62021CC0551
OPINIA RZECZNIK GENERALNEJ
JULIANE KOKOTT
z dnia 13 lipca 2023 r. (
1
)
Sprawa C‑551/21
Komisja Europejska
przeciwko
Radzie Unii Europejskiej
Skarga o stwierdzenie nieważności – Decyzja (UE) 2021/1117 – Protokół wykonawczy do Umowy o partnerstwie w sprawie połowów między Republiką Gabońską a Wspólnotą Europejską (2021–2026) – Podpisanie w imieniu Unii Europejskiej i tymczasowe stosowanie – Uprawnienie do podpisania – Udzielenie upoważnienia przez przewodniczącego Rady – Podpisanie przez stałego przedstawiciela Republiki Portugalskiej i przewodniczącego Komitetu Stałych Przedstawicieli Rządów Państw Członkowskich (Coreper) – Artykuł 13 ust. 2 i art. 17 ust. 1 zdanie szóste TUE – Artykuł 218 ust. 2 i 5, art. 220 i 221 TFUE – Uprawnienie Komisji do reprezentacji Unii na zewnątrz – Kompetencje Rady do zawierania umów międzynarodowych – Zasada lojalnej współpracy między instytucjami Unii – Artykuły 296 i 297 TFUE – Obowiązek uzasadnienia – Publikacja decyzji upoważniającej
Spis treści
I. Wprowadzenie
II. Ramy prawne
A. Obie konwencje wiedeńskie
B. Prawo Unii
1. TUE
2. TFUE
III. Okoliczności poprzedzające powstanie sporu
IV. Postępowanie przed Trybunałem i żądania stron
V. Ocena
A. Dopuszczalność
B. Zasadność
1. Zarzut pierwszy
a) Niewyjaśniona relacja między art. 17 TUE a art. 218 TFUE
b) Artykuł 17 ust. 1 zdanie szóste TUE – pojęcie „reprezentacji Unii na zewnątrz”
1) Wykładnia w świetle prawa międzynarodowego
2) Wykładnia w świetle art. 220 i 221 TFUE
3) Wniosek częściowy
c) Artykuł 218 ust. 2 i 5 TFUE – udzielenie przez Radę upoważnienia do podpisania
1) Argumenty stron postępowania
2) Ocena
d) Wniosek częściowy
2. Zarzut drugi
VI. Koszty
VII. Wnioski
I. Wprowadzenie
1.
W niniejszej skardze na podstawie art. 263 TFUE Komisja Europejska wnosi o stwierdzenie nieważności art. 2 decyzji Rady (UE) 2021/1117 z dnia 28 czerwca 2021 r. w sprawie podpisania, w imieniu Unii Europejskiej, i tymczasowego stosowania Protokołu wykonawczego do Umowy o partnerstwie w sprawie połowów między Republiką Gabońską a Wspólnotą Europejską (2021–2026) (
2
) (zwanej dalej „sporną decyzją”). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący Rady zostaje upoważniony do wyznaczenia osoby lub osób umocowanych do podpisania protokołu w imieniu Unii. Komisja wnosi ponadto o stwierdzenie nieważności opartego na tym przepisie upoważnienia stałego przedstawiciela Republiki Portugalskiej oraz przewodniczącego Komitetu Stałych Przedstawicieli Rządów Państw Członkowskich (Coreper) do podpisania tego protokołu w imieniu Unii (zwanego dalej „spornym upoważnieniem”).
2.
Komisja podnosi w istocie zarzut, że Rada przekroczyła swoje kompetencje i tym samym naruszyła jej uprawnienie do reprezentacji Unii na zewnątrz na mocy art. 17 ust. 1 zdanie szóste TUE. Artykuł 218 ust. 5 TFUE zawiera jej zdaniem jedynie umocowanie do przyjęcia decyzji upoważniającej do podpisania umowy i w stosownych przypadkach do tymczasowego jej stosowania przed jej wejściem w życie, nie zaś do przyjęcia decyzji nakazującej jej podpisanie przez przedstawiciela. Należy to bowiem do kompetencji Komisji.
3.
Kwestie te nie zostały jeszcze wyjaśnione w orzecznictwie Trybunału. Dotyczą one zachowania równowagi instytucjonalnej wewnątrz Unii w związku z procedurą zawierania umów międzynarodowych z państwami trzecimi lub organizacjami międzynarodowymi, jaka istnieje od wejścia w życie traktatu lizbońskiego. Sporna praktyka prawna Rady niewątpliwie była stosowana już dużo wcześniej. Jednak Komisja kwestionuje ją po raz pierwszy w tej skardze, w szczególności uzasadniając to tym, że wraz z wejściem w życie traktatu lizbońskiego stan prawny uległ zmianie. Wyjaśnienie tej kwestii kompetencyjnej ma fundamentalne znaczenie nie tylko w ramach wewnętrznej struktury instytucjonalnej Unii, ale także z punktu widzenia państw trzecich i organizacji międzynarodowych.
II. Ramy prawne
A. Obie konwencje wiedeńskie
4.
Artykuł 7 Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów z dnia 23 maja 1969 r. (
3
) (zwanej dalej: „konwencją wiedeńską o prawie traktatów”) stanowi pod tytułem „Pełnomocnictwa”, co następuje:
„1.   Daną osobę uważa się za reprezentującą państwo, gdy chodzi o przyjęcie lub poświadczenie autentyczności tekstu traktatu lub wyrażenie zgody państwa na związanie się traktatem, jeżeli:
a)
przedstawi ona odpowiednie pełnomocnictwo albo
b)
z praktyki odnośnych państw lub z innych okoliczności wynika, że miały one zamiar uważać daną osobę za reprezentującą państwo w tych celach i zwolnić z przedkładania pełnomocnictw.
2.   Ze względu na ich funkcje i bez potrzeby przedkładania pełnomocnictw, następujące osoby uważa się za reprezentujące swoje państwo:
a)
głowy państw, szefów rządów i ministrów spraw zagranicznych – dla dokonania wszelkich czynności związanych z zawarciem traktatu;
b)
szefów misji dyplomatycznych – dla przyjęcia tekstu traktatu między państwem wysyłającym a państwem przyjmującym;
c)
przedstawicieli akredytowanych przez państwa bądź na konferencji międzynarodowej, bądź przy organizacji międzynarodowej lub przy jednym z jej organów – dla przyjęcia tekstu traktatu na tej konferencji, w tej organizacji lub w tym organie”.
5.
Artykuł 10 konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów, zatytułowany „Ustalenie autentyczności tekstu”, stanowi:
„Tekst traktatu jest ustalony jako autentyczny i definitywny:
a)
w drodze procedury, jaka może być przewidziana w tekście lub uzgodniona przez państwa uczestniczące w jego opracowaniu, albo
b)
w braku takiej procedury – poprzez podpisanie, podpisanie ad referendum lub parafowanie przez przedstawicieli tych państw tekstu traktatu lub aktu końcowego konferencji, obejmującego ten tekst”.
6.
