Eagrán sealadach
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Naoú Dlísheomra)
16 Aibreán 2026 (*)
(Tarchur chun réamhrialú – Cosaint tomhaltóirí – Treoir 93/13/CEE – Téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra – Éifeachtaí an dearbhaithe go bhfuil téarma éagórach – Neamhbhailíocht an chomhaontaithe iasachta – Gníomhartha cúitimh – Tréimhse theorann le haghaidh caingne arna dtionscnamh ag an díoltóir nó ag an soláthróir – Briseadh tréimhse teorann – Prionsabal na héifeachtachta – Prionsabal na deimhneachta dlíthiúla – Prionsabal na comhréireachta – Ceart rochtana ar bhinse – Saibhriú éagórach)
I gCás C‑752/24 [Jangielak] (i),
IARRAIDH ar réamhrialú faoi
Airteagal 267 CFAE, ó Sąd Okręgowy w Warszawie (an Chúirt Réigiúnach, Vársá, an Pholainn), trí bhreith an 30 Deireadh Fómhair 2024, a fuarthas ag an gCúirt ar an dáta céanna, sna himeachtaí idir
mBank S.A.
v
KŁ,
JŁ,
tugann AN CHÚIRT (an Naoú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: M. Condinanzi, Uachtarán Dlísheomra, R. Frendo (Rapóirtéir) agus A. Kornezov, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: R. Norkus,
Cláraitheoir: A. Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn agus
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–        mBank S.A., ag A. Cudna-Wagner,
radca prawny, agus B. Miąskiewicz,
adwokat,
–        KŁ agus JŁ, ag I. Gabrysiak agus J. Kmieć,
adwokaci,
–        Rialtas na Polainne,
ag B. Majczyna, i gcáil Gníomhaire,
–        Rialtas na Portaingéile,
ag A. Pimenta agus A. Rodrigues, i gcáil Gníomhairí,
–        an Coimisiún Eorpach,
ag P. Kienapfel agus B. Sasinowska, i gcáil Gníomhairí,
tar éis cinneadh a dhéanamh, tar éis di an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breithiúnas a thabhairt gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1        Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú ar Airteagal 7(1) de Threoir 93/13/CEE ón gComhairle an 5 Aibreán 1993 maidir le téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra (IO 1993 L 95, lch. 29), chomh maith le prionsabail na héifeachtachta, na deimhneachta dlíthiúla agus an chirt chun rochtain a fháil ar bhinse.
2        Rinneadh an iarraidh in imeachtaí idir mBank S.A., institiúid baincéireachta, ar thaobh amháin, agus
KŁ agus JŁ, ar an taobh eile,
dhá thomhaltóir, maidir le haisghabháil féich a eascraíonn as neamhbhailíocht conartha iasachta morgáiste mar gheall ar théarmaí éagóracha atá ann.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais Eorpaigh
3        Foráiltear le hAirteagal 6(1) den Treoir 93/13:
‘Déanfaidh na Ballstáit foráil nach mbeidh téarmaí éagóracha a úsáidtear i gconradh arna chur i gcrích le tomhaltóir gairmí ina gceangal ar an tomhaltóir, amhail dá bhforáiltear faoina ndlí náisiúnta, agus go leanfaidh an conradh sin de bheith ina cheangal ar na páirtithe de réir na dtéarmaí sin, más féidir leis leanúint de bheith ann gan na téarmaí éagóracha.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
4        Foráiltear le hAirteagal 7(1) den Treoir sin:
‘Áiritheoidh na Ballstáit, chun leasa na dtomhaltóirí agus iomaitheoirí is trádálaithe, gurb ann do mhodhanna leordhóthanacha éifeachtacha chun cosc a chur ar úsáid leanúnach a bhaint as téarmaí éagóracha i gconarthaí arna ndéanamh le tomhaltóirí ag trádálaí.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí na Polainne
5        Foráiltear le hAirteagal 58(1) den ustawa – Kodeks cywilny (an Dlí lena mbunaítear an Cód Sibhialta) an 23 Aibreán 1964 (Dz. U. de 2024, Iontráil 1061), sa leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí (‘an Cód Sibhialta’) an méid seo a leanas:
‘Beidh gníomh dlí atá contrártha leis an dlí nó atá beartaithe chun dul timpeall ar an dlí ar neamhní, mura bhforáiltear a mhalairt le foráil ábhartha, go háirithe i gcás ina bhforáiltear léi go gcuirfear forálacha ábhartha dlí in ionad théarmaí neamhbhailí an ghnímh dlí atá i gceist.’
