62014CC0001_MT
Opinion of the Advocate-General
Opinion of the Advocate-General
1. Bħala riżultat tas-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawżi Il-Kummissjoni vs Il-Belġju (2) u Base (3), il-leġiżlatur Belġjan adotta leġiżlazzjoni li l-kompatibbiltà tagħha mad-Direttiva “Servizz Universali” (4) qiegħda terġa’ tiġi kkontestata. F’din il-kawża, il-Grondwettelijk Hof tar-Renju tal-Belġju tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk il-leġiżlatur nazzjonali jistax jinkludi s-servizzi tat-telefonija mobbli u l-komunikazzjonijiet elettroniċi (internet) fil-kategorija ta’ “servizz universali” ta’ dik id-direttiva. Qiegħda tiġi kkontestata wkoll, il-validità tal-istess Direttiva “Servizz Universali” minħabba ksur possibbli tal-Artikolu 20 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea. Nistqarr minn issa li jien nemmen li din il-kontestazzjoni hija manifestament inammissibbli.
I – Qafas regolatorju
A – Liġi tal-Unjoni
1. Direttiva “Servizz Universali”
2. L-Artikolu 3 tad-Direttiva, intitolat “Disponibilità ta’ servizz universali” jiftaħ il-Kapitolu II, intitolat “Obbligi ta’ servizz universali inklużi obbligi soċjali” u jipprovdi li:
“1. L-Istati Membri għandhom jassiguraw li s-servizzi stipulati f’dan il-Kapitolu jintgħamlu disponibbli skond il-kwalità speċifikata lill-utenti kollha fit-territorju tagħhom, independentement mill-lok ġeografiku, fid-dawl taċ-ċirkostanzi nazzjonali speċifiċi, bi prezz li jista’ jintlaħaq.
2. L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu l-aproċċ l-aktar effiċjenti u adattat biex jassiguraw l-implimentazzjoni ta’ servizz universali, waqt li jirrispettaw il-prinċipji ta’ l-oġġettività, it-trasparenza, in-non-diskriminazzjoni u l-proporzjonalità. Għandhom ifittxu li jimminimizzaw id-distorsjonijiet fis-suq, b’mod partikolari l-forniment ta’ servizzi bi prezzijiet jew suġġetti għal termini u kondizzjonijiet oħra li jitilqu mill-kondizzjonijiet normali tal-kummerċ, waqt li jissalvagwardaw l-interess pubbliku.”
3. B’mod konformi mal-Artikolu 4, intitolat “Forniment ta’ aċċess f’post fiss u forniment ta’ servizzi telefoniċi”:
“1. L-Istati Membri għandhom jiżguraw li t-talbiet raġonevoli kollha għal konnessjoni f’post fiss ma’ netwerk pubbliku ta’ komunikazzjonijiet għandhom jintlaqgħu mill-inqas minn impriża waħda.
2. Il-konnessjoni pprovduta għandha tkun kapaċi ssostni l-kumunikazzjonijiet tal-faks vokali u d-dejta, b’rati tad-dejta li huma biżżejjed biex jippermettu aċċess funzjonali għall-Internet meta jitqiesu t-teknoloġiji prevalenti użati mill-maġġoranza ta’ l-abbonati u l-fattibbiltà teknoloġika.
3. L-Istati Membri għandhom jiżguraw li t-talbiet raġonevoli kollha għall-forniment ta’ servizz telefoniku disponibbli pubblikament, fuq il-konnessjoni tan-network imsemmija fil-paragrafu 1, li jippermetti li joriġinaw u jirċievu sejħiet nazzjonali u internazzjonali għandhom jiġu sodisfati mill-inqas minn impriża waħda.”
4. L-Artikolu 9, intitolat “Tariffi bi prezzijiet li jistgħu jintlaħqu”, jipprovdi kif ġej:
“1. L-awtoritajiet regolatorji nazzjonali għandhom jissorveljaw li l-evoluzzjoni u l-livell tat-tariffi bl-imnut tas-servizzi identifikati fl-Artikoli 4 sa 7 jkunu jaqgħu taħt l-obbligi ta’ servizz universali u li jkunu jew provduti minn impriżi maħtura, jew disponibbli fis-suq jekk l-ebda impriża ma tkun ġiet maħtura fir-rigward ta’ dawn is-servizzi, b’mod partikolari fir-rigward tal-livell nazzjonali tal-prezzijiet u l-introjtu tal-konsumatur.
2. L-Istati Membri jistgħu, fid-dawl tal-kondizzjonijiet nazzjonali, jeżiġu li l-impriżi maħtura jipprovdu lill-konsumaturi għażliet jew pakketti ta’ tariffi lill-konsumaturi li jitbiegħdu minn dawk ipprovduti taħt kondizzjonijiet kummerċjali normali, b’mod partikolari biex jiġi żgurat li dawk bi dħul baxx jew bi bżonnijiet soċjali speċjali ma jkunux imċaħħda mill-aċċess għan-network imsemmi fl-Artikolu 4(1), jew milli jużaw is-servizzi identifikati fl-Artikolu 4(3) u l-Artikoli 5, 6 u 7 li jaqgħu taħt l-obbligi ta’ servizz universali u pprovduti minn impriżi maħtura.
3. L-Istati Membri jistgħu, minbarra kull dispożizzjoni li l-impriżi maħtura jfornu għażliet speċjali ta’ tariffi jew li jikkonformaw ma’ limiti ta’ prezz jew medjar ġeografiku jew skemi oħra simili, jassiguraw li appoġġ jiġi provdut lil konsumaturi identifikati bħala li għandhom dħul baxx jew ħtiġiet soċjali speċjali.
[…]”
5. Skont l-ewwel żewġ paragrafi tal-Artikolu 13 (“Iffinanzjar ta’ obbligi ta’ servizz universali”):
“1. Fejn, fuq il-bażi tal-kalkolu ta’ l-ispejjeż netti msemmija fl-Artikolu 12, l-awtoritajiet regolatorji nazzjonali jsibu li mpriża hija suġġetta għal piż inġust, l-Istati Membri għandhom, fuq talba minn impriża maħtura, jiddeċiedu:
a) li jintroduċu mekkaniżmu biex jikkumpensaw lil dik l-impriża għall-ispiża netta stabbilita taħt kondizzjonijiet trasparenti minn fondi pubbliċi; u/jew
b) jaqsmu l-ispiża netta ta' l-obbligu tas-servizz universali bejn il-fornituri ta’ networks u servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi.
2. Fejn l-ispiża netta tinqasam taħt il-paragrafu 1 (b), l-Istati Membri għandhom jistabbilixxu mekkaniżmu ta’ qsim amministrat mill-awtorità regolatorja nazzjonali jew korp indipendenti mill-benefiċjarji taħt is-sorveljanza ta’ l-awtorità regolatorja nazzjonali. L-ispiża netta biss, kif stabbilita taħt l-Artikolu 12, ta’ l-obbligi stabbiliti fl-Artikoli 3 sa 10 tista’ tiġi ffinanzjata.”
