61970C0063
CONCLUSIE VAN DE ADVOCAAT-GENERAAL
A. DUTHEILLET DE DAMOTHE
VAN 5 MEI 1971 (
1
)
Mijnheer de President,
mijne heren Rechters,
Vele Duitse ambtenaren van de Gemeenschappen, evenals tal van hun collega's van andere nationaliteiten, hebben financiële verplichtingen in de Bondsrepubliek Duitsland lonen.
Deels zijn dit familieverplichtingen (zoals studie van kinderen, ondersteuning van ouders of grootouders) en deels ook verbintenissen van vermogensrechtelijke aard: afbetaling voor een huis of flat, pensioenbijdragen.
Stellig hebben de revaluaties van de Duitse mark, met name die van 1969, voor al deze ambtenaren tot een verzwaring van deze financiële verplichtingen en in sommige gevallen zelfs tot zeer moeilijke omstandigheden geleid. Te oordelen naar bepaalde berichten zou dit probleem zich thans wellicht wederom voordoen.
De Commissie is zich bewust van de situatie en is bereid de mogelijkheid van steunmaatregelen in bijzonder pijnlijke gevallen welwillend te onderzoeken.
Een aantal der getroffen ambtenaren beoogt echter iets geheel anders.
Volgens hen zou de Gemeenschap compensatie moeten bieden voor hun zwaardere lasten, nu zij sinds de revaluatie van de Duitse mark hogere bedragen in Belgische franken — in welke valuta hun bezoldiging wordt uitgedrukt en betaald — moeten overmaken voor dezelfde verplichtingen in Duitse marken.
Toen de Commissie een dergelijke verplichting afwees, wendden dertien der betrokken ambtenaren, allen werkzaam te Luxemburg, zich tot het Hof met de onderhavige beroepen waarin zij ten principale concluderen dat het Uw Hove beha-se:
1.
het door verzoekers ingeroepen recht te erkennen,
2.
de Commissie bijgevolg te veroordelen aan hen elk een vergoeding te betalen ten belope van de schade die zij door de revaluatie van de Duitse mark hebben geleden,
3.
te verstaan aar ook in de toekomst een vergoeding voor soortgelijke schade in beginsel verschuldigd is.
Deze conclusies geven geen aanleiding tot opmerkingen inzake de ontvankelijkheid.
In de zaak 65-70 concludeert de heer W. Horn echter accessoir dat het den Hove behage: „verweerster te gelasten in het toekomstige Statuut als algemene regel op te nemen dat de werkgever van de Europese ambtenaren ieder monetair risico heeft te dragen”.
Het Hof zal deze subsidiaire vordering van de heer Horn, naar ik meen, niet-ontvankelijk moeten verklaren, daar het Hof de gemeenschapsautoriteiten geen opdrachten heeft te geven, zoals U reeds herhaaldelijk heeft beslist, onder meer in het arrest van 15 december 1966, zaak 62-65, Jurisprudentie, Deel XII, blz. 823.
Voor hun conclusies voeren verzoekers vier argumenten, of eigenlijk vier reeksen argumenten aan:
A —
Bij het eerste dat met name bij de mondelinge behandeling werd voorgebracht, behoeven wij nauwelijks stil te staan. Het is ontleend aan artikel 24 van het Statuut. Bij lezing van dit artikel kan echter al direct worden vastgesteld dat het in casu niet met succes kan worden ingeroepen.
Hoewel dit artikel voorziet in de mogelijkheid van bijstand en aansprakelijkheid van de Gemeenschap in gevallen waarin een ambtenaar uit hoofde van zijn hoedanigheid en zijn functie schade lijdt, blijkt duidelijk welke nadelen zijn bedoeld: bedreigingen, grove beledigingen, beschimpingen, smaad of vergrijpen jegens persoon of goed. Al is deze opsomming niet uitputtend, toch zou het een uiterst gedurfde en mijns inziens bepaald ontoelaatbare rechtsconstructie zijn daaraan via de rechtspraak een besluit tot koerswijziging van een Lid-Staat toe te voegen.
B —
Het tweede argument van verzoekers voor een recht op schadevergoeding is ontleend aan artikel 76 van het Statuut. Zoals U weet zegt dit artikel:
„Aan een ambtenaar, gewezen ambtenaar of aan de rechtverkrijgenden van een overleden ambtenaar, die, inzonderheid ten gevolge van een ernstige of langdurige ziekte of door familieomstandigheden, in zeer benarde omstandigheden verkeren, kan een schenking, een lening of een voorschot worden toegekend.”
Uit deze bewoordingen blijkt reeds duidelijk dat het artikel slechts een bevoegdheid verleent en geen verplichting oplegt, en dat het in ieder geval slechts soelaas kan bieden in individuele gevallen.
