62019CC0851
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
GERARD HOGAN
της 26ης Νοεμβρίου 2020 (
1
)
Υπόθεση C‑851/19 P
DK
κατά
Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ)
«Αίτηση αναιρέσεως – Υπαλληλική υπόθεση – Διαφθορά – Ποινική καταδίκη ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων – Υποχρέωση καταβολής χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης που προκλήθηκε στην εικόνα της Ένωσης κατόπιν δήλωσης παράστασης πολιτικής αγωγής ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων – Πειθαρχική διαδικασία – Μέτρο παρακράτησης από το ποσό της σύνταξης – Άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο ηʹ, του παραρτήματος IX του Κανονισμού Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΚΥΚ) – Αυστηρότητα της πειθαρχικής κύρωσης – Άρθρο 10, στοιχείο βʹ, του παραρτήματος IX του ΚΥΚ – Δυνατότητα να λαμβάνεται υπόψη ο βαθμός στον οποίον το παράπτωμα επηρέασε αρνητικά την ακεραιότητα, τη φήμη ή τα συμφέροντα των θεσμικών οργάνων»
I. Εισαγωγή
1.
Η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως κατατέθηκε από τον DK (στο εξής: αναιρεσείων) στη Γραμματεία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 19 Νοεμβρίου 2019 κατά της αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 10ης Σεπτεμβρίου 2019, DK κατά ΕΥΕΔ (T‑217/18, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2019:571) (στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση).
2.
Με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή-αγωγή που είχε ασκήσει ο αναιρεσείων βάσει του άρθρου 270 ΣΛΕΕ με αίτημα, μεταξύ άλλων, την ακύρωση της αποφάσεως της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (στο εξής: ΕΥΕΔ) της 23ης Μαΐου 2017, με την οποία επιβλήθηκε στον αναιρεσείοντα η πειθαρχική κύρωση της μείωσης συντάξεως σύμφωνα με το άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο ηʹ, του παραρτήματος IX του Κανονισμού Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: ΚΥΚ).
3.
Με την υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως, ο αναιρεσείων βάλλει όχι κατά της μειώσεως της συντάξεώς του αυτής καθεαυτήν, αλλά κατά των κριτηρίων βάσει των οποίων καθορίστηκε η εν λόγω μείωση. Ως εκ τούτου, ο αναιρεσείων υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη κατά την ερμηνεία του άρθρου 10, στοιχείο βʹ, του παραρτήματος IX του ΚΥΚ.
4.
Ο αναιρεσείων ισχυρίζεται, κατ’ ουσίαν, ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη καθόσον έκρινε, λαμβάνοντας υπόψη τις περιστάσεις της ενώπιόν του υποθέσεως, ότι, στο πλαίσιο της πειθαρχικής διαδικασίας δυνάμει του ΚΥΚ με αντικείμενο το παράπτωμα του αναιρεσείοντος, επιτρεπόταν να ληφθεί υπόψη, κατά τον καθορισμό της προς επιβολή πειθαρχικής κυρώσεως, ο βαθμός στον οποίον το παράπτωμα αυτό επηρέασε αρνητικά την ακεραιότητα, τη φήμη ή τα συμφέροντα των θεσμικών οργάνων. Ειδικότερα, ο αναιρεσείων θεωρεί ότι η βλάβη που προκλήθηκε στην ακεραιότητα, τη φήμη ή τα συμφέροντα των θεσμικών οργάνων δεν μπορεί να λαμβάνεται υπόψη στο πλαίσιο της πειθαρχικής διαδικασίας, στην περίπτωση που η βλάβη αυτή έχει ήδη αποκατασταθεί μέσω ειδικής υποχρεώσεως η οποία έχει επιβληθεί κατόπιν άσκησης πολιτικής αγωγής ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων.
5.
Στις παρούσες προτάσεις θα εξετάσω το συγκεκριμένο νομικό ζήτημα. Ωστόσο, πριν από την εξέταση της υπό κρίση αίτησης αναιρέσεως, θα πρέπει να παρατεθούν τα σχετικά με την υπόθεση νομοθετήματα.
II. Το νομικό πλαίσιο
Α.
Ο Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης
6.
Ο τίτλος II του ΚΥΚ επιγράφεται «Δικαιώματα και υποχρεώσεις του υπαλλήλου». Το άρθρο 22 αυτού ορίζει τα εξής:
«Ο υπάλληλος δύναται να υποχρεωθεί να επανορθώσει το σύνολο ή μέρος της ζημίας την οποία έχει υποστεί η Ένωση λόγω βαρέος προσωπικού πταίσματος κατά την άσκηση ή επ’ ευκαιρία της ασκήσεως των καθηκόντων του.
[…]» (
2
)
7.
Το άρθρο 86 του ΚΥΚ, το οποίο περιλαμβάνεται στον τίτλο VI, που επιγράφεται «Πειθαρχικό καθεστώς», ορίζει τα εξής:
«1.   Κάθε παράλειψη των υποχρεώσεων που έχει αναλάβει υπάλληλος ή τέως υπάλληλος δυνάμει του παρόντος κανονισμού η οποία γίνεται εκουσίως ή εξ αμελείας, αποτελεί λόγο πειθαρχικής κυρώσεως.
2.   Όταν η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή ή η OLAF λαμβάνουν γνώση αποδεικτικών στοιχείων για παράλειψη υποχρεώσεων κατά την έννοια της παραγράφου 1, μπορούν να κινούν διαδικασία διοικητικής έρευνας με σκοπό να εξακριβωθεί η ύπαρξη της παράλειψης αυτής.
3.   Οι πειθαρχικοί κανόνες, διαδικασίες και μέτρα, καθώς και οι κανόνες και διαδικασίες που αφορούν τις διοικητικές έρευνες, καθορίζονται στο Παράρτημα IX.»
8.
Το παράρτημα IX του ΚΥΚ αφορά, όπως προκύπτει και από τον τίτλο του, την πειθαρχική διαδικασία. Το τμήμα 3 του εν λόγω παραρτήματος επιγράφεται «Πειθαρχικά μέτρα», το δε άρθρο 9 αυτού ορίζει τα εξής:
«1.   Η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή μπορεί να επιβάλει μια από τις ακόλουθες κυρώσεις:
α)
έγγραφη προειδοποίηση,
β)
επίπληξη,
γ)
αναστολή της προαγωγής κατά κλιμάκιο για διάστημα μεταξύ ενός μηνός και είκοσι τριών μηνών,
δ)
τοποθέτηση σε κατώτερο κλιμάκιο,
ε)
προσωρινό υποβιβασμό για περίοδο μεταξύ 15 ημερών και ενός έτους,
στ)
υποβιβασμό στο εσωτερικό της ίδιας ομάδας καθηκόντων,
ζ)
κατάταξη σε κατώτερη ομάδα καθηκόντων, με ή χωρίς υποβιβασμό,
η)
παύση με ενδεχόμενη μείωση κατά το ανάλογο χρονικό διάστημα της σύνταξης ή με παρακράτηση, για συγκεκριμένο διάστημα, από το ποσό του επιδόματος αναπηρίας, χωρίς όμως οι συνέπειες του μέτρου αυτού να θίγουν τους έλκοντες δικαιώματα από τον υπάλληλο. Ωστόσο, στην περίπτωση τέτοιας παρακράτησης, το εισόδημα του εν λόγω πρώην υπαλλήλου δεν μπορεί να είναι κατώτερο από το ελάχιστο όριο διαβίωσης που προβλέπεται στο άρθρο 6 του Παραρτήματος VIII, προσαυξημένο, ενδεχομένως, με τα καταβλητέα οικογενειακά επιδόματα.
