62024CO0829
ORDÚ UACHTARÁN NA CÚIRTE
12 Feabhra 2025 (
*1
)
(Nós imeachta brostaithe)
I gCás C-829/24,
IMEACHTAÍ mar gheall ar mhainneachtain in oibleagáid a chomhlíonadh faoi Airteagal 258 CFAE, a tionscnaíodh an 4 Nollaig 2024,
an Coimisiún Eorpach, dá ndéanann L. Armati, A. Bouchagiar, M. Mataija, Zs. Teleki agus J. Tomkin, i gcáil Gníomhairí, ionadaíocht,
iarratasóir,
v
an Ungáir, dá ndéanann M. Z. Fehér agus K. Szíjjártó, i gcáil Gníomhairí, ionadaíocht,
cosantóir,
tugann UACHTARÁN NA CÚIRTE,
tar éis éisteacht leis an mBreitheamh is Rapóirtéir, J. Passer, agus leis an Abhcóide Ginearálta, J. Kokott,
an tOrdú seo a leanas:
Ordú
1
Lena iarratas, iarrann an Coimisiún ar an gCúirt a dhearbhú, tríd an a nemzeti szuverenitás védelméről szóló 2023. évi LXXXVIII. törvény (Dlí Uimh. LXXXVIII 2023 maidir le Cosaint an Cheannais Náisiúnta, ‘an Dlí atá faoi dhíospóid’) a ghlacadh, nár chomhlíon an Ungáir a hoibleagáidí faoi Airteagail 49, 56 agus 63 CFAE, Airteagal 3 de Threoir 2000/31/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 8 Meitheamh 2000 maidir le gnéithe áirithe dlí de sheirbhísí na sochaí faisnéise, go háirithe tráchtáil leictreonach, sa Mhargadh Inmheánach (‘an Treoir maidir le tráchtáil leictreonach’) (IO 2000 L 178, lch. 1), Airteagail 14, 16 agus 19 de Threoir 2006/123/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Nollaig 2006 maidir le seirbhísí sa mhargadh inmheánach (IO 2006 L 376, lch. 36), Airteagail 7, 8, 11, 12, 47 agus 48 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh agus Airteagail 5, 6, 9 agus 10 de Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Aibreán 2016 maidir le daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil agus maidir le saorghluaiseacht sonraí den sórt sin, agus lena n-aisghairtear Treoir 95/46/CE (An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí) (IO 2016 L 119, lch. 1).
2
Trí dhoiciméad ar leith, a taisceadh i gClárlann na Cúirte an 4 Nollaig 2024, d’iarr an Coimisiún ar an gCúirt déileáil leis an gcás seo faoin nós imeachta brostaithe dá bhforáiltear in Airteagal 23a de Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh agus faoi Airteagal 133 de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Breithiúnais.
3
Mar thaca lena iarratas, cuireann an Coimisiún in iúl, sa chéad áit, go bhfuil sé i gceist leis an dlí atá faoi dhíospóid ceannasacht náisiúnta na hUngáire a chosaint agus bunaítear leis, chun na críche sin, ‘Oifig um Chosaint an Cheannais Náisiúnta’ (‘an Oifig’). Luaitear ann go bhfuil sí freagrach as gníomhaíochtaí a shainaithint a d’fhéadfadh an bonn a bhaint den cheannasacht sin nó a d’fhéadfadh a bheith ina mbagairt di, chomh maith leis na heagraíochtaí atá ag lorg tacaíocht eachtrach a dhéanann gníomhaíochtaí nó a thacaíonn le gníomhaíochtaí a d’fhéadfadh tionchar a bheith acu ar thoil na vótálaithe nó ar thoradh toghchán. Luann an Coimisiún chomh maith go mbaineann an Oifig, ar bhealaí áirithe, tairbhe as córas dlí lena maolaítear ón ndlí coiteann, go háirithe maidir lena chumhachtaí imscrúdaitheacha, atá an-fhairsing agus díolmhaithe ó athbhreithniú na gcúirteanna riaracháin.
