Προσωρινό κείμενο
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
JULIANE KOKOTT
της 16ης Απριλίου 2026 (1)
Υπόθεση C‑36/25
Energia Group Holdings (ROI) DAC,
Energia Customer Solutions Limited,
Wind Generation Ireland Limited,
Holyford Windfarm Limited,
Cornavarrow Windfarm Limited,
Eshmore Limited,
GR Wind Farms 1 Limited,
CNOC Windfarms Limited,
TRA Investments Limited,
Ballybane Windfarms Limited,
Beam Wind Limited,
Meenaward Wind Farm Limited,
Cordal Windfarms Limited,
Sigatoka Limited,
Glanaruddery Windfarms Limited,
Glencarbry Windfarm Limited,
Gortahile Windfarm Limited,
Killala Community Windfarm Designated Activity Company,
Kill Hills Windfarm Limited,
Knocknacummer Wind Farm Limited,
Knocknalour Wind Farm Limited,
Seahound Wind Developments Limited,
Lisdowney Wind Farm Limited,
Monaincha Wind Farm Limited,
Ronaver Energy Limited,
Tullynamoyle Wind Farm II Limited
κατά
The Commission for Regulation of Utilities,
μετέχοντες στη διαδικασία:
EirGrid PLC,
The Attorney General
[αίτηση του Supreme Court (Ανωτάτου Δικαστηρίου, Ιρλανδία)για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
« Προδικαστική παραπομπή – Εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας – Κοινοί κανόνες – Κανονισμός (ΕΕ) 2019/943 – Άρθρο 13, παράγραφος 7 – Παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές – Κατανομή κατά προτεραιότητα – Μη βασιζόμενη στην αγορά καθοδική ανακατανομή – Δικαίωμα οικονομικής αποζημίωσης – Μέθοδοι υπολογισμού – Εύλογη αποζημίωση – Άμεσο αποτέλεσμα – Προϋποθέσεις »
I.      Εισαγωγή
1.        Η εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία έχει απελευθερωθεί και εναρμονιστεί, μεταξύ άλλων, με τον κανονισμό (ΕΕ) 2019/943 (2) και την οδηγία (ΕΕ) 2019/944 (3), βασίζεται κατ’ αρχήν σε κανόνες της αγοράς (4). Ταυτόχρονα
όμως προωθείται η βιώσιμη και απαλλαγμένη από εκπομπές άνθρακα ηλεκτροπαραγωγή (5) και, ως εκ τούτου, προτιμάται κατ’ αρχήν η προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας από παραγωγούς ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές («κατανομή κατά προτεραιότητα»). Ωστόσο, ο πολύπλοκος τρόπος λειτουργίας των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας καθιστά ενίοτε αναγκαίες, για λόγους απόκρισης στη ζήτηση και ασφάλειας του συστήματος, παρεμβάσεις μη βασιζόμενες στην αγορά εκ μέρους των διαχειριστών συστημάτων, όπως την επίμαχη εν προκειμένω καθοδική ανακατανομή. Η ανακατανομή αυτή έχει ως συνέπεια το να μη δύναται προσωρινά ο θιγόμενος παραγωγός ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, όπως για παράδειγμα αιολικής ενέργειας, να διοχετεύσει στο δίκτυο την ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας που έχει παραγάγει ή που μπορεί να παραγάγει, αποκτώντας, σε αντιστάθμισμα, δικαίωμα οικονομικής αποζημίωσης έναντι του διαχειριστή συστήματος. Αντίστοιχο δικαίωμα γεννάται, ωστόσο, και όταν ο διαχειριστής συστήματος διατάσσει ανοδική ανακατανομή, ήτοι όταν δίνει εντολή στον οικείο παραγωγό να παραγάγει και να διοχετεύσει στο δίκτυο περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια απ’
ό,τι θα είχε πράξει υπό κανονικές συνθήκες της αγοράς.
2.        Στην υπόθεση της κύριας δίκης, στο πλαίσιο της οποίας έχει υποβληθεί η υπό κρίση αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, αμφισβητείται η εφαρμογή των εθνικών κανόνων και των κανόνων του δικαίου της Ένωσης που διέπουν τον υπολογισμό της οικονομικής αποζημίωσης για καθοδική ανακατανομή που δεν βασίζεται στην αγορά. Ως εκ τούτου, το Δικαστήριο έχει για πρώτη φορά την ευκαιρία να αποφανθεί επί των περίπλοκων κριτηρίων του δικαίου της Ένωσης που ισχύουν για το προβλεπόμενο στην περίπτωση αυτή δικαίωμα οικονομικής αποζημίωσης.
II.    Το νομικό πλαίσιο
3.        Το νομικό πλαίσιο του δικαίου της Ένωσης καθορίζεται, κατ’ ουσίαν, από τον κανονισμό 2019/943 και την οδηγία 2019/944.
Α.      Κανονισμός (ΕΕ) 2019/943 για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας
4.        Στο άρθρο 2, σημείο 26, του κανονισμού 2019/943, η «ανακατανομή» ορίζεται ως «μέτρο, συμπεριλαμβανομένης της περικοπής, ενεργοποιούμενο από έναν ή περισσότερους διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς ή διαχειριστές συστημάτων διανομής, μεταβάλλοντας την παραγωγή ή την κατανάλωση, ή και τα δύο, ώστε να αλλάξουν οι φυσικές ροές στο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας και να μειωθεί μια φυσική συμφόρηση ή διαφορετικά να επιτευχθεί η ασφάλεια συστήματος» (6).
5.        Το άρθρο 12 του κανονισμού 2019/943 ρυθμίζει την κατανομή της ηλεκτροπαραγωγής και την απόκριση ζήτησης. Κατά την παράγραφο 1, «[η] κατανομή εγκαταστάσεων ηλεκτροπαραγωγής και απόκρισης ζήτησης δεν εισάγει διακρίσεις, είναι διαφανής και, εκτός εάν προβλέπεται άλλως σύμφωνα με τις παραγράφους 2 έως 6, βασίζεται στην αγορά». Οι παράγραφοι 2 έως 6 ρυθμίζουν την «κατά προτεραιότητα κατανομή» για τις εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (7). Η παράγραφος 2 προβλέπει ότι, με την επιφύλαξη των άρθρων 107, 108 και 109 ΣΛΕΕ, τα κράτη μέλη «μεριμνούν ώστε, κατά την κατανομή [...], οι διαχειριστές συστημάτων να δίνουν προτεραιότητα σε εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιούν ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στο βαθμό που το επιτρέπει η ασφαλής λειτουργία του εθνικού συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας, βάσει διαφανών και αμερόληπτων κριτηρίων, και όταν οι εν λόγω εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής [μεταξύ άλλων] [...] έχουν εγκατεστημένη δυναμικότητα ηλεκτροπαραγωγής μικρότερη των 400 kW». Κατά την παράγραφο 4, τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέπουν το ίδιο και για τις εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιούν συμπαραγωγή υψηλής απόδοσης με την ίδια εγκατεστημένη δυναμικότητα ηλεκτροπαραγωγής. Κατά την παράγραφο 6, οι εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιούν ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ή συμπαραγωγή υψηλής απόδοσης και έχουν τεθεί σε λειτουργία πριν από τις 4 Ιουλίου 2019 και, εφόσον έχουν τεθεί σε λειτουργία, έχουν κατανεμηθεί κατά προτεραιότητα δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 5, της οδηγίας 2012/27/ΕΕ (8) ή του άρθρου 16, παράγραφος 2, της οδηγίας 2009/28/ΕΚ (9) εξακολουθούν να κατανέμονται κατά προτεραιότητα.
6.        Το άρθρο 13
του κανονισμού 2019/943, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ανακατανομή», έχει, μεταξύ άλλων, ως εξής:
«1.      Η ανακατανομή ηλεκτροπαραγωγής και η ανακατανομή απόκρισης ζήτησης βασίζεται σε αντικειμενικά, διαφανή κριτήρια που δεν εισάγουν διακρίσεις. Είναι ανοικτ[ή] σε όλες τις τεχνολογίες ηλεκτροπαραγωγής, σε κάθε αποθήκευση ενέργειας και κάθε απόκριση ζήτησης, ακόμη και σε εκείνες που είναι εγκατεστημένες σε άλλα κράτη μέλη, εκτός εάν αυτό δεν είναι τεχνικά εφικτό.
2.      Οι πόροι που ανακατανέμονται επιλέγονται μεταξύ εγκαταστάσεων ηλεκτροπαραγωγής, αποθήκευσης ενέργειας ή απόκρισης ζήτησης με χρήση μηχανισμών που βασίζονται στην αγορά και αποτελούν αντικείμενο οικονομικής αποζημίωσης [...]
3.      Η ανακατανομή της ηλεκτροπαραγωγής, η αποθήκευση ενέργειας και η απόκριση ζήτησης που δεν βασίζονται στην αγορά μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο υπό τις ακόλουθες προϋποθέσεις:
α)      δεν υπάρχει διαθέσιμη εναλλακτική επιλογή που να βασίζεται στην αγορά·
β)      όλοι οι διαθέσιμοι πόροι που βασίζονται στην αγορά έχουν χρησιμοποιηθεί·
γ)      ο αριθμός των διαθέσιμων εγκαταστάσεων ηλεκτροπαραγωγής, αποθήκευσης ενέργειας ή απόκρισης ζήτησης είναι πολύ χαμηλός για τη διασφάλιση αποτελεσματικού ανταγωνισμού στην περιοχή όπου υπάρχουν κατάλληλες εγκαταστάσεις για την παροχή της υπηρεσίας· ή
δ)      η τρέχουσα κατάσταση στο δίκτυο δημιουργεί συμφόρηση με τόσο τακτικό και προβλέψιμο τρόπο ώστε η ανακατανομή που βασίζεται στην αγορά θα οδηγούσε σε τακτική υποβολή προσφορών στρατηγικού χαρακτήρα η οποία θα αύξανε το επίπεδο της εσωτερικής συμφόρησης [...]
[...]
5.      Με την επιφύλαξη απαιτήσεων σχετικά με τη διατήρηση της αξιοπιστίας και της ασφάλειας του δικτύου, βάσει διαφανών κριτηρίων που δεν εισάγουν διακρίσεις και καθορίζονται από τις ρυθμιστικές αρχές, οι διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς και οι διαχειριστές συστημάτων διανομής:
α)      εγγυώνται την ικανότητα των δικτύων μεταφοράς και διανομής να μεταφέρουν ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ή συμπαραγωγή υψηλής απόδοσης με την ελάχιστη δυνατή ανακατανομή, [...]
β)      λαμβάνουν κατάλληλα μέτρα σχετικά με το δίκτυο και την αγορά για την ασφάλεια του συστήματος προκειμένου να ελαχιστοποιείται η καθοδική ανακατανομή ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ή συμπαραγωγή υψηλής απόδοσης·
[...]
6.      Σε περίπτωση που χρησιμοποιείται μη βασιζόμενη στην αγορά καθοδική ανακατανομή, εφαρμόζονται οι ακόλουθες αρχές:
α)      οι εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιούν ανανεώσιμες πηγές ενέργειας υπόκεινται σε καθοδική ανακατανομή μόνον εάν δεν υφίσταται καμία άλλη εναλλακτική λύση ή εάν άλλες λύσεις θα οδηγούσαν σε σημαντικά δυσανάλογο κόστος ή σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλεια του δικτύου·
β)      η ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται με διαδικασία συμπαραγωγής υψηλής απόδοσης υπόκειται σε καθοδική ανακατανομή μόνον εάν δεν υφίσταται καμία άλλη εναλλακτική λύση, εκτός από τον καθοδική ανακατανομή εγκαταστάσεων ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιούν ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ή εάν άλλες λύσεις θα οδηγούσαν σε δυσανάλογο κόστος ή σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλεια του δικτύου·
γ)      η αυτοπαραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια από εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιούν ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ή συμπαραγωγή υψηλής απόδοσης, η οποία δεν τροφοδοτεί το δίκτυο μεταφοράς ή διανομής, δεν υπόκειται σε καθοδική ανακατανομή παρά μόνον εάν καμία άλλη λύση δεν θα μπορούσε να επιλύσει ζητήματα ασφάλειας δικτύου·
δ)      η καθοδική ανακατανομή δυνάμει των στοιχείων α), β) και γ) είναι δεόντως και με διαφανή τρόπο αιτιολογημέν[η]. [...]
