62022CJ0436_RES
Kawża C‑436/22
Asociación para la Conservación y Estudio del Lobo Ibérico (ASCEL)
vs
Administración de la Comunidad de Castilla y León
(talba għal deċiżjoni preliminari_imressqa mit-Tribunal Superior de Justicia de Castilla y León)
Sentenza tal‑Qorti tal‑Ġustizzja (L‑Ewwel Awla) tad‑29 ta’ Lulju 2024
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Konservazzjoni tal-habitats naturali kif ukoll tal-fawna u l-flora selvaġġa – Direttiva 92/43/KEE – Artikoli 2, 4, 11, 12, 14, 16 u 17 Sistema ta’ protezzjoni stretta tal-ispeċi tal-annimali – Canis lupus (lupu) – Sfruttament permezz tal-kaċċa – Evalwazzjoni tal-istat ta’ konservazzjoni tal-popolazzjonijiet tal-imsemmija speċi – Stat ta’ konservazzjoni ‘sfavorevoli u inadegwat’ tal-ispeċi kkonċernata – Esplojtazzjoni inkompatibbli maż-żamma jew mar-ripristinar ta’ din l-ispeċi fi stat ta’ konservazzjoni favorevoli – Teħid inkunsiderazzjoni tad-data xjentifika kollha l-iktar reċenti”
Ambjent – Konservazzjoni tal-habitats naturali kif ukoll tal-fawna u tal-flora selvaġġa – Direttiva 92/43 – Speċi ta’ annimali ta’ interess Komunitarju – Inklużjoni – Effett – Preżunzjoni tan-natura favorevoli tal-istat ta’ konservazzjoni ta’ speċi – Assenza – Determinazzjoni tal-istat ta’ konservazzjoni – Kriterji
(Direttiva tal-Kunsill 92/43, kif emendata bid-Direttiva 2013/17, Artikoli 1(i), 2(1) u (2), 11, 12 u 14(1) u l-Anness V)
(ara l-punti 50, 51, 60 u 61)
Ambjent – Konservazzjoni tal-habitats naturali kif ukoll tal-fawna u tal-flora selvaġġa – Direttiva 92/43 – Speċi ta’ annimali ta’ interess Komunitarju – Miżuri ta’ ġestjoni – Setgħa diskrezzjonali tal-Istati Membri – Limiti – Restrizzjoni tal-isfruttament permezz tal-kaċċa ta’ speċi – Ammissibbiltà – Kundizzjoni – Neċessità ta’ miżura għall-finijiet taż-żamma jew tar-ripristinar tal-ispeċi fi stat ta’ konservazzjoni favorevoli
(Direttiva tal-Kunsill 92/43, kif emendata bid-Direttiva 2013/17, premessa 15 u Artikoli 2(2), 11 u 14 u l-Anness V)
(ara l-punti 52 sa 58, 69 u 70)
Ambjent – Konservazzjoni tal-habitats naturali kif ukoll tal-fawna u tal-flora selvaġġa – Direttiva 92/43 – Obbligu ta’ sorveljanza tal-istat ta’ konservazzjoni – Portata – Possibbiltà li jiġi awtorizzat l-isfruttament permezz tal-kaċċa jew il-kaċċa ta’ speċi fl-assenza ta’ sorveljanza effettiva Esklużjoni
(Direttiva tal-Kunsill 92/43, kif emendata bid-Direttiva 2013/17, Artikoli 1, 2, 11, 14 u 17 u l-Annessi II, IV(a) u V)
(ara l-punti 59, 62 sa 66)
Ambjent – Konservazzjoni tal-habitats naturali kif ukoll tal-fawna u tal-flora selvaġġa – Direttiva 92/43 – Speċi ta’ annimali ta’ interess Komunitarju – Natura sfavorevoli tal-istat ta’ konservazzjoni ta’ speċi – Konsegwenzi – Osservanza tal-prinċipju ta’ prekawzjoni – Obbligu għall-Istati Membri li jastjenu milli jawtorizzaw il-kaċċa – Kundizzjoni – Inċertezzi dwar ir-riskji għaż-żamma tal-ispeċi fi stat ta’ konservazzjoni favorevoli – Kriterji ta’ evalwazzjoni –
(Artikoli 191(2), 192 u 193 TFUE; Direttiva tal-Kunsill 92/43, kif emendata bid-Direttiva 2013/17, Artikoli 1, 2, 11, 14 u 17 u Annessi II, IV(a) u V)
(ara l-punti 71 sa 74, 76 u 78, u d-dispożittiv)
Ambjent – Konservazzjoni tal-habitats naturali kif ukoll tal-fawna u tal-flora selvaġġa – Direttiva 92/43 – Protezzjoni tal-ispeċi – Derogi – Kundizzjonijiet qabel l-adozzjoni ta’ miżuri derogatorji – Iż-żamma, fi stat ta’ konservazzjoni favorevoli, tal-popolazzjonijiet tal-ispeċi kkonċernati – Kundizzjonijiet relatati mal-għoti ta’ derogi b’mod eċċezzjonali
(Direttiva tal-Kunsill 92/43, kif emendata bid-Direttiva 2013/17, Artikoli 12 u 16)
(ara l-punt 77)
Sunt
Adita b’talba għal deċiżjoni preliminari mit-Tribunal Superior de Justicia de Castilla y León (il-Qorti Superjuri tal-Ġustizzja ta’ Castilla y León, Spanja), il-Qorti tal-Ġustizzja tat deċiżjoni dwar il-kwistjoni jekk huwiex possibbli li jinħarġu awtorizzazzjonijiet għall-kaċċa tal-ispeċi canis lupus, komunement imsejħa “lupu”, meta l-istat ta’ konservazzjoni ta’ din l-ispeċi jkun ġie ddikjarat “sfavorevoli u inadegwat” fis-sens tad-Direttiva dwar il-habitat (
1
).
