62022TJ0171_RES
Zaak T‑171/22
ORenOS
tegen
Europese Commissie
Arrest van het Gerecht (Negende kamer) van 6 september 2023
„Openbare dienst – Ambtenaren – Ouderdomspensioen – Pensioenrechten verkregen vóór de indiensttreding bij de Unie – Overdracht aan de regeling van de Unie – Minder dan tien jaar dienst – Overlijden – Weigering tot terugbetaling van het kapitaal dat overeenkomt met de overgedragen nationale pensioenrechten en de in de PRIEU verworven pensioenrechten – Artikel 11, lid 1, en artikel 12, lid 1, onder b), van bijlage VIII bij het Statuut – Ongerechtvaardigde verrijking”
Ambtenaren – Pensioenen – Pensioenrechten verkregen vóór de indiensttreding bij de Unie – Overdracht aan de regeling van de Unie – Ontslag en overlijden van de ambtenaar – Weigering om aan zijn rechtsopvolgers het kapitaal terug te betalen dat overeenkomt met de overgedragen nationale pensioenrechten en de in de regeling van de Unie verworven pensioenrechten – Overleden ambtenaar die na zijn ontslag en vóór zijn overlijden niet om overdracht van zijn pensioenrechten naar een andere pensioenregeling heeft verzocht – Bestaan van een ongerechtvaardigde verrijking van de Unie – Geen
[Ambtenarenstatuut, bijlage VIII, art. 11, leden 1 en 2, en art. 12, lid 1, b)]
(zie punten 33, 46‑52, 54‑56)
Samenvatting
Verzoekers, OR en OS, zijn de kinderen en enige erfgenamen van de overleden ambtenaar A, die op 16 juli 2003 in dienst van de Europese Unie is getreden.
In september 2005 heeft A het kapitaal dat de vóór zijn indiensttreding bij de Unie verworven nationale pensioenrechten vertegenwoordigde, aan de pensioenregeling van de instellingen van de Unie (hierna: „PRIEU”) doen overdragen. A heeft vervolgens verlof om redenen van persoonlijke aard gekregen voor de periode van 17 september 2008 tot zijn ontslag op 16 september 2020.
Op de dag van indiening van zijn ontslag, heeft A het Bureau voor het beheer en de afwikkeling van de individuele rechten (PMO) van de Europese Commissie gevraagd welke procedure hij moest volgen om zijn in de PRIEU verworven pensioenrechten naar een andere pensioenregeling over te dragen. Hij is echter overleden op 5 januari 2021, zonder formeel een verzoek daartoe te hebben ingediend.
Op 18 maart 2021 hebben verzoekers, als rechtsopvolgers een verzoek ingediend tot terugbetaling van, ten eerste, het kapitaal dat overeenkomt met de nationale pensioenrechten die A vóór zijn indiensttreding bij de Unie had verworven en aan de PRIEU had overgedragen, en, ten tweede, het kapitaal dat overeenkomt met de pensioenrechten die A vóór zijn overlijden in de PRIEU had verworven.
Bij besluit van 12 juli 2021 (hierna: „bestreden besluit”) heeft het PMO dit verzoek afgewezen. Het gaf daarbij aan dat de overleden ambtenaar geen recht had op een pensioen van de Unie, aangezien hij minder dan tien jaar in dienst was geweest, en dat het Statuut geen bepaling bevat op grond waarvan het kapitaal dat overeenkwam met de in de PRIEU verworven pensioenrechten, daaronder begrepen de rechten die een voormalig ambtenaar aan de PRIEU had overgedragen, kan worden terugbetaald.
Het Gerecht verwerpt de door verzoekers ingestelde beroepen en verduidelijkt daarbij de procedures voor de overdracht van de vóór de indiensttreding bij de Unie verworven nationale pensioenrechten aan de PRIEU, alsmede van de bij de PRIEU verworven pensioenrechten naar een andere pensioenregeling in de context van het overlijden van een voormalig ambtenaar of functionaris.
Beoordeling door het Gerecht
Het Gerecht wijst het enige middel tot nietigverklaring, namelijk ongerechtvaardigde verrijking van de Unie, af en herinnert er vooraf aan dat een vordering tot restitutie wegens ongerechtvaardigde verrijking van de Unie enkel kan worden toegewezen indien is voldaan aan twee voorwaarden, namelijk dat wordt bewezen dat de verrijking van de Unie geen geldige rechtsgrondslag heeft en dat de verzoeker in verband met die verrijking is verarmd.
