ARREST VAN HET HOF (Grote kamer)
24 maart 2026 (*)
„ Prejudiciële verwijzing – Artikel 267 VWEU – Omvang van de verwijzingsplicht van nationale rechterlijke instanties die in laatste aanleg uitspraak doen – Uitzonderingen op deze plicht – Verplichting om de concrete toepassing van deze uitzonderingen te motiveren – Nationale regeling die de nationale rechterlijke instantie in laatste aanleg de bevoegdheid geeft om beroepen met een verkorte motivering af te wijzen – Voorwaarden voor de motivering om geen prejudiciële vragen te stellen ”
In zaak C‑767/23 [Remling] (i),
betreffende een verzoek om een prejudiciële beslissing krachtens artikel 267 VWEU, ingediend door de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Nederland) bij beslissing van 13 december 2023, ingekomen bij het Hof op dezelfde dag, in de procedure
A. M.
tegen
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
wijst
HET HOF (Grote kamer),
samengesteld als volgt: K. Lenaerts, president, T. von Danwitz, vicepresident, F. Biltgen, K. Jürimäe, M. L. Arastey Sahún en J. Passer, kamerpresidenten, S. Rodin, E. Regan, D. Gratsias, M. Gavalec (rapporteur), Z. Csehi, S. Gervasoni en N. Fenger, rechters,
advocaat-generaal: T. Ćapeta,
griffier: A. Lamote, administrateur,
gezien de stukken en na de terechtzitting op 4 maart 2025,
gelet op de opmerkingen van:
–        A. M., vertegenwoordigd door E. C. Gelok, advocaat,
–        de Nederlandse regering, vertegenwoordigd door M. K. Bulterman en J. Langer als gemachtigden,
–        de Duitse regering, vertegenwoordigd door R. Kanitz als gemachtigde,
–        de Italiaanse regering, vertegenwoordigd door S. Fiorentino als gemachtigde,
–        de Finse regering, vertegenwoordigd door A. Laine en M. Pere als gemachtigden,
–        de Europese Commissie, vertegenwoordigd door F. Ronkes Agerbeek en C. Urraca Caviedes als gemachtigden,
gehoord de conclusie van de advocaat-generaal ter terechtzitting van 26 juni 2025,
het navolgende
Arrest
1        Het verzoek om een prejudiciële beslissing betreft de uitlegging van artikel 267, derde alinea, VWEU, gelezen in samenhang met artikel 47, tweede alinea, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: „Handvest”).
2        Dit verzoek is ingediend in het kader van een geding tussen A. M., een derdelander, en de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Nederland; hierna: „Staatssecretaris”) over de weigering van de Staatssecretaris om A. M. een verblijfsvergunning te verlenen.
Toepasselijke bepalingen
3        Artikel 91, lid 2, van de Vreemdelingenwet 2000 van 23 november 2000 (Stb. 2000, 495; hierna: „Vreemdelingenwet” of „Vw”), bepaalt:
„Indien de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State [(Nederland)] oordeelt dat een aangevoerde grief niet tot vernietiging kan leiden, kan zij zich bij de vermelding van de gronden van haar uitspraak beperken tot dit oordeel.”
Hoofdgeding en prejudiciële vraag
4        A. M., die de Marokkaanse nationaliteit heeft en wiens echtgenote en kinderen in Nederland wonen en de Nederlandse nationaliteit hebben, heeft bij de Staatssecretaris een aanvraag ingediend voor een verblijfsvergunning die geldig is voor het grondgebied van de Europese Unie. Bij besluit van 8 oktober 2019 is deze aanvraag afgewezen op grond dat A. M. al over een verblijfsvergunning in Spanje beschikte.
5        A. M. heeft tegen dat besluit bezwaar gemaakt, dat bij een besluit van de Staatssecretaris van 19 mei 2020 is afgewezen. Vervolgens heeft A. M. bij de rechtbank Den Haag, zittingsplaats Utrecht (Nederland), tegen dat besluit op bezwaar beroep ingesteld.
6        Bij vonnis van 5 maart 2021 heeft deze rechter dit beroep verworpen op grond dat het overeenkomstig het arrest van 10 mei 2017, Chavez-Vilchez e.a. (C‑133/15, EU:C:2017:354), aan A. M. was om met het oog op de afgifte van de gevraagde verblijfsvergunning aan te tonen dat zijn kinderen niet over een verblijfsvergunning in Spanje beschikten of een dergelijke vergunning niet konden verkrijgen.