Fl-2019, ir-rapport mibgħut mir-Renju ta’ Spanja lill-Kummissjoni Ewropea, skont l-Artikolu 17 tad-Direttiva dwar il-habitat, għall-perijodu 2013-2018, kien jindika li l-lupu kien jinsab fi stat ta’ konservazzjoni “sfavorevoli u inadegwat” fir-Reġjun tal-Mediterran, tal-Atlantiku u tal-Alpi, fejn l-ewwel tnejn kienu jinkludu t-territorju ta’ Castilla y León.
Madankollu, skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali, il-lupu kien indikat bħala “speċi li tista’ tkun is-suġġett tal-kaċċa” fit-Tramuntana tax-xmara Duero. B’mod partikolari, permezz ta’ deċiżjoni tad‑9 ta’ Ottubru 2019, id-Direttorat Ġenerali tal-Patrimonju Naturali u tal-Politika Forestali ta’ Castilla y León approva l-pjan ta’ sfruttament lokali tal-lupu fit-territorji miftuħa għall-kaċċa li jinsabu fit-Tramuntana tax-xmara Duero f’Castilla y León għall-perijodu bejn l-2019 u l-2022.
Adita b’rikors kontra din id-deċiżjoni, il-qorti tar-rinviju staqsiet lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar jekk id-Direttiva dwar il-habitat, u b’mod iktar partikolari l-Artikolu 14 (
2
) tagħha, tipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li permezz tagħha l-lupu huwa indikat bħala speċi li l-kampjuni tagħha jistgħu jiġu kkaċċjati f’parti mit-territorju ta’ dan l-Istat Membru fejn ma jaqgħux taħt il-protezzjoni stretta prevista fl-Artikolu 12(1) ta’ din id-direttiva, meta l-istat ta’ konservazzjoni tiegħu ġie kkunsidrat bħala sfavorevoli fit-territorju kollu tal-imsemmi Stat Membru.
Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti tal‑Ġustizzja
Fl-ewwel lok, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li, skont l-Artikolu 12 tad-Direttiva dwar il-habitat, moqri flimkien mal-punt (a) tal-Anness IV tagħha, il-lupu jaqa’ taħt l-ispeċi “ta’ interess [K]omunitarju” li fir-rigward tagħhom għandu jiġi żgurat “ħarsien strett [protezzjoni stretta]”, fis-sens ta’ dan l-artikolu. Din is-sistema ta’ protezzjoni stretta hija intiża, b’mod partikolari, għall-popolazzjonijiet Spanjoli tal-ilpup li jinsabu fin-Nofsinhar tax-xmara Duero, li huma espressament inklużi fl-Anness II tad-Direttiva dwar il-habitat, bħala speċi “ta’ interess Komunitarju li l-konservazzjoni tagħhom titlob li jiġu ddikjarati żoni speċjali ta’ konservazzjoni”. Il-popolazzjonijiet Spanjoli tal-ilpup li jinsabu fit-Tramuntana ta’ din ix-xmara huma, min-naħa tagħhom, inklużi fl-Anness V ta’ din id-direttiva, bħala speċi ta’ annimali ta’ interess Komunitarju li t-teħid tagħhom mis-selvaġġ u l-isfruttament tagħhom jistgħu jkunu s-suġġett ta’ miżuri ta’ ġestjoni u li jaqgħu, għaldaqstant, taħt l-Artikolu 14 tal-imsemmija direttiva.