2.   Στην περίπτωση υπαλλήλου που λαμβάνει σύνταξη αρχαιότητας ή επίδομα αναπηρίας, η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή μπορεί να αποφασίζει, για ορισμένο χρονικό διάστημα, παρακράτηση από το ποσό της σύνταξής του ή από το επίδομα αναπηρίας, χωρίς όμως οι συνέπειες του μέτρου αυτού να θίγουν τους έλκοντες δικαιώματα από τον υπάλληλο. Το εισόδημα του εν λόγω υπαλλήλου, εντούτοις, δεν μπορεί να είναι κατώτερο από το ελάχιστο όριο διαβίωσης που προβλέπεται στο άρθρο 6 του Παραρτήματος VIII, προσαυξημένο ενδεχομένως με τα καταβλητέα οικογενειακά επιδόματα.
3.   Για το ίδιο παράπτωμα μπορεί να επιβάλλεται μόνο μία πειθαρχική κύρωση.»
9.
Το άρθρο 10 του παραρτήματος IX του ΚΥΚ ορίζει τα εξής:
«Η αυστηρότητα της επιβαλλόμενης πειθαρχικής κύρωσης πρέπει να είναι ανάλογη προς τη βαρύτητα του παραπτώματος. Για τον καθορισμό της βαρύτητας του παραπτώματος και τη λήψη απόφασης για την πειθαρχική κύρωση που πρέπει να επιβληθεί, λαμβάνονται υπόψη, ιδίως, τα εξής:
α)
η φύση του παραπτώματος και οι περιστάσεις υπό τις οποίες έχει διαπραχθεί,
β)
ο βαθμός στον οποίο το παράπτωμα επηρέασε αρνητικά την ακεραιότητα, τη φήμη ή τα συμφέροντα των οργάνων,
γ)
ο βαθμός πρόθεσης ή αμέλειας στο παράπτωμα,
δ)
τα κίνητρα που οδήγησαν τον υπάλληλο να διαπράξει το παράπτωμα,
ε)
ο βαθμός και η αρχαιότητα του υπαλλήλου,
στ)
ο βαθμός προσωπικής ευθύνης του υπαλλήλου,
ζ)
το επίπεδο των καθηκόντων και αρμοδιοτήτων του υπαλλήλου,
η)
το στοιχείο της υποτροπής στην πράξη ή την επιλήψιμη συμπεριφορά,
θ)
η συμπεριφορά του υπαλλήλου σε όλη τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του.»
10.
Το τμήμα 7 του παραρτήματος IX του ΚΥΚ επιγράφεται «Παράλληλη ποινική δίωξη». Το άρθρο 25 αυτού ορίζει τα εξής:
«Εάν ο υπάλληλος διώκεται ποινικώς για τις ίδιες πράξεις, η οριστική απόφαση λαμβάνεται μόνον αφού η απόφαση που εκδόθηκε από το δικαστήριο καταστεί αμετάκλητη.»
III. Το ιστορικό της διαφοράς
11.
Ο αναιρεσείων ανέλαβε καθήκοντα ως υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το έτος 1994. Το έτος 1999, και ενώ εργαζόταν στη Γενική Διεύθυνση (ΓΔ) Εξωτερικών Σχέσεων της Επιτροπής, του ανατέθηκε η διαχείριση κτιρίων της Επιτροπής σε τρίτες χώρες. Από την 1η Ιανουαρίου 2011, ο αναιρεσείων τοποθετήθηκε στην ΕΥΕΔ. Την 1η Ιανουαρίου 2016 ο αναιρεσείων συνταξιοδοτήθηκε πρόωρα.
Α.
Η ποινική δίκη ενώπιον των βελγικών δικαστηρίων
12.
Μεταξύ Ιουλίου 2004 και Φεβρουαρίου 2016, ο αναιρεσείων διώχθηκε ποινικώς ενώπιον των βελγικών δικαστηρίων, αντιμετωπίζοντας κατηγορίες για πράξεις διαφθοράς τελεσθείσες μεταξύ 1999 και 2005, όσον αφορά τη διαχείριση δημοσίων συμβάσεων. Οι κατηγορίες αφορούσαν πράξεις διαφθοράς που φέρονταν να τελέσθηκαν κατά την άσκηση των καθηκόντων του σε υποθέσεις δημοσίων συμβάσεων στις οποίες εμπλεκόταν η Ένωση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, εκπροσωπούμενη από την Επιτροπή, ήταν πολιτικώς ενάγουσα στη δίκη εκείνη.
13.
Με απόφαση της 16ης Μαΐου 2014, το tribunal de première instance francophone de Bruxelles (γαλλόφωνο πρωτοδικείο Βρυξελλών, Βέλγιο) επέβαλε στον αναιρεσείοντα τις ακόλουθες ποινές, για πλείονα αδικήματα τελεσθέντα κατά την άσκηση των καθηκόντων του:
–
ποινή φυλακίσεως δύο ετών, με πενταετή αναστολή·
–
πρόστιμο 27500 ευρώ·
–
απαγόρευση ασκήσεως καθηκόντων διευθυντή, διαχειριστή ή ελεγκτή εμπορικής εταιρίας για χρονικό διάστημα 10 ετών·
–
δήμευση του ποσού των 176367,15 ευρώ.
14.
Επιπλέον, όσον αφορά την πολιτική αγωγή, το Tribunal de première instance francophone de Bruxelles (γαλλόφωνο πρωτοδικείο Βρυξελλών) υποχρέωσε τον αναιρεσείοντα να καταβάλει στην Ένωση το ποσό των 25000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης που υπέστη η φήμη της (
3
).
15.
Κατόπιν εφέσεως που άσκησε ο αναιρεσείων, το cour d’appel de Bruxelles (εφετείο Βρυξελλών, Βέλγιο), με απόφαση της 30ής Ιουνίου 2015, επικύρωσε την απόφαση του tribunal de première instance francophone de Bruxelles (γαλλόφωνου πρωτοδικείου Βρυξελλών). Επιπλέον, αύξησε την επιβληθείσα ποινή φυλακίσεως σε τρία έτη, με πενταετή αναστολή, και όρισε το ποσό της χρηματικής ικανοποίησης λόγω της ηθικής βλάβης που υπέστη η Ένωση σε 38814 ευρώ.
16.
Με απόφαση της 10ης Φεβρουαρίου 2016, το cour de cassation (Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο, Βέλγιο) απέρριψε την αίτηση αναιρέσεως που άσκησε ο αναιρεσείων.
Β.
Η πειθαρχική διαδικασία κατά τον ΚΥΚ
17.
Η OLAF διεξήγαγε τρεις εσωτερικές έρευνες σε σχέση με τον αναιρεσείοντα, οι οποίες κινήθηκαν στις 12 Ιουλίου 2004, στις 19 Μαΐου 2005 και στις 18 Οκτωβρίου 2005, αντιστοίχως.
18.
Με απόφαση της 2ας Μαΐου 2007, η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή της Επιτροπής κίνησε πειθαρχική διαδικασία κατά του αναιρεσείοντος δυνάμει του άρθρου 86 του ΚΥΚ. Εντούτοις, η πειθαρχική διαδικασία ανεστάλη, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 25 του παραρτήματος IX του ΚΥΚ, έως ότου εκδοθεί η τελειωτική απόφαση με την οποία θα περατωνόταν η εθνική ποινική διαδικασία που είχε κινηθεί κατά του αναιρεσείοντος για τις ίδιες πράξεις.
19.
Με απόφαση της 12ης Ιουλίου 2016, η ΕΥΕΔ συνέχισε την πειθαρχική διαδικασία κατά του αναιρεσείοντος, και ακολούθησε η ακρόαση του τελευταίου από το πειθαρχικό συμβούλιο, σύμφωνα με το άρθρο 16 του παραρτήματος IX του ΚΥΚ.
20.
