62008TJ0543
SENTENZA TAL-QORTI ĠENERALI (It-Tielet Awla)
11 ta’ Lulju 2014 (
*1
)
“Kompetizzjoni — Akkordji — Suq tax-xema’ tal-paraffin — Suq tax-xema’ ratba — Deċiżjoni li tikkonstata ksur tal-Artikolu 81 KE — Iffissar tal-prezzijiet u tqassim tas-swieq — Responsabbiltà ta’ kumpannija parent għall-ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni mwettaq mis-sussidjarja tagħha u minn impriża konġunta miżmuma parzjalment minnha — Influwenza determinanti eżerċitata mill-kumpannija parent — Preżunzjoni fil-każ ta’ żamma ta’ sehem ta’ 100 % — Suċċessjoni — Proporzjonalità — Ugwaljanza fit-trattament — Linji gwida għall-kalkolu tal-ammont tal-multi tal-2006 — Ġurisdizzjoni sħiħa”
Fil-Kawża T‑543/08,
RWE AG, stabbilita f’Essen (il-Ġermanja),
RWE Dea AG, stabbilita f’Hamburg (il-Ġermanja),
irrappreżentati minn C. Stadler, M. Röhrig u S. Budde, avukati,
rikorrenti,
vs
Il‑Kummissjoni Ewropea, irrappreżentata minn A. Antoniadis u R. Sauer, bħala aġenti,
konvenuta,
li għandha bħala suġġett, prinċipalment, talba għall-annullament tal-Artikoli 1 u 2 tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C(2008) 5476 finali, tal-1 ta’ Ottubru 2008, dwar proċedura għall-applikazzjoni tal-Artikolu 81 [KE] u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE (Każ COMP/39.181 – Xema’ tax-xemgħa), sa fejn din tikkonċerna lir-rikorrenti, kif ukoll, sussidjarjament, talba għat-tnaqqis tal-ammont tal-multa imposta fuqhom,
IL-QORTI ĠENERALI (It-Tielet Awla),
komposta minn O. Czúcz (Relatur), President, I. Labucka u D. Gratsias, Imħallfin,
Reġistratur: K. Andová, amministratur,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tal-20 ta’ Marzu 2012,
tagħti l-preżenti
Sentenza
Il-fatti li wasslu għall-kawża u d-deċiżjoni kkontestata
1. Il-proċedura amministrattiva u l-adozzjoni tad-deċiżjoni kkontestata
1
Permezz tad-Deċiżjoni C(2008) 5476 finali, tal-1 ta’ Ottubru 2008, dwar proċedura għall-applikazzjoni tal-Artikolu 81 [KE] u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE (Każ COMP/39.181 – Xema’ tax-xemgħa) (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kkontestata”), il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej ikkonstatat li r-rikorrenti, RWE AG u RWE Dea AG (iktar ’il quddiem, meħuda flimkien, “RWE”), kienu, flimkien ma’ impriżi oħra, kisru l-Artikolu 81(1) KE u l-Artikolu 53(1) tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE), billi pparteċipaw f’akkordju relatat mas-suq tax-xema’ tal-paraffin fiż-ŻEE u mas-suq Ġermaniż tax-xema’ ratba.
2
Id-destinatarji tad-deċiżjoni kkontestata huma, minbarra r-rikorrenti, il-kumpanniji sussegwenti: ENI SpA, Esso Deutschland GmbH, Esso Société anonyme française, ExxonMobil Petroleum and Chemical BVBA u Exxon Mobil Corp. (iktar ’il quddiem, meħuda flimkien, “ExxonMobil”), H&R ChemPharm GmbH, H&R Wax Company Vertrieb GmbH u Hansen & Rosenthal KG (iktar ’il quddiem, meħuda flimkien, “H&R”), Tudapetrol Mineralölerzeugnisse Nils Hansen KG, MOL Nyrt., Repsol YPF Lubricantes y Especialidades SA, Repsol Petróleo SA u Repsol YPF SA (iktar ’il quddiem, meħuda flimkien, “Repsol”), Sasol Wax GmbH, Sasol Wax, International AG, Sasol Holding in Germany GmbH u Sasol Ltd (iktar ’il quddiem, meħuda flimkien, “Sasol”), Shell Deutschland Oil GmbH_·Shell Deutschland Schmierstoff GmbH, Deutsche Shell GmbH, Shell International Petroleum Company Ltd, The Shell Petroleum Company Ltd, Shell Petroleum NV u The Shell Transport and Trading Company Ltd (iktar ’il quddiem, meħuda flimkien, “Shell”), kif ukoll Total SA u Total France SA (iktar ’il quddiem, meħuda flimkien, “Total”) (premessa 1 tad-deċiżjoni kkontestata).
3
Ix-xema’ tal-paraffin hija prodotta fir-raffinerija abbażi ta’ żejt mhux maħdum. Hija tintuża għall-produzzjoni ta’ prodotti bħal xemgħat, prodotti kimiċi, tajers u prodotti tal-karozzi, kif ukoll għall-industriji tal-gomma, tal-ippakkettjar, tal-adeżivi u taċ-ċuwingamm (premessa 4 tad-deċiżjoni kkontestata).
4
Ix-xema’ ratba hija l-materja prima meħtieġa għall-produzzjoni tax-xema’ tal-paraffin. Hija prodotta f’raffineriji bħala prodott sekondarju fil-produzzjoni taż-żjut ta’ bażi miż-żejt mhux maħdum. Hija tinbiegħ ukoll lil klijenti finali, pereżempju lil produtturi ta’ particle boards (premessa 5 tad-deċiżjoni kkontestata).
5
Il-Kummissjoni bdiet l-investigazzjoni tagħha wara li Shell Deutschland Schmierstoff informatha, permezz ta’ ittra tas-17 ta’ Marzu 2005, dwar l-eżistenza ta’ akkordju filwaqt li ressqet quddiemha talba għal immunità abbażi tal-Avviż tagħha dwar l-immunità minn multi u tnaqqis f’multi f’każijiet ta’ kartell (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 2, p. 155, iktar ’il quddiem il-“Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni tal-2002”) (premessa 72 tad-deċiżjoni kkontestata).
6
Fit-28 u fid-29 ta’ April 2005, il-Kummissjoni pproċediet, skont l-Artikolu 20(4) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1/2003, tas-16 ta’ Diċembru 2002, fuq l-implimentazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni mniżżlin fl-Artikoli 81 [KE] u 82 [KE] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 2, p. 205), b’verifiki fil-binjiet ta’ “H&R/Tudapetrol”, ta’ ENI, ta’ MOL kif ukoll f’dawk tal-kumpanniji tal-gruppi Sasol, ExxonMobil, Repsol u Total (premessa 75 tad-deċiżjoni kkontestata). Ma saret ebda verifika fil-binjiet tar-rikorrenti.
7
Fil-25 ta’ Mejju 2007, il-Kummissjoni bagħtet dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet lill-kumpanniji msemmija fil-punt 2 iktar ’il fuq, fosthom ir-rikorrenti (premessa 85 tad-deċiżjoni kkontestata). Permezz ta’ ittra tat-13 ta’ Awwissu 2007, ir-rikorrenti wieġbu għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet.
8
Fl-10 u fil-11 ta’ Diċembru 2007, il-Kummissjoni organizzat seduta li fiha pparteċipaw ir-rikorrenti (premessa 91 tad-deċiżjoni kkontestata).
9
Fid-deċiżjoni kkontestata, fid-dawl tal-provi li hija kellha, il-Kummissjoni qieset li d-destinatarji, li jikkostitwixxu l-parti l-kbira tal-produtturi tax-xema’ tal-paraffin u tax-xema’ ratba fi ħdan iż-ŻEE, kienu pparteċipaw fi ksur uniku, kumpless u kontinwu tal-Artikolu 81 KE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE, li kien ikopri t-territorju taż-ŻEE. Dan il-ksur kien jikkonsisti fi ftehimiet jew fi prattiki miftiehma li jirrigwardaw l-iffissar tal-prezzijiet u l-iskambju u l-iżvelar ta’ informazzjoni sensittiva fuq il-livell kummerċjali li jaffettwaw ix-xema’ tal-paraffin (iktar ’il quddiem il-“parti prinċipali tal-ksur”). F’dak li jirrigwarda lil RWE (sussegwentement Shell), ExxonMobil, MOL, Repsol, Sasol u Total, il-ksur li jaffettwa lix-xema’ tal-paraffin kien jirrigwarda wkoll it-tqassim ta’ klijenti jew ta’ swieq (iktar ’il quddiem it-“tieni parti tal-ksur”). Barra minn hekk, il-ksur imwettaq minn RWE, ExxonMobil, Sasol u Total kien jirrigwarda wkoll ix-xema’ ratba mibjugħa lill-klijenti finali fis-suq Ġermaniż (iktar ’il quddiem il-“parti dwar ix-xema’ ratba tal-ksur”) (premessi 2, 95, 328 u l-Artikolu 1 tad-deċiżjoni kkontestata).
10
Il-prattiki li jikkostitwixxu ksur seħħew matul laqgħat antikompetittivi msejħa “laqgħat tekniċi” jew saħansitra laqgħat “Blauer Salon” mill-parteċipanti u matul il-“laqgħat tax-xema’ ratba” ddedikati speċifikament għall-kwistjonijiet dwar ix-xema’ ratba.
11
Il-multi imposti f’dan il-każ ġew ikkalkolati abbażi tal-Linji gwida għall-kalkolu tal-multi imposti skont l-Artikolu 23(2)(a) tar-Regolament Nru 1/2003 (ĠU 2006, C 210, p. 2, iktar ’il quddiem il-“linji gwida tal-2006”), fis-seħħ fil-mument tan-notifika tad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet lill-kumpanniji msemmija fil-punt 2 iktar ’il fuq.
12
Id-deċiżjoni kkontestata tinkludi b’mod partikolari d-dispożizzjonijiet segwenti:
“Artikolu 1
L-impriżi segwenti kisru l-Artikolu 81(1) [KE] u, mill-1 ta’ Jannar 1994, l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE billi pparteċipaw, matul il-perijodi indikati, fi ftehim kontinwu u/jew prattika miftiehma fis-settur tax-xema’ tal-paraffin fis-suq komuni u, mill-1 ta’ Jannar 1994, fiż-ŻEE:
[…]
RWE-DEA AG: mit-3 ta’ Settembru 1992 sat-30 ta’ Ġunju 2002;
RWE AG: mit-3 ta’ Settembru 1992 sat-30 ta’ Ġunju 2002.
[…]
Fir-rigward tal-impriżi segwenti, il-ksur jikkonċerna wkoll, għall-perijodi indikati, ix-xema’ ratba mibjugħa lil klijenti finali fis-suq Ġermaniż:
[…]
RWE-Dea AG: mit-30 ta’ Ottubru 1997 sat-30 ta’ Ġunju 2002;
RWE AG: mit-30 ta’ Ottubru 1997 sat-30 ta’ Ġunju 2002;
[…]
Artikolu 2
Il-multi segwenti huma imposti għall-ksur imsemmi fl-Artikolu 1:
ENI SpA: EUR 29 120 000;
Esso Société Anonyme Française: EUR 83 588 400,
li minnha flimkien u in solidum ma’
ExxonMobil Petroleum and Chemical BVBA u ExxonMobi1 Corporation għal EUR 34 670 400, li minnu flimkien u in solidum ma’ Esso Deutschland GmbH għal EUR 27 081 600;
Tudapetrol Mineralölerzeugnisse Nils Hansen KG: EUR 12 000 000;
Hansen & Rosenthal KG flimkien u in solidum ma’ H&R Wax Company Vertrieb GmbH: EUR 24 000 000,
li minnha flimkien u in solidum ma’
H&R ChemPharm GmbH għal EUR 22 000 000;
MOL Nyrt: EUR 23 700 000;
Repsol YPF Lubricantes y Especialidades SA flimkien u in solidum ma’ Repsol Petróleo SA u Repsol YPF SA: EUR 19 800 000;
Sasol Wax GmbH: EUR 318 200 000,
li minnha flimkien u in solidum ma’
Sasol Wax International AG, Sasol Holding in Germany GmbH u Sasol Limited għal EUR 250 700 000;
Shell Deutschland Oil GmbH, Shell Deutschland Schmierstoff GmbH, Deutsche Shell GmbH, Shell International Petroleum Company Limited, the Shell Petroleum Company Limited, Shell Petroleum NV u the Shell Transport and Trading Company Limited: EUR 0;
RWE-Dea AG flimkien u in solidum ma’ RWE AG: EUR 37 440 000;
Total France SA flimkien u in solidum ma’ Total SA: EUR 128 163 000.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
2. L-istruttura tal-grupp RWE u tal-impriża konġunta Shell & Dea Oil
13
Ir-responsabbiltà tar-rikorrenti tirriżulta mill-aġir tal-ħaddiema ta’ Dea Mineraloel AG, li saret Dea Mineraloel GmbH (iktar ’il quddiem “Dea Mineraloel”).
14
Mit-3 ta’ Settembru 1992 sat-2 ta’ Jannar 2002, Dea Mineraloel kienet sussidjarja 100 % ta’ RWE-Dea Aktiengesellschaft für Mineraloel und Chemie, mogħtija sussegwentement l-isem ġdid RWE Dea. RWE Dea kienet sussidjarja 99.4 % ta’ RWE AG.
15
Fit-2 ta’ Jannar 2002, Deutsche Shell ħadet il-kontroll konġunt ta’ Dea Mineraloel flimkien ma’ RWE Dea, permezz tal-akkwist ta’ 50 % tal-ishma f’Dea Mineraloel. Il-konċentrazzjoni kienet awtorizzata permezz tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C (2001) 4526, tal-20 ta’ Diċembru 2001, li tiddikjara konċentrazzjoni kompatibbli mas-suq komuni u mat-Trattat ŻEE (Każ COMP/M.2389 – Shell/Dea) (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni li tawtorizza l-konċentrazzjoni”). Għaldaqstant Dea Mineraloel saret impriża konġunta, mogħtija l-isem ġdid Shell & Dea Oil, miżmuma sa 50 % minn Deutsche Shell u minn RWE Dea, li tgħaqqad l-attivitajiet ta’ dawn tal-aħħar fis-settur taż-żejt u tal-petrokimika.
16
Fl-1 ta’ Lulju 2002, Shell akkwistat il-bqija tal-50 % tal-ishma tal-impriża konġunta Shell & Dea Oil. Mill-2003 Shell & Dea Oil ingħatat l-isem ġdid Shell Deutschland Oil. Mill-1 ta’ April 2004, l-attività “xema’” ta’ Shell Deutschland Oil ġiet ittrasferita lis-sussidjarja tagħha miżmuma 100 %, Shell Deutschland Schmierstoff.
Il-proċedura u t-talbiet tal-partijiet
17
Permezz ta’ att ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fil-15 ta’ Diċembru 2008, ir-rikorrenti ppreżentaw dan ir-rikors.
18
Fuq rapport tal-Imħallef Relatur, il-Qorti Ġenerali (It-Tielet Awla) iddeċidiet li tiftaħ il-proċedura orali. Fil-kuntest tal-miżuri ta’ organizzazzjoni tal-proċedura previsti fl-Artikolu 64 tar-Regoli tal-Proċedura tagħha, hija stiednet lill-partijiet jirrispondu bil-miktub għal ċerti domandi u jipproduċu ċerti dokumenti. Il-partijiet issodisfaw din it-talba fit-terminu mogħti.
19
Is-sottomissjonijiet orali tal-partijiet u t-tweġibiet tagħhom għall-mistoqsijiet tal-Qorti Ġenerali nstemgħu fis-seduta tal-20 ta’ Marzu 2012.
20
Fid-dawl tar-rabtiet fattwali mal-Kawżi T‑540/08, Esso et vs Il‑Kummissjoni, T‑541/08, Sasol et vs Il‑Kummissjoni, T‑544/08, Hansen & Rosenthal u H&R Wax Company Vertrieb vs Il‑Kummissjoni, T‑548/08, Total vs Il‑Kummissjoni, T‑550/08, Tudapetrol vs Il‑Kummissjoni, T‑551/08, H&R ChemPharm vs Il‑Kummissjoni, T‑558/08, ENI vs Il‑Kummissjoni, T‑562/08, Repsol YPF Lubricantes y especialidades et vs Il‑Kummissjoni, u T‑566/08, Total Raffinage Marketing vs Il‑Kummissjoni, u fid-dawl tal-prossimità tal-kwistjonijiet ġuridiċi mqajma, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li tagħti s-sentenza f’din il-kawża biss wara s-seduti f’dawn il-kawżi relatati, li l-aħħar waħda fosthom inżammet fit-3 ta’ Lulju 2013.
21
Ir-rikorrenti jitolbu li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:
—
tannulla l-Artikolu 1 tad-deċiżjoni kkontestata, sa fejn dan jikkonstata ksur, minnhom, tal-Artikoli 81(1) KE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE;
—
tannulla l-Artikolu 2 tad-deċiżjoni kkontestata, sa fejn dan jimponilhom multa ta’ EUR 37 440 000;
—
sussidjarjament, tnaqqas l-ammont tal-multa imposta fuqhom;
—
tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż.
22
Il-Kummissjoni titlob li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:
—
tiċħad ir-rikors;
—
tikkundanna lir-rikorrenti għall-ispejjeż.
Id-dritt
23
Insostenn tar-rikors tagħhom, ir-rikorrenti jqajmu tliet motivi. L-ewwel motiv huwa bbażat fuq ksur tal-Artikolu 81(1) KE u tal-Artikolu 23(2)(a) tar-Regolament Nru 1/2003, minħabba l-konstatazzjoni allegatament żbaljata ta’ unità ekonomika bejn ir-rikorrenti, minn naħa, u Dea Mineraloel jew Shell & Dea Oil, min-naħa l-oħra. It-tieni motiv, imqajjem sussidjarjament, huwa bbażat fuq ksur tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament minħabba l-applikazzjoni żbaljata tal- Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni tal-2002, u b’mod partikolari minħabba l-assenza ta’ estensjoni tal-benefiċċju tat-talba għal kooperazzjoni ta’ Shell lir-rikorrenti. It-tielet motiv, imqajjem sussidjarjament, huwa bbażat fuq ksur tal-Artikolu 23(2) u (3) tar-Regolament Nru 1/2003, minħabba n-nuqqas allegat ta’ osservanza tal-prinċipji li jirregolaw id-determinazzjoni tal-ammont tal-multa.
1. Fuq l-ewwel motiv, ibbażat fuq il-konstatazzjoni allegatament żbaljata ta
’ unità ekonomika bejn ir-rikorrenti u Dea Mineraloel jew Shell & Dea Oil
24
Ir-rikorrenti jsostnu li, billi imputatilhom ir-responsabbiltà għall-ksur imwettaq minn Dea Mineraloel, matul il-perijodu ta’ bejn it-3 ta’ Settembru 1992 u t-2 ta’ Jannar 2002, u għal dak imwettaq minn Shell & Dea Oil, matul il-perijodu bejn it-2 ta’ Jannar u t-30 ta’ Ġunju 2002 (iktar ’il quddiem il-“perijodu ta’ impriża konġunta”, il-Kummissjoni kisret l-Artikolu 81(1) KE u l-Artikolu 23(2)(a) tar-Regolament Nru 1/2003, peress li hija interpretat b’mod żbaljat il-kunċett ta’ impriża fis-sens ta’ tal-Artikolu 81 KE.
Osservazzjonijiet preliminari
25
Fir-rigward tar-responsabbiltà in solidum ta’ kumpannija parent għall-aġir tas-sussidjarja tagħha jew ta’ impriża konġunta miżmuma minnha, hemm lok li jitfakkar li l-fatt li sussidjarja jew impriża konġunta għandha personalità ġuridika distinta ma huwiex biżżejjed sabiex tiġi eskluża l-possibbiltà li l-aġir tagħha jkun imputat lill-kumpannija parent (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-14 ta’ Lulju 1972, Imperial Chemical Industries vs Il‑Kummissjoni, 48/69, Ġabra p. 619, punt 132).
26
Fil-fatt, id-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni jinkludi l-attivitajiet tal-impriżi u l-kunċett ta’ impriża jinkludi kull entità li teżerċita attività ekonomika, indipendentement mill-istatus ġuridiku ta’ din l-entità u mill-metodu ta’ finanzjament tagħha (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-10 ta’ Settembru 2009, Akzo Nobel et vs Il‑Kummissjoni, C-97/08 P, Ġabra p. I-8237, punt 54, u sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-13 ta’ Lulju 2011, General Technic-Otis et vs Il‑Kummissjoni, T-141/07, T-142/07, T-145/07 u T-146/07, Ġabra p. II-4977, punt 53).
27
Il-qorti tal-Unjoni speċifikat ukoll li l-kunċett ta’ impriża, meta jitqiegħed f’dan il-kuntest, għandu jinftiehem bħala li jkopri unità ekonomika anki jekk, mill-perspettiva ġuridika, din l-unità ekonomika hija magħmula minn diversi persuni fiżiċi jew ġuridiċi (ara s-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-12 ta’ Lulju 1984, Hydrotherm Gerätebau, 170/83, Ġabra p. 2999, punt 11, u Akzo Nobel et vs Il‑Kummissjoni, punt 26 iktar ’il fuq, punt 55, u l-ġurisprudenza ċċitata; sentenza tal-Qorti Ġenerali tad-29 ta’ Ġunju 2000, DSG vs Il‑Kummissjoni, T-234/95, Ġabra p. II-2603, punt 124). Hija b’hekk enfasizzat li, għall-finijiet tal-applikazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni, is-separazzjoni formali bejn żewġ kumpanniji, li tirriżulta mill-personalità ġuridika distinta tagħhom, ma hijiex determinanti, peress li dak li hu deċiżiv huwa l-unità jew le, tal-aġir tagħhom fis-suq. Għalhekk jista’ jkun neċessarju li jiġi stabbilit jekk żewġ kumpanniji jew iktar li għandhom personalitajiet ġuridiċi distinti jifformawx jew jaqgħux taħt l-istess impriża jew entità ekonomika waħda li tadotta aġir uniku fis-suq (sentenza Imperial Chemical Industries vs Il‑Kummissjoni, punt 25 iktar ’il fuq, punt 140; sentenzi tal-Qorti Ġenerali tal-15 ta’ Settembru 2005, DaimlerChrysler vs Il‑Kummissjoni, T-325/01, Ġabra p. II-3319, punt 85, u General Technic-Otis et vs Il‑Kummissjoni, punt 26 iktar ’il fuq, punt 54).
28
Meta tali entità ekonomika tikser ir-regoli tal-kompetizzjoni, hija għandha, skont il-prinċipju ta’ responsabbiltà personali, twieġeb għal dan il-ksur (sentenza Akzo Nobel et vs Il‑Kummissjoni, punt 26 iktar ’il fuq, punt 56, u sentenza General Technic-Otis et vs Il‑Kummissjoni, punt 26 iktar ’il fuq, punt 55.
29
L-aġir ta’ sussidjarja jista’ jiġi imputat lill-kumpannija parent, minħabba l-appartenenza tagħhom fl-istess impriża, meta din is-sussidjarja ma tiddefinixxix b’mod indipendenti l-aġir tagħha fis-suq, għaliex din tinsab taħt l-influwenza determinanti tal-kumpannija parent f’dan ir-rigward, fid-dawl b’mod partikolari tar-rabtiet ekonomiċi, organizzattivi u ġuridiċi li jgħaqqdu lil dawn iż-żewġ entitajiet ġuridiċi (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Akzo Nobel et vs Il‑Kummissjoni, punt 26 iktar ’il fuq, punt 58, u s-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-20 ta’ Marzu 2002, HFB et vs Il‑Kummissjoni, T-9/99, Ġabra p. II-1487, punt 527).
30
L-aġir fis-suq tas-sussidjarja huwa taħt l-influwenza determinanti tal-kumpannija parent b’mod partikolari fil-każ fejn is-sussidjarja essenzjalment tapplika l-istruzzjonijiet li jingħatawlha mill-kumpannija parent f’dan ir-rigward (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja, Imperial Chemical Industries vs Il‑Kummissjoni, punt 25 iktar ’il fuq, punti 133, 137 u 138, u tas-16 ta’ Novembru 2000, Metsä-Serla et vs Il‑Kummissjoni, C-294/98 P, Ġabra p. I-10065, punt 27).
31
L-aġir fis-suq tas-sussidjarja huwa, bħala prinċipju, ukoll taħt l-influwenza determinanti tal-kumpannija parent meta hija jkollha biss is-setgħa li tiddefinixxi jew tapprova ċerti deċiżjonijiet kummerċjali strateġiċi, jekk ikun neċessarju permezz tar-rappreżentanti tagħha fil-korpi tas-sussidjarja, filwaqt li s-setgħa ta’ definizzjoni tal-politika kummerċjali strictu sensu tas-sussidjarja hija ddelegata lill-membri tal-eżekuttiv u tat-tmexxija inkarigati mill-ġestjoni operattiva tagħha, magħżula mill-kumpannija parent u li jirrappreżentaw u jippromwovu l-interessi kummerċjali tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti Ġenerali, tad-9 ta’ Settembru 2011, Alliance One International vs Il‑Kummissjoni, T-25/06, Ġabra p. II-5741, punti 138 u 139).
32
Meta l-uniformità tal-aġir fis-suq tas-sussidjarja u tal-kumpannija parent tagħha hija żgurata, b’mod partikolari fil-każijiet deskritti fil-punti 30 u 31 iktar ’il fuq, jew permezz ta’ rabtiet ekonomiċi, organizzattivi u ġuridiċi oħra li jgħaqqdu lill-kumpanniji, dawn jifformaw parti mill-istess unità ekonomika u għaldaqstant, jifformaw impriża waħda, skont il-ġurisprudenza msemmija fil-punt 27 iktar ’il fuq. Il-fatt li kumpannija parent u s-sussidjarja tagħha jikkostitwixxu impriża waħda fis-sens tal-Artikolu 81 KE jippermetti lill-Kummissjoni tindirizza deċiżjoni li timponi multi lill-kumpannija parent, mingħajr ma huwa meħtieġ li tiġi stabbilita l-implikazzjoni personali ta’ din tal-aħħar fil-ksur (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Akzo Nobel et vs Il‑Kummissjoni, punt 26 iktar ’il fuq, punt 59).
33
Il-ġurisprudenza msemmija fil-punti 25 sa 32 iktar ’il fuq tapplika wkoll għall-imputazzjoni tar-responsabbiltà lil kumpannija parent waħda jew iktar għal ksur imwettaq mill-impriża konġunta tagħhom (sentenza General Technic-Otis et vs Il‑Kummissjoni, punt 26 iktar ’il fuq, punti 52 sa 56.
34
Huwa fid-dawl ta’ dawn ir-regoli li għandhom jiġu eżaminati l-argumenti tar-rikorrenti u l-eżattezza tal-konstatazzjonijiet li jinsabu fid-deċiżjoni kkontestata f’dak li jikkonċerna l-imputazzjoni lilhom tar-responsabbiltà għall-aġir ta’ Dea Mineraloel, miżmuma 100 % mir-rikorrenti (l-ewwel parti) u ta’ Shell & Dea Oil, miżmuma 50 % mir-rikorrenti (it-tieni parti).
Fuq l-ewwel parti, li tirrigwarda l-imputazzjoni lir-rikorrenti tar-responsabbiltà għall-ksur imwettaq minn Dea Mineraloel (perijodu preċedenti għat-2 ta
’ Jannar 2002)
Fuq id-deċiżjoni kkontestata
35
Fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni tqis kif ġej:
“[...]
