Eagrán sealadach
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Tríú Dlísheomra)
12 Feabhra 2026 (*)
(Tarchur chun réamhrialú – Limistéar saoirse, slándála agus ceartais – Rialuithe teorann, tearmann agus inimirce – Teorainneacha seachtracha na mBallstát a thrasnú – Rialachán (AE)
2018/1806 – Reachtaíocht náisiúnta lena gceanglaítear ar náisiúnach de roinnt tríú tíortha a bhain tairbhe as córas taistil gan víosa doiciméad breise a thíolacadh chun cead cónaithe sealadach a fháil – An Comhaontú Cuimsitheach Eacnamaíoch agus Trádála idir Ceanada, de pháirt, agus an tAontas Eorpach, den pháirt eile – Éifeacht dhíreach)
I gCás C‑634/24 [Lenaimon] (i),
IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE, ó Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (Cúirt Riaracháin Uachtarach na Liotuáine), trí bhreith an 25 Meán Fómhair 2024, a fuarthas ag an gCúirt an 30 Meán Fómhair 2024, sna himeachtaí
M.P.
v
Migracijos departamentas prie Lietuvos Respublikos vidaus reikalų ministerijos,
tugann AN CHÚIRT (an Tríú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: C. Lycourgos (Rapóirtéir), Uachtarán an Dlísheomra, O. Spineanu-Matei, S. Rodin, N. Piçarra, agus N. Fenger, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: J. Richard de la Tour,
Cláraitheoir: A. Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–        Rialtas na Liotuáine, ag K. Dieninis agus V. Kazlauskaitė-Švenčionienė, i gcáil Gníomhairí,
–        an Coimisiún Eorpach, ag F. Blanc, C. Hermes agus J. Jokubauskaitė, i gcáil Gníomhairí,
tar éis cinneadh a dhéanamh, i ndiaidh an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breith a thabhairt ar an gcás gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1        Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú ar Airteagal 30.6 den Chomhaontú Cuimsitheach Eacnamaíoch agus Trádála idir Ceanada, de pháirt, agus an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit, den pháirt eile, arna shíniú sa Bhruiséil an 30 Deireadh Fómhair 2016 ((IO 2017 L 11, lch. 23), ar a dtugtar CETA (Comhaontú Cuimsitheach Eacnamaíoch agus Trádála) (‘CETA’) freisin) agus Airteagal 4(1) de Rialachán (AE) 2018/1806 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 14 Samhain 2018 lena liostaítear na tríú tíortha a mbeidh ar a náisiúnaigh víosaí a bheith ina seilbh acu ar thrasnú teorainneacha seachtracha dóibh agus lena liostaítear na tríú tíortha a mbeidh a náisiúnaigh díolmhaithe ón gceanglas sin (IO 2018 L 303, lch. 39).
2        Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir M.P. agus an Migracijos departamentas prie Lietuvos Respublikos vidaus reikalų ministerijos (an Roinn Imirce de chuid Aireacht Gnóthaí Baile Phoblacht na Liotuáine (‘an Roinn Imirce’) maidir le dlíthiúlacht an chinnidh a rinne an roinn sin lena ndiúltaíodh cead cónaithe sealadach a dheonú do M.P. ar chríoch na Liotuáine (‘an cinneadh atá i gceist sna príomhimeachtaí’).
An dlí lena mbaineann
An dlí idirnáisiúnta
3        Foráiltear le hAirteagal 1.2 de CETA:
‘Chun críocha an Chomhaontaithe seo agus mura sonraítear a mhalairt:
ciallaíonn saoránach:
(a)      i gcás Cheanada, duine nádúrtha ar saoránach de Cheanada é faoi reachtaíocht Cheanada;
[...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
4        ‘Teacht isteach agus fanacht sealadach chun críocha gnó i gcás daoine nádúrtha’ atá mar theideal ar Chaibidil a Deich den chomhaontú sin agus tá Airteagail 10.1 go 10.10 de ann.
5        Foráiltear le hAirteagal 10.1 den chomhaontú sin:
‘Chun críocha na Caibidle seo:
[...]
ciallaíonn príomhbhall foirne cuairteoirí gnó chun críocha infheistíochta, infheisteoirí, nó aistrithe ionchorparáideacha:
[...]
(b)      ciallaíonn infheisteoirí daoine nádúrtha a dhéanann infheistíocht a bhunú, infheistíocht a fhorbairt nó feidhmiú infheistíochta a riar i gcáil mhaoirseachta nó i gcáil feidhmiúcháin, ar infheistíocht í a bhfuil méid substaintiúil caipitil geallta ina leith ag na daoine sin nó ag an bhfiontar a fhostaíonn na daoine sin, nó a bhfuil méid substaintiúil caipitil á ghealladh acu ina leith;
[...]
ciallaíonn daoine nádúrtha chun críoch gnó príomhbhall foirne lárnach,
soláthróirí seirbhísí conarthacha, gairmithe neamhspleácha, nó cuairteoirí gnó gearrthéarmacha ar saoránaigh de chuid Páirtí iad.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
6        Foráiltear le hAirteagal 10.2 den chomhaontú sin:
‘1.      Léirítear sa Chaibidil seo an caidreamh trádála fabhrach idir na Páirtithe chomh maith leis an gcuspóir frithpháirteach i dtaobh trádáil i seirbhísí agus infheistíocht a éascú trí chead a thabhairt do dhaoine nádúrtha teacht isteach agus fanacht go sealadach chun críoch gnó, agus trí thrédhearcacht sa phróiseas a áirithiú.
2.      Tá feidhm ag an gCaibidil seo maidir le bearta arna nglacadh nó arna gcoinneáil ar bun ag Páirtí, ar forálacha iad a bhaineann le teacht isteach agus fanacht sealadach ina chríoch i gcás príomhbhaill foirne,
soláthróirí seirbhísí conarthacha, gairmithe neamhspleácha agus cuairteoirí gnó gearrthéarmacha. Ní bheidh feidhm ag an gCaibidil seo maidir le bearta a dhéanann difear do dhaoine nádúrtha atá ag lorg rochtain ar mhargadh fostaíochta Páirtí, ná ní bheidh feidhm aici maidir le bearta i ndáil le saoránacht, cónaí, nó fostaíocht ar bhonn buan.
3.      Ní choiscfidh aon ní sa Chaibidil seo ar Pháirtí bearta a chur i bhfeidhm chun rialú a dhéanamh ar theacht isteach daoine nádúrtha ina chríoch, nó fanacht daoine nádúrtha go sealadach ina chríoch, lena n‑áirítear na bearta sin is gá chun sláine daoine nádúrtha a chosaint agus a ngluaiseacht ordúil trasna a theorainneacha a áirithiú, ar choinníoll nach gcuirfear na bearta sin i bhfeidhm ar bhealach lena ndéanfar neamhniú nó lagú ar na sochair a fhabhraíonn d’aon Pháirtí faoi théarmaí na Caibidle seo. An fíoras go gceanglaítear víosa a bheith ag daoine nádúrtha de chuid tír áirithe agus nach gceanglaítear víosa a bheith ag daoine nádúrtha de chuid tíortha eile, ní rud é a shílfear a bheith ina neamhniú nó ina lagú ar shochair faoi théarmaí na Caibidle seo.
