62021CJ0632
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is‑Seba’ Awla)
14 ta’ Settembru 2023 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili – Regolament (KE) Nru 593/2008 – Liġi applikabbli għall-obbligi kuntrattwali – Kamp ta’ applikazzjoni – Kuntratti ta’ użu ta’ proprjetajiet immobbli fuq bażi ta’ timeshare – Azzjoni ġudizzjarja intiża li dawn il-kuntratti jiġu ddikjarati nulli – Partijiet ċittadini tar-Renju Unit – Għażla tal-liġi applikabbli – Artikolu 3 – Libertà ta’ għażla – Artikolu 4(1)(b) u (ċ) – Liġi applikabbli fin-nuqqas ta’ għażla – Artikolu 6 – Kuntratti ta’ konsum – Limiti”
Fil-Kawża C‑632/21,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Juzgado de Primera Instancia e Instrucción no 2 de Granadilla de Abona (il-Qorti tal-Ewwel Istanza u Istruttorja Nru 2 ta’ Granadilla de Abona, Spanja), permezz ta’ deċiżjoni tat‑13 ta’ Ottubru 2021, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fl‑14 ta’ Ottubru 2021, fil-proċedura
JF,
NS,
vs
Diamond Resorts Europe Limited (Fergħa fi Spanja),
Diamond Resorts Spanish Sales SL,
Sunterra Tenerife Sales SL,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is-Seba’ Awla),
komposta minn M. L. Arastey Sahún, Presidenta tal-Awla, F. Biltgen (Relatur) u J. Passer, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: M. Szpunar,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għal JF u NS, minn A. García Cami, procurador, u L Mancera Molero, abogada,
–
għal Diamond Resorts Europe Limited (Fergħa fi Spanja), Diamond Resorts Spanish Sales SL u Sunterra Tenerife Sales SL, minn M.‑D. Gómez Dabic u J. M. Macías Castaño, abogados,
–
għall-Gvern Spanjol, minn A. Ballesteros Panizo, bħala aġent,
–
għall-Gvern Ċek, minn L. Halajová, M. Smolek u J. Vláčil, bħala aġenti,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn I. Galindo Martín u W. Wils, bħala aġenti,
wara li rat id-deċiżjoni meħuda, wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li taqta’ l-kawża mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 4(3) u tal-Artikolu 5 tal-Konvenzjoni dwar il-liġi applikabbli għall-obbligi kuntrattwali miftuħa għall-firma f’Ruma fid‑19 ta’ Ġunju 1980 (ĠU 2005, C 169, p. 10, iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni ta’ Ruma”), kif ukoll tal-Artikolu 4(1)(b) u (ċ), tal-Artikolu 6(1) u tal-Artikolu 24 tar-Regolament (KE) Nru 593/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑17 ta’ Ġunju 2008 dwar il-liġi applikabbli għall-obbligazzjonijiet kuntrattwali (Ruma I) (ĠU 2008, L 177, p. 6, rettifika fil-ĠU 2009, L 309, p. 87, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Ruma I”).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn, minn naħa, JF u NS, u, min-naħa l-oħra, Diamond Resorts Europe Limited (Fergħa fi Spanja) (iktar ’il quddiem “Diamond Resorts Europe”), Diamond Resorts Spanish Sales SL u Sunterra Tenerife Sales SL dwar talba intiża li kuntratti ta’ użu ta’ proprjetajiet immobbli fuq bażi ta’ timeshare, konklużi bejn ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali u Diamond Resorts Europe, jiġu ddikjarati nulli.
Il‑kuntest ġuridiku
L‑ewwel protokoll
3
L-Artikolu 1 tal-ewwel protokoll dwar l-interpretazzjoni mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej tal-Konvenzjoni dwar il-liġi applikabbli għall-obbligi kuntrattwali miftuħa għall-firma f’Ruma fid‑19 ta’ Ġunju 1980 (ĠU 1989, L 48, p. 1, iktar ’il quddiem l-“ewwel protokoll”), li daħal fis-seħħ fl‑1 ta’ Awwissu 2004, jipprovdi:
“Il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej għandu jkollha ġurisdizzjoni sabiex tagħti deċiżjonijiet fuq l-interpretazzjoni:
(a)
tal-[Konvenzjoni ta’ Ruma];
[…]” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
4
L-Artikolu 2 tal-Ewwel Protokoll jipprevedi:
“Kull qorti msemmija iktar ’quddiem tista’ titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tagħti deċiżjoni preliminari fuq kwistjoni mqajma f’kawża pendenti quddiemha u li tkun tirrigwarda l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet inklużi fl-istrumenti msemmija fl-Artikolu 1, meta hija tkun tqis li deċiżjoni fuq dan il-punt tkun meħtieġa sabiex hija tagħti s-sentenza tagħha:
(a)
[…]
–
fi Spanja:
el Tribunal Supremo.
[…]
(b)
il-qrati tal-Istati kontraenti meta huma jaġixxu bħala qrati tal-appell.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
Id‑dritt tal‑Unjoni
Ir‑Regolament Ruma I
5
Il-premessi 6, 7, 23 u 27 tar-Regolament Ruma I jipprovdu:
“(6)
Il-funzjonament korrett tas-suq intern jeħtieġ li r-regoli tal-konflitt tal-liġijiet fis-seħħ fl-Istati Membri jindikaw l-istess liġi nazzjonali, irrispettivament mill-pajjiż tal-qorti li fiha tiġi preżentata l-azzjoni, sabiex jitjiebu l-prevedibbiltà tar-riżultat tal-litigazzjoni, iċ-ċertezza ġuridika u l-moviment liberu tas-sentenzi.
(7)
L-ambitu sostantiv u d-dispożizzjonijiet ta’ dan ir-Regolament għandhom ikunu konsistenti mar-Regolament talKunsill (KE) Nru 44/2001 tat‑22 ta’ Diċembru 2000 dwar ġurisdizzjoni u rikonoxximent u eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (“Brussell I”) [(ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 4, p. 42)] u r-Regolament (KE) Nru 864/2007 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑11 ta’ Lulju 2007 dwar il-liġi applikabbli għall-obbligazzjonijiet mhux kuntrattwali ([“Ruma II”) (ĠU 2007, L 199, p. 40)]).
[…]
(23)
Fir-rigward ta’ kuntratti konklużi ma’ partijiet kunsidrati bħala aktar dgħajfa, huwa xieraq li jiġu protetti permezz ta’ regoli ta’ konflitt li huma aktar favorevoli għall-interessi tagħhom mir-regoli ġenerali.
[…]
(27)
Għandhom isiru diversi eċċezzjonijiet għar-regola ġenerali dwar l-għażla tal-liġi għall-kuntratti konsumistiċi. Taħt eċċezzjoni partikolari ta’ dan it-tip, ir-regola ġenerali m’għandhiex tapplika għall-kuntratti relatati ma; drittijiet in rem fuq proprjetà immobbli jew ma’ kiri ta’ tali proprjetà, sakemm il-kuntratt ma jirrelatax mad-dritt li l-proprjetà immobbli tintuża fuq bażi ta’ time share fis-sens tad-Direttiva 94/47/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Ottubru 1994 dwar il-protezzjoni tax-xerrejja fir-rigward ta’ ċerti aspetti ta’ kuntratti relatati max-xiri tad-dritt għall-użu tal-proprjetà immobbli fuq bażi ta’ timeshare [(ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13 Vol. 13, p. 315)].”
6
L-Artikolu 1 ta’ dan ir-regolament, bit-titolu “Ambitu materjali”, jipprovdi fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Dan ir-Regolament għandu japplika, f’sitwazzjonijiet li jinvolvu konflitt tal-liġijiet, għal obbligazzjonijiet kuntrattwali f’materji ċivili u kummerċjali.
M’għandux japplika, partikolarment, għal kwistjonijiet fiskali, doganali jew amministrattivi.”
