62007CJ0310
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Ir-Raba’ Awla)
16 ta’ Ottubru 2008 (
*1
)
“Approssimazzjoni tal-liġijiet — Protezzjoni tal-impjegati fil-każ tal-insolvenza ta’ min iħaddem — Direttiva 80/987/KEE — Artikolu 8a — Attivitajiet imwettqa f’diversi Stati Membri”
Fil-Kawża C-310/07,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 234 KE, imressqa mil-Lunds tingsrätt (l-Iżvezja), permezz ta’ deċiżjoni tat-28 ta’ Ġunju 2007, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fil-, fil-proċedura
Svenska staten, irrappreżentata mit-Tillsynsmyndigheten i konkurser,
vs
Anders Holmqvist,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Ir-Raba’ Awla),
komposta minn K. Lenaerts, President tal-Awla, R. Silva de Lapuerta, E. Juhász (Relatur), G. Arestis u J. Malenovský, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: D. Ruiz-Jarabo Colomer,
Reġistratur: C. Strömholm, Amministratur,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tas-16 ta’ April 2008,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
—
għat-Tillsynsmyndigheten i konkurser, minn B. Andersson, bħala aġent,
—
għal M. Holmqvist, minn A. Alfredson, ġurist,
—
għall-Gvern Żvediż, minn A. Falk, bħala aġent,
—
għall-Gvern Elleniku, minn K. Georgiadis kif ukoll minn E.-M. Mamouna u S. Alexandriou, bħala aġenti,
—
għall-Gvern Taljan, minn I. M. Braguglia, bħala aġent, assistit minn F. Arena, avvocato dello Stato,
—
għall-Gvern Olandiż, minn C. Wissels u Y. de Vries, bħala aġenti,
—
għall-Gvern tar-Renju Unit, minn C. Gibbs, bħala aġent, assistita minn D. Rhee, barrister,
—
għall-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, minn J. Enegren, bħala aġent,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tat-3 ta’ Ġunju 2008,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 8a tad-Direttiva tal-Kunsill 80/987/KEE, tal-20 ta’ Ottubru 1980, dwar it-taqrib tal-liġijiet tal-Istati Membri dwar il-protezzjoni tal-impjegati f'każ tal-insolvenza ta’ min iħaddimhom (ĠU L 283, p. 23), kif emendata bid-Direttiva 2002/74/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat- (ĠU L 207, p. 10, iktar ’il quddiem id-“Direttiva 80/987”).
2
Din id-domanda saret fil-kuntest ta’ kawża bejn Svenska staten, irrappreżentat mit-Tillsynsmyndigheten i konkurser (Awtorità ta’ kontroll tal-proċeduri kollettivi ta’ falliment, iktar ’il quddiem l-“Awtorità”) u A. Holmqvist fir-rigward tal-għoti lill-dan tal-aħħar, wara l-falliment ta’ min iħaddmu, tal-garanzija ta’ ħlas tal-paga prevista mil-leġiżlazzjoni Żvediża.
Il-kuntest ġuridiku
Il-leġiżlazzjoni Komunitarja
3
Skont is-seba’ premessa tad-Direttiva 2002/74:
“Sabiex tiġi żgurata ċ-ċertezza legali lill-impjegati fil-każ ta’ l-insolvenza ta’ l-impriżi li jkunu jwettqu ħidmiethom [l-attivitajiet tagħhom] f’għadd ta’ Stati Membri, u sabiex jissaħħu d-drittijiet tal-ħaddiema skonda il-każistika stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, għandhom jiddaħħlu dispożizzjonijiet li espressament jiddikjaraw liema istituzzjoni hija responsabbli sabiex tħallas [il-krediti mhux imħallsa tal-ħaddiema] f’dawn il-każijiet u sabiex tistabbilixxi bħala l-għan ta’ kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet amministrattivi kompetenti ta’ l-Istati Membri [il-ħlas, mill-iktar fis possibbli, tal-krediti] pendenti ta’ l-impjegati. Barra minn hekk, huwa meħtieġ li jiġi żgurat illi [d-dispożizzjonijiet] rilevanti jiġu implimentati b’mod xieraq billi ssir dispożizzjoni għall-kollaborazzjoni bejn l-awtoritajiet amministrattivi kompetenti fl-Istati Membri”.
