62023CJ0292
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Awla Manja)
8 ta’ April 2025 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – L-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew – Regolament (UE) 2017/1939 – Artikolu 42(1) – Atti proċedurali li intiżi li jipproduċu effetti legali fil-konfront ta’ terzi – Stħarriġ ġudizzjarju, mill-qrati nazzjonali, f’konformità mar-rekwiżiti u mal-proċeduri skont il-liġi nazzjonali – Portata – Taħrika għad-dehra ta’ xhieda – Dritt nazzjonali li ma jippermettix l-istħarriġ ġudizzjarju dirett ta’ tali miżura – It-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE – Artikoli 47 u 48 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea – Prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effikaċja”
Fil-Kawża C‑292/23,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Juzgado Central de Instrucción no 6 de Madrid (il-Qorti Istruttorja fuq livell nazzjonali Nru 6 ta’ Madrid, Spanja), permezz ta’ deċiżjoni tas‑26 ta’ April 2023, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fit‑3 ta’ Mejju 2023, fil-proċeduri kriminali kontra
I.R.O.,
F.J.L.R.,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Awla Manja),
komposta minn K. Lenaerts, President, T. von Danwitz, Viċi President, K. Jürimäe, C. Lycourgos, I. Jarukaitis, S. Rodin, A. Kumin, N. Jääskinen, D. Gratsias (Relatur) u M. Gavalec, Presidenti ta’ Awla, E. Regan, I. Ziemele, J. Passer, Z. Csehi u O. Spineanu-Matei, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: A. M. Collins,
Reġistratur: R. Stefanova-Kamisheva, Amministratriċi,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tal‑10 ta’ Settembru 2024,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għall-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew, minn J. F. Castillo García, L. De Matteis, bħala aġenti, u I. de Lucas Martín, Prosekutur Ewropew,
–
għal I.R.O. u F.J.L.R., minn N. de Dorremochea Guiot, procurador, u P. Soriano Mendiara, abogado,
–
għall-Gvern Spanjol, minn A. Gavela Llopis u P. Pérez Zapico, bħala aġenti,
–
għall-Gvern Franċiż, minn R. Bénard, B. Dourthe u B. Fodda, bħala aġenti,
–
għall-Gvern Taljan, minn G. Palmieri, bħala aġent, assistita minn D. G. Pintus, avvocato dello Stato,
–
għall-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi, minn E. M. M. Besselink, K. Bulterman u A. Hanje, bħala aġenti,
–
għall‑Kummissjoni Ewropea, minn J. Baquero Cruz, F. Blanc u H. Leupold, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tal‑4 ta’ Ottubru 2024,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 42(1) tar-Regolament tal-Kunsill (UE) 2017/1939 tat‑12 ta’ Ottubru 2017 li jimplimenta kooperazzjoni msaħħa dwar l-istabbiliment tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew (“l-UPPE”) (ĠU 2017, L 283, p. 1), tal-Artikolu 7 tad-Direttiva (UE) 2016/343 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad‑9 ta’ Marzu 2016 dwar it-tisħiħ ta’ ċerti aspetti tal-preżunzjoni tal-innoċenza u tad-dritt li wieħed ikun preżenti waqt il-proċess fil-proċedimenti kriminali (ĠU 2016, L 65, p. 1), tal-Artikolu 2 u tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE, tal-Artikolu 86(3) TFUE kif ukoll tal-Artikoli 6, 47 u 48 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ proċeduri kriminali mibdija mill-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew kontra I.R.O. u F.J.L.R., li jkunu s-suġġett ta’ investigazzjoni minn dan il-korp għal atti ta’ frodi ta’ sussidji u ta’ falsifikazzjoni ta’ kitbiet b’rabta mal-finanzjament ta’ proġett mill-Unjoni Ewropea.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
3
Il-premessi 12, 30, 32, 83, u 85 sa 89 tar-Regolament 2017/1939 jiddikjaraw:
“(12)
Skont il-prinċipju tas-sussidjarjetà, il-ġlieda kontra reati kriminali li jaffettwaw l-interessi finanzjarji tal-Unjoni tista’ ssir aħjar fil-livell tal-Unjoni minħabba l-iskala u l-effetti tagħha. [...] Billi l-għanijiet ta’ dan ir-Regolament, jiġifieri, it-tisħiħ tal-ġlieda kontra reati li jaffettwaw l-interessi finanzjarji tal-Unjoni permezz tal-istabbiliment tal-UPPE, ma jistgħux jinkisbu suffiċjentement mill-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea, minħabba l-frammentazzjoni tal-prosekuzzjonijiet nazzjonali fil-qasam tar-reati kommessi kontra l-interessi finanzjarji tal-Unjoni iżda jistgħu pjuttost, minħabba li l-UPPE ser ikollu l-kompetenza għall-prosekuzzjoni ta’ tali reati, jinkisbu aħjar fil-livell tal-Unjoni, l-Unjoni tista’ tadotta miżuri, f’konformità mal-prinċipju ta’ sussidjarjetà kif stabbilit fl-Artikolu 5 TUE. F’konformità mal-prinċipju ta’ proporzjonalità, kif stabbilit f’dak l-Artikolu, dan ir-Regolament ma jmurx lil hinn minn dak li huwa meħtieġ sabiex jinkisbu dawk l-għanijiet u jiżgura li l-impatt tiegħu fuq is-sistemi legali u l-istrutturi istituzzjonali tal-Istati Membri jkun l-inqas intrużiv possibbli.
[...]
(30)
L-investigazzjonijiet tal-UPPE bħala regola għandhom jitwettqu minn Prosekuturi Delegati Ewropej fl-Istati Membri. [...]
[...]
(32)
Il-Prosekuturi Delegati Ewropej għandhom ikunu parti integrali mill-UPPE u bħala tali, meta jkunu qed jinvestigaw u jagħmlu prosekuzzjoni ta’ reati li jaqgħu fil-kompetenza tal-UPPE, huma għandhom jaġixxu esklużivament bħala rappreżentanti ta’ u f’isem l-UPPE fit-territorju tal-Istat Membru rispettiv tagħhom. [...]
[...]
(83)
Dan ir-Regolament jirrikjedi li l-UPPE jirrispetta, b’mod partikolari, id-dritt għal proċess ġust, id-drittijiet tad-difiża u l-preżunzjoni ta’ innoċenza, kif minquxa fl-Artikoli 47 u 48 tal-Karta. [...] L-attivitajiet tal-UPPE għandhom b’hekk ikunu eżerċitati f’konformità sħiħa ma’ dawk id-drittijiet u dan ir-Regolament għandu jiġi applikat u interpretat kif meħtieġ f’dan is-sens.
[...]
(85)
Id-drittijiet tad-difiża previsti fil-leġislazzjoni rilevanti tal-Unjoni, bħad-[Direttiva 2016/343, kif implimentata] mil-liġi nazzjonali, għandhom japplikaw għall-attivitajiet tal-UPPE. Kwalunkwe persuna suspettata jew akkużata li fir-rigward tagħha l-UPPE jagħti bidu għal investigazzjoni għandha tibbenefika minn dawk id-drittijiet, kif ukoll mid-drittijiet previsti fil-liġi nazzjonali li titlob li jinħatru esperti jew li jinstemgħu xhieda, jew li l-evidenza f’isem id-difiża tiġi prodotta b’xi mod ieħor mill-UPPE.
(86)
L-Artikolu 86(3) TFUE jippermetti lil-leġislatur tal-Unjoni li jiddetermina r-regoli applikabbli għall-istħarriġ ġudizzjarju tal-miżuri proċedurali meħuda mill-UPPE fit-twettiq tal-funzjonijiet tiegħu. Dik il-kompetenza mogħtija lil-leġislatur tal-Unjoni tirrifletti n-natura speċifika tax-xogħol u l-istruttura tal-UPPE, li hija differenti minn dik tal-korpi u l-aġenziji l-oħrajn kollha tal-Unjoni u teħtieġ regoli speċjali fir-rigward tal-istħarriġ ġudizzjarju.
(87)
Skont l-Artikolu 86(2) TFUE, l-UPPE iwettaq il-funzjonijiet tiegħu ta’ prosekutur quddiem il-qrati kompetenti tal-Istati Membri. L-atti mwettqa mill-UPPE matul l-investigazzjonijiet tiegħu huma relatati mill-qrib mal-prosekuzzjoni li tista’ tirriżulta minnhom, u għalhekk għandhom effetti fl-ordni legali tal-Istati Membri. F’bosta każijiet l-atti ser jitwettqu mill-awtoritajiet nazzjonali tal-infurzar tal-liġi li jaġixxu skont l-istruzzjonijiet tal-UPPE, f’xi każijiet wara li jkunu kisbu l-awtorizzazzjoni ta’ qorti nazzjonali.
Għaldaqstant huwa xieraq li jiġi kkunsidrat li atti proċedurali tal-UPPE li jkunu maħsuba biex iwasslu għal effetti legali fil-konfront ta’ partijiet terzi għandhom jiġu soġġetti għall-istħarriġ ġudizzjarju mill-qrati nazzjonali kompetenti skont ir-rekwiżiti u l-proċeduri stipulati mil-liġi nazzjonali. Dan għandu jiżgura li l-atti proċedurali tal-UPPE li jkunu adottati qabel l-akkuża u maħsuba biex iwasslu għal effetti legali fil-konfront ta’ partijiet terzi (kategorija li tinkludi l-persuna suspettata, il-vittma u persuni interessati oħrajn li d-drittijiet tagħhom jistgħu jintlaqtu b’mod negattiv minn tali atti) ikunu soġġetti għall-istħarriġ ġudizzjarju mill-qrati nazzjonali. Atti proċedurali li huma relatati mal-għażla tal-Istat Membru li l-qrati tiegħu ser ikollhom il-kompetenza li jisimgħu l-prosekuzzjoni, li għandha tkun determinata abbażi tal-kriterji stipulati f’dan ir-Regolament, huma maħsuba biex jipproduċu effetti legali fil-konfront ta’ partijiet terzi u għalhekk għandhom ikunu soġġetti għall-istħarriġ ġudizzjarju mill-qrati nazzjonali, l-aktar tard fl-istadju tal-proċess.
[...] Fejn il-liġi nazzjonali tipprevedi l-istħarriġ ġudizzjarju fir-rigward ta’ atti proċedurali li mhumiex maħsuba biex jipproduċu effetti legali fil-konfront ta’ partijiet terzi [...], dan ir-Regolament ma għandux jiġi interpretat bħala li jaffettwa tali dispożizzjonijiet legali. Barra minn hekk, l-Istati Membri ma għandhomx ikunu meħtieġa jipprovdu għall-istħarriġ ġudizzjarju mill-qrati nazzjonali kompetenti ta’ atti proċedurali li mhumiex maħsuba biex jipproduċu effetti legali fil-konfront ta’ partijiet terzi, bħall-ħatra ta’ esperti jew ir-rimborż ta’ spejjeż tax-xhieda.
Fl-aħħar nett, dan ir-Regolament ma jaffettwax is-setgħat ta’ qrati nazzjonali fejn isiru l-proċessi.