Wat de eerste voorwaarde betreft, merkt het Gerecht op dat het Statuut voorziet in de mogelijkheid voor de ambtenaren of functionarissen die in dienst van de Unie treden, om de pensioenrechten die zij met hun eerdere beroepsactiviteiten hebben verworven over te dragen naar de PRIEU (hierna: „overdracht ‚in’”) (
1
), alsook, voor degenen die hun dienst bij de Unie beëindigen, in de mogelijkheid om de in de PRIEU verworven pensioenrechten over te dragen naar een ander pensioenfonds of een particuliere verzekeringsmaatschappij die bepaalde bijzondere waarborgen biedt (hierna: „overdracht ‚out’”) (
2
). De bijdragen aan de PRIEU door ambtenaren en functionarissen – zowel de bijdragen in het kader van de functie in dienst van de Unie als de bijdragen ten gevolge van een overdracht „in” – hebben tot doel de PRIEU te financieren met het oog op de toekomstige betaling van een ouderdomspensioen, en vormen dus geen kapitaal waarover zij zouden kunnen beschikken.
Bovendien voorziet geen enkele bepaling van het Statuut, de bijlagen of de algemene uitvoeringsbepalingen (
3
) in de mogelijkheid of de verplichting om alle of een deel van de bijdragen die overeenkomen met de in de PRIEU verworven pensioenrechten, met inbegrip van de bijdragen ten gevolge van een overdracht „in”, terug te betalen aan een ambtenaar of functionaris die ontslag heeft genomen voordat hij tien dienstjaren heeft vervuld, of, bij overlijden, aan zijn rechtsopvolgers, omdat die overdracht naar zijn aard onherroepelijk is (
4
). De enige verplichting die in dergelijke omstandigheden op de administratie rust, houdt in dat op het moment waarop de ambtenaar of functionaris de dienst definitief beëindigt, hem het bedrag wordt meegedeeld van de actuariële tegenwaarde van alle pensioenrechten die hij in de PRIEU heeft verworven (
5
). Alleen een verzoek tot overdracht „out” biedt die ambtenaar of functionaris de mogelijkheid om de actuariële tegenwaarde van zijn in de PRIEU verworven pensioenrechten over te dragen naar een andere pensioenregeling.
In deze zaak merkt het Gerecht op dat de overleden ambtenaar vóór zijn ontslag geen tien dienstjaren had vervuld en de leeftijd van 66 jaar nog niet had bereikt, hoewel deze voorwaarden vervuld moeten zijn om aanspraak te kunnen maken op een ouderdomspensioen, en dat hij geen verzoek had ingediend tot overdracht „out” van de actuariële tegenwaarde van de pensioenrechten die hij vóór zijn overlijden in de PRIEU had verworven.
Hieruit volgt dat – nu de overleden ambtenaar geen recht had op een ouderdomspensioen en hij geen verzoek tot overdracht „out” heeft ingediend – niet kan worden geoordeeld dat de Unie zich zonder geldige rechtsgrondslag heeft verrijkt door na het overlijden van A alle door hem aan de PRIEU betaalde bijdragen te houden.
Aangezien niet is aangetoond dat er sprake is van verrijking zonder rechtsgrondslag, verwerpt het Gerecht het beroep in zijn geheel, en hoeft er niet te worden onderzocht of is voldaan aan de tweede voorwaarde voor de vaststelling van het bestaan van ongerechtvaardigde verrijking.
(
1
)	Artikel 11, lid 2, van bijlage VIII bij het Statuut van de ambtenaren van de Europese Unie (hierna: „Statuut”).
(
2
)	Artikel 11, lid 1, en artikel 12, lid 1, onder b), van bijlage VIII bij het Statuut.
(
3
)	Besluit C(2011) 1278 van de Commissie van 3 maart 2011 betreffende de algemene uitvoeringsbepalingen van de artikelen 11 en 12 van bijlage VIII bij het Statuut betreffende de overdracht van pensioenrechten, dat is gepubliceerd in Mededelingen van de Administratie nr. 17‑2011 van 28 maart 2011 (hierna: „AUB”).
(
4
)	Artikel 8, lid 5, van de AUB.
(
5
)	Artikel 3, lid 1, van de AUB.