4
L-Artikolu 8a tad-Direttiva 80/987 jipprovdi:
“1.   Meta impriża b’ ħidmiet [attivitajiet] fit-territorji f’mill-inqas żewġ Stati Membri tkun fi stat ta’ insolvenza fit-tifsira ta’ l-Artikolu 2(l), l-istituzzjoni responsabbli mill-ħlas [tal-krediti] pendenti ta’ l-impjegati għandha tkun dik fl-Istat Membru li fit-territorju tiegħu dawn jaħdmu jew jaħdmu normalment.
2.   Il-[portata] tad-drittijiet ta’ l-impjegati [t]iġi stabbilit[a] mil-liġijiet li jirregolaw l-istituzzjoni kompetenti tal-garanzija
3.   L-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri meħtieġa sabiex jiżguraw illi, fil-każijiet riferiti fil-paragrafu 1, id-deċiżjonijiet meħuda fil-kuntest tal-proċeduri ta’ insolvenza riferiti fl-Artikolu 2(1), li jkunu ntalbu fi Stat Membru ieħor, jitqiesu fil-waqt li jkun qiegħed jiġi deċiż l-istat ta’ insolvenza ta’ min iħaddem fit-tifsira ta’ din id-Direttiva.”
Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
5
Il-qorti tar-rinviju tindika li d-Direttiva 80/987 ġiet trasposta fid-dritt Żvediż permezz tal-Liġi (1992:497) dwar il-garanzija tal-paga [Lönegarantilagen (1992:497)], tal-4 ta’ Ġunju 1992 (SFS 1992, no 497, iktar ’il quddiem il-“liġi dwar il-garanzija tal-paga”).
6
Skont l-Artikolu 1 tal-liġi dwar il-garanzija tal-paga:
“Skont din il-liġi, l-Istat għandu l-obbligu li jħallas il-krediti relatati mal-paga li l-ħaddiema jkollhom fil-konfront ta’ min iħaddem (garanzija tal-Istat għal-ħlas tal-pagi), fil-każ li dan tal-aħħar:
1.
ikun ġie ddikjarat bħala insolventi fl-Iżvezja jew f’xi pajjiż nordiku ieħor;
2.
ikun is-suġġett ta’ proċedura ta’ riorganizzazzjoni skont il-liġi (746:1996) dwar ir-riorganizzazzjoni tal-impriżi [lagen (1996:764) om företagsrekonstruktion], jew
3.
li, fi Stat Membru ieħor tal-Unjoni Ewropea jew taż-Żona Ekonomika Ewropea, ikun is-suġġett ta’ proċedura kollettiva bbażata fuq l-insolvenza tiegħu, skont l-Artikolu 2(1) tad-Direttiva 80/987 […]”
7
L-Artikolu 2 a tal-istess liġi jipprovdi:
“Fil-każijiet imsemmija fl-Artikolu 1(3) il-garanzija tingħata biss jekk il-ħaddiem jaħdem jew kien jaħdem prinċipalment fl-Iżvezja għal min iħaddmu.
Jekk l-insolvenza ta’ min iħaddem ġiet iddikjarata fl-Iżvezja u l-ħaddiem jaħdem jew kien jaħdem għal dan tal-ewwel fi Stat Membru ieħor tal-[Unjoni Ewropea] jew taż-[Żona Ekonomika Ewropea], l-ebda pagament mhuwa dovut abbażi tal-garanzija.”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
8
A. Holmqvist kien impjegat mill-kumpannija pubblika Żvediża Jörgen Nilsson Åkeri och Spedition AB (iktar ’il quddiem “Jörgen Nilsson Åkeri och Spedition”) bħala xufier tat-trakkijiet. Din il-kumpannija kellha l-uniku uffiċċju tagħha fi Tjörnarp (l-Iżvezja), u ma kellha l-ebda fergħa barra mill-pajjiż.
