61969C0006
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΫ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ KARL ROEMER
της 29ης Οκτωβρίου 1969 (
*1
)
Κύριε Πρόεδρε,
Κύριοι δικαστές,
Δεδομένου ότι οι δύο υποθέσεις επί των οποίων καλούμαι να αναπτύξω τις προτάσεις μου συζητήθηκαν κατά τη διάρκεια της ίδιας συνεδρίασης, στις 2 παρελθόντος Οκτωβρίου, θεωρώ ότι μου επιτρέπεται να τις ενώσω σήμερα στην έκθεσή μου παρ' όλον ότι δεν ζητήθηκε ακόμα η ένωσή τους. Και στις δύο υποθέσεις ανακύπτει το πρόβλημα που προκύπτει από το επίπεδο στο οποίο η Γαλλική Δημοκρατία διατήρησε, πέραν της 1ης Νοεμβρίου 1968, τον προνομιακό αναπροεξοφλητικό τόκο για τις απαιτήσεις που γεννώνται από εξαγωγές. Η ακριβής εικόνα των περιστατικών που προκάλεσαν αυτά τα προβλήματα είναι απαραίτητη για να επιτρέψει το σχηματισμό της επ' αυτών κρίσεως.
Από μακρού χρόνου υφίστανται στη Γαλλία προνομιακοί αναπροεξοφλητικοί τόκοι για τις απαιτήσεις που γεννώνται από εξαγωγές (ας λεχθεί για απλούστευση: προνομιακοί τόκοι). Αυτό που είναι σημαντικό στην προκειμένη περίπτωση είναι ότι, μετά από περίοδο κατά την οποία εφαρμόστηκε ο ίδιος τόκος στις απαιτήσεις εσωτερικού και στις απαιτήσεις εξωτερικού, η διαφορά μεταξύ των τόκων που εφαρμόστηκαν αντιστοίχως στις πρώτες και στις δεύτερες επεκράτησε εκ νέου, τον Απρίλιο 1957, κατόπιν της αποφάσεως της Τράπεζας της Γαλλίας να αυξήσει τον εφαρμοστέο τόκο για τις απαιτήσεις εσωτερικού (θα τον αποκαλέσω τόκο κοινού δικαίου), ενώ διατήρησε στο 3% τον ισχύοντα τόκο για τις απαιτήσεις εξωτερικού.
Δεδομένου ότι ο τελευταίος αυτός τόκος εφαρμοζόταν για όλες τις εξαγωγές, οποιαδήποτε και αν ήταν η φύση των πωληθέντων εμπορευμάτων, οι κοινοτικές αρχές ποτέ δεν θεώρησαν ότι έπρεπε να παρέμβουν στο πλαίσιο της Συνθήκης ΕΚΑΧ και αυτό μέχρι το θέρος του 1968. Αντιστρόφως, η Επιτροπή της ΕΟΚ ασχολήθηκε με το πρόβλημα ήδη από το 1964 και κυρίως προσπάθησε να εξεύρει τη λύση του μέσω των διατάξεων της Συνθήκης που αφορούν τις ενισχύσεις. Σημειώνω σχετικώς έγγραφο που ο πρόεδρος της Επιτροπής απεύθυνε στις 4 Μαΐου 1964 στο Γάλλο υπουργό Εξωτερικών. Αναφερόταν σε σύνολο μέτρων ενισχύσεως που είχαν ληφθεί από τη Γαλλική Κυβέρνηση με το οποίο, κατ' εφαρμογή του άρθρου 93 της Συνθήκης ΕΟΚ, η Επιτροπή πρότεινε ιδίως την κατάργηση το συντομότερο, τουλάχιστο για τις απαιτήσεις κρατών μελών, του προνομιακού τόκου, που ήταν κατώτερος κατά μισό βαθμό από τον τόκο του κοινού δικαίου. Εντούτοις, η Γαλλική Κυβέρνηση δεν δέχτηκε αυτή την πρόταση. Απάντησε στην Επιτροπή, στις 4 Σεπτεμβρίου 1964, τονίζοντας το ότι η διαφορά των τόκων εξηγείτο από επιταγές νομισματικής εσωτερικής τάξεως και όχι από τη μέριμνα να χορηγηθεί ενίσχυση κατά την εξαγωγή. Αφού πρόσθεσε ότι δεν φαινόταν δικαιολογημένο να απομονωθεί ένα από τα στοιχεία που λαμβάνονται υπόψη κατά τον καθορισμό του κόστους των πιστώσεων, δήλωνε, εν συμπεράσματι, ότι δεν μπορούσε να αντιμετωπιστεί η τροποποίηση του προνομιακού τόκου που εφαρμοζόταν στη Γαλλία, ενόσω δεν θα πραγματοποιείτο πρόοδος όσον αφορά την εναρμόνιση της νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής. Σε έγγραφο που απεύθυνε στη Γαλλική Κυβέρνηση, στις 12 Ιουνίου 1965, η Επιτροπή επανέλαβε τότε το αίτημά της, σημειώνοντας ότι η Γαλλία ήταν το μόνο κράτος μέλος που διατηρούσε διαφορά μεταξύ των αναπροεξοφλητικών τόκων της, αφότου το Βέλγιο δήλωσε ότι ήταν διατεθειμένο να καταργήσει τις υφιστάμενες διαφορές (πρόθεση στην οποία έδωσε συνέχεια με ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 1969). Η Επιτροπή πληροφορούσε, εξάλλου, τη Γαλλική Δημοκρατία ότι αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ. Αλλά ούτε αυτό το διάβημα είχε κανένα αποτέλεσμα. Η Γαλλική Κυβέρνηση εξακολούθησε να υποστηρίζει ότι η επίκληση του άρθρου 92 από την Επιτροπή ήταν αδικαιολόγητη δεδομένου ότι καμιά σοβαρή στρέβλωση των συνθηκών ανταγωνισμού δεν προέκυπτε από τη διαφορά των αναπροεξοφλητικών τόκων για τις βραχυπρόθεσμες πιστώσεις. Στις 11 Απριλίου 1968, η Επιτροπή απεύθυνε περαιτέρω στη Γαλλική Κυβέρνηση νέα πιεστική κλήση με την οποία δήλωνε ότι, λόγω της θέσεως σε ισχύ της τελωνειακής ενώσεως, την 1η Ιουλίου 1968, της φαινόταν ιδιαίτερα ευκταία η κατάργηση των προνομιακών αναπροεξοφλητικών τόκων το αργότερο γι' αυτή την ημερομηνία. Πράγματι, εκείνη την εποχή, φαινόταν να διαγράφεται προσέγγιση των απόψεων. Τουλάχιστον μπορεί να σημειωθεί ότι, στις 13 Μαΐου 1968, η Γαλλική Κυβέρνηση πληροφορούσε την Επιτροπή ότι μελετούσε τους όρους υπό τους οποίους μπορούσε να καταργηθεί, την 1η Ιουλίου 1968, ο προνομιακός αναπροεξοφλητικός τόκος που εφαρμοζόταν στις βραχυπρόθεσμες πιστώσεις.
Εν τω μεταξύ, όμως, η Γαλλία αναγκάστηκε να αντιμετωπίσει τις γνωστές ταραχές και, ιδίως, σοβαρή κοινωνική κρίση. Εξαιτίας των επιπτώσεων αυτής της κρίσεως επί της οικονομίας της χώρας, η Γαλλική Κυβέρνηση θέωρησε ότι δεν της ήταν δυνατό να συγκεκριμενοποιήσει εμπράκτως την πρόθεση που είχε προηγουμένως εκδηλώσει. Με έγγραφο που απεύθυνε στις 12 Ιουνίου 1968 στην Επιτροπή, την πληροφόρησε τότε ότι, λόγω σημαντικής αυξήσεως των μισθών και λαμβανομένων υπόψη των τροποποιήσεων που η Γαλλία έπρεπε να επιφέρει στο δασμολόγιό της, ήταν δυνατό να βρεθεί στην ανάγκη να ζητήσει την άδεια να λάβει μέτρα διασφαλίσεως, κατ' εφαρμογή του άρθρου 226 της Συνθήκης ΕΟΚ. Εν τω μεταξύ, ανέφερε η Γαλλική Κυβέρνηση, θα έπρεπε να της είναι δυνατό να λάβει αμέσως ορισμένα μέτρα και, μεταξύ αυτών, στον τομέα του αναπροεξοφλητικού τόκου του εφαρμοζόμενου στις βραχυπρόθεσμες και μεσοπρόθεσμες πιστώσεις. Κατέληγε αναφέροντας ότι «ανέμενε από την Επιτροπή να δεχθεί τη μείωση κατά ένα βαθμό του ισχύοντος τόκου αναπροεξοφλήσεως των πιστώσεων που γεννώνται από τις εξαγωγές». Σε υπόμνημα της 16ης Ιουνίου 1968, λαμβάνοντας υπόψη τις δυσχέρειες που είχαν αναφανεί, η Επιτροπή δήλωσε ότι ήταν διατεθειμένη να επανεξετάσει αν τα εν λόγω μέτρα συμβιβάζονταν με τις διατάξεις του άρθρου 92 της Συνθήκης ΕΟΚ και προσέθετε ότι εν τω μεταξύ θα ανέστειλε τη διαδικασία που είχε κινήσει κατ' εφαρμογή του άρθρου 93, παράγραφος 2.