Artykuł 11 konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów, zatytułowany „Sposoby wyrażania zgody na związanie się traktatem”, brzmi:
„Zgoda państwa na związanie się traktatem może być wyrażona przez podpisanie, wymianę dokumentów stanowiących traktat, ratyfikację, przyjęcie, zatwierdzenie lub przystąpienie albo w jakikolwiek inny uzgodniony sposób”.
7.
Konwencja wiedeńska o prawie traktatów dotyczy tylko do traktatów między państwami. Konwencja wiedeńska z dnia 21 marca 1986 r. o prawie traktatów między państwami a organizacjami międzynarodowymi lub między organizacjami międzynarodowymi (zwana dalej „konwencją wiedeńską o prawie traktatów organizacji międzynarodowych”), która nie weszła w życie, zawiera w art. 10 i 11 dużej mierze analogiczne uregulowania dotyczące ustalania tekstu autentycznego i zawierania umów. W art. 7 nie przewiduje ona jednak dla organizacji międzynarodowych żadnego umocowania do reprezentacji z mocy urzędu.
B. Prawo Unii
1.
TUE
8.
Artykuł 13 ust. 2 TUE brzmi:
„Każda instytucja działa w granicach uprawnień przyznanych jej na mocy traktatów, zgodnie z procedurami, na warunkach i w celach w nich określonych. Instytucje lojalnie ze sobą współpracują”.
9.
Zgodnie z art. 15 ust. 6 akapit drugi TUE:
„Przewodniczący Rady Europejskiej zapewnia na swoim poziomie oraz w zakresie swojej właściwości reprezentację Unii na zewnątrz w sprawach dotyczących wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, bez uszczerbku dla uprawnień wysokiego przedstawiciela Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa”.
10.
Artykuł 17 ust. 1 TUE stanowi w szczególności:
„[…] Z wyjątkiem wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa oraz innych przypadków przewidzianych w traktatach, [Komisja] zapewnia reprezentację Unii na zewnątrz. […]”.
11.
Artykuł 27 ust. 2 TUE brzmi:
„Wysoki przedstawiciel reprezentuje Unię w zakresie spraw odnoszących się do wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa. Prowadzi w imieniu Unii dialog polityczny ze stronami trzecimi oraz wyraża stanowisko Unii w organizacjach międzynarodowych i na konferencjach międzynarodowych”.
2.
TFUE
12.
Artykuł 218 TFUE stanowi w szczególności, co następuje:
„1.   Bez uszczerbku dla szczególnych postanowień [art.] 207, umowy pomiędzy Unią a państwami trzecimi lub organizacjami międzynarodowymi są negocjowane i zawierane zgodnie z następującą procedurą.
2.   Rada upoważnia do podjęcia rokowań, wydaje wytyczne negocjacyjne, upoważnia do podpisywania i zawiera umowy.
3.   Komisja lub, jeżeli przewidywana umowa dotyczy wyłącznie lub głównie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, wysoki przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, przedstawia swoje zalecenia Radzie, która przyjmuje decyzję upoważniającą do podjęcia rokowań oraz, w zależności od przedmiotu przewidywanej umowy, mianującą negocjatora lub przewodniczącego zespołu negocjatorów Unii.
4.   Rada może kierować wytyczne do negocjatora Unii oraz wyznaczyć specjalny komitet, w konsultacji z którym należy prowadzić rokowania.
5.   Rada, na wniosek negocjatora, przyjmuje decyzję upoważniającą do podpisania umowy, a w stosownych przypadkach do tymczasowego jej stosowania przed jej wejściem w życie.
6.   Rada, na wniosek negocjatora, przyjmuje decyzję w sprawie zawarcia umowy.
Z wyjątkiem przypadków gdy umowy dotyczą wyłącznie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, Rada przyjmuje decyzję w sprawie zawarcia umowy:
a)
po uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego w następujących przypadkach:
[…]
b)
po konsultacji z Parlamentem Europejskim w innych przypadkach. […]
7.   Zawierając umowę, Rada może, na zasadzie odstępstwa od [ust.] 5, 6 i 9, upoważnić negocjatora do zatwierdzenia w imieniu Unii zmian w umowie, jeżeli umowa przewiduje, że zmiany te powinny być przyjęte według procedury uproszczonej lub przez organ utworzony przez tę umowę. Rada może dołączyć do takiego upoważnienia warunki szczegółowe.
[…]
10.   Parlament Europejski jest natychmiast i w pełni informowany na wszystkich etapach procedury.
11.   Państwo członkowskie, Parlament Europejski, Rada lub Komisja mogą uzyskać opinię Trybunału Sprawiedliwości w sprawie zgodności przewidywanej umowy z traktatami. W przypadku negatywnej opinii Trybunału, przewidywana umowa nie może wejść w życie, chyba że nastąpi jej zmiana lub rewizja traktatów”.
13.
Artykuł 220 TFUE brzmi:
„1.   Unia ustanawia wszelkie właściwe formy współpracy z organami Organizacji Narodów Zjednoczonych i jej organizacjami wyspecjalizowanymi, Radą Europy, Organizacją Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie oraz Organizacją Współpracy Gospodarczej i Rozwoju.
Unia utrzymuje także właściwe stosunki z innymi organizacjami międzynarodowymi.
2.   Obowiązek wykonania niniejszego artykułu spoczywa na wysokim przedstawicielu Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa oraz na Komisji”.
14.
Artykuł 221 TFUE stanowi:
„1.   Delegatury Unii w państwach trzecich i przy organizacjach międzynarodowych zapewniają reprezentację Unii.
2.   Delegatury Unii podlegają wysokiemu przedstawicielowi Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa. Działają one w ścisłej współpracy z misjami dyplomatycznymi i konsularnymi państw członkowskich”.
III. Okoliczności poprzedzające powstanie sporu
15.
W dniu 22 października 2015 r. na wniosek Komisji Rada upoważniła Komisję do podjęcia w imieniu Unii Europejskiej negocjacji z Republiką Gabońską w sprawie zawarcia nowego protokołu wykonawczego do Umowy o partnerstwie w sprawie połowów między Republiką Gabońską a Wspólnotą Europejską (2021–2026) (zwanego dalej „protokołem”). Umowa ta została zawarta w 2007 r. i przyznawała rybakom ze Wspólnoty prawo do połowów na wodach terytorialnych Republiki Gabonu (
4
).
16.
Po pomyślnym zakończeniu tych negocjacji protokół został parafowany w dniu 10 lutego 2021 r.
17.
W dniu 19 maja 2021 r. Komisja przedłożyła Radzie wniosek dotyczący decyzji w sprawie podpisania protokołu w imieniu Unii i jego tymczasowego stosowania.
18.
Artykuł 2 wniosku w sprawie decyzji brzmiał następująco:
„Sekretariat Generalny Rady ustanawia instrument przekazujący osobie wskazanej przez Komisję pełne uprawnienia do podpisania umowy i protokołu, z zastrzeżeniem ich zawarcia”.
19.
