62019CC0379
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
BOBEK
ippreżentati fl‑4 ta’ Marzu 2021 (
1
)
Kawża C‑379/19
DNA‑ Serviciul Teritorial Oradea
vs
KI,
LJ,
IG,
JH
(Talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mit-Tribunalul Bihor (il-Qorti Reġjonali ta’ Bihor, ir‑Rumanija))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2006/928/KE dwar it-twaqqif ta’ Mekkaniżmu għall-Kooperazzjoni u l-Verifika (MKV) – Effetti ġuridiċi tal-MKV u tar-rapporti stabbiliti mill-Kummissjoni abbażi tiegħu – Proċeduri kriminali relatati mal-korruzzjoni – Deċiżjonijiet ta’ qorti kostituzzjonali dwar l-esklużjoni ta’ provi miksuba minn jew f’kollaborazzjoni mas-servizzi ta’ ġbir ta’ informazzjoni – Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea – Indipendenza ġudizzjarja – It-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE – Supremazija tad-dritt tal-Unjoni – Proċeduri dixxiplinari kontra l-imħallfin”
I. Introduzzjoni
1.
Id-deċiżjonijiet ta’ qorti kostituzzjonali nazzjonali, li jiddikjaraw bħala antikostituzzjonali l-parteċipazzjoni ta’ servizzi ta’ ġbir ta’ informazzjoni nazzjonali fit-twettiq ta’ miżuri tekniċi ta’ sorveljanza għall-għanijiet ta’ atti ta’ investigazzjoni kriminali, u li jinsistu fuq l-esklużjoni ta’ tali provi minn proċeduri kriminali, huma kompatibbli mad-dritt tal-Unjoni Ewropea?
2.
Din hija, essenzjalment id-domanda inkwistjoni f’din il-kawża. Madankollu, din il-kawża tqajjem ukoll numru ta’ kwistjonijiet oħra li kelli l-privileġġ nittratta fil-konklużjonijiet preċedenti tiegħi, notevolment fil-kawża Asociaţia Forumul Judecătorilor din România et (
2
), kif ukoll f’konklużjonijiet paralleli għal dawn, b’mod partikolari fil-kawża Euro Box Promotion et (
3
). Sejjer għalhekk nieħu bħala bażi l-analiżi tiegħi li wettaqt diġà fihom għall-għanijiet ta’ din il-kawża.
II. Il-kuntest ġuridiku
A.
Id-dritt tal-Unjoni
1. Id-dritt primarju
3.
Id-dispożizzjonijiet rilevanti tad-dritt tal-Unjoni tat-Trattat dwar l-adeżjoni tar-Repubblika tal-Bulgarija u tar-Rumanija mal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem it-“Trattat tal-Adeżjoni”) (
4
), kif ukoll tal-Att dwar il-kundizzjonijiet tal-adeżjoni tar-Repubblika tal-Bulgarija u tar-Rumanija (iktar ’il quddiem l-“Att tal-Adeżjoni”) (
5
) ġew riprodotti fil-punti 5 sa 8 tal-konklużjonijiet fil-kawża AFJR.
2. Id-dritt sekondarju
4.
Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2006/928/KE tat‑13 ta’ Diċembru 2006 dwar it-twaqqif ta’ mekkaniżmu għall-kooperazzjoni u l-verfika tal-progress fir-Rumanija sabiex jiġu indirizzati punti ta’ riferiment speċifiċi fl-oqsma tar-riforma ġudizzjarja u tal-ġlieda kontra l-korruzzjoni (iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni MKV”) (
6
) ġiet adottata, skont il-premessa 5 tagħha, fuq il-bażi tal-Artikoli 37 u 38 tal-Att tal-Adeżjoni.
5.
Skont il-premessa 6 tad-Deċiżjoni MKV, “[i]l-kwistjonijiet li għad fadal fil-kontabilità u l-effiċjenza tas-sistema ġudizzjarja u l-entitajiet ta’ l-infurzar jiġġustifikaw it-twaqqif ta’ mekkaniżmu għal kooperazzjoni u verifika tal-progress tar-Rumanija sabiex jiġu indirizzati punti ta’ riferiment speċifiċi fl-oqsma tar-riforma ġudizzjarja u tal-ġlieda kontra l-korruzzjoni”.
6.
L-Artikolu 1 tad-Deċiżjoni MKV jistabbilixxi li r-Rumanija għandha tirrapporta lill-Kummissjoni Ewropea kull sena dwar il-progress magħmul fl-indirizzar tal-punti ta’ riferiment kollha pprovduti fl-anness ta’ din id-deċiżjoni. Skont l-Artikolu 2, il-Kummissjoni għandha tikkomunika lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill il-kummenti u r-riżultati tagħha dwar ir-rapport tar-Rumanija għall-ewwel darba f’Ġunju 2007, u wara, kif u meta jkun meħtieġ u mill-inqas kull sitt xhur. L-Artikolu 3 jipprevedi li d-Deċiżjoni MKV “għandha tidħol fis-seħħ soġġetta biss għal u fid-data tad-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta’ Adeżjoni”. Skont l-Artikolu 4, id-Deċiżjoni MKV hija indirizzata lill-Istati Membri kollha.
7.
L-Anness tad-Deċiżjoni MKV jinkludi l-“[p]unti ta’ riferiment li għandhom jiġu indirizzati mir-Rumanija, imsemmija f’Artikolu 1”. L-ewwel, it-tielet u r-raba’ punti ta’ riferiment stabbiliti hawn huma, rispettivament: sabiex “[t]assigura proċess ġudizzjarju aktar trasparenti u effiċjenti partikolarment billi jiġu mtejba l-kapaċità u l-kontabilità tal-Kunsill Superjuri tal-Maġistratura. […]”; “[t]ibni fuq il-progress li diġà sar, tkompli tagħmel investigazzjonijiet professjonali u mhux partiġjani dwar allegazzjonijiet ta’ korruzzjoni ta’ livell għoli”; u sabiex “[t]ieħu aktar miżuri sabiex timpedixxi u tiġġieled il-korruzzjoni, b’mod partikolari fi ħdan il-gvern lokali”.
B.
Id-dritt Rumen
1. Il-Kodiċi ta’ Proċedura Kriminali
8.
Skont l-Artikolu 102(2) tal-Legea Nru 135/2010 privind Codul de procedură penalală (il-Liġi Nru 135/2010 li tistabbilixxi l-Kodiċi ta’ Proċedura Kriminali, iktar ’il quddiem il-“Kodiċi ta’ Proċedura Kriminali”), “provi miksuba illegalment ma jistgħux jintużaw fi proċeduri kriminali.” Skont il-punt 3 tal-istess dispożizzjoni “in-nullità tal-att li permezz tiegħu ġie ordnat jew approvat it-teħid tal-provi jew li permezz tiegħu ttieħdu dawn il-provi għandu jġib l-esklużjoni ta’ dawn il-provi.”
9.
L-Artikolu 142(1) tal-Kodiċi ta’ Proċedura Kriminali, fil-verżjoni tiegħu li tippreċedi d-Deċiżjoni Nru 51 tal-Curtea Constituțională (il-Qorti Kostituzzjonali, ir-Rumanija) (iktar ’il quddiem il-“Qorti Kostituzzjonali”) tas‑16 ta’ Frar 2016 (iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni Nru 51/2016”), intitolat “l-infurzar tal-mandat ta’ sorveljanza teknika”, ippreveda li “l-prosekutur għandu jwettaq is-sorveljanza teknika jew jista’ jordna li din titwettaq mill-organu tal-investigazzjoni kriminali, minn uffiċjali speċjalizzati tal-pulizija, jew minn organi tal-Istat speċjalizzati oħra.”
10.
L-Artikolu 142(1) tal-Kodiċi ta’ Proċedura Kriminali, fil-verżjoni tiegħu wara d-Deċiżjoni Nru 51/2016 tal-Qorti Kostituzzjonali, kif emendata mid-Digriet ta’ Emerġenza Nru 6/2016, jistabbilixxi li “l-prosekutur għandu jwettaq is-sorveljanza teknika jew jista’ jordna li din titwettaq mill-organu ta’ investigazzjoni kriminali jew minn uffiċjali speċjalizzati tal-pulizija”.
11.
L-Artikolu 281 tal-Kodiċi ta’ Proċedura Kriminali, intitolat “Nullitajiet assoluti”, jipprevedi li:
“1.   Il-ksur ta’ dispożizzjonijiet li jikkonċernaw is-segwenti għandu dejjem iġib in-nullità:
[…]
(b)
il-ġurisdizzjoni ratione materiae u ratione personae tal-qrati, fejn is-sentenza ngħatat minn qorti ta’ grad iktar inferjuri mill-qorti li legalment għandha l-ġurisdizzjoni;
[…]
2.   In-nullità assoluta tista’ tiġi kkonstatata ex officio jew fuq talba.
3.   Il-ksur tad-dispożizzjonijiet ġuridiċi stabbiliti fil-punti (a) sa (d) tal-punt 1 jista’ jiġi invokat fi kwalunkwe stadju tal-proċeduri.
[…]”.
2. Il-Liġi Nru 303/2004
12.
Skont l-Artikolu 99(ș) tal-Legea Nru 303/2004 privind statutul judecătorilor și procurorilor (il-Liġi Nru 303/2004 dwar ir-Regoli li Jirregolaw lill-Imħallfin u lill-Prosekuturi, iktar ’il quddiem il-“Liġi Nru 303/2004”) (
7
), in-“nuqqas ta’ osservanza tad-deċiżjonijiet tal-[Qorti Kostituzzjonali] […]” jikkostitwixxi ksur dixxiplinari.
III. Il-fatti, il-proċeduri nazzjonali u d-domandi preliminari
13.
Fit‑22 ta’ Awwissu 2016, id-Direcția Națională Anticorupție – Serviciul Teritorial Oradea (id-Direttorat Nazzjonali Kontra l-Korruzzjoni – Dipartiment Reġjonali ta’ Oradea, ir-Rumanija; iktar ’il quddiem il-“Prosekutur”) ressaq proċeduri kriminali kontra erba’ persuni, il-konvenuti fil-kawża prinċipali. Il-konvenuti ġew akkużati b’reati ta’ korruzzjoni.
14.
Fl-istadju tas-smigħ preliminari, l-ewwel u t-tieni konvenut talbu lill-maġistrat inkwirenti, inter alia, sabiex jeskludi, skont id-Deċiżjoni Nru 51/2016 tal-Qorti Kostituzzjonali, il-provi miksuba minn rapporti ta’ reġistrazzjonijiet ta’ wiretaps mill-ġabra ta’ provi invokati peress li tali prova kienet, fil-fehma tagħhom, illegali.
15.
