62021CC0137
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
JEAN RICHARD DE LA TOUR
της 15ης Δεκεμβρίου 2022 (
1
)
Υπόθεση C‑137/21
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
κατά
Ευρωπαϊκής Επιτροπής
«Προσφυγή κατά παραλείψεως – Κανονισμός (ΕΕ) 2018/1806 – Κατάλογος τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων υπόκεινται στην υποχρέωση θεώρησης για τη διέλευση των εξωτερικών συνόρων των κρατών μελών – Κατάλογος των τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων απαλλάσσονται από την υποχρέωση αυτή – Αρχή της αμοιβαιότητας – Υποχρέωση έκδοσης κατ’ εξουσιοδότηση πράξης για την προσωρινή αναστολή της απαλλαγής από την θεώρηση για περίοδο δώδεκα μηνών έναντι των υπηκόων των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής»
I. Εισαγωγή
1.
Με την υπό κρίση προσφυγή κατά παραλείψεως, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητεί από το Δικαστήριο να διαπιστώσει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, παραλείποντας να εκδώσει κατ’ εξουσιοδότηση πράξη, όπως προβλέπεται στο άρθρο 7, πρώτο εδάφιο, στοιχείο στʹ, του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1806 (
2
), παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη ΛΕΕ.
2.
Κατόπιν της διαπίστωσης ότι η Επιτροπή διαθέτει περιθώριο εκτίμησης για να εκδώσει ή όχι την πράξη που ζήτησε το Κοινοβούλιο, θα καταδείξω ότι η προσφυγή κατά παραλείψεως ασκήθηκε εντός εύλογου χρονικού διαστήματος από το Κοινοβούλιο, αλλά ότι η Επιτροπή έλαβε θέση κατά την έννοια του άρθρου 265 ΣΛΕΕ, καθιστώντας την εν λόγω προσφυγή απαράδεκτη. Επικουρικώς, θα εξετάσω επί της ουσίας το ζήτημα της παράλειψης της Επιτροπής.
II. Το νομικό πλαίσιο
Α.
Ο κανονισμός (ΕΚ) 539/2001
3.
Το άρθρο 1, παράγραφος 4, του κανονισμού (ΕΚ) 539/2001 (
3
) όριζε, πριν από την τροποποίησή του, τα εξής:
«Η επιβολή, από τρίτη χώρα που περιλαμβάνεται στο παράρτημα ΙΙ, της υποχρέωσης θεώρησης στους υπηκόους κράτους μέλους οδηγεί στην εφαρμογή των ακολούθων διατάξεων, με την επιφύλαξη μιας ενδεχόμενης συμφωνίας απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης που έχει συναφθεί μεταξύ της [Ένωσης] και της εν λόγω τρίτης χώρας:
α)
το κράτος μέλος μπορεί να γνωστοποιεί γραπτώς στην Επιτροπή και στο Συμβούλιο το γεγονός ότι η τρίτη χώρα επέβαλε την υποχρέωση θεώρησης·
β)
στην περίπτωση της γνωστοποίησης αυτής, η υποχρέωση των κρατών μελών να υποβάλουν τους υπηκόους της εν λόγω τρίτης χώρας στην υποχρέωση θεώρησης τίθεται σε ισχύ προσωρινά από τα κράτη μέλη 30 ημέρες μετά την προαναφερόμενη γνωστοποίηση, εκτός εάν το Συμβούλιο, αποφασίζοντας εκ των προτέρων και με ειδική πλειοψηφία, αποφασίσει διαφορετικά·
γ)
πριν από την έναρξη ισχύος της, η προσωρινή επιβολή της υποχρέωσης θεώρησης δημοσιεύεται από το Συμβούλιο στην Επίσημη Εφημερίδα [της
Ευρωπαϊκής Ένωσης]·
δ)
η Επιτροπή εξετάζει κάθε αίτημα του Συμβουλίου ή ενός κράτους μέλους με το οποίο καλείται να υποβάλει πρόταση στο Συμβούλιο για την τροποποίηση των παραρτημάτων του παρόντος κανονισμού προκειμένου να συμπεριληφθεί η εν λόγω τρίτη χώρα στο παράρτημα Ι και να διαγραφεί από το παράρτημα ΙΙ·
ε)
αν η τρίτη χώρα, πριν τη θέσπιση από το Συμβούλιο της τροποποίησης των παραρτημάτων του παρόντος κανονισμού, καταργήσει την απόφασή της να επιβάλει υποχρέωση θεώρησης, το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος ενημερώνει αμέσως και γραπτώς την Επιτροπή και το Συμβούλιο·
στ)
η γνωστοποίηση αυτή δημοσιεύεται από το Συμβούλιο στην Επίσημη Εφημερίδα [της Ευρωπαϊκής Ένωσης]. Η προσωρινή επιβολή της υποχρέωσης θεώρησης στους υπηκόους της τρίτης χώρας αίρεται 7 ημέρες μετά τη δημοσίευση αυτή.»
4.
Το άρθρο 1, σημείο 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού (ΕΕ) 1289/2013 (
4
) τροποποίησε, με ισχύ από τις 9 Ιανουαρίου 2014, το άρθρο 1, παράγραφος 4, του κανονισμού 539/2001 ως εξής:
«Εφόσον τρίτη χώρα που αναφέρεται στον κατάλογο του Παραρτήματος ΙΙ εφαρμόζει υποχρέωση θεώρησης έναντι των υπηκόων τουλάχιστον ενός κράτους μέλους, εφαρμόζονται οι ακόλουθες διατάξεις:
[…]
δ)
Η Επιτροπή, όταν εξετάζει περαιτέρω διαβήματα σύμφωνα με τα στοιχεία ε), στ) ή η), συνεκτιμά τα αποτελέσματα των μέτρων που έλαβε το οικείο κράτος μέλος ενόψει της διασφάλισης της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρηση[ς] με την εν λόγω τρίτη χώρα, τα σύμφωνα με το στοιχείο β) διαβήματα, και τις συνέπειες της αναστολής της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης για τις εξωτερικές σχέσεις της Ένωσης και των κρατών μελών της με την εν λόγω τρίτη χώρα·
[…]
στ)
Εάν, εντός 24 μηνών από την ημερομηνία δημοσίευσης που προβλέπεται στο τρίτο εδάφιο του στοιχείου α), η οικεία τρίτη χώρα δεν έχει άρει την απαίτηση θεώρησης, η Επιτροπή εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξη σύμφωνα με το άρθρο 4β για την προσωρινή αναστολή της εφαρμογής του Παραρτήματος ΙΙ για περίοδο 12 μηνών για τους υπηκόους της εν λόγω τρίτης χώρας. Η κατ’ εξουσιοδότηση πράξη ορίζει ημερομηνία, εντός 90 ημερών από την έναρξη ισχύος της, κατά την οποία θα τεθεί σε ισχύ η αναστολή της εφαρμογής του Παραρτήματος ΙΙ, λαμβάνοντας υπ’ όψιν τους διαθέσιμους πόρους στα προξενεία των κρατών μελών και τροποποιεί αναλόγως το Παράρτημα ΙΙ. Η εν λόγω τροποποίηση πραγματοποιείται με την προσθήκη, δίπλα στην ονομασία της εν λόγω τρίτης χώρας, υποσημείωσης στην οποία αναφέρεται ότι η απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης αναστέλλεται έναντι της τρίτης χώρας και προσδιορίζεται η περίοδος της εν λόγω αναστολής.
Από την ημερομηνία κατά την οποία η αναστολή της εφαρμογής του Παραρτήματος ΙΙ, για τους υπηκόους της οικείας τρίτης χώρας, τίθεται σε ισχύ ή κατά την οποία έχει εκφρασθεί αντίρρηση ως προς την κατ’ εξουσιοδότηση πράξη σύμφωνα με το άρθρο 4β παράγραφος 5, οιαδήποτε εκτελεστική πράξη εκδοθείσα σύμφωνα το στοιχείο ε) όσον αφορά την εν λόγω τρίτη χώρα, εκπνέει.
Αν η Επιτροπή υποβάλει νομοθετική πρόταση, όπως αναφέρεται στο στοιχείο η), η περίοδος αναστολής που αναφέρεται στο πρώτο εδάφιο παρατείνεται για περίοδο έξι μηνών. Η υποσημείωση που αναφέρεται στο εν λόγω εδάφιο τροποποιείται αναλόγως.
Με την επιφύλαξη της εφαρμογής του άρθρου 4, κατά τις περιόδους της εν λόγω αναστολής, οι υπήκοοι της οικείας τρίτης χώρας τους οποίους αφορά η κατ’ εξουσιοδότηση πράξη υποχρεούνται να διαθέτουν θεώρηση κατά τη διέλευση των εξωτερικών συνόρων των κρατών μελών·
[…]».
Β.
Ο κανονισμός 2018/1806
5.
Ο κανονισμός 539/2001 καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε από τον κανονισμό 2018/1806, με ισχύ από τις 18 Δεκεμβρίου 2018, οι δε παραπομπές στον κανονισμό 539/2001 νοούνται ως παραπομπές στον κανονισμό 2018/1806 και διαβάζονται σύμφωνα με τον πίνακα αντιστοιχίας του παραρτήματος IV του τελευταίου (
5
).
6.
Κατά το άρθρο 1 του κανονισμού 2018/1806:
«Ο παρών κανονισμός καθορίζει τις τρίτες χώρες οι υπήκοοι των οποίων υπόκεινται στην υποχρέωση θεώρησης ή απαλλάσσονται από την υποχρέωση αυτή, στη βάση κατά περίπτωση αξιολόγησης διαφόρων κριτηρίων που αφορούν, μεταξύ άλλων, την παράνομη μετανάστευση, τη δημόσια τάξη και ασφάλεια, τα οικονομικά οφέλη, ιδίως όσον αφορά τον τουρισμό και το εξωτερικό εμπόριο, και τις εξωτερικές σχέσεις της Ένωσης με τις οικείες τρίτες χώρες συμπεριλαμβανομένων, ειδικότερα, ζητημάτων που άπτονται των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, καθώς και τις επιπτώσεις σε θέματα περιφερειακής συνοχής και αμοιβαιότητας.»
7.
Το άρθρο 7 του κανονισμού αυτού έχει ως εξής:
«Εφόσον τρίτη χώρα που περιλαμβάνεται στον κατάλογο του παραρτήματος ΙΙ εφαρμόζει υποχρέωση θεώρησης έναντι των υπηκόων τουλάχιστον ενός κράτους μέλους, εφαρμόζονται οι ακόλουθες διατάξεις:
α)
εντός 30 ημερών από την εφαρμογή της υποχρέωσης θεώρησης από την τρίτη χώρα, το οικείο κράτος μέλος απευθύνει γραπτώς κοινοποίηση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή.
Η κοινοποίηση αυτή:
i)
καθορίζει την ημερομηνία εφαρμογής της υποχρέωσης θεώρησης και τα είδη των σχετικών ταξιδιωτικών εγγράφων και θεωρήσεων,
ii)
περιλαμβάνει λεπτομερή επεξήγηση των προκαταρκτικών μέτρων τα οποία έχει λάβει το οικείο κράτος μέλος για τη διασφάλιση της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης με την εν λόγω τρίτη χώρα καθώς και όλες τις σχετικές πληροφορίες.
Πληροφορίες σχετικά με αυτή την κοινοποίηση δημοσιεύονται αμελλητί από την Επιτροπή στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων πληροφοριών σχετικά με την ημερομηνία εφαρμογής της υποχρέωσης θεώρησης και τα είδη των σχετικών ταξιδιωτικών εγγράφων και θεωρήσεων.
