61971C0049
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
KARL ROEMER
της 18ης Ιανουαρίου 1972 (
*1
)
Κύριε Πρόεδρε,
Κύριοι δικαστές,
Το Δικαστήριο απασχολείται σήμερα με δύο αιτήσεις για έκδοση προδικαστικής αποφάσεως (υπόθεση 49/71 και υπόθεση 50/71), που ενώθηκαν για διευκόλυνση της προφορικής διαδικασίας και έκδοση ενιαίας αποφάσεως με Διάταξη της 10ης Νοεμβρίου 1971.
Αρχίζω με την υπόμνηση των στοιχείων που είναι απαραίτητα για να δοθεί απάντηση στον εθνικό δικαστή με επίγνωση της υποθέσεως.
Όπως αναφέρεται σε άλλες υποθέσεις, ο κανονισμός 120/67 του Συμβουλίου, της 13ης Ιουνίου 1967 (ABl. 117, σ. 2269) εγκαθίδρυσε την κοινή οργάνωση αγοράς στον τομέα των σιτηρών, η οποία περιλαμβάνει «σύστημα ενιαίων τιμών» (κοινές ενδεικτικές τιμές, ενιαίες τιμές κατωφλίου και παρεμβάσεως). Κατά το άρθρο 7 του εν λόγω κανονισμού, οι οργανισμοί παρεμβάσεως που ορίζονται από τα κράτη μέλη έχουν, κατά τη διάρκεια ολόκληρης της περιόδου εμπορίας, την υποχρέωση να αγοράζουν τα σιτηρά, τα συγκομιζόμενα εντός της Κοινότητας και τα οποία τους προσφέρονται, και ιδίως το μαλακό σίτο και την κριθή. Οι λεπτομέρειες παρεμβάσεως ρυθμίζονται με τον κανονισμό 132/67 του Συμβουλίου, της 13ης Ιουνίου 1967 (ABl. 120, σ. 2364), καθώς και από τις διατάξεις (που συνδέονται με την προκειμένη περίπτωση) του κανονισμού 1028/68 της Επιτροπής της 19ης Ιουλίου 1968 (ABl. L 176, σ. 1), «περί καθορισμού της διαδικασίας και των όρων αναλήψεως των σιτηρών από τους οργανισμούς παρεμβάσεως για την περίοδο εμπορίας 1968-1969». Θα εξετάσω λεπτομερώς τα εν λόγω κείμενα στη συνέχεια της εκθέσεώς μου.
Προς το παρόν, περιορίζομαι στο να επισημάνω ότι, την άνοιξη του 1969, η βεβαιότητα της επικειμένης υποτιμήσεως προκάλεσε την πτώση της νομισματικής ισοτιμίας του γαλλικού φράγκου. Ορισμένες επιχειρήσεις, εγκατεστημένες στα άλλα κράτη μέλη, που είχαν εξαγάγει εμπορεύματα στη Γαλλία, χορηγώντας μακροπρόθεσμη πίστωση για την πληρωμή τους σε γαλλικά φράγκα, μεταβίβασαν με έκπτωση τις σε γαλλικά φράγκα απαιτήσεις τους, εκχωρώντας τες κάτω της επίσημης ισοτιμίας, πράγμα που επέτρεψε σε ορισμένους εισαγωγείς (και ιδίως σε γερμανικές επιχειρήσεις) να αγοράσουν γαλλικά σιτηρά σε τιμή παρεμβάσεως και, παρά τα συνεπαγόμενα από αυτές τις πράξεις έξοδα, να τα πωλούν (προφανώς με κέρδος) στο γερμανικό οργανισμό παρεμβάσεως, το Einfuhr- und Vorratsstelle für Getreide und Futtermittel της Φραγκφούρτης επί του Μάιν.
Δεδομένου ότι πραγματοποιήθηκαν πολλές τέτοιες πράξεις, ο γερμανικός οργανισμός παρεμβάσεως βρέθηκε σε δύσκολη θέση, όσον αφορά τις δυνατότητες εναποθηκεύσεως. Γι' αυτό το λόγο, στις 2 Μαΐου 1969, η Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση ζήτησε από την Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων την άδεια να θεσπίσει μέτρα διασφαλίσεως βάσει του άρθρου 226 της Συνθήκης ΕΟΚ. Η Επιτροπή δέχθηκε αυτή την αίτηση με απόφαση της 8ης Μαΐου 1969 που επέτρεπε στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία «να περιορίσει τις αγορές μαλακού σίτου και κριθής, που προβλέπονταν στο άρθρο 7, παράγραφος 1, του κανονισμού 120/67/ΕΟΚ στα συγκομιζόμενα σ' αυτό το κράτος μέλος σιτηρά». Ο μόνος σχετικός περιορισμός συνίστατο στο ότι ο γερμανικός οργανισμός παρεμβάσεως ήταν υποχρεωμένος να δεχθεί τα ξένα σιτηρά που του είχαν «προσφερθεί… πριν από την έναρξη ισχύος της εν λόγω αποφάσεως». Παρόμοιες άδειες χορηγήθηκαν εξάλλου την ίδια ημερομηνία στο Βασίλειο του Βελγίου και στο Βασίλειο των Κάτω Χωρών. Και όπως αναφέρθηκε κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, η απευθυνόμενη στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία απόφαση κοινοποιήθηκε αμελητί και, κατ' εφαρμογή του άρθρου 191 της Συνθήκης ΕΟΚ απέκτησε ενέργεια στις 8 Μαΐου 1969, ώρα 18.40.
Κατόπιν αυτής της κοινοποιήσεως, η Einfuhr- und Vorratsstelle für Getreide und Futtermittel (Υπηρεσία Εισαγωγών και Εναποθηκεύσεως σιτηρών και φορβής — στο εξής: Υπηρεσία Σιτηρών) εξέδωσε επίσημη ανακοίνωση, υπό ημερομηνία 8 Μαΐου 1969 που δημοσιεύτηκε στο Bundesanzeiger στις 10 Μαΐου 1969 και είχε ως εξής: «Κατόπιν οδηγιών του Ομοσπονδιακού Υπουργού Τροφίμων, Γεωργίας και Δασών, κατ' εφαρμογή της αποφάσεως των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων της 8ης Μαΐου 1969, η Einfuhr- und Vorratsstelle für Getreide und Futtermittel πληροφορεί τους ενδιαφερομένους ότι, με άμεση ισχύ της παρούσας ανακοίνωσης, δεν θα δεχθεί πλέον τις αγορές υπό μορφή παρεμβάσεως μαλακού σίτου και κριθής παρά υπό τον όρο ότι τα εν λόγω σιτηρά θα έχουν συγκομισθεί στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας. Αυτή η ρύθμιση δεν εφαρμόζεται στο μαλακό σίτο και στην κριθή που προσφέρθηκαν για παρέμβαση στην Einfuhr- und Vorratsstelle πριν από τις 8 Μαΐου 1969, στις 18.40, ώρα ενάρξεως της ισχύος της προαναφερθείσας απόφασης.»
Μερικές μέρες αργότερα (για την ακρίβεια, στις 17 Ιουνίου του 1969), ο γερμανός υπουργός τροφίμων, γεωργίας και δασών εξέδωσε, κατόπιν κοινής συμφωνίας με τον ομοσπονδιακό υπουργό οικονομικών, απόφαση της οποίας η παράγραφος 1 όριζε τα εξής: «οι αγορές υπό μορφή παρεμβάσεως μαλακού σίτου και κριθής βάσει του άρθρου 7, παράγραφος 1, του κανονισμού 120/67 … περιορίζονται στα σιτηρά που έχουν συγκομισθεί στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας». Κατά τους όρους της παραγράφου 3, της αποφάσεως, η εν λόγω διάταξη «ενεργοποιείτο στις 9 Μαΐου 1969, ώρα 18.45».