Σε υπόμνημα της 24ης Ιουνίου 1968, η Γαλλική Κυβέρνηση ανήγγειλε τότε στην Επιτροπή ότι, βάσει των διατάξεων της Συνθήκης που παρέχουν στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να λάβουν επείγοντα μέτρα, είχε ληφθεί η απόφαση να μειωθεί προσωρινώς ο προνομιακός τόκος από 3 % σε 2 % με ισχύ από την 1η Ιουλίου 1968. Εξάλλου, στις 26 Ιουνίου, διευκρίνισε ότι τα εφαρμοσθέντα από τη Γαλλία μέτρα στηρίζονταν στα άρθρα 104 έως 109 της Συνθήκης ΕΟΚ και, κυρίως στο άρθρο 108, παράγραφος 1, και στο άρθρο 109· όσον αφορά τα προϊόντα τα υπαγόμενα στην ΕΚΑΧ, ανέφερε ότι το θέμα ήταν ακόμα υπό μελέτη. Με υπόμνημα της 28ης Ιουνίου 1968, η Επιτροπή απάντησε ότι φοβόταν πως τα ληφθέντα από τη Γαλλική Κυβέρνηση μέτρα υπερέβαιναν τα απολύτως απαραίτητα όρια για την αντιμετώπιση των δυσχερειών τις οποίες ανέφερε. Την πληροφορούσε με την ίδια ευκαιρία ότι συνέχιζε τη διαδικασία του άρθρου 108 της Συνθήκης ΕΟΚ, δηλαδή μ' άλλα λόγια ότι θα συμβουλευόταν τη νομισματική επιτροπή και θα συνιστούσε στο Συμβούλιο την παροχή αμοιβαίας συνδρομής ·όσον αφορά τον τομέα σιδήρου και χάλυβα, αναφερόταν στις διαδικασίες των άρθρων 37 και 67 της Συνθήκης ΕΚΑΧ. Στις 30 Ιουνίου 1968, δημοσιεύτηκε περαιτέρω στην Επίσημη Εφημερίδα της Γαλλικής Δημοκρατίας ανακοίνωση της Τράπεζας της Γαλλίας κατά την οποία το γενικό της συμβούλιο είχε λάβει τις ακόλουθες αποφάσεις κατά τη συνεδρίασή του της 27ης Ιουνίου 1968:
«Ο αναπροεξοφλητικός τόκος των γραμματίων που έχουν εκδοθεί για την κινητοποίηση πιστώσεων που γεννώνται επί του εξωτερικού μειώνεται από 3 % σε 2 % μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1968· για τις μεσοπρόθεσμες πιστώσεις, ο νέος τόκος δεν έχει εφαρμογή παρά στα γραμμάτια που κινητοποιούν πράξεις σχετικές με συμβάσεις εξαγωγής συναφθείσες μετά τις 27 Ιουνίου 1968. Οι άλλοι τόκοι που εφαρμόζει η Τράπεζα της Γαλλίας δεν τροποποιούνται.»
Τότε, στις 6 Ιουλίου 1968, κατ' εφαρμογή του άρθρου 67 της Συνθήκης ΕΚΑΧ και κατόπιν διαβουλεύσεως με τη συμβουλευτική επιτροπή και το Συμβούλιο των υπουργών, η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση, η οποία, κοινοποιηθείσα την ίδια ημέρα στη Γαλλική Κυβέρνηση, δημοσιεύτηκε στον αριθ. L 159 της Επίσημης Εφημερίδας των Κοινοτήτων. Παρεχόταν άδεια στη Γαλλική Δημοκρατία να χορηγεί, μέχρι τις 31 Ιανουαρίου 1969, στις γαλλικές επιχειρήσεις σιδήρου και χάλυβα διάφορες ενισχύσεις κατά τους όρους επί των οποίων είχε προηγουμένως συμφωνήσει. Όσον αφορά τον προνομιακό αναπροεξοφλητικό τόκο, η απόφαση όριζε ότι δεν μπορούσε να είναι κατώτερος του 2 % και ότι το παρεχόμενο στους εξαγωγείς πλεονέκτημα δεν μπορούσε να υπερβεί τους 3 βαθμούς κατά τη λήγουσα στις 31 Οκτωβρίου 1968 περίοδο και τον 1,5 βαθμό κατά την περίοδο από 1ης Νοεμβρίου 1968 μέχρι 31 Ιανουαρίου 1969. Επιπλέον, στις 23 Ιουλίου 1968, δεδομένου ότι οι συστάσεις που είχε απευθύνει στο πλαίσιο του άρθρου 108 της Συνθήκης ΕΟΚ, καθώς και η αμοιβαία συνδρομή που χορηγήθηκε με οδηγία του Συμβουλίου της 20ής ιδίου μηνός αποδείχθηκαν ανεπαρκείς, η Επιτροπή εξέδωσε, βάσει της παραγράφου 3 του πα-ραναφερθέντος άρθρου 108, άλλη απόφαση, επιτρέπουσα στη Γαλλική Δημοκρατία να χορηγήσει ορισμένες συμπληρωματικές ενισχύσεις υπέρ των εξαγωγών προς άλλα κράτη μέλη. Μεταξύ αυτών των ενισχύσεων αναφερόταν εκ νέου ο προνομιακός αναπροεξοφλητικός τόκος για τις πιστώσεις εξωτερικού, που είχε όμως εφαρμογή αυτή τη φορά οποιαδήποτε και αν ήταν η φύση των εξαγόμενων προϊςντων. Αυτή η απόφαση υπέβαλε εξάλλου τον εν λόγω τόκο στους ίδιους όρους που είχε καθορίσει η απόφαση της 6ης Ιουλίου 1968. Κοινοποιήθηκε στη Γαλλική Κυβέρνηση με έγγραφο της 23ης Ιουλίου 1968 και δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Κοινοτήτων αριθ. L 178, της 25ης Ιουλίου 1968.
Η Γαλλική Δημοκρατία δεν ζήτησε την ακύρωση ούτε της μιας ούτε της άλλης από τις αποφάσεις αυτές εντός των προβλεπόμενων από τις Συνθήκες προθεσμιών.
Και όμως, την 1η Νοεμβρίου 1968, η Γαλλική Κυβέρνηση δεν εκπλήρωσε την υποχρέωση που της επέβαλαν αυτές οι αποφάσεις να μειώσει τη διαφορά μεταξύ προνομιακού και κανονικού τόκου, ακριβέστερα να μειώσει τη διαφορά αυτή σε 1,5 βαθμό. Διατήρησε τον προνομιακό τόκο στο επίπεδο των 2 %, ενώ ο τόκος κοινού δικαίου ήταν 5 % από τις 5 Ιουλίου. Με ανακοίνωση της 5ης Νοεμβρίου ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών πληροφόρησε τον πρόεδρο της Επιτροπής ότι ο προνομιακός τόκος παρέμενε στο 2 % μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1968.
Η Επιτροπή θεώρησε ότι η Γαλλική Δημοκρατία, ενεργώντας μ' αυτόν τον τρόπο, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τις Συνθήκες. Χωρίς να καθυστερήσει συνήγαγε τις συνέπειες που επιβαλόταν από αυτό, πράγμα που, όπως είναι γνωστό, συνεπαγόταν διαφορετική διαδικασία ανάλογα με το αν επρόκειτο για τη Συνθήκη της Ρώμης ή για τη Συνθήκη του Παρισιού.
Στις 9 Νοεμβρίου, άρχισε με την αποστολή στη Γαλλική Κυβέρνηση εγγράφου με το οποίο την καλούσε να λάβει θέση, εντός προθεσμίας 15 ημερών, επί της αιτιάσεως της σχετικής με παράβαση των διατάξεων των Συνθηκών, δηλαδή με άλλα λόγια παρέσχε τη δυνατότητα στη Γαλλική Δημοκρατία να διατυπώσει τις παρατηρήσεις της, όπως απαιτούν το άρθρο 88 της Συνθήκης ΕΚΑΧ και το άρθρο 169 της Συνθήκης ΕΟΚ. Μερικές μέρες αργότερα, ακριβώς στις 12 Νοεμβρίου, η Τράπεζα της Γαλλίας καθόρισε σε 6 % τον αναπροεξοφλητικό τόκο κοινού δικαίου, αυξάνοντας έτσι κατά ένα επιπλέον βαθμό τη διαφορά του από τον προνομιακό τόκο. Στις 13 Δεκεμβρίου 1968, ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Γαλλίας πληροφόρησε την Επιτροπή ότι λόγω των συνθηκών που επικρατούσαν στη χώρα φαινόταν στη Γαλλική Κυβέρνηση ότι ήταν αδύνατο να μειώσει αυτή τη διαφορά σε 1,5 βαθμό, προσέθετε, όμως, ότι, από τις 31 Δεκεμβρίου, ο προνομιακός τόκος θα οριζόταν σε 4 %, πράγμα που θα είχε ως αποτέλεσμα να μειώσει τη διαφορά σε δύο βαθμούς.
Η Επιτροπή έκρινε ότι δεν μπορούσε να δεχθεί αυτή την άποψη. Έτσι, στις 18 Δεκεμβρίου, κατά τα προβλεπόμενα από το άρθρο 169 της Συνθήκης ΕΟΚ, διατύπωσε αιτιολογημένη γνώμη με την οποία διαπίστωσε ότι η Γαλλική Δημοκρατία παρέβη μία από τις υποχρεώσεις που υπείχε από την απόφαση της Επιτροπής της 23ης Ιουλίου 1968 και την καλούσε, συνεπώς, να λάβει τα απαιτούμενα μέτρα για να παύσει η παράβαση εντός προθεσμίας 21 ημερών. Στις 18 Δεκεμβρίου η Επιτροπή εξέδωσε επίσης, κατ' εφαρμογή του άρθρου 88 της Συνθήκης ΕΚΑΧ, απόφαση με την οποία διαπίστωνε ότι η Γαλλική Δημοκρατία είχε παραβιάσει τις διατάξεις της αποφάσεως της 6ης Ιουλίου 1968 και της έταξε προθεσμία 21 ημερών για να συμμορφωθεί προς αυτή. Η αιτιολογημένη γνώμη και η απόφαση κοινοποιήθηκαν στη Γαλλική Κυβέρνηση με έγγραφο της 20ής Δεκεμβρίου.
