62009CC0099_MT
Opinion of the Advocate-General
Opinion of the Advocate-General
1. Fil-mument li ġie stabbilit korp ġdid, il-Korp ta’ Regolaturi Ewropej tal-Komunikazzjonijiet Elettroniċi (BEREC) (2), saret domanda preliminari ġdida lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-implementazzjoni ta’ waħda mill-miżuri prinċipali tar-riforma tat-telekomunikazzjonijiet, jiġifieri d-dritt tal-konsumaturi Ewropej għall-portabbiltà tan-numru tagħhom, stabbilit fl-Artikolu 30 tad-Direttiva 2002/22/KE (3) .
2. Dan id-dritt joffri l-possibbiltà lill-abbonati kollha li jżommu l-istess numru tat-telefon fil-każ ta’ bidla ta’ operatur, bla ħsara għall-impożizzjoni ta’ xi ħlasijiet jekk ikun hemm bżonn. L-Artikolu 30(2) tad-Direttiva “Servizz Universali” jagħti lill-awtoritajiet regolatorji nazzjonali (iktar ’il quddiem, l-“ARN”) funzjoni ta’ superviżjoni mhux biss fir-rigward tal-ispejjeż għall-interkonnessjoni li jħallsu l-operaturi biex jiżguraw il-portabbiltà tan-numri, iżda wkoll l-ammont tal-ħlasijiet li dawn tal-aħħar jistgħu, skont il-każ, jiffatturaw lill-abbonat. Fil-fatt, din id-dispożizzjoni toffri l-għażla lill-operaturi li jgħaddu jew le lill-abbonat l-ispejjeż li huma ħallsu sabiex jimplementaw dan is-servizz. Meta ħlas huwa ffatturat, dan ma għandux ikun, skont it-test ta’ din id-dispożizzjoni, ta’ diżinċentiv.
3. Is-sentenza tat-13 ta’ Lulju 2006, Mobistar (4), ippermettiet lill-Qorti tal-Ġustizzja tipprovdi kjarifiki fir-rigward tal-marġni ta’ diskrezzjoni li għandhom l-ARN meta jeżaminaw l-ammont tal-ispejjez għall-interkonnessjoni sostnuti mill-operaturi. Illum, il-kawża preżenti toffri lill-Qorti tal-Ġustizzja l-opportunità li tiċċara, b’mod konkret ħafna, il-mod li bih l-ARN għandhom jeżaminaw l-ipprezzar tal-offerta ta’ portabbiltà lill-abbonat.
4. It-talba għal deċiżjoni preliminari ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ kawża bejn Polska Telefonia Cyfrowa sp. zoo u Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (President tal-Uffiċċju tal-Komunikazzjonijiet Elettroniċi, iktar ’il quddiem, il-“President tal-UKE”) fir-rigward tad-deċiżjoni ta’ dan tal-aħħar li jimponi multa ta’ PLN 100 000 (madwar EUR 24 350) minħabba ksur tad-dispożizzjonijiet applikabbli dwar il-portabbiltà tan-numri. Il-President tal-UKE qies li l-ħlasijiet iffatturati mir-rikorrenti lill-abbonati, li jammontaw għal PLN 122 (madwar EUR 29.70), kienu ta’ diżinċentiv lil dawn tal-aħħar li jitolbu l-portabbiltà tan-numru tagħhom. F’dan ir-rigward, il-President tal-UKE kkunsidra li l-ammont ta’ dawn il-ħlasijiet kellu jiġi stabbilit mhux skont l-ispejjeż sostnuti mill-operaturi, iżda skont il-perċezzjoni tal-konsumaturi u, b’mod partikolari, fuq ir-riżultati bbażati fuq stħarriġ tal-opinjoni.
5. Fil-kuntest ta’ din il-kawża, il-kwistjoni li tressqet quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja ma hijiex dik tal-provvista tas-servizz tal-portabbiltà mingħajr ħlas. Għalkemm, fil-preżent, ċertu numru ta’ Stati Membri illeġiżlaw f’dan is-sens, id-dispożizzjoni inkwistjoni ma tippermettix li operatur ikun obbligat li joffri dan is-servizz mingħajr ħlas. Għalhekk dan tal-aħħar jista’ jagħmel l-għażla, skont din id-dispożizzjoni u d-dritt nazzjonali, li jiffattura, għal dan il-għan, ħlasijiet lil abbonat. Il-kwistjoni li tqum għalhekk hija dik dwar kif il-prezzijiet ta’ tali servizz mogħti lill-abbonat jistgħu jiġu kkontrollati.
6. Konsegwentement, is-Sąd Najwyższy (Qorti Suprema) (Polonja) tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk, fil-kuntest tal-funzjoni tal-missjoni tagħhom ta’ sorveljanza l-ARN għandhomx l-obbligu li jieħdu inkunsiderazzjoni l-ispejjeż ta’ portabbiltà tan-numri sostnuti mill-operaturi, meta jevalwaw l-element ta’ diżinċentiv tal-ħlasijiet iffatturati lill-abbonati.
7. Fil-konklużjonijiet preżenti ser nesponi r-raġunijiet li għalihom naħseb li l-ARN ma jistgħux ma jieħdux inkunsiderazzjoni l-ispejjeż li l-operaturi jħallsu meta jevalwaw l-ammont tal-ipprezzar tal-offerta ta’ portabbiltà lill-abbonat, fid-dawl tal-istruttura ġenerali li minnha tagħmel parti l-offerta ta’ portabbiltà tan-numru, kif ukoll tal-għanijiet imfittxa mil-leġiżlatur tal-Unjoni f’dan il-qasam.
8. Ser nesponi wkoll id-dubji tiegħi dwar il-metodu użat mill-President tal-UKE li jikkonsisti finalment li tiġi stabbilita sanzjoni amministrattiva fuq il-bażi ta’ stħarriġ tal-opinjoni wieħed.
I – Il-kuntest ġuridiku
A – Il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni
9. Il-ftuħ tas-settur tat-telekomunikazzjonijiet għall-kompetizzjoni sar permezz ta’ tliet stadji prinċipali, jiġifieri, il-liberalizzazzjoni, l-armonizzazzjoni u l-applikazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni għall-impriżi tat-telekomunikazzjonijiet (5) .
10. Il-proċess ta’ liberalizzazzjoni tas-settur tat-telekomunikazzjonijiet beda fl-1988. Permezz tal-adozzjoni tad-Direttivi 88/301/KEE, 90/388/KEE u 96/19/KE (6), u skont perijodu ta’ żmien speċifikat b’mod preċiż, il-leġiżlatur tal-Unjoni organizza t-tneħħija tad-drittijiet speċjali u esklużivi li kienu ġeneralment igawdu minnhom l-operaturi tat-telekomunikazzjoni li kienu preżenti fis-suq qabel il-liberalizzazzjoni fuq it-tagħmir tat-terminals (jiġifieri d-dazji fuq l-importazzjoni, ta’ kummerċjalizzazzjoni, implementazzjoni u ta’ manutenzjoni) u fuq il-provvista ta’ servizzi ta’ telekomunikazzjoni. Bħala regola, wara l-1 ta’ Jannar 1998, dan is-suq ġie kompletament liberalizzat.
11. Kontemporanjament mad-direttivi dwar il-liberalizzazzjoni adottati mill-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea adotta numri ta’ miżuri ta’ armonizzazzjoni abbażi tal-Artikolu 100 A tat-Trattat KE (li sar, wara emenda, l-Artikolu 95 KE). Fi ħdan din is-sistema, id-Direttiva 90/387/KEE (7) tistabbilixxi regoli komuni għall-ipprezzar tal-provvista ta’ netwerk ta’ telekomunikazzjoni miftuħ. Id-Direttiva Qafas tal-1990 ġiet ikkompletata bid-Direttiva 97/33/KE (8), li tistabbilixxi miżuri iktar speċifiċi intiżi li jiżguraw, b’mod partikolari, l-interkonnessjoni tan-netwerks u l-interoperabbiltà tas-servizzi (9) .
