61988CJ0114_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση C-114/88,
που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Tribunal des affaires de securite sociale της Λίλλης προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ
Patrick Delbar
και
Caisse d' allocations familiales του Roubaix-Tourcoing,
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία του άρθρου 51 της Συνθήκης ΕΟΚ,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα)
συγκείμενο από τους F. A. Schockweiler, πρόεδρο τμήματος, G. F. Mancini και T. F. O' Higgins, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: G. Tesauro
γραμματέας: B. Pastor, υπάλληλος διοικήσεως
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που κατέθεσαν:
- ο Patrick Delbar, προσφεύγων της κύριας δίκης, εκπροσωπούμενος από τον δικηγόρο Λίλλης M. Veroone,
- η Union pour le recouvrement des cotisations de securite sociale et d' allocations familiales (εφεξής: Urssaf), του Roubaix-Tourcoing, παρεμβαίνουσα κατόπιν προσεπικλήσεως στην κύρια δίκη, εκπροσωπούμενη κατά την έγγραφη διαδικασία από τον διευθυντή της Urssaf,
- η γαλλική κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη κατά την έγγραφη διαδικασία από την Edwige Belliard, υποδιευθύντρια στη διεύθυνση νομικών υποθέσεων του Υπουργείου Εξωτερικών,
- Η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τον Δ. Γκουλούση, νομικό της σύμβουλο,
έχοντας υπόψη την έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση και κατόπιν της προφορικής διαδικασίας της 29ης Ιουνίου 1989,
αφού άκουσε τις προτάσεις που ανέπτυξε ο γενικός εισαγγελέας κατά τη συνεδρίαση της 29ης Ιουνίου 1989,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με Διάταξη της 18ης Φεβρουαρίου 1988, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 11 Απριλίου 1988, το Tribunal des affaires de securite sociale της Λίλλης υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, τρία προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία του άρθρου 51 της Συνθήκης ΕΟΚ.
2 Τα εν λόγω ερωτήματα ανέκυψαν στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ του Delbar και της commission de recours gracieux ((επιτροπής εκδικάσεως διοικητικών διαφορών)) του Caisse d' allocations familiales ((ταμείου οικογενειακών επιδομάτων)) (εφεξής: CΑF) του Roubaix-Tourcoing ύστερα από την απόρριψη εκ μέρους του τελευταίου της αιτήσεως για καταβολή των οικογενειακών επιδομάτων που προβλέπει το γαλλικό σύστημα από τον Απρίλιο του 1984.
3 Ο Delbar, προσφεύγων της κύριας δίκης, δικηγόρος βελγικής ιθαγενείας, εγγεγραμμένος στο δικηγορικό σύλλογο της Λίλλης, έχει επαγγελματική κατοικία στη Γαλλία και υπό την ιδιότητα αυτή καταβάλλει εισφορές στο CΑF του Roubaix-Tourcoing, ενώ κατοικεί με την οικογένειά του στο Βέλγιο.
4 Η σύζυγός του ασκούσε μέχρι τον Απρίλιο του 1984 έμμισθη δραστηριότητα στο Βέλγιο και ως εκ τούτου ελάμβανε οικογενειακά επιδόματα για τα τέκνα της. Αφότου έπαυσε να εργάζεται η σύζυγός του, ο Delbar ζήτησε από το CΑF του Roubaix-Tourcoing να του καταβάλλει τα γαλλικά οικογενειακά επιδόματα. Το CΑF απέρριψε την εν λόγω αίτηση, στηριζόμενο, ιδίως, στο άρθρο L 512.1 και επόμενα του κώδικα κοινωνικής ασφαλίσεως που εξαρτούν την αναγνώριση του δικαιώματος οικογενειακών παροχών στους γονείς από την προϋπόθεση ότι τα τέκνα κατοικούν στη Γαλλία.
