62006CC0064_MT
Opinion of the Advocate-General
Opinion of the Advocate-General
I – Introduzzjoni
1. Skond l-Artikolu 234 KE, l-Obvodní Soud (Qorti ta’ l-ewwel istanza) Nru 3 ta’ Praga għamel lill-Qorti tal-Ġustizzja numru ta’ domandi artikolati b’mod diffiċli, li warajhom hemm kwistjoni ġuridika mill-aktar sempliċi.
2. Fil-fatt, l-intenzjoni tal-qorti tar-rinviju hija li ssir taf jekk, wara l-adeżjoni tar-Repubblika Ċeka mal-Komunitajiet Ewropej (fl-1 ta’ Mejju 2004) u mat-tmiem ta’ proċedura amministrattiva mibdija qabel din id-data, tistax tobbliga impriża dominanti fis-settur tat-telekomunikazzjonijiet sabiex issir interkonnessjoni tan-netwerk tagħha ma’ dak ta’ kumpanija oħra, mingħajr ma tkun għamlet l-analiżi tas-suq rikjesta mid-Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2002/21/KE, dwar kwadru regolatorju komuni għan-netwerks ta’ komunikazzjonijiet u servizzi elettroniċi (“Direttiva Qafas”), u d-Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2002/19/KE, dwar l-aċċess għal, u l-interkonnessjoni ta’, netwerks ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi u faċilitajiet assoċjati (“Direttiva Aċċess”)(2) . L-ewwel tliet domandi preliminari jirreferu għal dan l-aspett.
3. Filwaqt li l-leġiżlazzjoni nazzjonali ma tipprovdix din l-analiżi u li, sabiex ir-rikorrenti prinċipali tinvoka d-direttivi ċċitati iktar ’il fuq sabiex topponi l-obbligu in kwistjoni, il-qorti tar-rinviju tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-effett dirett possibbli tagħhom fir-raba’ domanda.
II – Il-kuntest ġuridiku
A – It-telekomunikazzjonijiet fid-dritt Komunitarju
1. Ħarsa ġenerali
4. Fil-konklużjonijiet ippreżentati fis-27 ta’ Ottubru 2005 fil-kawża Nuova società di telecomunicazioni (punti 3 u segwenti)(3) jiena enfasizzajt l-isforz magħmul mill-Komunità Ewropea, li bdiet, fil-bidu ta’ l-aħħar għaxar snin tas-seklu li għadda, tilliberalizza l-provvista tat-telekomunikazzjonijiet elettroniċi, billi impenjat ruħha għal dan il-għan permezz ta’ żewġ mezzi: il-flessibbiltà tas-swieq u l-approssimazzjoni tal-liġijiet nazzjonali.
5. Kien b’hekk li nbdiet il-liberalizazzjoni tat-telekomunikazzjonijiet, li kkonkretizzat ruħha fl-1 ta’ Jannar 1998, matul perijodi differenti ta’ tranżizzjoni għal Stati Membri partikolari(4) . Id-dimensjoni Komunitarja inizjali f’dan il-qasam kienet tirrikjedi li l-kundizzjonijiet ta’ aċċess u ta’ użu ta’ l-infrastrutturi jiġu armonizzati u li l-interkonnessjoni bejn in-netwerks pubbliċi u l-fornituri tagħhom tiġi ggarantita.
6. Għal dan l-iskop daħlet fis-seħħ, fost oħrajn(5), id-Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 97/33/KE tat-30 ta’ Ġunju 1997, dwar l-interkonnessjoni fis-settur tat-telekomunikazzjonijet sabiex jiġi assigurat servizz universali u l-interoperabbiltà permezz ta’ l-applikazzjoni tal-prinċipji ta’ provvista ta’ netwerk miftuħ(6) .
7. Peress li l-kundizzjonijiet ta’ kompetizzjoni effettiva kienu nħolqu, kien hemm bżonn li jiġi adottat corpus leġiżlattiv ġdid. Fis-7 ta’ Marzu 2002 il-Parlament Ewropew u l-Kunsill adottaw erba’ liġijiet, li jibdew mid-Direttiva qafas u d-Direttiva Aċċess(7) .
2. L-obbligu ta’ interkonnessjoni (8)
8. Id-Direttiva 97/33 irrikonoxxiet id-dritt lill-fornituri awtorizzati ta’
netwerks pubbliċi u servizzi ta’ telekomunikazzjonijiet, kif ukoll l-obbligu, li jinnegozjaw l-interkonnessjoni tagħhom, sabiex jiggarantixxu l-provvista ta’ dawn in-netwerks u servizzi fil-Komunità kollha (Artikolu 4(1)). L-entitajiet b’saħħa sinjifikattiva fis-suq kellhom l-obbligu li jirrispondu għat-talbiet raġonevoli ta’ konnessjoni (Artikolu 4(2)).
9. Din is-sitwazzjoni hija ripetuta f’dispożizzjonijiet simili fid-Direttiva ta’ “aċċess” ta’ l-2002 (Artikoli 4(1), u 5(1) u (4)), li wkoll stabbiliet obbligi fuq l-operaturi li għandhom saħħa sinjifikattiva fis-suq (Artikolu 8 flimkien ma’ l-Artikolu 12).
3. Il-kunċett ta’ operatur li għandu “saħħa sinjifikattiva fis-suq” u l-konsegwenzi tiegħu.
10. Skond id-Direttiva 97/33, għandu saħħa fis-suq min għandu parti ikbar minn 25 % tas-suq in kwistjoni, ħlief jekk, minħabba l-kapaċità tiegħu, ikollu influwenza fuq dan is-suq, minħabba l-fatturat tiegħu, minħabba l-kontroll li huwa jeżerċita fuq il-mezzi ta’ aċċess ta’ l-utilizzatur finali, minħabba r-riżorsi finanzjarji tiegħu u minħabba l-esperjenza tiegħu, huwa jkun jistħoqqlu din il-kwalifikazzjoni mingħajr ma jilħaq dan din ir-rata jew, bil-kontra, ma jkunx issodisfa l-kundizzjonijiet għalkemm kien qabeż din l-istess rata (Artikolu 4(3)).
