61977C0152
CONCLUSIE VAN DE ADVOCAAT-GENERAAL G. REISCHL
VAN 12 JULI 1979 (
1
)
Mijnheer de President,
mijne beren Rechters,
Het geding waarin ik heden heb te concluderen, betreft de regeling van de ge volgen van een dienstongeval, waarover het Hof reeds een arrest heeft gewezen op 12 juli 1973 (zaak 74/72, mej. B. tegen Commissie, Jurispr. 1973, blz. 847). Bij de weergave van de tot dat tijdstip voorgevallen feiten, kan ik mij daarom beperken tot het voor een goed begrip strikt noodzakelijke, terwijl ik voor verdere details moge verwijzen naar genoemd arrest en naar de conclusie van advocaat-generaal Roemer van 21 juni 1973.
Verzoekster, mej. B., een ambtenaar van de Commissie, kwam in diensttijd ten val in het kantoorgebouw van de Commissie en werd met een „driedubbele ernstige splinterbreuk van de enkel met ontwrichting van de rechtervoet” in het ziekenhuis opgenomen en daar geopereerd. Daarna is zij nooit meer geheel hersteld en heeft — afgezien van enkele korte perioden — haar werk niet kunnen hervatten. Eind 1973 moest verzoekster, die thans met ziekteverlof in Italië verblijft, een kankeroperatie ondergaan.
In 1972 verklaarde de Commissie verzoekster op grond van artikel 73 Ambtenarenstatuut voor 9 % blijvend gedeeltelijk invalide. Nadat verzoekster daartegen beroep had ingesteld om vaststelling van een hogere invaliditeitsgraad te verkrijgen, kwamen partijen overeen een arbitrageprocedure te volgen om de mate van blijvende gedeeltelijke invaliditeit te laten vaststellen door een in wederzijds overleg te benoemen derde arts. In genoemd arrest zag het Hof onder meer daarin aanleiding om het beroep niet ontvankelijk te verklaren, daar het „niet tussen beide vermag te komen, zolang bedoelde arbitrageprocedure niet is afgesloten”. Ten aanzien van de' gevorderde moratoire interessen overwoog het Hof dat het bedrag ervan eerst kon worden bepaald nadat het percentage blijvende gedeeltelijke invaliditeit van de betrokkene zou zijn vastgesteld.
De tot arbiter benoemde arts, Dr. Vita te Milaan, stelde in zijn uitspraak van 21 februari 1975 vast dat mej. B. leed aan de gevolgen van een drievoudige enkelbreuk en een ontwrichting van de rechtervoet, met aanwijzingen van een secundaire arthrose, aan de gevolgen van door een carcinoom noodzakelijk geworden amputatie van de linkerborst met curettage van de oksel en aan een lichte depressie met reactief angstsyndroom. De drievoudige enkelbreuk met ontwrichting van het been en het vooral bij de enkel voortdurende anatomische en functionele letsel met spierhypotrophie van de enkel en een begin van arthrose, moest worden teruggevoerd op de gevolgen van het mej. B. overkomen ongeluk. De voor een uitkering in aanmerking komende schade moest daarom zijns inziens op 15 % van het verzekerde maximum worden geschat.
Bij brief aan de Commissie van 25 februari 1975 betwistte verzoekster de juistheid van deze conclusie, op grond dat het rapport alleen rekening hield met de lichamelijke, en niet met de geestelijke gevolgen van het ongeval. Zij verzocht voorts om overmaking van het bedrag overeenkomend met het door de deskundige vastgestelde invaliditeitspercentage, als vooruitbetaling alsmede betaling van de bij Brusselse banken gebruikelijke rente vanaf de dag van het ongeval. Na een uitvoerige briefwisseling kwamen partijen tenslotte overeen een nieuwe arts/arbiter aan te wijzen en wel Dr. Bellini te Latina, aan wie de Commissie in overleg met de wederpartij op 19 december 1975 schriftelijk de vraag richtte, of het noodzakelijk was boven de reeds vastgestelde 15 % blijvende gedeeltelijke invaliditeit een aanvullend percentage toe te kennen wegens eventueel letsel van psychische aard dat rechtstreeks en uitsluitend voortvloeide uit het ongeval, en zo ja, of hij dan dat percentage blijvende gedeeltelijke invaliditeit wilde vaststellen.
In zijn arbitrale uitspraak van 26 oktober 1976, bij de Commissie ingekomen op 30 oktober 1976, kwam Dr. Bellini tot de volgende conclusie:
„In het medisch rapport van Dr. Vita is geen rekening gehouden met het psychisch letsel dat mej. B. door het traumatisme heeft opgelopen. Ik ben van mening dat het psychisch letsel waaraan mej. B. lijdt en dat een rechtstreeks en uitsluitend gevolg is van het haar op 3 januari 1968 te Luxemburg overkomen ongeval, bij haar blijvende algehele invaliditeit heeft teweeggebracht”.
Daarop vroeg de Commissie bij brief van 3 februari 1977 aan Dr. Bellini of een rechtstreeks en uitsluitend verband kon bestaan tussen de ernst van de ziekte waaraan mej. B. lijdt (borsttumor) en de met het ongeval van 3 januari 1968 samenhangende psychische gevolgen van het traumatisme. In zijn antwoord van 26 maart 1977 ontkende Dr. Bellini dit verband, terwijl hij er sterk de nadruk op legde dat de door hem geconstateerde schadelijke psychische gevolgen reeds vóór de ziekte waaraan mej. B. lijdt, waren opgetreden.
Bij brief van 20 juni 1977 stelde verzoekster een klacht ex artikel 90, lid 2, van het Statuut in tegen de stilzwijgende afwijzing van haar verzoek van 1 december 1976 om tenuitvoerlegging van de arbitrale uitspraak van Dr. Bellini.
In haar schriftelijk antwoord van 6 oktober 1977 betwijfelde de Commissie of de door Dr. Bellini geconstateerde blij vende algehele invaliditeit, die betrekking had op de arbeidsgeschiktheid, kon worden gelijkgesteld met algehele invaliditeit als bedoeld in artikel 73 van het Statuut. Zij stelde daarom voor, Dr. Bellini in onderling overleg nogmaals te consulteren, om op dat punt opheldering te verkrijgen. Verzoekster stemde hiermee in bij brief van 25 oktober 1977, maar met een uitdrukkelijk voorbehoud; zij stelde onder meer voor de arbiter te vragen, in welke mate — graad of percentage — de lichamelijke en/of geestelijke integriteit van het slachtoffer tengevolge van het ongeval was verminderd.
Op 7 december 1977 zond de Commissie wederom een brief aan Dr. Bellini, hetgeen verzoekster eerst later ter ore kwam. De Commissie stelde daarin onder meer de vraag of de vermindering van de geestelijke integriteit in haar effect op een lijn te stellen of vergelijkbaar was met de in de verzekeringspolis genoemde ongeneeslijke krankzinnigheid, respectievelijk hoe de verhouding was tussen de verminderde geestelijke integriteit van verzoekster en bedoelde ongeneeslijke krankzinnigheid.
