61990CJ0323_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση C-323/90,
Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τον Joern Sack, νομικό σύμβουλο, και την Helena Varandas, Πορτογαλίδα δημόσιο υπάλληλο αποσπασμένη στη Νομική Υπηρεσία, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον Roberto Hayder, εκπρόσωπο της Νομικής Υπηρεσίας, Centre Wagner, Kirchberg,
προσφεύγουσα,
κατά
Πορτογαλικής Δημοκρατίας, εκπροσωπούμενης από τους Luis Augusto Maximo dos Santos, επιμελητή στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Λισσαβώνας, Luis Inez Fernandes, διευθυντή της νομικής υπηρεσίας στη Γενική Διεύθυνση Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, και Joao Carlos Lopes Moreira, βοηθό ελεγκτή στη Γενική Διεύθυνση Τελωνείων, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο την ενταύθα Πρεσβεία της Πορτογαλίας, 33, allee Scheffer,
καθής,
που έχει ως αντικείμενο προσφυγή με την οποία ζητείται να αναγνωριστεί ότι η Πορτογαλική Δημοκρατία, διατηρώντας σε ισχύ διατάξεις του εθνικού δικαίου αντίθετες προς τον κανονισμό (ΕΟΚ) 3632/85 του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 1985, για τον καθορισμό των προϋποθέσεων υπό τις οποίες ένα πρόσωπο δικαιούται να κάνει τελωνειακή διασάφηση, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη ΕΟΚ,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ,
συγκείμενο από τους F. A. Schockweiler, πρόεδρο τμήματος, προεδρεύοντα, F. Grevisse και P. J. G. Kapteyn, προέδρους τμήματος, G. F. Mancini, Κ. Ν. Κακούρη, J. C. Moitinho de Almeida, M. Diez de Velasco, M. Zuleeg και J. L. Murray, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: G. Tesauro
γραμματέας: H. A. Ruehl, κύριος υπάλληλος διοικήσεως,
έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,
αφού άκουσε τους εκπροσώπους των διαδίκων που αγόρευσαν κατά τη συνεδρίαση της 7ης Νοεμβρίου 1991,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 13ης Δεκεμβρίου 1991,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 22 Οκτωβρίου 1990, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων άσκησε προσφυγή, δυνάμει του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητεί να αναγνωριστεί ότι η Πορτογαλική Δημοκρατία, διατηρώντας σε ισχύ διατάξεις του εθνικού δικαίου αντίθετες προς τον κανονισμό (ΕΟΚ) 3632/85 του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 1985, για τον καθορισμό των προϋποθέσεων υπό τις οποίες ένα πρόσωπο δικαιούται να κάνει τελωνειακή διασάφηση (ΕΕ L 350, σ. 1, στο εξής: κανονισμός), παρέβη τις
υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη ΕΟΚ.
2 Δυνάμει του άρθρου 2 του κανονισμού αυτού, η τελωνειακή διασάφηση μπορεί να γίνει από κάθε πρόσωπο που είναι σε θέση να παρουσιάσει αυτοπροσώπως ή μέσω άλλου προσώπου στην αρμόδια τελωνειακή υπηρεσία, σύμφωνα με τις διατάξεις που προβλέπονται προς τούτο, το συγκεκριμένο εμπόρευμα καθώς και όλα τα έγγραφα των οποίων η προσκόμιση προβλέπεται από τις διατάξεις που διέπουν το αιτούμενο για το εμπόρευμα αυτό τελωνειακό καθεστώς.
3 Κατά το άρθρο 3, παράγραφοι 1, 2 και 3, του κανονισμού:
"1. 'Οταν η τελωνειακή διασάφηση γίνεται γραπτώς, το πρόσωπο που αναφέρεται στο άρθρο 2 μπορεί, με την επιφύλαξη των λοιπών διατάξεων του παρόντος άρθρου, να κάνει τη διασάφηση αυτή:
α) ιδίω ονόματι και για δικό του λογαριασμό,
ή
β) επ' ονόματι και για λογαριασμό άλλου,
ή ακόμη
γ) ιδίω ονόματι, αλλά για λογαριασμό άλλου.
2. Η δυνατότητα να κάνει κανείς τη διασάφηση που αναφέρεται στην παράγραφο 1, στοιχείο γ, μπορεί να ασκηθεί μόνο εάν ούτως προβλέπεται στα κράτη μέλη.