11. Id-Direttiva ta’ Aċċess tirreferi għad-Direttiva Qafas, sabiex tattribwixxi l-karatteristika ta’ operatur li għandu saħħa sinjifikattiva fis-suq lill-impriżi li, individwalment jew kollettivament, jinsabu f’pożizzjoni ekwivalenti għal pożizzjoni dominanti, jiġifieri impriżi li jġibu ruħhom sa limitu apprezzabbli indipendentement mill-kompetituri, mill-klijenti tagħhom u, konsegwentement mill-konsumaturi tagħhom (l-ewwel subparagrafu ta’ l-Artikolu 14(2) tad-Direttiva qafas).
12. B’mod partikolari, sabiex jiġi ddeterminat jekk tnejn jew iktar impriżi jgawdux flimkien minn din is-sitwazzjoni, l-awtoritajiet nazzjonali leġiżlattivi għandhom jimxu mad-dritt Komunitarju, u jieħdu sewwa in kunsiderazzjoni l-“linji gwida fuq l-analiżi tas-suq u l-evalwazzjoni tas-saħħa fis-suq”, ippubblikati mill-Kummissjoni skond l-ewwel subparagrafu ta’ l-Artikolu 14(2).
13. L-Artikolu 15 tad-Deċiżjoni “Kuntest”, intitolat “proċedura ta’ definizzjoni tas-suq”, jiddefinixxi metodu li skond dan il-Kummissjoni, wara konsultazzjoni pubblika u konsultazzjoni ma’ l-awtoritajiet nazzjonali leġiżlattivi, tadotta rakkomandazzjoni, suġġetta għal reviżjoni perijodika, li tidentifika s-swieq - definiti skond il-prinċipji tad-dritt ta’ kompetizzjoni - li jiġġustifikaw, minħabba l-karatteristiċi tagħhom, l-impożizzjoni ta’ obbligi speċifiċi (paragrafu 1), u tippubblika l-linji gwidi msemmija iktar ‘il fuq (paragrafu 2). L-awtoritajiet leġiżlattivi nazzjonali jiddefinixxu s-swieq rilevanti filwaqt li jieħdu kunsiderazzjoni tar-rakomandazzjoni u tal-linji gwida (paragrafu 3), filwaqt li l-Kummissjoni, wara li tikkonsulta dawn l-awtoritajiet, taġixxi bl-istess mod f’dak li jirrigawrda s-swieq transnazzjonali (paragrafu 4).
14. Skond l-Artikolu 16 tad-Direttiva qafas, l-awtoritajiet leġiżlattivi nazzjonali jagħmlu sussegwentement l-analiżi tagħhom tas-swieq rilevanti flimkien ma’ l-entitajiet assenjati bil-kompetizzjoni (paragrafu 1), billi jiddeterminaw dawk li huma effettivament kompetittivi (paragrafu 2), li fil-każijiet tagħhom jastjenu milli jimponu obbligi leġiżlattivi speċifiċi jew li jabolixxu dawk li jkunu ġew implementati (paragrafu 3).
F’każ kuntrarju, huma jidentifikaw l-impriżi b’saħħa sinjifikattiva fis-suq (paragrafu 4).
L-analiżi tas-swieq transnazzjonali ssir konġuntement mill-awtoritajiet leġiżlattivi ta’ l-Istati Membri kkonċernati, li jiddeċiedu flimkien fuq dawn l-obbligi (paragrafu 5).
15. Kemm id-deskrizzjoni kif ukoll l-analiżi tas-swieq huma effettwati skond il-modalitajiet proċedurali li jinsabu fl-Artikoli 6 u 7 tad-Direttiva Qafas (Artikoli 15(3) u 16(6)).
4. It-tranżitu mid-Direttiva 97/33 għad-Direttivi ta’ l-2002
16. Id-Direttiva Aċċess tinkorpora l-obbligi stipulati fil-leġiżlazzjoni preċedenti, bla ħsara għar-reviżjoni immedjata tagħhom (it-tnax-il premessa u l-Artikolu 7(1)); għal dan il-għan, il-Kummissjoni tindika s-swieq ikkonċernati fir-rakkomandazzjoni inizjali u d-deċiżjoni dwar is-swieq transnazzjonali (Artikolu 7(2).
Bl-istess għan, l-amministrazzjonijiet nazzjonali jaġixxu b’mod simili (Artikolu 7(3).
17. Id-Direttiva Qafas għandha l-istess skop u, fl-Artikolu 27(3) tagħha, timponi lill-Istati Membri sabiex iżommu l-obbligi ta’ l-Artikolu 7 tad-Direttiva Aċċess, billi tirreferi għall-obbligi fil-qasam ta’ aċċess u ta’ interkonnessjoni li huma imposti fuq il-fornituri skond
l-Artikolu 4 tad-Direttiva 97/33, sa dak iż-żmien li awtorità leġiżlattiva nazzjonali tiddeċiedi fir-rigward ta’ dawn l-obbligi skond l-Artikolu 16 tad-Direttiva Qafas.
B – It-telekomunikazzjonijiet fir-Repubblika Ċeka
18. Il-Zákon o telekomuníkacích (liġi ta’ telekomunikazzjonijiet – Nru 151/2000-), li rregolat dan is-settur fir-Repubblika Ċeka bejn l-1 ta’ Lulju 2000 u t-30 ta’ April 2005, ittrasponiet id-Direttiva 97/33 u, b’mod partikolari fl-Artikolu 37(1) tagħha, fuq il-bażi ta’ l-Artikolu 4(2), ta’ din id-Direttiva, obbligat lill-operaturi dominanti sabiex jirrispondu għal mistoqsijiet dwar interkonnessjoni. Fin-nuqqas ta’ ftehim bejn l-operaturi kkonċernati, l-Artikolu 40(5) tal-liġi ħatar lil Český telekomuikační úřad (Istitut Ċek ta’ regolarizzazzjoni tat-telekomunikazzjonijiet), bħala l-awtorità nazzjonali kompetenti, sabiex timponi dan l-obbligu f’isem l-interess ġenerali.
19. Fil-31 ta’ April 2005 daħlet fis-seħħ il-Zákon jew elektronických komuníkacích (liġi dwar il-komunikazzjonijiet elettroniċi – Nru 127/2005-), li, fl-opinjoni tal-qorti tar-rinviju, titrasponi b’mod korrett id-Direttivi adottati fis-sena 2002.