7        A. M. heeft tegen dit vonnis hoger beroep ingesteld bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, de verwijzende rechter. In het kader van dat hoger beroep betwist A. M. om te beginnen de uitlegging die de rechtbank Den Haag, zittingsplaats Utrecht, heeft gegeven aan het arrest van 10 mei 2017, Chavez-Vilchez e.a. (C‑133/15, EU:C:2017:354), en beroept hij zich op een afgeleid verblijfsrecht, uit hoofde van artikel 20 VWEU, zoals dat met name in dat arrest is uitgelegd. Vervolgens verwijt hij deze rechter in eerste aanleg dat hij, ondanks de verschillen in de nationale rechtspraak op het gebied van de bewijslast inzake dit afgeleide verblijfsrecht, het Hof niet krachtens artikel 267 VWEU om een prejudiciële beslissing heeft verzocht. Ten slotte verzoekt hij de verwijzende rechter opnieuw om krachtens deze bepaling prejudiciële vragen aan het Hof te stellen.
8        De verwijzende rechter is van oordeel dat het antwoord op de door A. M. gestelde vraag over de uitlegging van het Unierecht duidelijk blijkt uit de rechtspraak van het Hof. Overeenkomstig de rechtspraak die voortvloeit uit de arresten van 6 oktober 1982, Cilfit (283/81, EU:C:1982:335), en 6 oktober 2021, Consorzio Italian Management en Catania Multiservizi (C‑561/19, EU:C:2021:799), is deze rechter dan ook van oordeel dat hij niet verplicht is om krachtens artikel 267, derde alinea, VWEU prejudiciële vragen te stellen en dat hij uitspraak in het hoofdgeding kan doen door zijn beslissing als volgt bondig te motiveren:
„Het hoger beroep leidt niet tot vernietiging van de uitspraak van de [rechter in eerste aanleg]. Dit oordeel hoeft niet verder te worden gemotiveerd.
De reden daarvoor is dat het hogerberoepschrift geen vragen bevat die in het belang van de rechtseenheid, de rechtsontwikkeling of de rechtsbescherming in algemene zin beantwoord moeten worden (artikel 91, tweede lid, van de Vw 2000).”
9        Deze in artikel 91, lid 2, van de Vreemdelingenwet opgenomen bevoegdheid om verkort te motiveren weerspiegelt het door de Nederlandse wetgever bij de vaststelling van deze wet gewenste evenwicht tussen het openstellen van hoger beroep in alle vreemdelingenzaken en de noodzaak om de verwijzende rechter in staat te stellen zich in zijn onderzoek te concentreren op vragen die in het belang van de rechtseenheid, de rechtsontwikkeling of de rechtsbescherming in algemene zin moeten worden beantwoord.
10      De verwijzende rechter benadrukt dat hij zijn beslissingen met name verkort mag motiveren wanneer de voor hem aangevoerde middelen niet ter zake dienend zijn, of wanneer partijen opkomen tegen een oordeel waarmee de rechter in eerste aanleg vaste rechtspraak van de Raad van State toepast, zonder dat partijen duidelijk maken waarom die toepassing onjuist of gebrekkig is of waarom daarvan moet worden afgeweken. Het nogmaals of opnieuw uitgebreid motiveren van jurisprudentiële oplossingen die niet werkelijk worden betwist, heeft dan geen toegevoegde waarde. Indien er geen grond is voor vernietiging van de uitspraak van de rechter in eerste aanleg en er geen vragen van rechtseenheid, rechtsontwikkeling of rechtsbescherming aan de orde zijn, betekent dit in het algemeen dat er ook geen Unierechtelijke rechtsvragen aan de orde zijn waarvoor een prejudiciële verwijzing nodig is.
11      De verwijzende rechter is van oordeel dat de justitiabele ook bij een verkorte motivering effectieve rechterlijke bescherming geniet omdat de rechter in eerste aanleg elke vreemdelingenzaak grondig en uitvoerig onderzoekt, waarbij derdelanders en hun rechtsbijstandverleners met name hun middelen schriftelijk kunnen indienen en hun zaak tijdens zittingen op basis van hoor en wederhoor kunnen bepleiten. Vervolgens komt de rechter in eerste aanleg altijd met een volledig gemotiveerde uitspraak. De verwijzende rechter voert altijd een volledige inhoudelijke beoordeling van het hoger beroep uit, ook al blijkt dit niet uit de verkorte motivering van de uitspraak.