7.      Όταν χρησιμοποιείται ανακατανομή που δεν βασίζεται στην αγορά, αποτελεί αντικείμενο οικονομικής αποζημίωσης από τον διαχειριστή συστήματος που ζητεί την ανακατανομή προς τον διαχειριστή της εγκατάστασης ανακατανομής μονάδας, αποθήκευσης ενέργειας ή απόκρισης ζήτησης, με την εξαίρεση των ηλεκτροπαραγωγών που έχουν δεχθεί συμφωνία σύνδεσης στην οποία δεν υπάρχει εγγύηση παγιωμένη για παράδοση σταθερών ποσοτήτων ενέργειας. Η εν λόγω οικονομική αποζημίωση ισούται τουλάχιστον με το υψηλότερο από τα ακόλουθα στοιχεία ή συνδυασμό αυτών εάν η εφαρμογή μόνο του υψηλότερου θα συνεπαγόταν αδικαιολόγητα χαμηλή ή αδικαιολόγητα υψηλή αποζημίωση:
α)      πρόσθετο λειτουργικό κόστος που προκάλεσε η ανακατανομή, όπως οι πρόσθετες δαπάνες για καύσιμα σε περίπτωση ανοδικής ανακατανομής, ή εφεδρική παροχή θερμικής ενέργειας σε περίπτωση καθοδικής ανακατανομής εγκαταστάσεων ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιούν συμπαραγωγή υψηλής απόδοσης·
β)      καθαρά έσοδα από την πώληση ηλεκτρικής ενέργειας στην αγορά της επόμενης ημέρας που θα είχε παραγάγει η εγκατάσταση ηλεκτροπαραγωγής, αποθήκευσης ενέργειας ή απόκρισης ζήτησης χωρίς το αίτημα ανακατανομής· όταν χορηγείται οικονομική στήριξη σε εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής, αποθήκευσης ενέργειας ή απόκρισης ζήτησης με βάση τον όγκο της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται ή καταναλώνεται, η οικονομική στήριξη που θα είχε ληφθεί ελλείψει του αιτήματος ανακατανομής θεωρείται μέρος των καθαρών εσόδων.»
7.        Το άρθρο 19α του κανονισμού 2019/943 ρυθμίζει την προώθηση των «συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας» (ΣΑΗΕ).
8.        Το άρθρο 19δ του εν λόγω κανονισμού ρυθμίζει τα «καθεστώτα άμεσης στήριξης των τιμών με τη μορφή αμφίδρομων συμβάσεων επί διαφοράς για επενδύσεις» σε νέες εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.
Β.      Η οδηγία (ΕΕ) 2019/944 για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας
9.        Το άρθρο 59 της οδηγίας 2019/944 ρυθμίζει τα καθήκοντα και τις αρμοδιότητες της ρυθμιστικής αρχής. Κατά την παράγραφο 1, στοιχείο αʹ, η ρυθμιστική αρχή είναι αρμόδια «να καθορίζει ή να εγκρίνει, σύμφωνα με διαφανή κριτήρια, τιμολόγια μεταφοράς ή διανομής ή τις μεθοδολογίες τους ή και τα δύο».
III. Τα πραγματικά περιστατικά της κύριας δίκης, τα προδικαστικά ερωτήματα και η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου
10.      Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως του Supreme Court (Ανωτάτου Δικαστηρίου, Ιρλανδία) αφορά δύο αναιρετικές διαδικασίες στις οποίες αντικείμενο αντιδικίας αποτελεί η ερμηνεία του άρθρου 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943. Μετέχοντες στις εν λόγω διαδικασίες είναι, ως αναιρεσείουσα, η Commission for Regulation of Utilities (επιτροπή ρύθμισης των υπηρεσιών κοινής ωφελείας, Ιρλανδία, στο εξής: CRU), η National Regulatory Authority (αρμόδια ρυθμιστική αρχή για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας στην Ιρλανδία, στο εξής: NRA), ο Attorney General (γενικός εισαγγελέας, Ιρλανδία), ο Transmission System Operator (αρμόδιος διαχειριστής του συστήματος μεταφοράς στην Ιρλανδία, στο εξής: TSO ή διαχειριστής συστήματος), η EirGrid plc, καθώς και οι αναιρεσίβλητοι και προσφεύγοντες πρωτοδίκως, οι οποίοι είναι είτε παραγωγοί ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές είτε μεσάζοντές τους.
11.      Στη νήσο της Ιρλανδίας υφίσταται ενιαία αγορά ηλεκτρικής ενέργειας (Single Electricity Market, στο εξής: SEM) με διακριτή εποπτεία για το ιρλανδικό και το βορειοϊρλανδικό τμήμα. Η αρμόδια ρυθμιστική αρχή για τη Βόρεια Ιρλανδία είναι η Northern Ireland Authority for Utility Regulation (ρυθμιστική αρχή της Βόρειας Ιρλανδίας για τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, στο εξής: NIAUR). Για τους σκοπούς της άσκησης κοινών εποπτικών καθηκόντων από την CRU και την NIAUR, συστάθηκε η Single Electricity Market Committee (επιτροπή ενιαίας αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, στο εξής: SEMC). Η EirGrid είναι, από κοινού με τον System Operator for Northern Ireland Ltd (διαχειριστή του συστήματος μεταφοράς της Βόρειας Ιρλανδίας, στο εξής: SONI), Single Energy Market Operator (διαχειριστής της ενιαίας αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, στο εξής: SEMO).
12.      Η SEMC εξέδωσε στις 22 Μαρτίου 2022, δυνάμει του άρθρου 59 της οδηγίας 2019/944, έγγραφο με τίτλο «Decision Paper on Dispatch, Redispatch and Compensation Pursuant to Regulation (EU) 2019/943» (SEM‑22‑009) [δελτίο αποφάσεων σχετικά με την κατανομή, την ανακατανομή και την αποζημίωση σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2019/943, στο εξής: επίμαχη απόφαση]. Για τον σκοπό της εφαρμογής των απαιτήσεων που προβλέπονται, μεταξύ άλλων, στο άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943, η επίμαχη απόφαση προβλέπει, όσον αφορά την καταβολή οικονομικής αποζημίωσης στις εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές σε περίπτωση ανακατανομής που δεν βασίζεται στην αγορά, τις ακόλουθες αρχές (10):
«α)       Για τις μονάδες παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές που τέθηκαν σε λειτουργία μετά τις 4 Ιουλίου 2019, η αποζημίωση με βάση τα εκ των προτέρων έσοδα μιας μονάδας ή τη διαφυγούσα στήριξη, όποιο από τα ποσά αυτά είναι υψηλότερο, δεν πρέπει να θεωρείται “αδικαιολόγητα υψηλή”, εκτός εάν υπάρχει βάσιμος λόγος να συναχθεί διαφορετικό συμπέρασμα.
Κάθε διαφυγούσα στήριξη για τέτοιες εγκαταστάσεις πρέπει κατά κανόνα να προέρχεται από ανταγωνιστικά προγράμματα στήριξης βάσει δημοπρασιών, στα οποία οι προσφορές αντικατοπτρίζουν τα έσοδα της αγοράς, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που θεσπίστηκαν με το άρθρο 13, παράγραφος 7.
β)      Για τις μονάδες παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές που τέθηκαν σε λειτουργία πριν από τις 4 Ιουλίου 2019, η αποζημίωση με βάση τα εκ των προτέρων έσοδα μιας μονάδας ή τη διαφυγούσα στήριξη, όποιο από τα ποσά αυτά είναι υψηλότερο, πρέπει να θεωρείται “αδικαιολόγητα υψηλή”, εκτός εάν υπάρχει βάσιμος λόγος να συναχθεί διαφορετικό συμπέρασμα.
Κάθε διαφυγούσα στήριξη για τέτοιες εγκαταστάσεις πρέπει κατά κανόνα να προέρχεται από προγράμματα στα οποία η στήριξη βασίζεται στο μέσο κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από διάφορες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.»
13.      Με τις προσφυγές που άσκησαν κατά της επίμαχης απόφασης, οι αναιρεσίβλητοι υποστήριξαν ότι οι παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας πρέπει να αποζημιώνονται πλήρως για κάθε ζημία που προκύπτει από ανακατανομή που δεν βασίζεται στην αγορά, ούτως ώστε η προοπτική της ανακατανομής να τους είναι «αδιάφορη» ή «ουδέτερη». Κατά τους αναιρεσίβλητους, η επίμαχη απόφαση περιορίζει το δικαίωμά τους σε οικονομική αποζημίωση, ιδίως σε περίπτωση καθοδικής ανακατανομής, κατά τρόπο που δεν συνάδει με το άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943 και που αναβάλλει αδικαιολόγητα την καταβολή της αποζημίωσης.
14.      Κατόπιν τούτου, το High Court (ανώτερο δικαστήριο, Ιρλανδία) ακύρωσε την επίμαχη απόφαση.
15.      Επιληφθέν κατ’ αναίρεση, το αιτούν δικαστήριο, ήτοι το Supreme Court (Ανώτατο Δικαστήριο), διατηρεί αμφιβολίες ως προς την ερμηνεία του άρθρου 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943 και διερωτάται αν η εν λόγω διάταξη έχει άμεση εφαρμογή. Το δικαστήριο αυτό επισημαίνει ότι η επίμαχη απόφαση εξαιρεί από την οικονομική αποζημίωση, μεταξύ άλλων, τους λεγόμενους παραγωγούς ήσσονος σημασίας, οι οποίοι δεν συμμετέχουν στην αγορά της επόμενης ημέρας (day-ahead), ήτοι στην εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας για την επόμενη ημέρα. Επιπλέον, υπογραμμίζει τη μεγάλη οικονομική σημασία της χρηματοδοτικής στήριξης των παραγωγών ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, μεταξύ άλλων, μέσω της προώθησης των συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (Corporate Power Purchase Agreements, στο εξής: CPPA) (11). Με τις συμβάσεις αυτές, οι αγοραστές δεσμεύονται να αγοράζουν ηλεκτρική ενέργεια σε συμφωνημένη τιμή (στο εξής: προκαθορισμένη τιμή), η οποία μπορεί να είναι ενίοτε υψηλότερη και ενίοτε χαμηλότερη από την τιμή της αγοράς. Οι εν λόγω CPPA έχουν γενικά τη μορφή συμβάσεων επί διαφοράς, βάσει των οποίων, όταν η τιμή της αγοράς είναι υψηλότερη από την προκαθορισμένη τιμή, ο παραγωγός καταβάλλει τη διαφορά στον αγοραστή και, όταν η τιμή αναφοράς της αγοράς είναι χαμηλότερη, ο αγοραστής καταβάλλει τη διαφορά στον παραγωγό. Κατά την CRU, το δικαίωμα παραγωγού σε προκαθορισμένη τιμή η οποία υπερβαίνει την τιμή της αγοράς δεν εμπίπτει όμως στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 13, παράγραφος 7, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2019/943 και, ως εκ τούτου, δεν πρέπει να αποζημιώνεται σε περίπτωση καθοδικής ανακατανομής.