12. Il-kwistjoni tal-ipprezzar tal-interkonnessjoni rriżultat li kienet kruċjali għall-istruttura u għal-livell tal-kompetizzjoni f’dan is-settur. Għalhekk, il-Kunsill adotta leġiżlazzjoni rigoruża fuq din it-tariffa, li l-implementazzjoni tagħha fuq livell nazzjonali ġiet fdata lill-ARN.
13. Skont l-Artikolu 7 tad-Direttiva 97/33, l-ARN għandhom jiżguraw li l-ipprezzar tal-interkonnessjoni josserva l-prinċipji ta’ trasparenza u ta’ gwida skont l-ispejjeż (10) .
14. Billi jiggarantixxi interkonnessjoni totali bejn in-netwerks fuq il-livell tal-Komunità Ewropea u billi jorganizza kompetizzjoni iktar effettiva bejn l-operaturi ta’ servizzi, il-legiżlatur tal-Unjoni ried, b’mod partikolari, jippermetti lill-konsumaturi Ewropej li jibbenefikaw minn firxa ta’ servizzi iktar wiesgħa, ta’ kwalità aħjar u bi prezz aħjar.
15. Fost dawn is-servizzi insibu dak tal-portabbiltà tan-numru li ġie stabbilit waqt l-adozzjoni ta’ pakkett leġiżlattiv ġdid, fis-7 ta’ Marzu 2002 (11), fl-Artikolu 30 tad-Direttiva “Servizz Universali”. Dan is-servizz joffri l-possibbiltà lil kull klijent ta’ operatur tat-telekomunikazzjoni li jbiddel l-operatur filwaqt li jżomm l-istess numru.
16. Konformement mal-Artikolu 30(1) ta’ din id-direttiva, l-Istati Membri huma marbuta li jiżguraw li l-abbonati kollha ta’ servizzi telefoniċi aċċessibbli lill-pubbliku, inklużi fosthom is-servizzi mobbli, li jagħmlu din it-talba, jkunu jistgħu jibbenefikaw minn din il-funzjonalità, indipendentement mill-impriża li tipprovdi s-servizz.
17. It-tariffa ta’ dan is-servizz hija rregolata mill-Artikolu 30(2) u (3) tal-imsemmija direttiva. Din id-dispożizzjoni hija miktuba kif ġej:
“2. L-[ARN] għandhom jassiguraw li l-ipprezzar għal interkonnessjoni relatata mal-forniment tal-portabilità tan-numru tkun orjentata ma’ l-ispejjeż u li ħlasijiet diretti mitluba mill-abbonati, jekk ikun hemm, ma jservux ta’ disinċentiv għall-użu ta’ dawn il-faċilitajiet [(12) ].
3. L-[ARN] m’għandhomx jimponu tariffi bl-imnut għall-portabilità tan-numri b’mod li jiddistortjaw il-kompetizzjoni, bħal per eżempju billi jiffissaw tariffi bl-imnut speċifiċi jew komuni.”
18. Fl-aħħar nett, l-Artikolu 4(1) tad-Direttiva Qafas tal-2002 jobbliga lill-Istati Membri li jipprovdu mekkaniżmu effettiv ta’ appell li jippermetti lil kull utent jew lil kull fornitur li jikkontesta d-deċiżjonijiet tal-ARN li jaffettwawh.
B – Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
19. Il-kundizzjonijiet li taħthom jiġi eżerċitat id-dritt għall-portabbiltà fil-Polonja huma stabbiliti, b’mod partikolari, fl-Artikoli 41 u 71 tal-liġi dwar it-telekomunikazzjonijiet (Prawo telekomunikacyjne), tas-16 ta’ Lulju 2004 (13) .
20. L-Artikolu 41(1) ta’ din il-liġi jipprovdi li l-prezzijiet ta’ interkonnessjoni marbuta mal-provvista tal-portabbiltà tan-numri bejn in-netwerks huma stabbiliti abbażi tal-ispejjeż.
21. Skont l-Artikolu 71 tal-imsemmija liġi:
“1. L-abbonat li kkonkluda kuntratt ma’ fornitur ta’ servizzi li jipprovdi l-konnessjoni ma’ netwerk pubbliku ta’ telefonija ta’ operatur jista’, fil-każ ta’ bdil tal-operatur, jitlob t-trasferiment tan-numru li ġie allokat lilu lejn in-netwerk tal-operatur l-ieħor:
1) fiż-żona tan-numru, fil-każ ta’ numri ġeografiċi;
2) fil-pajjiż kollu, jekk in-numri mhumiex ġeografiċi.
[…]
3.	Fil-każ ta’ bdil ta’ operatur, il-fornitur ta’ servizzi jista’ jiffattura lill-abbonat ħlas stabbilit fit-tariffi tiegħu, għat-trasferiment tan-numru tiegħu, u li l-ammont tiegħu ma jistax ikun ta’ dissważjoni għall-abbonat sabiex juża din il-faċilità [(14) ].”
22. B’applikazzjoni tal-Artikolu 74(1) ta’ din il-liġi, l-operatur li jiggarantixxi l-konnessjoni ma’ netwerk ta’ telefonija pubblika (operatur fornitur) u l-operatur tan-netwerk li miegħu jkun ġie mqabbad l-abbonat (l-opertur riċevitur) huma marbuta li jiggarantixxu l-implementazzjoni tad-drittijiet ta’ portabbiltà. Fin-nuqqas ta’ dan, l-Artikolu 74(3) tal-imsemmija liġi jippermetti lill-President tal-UKE li jimponi l-multa msemmija fil-punt 16 tal-Artikolu 209(1) ta’ din l- istess liġi.
23. Skont din l-aħħar dispożizzjoni, kull min jostakola d-dritt tal-abbonati li jeżerċitaw id-dritt tagħhom, previst fl-Artikoli 70 u 71 tal-liġi dwar it-telekomunikazzjonijiet, għall-portabbiltà tan-numru, jeħel multa.
II – Il-kuntest fattwali tad-deċiżjoni għal deċiżjoni preliminari
24. Konformement mal-Artikolu 74(3) u l-punt 16 tal-Artikolu 209(1) tal-liġi dwar it-telekomunikazzjonijiet, il-President tal-UKE impona multa ta’ PLN 100 000 (madwar EUR 24 350) fuq ir-rikorrenti minħabba l-ksur imwettaq bejn it-28 ta’ Marzu 2006 u l-31 ta’ Mejju 2006 tad-dispożizzjonijiet applikabbli għall-portabbiltà tan-numri. Dan ikkunsidra li l-ħlasijiet iffatturati mir-rikorrenti, li jammontaw għal PLN 122 (madwar EUR 29.70), kienu jiskoraġġixxu lil-abbonati milli jitolbu l-portabbiltà tan-numru tagħhom.
25. Skont il-President tal-UKE, l-ammont ta’ dawn il-ħlasijiet ma għandux jiġi stabbilit skont l-ispejjeż sostnuti mill-operaturi biex jiżguraw il-portabbiltà tan-numri, iżda skont analiżi suġġetiva ta’ dan l-ammont, magħmula abbażi tar-riżultati ta’ stħarriġ tal-opinjoni lil konsumaturi. B’hekk, fil-Polonja, mistoqsija “x’inhu l-ammont li l-utenti ta’ telefonija fissa u mobbli huma disposti li jħallsu għat-trasferiment tan-numru tat-telefon tagħhom minn operatur għall-ieħor?”, l-utenti li għandhom karta mħallsa minn qabel wieġbu PLN 46 (madwar EUR 11.20) u l-abbonati PLN 48 (madwar EUR 11.70). Għalhekk, il-President tal-UKE kkunsidra li ħlasijiet li jeċċedu 50 PLN (madwar EUR 12.20) kienu ta’ diżinċentiv għall-utenti sabiex jeżerċitaw id-dritt tagħhom għall-portabbiltà tan-numru tagħhom. Dan kien kuntrarju għall-Artikolu 71(3) tal-liġi dwar it-telekomunikazzjonijiet u, għaldaqstant, kien jagħti lok għal multa.