(545)
[L]-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti fuq il-politika kummerċjali ta’ sussidjarja ma jeħtieġx l-eżerċizzju tal-ġestjoni ta’ kuljum tal-operat tas-sussidjaraja. Il-ġestjoni ta’ sussidjaraja tista’ tassew tkun fdata lis-sussidjara nnifisha, iżda dan ma jeskludix li l-kumpannija parent timponi għanijiet u politika li jaffettwaw ir-rendiment tal-grupp kif ukoll il-koerenza tiegħu, u tissanzjona kull aġir kuntrarju għal dawn l-għanijiet u għal din il-politika. Fil-fatt, RWE tammetti li RWE AG kienet tikkonċentra fuq is-suġġetti ta’ natura ġenerali, bħall-istrateġija, il-pjanifikazzjoni, il-kontroll u l-finanzjament, f’isem il-grupp RWE, u kienet tirċievi rapporti tekniċi. RWE tiddikjara wkoll li għalkemm la [l-bord tad-diretturi], u lanqas il-bord ta’ sorveljanza ta’ [RWE Dea] ma kienu eżerċitaw influwenza fuq l-attivitajiet ta’ Dea Mineraloel, dawn kienu jinteressaw ruħhom fl-attivitajiet ta’ Dea Mineraloel […] li kienu jinvolvu kapital, l-iżvilupp ta’ marġni/profitti, riskji etc, u li huma kienu jibbażaw ruħhom fuq ir-rapporti li huma kienu jirċievu, li, peress li kienu jidhru preċiżi, kienu jirrendu inutili s-superviżjoni attiva ta’ dawn l-attivitajiet [...] Dawn id-dikjarazzjonijiet jagħtu prova tal-fatt li [r-rikorrenti] kellhom interess u kellhom il-kapaċità jeżerċitaw kontroll mill-inqas fuq l-aspetti strateġiċi u finanzjarji tas-sussidjarji tagħhom u li huma effettivament eżerċitaw (ċertu) kontroll fuq ċerti aspetti strateġiċi ukoll permezz ta’ sistema ta’ rapport.
(546)
L-argumenti li x-xema’ tal-paraffin kienet biss ta’ importanza żgħira ħafna għal RWE u li r-rapporti rċevuti kienu jidhru preċiżi u li għaldaqsant, RWE AG jew [RWE Dea] ma kinux attivament jikkontrollaw l-attivitajiet ta’ Dea Mineraloel, ma jagħtux biżżejjed prova tal-awtonomija effettiva ta’ sussidjarja. Il-fatt li l-kumpannija parent nnifisha ma pparteċipatx fid-diversi attivitajiet ma huwiex determinanti fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk għandux jitqies li din tikkostitwixxi, mal-unitajiet operattivi tal-grupp, entità ekonomika unika. Id-distribuzzjoni tal-kompiti hija fenomenu normali fi ħdan grupp ta’ kumpanniji. Unità ekonomika teżegwixxi, bħala regola ġenerali, il-funżjonijiet prinċipali kollha ta’ operatur ekonomiku fi ħdan il-persuni ġuridiċi li minnhom dan jifforma parti. [...]
(553)
Il-Kummissjoni għaldaqstant tikkonkludi li RWE AG u [RWE Dea] eżerċitaw influwenza determinanti u kontroll effettiv fuq [Dea Mineraloel] mit-3 ta’ Settembru 1992 sal-1 ta’ Jannar 2002 [b’mod li dawn] jifformaw parti mill-impriża li wettqet il-ksur.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
Fuq il-preżunzjoni ta’ eżistenza ta’ unità ekonomika bejn is-sussidjarja u l-unika kumpannija parent tagħha
36
Hemm lok li jitfakkar li, fil-każ speċifiku fejn kumpannija parent iżżomm 100 % tal-kapital tas-sussidjarja tagħha li wettqet ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, minn naħa, din il-kumpannija parent tista’ teżerċita influwenza determinanti fuq l-aġir ta’ din is-sussidjarja u, min-naħa l-oħra, teżisti preżunzjoni konfutabbli li tgħid li din il-kumpannija parent teżerċita effettivament influwenza determinanti fuq l-aġir tas-sussidjarja tagħha. F’dawn iċ-ċirkustanzi, huwa biżżejjed li l-Kummissjoni tagħti prova li l-kapital kollu ta’ sussidjarja huwa miżmum mill-kumpannija parent tagħha sabiex jiġi preżunt li din tal-aħħar teżerċita influwenza determinanti fuq il-politika kummerċjali ta’ din is-sussidjarja. Il-Kummissjoni sussegwentement, tkun f’pożizzjoni li tqis lill-kumpannija parent bħala responsabbli in solidum għall-ħlas tal-multa imposta fuq is-sussidjarja tagħha, sakemm din il-kumpannija parent, li għandha l-oneru tikkonfuta din il-preżunzjoni, ma tipprovdix provi suffiċjenti ta’ natura li juru li s-sussidjarja tagħha taġixxi b’mod indipendenti fis-suq (ara s-sentenza Akzo Nobel et vs Il‑Kummissjoni, punt 26 iktar ’il fuq, punti 60 u 61, u l-ġurisprudenza ċċitata).
37
Barra minn hekk, skont il-ġurisprudenza, il-preżunzjoni ta’ responsabbiltà ibbażata fuq iż-żamma, minn kumpannija, tal-kapital kollu ta’ kumpannija oħra, tapplika mhux biss fil-każijiet fejn teżisti relazzjoni diretta bejn il-kumpannija parent u s-sussidjarja tagħha, iżda wkoll fil-każijiet fejn, bħal f’din il-kawża, din ir-relazzjoni hija indiretta fid-dawl tal-interpożizzjoni ta’ kumpannija oħra (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-20 ta’ Jannar 2011, General Química et vs Il‑Kummissjoni, C-90/09 P, Ġabra p. I-1, punt 90.
38
Il-kumpannija parent li żżomm kważi l-kapital kollu tas-sussidjarja tagħha tinsab, bħala prinċipju, f’sitwazzjoni analoga għal dik ta’ proprjetarju esklużiv, fir-rigward tas-setgħa tagħha li teżerċita influwenza determinanti fuq l-aġir tas-sussidjarja tagħha, fid-dawl tar-rabtiet ekonomiċi, organizzattivi u ġuridiċi li jgħaqqduha ma’ din is-sussidjarja. Konsegwentement, il-Kummissjoni għandha d-dritt li tapplika fir-rigward ta’ din is-sitwazzjoni l-istess reġim probatorju, jiġifieri li tirrikorri għall-preżunzjoni li din il-kumpannija parent għamlet użu effettiv mis-setgħa tagħha li teżerċita influwenza determinanti fuq l-aġir tas-sussidjarja tagħha. Ċertament, ma huwiex eskluż li, f’ċerti każijiet, l-azzjonisti minoritarji jista’ jkollhom, fir-rigward tal-kumpannija sussidjarja, drittijiet li jippermettu li titpoġġa f’dubju l-analoġija msemmija hawn fuq. Madankollu, minbarra l-fatt li tali drittijiet ġeneralment ma humiex marbuta ma’ ishma għalkollox minimi, bħal dawn inkwistjoni f’dan il-każ, ebda prova ta’ din in-natura ma ġiet prodotta mir-rikorrenti f’dan il-każ (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tas-7 ta’ Ġunju 2011, Arkema France et vs Il‑Kummissjoni, T-217/06, Ġabra p. II-2593, punt 53).
39
Meta l-preżunzjoni ma hijiex ikkonfutata, il-Kummissjoni tista’ tistabbilixxi li s-sussidjarja u l-kumpanniji parent diretti u indiretti jifformaw parti mill-istess unità ekonomika u, għaldaqstant, jifformaw impriża waħda, fis-sens tal-ġurisprudenza msemmija fil-punt 27 iktar ’il fuq. Il-fatt li l-kumpanniji parent u s-sussidjarja jikkostitwixxu impriża waħda fis-sens tal-Artikolu 81 KE jippermetti lill-Kummissjoni tindirizza lill-kumpanniji parent deċiżjoni li timponi multi, mingħajr ma huwa meħtieġ li tiġi stabbilita l-implikazzjoni personali ta’ dawn tal-aħħar fil-ksur (ara l-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 32 iktar ’il fuq).
40
Skont il-ġurisprudenza, sabiex jikkonfutaw il-preżunzjoni deskritta fil-punt 36 iktar ’il fuq, ir-rikorrenti kellhom jipproduċu kull prova relatata mar-rabtiet organizzattivi, ekonomiċi u ġuridiċi eżistenti bejnhom u bejn Dea Mineraloel li huma kienu jqisu bħala li huma tali li juru li huma ma kinux jikkostitwixxu entità ekonomika waħda. Fl-evalwazzjoni tagħha, il-Qorti Ġenerali għandha fil-fatt tieħu inkunsiderazzjoni l-provi kollha prodotti, li n-natura u l-importanza tagħhom jistgħu jvarjaw skont il-karatteristiċi speċifiċi għal kull każ inkwistjoni (sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-12 ta’ Diċembru 2007, Akzo Nobel et vs Il‑Kummissjoni, T-112/05, Ġabra p. II-5049, punt 65).
41
Il-preżunzjoni inkwistjoni hija bbażata fuq il-konstatazzjonijiet li, minn naħa, ħlief f’ċirkustanzi għalkollox eċċezzjonali, kumpannija li żżomm il-kapital kollu ta’ sussidjarja tista’, fid-dawl ta’ dan is-sehem kapitali biss, teżerċita influwenza determinanti fuq l-aġir ta’ din is-sussidjarja u, min-naħa l-oħra, l-assenza ta’ eżerċizzju effettiv ta’ din is-setgħa ta’ influwenza tista’ normalment titfittex b’mod l-iktar utli fil-qasam tal-entitajiet li kontrihom tapplika l-preżunzjoni (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tad-29 ta’ Settembru 2011, Elf Aquitaine vs Il‑Kummissjoni, C-521/09 P, Ġabra p. I-8947, punt 60).
42
Barra minn hekk, l-applikazzjoni ta’ tali preżunzjoni hija ġġustifikata mill-fatt li, meta l-kumpannija parent hija l-unika azzjonista tas-sussidjarja, hija għandha l-istrumenti kollha possibbli sabiex tiżgura li l-aġir kummerċjali tas-sussidjarja jirrifletti dak tagħha. B’mod partikolari, huwa l-azzjonist uniku li bħala prinċipju jiddefinixxi l-portata tal-awtonomija tas-sussidjarja permezz tal-istabbiliment tal-istatut ta’ assoċjazzjoni tagħha, li jagħżel il-ġestjonarji tagħha, u li jieħu jew japprova d-deċiżjonijiet kummerċjali strateġiċi tas-sussidjarja, jekk ikun il-każ, permezz tal-preżenza tar-rappreżentanti tiegħu fi ħdan il-korpi tagħha. Bl-istess mod, l-unità ekonomika bejn il-kumpannija parent u s-sussidjarja tagħha hija normalment imħarsa iktar permezz ta’ obbligi li jirriżultaw mid-dritt tal-kumpanniji tal-Istati Membri, bħaż-żamma ta’ kontijiet ikkonsolidati, l-obbligu għas-sussidjarja li perjodikament tagħti rendikont tal-attivitajiet tagħha lill-kumpannija parent, kif ukoll permezz tal-approvazzjoni tal-kontijiet annwali tas-sussidjarja mill-assemblea ġenerali kkostitwita mill-kumpannija parent biss, fatt li neċessarjament jimplika li l-kumpannija parent issegwi, tal-inqas f’termini wiesgħa, l-attivitajiet kummerċjali tas-sussidjarja.
43
Għalhekk, il-preżunzjoni li l-kumpannija parent fil-fatt teżerċita influwenza determinanti fuq l-aġir kummerċjali tas-sussidjarja tagħha hija ġġustifikata sa fejn din tkopri sitwazzjonijiet karatteristiċi f’dak li jirrigwarda r-relazzjonijiet bejn sussidjarja u l-kumpannija parent unika tagħha, billi tipprovdi li ż-żamma tat-totalità jew tal-kważi totalità tal-kapital tas-sussidjarja minn kumpannija parent waħda timplika bħala prinċipju l-uniċità tal-aġir tagħhom fis-suq.
44
Xorta jibqa’ l-fatt li l-kumpanniji kkonċernati, wara d-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, għandhom kull opportunità juru li l-mekkaniżmi deskritti fil-punt 42 iktar ’il fuq, li jwasslu normalment sabiex l-aġir kummerċjali tas-sussidjarja jirrifletti dak tal-kumpannija parent, ma ħadmux bħas-soltu, b’mod li l-unità ekonomika tal-grupp intemmet.
Fuq l-argumenti tar-rikorrenti relatati mal-konfutazzjoni tal-preżunzjoni
45
F’dan il-każ, ir-rikorrenti ma jikkontestawx li, abbażi taż-żamma tat-totalità tal-kapital ta’ Dea Mineraloel minn RWE Dea u taż-żamma ta’ 99.4 % tal-kapital tagħha minn RWE AG, il-Kummissjoni setgħet tippreżumi li, fin-nuqqas ta’ prova kuntrarja, huma kienu effettivament eżerċitaw influwenza determinanti fuq l-aġir kummerċjali ta’ Dea Mineraloel.
46
Madankollu, huma jqisu li, fir-risposta tagħhom għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, huma pproduċew biżżejjed provi sabiex jikkonfutaw il-preżunzjoni.
– Fuq l-awtonomija operattiva ta’ Dea Mineraloel
47
Ir-rikorrenti jsostnu li l-Kummissjoni b’mod żbaljat qieset fid-deċiżjoni kkontestata li l-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti mill-kumpannija parent fuq l-aġir kummerċjali tas-sussidjarja ma kienx jeħtieġ l-“assunzjoni” tal-ġestjoni tal-affarijiet ta’ kuljum tas-sussidjarja. Għaldaqstant, l-argumenti tagħhom imressqa fir-risposti għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet huma suffiċjenti sabiex jikkonfutaw il-preżunzjoni.
48
L-ewwel nett, ir-rikorrenti jippreċiżaw li, bħala kumpannija prinċipali tal-grupp, RWE AG tikkonċentra fuq missjonijiet ta’ tmexxija tal-grupp, bħall-istrateġija, il-pjanifikazzjoni, il-kontroll u l-finanzjament. RWE AG ma kienet eżerċitat ebda influwenza fuq il-parti operattiva tal-attività ta’ RWE Dea jew ta’ Dea Mineraloel.
49
F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali diġà ddeċidiet li l-fatt li sussidjarja għandha t-tmexxija lokali tagħha u l-mezzi tagħha ma jagħtix prova, fih innifsu, li hija tiddefinixxi l-aġir tagħha fis-suq b’mod awtonomu meta mqabbla mal-kumpannija parent tagħha. It-tqassim tal-kompiti bejn is-sussidjarji u l-kumpanniji parent tagħhom, u, b’mod partikolari, il-fatt li t-tmexxija operattiva tingħata lill-membri tal-eżekuttiv u tat-tmexxija lokali ta’ sussidjarja miżuma 100 %, hija prassi normali tal-impriżi ta’ daqs kbir u li huma komposti minn diversi sussidjarji miżmuma, fl-aħħar mill-aħħar, mill-istess kumpannija holding finali. Għalhekk, fil-każ taż-żamma tat-totalità jew tal-kważi totalità tal-kapital tas-sussidjarja direttament involuta fil-ksur, il-provi prodotti f’dan ir-rigward ma jistgħux jikkonfutaw il-preżunzjoni ta’ eżerċizzju effettiv ta’ influwenza determinanti fuq l-aġir tas-sussidjarja mill-kumpannija parent u mill-kumpannija holding finali (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Alliance One International vs Il‑Kummissjoni, punt 31 iktar ’il fuq, punti 130 u 131).
50
Dan l-approċċ huwa, barra minn hekk, iġġustifikat mill-fatt li, fil-każ ta’ sussidjarja miżmuma 100 %, jew kważi, minn kumpannija parent waħda, hemm bħala regola ġenerali interess kummerċjali wieħed u l-membri tal-korpi tas-sussidjarja huma maħtura u nnominati mill-azzjonist uniku, li jista’ jagħtihom istruzzjonijiet għall-inqas b’mod informali u jimponilhom kriterji ta’ rendiment. Għalhekk, f’tali każ, hemm neċessarjament relazzjoni ta’ fiduċja bejn il-membri tal-eżekuttiv u tat-tmexxija tas-sussidjarja u dawk tal-kumpannija parent u l-imsemmija membri tal-eżekuttiv u tat-tmexxija jaġixxu neċessarjament billi jirrappreżentaw u billi jippromwovu l-uniku interess kummerċjali li jeżisti, jiġifieri dak tal-kumpannija parent (ara l-punt 31 iktar ’il fuq). Għalhekk, l-uniċità ta’ aġir fis-suq tal-kumpannija parent u tas-sussidjarja tagħha hija żgurata minkejja kull awtonomija mogħtija lill-membri tal-eżekuttiv u tat-tmexxija tas-sussidjarja f’dak li jirrigwarda t-tmexxija operattiva ta’ din tal-aħħar, li taqa’ taħt id-definizzjoni tal-politika kummerċjali stricto sensu tagħha. Barra minn hekk, bħala regola ġenerali, huwa l-azzjonist uniku li jiddefinixxi waħdu u skont l-interessi tiegħu l-modalitajiet ta’ teħid tad-deċiżjoni tas-sussidjarja u li jiddeċiedi dwar il-portata tal-awtonomija operattiva tagħha, fatt li huwa jista’ jbiddel skont ir-rieda tiegħu billi jbiddel ir-regoli li jirregolaw il-funzjonament tas-sussidjarja jew fil-kuntest ta’ ristrutturazzjoni, jew saħansitra permezz tal-ħolqien ta’ strutturi informali ta’ teħid ta’ deċiżjoni. Għaldaqstant, bħala prinċipju, il-membri tal-eżekuttiv u tat-tmexxija tas-sussidjarja jiżguraw b’dan il-mod il-konformità tal-aġir kummerċjali tas-sussidjarja ma’ dak tal-bqija tal-grupp fl-eżerċizzju tal-kompetenzi awtonomi tagħhom.
51
It-tieni nett, hemm lok li jiżdied li l-elementi invokati mir-rikorrenti jaqgħu taħt il-kunċett tal-ġestjoni diċentralizzata, li hija tipika għall-impriżi ta’ daqs kbir u li jwettqu attivitajiet differenti, u ma jaqgħu taħt ebda ċirkustanza eċċezzjonali. Għall-kuntrarju, ir-rikorrenti jammettu li RWE AG kienet tikkonċentra fuq suġġetti bħall-istrateġija, il-pjanifikazzjoni, il-kontroll u l-finanzjament, f’isem il-grupp, u kienet tirċievi rapporti tekniċi min-naħa ta’ Dea Mineraloe filwaqt li RWE Dea kienet tinteressa ruħha fl-attivitajiet ta’ Dea Mineraloe li kienu jinvolvu kapital, fl-iżvilupp ta’ marġni jew ta’ profitti u fir-riskji.
52
It-tielet nett, skont ir-rikorrenti, il-Kummissjoni segwiet approċċ inkoerenti fid-deċiżjoni kkontestata, peress li hija eżaminat it-tmexxija operattiva fil-kuntest tal-imputazzjoni tar-responsabbiltà għall-aġir tal-impriża konġunta ta’ BP u ta’ Mobil (premessa 374 tad-deċiżjoni kkontestata) lil dawn il-kumpanniji parent. Il‑Kummissjoni madankollu rrifjutat li tieħu inkunsiderazzjoni l-awtonomija operattiva ta’ Dea Mineraloel.
53
F’dan ir-rigward, għandu jiġi enfasizzat (ara wkoll l-eżami tat-tieni parti ta’ dan il-motiv) li s-setgħat rispettivi ta’ kull waħda mill-kumpanniji parent fit-tmexxija operattiva ta’ impriża konġunta jikkostitwixxu element rilevanti fl-evalwazzjoni tal-imputabbiltà, lill-kumpanniji parent, tar-responsabbiltà għall-ksur imwettaq mill-impriża konġunta, peress li t-tmexxija konġunta tal-impriża konġunta hija xhieda tal-unità ekonomika bejn l-impriża konġunta u l-kumpanniji parent li jeżerċitaw din it-tmexxija konġunta. Madankollu, fil-każ ta’ Dea Mineraloel, din ma hijiex impriża konġunta, iżda sussidjarja miżmuma 100 % minn RWE Dea, li fir-rigward tagħha japplika reġim probatorju differenti minħabba l-eżistenza ta’ azzjonist wieħed, ta’ interess kummerċjali wieħed u minħabba l-fatt li l-membri tal-eżekuttiv u tat-tmexxija kollha huma maħtura u nnominati, direttament jew indirettament, mill-unika kumpannija parent (ara l-punti 42 u 50 iktar ’il fuq).
54
Għaldaqstant, l-argument ibbażat fuq l-eżami tal-imputazzjoni tar-responsabbiltà għall-ksur imwettaq mill-impriża konġunta stabbilita minn BP u Mobil huwa irrilevanti.
55
Minn dan jirriżulta li l-argumenti tar-rikorrenti bbażati fuq l-awtonomija operattiva ta’ Dea Mineraloel, li ma jistgħux juru li l-unità ekonomika bejnha u bejn ir-rikorrenti ntemmet, għandhom jiġu miċħuda.
– Fuq l-assenza ta’ influwenza fuq l-attivitajiet li jikkonċernaw ix-xema’ tal-paraffin u fuq il-perċentwali żgħira ta’ bejgħ ta’ dawn il-prodotti fid-dħul mill-bejgħ ta’ Dea Mineraloel
56
Ir-rikorrenti jsostnu li RWE AG ma tat ebda istruzzjoni lil Dea Mineraloel fir-rigward tal-ġestjoni tal-affarijiet ta’ kuljum. Huwa biss fir-rigward tal-eżekuzzjoni ta’ proġetti kbar ta’ importanza kbira għall-grupp kollu li kien neċessarju li tinkiseb l-awtorizzazzjoni tal-bord tad-diretturi u tal-bord ta’ sorveljanza ta’ RWE AG. Madankollu, peress li l-attività “xema’ tal-paraffin” qatt ma kienet ta’ importanza għall-grupp fl-intier tiegħu, qatt ma saru domandi lil dawn il-korpi ta’ RWE AG dwar il-ġestjoni f’dan il-qasam.
57
Bl-istess mod, ir-rikorrenti jirrilevaw li la l-bord tad-diretturi u lanqas il-bord ta’ sorveljanza ta’ RWE Dea ma eżerċitaw influwenza fuq l-attività “xema’ tal-paraffin” ta’ Dea Mineraloel, u lanqas taw istruzzjonijiet lil din tal-aħħar fir-rigward ta’ din l-attività. Barra minn hekk, fir-rigward tal-produzzjoni tax-xema’ tal-paraffin, il-bord tad-diretturi ta’ RWE Dea kellu biss għarfien dwar il-preżentazzjoni ta’ kull ġimgħa tal-kontijiet, li jinkludu sunt tal-profitti u tat-telf tal-attività ta’ Mineralölwerk Grasbrook. Din il-preżentazzjoni ta’ kull ġimgħa tal-kontijiet kienet essenzjalment ikkorrispondiet għall-profitti u għat-telf ta’ kull xahar ipprovduti mid-dipartiment tal-kontabbiltà. Dan huwa għaliex ma kienx neċessarju, mil-lat tal-bord tad-diretturi ta’ RWE Dea, li tiġi attivament segwita l-attività “xema’ tal-pariffin”.
58
Skont ir-rikorrenti, l-attività kkonċernata mill-akkordju tirrappreżenta biss 0.1 sa 0.2 % tad-dħul mill-bejgħ ta’ Dea Mineraloel, fatt li jikkostitwixxi “indikazzjoni kbira” tal-assenza ta’ influwenza determinati tal-membri tal-eżekuttiv u tat-tmexxija tal-grupp.
59
L-ewwel nett, skont il-ġurisprudenza, ma huwiex minħabba relazzjoni ta’ istigazzjoni relatata mal-ksur bejn il-kumpannija parent u s-sussidjarja u lanqas, a fortiori, minħabba l-implikazzjoni tal-ewwel waħda f’dan il-ksur, iżda minħabba l-fatt li dawn jikkostitwixxu impriża waħda fis-sens tal-Artikolu 81 KE li l-Kummissjoni tista’ tindirizza d-deċiżjoni li timponi multi lill-kumpannija parent ta’ grupp ta’ kumpanniji. Għaldaqstant, l-imputazzjoni lill-kumpannija parent tal-aġir li jikkostitwixxi ksur ta’ sussidjarja ma teħtieġx il-produzzjoni tal-prova li l-kumpannija parent tinfluwenza l-politika tas-sussidjarja tagħha fil-qasam speċifiku li kien is-suġġett tal-ksur. Minn dan jirriżulta li l-fatt li l-membri tal-eżekuttiv u tat-tmexxija tal-kumpannija parent ma għandhomx għarfien dwar il-ksur, u li huma ma jagħtux istruzzjonijiet relatati mal-produzzjoni jew mal-bejgħ tal-prodotti suġġetti għall-kartell, huwa irrilevanti mil-lat tal-konfutazzjoni tal-preżunzjoni (sentenzi tal-Qorti Ġenerali tat-12 ta’ Diċembru 2007, Akzo Nobel et vs Il‑Kummissjoni, punt 40 iktar ’il fuq, punti 58 u 83, u tat-13 ta’ Lulju 2011, Shell Petroleum et vs Il‑Kummissjoni, T-38/07, Ġabra p. II-4383, punti 69 u 70).
60
Bl-istess mod, għal raġunijiet identiċi, il-fatt li l-qasam jew l-attività affettwata mill-ksur jirrappreżenta biss perċentwali żgħira mill-attivitajiet kollha tal-grupp jew tal-kumpannija parent ma huwiex ta’ natura li jagħti prova tal-indipendenza ta’ din is-sussidjarja fir-rigward tal-kumpannija parent tagħha u, għaldaqstant, huwa irrilevanti fir-rigward tal-applikazzjoni tal-preżunzjoni li l-kumpannija parent effettivament eżerċitat influwenza determinanti fuq l-aġir kummerċjali tas-sussidjarja fis-suq (sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-30 ta’ Settembru 2009, Arkema vs Il‑Kummissjoni, T‑168/05, mhux ippubblikata fil-Ġabra, punt 79; ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tas-26 ta’ April 2007, Bolloré et vs Il‑Kummissjoni, T-109/02, T-118/02, T-122/02, T-125/02, T-126/02, T-128/02, T-129/02, T-132/02 u T-136/02, Ġabra p. II-947, punt 144).
61
Barra minn hekk, il-perċentwali żgħira tal-bejgħ tal-prodotti suġġetti għall-kartell fid-dħul mill-bejgħ tal-grupp ma tbiddilx il-fatt li l-profitti u t-telf magħmula f’dan il-qasam huma inklużi, bħala regola ġenerali, fil-profitti u fit-telf ikkonsolidati tal-kumpanniji parent. Għaldaqstant, il-profitabbiltà ta’ dawn l-attivitajiet hija ta’ interess għall-kumpanniji parent u għall-grupp fl-intier tiegħu.