7
L-Artikolu 3 tal-imsemmi regolament, bit-titolu “Libertà ta’ l-għażla”, jipprevedi:
“1   Kuntratt għandu jkun regolat mil-liġi magħżula mill-partijiet. L-għażla għandha ssir espressament jew tkun manifestata b’mod ċar permezz tat-termini tal-kuntratt jew taċ-ċirkostanzi tal-każ. Bl-għażla tagħhom, il-partijiet jistgħu jagħżlu l-liġi applikabbli għat-totalità jew għal parti biss tal-kuntratt.
2.   Il-partijiet jistgħu jiftiehmu f’kull mument li jissuġġettaw il-kuntratt għal liġi diversa minn dik li preċedentement kienet tirregolah, kemm jekk bħala riżultat ta’ għażla preċedenti taħt dan l-Artikolu kif ukoll bħala riżultat ta’ dispożizzjonijiet oħra ta’ dan ir-Regolament. Kwalunkwe bidla, fir-rigward tal-liġi applikabbli, li ssir wara l-konklużjoni tal-kuntratt, m’għandhiex tippreġudika l-validità formali tal-kuntratt taħt l-Artikolu 11 jew tinċidi fuq id-drittijiet ta’ persuni terzi.
3.   Fejn l-elementi l-oħra kollha rilevanti għas-sitwazzjoni fil-ħin ta’ l-għażla jinsabu f’pajjiż divers mill-pajjiż li tiegħu intgħażlet il-liġi, l-għażla tal-partijiet m’għandhiex tippreġudika l-applikazzjoni ta’ dispożizzjonijiet tal-liġi, ta’ dak il-pajjiż l-ieħor, li ma jistgħux jiġu derogati bi ftehim.
4.   Fejn l-elementi l-oħra kollha li jkunu rilevanti għas-sitwazzjoni fil-ħin ta’ l-għażla jinsabu f’wieħed jew aktar Stati Membri, l-għażla tal-partijiet tal-liġi applikabbli diversa minn dik ta’ Stat Membru m’għandhiex tippreġudika l-applikazzjoni ta’ dispożizzjonijiet tal-liġi Komunitarja, fejn xieraq, kif implimentati fl-Istat Membru tal-forum, li ma jistgħux jiġu derogati bi ftehim.
5.   L-eżistenza u l-validità tal-kunsens tal-partijiet fir-rigward ta’ l-għażla tal-liġi applikabbli għandhom jiġu determinati skond id-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikoli 10, 11 u 13.”
8
Skont l-Artikolu 4 tal-istess regolament, bit-titolu “Liġi applikabbli fin-nuqqas ta’ għażla”:
“1.   Sa fejn il-liġi applikabbli għall-kuntratt ma ntgħażlitx skond l-Artikolu 3 u mingħajr preġudizzju għall-Artikoli 5 sa 8, il-liġi li tirregola l-kuntratt għandha tkun determinata kif ġej:
[…]
(b)
kuntratt għall-forniment ta’ servizzi għandu jkun regolat mil-liġi tal-pajjiż li fih il-fornitur tas-servizz ikollu r-residenza abitwali tiegħu;
ċ)
kuntratt relatat ma’ dritt in rem fuq proprjetà immobbli jew ma’ kiri ta’ proprjetà immobbli għandu jkun regolat mil-liġi tal-pajjiż li fih tkun tinsab il-proprjetà;
d)
minkejja l-punt (c), il-kiri ta’ proprjetà immobbli konkluż għall-użu privat temporanju għal perjodu ta’ mhux aktar minn sitt xhur konsekuttivi għandu jkun regolat mil-liġi tal-pajjiż fejn il-proprjetarju jkollu r-residenza abitwali tiegħu, bil-kondizzjoni li l-kerrej ikun persuna fiżika u jkollu r-residenza abitwali tiegħu fl-istess pajjiż;
[…]”
9
L-Artikolu 6 tar-Regolament Ruma I, bit-titolu “Kuntratti ta’ konsum”, jipprovdi:
“1.   Bla ħsara għall-Artikoli 5 u 7, kuntratt konkluż minn persuna fiżika għal skop li jista’ jitqies bħala mhux relatat mas-sengħa jew professjoni tagħha (‘il-konsumatur’), ma’ persuna oħra li taġixxi fl-eżerċizzju tas-sengħa jew professjoni tagħha (‘il-professjonist’) għandu jkun regolat mil-liġi tal-pajjiż fejn il-konsumatur ikollu r-residenza abitwali tiegħu, bil-kondizzjoni li:
(a)
il-professjonist jeżerċita l-attivitajiet kummerċjali jew professjonali tiegħu fil-pajjiż fejn il-konsumatur ikollu r-residenza abitwali tiegħu, jew
(b)
bi kwalunkwe mezz, jindirizza dawn l-attivitajiet lejn dak il-pajjiż jew lejn diversi pajjiżi inkluż dak il-pajjiż,
u li l-kuntratt jaqa’ fl-ambitu ta’ dawn l-attivitajiet.
2.   Minkejja l-paragrafu 1, il-partijiet jistgħu jagħżlu l-liġi applikabbli għal kuntratt li tissodisfa r-rekwiżiti tal-paragrafu 1, skond l-Artikolu 3. Tali għażla, madankollu, ma tistax twassal sabiex iċċaħħad lill-konsumatur mill-protezzjoni mogħtija lilu minn dispożizzjonijiet li ma jistgħux jiġu derogati bi ftehim taħt il-liġi li, fin-nuqqas ta’ l-għażla, kienet tkun applikabbli abbażi tal-paragrafu 1.
3.   Jekk ir-rekwiżiti fil-paragrafu 1(a) jew (b) ma jiġux sodisfatti, il-liġi applikabbli għal kuntratt bejn konsumatur u professjonist għandha tiġi determinata skond l-Artikoli 3 u 4.
4.   Il-paragrafi 1 u 2 ma għandhomx japplikaw għal dawn il-kuntratti:
(a)
kuntratti għall-forniment ta’ servizzi fejn is-servizzi dovuti lill-konsumatur għandhom jiġu fornuti esklussivament f’pajjiż divers minn dak li fih huwa jkollu r-residenza abitwali tiegħu;
[…]
(ċ)
kuntratt relatat ma’ dritt in rem fuq proprjetà immobbli jew ma’ kiri ta’ proprjetà immobbli divers minn kuntratt relatat ma’ dritt ta’ użu ta’ proprjetajiet immobbli fuq bażi ta’ timeshare fis-sens tad-Direttiva [94/47];
[…]”
10
L-Artikolu 9 ta’ dan ir-regolament, bit-titolu “Dispożizzjonijiet obbligatorji prevalenti”, huwa fformulat kif ġej:
“1.   Id-dispożizzjonijiet obbligatorji prevalenti huma dispożizzjonijiet li r-rispett tagħhom huwa meqjus bħala kruċjali minn pajjiż għas-salvagwardja ta’ l-interessi pubbliċi tiegħu, bħall-organizzazzjoni politika, soċjali jew ekonomika tiegħu, tant li dawn ikunu applikabbli fi kwalunkwe sitwazzjoni li taqa’ fl-ambitu tagħhom, irrispettivament mill-liġi applikabbli għall-kuntratt skond dan ir-Regolament.
2.   Xejn f’dan ir-Regolament m’għandu jirrestrinġi l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet obbligatorji prevalenti tal-liġi tal-forum.
3.   Jista’ jingħata effett lid-dispożizzjonijiet obbligatorji prevalenti tal-liġi tal-pajjiż fejn l-obbligazzjonijiet li jirriżultaw mill-kuntratt jkunu jridu jitwettqu jew ikunu twettqu, sa fejn dawn dispożizzjonijiet obbligatorji prevalenti jagħmlu illegali t-twettiq tal-kuntratt. Sabiex jiġi deċiż jekk għandux jingħata effett lil dawn id-dispożizzjonijiet, għandhom jitqiesu n-natura u l-għan tagħhom kif ukoll il-konsegwenzi li ġejjin mill-applikazzjoni jew min-nuqqas ta’ applikazzjoni tagħhom.”
