OPINIA RZECZNICZKI GENERALNEJ
LAILI MEDINY
przedstawiona w dniu 15 maja 2025 r.(1)
Sprawa C‑541/23 P
Polwax S.A.
przeciwko
Komisji Europejskiej
Odwołanie – Konkurencja – Koncentracje – Rynek gaczu parafinowego i rynek wosku parafinowego – Przejęcie kontroli nad Grupą Lotos przez PKN Orlen – Decyzja uznająca koncentrację za zgodną z rynkiem wewnętrznym i z porozumieniem EOG – Skarga o stwierdzenie nieważności wniesiona przez stronę trzecią – Definicja rynków właściwych – Ciężar dowodu i standard dowodowy – Standard dokonywanej przez Sąd
kontroli
w dziedzinie koncentracji
1.        W swoim odwołaniu Polwax S.A. wnosi o uchylenie wyroku Sądu z dnia 14 czerwca 2023 r., Polwax/Komisja (T‑585/20, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”, EU:T:2023:332). W wyroku tym oddalono skargę Polwaxu o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji z dnia 14 lipca 2020 r. (zwanej dalej „sporną decyzją”)(2), w której Komisja Europejska uznała za zgodną z rynkiem wewnętrznym i z art. 57 Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) koncentrację Polskiego Koncernu Naftowego Orlen S.A. (zwanego dalej „Orlenem”) i Grupy Lotos S.A. (zwanej dalej „Lotosem”), pod warunkiem spełnienia przez Orlen określonych zobowiązań.
2.        Na poparcie odwołania Polwax podnosi dziewięć zarzutów. Jednakże, zgodnie z żądaniem Trybunału, odniosę się w niniejszej opinii
jedynie do pierwszego zarzutu odwołania.
3.        W szczególności w ramach tego zarzutu pierwszego Polwax twierdzi, że Sąd naruszył prawo i popełnił oczywisty błąd w ocenie oraz przeinaczył stanowisko Polwaxu, (i) stwierdzając, że jako osoba zainteresowana był on zobowiązany wskazać „wiarygodne przesłanki” dowodzące istnienia problemu w zakresie konkurencji, w sytuacji, w której kryterium to nie powinno było zostać zastosowane; (ii) wymagając od Polwaxu „poważnych poszlak” świadczących o tym, że produkty badane przez Komisję na rynku wyższego szczebla (rynek gaczu parafinowego(3)) nie mają zamienników po stronie popytu lub podaży, podczas gdy takie obowiązki nie są wymienione w rozporządzeniu nr 139/2004 w odniesieniu do osób trzecich; oraz (iii) stwierdzając, że informacje dostarczone przez Polwax w toku postępowania nie stanowią takich „poważnych poszlak”. Ponadto Polwax podnosi, że Sąd naruszył prawo, pomijając analizę dynamiki poszczególnych segmentów rynku wyższego szczebla i faktycznego braku uzasadnienia przez Komisję wniosków, zgodnie z którymi na rynku wyższego szczebla nie występował ani podział, ani segmentacja.
I.      Okoliczności powstania sporu i postępowanie przed Sądem
4.        Okoliczności powstania sporu zostały przedstawione w pkt 2–23 zaskarżonego wyroku. Do celów niniejszej opinii wystarczy podsumować je w następujący sposób.
5.        Wnoszący odwołanie, Polwax, jest polską spółką wytwarzającą i wprowadzającą do obrotu woski parafinowe i produkty na bazie parafiny. Orlen jest przedsiębiorstwem zintegrowanym pionowo zajmującym się głównie rafinacją i wprowadzaniem do obrotu (w tym detalicznego) paliw oraz produktów powiązanych z paliwami w Republice Czeskiej, w Niemczech, na Litwie i w Polsce. Z kolei Lotos jest przedsiębiorstwem zintegrowanym pionowo zajmującym się głównie rafinacją i wprowadzaniem do obrotu (w tym detalicznego) paliw oraz produktów powiązanych z paliwami przede wszystkim w Polsce. Orlen prowadzi działalność na rynku petrochemicznym, a oba przedsiębiorstwa prowadzą działalność w zakresie poszukiwania, rozwoju i produkcji ropy naftowej i gazu ziemnego.
6.        W ramach transakcji, której dotyczy niniejszy przypadek, Orlen przejął całkowitą kontrolę nad Lotosem. W dniu 15 maja 2020 r. Polwax przedstawił swoje uwagi w przedmiocie rzeczonego pisma w sprawie przedstawienia zarzutów i podniósł, że należy przewidzieć zobowiązania w celu zapewnienia, by koncentracja nie miała wpływu na jego dostęp do niektórych czynników produkcji, które wykorzystuje w ramach procesu produkcyjnego. W dniu 14 lipca 2020 r. Komisja wydała sporną decyzję.
7.        Komisja stwierdziła między innymi, że „wspomniane zbycie działalności w połączeniu z innymi zobowiązaniami umożliwiłoby nabywcom zbytych przedsiębiorstw oraz innym konkurentom skuteczne konkurowanie w przyszłości na właściwych rynkach z podmiotem powstałym w wyniku połączenia”, że „[z]właszcza jeśli chodzi o hurtowy rynek benzyny i oleju napędowego, nabywca udziałów w rafinerii będzie mógł importować znaczne ich ilości dzięki większemu dostępowi do infrastruktury” oraz że „[d]zięki połączeniu zdolności w zakresie rafinacji i importu nabywca będzie wywierać presję konkurencyjną podobną do tej, jaką wywierał Lotos przed transakcją”. Komisja doszła więc do wniosku, że „transakcja, w formie zmienionej zobowiązaniami, nie będzie stwarzać już problemów w zakresie konkurencji”, i wyjaśniła, że „[d]ecyzja ta jest uzależniona od pełnego wywiązania się ze zobowiązań”(4).
8.        Jeśli chodzi o wpływ planowanej koncentracji na konkurencję, Komisja zbadała w motywie 2003 spornej decyzji podkreśloną przez Polwax możliwość, że koncentracja doprowadzi do zablokowania dostępu do czynników produkcji. Polwax podniósł, że „podmiot powstały w wyniku połączenia nie będzie już dostarczać [mu] gaczu parafinowego lub będzie go dostarczać jedynie po znacznie wyższej cenie, uniemożliwiając [mu] w ten sposób konkurowanie z tymże podmiotem na rynku wosków parafinowych”.
9.        W tym względzie Komisja przyjęła w motywie 2004 spornej decyzji, że gdyby znajdujący się na wyższym szczeblu rynek gaczu parafinowego został zdefiniowany jako rynek krajowy, udział rynkowy Lotosu w Polsce wyniósłby 30–40 % w latach 2017 i 2018. Przyznając, że taki udział w rynku implikuje wystąpienie skutków wertykalnych, Komisja podkreśliła, że 60–70 % rynku było jeszcze dostępne jako źródło dostaw gaczu parafinowego i że sam Orlen korzysta z dostawców zewnętrznych. Komisja uznała zatem, że nie wydaje się, by podmiot
powstały w wyniku połączenia był w stanie zablokować klientom Lotosu działającym na rynku wosku parafinowego dostęp do gaczu parafinowego.
10.      Komisja dodała w motywie 2005 spornej decyzji, że Orlen posiada jedynie bardzo niewielki udział w rynku niższego szczebla, i wywiodła z tego, że również podmiot powstały wyniku połączenia nie miałby motywacji do zablokowania klientom Lotosu działającym na tym rynku dostępu do czynników produkcji. Wskazała ona, że sam Polwax podkreślił, iż konkurencja na rzeczonym rynku jest intensywna, a w niektórych przypadkach taki rynek ma wymiar globalny i pozostaje pod presją chińskich producentów.
11.      W motywie 2006 spornej decyzji Komisja doszła na tej podstawie do wniosku, że w toku postępowania wyjaśniającego nie znaleziono oczywistych dowodów świadczących o istnieniu znaczącej przeszkody dla skutecznej konkurencji (ZPSK) w odniesieniu do wertykalnego związku między rynkiem gaczu parafinowego w Polsce i rynkiem wosku parafinowego w EOG.
12.      Przed Sądem Polwax oparł się zasadniczo na dwóch zarzutach. W zarzucie pierwszym podniósł, że Komisja naruszyła art. 2 ust. 1–3 rozporządzenia nr 139/2004, dotyczące koncentracji. Zarzucany Komisji błąd polegał na nieprawidłowym zdefiniowaniu rynków, po pierwsze, w odniesieniu do znajdującego się na niższym szczeblu rynku wosku parafinowego, a po drugie, w odniesieniu do znajdującego się na wyższym szczeblu rynku gaczu parafinowego. Ponadto Polwax zarzucił Komisji nieprawidłową ocenę wpływu koncentracji zarówno na rynek gaczu parafinowego, jak i na rynek wosków parafinowych. Zarzut drugi dotyczył naruszenia art. 9 ust. 1 rozporządzenia nr 139/2004 (ale został następnie wycofany na rozprawie). W replice Polwax podniósł również nowy zarzut, twierdząc, że uzasadnienie spornej
decyzji jest
niewystarczające, jeśli chodzi o definicję rynków właściwych. Zaskarżonym wyrokiem Sąd oddalił skargę w całości(5).
II.    Ocena
13.      Zarzut pierwszy Polwaxu dotyczy naruszeń prawa, oczywistych błędów w ocenie i przeinaczenia jego stanowiska, ponieważ Sąd w pkt 45 i 57–62 zaskarżonego wyroku nie przeprowadził efektywnej kontroli definicji rynku właściwego przyjętej przez Komisję w spornej decyzji i wymagał od strony skarżącej niewłaściwego standardu dowodowego. Zarzut pierwszy odwołania dzieli się na trzy części.