12      Deze rechter merkt ook op dat de gespecialiseerde kamer voor vreemdelingenrecht in de periode van 2020 tot en met 2023 11 047 arresten ten gronde heeft gewezen, waarvan 85 % verkort is gemotiveerd. Hij wijst er in dit verband op dat het Unierecht een steeds grotere invloed op het vreemdelingenrecht heeft en merkt op dat in hogerberoepsprocedures veel verzoeken worden gedaan om prejudiciële vragen te stellen, waarvan sommige ongemotiveerd zijn. Gelet op deze situatie kan het relatief veel tijd vergen om te motiveren dat de verwijzende rechter geen prejudiciële vragen stelt omdat een van de uitzonderingen aan de orde is die het Hof heeft geformuleerd in het arrest van 6 oktober 1982, Cilfit (283/81, EU:C:1982:335, punt 21), waaruit blijkt dat een nationale rechterlijke instantie waarvan de beslissingen volgens het nationale recht niet vatbaar zijn voor hoger beroep (hierna: „nationale rechterlijke instantie waarvan de beslissingen niet vatbaar zijn voor hoger beroep”) en waarbij een vraag over de uitlegging van het Unierecht is voorgelegd, ontheven is van haar verplichting om zich tot het Hof te wenden in de zin van artikel 267, derde alinea, VWEU, wanneer zij heeft vastgesteld dat de opgeworpen vraag niet relevant is, dat de betrokken bepaling van Unierecht reeds door het Hof is uitgelegd of dat de juiste uitlegging van het Unierecht zo evident is dat er redelijkerwijs geen ruimte voor twijfel kan bestaan (hierna: „drie Cilfit-uitzonderingen”).
13      De verwijzende rechter voegt daaraan toe dat hij met een verkort gemotiveerde uitspraak de uitkomst van de beslissing in eerste aanleg onderschrijft maar niet noodzakelijkerwijs de volledige motivering ervan. Op dit punt preciseert hij dat hij op andere gronden tot dezelfde uitkomst kan komen als de rechter in eerste aanleg. Dat betekent dat hij verkort kan motiveren wanneer de rechter in eerste aanleg een verzoek om prejudiciële vragen niet deugdelijk gemotiveerd heeft afgewezen of zelfs niet heeft onderzocht.
14      Uit met name het arrest van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) van 24 april 2018, Baydar tegen Nederland (CE:ECHR:2018:0424JUD005538514), maakt de verwijzende rechter op dat de hem bij artikel 91, lid 2, van de Vreemdelingenwet geboden bevoegdheid om verkort te motiveren in overeenstemming is met de algemene motiveringsplicht die voortvloeit uit artikel 47, eerste alinea, van het Handvest en artikel 6, lid 1, van het op 4 november 1950 te Rome ondertekende Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM). Hij stelt daarover dan ook geen vragen aan het Hof.
15      De verwijzende rechter merkt echter op dat uit punt 51 van het arrest van 6 oktober 2021, Consorzio Italian Management en Catania Multiservizi (C‑561/19, EU:C:2021:799), voortvloeit dat wanneer een nationale rechterlijke instantie waarvan de beslissingen niet vatbaar zijn voor hoger beroep van oordeel is dat zij niet gehouden is aan de verplichting om het Hof om een prejudiciële beslissing te verzoeken, uit haar beslissing moet blijken dat de opgeworpen vraag van Unierecht niet relevant is voor de beslechting van het bij haar aanhangige geding, dat de uitlegging van de betrokken Unierechtelijke bepaling blijkt uit de rechtspraak van het Hof, of – bij gebreke daarvan – dat de uitlegging van het Unierecht voor deze rechterlijke instantie zo evident is dat er redelijkerwijs geen twijfel over kan bestaan. Bijgevolg rijst de vraag of de bevoegdheid om een dergelijke beslissing verkort te motiveren in overeenstemming is met artikel 267, derde alinea, VWEU, gelezen in samenhang met artikel 47 van het Handvest, wanneer een partij in het bij die rechter aanhangige geding verzoekt om prejudiciële vragen aan het Hof te stellen. De verwijzende rechter vraagt zich in het bijzonder af of hij in dat geval uitgebreid moet motiveren waarom hij niet verplicht is om het Hof prejudiciële vragen te stellen, door met name aan te geven welke van de drie Cilfit-uitzonderingen van toepassing is.