Στην αιτιολογημένη γνώμη του της 12ης Δεκεμβρίου 2016, η οποία εκδόθηκε κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 18 του παραρτήματος IX του ΚΥΚ, το πειθαρχικό συμβούλιο επισήμανε, μεταξύ άλλων, ότι «τα πραγματικά περιστατικά αποδείχθηκαν ενώπιον των εθνικών ποινικών δικαστηρίων», ότι «η συμπεριφορά του υπαλλήλου συνιστ[ούσε] παράβαση των άρθρων 11, 11α, 12 και 21 του ΚΥΚ», και ότι «η μόνη δυνατή κύρωση [συνίστατο σε] παρακράτηση μέρους της συντάξεως».
21.
Το πειθαρχικό συμβούλιο εκτίμησε ότι η σοβαρότητα των πραγματικών περιστατικών και η έλλειψη μεταμέλειας του αναιρεσείοντος συνιστούσαν επιβαρυντικές περιστάσεις. Εντούτοις, το συμβούλιο δέχθηκε επίσης ότι οι θετικές αξιολογήσεις του αναιρεσείοντος και η έλλειψη μεθοδολογικού πλαισίου άσκησης των καθηκόντων του συνιστούσαν ελαφρυντικές περιστάσεις. Το συμβούλιο συνεκτίμησε επίσης την «οικονομική και οικογενειακή κατάσταση, καθώς και την κατάσταση της υγείας (και ειδικότερα το προσδόκιμο ζωής)» του αναιρεσείοντος, αλλά και «το γεγονός ότι τα εθνικά δικαστήρια έχουν ήδη υποχρεώσει τον [αναιρεσείοντα] να καταβάλει ποσά προς ανόρθωση της οικονομικής ζημίας και ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης».
22.
Βάσει των ανωτέρω, το πειθαρχικό συμβούλιο πρότεινε στην αρμόδια για τους διορισμούς αρχή την επιβολή του πειθαρχικού μέτρου της μείωσης της καθαρής συντάξεως του αναιρεσείοντος κατά το ποσό των 400 ευρώ μηνιαίως, για χρονικό διάστημα τριών ετών.
23.
Κατόπιν ακροάσεως του αναιρεσείοντος, η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή, με απόφαση της 23ης Μαΐου 2017, του επέβαλε πειθαρχική κύρωση κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 9, παράγραφος 2, του παραρτήματος IX του ΚΥΚ (στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση). Συνεπεία της αποφάσεως αυτής, το καθαρό ποσό της συντάξεως γήρατος του αναιρεσείοντος μειώθηκε κατά ποσοστό 20 % για χρονικό διάστημα υπερβαίνον κατά τι τα οκτώ έτη. Ως εκ τούτου, η σύνταξη του αναιρεσείοντος μειώθηκε κατά περίπου 1015 ευρώ μηνιαίως, μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 2025 (
4
).
24.
Στις 23 Αυγούστου 2017, ο αναιρεσείων υπέβαλε ένσταση κατά της προσβαλλομένης αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 90, παράγραφος 2, του ΚΥΚ. Με απόφαση της 20ής Δεκεμβρίου 2017, η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή απέρριψε την ένσταση αυτή.
IV. Η διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση
25.
Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 28 Μαρτίου 2018, ο αναιρεσείων άσκησε προσφυγή-αγωγή δυνάμει του άρθρου 270 ΣΛΕΕ με αίτημα την ακύρωση της προσβαλλομένης αποφάσεως, με την οποία η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή του επέβαλε πειθαρχική κύρωση και, επικουρικώς, την αποκατάσταση της ζημίας που ισχυρίζεται ότι υπέστη συνεπεία της εκ μέρους της ΕΥΕΔ προσβολής των δικαιωμάτων του άμυνας στο πλαίσιο της ποινικής δίκης που διεξήχθη κατ’ αυτού ενώπιον των βελγικών δικαστηρίων.
26.
Προς στήριξη της προσφυγής-αγωγής του ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, ο ενάγων προέβαλε δύο λόγους ακυρώσεως, οι οποίοι αφορούσαν, αντίστοιχα, τον καθορισμό της κυρώσεως και τη συνεκτίμηση των ελαφρυντικών περιστάσεων.
27.
Με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή-αγωγή του αναιρεσείοντος και τον καταδίκασε στα δικαστικά έξοδα.
V. Τα αιτήματα των διαδίκων και η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου
28.
Ο αναιρεσείων ζητεί από το Δικαστήριο:
–
να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση·
–
να ακυρώσει την προσβαλλόμενη απόφαση·
–
να καταδικάσει την ΕΥΕΔ στα δικαστικά έξοδα τόσο της διαδικασίας ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου όσο και της παρούσας αναιρετικής διαδικασίας.
Η ΕΥΕΔ ζητεί από το Δικαστήριο:
–
να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως ως αβάσιμη·
–
να καταδικάσει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα.
VI. Επί της αιτήσεως αναιρέσεως
29.
Ο αναιρεσείων προβάλλει έναν και μόνο λόγο αναιρέσεως, με τον οποίο βάλλει κατά των σκέψεων 28 έως 53 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Στις σκέψεις αυτές, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε το πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου της προσφυγής-αγωγής του αναιρεσείοντος, με το οποίο υποστήριζε ότι η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή υπέπεσε σε πλάνη καθόσον έλαβε υπόψη, κατά τον καθορισμό της επιβλητέας σε αυτόν πειθαρχικής κυρώσεως, την ηθική βλάβη που υπέστη η Ένωση. Συναφώς, ο αναιρεσείων ισχυριζόταν, κατ’ ουσίαν, ότι είχε ήδη καταβληθεί χρηματική ικανοποίηση για την εν λόγω ηθική βλάβη στο πλαίσιο της ασκηθείσας ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων πολιτικής αγωγής.
30.
Το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε το πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου της προσφυγής-αγωγής του αναιρεσείοντος.
31.
Με τον μοναδικό λόγο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, ο αναιρεσείων υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη κατά την ερμηνεία του άρθρου 10, στοιχείο βʹ, του παραρτήματος IX του ΚΥΚ, καθόσον έκρινε ότι επιτρεπτώς ελήφθη υπόψη η ηθική βλάβη, για την οποία είχε ήδη καταβληθεί χρηματική ικανοποίηση, προκειμένου να δικαιολογηθεί η εκ μέρους της αρμοδίας για τους διορισμούς αρχής επιβολή πειθαρχικής κύρωσης αυστηρότερης από εκείνη που είχε προτείνει το πειθαρχικό συμβούλιο (
5
).
32.
Ο μοναδικός λόγος αναιρέσεως του αναιρεσείοντος έχει τρία σκέλη.
33.
Κατ’ αρχάς, ο αναιρεσείων ισχυρίζεται ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο καθόσον έκρινε, στη σκέψη 52 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή δεν υπέπεσε σε πρόδηλο σφάλμα εκτιμήσεως κατά την εφαρμογή του άρθρου 10 του παραρτήματος IX του ΚΥΚ, δεχόμενη ότι δεν όφειλε να λάβει υπόψη τη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης που επιδικάστηκε στην Ένωση από το εθνικό δικαστήριο. Ο αναιρεσείων θεωρεί ότι, σύμφωνα με το άρθρο 25 του παραρτήματος IX του ΚΥΚ, η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή δεσμευόταν από τις διαπιστώσεις των εθνικών ποινικών δικαστηρίων όσον αφορά τα πραγματικά περιστατικά, καθώς και από την αρχή ότι ζημία για την οποία έχει καταβληθεί αποζημίωση θεωρείται ως μηδέποτε υπάρξασα.
34.
Δεύτερον, ο αναιρεσείων ισχυρίζεται, κατ’ ουσίαν, ότι το Γενικό Δικαστήριο, στη σκέψη 34 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, παρέβη την επιταγή της αναλογικότητας των πειθαρχικών κυρώσεων, καθώς και τη γενική αρχή του δικαίου, που είναι κοινή στις έννομες τάξεις των κρατών μελών, ότι ζημία η οποία αποκαταστάθηκε πλήρως θεωρείται ως μηδέποτε υπάρξασα, καθόσον έκρινε ότι η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή επιτρεπτώς έλαβε υπόψη, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 10, στοιχείο βʹ, του παραρτήματος IX του ΚΥΚ, την εν λόγω ζημία.