(88)
Il-legalità tal-atti proċedurali tal-UPPE li huma maħsuba biex jipproduċu effetti legali fil-konfront ta’ partijiet terzi għandha tkun soġġetta għall-istħarriġ ġudizzjarju quddiem il-qrati nazzjonali. F’dak ir-rigward, għandhom jiġu żgurati rimedji effettivi f’konformità mat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE. Barra minn hekk, kif enfasizzat mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, ir-regoli proċedurali nazzjonali li jirregolaw rikorsi għall-protezzjoni tad-drittijiet individwali mogħtija mil-liġi tal-Unjoni ma għandhomx jkunu inqas favorevoli minn dawk li jirregolaw rikorsi domestiċi simili (il-prinċipju ta’ ekwivalenza) u ma għandhomx irendu prattikament impossibbli jew eċċessivament diffiċli l-eżerċizzju tad-drittijiet konferiti mil-liġi tal-Unjoni (prinċipju ta’ effikaċja).
Meta l-qrati nazzjonali jistħarrġu l-legalità ta’ tali atti, huma jistgħu jagħmlu dan fuq il-bażi tal-liġi tal-Unjoni, inkluż dan ir-Regolament, u wkoll fuq il-bażi tal-liġi nazzjonali, li tapplika sa fejn kwistjoni ma tkunx koperta minn dan ir-Regolament. [...]
[...]
(89)
Id-dispożizzjoni ta’ dan ir-Regolament dwar l-istħarriġ ġudizzjarju ma tbiddilx is-setgħat tal-Qorti tal-Ġustizzja li tistħarreġ id-deċiżjonijiet amministrattivi tal-UPPE, li huma maħsuba biex ikollhom effetti legali fil-konfront ta’ partijiet terzi, jiġifieri deċiżjonijiet li ma jittiħdux fit-twettiq tal-funzjonijiet tiegħu ta’ investigazzjoni, prosekuzzjoni u tressiq għall-ġustizzja. Dan ir-Regolament huwa wkoll mingħajr preġudizzju għall-possibbiltà li Stat Membru tal-Unjoni Ewropea, il-Parlament Ewropew, il-Kunsill [tal-Unjoni Ewropea] jew il-Kummissjoni [Ewropea] jressqu rikorsi għal annullament skont it-tieni paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE u l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 265 TFUE, u proċedimenti kontra ksur taħt l-Artikoli 258 u 259 TFUE.”
4
L-Artikolu 4 ta’ dan ir-regolament, intitolat “Kompiti”, huwa fformulat kif ġej:
“L-UPPE għandu jkun responsabbli għall-investigazzjoni, il-prosekuzzjoni u t-tressiq għall-ġustizzja fir-rigward ta’ awturi u kompliċi ta’ reati kriminali li jaffettwaw l-interessi finanzjarji tal-Unjoni [...]. F’dak ir-rigward l-UPPE għandu jagħmel l-investigazzjonijiet, u jwettaq atti ta’ prosekuzzjoni u jeżerċita l-funzjonijiet ta’ prosekutur fil-qrati kompetenti tal-Istati Membri, sa meta l-każ ikun finalment konkluż.”
5
Skont l-Artikolu 8 tal-imsemmi regolament, intitolat “Struttura tal-UPPE”:
“1.   L-UPPE għandu jkun korp indiviżibbli tal-Unjoni li jopera bħala Uffiċċju uniku bi struttura deċentralizzata.
2.   L-UPPE għandu jkun organizzat f’livell ċentrali u f’livell deċentralizzat.
3.   Il-livell ċentrali għandu jikkonsisti minn Uffiċċju Ċentrali fis-sede tal-UPPE. L-Uffiċċju Ċentrali għandu jikkonsisti mill-Kulleġġ, l-Awli Permanenti, il-Kap Prosekutur Ewropew, il-Viċi Kapijiet Prosekuturi Ewropej, il-Prosekuturi Ewropej u d-Direttur Amministrattiv.
4.   Il-livell deċentralizzat għandu jikkonsisti mill-Prosekuturi Delegati Ewropej li għandhom ikunu fl-Istati Membri.
[...]”
6
L-Artikolu 13 tal-istess regolament, intitolat “Il-Prosekuturi Delegati Ewropej”, jipprovdi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Il-Prosekuturi Delegati Ewropej għandhom jaġixxu f’isem l-UPPE fl-Istati Membri rispettivi tagħhom u għandu jkollhom l-istess setgħat bħall-prosekuturi nazzjonali fir-rigward ta’ investigazzjonijiet, prosekuzzjonijiet u tressiq ta’ każijiet għall-ġustizzja [...]
Il-Prosekuturi Delegati Ewropej għandhom ikunu responsabbli għal dawk l-investigazzjonijiet u l-prosekuzzjonijiet li huma jkunu bdew, li ġew allokati lilhom jew li huma ħadu billi użaw id-dritt tagħhom ta’ evokazzjoni. [...]
[...]”
7
L-Artikolu 28 tar-Regolament 2017/1939, intitolat “Tmexxija tal-investigazzjoni”, huwa fformulat kif ġej, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Il-Prosekutur Delegat Ewropew li jittratta każ jista’, f’konformità ma’ dan ir-Regolament u mal-liġi nazzjonali, [...] iwettaq il-miżuri ta’ investigazzjoni u miżuri oħra waħdu [...]”
8
L-Artikolu 30 tar-Regolament 2017/1939, intitolat “Miżuri ta’ investigazzjoni u miżuri oħra”, jipprovdi, fil-paragrafi 1, 4 u 5 tiegħu:
“1.   Mill-inqas f’każijiet fejn ir-reat soġġett għall-investigazzjoni jkun punibbli b’piena massima ta’ mill-inqas erba’ snin ta’ priġunerija, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-Prosekuturi Delegati Ewropej ikunu intitolati li jordnaw jew jitolbu l-miżuri ta’ investigazzjoni li ġejjin:
(a)
ifittxu [...]
(b)
jiksbu l-produzzjoni ta’ kwalunkwe oġġett jew dokument rilevanti, [...]
(c)
jiksbu l-produzzjoni ta’ data maħżuna f’kompjuter, [...]
(d)
jiffriżaw mezzi strumentali jew rikavat ta’ attivitajiet kriminali, [...]
(e)
jinterċettaw komunikazzjonijiet elettroniċi [...]
(f)
traċċar u rintraċċar ta’ oġġett [...]
[...]
4.   Il-Prosekuturi Delegati Ewropej għandu jkollhom id-dritt jitolbu jew jordnaw kwalunkwe miżura oħra fl-Istat Membru tagħhom li tkun disponibbli għall-prosekuturi taħt il-liġi nazzjonali f’ċirkostanzi nazzjonali simili, b’żieda mal-miżuri msemmija fil-paragrafu 1.
5.   Il-Prosekuturi Delegati Ewropej jistgħu jordnaw biss il-miżuri msemmija fil-paragrafi 1 u 4 fejn hemm raġunijiet raġonevoli biex wieħed jemmen li l-miżura speċifika inkwistjoni tista’ tipprovdi informazzjoni jew evidenza utli għall-investigazzjoni, u fejn ma jkunx hemm miżura inqas intrużiva disponibbli li tista’ tilħaq l-istess għan. Il-proċeduri u l-modalitajiet għat-teħid tal-miżuri għandhom ikunu regolati mil-liġi nazzjonali applikabbli.”
9
L-Artikolu 41 ta’ dan ir-regolament, intitolat “L-ambitu tad-drittijiet tal-persuni suspettati u akkużati”, jistabbilixxi:
“1.   L-attivitajiet tal-UPPE għandhom jitwettqu f’konformità sħiħa mad-drittijiet tal-persuni suspettati u akkużati kif minquxa fil-Karta, inkluż id-dritt ta’ proċess ġust u d-drittijiet tad-difiża.
2.   Kwalunkwe persuna suspettata jew akkużata fil-proċedimenti kriminali tal-UPPE għandha, bħala minimu, ikollha d-drittijiet proċedurali previsti fil-liġi tal-Unjoni, inklużi direttivi li jikkonċernaw id-drittijiet ta’ persuni suspettati u akkużati fi proċeduri kriminali, kif implimentati mil-liġi nazzjonali, bħal:
[...]
(b)
id-dritt għall-informazzjoni u l-aċċess għall-materjali tal-każ, [...]
(c)
id-dritt ta’ aċċess għal avukat u d-dritt ta’ komunikazzjoni ma’ persuni terzi u li dawn jiġu infurmati f’każ ta’ detenzjoni, [...]
(d)
id-dritt li wieħed jibqa’ sieket u d-dritt li wieħed ikun preżunt innoċenti, [...]
[...]
3.   Mingħajr preġudizzju għad-drittijiet imsemmija f’dan il-Kapitolu, il-persuni suspettati u l-persuni akkużati kif ukoll kwalunkwe persuna oħra involuta fil-proċedimenti tal-UPPE għandu jkollhom id-drittijiet proċedurali kollha disponibbli għalihom taħt il-liġi nazzjonali applikabbli, inklużi l-possibbiltà li jippreżentaw evidenza, li jitolbu li jinħatru esperti jew eżami minn esperti u s-smigħ ta’ xhieda, u li jitolbu li l-UPPE jikseb tali miżuri f’isem id-difiża.”
10
L-Artikolu 42 tal-imsemmi regolament, intitolat “Stħarriġ ġudizzjarju”, jipprevedi:
“1.   Atti proċedurali tal-UPPE li jkunu maħsubin biex iwasslu għal effetti legali fil-konfront ta’ partijiet terzi għandhom jiġu soġġetti għal stħarriġ ġudizzjarju mill-qrati nazzjonali kompetenti f’konformità mar-rekwiżiti u l-proċeduri stipulati mil-liġi nazzjonali. L-istess japplika meta l-UPPE jkun naqas milli jadotta atti proċedurali li huma maħsubin biex jipproduċu effetti legali fil-konfront ta’ partijiet terzi u li huwa kien legalment meħtieġ li jadotta taħt dan ir-Regolament.
2.   Il-Qorti tal-Ġustizzja għandu jkollha ġurisdizzjoni, f’konformità mal-Artikolu 267 TFUE, li tagħti sentenzi preliminari dwar:
(a)
il-validità ta’ atti proċedurali tal-UPPE, sa fejn tali kwistjoni ta’ validità titqajjem quddiem kwalunkwe qorti jew tribunal ta’ Stat Membri direttament abbażi tal-liġi tal-Unjoni;
(b)
l-interpretazzjoni jew il-validità ta’ dispożizzjonijiet tal-liġi tal-Unjoni, fosthom dan ir-Regolament;
(c)
l-interpretazzjoni tal-Artikoli 22 u 25 ta’ dan ir-Regolament fir-rigward ta’ kwalunkwe kunflitt ta’ kompetenza bejn l-UPPE u l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti.
3.   B’deroga mill-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu, id-deċiżjonijiet tal-UPPE li jiċħad każ, sa fejn ikunu kkontestati direttament abbażi tal-liġi tal-Unjoni, għandhom ikunu soġġetti għal stħarriġ ġudizzjarju quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja f’konformità mar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE.
4.   Il-Qorti tal-Ġustizzja għandu jkollha ġurisdizzjoni f’konformità mal-Artikolu 268 TFUE fi kwalunkwe disputa relatata ma’ kumpens għal dannu kkawżat mill-UPPE.
5.   Il-Qorti tal-Ġustizzja għandu jkollha l-ġurisdizzjoni f’konformità mal-Artikolu 272 TFUE fi kwalunkwe disputa li tikkonċerna klawżoli ta’ arbitraġġ stipulati f’kuntratti konklużi mill-UPPE.
