62024CJ0206_RES
Υπόθεση C‑206/24
YX και Logistica i Gestió Caves Andorranes i Vidal SA
κατά
Directeur général des douanes et droits indirects και Ministre de l’Économie, des Finances et de la Relance
[αίτηση του Cour de cassation (Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου, Γαλλία)για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
Απόφαση του Δικαστηρίου (πέμπτο τμήμα) της 1ης Αυγούστου 2025
«Προδικαστική παραπομπή – Τελωνειακή ένωση – Επιστροφή ως αχρεωστήτως εισπραχθέντων ή διαγραφή χρέους εισαγωγικών ή εξαγωγικών δασμών – Κανονισμός (ΕΟΚ) 1430/79 – Τελωνειακοί δασμοί εισπραχθέντες κατά παραβίαση του δικαίου της Ένωσης – Άρθρο 2, παράγραφος 2, τρίτο εδάφιο – Προϋποθέσεις της αυτεπάγγελτης επιστροφής – Διαπίστωση του αχρεώστητου της είσπραξης των τελωνειακών δασμών πριν από την εκπνοή προθεσμίας τριών ετών υπολογιζόμενης από την ημερομηνία βεβαίωσης του χρέους των εν λόγω δασμών – Διαπίστωση η οποία προϋποθέτει τη γνώση, εκ μέρους των εθνικών τελωνειακών αρχών, της ταυτότητας των οικείων οικονομικών φορέων καθώς και του ποσού που πρέπει να επιστραφεί σε έκαστο εξ αυτών – Υποχρέωση των εν λόγω αρχών να λάβουν τα αναγκαία και κατάλληλα μέτρα για την απόκτηση των απαραίτητων πληροφοριών προκειμένου να προβούν σε τέτοιου είδους επιστροφή»
Ίδιοι πόροι της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Επιστροφή ή διαγραφή εισαγωγικών ή εξαγωγικών δασμών – Τελωνειακοί δασμοί εισπραχθέντες κατά παραβίαση του δικαίου της Ένωσης – Aυτεπάγγελτη επιστροφή – Προϋποθέσεις – Διαπίστωση, εκ μέρους της εθνικής τελωνειακής αρχής, του αχρεώστητου της είσπραξης των τελωνειακών δασμών πριν από την εκπνοή προθεσμίας τριών ετών υπολογιζόμενης από την ημερομηνία βεβαίωσης του χρέους των εν λόγω δασμών – Διαπίστωση η οποία προϋποθέτει τη γνώση, εκ μέρους της εθνικής τελωνειακής αρχής, της ταυτότητας των οικείων οικονομικών φορέων καθώς και του επιστρεπτέου ποσού – Υποχρέωση της εν λόγω αρχής να λάβει τα αναγκαία και κατάλληλα μέτρα για την απόκτηση των απαραίτητων πληροφοριών προκειμένου να προβεί σε τέτοιου είδους επιστροφή
(Κανονισμός 1430/79 του Συμβουλίου, άρθρα 1 § 2, στοιχείο εʹ, 2 και 15)
(βλ. σκέψεις 25-38, 42, 43 και διατακτ.)
Σύνοψη
Επιληφθέν αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως την οποία υπέβαλε το Cour de cassation (Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο, Γαλλία), το Δικαστήριο διευκρινίζει το περιεχόμενο της υποχρέωσης που υπέχει η εθνική τελωνειακή αρχή να επιστρέφει αυτεπαγγέλτως τους αχρεωστήτως εισπραχθέντες τελωνειακούς δασμούς, καθώς και τις σχετικές προϋποθέσεις, υπό το πρίσμα του άρθρου 2, παράγραφος 2, τρίτο εδάφιο, του κανονισμού 1430/79 (
1
).