6        Foráiltear le hAirteagal 118 den Chód sin:
‘Mura bhforáiltear a mhalairt le foráil shonrach, is 6 bliana a bheidh sa tréimhse teorann, agus i gcás éileamh a bhaineann le híocaíochtaí tréimhsiúla, agus le héilimh a bhaineann le gníomhaíocht ghnó a shaothrú, is 3 bliana a bheidh sa tréimhse sin. Rachaidh an tréimhse theorann in éag ar an lá deireanach den bhliain féilire, áfach, mura lú ná 2 bhliain an tréimhse theorann.’
7        Foráiltear le hAirteagal 123(1) den Chód sin:
‘Brisfear an tréimhse theorann:
1.       le haon ghníomh os comhair cúirt dlí nó comhlacht eile a cheaptar chun cásanna a thriail nó chun éilimh de chineál ar leith a fhorfheidhmiú nó os comhair cúirt eadrána, a ghabhtar de láimh go díreach chun éileamh a shaothrú, a shuíomh, a shásamh nó a urrú.’
8        Faoi Airteagal 124(1) agus (2) den Chód Sibhialta:
‘1.      Le gach briseadh cuirfear tús an athuair leis an tréimhse teorann.
2.      Má bhristear an tréimhse theorann le gníomh le linn imeachtaí os comhair cúirt dlí nó comhlacht eile a cheaptar chun cásanna a thriail nó chun éilimh de chineál ar leith a fhorfheidhmiú nó os comhair cúirt eadrána, ní thosóidh an tréimhse theorann as an nua go dtí go mbeidh na himeachtaí thart.’
9        Foráiltear an méid seo a leanas in Airteagal 3851(1) agus (2) den Chód Sibhialta:
‘1.      Ní bheidh téarmaí conartha a tugadh i gcrích le tomhaltóir nár caibidlíodh ar leithligh ina gceangal ar an tomhaltóir má leagtar amach a chearta agus a oibleagáidí ar bhealach atá contrártha le prionsabail na moráltachta a bhfuil glacadh leo go forleathan agus má sháraíonn siad a leasanna go mór (téarmaí neamhdhleathacha). Ní bheidh feidhm ag an bhforáil seo maidir le téarmaí lena leagtar amach príomhoibleagáidí na bpáirtithe, lena n-áirítear praghas nó luach saothair, fad a bheidh siad i bhfoclaíocht shoiléir.
2.      I gcás nach bhfuil clásal conarthach ina cheangal ar an tomhaltóir faoi mhír 1, beidh forálacha eile de chuid an chonartha fós ina gceangal ar na bpáirtithe.’
10      Foráiltear an méid seo a leanas in Airteagal 405 den Chód sin:
‘Aon duine a fhaigheann, gan forais dhlíthiúla, buntáiste eacnamaíoch ar chostas duine eile, ceanglófar air an sochar comhchineáil sin a thabhairt ar ais agus, i gcás nach féidir é sin a dhéanamh, luach an tsochair sin a thabhairt ar ais.’
11      De réir Airteagal 410(1) agus (2) den Chód sin:
‘1.      Beidh feidhm ag forálacha na n-airteagal roimhe seo go háirithe maidir le híocaíocht míchuí.
2.      Beidh comhlíonadh neamhdhlite mura raibh an duine a thug é faoi aon oibleagáid ar chor ar bith nó mura raibh sé nó sí faoi aon oibleagáid i leith an duine ar thug sé nó sí an comhlíonadh dó, nó má tá deireadh le bunús an chomhlíonta nó mura bhfuil críoch bheartaithe an chomhlíonta bainte amach, nó más rud é go raibh an gníomh dlí ar a raibh an oibleagáid an comhlíonadh a dhéanamh bunaithe neamhbhailí agus nach bhfuil sé tagtha chun bheith bailí ó rinneadh an comhlíonadh.’
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
12      I mí Mheán Fómhair 2008, rinne KŁ agus JŁ comhaontú iasachta le mBank innéacsaithe le franc na hEilvéise (CHF), ar dá bhun a d’íoc franc na hEilvéise suim 226 000
zloty na Polainne (PLN) leo (thart ar EUR 53 000).