26. Ir-rikors ippreżentat mir-rikorrenti kontra din id-deċiżjoni ġie miċħud fis-6 ta’ Marzu 2007 mis-Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Qorti tal-protezzjoni tal-kompetizzjoni u tal-konsumaturi) (Polonja). Din il-qorti kkunsidrat li, meta aġixxa b’dan il-mod, il-President tal-UKE interpreta l-Artikolu 30(2) tad-Direttiva “Servizz Universali” b’mod korrett u applika l-Artikolu 71(3) tal-liġi dwar it-telekomunikazzjonijiet.
27. Permezz ta’ sentenza tal-5 ta’ Frar 2008, is-Sąd Apelacyjny w Warszawie (Qorti tal-Appell ta’ Varsavja) (Polonja), biddlet kompletament din is-sentenza u annullat id-deċiżjoni tal-President tal-UKE. Għalhekk, dan tal-aħħar ippreżenta appell f’kassazzjoni quddiem is-Sąd Najwyższy li, minħabba dubji dwar l-interpretazzjoni korretta tal-Artikolu 30(2) tad-Direttiva “Servizz Universali”, iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“L-Artikolu 30(2) tad-Direttiva [‘Servizzi Universali’] għandu jiġi interpretat fis-sens li l-[ARN] kompetenti, inkarigata li tara li t-tariffa dovuta mill-abbonati ma jkollhiex effett dissważiv, għall-użu tas-servizz addizzjonali tal-portabbiltà tan-numru, għandha l-obbligu li tieħu inkunsiderazzjoni l-ispejjeż sostnuti mill-operaturi tat-telefonija mobbli sabiex jattivaw dan is-servizz?”
28. Ir-rikorrenti, il-President tal-UKE, il-Gvern Pollakk u l-Kummissjoni, ressqu osservazzjonijiet bil-miktub u orali. Fir-rigward tal-Gvern Slovakk, dan ressaq biss osservazzjonijiet bil-miktub.
III – Analiżi
29. Permezz tad-domanda preliminari tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk l-Artikolu 30(2) tad-Direttiva “Servizz Universali” għandux jiġi interpretat fis-sens li l-ARN għandhom jieħdu inkunsiderazzjoni l-ispejjeż sostnuti mill-operaturi tat-telekomunikazzjoni għall-implementazzjoni tal-portabbiltà tan-numru meta jevalwaw l-element ta’ diżinċentiv tal-ħlasijiet li jistgħu jiġu ffatturati, għal dan il-għan, lill-abbonat.
30. Id-domanda tqum għal żewġ raġunijiet, jiġifieri, minn naħa, minħabba li l-prinċipji ta’ pprezzar ta’ dawn il-ħlasijiet ma humiex stabbiliti, peress li l-imsemmija dispożizzjoni tipprovdi biss li l-ammont tagħhom ma għandux ikun ta’ diżinċentiv u, min-naħa l-oħra, peress li l-ARN għandhom marġni ta’ diskrezzjoni fit-twettiq tal-funzjoni ta’ sorveljanza tagħhom u, b’mod partikolari, fid-definizzjoni tal-prattiki regolatorji tagħhom.
31. Fil-kawża preżenti, il-President tal-UKE, l-ARN kompetenti, iddeċieda għalhekk li l-evalwazzjoni tal-kwistjoni jekk il-ħlasijiet iffatturati mir-rikorrenti humiex ta’ diżinċentiv kellha tkun ibbażata biss fuq ir-riżultati ta’ stħarriġ tal-opinjoni magħmul fuq konsumaturi u ma kellhiex tieħu inkunsiderazzjoni l-ispejjeż ta’ portabbiltà sostnuti mill-operaturi.
A – Osservazzjonijiet preliminari
32. Qabel ma nibda l-eżami ta’ din id-domanda preliminari, naħseb li għandu jiġi rrilevat, l-ewwel nett, l-għan u l-ipprezzar tal-offerta ta’ portabbiltà, qabel ma titfakkar il-ġurisprudenza żviluppata mill-Qorti tal-Ġustizzja fir-rigward tal-marġni ta’ diskrezzjoni li għandhom l-ARN f’dan il-qasam.
33. Skont l-Artikolu 30 tad-Direttiva “Servizz Universali”, l-offerta ta’ portabbiltà hija obbligu impost fuq l-operaturi tat-telekomunikazzjoni kollha u dritt għall-abbonati kollha. Din il-funzjonalità għandha tippermetti t-tneħħija tal-ostakoli għall-għażla ħielsa tal-konsumaturi u l-garanzija ta’ żvilupp ta’ kompetizzjoni effettiva fis-suq tat-telekomunikazzjonijiet (15) .
34. Biex jiffaċilita l-ftuħ ta’ dan is-suq li sa dak iż-żmien kien għadu monopolistiku u biex jevita l-abbuż, il-leġiżlatur tal-Unjoni stabbilixxa t-tariffi li l-operaturi jistgħu jipprattikaw fil-kuntest ta’ talba għall-portabbiltà. Sostanzjalment, dawn it-tariffi huma tnejn.
35. L-ewwel waħda tikkonċerna l-ipprezzar tal-interkonnessjoni. Meta abbonat jitlob il-portabbiltà effettiva tan-numru tiegħu, l-operatur fornitur (16) (ġeneralment huwa dan l-operatur) jiffattura lill-operatur riċevitur (17) l-ispejjeż tal-interkonnessjoni marbuta mal-ipproċessar ta’ din it-talba. Dan jinvolvi spejjeż peress li, hekk kif irrilevat il-Qorti tal-Ġustizzja, il-pjattaformi bejn l-operaturi għandhom ikunu kompatibbli, peress li n-numru tal-abbonat irid jiġi ttrasferit minn operatur għal ieħor u operazzjonijiet tekniċi għandhom jiġu implementati sabiex jippermettu t-twassil ta’ telefonati lejn in-numru trasferit (18) . Fl-ipprezzar ta’ din l-interkonnessjoni, l-operatur fornitur huwa marbut li josserva, taħt il-kontroll tal-ARN, il-prinċipju tal-gwida skont l-ispejjeż
36. Dan il-limitu tal-ipprezzar tal-interkonnessjoni għandu l-għan li jiffaċilita d-dħul fis-suq ta’ operaturi effiċjenti u vijabbli u hija intiża sabiex jiġu evitati r-riskji ta’ distorsjonijiet tal-kompetizzjoni mhux ġustifikati li jistgħu jirriżultaw mill-iffissar tal-prezzjijiet. Fil-fatt, ipprezzar eċċessiv tal-interkonnessjoni jikkostitwixxi ostakolu għad-dħul fis-suq u jsaħħaħ il-pożizzjoni dominanti fis-suq ta’ operaturi eżistenti (19) . Hekk kif indikat il-Qorti tal-Ġustizzja, ipprezzar bħal dan joħloq ukoll riskju li l-operaturi ikunu inkoraġġuti jgħaddu l-ispejjeż lill-abbonat il-ġdid, u għalhekk tali prattika tista’ tkun ta’ diżinċentiv għall-konsumaturi biex jirrikorru għas-servizz ta’ portabbiltà (20) . Bl-istess mod, tariffi inferjuri għal-livell tal-ispejjeż reali jagħtu lok għar-riskju li kompetituri ineffiċjenti jidħlu fis-suq.
37. It-tieni tariffa tikkonċerna l-ħlasijiet li jistgħu jiġu ffatturati lill-abbonat għall-implementazzjoni ta’ dan is-servizz. Ġeneralment dawn il-ħlasijiet huma ffatturati mill-operatur riċevitur u jippermettulu li jirkupra parzjalment jew kompletament l-ispejjeż sostnuti minnu.