Op 16 december 1977 stelde mej. B. beroep in bij het Hof.
Vervolgens, op 10 januari 1978, deelde Dr. Bellini de Commissie mee, dat uit zijn rapport duidelijke bleek dat het geestelijk letsel van mej. B. zich niet uitte in verstoring van haar intellectuele vermogens of in bewustzijnsstoringen, maar alleen in de affectieve sfeer lag. Dat het letsel bestond in een toestand van diepe depressie en vooral in een emotioneel bepaalde arbeidsongeschiktheid, waardoor iedere arbeid bij de patiënte het gevoel opwekte dat haar leven een totale mislukking was. Daarbij was het duidelijk dat de geestelijke integriteit van mej. B. ondanks haar arbeidsongeschiktheid niet met 100 % was verminderd. De vermindering van de geestelijke integriteit tengevolge van bet ongeval kon op 60 % worden gesteld. Het letsel lag in de afectieve sfeer en beïnvloedde slechts indirect haar verstandelijke vermogens.
Bij repliek vorderde verzoekster ten slotte:
—
nietig te verklaren het stilzwijgend genomen besluit van de adminstratie tot afwijzing van haar verzoek van 1 december 1976 en haar klacht van 20 juni 1977, strekkende tot tenuitvoerlegging van de arbitrale uitspraak van Dr. Bellini van 26 oktober 1976, en mitsdien,
—
de Commissie van de Europese Gemeenschappen te gelasten deze arbitrale uitspraak ten uitvoer te leggen, en bijgevolg,
—
de Commissie te veroordelen tot betaling aan verzoekster van het bij algehele invaliditeit overeenkomstig artikel 73 van het Statuut verschuldigde bedrag, verminderd met het bedrag wegens een invaliditeit van 15 % dat was uitbetaald;
subsidiair
—
de Commissie te veroordelen tot betaling aan verzoekster van het bij 60 % verlies van integriteit overeenkomstig artikel 73 van het Statuut verschuldigde bedrag, naast het bedrag wegens 15 % invaliditeit, dat haar reeds als voorschot was uitbetaald;
—
de Commissie te veroordelen tot betaling aan verzoekster van de wettelijke rente van 5 % over het overeenkomstig haar vordering berekende kapitaal;
—
de Commissie te verwijzen in alle kosten van het geding.
De Commissie concludeert — eveneens na wijziging van haar conclusies — dat het den Hove behage:
—
verzoeksters primaire en subsidiaire vorderingen niet ontvankelijk en ongegrond te verklaren;
—
te verklaren voor recht dat verzoeksters blijvende gedeeltelijke invaliditeit 15 % bedraagt en dat het daarmee overeenkomende kapitaal reeds aan verzoekster is uitgekeerd, zodat haar niets meer is verschuldigd uit hoofde van artikel 73 van het Statuut;
—
subsidiair met het oog op het geestelijke letsel een hoger invaliditeitspercentage te bepalen, tot een maximum van 40 %, en te verklaren dat het verschil tussen het aldus vastgestelde bedrag en het reeds op basis van 15 % invaliditeit betaalde bedrag verschuldigd is;
—
de vordering tot betaling van rente ongegrond te verklaren, subsidiair het tijdvak vast te stellen waarover naar billijkheid rente moet worden betaald, daarbij rekening houdende met het bedrag overeenkomende met 9 % invaliditeit, dat door de Commissie reeds in maart 1972 was betaald;
—
de kosten te compenseren.
Met betrekking tot deze vorderingen wil ik mijn standpunt als volgt bepalen:
I —
Allereerst de ontvankelijkheid van het beroep. Zonder een formele exceptie van niet-ontvankelijkheid te willen opwerpen, acht de Commissie het beroep niet ontvankelijk, op grond dat verzoekster bij haar brief van 25 oktober 1977 heeft ingestemd met het voorstel van de Commissie om de arbitrageprocedure te heropenen. Daardoor zouden het beroep en de daaraan voorafgaande administratieve klacht hun belang hebben verloren. Afgezien daarvan, zou in ieder geval uit Dr. Bellini's brief van 10 januari 1978 blijken dat hij volkomen van mening veranderd is, daar hij nu geen algehele invaliditeit, doch nog slechts een gedeeltelijke invaliditeit van 60 % aanneemt. De vordering had daarom een ander doel moeten hebben dan de oorspronkelijke vordering, en dus ook anders moeten worden geformuleerd. Alleen bij uitdrukkelijke of stilzwijgende afwijzing van deze nieuwe vordering zou verzoekster een nieuwe klacht en — bij afwijzing daarvan — een nieuw beroep kunnen instellen.
Om verschillende redenen kan ik mij niet bij deze redenering aansluiten. Vaststaat dat partijen reeds vóór het arrest van 12 juli 1973 zijn overeengekomen, de medische geschilpunten op te lossen door middel van een arbitrageprocedure in de zin van artikel 13 van de door de Commissie met een particuliere verzekeraar gesloten verzekeringsovereenkomst, en dat zij op 18 juli 1974 in onderling overleg Dr. Vita hebben opgedragen een voor beide partijen bindende arbitrale uitspraak te doen. Wij hebben gehoord dat partijen na deze uitspraak overeenstemming hebben bereikt over de aanwijzing van Dr. Bellini als nieuwe arbiter, en dat deze uitspraak moest doen over de vraag of, naast de door Dr. Vita vastgestelde 15 % invaliditeit, ook het door het ongeluk veroorzaakte geestelijk letsel — en zo ja voor welk percentage — in aanmerking moest worden genomen. Met deze nieuwe vraag hebben partijen dus in onderling overleg een nieuwe arbitrageprocedure geopend, die is geëindigd met de uitspraak van Dr. Bellini van 26 oktober 1976, waarin verzoekster algeheel invalide werd verklaard wegens geestelijk letsel als gevolg van het ongeval. Op 1 december 1976 vroeg verzoekster tenslotte tenuitvoerlegging van deze uitspraak die eveneens ingevolge artikel 13 van genoemde verzekeringspolis beide partijen bond. Toen geen tenuitvoerlegging plaatsvond, heeft zij op 20 juni 1977 tijdig administratief beroep ingesteld en toen de Commissie deze klacht niet binnen vier maanden had beantwoord, heeft verzoekster op 16 december 1977, wederom tijdig, beroep in rechte ingesteld tegen deze stilzwijgende afwijzing, waarbij zij vorderde de Commissie te veroordelen tot tenuitvoerlegging van de arbitrale uitspraak en tot betaling van het bedrag dat overeenkomt met het in de uitspraak vastgestelde invaliditeitspercentage van 100.
