62004CC0026_EL
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
1. Με την υπό κρίση προσφυγή βάσει του άρθρου 226 ΕΚ, η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο να διαπιστώσει ότι η Ισπανία, παραλείποντας να «χαρακτηρίσει επισήμως» τις παραλίες «A Videira», «Niño do Corvo» και «Canabal», οι οποίες βρίσκονται στη Moaña, Ría de Vigo, στην ακτή της Γαλικίας, ως ύδατα κολυμβήσεως και παραλείποντας να υιοθετήσει πρόγραμμα για τον περιορισμό της ρυπάνσεως ως προς τη Ría de Vigo, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας 76/160/ΕΟΚ του Συμβουλίου (στο εξής: οδηγία περί των υδάτων κολυμβήσεως) (2) και από το άρθρο 5 της οδηγίας 79/923/ΕΟΚ του Συμβουλίου (στο εξής: οδηγία περί των υδάτων για οστρακοειδή) (3) .
Παράβαση της οδηγίας περί των υδάτων κολυμβήσεως
Η οδηγία περί των υδάτων κολυμβήσεως
2. Σύμφωνα με την πρώτη αιτιολογική σκέψη του προοιμίου της, σκοπός της οδηγίας περί των υδάτων κολυμβήσεως είναι η προστασία του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας δια της μειώσεως της ρυπάνσεως των υδάτων κολυμβήσεως και δια της προστασίας των εν λόγω υδάτων από περαιτέρω ρύπανση.
3. Το άρθρο 1 ορίζει το πεδίο εφαρμογής της ως εξής:
«1.	Η παρούσα οδηγία αφορά την ποιότητα των υδάτων κολυμβήσεως, εξαιρέσει των υδάτων τα οποία χρησιμοποιούνται για θεραπευτικούς σκοπούς και των υδάτων τα οποία χρησιμοποιούνται για πισίνες (κολυμβητήρια).
2.	Κατά την έννοια της παρούσης οδηγίας νοούνται ως:
(α) “ύδατα κολυμβήσεως”, τα γλυκέα ρέοντα ή λιμνάζοντα ύδατα ή μέρη αυτών, όπως και το ύδωρ της θαλάσσης, στα οποία η κολύμβηση:
– επιτρέπεται σαφώς από τις αρμόδιες αρχές κάθε κράτους μέλους
– ή δεν απαγορεύεται και συνηθίζεται από μεγάλο αριθμό λουομένων·
(β) “περιοχή κολυμβήσεως”, το μέρος στο οποίο υπάρχουν ύδατα κολυμβήσεως·
(γ) “κολυμβητική περίοδος”, η χρονική περίοδος κατά την οποία παρατηρείται μεγάλος αριθμός λουομένων, λαμβανομένων υπόψη των τοπικών χρήσεων λουομένων και των τυχόν τοπικών διατάξεων περί της κολυμβήσεως όπως και των μετεωρολογικών συνθηκών.»
4. Ένα παράρτημα της οδηγίας, το οποίο, σύμφωνα με το άρθρο 2, αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της, περιέχει έναν πίνακα ο οποίος παραθέτει σειρά φυσικών, χημικών και μικροβιολογικών παραμέτρων οι οποίες έχουν εφαρμογή στα ύδατα κολυμβήσεως. Ο πίνακας αυτός περιέχει, στη στήλη G, ενδεικτικές τιμές και, στη στήλη I, υποχρεωτικές τιμές στις οποίες πρέπει να ανταποκρίνονται τα ύδατα κολυμβήσεως των κρατών μελών σύμφωνα με το άρθρο 3 της οδηγίας.
5. Σύμφωνα με το άρθρο 3, παράγραφος 1, τα κράτη μέλη πρέπει να καθορίζουν, για όλες τις περιοχές κολυμβήσεως ή για καθεμία από αυτές, τις τιμές που εφαρμόζονται στα ύδατα κολυμβήσεως για τις παραμέτρους που ορίζονται στο παράρτημα. Το άρθρο 3, παράγραφος 2, ορίζει ότι οι καθοριζόμενες από τα κράτη μέλη τιμές για τα ύδατά τους κολυμβήσεως «δεν πρέπει να είναι λιγότερο αυστηρές από τις τιμές που ορίζονται στη στήλη I του παραρτήματος». Το άρθρο 3, παράγραφος 3, επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να προσπαθούν να τηρούν τις τιμές της στήλης G του παραρτήματος, οι οποίες προορίζονται να χρησιμεύουν ως κατευθυντήριες γραμμές.
6. Το άρθρο 4, παράγραφος 1, επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να λαμβάνουν «τα αναγκαία μέτρα για να καταστεί η ποιότης των υδάτων κολυμβήσεως, εντός προθεσμίας 10 ετών από της κοινοποιήσεως της παρούσης οδηγίας, σύμφωνη προς τις οριακές τιμές που καθορίζονται δυνάμει του άρθρου 3».
7. Τα κράτη μέλη πρέπει να εκτιμούν αν τα ύδατα ανταποκρίνονται στις υποχρεωτικές τιμές, χρησιμοποιώντας τη διαδικασία δειγματοληψίας που προβλέπουν ρητώς τα άρθρα 5 και 6. Η συχνότητα των δειγματοληψιών και οι παράμετροι τις οποίες πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα κράτη μέλη εκτίθενται στο παράρτημα της οδηγίας.
8. Το άρθρο 8 της οδηγίας περιέχει εξαντλητικό κατάλογο των περιπτώσεων στις οποίες επιτρέπεται παρέκκλιση από τη συμμόρφωση προς τις παραμέτρους αυτές.
9. Κατά το άρθρο 13, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 91/692 το Συμβουλίου, της 23ης Δεκεμβρίου 1991, για την τυποποίηση και τον εξορθολογισμό των εκθέσεων που αφορούν την εφαρμογή ορισμένων οδηγιών για το περιβάλλον (4), τα αποτελέσματα των δειγματοληψιών πρέπει να διαβιβάζονται κατά το τέλος εκάστης κολυμβητικής περιόδου στη Επιτροπή, η οποία δημοσιεύει συνοπτική έκθεση.
10. Το άρθρο 395 της Πράξεως Προσχωρήσεως της Ισπανίας και της Πορτογαλίας (5) δεν περιλαμβάνει παρέκκλιση αφορώσα τη μεταφορά στο εσωτερικό δίκαιο και την εφαρμογή της οδηγίας περί των υδάτων κολυμβήσεως εκ μέρους της Ισπανίας. Επομένως, η ποιότητα των υδάτων κολυμβήσεως στην Ισπανία έπρεπε να έχει προσαρμοσθεί στις υποχρεωτικές οριακές τιμές που περιέχει η οδηγία αυτή μέχρι την 1η Ιανουαρίου 1986.
Εκτίμηση
11. Η Επιτροπή ζητεί να αναγνωρισθεί ότι η Ισπανία παρέλειψε να «χαρακτηρίσει επισήμως» τις τρεις επίμαχες παραλίες ως περιοχές κολυμβήσεως υπό την έννοια της οδηγίας περί των υδάτων κολυμβήσεως. Η Επιτροπή ισχυρίζεται, χωρίς να αντιλέγει η Ισπανία, ότι η υποχρέωση αυτή απορρέει από το άρθρο 4, παράγραφος 1, της εν λόγω οδηγίας.