Rada odrzuciła sformułowanie przedłożone w art. 2 wniosku w sprawie decyzji, a następnie wydała sporną decyzję.
20.
Sporna decyzja brzmi następująco:
„Artykuł 1
Niniejszym upoważnia się do podpisania w imieniu Unii Protokołu […] z zastrzeżeniem jego zawarcia.
Artykuł 2
Przewodniczący Rady zostaje niniejszym upoważniony do wyznaczenia osoby lub osób umocowanych do podpisania protokołu w imieniu Unii.
Artykuł 3
Protokół stosuje się tymczasowo od dnia jego podpisania […], do czasu zakończenia procedur niezbędnych do jego wejścia w życie”.
21.
Na mocy spornego upoważnienia z dnia 28 czerwca 2021 r. przewodniczący Rady udzielił pełnomocnictwa Nunowi Britowi, stałemu przedstawicielowi Republiki Portugalskiej przy Unii Europejskiej oraz przewodniczącemu Komitetu Stałych Przedstawicieli Rządów Państw Członkowskich (Coreper), i upoważnił wyłącznie jego do podpisania protokołu w imieniu Unii.
22.
W dniu 30 czerwca 2021 r. Sekretariat Generalny Rady poinformował Komisję i państwa członkowskie dokumentem ST 10307/21, że protokół został podpisany i że jest on stosowany zgodnie z jego art. 24 od dnia 29 czerwca 2021 r.
IV. Postępowanie przed Trybunałem i żądania stron
23.
Pismem, które wpłynęło do sekretariatu Trybunału w dniu 7 września 2021 r., Komisja wniosła niniejszą skargę o stwierdzenie nieważności.
24.
Komisja wnosi o:
–
stwierdzenie nieważności art. 2 spornej decyzji;
–
stwierdzenie nieważności spornego upoważnienia;
–
obciążenie Rady kosztami postępowania.
25.
Rada wnosi o:
–
odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej;
–
tytułem ewentualnym, oddalenie skargi jako bezzasadnej;
–
obciążenie Komisji kosztami postępowania;
–
tytułem ewentualnym, na wypadek gdyby Trybunał przychylił się do wniosków o stwierdzenie nieważności, wskazanie zgodnie z art. 264 akapit drugi TFUE, które skutki spornej decyzji i spornego upoważnienia powinny być uważane za ostateczne.
26.
Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2022 r. prezes Trybunału dopuścił do sprawy Republikę Czeską, Republikę Francuską, Węgry, Królestwo Niderlandów i Republikę Portugalską w charakterze interwenientów popierających żądania Rady.
27.
Postanowieniem z dnia 3 marca 2022 r. prezes Trybunału dopuścił do sprawy wysokiego przedstawiciela Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa (zwanego dalej „wysokim przedstawicielem”) w charakterze interwenienta popierającego żądania Komisji.
28.
Komisja, wysoki przedstawiciel, Rada, Czechy, Francja i Portugalia przedstawiły uwagi zarówno na piśmie, jak również wzięły udział w rozprawie w dniu 8 marca 2023 r. Węgry i Niderlandy przedstawiły jedynie uwagi na piśmie.
V. Ocena
29.
Rada kwestionuje zarówno dopuszczalność, jak i zasadność skargi o stwierdzenie nieważności.
A. Dopuszczalność
30.
Rada, wspierana przez Węgry, Niderlandy i Portugalię, uzasadnia niedopuszczalność skargi o stwierdzenie nieważności zasadniczo tym, że zaskarżonego upoważnienia w art. 2 nie można oddzielić od pozostałej części spornej decyzji. Stwierdzenie jego nieważności może zmienić istotę tej decyzji.
31.
Komisja, wspierana przez wysokiego przedstawiciela, zaprzecza temu.
32.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem stwierdzenie częściowej nieważności aktu Unii jest możliwe jedynie wtedy, gdy przepisy, o których stwierdzenie nieważności wniesiono, można oddzielić od pozostałych przepisów tego aktu. Jest tak jedynie w sytuacji, gdy częściowe stwierdzenie nieważności aktu nie narusza jego ducha lub istoty. Co się tyczy sprawdzenia możliwości oddzielenia kwestionowanych przepisów, wymaga ono zbadania zakresu wspomnianych przepisów. Tylko tak można ocenić, czy stwierdzenie ich nieważności zmieniałoby ducha i istotę zaskarżonego aktu. Chodzi przy tym o obiektywną ocenę, niezwiązaną z subiektywną wolą polityczną instytucji, która wydała ten akt (
5
).
33.
W art. 1 zaskarżonej decyzji Rada upoważnia do podpisania protokołu, a w art. 3 stwierdza, że jest on stosowany tymczasowo. Artykuł 2 upoważnia przewodniczącego Rady do wyznaczenia osoby umocowanej do podpisania protokołu.
34.
Z uregulowań w art. 1 i 3 spornej decyzji można zatem odczytać (polityczną) decyzję Rady o zatwierdzeniu treści protokołu wynegocjowanego przez Komisję i o tymczasowym wprowadzeniu go w życie. Przewidziane w art. 2 spornej decyzji upoważnienie do wyznaczenia osoby, która ma być umocowana do podpisania protokołu, dotyczy natomiast sposobu, w jaki ma zostać wyrażona i wykonana podjęta woli Unii (w zakresie polityki zagranicznej) wobec Republiki Gabońskiej. Obiektywnie rzecz biorąc, nie można przyjąć, że kwestia prawna, kto jako przedstawiciel Unii powinien być umocowany do podpisania protokołu, mogła mieć wpływ na decyzję Rady, czy podpisując protokół, zatwierdza ona protokół i nakazuje jego tymczasowe stosowanie.
35.
Również byłoby możliwe do wyobrażenia, że upoważnienie i umocowanie do podpisania następuje później w odrębnym akcie. Dowodzi to tego, że uregulowania zawarte w art. 1 i 3 zaskarżonej decyzji mogłyby również istnieć bez jej art. 2.
36.
Ewentualne stwierdzenie nieważności art. 2 nie pozbawiłoby zatem art. 1 i 3 zaskarżonej decyzji ani ich treści regulacyjnej ani nie zmieniłoby tej treści. Tym bardziej nie zmieniłby się duch lub istota tej decyzji.
37.
Artykuł 2 zaskarżonej decyzji można zatem oddzielić od pozostałych przepisów tej decyzji i stanowi on ważną podstawę skargi.
38.
Okoliczność, że art. 2 spornej decyzji został już wykonany, a protokół podpisany w sposób wiążący na mocy prawa międzynarodowego, nie ma w tym względzie znaczenia. Spór nie został mianowicie rozwiązany ze względu na konkretne ryzyko powtórzenia się. Biorąc pod uwagę pogląd prawny reprezentowany przez Radę, nie ma bowiem wątpliwości, że również w przyszłości wydawałaby ona akty prawne porównywalne z art. 2 spornej decyzji (
6
).
39.