38. L-imsemmija ħlasijiet jikkostitwixxu wkoll fattur determinanti sabiex ikun hemm suq kompetittiv, b’mod partikolari għall-operaturi li jidħlu fih. Fil-fatt, għal dawn tal-aħħar, il-portabbiltà hija ħtieġa kummerċjali sabiex jattiraw klijentela ġdida li, sa dak iż-żmien kienet tappartjeni lil operaturi li ilhom stabbiliti. Meta sseħħ il-fatturazzjoni tal-portabbiltà mill-operatur riċevitur, dan huwa suġġett għall-pressjoni ta’ suq kompettitiv u jista’ naturalment ikollu interess li ma jiskoraġġix klijenti ġodda u li japplika prezzijiet raġonevoli. Min-naħa l-oħra, meta l-fatturazzjoni ta’ dan is-servizz isseħħ mill-operatur fornitur, dan jista’ japplika pprezzar eċċessiv sabiex jiskoraġġixxi lill-klijent tiegħu milli jitlob il-portabbiltà tan-numru tiegħu lejn kompetitur. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-legiżlatur tal-Unjoni illimita wkoll l-ipprezzar tal-ħlasijiet billi inkariga lill-ARN, skont l-Artikolu 30(2) tad-Direttiva “Servizz Universali”, sabiex jiżguraw li dawn ma jkunux ta’ diżinċentiv.
39. L-ARN għandhom marġni ta’ diskrezzjoni fl-implementazzjoni tar-regoli stabbiliti mil-leġiżlatur tal-Unjoni (21) . Sa fejn dawn ir-regoli huma essenzjalment iddefiniti f’direttivi, tqum il-problema tal-koerenza bejn id-diversi miżuri nazzjonali ta’ traspożizzjoni u l-politiki leġiżlattivi differenti adottati minn kull awtorità. B’hekk, għal dak li jirrigwarda l-ħlasijiet iffatturati lill-utent, innotajt li l-Institut luxembourgeois de régulation jipprovdi li l-“ispejjeż konnessi mal-portabbiltà li jistgħu jintalbu mill-utent għandhom josservaw il-prinċipji ta’ nondiskriminazzjoni u ta’ effettività” u li l-kumpens li l-operatur riċevitur biss jista’ jitlob lill-utent għandu jkun raġonevoli (22) . Bl-istess mod, il-liġi Franċiża u dik Britannika jipprovdu li l-operaturi għandhom l-obbligu li jipproponu bi prezz raġonevoli lill-abbonati tagħhom offerti li permezz tagħhom dawn tal-aħħar jistgħu jżommu n-numru tagħhom (23) . Min-naħa l-oħra, rajna li, fil-Polonja l-Artikolu 71 tal-Liġi fuq it-telekomunikazzjonijiet kien jipprovdi, fil-bidu, li l-ammont tal-ħlasijiet ma kellux ikun ta’ diżinċentiv. Illum, din id-dispożizzjoni tipprojbixxi purament li l-abbonat ikun suġġett għal ħlasijiet.
40. Għandu jiġi kkonstatat li hemm diverġenzi bejn dawn il-leġiżlazzjonijiet. Minbarra d-differenzi fl-għodda magħżula sabiex jiġu evalwati u kkalkolati t-tariffi, jeżistu wkoll metodi differenti ta’ użu ta’ din l-għodda u konsegwentement nistaqsi jekk huwiex neċessarju li tkun żġurata iktar koerenza bejn il-prattiki regolamentari tal-ARN. Fil-fatt, differenzi fil-leġiżlazzjonijiet jistgħu joħolqu distorsjonijiet gravi fil-kompetizzjoni, li jkunu ta’ ħsara għall-ħolqien ta’ suq Ewropew integrat tat-telekomunikazzjonijiet.
41. Huwa magħruf li l-ARN għandhom marġni ta’ diskrezzjoni fl-eżerċizzju tad-dmir ta’ superviżjoni tagħhom. F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja pprovdiet xi kjarifiki fis-sentenza Mobistar, iċċitata iktar ’il fuq.
42. F’dik il-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja ġiet mistoqsija jekk l-Artikolu 30(2) tad-Direttiva “Servizz Universali” jipprekludix li l-awtorità regolatorja Belġjana tistabbilixxi minn qabel u permezz ta’ mudell teoretiku tal-ispejjeż il-prezzijiet massimi li l-operatur fornitur jista’ jiffattura lill-operatur riċevitur. Il-Qorti tal-Ġustizzja rrispondiet fin-negattiv u kkwalifikat l-argumenti tagħha. Hija kkunsidrat, essenzjalment li, minn meta l-ARN jaqdu d-dmir ta’ sorveljanza tagħhom billi jivverifikaw li t-tariffi huma stabbiliti skont l-ispejjeż, b’tali mod li ma jkunx hemm diżinċentiv sabiex il-konsumaturi jużaw is-servizz ta’ portabbiltà, l-Artikolu 30(2) tad-Direttiva “Servizz Universali” jagħti lill-ARN “ċerta marġni ta’ diskrezzjoni” sabiex jevalwaw is-sitwazzjoni u jistabbilixxu l-metodu li jidhrilhom li jkun l-iktar xieraq. Madankollu, il-metodu magħżul għandu mhux biss jippermetti l-effettività sħiħa tal-portabbiltà, iżda għandu wkoll jippermetti li jkun hemm rimedju effettiv quddiem l-awtoritajiet ġudizzjarji kompetenti (24) .
43. Hawnhekk, il-Qorti tal-Ġustizzja qed tintalab tiddetermina l-marġni ta’ diskrezzjoni li għandhom l-ARN meta jevalwaw jekk il-ħlasijiet humiex ta’ diżinċentiv u għandha b’mod partikolari tirrispondi d-domanda jekk, fil-kuntest ta’ din l-evalwazzjoni, l-ARN humiex marbuta, skont id-Direttiva “Servizz Universali”, li jieħdu inkunsiderazzjoni l-ispejjeż marbuta mal-portabbiltà tan-numru li jsostnu l-operaturi.
44. Din id-domanda hija importanti peress li nsibu dispożizzjoni identika fl-Artikolu 19(3) tad-Direttiva “Servizz Universali”, dwar is-servizz ta’ għażla u għażla minn qabel tal-operaturi (25) .
B – Interpretazzjoni tal-Artikolu 30(2) tad-Direttiva “Servizz Universali”
45. Għall-kuntrarju tal-Istati Membri u tal-Kummissjoni li intervjenew f’dawn il-proċeduri, jiena tal-fehma li l-ARN ma jistgħux ma jieħdux inkunsiderazzjoni l-ispejjeż li jsostnu l-operaturi meta jevalwaw jekk il-ħlasijiet iffatturati lill-abbonati humiex ta’ diżinċentiv.
46. Għalkemm din il-kunsiderazzjoni ma tirriżultax mill-kliem użat fl-Artikolu 30(2) tad-Direttiva “Servizz Universali”, hija tirriżulta, min-naħa l-oħra, fir-rigward tal-istruttura tas-sistema li tagħmel parti minnha l-offerta tal-portabbiltà u mill-għanijiet segwiti mil-leġiżlatur tal-Unjoni.
47. Għal dak li jirrigwarda, l-ewwel nett, il-kliem użat f’din id-dispożizzjoni, għandu jiġi kkonstatat li dawn ma jispeċifikaw ebda metodoloġija għall-ARN sabiex jevalwaw jekk il-ħlasijiet iffatturati lill-abbonati humiex ta’ diżinċentiv.