6.   Il-Qorti tal-Ġustizzja għandu jkollha l-ġurisdizzjoni f’konformità mal-Artikolu 270 TFUE fi kwalunkwe disputa li tikkonċerna kwistjonijiet relatati mal-persunal.
7.   Il-Qorti tal-Ġustizzja għandu jkollha l-ġurisdizzjoni fuq it-tkeċċija tal-Kap Prosekutur Ewropew jew tal-Prosekuturi Ewropej, [...]
8.   Dan l-Artikolu huwa mingħajr preġudizzju għall-istħarriġ ġudizzjarju mill-Qorti tal-Ġustizzja f’konformità mar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE ta’ deċiżjonijiet tal-UPPE li jaffettwaw id-drittijiet tas-suġġetti tad-data taħt il-Kapitolu VIII u ta’ deċiżjonijiet tal-UPPE li mhumiex atti proċedurali, bħal deċiżjonijiet tal-UPPE dwar id-dritt ta’ aċċess pubbliku għal dokumenti, jew deċiżjonijiet li jkeċċu Prosekuturi Delegati Ewropej adottati skont l-Artikolu 17(3) ta’ dan ir-Regolament, jew kwalunkwe deċiżjoni amministrattiva oħra.”
Id-dritt Spanjol
IL-LO 9/2021
11
Il-Ley Orgánica 9/2021, de aplicación del Reglamento (UE) 2017/1939 del Consejo, de 12 de octubre de 2017, por el que se establece una cooperación reforzada para la creación de la Fiscalía Europea (il-Liġi Organika 9/2021, li timplimenta r-Regolament tal-Kunsill (UE) 2017/1939, tat‑12 ta’ Ottubru 2017, li jimplimenta kooperazzjoni msaħħa dwar l-istabbiliment tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew), tal‑1 ta’ Lulju 2021 (BOE Nru 157, tat‑2 ta’ Lulju 2021, p. 78523, iktar ’il quddiem il-“LO 9/2021”), jistabbilixxi, quddiem kull qorti kompetenti, Juez de garantías (Imħallef tal-garanziji), li, skont il-preambolu ta’ din il-liġi organika, jikkostitwixxi korp barrani għat-tmexxija tal-proċedura, madankollu inkarigat mill-funzjonijiet ta’ stħarriġ ġudizzjarju espressament previsti mill-imsemmija liġi organika.
12
L-Artikolu 42 tal-LO 9/2021 jipprevedi:
“1.   Il-Prosekuturi Delegati Ewropej, skont id-dispożizzjonijiet tal-Liġi organika, tar-Regolament [2017/1939] u r-regoli stabbiliti fir-regoli ta’ proċedura tiegħu, għandhom imexxu l-investigazzjoni u jordnaw li jitlestew il-passi kollha fl-investigazzjoni u jieħdu il-miżuri protettivi provviżorji stabbiliti fil-Ley de Enjuiciamiento Criminal [(il-Kodiċi ta’ Proċedura Kriminali)], ħlief dawk riżervati għall-qrati mill-Kostituzzjoni u dispożizzjonijiet legali oħra, li għandhom ikunu awtorizzati mill-imħallef tal-garanziji.
[...]
3.   L-investigazzjoni għandha titwettaq skont id-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi ta’ Proċeduri Kriminali, ħlief f’każijiet partikolari stabbiliti f’din il-liġi organika.”
13
L-Artikolu 43 tal-LO 9/2021 jipprovdi:
“1.   Il-Prosekutur Delegat Ewropew jista’ jħarrek u jieħu dikjarazzjonijiet ta’ xhieda minn kwalunkwe persuna li għandha għarfien ta’ fatti u ċirkustanzi rilevanti għas-sejba ta’ reat u d-determinazzjoni tal-persuna responsabbli, jew li tista’ tipprovdi informazzjoni utli f’dan is-sens.
Bl-eċċezzjoni ta’ persuni li jkunu eżentati mill-obbligu li jidhru u jagħtu x-xhieda tagħhom fil-parti orali tal-proċeduri tal-qorti, kull persuna li tiġi mħarrka mill-Prosekutur Delegat Ewropew hija meħtieġa li tidher u li tipprovdi informazzjoni, bħala xhud, dwar dak kollu li taf fir-rigward tal-mistoqsijiet magħmula lilha.
2.   Id-dikjarazzjoni tax-xhieda għandha tittieħed fil-forma stabbilita fil-Kodiċi ta’ Proċeduri Kriminali.
L-intervenjenti fil-proċedimenti, permezz tal-avukati tagħhom, jistgħu jattendu lix-xhud li jagħmel dikjarazzjoni, f’liema każ, fi tmiem id-dikjarazzjoni, għandhom jingħataw l-opportunità li jitolbu lix-xhud sabiex jagħmel kull kjarifika li jqisu meħtieġa.”
14
L-Artikolu 90 tal-LO 9/2021 jipprevedi:
“Id-deċiżjonijiet meħuda mill-Prosekutur Delegat Ewropew matul il-proċedura ta’ investigazzjoni jistgħu jiġu kkontestati quddiem l-imħallef tal-garanziji biss fil-każijiet espressament previsti minn din il-liġi organika”.
15
L-Artikolu 91 tal-LO 9/2021 jirregola l-iżvolġiment tal-proċedura tar-rikors.
16
Skont il-LO 9/2021, il-konvenut fil-proċedura ta’ investigazzjoni jista’ jippreżenta rikors kontra d-deċiżjonijiet tal-Prosekutur Delegat Ewropew li ġejjin:
–
id-deċiżjoni li jinfetħu proċedimenti;
–
id-deċiżjoni ta’ rifjut li tittieħed dikjarazzjoni ġdida mingħand il-persuna investigata, li tkun talbet dan;
–
id-deċiżjoni li tirrifjuta d-dmirijiet ta’ investigazzjoni mitluba quddiem il-Prosekutur Delegat Ewropew;
–
id-deċiżjoni ta’ rifjut ta’ inklużjoni fil-fajl tal-każ ta’ dokumenti u rapporti sottomessi;
–
id-deċiżjoni ta’ rifjut ta’ intervent tal-espert maħtur mid-difiża fil-qasam ta’ kompetenza li huwa aċċetta li jindirizza;
–
id-deċiżjoni ta’ rifjut ta’ rikuża ta’ espert;
–
id-deċiżjoni dwar miżuri protettivi tal-patrimonju;
–
id-deċiżjoni li biha l-Prosekutur Delegat Ewropew jordna t-tqegħid taħt detenzjoni, u
–
d-deċiżjoni ta’ ftuħ mill-ġdid tal-investigazzjoni.
Il-Kodiċi tal-Proċedura Kriminali
17
L-Artikolu 311 tal-Kodiċi ta’ Proċeduri Kriminali huwa fformulat kif ġej:
“L-imħallef inkwirenti għandu jwettaq il-miżuri investigattivi kollha proposti mill-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku jew minn kwalunkwe parti fil-proċeduri, sakemm ma jqishomx bħala mhux meħtieġa jew ta’ preġudizzju.
Id-deċiżjoni li tirrifjuta d-dmirijiet mitluba tista’ tkun is-suġġett ta’ rikors amministrattiv, li għandu jiġi deċiż u rrinvijat fl-istess ħin lill-qorti kompetenti li tkun tat l-imsemmija deċiżjoni.
[...]”
18
L-Artikolu 766(1) tal-Kodiċi ta’ Proċeduri Kriminali jipprovdi:
“Id-digrieti tal-qorti istruttorja u tal-qorti kriminali li jistgħu jiġu appellati jistgħu jkunu s-suġġett ta’ rikors għal eżami mill-ġdid quddiem l-istess qorti kif ukoll ta’ rikors amministrattiv. Sakemm il-liġi ma tipprovdix mod ieħor, dawn ir-rimedji ma jissospendux il-proċeduri.”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
19
I.R.O. u F.J.L.R. kienu diretturi ta’ kumpannija Spanjola li kisbet sussidju għat-twettiq ta’ proġett iffinanzjat mill-fondi tal-Unjoni. L-Uffiċċju Ewropew ta’ Kontra l-Frodi (OLAF) informa lill-Fiscalía de área de Getafe-Leganés (l-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku, Getafe-Leganés, Spanja) li l-ispejjeż diretti tal-persunal li dik il-kumpannija kienet talbet fir-rigward ta’ żewġ riċerkaturi li kienet impjegat sabiex twettaq dan il-proġett, jiġifieri Y.C. u I.M.B., ma kinux iġġustifikati biżżejjed.
20
L-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku ta’ Getafe-Leganés ressaq ilment quddiem il-Juzgado de Primera Instancia e Instrucción no 1 de Getafe (il-Qorti tal-Ewwel Istanza u Istruttorja Nru 1, Getafe, Spanja) fejn allega li seħħ reat ta’ frodi ta’ sussidji. Fl‑20 ta’ April 2021, din il-qorti fetħet investigazzjoni kriminali kontra I.R.O. Fil-kuntest ta’ din l-investigazzjoni, dan ġie mistoqsi fil‑21 ta’ Mejju 2021 u eżerċita d-dritt tiegħu li jibqa’ sieket. Fit‑2 ta’ Lulju 2021, l-imsemmija qorti semgħet lil Y.C. bħala xhud.
21
Permezz ta’ deċiżjoni tas‑26 ta’ Lulju 2022, il-Prosekuturi Delegati Ewropej inkarigati mill-każ fi Spanja eżerċitaw id-dritt tagħhom ta’ evokazzjoni u fetħu l-investigazzjoni li wasslet għal dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari.
22
Permezz ta’ deċiżjonijiet tat‑22 ta’ Awwissu u tal‑25 ta’ Ottubru 2022, dawn il-Prosekuturi Delegati Ewropej, konformement mal-Artikolu 27 tal-LO 9/2021, ħarrku rispettivament lil I.R.O. u lil F.J.L.R. sabiex jidhru għall-ewwel seduta sabiex jinformaw lil kull wieħed minnhom li kienu s-suġġett ta’ investigazzjoni għal frodi fis-sussidji u falsifikazzjoni ta’ dokumenti, abbażi rispettivament tal-Artikolu 308 jew, jekk ikun il-każ, tal-Artikolu 306 tal-Código Penal (il-Kodiċi Kriminali) kif ukoll tal-Artikoli 390 u 392 ta’ dan il-kodiċi.
23
Permezz ta’ deċiżjoni tat‑2 ta’ Frar 2023 (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni tat‑2 ta’ Frar 2023”), meħuda skont l-Artikolu 43 tal-LO 9/2021, l-imsemmija Prosekuturi Delegati Ewropej ħarrku lil Y.C. u lil I.M.B. sabiex jidhru quddiemhom bħala xhieda. Fis‑7 ta’ Frar 2023, filwaqt li bbażaw ruħhom fuq l-Artikolu 90 tal-LO 9/2021, l-avukati li kienu qegħdin jirrappreżentaw lil I.R.O. u F.J.L.R. ippreżentaw rikors quddiem l-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew li permezz tiegħu huma kienu kkontestaw din id-deċiżjoni sa fejn din kienet qiegħda titlob lil Y.C. jidher bħala xhud. Huma sostnew li tali miżura ta’ investigazzjoni la kienet rilevanti, la kienet meħtieġa u lanqas utli, peress li l-Juzgado de Primera Instancia e Instrucción no°1 de Getafe (il-Qorti tal-Ewwel Istanza u Istruttorja Nru 1, Getafe) kienet diġà semgħet lil Y.C. f’dik il-kapaċità. Fit‑8 ta’ Frar 2023, dan ir-rikors ġie nnotifikat lill-Juzgado Central de Instrucción no°6 de Madrid (il-Qorti Istruttorja fuq livell nazzjonali Nru 6 ta’ Madrid, Spanja), li tintervjeni fil-proċedura bħala imħallef tal-garanziji u li hija l-qorti tar-rinviju.