13      Ós rud é go raibh téarmaí éagóracha sa chomhaontú sin, d’iarr an bheirt tomhaltóirí go ndearbhófaí an comhaontú iasachta a bheith neamhbhailí, i gcomhthéacs gníomhaíocht chomhchoiteann a tugadh os comhair an Sąd Okręgowy w Łodzi (an Chúirt Réigiúnach,
Łódź, an Pholainn), le doiciméad nós imeachta a seirbheáladh ar mBank an 28 Meán Fómhair 2017. Bunaíodh comhdhéanamh an ghrúpa a ndeachaigh KŁ agus JŁ isteach ann le hordú ón Sąd Okręgowy w Łodz (an Chúirt Réigiúnach,
Łódź) an 13 Márta 2018.
14      An 13 Nollaig 2021, thug mBank caingean os comhair an Sąd Okręgowy w Warszawie (an Chúirt Réigiúnach, Vársá, an Pholainn), arb í an chúirt a rinne an tarchur í. Iarrann sí, i gcás ina ndearbhaítear go bhfuil an comhaontú iasachta neamhbhailí ag deireadh na gníomhaíochta
comhchoitinne, go n‑ordófaí do na tomhaltóirí príomhshuim na hiasachta, mar aon le hús mainneachtana ar an ráta reachtúil, a aisíoc léi,
faoi
Airteagal 405 den Chód Sibhialta, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 410(1) de.
15      Áitíonn KŁ agus JŁ gur cheart diúltú don chaingean, ag áitiú, go háirithe, go bhfuil urchosc ama ar mhaíomh mBank. Tugann siad dá n-aire go n-iarrann mBank ordú lena gceanglaítear orthu an t-éileamh sin a íoc i gcás ina ndearbhaítear go bhfuil an comhaontú creidmheasa neamhbhailí i gcomhthéacs na gníomhaíochta comhchoitinne, agus, dá bhrí sin, nach ndéanann sé a éileamh a dhearbhú go díreach os comhair na cúirte a éisteann an t-ábhar. Mar thoradh air sin, níl sé d’éifeacht ag caingean Bank an tréimhse theorann dá éileamh a bhriseadh de réir bhrí Airteagal 123(1) den Chód Sibhialta.
16      Tugann an chúirt a rinne an tarchur dá haire nach bhfuil amhras ann faoi éileamh mBank a bheith ann, ann féin, ach, chun an díospóid sna príomhimeachtaí a réiteach, gur gá a chinneadh ar cuireadh isteach go héifeachtach ar an tréimhse theorann don éileamh sin le caingean tionscanta mBank le haghaidh aisig.
17      I ndáil leis sin, míníonn an chúirt a rinne an tarchur, de réir chásdlí an Sąd Najwyższy (an Chúirt Uachtarach, an Pholainn), go dtosaíonn an tréimhse theorann trí bliana do dhíoltóir nó do sholáthróir ar an dáta a chonspóideann an tomhaltóir den chéad uair, os comhair an díoltóra nó an tsoláthróra sin, cineál ceangailteach na dtéarmaí conarthacha. Sa chás seo, is é sin an dáta a d’eisigh Sąd Okręgowy w Łodzi (an Chúirt Réigiúnach,
Łódź) an t‑ordú lena gcinntear comhdhéanamh an ghrúpa sa ghníomh comhchoiteann i gcoinne mBank, eadhon an 13 Márta 2018.
18      Dá bhrí sin, más féidir caingean le haghaidh aiseag mBank an 13 Nollaig 2021 a mheas mar fhoras chun an tréimhse theorann a bhriseadh de réir bhrí Airteagal 123(1)(1) den Chód Sibhialta, ní bheadh urchosc ama ar éileamh mBank de réir bhrí Airteagal 118 den Chód Sibhialta. Os a choinne sin, más rud é, mar a áitíonn KŁ agus JŁ, nár chuir tionscnamh na caingne sin isteach go bailí ar an tréimhse theorann, bheadh urchosc ama anois ar mhaíomh mBank.
19      Tugann an chúirt a rinne an tarchur dá haire, i gcomhthéacs na n‑imeachtaí comhchoiteanna, go n‑áitíonn mBank nach bhfuil aon téarmaí éagóracha sa chomhaontú iasachta atá i gceist, agus mar thoradh air sin gur cheart an chaingean lena bhféachtar lena dhearbhú go bhfuil sé neamhbhailí a dhíbhe. Mar sin féin, sa chás sna príomhimeachtaí, iarrann mBank ordú lena gceanglaítear ar na tomhaltóirí caipiteal na hiasachta a aisíoc, mar aon le hús mainneachtana, i gcás ina ndearbhaítear go bhfuil an comhaontú sin neamhbhailí, agus é ar eolas go gcinnfear an cheist sin i gcomhthéacs na gníomhaíochta
comhchoitinne a bhfuil na tomhaltóirí sin ina bpáirtithe inti.