12. Ούτε το άρθρο 4, παράγραφος 1, ούτε καμία άλλη διάταξη της οδηγίας περί των υδάτων κολυμβήσεως επιβάλλει ρητώς στα κράτη μέλη να «χαρακτηρίζουν» ή να «προσδιορίζουν» προηγουμένως, επισήμως ή καθ’ οποιονδήποτε άλλο τρόπο, τα εγχώρια ύδατά τους τα οποία πρέπει να θεωρούνται ύδατα κολυμβήσεως υπό την έννοια της οδηγίας. Η Επιτροπή στηρίζεται ωστόσο στις προτάσεις του γενικού εισαγγελέα P. Léger στην υπόθεση C-272/01, Επιτροπή κατά Πορτογαλίας, προς στήριξη της ερμηνείας της. Σύμφωνα με τις προτάσεις αυτές, η εν λόγω υποχρέωση απορρέει από μια τελολογική ερμηνεία της οδηγίας περί των υδάτων κολυμβήσεως (6) . Το Δικαστήριο, στην απόφασή του, δεν ασχολήθηκε με το ζήτημα αυτό, δεδομένου ότι αποφάνθηκε επί της υποθέσεως στηριζόμενο σε διαφορετική βάση.
13. Δεν έχω πεισθεί ότι η υποχρέωση «επίσημου χαρακτηρισμού» των υδάτων κολυμβήσεως απορρέει από την οδηγία περί των υδάτων κολυμβήσεως ή μπορεί να συναχθεί από τους σκοπούς της.
14. Η οδηγία περί των υδάτων κολυμβήσεως, όπως έχει δεχθεί το Δικαστήριο, είναι μια οδηγία η οποία απαιτεί «από τα κράτη μέλη πολύ συγκεκριμένα αποτελέσματα μετά τη λήξη ορισμένης προθεσμίας» (7) . Προς επίτευξη των αποτελεσμάτων αυτών, επιβάλλει ένα σύνολο συγκεκριμένων και λεπτομερών υποχρεώσεων στα κράτη μέλη. Ωστόσο, η υποχρέωση «επίσημου χαρακτηρισμού» ή και «προσδιορισμού» των οικείων υδάτων δεν περιλαμβάνεται ρητώς. Η μη επιβολή τέτοιας υποχρεώσεως με την οδηγία περί των υδάτων κολυμβήσεως τονίζεται από το ότι άλλες οδηγίες σχετικές με την προστασία του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας όντως περιέχουν ρητή διάταξη η οποία επιβάλλει στα κράτη μέλη να «χαρακτηρίσουν» ή να «προσδιορίσουν» ορισμένες περιοχές ή ορισμένα ύδατα μέχρι συγκεκριμένη ημερομηνία (8) .
15. Είναι σαφές ότι η υλοποίηση των σκοπών της οδηγίας περί των υδάτων κολυμβήσεως προϋποθέτει, όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας P. Léger, την εκ μέρους των κρατών μελών προηγούμενη υπόδειξη των υδάτων κολυμβήσεως ως προς τα οποία έχει εφαρμογή η οδηγία. Τούτο ισχύει ιδίως όσον αφορά τα ύδατα κολυμβήσεως που εμπίπτουν στη δεύτερη περίπτωση του άρθρου 1, παράγραφος 2, στοιχείο α΄, και συγκεκριμένα τα ύδατα στα οποία η κολύμβηση δεν απαγορεύεται και συνηθίζεται από μεγάλο αριθμό λουομένων.
16. Εντούτοις, μολονότι η υποχρέωση προσδιορισμού των οικείων υδάτων κολυμβήσεως που καλύπτονται από την οδηγία μπορεί να συναχθεί από την οδηγία (9), τούτο δεν ισοδυναμεί με την επιβολή υποχρεώσεως στα κράτη μέλη να «χαρακτηρίζουν επισήμως» τα ύδατα αυτά. Η τελευταία αυτή υποχρέωση συνεπάγεται, κατά την άποψή μου, όχι μόνον την εκ μέρους του κράτους μέλους υπόδειξη των υδάτων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας, αλλά και την έκδοση ρητής πράξεως προς τούτο.
17. Ελλείψει ειδικής υποχρεώσεως χαρακτηρισμού ή διαδικασίας προς τούτο στην οδηγία περί των υδάτων κολυμβήσεως, τα μέσα για τον προσδιορισμό τέτοιων περιοχών επαφίενται στη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών, υπό την προϋπόθεση, βεβαίως, ότι όλα τα ύδατα που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας υποβάλλονται σε δειγματοληψία και επιτυγχάνονται τα αποτελέσματα που επιδιώκει η οδηγία. Είναι δυνατόν να νοηθεί περίπτωση στην οποία ένα κράτος μέλος δεν έχει καταρτίσει επίσημο κατάλογο των οικείων υδάτων, αλλά έχει παρά ταύτα συμμορφωθεί προς τις συγκεκριμένες υποχρεώσεις που υπέχει από την οδηγία περί των υδάτων κολυμβήσεως και έχει επιτύχει τις προδιαγραφές ποιότητας που επιβάλλει η οδηγία. Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν μπορώ να θεωρήσω ότι απορρέει παράβαση της οδηγίας από την έλλειψη επίσημου προσδιορισμού.
18. Από τη δικογραφία προκύπτει ότι δεν πραγματοποιήθηκαν δειγματοληψίες κατά την απαιτούμενη συχνότητα στα ύδατα των τριών επίμαχων παραλιών, ισχυρισμό των οποίο η Ισπανία δεν αμφισβητεί. Αν αυτές οι τρεις παραλίες ενέπιπταν, όπως ισχυρίζεται η Επιτροπή, στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας περί των υδάτων κολυμβήσεως κατά τον κρίσιμο χρόνο, η παράβαση θα απορρέει όχι από το ότι η Ισπανία παρέλειψε να «χαρακτηρίσει επισήμως» τις τρεις επίμαχες παραλίες ως ύδατα κολυμβήσεως υπό την έννοια της οδηγίας, αλλά από την παράλειψή της να προβεί στις υποχρεωτικές δειγματοληψίες (10) .
19. Η Επιτροπή, ωστόσο, δεν ζητεί από το Δικαστήριο να διαπιστώσει κάτι τέτοιο. Δεδομένου ότι στο πλαίσιο προσφυγής βάσει του άρθρου 226 ΕΚ ο ρόλος του Δικαστηρίου έγκειται στο να αποφανθεί αν το εν λόγω κράτος μέλος παρέλειψε να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του, όπως αυτές έχουν κατά την Επιτροπή, θεωρώ ότι το Δικαστήριο πρέπει να απορρίψει την προσφυγή όσον αφορά την προβαλλόμενη παράβαση της οδηγίας περί των υδάτων κολυμβήσεως.
20. Ωστόσο, θα εξετάσω τα επιχειρήματα που προβάλλει η Ισπανία για την περίπτωση που το Δικαστήριο αποφασίσει να μη συνταχθεί με την ανωτέρω συλλογιστική και κρίνει, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της Επιτροπής, ότι η υποχρέωση «επίσημου χαρακτηρισμού» των υδάτων που εμπίπτουν στην οδηγία περί των υδάτων κολυμβήσεως συνάγεται σιωπηρώς από τη γενική δομή της και από τον σκοπό που τη διαπνέει.