Wreszcie, należy odrzucić wspierany przez Węgry argument Rady, zgodnie z którym Komisja zidentyfikowała i załączyła do skargi jedynie pismo informacyjne Sekretariatu Generalnego Rady z dnia 30 czerwca 2021 r., a nie sporne upoważnienie z dnia 28 czerwca 2021 r. To ostatnie nie zostało ani opublikowane, ani nie zostało załączone do tego pisma informacyjnego. Przeciwnie, zostało ono przekazane Komisji dopiero w ramach pisemnego etapu postępowania jako załącznik do odpowiedzi Rady na skargę.
40.
W konsekwencji należy oddalić zarzut niedopuszczalności podniesiony przez Radę.
B. Zasadność
41.
Komisja podnosi dwa zarzuty na poparcie swojej skargi. Po pierwsze, Rada wkroczyła w jej kompetencje (pkt 1), a po drugie, naruszyła ciążący na niej obowiązek uzasadnienia i publikacji zaskarżonej decyzji (pkt 2).
1.
Zarzut pierwszy
42.
Zarzut pierwszy dzieli się na dwie części, a mianowicie na naruszenie kompetencji Komisji (art. 17 ust. 1 zdanie szóste TUE w związku z art. 13 ust. 1 i 2 TUE) (część pierwsza) oraz zasady lojalnej współpracy (art. 4 ust. 3 TUE) (część druga). Obie części rozpatrzę razem.
a)
Niewyjaśniona relacja między art. 17 TUE a art. 218 TFUE
43.
Uregulowanie w art. 2 zaskarżonej decyzji stanowi naruszenie traktatów w rozumieniu art. 263 ust. 2 TFUE tylko wtedy, gdyby na mocy art. 218 ust. 2 i 5 TFUE w związku z art. 17 ust. 1 zdanie szóste TUE Rada powinna była pozostawić Komisji wyznaczenie przedstawiciela w celu podpisania protokołu. Prawdą jest, że zgodnie z art. 218 TFUE Rada posiada istotne kompetencje w ramach procedury zawierania umów międzynarodowych (
7
). Jednak zgodnie z art. 17 ust. 1 zdanie szóste TUE Komisja, z zastrzeżeniem innych postanowień traktatowych, odpowiada za reprezentację Unii na zewnątrz.
44.
Kwestią rozstrzygającą w sporze jest zatem to, czy uprawnienie do wyznaczania osoby umocowanej do podpisywania umów międzynarodowych w imieniu Unii należy do kompetencji Komisji dotyczącej zapewnienia reprezentacji Unii na zewnątrz w rozumieniu art. 17 ust. 1 zdanie szóste TUE, czy też należy do kompetencji Rady przy zawieraniu takich umów zgodnie z art. 218 TFUE.
45.
Odpowiedź na to pytanie nie wynika jednoznacznie z tych mających jednakową rangę prawną postanowień traktatowych (
8
), ale musi zostać ustalona w drodze wykładni. Główny punkt tej wykładni stanowi relacja między przepisami w art. 218 ust. 2 i 5 TFUE z jednej strony a przepisami art. 17 ust. 1 zdanie szóste TUE z drugiej strony. Relacja ta praktycznie nie została dotychczas wyjaśniona w orzecznictwie.
46.
W przedmiocie art. 17 ust. 1 zdanie szóste TUE Trybunał stwierdził jedynie, że kompetencja Komisji do reprezentacji na zewnątrz nie uprawnia jej do podpisania niewiążącego aneksu do umowy, nawet jeśli odzwierciedla on stanowisko lub politykę Unii, które Rada już ustaliła. Przeciwnie, w tym celu Komisja potrzebuje uprzedniego uzyskania upoważnienie ze strony Rady (
9
). Nie została natomiast rozstrzygnięta sporna w niniejszej sprawie kwestia, czy Komisja jest generalnie umocowana do podpisania wiążącej umowy z państwem trzecim lub do wyznaczenia osoby do tego umocowanej po uzyskaniu upoważnienia ze strony Rady.
47.
Tutaj należy w szczególności zbadać, czy z art. 17 ust. 1 zdanie szóste TUE można odczytać, że Komisja – jak sama utrzymuje – jest wyłącznie właściwa do wyznaczenia osoby umocowanej do podpisywania umów międzynarodowych, takich jak sporny protokół. W tym celu najpierw zbadam znaczenie pojęcia „reprezentacji Unii na zewnątrz”, w szczególności z uwzględnieniem prawa międzynarodowego [lit. b)]. Następnie wyjaśnię związek między art. 17 ust. 1 zdanie szóste TUE z jednej strony a art. 218 ust. 2 i 5 TFUE z drugiej strony, biorąc pod uwagę cele tych przepisów [lit. c)].
b)
Artykuł 17 ust. 1 zdanie szóste TUE – pojęcie „reprezentacji Unii na zewnątrz”
48.
Prawo Unii nie definiuje, co należy rozumieć przez pojęcie „reprezentacji Unii na zewnątrz”. W szczególności nie jest wyraźnie uregulowane, czy reprezentacja obejmuje również podpisywanie umów międzynarodowych.
49.
Z genezy art. 17 ust. 1 zdanie szóste TUE również nie wynikają żadne elementy pozwalające stwierdzić, że twórcy traktatów chcieli rozszerzyć kompetencje przy zawieraniu umów międzynarodowych na korzyść Komisji lub ograniczyć je na niekorzyść Rady. Brakuje istotnych materiałów w tym względzie. Mający identyczne brzmienie przepis dotyczący właściwości był już zawarty w artykule I-26 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy (
10
), ale materiały nie dostarczają żadnych informacji o powodach lub celach jego wprowadzenia ani o jego treści regulacyjnej.
50.
Reprezentacja w sensie prawnym zwykle charakteryzuje się tym, że przedstawiciel zostaje umocowany przez reprezentowanego do dokonania określonych czynności (
11
). Obejmuje to w szczególności składanie oświadczeń woli. Podpisanie umowy międzynarodowej jest prima facie takim oświadczeniem woli.
1) Wykładnia w świetle prawa międzynarodowego
51.
Artykuły 10 i 11 odpowiednio konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów i konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów organizacji międzynarodowych potwierdzają tę interpretację. Z przepisów tych wynika, że podpisanie takiej umowy może ustalać jej ostateczny tekst lub wyrażać zgodę na związanie się nią. W obu przypadkach podpisanie jest wyrażeniem oświadczenia woli, które zazwyczaj objęte jest umocowaniem do reprezentacji.
52.
Prawdą jest, że pierwsza wymieniona konwencja wiedeńska ma zastosowanie tylko do traktatów między państwami, a druga wymieniona konwencja, chociaż została podpisana przez Unię, nie weszła w życie. Obie konwencje są jednak w dużej mierze wyrazem zwyczajowego prawa międzynarodowego. Dlatego też ich przepisy mogą służyć jako inspiracja przy interpretacji prawa Unii (
12
).
53.
W tym względzie Komisja i wysoki przedstawiciel prezentują nawet stanowisko, że z obu konwencji wiedeńskich wynikają elementy pozwalające stwierdzić, że art. 17 ust. 1 zdanie szóste TUE bezpośrednio ustanawia umocowanie Komisji do podpisywania umów międzynarodowych.
