62023CC0157
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
CAMPOS SÁNCHEZ-BORDONA
ippreżentati fit‑18 ta’ April 2024 (
1
)
Kawża C‑157/23
Ford Italia SpA
vs
ZP,
Stracciari SpA
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Corte suprema di cassazione (il-Qorti Suprema tal-Kassazzjoni, l-Italja))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari — Responsabbiltà għall-prodotti difettużi — Direttiva 85/374/KEE — Artikolu 3(1) — Kunċett ta’ produttur — Estensjoni ta’ responsabbiltà għall-fornitur — Isem, trade mark jew kwalunkwe fattur distintiv ieħor tal-fornitur imqiegħed fuq il-prodott li parzjalment huwa l-istess bħal dak tal-manifattur — Artikolu 3(3) — Eżenzjoni mir-responsabbiltà tal-fornitur — Identifikazzjoni tal-produttur — Regola nazzjonali li timponi fuq il-fornitur il-kompitu li jipprovoka l-intervent tal-manifattur fi proċediment pendenti”
1.
Din it-talba għal deċiżjoni preliminari tikkonċerna r-responsabbiltà tal-operaturi ekonomiċi (produttur u fornitur) għal ħsara kkawżata b’riżultat ta’ inċident tat-traffiku li seħħ fl-Italja, fejn airbag f’vettura tad-ditta Ford ma ħadimx.
2.
Fit-tilwima fil-kawża prinċipali huwa diskuss jekk, skont l-Artikolu 3 tad-Direttiva 85/374/KEE (
2
), din ir-responsabbiltà għandhiex tintalab mingħand il-manifattur tal-vettura fil-Ġermanja (Ford Werke Aktiengesellschaft, iktar ’il quddiem “Ford WAG”) jew mingħand il-fornitur tiegħu fl-Italja (Ford Italia SpA, iktar ’il quddiem “Ford Italia”).
I. Il-kuntest ġuridiku
A.
Id-dritt tal-Unjoni. Id-Direttiva 85/374
3.
L-Artikolu 1 jistabbilixxi:
“Il-produttur jinżamm responsabbli għal ħsara kkawżata minn difett fil-prodott tiegħu”.
4.
L-Artikolu 3 jistipula:
“1.   ‘Produttur’ tfisser manifattur ta’ prodott lest, il-produttur ta’ kull materja prima jew il-manifattur ta’ parti komponenti u kull persuna li, billi tqiegħed isimha, l-marka tan-negozju tagħha jew fattur distintiv ieħor fuq il-prodott tippreżenta lilha stess bħala l-produttur tiegħu.
[…]
3.   Fejn il-produttur tal-prodott ma jistax jiġi identifikat, kull fornitur tal-prodott għandu jitqies bħala l-produttur tiegħu kemm-il darba huwa ma jgħarrafx lill-persuna li saritilha l-ħsara, fi żmien raġjonevoli, bl-identità tal-produttur jew bil-persuna li tkun fornietu bil-prodott. […]”.
5.
Skont l-Artikolu 5:
“Fejn, bħala riżultat tad-dispożizzjonijiet ta’ din id-Direttiva, żewġ persuni jew aktar huma responsabbli għall-istess danni, għandhom ikunu responsabbli flimkien u separatament, mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet tal-liġi nazzjonali dwar id-drittijiet tal-kontribuzzjoni jew rikors”.
B.
Id-dritt Taljan. Decreto del Presidente della Repubblica tal‑24 ta’ Mejju 1988, Nru 224 (
3
)
6.
L-Artikolu 3(1) jipprovdi, essenzjalment, li l-produttur huwa l-manifattur tal-prodott lest jew ta’ wieħed mill-komponenti tiegħu jew il-produttur tal-materja prima. Skont il-paragrafu 3 tiegħu, jitqies bħala produttur ukoll kull min jippreżenta lilu nnifsu bħala tali billi jqiegħed ismu, trade mark jew kwalunkwe fattur distintiv ieħor fuq il-prodott jew l-imballaġġ tiegħu.
7.
L-Artikolu 4, dwar ir-responsabbiltà tal-fornitur, jistabbilixxi, fil-paragrafu 1 tiegħu, li, meta l-produttur ma jkunx identifikat, il-fornitur li jkun qassam il-prodott permezz ta’ attività kummerċjali jkun suġġett għall-istess responsabbiltà jekk ma jkunx għarraf lill-persuna li tkun saritilha l-ħsara, fi żmien tliet xhur mit-talba, bl-identità u l-indirizz tal-produttur jew tal-persuna li tkun ipprovdietu.
8.
Il-paragrafu 5, fl-istess Artikolu 4, jipprovdi li parti terza nnominata bħala produttur jew fornitur tista’ titressaq quddiem qorti skont l-Artikolu 106 tal-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili u li l-fornitur konvenut jista’ jiġi eżentat mir-responsabbiltà jekk il-persuna nnominata tidher u ma tikkontestax in-nomina.
II. Il-fatti, it-tilwima u d-domanda preliminari
9.
Fl‑4 ta’ Lulju 2001, ZP xtara karozza “Ford Mondeo” mingħand il-kumpannija Stracciari, domiċiljata fl-Italja u konċessjonarja tad-ditta “Ford”.
10.
Il-vettura kienet ġiet immanifatturata minn Ford WAG, kumpannija stabbilita fil-Ġermanja li tqassam il-vetturi tagħha fl-Italja permezz ta’ Ford Italia. Din il-kumpannija msemmija l-aħħar hija importatur intra-Komunitarju u pprovdiet il-vettura lill-konċessjonarja tad-ditta Ford (Stracciari).
11.
Ford WAG u Ford Italia jappartjenu għall-istess grupp kummerċjali.
12.
Fis‑27 ta’ Diċembru 2001, ZP kien involut f’inċident tat-traffiku li fih l-airbag tal-vettura ma ħadimx.
13.
Fit‑8 ta’ Jannar 2004, ZP ippreżenta rikors quddiem it-Tribunale di Bologna (il-Qorti ta’ Bologna, l-Italja) għal kumpens għad-danni mġarrba. Ir-rikors kien dirett kontra Stracciari, fil-kapaċità tagħha ta’ bejjiegħa, u kontra Ford Italia.
14.
Ford Italia dehret fil-kawża, sostniet li hija ma kinitx immanifatturat il-vettura u indikat lil Ford WAG bħala l-produttur. Hija sostniet li, bħala fornitur, ma kinitx responsabbli għad-difett attribwit lill-vettura u li, permezz tal-identifikazzjoni tal-produttur, ir-responsabbiltà tagħha kienet eskluża (
4
).
15.
Fil‑5 ta’ Novembru 2012, it-Tribunale di Bologna (il-Qorti ta’ Bologna) ddikjarat lil Ford Italia responsabbli b’mod mhux kuntrattwali għad-danni kkawżati mill-prodott difettuż.
16.
Ford Italia appellat (
5
) id-deċiżjoni tal-ewwel istanza quddiem il-Corte d’appello di Bologna (il-Qorti tal-Appell ta’ Bologna, l-Italja), li ċaħdet l-appell fil‑21 ta’ Diċembru 2018.
17.