9
Ix-xogħol ta’ A. Holmqvist kien jikkonsisti f’kunsinni ta’ merkanzija mill-Iżvezja lejn l-Italja u lura, billi jaqsam il-Ġermanja u l-Awstrija. Il-ħatt tal-merkanzija fl-Italja kien isir mill-persunal tad-diversi klijenti regolari jew okkażjonali ta’ Jörgen Nilsson Åkeri och Spedition, permezz tat-tagħmir li jkun disponibbli fil-postijiet tal-kunsinna.
10
A. Holmqvist kien ukoll jittrasporta, mill-Italja lejn l-Iżvezja, merkanzija f’isem il-klijenti regolari jew okkażjonali. It-tagħbija ta’ din il-merkanzija kienet issir mill-persunal u permezz tat-tagħmir disponibbli fil-post. A. Holmqvist kien jissorvelja dawn l-operazzjonijiet ta’ tagħbija sabiex jara li jiġu osservati r-regoli dwar is-sigurta fit-toroq, iżda x-xogħol ta’ tagħbija kien jitwettaq minn persuni oħra.
11
Fl-Iżvezja, it-tagħbija u l-ħatt tal-merkanzija kienu jseħħu f’kundizzjonijiet simili.
12
Fl-10 ta’ April 2006, il-qorti tar-rinviju ddikjarat il-falliment ta’ Jörgen Nilsson Åkeri och Spedition.
13
Permezz tad-deċiżjoni tas-27 ta’ Ġunju 2006, l-istralċjarju ta lil A. Holmqvist il-benefiċċju tal-garanzija ta’ ħlas tal-paga, skont il-liġi dwar il-garanzija tal-paga.
14
L-Awtorità talbet lill-qorti tar-rinviju sabiex jogħġobha tiddeċiedi li A. Holmqvist ma kellux id-dritt għall-benefiċċju ta’ din il-garanzija fil-kuntest tal-proċedura kollettiva miftuħa fil-konfront ta’ Jörgen Nilsson Åkeri och Spedition.
15
Quddiem il-qorti tar-rinviju l-Awtorità sostniet li, peress li Jörgen Nilsson Åkeri och Spedition kienet twettaq attivitajiet fi Stati Membri oħra apparti mir-Renju tal-Iżvezja u peress li A. Holmqvist qeda d-dmirijiet ta’ xogħol tiegħu prinċipalment f’dawn l-Istati l-oħra, dan tal-aħħar ma setgħax jibbenefika mill-imsemmija garanzija. Hija ssostni li d-Direttiva 80/987 ma tirrikjedix li, sabiex titqies li twettaq attivitajiet fi Stat Membru, impriża għandu jkollha uffiċċju jew fergħa f’dan l-Istat Membru u li, f’dan il-każ, kemm Jörgen Nilsson Åkeri och Spedition u kif ukoll A. Holmqvist kienu prinċipalment iwettqu l-attivitajiet tagħhom fil-Ġermanja, fl-Awstrija u fl-Italja. Għaldaqstant A. Holmqvist ma kellux jingħata l-benefiċċju tal-garanzija tal-ħlas tal-paga pprovduta mil-leġiżlazzjoni Żvediża.
16
Quddiem il-qorti tar-rinviju A. Holmqvist prinċipalment sostna li Jörgen Nilsson Åkeri och Spedition kienet twettaq l-attivitajiet tagħha esklużivament fl-Iżvezja u, sussidjarjament, li, anki jekk jiġi meqjus li din il-kumpannija kienet twettaq l-attivitajiet tagħha f’diversi Stati Membri, hija għandha tiġi kkunsidrata bħala li b’mod abitwali kienet twettaq x-xogħol tagħha fl-Iżvezja. Huwa l-ewwel nett fakkar li Jörgen Nilsson Åkeri och Spedition kienet immexxija u amministrata mill-uniku uffiċċju tagħha, li jinsab fi Tjörnarp, li l-garaxx u l-ħanut tax-xogħol tagħha kienu wkoll jinsabu fl-istess lokalità u li kull vjaġġ kien jibda u jintemm fl-Iżvezja. Sussegwentement A. Holmqvist sostna li, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, l-eżistenza ta’ stabbiliment jew ta’ preżenza kummerċjali tikkostitwixxi l-kriterju li jippermetti li jiġi ddeterminat l-Istat ta’ fejn il-ħaddiem għandu jitlob il-benefiċċju tal-garanzija tal-ħlas tal-paga (sentenzi tas-17 ta’ Settembru 1997, Mosbæk, C-117/96, Ġabra p. I-5017, kif ukoll tas-, Everson u Barrass, C-198/98, Ġabra p. I-8903). A. Holmqvist finalment sostna li peress li l-Artikolu 8a tad-Direttiva 80/987 għandu effett dirett, huwa kellu d-dritt għall-benefiċċju ta’ din il-garanzija fl-Iżvezja, indipendentement mid-dispożizzjonijiet tal-liġi dwar il-garanzija tal-paga.
