61963C0094
Conclusies van de Advocaat-Generaal
K. ROEMER
5 mei 1964
Vertaald uit het Duits
Mijnkeer de President, mijne heren Rechters,
Evenals in het onlangs gevoerde geding 27-63 (Raponi/Commissie van de E.E.G.) gaat het in de onderhavige zaken om de beoordeling van bevorderingsbesluiten van de Commissie. Zij werden genomen respectievelijk op 3 juli 1963 ter voorziening in een vacature bij de Afdeling „Personeelsbeleid” (Rang A/4) en op 8 juli 1963, na een schriftelijke procedure, ter voorziening in het ambt van Assistent van de Directeur Generaal Algemeen Beheer (eveneens rang A/4). In beide gevallen heeft verzoeker, tot dusver ambtenaar bij de Commissie in rang A/5, een sollicitatie ingezonden; in beide gevallen viel de keuze van de Commissie echter op een andere kandidaat. Verzoeker besloot daarop bedoelde bevorderingsbesluiten met een beroep tot nietigverklaring te bestrijden.
De beoordeling rechtens van de onderhavige gevallen wordt ten zeerste vergemakkelijkt door het feit, dat de voorgedragen argumenten in grote mate overeenstemmen met die waarvan wij in het Raponi-proces kennis hebben genomen. Dit geldt met name voor de grief van schending van de artikelen 5, 25, 45 en 110 van het personeelsstatuut, Nu partijen op dit punt van een uiteenzetting hunner argumenten bij pleidooi hebben afgezien, en ook ambtshalve nieuwe gezichtspunten niet zijn gebleken, moge ik volstaan met een verwijzing naar de conclusies in de zaak Raponi.
Dit betekent het volgende:
1.
Verweerder is niet de Europese Economische Gemeenschap als zodanig, doch slechts de Commissie van de E.E.G.
2.
Een schending van artikel 110 van het personeelsstatuut is niet gegeven, daar artikel 45 van dit Statuut (handelende over de bevordering van de ambtenaren) niet eist, dat aan bevorderingsbeschikkingen algemene uitvoeringsbepalingen ter regeling van de bevorderingsprocedure voorafgaan.
Het tot aanstelling bevoegde gezag is met name niet verplicht om boven de in de kennisgeving ener vacature neergelegde voorwaarden van tevoren nog in het algemeen de criteria voor de beoordeling van de bekwaamheden der verschillende kandidaten te definiëren en nader aan te geven welke betekenis aan ieder van die criteria in het bijzonder toekomt.
3.
Artikel 5 van het personeelsstatuut, hetwelk bepaalt dat iedere instelling een omschrijving van de verschillende ambten moet geven, werd niet geschonden daar een bevorderingsbeschikking niet van zodanige voorafgaande omschrijving afhankelijk is.
4.
Artikel 25 van het personeelsstatuut is niet geschonden, daar motivering der bevorderingsbeschikkingen ten aanzien van de niet bevorderde kandidaten niet bij enige bepaling is voorgeschreven.
5.
Ten slotte heeft het Hof in de zaak Raponi tegen de Commissie der E.E.G. de bevorderingsprocedure niet gewraakt, hoewel rapporten met betrekking tot de overeenkomstig artikel 45 van het personeelsstatuut af te wegen verdiensten der kandidaten ontbraken. De in artikel 43 van het personeelsstatuut bedoelde algemene beoordelingsrapporten bestonden ten tijde van het nemen der bevorderingsbesluiten (in de zaak Raponi: 13 februari 1963) nog niet; het opstellen van ad hoc rapporten kon van de administratie — zulks in afwijking van de door mij verdedigde opvatting — niet worden verlangd. In de onder- havige gevallen zal derhalve, ook al werd hier eerst in juli 1963 tot bevordering besloten, in gelijke zin beslist moeten worden, daar ook op dit tijdstip naar mijn mening de „aanpassingsperiode” nog niet als afgesloten kon worden beschouwd.
Daarentegen moeten nog enkele bijzondere problemen van feitelijke en rechtskundige aard nader worden behandeld, daar hiervoor in andere uitspraken geen oplossing werd gegeven.
1.
Hiertoe behoort het bij de schriftelijke behandeling aangevoerde argument dat het bevorderingsbesluit in de zaak 94-63 onrechtmatig is, daar het niet, gelijk artikel 25 van het Statuut voorschrijft, onverwijld in de gebouwen van de instelling werd opgehangen en in het Mededelingenblad voor het personeel gepubliceerd.