16.      Το Supreme Court (Ανώτατο Δικαστήριο) ανέστειλε την ενώπιόν του διαδικασία και υπέβαλε στο Δικαστήριο, δυνάμει του άρθρου 267, τρίτο
εδάφιο, ΣΛΕΕ, τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
1.      α)      Έχει το άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού (ΕΕ) 2019/943 την έννοια ότι οι παραγωγοί με σταθερή πρόσβαση οι οποίοι κατανέμονται καθοδικά από τον διαχειριστή του συστήματος πρέπει να αποζημιώνονται πλήρως για τα απολεσθέντα έσοδα λόγω της ανακατανομής τους (συμπεριλαμβανομένης κάθε διαφυγούσας οικονομικής στήριξης), ούτως ώστε ο παραγωγός να περιέρχεται στην ίδια οικονομική θέση στην οποία θα βρισκόταν εάν δεν είχε ανακατανεμηθεί και ως εκ τούτου η προοπτική της ανακατανομής να του είναι αδιάφορη;
β)      Ποια είναι, συναφώς, η έννοια της φράσης «αδικαιολόγητα χαμηλή ή αδικαιολόγητα υψηλή αποζημίωση» και με βάση ποια κριτήρια ή ποιο σημείο αναφοράς πρέπει να εκτιμάται αν μια αποζημίωση είναι «αδικαιολόγητα χαμηλή ή αδικαιολόγητα υψηλή»;
γ)      Ειδικότερα, επιτρέπει το άρθρο 13, παράγραφος 7, τη θέσπιση μέτρου εφαρμογής το οποίο διακρίνει μεταξύ των παραγωγών ηλεκτρικού ρεύματος, όσον αφορά το δικαίωμά τους για αποζημίωση, ανάλογα με το αν οι παραγωγοί απολαύουν ή όχι κατανομής κατά προτεραιότητα;
2.      α)       Είναι το άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943 αρκούντως σαφές, ακριβές και απαλλαγμένο αιρέσεων, είτε υπό το πρίσμα του γράμματός του είτε κατόπιν προδικαστικής παραπομπής δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, ώστε να έχει άμεσο αποτέλεσμα στο εθνικό δίκαιο;
β)      Σε ποιον βαθμό το άρθρο 13, παράγραφος 7, απαιτεί ή επιτρέπει τη θέσπιση εθνικών εκτελεστικών μέτρων ή μέτρων εφαρμογής;
3.      α)      Σε περίπτωση που το άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943 δεν έχει άμεσο αποτέλεσμα, είναι παρά ταύτα δυνατή η επίκληση της εν λόγω διάταξης ενώπιον εθνικού δικαστηρίου προκειμένου να αμφισβητηθεί η νομιμότητα εθνικής ρύθμισης (συμπεριλαμβανομένου κάθε φερόμενου εθνικού εκτελεστικού μέτρου) για την οποία υποστηρίζεται ότι είναι ασυμβίβαστη με την ως άνω διάταξη και προκειμένου η διάταξη αυτή να χρησιμοποιηθεί ως νομική βάση για την ακύρωση ή την κήρυξη ως ανίσχυρης της εν λόγω ρύθμισης ή του εν λόγω μέτρου, σε περίπτωση που κριθεί ότι η ρύθμιση αυτή ή το μέτρο αυτό αντιβαίνει στη συγκεκριμένη διάταξη ή δεν είναι δυνατή η άσκηση τέτοιας αρμοδιότητας από εθνικό δικαστήριο λόγω της [απόφασης Popławski (12)];
β)      Αν το άρθρο 13, παράγραφος 7, δεν έχει άμεσο αποτέλεσμα και αν δεν είναι δυνατή η επίκλησή του ενώπιον εθνικού δικαστηρίου για τους σκοπούς που εκτίθενται στο [τρίτο προδικαστικό ερώτημα] υπό αʹ, ποια ένδικα βοηθήματα δύναται να ασκήσει επιχείρηση η οποία ισχυρίζεται ότι φερόμενο εθνικό εκτελεστικό μέτρο περιορίζει εσφαλμένα το απορρέον από το άρθρο 13, παράγραφος 7, δικαίωμά της για αποζημίωση, είτε βάσει του άρθρου 19, παράγραφος 1, ΣΕΕ, είτε βάσει του άρθρου 47 του Χάρτη, είτε με άλλη νομική βάση;
4.      Όσον αφορά το ορθό νόημα και το αποτέλεσμα του άρθρου 13, παράγραφος 7:
α)      Λαμβανομένων υπόψη των διατάξεων του άρθρου 71 του κανονισμού 2019/943, είχε η εθνική ρυθμιστική αρχή τη δυνατότητα να θεσπίσει μέτρο εφαρμογής με το οποίο αναβλήθηκε η καταβολή αποζημίωσης κατά το άρθρο 13, παράγραφος 7, για το 2024;
β)      Είχε η εθνική ρυθμιστική αρχή τη δυνατότητα να θεσπίσει μέτρο εφαρμογής με το οποίο ανέβαλε την απόφαση σχετικά με το αν (και, σε περίπτωση καταφατικής απάντησης, σε ποιον βαθμό) πρέπει να καταβάλλεται αποζημίωση κατά το άρθρο 13, παράγραφος 7, για διαφυγούσα οικονομική στήριξη;
γ)      Επιτρέπει το άρθρο 13, παράγραφος 7, τη θέσπιση μέτρου εφαρμογής το οποίο i) προβλέπει ότι αποζημίωση καταβάλλεται μόνο στους παραγωγούς που συμμετέχουν στην εκ των προτέρων αγορά (αγορά της επόμενης ημέρας), με αποτέλεσμα να στερεί από τους παραγωγούς ήσσονος σημασίας τη δυνατότητα αποζημίωσης σε περίπτωση ανακατανομής και/ή ii) προβλέπει την καταβολή αποζημίωσης σε προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίοι μπορεί να είναι μεσάζοντες, και όχι οι παραγωγοί που έχουν ανακατανεμηθεί;
δ)      Σε περίπτωση καθοδικής ανακατανομής παραγωγού ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ο οποίος είναι συμβαλλόμενο μέρος σε [Corporate Power Purchase Agreement (CPPA)], πρέπει η καταβλητέα βάσει του άρθρου 13, παράγραφος 7, αποζημίωση να περιλαμβάνει αποζημίωση για την απώλεια τυχόν πληρωμών οι οποίες θα οφείλονταν δυνάμει της [CPPA] (σε περίπτωση που ο παραγωγός δεν είχε ανακατανεμηθεί) επειδή η συμβατικά προκαθορισμένη τιμή υπερέβη τη σχετική τιμή της αγοράς ή συνιστούν οι πληρωμές αυτές μορφή οικονομικής στήριξης μη εμπίπτουσα στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 13, παράγραφος 7, στοιχείο βʹ;
17.      Με διάταξη της 9ης Απριλίου 2025, ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου απέρριψε την αίτηση του αιτούντος δικαστηρίου περί υπαγωγής της αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως στην ταχεία διαδικασία κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 105 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου.
18.      Στη διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου, οι αναιρεσίβλητοι, η CRU, η Ιρλανδία, η Ελληνική Δημοκρατία και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλαν γραπτές παρατηρήσεις. Οι ίδιοι μετέχοντες στη διαδικασία παρέστησαν, επίσης, στην επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 15ης Ιανουαρίου 2026 και απάντησαν σε γραπτές και προφορικές ερωτήσεις του Δικαστηρίου.
IV.    Νομική εκτίμηση
19.      Στο επίκεντρο της αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως βρίσκεται η ερμηνεία των (επίμαχων) κριτηρίων που προβλέπονται στο άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943 για τον καθορισμό οικονομικής αποζημίωσης υπέρ των παραγωγών ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές οι οποίοι θίγονται από
μη βασιζόμενη στην αγορά καθοδική ανακατανομή. Συναφώς τίθεται, επίσης, το ζήτημα αν η εν λόγω διάταξη έχει άμεση εφαρμογή και αν, ως εκ τούτου, πρέπει να εφαρμοστεί από εθνικό δικαστήριο σε διαδικασία όπως η παρούσα, μη εφαρμοζομένου ενδεχομένως του αντίθετου εθνικού δικαίου.
20.      Κατ’ αρχάς, θα εξετάσω το περιεχόμενο της εν λόγω διάταξης και των κριτηρίων της (πρώτο προδικαστικό ερώτημα) (υπό Α). Από την ανάλυση αυτή θα προκύψει το κατά πόσον η εν λόγω διάταξη πληροί τις προϋποθέσεις του άμεσου αποτελέσματος (δεύτερο προδικαστικό ερώτημα) (υπό Β) και/ή ποια είναι τα ένδικα βοηθήματα που έχουν στη διάθεσή τους οι θιγόμενοι παραγωγοί (τρίτο προδικαστικό ερώτημα) (υπό Γ). Τέλος, θα εξετάσω τα λοιπά ζητήματα (τέταρτο προδικαστικό ερώτημα) (υπό Δ).
Α.      Περιεχόμενο του άρθρου 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943 (πρώτο προδικαστικό ερώτημα)
1.      Προκαταρκτικές παρατηρήσεις
21.      Οι μετέχοντες στη διαδικασία διαφωνούν κυρίως ως προς το αν το άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943, σε περίπτωση μη βασιζόμενης στην αγορά –εν προκειμένω καθοδικής– ανακατανομής, απονέμει στους παραγωγούς ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές δικαίωμα «πλήρους» οικονομικής αποζημίωσης έναντι του διαχειριστή συστήματος. Με τον όρο αυτό νοείται μια αποζημίωση που περιάγει τους παραγωγούς αυτούς στην οικονομική θέση στην οποία θα βρίσκονταν αν δεν είχε πραγματοποιηθεί η ανακατανομή και αν αυτοί είχαν μπορέσει να παραδώσουν την παραχθείσα από αυτούς ηλεκτρική ενέργεια και να αμειφθούν για αυτήν σύμφωνα με τις ισχύουσες συνθήκες και τους κανόνες της αγοράς (καθώς και λαμβανομένης υπόψη της κατανομής κατά προτεραιότητα που ισχύει για αυτούς).
22.      Συναφώς, οι μετέχοντες στη διαδικασία συμφωνούν ότι ο μηχανισμός αποζημίωσης για μη βασιζόμενη στην αγορά καθοδική ανακατανομή, ο οποίος προβλέπεται στο άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943, βασίζεται σε μια προσέγγιση υποθετική ή βάσει αντιπαραδείγματος. Τούτο προκύπτει πρωτίστως από το άρθρο 13, παράγραφος 7, στοιχείο βʹ, κατά το οποίο η αποζημίωση πρέπει να καθορίζεται σε συνάρτηση, μεταξύ άλλων, με τα «καθαρά έσοδα από την πώληση ηλεκτρικής ενέργειας στην αγορά της επόμενης ημέρας που θα είχε παραγάγει» ο θιγόμενος παραγωγός «χωρίς το αίτημα ανακατανομής». Επομένως, στην περίπτωση μιας τέτοιας ανακατανομής, πρέπει να συγκρίνεται η οικονομική κατάσταση που προέκυψε από την ανακατανομή με την οικονομική κατάσταση που θα υφίστατο αν η ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας την οποία αφορά η ανακατανομή είχε καταστεί δυνατόν να διοχετευθεί στο δίκτυο και να πωληθεί στην αγορά της επόμενης ημέρας.
23.      Πρέπει, επομένως, να εξεταστούν λεπτομερέστερα τα κριτήρια που πρέπει να εφαρμόζονται στο πλαίσιο της συγκριτικής αυτής ανάλυσης. Συναφώς, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται, ειδικότερα, ως προς το περιεχόμενο της φράσης «αδικαιολόγητα χαμηλή ή αδικαιολόγητα υψηλή αποζημίωση» του άρθρου 13, παράγραφος 7, δεύτερη περίοδος, του κανονισμού 2019/943 (πρώτο προδικαστικό ερώτημα, υπό βʹ).
24.      Για την καλύτερη κατανόηση του περιεχομένου των εν λόγω κριτηρίων επιβάλλεται να εξεταστεί ο μηχανισμός αποζημίωσης που προβλέπεται στο άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943 στο σύνολό του.
25.      Συναφώς, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι το δικαίωμα του θιγόμενου παραγωγού σε οικονομική αποζημίωση δεν γεννάται μόνο σε περίπτωση καθοδικής ανακατανομής (ήτοι σε περίπτωση μείωσης της διοχετευόμενης ποσότητας ηλεκτρικής ενέργειας), αλλά και σε περίπτωση ανοδικής ανακατανομής (ήτοι αύξησης της διοχετευόμενης ποσότητας ηλεκτρικής ενέργειας), η οποία δεν αποτελεί εν προκειμένω αντικείμενο της διαφοράς και στην οποία δεν απαιτείται κατ’ αρχήν σύγκριση αντιπαραδείγματος (13). Επιπλέον, δεν αμφισβητείται, αφενός, ότι το δικαίωμα αποζημίωσης προϋποθέτει την ύπαρξη σύμβασης σύνδεσης με εγγυημένη παράδοση (14) –προϋπόθεση η οποία φαίνεται να συντρέχει στην υπόθεση της κύριας δίκης σε κάθε επιμέρους περίπτωση– και, αφετέρου, ότι η «οικονομική στήριξη» που παρέχεται στον εν λόγω παραγωγό βάσει της ποσότητας ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται ή καταναλώνεται θεωρείται ότι αποτελεί μέρος των καθαρών εσόδων του (15).
2.      Κριτήρια και τρόπος λειτουργίας του μηχανισμού αποζημίωσης που προβλέπεται στο άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943 (πρώτο προδικαστικό ερώτημα, υπό αʹ)
26.      Στο μέτρο που το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, υπό αʹ, αφορά την ύπαρξη «πλήρους» αποζημίωσης για διαφυγόντα έσοδα του παραγωγού ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, φρονώ ότι η διατύπωσή του είναι κάπως παραπλανητική. Τούτο δε διότι η συγκριτική ανάλυση βάσει των (μεταβλητών) κριτηρίων και μεθόδων υπολογισμού που προβλέπονται στο άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943 δεν εγγυάται, κατά τη γνώμη μου, την καταβολή οικονομικής αποζημίωσης η οποία αντισταθμίζει πλήρως την ανακατανομή από οικονομική άποψη. Αντιθέτως, η αποζημίωση αυτή πρέπει να περιάγει τον παραγωγό σε κατάσταση κατά το δυνατόν παραπλήσια με την υποθετική οικονομική κατάσταση στην οποία θα βρισκόταν σε περίπτωση μη ανακατανομής. Τούτο προκύπτει ήδη σαφώς από τη γραμματική ερμηνεία.