21. Η Ισπανία ισχυρίζεται, πρώτον, ότι λαμβανομένων υπόψη των σημαντικών προσπαθειών της να βελτιώσει την ποιότητα των υδάτων και να μειώσει τη ρύπανση στο μέρος εκείνο της ακτής στο οποίο βρίσκονται οι τρεις παραλίες (11), έχει συμμορφωθεί με τον κύριο σκοπό της οδηγίας περί των υδάτων κολυμβήσεως, ο οποίος έγκειται συγκεκριμένα στη λήψη μέτρων που σκοπούν στη βελτίωση και στην ανανέωση της ποιότητας των υδάτων κολυμβήσεως.
22. Δεν αντιλαμβάνομαι πώς το επιχείρημα αυτό θα μπορούσε να ασκήσει επιρροή στην παρούσα δίκη, δεδομένου ότι δεν άπτεται των λόγων στους οποίους η Επιτροπή βασίζει την προσφυγή της λόγω παραβάσεως και συγκεκριμένα της παραλείψεως «επίσημου χαρακτηρισμού» των εν λόγω υδάτων. Εν πάση περιπτώσει, όπως έχει κρίνει το Δικαστήριο, η οδηγία περί των υδάτων κολυμβήσεως επιβάλλει στα κράτη μέλη «την υποχρέωση επιτεύξεως ορισμένων αποτελεσμάτων, χωρίς να τους παρέχει τη δυνατότητα να επικαλούνται, εκτός των παρεκκλίσεων που η οδηγία προβλέπει, ιδιάζουσες περιστάσεις προκειμένου να δικαιολογήσουν τη μη τήρηση της υποχρεώσεως αυτής» (12) . Αν η Ισπανία, όπως ισχυρίζεται, κατέβαλε σημαντική προσπάθεια για να επιτύχει τα αποτελέσματα τα οποία επιτάσσει η οδηγία, τούτο είναι αξιέπαινο, αλλά δεν αρκεί για τη συμμόρφωση προς την οδηγία αυτή (13) . Συνεπώς, το επιχείρημα αυτό πρέπει να απορριφθεί.
23. Δεύτερον, η Ισπανία αρνείται ότι τα προσκομισθέντα αποδεικτικά στοιχεία αποδεικνύουν επαρκώς και πειστικώς ότι παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από την οδηγία περί των υδάτων κολυμβήσεως τον Οκτώβριο του 2001 και ότι η παράβαση αυτή εξακολουθούσε τον Σεπτέμβριο του 2002.
24. Η Επιτροπή, προκειμένου να καταλήξει ότι οι τρεις εν λόγω παραλίες εμπίπτουν στον ορισμό του άρθρου 1, παράγραφος 2, στοιχείο α΄, που αφορά τα ύδατα στα οποία η κολύμβηση «δεν απαγορεύεται και συνηθίζεται από μεγάλο αριθμό λουομένων», και επομένως έπρεπε να έχουν «χαρακτηρισθεί επισήμως» ως ύδατα κολυμβήσεως, στηρίζεται στις πληροφορίες που παρέχει για τις παραλίες αυτές ο «Οδηγός παραλιών» (στο εξής: Οδηγός), ο οποίος δημοσιεύεται από το ισπανικό Υπουργείο Περιβάλλοντος. Ο Οδηγός παρέχει γενικές πληροφορίες για τις ισπανικές παραλίες, όπως φωτογραφίες, χάρτες προσβάσεως, κύρια χαρακτηριστικά, υπηρεσίες που παρέχονται στα πέριξ, όπως νοσοκομεία, ξενοδοχεία, κατασκηνωτικοί χώροι κ.λπ. Στον Οδηγό αναγράφεται επίσης ο βαθμός χρήσεως κάθε παραλίας. Σύμφωνα με τις σελίδες που έχει επισυνάψει η Επιτροπή στο δικόγραφο της προσφυγής της, οι τρεις παραλίες χρησιμοποιούνται πολύ.
25. Η Ισπανία ισχυρίζεται κατ’ ουσίαν ότι ο Οδηγός είναι απλώς ενημερωτικό έντυπο και δεν αναγράφει πότε ελήφθησαν οι πληροφορίες. Οι σελίδες τις οποίες έχει επισυνάψει η Επιτροπή στο δικόγραφο της προσφυγής της δεν εμφαίνουν ότι η Επιτροπή παρέβη τις υποχρεώσεις της κατά τις ημερομηνίες που προβάλλει η Επιτροπή.
26. Κατά τη γνώμη μου, ένας οδηγός ο οποίος έχει δημοσιευθεί επισήμως από το ισπανικό Υπουργείο Περιβάλλοντος και στον οποίο αναγράφεται ο βαθμός χρήσεως των οικείων παραλιών αποτελεί επαρκές αποδεικτικό στοιχείο στο οποίο η Επιτροπή μπορεί να στηριχθεί για να αποδείξει ότι η κολύμβηση συνηθίζεται από μεγάλο αριθμό λουομένων στις εν λόγω παραλίες. Επιπλέον, όπως επισημαίνει η Επιτροπή, το Δικαστήριο σε άλλες υποθέσεις έχει δεχθεί ότι διαφημιστικά φυλλάδια σχετικά με κατασκηνωτικούς χώρους, τα οποία αναφέρονται σε ορισμένες περιοχές ως περιοχές κολυμβήσεως, είναι ενδεικτικά του ότι οι περιοχές αυτές χρησιμοποιούνται από μεγάλο αριθμό λουομένων (14) .
27. Ενώπιον τέτοιων αποδείξεων, η Ισπανία φέρει το βάρος αποδείξεως του αντιθέτου. Αντ’ αυτού, η Ισπανία αμφισβήτησε απλώς την αξία των προσκομισθέντων από την Επιτροπή αποδεικτικών στοιχείων, χωρίς να εκθέσει στο Δικαστήριο τους λόγους για τους οποίους τα συμπεράσματα της Επιτροπής από τον Οδηγό της ήσαν εσφαλμένα. Νομίζω μάλιστα ότι η Ισπανία, ως συντάκτης του Οδηγού, βρισκόταν κατά μοναδικό τρόπο σε θέση να αποκαλύψει πότε και πώς αποκτήθηκαν οι περιεχόμενες στον οδηγό αυτόν πληροφορίες, αν με τον τρόπο αυτό θα μπορούσε να αντικρούσει το επιχείρημα της Επιτροπής. Ωστόσο, η Ισπανία δεν έπραξε κάτι τέτοιο.
28. Έτσι, αν το Δικαστήριο αποφανθεί ότι υπάρχει σιωπηρή υποχρέωση, βάσει της οδηγίας περί των υδάτων κολυμβήσεως, για τον «επίσημο χαρακτηρισμό» των οικείων υδάτων κολυμβήσεως, το Δικαστήριο πρέπει να καταλήξει ότι η Ισπανία, παραλείποντας να προβεί σε τέτοιο χαρακτηρισμό όσον αφορά τις παραλίες «A Videira», «Niño do Corvo» και «Canabal» οι οποίες βρίσκονται στη Moaña, Ría de Vigo, στην ακτή της Γαλικίας, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας αυτής.