Στις 26 Δεκεμβρίου 1968, η εν λόγω κυβέρνηση απάντησε δηλώνοντας ότι, στο γενικό πλαίσιο της νομισματικής της πολιτικής, έκρινε σκόπιμο να ορίσει, από την 1η Ιανουαρίου 1969, τον προνομιακό τόκο σε 3 % για το σύνολο των εξαγωγών (δηλαδή σε επίπεδο που άφηνε ανέπαφη τη διαφορά των 3 βαθμών σε σχέση με τον τόκο του κοινού δικαίου). Και πράγματι, στις 27 Δεκεμβρίου 1968, στην Επίσημη Εφημερίδα της Γαλλικής Δημοκρατίας δημοσιεύτηκε ανακοίνωση της Τράπεζας της Γαλλίας κατά την οποία το γενικό συμβούλιο της εν λόγω τράπεζας, στη συνεδρίασή του της 26ης Δεκεμβρίου 1968, είχε αποφασίσει να αυξήσει από 2 σε 3 %, από την 1η Ιανουαρίου 1969, τον προεξοφλητικό τόκο των γραμματίων που εκδίδονταν για τη διακίνηση πιστώσεων εξωτερικού.
Φαινόταν, συνεπώς, ότι η Γαλλική Δημοκρατία δεν είχε συμμορφωθεί προς την διατυπωθείσα από την Επιτροπή γνώμη και αυτό συνετέλεσε στο να αποφασίσει η τελευταία να απευθυνθεί προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογή του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΟΚ. Η προσφυγή της περιήλθε στο Δικαστήριο στις 31 Ιανουαρίου 1969. Όσον αφορά την απόφαση της 18ης Δεκεμβρίου 1968 που εκδόθηκε στο πλαίσιο της Συνθήκης ΕΚΑΧ, η διαδικασία κινήθηκε με την πρωτοβουλία της Γαλλικής Δημοκρατίας.
Η τελευταία άσκησε προσφυγή που πρωτοκολλήθηκε στη γραμματεία στις 28 Φεβρουαρίου 1969.
Συνοψίζω τα αιτήματα επί των οποίων το Δικαστήριο καλείται να αποφανθεί.
Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο να αναγνωριστεί ότι η Γαλλική Δημοκρατία
—
διατηρώντας, από την 1η Νοεμβρίου 1968 μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1968, προνομιακό αναπροεξοφλητικό τόκο 2 % για τις πιστώσεις που δημιουργήθηκαν από εξαγωγές ενώ ο τόκος του κοινού δικαίου ήταν αρχικά 5 % πριν αυξηθεί σε 6 % στις 12 Νοεμβρίου 1968,
—
και εφαρμόζοντας, από την 1η Ιανουαρίου 1969, προνομιακό αναπροεξοφλητικό τόκο για τις ίδιες πιστώσεις 3 % ενώ ο τόκος του κοινού δικαίου σ' αυτή την ημερομηνία ήταν και παραμένει μέχρι σήμερα 6 %,
παρέχει στις εξαγωγικές της επιχειρήσεις, στο πλαίσιο των ενδοκοινοτικών σχέσεων, προνομιακό αναπροεξοφλητικό τόκο για τις πιστώσεις που δημιουργούνται από εξαγωγές, προσφέροντάς τους πλεονέκτημα ανώτερο του 1,5 βαθμού και, μ' αυτό τον τρόπο, παρέβη μία από τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 2, παράγραφος 1, β της αποφάσεως της Επιτροπής, της 23ης Ιουλίου 1968, εκδοθείσας δυνάμει του άρθρου 108, παράγραφος 3, της Συνθήκης ΕΟΚ.
Η Γαλλική Κυβέρνηση ζητεί από το Δικαστήριο να αναγνωριστεί ότι η Επιτροπή
1.
δεν είχε το δικαίωμα, κατ' εφαρμογή του άρθρου 67 της Συνθήκης ΕΚΑΧ, να επιτρέψει μέτρο που ανήκει στην αρμοδιότητα των κρατών μελών
2.
δεν είχε το δικαίωμα να συνοδεύσει αυτή την άδεια με υποχρεώση μειώσεως σε 1,5 βαθμό στις 31 Οκτωβρίου 1968 και να καταργήσει στις 31 Ιανουαρίου 1969 την υφιστάμενη μεταξύ αναπροεξοφλητικού τόκου του κοινού δικαίου και προνομιακού αναπροεξοφλητικού τόκου διαφορά ·
3.
δεν μπορούσε να εκδώσει νομίμως την προσβαλλομένη απόφαση, δεδομένου ότι αυτή ερείδεται επί προηγουμένης παράνομης απόφασης·
4.
δεν είχε το δικαίωμα παρά να απευθύνει στη Γαλλική Κυβέρνηση σύσταση κατά τα προβλεπόμενα από το άρθρο 67, παράγραφος 2, εδάφιο 3 της Συνθήκης ΕΚΑΧ.
Επικουρικώς, η αιτούσα κυβέρνηση ζητεί να αναγνωριστεί ότι η απόφαση της 18ης Δεκεμβρίου 1968 είναι παράνομη διότι η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη τις νέες περιστάσεις που προκάλεσαν την ανάκληση της συμφωνίας της Γαλλικής Κυβέρνησης σχετικά με τη διάρκεια του μέτρου που αποτελεί το αντικείμενο αδείας και διότι επέβαλε στην εν λόγω κυβέρνηση ενέργεια ικανή να δημιουργήσει στρέβλωση του ανταγωνισμού.
Τέλος, η Κυβέρνηση της Γαλλικής Δημοκρατίας ζητεί από το Δικαστήριο να ακυρώσει την απόφαση της 18ης Δεκεμβρίου 1968 και να αποφανθεί ότι μπορεί να διατηρήσει, χωρίς να παραβαίνει τις υποχρεώσεις της Συνθήκης ΕΚΑΧ, προνομιακό αναπροεξοφλητικό τόκο για τις πιστώσεις εξωτερικού.
Αυτά είναι τα σημεία που διχάζουν τους διαδίκους σ' αυτή τη διπλή δίκη, των οποίων θα αρχίσω τώρα τη νομική συζήτηση.
1.
Πριν προχωρήσω στις λεπτομέρειες της εξετάσεώς μου, θεωρώ απαραίτητο να διευκρινίσω ποιο είναι το αντικείμενο της διαφοράς. Η εξέταση του Δικαστηρίου πρέπει να περιοριστεί στην μομφή κατά της Γαλλικής Κυβερνήσεως σύμφωνα με την οποία παραβίασε τις αποφάσεις που εξέδωσε η Επιτροπή τον Ιούλιο 1968 καθότι οι εν λόγω αποφάσεις της επέβαλαν να μειώσει την 1η Νοεμβρίου 1968 τη διαφορά μεταξύ του προνομιακού τόκου που εφαρμοζόταν στις πιστώσεις εξωτερικού και του τόκου του κοινού δικαίου.
Αυτό σαφώς προκύπτει από το άρθρο 1 της αποφάσεως της 18ης Δεκεμβρίου 1968, η οποία, στο πλαίσιο της διαδικασίας του άρθρου 88 της Συνθήκης ΕΚΑΧ, διαπίστωνε ότι η Γαλλική Δημοκρατία είχε παραβεί τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη.
Αλλά αυτό προκύπτει επίσης και από τα αιτήματα της Επιτροπής στην προσφυγή που άσκησε στις 31 Ιανουαρίου 1969 κατ' εφαρμογή του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΟΚ, η οποία έχουσα ως αντικείμενο να αναγνωριστεί ότι η Γαλλική Δημοκρατία δεν συμμορφώθηκε προς την αιτιολογημένη γνώμη της 18ης Δεκεμβρίου 1968, αφορά παράβαση της Συνθήκης στην οποία υπέπεσε η Γαλλία και αφορά, επομένως, και αυτή, το παρελθόν. Η παρούσα διαδικασία δεν αφορά τη συμπεριφορά της Γαλλικής Κυβερνήσεως μετά τις 31 Ιανουαρίου 1969. Αυτή η παρατήρηση θα μπορούσε να είναι χρήσιμη αν ληφθεί υπόψη η όλως γενική διατύπωση των αιτημάτων της Γαλλικής Κυβερνήσεως με τα οποία ζητεί να αναγνωριστεί ότι έχει το δικαίωμα να διατηρήσει προνομιακό αναπροεξοφλητικό τόκο για τις πιστώσεις εξωτερικού χωρίς να παραβιάζει τις διατάξεις της Συνθήκης ΕΚΑΧ.
2.
Το Δικαστήριο έχει στην πρόσφατη μνήμη του το κύριο επιχείρημα που η Γαλλική Κυβέρνηση προβάλλει για να αμυνθεί κατά της σχετικής με την παραβίαση των διατάξεων των Συνθηκών αιτιάσεως.
Ισχυρίζεται ότι οι αποφάσεις προς τις οποίες η Επιτροπή της προσάπτει ότι δεν συμμορφώθηκε είναι παράνομες και ότι, συνεπώς, στερούνται νομικής βάσεως τόσο η απόφαση της 18ης Δεκεμβρίου 1968, εκδοθείσα κατ' εφαρμογή του άρθρου 88 της Συνθήκης ΕΚΑΧ όσο και τα αιτήματα του προσφεύγοντος θεσμικού οργάνου στη διαδικασία που κίνησε κατ' εφαρμογή του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΟΚ.