A.      W przedmiocie części pierwszej zarzutu pierwszego odwołania
14.      W części pierwszej zarzutu pierwszego odwołania Polwax podnosi w istocie, że Sąd naruszył prawo i naruszył art. 2 rozporządzenia nr 139/2004, wymagając od niego w pkt 45 zaskarżonego wyroku przedstawienia „wiarygodnych przesłanek” dowodzących istnienia problemu w zakresie konkurencji na poparcie zarzutu dotyczącego nieprawidłowej definicji rynku wyższego szczebla gaczu parafinowego.
1.      W przedmiocie dopuszczalności
15.      Komisja podnosi, że część pierwsza zarzutu pierwszego odwołania jest niedopuszczalna, ponieważ Polwax zakwestionował przed Sądem brak podziału rynku wyższego szczebla dostaw gaczu parafinowego na inne odrębne rynki. Tak więc podniósł on, że Komisja popełniła błąd, nie dokonując podziału ani segmentacji rynku gaczu parafinowego na rynki dostaw lekkiego, średniego i ciężkiego gaczu parafinowego. Polwax zaprzecza zatem sam sobie, po pierwsze, twierdząc przed Trybunałem, że jego zarzut nie dotyczył rynków „innych” niż rynki uwzględnione przez Komisję w przeprowadzonej przez nią analizie, a po drugie, podnosząc, że Komisja powinna była podzielić rynek gaczu parafinowego na węższe odrębne rynki (lub co najmniej segmenty) w celu dokonania analizy prospektywnych skutków koncentracji.
16.      Wbrew temu, co twierdzi Komisja, część pierwsza zarzutu pierwszego odwołania jest dopuszczalna, ponieważ z orzecznictwa Trybunału wynika, że podnoszone naruszenie zasad obowiązujących w odniesieniu do dowodów stanowi kwestię prawną, która jest dopuszczalna na etapie odwołania(6).
2.      Co do istoty
17.      W zaskarżonym wyroku Sąd oparł się na standardzie dowodowym wymaganym od skarżących osób trzecich kwestionujących zgodność z prawem decyzji w dziedzinie koncentracji określonym w jego orzecznictwie, do którego Trybunał w swoim orzecznictwie jeszcze się nie odniósł(7). Należy zatem, po pierwsze, dokonać ogólnej oceny właściwego standardu dowodowego w świetle orzecznictwa Trybunału oraz tego, czy orzecznictwo Sądu jest zgodne z właściwym standardem dowodowym, a po drugie, zbadać
w szczególności, czy Sąd prawidłowo zastosował ten standard w niniejszym przypadku w odniesieniu do definicji rynku właściwego.
a)      Uwagi wstępne dotyczące ciężaru i standardu dowodowego oraz standardu kontroli
18.      Jak wykażę w dalszej analizie, pojęcia ciężaru dowodu i standardu dowodowego oraz standardu kontroli (sądowej) są ze sobą powiązane, w szczególności w sprawach dotyczących koncentracji, a zatem należy je rozpatrywać łącznie(8).
1)      Komisja powinna wykazać, iż jest bardziej prawdopodobne niż nieprawdopodobne, że koncentracja przeszkodzi znacząco konkurencji (lub że jej znacząco nie przeszkodzi)
19.      Zgodnie z art. 2 rozporządzenia nr 139/2004 Komisja jest zobowiązana do zbadania skutków koncentracji dla konkurencji na rynkach, na których istnieje ryzyko skutecznej ZPSK, w szczególności w wyniku stworzenia lub umocnienia pozycji dominującej.
20.      Z orzecznictwa Trybunału wynika, że „decyzje Komisji w sprawie zgodności koncentracji z rynkiem wewnętrznym muszą być poparte dostatecznie istotnymi i spójnymi dowodami”(9). Ów materiał dowodowy musi być prawidłowy, ścisły i spójny oraz musi stanowić poparcie dla wniosków wyciągniętych na jego podstawie(10). Co więcej, jak wyjaśnił dalej Sąd, Komisja powinna dowieść nie tylko w oparciu o przekonywające dowody, lecz również „z wystarczającym stopniem prawdopodobieństwa”(11), że koncentracja będzie miała znaczący wpływ na skuteczną konkurencję (lub że nie będzie go miała).
21.      W tym względzie Trybunał przyznał, że Komisja dysponuje zakresem uznania przy ocenie kwestii gospodarczych do celów stosowania przepisów materialnych rozporządzenia nr 139/2004, ponieważ przeprowadza ona prospektywne analizy ekonomiczne dotyczące prawdopodobieństwa wystąpienia pewnych przyszłych zmian na rynku właściwym(12). Na podstawie oceny, zgodnie z którą w sprawach dotyczących koncentracji analiza przeprowadzona przez Komisję nie może być tak pewna jak przeprowadzone przez nią analizy ex post (na podstawie art. 101 i 102 TFUE) i ma charakter prospektywny, Trybunał orzekł, że Komisja powinna przedstawić zbiór poszlak wykazujących, iż jest bardziej prawdopodobne niż nieprawdopodobne, że dana koncentracja przeszkodzi znacząco konkurencji(13).
22.      Jak wyjaśnił Sąd, okoliczność, że koncentracja wywołuje skutki antykonkurencyjne, nie jest sama w sobie wystarczająca, aby uznać, iż koncentracja ta jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym, jeżeli nie przeszkadza ona znacząco skutecznej konkurencji na rynku wewnętrznym lub jego znacznej części(14).
2)      Skarżący powinien wykazać istnienie oczywistego błędu w ocenie
23.      Zakres uznania, jakim dysponuje Komisja, jest czynnikiem „uzasadniającym ograniczenie wykonywanej przez sądy Unii kontroli decyzji Komisji w dziedzinie koncentracji do sprawdzenia materialnej prawidłowości ustaleń faktycznych i braku oczywistego błędu w ocenie”(15).
24.      W celu zapewnienia dostępu do tej kontroli przez sąd Unii prawo Unii przyznaje stronom, których dotyczą decyzje Komisji w dziedzinie koncentracji (w tym osobom trzecim, takim jak konkurenci lub klienci), co do zasady prawo do wniesienia skargi na zgodność z prawem takiej decyzji do Sądu na podstawie art. 263 TFUE, zgodnie z zasadą skutecznej ochrony sądowej ustanowioną w art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej.
25.      Niemniej jednak prawu temu towarzyszy spoczywający na skarżącym obowiązek określenia podniesionych przez niego zarzutów i przedstawienia dowodów na ich poparcie.
26.      Gdy skarżący wnosi taką skargę zgodnie z art. 76 lit. d) regulaminu postępowania przed Sądem, „aby skarga była dopuszczalna, konieczne jest, by istotne okoliczności faktyczne i prawne, na których się ona opiera, zostały wskazane, przynajmniej skrótowo,
w sposób spójny i zrozumiały w skardze jako takiej, tak by zagwarantować pewność prawa i prawidłowe administrowanie wymiarem sprawiedliwości”(16). W orzecznictwie Trybunału wyjaśniono w tym względzie, że strona skarżąca odgrywa ważną rolę, przypominając, że „do strony skarżącej należy podniesienie zarzutu [przeciwko] decyzji oraz przedstawienie dowodów wspierających ten zarzut”(17).
27.      Dokładniej rzecz ujmując, co się tyczy dziedzin prawa Unii, których dotyczy kontrola koncentracji Unii, takich jak prawo konkurencji w rozumieniu art. 101 lub 102 TFUE, „[t]o, czego […] wymaga się od strony skarżącej […], to określenie kwestionowanych części zaskarżonej decyzji, sformułowanie zarzutów w tym zakresie oraz dostarczenie dowodów składających się z solidnych wskazówek [(18)] zmierzających do wykazania, że jej zarzuty są zasadne”(19).
28.      W wyroku EFIM/Komisja(20) Trybunał oddalił zarzut strony wnoszącej odwołanie zmierzający do wykazania, że nakładając na nią obowiązek przedstawienia dowodu zarzucanego naruszenia, Sąd naruszył art. 47 Karty praw podstawowych. Trybunał podkreślił, że w ramach skargi o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji do strony skarżącej należy przedstawienie sądowi Unii argumentów i dowodów oraz że w związku z tym Sąd nie popełnił błędu w ocenie, uznając, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie skarżącej(21). Orzeczenie to jest szczególnie istotne, zważywszy, że zarówno (i) osoby trzecie w sprawach dotyczących kontroli koncentracji, jak i (ii) osoby trzecie wnoszące skargę w postępowaniach dotyczących art. 101 i 102 TFUE, mają podobne cechy, między innymi przysługujące im jedynie ograniczone prawo dostępu do akt administracyjnych Komisji(22).
29.      Podobne spostrzeżenia można wywieść z orzecznictwa Trybunału w innych powiązanych dziedzinach prawa Unii. Po pierwsze, w prawie Unii dotyczącym pomocy państwa z utrwalonego orzecznictwa Trybunału wynika, że oczekiwanie przez Sąd, iż strona wnosząca skargę o stwierdzenie nieważności przedstawi dowody na poparcie swoich twierdzeń, nie jest sprzeczne z prawidłowym rozkładem ciężaru dowodu. W istocie „co do zasady to na osobie, która powołuje się na okoliczności faktyczne na poparcie żądania lub argumentu, spoczywa ciężar udowodnienia ich prawdziwości”(23).
Po drugie, Trybunał zastosował tę samą formułę również w orzecznictwie antydumpingowym(24).
3)      Standard dowodowy: informacje muszą wykazać istnienie oczywistego błędu w ocenie, czyniącego ocenę Komisji mało wiarygodną, tym samym przechylając szalę oceny
30.      Następnie zajmę się kwestią odpowiedniego standardu dowodowego wymaganego od strony skarżącej w sprawach dotyczących koncentracji.