Εάν η τρίτη χώρα αποφασίσει να άρει την υποχρέωση θεώρησης πριν από τη λήξη της προθεσμίας που προβλέπεται στο πρώτο εδάφιο του παρόντος στοιχείου, η κοινοποίηση δεν διενεργείται ή ανακαλείται και οι πληροφορίες δεν δημοσιεύονται·
β)
η Επιτροπή, αμέσως μετά την ημερομηνία δημοσίευσης που προβλέπεται στο τρίτο εδάφιο του στοιχείου α) και κατόπιν διαβουλεύσεων με το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος, προβαίνει σε διαβήματα προς τις αρχές της εν λόγω τρίτης χώρας, ιδίως στον πολιτικό, οικονομικό και εμπορικό τομέα, για την επαναφορά ή την καθιέρωση της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης και ενημερώνει αμελλητί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με τα διαβήματα αυτά·
γ)
εάν, εντός 90 ημερών από την ημερομηνία δημοσίευσης που προβλέπεται στο τρίτο εδάφιο του στοιχείου α) και παρά τα μέτρα που ελήφθησαν σύμφωνα με το στοιχείο β), η τρίτη χώρα δεν έχει άρει την υποχρέωση θεώρησης, τα οικεία κράτη μέλη μπορούν να ζητήσουν από την Επιτροπή να αναστείλει την απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης για ορισμένες κατηγορίες υπηκόων της εν λόγω τρίτης χώρας. Οσάκις κράτος μέλος υποβάλλει τέτοιο αίτημα, ενημερώνει σχετικά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο·
δ)
η Επιτροπή, όταν εξετάζει περαιτέρω διαβήματα σύμφωνα με το στοιχείο ε), στ) ή η), συνεκτιμά τα αποτελέσματα των μέτρων που έλαβε το οικείο κράτος μέλος ενόψει της διασφάλισης της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης με την εν λόγω τρίτη χώρα, τα σύμφωνα με το στοιχείο β) διαβήματα, και τις συνέπειες της αναστολής της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης για τις εξωτερικές σχέσεις της Ένωσης και των κρατών μελών της με την εν λόγω τρίτη χώρα·
ε)
εάν η οικεία τρίτη χώρα δεν έχει άρει την υποχρέωση θεώρησης, η Επιτροπή, το αργότερο εντός έξι μηνών από την ημερομηνία δημοσίευσης που προβλέπεται στο τρίτο εδάφιο του στοιχείου α) και κατόπιν ανά διαστήματα όχι μεγαλύτερα των έξι μηνών εντός συνολικής περιόδου η οποία δεν μπορεί να υπερβαίνει την ημερομηνία κατά την οποία τίθεται σε ισχύ η προβλεπόμενη στο στοιχείο στ) κατ’ εξουσιοδότηση πράξη ή εκφράζονται αντιρρήσεις ως προς αυτήν:
i)
εκδίδει, κατ’ αίτηση του οικείου κράτους μέλους ή με δική της πρωτοβουλία, εκτελεστική πράξη για την προσωρινή αναστολή της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης για ορισμένες κατηγορίες υπηκόων της οικείας τρίτης χώρας για περίοδο έως έξι μηνών. Η εν λόγω εκτελεστική πράξη καθορίζει ημερομηνία, εντός 90 ημερών από την έναρξη ισχύος της, κατά την οποία θα τεθεί σε ισχύ η αναστολή της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης, λαμβάνοντας υπ’ όψιν τους διαθέσιμους πόρους στα προξενεία των κρατών μελών. Κατά την έκδοση μεταγενέστερων εκτελεστικών πράξεων, η Επιτροπή δύναται να παρατείνει την εν λόγω περίοδο αναστολής για επιπλέον περιόδους έως έξι μηνών και να τροποποιεί τις κατηγορίες υπηκόων της εν λόγω τρίτης χώρας για τις οποίες αναστέλλεται η απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης.
Οι εν λόγω εκτελεστικές πράξεις εκδίδονται σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης του άρθρου 11 παράγραφος 2. Με την επιφύλαξη της εφαρμογής του άρθρου 6, κατά τις περιόδους της αναστολής, όλοι οι υπήκοοι της τρίτης χώρας που ανήκουν στις κατηγορίες οι οποίες αναφέρονται στην εκτελεστική πράξη υποχρεούνται να διαθέτουν θεώρηση κατά τη διέλευση των εξωτερικών συνόρων των κρατών μελών, ή
ii)
υποβάλλει στην επιτροπή που προβλέπεται στο άρθρο 11 παράγραφος 1 έκθεση αξιολόγησης της κατάστασης με τους λόγους για τους οποίους αποφάσισε να μην αναστείλει την απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης και ενημερώνει σχετικά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.
Η έκθεση αυτή συνεκτιμά όλους τους σχετικούς παράγοντες, όπως εκείνους που αναφέρονται στο στοιχείο δ). Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο μπορούν να προβαίνουν σε πολιτική συζήτηση βάσει της εν λόγω έκθεσης·
στ)
εάν, εντός 24 μηνών από την ημερομηνία δημοσίευσης που προβλέπεται στο τρίτο εδάφιο του στοιχείου α), η οικεία τρίτη χώρα δεν έχει άρει την απαίτηση θεώρησης, η Επιτροπή εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξη σύμφωνα με το άρθρο 10 για την προσωρινή αναστολή της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης για περίοδο 12 μηνών για τους υπηκόους της εν λόγω τρίτης χώρας. Η κατ’ εξουσιοδότηση πράξη καθορίζει ημερομηνία, εντός 90 ημερών από την έναρξη ισχύος της, κατά την οποία θα τεθεί σε ισχύ η αναστολή της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης, λαμβάνοντας υπ’ όψιν τους διαθέσιμους πόρους στα προξενεία των κρατών μελών και τροποποιεί αναλόγως το παράρτημα ΙΙ. Η εν λόγω τροποποίηση πραγματοποιείται με την προσθήκη, δίπλα στην ονομασία της εν λόγω τρίτης χώρας, υποσημείωσης στην οποία αναφέρεται ότι η απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης αναστέλλεται έναντι της τρίτης χώρας και προσδιορίζεται η περίοδος της εν λόγω αναστολής.
[…]
η)
εάν εντός έξι μηνών από την έναρξη ισχύος της προβλεπόμενης στο στοιχείο στ) κατ’ εξουσιοδότηση πράξης, η εν λόγω τρίτη χώρα δεν έχει άρει την υποχρέωση θεώρησης, η Επιτροπή δύναται να υποβάλει νομοθετική πρόταση για τροποποίηση του παρόντος κανονισμού προκειμένου η αναφορά στην τρίτη χώρα να μεταφερθεί από το παράρτημα ΙΙ στο παράρτημα Ι·
[…]».
8.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής περιλαμβάνονται στον «[κ]ατάλογο των τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων απαλλάσσονται από την υποχρέωση θεώρησης για τη διέλευση των εξωτερικών συνόρων των κρατών [μελών] για διαμονή η συνολική διάρκεια της οποίας δεν υπερβαίνει τις 90 ημέρες εντός οιασδήποτε περιόδου 180 ημερών», ο οποίος αποτελεί το αντικείμενο του παραρτήματος II του κανονισμού 2018/1806.
III. Το ιστορικό της διαφοράς
9.
Στις 12 Απριλίου 2016, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με την αξιολόγηση της κατάστασης μη αμοιβαιότητας με ορισμένες τρίτες χώρες στον τομέα της πολιτικής θεωρήσεων (
6
). Μεταξύ των χωρών που υποδεικνύονταν ως χώρες για τις οποίες εξακολουθούσε να υφίσταται μη αμοιβαιότητα όσον αφορά τις θεωρήσεις ήταν οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής.
10.
Επακολούθως, η Επιτροπή εξέδωσε έξι ανακοινώσεις σχετικά με την παρακολούθηση της κατάστασης (
7
). Μετά την ανακοίνωση του Δεκεμβρίου του 2017, η μόνη περίπτωση μη αμοιβαιότητας που εξακολουθούσε να υφίσταται αφορούσε τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, οι οποίες αρνούνταν να δεχθούν χωρίς θεώρηση τους πολίτες της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας, της Δημοκρατίας της Κροατίας, της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Ρουμανίας.
11.
Λαμβανομένης υπόψη της υποχρέωσης που επέβαλλαν οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής στους πολίτες των εν λόγω κρατών μελών, το Κοινοβούλιο, με ψήφισμα της 2ας Μαρτίου 2017 (
8
), κάλεσε την Επιτροπή να ενεργήσει, κατά την έννοια του άρθρου 265 ΣΛΕΕ, εκδίδοντας κατ’ εξουσιοδότηση πράξη προβλεπόμενη στο άρθρο 1, παράγραφος 4, του κανονισμού 539/2001, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 1289/2013, για την προσωρινή αναστολή της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης βραχείας διαμονής για τους υπηκόους των Ηνωμένων Πολιτειών και του Καναδά λόγω της μη τήρησης του όρου της αμοιβαιότητας.
12.
Ανταποκρινόμενη στην εν λόγω πρόσκληση προς ενέργεια, η Επιτροπή, με ανακοίνωση της 2ας Μαΐου 2017 (
9
), έλαβε θέση επί του ψηφίσματος της 2ας Μαρτίου 2017, εκτιμώντας ότι η έκδοση κατ’ εξουσιοδότηση πράξης για την προσωρινή αναστολή της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης για τους πολίτες των Ηνωμένων Πολιτειών και του Καναδά θα ήταν αντιπαραγωγική και δεν θα εξυπηρετούσε την επίτευξη του στόχου της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης για όλους τους πολίτες της Ένωσης που ταξιδεύουν σε αυτές τις χώρες.
13.
Στις 22 Οκτωβρίου 2020, το Κοινοβούλιο, με νέο ψήφισμα (
10
), κάλεσε για δεύτερη φορά την Επιτροπή να ενεργήσει, κατά την έννοια του άρθρου 265 ΣΛΕΕ, εκδίδοντας κατ’ εξουσιοδότηση πράξη όπως προβλέπεται στο άρθρο 7, πρώτο εδάφιο, στοιχείο στʹ, του κανονισμού 2018/1806, για την προσωρινή αναστολή της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης βραχείας διαμονής για τους υπηκόους των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, λαμβανομένης υπόψη της υποχρέωσης θεώρησης που επέβαλλαν οι τελευταίες στους πολίτες της Βουλγαρίας, της Κροατίας, της Κύπρου και της Ρουμανίας.
14.
Η Επιτροπή, με ανακοίνωση της 22ας Δεκεμβρίου 2020 (
11
), εξέθεσε εκ νέου τους λόγους για τους οποίους δεν έκρινε αναγκαίο κατά τον χρόνο εκείνο να εκδώσει κατ’ εξουσιοδότηση πράξη κατά την έννοια του άρθρου 7, πρώτο εδάφιο, στοιχείο στʹ, του κανονισμού 2018/1806.
IV. Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου και τα αιτήματα των διαδίκων
15.
Με δικόγραφο της 4ης Μαρτίου 2021, το Κοινοβούλιο άσκησε ενώπιον του Δικαστηρίου προσφυγή κατά παραλείψεως, καθόσον θεωρεί ότι το άρθρο 7, πρώτο εδάφιο, στοιχείο στʹ, του κανονισμού 2018/1806 δεν παρέχει στην Επιτροπή τη δυνατότητα να μην εκδώσει κατ’ εξουσιοδότηση πράξη εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις για την έκδοση τέτοιας πράξης.
16.
