62023CC0097
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
TAMARA ĆAPETA
της 27ης Μαρτίου 2025 (
1
)
Υπόθεση C‑97/23 P
WhatsApp Ireland Ltd
κατά
Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων
«Αίτηση αναιρέσεως – Προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα – Κανονισμός (ΕΕ) 2016/679 – Άρθρο 65 – Μηχανισμός συνεκτικότητας – Επίλυση διαφορών από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων – Προσφυγή ακυρώσεως – Άρθρο 263, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ – Έννοια της “πράξεως που είναι δεκτική προσφυγής” – Άρθρο 263 ΣΛΕΕ, τέταρτο εδάφιο – Έννοια της “πράξεως που αφορά άμεσα τον προσφεύγοντα” – Έννοιες των “προπαρασκευαστικών πράξεων” και των “ενδιάμεσων πράξεων” – Ζήτημα της “μη αντιταξιμότητας” μιας αποφάσεως έναντι φυσικού ή νομικού προσώπου – Εξουσία εκτιμήσεως του οργάνου που εφαρμόζει την απόφαση αυτή»
I. Εισαγωγή
1.
Η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως εγείρει το αιώνιο ζήτημα της ερμηνείας και της εφαρμογής των προϋποθέσεων παραδεκτού των προσφυγών ακυρώσεως που ασκούνται από φυσικά ή νομικά πρόσωπα. Ειδικότερα, η υπόθεση θέτει για μία ακόμη φορά τα ερωτήματα τι νοείται ως «πράξη δεκτικής προσφυγής», για τους σκοπούς του άρθρου 263, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, και ποιες «πράξεις αφορούν άμεσα» τον προσφεύγοντα, κατά την έννοια του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ.
2.
Η διαφορά ανέκυψε στο πλαίσιο της εφαρμογής του μηχανισμού συνεκτικότητας που προβλέπεται από τον κανονισμό (ΕΕ) 2016/679 (
2
). Ο μηχανισμός αυτός συνίσταται σε μια σύνθετη διαδικασία στην οποία μετέχουν οι εθνικές εποπτικές αρχές και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας των Δεδομένων (στο εξής: ΕΣΠΔ).
3.
Με την αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε ως απαράδεκτη την προσφυγή που άσκησε η WhatsApp Ireland Ltd (στο εξής: WhatsApp ή αναιρεσείουσα) κατά της δεσμευτικής αποφάσεως 1/2021 (στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση) (
3
), ήτοι μιας αποφάσεως την οποία εξέδωσε το ΕΣΠΔ βάσει του εν λόγω μηχανισμού (
4
). Εξ ου και η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως (
5
).
4.
Πέραν της προκειμένης αιτήσεως αναιρέσεως στην υπό κρίση υπόθεση, το Δικαστήριο έχει τη δυνατότητα να διευκρινίσει γενικότερα με ποιον τρόπο πρέπει να εφαρμόζονται στις σύνθετες διαδικασίες οι κανόνες του παραδεκτού των προσφυγών ακυρώσεως.
II. Ιστορικό
5.
Η υπό κρίση υπόθεση ανέκυψε στο πλαίσιο του μηχανισμού συνεκτικότητας τον οποίο θεσπίζει ο ΓΚΠΔ. Πιο συγκεκριμένα, αφορά το προβλεπόμενο στο άρθρο 65 του ΓΚΠΔ τμήμα του μηχανισμού, όπου απονέμεται στο ΕΣΠΔ εξουσία εκδόσεως δεσμευτικών αποφάσεων για την επίλυση ορισμένων διαφορών που ανακύπτουν μεταξύ των εθνικών εποπτικών αρχών κατά την εφαρμογή των κανόνων του ΓΚΠΔ.
6.
Ο μηχανισμός συνεκτικότητας αποτελεί μία εκ των πολλών «σύνθετων διοικητικών διαδικασιών» που προβλέπονται από το παράγωγο ενωσιακό δίκαιο (
6
).
7.
Ο όρος αυτός χρησιμοποιείται προκειμένου να περιγράψει διαδικασίες στις οποίες η λήψη των αποφάσεων γίνεται σε περισσότερα στάδια και εμπλέκονται τόσο ευρωπαϊκά όσο και εθνικά όργανα ή οργανισμοί (
7
).
8.
Ένα εκ των νομικών ζητημάτων που ανακύπτουν σε σχέση με τέτοιες διαδικασίες είναι το πώς καθορίζεται ποιες από τις πράξεις οι οποίες εκδίδονται από διαφόρους φορείς στη διάρκεια της διαδικασίας συνιστούν «πράξεις δεκτικές προσφυγής» και, συνακόλουθα, ενώπιον ποιων δικαστηρίων μπορούν να προσβληθούν (
8
).
9.
Η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως εντάσσεται σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο. Η αναιρεσείουσα θεωρεί ότι το Γενικό Δικαστήριο έκρινε εσφαλμένως ότι η προσβαλλόμενη απόφαση που εκδόθηκε δυνάμει του μηχανισμού συνεκτικότητας δεν μπορεί να προσβληθεί ενώπιον του ενωσιακού δικαστή.
Α.
Α. Ο μηχανισμός συνεκτικότητας του ΓΚΠΔ
10.
Το καθήκον ελέγχου και εφαρμογής των κανόνων του ΓΚΠΔ ανατίθεται στις διάφορες εποπτικές αρχές των κρατών μελών εντός του εδάφους καθενός εξ αυτών (
9
).
11.
Προκειμένου να αποτρέψει τον πιθανό κατακερματισμό της εφαρμογής της προστασίας των δεδομένων σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, ο οποίος ενδέχεται να προκύψει από ένα τέτοιο «αποκεντρωμένο» σύστημα, ο ΓΚΠΔ καθιερώνει τη συνεργασία μεταξύ των εθνικών εποπτικών αρχών (
10
).
12.
Όταν οι πράξεις επεξεργασίας δεδομένων έχουν διασυνοριακή διάσταση, η αρχή που είναι αρμόδια για τον υπεύθυνο της επεξεργασίας ή τον εκτελούντα την επεξεργασία –ήτοι, η επικεφαλής εποπτική αρχή (στο εξής: ΕΕΑ)– οφείλει να κοινοποιήσει στις ενδιαφερόμενες εποπτικές αρχές των λοιπών κρατών μελών το σχέδιο αποφάσεώς της σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων του ΓΚΠΔ στον υπεύθυνο της επεξεργασίας ή τον εκτελούντα την επεξεργασία που υπάγεται στην αρμοδιότητά της.
13.
Εάν οι λοιπές αυτές αρχές συμφωνούν με την ερμηνεία του ΓΚΠΔ και με τα προτεινόμενα από την ΕΕΑ μέτρα εφαρμογής, η τελευταία μπορεί να προβεί στην έκδοση της τελικής αποφάσεώς της, η οποία είναι δεσμευτική για τον επίμαχο υπεύθυνο της επεξεργασίας ή τον εκτελούντα την επεξεργασία.
14.
Ωστόσο, εάν οι λοιπές αυτές εποπτικές αρχές προβάλλουν σχετικές και αιτιολογημένες ενστάσεις με τις οποίες η ΕΕΑ διαφωνεί ή εκτιμά ότι δεν είναι σχετικές ή αιτιολογημένες, η ΕΕΑ οφείλει να υποβάλει το ζήτημα στο ΕΣΠΔ προκειμένου αυτό να αποφασίσει (
11
).
15.
Το ΕΣΠΔ αποφαίνεται επί της διαφοράς μεταξύ των εμπλεκόμενων εθνικών εποπτικών αρχών και επιλύει την εκάστοτε υπόθεση μέσω της εκδόσεως δεσμευτικής αποφάσεως (
12
).
16.
Κατά το άρθρο 65, παράγραφος 2, του ΓΚΠΔ, η ως άνω απόφαση έχει ως αποδέκτριες και δεσμεύει την ΕΕΑ και όλες τις λοιπές ενδιαφερόμενες εποπτικές αρχές (
13
). Η απόφαση αυτή δημοσιεύεται επίσης στον ιστότοπο του ΕΣΠΔ (
14
).
17.
Εντός των προβλεπομένων προθεσμιών (
15
) και με βάση αυτήν τη δεσμευτική απόφαση του ΕΣΠΔ, η ΕΕΑ οφείλει να εκδώσει την τελική της απόφαση (
16
), η οποία, ακολούθως, κοινοποιείται στον επίμαχο υπεύθυνο της επεξεργασίας ή εκτελούντα την επεξεργασία.
Β.
Β. Ιστορικό της υπό κρίση υποθέσεως
18.
Η WhatsApp είναι εταιρία η οποία παρέχει υπηρεσίες τηλεφωνίας και αποστολής μηνυμάτων μέσω διαδικτύου (στο εξής: υπηρεσία μηνυμάτων).
19.
Προκειμένου ο χρήστης να δημιουργήσει λογαριασμό στην εν λόγω εταιρία για τη χρήση της υπηρεσίας μηνυμάτων της, υποχρεούται να συμφωνήσει με τους γενικούς όρους χρήσης και την πολιτική απορρήτου της (
17
).
20.
Στις 24 Μαΐου 2018 η WhatsApp τροποποίησε την πολιτική απορρήτου της προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι αλλαγές που θα επέφερε ο ΓΚΠΔ, ο οποίος επρόκειτο να τεθεί σε ισχύ στις 25 Μαΐου 2018 (
18
). Στους υφιστάμενους χρήστες παρασχέθηκε η δυνατότητα είτε να αποδεχθούν τις αλλαγές είτε να διακόψουν τη χρήση της υπηρεσίας μηνυμάτων της αναιρεσείουσας.
21.
Εν συνεχεία, η Irish Data Protection Commission (ιρλανδική επιτροπή προστασίας δεδομένων, στο εξής: ιρλανδική εποπτική αρχή) έλαβε αρκετές καταγγελίες από μεμονωμένα υποκείμενα δεδομένων σχετικά με τις δραστηριότητες επεξεργασίας δεδομένων της αναιρεσείουσας (
19
).
22.
Τον Δεκέμβριο του 2018, και κατόπιν της προκαταρκτικής αξιολόγησης των καταγγελιών, η ιρλανδική εποπτική αρχή κίνησε έρευνα σχετικά με το εάν η WhatsApp είχε εκπληρώσει τις υποχρεώσεις διαφάνειας τις οποίες υπέχει από τα άρθρα 12 και 14 του ΓΚΠΔ, όσον αφορά την παροχή ενημέρωσης, τόσο σε χρήστες όσο και σε μη χρήστες της υπηρεσίας μηνυμάτων της, καθώς και τη διαφάνεια της ενημέρωσης αυτής (
20
).
23.
Δεδομένου ότι η υπηρεσία μηνυμάτων της WhatsApp συνεπάγεται διασυνοριακή επεξεργασία δεδομένων σε ολόκληρη την Ένωση, η ιρλανδική εποπτική αρχή, σύμφωνα με τις απορρέουσες από τον ΓΚΠΔ υποχρεώσεις της, κοινοποίησε το σχέδιο αποφάσεώς της στις λοιπές ενδιαφερόμενες εποπτικές αρχές (
21
).
24.
Σε απάντηση, εστάλησαν στην ιρλανδική εποπτική αρχή ενστάσεις από τις εποπτικές αρχές της Γερμανίας (σε ομοσπονδιακό επίπεδο), της Ουγγαρίας, των Κάτω Χωρών, της Πολωνίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας, της Πορτογαλίας και του γερμανικού ομόσπονδου κράτους της Βάδης-Βυρτεμβέργης (
22
). Επιπλέον, υποβλήθηκαν αρκετά σχόλια επί του σχεδίου αποφάσεως από τις εποπτικές αρχές της Αυστρίας, των Κάτω Χωρών, της Δανίας, της Πολωνίας, του Βελγίου, της Γαλλίας και του γερμανικού ομόσπονδου κράτους του Αμβούργου (
23
).
25.
Δεδομένου ότι αρκετές από τις εποπτικές αρχές υπέβαλαν επί του σχεδίου αποφάσεως σχετικές και αιτιολογημένες ενστάσεις με τις οποίες η ιρλανδική εποπτική αρχή δεν συμφωνούσε, η τελευταία παρέπεμψε τις ενστάσεις στο ΕΣΠΔ προς επίλυση (
24
).
26.
Στις 28 Ιουλίου 2021 το ΕΣΠΔ εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση και, ακολούθως, την κοινοποίησε στην ιρλανδική και τις λοιπές ενδιαφερόμενες εποπτικές αρχές (
25
).
27.
Με την προσβαλλόμενη απόφαση, το ΕΣΠΔ διατάσσει την ιρλανδική εποπτική αρχή να τροποποιήσει αρκετές από τις διαπιστώσεις που περιέχονται στο σχέδιο αποφάσεως και να αυξήσει τα εκεί προτεινόμενα πρόστιμα.
28.
Κατ’ ουσίαν, βάσει της προσβαλλομένης αποφάσεως, η ιρλανδική εποπτική αρχή οφείλει να κρίνει ότι τα δεδομένα που προκύπτουν από τη διαδικασία «lossy hashing» (
26
) συνιστούν δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 1, του ΓΚΠΔ (
27
) και ότι η αναιρεσείουσα παρέβη τους κανόνες περί διαφάνειας του άρθρου 5, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του άρθρου 13, παράγραφος 1, και παράγραφος 2, στοιχείο εʹ, και του άρθρου 14 του ΓΚΠΔ (
28
).
29.
Όσον αφορά τις διαδικαστικές διαπιστώσεις και τα πρόστιμα, με την προσβαλλόμενη απόφαση το ΕΣΠΔ απαιτεί να μειωθεί η περίοδος συμμορφώσεως της αναιρεσείουσας από τους έξι στους τρεις μήνες, κρίνει ότι η ιρλανδική εποπτική αρχή παρερμήνευσε το κριτήριο καθορισμού του ύψους των προστίμων και διατάσσει να αυξηθούν τα ποσά των προστίμων που επιβλήθηκαν από την εν λόγω αρχή (
29
).
30.
Συμμορφούμενη προς τις ως άνω υποδείξεις, η ιρλανδική εποπτική αρχή τροποποίησε το σχέδιο αποφάσεώς της και εξέδωσε την τελική εθνική απόφαση στις 20 Αυγούστου 2021 (
30
).
31.
Την 1η Νοεμβρίου 2021 η WhatsApp άσκησε προσφυγή ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου ζητώντας την ακύρωση της προσβαλλομένης αποφάσεως.
32.
Στις 7 Δεκεμβρίου 2022 το Γενικό Δικαστήριο εξέδωσε την αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, απορρίπτοντας την προσφυγή της WhatsApp ως απαράδεκτη.
33.
Με τη διάταξή του, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, κατ’ ουσίαν, ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν συνιστά πράξη δεκτική προσφυγής, για τους σκοπούς του άρθρου 263, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, και δεν αφορά άμεσα τη WhatsApp, κατά την έννοια του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ.
34.
Η αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη είναι διαρθρωμένη ως ακολούθως:
–
Στη σκέψη 40, το Γενικό Δικαστήριο κρίνει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση αφορά ατομικά την αναιρεσείουσα.
–
Στις σκέψεις 42 έως 49, το Γενικό Δικαστήριο εξετάζει το ζήτημα εάν η προσβαλλόμενη απόφαση συνιστά πράξη δεκτική προσφυγής, για τους σκοπούς του άρθρου 263, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, και καταλήγει σε αρνητικό συμπέρασμα.
–
Στις σκέψεις 50 έως 65, το Γενικό Δικαστήριο εξετάζει εάν η προσβαλλόμενη απόφαση αφορά άμεσα τη WhatsApp, κατά την έννοια του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ. Αποφαίνεται ότι δεν επηρεάζει ευθέως τη νομική της κατάσταση και ότι καταλείπει περιθώριο εκτιμήσεως στην ιρλανδική εποπτική αρχή, με συνέπεια να μην πληρούνται οι απαιτούμενες προϋποθέσεις προκειμένου η απόφαση να αφορά άμεσα τη WhatsApp.
–
Συνάγοντας, ως εκ τούτου, ότι η προσφυγή ακυρώσεως είναι απαράδεκτη, το Γενικό Δικαστήριο, στις σκέψεις 66 έως 71, διευκρινίζει περαιτέρω για ποιον λόγο η κρίση του συνάδει με τη λογική του συστήματος των μέσων ένδικης προστασίας το οποίο καθιερώνεται από τις Συνθήκες.
Γ.
Γ. Διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου
35.
Με το δικόγραφο της αιτήσεως αναιρέσεως το οποίο κατατέθηκε στις 17 Φεβρουαρίου 2023, η αναιρεσείουσα ζητεί από το Δικαστήριο να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, να κρίνει παραδεκτή την προσφυγή, να αναπέμψει στην υπόθεση στο Γενικό Δικαστήριο προκειμένου αυτό να αποφανθεί επί της ουσίας και να καταδικάσει το ΕΣΠΔ στα δικαστικά έξοδα.
36.
Η Γερμανική Κυβέρνηση άσκησε παρέμβαση υπέρ του ΕΣΠΔ.
37.
Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση που διεξήχθη στις 26 Νοεμβρίου 2024, η αναιρεσείουσα και το ΕΣΠΔ ανέπτυξαν προφορικώς τις παρατηρήσεις τους.
III. Ανάλυση
38.
Η αναιρεσείουσα προβάλλει δύο λόγους αναιρέσεως. Με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως, υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο ερμήνευσε εσφαλμένως τις έννοιες, αφενός, της πράξεως που είναι δεκτική προσφυγής, κατά το πρώτο εδάφιο του άρθρου 263 ΣΛΕΕ, και, αφετέρου, της πράξεως που αφορά άμεσα τον προσφεύγοντα, κατά το τέταρτο εδάφιο της ίδιας διατάξεως. Τούτο είχε ως αποτέλεσμα, κατά την άποψή της, να μην εφαρμοστεί ορθώς το άρθρο 263 ΣΛΕΕ στην υπό κρίση υπόθεση, οδηγώντας το Γενικό Δικαστήριο στον εσφαλμένο χαρακτηρισμό της προσβαλλομένης αποφάσεως ως πράξεως που δεν μπορούσε να προσβληθεί από τη WhatsApp. Με τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως, υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο ερμήνευσε και εφάρμοσε εσφαλμένως το άρθρο 65, παράγραφος 1, του ΓΚΠΔ σε σχέση με την προσβαλλόμενη απόφαση.
39.
Με τις παρούσες προτάσεις, προτείνω στο Δικαστήριο να κρίνει ότι το Γενικό Δικαστήριο εφάρμοσε εσφαλμένως στον μηχανισμό συνεκτικότητας τον οποίο θεσπίζει ο ΓΚΠΔ την ανάλυση που απαιτείται κατά το πρώτο και το τέταρτο εδάφιο του άρθρου 263 ΣΛΕΕ. Συνεπώς, κατά τη γνώμη μου, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως θα πρέπει να γίνει δεκτός και η αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη να αναιρεθεί. Για τον λόγο αυτό, φρονώ ότι παρέλκει η εξέταση του δεύτερου λόγου αναιρέσεως.
40.