Οι κανόνες που εξέθεσα εν συντομία, εφαρμόστηκαν στις εταιρίες Hagen και Wünsche, αντίστοιχα προσφεύγουσες στη μία και στην άλλη κύρια δίκη (και τις οποίες στο εξής θα αποκοίλώ προσφεύγουσα αριθ. 1 και προσφεύγουσα αριθ. 2). Όσον αφορά την προσφεύγουσα αριθ. 1, αυτή αγόρασε κριθή συγκομιδής θέρους και μαλακό σίτο στη Γαλλία τον Ιανουάριο και Φεβρουάριο του 1969, προϊόντα που προσέφερε για παρέμβαση στη γερμανική υπηρεσία σιτηρών, υποβάλλοντας στις 5 Μαΐου 1969, κατ' εφαρμογή των οδηγιών που είχε εκδώσει η εν λόγω υπηρεσία (και επί των οποίων θα επανέλθω αργότερα), έντυπο που περιήλθε στην υπηρεσία στις 6 Μαΐου 1969 περί την 11η πρωινή ώρα. Αυτό το έντυπο υπεδείκνυε το Mannheim ως επιλεγέν κέντρο εμπορίας για την προσφορά .δεν περιείχε καμία ένδειξη σχετική με «τον τόπο όπου βρίσκονταν τα σιτηρά κατά την υποβολή της προσφοράς» (derzeitiger Lagerort). Στην πραγματικότητα, κατά την εποχή της υποβολής της αιτήσεως, οι ποσότητες που προσφέρθηκαν στην παρέμβαση βρίσκονταν υπό μεταφορά. Όσον αφορά την κριθή, είχε προσωρινά εναποθηκευθεί στο Στρασβούργο, φορτώθηκε εκεί επί πλοίου και έφθασε στο Mannheim το απόγευμα της 9ης Μαΐου. Ως προς την κριθή, βρισκόταν επί πλοίου, που διήλθε από το Στρασβούργο στις 12 Μαΐου και αφίχθηκε στο Mannhein στις 14 Μαΐου.
Η προσφεύγουσα ενημέρωσε την υπηρεσία σιτηρών περί της αφίξεως των εμπορευμάτων στην αποθήκη αναλήψεως του Mannheim, αντιστοίχως στις 12 και 14 Μαΐου. Με αποφάσεις, όμως, της 10ης και 11ης Ιουνίου 1969, ο εν λόγω οργανισμός αρνήθηκε να αναλάβει το βάρος αυτών των προϊόντων, με την αιτιολογία ότι, από τις 9 Μαΐου, δεν είχε πλέον την υποχρέωση να αγοράζει τα ξένα σιτηρά και ότι, ελλείψει ενδείξεως του τόπου όπου βρίσκονταν τα εμπορεύματα, οι προσφορές που περιήλθαν σ' αυτόν πριν από την εν λόγω ημερομηνία δεν μπορούσαν να θεωρηθούν ως αποδεκτές.
Και η προσφεύγουσα αριθ. 2 είχε την ίδια τύχη. Αφού αγόρασε μαλακό σίτο στη Γαλλία το Φεβρουάριο του 1969, το προσέφερε στην παρέμβαση με τρία έντυπα τα οποία, φέροντα την ημερομηνία 8 Μαΐου 1969, περιήλθαν στην υπηρεσία σιτηρών στις 9 Μαΐου 1969 περί τη 12 ώρα. Στο πρώτο έντυπο, η προσφεύγουσα είχε ορίσει ως αποθήκη αναλήψεως την «Firma Silo Kiel-Nordhafen» στο Kiel-Wik, διευκρινίζοντας ότι, από τις 6 Μαΐου, το εμπόρευμα ήταν υπό μεταφορά διά θαλάσσης προς αυτόν τον προορισμό. Στο δεύτερο έντυπο, είχε ορίσει ως αποθήκη αναλήψεως τις εγκαταστάσεις της επιχειρήσεως «Rhenus GmbH», στη Στουτγάρδη, επισημαίνοντας ότι το εμπόρευμα βρισκόταν υπό μεταφορά διά θαλάσσης προς αυτό τον προορισμό από τις 7 Μαΐου. Ως προς τις ενδείξεις που αναφέρονταν στην τρίτη αίτηση, συμφωνούσαν με αυτές του δεύτερου εντύπου. Οι ποσότητες σιτηρών αφίχθησαν στις αποθήκες αναλήψεως που υποδείχθηκαν μ' αυτόν τον τρόπο στις 12 Μαΐου 1969. Με έγγραφο της ίδιας ημέρας, η προσφεύγουσα ενημέρωσε το γερμανικό οργανισμό περί του ότι τα προσφερθέντα σιτηρά βρίσκονταν στο εξής στους τόπους εναποθηκεύσεως που είχε ορίσει.
Στις 14 Μαΐου 1969, η υπηρεσία πληροφόρησε τηλεφωνικώς την προσφεύγουσα αριθ. 2 ότι αρνείτο θα δεχθεί αυτά τα σιτηρά σε παρέμβαση. Και, στις 28 Μαΐου 1969, με απόφαση απευθυνόμενη στην εισαγωγέα σε απάντηση της διοικητικής ένστασης που είχε υποβάλει, δήλωσε ότι από τις 9 Μαΐου 1969 δεν είχε πλέον την υποχρέωση να αγοράζει τα ξένα σιτηρά και ότι οι υποβληθείσες προσφορές δεν ήταν αποδεκτές, εφόσον κατά την υποβολή της προσφοράς, τα εμπορεύματα δεν βρίσκονταν σε τόπο εναποθηκεύσεως, αλλά βρίσκονταν είτε στην ανοικτή θάλασσα, είτε ταξίδευαν σε ποταμό στα περίχωρα του Mannheim.
Αμφότερες οι εισαγωγικές εταιρίες είναι της γνώμης ότι η στάση που υιοθέτησε η γερμανική υπηρεσία σιτηρών δεν δικαιολογείται. Θεωρούν ότι κρίσιμη ημερομηνία είναι η ημερομηνία της αποστολής των προσφορών και, αφετέρου, θεωρούν ότι οι προσφορές είναι παραδεκτές έστω και αν δεν ορίζουν τον τόπο όπου βρίσκονται τα εμπορεύματα, διότι αρκεί τα εμπορεύματα να αφιχθούν στον τόπο εναποθηκεύσεώς τους κατά τη διάρκεια του μηνός που αναφέρεται για την παράδοση.
Για το λόγο αυτό έφεραν την υπόθεση ενώπιον του διοικητικού δικαστηρίου της Φραγκφούρτης και, όταν απορρίφθηκε η προσφυγή τους ή όταν δεν πέτυχαν παρά μερική ικανοποίηση των αιτημάτων τους, άσκησαν έφεση ενώπιον του διοικητικού εφετείου του ομόσπονδου κράτους του Hesse. Δεδομένου ότι η διαφορά αφορούσε ζητήματα ερμηνείας του κοινοτικού δικαίου, των οποίων την επίλυση το εν λόγω κοινοτικό δικαιοδοτικό όργανο θεωρούσε αναγκαία για να του επιτραπεί να αποφανθεί, αποφάσισε στις 19 Ιουλίου 1971 την αναστολή της διαδικασίας και υπέβαλε (με ταυτόσημους όρους στις 2 υποθέσεις) τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
1.
α)
Πρέπει οι όροι «προσφορά» και «προσφέρονται» που αναφέρονται στους εν λόγω κανονισμούς να ερμηνεύονται στα διάφορα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας σύμφωνα με τις διατάξεις και τους κανόνες ενός εκάστου των εθνι-κών δικαίων,
ή
β)
η Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα δημιούργησε, για την «προσφορά», δική της έννοια η οποία, κατά συνέπεια, πρέπει να ερμηνεύεται κατά τον ίδιο τρόπο σε όλα τα κράτη μέλη;
2.
Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο ερώτημα 1, β):
α)
Έχει ο όρος «προσφορά» την έννοια ότι η προσφορά πωλήσεως σιτηρών στην παρέμβαση θεωρείται ότι έχει γίνει από τη στιγμή που ο προσφέρων υπέβαλε την προσφορά του, ακόμα και αν ο οργανισμός παρεμβάσεως δεν την έχει λάβει,
ή
β)
δεν υφίσταται έγκυρη προσφορά παρά από τη στιγμή που περιέρχεται στον οργανισμό παρεμβάσεως;
3.
