62024TO0178
POSTANOWIENIE SĄDU (trzecia izba)
z dnia 11 lutego 2025 r. (
*1
)
Dostęp do dokumentów – Rozporządzenie (WE) nr 1049/2001 – Dokumenty dotyczące produkcji szczepionek przeciwko COVID‑19 – Dorozumiana odmowa dostępu – Wyraźna decyzja przyjęta po wniesieniu skargi – Umorzenie postępowania
W sprawie T‑178/24
Corinne Reverbel, zamieszkała w Dému (Francja), którą reprezentowała D. Protat, adwokatka,
strona skarżąca,
przeciwko
Komisji Europejskiej, którą reprezentowali M. Burón Pérez i K. Herrmann, w charakterze pełnomocników,
strona pozwana,
SĄD (trzecia izba),
w składzie: P. Škvařilová-Pelzl (sprawozdawczyni), prezes, G. Steinfatt i R. Meyer, sędziowie,
sekretarz: V. Di Bucci,
wydaje następujące
Postanowienie
1
W skardze opartej na art. 263 TFUE skarżąca, Corinne Reverbel, wnosi o stwierdzenie nieważności dorozumianej decyzji Komisji Europejskiej z dnia 7 lutego 2024 r. oddalającej jej ponowny wniosek o udzielenie dostępu do szeregu dokumentów z dnia 15 grudnia 2023 r. (zwanej dalej „zaskarżoną decyzją”).
Okoliczności powstania sporu i okoliczności zaistniałe po wniesieniu skargi
2
W dniu 1 marca 2023 r. skarżąca złożyła, na podstawie art. 7 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji (Dz.U. 2001, L 145, s. 43), wniosek o udzielenie dostępu do szeregu dokumentów dotyczących produkcji szczepionek przeciwko COVID‑19.
3
Komisja odpowiedziała na ten wniosek w dniu 30 listopada 2023 r.
4
W decyzji tej w pierwszej kolejności Komisja poinformowała skarżącą, że zidentyfikowała dokument objęty zakresem jej wniosku. Chodziło o sprawozdanie z oceny Europejskiej Agencji Leków (EMA) z dnia 25 listopada 2021 r. (zwane dalej „sprawozdaniem EMA”).
5
W drugiej kolejności Komisja przyznała częściowy dostęp do sprawozdania EMA, ponieważ jej zdaniem na pełne ujawnienie tego sprawozdania nie pozwalają wyjątki od prawa dostępu przewidziane, po pierwsze, w art. 4 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 1049/2001, po drugie, w art. 4 ust. 2 tiret pierwsze tego rozporządzenia, i po trzecie, w art. 4 ust. 2 tiret trzecie tego rozporządzenia, przy czym wyjątki te dotyczą, po pierwsze, ochrony prywatności i integralności osoby fizycznej, w szczególności zgodnie z prawodawstwem Unii Europejskiej dotyczącym ochrony danych osobowych, po drugie, ochrony interesów handlowych osoby fizycznej lub prawnej, w tym własności intelektualnej, i po trzecie, ochrony celu kontroli, dochodzenia i audytu.
6
Pismem z dnia 15 grudnia 2023 r., zarejestrowanym przez Komisję w dniu 18 grudnia 2023 r., skarżąca złożyła ponowny wniosek na podstawie art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 1049/2001, w którym zwróciła się o zmianę stanowiska Komisji.
7
W wiadomości elektronicznej z dnia 17 stycznia 2024 r. Komisja poinformowała skarżącą, że odpowiedź na jej ponowny wniosek nie może jej zostać udzielona w terminie 15 dni przewidzianym w art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 1049/2001, który to termin upływał w tym samym dniu. Zdaniem Komisji w tym dniu elementy niezbędne do przeprowadzenia pełnej analizy nie zostały bowiem jeszcze zebrane.
8
Wiadomością elektroniczną z dnia 7 lutego 2024 r. Komisja poinformowała skarżącą, że odpowiedź na jej ponowny wniosek nie może zostać udzielona, ponieważ konsultacje wewnętrzne są w toku, a ze względu na pochodzenie dokumentu objętego wnioskiem instytucja ta powinna, zgodnie z art. 4 ust. 4 rozporządzenia nr 1049/2001, skonsultować się również z osobami trzecimi.
9
W dniu 2 kwietnia 2024 r. skarżąca wniosła skargę w niniejszej sprawie.
10
W dniu 4 czerwca 2024 r. Komisja wydała, w odpowiedzi na ponowny wniosek skarżącej, wyraźną decyzję na podstawie art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 1049/2001 (zwaną dalej „wyraźną decyzją potwierdzającą”). W decyzji tej Komisja udzieliła skarżącej szerszego częściowego dostępu do sprawozdania EMA.