Το Κοινοβούλιο ζητεί από το Δικαστήριο:
–
να διαπιστώσει ότι η Επιτροπή, παραλείποντας να εκδώσει την κατ’ εξουσιοδότηση πράξη σύμφωνα με το άρθρο 7, πρώτο εδάφιο, στοιχείο στʹ, του κανονισμού 2018/1806, παρέβη τη Συνθήκη, και
–
να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.
17.
Η Επιτροπή ζητεί να απορριφθεί η προσφυγή και να καταδικαστεί το Κοινοβούλιο στα δικαστικά έξοδα.
18.
Με χωριστό δικόγραφο της 18ης Μαΐου 2021, η Επιτροπή προέβαλε ένσταση απαραδέκτου. Στις 28 Ιουνίου 2021, το Κοινοβούλιο υπέβαλε τις παρατηρήσεις του επί της ενστάσεως αυτής.
19.
Στις 21 Σεπτεμβρίου 2021, το Δικαστήριο αποφάσισε να εξετάσει την ένσταση απαραδέκτου την οποία είχε προβάλει η Επιτροπή μαζί με την ουσία της υπόθεσης.
20.
Επί του παραδεκτού, η Επιτροπή εκθέτει ότι έλαβε εγκύρως θέση, ανταποκρινόμενη στην πρόσκληση προς ενέργεια που της απηύθυνε το Κοινοβούλιο, εκδίδοντας την ανακοίνωση της 22ας Δεκεμβρίου 2020 προκειμένου να απαντήσει στην εν λόγω πρόσκληση. Υποστηρίζει ότι το Κοινοβούλιο, υποβάλλοντας κατά τη διάρκεια του έτους 2020 δεύτερη πρόσκληση προς ενέργεια έχουσα το ίδιο περιεχόμενο με εκείνη την οποία είχε υποβάλει το 2017, καταστρατήγησε την προβλεπόμενη στο άρθρο 265 ΣΛΕΕ προθεσμία για την άσκηση προσφυγής, η οποία είναι δημόσιας τάξης. Η Επιτροπή προσθέτει ότι, αν, κατά την ερμηνεία του Κοινοβουλίου, ήταν υποχρεωμένη να εκδώσει κατ’ εξουσιοδότηση πράξη ήδη από το 2017, δεν μπορεί να υπάρξει δεύτερη πρόσκληση προς ενέργεια λόγω των αποτελεσμάτων της διπλωματικής οδού που χρησιμοποιήθηκε ούτε διαρκής παράλειψη η οποία να δικαιολογεί προσφυγή ασκηθείσα εντός εύλογου χρονικού διαστήματος κατά τη διάρκεια του 2020.
21.
Αντιθέτως, το Κοινοβούλιο εκτιμά ότι η Επιτροπή δεν έλαβε θέση κατά την έννοια του άρθρου 265, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ, καθόσον αρκέστηκε να επαναλάβει στοιχεία των προηγούμενων ανακοινώσεών της. Επιπλέον, διευκρινίζει ότι η δεύτερη πρόσκλησή του προς ενέργεια είναι παραδεκτή, αφού η Επιτροπή είναι υπαίτια διαρκούς παράλειψης, και ότι η δεύτερη πρόσκληση διαφέρει από την πρώτη ως προς το περιεχόμενό της. Προσθέτει δε ότι, κατόπιν των εκλογών, η σύνθεσή του άλλαξε μεταξύ των δύο ψηφισμάτων.
22.
Επί της ουσίας, το Κοινοβούλιο υποστηρίζει ότι το άρθρο 7, πρώτο εδάφιο, στοιχείο στʹ, του κανονισμού 2018/1806 δεν παρέχει στην Επιτροπή περιθώριο χειρισμών ούτε ως προς τη δυνατότητα ή μη έκδοσης κατ’ εξουσιοδότηση πράξης ούτε ως προς την επιλογή του χρονικού σημείου κατά το οποίο πρέπει να εκδοθεί η εν λόγω κατ’ εξουσιοδότηση πράξη για την αναστολή της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης για τους υπηκόους των Ηνωμένων Πολιτειών, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις που προβλέπει η εν λόγω διάταξη. Κατά το Κοινοβούλιο, η μόνη προϋπόθεση όσον αφορά την ανάληψη δράσης είναι η αντικειμενική προϋπόθεση που συνδέεται με την παρέλευση προθεσμίας 24 μηνών από τη δημοσίευση της προβλεπόμενης στο άρθρο 7, πρώτο εδάφιο, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 2018/1806 κοινοποίησης. Η μοναδική αυτή προϋπόθεση δεν τίθεται εν αμφιβόλω από το άρθρο 7, πρώτο εδάφιο, στοιχείο δʹ, του εν λόγω κανονισμού, το οποίο δεν μπορεί να θεωρηθεί ως προαπαιτούμενο για την έκδοση της κατ’ εξουσιοδότηση πράξης, ειδάλλως θα ετίθετο υπό αμφισβήτηση, κατά τρόπο contra legem, η υποχρέωση την οποία υπέχει η Επιτροπή να εκδώσει την εν λόγω κατ’ εξουσιοδότηση πράξη μετά το πέρας της προθεσμίας των 24 μηνών, και θα στερούνταν το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο του ρόλου τους κατά την εφαρμογή του μηχανισμού αμοιβαιότητας, με αποτέλεσμα να τερματίζεται ο μηχανισμός αυτός στο πρώτο στάδιο. Το Κοινοβούλιο προσθέτει ότι η Επιτροπή δεν μπορεί να απαλλαγεί από την υποχρέωσή της να ενεργήσει λόγω της απουσίας αιτήματος έκδοσης κατ’ εξουσιοδότηση πράξης από τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη.
23.
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει άνευ όρων υποχρέωση προς ενέργεια λόγω της προϋπόθεσης την οποία καθιερώνει το άρθρο 7, πρώτο εδάφιο, στοιχείο δʹ, του κανονισμού 2018/1806 και η οποία της επιβάλλει, όταν εξετάζει περαιτέρω διαβήματα σύμφωνα με τα στοιχεία εʹ, στʹ ή ηʹ, του ίδιου άρθρου, να συνεκτιμά τα αποτελέσματα των μέτρων που έλαβε το οικείο κράτος μέλος, τα διαβήματα στα οποία προέβη η ίδια στον πολιτικό, οικονομικό και εμπορικό τομέα, για την επαναφορά ή την καθιέρωση της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης, καθώς και τις συνέπειες της αναστολής της εν λόγω απαλλαγής για τις εξωτερικές σχέσεις της Ένωσης και των κρατών μελών της με την εν λόγω τρίτη χώρα. Η ερμηνεία αυτή είναι σύμφωνη με το γράμμα του άρθρου 7 του κανονισμού 2018/1806 και με την πρόθεση 21 κρατών μελών που εκφράστηκε κατά την έκδοση του κανονισμού 1289/2013, ο οποίος καθιέρωσε τον μηχανισμό αμοιβαιότητας. Η Επιτροπή προσθέτει ότι η διπλωματική οδός απέδωσε καρπούς για τους πολίτες της Κροατίας και της Πολωνίας και ότι κανένα από τα ενδιαφερόμενα μέχρι σήμερα κράτη μέλη δεν της ζήτησε να εκδώσει την επίμαχη κατ’ εξουσιοδότηση πράξη.
V. Ανάλυση
Α.
Προκαταρκτικές παρατηρήσεις
24.
Στο πλαίσιο της υπό κρίση προσφυγής, κρίνω αναγκαίο να εξετάσω ένα ζήτημα γενικής ερμηνείας του κανονισμού 2018/1806 όσον αφορά το περιθώριο χειρισμών που διαθέτει η Επιτροπή σε περίπτωση προσφυγής στον μηχανισμό αμοιβαιότητας που προβλέπεται στο άρθρο 7, πρώτο εδάφιο, στοιχείο στʹ, του εν λόγω κανονισμού. Συγκεκριμένα, χάρη στην ερμηνεία αυτή θα γίνουν αντιληπτοί οι λόγοι απαραδέκτου που προέβαλε η Επιτροπή σχετικά, αφενός, με το εκπρόθεσμο της προσφυγής που συνδέεται με την ύπαρξη προηγούμενης πρόσκλησης προς ενέργεια εκ μέρους του Κοινοβουλίου κατά τη διάρκεια του 2017, η οποία είχε περιεχόμενο κατά πολύ παρόμοιο με αυτό που υποβλήθηκε στο Δικαστήριο με την υπό κρίση προσφυγή, και, αφετέρου, με το κατά πόσον η Επιτροπή έλαβε θέση με την οποία περατώνεται η διαδικασία κατά παραλείψεως.
25.
Υπενθυμίζεται ότι ο κανονισμός 2018/1806, ο οποίος επαναλαμβάνει, ως προς το σημείο αυτό, τις βελτιώσεις που εισήγαγε ο κανονισμός 1289/2013 στο άρθρο 1, παράγραφος 4, του κανονισμού 539/2001, προβλέπει διαβάθμιση των απαντήσεων όταν μια τρίτη χώρα επιβάλλει θεωρήσεις για τους πολίτες του συνόλου ή μέρους των κρατών μελών, ενώ ορίζει απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης για τους δικούς της υπηκόους από το σύνολο των κρατών μελών: πρόκειται για τον μηχανισμό αμοιβαιότητας.
26.
Το πρώτο δυνατό μέτρο συνίσταται στην έκδοση από την Επιτροπή εκτελεστικής πράξης με την οποία αναστέλλεται για έξι μήνες, με δυνατότητα ανανέωσης, η απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης για ορισμένες κατηγορίες υπηκόων της οικείας τρίτης χώρας (
12
).
27.
Το δεύτερο μέτρο που μπορεί να ληφθεί είναι η έκδοση από την Επιτροπή κατ’ εξουσιοδότηση πράξης με την οποία αναστέλλεται για δώδεκα μήνες η απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης για όλους τους υπηκόους της εν λόγω τρίτης χώρας (
13
).
28.
Τέλος, εάν εξακολουθεί να απαιτείται θεώρηση από την οικεία τρίτη χώρα έξι μήνες μετά την έναρξη ισχύος της εν λόγω κατ’ εξουσιοδότηση πράξης, η Επιτροπή δύναται να υποβάλει νομοθετική πρόταση για την τροποποίηση του κανονισμού 2018/1806 προκειμένου να μεταφερθεί το όνομα της εν λόγω τρίτης χώρας από τον κατάλογο των χωρών που απαλλάσσονται από την υποχρέωση θεώρησης, ο οποίος περιλαμβάνεται στο παράρτημα ΙΙ του κανονισμού αυτού, στον κατάλογο των χωρών που υπόκεινται στην υποχρέωση θεώρησης, ο οποίος περιλαμβάνεται στο παράρτημα I (
14
).
29.
Το περιθώριο εκτίμησης που διαθέτει η Επιτροπή για την έκδοση της κατ’ εξουσιοδότηση πράξης με την οποία αναστέλλεται για δώδεκα μήνες η απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης για όλους τους υπηκόους τρίτης χώρας προκύπτει από τη διατύπωση του άρθρου 7, πρώτο εδάφιο, στοιχείο δʹ, του κανονισμού 2018/1806, το οποίο ορίζει ότι, όταν η Επιτροπή εξετάζει αν θα εφαρμόσει κάποιο από τα μέτρα που αναφέρονται στα στοιχεία εʹ, στʹ ή ηʹ, του εν λόγω άρθρου, συνεκτιμά:
–
τα αποτελέσματα των μέτρων που έλαβε το οικείο κράτος μέλος ενόψει της διασφάλισης της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης με την εν λόγω τρίτη χώρα·
–
τα διαβήματα στα οποία προέβη προς τις αρχές της εν λόγω τρίτης χώρας, ιδίως στον πολιτικό, οικονομικό και εμπορικό τομέα, για την επαναφορά ή την καθιέρωση της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης (
15
), και
–
τις συνέπειες της αναστολής της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης για τις εξωτερικές σχέσεις της Ένωσης και των κρατών μελών της με την εν λόγω τρίτη χώρα.