5 Ο Delbar θεωρεί ότι η επίδικη εθνική ρύθμιση αντίκειται προς τις διατάξεις του άρθρου 51 της Συνθήκης ΕΟΚ και ειδικότερα προς το στοιχείο β), το οποίο προβλέπει "την καταβολή των παροχών στα πρόσωπα που κατοικούν στις επικράτειες των κρατών μελών". Κατόπιν αυτού, ο Delbar προσέβαλε την απόφαση του CΑF ενώπιον του Tribunal des affaires de securite sociale της Λίλλης, το οποίο έκρινε ότι η διαφορά έθετε ζήτημα ερμηνείας του κοινοτικού δικαίου και ανέστειλε τη διαδικασία μέχρις ότου το Δικαστήριο αποφανθεί επί των ακολούθων προδικαστικών ερωτημάτων:
"1) 'Εχει το άρθρο 51, στοιχείο β), της Συνθήκης την έννοια ότι ως αρχές επιφορτισμένες με την καταβολή των οικογενειακών παροχών νοούνται, δυνάμει του ιδίου άρθρου, οι αρχές του κράτους στο οποίο ο εργαζόμενος ασκεί τη δραστηριότητά του και, ενδεχομένως, καταβάλλει τις εισφορές του ή, αντίθετα, οι αρχές του κράτους στο οποίο κατοικούν οι γονείς και/ή τα τέκνα λόγω των οποίων γεννάται το σχετικό δικαίωμα;
2) Περισσότερο συγκεκριμένα, αν ο υπήκοος κράτους μέλους έχει την επαγγελματική του κατοικία σε κράτος μέλος στο οποίο καταβάλλει τις εισφορές του και την ιδιωτική κατοικία του (όπου κατοικούν επίσης και τα τέκνα του) σε άλλο κράτος, νοούνται ως επιφορτισμένες με την καταβολή των οικογενειακών επιδομάτων αρχές, οι αρχές του πρώτου ή του δευτέρου κράτους;
3) Ελλείψει κοινοτικής οδηγίας εφαρμοζομένης στους ασκούντες ελευθέρια επαγγέλματα και αφορώσας τα οικογενειακά επιδόματα, μπορούν οι ιδιώτες να επικαλεστούν απευθείας τα δικαιώματα που απορρέουν από τις διατάξεις του άρθρου 51 της Συνθήκης ΕΟΚ;"
6 Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά της διαφοράς στην κύρια δίκη, η εξέλιξη της διαδικασίας, καθώς και οι παρατηρήσεις που κατατέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνον καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
7 'Οπως προκύπτει από τη δικογραφία της υποθέσεως στην κύρια δίκη και από τις παρατηρήσεις που κατατέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου, το εθνικό δικαστήριο ερωτά αν το άρθρο 51 της Συνθήκης ΕΟΚ επιβάλλει σε κράτος μέλος, στο έδαφος του οποίου μη μισθωτός εργαζόμενος ασκεί την επαγγελματική του δραστηριότητα, την υποχρέωση να καταβάλλει οικογενειακά επιδόματα κατά την έννοια του άρθρου 1, στοιχείο κα), υπό ii), του κανονισμού 1408/71 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας (ΕΕ ειδ. έκδ. 05/001, σ. 73), ενώ τα μέλη της οικογενείας του εν λόγω εργαζομένου κατοικούν σε άλλο κράτος μέλος.
8 Για να δοθεί απάντηση στο εν λόγω ερώτημα, πρέπει να αναγνωριστεί ότι, όπως είναι διατυπωμένο, το άρθρο 51 της Συνθήκης αναφέρεται αποκλειστικά στους μισθωτούς εργαζομένους. Γεγονός είναι ότι, με τον κανονισμό 1390/81 του Συμβουλίου, της 12ης Μαΐου 1981 (ΕΕ L 143, σ. 1), ο οποίος εξεδόθη βάσει, ιδίως, των άρθρων 51 και 235 της Συνθήκης, επεξετάθη το προσωπικό πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 1408/71, τον οποίο εξέδωσε το Συμβούλιο, στηριζόμενο, μεταξύ άλλων, στο άρθρο 51 της Συνθήκης, ώστε να περιλάβει και τους μη μισθωτούς εργαζομένους, ενώ το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 73 του κανονισμού 1408/71 σχετικά με την καταβολή οικογενειακών παροχών δεν τροποποιήθηκε συναφώς και παρέμεινε ισχύον μόνο έναντι των μισθωτών εργαζομένων.