62
L-ewwel nett, hemm lok li jitfakkar li l-preżenza ta’ istruzzjonijiet formali mogħtija mill-kumpannija parent lis-sussidjarja tagħha ma hijiex neċessarjament meħtieġa sabiex tiġi stabbilita l-unità ekonomika bejn dawn il-kumpanniji (ara l-punt 31 iktar ’il fuq). Fil-fatt, l-unità ekonomika bejniethom hija wkoll żgurata meta s-setgħa ta’ definizzjoni tal-politika kummerċjali stricto sensu tas-sussidjarja hija ddelegata lill-membri tal-eżekuttiv u tat-tmexxija inkarigati mit-tmexxija operattiva tagħha, magħżula u miżmuma fil-pożizzjonijiet tagħhom mill-kumpannija parent, li jirrappreżentaw u jippromwovu l-uniku interess kummerċjali eżistenti, jiġifieri dak tal-kumpannija parent li hija l-unika proprjetarja. Dawn il- membri tal-eżekuttiv u tat-tmexxija għaldaqstant jiżguraw il-konformità tal-aġir kummerċjali tas-sussidjarja ma’ dak tal-kumpannija parent fl-eżerċizzju tal-kompetenzi awtonomi tagħhom (ara l-punt 50 iktar ’il fuq). Intervent tal-kumpannija parent jista’ għaldaqstant ikun irriżervat għas-sitwazzjonijiet fejn il-profitti u t-telf tas-sussidjarju ma jkunux konformi mal-aspettattivi tal-kumpannija parent, filwaqt li, fil-każ ta’ rendiment normali, il-kumpannija parent tista’ tillimita ruħha ssegwi l-attivitajiet tas-sussidjarja permezz tar-rapporti redatti minnha u tapprova deċiżjonijiet strateġiċi eventwali.
63
Għaldaqstant, l-argumenti tar-rikorrenti, ibbażati fuq l-assenza ta’ influwenza eżerċitata minnhom fil-qasam tax-xema’ tal-paraffin, għandhom jiġu miċħuda.
64
Għaldaqstant, hemm lok li tiġi kkonfermata l-konstatazzjoni tal-Kummissjoni li tgħid li r-rikorrenti u Dea Mineraloel kienu jifformaw parti mill-impriża li wettqet il-ksur matul il-perijodu ta’ bejn it-3 ta’ Settembru 1992 u l-1 ta’ Jannar 2002. Għaldaqstant, il-Kummissjoni ma wettqitx żball billi żammithom responsabbli għall-ksur.
Fuq l-allegata responsabbiltà mingħajr ħtija tar-rikorrenti
65
Ir-rikorrenti jqisu li l-approċċ segwit mill-Kummissjoni f’dan il-każ jimplika responsabbiltà “prattikament nieqsa minn kull ħtija”, fatt li jkun inkompatibbli mal-prinċipju ta’ responsabbiltà personali. Il-konsegwenza taċ-ċaħda tal-argumenti tar-rikorrenti mressqa sabiex tiġi kkonfutata l-preżunzjoni ta’ eżerċizzju effettiv ta’ influwenza determinanti tkun li din il-preżunzjoni tiġi ttrasformata f’preżunzjoni inkonfutabbli ta’ eżistenza ta’ unità ekonomika fil-każ ta’ sussidjarji miżmuma 100 % minn kumpannija parent.
66
Hemm lok li jitfakkar li l-applikazzjoni tal-preżunzjoni ta’ eżerċizzju effettiv, mill-kumpannija parent, ta’ influwenza determinanti fuq l-aġir kummerċjali tas-sussidjarja tagħha hija ġġustifikata, sa fejn din tkopri sitwazzjonijiet karatteristiċi f’dak li jikkonċerna r-relazzjonijiet bejn sussidjarja u l-unika kumpannija parent tagħha, u li din il-preżunzjoni ma hijiex inkonfutabbli (ara l-punti 41 sa 44 iktar ’il fuq).
67
Il-konfutazzjoni tal-preżunzjoni ma hijiex madankollu kwistjoni ta’ kwantità u ta’ dettall ta’ provi fil-każ li dawn jagħtu prova ta’ sitwazzjoni normali ta’ organizzazzjoni f’impriża multinazzjonali kbira, fejn is-setgħat tat-tmexxija operattiva huma ddelegati lill-membri tal-eżekuttiv u tat-tmexxija tal-unitajiet lokali tagħha. Sabiex tiġi kkonfutata l-preżunzjoni, huwa neċessarju li jiġu ppreżentati ċirkustanzi mhux normali li juru li, minkejja ż-żamma tal-kapital kollu tas-sussidjarji tal-grupp mill-kumpanniji parent tagħhom, l-unità ekonomika tal-grupp intemmet, peress li l-mekkaniżmi li jiżguraw li l-aġir kummerċjali tas-sussidjarji jirrifletti dak tal-kumpanniji parent ma kinux jaħdmu b’mod normali.
68
Barra minn hekk, skont il-prinċipju ta’ individwalità tal-pieni u tas-sanzjonijiet, li huwa applikabbli f’kull proċedura amministrattiva li tista’ twassal għal sanzjonijiet skont ir-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, impriża għandha tiġi ssanzjonata biss għall-fatti li hija individwalment akkużata bihom (ara f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-13 ta’ Diċembru 2001, Krupp Thyssen Stainless u Acciai speciali Terni vs Il‑Kummissjoni, T-45/98 u T-47/98, Ġabra p. II-3757, punt 63).
69
Madankollu, dan il-prinċipju għandu jiġi kkonċiljat mal-kunċett ta’ impriża u mal-ġurisprudenza li tgħid li l-fatt li l-kumpannija parent u s-sussidjarja tagħha jikkostitwixxu impriża waħda fis-sens tal-Artikolu 81 KE jawtorizza lill-Kummissjoni tindirizza d-deċiżjoni li timponi multi lill-kumpannija parent ta’ grupp ta’ kumpanniji. Għaldaqstant, għandu jiġi kkonstatat li r-rikorrenti ġew personalment issanzjonati għall-ksur li huma meqjusa li wettqu huma stess minħabba r-rabtiet ekonomiċi, organizzattivi u ġuridiċi stretti li jgħaqqduhom ma’ Dea Mineraloel li jirriżultaw miż-żamma tal-kapital kollu ta’ din tal-aħħar (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Metsä-Serla et vs Il‑Kummissjoni, punt 30 iktar ’il fuq, punt 34).
70
Minn dan li jippreċedi jirriżulta li l-Kummissjoni setgħet tikkonstata, abbażi tal-preżunzjoni inkwistjoni, li f’dan il-każ ma hijiex ikkonfutata, li r-rikorrenti kienu jifformaw parti mill-“impriża” li kienet kisret l-Artikolu 81 KE. Għaldaqstant, il-prinċipji ta’ responsabbiltà personali u ta’ individwalità tal-pieni u tas-sanzjonijiet ġew osservati.
71
Minn dan jirriżulta li dan l-ilment għandu jiġi miċħud.
72
Fid-dawl ta’ dan li ntqal, hemm li jiġi konkluż li l-Kummissjoni ma kisritx l-Artikolu 81 KE u l-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003, meta hija imputat lir-rikorrenti r-responsabbiltà għall-ksur imwettaq minn Dea Mineraloel.
73
Għaldaqstant, l-ewwel parti tal-ewwel motiv għandha tiġi miċħuda.
Fuq it-tieni parti, li tikkonċerna l-imputazzjoni lir-rikorrenti tar-responsabbiltà għall-ksur imwettaq minn Shell & Dea Oil (perijodu mit-2 ta
’ Jannar sat-30 ta
’ Ġunju 2002)
74
Ir-rikorrenti jsostnu li l-Kummissjoni b’mod żbaljat imputatilhom ir-responsabbiltà għall-ksur imwettaq minn Shell & Dea Oil, impriża konġunta miżmuma f’ishma ugwali minn RWE Dea u minn Shell, matul il-perijodu ta’ impriża konġunta, mit-2 ta’ Jannar sat-30 ta’ Ġunju 2002. Huma jsostnu li, minn wara li ġiet stabbilita l-impriża konġunta, Shell ħadet il-kontroll operattiv tagħha. Għaldaqstant, il-Kummissjoni ma setgħetx timponi fuq ir-rikorrenti multa għal ksur imwettaq minn din l-entità.
75
Fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni żammet lil Shell u lil RWE responsabbli in solidum għall-aġir antikompetittiv ta’ Shell & Dea Oil (premessa 552 tad-deċiżjoni kkontestata). Hija imputat ir-responsabbiltà għal tali ksur lir-rikorrenti abbażi tal-kunsiderazzjonijiet segwenti:
“[...]
(510)
Meta Shell u [RWE Dea] stabbilixxew l-impriża konġunta tagħhom f’Jannar 2002, il-kumpannija eżistenti, Dea Mineraloel [...] serviet bħala strument għall-impriża konġunta, li, fit-2 ta’ Jannar 2002, ingħatat l-isem ġdid Shell & Dea Oil GmbH u saret, simultanjament, sussidjarja taħt kontroll konġunt ta’ Deutsche Shell GmbH (50 %) u ta’ [RWE Dea] (50 %). L-impriża konġunta ġiet stabbilita bl-intenzjoni li wara perijodu intermedju, li jibda bl-istabbiliment tal-impriża konġunta u li jintemm mhux iktar tard mill-1 ta’ Lulju 2004, Shell tikseb il-kontroll esklużiv tal-attivitajiet assoċjati. Matul il-perijodu intermedju, il-membri tal-bord tad-diretturi li kienu responsabbli għall-ġestjoni tal-affarijiet ta’ kuljum tal-impriża konġunta kellhom jinħatru b’mod ġust minn kull azzjonist, il-president tal-bord tad-diretturi madankollu kellu vot deċiżiv u kien maħtur minn Shell. Barra minn hekk, kull waħda mill-partijiet kellha ċerti drittijiet ta’ veto intiżi sabiex jipproteġu l-influwenza determinanti tagħhom fuq l-impriża konġunta u, għaldaqstant, matul il-perijodu intermedju, Shell u RWE eżerċitaw kontroll [b’mod] konġunt fuq l-impriża konġunta [f’dan ir-rigward, in-nota ta’ qiegħ il-paġna Nru 666 tad-deċiżjoni kkontestata tirreferi għad-deċiżjoni li tawtorizza l-konċentrazzjoni].
[…]
(549)
[Mill-ġurisprudenza, b’mod partikolari mis-sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-27 ta’ Settembru 2006, Avebe vs Il‑Kummissjoni, T-314/01, Ġabra p. II-3085] jirriżulta li s-setgħa ta’ tmexxija li kumpannija għandha fuq oħra tista’ tikkostitwixxi l-prova fattwali tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti fuq l-impriża l-oħra. F’dan il-każ, is-setgha ta’ tmexxija konġunta ta’ Shell u ta’ RWE fi ħdan il-bord tad-diretturi tal-impriża konġunta ġiet ipprovata (ara l-premessa 510) abbażi tal-ftehim ta’ impriża konġunta. Il-membri tal-bord tad-diretturi, responsabbli għall-operat ta’ kuljum tal-impriża konġunta, kellhom ukoll jinħatru minn kull [soċju]. Ir-riżoluzzjonijiet tal-assemblea tas-[soċji] kellhom jittieħdu permezz ta’ maġġoranza sempliċi (kull parti kellha 50 % tad-drittijiet ta’ vot, id-deċiżjonijiet setgħu jiġu bblokati minn waħda mill-partijiet jew mill-oħra). Matul il-perijodu inkwistjoni, ċerti deċiżjonijiet kellhom jittieħdu minn kumitat ta’ impriża konġunta kompost minn sitt membri, nofshom maħtura minn kull [soċju], fejn id-deċiżjonijiet kienu jeħtieġu l-unanimità. Il-kumitat ta’ impriża konġunta kellu l-libertà kollha u l-awtorità kollha għal ċertu numru ta’ deċiżjonijiet strateġiċi bħall-pjan kummerċjali, il-baġit ta’ nfiq annwali, il-bidliet strutturali fi ħdan l-impriża konġunta, l-investimenti ogħla minn ċertu ammont u l-ħatra tal-membri tal-bord tad-diretturi (id-“drittijiet ta’ veto” msemmija fil-premessa 510). Għaldaqstant, fid-dawl ta’ dawn id-drittijiet ta’ veto li jipproteġu l-influwenza determinanti ta’ kull waħda mill-partijiet fuq l-impriża konġunta, il-Kummissjoni tikkonkludi li, matul il-perijodu ta’ impriża konġunta, Shell u RWE eżerċitaw kontroll konġunt fuq l-impriża konġunta [ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna Nru 680 tad-deċiżjoni kkontestata u d-deċiżjoni li tawtorizza l-konċentrazzjoni].
(550)
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-fatt li l-president tal-bord tad-diretturi, maħtur minn Shell, kellu vot deċiżiv ma jistax jitqies bħala fattur importanti, u inqas u inqas bħala fattur determinanti, li jista’ jqiegħed f’dubju r-responsabbiltà konġunta ta’ Shell u ta’ RWE […] għaliex din is-sistema ma taffettwax id-drittijiet ta’ veto. Fid-dawl tal-istruttura ta’ ġestjoni tal-impriża konġunta, l-argument imressaq minn RWE, li jgħid li l-politika kummerċjali u tariffarja tal-impriża konġunta kienet taqa’ taħt id-deċiżjonijiet u taħt il-kontroll ta’ Shell biss u t-tmexxija tal-impriża konġunta kienet integrata fl-istruttura ta’ Shell, ma jistax jiġi milqugħ. Bl-istess mod, il-fatt li kien ġie previst, mill-istabbiliment tal-impriża konġunta, li Shell kienet ser tassumi l-kontroll sħiħ tal-attività wara l-perijodu ta’ tranżazzjoni ma jbiddel xejn mill-fatt li, matul il-perijodu ta’ tranżazzjoni, l-impriża konġunta kienet, għar-raġunijiet imsemmija fil-premessi (510) u (549), taħt il-kontroll konġunt ta’ Shell u ta’ RWE.
(551)
Għaldaqstant, fid-dawl tas-setgħa ta’ tmexxija konġunta (u, mod partikolari, tal-kumitat ta’ impriża konġunta) u tal-fatt li Shell u RWE kienu jikkontrollaw flimkien il-kapital kollu tal-impriża konġunta (kull waħda minnhom kellha 50 %), il-konklużjonijiet relatati mar-responsabbiltà ta’ kull waħda mill-kumpanniji parent f’din il-kawża huma konformi mas-sentenza [Avebe vs Il‑Kummissjoni].
(553)
[...] RWE AG u RWE-Dea AG eżerċitaw influwenza determinanti u kontroll effettiv fuq [l-impriża konġunta] mit-2 ta’ Jannar 2002 sat-30 ta’ Ġunju 2002 (flimkien mal-grupp Shell). Għaldaqstant, RWE AG u RWE-Dea AG għandhom jitqiesu flimkien u in solidum bħala responsabbli mal-grupp Shell għall-aġir ta’ [...] Shell & Dea Oil bejn it-2 ta’ Jannar 2002 u t-30 ta’ Ġunju 2002. Għaż-żewġ perijodi, RWE AG u RWE-Dea AG jifformaw parti mill-impriża li wettqet il-ksur.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
L-argumenti tal-partijiet
76
L-ewwel nett, ir-rikorrenti jsostnu li, kuntrarjament għal dak li l-Kummissjoni affermat fid-deċiżjoni kkontestata, is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tas-27 ta’ Settembru 2006, Avebe vs Il‑Kummissjoni (T-314/01, Ġabra p. II-3085), ma tistabbilixxix preżunzjoni ġenerali fir-rigward tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti fuq l-aġir kummerċjali ta’ impriża konġunta miżmuma f’partijiet ugwali minn żewġ kumpanniji parent.
77
It-tieni nett, huma jqisu li, fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni ma stabbilixxietx it-“tmexxija konġunta” minn Shell u minn RWE tal-impriża konġunta. Huma jenfasizzaw li t-tmexxija konġunta ġiet stabbilita fis-sentenza Avebe vs Il‑Kummissjoni, punt 76 iktar ’il fuq, abbażi ta’ indizji li huma nieqsa f’dan il-każ.
78
B’mod partikolari, fil-kawża li tat lok għas-sentenza Avebe vs Il‑Kummissjoni, punt 76 iktar ’il fuq, il-kumpanniji parent kienu “responsabbli konġuntament” fir-rigward tal-politika tal-impriża u huma kienu rrappreżentati b’mod ugwali fl-oqsma kollha, inkluż fil-qasam ta’ tmexxija (diretturi). Għall-kuntrarju, f’dan il-każ, anki jekk it-tmexxija kienet żgurata b’mod ugwali, il-president tal-bord tad-diretturi, maħtur minn Shell, kellu vot deċiżiv f’każ ta’ numru ugwali ta’ voti.
79
Barra minn hekk, fil-kawża li tat lok għas-sentenza Avebe vs Il‑Kummissjoni, punt 76 iktar ’il fuq, l-impriża konġunta kellha regolarment tagħmel rapporti lil persuni nnominati miż-żewġ kumpanniji parent. F’dan il-każ, it-tmexxija kienet, mill-bidu, integrata fl-istrutturi ta’ teħid ta’ deċiżjoni u ta’ rapport tal-grupp Shell.
80
It-tielet nett, ir-rikorrenti jqisu li l-karatteristiċi tat-tmexxija ta’ Shell & Dea Oil li jirriżultaw min-natura tranżitorja tagħha kienu jeskludu t-tmexxija konġunta.
81
F’dan ir-rigward huma jsostnu li, skont id-dispożizzjonijiet tal-ftehim tal-impriża konġunta, Shell kellha tikseb il-maġġoranza tal-ishma tal-impriża konġunta b’effett mill-iskadenza ta’ ċertu terminu, filwaqt li RWE kisbet id-dritt li tipproponi lil Shell l-ishma tagħha fl-impriża konġunta. Fil-fatt, fil-proċedura li tat lok għall-adozzjoni tad-deċiżjoni li tawtorizza l-konċentrazzjoni (li l-Kummissjoni bbażat ruħha fuqha fil-premessi 510, 520 u 549 tad-deċiżjoni kkontestata), il-Kummissjoni vverifikat u stabbilixxiet, mhux l-akkwist ta’ kontroll konġunt, iżda direttament l-akkwist tal-kontroll esklużiv minn Shell.
82
L-integrazzjoni tat-tmexxija ta’ Shell & Dea Oil fl-istrutturi ta’ teħid ta’ deċiżjoni u ta’ rapport ta’ Shell tirriżulta, b’mod partikolari, mir-regoli proċedurali stabbiliti għat-tmexxija tagħha. Skont il-punt 1.1 ta’ dawn ir-regoli, il-bord tad-diretturi ta’ Shell & Dea Oil kellu jiġi integrat f’Shell Europe Oil Products Ltd. Skont il-punt 1.2 ta’ dawn l-istess regoli proċedurali, il-president tal-bord tad-diretturi ta’ Shell & Dea Oil kien obbligat jorganizza l-bord tad-diretturi skont ir-regoli internazzjonali ta’ Shell. Bis-saħħa tal-punt 3 ta’ dawn ir-regoli, kull membru tal-bord tad-diretturi kien jifforma parti mill-istrutturi ta’ teħid ta’ deċiżjoni u ta’ rapport ta’ Shell. Bis-saħħa tal-punt 4 ta’ dawn l-istess regoli, il-president tal-bord tad-diretturi kien obbligat jikkollabora mal-president ta’ Shell Europe Oil Products.
83
Dawn l-istrutturi ta’ teħid ta’ deċiżjoni u ta’ rapport kienu ġew introdotti u applikati sa mill-istabbiliment tal-impriża konġunta. Pereżempju, S., li, sa mill-istabbiliment tal-impriża konġunta, kien inkarigat mit-tmexxija tal-bejgħ tax-xema’ tal-paraffin, ma kienx ta rendikont lill-bord tad-diretturi tal-impriża konġunta. Huwa kien ta r-rapport tiegħu direttament lil G., li kien l-amministratur inkarigat mix-xema fl-Ewropa tal-grupp Shell fi ħdan Shell UK Oil Products Ltd. F’dak li jikkonċerna l-politika ta’ distribuzzjoni u l-attività operattiva ta’ Shell & Dea Oil fil-qasam tax-xema’ tal-paraffin, ma kien hemm ebda riferiment lill-korp li permezz tiegħu RWE Dea setgħet teżerċita influwenza bis-saħħa tas-setgħa ta’ nominazzjoni tagħha bħala soċju. Sa mill-istabbiliment tal-impriża konġunta, il-politika ta’ distribuzzjoni u l-attività operattiva kienu, fil-prattika, immexxija biss minn Shell.
84
L-integrazzjoni tal-impriża konġunta fl-istrutturi ta’ Shell kienet tirriżulta wkoll f’oqsma importanti oħra tal-impriża. Għaldaqstant ġie stabbilit proġett imsejjaħ “Kisba ta’ kontroll finanzjarju” li kien intiż li japplika wkoll fir-rigward ta’ Shell & Dea Oil is-sistemi ta’ preżentazzjoni tal-kontijiet ta’ Shell u li jipprepara l-applikazzjoni ta’ dawn is-sistemi għall-kontabbiltà ta’ dik li kienet Dea Mineraloel. F’dan ir-rigward, Shell & Dea Oil kienet — hekk kif jirriżulta mid-dokument intitolat “Kurzinformationen zum FCP-Projekt” (komunikazzjoni qasira dwar il-proġett FCP) — diġà meqjusa li kienet parti mill-organizzazzjoni Ewropea ta’ Shell. Skont dan id-dokument, “[i]l-prinċipju tal-ftehim ta’ impriża konġunta [kien] jimplika li l-impriża konġunta [kellha], bħala parti mill-organizzazzjoni Ewropea ta’ Shell, tadotta l-livelli, is-sistemi, il-proċessi u l-kultura ta’ Shell” u, “[d]an huwa għaliex, fil-kuntest tal-istabbiliment tal-impriża konġunta, Shell [&] Dea Oil, il-proċessi operattivi kollha ta’ Shell u ta’ Dea [kellhom] jiġu armonizzati”, billi ġie ppreċiżat li “[l-proċessi operattivi ta’ Shell kienu jikkostitwixxu l-livell li kellu jintlaħaq”.
85
Sussegwentement, ir-rikorrenti josservaw li, tul iż-żmien tal-eżistenza tal-impriża konġunta, il-ħaddiema tad-dipartiment tal-kontabbiltà ta’ RWE Dea ma kellhomx aċċess għall-kontijiet ta’ Shell & Dea Oil.
86
Għaldaqstant, skont ir-rikorrenti, l-elementi miġbura mill-Kummissjoni fid-deċiżjoni kkontestata ma jagħtux prova tal-eżistenza ta’ “tmexxija konġunta” fis-sens tas-sentenza Avebe vs Il‑Kummissjoni, punt 76 iktar ’il fuq, iżda iktar ta’ kontroll konġunt fis-sens tal-Artikolu 3(1) u tal-Artikolu 4(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 139/2004, tal-20 ta’ Jannar 2004, dwar il-kontroll ta’ konċentrazzjonijiet bejn impriżi (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 3, p. 40). Fil-fatt, il-prova tat-tmexxija konġunta hija iktar ta’ kwalità minn dik li tikkonċerna l-kontroll konġunt u din tippreżumi li l-kumpanniji parent imexxu effettivament u attivament in-negozju b’mod konġunt.
87
Peress li f’dan il-każ il-Kummissjoni ma tatx prova ta’ tmexxija konġunta, id-deċiżjoni kkontestata għandha tiġi annullata sa fejn il-Kummissjoni timputa lir-rikorrenti r-responsabbiltà għall-ksur imwettaq minn Shell & Dea Oil.
88
L-ewwel nett, il-Kummissjoni tqis li teżisti preżunzjoni ta’ eżerċizzju effettiv ta’ influwenza determinanti miż-żewġ kumpanniji parent fuq l-aġir kummerċjali tal-impriża konġunta meta mhux biss huwa stabbilit il-kontroll konġunt fuq (kważi) 100 % tal-ishma iżda hija stabbilita wkoll setgħa ta’ tmexxija konġunta taż-żewġ kumpanniji parent fuq il-politika kummerċjali tal-impriża konġunta.
89
It-tieni nett, il-Kummissjoni tqis li hija tat prova tal-eżistenza ta’ setgħa ta’ tmexxija konġunta billi rreferiet għad-dispożizzjonijiet tal-ftehim ta’ impriża konġunta. Ir-rikorrenti ma jikkontestawx li l-fatti invokati mill-Kummissjoni jistabbilixxu l-eżistenza ta’ influwenza determinanti taż-żewġ kumpanniji parent fuq deċiżjonijiet strateġiċi ta’ Shell & Dea Oil. Peress li l-kumpanniji parent huma fl-aħjar pożizzjoni sabiex jiddeċiedu dwar ir-redazzjoni konkreta tar-rapporti ta’ verifika fi ħdan l-impriża konġunta, huma dawn il-kumpanniji parent li għandhom jipproduċu l-prova kuntrarja meta, abbażi tal-fatti li hija stabbilixxiet, il-Kummissjoni turi l-eżistenza ta’ setgħa ta’ kontroll konġunt fuq il-politika kummerċjali tal-impriża konġunta, u b’hekk tiġi stabbilita l-preżunzjoni ta’ eżerċizzju ta’ influwenza determinanti miż-żewġ kumpanniji parent.
90
Ir-rikorrenti jargumentaw biss li huma ma eżerċitaw ebda influwenza fuq il-politika ta’ distribuzzjoni u l-politika tal-prezzijiet, jiġifieri fuq il-ġestjoni operattiva ta’ Shell & Dea Oil. Huma jaffermaw li l-ġestjoni ta’ kuljum tal-impriża konġunta kienet integrata fl-“istrutturi deċiżjonali u ġerarkiċi” tal-grupp Shell. Issa, skont il-Kummissjoni, sabiex tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ entità ekonomika, huwa biżżejjed li l-influwenza determinanti eżerċitata mill-kumpanniji parent testendi għall-politika kummerċjali tas-sussidjarja fis-sens wiesgħa, u b’mod partikolari għal deċiżjonijiet strateġiċi. Għaldaqstant, l-argument ibbażat fuq possibbiltà privileġġata tal-grupp Shell li jeżerċita influwenza fuq il-politika ta’ distribuzzjoni u tal-prezzijiet ta’ Shell & Dea Oil ma huwiex biżżejjed sabiex tingħata prova li ż-żewġ kumpanniji parent ma eżerċitawx influwenza b’mod konġunt.
91
Barra minn hekk, mid-dispożizzjonijiet tal-ftehim fuq l-impriża konġunta jirriżulta li ż-żewġ kumpanniji parent kienu jeżerċitaw b’mod konġunt it-tmexxija tal-impriża konġunta. RWE Dea u Deutsche Shell kienu rrappreżentati b’mod ugwali fil-laqgħa tas-soċji minħabba li huma kellhom l-istess ishma fil-kapital tal-impriża konġunta. Bl-istess mod, il-kompożizzjoni tal-kumitat tal-impriża konġunta u tal-bord tad-diretturi kienet l-istess. Iż-żewġ kumpanniji parent kellhom ukoll l-istess numru ta’ rappreżentanti fil-bord ta’ sorveljanza.
92
Filwaqt li RWE kienet ħatret il-president tal-kumitat tal-impriża konġunta u dak tal-bord ta’ sorveljanza, il-president tal-bord tad-diretturi kien ġie nnominat minn Shell bil-kunsens ta’ RWE. F’każ ta’ ugwaljanza, il-president kellu dritt ta’ vot deċiżiv, filwaqt li r-rappreżentanti fil-bord tad-diretturi kellhom madankollu l-obbligu li jagħmlu l-isforzi kollha raġonevolment possibbli sabiex jaslu għal ftehim fil-kuntest tat-teħid ta’ deċiżjoni. Barra minn hekk, numru ta’ membri tal-bord tad-diretturi tar-rikorrenti kienu nħatru fil-bord ta’ sorveljanza tal-impriża konġunta.