20      Sna himthosca sin, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur an gcuirtear cosc le hAirteagal 7(1) de Threoir 93/13 ar chaingean an bhainc le haghaidh aiseag an tréimhse theorann d’éileamh an bhainc a bhriseadh.
21      Tugann sí faoi deara, ar thaobh amháin, go n‑eascraíonn éiginnteacht don tomhaltóir as an éileamh sin, a bhfuil sé d’oibleagáid air é féin a chosaint ina choinne, agus leas aige glacadh leis agus príomhshuim na hiasachta a aisíoc gan mhoill, ionas nach n‑ordófar dó ús agus costais a íoc i gcás ina ndéanfaí an t‑iarratas ar dhearbhú go bhfuil an comhaontú creidmheasa neamhbhailí a dhíbhe sa ghníomhaíocht chomhchoiteann.
22      Ar an taobh eile, má mheasann an chúirt a rinne an tarchur go bhfuil údar le hiompar mBank mar gheall ar an ngá atá ann cur isteach ar an tréimhse theorann dá éileamh sular tugadh an ghníomhaíocht chomhchoiteann i gcrích, ós rud é gur thosaigh an tréimhse sin an 13 Márta 2018. Ní féidir an fhéidearthacht a bhaint den díoltóir nó den soláthróir sin a éileamh a dhearbhú go héifeachtach agus, mar thoradh air sin, a cheart rochtana ar bhinse a bhaint de. De réir na cúirte a rinne an tarchur, d’fhéadfadh srian suntasach den sórt sin ar chearta nós imeachta an díoltóra nó an tsoláthróra atá i gceist dul thar chuspóir na cosanta tomhaltóirí agus, dá bhrí sin, prionsabal na comhréireachta a shárú.
23      Ina theannta sin, ceanglaítear le prionsabal na deimhneachta dlíthiúla léiriú aonfhoirmeach ar Airteagal 123(1)(1) den Chód Sibhialta i ngach cás, sa chaoi go mbristear an tréimhse theorann, in aon chás, le hiarratas ar chomhlíonadh oibleagáide a chur isteach.
24      Sna himthosca sin, chinn an Sąd Okręgowy w Warszawie (an Chúirt Réigiúnach,
Vársá) bac a chur ar na himeachtaí agus an cheist seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘An bhfuil Airteagal 7(1) de Threoir [93/93] ón gComhairle agus prionsabail na héifeachtachta, na cóibhéise, na comhréireachta, na deimhneachta dlíthiúla agus an na rochtana ar an gceartas, le léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leo ar léiriú breithiúnach ar reachtaíocht náisiúnta ar dá réir a chuirtear isteach ar an tréimhse teorann le haghaidh éileamh de chuid trádálaí go n‑aisíocfadh tomhaltóir na suimeanna arna n‑íoc go héagórach de réir conradh ar cuireadh ar neamhní toisc téarmaí éagóracha a bheith ann trí changean le haghaidh íocaíochta arna tabhairt ag an mbanc sula gcuirtear clabhsúr críochnaitheach ar chaingean le haghaidh neamhniú an chomhaontaithe creidmheasa arna tabhairt níos luaithe ag an tomhaltóir?’
Breithniú ar na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
Inghlacthacht
25      Áitíonn KŁ agus JŁ, chomh maith le Rialtas na Polainne, murab ionann agus an méid a luaitear san ordú tarchuir, de réir an chásdlí náisiúnta, gur thosaigh an tréimhse theorann d’éileamh mBank ar an dáta a seirbheáladh an t-iarratas ar dhearbhú an chomhaontaithe iasachta a bheith neamhbhailí i gcomhthéacs na gníomhaíochta comhchoitinne ar mBank, eadhon an 28 Meán Fómhair 2017. Dá bhrí sin, bhí urchosc ama cheana féin ar an éileamh is ábhar don díospóid sna príomhimeachtaí nuair a taisceadh éileamh an bhainc sin ar aisíocaíocht, agus mar thoradh air sin tá an cheist a tarchuireadh hipitéiseach agus, dá bhrí sin, do-ghlactha.