Permezz ta’ digriet tas‑27 ta’ Jannar 2017, il-maġistrat inkwirenti tat-Tribunalul Bihor (il-Qorti Reġjonali ta’ Bihor, ir-Rumanija) ċaħad din it-talba. Il-maġistrat ikkonstata li l-provi kienu nkisbu skont il-liġi. Huwa ordna li l-kawża għandha tipproċedi għas-smigħ. Huwa ddikjara li d-Deċiżjoni Nru 51/2016 ma kinitx applikabbli għall-kawża, peress li dik id-deċiżjoni kellha effett ġuridiku biss għall-futur.
16.
L-appell ippreżentat mill-konvenuti mid-digriet tas‑27 ta’ Jannar 2017 ġie miċħud fl‑10 ta’ Mejju 2017 mill-Curtea de Apel Oradea (il-Qorti tal-Appell ta’ Oradea, ir-Rumanija). Din il-qorti kkonstatat li d-Deċiżjoni Nru 51/2016 ma kinitx applikabbli għal miżuri ta’ sorveljanza teknika ordnati matul il-proċeduri inkwistjoni, peress li dik id-deċiżjoni kienet ippubblikata fil-Monitorul Oficial (il-Ġurnal Uffiċjali) wara li l-provi kienu ttieħdu fl-istadju tal-investigazzjoni kriminali. Din il-qorti nnotat li, skont l-Artikolu 147(4) tal-Kostituzzjoni Rumena, id-deċiżjonijiet tal-Qorti Kostituzzjonali huma vinkolanti mid-data li fiha ġew ippubblikati u joħolqu effett ġuridiku biss għall-futur. Id-deċiżjoni meħuda fl-istadju tas-smigħ preliminari għalhekk saret finali u l-ebda mill-provi prodotti matul il-proċeduri kriminali ma kienu esklużi.
17.
Fl-istadju tas-smigħ, diversi mill-konvenuti talbu lill-qorti tivverifika jekk il-Prosekutur ikkollaborax mas-Serviciul Român de Informații (is-Servizzi ta’ Ġbir ta’ Informazzjoni Rumeni, iktar ’il quddiem is-“SRI”) matul l-istadju tal-investigazzjoni kriminali fuq il-bażi tal-protokolli konklużi bejn il-Parchetul de pe lângă Înalta Curte de Casație și Justiție (l-Uffiċċju tal-Prosekutur anness mal-Qorti Għolja tal-Kassazzjoni u tal-Ġustizzja, ir-Rumanija) u s-SRI. Għadd ta’ konvenuti talbu wkoll, billi invokaw id-Deċiżjoni Nru 302 tal‑4 ta’ Mejju 2017 tal-Qorti Kostituzzjonali (iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni Nru 302/2017”), dikjarazzjoni ta’ nullità assoluta fir-rigward tal-miżuri użati għall-eżekuzzjoni tal-mandati ta’ sorveljanza u talbu li r-rapporti kollha tar-reġistrazzjonijiet riżultanti minn dawn il-miżuri ta’ sorveljanza jiġu esklużi mill-provi.
18.
Il-konvenuti invokaw ukoll id-Deċiżjoni Nru 26 tas‑16 ta’ Jannar 2019 tal-Qorti Kostituzzjonali (iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni Nru 26/2019”), li kkonstatat li kien hemm kunflitt ġuridiku ta’ natura kostituzzjonali bejn l-Uffiċċju tal-Prosekutur anness mal-Qorti Għolja tal-Kassazzjoni u tal-Ġustizzja u l-Parlament Rumen, minn naħa, u l-Înalta Curte de Casație și Justiție (il-Qorti l-Għolja tal-Kassazzjoni u tal-Ġustizzja, iktar ’il quddiem il-“QGħKĠ”) u l-organi ġudizzjarji l-oħra min-naħa l-oħra, bħala riżultat tal-protokolli konklużi bejn l-Uffiċċju tal-Prosekutur anness mal-QGħKĠ u s-SRI.
19.
Fuq talba tal-qorti li għandha tagħti deċiżjoni, il-Prosekutur żvela li, fil-proċeduri inkwistjoni, ġew eżegwiti disa’ mandati ta’ sorveljanza tekniċi bl-appoġġ tekniku tas-SRI. Ġew eżegwiti żewġ mandati ulterjuri wara l-pubblikazzjoni tad-Deċiżjoni Nru 51/2016, iżda mingħajr l-ebda involviment tas-SRI.
20.
Il-qorti tar-rinviju tikkunsidra li hija obbligata tipprovdi deċiżjoni, bħala kwistjoni ta’ prijorità, dwar it-talba għall-esklużjoni tal-provi prodotti fl-istadju tal-investigazzjoni kriminali qabel ma tkun tista’ tkompli bil-proċeduri. Dan huwa essenzjali sabiex jiġi żgurat li l-proċeduri kriminali kollha ma jkunux ivvizzjati minn provi li jistgħu jkunu nkisbu illegalment.
21.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, it-Tribunalul Bihor (il-Qorti Reġjonali ta’ Bihor, ir-Rumanija), iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari segwenti:
“1)
Il-[MKV], stabbilit permezz tad-[Deċiżjoni MKV], u r-rekwiżiti fformulati fir-rapporti elaborati konformement mal-imsemmi mekkaniżmu huma vinkolanti għar-Rumanija?
2)
L-Artikolu 2 [TUE] moqri flimkien mal-Artikolu 4(3) [TUE] għandu jiġi interpretat fis-sens li l-obbligu, għar-Rumanija, li tosserva r-rekwiżiti imposti mir-rapporti elaborati konformement mal-[MKV], stabbilit permezz tad-[Deċiżjoni MKV], jagħmel parti mill-obbligu tal-Istat Membru li josserva l-prinċipji tal-istat tad-dritt, anki fir-rigward tal-astensjoni ta’ qorti kostituzzjonali, istituzzjoni politiko-ġudizzjarja, milli tintervjeni bil-għan li tinterpreta l-liġi u li tistabbilixxi l-modalitajiet konkreti u obbligatorji li skonthom il-liġi għandha tiġi applikata min-naħa tal-organi ġudizzjarji, li hija kompetenza esklużiva attribwita lill-awtorità ġudizzjarja, u bil-għan li tintroduċi dispożizzjonijiet leġiżlattivi ġodda, li hija kompetenza esklużiva attribwita lill-awtorità leġiżlattiva? Id-dritt tal-Unjoni jeżiġi t-tneħħija tal-effetti ta’ tali deċiżjoni adottata minn qorti kostituzzjonali? Id-dritt tal-Unjoni jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tirregola r-responsabbiltà dixxiplinari tal-membru tal-ġudikatura li ma japplikax id-deċiżjoni tal-[Qorti Kostituzzjonali], fil-kuntest tal-kwistjoni mqajma?
3)
Il-prinċipju tal-indipendenza tal-qrati, stabbilit fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE u fl-Artikolu 47 tal-[Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”)], hekk kif interpretat mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea (Awla Manja, sentenza tas‑27 ta’ Frar 2018, Associação Sindical dos Juízes Portugueses, C‑64/16, EU:C:2018:117), jipprekludi li l-kompetenzi tal-qrati jiġu ssostitwiti bid-deċiżjonijiet tal-[Qorti Kostituzzjonali] ([Deċiżjoni Nru 51/2016, Deċiżjoni Nru 302/2017 u Deċiżjoni Nru 26/2019]), bil-konsegwenza li l-proċeduri kriminali jsiru imprevedibbli (applikazzjoni retroattiva) u l-interpretazzjoni u l-applikazzjoni tal-liġi għall-każ speċifiku jsiru impossibbli? Id-dritt tal-Unjoni Ewropea jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tirregola r-responsabbiltà dixxiplinari tal-membru tal-ġudikatura li ma japplikax id-deċiżjoni tal-[Qorti Kostituzzjonali] fil-kuntest tal-kwistjoni mqajma?”
IV. Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
22.
Il-qorti tar-rinviju talbet l-applikazzjoni tal-proċedura b’urġenza għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 107 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja u, alternattivament, tal-proċedura mħaffa skont l-Artikolu 105(1) tar-Regoli tal-Proċedura. L-applikazzjoni tal-proċedura b’urġenza għal deċiżjoni preliminari ġiet miċħuda permezz tad-deċiżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja tat‑13 ta’ Ġunju 2019. L-applikazzjoni għall-proċedura mħaffa wkoll ġiet miċħuda permezz tad-deċiżjoni tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tas‑17 ta’ Ġunju 2019.
23.
Permezz ta’ ittra tas‑27 ta’ Ġunju 2019, il-qorti tar-rinviju informat lill-Qorti tal-Ġustizzja li permezz ta’ deċiżjoni tat‑18 ta’ Ġunju 2019, il-Curtea de Apel Oradea (il-Qorti tal-Appell ta’ Oradea), laqgħet l-appell ippreżentat mill-Prosekutur mis-sospensjoni tal-proċeduri prinċipali li ġie deċiż permezz ta’ digriet tas‑7 ta’ Mejju 2019 u adottat mit-Tribunalul Bihor (il-Qorti Reġjonali ta’ Bihor) sabiex jiġu ppreżentati dawn id-domandi preliminari. Id-deċiżjoni tal-Curtea de Apel Oradea (il-Qorti tal-Appell ta’ Oradea) ordnat il-kontinwazzjoni tal-proċeduri sa fejn dawn jikkonċernaw kwistjonijiet li ma humiex dawk sottomessi quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja għal deċiżjoni preliminari.
24.
B’risposta għal domanda magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja, it-Tribunalul Bihor (il-Qorti Reġjonali ta’ Bihor) irrispondiet permezz ta’ ittra tas‑26 ta’ Lulju 2019 li hija xtaqet iżżomm id-domandi magħmula. Il-qorti tar-rinviju spjegat li, anki jekk il-proċeduri prinċipali ma għadhomx sospiżi, skont ir-regoli nazzjonali, hija ma tkunx tista’ tiġġudika fuq il-provi li huma s-suġġett ta’ din it-talba għal deċiżjoni preliminari sakemm il-Qorti tal-Ġustizzja ma tagħtix risposta għad-domandi magħmula.
25.
Fl-istess ittra, il-qorti tar-rinviju informat lill-Qorti tal-Ġustizzja li nfetħet investigazzjoni dixxiplinari kontra l-ġudikant fil-qorti tar-rinviju mill-Inspecția Judiciară (l-Ispettorat Ġudizzjarju, ir-Rumanija) fuq il-bażi tal-Artikolu 99(ș) tal-Liġi Nru 303/2004, li skontha n-nuqqas ta’ osservazzjoni tad-deċiżjonijiet tal-Qorti Kostituzzjonali jikkostitwixxi ksur dixxiplinari.
26.
Permezz ta’ deċiżjoni tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tat‑18 ta’ Settembru 2019, ingħata trattament ta’ prijorità lil din il-kawża.
27.
L-ewwel u t-tieni konvenuti, il-Gvern Pollakk u l-Kummissjoni Ewropea ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub.
28.
L-ewwel u t-tieni konvenuti, il-Prosekutur, il-Gvern Rumen u l-Kummissjoni rrispondew għall-mistoqsijiet għal tweġiba bil-miktub magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja.