III – Il-kawża prinċipali
20. Telefónica 02 Czech Republic, a.s. (li qabel kienet Český Telecom a.s.) u Czech On Line, a.s. jipprovdu servizzi ta’ telekomunikazzjoni fis-suq Ċek, li fih, fiż-żmien li ġraw il-fatti, din l-ewwel kumpannija kienet f’pożizzjoni sinjifikattiva.(9)
21. Fid-29 ta’ Jannar 2001 iż-żewġ kumpanniji kkonkludew ftehim ta’ interkonnessjoni tan-netwerks fissi ta’ telekomunikazzjoni tagħhom. Fit-3 ta’ Frar 2003 Czech On Line ssuġġeriet li jestendu din il-kooperazzjoni għas-servizzi ta’ l-Internet ta’ frekwenza wiesgħa b’veloċità għolja (Asymetric Digital Subscriber Line – ADSL),
sabiex jipprovdu dan is-servizzi lill-klijenti tagħhom billi jużaw l-infrastruttura tagħha u mhux dik ta’ Telefónica 02, kif kien il-każ sa dak iż-żmien; madankollu, din il-proposta ma ġietx segwita.
22. Czech On Line għalhekk talbet lill-imsemmi Istitut Ċek ta’ telekomunikazzjoni sabiex jobbliga lil Telefónica 02 tikkonnektja skond it-termini deskritti iktar ‘il fuq.
L-Istitut aċċetta t-talba tat-30 ta’ April 2004 (10) ; minkejja dan, il-President tiegħu, filwaqt li ddeċieda bħala entità ta’ appell, annulla d-deċiżjoni u rrinvija l-kawża ta’ l-ewwel istanza quddiem l-Istitut li, permezz ta’ deċiżjoni ġdida tad-9 ta’ Settembru 2004, ikkonfermata fl-20 ta’ Jannar 2005, obbliga liż-żewġ impriżi sabiex jikkooperaw fil-qasam ta’ ADSL.
23. Telefónica 02 għalhekk talbet lill-Obvodní Soud Nru 3 ta’ Praga sabiex tannulla din id-deċiżjoni, billi sostniet li l-Liġi Nru 151/2000 ma kinitx ittrasponiet korrettament id-Direttivi Kawdru u Aċċess, fejn l-effett dirett kien jitlob li l-awtorità nazzjonali ta’ regolarizzazzjoni tanalizza s-suq rilevanti sabiex tevalwa l-intensità tal-kompetizzjoni qabel ma tiddeċiedi fuq it-talba ta’ Czech On Line.
IV – Id-domandi preliminari
24. L-imsemmija qorti ddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u b’digriet ta’ l-24 ta’ Novembru 2005, għamlet lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari segwenti:
“1) Awtorità regolatorja nazzjonali fil-qasam tat-telekomunikazzjonijiet [...] setgħet timponi fuq impriża tat-telekomunikazzjoni li għandha saħħa sinjifikattiva (dominanti) fis-suq, wara l-1 ta’ Mejju 2004 jiġifieri wara l-adeżjoni tar-Repubblika Ċeka fil-Komunitajiet Ewropej, l-obbligu li tikkonkludi kuntratt ta’ interkonnessjoni tan-netwerk tagħha ma’ dik ta’ operatur ieħor?
2)
Fil-każ ta’ risposta affermattiva għall-ewwel domanda, awtorità nazzjonali regolatorja kellha d-dritt timponi tali obbligu biss għall-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 8(2), tad-Direttiva ta’ Aċċess [...], jiġifieri, fuq il-bażi ta’ analiżi preliminari tas-suq skond l-Artikolu 16 [...] u tal-proċedura preliminari prevista fl-Artikoli 6 u 7 tad-Direttiva Qafas, jew setgħet tagħmel dan mingħajr ma tipproċedi minn qabel għal analiżi tas-suq skond il-ħmistax-il premessa u l-Artikoli 3, 4(1), 5(1)(a), 5(4) u 10(1),(2), tad-Direttiva Aċċess?
3)
Il-fatt li talba ta’ operatur partikolari intiża li tinkiseb deċiżjoni li timponi l-interkonnessjoni tan-netwerk tiegħu man-netwerk ta’ operatur li għandu saħħa sinjifikattiva (dominanti) fis-suq tat-telekomunikazzjonijiet ġiet indirizzata lill-awtorità nazzjonali ta’ regolarizzazzjoni qabel l-1 ta’ Mejju 2004, u li l-proċedura dwar din it-talba żvolġiet ruħha quddiem din l-awtorità essenzjalment qabel l-1 ta’ Mejju 2004, jiġifieri qabel l-adeżjoni tar-Repubblika Ċeka mal-Komunitajiet Ewropej, għandha impatt fuq ir-risposta għat-tieni domanda?
4)
Fil-każ fejn, matul iż-żmien tal-fatti – jiġifieri bejn l-1 ta’ Mejju 2004 u t-30 ta’ April 2005 - ir-Repubblika Ċeka ma ttrasponietx suffiċjentement id-Direttivi msemmija iktar ‘il fuq, id-Direttiva 2002/21/KE (Direttiva Qafas) u 2002/19/KE (Direttiva “interkonnessjoni”), dawn jistgħu jiġu applikati direttament, u b’hekk
4a)
Dawn id-Direttivi (jew waħda minnhom) huma mingħajr riżervi jew biżżejjed preċiżi sabiex qorti tapplikahom minflok il-leġiżlazzjoni nazzjonali?
4b)
Operatur li għandu saħħa sinjifikattiva (dominanti) fis-suq tat-telekomunikazzjoni għandu d-dritt jinvoka (għandu l-kwalità li jinvoka), b’konsegwenza tat-traspożizzjoni mhux korretta tagħhom, l-effett dirett tad-Direttivi Nru 2002/19/KE (Direttiva Aċċess) u Nru 2002/21/KE (Direttiva Qafas) u dawn id-direttivi (jew waħda minnhom) jiggarantixxu l-protezzjoni ta’ l-interessi ta’ dan l-operatur, li rrifjuta li jkkonkludi ftehim ta’ interkonnessjoni (għas-servizzi ADSL) ma’ operaturi nazzjonali ta’ telekomunikazzjoni oħra (u li, skond il-fehma ta’ l-awtorità
nazzjonali ta’ regolarizzazzjoni tat-telekomunikazzjonijiet, li għandu jkun is-suġġett ta’ stħarriġ ġuridiku, dan l-operatur ma jirrispettax l-għanijiet tal-kuntest leġiżlattiv il-ġdid)?
