62020CJ0350_RES
Kawża C‑350/20
O. D. et
vs
Istituto nazionale della previdenza sociale (INPS)
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-Corte costituzionale)
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (Awla Manja) tat‑2 ta’ Settembru 2021
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Direttiva 2011/98/UE – Drittijiet għall-ħaddiema ta’ pajjiżi terzi detenturi ta’ permess uniku – Artikolu 12 – Dritt għall-ugwaljanza fit-trattament – Sigurtà soċjali – Regolament (KE) Nru 883/2004 – Koordinazzjoni tas-sistemi ta’ sigurtà soċjali – Artikolu 3 – Benefiċċji tal-maternità u tal-paternità – Benefiċċji tal-familja – Leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li teskludi liċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi detenturi ta’ permess uniku mill-benefiċċju ta’ allowance tat-twelid u ta’ allowance tal-maternità”
Domandi preliminari – Ammissibbiltà – Limiti – Domandi manifestament irrilevanti u domandi ipotetiċi magħmula f’kuntest li jeskludi risposta utli – Fatti li seħħew qabel l-iskadenza tat-terminu ta’ traspożizzjoni tad-direttiva msemmija fid-deċiżjoni tar-rinviju – Talba mressqa mill-qorti li tiddeċiedi dwar il-kostituzzjonalità ta’ dispożizzjonijiet nazzjonali fid-dawl tad-dritt tal-Unjoni – Effetti erga omnes tad-deċiżjoni tagħha – Ammissibbiltà tat-talba
(Artikolu 267 TFUE)
(ara l-punti 39, 40, 42)
Kontrolli fil-fruntieri, ażil u immigrazzjoni – Politika tal-immigrazzjoni – Proċedura ta’ applikazzjoni unika għall-ħruġ ta’ permess uniku li jawtorizza liċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi jirrisjedu u jaħdmu fit-territorju ta’ Stat Membru – Direttiva 2011/98 – Kamp ta’ applikazzjoni
(Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikolu 34; Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 883/2004; Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2011/98, premessa 31 u Artikoli 12(1)(e))
(ara l-punti 44 sa 47)
Kontrolli fil-fruntieri, ażil u immigrazzjoni – Politika tal-immigrazzjoni – Proċedura ta’ applikazzjoni unika għall-ħruġ ta’ permess uniku li jawtorizza liċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi jirrisjedu u jaħdmu fit-territorju ta’ Stat Membru – Direttiva 2011/98 – Dritt għall-ugwaljanza fit-trattament – Leġiżlazzjoni nazzjonali li teskludi liċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi, imsemmija minn din id-direttiva, mill-benefiċċju tal-allowances tat-twelid u tal-maternità – Inammissibbiltà
(Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 883/2004, Artikoli 3(1); Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2011/98, premessa 24 u Artikoli 3(1)(b) u (c), u 12(1)(e) u (2)(b))
(ara l-punti 51, 63 sa 66, u d-dispożittiv)
Sigurtà soċjali – Ħaddiema migranti – Leġiżlazzjoni tal-Unjoni – Kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae – Benefiċċji tal-familja – Kunċett – Allowance tat-twelid – Inklużjoni
(Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 883/2004, Artikoli 1(z) u 3(1)(j))
(ara l-punti 57 sa 60)
Sigurtà soċjali – Ħaddiema migranti – Leġiżlazzjoni tal-Unjoni – Kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae – Benefiċċji tas-sigurtà soċjali – Kunċett – Allowance tal-maternità – Inklużjoni
(Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 883/2004, Artikolu 3(1)(b))
(ara l-punti 61, 62)
Sunt
Iċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi li għandhom permess uniku ta’ xogħol miksub skont il-leġiżlazzjoni Taljana li tittrasponi direttiva tal-Unjoni għandhom id-dritt li jibbenefikaw minn allowance tat-twelid u minn allowance tal-maternità kif previsti mil-leġiżlazzjoni Taljana.
L-awtoritajiet Taljani rrifjutaw l-għoti ta’ allowance tat-twelid u ta’ allowance tal-maternità lil diversi ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jirrisjedu legalment fl-Italja, detenturi ta’ permess uniku ta’ xogħol miksub skont il-leġiżlazzjoni Taljana li tittrasponi d-Direttiva 2011/98 (
1
). Dan ir-rifjut kien immotivat mill-fatt li, kuntrarjament għar-rekwiżiti previsti mil-Liġi Nru 190/2014 u mid-Digriet Leġiżlattiv Nru 151/2001, dawn il-persuni ma għandhomx l-istatus ta’ resident għal żmien twil.