6. L-Artikolu 32, intitolat “Servizzi addizzjonali obbligatorji” jiftaħ il-Kapitolu V tad-Direttiva (“Dispożizzjonijiet ġenerali u finali”), billi jipprovdi li “[l]-Istati Membri jistgħu jiddeċiedu li jagħmlu servizzi addizzjonali, barra minn servizzi fl-obbligi ta’ servizz universali kif definiti fil-Kapitolu II, pubblikament disponibbli fit-territorju tagħhom stess iżda, f’dawk iċ-ċirkostanzi, ebda mekkaniżmu ta’ kumpens li jinvolvi mpriżi speċifiċi ma jista’ jiġi mpost”.
7. L-Anness IV tad-Direttiva għandu bħala għan, skont it-titolu tiegħu, il-“Kalkolu ta’ l-ispiża netta, jekk ikun hemm, ta’ obbligi ta’ servizz universali u l-istabbiliment ta’ kull mekkaniżmu ta’ rkupru jew qsim skond l-Artikoli 12 u 13”. B’mod konformi mat-taqsima A tiegħu (“Kalkolu ta’ l-ispiża netta”), “[l]-obbligi għal servizz universali jirreferu għall-obbligi imqegħda fuq impriża minn Stat Membru li jikkonċernaw il-forniment ta’ network u servizz f’żona speċifikata ġeografika kollha, inkluż, fejn meħtieġ, il-prezzijiet medji f’dik iż-żona ġeografika għall-forniment ta’ dak is-servizz jew forniment ta’ għażliet speċifiċi ta’ tariffi għall-konsumaturi bi dħul baxx jew bi ħtiġiet soċjali speċjali […]”
2. Id-Direttiva 2002/21/KE (5)
8. L-Artikolu 2 tad-Direttiva 2002/21 jagħti d-definizzjonijiet li ġejjin:
“[…]
ċ) ‘servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi’: tfisser servizz normalment provdut bi ħlas li jikkonsisti kollu kemm hu jew fil-parti l-kbira tiegħu fit-twassil ta’ sinjali fuq netwerks ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi, inklużi servizzi ta’ telekomunikazzjonijiet u servizzi ta’ trażmissjoni f’servizzi użati għax-xandir, iżda esklużi servizzi li jipprovdu, b’eżerċizzju ta’ kontroll editorjali fuq, kontenut trażmess bl-użu ta’ netwerks ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi u servizz; ma jinkludix servizzi tas-soċjetà tal-informazzjoni, kif iddefiniti fl-Artikolu 1 tad-Direttiva 98/34/KE, li ma jikkonsistux kollha kemm huma jew fil-parti l-kbira tagħhom fit-twassil ta’ sinjali b’netwerks ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi;
d) ‘network pubbliku tal-komunikazzjoni’: tfisser network tal-komunikazzjoni elettronika użat kollu jew prinċipalment biex jipprovdi s-servizzi tal-komunikazzjoni elettronika disponibbli għall-pubbliku li jissapportjaw it-trasferiment tal-informazzjoni bejn il-punti terminali tan-network;
[…]
j) ‘servizz universali’: tfisser is-settt minimu ta’ servizzi, definit fid-Direttiva 2002/22/KE (Direttiva Servizz Universali), ta’ kwalità speċifikata li huwa disponibbli għall-utenti kollha tkun xi tkun il-lokazzjoni ġeografika tagħhom u, fid-dawl ta’ kondizzjonijiet speċifiċi nazzjonali, bi prezz li jista jintlaħaq;
[…]”
B – Liġi nazzjonali
9. L-Artikolu 74 tal-wet van 13 juni 2005 betreffende de elektronische communicatie (il-Liġi tat-13 ta’ Ġunju 2005, dwar il-komunikazzjonijiet elettroniċi; iktar ’il quddiem “Liġi dwar il-komunikazzjonijiet elettroniċi”), kif emendata bl-Artikolu 50 tal-Liġi tal-10 ta’ Lulju 2012, jistabbilixxi:
“1. Il-komponent soċjali tas-servizz universali jikkonsisti fl-applikazzjoni ta’ kundizzjonijiet ta’ tariffi partikolari għal ċerti kategoriji ta’ benefiċjarji min-naħa tal-operaturi msemmijin fil-paragrafi 2 u 3 li jipprovdu lill-konsumaturi servizz pubbliku ta’ telekomunikazzjonijiet elettroniċi.
[…]
2. Kull wieħed mill-operaturi li joffri servizz pubbliku ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi u li l-fatturat tiegħu relatati mas-servizzi pubbliċi tat-telekomunikazzjonijiet elettroniċi jaqbeż EUR 50 miljun għandu jipprovdi l-komponent soċjali tas-servizz universali msemmi fil-paragrafu 1.
[…]
3. Kull wieħed mill-operaturi li joffri servizz pubbliku ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi u li l-fatturat tiegħu relatat mas-servizzi pubbliċi tat-telekomunikazzjonijiet elettroniċi jkun ugwali għal jew inqas minn EUR 50 miljun, u li jkun innotifika lill-Belgisch BIPT voor Postdiensten en Telecommunicatie (Istitut Belġjan għas-Servizzi Postali u t-Telekomunikazzjonijiet, iktar ’il quddiem, ‘BIPT’) bl-intenzjoni tiegħu li jipprovdi l-komponent soċjali tas-servizz universali, imsemmi fil-paragrafu 1, fuq netwerk terrestri fiss jew mobbli jew fuq it-tnejn, għandu jipprovdi dan l-element fi żmien ħames snin.
[…]”.
10. L-Artikolu 74/1 tal-Liġi dwar il-Komunikazzjonijiet Elettroniċi, introdott permezz tal-Artikolu 51 tal-Liġi tal-10 ta’ Lulju 2012, jipprovdi li:
“1. Meta l-BIPT iqis li l-provvediment ta’ komponent soċjali jista’ jirrappreżenta piż inġust fuq fornitur, huwa għandu jitlob li kull operatur joffri tariffi soċjali, jipprovdi l-informazzjoni msemmija fil-paragrafu 2 u jikkalkula l-ispejjeż netti.
2. L-operaturi li jipprovdu tariffi soċjali għandhom jinnotifikaw lill-BIPT, skont ir-regoli ta’ żvilupp adottati skont l-Artikolu 137, paragrafu 2, mhux aktar tard mill-1 ta’ Awwissu tas-sena kalendarja ta’ wara s-sena inkunsiderazzjoni, l-ammont indiċjat tal-istima tal-ispejjeż għas-sena inkwistjoni, ikkalkulata skont il-metodu ta’ kalkolu stabbilit fl-Anness.
[…]
3. Il-BIPT għandu jikkorrobora rigward kull wieħed mill-fornituri kkonċernati li jaqa’ fuqhom piż inġust jekk l-għoti tal-komponent soċjali tas-servizz universali jkunx ta’ natura eċċessiva skont il-kapaċità tiegħu biex jifilħu, b’kunsiderazzjoni tal-karatteristiċi kollha tiegħu, b’mod partikolari l-livell tat-tagħmir tiegħu, is-sitwazzjoni ekonomika u finanzjarja tiegħu u s-sehem tiegħu fis-suq tas-servizzi ta’ komunikazzjoni elettronika disponibbli għall-pubbliku.