16      In dit verband merkt de verwijzende rechter op dat uit de punten 61 tot en met 65 van het arrest van 6 oktober 2021, Consorzio Italian Management en Catania Multiservizi (C‑561/19, EU:C:2021:799), blijkt dat wanneer een nationale rechterlijke instantie waarvan de beslissingen niet vatbaar zijn voor hoger beroep om redenen die eigen zijn aan de procedure bij die rechterlijke instantie een beroep niet-ontvankelijk verklaart, zij ervan kan afzien om het Hof een prejudiciële vraag te stellen zonder dat zij gebonden is aan de in punt 51 van dat arrest opgenomen motiveringsplicht. De verwijzende rechter vraagt zich af of deze oplossing ook kan worden toegepast in de situatie waarin een beroep wel ontvankelijk is, maar waarin de aangezochte rechterlijke instantie om redenen die eigen zijn aan de procedure bij deze instantie haar beslissing verkort motiveert.
17      In die omstandigheden heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vraag:
„Moet artikel 267, derde alinea, [VWEU], gelezen in het licht van artikel 47, tweede alinea, van het [Handvest], zo worden uitgelegd dat deze bepalingen in de weg staan aan een nationale regeling als opgenomen in artikel 91, tweede lid, Vw 2000, op grond waarvan de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, als nationale rechter wiens beslissingen niet vatbaar zijn voor hoger beroep, een opgeworpen vraag over de uitleg van Unierecht, al dan niet in combinatie met een uitdrukkelijk verzoek om prejudiciële verwijzing, verkort gemotiveerd kan afdoen zonder te motiveren welke van de drie uitzonderingen op haar verwijzingsplicht zich voordoet?”
Beantwoording van de prejudiciële vraag
18      Met zijn vraag wenst de verwijzende rechter in essentie te vernemen of artikel 267, derde alinea, VWEU, gelezen in het licht van artikel 47, tweede alinea, van het Handvest, aldus moet worden uitgelegd dat het zich verzet tegen een nationale regeling op grond waarvan een nationale rechterlijke instantie waarvan de beslissingen niet vatbaar zijn voor hoger beroep, een door een van de partijen in het geding opgeworpen vraag over de uitlegging of de geldigheid van een Unierechtelijke bepaling met een verkorte motivering kan afdoen, ongeacht of deze vraag gepaard gaat met een uitdrukkelijk verzoek om prejudiciële vragen aan het Hof te stellen, en zonder kenbaar te maken welke van de drie Cilfit-uitzonderingen in de betreffende zaak van toepassing is.
19      Er zij aan herinnerd dat de prejudiciële verwijzingsprocedure van artikel 267 VWEU de hoeksteen vormt van het bij de Verdragen ingevoerde rechterlijke systeem. Deze procedure brengt tussen het Hof en de rechterlijke instanties van de lidstaten een dialoog van rechter tot rechter tot stand die tot doel heeft de uniforme uitlegging van het Unierecht te verzekeren. Aldus maakt deze procedure het mogelijk om de coherentie, de volle werking, de eigenheid en de autonomie te waarborgen van het rechtsstelsel van de Unie, waarvan het Hof de eerbiediging verzekert [zie in die zin advies 2/13 (Toetreding van de Unie tot het EVRM) van 18 december 2014, EU:C:2014:2454, punt 176, en arrest van 15 oktober 2024, KUBERA, C‑144/23, EU:C:2024:881, punt 33].
20      Wanneer er volgens het nationale recht geen hoger beroep openstaat tegen de uitspraak van een nationale rechterlijke instantie, is deze instantie in beginsel gehouden zich krachtens artikel 267, derde alinea, VWEU tot het Hof te wenden wanneer voor haar een vraag over de uitlegging van het Unierecht of de geldigheid van een handeling van afgeleid recht wordt opgeworpen (arresten van 6 oktober 2021, Consorzio Italian Management en Catania Multiservizi, C‑561/19, EU:C:2021:799, punt 32, en 15 oktober 2024, KUBERA, C‑144/23, EU:C:2024:881, punt 34).
