62017CO0640
ΔΙΑΤΑΞΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (όγδοο τμήμα)
της 17ης Απριλίου 2018 (
*1
)
«Προδικαστική παραπομπή – Άρθρο 99 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου – Εσωτερικοί φόροι – Απαγόρευση επιβολής φόρων που εισάγουν διακρίσεις – Άρθρο 110 ΣΛΕΕ – Ενιαίο τέλος κυκλοφορίας των αυτοκίνητων οχημάτων – Καθορισμός του φορολογικού συντελεστή σε συνάρτηση με την ημερομηνία πρώτης ταξινομήσεως του οχήματος στο κράτος μέλος φορολογήσεως – Μεταχειρισμένα αυτοκίνητα οχήματα τα οποία εισάγονται από άλλα κράτη μέλη – Δεν λαμβάνεται υπόψη η ημερομηνία πρώτης ταξινομήσεως σε άλλο κράτος μέλος»
Στην υπόθεση C-640/17,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Tribunal Administrativo e Fiscal de Coimbra (διοικητικό και φορολογικό δικαστήριο της Coimbra, Πορτογαλία) με απόφαση της 18ης Οκτωβρίου 2017, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 16 Νοεμβρίου 2017, στο πλαίσιο της δίκης
Luís Manuel dos Santos
κατά
Fazenda Pública,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (όγδοο τμήμα),
συγκείμενο από τους J. Malenovský, πρόεδρο τμήματος, D. Šváby και M. Βηλαρά (εισηγητή), δικαστές,
γενική εισαγγελέας: E. Sharpston
γραμματέας: A. Calot Escobar
κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τη γενική εισαγγελέα, να αποφανθεί με αιτιολογημένη διάταξη, σύμφωνα με το άρθρο 99 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου,
εκδίδει την ακόλουθη
Διάταξη
1
Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 110 ΣΛΕΕ.
2
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ του Luís Manuel dos Santos και του Fazenda Pública (Δημόσιου Ταμείου, Πορτογαλία), σχετικά με την εκκαθάριση του ενιαίου τέλους κυκλοφορίας (Imposto Único de Circulação) που του ζητήθηκε να καταβάλει, για το έτος 2014, για ένα μεταχειρισμένο αυτοκίνητο όχημα εισαχθέν από άλλο κράτος μέλος.
Το νομικό πλαίσιο
3
Το άρθρο 2, παράγραφος 1, του Código do Imposto Único de Circulação (κώδικα ενιαίου τέλους κυκλοφορίας, στο εξής: CIUC) ορίζει τα εξής:
«Το ενιαίο τέλος κυκλοφορίας βαρύνει τα οχήματα των ακόλουθων κατηγοριών, τα οποία έχουν ταξινομηθεί ή καταχωρισθεί στην Πορτογαλία:
a)
κατηγορία Α: ελαφρά επιβατικά αυτοκίνητα οχήματα και ελαφρά αυτοκίνητα οχήματα μικτής χρήσεως, μικτού βάρους έως 2500 κιλά, τα οποία ταξινομήθηκαν από το 1981 έως την έναρξη ισχύος του παρόντος κώδικα·
b)
κατηγορία Β: ελαφρά επιβατικά αυτοκίνητα οχήματα στα οποία αναφέρεται το άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχεία a και d, του κώδικα φορολογίας οχημάτων και ελαφρά αυτοκίνητα οχήματα μικτής χρήσεως, μικτού βάρους έως 2500 kg, τα οποία ταξινομήθηκαν μετά την έναρξη ισχύος του παρόντος κώδικα·
[…]».
Η διαφορά της κύριας δίκης και το προδικαστικό ερώτημα
4
Ο προσφεύγων της κύριας δίκης είναι κύριος στην Πορτογαλία ενός μεταχειρισμένου αυτοκινήτου οχήματος το οποίο έχει εισάγει από το Ηνωμένο Βασίλειο. Το όχημα αυτό, το οποίο είχε ταξινομηθεί για πρώτη φορά στις 20 Οκτωβρίου 1966 σε αυτό το δεύτερο κράτος μέλος, ταξινομήθηκε εκ νέου στην Πορτογαλία στις 31 Μαΐου 2013, ήτοι μετά την έναρξη ισχύος του CIUC, την 1η Ιουλίου 2007.
