62024CJ0510
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is-Seba’ Awla)
16 ta’ Ottubru 2025 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali – Fondi tal-Unjoni Ewropea – Ġestjoni u kontroll – Obbligu għall-Istati Membri li jagħmlu arranġamenti biex jiżguraw l-eżami effettiv tal-ilmenti dwar il-Fondi – Leġiżlazzjoni nazzjonali li teskludi kull rimedju ġudizzjarju kontra deċiżjoni li tordna r-rimbors ta’ sussidju tal-Unjoni minħabba irregolarità – Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea – Artikolu 47 – Dritt għal rimedju effettiv”
Fil-Kawża C‑510/24,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Fővárosi Törvényszék (il-Qorti tal-Belt ta’ Budapest, l-Ungerija), permezz ta’ deċiżjoni tal‑11 ta’ Lulju 2024, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fit‑23 ta’ Lulju 2024, fil-proċedura
PROFIL-COPY 2002 Irodatechnikai Kft.
vs
Közigazgatási és Területfejlesztési Minisztérium,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is-Seba’ Awla),
komposta minn F. Schalin (Relatur), President tal-Awla, M. Gavalec u Z. Csehi, imħallfin,
Avukat Ġenerali: A. Biondi,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li rat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għall-Gvern Ungeriż, minn Zs. Biró-Tóth u M. Z. Fehér, bħala aġenti,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn B. Béres u C. Ehrbar, bħala aġenti,
wara li rat id-deċiżjoni meħuda, wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li taqta’ l-kawża mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn PROFIL-COPY2002 Irodatechnikai Kft. (iktar ’il quddiem “Profil-Copy”), kumpannija Ungeriża, u l-Közigazgatási és Területfejlesztési Minisztérium (il-Ministeru għall-Amministrazzjoni Pubblika u għall-Iżvilupp Reġjonali, l-Ungerija) (iktar ’il quddiem il-“Ministeru”), li jaġixxi bħala awtorità ta’ ġestjoni tal-programm operazzjonali “Żvilupp Ekonomiku u Innovazzjoni Plus”, dwar l-irkupru ta’ sussidju mħallas lil Profil-Copy.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
3
L-Artikolu 47 tal-Karta jipprevedi:
“Kull persuna li d-drittijiet u l-libertajiet tagħha garantiti mil-liġi ta’ l-Unjoni jiġu vjolati għandha d-dritt għal rimedju effettiv quddiem qorti skond il-kondizzjonijiet stabbiliti f’dan l-Artikolu.
Kull persuna għandha d-dritt għal smigħ ġust u pubbliku fi żmien raġjonevoli minn qorti indipendenti u imparzjali, stabbilita minn qabel bil-liġi. Kull persuna għandu jkollha l-possibbiltà li tieħu parir, ikollha difiża u tkun irrappreżentata.
[...] ”
4
Skont il-premessa 69 tar-Regolament (UE) 2021/1060 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑24 ta’ Ġunju 2021 li jistipula dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew Plus, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi, is-Sajd u l-Akkwakultura u r-regoli finanzjarji għalihom u għall-Fond għall-Ażil, il-Migrazzjoni u l-Integrazzjoni, il-Fond għas-Sigurtà Interna u l-Istrument għall-Appoġġ Finanzjarju għall-Ġestjoni tal-Fruntieri u l-Politika dwar il-Viżi (ĠU 2021, L 231, p. 159, rettifiki fil-ĠU 2021, L 261, p. 58, fil-ĠU 2021, L 450, p. 158, fil-ĠU 2022, L 43, p. 93, fil-ĠU 2022, L 241, p. 16, u fil-ĠU L, 2024/90654, 25.10.2024):
“[...]
2.   L-Istati Membri għandhom jiżguraw il-legalità u r-regolarità tan-nefqa inkluża fil-kontijiet preżentati lill-Kummissjoni u għandhom jieħdu l-azzjonijiet kollha meħtieġa biex jipprevjenu, jaqbdu, jikkoreġu u jirrapportaw irregolaritajiet inkluż frodi. [...]
[...]
7.   L-Istati Membri għandhom jagħmlu arranġamenti biex jiżguraw l-eżami effettiv tal-ilmenti rigward il-Fondi. L-ambitu, ir-regoli u l-proċeduri li jikkonċernaw dawk l-arranġamenti għandhom ikunu r-responsabilità tal-Istati Membri skont il-qafas ġuridiku u istituzzjonali tagħhom. [...]
Għall-finijiet ta’ dan l-Artikolu, l-ilmenti jkopru kwalunkwe tilwima bejn benefiċjarji magħżula u dawk potenzjali fir-rigward tal-operazzjoni proposta jew magħżula u kwalunkwe tilwim ma’ partijiet terzi dwar l-implimentazzjoni tal-programm jew l-operazzjonijiet tiegħu, irrispettivament mill-kwalifika tal-mezzi tar-rimedju legali stabbiliti skont id-dritt nazzjonali.”