Για να αντικρούσει την απόπειρα της Γαλλικής Κυβερνήσεως να επεκτείνει τη συζήτηση στην παρούσα δίκη επί της νομιμότητας των αποφάσεων των οποίων ζητείται να κολαστεί η μη εκτέλεση, η Επιτροπή αναφέρεται επιμόνως στη Νομολογία του Δικαστηρίου. Επανειλημμένα (και ιδίως με την απόφαση της 8ης Μαρτίου 1960 στην υπόθεση 3/59), το Δικαστήριο πράγματι έκρινε ότι ένσταση προβαλλόμενη κατ' αυτό τον τρόπο από κράτος μέλος δεν είναι παραδεκτή σε δίκη βάσει του άρθρου 88 της Συνθήκης ΕΚΑΧ. Αυτό που οδήγησε το Δικαστήριο στην απόφαση να αποκλείσει την προβολή τέτοιας ενστάσεως είναι «η απαίτηση… να αποφευχθεί ώστε να αμφισβητείται επ' αόριστο η νομιμότητα των διοικητικών αποφάσεων». Νομίζω ότι, προς το συμφέρον της ειρήνης και της ασφαλείας του δικαίου, είναι απαραίτητο να τηρηθεί αυστηρά αυτή η νομολογία. Αλλά εφόσον υιοθετώ τις αρχές αυτής της νομολογίας δεν μπορώ πράγματι παρά να απορρίψω ως απαράδεκτους τους ισχυρισμούς της Γαλλικής Κυβερνήσεως κατά της αποφάσεως της 6ης Ιουλίου κατά το μέτρο που συνιστά τη νομική βάση της προσβαλλόμενης από αυτήν απόφασης. Εξάλλου, όπως και η Επιτροπή, θεωρώ ότι πρέπει να εφαρμοστούν ανάλογες αρχές όταν πρόκειται περί διαπιστώσεως παραβάσεως στις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη Συνθήκη ΕΟΚ, παρά το γεγονός ότι η προβλεπόμενη προς το σκοπό αυτό διαδικασία δεν είναι η ίδια με τη θεσπισθείσα με τη Συνθήκη του Παρισιού. Η Συνθήκη ΕΟΚ απαιτεί, και αυτή, την τήρηση των αποφάσεων εφόσον η ακύρωσή τους δεν έχει επιδιωχθεί ενώπιον του Δικαστηρίου. Αντιστρόφως, δεν συμβιβάζεται προς τις απαιτήσεις της ασφαλείας του δικαίου οι μη προσβληθείσες αποφάσεις να μπορούν να αμφισβητηθούν κατά τη διάρκεια της διαδικασίας που προβλέπει το άρθρο 169 για τον κολασμό της μη τηρήσεως των διατάξεών τους. Το επιχείρημα υπέρ αυτής της αποφάσεως απορρέει ιδίως από το άρθρο 84 της Συνθήκης ΕΟΚ, κατά το οποίο μόνο έναντι των κανονισμών η παρέλευση της προθεσμίας προσφυγής δεν κωλύει την προβολή της ενστάσεως ελλείψεως νομιμότητας, ενώ τίποτε παρόμοιο δεν έχει προβλεφθεί για τις αποφάσεις (και στην προκειμένη περίπτωση πρόκειται περί αποφάσεων). Το μόνο συμπέρασμα στο οποίο μπορούν να οδηγήσουν αυτές οι σκέψεις, χωρίς αμφιβολία σύντομες, αλλά εν πάση περιπτώσει αποφασιστικές, είναι ότι πρέπει να αποφευχθεί στην υπό κρίση υπόθεση κάθε τι που θα οδηγούσε προς το πεδίο καθαρού ελέγχου της νομιμότητας των εκ-δοθεισών από την Επιτροπή στις 6 και 23 Ιουλίου 1968 αποφάσεων.
3.
Το περισσότερο που θα μπορούσε να γίνει είναι να εξετασθεί μήπως οι αιτιάσεις της Γαλλικής Κυβερνήσεως κατά των εν λόγω αποφάσεων αποκαλύπτουν ότι, ιδίως λόγω παραβιάσεως κανόνων δικαιοδοσίας, τα μέτρα αυτά πάσχουν από πλημμέλεια τέτοιας σοβαρότητας ώστε θα έπρεπε στην ουσία να θεωρηθούν ως πράξεις αυτοδικαίως άκυρες, που προδήλως επιτρέπεται να μη ληφθούν υπόψη, ακόμα και σε περίπτωση μη κηρύξεως της ακυρότητάς τους από το Δικαστήριο. Θα ασχοληθώ τώρα μ' αυτήν την έρευνα, νοουμένου ότι πρόκειται όχι περί εμπεριστατωμένου ελέγχου νομιμότητας (περί του οποίου δεν μπορεί να γίνεται λόγος), αλλά αποκλειστικά περί συνοπτικής έρευνας που αφορά κυρίως τους κανόνες αρμοδιότητας, στην οποία θα προβώ για να βεβαιωθώ ότι οι αποφάσεις δεν εμφανίζουν σοβαρές και πρόδηλες πλημμέλειες σχετικά μ' αυτό το θέμα.
α)
Θα εξετάσω κατ αρχάς την απόφαση της 6ης Ιουλίου 1968 ως προς την οποία είναι γνωστό ότι η Γαλλική Κυβέρνηση εκθέτει τριών ειδών σκέψεις. Ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή έλαβε θέση επί μέτρου νομισματικής πολιτικής που ανήκει στη μόνη αρμοδιότητα των κρατών μελών. Παρατηρεί περαιτέρω ότι πρόκειται περί γενικού μέτρου και όχι περί ειδικού μέτρου εφαρμοστέου στο μόνο τομέα του άνθρακα ή του χάλυβα. Υποστηρίζει, τέλος, ότι το άρθρο 67 της Συνθήκης ΕΚΑΧ, επί του οποίου ερείδεται η απόφαση, δεν παρέχει στην Επιτροπή παρά το δικαίωμα να απευθύνει συστάσεις όταν εμφανίζονται καταστάσεις όπως η εμφανισθείσα στη Γαλλία.
—
Όσον αφορά την πρώτη παρατήρηση, είναι αναμφισβήτητο ότι ο χειρισμός του προεξοφλητικού τόκου είναι μέσο νομισματικής πολιτικής πράγμα που σημαίνει ότι ανήκει σ' ένα τομέα που κατ' αρχήν υπάγεται (όπως προκύπτει από τα άρθρα 26 και 71 της Συνθήκης ΕΚΑΧ) στην αρμόδιότητα που διατήρησαν τα κράτη μέλη. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί σ' αυτό τον τομέα να αναγνωριστεί καμιά αρμοδιότητα στις κοινοτικές αρχές. Η Επιτροπή ορθώς παρατηρεί ότι οι προνομιακοί αναπροεξοφλητικοί τόκοι που εφαρμόστηκαν στα γραμμάτια κινητοποιήσεως των πιστώσεων εξωτερικού μπορούν να συνιστούν ενίσχυση στην εξαγωγή αν γίνει αναφορά στο γενικό ορισμό των επιδοτήσεων που έδωσε το Δικαστήριο με την απόφαση της 23ης Φεβρουαρίου 1961 στην υπόθεση 30/59 αριθ. 1.
Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι, παρόλον ότι το μέτρο για το οποίο πρόκειται προβλέφθηκε ειδικά υπέρ των επιχειρήσεων του τομέα άνθρακα και χάλυβα, η απαγόρευση του άρθρου 4, γ της Συνθήκης ΕΚΑΧ μπορεί να εφαρμοστεί. Σ' αυτή, όμως, την περίπτωση είναι επίσης δυνατό (σε εξαιρετικές περιστάσεις), κατά παρέκκλιση από αυτή την απαγόρευση, η Επιτροπή να επιτρέψει στο κράτος μέλος να θεσπίσει ορισμένα μέτρα και είναι αυτονόητο ότι αυτή η άδεια θα δοθεί υπό τη μορφή αποφάσεως η οποία και θα μπορεί να θέσει ορισμένους όρους.