31.      W odniesieniu do kontroli złożonych ocen ekonomicznych Trybunał orzekł, że aby wykazać, iż Komisja popełniła taki oczywisty błąd w ocenie okoliczności faktycznych,
który uzasadnia stwierdzenie nieważności spornej decyzji, dowody przedstawione przez stronę skarżącą muszą być wystarczające, aby dokonaną w decyzji ocenę okoliczności faktycznych pozbawić wiarygodności(25).
32.      W sprawach dotyczących koncentracji dowody są rzadko jednolite, w związku z czym Komisja musi dokonać wyważenia (lub ustalenia priorytetów) dowodów i poszlak. Aby odpowiedzieć na tę szczególną sytuację, Sąd słusznie orzekł w swoim dotychczasowym orzecznictwie, że strona skarżąca wygra sprawę tylko wtedy, gdy można wykazać, że wyważenie poszczególnych dowodów znajdujących się w aktach sprawy jest nieuzasadnione i niewiarygodne, i to do tego stopnia, że nie może stanowić poparcia oceny Komisji(26).
33.      W tym względzie należy zauważyć, że Trybunał i Sąd nie oczekują, iż strona skarżąca udowodni ponad wszelką rozsądną wątpliwość(27), że Komisja popełniła oczywisty błąd w ocenie koncentracji. Istotnym kryterium jest ważenie prawdopodobieństwa(28), któremu towarzyszą szczególne wymogi dotyczące jakości dowodów, które co do zasady nie mają wpływu na wymagany standard dowodowy(29).
34.      Z powyższych rozważań wynika, że w sprawach dotyczących koncentracji strona skarżąca jest zobowiązana do przedstawienia spójnych i wystarczających informacji (tj. zarzutów i dowodów lub poszlak). Na przykład w sytuacji takiej jak sytuacja w niniejszym przypadku (dotyczącym definicji rynku właściwego) jakość informacji powinna odpowiadać, pod względem ich zakresu i stopnia szczegółowości, wymogom zawartym w sekcji 6 formularza CO(30) zawartego w załączniku I
do rozporządzenia nr 802/2004(31), zatytułowanej „Definicje rynku”. Jak podkreślił Trybunał, zasadniczą funkcją dowodów jest wykazanie w sposób przekonujący zasadności danej tezy(32), w związku z czym jakość dowodów winna w każdym wypadku umożliwiać Sądowi stwierdzenie istnienia podnoszonego oczywistego błędu w ocenie(33).
35.      Jak z tego wynika, strona skarżąca powinna przedstawić spójne i wystarczające informacje, aby wykazać podnoszony oczywisty błąd, co z kolei pozbawi ocenę Komisji wiarygodności, przechylając w ten sposób szalę oceny na korzyść stanowiska skarżącej i na niekorzyść stanowiska Komisji (w kwestii tego, czy należy zatwierdzić sporną koncentrację, czy też nie). Niemniej jednak poziom standardu dowodowego wymagany od strony skarżącej powinien być ograniczony, ze względu na szczególne aspekty unijnej kontroli koncentracji i jej procedury. Przede wszystkim Komisja jest zobowiązana do przedstawienia dowodów na to, iż jest bardziej prawdopodobne niż nieprawdopodobne, że dana koncentracja znacząco przeszkodzi skutecznej konkurencji (lub że jej znacząco nie przeszkodzi). W konsekwencji nie można wymagać od strony skarżącej, aby wykazała więcej niż oczywisty błąd w ocenie, który mógłby przechylić tę szalę oceny na wskazaną powyżej stronę.
36.      Przy ocenie jakości dowodów w granicach standardu dowodowego nałożonego na stronę skarżącą
należy mieć na uwadze
dwa kolejne aspekty. Po pierwsze, strona skarżąca napotyka również trudności przy przeprowadzaniu analizy prospektywnej w celu zakwestionowania proponowanej decyzji w dziedzinie koncentracji. Dowody, jakie należy przedstawić w celu wykazania oczywistego błędu w dokonanej przez Komisję ocenie, są również ograniczone niepewnością i prospektywnym charakterem analizy leżącej u podstaw tej decyzji w sprawie koncentracji(34). Po drugie, dodatkowo, przy gromadzeniu dowodów stronie skarżącej nie przysługują takie same uprawnienia dochodzeniowe jak te, którymi dysponuje Komisja(35). W związku z tym spoczywający na stronie skarżącej obowiązek wystarczającego uzasadnienia jej zarzutów nie może być traktowany na równi z wymogami nałożonymi na Komisję. W każdym wypadku wymogi ciążące na stronie skarżącej ograniczają się do obowiązku dostarczenia spójnych i wystarczających informacji na poparcie podnoszonego oczywistego błędu w ocenie popełnionego przez Komisję, które w rezultacie pozbawiają ocenę Komisji wiarygodności(36).
37.      Rozważania takie jak te, o których mowa w pkt 31 niniejszej opinii, zostały również wyrażone w doktrynie prawnej(37), w myśl której wyrok Trybunału Bertelsmann i Sony należy interpretować w ten sposób, że strona skarżąca powinna przedstawić dowody na poparcie swojego twierdzenia, że Komisja popełniła oczywisty błąd w ocenie, ale nie jest ona zobowiązana do przedstawienia dowodów, które faktycznie dowodzą jej własnej oceny merytorycznej (i na przykład nie jest zobowiązana do udowodnienia powodów, dla których koncentracja zakłóci konkurencję). Gdy skarżąca przezwycięży przeszkodę polegającą na wystarczającym poparciu oczywistego błędu w ocenie, Komisja jest zobowiązana do obrony swoich ustaleń faktycznych oraz oceny prawnej i ekonomicznej, a tym samym to na niej spoczywa ostateczny ciężar dowodu(38).
38.      Uważam zatem, że co do zasady strona skarżąca jest zobowiązana wykazać na podstawie swoich zarzutów i dowodów lub poszlak na poparcie tych zarzutów, iż dokonana przez Komisję ocena i wnioski z niej wyciągnięte
są bezzasadne. Aby dowody mogły zostać uwzględnione, muszą one być w stanie w sposób spójny i wystarczający wykazać brak wiarygodności oceny Komisji, co jest równoznaczne z oczywistym błędem w ocenie.
4)      Wymóg dostarczenia wiarygodnych przesłanek istnienia rzeczywistego problemu w zakresie konkurencji, który Komisja powinna była zbadać
39.      Zaskarżony wyrok opiera się na wymogach, które do tej pory zostały wypracowane przez Sąd (w wyrokach easyJet i Niki Luftfahrt), ale które nie były jeszcze przedmiotem rozważań Trybunału. Wobec tego, zanim przystąpię do merytorycznej oceny zarzutu pierwszego odwołania, zbadam, czy standard dowodowy wypracowany w tym orzecznictwie jest zgodny z wymogami ustanowionymi w analizowanym wyżej orzecznictwie Trybunału(39).
40.      W wyroku easyJet Sąd wyjaśnił w szczególności, że Komisja jest zobowiązana, nawet w braku jakiejkolwiek wyraźnej sugestii ze strony osób trzecich, lecz w świetle wiarygodnych przesłanek, do ustalenia problemów w zakresie konkurencji wywołanych przez koncentrację na wszystkich rynkach, na które koncentracja ta może mieć wpływ(40).
41.      Na wypadek gdy skarżąca osoba trzecia zarzuca Komisji nieuwzględnienie ewentualnego problemu w zakresie konkurencji, Sąd ustalił standard dowodowy w następujący sposób: „strona skarżąca musi wskazać wiarygodne przesłanki dowodzące w konkretny sposób istnienia problemu w zakresie konkurencji, który z powodu swojego wpływu powinien zostać zbadany przez Komisję”(41).
42.      Wyjaśniając rodzaj i jakość dowodów, Sąd wskazał, że „w celu spełnienia tego wymogu [i standardu] stron[a] skarżąca powinna określić dane rynki, opisać sytuację konkurencyjną w przypadku nieprzeprowadzenia koncentracji i wskazać prawdopodobne skutki danej koncentracji, mając na uwadze sytuację konkurencyjną na tych rynkach”(42).
43.      Jak słusznie podniosła Komisja, wymóg wykazania istnienia problemu w zakresie konkurencji pozwala Sądowi, zgodnie z zasadą kontradyktoryjności wyrażoną w art. 64 regulaminu postępowania przed Sądem, orzec w przedmiocie skargi bez konieczności żądania dalszych informacji w celu zagwarantowania pewności prawa i prawidłowego administrowania wymiarem sprawiedliwości(43).
44.      Na poparcie tego wniosku Sąd wskazał w wyroku easyJet, że nie wystarczy, iż strona skarżąca „poprzestaje na stwierdzeniu” teoretycznie szkody(44), jednakże „nie uzasadnia swojej argumentacji dowodami”(45), i doszedł do wniosku, że twierdzenia skarżącej nie mogą być teoretyczne, abstrakcyjne lub stanowić ogólnych twierdzeń(46). Przeciwnie, należy je sformułować w sposób wystarczająco jasny(47) i przedstawić konkretne dowody, aby wykazać, że ustalenia Komisji są dotknięte oczywistym błędem w ocenie(48).
45.      Moim zdaniem przedstawione wyjaśnienia dotyczące rodzaju i jakości wymaganych dowodów spełniają wymóg dostarczenia spójnych i wystarczających informacji na poparcie zarzutów.
46.      W wyroku Niki Luftfahrt Sąd potwierdził zasady z wyroku easyJet i wprowadził dodatkowe wytyczne dla skarżących.
47.      W szczególności Sąd orzekł w wyroku Niki Luftfahrt, że strona skarżąca powinna „określić dane rynki, opisać sytuację konkurencyjną w przypadku nieprzeprowadzenia koncentracji i wskazać prawdopodobne skutki danej koncentracji, mając na uwadze sytuację konkurencyjną na tych rynkach”(49). Strona skarżąca przed Sądem może spełnić ten wymóg, dostarczając informacji, których ilość i charakter są porównywalne z informacjami wymaganymi na podstawie sekcji 6 formularza CO zawartego w załączniku I
do rozporządzenia nr 802/2004 przedkładanego Komisji przez strony koncentracji w ramach zgłoszenia koncentracji(50).