Πάντοτε σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο ερώτημα 1, β):
α)
Είναι η προσφορά έγκυρη και μπορεί να γίνει δεκτή ακόμα και αν δεν αναφέρει τον τόπο στον οποίο τα προσφερθέντα σιτηρά βρίσκονται ή βρίσκονταν κατά την υποβολή της προσφοράς,
ή
β)
για να είναι η προσφορά έγκυρη και να μπορεί να γίνει δεκτή πρέπει να περιέχει την ένδειξη του τόπου στον οποίο τα προσφερθέντα σιτηρά βρίσκονταν κατά την υποβολή της προσφοράς;
4.
Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο ερώτημα 3, β):
α)
Δεν είναι έγκυρη η προσφορά παρά υπό τον όρο όλες οι ουσιώδεις ενδείξεις, συμπεριλαμβανομένης της ενδείξεως του τόπου όπου τα προσφερθέντα σιτηρά βρίσκονταν κατά την υποβολή της προσφοράς, να δίδονται συγχρόνως,
ή
β)
όταν η προσφορά δεν συνοδεύεται αρχικά από την ένδειξη, απαραίτητη, του τόπου στον οποίο τα προσφερθέντα σιτηρά βρίσκονταν κατά την υποβολή της προσφοράς, η τελευταία μπορεί να συμπληρωθεί μεταγενέστερα με την αναφορά a posteriori αυτής της ενδείξεως;
5.
Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο ερώτημα 4, β):
α)
Στην περίπτωση που η προσφορά κατατέθηκε σε διάφορα χρονικά σημεία, πρέπει να θεωρείται ότι έγινε από τη στιγμή που παραδόθηκε η προσφορά η οποία στην αρχή ήταν ελλιπής,
ή
β)
μια τέτοια προσφορά δεν πρέπει να θεωρείται ότι έγινε παρά από τη στιγμή που δίδεται, μεταγενέστερα, η ένδειξη του τόπου στον οποίο τα προσφερθέντα σιτηρά βρίσκονταν κατά την υποβολή της προσφοράς;
6.
α)
Έχει το τμήμα της φράσεως «βρίσκονται κατά την υποβολή της προσφοράς» που αναφέρεται στο άρθρο 1, παράγραφος 1, του κανονισμού 132/67/ΕΟΚ του Συμβουλίου την έννοια ότι, κατά την υποβολή της προσφοράς, τα προσφερθέντα σιτηρά πρέπει να έχουν οριστικά εναποθηκευθεί σε ορισμένο τόπο,
ή
β)
μπορεί επίσης να γίνει προσφορά σιτηρών που βρίσκονται ακόμα υπό μεταφορά, εφόσον δεν προσφέρονται παρά για ορισμένο κέντρο εμπορίας επιλεγέν μεταξύ των τριών κέντρων που κείνται πλησιέστερα του τόπου στον οποίο τα σιτηρά βρίσκονταν συγκεκριμένα, κατά τη διάρκεια της μεταφοράς τους, κατά την υποβολή της προσφοράς;
7.
α)
Είναι οι διατάξεις που αναφέρονται στους εν λόγω κανονισμούς και που ορίζουν τους γενικούς κανόνες περί παρεμβάσεως, και ιδίως οι διατάξεις που αφορούν την υποβολή προσφορών στην παρέμβαση, επιτακτικής φύσεως,
ή
β)
τα διάφορα κράτη μέλη μπορούν να θεσπίσουν διατάξεις που παρεκκλίνουν. από αυτές ή να ακολουθήσουν διαφορετική πρακτική η οποία, όμως, να μπορεί να θεωρείται σύμφωνη με τη ρύθμιση;
Επ' αυτών των ερωτημάτων κατέθεσαν γραπτές παρατηρήσεις και ανέπτυξαν προφορικές παρατηρήσεις οι προσφεύγουσες της κύριας δίκης, η Einfuhr- und Vorratsstelle fur Getreide und Futtermittel της Φραγκφούρτης, και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.
Θα εξετάσω με τη σειρά μου, ποια απάντηση πρέπει να δοθεί σ' αυτά τα ερωτήματα.
1.
Παρατηρείται πριν απ' όλα ότι αποτελεί το επίκεντρο της εξετάσεως η απόφαση της 8ης Μαΐου 1969 με την οποία (όπως είδαμε) η Επιτροπή επέτρεψε στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία να διακόψει τις αγορές μέσω παρεμβάσεως ξένων σιτηρών, υπό τον όρο ότι τα προσφερθέντα πριν από την ενεργοποίηση της αποφάσεως ξένα σιτηρά (δηλαδή πριν από τις 8 Μαΐου, ώρα 18.40) θα έπρεπε εν πάση περιπτώσει να γίνουν δεκτά στην παρέμβαση.
Σε συνάρτηση με το εθνικό δίκαιο, πρέπει να καθοριστεί το χρονικό σημείο κατά το οποίο νομίμως έγινε χρήση αυτής της αδείας. Γι' αυτό το σκοπό πρέπει ίσως να ληφθεί υπόψη η επίσημη ανακοίνωση που η Einfuhr- und Vorratsstelle fur Getreide δημοσίευσε στις 8 Μαΐου, κατόπιν οδηγιών του Ομοσπονδιακού Υπουργού Τροφίμων, Γεωργίας και Δασών.
Σχετικώς, και λαμβανομένων υπόψη των διατάξεων του γερμανικού συντάγματος καθώς και του γερμανικού νόμου της 30ής Ιουνίου 1967 περί εκτελέσεως των κοινοτικών κανόνων, πρέπει ίσως να ληφθεί επίσης υπόψη η απόφαση της γενικής διοικήσεως που ελήφθη τον Ιούνιο 1969 και να τεθεί το ερώτημα αν αυτή η απόφαση μπορούσε να έχει αναδρομικό αποτέλεσμα. — Εν πάση περιπτώσει, είναι βέβαιο ότι, μέχρι του χρονικού σημείου οπότε νομίμως έγινε χρήση της αδείας, οι οργανισμοί παρεμβάσεως όφειλαν να τηρούν το κοινό σύστημα, το οποίο τους επέβαλλε να δέχονται τα συγκομιζόμενα εντός της Κοινότητας σιτηρά. Η μόνη έννοια που είχε, συνεπώς, η περιλαμβανόμενη στην απόφαση της Επιτροπής επιφύλαξη, είναι ότι οι οργανισμοί παρεμβάσεως είχαν εν πάση περιπτώσει την υποχρέωση να αγοράσουν τα σιτηρά που προσφέρθηκαν πριν από την ενεργοποίηση αυτής της απόφασης. Αυτό όμως, δεν σημαίνει ότι, ακόμα και στην περίπτωση που δεν έγινε χρήση της αδείας παρά μεταγενέστερα, θα έπρεπε να γίνουν δεκτά στην παρέμβαση μόνο τα ξένα σιτηρά που προσφέρθηκαν πριν από την ενεργοποίηση της εν λόγω αποφάσεως.
Κατά τη νομική συζήτηση της υπό κρίση υποθέσεως, θεώρησα χρήσιμο να προβώ σ' αυτή τη διευκρίνιση, στην οποία άλλωστε και η Επιτροπή έχει δώσει σημασία. Ως προς το αν έχει επίπτωση επί της εκτιμήσεως των στοιχείων που έχουν υποβληθεί στο εθνικό δικαστήριο, σ' αυτό εναπόκειται να αποφασίσει.
2.
Το πρώτο ερώτημα αφορά τον όρο «προσφορά» (ή «προσφέρονται») που αναφέρεται στην απόφαση της Επιτροπής και σε ορισμένους κοινοτικούς κανονισμούς (τον κανονισμό 120, τον κανονισμό 132 και τον κανονισμό 1028). Πρόκειται περί του αν ο εν λόγω όρος μπορεί να οριστεί κατά τους κανόνες του εθνικού δικαίου ή αν καλύπτει έννοια η οποία, ούσα ειδική κοινοτική έννοια, πρέπει να ερμηνεύεται κατά τον ίδιο τρόπο σ' όλα τα κράτη μέλη.
Πρόκειται περί ερωτήματος στο οποίο, τουλάχιστον εν μέρει, η απάντηση είναι ευχερής.