93
Fir-rigward tat-tqassim tal-kompetenzi, il-bord tad-diretturi kien l-uniku wieħed responsabbli għall-ġestjoni operattiva tal-impriża konġunta, iżda huwa kien suġġett għall-kontroll u għas-setgħa ta’ tmexxija tal-kumitat tal-impriża konġunta u tal-assemblea tas-soċji. Dan l-arranġament kien jinvolvi obbligi ta’ informazzjoni u ta’ redazzjoni ta’ rapporti u d-dritt ta’ awditu tal-kumpanniji parent. Għaldaqstant, kuntrarjament għall-allegazzjonijiet tar-rikorrenti, dawn kienu rċevew informazzjoni li tikkonċernahom u setgħu huma stess iwettqu kontrolli.
94
Skont il-Kummissjoni, il-kwistjonijiet strateġiċi kienu rriżervati għall-kumitat tal-impriża konġunta u, fl-aħħar istanza, għall-assemblea tas-soċji, li fi ħdanhom, id-deċiżjonijiet kienu jittieħdu permezz ta’ maġġoranza sempliċi. Fi ħdan l-assemblea tas-soċji u l-kumitat tal-impriża konġunta, iż-żewġ kumpanniji parent kellhom jagħmlu sforz sabiex “jevitaw sitwazzjonijiet ta’ ugwaljanza ta’ voti” u, fl-aħħar lok, kellha tinstab soluzzjoni mill-kumpanniji finali ta’ kull grupp.
95
Skont il-Kummissjoni, l-impriża konġunta ma kinitx is-suġġett ta’ ġestjoni indipendenti mill-kumpanniji parent u ż-żewġ kumpanniji parent kellhom jiftiehmu dwar orjentazzjoni komuni għall-kwistjonijiet kollha. Barra minn hekk, iż-żewġ kumpanniji parent kienu informati bl-istess mod dwar l-attivitajiet tal-impriża konġunta u setgħu, abbażi tar-rapport li kienu kkomunikati lilhom, jeżerċitaw l-influwenza tagħhom fil-korpi tal-impriża konġunta. Din is-sitwazzjoni ta’ fatt isservi ta’ bażi għall-preżunzjoni li ż-żewġ kumpanniji parent kienu effettivament eżerċitaw influwenza determinanti fuq il-politika kummerċjali ta’ Shell & Dea Oil.
96
Ir-rikorrenti jirrispondu għal dan billi jsostnu li t-tmexxija ta’ Shell & Dea Oil kienet, sa mill-bidu nett, “kompletament integrata fl-istrutturi deċiżjonali u ġerarkiċi tal-grupp Shell”. Fir-rigward tar-regoli proċedurali għall-ġestjoni operattiva, minn dawn effettivament jirriżulta li, fid-dawl ta’ eventwali teħid ta’ kontroll esklużiv ulterjuri minn Shell, armonizzazzjoni bejn l-attivitajiet tal-impriża konġunta u dik tal-grupp Shell kienet prevista sa mill-bidu nett. Madankollu, skont il-Kummissjoni, din kienet biss integrazzjoni organizzattiva antiċipata fil-grupp Shell mingħajr kontestazzjoni tat-tmexxija konġunta tal-impriża konġunta. Għaldaqstant, Shell kellha tagħti appoġġ lill-impriża konġunta bħala msieħba fil-kooperazzjoni u bħala konsulent. Madankollu r-regoli proċedurali kienu jippreċiżaw li din il-funzjoni kienet bla ħsara għas-setgħa ta’ tmexxija ta’ RWE.
97
Barra minn hekk, il-Kummissjoni ssostni li l-affermazzjoni tar-rikorrenti, li tgħid li d-direttur tal-bejgħ tal-impriża konġunta ma kienx jagħti rendikont lill-membri tal-eżekuttiv u tat-tmexxija tagħha iżda biss lill-amministratur ta’ Shell responsabbli għax-xema’ fl-Ewropa, ma hija ssostanzjata permezz ta’ ebda prova. L-allegazzjoni tar-rikorrenti tikkonċerna biss, f’kull każ, l-istruttura tal-attivitajiet ta’ għoti ta’ rapport, li forsi kienet organizzata b’mod li d-dħul mill-bejgħ kien miġbur u pproċessat fi ħdan Shell — li għad kellha attivitajiet “xema’” tagħha stess filwaqt li l-attivitajiet “xema’” preċedenti ta’ RWE kienu kkonċentrati fl-impriża konġunta. F’kull każ, id-direttur tal-bejgħ kien membru tal-bord tad-diretturi jew, f’kull każ, fil-kapaċità tiegħu ta’ “membru tal-eżekuttiv u tat-tmexxija tal-ewwel livell”, huwa kien obbligat jikkoopera mal-bord tad-diretturi u jipprovdih b’informazzjoni. Skont il-Kummissjoni, il-bord tad-diretturi kien għaldaqstant direttament informat mill-ġestjonarju jew permezz tal-attivitajiet ta’ għoti ta’ rapport ta’ Shell, fatt li barra minn hekk kien neċessarju peress li, skont il-punt 13.4 tal-ftehim ta’ impriża konġunta, dan tal-aħħar kellu, min-naħa tiegħu, jagħti rendikont lill-kumitat tal-impriża konġunta.
98
Il-Kummissjoni żżid li l-adattament tas-sistemi ta’ kontabbiltà lanqas ma jawtorizza li tiġi preżunta l-eżistenza ta’ setgħa ta’ tmexxija esklużiva tal-grupp Shell. RWE Dea kellha aċċess għall-informazzjoni relatata mal-kontijiet ta’ Shell & Dea Oil. Id-dokument intitolat “Komunikazzjoni qasira dwar il-proġett FCP” jikkonferma barra minn hekk li din kienet organizzazzjoni unitarja tal-impriża konġunta, adattata għall-“proċessi kummerċjali ta’ Shell”, u mhux trasferiment ta’ kompetenzi deċiżjonali lil Shell. Kuntrarjament għall-allegazzjonijiet tar-rikorrenti, dan id-dokument jindika li kellu “jingħata rendikont liż-żewġ soċji”.
Fuq il-kontroll konġunt u l-eżerċizzju konġunt ta’ influwenza determinanti fuq l-aġir kummerċjali tal-impriża konġunta
99
Ir-rikorrenti jikkontestaw li għoti ta’ prova relatata mal-kontroll konġunt huwa biżżejjed sabiex jiġi stabbilit l-eżerċizzju konġunt ta’ influwenza determinanti miż-żewġ kumpanniji parent fuq l-aġir kummerċjali tal-impriża konġunta. Il-Kummissjoni tisħaq li l-eżerċizzju ta’ tali influwenza jista’ jiġi preżunt fil-każ fejn il-kumpanniji parent iżommu 100 % tal-kapital tal-impriża konġunta f’ishma ugwali jew fil-każ fejn teżisti setgħa ta’ tmexxija konġunta. Barra minn hekk, il-Kummissjoni tqis li s-setgħa ta’ tmexxija konġunta tista’ tiġi pprovata abbażi ta’ elementi li jinsabu fil-ftehim ta’ impriża konġunta.
100
L-ewwel nett, hemm lok li jitfakkar li, skont l-Artikolu 3(2) tar-Regolament Nru 139/2004 “[k]ontroll għandu jkun permezz ta’ drittijiet, kuntratti, jew permezz ta’ kull mezz ieħor li, separatament jew flimkien, fil-kuntest tal-fatti u tal-liġijiet involuti, jikkonferixxu l-possibbiltà li tkun eżerċitata influwenza deċiżiva fuq l-impriża”.
101
Skont il-ġurisprudenza, il-Kummissjoni ma tistax, sabiex timputa l-aġir antikompetittiv ta’ kumpannija lil oħra skont l-Artikolu 81 KE, tibbaża ruħha fuq is-sempliċi kapaċità ta’ influwenza determinanti, kif ikkunsidrata fil-kuntest tal-applikazzjoni tar-Regolament Nru 139/2004 waqt l-istabbiliment tal-kontroll, mingħajr ma jkun hemm bżonn li jiġi vverifikat jekk din l-influwenza ġietx effettivament eżerċitata (sentenza General Technic-Otis et vs Il‑Kummissjoni, punt 26 iktar ’il fuq, punt 69).
102
Għall-kuntrarju, hija għandha, bħala prinċipju, turi tali influwenza determinanti abbażi ta’ numru ta’ fatti (ara s-sentenza Avebe vs Il‑Kummissjoni, punt 76 iktar ’il fuq, punt 136, u l-ġurisprudenza ċċitata). Dawn il-fatti jinkludu l-kumulu ta’ pożizzjonijiet, mill-istess persuni fiżiċi, fit-tmexxija tal-kumpannija parent u f’dik tas-sussidjarja jew tal-impriża konġunta tagħha (sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-12 ta’ Lulju 2011, Fuji Electric vs Il‑Kummissjoni, T-132/07, Ġabra p. II-4091, punt 184; ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-28 ta’ Ġunju 2005, Dansk Rørindustri et vs Il‑Kummissjoni, C-189/02 P, C-202/02 P, C-205/02 P sa C-208/02 P u C-213/02 P, Ġabra p. I-5425, punti 119 u 120), jew il-fatt li dawn il-kumpanniji kienu obbligati jsegwu d-direttivi maħruġa mill-bord tad-diretturi uniku tagħhom mingħajr ma setgħu jadottaw aġir indipendenti fis-suq (ara, f’dan is-sens, is-sentenza HFB et vs Il‑Kummissjoni, punt 29 iktar ’il fuq, punt 527).
103
F’dan il-każ, il-Kummissjoni ma bbażatx ruħha fuq tali dimostrazzjoni diretta tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti minn RWE u minn Shell fuq l-aġir kummerċjali ta’ Shell & Dea Oil.
104
Fil-fatt, il-konstatazzjoni, fil-premessa 510 tad-deċiżjoni kkontestata, li tgħid li, “matul il-perijodu intermedju, Shell u RWE eżerċitaw kontroll [b’mod] konġunt fuq l-impriża konġunta” [traduzzjoni mhux uffiċjali], kienet ibbażata fuq id-deċiżjoni li tawtorizza l-konċentrazzjoni, hekk kif jirriżulta min-nota ta’ qiegħ il-paġna Nru 666 tad-deċiżjoni kkontestata. Sussegwentement, fil-premessa 549 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni kkonstatat li, “f’dan il-każ, is-setgha ta’ tmexxija konġunta ta’ Shell u ta’ RWE fi ħdan il-bord tad-diretturi tal-impriża konġunta [kienet] ġiet ippruvata (ara l-premessa 510) abbażi tal-ftehim ta’ impriża konġunta” [traduzzjoni mhux uffiċjali]. Bl-istess mod, fil-premessa 549 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni eżaminat il-modalitajiet ta’ teħid ta’ deċiżjoni fi ħdan il-korpi l-oħra tal-impriża konġunta b’mod astratt, jiġifieri biss abbażi tal-ftehim tal-impriża konġunta. Huwa fuq din il-bażi li l-Kummissjoni kkonkludiet, fl-aħħar ta’ din il-premessa, li, matul il-perijodu ta’ impriża konġunta, Shell u RWE eżerċitaw kontroll konġunt fuq l-impriża konġunta u rreferiet espressament, fin-nota ta’ qiegħ il-paġna Nru 680 tad-deċiżjoni kkontestata, għad-deċiżjoni li tawtorizza l-konċentrazzjoni.
105
Minn dan jirriżulta li, f’dan il-każ, il-Kummissjoni kkonkludiet li kien hemm eżerċizzju konġunt ta’ influwenza determinanti minn Shell u minn RWE fuq l-aġir kummerċjali ta’ Shell & Dea Oil fuq il-bażi biss ta’ analiżi astratta tal-ftehim ta’ impriża konġunta, iffirmat qabel il-bidu tal-funzjonament ta’ Shell & Dea Oil, l-istess bħal analiżi magħmula skont ir-regoli li jirregolaw l-awtorizzazzjoni tal-konċentrazzjonijiet.
106
It-tieni nett, il-Qorti Ġenerali hija għaldaqstant mitluba teżamina sa fejn tali analiżi astratta u prospettiva, imwettqa fil-qasam tal-konċentrazzjonijiet fejn l-adozzjoni tad-deċiżjoni ta’ awtorizzazzjoni tippreċedi l-bidu tal-funzjonament tal-impriża konġunta, tista’ sservi wkoll sabiex tingħata prova tal-eżerċizzju effettiv ta’ influwenza determinanti fuq l-aġir kummerċjali tal-impriża konġunta f’deċiżjoni li timputa lill-kumpanniji parent ir-responsabbiltà għal ksur tal-Artikolu 81 KE mwettaq fil-passat minn din l-impriża konġunta.
107
F’dan ir-rigward, mill-ġurisprudenza jirriżulta li, anki jekk is-setgħa jew il-possibbiltà li jiġu ddeterminati d-deċiżjonijiet kummerċjali tal-impriża konġunta taqa’ biss, fiha nnifisha, taħt is-sempliċi kapaċità ta’ eżerċizzju ta’ influwenza determinanti fuq l-aġir kummerċjali tagħha u, għaldaqstant, taħt il-kunċett ta’ “kontroll” fis-sens tar-Regolament Nru 139/2004, il-Kummissjoni u l-qorti tal-Unjoni jistgħu jippreżumu li d-dispożizzjonijiet leġiżlattivi u l-istipulazzjonijiet tal-ftehimiet relatati mal-funzjonament ta’ din l-impriża, b’mod partikolari dawk tal-kuntratt li jistabbilixxi l-impriża konġunta u tal-ftehim bejn l-azzjonisti fuq il-voti, ġew implementati u osservati. F’dan il-każ, l-eżami tal-eżerċizzju effettiv ta’ influwenza determinanti fuq l-aġir kummerċjali tal-impriża konġunta jista’ jikkonsisti f’analiżi astratta tad-dokumenti ffirmati qabel il-bidu tal-funzjonament tagħha, bħall-analiżi li tikkonċerna l-kontroll. B’mod partikolari, meta dawn id-dispożizzjonijiet u dawn l-istipulazzjonijiet jipprevedu li l-voti ta’ kull kumpannija parent kienu neċessarji għall-adozzjoni ta’ riżoluzzjoni fi ħdan korp tal-impriża konġunta, il-Kummissjoni u l-qorti tal-Unjoni jistgħu jistabbilixxu, fl-assenza ta’ prova kuntrarja, li dawn ir-riżoluzzjonijiet ġew iddeterminati b’mod konġunt mill-kumpanniji parent (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi Avebe vs Il‑Kummissjoni, punt 76 iktar ’il fuq, punti 137 sa 139; Fuji Electric vs Il‑Kummissjoni, punt 102 iktar ’il fuq, punti 186 sa 193; u General Technic-Otis vs Il‑Kummissjoni, punt 26 iktar ’il fuq, punti 112 u 113).
108
Madankollu, peress li l-eżami dwar l-eżerċizzju effettiv ta’ influwenza determinanti huwa retrospettiv u jista’ għaldaqstant ikun ibbażat fuq elementi konkreti, kemm il-Kummissjoni kif ukoll il-partijiet ikkonċernati jistgħu jipproduċu l-prova li d-deċiżjonijiet kummerċjali tal-impriża konġunta ġew iddeterminati skont modalitajiet differenti minn dawk li kienu jirriżultaw mill-eżami astratt biss tal-ftehimiet relatati mal-funzjonament tal-impriża konġunta (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi Fuji Electric vs Il-Kummissjoni, punt 102 iktar ’il fuq, punti 194 u 195, u General Technic-Otis et vs Il‑Kummissjoni, punt 26 iktar ’il fuq, punti 115 sa 117). B’mod partikolari, il-Kummissjoni jew il-partijiet ikkonċernati jistgħu jipproduċu l-prova li, minkejja s-setgħa ta’ kumpannija parent waħda li tadotta d-deċiżjonijiet inkwistjoni permezz tar-rappreżentanti tagħha fil-korpi tal-impriża konġunta, dawn ittieħdu, fil-fatt, minn diversi jew mill-kumpanniji parent kollha b’mod unanimu.
Fuq il-fondatezza tal-konstatazzjoni tal-Kummissjoni dwar l-imputazzjoni lil RWE u lil Shell tar-responsabbiltà għall-ksur imwettaq minn Shell & Dea Oil
109
Għaldaqstant, għandu jiġi eżaminat jekk, fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet indikati fil-punti 99 sa 108 iktar ’il fuq, il-Kummissjoni stabbilixxietx b’mod biżżejjed, fid-deċiżjoni kkontestata, elementi li jippermettu li tiġi imputata lir-rikorrenti r-responsabbiltà għall-ksur imwettaq minn Shell & Dea Oil.
110
Mid-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li l-Kummissjoni bbażat il-konstatazzjoni tagħha dwar ir-responsabbiltà in solidum tar-rikorrenti u tal-grupp Shell għall-ksur imwettaq minn Shell & Dea Oil fuq żewġ elementi: l-ewwel nett, l-eżistenza ta’ setgħa ta’ tmexxija konġunta, li hija stabbilixxiet abbażi tal-eżami tal-ftehim ta’ impriża konġunta, filwaqt li rreferiet għad-deċiżjoni li tawtorizza l-konċentrazzjoni, li fil-kuntest tagħha Shell u RWE kienu l-ewwel nett kisbu l-kontroll konġunt ta’ Shell & Dea Oil, sussegwentement, mal-iskadenza ta’ perijodu intermedju, Shell kienet kisbet il-kontroll uniku tal-impriża konġunta; it-tieni nett, il-fatt li ż-żewġ kumpanniji parent kienu jżommu flimkien u b’mod ugwali l-kapital kollu tal-impriża konġunta.
111
L-ewwel nett, fir-rigward tal-osservazzjoni tar-rikorrenti li tgħid li s-“setgħa ta’ tmexxija konġunta” taqa’ taħt is-sempliċi possibbiltà ta’ eżerċizzju ta’ influwenza determinanti, jiġifieri kontroll fis-sens tal-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 139/2004, pjuttost milli taħt l-eżerċizzju effettiv ta’ dan il-kontroll, huwa biżżejjed li jitfakkar li t-tmexxija konġunta f’dawn il-fatti tista’ tiġi dedotta mis-setgħa ta’ tmexxija konġunta kif tirriżulta mill-ftehimiet li jirregolaw il-funzjonament tal-impriża konġunta, fl-assenza ta’ prova kuntrarja (ara l-punti 107 u 108 iktar ’il fuq).
112
It-tieni nett, fir-rigward tan-natura tat-tmexxija konġunta, fis-sentenza tagħha Avebe vs Il‑Kummissjoni, punt 76 iktar ’il fuq (punti 136 sa 138), il-Qorti Ġenerali qieset bħala rilevanti l-indizji li jagħtu prova tal-fatt li l-membri tal-korpi tal-impriża konġunta maħtura minn kull waħda mill-kumpanniji parent, li jirrappreżentaw l-interessi kummerċjali tagħhom, kellhom jaħdmu f’kollaborazzjoni stretta waqt id-definizzjoni u l-implementazzjoni tal-politika kummerċjali tal-impriża konġunta u l-indizju li d-deċiżjonijiet adottati minnhom kellhom neċessarjament jirriflettu konkordanza tar-ridiet ta’ kull waħda mill-kumpanniji parent miżmuma bħala responsabbli mill-Kummissjoni. Barra minn hekk, hija rrilevat ukoll elementi li juru l-kuntatti regolari relatati mal-politika kummerċjali tal-impriża konġunta bejn il-kumpanniji parent u l-membri tal-korpi tal-impriża konġunta maħtura minn kull waħda minnhom. Il-Qorti Ġenerali ma eżaminatx biss it-teħid tad-deċiżjonijiet strateġiċi fi ħdan l-impriża konġunta, iżda wkoll il-ġestjoni tal-affarijiet ta’ kuljum u indikat li ż-żewġ diretturi maħtura miż-żewġ kumpanniji parent kellhom jaħdmu f’kollaborazzjoni stretta wkoll f’dan ir-rigward (sentenza Avebe vs Il‑Kummissjoni, punt 76 iktar ’il fuq, punti 136 sa 138).
113
Barra minn hekk, fis-sentenza tagħha General Technic-Otis et vs Il‑Kummissjoni, punt 26 iktar ’il fuq, punti 112 u 118), il-Qorti Ġenerali enfasizzat li l-impriża konġunta kienet miżmuma 75 % minn Otis Belgique, filwaqt li l-25 % li jifdal kienu miżmuma minn General Technic, u li, skont l-istatuti ta’ assoċjazzjoni tal-impriża konġunta, kull soċju kien irrappreżentat fil-bord tad-diretturi tal-impriża konġunta bi proporzjoni mal-parteċipazzjoni tiegħu fil-kapital. Peress li d-deċiżjonijiet tal-bord tad-diretturi kellhom jittieħdu b’maġġoranza ta’ 80 % mill-voti, Otis kienet, matul il-perijodu ta’ ksur kollu u permezz tar-rappreżentanti tagħha fil-bord tad-diretturi, neċessarjament tat il-kunsens tagħha fir-rigward tad-deċiżjonijiet kollha msemmija.
114
It-tielet nett, f’dan il-każ, għalkemm huwa veru li RWE kellha setgħa ta’ veto fil-kumitat ta’ impriża konġunta u fl-assemblea tas-soċji, din ma kinitx tikkonċerna d-deċiżjonijiet kollha relatati mat-tmexxija tal-impriża konġunta. Għall-kuntrarju, il-vot deċiżiv tal-president tal-bord tad-diretturi, maħtur minn Shell, ifisser li l-membri maħtura minnha setgħu jadottaw id-deċiżjonijiet fi ħdan il-bord tad-diretturi minkejja l-oġġezzjoni eventwali tal-membri maħtura minn RWE. Għaldaqstant, ma setax jiġi stabbilit, abbażi tal-istipulazzjonijiet biss tal-ftehim ta’ impriża konġunta msemmija fid-deċiżjoni kkontestata, li ż-żewġ kumpanniji parent kienu ġġestixxew l-impriża konġunta b’kollaborazzjoni stretta u li l-adozzjoni tad-deċiżjonijiet tal-bord tad-diretturi tal-impriża konġunta kienet neċessarjament tirrifletti r-rieda ta’ kull waħda mill-kumpanniji parent miżmuma bħala responsabbli.
115
Fl-aħħar nett, għandu jiġi rrilevat li l-Kummissjoni ma ressqet ebda fatt konkret, bħal, b’mod partikolari, il-minuti tal-laqgħat tal-bord tad-diretturi, sabiex turi li l-impriża konġunta kienet ġiet iġġestita b’kollaborazzjoni stretta miż-żewġ kumpanniji parent u li d-deċiżjonijiet meħuda fi ħdan dan il-bord kienu jirriflettu r-rieda ta’ kull waħda mill-kumpanniji parent miżmuma bħala responsabbli.
116
Għaldaqstant, l-indizji li abbażi tagħhom il-Qorti Ġenerali stabbilixxiet it-tmexxija konġunta fis-sentenzi Avebe vs Il‑Kummissjoni, punt 76 iktar ’il fuq, u General Technic-Otis et vs Il‑Kummissjoni, punt 26 iktar ’il fuq, ma humiex preżenti f’dan il-każ.
117
It-tielet nett, il-Kummissjoni madankollu ssostni li, sabiex tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ entità ekonomika, huwa biżżejjed li l-influwenza determinanti eżerċitata mill-kumpanniji parent testendi għall-politika kummerċjali tas-sussidjarja fis-sens wiesa’, u b’mod partikolari għal deċiżjonijiet strateġiċi.
118
L-ewwel nett, f’dan ir-rigward, għandu jiġi enfasizzat li l-bord tad-diretturi kellu rwol importanti fid-definizzjoni tal-politika kummerċjali ta’ Shell & Dea Oil. Skont il-punt 13.2 tal-ftehim ta’ impriża konġunta, dan il-bord kien l-uniku responsabbli għat-tmexxija tal-attivitajiet tal-impriża konġunta u kellu s-setgħa u l-awtorità jimplementa l-għanijiet tal-impriża konġunta, bla ħsara għall-kompetenzi strateġiċi rriżervati lill-kumitat ta’ impriża konġunta. Skont il-punt 12.3 ta’ dan il-ftehim, dawn il-kompetenzi rriżervati kienu limitati, essenzjalment, għall-adozzjoni tal-baġit u tal-pjan kummerċjali, għad-deċiżjonijiet relatati mal-investimenti u mal-kuntratti ma’ terzi ta’ valur ikbar minn ċertu ammont, għall-ħatra tal-membri tal-bord tad-diretturi, kif ukoll għar-ristrutturazzjoni.
119
It-tieni nett, mill-ġurisprudenza ċċitata fil-punti 112 u 113 iktar ’il fuq jirriżulta li l-influwenza tal-kumpanniji parent fuq it-tmexxija operattiva tal-impriża konġunta, eżerċitata permezz tal-membri tal-bord tad-diretturi tagħha maħtura minnhom, hija kompletament rilevanti għall-evalwazzjoni tal-eżistenza ta’ unità ekonomika bejnhom u bejn l-imsemmija impriża konġunta.
120
It-tielet nett, huwa veru li l-kwistjoni tat-tmexxija operattiva tista’ tkun irrilevanti fil-każ ta’ sussidjarja miżmuma 100 % minn kumpannija parent waħda, peress li d-dimostrazzjoni tal-awtonomija operattiva tas-sussidjarja ma tistax fiha nnifisha tikkonfuta l-preżunzjoni ta’ eżerċizzju ta’ influwenza determinanti (ara l-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 49 iktar ’il fuq).
121
Madankollu, fil-każ ta’ azzjonist wieħed, id-deċiżjonijiet kollha — inklużi dawk relatati mat-tmexxija operattiva tas-sussidjarja — huma meħuda minn ġestjonarji li huma maħtura u nnominati jew direttament, jew indirettament (mill-korpi li l-membri tagħhom inħatru mill-kumpannija parent) mill-unika kumpannija parent. Bl-istess mod, fl-assenza ta’ azzjonist ieħor, l-uniċi interessi kummerċjali li jirriżultaw fi ħdan is-sussidjarja huma bħala prinċipju dawk tal-azzjonist uniku. Għaldaqstant, il-Kummissjoni tista’ tippreżumi l-eżerċizzju effettiv ta’ influwenza determinanti anki fil-każijiet fejn it-tmexxija operattiva hija mwettqa mill-ġestjonarji tas-sussidjarja b’mod awtonomu.
122
Fil-każ tal-impriżi konġunti, hemm numru ta’ azzjonisti involuti u d-deċiżjonijiet tal-korpi tal-impriża konġunta huma meħuda mill-membri li jirrappreżentaw l-interessi kummerċjali tad-diversi kumpanniji parent, li jistgħu jikkoinċidu, iżda li jistgħu wkoll ikubu diverġenti. Għaldaqstant tibqa’ rilevanti l-kwistjoni dwar jekk il-kumpannija parent eżerċitatx influwenza reali fuq it-tmexxija operattiva tal-impriża konġunta, b’mod partikolari permezz tal-membri tal-eżekuttiv u tat-tmexxija li nħatru minnha.
123
Ir-raba’ nett, għandu jitfakkar li r-rikorrenti kienu diġà ressqu fir-risposta tagħhom għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet elementi rilevanti dwar l-evalwazzjoni tal-eżistenza ta’ tmexxija konġunta. Huma kienu sostnew li l-politika kummerċjali u tariffarja tal-impriża konġunta, jiġifieri, essenzjalment, it-tmexxija operattiva, kienet taqa’ taħt id-deċiżjonijiet u taħt il-kontroll ta’ Shell biss u li t-tmexxija tal-impriża konġunta kienet ġiet integrata fl-istruttura ta’ Shell. Madankollu, l-uniċi argumenti mressqa mill-Kummissjoni fid-deċiżjoni kkontestata sabiex tikkonfuta dawn l-elementi kienu bbażati fuq is-setgħat ta’ veto li RWE kellha fil-kumitat ta’ impriża konġunta u fl-assemblea tas-soċji. Issa, hekk kif jirriżulta b’mod partikolari mill-punt 118 iktar ’il fuq, it-tmexxija operattiva tal-impriża konġunta ma kinitx taqa’ taħt il-kompetenza ta’ dawn il-korpi. Għall-kuntrarju, it-teħid tad-deċiżjonijiet li huma rilevanti mil-lat tal-evalwazzjoni tat-tmexxija konġunta kien essenzjalment jaqa’ taħt il-bord tad-diretturi.