V. Analiżi
29.
Dawn il-konklużjonijiet huwa strutturati kif ġej. L-ewwel nett, sejjer nindirizza l-oġġezzjonijiet għall-ammissibbiltà tad-domandi għal deċiżjoni preliminari magħmula mill-partijiet ikkonċernati (A). It-tieni nett, sejjer nistabbilixxi fil-qosor id-dispożizzjonijiet rilevanti tad-dritt tal-Unjoni applikabbli għal din il-kawża (B). It-tielet nett, sejjer inwettaq l-evalwazzjoni tas-sustanza tad-domandi preliminari magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja (C).
A.
L-ammissibbiltà tad-domandi preliminari
30.
L-ewwel u t-tieni konvenuti, kif ukoll il-Gvern Pollakk isostnu li d-domandi magħmula f’din il-kawża huma inammissibbli.
31.
L-ewwel u t-tieni konvenuti jsostnu, b’riferiment għas-sentenza fil-kawża Cilfit (
8
), li l-ewwel domanda hija inammissibbli peress li r-risposta għal din id-domanda hija ovvja. Barra minn hekk, dawn isostnu li huwa ċar li l-interpretazzjoni mitluba mill-Qorti tal-Ġustizzja permezz ma għandha l-ebda rabta mas-suġġett tal-proċeduri prinċipali. Fil-fehma tagħhom, il-qorti tar-rinviju qiegħda, fir-realtà, tistieden lill-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi dwar il-legalità tad-deċiżjonijiet inkwistjoni tal-Qorti Kostituzzjonali sabiex tkun eżentata mill-obbligu li tapplika dawn id-deċiżjonijiet. Fir-rigward tat-tielet domanda, l-ewwel u t-tieni konvenuti jsostnu li d-domandi magħmula ma humiex marbuta mad-deċiżjoni li għandha tittieħed fil-proċeduri prinċipali. Fil-fehma tagħhom, fir-realtà, din hija intiża biex tinkiseb l-immunità minn proċeduri dixxiplinari nazzjonali għall-ġudikant fil-qorti tar-rinviju.
32.
Il-Gvern Pollakk, li ppreżenta osservazzjonijiet fir-rigward tat-tielet domanda biss, jikkunsidra li din id-domanda hija inammissibbli peress li, l-ewwel nett, l-Unjoni ma għandha l-ebda kompetenzi fil-qasam tal-organizzazzjoni ġudizzjarja u, it-tieni nett, il-proċeduri kriminali inkwistjoni fil-kawża prinċipali għandhom karattru purament intern.
33.
Fil-fehma tiegħi, l-ebda waħda mill-oġġezzjonijiet ma tista’ tiġi milqugħa.
34.
L-ewwel nett, il-fatt li l-applikazzjoni korretta tad-dritt tal-Unjoni tista’ tkun ovvja fil-kuntest tal-proċeduri fil-kawża prinċipali jista’ fil-fatt ikollu impatt fuq l-obbligu tal-qrati tal-aħħar istanza sabiex jagħmlu domanda lill-Qorti tal-Ġustizzja (
9
), jew, alternattivament, fuq il-mod kif domanda tiġi ttrattata mill-Qorti tal-Ġustizzja (
10
). Madankollu, kif id-dritt tal-Unjoni jinsab bħalissa, din il-kwistjoni ma hijiex rilevanti għall-ammissibbiltà ta’ domanda preliminari.
35.
It-tieni nett, fir-rigward tar-rabta bejn l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni mitluba mill-qorti tar-rinviju u s-suġġett tal-proċeduri fil-kawża prinċipali, dik il-qorti spjegat għalfejn tqis ir-risposta tal-Qorti tal-Ġustizzja bħala “neċessarja”. Fil-fatt, sabiex tipproċedi għal deċiżjoni fuq il-mertu, il-qorti tar-rinviju enfasizzat li hija meħtieġa tagħti deċiżjoni dwar it-talba għall-esklużjoni tal-provi mressqa fl-istadju tal-investigazzjoni kriminali. Għal dan il-għan, il-qorti tar-rinviju tqis neċessarju li tistabbilixxi jekk id-deċiżjonijiet tal-Qorti Kostituzzjonali, li jordnaw l-esklużjoni ta’ tali provi, humiex konformi mad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni, li l-interpretazzjoni tagħhom hija mitluba mid-domandi preliminari tagħha.
36.
It-tielet nett, l-ewwel u t-tieni konvenuti jsostnu wkoll li l-qorti tar-rinviju fil-fatt qiegħda tfittex l-immunità minn proċeduri dixxiplinari. Dan l-argument jista’ jinftiehem bħala kontestazzjoni indiretta tal-ammissibbiltà tat-tielet parti tat-tieni domanda u tat-tieni parti tat-tielet domanda. Fil-fatt, dawn iż-żewġ domandi jistaqsu jekk id-dritt tal-Unjoni jipprekludix, fil-kuntest speċifiku tat-talba għal deċiżjoni preliminari mressqa quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali li skontha t-twarrib tad-deċiżjonijiet tal-Qorti Kostituzzjonali jirriżulta fir-responsabbiltà dixxiplinari tal-ġudikant fil-qorti tar-rinviju.
37.
Fil-kawża Miasto Łowicz u Prokurator Generalny, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li l-fatt innifsu li l-imħallfin li ressqu t-talbiet għal deċiżjoni preliminari kienu, bħala riżultat ta’ dawn it-talbiet, is-suġġett ta’ investigazzjoni dixxiplinari preliminari, ma kienx rilevanti għall-finijiet li tiġi żgurata l-ammissibbiltà. It-tilwim fil-proċeduri, li l-Qorti tal-Ġustizzja ntalbet tipprovdi deċiżjoni preliminari fir-rigward tiegħu, ma kienx relatat ma’ dan il-fatt (
11
).
38.
Madankollu, dawn il-kundizzjonijiet saru fil-kuntest ta’ deċiżjoni preliminari li l-għan uniku tagħha kien li tiġi ddeterminata l-kompatibbiltà tad-dispożizzjonijiet relatati mal-proċeduri dixxiplinari mad-dritt tal-Unjoni, filwaqt li l-proċeduri f’dawk il-kawżi prinċipali ma kienu bl-ebda mod ieħor marbuta mad-dritt tal-Unjoni. Kien f’dan il-kuntest speċifiku li l-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li domanda preliminari mressqa f’tali ċirkustanza ma setgħetx titqies bħala neċessarja għad-deċiżjoni tal-kawżi quddiem il-qorti nazzjonali (
12
).
39.
Din il-kawża hija, madankollu, differenti. Din it-talba għal deċiżjoni preliminari qajmet diversi domandi preliminari, li jfittxu l-interpretazzjoni ta’ sorsi tad-dritt tal-Unjoni identifikati b’mod ċar, u huma għalhekk fihom innifishom diġà ammissibbli. F’dan il-kuntest, anki jekk il-ġudikant fil-qorti tar-rinviju evidentement ma jadottax deċiżjoni ġudizzjarja dwar ir-responsabbiltà dixxiplinari tiegħu stess, id-domandi magħmula fir-rigward ta’ dik il-kwistjoni ma huma, fil-fehma tiegħi, bl-ebda mod neqsin mir-rilevanza.
40.
Il-kwistjoni ta’ responsabbiltà dixxiplinari potenzjali, kemm jekk tqum qabel jew wara ma ssir talba għal deċiżjoni preliminari, hija, sempliċement għaliex saret tali talba, u għalhekk potenzjalment indirettament b’kontestazzjoni tal-fehma ġuridika ta’ attur nazzjonali ieħor, b’mod partikolari qorti superjuri, marbuta b’mod profond mas-sustanza ta’ dik it-talba. F’sitwazzjoni bħal din, domandi relatati mas-sistema ta’ responsabbiltà dixxiplinari ta’ mħallfin li għamlu talba għal deċiżjoni preliminari huma, fil-fehma tiegħi, “neċessarji” għall-ġudizzju tal-kawża fil-proċeduri prinċipali għal raġuni pjuttost sempliċi: jekk ir-responsabbiltà dixxiplinari ta’ mħallfin nazzjonali tiskatta minħabba li dawn jagħmlu domandi lill-Qorti tal-Ġustizzja (
13
), x’aktarx jitressqu ftit talbiet għal deċiżjoni preliminari. Għaldaqstant, risposta mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja x’aktarx ikollha impatt determinanti fuq id-deċiżjoni eventwali tal-imħallef li jżomm jew jirtira t-talba għal deċiżjoni preliminari u, iktar importanti, fuq l-applikazzjoni sussegwenti, fil-kawża prinċipali, tar-risposta mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja (
14
).
41.
Barra minn hekk, il-possibbiltà li jinbdew proċeduri dixxiplinari, mhux talli ma hijiex biss teoretika, iżda fil-fatt immaterjalizzat ruħha f’din il-kawża fir-rigward tal-ġudikant fil-qorti tar-rinviju, peress li l-Ispettorat Ġudizzjarju fetaħ investigazzjoni dixxiplinari preliminari direttament marbuta ma’ din it-talba (
15
).
42.
Il-kunsiderazzjonijiet preċedenti juru li ma huwiex ir-rwol tal-Qorti tal-Ġustizzja li tiġġudika f’kawżi individwali ta’ dixxiplina ġudizzjarja, bħalma ma huwiex l-inkarigu tagħha, b’mod ġenerali, li tapplika d-dritt tal-Unjoni f’kawżi individwali. Madankollu, huwa ċertament ir-rwol tal-Qorti tal-Ġustizzja li tagħti ġudizzju dwar il-kwistjonijiet strutturali u sistemiċi tad-dritt nazzjonali li għandhom impatt ċar fuq u riperkussjonijiet għal imħallfin nazzjonali li jixtiequ jagħmlu użu mill-prerogattiva mogħtija lilhom direttament mill-Artikolu 267 TFUE.
43.
Ir-raba’ nett, dwar l-argument sostnut mill-Gvern Pollakk, dwar in-nuqqas ta’ kompetenzi tal-Unjoni fil-qasam tal-organizzazzjoni ġudizzjarja, għandu jitfakkar li l-Istati Membri huma taħt l-obbligu li josservaw ir-rekwiżiti tal-Artikoli 2 TUE u tal-Artikolu 19(1) TUE, kif ukoll kwalunkwe sorsi oħra applikabbli tad-dritt tal-Unjoni inkluż, f’din il-kawża, id-Deċiżjoni MKV. Huwa biżżejjed għaldaqstant li jiġi nnotat li t-talba għal deċiżjoni preliminari tikkonċerna, fil-fatt, l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari, tal-Artikoli 2 u 19(1) TUE, u d-Deċiżjoni MKV, b’mod li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha l-ġurisdizzjoni li tagħti deċiżjoni dwar din it-talba fit-totalità tagħha (
16
).
44.
