62021CJ0568_RES
Sprawa C‑568/21
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid
przeciwko
E.,
S.,
(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Raad van State)
Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 21 września 2023 r.
Odesłanie prejudycjalne – Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości – System dubliński – Rozporządzenie (UE) nr 604/2013 – Kryteria i mechanizmy ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej – Odpowiedzialność państwa członkowskiego, które wydało wnioskodawcy dokument pobytu – Artykuł 2 lit. l) – Pojęcie „dokumentu pobytu” – Legitymacja dyplomatyczna wydana przez państwo członkowskie – Konwencja wiedeńska o stosunkach dyplomatycznych
Kontrole graniczne, azyl i imigracja – Polityka azylowa – Kryteria i mechanizmy ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej – Rozporządzenie nr 604/2013 – Pojęcie dokumentu pobytu – Legitymacja dyplomatyczna wydana na podstawie Konwencji wiedeńskiej o stosunkach dyplomatycznych z 1961 r. – Zaliczenie
[rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 604/2013, motywy 4, 5, art. 2 lit. l), art. 12–14]
(zob. pkt 35–37, 44–48, 53; sentencja)
Streszczenie
Obywatel państwa trzeciego pracował w ambasadzie swojego państwa pochodzenia w państwie członkowskim X. Mieszkał on na terytorium tego ostatniego wraz z małżonką i dziećmi. Podczas tego pobytu ministerstwo spraw zagranicznych owego państwa członkowskiego wydało rodzinie legitymacje dyplomatyczne zgodnie z Konwencją wiedeńską o stosunkach dyplomatycznych (
1
). Kilka lat później rodzina ta opuściła państwo członkowskie X i złożyła wnioski o udzielenie ochrony międzynarodowej w Niderlandach.
W styczniu 2020 r. właściwy organ w Niderlandach odmówił rozpatrzenia złożonych przez skarżących w sprawie w postępowaniu głównym wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej, uznając, że na mocy art. 12 ust. 1 rozporządzenia Dublin III (
2
) za ich rozpatrzenie odpowiedzialne jest państwo członkowskie X. Legitymacje dyplomatyczne wydane przez organy tego państwa członkowskiego stanowią bowiem zdaniem wspomnianego organu dokumenty pobytu w rozumieniu art. 2 lit. l) tego rozporządzenia, co może skutkować właściwością wspomnianego państwa członkowskiego w zakresie rozpatrzenia wniosków.
W marcu 2020 r. rechtbank Den Haag (sąd rejonowy w Hadze, Niderlandy) uwzględnił skargi wniesione przez skarżących w postępowaniu głównym, uznając, że legitymacji dyplomatycznych wydanych przez organy państwa członkowskiego X nie można uznać za zezwolenia na pobyt, gdyż skarżącym w postępowaniu głównym przysługiwało już prawo pobytu we wspomnianym państwie członkowskim na podstawie konwencji wiedeńskiej, niezależnie od wydania legitymacji dyplomatycznych.
Właściwy organ w Niderlandach wniósł środek odwoławczy od tego wyroku do Raad van State (rady stanu, Niderlandy). W celu ustalenia państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonych przez skarżących w postępowaniu głównym sąd ten zwrócił się do Trybunału z pytaniem, czy legitymacja dyplomatyczna wydana przez państwo członkowskie na podstawie konwencji wiedeńskiej stanowi „dokument pobytu” w rozumieniu art. 2 lit. l) rozporządzenia Dublin III. W wydanym dzisiaj wyroku Trybunał udzielił na to pytanie odpowiedzi twierdzącej.
Ocena Trybunału
Trybunał doszedł do tego wniosku, wyjaśniwszy w pierwszej kolejności, że określenie „każde zezwolenie” użyte w art. 2 lit. l) rozporządzenia Dublin III jest ujęte szeroko. Zawarta w tym przepisie definicja pojęcia „dokumentu pobytu” nie odnosi się do konstytutywnego lub deklaratoryjnego charakteru zezwolenia ani nie wyklucza w sposób wyraźny legitymacji dyplomatycznych wydawanych na podstawie konwencji wiedeńskiej.
W drugiej kolejności, co się tyczy kontekstu, w jaki wpisuje się ów przepis, Trybunał zauważył, że pojęcie „dokumentu pobytu” stanowi jedno z kryteriów rozstrzygających o stosowaniu art. 12 rozporządzenia Dublin III. Zgodnie bowiem z art. 12 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia, w przypadku gdy wnioskodawca jest w posiadaniu ważnego dokumentu pobytu, odpowiedzialność za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej ciąży na państwie członkowskim, które wydało ten dokument. Zastosowanie poszczególnych kryteriów ustalania odpowiedzialnego państwa członkowskiego określonych w art. 12–14 rozporządzenia Dublin III powinno zaś co do zasady umożliwić przypisanie odpowiedzialności za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego przez obywatela państwa trzeciego temu państwu członkowskiemu, do którego odbywa się wjazd lub w którym następuje pobyt tego obywatela na terytorium państw członkowskich, przy uwzględnieniu roli, jaką to państwo członkowskie odegrało w kontekście obecności tego obywatela na terytorium państw członkowskich. W tym względzie Trybunał zauważył, że w ramach konwencji wiedeńskiej państwu przyjmującemu przysługują pewne prerogatywy w zakresie przyjęcia na jego terytorium osób w charakterze członków personelu dyplomatycznego misji, takie jak możliwość uznania danej osoby za persona non grata lub za niepożądaną, odmowy uznania danej osoby za członka misji (
3
) bądź też odmowy udzielania agrément osobie, która ma być akredytowana jako szef misji (
4
). W tych okolicznościach wydanie danej osobie legitymacji dyplomatycznej przez państwo członkowskie wyraża akceptację przez to państwo pobytu tej osoby na jego terytorium jako członka personelu dyplomatycznego misji i dowodzi w ten sposób roli, jaką wspomniane państwo członkowskie odegrało w kontekście obecności wspomnianej osoby na terytorium państw członkowskich.
W trzeciej kolejności, co się tyczy celu rozporządzenia Dublin III, jego motywy 4 i 5 podkreślają znaczenie precyzyjnej i sprawnej metody ustalania odpowiedzialnego państwa członkowskiego, opartej na kryteriach obiektywnych i sprawiedliwych, zarówno dla państw członkowskich, jak i dla zainteresowanych osób, oraz umożliwiającej szybkie ustalenie tego państwa członkowskiego. Wzięcie zaś pod uwagę wydania legitymacji dyplomatycznej przyczynia się do realizacji celu, jakim jest szybkie rozpatrywanie wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej, i w ten sposób pozwala zapobiec temu, by obywatele państw trzecich mogli sami wybrać, w którym państwie członkowskim złożą wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej.
(
1
)	Konwencja wiedeńska o stosunkach dyplomatycznych, sporządzona w Wiedniu dnia 18 kwietnia 1961 r., która weszła w życie w dniu 24 kwietnia 1964 r. (Recueil des traités des Nations unies, vol. 500, s. 95, zwana dalej „konwencją wiedeńską”).
(
2
)	Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela kraju trzeciego lub bezpaństwowca (Dz.U. 2013, L 180, s. 31, zwane dalej „rozporządzeniem Dublin III”). Zgodnie z art. 12 ust. 1 tego rozporządzenia: „W przypadku gdy wnioskodawca jest w posiadaniu ważnego dokumentu pobytu, państwo członkowskie, które wydało ten dokument, jest odpowiedzialne za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej”.
(
3
)	Zobacz art. 9 konwencji wiedeńskiej.
(
4
)	Zobacz art. 4 konwencji wiedeńskiej.