Ford Italia appellat is-sentenza ta’ appell quddiem il-Corte suprema di cassazione (il-Qorti Suprema tal-Kassazzjoni, l-Italja), li tagħmel id-domanda preliminari li ġejja lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“Hija konformi mal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva [85/374/KEE] […] –u, jekk ma hijiex konformi, għaliex ma hijiex – l-interpretazzjoni li testendi r-responsabbiltà tal-manifattur għall-fornitur, anki jekk dan tal-aħħar ma waħħalx materjalment fuq l-oġġett l-isem, it-trade mark jew sinjal distintiv ieħor tiegħu, biss għaliex il-fornitur għandu isem, trade mark jew sinjal distintiv ieħor totalment jew parzjalment l-istess bħal dak tal-manifattur?”
III. Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
18.
It-talba għal deċiżjoni preliminari ġiet irreġistrata fil-Qorti tal-Ġustizzja fit‑13 ta’ Marzu 2023.
19.
Ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub minn Stracciari (
6
), Ford Italia u l-Kummissjoni Ewropea, li dehru fis-seduta li saret fit‑8 ta’ Frar 2024.
IV. Evalwazzjoni
A.
Osservazzjoni preliminari
20.
Id-dubji tal-qorti tar-rinviju jiffokaw fuq l-interpretazzjoni tat-tieni sentenza tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 85/374, sabiex tiġi ċċarata r-responsabbiltà għad-danni kkawżati minn prodott difettuż. B’mod speċifiku, hija tixtieq tkun taf jekk din ir-responsabbiltà tistax tkun meħtieġa minn fornitur li ma jkunx fiżikament qiegħed ismu, it-trade mark jew fattur distintiv ieħor tiegħu fuq il-prodott, iżda li l-informazzjoni ta’ identifikazzjoni tiegħu tkun totalment jew parzjalment bħal dik tal-produttur.
21.
Dan l-approċċ, ċertament limitat, tad-domanda preliminari ser jiddetermina li għandu jiġi kkunsidrat, fuq kollox, il-kunċett ta’ produttur apparenti (li jippreżenta ruħu bħala tali, billi jqiegħed ismu fuq il-prodott) fir-rigward taċ-ċirkustanzi tal-każ.
22.
Il-Qorti tal-Ġustizzja tista’, madankollu, tipprovdi lill-qorti tar-rinviju elementi oħra ta’ interpretazzjoni tar-reġim ta’ responsabbiltà stabbilit mid-Direttiva 85/374, jekk tqis li jkun xieraq li tirrispondi għall-approċċ sostnut minn Ford Italia, ibbażat fuq l-applikazzjoni tal-Artikolu 3(3), ta’ din id-Direttiva.
23.
Jekk dan ikun il-każ, hija jkollha tindirizza mhux biss id-delimitazzjoni tal-kunċett ta’ “produttur”, reali jew apparenti, (l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 85/374), iżda wkoll l-eżenzjoni mir-responsabbiltà tal-fornitur li jkun identifika lill-produttur reali (l-Artikolu 3(3) tal-istess direttiva).
B.
Armonizzazzjoni totali tar-reġim tar-responsabbiltà stabbilit mid-Direttiva 85/374
24.
Skont ġurisprudenza stabbilita, “il-marġni diskrezzjonali li għandhom l-Istati Membri sabiex jirregolaw ir-responsabbiltà li tirriżulta minn prodotti difettużi huwa ddeterminat kompletament mid-Direttiva [85/374]” (
7
).
25.
Mill-eżami tal-kliem, l-għan u s-sistema tad-Direttiva 85/374, “il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li d-Direttiva trid tilħaq, fuq il-punti li hija tirregola, armonizzazzjoni totali tad-dispożizzjonijiet leġiżlattivi, regolamentarji u amministrattivi ta’ l-Istati membri” (
8
).
26.
B’mod konkret, dan huwa l-każ fir-rigward taċ-“ċirku ta’ persuni responsabbli li jistgħu jressqu azzjoni kontrihom il-persuni li ġarrbu dannu skont is-sistema ta’ responsabbiltà prevista mid-Direttiva 85/374 [li] huwa ddefinit fl-Artikoli 1 u 3 ta’ din. Fid-dawl tal-fatt li din id-direttiva tfittex armonizzazzjoni totali fuq il-punti li hija tirregola, id-determinazzjoni taċ-ċirku tal-persuni responsabbli mwettqa f’dawn l-artikoli għandha titqies li hija eżawrjenti u ma tistax tkun suġġetta għall-iffissar ta’ kriterji supplimentari li ma jirriżultawx mill-kliem ta’ dawn l-artikoli” (
9
).
27.
Apparti l-persuna li timmanifattura prodott lest, “huwa biss fil-każijiet imsemmija bħal eżawrjenti li persuni oħrajn jistgħu jkunu kkunsidrati bħala l-produttur, jiġifieri dak li jippreżenta ruħu bħala tali billi jpoġġi ismu, il-marka tan-negozju tiegħu, jew fattur distintiv ieħor fuq il-prodott, (l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva), min jimporta prodott fil-Komunità (l-Artikolu 3(2)) u fornitur li, jekk il-produttur tal-prodott ma jistax jiġi identifikat, ma jgħarrafx lill-persuna li saritilha l-ħsara, fi żmien raġjonevoli, bl-identità tal-produttur jew bil-persuna li tkun fornietlu bil-prodott (l-Artikolu 3 (3))” (
10
).
C.
Il-kunċett ta’ produttur apparenti: l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 85/374
28.
F’din il-kawża, it-talba tressqet kontra l-fornitur tal-vettura (Ford Italia) fil-kwalità tiegħu ta’ produttur. Id-difett allegat kien jikkorrispondi għal vettura tad-ditta Ford, immanifatturata fil-Ġermanja minn Ford WAG u fornuta fl-Italja minn Ford Italia, importatur intra-Komunitarju ta’ dawn il-vetturi.
29.
Peress li Ford Italia ma timmanifatturax vetturi, iżda timportahom minn Stat Membru ieħor u tqassamhom fl-Italja, hija tista’ tiġi kklassifikata biss bħala produttur taħt l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 85/374 jekk ikollha l-istatus ta’ produttur apparenti, jiġifieri, “dik il-persuna li tippreżenta ruħha bħala produttur billi tqiegħed isimha, il-marka jew kwalunkwe fattur distintiv ieħor fuq il-prodott”.
30.
Il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf kif titratta sitwazzjoni li fiha:
–
Min-naħa waħda, il-fornitur ma qiegħedx fiżikament ismu, it-trade mark jew fattur distintiv ieħor fuq il-prodott.
–
Min-naħa l-oħra, l-isem tal-fornitur u tal-produttur huma l-istess fis-sens li t-tnejn jużaw il-fattur distintiv “Ford” li jidher fuq il-vettura u fl-isem taż-żewġ operaturi.
31.
Għall-qorti tar-rinviju, ir-risposta għal din is-sitwazzjoni tista’ tirriżulta jew minn interpretazzjoni stretta tal-frażi “iqiegħed ismu” jew minn interpretazzjoni iktar wiesgħa ta’ din il-frażi. It-tnejn jidhru ammissibbli, fil-prinċipju (
11
).
–
It-tieni waħda, iktar wiesgħa, fid-dawl tal-ġurisprudenza nazzjonali, tqis ir-rekwiżit tal-protezzjoni tal-konsumaturi.