Ωστόσο, πέραν του άμεσου πλαισίου της προκειμένης αιτήσεως αναιρέσεως, παρατηρώ ότι η υπό κρίση υπόθεση εγείρει επίσης ένα ευρύτερο ζήτημα οριζόντιας εφαρμογής: δηλαδή, το ποια ακριβώς στάδια ανάλυσης πρέπει να ακολουθούνται προκειμένου να κρίνεται το παραδεκτό προσφυγής ακυρώσεως η οποία ασκείται κατά πράξεως εκδοθείσας στο πλαίσιο σύνθετης διαδικασίας.
41.
Οι σύνθετες διαδικασίες διαφοροποιούνται σημαντικά μεταξύ τους, αφού καθεμία έχει σχεδιαστεί ειδικώς από την πράξη του παράγωγου ενωσιακού δικαίου που τη θεσπίζει ώστε να εξυπηρετεί τον σκοπό στον οποίον αποβλέπει η συγκεκριμένη διαδικασία σε δεδομένο τομέα λήψης διοικητικών αποφάσεων βάσει του ενωσιακού δικαίου.
42.
Σε περίπτωση παρερμηνείας των αναλυτικών σταδίων κατά την εξέταση του παραδεκτού των προσφυγών που ασκούνται από φυσικά ή νομικά πρόσωπα με αίτημα την ακύρωση αποφάσεων που λαμβάνονται στο πλαίσιο τέτοιων διαδικασιών, υπάρχει η πιθανότητα, σε μελλοντικές υποθέσεις σχετικές με άλλες μορφές σύνθετων διαδικασιών, το Γενικό Δικαστήριο να αρνηθεί εκ νέου αδικαιολόγητα την πρόσβαση ενώπιον του ενωσιακού δικαστή.
43.
Εντούτοις, οι προϋποθέσεις του άρθρου 263 ΣΛΕΕ παραμένουν οι ίδιες, παρά την ύπαρξη περισσότερων διαφορετικών διαδικασιών. Ως εκ τούτου, οι γενικοί κανόνες οι οποίοι διέπουν το παραδεκτό των προσφυγών που ασκούνται από φυσικά ή νομικά πρόσωπα κατά πράξεων εκδιδόμενων στο πλαίσιο των σύνθετων διαδικασιών πρέπει να εφαρμόζονται κατά τον ίδιο ακριβώς τρόπο –με τη χρήση των ίδιων αναλυτικών σταδίων– σε όλες αυτές τις σύνθετες διαδικασίες, λαμβανομένων όμως, παράλληλα, υπόψη των ιδιαιτεροτήτων κάθε διαδικασίας.
44.
Όπως θα προσπαθήσω να καταδείξω με την ανάλυσή μου, το Γενικό Δικαστήριο, λόγω των ιδιαιτεροτήτων του μηχανισμού συνεκτικότητας του ΓΚΠΔ, εισήγαγε ορισμένα περιττά (και αποπροσανατολιστικά) αναλυτικά στάδια στην εξέταση των προϋποθέσεων του παραδεκτού την οποία διενήργησε δυνάμει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ. Για παράδειγμα, κατ’ εμέ, η εξέταση του κατά πόσον η προσβαλλόμενη απόφαση πρέπει να θεωρηθεί ενδιάμεση πράξη στην εν λόγω διαδικασία παρεκκλίνει από το κρίσιμο ερώτημα εάν πρόκειται για τελική και δεσμευτική πράξη, το οποίο είναι το μοναδικό ζήτημα που χρήζει εξετάσεως στο πλαίσιο της ανάλυσης δυνάμει του άρθρου 263, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ. Ομοίως, η διερεύνηση του κατά πόσον η προσβαλλόμενη απόφαση μπορεί να αντιταχθεί ευθέως στη WhatsApp παρεκκλίνει από το αναλυτικό ερώτημα εάν η απόφαση αυτή καθ’ εαυτήν επηρεάζει τη νομική της κατάσταση, όπως απαιτείται κατά το άρθρο 263 ΣΛΕΕ.
45.
Κατά την αιτιολόγηση της κρίσης του περί του παραδεκτού (ή απαραδέκτου) σε συγκεκριμένες υποθέσεις, το Δικαστήριο συχνά αναφέρεται στις ιδιαιτερότητες της εκάστοτε εξεταζόμενης σύνθετης διαδικασίας και, όχι σπανίως, διακρίνει μεταξύ των ιδιαιτεροτήτων αυτών και των χαρακτηριστικών μιας άλλης διαδικασίας στο πλαίσιο της οποίας κατέληξε σε διαφορετικό συμπέρασμα (
31
). Τέτοιου είδους διευκρινίσεις του Δικαστηρίου δεν πρέπει να γενικεύονται και να αναπαράγονται μηχανικά όταν πρόκειται για νέες υποθέσεις (
32
).
46.
Το Γενικό Δικαστήριο επικαλείται, στην ανάλυσή του, διάφορες αποφάσεις του Δικαστηρίου, ιδίως τις αποφάσεις στις υποθέσεις IBM (
33
) και Deutsche Post (
34
).
47.
Θα προτείνω στο Δικαστήριο να ανατρέξει σε ορισμένες από τις αποφάσεις αυτές και να καταστήσει σαφές ότι ορισμένες από τις εκεί περιεχόμενες κρίσεις του δεν αποσκοπούσαν στην προσθήκη νέων στοιχείων στις προϋποθέσεις που ήδη καθιερώνονται από τη Συνθήκη ΛΕΕ. Αντιθέτως, στόχος τους ήταν να επεξηγηθεί η εφαρμογή των κανόνων της Συνθήκης στη συγκεκριμένη κατάσταση την οποία αφορούσαν οι αντίστοιχες υποθέσεις. Η αυτόματη επανάληψη σε μεταγενέστερες αποφάσεις, οι οποίες σχετίζονται με διαφορετικές περιστάσεις, των κρίσεων που είχε διατυπώσει το Δικαστήριο σε προγενέστερες υποθέσεις ενδέχεται –όπως συνέβη στην υπό κρίση υπόθεση– να οδηγήσει το Γενικό Δικαστήριο να συναγάγει εσφαλμένα συμπεράσματα σχετικά με το παραδεκτό των προσφυγών ακυρώσεως.
48.
Επομένως, η υπό κρίση υπόθεση παρέχει στο Δικαστήριο τη δυνατότητα να διευκρινίσει εκ νέου τα αναλυτικά στάδια που είναι αναγκαία και επαρκή προκειμένου να διαπιστωθεί εάν χωρεί άσκηση ευθείας προσφυγής από ιδιώτη σε συγκεκριμένη περίπτωση.
49.
Ειδικότερα, εκτιμώ ότι είναι σημαντικό να προχωρήσει το Δικαστήριο σε μια σαφή διάκριση μεταξύ των δύο αναλυτικών σταδίων στα οποία στηρίζονται οι προϋποθέσεις παραδεκτού δυνάμει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ: πρώτον, την ανάλυση του ζητήματος εάν η πράξη είναι δεκτική προσφυγής, για τους σκοπούς του άρθρου 263, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, και, δεύτερον, εφόσον χωρεί η άσκηση προσφυγής κατά της επίμαχης πράξεως, την ανάλυση, βάσει του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, του ζητήματος κατά πόσον συγκεκριμένο φυσικό ή νομικό πρόσωπο νομιμοποιείται να προσφύγει κατά της πράξεως αυτής.
50.
Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, η ανάλυσή μου είναι δομημένη ως εξής. Θα εκκινήσω από το προκαταρκτικό ζήτημα ότι η προσφυγή ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου δεν είχε ασκηθεί εκπροθέσμως (υπό Α). Ακολούθως, θα εξετάσω την ουσία της αιτήσεως αναιρέσεως προκειμένου να εξηγήσω για ποιους λόγους φρονώ ότι το Δικαστήριο πρέπει να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη. Ακολουθώντας τη διάρθρωση του πρώτου λόγου αναιρέσεως, θα εξηγήσω αρχικώς ότι το Γενικό Δικαστήριο συγχέει τις προϋποθέσεις του παραδεκτού, ήτοι το αν η προσβαλλόμενη απόφαση συνιστά πράξη δεκτική προσφυγής με το αν αφορά άμεσα τη WhatsApp. Επ’ αυτής ακριβώς της βάσεως, καταλήγω ότι εσφαλμένως έκρινε ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν συνιστά πράξη δεκτική προσφυγής (υπό Β). Εν συνεχεία, θα εξηγήσω ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε επίσης σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν αφορά άμεσα τη WhatsApp (υπό Γ). Τέλος, θα καταδείξω ότι, εν αντιθέσει προς την κρίση του Γενικού Δικαστηρίου, η λογική του συστήματος των μέσων ένδικης προστασίας, όπως αυτό έχει σχεδιαστεί από τις Συνθήκες και ερμηνεύεται από το Δικαστήριο, επιβάλλει να εξεταστεί το κύρος της προσβαλλομένης αποφάσεως στο πλαίσιο ευθείας προσφυγής ενώπιον του ενωσιακού δικαστή (υπό Δ).
Α.
Α. Η προσφυγή δεν ασκήθηκε εκπροθέσμως
51.
Με το υπόμνημά του επί της αναιρέσεως, το ΕΣΠΔ ισχυρίζεται ότι η προσφυγή της WhatsApp είχε ασκηθεί εκπροθέσμως (
35
). Το ΕΣΠΔ παραπέμπει σε μια επιστολή χρονολογημένη από τις 16 Αυγούστου 2021, η οποία αποτελεί μέρος της δικογραφίας ενώπιον του Δικαστηρίου και από την οποία συνάγεται, κατά τα φαινόμενα, ότι η ιρλανδική εποπτική αρχή είχε ήδη ενημερώσει την αναιρεσείουσα από τις 13 Αυγούστου 2021 για το «ουσιαστικό περιεχόμενο» της προσβαλλομένης αποφάσεως, πριν από τη δημοσίευσή της στον ιστότοπο του ΕΣΠΔ. Επομένως, το ΕΣΠΔ υποστηρίζει ότι η προθεσμία άσκησης προσφυγής ακυρώσεως είχε εκπνεύσει «το αργότερο στις 25 Οκτωβρίου 2021», δηλαδή, πριν από την 1η Νοεμβρίου 2021, ήτοι την ημερομηνία καταθέσεως του δικογράφου της προσφυγής ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου.
52.
Φρονώ ότι το επιχείρημα αυτό πρέπει να απορριφθεί.
53.
Κατά πάγια νομολογία, είναι σαφές ότι, στο έκτο εδάφιο του άρθρου 263 ΣΛΕΕ, η αναφορά στην ημερομηνία κατά την οποία ο προσφεύγων λαμβάνει γνώση του επίμαχου μέτρου έχει επικουρικό χαρακτήρα σε σχέση με τα κριτήρια της δημοσίευσης ή της κοινοποίησης της πράξεως (
36
).
54.
Στην υπό κρίση υπόθεση, η προσβαλλόμενη απόφαση ουδέποτε κοινοποιήθηκε στην αναιρεσείουσα. Το ΕΣΠΔ οφείλει να κοινοποιήσει απευθείας την απόφασή του μόνο στην ΕΕΑ και στις ενδιαφερόμενες εθνικές εποπτικές αρχές (
37
).
55.
Συνεπώς, πρέπει να εξακριβωθεί εάν η προσβαλλόμενη απόφαση δημοσιεύτηκε κατά την έννοια του άρθρου 263, έκτο εδάφιο, ΣΛΕΕ.
56.
Το άρθρο 263 ΣΛΕΕ δεν εξαρτά την πράξη της δημοσιεύσεως από οποιαδήποτε ειδική προϋπόθεση.
57.
Ωστόσο, λαμβανομένου υπόψη ότι το Δικαστήριο έχει ταχθεί υπέρ της ερμηνείας των προβλεπομένων από τις Συνθήκες προθεσμιών κατά τρόπον ώστε να αποτρέπεται ενδεχόμενος αδικαιολόγητος περιορισμός του δικαιώματος αποτελεσματικής ένδικης προστασίας (
38
), η έννοια της «δημοσιεύσεως» πρέπει να ερμηνεύεται ευρέως (
39
).
58.
Ειδικότερα, το Δικαστήριο έχει ήδη κρίνει ότι, όταν γίνεται δημοσίευση σε ιστότοπο, εφόσον τούτο επιβάλλεται από το παράγωγο ενωσιακό δίκαιο, τότε πληρούται η απαίτηση της «δημοσιεύσεως», κατά την έννοια του άρθρου 263, έκτο εδάφιο, ΣΛΕΕ (
40
).
59.
Στην υπό κρίση υπόθεση, η δημοσίευση των δεσμευτικών αποφάσεων του ΕΣΠΔ, όπως η προσβαλλόμενη απόφαση, επιβάλλεται από το άρθρο 65, παράγραφος 5, τρίτο εδάφιο, του ΓΚΠΔ.
60.
Δεδομένου ότι η WhatsApp άσκησε προσφυγή κατά της προσβαλλομένης αποφάσεως εντός των προθεσμιών που ισχύουν αν ληφθεί υπόψη η ημερομηνία δημοσιεύσεώς της στον ιστότοπο του ΕΣΠΔ (2 Σεπτεμβρίου 2021), το γεγονός ότι η WhatsApp ενδέχεται επίσης να είχε λάβει γνώση του ουσιαστικού περιεχομένου της αποφάσεως αυτής πριν από την προβλεπόμενη δημοσίευσή της ουδεμία επιρροή ασκεί επί του παραδεκτού της ασκηθείσας προσφυγής ακυρώσεως (
41
).
61.
Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, ουδείς λόγος συντρέχει, κατ’ εμέ, να ελεγχθεί η ακριβής χρονική στιγμή κατά την οποία η αναιρεσείουσα έλαβε γνώση του περιεχομένου της προσβαλλομένης αποφάσεως.
62.
Ως εκ τούτου, προτείνω στο Δικαστήριο να απορρίψει τον ισχυρισμό του ΕΣΠΔ περί εκπρόθεσμης ασκήσεως της προσφυγής ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου.
Β.
Β. Η προσβαλλόμενη απόφαση συνιστά πράξη δεκτική προσφυγής
1. Δύο διακριτά, από πλευράς ανάλυσης, ζητήματα
63.
Με την πρώτη και τη δεύτερη αιτίαση του πρώτου λόγου αναιρέσεως, η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι, εν αντιθέσει προς την κρίση του Γενικού Δικαστηρίου, το ζήτημα εάν η πράξη είναι δεκτική προσφυγής δεν απαιτεί ανάλυση του κατά πόσον με την πράξη αυτή επέρχεται ουσιώδης μεταβολή της νομικής καταστάσεως του προσφεύγοντος.
64.
Συμφωνώ με την αναιρεσείουσα. Το ζήτημα εάν ένα μέτρο συνιστά πράξη δεκτική προσφυγής είναι διαφορετικό από το κατά πόσον συγκεκριμένος προσφεύγων, ο οποίος είναι φυσικό ή νομικό πρόσωπο, μπορεί να προσβάλει την πράξη αυτή –υπό την προϋπόθεση ότι συνιστά πράξη δεκτική προσφυγής– εξαρχής.
65.
Το ζήτημα εάν μια πράξη μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο προσφυγής συνδέεται με την ανάλυση δυνάμει του πρώτου εδαφίου του άρθρου 263 ΣΛΕΕ. Τούτο απαιτεί τη χρήση μιας διαφορετικής και διακριτής αναλυτικής μεθόδου, στο πλαίσιο της οποίας εξετάζονται διαφορετικά ζητήματα από εκείνα που είναι κρίσιμα προκειμένου να διαπιστωθεί εάν μια πράξη επηρεάζει τη νομική κατάσταση του προσφεύγοντος (το οποίο συνδέεται με το τέταρτο εδάφιο του άρθρου 263 ΣΛΕΕ).
66.
Το συμπέρασμα αυτό συνάγεται από το γράμμα, την οικονομία και το ιστορικό θεσπίσεως του άρθρου 263 ΣΛΕΕ (υπό αʹ) και δεν είναι αντίθετο προς τη νομολογία του Δικαστηρίου (υπό βʹ).
α) α) Το γράμμα, η οικονομία και το ιστορικό θεσπίσεως του άρθρου 263 ΣΛΕΕ
67.
Υπάρχουν αρκετοί λόγοι για τους οποίους η εξέταση του ζητήματος εάν η προσβαλλόμενη απόφαση συνιστά πράξη που υπόκειται σε έλεγχο του κύρους της από τον ενωσιακό δικαστή πρέπει να διακρίνεται από το ζήτημα εάν επηρεάζει τη νομική κατάσταση του προσφεύγοντος.
68.
Πρώτον, το ποια είδη πράξεων μπορούν να προσβληθούν ενώπιον του ενωσιακού δικαστή καθορίζεται βάσει του πρώτου εδαφίου του άρθρου 263 ΣΛΕΕ. Κατά τον καθορισμό αυτό ουδόλως λαμβάνεται υπόψη το πρόσωπο που ασκεί την προσφυγή.
69.
Ως εκ τούτου, η απάντηση στο ερώτημα εάν μια πράξη είναι δεκτική προσφυγής πρέπει να είναι η ίδια, ανεξαρτήτως εάν η προσφυγή ακυρώσεως έχει ασκηθεί από προνομιούχους (όπως οι απαριθμούμενοι στο άρθρο 263, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ), ημι‑προνομιούχους (όπως οι απαριθμούμενοι στο άρθρο 263, τρίτο εδάφιο) ή μη προνομιούχους (όπως οι απαριθμούμενοι στο άρθρο 263, τέταρτο εδάφιο) προσφεύγοντες.
70.
Δεύτερον, για να δοθεί απάντηση στο ερώτημα εάν μια πράξη είναι δεκτική προσφυγής απαιτείται να εξεταστεί κατά πόσον η πράξη αυτή δύναται να παράγει δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα έναντι τρίτου (
42
). Το πρόσωπο αυτό δεν είναι απαραίτητο να ταυτίζεται με εκείνο που ασκεί την επίμαχη προσφυγή ακυρώσεως.
71.
Η συγκεκριμένη απαίτηση, όπως θα εξηγήσω κατωτέρω, συνάγεται τόσο από το ισχύον κείμενο του άρθρου 263, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, το οποίο είναι αποτέλεσμα αρκετών τροποποιήσεων, όσο και από τη νομολογία του Δικαστηρίου, η οποία αποτέλεσε μία από τις κινητήριες δυνάμεις για τις τροποποιήσεις αυτές.
72.
Υπό την ισχύουσα μορφή του, το άρθρο 263, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, ορίζει ως δεκτικές προσφυγής πράξεις i) τις νομοθετικές πράξεις, ii) τις πράξεις του Συμβουλίου, της Επιτροπής, και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, εκτός των συστάσεων και γνωμών, και iii) τις πράξεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου καθώς και των λοιπών οργάνων ή οργανισμών της Ένωσης που προορίζονται να παράγουν έννομα αποτελέσματα έναντι τρίτων.
73.
Στην αρχική Συνθήκη ΕΟΚ δεν απαριθμούνταν οι δεκτικές προσφυγής πράξεις, αλλά ορίζονταν μόνο αρνητικά ως «οι νομικές πράξεις της Επιτροπής και του Συμβουλίου, εκτός των συστάσεων και γνωμών» (
43
).