17
Peress li qieset li interpretazzjoni tal-Artikolu 8a tad-Direttiva 80/987 kienet indispensabbli sabiex hija tkun tista’ tiddeċiedi, il-Lunds tingsrätt iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel is-segwenti domandi preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“1)
L-Artikolu 8a tad-Direttiva 80/987 […], għandu jiġi interpretat fis-sens li huwa meħtieġ li impriża jkollha fergħa jew stabbiliment permanenti fi Stat Membru sabiex tkun ikkunsidrata bħala li hija attiva fit-territorju tiegħu?
2)
Fil-każ ta’ risposta negattiva għall-ewwel domanda, liema huma l-kundizzjonijiet li huma meħtieġa sabiex impriża tiġi kkunsidrata bħala li hija attiva f’diversi Stati Membri?
3)
Jekk l-impriża għandha tiġi kkunsidrata li hija attiva fit-territorju ta’ diversi Stati Membri u jekk ħaddiem jiżvolġi x-xogħol tiegħu għal din l-impriża f’diversi minn dawn l-Istati Membri, skont liema kriterji għandu jiġi ddeterminat il-post fejn ix-xogħol huwa mwettaq b’mod abitwali?
4)
L-Artikolu 8a tad-Direttiva 80/987 […] għandu effett dirett?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel u t-tieni domandi
18
Sabiex tkun tista’ tingħata risposta utli lill-qorti tar-rinviju fil-kuntest tal-ewwel żewġ domandi tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, għandhom jiġu ddeterminati l-kundizzjonijiet li fihom impriża twettaq, skont l-Artikolu 8a tad-Direttiva 80/987, attivitajiet f’diversi Stati membri.
19
Skont l-Artikolu 8a tad-Direttiva 80/987, li jinsab fis-sezzjoni III a tagħha intitolata “Id-dispożizzjonijiet li jirrigwardaw sitwazzjonijiet transnazzjonali”, impriża tkun tinsab f’tali sitwazzjoni jekk ikollha “ħidmiet [attivitajiet] fit-territorji f’mill-inqas żewġ Stati Membri”, iżda la dan l-Artikolu u lanqas ebda dispożizzjoni oħra ta’ din id-direttiva ma jipprovdu definizzjoni ta’ dawn l-aħħar kliem.
20
Għandu jiġi mfakkar li l-kliem inizjali tad-Direttiva 80/987 ma kienx jinkludi dispożizzjonijiet dwar is-sitwazzjonijiet transnazzjonali, peress li l-Artikolu 8a ġie miżjud f’din id-direttiva permezz tad-Direttiva 2002/74.
21
Id-Direttiva 2002/74, skont is-seba’ premessa tagħha, ġiet adottata b’mod partikolari “[s]abiex tiġi żgurata ċ-ċertezza legali lill-impjegati fil-każ tal-insolvenza tal-impriżi li jkunu jwettqu ħidmiethom [l-attivitajiet tagħhom] f’għadd ta’ Stati Membri, u sabiex jissaħħu d-drittijiet tal-ħaddiema skontha l-każistika stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja […]”.
22
Minn naħa, għandu jiġi osservat, hekk kif jagħmel il-Gvern tal-Olanda, li dan l-għan jista’ jitwettaq biss jekk il-kunċett ta’ “ħidmiet [attivitajiet] fit-territorji f’mill-inqas żewġ Stati Membri” jiġi interpretat b’mod wiesa’.