4.      A mhéid nach ndéantar gealltanais sa Chaibidil seo, tá feidhm fós ag gach ceanglas eile de chuid dhlíthe na bPáirtithe maidir le teacht isteach agus fanacht, lena n‑áirítear iad siúd a bhaineann leis an tréimhse fanachta.
[...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
7        De réir Airteagal 10.3(1) de CETA:
‘Ceadóidh gach Páirtí do dhaoine nádúrtha teacht isteach go sealadach chun críocha gnó an Pháirtí eile, ar daoine iad a chomhlíonann ar shlí eile bearta inimirce an Pháirtí is infheidhme maidir le teacht isteach sealadach, i gcomhréir leis an gCaibidil seo.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
8        Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 10.6(1) den Chomhaontú sin:
‘Ní fhorchuireann an Comhaontú seo oibleagáid ar Pháirtí maidir lena bhearta inimirce, ach amháin mar a shainaithnítear go sonrach sa Chaibidil seo agus i gCaibidil a Fiche a Seacht (Trédhearcacht).’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
9        Foráiltear le hAirteagal 10.7 den chomhaontú sin:
‘1.      Ceadóidh gach Páirtí do phríomhbhaill foirne de chuid an Pháirtí eile teacht isteach agus fanacht go sealadach faoi réir na bhforchoimeádas agus na n‑eisceachtaí a liostaítear in Iarscríbhinn
10-B.
2.      Ní ghlacfaidh ceachtar Páirtí teorainneacha ar an líon iomlán príomhbhall foirne de chuid an Pháirtí eile a gceadaítear teacht isteach sealadach dóibh, i bhfoirm srian uimhriúil nó tástáil riachtanas eacnamaíoch, ná ní choinneoidh sé teorainneacha den sórt sin ar bun.
[...]
4.      Ceadóidh gach Páirtí aistrithe ionchorparáideacha agus infheisteoirí de chuid an Pháirtí eile a fhostú go sealadach ina chríoch.
5.      Seo a leanas an fad fanachta incheadaithe i gcás príomhbhall foirne:
[...]
(c)      Infheisteoirí: aon bhliain amháin, tréimhse a fhéadfar síneadh a chur léi ar dhiscréid an Pháirtí a dheonóidh an teacht isteach agus an fanacht sealadach;
[...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
10      Foráiltear an méid seo a leanas le hAirteagal 28.3(2) CETA:
‘Chun críocha na Caibidle [...] Deich (Teacht isteach agus fanacht sealadach chun críocha gnó i gcás daoine nádúrtha), [...] faoi réir an cheanglais nach gcuirtear na bearta sin i bhfeidhm ar bhealach arb é a bheadh ann modh idirdhealaithe threallaigh nó gan údar idir na Páirtithe i gcás ina mbeidh forlámhas ag coinníollacha comhchosúla, nó srianadh faoi cheilt ar léirscaoileadh infheistíochta nó trádáil i seirbhísí, ní fhorléireofar aon ní i gCaibidil
6 ná i gCaibidil
12 mar ní lena gcoisctear ar cheachtar Páirtí bearta a ghlacadh nó a fhorfheidhmiú, ar bearta iad is gá chun an méid seo a leanas a dhéanamh:
(a)      chun slándáil an phobail nó moráltacht an phobail a chosaint nó an t‑ord poiblí a choimeád [...]
(b)      chun beatha nó sláinte an duine, ainmhithe nó plandaí a chosaint [...]
(c)      a bhfuil gá leo chun a áirithiú go gcomhlíonfar dlíthe nó rialacháin nach bhfuil ar neamhréir le forálacha an Chomhaontaithe seo, lena n‑áirítear na forálacha sin a bhaineann le:
[...]
(iii)      sábháilteacht.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
11      Foráiltear le hAirteagal 28.6 de CETA:
‘Ní fhorléireofar aon ní sa Chomhaontú seo mar ní:
[...]
(b)      lena chosc ar Pháirtí gníomh a dhéanamh a mheasann sé is gá chun a leasanna slándála fíor-riachtanacha a chosaint:
[...]
(ii)      arna dhéanamh le linn cogaidh nó le linn éigeandáil eile sa chaidreamh idirnáisiúnta; nó
[...]
(c)      lena chosc ar Pháirtí aon ghníomh a dhéanamh chun a oibleagáidí idirnáisiúnta a chomhlíonadh ar mhaithe leis an tsíocháin agus an tslándáil idirnáisiúnta a choimeád.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
12      Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 30.6 den Chomhaontú sin:
‘1.      Ní fhorléireofar aon ní sa Chomhaontú seo mar ní a thugann cearta do dhaoine nó a fhorchuireann oibleagáidí ar dhaoine seachas iad siúd arna gcruthú idir na Páirtithe faoi dhlí idirnáisiúnta poiblí, ná mar ní a cheadaíonn an Comhaontú seo a agairt go díreach i gcórais dlí intíre na bPáirtithe.
2.      Ní dhéanfaidh Páirtí foráil maidir le ceart caingne faoina dhlí intíre in aghaidh an Pháirtí eile ar an bhforas go bhfuil beart de chuid an Pháirtí eile ar neamhréir leis an gComhaontú seo.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí an Aontais Eorpaigh
Cinneadh (AE) 2017/38
13      Luaitear an méid seo a leanas in aithrisí 4 agus 6 de Chinneadh (AE) 2017/38 ón gComhairle an 28 Deireadh Fómhair 2016 maidir le cur i bhfeidhm sealadach an Chomhaontaithe Chuimsithigh Eacnamaíoch agus Trádála (CETA) idir Ceanada, de pháirt amháin, agus an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit, den pháirt eile (IO 2017 L 11, lch. 1080):
‘(4)      Féadfar codanna den Chomhaontú a thagann faoi inniúlacht an Aontais [Eorpaigh] a chur i bhfeidhm ar bhonn sealadach, go dtí go gcríochnófar na nósanna imeachta chun é a thabhairt i gcrích.
[...]
(6)      I gcomhréir le hAirteagal 30.6(1) den Chomhaontú, ní thugtar leis an gComhaontú cearta ná oibleagáidí is féidir a agairt go díreach os comhair chúirteanna an Aontais nó na mBallstát,’ ’ [Aistriúchán neamhoifigiúil]
14      Foráladh le hAirteagal 1 den Chinneadh sin:
‘1. Cuirfidh an tAontas [CETA] i bhfeidhm ar bhonn sealadach mar a fhoráiltear in Airteagal 30.7(3) de, go dtí go gcomhlánófar na nósanna imeachta chun é a thabhairt i gcrích, agus faoi réir na bpointí seo a leanas:
[...] ’ [Aistriúchán neamhoifigiúil]
Cód Teorainneacha Schengen
15      Foráiltear mar seo a leanas i míreanna 1 agus 2 d’Airteagal 6 de Rialachán (AE) 2016/399 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 9 Márta 2016 maidir le Cód an Aontais maidir leis na rialacha lena rialaítear gluaiseacht daoine thar theorainneacha (Cód Teorainneacha Schengen) (IO 2016 L 77, lch. 1), arna leasú le Rialachán (AE) 2018/1240 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Meán Fómhair 2018 (IO 2018 L 236, lch. 1):
‘I gcás tréimhsí beartaithe fanachta ar chríoch na mBallstát ar tréimhsí iad nach faide ná 90 lá in aon tréimhse 180 lá, eadhon fad ar ina leith a fhéachtar ar an tréimhse 180
lá a thagann roimh gach lá fanachta, is iad seo a leanas na coinníollacha maidir le dul isteach le haghaidh náisiúnaigh tríú tíortha:
[...]
