62024TO0392_RES
Υπόθεση T‑392/24
Raf VerbekeκαιElias Vlerick
κατά
Ευρωπαϊκού ΚοινοβουλίουκαιΣυμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Διάταξη του Γενικού Δικαστηρίου (έκτο τμήμα) της 26ης Νοεμβρίου 2024
«Προσφυγή ακυρώσεως – Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1263 – Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1264 – Οδηγία (ΕΕ) 2024/1265 – Νομοθετική πράξη – Πράξη για την εφαρμογή της οποίας απαιτούνται εκτελεστικά μέτρα – Πράξη που δεν αφορά άμεσα τον προσφεύγοντα – Προδήλως απαράδεκτο – Αίτημα για διεξαγωγή “συνταγματικού διαλόγου” με το Συνταγματικό Δικαστήριο του Βελγίου – Πρόδηλη αναρμοδιότητα»
Προσφυγή ακυρώσεως – Φυσικά ή νομικά πρόσωπα – Έννοια κανονιστικής πράξεως κατά το άρθρο 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ – Κάθε πράξη γενικής ισχύος πλην των νομοθετικών πράξεων – Κανονισμός 2024/1263 και κανονισμός 2024/1264 – Κανονισμοί που εκδόθηκαν αντιστοίχως κατά τη συνήθη νομοθετική διαδικασία και την ειδική νομοθετική διαδικασία – Δεν εμπίπτουν
(Άρθρα 263, εδ. 4, και 289 §§ 1 έως 3, ΣΛΕΕ· κανονισμός 2024/1263 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου· κανονισμός 2024/1264 του Συμβουλίου)
(βλ. σκέψεις 8-12)
Προσφυγή ακυρώσεως – Φυσικά ή νομικά πρόσωπα – Πράξεις που τα αφορούν άμεσα και ατομικά – Άμεσος επηρεασμός – Κριτήρια – Άμεση παραγωγή δεσμευτικών έννομων αποτελεσμάτων επί της νομικής καταστάσεως του προσφεύγοντος – Δεν υφίσταται – Προδήλως απαράδεκτο
(Άρθρο 263, εδ. 4, ΣΛΕΕ· κανονισμός 2024/1263 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 1 §§ 1 και 2· κανονισμός 2024/1264 του Συμβουλίου· οδηγία 2024/1265 του Συμβουλίου, αιτιολογική σκέψη 8)
(βλ. σκέψεις 17-25, 27-29)
Σύνοψη
Το Γενικό Δικαστήριο, επιληφθέν προσφυγής ακυρώσεως την οποία απορρίπτει ως προδήλως απαράδεκτη, παρέχει διευκρινίσεις όσον αφορά την ενεργητική νομιμοποίηση των μη προνομιούχων προσφευγόντων για την άσκηση, δυνάμει του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, τέτοιου είδους προσφυγής κατά των νομικών πράξεων της Ένωσης των οποίων δεν είναι αποδέκτες και, ειδικότερα, όσον αφορά την προϋπόθεση του άμεσου επηρεασμού.
Η εν λόγω προσφυγή στρεφόταν κατά των κανονισμών 2024/1263 (
1
) και 2024/1264 (
2
) καθώς και κατά της οδηγίας 2024/1265 (
3
) (στο εξής, από κοινού: προσβαλλόμενες πράξεις) που αποσκοπούν στη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης, υπό το πρίσμα των στόχων της δημοσιονομικής πειθαρχίας και της βιωσιμότητας του χρέους των κρατών μελών.
Επικουρικώς, οι προσφεύγοντες είχαν ζητήσει από το Γενικό Δικαστήριο να διεξαγάγει έναν «συνταγματικό διάλογο» με το Συνταγματικό Δικαστήριο του Βελγίου σχετικά με την εφαρμογή των προσβαλλόμενων πράξεων από τις βελγικές αρχές, αίτημα το οποίο απορρίφθηκε λόγω πρόδηλης αναρμοδιότητας του Γενικού Δικαστηρίου.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Προκαταρκτικώς, το Γενικό Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι το άρθρο 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ διακρίνει τρεις περιπτώσεις στις οποίες προσφυγή ακυρώσεως ασκηθείσα από φυσικό ή νομικό πρόσωπο μπορεί να κριθεί παραδεκτή, ήτοι προσφυγή κατά πράξεως της οποίας είναι αποδέκτης ή που το αφορά άμεσα και ατομικά ή, σε περίπτωση κανονιστικής πράξεως, που το αφορά άμεσα και για την εφαρμογή της δεν απαιτούνται εκτελεστικά μέτρα.