–
L-ewwel waħda hija restrittiva u timmira lejn l-ibbilanċjar tal-interessi tas-suġġetti differenti involuti fil-proċess ta’ produzzjoni u distribuzzjoni tal-prodott.
32.
Ir-raġunijiet li ser nispjega iktar ’il quddiem iwassluni sabiex niffavorixxi l- linja ta’ interpretazzjoni l-iktar wiesgħa esposta mill-qorti tar-rinviju. Nammetti, madankollu, li hemm ukoll argumenti sodi favur is-soluzzjoni l-oħra (
12
).
33.
L-estensjoni tal-kunċett ta’ produttur, sabiex jinkludi l-produttur apparenti, tikkonforma mal-għan espress fir-raba’ premessa tad-Direttiva 85/374: “il-protezzjoni tal-konsumatur tirrikjedi li […] [ir-] responsabbiltà għandha testendi […] għall-persuni li jippreżentaw lilhom infushom bħala produtturi billi jwaħħlu isimhom, trade mark jew kull karatteristika distintiva oħra […]”. B’dan l-għan, “il-leġiżlatur tal-Unjoni kellu l-intenzjoni li jadotta tifsira wiesgħa tal-kunċett ta’ ‘produttur’” (
13
).
34.
Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet dwar ir-“responsabbiltà mingħajr ħsara” (
14
) tal-produttur apparenti fis-sentenza Keskinäinen Vakuutusyhtiö Fennia, kawża li l-fatti tagħha għandhom ċertu xebh ma’ dawk ta’ dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari (
15
).
35.
F’dik il-kawża, it-talba għal kumpens għall-prodott difettuż (magna tal-kafè tad-ditta Phillips Saeco, mibjugħa fil-Finlandja) kienet diretta kontra Koninklijke Philips, minkejja li l-prodott kien ġie mmanifatturat fir-Rumanija minn Saeco International Group SpA, sussidjarja ta’ Koninklijke Philips.
36.
Fiha ġie diskuss jekk Koninklijke Philips kellhiex l-istatus ta’ produttur apparenti, peress li “[s]-sinjali Philips u Saeco, li huma trade marks irreġistrati minn Koninklijke Philips, kienu mqiegħda fuq l-imsemmija magna tal-kafè u fuq l-imballaġġ tagħha. Barra minn hekk, din l-istess magna tal-kafè kellha l-marka CE, li fuqha kien hemm is-sinjal Saeco, indirizz fl-Italja u l-kliem “iffabbrikata fir-Rumanija”. Koninklijke Philips għandha sussidjarja fil-Finlandja, Philips Oy, li tikkummerċjalizza f’dak l-Istat Membru apparat domestiku bit-trade mark Philips, fosthom il-magna tal-kafè inkwistjoni” (
16
).
37.
Madankollu, mid-dikjarazzjonijiet li għamlet il-Qorti tal-Ġustizzja f’dik is-sentenza, jistgħu jiġu enfasizzati dawn li ġejjin:
–
“billi tqiegħed fuq il-prodott […] isimha, it-trade mark tagħha jew sinjal distintiv ieħor, il-persuna li tippreżenta ruħha bħala produttur tagħti l-impressjoni li hija involuta fil-proċess ta’ produzzjoni jew li tassumi r-responsabbiltà għalih. Għaldaqstant, l-użu ta’ dawn ir-riferimenti jwassal, għal din il-persuna, sabiex tuża r-reputazzjoni tagħha sabiex tagħmel dan il-prodott iktar attraenti f’għajnejn il-konsumaturi, u dan jiġġustifika li, bħala korrispettiv, tista’ tinżamm responsabbli għal dan l-użu” (
17
),
–
“sa fejn, minn naħa, diversi persuni jistgħu jitqiesu bħala produtturi u, min-naħa l-oħra, il-konsumatur jista’ jressaq it-talba tiegħu kontra kwalunkwe waħda minnhom, it-tfittxija ta’ persuna waħda responsabbli, ‘l-iktar xierqa’, li kontriha l-konsumatur għandu jinvoka d-drittijiet tiegħu, ma hijiex, kuntrarjament għal dak li tissuġġerixxi l-qorti tar-rinviju, rilevanti” (
18
).
38.
Il-punt li tqajjem issa l-Corte di cassazione (il-Qorti Suprema tal-Kassazzjoni) jikkonċerna, kif diġà semmejt, il-portata tal-espressjoni “jqiegħed l-isem tiegħu”. Hija tixtieq tkun taf, speċifikament, jekk dak il-kunċett: i) jirreferix biss għall-inseriment materjali ta’ element distintiv minn persuna oħra għajr il-produttur, bl-intenzjoni li tisfrutta ambigwità; ii) jew jinkludix ukoll sempliċi konkordanza li ma hijiex intenzjonata fl-informazzjoni ta’ identifikazzjoni.
39.
Sabiex tingħata risposta għal din id-domanda, irridu nikkunsidraw kif jiġi ppreżentat u mibjugħ il-prodott difettuż. Minn din il-perspettiva, kollox jidher li jindika li Ford Italia tforni lill-konsumaturi Taljani b’vetturi sostnuti minn element distintiv (Ford) li l-prestiġju u r-reputazzjoni tiegħu joħolqu, b’mod oġġettiv u sod, fiduċja ikbar tal-konsumatur. Il-fornitur għalhekk jieħu vantaġġ mir-reputazzjoni tat-trade mark “Ford”, li jinkludi fl-isem tal-kumpannija tiegħu (Ford Italia), sabiex ibigħ il-vetturi.
40.
Bħal fil-kawża stabbilita mis-sentenza Keskinäinen Vakuutusyhtiö Fennia, il-protezzjoni tal-pubbliku tiġġustifika, fil-fehma tiegħi, li, minħabba l-konkordanza (
19
) tas-sinjal tal-fornitur (Ford Italia) ma’ dak tal-produttur reali (Ford WAG) u ma’ dawk tal-vettura (Ford Mondeo), il-fornitur jista’ jiġi kklassifikat bħala produttur apparenti, għall-finijiet tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 85/374.
41.
Huwa minnu li l-fornitur ma jqiegħedx ismu fiżikament fuq il-prodott, li diġà jkollu l-isem inkorporat mill-fabbrika. Madankollu, nemmen li, mill-pożizzjoni tal-konsumatur, jekk l-istess isem (Ford) jidher fuq il-vettura u fl-isem tal-kumpannija tal-persuna li tforniha, ix-xerrej jista’ jieħu l-impressjoni (
20
) li l-fornitur jassumi l-pożizzjoni (u r-responsabbiltà) prevista fl-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 85/374. F’din is-sitwazzjoni, il-konsumatur ma jistax ikun mistenni li jiskopri, bil-mezzi tiegħu stess, min hu l-produttur (reali) minbarra l-fornitur li jippreżenta lilu nnifsu b’dawk il-karatteristiċi.
42.
Il-fattur ewlieni, f’każijiet bħal dawn, huwa l-konkordanza trippla tal-isem tal-fornitur (Ford Italia) ma’ dak li jidher fuq il-prodott (Ford Mondeo) u ma’ dak tal-persuna li bnietu (Ford WAG). Din il-konkordanza ġġiegħel lill-konsumatur jippreżumi li l-kwalità tal-vettura hija sostnuta minn fornitur li, preċiżament minħabba li “[juża] r-reputazzjoni [tiegħu] sabiex [jagħmel] dan il-prodott iktar attraenti f’għajnejn il-konsumatur” (
21
), jiġi ppreżentat bħala produttur (apparenti) u, b’riżultat ta’ dan, jakkwista r-responsabbiltà korrispondenti.