24
Din il-qorti titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tipprovdilha elementi ta’ interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni li jippermettulha tevalwa l-effetti tar-Regolament 2017/1939 f’dak li jirrigwarda l-ġurisdizzjoni tal-imħallef tal-garanziji sabiex jistħarreġ ċerti atti proċedurali tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew intiżi li jipproduċu effetti legali fir-rigward ta’ terzi. Hija tosserva li, skont l-Artikoli 42 u 43 tal-LO 9/2021, moqrija flimkien mal-Artikolu 90 tagħha, l-istħarriġ ġudizzjarju tal-atti proċedurali ta’ dan il-korp huwa possibbli biss jekk ikun espressament awtorizzat minn din il-liġi organika. Peress li t-taħrika għad-dehra bħala xhud ma tinsabx fost l-atti li fir-rigward tagħhom l-imsemmija Liġi Organika tawtorizza tali stħarriġ, ma jeżistix appell quddiem l-imħallef tal-garanziji kontra d-deċiżjoni tat‑2 ta’ Frar 2023.
25
Issa, il-qorti tar-rinviju tenfasizza li l-Artikolu 42 tar-Regolament 2017/1939 jawtorizza l-istħarriġ ġudizzjarju tal-atti proċedurali tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew intiżi li jipproduċu effetti legali fir-rigward ta’ terzi u tqis li dan huwa l-każ tad-deċiżjoni tat‑2 ta’ Frar 2023.
26
Fl-ewwel lok, hija tqis li din id-deċiżjoni tipproduċi effett dirett fir-rigward tal-persuni msemmija sabiex jidhru, sa fejn tippreġudika, minn naħa, id-dritt fundamentali tagħhom li jidħlu u joħorġu mit-territorju tal-Unjoni kif ukoll li jiċċaqilqu liberament fih, protett fl-Artikolu 6 tal-Karta, u, mill-banda l-oħra, id-drittijiet tad-difiża tagħhom, stabbiliti fl-Artikolu 48 tal-Karta, sa fejn teżisti possibbiltà raġonevoli li d-dikjarazzjonijiet tagħhom ikunu jistgħu juru forma ta’ parteċipazzjoni għall-fatti inkwistjoni u li jkun possibbli li minnhom jiġu dedotti indizji ta’ aġir li jikkostitwixxi ksur, filwaqt li l-Kodiċi ta’ Proċeduri Kriminali ma jipprevedix li, waqt ix-xhieda tiegħu, ix-xhud għandu jkun assistit minn avukat.
27
Fit-tieni lok, skont l-imsemmija qorti, it-taħrika ta’ Y.C. u ta’ I.M.B. sabiex jidhru tipproduċi effetti fir-rigward tal-persuni suġġetti għall-investigazzjoni pendenti. Minn naħa, hija tqis li taħrika ta’ Y.C. bħala xhud, meta huwa kien diġà ta xhieda quddiem il-Juzgado de Primera Instancia e Instrucción Nru 1 de Getafe (il-Qorti tal-Ewwel Istanza u Istruttorja Nru 1 ta’ Getafe) f’din il-kapaċità, tista’ tipproduċi effett fuq id-dritt ta’ dawn il-persuni għal proċedura mingħajr dewmien mhux iġġustifikat, peress li din timplika r-repetizzjoni ta’ atti proċedurali diġà mwettqa. Mill-banda l-oħra, hija tosserva li d-depożizzjonijiet ta’ Y.C. u ta’ I.M.B jistgħu jippermettu li jinkisbu provi inkriminanti ta’ natura li jippreġudikaw lill-persuni li jkunu s-suġġett tal-investigazzjoni.
28
Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, il-qorti tar-rinviju hija tal-fehma li l-impossibbiltà li jiġi eżerċitat appell fir-rigward tad-deċiżjoni tat‑2 ta’ Frar 2023 tista’ twassal għal restrizzjoni mhux iġġustifikata, fid-dawl tal-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effikaċja, ta’ dritt suġġettiv ibbażat fuq id-dritt tal-Unjoni.
29
Fir-rigward tal-prinċipju ta’ ekwivalenza, din il-qorti ssostni li, jekk il-fatti inkwistjoni kienu eżaminati minn qorti istruttorja Spanjola, li hija l-ekwivalenti tal-Prosekutur Delegat Ewropew fil-livell nazzjonali, għandha tiġi segwita l-proċedura ta’ investigazzjoni kriminali, peress li l-piena għar-reati kkonċernati hija inqas minn ħames snin priġunerija. Issa, skont l-Artikolu 766 tal-Kodiċi ta’ Proċeduri Kriminali, id-deċiżjonijiet li permezz tagħhom l-imħallfin istruttorji jordnaw it-twettiq ta’ dmirijiet investigattivi fil-kuntest ta’ din il-proċedura jistgħu jiġu kkontestati quddiem l-imħallef li jkun ħa d-deċiżjoni kkontestata kif ukoll quddiem qorti funzjonalment superjuri.
30
Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju tirrileva li, ċertament, skont ġurisprudenza nazzjonali, fil-kuntest tal-proċedura istruttorja msejħa “Procedimiento Sumario Ordinario” (proċedura għar-reati punibbli b’piena ta’ iktar minn ħames snin priġunerija), l-Artikolu 311 tal-Kodiċi ta’ Proċedura Kriminali jipprevedi li d-digriet li jirrikonoxxi d-dmirijiet ta’ investigazzjoni mitluba mill-partijiet ma jistax jiġi kkontestat. Madankollu, din il-linja ġurisprudenzjali, li testendi għall-proċedura ta’ investigazzjoni kriminali l-applikazzjoni ta’ dispożizzjoni speċifika għall-proċedura istruttorja Procedimiento Sumario Ordinario, ma ġietx ikkonfermata mit-Tribunal Supremo (il-Qorti Suprema, Spanja), ma hijiex unanima u ma tatx lok għal riforma leġiżlattiva.
31
Il-qorti tar-rinviju tqis għalhekk li jeżisti ksur tal-prinċipju ta’ ekwivalenza, peress li l-LO 9/2021 ma tippermettix li jiġi ppreżentat rikors kontra l-atti ta’ taħrika għad-dehra ta’ xhieda, filwaqt li l-Kodiċi ta’ Proċeduri Kriminali ma jistabbilixxi ebda tip ta’ limitazzjoni fir-rigward tal-possibbiltà li jiġu kkontestati deċiżjonijiet tal-qorti istruttorja dwar it-twettiq jew ir-rifjut ta’ dmirijiet ta’ investigazzjoni.
32
Fir-rigward tal-prinċipju ta’ effikaċja, din il-qorti tikkonstata li l-LO 9/2021 tirrestrinġi l-istħarriġ ġudizzjarju tal-atti tal-Prosekuturi Delegati Ewropej għal każijiet elenkati b’mod eżawrjenti. Hija tqis li n-natura restrittiva tas-setgħat ta’ stħarriġ tal-imħallef tal-garanziji li jirriżultaw minn din il-liġi, b’mod partikolari mill-Artikolu 90 tagħha, tostakola l-eżerċizzju tad-dritt għal rimedju effettiv u tad-drittijiet tad-difiża li r-Regolament 2017/1939 jirrikonoxxi lill-partijiet fil-kawża u li jirriżultaw mill-Karta kif ukoll mill-valuri inerenti għall-Istat tad-dritt li fuqhom hija bbażata l-Unjoni. Barra minn hekk, ir-rikors previst fl-Artikolu 42(1) ta’ dan ir-regolament jidħol fil-kuntest ta’ proċedura li għandha bħala għan essenzjali l-ġlieda kontra l-frodi u l-evażjoni fiskali fl-Unjoni. Konsegwentement, konformement mal-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali, jeżisti interess leġittimu u raġuni imperattiva ta’ interess ġenerali li l-modalitajiet proċedurali ta’ dan ir-rimedju previst fil-livell nazzjonali ma jkollux l-effett li jċaħħad mis-sens jew li jillimita l-eżerċizzju ta’ tali appell, li jirriżulta mid-dritt tal-Unjoni.
33
Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li l-Juzgado Central de Instrucción no°6 de Madrid (il-Qorti Istruttorja fuq livell nazzjonali Nru 6 ta’ Madrid) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1.
L-Artikolu 42(1) tar-Regolament [2017/1939] għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi regola tad-dritt nazzjonali bħall-Artikolu 90 tal-[LO 9/2021], li teskludi mill-istħarriġ ġudizzjarju att ta’ proċedura tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Ewropew li jipproduċi effetti ġuridiċi fir-rigward ta’ terzi (fis-sens espost), bħad-deċiżjoni tat‑2 ta’ Frar 2023 li permezz tagħha l-Prosekutur Delegat Ewropew iħarrek xhieda biex jidhru?
2)
L-Artikoli 6 u 48 tal-[Karta] u l-Artikolu 7 tad-Direttiva [2016/343] għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu regola tad-dritt nazzjonali bħall-Artikolu 90 flimkien mal-Artikoli 42(1) u (3), u 43 tal-[LO 9/2021] li teskludi mill-istħarriġ ġudizzjarju att ta’ proċedura tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Ewropew bħalma hija d-deċiżjoni tal-Prosekutur Delegat Ewropew li jħarrek bħala xhud terza persuna li raġonevolment seta’ pparteċipa fil-fatti ta’ ksur li jkunu s-suġġett tal-investigazzjoni?
3)
It-tieni [sub]paragrafu tal-Artikolu 19(1) TUE u l-Artikolu 86(3) TFUE għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu sistema ta’ stħarriġ ġudizzjarju bħal dik prevista mill-Artikoli 90 u 91 tal-LO 9/2021 għall-atti tal-Prosekuturi Delegati Ewropej meħuda abbażi tal-Artikoli 42(1) u 43 ta’ din l-istess liġi, li teskludi mill-imsemmi stħarriġ ġudizzjarju l-obbligu ta’ investigazzjoni ordnat mill-Prosekutur Delegat Ewropew fl-eżerċizzju tas-setgħat ta’ investigazzjoni tiegħu, u li ma għandu ebda relazzjoni ta’ ekwivalenza mar-regoli ta’ proċedura nazzjonali li jorganizzaw ir-rikorsi kontra d-deċiżjonijiet meħuda mill-imħallfin ta’ istruzzjoni nazzjonali fl-eżerċizzju tas-setgħat ta’ investigazzjoni tagħhom?