α)      Γραμματική ερμηνεία
27.      Κατά το άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943, όταν χρησιμοποιείται ανακατανομή που δεν βασίζεται στην αγορά, πρέπει να καταβάλλεται ελάχιστη οικονομική αποζημίωση («ισούται τουλάχιστον»). Για τον υπολογισμό της αποζημίωσης αυτής, η εν λόγω διάταξη προβλέπει δύο διαφορετικές μεθόδους υπολογισμού (μια κύρια και μια δευτερεύουσα), οι οποίες εφαρμόζονται κατ’ αρχήν τόσο στην ανοδική όσο και στην καθοδική ανακατανομή (16).
28.      Κοινό στοιχείο των δύο μεθόδων υπολογισμού είναι ότι βασίζονται σε δύο μεταβλητές παραμέτρους, ήτοι, αφενός, στο ύψος του «πρόσθετου λειτουργικού κόστους» που προκάλεσε η ανακατανομή (στοιχείο αʹ) και, αφετέρου, στα «καθαρά έσοδα από την πώληση ηλεκτρικής ενέργειας στην αγορά της επόμενης ημέρας που θα είχε παραγάγει» ο παραγωγός «χωρίς το αίτημα ανακατανομής» (στοιχείο βʹ). Η έννοια των διαφυγόντων «καθαρών εσόδων» δεν ορίζεται περαιτέρω στον κανονισμό 2019/943. Κατά συνέπεια, πρέπει κατ’ αρχάς να ληφθεί ως βάση η γενική ερμηνεία της έννοιας κατά την οποία, αντιθέτως προς τα «ακαθάριστα έσοδα», τα «καθαρά» έσοδα είναι τα έσοδα αφαιρουμένων των δαπανών και των επιβαρύνσεων (17).
29.      Στο πλαίσιο της –κύριας– πρώτης μεθόδου υπολογισμού, η αποζημίωση πρέπει να υπολογίζεται με βάση το υψηλότερο από τα δύο ποσά που αναφέρονται στα στοιχεία αʹ και βʹ [«ισούται [...] με το υψηλότερο από τα ακόλουθα στοιχεία»].
30.      Μόνο όταν η μέθοδος αυτή συνεπάγεται «αδικαιολόγητα χαμηλή ή αδικαιολόγητα υψηλή αποζημίωση», πρέπει, στο πλαίσιο της δεύτερης μεθόδου υπολογισμού, να συνδυάζονται τα ποσά που μνημονεύονται στα στοιχεία αʹ και βʹ
[«συνδυασμό(ς) αυτών»] (18). Ούτε η έννοια του «συνδυασμού» διευκρινίζεται περαιτέρω στον κανονισμό 2019/943. Θα μπορούσε να ερμηνευθεί υπό την έννοια του μέσου όρου ή του αριθμητικού μέσου των δύο ποσών που υπολογίστηκαν στο πλαίσιο της πρώτης μεθόδου υπολογισμού (βάσει των στοιχείων αʹ και βʹ). Ωστόσο, η ανωτέρω ερμηνεία δεν είναι η μόνη δυνατή. Στην εν λόγω έννοια θα μπορούσε να εμπίπτει επίσης η πρόσθεση των δύο ποσών. Σε κάθε περίπτωση, το (πρόσθετο) λειτουργικό κόστος και τα διαφυγόντα (υποθετικά) καθαρά έσοδα πρέπει να συσχετίζονται μεταξύ τους με ορισμένο τρόπο. Τούτο υποδηλώνει ότι ο διαχειριστής συστήματος διαθέτει ευρεία διακριτική ευχέρεια όσον αφορά τον τρόπο συνδυασμού των δύο ποσών.
31.      Τα μεταβλητά κριτήρια, ήτοι το «πρόσθετο λειτουργικό κόστος» (στοιχείο αʹ) και τα «καθαρά έσοδα» (στοιχείο βʹ), τα οποία αποτελούν τη βάση των δύο μεθόδων υπολογισμού, συνηγορούν ήδη, κατά τη γνώμη μου, υπέρ της απόρριψης της άποψης των αναιρεσίβλητων περί «πλήρους» αποζημίωσης.
32.      Τούτο δε διότι είναι πιθανό ο παραγωγός που θίγεται από την καθοδική ανακατανομή να επιβαρυνθεί με πρόσθετο λειτουργικό κόστος το οποίο θα μπορούσε να ανέρχεται στο ποσό των διαφυγόντων καθαρών εσόδων ή ακόμη και να το υπερβαίνει. Με βάση την πρώτη μέθοδο υπολογισμού που προβλέπεται στο άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943, ο εν λόγω παραγωγός μπορεί πάντοτε να αξιώνει μόνον το υψηλότερο από τα δύο ποσά ως (ελάχιστη) αποζημίωση, υπό την επιφύλαξη μιας αδικαιολόγητα χαμηλής και/ή αδικαιολόγητα υψηλής, και ως εκ τούτου χρήζουσας διόρθωσης, αποζημίωσης. Επομένως, ακόμη και αν, υπό τις προϋποθέσεις αυτές, ο παραγωγός μπορέσει να αξιώσει αποζημίωση ίση με το ποσό των διαφυγόντων καθαρών εσόδων, συμπεριλαμβανομένης της διαφυγούσας οικονομικής ενίσχυσης, τούτο δεν θα έχει ως συνέπεια –αντιθέτως προς ό,τι υποστηρίζουν οι αναιρεσίβλητοι– να τον περιαγάγει από οικονομική άποψη στην κατάσταση στην οποία θα βρισκόταν χωρίς την ανακατανομή ή σε κατάσταση ώστε η ανακατανομή να του είναι εντελώς αδιάφορη ή ουδέτερη. Τούτο δε διότι το πρόσθετο λειτουργικό κόστος που ενδεχομένως προκαλείται από την ανακατανομή δεν καλύπτεται απαραιτήτως επαρκώς κατ’ αυτόν τον τρόπο. Ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα μπορούσε επομένως να οδηγήσει σε «αδικαιολόγητα χαμηλή [...] αποζημίωση» και στην εφαρμογή της δεύτερης μεθόδου υπολογισμού.
33.      Το άρθρο 13, παράγραφος 7, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 2019/943 αναφέρεται ρητά στην κατάσταση αυτή χρησιμοποιώντας το παράδειγμα της καθοδικής ανακατανομής της ηλεκτροπαραγωγής με συμπαραγωγή υψηλής απόδοσης. Η ανακατανομή αυτή μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα πρόσθετο λειτουργικό κόστος για τους οικείους φορείς εκμετάλλευσης σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας λόγω της πρόσθετης παροχής θερμότητας. Συγκεκριμένα, παρά την επιβληθείσα μείωση της παραγωγής και της διοχέτευσης ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και των σχετικών απωλειών, οι εν λόγω φορείς εκμετάλλευσης θα πρέπει να εκπληρώνουν τις συμβατικές υποχρεώσεις τους όσον αφορά την παροχή θερμότητας. Στην περίπτωση αυτή, η εν λόγω θερμότητα πρέπει να παράγεται χωρίς το προκύπτον λειτουργικό κόστος να μπορεί να καλυφθεί από την πώληση της αυτομάτως συμπαραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας.
34.      Για αυτόν και μόνο τον λόγο, η (αριθμητική) πρώτη μέθοδος υπολογισμού δεν μπορεί να συνεπάγεται, σε όλες τις περιπτώσεις, «πλήρη» οικονομική αποζημίωση, όπως υποστηρίζουν οι αναιρεσίβλητοι.
35.      Τούτο ισχύει κατά μείζονα λόγο στο πλαίσιο της δεύτερης μεθόδου υπολογισμού. Η εν λόγω μέθοδος προβλέπει τη δυνατότητα διόρθωσης του ποσού της αποζημίωσης είτε προς τα πάνω είτε προς τα κάτω, εφόσον ο διαχειριστής συστήματος θεωρεί το ποσό αυτό «αδικαιολόγητα» χαμηλό ή υψηλό. Ο «συνδυασμός» των δύο ποσών που αναφέρονται στα στοιχεία αʹ και βʹ αποτελεί συναφώς απλώς την αφετηρία για τον υπολογισμό της οικονομικής αποζημίωσης. Από την έκφραση «αδικαιολόγητα χαμηλή ή αδικαιολόγητα υψηλή αποζημίωση», η οποία καθιστά εφαρμοστέα τη δεύτερη μέθοδο υπολογισμού, προκύπτει, επίσης, ότι απαιτείται μια αξιολογική εξέταση. Συγκεκριμένα, ο εν λόγω όρος, αν διατυπωθεί αντιστρόφως, έχει ως σκοπό να καταστήσει δυνατή την επίτευξη «δικαιολογημένης» και, ως εκ τούτου, εύλογης αποζημίωσης (19).
36.      Επομένως, η δεύτερη μέθοδος υπολογισμού αποτελεί βοηθητικό μέσο για τον προσδιορισμό της (υποθετικής) οικονομικής κατάστασης χωρίς τη διαταχθείσα ανακατανομή. Τούτο καθίσταται σαφές και στην –εν προκειμένω όχι επίμαχη– περίπτωση της ανοδικής ανακατανομής. Μολονότι η προκύπτουσα στο πλαίσιο αυτό αύξηση της ποσότητας ηλεκτρικής ενέργειας που διοχετεύεται στο δίκτυο αποφέρει κατά κανόνα πρόσθετα έσοδα στον οικείο παραγωγό ηλεκτρικής ενέργειας, το άρθρο 13, παράγραφος 7, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 2019/943 αναγνωρίζει ότι και στην περίπτωση αυτή ενδέχεται να προκύψει πρόσθετο λειτουργικό κόστος, όπως για παράδειγμα δαπάνες καυσίμων, οι οποίες μπορεί να υπερβαίνουν ή να μειώνουν αδικαιολόγητα τα έσοδα αυτά (20).
37.      Συνεπώς, ο διαχειριστής συστήματος, ο οποίος καθορίζει κατά περίπτωση την εύλογη οικονομική αποζημίωση με βάση τη δεύτερη μέθοδο υπολογισμού, διαθέτει, στο πλαίσιο της επιβεβλημένης ανάλυσης αντιπαραδείγματος, διττή διακριτική ευχέρεια, η οποία αποτυπώνεται στις αόριστες νομικές έννοιες «συνδυασμός [των δύο ποσών]» και «αδικαιολόγητα». Η διακριτική ευχέρεια αυτή αφορά, αφενός, την εκτίμηση του ζητήματος αν η πρώτη μέθοδος υπολογισμού καταλήγει σε «αδικαιολόγητα χαμηλή ή αδικαιολόγητα υψηλή αποζημίωση», της οποίας το ποσό είναι, επομένως, όχι ευλόγως χαμηλό ή υψηλό, και, αφετέρου, τη συνακόλουθη εκτίμηση του εύλογου χαρακτήρα της εν λόγω αποζημίωσης μέσω του «συνδυασμ[ού] [των δύο ποσών]». Αναλόγως των περιστάσεων της εκάστοτε περίπτωσης, η εκτίμηση αυτή είναι ανοιχτή ως προς την έκβασή της και/ή δεν απαιτείται να καταλήγει σε πλήρη εξομοίωση της οικονομικής κατάστασης των παραγωγών με εκείνη στην οποία θα βρίσκονταν χωρίς την ανακατανομή.
38.      Το δικαίωμα «οικονομικής αποζημίωσης» που προβλέπεται στο άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943 ευλόγως δεν προσδιορίζεται περαιτέρω με τον όρο «πλήρης» («full compensation») (21). Ομοίως, στο πλαίσιο αυτό, δεν γίνεται λόγος για εγγύηση ελάχιστων εσόδων, αλλά μόνον ελάχιστης αποζημίωσης (σημείο 27 των παρουσών προτάσεων) (22). Αντιθέτως προς ό,τι υποστηρίζουν οι αναιρεσίβλητοι, ο νομοθέτης της Ένωσης, όπως προκύπτει επίσης από την ιστορική ανάλυση (σημείο
43 των παρουσών προτάσεων), απέφυγε συνειδητά να χρησιμοποιήσει τέτοια επακριβή διατύπωση, και ρύθμισε μόνον το δικαίωμα σε οικονομική αποζημίωση (23). Επομένως, το εν λόγω δικαίωμα εκτείνεται μόνο μέχρι του ποσού το οποίο προκύπτει από τις συγκριτικές υποθέσεις και τις μεθόδους υπολογισμού που προβλέπονται στην εν λόγω διάταξη. Η έκτασή του δεν συμπίπτει κατ’ ανάγκην με το ποσό που θα προέκυπτε από τη διοχέτευση και την πώληση της ποσότητας ηλεκτρικής ενέργειας που μειώθηκε λόγω της καθοδικής ανακατανομής, αλλά πρέπει απλώς να είναι κατά το δυνατόν παραπλήσια στο αποτέλεσμα αυτό, όπως επίσης συμφώνησαν οι αναιρεσίβλητοι κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, μνημονεύοντας, μεταξύ άλλων, την αρχή της αναλογικότητας.
