62024CJ0413
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (δεύτερο τμήμα)
της 22ας Ιανουαρίου 2026 (
*1
)
«Προδικαστική παραπομπή – Κανονισμός (ΕΟΚ) 4055/86 – Εφαρμογή της αρχής της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών μεταξύ κρατών μελών και μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών – Άρθρο 56 ΣΛΕΕ – Άρθρο 191 της συμφωνίας εμπορίου και συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, αφενός, και του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας, αφετέρου – Ελεύθερη παροχή υπηρεσιών – Περιορισμοί – Εθνική ρύθμιση η οποία προβλέπει την καταβολή τέλους για την υποχρεωτική χρήση των υπηρεσιών ενός συστήματος εξυπηρέτησης της κυκλοφορίας πλοίων, ανάλογα με το μήκος του εκάστοτε πλοίου [“Verkeersbegeleidingssysteem (VBS)”] – Ρύθμιση η οποία εφαρμόζεται στις θαλάσσιες μεταφορές με προορισμό τους λιμένες της Vlaams Gewest [Περιφέρειας της Φλάνδρας (Βέλγιο)] που έχουν ενταχθεί στο εν λόγω σύστημα εξυπηρέτησης και με προέλευση λιμένα άλλου κράτους μέλους πλην του Βασιλείου του Βελγίου, αλλά η οποία δεν εφαρμόζεται στις μεταφορές μεταξύ των φλαμανδικών αυτών λιμένων – Συμφωνία για την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (Brexit)»
Στην υπόθεση C‑413/24,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Ondernemingsrechtbank Gent, afdeling Oostende (δικαστήριο επιχειρηματικών διαφορών Γάνδης, τμήμα Οστάνδης, Βέλγιο) με απόφαση της 6ης Ιουνίου 2024, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 13 Ιουνίου 2024, στο πλαίσιο των δικών
Vlaams Gewest
κατά
P&O North Sea Ferries Limited,
P&O Ferries Limited,
παρισταμένης της:
P&O North Sea Ferries Limited,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα),
συγκείμενο από τους K. Jürimäe, πρόεδρο τμήματος, K. Lenaerts, Πρόεδρο του Δικαστηρίου, ασκούντα καθήκοντα δικαστή του δευτέρου τμήματος, F. Schalin (εισηγητή), M. Gavalec και Z. Csehi, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: A. Biondi
γραμματέας: A. Calot Escobar
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
–
η Vlaams Gewest, εκπροσωπούμενη από τους J. Joos και J. Stuyck, advocaten,
–
οι P&O North Sea Ferries Limited και P&O Ferries Limited, εκπροσωπούμενες από την A. Vroninks, advocate,
–
η Βελγική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την C. Jacob, τον S. Baeyens και την C. Pochet,
–
η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τους A. Bouquet και J. L. Buendía Sierra,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 26ης Ιουνίου 2025,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1
Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του κανονισμού (ΕΟΚ) 4055/86 του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 1986, για την εφαρμογή της αρχής της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών μεταξύ κρατών μελών και μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών (ΕΕ 1986, L 378, σ. 1), του άρθρου 56 ΣΛΕΕ και του άρθρου 191 της συμφωνίας εμπορίου και συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, αφενός, και του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας, αφετέρου (ΕΕ 2021, L 149, σ. 10, στο εξής: ΣΕΣ).
2
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο δύο ένδικων διαφορών μεταξύ, αφενός, της Vlaams Gewest (Περιφέρειας της Φλάνδρας, Βέλγιο) και, αφετέρου, αντιστοίχως, της P&O North Sea Ferries Limited και της P&O Ferries Limited (στο εξής από κοινού: εταιρίες P&O) σχετικά με την εξόφληση τιμολογίων για τέλη οφειλόμενα από πλοία τα οποία πλέουν προς τους λιμένες της Περιφέρειας της Φλάνδρας που είναι ενταγμένοι σε σύστημα εξυπηρέτησης της κυκλοφορίας πλοίων (στο εξής: φλαμανδικοί λιμένες) και προέρχονται από λιμένα ευρισκόμενο σε άλλο κράτος μέλος πλην του Βασιλείου του Βελγίου, για την υποχρεωτική χρήση των υπηρεσιών του εν λόγω συστήματος εξυπηρέτησης.
Το νομικό πλαίσιο
Το διεθνές δίκαιο
Η συμφωνία αποχώρησης
3
Τα άρθρα 126 και 127 της συμφωνίας για την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (ΕΕ 2020, L 29, σ. 7, στο εξής: συμφωνία αποχώρησης) ορίζουν τα εξής:
«Άρθρο 126
Μεταβατική περίοδος
Προβλέπεται μεταβατική περίοδος ή περίοδος υλοποίησης, η ημερομηνία έναρξης της οποίας είναι η ημερομηνία έναρξης ισχύος της παρούσας συμφωνίας και η ημερομηνία λήξης της η 31η Δεκεμβρίου 2020 [(στο εξής: μεταβατική περίοδος)].
Άρθρο 127
Πεδίο εφαρμογής της μεταβατικής περιόδου
1. Εκτός εάν προβλέπεται διαφορετικά στην παρούσα συμφωνία, το δίκαιο της Ένωσης εφαρμόζεται για το Ηνωμένο Βασίλειο [της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας] και εντός αυτού κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου.
[…]»
Η ΣΕΣ
4
Το άρθρο 4 της ΣΕΣ, το οποίο φέρει τον τίτλο «Δημόσιο διεθνές δίκαιο», ορίζει τα εξής:
«1.   Οι διατάξεις της παρούσας συμφωνίας και κάθε συμπληρωματικής συμφωνίας ερμηνεύονται καλή τη πίστει σύμφωνα με τη συνήθη τους έννοια στο πλαίσιό τους και λαμβανομένου υπόψη του σκοπού και του αντικειμένου της συμφωνίας σύμφωνα με τους εθιμικούς κανόνες για την ερμηνεία του δημόσιου διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένων των κωδικοποιημένων κανόνων που περιλαμβάνονται στη σύμβαση της Βιέννης περί του δικαίου των συνθηκών[, της 23ης Μαΐου 1969 (Recueil des traités des Nations unies, τόμος 1155, σ. 331)].