48. Għalkemm il-verżjoni fil-lingwa Franċiża tal-Artikolu 30(2) tad-Direttiva “Servizz Universali” tuża t-terminu “redevance”, li l-interpretazzjoni semantika tiegħu tista’ tiffereri għal somma mitluba minn utent li l-ammont tagħha tiddependi mill-ispejjeż tas-servizz mogħti, il-verżjonijiet lingwistiċi l-oħra ta’ din id-dispożizzjoni jużaw espressjonijiet li jistgħu, bla distinzjoni, jirreferu għall-kunċetti ta’ ħlasijiet, spejjeż, tariffi, drittijiet, kontribuzzjonijiet jew anki sehem parzjali. Dan japplika għall-verżjoni fil-lingwa Pollakka, li hija wkoll il-lingwa tal-kawża, li tuża t-terminu “obciążenia”, li jfisser spejjeż, jew għall-verżjoni Ingliża (“direct charges”), dik Taljana (“oneri diretti”), dik Spanjola (“cuotas directas”) jew dik Ġermaniża (“direkte Gebühren”).
49. Skont ġurisprudenza stabbilita, il-ħtieġa ta’ applikazzjoni u ta’ interpretazzjoni uniformi tad-dritt tal-Unjoni teskludi li t-test ta’ dispożizzjoni ikun ikkunsidrat għalih f’waħda mill-verżjonijiet tiegħu, iżda teżiġi li jiġi interpretat fid-dawl tal-verżjonijiet imfassla fil-lingwi uffiċjali kollha u skont l-istruttura ġenerali u l-għan tal-awtur tal-att inkwistjoni (26) .
50. Għal dak li jirrigwarda l-eżami tal-istruttura ġenerali li fiha tinsab l-offerta tal-portabbiltà u tal-għanijiet tal-leġiżlatur tal-Unjoni, dan jinvolvi li jittieħdu inkunsiderazzjoni mhux biss id-dispożizzjonijiet speċifiċi adottati fil-kuntest tad-Direttiva “Servizz Universali”, iżda wkoll dawk, iktar ġenerali stabbiliti fid-direttivi qafas tal-1990 u tal-2002 kif ukoll fid-Direttiva “Aċċess”.
51. Fil-fatt, l-eżami ta’ dawn it-testi jippermettilna nisiltu l-prinċipji ta’ pprezzar li fuqhom hija bbażata l-leġiżlazzjoni tat-telekomunikazzjonijiet u, b’mod partikolari, l-ipprezzar tal-interkonnessjoni.
52. Dawn il-prinċipji huma s-segwenti:
– l-ipprezzar għandu jkun ibbażat fuq kriterji oġġettivi u fuq il-prinċipju tal-gwida skont l-ispejjeż (27) .
Hekk kif irrikonnoxxiet il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tas-17 ta’ Lulju 2008, Arcor et (28), dan il-prinċipju jobbliga lill-operaturi jiffissaw l-ipprezzar tal-interkonnessjoni skont l-ispejjeż reali (29) . B’hekk dan jippermetti li tinkiseb stima tal-ispejjeż li jkunu fissi f’suq perfettament kompetittiv u japplika f’settur bħal dak tal-interkonnessjoni li fih għadha ma teżistix kompetizzjoni effettiva li tista’ tiggarantixxi n-natura raġonevoli tal-ipprezzar. L-imsemmi prinċipju japplika wkoll għal ċerti tariffi ffatturati lill-utenti finali, bħat-tariffi għall-użu tan-netwerk tat-telefon pubbliku fiss u s-servizz tat-telefonija vokali (30) kif ukoll dawk tal-linji mikrija (31) ;
– l-ipprezzar għandu jkun trasparenti u għandu jiġi ppublikat b’mod xieraq (32) ;
– l-ipprezzar għandu jiggarantixxi aċċess ugwali u ma għandux ikun diskriminatorju;
– l-ipprezzar għandu jiżgura l-effettività tas-servizzi fil-Komunità kollha, u
– għandu jkun hemm rimedju effettiv fir-rigward tal-ipprezzar quddiem l-awtoritajiet ġudizzjarji kompetenti (33) .
53. Għalkemm l-osservanza ta’ dawn il-kriterji hija qabel kollox obbligu tal-operaturi, hija sservi wkoll bħala limitu fuq l-eżerċizju tal-marġni ta’ diskrezzjoni mogħtija lill-ARN. B’hekk, infakkar li, fil-punti 34 u 41 tas-sentenza Mobistar, iċċitata iktar ’il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja indikat espressament li, għalkemm l-ARN għandhom ċerta marġni ta’ diskrezzjoni
sabiex jiddefinixxu l-metodu li jidhrilhom li huwa l-iktar xieraq sabiex jiġi stabbilit l-ammont massimu tal-ipprezzar tal-interkonnessjoni, dan il-metodu għandu madankollu jippermetti li tiġi żgurata l-effettività sħiħa tal-portabbiltà kif ukoll protezzjoni legali effettiva tal-utenti u tal-operaturi.
54. Għalhekk, il-marġni ta’ diskrezzjoni mogħtija lill-ARN ma għandhiex tiġi konfuża mal-eżerċizju ta’ setgħa diskrezzjonali assoluta.
55. Il-metodu li l-ARN għandhom jiddefinixxu llum sabiex jevalwaw jekk il-ħlasijiet humiex ta’ diżinċentiv għandu jkun koerenti mal-prinċipji ta’ ipprezzar li għadni kif esponejt. Huwa għandu jippermetti li jiġi ggarantit mhux biss il-benesseri tal-konsumatur, iżda wkoll l-iżvilupp ta’ kompetizzjoni b’saħħitha fis-suq.
56. B’mod partikolari, dan il-metodu għandu jkun ibbażat fuq fatturi ċari u oġġettivi biżżejjed li jippermettu lill-awtoritajiet ġudizzjarji kompetenti jeżerċitaw, skont l-Artikolu 4(1) tad-Direttiva Qafas tal-2002, stħarriġ effettiv tal-evalwazzjoni magħmula mill-ARN. Dan japplika a fortiori
billi l-awtorità regolatorja Pollakka għandha, fil-kuntest tal-missjoni ta’ sorveljanza tagħha, setgħa ta’ sanzjoni amministrattiva, li, f’dan il-każ, wasslet għall-kundanna tar-rikorrenti għal multa ta’ iktar minn EUR 24 000.
57. Fid-dawl ta’ dawn il-fatturi, jidhirli li huwa evidenti li l-ARN ma jistgħux jinjoraw totalment fattur daqstant oġġettiv bħal dak ibbażat fuq l-ispejjeż tas-servizz mogħti meta jevalwaw l-ammont tal-ħlasijiet iffatturati lill-abbonat. Jidhirli li dan huwa iktar u iktar evidenti meta wieħed iqis li l-leġiżlatur tal-Unjoni jipprovdi espressament fil-premessa 26 tad-Direttiva Servizz Universali li, meta jingħata servizz lill-utent finali, it-tariffi ta’ l-utent finali għandhom jirriflettu l-kundizzjonijiet tad-domanda, kif ukoll il-kundizzjonijiet tal-ispiża (34), u dan għal kunsiderazzjonijiet ta’ effiċjenza u għal raġunijiet soċjali.
58. L-indikatur ibbażat fuq l-ispejjeż sostnuti mill-operaturi huwa indikatur oġġettiv peress li huwa inerenti fl-ispejjeż reali tas-servizz offrut lill-utenti. B’hekk jippermetti lill-ARN ikollhom qies oġġettiv tal-ħlasijiet iffatturati lill-utent. Għalkemm, kif irrivelat il-Kummissjoni, id-determinazzjoni tal-ispejjeż hija kumplessa minħabba n-natura tas-servizz, l-ARN illum adottaw metodi ta’ evalwazzjoni, xi drabi rrakkomandati mill-Kummissjoni, li jippermettu li tinkiseb stima tagħhom (35) .