Μεταξύ των ετών 1988 και 1991, εταιρίες ανδορανού δικαίου εισήγαγαν στην Ανδόρα, μέσω της εταιρίας Ysal, εκτελωνιστή εγκατεστημένου στη Γαλλία, εμπορεύματα προερχόμενα, μεταξύ άλλων, από τρίτες χώρες. Για τις εισαγωγές αυτές καταβλήθηκαν τελωνειακοί δασμοί στη Γαλλία. Ειδικότερα, κατά την εποχή εκείνη, οι γαλλικές τελωνειακές αρχές απαιτούσαν τα προερχόμενα από τρίτες χώρες εμπορεύματα με προορισμό την Ανδόρα να τίθενται σε ελεύθερη κυκλοφορία όταν διέρχονται από το γαλλικό έδαφος.
Τον Ιανουάριο του 1991 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπίστωσε, με αιτιολογημένη γνώμη (
2
), ότι η Γαλλική Δημοκρατία, προβλέποντας την εν λόγω απαίτηση περί θέσεως σε ελεύθερη κυκλοφορία, είχε παραβεί τις υποχρεώσεις που υπείχε βάσει ορισμένων διατάξεων του δικαίου της Ένωσης. Ως εκ τούτου, την κάλεσε να λάβει τα αναγκαία μέτρα για την τακτοποίηση της κατάστασης.
Κατόπιν αυτού, με υπουργική ανακοίνωση (
3
), οι γαλλικές αρχές έπαυσαν την εν λόγω πρακτική όσον αφορά το σύνολο των εμπορευμάτων προελεύσεως τρίτων χωρών με προορισμό την Ανδόρα.
Το 2015 οι εν λόγω Ανδορανοί εισαγωγείς, στα δικαιώματα των οποίων υπεισέρχονται οι Caves Andorranes και YX, άσκησαν κατά της γαλλικής τελωνειακής αρχής αγωγή με αίτημα την καταβολή ποσού αντιστοιχούντος στους τελωνειακούς δασμούς τους οποίους η εν λόγω αρχή φέρεται να είχε εισπράξει αχρεωστήτως για εισαγωγές εμπορευμάτων προελεύσεως τρίτων χωρών με προορισμό την Ανδόρα μεταξύ των ετών 1988 και 1991. Κατόπιν της απορρίψεως της αγωγής τους τόσο πρωτοδίκως όσο και κατ’ έφεση, οι Caves Andorranes και YX άσκησαν αναίρεση ενώπιον του Cour de cassation (Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου.
Το αιτούν δικαστήριο υπέβαλε στο Δικαστήριο δύο προδικαστικά ερωτήματα με τα οποία ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί εάν το άρθρο 2, παράγραφος 2, τρίτο εδάφιο, του κανονισμού 1430/79 έχει την έννοια ότι η ύπαρξη υποχρέωσης για αυτεπάγγελτη επιστροφή τελωνειακών δασμών εκ μέρους εθνικής τελωνειακής αρχής τελεί υπό την προϋπόθεση, αφενός, να έχει διαπιστώσει η εν λόγω αρχή από μόνη της, πριν από την εκπνοή προθεσμίας τριών ετών υπολογιζόμενης από την ημερομηνία βεβαιώσεως του χρέους των εν λόγω δασμών, ότι αυτοί εισπράχθηκαν αχρεωστήτως και, αφετέρου, να γνωρίζει η ίδια αρχή την ταυτότητα των οικείων οικονομικών φορέων καθώς και το ποσό που πρέπει να επιστραφεί σε έκαστο εξ αυτών. Στο πλαίσιο αυτό, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται ως προς τα μέτρα τα οποία οφείλει, ενδεχομένως, να λάβει η εν λόγω αρχή προκειμένου να αποκτήσει τις ανωτέρω πληροφορίες.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Το Δικαστήριο διαπιστώνει, κατ’ αρχάς, ότι το άρθρο 2, παράγραφος 2, τρίτο εδάφιο, του κανονισμού 1430/79, καθόσον προβλέπει με κατηγορηματικό τρόπο ότι οι εθνικές τελωνειακές αρχές «προβαίνουν αυτεπαγγέλτως στην επιστροφή», καθιερώνει υποχρέωση επιστροφής που βαρύνει τις αρχές αυτές χωρίς να χρειάζεται να υποβάλει ο οικείος εισαγωγέας αίτηση προς τούτο. Η εν λόγω υποχρέωση για αυτεπάγγελτη επιστροφή τελεί υπό την προϋπόθεση να έχει διαπιστώσει η εθνική τελωνειακή αρχή από μόνη της, πριν από την εκπνοή τριετούς προθεσμίας από την ημερομηνία βεβαιώσεως του χρέους των επίμαχων τελωνειακών δασμών (
4
), ότι οι εν λόγω δασμοί έχουν εισπραχθεί αχρεωστήτως. Αντιθέτως, η επιστροφή αυτή καθεαυτήν δεν απαιτείται κατ’ ανάγκην να πραγματοποιηθεί εντός της εν λόγω προθεσμίας και, συνεπώς, μπορεί να γίνει και μετά την παρέλευση της προθεσμίας αυτής.