11
L-Artikolu 24 tal-imsemmi regolament, bit-titolu “Relazzjoni mal-Konvenzjoni ta’ Ruma”, jipprevedi:
“1.   Dan ir-Regolament għandu jissostitwixxi l-Konvenzjoni ta’ Ruma fl-Istati Membri, ħlief fir-rigward tat-territorji ta’ l-Istati Membri li jaqgħu fl-ambitu territorjali ta’ dik il-Konvenzjoni u li għalihom dan ir-Regolament ma japplikax skond l-Artikolu 299 [KE].
2.   Sa fejn dan ir-Regolament jissostitwixxi d-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni ta’ Ruma, kwalunkwe referenza għall-Konvenzjoni għandha titqies bħala referenza għal dan ir-Regolament.”
12
L-Artikolu 28 tal-istess regolament, bit-titolu “Applikazzjoni temporali” jipprovdi:
“Dan ir-Regolament għandu japplika għal kuntratti konklużi sa mis‑17 ta’ Diċembru 2009.”
Id‑Direttiva 94/47
13
L-għan tad-Direttiva 94/47 kien l-approssimazzjoni tad-dispożizzjonijiet leġiżlattivi, regolamentari u amministrattivi tal-Istati Membri relatati mal-protezzjoni tax-xerrejja f’dak li jirrigwarda ċerti aspetti tal-kuntratti li jirrigwardaw direttament jew indirettament il-kisba ta’ dritt ta’ użu fuq bażi ta’ timeshare ta’ proprjetà immobbli jew ta’ diversi proprjetajiet immobbli.
Id‑Direttiva 2008/122/KE
14
Id-Direttiva 2008/122/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑14 ta’ Jannar 2009 dwar il-protezzjoni tal-konsumatur rigward ċerti aspetti ta’ kuntratti ta’ timeshare, kuntratti dwar prodotti ta’ vaganza għal perijodu fit-tul, kuntratti ta’ bejgħ mill-ġdid u kuntratti ta’ skambju (ĠU 2009, L 33, p. 10), ħassret u ssostitwixxiet id-Direttiva 94/47.
Ir‑Regolament Brussell Ia
15
Ir-Regolament (UE) Nru 1215/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 2012 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali (ĠU 2012, L 351, p. 1, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Brussell Ia”), ħassar u ssostitwixxa r-Regolament Nru 44/2001, li kien issostitwixxa l-Konvenzjoni tas‑27 ta’ Settembru 1968 dwar il-ġurisdizzjoni u l-eżekuzzjoni tas-sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (ĠU 1972, L 299, p. 32).
16
Il-punt 1 tal-Artikolu 7 tar-Regolament Brussell Ia jipprovdi:
“Persuna domiċiljata fi Stat Membru tista’ tiġi mħarrka fi Stat Membru ieħor:
(1)
(a)
fi kwistjonijiet relatati ma’ kuntratt, fil-qrati tal-post tat-twettiq tal-obbligazzjoni in kwistjoni;
(b)
għall-finijiet ta’ din id-dispożizzjoni u sakemm ma jkunx miftiehem mod ieħor, il-post tat-twettiq tal-obbligi f’dak il-każ għandu jkun:
[…]
–
fil-każ ta’ bejgħ ta’ oġġetti [provvista ta’ servizzi], il-post fl-Istat Membru fejn, skont il-kuntratt, l-oġġetti [is-servizzi] ġew ikkonsenjati [ipprovduti] jew suppost li kienu kkonsenjati […]”.
17
Il-punt 1 tal-Artikolu 24 ta’ dan ir-regolament jipprovdi:
“Dawn il-qrati li ġejjin ta’ Stat Membru għandu jkollhom ġurisdizzjoni esklużiva, independentement mid-domiċilju tal-partijiet:
(1)
fi proċedimenti li l-objettiv tagħhom ikunu drittijiet in rem fi proprjetà immobbli jew kirjiet ta’ proprjetà immobbli, il-qrati tal-Istat Membru li fih tkun tinstab il-proprjetà.
Madankollu, fi proċedimenti li jkollhom bħala l-objettiv tagħhom kirjiet ta’ proprjetà immobbli li jkunu konklużi għal użu privat temporanju għal perijodu massimu ta’ sitt xhur konsekuttivi, il-qrati tal-Istat Membru li fih ikun domiċiljat il-konvenut għandhom ukoll ikollhom il-ġurisdizzjoni, dment li l-kerrej ikun persuna fiżika u li s-sid tal-kera u l-kerrej ikunu domiċiljati fl-istess Stat Membru”.
Il‑Ftehim dwar il‑ħruġ tar‑Renju Unit
18
Il-Ftehim dwar il-ħruġ tar-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq mill-Unjoni Ewropea u mill-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika (ĠU 2020, L 29, p. 7), iffirmat fi Brussell u f’Londra fl‑24 ta’ Jannar 2020, daħal fis-seħħ fl‑1 ta’ Frar 2020 (iktar ’il quddiem il-“Ftehim dwar il-ħruġ”).
19
L-Artikolu 66 ta’ dan il-ftehim, bit-titolu “Id-dritt applikabbli f’materji kuntrattwali u mhux kuntrattwali”, jipprovdi:
“Fir-Renju Unit, l-atti li ġejjin għandhom ikunu japplikaw kif ġej:
(a)
ir-Regolament [Ruma I] għandu japplika fir-rigward ta’ kuntratti konklużi qabel tmiem il-perjodu ta’ tranżizzjoni;
[…]”
20
L-Artikolu 126 tal-imsemmi ftehim, bit-titolu “Perjodu ta’ tranżizzjoni”, jipprevedi:
“Għandu jkun hemm perjodu ta’ tranżizzjoni jew ta’ implimentazzjoni, li għandu jibda mid-data tad-dħul fis-seħħ ta’ dan il-Ftehim u jintemm fil‑31 ta’ Diċembru 2020.”
Id‑dritt Spanjol
21
Skont l-Artikolu 1(1) tal-Ley 42/1998 sobre derechos de aprovechamiento por turno de bienes inmuebles de uso turístico y normas tributarias (il-Liġi 42/1998 dwar id-Drittijiet ta’ Użu fuq Bażi ta’ Timeshare ta’ Proprjetajiet Immobbli għal Użu uristiku u dwar Miżuri Fiskali), tal‑15 ta’ Diċembru 1998 (BOE Nru 300 tas‑16 ta’ Diċembru 1998, p. 42076), din tirregola l-kostituzzjoni, l-eżerċizzju, it-trasferiment u l-estinzjoni tad-dritt ta’ użu ta’ proprjetajiet immobbli fuq bażi ta’ timeshare, li jagħti lid-detentur tiegħu d-dritt li jgawdi, b’mod esklużiv, matul perijodu speċifiku ta’ kull sena, minn akkomodazzjoni li tista’ tintuża b’mod indipendenti, minħabba l-preżenza ta’ ħruġ speċifiku lejn it-triq pubblika jew lejn parti komuni tal-bini li din tagħmel parti minnu, u li hija mgħammra, b’mod permanenti, b’għamara xieraq għal dan l-għan kif ukoll tad-dritt għall-provvista ta’ servizzi addizzjonali. Id-dritt ta’ tgawdija ma jinkludix bidliet lill-akkomodazzjoni jew lill-għamara tagħha. Id-dritt ta’ użu fuq bażi ta’ timeshare jista’ jiġi kkostitwit bħala dritt in rem.
22
Skont it-tieni dispożizzjoni addizzjonali ta’ din il-liġi, “il-kuntratti kollha li jirrigwardaw drittijiet relatati mal-użu ta’ proprjetà immobbli jew ta’ diversi proprjetajiet immobbli li jkunu jinsabu fi Spanja matul perijodu speċifiku jew determinabbli tas-sena għandhom ikunu suġġetti għad-dispożizzjonijiet ta’ din il-liġi, irrispettivament mill-post u mid-data tal-konklużjoni tagħhom”.