26      I ndáil leis sin, is leor a thabhairt faoi deara, de réir cásdlí socair, nach mór don Chúirt, agus dlínse á roinnt idir Cúirteanna an Aontais Eorpaigh agus na cúirteanna náisiúnta, comhthéacs fíorasach agus dlíthiúil na gceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú, mar a leagtar amach san ordú tarchuir iad, a chur san áireamh, rud a chiallaíonn nach féidir tarchur chun réamhrialú a scrúdú i bhfianaise léiriú an dlí náisiúnta ar a bhfuil rialtas Ballstáit nó páirtí sna príomhimeachtaí ag brath (breithiúnas an 21 Nollaig 2021,
Trapeza Peiraios,
C‑243/20, EU:C:2021:1045, mír 53 agus an cásdlí dá dtagraítear).
27      Sa chás seo, is léir ón ordú tarchuir go measann an chúirt a rinne an tarchur, faoi na rialacha náisiúnta, go ritheann an tréimhse theorann d’éileamh mBank ón dáta a eisíodh, i gcomhthéacs an ghnímh chomhchoitinn, an t‑ordú lena mbunaítear comhdhéanamh an ghrúpa a ndeachaigh KŁ agus JŁ isteach ann, eadhon an 13 Márta 2018, agus, dá bhrí sin, nach raibh urchosc ama fós ar éileamh mBank ar an dáta a thaisc mBank a chaingean le haghaidh aisig, eadhon an 13 Nollaig 2021.
28      Sna himthosca sin, níl an cheist a tharchuirtear hipitéiseach agus, dá bhrí sin, tá sí inghlactha.
Substaint
29      Lena ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá Airteagal 7(1) de Threoir 93/13 agus prionsabal na
héifeachtachta, ag féachaint don cheart chun rochtain a fháil ar bhinse agus do phrionsabail na comhréireachta agus na deimhneachta dlíthiúla, a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leo ar léiriú breithiúnach ar fhoráil den dlí náisiúnta faoina gcuireann tionscnamh caingne ag díoltóir nó ag soláthróir chun na seirbhísí a sholáthraítear i ndáil le comhaontú creidmheasa a aiseag, atá ina ábhar d’imeachtaí ar leithligh arna dtionscnamh ag an tomhaltóir lena n‑iarrtar an comhaontú sin a neamhbhailíochtú mar gheall ar théarmaí éagóracha atá ann, isteach ar an tréimhse theorann don díoltóir nó don soláthróir sin, sula dtugtar na himeachtaí sin i gcrích go críochnaitheach.
30      Sonraíonn an chúirt sin, ar thaobh amháin, go rachadh an tréimhse theorann 3 bliana do cheart mBank brath ar éifeachtaí aisíoca neamhbhailíochtaithe an chomhaontaithe iasachta, mar thoradh ar neamhghníomhaíocht mBank, in éag sular tugadh an cinneadh maidir leis an iarratas ar neamhbhailíochtú an chomhaontaithe sin, arna thionscnamh ag na tomhaltóirí. Ar an taobh eile, cuireann caingean le haghaidh aiseag mBank oibleagáid ar na tomhaltóirí iad féin a chosaint, cé go n‑áitíonn mBank, i gcomhthéacs na n‑imeachtaí neamhbhailíochta sin, atá fós ar feitheamh, go bhfuil an conradh sin bailí.
31      I ndáil leis sin, ba cheart a mheabhrú, ar dtús, go gceanglaítear le hAirteagal 7(1) de Threoir 93/13 ar na Ballstáit a áirithiú, ina gcórais dlí náisiúnta, go bhfuil modhanna leordhóthanacha agus éifeachtacha ann chun cosc a chur ar úsáid leanúnach téarmaí éagóracha i gconarthaí arna dtabhairt i gcrích le tomhaltóirí ag díoltóirí nó ag soláthróirí.