Bħala riżultat, fil-fehma tiegħu, l-ebda mill-argumenti mressqa ma jistgħu jqajmu xi dubji dwar il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja jew l-ammissibbiltà tad-domandi magħmula f’din il-kawża.
B.
Id-dritt tal-Unjoni applikabbli
45.
Il-qorti tar-rinviju fformulat id-domandi tagħha billi invokat id-Deċiżjoni MKV, l-Artikoli 2 u 19(1) TUE u l-Artikolu 47 tal-Karta. Fil-fehma tiegħi, u skont l-approċċ aċċettat f’kawżi preċedenti u paralleli (
17
), naħseb li s-sors rilevanti tal-Unjoni għal din il-kawża huwa d-Deċiżjoni MKV, li tiskatta u twessa’ l-kamp ta’ applikazzjoni tal-Karta, b’mod partikolari tal-Artikolu 47 tagħha.
46.
It-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE huwa applikabbli meta organu nazzjonali jista’ jiddeċiedi, bħala qorti jew tribunal, fuq kwistjonijiet li jikkonċernaw l-applikazzjoni jew l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni (
18
). Sa fejn hija kkonċernata din id-dispożizzjoni, il-qorti tar-rinviju, li hija l-organu ġudizzjarju li l-indipendenza tiegħu tista’ possibbilment tiġi affettwata mid-deċiżjonijiet tal-Qorti Kostituzzjonali inkwistjoni f’din il-kawża, hija organu ġudizzjarju nazzjonali li jista’ jintalab jiddeċiedi, bħala qorti jew tribunal, fuq kwistjonijiet li jikkonċernaw l-applikazzjoni jew l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni.
47.
Ma jidhirlix li huwa neċessarju li titwettaq analiżi separata tal-Artikolu 2 TUE għall-għan ta’ din il-kawża. L-istat tad-dritt, bħala wieħed mill-valuri li fuqhom hija fondata l-Unjoni, huwa ssalvagwardat permezz tal-iżgurar tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva u d-dritt fundamentali għal smigħ xieraq, li min-naħa tagħhom għandhom bħala wieħed mill-komponenti inerenti essenzjali tagħhom il-prinċipju tal-indipendenza tal-qrati. L-Artikolu 7 tal-Karta, kif ukoll l-Artikolu 19(1) TUE, jagħtu espressjoni iktar preċiża lil dik id-dimensjoni tal-valur tal-istat tad-dritt stabbilit fl-Artikolu 2 TUE (
19
).
48.
Il-Kummissjoni, il-Gvern Rumen u l-Prosekutur sostnew fir-risposti tagħhom għad-domandi magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja, li fil-fehma tagħhom, id-Deċiżjoni MKV hija applikabbli għall-proċeduri fil-kawża prinċipali.
49.
Naqbel.
50.
Id-Deċiżjoni MKV hija rilevanti għall-finijiet ta’ dawn il-proċeduri minħabba (i) il-kamp ta’ applikazzjoni wiesa’ tal-punti ta’ riferiment inklużi fl-Anness tagħha, u (ii) il-kamp ta’ applikazzjoni tad-deċiżjonijiet tal-Qorti Kostituzzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali u l-impatt sistemiku tagħhom fuq l-effettività tas-sistema ġudizzjarja u, iktar ġeneralment, fuq il-ġlieda kontra l-korruzzjoni. Fil-fatt, l-Anness tad-Deċiżjoni MKV jinkludi l-“[p]unti ta’ riferiment li għandhom jiġu indirizzati mir-Rumanija, imsemmija f’Artikolu 1”. L-ewwel, it-tielet u r-raba’ punti ta’ riferiment stabbiliti hawn huma, rispettivament: sabiex “[t]assigura proċess ġudizzjarju aktar trasparenti u effiċjenti […]”; “[t]ibni fuq il-progress li diġà sar, tkompli tagħmel investigazzjonijiet professjonali u mhux partiġjani dwar allegazzjonijiet ta’ korruzzjoni ta’ livell għoli”; u sabiex “[t]ieħu aktar miżuri sabiex timpedixxi u tiġġieled il-korruzzjoni, b’mod partikolari fi ħdan il-gvern lokali”.
51.
Din il-kawża hija kkonċernata bl-effetti potenzjali ta’ diversi deċiżjonijiet tal-Qorti Kostituzzjonali li, billi jwasslu għall-esklużjoni ta’ ċerti provi, jista’ jkollhom impatt fuq l-effiċjenza tal-proċess ġudizzjarju (punti ta’ riferiment 1). Addizzjonalment, il-proċeduri fil-kawża prinċipali jikkonċernaw speċifikament reati ta’ korruzzjoni, li jindika li d-deċiżjonijiet ta’ dik il-qorti jistgħu wkoll ikollhom effett fuq il-ġlieda kontra l-korruzzjoni, koperta mill-punti ta’ riferiment 3 u 4 tad-Deċiżjoni MKV. Hemm, għaldaqstant, rabta materjali kbira bejn is-suġġett ta’ din il-kawża u d-Deċiżjoni MKV.
52.
Il-fatt li din il-kawża tikkonċerna deċiżjonijiet ta’ qorti kostituzzjonali, u mhux atti adottati mill-eżekuttiv jew mil-leġiżlatur, huwa irrilevanti. In-natura sistemika tad-deċiżjonijiet ta’ qorti kostituzzjonali, li għandhom valur ġenerali u b’mod ċar jistabbilixxu regoli ġenerali li jibdlu l-ambjent leġiżlattiv, tagħmel dawn id-deċiżjonijiet indistingwibbli, mill-perspettiva tal-effetti tagħhom, mill-azzjonijiet tal-leġiżlatur jew ta’ atturi politiċi oħra b’setgħat regolatorji.
53.
Barra minn hekk, il-fatt li d-deċiżjonijiet tal-Qorti Kostituzzjonali inkwistjoni f’dawn il-konklużjonijiet jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-MKV ifisser, fl-istess ħin, li dawn jikkostitwixxu istanza ta’ “implimentazzjoni” tad-Deċiżjoni MKV u għaldaqstant, tad-dritt tal-Unjoni, għall-għanijiet tal-Artikolu 51(1) tal-Karta. L-Artikolu 47 tal-Karta huwa, għall-għanijiet ta’ din il-kawża, l-iktar dispożizzjoni speċifika li tiżgura li l-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tipprovdi lill-qorti tar-rinviju b’risposta utli.
C.
Evalwazzjoni
54.
Sabiex jiġu indirizzati d-domandi preliminari f’din il-kawża, sejjer nibda billi nistabbilixxi fil-qosor il-kuntest ġuridiku nazzjonali (1). It-tieni nett, sejjer nindirizza l-ewwel u t-tieni domanda, ikkonċernati bl-effetti ġuridiċi tad-Deċiżjoni MKV u r-rapporti (2). It-tielet nett, sejjer neżamina t-tielet domanda, ikkonċernata bil-prinċipju tal-indipendenza ġudizzjarja (3). Ir-raba’ nett u finalment, sejjer nikkonkludi bi ftit osservazzjonijiet dwar l-impatt li l-prinċipju tas-supremazija tad-dritt tal-Unjoni għandu fuq l-applikazzjoni ta’ sanzjonijiet dixxiplinari għall-imħallfin talli jinjoraw id-deċiżjonijiet tal-qorti kostituzzjonali (4).
1. Il-kuntest ġuridiku nazzjonali
55.
Fl‑4 ta’ Frar 2009 u fit‑8 ta’ Diċembru 2016, l-Uffiċċju tal-Prosekutur anness mal-QGħKĠ u s-SRI, is-servizz ta’ ġbir ta’ informazzjoni nazzjonali Rumen, iffirmaw żewġ protokolli fejn fdaw lis-SRI bl-inkarigu li jwettaq miżuri ta’ sorveljanza teknika, bħall-interċettazzjonijiet ta’ komunikazzjonijiet, fuq il-bażi tal-Artikolu 142 tal-Kodiċi ta’ Proċedura Kriminali.
56.
Permezz tad-Deċiżjoni Nru 51/2016 tagħha, li ddeċidiet dwar eċċezzjoni ta’ antikostituzzjonalità, il-Qorti Kostituzzjonali ddikjarat li l-espressjoni “jew minn organi tal-Istat speċjalizzati oħra” fl-Artikolu 142 tal-Kodiċi ta’ Proċedura Kriminali hija antikostituzzjonali. Dik il-qorti kkonstatat, inter alia, li din l-espressjoni kienet nieqsa miċ-ċarezza, mill-preċiżjoni u mill-prevedibbiltà. Ma kinitx tippermetti l-identifikazzjoni tal-organi li kellhom iwettqu l-miżuri li jinvolvu livell għoli ta’ indħil fil-ħajja privata tal-individwi.
57.
Barra minn hekk, skont l-Artikolu 147(4) tal-Kostituzzjoni Rumena, il-Qorti Kostituzzjonali ddikjarat li d-Deċiżjoni Nru 51/2016 ma tapplikax għal sentenzi li saru finali fid-data tal-pubblikazzjoni tagħha, iżda li din għandha tkun applikabbli għal kawżi pendenti.
58.
Wara din id-deċiżjoni, l-Artikolu 142(1) tal-Kodiċi ta’ Proċedura Kriminali ġie emendat mid-Digriet ta’ Emerġenza Nru 6/2016. Il-formulazzjoni l-ġdida ta’ dik id-dispożizzjoni tispeċifika li l-Prosekutur għandu s-setgħa li jwettaq is-sorveljanza teknika jew jista’ jordna li din is-sorveljanza għandha titwettaq mill-organu inkarigat mill-investigazzjoni kriminali jew minn uffiċjali tal-pulizija speċjalizzati, bit-tneħħija tal-espressjoni “jew minn organi tal-Istat speċjalizzati oħra”.
59.
Permezz tad-Deċiżjoni Nru 302/2017, dwar eċċezzjoni ta’ antikostituzzjonalità, il-Qorti Kostituzzjonali kkonstatat li l-Artikolu 281(1)(b) tal-Kodiċi ta’ Proċedura Kriminali kien antikostituzzjonali, peress li din id-dispożizzjoni ma inkludietx fost il-kawżi ta’ nullità assoluta dawk fejn l-organu risponsabbli għat-tressiq ta’ proċeduri kriminali ma għandux ġurisdizzjoni ratione materiae u ratione personae.
60.