74.
Δεδομένου ότι η Συνθήκη ορίζει ότι οι συστάσεις και γνώμες αποτελούν πράξεις χωρίς δεσμευτική ισχύ (
44
), το Δικαστήριο έκρινε ότι όλες οι πράξεις (των θεσμικών, ή άλλων, οργάνων και των οργανισμών της Ένωσης), ανεξαρτήτως της μορφής ή της ονομασίας τους, οι οποίες αποσκοπούν στην παραγωγή δεσμευτικών έννομων αποτελεσμάτων συνιστούν πράξεις δεκτικές προσφυγής (
45
).
75.
Εφόσον μια πράξη δεν παράγει δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα, η προσφυγή είναι απαράδεκτη, ανεξαρτήτως εάν έχει ασκηθεί από προνομιούχο ή μη προνομιούχο προσφεύγοντα (
46
).
76.
Επομένως, παρέλκει η εξέταση του συνακόλουθου ζητήματος εάν η πράξη επηρεάζει τη νομική κατάσταση του προσφεύγοντος σύμφωνα με το άρθρο 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ (
47
).
77.
Από τη νομολογία και από το γράμμα του άρθρου 263, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, συνάγεται ότι μια πράξη είναι νομικώς δεσμευτική εφόσον προορίζεται να παράγει έννομα αποτελέσματα έναντι τρίτων. Τι ακριβώς σημαίνει αυτό;
78.
Προκειμένου να γίνει δεκτό ότι μια πράξη παράγει δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα έναντι τρίτων, η πράξη πρέπει να παράγει έννομα αποτελέσματα εκτός του οργάνου ή του οργανισμού που την εκδίδει. Εάν η πράξη δημιουργεί υποχρεώσεις μόνον «εσωτερικώς», δηλαδή για το ίδιο το όργανο που την εξέδωσε, αλλά όχι «εξωτερικώς», δηλαδή έναντι τρίτων, η πράξη αυτή δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο προσφυγής (
48
).
79.
Ο τρίτος έναντι του οποίου η πράξη παράγει δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα δεν χρειάζεται, κατ’ ανάγκην, να είναι ο προσφεύγων (
49
).
80.
Περαιτέρω, το Δικαστήριο έχει αποσαφηνίσει ότι μια πράξη παράγει αποτελέσματα εκτός του ενδιαφερόμενου οργάνου ή οργανισμού μόνον εφόσον, με την πράξη αυτή, το όργανο ή ο οργανισμός που την εξέδωσε εκφράζει την οριστική θέση του (
50
).
81.
Η θέση είναι οριστική εάν το όργανο ή ο οργανισμός που εξέδωσε την πράξη δεν μπορεί να την τροποποιήσει περαιτέρω· δηλαδή, μπορεί να αποτρέψει τα παραγόμενα από αυτήν έννομα αποτελέσματα μόνο μέσω της ανακλήσεώς της (
51
). Στην περίπτωση που η τελική πράξη δεν ανακληθεί από τον εκδότη της, ο μοναδικός τρόπος άρσης των εννόμων αποτελεσμάτων της είναι να ακυρωθεί η πράξη στο πλαίσιο ένδικης διαδικασίας.
82.
Βάσει των προαναφερθέντων, τούτο σημαίνει τα ακόλουθα για την υπό κρίση υπόθεση: προκειμένου να αποφανθεί εάν η προσβαλλόμενη απόφαση συνιστά πράξη δεκτική προσφυγής, το Γενικό Δικαστήριο έπρεπε και αρκούσε να ελέγξει εάν η προσβαλλόμενη απόφαση αποτύπωνε την οριστική θέση του ΕΣΠΔ και εάν επέβαλλε υποχρεώσεις σε πρόσωπα εκτός του συγκεκριμένου οργάνου· εν προκειμένω, στην ιρλανδική εποπτική αρχή.
83.
Στο πλαίσιο του ελέγχου αυτού, δεν χρειαζόταν να εξετάσει εάν με την επίμαχη πράξη επέρχεται επίσης ουσιώδης μεταβολή στη νομική κατάσταση της WhatsApp ή όχι. Η τελευταία εκτίμηση αποτελεί ζήτημα το οποίο συνδέεται με το ποια πρόσωπα αφορά άμεσα η πράξη και όχι με τον χαρακτηρισμό της ως πράξεως δεκτικής προσφυγής (
52
).
84.
Συνηγορεί η νομολογία στην οποία στηρίχθηκε το Γενικό Δικαστήριο υπέρ της υιοθέτησης διαφορετικού συμπεράσματος;
β) β) Η νομολογία η οποία, φαινομενικά, ενοποιεί τις δύο προϋποθέσεις
85.
Στη σκέψη 41 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι πρέπει να εξεταστεί «αν η προσβαλλόμενη απόφαση παράγει έννομα αποτελέσματα που μεταβάλλουν ουσιωδώς τη νομική κατάσταση της WhatsApp
και
αν την αφορά άμεσα, κατά την έννοια του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ» (
53
).
86.
Το συμπέρασμα του Γενικού Δικαστηρίου ότι η εξέταση του ζητήματος εάν με την προσβαλλόμενη απόφαση μεταβάλλεται ουσιωδώς η νομική κατάσταση της WhatsApp, αφενός, και η εξέταση του κατά πόσον η προσβαλλόμενη απόφαση αφορά άμεσα τη συγκεκριμένη εταιρία, αφετέρου, αποτελούν δύο διακριτές αναλύσεις φαίνεται να ερείδεται στην εκεί μνημονευόμενη νομολογία, δηλαδή στις αποφάσεις IBM και Deutsche Post (
54
).
87.
Ως εκ τούτου, θα ανατρέξω στις προαναφερθείσες αποφάσεις για να τις επανεξετάσω.
88.
Στη σκέψη 9 της αποφάσεως IBM, το Δικαστήριο έκρινε ότι «συνιστά πράξη ή απόφαση, η οποία δύναται να αποτελέσει αντικείμενο προσφυγής ακυρώσεως κατά την έννοια τού άρθρου 173, κάθε μέτρο του οποίου τα έννομα αποτελέσματα είναι δεσμευτικά και ικανά να επηρεάσουν τα συμφέροντα του προσφεύγοντος, μεταβάλλοντας κατά τρόπο σαφή τη νομική του θέση» (
55
).
89.
Η διατύπωση αυτή, η οποία επαναλαμβάνεται σε αρκετές μεταγενέστερες αποφάσεις, τόσο του Δικαστηρίου (
56
) όσο και του Γενικού Δικαστηρίου (
57
), έχει ερμηνευθεί και, ενδεχομένως, εξακολουθεί να ερμηνεύεται υπό την έννοια ότι το ζήτημα εάν μια πράξη είναι δεκτική προσφυγής, κατά την έννοια του πρώτου εδαφίου του άρθρου 263 ΣΛΕΕ, εμπεριέχει ταυτοχρόνως και την εξέταση του κατά πόσον επηρεάζει τη νομική κατάσταση του προσφεύγοντος (
58
). Κατ’ αυτόν τον τρόπο φαίνεται να ερμήνευσε τη σκέψη 9 της αποφάσεως IBM και το Γενικό Δικαστήριο (βλ. σημείο 86 των παρουσών προτάσεων).
90.
Εκτιμώ ότι αυτή η ερμηνεία της επίμαχης σκέψεως δεν είναι ορθή (ούτε χρήσιμη).
91.
Προσωπικά, ερμηνεύω τη σκέψη 9 της αποφάσεως IBM υπό την έννοια ότι το Δικαστήριο συνοψίζει –σε μία ενιαία πρόταση– όλες τις προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούνται προκειμένου ένας μη προνομιούχος προσφεύγων να έχει πρόσβαση ενώπιον των ενωσιακών δικαιοδοτικών οργάνων: δηλαδή τόσο εκείνες που απορρέουν από το πρώτο εδάφιο του άρθρου 263 ΣΛΕΕ όσο και εκείνες που απορρέουν από το τέταρτο εδάφιο του άρθρου 263 ΣΛΕΕ.
92.
Με τη διατύπωση που χρησιμοποίησε στην πρόταση αυτή, το Δικαστήριο δεν καθιστά το ζήτημα των συνεπειών της πράξεως επί του προσφεύγοντος μέρος της εκτιμήσεώς του σχετικά με το κατά πόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις του πρώτου εδαφίου του άρθρου 263 ΣΛΕΕ. Πράγματι, μια πράξη μπορεί να εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται ως δεκτική προσφυγής γενικώς, ακόμη και εάν, σε μια δεδομένη περίπτωση, δεν δύναται να αποτελέσει αντικείμενο προσφυγής από συγκεκριμένο μη προνομιούχο προσφεύγοντα, διότι δεν επιφέρει ουσιώδη μεταβολή στη νομική του κατάσταση.
93.
Κατά τη γνώμη μου, το Δικαστήριο προσπάθησε να άρει την πιθανή σύγχυση που δημιούργησε η επανειλημμένη χρήση της ως άνω φράσεως στην απόφαση IBM με τις ακόλουθες σκέψεις της αποφάσεως Deutsche Post:
«36
Κατά πάγια νομολογία, η οποία διαμορφώθηκε στο πλαίσιο προσφυγών ακυρώσεως των κρατών μελών ή των θεσμικών οργάνων, αποτελούν πράξεις δεκτικές προσφυγής, υπό την έννοια του άρθρου 263 ΣΛΕΕ, όλες οι διατάξεις που θεσπίζονται από τα θεσμικά όργανα, ανεξάρτητα από τον τύπο τους, και οι οποίες αποσκοπούν στην παραγωγή δεσμευτικών εννόμων αποτελεσμάτων […].
37
Όταν η προσφυγή ακυρώσεως κατά πράξεως θεσμικού οργάνου ασκείται από φυσικό ή νομικό πρόσωπο, το Δικαστήριο έχει επανειλημμένως αποφανθεί ότι η προσφυγή είναι δυνατή μόνον αν η πράξη παράγει δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα, ικανά να θίξουν τα συμφέροντα του προσφεύγοντος, μεταβάλλοντας χαρακτηριστικώς τη νομική του κατάσταση […] (
59
).
38
Πάντως, υπογραμμίζεται ότι η παρατιθέμενη στην προηγούμενη σκέψη νομολογία διαμορφώθηκε στο πλαίσιο προσφυγών που ασκήθηκαν ενώπιον του δικαστή της Ένωσης από φυσικά ή νομικά πρόσωπα κατά πράξεων των οποίων ήταν οι αποδέκτες. Οσάκις, όπως στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η προπαρατεθείσα διάταξη Deutsche Post κατά Επιτροπής [ (
60
)], η προσφυγή ακυρώσεως ασκείται από μη προνομιούχο διάδικο κατά πράξεως της οποίας δεν είναι ο αποδέκτης, η προϋπόθεση κατά την οποία τα δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα του προσβαλλόμενου μέτρου πρέπει να είναι ικανά να θίξουν τα συμφέροντα του προσφεύγοντος, μεταβάλλοντας χαρακτηριστικώς τη νομική του κατάσταση, συμπίπτει με τις προϋποθέσεις που θέτει το άρθρο 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ».
94.
Κατ’ εμέ, με την απόφαση Deutsche Post, το Δικαστήριο θέλησε να αποσαφηνίσει ότι η σκέψη 9 της αποφάσεώς του στην υπόθεση IBM αφορά την περίπτωση κατά την οποία ο μη προνομιούχος προσφεύγων αποτελεί τον αποδέκτη της προσβαλλομένης πράξεως. Και τούτο διότι, στην περίπτωση αυτή, για να δοθεί απάντηση στο ερώτημα εάν η πράξη παράγει δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα έναντι τρίτων, πρέπει να εξεταστεί οπωσδήποτε εάν η συγκεκριμένη πράξη παράγει αποτελέσματα όσον αφορά τον προσφεύγοντα ως αποδέκτη της. Σε αυτήν την περίπτωση, το ζήτημα εάν η πράξη παράγει δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα και το ζήτημα εάν μεταβάλλει τη νομική κατάσταση του προσφεύγοντος ταυτίζονται.
95.
Ωστόσο, όταν ο μη προνομιούχος προσφεύγων δεν είναι αποδέκτης της επίμαχης πράξεως, το ζήτημα εάν με την πράξη αυτή επέρχεται ουσιώδης μεταβολή στη νομική του κατάσταση είναι το ζήτημα του άμεσου επηρεασμού, το οποίο πρέπει να εξετάζεται βάσει του τέταρτου εδαφίου του άρθρου 263 ΣΛΕΕ –και όχι βάσει του πρώτου εδαφίου του ίδιου άρθρου.
96.
Η συχνά εσφαλμένως παρατιθέμενη διατύπωση, κατά την οποία το ζήτημα εάν μια πράξη παράγει δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα μεταβάλλοντας ουσιωδώς τη νομική κατάσταση του προσφεύγοντος «αλληλεπικαλύπτεται» με την απαίτηση του τετάρτου εδαφίου του άρθρου 263 ΣΛΕΕ, δηλαδή ότι η πράξη πρέπει να τον αφορά άμεσα τον, εκφράζει, στην πραγματικότητα, την αντίληψη του Δικαστηρίου ότι το ζήτημα εάν η πράξη αφορά άμεσα τον προσφεύγοντα πρέπει να εξετάζεται χωριστά και επιπλέον του ζητήματος εάν η πράξη παράγει δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα.
97.
Στην πιο πρόσφατη νομολογία του, το Δικαστήριο, αφού παραθέτει τη σκέψη 38 της αποφάσεως Deutsche Post, συνεχίζει συνήθως με την ανάλυση του κατά πόσον η επίμαχη πράξη αφορά άμεσα τους μη προνομιούχους προσφεύγοντες που δεν είναι αποδέκτες της προσβαλλομένης πράξεως (
61
).
98.
Κατά συνέπεια, η απόφαση IBM, όπως διευκρινίζεται με την απόφαση Deutsche Post, δεν πρέπει να ερμηνεύεται υπό την έννοια ότι ενοποιεί τις απαιτήσεις που απορρέουν από το πρώτο και το τέταρτο εδάφιο του άρθρου 263 ΣΛΕΕ, όσον αφορά τις περιπτώσεις στις οποίες μια πράξη απευθύνεται σε πρόσωπο διαφορετικό από τον προσφεύγοντα.
99.
Σε αυτήν την περίπτωση, δηλαδή, όταν μια πράξη απευθύνεται σε πρόσωπο διαφορετικό από τον προσφεύγοντα, η απαίτηση που αφορά τον νομικά δεσμευτικό χαρακτήρα της πράξεως διακρίνεται από την απαίτηση ότι, με τη συγκεκριμένη πράξη, πρέπει να επέρχεται ουσιώδης μεταβολή στη νομική κατάσταση του προσφεύγοντος.
100.
Σε μια τέτοια περίπτωση, προκειμένου να δοθεί απάντηση στο ερώτημα εάν η ασκηθείσα προσφυγή είναι παραδεκτή, δεν αρκεί η επίμαχη πράξη να παράγει δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα έναντι του αποδέκτη της ή άλλων προσώπων· αντιθέτως, το Δικαστήριο οφείλει επίσης να εξετάσει εάν η επίμαχη πράξη επηρεάζει τη νομική κατάσταση του προσφεύγοντος. Αυτό ακριβώς απαιτείται από την πρόσθετη προϋπόθεση παραδεκτού η οποία απορρέει από το τέταρτο εδάφιο του άρθρου 263 ΣΛΕΕ.
101.
Στην απόφασή του επί της υποθέσεως Deutsche Post, το Δικαστήριο ακολούθησε αυτήν ακριβώς τη μεθοδολογία και διαπίστωσε, σε δύο διακριτά μεταξύ τους στάδια, πρώτον, ότι το μέτρο έχει νομικώς δεσμευτικό χαρακτήρα και, κατόπιν αυτού και μόνο, ότι αφορά άμεσα τον μη προνομιούχο προσφεύγοντα. Είναι επίσης σημαντικό ότι, στο σκέλος της ανάλυσης που αφορούσε τον νομικά δεσμευτικό χαρακτήρα του μέτρου, το Δικαστήριο έκρινε ότι είναι αδιάφορο να ελεγχθεί εάν το μέτρο έχει προπαρασκευαστικό χαρακτήρα στο πλαίσιο της ευρύτερης διαδικασίας εντός της οποίας εκδόθηκε (
62
). Κατά το Δικαστήριο, εκείνο που είχε σημασία, για τους σκοπούς της εν λόγω ανάλυσης, ήταν ότι η απόφαση παρήγαγε αυτοτελή έννομα αποτελέσματα, όπερ σήμαινε ότι μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο προσφυγής ακυρώσεως (
63
). Μόνο μετά από τη διαπίστωση ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας ότι η προσβαλλόμενη πράξη δεν είναι νομικώς δεσμευτική λόγω του προπαρασκευαστικού της χαρακτήρα (
64
), το Δικαστήριο προχώρησε στο δεύτερο στάδιο της αναλύσεώς του και αποφάνθηκε ότι η συγκεκριμένη πράξη αφορούσε άμεσα και ατομικά τον επίμαχο μη προνομιούχο προσφεύγοντα, εν προκειμένω την Deutsche Post AG (
65
).
102.
Ως εκ τούτου, κατά τη γνώμη μου, στόχος των τριών σκέψεων της αποφάσεως Deutsche Post οι οποίες παρατέθηκαν στο σημείο 93 των παρουσών προτάσεων ήταν ακριβώς να αρθεί η πιθανή σύγχυση που οφειλόταν στην απόφαση IBM και να καταστεί σαφής η διάκριση μεταξύ της ανάλυσης του νομικώς δεσμευτικού χαρακτήρα της προσβαλλομένης πράξεως και της ανάλυσης του ζητήματος εάν η πράξη επηρεάζει τη νομική κατάσταση του προσφεύγοντος.
103.
Στην υπό κρίση υπόθεση, το Γενικό Δικαστήριο δεν προέβη στη διάκριση μεταξύ των δύο αυτών αναλυτικών σταδίων. Κρίνοντας ότι αυτή καθ’ εαυτήν η προσβαλλόμενη απόφαση δεν επηρεάζει τη νομική κατάσταση του προσφεύγοντος, κατέληξε στο εσφαλμένο συμπέρασμα ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν υπόκειται σε προσφυγή. Στην ανάλυση αυτή, δεν εστίασε στο εάν η προσβαλλόμενη απόφαση παράγει δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα έναντι τρίτων. Αντιθέτως, επικεντρώθηκε στο κατά πόσον η επίμαχη πράξη πρέπει να θεωρηθεί ως ενδιάμεση από τη σκοπιά του προσφεύγοντος (
66
). Ενεργώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο, το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο, όπως ακριβώς είχε συμβεί πολλά χρόνια νωρίτερα με τη διάταξή στην υπόθεση Deutsche Post κατά Επιτροπής (
67
), την οποία αναίρεσε το Δικαστήριο με την απόφαση Deutsche Post.
104.
