Edizzjoni Provviżorja
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tmien Awla)
23 ta’ April 2026 (*)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Protezzjoni tal-konsumaturi – Klawżoli inġusti f’kuntratti konklużi bejn bejjiegħ jew fornitur u konsumatur – Direttiva 93/13/KEE – Artikolu 2(ċ) – Kunċett ta’ ‘bejjiegħ jew fornitur’ – Artikolu 6(1) – Effetti tal-konstatazzjoni tan-natura inġusta ta’ tali klawżola – Invalidità tal-kuntratt – Artikolu 7(1) – Effett dissważiv tal-projbizzjoni ta’ klawżoli inġusti – Kuntratt ta’ self iddenominat f’munita barranija – Klawżola kuntrattwali li tpoġġi r-riskju tal-kambju fuq il-konsumatur – Ċessjoni bejn bejjiegħa jew fornituri skont id-dritt nazzjonali – Bejjiegħ jew fornitur li fir-rigward tiegħu l-konsumatur jista’ jinvoka l-konsegwenzi legali tal-invalidità ta’ klawżola inġusta li tinsab fil-kuntratt ittrasferit”
Fil-Kawża C‑761/24,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Budapest Környéki Törvényszék (il-Qorti Reġjonali ta’ Budapest, l-Ungerija), permezz ta’ deċiżjoni tal‑10 ta’ Ottubru 2024, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fil‑5 ta’ Novembru 2024, fil-proċedura
HM,
JD
vs
AXA Bank Belgium SA,
OTP Bank Nyrt.,
OTP Faktoring Követeléskezelő Zrt.,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tmien Awla),
komposta minn O. Spineanu-Matei, Presidenta tal-Awla, S. Rodin u N. Piçarra (Relatur), Imħallfin,
Avukat Ġenerali: D. Spielmann,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–        għal HM u JD, minn L. Marczingós, ügyvéd,
–        għal OTP Bank Nyrt. u OTP Faktoring Követeléskezelġ Zrt., minn A. Lendvai, ügyvéd,
–        għall-Gvern Ungeriż, minn D. Csoknyai u Z. Fehér, bħala aġenti,
–        għall-Kummissjoni Ewropea, minn O. Dani u P. Kienapfel, bħala aġenti,
wara li rat id-deċiżjoni meħuda, wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li taqta’ l-kawża mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1        It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 2(ċ), tal-Artikolu 6(1) u tal-Artikolu 7(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 93/13/KEE tal‑5 ta’ April 1993 dwar klawżoli inġusti f’kuntratti mal-konsumatur (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 2, p. 29, rettifika ĠU 2023, L 17, p. 100).
2        Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn żewġ konsumaturi, HM u JD (iktar ’il quddiem iż-“żewġ konsumaturi”), u tliet istituzzjonijiet ta’ kreditu, jiġifieri AXA Bank Belgium SA (iktar ’il quddiem “AXA”), OTP Bank Nyrt. (iktar ’il quddiem “OTP”) u OTP Faktoring Követeléskezelġ Zrt. (iktar ’il quddiem “OTP Faktoring”), dwar l-istabbiliment ta’ kreditu li fir-rigward tiegħu dawn iż-żewġ konsumaturi jistgħu jinvokaw il-konsegwenzi legali tal-invalidità ta’ klawżola inġusta li tinsab f’kuntratt ta’ self konkluż mal-predeċessur legali ta’ AXA u ttrasferit sussegwentement lil OTP, li hija stess ittrasferixxiet il-kreditu li jirriżulta minnu lil OTP Faktoring.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
3        Il-premessi wieħed u għoxrin u erbgħa u għoxrin tad-Direttiva 93/13 jgħidu li:
“Billi l-Istati Membri għandhom jiżguraw li ma jintużawx klawżoli inġusti f’kuntratti konklużi ma’ konsumaturi minn bejjiegħ jew fornitur u li jekk, madankollu, dawn il-klawżoli jintużaw, m’għandhomx jorbtu lill-konsumatur, u l-kuntratt għandu jkompli jorbot lill-partijiet fuq dawk il-klawżoli jekk dan ikun kapaċi li jibqa’ jeżisti mingħajr id-disposizzjonijiet inġusti.
[…]
Billi l-qrati jew l-awtoritajiet amministrattivi ta’ l-Istati Membri għandu jkollhom għad-disposizzjoni tagħhom mezz adegwat u effettiv biex jipprevenu li jkomplu jintużaw klawżoli inġusti f’kuntratti tal-konsumaturi”.
4        L-Artikolu 2(ċ) ta’ din id-direttiva jiddefinixxi l-“bejjiegħ jew fornitur” bħala “kull persuna naturali jew legali li, f’kuntratti koperti minn din id-Direttiva, tkun qiegħda taġixxi għal skopijiet relatati mas-sengħa, in-negozju jew il-professjoni tagħha, sew jekk proprjetà pubblika u sew jekk propjetà privata”.
5        L-Artikolu 6(1) tal-imsemmija direttiva jistabbilixxi li:
“L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu li klawżoli inġusti użati f’kuntratt konkluż ma konsumatur minn bejjiegħ jew fornitur għandhom, kif previst fil-liġi nazzjonali tagħhom, ma jkunux jorbtu lill-konsumatur u li l-kuntratt għandu jkompli jorbot lill-partijiet fuq dawn il-klawżoli jekk dan ikun kapaċi jkompli jeżisti mingħajr il-klawżoli inġusti.”