Permezz tad-Deċiżjoni Nru 26/2019, il-Qorti Kostituzzjonali kkonstatat li kien hemm kunflitt ġuridiku ta’ natura kostituzzjonali bejn il-Prosekutur anness mal-QGħKĠ u l-Parlament, minn naħa, u l-QGħKĠ u l-ġurisdizzjonijiet l-oħra, min-naħa l-oħra. Dan il-kunflitt irriżulta mill-konklużjoni ta’ bejn l-Uffiċċju tal-Prosekutur anness mal-QGħKĠ u s-SRI tal-Protokolli tal‑4 ta’ Frar 2009 u tat‑8 ta’ Diċembru 2016, kif ukoll mill-eżerċizzju mhux xieraq ta’ kontroll parlamentari fuq l-attivitajiet tas-SRI. Dik il-qorti kkonstatat, inter alia, li d-dispożizzjonijiet tal-protokolli kisru d-dritt għal smigħ xieraq u d-dritt għar-rispett tal-ħajja privata u tal-familja previst fil-Kostituzzjoni Rumena. Id-Deċiżjoni Nru 26/2019 obbligat lil organi ġudizzjarji sabiex japplikaw id-Deċiżjonijiet Nru 51/2016 u Nru 302/2017 u sabiex jivverifikaw, f’kawżi pendenti, jekk kienx hemm ksur tar-regoli dwar il-ġurisdizzjoni ratione personae u ratione materiae tal-organu inkarigat mill-investigazzjoni kriminali.
2. Id-Deċiżjoni MKV u r-rapporti
61.
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk id-Deċiżjoni MKV u r-rekwiżiti stabbiliti fir-rapporti adottati fuq il-bażi tagħha humiex vinkolanti fuq ir-Rumanija. Permezz tal-ewwel u tat-tieni parti tat-tieni domanda, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 2 TUE, b’rabta mal-Artikolu 4(3) TUE, jimponux fuq ir-Rumanija l-obbligu li tikkonforma mar-rekwiżiti stabbiliti fir-rapporti MKV, u jekk dan l-obbligu jeħtieġx ukoll lill-Qorti Kostituzzjonali sabiex toqgħod lura milli tadotta deċiżjonijiet li jinterpretaw id-dritt nazzjonali u li jistabbilixxu regoli mandatorji għall-applikazzjoni tad-dritt minn organi ġudizzjarji. Il-qorti tar-rinviju tistaqsi wkoll jekk, f’dawn iċ-ċirkustanzi, għandhiex twarrab id-deċiżjonijiet tal-Qorti Kostituzzjonali.
62.
Dawn id-domandi għandhom jiġu kkunsidrati flimkien. Dawn għandhom żewġ livelli. L-ewwel nett, dawn jistaqsu dwar in-natura u l-effetti ġuridiċi ta’ dawk l-istrumenti. It-tieni nett, dawn jistaqsu jekk id-deċiżjonijiet kostituzzjonali inkwistjoni f’din il-kawża jikkonformawx effettivament ma’ dawk l-istrumenti.
63.
L-ewwel nett, jiena indirizzajt il-kwistjoni tan-natura tal-effetti ġuridiċi tad-Deċiżjoni MKV u r-rapporti adottati fuq il-bażi tagħha fid-dettall fil-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża AFJR (
20
). Jiena ssuġġerejt li d-Deċiżjoni MKV hija ġuridikament vinkolanti fuq ir-Rumanija. Jiena ssuġġerejt ukoll li d-Deċiżjoni MKV tiskatta l-applikabbiltà tal-Karta: regoli nazzjonali adottati u applikati fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Deċiżjoni MKV ifissru li dawk ir-regoli wkoll jaqgħu fi ħdan il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 51(1) tal-Karta (
21
).
64.
Madankollu, ir-rapporti MKV u r-rakkomandazzjonijiet inklużi fihom ma humiex ġuridikament vinkolanti fuq ir-Rumanija. Dawn ir-rapporti għandhom madankollu jittieħdu inkunsiderazzjoni mir-Rumanija fl-isforzi tagħha sabiex tissodisfa l-obbligi tagħha li tikseb il-punti ta’ riferiment inklużi fl-Anness tad-Deċiżjoni MKV, b’teħid inkunsiderazzjoni tal-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali stabbilit fl-Artikolu 4(3) TUE (
22
).
65.
Dan l-aħħar punt iqajjem konsegwenza oħra importanti li hija wkoll ta’ rilevanza f’din il-kawża: peress li r-rapporti MKV ma jinkludu l-ebda obbligi ġuridiċi vinkolanti, huma ma jistgħux fihom innifishom jiġu eżegwiti quddiem il-qrati nazzjonali. Għalhekk, l-imħallfin nazzjonali ma jistgħux, bħala kwistjoni ta’ dritt tal-Unjoni, jinvokaw ir-rakkomandazzjonijiet inklużi f’dawn ir-rapporti sabiex ma japplikawx dispożizzjonijiet tal-leġiżlazzjoni nazzjonali li jqisu kuntrarji għal dawn ir-rakkomandazzjonijiet (
23
).
66.
It-tieni nett, dwar il-kwistjoni tas-sustanza, id-Deċiżjoni MKV tipprekludi l-adozzjoni tad-deċiżjonijiet kostituzzjonali inkwistjoni? Ġew sostnuti żewġ linji ta’ argument f’dan ir-rigward.
67.
L-ewwel nett, il-formulazzjoni tat-tieni domanda preliminari tiddikjara li l-Qorti Kostituzzjonali interpretat il-liġi u stabbilixxiet regoli speċifiċi u mandatorji għall-applikazzjoni tal-liġi minn organi ġudizzjarji, li huwa inkarigu li jaqa’ fi ħdan il-ġurisdizzjoni esklużiva tal-awtoritajiet ġudizzjarji. Dik id-domanda tiddikjara wkoll li l-azzjonijiet ta’ dik il-qorti jintroduċu miżuri leġiżlattivi ġodda, inkarigu li jaqa’ fi ħdan il-kompetenza esklużiva tal-awtoritajiet leġiżlattivi. Dan l-argument jissuġġerixxi, essenzjalment, li l-Qorti Kostituzzjonali injorat is-separazzjoni tal-poteri, u li d-deċiżjonijiet tagħha jirfsu fil-prerogattivi ta’ atturi oħra tal-istat, b’mod partikolari l-ġudikatura.
68.
It-tieni nett, il-Prosekutur sostna fir-risposti tiegħu għad-domandi magħmula lilu mill-Qorti tal-Ġustizzja li, peress li d-deċiżjonijiet tal-Qorti Kostituzzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali wasslu għall-esklużjoni tal-provi kollha miksuba bl-appoġġ tekniku tas-SRI, dan jaffettwa b’mod negattiv u b’mod sinjifikattiv il-ġlieda kontra l-korruzzjoni f’livell għoli. Dan iċaħħad lill-qrati ordinarji mill-fakultà li jiddeterminaw f’kull każ jekk il-parteċipazzjoni tas-SRI wasslitx għal ksur tad-drittijiet fundamentali.
69.
L-ewwel u t-tieni konvenuti jsostnu fir-risposti tagħhom għad-domandi magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja li xejn ma ġie sostnut li jissuġġerixxi li tali deċiżjonijiet tal-Qorti Kostituzzjonali jmorru kontra l-għanijiet stabbiliti fil-punti ta’ riferiment inklużi fl-Anness tad-Deċiżjoni MKV.
70.
Fil-fehma tiegħi, l-argumenti li jissuġġerixxu li d-deċiżjonijiet tal-Qorti Kostituzzjonali inkwistjoni jammontaw għal ksur tal-obbligi tar-Rumanija, permezz tad-Deċiżjoni MKV, huma kompletament infondati.
71.
Għandu jiġi enfasizzat li, anki jekk suġġett għas-sistema fil-fatt speċjali ta’ Deċiżjoni MKV, Stat Membru jżomm l-awtonomija istituzzjonali awtomatika tiegħu fl-għażla u fl-istrutturar tal-istituzzjonijiet u tal-proċeduri nazzjonali tiegħu. Din l-awtonomija tinkludi wkoll l-għażla ta’ liema organi huma intitolati jwettqu, taħt id-dritt nazzjonali, sorveljanza teknika li tista’ tintuża bħala prova fi proċeduri kriminali. Din naturalment tinkludi wkoll l-organizzazzjoni u s-setgħat ta’ servizzi ta’ ġbir ta’ informazzjoni nazzjonali.
72.
Imbagħad, id-Deċiżjoni MKV, u l-obbligi skont il-Karta skattati b’dik id-deċiżjoni, ma jikkonsistux biss mill-obbligu li tiġi mfittxija l-kisba (pjuttost mekkanika) tal-punti ta’ riferiment stabbiliti fl-Anness tad-Deċiżjoni MKV. Dan jinkludu wkoll bżonn avvanzat għar-rispett tad-drittijiet fundamentali żgurati mill-Karta, il-legalità u l-istat tad-dritt. Wara kollox, jista’ x’aktarx jiġi preżunt li Stat Membru ma kienx ikun suġġett għas-sistema speċjali MKV li kieku kollox kien ideali qabel.
73.
Bħala sommarju, id-Deċiżjoni MKV fil-fatt tfittex li trawwem l-effiċjenza (ġudizzjarja) u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni, iżda dawn l-għanijiet għandhom jinkisbu fi ħdan (jew fuq kollox fi ħdan) sistema funzjonali li tirrispetta l-qafas ġuridiku tagħha stess u d-drittijiet fundamentali tal-individwi kkonċernati. Huwa skorrett (u perikoluż ħafna) li wieħed jaħseb li l-għan tad-Deċiżjoni MKV huwa sempliċement sabiex timmassimizza valur wieħed (l-effettività mkejla bin-numru ta’ kundanni finali (
24
)) għad-detriment ta’ valuri oħra, ugwalment importanti (
25
).
74.
F’dan l-isfond, jekk tista’ tingħad xi ħaġa dwar id-deċiżjonijiet kostituzzjonali inkwistjoni, ikun pjuttost li dawn fil-fatt qegħdin jimplimentaw l-għanijiet u l-punti ta’ riferiment stabbiliti fl-Anness tad-Deċiżjoni MKV, iżda ċertament mhux li dawn huma ċirkustanza ta’ ksur tagħhom. Fi kliem sempliċi, ma nsib xejn problematiku b’deċiżjoni kostituzzjonali nazzjonali li tiddikjara li, bħala kwistjoni ta’ dritt u salvagwardji kostituzzjonali nazzjonali, is-servizzi ta’ ġbir ta’ informazzjoni nazzjonali ma għandhomx jipparteċipaw f’investigazzjonijiet kriminali.
75.
Fil-fatt, skont l-osservazzjonijiet magħmula mill-Kummissjoni dwar din il-kwistjoni fil-passat, ikun hemm ċertament raġuni għalfejn wieħed jitħasseb jekk is-servizzi ta’ ġbir ta’ informazzjoni nazzjonali jipparteċipaw b’mod ta’ rutina fl-investigazzjonijiet kriminali. Ir-Rapport MKV tal‑2018 tal-Kummissjoni indika l-problemi mqajma mill-protokolli mas-SRI (
26
). Iktar minn hekk, ir-Rapport MKV tal‑2019 tal-Kummissjoni għamel riferiment għad-deċiżjonijiet tal-Qorti Kostituzzjonali inkwistjoni, u enfasizza li “l-għan jenħtieġ li jkun qafas fejn is-servizzi tal-intelligence jkunu taħt sorveljanza demokratika xierqa, fejn ir-reati jkunu jistgħu jiġu effettivament investigati u sanzjonati f’rispett assolut tad-drittijiet fundamentali, u fejn il-pubbliku jkun jista’ jserraħ moħħu li l-indipendenza ġudizzjarja hija fis-sikur” (
27
).