21      De verplichting voor een nationale rechterlijke instantie waarvan de beslissingen niet vatbaar zijn voor hoger beroep om het Hof om een prejudiciële beslissing te verzoeken, moet worden gezien in het kader van de samenwerking tussen de nationale rechterlijke instanties – in hun hoedanigheid van rechters belast met de toepassing van het Unierecht – en het Hof, ter verzekering van de juiste toepassing en eenvormige uitlegging van het Unierecht in alle lidstaten. Deze verplichting heeft dus met name tot doel om te voorkomen dat in een lidstaat nationale rechtspraak wordt ontwikkeld die niet strookt met het Unierecht (arresten van 24 mei 1977, Hoffmann-La Roche, 107/76, EU:C:1977:89, punt 5, en 15 oktober 2024, KUBERA, C‑144/23, EU:C:2024:881, punt 35).
22      Een nationale rechterlijke instantie waarvan de beslissingen niet vatbaar zijn voor hoger beroep kan dus slechts van deze verplichting worden ontheven indien zij zich in een situatie bevindt waarin sprake is van een van de drie Cilfit-uitzonderingen. Deze rechterlijke instantie moet dus op eigen verantwoordelijkheid, op onafhankelijke wijze en met de nodige zorgvuldigheid beoordelen of zij verplicht is zich tot het Hof te wenden met betrekking tot de Unierechtelijke kwestie die bij haar aan de orde is gesteld, dan wel of zij kan worden vrijgesteld van die verplichting aangezien er sprake is van een van de drie Cilfit-uitzonderingen (zie in die zin arrest van 15 oktober 2024, KUBERA, C‑144/23, EU:C:2024:881, punten 36 en 37 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
23      In dit verband volgt uit het bij artikel 267 VWEU ingevoerde stelsel, gezien in het licht van artikel 47, tweede alinea, van het Handvest, dat wanneer een nationale rechterlijke instantie waarvan de beslissingen niet vatbaar zijn voor hoger beroep van oordeel is dat er sprake is van een van de drie Cilfit-uitzonderingen en zij derhalve niet gehouden is aan de in artikel 267, derde alinea, VWEU opgenomen verplichting om het Hof om een prejudiciële beslissing te verzoeken, uit de motivering van haar beslissing moet blijken dat de opgeworpen vraag van Unierecht niet relevant is voor de beslechting van het geschil, dat de uitlegging van de betrokken bepaling van Unierecht blijkt uit de rechtspraak van het Hof, of – bij gebreke daarvan – dat de uitlegging van het Unierecht voor haar zo evident is dat er redelijkerwijs geen twijfel over kan bestaan (arresten van 6 oktober 2021, Consorzio Italian Management en Catania Multiservizi, C‑561/19, EU:C:2021:799, punt 51, en 15 oktober 2024, KUBERA, C‑144/23, EU:C:2024:881, punt 62).
24      Gelet op de fundamentele rol van de prejudiciële procedure van artikel 267 VWEU in de rechtsorde van de Unie, kan een nationale rechterlijke instantie waarvan de beslissingen niet vatbaar zijn voor hoger beroep dus geen middelen afwijzen die een vraag over de uitlegging of de geldigheid van een bepaling van Unierecht opwerpen, zonder eerst te beoordelen of zij verplicht is om het Hof om een prejudiciële beslissing over die vraag te verzoeken, dan wel of deze vraag onder een van de drie Cilfit-uitzonderingen valt. Wanneer die rechterlijke instantie op grond van een van deze uitzonderingen beslist om zich niet tot het Hof te wenden, moet deze beslissing derhalve in elk geval voldoen aan het in het vorige punt in herinnering gebrachte motiveringsvereiste, namelijk dat de rechterlijke instantie specifiek en concreet uiteenzet waarom die uitzondering van toepassing is.
25      Deze uitlegging doet niet af aan de rechtspraak die voortvloeit uit de arresten van 15 maart 2017, Aquino (C‑3/16, EU:C:2017:209, punt 56), en 6 oktober 2021, Consorzio Italian Management en Catania Multiservizi (C‑561/19, EU:C:2021:799, punt 61), op grond waarvan een nationale rechterlijke instantie waarvan de beslissingen niet vatbaar zijn voor hoger beroep ervan kan afzien om het Hof een prejudiciële vraag te stellen om redenen van niet-ontvankelijkheid die eigen zijn aan de procedure bij die nationale rechterlijke instantie, mits het gelijkwaardigheids- en het doeltreffendheidsbeginsel in acht worden genomen (arrest van 15 oktober 2024, KUBERA, C‑144/23, EU:C:2024:881, punt 47).