4. Għandu jiġi stabbilit fond għas-servizz universali fil-qasam tat-tariffi soċjali, maħsub biex jikkumpensa lill-operaturi li joffru tariffi soċjali għal dawk li l-provvediment tal-komponent soċjali tas-servizz universali jikkostitwixxi piż inġust u li jkunu ppreżentaw talba f’dan is-sens quddiem il-BIPT. L-ammont ta’ kumpens għandu jaqbel mal-ispejjeż netti mġarrba mill-operatur li għalih il-provvediment tal-komponent soċjali tas-servizz universali jirrappreżenta piż inġust. Għandha tiġi attribwita personalità ġuridika lil dan il-fond, u dan se jiġi amministrat mill-BIPT.
Il-fond għandu jikkonsisti minn kontribuzzjonijiet imħallsa mill-operaturi li joffru l-komponent soċjali tas-servizz universali.
Il-kontribuzzjonijiet huma ddeterminati b’mod proporzjonat mal-fatturat li jikkorrispondi għas-servizzi tal-komunikazzjoni elettronika aċċessibbli għall-pubbliku.
Il-fatturat li jittieħed bħala riferiment għandu jkun il-fatturat miksub qabel it-taxxi b’rabta mal-provvediment tas-servizzi ta’ komunikazzjoni elettronika disponibbli għall-pubbliku fit-territorju nazzjonali, skont l-Artikolu 95, paragrafu 2.
L-ispejjeż għall-ġestjoni tal-fond jinkludu l-ispejjeż kollha relatati mal-funzjonament tiegħu, inklużi l-ispejjeż inerenti fid-definizzjoni ta’ mudell ta’ spejjeż ibbażat fuq operatur teoretiku effettiv skont it-tip ta’ netwerk ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi li permezz tiegħu jiġi pprovdut il-komponent soċjali tas-servizz universali. Permezz ta’ Digriet Irjali adottat fil-Kunsill tal-Ministri għandu jiġi stabbilit l-ammont massimu tal-ispejjeż tal-ġestjoni tal-fond.
L-operaturi msemmijin fil-paragrafu 2 għandhom jiffinanzjaw l-ispejjeż tal-ġestjoni tal-fond b’mod proporzjonat mal-fatturat tagħhom kif huwa previst fil-paragrafu 3.
5. Skont l-opinjoni tal-BIPT, permezz tad-Digriet Irjali adottat fil-Kunsill tal-Ministri għandhom jiġu adottati r-regoli ta’ implementazzjoni relatati mal-operat ta’ dan il-mekkaniżmu.”
11.
Skont il-paragrafu 2 tal-Artikolu 146 tal-Liġi tal-10 ta’ Lulju 2012, l-Artikolu 51 ta’ din il-Liġi “għandu jidħol fis-seħħ fit-30 ta’ Jannar 2005”.
II – Fatti
12. Id-domanda preliminari tirriżulta minn rikors għal annullament ippreżentat quddiem il-Grondwettelijk Hof (Qorti Kostituzzjonali) minn KPN Group Belgium NV (iktar ’il quddiem, “KPN”) u Mobistar NV (iktar ’il quddiem, “Mobistar”) kontra l-Artikoli 50, 51 u 146 tal-Liġi dwar il-komunikazzjonijiet elettroniċi kif emendata wara s-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawżi Il-Kummissjoni vs Il-Belġju (EU:C:2010:583) u Base (EU:C:2010:584), iċċitati iktar ’il fuq.
13. Id-dispożizzjonijiet ikkontestati jistabbilixxu mekkaniżmu ta’ finanzjament settorjali tal-ispiża netta tal-provvediment tal-komunikazzjonijiet elettroniċi permezz ta’ servizzi ta’ komunikazzjoni mobbli (“telefonija mobbli”) u/jew abbonamenti tal-internet, ibbażat fuq kontribuzzjonijiet mill-fornituri tan-netwerks jew is-servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi aċċessibbli għall-konsumaturi, inklużi s-servizzi ta’ telefonija mobbli u/jew ta’ abbonament tal-internet.
14. Il-partijiet fil-kawża prinċipali jikkunsidraw li d-dispożizzjonijiet ikkontestati ma humiex kostituzzjonali u, fejn huwa rilevanti hawnhekk, imorru kontra l-Artikoli 9 u 32 tad-Direttiva “Servizz Universali”.
III – Domanda preliminari
15. Il-kliem tad-domanda preliminari, magħmula fit-2 ta’ Jannar 2014, huwa kif ġej:
“1. Id-Direttiva 2002/22/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-7 ta’ Marzu 2002, dwar servizz universali u d-drittijiet tal-utenti li jirrelataw ma’ networks u servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi (Direttiva Servizz Universali), u b’mod partikolari l-Artikoli 9 u 32 tagħha, għandha tiġi interpretata fis-sens li t-tariffa soċjali għas-sevizzi universali kif ukoll il-mekkaniżmu ta’ kumpens previst fl-Artikolu 13(1)(b) tad-Direttiva ‘Servizz Universali’ japplikaw mhux biss għall-komunikazzjonijiet elettroniċi permezz ta’ lok fiss ma’ netwerk ta’ komunikazzjoni pubbliku, iżda wkoll għall-komunikazzjonijiet elettroniċi permezz ta’ servizzi ta’ komunikazzjonijiet mobbli u/jew ta’ abbonamenti tal-internet?
2. L-Artikolu 9(3) tad-Direttiva ‘Servizz Universali’ għandu jiġi interpretat fis-sens li jawtorizza lill-Istati Membri li jżidu mas-servizz universali għażliet tariffarji speċifiċi għal servizzi differenti minn dawk deskritti fl-Artikolu 9(2) tad-Direttiva servizz universali?
3. Fil-każ ta’ risposta negattiva għall-ewwel u għat-tieni domanda, id-dispożizzjonijiet inkwistjoni tad-Direttiva ‘Servizz Universali’ huma kompatibbli mal-prinċipju ta’ ugwaljanza rikonoxxut, kif jinsab fost l-oħrajn fl-Artikolu 20 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea?”
IV – Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
16. Fil-proċedura dehru billi ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub, KPN u Mobistar, il-Gvern Belġjan, il-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni. Dawn kollha dehru fis-seduta pubblika, li saret fit-12 ta’ Novembru 2014 u li fiha ġew mistiedna mill-Qorti tal-Ġustizzja biex jiffokaw l-argumenti tagħhom fuq l-ewwel u t-tieni domanda.
V – L-argumenti
A – L-ewwel domanda
17. KPN u Mobistar jipproponu risposta negattiva, billi jsostnu li d-Direttiva “Servizz Universali”, kif jirriżulta mill-Artikoli 4 sa 7 tagħha, tistabbilixxi lista eżawrjenti tas-servizzi li għandhom jiġu imposti fuqhom tariffi soċjali u li fosthom ma humiex inklużi s-servizzi ta’ telefonija mobbli u lanqas l-abbonamenti tal-internet, b’mod li, fl-opinjoni tagħhom, dawn is-servizzi huma esklużi mis-servizz universali u mill-mekkaniżmu tal-iffinanzjar stabbilit fl-Artikolu 13, paragrafu 1, ittra b) tal-imsemmija direttiva.