6        Skont l-Artikolu 7(1) tal-istess direttiva:
“L-Istati Membri għandhom jiżguraw li, fl-interessi tal-konsumaturi u l-kompetituri, jeżistu mezzi adegwati u effettivi biex jipprevjenu li jibqgħu jintużaw klawżoli inġusti f’kuntratti konklużi mal-konsumaturi mill-bejjiegħa jew fornituri.”
Id-dritt Ungeriż
Il-Kodiċi Ċivili
7        L-Artikolu 6:202 tal-Polgári Törvénykönyvről szóló 2013. évi V. törvény (il-Liġi Nru V tal‑2013, li Tistabbilixxi l-Kodiċi Ċivili), fil-verżjoni tagħha applikabbli għat-tilwima fil-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem il-“Kodiċi Ċivili”), intitolat “Trasferiment tad-drittijiet”, jipprevedi, fil-paragrafu 3 tiegħu, li:
“Id-dispożizzjonijiet dwar it-trasferiment ta’ kreditu għandhom japplikaw, mutatis mutandis, għat-trasferiment ta’ drittijiet.”
8        L-Artikolu 6:208 tal-Kodiċi Ċivili, intitolat “Effetti tat-trasferiment ta’ kuntratt”, jistabbilixxi li:
“1.      Iċ-ċedent, id-debitur u ċ-ċessjonarju jistgħu jiftiehmu dwar it-trasferiment liċ-ċessjonarju tad-drittijiet u tal-obbligi kollha taċ-ċedent skont il-kuntratt.
2.      Iċ-ċessjonarju għandu jiġi ssurrogat fid-drittijiet u fl-obbligi kollha taċ-ċedent fir-rigward tad-debitur skont il-kuntratt. Iċ-ċessjonarju ma jistax jipproċedi għat-tpaċija ta’ kwalunkwe kreditu ieħor miżmum miċ-ċedent fir-rigward tad-debitur. Id-debitur ma jistax jipproċedi għat-tpaċija ta’ kull kreditu ieħor miżmum kontra ċ-ċedent.
3.      Kwalunkwe interess ta’ titolu marbut mad-dritt ittrasferit għandu jibqa’ fis-seħħ. Kwalunkwe interess ta’ titolu relatat mal-eżekuzzjoni tal-obbligu ttrasferit ma għandhux jibqa’ fis-seħħ, sakemm id-debitur tal-interess ta’ titolu ma jagħtix il-kunsens tiegħu għat-trasferiment tal-kuntratt.”
Il-Liġi Nru CCXXXVII. tal‑2013
9        Skont l-Artikolu 17(1) tal-a hitelintézetekről és a pénzügyi vállalkozásokról szóló 2013. évi CCXXXVII. törvény (il-Liġi Nru CCXXXVII. tal‑2013 dwar l-Istituzzjonijiet ta’ Kreditu u l-Impriżi Finanzjarji):
“Bla ħsara għall-awtorizzazzjoni tal-[Magyar Nemzeti Bank (il-Bank Nazzjonali tal-Ungerija) li jaġixxi fil-kwalità ta’ awtorità ta’ sorveljanza], il-portafolli ta’ tfaddil u kull fond ieħor rimborsabbli kif ukoll il-portafolli ta’ kuntratti qafas ta’ servizzi ta’ ħlas jistgħu jkunu s-suġġett ta’ trasferiment (permezz ta’ ftehim) bejn l-istituzzjonijiet ta’ kreditu ċedenti u ċessjonarja. Id-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi Ċivili dwar it-trasferiment ta’ kuntratt għandhom japplikaw għat-trasferiment ta’ portafoll ħlief jekk, fil-każ ta’ trasferiment ta’ portafoll, l-interessi ta’ titolu marbuta mal-kuntratt jibqgħu fis-seħħ u, barra minn hekk, it-trasferiment ta’ portafoll ma jkunx jeħtieġ manifestazzjoni tar-rieda tad-debitur. [Din l-awtorizzazzjoni] ma tissostitwixxix l-awtorizzazzjoni tal-Gazdasági Versenyhivatal (l-Awtorità tal-Kompetizzjoni, l-Ungerija) meħtieġa mil-Liġi li Tipprojbixxi Prattiki Kummerċjali Inġusti jew li Jirrestrinġu l-Kompetizzjoni.”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
10      Fit‑12 ta’ Ġunju 2008, iż-żewġ konsumaturi kkonkludew mal-predeċessur legali ta’ AXA kuntratt ta’ self iddenominat fi franki Svizzeri (CHF) u li kien jirrigwarda ammont ta’ CHF 141 536.00, li jikkorrispondi għal madwar 20 075 000 forint Ungeriż (HUF) wara konverżjoni bil-prezz tax-xiri tal-munita stabbilita mill-istituzzjoni ta’ kreditu fil-jum tar-rilaxx tal-fondi. Dan il-kuntratt ta’ self, konkluż għal perijodu ta’ 19‑il sena, kien jistipula li l-pagamenti mensili tas-self kellhom jitħallsu f’forint Ungeriżi wara konverżjoni bil-prezz tal-bejgħ tal-frank Svizzeru stabbilit minn din l-istituzzjoni ta’ kreditu. Barra minn hekk, dan kien jippermetti lill-imsemmija istituzzjoni ta’ kreditu tbiddel unilateralment l-ammont tal-interessi u tal-ispejjeż ta’ ġestjoni li kellhom jiġu sostnuti miż-żewġ konsumaturi.