Dit beroep zou enkel zonder belang kunnen zijn geraakt indien verzoekster inderdaad had ingestemd met het voorstel van de Commissie om de met het rapport van 26 oktober 1976 afgesloten arbitrageprocedure te heropenen. Voor deze veronderstelling bestaan echter geen aanknopingspunten. Uit de brief van 6 oktober 1977 van de Commissie aan verzoekster blijkt, dat ook de Commissie geen nieuwe arbitrageprocedure wilde openen, doch de tot dusver als arbiter optredende arts alleen een aanvullende vraag wilde stellen om te laten uitmaken, op welk percentage — afgezien van de arbeidsongeschiktheid — de aantasting van verzoeksters lichamelijke en geestelijke integriteit moest worden vastgesteld. Verzoekster antwoordde op 25 oktober 1977 dat zij in beginsel akkoord ging met het stellen van nieuwe vragen, waarbij zij die betreffende de aantasting van de lichamelijke en geestelijke integriteit tevoren nauwkeurig formuleerde en tevens een voorbehoud maakte met betrekking tot daaruit eventueel voortvloeiende rechtsvragen. Zoals wij zagen, stemde de door de Commissie gestelde vraag niet overeen met die welke door verzoekster was geformuleerd. Omdat het dus een eenzijdig, niet in onderling overleg gestelde aanvullende vraag betreft, werd de arbitrageprocedure daarmee niet heropend en kan het op 10 januari 1978 gegeven antwoord van Dr. Bellini — op de inhoud waarvan ik hier niet wil ingaan — in het kader van de reeds afgesloten arbitrageprocedure geen rol meer spelen. Het beroep tot nietigverklaring van de stilzwijgende afwijzing van de klacht van 20 juni 1977 en tot tenuitvoerlegging van de arbitrale uitspraak van 26 oktober 1976 is derhalve ontvankelijk.
II —
Dan kom ik nu tot de gegrondheid van het beroep.
Verzoekster vraagt het Hof, het stilzwijgend genomen besluit tot afwijzing van haar verzoek van 1 december 1976 en van haar klacht van 20 juni 1977 nietig te verklaren en bijgevolg de Commissie te veroordelen haar, met tenuitvoerlegging van de arbitrale uitspraak van 26 oktober 1976, het overeenkomstig artikel 73 van het Statuut verschuldigde bedrag, overeenkomend met een invaliditeitspercentage van 100, uit te betalen, onder aftrek van het haar reeds betaalde bedrag. Zij wijst erop dat de arbitrageprocedure bedoeld in artikel 13 van de door de Commissie met een particuliere verzekeringsmaatschappij afgesloten polis een normaal verloop heeft gehad en dat de uitspraak van de arts/arbiter derhalve bindend is. Deze procedure, waarvan het Hof de toelaatbaarheid overigens ook al in de eerste zaak tussen partijen heeft vastgesteld, zou zijn afgesloten met de arbitrale uitspraak van Dr. Bellini van 26 oktober 1976. De aanvullende vraag van de Commissie van 7 december 1977 was zonder haar instemming gesteld en zou daarom in het kader van de arbitrageprocedure niet in aanmerking kunnen worden genomen. Verzoekster wijst er voorts op dat één van de elementen waarvan in artikel 73 van het Statuut wordt uitgegaan, de blijvende algehele invaliditeit is. Doel van deze regeling zou zijn, de ambtenaren bescherming te bieden tegen verlies of aantasting van arbeidsgeschiktheid in algemene zin. De aantasting van de arbeidsgeschiktheid waarop het door Dr. Bellini genoemde percentage van 100 betrekking had, zou echter wel moeten worden onderscheiden van de aantasting van de geschiktheid zich in het maatschappelijk leven te handhaven.
De Commissie verdedigt echter de opvatting dat verzoekster na de nieuwe arbitrale uitspraak van Dr. Bellini van 10 januari 1978, waarin slechts van een vermindering van de geestelijke integriteit van 60 % wordt gesproken, geen bedrag kan blijven vorderen dat berekend is op basis van algehele invaliditeit. De onjuiste verklaring in de eerste uitspraak van Dr. Bellini zou hieraan zijn toe te schrijven, dat artikel 73 van het Statuut juncto de door de Commissie afgesloten verzekeringspolis alleen dekking geeft tegen het risico van ongevallen waardoor de lichamelijke en geestelijke integriteit van de betrokkene wordt aangetast. Vermindering van lichamelijke en geestelijke integriteit zou echter moeten worden onderscheiden van aantasting van de arbeidsgeschiktheid. Het rapport van de arts/arbiter is in zoverre slechts van medisch-technische aard en kan partijen en het Hof niet binden wanneer er vragen rijzen over de uitlegging van het Statuut; daarover is ingevolge artikel 179 EEG-Verdrag alleen het Hof bevoegd uitspraak te doen.
1.
Gaan wij thans nader in op de door partijen aangesneden vragen. Ik heb reeds opgemerkt — om met het laatstgenoemde argument te beginnen — dat beide partijen na de arbitrale uitspraak van Dr. Vita in onderling overleg hebben besloten, een nieuwe arbitrageprocedure in te leiden en Dr. Bellini tot nieuwe arts/arbiter te benoemen. Hun vraag betreffende het percentage van de eventueel nader toe te kennen gedeeltelijke invaliditeit wegens door het ongeval veroorzaakt geestelijk letsel, kan enkel aldus worden verstaan, dat Dr. Bellini als arts/arbiter uitspraak had te doen over de vraag of een dergelijk, aan het ongeval toe te schrijven geestelijk letsel aanwezig was en zo ja, op welk percentage dit moet worden geschat. Alleen een arts/arbiter kan immers zinvolle uitspraken doen over deze vragen. Heeft hij echter uitspraak gedaan, dan blijkt reeds uit de zin en het doel van de arbitrageprocedure dat bij gebrek aan overeenstemming tussen partijen de enige wijze waarop het medisch probleem en het conflict kunnen worden opgelost, is dat de betrokkenen aan de uitspraak zijn gebonden. Dit komt ook tot uitdrukking in artikel 13 van de verzekeringspolis. Met name is het dan ondenkbaar dat het Hof, als rechterlijk college, rechtstreeks positie kiest ten aanzien van een dermate omstreden medisch probleem waarover tal van uiteenlopende medische rapporten bestaan. Staan aard en omvang van de aantasting der lichamelijke en geestelijke integriteit door de arbitrale uitspraak echter duidelijk vast, dan is het aan het Hof om uit te leggen wat onder algehele, respectievelijk gedeeltelijke invaliditeit in de zin van artikel 73 moet worden verstaan en op welk percentage die invaliditeit moet worden geschat.