26      Afgezien van deze situatie kan de afwijzing van een beroep met een verkorte motivering, waarin enkel wordt vastgesteld dat in de betreffende zaak is voldaan aan de voorwaarden die de nationale regeling aan een dergelijke motivering stelt, niet voldoen aan de verplichting die rust op de nationale rechterlijke instanties waarvan de beslissingen niet vatbaar zijn voor hoger beroep om uiteen te zetten waarom zij van oordeel zijn dat een van de drie Cilfit-uitzonderingen van toepassing is op het bij hen aanhangige geding en rechtvaardigt dat zij het Hof niet om een prejudiciële beslissing verzoeken.
27      Het is juist dat het EHRM met name in het arrest van 24 april 2018, Baydar tegen Nederland (CE:ECHR:2018:0424JUD005538514, §§ 20, 48 en 51), heeft geoordeeld dat er geen grond was om een Nederlandse regeling die vergelijkbaar is met de in het hoofdgeding aan de orde zijnde regeling en op grond waarvan de Hoge Raad een cassatieberoep met een verkorte motivering kan afwijzen, onverenigbaar met de bepalingen van het EVRM te verklaren.
28      De rechtspraak van het EHRM, die is ontwikkeld vanuit het oogpunt van de eerbiediging van het door artikel 6, lid 1, EVRM gewaarborgde recht op een eerlijk proces, ziet echter enkel op de situatie waarin een partij bij een geding de aangezochte rechter uitdrukkelijk heeft verzocht om een verzoek om een prejudiciële beslissing in te dienen. Zoals het EHRM heeft verduidelijkt, dient het recht op een met redenen omklede beslissing de in het EVRM verankerde algemene regel die de betrokkene beschermt tegen willekeur, door aan partijen te tonen dat zij zijn gehoord en te waarborgen dat zij een antwoord op hun opmerkingen ontvangen en de rechterlijke beslissing begrijpen. Aangezien het EVRM bovendien geen recht op prejudiciële verwijzing van een vraag aan het Hof waarborgt, kan een partij, als waarborg tegen willekeur, slechts een antwoord van een nationale rechter in de motivering van een arrest of beslissing verwachten indien zij bij de bevoegde nationale rechterlijke instantie om een verwijzing heeft verzocht. Indien een dergelijk met redenen omkleed verzoek ontbreekt, is het EHRM dan ook van oordeel dat het feit dat een rechterlijke instantie zonder motivering een prejudiciële vraag niet naar het Hof heeft verwezen, niet kan worden beschouwd als een schending van het recht op een eerlijk proces (zie in die zin EHRM, 16 december 2025, Gondert tegen Duitsland, CE:ECHR:2025:1216JUD003470121, § 42).
29      Wat het Unierecht betreft zijn de nationale rechterlijke instanties waarvan de beslissingen niet vatbaar zijn voor hoger beroep echter verplicht om uiteen te zetten waarom zij menen dat een van de drie Cilfit-uitzonderingen op dat geding van toepassing is wanneer een van de partijen in het bij hen aanhangige geding zich op het Unierecht beroept, waarbij het niet ter zake doet of die partij verzoekt om prejudiciële vragen aan het Hof te stellen. De prejudiciële verwijzing berust namelijk op een dialoog van rechter tot rechter, waarvan het initiatief volledig afhankelijk is van de beoordeling door de nationale rechter van de relevantie en de noodzaak van deze verwijzing (arrest van 12 februari 2008, Kempter, C‑2/06, EU:C:2008:78, punt 42); een verzoek daartoe van partijen is niet vereist. Bijgevolg is het voor de toepasselijkheid van deze motiveringsplicht voldoende dat een van de partijen in het betreffende geding zich op het Unierecht heeft beroepen, zonder dat van haar wordt verlangd dat zij daarnaast uitdrukkelijk heeft verzocht om prejudiciële vragen aan het Hof te stellen.
30      In dit verband zij eraan herinnerd dat artikel 267, tweede en derde alinea, VWEU, dat voorziet in een prejudiciële verwijzing naar het Hof „[i]ndien een [...] vraag wordt opgeworpen in een zaak aanhangig bij een nationale rechterlijke instantie”, deze verwijzing niet beperkt tot de gevallen waarin een van de partijen in het betreffende geding het initiatief heeft genomen om een vraag over de uitlegging of de geldigheid van het Unierecht op te werpen, maar ook betrekking heeft op gevallen waarin een dergelijke vraag ambtshalve wordt opgeworpen door de nationale rechterlijke instantie, die een beslissing van het Hof op dit punt noodzakelijk acht voor het wijzen van haar vonnis (zie in die zin arresten van 16 juni 1981, Salonia, 126/80, EU:C:1981:136, punt 7; 6 oktober 1982, Cilfit, 283/81, EU:C:1982:335, punt 9, en 21 februari 2013, Fédération Cynologique Internationale, C‑561/11, EU:C:2013:91, punt 30).