11      AXA xoljiet l-imsemmi kuntratt ta’ self b’effett mill‑4 ta’ Ġunju 2013 minħabba allegat ħlas tard imputabbli liż-żewġ konsumaturi. Ir-rendikont stabbilit fl‑4 ta’ Marzu 2015 wera bilanċ ta’ debitu favur AXA li kien jammonta għal HUF 42 815 836.
12      Fl‑21 ta’ Ottubru 2015, iż-żewġ konsumaturi adixxew lill-Budapest Környéki Törvényszék (il-Qorti Reġjonali ta’ Budapest, l-Ungerija), li hija l-qorti tar-rinviju, b’rikors kontra AXA, intiż, minn naħa, sabiex tiġi kkonstatata l-invalidità tal-istess kuntratt ta’ self, minħabba li kien jinkludi klawżoli inġusti li, għal din ir-raġuni, ma kinux infurzabbli fil-konfront tagħhom, u, min-naħa l-oħra, sabiex jiġu rrimedjati l-konsegwenzi ta’ din l-invalidità.
13      Fil‑31 ta’ Ottubru 2016, AXA ttrasferixxiet lil OTP portafoll ta’ kuntratti li jinkludu l-kuntratt ta’ self inkwistjoni fil-kawża prinċipali kif ukoll id-drittijiet u l-obbligi kollha relatati miegħu. Fit‑2 ta’ Novembru 2016, OTP ittrasferixxiet lil OTP Faktoring il-kreditu li jirriżulta minn dan il-kuntratt ta’ self.
14      Permezz ta’ sentenza interlokutorja tal‑25 ta’ Ottubru 2022, il-qorti tar-rinviju ddikjarat l-imsemmi kuntratt ta’ self invalidu fl-intier tiegħu minħabba n-natura irregolari tal-informazzjoni dwar ir-riskju tal-kambju. Madankollu, permezz ta’ digriet tad‑19 ta’ April 2023, din is-sentenza ġiet annullata fl-appell u l-kawża ntbagħtet lura quddiem il-qorti tar-rinviju.
15      Fil‑21 ta’ Settembru 2023, il-qorti tar-rinviju, peress li qieset li hija kellha wkoll tiddetermina liema mill-istituzzjonijiet ta’ kreditu kkonċernati kien kopert mis-sanzjonijiet previsti mid-Direttiva 93/13, ressqet talba għal deċiżjoni preliminari quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 2(ċ) ta’ din id-direttiva. Hija staqsiet dwar il-legalità tal-applikazzjoni ta’ dawn is-sanzjonijiet għaċ-ċessjonarju tal-kuntratt ta’ self inkwistjoni fil-kawża prinċipali, peress li dan iċ-ċessjonarju kien ibbenefika mill-effetti ekonomiċi u finanzjarji ta’ dan il-kuntratt ta’ self mingħajr madankollu ma kien daħħal huwa stess il-klawżola kklassifikata bħala inġusta mill-qorti tar-rinviju.
16      Permezz tad-digriet tad‑9 ta’ April 2024, AXA Bank Europe et (C‑628/23, EU:C:2024:317), din it-talba ġiet miċħuda bħala manifestament inammissibbli, minħabba li ma kinitx tissodisfa r-rekwiżiti tal-Artikolu 94 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja.
17      Quddiem il-qorti tar-rinviju, iż-żewġ konsumaturi jikkontestaw ġurisprudenza nazzjonali li tipprovdi li l-konsegwenzi legali tal-invalidità ta’ kuntratt li jinkludi klawżoli inġusti, konkluż bejn konsumatur u bejjiegħ jew fornitur, jistgħu jiġu invokati biss fir-rigward taċ-ċessjonarju tal-kuntratt. Huma jsostnu li l-effett dissważiv li l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 93/13, moqri flimkien mal-Artikolu 7(1) ta’ din id-direttiva, jagħti lill-konstatazzjoni tan-natura inġusta ta’ dawn il-klawżoli jiġi kompromess jekk il-bejjiegħ jew fornitur li jkun inkluda l-imsemmija klawżoli f’tali kuntratt ikun jista’ jevita l-konsegwenzi legali tal-invalidità ta’ dan il-kuntratt billi jittrasferixxih lil terz.
18      Skont din il-qorti, mid-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi Ċivili dwar it-trasferiment ta’ kuntratti, li huma applikabbli wkoll għat-trasferiment ta’ portafolli, jirriżulta li, fil-każ li kuntratt ta’ self jiġi ddikjarat invalidu, il-konsumatur li jixtieq jikseb il-ħlas lura ta’ eventwali ħlas żejjed jista’ jaġixxi biss kontra ċ-ċessjonarju, bl-esklużjoni taċ-ċedent. Issa, in-numru potenzjalment kbir ta’ rikorsi li jistgħu jirrigwardaw lil dan iċ-ċessjonarju jista’ jirrendi lil dan tal-aħħar insolventi, fatt li jirriskja li jċaħħad lil dan il-konsumatur minn protezzjoni ġudizzjarja effettiva.