43.
Minn dan l-angolu, naħseb li ma huwiex rilevanti ħafna li l-fornitur jipprova jisfrutta ambigwità allegata jew li, deliberatament, ikun għażel l-isem sabiex jieħu vantaġġ mill-prestiġju tal-element distintiv tal-manifattur reali (li, barra minn hekk, ikollu rabtiet korporattivi miegħu).
44.
Il-punt deċiżiv, nirrepeti, huwa li, għax-xerrej (u l-pubbliku b’mod ġenerali), jekk il-vettura mqassma mill-fornitur tinkorpora s-sinjal distintiv karatteristiku tal-isem tat-tnejn li huma (“Ford”), tiġi ġġenerata l-istess fiduċja bħallikieku l-manifattur, li ismu jaqbel ma’ dak tal-fornitur, biegħha direttament, mingħajr l-intermedjazzjoni ta’ operatur ekonomiku ieħor.
45.
F’dan il-qafas, il-konsumatur jista’ raġonevolment jaħseb, mingħajr il-ħtieġa ta’ investigazzjoni ulterjuri, li qiegħed jixtri l-vettura tiegħu mingħand fornitur li jippreżenta lilu nnifsu bħala produttur (apparenti). Konsegwentement, huwa “jinħeles mill-obbligu li jkollu jiddetermina l-produttur reali sabiex imexxi t-talba tiegħu għad-danni” (
22
).
46.
Tista’ ssir oġġezzjoni li din l-interpretazzjoni hija wiesgħa b’mod eċċessiv u tmur lil hinn mill-għan tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 85/374, li jpoġġi r-responsabbiltà għal prodott difettuż fuq il-manifattur tiegħu u mhux fuq id-distributur tiegħu. Madankollu, ma nemminx li din l-oġġezzjoni, anki jekk ikollha argumenti favur tagħha, għandha tipprevali kontra l-qari dematerjalizzat li niffavorixxi tal-kunċett ta’ produttur apparenti, fis-sens ta’ dik id-dispożizzjoni.
47.
Naqbel, għalhekk, mal-Kummissjoni, li l-kwalità ta’ produttur apparenti ma tistax tkun limitata għal dak li fiżikament “iqiegħed” il-fattur distintiv tiegħu fuq il-prodott: din il-kwalità “tista’ wkoll tirriżulta minn sempliċi korrispondenza bejn l-isem tal-fornitur u l-isem tal-prodott, speċjalment meta, bħal f’dan il-każ, tali korrispondenza ma tkunx aċċidentali, iżda tkun dovuta għall-fatt li l-fornitur jerġa’ jbigħ fl-Italja l-vetturi tad-ditta Ford li hu stess jixtri mingħand il-produttur Ford WAG” (
23
).
48.
Abbażi ta’ din il-premessa, kull min tkun saritlu ħsara minħabba l-prodott difettuż jista’ jitlob kemm lill-produttur apparenti kif ukoll lill-produttur reali sabiex jikkumpensawh, peress li r-responsabbiltà tagħhom hija in solidum.
49.
Fil-fatt, mill-Artikolu 5 u l-ħames premessa tad-Direttiva 85/374 “jirriżulta li r-responsabbiltà tal-persuna li tippreżenta ruħha bħala produttur tinsab fl-istess livell bħal dik tal-produttur reali u li l-konsumatur jista’ jagħżel liberament li jitlob il-kumpens sħiħ tad-dannu mingħand kull wieħed minnhom mingħajr distinzjoni, peress li r-responsabbiltà tagħhom hija in solidum” (
24
).
50.
Il-kunsiderazzjonijiet preċedenti jagħmlu saħansitra iktar sens meta jiġi kkonstatat li, f’din il-kawża, il-fornitur u l-produttur reali huma integrati fi grupp kummerċjali wieħed, b’tali mod li l-ewwel wieħed jipparteċipa fil-katina tad-distribuzzjoni tal-karozzi mmanifatturati minn dak tal-aħħar, u t-tnejn li huma jużaw is-sinjal Ford.
51.
Nixtieq infakkar li l-fornitur tal-vettura (Ford Italia) huwa marbut mal-manifattur (Ford WAG). Ford Italia hija diviżjoni territorjali tan-network ta’ produzzjoni u distribuzzjoni tal-vetturi Ford, taħt id-direzzjoni u l-koordinazzjoni ta’ kumpannija omm.
52.
F’dan il-kuntest, il-konsumatur jagħżel li jixtri vettura mingħand Ford Italia preċiżament minħabba s-sigurtà li tispira l-oriġini tagħha, jiġifieri minħabba li hija vettura kkummerċjalizzata minn fornitur uffiċjali li jippreżenta ruħu quddiemu (jew, mill-inqas, joħloq dik l-impressjoni f’moħħu) bħala responsabbli għall-kwalità tal-prodott. Ix-xerrej imur għand fornitur fin-netwerk ta’ Ford, li jopera preċiżament taħt dan l-isem (Ford Italia).
53.
Fir-rigward tar-rilevanza ta’ dan it-tip ta’ rabtiet bejn il-produttur u l-fornitur, għalkemm f’kuntest differenti, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat dan li ġej fis-sentenza O’Byrne:
–
“Meta wieħed mill-ħoloq tal-katina ta’ distribuzzjoni huwa marbut mill-qrib mal-produttur, per eżempju fil-każ ta’ kumpannija sussidjarja li għal kollox tkun proprjetà ta’ dan ta’ l-aħħar, hemm lok li jkun determinat jekk din il-konnessjoni għandhiex il-konsegwenza li din l-entità hija fir-realtà implikata fil-proċess ta’ produzzjoni tal- prodott kkonċernat” (
25
).
–
“Il-valutazzjoni ta’ din ir-relazzjoni mill-qrib għandha issir indipendentement mill-kwistjoni jekk hemmx jew le persuni ġuridiċi distinti. Hija rilevanti, min-naħa l-oħra, il-kwistjoni jekk humiex impriżi li jeżerċitaw attivitajiet ta’ produzzjoni differenti, jew bil-kontra, jekk humiex impriżi fejn waħda, il-kumpannija sussidjarja, taġixxi sempliċiment bħala distributur jew bħala depożitarja ta’ prodott magħmul mill-kumpannija prinċipali. Huma l-qrati nazzjonali li għandhom jiddeterminaw […] jekk ir-rabtiet bejn il-produttur u entità oħra humiex tant mill-qrib li l- kunċett ta’ produttur […] jinkludi wkoll din l-entità ta’ l-aħħar […]” (
26
).
54.
Dak li ġie kkontestat fil-kawża O’Byrne kien jekk it-“tqegħid fiċ-ċirkulazzjoni” tal-prodott kienx seħħ, fir-rigward tal-Artikolu 11 tad-Direttiva 85/374, li minnu jibda jiddekorri t-terminu (għaxar snin) li fih jistgħu jiġu eżerċitati d-drittijiet tal-persuna li saritilha l-ħsara.
55.