54.
Kwestia, czy przedstawiciel państwa jest umocowany do złożenia oświadczenia woli wobec innych państw, jest uregulowana w obu konwencjach wiedeńskich. W odniesieniu do obu wymienionych w art. 10 i 11 funkcji podpisania rozróżniają one z jednej strony osoby umocowane lub uprawnione do reprezentacji, a z drugiej strony osoby, które są uważane za przedstawicieli swojego państwa z mocy ich urzędu. Osoba umocowana musi przedstawić „odpowiednie pełnomocnictwo” lub uprawnienie do reprezentacji państwa musi wynikać z praktyki odnośnych państw lub z innych okoliczności (
13
). Ponadto niektórzy urzędnicy, tacy jak głowy państw, szefowie rządów i ministrowie spraw zagranicznych, są uważani za przedstawicieli swojego państwa z mocy urzędu (
14
).
55.
Natomiast w przypadku organizacji międzynarodowych konwencja wiedeńska o prawie traktatów organizacji międzynarodowych przewiduje jedynie upoważnienie lub uprawnienie do reprezentacji na podstawie innych okoliczności, ale nie umocowanie do reprezentacji z mocy urzędu (
15
). Najwyraźniej w odniesieniu do organizacji międzynarodowych świadomie zrezygnowano z wprowadzenia regulacji dotyczącej umocowania do reprezentacji z mocy urzędu, aby w szczególności uwzględnić poważne różnice w ich strukturze i zasadach reprezentacji (
16
).
56.
Fakt, że w przypadku organizacji międzynarodowych nie jest przewidziana reprezentacja z mocy urzędu, przemawia przeciwko temu, że art. 17 ust. 1 zdanie szóste TUE mógłby bezpośrednio ustanawiać umocowanie Komisji do reprezentacji w stosunkach zewnętrznych.
57.
Podobnie umocowanie Komisji do reprezentacji w stosunkach zewnętrznych nie wynika również z praktyki stosowanej przez Unię i państwa (
17
). Strony postępowania wielokrotnie to potwierdzały. Przeciwnie, jak wynika z dokumentacji przekazanej przez Radę, od wejścia w życie traktatu lizbońskiego utrzymuje ona stałą praktykę, zgodnie z którą wyznacza ona jednego przedstawiciela, i to z reguły stałego przedstawiciela państwa członkowskiego sprawującego prezydencję w Radzie (
18
), i upoważnia go do podpisywania umów międzynarodowych z państwami trzecimi. Jedynie w indywidualnych przypadkach Rada upoważnia w tym celu oprócz jednego ze swoich przedstawicieli również członka lub pracownika służb Komisji (
19
). To samo dotyczy wysokiego przedstawiciela w dziedzinie WPZiB (
20
). Ta stała, nieuregulowana wyraźnie w traktatach praktyka (poniżej, pkt 71 i nast.) nie może jednak również stanowić precedensu wiążącego instytucje Unii, który wyłączałby reprezentację ze strony Komisji (
21
).
58.
Zgodnie z taką wykładnią w świetle prawa międzynarodowego i z tą stałą praktyką sporna decyzja zakłada również, że w stosunkach zewnętrznych Komisji nie przysługuje lub nie wynika pierwotnie z art. 17 ust. 1 zdanie szóste TUE pełnomocnictwo ani umocowanie do reprezentacji, lecz musi ono zostać najpierw udzielone przez Radę zgodnie z art. 218 ust. 2 i 5 TFUE. Stosownie do tego na mocy art. 2 tej decyzji „[p]rzewodniczący Rady zostaje […] upoważniony do wyznaczenia osoby lub osób umocowanych do podpisania protokołu w imieniu Unii”.
59.
Wreszcie, wprowadzenia art. 17 ust. 1 zdanie szóste TUE przez traktat lizboński, który wszedł w życie w dniu 1 grudnia 2009 r., nie można uznać w tym względzie za inną okoliczność (
22
) ustanawiającą pełnomocnictwo. Wątpliwe jest już samo to, czy taką okolicznością może być zmiana prawa wewnętrznego umawiającej się strony. Przeciwko temu przemawia w szczególności myśl wyrażona w art. 27 obu konwencji, zgodnie z którą umawiająca się strona nie może powoływać się na postanowienia swojego prawa wewnętrznego dla usprawiedliwienia niewykonywania przez nią traktatu.
60.
Kwestia, czy art. 17 ust. 1 zdanie szóste TUE wymaga, aby Komisja lub osoba przez nią wyznaczana była upoważniona do podpisania, dotyczy zatem wyłącznie stosunków wewnętrznych Unii. W szczególności nie ma ona wpływu na to, czy podpisanie protokołu przez przedstawiciela umocowanego przez Radę wobec Republiki Gabońskiej mogło wywołać skutki prawne, czy też było bez znaczenia z uwagi na brak umocowania do reprezentacji (
23
).
61.
Prawo międzynarodowe, a w szczególności obie konwencje wiedeńskie, wbrew temu, co utrzymują Komisja i wysoki przedstawiciel, nie daje zatem żadnych informacji na temat sposobu podziału uprawnień do podpisywania umów międzynarodowych między Radę i Komisję.
2) Wykładnia w świetle art. 220 i 221 TFUE
62.
Ponadto dla wykładni art. 17 ust. 1 zdanie szóste TUE znaczenie mogłyby mieć art. 220 i 221 TFUE. W szczególności art. 221 ust. 1 wyraźnie odnosi się do „reprezentacji Unii” przez jej delegatury.
63.
Postanowienia art. 220 i 221 TFUE na nowo regulują między innymi stosunki Unii z organizacjami międzynarodowymi i państwami trzecimi od czasu traktatu lizbońskiego poprzez podział kompetencji z tym zakresie między Komisję i wysokiego przedstawiciela. Chociaż ten ostatni nie jest wprawdzie samodzielną instytucją Unii w rozumieniu art. 13 ust. 1 TUE, ale jako członek Komisji posiada jednak szczególne, samodzielne kompetencje jako przedstawiciel Unii, zwłaszcza w ramach WPZiB (art. 18 i art. 27 ust. 2 TUE) (
24
).
64.
Pomimo użycia terminu „reprezentacja” art. 220 i 221 TFUE nie dotyczą jednak reprezentacji Unii przy inicjowaniu umów międzynarodowych, nie mówiąc już o uprawnieniu do ich podpisywania, lecz jedynie jej przedstawicielstw dyplomatycznych lub konsularnych oraz współpracy z organizacjami międzynarodowymi.
65.
Nie wyklucza to jednak tego, że art. 17 ust. 1 zdanie szóste TUE, który również został wprowadzony na mocy traktatu lizbońskiego, oraz zawarty w nim termin „reprezentacja Unii na zewnątrz” należy interpretować szerzej (powyżej, pkt 50). Podobnie jak art. 27 ust. 2 TUE w połączeniu z art. 220 i 221 TFUE przekazał wysokiemu przedstawicielowi w sposób kompleksowy reprezentację zewnętrzną w dziedzinie WPZiB, art. 17 ust. 1 zdanie szóste TUE mógł rozszerzyć kompetencje Komisji również w związku z zawieraniem umów międzynarodowych.