Verzoekers nebben de moeilijkheid wel gezien en trachten aan te tonen dat dit artikel in hun bijzondere omstandigheden niet dient als grondslag voor een facultatieve regeling van individuele gevallen, maar voor een verplichte erkenning van veel verdergaande rechten.
Deze redenering houdt in feite echter verband met hun derde argument, namelijk dat zowel uit de geest en de bepalingen van het Statuut, als uit de „door de overheid aan haar ambtenaren verschuldigde bijstand” volgt dat de Gemeenschap verplicht is de door hen verlangde schadevergoeding te betalen.
C —
Dit derde argument, of deze reeks argumenten, vraagt om een inleidende opmerking.
Zoals ik in het begin reeds te verstaan gaf, heb ik begrip voor de pijnlijke gevolgen van de revaluatie van de Duitse mark voor bepaalde uit Duitsland afkomstige Europese ambtenaren; ik ben dan ook bereid — en zal dit aanstonds doen — de Commissie met klem te verzoeken de individuele omstandigheden van deze gevallen met de meeste welwillendheid te onderzoeken; daarentegen sta ik — ik zeg het de verzoekers ronduit — geheel afwijzend, zowel in beginsel als op de keper beschouwd, tegenover een bepaalde opvatting van het Europese openbare ambt, die naar ik meen — zulks wellicht ten onrechte en in dat geval moet ik mij daarvoor verontschuldigen — doorklinkt in bepaalde door verzoekers voor hun opvatting aangevoerde argumenten.
Met betrekking tot de positie van de ambtenaren in dienst van de Europese Gemeenschappen zijn a priori twee stelsels denkbaar:
1.
Een stelsel waarbij de ambtenaren door de nationale overheid aan de Gemeenschappen ter beschikking worden gesteld.
In dit stelsel zou de bezoldiging van de ambtenaar zijn uitgedrukt in nationale valuta, eventueel aangevuld met bepaalde vergoedingen, en zou de ambtenaar geen andere monetaire risico's lopen dan zijn landgenoten en in het bijzonder de werknemers in zijn land van herkomst.
2.
Een autonoom stelsel, waarin de Europese ambtenaar een geheel andere positie heeft dan de ambtenaren in zijn land van herkomst en waarin geen enkel verband bestaat tussen zijn positie feitelijk en rechtens, en die van genoemde ambtenaren, zulks met alle voordelen maar ook nadelen van dien.
Om redenen die nauw samenhangen met de aard van de Gemeenschappen zelf, hebben zowel de auteurs van het Verdrag (in artikel 212) als de auteurs van het Statuut van de ambtenaren gekozen voor deze tweede opvatting.
Het Statuut kent twee grondbeginselen:
a)
de ambtenaar is verplichr in zijn standplaats te wonen (artikel 20),
b)
zijn bezoldiging wordt vastgesteld onafhankelijk van enig nationaal criterium en dit salaris wordt uitgedrukt in één vooraf vastgestelde valuta (artikel 63).
Het zou mij echter tegen de borst stuiten, wanneer men zou aansturen op een tussenvorm tussen deze twee stelsels, dus een regeling waarin de ambtenaar verzekerd zou zijn van een permanente bezoldiging, uitgedrukt in de valuta van zijn land van herkomst, doch met behoud van de eventuele voordelen van een bezoldiging in zijn standplaats en in een andere valuta dan die van het land waarvan hij onderdaan blijft.
Integendeel, ik ben van mening dat het voor de Europese ambtenaren geldende autonome stelsel juist geen enkele koers-garantie biedt bij eventuele overmakingen naar hun land van herkomst.
Weliswaar kent het Statuut, met name artikel 17 van bijlage VII, hun als tegenprestatie voor de verplichte standplaats bepaalde voordelen toe.
De voornaamste daarvan is de mogelijkheid om op doorgaans gunstiger voorwaarden dan voor gewone stervelingen, bepaalde bedragen over te maken, die zij in dienst van de Gemeenschappen hebben verdiend, tot het bedrag van de statutaire ontheemdingsvergoeding, welke een directe tegenprestatie voor de verplichte woonplaats is, en eventueel zelfs tot het bedrag van hun indirecte kosten als gevolg van deze verplichte woon-plaats.
Weliswaar beroepen verzoekers zich voor hun opvatting op artikel 17, doch mijns inziens pleit artikel 17 eerder tegen hun redenering.
Het artikel derogeert namelijk aan de algemene beginselen van het Statuut, voortvloeiend uit het communautaire karakter van het Europese openbare ambt.