4c)
Jista’ dan l-istess operatur jinvoka l-effett dirett tad-Direttivi insuffiċjentement trasposti (jew waħda minnhom), meta (anki jekk il-kundizzjonijiet previsti mid-direttivi huma sodisfatti), l-awtorità nazzjonali ta’ regolarizzazzjoni tat-telekomunikazzjonijiet, fid-deċiżjonijiet tagħha, tiddeċiedi dejjem fuq kundizzjonijiet konkreti dwar interkonnessjoni ta’ netwerks ta’ operaturi u b’hekk timponi obbligi konkreti fuq l-individwi?
V – Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
25. Id-digriet tar-rinviju ġie rreġistrat fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fis-6 ta’ Frar 2006.
Il-partijiet fil-kawża prinċipali, il-Gvern Ċek u l-Gvern Olandiż, kif ukoll il-Kummissjoni, ippreżentaw osservazzjonijiet
bil-mikub, u, bl-eċċezzjoni tal-Gvern Olandiż, dehru fis-seduta tal-11 ta’ Frar 2007 sabiex jippreżentaw l-osservazzjonijiet orali tagħhom.
VI – Analiżi tad-domandi preliminari
A – Id-delimitazzjoni tad-dibattitu
26. Sabiex tinstab soluzzjoni għall-kwistjoni bejn iż-żewġ kumpanniji ta’ telekomunikazzjoni Ċeki, l-Obvodní Soud għandha bżonn risposta aktar sempliċi minn dik li wieħed jista’ jimmaġina meta jinqraw il-bosta domandi li saru lill-Qorti tal-Ġustizzja.
Fir-realtà, l-unika vjaġġ veru mhuwiex dak li wieħed imur f’postijiet differenti, iżda li jara l-affarijiet b’għajnejn ġodda u li wieħed jara l-univers bl-għajnejn ta’ persuna oħra(11) .
27. Id-diffikultà mhijiex dwar jekk l-Istitut tat-telekomunikazzjonijiet kienx awtorizzat, wara d-dħul tar-Repubblika Ċeka fl-Unjoni Ewropeja, jobbliga lil Telefónica O2 tqabbad in-netwerk tagħha ma’ dak ta’ Czech On Line (l-ewwel domanda), kapaċità li, kif ser nispjega iktar ‘il quddiem, mhemm ebda dubju dwarha.
28. Is-soluzzjoni hija fil-kuntest proċedurali li jippermetti li jiġi stipulat tali obbligu (it-tieni domanda) u fil-fatt li jiġi vverifikat jekk huwa rilevanti jew le li l-proċedura amministrattivi kienet żvolġiet ruħha filwaqt li l-adeżjoni għall-Unjoni Ewropea ma kinitx għadha seħħet (it-tielet domanda).
29. Aktar preċiżament, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-awtoritajiet Ċeki kellhomx iwetttqu analiżi tas-suq rilevanti, skond l-Artikolu 8(2) u l-Artikolu 12 tad-Direttiva Aċċess flimkien ma’ l-Artikoli 16, 6 u 7 tad-Direttiva Qafas. Filwaqt li l-Liġi Nru 151/2000, li kienet fis-seħħ matul dak iż-żmien, ma kinitx konformi mal-leġiżlazzjoni Komuntarja adottata fis-sena 2002, din l-ipoteżi tippreżupponi l-effett dirett tad-Direttivi ċċitati (ir-raba’ domanda).
30. Fil-qosor, il-qorti tar-rinviju titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tindikalha jekk ir-regoli Komunitarji in kwistjoni kinux jirregolaw l-avvenimenti li seħħew fil-kuntest tal-kawża prinċipali.
B – Il-ġurisdizzjoni
tal-Qorti tal-Ġustizzja
31. Dan il-mod ta’ kunsiderazzjoni tad-diskussjoni juri li t-talba tal-Gvern Ċek sabiex id-domandi preliminari ma jiġux ikkunsidrati, minħabba nuqqas ta’ ġurisdizzjoni rationae temporis tal-Qorti tal-Ġustizzja m’għandhiex bażi.
32. Dawn mhumiex, bħal fil-kawża Ynos(12), sitwazzjonijiet li nħolqu u twettqu fi Stat Membru qabel l-adeżjoni tiegħu fil-Komunità, ipoteżi li fiha l-Qorti tal-Ġustizzja m’għandhiex ġurisdizzjoni(13) ; iżda hawnhekk għandha tiġi ddeterminata l-applikabbiltà tar-rilevanza temporali tad-direttivi rigward avveniment li beda qabel u li ntemm wara din l-adeżjoni, ċirkustanza li hija għandha d-dritt sew li ssir taf inkwantu interpretu suprem u finali tad-dritt Komunitarju.
33. Għalkemm it-talba ta’ Czech On Line kienet ġiet eżaminata u deċiża fl-ewwel istanza fi żmien meta r-Repubblika Ċeka ma kinitx għadha membru tal-Komunità(14), id-deċiżjoni li kienet intlaqgħet kienet sussegwentement ġiet annullata, wara l-adeżjoni ta’ dan l-Istat fl-Unjoni Ewropea(15) .
B’hekk mhijiex ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja li tagħmel evalwazzjoni fuq l-annullament, u lanqas fuq il-konsegwenzi tiegħu; sabiex tilleġittima l-intervent tagħha fir-rigward tat-talba għal domandi preliminari, huwa biżżejjed min-naħa l-oħra li l-Imħallfin nazzjonali, quddiem tali ammont ta’ ċirkustanzi, jibqgħu lura milli japplikaw id-dritt Komunitarju lill-kawża u li jistaqsu lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-validita tal-leġiżlazzjoni Komunitarja matul dak iż-żmien.
34. Konsegwentement, id-domandi magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja jippreżentaw konnessjoni mas-sistema legali tal-Komunità u hija ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja li tinterpreta r-regoli in kwistjoni(16) . Ma jaqbilx li ninsew li, fid-djalogu stabbilit fl-Artikolu 234 KE, huwa obbligu ta’ l-Imħallef nazzjonali, li quddiemu titressaq il-kawża prinċipali u li għandu jieħu r-responsabbilità tad-deċiżjoni ġudizzjarja li jintervjeni, li jevalwa n-neċessità ta’ interpretazzjoni kif ukoll ir-rilevanza tad-domandi li huwa jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja(17) ; fil-fatt, preżunzjoni ta’ rilevanza hija marbuta ma’ talba għal deċiżjoni preliminari, ħlief jekk jidher li dubji relatati mad-dritt Komunitarju m’għandhom ebda relazzjoni mas-suġġett tal-kawża prinċipali, li l-problema hija ta’ natura ipotetika jew li l-Qorti tal-Ġustizzja m’għandhiex elementi ta’ fatt u ta’ dritt neċessarji sabiex tirrispondi b’mod utli għad-domandi li jkunu tressqu quddiemha(18) .