30.
Η Επιτροπή θεωρεί ότι από το γράμμα του άρθρου 7, πρώτο εδάφιο, στοιχείο δʹ, του κανονισμού 2018/1806 προκύπτει ότι διαθέτει περιθώριο εκτίμησης, καθόσον οφείλει να συνεκτιμά τα τρία αυτά στοιχεία που συνιστούν προϋπόθεση για την έκδοση της κατ’ εξουσιοδότηση πράξης με την οποία αναστέλλεται για δώδεκα μήνες η απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης για το σύνολο των υπηκόων της εν λόγω τρίτης χώρας.
31.
Αντιθέτως, το Κοινοβούλιο εκτιμά ότι η εφαρμογή του άρθρου 7, πρώτο εδάφιο, στοιχείο στʹ, του εν λόγω κανονισμού δεν υπόκειται σε καμία προϋπόθεση και ότι το μόνον περιθώριο χειρισμών που διαθέτει η Επιτροπή αφορά την ημερομηνία κατά την οποία τίθεται σε ισχύ η κατ’ εξουσιοδότηση πράξη για την αναστολή της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης, η οποία πρέπει να λαμβάνει υπόψη τους πόρους των προξενείων των κρατών μελών.
32.
Φρονώ ότι, σε αντίθεση με όσα υποστηρίζει το Κοινοβούλιο, από τον συνδυασμό του άρθρου 7, πρώτο εδάφιο, στοιχεία δʹ και στʹ, του κανονισμού 2018/1806 προκύπτει σαφώς ότι η Επιτροπή διαθέτει διπλό περιθώριο εκτίμησης, μολονότι το άρθρο 7, πρώτο εδάφιο, στοιχείο στʹ, του εν λόγω κανονισμού διευκρινίζει ότι «η Επιτροπή εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξη». Αφενός, όσον αφορά την αρχή της προσφυγής στην κατ’ εξουσιοδότηση πράξη, η Επιτροπή οφείλει, προτού εκδώσει τέτοια πράξη, να συνεκτιμήσει τα στοιχεία που διαλαμβάνονται στο εν λόγω άρθρο 7, πρώτο εδάφιο, στοιχείο δʹ, και, αφετέρου, όσον αφορά τη θέση σε ισχύ της κατ’ εξουσιοδότηση πράξης, μπορεί να τη μεταθέσει εντός περιόδου 90 ημερών από την έναρξη ισχύος της προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι πόροι των προξενείων, όπως αναγνωρίζει το Κοινοβούλιο.
33.
Συγκεκριμένα, κατά το πρώτο στάδιο του μηχανισμού αμοιβαιότητας, το άρθρο 7, πρώτο εδάφιο, στοιχείο εʹ, σημείο ii, του κανονισμού 2018/1806 προβλέπει ότι η Επιτροπή, αν αποφασίσει να μην αναστείλει την απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης για ορισμένες κατηγορίες υπηκόων για διάστημα έξι μηνών, υποβάλλει στην επιτροπή που προβλέπεται στο άρθρο 11, παράγραφος 1, του εν λόγω κανονισμού έκθεση, στην οποία συνεκτιμά όλους τους σχετικούς παράγοντες, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται οι απαριθμούμενοι στο άρθρο 7, πρώτο εδάφιο, στοιχείο δʹ, του εν λόγω κανονισμού.
34.
Επιπλέον, οι συνθήκες διαμόρφωσης του εν λόγω μηχανισμού αμοιβαιότητας, με την έκδοση εκτελεστικής πράξης ή κατ’ εξουσιοδότηση πράξης αναστολής της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης για ορισμένο χρονικό διάστημα κατά τη διαδικασία αναθεώρησης του κανονισμού 539/2001, η οποία κινήθηκε κατά τη διάρκεια του 2011 (
16
), συνηγορούν επίσης υπέρ της άποψης ότι η εν λόγω αναστολή της απαλλαγής δεν έχει αυτόματο χαρακτήρα.
35.
Συγκεκριμένα, οι εν λόγω κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις ή οι εν λόγω εκτελεστικές πράξεις, οι οποίες αντιστοιχούν στο πρώτο ή στο δεύτερο στάδιο του μηχανισμού αμοιβαιότητας, δεν προβλέπονταν στην πρόταση του 2011, η οποία απλώς ανέφερε, στην αιτιολογική έκθεση του σχεδίου της, ότι «[ο] αρχικός μηχανισμός αμοιβαιότητας του κανονισμού [539/2001] ήδη περιείχε κάποιον αυτοματισμό: η κοινοποίηση περιπτώσεων μη αμοιβαιότητας δεν ήταν υποχρεωτική· το οικείο κράτος μέλος ήταν ελεύθερο να αποφασίσει σχετικά με την κοινοποίηση. Εάν όμως γινόταν κοινοποίηση, τότε τα κράτη μέλη ήταν υποχρεωμένα να επιβάλουν την υποχρέωση θεώρησης για υπηκόους της συγκεκριμένης τρίτης χώρας προσωρινά και αυτόματα, 30 ημέρες μετά τις κοινοποιήσεις, εκτός εάν το Συμβούλιο αποφάσιζε άλλως. Ο εν λόγω αυτοματισμός θεωρήθηκε το αδύναμο σημείο του αρχικού μηχανισμού αμοιβαιότητας και, συνεπώς, εγκαταλείφθηκε το 2005 ως αντιπαραγωγικός. Δεν υπάρχει λόγος να πιστεύει κανείς ότι θα είναι περισσότερο αποτελεσματικός τώρα. Ο υφιστάμενος μηχανισμός αμοιβαιότητας, όπως τροποποιήθηκε το 2005, θεωρείται συνολικά αποτελεσματικός, ενώ οι περιπτώσεις μη αμοιβαιότητας έχουν περιοριστεί σημαντικά. Οι λοιπές καταστάσεις μη αμοιβαιότητας είναι κυρίως υποθέσεις στις οποίες τρίτες χώρες θεωρούν ότι κάποια κράτη μέλη δεν ικανοποιούν τα αντικειμενικά κριτήρια για την απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης, τα οποία καθορίζονται από τις εν λόγω τρίτες χώρες στην εθνική νομοθεσία τους» (
17
). Συνακόλουθα, κατά τη διαδικασία αναθεώρησης του κανονισμού 539/2001, η Επιτροπή τάχθηκε σαφώς υπέρ της διατήρησης του μη αυτόματου χαρακτήρα και πρότεινε την τροποποίηση του άρθρου 1, παράγραφος 4, στοιχείο γʹ, του εν λόγω κανονισμού αποκλειστικά για να ληφθούν υπόψη οι συνέπειες της Συνθήκης της Λισσαβώνας.
36.
Κατά τη διάρκεια των συζητήσεων στο Συμβούλιο προέκυψε η ιδέα να παρέχεται η δυνατότητα στην Επιτροπή, κατόπιν αιτήματος του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους ή, μετά από ορισμένο χρονικό διάστημα, με δική της πρωτοβουλία, να εκδίδει εκτελεστική πράξη για την αναστολή της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης για λόγους αμοιβαιότητας, συνεκτιμώντας τις συνέπειες για τις εξωτερικές σχέσεις της Ένωσης, όπερ αντιστοιχεί κατ’ ουσίαν στο πρώτο στάδιο του τελικώς εγκριθέντος μηχανισμού αμοιβαιότητας (
18
).
37.
Με την ευκαιρία αυτή, η Επιτροπή επισήμανε εκ νέου ότι ο αυτόματος χαρακτήρας της αναστολής της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης θα ήταν αντιπαραγωγικός και ορισμένα κράτη μέλη εξέφρασαν διαφορετικές απόψεις. Συγκεκριμένα, ένα κράτος μέλος θεώρησε ενδιαφέρουσα την εν λόγω συμβιβαστική πρόταση, διότι καθιστούσε δυνατή την επίδειξη αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών έναντι τρίτων χωρών. Άλλο κράτος μέλος υποστήριξε ότι μια έκθεση της Επιτροπής δεν μπορούσε να αποτελέσει επαρκή ένδειξη για την τρίτη χώρα και ότι η Επιτροπή θα έπρεπε να υποχρεούται να εξεύρει λύση είτε στον τομέα των θεωρήσεων είτε σε άλλον τομέα όπως το εμπόριο ή οι μεταφορές. Τέλος, ένα κράτος μέλος επέκρινε την προσέγγιση που έγινε δεκτή ως υπερβολικά χρονοβόρα και περίπλοκη (
19
).
38.
Στην πραγματικότητα, το άρθρο 1, παράγραφος 4, στοιχείο δʹ, του κανονισμού 539/2001, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 1289/2013, το οποίο προβλέπει ότι η Επιτροπή οφείλει να συνεκτιμά ορισμένα στοιχεία προτού προβεί σε διαβήματα, καθώς και η κατάτμηση του μηχανισμού αμοιβαιότητας σε τρία στάδια, είναι κατ’ ουσίαν αποτέλεσμα των τροποποιήσεων που επέφερε η Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων κατά την εξέταση στο Κοινοβούλιο της πρότασης του 2011 (
20
), που στηρίζονται στην ανάλυση του εισηγητή της σύμφωνα με την οποία η λειτουργία του μηχανισμού αμοιβαιότητας δεν ήταν ικανοποιητική (
21
). Ωστόσο, η Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων του Κοινοβουλίου, η οποία κλήθηκε να γνωμοδοτήσει, έλαβε θέση στις 24 Νοεμβρίου 2011 υπέρ του status quo επί του ζητήματος της εξέλιξης του μηχανισμού αμοιβαιότητας, υιοθετώντας την αρχική θέση της Επιτροπής (
22
).
39.
Από τις συζητήσεις αυτές προκύπτει ότι οι θέσεις σχετικά με τον μηχανισμό αμοιβαιότητας, τον αυτόματο χαρακτήρα του, τα στάδιά του, τη φύση των πράξεων που πρέπει να εκδίδει η Επιτροπή, τις προθεσμίες εντός των οποίων πρέπει να τις εκδίδει και τη δυνατότητα έναρξης διαπραγματεύσεων σε άλλους τομείς ήταν πολύ διαφορετικές.
40.
Υπό το πρίσμα των στοιχείων αυτών, είναι σημαντικό να σημειωθεί, πρώτον, η εξέλιξη στη διατύπωση του άρθρου 1, παράγραφος 4, στοιχείο δʹ, του κανονισμού 539/2001 μεταξύ της τροπολογίας του Κοινοβουλίου που απλώς αναφέρει ότι: «η Επιτροπή, κατά την αξιολόγηση των περαιτέρω διαβημάτων, συνεκτιμά τα αποτελέσματα των μέτρων» και της ακόλουθης τελικής διατύπωσης: «[η] Επιτροπή, όταν εξετάζει περαιτέρω διαβήματα σύμφωνα με τα στοιχεία ε), στ) ή η), συνεκτιμά τα αποτελέσματα των μέτρων».
41.