39.      Το αποτέλεσμα της ανωτέρω γραμματικής ερμηνείας επιβεβαιώνεται από συστηματικές και τελολογικές εκτιμήσεις καθώς και από το ιστορικό θέσπισης του κανονισμού 2019/943.
β)      Συστηματική, τελολογική και ιστορική ερμηνεία
40.      Από άποψη οικονομίας, ο κανονισμός 2019/943 δεν προβλέπει ελάχιστο όριο για τα έσοδα ή για την αποζημίωση λόγω διαφυγόντων εσόδων το οποίο πρέπει σε κάθε περίπτωση να τηρείται. Συναφώς, η προβλεπόμενη στο άρθρο 10, παράγραφος 2, δυνατότητα να καθορίζονται «εναρμονισμένα όρια στις μέγιστες και ελάχιστες τιμές εκκαθάρισης για το χρονικό πλαίσιο της επόμενης ημέρας και το ενδοημερήσιο χρονικό πλαίσιο» (24) αποτελεί εξαίρεση και δεν μπορεί να εφαρμοστεί στη ρυθμιζόμενη στο άρθρο 13 ανακατανομή.
41.      Επιπλέον, υπέρ του συμπεράσματος ότι δεν υφίσταται ελάχιστο όριο για τα έσοδα συνηγορεί το ότι ο νομοθέτης της Ένωσης, στην πρώτη μέθοδο υπολογισμού της οικονομικής αποζημίωσης βάσει του άρθρου 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943 απαιτεί να υπολογίζονται χωριστά το πρόσθετο λειτουργικό κόστος κατά το στοιχείο αʹ και τα διαφυγόντα καθαρά έσοδα κατά το στοιχείο βʹ, προκειμένου να καθορίζεται η εν λόγω αποζημίωση με βάση το υψηλότερο από τα δύο ποσά (σημεία
28 και 32 των παρουσών προτάσεων). Σε αντίθετη περίπτωση, δεν θα είχε και νόημα η ενδεχόμενη διόρθωση του αποτελέσματος της πρώτης μεθόδου υπολογισμού, στο μέτρο που αυτή καταλήγει σε αδικαιολόγητα χαμηλή ή αδικαιολόγητα υψηλή αποζημίωση, με τη δεύτερη μέθοδο υπολογισμού. Η τελευταία αυτή μέθοδος προϋποθέτει ακριβώς το να πρέπει η αποζημίωση, ενδεχομένως, να διορθωθεί προς τα πάνω ή ακόμη και προς τα κάτω. Επομένως, με τη φράση «τουλάχιστον με το υψηλότερο από τα ακόλουθα στοιχεία ή συνδυασμό αυτών» δεν νοείται τέτοιο κατώτερο όριο. Αντιθέτως, η εν λόγω φράση αναφέρεται μόνο στο γεγονός ότι ένα από τα δύο ποσά που μνημονεύονται στα στοιχεία αʹ και βʹ μπορεί να είναι υψηλότερο και ότι πρέπει επομένως να χρησιμοποιηθεί, κατ’ αρχήν, ως κατάλληλο κριτήριο για τον υπολογισμό της οικονομικής αποζημίωσης.
42.      Εξάλλου, αντιθέτως προς ό,τι υποστηρίζουν οι αναιρεσίβλητοι, δεν μπορώ να συναγάγω από τους σκοπούς του κανονισμού 2019/943 κανένα άλλο στοιχείο στο οποίο να μπορεί να βασιστεί το προβαλλόμενο από αυτούς δικαίωμα σε «πλήρη» οικονομική αποζημίωση. Ο σκοπός της απόκρισης ζήτησης κατά τρόπο κατ’ αρχήν σύμφωνο με την αγορά παράλληλα με την προώθηση της ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές, συμπεριλαμβανομένης της κατά προτεραιότητα κατανομής τους, εκπληρώνεται επίσης καθόσον, στην περίπτωση της ανακατανομής που δεν βασίζεται στην αγορά, καταβάλλεται οικονομική αποζημίωση κατά το δυνατόν παραπλήσια προς την αμοιβή υπό συνθήκες της αγοράς. Τούτο ακριβώς, κατά τη γνώμη μου, επιδιώκει να διασφαλίσει ο μηχανισμός αποζημίωσης που προβλέπεται στο άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943.
43.      Το ιστορικό θέσπισης του κανονισμού 2019/943 συνηγορεί υπέρ του ίδιου συμπεράσματος. Στην πρότασή της, η Επιτροπή προέβλεπε το δικαίωμα οικονομικής αποζημίωσης μόνο για την περίπτωση της μη βασιζόμενης στην αγορά καθοδικής ανακατανομής καθώς και μόνο για το 90 % των (υποθετικών) καθαρών εσόδων από την πώληση ηλεκτρικής ενέργειας στην αγορά της επόμενης ημέρας (25). Βεβαίως, στη συνέχεια, το Συμβούλιο απάλειψε την αναφορά στην οριακή τιμή του 90 %, με αποτέλεσμα να γινόταν πλέον λόγος μόνο για διαφυγόντα (υποθετικά) καθαρά έσοδα. Ωστόσο, η συμβιβαστική λύση που συμφωνήθηκε τελικά μεταξύ του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κατάργησε τα καθαρά έσοδα ως μοναδικό κριτήριο για τον υπολογισμό της οικονομικής αποζημίωσης και εισήγαγε, αντ’
αυτού, τα συμπληρωματικά κριτήρια για τις δύο μεθόδους υπολογισμού [το «πρόσθετο λειτουργικό κόστος» στο στοιχείο αʹ, συμπεριλαμβανομένης της ανοδικής ανακατανομής, και τα διαφυγόντα «καθαρά έσοδα» στο στοιχείο βʹ, καθώς και τον «συνδυασμό αυτών» σε περίπτωση «αδικαιολόγητα χαμηλή(ς) ή αδικαιολόγητα υψηλή(ς) αποζημίωση(ς)»] (26). Επομένως, ο νομοθέτης της Ένωσης βασίστηκε στην παραδοχή ότι, στο πλαίσιο της επιβεβλημένης υποθετικής συγκριτικής ανάλυσης στην περίπτωση της μη βασιζόμενης στην αγορά καθοδικής ανακατανομής, δεν είναι δυνατόν, από αριθμητική άποψη, να επιδιώκεται μια εντελώς «ουδέτερη» εξομοίωση των παραγωγών ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές από οικονομική άποψη, αλλά αρκεί απλώς να καθορίζεται μια κατά προσέγγιση τιμή που αποσκοπεί στη μέγιστη δυνατή αποφυγή της ζημίας τους.
γ)      Ενδιάμεσο συμπέρασμα επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος, υπό αʹ
44.      Επομένως, στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα, υπό αʹ, πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943 απονέμει στους παραγωγούς με σταθερή πρόσβαση στο δίκτυο και με εγγυημένη παράδοση, οι οποίοι τυγχάνουν μη βασιζόμενης στην αγορά καθοδικής ανακατανομής, δικαίωμα οικονομικής αποζημίωσης το οποίο αντιστοιχεί, κατά το δυνατόν, στα υποθετικά εισοδήματα (συμπεριλαμβανομένης της διαφυγούσας οικονομικής στήριξης) που θα αποκόμιζαν σε περίπτωση παράδοσης της οικείας ποσότητας ηλεκτρικής ενέργειας υπό συνθήκες της αγοράς, χωρίς όμως κατ’ ανάγκην να τα αντισταθμίζει πλήρως από οικονομική άποψη.
3.      Περιεχόμενο του κριτηρίου «αδικαιολόγητα χαμηλή ή αδικαιολόγητα υψηλή αποζημίωση» (πρώτο προδικαστικό ερώτημα, υπό βʹ)
45.      Η απάντηση στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα, υπό αʹ, περιέχει τα βασικά κριτήρια για την ερμηνεία της φράσης «αδικαιολόγητα χαμηλή ή αδικαιολόγητα υψηλή αποζημίωση» του άρθρου 13, παράγραφος 7, δεύτερη περίοδος, του κανονισμού 2019/943, ως προς την οποία το αιτούν δικαστήριο υποβάλλει διακριτό ερώτημα (πρώτο προδικαστικό ερώτημα, υπό βʹ).
46.      Η φράση αυτή αναφέρεται, στην περίπτωση της καθοδικής ανακατανομής (27), στο αποτέλεσμα της πρώτης μεθόδου υπολογισμού και καθιστά το πρώτον δυνατή την εφαρμογή της δεύτερης μεθόδου υπολογισμού. Ο διαχειριστής συστήματος πρέπει κατ’ αρχάς να εξακριβώνει, βάσει όλων των διαθέσιμων στοιχείων (28), αν η πρώτη μέθοδος υπολογισμού συνεπάγεται «αδικαιολόγητα χαμηλή ή αδικαιολόγητα υψηλή αποζημίωση», ήτοι αν η αποζημίωση αυτή είναι (μη) εύλογη. Συναφώς, διαθέτει διακριτική ευχέρεια (σημείο 37 των παρουσών προτάσεων).
47.      Εφόσον ο διαχειριστής συστήματος θεωρεί ότι η αποζημίωση δεν είναι εύλογη, οφείλει στη συνέχεια, στο πλαίσιο της διακριτικής του ευχέρειας, να καθορίζει μια εύλογη οικονομική αποζημίωση σε «συνδυασμό [των ποσών]» που αναφέρονται στα στοιχεία αʹ και βʹ.
48.      Για τον σκοπό αυτό, ο διαχειριστής συστήματος μπορεί, σε ένα πρώτο στάδιο, να λαμβάνει ως βάση τον μέσο όρο των δύο υπολογισθέντων ποσών, να τα προσθέτει ή να συσχετίζει με άλλον τρόπο το πρόσθετο λειτουργικό κόστος με τα διαφυγόντα (υποθετικά) καθαρά έσοδα. Σε ένα δεύτερο στάδιο, ανάλογα με τις περιστάσεις της συγκεκριμένης περίπτωσης, στις οποίες περιλαμβάνεται η εξέλιξη των τιμών στην αγορά της επόμενης ημέρας κατά τη διάρκεια της ανακατανομής, ο διαχειριστής συστήματος πρέπει να καθορίζει το εύλογο ύψος της αποζημίωσης (σημείο 30 των παρουσών προτάσεων).
49.      Σύμφωνα με τα εκτιθέμενα στα σημεία 27 επ. των παρουσών προτάσεων, το άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943 δεν επιτρέπει, κατ’ αρχήν, να χρησιμοποιούνται, πέραν των κριτηρίων που ρυθμίζονται εξαντλητικά στην εν λόγω διάταξη ή σε απόκλιση από τα κριτήρια αυτά, ανελαστικές ποσοστιαίες τιμές ή υποθέσεις, που περιορίζουν αδικαιολόγητα την αναγνωρισμένη συναφώς διακριτική ευχέρεια του διαχειριστή συστήματος (αναλυτικότερα, σημεία
64 και 65 των παρουσών προτάσεων). Κατ’ αυτόν τον τρόπο, λαμβάνεται, επίσης, υπόψη το γεγονός ότι ο διαχειριστής συστήματος, δεδομένης της ειδικής θέσης του και του ειδικού καθήκοντος που του ανατίθεται με τον εν λόγω κανονισμό, να μεριμνά για την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας υπό την εποπτεία της εθνικής ρυθμιστικής αρχής (29), είναι ο πλέον κατάλληλος για τον καθορισμό εύλογης αποζημίωσης. Στο εθνικό δικαστήριο εναπόκειται, επίσης, να το λαμβάνει αυτό υπόψη κατά τον έλεγχο του εύλογου χαρακτήρα της εν λόγω αποζημίωσης. Τούτο επιβεβαιώνει εκ νέου ότι το ποσό της αποζημίωσης που υπολογίζεται από τον διαχειριστή συστήματος δεν αντιστοιχεί απαραίτητα επακριβώς στην οικονομική κατάσταση στην οποία θα βρισκόταν ο παραγωγός αν δεν είχε διαταχθεί η ανακατανομή, αλλά απλώς τον περιάγει σε κατάσταση κατά το δυνατόν παραπλήσια προς αυτήν (σημείο
38 των παρουσών προτάσεων).
