat kontraenti wieħed, bħala prinċipju, għandu jittieħed inkunsiderazzjoni t-tul kollu tar-relazzjoni ta’ xogħol sabiex jiġi ddeterminat il-post fejn il-persuna kkonċernata kienet abitwalment twettaq ix-xogħol tagħha, fis-sens tal-imsemmija dispożizzjoni. B’dan premess, meta l-ħaddiem, wara li jkun wettaq ix-xogħol tiegħu għal ċertu tul ta’ żmien f’post partikolari, jeżerċita l-attivitajiet tiegħu fuq żmien twil f’post differenti, għandu jittieħed inkunsiderazzjoni l-iktar perijodu ta’ xogħol reċenti sa fejn, skont ir-rieda ċara tal-partijiet, dan l-aħħar post kien maħsub li jsir il-post tax-xogħol abitwali l-ġdid, fis-sens tal-imsemmi punt 1 tal-Artikolu 5.
26
Fid-dawl ta’ din il-ġurisprudenza, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk, f’dan il-każ, sabiex tiġi ddeterminata l-liġi li kienet tkun applikabbli fin-nuqqas ta’ għażla mill-partijiet, għandux jittieħed inkunsiderazzjoni t-tul kollu tar-relazzjoni ta’ xogħol sabiex jiġi identifikat il-post fejn il-parti kkonċernata kienet abitwalment twettaq ix-xogħol tagħha, fis-sens tal-Artikolu 6(2)(a) tal-Konvenzjoni ta’ Ruma, jew jekk għandux jitqies biss l-iktar perijodu ta’ xogħol reċenti.
27
Skont dik il-qorti, anki jekk il-kriterju tal-aħħar post fejn l-impjegat kien abitwalment iwettaq ix-xogħol tiegħu huwa rilevanti sabiex tiġi ddeterminata l-qorti li tista’ tiġi adita mill-impjegat, sa fejn dan il-kriterju jippermetti lill-impjegat jiftaħ azzjoni ġudizzjarja b’inqas spejjeż, għad hemm dubju dwar jekk tali approċċ għandux jintuża wkoll sabiex tiġi ddeterminata l-liġi applikabbli fin-nuqqas ta’ għażla mill-partijiet fil-kuntratt ta’ xogħol sa fejn, b’mod partikolari, tali approċċ jista’ jwassal sabiex l-istess kuntratt ta’ xogħol jiġi suċċessivament suġġett għal liġijiet imperattivi differenti, skont il-bidliet fil-post tax-xogħol tal-impjegat.
28
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“L-Artikoli 3 u 6 tal-[Konvenzjoni ta’ Ruma] għandhom jiġu interpretati fis-sens li, fil-każ fejn il-persuna impjegata tkun teżerċita l-istess attivitajiet għall-benefiċċju tal-persuna li timpjegaha f’iktar minn Stat kontraenti wieħed, għandu, sabiex tiġi ddeterminata l-liġi applikabbli fin-nuqqas ta’ għażla mill-partijiet, jittieħed inkunsiderazzjoni t-tul kollu tar-relazzjoni ta’ xogħol sabiex jiġi ddeterminat il-post li fih il-persuna kkonċernata kienet abitwalment twettaq xogħolha jew għandu jintuża l-perijodu ta’ xogħol l-iktar riċenti f’sitwazzjoni fejn il-ħaddiem, wara li jkun wettaq xogħlu għal ċertu żmien f’post partikolari, ikun jeżerċita l-attivitajiet tiegħu fuq żmien twil f’post differenti, liema post ikun intiż, skont ir-rieda ċara tal-partijiet, li jsir il-post il-ġdid tax-xogħol abitwali?”
Fuq id-domanda preliminari
29
Preliminarjament, għandu jiġi nnotat li ES, mingħajr ma jqajjem espliċitament l-inammissibbiltà tad-domanda preliminari, jikkontesta l-premessa fattwali li fuqha hija bbażata din id-domanda, billi jsostni li, fir-realtà, il-post tax-xogħol tiegħu ma nbidilx matul ir-relazzjoni ta’ xogħol tiegħu. Għall-kuntrarju, huwa kien meħtieġ jeżerċita l-attività ta’ trasport tiegħu f’diversi postijiet iżda fil-kuntest ta’ rabta sinjifikattiva ma’ Franza, filwaqt li Locatrans, fl-aħħar mill-aħħar, sempliċement ikkonfermat din is-sitwazzjoni fattwali fil-mument tat-terminazzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol tiegħu. Għaldaqstant, huwa jqis li d-domanda magħmula ma hijiex rilevanti.