48.      Sekcja 6 formularza CO może bowiem być użytecznym wskaźnikiem ilości i charakteru wymaganych dowodów w sytuacji takiej jak rozpatrywana w niniejszym przypadku dotyczącym definicji rynku właściwego, ponieważ pozwala ona skarżącym osobom trzecim, takim jak Polwax, lepiej zrozumieć, jakiego rodzaju dowody i poszlaki muszą przedstawić przed Sądem, gdy kwestionują definicję rynku przyjętą przez Komisję w decyzji w sprawie koncentracji.
49.      Z powyższych rozważań wynika, że gdy strona skarżąca kwestionuje zgodność z prawem decyzji Komisji zatwierdzającej koncentrację, musi wykazać oczywisty błąd w dokonanej przez Komisję ocenie, przedstawiając wiarygodne przesłanki, że istnieje rzeczywisty problemu w zakresie konkurencji, który ze względu na swój skutek powinien był zostać zbadany przez Komisję. W celu spełnienia tego wymogu strona skarżąca powinna przedstawić spójne i wystarczające informacje, których jakość uzasadnia w przekonujący sposób zasadność argumentów i pozwala Sądowi stwierdzić, czy podnoszony oczywisty błąd istnieje. W tym względzie strona skarżąca jest zobowiązana wykazać na podstawie dostarczonych przez siebie informacji (mianowicie zarzutów i dowodów lub poszlak na poparcie tych zarzutów), że dokonana przez Komisję ocena i wyciągnięte z niej wnioski są bezzasadne i niewiarygodne, przechylając w ten sposób szalę prawdopodobieństwa na korzyść stanowiska strony skarżącej i na niekorzyść stanowiska przedstawionego przez Komisję w jej decyzji. Kontrola sądowa musi jednak uwzględniać ograniczenia wynikające z charakteru ex ante kontroli koncentracji.
5)      Uwagi końcowe w przedmiocie terminologii stosowanej w orzecznictwie Sądu
50.      W ramach uwag końcowych na temat przywołanego w zaskarżonym wyroku orzecznictwa Sądu zajmę się pokrótce pewnymi niespójnościami terminologicznymi. Jednakże, jak wyjaśnię, wynikają one głównie z różnic między poszczególnymi wersjami językowymi, i nie sprawiają, że orzecznictwo to jest niespójne pod względem merytorycznym, w szczególności w odniesieniu do wymaganego standardu dowodowego.
51.      W wyroku Niki Luftfahrt, termin „serious indicia” użyty w angielskiej użyty w wersji językowej, w niemieckiej wersji językowej, która zgodnie z art. 49 regulaminu postępowania przed Sądem jest tekstem autentycznym, brzmi „zuverlässige Indizien”, zaś termin użyty we francuskiej wersji językowej to „indices sérieux”. W polskiej wersji językowej tego wyroku Sąd orzekł, że w celu zakwestionowania definicji rynku właściwego strona skarżąca powinna przedstawić „wiarygodne przesłanki”.
52.      Natomiast w polskiej wersji językowej zaskarżonego wyroku (pkt 59 i 60), będącej tekstem autentycznym, Sąd podkreślił, w odniesieniu do potencjalnie błędnej definicji rynku właściwego, konieczność dostarczenia „poważnych poszlak”(51). Jest to pojęcie odmienne od pojęcia użytego w wyroku Niki Luftfahrt. Podobnie w angielskiej wersji językowej zaskarżonego wyroku należy przedstawić „compelling evidence” (pkt 57–61) lub „compelling indications” (pkt 45), natomiast angielska wersja
językowa wyroku w sprawie Niki Luftfahrt, jak wskazano powyżej, wymagała przedstawienia „serious indicia”. We francuskiej wersji językowej zaskarżonego wyroku Sąd posłużył się natomiast pojęciem „indices sérieux” (zarówno w przypadku „wiarygodnych przesłanek” jak i „poważnych poszlak”), to znaczy tym samym pojęciem co w wyroku Niki Luftfahrt.
53.      Jednakże, jak słusznie podkreśla Komisja, te różnice terminologiczne nie mają wpływu na standard dowodowy i jakość dowodów wymagane przez Sąd. Wynika to z faktu, że – jak zostało wskazane powyżej – we wszystkich swoich omawianych wyrokach Sąd wymaga od strony skarżącej wykazania istnienia oczywistego błędu w ocenie poprzez dostarczenie porównywalnych informacji, które w istocie spełniają wymogi z sekcji 6 formularza CO.
b)      W przedmiocie części pierwszej zarzutu pierwszego odwołania: zastosowanie orzecznictwa (wyroków easyJet i Niki Luftfahrt) w zaskarżonym wyroku
54.      W motywie 1997 spornej decyzji rynek wyższego szczebla został zdefiniowany jako rynek dostaw gaczu parafinowego, głównie w oparciu o wcześniejszą praktykę decyzyjną Komisji (pkt 52 i 53 zaskarżonego wyroku).
55.      Sąd (pkt 56 zaskarżonego wyroku) zauważył, że pisma Polwaxu zawierają liczne odniesienia do różnych rodzajów gaczu parafinowego, a mianowicie do lekkiego, średniego lub ciężkiego, a także do ich różnych właściwości i zastosowań, ale że w zakresie, w jakim odniesienia te należy rozumieć jako stanowiące zarzut szczegółowy oparty na błędnej definicji rynku wyższego szczebla ze względu na to, iż Komisja powinna była przyjąć istnienie trzech różnych rynków w zależności od tego, czy dotyczyły one tych trzech rodzajów gaczu parafinowego, taki zarzut nie zasługuje na uwzględnienie(52). Sąd oddalił ten zarzut szczegółowy w pkt 57–62 zaskarżonego wyroku.
56.      W pkt 45 zaskarżonego wyroku Sąd odniósł się do mającego zastosowanie standardu dowodowego, zgodnie z którym strona skarżąca musi w szczególności „wskazać wiarygodne przesłanki dowodzące w konkretny sposób istnienia problemu w zakresie konkurencji, który z powodu swojego wpływu powinien był zostać zbadany przez Komisję”(53).
57.      W pkt 57–62 zaskarżonego wyroku Sąd uznał w istocie, że na Polwaxie spoczywał obowiązek przedstawienia poważnych poszlak wykazujących, że stopień zamienności gaczu lekkiego, średniego i ciężkiego jest niewystarczający, aby wchodziły one w zakres tego samego rynku, a dokładniej że to do strony skarżącej należało przedstawienie poważnych poszlak wskazujących na niewystarczającą substytucyjność po stronie popytu i po stronie podaży między różnymi rodzajami gaczu, aby mogły one wchodzić w zakres tego samego rynku, czego strona skarżąca nie uczyniła.
58.      W odwołaniu Polwax podnosi w istocie, że Sąd naruszył prawo i naruszył art. 2 rozporządzenia nr 139/2004, stosując wobec niego w pkt 45 i 57–60 zaskarżonego wyroku
wymóg wskazania, na poparcie zarzutu dotyczącego błędnej definicji rynku wyższego szczebla, „wiarygodnych przesłanek” umożliwiających zdefiniowanie rynków właściwych, które są węższe niż rynek zdefiniowany przez Komisję. Polwax podnosi, że taki wymóg wskazania „wiarygodnych przesłanek” (franc. „indices sérieux”) dowodzących istnienia problemu w zakresie konkurencji, zgodnie z wyrokami easyJet i Niki Luftfahrt, nie miał zastosowania w niniejszym przypadku. Zdaniem Polwaxu taki wymóg dowodowy dotyczy jedynie problemów „na rynkach innych niż rynki, których dotyczyła analiza konkurencji”, czyli nie dotyczy potencjalnie bardziej ograniczonych rynków właściwych, które obejmują produkty badane przez Komisję w spornej decyzji.
59.      Komisja twierdzi, że część pierwsza część zarzutu pierwszego odwołania Polwaxu jest pozbawiona skuteczności i tym samym niedopuszczalna. Ponadto Komisja i Orlen podnoszą w istocie, że argumenty Polwaxu są sprzeczne i że ta część zarzutu jest w każdym razie bezpodstawna.
60.      Uważam, że główny argument Polwaxu – zgodnie z którym w zaskarżonym wyroku błędnie zastosowano orzecznictwo zawarte w wyrokach easyJet i Niki Luftfahrt, ponieważ orzecznictwo to miałoby odnosić się jedynie do problemów na rynkach innych niż rynki, których dotyczyła analiza konkurencji przeprowadzona przez Komisję – jest bezpodstawny.
61.      Wymóg przedstawienia wiarygodnych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej, co do zasady, w odniesieniu do każdego konkretnego rynku, o ile zamierza ona
merytorycznie uzasadnić zarzuty, które podnosi przed Sądem w odniesieniu do definicji rynku właściwego przyjętej przez Komisję.
62.      Uważam, że w pkt 45 i 57 zaskarżonego wyroku Sąd po prostu przypomniał, iż ze względu na ograniczony zakres kontroli w odniesieniu do złożonej oceny ekonomicznej nie wystarczy, że strona skarżąca poprzestanie na stwierdzeniu przed Sądem, że definicja rynku jest błędna.
63.      W pkt 58 zaskarżonego wyroku Sąd wskazał, że „w szczególności w świetle metody przedstawionej w obwieszczeniu Komisji w sprawie definicji rynku właściwego do celów […] prawa konkurencji [Unii] [(54)] do skarżącej należało przedstawienie poważnych poszlak wskazujących na niewystarczającą substytucyjność po stronie popytu i po stronie podaży między różnymi rodzajami gaczu, tak aby mogły one wchodzić w zakres tego samego rynku”.