Παράβαση της οδηγίας περί των υδάτων για οστρακοειδή
Η οδηγία περί των υδάτων για οστρακοειδή
29. Σύμφωνα με την πρώτη και τη δεύτερη αιτιολογική σκέψη του προοιμίου της, σκοπός της οδηγίας περί των υδάτων για οστρακοειδή είναι η προστασία των υδάτων από τη ρύπανση, συμπεριλαμβανομένων των υδάτων για οστρακοειδή, και η διάσωση ορισμένων πληθυσμών οστράκων από τις διάφορες καταστρεπτικές συνέπειες που οφείλονται στην απόρριψη ρυπαντικών ουσιών στα θαλάσσια ύδατα.
30. Το άρθρο 1 ορίζει τα εξής: «Η παρούσα οδηγία αφορά την ποιότητα των υδάτων για οστρακοειδή και εφαρμόζεται στα παράκτια και τα υφάλμυρα ύδατα που υποδεικνύονται από τα κράτη μέλη [ως έχοντα] ανάγκη να προστατευθούν ή να βελτιωθούν για να επιτρέψουν τη ζωή και την ανάπτυξη των οστρακοειδών […] και για να συνεισφέρουν κατ’ αυτό τον τρόπο στην καλή ποιότητα των προϊόντων οστρακοειδών τα οποία καταναλώνονται άμεσα από τον άνθρωπο».
31. Το άρθρο 3, παράγραφος 1, ορίζει ότι «τα κράτη μέλη καθορίζουν, για τα ύδατα που έχουν υποδειχθεί, τις τιμές για τις παραμέτρους που περιλαμβάνονται στο παράρτημα, στο μέτρο που οι τιμές εμφανίζονται στη στήλη G ή στη στήλη I. Συμμορφώνονται δε προς τις σημειώσεις που περιλαμβάνονται στις δύο αυτές στήλες». Το άρθρο 3, παράγραφος 2, επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να μην καθορίζουν τιμές λιγότερο αυστηρές από αυτές που περιλαμβάνονται στη στήλη I του παραρτήματος και να προσπαθούν να τηρήσουν τις τιμές που περιλαμβάνονται στη στήλη G, οι οποίες είναι περισσότερο κατευθυντήριες παρά υποχρεωτικές.
32. Το άρθρο 5 ορίζει ότι «τα κράτη μέλη καταρτίζουν προγράμματα με σκοπό να περιορίσουν τη ρύπανση και να εξασφαλίσουν ότι τα ύδατα που έχουν υποδειχθεί είναι σύμφωνα, σε διάστημα έξι ετών από την υπόδειξη που πραγματοποιείται σύμφωνα με το άρθρο 4, με τις τιμές που καθορίζονται από τα κράτη μέλη σύμφωνα με το άρθρο 3 καθώς και με τις σημειώσεις που περιλαμβάνονται στις στήλες G και I του παραρτήματος».
33. Το άρθρο 6 ορίζει ότι «για την εφαρμογή του άρθρου 5, τα ύδατα που έχουν υποδειχθεί θεωρούνται ότι είναι σύμφωνα με την παρούσα οδηγία εάν τα δείγματα των υδάτων αυτών, που λαμβάνονται με την ελάχιστη συχνότητα που προβλέπονται στο παράρτημα, στον ίδιο τόπο δειγματοληψίας και κατά τη διάρκεια περιόδου δώδεκα μηνών, δείχνουν ότι τηρούν τις τιμές που έχουν καθορισθεί από τα Κράτη Μέλη σύμφωνα με το άρθρο 3 καθώς και με τις σημειώσεις που περιλαμβάνονται στις στήλες G και I του παραρτήματος», όσον αφορά ποσοστά επί τοις εκατό των δειγμάτων για καθεμία από τις παραμέτρους που απαριθμούνται στο παράρτημα.
34. Για την παράμετρο 10 του παραρτήματος, «Κοπρανώδη κολοβακτηριοειδή/100 ml», καθορίζεται η κατευθυντήρια τιμή « <
300 στη σάρκα του οστράκου και στο εσωτερικό υγρό». Παρά το γεγονός ότι η τιμή αυτή εμφανίζεται στη στήλη G, μια υποσημείωση στην τιμή αυτή ορίζει ότι, «σε αναμονή υιοθετήσεως μιας οδηγίας περί προστασίας των καταναλωτών των οστρακοειδών προϊόντων, η τιμή αυτή θα πρέπει να τηρηθεί υποχρεωτικά για τα ύδατα όπου ζουν [οστρακοειδή που] καταναλώνονται άμεσα από τον άνθρωπο», καθιστώντας έτσι την τιμή αυτή υποχρεωτική για τη μεταβατική περίοδο.
35. Το άρθρο 395 της Πράξεως Προσχωρήσεως της Ισπανίας και της Πορτογαλίας (15) δεν περιλαμβάνει παρέκκλιση αφορώσα τη μεταφορά στο εσωτερικό δίκαιο και την εφαρμογή της οδηγίας περί των υδάτων για οστρακοειδή εκ μέρους της Ισπανίας. Επομένως, τα προγράμματα τα οποία αναφέρει το άρθρο 5 της οδηγίας περί των υδάτων για οστρακοειδή έπρεπε να έχουν εφαρμοσθεί μέχρι τις 30 Οκτωβρίου 1987 το αργότερο.
Άλλοι σχετικοί κοινοτικοί κανόνες
36. Η οδηγία για την προστασία των καταναλωτών των προϊόντων οστρακοειδών της οποίας γίνεται μνεία στη σκέψη 34 ανωτέρω (στο εξής: οδηγία για την προστασία των καταναλωτών οστρακοειδών) εκδόθηκε από το Συμβούλιο στις 15 Ιουλίου 1991 (16) . Το κεφάλαιο I του παραρτήματός της επιβάλλει στις αρμόδιες αρχές να ορίζουν τις διάφορες ζώνες παραγωγής, περιλαμβανομένων των ζωνών στις οποίες τα οστρακοειδή μπορούν να συλλέγονται και να χρησιμοποιούνται για άμεση κατανάλωση από τον άνθρωπο. Τα οστρακοειδή αυτά πρέπει να ανταποκρίνονται στις επιταγές του κεφαλαίου V του παραρτήματος, το οποίο καθορίζει τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες τα ζώντα δίθυρα μαλάκια (στα οποία θα αναφέρομαι εν γένει στο εξής με τον όρο «οστρακοειδή») μπορούν να διατίθενται για «άμεση» κατανάλωση από τον άνθρωπο. Οι επιταγές αυτές αναφέρονται κυρίως στα φυσικά χαρακτηριστικά και στη χημική και στη βακτηριολογική σύνθεση των οστρακοειδών.
Εκτίμηση
37. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η Ισπανία, παραλείποντας να υιοθετήσει ένα πρόγραμμα για τον περιορισμό της ρυπάνσεως ως προς τη Ría de Vigo, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 5 της οδηγίας περί των υδάτων για οστρακοειδή.
38. Η Επιτροπή ισχυρίζεται, χωρίς να αντιλέγει η Ισπανία, ότι το κράτος αυτό έχει υποδείξει τη Ría de Vigo ως ύδατα για οστρακοειδή. Επομένως, η Ría de Vigo εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 5 της οδηγίας περί των υδάτων για οστρακοειδή και, επομένως, πρέπει να καταρτισθεί πρόγραμμα για τον περιορισμό της ρυπάνσεως και να διασφαλισθεί ότι τα ύδατά της είναι σύμφωνα προς τις προδιαγραφές της οδηγίας. Δεδομένου ότι τέτοιο πρόγραμμα ουδέποτε γνωστοποιήθηκε στην Επιτροπή, παρά τα επίσημα αιτήματά της, η Επιτροπή κατέληξε ότι το πρόγραμμα δεν έχει υιοθετηθεί.