Huwa veru li fis-sentenza O’Byrne, ir-riflessjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar ir-relazzjonijiet bejn il-kumpannija omm u s-sussidjarja saru sabiex jiġi ċċarat meta l-prodott difettuż tqiegħed fiċ-ċirkulazzjoni. Issa, dak li jidhirli li huwa rilevanti għal dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari huwa li s-sentenza O’Byrne tippermetti interpretazzjoni wiesgħa tal-kunċett ta’ produttur li jinkludi kumpanniji, marbutin ma’ xulxin, li jintervjenu fil-katina ta’ kummerċjalizzazzjoni tal-prodott, kemm jekk ikunux persuni ġuridiċi differenti jew le (
27
).
56.
Din l-interpretazzjoni wiesgħa ma setgħetx, madankollu, twassal għal imputazzjoni li ma hijiex differenzjata ta’ responsabbiltà għad-danni li joriġinaw mill-prodott difettuż lil kwalunkwe parteċipant fil-proċess ta’ manifattura u kummerċjalizzazzjoni tiegħu. Tali estensjoni li ma hijiex differenzjata ġiet miċħuda mill-Qorti tal-Ġustizzja, fir-rigward tal-leġiżlazzjoni Daniża, fis-sentenzi Skov u Bilka (
28
) u Il-Kummissjoni vs Id-Danimarka (
29
).
57.
Minn din il-perspettiva, l-analiżi tar-rabtiet bejn Ford WAG u Ford Italia, li hija r-responsabbiltà tal-qorti tar-rinviju, tista’ tiżvela rabta partikolarment mill-qrib li, flimkien mal-konkordanza fl-użu tal-isem komuni (Ford) fl-isem tat-tnejn li huma u fuq il-prodott difettuż innifsu, ibiddel il-bilanċ favur l-applikazzjoni tat-tieni sentenza tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 85/374.
58.
Dak li ġie spjegat sa issa jirrispondi d-domanda tal-qorti tar-rinviju, meħuda fit-termini letterali tagħha: f’din il-kawża hemm produttur apparenti (Ford Italia) li mingħandu l-persuna li saritilha l-ħsara tista’ titlob ir-responsabbiltà għad-danni li rriżultaw mill-prodott difettuż, skont l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 85/374.
D.
L-effett tal-Artikolu 3(3) tad-Direttiva 85/374
59.
Jekk fil-punti preċedenti indirizzajt id-diffikultajiet ta’ interpretazzjoni mqajma mill-kunċett ta’ produttur apparenti, issa ser nirreferi għall-argumenti ta’ Ford Italia dwar l-applikazzjoni għall-kawża tal-Artikolu 3(3) tad-Direttiva 85/374, li minnu din il-kumpannija tikseb l-eżenzjoni tagħha mir-responsabbiltà (
30
).
60.
Quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, Ford Italia tenfasizza kif il-qorti tar-rinviju ma ħaditx inkunsiderazzjoni li “l-konsumatur kien ġie mgħarraf fil-ħin bl-identità u l-indirizz tal-produttur u, madankollu, ma kienx aġixxa kontra dan” (
31
).
61.
Ford Italia tiddeduċi minn din iċ-ċirkustanza li ma kienx każ ta’ “protezzjoni ta’ konsumatur diżorjentat, mingħajr ħtija tiegħu, minħabba l-użu mħallat ta’ fatturi distintivi minn suġġetti li joperaw fi ħdan l-istess grupp ta’ kumpanniji, iżda pjuttost konsumatur li rrifjuta li jitlob lill-qorti l-awtorizzazzjoni sabiex isejjaħ lill-produttur intra-Komunitarju għall-kawża, li l-identità u l-indirizz tiegħu jafhom perfettament […]” (
32
).
62.
L-Artikolu 3(3) tad-Direttiva 85/374 jipprevedi l-ipoteżi li “il-produttur tal-prodott ma jistax jiġi identifikat”. F’din is-sitwazzjoni, “kull fornitur tal-prodott għandu jitqies bħala l-produttur tiegħu kemm-il darba huwa ma jgħarrafx lill-persuna li saritilha l-ħsara, fi żmien raġjonevoli, bl-identità tal-produttur jew bil-persuna li tkun fornietu bil-prodott”.
63.
Fil-fehma tiegħi, il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tal-Artikolu 3(3) tad-Direttiva 85/374 ma humiex issodisfatti f’dan il-każ: ma kien hemm l-ebda “produttur li ma huwiex magħruf”, jekk jiġi aċċettat li Ford Italia kienet il-produttur apparenti, fit-termini spjegati iktar ’il fuq. Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju fl-ebda każ ma titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tinterpreta dik id-dispożizzjoni, u għalhekk tenfasizza li ma tqisx li huwa rilevanti fit-tilwima (
33
).
64.
Kif sostniet il-Kummissjoni waqt is-seduta, l-Artikolu 3(3) tad-Direttiva 85/374 jassumi li l-produttur (sew jekk reali jew apparenti) ma jistax jiġi identifikat. Il-kunċett ta’ produttur fl-Artikolu 3(3) jinkludi kemm il-produttur reali kif ukoll dak apparenti: jekk jiġi identifikat wieħed minn dawn it-tnejn, din id-dispożizzjoni ssir inapplikabbli.
65.
Sussidjarjament, ser nitkellem dwar l-effett tal-Artikolu 3(3) tad-Direttiva 85/374 sabiex tingħata risposta għad-domanda preliminari.
66.
Il-Qorti tal-Ġustizzja interpretat din id-dispożizzjoni, fost l-oħrajn, fis-sentenza tat‑2 ta’ Diċembru 2009 (
34
), bil-mod li ġej:
–
“Din id-dispożizzjoni għandha tiġi interpretata fis-sens li tirreferi għall-ipoteżi li fiha, fid-dawl taċ-ċirkustanzi tal-każ, il-persuna ppreġudikata mill-prodott allegatament difettuż ma setgħetx raġonevolment tidentifika l-produttur ta’ dan il-prodott qabel ma eżerċitat id-drittijiet tagħha kontra l-fornitur tagħha” (
35
).
–
“Bl-istess mod, mill-Artikolu 3(3) tad-Direttiva 85/374 jirriżulta li l-fornitur għandu jiġi kkunsidrat bħala ‘produttur’ jekk ma jkunx indika lill-persuna ppreġudikata, f’terminu raġonevoli, l-identità tal-produttur jew tal-fornitur tiegħu stess” (
36
).
–
It-trażmissjoni ta’ informazzjoni ma hijiex inkundizzjonata, minħabba li “s-sempliċi fatt, fir-rigward tal-fornitur tal-prodott inkwistjoni, li jiċħad li huwa l-produttur tiegħu, fil-każ fejn dan il-fornitur jonqos milli jinkludi ma’ din il-konfutazzjoni indikazzjoni dwar l-identità tal-produttur […], ma jistax jitqies li huwa biżżejjed biex jikkunsidra li dan il-fornitur ikkomunika lill-persuna ppreġudikata l-indikazzjoni msemmija fl-Artikolu 3(3) tad-Direttiva 85/374, u lanqas, għaldaqstant, biex jeskludi li huwa jista’ jiġi kkunsidrat bħala ‘produttur’ skont din id-dispożizzjoni” (
37
).