18. Il-Gvern Belġjan, min-naħa tiegħu, isostni li l-kwistjoni għandha tingħata risposta pożittiva, peress li, fl-opinjoni tiegħu, il-paragrafu 3 tal-Artikolu 9 tad-Direttiva “Servizz Universali” għandu natura iktar ġenerali milli l-paragrafu 2 tal-istess artikolu u jawtorizza lill-Istati Membri biex jipprovdu għajnuna lil ċerti konsumaturi, jekk dik l-għajnuna tkun tista’ tirreferi għal servizzi differenti minn dawk elenkati fid-Direttiva stess. Barra minn hekk, il-Gvern Belġjan iqis li l-Artikolu 32 tad-Direttiva “Servizz Universali” jippermetti li l-ispejjeż li jirriżultaw mis-servizzi mogħtija fuq il-bażi tal-Artikolu 9, paragrafu 3 tad-Direttiva jiġu kkumpensati permezz ta’ mekkaniżmi li jinvolvu l-parteċipazzjoni tal-operaturi.
B – It-tieni domanda
19. Il-Kummissjoni tipproponi li l-ewwel u t-tieni domanda jiġu risposti b’mod konġunt u fis-sens li d-Direttiva “Servizz Universali”, u b’mod partikolari l-Artikoli 3, 4, 9 u 13 tagħha, għandha tiġi interpretata fis-sens li r-regoli relatati mat-tariffi u l-finanzjament tal-obbligi ta’ servizz universali msemmija fl-Artikoli 9 u 13 ma japplikawx għas-servizzi tat-telefonija mobbli, iżda japplikaw għas-servizzi ta’ abbonamenti tal-internet li jippermettu aċċess funzjonali għan-netwerk minn post fiss.
20. Min-naħa l-oħra, il-Kummissjoni ssostni li l-Artikolu 32 tad-Direttiva għandu jiġi interpretat fis-sens li s-servizzi ta’ telefonija mobbli jistgħu, fil-prinċipju, jitqiesu li huma servizzi addizzjonali skont it-tifsira ta’ dan l-artikolu, għalkemm tfakkar li dan jipprojbixxi l-applikazzjoni tar-regoli dwar it-tariffi u l-finanzjament tal-obbligi ta’ servizz universali msemmija fl-Artikoli 9 u 13, kif ukoll l-istabbiliment ta’ mekkaniżmu ta’ kumpens li jinvolvi l-parteċipazzjoni ta’ impriżi speċifiċi. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni tindika li, għalkemm mill-Artikolu 4 tad-Direttiva “Servizz Universali” jirriżulta li l-kunċett ta’ “network ta’ komunikazzjonijiet pubbliċi” jinkludi servizzi telefoniċi, dan l-artikolu jirreferi biss għall-aċċess u għall-konnessjoni minn installazzjoni fissa, li jeskludi s-servizzi ta’ telefonija mobbli.
21. F’dak li jirrigwarda r-regoli tariffarji stipulati fl-Artikolu 9 tad-Direttiva, il-Kummissjoni tindika, minn naħa waħda, li dan l-artikolu jirreferi biss għat-tariffi tas-servizzi ddefiniti fl-Artikoli 4 sa 7 tal-istess direttiva u, min-naħa l-oħra, li l-Artikoli 5, 6 u 7 tad-Direttiva ma jidhrux rilevanti għall-kunsiderazzjoni tal-każ. Konsegwentement, skont il-Kummissjoni, ir-regoli tal-imsemmi Artikolu 9 ma japplikawx, għas-servizzi tat-telefonija mobbli.
22. Skont il-Kummissjoni, l-Artikolu 9(3), tad-Direttiva “Servizz Universali” ma jippermettix li jiġi estiż l-ambitu tas-servizz universali kif jirriżulta mill-Artikoli 4 sa 7. Barra minn hekk, fl-opinjoni tagħha, ma hemm xejn fid-Direttiva li jista’ jiġi interpretat fis-sens li r-regoli ddefiniti fil-Kapitolu II dwar it-tariffi u l-finanzjament japplikaw għas-servizzi tat-telefonija mobbli. B’kuntrast ma’ dan, u skont l-Artikolu 4 tad-Direttiva, is-servizzi tal-internet jistgħu jitqiesu li huma inklużi fis-servizz universali tal-Kapitolu II f’dak li jirrigwarda l-konnessjonijiet li jippermettu aċċess funzjonali għan-netwerk, u għalhekk jirriżulta li d-dispożizzjonijiet l-oħrajn tal-Kapitolu II tad-Direttiva u l-Artikoli 9 u 13 tal-istess direttiva għandhom japplikaw ukoll għas-servizzi tal-internet.
23. Peress li ma jistax jitqies li s-servizzi ta’ telefonija mobbli jaqgħu taħt il-kategorija “servizz universali” fis-sens tal-Kapitolu II tad-Direttiva, il-Kummissjoni temmen li huwa xieraq li jiġi ddeterminat jekk jistgħux jiġu kkwalifikati bħala servizzi addizzjonali fis-sens tal-Artikolu 32 tad-Direttiva “Servizz Universali”. Fil-fehma tagħha, peress li d-Direttiva ma fiha ebda dispożizzjoni f’dan ir-rigward, l-Istati Membri huma ħielsa li jikkwalifikawhom bħala tali.
24. KPN u Mobistar, min-naħa tagħhom, jargumentaw li l-Artikolu 9(3), tad-Direttiva “Servizz Universali” ma jawtorizzax lill-Istati Membri jżidu għażliet ta’ tariffi speċjali għal servizzi oħra li ma humiex dawk deskritti fl-Artikolu 9, paragrafu 2, ta’ din id-direttiva.
25. Il-Gvern Belġjan iqis li l-paragrafu 3 tal-Artikolu 9 tad-Direttiva “Servizz Universali” għandu jiġi interpretat bħala li jawtorizza lill-Istati Membri jżidu mas-servizz universali għażliet ta’ tariffi speċjali għal servizzi differenti minn dawk speċifikati fil-paragrafu 2 tal-istess artikolu.
C – It-tielet domanda
26. KPN u Mobistar jipproponu risposta għad-domanda fis-sens li d-Direttiva “Servizz Universali”, u b’mod partikolari l-Artikoli 9, 13 u 32, tagħha huma kompatibbli mal-Artikolu 20 tal-Karta, u jargumentaw f’dan ir-rigward li d-differenza fit-trattament tal-provvediment ta’ servizzi ta’ telefonija fissi u s-servizzi ta’ telefonija mobbli hija bbażata fuq il-fatt li l-piżijiet mhux iġġustifikati li jistgħu jirriżultaw mill-provvediment obbligatorju ta’ servizzi tat-telefonija jistgħu jiġu kkumpensati minn tassazzjoni ġenerali jew minn mekkaniżmu ta’ finanzjament settorjali, filwaqt li l-ħlasijiet mis-servizzi ta’ telefonija mobbli u/jew is-servizzi ta’ abbonament tal-internet jistgħu jiġu kkumpensati biss minn fondi pubbliċi. Minħabba n-natura limitata ta’ din id-differenza, KPN u Mobistar jistaqsu jekk fil-fatt teżistix differenza fit-trattament skont it-tifsira tal-Artikolu 20 tal-Karta u jikkonkludu billi jindikaw li, kuntrarjament għal dak li jiġri fis-servizzi tat-telefonija fissa, ma jistax jitqies li hemm esklużjoni soċjali b’rabta mal-aċċess għas-servizzi tat-telefonija mobbli u, lanqas, għaldaqstant il-ħtieġa għal obbligu ta’ servizz universali. Barra minn hekk, huma jsostnu li l-mekkaniżmu ta’ finanzjament settorjali tat-tariffi soċjali għall-provvediment tas-servizzi ta’ abbonament tal-internet huwa piż tqil għall-operaturi u jinfluwenza b’mod negattiv il-funzjonament tas-suq intern u l-konsumaturi.