23
Skont l-Artikolu 1(1) tal-Ley 4/2012 de contratos de aprovechamiento por turno de bienes de uso turístico, de adquisición de productos vacacionales de wiesa duración, de reventa y de intercambio y normas tributarias (il-Liġi 4/2012 dwar il-Kuntratti ta’ Użu fuq Bażi ta’ Timeshare ta’ Proprjetajiet għal Użu Turistiku, dwar il-Kuntratti ta’ Prodotti ta’ Vaganza fit-Tul u dwar il-Kuntratti ta’ Bejgħ mill-Ġdid u ta’ Skambju, kif ukoll dwar Miżuri Fiskali), tas‑6 ta’ Lulju 2012 (BOE Nru 162, tas‑7 ta’ Lulju 2012, p. 49192), il-kuntratti ta’ kummerċjalizzazzjoni, ta’ bejgħ u ta’ bejgħ mill-ġdid ta’ drittijiet ta’ użu ta’ proprjetajiet fuq bażi ta’ timeshare u ta’ prodotti ta’ vaganza fit-tul kif ukoll il-kuntratti ta’ skambju għandhom ikunu rregolati mid-dispożizzjonijiet ta’ din il-liġi meta dawn jiġu konklużi bejn kummerċjant u konsumatur.
24
Skont l-Artikolu 2 tal-Liġi 4/2012, kuntratt ta’ użu ta’ proprjetajiet fuq bażi ta’ timeshare jfisser kuntratt ta’ iktar minn sena li permezz tiegħu konsumatur jikseb, bi ħlas, id-dritt li juża akkomodazzjoni waħda jew iktar għal-lejl għal iktar minn soġġorn wieħed.
Il‑kawża prinċipali u d‑domandi preliminari
25
Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali huma konsumaturi Brittaniċi li jirrisjedu fir-Renju Unit u li kkonkludew, rispettivament fl‑14 ta’ April 2008 u fit‑28 ta’ Ġunju 2010, żewġ kuntratti ma’ Diamond Resorts Europe, kumpannija Ingliża li taġixxi bħala fergħa fi Spanja tal-grupp Diamond Resorts.
26
Kull wieħed minn dawn il-kuntratti kien jipprevedi l-għoti ta’ ċertu numru ta’ punti li jippermettu lir-rikorrenti fil-kawża prinċipali jibbenefikaw, matul żmien determinat, minn numru ta’ akkomodazzjonijiet f’pajjiżi differenti tal-Ewropa, b’mod partikolari fi Spanja. Skont l-imsemmija kuntratti, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali ma ġewx allokati akkomodazzjonijiet speċifiċi, u lanqas perijodu speċifiku kull sena, iżda pjuttost katalogu ta’ akkomodazzjonijiet, li huma kellhom jitolbu d-disponibbiltà tagħhom minn qabel sabiex ikunu jistgħu jibbenefikaw minnhom fil-mument mixtieq.
27
Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali jitolbu li l-istess kuntratti jiġu ddikjarati nulli, minħabba li dawn ma jissodisfawx ir-rekwiżiti previsti mil-Liġijiet 42/1998 u 4/2012, li jeħtieġu, b’mod partikolari, ir-reġistrazzjoni tad-dritt ta’ użu ta’ proprjetajiet immobbli fuq bażi ta’ timeshare fir-reġistru tal-artijiet Spanjol, id-determinazzjoni preċiża tal-akkomodazzjonijiet allokati lill-konsumaturi kif ukoll l-ispeċifikazzjoni tat-tul tal-kuntratti. F’dan il-kuntest, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali jqisu li d-drittijiet miksuba bis-saħħa tal-kuntratti inkwistjoni għandhom jiġu kklassifikati bħala “drittijiet in rem ta’ użu ta’ proprjetajiet immobbli fuq bażi ta’ timeshare”.
28
Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali ressqu wkoll proċeduri kontra kumpanniji oħra li jappartjenu għall-istess grupp bħal Diamond Resorts Europe, iżda li huma estranji għall-kuntratti inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
29
Diamond Resorts Europe ssostni li dawn il-kuntratti ma jikkonċernawx drittijiet in rem, iżda drittijiet in
personam. Hija tqis li l-imsemmija kuntratti għandhom ikunu rregolati mil-liġi Ingliża, peress li r-rikorrenti fil-kawża prinċipali huma ċittadini tar-Renju Unit, għandhom ir-residenza abitwali tagħhom hemmhekk u s-sede tal-grupp ta’ kumpanniji tinsab ukoll fir-Renju Unit.
30
Il-qorti tar-rinviju tqis li d-determinazzjoni tal-liġi applikabbli għall-kuntratti inkwistjoni tiddependi mit-tweġiba għall-mistoqsija dwar liema dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni ta’ Ruma u tar-Regolament Ruma I huma applikabbli u li din it-tweġiba għandha konsegwenzi fuq il-validità ta’ dawn il-kuntratti. F’dan ir-rigward, il-leġiżlazzjoni Spanjola applikabbli fil-mument tal-iffirmar ta’ dawn tal-aħħar, jiġifieri l-Liġi 42/1998, kienet tqis li dawn jikkostitwixxu drittijiet in rem fuq proprjetajiet immobbli u kienet tissuġġetta l-validità tagħhom għal numru ta’ rekwiżiti formali li l-liġi Ingliża ma timponix. Madankollu, il-leġiżlazzjoni Spanjola fis-seħħ, jiġifieri l-Liġi 4/2012, tinkludi t-Titolu II li ġie interpretat fis-sens li tali kuntratti kienu meqjusa li huma ta’ tip assoċjattiv u li, konsegwentement, kienu suġġetti għad-dispożizzjonijiet ta’ dan it-titolu. Peress li r-rekwiżiti formali previsti minn din il-liġi tal-aħħar huma inqas, dawn il-kuntratti huma validi fir-rigward tagħha.
31
Skont dik il-qorti, fir-rigward tad-determinazzjoni tal-liġi applikabbli, jeżistu interpretazzjonijiet differenti possibbli. Minn naħa, meta jkun hemm relazzjoni bejn konsumatur u kummerċjant li jkollu fergħa fi Spanja, il-kuntratt ikkonċernat ikun ġie ffirmat fi Spanja u l-obbligi tal-partijiet ikunu jirrigwardaw proprjetà immobbli li tkun tinsab fi Spanja, għandha tiġi applikata l-liġi Spanjola.
32
Min-naħa l-oħra, huwa possibbli li tali sitwazzjoni tiġi analizzata mill-perspettiva tal-libertà ta’ għażla, konformement mal-Artikolu 3(1) tar-Regolament Ruma I, peress li klawżola redatta minn qabel li tipprevedi li l-kuntratt ikkonċernat għandu jkun irregolat mil-liġi Ingliża ma għandhiex titqies bħala ftehim liberament mogħti relatat mal-applikazzjoni ta’ din il-liġi, iżda għandha titqies bħala element impost mill-parti li tkun inkludiet din il-klawżola f’dan il-kuntratt sabiex tevita l-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni Spanjola, jiġifieri l-Liġi 42/1998.
33
Issa, skont Diamond Resorts Europe, konformement mal-Artikolu 5 tal-Konvenzjoni ta’ Ruma u mal-Artikolu 6 tar-Regolament Ruma I, fir-rigward tar-relazzjonijiet li jkunu jinvolvu konsumaturi, il-prinċipju ġenerali tal-applikazzjoni tal-liġi tal-pajjiż li fih il-konsumatur ikkonċernat ikollu r-residenza abitwali tiegħu għandu jipprevali. Għalhekk, il-liġi Ingliża tkun applikabbli.
34
F’dan il-kuntest, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, qabelxejn, jekk ir-Regolament Ruma I, li ssostitwixxa l-Konvenzjoni ta’ Ruma b’dispożizzjonijiet iktar iddettaljati, jistax jiġi applikat għal kuntratti konklużi qabel id-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-regolament jew jekk il-leġiżlazzjoni preċedenti tibqax applikabbli.