Εκτιμώ ότι η εξέταση του ζητήματος εάν η πράξη είναι «προπαρασκευαστική» ή «ενδιάμεση» είναι περιττή και περιπλέκει άνευ λόγου την ανάλυση στο πλαίσιο του πρώτου και του τετάρτου εδαφίου του άρθρου 263 ΣΛΕΕ. Όπως καταδεικνύει η υπό κρίση υπόθεση, η δογματική προσκόλληση στις συγκεκριμένες έννοιες ενδέχεται, στην πραγματικότητα, να οδηγήσει στην εξαγωγή εσφαλμένων συμπερασμάτων όσον αφορά το παραδεκτό της προσφυγής ακυρώσεως. Σε αυτό ακριβώς το ζήτημα θα στραφώ στη συνέχεια.
2. 2. Η περιττή εξέταση των ζητημάτων εάν η πράξη είναι «προπαρασκευαστική»/«ενδιάμεση» και «αντιτάξιμη»
105.
Στη σκέψη 42 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι, για την εκ μέρους του εξέταση του παραδεκτού, είναι κρίσιμο ότι i) η προσβαλλόμενη απόφαση αποτελεί «προπαρασκευαστική» ή «ενδιάμεση» πράξη σε μια διαδικασία η οποία πρέπει να περατωθεί με την έκδοση τελικής αποφάσεως από την εθνική εποπτική αρχή και ii) ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν μπορεί να αντιταχθεί ευθέως στη WhatsApp.
106.
Κανένα από τα δύο αυτά στοιχεία –ήτοι, ο «προπαρασκευαστικός» ή «ενδιάμεσος» χαρακτήρας της πράξεως ή το αν μπορεί να αντιταχθεί ευθέως στη WhatsApp – δεν είναι κρίσιμα, από αναλυτικής απόψεως, προκειμένου να δοθεί απάντηση στο ερώτημα εάν πρόκειται για πράξη που υπόκειται σε προσφυγή για τους σκοπούς του άρθρου 263, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ.
107.
Ομοίως, τα στοιχεία αυτά ουδεμία επιρροή ασκούν στην εξέταση του ζητήματος κατά πόσον η επίμαχη πράξη αφορά άμεσα την αναιρεσείουσα, κατά την έννοια του τετάρτου εδαφίου του άρθρου 263 ΣΛΕΕ (το οποίο θα εξετάσω στην ενότητα Γ των παρουσών προτάσεων).
108.
Ομοίως, το ζήτημα εάν η επίμαχη πράξη είναι «τελική», δηλαδή εάν με αυτήν περατώνεται συγκεκριμένη σύνθετη διαδικασία ή εάν, αντιθέτως, ακολουθεί «άλλη» πράξη του ίδιου ή διαφορετικού οργάνου, ουδεμία επιρροή ασκεί προκειμένου να κριθεί εάν χωρεί προσφυγή κατά της επίμαχης πράξεως. Πράγματι, όπως εξήγησα στο σημείο 78 των παρουσών προτάσεων, το ορθό ερώτημα που πρέπει να τεθεί όσον αφορά την εξέταση του εάν μια πράξη είναι δεκτική προσφυγής είναι κατά πόσον παράγει αυτοτελή έννομα αποτελέσματα –τα οποία μπορεί να παράγει μόνον εφόσον είναι οριστική ή τελική από τη σκοπιά του οργάνου ή του οργανισμού που την εξέδωσε.
109.
Στην αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, το Γενικό Δικαστήριο στηρίζεται στη σκέψη 10 της αποφάσεως IBM, προκειμένου να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι κατ’ αρχήν δεν χωρεί προσφυγή κατά των ενδιάμεσων πράξεων (
68
). Αφού διαπίστωσε την ύπαρξη μιας τέτοιας αρχής, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η δυνατότητα άσκησης προσφυγής κατά ενδιάμεσης πράξεως συνιστά εξαίρεση και υφίσταται μόνον όταν πρόκειται για ενδιάμεση πράξη που παράγει αυτοτελή έννομα αποτελέσματα (
69
).
110.
Ωστόσο, στη σκέψη 10 της αποφάσεως IBM, το Δικαστήριο είχε κρίνει ότι: «κατ’ αρχήν, συνιστά πράξη προσβλητή μόνο το μέτρο, το οποίο καθορίζει οριστικώς τη θέση της Επιτροπής ή του Συμβουλίου κατά το πέρας της εν λόγω διαδικασίας» (
70
). Συνεπώς, το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι η ανάλυση του δεκτικού προσφυγής χαρακτήρα μιας πράξεως πρέπει να επικεντρώνεται στο εάν η επίμαχη πράξη εκφράζει την οριστική θέση του θεσμικού οργάνου, θεωρούμενη από τη δική του οπτική γωνία.
111.
Επομένως, από την απόφαση IBM δεν προκύπτει η ύπαρξη κάποιας αρχής σύμφωνα με την οποία οι ενδιάμεσες πράξεις δεν υπόκεινται σε προσφυγή.
112.
Επιπλέον, η απόφαση IBM δεν αφορούσε καν σύνθετη διαδικασία αλλά μια διαδικασία που διενεργήθηκε αποκλειστικά από την Επιτροπή. Στο πλαίσιο της διαδικασίας αυτής, το Δικαστήριο εξέτασε τη σημασία των διαφόρων σταδίων της εσωτερικής διαδικασίας εντός της Επιτροπής, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι η επιστολή κατά της οποίας ασκήθηκε προσφυγή στην υπόθεση εκείνη δεν εξέφραζε οριστική θέση του θεσμικού οργάνου (
71
).
113.
Συνεπώς, οι χαρακτηρισμοί «ενδιάμεση» ή «προπαρασκευαστική» έχουν σημασία μόνο στην περίπτωση που χρησιμοποιούνται κατ’ αντιδιαστολή προς τους χαρακτηρισμούς «οριστική» ή «τελική» για μια πράξη στο πλαίσιο της εσωτερικής διαδικασίας οργάνου ή οργανισμού (
72
).
114.
Εάν μια πράξη χαρακτηριζόταν ως «ενδιάμεση» και, ως εκ τούτου, μη δεκτική προσφυγής αποκλειστικώς και μόνο λόγω της θέσης της στη σύνθετη διαδικασία στην οποία, από τη σκοπιά του προσφεύγοντος, πρόκειται να υπάρξει και κάποια άλλη πράξη η οποία θα απευθύνεται σε αυτόν ως αποδέκτη, θα ήταν αδύνατον για τους ιδιώτες να προσφύγουν κατά της πραγματικής πράξεως που επηρεάζει τη νομική τους κατάσταση και, συνεπώς, τους αφορά άμεσα. Τούτο θα ήταν αντίθετο προς το άρθρο 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ.
115.
Συνεπώς, το Γενικό Δικαστήριο, με τον τρόπο που επικεντρώνει στην υπό κρίση υπόθεση το ενδιαφέρον του στον «ενδιάμεσο» ή «προπαρασκευαστικό» χαρακτήρα της προσβαλλομένης αποφάσεως, εκτρέπει την ανάλυση από το μοναδικό κρίσιμο ζήτημα στο πλαίσιο του πρώτου εδαφίου του άρθρου 263 ΣΛΕΕ: δηλαδή, εάν η θέση του ΕΣΠΔ, όπως εκφράζεται στην προσβαλλόμενη απόφαση, είναι η οριστική του, ήτοι, είναι δεσμευτική έναντι των τρίτων, ανεξαρτήτως του ότι πρόκειται να ακολουθήσει και η έκδοση κάποιας άλλης πράξεως με την οποία θα «περατωθεί» η προβλεπόμενη από τον μηχανισμό συνεκτικότητας του ΓΚΠΔ διαδικασία.
116.
Στην υπό κρίση υπόθεση, η προσβαλλόμενη απόφαση είναι η πράξη του ΕΣΠΔ. Με την απόφαση αυτή, το εν λόγω όργανο εκφράζει την οριστική του θέση επί του ζητήματος, πρώτον, εάν τα προερχόμενα από τη διαδικασία «lossy hashing» δεδομένα, όπως χρησιμοποιούνται από την αναιρεσείουσα, συνιστούν «δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα», κατά την έννοια του ΓΚΠΔ και, δεύτερον, εάν η αναιρεσείουσα παρέβη τους κανόνες διαφάνειας του ΓΚΠΔ. Αμφότερες αυτές οι οριστικές διαπιστώσεις παράγουν ως έννομο αποτέλεσμα την υποχρέωση της ιρλανδικής εποπτικής αρχής, υπό την ιδιότητά της ως ΕΕΑ, να τροποποιήσει το σχέδιο αποφάσεώς της (δηλαδή, της ίδιας απόφασης με την οποία είχε προτείνει να γίνουν δεκτά τα αντίθετα συμπεράσματα). Με την προσβαλλόμενη απόφαση, το ΕΣΠΔ υποχρεώνει επίσης την αρχή αυτή να προβεί στη σύντμηση της περιόδου συμμορφώσεως και παρέχει δεσμευτικές οδηγίες σχετικά με τον τρόπο υπολογισμού των επίμαχων προστίμων. Το τελευταίο συνεπάγεται αυξημένα πρόστιμα σε σχέση με εκείνα που σκόπευε να επιβάλλει η ιρλανδική εποπτική αρχή. Οι ως άνω διαπιστώσεις είναι τελικές από τη σκοπιά του ΕΣΠΔ, υπό την έννοια ότι αποτυπώνουν την οριστική θέση του επί των ζητημάτων που υποβλήθηκαν στην κρίση του. Επομένως, επιβάλλουν στις ιρλανδικές εποπτικές αρχές μια υποχρέωση (
73
) η οποία μπορεί να αρθεί μόνο εάν το ΕΣΠΔ ανακαλέσει την απόφασή του ή αν ο ενωσιακός δικαστής την ακυρώσει.
117.
Δεδομένου ότι η απόφαση αυτή είναι οριστική και εφόσον παράγει δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα εκτός του οργάνου που την εξέδωσε, δηλαδή έναντι της ιρλανδικής εποπτικής αρχής, το Γενικό Δικαστήριο έπρεπε να είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η προσβαλλόμενη απόφαση πληροί τις προϋποθέσεις του πρώτου εδαφίου του άρθρου 263 ΣΛΕΕ και, συνακόλουθα, πρέπει να χαρακτηριστεί ως πράξη δεκτική προσφυγής.
118.
Το δεύτερο περιττό στοιχείο το οποίο συμπεριέλαβε στην ανάλυσή του το Γενικό Δικαστήριο αφορά το εάν η απόφαση του ΕΣΠΔ μπορεί να αντιταχθεί ευθέως στη WhatsApp.
119.
Επ’ αυτού θα είμαι σύντομη: δεδομένου ότι το αν μια πράξη υπόκειται σε προσφυγή δεν εξαρτάται από το κατά πόσον ή με ποιον τρόπο μεταβάλλει τη νομική κατάσταση του προσφεύγοντος, το ζήτημα εάν η προσβαλλόμενη απόφαση μπορεί να αντιταχθεί ευθέως στη WhatsApp δεν μπορεί να είναι κρίσιμο για την ανάλυση που απαιτείται δυνάμει του πρώτου εδαφίου του άρθρου 263 ΣΛΕΕ. Εξάλλου, όπως θα αναλύσω κατωτέρω, το ζήτημα εάν η προσβαλλόμενη απόφαση μπορεί να αντιταχθεί ευθέως στη WhatsApp ουδεμία σημασία έχει και ως κριτήριο για το εάν η απόφαση του ΕΣΠΔ αφορά άμεσα τη συγκεκριμένη εταιρία.
3. 3. Ενδιάμεσο συμπέρασμα
120.
Προκειμένου να δοθεί απάντηση στο ερώτημα εάν πράξη ενωσιακού οργάνου ή οργανισμού συνιστά πράξη δεκτική προσφυγής ενώπιον του ενωσιακού δικαστή, για τους σκοπούς του άρθρου 263, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, επιβάλλεται να εξεταστεί εάν η πράξη αυτή εκφράζει την οριστική θέση του οργάνου ή του οργανισμού, η οποία παράγει δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα για πρόσωπα εκτός του ιδίου του οργάνου ή οργανισμού.
121.
Προκειμένου να δοθεί απάντηση στο ερώτημα εάν πρόκειται για πράξη που μπορεί να προσβληθεί ενώπιον του ενωσιακού δικαστή, ο τρίτος επί του οποίου η πράξη αυτή παράγει δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα δεν είναι απαραίτητο να ταυτίζεται με το πρόσωπο το οποίο ασκεί την προσφυγή ακυρώσεως.
122.
Το ζήτημα εάν το πρόσωπο που άσκησε προσφυγή κατά πράξεως δεκτικής προσφυγής νομιμοποιείται ενεργητικώς προς τούτο επιλύεται βάσει του τέταρτου εδαφίου του άρθρου 263 ΣΛΕΕ, και όχι βάσει του πρώτου εδαφίου του ίδιου άρθρου.
123.
Προκειμένου να κριθεί εάν μια πράξη είναι δεκτική προσφυγής, είναι αδιάφορο εάν η πράξη αυτή αποτελεί «ενδιάμεσο» στάδιο μιας σύνθετης διαδικασίας.
124.
Το Γενικό Δικαστήριο, εστιάζοντας στο ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν είναι η τελική απόφαση εντός του προβλεπόμενου από τον ΓΚΠΔ μηχανισμού συνεκτικότητας, αντί να εξετάσει εάν συνιστά την τελική ή οριστική απόφαση του ΕΣΠΔ η οποία παράγει δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα έναντι της ιρλανδικής εποπτικής αρχής, προέβη, με την αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, σε εσφαλμένη εκτίμηση των προϋποθέσεων του πρώτου εδαφίου του άρθρου 263 ΣΛΕΕ.
125.
Ως εκ τούτου, προτείνω στο Δικαστήριο να κάνει δεκτές τις δύο πρώτες αιτιάσεις του πρώτου λόγου αναιρέσεως.
Γ.
Γ. Η προσβαλλόμενη απόφαση αφορά άμεσα την αναιρεσείουσα
126.
Με την τρίτη και την τέταρτη αιτίαση του πρώτου λόγου αναιρέσεως, η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι ήταν εσφαλμένη η κρίση του Γενικού Δικαστηρίου ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν την αφορά άμεσα.
127.
Κατά την αναιρεσείουσα, το Γενικό Δικαστήριο παραθέτει μεν ορθώς τη νομολογία του Δικαστηρίου κατά την οποία απαιτείται να πληρούνται δύο προϋποθέσεις προκειμένου μια πράξη να αφορά άμεσα φυσικό ή νομικό πρόσωπο το οποίο δεν αποτελεί τον αποδέκτη της πράξεως αυτής (
74
), πλην όμως εφάρμοσε εσφαλμένως τη συγκεκριμένη νομολογία.
128.
Σύμφωνα με τη νομολογία στην οποία παραπέμπει το Γενικό Δικαστήριο, η «προϋπόθεση ότι το μέτρο που προσβάλλεται με προσφυγή πρέπει να αφορά άμεσα το προσφεύγον φυσικό ή νομικό πρόσωπο απαιτεί να συντρέχουν σωρευτικώς δύο όροι, δηλαδή, αφενός, το προσβαλλόμενο μέτρο να παράγει άμεσα αποτελέσματα επί της νομικής καταστάσεως του προσώπου αυτού και, αφετέρου, να μην καταλείπει καμιά εξουσία εκτιμήσεως στους αποδέκτες του μέτρου που είναι επιφορτισμένοι με την εφαρμογή του, δεδομένου ότι η εφαρμογή αυτή έχει καθαρά αυτόματο χαρακτήρα και απορρέει αποκλειστικά από την κανονιστική ρύθμιση της Ένωσης, χωρίς εφαρμογή άλλων παρεμβαλλόμενων κανόνων» (
75
).
129.
Ο χαρακτηρισμός των δύο ως άνω κριτηρίων ως «σωρευτικών» απορρέει από τη νομολογία που αφορά προσβαλλόμενες πράξεις για την εφαρμογή των οποίων απαιτούνταν εκτελεστικά μέτρα (
76
).
130.
Σε αυτή τη περίπτωση, το μέτρο που προσβάλλεται μπορεί να επηρεάσει ευθέως τη νομική κατάσταση του προσφεύγοντος μόνο εάν στο επιφορτισμένο με την εφαρμογή του όργανο δεν καταλείπεται κανένα περιθώριο ως προς το εάν και με ποιον τρόπο πρέπει να εφαρμοστεί το μέτρο αυτό (
77
).
131.
Αυτό ακριβώς συμβαίνει στην υπό κρίση υπόθεση. Η προσβαλλόμενη απόφαση, η οποία αφορά την αναιρεσείουσα, απευθύνεται στην ιρλανδική εποπτική αρχή και όχι στην αναιρεσείουσα. Η απόφαση επιβάλλει στην ιρλανδική εποπτική αρχή να τροποποιήσει το σχέδιο αποφάσεώς της κατά την έκδοση της τελικής αποφάσεως, η οποία έχει ως αποδέκτη την αναιρεσείουσα, προκειμένου να συμμορφωθεί προς τις διαπιστώσεις που περιέχονται στην προσβαλλόμενη απόφαση. Επομένως, το ζήτημα εάν στην ιρλανδική εποπτική αρχή καταλείπεται οποιαδήποτε εξουσία εκτιμήσεως μετά την έκδοση της προσβαλλομένης αποφάσεως από το ΕΣΠΔ είναι κρίσιμο προκειμένου να διαπιστωθεί εάν η απόφαση αυτή αφορά άμεσα την αναιρεσείουσα.
132.
Στο πλαίσιο αυτό, η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο ερμήνευσε εσφαλμένως το άρθρο 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ με δύο τρόπους. Πρώτον, κατά την εξέταση της πρώτης προϋποθέσεως σχετικά με το εάν η προσβαλλόμενη απόφαση αφορά άμεσα την αναιρεσείουσα, το Γενικό Δικαστήριο εφάρμοσε τα κριτήρια της «αντιταξιμότητας» και του «τελικού σταδίου της διαδικασίας», κανένα εκ των οποίων δεν είναι λυσιτελές προκειμένου να διαπιστωθεί εάν η σχετική απόφαση αφορά άμεσα την αναιρεσείουσα. Δεύτερον, κατά την εξέταση της δεύτερης προϋποθέσεως σχετικά με το εάν η προσβαλλόμενη απόφαση αφορά άμεσα την αναιρεσείουσα, το Γενικό Δικαστήριο εφάρμοσε εσφαλμένως το κριτήριο της διακριτικής ευχέρειας, σε σχέση με την προσβαλλόμενη απόφαση.
133.
Συμφωνώ με την αναιρεσείουσα ως προς αμφότερα τα ως άνω σημεία.
1. 1. Το ζήτημα κατά πόσον η προσβαλλόμενη απόφαση μπορεί να αντιταχθεί στην αναιρεσείουσα
134.
Η πρώτη παρερμηνεία την οποία η αναιρεσείουσα προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο συνίσταται στο ότι το τελευταίο έκρινε, με τη σκέψη 52 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως, ότι δεν πληρούται η προϋπόθεση κατά την οποία η προσβαλλόμενη απόφαση πρέπει να επηρεάζει ευθέως τη νομική κατάσταση της WhatsApp, διότι η πράξη αυτή δεν μπορεί να της αντιταχθεί.