39. Η Ισπανία προβάλλει δύο αμυντικούς ισχυρισμούς. Ισχυρίζεται, πρώτον, ότι η Ría de Vigo δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας περί των υδάτων για οστρακοειδή και, δεύτερον, αν εμπίπτει, η Ισπανία ισχυρίζεται επικουρικώς ότι εν πάση περιπτώσει έχει συμμορφωθεί με τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 5.
40. Όσον αφορά τον πρώτο, κύριο ισχυρισμό της, η Ισπανία προβάλλει ότι, σύμφωνα με το άρθρο 1, η οδηγία περί των υδάτων για οστρακοειδή έχει εφαρμογή μόνο στα ύδατα που προορίζονται για την παραγωγή οστρακοειδών προς «άμεση» κατανάλωση από τον άνθρωπο. Δεδομένου ότι, σύμφωνα με την κατάταξη του 1998, η οποία είναι η πλέον πρόσφατη, τα οστρακοειδή που συλλέγονται από τα ύδατα για οστρακοειδή της Ría de Vigo υπόκεινται σε περαιτέρω επεξεργασία πριν διατεθούν στην αγορά για κατανάλωση από τον άνθρωπο, τα ύδατα αυτά δεν εμπίπτουν στην ως άνω κατηγορία. Η Ισπανία ισχυρίζεται περαιτέρω ότι πλείονα κοινοτικά μέτρα ρυθμίζουν την παραγωγή και την εμπορία προϊόντων οστρακοειδών, διακρίνοντας μεταξύ διαφόρων ζωνών παραγωγής αναλόγως του αν τα προϊόντα οστρακοειδών που συλλέγονται σ’ αυτές προορίζονται για άμεση κατανάλωση από τον άνθρωπο ή για περαιτέρω επεξεργασία πριν από την κατανάλωση. Χάριν της ομοιόμορφης ερμηνείας και προκειμένου να αποφευχθούν εσωτερικές αντιφάσεις μεταξύ κοινοτικών πράξεων που αφορούν σχετικά θέματα, η οδηγία περί των υδάτων για οστρακοειδή πρέπει να ερμηνεύεται υπό το πρίσμα αυτών των σχετικών κοινοτικών μέτρων. Η Ισπανία αναφέρεται στον κανονισμό (ΕΚ) 854/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, για τον καθορισμό ειδικών διατάξεων για την οργάνωση των επίσημων ελέγχων στα προϊόντα ζωικής προέλευσης που προορίζονται για κατανάλωση από τον άνθρωπο (17) και, ιδίως, στο παράρτημα II του κανονισμού αυτού, το οποίο περιγράφει τους επίσημους ελέγχους στους οποίους πρέπει να υποβάλλονται τα οστρακοειδή που προορίζονται για κατανάλωση από τον άνθρωπο.
41. Οι ισχυρισμοί αυτοί πρέπει κατά τη γνώμη μου να απορριφθούν .
42. Όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας περί των υδάτων για οστρακοειδή, είναι αληθές ότι το άρθρο 1 της οδηγίας αυτής, αναφερόμενο στο σκοπό της συμβολής στην καλή ποιότητα των «προϊόντων οστρακοειδών τα οποία καταναλώνονται άμεσα από τον άνθρωπο», ενέχει ασάφεια ως προς το ακριβές πεδίο εφαρμογής της. Συμφωνώ με την Επιτροπή, ωστόσο, ότι από τη συστηματική ερμηνεία της οδηγίας αυτής συνάγεται ότι το πεδίο εφαρμογής της περιλαμβάνει όλα τα ύδατα για οστρακοειδή και όχι μόνον τα ύδατα όπου παράγονται προϊόντα οστρακοειδών που καταναλώνονται άμεσα από τον άνθρωπο. (18)
43. Κατ’ αρχάς, το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας περί των υδάτων για οστρακοειδή καθορίζεται με γενικούς όρους στο άρθρο 1, ως καλύπτον τα «παράκτια και τα υφάλμυρα ύδατα που υποδεικνύονται από τα κράτη μέλη [ως έχοντα] ανάγκη να προστατευθούν ή να βελτιωθούν για να επιτρέψουν τη ζωή και την ανάπτυξη των οστρακοειδών […]». Η αναφορά στη «ζωή και την ανάπτυξη των οστρακοειδών» δεν τυγχάνει περαιτέρω διευκρινίσεως. Η φράση «και για να συνεισφέρουν στην καλή ποιότητα των προϊόντων οστρακοειδών τα οποία καταναλώνονται άμεσα από τον άνθρωπο» δεν περιορίζει, κατά την άποψή μου, το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας στον σκοπό αυτόν, αλλά μάλλον επισημαίνει έναν περαιτέρω σκοπό που μπορεί να επιτευχθεί κατά τον ίδιο τρόπο. Η χρήση του επιρρηματικού προσδιορισμού «κατ’ αυτό τον τρόπο» είναι συναφώς σημαντική.
44. Δεύτερον, κανένα στοιχείο του προοιμίου της οδηγίας περί των υδάτων για οστρακοειδή δεν εμφαίνει την πρόθεση του κοινοτικού νομοθέτη να περιορίσει το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας αυτής υπό την έννοια που προβάλλει η Ισπανία. Το προοίμιο αναφέρεται μάλιστα στα ύδατα για οστρακοειδή εν γένει (19) και πουθενά δεν γίνεται μνεία περί υδάτων στα οποία συλλέγονται «προϊόντα οστρακοειδών τα οποία καταναλώνονται άμεσα από τον άνθρωπο». Το ίδιο ισχύει ως προς τον τίτλο της οδηγίας, ο οποίος αναφέρεται γενικά στην ποιότητα των υδάτων για οστρακοειδή.
45. Τρίτον, σύμφωνα με τα άρθρα 3, παράγραφος 1, και 5, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να συμμορφώνονται προς τις σημειώσεις που περιέχονται τόσο στη στήλη G όσο και στη στήλη I του παραρτήματος. Για την παράμετρο 10 του παραρτήματος, «Κοπρανώδη κολοβακτηριοειδή/100 ml», καθορίζεται η κατευθυντήρια τιμή « < 300 στη σάρκα του οστράκου και στο εσωτερικό υγρό». Παρά το γεγονός ότι η τιμή αυτή εμφανίζεται στη στήλη G, μια υποσημείωση στην τιμή αυτή ορίζει ότι, «σε αναμονή υιοθετήσεως μιας οδηγίας περί προστασίας των καταναλωτών των οστρακοειδών προϊόντων, η τιμή αυτή θα πρέπει να τηρηθεί υποχρεωτικά για τα ύδατα όπου ζουν [οστρακοειδή που] καταναλώνονται άμεσα από τον άνθρωπο».
46. Όπως επισημαίνει η Επιτροπή, η διευκρίνιση την οποία περιέχει η υποσημείωση αυτή συνεπάγεται ότι η τιμή που εκφράζεται στο παράρτημα παραμένει κατευθυντήρια ως προς όλα τα ύδατα για οστρακοειδή πλην αυτών στα οποία «ζουν [οστρακοειδή που] καταναλώνονται άμεσα από τον άνθρωπο» και ότι, επομένως, το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας είναι ευρύτερο απ’ ό,τι ισχυρίζεται η Ισπανία.