Id-dritt Ungeriż
Id-Digriet Nru 256/2021
5
L-Artikolu 132(1), l’a 2021-2027 programozási időszakban az egyes európai uniós alapokból származó támogatások felhasználásának rendjéről szóló 256/2021. (V. 18.) Korm. rendelet (Magyar Közlöny 2021/91) (id-Digriet Governattiv Nru 256/2021 dwar l-organizzazzjoni tal-użu tas-sussidji ġejjin minn ċerti fondi tal-Unjoni Ewropea matul il-perijodu ta’ programmazzjoni 2021‑2027), tat‑18 ta’ Mejju 2021 (iktar ’il quddiem id-“Digriet Nru 256/2021”), jipprevedi li l-awtorità ta’ ġestjoni tikkonkludi mal-benefiċjarju kuntratt ta’ sussidju suġġett għad-dritt ċivili u li r-regoli applikabbli għall-kuntratt ta’ sussidju japplikaw mutatis mutandis meta r-relazzjoni ta’ sussidju tkun inħolqot permezz ta’ sussidju maħruġ mill-awtorità ta’ ġestjoni.
6
Meta jkun hemm suspett ta’ irregolarità, l-awtorità ta’ ġestjoni għandha timplimenta proċedura ta’ konstatazzjoni ta’ irregolarità skont il-Kapitolu XIII tad-Digriet Nru 256/2021.
7
L-Artikolu 397(2) ta’ dan id-digriet jipprovdi li, meta tkun ġiet ikkonstatata irregolarità, l-awtorità ta’ ġestjoni tista’, fost affarijiet oħra, ixxolji l-kuntratt ta’ sussidju.
8
Skont l-Artikolu 403(1) tal-imsemmi digriet:
“Meta d-deċiżjoni li tikkonstata l-irregolarità tkun illegali, jew kuntrarja għall-kuntratt ta’ sussidju jew għas-sejħa għal proposti, il-benefiċjarju jista’ jippreżenta rikors kontra l-imsemmija deċiżjoni darba waħda biss”.
9
L-Artikolu 408(1)(d) tad-Digriet Nru 256/2021 jipprovdi, f’dan ir-rigward, li l-Belső Ellenőrzési és Integritási Igazgatóság du Miniszterelnökség (id-Direttorat tal-Awditu Intern u tal-Integrità tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru, l-Ungerija) (iktar ’il quddiem id-“Direttorat tal-Awditu u tal-Integrità”) għandu jiċħad ir-rikors mingħajr eżami tal-mertu jekk ir-rikors ippreżentat mill-benefiċjarju jkun jirrigwarda deċiżjoni diġà mogħtija fuq appell.
10
L-Artikolu 414(1) ta’ dan id-digriet jipprovdi:
“Wara l-proċedura tal-appell, id-Direttorat tal-Awditu Intern u tal-Integrità
a)
tikkonferma d-deċiżjoni li tikkonstata l-irregolarità,
b)
tannulla d-deċiżjoni li tikkonstata l-irregolarità jew
c)
tannulla d-deċiżjoni li tikkonstata l-irregolarità u tibda proċedura ġdida għall-konstatazzjoni ta’ irregolarità quddiem l-awtorità ta’ ġestjoni.”
11
Skont l-Artikolu 418 tal-imsemmi digriet:
“Meta s-sussidju jkun ġie indebitament irċevut, jew jintuża b’mod illegali jew mhux konformi mal-iskop tiegħu, jew fil-każ ta’ rtirar tas-sussidju jew ta’ riżoluzzjoni unilaterali jew bilaterali tal-kuntratt ta’ sussidju, il-benefiċjarju għandu jirrimborsa s-sussidju rċevut indebitament”.
12
L-awtorità ta’ ġestjoni għandha tirkupra d-dejn permezz ta’ ordni ta’ ħlas, ta’ tpaċija jew ta’ awtorizzazzjoni għal ħlas bin-nifs. Jekk dawn il-miżuri ma jagħtux riżultati, l-awtorità ta’ ġestjoni titlob immedjatament lill-awtorità tat-taxxa, skont l-Artikolu 436(1) tal-istess digriet, tirkupra l-għajnuna mhux irrimborsata, skont l-istess proċeduri bħal dawk għall-irkupru tat-taxxi.
Il-Liġi Nru CXXX tal‑2016, li tistabbilixxi l-Kodiċi tal-Proċedura Ċivili
13
L-Artikolu 103(1) tal-a polgári perrendtartásról szóló 2016. évi CXXX. törvény (il-Liġi Nru CXXX tal‑2016 li tistabbilixxi l-Kodiċi tal-Proċedura Ċivili) (Magyar Közlöny 2016/190) jipprevedi li l-qorti ċivili li jkollha ġurisdizzjoni tista’, fuq talba f’dan is-sens, tordna miżuri provviżorji.