2.   Προς αποφυγή αμφιβολιών, ούτε η παρούσα συμφωνία ούτε οποιαδήποτε συμπληρωματική συμφωνία θεσπίζουν υποχρέωση ερμηνείας των διατάξεών τους σύμφωνα με το εσωτερικό δίκαιο οποιουδήποτε εκ των Μερών.
3.   Προς αποφυγή αμφιβολιών, τυχόν ερμηνεία της παρούσας συμφωνίας ή οποιασδήποτε συμπληρωματικής συμφωνίας από τα δικαστήρια οποιουδήποτε εκ των Μερών δεν είναι δεσμευτική για τα δικαστήρια του άλλου Μέρους.»
5
Κατά το άρθρο 5 της ΣΕΣ, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ιδιωτικά δικαιώματα»:
«1.   Με την επιφύλαξη του άρθρου SSC.67 του πρωτοκόλλου για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης [της παρούσας συμφωνίας] και εξαιρουμένου, όσον αφορά την [Ευρωπαϊκή] Ένωση, του τρίτου μέρους της παρούσας συμφωνίας, καμία διάταξη της παρούσας συμφωνίας ή οποιασδήποτε συμπληρωματικής συμφωνίας δεν θεωρείται ότι παρέχει δικαιώματα ή […] επιβάλλει υποχρεώσεις σε πρόσωπα, πλην εκείνων που δημιουργούνται μεταξύ των Μερών βάσει του δημόσιου διεθνούς δικαίου, ούτε ότι επιτρέπει την άμεση επίκληση της παρούσας συμφωνίας ή οποιασδήποτε συμπληρωματικής συμφωνίας στην εγχώρια έννομη τάξη των Μερών.
2.   Κανένα Μέρος δεν προβλέπει στο δίκαιό του δικαίωμα προσφυγής κατά του άλλου Μέρους με την αιτιολογία ότι το άλλο Μέρος ενήργησε κατά παράβαση της παρούσας συμφωνίας ή οποιασδήποτε συμπληρωματικής συμφωνίας.»
6
Το άρθρο 191 της ΣΕΣ, το οποίο φέρει τον τίτλο «Υποχρεώσεις», ορίζει τα εξής:
«1.   Με την επιφύλαξη των μη συμμορφούμενων μέτρων ή άλλων μέτρων που αναφέρονται στα άρθρα 133 και 139, κάθε Μέρος εφαρμόζει την αρχή της απρόσκοπτης πρόσβασης στις διεθνείς θαλάσσιες αγορές και συναλλαγές στο πλαίσιο εμπορικών όρων και χωρίς διακρίσεις […]
[…]».
Το δίκαιο της Ένωσης
7
Το άρθρο 1 του κανονισμού 4055/86 ορίζει τα ακόλουθα:
«1.   Η ελεύθερη παροχή υπηρεσιών στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών μεταξύ κρατών μελών και μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών ισχύει για υπηκόους των κρατών μελών εγκατεστημένους σε κράτος μέλος της [Ευρωπαϊκής] Κοινότητας εκτός από το κράτος του αποδέκτη των υπηρεσιών.
2.   Οι διατάξεις του παρόντος κανονισμού εφαρμόζονται και σε υπηκόους κρατών μελών εγκατεστημένους εκτός Κοινότητας και σε ναυτιλιακές εταιρείες εγκατεστημένες εκτός Κοινότητας και ελεγχόμενες από υπηκόους κράτους μέλους, εάν τα πλοία τους έχουν νηολογηθεί σ’ αυτό το κράτος μέλος σύμφωνα με τη νομοθεσία του.
3.   Οι διατάξεις των άρθρων 55 ώς 58 και 62 της συνθήκης ισχύουν επί των θεμάτων που καλύπτει ο παρών κανονισμός.
4.   Κατά την έννοια του παρόντος κανονισμού, ως «υπηρεσίες θαλασσίων μεταφορών μεταξύ κρατών μελών και μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών», εφόσον παρέχονται κανονικά έναντι αμοιβής, νοούνται οι εξής:
α)
ενδοκοινοτικές θαλάσσιες μεταφορές:
οι θαλάσσιες μεταφορές επιβατών ή εμπορευμάτων από οποιοδήποτε λιμάνι κράτους μέλους σε οποιοδήποτε λιμάνι ή εγκαταστάσεις off-shore άλλου κράτους μέλους·
β)
μεταφορές προς ή από τρίτες χώρες:
οι θαλάσσιες μεταφορές επιβατών ή εμπορευμάτων, μεταξύ των λιμανιών κράτους μέλους και των λιμανιών ή εγκαταστάσεων off-shore τρίτης χώρας.»
8
Το άρθρο 8 του κανονισμού αυτού προβλέπει τα εξής:
«Υπό την επιφύλαξη των διατάξεων της συνθήκης σχετικά με το δικαίωμα εγκατάστασης, ο παρέχων υπηρεσίες θαλάσσιων μεταφορών μπορεί, για την παροχή τους, να ασκήσει προσωρινά τη δραστηριότητά του στο κράτος μέλος όπου παρέχει τις υπηρεσίες του υπό τους ίδιους όρους που επιβάλλει το κράτος αυτό στους υπηκόους του.»
Το βελγικό δίκαιο
9
Το άρθρο 37 του decreet betreffende de begeleiding van de scheepvaart op de maritieme toegangswegen en de organisatie van het Maritiem Reddings- en Coördinatiecentrum [διατάγματος σχετικά με την υποστήριξη της ναυσιπλοΐας στις θαλάσσιες οδούς πρόσβασης και την οργάνωση του «Maritiem Reddings- en Coördinatiecentrum» (κέντρου συντονισμού και διάσωσης στη θάλασσα)], της 16ης Ιουνίου 2006 (Belgisch Staatsblad, 26 Οκτωβρίου 2006, σ. 57703), όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των διαφορών των κύριων δικών (στο εξής: διάταγμα της 16ης Ιουνίου 2006), προβλέπει τα εξής:
«Άρθρο 37
§1 Για τη χρήση των υπηρεσιών του [Verkeersbegeleidingssysteem (συστήματος εξυπηρέτησης της κυκλοφορίας πλοίων, στο εξής: VBS)] από πλοία με προορισμό λιμένα, πλωτή οδό, αγκυροβόλιο ή θέση πρόσδεσης που βρίσκεται στον τομέα VBS ή σε ζώνη την οποία διαχειρίζεται υπηρεσία πλωτών οδών ή λιμενική αρχή στο Βέλγιο, οφείλεται τέλος VBS.