50.      Ως εκ τούτου, στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα, υπό βʹ, πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι η φράση «αδικαιολόγητα χαμηλή ή αδικαιολόγητα υψηλή αποζημίωση», η οποία περιλαμβάνεται στο άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943, αποσκοπεί στην καταβολή εύλογης οικονομικής αποζημίωσης στον παραγωγό που θίγεται από μη βασιζόμενη στην αγορά καθοδική ανακατανομή. Συναφώς, ο διαχειριστής συστήματος διαθέτει διακριτική ευχέρεια.
4.      Νόμιμος χαρακτήρας εθνικών μέτρων εφαρμογής τα οποία εξαρτούν το δικαίωμα οικονομικής αποζημίωσης από την ύπαρξη κατά προτεραιότητα κατανομής (πρώτο προδικαστικό ερώτημα, υπό γʹ)
51.      Με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, υπό γʹ, ζητείται να διευκρινιστεί εάν το άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943 επιτρέπει τη θέσπιση εθνικών μέτρων εφαρμογής τα οποία εξαρτούν το δικαίωμα οικονομικής αποζημίωσης από το αν ο παραγωγός που θίγεται από μη βασιζόμενη στην αγορά καθοδική αναδιανομή απολαύει, ειδάλλως, κατανομής κατά προτεραιότητα κατά την έννοια του άρθρου 12, παράγραφοι 2 και 4, του εν λόγω κανονισμού (σημείο
5 των παρουσών προτάσεων) (30).
52.      Όπως ορθώς υποστηρίζουν η Επιτροπή και οι αναιρεσίβλητοι, οι διατάξεις του άρθρου 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943 δεν περιέχουν τέτοια διάκριση. Αντιθέτως, το άρθρο 13, παράγραφος 1, ρυθμίζει την – εφαρμοζόμενη και στις περιπτώσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της παραγράφου 7– αρχή κατά την οποία η ανακατανομή πρέπει να βασίζεται σε αντικειμενικά, διαφανή κριτήρια που δεν εισάγουν διακρίσεις και να είναι ανοικτή σε όλες τις τεχνολογίες ηλεκτροπαραγωγής (συμπεριλαμβανομένων όλων των μορφών αποθήκευσης ενέργειας και απόκρισης ζήτησης) στον βαθμό που αυτό είναι τεχνικά εφικτό. Τούτο ισχύει τόσο για τη βασιζόμενη στην αγορά ανακατανομή, η οποία πρέπει να αποτελεί αντικείμενο οικονομικής αποζημίωσης σύμφωνα με το άρθρο 13, παράγραφος 2, όσο και για τη μη βασιζόμενη στην αγορά ανακατανομή, η οποία παρέχει δικαίωμα οικονομικής αποζημίωσης σύμφωνα με το άρθρο 13, παράγραφος 7.
53.      Συνεπώς, τα αντίστοιχα εθνικά μέτρα εφαρμογής, εφόσον βεβαίως είναι απαραίτητα, πρέπει να τηρούν τις εν λόγω αρχές. Προκειμένου να διασφαλίζεται η άνευ διακρίσεων χορήγηση του δικαιώματος οικονομικής αποζημίωσης λόγω της επιβολής μη βασιζόμενης στην αγορά (καθοδικής) ανακατανομής, τα εν λόγω μέτρα δεν πρέπει, επομένως, να διακρίνουν ανάλογα με το αν ο ενδιαφερόμενος παραγωγός απολαύει ή όχι κατά προτεραιότητα κατανομής. Προϋπόθεση για το δικαίωμα αυτό αποτελεί μόνον το να διαθέτει ο παραγωγός, δυνάμει σύμβασης σύνδεσης με το δίκτυο, εγγυημένη παράδοση και/ή αγορά.
54.      Συνεπώς, στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα, υπό γʹ, πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το δικαίωμα οικονομικής αποζημίωσης κατά το άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943 δεν προϋποθέτει ο παραγωγός που θίγεται από μη βασιζόμενη στην αγορά καθοδική ανακατανομή να απολαύει κατανομής κατά προτεραιότητα και ούτε επιτρέπεται η ικανοποίηση του εν λόγω δικαιώματος να εξαρτάται από μια τέτοια διάκριση στα εθνικά μέτρα εφαρμογής.
Β.      Άμεσο αποτέλεσμα του άρθρου 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943; (δεύτερο προδικαστικό ερώτημα)
55.      Με το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί αν οι διατάξεις του άρθρου 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943 είναι αρκούντως σαφείς, ακριβείς και απαλλαγμένες αιρέσεων και αν, ως εκ τούτου, έχουν άμεση εφαρμογή (δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, υπό αʹ), καθώς και αν και σε ποιον βαθμό απαιτούν ή επιτρέπουν τη θέσπιση εθνικών εκτελεστικών μέτρων ή μέτρων εφαρμογής (δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, υπό βʹ). Κρίνω σκόπιμο τα εν λόγω επιμέρους ερωτήματα να απαντηθούν από κοινού.
1.      Κριτήρια του άμεσου αποτελέσματος σε αντιδιαστολή προς την άμεση ισχύ
56.      Οι διάδικοι διαφωνούν κατ’ αρχάς ως προς το αν, όσον αφορά τις διατάξεις του άρθρου 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943, είναι εν τέλει αναγκαία η εξέταση των προϋποθέσεων του άμεσου αποτελέσματος οι οποίες γίνονται δεκτές στη νομολογία, δεδομένου ότι, βάσει του άρθρου 288, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ, οι κανονισμοί έχουν άμεση ισχύ στα κράτη μέλη. Στο επίκεντρο, συναφώς, βρίσκεται η απόφαση Popławski (31), την οποία μνημονεύει και το αιτούν δικαστήριο στο τρίτο προδικαστικό ερώτημα, υπό αʹ, καθώς και το ζήτημα αν οι διατάξεις των κανονισμών υπερισχύουν της αντίθετης εθνικής νομοθεσίας απλώς και μόνο λόγω της άμεσης ισχύος τους. Ωστόσο, το τελευταίο ζήτημα έχει επιλυθεί από το Δικαστήριο, με σαφήνεια και με γενική ισχύ, υπό την έννοια ότι η αρχή της υπεροχής του δικαίου της Ένωσης απαιτεί από τις αρχές των κρατών μελών να μην εφαρμόζουν το αντίθετο εθνικό δίκαιο μόνο στο μέτρο που η σχετική διάταξη του δικαίου της Ένωσης –ήτοι και ενός κανονισμού– πληροί τις προϋποθέσεις του άμεσου αποτελέσματος (32). Συγκεκριμένα, οι διατάξεις κανονισμού που έχουν άμεση ισχύ δεν εφαρμόζονται αυτομάτως από τις αρχές του κράτους μέλους. Αντιθέτως, λόγω της κανονιστικής δομής τους, του υπό όρους χαρακτήρα τους ή της διακριτικής ευχέρειας που παρέχεται στις εν λόγω αρχές, ενδέχεται να απαιτούν τη λήψη εθνικών ή ενωσιακών μέτρων (εφαρμογής) που να τις συγκεκριμενοποιούν (33), ήτοι ακριβώς να μην έχουν άμεσο αποτέλεσμα (34).
57.      Επομένως, εν προκειμένω, πρέπει να εξεταστεί αν το άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943 έχει άμεσο αποτέλεσμα.
58.      Κατά πάγια νομολογία, για να θεωρηθεί μια διάταξη του –πρωτογενούς ή του παραγώγου– δικαίου της Ένωσης ότι έχει άμεσο αποτέλεσμα πρέπει, από άποψη περιεχομένου, να είναι απαλλαγμένη αιρέσεων και αρκούντως ακριβής. Μια διάταξη είναι απαλλαγμένη αιρέσεων όταν θεσπίζει υποχρέωση η οποία δεν συνοδεύεται από καμία επιφύλαξη ούτε απαιτείται για την εκτέλεσή της ή την επαγωγή των αποτελεσμάτων της η έκδοση κάποιας πράξης, είτε των οργάνων της Ένωσης είτε των κρατών μελών. Θεωρείται αρκούντως ακριβής ώστε οι ιδιώτες να μπορούν να την επικαλεστούν και το δικαστήριο να μπορεί να την εφαρμόσει όταν θεσπίζει την υποχρέωση αυτή χωρίς αμφίσημη διατύπωση (35). Εφόσον πληρούνται οι εν λόγω προϋποθέσεις, οι ιδιώτες μπορούν να τις επικαλούνται έναντι του κράτους μέλους ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων, όταν το κράτος μέλος αυτό έχει προβεί σε πλημμελή μεταφορά τους στο εσωτερικό δίκαιο (36).
59.      Στο μέτρο που μια διάταξη του δικαίου της Ένωσης, όπως εν προκειμένω οι διατάξεις του άρθρου 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943, παρέχει στις αρμόδιες εθνικές αρχές ορισμένο περιθώριο εκτιμήσεως και/ή διακριτικής ευχέρειας όσον αφορά την εκτίμηση της συνδρομής των προϋποθέσεων και τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν, τούτο δεν θέτει απαραίτητα υπό αμφισβήτηση την επαρκή ακρίβεια και τον απαλλαγμένο αιρέσεων χαρακτήρα της διάταξης, υπό την έννοια του άμεσου αποτελέσματος. Κατά πάγια νομολογία, το εν λόγω περιθώριο εκτιμήσεως και/ή διακριτικής ευχέρειας δεν αποτελεί ούτε προϋπόθεση ούτε πρόσθετη απαίτηση για την εφαρμογή ή για την επαγωγή αποτελεσμάτων κατά την έννοια των αρχών που μνημονεύονται στο σημείο
58 των παρουσών προτάσεων (37).
60.      Αντιθέτως, κατά την εν λόγω νομολογία, μια διάταξη του δικαίου της Ένωσης, ακόμη και αν καταλείπει στα κράτη μέλη ορισμένο περιθώριο εκτιμήσεως κατά την εφαρμογή της, μπορεί να θεωρείται ότι είναι απαλλαγμένη αιρέσεων και αρκούντως ακριβής, εφόσον επιβάλλει στα κράτη μέλη, χωρίς αμφίσημη διατύπωση, συγκεκριμένη υποχρέωση επίτευξης αποτελέσματος και δεν συνοδεύεται από καμία αίρεση όσον αφορά την εφαρμογή της (38). Εσχάτως, το Δικαστήριο εξομοιώνει πλέον τις προϋποθέσεις του απαλλαγμένου αιρέσεων χαρακτήρα της υποχρέωσης και της επαρκούς ακρίβειας. Επομένως, ακόμη και αόριστες υποχρεώσεις, οι οποίες, αυτές καθεαυτές, καταλείπουν περιθώριο εκτιμήσεως στα κράτη μέλη, μπορούν επίσης να έχουν άμεση εφαρμογή (39). Τούτο ισχύει ιδίως για τις περιπτώσεις στις οποίες η εν λόγω διάταξη καθορίζει μια μέθοδο για την επίτευξη της ελάχιστης προστασίας ή του αποτελέσματος που επιβάλλει (40).
61.      Υπό τις συνθήκες αυτές, εκτιμώ ότι, όπως θα καταδειχθεί κατωτέρω, οι διατάξεις του άρθρου 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943 σχετικά με τη μέθοδο υπολογισμού της οικονομικής αποζημίωσης έχουν άμεση εφαρμογή.
2.      Πλήρωση των κριτηρίων του άμεσου αποτελέσματος
62.      Όπως εκτέθηκε στα σημεία 27 επ. των παρουσών προτάσεων, η μέθοδος υπολογισμού που προβλέπεται στο άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943, με τα κριτήρια που προβλέπονται στη διάταξη αυτή, ρυθμίζεται κατά τρόπο αρκούντως σαφή, ακριβή και απαλλαγμένο αιρέσεων, ώστε να μπορεί να εφαρμοστεί άμεσα από την αρμόδια εθνική αρχή, και ιδίως από τον διαχειριστή συστήματος. Η διακριτική ευχέρεια που παρέχεται στην εν λόγω αρχή για τον σκοπό της συγκριτικής ανάλυσης αντιπαραδείγματος ουδόλως αναιρεί το γεγονός ότι, σε περίπτωση μη βασιζόμενης στην αγορά (καθοδικής) ανακατανομής, ο ενδιαφερόμενος παραγωγός δικαιούται (εύλογη) οικονομική αποζημίωση. Η αποζημίωση αυτή έχει σκοπό να περιαγάγει εν τέλει τον παραγωγό σε μια οικονομική κατάσταση η οποία είναι παραπλήσια με αυτήν στην οποία θα βρισκόταν χωρίς την εν λόγω ανακατανομή, ήτοι σε περίπτωση που πωλούσε την οικεία ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας υπό συνθήκες της αγοράς. Τούτο συμβαδίζει με σαφή υποχρέωση του διαχειριστή συστήματος να ικανοποιεί το εν λόγω δικαίωμα, τηρώντας τα κριτήρια και τις μεθόδους υπολογισμού που προβλέπονται στο άρθρο 13, παράγραφος 7.