Il-Liġi Nru CLIII tal‑2017 dwar il-proċeduri ta’ eżekuzzjoni implimentati mill-awtorità tat-taxxa
14
L-Artikolu 15 tal-az adóhatóság által foganatosítandó végrehajtási eljárásokról szóló 2017. évi CLIII. törvény (il-Liġi Nru CLIII tal‑2017 dwar il-Proċeduri ta’ Eżekuzzjoni Implimentati mill-Awtorità tat-Taxxa) (iktar ’il quddiem il-“Liġi dwar il-Proċeduri ta’ Eżekuzzjoni Implimentati mill-Awtorità tat-Taxxa”) (Magyar Közlöny 2017/193) ma jsemmix il-qrati fost il-korpi li huma awtorizzati jissospendu proċedura ta’ eżekuzzjoni implimentata mill-awtorità tat-taxxa.
15
Meta tiġi adita mill-awtorità ta’ ġestjoni skont l-Artikolu 436(1) tad-Digriet Nru 256/2021, l-awtorità tat-taxxa għandha toħroġ ordni ta’ trasferiment amministrattiv li l-bank tal-parti responsabbli għar-rimbors hija obbligata teżegwixxi skont l-Artikolu 42(1) tal-Liġi dwar il-Proċeduri ta’ Eżekuzzjoni Implimentati mill-Awtorità tat-Taxxa. Din l-awtorità tipproċedi wkoll, skont din il-liġi, għall-eżekuzzjoni forzata fuq il-beni mobbli u immobbli.
It-tilwima fil-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
16
Profil-Copy irċeviet sussidju ta’ 125184193 forint Ungeriż (HUF) (madwar EUR 315000) għall-installazzjoni ta’ pannelli solari. Is-sussidju ngħata taħt il-Programm Operazzjonali Ungeriż “Żvilupp Ekonomiku u Innovazzjoni Plus”, implimentat għall-perjodu 2021‑2027 u ffinanzjat mill-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR) u l-Fond Soċjali Ewropew Plus (FSE +).
17
Wara li kkonstata irregolarità, il-Ministeru, li aġixxa bħala awtorità ta’ ġestjoni ta’ dan il-programm, ordna l-irtirar tas-sussidju u l-irkupru tas-sussidju mħallas.
18
Wara rikors ippreżentat minn Profil-Copy quddiem id-Direttorat tal-Awditu Intern u tal-Integrità, din id-deċiżjoni ġiet ikkonfermata u ma hemm il-possibbiltà ta’ ebda rikors amministrattiv addizzjonali, konformement mal-Artikolu 403(1) u 408(1)(d) tad-Digriet Nru 256/2021.
19
Konsegwentement, l-awtorità ta’ ġestjoni rtirat is-sussidju li kien ġie allokat indebitament lil Profil-Copy u talbitha tirrimborsah filwaqt li informatha li, fin-nuqqas ta’ rimbors ta’ dan is-sussidju, hija tkun intitolata titlob lill-awtorità tat-taxxa nazzjonali tirkupra d-dejn li jikkorrispondi għas-sussidju indebitu.
20
Peress li d-dritt Ungeriż jikklassifika r-relazzjoni bejn l-awtorità ta’ ġestjoni u l-benefiċjarju tas-sussidju tal-Unjoni bħala relazzjoni ta’ natura ċivili, Profil-Copy ippreżentat azzjoni ċivili quddiem il-Fővárosi Törvényszék (il-Qorti tal-Belt ta’ Budapest, l-Ungerija), li hija l-qorti tar-rinviju, sabiex tipprevjeni l-konsegwenzi tad-deċiżjoni li tordna l-irkupru tas-sussidju li hija kienet ibbenefikat minnu.
21
Fil-kuntest ta’ din l-azzjoni, hija talbet li jiġu ddikjarati illegali kemm id-deċiżjoni li tikkonstata l-irregolarità kif ukoll l-ordni ta’ rkupru tas-sussidju allegatament indebitu. Hija talbet ukoll lil din il-qorti tadotta miżura provviżorja bbażata fuq l-Artikolu 103(1) tal-Liġi Nru CXXX tal‑2016 li tistabbilixxi l-Kodiċi tal-Proċedura Ċivili, intiża sabiex tipprojbixxi lill-Ministeru milli jipproċedi għall-irkupru forzat tal-ammont mitlub. Għal dan l-għan, Profil-Copy issostni li, filwaqt li l-Ministeru jista’, meta jressaq il-każ quddiem l-awtorità tat-taxxa, jipproċedi b’eżekuzzjoni forzata kontriha qabel ma tingħata deċiżjoni definittiva dwar il-mertu tat-talba tagħha, hija tista’ tinvoka d-drittijiet tagħha kontra dan il-ministeru biss fil-kuntest ta’ proċedura ċivili ordinarja. Il-Ministeru jsostni, min-naħa tiegħu, quddiem il-qorti tar-rinviju li din tal-aħħar ma għandhiex ġurisdizzjoni tadotta tali miżura provviżorja.