Καταρχάς, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει ότι, δεδομένου ότι οι προσφεύγοντες δεν είναι αποδέκτες των προσβαλλόμενων πράξεων, δεν έχουν δικαίωμα ασκήσεως προσφυγής βάσει της πρώτης περίπτωσης.
Εν συνεχεία, όσον αφορά την τρίτη περίπτωση την οποία εξετάζει καταρχάς, το Γενικό Δικαστήριο διευκρινίζει ότι η έκφραση «κανονιστική πράξη» δεν περιλαμβάνει τις νομοθετικές πράξεις, ήτοι τις πράξεις που εκδίδονται σύμφωνα με τις διαδικασίες οι οποίες καλούνται «συνήθης νομοθετική διαδικασία» και «ειδική νομοθετική διαδικασία» (
4
).
Στο πλαίσιο αυτό, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει, αφενός, ότι οι κανονισμοί 2024/1263 και 2024/1264 εκδόθηκαν κατά τη συνήθη και την ειδική, αντιστοίχως, νομοθετική διαδικασία και ως εκ τούτου δεν αποτελούν κανονιστικές πράξεις και, αφετέρου, ότι για την επέλευση των έννομων αποτελεσμάτων της οδηγίας 2024/1265 έναντι των προσφευγόντων απαιτούνται εκτελεστικά μέτρα κατά την έννοια του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, ήτοι εθνικά μέτρα για τη μεταφορά της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο δυνάμενα να αποτελέσουν αντικείμενο δικαστικού ελέγχου ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων.
Το Γενικό Δικαστήριο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι προσφεύγοντες δεν έχουν δικαίωμα ασκήσεως προσφυγής κατά των προσβαλλομένων πράξεων δυνάμει της τρίτης περίπτωσης του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ.
Τέλος, όσον αφορά την δεύτερη περίπτωση του εν λόγω άρθρου, το Γενικό Δικαστήριο υπογραμμίζει ότι το πρώτο αίτημα για την ακύρωση των προσβαλλομένων πράξεων θα μπορούσε να κριθεί παραδεκτό μόνο στο μέτρο που οι προσβαλλόμενες αποφάσεις αφορούν άμεσα και ατομικά τους προσφεύγοντες.
Συναφώς, επισημαίνει ότι, προκειμένου η απόφαση που αποτελεί αντικείμενο της προσφυγής να αφορά άμεσα έναν μη προνομιούχο προσφεύγοντα, πρέπει να συντρέχουν σωρευτικώς δύο προϋποθέσεις. Αφενός, το προσβαλλόμενο μέτρο πρέπει να παράγει άμεσα αποτελέσματα επί της νομικής καταστάσεώς του και, αφετέρου, δεν πρέπει να καταλείπει εξουσία εκτιμήσεως στους αποδέκτες του που είναι επιφορτισμένοι με την εφαρμογή του.
Όσον αφορά την πρώτη από τις ανωτέρω προϋποθέσεις, κατά πάγια νομολογία, αντικείμενο προσφυγής ακυρώσεως κατά το άρθρο 263 ΣΛΕΕ μπορούν να αποτελέσουν όλες οι θεσπιζόμενες από τα θεσμικά όργανα διατάξεις, ανεξαρτήτως του είδους τους, οι οποίες αποσκοπούν στην παραγωγή δεσμευτικών έννομων αποτελεσμάτων. Προκειμένου να διαπιστωθεί αν μια πράξη παράγει τέτοια αποτελέσματα και είναι, ως εκ τούτου, δεκτική προσφυγής, πρέπει να εξετάζεται η ουσία της και να εκτιμώνται τα αποτελέσματά της με γνώμονα αντικειμενικά κριτήρια, όπως το περιεχόμενο της εν λόγω πράξης, λαμβανομένων ενδεχομένως υπόψη του πλαισίου εντός του οποίου εκδόθηκε και των εξουσιών του θεσμικού οργάνου που την εξέδωσε. Επομένως, η ικανότητα μιας πράξης να παράγει άμεσα αποτελέσματα επί της νομικής καταστάσεως φυσικού ή νομικού προσώπου δεν μπορεί να εκτιμάται με μόνο γνώμονα το γεγονός ότι η πράξη αυτή περιβάλλεται τη μορφή οδηγίας.