De vraag rijst of geen afstand werd gedaan van deze grief nu verzoeker daarop bij pleidooi niet is teruggekomen; het valt echter gemakkelijk aan te tonen dat zij niet tot nietigverklaring der bestreden beschikking zou kunnen leiden,
Naar mijn mening bevat artikel 25, tweede lid, hetwelk de openbaarmaking van bepaalde beschikkingen in personeelszaken voorschrijft, geen wezenlijk vormvoorschrift waardoor de geldigheid van dergelijke handelingen wordt bepaald. Dit zou voor individuele beschikkingen, anders dan bij legislatieve maatregelen welke uiteraard afkondiging behoeven, ten zeerste ongebruikelijk zijn. Met name bevat artikel 25 geen bepaling welker niet-naleving of schending op de inhoud ener beschikking van invloed kan zijn. Zin en strekking van genoemd artikel schijnt mij veeleer te zijn, dat na vaststelling van de materiële inhoud ener krachtens het ambtenarenrecht genomen beschikking, het personeel daarvan in kennis wordt gesteld en dat het aan eventueel door deze beschikking getroffen ambtenaren mogelijk wordt gemaakt in een administratieve of een gerechtelijke procedure voor hun rechten op te komen. Werd dit voorschrift — gelijk in casu — in zoverre niet gevolgd dat de publikatie niet onverwijld, doch eerst na verloop van vier weken geschiedde, dan blijft naar de ratio van artikel 25 als rechtsgevolg slechts over dat de beroepstermijnen ten behoeve van belanghebbende ambtenaren eerst op een later tijdstip (bij voorbeeld sedert de kennisneming) begonnen te lopen. Aan nietigverklaring van de betreffende beschikking valt hierbij echter niet te denken.
2.
Van groter belang is een ander middel, hetwelk in beide zaken werd voorgedragen en de regelmatigheid van de bevorderingsprocedure raakt. Het bestaat uit verschillende grieven waarvan ik terstond de belangrijkste moge behandelen. Deze grief werd eigenlijk eerst gesubstantieerd na de produktie van de stukken welke de leden van de Commissie ter voorbereiding van de bevorderingsbeschikkingen ontvingen en zij moet hoofdzakelijk gezien worden in verband met bepaalde eisen die in het Raponi-geding ten aanzien van de voorbereiding en het nemen van bevorderingsbeschikkingen werden gesteld. Het gaat, kort gezegd, om de vraag of de Commissieleden over bepaalde noodzakelijke details wel voldoende geïnformeerd waren, met name over de verdiensten van de kandidaten waarop bij het nemen der beschikkingen gelet diende te worden en die tegen elkander moesten worden afgewogen.
Nu in één van de beide gevallen het besluit ter vergadering van de Commissie werd genomen (zaak 96-63), terwijl in het andere geval de schriftelijke procedure voor de besluitvorming was gekozen (zaak 94-63), dient bij de beoordeling rechtens dienovereenkomstig te worden onderscheiden.
a)
Bezien wij eerst het verloop van de bevorderingsprocedure in de zaak 94-63.
Zij ving daarmede aan dat op 2 juli 1963 door het Secretariaat van de Commissie aan de leden een nota werd gezonden, waarin de voorzitter van de Commissie een bepaald voorstel tot bevordering deed en ook met redenen omkleedde. In deze nota werd gezegd dat de Directeur Generaal Algemeen Beheer de sollicitaties zorgvuldig had bestudeerd en dat hij de kandidaten had gehoord. Op grond hiervan meende hij een bepaalde kandidaat voor bevordering voor te moeten dragen; dit voorstel werd door de Voorzitter overgenomen. Aan de nota waren, behalve de kennisgeving der vacature, de sollicitatiedossiers der verschillende kandidaten toegevoegd, (te weten voor iedere kandidaat een sollicitatieformulier). Het voorstel van de Voorzitter zou geacht worden te zijn aangenomen, indien op 8 juli des avonds om 18.00 uur bij het Secretariaat van de Commissie geen opmerkingen zouden zijn binnengekomen.