Ο βασικός κανονισμός 120/67 ορίζει, πράγματι, ότι οι προσφορές πρέπει να ανταποκρίνονται σε ορισμένους όρους, οι οποίοι πρέπει να καθορίζονται σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 5 του άρθρου 7, η δε παράγραφος 2 του εν λόγω άρθρου 7 ομιλεί περί όρων υπό τους οποίους οι οργανισμοί παρεμβάσεως αγοράζουν τα σιτηρά, και οι οποίοι όροι πρέπει να τίθενται κατ' εφαρμογή των παραγράφων 4 και 5. Η παράγραφος 4 του εν λόγω άρθρου 7 ορίζει ότι «το Συμβούλιο θεσπίζει, προτάσει της Επιτροπής, κατά τη διαδικασία περί ψηφοφορίας που προβλέπει το άρθρο 43, παράγραφος 2, της Συνθήκης, τους γενικούς κανόνες που διέπουν την παρέμβαση …». Η παράγραφος 5 προβλέπει περαιτέρω ότι η διαδικασία και οι όροι αναλήψεως από τους οργανισμούς παρεμβάσεως «ορίζονται κατά τη διαδικασία του άρθρου 26» (δηλαδή κατά τη διαδικασία της Επιτροπής διαχειρίσεως σιτηρών). Κατ' εφαρμογή αυτών των διατάξεων, το άρθρο 1 του κανονισμού 132/67 προβλέπει τον τρόπο κατά τον οποίο πρέπει να γίνουν οι προσφορές στην παρέμβαση (όπως είναι γνωστό, ορίζει ότι πρέπει να γίνονται για ένα κέντρο εμπορίας επιλεγόμενο μεταξύ των τριών κέντρων που κείνται πλησιέστερα του τόπου όπου βρίσκονται τα σιτηρά κατά την υποβολή της προσφοράς). Το άρθρο 3 του κανονισμού 1028/68 διευκρινίζει εξάλλου ότι κάθε προσφορά πωλήσεως στην παρέμβαση πρέπει να αποτελεί το αντικείμενο γραπτής αιτήσεως απευθυνόμενης σε οργανισμό παρεμβάσεως.
Αυτά τα κείμενα είναι διατυπωμένα με όρους που δεν επιτρέπουν καμιά αμφιβολία ως προς την υποχρεωτική ισχύ των κανόνων που θεσπίζουν. Πρέπει, συνεπώς, να γίνει δεκτό ότι η έννοια της προσφοράς, τουλάχιστο στο μέτρο που έχει μ' αυτό τον τρόπο ρυθμιστεί, πρέπει να έχει το ίδιο περιεχόμενο σ' όλη την Κοινότητα.
Κατά τα λοιπά, επί του πρώτου αυτού ερωτήματος παρατηρώ τα εξής. Εφόσον το περιεχόμενο του κοινοτικού δικαίου πρέπει να είναι το ίδιο παντού, είναι δυνατό, όταν τα κοινοτικά κείμενα χρησιμοποιούν ορισμένους όρους, να θεωρηθεί σε περίπτωση αμφιβολίας ότι πρέπει να τους προσδίδεται ομοιόμορφη έννοια. Αν αυτή δεν ήταν η πρόθεση του κοινοτικού νομοθέτη, αν επιθυμούσε να αφήσει στο εθνικό δίκαιο τη φροντίδα ορισμού ενός όρου, θα έπρεπε αυτό να είναι σαφές, είτε εκφραζόμενο ρητά είτε να προκύπτει χωρίς διφορούμενα από το σκοπό της οικείας διατάξεως. Όσον αφορά το σύστημα παρεμβάσεως, παρατηρείται σχετικώς ότι αποτελεί ομοιόμορφο σύστημα για όλη την Κοινότητα (αυτό επισημαίνουν οι αιτιολογικές σκέψεις του κανονισμού 132/67 ρητώς με τη διατύπωση «κοινοτικά μέτρα παρεμβάσεως»). Στην Κοινότητα ισχύει ομοιογενές σύστημα τιμών παρεμβάσεως οι οποίες, ξεκινώντας από ενιαία βασική τιμή, καθορίζονται από το Συμβούλιο για μια σειρά κέντρων εμπορίας σε συνάρτηση με τη γεωγραφική τους θέση και έτσι ώστε να διατηρούνται στο μέτρο του δυνατού τα υφιστάμενα ρεύματα στην αγορά. Σ' αυτό το σύστημα ισχύει επίσης η αρχή ότι τα συγκομιζόμενα εντός της Κοινότητας σιτηρά μπορούν να προσφερθούν παντού στην παρέμβαση. Υπ' αυτές τις συνθήκες, δεν είναι νοητό η κεντρική έννοια της «προσφοράς», με την οποία συνδέεται η υποχρέωση αγοράς των σιτηρών στην παρέμβαση, να έχει διαφορετικές έννοιες ανάλογα με τους κανόνες του εθνικού δικαίου. Τέλος, δεν πρέπει να λησμονείται ότι πρόκειται εδώ περί αποφάσεως της Επιτροπής και ότι αυτό που έχει σημασία είναι η έννοια υπό την οποία ο εν λόγω όρος χρησιμοποιείται σ' αυτή την απόφαση. Όπως είδαμε, έχει ως προορισμό τον καθορισμό απόλυτου ορίου το οποίο, σε συνάρτηση με τις κοινοτικές απαιτήσεις, συνδέεται με την προβλεπόμενη άδεια και, επιπλέον, πρέπει να έχει το ίδιο περιεχόμενο έναντι περισσοτέρων κρατών που απολαύουν αυτής της αδείας. Αυτό επίσης αποτελεί στοιχείο που επισημαίνει ότι στον εν λόγω όρο πρέπει αναμφισβήτητα να δοθεί κοινοτική έννοια.
Καμιά, συνεπώς, δεν υφίσταται αμφιβολία ως προς την απάντηση που πρέπει να δοθεί στο πρώτο ερώτημα: Πρέπει να γίνει δεκτό ότι στους όρους «προσφορά» και «προσφέρονται» πρέπει, ως προς το ουσιώδες, να προσδίδεται η ίδια έννοια σε όλη την Κοινότητα.
3.
Με το δεύτερο ερώτημα που υποβάλλει το εθνικό δικαστήριο ζητεί από το Δικαστήριο να διευκρινίσει αν η προσφορά στην παρέμβαση μπορεί να θεωρηθεί ότι έγινε από τη στιγμή που ο προσφέρων την απέστειλε ή αν θα πρέπει να έχει ληφθεί από τον οργανισμό παρεμβάσεως για να μπορεί να θεωρηθεί ως έγκυρη. Υπέρ της δεύτερης εκδοχής τάσσονται η Einfuhr- und Vorratsstelle και η Επιτροπή, ενώ η προσφεύγουσα αριθ. 2 υποστηρίζει ότι πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ο χρόνος αποστολής της προσφοράς (και αυτό ιδίως λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι οι αιτήσεις της δεν περιήλθαν στην υπηρεσία σιτηρών παρά στις 9 Μαΐου, μετά τις 8.45).
Όταν για τη λύση αυτού του ζητήματος λαμβάνεται υπόψη η γενική έννοια της προσφοράς, δεν μπορεί να αμφισβητηθεί ότι πολλές ενδείξεις συνηγορούν υπέρ της απόψεως της γερμανικής υπηρεσίας σιτηρών, κατά την οποία η προσφορά πρέπει να έχει περιέλθει στον οργανισμό παρεμβάσεως. Σχετικώς, παρατηρώ πρώτον ότι οι κανονισμοί 132 και 1028 ορίζουν ότι: κάθε προσφορά στην παρέμβαση πρέπει να γίνεται σε οργανισμό παρεμβάσεως (στη γερμανική γλώσσα: bei der Interventionsstelle). Αν, εξάλλου, δεδομένου ότι τα κείμενα δεν παρέχουν καμιά διευκρίνιση, στρέψω την έρευνά μου προς την πλευρά του εθνικού δικαίου, δεν θα μπορούσα να αποφύγω την επανάληψη, σχετικά με την έννοια της προσφοράς (η οποία συνιστά δήλωση βουλήσεως με την πρόθεση εκτελέσεως νομικής πράξεως), διαπιστώσεως που έκανε το Δικαστήριο ήδη από την αρχή της υπάρξεώς του (Alma κατά Ανωτάτης Αρχής, 8/56, Slg. 1957, σ. 190), όταν δήλωσε ότι, σύμφωνα με «γενικά αποδεκτό κανόνα δικαίου σε όλες τις χώρες της Κοινότητας, …η γραπτή δήλωση βουλήσεως επάγεται όλα της τα αποτελέσματα όταν εισέλθει κανονικά στην εσωτερική σφαίρα του αποδέκτη».