11
W wyraźnej decyzji potwierdzającej Komisja wskazała, że pełny dostęp do sprawozdania EMA nie jest możliwy, biorąc pod uwagę wyjątki od prawa dostępu przewidziane w art. 4 ust. 1 lit. a) tiret trzecie rozporządzenia nr 1049/2001 i w art. 4 ust. 1 lit. b) tego rozporządzenia, które dotyczą, po pierwsze, ochrony interesu publicznego w odniesieniu do stosunków międzynarodowych, a po drugie, ochrony prywatności i integralności osoby fizycznej. Ponadto w decyzji tej Komisja potwierdziła, że nie jest ona w posiadaniu żadnego innego dokumentu, który mógłby odpowiadać opisowi przedstawionemu we wniosku z dnia 1 marca 2023 r. (zob. pkt 2 powyżej).
12
W dniu 17 czerwca 2024 r. Komisja złożyła wniosek o umorzenie postępowania.
Żądania stron
13
W skardze skarżąca wnosi do Sądu o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
14
We wniosku o umorzenie postępowania Komisja wnosi do Sądu o:
–
stwierdzenie, że skarga stała się bezprzedmiotowa i że należy umorzyć postępowanie;
–
obciążenie każdej ze stron jej własnymi kosztami.
15
W uwagach w przedmiocie wniosku Komisji o umorzenie postępowania skarżąca wnosi do Sądu o oddalenie tego wniosku i potwierdza, że wnosi o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
Co do prawa
16
Zgodnie z art. 130 §§ 2 i 7 regulaminu postępowania przed Sądem, jeżeli strona o to wnosi, Sąd może stwierdzić, że skarga stała się bezprzedmiotowa i że należy umorzyć postępowanie.
17
Ponieważ Komisja wniosła o stwierdzenie, że skarga stała się bezprzedmiotowa i że należy umorzyć postępowanie, Sąd, uznając, że akta sprawy wystarczająco wyjaśniają okoliczności zawisłej przed nim sprawy, postanawia orzec w przedmiocie tego wniosku bez dalszych czynności procesowych.
18
Należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału zarówno przedmiot sporu, jak i interes prawny muszą istnieć do momentu wydania orzeczenia sądowego, pod rygorem umorzenia postępowania. Oznacza to, że skarga powinna w efekcie móc przynieść korzyść stronie, która ją wniosła (wyrok z dnia 4 września 2018 r., ClientEarth/Komisja, C‑57/16 P, EU:C:2018:660, pkt 43).
19
W niniejszej sprawie decyzją z dnia 30 listopada 2023 r., o której wspomniano w pkt 3 powyżej, Komisja częściowo oddaliła wniosek o udzielenie dostępu do dokumentów złożony przez skarżącą w dniu 1 marca 2023 r. W następstwie tej decyzji skarżąca złożyła ponowny wniosek.
20
Bezsporne jest, że Komisja wydała wyraźną decyzję potwierdzającą po wniesieniu niniejszej skargi. W decyzji tej Komisja udzieliła szerszego częściowego dostępu do sprawozdania EMA, a w pozostałym zakresie wyraźnie potwierdziła oddalenie ponownego wniosku skarżącej.
21
W pierwszej kolejności, co się tyczy wyraźnego oddalenia ponownego wniosku, należy przypomnieć, że instytucja, wydając wyraźną decyzję odmowną w sprawie ponownego wniosku o udzielenie dostępu do dokumentów, cofa dorozumianą decyzję odmowną w sprawie tego wniosku (zob. podobnie wyroki: z dnia 2 października 2014 r., Strack/Komisja, C‑127/13 P, EU:C:2014:2250, pkt 88, 89; z dnia 2 lipca 2015 r., Typke/Komisja, T‑214/13, EU:T:2015:448, pkt 37; z dnia 26 marca 2020 r., ViaSat/Komisja, T‑734/17, niepublikowany, EU:T:2020:123, pkt 16, 17; z dnia 29 września 2021 r., AlzChem Group/Komisja, T‑569/19, EU:T:2021:628, pkt 27).
22
Cofnięcie zaskarżonego aktu ze względu na jego retroaktywny charakter (zob. podobnie wyrok z dnia 17 kwietnia 1997 r., de Compte/Parlament, C‑90/95 P, EU:C:1997:198, pkt 35) powoduje bezprzedmiotowość sporu (zob. podobnie wyroki: z dnia 7 czerwca 2007 r., Wunenburger/Komisja, C‑362/05 P, EU:C:2007:322, pkt 48, 49; z dnia 4 września 2018 r., ClientEarth/Komisja, C‑57/16 P, EU:C:2018:660, pkt 45; z dnia 21 stycznia 2021 r., Leino-Sandberg/Parlament, C‑761/18 P, EU:C:2021:52, pkt 33).