32      Ina dhiaidh sin, de réir cásdlí socair, ní mór téarma conarthach a mheastar a bheith éagórach a mheas,
, i bprionsabal, mar théarma nárbh ann dó riamh, agus mar thoradh air sin nach féidir aon éifeacht a bheith aige ar an tomhaltóir. Dá bhrí sin, ní mór é a bheith d’éifeacht ag dearbhú breithiúnach go bhfuil téarma den sórt sin éagórach, i bprionsabal, an tomhaltóir a chur ar ais sa staid dhlíthiúil agus fhíorasach ina mbeadh sé mura mbeadh an téarma sin ann, inter alia, trí cheart a bhunú chun aisíoc a dhéanamh ar shochair a fuair an díoltóir nó an soláthróir go míchuí, chun aimhleasa an tomhaltóra, ar bhonn an téarma éagóraigh sin (breithiúnas an 15 Meitheamh 2023,
Bank M. (Iarmhairtí neamhniú an chonartha),
C‑520/21, EU:C:2023:478, mír 65 agus an cásdlí dá dtagraítear). Is amhlaidh atá i gcás ina n‑eascraíonn ní hamháin neamhniú na dtéarmaí sin as cineál éagórach téarma amháin nó níos mó i gconradh arna thabhairt i gcrích idir tomhaltóir agus díoltóir nó soláthróir, ach neamhbhailíocht an chonartha ina iomláine freisin (féach, chuige sin, breithiúnas an 15 Meitheamh 2023,
Bank M. (Iarmhairtí neamhniú an chonartha),
C‑520/21, EU:C:2023:478, mír 66 agus an cásdlí dá dtagraítear).
33      Ní mór an cuspóir sin maidir leis an tomhaltóir a chur ar ais sa staid dhlíthiúil agus fhíorasach ina mbeadh sé mura mbeadh an téarma sin ann a shaothrú i gcomhréir le prionsabal na comhréireachta, ar prionsabal ginearálta de dhlí an Aontais é, lena gceanglaítear ar reachtaíocht náisiúnta lena gcuirtear an dlí sin chun feidhme gan dul thar a bhfuil riachtanach chun an cuspóir atá á shaothrú a bhaint amach (breithiúnas an 23 Samhain 2023,
Provident Polska,
C‑321/22, EU:C:2023:911, mír 85 agus an cásdlí dá dtagraítear).
34      Shárófaí prionsabal na comhréireachta dá ndéanfaí restitutio in integrum a eisiamh i leith an díoltóra nó an tsoláthróra. Dá bhrí sin, ní mór gur oibleagáid fhrithpháirteach í an oibleagáid aisíoc a dhéanamh, tar éis neamhbhailíochtú chonartha iasachta ina bhfuil téarmaí éagóracha, ní fhéadfaidh an banc, áfach, cúiteamh a iarraidh ar an tomhaltóir a théann thar aisíocaíocht an chaipitil a íocadh i leith chomhlíonadh an chonartha sin agus íocaíocht úis mainneachtana ar an ráta reachtúil ó dháta an fhógra fhoirmiúil (féach, chuige sin, breithiúnas an 7 Nollaig 2023,
mBank (Dearbhú tomhaltóra),
C‑140/22, EU:C:2023:965, mír 62 agus an cásdlí dá dtagraítear).
35      Ina theannta sin, leis an éifeacht aisig a ghabhann le comhaontú iasachta ina bhfuil téarmaí éagóracha a neamhbhailíochtú, rud a thugann údar freisin le caingean an bhainc chun aiseag a dhéanamh, is féidir a áirithiú nach mbeidh saibhriú éagórach an tomhaltóra mar thoradh ar chosaint na gceart a ráthaítear le dlíchóras an Aontais (féach, de réir analaí, breithiúnas an 13 Iúil 2006,
Manfredi agus páirtithe eile,
C‑295/04 go C‑298/04, EU:C:2006:461, mír 94).
36      Ar deireadh, ba cheart a mheabhrú, i gcomhréir leis an gcásdlí, go dtugtar le tuiscint le prionsabal chomhionannas na n‑arm, ar atoradh é ar choincheap na trialach córa agus arb é is aidhm dó cothromaíocht a áirithiú idir na páirtithe sna himeachtaí, nach mór deis réasúnach a thabhairt do gach páirtí a chás a chur i láthair faoi choinníollacha nach gcuireann faoi mhíbhuntáiste suntasach é i leith a fhreasúra (breithiúnas an 28 Iúil 2016,
Ordre des barreaux francophones et germanophone agus páirtithe eile,
C‑543/14, EU:C:2016:605, mír 40 agus an cásdlí dá dtagraítear), lena n‑áirítear, sa chás seo, trí chaingean le haghaidh aiseag a thionscnamh ag díoltóir nó ag soláthróir atá ar leithligh ó imeachtaí comhthreomhara a bhaineann le neamhbhailíocht comhaontaithe iasachta ina bhfuil téarmaí éagóracha, lena bhféachtar leis an tréimhse theorann dá éileamh a bhriseadh.