5
Στις 31 Δεκεμβρίου 2014, του ζητήθηκε να καταβάλει το ποσό των 131,40 ευρώ για το ενιαίο τέλος κυκλοφορίας του έτους 2014 αναφορικά με το συγκεκριμένο όχημα.
6
Θεωρώντας ότι υπέστη δυσμενή μεταχείριση, ο προσφεύγων της κύριας δίκης άσκησε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου προσφυγή κατά της εκκαθαρίσεως του εν λόγω τέλους. Υποστηρίζει ειδικότερα ότι επιφυλάσσεται διαφορετική φορολογική μεταχείριση στα οχήματα τα οποία εισάγονται μετά την 1η Ιουλίου 2007 και στα οχήματα ίδιας παλαιότητας που εισήχθησαν και καταχωρίσθηκαν πριν από την 1η Ιουλίου 2007, παρόλο που εμφανίζουν τα ίδια χαρακτηριστικά, όπερ δεν συμβιβάζεται με την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων μεταξύ των κρατών μελών, την οποία κατοχυρώνει το άρθρο 110 ΣΛΕΕ.
7
Το αιτούν δικαστήριο εκθέτει, συναφώς, ότι το εισαχθέν από τον προσφεύγοντα της κύριας δίκης όχημα, το οποίο ταξινομήθηκε για πρώτη φορά σε άλλο κράτος μέλος στις 20 Οκτωβρίου 1966, υπόκειται στο ενιαίο τέλος κυκλοφορίας, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 2, παράγραφος 1, στοιχείο b, του CIUC, καθόσον εισήχθη στην Πορτογαλία και ταξινομήθηκε εκ νέου μετά την 1η Ιουλίου 2007, ενώ θα απαλλασσόταν από το τέλος εάν είχε ταξινομηθεί για πρώτη φορά στην Πορτογαλία. Επομένως, κατά το αιτούν δικαστήριο, το εν λόγω όχημα υπόκειται στο ανωτέρω τέλος αποκλειστικώς διότι ταξινομήθηκε για πρώτη φορά σε άλλο κράτος μέλος εκτός της Πορτογαλίας.
8
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Tribunal Administrativo e Fiscal de Coimbra (διοικητικό και φορολογικό δικαστήριο της Coimbra, Πορτογαλία) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
«Αντιβαίνει στην αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας εμπορευμάτων μεταξύ κρατών μελών, η οποία κατοχυρώνεται στο άρθρο 110 ΣΛΕΕ, κανόνας εθνικού δικαίου (το άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο b, του CIUC), καθ’ ο μέρος ερμηνεύεται υπό την έννοια ότι, για τους σκοπούς του ενιαίου τέλους κυκλοφορίας, πρέπει να λαμβάνεται αποκλειστικώς υπόψη η ημερομηνία ταξινομήσεως στην Πορτογαλία και όχι η ημερομηνία πρώτης ταξινομήσεως εφόσον αυτή έχει πραγματοποιηθεί σε άλλο κράτος μέλος, οσάκις η ερμηνεία αυτή επάγεται μεγαλύτερη επιβάρυνση για τα εισαγόμενα από άλλο κράτος μέλος οχήματα;»
Επί του προδικαστικού ερωτήματος
9
Δυνάμει του άρθρου 99 του Κανονισμού Διαδικασίας, το Δικαστήριο μπορεί οποτεδήποτε να αποφανθεί με αιτιολογημένη διάταξη, κατόπιν προτάσεως του εισηγητή δικαστή και αφού ακούσει τον γενικό εισαγγελέα, όταν, μεταξύ άλλων, η απάντηση σε ερώτημα που υποβάλλεται με αίτηση προδικαστικής αποφάσεως μπορεί να συναχθεί σαφώς από τη νομολογία ή όταν δεν υπάρχει καμία εύλογη αμφιβολία ως προς την απάντηση που προσήκει στο υποβληθέν ερώτημα.