—
Εξετάζοντας το άρθρο 67 της Συνθήκης ΕΚΑΧ, επί του οποίου βασίστηκε η απόφαση της 6ης Ιουλίου, πρέπει να αναγνωρίσω ότι στην παράγραφο 2, εδάφιο 2, παρέχει, και αυτό, στην Επιτροπή την εξουσία να επιτρέπει ενισχύσεις. Η Γαλλική Κυβέρνηση παρατηρεί, είναι αληθές, ότι δεν μπορεί να πρόκειται παρά περί ειδικών ενισχύσεων υπέρ των επιχειρήσεων του τομέα ΕΚΑΧ, ενώ τα μέτρα που έλαβε σχετικά με τον αναπροεξοφλητικό τόκο είναι γενικού περιεχομένου. Εντούτοις, στο πλαίσιο της συνοπτικής έρευνας στην οποία προβαίνω αυτή τη στιγμή, θα μπορούσα, για να απορρίψω αυτή την αντίρρηση, να περιοριστώ στην παρατήρηση ότι τον Ιούλιο 1968 η Γαλλική Κυβέρνηση δεν διατύπωσε επιφυλάξεις όταν συμμετέσχε στις συνεδριάσεις του Συμβουλίου, του οποίου ζητήθηκε η γνώμη επ' αυτών των θεμάτων και, επίσης, ότι συμφώνησε στη λήψη των μέτρων από την Επιτροπή, πράγμα που σημαίνει ότι το άρθρο 67, παράγραφος 2, εδάφιο 2 της Συνθήκης ΕΚΑΧ το οποίο προβλέπει τέτοια «συμφωνία», αποτελεί τη νομική βάση των εν λόγω μέτρων. Εξάλλου, όμως, μπορούν να θεωρηθούν ως απολύτως βάσιμα τα επιχειρήματα που προέβαλε η Επιτροπή προς στήριξη της άποψής της, δηλαδή για να αποδείξει ότι η απόφαση της 6ης Ιουλίου 1968 επέτρεπε στην πραγματικότητα ειδικά μέτρα υπέρ της βιομηχανίας σιδήρου και χάλυβα. Ο συλλογισμός της Επιτροπής είναι ο ακόλουθος: δεδομένου ότι τα μέτρα που θεσπίστηκαν σε πρώτη φάση από τις γαλλικές αρχές ελήφθησαν μονομερώς βάσει των άρθρων 104 έως 109 της Συνθήκης ΕΟΚ, η ισχύς τους δεν μπορούσε παρά να είναι προσωρινή. Ήταν, συνεπώς, δυνατό να αποκλειστεί το ενδεχόμενο το Συμβούλιο, κατ' εφαρμογή του άρθρου 109, παράγραφος 3, να αποφασίσει ότι η Γαλλία όφειλε να τροποποιήσει, αναστείλει ή καταργήσει αυτά τα μέτρα (για παράδειγμα στην περίπτωση που η αμοιβαία συνδρομή που συνέστησε η Επιτροπή αποδεικνυόταν επαρκής)· ούτε αποκλειόταν, συνεχίζει η Επιτροπή, η ίδια, επιτρέποντας μεταγενέστερα, βάσει του άρθρου 108, την εφαρμογή του προνομιακού τόκου για όλες τις πιστώσεις, να επιβάλει αυστηρότερους φόρους από αυτούς που είχαν επιβληθεί κατ' αρχάς στις επιχειρήσεις σιδήρου και χάλυβα, στις οποίες το εν λόγω μέτρο είχε μικρότερη επίπτωση. Πράγματι, η Γαλλική Κυβέρνηση δήλωσε η ίδια ότι ο προνομιακός αναπροεξοφλητικός τόκος έχει περιορισμένη επίπτωση επί των εξαγωγών στον τομέα σιδήρου και χάλυβα που πραγματοποιούνται κατά γενικό κανόνα βραχυπρόθεσμα. Εξετάζοντας την κατάσταση απ' αυτή την άποψη, δηλαδή θεωρώντας ότι, λαμβανομένων υπόψη των κανόνων που θεσπίζουν τα άρθρα 108 και 109 της Συνθήκης ΕΟΚ, δεν ήταν βέβαιο στις 6 Ιουλίου ότι τα θεσπισθέντα από τις γαλλικές αρχές μέτρα ήταν γενικού περιεχομένου, η Επιτροπή μπορούσε, επομένως, δικαιολογημένα να σκεφθεί ότι τα μέτρα που επέτρεπε εκείνη την ημερομηνία ήσαν εφαρμοστέα ειδικώς υπέρ των επιχειρήσεων σιδήρου και χάλυβα. Δεν υφίσταται, συνεπώς, καμιά αμφιβολία ότι όσον αφορά το άρθρο 67, παράγραφος 2, εδάφιο 2 της Συνθήκης ΕΚΑΧ δεν μπορώ να είπω περισσότερα περί προφανούς προσβολής των κανόνων ανταγωνισμού.
—
Το ίδιο ισχύει όσον αφορά τις διατάξεις του άρθρου 67, το οποίο προβλέπει ότι, σε ορισμένες περιστάσεις, απευθύνεται απλή σύσταση σ' ένα κράτος μέλος. Αυτό που, πράγματι, μου φαίνεται καθοριστικό είναι ότι η Επιτροπή δεν θεώρησε ότι συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες εφαρμόζονται οι εν λόγω διατάξεις στήριξε την απόφασή της στην αύξηση του κόστους παραγωγής κατόπιν της αυξήσεως των ημερομισθίων, πράγμα που σημαίνει ότι τόνισε τα κριτήρια στα οποία αναφέρεται η παράγραφος 2 του άρθρου 67. Πρέπει να υπομνήσω ότι κατά τη λήψη της αποφάσεως η Γαλλική Κυβέρνηση τάχθηκε μ' αυτή την άποψη και, υπ' αυτές τις συνθήκες, δεν μπορεί να γίνεται τώρα λόγος περί προφανούς παραβάσεως των διατάξεων του άρθρου 67.
Φαίνεται, συνεπώς, ότι καμιά από τις παρατηρήσεις της Γαλλικής Κυβερνήσεως δεν μπορεί να με οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι η απόφαση της 6ης Ιουλίου 1968 πάσχει από τόσο σημαντικές πλημμέλειες ώστε η Γαλλική Δημοκρατία μπορούσε να θεωρήσει ότι δεν έπρεπε να συμμορφωθεί προς αυτήν, ενόσω η εν λόγω απόφαση δεν είχε τυπικώς ακυρωθεί.
β)
Υποβάλλω τώρα σε ανάλογη συνοπτική εξέταση την απόφαση της 23ης Ιουλίου 1968.
—
Και σχετικά μ' αυτήν, η Γαλλική Κυβέρνηση, επικαλούμενη το άρθρο 104 της Συνθήκης ΕΟΚ, υποστηρίζει σε πρώτη φάση ότι οι τροποποιήσεις προεξοφλητικού τόκου συνιστούν μέτρα νομισματικής πολιτικής και ότι, συνεπώς, ανήκουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα των κρατών μελών, ενώ η μόνη υποχρέωση που υπέχουν αυτά συνίσταται στο συντονισμό της οικονομικής τους πολιτικής και αυτό δυνάμει του άρθρου 105. Αυτή η άποψη δεν είναι απολύτως ορθή και, για να το αποδείξω, αρκεί να παρατηρήσω ότι η ίδια η Γαλλική Κυβέρνηση αναφέρθηκε στο άρθρο 109 σε συνδυασμό με το άρθρο 108 κατά τη στιγμή που θέσπιζε τα μέτρα τα οποία νόμιζε ότι έπρεπε να λάβει. Όμως, το άρθρο 108 προβλέπει ότι η Επιτροπή μπορεί να παρέμβει, και η ίδια, χορηγώντας στο κράτος μέλος που αντιμετωπίζει δυσχέρειες την άδεια να θεσπίσει μέτρα διασφαλίσεως, στην περίπτωση κατά την οποία η αμοιβαία συνδρομή που συνέστησε δεν παρέχεται ή παρίσταται ανεπαρκής. Από αυτά προκύπτει ότι σ' αυτό τον τομέα, η Επιτροπή έχει πράγματι την εξουσία να εκδίδει αποφάσεις και να θέτει, συνεπώς όρισμένους όρους που πρέπει να πληρούν τα μέτρα διασφαλίσεως που επιτρέπει. Αυτή η διαπίστωση αρκεί, στο πλαίσιο της συνοπτικής εξέτασης στην οποία προβαίνω αυτή τη στιγμή. Αντιστρόφως, δεν παρίσταται ανάγκη να ελεγχθεί αν τα μέτρα συντηρήσεως που επιτρέπει η Επιτροπή κατ' εφαρμογή του άρθρου 108 μπορούν να τείνουν προς τον αυτό σκοπό στον οποίο τείνουν τα μέτρα που έλαβε το κράτος μέλος μονομερώς δυνάμει του άρθρου 109, ούτε αν η απόφαση της 23ης Ιουλίου 1968 αφορούσε, στην πραγματικότητα, όχι μόνο την άδεια τροποποιήσεως του προνομιακού τόκου αλλά την ίδια την υπόστασή του (σημείο ως προς το οποίο η Επιτροπή προσκόμισε εύλογη απόδειξη αναφερόμενη στην αίτηση που της υπέβαλε η Γαλλική Κυβέρνηση στις 12 Ιουνίου 1968).
—
Περαιτέρω, η Γαλλική Κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή δεν έπρεπε να επιτρέψει τα μέτρα που έλαβε για το βάσιμο λόγο ότι τα μέτρα αυτά δεν συνιστούσαν ενισχύσεις. Για να υποστηρίξει αυτή της την άποψη, η Γαλλική Κυβέρνηση αναφέρεται κυρίως στα κριτήρια που αναφέρει ειδικά το άρθρο 92 της Συνθήκης ΕΟΚ. Θα εξετάσω, επομένως, το εν λόγω άρθρο από κοντά. Το άρθρο 92 απαιτεί κατ' αρχάς να πρόκειται περί ενισχύσεων που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό «διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής». Όπως και η Επιτροπή, θεωρώ ωστόσο ότι αυτή η προϋπόθεση συντρέχει, όχι μόνον όταν τα εξεταζόμενα μέτρα ευνοούν ορισμένους κλάδους παραγωγής ή ορισμένες περιοχές της χώρας, αλλά επίσης στην περίπτωση κατά την οποία δεν ευνοούνται από αυτά τα μέτρα όλες οι επιχειρήσεις του κράτους μέλους, πράγμα που αναμφισβήτητα συμβαίνει με τις ενισχύσεις κατά την εξαγωγή, δεδομένου ότι είναι πολυάριθμες οι επιχειρήσεις που παράγουν αποκλειστικά για την εσωτερική αγορά. Το άρθρο 92 ορίζει περαιτέρω ότι πρέπει να πρόκειται περί ενισχύσεων που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό.