23
W takim przypadku rozpatrzenie skargi na dorozumianą decyzję nie może być uzasadnione ani celem polegającym na uniknięciu powtórzenia się zarzucanej niezgodności z prawem, ani celem ułatwienia ewentualnych skarg odszkodowawczych, ponieważ cele te mogą zostać osiągnięte poprzez rozpatrzenie skargi na wyraźną decyzję (zob. podobnie wyrok z dnia 10 grudnia 2010 r., Ryanair/Komisja, od T‑494/08 do T‑500/08 i T‑509/08, EU:T:2010:511, pkt 46 i przytoczone tam orzecznictwo).
24
W niniejszej sprawie wydanie wyraźnej decyzji potwierdzającej w zakresie, w jakim oddalono w niej wniosek skarżącej, skutkowało częściowym cofnięciem zaskarżonej decyzji, a zatem pozbawiło w tym względzie przedmiotu niniejszą skargę, która zmierzała do stwierdzenia nieważności tej ostatniej decyzji.
25
Wniosku tego nie mogą podważyć argumenty skarżącej dotyczące wyraźnego oddalenia jej wniosku.
26
Otóż skarżąca twierdzi, że wyraźne oddalenie jej ponownego wniosku ze względu na nadzwyczaj długi okres jego rozpatrywania, po upływie którego decyzja ta została podjęta, jest nieważne i pozbawione skutków oraz że w konsekwencji nie można się na nie powoływać przeciwko niej.
27
W tym względzie należy zauważyć, że częściowa odmowa uwzględnienia wniosku skarżącej nieuchronnie wywiera wpływ na jej sytuację, ponieważ ze względu na tę odmowę skarżąca nie ma dostępu do omawianych dokumentów.
28
Ponadto nawet przy założeniu, że skarżąca zostanie uznana za kwestionującą zgodność z prawem wyraźnego oddalenia jej ponownego wniosku i że ta ewentualna niezgodność z prawem może mieć wpływ na możliwość powołania się na to oddalenie, argument skarżącej należy w każdym razie oddalić.
29
Mianowicie, po pierwsze, co się tyczy wydania wyraźnej decyzji potwierdzającej oddalenie wniosku po upływie terminów na udzielenie odpowiedzi przewidzianych w art. 8 rozporządzenia nr 1049/2001, Trybunał orzekł, że w przypadku niedochowania przez instytucję terminów na udzielenie odpowiedzi przewidzianych w tym artykule instytucja ta pozostaje zobowiązana, nawet po upływie terminu, do udzielenia uzasadnionej odpowiedzi na wniosek zainteresowanego. Orzekł on również, że w takim przypadku, zgodnie z art. 8 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 1049/2001, zainteresowany może skorzystać z dwóch rodzajów postępowania. Może on z jednej strony złożyć skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich zgodnie z art. 228 TFUE lub z drugiej strony wnieść do Sądu skargę o odszkodowanie na podstawie art. 340 TFUE w celu naprawienia ewentualnej szkody spowodowanej nieprzestrzeganiem terminów na udzielenie odpowiedzi (wyrok z dnia 14 lipca 2016 r., Sea Handling/Komisja, C‑271/15 P, niepublikowany, EU:C:2016:557, pkt 85–87).
30
W związku z tym należy stwierdzić, że niedochowanie terminów przewidzianych w art. 8 rozporządzenia nr 1049/2001 nie ma wpływu na zgodność z prawem wyraźnej decyzji potwierdzającej.
31
Po drugie, co się tyczy wydania decyzji o cofnięciu aktu po upływie nierozsądnie długiego terminu, prawdą jest, że zgodnie z orzecznictwem cofnięcie z mocą wsteczną niezgodnego z prawem aktu administracyjnego przyznającego prawo powinno nastąpić w rozsądnym terminie (zob. wyrok z dnia 16 grudnia 2010 r., Athinaïki Techniki/Komisja, C‑362/09 P, EU:C:2010:783, pkt 59 i przytoczone tam orzecznictwo).
32
Jednakże zaskarżona decyzja, która jest decyzją odmowną wydaną w odpowiedzi na wniosek skarżącej, nie stanowi dla skarżącej aktu przyznającego prawa. W związku z tym przytoczone w pkt 31 orzecznictwo nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie (zob. podobnie wyrok z dnia 16 grudnia 2010 r., Athinaïki Techniki/Komisja, C‑362/09 P, EU:C:2010:783, pkt 60).
33
Ponadto warunek uzależniający cofnięcie aktu od jego niezgodności z prawem ma zastosowanie w dziedzinach, w których należy unikać sytuacji, gdy takie cofnięcie pozwoliłoby instytucji na uniknięcie wszelkiej kontroli sądowej jej działań (zob. podobnie wyroki: z dnia 16 grudnia 2010 r., Athinaïki Techniki/Komisja, C‑362/09 P, EU:C:2010:783, pkt 68–71; z dnia 11 lipca 2013 r., BVGD/Komisja, T‑104/07 i T‑339/08, niepublikowany, EU:T:2013:366, pkt 80). Tymczasem wydanie wyraźnej decyzji potwierdzającej nie pociąga za sobą takiego ryzyka. Przeciwnie, umożliwia ono wnioskodawcy zapoznanie się z powodami oddalenia jego wniosku, na które powołuje się instytucja.