30
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, l-Artikolu 267 TFUE jistabbilixxi proċedura ta’ kooperazzjoni diretta bejn il-Qorti tal-Ġustizzja u l-qrati tal-Istati Membri. Fil-kuntest ta’ din il-proċedura, ibbażata fuq separazzjoni ċara tal-funzjonijiet bejn il-qrati nazzjonali u l-Qorti tal-Ġustizzja, kull evalwazzjoni tal-fatti tal-kawża taqa’ taħt il-ġurisdizzjoni tal-qorti nazzjonali, li għandha l-obbligu li tevalwa, fid-dawl taċ-ċirkustanzi partikolari tal-kawża, kemm in-neċessità ta’ deċiżjoni preliminari sabiex tkun f’pożizzjoni li tagħti s-sentenza tagħha, kif ukoll ir-rilevanza tad-domandi li hija tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja, filwaqt li l-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tagħti deċiżjoni biss dwar l-interpretazzjoni jew il-validità ta’ test tal-Unjoni abbażi tal-fatti li jkunu indikati lilha mill-qorti nazzjonali (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑16 ta’ Marzu 1978, Oehlschläger, 104/77, EU:C:1978:69, punt 4, kif ukoll tal‑4 ta’ Ottubru 2004, Schrems (Komunikazzjoni ta’ data lill-pubbliku ġenerali), C‑446/21, EU:C:2024:834, punt 42 u l-ġurisprudenza ċċitata).
31
Għaldaqstant, hemm lok li tingħata risposta għad-domanda magħmula billi jittieħdu inkunsiderazzjoni l-fatti li fuqhom hija bbażata, kif esposti mill-qorti tar-rinviju.
32
Permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju qiegħda essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikoli 3 u 6 tal-Konvenzjoni ta’ Ruma għandhomx jiġu interpretati fis-sens li, meta l-ħaddiem, wara li jkun wettaq ix-xogħol tiegħu matul ċertu żmien f’post speċifiku, ikun meħtieġ jeżerċita l-attivitajiet tiegħu f’post differenti, li jkun maħsub li jsir il-post tax-xogħol abitwali l-ġdid ta’ dan il-ħaddiem, dan l-aħħar post għandu jittieħed inkunsiderazzjoni fil-kuntest tad-determinazzjoni tal-liġi li kienet tkun applikabbli fin-nuqqas ta’ għażla mill-partijiet.
33
Sabiex tingħata risposta għal din id-domanda, għandu qabel kollox jitfakkar li, skont ir-regola ġenerali li tinsab fl-Artikolu 3 tal-Konvenzjoni ta’ Ruma, il-kuntratt għandu jkun irregolat mil-liġi magħżula mill-partijiet.
34
L-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni ta’ Ruma jistabbilixxi regoli ta’ kunflitt speċjali fir-rigward ta’ kuntratt ta’ xogħol individwali li jidderogaw minn din ir-regola ġenerali, minn naħa, fil-kuntest tal-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu, li jillimita l-libertà ta’ għażla mill-partijiet tal-liġi applikabbli u, min-naħa l-oħra, fil-kuntest tal-paragrafu 2 tal-imsemmi artikolu, li jistabbilixxi l-kriterji għad-determinazzjoni tal-liġi applikabbli fl-assenza ta’ tali għażla.
35
B’hekk, skont il-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu 6, fil-kuntratt ta’ xogħol, l-għażla mill-partijiet tal-liġi applikabbli konformement mal-Artikolu 3 tal-Konvenzjoni ta’ Ruma ma jistax ikollha bħala konsegwenza li ċċaħħad lill-ħaddiem mill-protezzjoni mogħtija lilu mid-dispożizzjonijiet imperattivi tal-liġi li kienet tkun applikabbli, fl-assenza ta’ għażla, skont il-paragrafu 2 tal-imsemmi artikolu.