4
Ar an dara dul síos, áitíonn an Coimisiún, go bunúsach, agus cineál an cháis seo á chur san áireamh, nach mór déileáil leis an gcás seo laistigh de thréimhse ghearr ama.
5
I ndáil leis sin, áitíonn sí, ar an gcéad dul síos, go bhfuil an dlí atá faoi dhíospóid bunaithe ar idirdhealú dénártha idir leasanna náisiúnta agus leasanna eachtracha, nach gcuireann ballraíocht na hUngáire san Aontas Eorpach san áireamh. Mar thoradh ar an idirdhealú sin, d’fhéadfadh cur i bhfeidhm an dlí sin bac a chur ar shaoirsí bunúsacha gluaiseachta lena gceadaítear do shaoránaigh an Aontais agus d’eintitis amhail eagraíochtaí na sochaí sibhialta nó soláthraithe seirbhíse meán leanúint dá ngníomhaíochtaí, lena n-áirítear gníomhaíochtaí eacnamaíocha, san Ungáir, go háirithe trí iad féin a bhunú ann, trí sheirbhísí a sholáthar ansin nó trí chaipiteal a aistriú ansin. Thairis sin, d’fhéadfadh sé go sáródh cur i bhfeidhm an dlí sin cearta bunúsacha éagsúla a ráthaítear do na daoine nádúrtha nó dlítheanacha lena mbaineann, amhail an ceart go ndéanfar an saol príobháideach a urramú, an ceart go ndéanfar sonraí pearsanta a chosaint, an ceart chun cosaint bhreithiúnach éifeachtach a fháil nó fiú na saoirsí comhlachais, chun tuairimí a nochtadh agus faisnéis a fháil, ar cearta iad atá fíor-riachtanach d’fheidhmiú cuí sochaí iolraíche agus daonlathaí.
6
Ar an dara dul síos, áitíonn an Coimisiún, go bunúsach, go bhféadfadh iarmhairtí praiticiúla agus eacnamaíocha a bheith ag an dlí atá faoi dhíospóid agus ar chlú na ndaoine nádúrtha nó dlítheanacha lena mbaineann, go háirithe maidir le heagraíochtaí na sochaí sibhialta agus soláthraithe seirbhíse meán, agus, dá bhrí sin, maidir le hiolrachas agus saoirse na meán, atá ríthábhachtach agus, i gcásanna áirithe, deacair a aisiompú. Tá sé de chumhacht ag an Oifig imscrúduithe a dhéanamh ar na daoine sin agus, ag deireadh a himscrúduithe, tuarascálacha a fhoilsiú ina ndéantar cur síos ar a gcuid gníomhaíochtaí mar ‘bhagairtí’ nó ‘ionsaithe’ ar an gceannasacht náisiúnta. Ina theannta sin, ceadaítear leis an dlí atá faoi dhíospóid gur féidir bac a chur ar na gníomhaíochtaí sin nó ar a laghad é a dhéanamh i bhfad níos deacra iad a mhaoiniú.
7
Ar an tríú dul síos agus ar deireadh, tugann an Coimisiún faoi deara go n-eascraíonn sáruithe an-tromchúiseach agus forleathana ar raon leathan forálacha de dhlí príomha agus tánaisteach an Aontais as an staid a eascraíonn as glacadh an dlí atá faoi dhíospóid, lena n-áirítear roinnt forálacha lena gcumhdaítear saoirsí nó cearta bunúsacha arb iad is bonn le sochaí dhaonlathach agus iolraíoch.
8
Déanann an Ungáir agóid i gcoinne fhiúntas iarratas an Choimisiúin ar nós imeachta brostaithe, trí na hargóintí seo a leanas a chur isteach, go bunúsach.