34
W konsekwencji skarżąca nie ma już interesu w uzyskaniu stwierdzenia nieważności dorozumianego oddalenia jej ponownego wniosku o udzielenie dostępu do dokumentów, ponieważ ta dorozumiana decyzja została następnie potwierdzona wyraźną decyzją odmowną.
35
W drugiej kolejności, co się tyczy szerszego częściowego dostępu do sprawozdania EMA, który został przyznany przez Komisję, należy przypomnieć, że samo udzielenie dostępu do spornych dokumentów w następstwie oddalenia wniosku, bez uznania przez instytucję jej błędu poprzez wyraźne cofnięcie aktu, nie może być postrzegane jako cofnięcie aktu (zob. podobnie wyroki: z dnia 30 kwietnia 2020 r., Izba Gospodarcza Producentów i Operatorów Urządzeń Rozrywkowych/Komisja, C‑560/18 P, EU:C:2020:330, pkt 72–75; z dnia 22 marca 2018 r., De Capitani/Parlament, T‑540/15, EU:T:2018:167, pkt 31–33).
36
W tym względzie bezskuteczność zaskarżonych decyzji, która wystąpiła po wniesieniu skargi, sama w sobie nie nakłada na Sąd obowiązku umorzenia postępowania ze względu na brak przedmiotu skargi lub brak interesu prawnego w chwili wydania wyroku (zob. podobnie wyroki: z dnia 7 czerwca 2007 r., Wunenburger/Komisja, C‑362/05 P, EU:C:2007:322, pkt 47; z dnia 4 września 2018 r., ClientEarth/Komisja, C‑57/16 P, EU:C:2018:660, pkt 45; z dnia 21 stycznia 2021 r., Leino-Sandberg/Parlament, C‑761/18 P, EU:C:2021:52, pkt 33; z dnia 20 czerwca 2024 r., EUIPO/Indo European Foods, C‑801/21 P, EU:C:2024:528, pkt 59).
37
Skarżąca może zatem zachować interes w stwierdzeniu nieważności zaskarżonej decyzji do celów ewentualnej skargi o stwierdzenie odpowiedzialności odszkodowawczej, ponieważ szerszy częściowy dostęp do sprawozdania EMA został jej przyznany dopiero w chwili wydania wyraźnej decyzji potwierdzającej.
38
Jednakże strona skarżąca nie może uzasadnić interesu prawnego poprzez samo powołanie się na możliwość wniesienia w przyszłości skargi o naprawienie szkody, bez wskazania konkretnych okoliczności dotyczących skutków zarzucanej niezgodności z prawem w odniesieniu do swej sytuacji i charakteru szkody, którą w swej ocenie poniosła i której naprawienie miała na celu skarga (zob. podobnie wyrok z dnia 30 kwietnia 2020 r., Izba Gospodarcza Producentów i Operatorów Urządzeń Rozrywkowych/Komisja, C‑560/18 P, EU:C:2020:330, pkt 74; postanowienie z dnia 28 września 2021 r., Airoldi Metalli/Komisja, T‑611/20, niepublikowane, EU:T:2021:641, pkt 68, 69).
39
W niniejszej sprawie skarżąca nie przedstawiła zaś żadnego konkretnego dowodu.
40
W konsekwencji nie ma ona podstaw, by sprzeciwić się umorzeniu postępowania ze względu na to, że ewentualne stwierdzenie niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji umożliwiłoby jej następnie wniesienie skargi o odszkodowanie mającej na celu naprawienie szkody wyrządzonej jej przez tę decyzję.
41
W świetle całości powyższych rozważań należy stwierdzić, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie stała się bezprzedmiotowa i że należy umorzyć dotyczące jej postępowanie.
W przedmiocie kosztów
42
Zgodnie z art. 137 regulaminu postępowania w przypadku umorzenia postępowania Sąd rozstrzyga o kosztach według własnego uznania.
43
Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, należy orzec, że każda ze stron pokrywa własne koszty.
Z powyższych względów
SĄD (trzecia izba)
postanawia, co następuje:
1)
Postępowanie w sprawie skargi zostaje umorzone.
2)
Corinne Reverbel i Komisja Europejska pokrywają własne koszty.
Sporządzono w Luksemburgu w dniu 11 lutego 2025 r.
Sekretarz
V. Di Bucci
Prezes
Škvařilová-Pelzl
(
*1
)	Język postępowania: francuski.