(b)      tá víosa bailí ina seilbh acu, má cheanglaítear amhlaidh de bhun Rialachán[2018/1806], ach amháin i gcás ina bhfuil cead cónaithe bailí nó víosa fadfhanachta bailí acu;
[...] ’
An Cód Víosaí
16      Foráiltear le hAirteagal 1(1) agus (3) de Rialachán (CE) Uimh. 810/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Iúil 2009 lena mbunaítear Cód Comhphobail maidir le Víosaí (Cód Víosaí) (IO 2009 L 243, lch. 1), arna leasú le Rialachán (AE) 2019/1155 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Meitheamh 2019 (IO 2019 L 188, lch. 25) (‘an Cód Víosaí’):
‘1.      Leis an Rialachán seo, bunaítear na nósanna imeachta agus na coinníollacha maidir le víosaí a eisiúint le haghaidh tréimhsí fanachta atá beartaithe ar chríoch na mBallstát nach faide ná 90 lá in aon tréimhse 180 lá.
[...]
3.      Leis an Rialachán seo, liostaítear freisin na tríú tíortha a gceanglaítear ar a náisiúnaigh víosa idirthurais aerfoirt a bheith ar seilbh acu mar eisceacht ó phrionsabal an tsaor-idirthurais a leagtar síos in Iarscríbhinn
9 a ghabhann [leis an gCoinbhinsiún um Eitlíocht Shibhialta Idirnáisiúnta, a síníodh in Chicago an 7 Nollaig 1944 (Sraith Chonarthaí de chuid na Náisiún Aontaithe, Imleabhar
15,
Uimh. 102) agus a tháinig i bhfeidhm an 4 Aibreán 1947], agus bunaítear na nósanna imeachta agus na coinníollacha maidir le víosaí a eisiúint chun críche idirthurais trí na limistéir idirthurais idirnáisiúnta in aerfoirt na mBallstát.’
17      Foráiltear le hAirteagal 2 den Chód Víosaí:
‘Chun críche an Rialacháin seo, beidh feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:
[...]
2.      ciallaíonn “víosa” údarú arna eisiúint ag Ballstát d’fhonn:
(a)      tréimhse fanachta atá beartaithe a chaitheamh ar chríoch na mBallstát nach faide ná 90 lá in aon tréimhse 180
lá; nó
(b)      go ndéanfaí idirthuras trí na limistéir idirthurais idirnáisiúnta in aerfoirt na mBallstát.
[...]’
Rialachán 2018/1806
18      Foráiltear le hAirteagal 3(1) de Rialachán 2018/1806:
‘Beidh sé de cheangal ar náisiúnaigh na dtríú tíortha a liostaítear in Iarscríbhinn
I víosa a bheith ina seilbh acu agus iad ag trasnú theorainneacha seachtracha na mBallstát [(“víosa Schengen”)]. ’
19      Foráiltear le hAirteagal 4(1) den Rialachán sin:
‘Beidh náisiúnaigh tríú tíortha a liostaítear in Iarscríbhinn
II díolmhaithe ón gceanglas atá leagtha amach in Airteagal 3(1) i gcás fanachtaí nach faide ná 90 lá in aon tréimhse 180
lá. ’
20      Foráiltear in Airteagal 6 den Rialachán sin:
‘1.      Féadfaidh Ballstát foráil a dhéanamh maidir le heisceachtaí ón gceanglas víosa dá bhforáiltear in Airteagal 3 nó ón díolúine ón gceanglas víosa dá bhforáiltear in Airteagal 4 i gcás na ndaoine seo a leanas:
(a)      sealbhóirí pasanna taidhleoireachta, pasanna seirbhíse/oifigiúla nó pasanna speisialta;
(b)      baill d’aerchriú agus de mhuirchriú sibhialtach agus a gcuid dualgas á gcomhlíonadh;
(c)      baill de mhuirchriú sibhialtach nuair a rachaidh siad i dtír, ar baill iad a mbeidh doiciméad aitheantais maraí acu a eisíodh i gcomhréir [le Coinbhinsiúin na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair Uimh. 108 an 13 Bealtaine 1958 nó Uimh. 185 an 19 Meitheamh 2003 nó i gcomhréir leis an [gCoinbhinsiún maidir le Doiciméid Aitheantais Maraithe (Uimh. 108), a glacadh an 13 Bealtaine 1958 ag an 48ú seisiún de Chomhdháil Ghinearálta na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair (EIS) agus a tháinig i bhfeidhm an 19 Feabhra 1961,] nó [leis an gCoinbhinsiún maidir le Doiciméid Aitheantais Maraithe (Athbhreithnithe) (Uimh. 185), a glacadh an 19 Meitheamh 2003 ag an an aonú seisiún is nóchade Chomhdháil Ghinearálta EIS, a tháinig i bhfeidhm an 9 Feabhra 2005], nó leis an gCoinbhinsiún [maidir le Muirthrácht Idirnáisiúnta a Éascú an 9 Aibreán 1965 agus a tháinig i bhfeidhm an 5 Márta 1967 (Sraith Chonarthaí de chuid na Náisiún Aontaithe, Imleabhar
591,
Uimh. 265)];
(d)      criú agus baill de mhisin éigeandála nó tarrthála i gcás tubaiste nó tionóisce;
(e)      criú sibhialtach long a bheidh ag loingsiú in uiscí intíre idirnáisiúnta;
(f)      sealbhóirí doiciméad taistil a d’eisigh eagraíochtaí idirnáisiúnta idir-rialtasacha a bhfuil Ballstát amháin ar a laghad ina bhall díobh, nó a d’eisigh eintitis eile a n‑aithneoidh an Ballstát lena mbaineann go bhfuil siad faoi réir an dlí idirnáisiúnta, le hoifigigh na n‑eagraíochtaí nó na n‑eintiteas sin.
[...]
3.      Féadfaidh Ballstát foráil a dhéanamh d'eisceachtaí i ndáil leis an díolúine ón gceanglas víosa dá bhforáiltear in Airteagal 4 maidir le daoine a bhíonn i mbun gníomhaíochta íoctha le linn a bhfanachta. ’
21      Liostaítear in Iarscríbhinn
I a ghabhann leis an Rialachán sin tríú tíortha a bhfuil sé de cheangal ar a náisiúnaigh víosa a bheith ina seilbh acu agus teorainneacha seachtracha na mBallstát á dtrasnú acu. Tá Cónaidhm na Rúise ar cheann de na tríú tíortha sin.