4)
L-Artikolu 2 TUE, li jistabbilixxi l-valuri inerenti għall-Istat tad-dritt li fuqhom hija bbażata l-Unjoni, f’relazzjoni mad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva u d-dritt għal proċess bil-garanziji kollha tal-Artikolu 47 tal-[Karta], u l-prinċipju ta’ effettività [effikaċja] previst fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi sistema ta’ stħarriġ ġudizzjarju tal-atti tal-Prosekuturi Delegati Ewropej li tillimita l-possibbiltajiet ta’ rikors għal numru limitat ta’ każijiet bħalma huwa previst fil-leġiżlazzjoni Spanjola fl-Artikoli 90 u 91 tal-LO 9/2021?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ammissibbiltà
34
L-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew, il-Gvern Spanjol, il-Gvern Franċiż u l-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi kif ukoll il-Kummissjoni jsostnu li t-tieni domanda hija inammissibbli minħabba li hija purament ipotetika. Fil-fatt, it-tilwima fil-kawża prinċipali tirrigwarda l-kontestazzjoni, mill-persuni li jkunu s-suġġett tal-investigazzjoni tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew, tad-deċiżjoni ta’ dan tal-aħħar li jħarrek terzi bħala xhieda, filwaqt li din id-domanda tirrigwarda l-possibbiltà għal dawn ix-xhieda stess li jikkontestaw din id-deċiżjoni.
35
Barra minn hekk, l-UPPE jsostni li t-tielet u r-raba’ domanda huma wkoll ta’ natura ipotetika, peress li, fil-fehma tiegħu, l-Artikolu 42(1) tar-Regolament 2017/1939 ma jagħtix awtomatikament dritt għal stħarriġ ġudizzjarju tal-atti proċedurali ta’ dan il-korp, fl-assenza ta’ bażi legali fid-dritt nazzjonali.
36
Skont ġurisprudenza stabbilita, id-domandi dwar l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni magħmula mill-qorti nazzjonali fil-kuntest leġiżlattiv u fattwali li hija għandha r-responsabbiltà li tiddefinixxi, u li ma huwiex il-kompitu tal-Qorti tal-Ġustizzja li tivverifika l-eżattezza tagħhom, jibbenefikaw minn preżunzjoni ta’ rilevanza. Il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tirrifjuta li tiddeċiedi dwar talba mressqa minn qorti nazzjonali biss meta jkun jidher b’mod manifest li l-interpretazzjoni mitluba tad-dritt tal-Unjoni ma għandha ebda relazzjoni mar-realtà jew mas-suġġett tat-tilwima fil-kawża prinċipali, meta l-problema tkun ta’ natura ipotetika jew inkella meta l-Qorti tal-Ġustizzja ma jkollhiex il-punti ta’ fatt u ta’ liġi neċessarji sabiex tirrispondi b’mod utli għad-domandi li jkunu sarulha (sentenza tal‑24 ta’ Ottubru 2018, XC et, C‑234/17, EU:C:2018:853, punt 16 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
37
F’dan il-każ, minn naħa, permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikoli 6 u 48 tal-Karta kif ukoll l-Artikolu 7 tad-Direttiva 2016/343 jipprekludux regola tad-dritt nazzjonali li ma tipprevedix il-possibbiltà, għal terzi, li jippreżentaw rikors kontra deċiżjoni tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew li ħarrkuhom jidhru bħala xhieda, fid-dawl tal-ksur tad-drittijiet fundamentali tagħhom li jista’ jirriżulta minn din id-deċiżjoni.
38
Issa, għandu jiġi rrilevat li, għalkemm it-tilwima fil-kawża prinċipali tikkonċerna effettivament rikors kontra d-deċiżjoni tat‑2 ta’ Frar 2023, li permezz tagħha l-Prosekuturi Delegati Ewropej aditi bil-kawża prinċipali ħarrku lil Y.C. u lil I.M.B. sabiex jidhru quddiemhom bħala xhieda, dan ir-rikors ma ġiex ippreżentat minn dawn il-persuni, iżda minn I.R.O. u F.J.L.R., li jkunu s-suġġett tal-investigazzjoni ta’ dawn il-Prosekuturi Delegati Ewropej li fil-kuntest tagħha ttieħdet din id-deċiżjoni. Konsegwentement, peress li l-qorti tar-rinviju ma tesponix ir-raġunijiet li għalihom, minkejja dan il-kuntest, huwa madankollu neċessarju li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għat-tieni domanda, din id-domanda hija inammissibbli.
39
Mill-banda l-oħra, it-tielet u r-raba’ domanda jkunu intiżi, essenzjalment, sabiex jiġi ddeterminat jekk il-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effikaċja jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali li tirrestrinġi l-possibbiltajiet ta’ rikors kontra l-atti proċedurali tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew għal ċertu numru ta’ każijiet elenkati b’mod eżawrjenti, u li, minħabba f’hekk, ma toffrix protezzjoni ekwivalenti għal dik offruta mir-regoli proċedurali nazzjonali applikabbli għar-rikorsi kontra d-deċiżjonijiet meħuda mill-qrati istruttorji fl-eżerċizzju tas-setgħat ta’ investigazzjoni tagħhom, li jkunu l-ekwivalenti, fil-livell nazzjonali, tal-Prosekuturi Delegati Ewropej.
40
F’dan ir-rigward, kif jirriżulta mit-talba għal deċiżjoni preliminari, il-qorti tar-rinviju tqis li, fl-istat tad-dritt nazzjonali, id-deċiżjoni tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew li jħarrek xhieda sabiex jidhru Y.C. u I.M.B., li tikkostitwixxi s-suġġett tat-tilwima fil-kawża prinċipali, ma tistax tkun is-suġġett ta’ rikors. Barra minn hekk, hija tqis li, kuntrarjament għal dak li jsostni l-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew, id-dritt nazzjonali għandu jiġi interpretat fis-sens li d-deċiżjonijiet li permezz tagħhom qorti istruttorja tordna t-twettiq ta’ obbligi ta’ investigazzjoni fil-kuntest ta’ investigazzjoni kriminali jistgħu jiġu kkontestati.
41
Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, li l-eżattezza tagħhom ma hijiex il-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tikkontesta, it-tielet u r-raba’ domanda jidhru li jkunu rilevanti għall-eżitu tat-tilwima li biha hija adita l-qorti tar-rinviju, peress li l-ammissibbiltà tar-rikors fil-kawża prinċipali tista’ tiddependi mir-risposta tal-Qorti tal-Ġustizzja għal dawn id-domandi. Barra minn hekk, l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà mqajma mill-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 42(1) tar-Regolament 2017/1939 u għalhekk taqa’ taħt il-mertu tal-imsemmija domandi u mhux taħt l-ammissibbiltà tagħhom.
42
It-tielet u r-raba’ domanda huma għalhekk ammissibbli.
Fuq l-ewwel, it-tielet u r-raba’ domanda
43
Permezz tal-ewwel, tat-tielet u tar-raba’ domanda tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 42(1) tar-Regolament 2017/1939, moqri fid-dawl tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE, tal-Artikoli 47 u 48 tal-Karta kif ukoll tal-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effikaċja, għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li ma tippermettix lill-persuni li jkunu s-suġġett ta’ investigazzjoni tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew jikkontestaw direttament quddiem il-qorti nazzjonali kompetenti deċiżjoni li permezz tagħha, fil-kuntest ta’ din l-investigazzjoni, il-Prosekutur Delegat Ewropew inkarigat mill-każ ikkonċernat iħarrek xhieda sabiex jidhru.
44
Skont l-Artikolu 4 tar-Regolament 2017/1939, “[l]-UPPE għandu jkun responsabbli għall-investigazzjoni, il-prosekuzzjoni u t-tressiq għall-ġustizzja fir-rigward ta’ awturi u kompliċi ta’ reati kriminali li jaffettwaw l-interessi finanzjarji tal-Unjoni”. F’dan ir-rigward, l-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew għandu jwettaq investigazzjonijiet, jimplimenta atti ta’ prosekuzzjoni u jeżerċita l-funzjoni ta’ prosekutur fil-qrati kompetenti tal-Istati Membri, sakemm il-kawża tinqata’ definittivament.
45
L-Artikolu 8(1) tal-imsemmi regolament jipprevedi li l-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew għandu jkun korp indiviżibbli tal-Unjoni li jopera bħala uffiċċju tal-prosekutur pubbliku uniku bi struttura deċentralizzata. L-Artikolu 8(2) sa (4) jistabbilixxu li l-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew għandu jiġi organizzat fuq livell doppju, jiġifieri, minn naħa, livell ċentrali, li jikkonsisti fl-Uffiċċju Ċentrali, li jinsab fis-sede tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew, u, mill-banda l-oħra, livell deċentralizzat, li huwa kkostitwit mill-Prosekuturi Delegati Ewropej assenjati fl-Istati Membri.
46
Skont l-Artikolu 13(1) tal-imsemmi regolament, moqri fid-dawl tal-premessi 30 u 32 tiegħu, l-investigazzjonijiet tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew għandhom, bħala prinċipju, jitwettqu mill-Prosekuturi Delegati Ewropej, li jaġixxu f’isem l-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew fl-Istati Membri rispettivi tagħhom (sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2023, G. K. et (Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew), C‑281/22, EU:C:2023:1018, punt 42).
47
Skont l-Artikolu 28(1) tar-Regolament 2017/1939, il-Prosekutur Delegat Ewropew inkarigat minn kawża jista’, konformement ma’ dan ir-regolament u mad-dritt nazzjonali, jieħu miżuri ta’ investigazzjoni u miżuri oħra fuq inizjattiva tiegħu stess. B’mod iktar partikolari, il-Prosekuturi Delegati Ewropej jkunu awtorizzati jadottaw mhux biss il-miżuri ta’ investigazzjoni msemmija fl-Artikolu 30(1) tal-imsemmi regolament, tal-inqas fil-każijiet fejn ir-reat li huwa s-suġġett tal-investigazzjoni jkun punibbli b’piena massima ta’ mill-inqas erba’ snin priġunerija, iżda wkoll, konformement ma’ dan l-Artikolu 30(4), jitolbu jew jordnaw kwalunkwe miżura oħra li l-prosekuturi pubbliċi jistgħu jirrikorru għaliha fl-Istat Membru tagħhom, konformement mad-dritt nazzjonali, fil-kuntest ta’ proċeduri nazzjonali simili. Barra minn hekk, kif jistabbilixxi l-imsemmi Artikolu 30(5), il-proċeduri u l-modalitajiet ta’ adozzjoni tal-miżuri jkunu rregolati mid-dritt nazzjonali applikabbli.
48
F’dan il-kuntest, kif il-premessa 86 tar-Regolament 2017/1939 tesponiha, sabiex tittieħed inkunsiderazzjoni n-natura partikolari tal-kompiti u tal-istruttura tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew, li hija differenti minn dik tal-korpi u tal-organi l-oħra kollha tal-Unjoni, l-Artikolu 86(3) TFUE jippermetti lil-leġiżlatur tal-Unjoni jistabbilixxi regoli speċjali applikabbli għall-istħarriġ ġudizzjarju tal-atti proċedurali li l-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew jadotta fl-eżerċizzju tal-funzjonijiet tiegħu.
49
Il-leġiżlatur tal-Unjoni eżerċita din il-kompetenza billi adotta l-Artikolu 42(1) ta’ dan ir-regolament, li jipprevedi li l-atti proċedurali tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew li jkunu intiżi li jipproduċu effetti legali fil-konfront ta’ terzi għandhom ikunu suġġetti għall-istħarriġ tal-qrati nazzjonali kompetenti konformement mar-rekwiżiti u mal-proċeduri previsti mid-dritt nazzjonali.
50
Sabiex jiġi ddeterminat jekk dan l-Artikolu 42(1) jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li ma tippermettix lill-persuni li jkunu s-suġġett ta’ investigazzjoni tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew jikkontestaw direttament quddiem il-qorti nazzjonali kompetenti deċiżjoni li permezz tagħha l-Prosekutur Delegat Ewropew inkarigat mill-każ ikkonċernat iħarrek sabiex jidhru xhieda, għandu jiġi vverifikat jekk tali deċiżjoni taqax taħt il-kunċett ta’ “atti proċedurali intiżi li jipproduċu effetti legali fil-konfront ta’ terzi”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.