9
Ar an gcéad dul síos, ní dhéanann an Coimisiún ach a dhearbhú, ar bhealach ginearálta agus teibí, go bhféadfadh iarmhairtí praiticiúla agus eacnamaíocha a bheith ag cur i bhfeidhm an dlí atá faoi dhíospóid agus ar chlú na ndaoine nádúrtha nó dlítheanacha lena mbaineann, a bheadh suntasach agus, i gcás roinnt daoine, deacair a aisiompú, ach nach dtugann aon fhianaise lena mbunaítear go bhfuil iarmhairtí den sórt sin cruthaithe nó ar a laghad a dóchúlach.
10
Ina dhiaidh sin, ní de chineál eisceachtúil é a bheith ag brath ar shrianta líomhnaithe ar shaoirsí bunúsacha gluaiseachta a ráthaítear faoi dhlí an Aontais nó ar éifeachtaí ar ghníomhaíocht eacnamaíoch daoine nádúrtha nó dlítheanacha a bhfuil feidhm ag an dlí atá faoi dhíospóid maidir leo i gcomhthéacs imeachtaí mar gheall ar mhainneachtain in oibleagáid a chomhlíonadh trína bhféachann an Coimisiún le sárú ar fhorálacha dhlí an Aontais lena gcumhdaítear na saoirsí bunúsacha sin a shuíomh, agus dá bhrí sin, ní cás práinne urghnách é ann féin lena dtugtar údar le cás ar leith a chinneadh de bhun an nós imeachta brostaithe.
11
Thairis sin, i gcomhthéacs a argóinte maidir le sáruithe ar chearta bunúsacha a bheith ann, déanann an Coimisiún neamhaird ar na ráthaíochtaí a chumhdaítear sa dlí atá faoi dhíospóid. Go háirithe, féadfaidh aon duine atá faoi réir imscrúdú arna dhéanamh ag an Oifig agus ag an tuarascáil arna foilsiú ag deireadh an imscrúdaithe sin caingean a thabhairt os comhair cúirte, go háirithe, chun a chinneadh go raibh sárú déanta ag an Oifig, chun scor den sárú sin a fháil nó chun cúiteamh a fháil as an damáiste a rinneadh dó leis an sárú sin. Thairis sin, ní pionós iontu féin iad na conclúidí a leagtar amach sna tuarascálacha arna bhfoilsiú ag an Oifig agus níl feidhm dhlíthiúil cheangailteach dhíreach acu, mar is léir ó chinneadh Alkotmánybíróság (an Chúirt Bhunreachtúil, an Ungáir) an 15 Samhain 2024, i gCás IV/02551/2024.
12
Maidir le comhcheangal na sáruithe líomhnaithe ar raon leathan forálacha de dhlí príomha agus tánaisteach an Aontais, ní thugtar údar leis an nós imeachta brostaithe a chur i bhfeidhm ach, mar mhalairt air sin, scrúdú críochnúil agus iomlán ar an iliomad gearán ar a bhfuil an Coimisiún ag brath, ar gearáin iad atá, thairis sin, de chineál casta, i gcomhréir leis na nósanna imeachta is infheidhme de ghnáth faoi Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh agus a Rialacha Nós Imeachta.
13
Ar deireadh, tugann an Ungáir faoi deara, cé gur chuir sí iarraidh faoi bhráid na Cúirte go ndéileálfaí leis an gcás seo faoin nós imeachta brostaithe, gur staon an Coimisiún ó theorainneacha ama níos giorra ná na gnáth-theorainneacha ama a chur i bhfeidhm, sa nós imeachta réamhdhlíthíochta, rud a léiríonn nach bhfuil práinn leis an gcás seo. Ina theannta sin, tá iompar na hinstitiúide sin i gcomhthéacs an nós imeachta réamhdhlíthíochta éagsúil leis an iompar a glacadh i gcásanna eile, inar chuir sí teorainneacha ama níos giorra i bhfeidhm ná na gnáth-theorainneacha ama gan a iarraidh ar an gCúirt ina dhiaidh sin, áfach, go ndéileálfaí leis na cásanna sin faoin nós imeachta brostaithe.