19      Barra minn hekk, l-imsemmija qorti tistaqsi dwar jekk l-effett dissważiv li d-Direttiva 93/13 torbot mal-konstatazzjoni tan-natura inġusta ta’ klawżola kuntrattwali jistax jiġi invokat kontra ċ-ċessjonarju, minkejja li dan tal-aħħar ma huwiex responsabbli għall-preżenza ta’ din il-klawżola fil-kuntratt ikkonċernat.
20      Il-qorti tar-rinviju titlob għalhekk, essenzjalment, lill-Qorti tal-Ġustizzja tiddetermina, fid-dawl tad-Direttiva 93/13, min huwa l-bejjiegħ jew fornitur li fir-rigward tiegħu ż-żewġ konsumaturi jistgħu jinvokaw il-konsegwenzi legali tal-invalidità tal-kuntratt ta’ self inkwistjoni fil-kawża prinċipali, filwaqt li tippreċiża li hija għandha l-intenzjoni li ma tinfurzax id-dispożizzjonijiet tal-leġiżlazzjoni Ungeriża li taħtha taqa’ t-tilwima fil-kawża prinċipali jekk il-Qorti tal-Ġustizzja kellha tinterpreta din id-direttiva fis-sens li huwa biss iċ-ċedent li għandu jirrimedja dawn il-konsegwenzi legali.
21      F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Budapest Környéki Törvényszék (il-Qorti Reġjonali ta’ Budapest) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)      L-Artikolu 6(1) u l-Artikolu 7(1) tad-Direttiva [93/13] jipprekludu ġurisprudenza nazzjonali jew interpretazzjoni tad-dritt intern minn qorti nazzjonali li skontha, f’każ ta’ invalidità totali ta’ kuntratt konkluż ma’ konsumaturi minħabba klawżola inġusta,
–        ma jistgħux jiġu rrimedjati l-konsegwenzi ġuridiċi tal-invalidità fil-kuntest tar-relazzjoni legali bejn il-kreditur inizjali u l-konsumatur fil-kwalità tiegħu ta’ debitur, minħabba li d-dritt nazzjonali jagħti l-possibbiltà bejn il-kreditur inizjali u terz li jikkonkludu ftehim li jwassal għas-sostituzzjoni tal-partijiet kontraenti,
–        jiġu rrimedjati unikament il-konsegwenzi ġuridiċi tal-invalidità bejn il-konsumatur u s-suċċessur fid-dritt li, minħabba t-trasferiment tal-kuntratt, isir parti fil-kuntratt bħala parti kontraenti ġdida b’mod li l-konsumatur ikun obbligat li jagħmel kwalunkwe pagament eventwali lill-parti kontraenti l-ġdida u mhux lill-kreditur inizjali u, bil-kontra, jista’ biss jitlob lill-parti kontraenti l-ġdida kwalunkwe ammont li eventwalment għandu jiġi rrimborsat, anki jekk il-konsumatur ma jkun għamel ebda pagament lil dik il-parti?
2)      Il-kunċett ta’ ‘bejjiegħ jew fornitur’ iddefinit fl-Artikolu 2(ċ) tad- 93/13 jipprekludi ġurisprudenza nazzjonali jew interpretazzjoni tad-dritt intern minn qorti nazzjonali li tipprovdi li l-konsegwenzi ġuridiċi tal-invalidità ta’ kuntratt inġust konkluż ma’ konsumaturi jistgħu jiġu invokati biss bejn il-partijiet kontraenti attwali, jiġifieri, bejn il-kreditur il-ġdid li jkun sar parti kontraenti b’konsegwenza ta’ sostituzzjoni tal-partijiet kontraenti u l-konsumatur fil-kwalità tiegħu ta’ debitur?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ammissibbiltà tad-domandi preliminari
22      AXA ssostni li d-domandi preliminari huma inammissibbli peress li ma għandhom ebda rabta mat-tilwima fil-kawża prinċipali u li, għaldaqstant, huma ta’ natura purament ipotetika. Minn naħa, l-invalidità tal-kuntratt ta’ self inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma tistax tintlaqa’, għar-raġuni li s-sentenza interlokutorja li, inizjalment, kienet għamlet tali konstatazzjoni kienet, sussegwentement, ġiet annullata fl-appell. Min-naħa l-oħra, peress li dan il-kuntratt ta’ self ġie xolt qabel it-trasferiment inkwistjoni fil-kawża prinċipali, l-għan ta’ dan it-trasferiment huwa l-kreditu li jirriżulta minnu, u mhux l-imsemmi kuntratt ta’ self innifsu.