64.      Następnie w pkt 59 zaskarżonego wyroku Sąd zauważył, że „z punktu widzenia popytu skarżąca powinna była przedstawić poważne poszlaki świadczące o tym, że klienci danego rodzaju gaczu parafinowego nie przerzuciliby się na inny rodzaj gaczu w przypadku niewielkiej podwyżki ceny, wobec czego nie można ich uznać za substytuty”[(55)].
65.      W pkt 60 zaskarżonego wyroku Sąd dodał, że „z punktu widzenia podaży strona skarżąca powinna była przedstawić poważne poszlaki świadczące o tym, że dostawcy danego rodzaju gaczu parafinowego nie mogli przestawić swojej produkcji na produkcję innego rodzaju gaczu parafinowego i sprzedawać go w krótkim okresie, bez ponoszenia dodatkowych znacznych kosztów i ryzyka w odpowiedzi na niewielkie, lecz stałe zmiany cen względnych (zob. podobnie pkt 20–24 komunikatu w sprawie definicji rynku właściwego)”.
66.      Wymóg przedstawienia przez stronę skarżącą „wiarygodnych przesłanek” (lub „poważnych poszlak”) nie powinien być interpretowany jako wymaganie przeprowadzenia pełnej i systemowej analizy (co wymagane jest od Komisji). Natomiast zgodnie z wymogiem przedstawienia spójnych i wystarczających informacji wykazujących w przekonujący sposób zasadność argumentów strona skarżąca jest zobowiązana co najmniej do dostarczenia wiarygodnych, weryfikowalnych i obiektywnych wskazówek mogących jasno wykazać, że bardziej ograniczona definicja rynku była konieczna, a fortiori w braku zachodzenia na siebie działalności stron koncentracji na rynkach właściwych.
67.      Logika wymogów ustanowionych w orzecznictwie Sądu (wyroki easyJet i Niki Luftfahrt)
nie zobowiązuje strony skarżącej w postępowaniu przed Sądem – w odróżnieniu od Komisji – do wykazania istnienia ZPSK, lecz do ustalenia, że Komisja popełniła oczywisty błąd w ocenie przy definiowaniu rynku właściwego i w analizie konkurencji. Taki oczywisty błąd mógłby zostać popełniony, gdyby Komisja całkowicie pominęła istnienie niektórych innych rynków, które nie zostałyby w konsekwencji uwzględnione w przeprowadzonej przez nią analizie konkurencji. Jednakże dla wykazania takiego oczywistego błędu nie wystarczy po prostu stwierdzić, że Komisja popełniła błąd; należy również zidentyfikować inne rynki, które nie zachodzą na siebie z działalnością stron, oraz dostarczyć spójne i wystarczające informacje wykazujące, że na tych rynkach istnieje problem w zakresie konkurencji wynikający z koncentracji(56).
68.      Innymi słowy, moim zdaniem, wymaganie „wiarygodnych przesłanek” od strony skarżącej oznacza, że przedstawione informacje muszą być wystarczająco przekonujące i szczegółowe, aby uzasadnić podważenie złożonej oceny dokonanej przez Komisję w decyzji w sprawie kontroli koncentracji. Przesłanki te muszą wykazywać, że Komisja popełniła oczywisty błąd w ocenie i że jej ocena nie uzasadnia już wniosku, „iż jest bardziej prawdopodobne niż nieprawdopodobne, że koncentracja »nie przeszkodzi« (lub ewentualnie »przeszkodzi«) znacząco skutecznej konkurencji.
69.      Gdyby poprzeczka dotycząca standardu dowodowego została ustawiona tak nisko, że skarżące osoby trzecie mogłyby skutecznie podważyć decyzję Komisji bez wiarygodnych przesłanek – poprzestając na oparciu się na teoretycznych argumentach lub zwykłych twierdzeniach – wówczas nadmiernie utrudniłoby to skuteczne egzekwowanie unijnej kontroli koncentracji(57).
70.      Jak z tego wynika, Sąd nie popełnił wcale błędu, nakładając na Polwax obowiązek, aby „wskazać wiarygodne przesłanki dowodzące w konkretny sposób istnienia problemu w zakresie konkurencji, który z powodu swojego wpływu powinien był zostać zbadany przez Komisję” (pkt 45 zaskarżonego wyroku). Pozwoliło to Sądowi orzec w istocie, w pkt 61 zaskarżonego wyroku, że Polwax nie poparł swoich twierdzeń wiarygodnymi przesłankami świadczącymi o tym, iż stopień zamienności między tymi różnymi rodzajami gaczu parafinowego nie jest wystarczający, aby mogły one być substytutami z punktu widzenia popytu lub z punktu widzenia podaży.
71.      Dla kompletności przedstawię następujące uwagi.
72.      Polwax zakwestionował przed Sądem brak podziału rynku wyższego szczebla gaczu parafinowego na odrębne rynki dostaw gaczu lekkiego, średniego i ciężkiego.
73.      Jak zauważyła Komisja, można twierdzić, że Polwax nie może, nie zaprzeczając sobie, z jednej strony podnieść w odwołaniu braku analizy konkurencji w zakresie tego, co uważa za odrębne rynki właściwe, a z drugiej strony twierdzić, w celu wyłączenia stosowania orzecznictwa Sądu(58), że rynki te były jednak przedmiotem analizy konkurencji. Pomimo tej potencjalnej sprzeczności Polwax był jednak zobowiązany do poparcia swojego zarzutu spójnymi i wystarczającymi informacjami.
74.      Ponadto, jak wskazał Orlen, w istocie z dokumentów przedłożonych Sądowi wynika, że Polwax nie jest w stanie w sposób precyzyjny określić zakresu proponowanych innych definicji rynku ani przede wszystkim poprzeć w wiarygodny sposób tezy dotyczącej konieczności przyjęcia innej definicji rynku.
75.      Wynika z tego, że Sąd prawidłowo ustosunkował się do argumentów podniesionych przez Polwax w pierwszej instancji i – moim zdaniem – wyroki easyJet i Niki Luftfahrt miały zastosowanie i zostały zastosowane prawidłowo w zaskarżonym wyroku.
76.      W konsekwencji pierwszą część pierwszego zarzutu odwołania należy oddalić jako bezzasadną.
B.      W przedmiocie części drugiej zarzutu pierwszego odwołania
77.      Ustalenia Sądu zawarte w pkt 57–60 zaskarżonego wyroku, mające również znaczenie w kontekście części drugiej zarzutu pierwszego, zostały przytoczone w pkt 62–65 niniejszej opinii. Punkt 61 zaskarżonego wyroku został streszczony w pkt 70 niniejszej opinii.
78.      W części drugiej zarzutu pierwszego Polwax podnosi w istocie, że nawet jeśli wymóg, aby „wskazać wiarygodne przesłanki dowodzące w konkretny sposób istnienia problemu w zakresie konkurencji, który z powodu swojego wpływu powinien zostać zbadany przez Komisję”(59), miał zastosowanie w niniejszym przypadku, nie oznaczałoby to, że na Polwaxie miałby spoczywać ciężar(60) wykazania istnienia poważnych poszlak co do każdego z poszczególnych elementów uwzględnianych przy definicji rynku właściwego. Innymi słowy, Polwax nie powinien był być zobowiązany, zważywszy, że w postępowaniu administracyjny był jedynie „zainteresowaną osobą trzecią”, do przedstawienia wiarygodnych przesłanek świadczących o tym, że różne kategorie gaczu (lekki, średni i ciężki) nie były zastępowalne ani po stronie popytu, ani po stronie podaży.
79.      Polwax podnosi, że wymagania Sądu wykraczają poza wykazanie, iż na rynku właściwym istnieje problem w zakresie konkurencji i że de facto zobowiązują go, jako zainteresowaną stronę trzecią, do szczegółowego zdefiniowania rynku właściwego. Polwax podnosi, że to Komisja winna była przedstawić szczegółową definicję rynku właściwego. Ani rozporządzenie nr 139/2004, ani rozporządzenie nr 802/2004 nie nakładają tak daleko idących obowiązków na zainteresowane osoby trzecie. W replice Polwax podnosi, że Komisja popełniła błąd poprzez stwierdzenie – wyrażone po raz pierwszy na etapie postępowania odwoławczego przed Trybunałem, a zatem niedopuszczalne – że strona skarżąca była zobowiązana do wskazania istotnych i spójnych dowodów spełniających test ZPSK.
80.      Komisja i Orlen twierdzą w istocie, że argumenty dotyczące naruszenia prawa należy oddalić jako bezpodstawne i że wszystkie argumenty dotyczące rzekomego błędu w ocenie są niedopuszczalne. Komisja przypomina w szczególności, że Sąd wyjaśnił, iż to w kontekście tej kontroli prawidłowości ustaleń faktycznych i braku oczywistego błędu w ocenie strona skarżąca musi „wskazać wiarygodne przesłanki dowodzące w konkretny sposób istnienia problemu w zakresie konkurencji, który z powodu swojego wpływu powinien zostać zbadany przez Komisję”(61). Podkreśla ona jednak, że obowiązek ten należy odróżnić od obowiązku Polwaxu jako zainteresowanej strony trzeciej w postępowaniu administracyjnym, którego to rozróżnienia Polwax wydaje się nie dokonywać(62). W duplice Komisja neguje argumenty Polwaxu. Podnosi ona również, że dokonane przez Polwax porównanie do sprawy easyJet sprowadza się w istocie tyko potwierdza argumenty Komisji, bowiem w owej sprawie, tak jak w niniejszej sprawie, zarzuty strony skarżącej dotyczyły odrębnych rynków, na których działalność stron na siebie nie zachodziła.