135.
Η «αντιταξιμότητα» ως προϋπόθεση ούτε απαντά στο τέταρτο εδάφιου του άρθρου 263 ΣΛΕΕ ούτε απορρέει από τη νομολογία του Δικαστηρίου.
136.
Τούτο είναι δικαιολογημένο. Στις περισσότερες περιπτώσεις στις οποίες απαιτείται η λήψη εκτελεστικών μέτρων, είτε σε ενωσιακό είτε σε εθνικό επίπεδο, η προς εφαρμογή ενωσιακή απόφαση δεν μπορεί να αντιταχθεί ευθέως σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα, ακόμη και εάν αποτελούν τους αποδέκτες στους οποίους απευθύνεται το μέτρο. Ο ίδιος ο λόγος για τον οποίον συχνά απαιτείται η λήψη εκτελεστικού μέτρου είναι ακριβώς ότι το επίμαχο ενωσιακό μέτρο δεν μπορεί από μόνο του να «φθάσει» στον προσφεύγοντα. Σε τέτοιες περιπτώσεις, μόνο το εκτελεστικό μέτρο μπορεί να αντιταχθεί στα φυσικά ή νομικά πρόσωπα.
137.
Εάν το ερώτημα κατά πόσον το μέτρο μπορεί να «αντιταχθεί ευθέως» σε φυσικό ή νομικό πρόσωπο αποτελούσε προϋπόθεση του άμεσου επηρεασμού, θα ήταν σχεδόν αδύνατον να προσβάλει ένας μη προνομιούχος προσφεύγων οποιαδήποτε ενωσιακή πράξη για την εφαρμογή της οποίας απαιτούνται εκτελεστικά μέτρα.
138.
Στην πραγματικότητα, ουδεμία σημασία έχει για το ζήτημα του άμεσου επηρεασμού το κατά πόσον έναντι του φυσικού ή νομικού προσώπου μπορεί να αντιταχθεί μόνον το επίμαχο εκτελεστικό μέτρο και όχι το μέτρο του οποίου το κύρος αμφισβητείται με την προσφυγή ενώπιον του ενωσιακού δικαστή. Εάν το μέτρο εφαρμογής συνιστά απλώς αντίγραφο του μέτρου που αποτελεί το αντικείμενο της προσφυγής, διότι στο εκτελεστικό όργανο δεν καταλείπεται κανένα περιθώριο εκτιμήσεως ως προς το εάν θα εκδώσει και με ποιον τρόπο θα διατυπώσει την απόφασή του, είναι σαφές ότι το προσβαλλόμενο μέτρο αποτελεί την πραγματική αιτία επηρεασμού της νομικής καταστάσεως του προσφεύγοντος.
139.
Στην υπό κρίση υπόθεση, τούτο σημαίνει ότι το Γενικό Δικαστήριο έσφαλε λαμβάνοντας υπόψη το κατά πόσον η προσβαλλόμενη απόφαση μπορούσε να αντιταχθεί ευθέως στη WhatsApp ως κρίσιμο στοιχείο προκειμένου να καταλήξει σε συμπέρασμα ως προς το αν η απόφαση αυτή την αφορά άμεσα.
2. Το προσβαλλόμενο μέτρο δεν είναι το τελικό στάδιο της διαδικασίας που προβλέπεται στο πλαίσιο του μηχανισμού συνεκτικότητας
140.
Στην ίδια σκέψη 52 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν αφορά άμεσα την αναιρεσείουσα διότι η απόφαση αυτή δεν συνιστά το τελικό στάδιο της διαδικασίας που προβλέπεται στο πλαίσιο του μηχανισμού συνεκτικότητας αλλά, αντιθέτως, για την εφαρμογή της απαιτείται η λήψη εκτελεστικών μέτρων σε εθνικό επίπεδο.
141.
Από την προεκτεθείσα ανάλυση συνάγεται ότι μια πράξη μπορεί να αφορά άμεσα ένα πρόσωπο ακόμη και εάν για την εφαρμογή της απαιτείται η λήψη εκτελεστικών μέτρων (
78
).
142.
Η δεύτερη προϋπόθεση για τη διαπίστωση του άμεσου επηρεασμού, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου (βλ. σημείο 128 των παρουσών προτάσεων) στην οποία παραπέμπει το Γενικό Δικαστήριο με την αναιρεσιβαλλόμενη διάταξή του (
79
), θα ήταν απολύτως παράλογη εάν γινόταν δεκτό ότι η πράξη δεν είναι δυνατόν να αφορά άμεσα τον προσφεύγοντα όταν για την εφαρμογή του προσβαλλόμενου μέτρου απαιτείται η λήψη εκτελεστικών μέτρων.
143.
Επιπλέον, η ερμηνεία αυτή παραβλέπει τη διάκριση μεταξύ της προϋπόθεσης ότι η ρυθμιστική πράξη δεν συνεπάγεται τη λήψη μέτρων εφαρμογής και της προϋπόθεσης ότι η επίμαχη πράξη πρέπει να αφορά άμεσα τον προσφεύγοντα, οι οποίες πρέπει να πληρούνται αμφότερες προκειμένου ένας μη προνομιούχος προσφεύγων να θεμελιώσει ενεργητική νομιμοποίηση δυνάμει του τετάρτου εδαφίου του άρθρου 263 ΣΛΕΕ (
80
).
144.
Κατά συνέπεια, το Γενικό Δικαστήριο έσφαλε κρίνοντας ότι το γεγονός ότι, δυνάμει του μηχανισμού συνεκτικότητας, η ιρλανδική εποπτική αρχή οφείλει να προβεί στην έκδοση αποφάσεως εφαρμογής, ως εκτελεστικού μέτρου της προσβαλλομένης αποφάσεως, συνιστά κρίσιμο στοιχείο για την ανάλυση του ζητήματος εάν η τελευταία αυτή απόφαση αφορά άμεσα την αναιρεσείουσα.
145.
Το Γενικό Δικαστήριο αποπειράθηκε να διακρίνει την περίπτωση της υπό κρίση υποθέσεως από τις καταστάσεις που ανακύπτουν στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων όταν η Επιτροπή κρίνει ως ασύμβατη με την εσωτερική αγορά μια ήδη χορηγηθείσα ενίσχυση και διατάσσει το κράτος μέλος που τη χορήγησε να την ανακτήσει (
81
). Στις περιπτώσεις αυτές, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι η σχετική απόφαση της Επιτροπής αφορά άμεσα τους αποδέκτες των ενισχύσεων, ακόμη και εάν η απόφαση πρέπει να εφαρμοστεί από το επίμαχο κράτος μέλος και μπορεί να εκτελεστεί μόνο επί τη βάσει τέτοιων εκτελεστικών μέτρων (
82
).
146.
Οφείλω να συμφωνήσω με την αναιρεσείουσα ότι το Γενικό Δικαστήριο κακώς στηρίχθηκε στις υποθέσεις κρατικών ενισχύσεων προκειμένου να διαχωρίσει την υπό κρίση περίπτωση και να κρίνει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν αφορά άμεσα τη WhatsApp (
83
).
147.
Αντιθέτως μάλιστα, φρονώ ότι οι υποθέσεις κρατικών ενισχύσεων ενισχύουν την άποψη ότι η προσβαλλόμενη απόφαση αφορά άμεσα τη WhatsApp. Η προσβαλλόμενη απόφαση αποτελεί την αιτία της μεταβολής της νομικής κατάστασης της αναιρεσείουσας, παρότι είναι απαραίτητη η έκδοση «εκτελεστικής» αποφάσεως από την ιρλανδική εποπτική αρχή. Ουσιαστικά, πρόκειται για την ίδια ακριβώς λογική που υιοθέτησε το Δικαστήριο στη νομολογία την οποία μνημονεύει το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 64 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως.
148.
Ομοίως, εκτιμώ ότι το Γενικό Δικαστήριο έσφαλε κρίνοντας ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν είναι ανάλογη με τις αποφάσεις της Επιτροπής με τις οποίες διατάσσεται η ανάκτηση κρατικών ενισχύσεων, επειδή με την προσβαλλόμενη απόφαση δεν περατώθηκε η επίμαχη διοικητική διαδικασία σε εθνικό επίπεδο (
84
). Παρά ταύτα, όσον αφορά τα ζητήματα επί των οποίων αποφάνθηκε το ΕΣΠΔ με την προσβαλλόμενη απόφασή του, η διαδικασία που διέπει τον μηχανισμό συνεκτικότητας, στην πραγματικότητα, περατώθηκε, δεδομένου ότι η ιρλανδική εποπτική αρχή δεν είναι δυνατόν να μεταβάλει τις διαπιστώσεις οι οποίες περιέχονται στην προσβαλλόμενη απόφαση. Το γεγονός ότι η εθνική αυτή αρχή ενδέχεται να χρειαστεί επίσης να αποφανθεί και επί ορισμένων πρόσθετων ζητημάτων, τα οποία δεν καλύπτονται από την προσβαλλόμενη απόφαση, ουδόλως μεταβάλλει τον «οριστικό» χαρακτήρα των διαπιστώσεων που διατυπώνονται στην προσβαλλόμενη απόφαση όσον αφορά τα ζητήματα τα οποία επιλύονται με αυτήν.
149.
Θεωρώ ότι από τα προεκτεθέντα συνάγεται σαφώς ότι η προσβαλλόμενη απόφαση επηρεάζει τη νομική κατάσταση της αναιρεσείουσας διότι, πρώτον, έγινε δεκτό ότι η διαδικασία «lossy hashing» αφορά δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα και, δεύτερον, κρίθηκε ότι η πρακτική της εταιρίας συνιστά παράβαση ορισμένων κανόνων διαφάνειας που επιβάλλονται στους υπευθύνους επεξεργασίας από τον ΓΚΠΔ.
150.
Αυτή και μόνο η διαπίστωση γεννά έννομη υποχρέωση της αναιρεσείουσας να αλλάξει την πρακτική της. Επιπλέον, αποτελεί τη νομική βάση στην οποία θα στηριχθεί η ιρλανδική εποπτική αρχή για να επιβάλει υψηλότερα πρόστιμα στην αναιρεσείουσα. Χωρίς την προσβαλλόμενη απόφαση, τούτο δεν θα ήταν δυνατόν. Ο μοναδικός λόγος που η εθνική αυτή αρχή συμπεριέλαβε τις ως άνω διαπιστώσεις στην τελική της απόφαση με αποδέκτη την αναιρεσείουσα ήταν ότι της το επέβαλλε η προσβαλλόμενη απόφαση. Κατά τη γνώμη μου, καθίσταται έτσι απολύτως σαφές ότι η πραγματική αιτία της μεταβολής της νομικής κατάστασης της αναιρεσείουσας ήταν η προσβαλλόμενη απόφαση και όχι, όπως εσφαλμένως έκρινε το Γενικό Δικαστήριο, η απόφαση της ιρλανδικής εποπτικής αρχής.
3. Εξουσία εκτιμήσεως της ιρλανδικής εποπτικής αρχής
151.
Στην περίπτωση που για την εφαρμογή της πράξεως κατά της οποίας χωρεί προσφυγή ακυρώσεως απαιτείται η λήψη εκτελεστικών μέτρων, θεωρείται ότι η πράξη αυτή αφορά άμεσα τον προσφεύγοντα μόνο εάν το όργανο που είναι επιφορτισμένο με τη λήψη των εκτελεστικών μέτρων δεν διαθέτει κανένα περιθώριο εκτιμήσεως, αλλά, αντιθέτως, είναι υποχρεωμένο να εφαρμόσει αυτομάτως το περιεχόμενο της προσβαλλομένης αποφάσεως.
152.
Στην υπό κρίση υπόθεση, τούτο σημαίνει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση θα αφορούσε άμεσα τη WhatsApp εφόσον η ιρλανδική εποπτική αρχή δεν διέθετε κανένα περιθώριο εκτιμήσεως ως προς το εάν ή με ποιον τρόπο θα εφαρμόσει την εν λόγω απόφαση.
153.
Με την αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η ιρλανδική εποπτική αρχή απολαύει διακριτικής ευχέρειας και ότι, ως εκ τούτου, την αναιρεσείουσα δεν την αφορά άμεσα η προσβαλλόμενη απόφαση αλλά μόνο η τελική απόφαση της αρχής αυτής (
85
).
154.
Συμφωνώ με την αναιρεσείουσα ότι, και σε αυτό το σημείο, το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε σφάλμα εκτιμήσεως.
155.
Πρώτον, οι διαπιστώσεις του ΕΣΠΔ ότι η διαδικασία «lossy hashing» συνιστά επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και ότι η αναιρεσείουσα, ως υπεύθυνος επεξεργασίας των δεδομένων, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 5, 13 και 14 του ΓΚΠΔ έπρεπε να επαναληφθούν αυτούσιες στην τελική απόφαση της ιρλανδικής εποπτικής αρχής, οπότε η τελευταία δεν είχε κανένα περιθώριο να καταλήξει σε αντίθετο συμπέρασμα.
156.
Δεύτερον, η προσβαλλόμενη απόφαση επιβάλλει στην ιρλανδική εποπτική αρχή την απαρέγκλιτη υποχρέωση να αυξήσει τα πρόστιμα και να χρησιμοποιήσει τις μεθόδους υπολογισμού οι οποίες περιγράφονται στην απόφαση του ΕΣΠΔ, έστω και αν ο τελικός υπολογισμός και καταλογισμός του ποσού των προστίμων εις βάρος της WhatsApp επαφίεται στην ιρλανδική εποπτική αρχή. Τούτο σημαίνει ότι στην αρχή αυτή δεν αφέθηκε κανένα περιθώριο, υπό την ιδιότητά της ως «εκτελεστικού οργάνου», να διατηρήσει τα αρχικά πρόστιμα ή να προβεί στη μείωσή τους (
86
).
157.
Κατά συνέπεια, όσον αφορά τις συγκεκριμένες πτυχές της προσβαλλομένης αποφάσεως, στην ιρλανδική εποπτική αρχή δεν καταλείπεται κανένα περιθώριο ως προς το εάν ή με ποιον τρόπο μπορεί να αποφανθεί σε σχέση με την αναιρεσείουσα.
158.
Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο έσφαλε κρίνοντας ότι, όσον αφορά τις πτυχές αυτές, η ιρλανδική εποπτική αρχή διέθετε διακριτική ευχέρεια (
87
).
159.
Κατά το άρθρο 65, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του ΓΚΠΔ, το ΕΣΠΔ αποφαίνεται μόνο επί εκείνων των ζητημάτων εφαρμογής του ΓΚΠΔ επί των οποίων έχουν διατυπωθεί ενστάσεις από τις λοιπές εποπτικές αρχές και τα οποία έχουν επιλυθεί μεταξύ των συμμετεχουσών εποπτικών αρχών. Ως εκ τούτου, η ιρλανδική εποπτική αρχή διέθετε όντως διακριτική ευχέρεια να αποφανθεί επί των ζητημάτων που δεν υποβλήθηκαν στο ΕΣΠΔ, πλην όμως περιλαμβάνονται στην τελική εθνική απόφαση (
88
).
160.
Ασκεί το στοιχείο αυτό επιρροή κατά την εκτίμηση του ζητήματος εάν η προσβαλλόμενη απόφαση αφορά άμεσα την αναιρεσείουσα;
161.
Με την αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι το περιορισμένο αντικείμενο της προσβαλλομένης αποφάσεως έχει καθοριστική σημασία, διότι η τελική απόφαση της ιρλανδικής εποπτικής αρχής αποτελεί ένα ενιαίο σύνολο το οποίο δεν μπορεί να διαχωριστεί βάσει των πτυχών για τις οποίες διαθέτει, ή όχι, εξουσία εκτιμήσεως η ιρλανδική εποπτική αρχή (
89
).
162.
Προσωπικά, συμφωνώ όμως και πάλι με την αναιρεσείουσα ότι το στοιχείο αυτό ουδεμία επιρροή ασκεί στο ζήτημα εάν η προσβαλλόμενη απόφαση την αφορά άμεσα.
163.
Προκειμένου να διαπιστωθεί εάν μια πράξη αφορά άμεσα τον προσφεύγοντα, η σχετική ανάλυση πρέπει να εκκινεί από την ουσία της πράξεως που προσβάλλεται (
90
). Αρκεί δε ότι το περιεχόμενο της προσβαλλομένης αποφάσεως, το οποίο επηρεάζει τη νομική κατάσταση της αναιρεσείουσας, δεν καταλείπει οποιοδήποτε περιθώριο εκτιμήσεως στην ιρλανδική εποπτική αρχή επί των πτυχών που προαναφέρθηκαν, ακόμη και αν η τελική της απόφαση αφορά επίσης και άλλα ζητήματα.
164.
Για την ακρίβεια, όπως θα εξηγήσω στο επόμενο τμήμα των παρουσών προτάσεων, εάν η WhatsApp δεν είχε προσβάλει την προσβαλλόμενη απόφαση ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, θα είχε απολέσει τη δυνατότητα να προβάλει την ακυρότητα της εν λόγω αποφάσεως στο πλαίσιο της προσφυγής της κατά της τελικής αποφάσεως της ιρλανδικής εποπτικής αρχής ενώπιον των αρμόδιων ιρλανδικών δικαστηρίων.
165.
Όπως εξήγησε κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση η αναιρεσείουσα, η διαδικασία αυτή εκκρεμεί ενώπιον των ιρλανδικών δικαστηρίων. Εκεί η αναιρεσείουσα ζητεί την ακύρωση της τελικής αποφάσεως της ιρλανδικής εποπτικής αρχής και για τις πτυχές που δεν καλύπτονται από την προσβαλλόμενη απόφαση. Παράλληλα ωστόσο, η αναιρεσείουσα προσέβαλε την απόφαση του ΕΣΠΔ ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου προκειμένου να διασφαλίσει το δικαίωμά της να προβάλει την ακυρότητα εκείνων των τμημάτων της αποφάσεως της ιρλανδικής εποπτικής αρχής επί των οποίων η εθνική αυτή αρχή δεν διέθετε καμία εξουσία εκτιμήσεως.
166.
Εξ αυτού συνάγεται ότι το Γενικό Δικαστήριο έσφαλε επίσης κρίνοντας ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν αφορά άμεσα την αναιρεσείουσα διότι η ιρλανδική εποπτική αρχή διέθετε διακριτική ευχέρεια ως προς την «εκτέλεση» της προσβαλλομένης αποφάσεως, λόγω του ότι η τελική εθνική απόφαση περιέχει επίσης πτυχές οι οποίες δεν καλύπτονται από την προσβαλλόμενη απόφαση.
4. Ενδιάμεσο συμπέρασμα
167.
Το Γενικό Δικαστήριο εφάρμοσε εσφαλμένως τις προϋποθέσεις σχετικά με την εξέταση του ζητήματος εάν η πράξη αφορά άμεσα τον προσφεύγοντα, κατά την έννοια του τετάρτου εδαφίου του άρθρου 263 ΣΛΕΕ.
168.
