62022TJ0766_RES
Υπόθεση T‑766/22
Maria Canel Ferreiro
κατά
Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (δέκατο πενταμελές τμήμα) της 29ης Μαΐου 2024
«Υπαλληλική υπόθεση – Υπάλληλοι – Πειθαρχική διαδικασία – Πειθαρχική ποινή – Επίπληξη – Πράξεις αντίθετες προς το κύρος της δημόσιας διοικήσεως – Άρθρα 12 και 21 του ΚΥΚ – Αρμοδιότητα του οργάνου που εξέδωσε την πράξη – Υποχρέωση αιτιολογήσεως – Αρχή της χρηστής διοικήσεως – Αμεροληψία – Άρθρο 41 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων»
Υπαλληλικές προσφυγές – Βλαπτική πράξη – Έννοια – Προπαρασκευαστική πράξη – Έκθεση διοικητικής έρευνας – Δεν εμπίπτει
(Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, άρθρα 90 και 91)
(βλ. σκέψεις 22-24)
Υπαλληλικές προσφυγές – Λόγοι ακυρώσεως – Λόγος ακυρώσεως με τον οποίο προβάλλονται έλλειψη νομιμότητας στη διαδικασία της διοικητικής ενστάσεως – Παραδεκτό – Βάσιμο του λόγου ακυρώσεως – Συνέπειες
(Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, άρθρα 90 και 91)
(βλ. σκέψεις 30-32)
Υπαλληλικές προσφυγές – Προηγούμενη διοικητική ένσταση – Απόφαση της διοικήσεως – Τήρηση της αρχής της χρηστής διοικήσεως – Απαίτηση περί αμεροληψίας – Περιεχόμενο – Έκδοση αποφάσεως από τον εκδότη της προσβαλλόμενης πράξεως – Επιτρέπεται
(Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 41 § 1· Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, άρθρα 90 και 91)
(βλ. σκέψεις 54-59)
Υπάλληλοι – Βλαπτική απόφαση – Πειθαρχική ποινή – Υποχρέωση αιτιολογήσεως – Περιεχόμενο – Ανεπαρκείς λεπτομέρειες ως προς τις προσαπτόμενες πράξεις – Δεν επιτρέπεται
(Άρθρο 296 ΣΛΕΕ· Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, άρθρο 25 και παράρτημα IX, άρθρο 9)
(βλ. σκέψεις 63-83)
Σύνοψη
Επιληφθέν προσφυγής υπαλλήλου του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Γενικό Δικαστήριο, αποφαινόμενο σε πενταμελή σύνθεση, ακυρώνει την απόφαση του εν λόγω θεσμικού οργάνου με την οποία επιβλήθηκε στην υπάλληλο η πειθαρχική ποινή της επιπλήξεως.
Με την ευκαιρία αυτή, το Γενικό Δικαστήριο αποφαίνεται, αφενός, επί του καινοφανούς ζητήματος αν η απόφαση περί επιβολής πειθαρχικής ποινής και η απόφαση περί απορρίψεως της διοικητικής ενστάσεως κατά της ποινής αυτής μπορούν να ληφθούν από ένα και το αυτό πρόσωπο. Αφετέρου, η απόφασή του αποσκοπεί να θέσει τέρμα στην αποκλίνουσα νομολογία όσον αφορά τη σειρά εξετάσεως, εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου, των λόγων ακυρώσεως που στρέφονται αυτοτελώς κατά της αποφάσεως που εκδόθηκε κατόπιν διοικητικής ενστάσεως.