35
Sussegwentement, fid-dawl tal-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni Ewropea, dik il-qorti tqis li hemm lok li jiġi ddeterminat jekk id-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni jibqgħux applikabbli għal ċittadini ta’ dan l-Istat.
36
Fl-aħħar, l-imsemmija qorti tqajjem il-kwistjoni tad-determinazzjoni tan-natura tar-relazzjoni kuntrattwali li torbot lill-partijiet, jiġifieri dik dwar jekk id-drittijiet inkwistjoni humiex drittijiet in rem jew drittijiet in personam ta’ tip assoċjattiv. Ikun ukoll possibbli li dawn jiġu kklassifikati bħala drittijiet ta’ kiri ta’ proprjetajiet immobbli, f’liema każ l-Artikolu 4 tar-Regolament ta’ Ruma I jkun jagħti lok għal żewġ possibbiltajiet, jiġifieri l-possibbiltà tal-applikazzjoni tal-liġi tal-pajjiż li fih tinsab il-proprjetà immobbli kkonċernata jew il-possibbiltà tal-applikazzjoni tal-liġi tal-pajjiż li fih il-konsumatur ikollu r-residenza abitwali tiegħu, skont jekk it-tul tal-kirja huwiex rispettivament iktar jew inqas minn sitt xhur.
37
Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li l-Juzgado de Primera Instancia e Instrucción no 2 de Granadilla de Abona (il-Qorti tal-Ewwel Istanza u Istruttorja Nru 2 ta’ Granadilla de Abona, Spanja) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
Il-[Konvenzjoni ta’ Ruma] u r-[Regolament Ruma I] għandhom jiġi kkunsidrati li huma applikabbli għal kuntratti li ż-żewġ partijiet tagħhom huma ċittadini tar-Renju Unit?
Fil-każ ta’ risposta fl-affermattiv għall-ewwel domanda
2)
Ir-[Regolament Ruma I] għandu jiġi interpretat bħala li huwa applikabbli għal kuntratti konklużi qabel id-dħul fis-seħħ tiegħu, b’konformità mal-Artikolu 24 tal-imsemmi regolament? Jekk ir-risposta tkun fin-negattiv, kuntratt ta’ użu ta’ proprjetà immobbli b’timeshare, taħt il-forma ta’ sottoskrizzjoni għal punti ta’ klabb, għandu jiġi kkunsidrat bħala li jaqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 4(3) jew tal-Artikolu 5 tal-[Konvenzjoni ta’ Ruma], u dan, ukoll fil-każ fejn ikun il-konsumatur li jkun għażel bħala liġi applikabbli l-liġi ta’ Stat differenti minn dak tar-residenza abitwali tiegħu? Barra minn hekk, jekk ir-risposta tkun li dan il-kuntratt jista’ jaqa’ taħt iż-żewġ dispożizzjonijiet, liema sistema għandha tieħu l-prijorità?
3)
Indipendentement mir-risposti għat-tieni domanda, kuntratt ta’ użu ta’ proprjetà immobbli b’timeshare, taħt il-forma ta’ sottoskrizzjoni għal punti ta’ klabb, għandu jiġi kkunsidrat bħala kuntratt li jagħti lok għall-kisba ta’ drittijiet in rem fuq proprjetà immobbli, jew għall-kisba ta’ drittijiet in personam ta’ tip assoċjattiv?
–
Jekk jiġi kkunsidrat li dan iwassal għall-kisba ta’ drittijiet in rem, għall-finijiet tad-determinazzjoni tal-liġi applikabbli, għandu jiġi applikat bi prijorità l-Artikolu 4[1](c) jew l-Artikolu 6(1) tar-[Regolament Ruma I], u dan, ukoll fil-każ fejn ikun il-konsumatur li jkun għażel bħala liġi applikabbli l-liġi ta’ Stat differenti minn dak tar-residenza abitwali tiegħu?
–
Jekk jiġi kkunsidrat li dan iwassal għall-kisba ta’ drittijiet in personam, dawn id-drittijiet għandhom jiġu kkunsidrati bħala drittijiet ta’ kiri ta’ proprjetà immobbli fis-sens tal-Artikolu 4[1](c) [ta’ dan ir-regolament] jew bħala drittijiet għal provvista ta’ servizzi fis-sens tal-Artikolu 4[1](b)? Fi kwalunkwe każ, l-Artikolu 6(1) [tal-imsemmi regolament] għandu jiġi applikat bi prijorità fir-rigward tar-relazzjonijiet li jinvolvu konsumaturi u/jew utenti, u dan, ukoll fil-każ fejn ikun il-konsumatur li jkun għażel bħala liġi applikabbli l-liġi ta’ Stat differenti minn dak tar-residenza abitwali tiegħu?
4)
Fil-każijiet kollha msemmija iktar ’il fuq, id-dispożizzjonijiet relatati mal-liġi applikabbli tal-[Konvenzjoni ta’ Ruma] u tar-[Regolament Ruma I] għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali skont liema ‘[i]l-kuntratti kollha dwar drittijiet relatati mal-użu ta’ proprjetà jew proprjetajiet immobbli li jinsabu fi Spanja matul perijodu determinat jew determinabbli tas-sena huma suġġetti għad-dispożizzjonijiet ta’ din il-liġi, ikunu liema jkunu l-post u d-data tal-konklużjoni tagħhom’?”
Fuq il‑ġurisdizzjoni tal‑Qorti tal‑Ġustizzja
38
Preliminarjament, għandu jitfakkar li, skont l-Artikolu 1 tal-Ewwel Protokoll, il-Qorti tal-Ġustizzja għandu jkollha ġurisdizzjoni sabiex tagħti deċiżjonijiet fuq l-interpretazzjoni tal-Konvenzjoni ta’ Ruma.
39
L-Artikolu 2(a) ta’ dan l-Ewwel Protokoll jistabbilixxi lista eżawrjenti tal-qrati tal-Istati kontraenti li jistgħu jitolbu lill-Qorti tal-Ġustizzja tagħti deċiżjoni preliminari fuq kwistjoni mqajma f’kawża pendenti quddiemhom u li tkun tirrigwarda, b’mod partikolari, l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta’ din il-konvenzjoni, meta huma jkunu jqisu li deċiżjoni fuq dan il-punt tkun neċessarja sabiex huma jagħtu s-sentenza tagħhom. Skont dan l-Artikolu 2(b), din il-possibbiltà hija rrikonoxxuta wkoll lill-qrati tal-Istati kontraenti meta huma jagħtu deċiżjoni fl-appell.
40
Issa, minn naħa, għandu jiġi kkonstatat li l-Juzgado de Primera Instancia e Instrucción no 2 de Granadilla de Abona (il-Qorti tal-Ewwel Istanza u Istruttorja Nru 2 ta’ Granadilla de Abona) ma tinsabx f’din il-lista, li, fir-rigward tar-Renju ta’ Spanja, tirreferi biss għat-“Tribunal Supremo” (il-Qorti Suprema). Min-naħa l-oħra, bħala qorti tal-ewwel istanza, il-qorti tar-rinviju lanqas ma hija mitluba tagħti deċiżjoni fl-appell, fis-sens tal-imsemmi Artikolu 2(b) fil-kuntest tat-tilwima fil-kawża prinċipali.
41
Minn dan isegwi li l-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 2 tal-Ewwel Protokoll ma humiex issodisfatti u li l-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tagħti deċiżjoni fuq id-domandi preliminari sa fejn dawn jirrigwardaw l-interpretazzjoni tal-Konvenzjoni ta’ Ruma.
42
Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni sabiex tagħti deċiżjoni preliminari fuq l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tar-Regolament Ruma I msemmija f’dawn id-domandi, li fir-rigward tiegħu ma hemm l-ebda limitazzjoni dwar il-qrati awtorizzati sabiex jadixxu lill-Qorti tal-Ġustizzja.