35.
Τρίτον, ο αναιρεσείων ισχυρίζεται, κατ’ ουσίαν, ότι το Γενικό Δικαστήριο παραβίασε, στις σκέψεις 39 έως 41 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, τη γενική αρχή της ισότητας, καθόσον έκρινε ότι, κατά τον καθορισμό των κυρώσεων που επιβάλλονται στο πλαίσιο πειθαρχικής διαδικασίας δυνάμει του άρθρου 10 του παραρτήματος IX του ΚΥΚ, δεν ασκεί ουσιαστική επιρροή το γεγονός ότι η προκληθείσα στην Ένωση ζημία αποκαταστάθηκε, εν όλω ή εν μέρει. Συναφώς, ο αναιρεσείων θεωρεί ότι το παράπτωμα του υπαλλήλου θα πρέπει να τυγχάνει διαφορετικής μεταχείρισης, ανάλογα με την έκταση της βλάβης που προκαλείται στον εκάστοτε οργανισμό. Κατά τον αναιρεσείοντα, η δική του περίπτωση δεν είναι ίδια με εκείνη υπαλλήλου που δεν έχει προηγουμένως αποζημιώσει την Ένωση για ζημία που προκάλεσε.
36.
Κατόπιν αιτήματος του Δικαστηρίου, οι παρούσες προτάσεις θα επικεντρωθούν στο δεύτερο και το τρίτο σκέλος του μοναδικού λόγου αναιρέσεως που προβάλλει ο αναιρεσείων με την υπό κρίση αίτησή του. Θεωρώ σκόπιμη την από κοινού εξέταση των δύο αυτών σκελών του μοναδικού λόγου αναιρέσεως. Η προβαλλόμενη παραβίαση των αρχών της αναλογικότητας και της ισότητας στηρίζεται στην παραδοχή ότι η προκληθείσα στη φήμη της Ένωσης βλάβη, για την οποία καταβλήθηκε χρηματική ικανοποίηση στο πλαίσιο δίκης ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων, δεν επιτρέπεται να ληφθεί υπόψη στο πλαίσιο της πειθαρχικής διαδικασίας, βάσει των διατάξεων του άρθρου 10, στοιχείο βʹ, του παραρτήματος IX του ΚΥΚ. Όπως θα εκθέσω στις παρούσες προτάσεις, θεωρώ εσφαλμένη την παραδοχή αυτή, διότι δεν λαμβάνει υπόψη τη διακριτή φύση και τους διακριτούς σκοπούς της αγωγής αποζημίωσης, αφενός, και των πειθαρχικών διαδικασιών του ΚΥΚ, αφετέρου. Δεδομένου δε ότι το δεύτερο και το τρίτο σκέλος του μοναδικού λόγου αναιρέσεως στηρίζονται, όπως προτείνω, σε εσφαλμένη παραδοχή, θα πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμα.
VII. Εκτίμηση
Α.
Επί της ενστάσεως απαραδέκτου
37.
Μολονότι η ΕΥΕΔ δεν έχει προβάλει τύποις σχετική ένσταση, εντούτοις στα δικόγραφά της ισχυρίζεται ότι η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως είναι εν μέρει απαράδεκτη.
38.
Συναφώς, η ΕΥΕΔ θεωρεί ότι ο αναιρεσείων, προβάλλοντας το επιχείρημα ότι η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή επέβαλε αυστηρότερη κύρωση εις βάρος του λαμβάνοντας υπόψη ζημία η οποία είχε ήδη αποκατασταθεί, δεν επιδιώκει να αποδείξει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη, αλλά βάλλει κατά της εκτίμησης της αρμόδιας για τους διορισμούς αρχής και κατά των δικαιολογητικών λόγων που αυτή προέβαλε προκειμένου να αποκλίνει από την αιτιολογημένη γνώμη του πειθαρχικού συμβουλίου. Κατά την ΕΥΕΔ, ο αναιρεσείων επιχειρεί να διευκρινίσει ή να αναδιατυπώσει τον πρωτοδίκως προβληθέντα πρώτο λόγο της προσφυγής-αγωγής του, ο οποίος αφορά πρόδηλο σφάλμα εκτιμήσεως στο οποίο φέρεται, κατ’ αυτόν, να υπέπεσε η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή. Τέτοια αναδιατύπωση λόγου προσφυγής που προβλήθηκε πρωτοδίκως είναι απαράδεκτη στην κατ’ αναίρεσην δίκη.
39.
Είμαι της γνώμης ότι η ένσταση απαραδέκτου που προβάλλει η ΕΥΕΔ θα πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμη.
40.
Η αίτηση αναιρέσεως σαφώς βάλλει κατά της πλάνης περί το δίκαιο με την οποία φέρεται να βαρύνεται η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, ο δε αναιρεσείων δεν προβάλλει νέους λόγους ή ισχυρισμούς που δεν είχαν προηγουμένως προβληθεί ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου.
41.
Μολονότι είναι γεγονός ότι στην αίτηση αναιρέσεως ο αναιρεσείων κάνει πλείονες αναφορές στην προσβαλλόμενη απόφαση και αντιπαραβάλλει την προσέγγιση του πειθαρχικού συμβουλίου με εκείνη της αρμόδιας για τους διορισμούς αρχής όσον αφορά τα κριτήρια βάσει των οποίων επιβλήθηκε η εις βάρος του πειθαρχική κύρωση, εντούτοις είναι σαφές ότι ο μοναδικός λόγος αναιρέσεως βάλλει κατά της κρίσης του Γενικού Δικαστηρίου που περιλαμβάνεται στη σκέψη 52 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως (
6
), καθώς και κατά της εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου νομικής εκτιμήσεως, όπως αυτή εκτίθεται στις σκέψεις 28 έως 51 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η οποία οδήγησε το Γενικό Δικαστήριο στην κρίση αυτή, και όχι κατά της προσβαλλομένης αποφάσεως.
42.
Φρονώ ότι οι αναφορές που κάνει το δικόγραφο της αιτήσεως αναιρέσεως στην προσβαλλόμενη απόφαση απλώς καθορίζουν το πλαίσιο και εξειδικεύουν τα επιχειρήματα που προβάλλονται κατ’ αναίρεσην. Πράγματι, επισημαίνω ότι και η ίδια η ΕΥΕΔ επικαλείται επανειλημμένως συγκεκριμένα σημεία της προσβαλλομένης αποφάσεως, προς αντίκρουσην των ισχυρισμών του αναιρεσείοντος.
43.
Όσον αφορά το επιχείρημα της ΕΥΕΔ ότι ο αναιρεσείων έχει αναδιατυπώσει τους λόγους που προέβαλε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, από τα σημεία 43 έως 52 του δικογράφου της προσφυγής-αγωγής που είχε καταθέσει ο αναιρεσείων ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου καθίσταται σαφές ότι, κατά τους ισχυρισμούς του, ενώ το πειθαρχικό συμβούλιο είχε λάβει υπόψη το γεγονός ότι τα εθνικά δικαστήρια τον είχαν ήδη υποχρεώσει να καταβάλει χρηματική ικανοποίηση, η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή επέβαλε σε αυτόν αυστηρότερη πειθαρχική κύρωση, εκτιμώντας ότι η συμπεριφορά του επηρέασε αρνητικά τη φήμη του θεσμικού οργάνου και έθεσε εν αμφιβόλω την ανεξαρτησία του προσωπικού του. Ο αναιρεσείων υποστήριξε, περαιτέρω, ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, ότι τα θεσμικά όργανα της Ένωσης δεν μπορούν να εξακολουθήσουν να επικαλούνται τη βλάβη που υπέστησαν, αφ’ ης στιγμής αυτή έχει ήδη αποκατασταθεί πλήρως στο πλαίσιο της ποινικής δίκης στην οποία η Ένωση ήταν πολιτικώς ενάγουσα. Επομένως, κατά τον αναιρεσείοντα, η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή υπέπεσε σε πρόδηλο σφάλμα εκτιμήσεως, καθόσον έλαβε υπόψη την εν λόγω βλάβη.