[…]»
10
Κατά το άρθρο 37bis του διατάγματος της 16ης Ιουνίου 2006:
«§ 1   Για την εφαρμογή του παρόντος άρθρου, νοούνται ως:
1°
αποζημίωση VBS: το τέλος VBS που αναφέρεται στο άρθρο 37·
2°
ζώνη χρέωσης: η ζώνη εντός της οποίας παρέχεται εξυπηρέτηση της κυκλοφορίας·
[…]
§ 2   Οφείλεται αποζημίωση VBS για κάθε πλοίο που έρχεται από τη θάλασσα και έχει ως προορισμό φλαμανδικό λιμένα ενταγμένο στο [VBS]· ισχύει ως αποζημίωση τόσο για την εισερχόμενη όσο και για την εξερχόμενη ναυσιπλοΐα.
Εάν το πλοίο εισέλθει στη ζώνη χρέωσης περισσότερες από μία φορές κατά τη διάρκεια μίας ημερολογιακής ημέρας, το ποσό οφείλεται μόνο μία φορά.
Η αποζημίωση VBS δεν οφείλεται σε περίπτωση ναυσιπλοΐας μεταξύ φλαμανδικών λιμένων. […]
§ 3   Δεν οφείλεται αποζημίωση για τις ακόλουθες κατηγορίες σκαφών:
1°
πλοία εσωτερικής ναυσιπλοΐας·
2°
σκάφη μήκους έως 41 [μέτρα]·
[…]».
Οι διαφορές των κύριων δικών και τα προδικαστικά ερωτήματα
11
Το διάταγμα της 16ης Ιουνίου 2006 προβλέπει ορισμένους κανόνες που εφαρμόζονται στις θαλάσσιες μεταφορές με προορισμό τους φλαμανδικούς λιμένες. Το άρθρο 37 του διατάγματος αυτού επιβάλλει την καταβολή τέλους για την υποχρεωτική χρήση των υπηρεσιών του VBS από τα πλοία. Το τέλος αυτό οφείλεται για όλα τα πλοία μήκους 41 μέτρων και άνω τα οποία έχουν ως προορισμό λιμένα ευρισκόμενο στον τομέα λειτουργίας του εν λόγω συστήματος εξυπηρέτησης. Το τέλος επιβάλλεται στα πλοία μόνο μία φορά όταν αυτά εισέρχονται στους φλαμανδικούς λιμένες περισσότερες από μία φορές την ίδια ημερολογιακή ημέρα. Ωστόσο, δεν οφείλεται όταν τα πλοία πλέουν αποκλειστικά μεταξύ φλαμανδικών λιμένων.
12
Το VBS περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την παρατήρηση με ραντάρ, τις τηλεπικοινωνίες, ένα προηγμένο σύστημα επεξεργασίας πληροφοριών και ένα σύστημα αυτόματης αναγνώρισης. Σκοπός όλων αυτών των υπηρεσιών είναι, εν συνόψει, να παρέχουν στους κυβερνήτες των πλοίων όλες τις αναγκαίες συμβουλές και πλήρεις πληροφορίες σχετικά με τα εμπόδια στη ναυσιπλοΐα, ώστε τα πλοία να μπορούν να καταπλέουν ή να αποπλέουν από τους λιμένες με ασφάλεια και χωρίς εμπόδια.
13
Η P&O North Sea Ferries είναι, σύμφωνα με την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, εταιρία αγγλικού δικαίου που δραστηριοποιείται στο Βέλγιο στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών επιβατών και εμπορευμάτων μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και της ηπειρωτικής Ευρώπης. Συνδέει, μεταξύ άλλων, τον λιμένα του Zeebrugge (Βέλγιο) με το Ηνωμένο Βασίλειο.
14
Από το 1996, η Περιφέρεια της Φλάνδρας εκδίδει προς τις εταιρίες P&O τιμολόγια για το τέλος που οφείλεται για την υποχρεωτική χρήση των υπηρεσιών του VBS. Οι εταιρίες P&O αρνούνται συστηματικά να εξοφλήσουν τα τιμολόγια αυτά όσον αφορά τις θαλάσσιες μεταφορές προς ή από το Zeebrugge.
15
Η Περιφέρεια της Φλάνδρας άσκησε αγωγή ενώπιον του Ondernemingsrechtbank Gent, afdeling Oostende (δικαστηρίου επιχειρηματικών διαφορών Γάνδης, τμήμα Οστάνδης, Βέλγιο), το οποίο είναι το αιτούν δικαστήριο, με αίτημα να υποχρεωθούν οι εταιρίες P&O να εξοφλήσουν τα εν λόγω τιμολόγια, τα οποία παραμένουν ανεξόφλητα από τις 30 Απριλίου 1996, προσαυξημένα, κατά περίπτωση, με τους νόμιμους τόκους. Η απαίτηση της Περιφέρειας της Φλάνδρας ανέρχεται συνολικά σε περισσότερα από 13 εκατομμύρια ευρώ.