Και (last, but not least) μπορώ επίσης να αναφερθώ στο ανάλογο πρόβλημα που τίθεται σχετικά με το χρονικό σημείο κατά το οποίο επάγονται τα αποτελέσματά τους αιτήσεις που πρέπει να υποβληθούν σε άλλα θέματα (έκδοση πιστοποιητικών εισαγωγής και εξαγωγής και προκαθορισμός των εισφορών). Σ' αυτόν τον τομέα, η άποψη κατά την οποία η αίτηση παράγει τα αποτελέσματά της από τη στιγμή που υποβάλλεται (Einreichung) βρίσκει έρεισμα, όχι μόνο στο γαλλικό κείμενο των άρθρων 12, 15 και 16 του κανονισμού 120 και στο κείμενο του άρθρου 6 του κανονισμού 1373/70 (ABl. L 158, σ. 1) (όπου γίνεται λόγος περί «ημέρας καταθέσεως»), αλλά επίσης και στο γεγονός ότι η σχετική κανονιστική ρύθμιση βασίζεται στην ημερομηνία κατά την οποία οι αιτήσεις περιέρχονται στον αποδέκτη οργανισμό.
Σχετικώς παραπέμπω στις σκέψεις που ανέπτυξε η Επιτροπή, σελίδα 10 του υπομνήματος που κατέθεσε στην υπόθεση 50/71, καθώς και στα επιχειρήματα που ανέπτυξε σχετικά με τον κανονισμό 2591/69 (ABl. L 324, σ. 1) (περί της εφαρμογής της ρήτρας διασφαλίσεως του άρθρου 20 του κανονισμού 120/67).
Φαίνεται, συνεπώς, ότι γενικά είναι καθοριστικό το χρονικό σημείο κατά το οποίο οι προσφορές περιέρχονται στον αποδέκτη τους και, δεδομένου ότι η απόφαση της Επιτροπής της 8ης Μαΐου 1969 ομιλεί απλώς περί προσφορών, μπορώ να καταλήξω απευθείας στο συμπέρασμα ότι αυτή η αρχή πρέπει να εφαρμοστεί και στην προκειμένη περίπτωση. Το να γίνει δεκτό ότι η προσφορά θα μπορούσε να ισχύει από το χρονικό σημείο που αποστέλλεται θα συνιστούσε αληθώς παρέκκλιση, εξαίρεση, και επιτρέπεται η σκέψη ότι, αν αυτή ήταν η πρόθεση του νομοθέτη, θα το είχε εκφράσει κατά τρόπο ρητό. Επιπλέον, αυτή η ερμηνεία λαμβάνει ορθώς υπόψη τα διακυβευόμενα συμφέροντα. Η επιφύλαξη η οποία, στην απόφαση της Επιτροπής περί χορηγήσεως της αδείας, αποσκοπεί στην προστασία των ήδη γενομένων πράξεων παρεμβάσεως εξηγείται από την πρόθεση να μη θιγούν κεκτημένα δικαιώματα. Όμως, όπως ορθώς υποστηρίζει η Επιτροπή, επιτρέπεται να γίνει δεκτό ότι η υποχρέωση να γίνουν δεκτά τα σιτηρά στην παρέμβαση δεν μπορούσε συγκεκριμένα να διαδραματίσει το ρόλο διασφαλίσεως συμφερόντων που δικαιούνται να διασφαλιστούν, παρά από τη στιγμή που η υπηρεσία σιτηρών βρισκόταν ενόψει κανονικών προσφορών, παρά από τη στιγμή που μπορούσε να γνωρίζει ότι η επιχείρηση επιθυμούσε να προσφέρει σιτηρά και από τη στιγμή που θα έπρεπε να λάβει μέτρα παρεμβάσεως. Και δεν αντιλαμβάνομαι κανένα λόγο που θα επέβαλε να ληφθεί υπόψη προστασία μεγαλύτερη από αυτήν. Σχετικώς, παρατηρείται, πρώτον, ότι, ακόμα και μετά τη θέσπιση των εθνικών μέτρων διασφαλίσεως που επέτρεψε η απόφαση της Επιτροπής, εξακολουθούσε να υφίσταται η δυνατότητα λήψεως μέτρων παρεμβάσεως στο κράτος μέλος στο οποίο τα σιτηρά είχαν συγκομισθεί. Δεύτερον, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι, υπό ομαλές συνθήκες, όταν ο μηχανισμός παρεμβάσεως, του οποίου ο σκοπός συνίσταται στην εγγύηση κατωτάτων τιμών υπέρ των παραγωγών, λειτουργεί κανονικά, οι διεθνείς ανταλλαγές εμπορευμάτων συνιστούν όχι τον κανόνα αλλά, τουναντίον, την εξαίρεση. Επίσης, σχετικά με συναλλαγές όπως αυτές των προκειμένων υποθέσεων, δηλαδή οι σχετικές με πράξεις που οφείλονται στην εξέλιξη ενός εθνικού νομίσματος και στις ειδικές περιστάσεις που συνδέονται μ' αυτήν, μπορεί να γίνει δεκτό ότι πρόκειται περί προσφορών στην παρέμβαση οι οποίες δεν είναι συνήθεις. Μπορεί, επομένως, να θεωρηθεί ότι οι ενδιαφερόμενοι είχαν γνώση του ειδικού χαρακτήρα των πράξεων που επιχειρούσαν, καθώς και των κινδύνων που οι πράξεις αυτές συνεπάγονταν και δεν μπορούσαν να ελπίζουν ότι η νομική τους κατάσταση θα αναγνωριζόταν ειδικώς ως αξία προστασίας.
Συνοψίζω, συνεπώς, διαπιστώνοντας ότι γενικά, και σχετικά με την απόφαση της Επιτροπής της 8ης Μαΐου 1969, το χρονικό σημείο που πρέπει να ληφθεί υπόψη για την «προσφορά» είναι εκείνο κατά το οποίο περιέρχεται στον αποδέκτη της.
4.
Μια τρίτη ομάδα ερωτημάτων, που πρέπει να εξεταστούν συγχρόνως, αφορά τον τόπο στον οποίο τα σιτηρά βρίσκονται κατά το χρονικό σημείο που προσφέρονται στην παρέμβαση. Το εθνικό δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί αν πρέπει, κατά το χρονικό σημείο της προσφοράς, τα σιτηρά για τα οποία πρόκειται να βρίσκονται εναποθηκευμένα σε ορισμένο μέρος, ή αν είναι δυνατό να γίνει προσφορά στην παρέμβαση σιτηρών που βρίσκονται υπό μεταφορά. Ερωτά επίσης αν το κύρος της προσφοράς εξαρτάται από την ένδειξη του τόπου στον οποίο βρίσκονται τα σιτηρά κατά το χρονικό σημείο που προσφέρονται.