Daaruit volgt mijns inziens dat
—
deze bepaling enerzijds slechts restrictief mag worden uitgelegd,
—
zij anderzijds slechts bij uitdrukkelijke bepaling mag worden uitgebreid of gewijzigd
Weliswaar wijzen verzoekers voor dit laatste punt op voorstellen van de Commissie (Publikatieblad nr. C 83 van 28 juni 1969, blz. 16) of voornemens van de Commissie (Publikatieblad nr. C 14 van 4 februari 1970, blz. 9), maar:
a)
de Commissie heeft nooit gedacht aan een verplichting tot volledige en blijvende compensatie voor koersverliezen die ambtenaren door pariteitswijzigingen tussen de Lid-Staten kunnen lijden, doch slechts aan een verzachting van de huidige regeling, zodat zij in bepaalde gevallen stappen kan doen ten gunste van deze ambtenaren;
b)
bovenal hebben deze voorstellen tot dusver nooit geleid tot een besluit van de enige autoriteit met beslissingsbevoegdheid ter zake, namelijk de Raad.
Om deze redenen meen ik dat het door verzoekers aangevoerde derde argument niet kan slagen.
Als vierde argument voeren verzoekers aan dat hun aanspraak voortvloeit uit een verplichting voor de communautaire autoriteiten om een beginsel van „gelijke behandeling van de ambtenaren der Gemeenschappen” te eerbiedigen.
Reeds onlangs neb ik bij de behandeling van een andere zaak het bestaan van dit beginsel, maar vooral ook de draagwijdte die sommigen daaraan willen toekennen, in twijfel getrokken.
Hoe dit ook zij, zelfs wanneer het beginsel bestaat, kan het volgens mij in casu toch niet met succes worden ingeroepen, en wel om drie redenen:
1.
Op het stuk van bezoldiging kan het in elk geval uitsluitend gelden voor ambtenaren met dezelfde standplaats en dus met gelijke of nagenoeg gelijke levensomstandigheden in de zin van artikel 64 van het Statuut. De meeste door verzoekers genoemde voorbeelden betreffen echter ambtenaren van de Gemeenschappen die — anders dan zij zelf — zich niet in Luxemburg, doch bij voorbeeld in Engeland of Frankrijk moeten vestigen.
2.
Het kan a fortiori slechts gelden voor ambtenaren van de Gemeenschappen; enkele door verzoekers aangehaalde voorbeelden betreffen ambtenaren van andere internationale organisaties, zoals van de NATO in Turkije.
Hoewel de werkzaamheden van de lichamen, die de positie van ambtenaren van andere internationale organisaties moeten bestuderen, voor de gemeenschapsautoriteiten natuurlijk een nuttige bron van inlichtingen kunnen vormen, zijn al leen deze autoriteiten bevoegd ter zake besluiten te nemen.
3.
En ten slotte, aangenomen dat in casu een beroep kan worden gedaan op een beginsel van „gelijke behandeling” van de ambtenaren, dan moet dit toch in overeenstemming worden gebracht met een beginsel dat — naar ik meen — voor het Europees openbaar ambt van nog fundamenteler belang is: het verbod van discriminatie tussen ambtenaren op grond van hun nationaliteit.
Uiteraard is een uitgebreid vereveningsstelsel denkbaar waarin ambtenaren — die wegens hun nationaliteit voordeel hebben van bepaalde wijzigingen in de pariteit der valuta — dit voordeel geheel of gedeeltelijk terugbetalen aan hun collega's van andere nationaliteit die door deze wijziging in de pariteiten verlies lijden.
Misschien zou het in een dergelijk stelsel mogelijk zijn het beginsel van gelijke behandeling en dat van non-discriminatie wegens de nationaliteit met elkaar te verenigen.
Het zou mijns inziens echter weinig kans maken te worden aanvaard, het lijkt utopisch, en in ieder geval — het bestaat niet.
Op deze gronden meen ik derhalve dat geen der door verzoekers aangevoerde argumenten gegrond is.
Alvorens te eindigen zou ik mij echter tot de Commissie willen richten.
Zij neett u gezegd bereid te zijn in enkele individuele — uit de verzoekschriften gebleken — gevallen een ruim gebruik te maken van de haar in artikel 76 van het Statuut van de ambtenaren gegeven bevoegdheden.
Ik zou haar willen vragen dit in zeer ruime mate te doen, zowel wat betreft het aantal begunstigden als het bedrag van de bijstand.
Ik wil bovendien haar speciale aandacht vragen voor de gepensioneerden.
Onder voorbehoud van deze opmerkingen concludeer ik:
1.
tot verwerping der beroepen,
2.
tot verwijzing van elk der partijen in de aan haar zijde gevallen kosten.
(
1
)	Vertaald uit het Frans.