23
Fil-fatt, interpretazzjoni bħal din hija meħtieġa sabiex jiġi ggarantit, billi jiġu inklużi l-akbar numru possibbli ta’ każijiet li jirrigwardaw r-relazzjonijiet ta’ impjieg ta’ natura transnazzjonali fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 8a tad-Direttiva 80/987, livell minimu ta’ protezzjoni tad-drittijiet tal-impjegati li jkunu vittma tal-insolvenza ta’ min iħaddimhom u li jkunu jinsabu f’sitwazzjoni li tkun tinvolvi elementi barranin.
24
Min-naħa l-oħra, kif josservaw A. Holmqvist u l-Gvernijiet tal-Italja u tar-Renju Unit, din is-seba’ premessa tikkonfema li l-ġurisprudenza preċedenti għall-adozzjoni tad-Direttiva 2002/74 tkompli tipprovdi elementi rilevanti dwar l-interpretazzjoni ta’ ċerti dispożizzjonijiet tad-Direttiva 80/987.
25
Madankollu, għandu jiġi osservat li, fid-dawl tal-għan imsemmi iktar ’il fuq, li jikkonsisti, inter alia, fil-ħarsien tad-drittijiet tal-ħaddiema li jużaw id-dritt tagħhom ta’ moviment liberu, u fid-dawl tal-istorja wara l-kliem użat fl-imsemmi Artikolu 8a matul il-proċedura leġiżlattiva li wasslet għall-adozzjoni tad-Direttiva 2002/74, hemm bżonn, hekk kif osserva l-Avukat Ġenerali fil-punt 35 tal-konklużjonijiet tiegħu, li wieħed jitbiegħed, għall-finijiet tal-interpretazzjoni tal-kliem “ħidmiet [attivitajiet] fit-territorji f’mill-inqas żewġ Stati Membri” li jinsab f’dan l-Artikolu, mill-kunċett ta’ “stabbiliment” li ġie stabbilit mill-ġurisprudenza li rriżultat mis-sentenzi, iċċitati iktar ’il fuq, Mosbæk u Everson u Barrass.
26
F’dak li jirrigwarda din il-proċedura leġiżlattiva, għandu jiġi osservat, hekk kif jirriżulta mill-osservazzjonijiet bil-miktub tal-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, li fil-proposta inizjali ta’ din l-istituzzjoni dwar l-emenda tad-Direttiva 80/987, kien hemm il-kliem “impriża li jkollha stabbilimenti fit-territorju ta’ minn tal-inqas żewġ Stati Membri” u li din il-proposta kienet iddefiniet il-kelma “stabbiliment” bħala li tfisser “kull post tan-negozju fejn min iħaddem iwettaq, b’mod mhux tranżitorju, attività ekonomika permezz ta’ riżorsi materjali u umani”. Issa, għandu jiġi mfakkar li, minn naħa, matul l-eżami tal-imsemmija proposta min-naħa tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, il-Kummissjoni ssuġġeriet li fl-Artikolu 8a ta’ din id-direttiva, il-kelma “stabbiliment” tinbidel u ssir “ħidmiet [attivitajiet]”, u kienet din il-kelma li finalment ġiet magħżula, u, min-naħa l-oħra, li lanqas id-definizzjoni msemmija iktar ’il fuq ma tidher fil-verżjoni finali tad-Direttiva 2002/74. Dan it-tibdil fil-kliem użat fl-Artikolu 8a juri r-rieda tal-leġiżlatur Komunitarju li jwessa l-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan l-Artikolu u li dan il-kamp ma jkunx limitat għall-impriżi li jkollhom fergħat jew stabbilimenti f’diversi Stati Membri.