C – L-ewwel domanda preliminari: konsultazzjoni mhux utli
35. Madankollu, il-Gvern Ċek għandu minn parti raġun, minħabba li l-Obvodní Soud jesprimi dubju dwar jekk għandhiex issir domanda lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex jiġi mistoqsi jekk, ladarba r-Repubblika Ċeka hija membru ta’ l-Unjoni Ewropea, l-Istitut tat-telekomunikazzjonijiet jistax jobbliga lil Telefónica 02
tqabbad in-netwerk tagħha ma’ dik ta’ Czech On Line.
36. Ir-riżultat ma jvarjax, hi x’inhi l-leġiżlazzjoni eżaminata: kemm jekk wieħed jirrikorri għad-Direttiva 97/33 jew għad-Direttivi Qafas jew Aċċess jew jekk wieħed jikkunsidra l-Liġi Nru 151/2000 għar-raġuni li l-kwistjoni ma kellhiex x’taqsam mad-dritt Komunitarju. L-Istitut ta’ telekomunikazzjonijiet seta’ jimponi l-obbligu deskritt, peress li d-dispożizzjonijiet iċċitati ma jippreżentawx diverġenzi fuq dan il-punt.
37. Konsegwentement, ebda entità ta’ dan l-Istat ma għandha dubju dwar ir-risposta, peress li l-Liġi Nru 151/2000 ssemmi diġà din il-possibbiltà (l-Artikolu 40(5) li jinqara flimkien ma’ l-Artikolu 37(1)), mingħajr ma l-interpretazzjoni tad-dritt Komunitarju jkollha impatt fuq l-eżitu tal-kwistjoni; barra minn hekk id-dritt Komunitarju jaħseb ukoll għal din il-possibbiltà, kemm fid-Direttiva 97/33 (Artikolu 4(2)), kif ukoll f’dawk adottati fis-sena 2002 (dispożizzjonijiet magħqudin ta’ l-Artikoli 8 u 12 tad-Direttiva Aċċess). Fuq dan il-punt m’hemmx diverġenzi bejn is-sistema legali nazzjonali u s-sistema legali Komunitarja, b’mod li mhemmx għalfejn isir riferiment għal din ta’ l-aħħar.
38. Għalhekk, din l-ewwel domanda magħmula mill-ġurisdizzjoni Ċeka ma tinvolvix id-dritt Komunitarju, u għalhekk il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tibqa’ siekta, mingħajr ma tidħol fl-analiżi “intertemporali” magħmula mill-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha; fil-fatt, tali eżami jimplika l-eżistenza ta’ obbligi preċedenti, ipoteżi li ma taqbilx mal-kawża pendenti quddiem l-Obvodní Soud, li fiha d-deċiżjoni amministrattiva in kwistjoni imponiet l-obbligu ex novo .
D – It-tieni u t-tielet domandi preliminari
39. Il-problema hija differenti: meta kkonstata li Telefónica 02 kellu saħħa sinjifikattiva fis-suq, l-Istitut Ċek seta’ jordna l-interkonnessjoni tan-netwerk tagħha ma’ dik ta’ Czech On Line; madankollu, għandu jiġi mistħarreġ jekk hija setgħetx tiddeċiedi f’dan is-sens b’mod awtomatiku, kif tippermetti l-liġi nazzjonali, jew jekk hija kellhiex tagħmel analiżi tas-suq, kif jipprovdi d-dritt ta’ l-Unjoni Ewropea (t-tieni u t-tielet domanda).
40. Peress li l-Liġi Nru 151/2000 ma kinitx konformi mad-Direttivi ta’ l-2002, l-applikabbiltà tad-dritt Komunitarju tittrasferixxi l-importanza tad-dibattitu lejn ir-raba’ domanda, li permezz tagħha l-qorti tar-rinvjiu tistaqsi jekk, fid-dawl tas-supremazija tad-dritt Komunitarju(19), dawn id-Direttivi jissodisfawx ir-rekwiżiti neċessarji sabiex ikollhom effett dirett u li titwarrab l-appikazzjoni tal-leġiżlazzjoni interna mhux armonizzata.
41. Jekk din id-domanda għandha tiġi risposta negattivament, ir-risposta għat-tieni u t-tielet domandi ma jkollha ebda imporatnza minħabba li fiż-żewġ każijiet l-awtorità Ċeka ta’ regolarizzazzjoni setgħet timponi l-obbligu in kwistjoni mingħajr ma tagħmel l-analiżi tas-suq imsemmi iktar ‘il fuq, peress li d-direttivi ċċitati iktar ‘il fuq m’għandhomx effett dirett.
42. Konsegwentement, dan ir-rinviju preliminari, apparentament kumpless, huwa mnaqqas, ladarba jiġi kkunsidrat, għall-kwistjoni dwar jekk l-Artikolu 8(2) tad-Direttiva Aċċes u l-Artikolu 16, flimkien ma’ l-Artikoli 6 u 7 tad-Direttiva Qafas jissodisfawx il-kundizzjonijiet imsemmija fil-ġurisprudenza sabiex dispożizzjoni ta’ din in-natura tkunx direttament applikabbli.
E – Ir-raba’ domanda:
l-effett dirett
43. Dan l-attribut tad-dispożizzjoni ta’ Direttiva, li huwa korollarju u fl-istess ħin l-istrument tas-supremazija tad-dritt Komunitarju fuq id-dritt nazzjonali(20) huwa analizzat bħala “sanzjoni” awtomatika tan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni ta’ l-obbligi tagħhom mill-Istati Membri, li għandhom jastjenu milli jinvokaw il-leġiżlazzjonijiet tagħhom sabiex jopponu dispożizzjonijiet ta’ direttiva li, mil-lat tal-kontenut tagħhom, huma inkundizzjonali u suffiċjentement preċiżi(21) .
44. Jissodisfaw dawn il-kriterji d-dispożizzjonijiet li jħabbru, f’termini mhux ekwivoċi, obbligu(22) li m’għandu ebda kundizzjoni u lanqas ma huwa suġġett, fl-eżekuzzjoni tiegħu jew fl-effetti tiegħu, għall-intervent ta’ att ta’ l-istituzzjonijiet tal-Komunità jew ta’ l-Istati Membri (23) .