Fuq l‑ammissibbiltà tat‑talba għal deċiżjoni preliminari
43
Għalkemm ħa pożizzjoni dwar kull waħda mid-domandi preliminari magħmula mill-qorti tar-rinviju, il-Gvern Spanjol isostni, preliminarjament, li t-talba għal deċiżjoni preliminari hija inammissibbli fl-intier tagħha, minħabba li din ma tissodisfax il-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 267 TFUE u fl-Artikolu 94 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, peress li dik il-qorti ma indikatx it-termini tal-kuntratti inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
44
Għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, fil-kuntest tal-kooperazzjoni bejn il-Qorti tal-Ġustizzja u l-qrati nazzjonali stabbilita fl-Artikolu 267 TFUE, hija biss il-qorti nazzjonali, li quddiemha titressaq it-tilwima u li għandha tieħu r-responsabbiltà għad-deċiżjoni ġudizzjarja li għandha tittieħed, li għandha tevalwa, fid-dawl taċ-ċirkustanzi partikolari tal-kawża, kemm in-neċessità ta’ deċiżjoni preliminari sabiex tkun f’pożizzjoni li tagħti d-deċiżjoni tagħha kif ukoll ir-rilevanza tad-domandi li hija tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja. Għaldaqstant, sa fejn id-domandi magħmula jikkonċernaw l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja hija, bħala prinċipju, marbuta li tagħti deċiżjoni (sentenza tat‑13 ta’ Jannar 2022, Regione Puglia, C‑110/20, EU:C:2022:5, punt 23 u l-ġurisprudenza ċċitata).
45
Ir-rifjut tal-Qorti tal-Ġustizzja li tagħti deċiżjoni fuq domanda preliminari magħmula minn qorti nazzjonali ikun possibbli biss meta jkun jidher b’mod manifest li l-interpretazzjoni mitluba tad-dritt tal-Unjoni ma għandha ebda rabta mar-realtà jew mas-suġġett tat-tilwima fil-kawża prinċipali, meta l-problema tkun ta’ natura ipotetika jew meta l-Qorti tal-Ġustizzja ma jkollhiex għad-dispożizzjoni tagħha l-punti ta’ fatt u ta’ liġi meħtieġa sabiex tirrispondi b’mod utli għad-domandi li jkunu sarulha (sentenza tat‑13 ta’ Jannar 2022, Regione Puglia, C‑110/20, EU:C:2022:5, punt 24 u l-ġurisprudenza ċċitata).
46
F’dan il-każ, anki jekk it-talba għal deċiżjoni preliminari ma tinkludix it-termini preċiżi tal-kuntratti inkwistjoni fil-kawża prinċipali u ma tipprovdix klassifikazzjoni ġuridika eżatta tal-obbligi inkwistjoni, xorta jibqa’ l-fatt li l-qorti tar-rinviju, minn naħa, indikat b’mod preċiż ir-relazzjoni eżistenti bejn id-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni li hija titlob l-interpretazzjoni tagħhom u t-tilwima li għandha quddiemha kif ukoll, min-naħa l-oħra, spjegat kif is-soluzzjoni ta’ din it-tilwima tiddependi mir-risposti tal-Qorti tal-Ġustizzja għad-domandi magħmula.
47
Barra minn hekk, skont l-Artikolu 94 tar-Regoli tal-Proċedura, ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari jinkludi biżżejjed punti ta’ fatt u ta’ liġi, sabiex jippermetti mhux biss lill-partijiet ikkonċernati jippreżentaw osservazzjonijiet skont l-Artikolu 23 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, iżda wkoll lill-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi b’mod utli għad-domandi magħmula.
48
Għaldaqstant, l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà mqajma mill-Gvern Spanjol, sa fejn din tirrigwarda t-talba għal deċiżjoni preliminari fl-intier tagħha, għandha tiġi miċħuda u din it-talba għandha tiġi ddikjarata ammissibbli.
Fuq id‑domandi preliminari
Fuq l‑ewwel domanda
49
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk id-dispożizzjonijiet tar-Regolament Ruma I humiex applikabbli għal kuntratti li fihom iż-żewġ partijiet ikunu ċittadini tal-istess Stat, f’dan il-każ ir-Renju Unit.
50
F’dan ir-rigward, mill-formulazzjoni tal-Artikolu 1 tar-Regolament Ruma I jirriżulta li dan tal-aħħar għandu japplika, f’sitwazzjonijiet li jkunu jinvolvu konflitt ta’ liġijiet, għall-obbligi kuntrattwali f’materji ċivili u kummerċjali.
51
Għalhekk, id-dispożizzjonijiet ta’ dan ir-regolament huma applikabbli għal kull relazzjoni kuntrattwali li tkun tinkludi element barrani, mingħajr ma l-Artikolu 1 tal-imsemmi regolament jinkludi preċiżjoni jew rekwiżit fir-rigward ta’ eventwali rabta ta’ dan l-element barrani man-nazzjonalità jew mal-post tad-domiċilju tal-partijiet kontraenti kkonċernati.
52
Minn dan jirriżulta li, minkejja li ż-żewġ partijiet li kkonkludew il-kuntratti inkwistjoni fil-kawża prinċipali għandhom l-istess nazzjonalità, dawn il-kuntratti jistgħu jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Ruma I, peress li dawn għandhom element jew diversi elementi oħra barranin.
53
F’dan il-każ, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-imsemmija kuntratti, li ġew konklużi bejn żewġ ċittadini tar-Renju Unit u kumpannija rregolata mid-dritt tal-Ingilterra u ta’ Wales, kellhom jiġu eżegwiti f’diversi pajjiżi Ewropej, fosthom, b’mod partikolari, Spanja.
54
Barra minn hekk, għandu jiġi rrilevat li l-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni ma għandu ebda rilevanza fuq l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tar-Regolament Ruma I għat-tilwima fil-kawża prinċipali.
55
Fir-rigward tar-regoli applikabbli matul il-perijodu ta’ tranżizzjoni, previsti fl-Artikolu 66(a) u fl-Artikolu 126 tal-Ftehim dwar il-ħruġ, dawn tfasslu fir-rigward tal-kawżi pendenti quddiem il-qrati u l-istituzzjonijiet tar-Renju Unit, b’tali mod li dawn ma jaffettwawx is-sitwazzjoni tal-qorti Spanjola adita bil-kawża prinċipali.
56
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li d-dispożizzjonijiet tar-Regolament Ruma I huma applikabbli, fil-kuntest ta’ tilwima quddiem qorti ta’ Stat Membru, għal kuntratti li ż-żewġ partijiet tagħhom huma ċittadini tar-Renju Unit, sa fejn dawn jinkludu element barrani.
Fuq it‑tieni u t‑tielet domanda
57
Permezz tat-tieni u tat-tielet domanda tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, liema dispożizzjoni tar-Regolament Ruma I għandha tiġi applikata sabiex tiġi ddeterminata l-liġi applikabbli għal kuntratt ta’ użu ta’ proprjetajiet immobbli fuq bażi ta’ timeshare taħt il-forma ta’ sottoskrizzjoni għal punti ta’ klabb.
58
B’mod iktar preċiż, dik il-qorti tixtieq tkun taf jekk tali kuntratt għandux jitqies bħala li jirrigwarda l-akkwist ta’ drittijiet in rem fuq proprjetà immobbli, fatt li jkun iwassal għall-applikazzjoni tal-Artikolu 4(1)(ċ) ta’ dan ir-regolament, jew l-akkwist ta’ drittijiet in
personam, f’liema każ jew l-Artikolu 4(1)(ċ) tal-imsemmi regolament, jew l-Artikolu 4(1)(b) tal-istess regolament, ikun applikabbli sa fejn dan il-kuntratt għandu jitqies bħala li għandu bħala suġġett, rispettivament, kiri ta’ proprjetà immobbli jew provvista ta’ servizzi.