Ούτε επ' αυτού του σημείου η Γαλλική Κυβέρνηση κατορθώνει να με πείσει όταν δηλώνει ότι τα προϊςντα που προορίζονται για εξαγωγή και τα προϊςντα που προορίζονται για την εσωτερική κατανάλωση δεν βρίσκονται σε ανταγωνισμό μεταξύ τους. Τουλάχιστον πρέπει να γίνει δεκτό, όπως ισχυρίζεται και η Επιτροπή, ότι υφίσταται δυνητικός ανταγωνισμός, διότι είναι πρόδηλο ότι, όταν οι όροι των οποίων απολαύουν οι εξαγωγείς καθίστανται λιγότερο ευνοϊκοί, τα προϊςντα που είχαν αρχικά προοριστεί για εξαγωγή αυξάνουν τον όγκο των προϊςντων που πρέπει να διατεθούν στην εσωτερική αγορά. Εξάλλου, όσον αφορά τον ανταγωνισμό με τις ξένες επιχειρήσεις, δεν υφίσταται καμία αμφιβολία ότι οι ενισχύσεις κατά την εξαγωγή όπως οι προκείμενες μπορούν να επιφέρουν στρέβλωση όταν (και αυτό πράγματι συμβαίνει) οι επιχειρήσεις των άλλων κρατών μελών δεν απολαύουν της ίδιας προστασίας κατά του κινδύνου αυξήσεως του προεξοφλητικού τόκου.
Όμως, για να γίνει η σύγκριση των καταστάσεων, πρέπει να ληφθεί υπόψη αυτό το στοιχείο και όχι, όπως νομίζει η Γαλλική Κυβέρνηση, όλα τα στοιχεία του γενικού κόστους της παραγωγής. Τέλος, αυτό που μου φαίνεται επίσης πειστικό (και αυτό αποτελεί τελευταίο κριτήριο), είναι το ότι οι ενισχύσεις κατά την εξαγωγή μπορούν «να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών». Η καθοριστική σκέψη σχετικά μ' αυτό το θέμα είναι ότι το εξεταζόμενο μέτρο έχει ως σκοπό να προωθήσει τις εξαγωγές και ότι, αν η επίπτωσή του δεν ήταν αισθητή, το εμπόριο θα αναπτυσσόταν κατά διαφορετικό τρόπο. Οι αριθμοί τους οποίους η Γαλλική Κυβέρνηση ανέφερε για να περιγράψει την πραγματική εξέλιξη των εμπορικών ρευμάτων δεν έχουν, επομένως, καθοριστική σημασία. Συνεπώς, στο πλαίσιο των διατάξεων της Συνθήκης περί ενισχύσεων δεν είναι επίσης δυνατό κατ' αρχήν (οι λεπτομέρειες εφαρμογής του άρθρου 92 δεν πρέπει να με απασχολήσουν εδώ) να αμφισβητηθεί η εξουσία της Επιτροπής να χορηγεί άδειες.
Συνοπτικά, αυτό σημαίνει ότι, όπως συμβαίνει και με την απόφαση της 6ης Ιουλίου, είναι αδύνατο να λεχθεί περί της αποφάσεως της 23ης Ιουλίου ότι εμφανίζει προφανώς τέτοιες πλημμέλειες ώστε η Γαλλική Δημοκρατία μπορούσε να θεωρήσει ότι δεν έπρεπε να συμμορφωθεί προς αυτήν έστω και ελλείψει ακυρώσεως της από το Δικαστήριο.
4.
Προβαίνω, επομένως, στην εξέταση των αιτιάσεων που προβάλλει η Γαλλική Δημοκρατία απευθείας κατά της αποφάσεως της 18ης Δεκεμβρίου 1968, αρχικά, εντός του πλαισίου της διαδικασίας βάσει του άρθρου 88 της Συνθήκης ΕΚΑΧ.
α)
Το πρώτο σχετικό επιχείρημα της Γαλλικής Κυβερνήσεως δεν θα με απασχολήσει πολύ. Υποστηρίζει ότι η Επιτροπή δεν διαθέτει καμιά εξουσία σε θέματα νομισματικής πολιτικής ούτε μπορεί να επιδιώξει την εκτέλεση των αποφάσεων που έλαβε παρανόμως σ' αυτό τον τομέα. Ανεξαρτήτως του γεγονότος ότι η Γαλλική Κυβέρνηση δεν διατύπωσε αυτή την αιτίαση παρά με το υπόμνημα απαντήσεώς της και ότι, επομένως, αυτό το επιχείρημα μπορούσε να απορριφθεί βάσει του άρθρου 42 του κανονισμού διαδικασίας, αρκεί χωρίς αμφιβολία να αναφερθώ στη νομική φύση και τη νομική βάση της αποφάσεως της 18ης Δεκεμβρίου 1968. Το μόνο κριτήριο που πρέπει να ληφθεί υπόψη για την εκτίμηση είναι το άρθρο 88 της Συνθήκης. Σύμφωνα μ' αυτό το άρθρο, αρκεί να διαπιστωθεί το νομότυπο της αποφάσεως και ότι το κράτος μέλος δεν συμμορφώθηκε προς αυτήν για να λεχθεί ότι η Επιτροπή έχει το δικαίωμα να κινήσει τη διαδικασία που προορίζεται στον κολασμό αυτής της παραβάσεως (αυτό που άλλωστε υποχρεούται να πράξει κατά τη Νομολογία του Δικαστηρίου). Αντιστρόφως, η νομική φύση της αποφάσεως προς την οποία δεν συμμορφώθηκε το κράτος μέλος δεν έχει σημασία γι' αυτή τη διαδικασία.
β)
Δεύτερον, φαίνεται ότι η Γαλλική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι, αν η Επιτροπή είχε την πρόθεση να επιτύχει την εξαφάνιση των συνεπειών που τα μέτρα που έλαβε συνεπάγονταν για τις επιχειρήσεις σιδήρου και χάλυβα των άλλων κρατών μελών, όφειλε να απευθύνει σύσταση κατ' εφαρμογή του άρθρου 67 αντί να εκδώσει απόφαση βάσει του άρθρου 88. Είναι, όμως, σαφές ότι ούτε αυτή η άποψη είναι πειστική. Εφόσον, πράγματι, η Συνθήκη παρέχει στην Επιτροπή δύο μέσα ενεργείας δεν μπορεί να της προσαφθεί ότι αποφάσισε να καταφύγει στο μέτρο που της φαινόταν αποτελεσματικότερο. Και, στην προκειμένη περίπτωση, είναι αναμφισβήτητο ότι το αποτελεσματικότερο μέτρο συνίστατο στην επιδίωξη της εκτελέσεως της αποφάσεως της 6ης Ιουλίου που ανέφερε τους κανόνες που έτειναν στην κατάργηση του προνομιακού αναπροεξοφλητικού τόκου.
Θα μπορούσα ακόμα, επίσης, να παρατηρήσω ότι το δικαίωμα διατυπώσεως συστάσεως στο οποίο αναφέρεται η Γαλλική Κυβέρνηση προβλέφθηκε προς θεραπεία καταστάσεως την οποία η Επιτροπή δεν φαίνεται να είχε υπόψη της.
γ)
Η Γαλλική Κυβέρνηση υποστηρίζει περαιτέρω ότι η νομισματική κρίση του Νοεμβρίου 1968 προκάλεσε νέα κατάσταση, που έπρεπε να καταστήσει άκυρη τη σύμφωνη γνώμη που έδωσε προηγουμένως επί των επιτραπέντων από την Επιτροπή μέτρων. Ισχυρίζεται ότι η τελευταία ειδοποιήθηκε στις 5 Νοεμβρίου και 13 Δεκεμβρίου και συμπεραίνει ότι η απόφαση που η Επιτροπή έλαβε στις 18 Δεκεμβρίου συνιστούσε τουλάχιστο απόρριψη της σχετικής της αιτήσεως. Δεν μπορώ να δεχθώ ούτε αυτή την άποψη της Γαλλικής Κυβερνήσεως. Η τελευταία γνώριζε ότι, στις 6 Ιουλίου 1968 με σύμφωνη γνώμη της εν λόγω κυβερνήσεως, η Επιτροπή είχε εκδώσει απόφαση αφορώ-σα μέτρα σε θέματα νομισματικής πολιτικής. Αν έκρινε ότι νέες περιστάσεις παρενέβαλαν εμπόδια στην τήρηση της αποφάσεως υπό την αρχική της μορφή, δεν χωρεί αμφιβολία περί του ότι η μονομερής ανάκληση της σύμφωνης γνώμης που είχε προηγουμένως δώσει δεν αποτελούσε το κατάλληλο μέσο καταργήσεως αυτής της αποφάσεως. Αυτό που η Γαλλική Κυβέρνηση όφειλε να πράξει, θα έπρεπε να προσπαθήσει να καταλήξει σε συμφωνία με την Επιτροπή σχετικά με την τροποποίησή της. Όμως, τίποτα δεν επιτρέπει τη σκέψη ότι ενήργησε κατ' αυτή την έννοια στις 5 Νοεμβρίου και στις 13 Δεκεμβρίου, έχοντας υπόψη το λακωνικό χαρακτήρα των δηλώσεων στις οποίες προέβη με την ευκαιρία των δύο αυτών διαβημάτων. Γι' αυτό κυρίως το λόγο είναι αδύνατο να υποστηριχθεί ότι η Επιτροπή, με την απόφασή της της 18ης Δεκεμβρίου, απέρριψε αίτηση που της υπέβαλαν οι γαλλικές αρχές και στην οποία, άλλωστε, ρητώς αναφέρεται στην προσφυγή (αντιθέτως προς ό, τι αναφέρεται στο υπόμνημα απαντήσεως), ότι ουδέποτε υποβλήθηκε.
δ)
Το τέταρτο επιχείρημα που προβάλλει η Γαλλική Κυβέρνηση επί του θέματος συνίσταται στο ότι η αύξηση του προνομιακού τόκου που της επέβαλε η απόφαση της 6ης Ιουλίου θα επέφερε αύξηση του κόστους των δανείων για τις γαλλικές επιχειρήσεις εις βάρος των οποίων, τελικά, θα συνεπαγόταν δυσμενή διάκριση σε σχέση με τους αλλοδαπούς ανταγωνιστές.