76.
Għaldaqstant, jista’ sempliċement jiġi rrepetut li d-dritt tal-Unjoni, inkluż il-Mekkaniżmu MKV pjuttost wiesa’, bl-ebda mod ma jirregolaw il-metodu kif jitwettqu l-miżuri ta’ sorveljanza teknika fil-qafas ta’ proċeduri kriminali, jew ir-rwol u s-setgħat tas-servizz ta’ ġbir ta’ informazzjoni nazzjonali. Fi ħdan dan il-qafas, qorti kostituzzjonali nazzjonali tista’ naturalment teskludi ċerti atturi jew organi milli jiġu awtorizzati li jwettqu miżuri ta’ sorveljanza teknika.
77.
Il-fatt li deċiżjoni kostituzzjonali bħal din ser ikollha riperkussjonijiet proċedurali għal proċeduri kriminali attwali u futuri relatati mal-korruzzjoni hija l-konsegwenza neċessarja u loġika. Fil-kawża Dzivev, il-Qorti tal-Ġustizzja aċċettat il-ħtieġa ta’ tali konsegwenza fil-forma ta’ “rwol esklużjonarju” għal provi miksuba illegalment anki f’kawżi li jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 325(1) TFUE (
28
). L-istess imbagħad għandu neċessarjament ikun minnu, a fortiori, għas-sistema ħafna iktar vaga tad-Deċiżjoni MKV.
78.
Bħala riżultat ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi l-ewwel domanda kif ukoll l-ewwel u t-tieni partijiet tat-tieni domanda kif ġej:
–
Id-Deċiżjoni 2006/928 hija ġuridikament vinkolanti. Ir-rapporti adottati mill-Kummissjoni fil-qafas tal-MKV, ma humiex ġuridikament vinkolanti fuq ir-Rumanija. Madankollu, dawn ir-rapporti għandhom debitament jittieħdu inkunsiderazzjoni minn dan l-Istat Membru fl-isforzi tiegħu sabiex jissodisfa l-obbligi tiegħu biex jikseb il-punti ta’ riferiment stabbiliti fl-Anness tad-Deċiżjoni MKV, b’teħid inkunsiderazzjoni tar-rekwiżit tal-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali stabbilit fl-Artikolu 4(3) TUE.
–
L-obbligi tar-Rumanija sabiex tikseb l-għanijiet stabbiliti fid-Deċiżjoni MKV ma jipprekludux deċiżjonijiet tal-qorti kostituzzjonali nazzjonali li jiddikjaraw it-twettiq ta’ miżuri ta’ sorveljanza teknika fil-qafas ta’ proċeduri kriminali mis-servizzi ta’ ġbir ta’ informazzjoni nazzjonali bħala antikostituzzjonali u li jobbligaw l-esklużjoni ta’ kwalunkwe prova miksuba b’dan il-mod minn proċeduri kriminali.
3. Il-prinċipju tal-indipendenza ġudizzjarja
79.
Permezz tal-ewwel parti tat-tielet domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf, essenzjalment, jekk il-prinċipju tal-indipendenza ġudizzjarja stabbilit fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE u fit-tieni paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi d-Deċiżjoni Nru 51/2016, id-Deċiżjoni Nru 302/2017 u d-Deċiżjoni Nru 26/2019 tal-Qorti Kostituzzjonali.
80.
Il-qorti tar-rinviju tikkunsidra li l-effetti konġunti tad-Deċiżjonijiet Nru 51/2016, Nru 302/2017 u Nru 26/2019 ta’ dik il-qorti jirfsu fil-kompetenzi tal-qrati ordinarji. Dawn iwasslu għall-esklużjoni tal-provi f’kawżi fejn is-SRI kienet involuta fl-eżekuzzjoni ta’ mandati ta’ sorveljanza, li jċaħħdu lill-qrati ordinarji mill-possibbiltà li jwettqu evalwazzjoni in concreto fid-dawl taċ-ċirkustanzi partikolari ta’ kull każ. Il-qorti tar-rinviju tikkunsidra wkoll li, bl-impożizzjoni tal-applikazzjoni ta’ din il-ġurisprudenza għal kawżi pendenti, id-deċiżjonijiet kostituzzjonali msemmija iktar ’il fuq ikollhom effett retroattiv, li jagħmel ir-riżultati tal-proċeduri kriminali mhux prevedibbli. Fil-fehma tal-qorti tar-rinviju, dan x’aktarx jikkomprometti l-indipendenza ġudizzjarja tagħha.
81.
Il-Kummissjoni sostniet li l-fatt li l-qorti tar-rinviju hija marbuta bid-deċiżjonijiet tal-Qorti Kostituzzjonali ma jikkompromettix per se l-indipendenza tagħha, sakemm il-Qorti Kostituzzjonali stess tosserva r-rekwiżiti tal-indipendenza ġudizzjarja. Skont il-Kummissjoni, xejn ma jindika li l-Qorti Kostituzzjonali, u b’mod partikolari, id-deċiżjonijiet kostituzzjonali inkwistjoni, ma humiex konformi mar-rekwiżiti tal-indipendenza u tal-imparzjalità ġudizzjarja li jirriżultaw mit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE u mill-Artikolu 47 tal-Karta.
82.
Jiena naqbel ma’ din l-aħħar pożizzjoni.
83.
L-ewwel nett, xejn f’din il-kawża jew fil-kawżi paralleli ma espona xi raġunijiet strutturali għalfejn il-Qorti Kostituzzjonali nazzjonali għandha titqies li ma hijiex indipendenti. B’mod partikolari, fil-konklużjonijiet fil-kawża Euro Box Promotion, li ma nistax ħlief nirreferi għalihom ugwalment għall-għanijiet ta’ din il-kawża, jiena ssuġġerejt li xejn fil-kompożizzjoni, l-istatus u l-kompetenzi tal-Qorti Kostituzzjonali ma kien tali li jqajjem xi dubji dwar l-indipendenza u l-imparzjalità ta’ dik il-qorti (
29
). Barra minn hekk, ma tressqu l-ebda elementi jew argumenti fattwali li kixfu manipulazzjoni, evitar, jew abbuż ta’ proċeduri normali stabbiliti skont id-dritt nazzjonali (
30
).
84.
Dawn il-kunsiderazzjonijiet huma wkoll validi f’dan il-kuntest. Din it-talba għal deċiżjoni preliminari ma tinkludi l-ebda elementi addizzjonali li jobbligaw reviżjoni ta’ din il-konklużjoni fil-qafas speċifiku tad-deċiżjonijiet tal-Qorti Kostituzzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
85.
It-tieni nett, it-tħassib speċifiku tal-qorti tar-rinviju, li jimplika li l-Qorti Kostituzzjonali intervjeniet fil-kompetenzi tal-ġudikatura sa fejn id-deċiżjonijiet tagħha jinvolvu theddida għall-indipendenza ġudizzjarja tal-qrati ordinarji, ma jidhirx li huwa ssostanzjat. Ma hemm xejn x’jindika li, billi ddikjarat aspetti speċifiċi ta’ ċerti dispożizzjonijiet tal-Kodiċi ta’ Proċedura Kriminali bħala antikostituzzjonali fid-Deċiżjonijiet Nru 51/2016 u Nru 302/2017, jew billi ddikjarat, fid-Deċiżjoni Nru 26/2019, kunflitt ġuridiku ta’ natura kostituzzjonali, il-Qorti Kostituzzjonali aġixxiet barra mill-qasam tal-kompetenzi tagħha jew inkella pperikolat l-indipendenza tal-qrati ordinarji.
86.
It-tielet nett, lanqas ma jidher li l-applikazzjoni tal-effetti tad-deċiżjonijiet tal-Qorti Kostituzzjonali inkwistjoni għall-kawżi pendenti, anki jekk il-miżuri ta’ sorveljanza diġà kienu ġew eżegwiti skont id-dispożizzjonijiet li preċedentement kienu aċċettati bħala kostituzzjonali, tkun tammonta għal applikazzjoni retroattiva tal-ġurisprudenza li tipperikola l-prinċipju tal-legalità. Kif tinnota tajjeb il-Kummissjoni, l-esklużjoni tal-provi bbażati fuq dawn il-mandati ta’ sorveljanza ma toperax għad-detriment tad-drittijiet individwali. Iktar minn hekk, il-fatt li interpretazzjoni ġdida tal-liġi mogħtija minn ġurisdizzjoni suprema jew kostituzzjonali tkun applikabbli, sakemm ma jiġix espressament iddikjarat mod ieħor, għal kull kawża futura u pendenti huwa pjuttost komuni. (
31
)
87.
Għaldaqstant bħala sommarju, jidher li l-qalba tat-tħassib imqajjem mill-qorti tar-rinviju hija fil-fatt nuqqas ta’ qbil dwar l-approċċ ġuridiku speċifiku aċċettat mill-qorti kostituzzjonali nazzjonali li jirriżulta f’ċerti limitazzjonijiet għall-qorti tar-rinviju. Madankollu, dan ma jistax jiġi interpretat, per se, bħala theddida strutturali għall-indipendenza ġudizzjarja ta’ dik il-qorti. “Indipendenza ġudizzjarja” ma għandhiex tiġi mfixkla ma’ insularità ġudizzjarja jew ġudikatura li ma għandhiex kontrolli. L-imħallfin huma fil-fatt mogħtija l-privileġġ tal-indipendenza, sabiex ikunu imparzjali, iżda fi ħdan il-limiti tad-dritt u bil-kontroll u bl-ekwilibriju kostituzzjonali li jiġu eżerċitati mill-poteri l-oħra tal-Istat.
88.
Madankollu, huwa minnu li dak li ntqal iktar ’il fuq japplika biss għall-istrutturi u għall-istituzzjonijiet tal-Istati Membri li huma stess jibqgħu fi ħdan (dawk li jistgħu jitqiesu bħala) “ir-regoli tal-logħba tal-istat tad-dritt”. Nirrikonoxxi li huwa impossibbli li jiġu segwiti dawn ir-regoli (normali) fi żminijiet (anormali), f’sistemi nazzjonali fejn istituzzjonijiet oħra ma għadhomx jilagħbu skont dawk ir-regoli. Għalhekk, ir-rispett lejn l-awtorità istituzzjonali formali ta’ istituzzjoni (ġudizzjarja) oħra huwa meħtieġ sakemm din l-istituzzjoni stess tissodisfa l-garanziji strutturali tal-indipendenza u tal-imparzjalità (
32
).
89.