Fil-fatt, skont il-Liġi Nru 190/2014, li tistabbilixxi allowance tat-twelid għal kull wild imwieled jew adottat, l-allowance titħallas kull xahar liċ-ċittadini Taljani, liċ-ċittadini ta’ Stati Membri oħra, kif ukoll liċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi detenturi ta’ permess ta’ residenza għal residenti għal żmien twil, sabiex tiġi mħeġġa r-rata tat-twelid u tingħata kontribuzzjoni għall-ispejjeż sabiex tiġi appoġġatha. Id-Digriet Leġiżlattiv Nru 151/2001 jagħti l-benefiċċju tal-allowance tal-maternità, għal kull wild imwieled mill‑1 ta’ Jannar 2001 jew għal kull minuri mqiegħed għall-adozzjoni jew adottat mingħajr ma jitqiegħed għall-adozzjoni, lin-nisa li jirrisjedu fl-Italja, li jkunu ċittadini ta’ dan l-Istat Membru jew ta’ Stat Membru ieħor tal-Unjoni jew li jkollhom permess ta’ residenza għal residenti għal żmien twil.
Iċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi kkonċernati kkontestaw dan ir-rifjut quddiem il-qrati Taljani. Fil-kuntest ta’ dawn il-kawżi, il-Corte suprema di cassazione (il-Qorti tal-Kassazzjoni, l-Italja), peress li qieset li s-sistema tal-allowance tat-twelid tikser b’mod partikolari diversi dispożizzjonijiet tal-Kostituzzjoni Taljana, adixxiet lill-Corte costituzionale (il-Qorti Kostituzzjonali, l-Italja) bi kwistjonijiet ta’ kostituzzjonalità fir-rigward tal-Liġi Nru 190/2014, sa fejn din il-liġi tissuġġetta l-għoti tal-allowance liċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi għall-kundizzjoni li jkollhom l-istatus ta’ resident għal żmien twil. Għall-istess raġunijiet, din l-aħħar qorti ġiet adita wkoll b’kwistjoni ta’ kostituzzjonalità fir-rigward tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 151/2001, dwar l-allowance tal-maternità.
Billi qieset li l-projbizzjoni tad-diskriminazzjonijiet arbitrarji u l-protezzjoni tal-maternità u tat-tfal, żgurati mill-Kostituzzjoni Taljana, għandhom jiġu interpretati fid-dawl tal-indikazzjonijiet vinkolanti mogħtija mid-dritt tal-Unjoni, il-Qorti Kostituzzjonali talbet lill-Qorti tal-Ġustizzja tippreċiża l-portata tad-dritt ta’ aċċess għall-benefiċċji soċjali rrikonoxxut mill-Artikolu 34 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”) u tad-dritt għall-ugwaljanza fit-trattament fil-qasam tas-sigurtà soċjali mogħti mill-Artikolu 12(1)(e) tad-Direttiva 2011/98 lill-ħaddiema ta’ pajjiżi terzi (
2
).
Fis-sentenza tagħha, mogħtija mill-Awla Manja, il-Qorti tal-Ġustizzja tikkonferma d-dritt taċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi detenturi ta’ permess uniku li jibbenefikaw, skont l-Artikolu 12(1)(e) tad-Direttiva 2011/98, minn allowance tat-twelid u minn allowance tal-maternità kif previsti mil-leġiżlazzjoni Taljana.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Fl-ewwel lok, il-Qorti tal-Ġustizzja tippreċiża li, peress li l-Artikolu 12(1)(e) tad-Direttiva 2011/98 jikkonkretizza d-dritt ta’ aċċess għall-benefiċċji tas-sigurtà soċjali previst fl-Artikolu 34(1) u (2) tal-Karta, għandha tiġi eżaminata l-kwistjoni dwar il-konformità tal-leġiżlazzjoni Taljana mad-dritt tal-Unjoni fid-dawl ta’ din id-direttiva biss.
Fit-tieni lok, peress li l-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni tad-Direttiva, li tirreferi għar-Regolament Nru 883/2004 (
3
), huwa ddeterminat minn dan tal-aħħar, il-Qorti tal-Ġustizzja tivverifika jekk l-allowance tat-twelid u l-allowance tal-maternità inkwistjoni jikkostitwixxux benefiċċji li jaqgħu taħt il-fergħat tas-sigurtà soċjali elenkati fl-Artikolu 3(1) ta’ dan ir-regolament.
