62018CJ0123_RES
Υπόθεση C-123/18 P
HTTS Hanseatic Trade Trust & Shipping GmbH
κατά
Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Απόφαση του Δικαστηρίου (τμήμα μείζονος συνθέσεως) της 10ης Σεπτεμβρίου 2019
«Αίτηση αναιρέσεως – Αγωγή αποζημίωσης – Περιοριστικά μέτρα κατά του Ιράν – Αποκατάσταση της ζημίας που η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι υπέστη λόγω της εγγραφής της επωνυμίας της στον κατάλογο των προσώπων και οντοτήτων επί των οποίων εφαρμόζεται η δέσμευση κεφαλαίων και οικονομικών πόρων»
Εξωσυμβατική ευθύνη – Προϋποθέσεις – Κατάφωρη παραβίαση του δικαίου της Ένωσης – Περιθώριο εκτιμήσεως του θεσμικού οργάνου κατά την έκδοση της πράξης – Εκτίμηση του παράνομου χαρακτήρα της πράξης ή της συμπεριφοράς του θεσμικού οργάνου – Εκτίμηση της ύπαρξης κατάφωρης παραβίασης του δικαίου της Ένωσης – Το οικείο θεσμικό όργανο δεν δύναται να επικαλεστεί κρίσιμο στοιχείο που δεν ελήφθη υπόψη κατά την έκδοση της επίμαχης πράξης ή την εκδήλωση της επίμαχης συμπεριφοράς
(Άρθρο 340, εδ. 2, ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 32-34, 36-39, 42-51, 82, 83, 85, 86)
Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα κατά του Ιράν – Δέσμευση των κεφαλαίων προσώπων, οντοτήτων και οργανισμών που έχουν αναγνωριστεί από το Συμβούλιο ως συμμετέχοντες στη διάδοση πυρηνικών όπλων – Υποχρέωση επέκτασης του μέτρου αυτού στις οντότητες που τελούν υπό την κυριότητα ή τον έλεγχο μιας τέτοιας οντότητας – Έννοια της οντότητας που τελεί υπό την κυριότητα ή τον έλεγχο άλλης οντότητας – Κατοχή ή έλεγχος έμμεσου χαρακτήρα – Δυνατότητα των οντοτήτων ή οργανισμών που έχουν αναγνωριστεί από το Συμβούλιο ως συμμετέχοντες στη διάδοση πυρηνικών όπλων να επηρεάσουν τις επιλογές της οντότητας η οποία τελεί υπό την κυριότητα ή τον έλεγχο – Εμπίπτει – Ανυπαρξία νομικού δεσμού ιδιοκτησίας ή συμμετοχής στο κεφάλαιο της οντότητας που τελεί υπό την κυριότητα ή τον έλεγχο – Δεν ασκεί επιρροή – Οντότητα που ενεργεί εξ ονόματος της οντότητας την οποία αφορά το περιοριστικό μέτρο – Εμπίπτει
(Κανονισμός 961/2010 του Συμβουλίου, άρθρο 16 § 2, στοιχείο δʹ)
(βλ. σκέψεις 68-70, 75, 77)
Σύνοψη
Το Δικαστήριο αναιρεί την απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου με την οποία απορρίφθηκε το αίτημα αποζημίωσης εταιρίας γερμανικού δικαίου, κατόπιν της εγγραφής της στον κατάλογο των προσώπων και οντοτήτων που θίγονται από τα μέτρα δέσμευσης κεφαλαίων τα οποία αφορούν το Ιράν.
Με την απόφαση της 10ης Σεπτεμβρίου 2019, HTTS κατά Συμβουλίου (C-123/18 P), το τμήμα μείζονος συνθέσεως του Δικαστηρίου δέχθηκε την αίτηση αναιρέσεως που άσκησε η εταιρία HTTS Hanseatic Trade Trust & Shipping GmbH (στο εξής: αναιρεσείουσα) κατά της αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου της 13ης Δεκεμβρίου 2017, HTTS κατά Συμβουλίου (T‑692/15, EU:T:2017:890, στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση). Με την απόφαση αυτή, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε το αίτημα αποκατάστασης της ζημίας που η αναιρεσείουσα υποστήριζε ότι υπέστη λόγω της εγγραφής της, με δύο κανονισμούς του Συμβουλίου (
1
), στους καταλόγους των προσώπων και οντοτήτων που θίγονται από τα μέτρα δέσμευσης κεφαλαίων και οικονομικών πόρων τα οποία αφορούν το Ιράν (στο εξής: επίδικοι κατάλογοι). Σε αντίθεση με το Γενικό Δικαστήριο, το Δικαστήριο έκρινε ότι το Συμβούλιο δεν μπορούσε, προκειμένου να αποδείξει ότι δεν διέπραξε παραβίαση του δικαίου της Ένωσης ικανή να στοιχειοθετήσει εξωσυμβατική ευθύνη της Ένωσης, να επικαλεστεί στοιχεία που δεν ελήφθησαν υπόψη κατά την εγγραφή της αναιρεσείουσας στους καταλόγους αυτούς.