22
F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tippreċiża li, fil-kuntest tal-kawża prinċipali, hija għandha tivverifika jekk l-awtorità ta’ ġestjoni kinitx osservat, waqt l-irkupru tas-sussidji, id-Digriet Nru 256/2021, li jimplimenta r-Regolament 2021/1060.
23
Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju tispjega li reċentement ġiet adita b’diversi kawżi simili li fihom partijiet fil-kawża jitolbu li l-Ministeru jiġi pprojbit provviżorjament milli jipproċedi għall-irkupru ta’ dejn. Dawn il-partijiet fil-kawża jsostnu li l-eżekuzzjoni forzata tirrendi impossibbli t-tkomplija tal-attività ekonomika tagħhom, peress li toħloq riskju ta’ insolvenza, saħansitra ta’ stralċ ġudizzjarju qabel l-għeluq definittiv tal-proċess. B’dan il-mod, jeżisti riskju reali li d-destinatarji ta’ deċiżjoni ta’ rkupru tas-sussidju ma jibqgħux jeżistu qabel l-għeluq tal-proċess permezz ta’ deċiżjoni definittiva, li jagħmilha impossibbli għalihom li jinvokaw id-drittijiet tagħhom.
24
Huwa f’dan il-kuntest li l-qrati ċivili Ungeriżi jippermettu lid-destinatarju ta’ deċiżjoni eżekuttiva ta’ rkupru ta’ sussidju jippreżenta sussegwentement azzjoni ċivili sabiex tiġi kkonstatata l-illegalità fil-kuntest ta’ rikors kontra d-deċiżjoni li xxolji l-kuntratt ta’ sussidju.
25
Madankollu, il-qorti tar-rinviju tispjega li l-ġurisprudenza Ungeriża hija diviża fir-rigward tal-ġurisdizzjoni tal-qrati ċivili fir-rigward tat-talbiet għal miżuri provviżorji mressqa f’dan it-tip ta’ kawżi. L-ewwel linja ta’ ġurisprudenza tqis li, peress li l-liġi Ungeriża tqiegħed il-kuntratt ta’ sussidju tal-Unjoni taħt id-dritt ċivili, ma hemmx ostakolu għall-adozzjoni ta’ miżuri provviżorji. Għall-kuntrarju, skont it-tieni linja ta’ ġurisprudenza, tali talba għal miżura provviżorja għandha tiġi miċħuda minħabba n-nuqqas ta’ ġurisdizzjoni tal-qorti adita, peress li l-Artikolu 15 tal-Liġi dwar il-Proċeduri ta’ Eżekuzzjoni Implimentati mill-Awtorità tat-Taxxa ma jsemmix il-qrati fost il-korpi awtorizzati jissospendu proċedura ta’ eżekuzzjoni forzata implimentata minn din l-awtorità.
26
Sa fejn, l-ewwel, hija għandha teżamina l-legalità tal-irkupru ta’ sussidju tal-Unjoni mogħti skont ir-Regolament 2021/1060, it-tieni, sa fejn l-Artikolu 69(7) ta’ dan ir-regolament jimponi fuq l-Istati Membri l-obbligu li jiżguraw eżami effettiv tal-ilmenti li jikkonċernaw il-fondi Ewropej u, it-tielet, sa fejn l-Artikolu 47 tal-Karta jagħti dritt għal rimedju effettiv lil kull persuna li d-drittijiet tagħha ggarantiti mid-dritt tal-Unjoni nkisru, il-qorti tar-rinviju tqis neċessarju li tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja tevalwa jekk is-sistema ta’ trattament tal-irregolaritajiet prevista mid-dritt Ungeriż hijiex kompatibbli ma’ dan l-Artikolu 47.
27
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Fővárosi Törvényszék (il-Qorti tal-Belt ta’ Budapest) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
Id-dritt għal rimedju effettiv quddiem qorti, previst fl-Artikolu 47 tal-[Karta] jista’ jiġi eżerċitat mill-benefiċjarju ta’ sussidju kontra deċiżjoni eżekuttiva tal-awtorità ta’ ġestjoni li tordnalu jirrimborsa s-sussidju mħallas mill-[Unjoni]?
2)
Fil-każ fejn l-awtorità ta’ ġestjoni tordna lill-benefiċjarju, permezz ta’ deċiżjoni eżekuttiva, jirrimborsa s-sussidju mħallas mill-Unjoni u fil-każ fejn l-imsemmi benefiċjarju, fl-assenza ta’ rimedji oħra possibbli, iressaq azzjoni ċivili biex jipprevjeni l-konsegwenzi ta’ din l-ordni, din l-azzjoni ċivili għandha titqies bħala rimedju quddiem qorti fis-sens tal-Artikolu 47 tal-[Karta]?