16
Οι εταιρίες P&O ισχυρίζονται, εν συνόψει, ότι το τέλος που οφείλεται κατ’ εφαρμογήν του διατάγματος της 16ης Ιουνίου 2006 για την υποχρεωτική χρήση των υπηρεσιών του VBS αντιβαίνει στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών μεταφορών όσον αφορά τις θαλάσσιες μεταφορές προς ή από τον λιμένα του Zeebrugge βάσει του άρθρου 56 ΣΛΕΕ και του άρθρου 1 του κανονισμού 4055/86. Συγκεκριμένα, η απαλλαγή από το τέλος αυτό της οποίας απολαύουν τα πλοία που εκτελούν δρομολόγια μεταξύ των φλαμανδικών λιμένων συνιστά απαγορευόμενη δυσμενή διάκριση. Επιπλέον, το εν λόγω τέλος δεν ανταποκρίνεται στην πραγματική χρήση των υπηρεσιών του VBS. Τέλος, οι εταιρίες P&O υποστηρίζουν ότι μπορούν να επικαλεστούν τη θεμελιώδη αυτή ελευθερία δυνάμει του άρθρου 191 της ΣΕΣ ακόμη και μετά τη λήξη της μεταβατικής περιόδου, κατά τη διάρκεια της οποίας το δίκαιο της Ένωσης εξακολουθούσε να εφαρμόζεται, δηλαδή από την 1η Ιανουαρίου 2021.
17
Η Περιφέρεια της Φλάνδρας υποστηρίζει ότι το δίκαιο της Ένωσης επιτρέπει δικαιολογημένους περιορισμούς της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών, όπως έκρινε το Δικαστήριο με την απόφαση της 13ης Ιουνίου 2002, Sea-Land Service και Nedlloyd Lijnen (C‑430/99 και C‑431/99, EU:C:2002:364). Επιπλέον, η απαλλαγή από το εν λόγω τέλος η οποία ισχύει για τις μεταφορές μεταξύ των φλαμανδικών λιμένων αποσκοπεί στο να αποφευχθεί η πολλαπλή καταβολή του τέλους αυτού στις περιπτώσεις κατά τις οποίες ένα πλοίο διαπλέει αρχικά τη θάλασσα με προορισμό έναν φλαμανδικό λιμένα και στη συνέχεια πλέει από τον πρώτο αυτό λιμένα σε επόμενο φλαμανδικό λιμένα. Η Περιφέρεια της Φλάνδρας αναφέρει ότι σκοπός του VBS είναι, εν συνόψει, να εγγυάται την ασφαλή και απρόσκοπτη ναυσιπλοΐα στις θαλάσσιες οδούς πρόσβασης προς και από τους φλαμανδικούς θαλάσσιους λιμένες.
18
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Ondernemingsrechtbank Gent, afdeling Oostende (δικαστήριο επιχειρηματικών διαφορών Γάνδης, τμήμα Οστάνδης) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Συνιστά περιορισμό της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών, κατά την έννοια του κανονισμού [4055/86], σε συνδυασμό με το άρθρο 56 ΣΛΕΕ, μια ρύθμιση παροχής υπηρεσιών εξυπηρετήσεως της κυκλοφορίας πλοίων, με το αντίστοιχο κατ’ αποκοπήν τέλος που υπολογίζεται ανάλογα με το μήκος του πλοίου, η οποία εφαρμόζεται στις θαλάσσιες μεταφορές προς φλαμανδικό λιμένα από λιμένα άλλου κράτους μέλους [πλην του Βασιλείου του Βελγίου], αλλά δεν εφαρμόζεται στις μεταφορές μεταξύ φλαμανδικών λιμένων, διότι οι μεταφορές αυτές απαλλάσσονται από το τέλος;
2)
Συνεπάγεται η εφαρμογή ενιαίου τέλους [VBS], το οποίο υπολογίζεται αποκλειστικά με βάση το μήκος του πλοίου, για τον κατάπλου σε λιμένες που διαφέρουν ουσιωδώς, ότι το τέλος [αυτό] αντιβαίνει στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών βάσει του άρθρου 56 ΣΛΕΕ και στον κανονισμό [4055/86], για τον λόγο ότι δεν λαμβάνονται υπόψη άλλοι σημαντικοί παράγοντες που χαρακτηρίζουν τη διαδρομή εισόδου σε λιμένα, όπως η απόσταση που διανύει ένα πλοίο στη ζώνη εξυπηρετήσεως της κυκλοφορίας πλοίων, η απόσταση μεταξύ ανοιχτής θάλασσας και λιμένα, καθώς και η πολυπλοκότητα και οι ιδιαιτερότητες του λιμένα;
3)
Έχει το άρθρο 191 της [ΣΕΣ] την έννοια ότι οι πάροχοι υπηρεσιών που είναι εγκατεστημένοι στο Ηνωμένο Βασίλειο […] δύνανται να επικαλεστούν το δίκαιο της Ένωσης ακόμη και μετά την αποχώρηση [του Ηνωμένου Βασιλείου] από την Ένωση, με αποτέλεσμα στο πρώτο και στο δεύτερο ερώτημα να πρέπει να δοθεί η ίδια απάντηση τόσο πριν όσο και μετά την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου […] από την Ένωση;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Επί του πρώτου και του δευτέρου προδικαστικού ερωτήματος
19
Με το πρώτο και το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, τα οποία πρέπει να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 1 του κανονισμού 4055/86, σε συνδυασμό με το άρθρο 56 ΣΛΕΕ, έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση η οποία προβλέπει ότι οι θαλάσσιες μεταφορές με προορισμό καθορισμένους λιμένες ενός κράτους μέλους και με προέλευση λιμένες ευρισκόμενους σε άλλα κράτη μέλη συνεπάγονται την καταβολή, για την υποχρεωτική χρήση των υπηρεσιών συστήματος εξυπηρέτησης της κυκλοφορίας πλοίων, τέλους το οποίο υπολογίζεται με βάση μόνο το μήκος του πλοίου, αποκλειομένου κάθε άλλου παράγοντα, και από το οποίο απαλλάσσονται οι θαλάσσιες μεταφορές μεταξύ των καθορισμένων αυτών λιμένων.