Δεύτερον, πρέπει να ληφθεί υπόψη η δήλωση 21 κρατών μελών κατά την έκδοση του κανονισμού 1289/2013, με την οποία επισήμαναν ότι «[η] τροποποίηση του κανονισμού 539/2001 ιδίως όσον αφορά τον μηχανισμό αμοιβαιότητας (άρθρο 1 παρ. 1) και την ρήτρα αναστολής (άρθρο 1 παρ. 2) θα μπορούσε να έχει ευρείες επιπτώσεις στις εξωτερικές σχέσεις της Ένωσης και των κρατών μελών της. Υπογραμμίζουμε συνεπώς ότι σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις, υποχρεούνται τα σχετικά θεσμικά όργανα της Ένωσης, πριν από οποιαδήποτε πρόταση ή απόφαση, να εξετάζουν διεξοδικά και να λαμβάνουν υπόψη τυχόν αρνητικές πολιτικές συνέπειες που θα μπορούσαν να προκύψουν από αυτές τις προτάσεις ή αποφάσεις για τις εξωτερικές σχέσεις, τόσο της Ένωσης όσο και των κρατών μελών της. Αυτό ισχύει ιδίως για τις εξωτερικές σχέσεις με στρατηγικούς εταίρους. Κατά τη γνώμη μας, το Συμβούλιο θα μπορούσε να διαβεβαιώσει, όσον το αφορά, ότι οι υποχρεώσεις αυτές τηρούνται πλήρως» (
23
).
42.
Επιπλέον, εκτιμώ ότι η θέση που υποστηρίζει η Επιτροπή, στο πλαίσιο της προσφυγής της ακυρώσεως που έβαλλε, μεταξύ άλλων, κατά του άρθρου 1, σημείο 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 1289/2013, το οποίο τροποποίησε, μεταξύ άλλων, το άρθρο 1, παράγραφος 4, στοιχείο στʹ, του κανονισμού 539/2001 (
24
), κατά την οποία η Επιτροπή διαθέτει σχεδόν μηδενικό περιθώριο εκτίμησης για την έκδοση της κατ’ εξουσιοδότηση πράξης, γεγονός που θα έπρεπε να οδηγήσει τον νομοθέτη της Ένωσης στην επιλογή εκτελεστικής πράξης, δεν είναι καθοριστική για την υπό κρίση προσφυγή.
43.
Συγκεκριμένα, αφενός, το Δικαστήριο έκρινε ότι το ζήτημα αυτό δεν είχε σημασία προκειμένου να καθοριστεί αν η πράξη την οποία έπρεπε να εκδώσει η Επιτροπή ενέπιπτε στο άρθρο 290 ΣΛΕΕ ή στο άρθρο 291 ΣΛΕΕ (
25
).
44.
Αφετέρου, αφ’ ης στιγμής το Δικαστήριο επιβεβαίωσε ότι η πράξη που εκδίδεται επί τη βάσει του άρθρου 1, παράγραφος 4, στοιχείο στʹ, του κανονισμού 539/2001, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 1289/2013 (νυν άρθρο 7, πρώτο εδάφιο, στοιχείο στʹ, του κανονισμού 2018/1806), είναι κατ’ εξουσιοδότηση πράξη, η Επιτροπή μπορεί να κάνει χρήση του περιθωρίου εκτίμησης που της αναγνωρίζει ο νομοθέτης της Ένωσης.
45.
Επομένως, οι λόγοι απαραδέκτου πρέπει να εξεταστούν λαμβάνοντας υπόψη αυτό το περιθώριο εκτίμησης της Επιτροπής.
Β.
Επί του παραδεκτού
46.
Η Επιτροπή προέβαλε δύο λόγους απαραδέκτου που αφορούν, ο μεν πρώτος, τη δυνατότητα κίνησης δεύτερης διαδικασίας κατά παραλείψεως, μολονότι κατόπιν της πρώτης πρόσκλησης προς ενέργεια δεν επακολούθησε η άσκηση προσφυγής ενώπιον του Δικαστηρίου, ο δε δεύτερος το κατά πόσον είχε λάβει θέση περατώνουσα τη διαδικασία.
1. Η δυνατότητα νέας πρόσκλησης προς ενέργεια μετά από μια πρώτη πρόσκληση που δεν κατέληξε στην άσκηση προσφυγής ενώπιον του Δικαστηρίου
47.
Κατ’ αρχάς, είναι αναμφισβήτητο ότι τα ψηφίσματα της 2ας Μαρτίου 2017 και της 22ας Οκτωβρίου 2020, με εξαίρεση την προσθήκη δύο αιτιολογικών σκέψεων (
26
) στο δεύτερο, είναι πανομοιότυπα. Η πρώτη αιτιολογική σκέψη που προστέθηκε στο τελευταίο αυτό ψήφισμα (αιτιολογική σκέψη Ι) απλώς ενισχύει τα επιχειρήματα που παρουσιάζονται στο υπόλοιπο κείμενο του ψηφίσματος (αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών (
27
), στέρηση των δικαιωμάτων του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (
28
)) χωρίς να εισφέρει νέο επιχείρημα. Η δεύτερη αιτιολογική σκέψη που προστέθηκε σε αυτό δε (αιτιολογική σκέψη ΙΑ) απλώς υπενθυμίζει την αποστολή της Επιτροπής ως θεματοφύλακα των Συνθηκών και τον κίνδυνο η αδράνειά της να αποδυναμώσει την εν λόγω αποστολή. Φρονώ ότι η γενική αυτή υπόμνηση δεν μπορεί να θεωρηθεί ως πρόσθετο επιχείρημα. Επομένως, και στα δύο ψηφίσματα, το Κοινοβούλιο προσάπτει στην Επιτροπή την ίδια παράλειψη για τους ίδιους λόγους.
48.
Συναφώς, όσον αφορά το παραδεκτό της προσφυγής κατά παραλείψεως μικρή σημασία έχει το γεγονός ότι η σύνθεση του Κοινοβουλίου άλλαξε μεταξύ των δύο προσκλήσεων προς ενέργεια, δεδομένου ότι πρόκειται για θεσμική προσφυγή που βρίσκεται, αυτή καθεαυτήν, στη διάθεση κάθε ενδιαφερόμενου θεσμικού οργάνου.
49.
Επιπλέον, το γεγονός ότι υφίσταται, όπως προανέφερα, περιθώριο χειρισμών υπέρ της Επιτροπής δεν καθιστά δυνατή την κατ’ αναλογίαν εφαρμογή της νομολογίας του Γενικού Δικαστηρίου με την οποία διαπιστώνεται παράλειψη της Επιτροπής λόγω μη έκδοσης κατ’ εξουσιοδότηση πράξης, μολονότι η υποχρέωση έκδοσης τέτοιας πράξης, το αργότερο κατά την αναφερόμενη στη νομοθετική πράξη ημερομηνία, ήταν σαφής, ακριβής και απαλλαγμένη αιρέσεων (
29
).
50.
Συγκεκριμένα, στην απόφαση της 16ης Δεκεμβρίου 2015, Σουηδία κατά Επιτροπής (
30
), το Γενικό Δικαστήριο στηρίχθηκε στη διατύπωση του άρθρου 5, παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού (ΕΕ) 528/2012 (
31
), το οποίο ορίζει ότι, «[τ]ο αργότερο στις [13] Δεκεμβρίου 2013, η Επιτροπή εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις […] που προσδιορίζουν επιστημονικά κριτήρια για τον καθορισμό των ιδιοτήτων ενδοκρινικού διαταράκτη», για να αποφανθεί ότι «[ε]πιβάλλεται η διαπίστωση ότι από τη διάταξη αυτή προκύπτει σαφώς ότι η Επιτροπή υπείχε σαφή, ακριβή και απαλλαγμένη αιρέσεων υποχρέωση να εκδώσει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις για τον προσδιορισμό των επιστημονικών κριτηρίων καθορισμού των ουσιών με ιδιότητες ενδοκρινικής διαταραχής το αργότερο έως τις 13 Δεκεμβρίου 2013» (
32
).
51.
Εν προκειμένω, παραδόξως, το Κοινοβούλιο στηρίζεται στη νομολογία αυτή για να προσάψει στην Επιτροπή την αδράνειά της, χωρίς όμως να αντλήσει συνέπειες από την εγκατάλειψη ή τη μη κίνηση της πρώτης διαδικασίας κατά παραλείψεως, κατόπιν της απάντησης της Επιτροπής στην πρόσκλησή του να ενεργήσει. Ωστόσο, εάν η Επιτροπή υπείχε την υποχρέωση να ενεργήσει λόγω του ότι η υποχρέωση αυτή ήταν σαφής, ακριβής και απαλλαγμένη αιρέσεων, το Κοινοβούλιο θα όφειλε να συνεχίσει τη διαδικασία κατά παραλείψεως και να προσφύγει στο Δικαστήριο εντός της προθεσμίας του άρθρου 265, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ, άλλως η νέα του πρόσκληση προς ενέργεια θα μπορούσε να θεωρηθεί ως καταστρατήγηση της εν λόγω προθεσμίας.
52.
Δεδομένου ότι η υποχρέωση προς ενέργεια δεν είναι, εν προκειμένω, σαφής, ακριβής και απαλλαγμένη αιρέσεων για τους λόγους που εξέθεσα, πρέπει να εξεταστεί, αφενός, αν το χρονικό διάστημα μεταξύ των δύο προσκλήσεων προς ενέργεια ασκεί επιρροή όσον αφορά το παραδεκτό της προσφυγής και, αφετέρου, αν ήταν δυνατή μια νέα, παρεμφερής με προηγούμενη, πρόσκληση προς ενέργεια.
53.
Όσον αφορά την προθεσμία για την πρόσκληση προς ενέργεια, πρώτον, είναι αναγκαίο να γίνουν ορισμένες χρονολογικές υπομνήσεις.
54.
Συγκεκριμένα, η δημοσίευση που προβλέπεται στο άρθρο 1, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, τρίτο εδάφιο, του κανονισμού 539/2001, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό 1289/2013 (νυν άρθρο 7, πρώτο εδάφιο, στοιχείο αʹ, τρίτο εδάφιο, του κανονισμού 2018/1806), πραγματοποιήθηκε στις 12 Απριλίου 2014 (
33
). Από την ημερομηνία αυτή πρέπει να υπολογίζεται η προθεσμία των δύο ετών μετά την εκπνοή της οποίας η Επιτροπή μπορεί να εκδώσει κατ’ εξουσιοδότηση πράξη σύμφωνα με το άρθρο 7, πρώτο εδάφιο, στοιχείο στʹ, του κανονισμού 2018/1806. Συνακόλουθα, από τις 11 Απριλίου 2016, η Επιτροπή μπορούσε να εκδώσει κατ’ εξουσιοδότηση πράξη.
55.
Πλην όμως, στο τέλος της ανακοίνωσής της της 12ης Απριλίου 2016 η Επιτροπή καλεί το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο «να αρχίσουν επειγόντως συζητήσεις και να λάβουν θέση σχετικά με την πλέον ενδεδειγμένη μελλοντική πορεία, υπό το πρίσμα της αξιολόγησης που περιέχεται στην παρούσα ανακοίνωση. Το […] Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο καλούνται να ενημερώσουν την Επιτροπή σχετικά με τις αντίστοιχες θέσεις τους το αργότερο έως τις 12 Ιουλίου 2016».
56.
Επομένως, η Επιτροπή, κατά τη λήξη της προθεσμίας των 24 μηνών, κατέστησε σαφές ότι δεν σκόπευε να εκδώσει άμεσα κατ’ εξουσιοδότηση πράξη, αλλά, αντιθέτως, ότι ανέμενε να λάβουν θέση το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο επί του ζητήματος αυτού μέχρι συγκεκριμένη ημερομηνία.
57.
Στις 13 Ιουλίου 2016, και έπειτα στις 21 Δεκεμβρίου 2016 (
34
), η Επιτροπή εξέδωσε δύο νέες ανακοινώσεις σε συνέχεια της ανακοίνωσης της 12ης Απριλίου 2016, στις οποίες ανέφερε τις διπλωματικές προσπάθειες που είχαν καταβληθεί προκειμένου να επιτευχθεί η απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης για τους πολίτες των ενδιαφερόμενων κρατών μελών που ταξιδεύουν στις Ηνωμένες Πολιτείες.