22      Liostaítear in Iarscríbhinn
II a ghabhann le Rialachán 2018/1806 tríú tíortha a bhfuil a náisiúnaigh díolmhaithe ón gceanglas víosa a bheith ina seilbh acu ar thrasnú theorainneacha seachtracha na mBallstát dóibh i gcás fanachtaí nach faide ná 90 lá in aon tréimhse 180
lá. Tá Ceanada agus Stát Iosrael i measc na dtríú tíortha sin.
Dlí na Liotuáine
An Dlí maidir le hEachtrannaigh
23      Foráiltear le hAirteagal 40(1)(16) de
Lietuvos Respublikos įstatymas dėl užsieniečių teisinės padėties Nr. IX-2206 (Dlí Phoblacht na Liotuáine Uimh. IX-2206 maidir le Stádas Dlíthiúil Eachtrannach, an 29 Aibreán 2004 (Žin., 2004,
Uimh. 73-2539), sa leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí (‘an Dlí maidir le hEachtrannaigh’), go bhféadfar cead cónaithe sealadach a eisiúint nó a athnuachan d’eachtrannach más náisiúnach den Astráil, den tSeapáin, den Ríocht Aontaithe, de Stáit Aontaithe Mheiriceá, de Cheanada, den Nua-Shéalainn nó den Chóiré Theas é a bhfuil sé beartaithe aige dul i mbun fostaíochta nó gníomhaíochtaí dleathacha eile i bPoblacht na Liotuáine.
An Dlí lena mbunaítear bearta sriantacha
24      Faoi Airteagal 1 den Lietuvos Respublikos ribojamųjų priemonių dėl karinės agresijos prieš Ukrainą nustatymo įstatymas Nr. XIV-1888 (Dlí Uimh. XIV-1888 ó Phoblacht na Liotuáine lena mbunaítear bearta sriantacha mar gheall ar an bhfogha míleata faoin Úcráin), an 20 Aibreán 2023 (TAR, 2023,
no 2023-7804, (‘an Dlí lena mbunaítear bearta sriantacha’)), tá sé beartaithe leis an dlí sin leasanna shlándáil náisiúnta agus bheartas eachtrach Phoblacht na Liotuáine a áirithiú agus na cuspóirí dá dtagraítear in Airteagal 1(1) den Lietuvos Respublikos tarptautinių sankcijų įstatymas Nr. IX-2160 (Dlí ó Phoblacht na Liotuáine Uimh. IX-2160 maidir le smachtbhannaí idirnáisiúnta), an 22 Aibreán 2004 (Žin., 2004,
no 68-2369), a bhaint amach trí na bearta sriantacha a chuirtear i bhfeidhm sa Liotuáin mar gheall ar an bhfogha míleata arna dhéanamh ag stáit eachtracha i gcoinne na hÚcráine.
25      Faoi Airteagal 3(1) agus (2) den Dlí lena mbunaítear bearta sriantacha, ar an gcéad dul síos, tá gabháil iarratas ar víosaí ó shaoránaigh Chónaidhm na Rúise agus Phoblacht na Bealarúise ag oifigí víosaí Phoblacht na Liotuáine atá lonnaithe thar lear le cur ar fionraí, ach amháin i gcásanna ina ndéanann Aireacht Gnóthaí Eachtracha Phoblacht na Liotuáine idirghabháil maidir le cur isteach an iarratais lena mbaineann agus, ar an dara dul síos, tá glacadh iarratas náisiúnta ar víosaí ag saoránaigh Chónaidhm na Rúise agus Phoblacht na Bealarúise trí sholáthraí seirbhíse seachtrach thar lear le cur ar fionraí.
26      Tá Airteagal 3(3) den Dlí lena mbunaítear bearta sriantacha, glacadh le hiarratais ó shaoránaigh Chónaidhm na Rúise chun ceadanna a eisiúint chun cónaí go sealadach i bPoblacht na Liotuáine trí sholáthraí seirbhíse seachtrach thar lear, le cur ar fionraí, cé is moite de shaoránaigh Chónaidhm na Rúise a ngníomhaíonn údarás arna údarú ag Rialtas na Liotuáine mar idirghabhálaí ina leith sna cásanna arna gcinneadh ag Rialtas na Liotuáine. Tá glacadh na n‑iarratas sin le curtha ar fionraí sa Liotuáin freisin, cé is moite d’iarratais arna gcur isteach ag saoránaigh de Chónaidhm na Rúise a bhfuil víosa Schengen bailí nó víosa náisiúnta acu arna eisiúint thar lear nó sa Liotuáin ag oifig víosaí Phoblacht na nó cead bailí cónaithe i bPoblacht na Liotuáine, arna eisiúint ag Poblacht na Liotuáine, nó cead cónaithe de chuid Ballstát eile den Aontas.
27      Faoi Airteagal 4(1) den Dlí lena mbunaítear bearta sriantacha, beidh feidhm ag na bearta sriantacha dá dtagraítear in Airteagal 3, cé is moite den bheart sriantach dá dtagraítear in Airteagal 3(2), ar feadh tréimhse bliana ó dháta theacht i bhfeidhm an dlí sin.
28      Faoi Airteagal 5 den Dlí lena mbunaítear bearta sriantacha, tiocfaidh an dlí sin i bhfeidhm an 3 Bealtaine 2023 agus fanfaidh sé i bhfeidhm go dtí an 2 Bealtaine 2024.
Dlí an 25 Aibreán 2024
29      Le hAirteagal 2 den Lietuvos Respublikos ribojamųjų priemonių dėl karinės agresijos prieš Ukrainą nustatymo įstatymo Nr. XIV-1888 3, 4 ir 5 straipsnių pakeitimo įstatymas Nr. XIV-2581 (Dlí Uimh. XIV-2581 lena leasaítear Airteagail 3, 4 agus 5 de Dhlí Uimh. XIV-1888 de Phoblacht na Liotuáine lena mbunaítear bearta sriantacha mar gheall ar an bhfogha míleata faoin Úcráin), an 25 Aibreán 2024 (TAR, 2024,
Uimh. 2024-8222K, ‘Dlí an 25 Aibreán 2024’),
inter alia, leasaíodh Airteagal 4(1) den Dlí lena mbunaítear bearta sriantacha ionas go mbeadh na bearta sriantacha dá bhforáiltear in Airteagal 3, cé is moite díobh siúd dá dtagraítear i mír 8 de, infheidhme ón 3 Bealtaine 2024 go dtí an 2 Bealtaine 2025.
30      Le hAirteagal 3 de Dhlí an 25 Aibreán 2024, leasaíodh Airteagal 5 den Dlí lena mbunaítear bearta sriantacha trína fhoráil go bhfanfaidh an dlí sin i bhfeidhm go dtí an 2 Bealtaine 2025.