3. 'Οταν ένα κράτος μέλος επιτρέπει τη δυνατότητα να κάνει κανείς τη διασάφηση που αναφέρεται στην παράγραφο 1, στοιχείο γ, δύναται να επιφυλάσσεται του δικαιώματος:
α) είτε διενέργειας διασαφήσεων επ' ονόματι και για λογαριασμό άλλου,
β) είτε διενέργειας διασαφήσεων ιδίω ονόματι, αλλά για λογαριασμό άλλου,
στα πρόσωπα που ασκούν, ως μη μισθωτή δραστηριότητα, το επάγγελμα της διενέργειας τελωνειακών διασαφήσεων, είτε ως κύρια δραστηριότητα είτε ως παρεπόμενη σε σχέση με άλλη δραστηριότητα."
4 Κατά το άρθρο 6, στοιχείο α, ο κανονισμός δεν θίγει τις διατάξεις των κρατών μελών οι οποίες, σύμφωνα με το άρθρο 3, παράγραφος 3, επιτρέπουν την άσκηση του επαγγέλματος που συνίσταται στη διενέργεια τελωνειακών διασαφήσεων, είτε επ' ονόματι και για λογαριασμό άλλου είτε ιδίω ονόματι αλλά για λογαριασμό άλλου, μόνο στα πρόσωπα τα οποία έχουν προς τούτο τη σχετική άδεια των αρμόδιων αρχών του συγκεκριμένου κράτους μέλους, υπό τους όρους που έχουν καθοριστεί από το κράτος αυτό, όσον αφορά ιδίως τα απαιτούμενα επαγγελματικά προσόντα και τις εγγυήσεις που θεωρούνται απαραίτητες για την άσκηση του επαγγέλματος.
5 Στο πορτογαλικό δίκαιο, το άρθρο 426 του νομοθετικού διατάγματος 46311, της 27ης Απριλίου 1965 (στο εξής: τελωνειακή μεταρρύθμιση), επιφυλάσσει στους αναγνωρισμένους εκτελωνιστές το δικαίωμα να υποβάλλουν τελωνειακές διασαφήσεις ιδίω ονόματι, αλλά για λογαριασμό άλλου. 'Οσον αφορά τις διασαφήσεις επ' ονόματι και για λογαριασμό άλλου, οι αναγνωρισμένοι εκτελωνιστές υφίστανται τον ανταγωνισμό κάθε άλλου προσώπου. Ωστόσο, το άρθρο 433, παράγραφος 4, της τελωνειακής μεταρρυθμίσεως ορίζει ότι τα πρόσωπα που ενεργούν επ' ονόματι και για λογαριασμό του κυρίου των συγκεκριμένων εμπορευμάτων δεν μπορούν να εκπροσωπούν περισσοτέρους από έναν εντολείς. Επομένως, ο όρος αυτός αποκλείει κάθε πρόσωπο, πλην του αναγνωρισμένου εκτελωνιστή, από την κατ' επάγγελμα διενέργεια τελωνειακών διασαφήσεων επ' ονόματι και για λογαριασμό άλλου.
6 Το νομικό πορτογαλικό καθεστώς που έχει εφαρμογή στις επιχειρήσεις διαμετακομίσεως ή πρακτορίας μεταφορών θεσπίστηκε με το
νομοθετικό διάταγμα 43/83, της 25ης Ιανουαρίου 1983. Το άρθρο 7, παράγραφος 4, αυτού του νομοθετικού διατάγματος απαγορεύει στις εν λόγω επιχειρήσεις να διενεργούν τελωνειακές διασαφήσεις.
7 Οι διάδικοι δεν συμφωνούν επί της ερμηνείας της διατάξεως αυτής. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η διάταξη απαγορεύει απολύτως στις επιχειρήσεις διαμετακομίσεως και πρακτορίας μεταφορών να υποβάλλουν τελωνειακές διασαφήσεις για λογαριασμό άλλου. Αντιθέτως, η Πορτογαλική Κυβέρνηση θεωρεί ότι η απαγόρευση αφορά μόνο την κατ' επάγγελμα άσκηση των δραστηριοτήτων τελωνειακών διατυπώσεων από τις επιχειρήσεις αυτές και ότι, επομένως, μπορούν, όπως κάθε άλλο πρόσωπο, να υποβάλλουν διασαφήσεις επ' ονόματι και για λογαριασμό άλλου, υπό τον όρον ότι δεν εκπροσωπούν περισσότερους από έναν εντολείς συγχρόνως.
