61986CJ0050_NL
Partijen
Overwegingen van het arrest
Beslissing inzake de kosten
Dictum
Partijen
IN ZAAK 50/86,
LES GRANDS MOULINS DE PARIS, FRANKRIJK, VERTEGENWOORDIGD EN BIJGESTAAN DOOR L . FUNCK-BRENTANO, ADVOCAAT TE PARIJS, DOMICILIE GEKOZEN HEBBENDE TE LUXEMBURG BIJ M . NEUEN-KAUFFMAN, ADVOCAAT ALDAAR, 18, AVENUE DE LA PORTE-NEUVE,
VERZOEKSTER,
TEGEN
EUROPESE ECONOMISCHE GEMEENSCHAP, VERTEGENWOORDIGD DOOR HAAR INSTELLINGEN :
1 ) RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, VERTEGENWOORDIGD DOOR J.*DELMOLY, LID VAN ZIJN JURIDISCHE DIENST, ALS GEMACHTIGDE, DOMICILIE GEKOZEN HEBBENDE TE LUXEMBURG BIJ J.*KAESER, DIRECTEUR VAN DE AFDELING JURIDISCHE ZAKEN VAN DE EUROPESE INVESTERINGSBANK, 100, BOULEVARD KONRAD-ADENAUER;
2 ) COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, VERTEGENWOORDIGD DOOR D.*SORASIO, LID VAN HAAR JURIDISCHE DIENST, ALS GEMACHTIGDE, DOMICILIE GEKOZEN HEBBENDE TE LUXEMBURG BIJ G.*KREMLIS, LID VAN HAAR JURIDISCHE DIENST, BATIMENT JEAN MONNET, KIRCHBERG,
VERWEERDERS,
BETREFFENDE EEN BEROEP KRACHTENS DE ARTIKELEN 178 EN 215, TWEEDE ALINEA, EEG-VERDRAG, STREKKENDE TOT VERGOEDING VAN DE SCHADE DOOR VERZOEKSTER GELEDEN TEN GEVOLGE VAN DE WEIGERING OM RESTITUTIES BIJ DE PRODUKTIE TOE TE KENNEN VOOR HET PRODUKT GENAAMD "GRANIDON",
WIJST
HET HOF VAN JUSTITIE ( TWEEDE KAMER ),
ADVOCAAT-GENERAAL : C.*O.*LENZ
GRIFFIER : H.*A.*RUEHL, HOOFDADMINISTRATEUR
GEZIEN HET RAPPORT TER TERECHTZITTING EN TEN VERVOLGE OP DE MONDELINGE BEHANDELING OP 24 SEPTEMBER 1987,
GEHOORD DE CONCLUSIE VAN DE ADVOCAAT-GENERAAL TER TERECHTZITTING VAN 27 OKTOBER 1987,
HET NAVOLGENDE
ARREST
Overwegingen van het arrest
1 BIJ VERZOEKSCHRIFT, NEERGELEGD TER GRIFFIE VAN HET HOF OP 20 FEBRUARI 1986, HEEFT DE VENNOOTSCHAP LES GRANDS MOULINS DE PARIS KRACHTENS DE ARTIKELEN 178 EN 215, TWEEDE ALINEA, EEG-VERDRAG BEROEP INGESTELD TEGEN DE RAAD EN DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, STREKKENDE TOT VERGOEDING VAN DE SCHADE DIE ZIJ ZOU HEBBEN GELEDEN TEN GEVOLGE VAN DE WEIGERING OM RESTITUTIES BIJ DE PRODUKTIE TOE TE KENNEN VOOR HET PRODUKT GENAAMD "GRANIDON", DAT ZIJ SEDERT 1969 FABRICEERT .
2 VERZOEKSTER STELT, DAT DE GEMEENSCHAP JEGENS HAAR AANSPRAKELIJK IS, DOORDAT DE RAAD EN DE COMMISSIE, ONDANKS HAAR VERZOEKEN IN DIE ZIN AAN DE COMMISSIE, GRANIDON NIET IN AANMERKING HEBBEN DOEN KOMEN VOOR DE RESTITUTIES BIJ DE PRODUKTIE DIE WAREN VOORZIEN VOOR DE TRADITIONEEL IN DE BROUWERIJ-INDUSTRIE GEBRUIKTE PRODUKTEN ( ZETMELEN EN GRIESMEEL VAN MAIS ), WAARVOOR GRANIDON ( DOOR VERZOEKSTER ALS EEN TARWEZETMEEL AANGEMERKT ) WAT DAT GEBRUIK BETREFT, EEN VERVANGINGSPRODUKT IS .