31      Foráiltear le hAirteagal 4(1) de Dhlí an 25 Aibreán 2024 go dtiocfaidh an dlí sin i bhfeidhm an 3 Bealtaine 2024, cé is moite d’Airteagal 1(5) agus Airteagal 4(3) de.
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
32      Tháinig M.P., ar náisiúnach Ceanadach, Rúiseach agus Iosraelach é, isteach sa Liotuáin agus pas Ceanadach aige. Dá bhrí sin, níor chuir údaráis inniúla na Liotuáine de cheangal air víosa a bheith ina sheilbh aige chun dul isteach ar chríoch an Bhallstáit sin.
33      An 13 Deireadh Fómhair 2023, chuir M.P. iarratas isteach ar chead cónaithe sealadach sa Liotuáin faoi Airteagal 40(1)(16) den Dlí maidir le heachtrannaigh, a d’iarr sé go gcaithfí go práinneach leis. Mhaígh sé gur náisiúnach Ceanadach é, go raibh scaireanna aige i ngnóthas a raibh a ghníomhaíocht ar siúl aige sa Liotuáin agus gur thaistil sé go dtí an Liotuáin chun oibriú ann. I measc doiciméid eile, chuir an t‑achomharcóir cóipeanna dá phasanna Ceanadacha, Rúiseacha agus Iosraelacha i gceangal lena iarratas.
34      An 19 Deireadh Fómhair 2023, d’aontaigh an Rannán Klaipėda (an Liotuáin) laistigh den Roinn Imirce scrúdú a dhéanamh ar a iarratas.
35      An 20 Deireadh Fómhair 2023, d’iarr an Roinn Imirce ar M.P. an náisiúntacht faoina raibh iarratas á dhéanamh aige ar chead cónaithe sealadach sa Liotuáin a shonrú. Dúirt M.P., arís eile, go raibh iarratas á dhéanamh aige ar an gcead sin mar náisiúnach de chuid Cheanada.
36      Leis an gcinneadh atá i gceist sna príomhimeachtaí, ar tugadh fógra ina leith do M.P. an 30 Samhain 2023, tharraing an Roinn Imirce siar cinneadh an Rannán Klaipėda inar aontaigh sí scrúdú a dhéanamh ar iarratas M.P. ar chead cónaithe, ar an bhforas nach amháin gur náisiúnach de chuid Cheanada é M.P. ach gur náisiúnach Rúiseach é freisin agus nár chuir sé i gceangal lena iarratas aon cheann de na doiciméid dá dtagraítear in Airteagal 3(3) den Dlí lena mbunaítear bearta sriantacha, eadhon víosa bhailí Schengen nó náisiúnta, arna eisiúint ag oifig víosaí Phoblacht na Liotuáine, nó cead cónaithe bailí arna eisiúint ar chríoch Bhallstáit.
37      Thug M.P. caingean os comhair Regionų administracinio teismo Vilniaus rūmai (Dlísheomra Vilnius den Chúirt Réigiúnach Riaracháin, an Liotuáin) ag iarraidh,
inter alia, an cinneadh atá faoi chonspóid sna príomhimeachtaí a chur ar neamhní. Tar éis a chaingean a dhíbhe, le breithiúnas an 2 Aibreán 2024, rinne M.P. achomharc i gcoinne an bhreithiúnais sin os comhair Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (Cúirt Riaracháin Uachtarach na Liotuáine), arb í an chúirt a rinne an tarchur í.
38      Maíonn M.P., cé gur ghlac siad leis gur náisiúnach de chuid Cheanada é, gur chuir siad an córas gan víosa i bhfeidhm maidir lena theacht isteach i gcríoch na Liotuáine agus gur chomhaontaigh siad scrúdú a dhéanamh ar a iarratas ar chead cónaithe sealadach sa Liotuáin mar gheall ar a stádas mar náisiúnach de chuid Cheanada, chinn údaráis na Liotuáine ina dhiaidh sin a náisiúntacht Rúiseach a chur san áireamh chun forálacha an Dlí lena mbunaítear bearta sriantacha a chur i bhfeidhm maidir leis. Níl aon fhoráil ann lena gcuirtear toirmeasc ar dhuine ar náisiúnach é nó í de roinnt tríú tíortha an náisiúntacht ar a bhfuil sé beartaithe aige nó aici brath a roghnú as measc a náisiúntachtaí chun iarratas ar chead cónaithe a chur faoi bhráid údaráis na Liotuáine.
39      De réir M.P., tugadh neamhaird dá bhrí sin ar a náisiúntacht Cheanadach, ach, faoi Airteagail 10.1 agus 10.6 go 10.9 de CETA, ní mór do na páirtithe sa chomhaontú sin cead a thabhairt do náisiúnaigh áirithe de na páirtithe sin, amhail dhaoine gnó, infheisteoirí, feidhmeannaigh nó gairmithe cuideachta, teacht isteach agus cónaí sa tír lena mbaineann, gan údarú breise, oibriú i gcuideachtaí atá bunaithe ansin nó dul i mbun gníomhaíochtaí gnó sa tír lena mbaineann.
Maíonn M.P. go mbunaítear le forálacha CETA ceart do shaoránaigh Cheanada den sórt sin cead a fháil chun cónaí go sealadach sa Liotuáin, agus go gcuirtear an rialachán comhfhreagrach chun feidhme ar an leibhéal náisiúnta le hAirteagal 40(1)(16) den Dlí maidir le hEachtrannaigh. I gcás coinbhleacht idir CETA agus Airteagal 3(3) den Dlí lena mbunaítear bearta sriantacha, ba cheart forlámhas a bheith ag an gcomhaontú sin.
40      Áitíonn an Roinn Imirce, óna taobh féin de, nach n-eisiatar ón raon feidhme leis an Dlí lena mbunaítear bearta sriantacha náisiúnaigh Rúiseacha a bhfuil saoránacht tíre eile acu freisin. Ní faoin roinn sin atá sé cinneadh a dhéanamh maidir le náisiúntacht an duine a rinne iarratas ar chead cónaithe sealadach sa Liotuáin, ach ba cheart don roinn sin í féin a theorannú do scrúdú a dhéanamh ar na doiciméid a ghabhann leis an iarratas sin.
41      Tugann an chúirt a rinne an tarchur dá haire, ar an gcéad dul síos, go luaitear in Airteagal 30.6 de CETA nach bhfuil aon ní sa chomhaontú sin le forléiriú mar ní lena dtugtar cearta nó lena bhforchuirtear oibleagáidí ar dhaoine seachas iad siúd arna gcruthú idir na páirtithe faoin dlí idirnáisiúnta poiblí, ná mar ní lena gceadaítear an comhaontú sin a agairt go díreach i gcórais dlí intíre na bpáirtithe, mar a dheimhnigh an Chúirt Bhreithiúnais i dTuairim 1/17 (Comhaontú CET AE-Ceanada) an 30 Aibreán 2019 (EU:C:2019:341).