9 Πάντως, μετά την επ' ακροατηρίου συζήτηση γνωστοποιήθηκε ότι το κανονισμός 1408/71 τροποποιήθηκε εκ νέου με τον κανονισμό 3427/89 του Συμβουλίου, της 30ής Οκτωβρίου 1989 (ΕΕ L 331, σ. 1), ο οποίος εξεδόθη βάσει των άρθρων 51 και 235 της Συνθήκης ΕΟΚ. Δυνάμει του άρθρου 1 του κανονισμού 3427/89, το άρθρο 73 του κανονισμού 1408/71 τροποποιήθηκε υπό την έννοια ότι "ο ... μη μισθωτός που υπάγεται στη νομοθεσία κράτους μέλους δικαιούται, για τα μέλη της οικογένειάς του που κατοικούν στο έδαφος άλλου κράτους μέλους, τις οικογενειακές παροχές που προβλέπονται από τη νομοθεσία του πρώτου κράτους, σα να κατοικούσαν τα μέλη αυτά στο έδαφος του κράτους αυτού, με τη επιφύλαξη των διατάξεων του παραρτήματος VΙ".
10 Πρέπει, συναφώς, να τονιστεί ότι το εν λόγω παράρτημα VΙ δεν αφορά τα γαλλικά οικογενειακά επιδόματα. Ενέχει περαιτέρω σημασία η διαπίστωση ότι το άρθρο 3 του κανονισμού 3427/89 προβλέπει ότι το άρθρο αυτό αρχίζει να ισχύει από τις 15 Ιανουαρίου 1986.
11 Πρέπει, συνεπώς, να δοθεί στο εθνικό δικαστήριο η απάντηση ότι το άρθρο 51 της Συνθήκης ΕΟΚ έχει την έννοια ότι δεν επιβάλλει σε κράτος μέλος, στο έδαφος του οποίου μη μισθωτός εργαζόμενος ασκεί την επαγγελματική του δραστηριότητα, την υποχρέωση να καταβάλλει οικογενειακά επιδόματα κατά την έννοια του άρθρου 1, στοιχείο κα), υπό ii), του κανονισμού 1408/71, ενόσω τα μέλη της οικογενείας του κατοικούν σε διαφορετικό κράτος μέλος. Πάντως, από τις 15 Ιανουαρίου 1986, σύμφωνα με τους όρους του άρθρου 73 του κανονισμού 1408/71, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 3427/89, ο μη μισθωτός εργαζόμενος που υπάγεται στη νομοθεσία κράτους μέλους δικαιούται, για τα μέλη της οικογενείας του που κατοικούν στο έδαφος άλλου κράτους μέλους, τα προβλεπόμενα με τη νομοθεσία του πρώτου κράτους οικογενειακά επιδόματα, όπως θα συνέβαινε εάν κατοικούσαν στο έδαφός του.
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
12 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η γαλλική κυβέρνηση και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος, που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα),
κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε το Tribunal des affaires de securite sociale της Λίλλης, με απόφαση της 18ης Φεβρουαρίου 1988, αποφαίνεται:
Το άρθρο 51 της Συνθήκης ΕΟΚ έχει την έννοια ότι δεν επιβάλλει σε κράτος μέλος, στο έδαφος του οποίου μη μισθωτός εργαζόμενος ασκεί την επαγγελματική του δραστηριότητα, την υποχρέωση να καταβάλλει οικογενειακά επιδόματα κατά την έννοια του άρθρου 1, στοιχείο κα), υπό ii), του κανονισμού 1408/71, ενόσω τα μέλη της οικογενείας του εν λόγω εργαζομένου κατοικούν σε διαφορετικό κράτος μέλος. Πάντως, από τις 15 Ιανουαρίου 1986, σύμφωνα με τους όρους του άρθρου 73 του κανονισμού 1408/71, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 3427/89, ο μη μισθωτός εργαζόμενος που υπάγεται στη νομοθεσία κράτους μέλους δικαιούται, για τα μέλη της οικογενείας του που κατοικούν στο έδαφος άλλου κράτους μέλους, τα οικογενειακά επιδόματα που προβλέπει η νομοθεσία του πρώτου κράτους, όπως θα συνέβαινε εάν κατοικούσαν στο έδαφός του.