3) Wniosek częściowy
66.
Zatem ani brzmienie art. 17 ust. 1 zdanie szóste TUE, ani jego wykładnia w świetle prawa międzynarodowego lub art. 220 i 221 TFUE nie ustanawiają w stosunkach zewnętrznych umocowania Komisji do podpisywania umów międzynarodowych w imieniu Unii. Kompetencja do podpisywania jest jednak objęta prima facie w ramach wewnętrznych stosunków Unii pojęciem „reprezentacji Unii na zewnątrz”.
c)
Artykuł 218 ust. 2 i 5 TFUE – udzielenie przez Radę upoważnienia do podpisania
67.
Kompetencje, o których mowa wart. 17 ust. 1 zdanie szóste TUE, przysługują jednak Komisji jedynie z zastrzeżeniem „innych przypadków przewidzianych w traktatach”. Takie ograniczenie mogłoby wynikać z art. 218 ust. 2 i 5 TFUE oraz przewidzianych w tych przepisach kompetencjach Rady dotyczących zawierania umów międzynarodowych.
1) Argumenty stron postępowania
68.
Według Komisji i wysokiego przedstawiciela w szczególności z brzmienia, systematyki i celu art. 218 ust. 5 TFUE wynika, że przepis ten reguluje jedynie w stosunkach wewnętrznych Unii, który organ, a mianowicie Rada, musi wyrazić zgodę na zawarcie wynegocjowanej umowy i jej podpisanie. Jednak kwestia, kto podpisuje taką umowę, dotyczy reprezentacji Unii na zewnątrz. Ta zaś jest uregulowana w szczególnym w tym względzie przepisie art. 17 ust. 1 zdanie szóste TUE i poza WPZiB została powierzona Komisji.
69.
Rada natomiast interpretuje art. 218 ust. 5 TFUE w ten sposób, że obejmuje on nie tylko kompetencję do udzielenia upoważnienia do podpisania, ale również samo podpisanie. Decyzja o udzieleniu upoważnienia do podpisania tworzy wraz z uprawnieniem do wyznaczenia osoby podpisującej jedność prawną. Artykuł 218 ust. 5 TFUE jest zatem bardziej kompleksowym i bardziej szczegółowym przepisem w porównaniu do art. 17 ust. 1 zdanie szóste TUE.
70.
W celu udzielenia odpowiedzi na pytanie, który z tych dwóch poglądów jest słuszny, dokonam wykładni art. 218 TFUE w świetle jego brzmienia i systematyki jego postanowień. Geneza tego artykułu jest dla wykładni nieużyteczna (
25
).
2) Ocena
71.
Zgodnie z orzecznictwem Trybunału art. 218 TFUE stanowi w dziedzinie zawierania traktatów międzynarodowych normę autonomiczną i ogólną o znaczeniu konstytucyjnym, gdyż przyznaje instytucjom Unii określone kompetencje. Zmierzając do ustanowienia równowagi między nimi, postanowienie to przewiduje w szczególności, że umowy pomiędzy Unią a jednym państwem trzecim lub wieloma są negocjowane przez Komisję, w poszanowaniu wytycznych negocjacyjnych przyjętych przez Radę, a następnie zawierane są przez Radę albo po uzyskaniu zgody Parlamentu, albo po konsultacji z nim. Kompetencja zawierania takich umów jest jednak przyznana Radzie, z zastrzeżeniem kompetencji przyznanych w tej dziedzinie Komisji (
26
).
72.
Ostatnie wymienione zastrzeżenie na rzecz kompetencji Komisji było pierwotnie zawarte w art. 228 ust. 1 traktatu EWG (
27
), a później w art. 300 ust. 2 traktatu WE, jednak nie występuje w art. 218 TFUE. Wprowadzenie art. 17 ust. 1 zdanie szóste TUE odwróciło mianowicie relację zasada-wyjątek. Uprawnienia w tej dziedzinie przysługują bowiem obecnie Komisji z zastrzeżeniem innych postanowień traktatów, w szczególności art. 218 TFUE.
73.
Artykuł 218 ust. 2 TFUE stanowi w ogólnym przepisie między innymi, że Rada „upoważnia” do podpisywania i zawiera umowy. Podpisanie mogłoby być zawarte w pojęciu zawarcia umowy.
74.
Upoważnienie do podpisania jest jednak szczegółowo uregulowane w art. 218 ust. 5 TFUE. Zgodnie z tym przepisem Rada „przyjmuje decyzję upoważniającą do podpisania umowy, a w stosownych przypadkach do tymczasowego jej stosowania przed jej wejściem w życie”. Ponadto zgodnie z art. 218 ust. 6 TFUE Rada przyjmuje „decyzję w sprawie zawarcia umowy”.
75.
Artykuł 218 ust. 5 TFUE można by interpretować w ten sposób, że Rada musi „upoważni[ć]” do podpisania przez osobę przez nią autoryzowaną. Ta wykładnia byłaby zgodna z argumentem Rady, zgodnie z którym istnieje „jedność prawna” między upoważnieniem do podpisania wymaganym na mocy art. 218 ust. 2 i 5 TFUE a wyznaczeniem osoby do tego umocowanej.
76.
Uwzględniałaby ona ponadto „hybrydowy” charakter Rady. W odróżnieniu od innych instytucji Unii nie jest ona ani homogeniczna, ani zorganizowana według jasnej i stałej hierarchii. Przeciwnie, zgodnie z art. 16 ust. 2 TUE w jej skład wchodzi jeden przedstawiciel szczebla ministerialnego z każdego państwa członkowskiego, upoważniony do zaciągania zobowiązań w imieniu rządu państwa członkowskiego, które reprezentuje, oraz do wykonywania prawa głosu, który jednak nie reprezentuje Rady jako instytucji. Taka reprezentacja jest zazwyczaj wykonywana przez państwo członkowskie sprawujące rotacyjną prezydencję w Radzie zgodnie z art. 16 ust. 9 TUE (
28
). Wymaga ona jednak – w braku ogólnego instytucjonalnego umocowania do reprezentacji – wyraźnej decyzji w indywidualnym przypadku.
77.
Ponadto ta wykładnia nie wyklucza upoważnienia przez Radę również innego podmiotu do podpisania umowy międzynarodowej, jeżeli uzna ona to za właściwe; nie byłaby jednak do tego zobowiązana. Jak już wspomniano w pkt 57, czasami zdarza się to w praktyce.
78.
Ta wykładnia nie znajduje jednak wystarczającego oparcia ani w brzmieniu, ani w systematyce przepisów art. 218 TFUE.
79.
Przepisy art. 218 ust. 2, 5 i 6 TFUE rozróżniają mianowicie między uprawnieniem Rady do zawarcia umowy z jednej strony a udzieleniem upoważnienia do jej podpisania z drugiej strony. W związku z tym podpisanie jako takie nie może być częścią uprawnienia Rady do zawierania umów międzynarodowych.