27. Il-Gvern Belġjan jikkunsidra li, jekk tingħata risposta negattiva għall-ewwel żewġ domandi (li, fil-fehma tiegħu, tinvolvi theddida għas-sistema tal-ispejjeż ta’ finanzjament marbutin mat-tariffi soċjali u jċaħħad lill-konsumaturi mill-benefiċċju tat-tariffi soċjali liema benefiċċju estenda s-servizzi ta’ telefonija mobbli u/jew ta’ abbonamenti tal-internet il-komponent soċjali tas-servizz universali) għandha tingħata risposta għat-tielet waħda fis-sens li d-Direttiva “Servizz Universali” tmur kontra l-Artikolu 20 tal-Karta. Huwa jsostni li f’dan ir-rigward, skont l-Artikolu 3 u l-premessa 25 tad-Direttiva, din għandha tiġi interpretata fis-sens li tawtorizza lill-Istati Membri jiddeterminaw, skont iċ-ċirkustanzi nazzjonali u b’rispett għan-newtralità teknoloġika, liema servizzi għandhom jiġu pprovduti permezz ta’ tariffi soċjali b’mekkaniżmu ta’ finanzjament tal-ispiża netta kif previst fl-Artikolu 13(1)(b) tad-Direttiva.
28. Il-Kummissjoni tikkontesta l-ammissibbiltà tat-tielet domanda, peress li l-ġurisdizzjoni tar-rinviju ma speċifikatx id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva “Servizz Universali” allegatament inkompatibbli mal-prinċipju ta’ ugwaljanza, u lanqas ir-raġunijiet għall-inkompatibbiltà tagħhom, mingħajr ma jirriżulta mid-digriet tar-rinviju li eventwali ksur ta’ dan il-prinċipju jista’ jaffettwa l-partijiet fil-kawża prinċipali.
29. Il-Parlament Ewropew illimita l-argumenti tiegħu għall-kunsiderazzjoni ta’ din it-tielet domanda, billi invoka l-inammissibbiltà tagħha għall-istess raġunijiet diġà msemmija mill-Kummissjoni. F’dak li jirrigwarda l-mertu, huwa jsostni li l-operaturi li għandhom joffru tariffa soċjali għas-servizzi ta’ telefonija mobbli u/jew ta’ abbonament tal-internet ma għandhomx ikunu f’pożizzjoni agħar minn dawk li għandhom joffru dik it-tariffa għal servizzi telefoniċi minn installazzjoni fissa. Għall-Parlament Ewropew, l-unika differenza fir-rigward tat-trattament tal-provvediment ta’ dawn is-servizzi tirrigwarda l-mod kif l-ispiża netta ġġenerata minnhom tista’ tiġi kkumpensata.
30. Min-naħa l-oħra, il-Parlament Ewropew jemmen li l-ispejjeż netti assoċjati mas-servizzi addizzjonali obbligatorji fis-sens tal-Artikolu 32 tad-Direttiva jistgħu jiġu ffinanzjati biss minn fondi pubbliċi u mhux permezz ta’ kumpensi appoġġati minn operaturi speċifiċi.
31. Sussidjarjament, il-Parlament Ewropew jindika li l-operaturi tas-servizzi tat-telefonija fissa u l-operaturi tas-servizzi tat-telefonija mobbli ma humiex f’sitwazzjoni paragunabbli, minħabba li huwa biss l-ewwel servizz li jissodisfa l-kriterji stabbiliti mis-servizz universali. U, fi kwalunkwe każ, kieku kien hemm differenza kienet tkun oġġettivament iġġustifikata, peress li l-għażla li ma jiġux inklużi s-servizzi ta’ telefonija mobbli u/jew abbonament tal-internet fis-servizz universali hija bbażata fuq l-applikazzjoni ta’ kriterji oġġettivi li jirriżultaw direttament mill-ħtieġa li jiġu bbilanċjati żewġ għanijiet, jiġifieri, il-protezzjoni tal-konsumaturi kontra l-esklużjoni soċjali u l-evitar ta’ tgħawwiġ tal-kompetizzjoni bejn l-operaturi.
32. Il-Kunsill, finalment, bi qbil mal-Kummissjoni u l-Parlament Ewropew, u għall-istess raġunijiet, isostni li t-tielet domanda hija inammissibbli, u jorbot ma’ din ukoll is-sottomissjoni bil-miktub tiegħu.
33. Għall-Kunsill, id-Direttiva “Servizz Universali” tipprovdi projbizzjoni espliċita dwar il-finanzjament tal-provvediment tas-servizzi obbligatorji addizzjonali msemmija fl-Artikolu 32, li jipprovdi li ma jista’ jiġi impost ebda finanzjament li jinvolvi l-parteċipazzjoni tal-operaturi. Fil-fehma tiegħu, l-Istati Membri jistgħu jiddeċiedu li jiġu proposti permezz ta’ tariffi soċjali servizzi obbligatorji addizzjonali sakemm jirrispettaw ir-rekwiżiti speċifiċi tad-Direttiva u l-prinċipju tal-ugwaljanza. Għall-Kunsill, ma jistax isir paragun bejn it-trattament tal-impriżi li jkollhom l-obbligi tas-servizz universali, iffinanzjati permezz tal-mekkaniżmu previst fl-Artikolu 13(1)(b), minn naħa waħda u, min-naħa l-oħra, dak tal-impriżi li jkollhom obbligi relatati mas-servizzi obbligatorji addizzjonali, li għalihom huwa pprojbit mekkaniżmu bħal dak.
34. Barra minn hekk, il-Kunsill jindika li l-operaturi għandhom iħallsu l-kontribuzzjoni tagħhom għall-fond stabbilit mil-leġiżlazzjoni Belġjana bħala kumpens għall-piż mhux iġġustifikat marbut mal-provvediment tas-servizzi tat-telefonija mobbli u/jew abbonament tal-internet għalkemm minn din il-leġiżlazzjoni jirriżulta li dawn is-servizzi jaqgħu fil-kategorija ta’ servizzi obbligatorji addizzjonali fis-sens tad-Direttiva “Servizz Universali”. Madankollu, il-Kunsill jinnota li din il-kondiviżjoni tal-ispejjeż hija applikabbli biss għas-servizz universali, jiġifieri, għall-grupp minimu ta’ servizzi ddefiniti fil-Kapitolu II tad-Direttiva, li la jinkludi s-servizzi tat-telefonija mobbli u lanqas is-servizzi ta’ abbonament tal-internet, ħlief għal dawk relatati mal-aċċess funzjonali tal-internet minn post fiss.