81.      Uważam, że wbrew temu, co wydaje się twierdzić Polwax w ramach tej argumentacji, nie chodzi o prawa strony skarżącej jako osoby trzeciej w postępowaniu w sprawie kontroli koncentracji przewidziane w art. 18 ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia nr 139/2004 i w art. 11 rozporządzenia nr 802/2004. Rozpatrywana przez Trybunał kwestia dotyczy raczej zbadania, czy w ramach kontroli zgodności z prawem Sąd zastosował odpowiedni standard dowodowy, aby stwierdzić istnienie podnoszonego oczywistego błędu.
82.      Następnie, moim zdaniem,
pkt 45 zaskarżonego wyroku należy interpretować w związku z pkt 57–60 tego wyroku. Jak wyjaśniłam w kontekście części pierwszej zarzutu pierwszego, Komisja dysponuje zakresem uznania w dziedzinie kontroli koncentracji, co uzasadnia ograniczenie kontroli dokonywanej przez sądy Unii w szczególności do sprawdzenia braku oczywistego błędu w ocenie. Ponadto zauważyłam również, że we wskazanych powyżej punktach Sąd słusznie orzekł, iż nie wystarczy – ze względu na przysługujący mu ograniczony zakres kontroli w dziedzinie złożonej oceny ekonomicznej – że strona skarżąca ograniczy się do stwierdzenia przed nim, iż definicja rynku jest błędna. Strona skarżąca musi raczej przedstawić również wiarygodne przesłanki w celu wykazania zasadności swoich zarzutów.
83.      Należy przede wszystkim zauważyć, że Trybunał wyjaśnił, iż „odpowiednia definicja rynku właściwego jest warunkiem koniecznym i wstępnym każdej oceny wpływu koncentracji na konkurencję”(63). To właśnie z tych powodów Sąd, w oparciu o wyroki easyJet i Niki Luftfahrt, wyraźnie orzekł w zaskarżonym wyroku, że w celu spełnienia wymogu przedstawienia wiarygodnych przesłanek strona skarżąca powinna „określić dane rynki, opisać sytuację konkurencyjną w przypadku nieprzeprowadzenia koncentracji i wskazać prawdopodobne skutki danej koncentracji, mając na uwadze sytuację konkurencyjną na tych rynkach”(64).
84.      W związku z tym, jak wyjaśniłam w kontekście części pierwszej zarzutu pierwszego odwołania(65) w pkt 45 i 57 zaskarżonego wyroku, Sąd miał prawo wymagać od Polwaxu przedstawienia, odpowiednio, „wiarygodnych przesłanek” lub „poważnych poszlak” świadczących o niewystarczającym stopniu zamienności przedmiotowych różnych rodzajów gaczu, na poparcie zarzutów, za pomocą których Polwax starał się wykazać oczywisty błąd w ocenie w przyjętej przez Komisję definicji rynku właściwego oraz udowodnić, że rozpatrywany w niniejszym przypadku rynek produktowy był rynkiem węższym, w związku z czym definicja rynku była nieprawidłowa. Sąd bowiem jedynie przypomniał, że z uwagi na ograniczoną kontrolę w dziedzinie złożonej oceny ekonomicznej nie wystarczy, iż strona skarżąca ograniczy się do stwierdzenia przed nim, że definicja rynku właściwego była błędna. Czyniąc to, Sąd nie wymagał od Polwaxu spełnienia jakiegokolwiek standardu dowodowego wykraczającego poza to, co w przypadkach takich jak niniejszy jest wymagane od strony skarżącej w celu wykazania, że
podnoszone przez nią zarzuty są zasadne(66).
85.      Innymi słowy, Sąd słusznie orzekł, że aby wykazać ewentualny oczywisty błąd w ocenie popełniony przez Komisję poprzez nieuwzględnienie wpływu koncentracji na rynki węższe niż rynek gaczu parafinowego badany przez nią w analizie konkurencji, Polwax powinien był w postępowaniu przed Sądem przedstawić wiarygodne przesłanki pozwalające określić takie węższe rynki(67).
86.      Jak z tego wynika, w niniejszym przypadku Sąd nie przyjął niewłaściwego standardu dowodowego. W konsekwencji część drugą zarzutu pierwszego odwołania należy oddalić jako bezzasadną.
C.      W przedmiocie części trzeciej zarzutu pierwszego odwołania
87.      Ustalenia Sądu zawarte w pkt 57–60 zaskarżonego wyroku, mające również znaczenie w kontekście części trzeciej zarzutu pierwszego, zostały przytoczone w pkt 62–65 niniejszej opinii. Jak zostało wskazane powyżej, pkt 61 zaskarżonego wyroku został streszczony w pkt 70 niniejszej opinii.
88.      W części trzeciej zarzutu pierwszego Polwax podnosi, że we wskazanych
powyżej punktach zaskarżonego wyroku Sąd orzekł w istocie, iż Polwax nie przedstawił poważnych poszlak, że brak jest substytucyjności między różnymi rodzajami gaczu po stronie popytu, jak również po stronie podaży. Zdaniem Polwaxu wniosek wyciągnięty w odniesieniu do braku dowodów na substytucyjność jest oczywiście błędny, ponieważ twierdzenia i dowody, które on sam przedstawił, prowadzą do przeciwnego wniosku. Oprócz tego Polwax podnosi, że oddalając jego wniosek o przeprowadzenia dowodu ze stanowiska biegłego, Sąd uniemożliwił mu udowodnienie, iż przedstawione przezeń twierdzenia są prawdziwe.
89.      Ponadto Polwax uważa, że Sąd zaakceptował brak faktycznego uzasadnienia lub analizy rynku produktowego w spornej decyzji, i zarzuca Komisji, że oparła swoją analizę wyłącznie na dwóch wcześniejszych decyzjach bez przeprowadzenia własnej analizy.
90.      Wreszcie Polwax twierdzi, że nawet gdyby przyjąć definicję rynku właściwego przyjętą przez Komisję, Sąd naruszył prawo poprzez niedokonanie analizy dynamiki poszczególnych segmentów rynku i poprzez zaakceptowanie braku uzasadnienia stanowiska tej instytucji w spornej decyzji.
91.      Komisja twierdzi, że część trzecia zarzutu pierwszego jest niedopuszczalna w zakresie, w jakim dotyczy oceny okoliczności faktycznych dokonanej przez Sąd, a w każdym razie jest bezpodstawna.
92.      W replice Polwax podkreśla dopuszczalność tej części zarzutu, powołując się na orzecznictwo, zgodnie z którym podczas gdy Sąd posiada wyłączną właściwość do ustalenia i oceny okoliczności faktycznych, to Trybunał może dokonywać kontroli kwalifikacji prawnej tych okoliczności faktycznych przez Sąd i wyciągniętych z nich wniosków dotyczących prawa. Ma to miejsce w przypadku części trzeciej zarzutu pierwszego odwołania, ponieważ dotyczy ona odmowy uznania przez Sąd za „poważne poszlaki” świadczące o braku substytucyjności po stronie popytu (i) okoliczności, że gacz określonego rodzaju (na przykład lekki) nie może zostać zastąpiony gaczem innego rodzaju gaczu parafinowego (na przykład średnim), oraz (ii) okoliczności, że każdy rodzaj gaczu jest wykorzystywany do wytwarzania określonych produktów. Zdaniem Polwaxu powyższe stanowi
nie tylko „poważną poszlakę”, ale wręcz
„dowód” braku substytucyjności po stronie popytu. Dodatkowo Polwax podnosi, że definicja rynku właściwego stanowi kwalifikację prawną okoliczności faktycznych i, jako taka, była przedmiotem pytań prejudycjalnych(68). Zarzuca on również Komisji, że nie wskazała, w jaki sposób zbadała substytucyjność gaczu po stronie popytu i podaży.
93.      Moim zdaniem w części trzeciej zarzutu pierwszego odwołania Polwax ogranicza się do przedstawienia szeregu argumentów dotyczących oceny okoliczności faktycznych, zarzucając Sądowi popełnienie oczywistego błędu w ocenie poprzez stwierdzenie, że Polwax nie przedstawił wiarygodnych przesłanek świadczących (i) „że gacze lekkie, gacze średnie oraz gacze ciężki i Bright Stock nie są swoimi substytutami (brak substytucji po stronie popytu)” oraz (ii) że te rodzaje gaczu nie są substytucyjne po stronie podaży.
94.      W szczególności w pkt 61 zaskarżonego wyroku(69) Sąd przedstawił jasne ustalenia dotyczące okoliczności faktycznych.
95.      Wystarczy zatem stwierdzić, że dokonana przez Sąd ocena przedstawionych mu dowodów nie stanowi kwestii prawnej podlegającej jako taka kontroli Trybunału, z wyjątkiem przypadków przeinaczenia tych dowodów(70). Jako że Polwax kwestionuje dokonaną przez Sąd ocenę przedstawionych mu argumentów, które teraz powtarza przed Trybunałem, nie twierdząc jednak ani nie wykazując, że Sąd przeinaczył te dowody, część trzecia zarzutu pierwszego odwołania powinna zostać uznana za niedopuszczalną.
96.      W każdym wypadku argumenty Polwaxu są bezzasadne, ponieważ Sąd prawidłowo określił kryteria oceny, czy istnieją potencjalnie węższe rynki gaczu i doszedł do wniosku, że Polwax nie przedstawił żadnych wiarygodnych przesłanek dotyczących braku substytucyjności różnych rodzajów gaczu, czy to po stronie popytu, czy to po stronie podaży.
97.      Po pierwsze, co się tyczy substytucyjności po stronie popytu, Sąd wskazał w pkt 59 zaskarżonego wyroku, że „skarżąca powinna była przedstawić poważne poszlaki świadczące o tym, że klienci danego rodzaju gaczu parafinowego nie przerzuciliby się na inny rodzaj gaczu w przypadku niewielkiej podwyżki ceny”.