51
Skont ġurisprudenza stabbilita, mir-rekwiżiti kemm tal-applikazzjoni uniformi tad-dritt tal-Unjoni kif ukoll tal-prinċipju ta’ ugwaljanza jirriżulta li t-termini ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni li ma tinkludi ebda riferiment espliċitu għad-dritt tal-Istati Membri sabiex jiġu ddeterminati t-tifsira u l-portata tagħha għandhom normalment jingħataw, fl-Unjoni kollha, interpretazzjoni awtonoma u uniformi li għandha tiġi mfittxija billi jittieħdu inkunsiderazzjoni mhux biss il-kliem ta’ din id-dispożizzjoni, iżda wkoll il-kuntest tagħha u l-għanijiet imfittxija mil-leġiżlazzjoni li minnha tagħmel parti (sentenza tat‑30 ta’ April 2024, M.N. (EncroChat), C‑670/22, EU:C:2024:372, punt 109 u l-ġurisprudenza ċċitata).
52
Fl-ewwel lok, huwa minnu li, skont il-kliem tal-Artikolu 42(1) tar-Regolament 2017/1939, il-qrati nazzjonali kompetenti għandhom iwettqu l-istħarriġ ġudizzjarju tal-atti proċedurali tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew intiżi li jipproduċu effetti legali fil-konfront ta’ terzi “f’konformità mar-rekwiżiti u l-proċeduri stipulati mil-liġi nazzjonali”.
53
Madankollu, mill-kliem stess ta’ dan l-Artikolu 42(1) jirriżulta li dan ir-riferiment għar-“rekwiżiti u proċeduri stipulati mil-liġi nazzjonali” jikkonċerna biss il-modalitajiet li bihom il-qrati nazzjonali kompetenti jwettqu l-istħarriġ ġudizzjarju tal-atti kkonċernati, u mhux il-portata tal-kunċett ta’ “atti proċedurali intiżi li jipproduċu effetti legali fil-konfront ta’ terzi”, li għalih din id-dispożizzjoni ma tirreferix għad-dritt tal-Istati Membri, fis-sens tal-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 51 ta’ din is-sentenza.
54
Barra minn hekk, kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punti 39 sa 43 tal-konklużjonijiet tiegħu, mill-kliem u mill-istruttura tal-Artikolu 42 tar-Regolament 2017/1939, moqri fid-dawl tal-premessi 86, 87 u 89 tiegħu, kif ukoll mill-kuntest li fih tinsab din id-dispożizzjoni, jirriżulta li din hija intiża, b’mod partikolari, li tipprevedi tqassim tal-kompetenzi bejn il-qrati nazzjonali u l-qrati tal-Unjoni għall-finijiet tal-eżerċizzju tal-istħarriġ ġudizzjarju tal-attività tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew.
55
Għalhekk, għalkemm, kif tfakkar fil-punti 49 u 52 ta’ din is-sentenza, dan l-Artikolu 42(1) jagħti lill-qrati nazzjonali l-ġurisdizzjoni sabiex jistħarrġu l-atti proċedurali tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew intiżi li jipproduċu effetti legali fir-rigward ta’ terzi, l-imsemmi Artikolu 42(2) sa (8) jelenkaw il-każijiet li fihom l-istħarriġ ġudizzjarju tal-attività tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew jaqa’, mill-banda l-oħra, taħt il-ġurisdizzjoni tal-qrati tal-Unjoni.
56
B’mod partikolari, l-Artikolu 42(3) tar-Regolament 2017/1939 jagħti l-ġurisdizzjoni lill-qrati tal-Unjoni sabiex jistħarrġu, konformement mar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE, id-deċiżjonijiet tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew intiżi li jagħlqu kawża, sakemm dawn jiġu kkontestati direttament abbażi tad-dritt tal-Unjoni. Barra minn hekk, skont dan l-Artikolu 42(8), il-qrati tal-Unjoni jistħarrġu wkoll, konformement ma’ dan ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263, kemm id-deċiżjonijiet tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew li jaffettwaw id-drittijiet għall-protezzjoni tad-data u l-persuni kkonċernati jisiltu mill-Kapitolu VIII ta’ dan ir-regolament kif ukoll id-deċiżjonijiet tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew li ma humiex atti proċedurali bħad-deċiżjonijiet dwar id-dritt ta’ aċċess tal-pubbliku għad-dokumenti, eventwali deċiżjoni li tirrevoka Prosekutur Delegat Ewropew, konformement mal-Artikolu 17(3) tal-imsemmi regolament, jew kwalunkwe deċiżjoni amministrattiva oħra.
57
Għaldaqstant, l-“atti proċedurali”, fis-sens tal-Artikolu 42(1) tar-Regolament 2017/1939, ikunu dawk li l-legalità tagħhom hija mistħarrġa, bħala prinċipju, mill-qrati nazzjonali, bl-eċċezzjoni ta’ dawk imsemmija f’dan l-Artikolu 42(3) u b’kuntrast mad-deċiżjonijiet dwar il-protezzjoni tad-data ta’ natura personali u mad-“deċiżjonijiet amministrattivi” tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew, fis-sens tal-imsemmi Artikolu 42(8), li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 263 TFUE.
58
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-kunċett ta’ “atti proċedurali intiżi li jipproduċu effetti legali fil-konfront ta’ terzi”, fis-sens tal-Artikolu 42(1) tar-Regolament 2017/1939 jikkostitwixxi kunċett awtonomu tad-dritt tal-Unjoni li għandu jiġi interpretat abbażi ta’ kriterji uniformi. Fil-fatt, hija biss tali interpretazzjoni li hija ta’ natura li tiżgura, fl-Unjoni kollha, it-tqassim koerenti tal-kompetenzi bejn il-qrati nazzjonali u l-qrati tal-Unjoni għall-finijiet tal-eżerċizzju tal-istħarriġ ġudizzjarju tal-attività tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew.
59
Fit-tieni lok, għandu jiġi eżaminat jekk deċiżjoni tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew li jħarrek xhieda taqax taħt dan il-kunċett, li ma huwiex iddefinit mir-Regolament 2017/1939.
60
F’dan ir-rigward, l-ewwel nett, mill-premessa 87 ta’ dan ir-regolament jirriżulta li l-espressjoni “atti proċedurali” tirreferi, b’mod partikolari, għall-atti adottati mill-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew fil-kuntest tal-investigazzjonijiet tiegħu. Issa, huwa paċifiku li d-deċiżjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali tikkostitwixxi “att proċedurali”, konformement mas-sens normali li għandu jingħata lil din l-espressjoni, u li dan l-att ġie adottat fil-kuntest ta’ investigazzjoni tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew.
61
It-tieni nett, fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk tali deċiżjoni għandhiex titqies bħala att proċedurali “intiż li jipproduċi effetti legali fil-konfront ta’ terzi”, għandu, qabelxejn, jiġi rrilevat li din l-espressjoni tikkorrispondi għall-kriterju użat fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE sabiex jiġi ddefinit il-kamp ta’ atti li jistgħu jiġu kkontestati quddiem il-qrati tal-Unjoni fil-kuntest tar-rikors għal annullament previst f’dan l-Artikolu 263.
62
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, rikors għal annullament jista’ jitressaq, abbażi tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE, kontra kwalunkwe dispożizzjoni jew miżura adottata mill-istituzzjonijiet, mill-korpi jew mill-organi tal-Unjoni, tkun xi tkun il-forma tagħha, li tkun intiża li tipproduċi effetti legali vinkolanti ta’ natura li jaffettwaw l-interessi ta’ persuna fiżika jew ġuridika, billi tibdel b’mod sinjifikattiv is-sitwazzjoni legali tagħha (sentenza tat‑22 ta’ Settembru 2022, IMG vs Il‑Kummissjoni, C‑619/20 P u C‑620/20 P, EU:C:2022:722, punt 98 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
63
Għalhekk, mill-formulazzjoni tal-Artikolu 42(1) tar-Regolament 2017/1939, moqri fid-dawl tal-istruttura ġenerali ta’ dan ir-regolament u tal-għan ta’ dan l-Artikolu 42, jista’ jiġi dedott li, billi rrefera għal kriterju analogu għal dak imsemmi fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE, il-leġiżlatur tal-Unjoni ma kellux l-intenzjoni li jillimita l-istħarriġ ġudizzjarju obbligatorju tal-atti proċedurali tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew għal ċerti kategoriji speċifiċi ta’ atti proċedurali, iżda li jestendi dan l-istħarriġ għal kull att ta’ natura proċedurali intiż li jipproduċi effetti legali vinkolanti ta’ natura li jaffettwaw l-interessi ta’ terzi, billi jbiddel b’mod sinjifikattiv is-sitwazzjoni legali tagħhom, b’mod partikolari għal dawk adottati fil-kuntest ta’ proċedura ta’ investigazzjoni kriminali.
64
F’dan il-kuntest, minn naħa, għandu jiġi rrilevat li, skont il-premessa 87 tar-Regolament 2017/1939, it-terminu “partijiet terzi”, imsemmi fl-Artikolu 42 ta’ dan ir-regolament, jindika kategorija ta’ persuni li għaliha jappartjenu mhux biss il-“persuna suspettata” u l-“vittma”, iżda wkoll “persuni interessati oħrajn li d-drittijiet tagħhom jistgħu jintlaqtu b’mod negattiv minn tali atti”.
65
Barra minn hekk, fit-tielet paragrafu ta’ din il-premessa 87, sabiex jispjega l-kunċett ta’ “atti proċedurali li mhumiex intiżi li jipproduċu effetti legali fil-konfront ta’ terzi”, il-leġiżlatur tal-Unjoni rrefera espressament biss għall-ħatra ta’ esperti u għar-rimbors tal-ispejjeż tax-xhieda. Fid-dawl tan-natura ta’ eżempju ta’ din il-lista, ma jistax jiġi eskluż, qabelxejn, li deċiżjoni dwar taħrika għad-dehra tax-xhieda, li ma tinsabx fost l-atti proċedurali msemmija fl-imsemmija premessa 87, tista’ titqies li tipproduċi effetti legali vinkolanti ta’ natura li jaffettwaw l-interessi tal-persuna kkonċernata, billi jibdlu b’mod sinjifikattiv is-sitwazzjoni legali tagħha.