Zien wij vervolgens naar de arbitrale uitspraak van Dr. Bellini van 26 oktober 1976, dan blijkt dat hij tot de conclusie komt dat Dr. Vita in zijn rapport niet in aanmerking heeft genomen dat verzoekster door het ongeval geestelijk letsel had opgelopen en dat zij tengevolge van dit letsel blijvend algeheel invalide is geworden. Dr. Bellini heeft in zijn brief van 10 januari 1978 nogmaals uiteengezet hoe deze uitspraak precies moet worden opgevat, doch deze brief kan — zoals gezegd — in het kader van de betrokken arbitrageprocedure niet in aanmerking worden genomen.
Bij de mondelinge behandeling voor het Hof op 14 juni 1979 heeft Dr. Bellini als getuige zijn arbitrale uitspraak verder toegelicht. Op een desbetreffende vraag verklaarde hij dat het geestelijk letsel van verzoekster niet bestaat in een aantasting van haar verstandelijke vermogens, doch uitsluitend in een storing van haar gemoedsleven. Verzoekster lijdt met name aan een chronische depressie, gepaard met aanvallen van hysterie, hetgeen ertoe leidt dat zij geen geregelde arbeid van welke aard ook kan verrichten. Op de vraag of die gemoedsaandoening ernstig genoeg is om ze op één lijn te kunnen stellen met de in de tabel bij de verzekeringspolis vermelde ongeneeslijke krankzinnigheid — 100 % invaliditeit —, antwoordde de getuige dat deze vraag bevestigend moest worden beantwoord met het oog op de moeilijkheden bij het verrichten van arbeid, en dat verzoekster daarom 100 % arbeidsongeschikt was. De 60 % die hij had genoemd in zijn brief van 10 januari 1978 in antwoord op een vraag van de Commissie, had alleen betrekking op verzoeksters vermogen zich sociaal te handhaven. Tengevolge van haar affectief bepaalde arbeidsongeschiktheid leed zij onder depresssies, een verminderde levenswil en desinteresse voor haar omgeving. De aldus omschreven vermindering van haar contactuele vermogens moest op ongeveer 60 % worden geschat.
Er staan dus twee verschillende percentages vast, waarvan het Hof naar mijn mening, gezien het bindende karakter van de arbitrageprocedure, in beginsel niet kan afwijken. Het gaat dan ook alleen om de vraag, van welk percentage, 60 of 100, moet worden uitgegaan bij de berekening van het op grond van artikel 73 van het Statuut verschuldigde bedrag.
Het Hof moet dus twee rechtsvragen beantwoorden die in verband met de toepassing van artikel 73 van het Statuut rijzen. In de eerste plaats, of bij de vaststelling van de graad van invaliditeit in de zin van artikel 73 moet worden uitgegaan van de mate waarin de arbeidsgeschiktheid is aangetast, ofwel van de mate waarin de algemene levensvreugde dan wel het vermogen tot sociale integratie is verminderd. En in de tweede plaats of het lichamelijk en geestelijk letsel waarvoor in artikel 73 van het Statuut uitkeringen zijn voorzien, ook storingen in de affectieve sfeer omvat. Deze vragen zijn niet gemakkelijk te beantwoorden, omdat het Statuut het begrip invaliditeit niet definieert en noch de op het tijdstip van het ongeval geldende verzekeringspolis noch de regeling voor de verzekering van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen tegen ongevallen en beroepsziekten (speciale uitgave van de Personeelskoerier van 25 februari 1977) — die ter uitvoering van de bepalingen van het Statuut is vastgesteld — zich hieromtrent uitdrukkelijk uitspreekt. Zoals steeds wanneer het gemeenschapsrecht een leemte vertoont, kan men slechts proberen enkele aanknopingspunten te vinden aan de hand van de letter, het doel en de systematische plaats van de bepaling, met inachtneming van de verzekeringspolis en de genoemde uitvoeringsregeling van 1 januari 1977, alsmede van nationale wettelijke voorschriften.
2.
Laten wij beginnen met de eerste vraag, namelijk onder welke voorwaarden volgens het ambtenarenrecht van de Gemeenschappen sprake is van invaliditeit.
De Commissie wenst duidelijkheid te verkrijgen over de vraag of artikel 73 van het Statuut de ambtenaar alleen dekking geeft tegen het risico voor ongevallen waardoor zijn lichamelijke en geestelijke integriteit wordt aangetast, of ook tegen risico's die van invloed zijn op zijn arbeidsgeschiktheid. Zij meent dat voor de vaststelling van de graad van invaliditeit alleen moet worden gelet op de aantasting van de lichamelijke of geestelijke integriteit. Voor deze zienswijze meent zij steun te vinden in het feit dat volgens artikel 73 juncto de verzekeringspolis slechts een éénmalig bedrag verschuldigd is, onafhankelijk van de gevolgen die het ongeval voor de arbeidsgeschiktheid van de betrokkene heeft. Aangezien zowel in de verzekeringspolis als in de sinds 1 januari 1977 geldende uitvoeringsregeling een tabel met vaste percentages voor bepaalde lichamelijke en geestelijke gebreken is opgenomen waarin geen verband wordt gelegd met de concrete werkzaamheden van de betrokkene, zou de arbeidsgeschiktheid daarbij dus niet relevant zijn. Bovendien wordt met betrekking tot deze schaal in de verzekeringspolis uitdrukkelijk verklaard dat, bij een geval van blijvende gedeeltelijke invaliditeit dat niet in de tabel is genoemd, de graad van invaliditeit moet worden bepaald naar analogie van wel daarin genoemde gevallen, zonder dat het beroep van de verzekerde daarbij in aanmerking mag worden genomen. Bovendien kan uit de artikelen 73, lid 2, laatste alinea, en 25 van de op 1 januari 1977 in werking getreden uitvoeringsregeling worden afgeleid dat de eenmalige invaliditeitsuitkering in de zin van artikel 73 en de pensioenregeling bedoeld in artikel 78 van het Statuut, waarbij het uitdrukkelijk om de arbeidsongeschiktheid gaat, volstrekt los van elkaar moeten worden gezien. Ook artikel 2 van de uitvoeringsregeling noemt alleen het geval dat de ambtenaar lichamelijk of geestelijk letsel wordt toegebracht, doch niet het geval van een vermindering van zijn arbeidsgeschiktheid.
Alvorens nader op deze argumenten in te gaan, wil ik erop wijzen dat de Commissie, en ten dele ook verzoekster, mijns inziens een onjuist uitgangspunt kiezen door de aantasting van de lichamelijke en geestelijke integriteit te stellen tegenover de aantasting van de arbeidsgeschiktheid. Deze beide sluiten elkaar echter niet uit: medisch te constateren lichamelijk en geestelijk letsel vormen een praktische maatstaf, die zowel bruikbaar is ter beoordeling van verminderde arbeidsgeschiktheid als voor het taxeren van verminderde levensvreugde in het algemeen.