47. Όσον αφορά τον ισχυρισμό της Ισπανίας σχετικά με την ερμηνεία της οδηγίας περί των υδάτων για οστρακοειδή υπό το πρίσμα των μεταγενεστέρων κοινοτικών μέτρων που ρυθμίζουν την παραγωγή και την εμπορία των προϊόντων οστρακοειδών, θα ήθελα να παρατηρήσω ότι από το προοίμιο της οδηγίας περί των υδάτων για οστρακοειδή (20) προκύπτει ότι ο κύριος σκοπός της έγκειται μάλλον στην προστασία του περιβάλλοντος και όχι των καταναλωτών. Το ότι ορισμένες πτυχές που αφορούν την προστασία των καταναλωτών των προϊόντων οστρακοειδών ρυθμίζονται με την οδηγία αποτελεί παρεπόμενο του κύριου σκοπού της. Οι διατάξεις αυτές είχαν ως μοναδικό προορισμό να αποτελέσουν μεταβατικές διατάξεις μέχρι την έκδοση ειδικής οδηγίας για την αντιμετώπιση του ζητήματος της προστασίας των καταναλωτών στον τομέα αυτόν, συγκεκριμένα δε της οδηγίας για την προστασία των καταναλωτών οστρακοειδών. (21)
48. Η τελευταία αυτή οδηγία προσδιορίζει τις υγειονομικές προϋποθέσεις για την παραγωγή και τη διάθεση στην αγορά οστρακοειδών προοριζομένων είτε για «άμεση» κατανάλωση από τον άνθρωπο είτε για περαιτέρω επεξεργασία πριν από την κατανάλωση από τον άνθρωπο. Μολονότι οι δύο οδηγίες συνδέονται στενά, παραμένουν διαφορετικά νομοθετήματα που επιδιώκουν διαφορετικούς, αν και συμπληρωματικούς, σκοπούς. Έτσι, ενώ σκοπός της οδηγίας περί των υδάτων για οστρακοειδή είναι κυρίως η ποιότητα των υδάτων όπου ζουν και αναπτύσσονται τα οστρακοειδή, ο σκοπός της οδηγίας για την προστασία των καταναλωτών οστρακοειδών έγκειται συγκεκριμένα στην ποιότητα των ίδιων των οστρακοειδών προκειμένου να καταστούν κατάλληλα προς κατανάλωση από τον άνθρωπο, είτε άμεσα είτε κατόπιν περαιτέρω κατεργασίας. Τούτο καθίσταται σαφές από το γεγονός ότι ορισμένες παράμετροι, τιμές και μέθοδοι εξετάσεως από αυτές που περιέχονται στις αντίστοιχες διατάξεις και στα αντίστοιχα παραρτήματά τους μπορεί να συμπίπτουν, άλλες όμως διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό.
49. Η ίδια συλλογιστική ισχύει ως προς άλλα κοινοτικά μέτρα ληφθέντα σε συναφείς τομείς, περιλαμβανομένου του κανονισμού (ΕΚ) 854/2004, τον οποίο παραθέτει η Ισπανία προς στήριξη της απόψεώς της (22) . Ο κύριος σκοπός του κανονισμού αυτού έγκειται στην οργάνωση επίσημων ελέγχων επί των προϊόντων ζωικής προελεύσεως, μεταξύ άλλων και των οστρακοειδών, και όχι στην ποιότητα των υδάτων για οστρακοειδή.
50. Τέλος, δεν μπορώ να εντοπίσω διατάξεις στην οδηγία για την προστασία των καταναλωτών οστρακοειδών ή στον κανονισμό (ΕΚ) 854/2004 υπέρ του ισχυρισμού ότι η πρόθεση του νομοθέτη ήταν να μεταβάλει ή να τροποποιήσει το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας περί των υδάτων για οστρακοειδή υπό την έννοια που προβάλλει η Ισπανία.
51. Η Ισπανία προφανώς συγχέει τους σκοπούς, το πεδίο εφαρμογής και τις υποχρεώσεις αυτών των διαφορετικών κοινοτικών μέτρων. Το κεφάλαιο Ι του παραρτήματος της οδηγίας για την προστασία των καταναλωτών οστρακοειδών και το παράρτημα ΙΙ του κανονισμού (ΕΚ) 854/2004 επιβάλλουν στις αρμόδιες εθνικές αρχές την υποχρέωση να διακρίνουν μεταξύ των ζωνών παραγωγής οστρακοειδών αναλόγως του αν τα παραγόμενα οστρακοειδή προορίζονται για άμεση κατανάλωση από τον άνθρωπο ή όχι. Συνεπώς, η κατάταξη ανά ζώνες ασκεί επιρροή μόνον όσον αφορά την εφαρμογή αυτών των κοινοτικών μέτρων.
52. Κατόπιν των ανωτέρω, φρονώ ότι το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας περί των υδάτων για οστρακοειδή δεν περιορίζεται στα ύδατα για οστρακοειδή όπου τα συλλεγόμενα προϊόντα οστρακοειδών προορίζονται για άμεση κατανάλωση από τον άνθρωπο, αλλά περιλαμβάνει όλα τα ύδατα που έχουν υποδειχθεί από τα κράτη μέλη ως ύδατα για οστρακοειδή, σύμφωνα με το άρθρο 1 της οδηγίας αυτής. Δεδομένου ότι η Ισπανία δεν αμφισβητεί ότι τα ύδατα της Ría de Vigo πρέπει να υπαχθούν στα ύδατα για οστρακοειδή, η οδηγία περί των υδάτων για οστρακοειδή έχει εφαρμογή ως προς την περιοχή αυτή.
53. Επικουρικώς, η Ισπανία ισχυρίζεται ότι, εν πάση περιπτώσει, έλαβε μέτρα προς συμμόρφωση με τις επιταγές του άρθρου 5 της οδηγίας περί των υδάτων για οστρακοειδή, συγκεκριμένα δε υιοθέτησε το «Plan General de Saneamiento de Galicia» 2000-2015 και εξέδωσε τον νόμο 8/2001 της Comunidad Autónoma de Galicia, που αφορά την προστασία της ποιότητας των υδάτων των the Rías de Galicia και ρυθμίζει τη δημόσια υπηρεσία της επεξεργασίας των αστικών λυμάτων.
54. Θα επισημάνω κατ’ αρχάς ότι από τη δικογραφία προκύπτει ότι η Ισπανία δεν γνωστοποίησε στην Επιτροπή τα μέτρα τα οποία ισχυρίζεται ότι έλαβε κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 5 της οδηγίας περί των υδάτων για οστρακοειδή, παρά τα αιτήματα της Επιτροπής· ωσαύτως, η Ισπανία δεν απάντησε στην αιτιολογημένη γνώμη της Επιτροπής. Αυτές οι παραλείψεις μπορούν ήδη να δικαιολογήσουν την προσφυγή της Επιτροπής (23) .
55. Στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση Επιτροπή κατά Γερμανίας (24) η Επιτροπή ισχυρίστηκε, μεταξύ άλλων, ότι η Γερμανία, μη υποβάλλοντας τα προγράμματα που επιτάσσουν το άρθρο 5 της οδηγίας περί των γλυκών υδάτων (25) και το άρθρο 5 της οδηγίας περί των υδάτων για οστρακοειδή, παρέλειψε να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της από τα άρθρα αυτά. Το Δικαστήριο έκρινε ότι «από τη διατύπωση του άρθρου 5 [της οδηγίας] 79/923 […], καθώς και από τον καθορισθέντα από [την οδηγία αυτή] λεπτομερή μηχανισμό ελέγχου της ποιότητας των υδάτων [προκύπτει σαφώς] ότι τα κράτη μέλη έχουν την υποχρέωση να καταρτίσουν συγκεκριμένα προγράμματα με σκοπό να περιορίσουν τη ρύπανση των […] υδάτων για οστρακοειδή σε […] έξι χρόνια[…]» (26) .
56. Το Δικαστήριο απέρριψε τον ισχυρισμό της Γερμανίας ότι τα γενικά προγράμματα εξυγιάνσεως των υδάτων μπορούν να θεωρηθούν προσήκουσα μεταφορά του άρθρου 5 της οδηγίας περί των γλυκών υδάτων. Το Δικαστήριο έκρινε επίσης ότι ο στόχος της μειώσεως της ρυπάνσεως των υδάτων από τα χρησιμοποιηθέντα ύδατα, τον οποίο επιδιώκουν τα γενικά αυτά προγράμματα, δεν ανταποκρίνεται οπωσδήποτε στον ειδικότερο στόχο της οδηγίας περί των γλυκών υδάτων, ο οποίος έγκειται στη βελτίωση της ποιότητας των γλυκών υδάτων ώστε να καταστούν κατάλληλα για τη ζωή των ιχθύων (27) .
57. Μολονότι οι διαπιστώσεις αυτές έγιναν σε σχέση με το άρθρο 5 της οδηγίας περί των γλυκών υδάτων, τα συμπεράσματα του Δικαστηρίου μπορούν να θεωρηθούν ως εξίσου εφαρμοστέα στο υπό κρίση πλαίσιο, δεδομένης της σχεδόν πανομοιότυπης διατυπώσεως των διατάξεων. Κατά τη γνώμη μου, τα εκτελεστικά μέτρα που προβάλλει η Ισπανία δεν είναι σύμφωνα προς τις επιταγές της οδηγίας περί των υδάτων για οστρακοειδή. Τόσο το «Plan General de Saneamiento de Galicia» όσο και ο νόμος 8/2001 δεν έχουν κατά τη γνώμη μου την απαιτούμενη ακρίβεια ώστε να ανταποκριθούν στις επιταγές του άρθρου 5 της οδηγίας περί των υδάτων για οστρακοειδή, όπως έχει ερμηνευθεί από το Δικαστήριο. Όπως ορθώς ισχυρίζεται η Επιτροπή, κανένα μέτρο δεν ελήφθη ειδικώς για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που απορρέουν από την οδηγία περί των υδάτων για οστρακοειδή, αλλά μάλλον για να τεθούν σε εφαρμογή άλλες κοινοτικές οδηγίες αφορώσες την επεξεργασία και την ποιότητα των υδάτων. (28)
58. Ακόμη σπουδαιότερο είναι το ότι, όπως επισημαίνει η Επιτροπή χωρίς να αντιλέγει η Ισπανία, κανένα από το μέτρα αυτά δεν περιλαμβάνει συγκεκριμένες διατάξεις προς διασφάλιση του ότι η ποιότητα των υδάτων της Γαλικίας, και ιδίως των υδάτων της Ría de Vigo, είναι σύμφωνη με τις λεπτομερείς και ακριβείς φυσικές και χημικές παραμέτρους που εκτίθενται στο παράρτημα της οδηγίας, κάτι το οποίο, επιπλέον, έπρεπε να είχε επιτευχθεί μέχρι τον Οκτώβριο του 1987. Όπως έχω υποστηρίξει σε προηγούμενη περίπτωση, ενώ τέτοια γενικά μέτρα μπορεί να συμβάλλουν εμμέσως στη βελτίωση της καθαρότητας των υδάτων, δεν είναι πρόδηλο, τουλάχιστον χωρίς επιβεβαίωση, ότι θα έχουν οπωσδήποτε το αποτέλεσμα που επιδιώκει η οδηγία περί των υδάτων για οστρακοειδή, συγκεκριμένα να επιτρέψουν τη ζωή και την ανάπτυξη των οστρακοειδών (29) .
Πρόταση
59. Ως εκ τούτου, καταλήγω ότι το Δικαστήριο πρέπει:
(1) να αποφανθεί ότι η Ισπανία, παραλείποντας να υιοθετήσει μέχρι την προβλεπόμενη ημερομηνία, πρόγραμμα για τον περιορισμό της ρυπάνσεως ως προς τη Ría de Vigo, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 5 της οδηγίας 79/923/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 30ής Οκτωβρίου 1979, περί της ποιότητας των υδάτων για οστρακοειδή·
(2) να απορρίψει την προσφυγή της Επιτροπής κατά τα λοιπά·
(3) να αποφανθεί ότι κάθε διάδικος φέρει τα έξοδά του.
(1) .
(2)  –	Της 8ης Δεκεμβρίου 1975, περί της ποιότητος των υδάτων κολυμβήσεως (ΕΕ ειδ. έκδ. 15/001, σ. 108).
(3)  –	Της 30ής Οκτωβρίου 1979, περί της απαιτούμενης ποιότητας των υδάτων για οστρακοειδή (ΕΕ ειδ. έκδ. 15/001, σ. 230).
(4)  –	ΕΕ 1991, L 377, σ. 48.
(5)  –	ΕΕ 1985, L 302, σ. 32.
(6)  –	«Οι στόχοι [της οδηγίας περί των υδάτων κολυμβήσεως] δεν είναι δυνατό να επιτευχθούν εάν οι […] ακτές, στις οποίες η κολύμβηση ούτε επιτρέπεται ρητώς ούτε απαγορεύεται από […], όμως στην πράξη διεξάγεται κανονικά, δεν χαρακτηρίζονται ως περιοχές κολυμβήσεως, όπως προβλέπει η οδηγία, και, ως εκ τούτου, διαφεύγουν τον έλεγχο της Επιτροπής» (προτάσεις επί της υποθέσεως στην οποία εκδόθηκε η απόφαση της 15ης Ιουλίου 2004, C-272/01, Επιτροπή κατά Πορτογαλίας, μη δημοσιευθείσα ακόμη στη Συλλογή, σημείο 34).
(7)  –	Απόφαση της 18ης Ιουνίου 2002, C-60/01, Επιτροπή κατά Γαλλίας, Συλλογή 2002, σ. I-5679, σκέψη 28 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία.
(8)  –	Βλ., επί παραδείγματι, το άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας περί των υδάτων για οστρακοειδή, προπαρατεθείσας στην υποσημείωση 3, το άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας 78/659/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 18ης Ιουλίου 1978, περί της ποιότητος των γλυκών υδάτων που έχουν ανάγκη προστασίας ή βελτιώσεως για τη διατήρηση της ζωής των ιχθύων (ΕΕ, ειδ. έκδ. 15/001, σ. 172), το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 91/676/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 1991, για την προστασία των υδάτων από τη νιτρορρύπανση γεωργικής προέλευσης (ΕΕ 1991, L 375, σ. 1). Βλ. επίσης το άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 91/271/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Μαΐου 1991, για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων (ΕΕ 1991, L 135, σ. 40).