Għal dak li jirrigwarda l-allowance tat-twelid, il-Qorti tal-Ġustizzja tinnota li din l-allowance tingħata awtomatikament lill-unitajiet domestiċi li jissodisfaw ċerti kriterji oġġettivi ddefiniti legalment, mingħajr ebda evalwazzjoni individwali u diskrezzjonali tal-bżonnijiet personali tal-applikant. Dan huwa benefiċċju fi flus intiż b’mod partikolari, permezz ta’ kontribuzzjoni pubblika għall-baġit tal-familja, sabiex itaffi l-ispejjeż li jirriżultaw mill-manteniment ta’ wild li jkun għadu kif twieled jew ġie adottat. Minn dan il-Qorti tal-Ġustizzja tikkonkludi li din l-allowance tikkostitwixxi benefiċċju tal-familja, fis-sens tal-Artikolu 3(1)(j) tar-Regolament Nru 883/2004.
Għal dak li jirrigwarda l-allowance tal-maternità, il-Qorti tal-Ġustizzja tosserva li din tingħata jew tiġi rrifjutata billi jittieħdu inkunsiderazzjoni, minbarra l-assenza ta’ allowance tal-maternità marbuta ma’ relazzjoni ta’ xogħol jew mal-eżerċizzju ta’ professjoni liberali, ir-riżorsi tal-unità domestika li minnha l-omm tagħmel parti abbażi ta’ kriterju oġġettiv u ddefinit legalment, jiġifieri l-indikatur tas-sitwazzjoni ekonomika, mingħajr ma l-awtorità kompetenti tkun tista’ tieħu inkunsiderazzjoni ċirkustanzi personali oħra. Barra minn hekk, din l-allowance tirreferi għall-fergħa tas-sigurtà soċjali msemmija fl-Artikolu 3(1)(b) tar-Regolament Nru 883/2004.
Minn dan il-Qorti tal-Ġustizzja tikkonkludi li l-allowance tat-twelid u l-allowance tal-maternità jaqgħu taħt il-fergħat tas-sigurtà soċjali li għalihom iċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi msemmija fl-Artikolu 3(1)(b) u (c) tad-Direttiva 2011/98 jibbenefikaw mid-dritt għal ugwaljanza fit-trattament previst minn din id-direttiva.
Fid-dawl tal-fatt li l-Italja ma għamlitx użu mill-possibbiltà mogħtija mid-Direttiva lill-Istati Membri li jillimitaw l-ugwaljanza fit-trattament (
4
), il-Qorti tal-Ġustizzja tqis li l-leġiżlazzjoni nazzjonali li teskludi lil dawn iċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi mill-benefiċċju tal-imsemmija allowances ma hijiex konformi mal-Artikolu 12(1)(e) ta’ din id-direttiva.
(
1
)	Direttiva 2011/98/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑13 ta’ Diċembru 2011 dwar proċedura ta’ applikazzjoni unika għal permess uniku għal ċittadini ta’ pajjiżi terzi sabiex jirrisjedu u jaħdmu fit-territorju ta’ Stat Membru u dwar ġabra komuni ta’ drittijiet għal ħaddiema ta’ pajjiżi terzi residenti legalment fi Stat Membru (ĠU 2011, L 343, p. 1).
(
2
)	Dawn il-ħaddiema huma dawk imsemmija fl-Artikolu 3(1)(b) u (c) tal-imsemmija direttiva, jiġifieri, l-ewwel, iċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi ammessi fi Stat Membru għal finijiet oħra għajr ix-xogħol, li huma awtorizzati jaħdmu u li għandhom permess ta’ residenza skont ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1030/2002 tat‑13 ta’ Ġunju 2002 li jippreskrivi format uniformi għall-permessi ta’ residenza għaċ-ċittadini ta’ pajjiz terz (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 6, p. 3), u, it-tieni, iċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi ammessi fi Stat Membru sabiex jaħdmu hemmhekk.
(
3
)	Regolament (KE) Nru 883/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad‑29 ta’ April 2004 dwar il-kordinazzjoni ta’ sistemi ta’ sigurtà soċjali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 5, p. 72).
(
4
)	Din il-possibbiltà hija prevista mill-Artikolu 12(2)(b) tad-Direttiva 2011/98.