58.
Μόλις στις 2 Μαρτίου 2017 το Κοινοβούλιο ψήφισε το πρώτο ψήφισμα που περιείχε πρόσκληση προς ενέργεια έναντι της Επιτροπής για την έκδοση κατ’ εξουσιοδότηση πράξης.
59.
Υπενθυμίζεται ότι το άρθρο 265 ΣΛΕΕ δεν προβλέπει καμία προθεσμία μεταξύ της διαπίστωσης της αδράνειας και της πρόσκλησης προς ενέργεια για την άσκηση προσφυγής κατά παραλείψεως. Εντούτοις, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, επί ποινή απόρριψης της ασκηθείσας προσφυγής ως εκπρόθεσμης, η πρόσκληση προς ενέργεια πρέπει να απευθύνεται στο αρμόδιο θεσμικό όργανο εντός εύλογου χρονικού διαστήματος από τη διαπίστωση της αδράνειας (
35
).
60.
Καίτοι είναι πρόδηλο ότι η πρώτη πρόσκληση προς ενέργεια διατυπώθηκε εντός εύλογου χρονικού διαστήματος, εντούτοις δεν ακολούθησε καμία πράξη εκ μέρους του Κοινοβουλίου, το οποίο αρκέστηκε στην ανακοίνωση της Επιτροπής της 2ας Μαΐου 2017 (
36
), με την οποία η τελευταία υπενθύμιζε τις διπλωματικές προσπάθειες που είχαν καταβληθεί καθώς και τα αποτελέσματα που είχαν επιτευχθεί και επισήμαινε ότι η έκδοση κατ’ εξουσιοδότηση πράξης «θα ήταν αντιπαραγωγική κατά την παρούσα στιγμή και δεν θα εξυπηρετούσε την επίτευξη του στόχου απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης για όλους τους πολίτες της [Ένωσης]». Επομένως, η επιλογή της διπλωματικής οδού για να επιχειρηθεί η αντιμετώπιση της δυσκολίας επικυρώθηκε –τουλάχιστον σιωπηρώς– από το Κοινοβούλιο. Εντούτοις, είναι οριστική η εν λόγω αποδοχή της διπλωματικής οδού εις βάρος της έκδοσης κατ’ εξουσιοδότηση πράξης;
61.
Λαμβανομένου υπόψη μόνον του ζητήματος της προθεσμίας, φρονώ ότι, εν προκειμένω, μπορεί να συναχθεί ως δίδαγμα από τη νομολογία του Δικαστηρίου ότι δεν είναι δυνατόν να προσαφθεί στον προσφεύγοντα ότι δεν ενήργησε εντός εύλογης προθεσμίας αν, καθ’ όλη τη σχετική περίοδο υπήρξαν συχνές επαφές μεταξύ των μερών, που βασίμως του έδωσαν την εντύπωση ότι θα δινόταν ευνοϊκή λύση στο πρόβλημα (
37
).
62.
Ομοίως, το Γενικό Δικαστήριο έχει δεχθεί προσκλήσεις προς ενέργεια 26 ή 47 μήνες μετά την υποβολή καταγγελιών στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, κρίνοντας επομένως ότι η βραδύτητα της Επιτροπής να εξετάσει τις καταγγελίες αυτές δεν μπορούσε να είναι επιζήμια για τους προσφεύγοντες όσον αφορά την προθεσμία (
38
).
63.
Εάν δεν ληφθεί υπόψη, χάριν επιχειρηματολογίας, η πρώτη πρόσκληση προς ενέργεια της 2ας Μαρτίου 2017, ένα χρονικό διάστημα άνω των τεσσεράμισι ετών μεταξύ της ανακοίνωσης της 12ης Απριλίου 2016 –στην οποία αναφέρεται το δικόγραφο της προσφυγής του Κοινοβουλίου– και του ψηφίσματος της 22ας Οκτωβρίου 2020 θα μπορούσε να θεωρηθεί, στο πλαίσιο των πολύ ιδιαίτερων περιστάσεων της υπόθεσης, ως επιτρέπουσα ακόμη την άσκηση προσφυγής κατά παραλείψεως. Οι πολύ ιδιαίτερες αυτές περιστάσεις είναι, εν προκειμένω, η επιλεγείσα από την Επιτροπή διπλωματική οδός, το αποτέλεσμα της οποίας μπορεί να αξιολογηθεί μόνο σε μακροπρόθεσμη βάση· η αποδοχή αυτής της οδού διά της μη ασκήσεως προσφυγής κατά παραλείψεως εκ μέρους του Κοινοβουλίου το 2017· η ύπαρξη τακτικών τριμερών συναντήσεων εργασίας οι οποίες είχαν αποτελέσματα υπέρ ορισμένων πολιτών της Ένωσης· οι τακτικές ανακοινώσεις της Επιτροπής προς το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την πρόοδο των εργασιών, καθώς και η πανδημία της νόσου COVID-19 το 2020 η οποία κατέστησε αδύνατες τις υπερατλαντικές μετακινήσεις.
64.
Δεύτερον, θα έκλινα προς την άποψη αυτή περί μη εκπρόθεσμης άσκησης της προσφυγής κατά παραλείψεως, ιδίως σε ένα πλαίσιο στο οποίο η πρόσκληση προς ενέργεια αποτελεί συνέχεια μιας πρώτης πρόσκλησης η οποία δεν ακολουθήθηκε από την άσκηση προσφυγής πριν από τριάμισι και πλέον έτη εντός του συγκεκριμένου αυτού πλαισίου.
65.
Πράγματι, η πρώτη απόπειρα του Κοινοβουλίου δεν μπορεί να θεωρηθεί ως σιωπηρή παραίτηση από την άσκηση προσφυγής κατά παραλείψεως σε μεταγενέστερο στάδιο λαμβανομένου υπόψη του συγκεκριμένου πλαισίου της υπόθεσης, καθόσον, όπως ήδη εξέθεσα, η διπλωματική οδός για την επίλυση του ζητήματος της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης είναι μακρά.
66.
Στην πραγματικότητα, θα ήταν μάλιστα δυνατό, για να κριθεί αν η πρόσκληση προς ενέργεια έγινε εντός εύλογου χρονικού διαστήματος, να ληφθεί περαιτέρω ως αφετηρία κάθε νέα ανακοίνωση με την οποία η Επιτροπή επισημαίνει στο Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο ότι θεωρεί αντιπαραγωγική την έκδοση κατ’ εξουσιοδότηση πράξης προκειμένου να ευνοηθεί η διπλωματική οδός.
67.
Επομένως, φρονώ ότι η δεύτερη πρόσκληση προς ενέργεια μπορεί να ελήφθη εντός εύλογου χρονικού διαστήματος υπό το πρίσμα των ιδιαιτεροτήτων της υπόθεσης που υπομνήσθηκαν στο σημείο 63 των παρουσών προτάσεων, ανεξαρτήτως του αν ληφθεί υπόψη το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε από την πρώτη πρόσκληση προς ενέργεια ή από την τελευταία ανακοίνωση της Επιτροπής της 23ης Μαρτίου 2020 (
39
) πριν από την εν λόγω δεύτερη πρόσκληση προς ενέργεια.
2. Το κατά πόσον υπάρχει λήψη θέσης
68.
Εν συνεχεία, τίθεται το ζήτημα αν η ανακοίνωση της Επιτροπής της 22ας Δεκεμβρίου 2020 συνιστά λήψη θέσης κατά την έννοια του άρθρου 265, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ.
69.
Κατά πάγια νομολογία, η έκδοση από το θεσμικό όργανο που καλείται να ενεργήσει πράξης διαφορετικής από εκείνη που ο προσφεύγων επιθυμούσε δεν συνιστά παράλειψη (
40
).
70.
Εν προκειμένω, το γεγονός ότι η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία τάσσεται υπέρ της χρήσης της διπλωματικής οδού αντί της έκδοσης κατ’ εξουσιοδότηση πράξης μπορεί να εξομοιωθεί με λήψη θέσης που θα καθιστούσε την υπό κρίση προσφυγή απαράδεκτη.
71.
Συγκεκριμένα, το Δικαστήριο έχει αναγνωρίσει ότι το θεσμικό όργανο που καλείται να ενεργήσει δεν υποχρεούται να εκδώσει πράξη της Ένωσης κατά την έννοια του άρθρου 288 ΣΛΕΕ προκειμένου η λήψη θέσης να είναι έγκυρη και η προσφυγή κατά παραλείψεως να είναι απαράδεκτη (
41
). Προς τούτο, κάθε μέτρο που λαμβάνεται από το εν λόγω θεσμικό όργανο μπορεί, κατά περίπτωση, να εξομοιωθεί με λήψη θέσης. Εν προκειμένω, υπό την προϋπόθεση ότι η ανακοίνωση της 22ας Δεκεμβρίου 2020 πληροί τις ουσιαστικές προϋποθέσεις ώστε να μπορεί να συνιστά λήψη θέσης, το γεγονός ότι η εν λόγω ανακοίνωση δεν αποτελεί πράξη προβλεπόμενη από το πρωτογενές δίκαιο, όσον αφορά τον τύπο, δεν αρκεί για την πλήρωση των προϋποθέσεων της άσκησης προσφυγής κατά παραλείψεως (
42
).
72.
Όσον αφορά τις ουσιαστικές προϋποθέσεις που αφορούν τον χαρακτηρισμό «λήψη θέσης», το Δικαστήριο υιοθετεί μια ιδιαιτέρως ευρεία ερμηνεία ως προς το τι αποτελεί λήψη θέσης, κατά την έννοια του άρθρου 265, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ. Συναφώς, πρέπει να γίνουν δύο παρατηρήσεις.
73.
Αφενός, το γεγονός ότι το θεσμικό όργανο που καλείται να ενεργήσει έχει κινήσει τη διαδικασία λήψης απόφασης, χωρίς κατ’ ανάγκην να την ολοκληρώσει, ισοδυναμεί εντούτοις με λήψη θέσης και καθιστά απαράδεκτη την προσφυγή κατά παραλείψεως (
43
). Εν προκειμένω, το γεγονός ότι η Επιτροπή εξέδωσε την ανακοίνωση της 22ας Δεκεμβρίου 2020 πριν από την ενδεχόμενη έκδοση κατ’ εξουσιοδότηση πράξης μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελεί μέρος της συνολικής διαδικασίας λήψης θέσης και θα μπορούσε, κατά περίπτωση, σε συνάρτηση με το περιεχόμενο της εν λόγω ανακοίνωσης, να θεωρηθεί ως λήψη θέσης, κατά την έννοια του άρθρου 265, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ.
74.
Αφετέρου, ακόμη και η εν μέρει ή έμμεση λήψη θέσης ισοδυναμεί με λήψη θέσης κατά την έννοια του άρθρου 265, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ (
44
). Με άλλα λόγια, εάν το θεσμικό όργανο που οφείλει να εκδώσει μια πράξη ρυθμίσει την κατάσταση μόνον εν μέρει ή εμμέσως, χωρίς να δώσει πλήρη λύση, τούτο εξακολουθεί να θεωρείται λήψη θέσης, δεδομένου ότι η εν λόγω πράξη μπορεί να συμπληρωθεί σε μεταγενέστερο στάδιο. Εν προκειμένω, αναλόγως της ερμηνείας που θα δοθεί στο περιεχόμενο της ανακοίνωσης της 22ας Δεκεμβρίου 2020, είναι δυνατόν, μολονότι η ανακοίνωση αυτή ρυθμίζει μόνον εμμέσως ή εν μέρει το ζήτημα της αναστολής της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης, χωρίς να δίνει συγκεκριμένη λύση, η προσφυγή κατά παραλείψεως να είναι απαράδεκτη.