45. B’hekk għandu jiġi kkonstatat li d-dispożizzjonijiet iċċitati iktar ‘il fuq tad-Direttivi Qafas u Aċċess ma jippreżentawx tali attributi, peress li l-analiżi tas-suq li għaliha jirreferi l-Artikolu 2(2) tad-Direttiva Aċċess jitwettaq skond l-Artikolu 16 tad-Direttiva Qafas fuq il-bażi tal-prinċipji msemmija fl-Artikolu 16 tad-Direttiva Qafas, fuq il-bażi tal-prinċipji msemmija fl-Artikoli 6 u 7 ta’ din l-istess direttiva.
Fi kliem ieħor, din l-analiżi hija suġġetta għal-linji gwida adottati mill-Kummissjoni skond l-Artikolu 15(2) tad-Direttiva Qafas bi ftehim ma’ l-awtoritajiet nazzjonali responsabbli mill-kompetizzjoni (Artikolu 16(1)), fir-rispett tar-regoli li l-awtorità regolatorja kkonċernata għandha tippubblika sabiex tiggarantixxi l-kriterji ta’ trasparenza u ta’ konsultazzjoni (Artikolu 6) u ma’ l-intervent tal-Kummissjoni kif ukoll ta’ l-awtoritajiet ta’ regolarizzazzjoni ta’ l-Istati Membri l-oħra (Artikolu 7(3), (4) u (5)).
46.
Anki jekk wieħed jippreżupponi li dawn id-dispożizzjonijiet għandhom il-kundizzjonijiet indispensabbli sabiex ikunu direttament applikabbli, tali effett dirett madankollu ma japplikax f’din il-kawża minħabba li l-ġurisprudenza Komunitarja ma tapplikax dan il-kunċett lil direttivi f’kawżi bejn persuni privati.
Fil-konklużjonijiet tas-6 ta’ Mejju 2003 fil-kawża Pfeiffer(24), jiena fakkart li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrifjuta b’mod sistematiku li tirrikonoxxi li indivdwu jista’ jibbaża ruħu, fil-konfront ta’ individwu ieħor, fuq direttiva li l-Istat Membru ma jkunx ittraspona korrettament fiż-żmien stabbilit, billi ddikjarajt li, skond l-Artikolu 249 KE, in-natura restrittiva ta’ direttiva li fuqha hija bbażata l-possibbiltà li tinvokaha quddiem qorti nazzjonali teżisti biss fir-rigward ta’ “l-Istati Membri” b’mod li direttiva ma tistax minnha nfisha toħloq obbligi fuq individwu u lanqas tista’ tiġi invokata kontra tiegħu (punt 56)(25) .
47. Il-kawża fl-oriġini ta’ din id-domanda preliminari hija l-eżempju stess ta’ kawża bejn persuni privati.
Hija tikkonċerna żewġ impriżi fir-rigward ta’ l-obbligu imposta fuq il-kumpannija dominanti mid-Direttiva Aċċess li taċċetta l-interkonnessjoni mitluba mill-kumpannija l-oħra, fejn l-intervent ta’ l-awtoritajiet amminstrattivi ma kellux għan ieħor ħlief dak li jissostitwixxi r-rieda taż-żewġ operaturi kompetituri sabiex jasal għal ftehim li huma mhmiex kapaċi jikkonkludu.
Din is-sitwazzjoni hija differenti minn dik in kwistjoni fil-Kawża Wells(26), li fiha, l-effett dirett ta’ Direttiva(27) kontra l-Istati ġie ammess favur ċittadin Brittanniku, minkejja li l-applikazzjoni ta’ din id-direttiva kienet affettwat, min-naħa tagħhom, id-drittijiet ta’ individu ieħor.
48. Fil-qosor, l-artikoli ripetuti tad-Direttivi Qafas u Aċċess m’għandhomx effett dirett, b’tali mod li Telefónica 02 ma tistax tużahom sabiex tirrevoka d-deċiżjoni ta’ l-Istitut Ċek ta’ telekomunikazzjoni(28) .
F – Bħala epilogu
49. It-talba għal deċiżjoni preliminari tikkostitwixxi strument proċedurali għas-servizz tal-qrati ta’ l-Istati Membri, sabiex il-Qorti tal-Ġustizzja tipprovdilhom id-direzzjonijiet neċessarji għall-applikazzjoni tad-dritt Komunitarju. Is-sistema ta’ l-Artikolu 234 KE tistrieħ fuq id-differenza bejn l-interpretazzjoni u l-applikazzjoni tar-regola tad-dritt, b’mod li tikkonċilja l-awtorità leġittima tal-qorti nazzjonali u l-uniformità indispensabbli tas-sistema legali Komunitarja, kif Robert Lecourt osserva fil-passat(29), din hija missjoni li teżiġi tqassim eżatt tal-kompetenzi(30) .
50. Fid-dawl ta’ din il-konfigurazzjoni tat-talba għal deċiżjoni preliminari, huwa rrakkomandat li l-Qorti tal-Ġustizzja tillimita l-intervent tagħha għal dak li huwa strettament neċessarju, billi tillimata ruħha li ssostni soluzzjoni utli fil-limiti ffissati mid-digriet tar-rinviju(31), sabiex jiġu evitati deċiżjonijiet inutli għall-finijiet tal-kawża prinċipali; fil-każ kuntarju għal dan l-effett, is-soluzzjoni meqjusa tidher astratta, mingħajr ebda konnessjoni maċ-ċirkustanzi konkreti tal-kawża, bħallikieku kien rikors li kellu bħala skop l-istħarriġ tan-normi.
51. Fid-dawl ta’ dak kollu li ntqal, id-dispożizzjonijiet tad-Direttivi Qafas u Aċċess imsemmija fid-digriet tar-rinvju ma jippermettux li tiġi deċiża l-kawża, b’tali mod li kull interpretazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja hija superfluwa; sabiex tipprovdi risposta utli,(32), il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tippreċiża lill-qorti tar-rinviju li d-dispożizzjonijiet in kwistjoni m’għandhomx effett dirett u li, konsegwentement, l-Istitut Ċek tat-telekomunikazzjonijiet ma kienx obbligat jagħmel analiżi tas-suq sabiex jobbliga lil Telefónica 02 tqabbad in-netwerk ADSL tagħha ma’ dak ta’ Czech On Line.