59. Barra minn hekk, dan l-indikatur huwa koerenti mal-prinċipji ta’ pprezzar imposti mil-leġiżlatur tal-Unjoni fuq l-offerta ta’ portabbiltà. Billi għażel li japplika l-prinċipju tal-gwida skont l-ispejjeż għall-ipprezzar tal-interkonnessjoni, dan il-leġiżlatur qed finalment jipprova jillimita l-ammont finali ffatturat lill-utent. Fil-fatt, l-ipprezzar tal-interkonnessjoni jirrappreżenta, fil-fehma tiegħi, l-ispiża prinċipali li l-operatur jista’ jgħaddi lill-abbonat direttament jew indirettament. L-ammont ta’ dan l-ipprezzar jista’ jkollu influwenza diretta u determinanti fuq dak tal-ħlasijiet inkwantu iktar ma l-ispejjeż ikunu għoljin, iktar l-operatur ikun inċentivat biex jgħaddi parti minnhom lill-abbonat. Din ir-rabta bejn l-ipprezzar tal-interkonnessjoni u l-ħlasijiet iffatturati lill-utenti ġiet enfasizzata għall-ewwel darba fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 12(5) tad-Direttiva 97/33 (36) . Għalkemm ma għadhiex tissemma’ fit-test attwali tal-Artikolu 30(2) tad-Direttiva “Servizz Universali”, il-Qorti tal-Ġustizzja reġgħet daħħlet l-imsemmija rabta fil-punti 29 u 37 tas-sentenza Mobistar, iċċitata iktar ’il fuq. Infakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja indikat espressament li l-ammont massimu tat-tariffi għall-interkonnessjoni għandu jkun stabbilit “abbażi ta’ l-ispejjeż b’tali mod li l-konsumaturi ma humiex ddisswadati milli jużaw din il-faċilità tal-portabbiltà” (37) .
60. Fl-aħħar nett, dan huwa indikatur ta’ min jorbot fuqu inkwantu, b’mod konformi mad-dmir ta’ sorveljanza impost fuqhom mill-Artikolu 30(2) tad-Direttiva “Servizz Universali”, l-ARN għandhom jiżguraw li l-ipprezzar tal-interkonnessjoni ma jagħtix lok għal distorsjonijiet fil-kompetizzjoni u jkun ibbażat fuq l-ispejjeż għall-implementazzjoni tas-servizz. Konsegwentement, minn din il-premessa jirriżulta li t-tħassib magħmul mill-President tal-UKE u mill-Gvern Pollakk li t-teħid inkunsiderazzjoni tat-tariffi għall-interkonnessjoni ma jiggarantixxix biżżejjed id-drittijiet tal-konsumaturi peress li dawn it-tariffi jistgħu jkunu ġew iffissati f’ammont mhux ġustifikat, fil-fehma tiegħi ma huwiex fondat. Għall-kuntrarju, jekk l-ARN jeżerċitaw il-funzjoni ta’ sorveljanza tagħhom b’mod korrett u jiżguraw li dawn it-tariffi jkunu orjentati lejn l-ispejjeż, din tkun l-aħjar garanzija kontra ffissar arbitrarju u inċert tal-ammont tal-ħlasijiet.
61. Dan ir-raġunament ma jipprekludix lill-ARN milli jieħdu inkunsiderazzjoni, bil-mod li huma jikkunsidraw l-iktar xieraq, id-dettalji tat-talba minbarra fatturi ta’ spejjeż per se, fatturi marbuta mad-domanda. Ir-riżultati ta’ stħarriġ tal-opinjoni magħmul fuq konsumaturi b’hekk jista’ jikkostitwixxi fattur interessanti ta’ evalwazzjoni li jista’ jinforma lill-ARN fuq l-aspettattivi tal-utenti.
62. Madankollu, fil-fehma tiegħu huwa evidenti li tali riżultati ma jistgħux, waħedhom, jikkostitwixxu kriterju ta’ analiżi determinanti sabiex jiġi evalwat jekk il-ħlasijiet humiex ta’ diżinċentiv.
63. Fil-fatt, l-interpretazzjoni u l-użu ta’ dan it-tip ta’ riżultati jeħtieġu prudenza kbira inkwantu dawn ir-riżultati għandhom natura inċerta u suġġettiva li ma tiffaċilitax, waħedha, il-ħidma tal-Imħallef inkarigat mill-istħarriġ tal-legalità tad-deċiżjonijiet tal-ARN.
64. Minn naħa, ir-riżultati ta’ stħarriġ tal-opinjoni magħmul fuq konsumaturi jiddependu minn varjanti differenti bħal data ekonomika, soċjali u kulturali ta’ Stat, l-għażla tal-kampjun (età, attivitajiet, oriġini ġeografika jew soċjoekonomika), il-metodoloġija użata u l-veraċità tat-tweġibiet, l-identità ta’ min iwettaq l-istħarriġ u l-istruttura u l-kontenut tal-mistoqsijiet magħmula (38) .
65. Min-naħa l-oħra, fil-fehma tiegħi, dawn ir-riżultati ma humiex ta’ min wieħed jorbot fuqhom. Fil-fatt, konsumatur normalment avżat ma jkollux idea preċiża tal-ispejjeż tas-servizz ta’ portabbiltà. Jista’ jkun il-każ għalhekk li l-prezz li huwa jiddikjara li huwa lest li jħallas ikun ħafna ogħla mill-infiq reali li jsostnu l-operaturi u, f’dan il-każ, it-teħid inkunsiderazzjoni biss ta’ dan ir-riżultat ma jservix bl-aħjar mod l-interessi tal-konsumatur. Din il-metodoloġija ma tippermettix għalhekk li jiġu riflessi l-ispejjeż reali tas-servizz, u lanqas l-iżviluppi fis-servizz fid-dawl tal-progressi tekniċi miksuba jew l-iżviluppi fit-talba.
66. Barra minn hekk, hija ma tiggarantixxi ebda prevedibbiltà u tintroduċi, għad-dannu tal-operaturi, ċerta inċertezza fir-rigward tal-ammont tal-ħlasijiet iddeterminati mill-ARN.
67. Fl-aħħar nett u fuq kollox, jiena nistaqsi sa fejn huwa possibbli, mingħajr ma jinkisru l-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni, li jiġu kkunsidrati bħala kkostitwiti fuq il-bażi ta’ sempliċi stħarriġ tal-opinjoni l-elementi ta’ ksur li jesponu lill-operatur għal sanzjonijiet pekunjarji. Metodoloġija daqshekk inċerta u suġġettiva tidher fil-fatt li tikkostitwixxi bażi legali partikolarment dgħajfa sabiex tiġi eżerċitata tali setgħa ta’ sanzjoni, jekk din ma hijiex ukoll inkompatibbli mal-prinċipji ġenerali inkwistjoni. Ma nistax nara kif, fil-fatt, operatur jista’ f’dawn il-kundizzjonijiet, jevalwa b’mod oġġettiv il-kundizzjonijiet ta’ kontestazzjoni tar-responsabbiltà tiegħu.
68. Konsegwentement, fid-dawl ta’ dawn l-elementi kollha naħseb li l-metodoloġija li qed jiddefendu l-awtoritajiet Pollakki, li hija bbażata biss fuq ir-riżultati ta’ stħarriġ tal-opinjoni magħmul fuq konsumaturi, ma tagħtix biżżejjed garanziji sabiex tiġi żgurata kemm l-effettività sħiħa tal-portabbiltà kif ukoll il-protezzjoni legali effettiva tal-atturi ta’ dan is-suq.
69. Metodoloġija daqstant suġġettiva tista’ twassal għal eċċessi li l-ARN għandhom, fil-fehma tiegħi, jieħdu inkunsiderazzjoni filwaqt li jieħdu inkunsiderazzjoni l-ispejjeż sostnuti mill-operaturi għall-implementazzjoni tas-servizz.
70. Fid-dawl ta’ dawn il-fatturi kollha, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi lill-qorti tar-rinviju li l-Artikolu 30(2) tad-Direttiva “Servizz Universali” għandu jiġi interpretat fis-sens li l-ARN għandhom jieħdu inkunsiderazzjoni, b’mod li huma jikkunsidraw l-iktar xieraq, l-indikatur meħud mill-ispejjeż sostnuti mill-operaturi tat-telekomunikazzjoni għall-implementazzjoni tal-portabbiltà tan-numru meta jevalwaw jekk il-ħlasijiet li jistgħu jiġu ffatturati lill-abbonat għal dan il-għan humiex ta’ diżinċentiv.