Κατ' αρχάς, τασσόμενος με την άποψη της Επιτροπής, πρέπει να απαντήσω στη Γαλλική Κυβέρνηση ότι είναι δυσχερές η μείωση προνομίου που εισάγει διακρίσεις να θεωρηθεί ως διάκριση σε βάρος αυτών που απολαύουν του εν λόγω προνομίου. Περαιτέρω δεν υφίσταται καμία αμφιβολία ότι και εδώ δεν μπορεί να γίνεται επιπλέον λόγος συγκρίσεως επί όλων των στοιχείων του κόστους της παραγωγής. Όταν, όμως, περιορίζεται η εξέταση στον αναπροεξοφλητικό τόκο, οι αριθμοί που αναφέρθηκαν κατά τη διάρκεια της διαδικασίας αποδεικνύουν ότι, την 1η Νοεμβρίου 1968, δεν υφίστατο κανένας λόγος που να δικαιολογεί το φόβο ότι το ύψος αυτών των τόκων διέφερε αισθητά από το ύψος των τόκων των άλλων χωρών, εφόσον δεν υπήρξε ανάγκη αυξήσεως του προνομιακού τόκου παρά από 2 σε 3 %. Ιδού τι φαίνεται ότι η Γαλλική Κυβέρνηση δεν λαμβάνει υπόψη της όταν ισχυρίζεται ότι η πλήρης ευθυγράμμιση του προνομιακού τόκου με τους τόκους του κοινοτικού δικαίου θα δημιουργούσε απειλή βασικών διαταραχών για την οικονομία, προκαλώντας μ' αυτόν τον τρόπο παράβαση του άρθρου 2 της Συνθήκης ΕΚΑΧ. Δεν βλέπω, άλλωστε, πώς μπορεί να υποστηριχθεί ότι οι γαλλικές επιχειρήσεις θα περιέρχονταν σε πολύ δυσμενή θέση, εφόσον η Γαλλική Κυβέρνηση παρατήρησε επανειλημμένα ότι ο προνομιακός αναπροεξοφλητικός τόκος δεν είχε παρά μειωμένη επίπτωση σχετικά με τις επιχειρήσεις σιδήρου και χάλυβα και εφόσον είναι δεδομένο ότι η Γαλλία δεν θεώρησε ότι έπρεπε να διακηρύσσει πέραν της προβλεπόμενης ημερομηνίας τα άλλα μέτρα ενισχύσεως, πολύ αποτελεσματικότερα, και των οποίων η απόφαση της 6ης Ιουλίου είχε επίσης επιτρέψει τη θέσπιση. Είναι, επομένως, βέβαιο ότι το επιχείρημα που μόλις εξέτασα δεν παρέχει καμιά βοήθεια στη Γαλλική Κυβέρνηση για να δικαιολογήσει τη μη συμμόρφωσή της προς την απόφαση της 6ης Ιουλίου.
ε)
Η Γαλλική Κυβέρνηση υποστηρίζει, τέλος, ότι λόγω της νομισματικής κρίσεως που εκδηλώθηκε το Νοέμβριο 1968, είχε το δικαίωμα να θεσπίσει μονομερώς μέτρα διασφαλίσεως, δυνάμει του άρθρου 109 της Συνθήκης ΕΟΚ, που της παρείχε επίσης το δικαίωμα να μην τηρήσει τους όρους των προηγουμένων αποφάσεων της Επιτροπής και να διατηρήσει στο αρχικό του επίπεδο τον προνομιακό αναπροεξοφλητικό τόκο για τις εξαγωγές. Θα πρέπει επίσης να εξετάσω τις λεπτομέρειες αυτής της επιχειρηματολογίας όταν θα εξετάσω την προσφυγή που ασκήθηκε βάσει του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΟΚ. Όμως, στην παρούσα φάση, δεν μπορώ παρά να ταχθώ με την άποψη της Επιτροπής και να απορρίψω αυτό τον ισχυρισμό ως εκπροθέσμως προβληθέντα. Πράγματι, η Γαλλική Κυβέρνηση προέβαλε αυτό τον ισχυρισμό μόλις με το υπόμνημα απαντήσεως της για πρώτη φορά, ενώ, στην προσφυγή της, είχε περιοριστεί να αναφέρει ότι η νομισματική κρίση του Νοεμβρίου 1968 είχε καταστήσει άκυρη τη σύμφωνη γνώμη που είχε δώσει επί της αποφάσεως που εξέδωσε η Επιτροπή κατ' εφαρμογή του άρθρου 67 της Συνθήκης ΕΚΑΧ. Υπ' αυτές τις συνθήκες, είναι δύσκολο να γίνει δεκτό ότι η Γαλλική Κυβέρνηση απλώς ανέπτυξε ισχυρισμούς που ήδη εξέθεσε στην προσφυγή της και, επομένως, το άρθρο 42 του κανονισμού διαδικασίας πρέπει αναπόφευκτα να τύχει εφαρμογής.
Φαίνεται, συνεπώς, ότι κανένα από τα επιχειρήματα που στρέφονται κατά της αποφάσεως της 18ης Δεκεμβρίου 1968 δεν μπορεί να συντελέσει στην επιτυχία της προσφυγής.
5.
Όσον αφορά την υπόθεση 6/69, απομένει να εξεταστεί αν μπορεί να θεωρηθεί βάσιμο το αίτημα που υποβάλλει η Επιτροπή, κατ' εφαρμογή του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΟΚ, να αναγνωριστούν οι παραβάσεις της Γαλλικής Δημοκρατίας ή αν, αντιθέτως, η τελευταία μπορεί να δικαιολογηθεί για τη μη συμμόρφωσή της προς την απόφαση της 23ης Ιουλίου 1968.
α)
Και εδώ, η Γαλλική Κυβέρνηση, ισχυριζόμενη ότι τα τιθέμενα προβλήματα εμπίπτουν στη σφαίρα της νομισματικής πολιτικής, υποστηρίζει κατ' αρχάς ότι η Επιτροπή ήταν αναρμόδια για να διατυπώσει την αιτιολογημένη γνώμη της της 18ης Δεκεμβρίου. Αλλά, ασφαλώς, στην παρούσα υπόθεση αυτό το επιχείρημα δεν μπορεί να έχει διαφορετική ισχύ από εκείνη που έχει στην προσφυγή που ασκήθηκε βάσει του άρθρου 88 της Συνθήκης ΕΚΑΧ. Στην πραγματικότητα, η πράξη της 18ης Δεκεμβρίου 1968 δεν συνιστά απόφαση γεννώσα νέα υποχρέωση για τη Γαλλική Δημοκρατία αποτελεί μέτρο καθαρώς αναγνωριστικού χαρακτήρα, που έχει απλώς ως προορισμό την προετοιμασία της ασκήσεως της προσφυγής ενώπιον του Δικαστηρίου. Για να έχει η Επιτροπή το δικαίωμα να διατυπώσει αυτή τη γνώμη αρκούσε να διαπιστώσει ότι υφίστατο απόφαση εκδοθείσα νομίμως από αυτήν και ότι σε ορισμένη ημερομηνία η Γαλλική Δημοκρατία παρέλειψε να συμμορφωθεί προς αυτήν.
Αντιστρόφως, ο χαρακτήρας της αποφάσεως της οποίας η αιτιολογημένη γνώμη υπενθύμισε τους όρους δεν επηρεάζει την εφαρμογή της διαδικασίας που αποσκοπεί στον κολασμό της παραλείψεως.
β)
Όταν ακολούθως, προς απόρριψη των αιτημάτων της Επιτροπής, η Γαλλική Κυβέρνηση αναφέρεται, και εδώ, στη νέα κατάσταση που δημιουργήθηκε στη Γαλλία το Νοέμβριο 1968, πρέπει να της δοθεί για μια ακόμη φορά η απάντηση ότι δεν της ήταν αρκετό να επικαλεστεί αυτή την κατάσταση για να θεωρήσει ότι της επιτρεπόταν να μην τηρήσει έγκυρη απόφαση που η Επιτροπή είχε εκδώσει προηγουμένως. Δεν μπορούσε να αποφύγει τη μομφή της μη εκπληρώσεως των υποχρεώσεων που υπέχει από τη Συνθήκη παρά αν είχε επιτύχει την τροποποίηση αυτής της αποφάσεως εγκαίρως. Όμως, όπως είδαμε, δεν ενήργησε κατ' αυτή την έννοια, εφόσον είναι αδύνατον να γίνει δεκτό ότι οι ανακοινώσεις της της 5ης Νοεμβρίου και 13ης Δεκεμβρίου 1968, που δεν περιέχουν παρά δηλώσεις γενικού χαρακτήρα, συνιστούν αιτήσεις τροποποιήσεως της αποφάσεως της Επιτροπής. Πρέπει, εξάλλου, να παρατηρήσω, όπως έπραξε και η Επιτροπή, και αναφερόμενος στη Νομολογία του Δικαστηρίου (υποθέσεις 2 και 3/62 αριθμός 1), ότι το μόνο γεγονός της υποβολής αιτήσεως δεν επαρκεί για να νομιμοποιήσει παράβαση που έχει ήδη διαπραχθεί κατά των κανόνων της Συνθήκης.