98.      W odniesieniu do tego kryterium Sąd orzekł w pkt 61 zaskarżonego wyroku, że twierdzeń, iż gacz lekki, gacz średni i gacz ciężki stanowią różne surowce, nie można traktować jako poważnych poszlak świadczących o tym, że stopień zamienności między tymi różnymi rodzajami gaczu jest niewystarczający, aby mogły one być substytutami z punktu widzenia popytu.
99.      Wystarczy zauważyć, że Polwax nie wskazuje, w jaki sposób Sąd naruszył prawo lub popełnił błąd w ocenie, kiedy stwierdził, że twierdzenia takie jak te sformułowane przez Polwax nie stanowią wiarygodnych przesłanek, że różne rodzaje gaczu są substytucyjne po stronie popytu.
100. Po drugie, jeśli chodzi o substytucyjność po stronie podaży, Polwax podnosi szereg argumentów faktycznych (które zostały już podniesione w pierwszej instancji) dotyczących gaczu i jego cech charakterystycznych, okoliczność faktyczną, że nie wszystkie rafinerie produkują gacz, pewne ograniczenia podaży gaczu, zależność wytwarzania gaczu od technologii produkcyjnych danej rafinerii oraz wykorzystywanego surowca, a także brak pełnego zamiennika dla gaczu produkowanego przez Lotos.
101. Jednakże w pkt 60 zaskarżonego wyroku Sąd wskazał, że w celu wykazania braku substytucyjności po stronie podaży należało przedstawić poważne poszlaki „świadczące o tym, że dostawcy danego rodzaju gaczu parafinowego nie mogli przestawić swojej produkcji na produkcję innego rodzaju gaczu parafinowego i sprzedawać go w krótkim okresie, bez ponoszenia dodatkowych znacznych kosztów i ryzyka w odpowiedzi na niewielkie, lecz stałe zmiany cen względnych”.
102. W odniesieniu do tego kryterium Sąd orzekł w pkt 61 zaskarżonego wyroku, że Polwax nie poruszył kwestii ewentualnej substytucyjności po stronie podaży.
103. Jak podkreśliła Komisja, Polwax nie wskazuje, w jaki sposób Sąd naruszył prawo, kiedy stwierdził, że tak sformułowane ogólne twierdzenia dotyczące natury produkcji gaczu nie stanowią poważnych poszlak w przedmiocie istnienia substytucyjności po stronie podaży.
104. Wreszcie, dla kompletności, chociaż Polwax twierdzi obecnie, że oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodu ze stanowiska biegłego uniemożliwiło mu udowodnienie, iż przedstawione przezeń twierdzenia dotyczące substytucyjności po stronie popytu i po stronie podaży są prawdziwe, nie zmienia to faktu, że jego wniosek o przeprowadzenie dowodu ze stanowiska biegłego nie dotyczył w rzeczywistości substytucyjności ani, bardziej ogólnie, kwestii faktycznych dotyczących definicji rynku.
105. Z powyższego wynika, że zarzut pierwszy odwołania należy odrzucić jako niedopuszczalny oraz
w każdym wypadku oddalić go jako bezzasadny.
III. Wniosek
106. Bez uszczerbku dla pozostałych zarzutów odwołania, które pozostają poza zakresem niniejszej opinii, proponuję, aby zarzut pierwszy odwołania Polwaxu Trybunał w części odrzucił jako niedopuszczalny, a w części oddalił jako bezzasadny.
1      Język oryginału: angielski.
2      Decyzja uznająca koncentrację za zgodną z rynkiem wewnętrznym oraz z funkcjonowaniem porozumienia EOG (sprawa M.9014 – PKN Orlen/Grupa Lotos) (notyfikowana jako dokument nr C(2020) 4651) (Dz.U. 2021, C 196, s. 8). Decyzja ta została wydana na podstawie art. 8 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 z dnia 20 stycznia 2004 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw (Dz.U. 2004, L 24, s. 1).
3      Mowa tu o surowcu potrzebnym do produkcji wosków parafinowych i będącym produktem ubocznym przy produkcji oleju bazowego z ropy naftowej w rafineriach.
4      Zaskarżony wyrok, pkt 13.
5      Odpowiednie fragmenty zaskarżonego wyroku zostały przytoczone poniżej, w części niniejszej opinii poświęconej ocenie (zob. pkt 62–65
i 70).
6      Wyrok z dnia 10 lipca 2008 r., Bertelsmann i Sony Corporation of America/Impala (C‑413/06 P, zwany dalej „wyrokiem Bertelsmann i Sony”, EU:C:2008:392, pkt 44).
7      Od następujących wyroków nie zostało wniesione odwołanie: z dnia 4 lipca 2006 r., easyJet/Komisja (T‑177/04, zwanego dalej „wyrokiem easyJet”, EU:T:2006:187); z dnia 13 maja 2015 r., Niki Luftfahrt/Komisja (T‑162/10, zwanego dalej „wyrokiem Niki Luftfahrt”, EU:T:2015:283); z dnia 20 października 2021 r., Polskie Linie Lotnicze „LOT”/Komisja (T‑240/18, EU:T:2021:723).
8      Orzecznictwo było w przeszłości krytykowane za powtarzający się brak rozróżniania standardu dowodowego i standardu kontroli. Zobacz B. Vesterdorf, Standard of proof in Merger Cases: Reflections in the light of recent case law of the Community courts’, European Competition Journal, Vol. 1(1), 2005, s. 3–33.
9      Wyrok z dnia 13 lipca 2023 r., Komisja/CK Telecoms UK Investments (C‑376/20 P, zwany dalej „wyrokiem CK Telecoms”, EU:C:2023:561, pkt 75 i przytoczone tam orzecznictwo) (podkreślenie moje).
10      Ibidem, pkt 125 i przytoczone tam orzecznictwo.
11      Zobacz wyrok z dnia 14 grudnia 2005 r., General Electric/Komisja (T‑210/01, EU:T:2005:456, pkt 340) (nie wniesiono odwołania).
12      Wyrok CK Telecoms, pkt 82.
13      Ibidem, pkt 87. Standard „bardziej prawdopodobne niż nieprawdopodobne” stanowi, innymi słowy, standard „ważenia prawdopodobieństwa” wymagany w celu stwierdzenia istnienia ZPSK.
14      Wyrok z dnia 13 listopada 2024 r., Deutsche Telekom/Komisja (T‑64/20, EU:T:2024:815, pkt 192). Zobacz także wyrok z dnia 20 października 2021 r., Polskie Linie Lotnicze „LOT”/Komisja (T‑296/18, ECLI:EU:T:2021:724, pkt 107).
15      Wyrok CK Telecoms, pkt 84.
16      Zobacz orzecznictwo Sądu dotyczące regulaminu postępowania przed Sądem: wyrok z dnia 27 stycznia 2021 r., KPN/Komisja (T‑691/18, EU:T:2021:43, pkt 59, 60 i przytoczone tam orzecznictwo) (podkreślenie moje) (nie wniesiono odwołania).
17      Wyrok z dnia 8 grudnia 2011 r., Chalkor/Komisja (C‑386/10 P, EU:C:2011:815, pkt 64) (podkreślenie moje).
18      „Dowodem bezpośrednim” są zazwyczaj dokumenty oraz oświadczenia ustne i pisemne
Według mnie, dla potrzeb niniejszego przypadku, dowód „uboczny” to znaczy „pośredni”, jest analogiczny do „poszlaki”. „Dowodem poszlakowym” jest „dowód oparty na wnioskowaniu, nie zaś na osobistej wiedzy lub obserwacji” „Poszlaki” definiuje się jako „oznaki, przesłanki [potwierdzenie zakupu stanowi poszlakę własności]”,
Black’s Law Dictionary, 12th
ed., 2004. Zobacz także wyrok Bertelsmann and Sony, pkt 127–129.
19      Wyrok z dnia 8 grudnia 2011 r., Chalkor/Komisja (C‑386/10 P, EU:C:2011:815, pkt 65) (podkreślenie moje).
20      Wyrok z dnia 19 września 2013 r.
(C‑590/12 P, EU:C:2013:575, pkt 44, 77).
21      Ibidem, pkt 73.
22      Obwieszczenie Komisji na temat rozpatrywania skarg przez Komisję zgodnie z art. 81 i 82 [WE] (Dz.U. C 101 s. 65, pkt 69).
23      Wyrok z dnia 28 września 2023 r., Ryanair/Komisja (C‑320/21 P, EU:C:2023:712, pkt 72 i przytoczone tam orzecznictwo). Zobacz także wyrok z dnia 29 lipca 2024 r., Ryanair i Laudamotion/Komisja, C‑519/21 P, EU:C:2024:635, pkt 133): „w odniesieniu do twierdzenia [wnoszących odwołanie], zgodnie z którym Sąd naruszył prawo, stwierdzając […], że »nie przedstawiły one żadnego konkretnego i mającego poparcie dowodu na to, że całość lub część rozpatrywanych środków pomocy ma na celu pokrycie tych samych kosztów kwalifikowalnych co koszty objęte szkodą, której naprawienie ma na celu rozpatrywany środek«, a zatem systemowo przerzucając ciężar dowodu na stronę wnoszącą odwołanie, należy zaznaczyć, że co do zasady to do osoby, która powołuje się na okoliczności faktyczne na poparcie twierdzenia lub argumentu, należy przedstawienie dowodu na ich rzeczywisty charakter”.
24      Postanowienie prezesa Trybunału z dnia 25 stycznia 2008 r., Provincia di Ascoli Piceno i Comune di Monte Urano/Apache Footwear i in. [C‑464/07 P (I), EU:C:2008:49, pkt 9 i przytoczone tam orzecznictwo].