44.
Επομένως, δεν θεωρώ ότι ο αναιρεσείων έχει αναδιατυπώσει, στο πλαίσιο της παρούσας αναιρετικής δίκης, λόγο που προβλήθηκε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου (
7
), ούτε ότι η εν λόγω αναδιατύπωση μπορεί να θεωρηθεί ως νέος λόγος ακυρώσεως που προβάλλεται απαραδέκτως στο στάδιο της αναιρέσεως.
Β.
Επί της ουσίας
1. Προκαταρκτικές παρατηρήσεις – Το περιεχόμενο της αιτήσεως αναιρέσεως
45.
Η ΕΥΕΔ αντικρούει την ορθότητα των ισχυρισμών του αναιρεσείοντος που εκτίθενται στα σημεία 12 και 19 του δικογράφου της αιτήσεως αναιρέσεως. Στα σημεία αυτά, ο αναιρεσείων ισχυρίζεται ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κατά την ερμηνεία του άρθρου 10, στοιχείο βʹ, του παραρτήματος IX του ΚΥΚ, καθόσον έκρινε ότι η διάταξη αυτή επιτρέπει στην αρμόδια για τους διορισμούς αρχή να λάβει υπόψη βλάβη η οποία έχει ήδη αποκατασταθεί προκειμένου να αιτιολογήσει την επιβολή πειθαρχικής κύρωσης αυστηρότερης από εκείνη που πρότεινε το πειθαρχικό συμβούλιο με την αιτιολογημένη γνώμη του.
46.
Η ΕΥΕΔ θεωρεί ότι η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή δεν αντιμετώπισε την εν λόγω βλάβη ως επιβαρυντική περίσταση (
8
).
47.
Το άρθρο 10 του παραρτήματος IX του ΚΥΚ επιτάσσει να τελεί η επιβαλλόμενη σε υπάλληλο πειθαρχική κύρωση σε αναλογία προς τη βαρύτητα ή τη σοβαρότητα του παραπτώματός του, ενώ συναφώς προβλέπει, κατά τρόπο μη εξαντλητικό, ορισμένα κριτήρια που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την επιβολή κυρώσεως (
9
).
48.
Ο εν λόγω κατάλογος περιέχει ορισμένα ενδεικτικά κριτήρια τα οποία είναι δυνατόν, αναλόγως των συγκεκριμένων περιστατικών της εκάστοτε υποθέσεως, να θεωρηθεί ότι αποτελούν επιβαρυντικές, ελαφρυντικές, ή και ουδέτερες περιστάσεις, ενώ δεν αποδίδεται ειδική βαρύτητα ή ειδική σημασία σε κανένα από τα κριτήρια αυτά. Επιπροσθέτως, με δεδομένο το ευρύ περιεχόμενο των απαριθμούμενων κριτηρίων, είναι προφανές ότι τα εν λόγω κριτήρια δεν είναι κατ’ ανάγκην λυσιτελή σε κάθε υπόθεση ανεξαιρέτως. Η απαρίθμηση δε των κριτηρίων προκύπτει ότι έχει εκ φύσεως ενδεικτικό και όχι εξαντλητικό χαρακτήρα.
49.
Συναφώς, κατά πάγια νομολογία, δυνάμει του άρθρου 10 του παραρτήματος IX του ΚΥΚ, η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή καθορίζει την προς επιβολή κύρωση με βάση τη συνολική εκτίμηση όλων των συγκεκριμένων πραγματικών περιστατικών και όλων των ιδιαίτερων περιστάσεων κάθε ατομικής περιπτώσεως. Εν προκειμένω, επισημαίνεται ότι ο ΚΥΚ δεν προβλέπει συγκεκριμένη αντιστοιχία μεταξύ των κυρώσεων που απαριθμεί και των διαφόρων κατηγοριών παραπτωμάτων των υπαλλήλων και, περαιτέρω, δεν διευκρινίζει σε ποιο μέτρο η ύπαρξη επιβαρυντικών ή ελαφρυντικών περιστάσεων πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την επιλογή της κυρώσεως (
10
).
50.
Επιπλέον, επισημαίνεται ότι, αφ’ ης στιγμής αποδειχθεί το υποστατό των ισχυρισμών που έχουν προβληθεί σε βάρος υπαλλήλου, εναπόκειται στην αρμόδια για τους διορισμούς αρχή να επιλέξει την κατάλληλη πειθαρχική κύρωση. Το Γενικό Δικαστήριο, όπως και το Δικαστήριο αποφαινόμενο επί αιτήσεως αναιρέσεως, δεν επιτρέπεται να αντικαταστήσει την εκτίμηση της εν λόγω αρχής με τη δίκη του εκτίμηση, πλην περιπτώσεως πρόδηλης πλάνης ή καταχρήσεως εξουσίας (
11
).
51.
Από τις σκέψεις 28 έως 52 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως καθίσταται σαφές ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν αξιολόγησε συγκεκριμένα αν η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή θεώρησε ότι η καταβολή –κατόπιν ασκήσεως πολιτικής αγωγής– χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης συνιστά επιβαρυντική περίσταση (
12
). Το Γενικό Δικαστήριο περιορίστηκε να διαπιστώσει, στη σκέψη 52 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή δεν υπέπεσε σε σφάλμα, καθόσον εκτίμησε ότι δεν όφειλε να λάβει υπόψη την καταβολή της εν λόγω χρηματικής ικανοποίησης στο πλαίσιο της εφαρμογής των κριτηρίων που ορίζει το άρθρο 10 του παραρτήματος IX του ΚΥΚ (
13
).
52.
Ο αναιρεσείων δεν υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη διότι παρέλειψε να εκτιμήσει τη βαρύτητα που απέδωσε πραγματικά η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή στο γεγονός ότι το εθνικό δικαστήριο επιδίκασε χρηματική ικανοποίηση λόγω της επίμαχης ηθικής βλάβης. Εκτιμώ ότι το ζήτημα στο οποίο θα πρέπει να περιοριστεί η εξέταση της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως είναι αν, υπό τις ως άνω περιστάσεις, το κριτήριο που καθορίζει το άρθρο 10, στοιχείο βʹ, του παραρτήματος IX του ΚΥΚ –ήτοι η βλάβη στην ακεραιότητα, στη φήμη ή στα συμφέροντα της Ένωσης– μπορεί να ληφθεί υπόψη κατά τη συνολική εκτίμηση της υποθέσεως προκειμένου να καθοριστεί η βαρύτητα του παραπτώματος και, συνακόλουθα, να ληφθεί απόφαση για την επιβλητέα πειθαρχική κύρωση, εφόσον η επίμαχη ηθική βλάβη έχει ήδη ικανοποιηθεί κατόπιν της δίκης ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων.
53.
Συναφώς, θα πρέπει να τονιστεί ότι, στο πλαίσιο της παρούσας αναιρετικής δίκης, ο αναιρεσείων δεν αμφισβητεί ότι είναι δυνατόν να του επιβληθούν πειθαρχικές κυρώσεις κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 9 του παραρτήματος IX του ΚΥΚ, μολονότι του έχουν ήδη επιβληθεί τόσο ποινικές όσο και αστικές κυρώσεις. Ούτε αμφισβητεί ο αναιρεσείων την επιλογή της συγκεκριμένης πειθαρχικής κύρωσης, η οποία είναι χρηματικού χαρακτήρα και επέφερε μείωση της σύνταξής του, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 9, παράγραφος 1, στοιχείο ηʹ, του παραρτήματος IX του ΚΥΚ (
14
). Περαιτέρω, το εγειρόμενο ζήτημα δεν έγκειται σε αυτό καθεαυτό το πραγματικό ποσό της μείωσης της συντάξεως του αναιρεσείοντος, αλλά στα κριτήρια που είναι δυνατόν να ληφθούν υπόψη κατά την επιβολή της εν λόγω μείωσης.