VII – Konklużjoni
52. Fid-dawl ta’ dak kollu li ntqal, jiena nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja li tirrispondi bil-mod segwenti għad-domandi li sarulha mill-Obvodní Soud Nru 3 ta’ Praga,
“L-Artikolu 8(2) tad-Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill
2002/19/KE tas-7 ta’ Marzu 2002, dwar l-aċċess għal, u l-interkonnessjoni ta’ netwerks [netwerks] ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi u faċilitajiet assoċjatiati, [kif ukoll għall-interkonnessjoni tagħhom], (Direttiva aċċess), u l-Artikolu 16 flimkien ma’ l-Artikoli 6 u 7, tad-Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2002/21/KE tas-7 ta’ Marzu 2002, dwar kwadru regolatorju komuni għan-netwerks ta’ komunikazzjonijiet u servizzi elettroniċi (Direttiva Qafas), ma jissodisfawx, fir-rigward tan-nuqqas ta’ traspożizzjoni tagħhom fid-dritt intern, il-kundizzjonijiet neċessarji sabiex ikollhom effett dirett, b’tali mod li mhumiex applikabbli għall-fatti tal-kawża prinċipali; b’konsegwenza, il-possibbiltà ta’ Český telekomuikační úřad (Istitut Ċek ta’ telekomunikazzjoni) li jobbliga lil Telefónica 02 Czech Republic On Line tqabbad il-linji ta’ ADSL tagħha ma’ dawk ta’ Czech On Line mhijiex suġġetta għal analiżi preliminari tas-suq.”
(1) .
(2) -
Direttivi tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-7 ta’ Marzu 2002 (ĠU L 108, p. 33 u 7, rispettivament).
(3)
–
Kawża
C-339/04, li tat lok għas-sentenza tat-18 ta’ Lulju 2006, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra.
(4)  –	Din
bdiet permezz tad-Direttiva tal-Kummissjoni 90/388/KEE, tat-28 ta’ Ġunju 1990, dwar il-kompetizzjoni fit-telekomunikazzjoni (ĠU L 192, p. 10 ta’ l-24 ta’ Lulju 1990, p. 10), emendata diversi drabi, imbagħad issostitwita mid-Direttiva tal-Kummissjoni 2002/77/KE, tas-16 ta’ Settembru 2002 (ĠU L 249, 17.9. 2002,
p. 21).
(5)  –	Id-Direttiva tal-Kunsill 90/387/KEE tat-28 ta’ Ġunju 1990, dwar l-istabbiliment ta’ suq intern tas-servizzi ta’ telekomunikazzjonijiet permezz ta’ l-implementazzjoni tal-provvista ta’ netwerk miftuħ ta’ telekomunikazzjoni (ĠU L 192 ta’ Lulju 1990, p. 1), li ġiet adattata għal ambjent kompetittiv permezz tad-Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 97/51/KE tas-6 ta’ Ottubru 1997 (ĠU L 295, 29.10.1997, p. 23). Id-Direttiva tal-Kunsill 92/44/KEE tal-5 ta’ Ġunju 1992 (ĠU L 165, 19.6.1992, p. 27), u d-Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 98/10/KE tas-26 ta’ Frar 1998 (ĠU L 101, 1.4.1998, p. 24), li jestendu din il-provvista għal-linji mikrija għas-sistema telefonika vokali, rispettivament, jappartjenu wkoll lil dan il-grupp.
(6)
–
ĠU L 199 26.7.1997, p. 32.
(7)  –	Id-Direttiva 2002/20/KE, dwar l-awtorizzazzjoni ta’ netwerks u servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi (Direttiva ta’ “Awtorizzazzjoni”) u d-Direttiva 2002/22/KE, dwar servizz universali u d-drittijiet ta’ l-utenti li jirrelataw ma’ netwerks u servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi (Direttiva “Servizz Universali”) (ĠU L 108, 24.4.2002 p. 21, paġni 21 u 51) ukoll jagħmlu parti minn din il-ġabra.
(8)
–
Huwa mifhum b’“interkonnessjoni” il-konnessjoni fiżika u loġika tan-netwerks pubbliċi ta’ telekomunikazzjonijiet użati mill-istess kumpannija, jew minn kumpanniji oħra, sabiex tippermetti lill-utilizzaturi tagħha li jikkomunikaw u jkollhom aċċess għas-servi rispettivi tagħhom [Artikoli 2(1)(a), tad-Direttiva 97/33 u 2(b), tad-Direttiva ta’ l-“Aċċess”].
(9)
–
F’Awwissu 2002 il-Gvern ta’ dan il-pajjiż ipprivatizza Český Telecom, operatur dominanti li fih l-Istat kellu parteċipazzjoni maġġuri.
(10)
–
L-att amministrattiv in kwistjoni kien ibbażat fuq l-Artikolu 40(2) u (5), tal-Liġi Nru 151/2000.
(11)
–
M. Proust, À la recherche du temps perdu III, La prisonière,
Ed. Gallimard, Bibliothèque de la Plèiade, 1988, p. 762.
(12)
–
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ta’ l-10 ta’ Jannar 2006 (C-302/04, Ġabra
p. I-371, punti 35 sa 37).
Fl-istess sens, ara d-digriet tad-9 ta’ Frar 2006, Lákep et
(C‑261/05, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, punti 17 sa 21)
(13)
–
Sentenza tal-15 ta’ Ġunju 1999, Andersson u Wåkerås-Andersson (C-321/97, Ġabra
p. I-3551).
(14)
–
L-ewwel att ta’ l-Istitut Ċek ta’ telekomunikazzjoniet tat-30 ta’ April 2004, jiġifieri l-ġurnata ta’ qabel l-adeżjoni.
(15)
–
Id-9 ta’ Settembru 2004.
(16)
–
Sentenza tat-12 ta’ April 2005, Keller (C-145/03, Ġabra p I-2529, punt 33).
(17)
–
Sentenzi tas-6 ta’ Lulju 1995, BP Soupergaz (C-62/93, Ġabra p. I-1883, punt 10), tal-15 ta’ Diċembru 1995, Bosman (C-415/93, Ġabra p. I-4921, punt 59); tat-13 ta’ Marzu 2001, PreusenElectra (C-379/98, Ġabra p. I-2099, punt 38); u tal-25 ta’ Frar 2003, IKA (C-326/00, Ġabra p. I-1703, punt 27).