Και εδώ, πρόκειται περί ζητημάτων των οποίων η επίλυση δεν μου φαίνεται δυσχερής. Ο τρόπος λειτουργίας του συστήματος παρεμβάσεως μπορεί σαφώς να συναχθεί από τα κείμενα που το διέπουν. Έτσι, το άρθρο 1 του κανονισμού 132/67 προβλέπει ότι κάθε προσφορά στην παρέμβαση πρέπει να γίνεται για ένα κέντρο εμπορίας που επιλέγεται μεταξύ των τριών κέντρων που βρίσκονται πλησιέστερα του τόπου όπου τα σιτηρά βρίσκονται κατά το χρονικό σημείο της προσφοράς και, ως πλησιέστερα κέντρα εμπορίας, νοούνται τα κέντρα για τα οποία έχουν καθοριστεί οι τιμές παρεμβάσεως και προς τα οποία τα σιτηρά μπορούν να αποσταλούν με τα μικρότερα έξοδα. Ο εν λόγω κανονισμός προβλέπει, περαιτέρω, ότι οι οργανισμοί παρεμβάσεως αποφασίζουν για τον τόπο αναλήψεως των σιτηρών. Όταν ο οργανισμός παρεμβάσεως αναλαμβάνει τα σιτηρά σε οποιοδήποτε άλλο τόπο εκτός του κέντρου εμπορίας που έχει υποδείξει ο πωλητής, η προς καταβολή τιμή είναι ίση προς την τιμή παρεμβάσεως που ισχύει για το υποδειχθέν από τον πωλητή κέντρο εμπορίας, μειωμένη κατά τα ευνοϊκότερα έξοδα μεταφοράς από τον τόπο όπου βρίσκονται τα σιτηρά κατά την υποβολή της προσφοράς μέχρι του εν λόγω κέντρου εμπορίας. Και το άρθρο 2 του κανονισμού προσθέτει ότι, όταν ο οργανισμός παρεμβάσεως αναλαμβάνει τα σιτηρά σε άλλο τόπο εκτός του υποδειχθέντος από τον πωλητή κέντρου εμπορίας και σε τόπο διαφορετικό από εκείνο όπου βρίσκονται τα σιτηρά κατά το χρονικό σημείο της προσφοράς, τα έξοδα μεταφοράς από τον τόπο όπου βρίσκονται τα σιτηρά μέχρι του τόπου όπου αναλαμβάνονται βαρύνουν τον οργανισμό παρεμβάσεως.
Αυτό, επομένως, που πρέπει να παρατηρηθεί είναι ότι ο προσφέρων πρέπει να επιλέξει μεταξύ τριών κέντρων εμπορίας, καθοριζόμενων σε σχέση με τον τόπο όπου βρίσκονται τα σιτηρά. Κατόπιν αυτού, ο οργανισμός παρεμβάσεως πρέπει να λάβει απόφαση αναλήψεως (όπως το προβλέπει ο κανονισμός 1028) «το συντομότερο», δηλαδή αμελητί. Για να λάβει αυτή την απόφαση, ο οργανισμός παρεμβάσεως λαμβάνει ιδίως υπόψη τα έξοδα μεταφοράς που συνεπάγεται η πράξη και, κατά τον κανονισμό 132/67, σ' αυτόν εναπόκειται να τα καθορίσει.
Επίσης επιτρέπεται η σκέψη ότι το σύστημα παρεμβάσεως ξεκινά από τη σκέψη ότι τα προσφερόμενα σιτηρά είναι εναποθηκευμένα σε ορισμένο τόπο κατά την υποβολή της προσφοράς. Πράγματι, και αν εξ υποθέσεως, γίνει δεκτό ότι μπορεί να επιλεγεί κέντρο εμπορίας για εμπόρευμα που βρίσκεται υπό μεταφορά και του οποίου ο τόπος που βρίσκεται τροποποιείται συνεχώς κατά την υποβολή της προσφοράς, πρέπει, εντούτοις, να γίνει δεκτό ότι, σε παρόμοια περίπτωση, είναι δυσχερέστερο, και μάλλον αδύνατο, ο οργανισμός παρεμβάσεως να ελέγξει, όπως οφείλει, την ορθότητα αυτής της επιλογής. Το ισχύον σύστημα προϋποθέτει εξάλλου ότι ο τόπος εναποθηκεύσεως πρέπει να επισημαίνεται κατά το ίδιο το χρονικό σημείο της προσφοράς. Πρέπει, πράγματι, ο οργανισμός παρεμβάσεως να εκδώσει την απόφασή του, αμελητί, δηλαδή χωρίς να πρέπει να χάσει χρόνο διενεργώντας έρευνες και ερωτώντας τους εισαγωγείς και αυτό λαμβανομένων ιδίως υπόψη των εξόδων μεταφοράς που συνεπάγεται η ανάληψη, εξόδων τα οποία οι αρχές της οικονομίας που πρέπει να διέπουν κάθε διοικητική διαχείριση απαιτούν να διατηρούνται στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο.
Η μελέτη των κειμένων που διέπουν την παρέμβαση και των λόγων που οδήγησαν στη θέσπισή τους επιτρέπει, συνεπώς, το συμπέρασμα ότι το κύρος της προσφοράς στην παρέμβαση εξαρτάται από τον όρο ότι τα σιτηρά βρίσκονται σε ορισμένο τόπο κατά την υποβολή της προσφοράς και ότι αυτός ο τόπος επισημαίνεται στην προσφορά. Μετά τα ανωτέρω λεχθέντα, θα μπορούσα πράγματι να περαιώσω την εξέτασή μου, διότι (δεδομένου ότι η συζήτηση στρέφεται γύρω από την προσφορά, όπως νοείται στην απόφαση της Επιτροπής του Μαΐου 1969 και γύρω από τα όρια που αυτή η έννοια έχει ως προορισμό να θέτει στη διδόμενη στον εθνικό νομοθέτη άδεια) στην ουσία πρέπει να καθοριστεί το κοινοτικό περιεχόμενο αυτής της εννοίας.
Εντούτοις, για να είμαι πλήρης, θα αποδείξω επίσης ότι, ακόμα και αν έπρεπε να ληφθούν υπόψη οι ιδιαιτερότητες του εθνικού δικαίου, δεν θα έπρεπε να τροποποιηθεί η απάντηση στην οποία κατέληξα. Σχετικώς, υπενθυμίζω, ότι οι προσφεύγουσες της κύριας δίκης ανέφεραν ορισμένες εκτελεστικές διατάξεις που θεσπίστηκαν στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία και ειδικότερα οδηγίες που εξέδωσε στις 3 Οκτωβρίου 1967 η Einfuhr- und Vorratsstelle που άκουσε τους αντιπροσώπους του γερμανικού εμπορίου σιτηρών, οδηγίες των οποίων επίσημη ανακοίνωση της 1ης Αυγούστου 1968 επεξέτεινε την εφαρμογή στην περίοδο εμπορίας 1968/1969. Όπως προκύπτει από τις εν λόγω οδηγίες, αναφέρουν οι προσφεύγουσες, η γερμανική υπηρεσία σιτηρών υπέδειξε από την αρχή ολόκληρη σειρά χώρων αποθηκεύσεων, καθορίζοντας ειδικές τιμές αναλήψεως και καλώντας τους ενδιαφερόμενους να συνάψουν συμβάσεις ενόψει της τοποθετήσεως των σιτηρών τους σ' αυτούς τους χώρους αποθηκεύσεως. Ο αριθ. 5.11 των οδηγιών αναφέρει, πράγματι, τα εξής: «Όσον αφορά ορισμένους τόπους αναλήψεως (χώρους αποθηκεύσεως), η Einfuhr- und Vorratsstelle für Getreide εξέδωσε απόφαση γενικής ισχύος κατά την οποία όταν τα σιτηρά βρίσκονται σ' αυτούς τους χώρους αποθηκεύσεως και της προσφέρονται στην παρέμβαση, τα αναλαμβάνει εκεί (χώροι αποθηκεύσεως αναλήψεως στους οποίους αφορά το παράρτημα C).» Οι προσφεύγουσες παρατηρούν ότι, με αυτή την κανονιστική ρύθμιση, η σχετική με τον τόπο αναλήψεως απόφαση, μόνη απόφαση που το σύστημα παρεμβάσεως υποχρεώνει την Einfuhr- und Vorratsstelle να λάβει, ελήφθη επομένως ήδη με γενική μορφή και, συνεπώς, δεν παρουσιάζει καμιά χρησιμότητα η απαίτηση να βρίσκονται τα σιτηρά σε ορισμένο τόπο κατά το χρονικό σημείο της προσφοράς. Από αυτό οι προσφεύγουσες συνάγουν το συμπέρασμα ότι σύμφωνα με τη λογική της εν λόγω κανονιστικής ρύθμισης, η υπηρεσία σιτηρών πρέπει να θεωρεί ως έγκυρες τις προσφορές ακόμα και αν δεν επισημαίνουν τον τόπο στον οποίο βρίσκονται τα σιτηρά.