124
Għaldaqstant, fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni ma stabbilixxietx it-tmexxija konġunta tal-impriża konġunta.
125
Barra minn hekk, għandu jiġi kkonstatat li, fid-deċiżjoni kkontestata, lil hinn mit-tmexxija konġunta, il-Kummissjoni ma invokat ebda indizju bbażat fuq ir-rabtiet ekonomiċi, organizzattivi u ġuridiċi, li juri l-eżerċizzju effettiv ta’ influwenza determinanti minn RWE fuq l-aġir kummerċjali tal-impriża konġunta.
126
Il-fatt li RWE u Shell flimkien kienu jżommu 100 % tal-kapital ta’ Shell & Dea Oil ma jistax jirrendi l-fatti ta’ din il-kawża simili għal dawk tal-kawża li tat lok għas-sentenza Avebe vs Il‑Kummissjoni punt 76 iktar ’il fuq, peress li, f’din is-sentenza, il-Qorti Ġenerali kienet ikkonkludiet li kien hemm tmexxija konġunta tal-impriża konġunta u kienet ibbażat il-konklużjoni tagħha dwar l-eżerċizzju effettiv ta’ influwenza determinanti fuq indizji rilevanti oħra, li ma humiex preżenti f’dan il-każ.
127
Fir-risposta tagħha, il-Kummissjoni pprovdiet lista relatata mal-kumulu tal-pożizzjonijiet f’Dea Mineraloel, f’Shell & Dea Oil u fir-rikorrenti, li turi li tliet membri mill-bord tad-diretturi ta’ RWE Dea kienu, bejn it-2 ta’ Jannar u t-30 ta’ Ġunju 2002, simultanjament membri tal-kumitat ta’ sorveljanza ta’ Shell & Dea Oil. F’dan ir-rigward għandu jitfakkar li, qabel ma saru membri tal-kumitat ta’ sorveljanza ta’ Shell & Dea Oil, dawn l-istess persuni kienu membri tal-bord tad-diretturi ta’ Dea Mineraloel. Madankollu, matul il-perijodu ta’ impriża konġunta, ebda verifika ma setgħet issir bejn il-membri tal-bord tad-diretturi jew tal-kumitat ta’ impriża konġunta, minn naħa, u l-membri tal-korpi tar-rikorrenti, min-naħa l-oħra.
128
Anki jekk jitqies li l-kumulu tal-pożizzjonijiet irrilevat mill-Kummissjoni f’dan il-każ jista’ jaffettwa l-evalwazzjoni tal-eżerċizzju effettiv ta’ influwenza determinanti, dan l-element ma jistax isostni l-konklużjoni tad-deċiżjoni kkontestata f’dan ir-rigward. Fil-fatt, il-motivazzjoni għandha, bħala prinċipju, tiġi kkomunikata lill-persuna kkonċernata fl-istess ħin tad-deċiżjoni li tikkawżalha preġudizzju. L-assenza ta’ motivazzjoni ma tistax tiġi rregolarizzata bil-fatt li l-persuna kkonċernata ssir taf bil-motivi tad-deċiżjoni matul il-proċedura quddiem il-qrati tal-Unjoni (sentenzi tal-Qorti Ġenerali tas-26 ta’ Novembru 1981 Michel vs Il‑Parlament, 195/80, Ġabra p. 2861, punt 22, u Elf Aquitaine vs Il‑Kummissjoni, punt 41 iktar ’il fuq, punt 149).
129
Fid-dawl ta’ dak kollu li ntqal, hemm lok li jiġi konkluż li l-elementi miġbura mill-Kummissjoni fid-deċiżjoni kkontestata ma humiex biżżejjed sabiex jiġi stabbilit li r-rikorrenti u Shell flimkien kienu jiddeterminaw il-linja ta’ azzjoni ta’ Shell & Dea Oil fis-suq, b’mod li l-Kummissjoni ma setgħetx validament tikkonkludi li kien hemm unità ekonomika komposta mir-rikorrenti u minn Shell & Dea Oil. Għaldaqstant, il-Kummissjoni kisret l-Artikolu 81 KE meta hija kkonstatat, abbażi tal-elementi miġbura fid-deċiżjoni kkontestata, ir-responsabbiltà in solidum tar-rikorrenti għall-ksur imwettaq minn Shell & Dea Oil.
130
Għaldaqstant, hemm lok li t-tieni parti tal-ewwel motiv tiġi milqugħa u hemm lok li d-deċiżjoni kkontestata tiġi annullata sa fejn il-Kummissjoni kkonstatat il-parteċipazzjoni tar-rikorrenti fl-akkordju matul il-perijodu ta’ bejn it-2 ta’ Jannar u t-30 ta’ Ġunju 2002. Il-konsegwenzi tal-illegalità kkonstatata fuq l-ammont tal-multa ser jiġu eżaminati fil-punti 260 et seq iktar ’il quddiem.
2. Fuq it-tieni motiv, ibbażat fuq l-assenza ta
’ applikazzjoni tal-komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni tal-2002 fir-rigward tar-rikorrenti.
131
Ir-rikorrenti sussidjarjament isostnu li l-Kummissjoni applikat b’mod żbaljat il-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni tal-2002 u kisret il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament, sa fejn hija ma eżentatx lir-rikorrenti mill-multa imposta, u lanqas ma naqqset l-ammont tagħha, fid-dawl tat-talba għal kooperazzjoni mressqa minn Shell Deutschland Schmierstoff f’isem, b’mod partikolari, Shell Deutschland Oil. Il-multa imposta fuq ir-rikorrenti kellha għaldaqstant “tiġi annullata jew, għall-inqas, titnaqqas b’mod sinjifikattiv”, skont il-formulazzjoni ta’ din il-komunikazzjoni u skont l-intenzjoni ta’ Shell, esposta fit-talba tagħha għal kooperazzjoni.
Fuq l-ewwel parti, ibbażata fuq l-assenza ta
’ estensjoni tal-benefiċċju tat-talba għal kooperazzjoni ta
’ Shell fir-rigward tar-rikorrenti.
Fuq id-deċiżjoni kkontestata
132
Fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni kkonstatat kif ġej:
“[...]
(732)
Shell [kienet] l-ewwel impriża li pproduċiet provi dwar il-ksur li huwa s-suġġett ta’ din id-deċiżjoni. Il-provi prodotti ppermettew lill-Kummissjoni tadotta deċiżjoni li tordna verifiki fir-rigward tal-ksur allegat f’dan is-settur [...]
(736)
Shell għaldaqstant tibbenefika mill-immunità minn multi, skont il-[paragrafu] 8 tal-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni tal-2002. Minn dan jirriżulta li l-multa ta’ Shell hija mnaqqsa b’100 %. Dan it-tnaqqis japplika wkoll għar-responsabbiltà in solidum ta’ Shell f’dak li jikkonċerna l-aġir ta’ Shell Deutschland Oil GmbH/Shell & Dea Oil. RWE hija għaldaqstant responsabbli waħeda għall-parti tal-multa li tirriżulta mill-aġir tagħha.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
133
Fir-rigward tal-inapplikabbiltà tat-talba għal kooperazzjoni ta’ Shell Deutschland Schmierstoff fir-rigward tar-rikorrenti, il-Kummissjoni, fid-deċiżjoni kkontestata, qieset dan li ġej:
“[…]
(524)
Shell targumenta li, matul il-perijodu li matulu Dea Mineraloel kienet tifforma parti mill-impriża RWE (jiġifieri minn wara l-bidu tal-ksur, it-3 ta’ Settembru 1992, sat-30 ta’ Ġunju 2002), RWE għandha wkoll tibbenefika mill-immunità kundizzjonali ta’ Shell.
(525)
Shell tiddikjara barra minn hekk li hija ma tistax u lanqas ma kellha tinżamm responsabbli in solidum ma’ RWE għall-perijodu ta’ bejn it-2 ta’ Jannar u t-30 ta’ Jannar 2002 jekk il-Kummissjoni tiddeċiedi li timponi multa fuq RWE. F’dan il-każ, ir-responsabbiltajiet ta’ Shell u ta’ RWE għandhom jitqiesu b’mod distint […]
(527)
[I]l-Kummissjoni ma hijiex f’pożizzjoni li taċċetta dikjarazzjoni ġenerali bħala motiv għall-[inklużjoni] ta’ RWE fost il-benefiċjarji tal-immunità kundizzjonali ta’ Shell. L-Artikolu 81 [KE] jikkonċerna l-aġir antikompetittiv fis-suq matul perijodu speċifiku, filwaqt li l-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni tal-2002 tikkonċerna t-talbiet għal kooperazzjoni matul il-proċedura amministrattiva. Fir-rigward ta’ dawn tal-aħħar, il-Kummissjoni għandha konsegwentement tevalwa mil-liema impriża kienet tifforma parti l-parti li qiegħda tressaq it-talba fil-mument tat-tressiq ta’ din it-talba. Fil-mument tat-talba għal immunità ta’ Shell, Shell u RWE ma kinux jifformaw parti mill-istess impriża. Shell hija għaldaqstant l-unika impriża li tissodisfa r-rekwiżiti tal-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni tal-2002 u tinsab għaldaqstant f’pożizzjoni li tibbenefika mill-immunità.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
Fuq l-ewwel ilment, ibbażat fuq l-assenza ta’ estensjoni tal-immunità minn multa mogħtija lil Shell f’dak li jirrigwarda l-ksur imwettaq minn Dea Mineraloel
134
Ir-rikorrenti jsostnu li l-Kummissjoni ma estendietx l-effett tat-talba għal kooperazzjoni mressqa minn Shell f’dak li jirrigwarda l-ksur imwettaq minn Dea Mineraloel bejn l-1992 u 2 ta’ Jannar 2002, meta din tal-aħħar kienet miżmuma 100 % minnhom. Huma jenfasizzaw li Dea Mineraloel hija l-kumpannija li Shell Deutschland Oil issuċċediet wara l-akkwist tagħha minn Shell. Barra minn hekk, il-kumpannija li ressqet it-talba għal kooperazzjoni, Shell Deutschland Schmierstoff, hija s-sussidjarja ta’ Shell Deutschland Oil.
135
Skont ir-rikorrenti, waqt l-applikazzjoni tal-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni tal-2002, l-impriża, benefiċjarja mill-immunità minn multa, kellha tittieħed inkunsiderazzjoni hekk kif hija kienet teżisti fil-mument li fih twettaq il-ksur, b’mod li l-Kummissjoni kisret din il-komunikazzjoni meta hija rrifjutat li testendi fir-rigward tagħhom il-benefiċċju tat-talba għal kooperazzjoni mressqa minn Shell Deutschland Schmierstoff. Dan jirriżulta b’mod partikolari mill-Artikolu 23(3) tar-Regolament Nru 1/2003, li jgħid li, fid-determinazzjoni tal-ammont tal-multa imposta fuq l-impriżi għall-ksur tal-Artikolu 81 KE, hemm lok li tittieħed inkunsiderazzjoni l-gravità u t-tul tiegħu. Skont ir-rikorrenti, peress li l-gravità u t-tul tal-ksur jirreferu għall-istat tal-impriża kif din kienet teżisti waqt il-parteċipazzjoni fil-ksur, hemm lok li l-istess definizzjoni tal-impriża tintuża waqt l-applikazzjoni tal-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni tal-2002.
136
L-ewwel nett, hemm lok li jiġi rrilevat li, skont il-ġurisprudenza, il-possibbiltà li l-kumpannija parent tiġi ssanzjonata għall-aġir ta’ sussidjarja ma hijiex rilevanti fir-rigward tal-legalità ta’ deċiżjoni indirizzata lill-unika sussidjarja li pparteċipat fil-ksur. Għaldaqstant, il-Kummissjoni għandha l-għażla li tissanzjona jew lis-sussidjarja li pparteċipat fil-ksur, jew lill-kumpannija parent li kienet tikkontrollaha matul il-perijodu tal-parteċipazzjoni fil-ksur. Hija għandha din l-għażla wkoll fil-każ ta’ suċċessjoni ekonomika fil-kontroll tas-sussidjarja, b’mod li hija tista’ timputa l-aġir tas-sussidjarja lil dik li qabel kienet il-kumpannija parent għall-perijodu preċedenti għat-trasferiment u lill-kumpannija parent il-ġdida għall-bqija (ara s-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-14 ta’ Diċembru 2006, Raiffeisen Zentralbank Österreich et vs Il‑Kummissjoni, T-259/02 sa T-264/02 u T-271/02, Ġabra p. II-5169, punti 331 u 332, u l-ġurisprudenza ċċitata).
137
Minn din il-ġurisprudenza jirriżulta li l-Kummissjoni hija ġġustifikata teżamina u tistabbilixxi separatament ir-responsabbiltà ta’ dik li kienet il-kumpannija parent u ta’ dik li hija l-kumpannija parent il-ġdida tas-sussidjarja li kienet direttament implikata fil-ksur.
138
Għaldaqstant, f’dan il-każ, il-Kummissjoni ma wettqitx żball ta’ evalwazzjoni meta hija stabbilixxiet separatament ir-responsabbiltà ta’ RWE għall-ksur imwettaq minn Dea Mineraloel (bejn l-1992 u t-2 ta’ Jannar 2002) u r-responsabbiltà ta’ Shell għall-ksur imwettaq mill-kumpanniji li ssuċċedew lil Dea Mineraloel, jiġifieri minn Shell Deutschland Oil u s-sussidjarja ta’ din tal-aħħar, Shell Deutschland Schmierstoff (mit-30 ta’ Ġunju 2002).
139
It-tieni nett, hemm lok li jiġi eżaminat l-għan tal-programm ta’ klemenza tal-Kummissjoni.
140
F’dan ir-rigward, diġà ġie deċiż li t-tnaqqis tal-ammont tal-multi fil-każ ta’ kooperazzjoni tal-impriżi li jipparteċipaw fi ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni kien ibbażat fuq il-kunsiderazzjoni li tgħid li tali kooperazzjoni tiffaċilita l-kompitu tal-Kummissjoni intiż sabiex tikkonstata l-eżistenza ta’ ksur u, jekk ikun il-każ, ittemmu (sentenza Dansk Rørindustri et vs Il‑Kummissjoni, punt 102 iktar ’il fuq, punt 399, u sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-8 ta’ Ottubru 2008, Schunk u Schunk Kohlenstoff-Technik vs Il‑Kummissjoni, T-69/04, Ġabra p. II-2567, punt 225).
141
Barra minn hekk, hemm lok li jitfakkar li l-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni tal-2002 tipprovdi kif ġej fil-paragrafi 3 u 4:
“Il-Kummissjoni hija konxja li ċerti impriżi involuti [fil-]ftehim illegali huma lesti li jtemmu l-partiċipazzjoni tagħhom u jinformawha bl-eżistenza ta’ ftehim bħal dan, imma huma ddisswaduti milli jagħmlu dan mill-multi għoljin li huma potenzalment esposti għalihom. [...] Il-Kummissjoni kkunsidrat li huwa fl-interess [tal-Unjoni] li jingħata trattament favorevoli lil impriżi li jikkooperaw magħha. L-interessi tal-konsumatur u ċ-ċittadini biex jiġi żgurat li kartelli sigrieti jiġu mikxufa u kkastigati huma akbar mill-interess li jiġu mmultati dawk l-impriżi li jippermettu lill-Kummissjoni biex tiskopri u tipprojbixxi dawn il-prattiċi.”
142
Għaldaqstant mill-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni tal-2002 jirriżulta li l-kolpevolezza u r-responsabbiltà tal-impriżi fil-ksur ma humiex ikkontestati permezz tal-applikazzjoni ta’ dan l-avviż u li biss il-konsegwenzi pekunjarji ta’ din ir-responsabbiltà huma mneħħija jew imnaqqsa sabiex dawn jiġu mħeġġa jikxfu l-akkordji sigrieta.
143
Minn dan jirriżulta li uniku għan tal-programm ta’ klemenza huwa li tiġi ffaċilitata l-iskoperta ta’ dawn il-prattiki, fl-interess tal-konsumaturi u taċ-ċittadini Ewropej, billi l-parteċipanti jitħeġġew jikxfuhom. Għaldaqstant, il-benefiċċji li jistgħu jinkisbu mill-impriżi li jipparteċipaw f’dawn il-prattiki ma jistgħux jaqbżu l-livell li huwa neċessarju sabiex tiġi żgurata l-effettività totali tal-programm ta’ klemenza.
144
It-tielet nett, skont il-paragrafu 8 tal-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni tal-2002, il-Kummissjoni teżenta lil impriża minn kull multa li kieku hija kien ikollha tħallas, minn naħa, meta l-impriża hija l-ewwel waħda li tipproduċi provi li jippermettulha tadotta deċiżjoni li tordna verifiki dwar akkordju allegat jew, min-naħa l-oħra, meta l-impriża hija l-ewwel waħda li tipproduċilha provi li jippermettulha tikkonstata ksur tal-Artikolu 81 KE fil-kuntest ta’ akkordju allegat.
145
Għaldaqstant, kuntrarjament għall-Artikolu 23(2) u (3) tar-Regolament Nru 1/2003, li jirreferi għat-tul tal-ksur u, għaldaqstant, għad-diversi kompożizzjonijiet tal-impriża li tinkludi lill-kumpannija direttament responsabbli jew l-attività mwettqa matul il-perijodu tal-ksur kollu, il-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni tal-2002 tiffoka fuq il-mument tat-tressiq tat-talba għal kooperazzjoni, b’mod li l-kunċett ta’ “impriża” jirreferi, bħala prinċipju, għall-entità ekonomika kif teżisti fil-mument tat-tressiq ta’ din it-talba.
146
Din l-interpretazzjoni hija barra minn hekk konformi mal-għan tal-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni tal-2002, li huwa li tiġi ffaċilitata l-iskoperta tal-akkordji billi l-parteċipanti jitħeġġew jikxfuhom. Fil-fatt, fid-dawl tal-possibbiltà li r-responsabbiltà ta’ kumpannija li tipparteċipa direttament fl-akkordju tiġi imputata lill-kumpanniji l-oħra li magħhom hija tifforma entità ekonomika waħda, huwa neċessarju, sabiex jinżamm l-inċentiv li tiġi rrilevata informazzjoni li timplika wkoll ir-responsabbiltà ta’ din il-kumpannija, li jiġi permess li l-kumpanniji kollha li jifformaw parti mill-impriża fil-mument tat-tressiq tat-talba għal klemenza jiġu eżentati mis-sanzjonijiet li jkunu imposti fl-assenza ta’ din it-talba.
147
Għall-kuntrarju, l-estensjoni tal-portata tal-benefiċċju tat-talba għal kooperazzjoni fir-rigward tal-impriżi, li minnhom tifforma parti l-kumpannija direttament implikata fil-ksur jew fl-attività mwettqa, ma tinfluwenzax, f’ċirkustanzi normali, is-sitwazzjoni ġuridika tal-kumpanniji li jifformaw impriża mal-kumpannija li tressaq it-talba fil-mument tat-tressiq. Għaldaqstant, tali estensjoni ma tistax, bħala prinċipju, isservi sabiex jintlaħaq l-uniku għan tal-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni tal-2002, li huwa li l-impriżi jitħeġġew jikxfu l-akkordji sigrieta fl-interess tal-konsumatur tal-Unjoni.
148
Minn dan jirriżulta li l-Kummissjoni ma kisritx il-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni tal-2002 billi qieset, fil-premessa 527 tad-deċiżjoni kkontestata, li l-perimetru tal-impriża li lilha kellha tingħata l-immunità minn multa kellu jiġi ddefinit abbażi tal-fatti kif kienu jeżistu fil-mument tat-tressiq tat-talba għal kooperazzjoni.
149
Ir-raba’ nett, għandu jiġi rrilevat li, fil-kuntest ta’ din il-parti, ir-rikorrenti jsostnu biss li huma kellhom jibbenefikaw mill-immunità minn multa miksuba minn Shell minħabba l-informazzjoni li Shell Deutschland Schmierstoff, kumpannija li kienet tifforma parti mill-grupp Shell fil-mument tat-tressiq tat-talba għal kooperazzjoni, kienet ipprovdiet lill-Kummissjoni.
150
Hemm lok li jiġi kkunsidrat li, f’dak li jikkonċerna l-perijodu preċedenti għat-2 ta’ Jannar 2002, l-estensjoni tal-benefiċċju tal-immunità minn multa fir-rigward tar-rikorrenti ma setgħetx iżżid l-effettività tal-applikazzjoni tal-programm ta’ klemenza tal-Kummissjoni u, permezz ta’ dan, tibbenefika lill-konsumaturi Ewropej. Fil-fatt, ir-responsabbiltà tar-rikorrenti ġiet stabbilita separatament minn dik ta’ Shell. Għaldaqstant, il-multa imposta fuqhom ma setgħet tikkawża ebda żvantaġġ pekunjarju lil Shell u għaldaqstant tiskoraġġixxiha milli tissottometti l-informazzjoni kollha li hija kienet xtaqet taqsam mal-Kummissjoni sabiex tikseb immunità minn multa abbażi tal-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni tal-2002.
151
Barra minn hekk, hekk kif il-Kummissjoni ġustament tirrileva, il-fatt li l-kumpannija l-parent il-ġdida ta’ sussidjarja li tiskopri ksur permezz ta’ investigazzjonijiet interni u li sussegwentement tiddeċiedi li tikkoopera mal-Kummissjoni tiġi kkumpensata billi tingħatalha immunità minn multa filwaqt li l-proprjetarju preċedenti tal-impriża li ma għamilx dawn l-isforzi u li ma kkontribwixxiex għall-iskoperta tal-ksur ma jingħatax il-benefiċċju ta’ din il-miżura, ma huwiex inekwitabbli.
152
Għaldaqstant, f’dan il-każ, il-Kummissjoni applikat il-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni tal-2002 b’mod konformi mal-għan tagħha.
153
Il-ħames nett, fl-aħħar nett, għandu jitfakkar li, skont il-ġurisprudenza, il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament, li jeħtieġ li sitwazzjonijiet paragunabbli ma jiġux ittrattati b’mod differenti u li sitwazzjonijiet differenti ma jiġux ittrattati bl-istess mod, sakemm tali trattament ma jkunx oġġettivament iġġustifikat, jikkostitwixxi prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni, stabbilit fl-Artikoli 20 u 21 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-14 ta’ Settembru 2010, Akzo Nobel Chemicals u Akcros Chemicals vs Il‑Kummissjoni et, C-550/07 P, Ġabra p. I-8301, punti 54 u 55).
154
F’dan il-każ, hemm differenza kbira bejn is-sitwazzjoni tar-rikorrenti u dik tal-kumpanniji li jifformaw parti mill-grupp Shell li bbenefikaw mill-immunità minn multa mogħtija wara t-talba għal kooperazzjoni ta’ Shell Deutschland Schmierstoff, jiġifieri li dawn tal-aħħar, kuntrarjament għar-rikorrenti, kienu jifformaw impriża fis-sens tal-Artikolu 81 KE ma’ Shell Deutschland Schmierstoff fil-mument tat-tressiq ta’ din it-talba. Din id-differenza hija rilevanti mil-lat tal-estensjoni tal-benefiċċju tal-immunità minn multa, hekk kif jirriżulta mill-analiżi li tinsab fil-punti 145 sa 148 iktar ’il fuq.
155
Għaldaqstant, il-Kummissjoni ttrattat is-sitwazzjonijiet differenti b’mod differenti, b’mod li hija ma kisritx il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament.
156
Minn dan li jippreċedi jirriżulta li hemm lok li tiġi kkonfermata l-konstatazzjoni tal-Kummissjoni li tgħid li r-rikorrenti ma setgħux jibbenefikaw mill-immunità minn multa mogħtija lil Shell f’dak li jikkonċerna l-ksur imwettaq minn Dea Mineraloel.
Fuq it-tieni lment, ibbażat fuq l-assenza ta’ estensjoni tal-immunità minn multa mogħtija lil Shell f’dak li jikkonċerna l-ksur imwettaq minn Shell & Dea Oil
157
Permezz tat-tieni lment tagħhom, ir-rikorrenti jikkritikaw l-assenza ta’ estensjoni tal-immunità minn multa miksuba mill-grupp Shell f’dak li jikkonċerna l-multa li ġiet imposta fuqhom minħabba l-ksur imwettaq minn Shell & Dea Oil, l-impriża konġunta miżmuma konġuntament minn Shell u RWE matul il-perijodu ta’ bejn it-2 ta’ Jannar u t-30 ta’ Ġunju 2002.
158
F’dan ir-rigward huwa biżżejjed li jitfakkar li, wara l-analiżi tat-tieni parti tal-ewwel motiv, il-Qorti Ġenerali kkonkludiet li d-deċiżjoni kkontestata kellha tiġi annullata inkwantu l-Kummissjoni kienet ikkundannat lir-rikorrenti għall-ksur imwettaq minn Shell & Dea Oil. Għaldaqstant, ma huwiex iktar neċessarju li dan l-ilment jiġi eżaminat.
159
Fid-dawl ta’ dak kollu li ntqal, hemm lok li l-ilment ibbażat fuq l-assenza ta’ estensjoni tal-immunità minn multa mogħtija lil Shell għall-ksur imwettaq minn Dea Mineraloel jiġi miċħud u hemm lok li ma tittieħidx deċiżjoni fuq l-assenza ta’ estensjoni tal-immunità minn multa mogħtija lil Shell għall-ksur imwettaq minn Shell & Dea Oil.
Fuq it-tieni parti, ibbażata fuq id-dritt tar-rikorrenti għal eżenzjoni totali jew għal tnaqqis sinjifikattiv fir-rigward tal-ammont tal-multa abbażi tal-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni tal-2002
160
Ir-rikorrenti jsostnu li huma kien imisshom ibbenefikaw minn immunità minn multa jew minn tnaqqis sinjifikattiv tal-ammont tagħha abbażi tal-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni tal-2002. Fil-fatt, l-informazzjoni pprovduta minn Shell kienet irriżultat minn impjegati preċedenti ta’ Dea Mineraloel u ta’ Shell & Dea Oil, li saru Shell Deutschland Oil, kumpannija parent ta’ Shell Deutschland Schmierstoff.
161
F’kull każ, ir-rikorrenti kienu wkoll ipproduċew provi importanti waqt il-proċedura amministrattiva u l-unika raġuni li għaliha huma ma setgħux jipproduċuhom qabel kienet li l-Kummissjoni kienet informathom tard ħafna dwar il-fatt li l-investigazzjoni kienet ukoll inbdiet kontrihom.
162
L-ewwel nett, għandu jitfakkar li, skont il-ġurisprudenza, il-Kummissjoni għandha setgħa diskrezzjonali sabiex tevalwa jekk l-informazzjoni jew id-dokumenti pprovduti b’mod volontarju mill-impriżi ffaċilitawx il-kompitu tagħha u sabiex tevalwa jekk hemmx lok li l-impriżi jingħataw immunità jew tnaqqis fir-rigward tal-ammont tal-multa fis-sens tal-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni tal-2002 (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja Dansk Rørindustri et vs Il‑Kummissjoni, punt 102 iktar ’il fuq, punt 394, u tal-24 ta’ Settembru 2009, Erste Group Bank et vs Il‑Kummissjoni, C-125/07 P, C-133/07 P, C-135/07 P u C-137/07 P, Ġabra p. I-8681, punt 248). Xorta jibqa’ l-fatt li l-Qorti Ġenerali ma tistax tibbaża ruħha fuq din il-marġni ta’ diskrezzjoni sabiex tirrinunzja milli teżerċita stħarriġ fil-fond kemm ta’ dritt kif ukoll ta’ fatt fir-rigward tal-evalwazzjoni tal-Kummissjoni f’dan ir-rigward (ara, b’analoġija, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-8 ta’ Diċembru 2011, Chalkor vs Il‑Kummissjoni, C‑386/10 P, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, punt 62).