8 Στην έκθεση ακροατηρίου αναπτύσσονται διεξοδικά τα περιστατικά της διαφοράς, η εξέλιξη της διαδικασίας, καθώς και οι ισχυρισμοί και τα επιχειρήματα των διαδίκων. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται πιο κάτω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
9 Προς στήριξη της προσφυγής της, η Επιτροπή προβάλλει ότι το άρθρο 7, παράγραφος 4, του προαναφερθέντος νομοθετικού διατάγματος δεν τηρεί την εναλλακτική λύση που προβλέπει το άρθρο 3, παράγραφος 3, του κανονισμού. Αφού υπογράμμισε ότι η τελευταία αυτή διάταξη παρέχει τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να επιφυλάσσουν σε μια δεδομένη επαγγελματική κατηγορία μόνο μία από τις δύο ρυθμίσεις ως προς τις τελωνειακές διασαφήσεις που αναφέρονται στο άρθρο αυτό, ισχυρίζεται ότι, εν προκειμένω, η ρύθμιση που δεν επιφυλάσσεται στους αναγνωρισμένους εκτελωνιστές, δηλαδή η διασάφηση επ' ονόματι και για λογαριασμό άλλου, έπρεπε να μπορεί να διενεργείται ελεύθερα από κάθε ενδιαφερόμενο επαγγελματία.
10 Προσθέτει ότι η διαπίστωση αυτή δεν μπορεί να αναιρεθεί από την ερμηνεία της επίδικης διατάξεως του νομοθετικού διατάγματος, την οποία επικαλείται η Πορτογαλική Κυβέρνηση και κατά την οποία η διάταξη αυτή περιορίζεται στο να εξαρτά τη δυνατότητα για τις επιχειρήσεις διαμετακομίσεως και πρακτορίας μεταφορών να διενεργούν, όπως κάθε άλλο πρόσωπο, διασαφήσεις επ' ονόματι και για λογαριασμό άλλου, υπό την προϋπόθεση ότι δεν εκπροσωπούν περισσοτέρους από έναν εντολείς συγχρόνως. Συναφώς, προβάλλει ότι το άρθρο 3, παράγραφος 3, του κανονισμού δεν περιλαμβάνει κανένα περιορισμό του είδους αυτού και, κατά συνέπεια, οι επιχειρήσεις αυτές πρέπει να μπορούν να διενεργούν τις εν λόγω διασαφήσεις, ενδεχομένως, κατ' επάγγελμα.
11 Η Πορτογαλική Κυβέρνηση υποστηρίζει, αντιθέτως, ότι η εναλλακτική λύση που προβλέπεται στο άρθρο 3, παράγραφος 3, του κανονισμού τηρείται. Ισχυρίζεται ότι το άρθρο 426 της τελωνειακής μεταρρυθμίσεως επιφυλάσσει αποκλειστικά στους αναγνωρισμένους εκτελωνιστές το δικαίωμα να υποβάλλουν τελωνειακές διασαφήσεις ιδίω ονόματι και για λογαριασμό άλλου και ότι οι τελωνειακές διασαφήσεις επ' ονόματι και για λογαριασμό άλλου μπορούν να γίνονται από κάθε άλλο πρόσωπο και, συνεπώς, από τις επιχειρήσεις διαμετακομίσεως και πρακτορίας μεταφορών. Κατά την Πορτογαλική Κυβέρνηση, το γεγονός ότι μόνον οι αναγνωρισμένοι εκτελωνιστές μπορούν να διενεργούν τις διασαφήσεις αυτές για λογαριασμό περισσοτέρων εντολέων, και στην πράξη είναι οι μόνοι που μπορούν να ενεργούν κατ' επάγγελμα, δεν είναι αντίθετο προς τον κανονισμό, λόγω του ότι ο τελευταίος ουδόλως επιβάλλει την πρόσβαση των επιχειρήσεων διαμετακομίσεως και πρακτορίας μεταφορών στο επάγγελμα του εκτελωνιστή. Θεωρεί αντιθέτως ότι το άρθρο 6, στοιχείο α, του κανονισμού επιτρέπει ρητά τη διατήρηση των επαγγελματικών προσόντων σχετικά με τις τελωνειακές διασαφήσεις.
12 Συναφώς, διαπιστώνεται κατ' αρχάς ότι το άρθρο 3, παράγραφος 3, του κανονισμού παρέχει τη δυνατότητα να επιφυλάσσεται σε μια επαγγελματική κατηγορία μόνον η μία από τις δύο μορφές εντολής που προβλέπει η διάταξη αυτή. Εθνική κανονιστική ρύθμιση η οποία απαγορεύει απολύτως σε ορισμένες επιχειρήσεις, πλην εκείνων που εμπίπτουν στην κατηγορία αυτή, να διενεργούν τελωνειακές διασαφήσεις για λογαριασμό άλλου, τόσο ιδίω ονόματι όσο και για λογαριασμό άλλου, δεν τηρεί την εναλλακτική λύση που επιβάλλει το άρθρο 3, παράγραφος 3, και ως εκ τούτου είναι αντίθετη προς τον κανονισμό.