27
Barra minn hekk, hekk kif ifakkar il-Gvern Olandiż, li kieku l-kunċett ta’ “ħidmiet [attivitajiet]” jiġi interpretat b’tali mod li dan ikun jeżiġi l-preżenza ta’ impriża permezz ta’ fergħa jew ta’ stabbiliment, minn dan jirriżulta li ħaddiem li jwettaq l-attività tiegħu fi Stat Membru li ma jkunx dak ta’ fejn min iħaddmu jkun stabbilit, sitwazzjoni li kienet is-suġġett tas-sentenza Mosbæk, iċċitata iktar ’il fuq, ma jkunx jista’ jibbenefika mill-protezzjoni pprovduta fl-Artikolu 8a tad-Direttiva 80/987.
28
Għaldaqstant, għandu jiġi kkonstatat li l-Artikolu 8a tad-Direttiva 80/987 ma jirrikjedix li sabiex impriża li tkun stabbilita fi Stat Membru titqies li twettaq attivitajiet anki fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor, din l-impriża għandu jkollha fergħa jew stabbiliment permanenti f’dan l-Istat Membru l-ieħor.
29
Għaldaqstant, peress li l-Artikolu 8a ma jimponix kundizzjonijiet stretti ta’ konnessjoni, iżda jipprovdi għal konnessjoni li hija inqas qawwija milli l-preżenza tal-impriża permezz ta’ fergħa jew ta’ stabbiliment permanenti, mhemmx lok li jiġi aċċettat l-argument tal-Gvern Żvediż li jgħid li huwa biżżejjed li ħaddiem ikun wettaq forma kwalsiasi ta’ xogħol fi Stat Membru ieħor f’isem ta’ min ikun iħaddmu, u li dan ix-xogħol jirriżulta minn bżonn jew minn istruzzjoni ta’ dan tal-aħħar, sabiex impriża tiġi kkunsidrata bħala li twettaq attivitajiet fit-territorju ta’ dan l-Istat Membru.
30
Fil-fatt, hekk kif isostni l-Gvern tar-Renju Unit, il-kunċett ta’ “ħidmiet [attivitajiet]” li jinsab fl-Artikolu 8a tad-Direttiva 80/987 għandu jinftiehem bħala li jirreferi għal elementi li jkunu jinvolvu ċertu livell ta’ permanenza fit-territorju ta’ Stat Membru. Hekk kif jindika l-Gvern Olandiż, din il-permanenza tieħu l-forma tal-impjieg fit-tul ta’ ħaddiem jew ta’ ħaddiema fl-imsemmi territorju.
31
Il-Kummissjoni tqis li l-preżenza ta’ infrastruttura fiżika fi Stat Membru li mhuwiex dak ta’ fejn l-impriża għandha l-uffiċċju rreġistrat tagħha hija wkoll indispensabbli sabiex din tal-aħħar tkun tista’ titqies li għandha, f’dan l-Istat Membru, preżenza permanenti, iżda hija tikkunsidra li sempliċi uffiċċju huwa biżżejjed għal dan il-għan.
32
Madankollu, fid-dawl tal-forom differenti li jista’ jieħu x-xogħol transfruntaljier u fid-dawl tal-bidliet riċenti li seħħew fil-kundizzjonijiet tax-xogħol u tal-progress tas-settur tat-telekomunikazzjoni, ma jistax jiġi sostnut li impriża għandu bilfors ikollha infrastruttura fiżika sabiex tassigura preżenza ekonomika stabbli fi Stat Membru li mhuwiex dak ta’ fejn hija għandha l-uffiċċju rreġistrat tagħha. Fil-fatt, id-diversi aspetti ta’ relazzjoni ta’ impjieg, b’mod partikolari l-komunikazzjoni tal-istruzzjonijiet lill-ħaddiem u t-trażmissjoni tar-rapporti ta’ dan tal-aħħar lill min iħaddmu, kif ukoll il-ħlas tal-paga, jistgħu, illum-il ġurnata, jitwettqu mill-bogħod.
33
Għalhekk, impriża tista’ timpjega numru kunsiderevoli ta’ ħaddiema fi Stat Membru li mhuwiex dak ta’ fejn jinsab l-uffiċċju rreġistrat tagħha u tkun f’pożizzjoni li teżerċita f’dak l-istat attività ekonomika kunsiderevoli mingħajr ma, madankollu, jkollha infrastruttura fiżika jew uffiċċju fit-territorju ta’ dan l-Istat Membru l-ieħor.