Εν προκειμένω, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει ότι οι προσβαλλόμενες πράξεις, οι οποίες αποσκοπούν στη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης, υπό το πρίσμα των στόχων της δημοσιονομικής πειθαρχίας και της βιωσιμότητας του χρέους των κρατών, εφαρμόζονται στα κράτη μέλη, καθόσον προβλέπουν ένα πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης αυτών, ιδίως κανόνες σχετικούς με τα εθνικά δημοσιονομικά-διαρθρωτικά σχέδια, τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος των κρατών μελών τα οποία έχουν υιοθετήσει το ενιαίο νόμισμα και τα δημοσιονομικά πλαίσια των κρατών μελών με σκοπό την αποφυγή υπερβολικών δημοσιονομικών ελλειμμάτων.
Ως εκ τούτου, οι προσβαλλόμενες πράξεις δεν δύνανται να παραγάγουν άμεσα δεσμευτικά αποτελέσματα επί της νομικής καταστάσεως των προσφευγόντων. Το συμπέρασμα αυτό επιβεβαιώνεται εξάλλου από τους ισχυρισμούς των προσφευγόντων που περιλαμβάνονται στο δικόγραφο της προσφυγής, δεδομένου ότι δεν προσδιορίζουν καμία συγκεκριμένη διάταξη των προσβαλλόμενων πράξεων η οποία θα μπορούσε να παραγάγει αποτελέσματα επί της νομικής καταστάσεώς τους ούτε κανένα συγκεκριμένο έννομο αποτέλεσμα επί της εν λόγω καταστάσεως. Ειδικότερα, τα ενδεχόμενα αποτελέσματα που οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι έχουν οι προσβαλλόμενες πράξεις στη διαχείριση και τα δικαιώματα ενός δημόσιου φορέα, όπως ο Δήμος Γάνδης (Βέλγιο), δεν συνιστούν αποτελέσματα τα οποία επηρεάζουν άμεσα τη νομική κατάστασή τους.
Το Γενικό Δικαστήριο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, δεδομένου ότι η προϋπόθεση του άμεσου επηρεασμού δεν πληρούται, οι προσφεύγοντες δεν νομιμοποιούνται ενεργητικώς για την άσκηση προσφυγής ακυρώσεως κατά των προσβαλλόμενων πράξεων δυνάμει της δεύτερης περίπτωσης του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ.
Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει το πρώτο αίτημα ως προδήλως απαράδεκτο, δεδομένου ότι οι προσφεύγοντες δεν μπορούν να θεμελιώσουν την ιδιότητά τους ως ενεργητικώς νομιμοποιούμενων για την άσκηση προσφυγής ακυρώσεως κατά των προσβαλλόμενων πράξεων σε καμία από τις περιπτώσεις του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ.
(
1
)	Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1263 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2024, σχετικά με τον αποτελεσματικό συντονισμό των οικονομικών πολιτικών και την πολυμερή δημοσιονομική εποπτεία και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου (ΕΕ L, 2024/1263).
(
2
)	Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1264 του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2024, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97 για την επιτάχυνση και τη διασαφήνιση της εφαρμογής της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος (ΕΕ L, 2024/1264).
(
3
)	Οδηγία (ΕΕ) 2024/1265 του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2024, για την τροποποίηση της οδηγίας 2011/85/ΕΕ σχετικά με τις απαιτήσεις για τα δημοσιονομικά πλαίσια των κρατών μελών (ΕΕ L, 2024/1265).
(
4
)	Κατά το άρθρο 289, παράγραφοι 1 και 3, ΣΛΕΕ.