71. Qabel ma nikkonkludi, nixtieq nagħmel osservazzjoni finali dwar l-ipprezzar fl-Unjoni tas-servizz tal-portabbiltà.
72. Kif osservat il-Kummissjoni waqt is-seduta, ċertu numru ta’ Stati Membri ddeċidew li s-servizz tal-portabbiltà kellu, fil-preżent, jiġi offrut mingħajr ħlas, lill-abbonati. Tali soluzzjoni, li aħna naqsmu, tippreżenta diversi vantaġġi u tippermetti b’mod partikolari li tiġi ggarantita lill-konsumaturi l-possibbiltà li jieħdu vantaġġi kbar mill-benefiċċji offruti minn dan is-servizz. Minbarra dan, din is-soluzzjoni, adottata fuq livell tal-Unjoni, tippermetti li jiġu armonizzati leġiżlazzjonijiet xi drabi diskordanti bejn l-Istati Membri, li huma dannużi għat-tisħiħ tas-suq uniku tat-telekomunikazzjonijiet. Jekk din is-soluzzjoni għandha tiġi applikata mil-leġiżlatur tal-Unjoni, jiena nosserva madankollu li hija ma ġietx adottata minnu fil-kuntest tal-pakkett leġiżlattiv ġdid li daħal fis-seħħ fit-18 ta’ Diċembru 2009, peress li t-termini tal-Artikolu 30(2) tad-Direttiva “Servizz Universali” ma kinux, fis-sustanza, ġew emendati.
IV – Konklużjoni
73. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi kif ġej għad-domandi preliminari magħmula mis-Sąd Najwyższy:
“L-Artikolu 30(2) tad-Direttiva 2002/22/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-7 ta’ Marzu 2002 dwar servizz universali u d-drittijiet tal-utenti li jirrelataw ma’ networks u servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi (Direttiva “Servizz Universali”), għandu jiġi interpretat fis-sens li l-awtoritajiet regolatorji nazzjonali għandhom jieħdu, b’mod li huma jikkunsidraw l-iktar xieraq, l-indikatur meħud mill-ispejjeż sostnuti mill-operaturi tat-telekomunikazzjonijiet għall-implementazzjoni tal-portabbiltà tan-numru meta jevalwaw jekk il-ħlasijiet li jistgħu jiġu ffatturati lill-abbonat għal dan il-għan humiex ta’ diżinċentiv.”
(1) .
(2)  –	Fil-25 ta’ Novembru 2009, il-leġiżlatur Komunitarju adotta qafas regolamentari ġdid għan-netwerks u s-servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi. Huwa f’dan il-kuntest li ġie stabbilit il-korp il-ġdid BEREC fit-28 ta’ Jannar 2010, skont ir-Regolament (KE) Nru 1211/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-25 ta’ Novembru 2009, li jistabbilixxi l-Korp ta’ Regolaturi Ewropej tal-Komunikazzjonijiet Elettroniċi (BEREC) u l-Uffiċċju (ĠU L 337, p. 1).
(3)  –	Direttiva 2002/22/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-7 ta’ Marzu 2002, dwar servizz universali u d-drittijiet tal-utenti li jirrelataw ma’ netwerks u servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi (Direttiva “Servizz Universali”) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 29, p. 367).
(4)
–	C‑438/04, Ġabra p. I‑6675.
(5)  –	Għal deskrizzjoni ġenerika, ara M. Bazex, “Le droit communautaire et l’accès des entreprises du secteur concurrentiel aux réseaux publics”, Revue des affaires européennes, 1994/2 p. 103; D. Encaoua, u L. Flochel, “Droit des télécommunications: entre déréglementation et régulation – La tarification: du monopole à la concurrence régulée”, L’actualité juridique – Droit administratif, AJDA, 1997, p. 254; P. Ravaioli, “Le cadre législatif européen des télécommunications et son application”, Revue du Marché Unique Européen, Nru 3, 1997, p. 175, u D. Geradin, “L’ouverture à la concurrence des entreprises de réseau – Analyse des principaux enjeux du processus de libéralisation”, Cahiers de Droit européen, 1999, Nri 1 u 2, p. 13.
(6)  –	Ara, rispettivament, id-Direttivi tal-Kummissjoni, tas-16 ta’ Mejju 1988, dwar il-kompetizzjoni fis-swieq ta’ tagħmir tat-terminals tat-telekomunikazzjoni (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 1, p. 25); tat-28 ta’ Ġunju 1990, dwar il-kompetizzjoni fis-swieq tas-servizzi ta’ telekomunikazzjoni (ĠU L 192 p. 10), u tat-13 ta’ Marzu 1996, li temenda d-Direttiva 90/388/KEE, f’dak li jikkonċerna t-twettiq tal-kompetizzjoni sħiħa fis-suq tat-telekomunikazzjonijiet (ĠU L 74, p. 13).
(7)  –	Direttiva tal-Kunsill 90/387/KEE, tat-28 ta’ Ġunju 1990, dwar l-istabbiliment tas-suq intern tas-servizzi ta’ telekomunikazzjoni permezz tal-implementazzjoni tal-provvista ta’ netwerk miftuħ ta’ telekomunikazzjoni (ĠU L 192, p. 1, iktar ’il quddiem, id-“Direttiva Qafas tal-1990”).
(8)  –	Direttiva 97/33/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-30 ta’ Ġunju 1997, dwar l-interkonnessjoni fis-settur tat-telekomunikazzjonijiet bil-għan li jiġi żgurat servizz universali u l-interoperabbiltà permezz tal-applikazzjoni tal-prinċipji ta’ provvista ta’ netwerk miftuħ (ONP) (ĠU L 199, p. 32), kif emendata bid-Direttiva 98/61/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-24 ta’ Settembru 1998 (ĠU L 268, p. 37, iktar ’il quddiem, id-“Direttiva 97/33”). Ara wkoll il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar l-ipprezzar tal-interkonnessjoni f’suq tat-telekomunikazzjonijiet liberalizzat (ĠU 1998, C 84, p. 3).
(9)  –	Konformement mal-Artikolu 2(1)(a) tad-Direttiva 97/33, l-interkonnessjoni hija l-“konnessjoni fiżika u loġika ta’ netwerks ta’ telekomunikazzjonijiet użati mill-istess korp jew minn korpi differenti, sabiex l-utenti ta’ korp ikunu jistgħu jikkomunikaw mal-utenti tal-istess korp jew ta’ korp ieħor, jew ikollhom aċċess għal servizzi provduti minn korp ieħor”. [traduzzjoni mhux uffiċjali]
(10)  –	B’mod partikolari l-ARN huma inkarigati li jiżguraw li tkun pubblikata “offerta ta’ interkonnessjoni ta’ referenza” li tiddefinixxi r-regoli u l-kundizzjonijiet ta’ interkonnessjoni.
(11)  –	Minbarra d-Direttiva “Servizz Universali” ġew adottati d-Direttivi 2002/19/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-7 ta’ Marzu 2002, dwar l-aċċess għal, u l-interkonnessjoni ta’, networks ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi u faċilitajiet assoċjati (Direttiva “Aċċess”) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 29, p. 323), u 2002/21/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-7 ta’ Marzu 2002, dwar kwadru [qafas] regolatorju komuni għan-networks ta’ komunikazzjonijiet u servizzi elettroniċi (Direttiva Kwadru [Qafas]) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 29, p. 349, iktar ’il quddiem, id-“Direttiva Qafas tal-2002”).