Πρώτον, στήριξε την εκτίμησή του στις μη υφιστάμενες προϋποθέσεις ότι η πράξη που προσβάλλεται πρέπει i) να είναι ευθέως αντιτάξιμη στον προσφεύγοντα στο πλαίσιο της διαδικασίας ακυρώσεως και ii) να μην απαιτεί τη λήψη εκτελεστικών μέτρων για την εφαρμογή της.
169.
Δεύτερον, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε εσφαλμένως ότι η προσβαλλόμενη απόφαση καταλείπει περιθώριο εκτιμήσεως στην ιρλανδική εποπτική αρχή.
170.
Τέλος, το Γενικό Δικαστήριο κατέληξε εσφαλμένως στο συμπέρασμα ότι το γεγονός ότι η τελική απόφαση της ιρλανδικής εποπτικής αρχής περιέχει τμήματα τα οποία δεν καλύπτονται από την προσβαλλόμενη αρχή αποτελεί στοιχείο κρίσιμο για την εκτίμηση του ζητήματος εάν η προσβαλλόμενη απόφαση καταλείπει στην αρχή αυτή περιθώριο εκτιμήσεως.
171.
Ως εκ τούτου, προτείνω στο Δικαστήριο να κάνει δεκτή την τρίτη και την τέταρτη αιτίαση του πρώτου λόγου αναιρέσεως.
Δ.
Δ. Η λογική του ενωσιακού συστήματος μέσων ένδικης προστασίας επιβάλλει να κριθεί παραδεκτή η προσφυγή στην παρούσα υπόθεση
172.
Με την πέμπτη αιτίασή της στο πλαίσιο του πρώτου λόγου αναιρέσεως, η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο εφάρμοσε εσφαλμένως το ενωσιακό σύστημα μέσων ένδικης προστασίας.
173.
Με την αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι, στο πλαίσιο της διαδικασίας που προβλέπεται από τον μηχανισμό συνεκτικότητας, η ένδικη διαδικασία κατά της τελικής αποφάσεως της εθνικής εποπτικής αρχής πρέπει να κινηθεί ενώπιον των αρμόδιων εθνικών δικαστηρίων. Κατά την άποψη του Γενικού Δικαστηρίου, η λογική του όλου συστήματος των μέσων ένδικης προστασίας συνηγορεί υπέρ της απόψεως ότι το εθνικό δικαστήριο αποτελεί το κατάλληλο forum (
91
), το οποίο, ακολούθως, μπορεί να κινήσει την προδικαστική διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου ως προς το κύρος εκείνου του σκέλους της εθνικής αποφάσεως που έχει υπαγορευθεί από τη σχετική απόφαση του ΕΣΠΔ.
174.
Η θέση την οποία διατυπώνει Γενικό Δικαστήριο, ότι πρέπει τα μέσα ένδικης προστασίας να συγκεντρώνονται σε ένα δικαστήριο είναι, εν μέρει, ορθή. Στην πραγματικότητα, η λύση την οποία προτείνει θα απέτρεπε το δικονομικό πρόβλημα που ανακύπτει υπό τις παρούσες συνθήκες, καθώς ο προσφεύγων καλείται να ασκήσει δύο χωριστές προσφυγές, μία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και άλλη μία ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, εφόσον επιθυμεί να διασφαλίσει την αποτελεσματική προστασία του συνόλου των δικαιωμάτων που αντλεί από το ενωσιακό δίκαιο. Πράγματι, αυτός δεν είναι ο πλέον αποδοτικός τρόπος προστασίας των δικαιωμάτων ενός προσώπου.
175.
Στην υπό κρίση υπόθεση, η αναιρεσείουσα έπραξε ακριβώς αυτό: έχει ασκήσει δύο προσφυγές, μία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και άλλη μία ενώπιον των αρμόδιων ιρλανδικών δικαστηρίων. Ωστόσο, υπό την τρέχουσα, τουλάχιστον, διάρθρωσή του, το ενωσιακό σύστημα μέσων ένδικης προστασίας δεν προβλέπει κάποια άλλη λύση, όπως θα εξηγήσω στη συνέχεια.
1. 1. Η σχέση μεταξύ των άμεσων και έμμεσων προσφυγών κατά ενωσιακών πράξεων
176.
Πρώτον, ως γνωστόν, τα εθνικά δικαστήρια δεν είναι αρμόδια να ακυρώνουν πράξεις των θεσμικών οργάνων και λοιπών οργανισμών της Ένωσης. Επομένως, στην περίπτωση που κρίνουν ότι μια πράξη της Ένωσης είναι ακυρωτέα, οφείλουν να κινήσουν την προδικαστική διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου, το οποίο θα αποφανθεί επί του κύρους της πράξεως (
92
).
177.
Δεύτερον, το εθνικό δικαστήριο δεν μπορεί να αμφισβητήσει το κύρος ενωσιακής πράξεως στην περίπτωση που ο διάδικος ο οποίος επικαλείται την ακυρότητα αυτή πληροί μεν τις προϋποθέσεις ενεργητικής νομιμοποίησης του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, αλλά δεν άσκησε προσφυγή κατά της πράξεως ενώπιον του ενωσιακού δικαστή εντός της προθεσμίας που τάσσει το έκτο εδάφιο του ίδιου άρθρου. Τούτο προκύπτει από την απόφαση TWD Textilwerke Deggendorf (
93
) και επιβεβαιώθηκε σε μεταγενέστερες αποφάσεις, συμπεριλαμβανομένης της αποφάσεως Georgsmarienhütte κ.λπ. (
94
), η οποία συζητήθηκε από τους μετέχοντες στην υπό κρίση διαδικασία.
178.
Στην τελευταία αυτή απόφαση, το Δικαστήριο έκρινε ότι «εφόσον ο διάδικος που προτίθεται να προσβάλει πράξη της Ένωσης νομιμοποιείται ενεργητικώς πέραν πάσης αμφιβολίας, δυνάμει του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, υποχρεούται να κάνει χρήση του μέσου έννομης προστασίας που προβλέπεται από τη διάταξη αυτή ασκώντας προσφυγή ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου» (
95
). Εάν το πρόσωπο το οποίο νομιμοποιούνταν δεν άσκησε προσφυγή ακυρώσεως εντός της προθεσμίας που τάσσει το άρθρο 263, έκτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, το εθνικό δικαστήριο δεν μπορεί να δεχθεί ένσταση ακυρότητας ενωσιακής πράξεως προβαλλόμενη από το ενδιαφερόμενο πρόσωπο, αλλά υποχρεούται να κρίνει ότι η πράξη που προσβάλλεται είναι οριστική για το πρόσωπο αυτό (
96
). Στην περίπτωση τέτοιας προδικαστικής παραπομπής από εθνικό δικαστήριο, το Δικαστήριο πρέπει να απορρίψει ως απαράδεκτη την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, διότι άλλως θα αποκρινόταν σε ένα ερώτημα του οποίου η απάντηση δεν θα ήταν δυνατόν να χρησιμοποιηθεί από το αιτούν δικαστήριο.
179.
Ένα πρόσφατο παράδειγμα το οποίο αφορά τις σύνθετες διαδικασίες είναι η απόφαση Iccrea Banca (
97
). Στην απόφαση αυτή, το Δικαστήριο απέρριψε ως απαράδεκτο μέρος του προδικαστικού ερωτήματος που υποβλήθηκε από το Tribunale amministrativo regionale per il Lazio (περιφερειακό διοικητικό πρωτοδικείο Λατίου, Ιταλία), ενώπιον του οποίου μια τράπεζα, η Iccrea Banca, αμφισβήτησε τον υπολογισμό του ύψους της συνεισφοράς της στο Ενιαίο Συμβούλιο Εξυγίανσης. Το Δικαστήριο έκρινε ότι η απόφαση του Ενιαίου Συμβουλίου Εξυγίανσης (ΕΣΕ) –η οποία αποτέλεσε τη βάση για τον καθορισμό του ύψους των εν λόγω συνεισφορών– αφορούσε μεν άμεσα και ατομικά την τράπεζα αυτή, πλην όμως η ίδια δεν είχε ασκήσει προσφυγή ακυρώσεως ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου (
98
). Ως εκ τούτου, η Iccrea Banca, απώλεσε τη δυνατότητα να προβάλει εμμέσως ένσταση ακυρότητας της αποφάσεως του ΕΣΕ ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, με συνέπεια το Δικαστήριο να απορρίψει ως απαράδεκτο το προδικαστικό ερώτημα κατ’ αυτό το σκέλος του.
180.
Εφαρμόζοντας την ως άνω νομολογία στην υπό κρίση υπόθεση, στην οποία η WhatsApp νομιμοποιούνταν ενεργητικώς να ασκήσει προσφυγή κατά της προσβαλλομένης αποφάσεως ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, καθίσταται σαφές ότι η ακυρότητα της αποφάσεως του ΕΣΠΔ δεν θα μπορούσε να προβληθεί ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου εάν η WhatsApp δεν είχε προσφύγει ευθέως κατά της αποφάσεως αυτής και ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου εντός της προθεσμίας που τάσσει το άρθρο 263, έκτο εδάφιο, ΣΛΕΕ (
99
).
181.
Κατά συνέπεια, δεδομένου ότι, πρώτον, η προσβαλλόμενη απόφαση αφορά άμεσα την αναιρεσείουσα και, δεύτερον, όπως έκρινε το ίδιο το Γενικό Δικαστήριο, η προσβαλλόμενη απόφαση αφορά ατομικά την αναιρεσείουσα (
100
), η προσφυγή κατά της προσβαλλομένης αποφάσεως πρέπει να ασκηθεί ενώπιον του ενωσιακού και όχι ενώπιον του εθνικού δικαστή.
182.
Η αιτιολογική σκέψη 143 του ΓΚΠΔ επιβεβαιώνει ότι η εύρυθμη οργάνωση του δικαστικού ελέγχου σε περιπτώσεις όπως η επίμαχη στην υπό κρίση υπόθεση πρέπει να διενεργείται μέσω της άσκησης προσφυγών ακυρώσεως ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου (
101
). Παρά το γεγονός ότι η συγκεκριμένη αιτιολογική σκέψη δεν είναι δεσμευτική, όπως ορθώς επισημαίνει το ΕΣΠΔ, εντούτοις, περιγράφει τις συνέπειες που απορρέουν από την εφαρμογή των δεσμευτικών κανόνων της Συνθήκης σχετικά με την οργάνωση των ένδικων διαδικασιών.
183.
Τέλος, στα προεκτεθέντα επιχειρήματα θα προσέθετα ότι η ευθεία προσφυγή ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, στο πλαίσιο της οποίας το ενωσιακό όργανο που είναι εκδότης της προσβαλλομένης αποφάσεως αποτελεί διάδικο, συνιστά, κατά τη γνώμη μου, την πλέον κατάλληλη δικονομική οδό για να κριθεί το κύρος της αποφάσεώς του. Σε τελική ανάλυση, ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, ο διαδικαστικός ρόλος του ενωσιακού οργάνου εξαρτάται από τους ισχύοντες εθνικούς δικονομικούς κανόνες, οι οποίοι ενδέχεται να του στερήσουν την πρόσβαση στη διαφορά που έχει ως αντικείμενο την ίδια του την πράξη (
102
).
2. Λοιπά διαδικαστικά ζητήματα
184.
Στην αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, το Γενικό Δικαστήριο εκφράζει επίσης τις ανησυχίες του όσον αφορά την πιθανότητα έκδοσης αντικρουόμενων αποφάσεων σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο, η οποία ενδέχεται να προκύψει από τις αλληλεπικαλυπτόμενες ένδικες διαδικασίες (
103
).
185.
Το ζήτημα αυτό δεν είναι νέο. Όπως διευκρίνισε το Δικαστήριο στην απόφαση Masterfoods και HB, όταν αμφισβητείται το κύρος ενωσιακής πράξεως ενώπιον τόσο των εθνικών όσο και των ευρωπαϊκών δικαστηρίων, τα πρώτα υποχρεούνται, βάσει της αρχής της ειλικρινούς συνεργασίας, να μην εκδώσουν απόφαση η οποία ενέχει κίνδυνο συγκρούσεως με υφιστάμενη ή επικείμενη απόφαση του ενωσιακού δικαστή (
104
). Συνεπώς, σε περίπτωση που ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου εκκρεμεί προσφυγή ακυρώσεως και στο πλαίσιο παράλληλης προσφυγής στην εθνική διαδικασία προβάλλεται ένσταση ακυρότητας, η διάκριση των αρμοδιοτήτων μεταξύ του ενωσιακού και του εθνικού δικαστή απαιτεί από τα εθνικά δικαστήρια να αναστείλουν την ενώπιόν τους διαδικασία (
105
). Αυτή ακριβώς φαίνεται πως ήταν και η απόφαση των αρμοδίων ιρλανδικών δικαστηρίων εν προκειμένω (
106
).
186.
Στην περίπτωση που το εθνικό δικαστήριο κινήσει την προδικαστική διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου παρά την ύπαρξη εκκρεμούς προσφυγής ακυρώσεως ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, το Δικαστήριο δύναται να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία προκειμένου να δοθεί προτεραιότητα στην εκδίκαση αυτής της προσφυγής ακυρώσεως, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 54 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και χάριν της αρχής της ορθής απονομής της δικαιοσύνης (
107
).
3. 3. Ενδιάμεσο συμπέρασμα
187.
Η λογική του συστήματος των μέσων ένδικης προστασίας που καθιερώνεται από τις Συνθήκες δεν απαιτεί να απορριφθεί ως απαράδεκτη η προσφυγή που άσκησε η αναιρεσείουσα ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου.
188.
Ως εκ τούτου, προτείνω στο Δικαστήριο να κάνει επίσης δεκτή την πέμπτη αιτίαση του πρώτου λόγου αναιρέσεως.
189.
Υπό το πρίσμα όλων των ανωτέρω επιχειρημάτων, προτείνω στο Δικαστήριο να κάνει δεκτό τον πρώτο λόγο αναιρέσεως που προβάλλει η αναιρεσείουσα.
Ε.
Ε. Συνέπειες
190.
Κατά το άρθρο 61 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Δικαστήριο μπορεί το ίδιο να αποφανθεί οριστικά επί της διαφοράς, εφόσον είναι ώριμη προς εκδίκαση.
191.
Στην υπό κρίση υπόθεση, η προϋπόθεση αυτή πληρούται όσον αφορά το παραδεκτό της ευθείας προσφυγής που ασκήθηκε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου.
192.
Πρώτον, η προσβαλλόμενη απόφαση συνιστά δεκτική προσφυγής πράξη για τον σκοπό του άρθρου 263, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ. Δεύτερον, η απόφαση αυτή αφορά άμεσα την αναιρεσείουσα, κατά την έννοια του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ. Τρίτον, η προσβαλλόμενη απόφαση αφορά ατομικά την αναιρεσείουσα, όπως έκρινε το ίδιο το Γενικό Δικαστήριο με την αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη (
108
). Συνεπώς, οι προϋποθέσεις που τάσσει το άρθρο 263, πρώτο και τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, πληρούνται. Συνεπώς, η προσφυγή είναι παραδεκτή.
193.
Ωστόσο, λαμβανομένου υπόψη ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν έκρινε επί της ουσίας την ασκηθείσα ενώπιόν του προσφυγή, η εξέταση της οποίας χρήζει ενδελεχούς νομικής και πραγματικής εκτιμήσεως, το στάδιο στο οποίο βρίσκεται η διαδικασία δεν επιτρέπει στο Δικαστήριο να αποφανθεί επί του βασίμου της προσφυγής της αναιρεσείουσας.
194.
Κατά συνέπεια, η υπόθεση πρέπει να αναπεμφθεί στο Γενικό Δικαστήριο και το Δικαστήριο να επιφυλαχθεί ως προς τα δικαστικά έξοδα.
IV. Πρόταση
195.
Προτείνω στο Δικαστήριο:
–
να αναιρέσει τη διάταξη της 7ης Δεκεμβρίου 2022, WhatsApp Ireland κατά Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων (T‑709/21, EU:T:2022:783)·
–
να κρίνει παραδεκτή την προσφυγή ακυρώσεως η οποία είχε ασκηθεί ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου·
–
να αναπέμψει την υπόθεση στο Γενικό Δικαστήριο προκειμένου αυτό να αποφανθεί επί της ουσίας και
–
να επιφυλαχθεί ως προς τα δικαστικά έξοδα.
(
1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η αγγλική.
(
2
)	Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της οδηγίας 95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων) (ΕΕ 2016, L 119, σ. 1) (στο εξής: ΓΚΠΔ), άρθρα 63 και 65.
(
3
)	Δεσμευτική απόφαση 1/2021 επί της διαφοράς που ανέκυψε όσον αφορά το σχέδιο αποφάσεως της ιρλανδικής εποπτικής αρχής σχετικά με τη WhatsApp Ireland δυνάμει του άρθρου 65, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του ΓΚΠΔ (στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση), δημοσιευθείσα στην ηλεκτρονική διεύθυνση https://www.edpb.europa.eu/our-work-tools/our-documents/binding-decision-board-art-65/binding-decision-12021-dispute-arisen_en.
(
4
)	Διάταξη της 7ης Δεκεμβρίου 2022, WhatsApp Ireland κατά Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων (T‑709/21, EU:T:2022:783) (στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη).
(
5
)	Κατά τον χρόνο συγγραφής των παρουσών προτάσεων, εκκρεμούσαν ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου επτά ακόμη υποθέσεις όσον αφορά δεσμευτικές αποφάσεις του ΕΣΠΔ εκδοθείσες κατ’ εφαρμογήν του μηχανισμού συνεκτικότητας, στις οποίες οι σχετικές προσφυγές ασκήθηκαν από εκτελούντες την επεξεργασία, υπευθύνους της επεξεργασίας ή και από εθνικές εποπτικές αρχές. Βλ. υποθέσεις T‑682/22, Meta Platforms Ireland κατά Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων, T‑70/23, Data Protection Commission κατά Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων, T‑84/23, Data Protection Commission κατά Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων, T‑128/23, Meta Platforms Ireland κατά Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων, T‑129/23, Meta Platforms Ireland κατά Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων, T‑111/23, Data Protection Commission κατά Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων, και T‑153/23, WhatsApp Ireland κατά Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων. Τρεις επιπλέον υποθέσεις, επίσης εκκρεμείς, αφορούν προσφυγές κατά αποφάσεων του ΕΣΠΔ που ελήφθησαν εκτός του πλαισίου του μηχανισμού συνεκτικότητας: βλ. υποθέσεις T‑325/23, Meta Platforms Ireland κατά Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων, T‑1030/23, Tiktok Technology κατά Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων, και T‑8/24, Meta Platforms Ireland κατά Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων.
(
6
)	Για προσπάθειες κατηγοριοποίησής τους, βλ. Eliantonio, M., «Access to justice in composite procedures for the implementation of EU law: The story so far», σε Van Creynenbreugel, P. και Wildemeersch, J. (επιμ.), Questions choisies de droit européen des affaires/Selected Issues in European Business Law: 60 ans d’études juridiques européennes à Liège/60 years of European legal studies at Liège, Bruylant, 2023, σ. 189 έως 221.