Επιπλέον, στο μέτρο που οι τελωνειακοί δασμοί επιβάλλονται για συγκεκριμένα ποσά, τα οποία καθορίζονται από την εθνική τελωνειακή αρχή βάσει τελωνειακών διασαφήσεων που έχουν υποβληθεί για λογαριασμό συγκεκριμένου προσώπου, η διαπίστωση, εκ μέρους της αρχής αυτής, ότι τέτοιου είδους δασμοί εισπράχθηκαν αχρεωστήτως προϋποθέτει κατ’ ανάγκην τη διαπίστωση ότι πρόσωπο γνωστό στην εν λόγω αρχή κατέβαλε αχρεωστήτως συγκεκριμένο ποσό, το ύψος του οποίου επίσης είναι γνωστό στην ίδια αρχή. Κατά συνέπεια, όταν η εθνική τελωνειακή αρχή διαπιστώνει ότι τελωνειακοί δασμοί εισπράχθηκαν αχρεωστήτως και πρέπει να επιστραφούν, γνωρίζει, κατ’ αρχήν, τόσο το ακριβές ύψος του προς επιστροφή ποσού όσο και την ταυτότητα του προσώπου στο οποίο πρέπει να το επιστρέψει.
Πράγματι, η εν λόγω αρχή δεν μπορεί να επικαλεστεί το γεγονός ότι δεν διαθέτει πλέον τις τελωνειακές διασαφήσεις που είχαν υποβάλει οι ενδιαφερόμενοι ή τις ατομικές αποφάσεις που εκδόθηκαν σχετικά με την περίπτωση εκάστου εξ αυτών, προκειμένου να δικαιολογήσει τυχόν παράλειψή της να επιστρέψει στους εν λόγω ενδιαφερομένους τους τελωνειακούς δασμούς σε σχέση με τους οποίους διαπίστωσε, εντός της προβλεπόμενης στο άρθρο 2, παράγραφος 2, τρίτο εδάφιο, του κανονισμού 1430/79 τριετούς προθεσμίας, ότι εισπράχθηκαν αχρεωστήτως, διότι, ενόσω δεν έχει παρέλθει η προθεσμία αυτή, η τελωνειακή αρχή υποχρεούται να φυλάσσει τα έγγραφα και τις πληροφορίες που ενδέχεται να είναι κρίσιμα για ενδεχόμενη επιστροφή.
