62020TJ0194_RES
Kawża T‑194/20
JF
vs
EUCAP Somalia
Sentenza tal-Qorti Ġenerali (Is-Seba’ Awla Estiża) tat‑13 ta’ Lulju 2022
“Klawżola ta’ arbitraġġ – Membru tal-persunal bil-kuntratt internazzjonali ta’ EUCAP Somalia – Missjoni li taqa’ taħt il-politika barranija u ta’ sigurtà komuni – Nuqqas ta’ tiġdid tal-kuntratt ta’ xogħol wara l-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni – Dritt għal smigħ – Ugwaljanza fit-trattament – Nondiskriminazzjoni minħabba n-nazzjonalità – Perijodu ta’ tranżizzjoni previst mill-Ftehim dwar il-Ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni – Rikors għal annullament – Rikors għad-danni – Atti indissoċjabbli mill-kuntratt – Inammissibbiltà”
Rikors għal annullament – Atti li jistgħu jiġu kkontestati – Kunċett – Atti li jipproduċu effetti legali vinkolanti – Atti li jirrigwardaw in-nuqqas ta’ tiġdid ta’ kuntratt ta’ xogħol ta’ membru tal-persunal bil-kuntratt internazzjonali ta’ missjoni li taqa’ taħt il-politika estera u ta’ sigurtà komuni wara l-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni – Esklużjoni – Atti li ma jipproduċux tali effetti barra mir-relazzjoni kuntrattwali li torbot lill-partijiet u li ma tinvolvix l-eżerċizzju ta’ prerogattivi ta’ awtorità pubblika mogħtija lill-awtorità kontraenti – Inammissibbiltà
(Artikolu 50(3) TUE; Artikolu 263 TFUE; Deċiżjoni tal-Kunsill 2012/389/PESK, kif emendata bid-Deċiżjoni (PESK) 2018/1942, Artikolu 7(4))
(ara l-punti 27, 29, 40, 41)
Rikors għad-danni – Ġurisdizzjoni tal-qorti tal-Unjoni – Limiti – Natura tar-responsabbiltà invokata – Verifika mill-qorti – Talba li tirrigwarda r-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni għall-aġir ta’ missjoni li taqa’ taħt il-politika estera u ta’ sigurtà komuni fil-kuntest ta’ kuntratt ta’ xogħol – Inammissibbiltà
(Artikolu 268 TFUE; Deċiżjoni tal-Kunsill 2012/389/PESK, kif emendata bid-Deċiżjoni (PESK) 2018/1942)
(ara l-punti 42‑47)
Proċedura ġudizzjarja – Kawża mressqa quddiem il-Qorti Ġenerali fuq il-bażi ta’ klawżola ta’ arbitraġġ – Atti li jirrigwardaw in-nuqqas ta’ tiġdid ta’ kuntratt ta’ xogħol ta’ membru tal-persunal bil-kuntratt internazzjonali ta’ missjoni li taqa’ taħt il-politika estera u ta’ sigurtà komuni wara l-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni – Rikors għal responsabbiltà kuntrattwali – Determinazzjoni tal-liġi applikabbli – Kuntratt ta’ impjieg li ma jispeċifikax l-imsemmija l-liġi – Eżami tar-rikors fuq is-sempliċi bażi tal-imsemmi kuntratt u tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali u fir-rigward tal-prinċipji ġenerali tad-dritt – Ammissibbiltà
(Artikolu 50 TUE; Artikolu 272 u l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 340 TFUE; Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea; Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 593/2008; Deċiżjoni tal-Kunsill 2012/389/PESK, kif emendata bid-Deċiżjoni (PESK) 2018/1942)
(ara l-punti 51‑59)
Proċedura ġudizzjarja – Kawża mressqa quddiem il-Qorti Ġenerali fuq il-bażi ta’ klawżola ta’ arbitraġġ – Portata – Stħarriġ ġudizzjarju tal-atti li jirrigwardaw in-nuqqas ta’ tiġdid ta’ kuntratt ta’ xogħol ta’ membru tal-persunal bil-kuntratt internazzjonali ta’ missjoni li taqa’ taħt il-politika estera u ta’ sigurtà komuni u wara l-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni – Ġurisdizzjoni biex jiġu eżaminati l-motivi bbażati fuq il-ksur tal-prinċipji ggarantiti mill-Karta tad-Drittijiet Fundamentali u tal-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni – Ammissibbiltà – Rispett tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva
(Artikolu 272 TFUE; Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikoli 20, 21, 41(2)(a) u 47; Deċiżjoni tal-Kunsill 2012/389/PESK kif emendata bid-Deċiżjoni (PESK) 2018/1942)
(ara l-punti 69‑71)
Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Missjonijiet ċivili tal-Unjoni Ewropea – Persunal – Persunal ċivili internazzjonali – Atti li jirrigwardaw in-nuqqas ta’ tiġdid ta’ kuntratt ta’ xogħol ta’ membru tal-persunal bil-kuntratt internazzjonali wara l-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni – Adozzjoni tal-imsemmija atti mingħajr ma tinstema’ l-parti kkonċernata – Ksur tad-dritt għal smigħ – Assenza
(Artikolu 50 TUE; Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikolu 41(2)(a); Deċiżjoni tal-Kunsill 2012/389/PESK, kif emendata bid-Deċiżjoni (PESK) 2018/1942, Artikolu 7(4))
(ara l-punti 76‑96)
Atti tal-istituzzjonijiet – Motivazzjoni – Obbligu – Portata – Atti adottati f’kuntest kuntrattwali – Sostituzzjoni ta’ motivazzjoni kompletament ġdida mal-motivazzjoni inizjali fl-istadju kontenzjuż – Inammissibbiltà
(Artikolu 296 TFUE; Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikolu 41(2)(c))
(ara l-punti 102, 103)
Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Missjonijiet ċivili tal-Unjoni Ewropea – Persunal – Persunal ċivili internazzjonali – Nuqqas ta’ tiġdid ta’ kuntratt ta’ xogħol ta’ membru tal-persunal bil-kuntratt ċittadin tar-Renju Unit wara l-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni – Membri tal-persunal ċittadini ta’ Stat Membru li beda proċedura ta’ ħruġ mill-Unjoni u membri tal-persunal ċittadini ta’ Stat Membru ieħor li ma jinsabux f’sitwazzjoni paragunabbli – Diskriminazzjoni minħabba n-nazzjonalità – Assenza
(Artikolu 50 TUE; Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikolu 21; Deċiżjoni tal-Kunsill 2012/389/PESK, kif emendata bid-Deċiżjoni (PESK) 2018/1942, Artikolu 7(3))
(ara l-punti 115‑119)
Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Missjonijiet ċivili tal-Unjoni Ewropea – Persunal – Persunal ċivili internazzjonali – Atti li jirrigwardaw in-nuqqas ta’ tiġdid ta’ kuntratt ta’ xogħol ta’ membru tal-persunal bil-kuntratt internazzjonali wara l-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni – Dħul fis-seħħ ta’ dispożizzjonijiet sostanzjali tal-Ftehim dwar il-Ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni Ewropea u mill-Euratom wara l-adozzjoni tal-imsemmija atti – Invokabbiltà tal-imsemmija dispożizzjonijiet – Assenza
(Artikolu 50 TUE; Artikolu 272 TFUE; Ftehim dwar il-Ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni Ewropea u mill-Euratom, Artikoli 127(2) u (6), u 129(7); Deċiżjoni tal-Kunsill 2012/389/PESK, kif emendata bid-Deċiżjoni (PESK) 2018/1942)
(ara l-punti 131‑137)
Sunt
Ir-rikorrent, ċittadin tar-Renju Unit, iffirma ma’ EUCAP Somalia, missjoni tal-Unjoni Ewropea li għandha l-għan li tgħin lis-Somalja ssaħħaħ il-kapaċitajiet tagħha fil-qasam tas-sigurtà marittima (
1
), diversi kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat suċċessivi li bis-saħħa tagħhom huwa ġie rreklutat bħala membru tal-persunal bil-kuntratt internazzjonali.