(18)
–
Sentenza tas-7 ta’ Settembru 1999, Beck y Bergdorf (C-355/97, Ġabra p. I-4977, punt 22).
(19)
–
Ipproklamata b’mod ġenerali fis-sentenza tal-15 ta’ Lulju 1964, Costa vs ENEL (6/64, Ġabra p. 1141), u fid-Direttivi fis-sentenza tal-5 ta’ April 1979, Ratti (148/78, Ġabra
p. 1629).
(20)
–
Fis-sentenza Ratti, il-Qorti tal-Ġustizzja eskludiet li, ma’ l-iskadenza tat-terminu taż-żmien iffissat għad-dħul fis-seħħ ta’ direttiva, Stat Membru jista’ jimponi d-dritt mhux armonizzat tiegħu fuq persuna li tkun ikkonformat ruħha mal-kundizzjonijiet Komunitarji, u dan iwassal li jċaħħad mill-effett tagħhom ir-regoli nazzjonali kuntrarji għal dawn il-kundizzjonijiet.
(21)
–
Sentenza tad-19 ta’ Jannar 1982, Becker (8/81, Ġabra p. 53), punti 24 u 25).
(22)
–
Dan jirriżulta mill-motivi tas-sentenza tas-26 ta’ Frar 1986, Marshall (152/84, Ġabra p. 723, punt 52), irripetuti f’dik tad-29 ta’ Mejju 1997, Klattner (C-389/95, Ġabra p. I-2719, punt 33).
(23)
–
Punt 33 tas-sentenza Klattner, diġà ċċitata iktar ‘il fuq, li tirreferi għas-sentenza tat- 3 ta’ April 1968, Molkerei-Zentrale Westfalen (28/67, Ġabra p. 211), kif ukoll il-punt 18 tas-sentenza tas-17 ta’ Settembru 1996, Cooperativa Agrícola Zootécnica S. Antonio et
(Kawżi
C-246/94 sa C-249/94, Ġabra p. I-4373).
(24)
–
Sentenza tal-5 ta’ Ottubru 2004, Pfeiffer et
(C-397/01 sa C-403/01, Ġabra p. I-8835).
(25)
–
Sentenzi Marshall, iċċitata iktar ‘il fuq,(nota ta’ qiegħ il-paġna 22), punt 49; tat-8 ta’ Ottubru 1987, Kolpinghuis Nijmegen (80/86, Ġabra p. 3969, punt 9); ta’ l-14 ta’ Lulju 1994, Faccini Dori (C-91/92, Ġabra p. I-3325, punt 24); tas-7 ta’ Marzu 1996, El Corte Inglés (C-192/94, Ġabra
p. I-1281, punti 16 u 17); u Pfeiffer, iċċitata iktar ‘il fuq (nota ta’ qiegħ il-paġna 24), punti 108 u 109.
(26)
–
Sentenza tas-7 ta’ Jannar 2004 (C‑201/02, Ġabra p. I-723).
(27)  –	Din hija d-Direttiva tal-Kunsill 85/337/KEE tas-27 ta’ Ġunju 1985, dwar l-istimi ta’ l-effetti ta’ ċerti proġetti pubbliċi u privati fuq l-ambjent (ĠU L 175 tal-5 ta’ Lulju 1985, p. 40).
(28)
–
Jidher evidenti li, minħabba n-nuqqas ta’ tali effett dirett, mhuwiex possibbli li f’din il-kawża jingħata parir lill-Imħallef nazzjonali sabiex jimplementa l-Liġi Nru 1551/2000 billi jibbaża ruħu fuq il-“prinċipju ta’ interpretazzjoni konformi” [sentenza tat-13 ta’ Novembru 1990, Marleasing (C-106/89, Ġabra p. I-4135)], sabiex jiġi stabbilit permezz ta’ mezzi ġuridiċi proċedura (l-analiżi tas-suq) li din il-liġi ma tipprovdix, minħabba li dan il-prinċipju għandu limiti, b’mod partikolari r-regoli li tgħid li għandha tiġi evitata l-interpretazzjoni praeter legem .
Fis-sentenza tas-26 ta’ Settembru 1996, Arcaro (C-168/95, Ġabra p. I-4705), il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat li d-dritt Komunitarju ma jistabbilixxix mekkaniżmu li jippermetti lill-qorti nazzjonali telimina dispożizzjonijiet interni kuntrarji għal Direttiva li ma tistax tiġi invokata quddiem il-qorti nazzjonali (punt 43).
Minbarra dan, ma nistgħux ninsew li, kif jien indikajt preċedentement, il-leġiżlazzjoni Ċeka u l-leġiżlazzjoni Komunitarja (inizjali u attwali) huma fis-sustanza identiċi, peress li huma jawtorizzaw l-awtoritajiet kompetenti jimponu fuq l-impriżi dominanti obbligi ta’ interkonnessjoni, b’mod li d-diverġenzi bejn dawn iż-żewġ leġiżlazzjonijiet jibqgħu purament formali.
(29)
–
Lecourt, R.: Le juge devant le Marché commun, Ed. Institut Universitaire des Hautes Études Internationales. Ġinevra, 1970, p. 50.
(30)
–
M. Lagrange: “L’action préjudicielle dans le droit interne des États membres et en droit communitaire”, Revue trimestrielle de droit européen, 1974, p. 268.
(31)
–
De Richemont, J.: L’intégration du droit communautaire dans l’ordre juridique interne, Ed. Librairie du Journal des Notaires et des Avocats, Pariġi, 1975, p. 41 u segwenti.
(32)
–
Għandu jiġi mfakkar li, fil-kuntest tal-kooperazzjoni ġudizzjarja stabbilita fl-Artikolu 234 KE, hija ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja li tagħti lil Imħallef tal-qorti tar-rinviju soluzzjoni utli li tippermettilu jiddeċiedi l-kawża [sentenzi tas-17 ta’ Lulju 1997, Krüger (C-334/95, Ġabra p. I-4517, punt 22); u tat-28 ta’ Novembru 2000, Roquette Frères (C-88/99, Ġabra p. I-10465, punt 18)], billi tirriformula, skond il-każ, id-domanda li titressaq quddiemha [sentenzi tal-11 ta’ Lulju 2002, Marks & Spencer (C-62/00, Ġabra p. I-6325, punt 22); u tat-23 ta’ Marzu 2006, FCE Bank (C‑210/04, Ġabra
p. I-2803, punt 21)].