31      Die motiveringsplicht geldt dus ook voor een nationale rechterlijke instantie waarvan de beslissingen niet vatbaar zijn voor hoger beroep ingeval zij, hoewel de partijen in het betreffende geding zich niet op het Unierecht hebben beroepen, op grond van haar nationale recht of het Unierecht bevoegd of verplicht is om de aan een dwingende regel van Unierecht ontleende rechtsgronden ambtshalve in het geding te brengen (zie in die zin arresten van 14 december 1995, Van Schijndel en Van Veen, C‑430/93 en C‑431/93, EU:C:1995:441, punten 13, 14 en 22, en 12 februari 2008, Kempter, C‑2/06, EU:C:2008:78, punt 45, respectievelijk arresten van 26 oktober 2006, Mostaza Claro, C‑168/05, EU:C:2006:675, punt 38, en 17 mei 2022, Ibercaja Banco, C‑600/19, EU:C:2022:394, punt 37 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
32      Wanneer een lidstaat een dergelijke rechterlijke instantie toestaat een verkorte motivering te geven en zo de duur van gerechtelijke procedures te verkorten en die rechterlijke instantie in staat te stellen het grootste deel van haar middelen te wijden aan de beslechting van zaken van belang met het doel de eenheid en de samenhang van het recht te waarborgen, om een goede rechtsbedeling te verzekeren, moet deze rechterlijke instantie in die verkorte motivering dus niettemin ook specifiek en concreet uiteenzetten waarom zij van oordeel is dat een van de drie Cilfit-uitzonderingen op het bij haar aanhangige geding van toepassing is en het daarom gerechtvaardigd is dat zij het Hof niet om een prejudiciële beslissing verzoekt.
33      Aan deze verplichting wordt geacht te zijn voldaan wanneer een nationale rechterlijke instantie waarvan de beslissingen niet vatbaar zijn voor hoger beroep, uitdrukkelijk verklaart dat zij voornemens is de door de lagere rechterlijke instantie in het betreffende geding in aanmerking genomen gronden over te nemen, mits deze laatste instantie heeft uiteengezet waarom zij heeft geoordeeld dat de opgeworpen vraag van Unierecht niet relevant was, dat de betrokken bepaling van Unierecht reeds door het Hof was uitgelegd of dat deze uitlegging zo evident was dat er redelijkerwijs geen ruimte voor twijfel kon bestaan.
34      Buiten deze situatie moet de motivering van de nationale rechterlijke instanties waarvan de beslissingen niet vatbaar zijn voor hoger beroep beantwoorden aan de feitelijke en juridische omstandigheden van het betreffende geding, en vereist deze motivering in elk geval dat zij specifiek en concreet uiteenzetten waarom zij van oordeel zijn dat het Hof niet om een prejudiciële beslissing hoeft te worden verzocht.
35      De specifieke en concrete motivering ter rechtvaardiging van de toepassing van een van de drie Cilfit-uitzonderingen kan echter in de regel beknopt zijn wanneer een nationale rechterlijke instantie waarvan de beslissingen niet vatbaar zijn voor hoger beroep van oordeel is dat de vragen die haar door een of meer partijen in het betreffende geding worden voorgelegd, niet relevant zijn voor de beslechting van dat geding, namelijk wanneer het antwoord erop, hoe het ook luidt, geen invloed kan hebben op de oplossing van het geschil (zie in die zin arrest van 6 oktober 1982, Cilfit, 283/81, EU:C:1982:335, punt 10).
36      Ook kan een dergelijke nationale rechterlijke instantie, wanneer de opgeworpen vraag zakelijk gelijk is aan een vraag die eerder in een soortgelijk geval – of, a fortiori, in dezelfde nationale zaak – voorwerp van een prejudiciële beslissing is geweest (arresten van 27 maart 1963, Da Costa e.a., 28/62–30/62, EU:C:1963:6, blz. 77; 6 oktober 1982, Cilfit e.a., 283/81, EU:C:1982:335, punten 13 en 14, en 6 oktober 2021, Consorzio Italian Management en Catania Multiservizi, C‑561/19, EU:C:2021:799, punt 36), met een eenvoudige verwijzing naar de relevante rechtspraak van het Hof rechtvaardigen dat zij zich niet tot het Hof wendt. Wanneer de aan de orde zijnde vraagstukken echter niet volledig gelijk zijn en het aan de orde zijnde punt met betrekking tot het recht is beslecht door vaste rechtspraak van het Hof, ongeacht de procedures die aanleiding hebben gegeven tot deze rechtspraak, kan een uitgebreidere motivering noodzakelijk blijken om het achterwege laten van een prejudiciële verwijzing te rechtvaardigen.