VI – Evalwazzjoni
35. Il-Qorti tar-rinviju tistaqsi, fi ftit kliem, jekk il-leġiżlazzjoni Belġjana ppromulgata wara s-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja, fil-kawżi Base (EU:C:2010:584) u Il-Kummissjoni vs Il-Belġju (EU:C:2010:583) hijiex kompatibbli mad-Direttiva “Servizz Universali” sa fejn tinkludi fil-kategorija “servizz universali” is-servizzi ta’ telefonija mobbli u l-komunikazzjonijiet elettroniċi (internet).
36. Id-dubji mqajma mill-Qorti Kostituzzjonali Belġjana huma, fil-qosor, (1) jekk it-tariffa soċjali tas-servizz universali — u l-mekkaniżmu korrispondenti ta’ kumpens tiegħu — hijiex applikabbli għall-komunikazzjonijiet bit-telefonija mobbli u bl-abbonament tal-internet; (2) jekk l-Istati Membri jistgħux japplikaw is-sistema ta’ għażliet ta’ tariffi speċjali għal dawn it-tipi ta’ komunikazzjonijiet; u (3), jekk ma jkunx possibbli dan kollu, id-Direttiva “Servizz Universali” hijiex invalida minħabba ksur tal-Artikolu 20 tal-Karta.
A – Kunsiderazzjonijiet preliminari dwar is-sistema tad-Direttiva “Servizz Universali”
37. Id-Direttiva “Servizz Universali” timponi fuq l-Istati Membri l-obbligu li jiżguraw li l-utenti kollha jkollhom aċċess, bi prezz raġonevoli, għan-netwerk pubbliku ta’ komunikazzjonijiet minn post fiss u għall-provvediment ta’ servizzi telefoniċi (Artikolu 3(1)). Għal dan il-għan, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li mill-inqas impriża tissodisfa t-talbiet raġonevoli kollha ta’ konnessjoni ma’ netwerk pubbliku u l-provvediment tas-servizz telefoniku (Artikolu 4(1)).
38. Id-Direttiva tikkunsidra wkoll l-obbligu tal-Istati Membri li jiżguraw servizzi oħrajn, jiġifieri: servizzi ta’ informazzjoni dwar id-direttorju tat-telefown u gwidi (Artikolu 5), telefowns pubbliċi bi ħlas (Artikolu 6) u l-miżuri għall-utenti b’diżabbiltà (Artikolu 7).
39. Dawn is-servizzi kollha jifformaw dak li jissejjaħ “servizz universali”. Skont id-Direttiva, l-Istati Membri jistgħu jobbligaw lill-impriżi magħżula biex jipprovdu s-“servizz universali” (Artikolu 8) biex joffru tariffi speċjali għal ċerti konsumaturi għal raġunijiet soċjali (“tariffa soċjali”) (Artikolu 9).
40. F’każ li l-provvediment tas-“servizz universali” jinvolvi piż inġust għall-impriżi obbligati biex jipprovduh, id-Direttiva timponi fuq l-Istati Membri l-obbligu li jistabbilixxu mekkaniżmu ta’ kumpens b’piż fuq il-fondi pubbliċi, jaqsmu l-ispiża netta tal-obbligi tas-servizz universali bejn il-fornituri tas-servizzi u n-netwerks ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi (Artikolu 13).
41. Flimkien mas-“servizz universali” proprja, l-Istati Membri jistgħu jimponu dawk li jissejħu “servizzi addizzjonali obbligatorji”, li għall-kumpens tagħhom ma jista’ japplika ebda mekkaniżmu li jinvolvi impriżi speċifiċi (Artikolu 32). Barra minn din id-dispożizzjoni, id-Direttiva ma tgħid xejn dwar il-kumpens ta’ dawn is-servizzi addizzjonali; jidher ċar, madankollu, li jistgħu jiġu kkumpensati, peress li d-Direttiva ma timpedixxix dan, u tillimita ruħha għall-esklużjoni ta’ formula speċifika ta’ kumpens.
42. Il-kwistjoni li tqum f’dan il-każ hija jekk it-tariffa soċjali (u l-mekkaniżmu korrispondenti ta’ kumpens) hijiex applikabbli għall-komunikazzjonijiet permezz ta’ telefonija mobbli u permezz ta’ abbonament tal-internet, kemm jekk timponi dan id-Direttiva stess (l-ewwel domanda), kif ukoll jekk jiddeċiedu dan l-Istati Membri (it-tieni domanda). F’każ li r-risposta tkun negattiva fiż-żewġ każijiet, il-kwistjoni hija jekk id-Direttiva stess tmurx kontra l-Artikolu 20 tal-Karta (it-tielet domanda).
B – L-ewwel u t-tieni domanda
43. Il-Grondwettelijk Hof tistaqsi, l-ewwel nett, jekk l-Artikoli 9 u 32 tad-Direttiva 2002/22 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li t-tariffa soċjali u l-mekkaniżmu ta’ kumpens previst fl-Artikolu 13(1)(b) tal-imsemmija direttiva humiex applikabbli biss għall-komunikazzjonijiet elettroniċi permezz ta’ konnessjoni telefonika minn post fiss f’netwerk ta’ komunikazzjoni disponibbli għall-pubbliku, iżda wkoll għall-komunikazzjonijiet elettroniċi permezz ta’ servizzi ta’ komunikazzjoni mobbli u/jew abbonamenti tal-internet.
44. Il-problema mqajma mill-qorti tar-rinviju tista’ ssir, fil-fehma tiegħi, b’mod iktar sempliċi, peress li toriġina minn kwistjoni ta’ prinċipju: jekk it-telefonija mobbli u l-abbonament tal-internet jikkostitwixxux jew le servizzi inklużi fis-“servizz universali” li tirreferi għalih id-Direttiva. Minn dan jiddependi jekk jistgħux ikunu suġġetti għat-“tariffa soċjali” u jwasslux, għalhekk, għal kumpens li l-mekkaniżmu tiegħu huwa previst fl-istess direttiva.
45. Għall-finijiet tad-determinazzjoni ta’ jekk it-telefonija mobbli u l-abbonament tal-internet jaqgħux taħt il-kunċett ta’ “servizz universali” kull waħda miż-żewġ sistemi ta’ komunikazzjoni għandhom jiġu ttrattati separatament, minħabba d-differenzi tekniċi tagħhom.
1. It-telefonija mobbli
46. Fir-rigward tat-telefonija mobbli, jidher ċar li d-Direttiva ma tinkludihiex fil-kunċett tagħha ta’ “servizz universali”. Fost is-servizzi integrati f’dan il-kunċett id-Direttiva tirreferi biss għal “konnessjoni f’ post fiss ma’ netwerk pubbliku ta’ komunikazzjonijiet” (Artikolu 4(1)) (6), li jeskludi b’mod ċar, fid-definizzjoni, it-telefonija mobbli (7) .