36
Dan l-aħħar paragrafu jistabbilixxi l-kriterji ta’ rabta tal-kuntratt ta’ xogħol li fuq il-bażi tagħhom għandha tiġi ddeterminata l-lex contractus, fin-nuqqas ta’ għażla mill-partijiet. Madankollu, mir-riferiment magħmul mill-paragrafu 1 tal-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni ta’ Ruma għall-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu jirriżulta li l-kriterji msemmija f’dan il-paragrafu tal-aħħar huma wkoll rilevanti meta l-partijiet ikunu għażlu l-liġi applikabbli għall-kuntratt. Fil-fatt, inkluż f’din l-ipoteżi, dawn il-kriterji, sabiex tiġi ggarantita lill-ħaddiem, konformement mal-Artikolu 6(1) tal-Konvenzjoni ta’ Ruma, il-protezzjoni tad-dispożizzjonijiet imperattivi tal-liġi li tkun applikabbli skont dawn il-kriterji, jippermettu li jiġi ddeterminat liema hija din il-liġi. L-applikazzjoni ta’ dawn il-kriterji tista’ għalhekk twassal għall-applikazzjoni ta’ liġi differenti minn dik magħżula mill-partijiet fil-kuntratt.
37
Dawn il-kriterji huma dak tal-pajjiż fejn il-ħaddiem “issoltu jagħmel ix-xogħol tiegħu”, previst fl-Artikolu 6(2)(a) tal-Konvenzjoni ta’ Ruma, u, fl-assenza ta’ tali post, dak tas-sede “tan-negozju li minnu jkun tqabbad [il-ħaddiem]”, previst fl-Artikolu 6(2)(b) ta’ din il-konvenzjoni.
38
Barra minn hekk, skont l-aħħar frażi ta’ dan il-paragrafu 2, dawn iż-żewġ kriterji ta’ rabta ma jkunux applikabbli meta “miċ-ċirkustanzi kollha” jirriżulta “li l-kuntratt [ta’ xogħol] ikollu rabta eqreb ma’ pajjiż ieħor, f’liema każ il-kuntratt għandu jkun regolat mil-liġi ta’ dak il-pajjiż”.
39
B’hekk, meta tkun meħtieġa tapplika l-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni ta’ Ruma, il-qorti għandha l-ewwel tiddetermina l-liġi applikabbli abbażi tal-kriterji ta’ rabta speċifiċi previsti fil-paragrafu 2(a) u (b) ta’ dan l-artikolu, li jissodisfaw ir-rekwiżit ġenerali ta’ prevedibbiltà tal-liġi u għalhekk ta’ ċertezza legali fir-relazzjonijiet kuntrattwali (sentenza tat‑12 ta’ Settembru 2013, Schlecker, C‑64/12, EU:C:2013:551, punt 35 u l-ġurisprudenza ċċitata).
40
F’dan id-dawl, fir-rigward tal-punt (a) tal-paragrafu 2 tal-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni ta’ Ruma, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-kriterju tal-pajjiż fejn il-ħaddiem “issoltu jagħmel ix-xogħol tiegħu”, previst f’dan il-punt, għandu jiġi interpretat b’mod wiesa’, filwaqt li l-kriterju tas-sede “tan-negozju li minnu jkun tqabbad [il-ħaddiem]”, previst fil-punt (b) tal-paragrafu 2 tal-istess artikolu, għandu japplika meta l-qorti adita ma tkunx f’pożizzjoni li tiddetermina l-pajjiż fejn abitwalment jitwettaq ix-xogħol (sentenzi tal‑15 ta’ Marzu 2011, Koelzsch, C‑29/10, EU:C:2011:151, punt 43, u tal‑15 ta’ Diċembru 2011, Voogsgeerd, C‑384/10, EU:C:2011:842, punt 35).
41
Għalhekk, fil-każ ta’ ħaddiem li jeżerċita l-attivitajiet tiegħu f’iktar minn Stat kontraenti wieħed, il-kriterju li jinsab f’dan l-Artikolu 6(2)(a) huwa intiż li japplika wkoll meta jkun possibbli, għall-qorti adita, li tiddetermina l-Istat li miegħu x-xogħol ikollu rabta sinjifikattiva (sentenzi tal‑15 ta’ Marzu 2011, Koelzsch, C‑29/10, EU:C:2011:151, punt 44, u tal‑15 ta’ Diċembru 2011, Voogsgeerd, C‑384/10, EU:C:2011:842, punt 36).