163
Sussegwentement, skont il-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 140 iktar ’il fuq, it-tnaqqis tal-ammont tal-multi, fil-każ ta’ kooperazzjoni tal-impriżi li jipparteċipaw fi ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, huwa bbażat fuq il-kunsiderazzjoni li abbażi tagħha tali kooperazzjoni tiffaċilita l-kompitu tal-Kummissjoni intiż sabiex tikkonstata l-eżistenza ta’ ksur u, skont il-każ, ittemmu.
164
Barra minn hekk, hekk kif ġie kkunsidrat fil-punt 143 iktar ’il fuq, l-uniku għan tal-programm ta’ klemenza huwa li tiġi ffaċilitata l-iskoperta tal-akkordji sigrieta, fl-interess tal-konsumaturi u taċ-ċittadini Ewropej, billi l-parteċipanti jitħeġġew jikxfuhom. Għaldaqstant, il-benefiċċji li jistgħu jinkisbu mill-impriżi li jipparteċipaw f’dawn il-prattiki ma jistgħux jaqbżu l-livell li huwa neċessarju sabiex tiġi żgurata l-effettività totali tal-programm ta’ klemenza.
165
Fl-aħħar nett, hemm lok li jitfakkar li, kuntrarjament għall-Artikolu 23(2) u (3) tar-Regolament Nru 1/2003, li jirreferi għat-tul tal-ksur u, għaldaqstant, għad-diversi kompożizzjonijiet tal-impriża li tinkludi lill-kumpannija direttament responsabbli jew l-attività mwettqa matul il-perijodu tal-ksur kollu, il-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni tal-2002 tiffoka fuq il-mument tat-tressiq tat-talba għal kooperazzjoni, b’mod li l-kunċett ta’ “impriża” użat jirreferi, bħala prinċipju, għall-entità ekonomika kif teżisti fil-mument tat-tressiq ta’ din it-talba.
166
Minn dawn il-kunsiderazzjonijiet jirriżulta li l-fatt li l-informazzjoni li tippermetti lil Shell tibbenefika mill-programm ta’ klemenza ġiet ipprovduta mill-impjegati li, qabel l-akkwist ta’ Dea Mineraloel minn Shell, kienu impjegati mill-grupp RWE, ma huwiex rilevanti fl-evalwazzjoni tal-eliġibbiltà tar-rikorrenti għall-benefiċċju ta’ immunità jew ta’ tnaqqis fir-rigward tal-ammont tal-multa.
167
Fil-fatt, ir-rikorrenti ma jinvokaw ebda dispożizzjoni legali li tobbliga lill-Kummissjoni tiddispensahom mill-ħlas tal-multa minħabba l-fatt li l-impjegati li kkontribwixxew għall-iskoperta tal-akkordju, jew tal-attività suġġetta għall-kartell tal-kumpannija li ressqet it-talba għal kooperazzjoni, kienu, matul perijodu preċedenti, jifformaw parti minn kumpannija miżmuma minnhom.
168
Min-naħa l-oħra, mill-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni tal-2002, li tiffoka fuq il-mument tat-tressiq tat-talba għal kooperazzjoni, jirriżulta li r-rivelazzjonijiet tal-impjegati tal-kumpannija li ressqet it-talba għal kooperazzjoni jistgħu jibbenefikaw biss lill-impriża proprjetarja ta’ din il-kumpannija fil-mument tat-tressiq tat-talba għal kooperazzjoni. Tali interpretazzjoni biss tiżgura li l-portata tal-immunità jew tat-tnaqqis fir-rigward tal-ammont tal-multa mogħtija bis-saħħa tal-programm ta’ klemenza ma tmurx lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħaq l-għan tagħha, li huwa li l-parteċipanti fl-akkordji sigrieta jitħeġġew jikxfuhom.
169
Għaldaqstant, hemm lok li l-ewwel ilment tar-rikorrenti jiġi miċħud.
170
It-tieni nett, ir-rikorrenti jallegaw li l-Kummissjoni kien imissha tathom tnaqqis sinjifikattiv tal-ammont tal-multa minħabba provi li huma kienu pproduċew matul il-proċedura amministrattiva.
171
F’dan ir-rigward, huwa biżżejjed li jiġi osservat li r-rikorrenti jsemmu biss il-konfutazzjoni ta’ argument ta’ MOL imsemmi fil-premessa 222 tad-deċiżjoni kkontestata, li fir-rigward tiegħu huma kienu pproduċew provi addizzjonali. Issa, hekk kif il-Kummissjoni tirrileva, il-parteċipazzjoni ta’ MOL fl-akkordju ġiet ikkonstatata abbażi ta’ provi abbundanti. Barra minn hekk, hemm lok li jiġi rrilevat li r-rikorrenti ssottomettew din l-informazzjoni b’risposta għal talba għal informazzjoni tal-Kummissjoni f’mument fejn diġà mill-inqas tliet impriżi oħra kienu volontarjament ipproduċew provi u informazzjoni dwar il-funzjonament tal-akkordju. Għaldaqstant, il-Kummissjoni ma wettqitx żball jew illegalità meta hija rrifjutat li tagħti lir-rikorrenti immunità minn multa jew tnaqqis tal-ammont tagħha abbażi tal-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni tal-2002.
172
F’kull każ, fl-eżerċizzju tal-ġurisdizzjoni sħiħa tagħha, il-Qorti Ġenerali tqis li, fid-dawl taċ-ċirkustanzi ta’ fatt u ta’ liġi tal-kawża, l-elementi mressqa mir-rikorrenti ma jiġġustifikawx tali tnaqqis.
173
Fid-dawl ta’ dak li ntqal, hemm lok li t-tieni parti tat-tieni motiv tiġi miċħuda.
Fuq it-tielet parti, ibbażata fuq il-ksur tad-drittijiet tad-difiża tar-rikorrenti
174
Fil-kuntest tat-tielet parti tat-tieni motiv, ir-rikorrenti essenzjalment isostnu li l-possibbiltajiet tagħhom li jressqu talba għal kooperazzjoni kienu mnaqqsa sa mill-bidu nett, peress li l-attività affettwata mill-ksur inkwistjoni ġiet ittrasferita lil Shell. Il-fatt li l-Kummissjoni ma informathomx dwar l-investigazzjoni mmexxija kontrihom ukoll qabel ma ntbagħtet id-dikjarazzjoni tal-ilmenti, ċaħħadhom mill-possibbiltà li jressqu talba għal kooperazzjoni fil-ħin. B’dan il-mod, il-Kummissjoni kisret id-drittijiet tad-difiża tagħhom.
175
Skont ġurisprudenza stabbilita, ir-rispett tad-drittijiet tad-difiża jeżiġi li l-impriża kkonċernata tkun tqiegħdet, matul il-proċedura amministrattiva, f’pożizzjoni li tispjega sew il-fehma tagħha fuq ir-realtà u r-rilevanza tal-fatti u taċ-ċirkustanzi allegati kif ukoll fuq id-dokumenti kkunsidrati mill-Kummissjoni insostenn tal-allegazzjoni tagħha tal-eżistenza ta’ ksur tat-Trattat (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-7 ta’ Ġunju 1983, Musique Diffusion française et vs Il‑Kummissjoni, 100/80 sa 103/80, Ġabra p. 1825, punt 10, u tas-6 ta’ April 1995, BPB Industries u British Gypsum vs Il‑Kummissjoni, C-310/93 P, Ġabra p. I-865, punt 21).
176
L-Artikolu 27(1) tar-Regolament Nru 1/2003 jirrifletti dan il-prinċipju, sa fejn huwa jipprevedi li għandha tintbagħat dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, lill-partijiet, li b’mod ċar għandha tinformahom bl-elementi essenzjali kollha li l-Kummissjoni tibbaża ruħha fuqhom f’dan l-istadju tal-proċedura (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-7 ta’ Jannar 2004, Aalborg Portland et vs Il‑Kummissjoni, C-204/00 P, C-205/00 P, C-211/00 P, C-213/00 P, C-217/00 P u C-219/00 P, Ġabra p. I-123, punt 67), sabiex tippermetti lill-persuni kkonċernati jsiru jafu b’mod effettiv dwar l-aġir li l-Kummissjoni qiegħda takkużahom bih u sabiex huma jkunu jistgħu jsostnu b’mod utli d-difiża tagħhom qabel ma din tadotta deċiżjoni definittiva. Dan ir-rekwiżit huwa osservat meta l-imsemmija deċiżjoni ma takkużax lill-persuni kkonċernati b’istanzi ta’ ksur differenti minn dawk imsemmija fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, u tieħu inkunsiderazzjoni biss fatti li fuqhom il-persuni kkonċernati kellhom l-okkażjoni jispjegaw ruħhom (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tad-19 ta’ Marzu 2003, CMA CGM et vs Il‑Kummissjoni, T-213/00, Ġabra p. II-913, punt 109, u l-ġurisprudenza ċċitata).
177
F’dan il-każ, ir-rikorrenti ma jallegawx li d-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet indirizzata lilhom ma kinitx tinkludi l-elementi kollha kkonstatati kontrihom fid-deċiżjoni kkontestata. Huma jillimitaw ruħhom isostnu li l-assenza ta’ twissija, min-naħa tal-Kummissjoni, dwar il-ftuħ tal-proċedura amministrattiva, qegħdithom f’sitwazzjoni żvantaġġuża meta mqabbla mal-impriżi li kienu s-suġġett ta’ verifiki mill-Kummissjoni.
178
Issa, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li, sakemm id-destinatarju ta’ dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet tqiegħed f’pożizzjoni li jispjega b’mod effettiv il-fehma tiegħu matul il-proċedura kontradittorja amministrattiva dwar ir-realtà u dwar ir-rilevanza tal-fatti u taċ-ċirkustanzi allegati mill-Kummissjoni, din tal-aħħar ma kinitx bħala prinċipju marbuta tindirizza miżura ta’ investigazzjoni lil dan id-destinatarju qabel ma tintbagħat id-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet (sentenza Elf Aquitaine vs Il‑Kummissjoni, punt 41 iktar ’il fuq, punt 122).
179
Għaldaqstant, ir-rikorrenti ma jistgħux b’mod validu jinvokaw ksur tad-drittijiet tad-difiża tagħhom.
180
Din il-konstatazzjoni ma tistax tiġi kkontestata permezz tal-invokazzjoni, mir-rikorrenti, tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni, tat-3 ta’ Settembru 2004, dwar proċedura għall-applikazzjoni tal-Artikolu 81 [KE] u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE (Każ COMP/E-1/38.069 – Pajpijiet tar-ram għall-plumbing). Għandu jitfakkar li deċiżjonijiet li jirrigwardaw kawżi oħra jistgħu jkunu biss ta’ natura indikattiva meta l-informazzjoni ċirkustanzjali tal-kawżi ma tkunx identika (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-21 ta’ Settembru 2006, JCB Service vs Il‑Kummissjoni, C-167/04 P, Ġabra p. I-8935, punti 201 u 205, u tas-7 ta’ Ġunju 2007, Britannia Alloys & Chemicals vs Il‑Kummissjoni, C-76/06 P, Ġabra p. I-4405, punt 60).
181
Bl-istess mod, ir-rikorrenti ma jistgħux validament jinvokaw il-fatt li t-trasferiment lil Shell tal-attività suġġetta għall-kartell kien irrenda l-kooperazzjoni tagħhom mal-Kummissjoni iktar diffiċli.
182
Hekk kif il-Kummissjoni ġustament tirrileva, xejn fil-fatt ma impedixxa lir-rikorrenti milli jressqu talba għal kooperazzjoni matul il-perijodu li matulu Dea Mineraloel kienet tifforma entità ekonomika magħhom.
183
Bl-istess mod, hemm lok li jitfakkar li l-għan tal-programm ta’ klemenza ma huwiex li jagħti lill-impriżi li jipparteċipaw fl-akkordji sigrieta, imwissija dwar il-ftuħ tal-proċedura mill-Kummissjoni, il-possibbiltà li jevitaw il-konsegwenzi pekunjarji tar-responsabbiltà tagħhom, iżda li jiffaċilita l-iskoperta ta’ tali prattiki, fl-interess tal-konsumaturi u taċ-ċittadini Ewropej, billi l-parteċipanti jitħeġġew jikxfuhom. Għaldaqstant, il-benefiċċji li jistgħu jinkisbu mill-impriżi li jipparteċipaw f’tali prattiki ma jistax jaqbeż il-livell ta’ dak li huwa neċessarju sabiex tiġi żgurata l-effettività totali tal-programm ta’ klemenza.
184
Issa, ebda interess tal-konsumaturi Ewropej ma jeħtieġ li l-Kummissjoni tagħti immunità minn multa jew tnaqqis tal-ammont tagħha lil numru ikbar ta’ impriżi minn dak li huwa neċessarju sabiex tiġi żgurata l-effettività totali tal-programm ta’ klemenza, billi tali immunità jew tnaqqis jingħataw lil impriżi oħra għajr dawk li kienu l-ewwel li jipproduċu provi li jippermettu lill-Kummissjoni tordna verifiki jew tikkonstata ksur.
185
Għaldaqstant, hemm lok li t-tielet parti tat-tieni motiv tiġi miċħuda, u, għalhekk, li t-tieni motiv jiġi miċħud kollu kemm hu.
3. Fuq it-tielet motiv, relatat mad-determinazzjoni tad-dħul mill-bejgħ meħud inkunsiderazzjoni għall-kalkolu tal-ammont tal-multa imposta fuq ir-rikorrenti
186
Skont ir-rikorrenti, meta ffissat id-dħul mill-bejgħ li għandu jittieħed bħala bażi għall-kalkolu tal-ammont tal-multa, il-Kummissjoni kisret l-Artikolu 23(2) u (3) tar-Regolament Nru 1/2003 peress li ma osservatx il-prinċipji essenzjali tad-determinazzjoni tal-ammont tal-multa, b’mod partikolari l-prinċipji ta’ ugwaljanza fit-trattament u ta’ proporzjonalità. Huma essenzjalment isostnu li l-Kummissjoni ħadet bħala bażi l-medja tad-dħul mill-bejgħ magħmul fis-swieq suġġetti għall-kartell matul is-snin 1999 sa 2001, li hija kkalkolat abbażi tal-informazzjoni pprovduta minn Shell, u mhux abbażi ta’ dik prodotta minnhom. Fl-aħħar nett, huma jsostnu li l-Kummissjoni kisret l-obbligu ta’ motivazzjoni tagħha f’dan ir-rigward.
Fuq l-ewwel parti, ibbażata fuq motivazzjoni insuffiċjenti tad-deċiżjoni kkontestata fir-rigward tal-kalkolu tal-valur tal-bejgħ tar-rikorrenti
187
Ir-rikorrenti jsostnu li l-Kummissjoni kisret l-obbligu ta’ motivazzjoni tagħha fir-rigward tal-kalkolu tal-valur tal-bejgħ tagħhom. Min-naħa, mid-deċiżjoni kkontestata ma tirriżultax ir-raġuni li għaliha hija għażlet l-aħħar tliet snin ta’ parteċipazzjoni fil-ksur bħala perijodu ta’ referenza. Min-naħa l-oħra, hija ma timmotivax biżżejjed it-teħid inkunsiderazzjoni tal-informazzjoni pprovduta minn Shell f’dak li jikkonċerna l-valur tal-bejgħ tar-rikorrenti.
188
L-ewwel nett f’dan ir-rigward għandu jitfakkar li l-motivazzjoni meħtieġa fl-Artikolu 253 KE għandha tiġi adattata għan-natura tal-att inkwistjoni u għandha turi b’mod ċar u inekwivoku r-raġunament tal-istituzzjoni, awtriċi tal-att, b’mod li l-persuni kkonċernati jkunu jistgħu jsiru jafu r-raġunijiet wara l-miżura meħuda u l-qorti kompetenti tkun tista’ teżerċita l-istħarriġ tagħha (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-22 ta’ Marzu 2001, Franza vs Il‑Kummissjoni, C-17/99, Ġabra p. I-2481, u Elf Aquitaine vs Il‑Kummissjoni, punt 41 iktar ’il fuq, punt 146).
189
Għaldaqstant, l-obbligu ta’ motivazzjoni ta’ deċiżjoni individwali huwa intiż, minbarra sabiex jippermettu stħarriġ ġudizzjarju, sabiex jagħti lill-persuna kkonċernata indikazzjoni suffiċjenti sabiex issir taf jekk id-deċiżjoni hijiex eventwalment ivvizzjata bi żball li jippermetti li tiġi kkontestata l-validità tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-2 ta’ Ottubru 2003, Corus UK vs Il‑Kummissjoni, C-199/99 P, Ġabra p. I-11177, punt 145, u Dansk Rørindustri et vs Il‑Kummissjoni, punt 102 iktar ’il fuq, punt 462).
190
Il-motivazzjoni għandha, bħala prinċipju, tiġi kkomunikata lill-persuna kkonċernata fl-istess żmien tad-deċiżjoni li tikkawżalha preġudizzju. L-assenza ta’ motivazzjoni ma tistax tiġi rregolarizzata bil-fatt li l-persuna kkonċernata ssir taf il-motivi tad-deċiżjoni matul il-proċedura quddiem l-istanzi tal-Unjoni (sentenzi Michel vs Il‑Parlament, punt 128 iktar ’il fuq, punt 22; Dansk Rørindustri et vs Il‑Kummissjoni, punt 102 iktar ’il fuq, punt 463, u Elf Aquitaine vs Il‑Kummissjoni, punt 41 iktar ’il fuq, punt 149).
191
Hija ġurisprudenza stabbilita li r-rekwiżit ta’ motivazzjoni għandu jkun evalwat abbażi taċ-ċirkustanzi tal-każ, b’mod partikolari tal-kontenut tal-att, tan-natura tal-motivi invokati u tal-interess li d-destinatarji tal-att jew kull persuna oħra kkonċernata direttament u individwalment mill-att jistgħu jkollhom li jirċievu spjegazzjonijiet. Ma huwiex meħtieġ li l-motivazzjoni tispeċifika l-punti kollha ta’ fatt u ta’ liġi rilevanti, sa fejn il-kwistjoni dwar jekk il-motivazzjoni ta’ att kinitx tissodisfa r-rekwiżiti tal-Artikolu 253 għandha tiġi evalwata mhux biss fid-dawl tal-kliem tiegħu, iżda wkoll fid-dawl tal-kuntest tiegħu u tar-regoli ġuridiċi kollha li jirregolaw il-qasam ikkonċernat (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-2 ta’ April 1998, Il‑Kummissjoni vs Sytraval u Brink’s France, C-367/95 P, Ġabra p. I-1719, punt 63, u tal-10 ta’ Lulju 2008, Bertelsmann u Sony Corporation of America vs Impala, C-413/06 P, Ġabra p. I-4951, punti 166 u 178).
192
Meta, bħal fil-każ ineżami, deċiżjoni skont ir-regoli tal-Unjoni fil-qasam tad-dritt tal-kompetizzjoni tirrigwarda numru ta’ destinatarji u tirrigwarda l‑imputabbiltà tal-ksur, din għandha tinkludi motivazzjoni suffiċjenti fir-rigward ta’ kull wieħed mid-destinatarji tagħha, b’mod partikolari ta’ dawk fosthom li, skont din id-deċiżjoni, għandhom jirrispondu għal din l-akkuża ta’ ksur. Għalhekk, fir-rigward ta’ kumpannija parent miżmuma responsabbli għall-aġir tas-sussidjarja tagħha li jikkostitwixxi ksur, tali deċiżjoni għandha, bħala prinċipju, tinkludi sunt iddettaljat tal-motivi tali li tiġi ġġustifikata l-imputabbiltà tal-ksur lil din il‑kumpannija (ara s-sentenza Elf Aquitaine vs Il‑Kummissjoni, punt 41 iktar ’il fuq, punt 152, u l-ġurisprudenza ċċitata).
Fuq l-ewwel ilment, ibbażat fuq motivazzjoni insuffiċjenti tad-deċiżjoni kkontestata fir-rigward tal-għażla tal-medja tal-valur tal-bejgħ tal-aħħar tliet snin ta’ parteċipazzjoni fil-ksur.
193
L-ewwel nett, ir-rikorrenti jfakkru li, skont il-linji gwida tal-2006, il-perijodu ta’ referenza għad-determinazzjoni tad-dħul mill-bejgħ rilevanti huwa l-aħħar sena ta’ parteċipazzjoni fil-ksur. Skont il-premessi 629 u 631 tad-deċiżjoni kkontestata, din is-sena kienet ikkorrispondiet għas-sena 2001 għall-grupp RWE. Id-deċiżjoni kkontestata ma kinitx tippermettilhom jifhmu r-raġunijiet li għalihom il-Kummissjoni għażlet bħala metodu ġenerali t-teħid inkunsiderazzjoni tal-medja tal-valur tal-bejgħ magħmul matul tliet snin, minflok dak miksub matul sena waħda biss.
194
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, b’mod konformi mal-punt 13 tal-linji gwida tal-2006, il-Kummissjoni, fil-premessa 629 tad-deċiżjoni kkontestata indikat li, sabiex tiddetermina l-ammont bażiku tal-multa li għandha tiġi imposta, hija normalment tibbaża ruħha fuq il-valur tal-bejgħ magħmul mill-impriża fis-suq suġġett għall-kartell matul l-aħħar sena kompleta tal-parteċipazzjoni tagħha fil-ksur.
195
Fil-premessi 632 u 633 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni invokat l-argumenti ta’ ExxonMobil u ta’ MOL ibbażati fuq il-fatt li t-tkabbir tal-Unjoni, u b’mod partikolari dak tal-2004, kellu impatt kbir fuq il-valur tal-bejgħ ta’ diversi parteċipanti. Hemm lok li jingħad ukoll li anki r-rikorrenti indikaw f’dan ir-rigward fir-risposta tagħhom għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet li, fl-opinjoni tagħhom, biss il-valur tal-bejgħ ta’ Dea Mineraloel miksub fil-ħmistax-il Stat Membru li kienu jikkostitwixxu l-Unjoni qabel l-1 ta’ Mejju 2004 kellu jittieħed inkunsiderazzjoni. Fil-premessa 634 tad-deċiżjoni kkontestata l-Kummissjoni wieġbet kif ġej għal dawn l-argumenti:
“[I]l-Kummissjoni tirrikonoxxi li s-sena 2004 tirrappreżenta, minħabba t-tkabbir tal-Unjoni Ewropea f’Mejju, sena eċċezzjonali. [Hija] tiqs li huwa xieraq li l-valur tal-bejgħ magħmul matul is-sena 2004 ma jintużax bħala bażi ta’ kalkolu unika tal-multa, iżda li jintuża l-valur tal-bejgħ tal-aħħar tliet snin ta’ parteċipazzjoni tal-entità fil-ksur.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
196
Għaldaqstant, ir-raġuni li għaliha l-Kummissjoni ħadet inkunsiderazzjoni l-medja tal-valur tal-bejgħ miksub matul il-perijodu tal-aħħar tliet snin tal-parteċipazzjoni fil-ksur, minflok dak miksub matul l-aħħar sena kompleta ta’ parteċipazzjoni, tirriżulta b’mod ċar mid-deċiżjoni kkontestata.
197
It-tieni nett, ir-rikorrenti jsostnu wkoll li l-Kummissjoni ma mmotivatx l-għażla tagħha li tieħu inkunsiderazzjoni l-valur tal-bejgħ magħmul minnhom matul il-perijodu ta’ bejn l-1999 u l-2001, minflok dak miksub matul is-sena 2001 biss. Barra minn hekk, il-Kummissjoni ċaħdet l-argument tar-rikorrenti, li jgħid li s-sena 2001-2002 kienet sena eċċezzjonali u li jgħid li, għall-kuntrarju, kien neċessarju li hija tibbaża ruħha fuq id-dħul mill-bejgħ magħmul matul it-tul kollu tal-ksur minn Dea Mineraloel, jiġifieri matul is-snin1992-1993 sa 2000-2001 (premessa 639 tad-deċiżjoni kkontestata). Madankollu, il-Kummissjoni b’ebda mod ma spjegat għaliex, minflok li tagħżel dan il-perijodu ta’ referenza, hija bbażat ruħha fuq id-dħul mill-bejgħ medju tas-snin 1999 sa 2001.
198
F’dan ir-rigward, hemm lok li titfakkar il-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 191 iktar ’il fuq, li abbażi tagħha l-motivazzjoni għandha tiġi evalwata fid-dawl taċ-ċirkustanzi tal-każ, b’mod partikolari tal-kontenut tal-att, tan-natura tal-motivi invokati u tal-interess li d-destinatarji tal-att jew kull persuna oħra kkonċernata direttament u individwalment mill-att jistgħu jkollhom li jirċievu spjegazzjonijiet. Ma huwiex meħtieġ li l-motivazzjoni tispeċifika l-punti kollha ta’ fatt u ta’ liġi rilevanti, sa fejn il-kwistjoni dwar jekk il-motivazzjoni ta’ att kinitx tissodisfa r-rekwiżiti tal-Artikolu 253 KE għandha tiġi evalwata mhux biss fid-dawl tal-kliem tiegħu, iżda wkoll fid-dawl tal-kuntest tiegħu u tar-regoli ġuridiċi kollha li jirregolaw il-qasam ikkonċernat.
199
Barra minn hekk, l-ewwel nett, hemm lok li jitfakkar li, skont il-ġurisprudenza, il-Kummissjoni hija obbligata tiddefinixxi l-perijodu li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni b’mod li d-dħul mill-bejgħ miksub ikun kemm jista’ jkun paragunabbli (sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-14 ta’ Mejju 1998, Fiskeby Board vs Il‑Kummissjoni, T-319/94, Ġabra p. II-1331, punt 42). It-tieni nett, għandu jiġi kkonstatat li, fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni sistematikament użat il-valur tal-bejgħ magħmul matul l-aħħar tliet snin tal-parteċipazzjoni fl-akkordju għal kull waħda mill-impriżi akkużati, b’mod konformi mal-metodu li hija stabbilixxiet fil-premessa 634 tad-deċiżjoni kkontestata.
200
Għaldaqstant, id-deċiżjoni kkontestata, kif interpretata fit-totalità tagħha u fil-kuntest tagħha, fid-dawl tar-regoli ġuridiċi kollha li jirregolaw il-qasam ikkonċernat, kienet tippermetti li jinftiehmu r-raġunijiet li għalihom il-Kummissjoni kienet ħadet inkunsiderazzjoni l-perijodu ta’ bejn l-1999 u l-2001, minflok is-sena 2001 biss, bħala perijodu ta’ referenza li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni fir-rigward tar-rikorrenti. Għaldaqstant, l-ilment ibbażat fuq motivazzjoni insuffiċjenti f’dan ir-rigward għandu jiġi miċħud.
Fuq it-tieni lment, ibbażat fuq motivazzjoni insuffiċjenti tad-deċiżjoni kkontestata fir-rigward tad-determinazzjoni tal-valur tal-bejgħ
201
Ir-rikorrenti jallegaw li l-motivazzjoni tad-deċiżjoni kkontestata ma kinitx tippermettilhom jivverifikaw l-eżattezza tad-determinazzjoni, mill-Kummissjoni, tal-valur tal-bejgħ tagħhom għall-perijodu ta’ bejn l-1999 u l-2001.