37      Ten slotte zal een uitgebreidere motivering in de regel ook vereist zijn om aan te tonen dat de juiste uitlegging van het Unierecht zo evident is dat er redelijkerwijs geen ruimte voor twijfel kan bestaan, aangezien bij de beoordeling of een dergelijk geval zich voordoet rekening moet worden gehouden met de specifieke kenmerken van het Unierecht, de bijzondere moeilijkheden bij de uitlegging ervan en het gevaar voor uiteenlopende rechtspraak binnen de Unie. Een nationale rechterlijke instantie waarvan de beslissingen niet vatbaar zijn voor hoger beroep, moet in het licht van deze elementen uiteenzetten waarom zij ervan overtuigd is dat de gehanteerde oplossing even evident zou zijn voor de rechterlijke instanties van de andere lidstaten waarvan de beslissingen niet vatbaar zijn voor hoger beroep, en voor het Hof (zie in die zin arrest van 6 oktober 2021, Consorzio Italian Management en Catania Multiservizi, C‑561/19, EU:C:2021:799, punt 40). Deze nationale rechter hoeft echter niet uitgebreid aan te tonen dat deze andere nationale rechterlijke instanties en het Hof dezelfde uitlegging zouden geven.
38      Gelet op een en ander moet op de gestelde vraag worden geantwoord dat artikel 267, derde alinea, VWEU, gelezen in het licht van artikel 47, tweede alinea, van het Handvest, aldus moet worden uitgelegd dat het zich verzet tegen een nationale regeling op grond waarvan een nationale rechterlijke instantie waarvan de beslissingen niet vatbaar zijn voor hoger beroep, een door een van de partijen in het geding opgeworpen vraag over de uitlegging of de geldigheid van een Unierechtelijke bepaling met een verkorte motivering kan afdoen, ongeacht of deze vraag gepaard gaat met een uitdrukkelijk verzoek om prejudiciële vragen aan het Hof te stellen, tenzij deze nationale rechterlijke instantie specifiek en concreet uiteenzet waarom een van de drie Cilfit-uitzonderingen in de betreffende zaak van toepassing is.
Kosten
39      Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de verwijzende rechter over de kosten heeft te beslissen. De door anderen wegens indiening van hun opmerkingen bij het Hof gemaakte kosten komen niet voor vergoeding in aanmerking.
Het Hof (Grote kamer) verklaart voor recht:
Artikel 267, derde alinea, VWEU, gelezen in het licht van artikel 47, tweede alinea, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie,
moet aldus worden uitgelegd dat
het zich verzet tegen een nationale regeling op grond waarvan een nationale rechterlijke instantie waarvan de beslissingen volgens het nationale recht niet vatbaar zijn voor hoger beroep, een door een van de partijen in het geding opgeworpen vraag over de uitlegging of de geldigheid van een Unierechtelijke bepaling met een verkorte motivering kan afdoen, ongeacht of deze vraag gepaard gaat met een uitdrukkelijk verzoek om prejudiciële vragen aan het Hof te stellen, tenzij deze nationale rechterlijke instantie specifiek en concreet uiteenzet waarom een van de door het Hof in het arrest van 6 oktober 1982, Cilfit (283/81, EU:C:1982:335, punt 21), genoemde drie uitzonderingen op de verwijzingsplicht van een dergelijke rechterlijke instantie in de betreffende zaak van toepassing is.
Lenaerts
von Danwitz
Biltgen
Jürimäe
Arastey Sahún
Passer
Rodin
Regan
Gratsias
Gavalec
Csehi
Gervasoni
Fenger
Uitgesproken ter openbare terechtzitting te Luxemburg op 24 maart 2026.
De griffier
De president
A. Calot Escobar
K. Lenaerts
*      Procestaal: Nederlands.
i      Dit is een fictieve naam, die niet overeenkomt met de werkelijke naam van enige partij in de procedure.