42
F’każ bħal dan, il-kriterju tal-pajjiż tat-twettiq abitwali tax-xogħol għandu jinftiehem bħala li jirreferi għall-post li fih, jew li minnu, il-ħaddiem effettivament jeżerċita l-attivitajiet professjonali tiegħu u, fin-nuqqas ta’ ċentru ta’ kummerċ, fil-post fejn dan iwettaq il-parti l-kbira tal-attivitajiet tiegħu (sentenzi tal‑15 ta’ Marzu 2011, Koelzsch, C‑29/10, EU:C:2011:151, punt 45, u tal‑15 ta’ Diċembru 2011, Voogsgeerd, C‑384/10, EU:C:2011:842, punt 37).
43
Madankollu, għandu jiġi rrilevat li l-kawżi li taw lok għas-sentenzi tal‑15 ta’ Marzu 2011, Koelzsch (C‑29/10, EU:C:2011:151), u tal‑15 ta’ Diċembru 2011, Voogsgeerd (C‑384/10, EU:C:2011:842), kienu jikkonċernaw, it-tnejn li huma, ħaddiem li, matul ir-relazzjoni ta’ xogħol kollu tiegħu, kien eżerċita l-attivitajiet tiegħu f’iktar minn Stat kontraenti wieħed u li fil-każ tiegħu l-kriterju ta’ rabta kien iwassal għad-determinazzjoni tal-istess post tax-xogħol abitwali. Għall-kuntrarju, fid-dawl tal-kuntest fattwali kif deskritt mill-qorti tar-rinviju, il-kawża prinċipali tikkonċerna s-sitwazzjoni ta’ ħaddiem li kien jeżerċita wkoll l-attivitajiet tiegħu f’diversi Stati, iżda li fil-każ tiegħu l-post tax-xogħol abitwali kien inbidel għat-territorju ta’ Stat kontraenti ieħor matul l-aħħar perijodu tal-eżekuzzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol tiegħu.
44
Fir-rigward ta’ sitwazzjoni bħal dik imsemmija fil-punt preċedenti, għandu jiġi kkonstatat li l-formulazzjoni tal-Artikolu 6(2)(a) tal-Konvenzjoni ta’ Ruma ma tipprovdi ebda preċiżazzjoni dwar il-perijodu tar-relazzjoni ta’ xogħol li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni sabiex jiġi ddeterminat il-pajjiż fejn il-ħaddiem abitwalment iwettaq ix-xogħol tiegħu, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni. Fl-assenza ta’ tali preċiżazzjoni, hemm għalhekk lok, għall-finijiet ta’ din id-determinazzjoni, li tittieħed inkunsiderazzjoni r-relazzjoni ta’ xogħol kollha kemm hi.
45
Issa, meta, matul ir-relazzjoni ta’ xogħol kollha kemm hi, ikun hemm bidla fir-rigward tal-post tax-xogħol abitwali, ebda pajjiż, fis-sens tal-Artikolu 6(2)(a) tal-Konvenzjoni ta’ Ruma, ma jkun jista’ jiġi identifikat.
46
Huwa f’dan il-kuntest li l-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk il-kriterju tal-pajjiż fejn il-ħaddiem “issoltu jagħmel ix-xogħol”, fis-sens tal-Artikolu 6(2)(a) tal-Konvenzjoni ta’ Ruma, jistax jiġi interpretat b’mod analogu għall-kriterju tal-“post fejn il-ħaddiem iwettaq abitwalment ix-xogħol tiegħu” li jinsab fil-punt 1 tal-Artikolu 5 tal-Konvenzjoni ta’ Brussell, kif interpretat mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tagħha tas‑27 ta’ Frar 2002, Weber (C‑37/00, EU:C:2002:122).
47
Fir-rigward ta’ dan l-aħħar punt, il-qorti tar-rinviju tindika li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, fir-rigward ta’ kuntratt ta’ xogħol li fl-eżekuzzjoni tiegħu l-impjegat jeżerċita l-istess attivitajiet għall-benefiċċju tal-persuna li timpjegah f’iktar minn Stat kontraenti wieħed, għandu bħala prinċipju jittieħed inkunsiderazzjoni t-tul kollu tar-relazzjoni ta’ xogħol sabiex jiġi ddeterminat il-post fejn il-persuna kkonċernata kienet abitwalment twettaq ix-xogħol tagħha, fis-sens tal-punt 1 tal-Artikolu 5 tal-Konvenzjoni ta’ Brussell (sentenza tas‑27 ta’ Frar 2002, Weber, C‑37/00, EU:C:2002:122, punt 58). Madankollu, l-iktar perijodu ta’ xogħol reċenti għandu jittieħed inkunsiderazzjoni meta l-ħaddiem, wara li jkun wettaq ix-xogħol tiegħu għal ċertu tul ta’ żmien f’post partikolari, jeżerċita l-attivitajiet tiegħu għal żmien twil f’post differenti, meta, skont ir-rieda ċara tal-partijiet, dan l-aħħar post ikun maħsub li jsir post tax-xogħol abitwali ġdid, fis-sens tal-imsemmi punt 1 tal-Artikolu 5 (sentenza tas‑27 ta’ Frar 2002, Weber, C‑37/00, EU:C:2002:122, punt 54).