59
Fi kwalunkwe każ, l-imsemmija qorti tistaqsi jekk, fil-każ ta’ kuntratt ta’ konsum, għandhomx jiġu applikati, bi prijorità, id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 6(1) tar-Regolament Ruma I, u tistaqsi dwar l-effett tal-għażla libera, mill-konsumatur ikkonċernat, ta’ liġi applikabbli differenti minn dik tal-pajjiż li fih huwa jkollu r-residenza abitwali tiegħu.
60
Qabel ma tingħata risposta għal dawn id-domandi, għandha tingħata preċiżazzjoni dwar il-kamp ta’ applikazzjoni ratione
temporis tar-Regolament Ruma I.
61
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li, skont l-Artikolu 28 ta’ dan ir-regolament, id-dispożizzjonijiet tiegħu huma intiżi li japplikaw biss għar-relazzjonijiet kuntrattwali mnissla mill-kunsens reċiproku tal-partijiet kontraenti, li mmanifesta ruħu b’effett mis‑17 ta’ Diċembru 2009. Fil-fatt, il-leġiżlatur tal-Unjoni eskluda li l-imsemmi regolament ikollu applikazzjoni immedjata li permezz tagħha l-effetti futuri ta’ kuntratti konklużi qabel din id-data jkunu jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑18 ta’ Ottubru 2016, Nikiforidis, C‑135/15, EU:C:2016:774, punti 31 u 33).
62
Mill-ġurisprudenza jirriżulta li l-applikazzjoni tar-Regolament Ruma I tiddependi mid-data tal-konklużjoni tal-kuntratt ikkonċernat (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑25 ta’ Marzu 2021, Obala i lučice, C‑307/19, EU:C:2021:236, punt 56 u l-ġurisprudenza ċċitata).
63
Għalhekk, id-dispożizzjonijiet tar-Regolament Ruma I japplikaw esklużivament għall-kuntratti konklużi b’effett mis‑17 ta’ Diċembru 2009, u mhux għall-effetti futuri ta’ kuntratti konklużi qabel din id-data.
64
L-ewwel kuntratt inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li ġie ffirmat fl‑14 ta’ April 2008, għalhekk ma jaqax taħt il-kamp ta’ applikazzjoni ratione temporis tar-Regolament Ruma I.
65
Għaldaqstant, l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tar-Regolament Ruma I li l-Qorti tal-Ġustizzja ser tipprovdi lill-qorti tar-rinviju b’risposta għad-domandi magħmula minn din tal-aħħar ser tkun tikkonċerna biss it-tieni kuntratt inkwistjoni fil-kawża prinċipali, iffirmat fit‑28 ta’ Ġunju 2010 (iktar ’il quddiem il-“kuntratt kontenzjuż”).
66
Fir-rigward tal-kwistjoni tad-determinazzjoni tal-liġi applikabbli għal kuntratt ta’ użu ta’ proprjetajiet immobbli fuq bażi ta’ timeshare taħt il-forma ta’ sottoskrizzjoni għal punti ta’ klabb, għandu jitfakkar li mill-premessa 6 tar-Regolament Ruma I jirriżulta li dan huwa intiż li jistabbilixxi regoli ta’ kunflitt ta’ liġijiet li jindikaw l-istess liġi nazzjonali, ikun liema jkun il-pajjiż li fih titressaq l-azzjoni, sabiex jitjiebu l-prevedibbiltà tal-eżitu tat-tilwim, iċ-ċertezza fir-rigward tad-dritt applikabbli u l-moviment liberu tas-sentenzi.
67
Għalhekk, ir-Regolament Ruma I jipprevedi, fil-Kapitolu II tiegħu, regoli uniformi li jistabbilixxu l-prinċipju li l-prijorità għandha tingħata lir-rieda tal-partijiet, li huma rrikonoxxuti bħala li għandhom, fl-Artikolu 3 ta’ dan ir-regolament, il-libertà li jagħżlu l-liġi applikabbli għall-kuntratt.
68
F’dan ir-rigward, dan l-Artikolu 3(1) jeħtieġ li l-għażla tal-liġi applikabbli tkun espressa jew tkun tirriżulta b’mod ċert mid-dispożizzjonijiet tal-kuntratt jew miċ-ċirkustanzi tal-każ.
69
Fin-nuqqas ta’ għażla tal-liġi applikabbli mwettqa mill-partijiet, l-Artikolu 4(1) tar-Regolament Ruma I jipprevedi kriterji ta’ rabta skont tipi differenti ta’ kuntratti, fosthom dawk imsemmija mill-qorti tar-rinviju, jiġifieri l-kuntratti li jirrigwardaw dritt in rem fuq proprjetà immobbli jew kiri ta’ proprjetà immobbli u l-kuntratti ta’ provvista ta’ servizzi.
70
Issa, f’dan il-każ, mill-proċess għad-dispożizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-kuntratt kontenzjuż jindika l-liġi Ingliża bħala l-liġi applikabbli għal dan il-kuntratt u li dan tal-aħħar ġie konkluż ma’ konsumatur.
71
Skont l-Artikolu 6(2) tar-Regolament Ruma I, f’kuntratt konkluż minn konsumatur ma’ professjonist, il-partijiet jistgħu jagħżlu l-liġi applikabbli għal dan il-kuntratt, sa fejn din l-għażla ma tistax madankollu jkollha bħala riżultat li ċċaħħad lill-konsumatur mill-protezzjoni mogħtija lilu mid-dispożizzjonijiet li ma tistax issir deroga minnhom bi ftehim skont il-liġi li kienet tkun applikabbli, fl-assenza ta’ għażla, abbażi tal-Artikolu 6(1) ta’ dan ir-regolament, li jipprevedi li tali kuntratt għandu jkun irregolat mil-liġi tal-pajjiż li fih il-konsumatur ikollu r-residenza abitwali tiegħu (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑10 ta’ Frar 2022, ShareWood Switzerland, C‑595/20, EU:C:2022:86, punti 15 u 16).
72
Il-kuntratt inkwistjoni għandu wkoll jissodisfa l-kundizzjonijiet stabbiliti f’dan l-Artikolu 6(1), jiġifieri li dan il-kuntratt ikun ġie konkluż mill-konsumatur għal użu li jista’ jitqies bħala estranju għall-attività professjonali tiegħu, li l-professjonist jeżerċita l-attività kummerċjali jew professjonali tiegħu fil-pajjiż li fih il-konsumatur ikollu r-residenza abitwali tiegħu jew li, bi kwalunkwe mezz, huwa jidderieġi din l-attività lejn dan il-pajjiż jew lejn diversi pajjiżi, fosthom dan tal-aħħar, u li l-imsemmi kuntratt jaqa’ fil-kuntest ta’ din l-attività.
73
F’dan il-każ, fil-każ li l-kuntratt kontenzjuż jissodisfa l-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 6(1) tar-Regolament Ruma I, fatt li għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju, l-għażla tal-liġi applikabbli mill-partijiet ma tistax, konformement ma’ dan l-Artikolu 6(2), ikollha bħala riżultat li ċċaħħad lill-konsumatur ikkonċernat mill-protezzjoni mogħtija lilu mid-dispożizzjonijiet imperattivi tal-liġi tal-pajjiż li fih huwa jkollu r-residenza abitwali tiegħu.
74
Issa, dan ma jistax ikun il-każ fis-sitwazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali, peress li l-liġi applikabbli magħżula hija dik tal-pajjiż li fih il-konsumaturi kkonċernati għandhom ir-residenza abitwali tagħhom, jiġifieri l-liġi Ingliża.