42      Mar sin féin, ós rud é nach ionann an cás as ar eascair an tuairim sin agus an cás sna príomhimeachtaí, is gá a chinneadh an gá Airteagal 30.6 de CETA a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leis ar M.P. brath ar fhorálacha an chomhaontaithe sin os comhair na cúirte a rinne an tarchur.
43      Ar an dara dul síos, tugann an chúirt sin dá haire, faoi Airteagal 3(1) agus Iarscríbhinn
I a ghabhann le Rialachán 2018/1806, nach mór do náisiúnaigh Rúiseacha ar mian leo dul isteach i gcríoch na Liotuáine víosa a bheith acu, ach, faoi Airteagal 4(1) agus Iarscríbhinn
II a ghabhann leis an Rialachán sin, go bhfuil náisiúnaigh Cheanada díolmhaithe ón gceanglas sin i gcás fanachtaí nach faide ná 90 lá in aon tréimhse 180
lá.
44      Sa chás seo, cé go ndearna údaráis na Liotuáine iarratas ar theacht isteach M.P. ina gcríoch, mar náisiúnach de chuid Cheanada, córas taistil gan víosa, chuir siad faoi réir oibleagáid ina dhiaidh sin é, agus iarratas á dhéanamh acu ar chead cónaithe sealadach sa Liotuáin, víosa Schengen nó náisiúnta nó cead cónaithe bailí arna eisiúint ag Poblacht na Liotuáine a thíolacadh, nó cead cónaithe de chuid Ballstát eile den Aontas. Thairis sin, i gcomhréir le hAirteagal 3(1) agus (2) den Dlí lena mbunaítear bearta sriantacha, ní féidir le M.P. víosa náisiúnta a fháil mar náisiúnach Rúiseach.
45      Thairis sin, de réir na cúirte a rinne an tarchur, ní thagann M.P. faoi aon cheann de na cásanna a d’fhéadfadh a bheith ina n‑ábhar d’eisceachtaí ón díolúine ón gceanglas víosa dá dtagraítear in Airteagal 6(1)(a) go (f) de Rialachán 2018/1806. Thairis sin, cé go gceadaítear le hAirteagal 6(3) den Rialachán sin freisin do na Ballstáit foráil a dhéanamh maidir le heisceachtaí den sórt sin i ndáil le daoine a dhéanann gníomhaíocht íoctha le linn a bhfanachta, níl cuspóir theacht isteach M.P. ar chríoch na Liotuáine ábhartha, áfach, chun críocha chur i bhfeidhm an dlí lena mbunaítear bearta sriantacha. Dá bhrí sin, measann an chúirt a rinne an tarchur nach bhfuil Airteagal 6(3) infheidhme sa chás seo ach oiread.
46      Sna himthosca sin, chinn an Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (Cúirt Riaracháin Uachtarach na Liotuáine) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘(1)      Ar cheart Airteagal 30(6) den [CETA] a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leis ar dhuine ag a bhfuil saoránacht Cheanadach, Iosraelach agus Rúiseach brath ar fhorálacha an chomhaontaithe sin in achomharc chuig cúirt náisiúnta maidir le cead chun cónaí go sealadach i bPoblacht na Liotuáine in imthosca amhail imthosca an cháis seo?
(2)      An bhfuil Airteagal 4(1) de Rialachán [2018/1806],
arna léamh i gcomhar le hIarscríbhinn II, le léiriú sa chaoi nach gcuirtear cosc leis ar reachtaíocht náisiúnta atá bailí ar feadh tréimhse theoranta, faoina bhfuil saoránach Rúiseach atá ag iarraidh iarratas a dhéanamh ar chead chun cónaí go sealadach i bPoblacht na Liotuáine faoi réir ceanglas víosa bhailí nó cead cónaithe bailí a thaispeáint, d’ainneoin gur tháinig an duine sin go Poblacht na Liotuáine faoi chóras taistil gan víosa mar náisiúnach de [thír] a liostaítear in Iarscríbhinn
II a ghabhann [leis an Rialachán sin], agus, ag an am céanna, amhras a chaitheamh ar chomhoiriúnacht na bhforálacha sin de [den Rialachán sin] le CETA in imthosca amhail imthosca an cháis seo? ’
47      Le litir ón 8 Iúil 2025, sheol Clárlann na Cúirte Breithiúnais iarraidh ar shoiléiriú chuig an gcúirt a rinne an tarchur. Mar fhreagra ar an iarraidh sin, shonraigh an chúirt a rinne an tarchur, ar an gcéad dul síos, go bhféadfaí M.P. a mheas mar ‘infheisteoir’ de réir bhrí Airteagal 10.1 de CETA, ar an dara dul síos, nach raibh sé d’éifeacht ag Airteagal 3(3) den Dlí lena mbunaítear bearta sriantacha glacadh iarratas ar cheadanna cónaithe sealadacha arna gcur isteach ag náisiúnaigh Rúiseacha a chur ar fionraí má bhí cead cónaithe acu i gcríoch na Liotuáine nó i gcríoch Ballstáit eile agus, ar an tríú dul síos, go raibh na bearta dá bhforáiltear in Airteagal 3(3) de Lietuvos Respublikos ribojamųjų priemonių dėl karinės agresijos prieš Ukrainą nustatymo įstatymo Nr. XIV-1888 3, 4 ir 5 straipsnių pakeitimo įstatymas Nr. XV-170 (Dlí Uimh. XV-170 lena leasaítear Airteagail 3, 4 agus 5 de Dhlí no XIV-1888 de Phoblacht na Liotuáine lena mbunaítear bearta sriantacha mar gheall ar an bhfogha míleata faoin Úcráin) an 17 Aibreán 2025 (TAR 2025, no 2025-7432), dá bhforáiltear in Airteagal 3(3) den Dlí sin..
Breithniú ar na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
An chéad cheist
48      Is léir ó na ráitis a rinne an chúirt a rinne an tarchur ina céad cheist san iarraidh ar réamhrialú agus óna freagra ar an iarraidh ar shoiléiriú a sheol an Chúirt Bhreithiúnais chuici go bhfuil amhras ar an gcúirt a rinne an tarchur an bhféadfaidh duine aonair, a bhfuil stádas infheisteora Cheanada aige, forálacha Chaibidil a Deich de CETA a agairt os a comhair, de réir bhrí Airteagal 10.1 den chomhaontú sin.
49      Dá bhrí sin, lena céad cheist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá Airteagal 30.6 de CETA a léiriú sa chaoi go bhfuil éifeacht dhíreach ag forálacha Chaibidil a Deich.
50      Ar an gcéad dul síos, ní mór a thabhairt faoi deara, mar a thug an Coimisiún Eorpach faoi deara, go dtagann Caibidil a Deich faoi inniúlacht an Aontais Eorpaigh agus go bhfuil sí á cur i bhfeidhm go sealadach ón 21 Meán
Fómhair 2017, i gcomhréir le hAirteagal 1 de Chinneadh 2017/38. Dá bhrí sin, níl an cheist an bhfuil éifeacht dhíreach ag na forálacha i gCaibidil a Deich le cinneadh go heisiach ag na cúirteanna náisiúnta ar bhonn a ndlí náisiúnta (breithiúnais an 14 Nollaig 2000,
Dior agus páirtithe eile, C‑300/98 agus C‑392/98, EU:C:2000:688, mír 48; an 11 Meán Fómhair 2007,
Merck Genéricos– Produtos Farmacêuticos,
C‑431/05, EU:C:2007:496, míreanna 34 agus 47, agus an 8 Márta 2011,
Lesoochranárske zoskupenie,
C‑240/09, EU:C:2011:125, míreanna 32  agus 33).