20
Προκαταρκτικώς, υπενθυμίζεται ότι ο κανονισμός 4055/86, ο οποίος εκδόθηκε βάσει του άρθρου 84, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ (νυν άρθρο 100 ΣΛΕΕ), θέσπισε τα μέτρα εφαρμογής, στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών, της αρχής της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών που κατοχυρώνεται στο άρθρο 59 της Συνθήκης ΕΟΚ (νυν άρθρο 56 ΣΛΕΕ). Το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι το άρθρο 1, παράγραφος 1, του εν λόγω κανονισμού καθορίζει τους απολαύοντες της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών μεταξύ κρατών μελών καθώς και μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών με μια διατύπωση η οποία είναι ουσιαστικά η ίδια με αυτήν του άρθρου 59 της Συνθήκης ΕΟΚ (απόφαση της 13ης Ιουνίου 2002, Sea-Land Service και Nedlloyd Lijnen, C‑430/99 και C‑431/99, EU:C:2002:364, σκέψη 30).
21
Επιπλέον, από το άρθρο 1, παράγραφος 3, και το άρθρο 8 του ανωτέρω κανονισμού προκύπτει, ιδίως, ότι αυτός καθιστά εφαρμοστέους στον τομέα τον οποίο ρυθμίζει όλους τους κανόνες της Συνθήκης που διέπουν την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών (απόφαση της 13ης Ιουνίου 2002, Sea-Land Service και Nedlloyd Lijnen, C‑430/99 και C‑431/99, EU:C:2002:364, σκέψη 31).
22
Επ’ αυτού, υπενθυμίζεται ότι, κατά πάγια νομολογία, το άρθρο 56 ΣΛΕΕ επιβάλλει όχι μόνον την εξάλειψη κάθε διάκρισης εις βάρος του παρέχοντος υπηρεσίες λόγω της ιθαγένειάς του, αλλά και την κατάργηση κάθε περιορισμού, ακόμη και αν αυτός εφαρμόζεται αδιακρίτως στους ημεδαπούς παρέχοντες υπηρεσίες και σ’ εκείνους των άλλων κρατών μελών, όταν ο περιορισμός αυτός είναι ικανός να διακόψει ή να παρεμποδίσει κατ’ άλλον τρόπο τις δραστηριότητες του παρέχοντος υπηρεσίες που είναι εγκατεστημένος σε άλλο κράτος μέλος, όπου νομίμως παρέχει ανάλογες υπηρεσίες (αποφάσεις της 25ης Ιουλίου 1991, Säger, C‑76/90, EU:C:1991:331, σκέψη 12, και της 5ης Ιουνίου 1997, SETTG, C‑398/95, EU:C:1997:282, σκέψη 16).
23
Το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι το άρθρο 1, παράγραφος 1, του κανονισμού 4055/86 απαγορεύει σε κράτος μέλος να εφαρμόζει για πανομοιότυπες υπηρεσίες πλοήγησης διαφορετική τιμολόγηση, αναλόγως του αν η επιχείρηση –ακόμη και αν κατάγεται από το κράτος αυτό– η οποία παρέχει υπηρεσίες θαλάσσιων μεταφορών μεταξύ του εν λόγω κράτους και άλλου κράτους μέλους εκμεταλλεύεται πλοίο το οποίο έχει ή όχι άδεια ακτοπλοΐας εσωτερικού που επιφυλάσσεται σε πλοία φέροντα τη σημαία του ίδιου κράτους (απόφαση της 17ης Μαΐου 1994, Corsica Ferries, C‑18/93, EU:C:1994:195, σκέψη 35).
24
Εν προκειμένω, από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως προκύπτει ότι, κατά την επίμαχη στις υποθέσεις των κύριων δικών ρύθμιση, το τέλος που οφείλεται για την υποχρεωτική χρήση των υπηρεσιών του VBS επιβάλλεται στα πλοία μήκους τουλάχιστον 41 μέτρων που προέρχονται από άλλο κράτος μέλος πλην του Βασιλείου του Βελγίου, ενώ τα πλοία που πλέουν μεταξύ των φλαμανδικών λιμένων απαλλάσσονται από το τέλος αυτό. Επομένως, οι υπηρεσίες του VBS παρέχονται δωρεάν σε κάθε πλοίο που εκτελεί εσωτερικό δρομολόγιο, μεταξύ φλαμανδικών λιμένων, ενώ παρέχονται επί πληρωμή σε πλοία ορισμένου μήκους που πλέουν μεταξύ ενός λιμένα που βρίσκεται σε άλλο κράτος μέλος πλην του Βασιλείου του Βελγίου και ενός φλαμανδικού λιμένα.
25
Συνεπώς, επιβάλλοντας το τέλος αυτό μόνο στα πλοία ορισμένου μήκους που πλέουν μεταξύ ενός λιμένα που βρίσκεται σε άλλο κράτος μέλος πλην του Βασιλείου του Βελγίου και ενός φλαμανδικού λιμένα, μια τέτοια εθνική ρύθμιση εισάγει διαφορετική μεταχείριση ανάλογα με τον εσωτερικό ή μη χαρακτήρα του δρομολογίου του οικείου πλοίου. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, εφαρμόζει, στις υπηρεσίες μεταφοράς που πραγματοποιούνται μεταξύ φλαμανδικού λιμένα και λιμένα άλλου κράτους μέλους πλην του Βασιλείου του Βελγίου, λιγότερο ευνοϊκό καθεστώς από εκείνο που εφαρμόζεται στις υπηρεσίες μεταφοράς που πραγματοποιούνται μεταξύ φλαμανδικών λιμένων.
26
Επ’ αυτού, διευκρινίζεται ότι, ακόμη και αν η κυκλοφορία στις εν λόγω εσωτερικές θαλάσσιες διαδρομές αντιπροσώπευε περιορισμένο μόνον αριθμό πλοίων, όπως υποστηρίζει η Περιφέρεια της Φλάνδρας, τούτο δεν θα ασκούσε επιρροή στο ζήτημα της εφαρμογής του άρθρου 56 ΣΛΕΕ. Πράγματι, η εξάρτηση της εφαρμογής του άρθρου 56 ΣΛΕΕ από ποσοτικό κριτήριο θα έθετε εν αμφιβόλω την ομοιόμορφη εφαρμογή του άρθρου αυτού εντός της Ένωσης και, επομένως, ένα τέτοιο κριτήριο δεν μπορεί να γίνει δεκτό (απόφαση της 3ης Δεκεμβρίου 2020, BONVER WIN, C‑311/19, EU:C:2020:981, σκέψη 29).