Bħala riżultat, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għall-ewwel parti tat-tielet domanda b’dan il-mod: il-prinċipju tal-Unjoni tal-indipendenza ġudizzjarja, stabbilit fit-tieni paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta u fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE, ma jipprekludix deċiżjonijiet ta’ qorti kostituzzjonali nazzjonali li jiddikjaraw it-twettiq ta’ miżuri ta’ sorveljanza teknika fil-qafas ta’ proċeduri kriminali minn servizzi ta’ ġbir ta’ informazzjoni nazzjonali bħala antikostituzzjonali u li jeħtieġu l-esklużjoni ta’ kwalunkwe prova miksuba b’dan il-mod minn proċeduri kriminali.
4. Sanzjonijiet dixxiplinari għat-twarrib tad-deċiżjonijiet tal-Qorti Kostituzzjonali
90.
Fil-kuntest tat-tieni u tat-tielet domandi tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk id-dritt tal-Unjoni jipprekludix dispożizzjoni ta’ dritt nazzjonali li tirregola r-responsabbiltà dixxiplinari ta’ mħallef li injora deċiżjoni tal-Qorti Kostituzzjonali fil-kuntest ta’ kawża fejn ġiet ippreżentata talba għal deċiżjoni preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja.
91.
Din id-domanda hija motivata mill-fatt li, skont l-Artikolu 99(ș) tal-Liġi Nru 303/2004, l-injorar minn imħallef ta’ deċiżjoni tal-Qorti Kostituzzjonali jammonta għal ksur dixxiplinari. Madankollu, b’kuntrast mal-konklużjonijiet fil-kawża Euro Box Promotion, li fihom tqajmet kwistjoni simili mill-qorti tar-rinviju f’antiċipazzjoni tal-possibbiltà fi stadju ulterjuri tal-injorar tal-ġurisprudenza kostituzzjonali nazzjonali potenzjalment inkompatibbli (mingħajr ma tkun esposta għal proċeduri dixxiplinari minħabba f’hekk) (
33
), is-sitwazzjoni f’din il-kawża ssib ruħha fi stadju sussegwenti.
92.
Permezz ta’ ittra tas‑26 ta’ Lulju 2019, il-qorti tar-rinviju informat lill-Qorti tal-Ġustizzja li kienet infetħet investigazzjoni dixxiplinari preliminari mill-Ispettorat Ġudizzjarju kontra l-ġudikant fil-qorti tar-rinviju fuq il-bażi tal-Artikolu 99(ș) tal-Liġi Nru 303/2004. Il-ftuħ ta’ din l-investigazzjoni jidher li kien motivat mill-kontenut tad-deċiżjoni tar-rinviju f’din il-kawża, li fiha l-ġudikant fil-qorti tar-rinviju jadotta fehma kritika fil-konfront tal-ġurisprudenza tal-Qorti Kostituzzjonali, billi jiddubita l-ġurisdizzjoni tagħha u l-karattru vinkolanti tad-deċiżjonijiet tagħha (
34
).
93.
Fil-fehma tiegħi fil-konklużjonijiet fil-kawża Euro Box Promotion, fittixt li nqiegħed il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-limiti ammissibbli ta’ “diżubbidjenza ġudizzjarja” fil-kuntest xieraq tagħha. Issuġġerejt, essenzjalment, li d-dritt tal-Unjoni jiftaħ spazju għal diskussjoni ġuridika razzjonali dwar l-interpretazzjoni korretta tad-dritt tal-Unjoni għal kwalunkwe qorti nazzjonali (mingħajr ma tittieħed inkunsiderazzjoni l-ġerarkija ġudizzjarja formali). Minn naħa, dan ifisser li kwalunkwe qorti nazzjonali għandha titħalla tapplika d-dritt tal-Unjoni u, jekk tqis li jkun meħtieġ, tressaq talba għal deċiżjoni preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja skont l-Artikolu 267 TFUE. Min-naħa l-oħra, madankollu, sakemm dawn l-istandards minimi jkunu ssodisfatti, billi sempliċement jinvoka d-dritt tal-Unjoni, imħallef nazzjonali ma jinħelisx kompletament minn kwalunkwe rabtiet li normalment ikunu applikabbli għall-eżerċizzju tal-funzjoni ġudizzjarja nazzjonali, inkluż il-ġerarkija u d-dixxiplina ġudizzjarja nazzjonali (
35
).
94.
Madankollu, sakemm ikun fil-fatt korrett li l-imħallef nazzjonali jkun espost għal proċeduri dixxiplinari sempliċement minħabba li jkun ressaq talba għal deċiżjoni preliminari, li fiha jiddubita l-fehma ġuridika ta’ qorti kostituzzjonali nazzjonali, mela allura fil-fehma tiegħi, kwalunkwe dibattitu dwar il-bilanċ xieraq bejn ir-rekwiżiti sistemiċi tad-dritt nazzjonali u tad-dritt tal-Unjoni huwa magħluq. Id-dritt tal-Unjoni jipprekludi kategorikament li l-imħallfin jiġu suġġetti għal proċeduri dixxiplinari nazzjonali biss minħabba li għamlu użu mid-dritt mogħti lilhom mill-Artikolu 267 TFUE (
36
).
95.
Biżżejjed jingħad li, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, id-dritt tal-Unjoni jipprekludi dispożizzjonijiet nazzjonali li minnhom jirriżulta li l-qrati nazzjonali jistgħu jesponu ruħhom għal proċeduri dixxiplinari minħabba l-fatt li huma adixxew lill-Qorti tal-Ġustizzja b’rinviju għal deċiżjoni preliminari (
37
). Dan ifisser li s-sempliċi perspettiva li tkun tista’ tkun is-suġġett ta’ proċeduri dixxiplinari minħabba li jkun sar tali rinviju jew li jkun ġie deċiż li dan jinżamm wara l-introduzzjoni tiegħu hija ta’ natura li tippreġudika l-eżerċizzju effettiv mill-qrati nazzjonali kkonċernati tad-diskrezzjoni u tal-funzjonijiet tal-qrati nazzjonali fil-qafas tal-Artikolu 267 TFUE (
38
). Iktar minn hekk, il-fatt li ma jkunux esposti għal proċeduri jew għal sanzjonijiet dixxiplinari talli eżerċitaw tali diskrezzjoni li jressqu kawża quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja jikkostitwixxi wkoll garanzija inerenti għall-indipendenza ġudizzjarja (
39
).
96.
Bħala riżultat, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja li tirrispondi għat-tielet parti tat-tieni domanda u għat-tieni parti tat-tielet domanda b’dan il-mod: l-Artikolu 267 TFUE, kif ukoll il-prinċipju tal-indipendenza ġudizzjarja stabbilit fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE u fl-Artikolu 47 tal-Karta, jipprekludu l-ftuħ ta’ proċeduri dixxiplinari kontra mħallef sempliċement talli ressaq talba għal deċiżjoni preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja li permezz tagħha dan l-imħallef jiddubita l-ġurisprudenza tal-qorti kostituzzjonali nazzjonali u jinvoka l-possibbiltà li dik il-ġurisprudenza tiġi injorata.
VI. Konklużjoni
97.
Nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi d-domanda għal deċiżjoni preliminari mressqa mit-Tribunalul Bihor (il-Qorti Reġjonali ta’ Bihor, ir-Rumanija) b’dan il-mod:
–
L-ewwel domanda u l-ewwel u t-tieni parti tat-tieni domanda għandhom jiġu mwieġba kif ġej:
–
Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2006/928/KE tat‑13 ta’ Diċembru 2006 dwar it-twaqqif ta’ mekkaniżmu għall-kooperazzjoni u l-verfika tal-progress fir-Rumanija sabiex jiġu indirizzati punti ta’ riferiment speċifiċi fl-oqsma tar-riforma ġudizzjarja u tal-ġlieda kontra l-korruzzjoni hija ġuridikament vinkolanti. Ir-rapporti adottati mill-Kummissjoni Ewropea fil-qafas tal-mekkaniżmu għall-kooperazzjoni u l-verifika ma humiex ġuridikament vinkolanti fuq ir-Rumanija. Madankollu, dawk ir-rapporti għandhom debitament jittieħdu inkunsiderazzjoni minn dak l-Istat Membru fl-isforzi tiegħu sabiex jissodisfa l-obbligi tiegħu biex jikseb il-punti ta’ riferiment stabbiliti fl-Anness tad-Deċiżjoni 2006/928, b’teħid inkunsiderazzjoni tar-rekwiżit tal-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali stabbilit fl-Artikolu 4(3) TUE.
–
L-obbligu tar-Rumanija sabiex tikseb l-għanijiet stabbiliti fid-Deċiżjoni 2006/928 ma jipprekludux deċiżjonijiet tal-Qorti Kostituzzjonali nazzjonali li jiddikjaraw it-twettiq ta’ miżuri ta’ sorveljanza teknika fil-qafas ta’ proċeduri kriminali mis-servizzi ta’ ġbir ta’ informazzjoni nazzjonali bħala antikostituzzjonali u li jobbligaw l-esklużjoni ta’ kwalunkwe prova miksuba b’dan il-mod minn proċeduri kriminali.
–
L-ewwel parti tat-tielet domanda għandha tiġi mwieġba b’dan il-mod: il-prinċipju tal-Unjoni Ewropea tal-indipendenza ġudizzjarja, stabbilit fit-tieni paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea u fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE, ma jipprekludix deċiżjonijiet ta’ qorti kostituzzjonali nazzjonali li jiddikjaraw it-twettiq ta’ miżuri ta’ sorveljanza teknika fil-qafas ta’ proċeduri kriminali minn servizzi ta’ ġbir ta’ informazzjoni nazzjonali antikostituzzjonali u li jobbligaw l-esklużjoni ta’ kwalunkwe prova miksuba b’dan il-mod minn proċeduri kriminali.
–
It-tielet parti tat-tieni domanda u t-tieni parti tat-tielet domanda għandhom jiġu mwieġba b’dan il-mod: l-Artikolu 267 TFUE, kif ukoll il-prinċipju tal-indipendenza ġudizzjarja stabbilit fit-tieni paragrafu tal-Artikolu 19(1) TUE u fl-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, jipprekludu l-ftuħ ta’ proċeduri dixxiplinari kontra mħallef sempliċement talli ressaq talba għal deċiżjoni preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja li permezz tagħha dan l-imħallef jiddubita l-ġurisprudenza tal-Qorti Kostituzzjonali nazzjonali u jinvoka l-possibbiltà li dik il-ġurisprudenza tiġi injorata.
(
1
)	Lingwa oriġinali: l-Ingliż.
(
2
)	C‑83/19, C‑127/19, C‑195/19, C‑291/19 u C‑355/19, EU:C:2020:746, imqassra bħala l-“konklużjonijiet fil-kawża AFJR” għall-finijiet ta’ riferiment. Ara wkoll il-konklużjonijiet tiegħi fl-istess ġurnata fil-kawża Statul Român – Ministerul Finanţelor Publice (C‑397/19, EU:C:2020:747).
(
3
)	Ara l-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Euro Box Promotion et (kawżi magħquda C‑357/19 u C‑547/19), imqassra bħala l-“konklużjonijiet fil-kawża Euro Promotion” għall-finijiet ta’ riferiment. Ara wkoll il-konklużjonijiet tiegħi mogħtija fl-istess ġurnata fil-kawża FQ et (kawżi magħquda C‑811/19 u C‑840/19).