66
Mill-banda l-oħra, l-interpretazzjoni esposta fil-punt 63 ta’ din is-sentenza hija l-unika waħda li kapaċi li tiggarantixxi l-osservanza tal-prinċipju li l-Unjoni hija unjoni tad-dritt li fiha l-istituzzjonijiet, il-korpi u l-organi tagħha jkunu suġġetti għall-istħarriġ tal-konformità tal-atti tagħhom, b’mod partikolari, għat-Trattati, għall-prinċipji ġenerali tad-dritt kif ukoll għad-drittijiet fundamentali (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑3 ta’ Ottubru 2013, Inuit Tapiriit Kanatami et vs Il‑Parlament u Il‑Kunsill, C‑583/11 P, EU:C:2013:625, punt 91 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
67
Madankollu, għandu jitfakkar ukoll li, sabiex jiġi ddeterminat, f’każ partikolari, jekk l-att ikkontestat huwiex intiż li jipproduċi effetti legali vinkolanti, għandu jsir riferiment għas-sustanza tiegħu u għandhom jiġu evalwati l-effetti tiegħu fid-dawl ta’ kriterji oġġettivi, bħall-kontenut tal-att inkwistjoni, billi jittieħdu inkunsiderazzjoni, jekk ikun il-każ, il-kuntest li fih dan ikun ġie adottat kif ukoll is-setgħat tal-istituzzjoni, tal-korp jew tal-organu tal-Unjoni li jkun l-awtur tiegħu. Dawn is-setgħat għandhom huma stess jinftiehmu mhux b’mod astratt, iżda bħala elementi ta’ natura li jiċċaraw l-analiżi konkreta tal-kontenut tal-imsemmi att, li hija ta’ natura ċentrali u indispensabbli (ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑22 ta’ Settembru 2022, IMG vs Il-Kummissjoni, C‑619/20 P u C‑620/20 P, EU:C:2022:722, punt 99 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
68
Fid-dawl tal-kriterji stabbiliti fil-punti 62 sa 67 ta’ din is-sentenza, il-kwistjoni dwar jekk deċiżjoni ta’ Prosekutur Delegat Ewropew li jħarrek xhieda sabiex jidhru hijiex intiża li tipproduċi effetti legali vinkolanti ta’ natura li jaffettwaw id-drittijiet tal-persuni li jkunu s-suġġett ta’ investigazzjoni, bħalma huma r-rikorrenti fil-kawża prinċipali, billi tibdel b’mod sinjifikattiv is-sitwazzjoni legali tagħhom, ma tistax tiġi deċiża b’mod astratt u ġenerali.
69
Fil-fatt, dawn il-kriterji jeżiġu li ssir evalwazzjoni in concreto tal-att inkwistjoni fid-dawl, b’mod partikolari, tal-kwalità tat-“terz” li jikkontesta dan l-att, tal-kontenut tiegħu, tal-kuntest li fih ikun ġie adottat u tas-setgħat tal-korp li jkun adottah.
70
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li, kif jirriżulta mill-premessi 83 u 85 sa 87 tar-Regolament 2017/1939, l-Artikolu 42(1) ta’ dan ir-regolament, moqri flimkien mal-Artikolu 41 tiegħu, għandu jiġi interpretat fis-sens li l-istħarriġ ġudizzjarju tal-atti proċedurali intiżi li jipproduċu effetti legali fir-rigward ta’ terzi jippermetti li jiġi ggarantit ir-rispett, mill-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew, tad-drittijiet fundamentali tal-persuni li fir-rigward tagħhom dawn l-atti proċedurali jipproduċu tali effetti, u, b’mod partikolari, li jiġi mistħarreġ ir-rispett, minn dan il-korp, tan-natura ekwa tal-proċedura u tad-drittijiet tad-difiża tal-persuni ssuspettati u tal-persuni akkużati, konformement mal-Artikoli 47 u 48 tal-Karta.
71
B’mod partikolari, tali stħarriġ jimplika, b’mod partikolari, li jiġi vverifikat ir-rispett, mhux biss tad-drittijiet proċedurali tal-persuni ssuspettati u tal-persuni akkużati previsti mid-dritt tal-Unjoni, li jkunu msemmija fl-Artikolu 41(1) tal-imsemmi regolament, iżda wkoll, konformement mal-Artikolu 41(3) tiegħu, tad-drittijiet proċedurali kollha mogħtija mid-dritt intern applikabbli għal dawn il-persuni kif ukoll għall-persuni l-oħra kkonċernati mill-proċeduri tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew.
72
Peress li l-perimetru tal-garanziji proċedurali mogħtija lid-diversi kategoriji ta’ persuni jista’ għalhekk ivarja skont ir-regoli proċedurali nazzjonali tal-Istat Membru kkonċernat, il-perimetru tal-atti proċedurali li dawn il-persuni jistgħu jikkontestaw quddiem il-qrati nazzjonali jista’, konsegwentement, ivarja wkoll skont id-dritt nazzjonali applikabbli.
73
L-evalwazzjoni tal-effetti ta’ deċiżjoni li jiġu mħarrka xhieda fuq id-drittijiet tal-persuni li jkunu s-suġġett ta’ investigazzjoni tiddependi għalhekk, sa ċertu punt, mir-regoli proċedurali nazzjonali kif ukoll mill-kuntest speċifiku tal-investigazzjoni kriminali li fil-kuntest tagħha l-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew adotta din id-deċiżjoni, b’tali mod li l-qrati nazzjonali kompetenti sabiex iwettqu l-istħarriġ ġudizzjarju previst fl-Artikolu 42(1) tar-Regolament 2017/1939 ikunu l-iktar kapaċi jwettqu dan l-istħarriġ.
74
Din l-interpretazzjoni hija kkorroborata mill-premessi 12 u 87 ta’ dan ir-regolament. Minn naħa, minn din il-premessa 12 jirriżulta li l-leġiżlatur tal-Unjoni ried jillimita, konformement mal-prinċipji ta’ sussidjarjetà u ta’ proporzjonalità, stabbiliti fl-Artikolu 5(3) u (4) TUE, il-livell ta’ armonizzazzjoni tal-istħarriġ ġudizzjarju tal-atti proċedurali tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew għal dak li huwa strettament neċessarju sabiex jiġi żgurat, fir-rigward tagħhom, livell uniformi ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva li jkun konformi mad-dritt primarju tal-Unjoni. Mill-banda l-oħra, din hija wkoll koerenti mal-grad ta’ integrazzjoni importanti ta’ dan il-korp tal-Unjoni fis-sistemi ta’ proċeduri kriminali tal-Istati Membri li fil-kuntest tagħhom huwa jeżerċita l-kompetenzi tiegħu, li jiġġustifika, kif jirriżulta mill-ewwel paragrafu tal-premessa 87 tal-imsemmi regolament, il-ġurisdizzjoni tal-qrati nazzjonali fir-rigward tal-atti proċedurali msemmija fl-Artikolu 42(1) tal-istess regolament.
75
Minn dan jirriżulta li jkunu l-qrati nazzjonali kompetenti li għandhom jevalwaw, fid-dawl b’mod partikolari tar-regoli proċedurali nazzjonali kif ukoll tal-kuntest speċifiku tal-investigazzjoni kriminali li fil-kuntest tagħha huma jiġu aditi, jekk deċiżjoni ta’ Prosekutur Delegat Ewropew li tħarrek d-dehra ta’ xhieda hijiex intiża li tipproduċi effetti legali vinkolanti ta’ natura li jaffettwaw l-interessi tal-persuni li jikkontestaw din id-deċiżjoni, bħalma huma, f’dan il-każ, il-persuni li jkunu s-suġġett ta’ din l-investigazzjoni, billi tibdel b’mod sinjifikattiv is-sitwazzjoni legali tagħhom, b’mod partikolari billi jaffettwaw id-drittijiet proċedurali tagħhom. Jekk dan huwa l-każ, l-imsemmija deċiżjoni hija suġġetta għall-istħarriġ ta’ dawn il-qrati, skont l-Artikolu 42(1) tar-Regolament 2017/1939.
76
Fit-tielet lok, fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk dan l-istħarriġ ġudizzjarju għandux, jekk ikun il-każ, jitwettaq fil-kuntest ta’ rikors dirett kontra l-istess deċiżjoni, għandu jiġi rrilevat li l-formulazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni ma tippreċiżax jekk l-Istati Membri għandhomx jipprevedu rimedju ġudizzjarju speċifiku li jippermetti l-kontestazzjoni diretta ta’ att proċedurali tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew u jekk l-imsemmi stħarriġ għandux neċessarjament ikun intiż għall-annullament tal-att ikkontestat.
77
Mill-banda l-oħra, l-imsemmija dispożizzjoni tipprevedi li l-istħarriġ ġudizzjarju inkwistjoni għandu jitwettaq “f’konformità mar-rekwiżiti u l-proċeduri stipulati mil-liġi nazzjonali”. Minn dan isegwi li, sakemm id-drittijiet stabbiliti fl-Artikoli 47 u 48 tal-Karta jkunu ggarantiti b’mod sħiħ, l-istess dispożizzjoni ma teskludix li, fl-Istati Membri li fihom ir-regoli tal-proċeduri kriminali ma jipprevedux tali rimedju ġudizzjarju speċifiku għall-kontestazzjoni tal-atti mwettqa matul din il-proċedura, dan l-istħarriġ ġudizzjarju jista’ jitwettaq b’mod inċidentali.
78
Din l-interpretazzjoni hija kkorroborata mill-premessa 88 tar-Regolament 2017/1939, li tindika li, fir-rigward tal-istħarriġ tal-legalità mwettaq mill-qrati nazzjonali fir-rigward tal-atti proċedurali intiżi li jipproduċu effetti legali fir-rigward ta’ terzi, rimedji ġudizzjarji effettivi għandhom jiġu ggarantiti konformement mat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE.
79
Din id-dispożizzjoni tat-Trattat UE timponi fuq l-Istati Membri l-obbligu li jistabbilixxu r-rimedji neċessarji sabiex jiżguraw protezzjoni ġudizzjarja effettiva fl-oqsma koperti mid-dritt tal-Unjoni. Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, dan l-obbligu jikkorrispondi għad-dritt għal rimedju effettiv ta’ kull persuna li d-drittijiet u l-libertajiet tagħha ggarantiti mid-dritt tal-Unjoni ġew miksura, stabbilit fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta. Issa, l-imsemmi obbligu jimplika biss li kull persuna tiġi rrikonoxxuta d-dritt li tikkontesta quddiem qorti att li jikkawżalha preġudizzju ta’ natura li jippreġudika dawn id-drittijiet u dawn il-libertajiet, u mhux neċessarjament li d-detentur ta’ dan id-dritt għal rimedju effettiv ikollu rimedju ġudizzjarju dirett li għandu l-għan, prinċipalment, li jikkontesta miżura partikolari, sakemm ikun jeżisti barra minn hekk, quddiem id-diversi qrati nazzjonali kompetenti, rimedju ġudizzjarju wieħed jew iktar li jippermettulu jikseb, b’mod inċidentali, stħarriġ ġudizzjarju ta’ din il-miżura li jiżgura r-rispett tad-drittijiet u tal-libertajiet li d-dritt tal-Unjoni jiggarantixxilu, mingħajr ma jkollu jesponi ruħu għal dan l-għan għar-riskju li tiġi imposta fuqu sanzjoni fil-każ ta’ nuqqas ta’ osservanza tal-miżura inkwistjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 2020, État luxembourgeois (Dritt għal azzjoni ġudizzjarja kontra talba għal informazzjoni fil-qasam tat-tassazzjoni), C‑245/19 u C‑246/19, EU:C:2020:795, punti 47, 58 u 79 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
80
F’dan ir-rigward, għalkemm l-Artikolu 42(1) tar-Regolament 2017/1939 għandu jinqara fid-dawl tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE kif ukoll tal-Artikoli 47 u 48 tal-Karta, huwa madankollu ma jippreġudikax il-modalitajiet proċedurali tal-istħarriġ ġudizzjarju mwettaq mill-qrati nazzjonali. Għalhekk, dan tal-aħħar jista’ wkoll jieħu l-forma ta’ stħarriġ inċidentali, b’mod partikolari mill-qorti kriminali ta’ għoti li tagħti s-sentenza, sakemm dawn il-modalitajiet proċedurali jiggarantixxu dritt għal rimedju effettiv, li jippreżupponi li l-qorti adita bit-tilwima jkollha ġurisdizzjoni sabiex teżamina l-kwistjonijiet kollha ta’ liġi u ta’ fatt rilevanti sabiex issolvi din it-tilwima. B’mod partikolari, din il-qorti għandu jkollha ġurisdizzjoni sabiex tivverifika li l-provi li fuqhom huwa bbażat l-att ikkonċernat ma nkisbux jew ma ntużawx bi ksur tad-drittijiet u tal-libertajiet iggarantiti lill-persuna kkonċernata mid-dritt tal-Unjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 2020, État luxembourgeois (Dritt għal azzjoni ġudizzjarja kontra talba għal informazzjoni fil-qasam fiskali), C‑245/19 u C‑246/19, EU:C:2020:795, punt 82 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
81
Fir-raba’ u l-aħħar lok, kif jagħti x’jifhem il-kliem tal-premessa 88 tar-Regolament 2017/1939, l-Artikolu 42(1) tiegħu għandu jiġi interpretat fid-dawl tal-prinċipju ta’ awtonomija proċedurali tal-Istati Membri.