3 DE RAAD BETOOGT DAT HIJ, BIJ GEBREKE VAN EEN DESBETREFFEND VOORSTEL VAN DE COMMISSIE, NOOIT EEN BESLUIT HEEFT KUNNEN NEMEN OVER DE TOEKENNING VAN PRODUKTIERESTITUTIES VOOR GRANIDON . BIJGEVOLG ZOU ALLEEN DE COMMISSIE DE GEMEENSCHAP VOOR HET HOF MOETEN VERTEGENWOORDIGEN .
4 DE COMMISSIE CONCLUDEERT TOT VERWERPING VAN HET BEROEP . ZIJ STELT MET NAME, DAT GRANIDON EEN VOORPRODUKT VAN TARWEZETMEEL IS, DAT TOT GEEN DER ALGEMEEN ERKENDE CATEGORIEEN BEHOORT, EN DAT VERZOEKSTER GEENSZINS HEEFT AANGETOOND DAT GRANIDON EEN VERVANGINGSPRODUKT IS VOOR DE ONDER DE RESTITUTIEREGELING VALLENDE PRODUKTEN DIE TRADITIONEEL IN DE BROUWERIJ-INDUSTRIE WORDEN GEBRUIKT .
5 TUSSEN PARTIJEN STAAT VAST, DAT GRANIDON EEN DERIVAAT IS VAN ZACHTE TARWE EN 85*% ZETMEEL BEVAT . GRANIDON IS DUS NIET IDENTIEK MET DE PRODUKTEN BEDOELD IN VERORDENING NR.*367/67 VAN DE RAAD VAN 25 JULI 1967, HOUDENDE VASTSTELLING VAN DE RESTITUTIES BIJ DE PRODUKTIE VOOR GRIESMEEL VAN MAIS DAT IN DE BROUWERIJ-INDUSTRIE WORDT GEBRUIKT ( PB*1967, NR.*174, BLZ.*36, NADIEN GEWIJZIGD ). VERDER STAAT VAST, DAT TOEN VERZOEKSTER IN 1969 EEN AANVRAAG VOOR RESTITUTIES VOOR GRANIDON INDIENDE, DE FRANSE ADMINISTRATIE VAN OORDEEL WAS, DAT HET PRODUKT WEGENS ZIJN TE HOGE PROTEINEGEHALTE NIET KON WORDEN AANGEMERKT ALS TARWEZETMEEL WAARVOOR RESTITUTIES WERDEN VERLEEND INGEVOLGE VERORDENING NR.*371/67 VAN DE RAAD VAN 25 JULI 1967 TOT VASTSTELLING VAN DE RESTITUTIES BIJ DE PRODUKTIE VOOR MAIS EN ZACHTE TARWE BESTEMD VOOR DE VERVAARDIGING VAN ZETMEEL ( PB*1967, NR.*174, BLZ.*40, NADIEN GEWIJZIGD ). DIENAANGAANDE HEEFT DE COMMISSIE ONWEERSPROKEN VERKLAARD, DAT MEN DOOR GRANIDON TE ZUIVEREN, TARWEZETMEEL VERKRIJGT DAT RECHT GEEFT OP RESTITUTIES OVEREENKOMSTIG DE GELDENDE REGELING . TEN SLOTTE STAAT VAST, DAT DE RESTITUTIES BIJ DE PRODUKTIE IN 1986 VOOR ALLE VOOR DE VOEDINGSINDUSTRIE BESTEMDE ZETMEELPRODUKTEN ZIJN AFGESCHAFT MET INACHTNEMING VAN EEN OVERGANGSPERIODE VAN DRIE JAAR .