Te hunner informatie beschikten de leden der Commissie slechts over de nota van de Voorzitter, welke uiteraard alleen op de bevorderde kandidaat betrekking had, alsmede over de door de sollicitanten zelf ingevulde formulieren, die afgezien van andere mededelingen hun persoon betreffende, in het algemeen niet meer bevatten dan enkele zeer korte opmerkingen over hun werkzaamheid tot dusver in dienst van de Commissie.
De vraag rijst of dit als voldoende beschouwd kan worden voor de toepassing van een bepaling die normaliter kennisneming verlangt van rapporten over de bekwaamheid, de prestaties en het gedrag in de dienst van de ambtenaren, ten einde aldus, na afweging van de verdiensten der kandidaten, tot een gerechtvaardigde keus voor de bevordering te geraken. Ik koester op dit punt ernstige bedenkingen die niet door het Raponi-arrest worden weggenomen. Het tegendeel is eerder het geval.
In dit arrest wordt nadrukkelijk onderstreept dat voor het bevor-deringsbesluit een „examen scrupuleux de dossiers comparables” nodig is om die beschikking „en toute cennaissance de cause” te kunnen nemen, terwijl voorts de eis wordt gesteld de verdiensten te beoordelen op een „base egalitaire et au vu de sources d'informations et de renseignements comparables”.
Het komt mij voor dat de procedure van onderzoek in de zaak 94-63 niet aan deze eisen beantwoordt. Hier werd immers gehandeld in strijd met de regel van gelijke behandeling, daar uitsluitend met betrekking tot de voorgestelde kandidaat uitvoerige, van derden afkomstige, gegevens over diens loopbaan en zijn verdiensten aanwezig waren. Met name werd echter ook het gebod overtreden dat de verdiensten der afzonderlijke sollicitanten aan een grondig onderzoek moeten worden onderworpen. Hiertoe zijn de door de kandidaten zelf over hun werkzaamheid in dienst van de Commissie verstrekte gegevens onvoldoende en wel onverschillig of ze redelijk gedetailleerd dan wel — gelijk in het algemeen het geval was — zeer summier waren gehouden. Zij laten geen oordeel over de verdiensten toe, daar in de sollicitatieformulieren hoogstens gezegd wordt wat de kandidaten hebben gedaan doch niet op welke wijze, met welk resultaat, met welk rendement. Slechts een onpartijdige derde en uiteraard niet de kandidaat zelf zou een zodanig oordeel in een bruikbare vorm ten dienste van de voor de bevordering te maken keuze kunnen geven.
Wij moeten derhalve — nu van een aanvullende informatie def Commissieleden (bij voorbeeld door kennisneming van de persoonsdossiers) niet is gebleken — op grond van de beschikbare indicaties vaststellen dat de bevorderingsprocedure in de zaak 94-63 niet als een voldoende voorbereiding van de bevorderingsbeschikking mag worden beschouwd; zij dient dan ook op die grond nietig te worden verklaard.
b)
Een gelijk beeld vertoont de zaak 96-63. Ook hier werd de bevorderingsbeschikking voorbereid door een mededeling van het Secretariaat van de Commissie, gericht aan de Commissieleden, waarin wordt vermeld dat de Directeur Generaal Algemeen Beheer de verschillende kandidaten heeft ontvangen en dat de Voorzitter op diens voorstel besloten heeft de benoeming van de — nadien inderdaad bevorderde — kandidaat te ondersteunen. De mededeling bevat een uitvoerige motivering van het voorstel en de mededeling dat opmerkingen met betrekking tot de andere kandidaten nog mondeling ter kennis van de Commissie zullen worden gebracht. In de loop van de schriftelijke behandeling heeft de Commissie nog beweerd dat de sollicitatieformulieren der verschillende kandidaten eveneens — gelijk in de zaak 94-63 — aan de leden werden toegezonden.
Hoewel in dit geval het bevorderingsbesluit in een vergadering van de Commissie en niet bij schriftelijke procedure werd genomen, moet ook hier, wat de voorbereiding van de beschikking betreft, in gelijke zin worden geoordeeld. Voor de vergadering hebben de Commissieleden over de niet bevorderde kandidaten niets anders vernomen dan hetgeen uit hun sollicitatieformulier blijkt en zelfs op dit punt rijst nog gerechtvaardigde twijfel, daar uit de mededeling van het Secretariaat niet valt te lezen dat de sollicitatieformulieren inderdaad werden uitgedeeld. In het proces-verbaal van de vergadering van de Commissie ontbreekt echter iedere aanduiding op grond waarvan zou mogen worden aangenomen dat ter vergadering een verder onderzoek van de verdiensten der kandidaten — zij het aan de hand van andere stukken of door mondelinge toelichting — heeft plaatsgevonden.