2. Αξιολόγηση
54.
Από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση προκύπτει σαφώς ότι στον αναιρεσείοντα επιβλήθηκαν ποινικές, αστικές και πειθαρχικές κυρώσεις για τις πράξεις του. Εντούτοις, ο αναιρεσείων δεν προβάλλει επιχειρήματα σχετικά με την αρχή ne bis in idem (
15
) όσον αφορά τις ποινικές, αστικές (
16
) και πειθαρχικές κυρώσεις ή μέτρα που του επιβλήθηκαν.
55.
Το ζήτημα που εγείρεται με την υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως είναι, αντιθέτως, αν η βλάβη στην ακεραιότητα, τη φήμη ή τα συμφέροντα της Ένωσης (για την οποία επιδικάστηκε χρηματική ικανοποίηση στην Ένωση κατόπιν δήλωσης παράστασης πολιτικής αγωγής ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων) μπορεί επίσης να ληφθεί υπόψη προκειμένου να καθοριστεί η βαρύτητα του παραπτώματος του υπαλλήλου και να ληφθεί απόφαση για την επιβλητέα πειθαρχική κύρωση κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 10 του παραρτήματος IX του ΚΥΚ.
56.
Φρονώ ότι οι υπό εξέταση διαδικασίες, ήτοι η δήλωση παράστασης πολιτικής αγωγής και η πειθαρχική δίωξη, καθώς και τα προβλεπόμενα στο πλαίσιό τους μέσα επανορθώσεως ή επιβολής κυρώσεων, διακρίνονται σαφώς (
17
) μεταξύ τους και, κυρίως, επιδιώκουν πολύ διαφορετικούς σκοπούς (
18
).
57.
Σκοπός της δήλωσης παράστασης πολιτικής αγωγής της Ένωσης ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων ήταν η επιδίωξη χρηματικής ικανοποίησης της Ένωσης για την ηθική βλάβη που υπέστη η δημόσια ή εξωτερική φήμη της συνεπεία των πράξεων του αναιρεσείοντος. Συναφώς, σκοπός της αποζημιώσεως λόγω αστικής ευθύνης είναι η αποκατάσταση της ζημίας του ζημιωθέντος και, επομένως, η επαναφορά των πραγμάτων στην προτέρα της προσβολής κατάσταση. Επομένως, η επιδίκαση αποζημιώσεως αποσκοπεί να αποκαταστήσει τη ζημία του ζημιωθέντος λόγω αδικοπρακτικής ή άλλης μορφής εξωσυμβατικής ευθύνης. Υπό την έννοια αυτή, η εν λόγω μορφή της εξωσυμβατικής ευθύνης δεν έχει, εν γένει, τιμωρητικό χαρακτήρα. Δεν αποσκοπεί στην επιβολή κυρώσεων, ποινών ή άλλων κατασταλτικών μέτρων (
19
) για ενέργειες που κρίνονται επιλήψιμες (
20
).
58.
Σε αντιδιαστολή, η πειθαρχική διαδικασία δυνάμει του ΚΥΚ επιδιώκει τη συμμόρφωση των υπαλλήλων με τους κανόνες και τις υποχρεώσεις που προορίζονται να εξασφαλίσουν την ομαλή λειτουργία του θεσμικού οργάνου (
21
). Η συμμόρφωση αυτή (
22
) διασφαλίζεται, εν τέλει, με την επιβολή των πειθαρχικών κυρώσεων (
23
) που περιέχονται στον εξαντλητικό κατάλογο του άρθρου 9 του παραρτήματος IX του ΚΥΚ.
59.
Δεδομένου ότι η επίμαχη δήλωση παράστασης πολιτικής αγωγής, αφενός, και η πειθαρχική διαδικασία κατά τον ΚΥΚ, αφετέρου, όπως και τα προβλεπόμενα στο πλαίσιό τους μέσα επανορθώσεως και επιβολής κυρώσεων, έχουν εγγενώς διαφορετικό χαρακτήρα και επιδιώκουν εγγενώς διαφορετικούς σκοπούς, το γεγονός ότι ο αναιρεσείων υποχρεώθηκε στην καταβολή χρηματικής ικανοποίησης για την ηθική βλάβη που προκλήθηκε στη φήμη της Ένωσης δεν αποκλείει την επιβολή πειθαρχικών κυρώσεων σε βάρος του. Πράγματι, όπως εκτίθεται στο σημείο 53 των παρουσών προτάσεων, τούτο δεν αμφισβητείται από τον αναιρεσείοντα.
60.
Εξάλλου, το γεγονός ότι ο αναιρεσείων έχει καταβάλει στην Ένωση χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης κατόπιν ένδικης διαδικασίας που κίνησε η Ένωση με δική της πρωτοβουλία δεν επηρεάζει –και, ως εκ τούτου, στερείται οποιασδήποτε σημασίας για– τον καθορισμό, βάσει του άρθρου 10 του παραρτήματος IX του ΚΥΚ, της βαρύτητας του διαλαμβανόμενου στον ΚΥΚ παραπτώματός του που προηγήθηκε της διαδικασίας αυτής.
61.
Ειδικότερα, θεωρώ ότι, κατά τον καθορισμό της βαρύτητας του παραπτώματος του υπαλλήλου, το γεγονός ότι το παράπτωμα αυτό επηρέασε αρνητικά τη φήμη της Ένωσης, υπό την έννοια του άρθρου 10, στοιχείο βʹ, του παραρτήματος IX του ΚΥΚ, μπορεί να ληφθεί υπόψη στο πλαίσιο συνολικής εκτιμήσεως της συμπεριφοράς του υπαλλήλου, ανεξάρτητα από τυχόν μεταγενέστερη καταβολή αποζημιώσεως για τον λόγο αυτόν κατόπιν ένδικης διαδικασίας που κίνησε η Ένωση.
62.
Επομένως, φρονώ ότι ο βαθμός βαρύτητας του παραπτώματος μπορεί να εκτιμηθεί ανεξάρτητα από την εν λόγω αποζημίωση (
24
). Βλάβη τέτοιου είδους στα συμφέροντα θεσμικού οργάνου δεν μπορεί απλώς να εξαλειφθεί διά της καταβολής χρηματικού ποσού εν είδει αποζημιώσεως, ακόμη και αν η υποχρέωση προς καταβολή έχει επιβληθεί από δικαστήριο.
63.
Όσον αφορά την εκτίμηση σχετικά με την επιβλητέα πειθαρχική κύρωση, υφίσταται, στο πλαίσιο της παρούσας δίκης, πραγματικός σύνδεσμος μεταξύ της βλάβης που προκλήθηκε στη (δημόσια ή εξωτερική) φήμη της Ένωσης (και για την οποία καταβλήθηκε πράγματι χρηματική ικανοποίηση στο πλαίσιο ένδικης διαδικασίας ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων) και του κριτηρίου που ορίζει το άρθρο 10, στοιχείο βʹ, του παραρτήματος IX του ΚΥΚ, το οποίο επίσης αφορά τη βλάβη που προκαλείται στη (δημόσια ή εξωτερική) εικόνα της Ένωσης. Το είδος αυτό της βλάβης που υπέστη το θεσμικό όργανο ήταν ένα εκ των κριτηρίων που ελήφθησαν υπόψη κατά την εκτίμηση του είδους και του ύψους της πειθαρχικής κυρώσεως που έπρεπε να επιβληθεί στον αναιρεσείοντα (
25
).