6 VOOR EEN NADERE UITEENZETTING VAN DE FEITEN, HET PROCESVERLOOP EN DE MIDDELEN EN ARGUMENTEN VAN PARTIJEN WORDT VERWEZEN NAAR HET RAPPORT TER TERECHTZITTING . DEZE ELEMENTEN VAN HET DOSSIER WORDEN HIERNA SLECHTS WEERGEGEVEN VOOR ZOVER DAT NOODZAKELIJK IS VOOR DE REDENERING VAN HET HOF .
VOORWAARDEN VOOR NIET-CONTRACTUELE AANSPRAKELIJKHEID VAN DE GEMEENSCHAP
7 VOLGENS VASTE RECHTSPRAAK VAN HET HOF ( ARRESTEN VAN 2*JULI 1974, ZAAK 153/73, HOLTZ*&*WILLEMSEN, JURISPR.*1974, BLZ.*675, EN 4*MAART 1980, ZAAK*49/79, POOL, JURISPR.*1980, BLZ.*569 ) MOET VOOR AANSPRAKELIJKHEID VAN DE GEMEENSCHAP UIT HOOFDE VAN HAAR WETGEVENDE FUNCTIE ZIJN VOLDAAN AAN EEN AANTAL VOORWAARDEN BETREFFENDE DE ONRECHTMATIGHEID VAN DE AAN DE INSTELLINGEN VERWETEN GEDRAGING, DE WERKELIJK GELEDEN SCHADE EN EEN OORZAKELIJK VERBAND TUSSEN DIE GEDRAGING EN DE GESTELDE SCHADE .
8 MET BETREKKING TOT DE EERSTE VOORWAARDE HEEFT HET HOF VOORTS VERDUIDELIJKT, DAT TER ZAKE VAN EEN NORMATIEVE HANDELING WELKE ZOALS IN*CASU ECONOMISCHE BELEIDSKEUZEN IMPLICEERT, DE GEMEENSCHAP ALS WETGEEFSTER SLECHTS AANSPRAKELIJK KAN WORDEN GESTELD WANNEER ER SPRAKE IS VAN EEN VOLDOENDE GEKWALIFICEERDE SCHENDING VAN EEN TER BESCHERMING VAN PARTICULIEREN GEGEVEN HOGERE RECHTSREGEL ( ARRESTEN VAN 4*OKTOBER 1979, GEVOEGDE ZAKEN 241, 242, 245-250/78, DGV*E.A ., JURISPR.*1979, BLZ.*3017, EN GEVOEGDE ZAKEN 261 EN 262/78, INTERQUELL STAERKE CHEMIE, JURISPR.*1979, BLZ.*3045 ). IN EEN GEMEENSCHAPSRECHTELIJK KADER, DAT GEKENMERKT WORDT DOOR DE UITOEFENING VAN EEN -*VOOR DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK LANDBOUWBELEID ONONTBEERLIJKE *- RUIME DISCRETIONAIRE BEVOEGDHEID, KAN DE GEMEENSCHAP SLECHTS AANSPRAKELIJK WORDEN GESTELD IN HET UITZONDERLIJKE GEVAL DAT DE BETROKKEN INSTELLING DE GRENZEN VAN HAAR BEVOEGDHEDEN KLAARBLIJKELIJK ERNSTIG HEEFT MISKEND .
9 OOK HET FEIT DAT DE GEMEENSCHAPSINSTELLINGEN GEEN BESLUIT HEBBEN GENOMEN OVER HET OPNEMEN VAN GRANIDON IN DE REGELING INZAKE DE RESTITUTIES BIJ DE PRODUKTIE VOOR TRADITIONEEL IN DE BROUWERIJ-INDUSTRIE GEBRUIKTE PRODUKTEN, LIGT OP HET VLAK VAN DE WETGEVENDE FUNCTIE VAN DE GEMEENSCHAP . OF DE GEMEENSCHAP WEGENS DIT NALATEN TOT SCHADEVERGOEDING VERPLICHT IS, DIENT DUS AAN DE HAND VAN DE HIERVOOR GESTELDE CRITERIA TE WORDEN ONDERZOCHT .