3)
Għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 47 tal-[Karta] jista’ jitqies bħala effettiv rimedju ġudizzjarju li ma jkunx xieraq sabiex jipprevjeni riskju reali li l-parti kkonċernata ssir insolventi minħabba l-miżura eżaminata fil-kuntest tar-rikors iżda li ġiet eżegwita qabel ma ngħatat deċiżjoni dwar dan ir-rikors?
4)
X’tista’ tagħmel il-qorti nazzjonali jekk ir-risposta għat-tielet domanda tkun negattiva, iżda meta hija tqis li l-leġiżlazzjoni nazzjonali ma tagħtihiex il-possibbiltà li tipprevjeni riskju reali li l-parti kkonċernata ssir insolventi minħabba l-miżura eżaminata fil-kuntest tar-rikors iżda li ġiet eżegwita qabel ma ngħatat deċiżjoni dwar dan ir-rikors? Il-qorti, jekk dan huwa l-uniku mod li bih tista’ tiżgura l-effettività tar-rimedju, għandha l-possibbiltà li tneħħi r-riskju ta’ insolvenza li bih hija mhedda lill-imsemmija parti permezz ta’ miżura provviżorja, sakemm il-kawża tiġi deċiża b’sentenza finali, anki jekk hija tqis li d-dritt nazzjonali ma jagħtihiex din il-possibbiltà?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel domanda preliminari
28
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 47 tal-Karta għandux jiġi interpretat fis-sens li l-benefiċjarju ta’ sussidju tal-Unjoni mogħti fil-kuntest tal-implimentazzjoni tar-Regolament 2021/1060 għandu jkollu rimedju ġudizzjarju effettiv kontra deċiżjoni eżekuttiva tal-awtorità ta’ ġestjoni ta’ programm iffinanzjat minn fondi tal-Unjoni li tordnalu jirrimborsa dan is-sussidju.
29
Kif jirriżulta mill-Artikolu 51(1) tal-Karta, id-dispożizzjonijiet tagħha huma indirizzati lill-Istati Membri biss meta jimplimentaw id-dritt tal-Unjoni.
30
Dan huwa l-każ hawnhekk, peress li d-deċiżjoni li tordna l-irtirar u l-irkupru tas-sussidju mħallas lil Profil-Copy ġiet adottata abbażi tad-Digriet Nru 256/2021, li jimplimenta r-Regolament 2021/1060 billi jispeċifika l-modalitajiet ta’ użu tas-sussidji li ġejjin minn ċerti fondi tal-Unjoni Ewropea matul il-perijodu ta’ programmazzjoni 2021‑2027.
31
Madankollu, ir-rikonoxximent, f’każ partikolari, tad-dritt għal rimedju effettiv, iggarantit mill-Artikolu 47 tal-Karta, jippreżupponi li l-persuna li tibbaża ruħha fuqu tinvoka drittijiet jew libertajiet iggarantiti mid-dritt tal-Unjoni jew li din il-persuna tkun is-suġġett ta’ proċeduri li jikkostitwixxu implimentazzjoni tad-dritt tal-Unjoni (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tat‑22 ta’ Frar 2022, RS (Effett tad-deċiżjonijiet ta’ qorti Kostituzzjonali), C‑430/21, EU:C:2022:99, punt 34).
32
F’dan il-każ, l-azzjoni ċivili mressqa minn Profil-Copy hija intiża sabiex tiġi kkonstatata l-illegalità, minn naħa, tad-deċiżjoni tal-awtorità ta’ ġestjoni li tirtira s-sussidju li kien ġie allokat lilha fil-kuntest tal-programm “Żvilupp Ekonomiku u Innovazzjoni Plus”, li huwa ffinanzjat mill-FEŻR u mill-FSE + u, min-naħa l-oħra u konsegwentement, tal-ordni ta’ rkupru ta’ dan is-sussidju.
33
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li l-Artikolu 47 tal-Karta għandu jiġi interpretat fis-sens li l-benefiċjarju ta’ sussidju tal-Unjoni mogħti fil-kuntest tal-implimentazzjoni tar-Regolament 2021/1060 għandu jkollu rimedju ġudizzjarju effettiv kontra deċiżjoni eżekuttiva tal-awtorità ta’ ġestjoni ta’ programm iffinanzjat minn fondi tal-Unjoni li tordnalu jirrimborsa dan is-sussidju.
34
Għandu jitfakkar li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tiddetermina, fil-kawżi li hija adita bihom, liema hija l-interpretazzjoni korretta tad-dritt nazzjonali (sentenza tat‑22 ta’ Ġunju 2010, Melki u Abdeli, C‑188/10 u C‑189/10, EU:C:2010:363, punt 49).