Εν προκειμένω, κατόπιν διοικητικής έρευνας που αφορούσε την προσφεύγουσα, η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή (ΑΔΑ) διαπίστωσε ότι η προσφεύγουσα διατύπωσε υβριστικές και επιθετικές εκφράσεις έναντι της ιεραρχικώς προϊσταμένης της, κατηγορώντας τη για παρενόχληση, και της επέβαλε την επίμαχη πειθαρχική ποινή. Η προσφεύγουσα υπέβαλε διοικητική ένσταση κατά της αποφάσεως αυτής, η οποία όμως απορρίφθηκε από την ΑΔΑ. Κατά συνέπεια, η προσφεύγουσα άσκησε προσφυγή ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου ζητώντας, μεταξύ άλλων, την ακύρωση της αποφάσεως με την οποία της επιβλήθηκε η επίπληξη και της αποφάσεως περί απορρίψεως της διοικητικής ενστάσεως.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Προκαταρκτικώς, υπενθυμίζεται από το Γενικό Δικαστήριο ότι ο προσφεύγων πρέπει να είναι σε θέση να υποβάλει στον έλεγχο του δικαστή της Ένωσης τη νομιμότητα της αποφάσεως περί απορρίψεως της διοικητικής του ενστάσεως όταν προβάλλει λόγο ακυρώσεως που αφορά ειδικώς τη διαδικασία διοικητικής ενστάσεως. Πράγματι, αν ο προσφεύγων μπορούσε να αμφισβητήσει παραδεκτώς μόνον την αρχική απόφαση, θα αποκλειόταν κάθε δυνατότητα αμφισβητήσεως της διαδικασίας που προηγείται της ασκήσεως προσφυγής. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, θα έχανε το ευεργέτημα μιας διαδικασίας η οποία αποσκοπεί στο να καταστήσει δυνατό και να διευκολύνει τον φιλικό διακανονισμό της διαφοράς που ανέκυψε μεταξύ του υπαλλήλου και της Διοικήσεως και στο να υποχρεώσει την αρχή στην οποία υπάγεται ο υπάλληλος να επανεξετάσει την απόφασή της, τηρώντας τους κανόνες, υπό το φως των τυχόν αντιρρήσεών του. Υπό τις συνθήκες αυτές, κρίνεται από το Γενικό Δικαστήριο ότι πρέπει να εξετάσει, κατ’ αρχάς, τον λόγο με τον οποίο προβάλλεται έλλειψη νομιμότητας κατά την έκδοση της αποφάσεως περί απορρίψεως της διοικητικής ενστάσεως, προτού αποφανθεί επί των λόγων ακυρώσεως που στρέφονται κατά της αποφάσεως που αποτέλεσε το αντικείμενο της διοικητικής ενστάσεως. Πράγματι, εφόσον το Γενικό Δικαστήριο ακυρώσει την απόφαση περί απορρίψεως της διοικητικής ενστάσεως, εναπόκειται στη Διοίκηση να επανεξετάσει τη διοικητική ένσταση, μεριμνώντας για το νομότυπο της διαδικασίας που προηγείται της ασκήσεως της προσφυγής. Σε μια τέτοια περίπτωση, τα αιτήματα που στρέφονται κατά της αρχικής αποφάσεως θα πρέπει να απορριφθούν ως απαράδεκτα, διότι είναι πρόωρα, δεδομένου ότι η απόφαση αυτή δεν μπορεί να υποβληθεί στον έλεγχο του δικαστή παρά μόνον αν έχει προηγουμένως αποτελέσει αντικείμενο επανεξετάσεως στο πλαίσιο νομότυπης διαδικασίας που προηγείται της ασκήσεως της προσφυγής.
Όσον αφορά το πρόσωπο που είναι αρμόδιο για την έκδοση της αποφάσεως περί απορρίψεως της διοικητικής ενστάσεως, παρατηρείται από το Γενικό Δικαστήριο, αφενός, ότι το άρθρο 90, παράγραφος 2, του Κανονισμού Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: ΚΥΚ) ουδόλως επιβάλλει σε αρχή άλλη από την ΑΔΑ η οποία εξέδωσε τη βλαπτική πράξη να λάβει γνώση της διοικητικής ενστάσεως που υποβάλλεται κατά της εν λόγω πράξεως. Αντιθέτως, διευκρινίζεται από το Γενικό Δικαστήριο ότι από τα ανωτέρω προκύπτει ότι ο νομοθέτης της Ένωσης προέβλεψε περίπτωση κατά την οποία η ίδια αρχή λαμβάνει απόφαση βλαπτική για τον υπάλληλο και, στη συνέχεια, αποφαίνεται επί της υποβληθείσας εκ μέρους του διοικητικής ενστάσεως.
Αφετέρου, όσον αφορά την ίδια τη φύση της διαδικασίας διοικητικής ενστάσεως, αυτή δεν αποτελεί διαδικασία εφέσεως, αλλά έχει ως αντικείμενο να υποχρεώσει την αρχή από την οποία εξαρτάται ο υπάλληλος να επανεξετάσει την απόφασή της υπό το πρίσμα των ενδεχομένων αντιρρήσεων του τελευταίου.