Evenmin kan ik de opvatting van de Commissie delen, als zou het feit dat artikel 78 voor het recht op pensioen uitdrukkelijk de voorwaarde stelt dat de ambtenaar ongeschikt is voor de dienst — hetgeen in artikel 73 het geval is —, volgen dat invaliditeit in de zin van artikel 73 geen betrekking kan hebben op de arbeidsgeschiktheid. Deze uitlegging onderstelt immers dat er slechts één alternatief bestaat tussen verminderde geschiktheid voor de dienst en een beperking van het vermogen zich in het dagelijks leven te handhaven. Zien we echter naar de nationale rechtsorden, dan blijkt dat tussen deze twee stadia nog een tussenstadium denkbaar is, namelijk algemene arbeidsongeschiktheid. Zo wordt bijvoorbeeld in het Duitse sociale verzekeringsrecht de „Dienst- oder Berufsunfähigkeit” (ongeschiktheid voor de dienst of voor zijn beroep) steeds beschouwd als een voorfase van de „Erwerbsunfähigkeit” (arbeidsongeschiktheid). Een pensioenaanvrager is „dienst- oder berufsunfähig”, wanneer zijn „Erwerbsfähigkeit” beneden een bepaald minimum is komen te liggen, dat moet worden afgemeten aan het gemiddelde van de beroepscategorie, waartoe een verzekerde met een gelijksoortige opleiding en gelijkwaardige kennis en bekwaamheid behoort (zie § 246, lid 2, Reichsversicherungsordnung; § 23, lid 2, Angestelltenversicherungsgesetz; § 46, lid 2, Reichsknappschaftsgesetz). Cum grano salis kan men derhalve de „Dienstunfähigkeit” ook omschrijven als de onmogelijkheid van een ambtenaar om de werkzaamheden te verrichten „die met een ambt van zijn loopbaan overeenkomen”, zoals het in artikel 78 van het Statuut is geformuleerd. Onder „Erwerbsunfähigkeit” wordt in het Duitse recht — zonder op de onderling afwijkende definities in de verschillende takken van het sociale verzekeringsrecht in te gaan — verstaan het algehele of gedeeltelijke verlies van het vermogen om economisch profijt te halen uit zijn arbeidskracht als zodanig. Deze algemene „Erwerbsunfähigkeit” is weer een voorstadium van het onvermogen zich in het dagelijks leven te handhaven. Dit betekent dat, wanneer dit vermogen voor 100 % is aangetast, de betrokkene ook ten volle „erwerbsunfähig” en a fortiori volstrekt „dienstunfähig” is. Is iemand niet meer in staat zijn arbeidskracht economisch in te zetten, dan is hij bijgevolg ook volledig „dienstunfähig”. Deze fasering komt ook tot uitdrukking in artikel 78 van het Statuut, dat bepaalt dat „de ambtenaar recht op invaliditeitspensioen heeft wanneer hij blijvend invalide wordt, en deze invaliditeit als volledig wordt beschouwd, waardoor het hem niet mogelijk is werkzaamheden te verrichten die met een ambt van zijn loopbaan overeenkomen”. Voor het geval een ambtenaar een ambt van zijn loopbaan niet meer kan uitoefenen, voorziet artikel 78 logischerwijze in toekenning van een pensioen.
Bij de verzekering tegen ongevallen en beroepsziekten bedoeld in artikel 73 van het Statuut, gaat het daarentegen om een geheel andere problematiek, te weten: in hoeverre is de ambtenaar door het ongeval of de beroepsziekte algeheel of gedeeltelijk invalide geworden? Is de ambtenaar slechts gedeeltelijk invalide, dan is hij wellicht toch in staat — zij het met moeite — zijn werkzaamheden te verrichten. Deze moeite respectievelijk beperkingen rechtvaardigen ook de toekenning van de uitkering wegens blijvende gedeeltelijke invaliditeit. Uit het voorgaande blijkt echter tevens dat in artikel 73 van het Statuut het niet om ongeschiktheid voor de dienst gaat. Uit dit artikel kan dus geen klaarheid worden verkregen over de vraag of de invaliditeit betrekking moet hebben op het vermogen zich algemeen in het leven te handhaven, of op de algemene arbeidsongeschiktheid.
De navolgende overwegingen pleiten mijns inziens voor de opvatting dat het bij invaliditeit in de zin van artikel 73 van het Statuut gaat om verminderde arbeidsgeschiktheid. In de eerste plaats — en verzoekster heeft daarop bijzonder de nadruk gelegd — omdat zowel de verzekeringspremie als de uitkering gerelateerd zijn aan het basissalaris van de ambtenaar: reeds daardoor wordt een zeker verband met de arbeid gelegd.
Daarnaast kan echter ook worden gewezen op bepalingen waaruit blijkt dat ook de gemeenschapswetgever de invaliditeit wilde laten afhangen van de mate van vermindering van de arbeidsgeschiktheid. Artikel 73 staat in hoofdstuk 2 van Titel V van het Statuut, dat het opschrift „Sociale zekerheid” draagt. De overeenkomstige regeling van het gemeenschapsrecht inzake de sociale zekerheid is verordening (EEG) nr. 1408/71 van de Raad van 14 juni 1971 betreffende de toepassing van de sociale zekerheidsregelingen op loontrekkenden en hun gezinnen, die zich binnen de Gemeenschap verplaatsen (PB L 149 van 1971, blz. 2), ter uitvoering waarvan de Raad verordening (EEG) nr. 574/72 van 21 maart 1972 (PB L 74 van 1972, blz. 1) heeft vastgesteld. Het derde hoofdstuk van Titel IV van deze verordening is getiteld „Invaliditeit, ouderdom en overlijden (pensioenen)”, en hierin vinden wij artikel 40, dat uitdrukkelijk bepaalt dat het orgaan van een Lid-Staat voor het bepalen van de mate van invaliditeit rekening houdt met de medische documenten en rapporten alsmede met de inlichtingen van administratieve aard die door het orgaan van enige andere Lid-Staat zijn ingewonnen.