202
Huma ma kinux f’pożizzjoni li jivverifikaw, abbażi tal-motivi tad-deċiżjoni kkontestata, jekk il-Kummissjoni kinitx korrettament iddeterminat id-dħul mill-bejgħ medju għall-perijodu ta’ bejn l-1999 u l-2001. Apparentement, il-Kummissjoni bbażat ruħha fuq l-indikazzjonijiet ta’ Shell, minħabba l-pożizzjoni tagħha li tgħid li RWE ma setgħetx tipprovdi dħul mill-bejgħ għas-sena 2001 maqsum abbażi tax-xema’ tal-paraffin u tax-xema’ ratba. Skont il-premessa 628 tad-deċiżjoni kkontestata, iċ-ċifri pprovduti mill-grupp Shell kienu kkorrispondew għaċ-ċifri tal-bejgħ totali indikati mir-rikorrenti. Madankollu, ir-rikorrenti ma kinux f’pożizzjoni li jivverifikaw din l-affermazzjoni, peress li d-dħul mill-bejgħ pprovdut minn Shell ma kienx aċċessibbli għalihom matul il-proċedura amministrattiva. F’kull każ, skont l-informazzjoni tagħhom, l-attività “xema’ tal-paraffin” ta’ dik li kienet Dea Mineraloel laħqet, bħala medja, matul is-snin 1998-1999 sa 2000-2001, dħul mill-bejgħ li jammonta għal madwar EUR 18.2-il miljun. Din iċ-ċifra hija madwar EUR 280 000 inqas minn dik ikkalkolata mill-Kummissjoni.
203
Għandu jitfakkar li, skont il-premessa 59 tad-deċiżjoni kkontestata:
“[I]l-valur medju annwali tal-bejgħ tax-xema’ tal-paraffin fiż-ŻEE [tal-grupp RWE] kien, skont Shell, ta’ EUR 13 785 353 fis-snin [ta’ bejn] l-1999 u l-2001. Il-valur medju annwali tal-bejgħ tax-xema’ ratba fiż-ŻEE kien, skont Shell, ta’ EUR 4 670 083 fis-snin [ta’ bejn] l-1999 u l-2001.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
204
Skont il-premessa 628 tad-deċiżjoni kkontestata:
“[I]l-Kummissjoni użat iċ-ċifri pprovduti mill-impriżi għall-finijiet tal-kalkolu. Peress li RWE ma kinitx f’pożizzjoni li tikkomunika l-valur tal-bejgħ fir-rigward ta’ kull prodott għall-2001, il-Kummissjoni użat, f’dan ir-rigward, l-informazzjoni kkomunikata minn Shell, li tidher li taqbel maċ-ċifri tal-bejgħ totali li RWE setgħet tipprovdi.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
205
F’dan ir-rigward, diġà ġie deċiż li, f’dak li jikkonċerna l-iffissar tal-multi għall-ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, il-Kummissjoni tissodisfa l-obbligu ta’ motivazzjoni tagħha meta hija tindika, fid-deċiżjoni tagħha, l-elementi ta’ evalwazzjoni li ppermettewlha tikkalkola l-gravità u t-tul tal-ksur imwettaq, mingħajr ma hija meħtieġa tipprovdi fiha spjegazzjoni iktar iddettaljata jew li tindika ċ-ċifri relatati mal-metodu ta’ kalkolu tal-ammont tal-multa (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-16 ta’ Novembru 2000, Cascades vs Il‑Kummissjoni, C-279/98 P, Ġabra p. I-9693, punti 38 sa 47, u s-sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-30 ta’ Settembru 2003, Atlantic Container Line et vs Il‑Kummissjoni, T-191/98, T-212/98 sa T-214/98, Ġabra p. II-3275, punt 1532). L-indikazzjoni ta’ ċifri relatati mal-metodu ta’ kalkolu tal-ammont tal-multi, utli kemm hija utli, ma hijiex indispensabbli sabiex ikun issodisfat l-obbligu ta’ motivazzjoni (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-2 ta’ Ottubru 2003, Salzgitter vs Il‑Kummissjoni, C-182/99 P, Ġabra p. I-10761, punt 75, u sentenza tat-8 ta’ Ottubru 2008, SGL Carbon vs Il‑Kummissjoni, T-68/04, Ġabra p. II-2511, punt31).
206
Barra minn hekk, għandu jiġi rrilevat li, fir-risposta tagħhom tal-31 ta’ Jannar 2009 għat-talba għal informazzjoni tal-Kummissjoni, ir-rikorrenti affermaw li huma ma setgħux jipproduċu ċifri għas-sena 2001‑2002. Issa, fl-assenza ta’ dawn iċ-ċifri, il-valur tal-bejgħ għas-sena kalendarja 2001, meħud sistematikament inkunsiderazzjoni mill-Kummissjoni fid-deċiżjoni kkontestata, ma setax jiġi ddeterminat. Bl-istess mod, ir-rikorrenti affermaw fl-istess risposta li huma ma setgħux jipproduċu ċifri separati għax-xema’ tal-paraffin u għax-xema’ ratba għas-snin preċedenti. Issa, tali ċifri separati kienu neċessarji għall-kalkolu tal-ammont tal-multa, fid-dawl tal-fatt li l-koeffiċjent ikkunsidrat fir-rigward tal-gravità tal-ksur kien differenti għal dawn iż-żewġ gruppi ta’ prodotti, jiġifieri 18 % għax-xema’ tal-paraffin u 15 % għax-xema’ ratba.
207
Fl-aħħar nett, għandu jiġi kkonstatat li, fir-risposta tagħhom tal-5 ta’ Marzu 2008 għat-talba għal informazzjoni tal-Kummissjoni, ir-rikorrenti indikaw li huma kienu kkuntattjaw lil Shell sabiex isiru jafu dwar iċ-ċifri tal-bejgħ ta’ din tal-aħħar li kienu disponibbli u li huma kienu jafu li Shell kienet diġà pprovdiet lill-Kummissjoni ċ-ċifri tal-bejgħ għas-sena 2001‑2001. Huma rreferew għaċ-ċifri ta’ Shell prodotti fir-rigward ta’ din is-sena, filwaqt li ammettew l-assenza ta’ tali ċifri affidabbli u disponibbli fir-rigward tal-grupp RWE.
208
Għaldaqstant, hemm lok li jiġi rrilevat li, matul il-korrispondenza preċedenti għar-risposta għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, ir-rikorrenti ma kkontestawx l-użu, mill-Kummissjoni, taċ-ċifri relatati mal-bejgħ ipprovduti minn Shell, iżda, għall-kuntrarju, huma inkoraġġixxew lill-Kummissjoni tużahom fir-rigward tas-sena 2001‑2002.
209
Fid-dawl ta’ dak li ntqal, hemm lok li jiġi kkonstatat li d-deċiżjoni kkontestata, kif interpretata fit-totalità tagħha u fil-kuntest tagħha, b’mod partikolari fid-dawl tal-korrispondenza skambjata bejn ir-rikorrenti u l-Kummissjoni u fid-dawl tar-regoli ġuridiċi kollha li jirregolaw il-qasam ikkonċernat, kienet tippermetti li jinftiehmu r-raġunijiet li għalihom il-Kummissjoni kienet użat iċ-ċifri pprovduti minn Shell.
210
F’dak li jikkonċerna l-argument tar-rikorrenti li jgħid li d-deċiżjoni kkontestata ma kinitx tippermetti li jinftiehem il-metodu li Shell kienet segwiet meta qasmet id-dħul mill-bejgħ bejn ix-xema’ tal-paraffin u x-xema’ ratba, hemm lok li jiġi nnotat li l-Kummissjoni ssodisfat l-obbligu ta’ motivazzjoni tagħha meta hija indikat, fid-deċiżjoni tagħha, l-elementi ta’ evalwazzjoni li kienu ppermettewlha tevalwa l-gravità u t-tul tal-ksur imwettaq, mingħajr ma hija meħtieġa tipprovdi fiha spjegazzjoni iktar iddettaljata jew li tindika ċ-ċifri relatati mal-metodu ta’ kalkolu tal-ammont tal-multa (ara l-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 205 iktar ’il fuq).
211
Barra minn hekk, il-Kummissjoni setgħet validament tippreżumi, abbażi tal-indikazzjonijiet mogħtija mir-rikorrenti matul il-proċedura amministrattiva, li ċ-ċifri pprovduti minn Shell ma kinux ser jiġu kkontestati minnhom, fid-dawl tal-indikazzjoni ta’ kuntatti bejn iż-żewġ gruppi u fid-dawl tal-fatt li r-rikorrenti kienu wkoll irreferew għaċ-ċifri pprovduti minn Shell. Issa, fid-dawl tal-assenza ta’ obbligu ġenerali li jiġu speċifikati l-punti ta’ fatt u ta’ liġi kollha rilevanti u fid-dawl tal-fatt li l-portata tal-obbligu ta’ motivazzjoni tiddependi b’mod partikolari fuq il-kuntest tal-adozzjoni tal-att ikkontestat, il-Kummissjoni kienet iġġustifikata ma tinkludix fid-deċiżjoni kkontestata analiżi ddettaljata relatata maċ-ċifri pprovduti minn Shell, fid-dawl b’mod partikolari tal-indikazzjonijiet, mir-rikorrenti, relatati mal-kuntatt li sar ma’ Shell f’dan ir-rigward u fid-dawl tar-riferiment minnhom għal parti mill-informazzjoni miżmuma minn Shell.
212
Barra minn hekk, b’risposta għal domanda bil-miktub tal-Qorti Ġenerali, ir-rikorrenti affermaw li, fil-25 ta’ Jannar 2008, Shell kienet effettivament qiegħdet għad-dispożizzjoni tagħhom informazzjoni relatata mad-dħul mill-bejgħ, li kienet toriġina mill-istess bank tad-data bħal dak li kienet irriżultat minnu l-informazzjoni kkomunikata minn Shell lill-Kummissjoni. Is-sempliċi fatt li l-informazzjoni miksuba mingħand Shell ma kinitx tirreferi għas-snin kalendarji, iżda għas-snin li jibdew mill-bidu tax-xahar ta’ Lulju sal-aħħar tax-xahar ta’ Ġunju ta’ kull sena, ma setax iwaqqaf lir-rikorrenti milli jifhmu l-metodu ta’ kalkolu tal-Kummissjoni, peress li d-deċiżjoni kkontestata kienet tippreċiża li l-valur tal-bejgħ kien ġie kkalkolat abbażi tal-informazzjoni relatata mas-snin kalendarji. Għaldaqstant, ir-rikorrenti setgħu jifhmu, abbażi tad-deċiżjoni kkontestata u tal-kuntest tal-adozzjoni tagħha li l-Kummissjoni kienet aġġustat l-informazzjoni relatata mas-snin finanzjarji għall-metodu tagħha li jikkonsisti f’li jittieħdu inkunsiderazzjoni s-snin kalendarji.
213
Għaldaqstant, hemm lok li l-ewwel parti tat-tielet motiv tiġi miċħuda.
Fuq it-tieni parti, ibbażata fuq ksur tal-prinċipju ta
’ proporzjonalità u tar-Regolament Nru 1/2003 fl-iffissar tal-ammont tal-multa imposta fuq ir-rikorrenti
Fuq l-għażla tal-perijodu ta’ referenza (snin kalendarji 1999 sa 2001)
214
Ir-rikorrenti jsostnu li l-ammont tal-multa imposta fuqhom huwa sproporzjonat meta mqabbel mal-gravità tal-ksur, peress li l-valur tal-bejgħ tagħhom kien ħafna ikbar matul il-perijodu ta’ referenza magħżul mill-Kummissjoni (1999 sa 2001) milli matul il-perijodu preċedenti (1992 sa 1998) u l-perijodu sussegwenti (2002 sa 2004). L-ammont tal-multa kkalkolat abbażi tal-valur tal-bejgħ hekk iffissat ma jirriflettix il-gravità tal-ksur imwettaq minnhom, peress li l-valur tal-bejgħ miksub matul il-perijodu ta’ referenza ma jirrappreżentax il-perijodu kollu tal-ksur. Għaldaqstant, il-Kummissjoni kisret l-Artikolu 23 tar-Regolament Nru 1/2003 u l-prinċipju ta’ proporzjonalità.
215
Skont ir-rikorrenti, sabiex tirrifletti aħjar il-gravità tal-ksur, il-Kummissjoni kien imissha ħadet inkunsiderazzjoni l-medja tal-valur tal-bejgħ magħmul fis-swieq suġġetti għall-kartell matul il-perijodu kollu tal-parteċipazzjoni tagħhom fil-ksur. Kieku l-Kummissjoni kienet ibbażat ruħha fuq id-dħul mill-bejgħ magħmul bħala medja matul is-snin 1992-1993 sa 2000-2001, hija kienet, ceteris paribus, tasal għal multa ta’ ammont ta’ EUR 30.95 miljun, minflok ta’ EUR 37 440 000 li hija imponietilhom.
216
Skont il-ġurisprudenza, il-prinċipju ta’ proporzjonalità jirrikjedi li l-atti tal-istituzzjonijiet ma jeċċedux il-limiti ta’ dak li huwa xieraq u meħtieġ għat-twettiq tal-għanijiet leġittimi li jridu jintlaħqu mil-leġiżlazzjoni inkwistjoni, u dan bil-kundizzjoni li, meta jkun hemm possibbiltà ta’ għażla bejn diversi miżuri xierqa, għandha tintgħażel l-inqas waħda restrittiva, u bil-kundizzjoni li l-inkonvenjenzi li jinħolqu ma għandhomx ikunu sproporzjonati meta mqabbla mal-għanijiet intiżi (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-13 ta’ Novembru 1990, Fedesa et, C-331/88, Ġabra p. I-4023, punt 13, u tal-5 ta’ Mejju 1998, Ir‑Renju Unit vs Il‑Kummissjoni, C-180/96, Ġabra p. I-2265, punt 96; sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-12 ta’ Settembru 2007, Prym u Prym Consumer vs Il‑Kummissjoni, T‑30/05, mhux ippubblikata fil-Ġabra, punt 223).
217
Fil-kuntest tal-proċeduri mibdija mill-Kummissjoni sabiex tissanzjona l-ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni, l-applikazzjoni ta’ dan il-prinċipju timplika li l-multi ma għandhomx ikunu sproporzjonati fir-rigward tal-għanijiet li jridu jintlaħqu, jiġifieri fir-rigward tal-osservanza ta’ dawn ir-regoli, u li l-ammont tal-multa imposta fuq l-impriża minħabba ksur fil-qasam tal-kompetizzjoni għandu jkun proporzjonat mal-ksur, evalwat fit-totalità tiegħu, billi jittieħdu inkunsiderazzjoni, b’mod partikolari, il-gravità u t-tul tiegħu (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Prym u Prym Consumer vs Il‑Kummissjoni, punt 216 iktar ’il fuq, punti 223 u 224, u l-ġurisprudenza ċċitata). B’mod partikolari, il-prinċipju ta’ proporzjonalità jimplika li l-Kummissjoni għandha tiffissa l-ammont tal-multa proporzjonalment mal-elementi meħuda inkunsiderazzjoni sabiex tiġi evalwata l-gravità tal-ksur u li f’dan ir-rigward hija għandha tapplika dawn l-elementi b’mod koerenti u oġġettivament iġġustifikat (sentenzi tal-Qorti Ġenerali tas-27 ta’ Settembru 2006, Jungbunzlauer vs Il‑Kummissjoni, T-43/02, Ġabra p. II-3435, punti 226 sa 228, u tat-28 ta’ April 2010, Amann & Söhne u Cousin Filterie vs Il‑Kummissjoni, T-446/05, Ġabra p. II-1255, punt 171).
218
Barra minn hekk, fir-rigward tal-għażla tal-perijodu ta’ referenza, mill-ġurisprudenza jirriżulta li l-Kummissjoni hija meħtieġa tagħżel metodu ta’ kalkolu li jippermettilha tieħu inkunsiderazzjoni d-daqs u s-saħħa ekonomika ta’ kull impriża kkonċernata kif ukoll il-portata tal-ksur imwettaq minn kull waħda minnhom, skont it-realtà ekonomika kif kienet tirriżulta fiż-żmien tat-twettiq tal-ksur. Barra minn hekk, il-perijodu li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni għandu jiġi ddefinit b’mod li d-dħul mill-bejgħ jew il-partijiet mis-suq miksuba jkunu wkoll kemm jista’ jkun paragunabbli. Minn dan jirriżulta li s-sena ta’ referenza ma għandhiex neċessarjament tkun l-aħħar sena kompleta li matulha l-ksur ikun baqa’ għaddej (sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-5 ta’ Ottubru 2011, Romana Tabacchi vs Il‑Kummissjoni, T-11/06, Ġabra p. II-6681, punt 177; ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-13 ta’ Settembru 2010, Trioplast Wittenheim vs Il‑Kummissjoni, T‑26/06, mhux ippubblikata fil-Ġabra, punti 81 u 82, u l-ġurisprudenza ċċitata).
219
Minn dan jirriżulta li impriża speċifika ma tistax teħtieġ li l-Kummissjoni tibbaża ruħha, fir-rigward tagħha, fuq perijodu differenti minn dak ġeneralment ikkunsidrat ħlief fil-każ fejn hija turi li d-dħul mill-bejgħ li hija għamlet matul dan l-aħħar perijodu ma jikkostitwixxix, għal raġunijiet speċifiċi għaliha, indikazzjoni tad-daqs u tas-saħħa ekonomika reali tagħha, u lanqas indikazzjoni tal-portata tal-ksur li hija wettqet (sentenzi tal-Qorti Ġenerali Fiskeby Board vs Il‑Kummissjoni, punt 199 iktar ’il fuq, punt 42, u tat-30 ta’ Settembru 2009, Akzo Nobel et vs Il‑Kummissjoni, T‑175/05, mhux ippubblikata fil-Ġabra, punt 142).
220
L-ewwel nett, għandu jiġi rrilevat li, billi kkunsidrat il-medja tal-aħħar tliet snin ta’ parteċipazzjoni ta’ kull impriża implikata fil-ksur, il-Kummissjoni għażlet perijodu ta’ referenza li globalment kien jissodisfa r-rekwiżit, stabbilit mill-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 216 iktar ’il fuq, li jiġi ddefinit il-perijodu li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni b’mod li ċ-ċifri miksuba jkunu kemm jista’ jkun paragunabbli.
221
It-tieni nett, ir-rikorrenti ma wrewx li d-dħul mill-bejgħ li huma kienu għamlu matul dan l-aħħar perijodu ma kienx jikkostitwixxi, għal raġunijiet speċifiċi għalihom, indikazzjoni tad-daqs u tas-saħħa ekonomika reali tagħha jew indikazzjoni tal-portata tal-ksur li huma kienu wettqu.
222
Fil-fatt, għalkemm huwa veru li l-medja tal-valur rilevanti tal-bejgħ tas-snin ta’ bejn l-1999 u l-2001 kienet ogħla miċ-ċifri annwali tas-snin ta’ parteċipazzjoni preċedenti, mill-punt 130 tar-rikors jirriżulta li dan kien essenzjalment dovut għall-fatt li d-dħul mill-bejgħ tar-rikorrenti ġġenerat fis-swieq suġġetti għall-kartell kien żdied b’mod kontinwu matul il-perijodu ta’ parteċipazzjoni fil-ksur. Issa, tali żieda tista’ tkun il-korollarju tipiku ta’ akkordju li wieħed mill-għanijiet prinċipali tiegħu huwa li jiżdiedu l-prezzijiet tal-prodotti kkonċernati. Bl-istess mod, tali żieda tista’ wkoll, għall-inqas parzjalment, tirriżulta minn fatturi ġenerali bħall-inflazzjoni jew il-fatt li l-prezz tal-materji primi tal-prodotti inkwistjoni wkoll kellu tendenza jiżdied fis-suq dinji, li huwa dak li kien il-każ f’dan il-każ, peress li, skont l-informazzjoni pprovduta lill-Kummissjoni, il-prezz taż-żejt mhux maħdum kien żdied b’mod kunsiderevoli bejn l-1992 u l-2001.
223
Barra minn hekk, ir-rikorrenti ma jsemmu ebda ċirkustanza eċċezzjonali li kienet ikkawżat iż-żieda tal-valur tal-bejgħ tagħhom għall-perijodu ta’ bejn l-1992 u 2001. Barra minn hekk, hemm lok li jiġi osservat li din iż-żieda hija tendenza u turi korrelazzjoni kbira mal-prezz taż-żejt mhux maħdum.
224
Bl-istess mod, ir-rikorrenti ma jistgħux b’mod validu jibbażaw ruħhom fuq il-fatt li l-medja annwali tal-valur tal-bejgħ tagħhom magħmul magħtul il-perijodu ta’ referenza kienet ogħla minn dik għall-perijodu ta’ bejn l-2002 u l-2004. Fil-fatt, matul dan l-aħħar perijodu, bl-eċċezzjoni tal-ewwel nofs tal-2002, il-kumpannija direttament implikata fil-ksur ma kinitx iktar miżmuma mir-rikorrenti. Għaldaqstant, il-fatt li l-valur tal-bejgħ ta’ Shell Deutschland Oil naqas meta mqabbel ma’ dak ta’ Dea Mineraloel ma kienx relatat mal-politika kummerċjali tar-rikorrenti, b’mod li dan ma jistax jiġi invokat favur tagħhom.
225
Għaldaqstant, ir-rikorrenti ma wrewx li l-valur tal-bejgħ li huma għamlu matul il-perijodu ta’ referenza ma kienx jikkostitwixxi, għal raġunijiet speċifiċi għalihom, indikazzjoni tad-daqs u tas-saħħa ekonomika reali tagħhom jew indikazzjoni tal-portata tal-ksur li huma kienu wettqu.
226
Peress li l-għażla tal-perijodu ta’ referenza mill-Kummissjoni kienet tissodisfa r-rekwiżiti stabbiliti mill-ġurisprudenza, l-argumenti tar-rikorrenti relatati mal-possibbiltà li terġa’ tiġi stabbilita l-informazzjoni relatata mas-sena 1993‑1994 għandhom jiġu miċħuda bħala irrilevanti.
227
Fid-dawl ta’ dak li ntqal, hemm lok li jiġi kkonstatat li l-Kummissjoni ma kisritx l-Artikolu 23(3) tar-Regolament Nru 1/2003 u lanqas il-prinċipju ta’ proporzjonalità billi ħadet bħala bażi ta’ kalkolu l-valur annwali medju tal-bejgħ tar-rikorrenti għall-perijodu ta’ bejn l-1999 u l-2001.
228
F’kull każ, fl-eżerċizzju tal-ġurisdizzjoni sħiħa tagħha, il-Qorti Ġenerali tqis li l-għażla tal-perijodu ta’ referenza fir-rigward tar-rikorrenti hija ġġustifikata miċ-ċirkustanzi kollha ta’ fatt u ta’ liġi tal-kawża.
Fuq it-teħid inkunsiderazzjoni taċ-ċifri pprovduti minn Shell
229
Permezz tat-tieni lment tagħhom, ir-rikorrenti jsostnu li l-Kummissjoni bbażat ruħha fuq iċ-ċifri relatati mal-valur tal-bejgħ ipprovduti minn Shell u mhux fuq dawk li huma kienu pproduċew.
230
L-ewwel nett, hemm lok li jitfakkar li, skont il-punti 15 u 16 tal-linji gwida tal-2006, il-Kummissjoni għandha tuża, bil-għan li tiddetermina l-valur tal-bejgħ ta’ impriża, l-aħjar informazzjoni disponibbli ta’ din l-impriża. Meta l-informazzjoni mqiegħda għad-dispożizzjoni minn impriża ma tkunx kompleta jew affidabbli, il-Kummissjoni tista’ tiddetermina l-valur tal-bejgħ ta’ din l-impriża abbażi ta’ informazzjoni parzjali li hija kisbet jew abbażi ta’ kull informazzjoni kollha li hija tqis bħala rilevanti jew adatta.
231
F’dan ir-rigward, l-ewwel nett, hemm lok li jiġi rrilevat li r-rikorrenti ripetutament indikaw waqt il-proċedura amministrattiva li huma ma kinux f’pożizzjoni li jipproduċu informazzjoni għas-sena 2001-2002. Issa, l-ewwel nofs ta’ din is-sena kienet tikkonċerna s-sena kalendarja 2001, li kienet tifforma parti mill-perijodu ta’ referenza meħud inkunsiderazzjoni mill-Kummissjoni (snin kalendarji 1999 sa 2001).
232
Sussegwentement, ir-rikorrent ripetutament indikaw, b’risposta għat-talbiet għal informazzjoni tal-Kummissjoni, li huma ma kinux f’pożizzjoni li jipproduċu dħul mill-bejgħ separat abbażi tal-gruppi ta’ prodotti. Issa, peress li l-koeffiċjenti ta’ gravità użati mill-Kummissjoni kienu differenti għax-xema’ tal-paraffin u għax-xema’ ratba, id-dħul mill-bejgħ separat kien indispensabbli għall-kalkolu tal-ammont tal-multi (ara l-punt 206 iktar ’il fuq).
233
Għaldaqstant, l-informazzjoni pprovduta mir-rikorrenti ma kinitx kompleta, b’mod li l-Kummissjoni kellha tuża informazzjoni oħra sabiex tkun tista’ tikkalkola l-ammont tal-multa li kellha tiġi imposta fuqhom.
234
It-tieni nett, mir-risposta ta’ Shell tal-31 ta’ Jannar 2008 għat-talba għal informazzjoni tal-Kummissjoni jirriżulta li l-informazzjoni prodotta minn Shell kienet koerenti u kompleta u suffiċjenti fiha nnifisha għall-kalkolu tal-Kummissjoni.
235
It-tielet nett, għandu jitfakkar (ara l-punti 207 u 208 iktar ’il fuq) li r-rikorrenti indikaw fir-risposta tagħhom tal-5 ta’ Marzu 2008 għat-talba għal informazzjoni tal-Kummissjoni li huma kienu kkuntattjaw lil Shell sabiex isiru jafu dwar iċ-ċifri tal-bejgħ disponibbli għaliha u li huma kienu jafu li Shell kienet diġà pprovdiet lill-Kummissjoni ċifri tal-bejgħ għas-sena 2001‑2002. Huma rreferew għaċ-ċifri ta’ Shell prodotti fir-rigward ta’ din is-sena, filwaqt li ammettew l-assenza ta’ tali ċifri affidabbli u disponibbli fir-rigward tal-grupp RWE.
236
Ir-raba’ nett, ir-rikorrenti ma jsostnux espliċitament li l-valur tal-bejgħ ikkunsidrat mill-Kummissjoni għas-snin kalendarji ta’ bejn l-1999 u l-2001 f’dak li jikkonċerna x-xema’ tal-paraffin u x-xema’ ratba huwa żbaljat. Huma jillimitaw ruħhom jindikaw li l-attività “xema’ tal-paraffin” ta’ dik li kienet Dea Mineraloel laħqet bħala medja, matul is-snin 1998-1999 sa 2000-2001, dħul mill-bejgħ li jammonta għal madwar EUR 18.2-il miljun u li din iċ-ċifra hija madwar EUR 280 000 inqas minn dik ikkalkolata mill-Kummissjoni. Issa, dan l-argument ma jistax juri żball imwettaq mill-Kummissjoni, peress li l-informazzjoni kkomunikata mir-rikorrenti kienet tikkonċerna s-snin 1998‑1999 sa 2000‑2001, u mhux is-snin kalendarji sistematikament meħuda inkunsiderazzjoni mill-Kummissjoni fid-deċiżjoni kkontestata. Barra minn hekk, miċ-ċifri kkomunikati mir-rikorrenti fil-punt 130 tar-rikors jirriżulta li l-valur tal-bejgħ għax-xema’ tal-paraffin matul is-sena 1998‑1999 kien ta’ EUR 16 304 000, filwaqt li, għas-sena 1999‑2000, din iċ-ċifra kienet ta’ EUR 19 543 000. Matul is-sena 2000‑2001, il-valur tal-bejgħ għax-xema’ tal-paraffin kien ta’ EUR 18 677 000. Huwa għaldaqstant plawżibbli li d-differenza ta’ EUR 280 000 kienet dovuta għall-fatt li l-perijodu magħżul mir-rikorrenti kien jinkludi t-tieni nofs tas-sena 1998, meta l-valur tal-bejgħ kien iżgħar minn dak miksub matul it-tieni nofs tas-sena 2001, li madankollu ma kienx inkluż fil-kalkolu tar-rikorrenti.