SCHENDING VAN HET BEGINSEL VAN GELIJKE BEHANDELING
10 VERZOEKSTER BETOOGT, DAT DE INSTELLINGEN, DOOR VOOR GRANIDON NIET DE RESTITUTIES TOE TE KENNEN DIE VOOR DE TRADITIONEEL IN DE BROUWERIJ-INDUSTRIE GEBRUIKTE PRODUKTEN WERDEN VERLEEND, HET IN ARTIKEL*40, LID*3, TWEEDE ALINEA, EEG-VERDRAG NEERGELEGDE ALGEMENE GELIJKHEIDSBEGINSEL HEBBEN GESCHONDEN . DIT BEGINSEL IS EEN TER BESCHERMING VAN PARTICULIEREN GEGEVEN HOGERE RECHTSREGEL EN IS DOOR HET HOF STEEDS ALDUS VERSTAAN, DAT ELKE DISCRIMINATIE TUSSEN PRODUCENTEN VAN ONDERLING VERVANGBARE PRODUKTEN VERBODEN IS .
11 HET IS JUIST, DAT HET HOF IN ZIJN ARREST VAN 19 OKTOBER 1977 ( GEVOEGDE ZAKEN 124/76 EN 20/77, SA MOULINS ET HUILERIES DE PONT-A-MOUSSON E.A ., JURISPR.*1977, BLZ.*1795 ), WAARNAAR VERZOEKSTER VERWIJST, VOOR RECHT HEEFT VERKLAARD, DAT DE AFSCHAFFING IN 1975 VAN DE VOORDIEN TOEGEKENDE RESTITUTIE VOOR GRIES EN GRIESMEEL VAN MAIS, MET GELIJKTIJDIGE HANDHAVING VAN DE RESTITUTIE VOOR EEN VERVANGINGSPRODUKT, NAMELIJK ZETMEEL VAN MAIS, IN DE BIJZONDERE OMSTANDIGHEDEN VAN HET GEVAL EEN MISKENNING VORMDE VAN HET GELIJKHEIDSBEGINSEL . UIT GEEN ENKELE OBJECTIEVE OMSTANDIGHEID WAS IMMERS GEBLEKEN, DAT DE BETROKKEN PRODUKTEN ZICH NIET LANGER IN VERGELIJKBARE OMSTANDIGHEDEN BEVONDEN, IN DIE ZIN DAT GRIES EN GRIESMEEL VAN MAIS BIJ DE VERVAARDIGING VAN BIER DOOR ZETMEEL KONDEN WORDEN VERVANGEN EN DAT DE KEUZE VAN DE BROUWERIJ-INDUSTRIE TUSSEN DE TWEE PRODUKTEN HOOFDZAKELIJK VAN DE BEVOORRADINGSKOSTEN AFHING .
12 IN*CASU IS HET HOF EVENWEL VAN OORDEEL, DAT VERZOEKSTER RECHTENS NIET AANNEMELIJK HEEFT GEMAAKT, DAT GRANIDON EN DE TRADITIONEEL IN DE BROUWERIJ-INDUSTRIE GEBRUIKTE PRODUKTEN ZICH DAADWERKELIJK IN VERGELIJKBARE OMSTANDIGHEDEN BEVINDEN IN DE ZIN VAN GENOEMD ARREST .
13 IN DE EERSTE PLAATS HEEFT VERZOEKSTER NIET WETEN AAN TE TONEN, DAT GRANIDON DE TRADITIONELE PRODUKTEN WERKELIJK KAN VERVANGEN . OFSCHOON ENKELE BROUWERIJEN INDERDAAD GEDEELTELIJK OP GRANIDON ZIJN OVERGEGAAN, BLIJKT NIETTEMIN UIT HET DOSSIER, DAT ER BIJ GEBRUIK VAN GRANIDON IN DE BROUWERIJ-INDUSTRIE BEPAALDE TECHNISCHE PROBLEMEN RIJZEN .
14 IN DE TWEEDE PLAATS HEEFT VERZOEKSTER OOK NA EEN DESBETREFFEND VERZOEK VAN HET HOF GEEN VAN BROUWERIJEN AFKOMSTIGE STUKKEN KUNNEN OVERLEGGEN DIE STEUN KONDEN BIEDEN AAN HAAR BEWERING, DAT DE VOORKEUR VAN DE PRODUCENTEN VOOR DE TRADIONELE PRODUKTEN HOOFDZAKELIJK EEN GEVOLG WAS VAN HET DOOR HET NIET-TOEKENNEN VAN RESTITUTIES VEROORZAAKTE VERSCHIL IN AANKOOPPRIJS . UIT EEN VERSLAG VAN BEZOEKEN VAN VERZOEKSTER AAN BROUWERIJEN BLIJKT BIJ VOORBEELD, DAT EEN BEPAALDE GROTE BROUWERIJ IN GEEN GEVAL GRANIDON ZOU HEBBEN GEKOCHT, OOK NIET INDIEN DE PRIJS ERVAN GELIJK WAS GEWEEST AAN DIE VAN GRITZ .