Παρόλον ότι αυτή η επιχειρηματολογία δημιουργεί εκ πρώτης όψεως εντύπωση, μπορώ, εντούτοις, να της αντιτάξω διάφορες σκέψεις. Καταρχάς, είναι βέβαιο ότι, εκτός του ότι η διαδικασία για την οποία μίλησα (και που οι προσφεύγουσες χαρακτηρίζουν ως απλουστευμένη διαδικασία) δεν είναι η μόνη που χρησιμοποιείται, παράλληλα με αυτή τη διαδικασία γίνεται χρήση του συστήματος όπως το προβλέπει ο κανονισμός 132 και που θα μπορούσαμε να αποκαλέσουμε το «κανονικό» σύστημα. Σε παρόμοια περίπτωση, το έντυπο που χρησιμοποιεί ο γερμανικός οργανισμός παρεμβάσεως απαιτεί ρητώς την ένδειξη του τόπου στον οποίο βρίσκονται τα σιτηρά κατά την υποβολή της προσφοράς. Οι σκέψεις της Διατάξεως περί παραπομπής και τα στοιχεία της δικογραφίας φαίνεται να δείχνουν ότι το τελευταίο αυτό σύστημα χρησιμοποιήθηκε στην περίπτωση της προσφεύγουσας αριθ. 1. Τουλάχιστον, ως προς αυτή την περίπτωση, μάταια οι προσφεύγουσες, κατά συνέπεια, επικαλούνται τους διαδικαστικούς κανόνες που θέσπισε η Einfuhr- und Vorratsstelle. Εξάλλου, θα έπρεπε να εξεταστεί αν ο τρόπος με τον οποίο οι προσφεύγουσες εμφάνισαν τη διαδικασία που χαρακτηρίζουν ως απλουστευμένη ανταποκρίνεται πράγματι προς την πραγματικότητα. Όταν, πράγματι, οι οδηγίες της Einfuhr- und Vorratsstelle ομιλούν περί συμβάσεων προς κατάρτιση μεταξύ των πωλητών και των ιδιοκτητών των χώρων αποθηκεύσεως, αναφέρονται ρητώς στην αποδοχή των προσφορών και είναι, συνεπώς, πρόδηλο ότι αναφέρονται σε συμβάσεις προς κατάρτιση μετά από αυτή την αποδοχή. Επιπλέον (και αυτό είναι ακόμα σημαντικότερο) φαίνεται ότι ο όρος κατά τον οποίο τα προσφερόμενα σιτηρά πρέπει να βρίσκονται σε ορισμένο τόπο κατά την υποβολή της προσφοράς εφαρμόζεται ακόμα και στο πλαίσιο της απλουστευμένης διαδικασίας.
Κατά τις πειστικές επεξηγήσεις της Einfuhr- und Vorratsstelle, πρέπει το έντυπο D που έχει συνταχθεί για τις δύο διαδικασίες να νοηθεί υπ' αυτή την έννοια: στον αριθμό 7 του εντύπου, προβλέπεται, πράγματι, σε περίπτωση εφαρμογής της απλουστευμένης διαδικασίας, η ανάγκη να διασφαλιστεί ρητώς ότι τα σιτηρά βρίσκονται ήδη σε ορισμένη αποθήκη αναλήψεως. Δεν μπορεί, επομένως, να υποστηριχθεί ότι ο τόπος όπου βρίσκονται τα σιτηρά και η ένδειξη αυτού του τόπου έχουν μικρή σημασία στην περίπτωση της απλουστευμένης διαδικασίας. Και αυτό γίνεται εύκολα κατανοητό. Όπως διευκρινίστηκε κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, η αποδοχή της προσφοράς συνεπάγεται ορισμένα διοικητικά καθήκοντα. Για το λόγο αυτό πρέπει κατά το χρόνο αυτής της αποδοχής να υφίσταται η βεβαιότητα ότι ο οργανισμός παρεμβάσεως στον οποίο υποβάλλεται η αίτηση είναι αρμόδιος να αποφανθεί επί της προσφοράς που υποβλήθηκε, δηλαδή με άλλα λόγια να είναι βέβαιο ότι τα σιτηρά βρίσκονται στην περιοχή όπου έχει αρμοδιότητα.
Φαίνεται, επομένως, ότι, ακόμα και αν θα έπρεπε να ληφθεί υπόψη η διευθέτηση των διαδικαστικών κανόνων που προβλέπει το εθνικό δίκαιο, για να δοθεί η απάντηση στο ερώτημα του διοικητικού δικαστηρίου, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η υποβολή προσφοράς στην παρέμβαση πρέπει αναγκαστικά να συνοδεύεται από την ένδειξη του τόπου στον οποίο βρίσκονται τα σιτηρά.
5.
Ο εθνικός δικαστής, με σύνολο ερωτημάτων που υποβάλλει περαιτέρω, ερωτά αν οι προσφορές που δεν συνοδεύονται από την ένδειξη του τόπου στον οποίο βρίσκονται τα σιτηρά κατά το χρόνο που προσφέρονται μπορούν να συμπληρωθούν και, σε καταφατική περίπτωση, αν πρέπει να θεωρηθεί ότι η προσφορά δεν έχει γίνει εγκύρως παρά από τη στιγμή που η εν λόγω ένδειξη παρέχεται μεταγενέστερα.
Δεν νομίζω ότι αυτά τα ερωτήματα έχουν ανάγκη μακράς αναπτύξεως. Εφόσον το να συμπληρωθεί μια ελλιπής προσφορά δεν εμφανίζει τίποτα το αντικανονικό κατά το δίκαιο και οι κοινοτικοί κανόνες δεν επιτάσσουν όλες οι απαιτούμενες δηλώσεις να παρέχονται κατά το ίδιο χρονικό σημείο, φαίνεται ότι, από αυτή την άποψη, τίποτα δεν εμποδίζει τη συμπλήρωση των προσφορών στην παρέμβαση.
Όταν, κατά συνέπεια, στην περίπτωση όπου τα προσφερθέντα σιτηρά στην παρέμβαση βρίσκονται υπό μεταφορά, ο οργανισμός παρεμβάσεως πληροφορείται, κατά το χρονικό σημείο που φθάνουν στο χώρο αποθηκεύσεως, με κοινοποίηση που εκφράζει ταυτόχρονα τη διατήρηση της προθέσεως προσφοράς αυτών των σιτηρών, πρέπει να θεωρηθεί ότι, μ' αυτόν τον τρόπο, η προσφορά συμπληρώθηκε νομίμως. Στο πλαίσιο της συνήθους πρακτικής στον τομέα της παρεμβάσεως, αυτό σημαίνει ότι απ' αυτή τη στιγμή, δηλαδή από τη στιγμή που οι συμπληρωματικές ενδείξεις περιέρχονται στον αρμόδιο οργανισμό, εξετάζεται η προσφορά, το οποίο σημαίνει ότι παράγει τα αποτελέσματά της ex nunc. Δεδομένου, αφετέρου, ότι η απόφαση της Επιτροπής περί παροχής αδείας δεν παρεκκλίνει ρητώς από αυτή την αρχή, δεν μπορώ να δεχθώ ότι, στην ειδική περίπτωση που αφορά η εν λόγω απόφαση, ο οργανισμός παρεμβάσεως έχει την υποχρέωση να αναγνωρίσει αναδρομικό κύρος στις αρχικώς ατελείς προσφορές και πρέπει να δεχθώ ότι η προσφορά δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι έγινε εγκύρως παρά από τη στιγμή που συμπληρώθηκε.
Αυτή είναι η έννοια κατά την οποία πρέπει να δοθεί απάντηση στην τέταρτη ομάδα των ερωτημάτων που υποβλήθηκαν με τις Διατάξεις περί παραπομπής στο Δικαστήριο.
6.
Το διοικητικό δικαστήριο του ομόσπονδου κράτους του Hessen ερωτά, τέλος, αν επιτρέπεται στα κράτη μέλη να θεσπίζουν διατάξεις ή να ακολουθούν πρακτική που παρεκκλίνουν από την κοινοτική νομοθεσία η οποία καθορίζει τους γενικούς κανόνες της παρεμβάσεως και διέπει την υποβολή προσφορών στην παρέμβαση.