64.
Πέραν του γεγονότος ότι το άρθρο 10, στοιχείο βʹ, του παραρτήματος IX του ΚΥΚ καθορίζει ένα μόνον από τα πλείονα κριτήρια που μπορούν να λαμβάνονται υπόψη κατά τη συνολική εκτίμηση της επιβλητέας πειθαρχικής κύρωσης, πρέπει να σημειωθεί ότι η αγωγή αστικής ευθύνης και η πειθαρχική δίωξη, καθώς και τα προβλεπόμενα στο πλαίσιό τους μέσα επανορθώσεως ή επιβολής κυρώσεων, διακρίνονται μεταξύ τους και επιδιώκουν διαφορετικούς σκοπούς, χωρίς να συνεπάγονται σώρευση κυρώσεων ή αποζημιώσεων (
26
).
65.
Κατά συνέπεια, θεωρώ ότι ο αναιρεσείων δεν απέδειξε τους προβαλλόμενους με το δεύτερο και το τρίτο σκέλος του μοναδικού λόγου αναιρέσεως ισχυρισμούς του ότι το Γενικό Δικαστήριο παραβίασε τις αρχές της αναλογικότητας και της ισότητας.
VIII. Πρόταση
66.
Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω εκτιμήσεων, προτείνω στο Δικαστήριο:
–
να απορρίψει ως αβάσιμα το δεύτερο και το τρίτο σκέλος του μοναδικού λόγου αναιρέσεως που προβάλλει ο αναιρεσείων.
(
1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η αγγλική.
(
2
)	Βλ., επίσης, άρθρο 340, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ.
(
3
)	Από την ενώπιον του Δικαστηρίου δικογραφία προκύπτει ότι ο αναιρεσείων ευθύνεται αλληλεγγύως και εις ολόκληρον με άλλα πρόσωπα.
(
4
)	Σημειώνω ότι στις σκέψεις 17, 78, 119 και 142 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο αναφέρθηκε σε ποσό 1105 ευρώ.
(
5
)	Βλ. σημείο 2 της αιτήσεως αναιρέσεως.
(
6
)	Βλ. σημείο 25 της αιτήσεως αναιρέσεως. Στη σκέψη 52 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή δεν υπέπεσε σε πρόδηλο σφάλμα εκτιμήσεως καθόσον έκρινε ότι, κατά την εφαρμογή του άρθρου 10 του παραρτήματος IX του ΚΥΚ, δεν ήταν αναγκαίο να λάβει υπόψη τη χρηματική ικανοποίηση που είχε ήδη επιδικαστεί από τα εθνικά δικαστήρια υπέρ της Ένωσης λόγω ηθικής βλάβης. Επιπλέον, στη σκέψη 39 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο εκθέτει ότι, στο πλαίσιο πειθαρχικής διαδικασίας, δεν ασκεί επιρροή το γεγονός ότι η ζημία έχει ήδη αποκατασταθεί εν όλω ή εν μέρει, καθόσον σκοπός του άρθρου 10, στοιχείο βʹ, του παραρτήματος IX του ΚΥΚ είναι όχι η επιδίκαση αποζημίωσης αλλά η επιβολή κύρωσης.
(
7
)	Πέραν του ότι η αίτηση αναιρέσεως βάλλει σαφώς κατά της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, και όχι κατά της προσβαλλομένης αποφάσεως.
(
8
)	Κατά την ΕΥΕΔ, από τα σημεία 35 έως 38 της προσβαλλομένης αποφάσεως καταδεικνύεται ότι, σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς του αναιρεσείοντος, η απόφαση της αρμόδιας για τους διορισμούς αρχής να αποκλίνει από την αιτιολογημένη γνώμη του πειθαρχικού συμβουλίου δεν βασίστηκε «συγκεκριμένα» στο άρθρο 10, στοιχείο βʹ, του παραρτήματος IX του ΚΥΚ. Η ΕΥΕΔ ισχυρίζεται ότι, στην προσβαλλόμενη απόφαση, η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή επισήμανε ότι η προβλεπόμενη από το εθνικό δίκαιο υποχρέωση αποκατάστασης της ζημίας της Ένωσης ουδόλως επηρέασε την εκτίμηση της αρχής περί της σοβαρότητας του παραπτώματος. Η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή επέβαλε κύρωση αυστηρότερη σε σύγκριση με εκείνη που πρότεινε το πειθαρχικό συμβούλιο αφού έλαβε υπόψη το σύνολο των κριτηρίων (συνολική εκτίμηση). Κατά την ΕΥΕΔ, το άρθρο 10 του παραρτήματος IX του ΚΥΚ δεν εξειδικεύει τη βαρύτητα που πρέπει να αποδίδεται σε έκαστο των κριτηρίων.
(
9
)	Στη σκέψη 115 της αποφάσεως της 17ης Ιουλίου 2012, BG κατά Διαμεσολαβητή (F‑54/11, EU:F:2012:114), το Δικαστήριο Δημόσιας Διοίκησης διευκρίνισε ότι, κατά το άρθρο 10 του παραρτήματος IX του ΚΥΚ, η επιβαλλόμενη πειθαρχική κύρωση πρέπει να είναι ανάλογη προς τη βαρύτητα του παραπτώματος. Το ίδιο άρθρο καθορίζει επιπλέον ορισμένα κριτήρια που πρέπει να λαμβάνει υπόψη η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή κατά την επιβολή κυρώσεως.
(
10
)	Βλ. απόφαση της 5ης Φεβρουαρίου 1987, F. κατά Επιτροπής (403/85, EU:C:1987:70, σκέψη 26). Βλ., επίσης, απόφαση του ΔΔΔ της 17ης Ιουλίου 2012, BG κατά Διαμεσολαβητή (F‑54/11, EU:F:2012:114, σκέψη 116).
(
11
)	Βλ. αποφάσεις της 5ης Φεβρουαρίου 1987, F. κατά Επιτροπής (403/85, EU:C:1987:70, σκέψη 18), και της 19ης Νοεμβρίου 2014, EH κατά Επιτροπής (F‑42/14, EU:F:2014:250, σκέψη 92).
(
12
)	Βλ., σχετικά, τα επιχειρήματα των δύο μερών, στα σημεία 31 και 45 των παρουσών προτάσεων.
(
13
)	Επισημαίνω ότι, στη σκέψη 136 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι, στην προσβαλλόμενη απόφαση, η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή χαρακτήρισε ως ιδιαιτέρως σοβαρές τις πράξεις του αναιρεσείοντος, λαμβάνοντας υπόψη, μεταξύ άλλων, τη βλάβη που προκλήθηκε στην ακεραιότητα, τη φήμη ή τα συμφέροντα των θεσμικών οργάνων. Στις σκέψεις 140 και 141 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι, κατά την εκτίμηση της αρμόδιας για τους διορισμούς αρχής, η επιβληθείσα σε εθνικό επίπεδο ανόρθωση της βλάβης «δεν θα πρέπει να συνιστά εμπόδιο για την επιβολή πειθαρχικής κυρώσεως τελούσας σε αναλογία προς το διαπραχθέν παράπτωμα» (σημείο 37 της προσβαλλομένης αποφάσεως) και ότι «ακόμη και αν ο προσφεύγων-ενάγων αποκατέστησε, κατόπιν της καταδίκης του από τα βελγικά δικαστήρια, τη βλάβη που προκάλεσε η συμπεριφορά του στην εικόνα του θεσμικού οργάνου, γεγονός παραμένει ότι έβλαψε την εικόνα του θεσμικού οργάνου και έθεσε εν αμφιβόλω την ακεραιότητα των μελών του προσωπικού του». Οι διαπιστώσεις αυτές του Γενικού Δικαστηρίου αφορούν τον πρώτο λόγο που είχε προβάλει πρωτοδίκως ο αναιρεσείων με την προσφυγή-αγωγή του και δεν αμφισβητούνται στην παρούσα αναιρετική δίκη.