L-aħħar kuntratt ta’ xogħol tiegħu, li kien jintemm fil-31 ta’ Jannar 2020, kien jipprevedi li dan seta’ jiġi xolt qabel ma jintemm fl-eventwalità li r-Renju Unit jieqaf milli jkun membru tal-Unjoni Ewropea.
Permezz ta’ nota, tat‑18 ta’ Jannar 2020, il-Kap ta’ Missjoni ta’ EUCAP Somalia informa lill-membri tal-persunal bil-kuntratt internazzjonali ċittadini tar-Renju Unit ta’ din il-missjoni, fosthom ir-rikorrent, li, minħabba l-ħruġ probabbli tar-Renju Unit mill-Unjoni, fil‑31 ta’ Jannar 2020, il-kuntratti ta’ xogħol tagħhom kienu ser jintemmu f’din id-data. Sussegwentement, permezz ta’ ittra tad‑29 ta’ Jannar 2020, huwa kkonferma lil JF li l-kuntratt tiegħu ma kienx ser jiġġedded lil hinn mit-terminu tiegħu u kellu jintemm fil-31 ta’ Jannar 2020 minħabba l-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni.
Permezz tar-rikors tiegħu, JF talab, prinċipalment, fuq il-bażi tal-Artikoli 263 u 268 TFUE, li n-nota tat‑18 ta’ Jannar 2020 u l-ittra tad‑29 ta’ Jannar 2020 (iktar ’il quddiem, ikkunsidrati flimkien, l-“atti kontenzjużi”) jiġu annullati u li d-danni li huwa ġarrab minħabba dawn l-atti bis-saħħa tar-responsabbiltà mhux kuntrattwali ta’ EUCAP Somalia jiġu kkumpensati, u, sussidjarjament, fuq il-bażi tal-Artikolu 272 TFUE, li l-atti kontenzjużi jiġu ddikjarati illegali u li l-istess danni bis-saħħa tar-responsabbiltà kuntrattwali ta’ din il-missjoni jiġu kkumpensati wkoll.
Permezz tas-sentenza tagħha, mogħtija f’Awla Estiża, il-Qorti Ġenerali ċaħdet ir-rikors ippreżentat minn JF fl-intier tiegħu. F’din l-okkażjoni, hija tikkompleta l-ġurisprudenza billi tiddeċiedi b’mod partikolari dwar l-ammissibbiltà u n-natura tar-rikors kif ukoll dwar il-possibbiltà, taħt ċerti ċirkustanzi, li ma jiġix iddeterminat id-dritt nazzjonali applikabbli għas-soluzzjoni ta’ tilwima fil-qasam kuntrattwali. Hija teżamina wkoll il-motivi bbażati fuq ksur tad-dritt tal-Unjoni fil-kuntest ta’ tali tilwima kuntrattwali u tagħmel preċiżazzjonijiet dwar l-applikazzjoni, f’dan il-każ, tal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni minħabba n-nazzjonalità.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
Fir-rigward tal-ammissibbiltà tar-rikors, l-ewwel, il-Qorti Ġenerali tiċħad bħala inammissibbli t-talba għall-annullament tal-atti kontenzjużi bbażata fuq l-Artikolu 263 TFUE. F’dan ir-rigward, huwa josserva b’mod partikolari li l-kundizzjonijiet ta’ impjieg kif ukoll id-drittijiet u l-obbligi tal-persunal internazzjonali ta’ EUCAP Somalia huma ddefiniti permezz ta’ kuntratt, b’tali mod li r-relazzjoni ta’ impjieg bejn ir-rikorrent u EUCAP Somalia kienet ta’ natura kuntrattwali. Il-Qorti Ġenerali tikkonstata ulterjorment li, permezz tal-atti kontenzjużi, il-Kap ta’ Missjoni ta’ EUCAP Somalia kkonferma lir-rikorrent id-data tat-tmiem tal-kuntratt tiegħu hekk kif previst fih, b’konsegwenza tal-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni, li kienet raġuni kuntrattwali ta’ tmiem ta’ kuntratt. Minn dan huwa jiddeduċi li dawn l-atti ma humiex intiżi li jipproduċu effetti legali vinkolanti li jinsabu barra mir-relazzjoni kuntrattwali li torbot lir-rikorrent u lil EUCAP Somalia u li jinvolvu l-eżerċizzju, minn din tal-aħħar, ta’ prerogattivi ta’ awtorità pubblika. Għalhekk, l-imsemmija atti għandhom natura kuntrattwali u l-annullament tagħhom ma jistax jintalab fuq il-bażi tal-Artikolu 263 TFUE.