Η αναιρεσείουσα είναι εταιρία γερμανικού δικαίου η οποία δραστηριοποιείται ως ναυτιλιακός πράκτορας και τεχνικός διαχειριστής πλοίων. Η ένδικη διαφορά μεταξύ της ίδιας και του Συμβουλίου εντάσσεται σε μια σειρά υποθέσεων που αφορούν περιοριστικά μέτρα, θεσπισθέντα στο πλαίσιο της καταπολέμησης της διάδοσης των πυρηνικών όπλων στο Ιράν, κατά μιας ναυτιλιακής εταιρίας και ορισμένων φυσικών ή νομικών προσώπων συνδεόμενων με αυτήν, μεταξύ των οποίων συγκαταλεγόταν η αναιρεσείουσα. Η αρχική εγγραφή της επωνυμίας της αναιρεσείουσας στους επίδικους καταλόγους, η οποία έγινε τον Ιούλιο του 2010, δεν αμφισβητήθηκε. Αντιθέτως, η δεύτερη εγγραφή της, που πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβριο του 2010, ακυρώθηκε από το Γενικό Δικαστήριο (απόφαση της 7ης Δεκεμβρίου 2011, HTTS κατά Συμβουλίου, T-562/10, EU:T:2011:716). Με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε ωστόσο το αίτημά της για αποκατάσταση της ζημίας που προκλήθηκε από τις εγγραφές αυτές.
Το Δικαστήριο κρίνει, εν προκειμένω, ότι η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση ενέχει διάφορα νομικά σφάλματα. Τονίζει, μεταξύ άλλων, ότι η προϋπόθεση στοιχειοθέτησης της εξωσυμβατικής ευθύνης της Ένωσης κατά την οποία απαιτείται η ύπαρξη κατάφωρης παράβασης κανόνα δικαίου της Ένωσης επιβάλλει την ανάγκη στάθμισης –η οποία είναι ιδιαιτέρως σημαντική στον τομέα των περιοριστικών μέτρων– μεταξύ της προστασίας των ιδιωτών έναντι των παράνομων ενεργειών των θεσμικών οργάνων και της διακριτικής ευχέρειας που πρέπει να καταλείπεται στα εν λόγω θεσμικά όργανα προκειμένου να μην παραλύει η δράση τους. Λαμβανομένων υπόψη των εκτιμήσεων αυτών, το Δικαστήριο επισημαίνει ότι, στο πλαίσιο, όπως και στο πλαίσιο άλλων προσφυγών, ο παράνομος χαρακτήρας πράξης ή συμπεριφοράς ικανής να στοιχειοθετήσει εξωσυμβατική ευθύνη της Ένωσης πρέπει να εκτιμάται με γνώμονα τα νομικά και πραγματικά στοιχεία που υφίστανται κατά τον χρόνο έκδοσης της εν λόγω πράξης ή εκδήλωσης της εν λόγω συμπεριφοράς. Ομοίως, εκτιμά ότι η ύπαρξη κατάφωρης παράβασης κανόνα του δικαίου της Ένωσης πρέπει κατ’ ανάγκην να εκτιμάται με γνώμονα τις περιστάσεις υπό τις οποίες το θεσμικό όργανο ενήργησε κατά τη συγκεκριμένη αυτή ημερομηνία. Από τα ανωτέρω συνάγει ότι το οικείο θεσμικό όργανο, προκειμένου να αμφισβητήσει την ύπαρξη μιας τέτοιας παράβασης, μπορεί να επικαλεστεί μόνο τα στοιχεία που έλαβε υπόψη για την έκδοση της σχετικής πράξης.
Κατά συνέπεια, το Δικαστήριο αναιρεί την απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου και αναπέμπει την υπόθεση σε αυτό προκειμένου να εξετάσει το ενδεχόμενο ύπαρξης κατάφωρης παράβασης κανόνα του δικαίου της Ένωσης, χωρίς να ληφθούν υπόψη τα στοιχεία τα οποία δεν είχαν συνεκτιμηθεί από το Συμβούλιο κατά την εγγραφή της αναιρεσείουσας στους εν λόγω καταλόγους, αλλά τα οποία επικαλέστηκε το Συμβούλιο στο πλαίσιο της αγωγής αποζημίωσης.
(
1
)	Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 668/2010 του Συμβουλίου, της 26ης Ιουλίου 2010, για την εφαρμογή του άρθρου 7, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΚ) 423/2007 σχετικά με ορισμένα περιοριστικά μέτρα κατά του Ιράν (ΕΕ 2010, L 195, σ. 25) και κανονισμός (ΕΕ) 961/2010 του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2010, σχετικά με περιοριστικά μέτρα κατά του Ιράν και την κατάργηση του κανονισμού 423/2007 (ΕΕ 2010, L 281, σ. 1).