23      Skont ġurisprudenza stabbilita, fil-kuntest tal-kooperazzjoni bejn il-Qorti tal-Ġustizzja u l-qrati nazzjonali stabbilita fl-Artikolu 267 TFUE, hija biss il-qorti nazzjonali adita bit-tilwima u li għandha tassumi r-responsabbiltà għad-deċiżjoni ġudizzjarja li għandha tittieħed, li għandha tevalwa, fid-dawl taċ-ċirkustanzi partikolari tal-kawża, kemm in-neċessità ta’ deċiżjoni preliminari sabiex tkun f’pożizzjoni li tagħti d-deċiżjoni tagħha kif ukoll ir-rilevanza tad-domandi li hija tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja. Konsegwentement, meta d-domandi magħmula jikkonċernaw l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja tkun, bħala prinċipju, marbuta li tagħti deċiżjoni (sentenza tal‑11 ta’ Diċembru 2025, Kuszycka, C‑767/24, EU:C:2025:962, punt 33 u l-ġurisprudenza ċċitata).
24      B’hekk id-domandi li jikkonċernaw id-dritt tal-Unjoni jgawdu minn preżunzjoni ta’ rilevanza. Ir-rifjut tal-Qorti tal-Ġustizzja li tagħti deċiżjoni dwar domanda preliminari magħmula minn qorti nazzjonali huwa possibbli biss meta jkun jidher b’mod manifest li l-interpretazzjoni mitluba tad-dritt tal-Unjoni ma għandha l-ebda rabta mar-realtà jew mas-suġġett tat-tilwima fil-kawża prinċipali, meta l-problema tkun ta’ natura ipotetika jew inkella meta l-Qorti tal-Ġustizzja ma jkollhiex għad-dispożizzjoni tagħha l-punti ta’ fatt u ta’ liġi meħtieġa sabiex tirrispondi b’mod utli għad-domandi li jkunu sarulha (sentenza tal‑11 ta’ Diċembru 2025, Kuszycka, C‑767/24, EU:C:2025:962, punt 34 u l-ġurisprudenza ċċitata).
25      Barra minn hekk, fil-kuntest tal-proċedura prevista fl-Artikolu 267 TFUE, ibbażata fuq separazzjoni ċara tal-funzjonijiet bejn il-qrati nazzjonali u l-Qorti tal-Ġustizzja, hija biss il-qorti nazzjonali li għandha tikkonstata u tevalwa l-fatti tal-kawża prinċipali kif ukoll tiddetermina l-portata eżatta tad-dispożizzjonijiet leġiżlattivi, regolamentari jew amministrattivi nazzjonali. Il-Qorti tal-Ġustizzja biss għandha s-setgħa li tiddeċiedi dwar l-interpretazzjoni jew il-validità tad-dritt tal-Unjoni fid-dawl tas-sitwazzjoni fattwali u ġuridika kif deskritta mill-qorti tar-rinviju, mingħajr ma tkun tista’ tikkontestaha jew tivverifika l-eżattezza tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑13 ta’ Lulju 2023, Ferrovienord, C‑363/21 u C‑364/21, EU:C:2023:563, punti 54 u 55).
26      F’dan il-każ, l-argument invokat minn AXA insostenn tan-natura ipotetika tad-domandi preliminari jirrigwarda l-konstatazzjoni u l-evalwazzjoni tal-fatti fil-kawża prinċipali. Issa, ma hijiex il-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tikkontesta dawn, peress li jaqgħu taħt il-ġurisdizzjoni tal-qorti nazzjonali. Konsegwentement, dan l-argument ma jistax ikun biżżejjed sabiex tiġi kkonfutata l-preżunzjoni ta’ rilevanza msemmija fil-punt 24 ta’ din is-sentenza.
27      Konsegwentement, id-domandi preliminari huma ammissibbli.
Fuq il-mertu
28      Permezz tad-domandi tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 2(ċ), l-Artikolu 6(1) u l-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 93/13 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi li l-konsumatur li jkun ikkonkluda kuntratt ma’ istituzzjoni ta’ kreditu, sussegwentement ittrasferit lil istituzzjoni ta’ kreditu oħra, għandu jinvoka d-drittijiet li huwa jislet minn din id-direttiva biss fir-rigward taċ-ċessjonarju ta’ dan il-kuntratt.
29      Fl-ewwel lok, l-Artikolu 2(ċ) tad-Direttiva 93/13 jiddefinixxi l-kunċett ta’ “bejjiegħ jew fornitur” bħala li jkopri kull persuna naturali jew ġuridika li, fil-kuntratti li jaqgħu taħt din id-direttiva, tkun qiegħda taġixxi fil-kuntest tal-attività professjonali tagħha, kemm jekk din tal-aħħar tkun pubblika jew privata.
30      Id-definizzjoni wiesgħa tal-kunċett ta’ “bejjiegħ jew fornitur” li l-leġiżlatur tal-Unjoni ried għalhekk jistabbilixxi (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑27 ta’ Ottubru 2022, S. V. (Binja f’kondominju), C‑485/21, EU:C:2022:839, punt 28 u l-ġurisprudenza ċċitata) tipprekludi interpretazzjoni restrittiva ta’ dan il-kunċett, fis-sens li dan ikun japplika biss għall-persuna li inizjalment tkun ikkonkludiet il-kuntratt ma’ konsumatur, u b’hekk teskludi mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 93/13 kull persuna oħra, anki jekk din tkun qiegħda taġixxi, bħala ċessjonarja ta’ dan il-kuntratt, fil-kuntest tal-attività professjonali tagħha.