10
Η διάταξη αυτή πρέπει να εφαρμοστεί στην υπό κρίση υπόθεση.
11
Με το ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 110 ΣΛΕΕ πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι αντιτίθεται σε κανονιστική ρύθμιση κράτους μέλους η οποία προβλέπει ότι το θεσπιζόμενο με αυτήν ενιαίο τέλος κυκλοφορίας επιβάλλεται στα ελαφρά επιβατικά αυτοκίνητα οχήματα τα οποία έχουν ταξινομηθεί ή καταχωρισθεί στο εν λόγω κράτος μέλος χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η ημερομηνία της πρώτης ταξινομήσεως του οχήματος όταν αυτή πραγματοποιήθηκε σε άλλο κράτος μέλος, με αποτέλεσμα η φορολόγηση των οχημάτων που εισάγονται από άλλο κράτος μέλος να είναι υψηλότερη από εκείνη των ομοειδών μη εισαγόμενων οχημάτων.
12
Υπενθυμίζεται, καταρχάς, ότι το άρθρο 110 ΣΛΕΕ σκοπεί στη διασφάλιση της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων μεταξύ των κρατών μελών υπό κανονικές συνθήκες ανταγωνισμού. Επιδιώκει δε την κατάργηση κάθε μορφής προστασίας η οποία ενδέχεται να απορρέει από την επιβολή εσωτερικών φόρων που εισάγουν διακρίσεις εις βάρος προϊόντων προερχόμενων από άλλα κράτη μέλη (απόφαση της 9ης Ιουνίου 2016, Budişan, C-586/14, EU:C:2016:421, σκέψη 19 και παρατιθέμενη νομολογία).
13
Προς τον σκοπό αυτό, το άρθρο 110, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ απαγορεύει την εκ μέρους κράτους μέλους επιβολή στα προϊόντα άλλων κρατών μελών υψηλότερων εσωτερικών φορών από εκείνων που βαρύνουν τα ομοειδή εγχώρια προϊόντα (απόφαση της 9ης Ιουνίου 2016, Budişan, C-586/14, EU:C:2016:421, σκέψη 20).
14
Συναφώς, κατά πάγια νομολογία, ένα σύστημα φορολογίας δεν μπορεί να θεωρηθεί συμβατό με το άρθρο 110 ΣΛΕΕ παρά μόνον αν αποδεικνύεται ότι είναι διαρρυθμισμένο κατά τέτοιο τρόπο ώστε να αποκλείεται, σε κάθε περίπτωση, η βαρύτερη φορολογία των εισαγομένων προϊόντων σε σχέση με τα εθνικά και ότι, ως εκ τούτου, δεν συνεπάγεται σε καμία περίπτωση δυσμενείς διακρίσεις (απόφαση της 19ης Μαρτίου 2009, Επιτροπή κατά Φινλανδίας, C-10/08, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2009:171, σκέψη 24, και της 19ης Δεκεμβρίου 2013, X, C‑437/12, EU:C:2013:857, σκέψη 28).
15
Το Δικαστήριο έχει, εξάλλου, κρίνει ότι, στον τομέα της φορολογίας των εισαγόμενων μεταχειρισμένων αυτοκινήτων οχημάτων, το άρθρο 110 ΣΛΕΕ αποσκοπεί στη διασφάλιση της απόλυτης ουδετερότητας των εσωτερικών φόρων όσον αφορά τον ανταγωνισμό μεταξύ των προϊόντων που ήδη διατίθενται στην εγχώρια αγορά και των εισαγόμενων προϊόντων (αποφάσεις της 17ης Ιουλίου 2008, Krawczyński, C-426/07, EU:C:2008:434, σκέψη 31, και της 3ης Ιουνίου 2010, Kalinchev, C-2/09, EU:C:2010:312, σκέψη 31).