15 DAAR NIET IS GEBLEKEN VAN SCHENDING VAN EEN TER BESCHERMING VAN PARTICULIEREN GEGEVEN HOGERE RECHTSREGEL, KAN ER NIET REEDS OP DEZE GROND SPRAKE ZIJN VAN NIET-CONTRACTUELE AANSPRAKELIJKHEID VAN DE GEMEENSCHAP .
HET MIDDEL ONTLEEND AAN KLAARBLIJKELIJKE ERNSTIGE MISKENNING DOOR DE INSTELLINGEN VAN DE GRENZEN VAN HUN DISCRETIONAIRE BEVOEGDHEID
16 VERZOEKSTER HEEFT EVENMIN WETEN AAN TE TONEN, DAT DE INSTELLINGEN, DOOR GRANIDON NIET ONDER DE RESTITUTIEREGELING TE BRENGEN, DE GRENZEN VAN HUN DISCRETIONAIRE BEVOEGDHEID KLAARBLIJKELIJK ERNSTIG HEBBEN MISKEND EN DAARDOOR DE GEMEENSCHAP SCHADEPLICHTIG HEBBEN GEMAAKT .
17 HET IS JUIST, DAT HET HOF IN ZIJN ARRESTEN VAN 4*OKTOBER 1979 ( REEDS AANGEHAALD ) HEEFT OVERWOGEN, DAT DE GEMEENSCHAP AANSPRAKELIJK KON WORDEN GESTELD, OMDAT DE GELIJKE BEHANDELING VAN ONDERNEMERS, ZOALS DIE SINDS DE AANVANG VAN DE GEMEENSCHAPPELIJKE ORDENING DER MARKTEN IN DE SECTOR GRANEN IN ACHT WAS GENOMEN, DOOR DE ONWETTIGE INTREKKING VAN DE RESTITUTIES VOOR MAISGRITZ EN QUELLMEHL ZONDER AANNEMELIJKE REDENEN WAS DOORBROKEN . VOORTS WEES HET HOF EROP, DAT DE DOOR DE VERZOEKENDE ONDERNEMERS GESTELDE SCHADE DE GRENZEN TE BUITEN GING VAN DE ECONOMISCHE RISICO' S WELKE AAN DE ONDERNEMERSACTIVITEITEN IN DE BETROKKEN SECTOR INHERENT WAREN .
18 IN*CASU DAARENTEGEN BLIJKT UIT DE PROCESSTUKKEN, DAT TOEN DE GEMEENSCHAPPELIJKE MARKTORDENING TOT STAND KWAM, GRANIDON NOG NIET BESTOND . VERDER BLIJKT HET PRODUKT RECENTELIJK NOG TE ZIJN ONDERWORPEN AAN TECHNISCHE PROEVEN, WAARVAN DE POSITIEVE RESULTATEN NOG NIET ALGEMEEN ZIJN AANVAARD . BOVENDIEN WORDT IN EEN DOOR VERZOEKSTER OVERGELEGD DOCUMENT VAN 1983 VERKLAARD, DAT EEN BEPAALDE BROUWERIJ BELANGSTELLING HEEFT VOOR VOORTZETTING VAN DE PROEVEN MET GRANIDON, TEN EINDE EEN NAUWKEURIG BEELD TE KRIJGEN HOE HET PRODUKT ZICH IN DE INSTALLATIES GEDRAAGT . TEN SLOTTE HEEFT VERZOEKSTER GRANIDON VERSCHEIDENE JAREN LANG BLIJKBAAR SLECHTS IN KLEINE HOEVEELHEDEN EN BIJ WIJZE VAN PROEF IN DE HANDEL GEBRACHT .