–
Fir-rigward tal-“kundizzjoni li tirrigwarda l-għoti tat-tali informazzjoni fi ‘żmien raġjonevoli’, fis-sens tal-Artikolu 3(3) tad-Direttiva 85/374, [din] timplika l-obbligu, għall-fornitur imħarrek minn persuna ppreġudikata, li jikkomunikalha, b’inizjattiva tiegħu stess u b’mod diliġenti, l-identità tal-produttur jew tal-fornitur tiegħu stess” (
38
).
67.
L-Artikolu 3(3) tad-Direttiva 85/374 huwa għalhekk limitat sabiex jipprovdi għall-eżenzjoni tal-fornitur mir-responsabbiltà (meta l-produttur ma jkunx jista’ jiġi identifikat) jekk huwa stess jinforma lill-persuna li saritilha l-ħsara, fi żmien raġonevoli, bl-identità tal-produttur.
68.
Madankollu, id-Direttiva 85/374 ma tispeċifikax il-mekkaniżmi (proċedurali jew ta’ tip ieħor) li għandhom jiġu stabbiliti sabiex tiġi pprovduta din l-informazzjoni. Fil-prinċipju, għalhekk, it-trażmissjoni lill-persuna li saritilha l-ħsara tal-identità tal-produttur reali, f’perijodu ta’ żmien raġonevoli, teżenta lill-fornitur mir-responsabbiltà.
69.
Madankollu, id-Direttiva 85/374 ma tipprekludix li, meta t-trażmissjoni ta’ informazzjoni sseħħ fi proċess ġudizzjarju diġà għaddej (
39
), id-dritt nazzjonali jimponi fuq kwalunkwe waħda mill-partijiet il-piż li ssejjaħ għall-kawża lill-persuna identifikata bħala l-produttur reali.
70.
Dan, nirrepeti, huwa aspett li ma huwiex kopert mill-Artikolu 3(3) tad-Direttiva 85/374 li Stat Membru jista’ jimplimentah, sabiex jiġi żgurat li l-identifikazzjoni tal-produttur reali tkun affidabbli. Fir-rigward ta’ tali obbligu proċedurali, dan jaqa’ fil-portata tal-awtonomija proċedurali tal-Istati Membri u ma għandux għalfejn jidħol f’kunflitt mad-Direttiva 85/374.
71.
Dan l-obbligu proċedurali jista’ jkollu l-bażi tiegħu fl-għan tal-protezzjoni tal-interessi tal-konsumatur, filwaqt li jiġi ddeterminat b’mod konkret min għandu l-istatus ta’ produttur. L-eżonerazzjoni awtomatika tar-responsabbiltà tal-fornitur li jidentifika l-produttur reali tista’ tħalli lill-konsumatur f’sitwazzjoni prekarja: il-proċess li fih isseħħ din l-identifikazzjoni tintemm (minħabba nuqqas ta’ locus standi passiv tal-konvenut) u l-parti li saritilha l-ħsara jkollha tibda proċess ġdid kontra l-produttur nominat, bir-riskju li hu, min-naħa tiegħu, jiċħad li huwa l-produttur.
72.
Sabiex jiġi evitat dan l-itinerarju doppju għall-konsumatur (
40
), jidher raġonevoli li l-leġiżlatur nazzjonali jipprovdi li kollox jiġi riżolt fl-istess kawża u, għal dak il-għan, iqis l-intervent ipprovokat (sejħa għall-kawża) bħala mekkaniżmu xieraq. Għal darba oħra, huwa d-dritt ta’ kull Stat Membru li jistabbilixxi l-mod li bih ser isir dan l-intervent (
41
).
73.
Ladarba l-fornitur konvenut jidentifika lill-produttur, matul proċess, l-ordinament nazzjonali jista’ jagħżel, mingħajr distinzjoni, li: a) jattribwixxi lir-rikorrent il-piż li jsejjaħ lill-produttur għall-kawża, pereżempju, permezz ta’ estensjoni jew żieda fit-talba tiegħu; b) jattribwixxi dak il-piż lill-konvenut, sabiex ikun hu li jkollu jitlob li l-produttur jiġi msejjaħ għall-kawża.
74.
Loġikament, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tinterpreta d-dritt intern tagħha sabiex tiddistingwi liema soluzzjoni, mit-tnejn imsemmija hawn fuq jew kwalunkwe waħda oħra, ġiet adottata mil-leġiżlatur Taljan. Kif rifless fid-digriet tar-rinviju, il-qorti tal-appell interpretat l-Artikolu 4(5), tad-Digriet Presidenzjali Nru 224 tal‑24 ta’ Mejju 1988 (li jirreferi għall-Artikolu 106 tal-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili) b’termini li l-Corte suprema di cassazione (il-Qorti Suprema tal-Kassazzjoni) ma taqbilx magħhom (
42
).
75.
Fl-ipoteżi li r-regoli nazzjonali jkunu imponew li l-informazzjoni mill-fornitur lill-persuna li saritilha l-ħsara, ipprovduta matul il-kawża diġà mibdija, għandha tiġi segwita mis-sejħa obbligatorja għall-kawża tal-produttur reali, inqis li ma jkunx hemm ksur tal-Artikolu 3(3) tad-Direttiva 85/374 u lanqas ma jkun hemm ksur tal-prinċipji ta’ effettività u ekwivalenza:
–
L-effettività tad-drittijiet rikonoxxuti mid-Direttiva 85/374 ma hijiex kompromessa minn din is-soluzzjoni, li, anzi, tikkontribwixxi sabiex jiġi żgurat bilanċ xieraq tal-interessi. Id-dritt tal-persuna li saritilha l-ħsara u dak tal-fornitur huma ggarantiti, peress li l-istess qorti, f’tilwima waħda, ikollha għad-dispożizzjoni tagħha r-relazzjonijiet ġuridiċi kollha li jorbtu lill-partijiet interessati kollha. B’dan il-mod, jekk l-informazzjoni tkun vera, ikun possibbli li l-fornitur jiġi meħlus mir-responsabbiltà u din tiġi attribwita lill-produttur reali (li, proċeduralment, ikun is-suċċessur tal-fornitur oriġinarjament imfittex).
–
Fir-rigward tal-prinċipju ta’ ekwivalenza, is-soluzzjoni li jipprovdi d-dritt proċedurali Taljan għar-responsabbiltà tal-produttur ta’ prodotti difettużi tidher li taqbel ma’ dik stabbilita għal każijiet oħra ta’ intervent ipprovokat fl-Artikolu 106 tal-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili Taljan (
43
), u tapplika għall-partijiet kollha involuti fit-tilwim dwar din il-kwistjoni.
76.
Fil-qosor, deċiżjoni li permezz tagħha Ford Italia jkollha ġġarrab il-konsegwenzi negattivi ta’ nuqqas ta’ konformità mal-obbligi proċedurali possibbli tagħha, jekk dawn ikunu imposti mid-dritt intern, ma hijiex kuntrarja għall-Artikolu 3(3) tad-Direttiva 85/374 (
44
).
V. Konklużjoni
77.
Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, nipproponi li tingħata risposta għad-domandi tal-Corte suprema di cassazione (il-Qorti Suprema tal-Kassazzjoni, l-Italja) fit-termini li ġejjin:
“L-Artikolu 3(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 85/374/KEE tal‑25 ta’ Lulju 1985 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi ta’ l-Istati Membri dwar responabbiltà għall-prodotti difettużi,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
il-fornitur ta’ vettura jista’ jitqies bħala produttur jekk, minkejja li jkunx fiżikament qiegħed ismu, it-trade mark jew fattur distintiv ieħor fuq il-vettura, jippreżenta ruħu lill-konsumaturi bħala tali produttur, peress li l-isem tal-fornitur jaqbel, fl-iktar terminu rilevanti possibbli, mal-isem, it-trade mark jew fattur distintiv ieħor tal-produttur reali, it-tnejn jappartjenu għall-istess grupp kummerċjali u l-vettura allegatament difettuża tinkorpora t-trade mark karatteristika tat-tnejn li huma”.
(
1
)	Lingwa oriġinali: l-Ispanjol.
(
2
)	Direttiva tal-Kunsill 85/374/KEE tal‑25 ta’ Lulju 1985 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi ta’ l-Istati Membri dwar responabbiltà għall-prodotti difettużi (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 1, p. 257).
(
3
)	Decreto del Presidente della Repubblica de 24 maggio 1988, n. 224. Attuazione della direttiva CEE n. 85/374 relativa al ravvicinamento delle disposizioni legislative, regolamentari e amministrative degli Stati membri in materia di responsabilità per danno da prodotti difettosi, ai sensi dell’art. 15 della legge 16 Aprile 1987, n. 183 (Digriet Presidenzjali Nru 224 — traspożizzjoni tad-Direttiva 85/374, skont l-Artikolu 15 tal-Liġi Nru 183 tas‑16 ta’ April 1987, (suppliment ordinarju tal-GURI Nru 146 tat‑23 ta’ Ġunju 1988). Dawn id-dispożizzjonijiet ġew inkorporati fil-Kodiċi tal-Konsumatur [Decreto legislativo n. 206, Codice del consumo, a norma dell’articolo 7 della legge 29 luglio 2003, n. 229 (Digriet Leġiżlattiv Nru 206, li japprova l-Kodiċi tal-Konsumatur skont l-Artikolu 7 tal-Liġi Nru 229 tad‑29 ta’ Lulju 2003), tas-6 ta’ Settembru 2005 (suppliment ordinarju tal-GURI Nru 235, tat‑8 ta’ Ottubru 2005)]: l-Artikolu 3(1)(d), u l-Artikolu 116 tal-Kodiċi tal-Konsumatur laqgħu r-regolament li jinsab fl-Artikoli 3 u 4 tad-Digriet Presidenzjali Nru 224.
(
4
)	Skont id-digriet tar-rinviju, id-difiża ta’ Ford Italia kienet ibbażata, essenzjalment, fuq il-fatt li l-fornitur ma huwiex responsabbli għad-difett jekk il-produttur ikun ġie identifikat u l-identità tiegħu tiġi kkomunikata lill-konsumatur, kif sar f’dan il-każ.
(
5
)	Fl-appell tagħha quddiem il-qorti tal-appell, Ford Italia sostniet in-nuqqas ta’ eżistenza tal-obbligu (li kienet attribwixxiet lilha l-qorti tal-ewwel istanza) li ssejjaħ lill-produttur għall-kawża, peress li kien biżżejjed li tindika l-informazzjoni għall-identifikazzjoni tiegħu. Hija sostniet ukoll li l-qorti tal-ewwel istanza kienet iddeċidiet ultra petita, sa fejn ikkundannat lil Ford Italia bħala fornitur tal-vettura, meta r-rikorrenti kienet talbet il-kundanna tagħha bħala produttur.
(
6
)	Din il-kumpannija llimitat ruħha, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, sabiex tiddikjara li hija kienet diġà ġiet eskluża, permezz ta’ deċiżjoni definittiva bil-kwalità ta’ res judicata, miċ-ċirku ta’ dawk potenzjalment responsabbli u li, konsegwentement, ma kkummentatx dwar it-talba għal deċiżjoni preliminari. Waqt is-seduta, madankollu, sar riferiment ukoll għall-mertu tat-tilwima.
(
7
)	Sentenza tal‑10 ta’ Jannar 2006, Skov u Bilka (C‑402/03, EU:C:2006:6, punt 22 u ġurisprudenza ċċitata). Iktar ’il quddiem, “is-sentenza Skov u Bilka”.
(
8
)	Ibidem, punt 23, b’indikazzjoni tas-sentenzi tal‑25 ta’ April 2002, Il-Kummissjoni vs Franza (C‑52/00, EU:C:2002:252, punt 24), u tal‑25 ta’ April 2002, Il-Kummissjoni vs il-Greċja (C‑154/00, EU:C:2002:254, punt 20).
(
9
)	Sentenzi tal‑24 ta’ Novembru 2022, Cafpi u Aviva assurances (C‑691/21, EU:C:2022:926, punt 35), bi kwotazzjoni tas-sentenzi Skov u Bilka, punti 32 u 33; u tas‑7 ta’ Lulju 2022, Keskinäinen Vakuutusyhtiö Fennia (C‑264/21, EU:C:2022:536, punt 29); iktar ’il quddiem, “sentenza Keskinäinen Vakuutusyhtiö Fennia”.
(
10
)	Sentenza tad‑9 ta’ Frar 2006, O’Byrne (C‑127/04, EU:C:2006:93, punt 37). Iktar ’il quddiem, “is-sentenza O’Byrne”.
(
11
)	Id-digriet tar-rinviju, punti 8 u 9.
(
12
)	F’sentenzi qabel dan id-digriet għad-deċiżjoni preliminari (tad‑29 ta’ Ottubru 2019, nru 27596, Sez. III; u tat‑30 ta’ Awwissu 2019, Nru 21841, Sez. III), il-Corte suprema di cassazione (il-Qorti Suprema tal-Cassazzjoni) kienet ċaħdet li “Porsche Italia S.p.A.” u “General Motors Italia S.r.l”, kumpanniji ta’ distribuzzjoni tal-vetturi allegatament difettużi (Porsche 911 Carrera, fl-ewwel kawża, u Opel Tigra, fit-tieni waħda), kienu responsabbli, bħala produtturi apparenti, għall-ħsarat ikkawżati mid-difetti ta’ tali vetturi.
(
13
)	Sentenza Keskinäinen Vakuutusyhtiö Fennia punt 31.
(
14
)	Sentenza Skov u Bilka, punt 45 u d-dispożittiv, l-ewwel inċiż.
(
15
)	Is-sentenza wasslet għal diversi kummentarji dottrinali. Ara, fost oħrajn, Van Gool, E., “ECJ Case Fennia vs Koninklijke Philips NV (C‑264/21): Towards a Broader Interpretation of the ‘Apparent Producer’, ‘Quasi-Producer’ or ‘Self-Brander’ Subject to EU Product Liability” (January 20, 2023). Revue Européenne de Droit de la Consommation/European Journal of Consumer Law (REDC), Nru 3, 2022, p. 287; u Verhoeven, D., “Het begrip ‘schijnproducent’ uit de Richtlijn Productaansprakelijkheid verduidelijkt (?) door het Hof van Justitie”, Droit de la consommation/Consumentenrecht, Vol. 139, Nru 2, 2023.
(
16
)	Sentenza Keskinäinen Vakuutusyhtiö Fennia, punt 9.
(
17
)	Ibidem, punt 34.
(
18
)	Ibidem, punt 35.
(
19
)	Il-konkordanza, għalkemm parzjali, taqa’ preċiżament fuq l-iktar indikazzjoni karatteristika, jiġifieri, il-kelma Ford.