16
Τα αυτοκίνητα οχήματα που διατίθενται στην αγορά ενός κράτους μέλους είναι εγχώρια προϊόντα του αντίστοιχου κράτους μέλους, κατά την έννοια του άρθρου 110 ΣΛΕΕ. Όταν τα προϊόντα αυτά διατίθενται προς πώληση στην αγορά μεταχειρισμένων οχημάτων αυτού του κράτους μέλους, πρέπει να θεωρούνται προϊόντα ανάλογα με τα εισαγόμενα μεταχειρισμένα οχήματα του ιδίου τύπου, που έχουν τα ίδια χαρακτηριστικά και την ίδια φθορά. Ειδικότερα, τα μεταχειρισμένα οχήματα που αποκτώνται στην αγορά του εν λόγω κράτους μέλους και εκείνα που αποκτώνται σε άλλα κράτη μέλη με σκοπό την εισαγωγή και τη θέση τους σε κυκλοφορία στο πρώτο κράτος μέλος αποτελούν ανταγωνιστικά προϊόντα (αποφάσεις της 7ης Απριλίου 2011, Tatu, C-402/09, EU:C:2011:219, σκέψη 55, και της 7ης Ιουλίου 2011, Nisipeanu, C-263/10, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2011:466, σκέψη 24).
17
Επομένως, το άρθρο 110 ΣΛΕΕ υποχρεώνει κάθε κράτος μέλος να επιλέγει και να ρυθμίζει τους φόρους που βαρύνουν τα αυτοκίνητα οχήματα κατά τρόπο που να μην ευνοεί την πώληση των εγχώριων μεταχειρισμένων οχημάτων και να μην αποθαρρύνει, συνεπώς, την εισαγωγή ομοειδών μεταχειρισμένων οχημάτων (αποφάσεις της 7ης Απριλίου 2011, Tatu, C-402/09, EU:C:2011:219, σκέψη 56, και της 7ης Ιουλίου 2011, Nisipeanu, C-263/10, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2011:466, σκέψη 25).
18
Εν προκειμένω, από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι το επίμαχο στην υπόθεση της κύριας δίκης ενιαίο τέλος κυκλοφορίας επιβάλλεται ετησίως επί, μεταξύ άλλων, κάθε ελαφρού επιβατικού αυτοκινήτου οχήματος το οποίο έχει ταξινομηθεί ή καταχωρισθεί στην Πορτογαλία, με τη διευκρίνιση ότι το ύψος του ποικίλλει ιδίως σε συνάρτηση με την ημερομηνία της πρώτης ταξινομήσεως του οχήματος στην Πορτογαλία. Επομένως, το τέλος αυτό επιβάλλεται τόσο στα καινούργια οχήματα όσο και στα μεταχειρισμένα, και τόσο στα οχήματα που εισάγονται από άλλα κράτη μέλη και ταξινομούνται για πρώτη φορά στην Πορτογαλία όσο και στα οχήματα που βρίσκονται ήδη στην εγχώρια αγορά.
19
Ωστόσο, τα ελαφρά επιβατικά αυτοκίνητα οχήματα, όπως το επίμαχο στην υπόθεση της κύριας δίκης εισαχθέν όχημα, απαλλάσσονται του ενιαίου τέλους κυκλοφορίας όταν έχουν ταξινομηθεί στην Πορτογαλία πριν από το 1981, ενώ τα ομοειδή οχήματα τα οποία έχουν ταξινομηθεί σε άλλο κράτος μέλος πριν από το 1981 υπόκεινται στο εν λόγω τέλος εάν ταξινομήθηκαν για πρώτη φορά στην Πορτογαλία μετά την ημερομηνία αυτή.