37      Ní hamháin go gcuireann éileamh den sórt sin isteach, i bprionsabal, ar fheidhmiú a gceart chun aiseag buntáistí a fuair an díoltóir nó an soláthróir sin go mícheart ar bhonn téarmaí éagóracha ag tomhaltóirí, ach cuidíonn sé freisin leis an staid dhlíthiúil agus fhíorasach a bheadh ag na tomhaltóirí sin in éagmais na dtéarmaí sin a athbhunú.
38      Thairis sin, de réir chásdlí socair na Cúirte, is é is aidhm do phrionsabal na deimhneachta dlíthiúla, dá dtagraíonn an chúirt a rinne an tarchur freisin, intuarthacht cásanna agus caidreamh dlíthiúil a áirithiú (breithiúnas an 16 Deireadh Fómhair 2019,
Agrárminiszter,
C‑490/18, EU:C:2019:863, mír 35 agus an cásdlí dá dtagraítear). Dá bhrí sin, ní chuirtear cosc leis an bprionsabal sin ar riail dlí náisiúnta, amhail Airteagal 123(1)(1) den Chód Sibhialta, ar dá réir a bhristear, in aon chás, an tréimhse theorann don cheart chun comhlíonadh oibleagáide le héileamh ar chomhlíonadh.
39      É sin ráite, tugann an chúirt a rinne an tarchur dá haire, i gcás ina gcuirtear isteach ar an tréimhse theorann d’éileamh an díoltóra nó an tsoláthróra trí chaingean ar leith le haghaidh aiseag a thionscnamh ag an díoltóir nó ag an soláthróir sin roimh thabhairt i gcrích cinntitheach na n-imeachtaí maidir leis an iarratas ar dhearbhú neamhbhailíochta, arna dtionscnamh níos luaithe ag na tomhaltóirí os comhair cúirt eile, go mbeadh sé d’oibleagáid ar na tomhaltóirí cosaint a thaisceadh agus, mura n-éiríonn leo sna himeachtaí, ús mainneachtana agus costais a íoc sna himeachtaí arna dtionscnamh ag an díoltóir nó ag an soláthróir sin.
40      Maidir leis an tréimhse theorann is infheidhme maidir le héileamh an díoltóra nó an tsoláthróra ar aiseag, ba cheart a thabhairt faoi deara, i gcomhréir le cásdlí socair, in éagmais reachtaíocht shonrach de chuid an Aontais ar an ábhar sin, gur faoi dhlíchóras intíre na mBallstát atá na rialacha mionsonraithe maidir le cosaint tomhaltóirí a chur chun feidhme dá bhforáiltear le Treoir 93/13 de bhua phrionsabal a neamhspleáchais nós imeachta. Mar sin féin, ní fhéadfaidh na rialacha sin a bheith níos lú fabhair ná na rialacha lena rialaítear caingne intíre comhchosúla (prionsabal na coibhéise), ná ní fhéadfar iad a leagan amach ar bhealach a fhágfaidh go mbeidh sé dodhéanta nó ródheacair na cearta a thugtar le dlí an Aontais a fheidhmiú (prionsabal na héifeachtachta) (breithiúnas an 14 Nollaig 2023,
Getin Noble Bank (Tréimhse teorann le haghaidh gníomhartha cúitimh),
C‑28/22, EU:C:2023:992, mír 60 agus an cásdlí dá dtagraítear).
41      I ndáil leis sin, chinn an Chúirt cheana féin go bhféadfadh sé a bheith d’éifeacht ag socruithe nós imeachta as a n‑eascraíonn costais ró-ard don tomhaltóir é a dhíspreagadh óna chearta a chosaint i gceart os comhair na cúirte ar thug an díoltóir nó an soláthróir imeachtaí os a comhair (féach, chuige sin, breithiúnas an 7 Aibreán 2022,
Caixabank,
C‑385/20, EU:C:2022:278, mír 54).
42      Dá bhrí sin, is faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé an dlí náisiúnta a chur i bhfeidhm, a mhéid is féidir, lena n-áirítear rialacha nós imeachta lena gceadaítear, i gcás inarb iomchuí, bac a chur ar na himeachtaí a bhaineann le caingean an díoltóra nó an tsoláthróra le haghaidh aiseag go dtí go ndéanfaidh na tomhaltóirí réiteach críochnaitheach na n-imeachtaí a bhaineann leis an iarratas ar an gcomhaontú iasachta a dhearbhú a bheith neamhbhailí níos luaithe, ionas nach mbainfidh na hiarmhairtí a eascraíonn, faoin dlí sin, as briseadh na tréimhse teorann dá éileamh sula ndearbhaítear an comhaontú iasachta a bheith neamhbhailí mar gheall ar na téarmaí éagóracha atá ann an bonn de chuspóir Threoir 93/13 ardleibhéal cosanta do thomhaltóirí a áirithiú. Ní mór don chúirt sin a áirithiú freisin nach bhfuil na costais a thabhaítear sa chaingean le haghaidh aiseag arna tionscnamh ag an mbanc roimh neamhbhailíochtú an chonartha, agus nach mór do na tomhaltóirí a íoc mura n-éiríonn leo sa chaingean sin, díréireach ard ionas go ndíspreagtar tomhaltóirí óna gcearta a dhearbhú faoin Treoir sin.