Τούτου λεχθέντος, όταν η εν λόγω τελωνειακή αρχή δεν διαθέτει, χωρίς δική της υπαιτιότητα, τις αναγκαίες πληροφορίες για να προβεί στην επιστροφή αχρεωστήτως εισπραχθέντων τελωνειακών δασμών, οφείλει, προκειμένου να συμμορφωθεί προς την υποχρέωση επιστροφής που απορρέει από την εν λόγω διάταξη, να λάβει τα αναγκαία και κατάλληλα μέτρα ούτως ώστε να αποκτήσει τις πληροφορίες αυτές. Βεβαίως, τα μέτρα αυτά δεν περιλαμβάνουν δυσανάλογες έρευνες, ήτοι έρευνες που θα καθιστούσαν αναγκαία τη χρήση ανθρώπινων και υλικών πόρων που ουδεμία σχέση έχουν με ό,τι μπορεί ευλόγως να αναμένεται από μια επιμελή διοίκηση. Εντούτοις, τυχόν παθητική στάση της τελωνειακής αρχής, με το πρόσχημα ότι δεν διαθέτει τις εν λόγω πληροφορίες, δεν συνάδει ούτε με την προαναφερθείσα υποχρέωση επιστροφής ούτε με τις απαιτήσεις που απορρέουν από το δικαίωμα χρηστής διοικήσεως, δικαίωμα που αποτελεί γενική αρχή του δικαίου της Ένωσης, η οποία ισχύει ως προς τα κράτη μέλη όταν εφαρμόζουν το δίκαιο της Ένωσης.
Το Δικαστήριο συμπεραίνει ότι το άρθρο 2, παράγραφος 2, τρίτο εδάφιο, του κανονισμού 1430/79 έχει την έννοια ότι η ύπαρξη υποχρέωσης για αυτεπάγγελτη επιστροφή τελωνειακών δασμών εκ μέρους εθνικής τελωνειακής αρχής τελεί υπό την προϋπόθεση να έχει διαπιστώσει η εν λόγω αρχή από μόνη της, πριν από την εκπνοή προθεσμίας τριών ετών υπολογιζόμενης από την ημερομηνία βεβαιώσεως του χρέους των εν λόγω δασμών, ότι αυτοί εισπράχθηκαν αχρεωστήτως. Η δε διαπίστωση αυτή προϋποθέτει ότι η τελωνειακή αρχή γνωρίζει την ταυτότητα των προσώπων που κατέβαλαν τους εν λόγω δασμούς καθώς και το ποσό που πρέπει να επιστραφεί σε έκαστο εξ αυτών. Όταν η εν λόγω αρχή δεν διαθέτει και ούτε μπορούσε να διαθέτει όλες τις απαραίτητες πληροφορίες ούτως ώστε να επιστρέψει το ανάλογο ποσό στο πρόσωπο που κατέβαλε τους αχρεωστήτως εισπραχθέντες τελωνειακούς δασμούς ή στα πρόσωπα που υπεισήλθαν στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του, οφείλει, προκειμένου να συμμορφωθεί προς την υποχρέωση επιστροφής που υπέχει, να λάβει τα μέτρα τα οποία, χωρίς να είναι δυσανάλογα, είναι αναγκαία και πρόσφορα προκειμένου να αποκτήσει τις πληροφορίες αυτές και να προβεί στην επιστροφή.
(
1
)	Κανονισμός (ΕΟΚ) 1430/79 του Συμβουλίου, της 2ας Ιουλίου 1979, περί της επιστροφής ως αχρεωστήτως εισπραχθέντων ή της διαγραφής χρέους εισαγωγικών ή εξαγωγικών δασμών (ΕΕ ειδ. έκδ. 11/015, σ. 162), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 3069/86 του Συμβουλίου, της 7ης Οκτωβρίου 1986 (ΕΕ 1986, L 286, σ. 1) (στο εξής: κανονισμός 1430/79).
(
2
)	Αιτιολογημένη γνώμη COM(90) 2042 τελικό.
(
3
)	Ανακοίνωση του ministère de l’Économie, des Finances et du Budget (Υπουργείου Οικονομίας, Οικονομικών και Προϋπολογισμού, Γαλλία) προς τους εισαγωγείς και τους εξαγωγείς, η οποία δημοσιεύθηκε στη Journal officiel de la République française στις 6 Ιουνίου 1991.
(
4
)	Σύμφωνα με το άρθρο 1, παράγραφος 2, στοιχείο εʹ, του κανονισμού 1430/79, η ημερομηνία αυτή αντιστοιχεί στην ημερομηνία έκδοσης της πράξης της διοίκησης με την οποία προσδιορίστηκε αρχικώς από τις αρμόδιες αρχές το ποσό των δασμών.