80.
Przepisy te pozostawiają ponadto otwartą kwestię, kto wyznacza osobę, która podpisuje umowę międzynarodową w imieniu Unii. Fakt, że Rada jedynie „upoważnia” do podpisania w drodze decyzji, wskazuje, że nie należy to do jej własnych kompetencji, ani też ona sama nie musi wyznaczać osoby do tego umocowanej.
81.
Przemawia za tym również wykładnia art. 218 ust. 2 i 5 TFUE w świetle art. 218 ust. 3 TFUE, za którą opowiadają się Komisja i wysoki przedstawiciel.
82.
W myśl art. 218 ust. 3 TFUE poza WPZiB Rada, na zalecenie Komisji, przyjmuje decyzję upoważniającą do podjęcia rokowań oraz mianującą negocjatora lub przewodniczącego zespołu negocjatorów Unii. Jak uznano w orzecznictwie Trybunału (powyżej, pkt 68), osoby te wywodzą się zwykle ze służb Komisji, które przygotowały zalecenia dla planowanej umowy. Komisja i wysoki przedstawiciel przekonująco wywodzą z faktu, że zgodnie z tym przepisem Rada mianuje jedynie negocjatora lub przewodniczącego zespołu negocjatorów (spośród Komisji), iż nie może być upoważniona również do wyznaczenia osoby upoważnionej do podpisania umowy z uwagi na brak odpowiedniego uregulowania w art. 218 ust. 5 TFUE.
83.
Przeważające względy przemawiają zatem za tym, że w tych przypadkach jedynie Komisja zgodnie z art. 17 ust. 1 zdanie szóste TUE może zostać upoważniona do podpisania umowy międzynarodowej lub do wyznaczenia osoby do tego umocowanej, w ramach wykonywania jej kompetencji do reprezentacji Unii na zewnątrz.
84.
Z uwagi na brak kompetencji Rady z art. 218 TFUE do wyznaczenia osoby upoważnionej do podpisania umowy międzynarodowej uprawnienie to należy do kompetencji Komisji dotyczącej zapewnienia reprezentacji Unii na zewnątrz zgodnie z art. 17 ust. 1 zdanie szóste TUE.
d)
Wniosek częściowy
85.
Zarzut pierwszy należy zatem uwzględnić bez konieczności badania pozostałych argumentów przedstawionych przez Komisję i wysokiego przedstawiciela, w szczególności w odniesieniu do rzekomego naruszenia obowiązku lojalnej współpracy, o którym mowa w art. 4 ust. 3 TUE.
2.
Zarzut drugi
86.
W ramach zarzutu drugiego Komisja podnosi naruszenie obowiązku uzasadnienia i publikacji spornej decyzji, o których mowa w art. 296 akapit drugi i art. 297 TFUE (część pierwsza) oraz obowiązku lojalnej współpracy między instytucjami, tutaj na podstawie art. 13 ust. 2 zdanie drugie TUE (część druga).
87.
Zarzut ten jest w swojej części pierwszej oczywiście bezzasadny.
88.
Po pierwsze, jak stwierdzono w pkt 33 i 34, treść regulacyjna art. 1–3 spornej decyzji jasno wynika z ich brzmienia. Po drugie, jak sama Komisja przyznaje implicite w replice, udzielenie upoważnienia do podpisania umowy z państwem trzecim nie podlega obowiązkowi publikacji.
89.
Część pierwsza zarzutu drugiego jest zatem bezskuteczna.
90.
Część druga tego zarzutu jest jednak zasadna. Jak wynika z uzasadnienia zarzutu pierwszego, Rada naruszyła art. 13 ust. 2 zdanie drugie TUE ze względu na przekroczenie swych kompetencji na niekorzyść Komisji.
91.
Należy zatem uwzględnić skargę Komisji.
92.
Należy natomiast odrzucić wniesione tytułem ewentualnym żądanie Rady, aby wskazać, zgodnie z art. 264 akapit drugi TFUE, które skutki spornej decyzji i spornego upoważnienia powinny być uważane za ostateczne.
93.
Zgodnie z art. 264 ust. 2 TFUE Trybunał może, jeśli uzna to za niezbędne, wskazać, które skutki aktu, o którego nieważności orzekł, powinny być uważane za ostateczne. Z orzecznictwa Trybunału wynika w tym względzie, że skutki takiego aktu mogą zostać utrzymane w mocy ze względów pewności prawa, a w szczególności wówczas, gdy bezpośrednie skutki stwierdzenia nieważności tego aktu wywołałyby poważne negatywne konsekwencje dla zainteresowanych stron (
29
).
94.
Jednakże Rada ani nie wskazała ewentualnych zainteresowanych stron, ani nie sprecyzowała, jakie poważne negatywne konsekwencje poniosłyby one w przypadku tego stwierdzenia nieważności. Przeciwnie, jedynie w niejasny sposób powołała się ona na zasadę pewności prawa i wiarygodność Unii jako podmiotu międzynarodowego.
95.
Jak bowiem twierdzi Komisja i jak przyznaje również Rada, stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i spornego upoważnienia dotyczy wyłącznie wewnętrznych stosunków Unii. Nie ma ono wpływu na skutki prawne podpisania protokołu, a tym samym na prawidłową realizację podpisanej z Republiką Gabonu umowy o partnerstwie w sprawie połowów. Stwierdzenie braku uprawnienia przedstawiciela Rady do reprezentacji nie stanowi bowiem oczywistego pogwałcenia normy o zasadniczym znaczeniu, w rozumieniu art. 46 obu konwencji wiedeńskich, które mogłoby podważyć ważność tego protokołu w świetle prawa międzynarodowego. Ponadto zatwierdzenie a posteriori przez Unię, w rozumieniu art. 8 obu konwencji wiedeńskich, podpisu dokonanego przez przedstawiciela Rady, wystarczyłoby do zachowania pewności prawa w stosunkach zewnętrznych.
VI. Koszty
96.
Zgodnie z art. 138 § 1 regulaminu postępowania przed Trybunałem kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ argumenty Rady nie zostały uwzględnione, należy ją obciążyć kosztami zgodnie z wnioskiem Komisji.
97.
Zgodnie z art. 140 § 1 regulaminu postępowania Republika Czeska, Republika Francuska, Węgry, Królestwo Niderlandów, Republika Portugalska oraz wysoki przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa pokrywają własne koszty.
VII. Wnioski
98.
Proponuję Trybunałowi, aby orzekł, co następuje:
1)
Stwierdza się nieważność art. 2 decyzji Rady (UE) 2021/1117 z dnia 28 czerwca 2021 r. w sprawie podpisania, w imieniu Unii Europejskiej, i tymczasowego stosowania Protokołu wykonawczego do Umowy o partnerstwie w sprawie połowów między Republiką Gabońską a Wspólnotą Europejską (2021–2026) (Dz.U. 2021, L 242, s. 1).