γ)
Στην πραγματικότητα, η Γαλλική Κυβέρνηση επιζητεί να δικαιολογήσει τη στάση της ισχυριζόμενη στην ουσία ότι η νομισματική κρίση Οκτωβρίου-Νοεμβρίου 1968, κατά τη διάρκεια της οποίας απαιτήθηκε να αυξηθεί σε 6 % ο τόκος του κοινού δικαίου, δημιούργησε κατάσταση που παρείχε στις γαλλικές αρχές το δικαίωμα να θεσπίσουν μονομερώς μέτρα διασφαλίσεως, κατά το άρθρο 109 της Συνθήκης ΕΟΚ και, συνεπώς, να απαλλαγεί από την εκτέλεση ορισμένων υποχρεώσεων τις οποίες η Γαλλία έπρεπε κατ' αρχήν να εκπληρώσει την 1η Νοεμβρίου. Ισχυρίζεται ότι, λαμβανομένης υπόψη αυτής της καταστάσεως, η Επιτροπή δεν είχε το δικαίωμα να απαιτήσει την εκτέλεση της απόφασής της· μόνο, ισχυρίζεται η Γαλλική Κυβέρνηση, το Συμβούλιο είχε την εξουσία, κατά το άρθρο 109, παράγραφος 3, της Συνθήκης, να αποφασίσει αν τα μέτρα διασφαλίσεως που είχε θεσπίσει η Γαλλική Δημοκρατία έπρεπε να τροποποιηθούν, ανασταλούν ή καταργηθούν. Είναι αναμφισβήτητο ότι βρισκόμαστε προ επιχειρήματος που θα μπορούσε να προκαλέσει την απόρριψη της προσφυγής της Επιτροπής ως αβάσιμη. Γι' αυτό το λόγο πρέπει να εξεταστεί με ιδιάζουσα προσοχή. Είναι επίσης προφανές ότι, δεδομένου ότι το επικαλούμενο από τη Γαλλική Κυβέρνηση κείμενο είναι διάταξη ει-σάγουσα παρεκκλίσεις, η εν λόγω εξέταση πρέπει να γίνει σύμφωνα με αυστηρά κριτήρια και ότι σ' αυτή την κυβέρνηση εναπόκειται να προσκομίσει την απόδειξη ότι συντρέχουν οι απαιτούμενες από το άρθρο 109 προϋποθέσεις. Θα εξετάσω, επομένως, υπό το φως των γραπτών και προφορικών δηλώσεων των διαδίκων, πώς έχουν τα πράγματα σχετικά μ' αυτό το θέμα.
Η Επιτροπή παρατηρεί κατ' αρχάς ότι η Γαλλική Κυβέρνηση παρέκαμψε ορισμένους διαδικαστικούς κανόνες του άρθρου 109, εφόσον δεν εκπλήρωσε την υποχρέωσή της να ενημερώσει την Επιτροπή και τα άλλα κράτη μέλη περί των μέτρων διασφαλίσεως που έλαβε το αργότερο κατά το χρόνο ενάρξεως της ισχύος τους. Δεδομένου ότι αυτή η τυπική απαίτηση ικανοποιήθηκε σε άλλες περιπτώσεις όπου η Γαλλία κατέφυγε στο άρθρο 109 (για παράδειγμα στις 25 Νοεμβρίου), ενώ, στην προκειμένη περίπτωση, η Γαλλική Κυβέρνηση δεν αναφέρθηκε στο άρθρο 109 παρά κατά τη διάρκεια της δίκης (με το υπόμνημα αντικρούσεώς της), βασίμως συνάγεται το συμπέρασμα ότι, την 1η Νοεμβρίου 1968, οι γαλλικές αρχές δεν προτίθεντο να εφαρμόσουν διατάξεις αυτού του άρθρου. Αλλά, εξάλλου, η Επιτροπή αμφισβητεί επίσης ότι συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις ουσίας που απαιτούνται για την εφαρμογή του άρθρου 109· ισχυρίζεται, με άλλα λόγια, ότι πριν από την 1η Νοεμβρίου η νομισματική κρίση δεν είχε ακόμα λάβει διαστάσεις τέτοιες που η Γαλλία να μπορεί να θεωρεί ότι είχε το δικαίωμα να θεσπίσει επειγόντως μέτρα διασφαλίσεως (και, συνεπώς, να μη συμμορφωθεί προς την απόφαση της 23ης Ιουλίου). Οι εβδομαδιαίοι και ημερήσιοι αριθμοί εξόδου συναλλάγματος κατά την κρίσιμη περίοδο τους οποίους ανέφερε σχετικώς η Επιτροπή και που δεν αμφισβήτησε η Γαλλική Κυβέρνηση μπορούν να καταλήξουν (πρέπει να γίνει δεκτό) ότι οι αμφιβολίες της Επιτροπής είναι πράγματι δικαιολογημένες. Αν, ωστόσο, είχα κάποιο δισταγμό για να υιοθετήσω αυτή την άποψη, τουλάχιστο πρέπει να συμφωνήσω με την Επιτροπή όταν παρατηρεί ότι αργότερα μόνο (ακριβέστερα, στις 12 και 24 Νοεμβρίου) θεσπίστηκαν αποτελεσματικά μέτρα κατά των θεαματικών εξόδων ξένων νομισμάτων. Εξάλλου η σύγκριση με ανάλογες καταστάσεις, όπως αυτές του Μαΐου και Ιουνίου 1969, προσφέρει ορισμένα διδάγματα. Πράγματι, κατά τη διάρκεια αυτών των μηνών, οι απώλειες σε ξένο συνάλλαγμα της Γαλλίας ήταν πολύ μεγαλύτερες παρά στο τέλος Οκτωβρίου και τις αρχές Νοεμβρίου 1968. Αυτό, ωστόσο, δεν εμπόδισε τη Γαλλική Κυβέρνηση να αυξήσει σε δύο περιπτώσεις, και κάθε φορά κατά ένα βαθμό, τον προνομιακό αναπροεξοφλητικό τόκο για τις βραχυπρόθεσμες πιστώσεις εξωτερικού και να τον ορίσει σε 5 %. Δικαίως, συνεπώς, τίθεται το ερώτημα αν, το Νοέμβριο 1968, η διατήρηση του προνομιακού αναπροεξοφλητικού τόκου σε χαμηλό επίπεδο είχε πράγματι αποφασιστεί ως μέτρο διασφαλίσεως ληφθέν στο πλαίσιο αποφάσεων νομισματικής πολιτικής. Προσθέτω, τέλος, ότι είναι πολύ αμφίβολο αν πρόκειται περί προ-σφόρου μέτρου για την αντιμετώπιση κρίσεων του ισοζυγίου πληρωμών όπως η προκείμενη.
Αυτό το οποίο εν πάση περιπτώσει μας φαίνεται εύλογο είναι ότι, όταν η αναπροεξόφληση πραγματοποιείται κατά ένα ορισμένο τρόπο (για παράδειγμα, όταν τα γραμμάτια κινητοποιήσεως των πιστώσεων εξωτερικού δεν εκχωρούνται στην κεντρική τράπεζα, αλλά απλώς της παραδίδονται ως ενέχυρο), η διατήρηση του αναπροεξοφλητικού τόκου σε χαμηλό επίπεδο μπορεί να παρακινήσει τους εξαγωγείς να μη επαναπατρίσουν το ξένο συνάλλαγμα που αποκτούν στο εξωτερικό, αναμένοντας μεταβολή της ισοτιμίας, πράγμα που εμποδίζει την επίτευξη άμεσης βελτιώσεως του ισοζυγίου πληρωμών. Τα εβδομαδιαία ισοζύγια της Τράπεζας της Γαλλίας σχετικά με την κρίσιμη περίοδο στα οποία αναφέρθηκε η Επιτροπή φαίνεται επίσης να το αποδεικνύουν, εφόσον αποκαλύπτουν αύξηση των πιστώσεων για εξαγωγή (δηλαδή του χαρτοφυλακίου γραμματίων παραστατικών βραχυπρόθεσμων πιστώσεων) που δεν αντιστοιχεί με την αύξηση του πραγματικού όγκου των εξαγωγών.
Λαμβανομένων υπόψη όλων αυτών των διαπιστώσεων και σκέψεων, αναμφισβήτητα επιτρέπονται σοβαρές αμφιβολίες περί του αν οι γαλλικές αρχές είχαν το δικαίωμα να επικαλεστούν τη ρήτρα διασφαλίσεως του άρθρου 109 για να απαλλαγούν από την υποχρέωση αυξήσεως του προνομιακού αναπροεξοφλητικού τόκου την 1η Νοεμβρίου 1968. Όμως, υπ' αυτές τις συνθήκες, εναπόκειτο στη Γαλλική Κυβέρνηση να αποδείξει ότι συνέτρεχαν οι απαιτούμενες για την εφαρμογή του άρθρου 109 προϋποθέσεις. Δεδομένου ότι δεν προσκόμισε αυτή την απόδειξη, το επιχείρημα που αντλεί από το εν λόγω άρθρο είναι αβάσιμο και δεν μπορώ παρά να το απορρίψω και αυτό.
6.
Ανακεφαλαίωση
Συνοψίζοντας, οδηγούμαι, συνεπώς, στη διαπίστωση ότι κακώς η Κυβέρνηση της Γαλλικής Δημοκρατίας παρέλειψε την 1η Νοεμβρίου 1968 να μειώσει σε 1,5 βαθμό την υφιστάμενη διαφορά μεταξύ του προνομιακού αναπροεξοφλητικού τόκου για τις πιστώσεις εξωτερικού και του τόκου του κοινού δικαίου. Η Επιτροπή βασίμως, κατά συνέπεια, προσάπτει στο εν λόγω κράτος ότι παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη ή, πράγμα που σημαίνει το ίδιο, από τις αποφάσεις που αυτή εξέδωσε. Από αυτό προκύπτει αμέσως ότι το Δικαστήριο πρέπει να απορρίψει ως αβάσιμη την ασκηθείσα από τη Γαλλική Δημοκρατία προσφυγή κατά της αποφάσεως της Επιτροπής της 18ης Δεκεμβρίου 1968 και να δεχθεί, αφετέρου, τα αιτήματα της προσφυγής της 31ης Ιανουαρίου 1969 με την οποία η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο να αναγνωριστεί η διαπραχθείσα από το εν λόγω κράτος παράβαση.
(
*1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γερμανική.