(
7
)	Όπως εξηγεί ο Hofmann H. C. H., «οι σύνθετες διαδικασίες είναι διαδικασίες πολλαπλών σταδίων στις οποίες μετέχουν διοικητικοί φορείς από διαφορετικές έννομες τάξεις και υπάρχει συνεργασία είτε καθέτως, μεταξύ των οργάνων και οργανισμών της Ένωσης και των οργάνων και οργανισμών των κρατών μελών, είτε οριζοντίως, μεταξύ των οργάνων και οργανισμών των διαφόρων κρατών μελών, είτε στο πλαίσιο τριγωνικών διαδικασιών στις οποίες εμπλέκονται όργανα και οργανισμοί διαφορετικών κρατών μελών και της Ένωσης»· βλ. Hofmann, H. C. H, «Composite decision making procedures in EU administrative law», σε Hofmann, H. C. H., και Türk, A. H., Legal Challenges in EU Administrative Law, Edward Elgar, Cheltenham. 2009, σ. 136.
(
8
)	Για μια πρόσφατη επισκόπηση των θεωρητικών και πρακτικών ζητημάτων που ανακύπτουν στις σύνθετες διαδικασίες, βλ. Bastos, F. B., «Judging Composite Decision-Making: The Transformation of European Administrative Law», Hart Publishing, Οξφόρδη, 2024.
(
9
)	Το άρθρο 55, παράγραφος 1, του ΓΚΠΔ ορίζει ότι «[κ]άθε εποπτική αρχή είναι αρμόδια να εκτελεί τα καθήκοντα και να ασκεί τις εξουσίες που της ανατίθενται σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό στο έδαφος του κράτους μέλους της».
(
10
)	Πρβλ. αιτιολογικές σκέψεις 9, 10 και 13 του ΓΚΠΔ.
(
11
)	Βλ. άρθρο 60, παράγραφος 4, του ΓΚΠΔ.
(
12
)	Από την άποψη αυτή, ο ρόλος του ΕΣΠΔ είναι διαφορετικός από εκείνον του προκατόχου του, ήτοι της «ομάδας εργασίας του άρθρου 29», η οποία προβλεπόταν από το άρθρο 29, παράγραφος 1, της οδηγίας 95/46/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Οκτωβρίου 1995, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών (ΕΕ 1995, L 281, σ. 31) και είχε απλώς γνωμοδοτικό χαρακτήρα.
(
13
)	Βλ., επίσης, αιτιολογική σκέψη 136 του ΓΚΠΔ.
(
14
)	Άρθρο 65, παράγραφος 5, του ΓΚΠΔ.
(
15
)	Το άρθρο 65, παράγραφος 6, του ΓΚΠΔ ορίζει ότι η εθνική απόφαση πρέπει να εκδοθεί το αργότερο ένα μήνα μετά την κοινοποίηση της δεσμευτικής αποφάσεως του ΕΣΠΔ στην εποπτική αρχή.
(
16
)	Εάν μια εθνική εποπτική αρχή δεν συμφωνεί με δεσμευτική απόφαση του ΕΣΠΔ δύναται να προσφύγει κατά του κύρους της ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου. Βλ., για παράδειγμα, τις προσφυγές στις υποθέσεις επί των οποίων εκδόθηκε η απόφαση της 29ης Ιανουαρίου 2025, Data Protection Commission κατά ΕΣΠΔ (T‑70/23, T‑84/23 και T‑111/23, EU:T:2025:116).
(
17
)	Σκοπός της πολιτικής απορρήτου είναι η συμμόρφωση της αναιρεσείουσας προς τους κανόνες διαφάνειας που απορρέουν από τα άρθρα 12 και 14 ΓΚΠΔ και, ενδεχομένως, από το άρθρο 8 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Βλ., γενικώς, τις εκδοθείσες από την ομάδα εργασίας του άρθρου 29 «Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τη διαφάνεια βάσει του κανονισμού 2016/679», της 29ης Νοεμβρίου 2017 (WP260).
(
18
)	Βλ. άρθρο 99, παράγραφος 2, του ΓΚΠΔ.
(
19
)	Βλ. Data Protection Commission, Decision of the Data Protection Commission made pursuant to Section 111 of the Data Protection Act, 2018 and Articles 60 and 65 of the General Data Protection Regulation, 2021 (IN‑18-12-2) (στο εξής: τελική εθνική απόφαση), σκέψη 3, διαθέσιμη στην ηλεκτρονική διεύθυνση: https://www.dataprotection.ie/sites/default/files/uploads/2022-03/Full_decision_WhatsApp_Ireland-August_2021.pdf.
(
20
)	Βλ. τελική εθνική απόφαση, σκέψη 4.
(
21
)	Βλ. αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, σκέψη 4. Βλ., επίσης, τελική εθνική απόφαση, σκέψη 23.
(
22
)	Βλ. αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, σκέψη 5. Βλ., επίσης, τελική εθνική απόφαση, σκέψη 23.
(
23
)	Βλ. αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, σκέψη 5. Βλ., επίσης, τελική εθνική απόφαση, σκέψη 24.
(
24
)	Βλ. αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, σκέψη 5. Βλ., επίσης, τελική εθνική απόφαση, σκέψη 25.
(
25
)	Τελική εθνική απόφαση, σκέψη 25.
(
26
)	Εξ όσων αντιλαμβάνομαι, η διαδικασία «lossy hashing» της αναιρεσείουσας αποτελεί, ουσιαστικά, μια τεχνική κρυπτογράφησης για τη μετατροπή των τηλεφωνικών αριθμών των χρηστών και μη χρηστών της υπηρεσίας μηνυμάτων της σε αριθμητικούς κωδικούς. Ακολούθως, η αναιρεσείουσα διαμοιραζόταν τους αριθμητικούς κωδικούς με τρίτους. Σε αντίθεση με τα όσα διαπίστωσε η ιρλανδική εποπτική αρχή στο σχέδιο αποφάσεως, το ΕΣΠΔ έκρινε ότι επειδή η αναιρεσείουσα είχε τη δυνατότητα να διαχωρίσει και, ως εκ τούτου, να ταυτοποιήσει εκ νέου τα υποκείμενα των δεδομένων ακόμη και βάσει αυτών των «κατακερματισμένων» κωδικών, τα δεδομένα που προκύπτουν από την ως άνω διαδικασία συνιστούν δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα κατά την έννοια του ΓΚΠΔ. Πρβλ. προσβαλλόμενη απόφαση, σκέψεις 141 έως 157.
(
27
)	Πρβλ. αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, σκέψη 11, και προσβαλλόμενη απόφαση, σκέψεις 427 και 428
(
28
)	Πρβλ. αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, σκέψη 11, και προσβαλλόμενη απόφαση, σκέψεις 426 και 428.
(
29
)	Πρβλ. αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, σκέψη 11, και προσβαλλόμενη απόφαση, σκέψεις 429 και 430.
(
30
)	Πρβλ. αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, σκέψη 9.
(
31
)	Έτσι, για παράδειγμα, στην απόφαση της 18ης Ιουνίου 2024, Επιτροπή κατά ΕΣΕ (C‑551/22 P, EU:C:2024:520) (στο εξής: απόφαση Επιτροπή κατά ΕΣΕ), το Δικαστήριο κατέστησε σαφές ότι δεν ίσχυαν αυτομάτως οι διαπιστώσεις στις οποίες είχε καταλήξει με την απόφαση της 6ης Μαΐου 2021, ABLV Bank κ.λπ. κατά ΕΚΤ (C‑551/19 P και C‑552/19 P, EU:C:2021:369). Στην υπόθεση εκείνη το Δικαστήριο είχε κρίνει ότι απόφαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας με την οποία διαπιστώνεται ότι μια τράπεζα βρίσκεται σε σημείο πτώχευσης ή πιθανής πτώχευσης δεν συνιστά πράξη δεκτική προσφυγής, εφόσον δεν δεσμεύει το Ενιαίο Συμβούλιο Εξυγίανσης (στο εξής: ΕΣΕ), με συνέπεια να πρέπει να ασκηθεί προσφυγή ακυρώσεως κατά της πράξεως που εκδίδεται από το ΕΣΕ. Τούτο, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι κάθε πράξη που εκδίδεται από το ΕΣΕ στο πλαίσιο της διαδικασίας εξυγίανσης συνιστά πάντοτε πράξη δεκτική προσφυγής. Εάν εκδοθεί σε διαφορετικό στάδιο της διαδικασίας εξυγίανσης, μπορεί να μη συνιστά πράξη δεκτική προσφυγής σε περίπτωση που δεν παράγει δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα έναντι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία, στην αντίστοιχη σύνθετη διαδικασία, έχει εξουσία προς έκδοση της τελικής αποφάσεως.
(
32
)	Συνεπώς, το Δικαστήριο οφείλει, ενίοτε, να αιτιολογήσει γιατί οι διαπιστώσεις στις οποίες κατέληξε με προηγούμενες αποφάσεις του δεν μπορούν να τύχουν εφαρμογής στην εξεταζόμενη υπόθεση. Πρβλ. απόφαση Επιτροπή κατά ΕΣΕ, σκέψη 92.
(
33
)	Απόφαση της 11ης Νοεμβρίου 1981, IBM κατά Επιτροπής (60/81, EU:C:1981:264, σκέψη 9) (στο εξής: απόφαση IBM).
(
34
)	Απόφαση της 13ης Οκτωβρίου 2011, Deutsche Post και Γερμανία κατά Επιτροπής (C‑463/10 P και C‑475/10 P, EU:C:2011:656) (στο εξής: απόφαση Deutsche Post).
(
35
)	Κατά πάγια νομολογία, τα ζητήματα που άπτονται του παραδεκτού της προσφυγής ακυρώσεως είναι δημοσίας τάξεως και εναπόκειται στον ενωσιακό δικαστή να τα εξετάζει ανά πάσα στιγμή, ακόμη και χωρίς να έχει ασκηθεί ανταναίρεση δυνάμει του άρθρου 176, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου. Βλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 2ας Σεπτεμβρίου 2021, Ja zum Nürburgring κατά Επιτροπής (C‑647/19 P, EU:C:2021:666, σκέψεις 52 και 53 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και της 21ης Σεπτεμβρίου 2023, China Chamber of Commerce for Import and Export of Machinery and Electronic Products κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑478/21 P, EU:C:2023:685, σκέψεις 42 και 43 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
36
)	Βλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 10ης Μαρτίου 1998, Γερμανία κατά Συμβουλίου (C‑122/95, EU:C:1998:94, σκέψη 35), και της 26ης Σεπτεμβρίου 2024, WEPA Hygieneprodukte κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑795/21 P και C‑796/21 P, EU:C:2024:807, σκέψεις 63 και 73).
(
37
)	Βλ. άρθρο 65, παράγραφος 5, πρώτο εδάφιο, του ΓΚΠΔ.
(
38
)	Πρβλ. αποφάσεις της 5ης Απριλίου 1979, Orlandi κατά Επιτροπής (117/78, EU:C:1979:109, σκέψη 11), και της 26ης Σεπτεμβρίου 2013, PPG και SNF κατά ΕΟΧΠ (C‑625/11 P, EU:C:2013:594, σκέψη 33).
(
39
)	Βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση της 26ης Σεπτεμβρίου 2024, WEPA Hygieneprodukte κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑795/21 P και C‑796/21 P, EU:C:2024:807, σκέψεις 68 έως 71).
(
40
)	Βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 26ης Σεπτεμβρίου 2013, PPG και SNF κατά ECHA (C‑625/11 P, EU:C:2013:594, σκέψεις 29 έως 33), που αφορούσε τη δημοσίευση ενός καταλόγου ουσιών αποκλειστικώς στον ιστότοπο του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών Προϊόντων, πλην όμως το Δικαστήριο δέχθηκε ότι επρόκειτο για δημοσιευθείσα απόφαση.
(
41
)	Πρβλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 26ης Σεπτεμβρίου 2024, Covestro Deutschland και Γερμανία κατά Επιτροπής (C‑790/21 P και C‑791/21 P, EU:C:2024:792, σκέψη 82), και της 26ης Σεπτεμβρίου 2024, WEPA Hygieneprodukte κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑795/21 P και C‑796/21 P, EU:C:2024:807, σκέψεις 72 και 73), όπου, στην τελευταία απόφαση, διευκρινίζεται ότι, χάριν της ασφάλειας δικαίου, η προθεσμία ασκήσεως της προσφυγής πρέπει να αποδεικνύεται κατά τρόπο αντικειμενικό και βέβαιο ως προς το σύνολο των ενδιαφερομένων μερών στα οποία δεν έχει κοινοποιηθεί η απόφαση αυτή, ανεξαρτήτως ενδεχόμενης προηγούμενης γνώσεως του μέτρου από τον προσφεύγοντα).
(
42
)	Σχετικά με την ενδεχόμενη πρακτική διαφορά μεταξύ της επίκλησης των δεσμευτικών εννόμων αποτελεσμάτων ή, απλώς, των εννόμων αποτελεσμάτων προκειμένου να καθοριστεί η δυνατότητα άσκησης προσφυγής κατά μιας πράξεως, βλ. προτάσεις του γενικού εισαγγελέα M. Bobek στην υπόθεση Βέλγιο κατά Επιτροπής (C‑16/16 P, EU:C:2017:959, σημείο 59 επ.).
(
43
)	Βλ. άρθρο 173 της Συνθήκης ΕΟΚ (η υπογράμμιση δική μου). Θα προσέθετα επίσης ότι το άρθρο 33 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα (ΕΚΑΧ) περιείχε κατάλογο των δεκτικών προσφυγής πράξεων, απαριθμώντας τις «αποφάσεις» και τις «συστάσεις». Σύμφωνα με το άρθρο 14 της ίδιας Συνθήκης, οι εν λόγω πράξεις ορίζονταν ως πράξεις δεσμευτικής νομικής ισχύος. Ως εκ τούτου, στην πρώιμη νομολογία, η οποία επηρέασε τη μεταγενέστερη, το Δικαστήριο εξέταζε τον «δεσμευτικό» χαρακτήρα ενός μέτρου προκειμένου να αποφασίσει εάν είναι ικανό να αποτελέσει τη βάση προσφυγής ακυρώσεως. Βλ., για παράδειγμα, αποφάσεις της 16ης Ιουλίου 1956, Fédération charbonnière de Belgique κατά Ανωτάτης Αρχής (8/55, EU:C:1956:7, σ. 256), της 10ης Δεκεμβρίου 1957, Société des usines à tubes de la Sarre κατά Ανωτάτης Αρχής (1/57 και 14/57, EU:C:1957:13, σ. 114), και της 15ης Μαρτίου 1967, CBR κ.λπ. κατά Επιτροπής (8/66 έως 11/66, EU:C:1967:7, σ. 91).
(
44
)	Έτσι ορίζονται σήμερα, στο άρθρο 288 ΣΛΕΕ, οι συστάσεις και οι γνώμες, αλλά ο ίδιος ορισμός προβλεπόταν και στο άρθρο 189 της Συνθήκης ΕΟΚ.
(
45
)	Στην απόφαση της 31ης Μαρτίου 1971, Επιτροπή κατά Συμβουλίου (22/70, EU:C:1971:32, σκέψη 39), το Δικαστήριο είχε αναφερθεί σε μέτρα που έχουν «νομική ισχύ». Στην πρόσφατη νομολογία του ωστόσο, η έκφραση αυτή χρησιμοποιείται για την περιγραφή των μέτρων που προορίζονται να παράγουν «δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα». Βλ., για παράδειγμα, απόφαση της 12ης Ιουλίου 2022, Nord Stream 2 κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου (C‑348/20 P, EU:C:2022:548, σκέψη 62 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
46
)	Βλ., όσον αφορά τους προνομιούχους προσφεύγοντες, για παράδειγμα, διάταξη της 17ης Μαΐου 1989, Ιταλία κατά Επιτροπής (151/88, EU:C:1989:201, σκέψεις 22 και 23), και απόφαση της 25ης Οκτωβρίου 2017, Σλοβακία κατά Επιτροπής (C‑593/15 P και C‑594/15 P, EU:C:2017:800, σκέψεις 63 έως 65).
(
47
)	Όταν η προσφυγή ασκείται από προνομιούχο προσφεύγοντα, το ζήτημα αυτό είναι, σε κάθε περίπτωση, αδιάφορο. Παρά ταύτα, όπως προαναφέρθηκε, το Δικαστήριο οφείλει να εξακριβώσει εάν η πράξη που προσβάλλεται είναι νομικώς δεσμευτική ακόμη και για τους προνομιούχους προσφεύγοντες. Ωστόσο, σε δύο αποφάσεις του Δικαστηρίου –κάτι που, εξ όσων γνωρίζω, δεν επαναλήφθηκε έκτοτε– το Δικαστήριο απέρριψε τις ασκηθείσες από προνομιούχο προσφεύγοντα προσφυγές (σε αμφότερες τις υποθέσεις προσφεύγουσα ήταν η Ολλανδική Κυβέρνηση) για τον λόγο ότι η απόφαση της Επιτροπής, της οποίας ζητούνταν η ακύρωση, δεν παρήγαγε δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα για τον προσφεύγοντα. Πρβλ. απόφαση της 5ης Οκτωβρίου 1999, Κάτω Χώρες κατά Επιτροπής (C‑308/95, EU:C:1999:477, σκέψεις 26 και 29), και διάταξη της 28ης Ιανουαρίου 2004, Κάτω Χώρες κατά Επιτροπής (C‑164/02, EU:C:2004:54, σκέψεις 18 και 22). Για μια κριτική επισκόπηση των δύο αυτών υποθέσεων, βλ. προτάσεις του γενικού εισαγγελέα F. G. Jacobs στην υπόθεση Ιταλία κατά Επιτροπής (C‑301/03, EU:C:2005:550, σημεία 52 και 53).
(
48
)	Πρβλ., όσον αφορά τη νομολογία σχετικά με τις εσωτερικές οδηγίες και κατευθύνσεις, Lenaerts, K., Gutman K. και Nowak, J.T., EU Procedural Law, 2η έκδοση, Oxford European Union Law Library, Οξφόρδη, 2023, σ. 286, σημεία 7.21 έως 7.22.
(
49
)	Τούτο προκύπτει με σαφήνεια από τη νομολογία στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων όπου η απόφαση της Επιτροπής με την οποία η υφιστάμενη ενίσχυση κηρύσσεται ασύμβατη με την εσωτερική αγορά και το κράτος μέλος καλείται να την ανακτήσει είναι μεν νομικώς δεσμευτική μόνο για το κράτος μέλος, πλην όμως μπορεί να προσβληθεί και από τον αποδέκτη της ενισχύσεως. Βλ., για παράδειγμα, απόφαση της 19ης Οκτωβρίου 2000, Ιταλία και Sardegna Lines κατά Επιτροπής (C‑15/98 και C‑105/99, EU:C:2000:570, σκέψεις 31 έως 37).
(
50
)	Πρβλ. απόφαση IBM (σκέψη 10) και απόφαση της 26ης Ιανουαρίου 2010, Internationaler Hilfsfonds κατά Επιτροπής (C‑362/08 P, EU:C:2010:40, σκέψη 58).