(9)  –	Σημειωτέον ότι στην υπόθεση Επιτροπή κατά Πορτογαλίας, προπαρατεθείσα στην υποσημείωση 6, η Επιτροπή έβαλε κατά της παραλείψεως της Πορτογαλίας να προσδιορίσει όλα τα σχετικά εσωτερικά ύδατα και όχι κατά της παραλείψεώς της να τα «χαρακτηρίσει επισήμως», όπως στην υπό κρίση υπόθεση.
(10)  –	Η παράλειψη τηρήσεως της ελάχιστης συχνότητας δειγματοληψιών που προβλέπει η οδηγία αποτελεί παράβαση των εκ της οδηγίας υποχρεώσεων, ακόμη και αν η παράβαση αυτή έχει περιορισμένο πεδίο και αμελητέες πρακτικές συνέπειες. Απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2003, C-226/01, Επιτροπή κατά Δανίας, Συλλογή 2003, σ. I-1219, σκέψεις 32 και 33, βλ. επίσης απόφαση της 8ης Ιουνίου 1999, C-198/97, Επιτροπή κατά Γερμανίας, Συλλογή 1999, σ. I-3257, σκέψη 46.
(11)  –	Η Ισπανία αναφέρεται συναφώς στo «Plan General de Saneamiento de Galicia» 2000-2015, το οποίο υιοθέτησε η Xunta de Galicia τον Νοέμβριο του 2000, ένας από τους σκοπούς του οποίου είναι η πραγματοποίηση των απαραίτητων επενδύσεων προκειμένου να διασφαλισθεί ότι η κολύμβηση είναι δυνατή στις ακτές της Γαλικίας, και στο νέο σύστημα αποστραγγίσεως του δήμου της Moaña, όπου βρίσκονται οι τρεις παραλίες, το οποίο ετίθετο σε εφαρμογή όταν υποβλήθηκε η καταγγελία και το οποίο ολοκληρώθηκε τον Ιούλιο του 2003.
(12)  –	Απόφαση Επιτροπή κατά Γερμανίας, προπαρατεθείσα στην υποσημείωση 10, σκέψη 35.
(13)  –	Βλ. όπ.π. και την εκεί παρατιθέμενη νομολογία. Βλ., ως πλέον πρόσφατη, την απόφαση Επιτροπή κατά Πορτογαλίας, προπαρατεθείσα στην υποσημείωση 6, σκέψη 34.
(14)  –	Απόφαση της 25ης Μαΐου 2000, C-307/98, Επιτροπή κατά Βελγίου, Συλλογή 2000, σ. I- 3933, σκέψη 32.
(15)  –	Προπαρατεθείσα στην υποσημείωση 5.
(16)  –	Οδηγία 91/492/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 15ης Ιουλίου 1991, περί καθορισμού των υγειονομικών κανόνων που διέπουν την παραγωγή και τη διάθεση στην αγορά ζώντων διθύρων μαλακίων (ΕΕ 1991, L 268, σ. 1).
(17)  –	ΕΕ 2004, L 139, σ. 206.
(18)  –	Σημειωτέον ότι το άρθρο 1 της αρχικής πράξεως για τη θέση σε εφαρμογή στην Ισπανία της οδηγίας περί των υδάτων για οστρακοειδή, το διάταγμα 38/1989, αναφερόταν απλώς στα οστρακοειδή που καταναλώνονται από τον άνθρωπο χωρίς να διευκρινίζει ότι τα οστρακοειδή πρέπει να καταναλώνονται «άμεσα». Μόνον κατά τη θέση σε εφαρμογή της οδηγίας για την προστασία των καταναλωτών οστρακοειδών, το βασιλικό διάταγμα 345/1993 (Normas de calidad de las aguas y de la producción de moluscos y otros invertebrados marinos vivos, BOE No 74, de 27 marzo de 1993) εισήγαγε τη διάκριση αυτή, σύμφωνα με την επιταγή της τελευταίας αυτής οδηγίας. Αυτό το βασιλικό διάταγμα κατάργησε το βασιλικό διάταγμα 38/1989 και περιέλαβε της διατάξεις αυτού στο δικό του κείμενο, κωδικοποιώντας αμφότερα τα νομοθετήματα, Το κωδικοποιημένο κείμενο διατηρήθηκε σε ισχύ όταν τέθηκε σε εφαρμογή η οδηγία 97/61/ΕΚ του Συμβουλίου, της 20ής Οκτωβρίου 1997, για την τροποποίηση του παραρτήματος της οδηγίας 91/492/ΕΟΚ περί καθορισμού των υγειονομικών κανόνων που διέπουν την παραγωγή και τη διάθεση στην αγορά ζώντων δίθυρων μαλακίων (ΕΕ 1997, L 295, σ. 35). Η οδηγία αυτή τέθηκε σε εφαρμογή με το βασιλικό διάταγμα 571/1999 της 9ης Απριλίου (BOE No 86, de 10 de april de1993).
(19)  –	Βλ., επί παραδείγματι, την πρώτη, την τρίτη, την έβδομη και τη δέκατη αιτιολογική σκέψη.
(20)  –	Βλ. την πρώτη, τη δεύτερη και τη δέκατη αιτιολογική σκέψη.
(21)  –	Προπαρατεθείσα στην υποσημείωση 16.
(22)  –	Προπαρατεθείς στην υποσημείωση 17.
(23)  –	Βλ. την απόφαση της 16ης Ιουνίου 2005, C-456/03, Επιτροπή κατά Ιταλίας, μη δημοσιευθείσα ακόμη στη Συλλογή, σκέψη 27 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία.
(24)  –	Απόφαση της 12ης Δεκεμβρίου 1996, C-298/95, Συλλογή 1996, σ. I-6747.
(25)  –	Οδηγία 78/659/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 18ης Ιουλίου 1978, περί της ποιότητας των γλυκών υδάτων που έχουν ανάγκη προστασίας ή βελτιώσεως για τη διατήρηση της ζωής των ιχθύων (ΕΕ ειδ. έκδ. 15/001, σ. 172)
(26)  –	Απόφαση Επιτροπή κατά Γερμανίας, προπαρατεθείσα στην υποσημείωση 24, σκέψη 24.
(27)  –	Όπ.π., σκέψεις 25 και 26. Βλ. επίσης τις προτάσεις μου στην ίδια υπόθεση, σημεία 17 και 18.
(28)  –	Από τη διατύπωση καθαυτή του «Plan General de Saneamiento de Galicia» προκύπτει ότι αυτό υιοθετήθηκε κυρίως προς εκπλήρωση των υποχρεώσεων που απορρέουν από την οδηγία 91/271/ΕΟΚ, προπαρατεθείσα στην υποσημείωση 8. Ο νόμος 8/2001, μολονότι θέτει ποιοτικούς στόχους για τα ύδατα των Rías της Γαλικίας, ασχολείται γενικώς με τη ρύθμιση και τον έλεγχο των απορρίψεων αστικών και βιομηχανικών λυμάτων στις Rías της Γαλικίας.
(29)  –	Βλ. τις προτάσεις μου επί της υποθέσεως Επιτροπή κατά Γερμανίας, προπαρατεθείσας στην υποσημείωση 24, σημεία 17 και 18. Βλ. επίσης τη σκέψη 26 της αποφάσεως στην ίδια υπόθεση.