Ook een blik op de rechtsstelsels van de Lid-Staten bewijst de juistheid van deze uitlegging van artikel 73 van het Statuut. Reeds het internationale spraakgebruik brengt invaliditeit steeds in verband met de arbeidsgeschiktheid (zie Brackmann, Handbuch der Sozialversicherung, Band III, blz. 666 x, en de encyclopedieën op dit gebied). Met name in het Duitse recht vindt men in het Gesetz über die Versorgung der Beamten und Richter in Bund und Ländern (Beamtenversorgungsgesetz) van 24 augustus (Bundesgesetzblatt I, blz. 2485) een regeling inzake ongevallenverzekering die vergelijkbaar is met die van het Statuut. § 35 voorziet een compenserende ongevallenuitkering wanneer de „Verletzte infolge des Dienstunfalles in seiner Erwerbsfähigkeit langer als sechs Monate wesentlich beschränkt [ist]…, solange dieser Zustand andauert.” Volgens lid 2 van deze bepaling wordt „die Minderung der Erwerbsfähigkeit nach der körperlichen Beeinträchtigung im allgemeinen Enverbsleben” beoordeeld. Volgens § 43 ontvangt „ein Beamter, der einem Dienstunfall [während einer Diensthandlung, die mit besonderer Lebensgefahr verbunden ist] erleidet, neben einer beamtenrechtlichen Versorgung bei Beendigung des Dienstverhältnisses eine einmalige Unfallentschädigung …, wenn er infolge des Unfalls in seiner Erwerbsfähigkeit … beein-trachtigt ist.” Uit deze bepalingen blijkt duidelijk dat de hoogte van de ongevallenuitkering ook in het nationale recht afhankelijk wordt gesteld van de mate van beperking van de arbeidsgeschiktheid. Voorts worden ter uitvoering van § 35 Beamtenversorgungsgesetz de richtlijnen toegepast, die zijn vastgesteld ter uitvoering van de inhoudelijk gelijke § 139 Bundesbeamtengesetz, waar voor genoemde § 35 Beamtenversorgungsgesetz in de plaats is gekomen (afgedrukt in Plog-Wiedow, Kommentar zum Bundesbeamtengesetz, § 139). Richtlijn nr. 3 bepaalt dat „die durch die Folgen des Dienstunfalls bedingte Minderung der Erwerbsfähigkeit in Hundertteilen der Erwerbsfähigkeit des Verletzten auszudrücken, [ist], das heißt, die Erwerbsfähigkeit gleich 100 zu setzen [ist].” Ten slotte bevat richtlijn nr. 8, evenals de door de Commissie gesloten verzekeringspolis en de regeling bedoeld in artikel 73 van het Statuut, een tabel, die voor bepaalde lichamelijke letsels nauwkeurig bepaalde minimumpercentages bevat, zonder volgens de verschillende beroepen te differentiëren. Het doel van deze regeling, die duidelijk op de arbeidsgeschiktheid is afgestemd, is het slachtoffer compensatie — volgens een vast percentage — te geven voor zijn verminderde geschiktheid voor elke soort arbeid. Dit voorbeeld weerlegt vooral het argument dat de Commissie ontleent aan het bestaan van een tabel met vaste percentages die onafhankelijk zijn van het beroep van de betrokkene, namelijk dat de genoemde percentages geen betrekking kunnen hebben op het beroepsleven. Ook het Franse recht kent een soortgelijke tabel in het kader van de ambtenarenongevallenregeling. Wet nr. 64-1339 van 26 december 1964„portam réforme du code des pensions civiles et militaires de retraite”, bepaalt in artikel L 27, dat deel uitmaakt van titel V („Invalidité”) :
„Le fonctionnaire civil qui se trouve dans l'incapacité permanente de continuer ses fonctions en raison d'infirmités résultant de blessures ou de maladies … peut être radié des cadres par anticipation …”
Artikel L 28 bepaalt vervolgens:
„Le fonctionnaire civil radié des cadres dans les conditions prévues à l'article L 27 a droit à une rente viagère d'invalidité cumulable avec la pension rémunérant les services.
Le montant de la rente d'invalidité est fixé à la fraction des émoluments de base visés à l'article L 15 égale au pourcentage d'invalidité.
Le taux d'invalidité est déterminé compte tenu d'un barême indicatif fixé par décret.”
Het ter uitvoering van dit artikel L 28 vastgestelde decreet nr. 68-756 van 13 augustus 1968 bepaalt in artikel 1:
„Le taux de l'incapacité résultant pour les fonctionnaires civils d'une invalidité contractée dans l'exercice de leurs fonctions est déterminé suivant le barème indicatif d'invalidité annexé au présent décret.”
Ook deze „barème indicatif” bevat een zeer gedetailleerde lijst van lichamelijke en geestelijke letsels en de daarmee overeenkomende mate van invaliditeit, die binnen een nauw omschreven procentuele marge moet blijven. Sub I, derde alinea, wordt dan bepaald:
„II ne devra, cependant, jamais être tenu compte, pour établir le taux d'invalidité applicable, de l'influence de certains facteurs, tels que l'âge du fonctionnaire, la nature de son emploi, … etc.”
Ook in het Belgische recht wordt volgens artikel 4 van de Wet van 3 juli 1967„inzake herstel van schade uit arbeidsongevallen, uit ongevallen op de weg naar en van het werk of uit beroepsziekten, ten behoeve van openbare ambtsdragers”, juncto artikel 8 van het Koninklijk Besluit van 24 januari 1969 het pensioen wegens blijvende invaliditeit vastgesteld naar evenredigheid van een bepaald percentage blijvende gedeeltelijke invaliditeit. In het bijbehorende Verslag aan de Koning wordt ter toelichting nog gezegd dat bij de bepaling van de invaliditeit rekening moet worden gehouden met alle schadebepalende factoren, met name „de ernst van de fysiologische letsels, de vermindering van de economische waarde, de geschiktheid vereist voor de uitoefening van het ambt, de aard en vastheid van de betrekking” (Senaatstuk nr. 314, zitting 1966-1967, blz. 21 en 22).
Uit deze voorbeelden blijkt dat ook in de Lid-Staten de mate van invaliditeit gezien wordt als een functie van de ver minderde arbeidsgeschiktheid. Daarbij doet niet terzake dat in verschillende Staten de uitkering wordt toegekend in de vorm van een pensioen, daar ook artikel 73, lid 2, van het Statuut bepaalt dat in plaats van de eenmalige uitkering een lijfrente kan worden toegekend. Ook het feit dat bijvoorbeeld de tabellen in het Duitse en het Franse recht het verzekeringsorgaan bij de vaststelling van de invaliditeit een zekere vrijheid laten, terwijl de tabellen van de verzekeringspolis en van de regeling van 1 januari 1977 vaste percentages noemen, kan te dezen niet relevant zijn. Beslissend is alleen dat in beide gevallen geen rekening mag worden gehouden met de specifieke werkzaamheden van de betrokkene. In die zin moet trouwens ook de door de Commissie geciteerde bepaling van artikel 9, sub b, van de verzekeringspolis worden verstaan, volgens welke in gevallen van niet in de tabel genoemde vormen van blijvende gedeeltelijke invaliditeit het invaliditeitspercentage moet worden vastgesteld naar analogie van de tabel, zonder dat daarbij het beroep van de verzekerde in aanmerking mag worden genomen. Ook doet niet ter zake dat de waarborg van artikel 73 niet alleen ongevallen in dienstverband, maar ook daarbuiten omvat, daar het doel van de verzekering — compensatie voor verminderde arbeidsgeschiktheid — niet door de verschillende oorzaken wordt beïnvloed.