It-tieni, il-Qorti Ġenerali tiċħad bħala inammissibbli t-talba għad-danni li għandha bħala suġġett ir-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni għall-aġir ta’ EUCAP Somalia, ibbażata fuq l-Artikolu 268 TFUE. Din it-talba hija mdawra b’kuntest kuntrattwali, b’tali mod li taqa’ taħt ir-responsabbiltà kuntrattwali tal-Unjoni.
It-tielet, il-Qorti Ġenerali titlob li r-rikors jiġi ddikjarat ammissibbli sa fejn huwa bbażat, sussidjarjament, fuq l-Artikolu 272 TFUE. Huwa jippreċiża li, insostenn tat-talbiet tiegħu bis-saħħa ta’ din id-dispożizzjoni, ir-rikorrent jinvoka regoli li l-amministrazzjoni tal-Unjoni għandha tosserva f’kuntest kuntrattwali, ġaladarba jressaq motivi bbażati b’mod partikolari fuq ksur tad-dritt għal smigħ u tal-prinċipji ta’ ugwaljanza fit-trattament u ta’ nondiskriminazzjoni (
2
), kif ukoll motiv ibbażat fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi, li jikkostitwixxi prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni. Għaldaqstant, ir-rikorrent ma jistax jiġi prekluż milli jinvoka l-ksur ta’ dawn il-prinċipji insostenn tat-talbiet tiegħu mingħajr ma jinkiser il-prinċipju ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva, għar-raġuni li huwa jista’ validament jinvoka biss nuqqas ta’ eżekuzzjoni tal-klawżoli tal-kuntratt tiegħu jew ksur tad-dritt applikabbli għalih (
3
).
Fir-rigward tad-dritt applikabbli, il-Qorti Ġenerali tfakkar il-prinċipju li jgħid li r-responsabbiltà kuntrattwali tal-Unjoni hija rregolata mil-liġi applikabbli għall-kuntratt ikkonċernat (
4
). Madankollu, hija tqis li ma huwiex neċessarju li jiġi ddeterminat id-dritt nazzjonali applikabbli għal din it-tilwima, li tista’ tiġi solvuta fuq il-bażi tal-kuntratt inkwistjoni, tal-proċeduri operattivi standard ta’ EUCAP Somalia li għalihom tirreferi kif ukoll il-Karta u l-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni. F’dan il-kuntest, il-Qorti Ġenerali tosserva b’mod partikolari li insostenn tat-talbiet sussidjarji tiegħu, ibbażati fuq l-Artikolu 272 TFUE, ir-rikorrent jinvoka esklużivament motivi bbażati fuq ksur tad-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari tal-prinċipji ġenerali ta’ dan id-dritt u tal-Karta. Barra minn hekk, ma jidhirx li, għas-soluzzjoni ta’ din il-kawża, huwa neċessarju li jiġu applikati dispożizzjonijiet imperattivi tad-dritt nazzjonali.