82
Skont dan il-prinċipju, huwa l-ordinament ġuridiku intern ta’ kull Stat Membru li għandu jirregola l-modalitajiet proċedurali tar-rimedji neċessarji sabiex jiġi żgurat lill-partijiet fil-kawża, fl-oqsma koperti mid-dritt tal-Unjoni, l-osservanza tad-dritt tagħhom għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva, bil-kundizzjoni, madankollu, li dawn il-modalitajiet ma jkunux, fis-sitwazzjonijiet li jaqgħu taħt id-dritt tal-Unjoni, inqas favorevoli milli f’sitwazzjonijiet simili suġġetti għad-dritt intern (prinċipju ta’ ekwivalenza) u li ma jirrendux impossibbli fil-prattika jew eċċessivament diffiċli l-eżerċizzju tad-drittijiet mogħtija mid-dritt tal-Unjoni (prinċipju ta’ effikaċja) (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2021, Randstad Italia, C‑497/20, EU:C:2021:1037, punti 56 u 58 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
83
Fir-rigward tal-prinċipju ta’ ekwivalenza, il-qorti tar-rinviju esprimiet dubji dwar l-osservanza tiegħu mir-regoli proċedurali nazzjonali applikabbli.
84
Bil-għan li jiġi vverifikat ir-rispett tal-prinċipju ta’ ekwivalenza, jeħtieġ li jiġu identifikati, minn naħa, il-proċeduri jew l-azzjonijiet paragunabbli u, mill-banda l-oħra, li jiġi ddeterminat jekk l-azzjonijiet ibbażati fuq id-dritt nazzjonali humiex ittrattati b’mod iktar favorevoli mill-azzjonijiet li jirrigwardaw is-salvagwardja tad-drittijiet li l-individwi jisiltu mid-dritt tal-Unjoni (sentenza tas‑26 ta’ Settembru 2018, Staatssecretaris van Veiligheid en justitie (Effett sospensiv tal-appell), C‑180/17, EU:C:2018:775, punt 38 u l-ġurisprudenza ċċitata).
85
Fir-rigward tan-natura paragunabbli tal-azzjonijiet, hija l-qorti nazzjonali, li għandha għarfien dirett tal-modalitajiet proċedurali applikabbli, li għandha tivverifika x-xebh tal-azzjonijiet ikkonċernati mill-perspettiva tas-suġġett tagħhom, tal-kawża tagħhom u tal-elementi essenzjali tagħhom (sentenza tas‑26 ta’ Settembru 2018, Staatssecretaris van Veiligheid en justitie (Effett sospensiv tal-appell), C‑180/17, EU:C:2018:775, punt 39 u l-ġurisprudenza ċċitata).
86
F’dan il-każ, kif ġie espost fil-punti 29 u 40 ta’ din is-sentenza, mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li r-rimedji ġudizzjarji kontra l-atti proċedurali tal-Prosekuturi Delegati Ewropej assenjati fi Spanja għandhom jiġu pparagunati ma’ dawk li jeżistu, fid-dritt intern, kontra atti analogi mwettqa minn qorti istruttorja, li huwa l-ekwivalenti, fil-livell nazzjonali, ta’ Prosekutur Delegat Ewropew.
87
Fir-rigward tat-trattament simili tal-azzjonijiet, jeħtieġ li jitfakkar li kull każ fejn tirriżulta l-kwistjoni dwar jekk dispożizzjoni proċedurali nazzjonali dwar l-azzjonijiet ibbażati fuq id-dritt tal-Unjoni hijiex inqas favorevoli minn dawk li jirrigwardaw azzjonijiet simili ta’ natura interna għandu jiġi analizzat mill-qorti nazzjonali billi jittieħdu inkunsiderazzjoni r-rwol tar-regoli kkonċernati fil-proċedura fl-intier tagħha, tal-iżvolġiment tal-imsemmija proċedura u tal-partikolaritajiet ta’ dawn ir-regoli, quddiem il-varji istanzi nazzjonali (sentenza tas‑26 ta’ Settembru 2018, Staatssecretaris van Veiligheid en justitie (Effett sospensiv tal-appell), C‑180/17, EU:C:2018:775, punt 40 u l-ġurisprudenza ċċitata).
88
F’dan ir-rigward, kif irrileva l-Avukat Ġenerali, essenzjalment, fil-punt 61 tal-konklużjonijiet tiegħu, mill-indikazzjonijiet ipprovduti mill-qorti tar-rinviju jidher li jirriżulta li l-persuni li jkunu s-suġġett ta’ investigazzjoni ta’ Prosekutur Delegat Ewropew affettwat fi Spanja jinsabu f’sitwazzjoni inqas favorevoli mill-persuni li jkunu s-suġġett ta’ investigazzjoni ta’ qorti istruttorja, peress li l-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli għall-istħarriġ ġudizzjarju tal-atti proċedurali tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew teskludi l-possibbiltà ta’ rikors dirett kontra deċiżjoni ta’ taħrika għad-dehra ta’ xhieda, filwaqt li dik applikabbli għall-istħarriġ ġudizzjarju ta’ att analogu ta’ qorti istruttorja tipprevedi l-possibbiltà ta’ rikors quddiem dan tal-aħħar jew quddiem qorti superjuri.
89
Madankollu, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk dan huwiex il-każ, fid-dawl tal-kriterji stabbiliti fil-punt 87 ta’ din is-sentenza u, b’mod partikolari, jekk għandhiex tiġi miċħuda l-interpretazzjoni tad-dritt nazzjonali difiża mill-Gvern Spanjol u mill-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom, li tgħid li huwa possibbli, f’sitwazzjoni purament interna, li jiġu applikati dispożizzjonijiet proċedurali li ma jipprevedux tali rikors dirett.
90
Fir-rigward tal-prinċipju ta’ effikaċja, għandu jitqies li dan ma jinkludix, f’dan il-każ, rekwiżiti li jmorru lil hinn minn dawk li jirriżultaw mid-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva, kif iggarantit fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta kif ukoll fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑26 ta’ Settembru 2018, Staatssecretaris van Veiligheid en justitie (Effett sospensiv tal-appell), C‑180/17, EU:C:2018:775, punt 43 u l-ġurisprudenza ċċitata). Issa, mill-punt 79 ta’ din is-sentenza jirriżulta li dawn id-dispożizzjonijiet tad-dritt primarju tal-Unjoni ma jipprekludux l-assenza ta’ rimedju ġudizzjarju dirett kontra att proċedurali tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew li jħarrek xhieda sabiex jidhru, sakemm ir-rekwiżiti mfakkra, b’mod partikolari, f’dan il-punt 79 u fil-punt 80 ta’ din is-sentenza jiġu osservati.
91
Fid-dawl tal-motivi preċedenti, ir-risposta għall-ewwel, għat-tielet u għar-raba’ domanda għandha tkun li l-Artikolu 42(1) tar-Regolament 2017/1939, moqri fid-dawl tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE, tal-Artikoli 47 u 48 tal-Karta kif ukoll tal-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effikaċja, għandu jiġi interpretat fis-sens li deċiżjoni li permezz tagħha, fil-kuntest ta’ investigazzjoni, il-Prosekutur Delegat Ewropew inkarigat mill-każ ikkonċernat iħarrek xhieda sabiex jidhru tkun suġġetta għall-istħarriġ tal-qorti nazzjonali kompetenti, skont dan l-Artikolu 42(1), meta din id-deċiżjoni tkun intiża li tipproduċi effetti legali vinkolanti ta’ natura li jaffettwaw l-interessi tal-persuni li jikkontestaw l-imsemmija deċiżjoni, bħalma huma l-persuni li jkunu s-suġġett ta’ din l-investigazzjoni, billi tbiddel b’mod sinjifikattiv is-sitwazzjoni legali tagħhom. Jekk dan ikun il-każ, id-dritt nazzjonali għandu jiggarantixxi lil dawn il-persuni l-istħarriġ ġudizzjarju effettiv tal-istess deċiżjoni tal-inqas b’mod inċidentali, jekk ikun il-każ, mill-qorti kriminali li tagħti s-sentenza. Madankollu, skont il-prinċipju ta’ ekwivalenza, meta d-dispożizzjonijiet proċedurali nazzjonali li jikkonċernaw rikorsi simili ta’ natura interna jipprevedu l-possibbiltà li tiġi kkontestata direttament deċiżjoni analoga, tali possibbiltà għandha wkoll tiġi offruta lill-imsemmija persuni.
Fuq l-ispejjeż
92
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Awla Manja) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 42(1) tar-Regolament tal-Kunsill (UE) 2017/1939 tat‑12 ta’ Ottubru 2017 li jimplimenta kooperazzjoni msaħħa dwar l-istabbiliment tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew, moqri fid-dawl tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE, tal-Artikoli 47 u 48 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea kif ukoll tal-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effikaċja,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
deċiżjoni li permezz tagħha, fil-kuntest ta’ investigazzjoni, il-Prosekutur Delegat Ewropew inkarigat mill-kawża kkonċernata jħarrek xhieda sabiex jidhru hija suġġetta għall-istħarriġ tal-qorti nazzjonali kompetenti, skont dan l-Artikolu 42(1), meta din id-deċiżjoni tkun intiża li tipproduċi effetti legali vinkolanti ta’ natura li jaffettwaw l-interessi tal-persuni li jikkontestaw l-imsemmija deċiżjoni, bħalma huma l-persuni li jkunu s-suġġett ta’ din l-investigazzjoni, billi tbiddel b’mod sinjifikattiv is-sitwazzjoni legali tagħhom.
Jekk dan ikun il-każ, id-dritt nazzjonali għandu jiggarantixxi lil dawn il-persuni l-istħarriġ ġudizzjarju effettiv tal-istess deċiżjoni tal-inqas b’mod inċidentali, jekk ikun il-każ, mill-qorti kriminali li tagħti s-sentenza.
Madankollu, skont il-prinċipju ta’ ekwivalenza, meta d-dispożizzjonijiet proċedurali nazzjonali li jikkonċernaw rikorsi simili ta’ natura interna jipprevedu l-possibbiltà li tiġi kkontestata direttament deċiżjoni analoga, tali possibbiltà għandha wkoll tiġi offruta lill-imsemmija persuni.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Ispanjol.