Fuq it-tieni sar-raba’ domanda preliminari
35
Permezz tat-tieni sar-raba’ domanda tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 47 tal-Karta għandux jiġi interpretat fis-sens li l-possibbiltà, għall-benefiċjarju ta’ sussidju tal-Unjoni, minn naħa, li jikkontesta b’mod inċidentali deċiżjoni eżekuttiva li tobbligah jirrimborsa dan is-sussidju fil-kuntest ta’ azzjoni mressqa quddiem qorti ċivili sabiex tiġi rrikonoxxuta l-illegalità ta’ deċiżjoni li tordna l-irtirar tal-imsemmi sussidju u, min-naħa l-oħra, li jitlob, fil-kuntest ta’ din l-azzjoni, l-adozzjoni ta’ miżuri provviżorji sabiex jissospendi l-eżekuzzjoni ta’ din id-deċiżjoni, tikkostitwixxi rimedju ġudizzjarju effettiv.
36
Preliminarjament, għandu jitfakkar li, fil-kuntest tal-proċedura msemmija fl-Artikolu 267 TFUE, ibbażata fuq separazzjoni ċara tal-funzjonijiet bejn il-qrati nazzjonali u l-Qorti tal-Ġustizzja, hija biss il-qorti nazzjonali li għandha ġurisdizzjoni sabiex tinterpreta u tapplika d-dritt nazzjonali (sentenzi tal‑4 ta’ Mejju 1999, Sürül, C‑262/96, EU:C:1999:228, punt 95; tal‑14 ta’ Ġunju 2012, Banco Español de Crédito, C‑618/10, EU:C:2012:349, punt 76; tat‑22 ta’ Settembru 2022, Servicios prescriptor y medios de pagos EFC, C‑215/21, EU:C:2022:723, punt 26, kif ukoll tad‑9 ta’ April 2024, Profi Credit Polska (Ftuħ mill-ġdid tal-proċedura magħluqa permezz ta’ deċiżjoni definittiva) (C‑582/21, EU:C:2024:282, punti 31 u 54)).
37
Għaldaqstant, il-Qorti tal-Ġustizzja ser titlaq mill-premessa, imfakkra fil-punt 25 ta’ din is-sentenza, li l-ġurisprudenza Ungeriża hija diviża dwar il-ġurisdizzjoni tal-qrati ċivili sabiex jordnaw miżuri provviżorji f’rikorsi intiżi li jipprojbixxu provviżorjament lill-awtorità ta’ ġestjoni milli tipproċedi bl-irkupru ta’ sussidju li hija tqis li tħallas indebitament lill-benefiċjarju tiegħu.
38
L-Artikolu 47 tal-Karta jipprevedi li kull persuna li d-drittijiet u l-libertajiet tagħha ggarantiti mid-dritt tal-Unjoni jkunu nkisru għandha d-dritt għal rimedju effettiv quddiem qorti skont il-kundizzjonijiet previsti f’din id-dispożizzjoni, ħaġa li timplika li kull persuna għandha d-dritt għal smigħ ġust u pubbliku fi żmien raġonevoli minn qorti indipendenti u imparzjali, stabbilita minn qabel bil-liġi.
39
Għal dan id-dritt jikkorrispondi l-obbligu tal-Istati Membri, stabbilit fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE, li jistabbilixxu r-rimedji ġudizzjarji meħtieġa sabiex jiżguraw protezzjoni ġudizzjarja effettiva fl-oqsma koperti mid-dritt tal-Unjoni (sentenzi tas‑16 ta’ Mejju 2017, Berlioz Investment Fund, C‑682/15, EU:C:2017:373, punt 44, u tas‑6 ta’ Ottubru 2020, État luxembourgeois (Dritt għal azzjoni ġudizzjarja kontra talba għal informazzjoni fil-qasam tat-tassazzjoni), C‑245/19 u C‑246/19, EU:C:2020:795, punt 47).
40
F’dan ir-rigward, għalkemm, fl-assenza ta’ regoli speċifiċi tal-Unjoni f’dan il-qasam, huwa l-ordinament ġuridiku intern ta’ kull Stat Membru, skont il-prinċipju ta’ awtonomija proċedurali, li għandu jirregola l-modalitajiet proċedurali tal-azzjonijiet ġudizzjarji u bla ħsara għall-osservanza tal-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività, li għandu jirregola l-modalitajiet proċedurali tar-rikorsi intiżi sabiex jiżguraw is-salvagwardja tad-drittijiet individwali dderivati mill-ordinament ġuridiku tal-Unjoni, l-Istati Membri għandhom madankollu r-responsabbiltà li jiżguraw, f’kull każ, ir-rispett tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva tal-imsemmija drittijiet kif iggarantit fl-Artikolu 47 tal-Karta (sentenzi tad‑19 ta’ Novembru 2019, A. K. et (Indipendenza tal-Awla Dixxiplinari tal-Qorti Suprema), C‑585/18, C‑624/18 u C‑625/18, EU:C:2019:982, punt 115 u l-ġurisprudenza ċċitata; tat‑2 ta’ Ġunju 2022, Skeyes, C‑353/20, EU:C:2022:423, punt 52, kif ukoll tal‑1 ta’ Awwissu 2025, Alace u Canpelli, C‑758/24 u C‑759/24, EU:C:2025:591, punt 64).