51      Ar an dara dul síos, is léir ó chásdlí socair nach faoin gCúirt Bhreithiúnais atá sé, ach amháin i gcás nár dhéileáil an comhaontú idirnáisiúnta atá i gceist leis an gceist maidir lena éifeacht dhíreach, an cheist sin a chinneadh, go háirithe ar bhonn mheon, scéim ghinearálta nó théarmaí an chomhaontaithe sin
(breithiúnas an 13 Eanáir 2015,
an Chomhairle agus páirtithe eile v Vereniging Milieudefensie agus Stichting Stop Luchtverontreiniging Utrecht,
C‑401/12 P go C‑403/12 P, EU:C:2015:4, mír 53 agus an cásdlí dá dtagraítear).
52      Mar a thug Rialtas na Liotuáine agus an Coimisiún dá n‑aire, le hAirteagal 30.6 de CETA cuirtear cosc gan débhrí ar dhuine aonair forálacha an chomhaontaithe sin a agairt go díreach os comhair chúirt náisiúnta. Dá bhrí sin, ní mór a mheas nach bhfuil éifeacht dhíreach ag forálacha Chaibidil a Deich den chomhaontú sin (féach, chuige sin,
Tuairim
1/17 (Comhaontú CET AE-Ceanada) an 30 Aibreán 2019 (EU:C:2019:341, míreanna 181 agus 198).
53      Ar an tríú dul síos, tá sé tábhachtach a lua, áfach, chun freagra úsáideach a thabhairt don chúirt a rinne an tarchur, i gcás ina dtagann an díospóid sna príomhimeachtaí faoi raon feidhme dhlí an Aontais, nach mór an dlí náisiúnta is infheidhme a léiriú, a mhéid is féidir, ar bhealach atá comhsheasmhach le comhaontú idirnáisiúnta ar cuid de dhlí an Aontais é, fiú i gcás nach bhfuil éifeacht dhíreach ag an gcomhaontú sin (féach, chuige sin, breithiúnais an 4 Iúil 2006,
Adeneler agus páirtithe eile,
C‑212/04, EU:C:2006:443, mír 113; an 8 Samhain 2022,
Deutsche Umwelthilfe (Cineálcheadú mótarfheithiclí),
C‑873/19, EU:C:2022:857, mír 66; agus an 11 Eanáir 2024,
Societatea Civilă Profesională de Avocaţi AB & CD,
C‑252/22, EU:C:2024:13, míreanna 76 agus 82 agus an cásdlí dá dtagraítear).
54      Tá teorainneacha áirithe ag baint le hoibleagáid den sórt sin. Tá an oibleagáid atá ar chúirt náisiúnta ceist a tharchuir chun na Cúirte Breithiúnais maidir le hábhar treorach a bhaineann le léiriú agus cur i bhfeidhm rialacha ábhartha a dlí náisiúnta teoranta ag prionsabail ghinearálta an dlí agus ní féidir léi a bheith mar bhonn do léiriú contra legem ar an dlí náisiúnta. (féach, de réir analaí, breithiúnais an 20 Feabhra 2024,
X (Easpa cúiseanna leis an bhfoircheannadh),
C‑715/20, EU:C:2024:139 mír 70), agus an 27 Feabhra 2024,
EUIPO v The KaiKai Company Jaeger Wichmann,
C‑382/21 P, EU:C:2024:172, mír 74).
55      Dá bhrí sin, d’ainneoin easpa éifeacht dhíreach na bhforálacha i gCaibidil a Deich de CETA, má chruthaítear go bhfuil foráil de dhlí na Liotuáine, atá ábhartha do thoradh na díospóide sna príomhimeachtaí, ar neamhréir leis na forálacha sin, is faoin gcúirt a rinne an tarchur a bheadh sé scrúdú a dhéanamh an féidir, laistigh de na teorainneacha dá dtagraítear sa mhír roimhe seo den bhreithiúnas seo, a dlí náisiúnta a léiriú ar bhealach atá comhsheasmhach leis na forálacha sin, agus corpas iomlán an dlí náisiúnta sin á chur san áireamh agus na modhanna léiritheacha a aithnítear leis an dlí náisiúnta á gcur i bhfeidhm
(breithiúnas an 15 Deireadh Fómhair 2024,
KUBERA,
C‑144/23, EU:C:2024:881, mír 51).
56      Leanann sé ón méid thuas gurb é an freagra ar an gcéad cheist nach mór Airteagal 30.6 de CETA a léiriú sa chaoi nach bhfuil éifeacht dhíreach ag forálacha Chaibidil a Deich den chomhaontú sin, rud nach gcuireann cosc, áfach, ar iad a úsáid mar bhonn le léiriú ar an reachtaíocht náisiúnta lena mbaineann i gcomhréir le dlí an Aontais.
An dara ceist
57      Lena dara ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 4(1) de Rialachán 2018/1806, arna léamh i gcomhar le hIarscríbhinn II a ghabhann leis an Rialachán sin, le léiriú sa chaoi nach gcuirtear cosc leis ar reachtaíocht Bhallstáit faoina bhfuil sé mar choinníoll go bhfaighidh náisiúnach Rúiseach cead cónaithe sealadach ar a chríoch ar choinníoll go dtaispeánfaidh an náisiúnach sin víosa arna heisiúint ag údaráis an Bhallstáit sin nó cead cónaithe arna eisiúint ag aon cheann de na Ballstáit inar tháinig an náisiúnach sin isteach i gcríoch an chéad cheann de na Ballstáit sin gan víosa a thíolacadh, ar an bhforas gur náisiúnach é freisin de cheann de na tíortha dá dtagraítear in Iarscríbhinn
II a ghabhann leis an Rialachán sin. Tá amhras ar an gcúirt a rinne an tarchur freisin an bhfuil na forálacha sin de Rialachán 2018/1806 comhoiriúnach le CETA.
58      Ar an gcéad dul síos, is léir, ar an gcéad dul síos, ó Airteagal 6(1) de Chód Teorainneacha Schengen nach n‑údaraítear iad leis an gcead cónaithe a thugtar do náisiúnaigh tríú tír leis an gcód sin ach fanacht ar chríoch limistéar Schengen ar feadh uastréimhse 90 lá in aon tréimhse 180
lá (breithiúnas an 5 Feabhra 2020,
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Clárú mairnéalach i gcalafort Rotterdam),
C‑341/18, EU:C:2020:76, mír 58).