19 OOK ZIJ ERAAN HERINNERD, DAT HOEWEL GRANIDON NIET IN AANMERKING KWAM VOOR RESTITUTIES KRACHTENS VERORDENING NR.*367/67, HET VERZOEKSTER NIETTEMIN VRIJ STOND OM HET VERDER TE VERWERKEN TOT TARWEZETMEEL, WAARVOOR ONDER DE GELDENDE REGELING WEL RESTITUTIES WERDEN TOEGEKEND .
20 IN DIE OMSTANDIGHEDEN KAN NIET WORDEN GEZEGD, DAT DE GEMEENSCHAPSINSTELLINGEN DE GRENZEN VAN HUN DISCRETIONAIRE BEVOEGDHEID KLAARBLIJKELIJK ERNSTIG HEBBEN MISKEND, DOOR EEN NOG NIEUW PRODUKT NIET ONDER HET STELSEL VAN PRODUKTIERESTITUTIES TE BRENGEN OP EEN TIJDSTIP WAAROP DE COMMISSIE REEDS VOORBEREIDINGEN TROF OM DE RESTITUTIES VOOR ALLE VOOR DE VOEDINGSINDUSTRIE BESTEMDE ZETMEELPRODUKTEN AF TE SCHAFFEN .
21 DIE ONTWIKKELING IN DE GEMEENSCHAPSWETGEVING WAS OVERIGENS VOORZIENBAAR EN VERZOEKSTER SEDERT LANGE TIJD BEKEND . HET GEDRAG VAN DE INSTELLINGEN HEEFT DERHALVE NIET TOT GEVOLG GEHAD, DAT VERZOEKSTER ACHTERAF EEN ECONOMISCH RISICO WERD OPGELEGD DOORDAT VOORDIEN TOEGEKENDE RESTITUTIES ZONDER OBJECTIEVE RECHTVAARDIGING WERDEN AFGESCHAFT . IN ZOVERRE KAN DE GESTELDE SCHADE -*ZO ZIJ AL BEWEZEN ZOU ZIJN *- NIET WORDEN GEACHT DE GRENZEN TE BUITEN TE GAAN VAN DE ECONOMISCHE RISICO' S WELKE AAN DE ONDERNEMERSACTIVITEITEN VAN VERZOEKSTER INHERENT ZIJN .
22 UIT HET VOORGAANDE VOLGT, DAT VERZOEKSTER NOCH DE SCHENDING VAN EEN TER BESCHERMING VAN PARTICULIEREN GEGEVEN HOGERE RECHTSREGEL HEEFT WETEN AAN TE TONEN, NOCH OOK EEN KLAARBLIJKELIJKE ERNSTIGE MISKENNING DOOR DE GEMEENSCHAPSINSTELLINGEN VAN DE HUN OP HET GEBIED VAN HET LANDBOUWBELEID TOEKOMENDE BEOORDELINGSBEVOEGDHEID . DIT VOLSTAAT OM HET BEROEP TE VERWERPEN, ZONDER DAT EEN UITSPRAAK NODIG IS OVER DE REALITEIT EN DE AARD VAN DE SCHADE EN OVER HET CAUSAAL VERBAND DAARVAN MET HET AAN DE INSTELLINGEN VERWETEN GEDRAG .
Beslissing inzake de kosten
KOSTEN
23 INGEVOLGE ARTIKEL 69, PARAGRAAF 2, VAN HET REGLEMENT VOOR DE PROCESVOERING MOET DE IN HET ONGELIJK GESTELDE PARTIJ IN DE KOSTEN WORDEN VERWEZEN, VOOR ZOVER ZULKS IS GEVORDERD . AANGEZIEN VERZOEKSTER IN HET ONGELIJK IS GESTELD, DIENT ZIJ TE WORDEN VERWEZEN IN DE KOSTEN VAN DE COMMISSIE, DIE ZULKS HEEFT GEVORDERD .
Dictum
HET HOF VAN JUSTITIE ( TWEEDE KAMER ),
RECHTDOENDE :
1 ) VERWERPT HET BEROEP .
2 ) VERWIJST DE VENNOOTSCHAP LES GRANDS MOULINS DE PARIS IN DE KOSTEN VAN DE COMMISSIE .
3 ) VERSTAAT DAT DE RAAD ZIJN EIGEN KOSTEN ZAL DRAGEN .