75
Interpretazzjoni li abbażi tagħha jkun possibbli li ssir deroga mir-regoli ta’ kunflitt ta’ liġijiet previsti mir-Regolament ta’ Ruma I sabiex tiġi ddeterminata l-liġi applikabbli għall-kuntratti ta’ konsum, minħabba li liġi oħra tkun iktar favorevoli għall-konsumatur, neċessarjament tkun tippreġudika b’mod kunsiderevoli r-rekwiżit ġenerali ta’ prevedibbiltà tal-liġi u, għaldaqstant, il-prinċipju ta’ ċertezza legali fir-relazzjonijiet kuntrattwali li jinvolvu konsumaturi (ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑12 ta’ Settembru 2013, Schlecker, C‑64/12, EU:C:2013:551, punt35).
76
Barra minn hekk, peress li l-Artikolu 6 tar-Regolament Ruma I huwa ta’ natura mhux biss speċifika, iżda wkoll eżawrjenti, ir-regoli ta’ kunflitt ta’ liġijiet previsti f’dan l-artikolu ma jistgħux jiġu emendati jew issupplimentati b’regoli oħra ta’ kunflitt ta’ liġijiet stabbiliti f’dan ir-regolament, sakemm dispożizzjoni partikolari li tinsab fl-imsemmi artikolu ma tagħmilx riferiment espliċitu għalihom (ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑20 ta’ Ottubru 2022, ROI Land Investments, C‑604/20, EU:C:2022:807, punti 40 u 41).
77
Mid-dispożizzjonijiet preċedenti jirriżulta li hemm lok li r-risposta għat-tieni u għat-tielet domanda tkun kif ġej.
–
l-Artikolu 6(2) tar-Regolament Ruma I għandu jiġi interpretat fis-sens li, meta kuntratt ta’ konsum ikun jissodisfa l-kundizzjonijiet stabbiliti f’dan l-Artikolu 6(1), il-partijiet f’dan il-kuntratt jistgħu, konformement mal-Artikolu 3 ta’ dan ir-regolament, jagħżlu l-liġi applikabbli għall-imsemmi kuntratt, bil-kundizzjoni madankollu li din l-għażla ma jkollhiex bħala riżultat li ċċaħħad lill-konsumatur ikkonċernat mill-protezzjoni mogħtija lilu mid-dispożizzjonijiet li ma tistax issir deroga minnhom bi ftehim skont il-liġi li kienet tkun applikabbli, fl-assenza ta’ għażla, abbażi tal-imsemmi Artikolu 6(1), li jipprevedi li tali kuntratt għandu jkun irregolat mil-liġi tal-pajjiż li fih il-konsumatur ikollu r-residenza abitwali tiegħu;
–
fid-dawl tan-natura imperattiva u eżawrjenti tal-istess Artikolu 6(2), ma tistax issir deroga minn din id-dispożizzjoni favur leġiżlazzjoni allegatament iktar favorevoli għall-konsumatur.
Fuq ir‑raba’ domanda
78
Permezz tar-raba’ domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk id-dritt tal-Unjoni għandux jiġi interpretat fis-sens li dan jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi li l-kuntratti kollha relatati mal-użu ta’ proprjetajiet immobbli fuq bażi ta’ timeshare huma suġġetti għad-dispożizzjonijiet ta’ din il-leġiżlazzjoni, irrispettivament mill-għażla mwettqa mill-partijiet fir-rigward tal-liġi applikabbli għall-kuntratt ikkonċernat.
79
Bħall-parti l-kbira tal-partijiet li ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub fil-kawża prinċipali, għandu jitfakkar li, skont l-Artikolu 9 tar-Regolament Ruma I, id-dispożizzjonijiet ta’ dan tal-aħħar ma jistgħux jippreġudikaw l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet obbligatorji prevalenti tal-qorti adita, li jikkostitwixxu dispożizzjonijiet imperattivi li l-osservanza tagħhom hija meqjusa bħala kruċjali minn pajjiż għas-salvagwardja tal-interessi pubbliċi tiegħu, bħall-organizzazzjoni politika, soċjali jew ekonomika tiegħu, tant li dawn huma applikabbli għal kull sitwazzjoni li taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tagħhom, tkun xi tkun il-liġi applikabbli għall-kuntratt skont dan ir-regolament (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑17 ta’ Ottubru 2013, Unamar, C‑184/12, EU:C:2013:663, punt 48).
80
Madankollu, u mingħajr lanqas ma tinvoka dan l-Artikolu 9, il-qorti tar-rinviju sempliċement tiċċita, fil-kuntest tar-raba’ domanda tagħha, silta mit-tieni dispożizzjoni addizzjonali tal-Liġi 42/1998, li skontha l-kuntratti kollha li jirrigwardaw drittijiet relatati mal-użu ta’ proprjetà immobbli fuq bażi ta’ timeshare li tinsab fi Spanja huma suġġetti għad-dispożizzjonijiet ta’ din il-liġi, mingħajr madankollu ma tirreferi għall-kontenut tal-Liġi 4/2012, li tidher li tipprevedi dispożizzjonijiet inqas restrittivi dwar tali użu u li din il-qorti ma teskludix, hekk kif jirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju, li din tkun applikabbli wkoll.
81
Peress li din id-deċiżjoni la tinkludi l-kontenut preċiż tad-dispożizzjonijiet rilevanti tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni u lanqas il-bidu ta’ spjegazzjoni dwar l-aspetti proċedurali tal-obbligi imposti minn din il-leġiżlazzjoni jew dwar iċ-ċirkustanzi eċċezzjonali li jkunu jiġġustifikaw li jittieħdu inkunsiderazzjoni kunsiderazzjonijiet ta’ interess pubbliku li dawn id-dispożizzjonijiet huma intiżi li jissalvagwardjaw, il-Qorti tal-Ġustizzja ma hijiex f’pożizzjoni li tkun taf ir-raġunijiet li wasslu lill-qorti tar-rinviju sabiex ikollha dubji dwar il-kompatibbiltà tal-imsemmija leġiżlazzjoni mad-dritt tal-Unjoni.
82
F’dawn iċ-ċirkustanzi, u fid-dawl tal-fatt li r-raba’ domanda ma tissodisfax ir-rekwiżiti tal-Artikolu 94 tar-Regoli tal-Proċedura, huwa impossibbli għall-Qorti tal-Ġustizzja li tagħti risposta utli għal din id-domanda lill-qorti tar-rinviju. Għaldaqstant, l-imsemmija domanda għandha tiġi ddikjarata inammissibbli.
Fuq l‑ispejjeż
83
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Is‑Seba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
Id-dispożizzjonijiet tar-Regolament (KE) Nru 593/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑17 ta’ Ġunju 2008 dwar il-liġi applikabbli għall-obbligazzjonijiet kuntrattwali (Ruma I), huma applikabbli, fil-kuntest ta’ tilwima quddiem qorti ta’ Stat Membru, għal kuntratti li ż-żewġ partijiet tagħhom huma ċittadini tar-Renju Unit, sa fejn dawn jinkludu element barrani.
2)
L-Artikolu 6(2) tar-Regolament Nru 593/2008
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
–
meta kuntratt ta’ konsum ikun jissodisfa l-kundizzjonijiet stabbiliti f’dan l-Artikolu 6(1), il-partijiet f’dan il-kuntratt jistgħu, konformement mal-Artikolu 3 ta’ dan ir-regolament, jagħżlu l-liġi applikabbli għall-imsemmi kuntratt, bil-kundizzjoni madankollu li din l-għażla ma jkollhiex bħala riżultat li ċċaħħad lill-konsumatur ikkonċernat mill-protezzjoni mogħtija lilu mid-dispożizzjonijiet li ma tistax ssir deroga minnhom bi ftehim skont il-liġi li kienet tkun applikabbli, fl-assenza ta’ għażla, abbażi tal-imsemmi Artikolu 6(1), li jipprevedi li tali kuntratt għandu jkun irregolat mil-liġi tal-pajjiż li fih il-konsumatur ikollu r-residenza abitwali tiegħu;
–
fid-dawl tan-natura imperattiva u eżawrjenti tal-istess Artikolu 6(2), ma tistax issir deroga minn din id-dispożizzjoni favur leġiżlazzjoni allegatament iktar favorevoli għall-konsumatur.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Ispanjol.