27
Κατά συνέπεια, πρέπει να γίνει δεκτό ότι μια ρύθμιση κράτους μέλους όπως αυτή που περιγράφεται στη σκέψη 24 της παρούσας απόφασης είναι ικανή να παρεμποδίσει ή να καταστήσει λιγότερο ελκυστική την παροχή υπηρεσιών από πάροχο εγκατεστημένο σε άλλο κράτος μέλος. Επομένως, μια τέτοια ρύθμιση συνιστά περιορισμό της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών (πρβλ. απόφαση της 13ης Ιουνίου 2002, Sea-Land Service και Nedlloyd Lijnen, C‑430/99 και C‑431/99, EU:C:2002:364, σκέψη 38 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
28
Η ελεύθερη παροχή υπηρεσιών, όμως, ως θεμελιώδης αρχή της Συνθήκης, μπορεί να περιοριστεί μόνον από ρυθμίσεις δικαιολογούμενες από επιτακτικούς λόγους γενικού συμφέροντος και εφαρμοζόμενες σε κάθε πρόσωπο ή επιχείρηση που ασκεί δραστηριότητες στο έδαφος του κράτους μέλους υποδοχής. Επιπλέον, για να δικαιολογείται, η οικεία εθνική ρύθμιση πρέπει να είναι κατάλληλη για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού και να μην υπερβαίνει το αναγκαίο για την επίτευξη του σκοπού αυτού μέτρο (απόφαση της 13ης Ιουνίου 2002, Sea-Land Service και Nedlloyd Lijnen, C‑430/99 και C‑431/99, EU:C:2002:364, σκέψη 39).
29
Εν προκειμένω, η Περιφέρεια της Φλάνδρας επισημαίνει ότι σκοπός του VBS, του οποίου η χρήση είναι υποχρεωτική και συνεπάγεται την καταβολή του επίμαχου στις υποθέσεις των κύριων δικών τέλους, είναι, εν συνόψει, να εγγυάται την ασφάλεια και τον απρόσκοπτο πλου στις θαλάσσιες οδούς πρόσβασης προς και από τους φλαμανδικούς θαλάσσιους λιμένες.
30
Επ’ αυτού, υπενθυμίζεται κατ’ αρχάς ότι το Δικαστήριο έχει κρίνει επανειλημμένως ότι ο σκοπός της προστασίας της ασφάλειας στα λιμενικά ύδατα συνιστά επιτακτικό λόγο γενικού συμφέροντος (αποφάσεις της 13ης Ιουνίου 2002, Sea-Land Service και Nedlloyd Lijnen, C‑430/99 και C‑431/99, EU:C:2002:364, σκέψεις 41 και 42, καθώς και της 17ης Μαρτίου 2011, Ναυτιλιακή Εταιρία Θάσου και Αμάλθεια Ι Ναυτική Εταιρία, C‑128/10 και C‑129/10, EU:C:2011:163, σκέψη 45 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
31
Περαιτέρω, όπως τόνισε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 33 των προτάσεών του, ένα σύστημα εξυπηρέτησης όπως το VBS συνιστά ναυτική υπηρεσία ουσιώδη για τη διατήρηση της δημόσιας ασφάλειας στα παράκτια και στα λιμενικά ύδατα. Η επιβολή τέλους για την υποχρεωτική χρήση της υπηρεσίας αυτής, στο οποίο υπόκεινται, ως χρήστες, τα πλοία μήκους 41 μέτρων και άνω, φαίνεται, κατ’ αρχήν, ικανή να συμβάλει στην επίτευξη του σκοπού γενικού συμφέροντος που συνίσταται στην ασφάλεια στα λιμενικά ύδατα.
32
Τέλος, όσον αφορά την αναλογικότητα ενός τέτοιου τέλους, το οποίο εξαρτάται αποκλειστικά από το μήκος των πλοίων, υπενθυμίζεται ότι το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι εθνική ρύθμιση η οποία επιβάλλει σε πλοία θαλασσοπλοΐας μήκους μεγαλύτερου των 41 μέτρων να καταβάλλουν τέλος είναι σύμφωνη με την αρχή της αναλογικότητας εφόσον υφίσταται πραγματική σχέση μεταξύ του κόστους που συνεπάγεται η υπηρεσία της οποίας τα πλοία αυτά απολαύουν και του ποσού του εν λόγω τέλους, αλλά ότι τούτο δεν θα συνέβαινε στην περίπτωση που ένα τέτοιο ποσό περιελάμβανε παράγοντες κόστους καταλογίσιμους σε κατηγορίες πλοίων άλλες από εκείνη των πλοίων θαλασσοπλοΐας μήκους μεγαλύτερου των 41 μέτρων (απόφαση της 13ης Ιουνίου 2002, Sea-Land Service και Nedlloyd Lijnen, C‑430/99 και C‑431/99, EU:C:2002:364, σκέψη 43).
33
Υπό το πρίσμα της ανωτέρω νομολογίας, πρέπει να γίνει δεκτό ότι, μολονότι το μήκος των πλοίων μπορεί να αποτελέσει κριτήριο για την επιβολή υποχρέωσης χρήσης του VBS η οποία συνεπάγεται την επιβολή του σχετικού τέλους, το ποσό του τέλους αυτού θα πρέπει επίσης να έχει πραγματική σχέση με το κόστος των παρεχόμενων υπηρεσιών προκειμένου να επιτευχθεί ο επιδιωκόμενος σκοπός.
34
Εν προκειμένω, το αιτούν δικαστήριο υπογραμμίζει, συναφώς, την ύπαρξη σημαντικών ανισοτήτων ως προς τις περιοχές, επισημαίνοντας ότι η πρόσβαση στον λιμένα της Αμβέρσας (Βέλγιο) και η πρόσβαση στον λιμένα του Zeebrugge διαφέρουν θεμελιωδώς ως προς τη φύση και την πολυπλοκότητα, δεδομένου ότι ο τελευταίος λιμένας είναι εύκολα προσβάσιμος από την ανοικτή θάλασσα, ενώ η πρόσβαση στον λιμένα της Αμβέρσας απαιτεί την προσεκτική διέλευση από τις εκβολές του Δυτικού Σκάλδη και, ως εκ τούτου, την εκτενέστερη χρήση του VBS.