63.      Επομένως, τόσο ο επιδιωκόμενος σκοπός της οικονομικής αποζημίωσης όσο και τα κριτήρια και η μέθοδος υπολογισμού της καθορίζονται στις εν λόγω διατάξεις κατά τρόπο τόσο αρκούντως σαφή και ακριβή, καθώς και εξαντλητικό, ώστε να μπορούν να προβληθούν από τους οικείους παραγωγούς ακόμη και ενώπιον δικαστηρίου, καθώς και να μπορούν να γίνουν αντιληπτά και να εφαρμοστούν άμεσα από το εν λόγω δικαστήριο.
64.      Εάν ένα κράτος μέλος –όπως στην προκειμένη περίπτωση η Ιρλανδία με την επίμαχη απόφαση– θεσπίζει μέτρα εφαρμογής με σκοπό την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας που του παρέχει το άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943, τούτο δεν αναιρεί το άμεσο αυτό αποτέλεσμα του άρθρου 13, παράγραφος 7. Διαφορετικό είναι το ζήτημα –του οποίου η επίλυση παρέλκει εν προκειμένω– αν τα εν λόγω μέτρα εφαρμογής τηρούν ή υπερβαίνουν τα όρια των κριτηρίων που καθορίζονται στην εν λόγω διάταξη κατά τρόπο αρκούντως ακριβή, απαλλαγμένο αιρέσεων και εξαντλητικό, καθώς και της διακριτικής ευχέρειας που παρέχεται με τη διάταξη αυτή.
65.      Ωστόσο, υπάρχουν αμφιβολίες συναφώς όσον αφορά τα κριτήρια υπολογισμού του δικαιώματος οικονομικής αποζημίωσης που καθορίζονται στην επίμαχη απόφαση. Συγκεκριμένα, η ρυθμιζόμενη στην εν λόγω απόφαση μέθοδος υπολογισμού βασίζεται, μεταξύ άλλων, σε (επακριβώς προσδιορισμένα) «εκ των προτέρων έσοδα» και σε ένα σχετικό τεκμήριο ύπαρξης «αδικαιολόγητα» υψηλού ή χαμηλού ποσού, το οποίο μπορεί να ανατραπεί μόνο σε περίπτωση ύπαρξης «βάσιμου λόγου». Στο αιτούν δικαστήριο εναπόκειται να εξακριβώσει αν τα εν λόγω κριτήρια συνάδουν με τις άμεσα εφαρμοστέες διατάξεις του άρθρου 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943 και να αποσαφηνίσει αν πρέπει να υπερισχύσουν οι τελευταίες αυτές διατάξεις.
3.      Ενδιάμεσο συμπέρασμα
66.      Συνεπώς, στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943, μολονότι παρέχει διακριτική ευχέρεια στον διαχειριστή συστήματος, πληροί τις προϋποθέσεις του άμεσου αποτελέσματος, χωρίς να απαγορεύει τη θέσπιση εθνικών εκτελεστικών μέτρων ή μέτρων εφαρμογής για την άσκηση της εν λόγω διακριτικής ευχέρειας. Ωστόσο, τα μέτρα αυτά δεν πρέπει να αντιβαίνουν στα κριτήρια και στις μεθόδους υπολογισμού που προβλέπονται στην ανωτέρω διάταξη και πρέπει να παραμένουν εντός των ορίων της εν λόγω διακριτικής ευχέρειας, όπερ εναπόκειται στο εθνικό δικαστήριο να εξακριβώσει.
Γ.      Λοιπά ένδικα βοηθήματα (τρίτο προδικαστικό ερώτημα)
67.      Το τρίτο προδικαστικό ερώτημα αφορά άλλα πιθανά ένδικα βοηθήματα και υποβάλλεται μόνον υπό την προϋπόθεση ότι το άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943 δεν έχει άμεσο αποτέλεσμα. Συνεπώς, παρέλκει η απάντηση στο εν λόγω ερώτημα.
68.      Σε περίπτωση που το Δικαστήριο καταλήξει, όσον αφορά το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, σε διαφορετικό συμπέρασμα από αυτό που διατυπώθηκε στο σημείο 66 των παρουσών προτάσεων, αρκεί να υπομνησθεί η πάγια νομολογία του κατά την οποία, ακόμη και ελλείψει άμεσου αποτελέσματος, τα δικαστήρια των κρατών μελών οφείλουν να ερμηνεύουν, στο μέτρο του δυνατού, το εθνικό τους δίκαιο κατά τρόπο σύμφωνο προς το δίκαιο της Ένωσης και να αναγνωρίζουν στους ιδιώτες τη δυνατότητα να αποζημιωθούν όταν τα δικαιώματα τους βλάπτονται από παράβαση του δικαίου της Ένωσης που καταλογίζεται σε κράτος μέλος (41).
Δ.      Λοιπά ζητήματα (τέταρτο προδικαστικό ερώτημα)
1.      Αναβολή της ικανοποίησης του δικαιώματος οικονομικής αποζημίωσης; (τέταρτο προδικαστικό ερώτημα, υπό αʹ και βʹ)
69.      Με το τέταρτο προδικαστικό ερώτημα, υπό αʹ και βʹ, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί αν η ικανοποίηση του δικαιώματος οικονομικής αποζημίωσης κατά το άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943 μπορεί να αναβληθεί, με εθνικό μέτρο εφαρμογής, έως το 2024.
70.      Όπως ορθώς επισημαίνουν οι αναιρεσίβλητοι και η Επιτροπή, ο κανονισμός 2019/943 τέθηκε σε ισχύ, δυνάμει του άρθρου 71, παράγραφος 1, την εικοστή ημέρα μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα και, σύμφωνα με το άρθρο 71, παράγραφος 2, ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2020, χωρίς να έχει προβλεφθεί για το άρθρο 13 μεταβατική διάταξη ή εξαίρεση. Επομένως, το δικαίωμα οικονομικής αποζημίωσης έναντι του διαχειριστή συστήματος, το οποίο ερείδεται στις άμεσα εφαρμοστέες και υπερισχύουσες διατάξεις του άρθρου 13, παράγραφος 7, υφίσταται από την ημερομηνία αυτή και πρέπει να ικανοποιείται από τον διαχειριστή συστήματος. Κατά συνέπεια, η αναβολή της ικανοποίησης του δικαιώματος αυτού σε μεταγενέστερη ημερομηνία –εν προκειμένω το 2024– δεν συνάδει με τα προεκτεθέντα και αντιβαίνει στην πλήρη αποτελεσματικότητα (42) των εν λόγω διατάξεων, η οποία απαιτείται επίσης από τη νομολογία.
71.      Επομένως, στο τέταρτο προδικαστικό ερώτημα, υπό αʹ και βʹ, πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι, βάσει του άρθρου 71, παράγραφος 2, του κανονισμού 2019/943, το δικαίωμα οικονομικής αποζημίωσης, που ερείδεται στις άμεσα εφαρμοστέες διατάξεις του άρθρου 13 του εν λόγω κανονισμού, πρέπει να ικανοποιείται ήδη από την 1η Ιανουαρίου 2020, χωρίς να μπορεί να αναβληθεί με εθνικά μέτρα εφαρμογής.
2.      Περιορισμός ή επέκταση του προσωπικού πεδίου εφαρμογής του δικαιώματος οικονομικής αποζημίωσης; (τέταρτο προδικαστικό ερώτημα, υπό γʹ)
α)      Πρώτο σκέλος: αποκλεισμός των μικρών παραγωγών;
72.      Με το πρώτο σκέλος του τέταρτου προδικαστικού ερωτήματος, υπό γʹ, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943 επιτρέπει τη θέσπιση εθνικών μέτρων εφαρμογής τα οποία απονέμουν το δικαίωμα οικονομικής αποζημίωσης, σε περίπτωση (μη βασιζόμενης στην αγορά καθοδικής) ανακατανομής, μόνο στους παραγωγούς που συμμετέχουν στην εκ των προτέρων αγορά (αγορά επόμενης ημέρας), με αποτέλεσμα να στερούνται του δικαιώματος αυτού οι παραγωγοί ήσσονος σημασίας. Κατά τους μετέχοντες στη διαδικασία, οι παραγωγοί ήσσονος σημασίας που δεν εμπίπτουν στο ρυθμιστικό πεδίο του εν λόγω κανονισμού είναι μικροί παραγωγοί οι οποίοι συχνά δεν συμμετέχουν στην ιρλανδική αγορά της επόμενης ημέρας ή στην ενδοημερήσια αγορά.
73.      Όπως ορθώς επισημαίνουν η Επιτροπή και οι αναιρεσίβλητοι, το προβλεπόμενο στο άρθρο 13, παράγραφος 7, πρώτη περίοδος, του κανονισμού 2019/943 δικαίωμα λήψης οικονομικής αποζημίωσης από τον διαχειριστή συστήματος θέτει μόνον την προϋπόθεση ότι οι παραγωγοί που θίγονται από μη βασιζόμενη στην αγορά καθοδική ανακατανομή [«διαχειριστή(ς) της εγκατάστασης ανακατανομής μονάδας, αποθήκευσης ενέργειας ή απόκρισης ζήτησης»] πρέπει να έχουν αποδεχθεί εγγύηση για την υποχρεωτική παράδοση ενέργειας στο πλαίσιο σύμβασης σύνδεσης με το δίκτυο. Στο πλαίσιο αυτό, η δυναμικότητα ηλεκτροπαραγωγής ή ο όγκος της παραδιδόμενης ηλεκτρικής ενέργειας δεν ασκούν επιρροή. Το κριτήριο «καθαρά έσοδα από την πώληση ηλεκτρικής ενέργειας στην αγορά της επόμενης ημέρας», το οποίο προβλέπεται στο άρθρο 13, παράγραφος 7, στοιχείο βʹ, αποσκοπεί, στην περίπτωση αυτή, μόνο στον καθορισμό του ποσού της οικονομικής αποζημίωσης σύμφωνα με την πρώτη μέθοδο υπολογισμού, χωρίς όμως να περιορίζει το δικαίωμα αποζημίωσης επί της ουσίας.
74.      Διαφορετική ερμηνεία θα αντιστρατευόταν, επίσης, την οικονομία και τους σκοπούς των άρθρων 12 και 13 του κανονισμού 2019/943. Συγκεκριμένα, το άρθρο 12, παράγραφος 2, επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να μεριμνούν ώστε, κατά την κατανομή των εγκαταστάσεων ηλεκτροπαραγωγής, οι διαχειριστές συστημάτων να δίνουν προτεραιότητα («κατανομή κατά προτεραιότητα» (43)) σε εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιούν ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και έχουν εγκατεστημένη δυναμικότητα ηλεκτροπαραγωγής μικρότερη των 400 kW. Επιπλέον, το άρθρο 12, παράγραφος 6, διασφαλίζει τον συνεχή χαρακτήρα της κατ’ αρχήν εγγυημένης κατανομής κατά προτεραιότητα. Ως εκ τούτου, οι μικρότεροι παραγωγοί ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές απολαύουν επίσης της κατανομής κατά προτεραιότητα την οποία στερούνται στο πλαίσιο μη βασιζόμενης στην αγορά καθοδικής ανακατανομής σύμφωνα με το άρθρο 13, παράγραφος 6. Επιπλέον, βάσει του άρθρου 13, παράγραφος 6, στοιχείο αʹ, μια τέτοια ανακατανομή επιτρέπεται, όσον αφορά την ηλεκτροπαραγωγή από ανανεώσιμες πηγές, μόνον εντός αυστηρών ορίων. Τυχόν διαφοροποίηση ανάλογα με τον όγκο της παραγωγής ή της διοχέτευσης ηλεκτρικής ενέργειας ή τη συμμετοχή στην αγορά της επόμενης ημέρας, η οποία θα είχε ως αποτέλεσμα ορισμένοι παραγωγοί (ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές) να εξαιρούνται από το προσωπικό πεδίο εφαρμογής του δικαιώματος οικονομικής αποζημίωσης, δεν θα ήταν συμβατή με τους κανόνες αυτούς.