F’dan ir-rigward, il-fatt li speċi ta’ annimali jew pjanti ta’ interess Komunitarju tkun inkluża fl-Anness V tad-Direttiva dwar il-habitat ma jimplikax li l-istat ta’ konservazzjoni tagħha għandu, bħala prinċipju, jitqies li huwa favorevoli. Fil-fatt, minbarra l-fatt li huma l-Istati Membri li jikkomunikaw lill-Kummissjoni l-istatus ta’ dawn l-ispeċi fit-territorju tagħhom, l-inklużjoni timplika biss li, fid-dawl tal-obbligu ta’ sorveljanza previst fl-Artikolu 11 ta’ din id-direttiva u sabiex jiġi ggarantit l-għan tagħha, din l-ispeċi “tista’” tkun is-suġġett ta’ miżuri ta’ ġestjoni, b’differenza mill-ispeċi inklużi fl-Anness IV(a) ta’ din id-direttiva, li jibbenefikaw fi kwalunkwe każ mis-sistema ta’ protezzjoni stretta.
Fit-tieni lok, fir-rigward tal-miżuri ta’ ġestjoni li l-ispeċi inklużi fl-Anness V jistgħu jkunu suġġetti għalihom, l-isfruttament permezz tal-kaċċa jista’ jiġi ristrett jew ipprojbit jekk dan ikun neċessarju sabiex l-ispeċi kkonċernata tinżamm jew tiġi rripristinata fi stat ta’ konservazzjoni favorevoli.
Fil-fatt, minn naħa, dawn il-miżuri jistgħu jikkonċernaw l-aċċess għal ċerti setturi, il-projbizzjoni tat-teħid ta’ kampjuni mis-selvaġġ u l-isfruttament ta’ ċerti popolazzjonijiet jew ukoll l-istabbiliment ta’ sistemi ta’ kwoti. Għaldaqstant, għalkemm jinkludu regoli tal-kaċċa, l-imsemmija miżuri huma ta’ natura li jirrestrinġu, u mhux li jestendu, it-teħid tal-ispeċi kkonċernati.
Min-naħa l-oħra, il-marġni ta’ evalwazzjoni tal-Istati Membri sabiex jiddeterminaw in-neċessità li jiġu adottati tali miżuri huwa limitat mill-obbligu li jiġi żgurat li t-teħid ta’ kampjuni ta’ speċi mis-selvaġġ u l-isfruttament ta’ dawn il-kampjuni jkun kompatibbli maż-żamma ta’ din l-ispeċi fi stat ta’ konservazzjoni favorevoli.
Issa, meta speċi ta’ annimali tkun tinsab fi stat ta’ konservazzjoni sfavorevoli, l-awtoritajiet kompetenti għandhom jieħdu miżuri, fis-sens tal-Artikolu 14 tad-Direttiva dwar il-habitat, sabiex itejbu l-istat ta’ konservazzjoni tal-ispeċi kkonċernata b’tali mod li l-popolazzjonijiet tagħha jilħqu fil-futur stat ta’ konservazzjoni favorevoli fit-tul.
L-adozzjoni ta’ miżuri bbażati fuq dan l-artikolu hija, fi kwalunkwe każ, permessa biss jekk dawn jikkontribwixxu għaż-żamma jew għar-ripristinar tal-ispeċi kkonċernati fi stat ta’ konservazzjoni favorevoli. Għalhekk, jekk l-analiżi mwettqa fi ħdan l-Istat Membru kkonċernat fir-rigward tal-ispeċi li jinsabu fl-Anness V tad-Direttiva dwar il-habitat jipprovdu riżultati ta’ natura li juru n-natura neċessarja ta’ intervent fuq livell nazzjonali, dan l-Istat Membru jista’ jillimita, u mhux jestendi, l-attivitajiet imsemmija f’dan l-artikolu, sabiex it-teħid mis-selvaġġ ta’ kampjuni ta’ dawn l-ispeċi jkun kompatibbli mal-għanijiet ta’ din id-direttiva. Ir-restrizzjoni jew il-projbizzjoni tal-kaċċa tista’ għalhekk tiġi kkunsidrata bħala miżura neċessarja f’dan ir-rigward. Tali miżura hija meħtieġa b’mod partikolari meta l-istat ta’ konservazzjoni tal-ispeċi jkun sfavorevoli fuq kollox minħabba t-telf ta’ kampjuni. Madankollu, anki jekk dan it-telf huwa prinċipalment dovut għal raġunijiet oħra, jista’ jkun meħtieġ li ma tiġix awtorizzata l-kaċċa li tikkawża telf addizzjonali.