47. Għalkemm id-Direttiva ma ssemmix it-telefonija mobbli bħala parti integrali mis-“servizz universali”, għandu jiġi mistoqsi jekk l-Istati Membri jistgħux jinkluduha f’dan il-kunċett. Dawk li jiddefendu din il-possibbiltà jużaw bħala bażi l-Artikolu 9 tad-Direttiva. B’mod konformi mal-Artikolu 9(2), “[l]-Istati Membri jistgħu […] jeżiġu li l-impriżi nominati jipprovdu għażliet jew pakketti ta’ tariffi lill-konsumaturi li jitbiegħdu minn dawk ipprovduti taħt kundizzjonijiet kummerċjali normali, b’mod partikolari biex jiġi żgurat li dawk bi dħul baxx jew bi bżonnijiet soċjali speċjali ma jkunux imċaħħda mill-użu ta’ u mill-aċċess għan-netwerk imsemmi fl-Artikolu 4(1), jew għas-servizzi identifikati fl-Artikoli 4(3), 5, 6 u 7 li jaqgħu taħt l-obbligi ta’ servizz universali u pprovduti minn impriżi nominati”.
48. Min-naħa tiegħu, l-Artikolu 9(3) jistabbilixxi li, “[l]-Istati Membri jistgħu, barra minn kwalunkwe dispożizzjoni biex l-impriżi notifikati jipprovdu għażliet ta’ tariffi speċjali jew biex jikkonformaw mal-limiti massimi tal-prezzijiet jew medjar ġeografiku jew skemi simili oħrajn, jiżguraw li jiġi pprovdut sostenn għall-konsumaturi identifikati bħala li għandhom dħul baxx, diżabbiltà jew bżonnijiet soċjali speċjali”.
49. Miż-żewġ dispożizzjonijiet jirriżulta li d-Direttiva tippermetti biss il-possibbiltà li jiġu imposti tariffi mnaqqsa biex ikunu żgurati servizzi partikolari; preċiżament dawk li jikkostitwixxu s-“servizz universali” ddefinit fid-Direttiva stess, u fosthom, kif imsemmi, ma nsibux it-telefonija mobbli.
50. Fil-fatt, id-Direttiva tippermetti li l-Istati Membri jżidu “servizzi addizzjonali obbligatorji” (Artikolu 32), iżda mhux li jżidu (jew inaqqsu) il-lista tas-servizzi li d-Direttiva timponi bħala kontenut tas-“servizz universali”.
51. Għalhekk, ir-Renju tal-Belġju jista’ jimponi “servizzi addizzjonali obbligatorji” fuq il-fornituri tat-telefonija mobbli, iżda mhux jinkorpora s-servizz tagħhom fil-kategorija tas-“servizz universali”. Barra minn hekk bħala fornituri ta’ “servizz addizzjonali obbligatorju”, dawk il-fornituri jkunu intitolati, jekk applikabbli, għal kumpens, iżda mhux għal dak stabbilit permezz tal-mekkaniżmu previst fl-Artikolu 13 tad-Direttiva (li jipprevedi l-possibbiltà ta’ finanzjament tal-fornituri kollha tas-servizzi ta’ komunikazzjoni), iżda għal dak iddeterminat permezz ta’ mekkaniżmi li ma humiex diretti lejn impriżi speċifiċi (8) .
2. L-abbonament tal-internet
52. Fir-rigward tal-abbonament tal-internet, fl-opinjoni tiegħi, l-affarijiet huma relattivament differenti.
53. Fost is-servizzi li jifformaw is-“servizz universali”, l-Artikolu 4 tad-Direttiva jirreferi għal “konnessjoni f’post fiss ma’ netwerk pubbliku ta’ komunikazzjonijiet” (Artikolu 4(1)), filwaqt li jindika li din il-konnessjoni “għandha tkun kapaċi ssostni l-kumunikazzjonijiet tal-faks vokali u d-data, b’rati tad-data li huma biżżejjed biex jippermettu aċċess funzjonali għall-Internet” (Artikolu 4(2)).
54. Konsegwentement, l-abbonament tal-internet għandu jiġi inkluż fil-kunċett tas-“servizz universali” stabbilit bid-Direttiva u, għalhekk, tapplika għalih it-“tariffa soċjali” (Artikolu 9), suġġett għal kumpens skont il-mekkaniżmu previst taħt l-Artikolu 13 tad-Direttiva. Madankollu, dan għandu jkun il-każ biss, ovvjament, fil-każ tal-abbonamenti tal-internet permezz ta’ installazzjoni fissa, u huma esklużi l-abbonamenti ta’ konnessjoni permezz ta’ telefonija mobbli. Dawn tal-aħħar, kif inhu l-każ għat-telefonija mobbli b’mod ġenerali, jistgħu jiġu imposti mill-Istati Membri bħala “servizzi addizzjonali obbligatorji”, iżda mhux jiġu integrati fil-kategorija ta’ “servizz universali”. Il-kumpens tagħhom, finalment, ma jistax isir permezz tal-mekkaniżmu previst fid-Direttiva għas-servizzi li jifformaw is-“servizz universali”.
55. Għalhekk, u bħala l-ewwel konklużjoni intermedjarja, nipproponi li r-risposta għall-ewwel żewġ domandi tingħata fis-sens li d-Direttiva “Servizz Universali” għandha tiġi interpretata fis-sens li s-servizz ta’ telefonija mobbli ma jifformax parti mis-“servizz universali” u, għalhekk, ma tapplikax għalih it-tariffa soċjali tas-servizz universali u lanqas, konsegwentement, il-mekkaniżmu ta’ kumpens previst fl-Artikolu 13(1)(b) tal-imsemmija direttiva. Min-naħa tiegħu, l-abbonament tal-internet permezz ta’ installazzjoni fissa biss jifforma parti mis-“servizz universali” skont it-tifsira tad-Direttiva “Servizz Universali”, u għalhekk l-abbonament tal-internet huwa eskluż minn dan il-kunċett permezz ta’ telefonija mobbli. B’kunsiderazzjoni ta’ dak li ntqal hawn fuq, l-Istati Membri ma jistgħux iżidu servizzi ġodda mal-lista ta’ dawk li jifformaw is-“servizz universali” fis-sens tad-Direttiva “Servizz Universali”, għalkemm jistgħu jiddeċiedu li s-servizzi ta’ telefonija mobbli u l-abbonament tal-internet permezz ta’ telefonija mobbli jiġu imposti bħala “servizzi addizzjonali obbligatorji”. F’dan il-każ, il-kumpens tagħhom għandu jingħata permezz ta’ mekkaniżmu differenti minn dak previst fid-Direttiva għas-servizzi li jifformaw parti mis-“servizz universali” u, b’mod partikolari, ma jistax ikun dirett lejn impriżi speċifiċi.
C – It-tielet domanda
56. Fil-fehma tiegħi, u għar-raġunijiet mogħtija mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni, it-tielet domanda hija inammissibbli.