48
F’dan ir-rigward, huwa ċertament minnu li, fil-punt 33 tas-sentenza tagħha tal‑15 ta’ Marzu 2011, Koelzsch (C‑29/10, EU:C:2011:151), il-Qorti tal-Ġustizzja rreferiet għall-interpretazzjoni tal-punt 1 tal-Artikolu 5 tal-Konvenzjoni ta’ Brussell għall-finijiet tal-interpretazzjoni tal-Artikolu 6(2) tal-Konvenzjoni ta’ Ruma.
49
Issa, għalkemm huwa ċertament mixtieq li l-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae u d-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni ta’ Ruma jkunu koerenti fir-rigward tal-Konvenzjoni ta’ Brussell, ma hemmx lok li dawn id-dispożizzjonijiet jiġu interpretati fid-dawl ta’ dawk tal-Konvenzjoni ta’ Brussell (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑3 ta’ Ottubru 2019, Petruchová, C‑208/18, EU:C:2019:825, punt 63 u l-ġurisprudenza ċċitata).
50
Fil-fatt, il-Konvenzjoni ta’ Ruma u l-Konvenzjoni ta’ Brussell għandhom għanijiet distinti. Filwaqt li d-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni ta’ Ruma huma applikabbli, skont l-Artikolu 1(1) tagħha, f’sitwazzjonijiet li jinvolvu kunflitt ta’ liġijiet, għall-obbligi kuntrattwali, u dan sabiex jiġi ddeterminat id-dritt sostantiv applikabbli, il-Konvenzjoni ta’ Brussell tistabbilixxi regoli li jippermettu li tiġi ddeterminata l-qorti li għandha ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi tilwima f’materji ċivili u kummerċjali.
51
Minħabba f’hekk, anki jekk, fil-qasam ta’ kuntratti individwali ta’ xogħol, iż-żewġ konvenzjonijiet jistabbilixxu regoli intiżi għall-protezzjoni tal-ħaddiem bħala l-parti dgħajfa fir-relazzjoni kuntrattwali, mhux dejjem ikun possibbli li l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta’ konvenzjoni tiġi trasposta għal dawk tal-oħra.
52
B’mod partikolari, ma huwiex possibbli li l-kriterju tal-pajjiż fejn il-ħaddiem “issoltu jagħmel ix-xogħol”, fis-sens tal-Artikolu 6(2)(a) tal-Konvenzjoni ta’ Ruma, jiġi interpretat b’mod analogu għall-interpretazzjoni mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tagħha tas‑27 ta’ Frar 2002, Weber (C‑37/00, EU:C:2002:122), fir-rigward tal-kriterju tal-“post fejn il-ħaddiem iwettaq abitwalment ix-xogħol tiegħu” fis-sens tal-punt 1 tal-Artikolu 5 tal-Konvenzjoni ta’ Brussell.
53
Fil-fatt, għandu jiġi rrilevat li dan il-punt 1 tal-Artikolu 5 sar l-Artikolu 19 tar-Regolament Brussell I, u sussegwentement l-Artikolu 21 tar-Regolament Brussell Ia, fejn dawn l-aħħar dispożizzjonijiet jirreferu espressament kemm għall-“post fejn l-impjegat abitwalment iwettaq ix-xogħol tiegħu” kif ukoll għall-“aħħar post fejn kien jagħmel hekk”. Għall-kuntrarju, l-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni ta’ Ruma, min-naħa tiegħu, sar l-Artikolu 8 tar-Regolament Ruma I, li ma jagħmilx tali distinzjoni peress li l-leġiżlatur tal-Unjoni għażel li ma jallinjax din id-dispożizzjoni ma’ dik tal-Artikolu 19 tar-Regolament Brussell I.