Fir-rigward tal-mertu tal-kawża, il-Qorti Ġenerali tirrileva, l-ewwel, f’dak li jirrigwarda l-ksur tad-dritt għal smigħ, li la mill-klawżoli tal-kuntratt inkwistjoni u lanqas mill-proċeduri operattivi standard ta’ EUCAP Somalia, li għalihom jirreferi dan il-kuntratt, ma jirriżulta li l-Kap ta’ Missjoni ta’ EUCAP Somalia kien marbut li jisma’ lil JF qabel ma ħareġ in-nota tat‑18 ta’ Jannar 2020. Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali tqis li l-għażla ta’ EUCAP Somalia li ma tużax il-possibbiltà li jiġġedded il-kuntratt tar-rikorrent, kif jirriżulta mill-atti kontenzjużi, ma kinitx miżura meħuda kontrih li kienet taffettwah b’mod sfavorevoli fis-sens tal-Artikolu 41(2)(a) tal-Karta. Għalhekk, id-dritt għal smigħ kif iggarantit minn din id-dispożizzjoni lanqas ma kien jimponi fuq EUCAP Somalia li tisma’ lir-rikorrent qabel ir-redazzjoni tan-nota tat‑18 ta’ Jannar 2020. Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali tenfasizza, fil-kuntest ta’ rikors ta’ natura kuntrattwali, li anki li kieku kellu jitqies li r-rikorrent kellu d-dritt għal smigħ qabel ir-redazzjoni tal-imsemmija nota, il-proċedura ma setgħetx twassal għal riżultat differenti li kieku seta’ jeżerċita dan id-dritt.
It-tieni, fir-rigward ta’ allegata diskriminazzjoni minħabba n-nazzjonalità, il-Qorti Ġenerali tenfasizza li r-rikorrent, bħala ċittadin ta’ Stat Membru li beda l-proċedura ta’ ħruġ mill-Unjoni, ma kienx oġġettivament f’sitwazzjoni paragunabbli għal dik tal-membri tal-persunal bil-kuntratt internazzjonali li huma ċittadini ta’ Stat Membru ieħor fi ħdan EUCAP Somalia, fejn għalhekk l-Kap ta’ din il-missjoni seta’ jiddeċiedi li ma jġeddidx il-kuntratt ta’ xogħol tiegħu wara l‑31 ta’ Jannar 2020, mingħajr ma dan jikkostitwixxi diskriminazzjoni minħabba n-nazzjonalità.
It-tielet, fl-aħħar nett, fir-rigward tal-allegat ksur, mill-atti kontenzjużi, tal-Ftehim dwar il-Ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni Ewropea u minn Euratom (
5
), il-Qorti Ġenerali tosserva, fil-kuntest ta’ rikors ta’ natura kuntrattwali, li d-dispożizzjonijiet ta’ din tal-aħħar, li huma rilevanti f’dan il-każ, jirregolaw il-kundizzjonijiet li fihom id-dritt tal-Unjoni japplika għar-Renju Unit matul il-perijodu ta’ tranżizzjoni u jikkostitwixxu, għalhekk, regoli sostantivi. Issa, peress li dawn ir-regoli ma japplikawx għal sitwazzjonijiet ġuridiċi li seħħew qabel id-data tad-dħul fis-seħħ ta’ dan il-ftehim u li l-atti kontenzjużi seħħew qabel din id-data, tali ksur ma jistax jiġi aċċettat.
(
1
)	EUCAP Somalia nħolqot permezz tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 2012/389/PESK tas‑16 ta’ Lulju 2012 dwar il-Missjoni tal-Unjoni Ewropea dwar il-Bini tal-Kapaċità fis-Somalja (EUCAP Somalia) (ĠU 2012, L 187, p. 40, u r-rettifika fil-ĠU 2017, L 29, p. 69), kif emendata bid-Deċiżjoni tal-Kunsill (PESK) 2018/1942 tal‑10 ta’ Diċembru 2018 (ĠU 2018, L 314, p. 56).
(
2
)	Iggarantiti rispettivament mill-Artikoli 41 (2)(a), 20 u 21 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”).
(
3
)	Fis-sens tas-sentenza tas‑16 ta’ Lulju 2020, ADR Center vs Il‑Kummissjoni (C‑584/17 P, EU:C:2020:576, punti 85 sa 89).
(
4
)	L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 340 TFUE.
(
5
)	Ftehim dwar il-Ħruġ tar-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq mill-Unjoni Ewropea u mill-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika (ĠU 2020, L 29, p. 7), li daħal fis-seħħ fl‑1 ta’ Frar 2020.