57. Il-Qorti tar-rinviju tistaqsi speċifikament jekk “id-dispożizzjonijiet rilevanti tad-Direttiva ‘Servizz Universali’ humiex kompatibbli mal-prinċipju ta’ ugwaljanza rikonoxxut, fost l-oħrajn, fl-Artikolu 20 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea”.
58. Fin-nuqqas ta kwalunkwe argument min-naħa tal-qorti tar-rinviju jkun riskjuż ħafna li tipprova ssir analiżi tal-kwistjoni mill-perspettiva tal-prinċipju tal-ugwaljanza. Il-Kummissjoni pprovat tagħmel dan, fuq il-bażi tal-ipoteżi li r-rikorrenti fil-kawża prinċipali jikkunsidraw li huma vittmi ta’ diskriminazzjoni peress li huma suġġetti skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali għal piż li jmur kontra d-Direttiva “Servizz Universali”. Jekk dan ikun il-każ, l-approċċ ikun assurd, kif tosserva l-Kummissjoni, peress li l-problema ma tkunx fid-Direttiva, iżda fil-liġi nazzjonali.
59. Min-naħa tagħhom, kemm il-Parlament Ewropew kif ukoll il-Kunsill jirrispondu għad-domanda billi jevalwaw l-ugwaljanza tad-Direttiva mill-analiżi tad-differenzi eżistenti bejn is-servizzi integrati fil-kunċett tas-“servizz universali”, minn naħa waħda, u dawk esklużi minn dik il-kategorija, min-naħa l-oħra. Għalhekk jagħmlu l-unika evalwazzjoni tad-Direttiva li, fin-nuqqas ta’ argumenti speċifiċi, tista’ ssir, jiġifieri, evalwazzjoni in abstracto .
60. Fil-fehma tiegħi, il-kontestazzjoni tal-validità ta’ regola tad-dritt tal-Unjoni — peress li dan hu dak li tagħmel it-tielet domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju — ma tistax tiġi aċċettata mingħajr l-iċken bażi u, għalhekk, lanqas ma tkun iġġustifikata r-risposta tagħha f’kapaċità sempliċement sussidjarja. Dan, sempliċement minħabba li, kif diġà stqarrejt, il-pożizzjoni tiegħi f’dan ir-rigward tista’ tkun ibbażata biss fuq sempliċi ipoteżi jew tirriżulta f’analiżi astratta, separata miċ-ċirkustanzi speċifiċi tal-kwistjoni diskussa fil-kawża prinċipali.
61. Bħala l-aħħar rimedju biex tkun iġġustifikata, minkejja kollox, risposta sussidjarja, tista’ tiġi analizzata l-kwistjoni mill-perspettiva tal-ġurisprudenza stabbilita mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawżi Il-Kummissjoni vs Il-Belġju (EU:C:2010:583) u Base (EU:C:2010:584), peress li s-sentenzi mogħtija fiż-żewġ kawżi huma fl-oriġini tal-leġiżlazzjoni nazzjonali kkontestata fil-kawża inkwistjoni u fihom qamet, preċiżament, kwistjoni ta’ ugwaljanza.
62. Madankollu, id-diskriminazzjoni kkonstatata f’dan il-każ mill-Qorti tal-Ġustizzja kienet tirreferi għat-trattament indiskriminat tal-liġi Belġjana fuq l-operaturi li xtaqu jkunu kkumpensati għall-provvediment tas-servizz universali. Il-Qorti tal-Ġustizzja mbagħad iddeċidiet li l-evalwazzjoni tal-kundizzjoni ta’ piż mhux iġġustifikat għandha tiġi vverifikata każ b’każ, peress li trattament ġeneriku u mhux iddifferenzjat tal-każijiet differenti huwa diskriminatorju. Evidentement, din il-problema ma għandhiex x’taqsam ma’ dik li qiegħda tiġi diskussa fil-proċedura inkwistjoni.
63. Fil-qosor, jidher li għal ebda raġuni ma huwa xieraq, li nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tagħti risposta għat-tielet domanda.
VII – Konklużjoni
64. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għad-domanda preliminari magħmula b’dan il-mod:
“1. Id-Direttiva 2002/22/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-7 ta’ Marzu 2002, dwar servizz universali u d-drittijiet tal-utenti li jirrelataw ma’ networks u servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi (Direttiva ‘Servizz Universali’) għandha tiġi interpretata fis-sens li s-servizz tat-telefonija mobbli ma jiffurmax parti mis-‘servizz universali’ fis-sens tal-imsemmija direttiva u, għaldaqstant, ma hijiex applikabbli għalih it-tariffa soċjali ta’ servizz universali u, konsegwentement, lanqas il-mekkaniżmu ta’ kumpens stabbilit skont l-Artikolu 13(1)(b) tal-imsemmija direttiva. Min-naħa tiegħu, l-abbonament tal-internet biss permezz ta’ installazzjoni fissa huwa parti mis-‘servizz universali’ fis-sens tad-Direttiva ‘Servizz Universali’, fejn jibqa’ eskluż minn dan il-kunċett l-abbonament tal-internet permezz ta’ telefonija mobbli.
2. L-Istati Membri ma jistgħux iżidu s-servizzi ġodda mal-lista ta’ dawk li jiffurmaw is-‘servizz universali’ fis-sens tad-Direttiva ‘Servizz Universali’. L-Istati Membri jistgħu jiddeċiedu li s-servizzi ta’ telefonija mobbli u l-abbonament tal-internet permezz tat-telefonija mobbli jiġu imposti bħala ‘servizzi addizzjonali obbligatorji’. F’dan il-każ, il-kumpens tagħhom għandu jingħata permezz ta’ mekkaniżmu differenti minn dak previst fid-Direttiva għas-servizzi li jiffurmaw is-‘servizz universali’ u, b’mod partikolari, ma jistax ikun dirett għal impriżi speċifiċi.”
(1) .
(2)  –	C‑222/08, EU:C:2010:583.
(3)  –	C‑389/08, EU:C:2010:584
(4)
–	Id-Direttiva 2002/22/KE tal-Parlament Ewropew u l-Kunsill, tas-7 ta’ Marzu 2002, dwar servizz universali u d-drittijiet tal-utenti li jirrelataw ma’ networks u servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 29, p. 367, fil-verżjoni tagħha kif emendata bid-Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-25 ta’ Novembru 2009 (ĠU L 337, p. 11).
(5)  –	Id-Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-7 ta’ Marzu 2002, dwar kwadru regolatorju komuni għan-networks ta’ komunikazzjonijiet u servizzi elettroniċi (“Direttiva Kwadru”), kif emendata bid-Direttiva 2009/140/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-25 ta’ Novembru 2009, (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 29, p. 349).
(6)  –	Enfasi miżjuda minni.
(7)  –	Il-premessa 8 tad-Direttiva tispjega dan bl-istess ċarezza fejn tistabbilixxi li “[ħ]tieġa speċjali ta’ servizz universali hija l-forniment lill-utenti fuq talba b’konnessjoni ma’ network pubbliku tat-telefon f’lok fiss, bi prezz li jista’ jintlaħaq”.
(8)  –	F’dan ir-rigward, ara l-Kawża Il-Kummissjoni vs Il-Belġju (C‑222/08, EU:C:2010:583), punt 46.