14
I ndáil leis sin, ní mór a mheabhrú, faoi Airteagal 133(1) de na Rialacha Nós Imeachta, ar iarraidh ón iarratasóir nó ón gcosantóir, go bhféadfaidh Uachtarán na Cúirte, i gcás ina n-éilítear le nádúr an cháis go ndéileálfar leis laistigh de thréimhse ghearr ama agus tar éis an páirtí eile a éisteacht, a chinneadh go ndéileálfar leis an gcás faoi nós imeachta brostaithe.
15
Sa chás seo, cuireann an Ungáir i gcoinne fhiúntas iarraidh an Choimisiúin go gcuirfí an cás seo faoin nós imeachta brostaithe sin trí amhras a tharraingt, go háirithe, ar ráiteas an Choimisiúin maidir leis na hiarmhairtí díobhálacha a eascraíonn as an dlí atá faoi dhíospóid. Mar sin féin, ní chuireann an Ballstát sin i gcoinne an fhíorais gurb é cuspóir an dlí sin a cheannasacht náisiúnta a chosaint, ná an fíoras go mbunaíonn sé, chun na críche sin, an Oifig, atá freagrach, go bunúsach, as imscrúdú a dhéanamh ar ghníomhaíochtaí a d’fhéadfadh an bonn a bhaint den cheannasacht sin nó a d’fhéadfadh a bheith ina mbagairt di agus ar eagraíochtaí atá ag lorg tacaíocht eachtrach a dhéanann gníomhaíochtaí nó a thacaíonn le gníomhaíochtaí a d’fhéadfadh tionchar a bheith acu ar thoil na vótálaithe nó ar thoradh toghchán. Thairis sin, luaitear an aidhm sin go sainráite sa bhrollach a ghabhann leis an dlí sin, ina dtagraítear, go háirithe, de réir mar is léir ó iarratas an Choimisiúin, gan bheith dímheasta ag an Ungáir, don ghá atá le ‘díospóireacht dhaonlathach agus trédhearcacht na bpróiseas cinnteoireachta poiblí agus sóisialta a áirithiú, [agus] iarrachtaí ar chur isteach eachtrach a phoibliú agus iarrachtaí comhchosúla a chosc’. Thairis sin, san iarratas céanna ón gCoimisiún, tugann sé faoi deara, de réir Airteagal 11 den dlí atá faoi dhíospóid, ‘[m]á shuíonn an Oifig fíorais nó má aimsíonn sí imthosca a d’fhéadfadh nós imeachta sáraithe, nós imeachta coiriúil, nós imeachta riaracháin nó aon nós imeachta eile a thionscnamh nó a sheoladh mar thoradh orthu, cuirfidh sí na sonraí agus na fíorais ar tháinig sí ar an eolas fúthu in iúl, chun na críche sin, don chomhlacht a bhfuil sé de chumhacht aige an nós imeachta a sheoladh. Ina theannta sin, faoin leasú ar Chód Coiriúil na hUngáire dá bhforáiltear in Airteagal 32 den dlí sin, féadfar pionós a chur ar dhaoine áirithe a bhaineann leis na heagraíochtaí sin as tacaíocht eachtrach thoirmiscthe a úsáid le linn a ngníomhaíochtaí. Ní dhéanann an Ungáir, áfach, díospóid faoi thréithriú an dlí atá faoi dhíospóid.
16
Dá bhrí sin, ní mór a mheas nach gcuireann an Ballstát sin i gcoinne ábhar na bhforálacha dá dtagraítear sa mhír roimhe seo, ach, go bunúsach, cineál cruthaithe díobhálach na n-iarmhairtí a eascraíonn astu. Ní leor agóid den sórt sin chun diúltú d’argóint an Choimisiúin maidir leis an ngá atá ann a shuí laistigh de thréimhse ghearr ama an bhfuil, nó nach bhfuil, na forálacha sin contrártha do dhlí an Aontais chun cosc a chur ar na hiarmhairtí sin teacht chun cinn, más gá.