31      Tali interpretazzjoni tal-Artikolu 2(ċ) tad-Direttiva 93/13 tkun, barra minn hekk, inkompatibbli mal-għan, imfittex minn din id-direttiva, li jiġi żgurat livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumaturi (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑8 ta’ Mejju 2025, Myszak, C‑324/23, EU:C:2025:324, punt 44 u l-ġurisprudenza ċċitata). Fil-fatt, l-obbligu impost fuq il-konsumaturi li jeżerċitaw id-drittijiet li huma jisiltu mill-imsemmija direttiva fir-rigward ta’ bejjiegħ jew fornitur li ma jkunx għadu parti fil-kuntratt kontenzjuż jista’ jirrendi iktar diffiċli, fil-prattika, l-eżerċizzju ta’ tali drittijiet.
32      Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li istituzzjoni ta’ kreditu, ċessjonarja ta’ kuntratt ta’ self konkluż ma’ konsumatur, taqa’ taħt il-kunċett ta’ “bejjiegħ jew fornitur”, fis-sens tal-Artikolu 2(ċ) tad-Direttiva 93/13. Madankollu, din id-dispożizzjoni ma tippermettix, waħedha, li jiġi ddeterminat jekk huwiex biss fir-rigward ta’ dan iċ-ċessjonarju li jistgħu jiġu invokati l-konsegwenzi legali tal-invalidità tal-klawżola inġusta li tinsab f’dan il-kuntratt.
33      Fit-tieni lok, l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 93/13, moqri flimkien mal-premessa wieħed u għoxrin tagħha, jimponi fuq l-Istati Membri l-obbligu li jipprevedu li l-klawżoli inġusti użati f’kuntratt konkluż ma’ konsumatur minn bejjiegħ jew fornitur ma jorbtux lill-konsumaturi, “kif previst fil-liġi nazzjonali tagħhom”, u li dan il-kuntratt għandu jkompli jorbot lill-partijiet taħt l-istess termini, jekk ikun jista’ jibqa’ jeżisti mingħajr il-klawżoli inġusti.
34      Madankollu, il-limitazzjoni, mid-dritt nazzjonali, tal-protezzjoni ggarantita lill-konsumaturi mid-Direttiva 93/13 ma tista’ tbiddel la l-portata u lanqas, għaldaqstant, is-sustanza ta’ din il-protezzjoni, u bl-istess mod tikkontesta t-tisħiħ tal-effikaċja tal-imsemmija protezzjoni bl-adozzjoni ta’ regoli uniformi dwar il-klawżoli inġusti (sentenza tas‑16 ta’ Marzu 2023, M.B. et (Effetti ta’ invalidazzjoni ta’ kuntratt), C‑6/22, EU:C:2023:216, punt 20 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
35      Din il-limitazzjoni mid-dritt nazzjonali lanqas ma għandha tirrendi eċċessivament diffiċli, jekk mhux impossibbli fil-prattika, l-eżerċizzju tad-drittijiet li l-konsumaturi jisiltu minn din id-direttiva. B’mod partikolari, l-Istati Membri huma obbligati jiżguraw l-osservanza tal-protezzjoni mogħtija mill-imsemmija direttiva lill-konsumatur billi jiggarantixxu l-istabbiliment mill-ġdid tas-sitwazzjoni fid-dritt u fil-fatt li kienet tkun dik tal-konsumatur fl-assenza ta’ tali klawżola, b’mod partikolari billi jipprevedu dritt għall-ħlas lura tal-vantaġġi miksuba indebitament, għad-detriment tiegħu, mill-bejjiegħ jew fornitur abbażi ta’ din il-klawżola inġusta (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑16 ta’ Marzu 2023, M.B. et (Effetti ta’ invalidazzjoni ta’ kuntratt), C‑6/22, punt 22; kif ukoll tal‑15 ta’ Ġunju 2023, Bank M. (Konsegwenzi tal-annullament tal-kuntratt), C‑520/21, EU:C:2023:478, punt 61 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
36      Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 93/13 għandu jiġi interpretat fis-sens li, meta l-kuntratt li konsumatur ikun ikkonkluda ma’ bejjiegħ jew fornitur ikun ġie ttrasferit, konformement mad-dritt nazzjonali applikabbli, lil terz li għandu l-kwalità ta’ bejjiegħ jew fornitur, dan il-konsumatur għandu jkun jista’ jinvoka, jekk ikun il-każ, l-invalidità ta’ klawżola inġusta li tinsab f’tali kuntratt, jew tal-imsemmi kuntratt fl-intier tiegħu, fir-rigward taċ-ċessjonarju bl-istess mod kif seta’ jagħmel fir-rigward taċ-ċedent fl-assenza ta’ tali trasferiment. Fil-fatt, is-surroga, li tirriżulta minn dan it-trasferiment, taċ-ċessjonarju fid-drittijiet u l-obbligi kollha taċ-ċedent fir-rigward tal-konsumatur abbażi tal-istess kuntratt ma jistax ikollha l-effett li tbiddel il-kontenut ta’ dawn id-drittijiet u obbligi u lanqas, għaldaqstant, ma jista’ jkollha effett fuq il-protezzjoni tal-konsumaturi, li għandhom ikunu jistgħu jinvokaw kontra ċ-ċessjonarju l-konsegwenzi legali kollha li jirriżultaw min-natura inġusta tal-klawżola kuntrattwali kkontestata.