35
Υπό τις συνθήκες αυτές, όμως, η διαφοροποιημένη τιμολόγηση ανάλογα με τον οικείο λιμένα και τις αντικειμενικές δυσκολίες που παρουσιάζει η ναυσιπλοΐα και ο ελλιμενισμός στον λιμένα αυτόν θα ήταν καταλληλότερη για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού. Επομένως, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η εφαρμογή ενιαίας τιμολόγησης στα πλοία ορισμένου μήκους –ανεξαρτήτως των αντικειμενικών δυσκολιών που παρουσιάζει η ναυσιπλοΐα και ο ελλιμενισμός στους καθορισμένους λιμένες, δεδομένης δε της μη εφαρμογής της τιμολόγησης αυτής σε συγκρίσιμα πλοία που εκτελούν εσωτερικό δρομολόγιο από ή προς λιμένα στον οποίο η πρόσβαση μπορεί να είναι τόσο δύσκολη όσο για τα πλοία που προέρχονται από ή κατευθύνονται προς άλλο κράτος μέλος πλην του Βασιλείου του Βελγίου– βαίνει πέραν του μέτρου που είναι αναγκαίο για την επίτευξη του προβαλλόμενου σκοπού ασφαλείας.
36
Κατόπιν όλων των ανωτέρω σκέψεων, στο πρώτο και στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 1 του κανονισμού 4055/86, σε συνδυασμό με το άρθρο 56 ΣΛΕΕ, έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση η οποία προβλέπει ότι οι θαλάσσιες μεταφορές με προορισμό καθορισμένους λιμένες ενός κράτους μέλους και με προέλευση λιμένες ευρισκόμενους σε άλλα κράτη μέλη συνεπάγονται την καταβολή, για την υποχρεωτική χρήση των υπηρεσιών συστήματος εξυπηρέτησης της κυκλοφορίας πλοίων, τέλους το οποίο υπολογίζεται με βάση μόνο το μήκος του πλοίου, αποκλειομένου κάθε άλλου παράγοντα, και από το οποίο απαλλάσσονται οι θαλάσσιες μεταφορές μεταξύ των καθορισμένων αυτών λιμένων, εκτός αν υπάρχει πραγματική σχέση μεταξύ του κόστους των παρεχόμενων υπηρεσιών και του ποσού του εν λόγω τέλους.
Επί του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος
37
Με το τρίτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 191 της ΣΕΣ έχει την έννοια ότι, ακόμη και μετά την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ένωση, οι πάροχοι υπηρεσιών που είναι εγκατεστημένοι στο Ηνωμένο Βασίλειο μπορούν βασίμως να επικαλεστούν την εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης, και ειδικότερα του άρθρου 1 του κανονισμού 4055/86, σε συνδυασμό με το άρθρο 56 ΣΛΕΕ.
38
Επισημαίνεται, προκαταρκτικώς, ότι τα άρθρα 126 και 127 της συμφωνίας αποχώρησης προέβλεπαν μια μεταβατική περίοδο. Κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής, το Ηνωμένο Βασίλειο έπρεπε να θεωρείται ως κράτος μέλος και, κατά συνέπεια, οι σχέσεις μεταξύ της Ένωσης και του εν λόγω μελλοντικού πρώην κράτους μέλους διέπονταν από το δίκαιο της Ένωσης, εκτός αν οριζόταν άλλως. Επομένως, τα μέρη της συμφωνίας αυτής είχαν προβλέψει τη συνέχιση της εφαρμογής σημαντικού μέρους του κεκτημένου της Ένωσης, προκειμένου να μειωθούν οι αβεβαιότητες και, στο μέτρο του δυνατού, να περιοριστούν στο ελάχιστο οι διαταράξεις που προκαλούνται από το γεγονός ότι, κατά την ημερομηνία αποχώρησης του αποχωρούντος από την Ένωση κράτους, οι Συνθήκες παύουν να εφαρμόζονται στο κράτος αυτό (πρβλ. αποφάσεις της 16ης Νοεμβρίου 2021, Governor of Cloverhill Prison κ.λπ., C‑479/21 PPU, EU:C:2021:929, σκέψη 51, και της 4ης Οκτωβρίου 2024, Mirin, C‑4/23, EU:C:2024:845, σκέψη 43).
39
Αφότου έληξε η μεταβατική περίοδος, οι έννομες σχέσεις μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ένωσης διέπονται από τη ΣΕΣ.
40
Το άρθρο 191, παράγραφος 1, της ΣΕΣ ορίζει ότι «κάθε Μέρος εφαρμόζει την αρχή της απρόσκοπτης πρόσβασης στις διεθνείς θαλάσσιες αγορές και συναλλαγές στο πλαίσιο εμπορικών όρων και χωρίς διακρίσεις».
41
Κατά τις εταιρίες P&O, από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι οι θαλάσσιες μεταφορές από το Ηνωμένο Βασίλειο προς την Ένωση δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται κατά τρόπο λιγότερο ευνοϊκό απ’ ό,τι οι θαλάσσιες μεταφορές μεταξύ κρατών μελών. Οι εταιρίες P&O υποστηρίζουν ότι, σύμφωνα με την εν λόγω διάταξη, η ελεύθερη παροχή υπηρεσιών εξακολουθεί να ισχύει και μετά την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ένωση και ότι, ως εκ τούτου, το αιτούν δικαστήριο πρέπει να εφαρμόσει τον κανονισμό 4055/86 για το μέρος των τιμολογίων που αφορούν την περίοδο μετά την αποχώρηση αυτή.