54
Sa fejn ma jkunx possibbli li jiġi ddeterminat il-pajjiż fejn il-ħaddiem abitwalment iwettaq ix-xogħol tiegħu, fis-sens tal-Artikolu 6(2)(a) tal-Konvenzjoni ta’ Ruma, ikollu għalhekk isir riferiment għall-kriterju tas-sede “tan-negozju li minnu jkun tqabbad [il-ħaddiem]”, imsemmi fl-Artikolu 6(2)(b) tal-Konvenzjoni ta’ Ruma, li jinsab, f’dan il-każ, f’Bettembourg.
55
Madankollu, u konformement mal-aħħar frażi tal-Artikolu 6(2) tal-Konvenzjoni ta’ Ruma, meta miċ-ċirkustanzi kollha jirriżulta li l-kuntratt ta’ xogħol ikollu rabtiet eqreb ma’ pajjiż ieħor milli ma’ dak identifikat abbażi tal-kriterji ta’ rabta msemmija fl-Artikolu 6(2)(a) u (b) tal-Konvenzjoni ta’ Ruma, il-qorti nazzjonali għandha twarrab dawn il-kriterji u tapplika l-liġi ta’ dan il-pajjiż l-ieħor (ara s-sentenza tat‑12 ta’ Settembru 2013, Schlecker, C‑64/12, EU:C:2013:551, punt 36). L-istess japplika meta, bħal f’dan il-każ, il-partijiet ikunu għażlu liġi fil-kuntratt jekk din il-liġi ċċaħħad lill-ħaddiem mill-protezzjoni tad-dispożizzjonijiet imperattivi ta’ din il-liġi l-oħra.
56
Għal dan il-għan, il-qorti tar-rinviju għandha tieħu inkunsiderazzjoni l-elementi kollha li jikkaratterizzaw ir-relazzjoni ta’ xogħol u għandha tevalwa dak l-element jew dawk l-element li, fil-fehma tagħha, ikunu l-iktar sinjifikattivi. Fost dawn l-elementi hemm, b’mod partikolari, il-pajjiż fejn l-impjegat ikun ħallas it-taxxi u t-taxxi fuq id-dħul mill-attività tiegħu kif ukoll dak li fih ikun affiljat fis-sigurtà soċjali u fid-diversi skemi ta’ rtirar, ta’ assigurazzjoni għall-mard u ta’ invalidità. Il-qorti nazzjonali għandha tieħu inkunsiderazzjoni wkoll iċ-ċirkustanzi kollha tal-kawża, bħalma huma, b’mod partikolari, il-parametri marbuta mal-iffissar tas-salarju jew mal-kundizzjonijiet l-oħra tax-xogħol (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑12 ta’ Settembru 2013, Schlecker, C‑64/12, EU:C:2013:551, punti 40 u 41).
57
F’dan ir-rigward, il-post fejn il-ħaddiem wettaq ix-xogħol tiegħu matul l-aħħar perijodu tal-eżekuzzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol tiegħu, li jkun maħsub li jsir post tax-xogħol abitwali ġdid, jikkostitwixxi element rilevanti li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni fil-kuntest tal-eżami taċ-ċirkustanzi kollha mwettaq skont l-aħħar frażi tal-Artikolu 6(2) tal-Konvenzjoni ta’ Ruma.
58
Din l-interpretazzjoni tal-aħħar frażi tal-Artikolu 6(2) tal-Konvenzjoni ta’ Ruma hija konformi mal-għanijiet imfittxija minn din id-dispożizzjoni kif ukoll minn din il-konvenzjoni fl-intier tagħha.
59
Minn naħa, sa fejn l-għan tal-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni ta’ Ruma huwa li jiżgura protezzjoni adegwata għall-ħaddiem, din id-dispożizzjoni għandha tiżgura li tiġi applikata, għall-kuntratt ta’ xogħol, il-liġi tal-pajjiż li miegħu l-kuntratt jistabbilixxi l-eqreb rabtiet (sentenza tat‑12 ta’ Settembru 2013, Schlecker, C‑64/12, EU:C:2013:551, punt 34).
60
Huwa konformi ma’ dan l-għan il-fatt li jittieħed inkunsiderazzjoni, fost l-elementi rilevanti fil-kuntest tal-eżami taċ-ċirkustanzi kollha mwettaq skont l-aħħar frażi tal-Artikolu 6(2) ta’ din il-konvenzjoni, il-post fejn il-ħaddiem wettaq ix-xogħol tiegħu fuq żmien twil matul l-aħħar perijodu tal-eżekuzzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol tiegħu, li huwa maħsub li jsir post tax-xogħol abitwali ġdid.