37      Fit-tielet lok, l-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 93/13, moqri flimkien mal-premessa erbgħa u għoxrin tagħha, jimponi fuq l-Istati Membri l-obbligu li jiżguraw li, fl-interess tal-konsumaturi kif ukoll tal-kompetituri, ikunu jeżistu mezzi adegwati u effettivi sabiex jipprevjenu li jibqgħu jintużaw klawżoli inġusti f’kuntratti konklużi mal-konsumaturi minn bejjiegħ jew fornitur.
38      Minbarra l-għan primarju u immedjat li jikkonsisti fil-protezzjoni tal-konsumatur tal-klawżoli inġusti li jinsabu fil-kuntratti li huwa jikkonkludi ma’ bejjiegħa jew fornituri billi tiġi stabbilita mill-ġdid, fid-dritt u fil-fatt, is-sitwazzjoni li kien ikun fiha fl-assenza ta’ tali klawżoli, l-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 93/13 huwa intiż, fuq medda twila ta’ żmien, li jwaqqaf l-użu ta’ klawżoli inġusti mill-bejjiegħa jew fornituri. Fil-fatt, in-nuqqas ta’ applikazzjoni ta’ dawn il-klawżoli fir-rigward tal-konsumatur jeżerċita fuq il-bejjiegħa jew fornituri effett dissważiv fir-rigward tal-użu tagħhom (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑16 ta’ Marzu 2023, M.B. et (Effetti ta’ invalidazzjoni ta’ kuntratt), C‑6/22, punti 24 sa 26).
39      Minn dan jirriżulta li l-effett dissważiv fir-rigward tal-użu ta’ klawżoli inġusti jikkonċerna lill-bejjiegħa jew fornituri b’mod ġenerali, u mhux biss lill-bejjiegħ jew fornitur individwali li jkun oriġinarjament inkluda l-klawżola inġusta kkontestata.
40      F’dan ir-rigward, għandu jiġi enfasizzat li, fil-kuntest tad-Direttiva 93/13, l-invalidità ta’ klawżola kuntrattwali ma tiddependi la min-natura żbaljata tal-aġir tal-bejjiegħ jew tal-fornitur ikkonċernat, u lanqas mill-fatt li dan għandu jwieġeb għalih, iżda tiddependi biss min-natura oġġettivament inġusta tal-klawżola kuntrattwali kkontestata (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑22 ta’ April 2021, Profi Credit Slovakia, C‑485/19, EU:C:2021:313, punt 65).
41      Minn dan isegwi li din id-direttiva ma teskludix li l-konsegwenzi legali li jirriżultaw min-natura inġusta tal-klawżola li tinsab f’kuntratt konkluż ma’ konsumatur jistgħu jaffettwaw bejjiegħ jew fornitur differenti minn dak li kien oriġinarjament inkluda dik il-klawżola.
42      F’dan il-każ, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa jekk l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet nazzjonali rilevanti mill-qrati Ungeriżi hijiex ta’ natura li tikkomprometti l-istabbiliment mill-ġdid tas-sitwazzjoni fid-dritt u fil-fatt li fiha ż-żewġ konsumaturi kienu jsibu ruħhom fl-assenza tal-klawżola inġusta kkonċernata.
43      Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja, fil-kuntest ta’ rinviju għal deċiżjoni preliminari, għandha ġurisdizzjoni, abbażi tal-proċess tal-kawża prinċipali kif ukoll tal-osservazzjonijiet li ġew ippreżentati quddiemha, sabiex tipprovdi lill-qorti tar-rinviju b’indikazzjonijiet utli, b’mod li tkun tista’ tiddeċiedi l-kawża li għandha quddiemha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑2 ta’ Marzu 2023, PrivatBank et, C‑78/21, EU:C:2023:137, punt 71).
44      Mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li, konformement mal-Artikolu 17(1) tal-Liġi Nru CCXXXVII. tal‑2013 dwar l-Istituzzjonijiet ta’ Kreditu u l-Impriżi Finanzjarji, it-trasferiment tal-kuntratt ta’ self inkwistjoni fil-kawża prinċipali ġie suġġett għall-awtorizzazzjoni tal-Bank Nazzjonali tal-Ungerija li jaġixxi bħala awtorità ta’ sorveljanza. Din il-miżura tidher li hija, bħala prinċipju, ta’ natura li tipproteġi l-interessi tal-konsumaturi.
45      Madankollu, sabiex jiġi żgurat li l-livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumaturi previst mid-Direttiva 93/13 jiġi żgurat u, b’mod partikolari, li dan it-trasferiment ma jċaħħadx lill-konsumatur ikkonċernat mid-drittijiet li huma ggarantiti lilu skont l-Artikolu 6(1) ta’ din id-direttiva, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika, b’mod partikolari, jekk, kif isostni l-Gvern Ungeriż, il-ħruġ ta’ tali awtorizzazzjoni huwiex suġġett għal kontroll prudenzjali intiż li jiġi vverifikat li s-solvenza finanzjarja taċ-ċessjonarju ta’ dan il-kuntratt hija suffiċjenti sabiex tkopri r-riskji marbuta mal-imsemmi kuntratt.