25      Wyroki: z dnia 14 czerwca 2018 r., Lubrizol France/Rada (C‑223/17 P, EU:C:2018:442, pkt 39); z dnia 7 maja 2020 r., BTB Holding Investments i Duferco Participations Holding/Komisja (C‑148/19 P, EU:C:2020:354, pkt 72): „oczywisty błąd można wykazać za pomocą dowodów, które pozbawiają wiarygodności ocenę stanu faktycznego dokonaną przez Komisję w jej decyzji. Zarzut oparty na oczywistych błędach w ocenie należy natomiast oddalić, jeżeli mimo przedstawionych przez stronę skarżącą dowodów podważaną ocenę można jednak uznać za prawdziwą lub wiarygodną. Zobacz także orzecznictwo Sądu: wyroki: z dnia 27 lutego 2013 r., Nitrogénművek Vegyipari/Komisja (T‑387/11, EU:T:2013:98, pkt 25); z dnia 12 lipca 2018 r., Austria/Komisja (T‑356/15, EU:T:2018:439, pkt 170) (odwołanie oddalone). Podejście to zostało przeniesione na grunt unii bankowej; zob. w tym względzie wyrok z dnia 1 czerwca 2022 r., Algebris (UK) i Anchorage Capital Group/Komisja (T‑570/17, EU:T:2022:314, pkt 102–109). Zobacz K. Lenaerts, K. Gutman, J.T. Nowak, EU Procedural Law, 2nd ed., Oxford University Press, Oxford, 2023, s. 401, przypis 769.
26      Wyrok z dnia 18 maja 2022 r., Wieland‑Werke/Komisja (T‑251/19, EU:T:2022:296, pkt 165, 611–618) (nie wniesiono odwołania). Zobacz F. Castillo de la Torre, „Predicting the future: Evidential basis for prospective assessments in EU Merger Control”, w: L. Prete i L. Rezki (eds), Judging & (Re) Thinking European Union Law. Liber Amicorum in Honour of Nils Wahl, Springer, 2025, s. 16, w przygotowaniu, dostępne pod adresem internetowym: http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.5050949
27      Jest to bardziej rygorystyczny standard mający zastosowanie w postępowaniu karnym i quasi‑karnym,
oznaczający, że Trybunał może, po zbadaniu dowodów, nie mieć uzasadnionych wątpliwości co do faktów stanowiących przestępstwo będące przedmiotem sprawy.
28      Jest to mniej rygorystyczne kryterium mające zastosowanie w sprawach cywilnych, oznaczające, że strona musi przekonać właściwy sąd, iż podnoszony czyn jest bardziej prawdopodobny niż nieprawdopodobny.
29      Wyrok CK Telekoms, pkt 75, 77 i przytoczone tam orzecznictwo.
30      Formularz CO zawiera informacje, które należy przekazać Komisji w ramach zgłoszenia planowanej koncentracji na podstawie rozporządzenia nr 139/2004.
31      Rozporządzenie Komisji (WE) nr 802/2004 z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania rozporządzenia nr 139/2004 (Dz.U. 2004 ‚L 133, s. 1).
32      Wyrok CK Telekoms, pkt 60, 77 i przytoczone tam orzecznictwo.
33      Zobacz podobnie wyrok Niki Luftfahrt, pkt 174–176, 187.
34      Wyrok CK Telecoms, pkt 82.
35      Zobacz w szczególności art. 11 i 13 rozporządzenia nr 139/2004.
36      Oznacza to, że wbrew stanowisku Komisji (iż jest bardziej prawdopodobne niż nieprawdopodobne, że koncentracja przeszkodzi znacząco skutecznej konkurencji), strona skarżąca wykaże, że nie można już twierdzić, iż jest bardziej prawdopodobne niż nieprawdopodobne, że koncentracja przeszkodzi znacząco skutecznej konkurencji (i odwrotnie w sytuacji gdy Komisja stwierdziła, że koncentracja nie przeszkodzi znacząco skutecznej konkurencji).
37      S. Hirsbrunner i C. von Köckritz, Rebalancing EC Merger Control: The ECJ’s judgment in Case C‑413/06 P (Bertelsmann and Sony), Global Competition Policy, 2008, s. 17.
38      C. Bengtsson, J.M. Carpi i A. Subočs, „The Substantive Assessment of Mergers”, w: C. Jones, i L. Weinert (eds), EU Competition Law, Vol. II, Edward Elgar Publishing, Cheltenham, 2021, pkt 4.74 i nast.
39      Zobacz pkt 20 i 23 niniejszej opinii.
40      Wyrok easyJet, pkt 64.
41      Wyrok easyJet, pkt 65.
42      Wyrok easyJet, pkt 66.
43      Wyrok z dnia 27 stycznia 2021 r., KPN/Komisja (T‑691/18, EU:T:2021:43, pkt 60 i przytoczone tam orzecznictwo).
44      easyJet twierdził, że Komisja błędnie ograniczyła swoją analizę do skutków dla konkurencji na rynkach, na których działalności stron koncentracji zachodziła na siebie bezpośrednio lub pośrednio.
45      Wyrok easyJet, pkt 66, 67.
46      Sąd zauważył, że dane liczbowe przedstawione przez easyJet są niewystarczające dla poparcia argumentacji easyJet dotyczącej rynków, na których działalność stron koncentracji nie zachodzi na siebie, ponieważ easyJet nie określa jasno tych rynków.
47      W wyroku EasyJet Sąd sąd uznał, że nie może rozstrzygnąć w przedmiocie zasadności zarzutu, ponieważ strona skarżąca nie „określa jasno” rynków, na których działalność stron koncentracji nie zachodzi na siebie (pkt 68).
48      Wyrok easyJet, pkt 71, 73.
49      Wyrok easyJet, pkt 66 (przytoczony w wyroku Niki Luftfahrt, pkt 175).
50      Zobacz podobnie wyrok Niki Luftfahrt, pkt 120–123, 176.
51      Biorąc pod uwagę brzmienie francuskiej wersji językowej zaskarżonego wyroku oraz użycie terminu „wiarygodne przesłanki” dla przetłumaczenia „indices sérieux” na język polski w obu wyrokach easyJet i Niki Luftfahrt, a także w pkt 45 zaskarżonego wyroku, wydaje się, że jest to prawidłowy termin, który powinien był zostać użyty również w pkt 59 polskiej wersji językowej zaskarżonego wyroku.
52      Należy wskazać, że uwagi Polwaxu przedstawione przed Sądem i przed Trybunałem nie są jasne pod względem tego, czy jego zdaniem gacz ciężki i gacz Bright Stock należą do tego samego rynku właściwego, czy też nie. Jednakże, jak wskazała Komisja, choć w postępowaniu przed Sądem Polwax zasadniczo rozróżniał jedynie gacze lekkie, średnie i ciężkie lub wręcz jedynie lekkie i ciężkie (zob. pkt 40 skargi), to jego stanowisko mogłoby również wskazywać, że uważa on gacze ciężkie i gacze typu Bright Stock za stanowiące jeden rynek (replika, pkt 120). W każdym razie wszelkie argumenty zmierzające na obecnym etapie odwołania do wykazania istnienia takiego rozróżnienia czy wręcz sugerujące, że gacze typu Bright Stock stanowią odrębny rynek lub segment rynku, są zdaniem Komisji niedopuszczalne, ponieważ zmierzają do podważenia ustaleń faktycznych Sądu (pkt 56–61 zaskarżonego wyroku).
53      Zaskarżony wyrok odnosi się w tym miejscu do wyroku easyJet, pkt 65 i 66, oraz do wyroku Niki Luftfahrt, pkt 174 i 175, w których użyty został termin „serious indicia”, a nie „compelling indications”.
54      Dz.U. 1997, C 372, s. 5, zwanym dalej „komunikatem w sprawie definicji rynku właściwego”.
55      Sąd odnosi się w tym względzie do pkt 15–20 komunikatu w sprawie definicji rynku właściwego.
56      Zobacz wyrok easyJet, pkt 65.
57      Celem unijnej kontroli koncentracji jest badanie planowanych koncentracji i przejęć, aby zapobiec negatywnym skutkom dla konkurencji.
Tym samym rozporządzenie nr 139/2004 zakazuje koncentracji i przejęć, które przeszkadzają znacząco w skutecznej konkurencji na rynku wewnętrznym lub na jego znacznej części.
58      Wyroki: easyJet, pkt 65, 66; Niki Luftfahrt, pkt 174, 175.
59      Zobacz podobnie wyrok easyJet, pkt 65.
60      Jak stwierdził Sąd w pkt 57–61 zaskarżonego wyroku.
61      Wyrok easyJet, pkt 65.
62      Komisja odnosi się do pkt 11, 13 i 14 odwołania.
63      Wyrok z dnia 31 marca 1998 r., Francja i in./Komisja (C‑68/94 P, EU:C:1998:148, pkt 143 i przytoczone tam orzecznictwo).
64      Wyrok easyJet, pkt 66.
65      Zobacz pkt 60 i 70 niniejszej opinii.
66      Zobacz analogicznie wyrok z dnia 2 marca 1994 r., Hilti/Komisja (C‑53/92 P, EU:C:1994:77, pkt 38). Zobacz pkt 39–49 niniejszej opinii.
67      Zobacz pkt 56, 59 i 65–69 zaskarżonego wyroku. Do takich wiarygodnych przesłanek zaliczają się poszlaki świadczące o braku substytucyjności produktów z punktu widzenia klienta.
68      Wyrok z dnia 23 stycznia 2018 r., F. Hoffmann-La Roche i in. (C‑179/16, EU:C:2018:25, pkt 48–67).
69      Zobacz pkt 70 niniejszej opinii.
70      Zobacz wyrok z dnia 10 maja 2007 r., SGL Carbon/Komisja (C‑328/05 P, EU:C:2007:277, pkt 41 i przytoczone tam orzecznictwo).