Επομένως, λαμβανομένης υπόψη της φύσεως της διαδικασίας διοικητικής ενστάσεως, διευκρινίζεται από το Γενικό Δικαστήριο ότι δεν μπορεί να συναχθεί παράβαση του άρθρου 41, παράγραφος 1, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο εγγυάται το δικαίωμα στην αμερόληπτη εξέταση των υποθέσεων ενός προσώπου από τα θεσμικά όργανα της Ένωσης, εκ μόνου του λόγου ότι η απόφαση περί απορρίψεως της διοικητικής ενστάσεως ελήφθη, σύμφωνα με τους κανόνες εσωτερικής οργανώσεως του Συμβουλίου, από το ίδιο πρόσωπο με εκείνο που είχε εκδώσει την απόφαση που αποτελούσε το αντικείμενο της διοικητικής ενστάσεως.
Όσον αφορά το περιεχόμενο της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως της βλαπτικής αποφάσεως, διευκρινίζεται από το Γενικό Δικαστήριο ότι η υποχρέωση αυτή έχει ως σκοπό, αφενός, να παράσχει στον ενδιαφερόμενο επαρκείς ενδείξεις προκειμένου να εκτιμήσει τη βασιμότητα της βλαπτικής γι’ αυτόν πράξεως και τη σκοπιμότητα της ασκήσεως προσφυγής ενώπιον του δικαστή της Ένωσης και, αφετέρου, να παράσχει στον δικαστή τη δυνατότητα να ασκήσει τον έλεγχό του όσον αφορά τη νομιμότητα της πράξεως. Ο επαρκής χαρακτήρας της αιτιολογίας δεν πρέπει να εκτιμάται μόνον από απόψεως της γραμματικής διατυπώσεώς του, αλλά και του πραγματικού και νομικού πλαισίου εντός του οποίου εντάσσεται η έκδοση της προσβαλλόμενης πράξεως.
Συναφώς, διαπιστώνεται από το Γενικό Δικαστήριο ότι, εν προκειμένω, η έκθεση των πραγματικών περιστατικών τα οποία έλαβε υπόψη η ΑΔΑ εις βάρος της προσφεύγουσας περιορίζεται να επαναλάβει μερικώς ένα σημείο των συμπερασμάτων της εκθέσεως έρευνας, το οποίο δεν αποτελεί παρά συνοπτική σύνθεση των εκτιμήσεων των υπευθύνων της έρευνας που περιλαμβάνονται στα προηγούμενα σημεία της εν λόγω εκθέσεως. Το χωρίο αυτό, το οποίο παρατίθεται εκτός του πλαισίου του, δεν μπορεί να αναδείξει με ακρίβεια τα πραγματικά περιστατικά που ελήφθησαν υπόψη εις βάρος της προσφεύγουσας.
Επίσης, η ΑΔΑ δεν παρέσχε στην προσφεύγουσα εξηγήσεις σχετικά με τα πραγματικά περιστατικά που ελήφθησαν υπόψη εις βάρος της στην απόφαση περί απορρίψεως της διοικητικής ενστάσεως, παρά τα επιχειρήματα της προσφεύγουσας που αφορούν παράβαση της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως που είχε προβάλει προς στήριξη της διοικητικής ενστάσεώς της. Η απόφαση αυτή απλώς επαναλαμβάνει μερικώς το ίδιο σημείο των συμπερασμάτων της εκθέσεως έρευνας.
Εντούτοις, παρά τα διάφορα σχόλια σχετικά με την ανάρμοστη επικοινωνία της προσφεύγουσας καθ’ όλη τη διάρκεια της συνεργασίας της με την ιεραρχικώς προϊσταμένη της, διευκρινίζεται από το Γενικό Δικαστήριο ότι από την έκθεση έρευνας δεν προκύπτει με τρόπο σαφή και αντικειμενικό ποια στοιχεία στήριξαν τα συμπεράσματα των υπευθύνων της έρευνας σχετικά με την παράβαση του ΚΥΚ. Ως εκ τούτου, μολονότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν εκδόθηκε σε εντελώς άγνωστο στην προσφεύγουσα πλαίσιο, η προσφεύγουσα ορθώς υποστηρίζει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση, σε συνδυασμό με την εν λόγω έκθεση έρευνας, δεν περιέχει επαρκή αιτιολογία. Η έλλειψη λεπτομερειών σχετικά με τα πραγματικά περιστατικά που προσάπτονται στην προσφεύγουσα εμποδίζει το Γενικό Δικαστήριο να ελέγξει το βάσιμο της προσβαλλόμενης αποφάσεως, γεγονός που δικαιολογεί την ακύρωσή της.