13 Εν συνεχεία παρατηρείται ότι, ανεξάρτητα από την ερμηνεία που πρέπει να δοθεί στις επίδικες διατάξεις του πορτογαλικού δικαίου, οι απαιτήσεις του άρθρου 3, παράγραφος 3, του κανονισμού δεν μπορεί να πληρούνται παρά μόνον αν η άσκηση της μη επιφυλασσόμενης δραστηριότητας είναι όντως ελεύθερη. Πράγματι, το άρθρο αυτό αποβλέπει στο να διασφαλίζει ότι οι εισαγωγείς εμπορευμάτων δεν είναι υποχρεωμένοι, για τις τελωνειακές τους διασαφήσεις, να απευθύνονται αποκλειστικά στους αναγνωρισμένους εκτελωνιστές στους οποίους το κράτος μέλος επιφυλάσσει τη μία από τις δύο μορφές εντολής, αλλά να μπορούν να τυγχάνουν μιας ορισμένης ελευθερίας επιλογής μεταξύ διαφόρων κατηγοριών των ανταγωνιστών επιχειρηματιών.
14 Η ελευθερία αυτή διακυβεύεται όταν ένα κράτος μέλος απαγορεύει σε κάθε επιχείρηση, πλην των αναγνωρισμένων εκτελωνιστών στους οποίους επιφυλάσσεται η μία από τις δύο μορφές εντολής, να ασκούν κατ' επάγγελμα την άλλη μορφή εντολής. Μια τέτοια απαγόρευση προστατεύει τους αναγνωρισμένους εκτελωνιστές έναντι κάθε πραγματικού ανταγωνισμού εκ μέρους άλλων επιχειρήσεων και, ως εκ τούτου, τους παρέχει ένα de facto μονοπώλιο στις τελωνειακές διασαφήσεις για λογαριασμό άλλου.
15 Διευκρινίζεται συναφώς ότι τα επαγγελματικά προσόντα, κατά την έννοια του άρθρου 6, στοιχείο α, του κανονισμού, αφορούν μόνο την επαγγελματική κατηγορία στην οποία ένα κράτος μέλος παρέχει, σύμφωνα με το άρθρο 3, παράγραφος 3, το αποκλειστικό δικαίωμα να ασκεί μία από τις δύο μορφές εντολής. Συνεπώς, το άρθρο 6, στοιχείο α, δεν επιτρέπει να περιορίζεται, γι' αυτούς που δεν εμπίπτουν στην εν λόγω κατηγορία, η εκτέλεση της άλλης μορφής εντολής για μη επαγγελματικούς σκοπούς.
16 Διαπιστώνεται ότι το πορτογαλικό τελωνειακό δίκαιο επιφυλάσσει στους αναγνωρισμένους εκτελωνιστές το δικαίωμα να υποβάλλουν τελωνειακές διασαφήσεις ιδίω ονόματι και για λογαριασμό άλλου και απαγορεύει στις άλλες επιχειρήσεις, πλην των εκτελωνιστών αυτών, να διενεργούν κατ' επάγγελμα τέτοιες διασαφήσεις επ' ονόματι και για λογαριασμό άλλου.
17 Κατά συνέπεια, η Πορτογαλική Δημοκρατία, κατά το μέτρο που το άρθρο 426 της τελωνειακής μεταρρυθμίσεως και το άρθρο 7, παράγραφος 4, του νομοθετικού διατάγματος 43/83, της 25ης Ιανουαρίου 1983, εμποδίζουν τις επιχειρήσεις διαμετακομίσεως και πρακτορίας μεταφορών να ασκούν κατ' επάγγελμα τη δραστηριότητα που συνίσταται στην υποβολή τελωνειακών διασαφήσεων επ' ονόματι και για λογαριασμό άλλου, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τον κανονισμό.
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
18 Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα. Επειδή η Πορτογαλική Δημοκρατία ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
αποφασίζει:
1) Η Πορτογαλική Δημοκρατία, διατηρώντας σε ισχύ το άρθρο 426 του νομοθετικού διατάγματος 46311, της 27ης Απριλίου 1965, και το άρθρο 7, παράγραφος 4, του νομοθετικού διατάγματος 43/83, της 25ης Ιανουαρίου 1983, κατά το μέτρο που τα άρθρα αυτά εμποδίζουν τις επιχειρήσεις διαμετακομίσεως και πρακτορίας μεταφορών να ασκούν κατ' επάγγελμα τη δραστηριότητα που συνίσταται στην υποβολή τελωνειακών διασαφήσεων επ' ονόματι και για λογαριασμό άλλου, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τον κανονισμό (ΕΟΚ) 3632/85 του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 1985, για τον καθορισμό των προϋποθέσεων υπό τις οποίες ένα πρόσωπο δικαιούται να κάνει τελωνειακή διασάφηση.
2) Καταδικάζει την Πορτογαλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.