(
51
)	Πρβλ. προτάσεις του γενικού εισαγγελέα K. Roemer στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις CBR κ.λπ. κατά Επιτροπής (8/66 έως 11/66, μη δημοσιευθείσες, EU:C:1967:2, σ. 103).
(
52
)	Βλ., επ’ αυτού, πλέον πρόσφατα, απόφαση της 13ης Φεβρουαρίου 2025, Swissgrid κατά Επιτροπής (C‑121/23 P, EU:C:2025:83, σκέψη 46) (στην οποία διευκρινίζεται ότι όταν ο προσφεύγων δεν είναι αποδέκτης της πράξεως που προσβάλλεται «αρκεί να αποδεικνύεται ότι η προσβαλλόμενη πράξη αποσκοπεί στην παραγωγή δεσμευτικών εννόμων αποτελεσμάτων, μεταξύ άλλων, έναντι των αποδεκτών της», καθώς, στο στάδιο εκείνο, «δεν χρειάζεται να εξακριβωθεί αν τα έννομα αυτά αποτελέσματα είναι ικανά να θίξουν τα συμφέροντα του προσφεύγοντος, μεταβάλλοντας ουσιωδώς τη νομική του κατάσταση», δεδομένου ότι ο έλεγχος του συγκεκριμένου ζητήματος πραγματοποιείται κατά το στάδιο της εξέτασης της προϋπόθεσης του τέταρτου εδαφίου του άρθρου 263 ΣΛΕΕ).
(
53
)	Η υπογράμμιση δική μου.
(
54
)	Βλ. σκέψεις 38 και 39 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως. Σε συνδυασμό με την απόφαση IBM, το Γενικό Δικαστήριο στηρίζεται και στην απόφαση της 18ης Νοεμβρίου 2010, NDSHT κατά Επιτροπής (C‑322/09 P, EU:C:2010:701, σκέψη 45), η οποία παραπέμπει σε άλλες αποφάσεις όπου επίσης μνημονεύεται η σκέψη 9 της αποφάσεως IBM.
(
55
)	Η υπογράμμιση δική μου.
(
56
)	Βλ., για παράδειγμα, μεταξύ άλλων, απόφαση της 31ης Μαρτίου 1998, Γαλλία κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑68/94 και C‑30/95, EU:C:1998:148, σκέψη 62), της 17ης Ιουλίου 2008, Αθηναϊκή Τεχνική κατά Επιτροπής (C‑521/06 P, EU:C:2008:422, σκέψη 29), της 26ης Ιανουαρίου 2010, Internationaler Hilfsfonds κατά Επιτροπής (C‑362/08 P, EU:C:2010:40, σκέψη 51), και απόφαση Επιτροπή κατά ΕΣΕ (σκέψη 65).
(
57
)	Βλ., μεταξύ άλλων, διάταξη της 3ης Ιουλίου 2007, Commune de Champagne κ.λπ. κατά Συμβουλίου και Επιτροπής (T‑212/02, EU:T:2007:194, σκέψεις 86 και 88), και αποφάσεις της 26ης Νοεμβρίου 2018, Shindler κ.λπ. κατά Συμβουλίου (T‑458/17, EU:T:2018:838, σκέψη 30), και της 10ης Μαρτίου 2021, ViaSat κατά Επιτροπής (T‑245/17, EU:T:2021:128, σκέψη 68).
(
58
)	Βλ., για παράδειγμα, προτάσεις της γενικής εισαγγελέα E. Sharpston στην υπόθεση Reynolds Tobacco κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑131/03 P, EU:C:2006:228, σημεία 102 και 103), στις οποίες υπογραμμίζεται ότι η απαίτηση να είναι η πράξη δεσμευτική για τον συγκεκριμένο προσφεύγοντα φαίνεται να προστέθηκε από το Δικαστήριο στην απαίτηση να είναι η πράξη δεσμευτική γενικώς.
(
59
)	Παραλειπόμενες παραπομπές στη νομολογία.
(
60
)	Διάταξη της 14ης Ιουλίου 2010, Deutsche Post κατά Επιτροπής (T‑570/08, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2010:311).
(
61
)	Βλ., για παράδειγμα, απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2021, Algebris (UK), και Anchorage Capital Group κατά ΕΣΕ (C‑934/19 P, EU:C:2021:1042, σκέψη 87 επ.).
(
62
)	Πρβλ. απόφαση Deutsche Post, σκέψεις 40 έως 47.
(
63
)	Απόφαση Deutsche Post, σκέψη 54.
(
64
)	Απόφαση Deutsche Post, σκέψη 63.
(
65
)	Απόφαση Deutsche Post, σκέψεις 66 έως 75.
(
66
)	Αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, σκέψεις 42 έως 49.
(
67
)	Διάταξη της 14ης Ιουλίου 2010, Deutsche Post κατά Επιτροπής (T‑570/08, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2010:311).
(
68
)	Πρβλ. αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, σκέψεις 43 και 44 (στις οποίες κρίθηκε κατ’ αρχάς ότι, στις σύνθετες διαδικασίες, τα ενδιάμεσα μέτρα δεν συνιστούν, κατ’ αρχήν, πράξεις δεκτικές προσφυγής και ακολούθως ότι «οι εξαιρέσεις στην αρχή [αυτή] […] αφορούν τις περιπτώσεις όπου το ενδιάμεσο μέτρο παράγει αυτοτελή έννομα αποτελέσματα»).
(
69
)	Αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, σκέψη 44.
(
70
)	Απόφαση IBM, σκέψη 10. Η υπογράμμιση δική μου.
(
71
)	Το ίδιο ισχύει και για την κρίση του Δικαστηρίου στη σκέψη 52 της αποφάσεως της 26ης Ιανουαρίου 2010, Internationaler Hilfsfonds κατά Επιτροπής (C‑362/08 P, EU:C:2010:40), στην οποία παραπέμπει επίσης το Γενικό Δικαστήριο με τη σκέψη 43 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως.
(
72
)	Παρά το γεγονός ότι, κατά την περιγραφή του πλαισίου μιας συγκεκριμένης υποθέσεως, το Δικαστήριο αναφέρεται όντως στην έννοια της «προπαρασκευαστικής» πράξεως σε μια σύνθετη διαδικασία, εντούτοις, δεν αποκλείει τη δυνατότητα προσβολής της πράξεως αυτής εφόσον διαπιστωθεί ότι παράγει αυτοτελή έννομα αποτελέσματα στο πλαίσιο της διαδικασίας αυτής. Βλ., για παράδειγμα, απόφαση Επιτροπή κατά ΕΣΕ (σκέψη 93), όπου κρίθηκε ότι «σε μια τέτοια σύνθετη διαδικασία, οι πράξεις που εκδίδονται κατά τα προπαρασκευαστικά της εκδόσεως της οριστικής πράξεως στάδια δεν μπορούν, όταν δεν παράγουν αυτοτελή έννομα αποτελέσματα, να προσβληθούν με προσφυγή ακυρώσεως» (η υπογράμμιση δική μου).
(
73
)	Όπως έχω εξηγήσει, ο δεσμευτικός χαρακτήρας τον οποίον έχουν έναντι των ενδιαφερόμενων εθνικών εποπτικών αρχών οι αποφάσεις που εκδίδει το ΕΣΠΔ στο πλαίσιο του μηχανισμού συνεκτικότητας προβλέπεται από το άρθρο 65, παράγραφος 1, του ΓΚΠΔ.
(
74
)	Αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, σκέψη 51.
(
75
)	Βλ. απόφαση της 12ης Ιουλίου 2022, Nord Stream 2 κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου (C‑348/20 P, EU:C:2022:548, σκέψη 43 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
76
)	Έχω την εντύπωση ότι η πρώτη απόφαση όπου έγινε λόγος για τον «σωρευτικό» χαρακτήρα των προαναφερθέντων κριτηρίων είναι εκείνη της 10ης Σεπτεμβρίου 2009, Επιτροπή κατά Ente per le Ville vesuviane και Ente per le Ville vesuviane κατά Επιτροπής (C‑445/07 P και C‑455/07 P, EU:C:2009:529, σκέψη 45), η οποία αφορούσε τη χορήγηση χρηματοπιστωτικής συνδρομής από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης μέσω της συνδρομής των εθνικών αρχών.
(
77
)	Είναι συνηθέστατο στην πράξη να χρειάζονται πρόσθετα εκτελεστικά μέτρα προκειμένου ένα ενωσιακό μέτρο να «φθάσει» στον προσφεύγοντα. Ωστόσο, αυτού του είδους οι περιπτώσεις δεν είναι οι μοναδικές στις οποίες μια πράξη μπορεί να αφορά άμεσα ένα φυσικό ή νομικό πρόσωπο. Υπάρχουν πράξεις οι οποίες επηρεάζουν τη νομική κατάσταση των ιδιωτών χωρίς να απαιτείται η λήψη οποιουδήποτε εκτελεστικού μέτρου. Τούτο ισχύει για τις πράξεις γενικής ισχύος, όπως οι κανονισμοί. Συναφώς, ας εξετάσουμε, για παράδειγμα, την επίμαχη περίπτωση στην απόφαση της 1ης Απριλίου 2004, Επιτροπή κατά Jégo-Quéré (C‑263/02 P, EU:C:2004:210). Υπό τις περιστάσεις της υποθέσεως εκείνης, στην αλιευτική εταιρία του προσφεύγοντος επιβλήθηκε απευθείας η υποχρεωτική χρήση διχτυών με ελάχιστο μέγεθος ματιού προκειμένου να μειωθεί η αλίευση ιχθυδίων μπακαλιάρου, χωρίς να απαιτείται η λήψη οποιουδήποτε εκτελεστικού μέτρου. Η πλέον πρόσφατη τροποποίηση του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, η οποία προέκυψε από τη Συνθήκη της Λισσαβώνας, διεύρυνε τη δυνατότητα άσκησης προσφυγών ακυρώσεως και κατά κανονιστικών πράξεων που δεν απαιτούν τη λήψη εκτελεστικών μέτρων, χωρίς να χρειάζεται να αποδειχθεί ότι οι πράξεις αυτές αφορούν ατομικά τους προσφεύγοντες. Παρά ταύτα, οι προσφεύγοντες εξακολουθούν να υποχρεούται να αποδείξουν ότι το προσβαλλόμενο μέτρο τους αφορά άμεσα. Η απόδειξη αυτή δεν προϋποθέτει τη συνδρομή του δεύτερου «σωρευτικού» κριτηρίου που απορρέει από τη νομολογία –ήτοι, του κριτηρίου των εκτελεστικών μέτρων– δεδομένου ότι, στην περίπτωση αυτή, δεν υπάρχουν εκτελεστικά μέτρα τα οποία να λειτουργούν ως «γέφυρα» μεταξύ του προσβαλλόμενου μέτρου και του προσφεύγοντος.
(
78
)	Βλ., για μια πρόσφατη επιβεβαίωση όσον αφορά τις οδηγίες, για την εφαρμογή των οποίων απαιτείται πάντοτε η λήψη εκτελεστικών μέτρων, απόφαση της 12ης Ιουλίου 2022, Nord Stream 2 κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου (C‑348/20 P, EU:C:2022:548, σκέψη 70).
(
79
)	Βλ. αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, σκέψη 51.
(
80
)	Βλ. απόφαση της 12ης Ιουλίου 2022, Nord Stream 2 κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου (C‑348/20 P, EU:C:2022:548, σκέψεις 71 έως 74).
(
81
)	Αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, σκέψη 64.
(
82
)	Βλ., για παράδειγμα, αποφάσεις της 19ης Οκτωβρίου 2000, Ιταλία και Sardegna Lines κατά Επιτροπής (C‑15/98 και C‑105/99, EU:C:2000:570, σκέψεις 31 και 34), και της 29ης Απριλίου 2004, Ιταλία κατά Επιτροπής (C‑298/00 P, EU:C:2004:240, σκέψη 39).
(
83
)	Το ίδιο ισχύει και για τη νομολογία στην οποία στηρίχθηκε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 65 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως, επικαλούμενο τις αποφάσεις που απευθύνει η Επιτροπή σε κράτος μέλος καλώντας το να μειώσει την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση προς μια επιχείρηση. Το Δικαστήριο έκρινε ότι η απόφαση της Επιτροπής αφορά άμεσα την επιχείρηση που βρίσκεται σε τέτοια θέση, παρότι είναι απαραίτητο το κράτος μέλος να λάβει εκτελεστικά μέτρα προς εφαρμογή της αποφάσεως της Επιτροπής.
(
84
)	Σκέψη 64 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως.
(
85
)	Σκέψη 53 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως.
(
86
)	Η αναιρεσείουσα αμφισβητεί επίσης την εξουσία του ΕΣΠΔ να επέμβει στη μέθοδο υπολογισμού και στο ύψος των προστίμων, ισχυριζόμενη ότι ο ΓΚΠΔ αναθέτει την εξουσία αυτή στις εθνικές εποπτικές αρχές, οι οποίες οφείλουν να εφαρμόσουν τους κανόνες που προβλέπονται από το εθνικό δίκαιο. Η τελευταία αυτή αιτίαση θα πρέπει να εξεταστεί επί της ουσίας και το Δικαστήριο δεν είναι αρμόδιο να επιληφθεί του συγκεκριμένου ζητήματος στο πλαίσιο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως.
(
87
)	Βλ. σκέψεις 57 έως 59 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως. Το γεγονός ότι το ΕΣΠΔ δεν έλαβε θέση ως προς το εάν η WhatsApp ενεργεί ως υπεύθυνος της επεξεργασίας ή εκτελούσα την επεξεργασία όσον αφορά τα στοιχεία που προκύπτουν από τη διαδικασία «lossy hashing», ουδόλως μεταβάλλει το γεγονός ότι η ιρλανδική εποπτική αρχή δεσμεύεται από την εκτίμηση του ΕΣΠΔ ότι η διαδικασία αυτή συνιστά επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.
(
88
)	Στις σκέψεις 55 και 56 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως, το Γενικό Δικαστήριο απαριθμεί τα ζητήματα επί των οποίων αποφάνθηκε το ΕΣΠΔ και εκείνα επί των οποίων αποφάνθηκε, επιπλέον, η ιρλανδική εποπτική αρχή στην τελική εθνική απόφαση.
(
89
)	Βλ. σκέψη 60 της αναιρεσιβαλλομένης διατάξεως.
(
90
)	Βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση της 3ης Ιουνίου 2021, Ουγγαρία κατά Κοινοβουλίου (C‑650/18, EU:C:2021:426, σκέψη 38 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και απόφαση Επιτροπή κατά ΕΣΕ (σκέψη 65 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
91
)	Επ’ αυτού, το Γενικό Δικαστήριο επικαλείται την απόφαση της 25ης Ιουλίου 2002, Unión de Pequeños Agricultores κατά Συμβουλίου (C‑50/00 P, EU:C:2002:462, σκέψη 40)· βλ., επίσης, αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, σκέψη 68.
(
92
)	Βλ. απόφαση της 22ας Οκτωβρίου 1987, Foto-Frost (314/85, EU:C:1987:452, σκέψη 17).
(
93
)	Απόφαση της 9ης Μαρτίου 1994 (C‑188/92, EU:C:1994:90, σκέψη 26).
(
94
)	Απόφαση της 25ης Ιουλίου 2018 (C‑135/16, EU:C:2018:582, σκέψη 17 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
95
)	Απόφαση της 25ης Ιουλίου 2018Georgsmarienhütte κ.λπ. (C‑135/16, EU:C:2018:582, σκέψη 18).
(
96
)	Πρβλ., για παράδειγμα, απόφαση της 10ης Μαρτίου 2021, Von Aschenbach & Voss (C‑708/19, EU:C:2021:190, σκέψεις 33 και 49).
(
97
)	Απόφαση της 3ης Δεκεμβρίου 2019, Iccrea Banca (C‑414/18, EU:C:2019:1036) (στο εξής: απόφαση Iccrea Banca).
(
98
)	Απόφαση Iccrea Banca, σκέψεις 72 και 74.
(
99
)	Η διαπίστωση αυτή ισχύει, ασφαλώς, μόνον εφόσον είναι «πέραν πάσης αμφιβολίας» βέβαιο ότι η WhatsApp διαθέτει όντως ενεργητική νομιμοποίηση ενώπιον του ενωσιακού δικαστή. Εάν, αντιθέτως, η WhatsApp δεν νομιμοποιείται ενεργητικώς να προσφύγει κατά του κύρους της προσβαλλομένης αποφάσεως ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, όπως υποστηρίζει το δικαστήριο αυτό, η εν λόγω εταιρία θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα προβολής ενστάσεως ακυρότητας ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου.
(
100
)	Βλ. αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, σκέψη 40.
(
101
)	Στο σχετικό τμήμα της, η αιτιολογική σκέψη 143 του ΓΚΠΔ έχει ως εξής: «Σε περίπτωση που οι αποφάσεις του Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων αφορούν άμεσα και ατομικά έναν υπεύθυνο επεξεργασίας, εκτελούντα την επεξεργασία ή καταγγέλλοντα, αυτοί μπορούν να ασκήσουν προσφυγή για την ακύρωση των αποφάσεων αυτών εντός δύο μηνών από τη δημοσίευση των αποφάσεων αυτών στον διαδικτυακό τόπο του Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων, σύμφωνα με το άρθρο 263 ΣΛΕΕ».
(
102
)	Πρβλ. προτάσεις του γενικού εισαγγελέα M. Campos Sánchez-Bordona στην υπόθεση Georgsmarienhütte κ.λπ. (C‑135/16, EU:C:2018:120, σημείο 43). Βλ., επίσης, τα επιχειρήματα που ανέπτυξε στις προτάσεις του ο γενικός εισαγγελέας F. G. Jacobs στην υπόθεση Unión de Pequeños Agricultores κατά Συμβουλίου (C‑50/00 P, EU:C:2002:197, σημείο 40 επ.), τα οποία εξακολουθούν να ισχύουν.
(
103
)	Βλ. αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, σκέψη 70.
(
104
)	Βλ. απόφαση της 14ης Δεκεμβρίου 2000, Masterfoods και HB (C‑344/98, EU:C:2000:689, σκέψη 39 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
105
)	Βλ. αποφάσεις της 14ης Δεκεμβρίου 2000, Masterfoods και HB (C‑344/98, EU:C:2000:689, σκέψη 57), και της 25ης Ιουλίου 2018, Georgsmarienhütte κ.λπ. (C‑135/16, EU:C:2018:582, σκέψη 24 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
106
)	Βλ. Meta Platforms Ireland Ltd κατά Data Protection Commission (δημοσιευθείσα) [2024] IEHC 264 της 10ης Μαΐου 2024, η οποία, στη σκέψη 49, αναφέρει ότι: «Η νόμιμη προσφυγή και η ένδικη διαδικασία αναστέλλονται επ’ αόριστον, εν αναμονή της εκδόσεως αποφάσεως επί της υποθέσεως WhatsApp, η οποία, επί του παρόντος, εκκρεμεί ενώπιον του Δικαστηρίου της Ένωσης».
(
107
)	Βλ. απόφαση της 25ης Ιουλίου 2018, Georgsmarienhütte κ.λπ. (C‑135/16, EU:C:2018:582, σκέψη 25).
(
108
)	Αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, σκέψη 40.