(12)  – L-Artikolu 30(2) tad-Direttiva “Servizz Universali” ġie emendat bid-Direttiva 2009/136/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-25 ta’ Novembru 2009 (ĠU L 337, p. 11). Minn issa ’l quddiem, din id-dispożizzjoni tipprovdi:
“L-[ARN] għandhom jiżguraw li l-prezz bejn l-operaturi u/jew il-fornituri tas-servizz relatat mal-forniment tal-portabbiltà tan-numru ikun orjentat lejn l-ispejjeż u li l-ħlasijiet diretti għall-abbonati, jekk ikun hemm, ma’ jkunx ta’ diżinċentiv għall-abbonati għall-bdil minn fornitur għall-ieħor.”
(13)  –	Dz. U de 2004, Nru 171, pożizzjoni 1800.
(14)  –	Wara emenda fil-liġi dwar it-telekomunikazzjonijiet, fl-24 ta’ April 2009, l-Artikolu 71(3) ta’ din il-liġi issa jipprojbixxi l-ħlas ta’ miżata mill-abbonat. Madankollu, din id-dispożizzjoni, fis-seħħ mis-6 ta’ Lulju 2009, ma hijiex applikabbli fil-każ preżenti.
(15)  –	Sentenza Mobistar, iċċitata iktar ’il fuq (punt 25).
(16)  –	L-operatur li mingħandu jiġi ttrasferit in-numru u li miegħu jiġi tterminat l-abbonament.
(17)  –	L-operatur li miegħu l-abbonat jidħol f’kuntratt ġdid u lejn min in-numru jiġi ttrasferit.
(18)  –	Sentenza Mobistar, iċċitata iktar ’il fuq (punt 24).
(19)  –	B’mod partikolari, fil-każ ta’ netwerks ta’ daqs differenti, bħala regola, l-operatur dominanti jirċievi talba għal aċċess li teċċedi sostanzjalment dik li huwa jkun għamel lill-kompetituri tiegħu. Għalhekk, huwa għandu il-mezzi biex, fin-negozjati, jimponi ipprezzar għoli għall-aċċess għan-netwerk tiegħu.
(20)  –	Sentenza Mobistar, iċċitata iktar ’il fuq (punti 28 u 29).
(21)  –	Ġie kkunsidrat li din ir-regolamentazzjoni deċentralizzata kienet meħtieġa sabiex jittieħdu inkunsiderazzjoni l-partikolaritajiet nazzjonali importanti fil-qasam tat-telekomunikazzjoni, dovuti b’mod partikolari għad-differenzi fil-kunċett tal-interess pubbliku, fil-livell ta’ liberalizzazzjoni u fl-iżvilupp teknoloġiku.
(22)  –	Ara d-deċiżjonijiet tas-6 ta’ Lulju 2004, 04/77/ILR, dwar ir-regoli dwar ir-regoli għall-introduzzjoni tal-portabbiltà tan-numri tat-telefons ċellulari, u 04/78/ILR, dwar ir-regoli dwar is-soluzzjoni teknika għall-introduzzjoni tal-portabbiltà tan-numri tat-telefoni ċellulari. Dawn id-deċiżjonijiet huma disponibbli fuq is-sit internet tal-Institut luxembourgeois de régulation (www.ilr.public.lu).
(23)  –	Ara l-Artikolu L 44 tal-code des postes et des communications électroniques français, fil-verżjoni kkonsolidata tat-13 ta’ Jannar 2010, u l-punt 18.1 tal-kundizzjonijiet ġenerali stabbiliti mill-awtorità regolatorja Britannika skont l-Artikolu 48(1) tal-liġi tal-2003 dwar il-komunikazzjonijiet (Communications Act 2003).
(24)  –	Punti 34, 40 u 41 (l-enfazi hija tiegħi).
(25)  –	Din id-dispożizzjoni tipprovdi li l-“[ARN] għandhom jassiguraw li l-ipprezzar għall-aċċess u l-interkonnessjoni relatati mal-forniment tal-faċilitajiet [ta’ għażla u ta’ għażla minn qabel tal-operaturi] tkun orjentata skond l-ispejjeż u li l-ħlasijiet diretti għall-abbonati, jekk ikun hemm, ma jservux bħala disinċentiv għall-użu ta' dawn il-faċilitajiet”.
(26)  –	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tas-17 ta’ Settembru 2009, Vorarlberger Gebietskrankenkasse (C‑347/08, Ġabra p. I‑8661, punt 26 u l-ġurisprudenza ċċitata), u tat-28 ta’ Jannar 2010, Eulitz (C‑473/08, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, punt 22 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(27)  –	Ara, bħala eżempju, l-Artikolu 3(1), kif ukoll il-punt 4 tal-Anness II tad-Direttiva Qafas tal-1990; il-premessa 10 kif ukoll l-Artikolu 7(2) tad-Direttiva 97/33; il-premessa 20 kif ukoll l-Artikolu 13(1) tad-Direttiva “Aċċess”, kif ukoll il-premessi 26, 40 u 42 u l-Artikolu 30(2) tad-Direttiva “Servizz Universali”. Ara, ukoll, ir-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni 98/195/KE, tat-8 ta’ Jannar 1998, dwar l-interkonnessjoni f’suq tat-telekomunikazzjonijiet liberalizzat (Parti 1 – Ipprezzar tal-interkonnessjoni) (ĠU L 73, p. 42) kif ukoll il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni msemmija fin-nota 8 (punt 3.2).
(28)  –	C‑152/07 sa C‑154/07, Ġabra p. I‑5959.
(29)  –	Punti 22 u 23.
(30)  –	Ara l-premessi 28 sa 30 kif ukoll l-Artikolu 12 tad-Direttiva 95/62/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-13 ta’ Diċembru 1995, dwar l-applikazzjoni tal-provvista ta’ netwerk miftuħ (ONP) għat-telefonija vokali (ĠU L 321, p. 6).
(31)  –	Ara l-premessi 17 sa 19 kif ukoll l-Artikolu 10(1) u (2) tad-Direttiva tal-Kunsill 92/44/KE, tal-5 ta’ Ġunju 1992, dwar l-applikazzjoni tal-provvista ta’ netwerk miftuħ għal-linji mikrija (ĠU L 165, p. 27).
(32)  –	Ara l-Artikolu 7(2) u (3) tad-Direttiva 97/33 kif ukoll il-premessa 41 tad-Direttiva “Servizz Universali”. Ara, ukoll, l-Artikolu 8(2) tad-Direttiva “Aċċess” li permezz tiegħu l-ARN jistgħu jimponu fuq l-operaturi l-obbligu li jippubblikaw offerta ta’ referenza, li tkun dettaljata biżżejjed sabiex jiġi ggarantit li l-impriżi ma jkunux obbligati jħallsu għal riżorsi li mhumiex neċessarji għas-servizz mitlub, u li tkun tinkludi deskrizzjoni tal-offerti rilevanti, flimkien, b’mod partikolari, mal-prezzijiet.
(33)  –	Ara l-Artikolu 4(1) tad-Direttiva Qafas tal-2002.
(34)  –	L-enfasi hija tiegħi.
(35)  –	Ara, bħala eżempju, il-punti 10 u 11 tas-sentenza Mobistar, iċċitata iktar ’il fuq, li fihom huwa spjegat il-metodu adottat mill-awtorità regolatorja Belġjana (spejjeż ta’ operatur effiċjenti). Ara, ukoll, il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni msemmija fin-nota 8.
(36)  –	Din id-dispożizzjoni tipprovdi kif ġej:
“Sabiex jiġi żgurat li l-ħlasijiet dovuti mill-konsumatur ikunu raġonevoli, l-[ARN] għandhom jiżguraw li l-ipprezzar tal-interkonnessjoni marbut mal-provvista ta’ dan is-servizz ikun raġonevoli” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
(37)  –	Punt 37 u d-dispożittiv tas-sentenza (l-enfasi hija tiegħi)
(38)  –	Ara, f’dan is-sens, A.-M. Dussaix, “La qualité dans les enquêtes”, Revue MODULAD,
Nru 39, 2009, p. 137, b’mod partikolari p. 142 sa 168.