Ik kom derhalve tot de conclusie dat het invaliditeitspercentage dat overeenkomstig artikel 73 van het Statuut moet worden vastgesteld, afhankelijk is van de vermindering van de arbeidsgeschiktheid. Deze vermindering van de arbeidsgeschiktheid moet tot uitdrukking brengen in welke mate iemand om gezondheidsredenen buiten het arbeidsleven is komen te staan. Deze conclusie vindt met name bevestiging in artikel 14 van de regeling van 1 januari 1977, dat bepaalt dat aan een ambtenaar onder bepaalde voorwaarden een vergoeding wordt toegekend voor elke blijvende verwonding of verminking die, zonder het arbeidsvermogen van de ambtenaar te verminderen, een aantasting vormt van zijn lichamelijke integriteit en daarom een onmiskenbaar nadelige invloed uitoefent op zijn sociale betrekkingen. Volgens de tweede alinea van dit artikel wordt deze vergoeding vastgesteld „naar analogie van de percentages van de in artikel 12 bedoelde invaliditeitsschaal”. Dit voorschrift bevat duidelijk een bijzondere regeling voor gevallen waarin de arbeidsgeschiktheid, waarvan anders moet worden uitgegaan, niet is aangetast, en bepaalt daarom ook slechts dat de invaliditeitsschaal naar analogie moet worden toegepast. Tegen deze conclusie kan — zoals de Commissie meent — evenmin artikel 2 van de regeling van 1 januari 1977 worden aangevoerd; dit geeft enkel een definitie van een ongeval en gaat verder vanzelfsprekend uit van een aantasting van de lichamelijke of geestelijke integriteit, zonder aan te geven waartoe de krachtens artikel 73 toe te kennen uitkering wordt verstrekt.
3.
Ik kom daarmee op de volgende vraag, namelijk of ook geestelijk letsel dat geen verband houdt met de verstandelijke vermogens, bij de vaststelling van de mate van invaliditeit in aanmerking moet worden genomen.
De Commissie is van mening dat storingen van affectieve aard niet onder de werkingssfeer van artikel 73 van het Statuut vallen. In de invaliditeitsschalen van de verzekeringspolis en van de regeling van 1 januari 1977 wordt namelijk slechts één geestelijke storing genoemd, namelijk ongeneeslijke krankzinnigheid die thuishoort in de verstandelijke en niet in de affectieve sfeer. Vaststelling van de mate van invaliditeit door analogie zou daarom bij storingen van affectieve aard niet mogelijk zijn. Dergelijke storingen zouden trouwens onvermijdelijk voortvloeien uit ieder blijvend lichamelijk letsel en zouden daarom reeds in genoemde maximumpercentages zijn verwerkt. In de schalen is bovendien bepaald dat, wanneer één en hetzelfde ongeval een meervoudige invaliditeit veroorzaakt, de afzonderlijke uitkeringen weliswaar moeten worden samengeteld, doch de totale uitkering niet hoger kan zijn dan de som die bij volledig verlies of volledige onbruikbaarheid van het getroffen lichaamsdeel of orgaan wordt betaald. Bij verlies van een voet kan echter volgens de schalen ten hoogste 40 % invaliditeit worden aangenomen.
Daaromtrent kan worden opgemerkt dat, volgens de rechtspraak van het Hof (vgl. zaak 101/74) in de bepalingen van een verzekeringspolis die door de administratie bij gebreke van een door de instellingen in onderlinge overeenstemming vastgestelde regeling is afgesloten, niet kan worden afgeweken van rechten welke een ambtenaar rechtstreeks aan het Statuut ontleent. Zoals bekend was de in onderlinge overeenstemming vastgestelde regeling op het tijdstip van het ongeval nog niet in werking getreden; zij kan daarom hoogstens als een hulpmiddel bij de uitlegging van het Statuut worden gebruikt.
Zoals wij zagen, moet bij de bepaling van de graad van invaliditeit de vermindering van de arbeidsgeschiktheid in aanmerking worden genomen. De arbeidsgeschiktheid is echter noodzakelijkerwijze verminderd wanneer een deel van het totaal der normale lichaams- of geestesfunctie uitvalt of van de norm afwijkt, en zulks des te meer naarmate meer functies zijn aangetast. Daaruit volgt dat psychische bijverschijnselen van ieder soort letsel kunnen leiden tot een vermindering van de arbeidsgeschiktheid, zodat ook met psychische storingen van het gemoedsleven rekening moet worden gehouden, ook wanneer zij niet in genoemde schalen zijn vermeld. Nu een adequaat criterium ontbreekt, is het natuurlijk niet gemakkelijk een dergelijk verlies te meten en moet men zich behelpen met de geschatte percentages die afgestemd zijn op de bijzonderheden van het geval.
Dit wordt overigens ook bevestigd wanneer men ziet naar het Duitse en het Franse recht. In richtlijn nr. 6, die is vastgesteld ter uitvoering van § 139 Beamtenversorgungsgesetz, wordt uitdrukkelijk bepaald dat behalve de lichamelijke symptomen ook psychische bijverschijnselen en pijnen in aanmerking moeten worden genomen. In de vorenbedoelde Franse invaliditeitsschaal wordt in hoofdstuk III, sub X, uitdrukkelijk bepaald dat neurosen in aanmerking moeten worden genomen.
In casu heeft Dr. Bellini ons als getuige duidelijk uitgelegd dat de affectief bepaalde arbeidsongeschiktheid van verzoekster 100 % bedraagt en in zoverre op één lijn is te stellen met de in de schalen vermelde ongeneeslijke krankzinnigheid. Voor mij staat het dan ook vast, dat partijen in het kader van de arbitrageprocedure aan deze uitspraak van de arbiter zijn gebonden.
4.
Hieraan kunnen mijns inziens met name ook de door de Commissie naar voren gebrachte bezwaren inzake het causaal verband tussen het ongeval en de opgetreden gevolgen niet afdoen. Dr. Bellini heeft als getuige bevestigd hetgeen hij reeds in zijn biref aan de Commissie van 26 maart 1977 had verklaard, namelijk dat verzoeksters psychische toestand, die het haar geheel onmogelijk maakt nog te werken, reeds bestond vóórdat bij haar eind 1973 een borsttumor werd geconstateerd. Het staat daarom wel vast dat deze laatste ziekte de keten van oorzaak en gevolgen niet heeft onderbroken.
