62020TJ0457_RES
Sprawa T‑457/20
VeriGraft AB
przeciwko
Agencji Wykonawczej Europejskiej Rady ds. Innowacji i ds. MŚP (Eismea)
Wyrok Sądu (dziewiąta izba) z dnia 13 lipca 2022 r.
Klauzula arbitrażowa – Program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji „Horyzont 2020” (2014–2020) – Umowa o udzielenie dotacji na projekt „Personalized Tissue Engineered Veins as the first Cure for Patients with Chronic Venous Insufficiency – P-TEV” – Nieprzewidziane w umowie o udzielenie dotacji koszty podwykonawstwa – Uproszczona procedura zatwierdzenia – Podwykonawstwo wskazane w okresowych sprawozdaniach technicznych – Zatwierdzone okresowe sprawozdania techniczne – Koszty kwalifikowalne
Prawo Unii Europejskiej – Prawa podstawowe – Zasady ogólne prawa Unii – Poszanowanie przez instytucje Unii w przypadku aktów wpisujących się w ramy umowne – Właściwość sądu Unii – Konieczność wprowadzenia klauzuli arbitrażowej przyznającej tę właściwość
(art. 299, 317 TFUE; Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 51 ust. 1; rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 966/2012, art. 79 ust. 2, art. 121 ust. 1 akapit drugi; rozporządzenie Rady nr 1605/2002, art. 108 ust. 1 akapit drugi)
(zob. pkt 52–55)
Akty instytucji – Uzasadnienie – Obowiązek – Zakres – Ocena obowiązku uzasadnienia w zależności od okoliczności sprawy
(art. 296 TFUE)
(zob. pkt 56)
Przemysł – Działania niezbędne dla zapewnienia konkurencyjności przemysłu – Badania i rozwój technologiczny – Program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji „Horyzont 2020” – Umowa o udzielenie dotacji – Nieprzewidziane w umowie o udzielenie dotacji koszty związane z podwykonawstwem – Odrzucenie przez Agencję Wykonawczą ds. Małych i Średnich Przedsiębiorstw (EASME) kosztów podwykonawstwa uzasadnionych w okresowych sprawozdaniach technicznych zatwierdzonych przez wspomnianą agencję – Niedopuszczalność
(rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1291/2013)
(zob. pkt 87, 88, 105, 109, 112)
Streszczenie
Skarżąca VeriGraft AB jest szwedzką spółką prowadzącą działalność w zakresie biotechnologii, specjalizującą się w rozwoju zindywidualizowanych przeszczepów uzyskanych dzięki metodom inżynierii tkankowej i przeznaczonych do stosowania w medycynie regeneracyjnej.
W 2017 r. spółka VeriGraft i Unia Europejska, reprezentowana przez Agencję Wykonawczą ds. Małych i Średnich Przedsiębiorstw (EASME), zawarły umowę o udzielenie dotacji (
1
), na mocy której spółka VeriGraft otrzymała dotację tytułem projektu „Spersonalizowane żyły pochodzące z inżynierii tkankowej jako pierwsze leczenia dla pacjentów z przewlekłą niewydolnością żylną – P-TEV”. Umowa ta przewidywała, że dotacja zwracała 100% kosztów kwalifikowalnych.
Zgodnie z tą umową spółka VeriGraft była zobowiązana do okresowego przedstawiania EASME sprawozdań technicznych i finansowych. Działanie badawcze zostało podzielone na pierwszy okres sprawozdawczy (zwany dalej „PR1”) i drugi okres sprawozdawczy (zwany dalej „PR2”).
Spółka VeriGraft przedłożyła EASME sprawozdania techniczne i finansowe projektu P-TEV obejmujące PR1 i PR2. EASME poinformowała spółkę VeriGraft, że na podstawie sprawozdań sporządzonych przez zewnętrznych ekspertów, odnoszących się do tych samych okresów, uważa, iż realizacja tego projektu jest satysfakcjonująca. Niemniej jednak, uznawszy następnie, że niektóre koszty podwykonawstwa nie były przewidziane w umowie o udzielenie dotacji i z tego względu były niekwalifikowalne, EASME powiadomiła spółkę VeriGraft o ich odzyskaniu. EASME zamierzała przystąpić do odzyskania środków, wykorzystując w tym celu, po pierwsze, wkład spółki VeriGraft do funduszu gwarancyjnego, a po drugie, notę obciążeniową.
We wniesionej do sądu skardze spółka VeriGraft AB, żądała uznania odrzuconych przez EASME kosztów podwykonawstwa za koszty kwalifikowalne na podstawie umowy o udzielenie dotacji oraz stwierdzenia, że nota obciążeniowa oraz odzyskanie kwoty, na jaką opiewa, z funduszu gwarancyjnego były bezpodstawne.