20
Εξάλλου, τα ίδια οχήματα εμπίπτουν στην κατηγορία Α εάν ταξινομήθηκαν για πρώτη φορά στην Πορτογαλία από το 1981 έως την 1η Ιουλίου 2007, ημερομηνία ενάρξεως της ισχύος του CIUC, και στην κατηγορία Β εάν ταξινομήθηκαν για πρώτη φορά στην Πορτογαλία μετά την 1η Ιουλίου 2007. Αντιθέτως, τα ομοειδή οχήματα που εισήχθησαν από άλλο κράτος μέλος και ταξινομήθηκαν στην Πορτογαλία μετά την 1η Ιουλίου 2007 εμπίπτουν στην κατηγορία B, ακόμη και αν έχουν ταξινομηθεί για πρώτη φορά σε άλλο κράτος μέλος πριν από την ημερομηνία αυτή. Επομένως, τα οχήματα που εισήχθησαν στην Πορτογαλία μετά την 1η Ιουλίου 2007 και ταξινομήθηκαν για πρώτη φορά σε άλλο κράτος μέλος πριν από την 1η Ιουλίου 2007 υπόκεινται συστηματικώς σε υψηλότερη φορολόγηση από εκείνη στην οποία υπόκεινται τα μη εισαγόμενα ομοειδή οχήματα που ταξινομήθηκαν για πρώτη φορά στην Πορτογαλία πριν από την ίδια ημερομηνία.
21
Κατά συνέπεια, η επίμαχη εθνική ρύθμιση της κύριας δίκης επιβαρύνει συστηματικώς τα μεταχειρισμένα αυτοκίνητα που εισήχθησαν από άλλα κράτη μέλη μετά την 1η Ιουλίου 2007 με υψηλότερους φόρους σε σχέση με εκείνους που επιβαρύνουν τα ομοειδή εγχώρια αυτοκίνητα οχήματα, καθόσον δεν λαμβάνει υπόψη την ημερομηνία της πρώτης ταξινομήσεως των οχημάτων που εισάγονται από άλλα κράτη μέλη. Συνεπώς, έχει ως αποτέλεσμα να ευνοεί την πώληση των εγχώριων μεταχειρισμένων οχημάτων και να αποθαρρύνει, ως εκ τούτου, την εισαγωγή ομοειδών μεταχειρισμένων οχημάτων.
22
Κατόπιν των προεκτεθέντων, πρέπει να δοθεί στο προδικαστικό ερώτημα η απάντηση ότι το άρθρο 110 ΣΛΕΕ έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε κανονιστική ρύθμιση κράτους μέλους η οποία προβλέπει ότι το θεσπιζόμενο με αυτήν ενιαίο τέλος κυκλοφορίας επιβάλλεται στα ελαφρά επιβατικά αυτοκίνητα οχήματα που έχουν ταξινομηθεί ή καταχωρισθεί στο εν λόγω κράτος μέλος χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η ημερομηνία της πρώτης ταξινομήσεως του οχήματος, όταν αυτή πραγματοποιήθηκε σε άλλο κράτος μέλος, με αποτέλεσμα η φορολόγηση των εισαγόμενων από άλλο κράτος μέλος οχημάτων να είναι υψηλότερη από εκείνη των ομοειδών μη εισαγόμενων οχημάτων.
Επί των δικαστικών εξόδων
23
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (όγδοο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 110 ΣΛΕΕ έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε κανονιστική ρύθμιση κράτους μέλους η οποία προβλέπει ότι το θεσπιζόμενο με αυτήν ενιαίο τέλος κυκλοφορίας επιβάλλεται στα ελαφρά επιβατικά αυτοκίνητα οχήματα που έχουν ταξινομηθεί ή καταχωρισθεί στο εν λόγω κράτος μέλος χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η ημερομηνία της πρώτης ταξινομήσεως του οχήματος όταν αυτή πραγματοποιήθηκε σε άλλο κράτος μέλος, με αποτέλεσμα η φορολόγηση των εισαγόμενων από άλλο κράτος μέλος οχημάτων να είναι υψηλότερη από εκείνη των ομοειδών μη εισαγόμενων οχημάτων.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η πορτογαλική.