Wij stellen derhalve vast dat ook in de zaak 96-63 de bevorderingsbeschikking niet naar de eis van artikel 45 — handelende over de bevordering — werd voorbereid. Ook hier is derhalve — en op dezelfde grond — nietigverklaring van de bevorderingsbeschikking geboden.
3.
Een derde argument betreft slechts de in de zaak 96-63 gevolgde procedure. Het berust op het feit, dat de bestreden bevorderingsbeschikking weliswaar op 3 juli 1963 werd gegeven, doch op 1 november 1963 van kracht zou worden, daar de bevorderde kandidaat eerst op dat tijdstip een anciënniteit van twee jaar in zijn vroegere rang verworven zou hebben.
Verzoeker meent dat krachtens artikel 45 van het Personeelsstatuut de bevorderde kandidaat reeds ten tijde van de bevorderingsbeschikking een diensttijd van twee jaar dient te hebben in de rang waaruit hij wordt bevorderd.
Voor deze opvatting van de bevordering pleit de tekst van artikel 45 van het Personeelsstatuut. In deze bepaling heet het: „Bevordering geschiedt uitsluitend bij keuze uit de ambtenaren welke reeds een minimumdiensttijd in hun rang hebben”. (De Franse tekst luidt: „Elle se fait exclusivement au choix, parmi les fonctionnaires justifiant d'un minimum d'ancienneté dans leur grade”). Wij zien hieruit, dat inderdaad op het ogenblik van de vaststelling van de bevorderingsbeschikking de in artikel 45, tweede lid, omschreven diensttijd (twee jaar) verstreken moet zijn.
Echter kan ook op goede gronden worden aangenomen dat deze interpretatie het meest aan de zin van artikel 45 beantwoordt. Daar het bij de bevordering aankomt op een keuze wegens verworven verdiensten, moet de eis van een bepaalde diensttijd de waarborg geven, dat het tot aanstelling bevoegde gezag het optreden en de werkzaamheid van voor bevordering in aanmerking komende kandidaten gedurende een bepaalde minimum periode kan waarnemen. Gaat men voor het einde van deze periode tot bevordering over, dan betekent dit het aanvaarden van de mogelijkheid, dat het tot aanstelling bevoegde gezag uitgaat van een vergelijking, welke, indien zij later had plaatsgevonden, mogelijk tot een voor de niet bevorderde kandidaat gunstiger resultaat had kunnen leiden, bij voorbeeld wanneer een kandidaat - gelijk verzoeker in het onderhavige geval ten tijde van het geven der bevorderingsbeschikking en nog enige tijd daarna „ad interim” de functie waarneemt, verbonden aan de post die door bevordering bezet wordt.
Bijgevolg moet worden vastgesteld dat een bevorderingsbeschikking niet overeenkomstig de wettige eisen wordt gegeven wanneer zij uitvalt ten gunste van een kandidaat wiens diensttijd van twee jaar — gelijk in casu — eerst over rond vier maanden voltooid zal zijn.
Hieraan doet niet af de tegenwerping van de Commissie dat de bevorderingsprocedure in het onderhavige geval vóór 31 maart 1963 werd ingeleid dat wil zeggen in een periode waarin krachtens artikel 108 van het personeelsstatuut de voorwaarden van artikel 45 niet in acht behoefden te worden genomen. Inderdaad mogen op grond van artikel 108 (gelijk dit tot 31 maart 1963 heeft gegolden) opengevallen plaatsen door bevordering worden bezet ook zonder dat voldaan is aan de in artikel 45 voorziene voorwaarden met betrekking tot de diensttijd. Het betreft hier een overgangsbepaling, die als uitzondering op de algemene regel van artikel 45, restrictief moet worden geïnterpreteerd. Zij dient redelijkerwijs in die zin te worden verstaan dat de bevorderingsbeschikking zelf voor 31 maart 1963 gegeven moet zijn. Het enkele aanvangen van de bevorderingsprocedure vóór genoemd tijdstip is derhalve niet voldoende. Indien het de Commissie om administratieve redenen niet mogelijk was vóór dat tijdstip een beschikking te geven, zo kon zij bij gebreke van uitdrukkelijke uitzonderingsbepalingen na 1 april 1963 de bevorderingen nog slechts met inachtneming van artikel 45 doen plaatsvinden.