46      Barra minn hekk, mill-kuntest ġuridiku nazzjonali deskritt mill-qorti tar-rinviju jirriżulta li ċ-ċessjonarju tal-kuntratt ta’ self inkwistjoni fil-kawża prinċipali, bħala aventi kawża, ġie ssurrogat fid-drittijiet u fl-obbligi kollha taċ-ċedent fir-rigward tad-debituri skont dan il-kuntratt ta’ self. Iż-żewġ konsumaturi għandhom għalhekk id-dritt li jinvokaw kontra ċ-ċessjonarju l-konsegwenzi ġuridiċi kollha li jirriżultaw min-natura inġusta tal-klawżola li tinsab fl-imsemmi kuntratt ta’ self, u dan taħt l-istess kundizzjonijiet li huma setgħu jagħmlu fir-rigward taċ-ċedent.
47      Fid-dawl tal-elementi preċedenti, ma jidhirx, bla ħsara għal verifika mill-qorti tar-rinviju, li, f’dan il-każ, ikun eċċessivament diffiċli jew impossibbli fil-prattika li jiġu rrimedjati l-konsegwenzi legali tal-invalidità tal-klawżola inġusta inkwistjoni fil-kawża prinċipali fil-kuntest tar-relazzjoni bejn iż-żewġ konsumaturi u ċ-ċessjonarju ta’ dan il-kuntratt ta’ self.
48      Madankollu, fil-każ li din il-qorti tasal għall-konklużjoni li d-dispożizzjonijiet applikabbli tad-dritt intern tagħha ma jippermettux li jiġi ggarantit l-istabbiliment mill-ġdid fid-dritt u fil-fatt tas-sitwazzjoni li kienet tkun dik taż-żewġ konsumaturi fl-assenza tal-klawżola inġusta kkonċernata, il-prinċipju ta’ interpretazzjoni tad-dritt nazzjonali li tkun konformi mad-dritt tal-Unjoni jeżiġi li l-qrati nazzjonali, fl-osservanza, b’mod partikolari, tal-projbizzjoni ta’ interpretazzjoni contra legem tad-dritt nazzjonali, jagħmlu dak kollu li huwa fil-kompetenza tagħhom, filwaqt li jieħdu inkunsiderazzjoni l-korp kollu tad-dritt intern u japplikaw metodi ta’ interpretazzjoni rrikonoxxuti, sabiex jiżguraw li d-direttiva tkun effettiva b’mod sħiħ u sabiex jaslu għal soluzzjoni li tkun konsistenti mal-għan imfittex minnha (sentenza tas‑27 ta’ Novembru 2025, Gryczara, C‑746/24, EU:C:2025:925, punt 60 u l-ġurisprudenza ċċitata).
49      Fin-nuqqas tal-possibbiltà li tinterpreta l-leġiżlazzjoni nazzjonali b’mod konformi mar-rekwiżiti tad-dritt tal-Unjoni, il-qorti nazzjonali inkarigata li tapplika, fil-kuntest tal-ġurisdizzjoni tagħha, id-dispożizzjonijiet ta’ dan id-dritt, għandha, bħala korp ta’ Stat Membru, l-obbligu li tiżgura l-effett sħiħ tagħhom billi jekk ikun hemm bżonn ma tapplikax, fuq inizjattiva tagħha stess, kwalunkwe dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali li tmur kontra dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni li għandha effett dirett fit-tilwima li tkun adita biha (sentenza tat‑3 ta’ Lulju  2025, Ati‑19, C‑605/23, EU:C:2025:513, punt 52 u l-ġurisprudenza ċċitata).
50      Fid-dawl tal-motivi kollha preċedenti, ir-risposta li għandha tingħata għad-domandi magħmula hija li l-Artikolu 2(ċ), l-Artikolu 6(1) u l-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 93/13 għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi li l-konsumatur li jkun ikkonkluda kuntratt ma’ istituzzjoni ta’ kreditu, sussegwentement ittrasferit lil istituzzjoni ta’ kreditu oħra, għandu jinvoka d-drittijiet li huwa jislet minn din id-direttiva biss fir-rigward taċ-ċessjonarju ta’ dan il-kuntratt, sakemm dan it-trasferiment ma jrendix impossibbli fil-prattika jew eċċessivament diffiċli l-eżerċizzju tad-drittijiet li dan il-konsumatur jislet minn din id-direttiva.
Fuq l-ispejjeż
51      Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta' kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tmien Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 2(ċ), l-Artikolu 6(1) u l-Artikolu 7(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 93/13/KEE tal‑5 ta’ April 1993 dwar klawżoli inġusti f’kuntratti mal-konsumatur,
għandhom jiġu interpretati fis-sens li:
ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi li l-konsumatur li jkun ikkonkluda kuntratt ma’ istituzzjoni ta’ kreditu, sussegwentement ittrasferit lil istituzzjoni ta’ kreditu oħra, għandu jinvoka d-drittijiet li huwa jislet minn din id-direttiva biss fir-rigward taċ-ċessjonarju ta’ dan il-kuntratt, sakemm dan it-trasferiment ma jrendix impossibbli fil-prattika jew eċċessivament diffiċli l-eżerċizzju tad-drittijiet li dan il-konsumatur jislet minn din id-direttiva.
Firem
*      Lingwa tal-kawża: l-Ungeriż.