17
I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, ní mór a mheas go gceanglaítear le leas an phobail go réiteofar an cheist maidir le comhoiriúnacht an dlí atá faoi dhíospóid le dlí an Aontais a luaithe is féidir, ar bhealach a chuirfidh deireadh le haon éiginnteacht dhíobhálach ina leith sin agus, dá bhrí sin, a chur ar chumas na hUngáire an dlí sin a chur i bhfeidhm go hiomlán agus gan bhac i bhfeidhmiú a cumhachtaí náisiúnta agus a ceannasachta, má chruthaíonn sí go bhfuil sé i gcomhréir leis an dlí sin, nó, os a choinne sin, na bearta is gá a dhéanamh.
18
Cinneadh cheana féin, i gcomhthéacsanna eile, i gcás ina n-eascraíonn éiginnteachtaí tromchúiseacha as tarchur chun réamhrialú a dhéanann difear do cheisteanna bunúsacha maidir leis an dlí bunreachtúil náisiúnta agus le dlí an Aontais, go bhféadfadh sé gur ghá, ag féachaint d’imthosca sonracha cáis den sórt sin, déileáil leis laistigh de thréimhse ghearr ama i gcomhréir le hAirteagal 105(1) de na Rialacha Nós Imeachta (orduithe Uachtarán na Cúirte an 19 Deireadh Fómhair 2018, Wightman agus páirtithe eile, C-621/18, EU:C:2018:851, mír 10, agus an 29 Samhain 2024, LC agus CP, C‑758/24 agus C‑759/24, EU:C:2024:1012, mír 8). Sa chás seo, ar an mbealach céanna, maidir leis an gcaingean dhíreach, ós rud é go mbaineann an cás seo leis an gcaidreamh bunreachtúil idir an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit i réimse fíor-riachtanach íogair an tsaoil phoiblí agus dhaonlathaigh, is gá déileáil leis laistigh de thréimhse ghearr ama, i gcomhréir le hAirteagal 133(1) de na Rialacha Nós Imeachta.
19
Ní chaitear amhras ar an gconclúid sin le hargóint na hUngáire a bhaineann le cineál casta na ngearán ar a bhfuil an Coimisiún ag brath. Cé gur fíor, mar a áitíonn an Ungáir, go bhféadfadh sé a bheith mar thoradh ar chineál casta nó íogair na gceisteanna a thagann chun cinn le cás ar leith, i bhfianaise chomhthéacs dlíthiúil agus fíorasach an cháis sin, nach bhfuil sé easca an nós imeachta brostaithe a chur i bhfeidhm (breithiúnas an 18 Bealtaine 2021, Asociaţia Forumul Judecătorilor din România agus páirtithe eile, C‑83/19, C‑127/19, C‑195/19, C‑291/19, C‑355/19 agus C‑397/19, EU:C:2021:393, mír 105), nach gcuireann cosc ann féin ar dhul i muinín nós imeachta den sórt sin, a bhfágann a mhodhanna cur chun feidhme gur féidir na saintréithe go léir a bhaineann go sonrach le gach cás a chur san áireamh (ordú Uachtarán na Cúirte an 7 Aibreán 2016, anChomhairle v Front Polisario, C‑104/16 P, EU:C:2016:232, mír 17), i gcásanna inar gá dul i muinín an nós imeachta sin, nó an scrúdú is gá a dhéanamh ar ghearáin chasta.
20
Dealraíonn sé, dá bhrí sin, gur gá déileáil leis laistigh de thréimhse ghearr ama mar gheall ar chineál an cháis seo. Dá bhrí sin, ní mór é a chur faoi réir an nós imeachta brostaithe dá bhforáiltear in Airteagal 133 de na Rialacha Nós Imeachta.
Ar na forais sin, ordaíonn Uachtarán na Cúirte mar seo a leanas:
1.
Cuirfear Cás C-829/24 faoin nós imeachta brostaithe dá bhforáiltear in Airteagal 133 de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte.
2.
Forchoimeádtar na costais.
[Sínithe]
(
*1
)	Teanga an cháis: an Ungáiris.