(
14
)	Πράγματι, δεδομένου ότι ο αναιρεσείων είχε ήδη συνταξιοδοτηθεί, επρόκειτο για τη μόνη πειθαρχική κύρωση που ήταν δυνατόν να επιβάλει η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή.
(
15
)	Βλ. άρθρο 50 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο απαγορεύει την ποινική δίωξη ή την επιβολή ποινικών κυρώσεων στο ίδιο πρόσωπο περισσότερες από μία φορές για την ίδια παράβαση. Βλ., επίσης, άρθρο 9, παράγραφος 3, του παραρτήματος IX του ΚΥΚ, το οποίο προβλέπει ότι «για το ίδιο παράπτωμα μπορεί να επιβάλλεται μόνο μία πειθαρχική κύρωση». Για μια συνολική εξέταση της σχέσης μεταξύ ποινικών και πειθαρχικών διαδικασιών και κυρώσεων στο πλαίσιο του ΚΥΚ, βλ. απόφαση της 8ης Ιουλίου 2008, Franchet και Byk κατά Επιτροπής (T‑48/05, EU:T:2008:257, σκέψεις 341 έως 343).
(
16
)	Στη σκέψη 33 της αποφάσεως της 20ής Μαρτίου 2018, Garlsson Real Estate κ.λπ. (C‑537/16, EU:C:2018:193), το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι ένα μέτρο που περιορίζεται στην επανόρθωση της ζημίας την οποία προκάλεσε η οικεία παράβαση δεν έχει ποινικό χαρακτήρα. Επομένως, ένα τέτοιο μέτρο, επανορθωτικό ή αποζημιωτικό, δεν έχει κατασταλτικό χαρακτήρα.
(
17
)	Από την άποψη, π.χ., εφαρμοστέων ρυθμίσεων, κανόνων αποδείξεως, διαδικαστικών ή δικονομικών κανόνων και αρμόδιων οργάνων.
(
18
)	Η δυνατότητα να υποχρεωθεί ο υπάλληλος, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 22 του ΚΥΚ, να ανορθώσει το σύνολο ή μέρος της ζημίας την οποία έχει υποστεί η Ένωση λόγω βαρέος προσωπικού πταίσματος κατά την άσκηση ή επ’ ευκαιρία της ασκήσεως των καθηκόντων του είναι διακριτή από το πειθαρχικό πλαίσιο που ορίζουν το άρθρο 86 και το παράρτημα IX του ΚΥΚ. Εξάλλου, ο ΚΥΚ και, ιδίως, το άρθρο 10 του παραρτήματος IX αυτού δεν επιτάσσουν ειδικώς να λαμβάνεται υπόψη στο πλαίσιο της πειθαρχικής διαδικασίας η αποζημίωση που τυχόν επιδικάστηκε εις βάρος υπαλλήλου λόγω πταίσματος κατά την άσκηση των καθηκόντων του.
(
19
)	Είναι γεγονός ότι σε πολλές έννομες τάξεις το δικαστήριο δύναται, σε ειδικές και εξαιρετικές περιπτώσεις, να επιδικάσει αποζημίωση «ποινικού» ή τιμωρητικού χαρακτήρα (punitive ή exemplary damages) ή επαυξημένη αποζημίωση σε περίπτωση προσβολής της τιμής και της αξιοπρέπειας (aggravated damages). Στις περιπτώσεις αυτές, η επιδίκαση αποζημιώσεως έχει ως σκοπό είτε να τιμωρήσει τον δράστη της άδικης συμπεριφοράς είτε να καταδείξει την απαξία που αποδίδει το δικαστήριο στην άδικη ή επαχθή συμπεριφορά του υπαιτίου. Εν προκειμένω, πάντως, δεν προβάλλεται ότι η αποζημίωση που επιδίκασαν τα βελγικά δικαστήρια εμπίπτει σε κάποια από τις ως άνω περιπτώσεις.
(
20
)	Βλ. κατ’ αναλογίαν, προτάσεις του γενικού εισαγγελέα N. Wahl στην υπόθεση Lazar (C‑350/14, EU:C:2015:586, σημείο 30).
(
21
)	Απόφαση της 1ης Απριλίου 2004, N κατά Επιτροπής (T‑198/02, EU:T:2004:101, σκέψη 98).
(
22
)	Ακόμη και οι ελαφρύτερες ή λιγότερο αυστηρές κυρώσεις, όπως η έγγραφη προειδοποίηση ή η επίπληξη, αποσκοπούν σαφώς στο να διασφαλίσουν ότι οι υπάλληλοι δεν θα παραβαίνουν τον ΚΥΚ.
(
23
)	Πράγματι, αυτή καθεαυτήν η χρήση του όρου «penalties» (στην αγγλική γλώσσα), «sanctions» (στη γαλλική), «sanzioni» (στην ιταλική), «sanções» (στην πορτογαλική), «sanciones» (στην ισπανική), «Strafen» (στη γερμανική), στο άρθρο 9 του παραρτήματος IX του ΚΥΚ υποδηλώνει σαφώς τον κατασταλτικό χαρακτήρα τους.
(
24
)	Βλ., κατ’ αναλογίαν, σκέψη 115 της αποφάσεως της 19ης Νοεμβρίου 2014, EH κατά Επιτροπής (F‑42/14, EU:F:2014:250).
(
25
)	Εξάλλου, στην Ένωση, ως πολιτικώς ενάγουσα, επιδικάστηκε από τα εθνικά δικαστήρια χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης που υπέστη η εικόνα της, ποσού 38814 ευρώ, ενώ με τις χρηματικού χαρακτήρα πειθαρχικές κυρώσεις που επιβλήθηκαν εξασφαλίζεται ότι η Ένωση δεν θα υποχρεωθεί να καταβάλει ορισμένα ποσά για τη σύνταξη του αναιρεσείοντος.
(
26
)	Συναφώς, στη σκέψη 195 της αποφάσεως της 7ης Δεκεμβρίου 2017, Missir Mamachi di Lusignano κ.λπ. κατά Επιτροπής (T‑401/11 P RENV-RX, EU:T:2017:874), το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι από τα δίκαια των κρατών μελών απορρέει επίσης μια κοινή γενική αρχή κατά την οποία η επαχθείσα ηθική βλάβη δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο διπλής αποζημιώσεως. Από την απόφαση, δε, της 9ης Σεπτεμβρίου 1999, Lucaccioni κατά Επιτροπής (C‑257/98 P, EU:C:1999:402, σκέψεις 19 και 20), καθίσταται σαφές ότι η ως άνω αρχή εφαρμόζεται και στο πλαίσιο της σχέσης μεταξύ υπαλλήλου και θεσμικού οργάνου της Ένωσης. Έτσι, και μολονότι με την τελευταία αυτή απόφαση διασφαλίζεται ότι δεν μπορεί υπάλληλος να λάβει διπλή αποζημίωση, θεωρώ ωστόσο ότι η γενική αυτή αρχή επεκτείνεται και στην ίδια την Ένωση, διασφαλίζοντας ότι ούτε η Ένωση μπορεί να λάβει διπλή αποζημίωση από υπάλληλο. Τονίζω, ωστόσο, ότι δεν θεωρώ ότι στην υπό κρίση υπόθεση γεννάται ζήτημα διπλής αποζημιώσεως, λαμβανομένου υπόψη του διακριτού χαρακτήρα των αστικών και πειθαρχικών διαδικασιών, καθώς και των αντίστοιχων μέσων επανορθώσεως ή επιβολής κυρώσεων. Οι κυρώσεις που επιβάλλονται κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 9 του παραρτήματος IX του ΚΥΚ δεν αποσκοπούν στην αποζημίωση της Ένωσης για ζημία που τυχόν υπέστη.