75.
Προσθέτω δύο ιδιάζοντα στοιχεία της υπό κρίση υπόθεσης τα οποία φρονώ ότι είναι σημαντικά.
76.
Πρώτον, μετά την πρώτη πρόσκληση προς ενέργεια της 2ας Μαρτίου 2017, το Κοινοβούλιο αρκέστηκε στην ανακοίνωση της Επιτροπής της 2ας Μαΐου 2017 (
45
) και δεν προέβη περαιτέρω στην άσκηση προσφυγής κατά παραλείψεως ενώπιον του Δικαστηρίου. Επομένως, δέχθηκε, τουλάχιστον σιωπηρώς, ότι η εν λόγω ανακοίνωση ισοδυναμούσε με λήψη θέσης.
77.
Δεύτερον, υφίσταται προηγούμενο κατά το οποίο προσφεύγων άσκησε προσφυγή κατά παραλείψεως κατά της Επιτροπής λόγω μη έκδοσης της κατ’ εξουσιοδότηση πράξης του άρθρου 1, παράγραφος 4, του κανονισμού 539/2001.
78.
Η απάντηση της Επιτροπής, την οποία ο προσφεύγων θεώρησε μη ικανοποιητική, στηριζόταν σε τρία στοιχεία. Κατ’ αρχάς, η Επιτροπή υποστήριξε ότι είχε εκδώσει πλείονες εκθέσεις και ανακοινώσεις στον τομέα της αμοιβαιότητας της άρσης της υποχρέωσης θεώρησης για τους πολίτες των κρατών μελών έναντι πολλών τρίτων χωρών και ότι είχε επίσης δεσμευθεί ενεργώς προς διασφάλιση της εν λόγω απεριόριστης αμοιβαιότητας με τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Στη συνέχεια, εξέθετε ότι δεν ήταν υπεύθυνη για τους περιορισμούς πρόσβασης στις Ηνωμένες Πολιτείες που υφίστατο ο προσφεύγων και ότι η κατάστασή του δεν θα βελτιωνόταν λόγω της άρσης της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης για τους πολίτες των Ηνωμένων Πολιτειών. Τέλος, η Επιτροπή κατέληγε στο συμπέρασμα ότι μια ενδεχόμενη μελλοντική προσφυγή κατά παραλείψεως θα ήταν απαράδεκτη στο μέτρο που η ζητηθείσα κατ’ εξουσιοδότηση πράξη δεν αφορούσε άμεσα και ατομικά τον προσφεύγοντα. Ως εκ τούτου, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η Επιτροπή είχε λάβει θέση με αποτέλεσμα να καθίσταται απαράδεκτη η ασκηθείσα από τον προσφεύγοντα προσφυγή κατά παραλείψεως (
46
).
79.
Επομένως, φρονώ σαφώς ότι, εν προκειμένω, η Επιτροπή έλαβε θέση, κατά την έννοια του άρθρου 265, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ, με την ανακοίνωσή της της 22ας Δεκεμβρίου 2020 σχετικά με το ότι εξακολουθούσε να ευνοεί τη διπλωματική οδό προκειμένου να επιτύχει την αμοιβαιότητα εκ μέρους των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής και ότι η έκδοση της ζητηθείσας κατ’ εξουσιοδότηση πράξης θα ήταν αντιπαραγωγική προκειμένου να εξασφαλίσει την απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης για το σύνολο των πολιτών της Ένωσης που επιθυμούν να μεταβούν στην εν λόγω χώρα.
80.
Για τους λόγους αυτούς, είμαι της γνώμης ότι η ασκηθείσα από το Κοινοβούλιο προσφυγή κατά παραλείψεως είναι απαράδεκτη.
Γ.
Επί της υπάρξεως παραλείψεως
81.
Ωστόσο, φρονώ ότι είναι αναγκαίο να εξεταστεί, επικουρικώς, το ουσιαστικό ζήτημα της ύπαρξης ή μη παραλείψεως εκ μέρους της Επιτροπής.
82.
Όπως εξέθεσα στα σημεία 32 έως 45 των παρουσών προτάσεων, θεωρώ ότι η Επιτροπή διαθέτει περιθώριο εκτίμησης όσον αφορά την έκδοση ή μη κατ’ εξουσιοδότηση πράξης στηριζόμενης στο άρθρο 7, πρώτο εδάφιο, στοιχείο στʹ, του κανονισμού 2018/1806. Αυτό το περιθώριο εκτίμησης οριοθετείται από τα τρία κριτήρια που αναφέρονται στο στοιχείο δʹ του εν λόγω άρθρου.
83.
Επομένως, η ύπαρξη ή μη παραλείψεως εκ μέρους της Επιτροπής πρέπει να εξεταστεί υπό το πρίσμα των τριών αυτών κριτηρίων.
84.
Το πρώτο κριτήριο είναι η υποχρέωση της Επιτροπής να συνεκτιμά τα αποτελέσματα των μέτρων που έλαβε το οικείο κράτος μέλος ενόψει της διασφάλισης της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης με την εν λόγω τρίτη χώρα.
85.
Η ανακοίνωση της 22ας Δεκεμβρίου 2020 είναι ιδιαίτερα εκτενής στο σημείο αυτό και εκθέτει ότι τα τέσσερα κράτη μέλη τα οποία εξακολουθεί να αφορά η απαίτηση θεώρησης για τους πολίτες τους που ταξιδεύουν στις Ηνωμένες Πολιτείες υπόκεινται πλέον σε ειδικά προσαρμοσμένα προγράμματα εργασίας που επικεντρώνονται στις διατάξεις τις οποίες πρέπει να θεσπίσει καθένα από αυτά προκειμένου να συμμορφωθεί προς το αμερικανικό πρόγραμμα απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης.
86.
Επιπλέον, η Επιτροπή παρουσιάζει τις εξελίξεις όσον αφορά το ποσοστό απόρριψης αιτήσεων θεώρησης για καθένα από τα εν λόγω κράτη μέλη καθώς και όσον αφορά τις απαιτήσεις ασφάλειας, στοιχεία που έχουν πρωταρχική σημασία για τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής.
87.
Το δεύτερο κριτήριο είναι η υποχρέωση να συνεκτιμώνται τα διαβήματα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, ιδίως στον πολιτικό, οικονομικό και εμπορικό τομέα, για την επαναφορά ή την καθιέρωση της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης.
88.
Αφενός, η Επιτροπή αναφέρεται λεπτομερώς σε τρεις διμερείς ή τριμερείς συναντήσεις εργασίας κατά τη διάρκεια του 2020, με τη διευκρίνιση ότι η διμερής συνάντηση του Μαΐου του 2020 πραγματοποιήθηκε σε υπουργικό επίπεδο.
89.
Αφετέρου, η Επιτροπή εκθέτει στην ανακοίνωσή της της 22ας Δεκεμβρίου 2020 ότι, λόγω της μεταβατικής περιόδου μετά τις εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες και εν αναμονή της συγκρότησης της νέας κυβέρνησης μετά την ανάληψη καθηκόντων του νέου προέδρου, η οποία είχε προγραμματιστεί για τις 20 Ιανουαρίου 2021, κατ’ ανάγκην περιορίστηκε στην κατάρτιση, από κοινού με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ), μιας πρότασης για νέο διατλαντικό θεματολόγιο που υπενθυμίζει τη σημασία των διατλαντικών δεσμών.
90.
Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η Επιτροπή δικαιολογεί τα διαβήματα στα οποία προέβη σε πολιτικό επίπεδο προκειμένου να επιτύχει την απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης για τα τέσσερα τελευταία ενδιαφερόμενα κράτη μέλη. Αντιθέτως, οι αναπτύξεις επί του ζητήματος αυτού που περιέχονται στα υπομνήματα της Επιτροπής ενώπιον του Δικαστηρίου δεν ασκούν επιρροή στην εκτίμηση της ύπαρξης ή μη της παραλείψεως, διότι είναι μεταγενέστερες της λήψης θέσης της Επιτροπής επί της πρόσκλησης προς ενέργεια του Κοινοβουλίου.
91.
Το τρίτο κριτήριο αφορά τις συνέπειες της αναστολής της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης για τις εξωτερικές σχέσεις της Ένωσης και των κρατών μελών της με τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής.
92.
Σε αντίθεση με την ανακοίνωση της 12ης Απριλίου 2016, η οποία ανέλυε λεπτομερώς τις συνέπειες και τον αντίκτυπο της αναστολής της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις της Ένωσης, η ανακοίνωση της 22ας Δεκεμβρίου 2020 απλώς παραπέμπει στην εν λόγω πρώτη ανακοίνωση στο τμήμα που αφορά το ιστορικό. Στη συνέχεια, η Επιτροπή επισημαίνει, με τα συμπεράσματά της, ότι λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι η αναστολή της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης για τους υπηκόους των Ηνωμένων Πολιτειών «θα είχε σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις σε ευρύ φάσμα τομέων πολιτικής και θα επηρέαζε αρνητικά τη διατλαντική συνεργασία και τις εξωτερικές σχέσεις […] με στρατηγικό εταίρο. Θα έθετε επίσης σε κίνδυνο την απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης όλων των άλλων πολιτών της [Ένωσης] που επιθυμούν να ταξιδέψουν στις Ηνωμένες Πολιτείες, αν οι Ηνωμένες Πολιτείες έδιναν συνέχεια σε επανειλημμένες ενδείξεις με βάση τις οποίες η απλή έκδοση από την Επιτροπή κατ’ εξουσιοδότηση πράξης σχετικά με την αναστολή της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης για τους πολίτες των Ηνωμένων Πολιτειών θα είχε ως άμεση συνέπεια τη λήψη μέτρων αντιποίνων από την πλευρά των Ηνωμένων Πολιτειών και την επαναφορά της υποχρέωσης θεώρησης για όλους τους πολίτες της ΕΕ». Επισημαίνεται ότι αυτή η απειλή επαναφοράς της υποχρέωσης θεώρησης συνδέεται μόνο με την έκδοση κατ’ εξουσιοδότηση πράξης από την Επιτροπή και όχι με την έναρξη ισχύος της, η οποία ωστόσο εξαρτάται από την έλλειψη αντιρρήσεων εκ μέρους του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (
47
).
93.
Ως εκ τούτου, φρονώ ότι η Επιτροπή απέδειξε επαρκώς ότι τήρησε τις διατάξεις του άρθρου 7, πρώτο εδάφιο, στοιχείο στʹ, του κανονισμού 2018/1806. Επομένως, εάν το Δικαστήριο κρίνει ότι είναι παραδεκτή, η προσφυγή κατά παραλείψεως πρέπει να απορριφθεί επί της ουσίας.
VI. Πρόταση
94.
Κατόπιν του συνόλου των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο:
–
Να απορρίψει την προσφυγή ως απαράδεκτη.
–
Εναλλακτικώς, να απορρίψει την προσφυγή ως αβάσιμη.
–
Να καταδικάσει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στα δικαστικά έξοδα.
(
1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γαλλική.
(
2
)	Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Νοεμβρίου 2018, περί του καταλόγου τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων υπόκεινται στην υποχρέωση θεώρησης για τη διέλευση των εξωτερικών συνόρων των κρατών μελών, και του καταλόγου των τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων απαλλάσσονται από την υποχρέωση αυτή (ΕΕ 2018, L 303, σ. 39).