Και εδώ πρόκειται περί ερωτήματος στο οποίο μπορώ να απαντήσω με σχετική ταχύτητα. Αναφέρομαι, καταρχάς, στον κανονισμό 1028/68 της Επιτροπής της 19ης Ιουλίου 1968. Στο άρθρο 5 προβλέπει ότι οι οργανισμοί παρεμβάσεως «θεσπίζουν, εφόσον είναι αναγκαίο, συμπληρωματικές διαδικασίες και όρους αναλήψεως» (weitere Verfahrens- und Übernahmebedingungen), αλλ' αυτό με την επιφύλαξη ότι οι θεσπιζόμενες διατάξεις επί εθνικού επιπέδου συμβιβάζονται με τους οριζόμενους από τον κανονισμό 1028 κανόνες (όπως, προδήλως, και με τις άλλες κοινοτικές διατάξεις που έχουν εφαρμογή επί του θέματος). Και μια γενική αρχή απορρέει από τις σκέψεις που εξέθεσα προηγουμένως: όταν κοινοτικοί κανόνες διατυπώνονται με επιτακτικούς όρους, όταν πρόκειται περί ουσιωδών κανόνων για τη λειτουργία του μηχανισμού παρεμβάσεως, η ομοιομορφία που πρέπει να διέπει την εφαρμογή του συστήματος εμποδίζει να γίνονται δεκτές παρεκκλίσεις. Όπως είδαμε, η εν λόγω γενική αρχή ισχύει για την υποβολή της προσφοράς, για τις προϋποθέσεις που πρέπει να συγκεντρώνουν οι προσφορές για να είναι έγκυρες και ιδίως για την ένδειξη του τόπου που βρίσκονται τα σιτηρά. Αν (όπως σκέπτονται οι προσφεύγουσες, δικαίως άλλωστε), το ερώτημα του εθνικού δικαστή αφορά τη διευθέτηση της «απλουστευμένης» διαδικασίας αναλήψεως που έχει θεσπιστεί στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία (δηλαδή τον καθορισμό ορισμένων αποθηκευτικών χώρων αναλήψεως υποδεικνυόμενων εκ των προτέρων με γενικό μέτρο), δεν μπορώ παρά να απαντήσω ότι αυτή η διαδικασία συμβιβάζεται με το κοινοτικό δίκαιο χωρίς αμφιβολία, εφόσον, ακόμα και σ' αυτό το σύστημα, πρέπει τα σιτηρά να βρίσκονται σε ορισμένο τόπο κατά την υποβολή της προσφοράς.
Ίσως όμως να ενδείκνυται η ακόλουθη παρατήρηση. Ένα σημείο που θεωρώ ουσιώδες είναι το ότι η απόφαση της Επιτροπής επί της οποίας επικεντρώνεται η εξέταση, περιορίζεται στο να παρέχεται στο κράτος μέλος η άδεια να θεσπίσει εθνικά μέτρα διασφαλίσεως. Όσον αφορά την Κοινότητα, δεν επέβαλε παρά ένα μόνο περιορισμό σ' αυτή την άδεια: πρέπει εν πάση περιπτώσει οι οργανισμοί παρεμβάσεως να δεχθούν τις προσφορές οι οποίες, έναντι του κοινοτικού δικαίου, εγκύρως έγιναν πριν από τη θέση σε ισχύ της εν λόγω αποφάσεως.
Κατά τα λοιπά, έχει μικρή σημασία, από την άποψη του κοινοτικού δικαίου, το αν έγινε επωφελής χρησιμοποίηση της αδείας επί εθνικού επιπέδου και κατά ποιο τρόπο μπορούσε να πραγματοποιηθεί αυτό. Έτσι, για παράδειγμα, λαμβάνοντας υπόψη τον τρόπο με τον οποίο η εθνική διαδικασία και η εθνική πρακτική έχουν επινοηθεί, είναι δυνατό οι κανόνες του εσωτερικού δικαίου να επιβάλλουν να τεθούν όρια στη χρήση της ευχέρειας που έχει χορηγήσει η Κοινότητα. Είναι δυνατό να συνεπάγονται για τον οργανισμό παρεμβάσεως την υποχρέωση να δεχθεί, όχι μόνο τις προσφορές στην παρέμβαση ξένων σιτηρών που έγιναν εγκύρως έναντι του κοινοτικού δικαίου, αλλά και τις προσφορές που δεν παρήγαγαν τα αποτελέσματά τους παρά μετά τη θέση σε ισχύ των εθνικών μέτρων διασφαλίσεως και αυτό κατ' εφαρμογή των αρχών δυνάμει των οποίων το διεθνές δίκαιο προστατεύει την καλή πίστη και τη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη των ενδιαφερομένων (Vertrauensschutz).
Πρόκειται περί συμπερασμάτων που δεν φαίνεται να μπορούν να αποκλειστούν επί του πεδίου του εθνικού δικαίου, εφόσον πρόκειται περί απλής αδείας χορηγηθείσας από την Κοινότητα και όχι περί υποχρεώσεως επιβληθείσας στο κράτος μέλος να υιοθετήσει ορισμένη συμπεριφορά.
Νομίζω, όμως, ότι πρέπει να αρκεστώ σ' αυτή την ένδειξη και ότι μπορώ να περατώσω έτσι την εξέταση της τελευταίας ομάδας ερωτημάτων, ενώ τα άλλα συμπεράσματα πρέπει να αφεθούν στην εκτίμηση του εθνικού δικαστή.
7.
Προς ανακεφαλαίωση, συνεπώς, προτείνω να δοθεί η εξής απάντηση στα ερωτήματα που υποβλήθηκαν στο Δικαστήριο:
α)
Οι όροι «προσφορά» και «προσφέρονται» που αναφέρονται στους κανονισμούς 120, 132 και 1028 δεν μπορούν να ερμηνεύονται σε συνάρτηση με το εσωτερικό δίκαιο των κρατών μελών που καλούνται να εφαρμόσουν το σύστημα παρεμβάσεως .τουναντίον, οι εν λόγω όροι που καλύπτουν ειδικές κοινοτικές έννοιες και προορίζονται να διαδραματίσουν ρόλο στο πλαίσιο κοινοτικού συστήματος παρεμβάσεως, πρέπει να ορίζονται κατά ομοιόμορφο τρόπο για το σύνολο της Κοινότητας.
β)
Οι προσφορές τις οποίες αφορούν τα εν λόγω κείμενα παράγουν τα αποτελέσματά τους από το χρονικό σημείο που περιέρχονται στον οργανισμό παρεμβάσεως, ο οποίος είναι αποδέκτης τους.
γ)
Όπως προκύπτει από τις αρχές που διέπουν το σύστημα παρεμβάσεως, τα προσφερόμενα στην παρέμβαση σιτηρά πρέπει να βρίσκονται σε ορισμένο τόπο κατά το χρονικό σημείο της προσφοράς (με άλλα λόγια δεν επιτρέπεται να βρίσκονται υπό μεταφορά) και οι προσφορές δεν είναι έγκυρες παρά υπό τον όρο να επισημαίνουν τον τόπο στον οποίο βρίσκονται τα σιτηρά κατά το χρονικό σημείο της προσφοράς.
δ)
Όταν οι προσφορές, οι οποίες δεν συγκεντρώνουν όλες τις προϋποθέσεις εγκυρότητας, συμπληρώνονται μεταγενέστερα (για παράδειγμα με την ένδειξη του τόπου στον οποίο βρίσκονται τα σιτηρά), και αυτό με τρόπο που να αποκαλύπτει τη διατήρηση της προθέσεως προσφοράς των σιτηρών, παράγουν τα αποτελέσματά τους από το χρονικό σημείο κατά το οποίο οι συμπληρωματικές ενδείξεις περιέρχονται στον οργανισμό παρεμβάσεως.
ε)
Κατά το άρθρο 5 του κανονισμού 1028, οι οργανισμοί παρεμβάσεως έχουν το δικαίωμα να θεσπίζουν συμπληρωματικές διαδικασίες και όρους αναλήψεως. Εντούτοις, όταν οι διατάξεις που διέπουν την παρέμβαση διατυπώνονται με επιτακτικούς όρους και όταν κανόνες ουσιώδεις για τη λειτουργία του μηχανισμού παρεμβάσεως διακυβεύονται, οι εκτελεστικές διατάξεις που θεσπίζονται επί εθνικού επιπέδου δεν μπορούν να παρεκκλίνουν από το κοινοτικό δίκαιο.
(
*1
)	Γλώσσα τσυ πρωτοτύπου: η γερμανική.