59      Ar an dara dul síos, foráiltear le hAirteagal 6 freisin maidir leis an oibleagáid, i gcás roinnt de na náisiúnaigh tríú tír sin, víosa bhailí a bheith ina seilbh acu chun tairbhe a bhaint as ceart cónaithe gearrthéarmach den sórt sin.
60      Mar is léir ó Airteagal 1 den Chód Víosaí, is é is cuspóir don Chód sin, dá bhrí sin, na nósanna imeachta agus na coinníollacha maidir le víosaí a eisiúint le haghaidh tréimhsí fanachta atá beartaithe ar chríoch na mBallstát nach faide ná 90 lá in aon tréimhse 180
lá a bhunú. In Airteagal 2(2)(a) agus (b) den Chód Víosaí, sainmhínítear an coincheap ‘víosa’, chun críche an Chóid sin, mar ‘údarú arna eisiúint ag Ballstát ’ d’fhonn, faoi seach, ‘tréimhse fanachta atá beartaithe a chaitheamh ar chríoch na mBallstát nach faide ná 90 lá in aon tréimhse 180
lá’ agus ‘go ndéanfaí idirthuras trí na limistéir idirthurais idirnáisiúnta in aerfoirt na mBallstát’
(féach, chuige sin, breithiúnas an 7 Márta 2017,
X agus X,
C‑638/16 PPU, EU:C:2017:173, mír 41).
61      Ar an gcaoi chéanna, leagtar síos i Rialachán 2018/1806 liosta na dtríú tíortha a bhfuil a náisiúnaigh faoi réir ceanglas víosa den sórt sin nó atá díolmhaithe óna chomhlíonadh.
62      Foráiltear le hAirteagal 4(1) de Rialachán 2018/1806 nach bhfuil sé d’oibleagáid ar náisiúnaigh na dtríú tíortha a liostaítear in Iarscríbhinn
II a ghabhann leis an Rialachán sin víosa a fháil chun teorainneacha seachtracha an Aontais a thrasnú le haghaidh fanachtaí nach faide ná 90 lá in aon tréimhse 180
lá.
63      Dá bhrí sin,
díolmhaítear leis an bhforáil sin náisiúnaigh tríú tíortha áirithe, lena n‑áirítear Ceanada, ach ní Cónaidhm na Rúise, ón ngá víosa a fháil chun fanacht ar feadh tréimhse ghearr i gcríoch limistéar Schengen.
64      I bhfianaise na faisnéise a chuir an chúirt a rinne an tarchur ar fáil, níl cónaí gearrthéarmach den sórt sin i gceist sna príomhimeachtaí. Ar an gcéad dul síos, is léir ón ordú tarchuir go bhfuil M.P. ag lorg ceart cónaithe sealadach chun dul ag obair sa Liotuáin ar feadh tréimhse atá go follasach níos faide ná an tréimhse fanachta a deonaíodh faoi Chód Teorainneacha Schengen. Ar an dara dul síos, ní léir ar bhealach ar bith ón ordú sin go mbaineann an díospóid sna príomhimeachtaí le dlíthiúlacht theacht isteach M.P. ar chríoch na Liotuáine nó le cinneadh ó údaráis na Liotuáine lenar cuireadh deireadh ar bhealach réamh-mheasta le ceart MP chun gearrfhanachta sa chríoch sin, mar a ráthaítear le Cód Teorainneacha Schengen.
65      Ós rud é nach mbaineann Rialachán 2018/1806 le ceart cónaithe sealadach a dheonú, amhail an ceart atá i gceist sna príomhimeachtaí (féach, de réir analaí, breithiúnas an 16 Eanáir 2018,
E,
C‑240/17, EU:C:2018:8, mír 41), ní féidir leis an Rialachán sin bac a chur ar reachtaíocht amhail an reachtaíocht a ndéantar cuir síos ar sa dara ceist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú.
66      Dá bhrí sin, ar an dara dul síos, ní gá scrúdú a dhéanamh ar an gcuid eile den cheist maidir le an bhfuil nó nach bhfuil Airteagal 4(1) de Rialachán 2018/1806 agus Iarscríbhinn
II a ghabhann leis an Rialachán sin i gcomhréir le CETA.
67      Leanann sé ón méid sin thuas gurb é an freagra ar an dara ceist ná nach mór Airteagal 4(1) de Rialachán 2018/1806, arna léamh i gcomhar le hIarscríbhinn II a ghabhann leis an Rialachán sin, a léiriú sa chaoi nach gcuirtear cosc leis ar reachtaíocht Bhallstáit faoina bhfuil sé mar choinníoll go bhfaighidh náisiúnach Rúiseach cead cónaithe sealadach ar a chríoch ar choinníoll go dtaispeánfaidh an náisiúnach sin víosa arna heisiúint ag údaráis an Bhallstáit sin nó cead cónaithe arna eisiúint ag aon cheann de na Ballstáit inar tháinig an náisiúnach sin isteach i gcríoch an chéad cheann de na Ballstáit sin gan víosa a thíolacadh, ar an bhforas gur náisiúnach é freisin de cheann de na tíortha dá dtagraítear in Iarscríbhinn
II a ghabhann leis an Rialachán sin.
Costais
68      Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Tríú Dlísheomra) mar seo a leanas:
1.      Maidir le hAirteagal 30.6 den Chomhaontú Cuimsitheach Eacnamaíoch agus Trádála idir Ceanada, de pháirt, agus an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit, den pháirt eile, a síníodh sa Bhruiséil an 30 Deireadh Fómhair 2016,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
níl éifeacht dhíreach ag forálacha Chaibidil a Deich den chomhaontú sin, rud nach gcuireann cosc, áfach, ar iad a úsáid mar bhonn do léiriú ar an reachtaíocht náisiúnta lena mbaineann i gcomhréir le dlí an Aontais.
2.      Maidir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (AE) 2018/1806 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 14 Samhain 2018 lena liostaítear na tríú tíortha a mbeidh ar a náisiúnaigh víosaí a bheith ina seilbh acu ar thrasnú teorainneacha seachtracha dóibh agus lena liostaítear na tríú tíortha a mbeidh a náisiúnaigh díolmhaithe ón gceanglas sin, arna léamh i gcomhar le hIarscríbhinn II a ghabhann leis an Rialachán sin,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ní chuirtear cosc leo ar reachtaíocht Ballstáit faoina bhfuil fáil ceada cónaithe shealadaigh ar a chríoch ag náisiúnach Rúiseach faoi réir an choinníll go dtaispeánfaidh an náisiúnach sin víosa arna eisiúint ag údaráis an Bhallstáit sin nó cead cónaithe arna eisiúint ag aon cheann de na Ballstáit inar tháinig an náisiúnach sin isteach i gcríoch an chéad cheann de na Ballstáit sin gan víosa a thíolacadh, ar an bhforas gur náisiúnach é freisin de cheann de na tíortha dá dtagraítear in Iarscríbhinn II a ghabhann leis an Rialachán sin.
[Sínithe]
*      Teanga an cháis: an Liotuáinis.
i      Is ainm bréige é ainm an cháis seo. Ní fhreagraíonn sé d’fhíorainm aon pháirtí sna himeachtaí.