237
Il-ħames nett, ir-rikorrenti ma jistgħux validament jakkużaw lill-Kummissjoni li ma kkompletatx l-informazzjoni pprovduta minn Shell permezz tal-informazzjoni parzjali tagħhom u permezz tal-istimi tagħhom. Fil-fatt, meta l-Kummissjoni jkollha informazzjoni kompleta, koerenti u affidabbli, minn sors li r-rikorrenti stess jirreferu għalih f’dak li jikkonċerna parti mill-informazzjoni, hija ma tistax tkun marbuta li tgħaqqadha mal-informazzjoni ta’ sors ieħor li ġiet ikkalkolata abbażi ta’ metodu differenti u li għaldaqstant il-kompatibbiltà tagħha ma hijiex ċerta.
238
Għaldaqstant, l-ilment tar-rikorrenti bbażat fuq it-teħid inkunsiderazzjoni taċ-ċifri relatati mal-valur tal-bejgħ ipprovdut minn Shell għandu jiġi miċħud.
239
Għaldaqstant, hemm lok li t-tieni parti tat-tielet motiv tiġi miċħuda.
Fuq it-tielet parti, ibbażata fuq ksur tal-prinċipju ta
’ ugwaljanza fit-trattament u tal-linji gwida tal-2006
240
Ir-rikorrenti jsostnu li, fid-determinazzjoni tal-ammont bażiku tal-multa li ġiet imposta fuqhom, il-Kummissjoni bbażat ruħha fuq id-dħul mill-bejgħ medju tas-snin 1999 sa 2001, filwaqt li, għal Shell, ittieħed inkunsiderazzjoni d-dħul mill-bejgħ medju tas-snin 2002 sa 2004 (għax-xema’ tal-paraffin) u 2001 sa 2003 (għax-xema’ ratba). Din id-differenza fil-kalkolu kellha bħala konsegwenza ksur tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament għal żewġ raġunijiet.
241
Min-naħa, ir-rikorrenti jfakkru li huma nżammew responsabbli għall-ksur imwettaq minn Dea Mineraloel u minn Shell & Dea Oil matul il-perijodu ta’ bejn it-3 ta’ Settembru 1992 u t-30 ta’ Ġunju 2002. Shell kienet inżammet responsabbli għal dan il-ksur matul l-istess perijodu u, barra minn hekk, ukoll għall-ksur imwettaq mill-kumpanniji li ssuċċedew lil Shell & Dea Oil, għal perijodu totali ta’ bejn it-3 ta’ Settembru 1992 u s-17 ta’ Marzu 2005. Madankollu, minħabba d-differenza fil-perijodu ta’ referenza, l-ammont bażiku tal-multa kkalkolat għal Shell kien iżgħar minn dak stabbilit għal RWE, anki jekk il-perijodu ta’ parteċipazzjoni fl-akkordju kien itwal bi kważi tliet snin fil-każ ta’ Shell. Tali ffissar tal-ammont bażiku tal-multa huwa “diskriminatorju”.
242
Min-naħa l-oħra, l-inugwaljanza fit-trattament tar-rikorrenti u ta’ Shell matul il-perijodu tal-impenn reċiproku tagħhom fir-rigward ta’ Shell & Dea Oil, jiġifieri matul il-perijodu ta’ bejn it-2 ta’ Jannar u t-30 ta’ Ġunju 2002, hija wkoll manifesta. L-ammont bażiku tal-multa li, prorata temporis, ġiet applikata fir-rigward tar-rikorrenti għal dan il-perijodu jammonta għal EUR 1.6 miljun. Għal Shell, dan l-ammont huwa inqas minn EUR 1.2 miljun, filwaqt li hija ġiet imposta multa minħabba l-istess ksur imwettaq minn Shell & Dea Oil, in solidum, hekk kif jirriżulta mill-premessa 530 tad-deċiżjoni kkontestata.
243
Skont ir-rikorrenti, kieku l-Kummissjoni kienet — bħal fir-rigward ta’ Shell — iddeterminat l-ammont bażiku tal-multa fir-rigward tagħhom billi bbażat ruħha fuq id-dħul mill-bejgħ medju tas-snin 2002 sa 2003 għax-xema’ tal-paraffin u fuq dak tas-snin 2001 sa 2003 għax-xema’ ratba, hija kienet tasal għal ammont ta’ madwar EUR 24.93 miljun u, ceteris paribus, għal multa ta’ ammont ta’ EUR 29.92 miljun. Dan kważi jikkorrispondi għall-ammont tal-multa li jirriżulta mill-kalkolu magħmul abbażi tad-dħul mill-bejgħ medju tas-snin 1992‑1993 sa 2000‑2001. Għaldaqstant, biss id-determinazzjoni tad-dħul mill-bejgħ rilevanti abbażi tad-dħul mill-bejgħ medju tas-snin ta’ operazzjoni 1992‑1993 sa 2000‑2001 hija konformi mal-linji gwida tal-2006 u mal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament.
244
L-ewwel nett, f’dak li jikkonċerna l-ilment ġenerali tar-rikorrenti bbażat fuq l-applikazzjoni ta’ perijodu ta’ referenza minflok ta’ kalkolu tal-ammont bażiku mwettaq abbażi tal-valuri tal-bejgħ relatati ma’ kull waħda mis-snin tal-ksur, hemm lok li jsir riferiment għall-kunsiderazzjonijiet żviluppati fil-punti 216 sa 225 iktar ’il fuq. Minn dan jirriżulta li l-Kummissjoni kienet iġġustifikata tiddetermina l-valur tal-bejgħ abbażi ta’ perijodu ta’ referenza li jirrendi ċ-ċifri relatati mal-impriżi kollha kkonċernati kemm jista’ jkun paragunabbli, sakemm impriża ma turix li l-valur tal-bejgħ li hija għamlet matul il-perijodu ta’ referenza ma jikkostitwixxix, għal raġunijiet speċifiċi għaliha, indikazzjoni tad-daqs u tas-saħħa ekonomika reali tagħha jew indikazzjoni tal-portata tal-ksur li hija wettqet. Issa, ir-rikorrenti ma wrewx li dan kien il-każ f’dan il-każ.
245
It-tieni nett, ma hemmx lok li jiġi eżaminat il-ksur tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament fir-rigward tal-perijodu ta’ eżistenza tal-impriża konġunta Shell & Dea Oil, peress li, fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni ma indikatx biżżejjed elementi sabiex tiġi imputata lir-rikorrenti r-responsabbiltà għall-aġir tagħha (ara l-punt 130 iktar ’il fuq).
246
It-tielet nett, għandu jiġi eżaminat l-ilment tar-rikorrenti, ibbażat fuq il-fatt li, għalkemm l-ammont bażiku tal-multa kkalkolat għal Shell kien ibbażat fuq l-istess ksur imwettaq mill-istess kumpannija bħal fil-każ tagħhom u għalkemm it-tul tal-parteċipazzjoni fil-ksur ta’ Shell kien itwal minn dak tar-rikorrenti, l-ammont bażiku tal-multa kkalkolat fir-rigward tagħha kien iżgħar (EUR 30 miljun) minn dak ikkalkolat għar-rikorrenti (EUR 31.2 miljun).
247
Għandu jitfakkar li l-fatt li l-ammont bażiku tal-multa stabbilit fir-rigward tar-rikorrenti kien ikbar minn dak stabbilit għal Shell huwa dovut għas-sempliċi fatt li l-perijodu ta’ referenza kien differenti. Il-valur medju annwali tal-bejgħ ta’ Shell Deutschland Oil matul il-perijodu ta’ bejn l-2002 u l-2004 għax-xema’ tal-paraffin u matul il-perijodu ta’ bejn l-2001 u l-2003 għax-xema’ ratba kien iżgħar minn dak ta’ Dea Mineraloel matul il-perijodu ta’ bejn l-1999 u l-2001.
248
Skont ġurisprudenza stabbilita, fl-iffissar tal-ammont tal-multi, il-Kummissjoni għandha tosserva l-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament, li jgħid li huwa pprojbit li sitwazzjonijiet paragunabbli jiġu ttrattati b’mod differenti u li sitwazzjonijiet differenti jiġu ttrattati b’mod identiku, sakemm tali trattament ma jkunx oġġettivament iġġustifikat (sentenza tal-Qorti Ġenerali tad-29 ta’ April 2004, Tokai Carbon et vs Il‑Kummissjoni, T-236/01, T-239/01, T-244/01 sa T-246/01, T-251/01 u T-252/01, Ġabra p. II-1181, punt 219).
249
Ċertament, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, minn naħa, li l-użu ta’ sena ta’ referenza komuni għall-impriżi kollha li pparteċipaw fl-istess ksur kien jiżgura li kull impriża tiġi ttrattata bl-istess mod bħall-oħrajn, inkwantu s-sanzjonijiet jiġu ddeterminati b’mod uniformi u, min-naħa l-oħra, li l-għażla tas-sena ta’ referenza li tagħmel parti mill-perijodu ta’ ksur kienet tippermetti li tiġi evalwata l-portata tal-ksur mwettaq abbażi tar-realtà ekonomika kif kienet tirriżulta matul dan il-perijodu (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-2 ta’ Ottubru 2003, Aristrain vs Il‑Kummissjoni, C-196/99 P, Ġabra p. I-11005, punt 129).
250
Madankollu, minn dan ma jirriżultax li l-għażla ta’ perijodu ta’ referenza komuni tikkostitwixxi l-uniku mezz sabiex is-sanzjonijiet jiġu ddeterminati b’mod konformi mal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament. B’mod partikolari, il-Kummissjoni tista’ legalment tieħu inkunsiderazzjoni l-fatt li, għal impriża partikolari, is-sena ta’ referenza komuni tkun barra mill-perijodu ta’ ksur stabbilit fir-rigward tagħha u ma tikkostitwixxix għalhekk indikazzjoni utli tal-piż individwali tagħha fil-mument tal-ksur u, minħabba f’hekk, tieħu inkunsiderazzjoni d-dħul mill-bejgħ tagħha relatat ma’ sena differenti mis-sena ta’ referenza komuni, bil-kundizzjoni li l-kalkolu tal-ammont bażiku tal-multa fir-rigward tad-diversi membri tal-akkordju jibqa’ koerenti u oġġettivament iġġustifikat.
251
Issa, f’dan il-każ, billi ħadet inkunsiderazzjoni l-medja annwali tal-valur tal-bejgħ tal-aħħar tliet snin ta’ parteċipazzjoni fil-ksur, il-Kummissjoni applikat b’mod oġġettiv kriterju uniformi fir-rigward tal-membri kollha tal-akkordju, preċiżament bil-għan li tiġi osservata l-ugwaljanza fit-trattament tal-parteċipanti.
252
Barra minn hekk, għandu jiġi kkonstatat li t-tnaqqis tal-valur tal-bejgħ li kellu bħala riżultat li l-ammont bażiku tal-multa stabbilit għal Shell kien inqas minn dak stabbilit għal RWE seħħ matul il-perijodu ta’ bejn l-2002 u l-2004. Fir-rigward tal-ewwel sitt xhur ta’ dan il-perijodu, l-eżerċizzju effettiv ta’ influwenza determinanti fuq Shell & Dea Oil minn RWE ma ġiex stabbilit. Fir-rigward tas-sentejn u d-disa’ xhur li kien jifdal, mill-1 ta’ Lulju 2002 sas-17 ta’ Marzu 2005, huwa paċifiku li Shell Deutschland Oil u Shell Deutschland Schmierstoff kienu joperaw b’mod kompletament indipendenti meta mqabbla ma’ RWE. Għaldaqstant, il-Kummissjoni ġustament qieset li r-rikorrenti ma kellhomx jibbenefikaw mill-fatt li l-kontribuzzjoni ta’ Shell fir-rigward tal-akkordju kienet tilfet l-importanza ekonomika tagħha lejn l-aħħar, meta r-rikorrenti ma kinux ipparteċipaw iktar fih, fuq kollox fid-dawl tal-fatt li, matul il-parteċipazzjoni tagħhom fil-ksur, il-valur tal-bejgħ tar-rikorrenti fis-swieq suġġetti għall-kartell kellu tendenza ta’ żieda kontinwa.
253
Għaldaqstant, hemm lok li jiġi konkluż li l-fatt li l-ammont bażiku tal-multa kkalkolat għar-rikorrenti huwa ikbar minn dak ikkalkolat għall-grupp Shell huwa dovut biss għall-fatt li l-valur tal-bejgħ magħmul fis-swieq suġġetti għall-kartell naqas b’mod sinjifikattiv wara l-akkwist ta’ Dea Mineraloel minn Shell. Għaldaqstant peress li r-rikorrenti kienu f’sitwazzjoni differenti minn dik ta’ Shell f’dak li jikkonċerna aspett rilevanti mil-lat tal-iffissar tal-ammont tal-multa, l-ilment tagħhom ibbażat fuq nuqqas ta’ ugwaljanza fit-trattament għandu jiġi miċħud.
254
F’kull każ, fl-eżerċizzju tal-ġurisdizzjoni sħiħa tagħha, il-Qorti Ġenerali tqis li l-ammont bażiku stabbilit mill-Kummissjoni jirrifletti korrettament il-gravità u t-tul tal-ksur imwettaq minn Dea Mineraloel, fir-rigward taċ-ċirkustanzi kollha ta’ fatt u ta’ liġi tal-kawża.
255
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, hemm lok li t-tielet parti tat-tielet motiv tiġi miċħuda wkoll u, għalhekk, li t-tielet motiv jiġi miċħud kollu kemm hu.
4. Fuq l-eżerċizzju tal-ġurisdizzjoni sħiħa u fuq id-determinazzjoni tal-ammont finali tal-multa
256
Għandu jitfakkar li l-istħarriġ tal-legalità tad-deċiżjonijiet adottati mill-Kummissjoni huwa kkompletat bil-ġurisdizzjoni sħiħa, li hija rrikonoxxuta lill-qorti tal-Unjoni fl-Artikolu 31 tar-Regolament Nru 1/2003, b’mod konformi mal-Artikolu 229 KE. Din il-ġurisdizzjoni tagħti s-setgħa lill-qorti, lil hinn mis-sempliċi stħarriġ tal-legalità tas-sanzjoni, sabiex tissostitwixxi l-evalwazzjoni tagħha ma’ dik tal-Kummissjoni u, konsegwentement, sabiex tħassar, tnaqqas jew iżżid l-ammont tal-multa jew tal-pagamenti ta’ penalità imposti. Għaldaqstant l-istħarriġ previst mit-Trattati jimplika, skont ir-rekwiżiti tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva stabbilit fl-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali, li l-qorti tal-Unjoni teżerċita stħarriġ kemm legali kif ukoll fattwali u li hija għandha s-setgħa tevalwa l-provi, tannulla d-deċiżjoni kkontestata, u temenda l-ammont tal-multi (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-8 ta’ Frar 2007, Groupe Danone vs Il‑Kummissjoni, C-3/06 P, Ġabra p. I-1331, punti 60 sa 62, u s-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-21 ta’ Ottubru 2003, General Motors Nederland u Opel Nederland vs Il‑Kummissjoni, T-368/00, Ġabra p. II-4491, punt 181).
257
Għaldaqstant hija l-Qorti Ġenerali, fil-kuntest tal-ġurisdizzjoni sħiħa tagħha, li għandha tevalwa, fid-data li fiha hija tadotta d-deċiżjoni tagħha, jekk ġietx imposta fuq ir-rikorrenti multa li l-ammont tagħha jirrifletti korrettament il-gravità u t-tul tal-ksur inkwistjoni, b’mod li dawn il-multi jkunu ta’ natura proporzjonata fir-rigward tal-kriterji previsti fl-Artikolu 23(3) tar-Regolament Nru 1/2003 (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-Qorti Ġenerali tal-11 ta’ Marzu 1999, Aristrain vs Il‑Kummissjoni, T-156/94, Ġabra p. II-645, punti 584 sa 586, u tad-9 ta’ Lulju 2003, Cheil Jedang vs Il‑Kummissjoni, T-220/00, Ġabra p. II-2473, punt 93).
258
Madankollu għandu jiġi enfasizzat li l-eżerċizzju tal-ġurisdizzjoni sħiħa ma huwiex ekwivalenti għal stħarriġ ex officio u għandu jitfakkar li l-proċedura quddiem il-qrati tal-Unjoni hija kontradittorja (sentenza Chalkor vs Il‑Kummissjoni, punt 162 iktar ’il fuq, punt 64).
259
F’dan il-każ, sabiex jiġi kkalkolat l-ammont tal-multa imposta fuq ir-rikorrenti, il-Kummissjoni ħadet inkunsiderazzjoni, fir-rigward tal-gravità tal-ksur, 18 % tal-valur annwali tal-bejgħ tax-xema’ tal-paraffin u 15 % tal-valur annwali tal-bejgħ tax-xema’ ratba. L-ammonti hekk miksuba ġew immultiplikati, minħabba t-tul tal-ksur, b’koeffiċjent ta’ 10 għax-xema’ tal-paraffin u ta’ 5 għax-xema’ ratba. Bħala total, inkluż il-“ħlas supplimentari” [traduzzjoni mhux uffiċjali] applikat minħabba l-gravità tal-ksur, li r-rata tiegħu kienet ukoll ta’ 18 % tal-valur tal-bejgħ tax-xema’ tal-paraffin u ta’ 15 % tal-valur tax-xema’ ratba, il-Kummissjoni użat il-multiplikaturi ta’ 11 għax-xema’ tal-paraffin u ta’ 6 għax-xema’ ratba.
260
Hemm lok li jitfakkar li l-parteċipazzjoni tar-rikorrenti fil-ksur ma ġietx stabbilita f’dak li jikkonċerna l-perijodu ta’ bejn it-2 ta’ Jannar u t-30 ta’ Ġunju 2002 u li hemm lok li d-deċiżjoni kkontestata tiġi annullata fir-rigward ta’ dan il-perijodu f’dak li jikkonċerna lir-rikorrenti (ara l-punt 130 iktar ’il fuq). Għaldaqstant, wara t-tnaqqis ta’ dan il-perijodu mit-tul ta’ parteċipazzjoni tar-rikorrenti fil-ksur, hemm lok li l-multiplikaturi użati mill-Kummissjoni jitnaqqsu minn 11 għal 10.5 għax-xema’ tal-paraffin u minn 6 għal 5.5, f’dak li jikkonċerna x-xema’ ratba.
261
Il-koeffiċjent hekk iffissat huwa bla ħsara għar-riżultat ta’ analiżi ġdida li l-Kummissjoni eventwalment tagħmel wara din is-sentenza fir-rigward tal-imputabbiltà lir-rikorrenti tal-ksur imwettaq minn Shell & Dea Oil.
262
Barra minn hekk, fir-rigward tal-parti tal-multa imposta għall-perijodu ta’ bejn it-3 ta’ Settembru 1992 u t-2 ta’ Jannar 2002, il-Qorti Ġenerali tqis, fl-eżerċizzju tal-ġurisdizzjoni sħiħa tagħha, li l-ammont tal-multa imposta fuq ir-rikorrenti huwa xieraq, fid-dawl tal-gravità u tat-tul tal-ksur imwettaq.
263
Fid-dawl li dak li ntqal, l-ammont tal-multa huwa ffissat għal EUR 35 888 562.
Fuq l-ispejjeż
264
Skont l-Artikolu 87(3) tar-Regoli tal-Proċedura, il-Qorti Ġenerali tista’ taqsam l‑ispejjeż jew tiddeċiedi li kull parti għandha tbati l-ispejjeż rispettivi tagħha jekk il-partijiet jitilfu fuq waħda jew iktar mit-talbiet rispettivi tagħhom.
265
F’dan il-każ, it-tieni parti tal-ewwel motiv tar-rikorrenti biss ġiet milqugħa mill-Qorti Ġenerali. Konsegwentement, l-ammont tal-multa li ġiet imposta fuqhom tnaqqset b’4.1 %. Għaldaqstant, issir evalwazzjoni ġusta taċ-ċirkustanzi tal-kawża jekk jiġi deċiż li r-rikorrenti għandhom ibatu erba’ partijiet minn ħames partijiet tal-ispejjeż tagħhom u erba’ partijiet minn ħames partijiet ta’ dawk tal-Kummissjoni. Il-Kummissjoni għandha tbati parti waħda minn ħames partijiet tal-ispejjeż tagħha u parti waħda minn ħames partijiet tal-ispejjeż sostnuti mir-rikorrenti.
Għal dawn il-motivi,
IL-QORTI ĠENERALI (It-Tielet Awla)
taqta’ u tiddeċiedi:
1)
L-Artikolu 1 tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C(2008) 5476, tal-1 ta’ Ottubru 2008, dwar proċedura għall-applikazzjoni tal-Artikolu 81 [KE] u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE (Każ COMP/39.181 – Xema’ tax-xemgħa), huwa annullat sa fejn il-Kummissjoni Ewropea kkonstatat fih li RWE AG u RWE Dea AG kienu pparteċipaw fil-ksur wara t-2 ta’ Jannar 2002.
2)
L-ammont tal-multa imposta fuq RWE u fuq RWE Dea huwa ffissat għal EUR 35 888 562.
3)
Il-kumplament tar-rikors huwa miċħud.
4)
Il-Kummissjoni għandha tbati parti waħda minn ħames partijiet tal-ispejjeż tagħha u parti waħda minn ħames partijiet tal-ispejjeż sostnuti minn RWE u RWE Dea. RWE u RWE Dea għandhom ibatu erba’ partijiet minn ħames partijiet tal-ispejjeż tagħhom u erba’ partijiet minn ħames partijiet ta’ dawk tal-Kummissjoni.
Czúcz
Labucka
Gratsias
Mogħtija f’qorti bil-miftuħ fil-Lussemburgu, fil-11 ta’ Lulju 2014.
Firem
Werrej
Il-fatti li wasslu għall-kawża u d-deċiżjoni kkontestata
1. Il-proċedura amministrattiva u l-adozzjoni tad-deċiżjoni kkontestata
2. L-istruttura tal-grupp RWE u tal-impriża konġunta Shell & Dea Oil
Il-proċedura u t-talbiet tal-partijiet
Id-dritt
1. Fuq l-ewwel motiv, ibbażat fuq il-konstatazzjoni allegatament żbaljata ta’ unitŕ ekonomika bejn ir-rikorrenti u Dea Mineraloel jew Shell & Dea Oil
Osservazzjonijiet preliminari
Fuq l-ewwel parti, li tirrigwarda l-imputazzjoni lir-rikorrenti tar-responsabbiltà għall-ksur imwettaq minn Dea Mineraloel (perijodu preċedenti għat-2 ta’ Jannar 2002)
Fuq id-deċiżjoni kkontestata
Fuq il-preżunzjoni ta’ eżistenza ta’ unitŕ ekonomika bejn is-sussidjarja u l-unika kumpannija parent tagħha
Fuq l-argumenti tar-rikorrenti relatati mal-konfutazzjoni tal-preżunzjoni
– Fuq l-awtonomija operattiva ta’ Dea Mineraloel
– Fuq l-assenza ta’ influwenza fuq l-attivitajiet li jikkonċernaw ix-xema’ tal-paraffin u fuq il-perċentwali żgħira ta’ bejgħ ta’ dawn il-prodotti fid-dħul mill-bejgħ ta’ Dea Mineraloel
Fuq l-allegata responsabbiltà mingħajr ħtija tar-rikorrenti
Fuq it-tieni parti, li tikkonċerna l-imputazzjoni lir-rikorrenti tar-responsabbiltà għall-ksur imwettaq minn Shell & Dea Oil (perijodu mit-2 ta’ Jannar sat-30 ta’ Ġunju 2002)
Fuq il-kontroll konġunt u l-eżerċizzju konġunt ta’ influwenza determinanti fuq l-aġir kummerċjali tal-impriża konġunta
Fuq il-fondatezza tal-konstatazzjoni tal-Kummissjoni dwar l-imputazzjoni lil RWE u lil Shell tar-responsabbiltà għall-ksur imwettaq minn Shell & Dea Oil
2. Fuq it-tieni motiv, ibbażat fuq l-assenza ta’ applikazzjoni tal-komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni tal-2002 fir-rigward tar-rikorrenti.
Fuq l-ewwel parti, ibbażata fuq l-assenza ta’ estensjoni tal-benefiċċju tat-talba għal kooperazzjoni ta’ Shell fir-rigward tar-rikorrenti.
Fuq id-deċiżjoni kkontestata
Fuq l-ewwel ilment, ibbażat fuq l-assenza ta’ estensjoni tal-immunitŕ minn multa mogħtija lil Shell f’dak li jirrigwarda l-ksur imwettaq minn Dea Mineraloel
Fuq it-tieni lment, ibbażat fuq l-assenza ta’ estensjoni tal-immunitŕ minn multa mogħtija lil Shell f’dak li jikkonċerna l-ksur imwettaq minn Shell & Dea Oil
Fuq it-tieni parti, ibbażata fuq id-dritt tar-rikorrenti għal eżenzjoni totali jew għal tnaqqis sinjifikattiv fir-rigward tal-ammont tal-multa abbażi tal-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni tal-2002
Fuq it-tielet parti, ibbażata fuq il-ksur tad-drittijiet tad-difiża tar-rikorrenti
3. Fuq it-tielet motiv, relatat mad-determinazzjoni tad-dħul mill-bejgħ meħud inkunsiderazzjoni għall-kalkolu tal-ammont tal-multa imposta fuq ir-rikorrenti
Fuq l-ewwel parti, ibbażata fuq motivazzjoni insuffiċjenti tad-deċiżjoni kkontestata fir-rigward tal-kalkolu tal-valur tal-bejgħ tar-rikorrenti
Fuq l-ewwel ilment, ibbażat fuq motivazzjoni insuffiċjenti tad-deċiżjoni kkontestata fir-rigward tal-għażla tal-medja tal-valur tal-bejgħ tal-aħħar tliet snin ta’ parteċipazzjoni fil-ksur.
Fuq it-tieni lment, ibbażat fuq motivazzjoni insuffiċjenti tad-deċiżjoni kkontestata fir-rigward tad-determinazzjoni tal-valur tal-bejgħ
Fuq it-tieni parti, ibbażata fuq ksur tal-prinċipju ta’ proporzjonalitŕ u tar-Regolament Nru 1/2003 fl-iffissar tal-ammont tal-multa imposta fuq ir-rikorrenti
Fuq l-għażla tal-perijodu ta’ referenza (snin kalendarji 1999 sa 2001)
Fuq it-teħid inkunsiderazzjoni taċ-ċifri pprovduti minn Shell
Fuq it-tielet parti, ibbażata fuq ksur tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament u tal-linji gwida tal-2006
4. Fuq l-eżerċizzju tal-ġurisdizzjoni sħiħa u fuq id-determinazzjoni tal-ammont finali tal-multa
Fuq l-ispejjeż
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.