34
Madankollu, sabiex impriża stabbilita fi Stat Membru tkun tista’ tiġi kkunsidrata bħala li twettaq attività fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor, din għandu jkollha, f’dan l-aħħar Stat Membru, preżenza ekonomika stabbli, kkaratterizzata mill-eżistenza ta’ riżorsi umani li jippermettulha li twettaq attivitajiet f’dan l-Istat Membru l-ieħor.
35
Fil-każ ta’ impriża ta’ trasport stabbilita fi Stat Membru, is-sempliċi fatt li ħaddiem impjegat minn din l-impriża f’dan l-Istat Membru jwettaq kunsinni ta’ merkanzija bejn l-imsemmi Stat u Stat Membru ieħor billi jaqsam Stati Membri oħra, ma jippermettix li jiġi konkluż li huwa sodisfatt il-kriterju msemmi fil-punt preċedenti ta’ din is-sentenza u, għaldaqstant, mhijiex suffiċjenti sabiex l-imsemmija impriża tiġi kkunsidrata, għall-finijiet tal-Artikolu 8a tad-Direttiva 80/987, bħala li twettaq attivitajiet lilhinn mill-Istat Membru ta’ fejn hija hija stabbilita.
36
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha magħmula iktar ’il fuq, ir-risposta għall-ewwel u t-tieni domandi għandha tkun li l-Artikolu 8a tad-Direttiva 80/987 għandu jiġi interpretat fis-sens li, sabiex impriża stabbilita fi Stat Membru tkun tista’ titqies li twettaq attivitajiet fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor, mhuwiex meħtieġ li din ikollha fergħa jew stabbiliment permanenti f’dan l-Istat l-ieħor. Madankollu din l-impriża għandha jkollha, f’dan l-aħħar Stat, preżenza ekonomika stabbli, ikkaratterizzata mill-eżistenza ta’ riżorsi umani li jippermettulha twettaq attivitajiet f’dan l-Istat Membru l-ieħor. Fil-każ ta’ impriża ta’ trasport stabbilita fi Stat Membru, is-sempliċi fatt li ħaddiem impjegat minn din impriża fl-imsemmi Stat iwettaq kunsinni ta’ merkanzija bejn dan l-aħħar Stat u Stat Membru ieħor ma jippermettix li jiġi konkluż li l-imsemmija impriża għandha preżenza ekonomika stabbli fi Stat Membru ieħor.
Fuq it-tielet u r-raba’ domandi
37
Fid-dawl tar-risposti mogħtija għall-ewwel u għat-tieni domandi, mhemmx lok li tingħata risposta għat-tielet u r-raba’ domandi.
Fuq l-ispejjeż
38
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 8a tad-Direttiva tal-Kunsill 80/987/KEE tal-20 ta’ Ottubru 1980, dwar it-taqrib tal-liġijiet tal-Istati Membri dwar il-protezzjoni tal-impjegati f’każ tal-insolvenza ta’ min iħaddimhom, kif emendata bid-Direttiva 2002/74/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-, għandu jiġi interpretat fis-sens li, sabiex impriża stabbilita fi Stat Membru tkun tista’ titqies li twettaq attivitajiet fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor, mhuwiex meħtieġ li din ikollha fergħa jew stabbiliment permanenti f’dan l-Istat l-ieħor. Madankollu din l-impriża għandha jkollha, f’dan l-aħħar Stat, preżenza ekonomika stabbli, ikkaratterizzata mill-eżistenza ta’ riżorsi umani li jippermettulha twettaq attivitajiet f’dan l-Istat Membru l-ieħor. Fil-każ ta’ impriża ta’ trasport stabbilita fi Stat Membru, is-sempliċi fatt li ħaddiem impjegat minn din l-impriża fl-imsemmi Stat iwettaq kunsinni ta’ merkanzija bejn dan l-aħħar Stat u Stat Membru ieħor ma jippermettix li jiġi konkluż li l-imsemmija impriża għandha preżenza ekonomika stabbli fi Stat Membru ieħor.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Iżvediż.