(
4
)	ĠU 2005, L 157, p. 11, rettifika fil-ĠU 2011, L 347, p. 62.
(
5
)	ĠU 2005, L 157, p. 203.
(
6
)	ĠU 2007, L 142M, p. 825.
(
7
)	Monitorul Oficial al României, parti I, Nru 826 tat‑13 ta’ Settembru 2005.
(
8
)	Sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 1982, Cilfit et (283/81, EU:C:1982:335, punt 16).
(
9
)	Potenzjalment bl-iskattar tal-eċċezzjoni għall-obbligu tal-qrati tal-aħħar istanza sabiex iressqu talba għal deċiżjoni preliminari minħabba li l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni mfittxija hija lil hinn minn kull dubju raġonevoli – ara s-sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 1982, Cilfit et (283/81, EU:C:1982:335, punti 16 sa 20).
(
10
)	Ara l-Artikolu 99 tar-Regoli tal-Proċedura.
(
11
)	Sentenza tas‑26 ta’ Marzu 2020, Miasto Łowicz u Prokurator Generalny (C‑558/18 u C‑563/18, EU:C:2020:234, punt 54).
(
12
)	Sentenza tas‑26 ta’ Marzu 2020, Miasto Łowicz u Prokurator Generalny (C‑558/18 u C‑563/18, EU:C:2020:234, punti 45 sa 53).
(
13
)	Ċertament nirrikonoxxi li teknikament, l-“actus reus” jew l-“element oġġettiv” tal-ksur dixxiplinari taħt l-Artikolu 99(ș) tal-Liġi Nru 303/2004 (iċċitat iktar ’il fuq, fil-punt 12 ta’ dawn il-konklużjonijiet), ma huwiex il-fatt “li ssir talba għal deċiżjoni preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja” iżda “n-nuqqas ta’ osservazzjoni tad-deċiżjonijiet tal-Qorti Kostituzzjonali”. Madankollu, it-tnejn isiru ħaġa waħda meta ssir talba għal deċiżjoni preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex titpoġġa indiskussjoni l-legalità ta’ opinjoni ġuridika li tinsab f’deċiżjoni tal-Qorti Kostituzzjonali.
(
14
)	Ara, fir-rigward tal-effett ta’ sanzjonijiet dixxiplinari fuq il-prerogattivi mogħtija lil qrati u tribunali nazzjonali bl-Artikolu 267 TFUE, is-sentenza tal‑5 ta’ Lulju 2016, Ognyanov (C‑614/14, EU:C:2016:514, punti 24 u 25).
(
15
)	Ara, a contrario, is-sentenza tas‑16 ta’ Lulju 2020, Governo della Repubblica italiana (Status tal-Giudici di pace Taljani) (C‑658/18, EU:C:2020:572, punti 73 sa 75).
(
16
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tad‑19 ta’ Novembru 2019, A. K. et (Indipendenza tal-Awla Dixxiplinari tal-Qorti Suprema) (C‑585/18, C‑624/18 u C‑625/18, EU:C:2019:982, punt 74), jew tad‑9 ta’ Lulju 2020, Land Hessen (C‑272/19, EU:C:2020:535, punti 40 u 41).
(
17
)	Ara l-punti 173 sa 224 tal-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża AFJR u l-punti 79 sa 85 tal-konklużjonijiet fil-kawża Euro Box Promotion.
(
18
)	Sentenzi tas‑27 ta’ Frar 2018, Associação Sindical dos Juízes Portugueses (C‑64/16, EU:C:2018:117, punt 40); tal‑24 ta’ Ġunju 2019, Il‑Kummissjoni vs Il‑Polonja (Indipendenza mill-Qorti Suprema) (C‑619/18, EU:C:2019:531, punt 51); tad‑19 ta’ Novembru 2019, A. K. et (Indipendenza tal-awla dixxiplinari tal-Qorti Suprema) (C‑585/18, C‑624/18 u C‑625/18, EU:C:2019:982, punt 83); jew tas‑26 ta’ Marzu 2020, Miasto Łowicz u Prokurator Generalny (C‑558/18 u C‑563/18, EU:C:2020:234, punt 34). Enfasi miżjuda minni.
(
19
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑24 ta’ Ġunju 2019, Il‑Kummissjoni vs Il‑Polonja (Indipendenza mill-Qorti Suprema) (C‑619/18, EU:C:2019:531, punt 47 u l-ġurisprudenza ċċitata), u tad‑19 ta’ Novembru 2019, A. K. et (Indipendenza tal-awla dixxiplinari tal-Qorti Suprema) (C‑585/18, C‑624/18 u C‑625/18, EU:C:2019:982, punt 167).
(
20
)	Ara l-punti 145 sa 172 tal-konklużjonijiet fil-kawża AFJR.
(
21
)	Ara l-punti 186 sa 202 tal-konklużjonijiet fil-kawża AFJR u l-punt 85 fil-konklużjonijiet fil-kawża Euro Box Promotion.
(
22
)	Ara l-punti 160 sa 167 tal-konklużjonijiet fil-kawża AFJR.
(
23
)	Punt 168 tal-konklużjonijiet fil-kawża AFJR.
(
24
)	Jista’ jiġi enfasizzat biss f’dan il-kuntest li, fil-fehma tiegħi, il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja hija mmirata għall-“effettività strutturali” (il-kisba tal-operazzjoni tajba tal-mekkaniżmu inkwistjoni), iżda mhux neċessarjament l-“effettività individwali” (li jfisser li jkun hemm bżonn ta’ kundanna f’kull kawża individwali akkost ta’ kollox) – għal iktar dettall ara l-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża X (Mandat ta’ arrest Ewropew kontra kantant) (C‑717/18, EU:C:2019:1011, punt 86).
(
25
)	Naturalment, mingħajr din it-tema ma hija limitata għad-Deċiżjoni MKV biss, iżda tirriżulta b’mod prominenti wkoll f’oqsma oħra tad-dritt tal-Unjoni, bħall-Artikolu 325(1) TFUE – ara, għal kunsiderazzjonijiet simili fil-kuntest ta’ interpretazzjoni bbilanċjata ta’ din id-dispożizzjoni, il-punti 173 sa 176 tal-konklużjonijiet paralleli fil-kawża Euro Box Promotion.
(
26
)	Rapport tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill Dwar il-Progress fir-Rumanija taħt il-Mekkaniżmu għall-Kooperazzjoni u l-Verifika (COM(2018) 851 final, tat‑13 ta’ Novembru 2018, p. 2).
(
27
)	Rapport tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill Dwar il-Progress fir-Rumanija taħt il-Mekkaniżmu għall-Kooperazzjoni u l-Verifika (COM(2019) 499 final, tat-22 ta’ Ottubru 2019, p. 3). Ara wkoll ir-Rapport Tekniku li jakkumpanjah, (SWD(2019) 393 final, p. 12).
(
28
)	Sentenza tas‑17 ta’ Jannar 2019, Dzivev et (C‑310/16, EU:C:2019:30, punti 33 sa 41).
(
29
)	Ara l-punti 215 sa 222 tal-konklużjonijiet fil-kawża Euro Box Promotion.
(
30
)	Ara l-punti 225 sa 229 tal-konklużjonijiet fil-kawża Euro Box Promotion. Ara wkoll, b’mod iktar ġenerali, l-punti 242 sa 248 tal-konklużjonijiet fil-kawża AFJR.
(
31
)	Kemm fid-dritt ċivili u f’dak komuni fl-Ewropa, ir-retrospettività inċidentali, riżultanti mill-fatt li interpretazzjoni ġuridika tinvolvi effetti ex tunc, hija fil-fatt ir-regola, filwaqt li d-dekorrenza futura hija l-eċċezzjoni li għandha tkun prevista espressament bil-limitazzjoni tal-effetti ratione temporis ta’ tali deċiżjoni – ara pereżempju l-kapitolu dwar id-Dekorrenza Futura f’Arden, M., Human Rights and European Law: Building New Legal Orders, Oxford University Press, 2015, pp. 267 sa 272. L-istess huwa fil-fatt minnu fir-rigward tal-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, fejn il-limitazzjoni tal-effett ratione temporis ta’ deċiżjoni (u għalhekk il-limitazzjoni tal-applikabbiltà tas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja biss għal kawżi futuri) ikollha tintalab speċifikament (u tingħata rarament) – ara pereżempju. Barents, R., Remedies and Procedures before the EU Courts, Wolters Kluwer, 2016, p. 454 sa 458.
(
32
)	Ara, għal eżempju ta’ meta dawn il-garanziji ma jibqgħux issodisfatti, is-sentenza tad‑19 ta’ Novembru 2019, A. K. et (Indipendenza tal-awla dixxiplinari tal-Qorti Suprema) (C‑585/18, C‑624/18 u C‑625/18, EU:C:2019:982, punti 142 sa 152).
(
33
)	Ara l-punt 233 tal-konklużjonijiet fil-kawża Euro Box Promotion.
(
34
)	Ara iktar ’il fuq, il-punti 25 u 41 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
35
)	Ara l-punti 235 sa 243 tal-konklużjonijiet fil-kawża Euro Box Promotion.
(
36
)	Kif diġà ddikjarat iktar ’il fuq fil-punti 36 sa 42 ta’ dawn il-konklużjonijiet, ma hijiex il-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tiddeċiedi dwar kawżi individwali ta’ dixxiplina ġudizzjarja. Għalhekk, filwaqt li d-dritt tal-Unjoni jipprekludi b’mod ġenerali li l-proċeduri dixxiplinari nazzjonali jintużaw b’ċerti modi, din id-dikjarazzjoni naturalment ma tistax tieħu inkunsiderazzjoni l-varjetà infinita ta’ każijiet individwali, li fihom tista’ titressaq talba għal deċiżjoni preliminari minn imħallef nazzjonali, li potenzjalment tirriżulta f’raġunijiet oħra għal investigazzjoni dixxiplinari. Għalhekk, l-enfasi intenzjonali fuq sempliċiment minħabba. Ara wkoll il-punti 244 sa 245 tal-konklużjonijiet fil-kawża Euro Box Promotion.
(
37
)	Ara s-sentenza tas‑26 ta’ Marzu 2020, Miasto Łowicz u Prokurator Generalny (C‑558/18 u C‑563/18, EU:C:2020:234, punt 58).
(
38
)	Ibid., punti 57 sa 58.
(
39
)	Sentenza tas‑26 ta’ Marzu 2020, Miasto Łowicz u Prokurator Generalny (C‑558/18 u C‑563/18, EU:C:2020:234, punt 59). Ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑5 ta’ Lulju 2016, Ognyanov (C‑614/14, EU:C:2016:514, punt 25), u d-digriet tat‑12 ta’ Frar 2019, RH (C‑8/19 PPU, EU:C:2019:110, punt 47).