41
Madankollu, id-dritt tal-Unjoni ma għandux l-effett li jġiegħel lill-Istati Membri jistabbilixxu rimedji legali differenti minn dawk stabbiliti mid-dritt intern, sakemm, mill-istruttura tal-ordinament ġuridiku nazzjonali inkwistjoni ma jkunx jirriżulta li ma jeżisti ebda rimedju ġudizzjarju li jippermetti, anki jekk b’mod inċidentali, li jiġi żgurat ir-rispett tad-drittijiet li l-partijiet fil-kawża jisiltu mid-dritt tal-Unjoni, jew li l-uniku mod ta’ aċċess għal qorti huwa li l-partijiet fil-kawża jiġu mġiegħla jiksru l-liġi (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑13 ta’ Marzu 2007, Unibet, C‑432/05, EU:C:2007:163, punti 40, 41, 64 u 65, kif ukoll tat‑2 ta’ Ġunju 2022, Skeyes, C‑353/20, EU:C:2022:423, punt 54).
42
F’dan il-każ, mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li, fid-dawl tal-istat tal-leġiżlazzjoni Ungeriża, il-qrati ċivili rrikonoxxew li għandhom ġurisdizzjoni sabiex jevalwaw, b’mod inċidentali, il-kompatibbiltà fid-dawl tad-dritt tal-Unjoni ta’ deċiżjoni eżekuttiva tal-awtorità ta’ ġestjoni li tordna l-irkupru ta’ sussidju tal-Unjoni, fl-okkażjoni ta’ rikors ippreżentat mill-benefiċjarju ta’ dan is-sussidju kontra, b’mod partikolari, deċiżjoni ta’ rtirar tal-imsemmi sussidju jew ta’ xoljiment tal-kuntratt ta’ sussidju.
43
Għandu jingħad ukoll li l-qorti nazzjonali li quddiemha titressaq il-kawża rregolata mid-dritt tal-Unjoni għandha tkun f’pożizzjoni li tawtorizza miżuri provviżorji intiżi li jiggarantixxu l-effikaċja sħiħa tad-deċiżjoni ġudizzjarja li għandha tingħata dwar l-eżistenza tad-drittijiet invokati abbażi tad-dritt tal-Unjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tad‑19 ta’ Ġunju 1990, Factortame e.a., C‑213/89, EU:C:1990:257, punt 21; tat‑13 ta’ Marzu 2007, Unibet, C‑432/05, EU:C:2007:163, punti 67 u 77, kif ukoll tat‑2 ta’ Ġunju 2022, C‑353/20, EU:C:2022:423, punt 53). Minn dan jirriżulta li l-qorti li, f’dawn iċ-ċirkustanzi, kienet tordna miżuri provviżorji, jekk ma tkunx prekluża minn regola tad-dritt nazzjonali, hija obbligata teskludi l-applikazzjoni ta’ din ir-regola.
44
Barra minn hekk, sa fejn, kif ġie rrilevat fil-punt 25 ta’ din is-sentenza, il-ġurisprudenza Ungeriża hija diviża fir-rigward tal-ġurisdizzjoni tal-qrati ċivili sabiex jordnaw miżuri provviżorji f’rikorsi intiżi li jipprojbixxu provviżorjament lill-awtorità ta’ ġestjoni milli tipproċedi bl-irkupru ta’ sussidju li hija tqis li tħallas indebitament lill-benefiċjarju tiegħu, għandu jsir riferiment għar-rekwiżit ta’ interpretazzjoni konformi tad-dritt nazzjonali. Dan ir-rekwiżit jinkludi l-obbligu, għall-qrati nazzjonali, li jimmodifikaw, jekk ikun il-każ, ġurisprudenza stabbilita jekk din tkun tistrieħ fuq interpretazzjoni tad-dritt nazzjonali inkompatibbli mal-għanijiet ta’ direttiva. Għaldaqstant, qorti nazzjonali ma tistax validament tikkunsidra li hija tinsab fl-impossibbiltà li tinterpreta d-dispożizzjoni nazzjonali inkwistjoni b’mod konformi mad-dritt tal-Unjoni, minħabba l-fatt biss li hija, b’mod stabbilit, interpretat din id-dispożizzjoni f’sens li ma huwiex kompatibbli ma’ dan id-dritt (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑19 ta’ April 2016, DI, C‑441/14, EU:C:2016:278, punti 33 u 34).