42
Επισημαίνεται, ωστόσο, ότι το άρθρο 4, παράγραφος 1, της ΣΕΣ ορίζει ότι οι διατάξεις της συμφωνίας αυτής πρέπει να «ερμηνεύονται καλή τη πίστει σύμφωνα με τη συνήθη τους έννοια στο πλαίσιό τους και λαμβανομένου υπόψη του σκοπού και του αντικειμένου της συμφωνίας σύμφωνα με τους εθιμικούς κανόνες για την ερμηνεία του δημόσιου διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένων των κωδικοποιημένων κανόνων που περιλαμβάνονται στη σύμβαση της Βιέννης περί του δικαίου των συνθηκών». Το άρθρο 4, παράγραφος 2, της ΣΕΣ διευκρινίζει ότι «[η ΣΕΣ δεν] θεσπίζ[ει] υποχρέωση ερμηνείας των διατάξεών τ[η]ς σύμφωνα με το εσωτερικό δίκαιο οποιουδήποτε εκ των Μερών». Επιπλέον, το άρθρο 5, παράγραφος 1, της ΣΕΣ ορίζει ότι, πλην εξαιρέσεων, «καμία διάταξη της παρούσας συμφωνίας […] δεν θεωρείται ότι παρέχει δικαιώματα ή […] επιβάλλει υποχρεώσεις σε πρόσωπα, πλην εκείνων που δημιουργούνται μεταξύ των Μερών βάσει του δημόσιου διεθνούς δικαίου, ούτε ότι επιτρέπει την άμεση επίκληση της παρούσας συμφωνίας […] στην εγχώρια έννομη τάξη των Μερών».
43
Επ’ αυτού, επισημαίνεται ότι, σύμφωνα με τις αρχές του διεθνούς δικαίου, τα όργανα της Ένωσης τα οποία είναι αρμόδια για τη διαπραγμάτευση και τη σύναψη μιας διεθνούς συμφωνίας είναι ελεύθερα να συμφωνήσουν με τα ενδιαφερόμενα τρίτα κράτη τα αποτελέσματα που οι διατάξεις της συμφωνίας αυτής πρέπει να παράγουν στην εσωτερική έννομη τάξη των συμβαλλομένων μερών. Μόνο σε περίπτωση που το ζήτημα αυτό δεν έχει ρυθμιστεί με την εν λόγω συμφωνία, απόκειται στα αρμόδια δικαστήρια, ειδικότερα δε στο Δικαστήριο, να το επιλύσουν όπως και κάθε άλλο ζήτημα ερμηνείας σχετικό με την εφαρμογή της ίδιας συμφωνίας εντός της Ένωσης (απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2011, Air Transport Association of America κ.λπ., C‑366/10, EU:C:2011:864, σκέψη 49). Ωστόσο, όπως προκύπτει από τη σκέψη 42 της παρούσας απόφασης, το ζήτημα της εφαρμογής του άρθρου 191 της ΣΕΣ ρυθμίζεται από την ίδια αυτή συμφωνία.
44
Επομένως, όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 53 των προτάσεών του, από την ημερομηνία εφαρμογής της ΣΕΣ, το κεκτημένο της Ένωσης έπαυσε να διέπει τις σχέσεις μεταξύ της Ένωσης και του Ηνωμένου Βασιλείου. Συνεπώς, οι εταιρίες P&O δεν μπορούν να επικαλεστούν ευθέως ούτε το δίκαιο της Ένωσης ούτε τη ΣΕΣ ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου.
45
Κατόπιν όλων των ανωτέρω σκέψεων, στο τρίτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 191 της ΣΕΣ, σε συνδυασμό με το άρθρο 5 της συμφωνίας αυτής και με το άρθρο 127 της συμφωνίας αποχώρησης, έχει την έννοια ότι, μετά την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ένωση, οι πάροχοι υπηρεσιών θαλάσσιων μεταφορών που είναι εγκατεστημένοι στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν μπορούν πλέον να επικαλεστούν την εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων των κρατών μελών, ειδικότερα δε του άρθρου 1 του κανονισμού 4055/86, σε συνδυασμό με το άρθρο 56 ΣΛΕΕ, όσον αφορά πραγματικά περιστατικά ή νομικές καταστάσεις που ανέκυψαν μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2020.
Επί των δικαστικών εξόδων
46
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους των κύριων δικών τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δεύτερο τμήμα) αποφαίνεται:
1)
Το άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΟΚ) 4055/86 του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 1986, για την εφαρμογή της αρχής της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών μεταξύ κρατών μελών και μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών, σε συνδυασμό με το άρθρο 56 ΣΛΕΕ,
έχει την έννοια ότι:
αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση η οποία προβλέπει ότι οι θαλάσσιες μεταφορές με προορισμό καθορισμένους λιμένες ενός κράτους μέλους και με προέλευση λιμένες ευρισκόμενους σε άλλα κράτη μέλη συνεπάγονται την καταβολή, για την υποχρεωτική χρήση των υπηρεσιών συστήματος εξυπηρέτησης της κυκλοφορίας πλοίων, τέλους το οποίο υπολογίζεται με βάση μόνο το μήκος του πλοίου, αποκλειομένου κάθε άλλου παράγοντα, και από το οποίο απαλλάσσονται οι θαλάσσιες μεταφορές μεταξύ των καθορισμένων αυτών λιμένων, εκτός αν υπάρχει πραγματική σχέση μεταξύ του κόστους των παρεχόμενων υπηρεσιών και του ποσού του εν λόγω τέλους.
2)
Το άρθρο 191 της συμφωνίας εμπορίου και συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, αφενός, και του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας, αφετέρου, σε συνδυασμό με το άρθρο 5 της συμφωνίας αυτής και με το άρθρο 127 της συμφωνίας για την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας,
έχει την έννοια ότι:
μετά την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι πάροχοι υπηρεσιών θαλάσσιων μεταφορών που είναι εγκατεστημένοι στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν μπορούν πλέον να επικαλεστούν την εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων των κρατών μελών, ειδικότερα δε του άρθρου 1 του κανονισμού 4055/86, σε συνδυασμό με το άρθρο 56 ΣΛΕΕ, όσον αφορά πραγματικά περιστατικά ή νομικές καταστάσεις που ανέκυψαν μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2020.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η ολλανδική.