(
3
)	Κανονισμός του Συμβουλίου, της 15ης Μαρτίου 2001, περί του καταλόγου τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων υπόκεινται στην υποχρέωση θεώρησης για τη διέλευση των εξωτερικών συνόρων των κρατών μελών, και του καταλόγου των τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων απαλλάσσονται από την υποχρέωση αυτή (ΕΕ 2001, L 81, σ. 1).
(
4
)	Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 2013, για την τροποποίηση του κανονισμού αριθ. 539/2001 (ΕΕ 2013, L 347, σ. 74).
(
5
)	Βλ. άρθρο 14 του κανονισμού αυτού.
(
6
)	Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο με τίτλο «Τρέχουσα κατάσταση και πιθανή μελλοντική πορεία όσον αφορά την κατάσταση μη αμοιβαιότητας με ορισμένες τρίτες χώρες στον τομέα της πολιτικής θεωρήσεων» [COM(2016) 221 final] (στο εξής: ανακοίνωση της 12ης Απριλίου 2016).
(
7
)	Ανακοινώσεις της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με τις καταστάσεις μη αμοιβαιότητας της 13ης Ιουλίου 2016 [COM(2016) 481 final], της 21ης Δεκεμβρίου 2016 [COM(2016) 816 final], της 2ας Μαΐου 2017 [COM(2017) 227 final], της 20ής Δεκεμβρίου 2017 [COM(2017) 813 final], της 19ης Δεκεμβρίου 2018 [COM(2018) 855 final] και της 23ης Μαρτίου 2020 [COM(2020) 119 final].
(
8
)	Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τις υποχρεώσεις της Επιτροπής στον τομέα της αμοιβαιότητας των θεωρήσεων σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 539/2001 [2016/2986(RSP)] (στο εξής: ψήφισμα της 2ας Μαρτίου 2017).
(
9
)	Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για τον καθορισμό της θέσης της Επιτροπής σε συνέχεια του ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 2ας Μαρτίου 2017 σχετικά με τις υποχρεώσεις της Επιτροπής στον τομέα της αμοιβαιότητας των θεωρήσεων και της υποβολής εκθέσεων σχετικά με την επιτευχθείσα πρόοδο [COM(2017) 227 final].
(
10
)	Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τις υποχρεώσεις της Επιτροπής στον τομέα της αμοιβαιότητας των θεωρήσεων σύμφωνα με το άρθρο 7 του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1806 [2020/2605(RSP)] (στο εξής: ψήφισμα της 22ας Οκτωβρίου 2020).
(
11
)	Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για τον καθορισμό της θέσης της Επιτροπής μετά το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 22ας Οκτωβρίου 2020 σχετικά με τις υποχρεώσεις της Επιτροπής στον τομέα της αμοιβαιότητας των θεωρήσεων και για την τρέχουσα κατάσταση [COM(2020) 851 final] (στο εξής: ανακοίνωση της 22ας Δεκεμβρίου 2020).
(
12
)	Άρθρο 7, πρώτο εδάφιο, στοιχείο εʹ, του κανονισμού 2018/1806.
(
13
)	Άρθρο 7, πρώτο εδάφιο, στοιχείο στʹ, του κανονισμού 2018/1806.
(
14
)	Άρθρο 7, πρώτο εδάφιο, στοιχείο ηʹ, του κανονισμού 2018/1806.
(
15
)	Άρθρο 7, πρώτο εδάφιο, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2018/1806 διά παραπομπής.
(
16
)	Βλ. πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 539/2001 του Συμβουλίου περί καταλόγου τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων υπόκεινται στην υποχρέωση θεώρησης για τη διέλευση των εξωτερικών συνόρων [των κρατών μελών] και του καταλόγου των τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων απαλλάσσονται από την υποχρέωση αυτή, η οποία υποβλήθηκε στις 24 Μαΐου 2011 [COM(2011) 290 final] (στο εξής: πρόταση του 2011).
(
17
)	Πρόταση του 2011 (σ. 6).
(
18
)	Βλ. πρακτικά της συνάντησης εργασίας για τις θεωρήσεις της 7ης Φεβρουαρίου 2012 της ομάδας «Θεωρήσεις»/Μικτή Επιτροπή (ΕΕ-Ισλανδία/Νορβηγία και Ελβετία/Λιχτενστάιν), έγγραφο 6807/12, διαθέσιμο στην ακόλουθη διαδικτυακή διεύθυνση: https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-6807-2012-INIT/en/pdf, ειδικότερα, προτεινόμενη τροποποίηση του άρθρου 1, παράγραφος 4, στοιχείο γʹ, του κανονισμού 539/2001 (σ. 9).
(
19
)	Βλ. πρακτικά που μνημονεύονται στην προηγούμενη υποσημείωση των παρουσών προτάσεων, ειδικότερα υποσημείωση 1 (σ. 8).
(
20
)	Βλ. έκθεση σχετικά με την πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που αφορά την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 539/2001 του Συμβουλίου, περί του καταλόγου τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων υπόκεινται στην υποχρέωση θεώρησης για τη διέλευση των εξωτερικών συνόρων, και του καταλόγου των τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων απαλλάσσονται από την υποχρέωση αυτή (A7-0139/2013), διαθέσιμη στην ακόλουθη διαδικτυακή διεύθυνση: https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/A-7-2013-0139_EL.html#_section1.
(
21
)	Βλ. αιτιολογική έκθεση του σχεδίου νομοθετικού ψηφίσματος του Κοινοβουλίου, η οποία ενσωματώνεται στην έκθεση που μνημονεύεται στην προηγούμενη υποσημείωση των παρουσών προτάσεων: «Όσον αφορά την ίδια την αμοιβαιότητα, είναι προφανές ότι, παρά τα όσα δηλώνει η Επιτροπή, το ισχύον σύστημα, το οποίο τροποποιήθηκε με τον κανονισμό αριθ. 851/2005, δεν αποδίδει. Παρότι δεν είναι απαραίτητο να επαναφερθεί ο αυτοματισμός που προέβλεπε αρχικά ο κανονισμός 539/2001, πρέπει οπωσδήποτε να αναθεωρηθεί σε βάθος ο ισχύων μηχανισμός, ώστε να εξασφαλιστεί η ομοιομορφία στη δράση και η αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών. Άλλα ζητήματα, όπως για παράδειγμα οι εμπορικές σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν θα πρέπει να υπονομεύσουν τους βασικούς άξονες της κοινής πολιτικής θεωρήσεων.»
(
22
)	Βλ. γνωμοδότηση της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων σχετικά με την πρόταση του 2011, η οποία ενσωματώθηκε στην έκθεση που μνημονεύεται στην υποσημείωση 20 των παρουσών προτάσεων.
(
23
)	Δήλωση διαθέσιμη στην ακόλουθη διαδικτυακή διεύθυνση: https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-16088-2013-ADD-1-REV-1/el/pdf.
(
24
)	Βλ. υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση της 16ης Ιουλίου 2015, Επιτροπή κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου (C-88/14, EU:C:2015:499).
(
25
)	Βλ. απόφαση της 16ης Ιουλίου 2015, Επιτροπή κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου (C-88/14, EU:C:2015:499, σκέψη 32).
(
26
)	Αιτιολογικές σκέψεις Ι και ΙΑ, που υπενθυμίζουν το ζήτημα της αλληλεγγύης και το θεσμικό ζήτημα της παράλειψης της Επιτροπής.
(
27
)	Βλ. αιτιολογική σκέψη Γ των ψηφισμάτων της 2ας Μαρτίου 2017 και της 22ας Οκτωβρίου 2020.
(
28
)	Βλ. αιτιολογικές σκέψεις Ε έως Ζ των ψηφισμάτων της 2ας Μαρτίου 2017 και της 22ας Οκτωβρίου 2020.
(
29
)	Βλ. απόφαση της 16ης Δεκεμβρίου 2015, Σουηδία κατά Επιτροπής (T-521/14, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2015:976, σκέψη 53).
(
30
)	T-521/14 (μη δημοσιευθείσα, EU:T:2015:976).
(
31
)	Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2012, σχετικά με τη διάθεση στην αγορά και τη χρήση βιοκτόνων (ΕΕ 2012, L 167, σ. 1).
(
32
)	Απόφαση της 16ης Δεκεμβρίου 2015, Σουηδία κατά Επιτροπής (T-521/14, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2015:976, σκέψη 53).
(
33
)	Πληροφορίες από την Επιτροπή για τις κοινοποιήσεις από τα κράτη μέλη των περιπτώσεων μη αμοιβαιότητας σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 4 στοιχείο α) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 539/2001 του Συμβουλίου όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1289/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ 2014, C 111, σ. 1).
(
34
)	Βλ. υποσημείωση 7 των παρουσών προτάσεων.
(
35
)	Βλ. απόφαση της 6ης Ιουλίου 1971, Κάτω Χώρες κατά Επιτροπής (59/70, EU:C:1971:77, σκέψη 19).
(
36
)	Βλ. υποσημείωση 9 των παρουσών προτάσεων.
(
37
)	Βλ. απόφαση της 16ης Φεβρουαρίου 1993, ENU κατά Επιτροπής (C-107/91, EU:C:1993:56, σκέψη 24). Στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση αυτή, η προθεσμία ήταν δεκαέξι μήνες.
(
38
)	Βλ. απόφαση της 15ης Σεπτεμβρίου 1998, Gestevisión Telecinco κατά Επιτροπής (T-95/96, EU:T:1998:206, σκέψη 80).
(
39
)	Βλ. υποσημείωση 7 των παρουσών προτάσεων.
(
40
)	Βλ. αποφάσεις της 1ης Απριλίου 1993, Pesqueras Echebastar κατά Επιτροπής (C-25/91, EU:C:1993:131, σκέψη 12 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και της 7ης Οκτωβρίου 2009, Vischim κατά Επιτροπής (T-420/05, EU:T:2009:391, σκέψη 255 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
41
)	Βλ. απόφαση της 18ης Οκτωβρίου 1979, GEMA κατά Επιτροπής (125/78, EU:C:1979:237, σκέψεις 17 και 18).
(
42
)	Cazet, S., Le recours en carence en droit de l’Union européenne, Bruylant, Βρυξέλλες, 2012, σημεία 101 και 102, σ. 76 έως 78.
(
43
)	Βλ. απόφαση της 26ης Φεβρουαρίου 2003, CEVA κατά Επιτροπής (T-344/00 και T-345/00, EU:T:2003:40, σκέψεις 82 έως 84).
(
44
)	Βλ. απόφαση της 14ης Δεκεμβρίου 1962, Acciaierie San Michele κ.λπ. κατά Ανωτάτης Αρχής της ΕΚΑΧ (5/62 έως 11/62 και 13/62 έως 15/62, EU:C:1962:46, σ. 881).
(
45
)	Βλ. υποσημείωση 9 των παρουσών προτάσεων.
(
46
)	Διάταξη της 16ης Οκτωβρίου 2017, Salehi κατά Επιτροπής (T-773/16, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2017:739, σκέψεις 5 και 15 έως 18).
(
47
)	Βλ. άρθρο 10, παράγραφος 7, του κανονισμού 2018/1806: «Η κατ’ εξουσιοδότηση πράξη που εκδίδεται δυνάμει του άρθρου 7, [πρώτο εδάφιο,] στοιχείο στ) τίθεται σε ισχύ μόνον εφόσον δεν έχει διατυπωθεί αντίρρηση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή το Συμβούλιο εντός τεσσάρων μηνών από την ημέρα που η πράξη κοινοποιείται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο ή αν, πριν λήξει αυτή η περίοδος, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενημερώσουν αμφότερα την Επιτροπή ότι δεν θα προβάλουν αντιρρήσεις. Η προθεσμία αυτή παρατείνεται κατά δύο μήνες κατόπιν πρωτοβουλίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή του Συμβουλίου».