43      Maidir leis an bhfíoras, mar a chuir an chúirt a rinne an tarchur in iúl, go mbeadh sé d’oibleagáid ar an tomhaltóir, dá bhrí sin, cosaint a thaisceadh sna himeachtaí a bhaineann leis an gcaingean le haghaidh aiseag arna tionscnamh ag an díoltóir nó ag an soláthróir, ba cheart a thabhairt faoi deara nach bhfuil an fíoras sin amháin, atá beartaithe, thairis sin, chun prionsabal na sáraíochta a áirithiú, de chineál a fhágann go bhfuil sé dodhéanta nó ródheacair i gcleachtas na cearta a thugtar don tomhaltóir le dlíchóras an Aontais a fheidhmiú.
44      I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, is é an freagra ar an gceist a tharchuirtear ná nach mór Airteagal 7(1) de Threoir 93/13 agus prionsabal na héifeachtachta, ag féachaint don cheart chun rochtain a fháil ar bhinse agus do phrionsabail na comhréireachta agus na deimhneachta dlíthiúla, a léiriú sa chaoi nach gcuirtear cosc leo, i bprionsabal, ar léiriú breithiúnach ar fhoráil den dlí náisiúnta faoina ndéanann díoltóir nó soláthróir caingean a thionscnamh chun na seirbhísí a sholáthraítear i ndáil le comhaontú creidmheasa a aiseag, atá ina ábhar d’imeachtaí ar leithligh arna dtionscnamh ag an tomhaltóir ag iarraidh an comhaontú sin a neamhbhailiú mar gheall ar théarmaí éagóracha a bheith ann, cur isteach ar an tréimhse theorann don díoltóir nó don soláthróir sin, sula dtabharfar na himeachtaí sin i gcrích go cinntitheach, ar choinníoll go ndéanfaidh an chúirt náisiúnta, agus a dlí náisiúnta iomlán á chur san áireamh aici, na bearta uile is gá chun a áirithiú nach mbeidh feidhmiú na gceart a dhíorthaíonn an tomhaltóir ó Threoir 93/13 ródheacair nó dodhéanta.
Costais
45      Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte Breithiúnais, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Naoú Dlísheomra) mar seo a leanas:
Maidir le hAirteagal 7(1) de Threoir 93/13/CEE ón gComhairle an 5 Aibreán 1993 maidir le téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra agus prionsabal na héifeachtachta, ag féachaint don cheart rochtana ar bhinse agus do phrionsabail na comhréireachta agus na deimhneachta dlíthiúla,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ní chuirtear cosc leo, i bprionsabal, ar léiriú breithiúnach ar fhoráil den dlí náisiúnta faoina gcuireann tionscnamh caingne ag díoltóir nó ag soláthróir chun na seirbhísí arna soláthar i ndáil le comhaontú creidmheasa a aiseag, atá ina ábhar d’imeachtaí ar leithligh arna dtionscnamh ag an tomhaltóir ag iarraidh an comhaontú sin a neamhbhailíochtú mar gheall ar théarmaí éagóracha a bheith ann, isteach ar an tréimhse theorann d’éileamh an díoltóra nó an tsoláthróra sin, sula dtabharfar na himeachtaí sin i gcrích go cinntitheach, ar choinníoll go ndéanfaidh an chúirt náisiúnta, agus a dlí náisiúnta ina iomláine á chur san áireamh aici, na bearta uile is gá chun a áirithiú nach mbeidh feidhmiú na gceart a dhíorthaíonn an tomhaltóir ó Threoir 93/13 ródheacair nó dodhéanta.
Sínithe
*      Teanga an cháis: an Pholainnis.
i      Is ainm dlítheanach é ainm an cháis seo. Ní ag tagairt d’fhíorainm páirtí ar bith sna himeachtaí atá sé.