Naar mijn mening behoeven wij niet in te gaan op de inderdaad hachelijke vraag, of het causaal verband niet is uitgesloten doordat het door het ongeval ontstane geestelijk letsel werd begunstigd door een reeds bestaande ziekelijke aanleg. De Commissie heeft namelijk niets weten aan te voeren op grond waarvan men het bestaan van een ziekelijke aanleg zou mogen aannemen. Van verzoekster hebben wij echter gehoord dat zij voor haar indiensttreding bij de Europese Gemeenschappen lange tijd bij de Italiaanse overheid heeft gewerkt, zonder ooit noemenswaardig ziek te zijn geweest. Symptomen van geestesziekte zijn ook bij het medisch onderzoek bij haar indiensttreding bij de Gemeenschappen niet gevonden. Daarom staat vast dat, ook wanneer een ziekelijke aanleg vóór het ongeval zou hebben bestaan, deze als zo onbetekenend zou zijn te beschouwen, dat volgens alle causaliteitsdoctrines een oorzakelijk verband ware uit te sluiten.
Al met al staat daarom voor mij vast, dat de Commissie moet worden gelast uitvoering te geven aan de arbitrale uitspraak van Dr. Bellini van 26 oktober 1976. Ik behoef dan niet meer in te gaan op de subsidiaire vordering, strekkende tot vaststelling dat verzoeksters geestelijke integriteit met 60 % is verminderd. Mocht het Hof evenwel mijn conclusie niet willen volgen en van mening zijn dat bij de vaststelling van de graad van invaliditeit in de zin van artikel 73 van het Statuut moet worden uitgegaan van de aantasting van het vermogen zich in de maatschappij te handhaven, dan zou het, op basis van hetgeen ik voor het overige heb overwogen, verzoekster de door Dr. Bellini genoemde 60 % invaliditeit dienen toe te kennen.
5.
Ik kom dan tot de laatste vordering, namelijk om de Commissie te veroordelen tot betaling van 5 % rente over het krachtens artikel 73 van het Statuut verschuldigde bedrag, verminderd met het reeds als voorschot betaalde bedrag wegens 15 % invaliditeit.
Verzoekster is van mening dat de invaliditeitsuitkering vanaf het tijdstip van het ongeval verschuldigd is en dat dus ook vanaf dat tijdstip rente moet worden betaald. Volgens de Commissie daarentegen is de uitkering eventueel eerst verschuldigd vanaf de uitspraak van het Hof, en moet ook de rente dus eerst vanaf dat tijdstip worden berekend.
Volgens de rechtspraak van het Hof (zie de arresten van 26 februari 1976, zaak 101/74, Kurrer, Jurispr. 1976, blz. 259; en van 16 maart 1978, zaak 115/76, Leonardini, Jurispr. 1978, blz. 735) moet over aanspraken in het kader van de sociale zekerheid rente worden betaald — ook indien dit noch in het Statuut noch in de verzekeringspolis uitdrukkelijk is voorzien —, wanneer de eisende partij kan aantonen dat de bij betaling van de uitkering opgetreden vertraging te wijten is aan een nalatigheid van de wederpartij, waarvoor deze aansprakelijk kan worden gesteld en waardoor eiser daadwerkelijk schade heeft geleden. Het lijkt mij dan ook dudelijk dat de uitkering natuurlijk niet is verschuldigd vanaf het tijdstip van het ongeval en dat de Commissie in zoverre ook niet onrechtmatig heeft gehandeld wanneer zij, nu het juiste invaliditeitspercentage zo moeilijk was vast te stellen, niet aanstonds tot uitbetaling is overgegaan. Aangezien evenwel sedert het ongeval op 3 januari 1968 meer dan elf jaren zijn verstreken, lijkt het mij toch wenselijk om, zonder de ontwikkeling der gebeurtenissen daarbij uit het oog te verliezen, na te gaan of de Commissie niet inderdaad, zoals verzoekster beweert, de betaling op onrechtmatige wijze heeft vertraagd.
Hierbij mogen wij niet vergeten dat ook verzoekster niet steeds alle nodige zorgvuldigheid heeft betracht ten einde de aan de afdoening van de zaak verbonden moeilijkheden te vermijden. Zo heeft zij bij voorbeeld bij de in onderling overleg op 18 juli 1974 aan Dr. Vita als eerste arts/arbiter gestelde vraag er kennelijk niet op aangedrongen dat uitdrukkelijk naar de graad van de psychische schade zou worden gevraagd. Na de indiening van Dr. Vita's rapport van 21 februari 1975, waarin de schade op 15 % werd gesteld, kon dan ook niet van de Commissie worden verlangd dat zij vrijwillig een hogere uitkering zou betalen voor beweerd geestelijk letsel. Uiterlijk vanaf het tijdstip van de tweede voor beide partijen bindende arbitrale uitspraak van Dr. Bellini, die de Commissie op 30 oktober 1976 had ontvangen, stond echter vast dat „het geestelijk letsel waaraan mej. B. lijdt en dat een rechtstreeks en uitsluitend gevolg is van het haar op 3 januari 1968 te Luxemburg overkomen ongeval, bij haar blijvende algehele invaliditeit heeft teweeggebracht.” Verzoekster heeft kort daarop, op 1 december 1976, de Commissie verzocht om uitvoering van de arbitrale uitspraak en daarmee de Commissie in gebreke gesteld. Deze heeft echter eerst op 3 februari 1977 de arbiter gevraagd naar het eventuele verband tussen het geestelijk letsel en het optreden van kanker en, nadat Dr. Bellini dit verband had ontkend, eerst op 6 oktober 1977, dus bijna een jaar na de arbitrale uitspraak, opnieuw van twijfel doen blijken. Dit laten slepen van de zaak vormt mijns inziens een nalatigheid die alleen aan de Commissie moet worden toegerekend. Ik kom daarom tot de conclusie dat het billijk zou zijn, de Commissie vanaf 1 december 1976 moratoire interessen te laten betalen. De door verzoekster gevraagde 5 % zijn met name noodzakelijk ter compensatie van de schade die verzoekster heeft geleden tengevolge van het derven van de gebruikelijke bankrente en de onophoudelijke geldontwaarding.
III —
Mitsdien concludeer ik tot
1.
nietigverklaring van het stilzwijgend genomen besluit van de Commissie tot afwijzing van het door verzoekster op 1 december 1976 gedane verzoek en haar op 20 juni 1977 ingediende klacht, strekkende tot tenuitvoerlegging van de arbitrale uitspraak van Dr. Bellini van 26 oktober 1976, en veroordeling van de Commissie van de Europese Gemeenschappen om gevolg te geven aan genoemde arbitrale uitspraak en bijgevolg aan verzoekster te betalen het bij algehele invaliditeit ingevolge artikel 73 van het Statuut verschuldigde bedrag, verminderd met het haar reeds als voorschot uitbetaalde bedrag wegens een invaliditeit van 15 %;
2.
de Commissie te veroordelen tot betaling van moratoire interessen van 5 % over het aldus berekende kapitaal vanaf 1 december 1976, en
3.
de Commissie te verwijzen in de kosten van het geding.
(
1
)	Vertaald uit het Duits.