61
Min-naħa l-oħra, l-għan tal-Konvenzjoni ta’ Ruma fl-intier tagħha huwa li tgħolli l-livell ta’ ċertezza legali billi ssaħħaħ il-fiduċja fl-istabbiltà tar-relazzjonijiet bejn il-partijiet fil-kuntratt, u dan jeħtieġ li s-sistema ta’ determinazzjoni tal-liġi applikabbli tkun ċara u li din tal-aħħar tkun prevedibbli b’ċertu livell ta’ ċertezza (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 2009, ICF, C‑133/08, EU:C:2009:617, punt 44).
62
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li l-applikazzjoni tal-kriterju ta’ rabta previst fl-aħħar frażi tal-Artikolu 6(2) tal-Konvenzjoni ta’ Ruma għandha, konformement mar-rekwiżit ta’ ċertezza legali u ta’ prevedibbiltà, tkun ibbażata fuq elementi oġġettivi. Jikkostitwixxi tali element, li jista’ jkun is-suġġett ta’ konstatazzjoni oġġettiva, il-fatt li l-ħaddiem, wara li jkun wettaq ix-xogħol tiegħu għal ċertu żmien f’post partikolari, jeżerċita l-attivitajiet tiegħu fuq żmien twil f’post differenti, li jkun maħsub li jsir post tax-xogħol abitwali ġdid.
63
F’dan il-każ, il-qorti tar-rinviju għandha tiddetermina jekk, konformement mal-aħħar frażi tal-Artikolu 6(2) tal-Konvenzjoni ta’ Ruma, miċ-ċirkustanzi kollha jirriżultax li l-kuntratt ta’ xogħol inkwistjoni fil-kawża prinċipali għandu rabtiet eqreb ma’ Franza milli mal-Lussemburgu, li l-liġi tiegħu kienet intgħażlet mill-partijiet bħala l-liġi applikabbli għal dan il-kuntratt u li fit-territorju tiegħu jinsab l-istabbiliment li rrekluta lil ES. Fil-kuntest ta’ dan l-eżami, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni l-elementi kollha li jikkaratterizzaw ir-relazzjoni ta’ xogħol, bħalma huma l-aħħar post tax-xogħol abitwali ta’ ES u l-obbligu ta’ affiljazzjoni fis-sigurtà soċjali Franċiża.
64
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, ir-risposta għad-domanda magħmula għandha tkun li l-Artikoli 3 u 6 tal-Konvenzjoni ta’ Ruma, u b’mod partikolari l-aħħar frażi tal-Artikolu 6(2), għandhom jiġu interpretati fis-sens li, meta l-ħaddiem, wara li jkun wettaq ix-xogħol tiegħu għal ċertu żmien f’post speċifiku, ikollu jeżerċita l-attivitajiet tiegħu f’post differenti, li jkun maħsub li jsir il-post tax-xogħol abitwali l-ġdid ta’ dan il-ħaddiem, dan l-aħħar post għandu jittieħed inkunsiderazzjoni, fil-kuntest tal-eżami taċ-ċirkustanzi kollha, sabiex tiġi ddeterminata l-liġi li kienet applikabbli fin-nuqqas ta’ għażla mill-partijiet.
Fuq l-ispejjeż
65
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikoli 3 u 6 tal-Konvenzjoni dwar il-liġi applikabbli għall-obbligi kuntrattwali miftuħa għall-firma f’Ruma fid‑19 ta’ Ġunju 1980, u b’mod partikolari l-aħħar frażi tal-Artikolu 6(2), għandhom jiġu interpretati fis-sens li, meta l-ħaddiem, wara li jkun wettaq ix-xogħol tiegħu għal ċertu żmien f’post speċifiku, ikollu jeżerċita l-attivitajiet tiegħu f’post differenti, li jkun maħsub li jsir il-post tax-xogħol abitwali l-ġdid ta’ dan il-ħaddiem, dan l-aħħar post għandu jittieħed inkunsiderazzjoni, fil-kuntest tal-eżami taċ-ċirkustanzi kollha, sabiex tiġi ddeterminata l-liġi li tkun applikabbli fin-nuqqas ta’ għażla mill-partijiet.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.