45
F’din il-kawża, sa fejn id-dritt Ungeriż jikklassifika r-relazzjoni bejn l-awtorità ta’ ġestjoni u l-benefiċjarju tas-sussidju tal-Unjoni bħala relazzjoni ta’ natura ċivili u sa fejn l-Artikolu 103(1) tal-Liġi Nru CXXX tal‑2016 li tistabbilixxi l-Kodiċi tal-Proċedura Ċivili jawtorizza lill-qorti ċivili kompetenti tordna, fuq talba f’dan is-sens, miżuri provviżorji, il-qorti tar-rinviju għandha tagħti preferenza lill-ewwel linja ta’ ġurisprudenza msemmija fil-punt 25 ta’ din is-sentenza u, konsegwentement, tiddikjara li għandha ġurisdizzjoni sabiex tissospendi l-eżekuzzjoni tad-deċiżjoni eżekuttiva tal-awtorità ta’ ġestjoni li tkun ordnat l-irtirar u l-irkupru tas-sussidju tal-Unjoni inizjalment imħallas lil Profil-Copy.
46
Fil-fatt, peress li l-qorti tar-rinviju ma tistax tissospendi l-applikazzjoni tad-deċiżjoni ta’ rkupru msemmija fil-punt preċedenti, l-awtorità ta’ ġestjoni tista’ tikseb l-eżekuzzjoni forzata ta’ din id-deċiżjoni mingħand l-awtorità tat-taxxa. Issa, id-dritt għal rimedju effettiv, fis-sens tal-Artikolu 47 tal-Karta, ikun illużorju jekk leġiżlazzjoni nazzjonali tippermetti li deċiżjoni ġudizzjarja definittiva u obbligatorja tibqa’ ineffettiva għad-detriment ta’ parti. Tali leġiżlazzjoni nazzjonali tikser il-kontenut essenzjali tad-dritt għal rimedju effettiv stabbilit minn dan l-Artikolu 47 (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tad‑19 ta’ Diċembru 2019, Deutsche Umwelthilfe, C‑752/18, EU:C:2019:1114, punti 35 u 36, 64 u tat‑3 ta’ Lulju 2025, TOODE, C‑653/23, EU:C:2025:517, punt 28).
47
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għat-tieni sar-raba’ domanda għandha tkun li l-Artikolu 47 tal-Karta għandu jiġi interpretat fis-sens li l-possibbiltà, għall-benefiċjarju ta’ sussidju tal-Unjoni, minn naħa, li jikkontesta b’mod inċidentali deċiżjoni eżekuttiva li tobbligah jirrimborsa dan is-sussidju fil-kuntest ta’ azzjoni mressqa quddiem qorti ċivili sabiex tiġi rrikonoxxuta l-illegalità ta’ deċiżjoni li tordna l-irtirar tal-imsemmi sussidju u, min-naħa l-oħra, li jitlob, fil-kuntest ta’ din l-azzjoni, l-adozzjoni ta’ miżuri provviżorji sabiex jissospendi l-eżekuzzjoni ta’ din id-deċiżjoni, tikkostitwixxi rimedju ġudizzjarju effettiv.
Fuq l-ispejjeż
48
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Is-Seba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
L-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea
għandu jiġu interpretat fis-sens li:
il-benefiċjarju ta’ sussidju tal-Unjoni mogħti fil-kuntest tal-implimentazzjoni tar-Regolament (UE) 2021/1060 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑24 ta’ Ġunju 2021 li jistipula dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew Plus, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi, is-Sajd u l-Akkwakultura u r-regoli finanzjarji għalihom u għall-Fond għall-Ażil, il-Migrazzjoni u l-Integrazzjoni, il-Fond għas-Sigurtà Interna u l-Istrument għall-Appoġġ Finanzjarju għall-Ġestjoni tal-Fruntieri u l-Politika dwar il-Viżi għandu jkollu rimedju ġudizzjarju effettiv kontra deċiżjoni eżekuttiva tal-awtorità ta’ ġestjoni ta’ programm iffinanzjat minn fondi tal-Unjoni li tordnalu jirrimborsa dan is-sussidju.
2)
L-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea
għandu jiġu interpretat fis-sens li:
il-possibbiltà, għall-benefiċjarju ta’ sussidju tal-Unjoni, minn naħa, li jikkontesta b’mod inċidentali deċiżjoni eżekuttiva li tobbligah jirrimborsa dan is-sussidju fil-kuntest ta’ azzjoni mressqa quddiem qorti ċivili sabiex tiġi rrikonoxxuta l-illegalità ta’ deċiżjoni li tordna l-irtirar tal-imsemmi sussidju u, min-naħa l-oħra, li jitlob, fil-kuntest ta’ din l-azzjoni, l-adozzjoni ta’ miżuri provviżorji sabiex jissospendi l-eżekuzzjoni ta’ din id-deċiżjoni, tikkostitwixxi rimedju ġudizzjarju effettiv.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Ungeriż.