Ik ben dan ook van oordeel dat in de zaak 96-63 de bevorderingsbeschikking mede dient te worden vernietigd, daar zij een schending oplevert van artikel 45 van het personeelsstatuut,
4.
In de zaak 96-63 werd eveneens de grief aangevoerd dat de bevordering zou hebben plaatsgevonden met het oog op de nationaliteit van de bevorderde kandidaat, dat wil zeggen dat de betreffende post reeds van tevoren voor een ambtenaar van een bepaalde nationaliteit werd gereserveerd.
Voor de beoordeling rechtens van deze grief vindt men alle gegevens in het arrest Lasalle-Europees Parlement (zaak 15-63). Blijkens deze beslissing kan inderdaad bij bezetting van opengevallen posten door middel van bevordering de nationaliteit van de kandidaat niet van tevoren tot het beslissende criterium worden gemaakt. Hoogstens is het geoorloofd dat — bij overigens gelijkwaardige prestaties der verschillende sollicitanten — bovendien nog op de nationaliteit wordt gelet wanneer zulks nodig voorkomt om binnen het kader van de Europese ambtenaren het „aardrijkskundig evenwicht” te handhaven of tot stand te brengen.
Minder duidelijk is het feitelijk aspect van deze grief. De Commissie ontkent n.l. dat zij bij de bevordering aan de nationaliteit beslissende betekenis heeft toegekend. Zij verklaart dat hetgeen het Hoofd van de Afdeling Personeelszaken volgens verzoeker op dit punt heeft gezegd, slechts een weergave van diens persoonlijke mening is geweest en dat op grond daarvan de Commissie niet bepaalde overwegingen kunnen worden toegeschreven.
Volkomen duidelijkheid kan ten aanzien van deze vraag slechts door een getuigenverhoor worden verkregen, immers eerst daarna zou vaststaan welke opvatting inzake de nationaliteit der voor bevordering in aanmerking komende kandidaten bij de ambtenaren van de personeelsdienst heeft voorgezeten toen zij het aan de leden der Commissie voorgelegde bevorderingsbesluit formuleerden, waarvan mag worden aangenomen dat het de beslissing van de Commissie heeft beïnvloed.
Gezien het resultaat waartoe ik tot dusver bij mijn onderzoek kwam, ben ik echter van oordeel dat een dergelijke bewijsvoering niet noodzakelijk is. Ik zie er dan ook vanaf het Hof een daartoe strekkend voorstel te doen en moge in plaats daarvan in overweging geven dit geschilpunt buiten behandeling te laten.
5.
Op gelijke gronden acht ik het evenmin nodig verdere argumenten van verzoeker te behandelen, die hij weliswaar in de loop der schriftelijke procedure heeft aangevoerd, doch waarop bij pleidooi niet werd teruggekomen. Ik zal dan ook niet verder ingaan op de grief van détournement de pouvoir welke in de zaak 96-63 werd voorgedragen met een beroep op het feit dat de bevorderde kandidaat specialist is op het gebied van de douanewetgeving, terwijl verzoeker de in de kennisgeving der vacature verlangde grondige kennis van het ambtenarenrecht der Gemeenschappen bezit; om dezelfde redenen zal ik ook niet de grieven onderzoeken die in de zaak 94-63 met betrekking tot het volgen van de schriftelijke besluitvorming werden voorgedragen (toelaatbaarheid van de schriftelijke procedure bij het nemen van bevorderingsbeschikkingen; het niet bekendmaken van de toepassingsvoorschriften met betrekking tot artikel 11 van het Reglement van orde van de Commissie; het ontbreken van een motivering waaruit blijkt van de noodzaak de schriftelijke procedure te volgen; aanvang van de schriftelijke procedure op voorstel van de Algemeen Secretaris en niet op voorstel van de Voorzitter van de Commissie).
6.
Samenvattend kom ik tot het resultaat dat in de beide ons ter beoordeling voorgelegde bevorderingen ernstige gebreken in de ter voorbereiding daarvan gevoerde procedure moeten worden vastgesteld. De bestreden beschikkingen behoren op die grond te worden nietig verklaard met veroordeling van de Commissie in de proceskosten overeenkomstig artikel 69 van het Reglement voor de procesvoering.