Fil-fatt, skont il-prinċipju ta’ prekawzjoni stabbilit fl-Artikolu 191(2) TFUE, jekk l-eżami tal-aħjar data xjentifika disponibbli jħalli inċertezza fuq il-kwistjoni dwar jekk l-isfruttament ta’ speċi ta’ interess Komunitarju huwiex kompatibbli maż-żamma tagħha fi stat ta’ konservazzjoni favorevoli, l-Istat Membru kkonċernat għandu jastjeni milli jawtorizza tali sfruttament
Fit-tielet lok, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li, skont l-Artikolu 11 tad-Direttiva dwar il-habitat, l-Istati Membri għandhom l-obbligu li jiżguraw is-sorveljanza tal-istat ta’ konservazzjoni tal-ispeċi u tal-habitat naturali msemmija fl-Artikolu 2 tad-direttiva, b’attenzjoni partikolari għat-tipi ta’ habitat naturali ta’ prijorità u l-ispeċi ta’ prijorità. Din is-sorveljanza hija essenzjali sabiex tiġi żgurata l-osservanza tal-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 14 ta’ din id-direttiva u sabiex tiġi ddeterminata l-ħtieġa li jiġu adottati miżuri li jiżguraw il-kompatibbiltà tal-isfruttament ta’ din l-ispeċi maż-żamma ta’ stat ta’ konservazzjoni favorevoli u tikkostitwixxi fiha nnifisha waħda mill-miżuri neċessarji sabiex tiġi żgurata l-konservazzjoni tal-imsemmija speċi. Għaldaqstant, speċi ma tistax tiġi sfruttata fuq livell tal-kaċċa jekk ma tkunx żgurata sorveljanza effettiva tal-istat ta’ konservazzjoni tagħha.
F’dan ir-rigward, l-istat ta’ konservazzjoni u l-opportunità li jiġu adottati miżuri bbażati fuq l-Artikolu 14 tad-Direttiva dwar il-habitat għandhom jiġu evalwati billi jittieħdu inkunsiderazzjoni mhux biss ir-rapport stabbilit kull sitt snin mill-Istati Membri skont l-Artikolu 17 ta’ din id-direttiva, iżda wkoll id-data xjentifika l-iktar reċenti miksuba permezz tal-imsemmija sorveljanza. Dawn l-evalwazzjonijiet għandhom isiru mhux biss fil-livell lokali, iżda wkoll fil-livell tar-reġjun bijoġeografiku jew saħansitra fil-livell transkonfinali. Barra minn hekk, is-sorveljanza għandha tkun is-suġġett ta’ attenzjoni speċifika meta din l-ispeċi tidher, għal ċerti reġjuni, fost l-ispeċi ta’ annimali ta’ interess Komunitarju li l-konservazzjoni tagħhom teħtieġ in-nomina ta’ żoni speċjali ta’ konservazzjoni (
3
) jew li jeħtieġu protezzjoni stretta (
4
) u, għal reġjuni ġirien, fost l-ispeċi ta’ interess Komunitarju li t-teħid u l-isfruttament tagħhom jistgħu jkunu s-suġġett ta’ miżuri ta’ ġestjoni (
5
).
Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li l-Artikolu 14 tad-Direttiva dwar il-habitat jipprekludi leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li tawtorizza l-kaċċa għal-lupu f’parti mit-territorju ta’ dan l-Istat Membru li ma taqax taħt il-protezzjoni stretta, meta l-istat ta’ konservazzjoni ta’ din l-ispeċi fl-imsemmi Stat Membru jitqies bħala “sfavorevoli u inadegwat”. F’dan ir-rigward, għandu jittieħed inkunsiderazzjoni r-rapport stabbilit kull sitt snin, skont l-Artikolu 17 ta’ din id-direttiva, id-data xjentifika l-iktar reċenti kollha, inkluża dik miksuba permezz tas-sorveljanza prevista fl-Artikolu 11 ta’ din id-direttiva, kif ukoll il-prinċipju ta’ prekawzjoni stabbilit fl-Artikolu 191(2) TFUE.
(
1
)	Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE tal‑21 ta’ Mejju 1992 dwar il-konservazzjoni ta’ l-habitat naturali u tal-fawna u l-flora selvaġġa (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 2, p. 102), kif emendata bid-Direttiva tal-Kunsill 2013/17/UE tat‑13 ta’ Mejju 2013 (ĠU 2013, L 158, p. 193) (iktar ’il quddiem id-“Direttiva dwar il-habitat”).
(
2
)	Ara l-Artikolu 14(1) tad-Direttiva dwar il-habitat: “Jekk, in vista ta’ din is-sorveljanza msemmija fl-Artikolu 11, l-Istati Membri jidhrilhom li hu meħtieġ, huma għandhom jieħdu miżuri li jiżguraw li t-teħid fis-selvaġġ ta’ kampjuni ta’ speċi ta’ fawna u flora selvaġġa elenkati fl-Anness V kif ukoll l-esplojtazzjoni tagħhom huwa kompatibbli ma’ li jinżammu fi stat ta’ konservazzjoni favorevoli”.
(
3
)	Ara l-Anness II tad-Direttiva dwar il-habitat.
(
4
)	Ara l-Anness IV(a) tad-Direttiva dwar il-habitat.
(
5
)	Ara l-Anness V tad-Direttiva dwar il-habitat.