2)
Stwierdza się nieważność upoważnienia udzielonego przez przewodniczącego Rady w dniu 28 czerwca 2021 r. stałemu przedstawicielowi Republiki Portugalskiej oraz przewodniczącemu Komitetu Stałych Przedstawicieli Rządów Państw Członkowskich (Coreper) do podpisania tego protokołu w imieniu Unii.
3)
Rada pokrywa własne koszty oraz koszty Komisji.
4)
Republika Czeska, Republika Francuska, Węgry, Królestwo Niderlandów, Republika Portugalska oraz wysoki przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa pokrywają własne koszty.
(
1
)	Język oryginału: niemiecki.
(
2
)	Dz.U. 2021, L 242, s. 1.
(
3
)	United Nations Treaties Series, t. 1155, s. 331.
(
4
)	Rozporządzenie Rady (WE) nr 450/2007 z dnia 16 kwietnia 2007 r. dotyczące zawarcia Umowy o partnerstwie w sprawie połowów między Republiką Gabońską a Wspólnotą Europejską (Dz.U. 2007, L 109, s. 1).
(
5
)	Podobnie wyrok z dnia 22 listopada 2022 r., Komisja/Rada (Przystąpienie do Aktu genewskiego) (C‑24/20, EU:C:2022:911, pkt 47, 48 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
6
)	W przedmiocie dopuszczalności skarg instytucji na akty prawne, które zostały już wykonane lub nie mają już zastosowania w chwili wniesienia skargi, zob. wyrok z dnia 24 listopada 2022 r., Parlament/Rada (Środki techniczne dotyczące możliwości połowowych) (C‑259/21, EU:C:2022:917, pkt 45–48 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
7
)	Zobacz poniżej, pkt 67 i nast.
(
8
)	Zobacz art. 1 ust. 3 TUE oraz art. 1 ust. 2 TFUE.
(
9
)	Zobacz wyrok z dnia 28 lipca 2016 r., Rada/Komisja (C‑660/13, EU:C:2016:616, pkt 34–38).
(
10
)	Dz.U. 2004, C 310, s. 1.
(
11
)	Zobacz na przykład art. 119 §§ 1 i 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem.
(
12
)	Zobacz podobnie wyroki: z dnia 25 lutego 2010 r., Brita (C‑386/08, EU:C:2010:91, pkt 40–43); z dnia 27 lutego 2018 r., Western Sahara Campaign UK (C‑266/16, EU:C:2018:118, pkt 47, 48); z dnia 26 lutego 2019 r., N Luxembourg 1 i in. (C‑115/16, C‑118/16, C‑119/16 i C‑299/16, EU:C:2019:134, pkt 90).
(
13
)	Odpowiednio art. 7 ust. 1 lit. a) i b) obu konwencji wiedeńskich.
(
14
)	Odpowiednio art. 7 ust. 2 obu konwencji wiedeńskich.
(
15
)	Artykuł 7 ust. 3 lit. a) i b) konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów organizacji międzynarodowych.
(
16
)	Punkt 7 i nast., w szczególności pkt 12, komentarza do art. 7 projektu konwencji wiedeńskiej o prawie umów organizacji międzynarodowych po 33. posiedzeniu International Law Commission (ILC), Yearbook of the International Law Commission, 1981, vol. II, Part Two, s. 129, 130.
(
17
)	Zobacz art. 7 ust. 1 lit. b) konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów; zob. również art. 7 ust. 3 lit. b) konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów organizacji międzynarodowych.
(
18
)	Zobacz w dziedzinie polityki rybołówstwa np. także Umowa o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów między UE a Grenlandią i Danią (Dz.U. 2021, L 175, s. 3); Umowa o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów między Unią Europejską a Republiką Seszeli (Dz.U. 2020, L 60, s. 5); Protokół wykonawczy do Umowy o partnerstwie w sprawie połowów pomiędzy Wspólnotą Europejską a Republiką Gwinei Bissau (2019–2024) (Dz.U. 2019, L 173, s. 3).
(
19
)	Zobacz na przykład Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Dz.U. 2020, L 29, s. 7) oraz Umowa w sprawie bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego między Unią Europejską a Japonią (Dz.U. 2020, L 229, s. 4).
(
20
)	Zobacz na przykład podpisana w dniu 29 września 2020 r. w Nowym Jorku Umowa ramowa między Unią Europejską a Organizacją Narodów Zjednoczonych w sprawie udzielania wzajemnego wsparcia w kontekście ich odpowiednich misji i operacji w terenie (Dz.U. 2020, L 389, s. 2), która została podpisana tylko przez jednego przedstawiciela Rady. Wspólne podpisanie przez przedstawiciela Rady i wysokiego przedstawiciela miało miejsce w przypadku Dobrowolnej umowy o partnerstwie pomiędzy Unią Europejską a Republiką Hondurasu dotyczącej egzekwowania prawa, zarządzania i handlu w dziedzinie leśnictwa oraz handlu produktami z drewna wprowadzanymi na terytorium Unii Europejskiej (Dz.U. 2019, L 147, s. 3). Zobacz jednak również podpisana wyłącznie przez wysokiego przedstawiciela Umowa między Unią Europejską a rządem Socjalistycznej Republiki Wietnamu ustanawiająca ramy udziału Wietnamu w operacjach zarządzania kryzysowego prowadzonych przez Unię Europejską (Dz.U. 2019, L 276, s. 3).
(
21
)	Zobacz wyrok z dnia 25 października 2017 r., Komisja/Rada (WRC‑15) (C‑687/15, EU:C:2017:803, pkt 41, 42 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
22
)	Zobacz art. 7 ust. 1 lit. b) konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów i art. 7 ust. 3 lit. b) konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów organizacji międzynarodowych.
(
23
)	Zobacz art. 8 obu konwencji.
(
24
)	Zgodnie z poprzednim przepisem w art. 26 TUE (traktat amsterdamski) funkcję wysokiego przedstawiciela pełnił sekretarz generalny Rady.
(
25
)	Zobacz w szczególności mający podobne brzmienie w stosunku do art. 218 ust. 5 TFUE poprzedni przepis zawarty w art. 300 ust. 2 akapit pierwszy traktatu WE.
(
26
)	Wyrok z dnia 16 lipca 2015 r., Komisja/Rada (C‑425/13, EU:C:2015:483, pkt 62).
(
27
)	Zobacz wyrok z dnia 9 sierpnia 1994 r., Francja/Komisja (C‑327/91, EU:C:1994:305, pkt 28).
(
28
)	Zobacz art. 15 regulaminu wewnętrznego Rady (Dz.U. 2004, L 106, s. 22), zmienionego decyzją Rady 2009/937/UE z dnia 1 grudnia 2009 r. (Dz.U. 2009, L 325, s. 35).
(
29
)	Wyrok z dnia 1 marca 2022 r., Komisja/Rada (Umowa z Republiką Korei) (C‑275/20, EU:C:2022:142, pkt 54, 55 i przytoczone tam orzecznictwo).