(
20
)	L-impressjoni ssir referenza għaliha fis-sentenza Keskinäinen Vakuutusyhtiö Fennia, punt 34.
(
21
)	Sentenza Keskinäinen Vakuutusyhtiö Fennia, punt 34.
(
22
)	Sentenza Keskinäinen Vakuutusyhtiö Fennia, punt 37.
(
23
)	L-osservazzjonijiet tal-Kummissjoni, punti 24 u 25. Il-Kummissjoni mbagħad tikkwalifika (fil-punti 32 u 33 tal-osservazzjonijiet tagħha) l-allegazzjonijiet tagħha sabiex jiġu evitati abbużi possibbli, meta jiġi indirizzati fornituri barra mill-proċess ta’ kummerċjalizzazzjoni.
(
24
)	Sentenza Keskinäinen Vakuutusyhtiö Fennia, punt 32.
(
25
)	Sentenza O’Byrne, punt 29.
(
26
)	Ibidem, punt 30.
(
27
)	Ir-riferiment għal din il-kwistjoni diġà dehret fl-Explanatory memorandum (Memorandum ta’ Spjegazzjoni) li akkompanja l-proposta tal-Kummissjoni, tad‑9 ta’ Settembru 1976, dwar dik li iktar tard kienet ser issir id-Direttiva 85/374. Fil-parti ta’ dan il-memorandum iddedikata għall-kunċett ta’ produttur apparenti (dak iż-żmien kien l-Artikolu 2 tad-direttiva futura), il-Kummissjoni ddikjarat li rabta ekonomika mill-qrib bejn “the actual producer and the bulk buyer who represents himself to the public as the sole producer must result in liability on the part of the dealer in this case”. Ara d-dokumenti fil-Bulletin of the European Communities, supplement 11/76, Product liability, disponibbli fuq http://aei.pitt.edu/4573/1/4573.pdf.
(
28
)	“Huwa wara li sar ħafna ħsieb fuq ir-rwoli rispettivi ta’ operaturi ekonomiċi differenti li jintervjenu fil-katina tal-manifatturazzjoni u tal-kummerċjalizzazzjoni, li ttieħdet id-deċiżjoni li r-responsabbiltà għad-danni kkawżati minn prodotti difettużi fis-sistema ġuridika stabbilita mid-Direttiva [85/374], titpoġġa bħala prinċipju fuq il-produttur, u biss f’ċerti każijiet speċifiċi fuq l-importatur u l-fornitur” (punt 29). “L-Artikoli 1 u 3 tad-Direttiva ma jillimitawx għalhekk rwieħhom li jirregolaw ir-responsabbiltà tal-produttur li tirriżulta minn prodott difettuż, iżda jiddeterminaw, fost il-professjonisti li pparteċipaw fil-proċess ta’ manifatturazzjoni u ta’ kummerċjalizzazzjoni, dak li għandu jassumi r-responsabbiltà stabbilita mid-Direttiva” (punt 30).
(
29
)	Sentenza tal‑5 ta’ Lulju 2007 (C‑327/05, EU:C:2007:409). Il-Qorti tal-Ġustizzja tiddikjara li r-regoli Daniżi li taħthom il-fornituri intermedjarji involuti f’katina ta’ distribuzzjoni huma kkunsidrati responsabbli taħt l-istess kundizzjonijiet bħall-produttur huma kuntrarji għall-Artikolu 3(3) tad-Direttiva 85/374.
(
30
)	Ford Italia tipproponi risposta għad-domanda preliminari li hija konsistenti mal-kontenut ta’ din, iżda tintroduċi wkoll kunsiderazzjonijiet relatati mal-komunikazzjoni li hija bagħtet, bħala konvenuta, lill-persuna li saritilha l-ħsara sabiex tinformaha min kien il-produttur reali.
(
31
)	Osservazzjonijiet bil-miktub ta’ Ford Italia, punt 13.
(
32
)	Ibidem, punt 14. Mid-digriet tar-rinviju jirriżulta li Ford Italia ġiet imħarrka bħala “produttur” u li, fl-ewwel opportunità quddiem it-Tribunale di Bologna (il-Qorti ta’ Bologna), hija informat lix-xerrej min kien il-“produttur reali” tal-vettura.
(
33
)	Il-Kummissjoni tenfasizza dan fil-punt 16 tal-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, u żżid immedjatament (fil-punt 17) li ma hijiex ser titkellem dwar dan l-aspett tat-tilwima fil-kawża prinċipali.
(
34
)	Kawża Aventis Pasteur (C‑358/08, EU:C:2009:744).
(
35
)	Ibidem, punt 55.
(
36
)	Ibidem, punt 56.
(
37
)	Ibidem, punt 57.
(
38
)	Ibidem, punt 58.
(
39
)	Ma nemminx li r-rekwiżit li tiġi trażmessa din l-informazzjoni jista’ jinftiehem li huwa ssodisfatt permezz tar-riferiment uniku, fid-dokumenti kuntrattwali tal-bejgħ tal-vettura, għal Ford WAG ħdejn kodiċi ta’ identifikazzjoni tal-vettura.
(
40
)	Fis-sentenza Skov u Bilka, punt 36, il-Qorti tal-Ġustizzja twissi li “[…] multiplikazzjoni tan-numru tal-kjamati fil-kawża li l-azzjoni diretta li l-persuna li saritilha l-ħsara għandha kontra l-produttur, fiċ-ċirkustanzi previsti fl-Artikolu 3 tad-Direttiva, għandha l-għan li tevita speċifikament (ara s-sentenza [tal‑25 ta’ April 2002,] l-Kummissjoni vs Franza, [C‑52/00
EU:C:2002:252] punt 40, u l-punt 28 ta’ din is-sentenza)”.
(
41
)	Sentenza O’Byrne, punt 34: “id-Direttiva [85/374] ma titkellimx fuq il-mekkaniżmi proċedurali li għandhom jintużaw meta vittma jressaq azzjoni ta’ responsabbiltà għal fatt ta’ prodotti difettużi u jagħmel żball dwar l-identità tal-produttur. Hija għalhekk li bħala prinċipju l-liġi nazzjonali proċedurali li għandha tiffissa l-kundizzjonijiet meta s-sostituzzjoni ta’ parti b’oħra tista’ ssir fil-kuntest ta’ azzjoni bħal din”.
(
42
)	Id-digriet tar-rinviju, punt 5.1. Fi kwalunkwe każ, kif diġà enfasizzajt, il-qorti tar-rinviju ma testendix —fil-fehma tiegħi, b’ġudizzju tajjeb, peress li hija problema purament interna— id-domanda preliminari tagħha għal din il-kwistjoni.
(
43
)	Dan l-artikolu jirregola l-intervent fuq talba ta’ waħda mill-partijiet u jipprovdi li kwalunkwe waħda mill-partijiet tista’ ssejjaħ terza persuna għall-proċess, meta jkun hemm kawża li tqis komuni jew ikun hemm rabta ta’ garanzija.
(
44
)	Ma naħsibx li l-fatt li Ford WAG u Ford Italia jappartjenu għall-istess grupp ta’ negozju għandu jaffettwa l-portata tal-protezzjoni tal-persuna li saritilha l-ħsara skont id-Direttiva 85/374.