Sąd uwzględnił skargę wniesioną przez spółkę VeriGraft w całości. W wyroku Sąd zbadał precedensowe zagadnienie, czy Unia – początkowo reprezentowana przez EASME, obecnie przez Eismea (
2
) – może odrzucić jako niekwalifikowalne koszty związane z umowami o podwykonawstwo ze względu na ich nieprzewidziany charakter, jeżeli korzystanie z tych umów nie zostało wymienione w załączonym do umowy o udzielenie dotacji opisie działania badawczego, lecz zostało uzasadnione w okresowych sprawozdaniach technicznych zatwierdzonych przez EASME zgodnie z przewidzianą w tej umowie przyspieszoną procedurą zatwierdzenia.
Ocena Sądu
W pierwszej kolejności Sąd wskazał, że zwięzłe uzasadnienie przedstawione przez EASME było wystarczające, aby umożliwić spółce VeriGraft zrozumienie, jakie koszty zostały odrzucone, jak również powodu ich odrzucenia, mianowicie okoliczności, że koszty te były związane z działaniami podwykonawców, które nie zostały wymienione w załącznikach do umowy o udzielenie dotacji.
Jednakże w drugiej kolejności Sąd stwierdził, że koszty zadeklarowane przez spółkę VeriGraft, odpowiadające podwykonawstwu powołanemu po raz pierwszy w okresowych sprawozdaniach technicznych obejmujących PR1 i PR2 i zatwierdzonych przez EASME, stanowią koszty kwalifikowalne w rozumieniu umowy o udzielenie dotacji.
W tym kontekście Sąd zwrócił uwagę na fakt, że umowa o udzielenie dotacji przewiduje możliwość skorzystania z uproszczonej procedury zatwierdzania umów o podwykonawstwo nieujętych w załącznikach do tej umowy. Z umowy o udzielenie dotacji oraz z informacji zawartych we wzorze umowy o udzielenie dotacji dla programu „Horyzont 2020”, dostępnego wszystkim wnioskodawcom, wynika bowiem, że zatwierdzenie okresowego sprawozdania technicznego, w którym beneficjent uzasadnił skorzystanie z umów o podwykonawstwo nieprzewidzianych w opisie działania badawczego, którego dotyczy ta umowa, skutkuje tym, że odpowiadające im koszty podwykonawstwa stają się kwalifikowalne w rozumieniu wspomnianej umowy.
Sąd podkreślił również fakt, że na podstawie sprawozdań grupy ekspertów zewnętrznych EASME sama wskazała, że realizacja projektu P-TEV, w postaci opisanej w okresowych sprawozdaniach technicznych PR1 i PR2, była satysfakcjonująca i że w związku z tym nie uważała ona, aby podwykonawstwo, o którym mowa w tych sprawozdaniach, budziło jakiekolwiek wątpliwości co do tego, czy projekt był nadal zasadniczo tożsamy z projektem, który został wybrany, lub co do tego, czy spółka VeriGraft nadal posiadała zdolność operacyjną wymaganą do jego realizacji.
W konsekwencji Sąd uznał, że EASME nie mogła odrzucić kosztów podwykonawstwa związanych z zadaniami, których zlecenie podwykonawcom zostało uzasadnione w zatwierdzonych przez nią okresowych sprawozdaniach technicznych, ponieważ koszty te odpowiadały nieprzewidzianemu podwykonawstwu w rozumieniu umowy o udzielenie dotacji.
Ponadto, ponieważ podstawą wystawienia przez EASME noty obciążeniowej i nakazu odzyskania kwoty, na jaką nota ta opiewała, z funduszu gwarancyjnego ustanowionego w tej umowie było odrzucenie kosztów podwykonawstwa odpowiadających nieprzewidzianemu podwykonawstwu, Sąd, na podstawie stwierdzenia kwalifikowalnego charakteru tych kosztów, orzekł, że zarówno nota obciążeniowa, jak i nakaz odzyskania środków były bezpodstawne.
(
1
)	Tytułem instrumentu wsparcia innowacji w małych i średnich przedsiębiorstwach (MŚP), o którym mowa w art. 22 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1291/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. ustanawiającego „Horyzont 2020” – program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji (2014–2020) oraz uchylającego decyzję nr 1982/2006/WE (Dz.U. 2013, L 347, s. 104), uściślonego decyzją Rady 2013/743/UE z dnia 3 grudnia 2013 r. ustanawiającą program szczegółowy wdrażający program „Horyzont 2020” – program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji (2014–2020) i uchylającą decyzje 2006/971/WE, 2006/972/WE, 2006/973/WE, 2006/974/WE i 2006/975/WE (Dz.U. 2013, L 347, s. 965).
(
2
)	Od dnia 1 kwietnia 2021 r.