75.      Μια τέτοια διαφοροποίηση θα αντέβαινε επίσης στις αρχές που κατοχυρώνονται με το άρθρο 13, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού 2019/943. Αφενός, κατά την παράγραφο 1, η ανακατανομή πρέπει να βασίζεται σε αντικειμενικά, διαφανή κριτήρια που δεν εισάγουν διακρίσεις και να είναι ανοικτή σε όλες τις τεχνολογίες ηλεκτροπαραγωγής (καθώς και σε κάθε αποθήκευση ενέργειας και κάθε απόκριση ζήτησης) στο πλαίσιο του τεχνικά εφικτού (σημείο 52 των παρουσών προτάσεων). Στο πλαίσιο αυτό, δεν προβλέπεται καμία διαφοροποίηση ανάλογα με τη δυναμικότητα παραγωγής. Αφετέρου, κατά την παράγραφο 2, όλοι οι παραγωγοί που υφίστανται (επίσης) βασιζόμενη στην αγορά ανακατανομή δικαιούνται κατ’ αρχήν οικονομική αποζημίωση.
76.      Επομένως, στο πρώτο σκέλος του τέταρτου προδικαστικού ερωτήματος, υπό γʹ, πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943 δεν επιτρέπει τη θέσπιση εθνικών μέτρων εφαρμογής τα οποία, σε περίπτωση (μη βασιζόμενης στην αγορά καθοδικής) ανακατανομής, απονέμουν το δικαίωμα οικονομικής αποζημίωσης μόνο στους παραγωγούς που μετέχουν στην εκ των προτέρων αγορά (αγορά επόμενης μέρας) ή στερούν τη δυνατότητα αυτή από τους λεγόμενους παραγωγούς ήσσονος σημασίας.
β)      Δεύτερο σκέλος: δικαίωμα αποζημίωσης μεσαζόντων;
77.      Με το δεύτερο σκέλος του τέταρτου προδικαστικού ερωτήματος, υπό γʹ, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943 επιτρέπει τη θέσπιση εθνικών μέτρων εφαρμογής τα οποία επεκτείνουν το δικαίωμα οικονομικής αποζημίωσης, σε περίπτωση (μη βασιζόμενης στην αγορά καθοδικής) ανακατανομής, σε προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας οι οποίοι ενδέχεται να είναι απλώς μεσάζοντες, και όχι παραγωγοί. Τούτο αμφισβητείται εν μέρει από τους αναιρεσίβλητους. Επιπλέον, κατά την άποψή τους, ο διαχειριστής συστήματος μπορεί να καταβάλλει την αποζημίωση μόνον απευθείας σε δικαιούχο παραγωγό.
78.      Όπως επισημάνθηκε στο σημείο 73 των παρουσών προτάσεων, το άρθρο 13, παράγραφος 7, πρώτη περίοδος, του κανονισμού 2019/943 απονέμει το δικαίωμα οικονομικής αποζημίωσης έναντι του διαχειριστή συστήματος μόνο στους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας οι οποίοι θίγονται από μη βασιζόμενη στην αγορά ανακατανομή [«διαχειριστ(-ές) της εγκατάστασης ανακατανομής μονάδας, αποθήκευσης ενέργειας ή απόκρισης ζήτησης]» και οι οποίοι έχουν αποδεχθεί δεσμευτική εγγύηση παράδοσης στο πλαίσιο σύμβασης σύνδεσης με το δίκτυο. Επιπλέον, μόνον οι παραγωγοί αυτοί επιβαρύνονται, στο πλαίσιο των δύο μεθόδων υπολογισμού, με «πρόσθετο λειτουργικό κόστος», κατά την έννοια του άρθρου 13, παράγραφος 7, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 2019/943, το οποίο πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά τον καθορισμό της εν λόγω αποζημίωσης. Τούτο αποκλείει, κατ’ αρχήν, από το προσωπικό πεδίο εφαρμογής του δικαιώματος αποζημίωσης τους μεσάζοντες οι οποίοι ούτε παραγωγοί είναι ούτε εκμεταλλεύονται κάποια από τις προαναφερθείσες εγκαταστάσεις ούτε έχουν συνάψει σύμβαση σύνδεσης με το δίκτυο με εγγυημένη παράδοση.
79.      Ωστόσο, όπως υποστηρίζουν η CRU και η Επιτροπή, φαίνεται να
μην αποκλείεται εντελώς η δυνατότητα εθνικά μέτρα εφαρμογής να ρυθμίζουν αναλυτικότερα τον τρόπο καταβολής των αποζημιώσεων στους δικαιούχους παραγωγούς. Τα μέτρα αυτά θα μπορούσαν –για τεχνικούς λόγους, για παράδειγμα με σκοπό τον συμψηφισμό– να καθιστούν δυνατή τη μεσολάβηση ενός μεσάζοντα ως φορέα πληρωμών, εφόσον κατ’ αυτόν τον τρόπο δεν τίθεται σε κίνδυνο η ικανοποίηση του δικαιώματος αποζημίωσης του παραγωγού και δεν επέρχεται αδικαιολόγητη μετάθεση του κινδύνου αφερεγγυότητας, όπερ εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει.
80.      Κατά συνέπεια, στο δεύτερο σκέλος του τέταρτου προδικαστικού ερωτήματος, υπό γʹ, πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943 δεν επιτρέπει τη θέσπιση εθνικών μέτρων εφαρμογής τα οποία επεκτείνουν το δικαίωμα οικονομικής αποζημίωσης, σε περίπτωση (μη βασιζόμενης στην αγορά καθοδικής) ανακατανομής, σε μεσάζοντα ο οποίος δεν πληροί τις προϋποθέσεις της πρώτης περιόδου της εν λόγω διάταξης. Τούτο δεν αποκλείει τη δυνατότητα ένας τέτοιος μεσάζοντας να ενεργεί ως φορέας πληρωμών, υπό την προϋπόθεση ότι κατ’ αυτόν τον τρόπο δεν τίθεται σε κίνδυνο η ικανοποίηση του δικαιώματος αποζημίωσης του παραγωγού και δεν επέρχεται αδικαιολόγητη μετάθεση του κινδύνου αφερεγγυότητας, όπερ εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει.
3.      Βασιζόμενες σε CPPA πληρωμές, που υπερβαίνουν την τιμή της αγοράς, ως «οικονομική στήριξη»; (τέταρτο προδικαστικό ερώτημα, υπό δʹ)
81.      Με το τέταρτο προδικαστικό ερώτημα, υπό δʹ, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν η έννοια της «οικονομικής στήριξης», η οποία προβλέπεται στο άρθρο 13, παράγραφος 7, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2019/943 και η οποία, κατά τη διάταξη αυτή, θεωρείται «μέρος των καθαρών εσόδων», εμπερικλείει τις υπερβαίνουσες την τιμή της αγοράς πληρωμές προς παραγωγό ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές που βασίζονται σε CPPA (44).
82.      Το ζήτημα αυτό είναι εξαιρετικά αμφιλεγόμενο μεταξύ των μετεχόντων στη διαδικασία. Κατά το αιτούν δικαστήριο, η εγγύηση της –ενδεχομένως υπερβαίνουσας την τιμή της αγοράς– προκαθορισμένης τιμής που προβλέπεται στις CPPA αποτελεί σημαντικό στοιχείο της οικονομικής στήριξης των παραγωγών ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (σημείο 15 των παρουσών προτάσεων). Ωστόσο, δεν αναγνωρίζεται, στην επίμαχη απόφαση και από την CRU, ως «οικονομική στήριξη», κατά την έννοια του άρθρου 13, παράγραφος 7, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2019/943. Η CRU θεωρεί ότι ο όρος αυτός αναφέρεται μόνο σε δημόσια στήριξη υπό την έννοια της κρατικής επιδότησης.
83.      Φρονώ ότι η εν λόγω επιχειρηματολογία της CRU δεν είναι βάσιμη, τόσο λόγω της ευρείας έννοιας της «οικονομικής στήριξης» όσο και για συστηματικούς και τελολογικούς λόγους. Κατά τη γνώμη μου, με τον όρο αυτόν νοούνται τόσο κρατικές όσο και –ενδεχομένως εγκεκριμένες ή παρακινηθείσες από το κράτος– ιδιωτικές οικονομικές ενισχύσεις.
84.      Η έννοια της «οικονομικής στήριξης» δεν ορίζεται στον κανονισμό 2019/943. Ούτε διατυπώνεται –τουλάχιστον ρητά– υπό την επιφύλαξη της εφαρμογής των άρθρων 107 και 108 ΣΛΕΕ, όπερ θα μπορούσε να υποδηλώνει ότι δεν μπορεί παρά να πρόκειται για κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ. Αντιθέτως, η επιφύλαξη αυτή ισχύει για τις ΣΑΗΕ που διέπονται από το άρθρο 19α του κανονισμού 2019/943, ήτοι για τις εν προκειμένω επίμαχες ιδιωτικές CPPA (άρθρο 19α, παράγραφος 4), οπότε, για τον λόγο και μόνον αυτόν, η επιχειρηματολογία της CRU φαίνεται να είναι εσφαλμένη.
85.      Κατά τη γνώμη μου, το άρθρο 13, παράγραφος 7, στοιχείο βʹ, του εν λόγω κανονισμού αποσκοπεί, αντιθέτως, κατ’ αρχήν, στην κάλυψη κάθε μορφής οικονομικής στήριξης της ηλεκτροπαραγωγής, ιδίως από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, είτε αυτή προέρχεται από κρατικούς πόρους είτε από ιδιωτικούς. Τούτο επιβεβαιώνεται από τη δυνατή ταξινόμηση των CPPA στις κατηγορίες εγκεκριμένων μέσων προώθησης της ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές και διασφάλισης της ασφάλειας του εφοδιασμού, που προβλέπονται στο άρθρο 19α, στο άρθρο 19δ και στο άρθρο 21 του κανονισμού 2019/943.
86.      Κατά το άρθρο 19α, παράγραφος 1, του κανονισμού 2019/943, τα κράτη μέλη προωθούν την αξιοποίηση των ΣΑΗΕ, με σκοπό την προβλεψιμότητα των τιμών και την επίτευξη των στόχων απαλλαγής από τις εκπομπές άνθρακα που καθορίζονται στα ενοποιημένα εθνικά τους σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα, μεταξύ άλλων, όσον αφορά την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές. Συναφώς, κατά τις παραγράφους 3 και 4 του εν λόγω άρθρου, τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέπουν, με συντονισμένο τρόπο, κρατικά καθεστώτα εγγυήσεων σε τιμές αγοράς, για τη μείωση των χρηματοοικονομικών κινδύνων που συνδέονται με την αθέτηση πληρωμών από τους αγοραστές στο πλαίσιο των ΣΑΗΕ, ιδιωτικές εγγυήσεις ή μηχανισμούς συγκέντρωσης της ζήτησης για ΣΑΗΕ. Στο πλαίσιο αυτό, ένα κρατικό καθεστώς εγγυήσεων πρέπει, «[μ]ε την επιφύλαξη των άρθρων 107 και 108 ΣΛΕΕ [να] περιλαμβάνει διατάξεις για την αποφυγή της μείωσης της ρευστότητας στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας και [να μην] παρέχει στήριξη για την αγορά παραγωγής από ορυκτά καύσιμα». Από τη διάταξη περί παραπομπής δεν προκύπτει αν η προκαθορισμένη τιμή την οποία εγγυώνται οι CPPA –και η οποία ενδεχομένως υπερβαίνει ακόμη και την τιμή της αγοράς– διασφαλίζεται από ένα τέτοιο κρατικό καθεστώς εγγυήσεων ή αν πρόκειται απλώς για ιδιωτική εγγύηση. Σε αμφότερες τις περιπτώσεις, θα υφίσταται, εν πάση περιπτώσει, οικονομική στήριξη η οποία κατ’ αρχήν επιτρέπεται βάσει του κανονισμού 2019/943.
87.      Οι CPPA θα μπορούσαν, επίσης, να εντάσσονται σε ένα καθεστώς άμεσης στήριξης των τιμών με τη μορφή αμφίδρομων συμβάσεων επί διαφοράς για επενδύσεις σε νέες εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές σύμφωνα με το άρθρο 19δ του κανονισμού 2019/943 (45), τα έσοδα του οποίου θα διανέμονται στους τελικούς πελάτες (παράγραφος 5) (46). Τέλος, οι CPPA θα μπορούσαν να αποτελούν μέρος ενός μηχανισμού ισχύος κατά την έννοια του άρθρου 21, παράγραφος 1, του εν λόγω κανονισμού (47).
88.      Επομένως, η «οικονομική στήριξη» κατά την έννοια του άρθρου 13, παράγραφος 7, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2019/943 μπορεί κάλλιστα να προκύπτει από κρατική ενίσχυση ή από ενίσχυση που παρέχεται κατόπιν κρατικής πρωτοβουλίας με ιδιωτικούς πόρους. Αλλά και για συστηματικούς και τελολογικούς λόγους, δεν δικαιολογείται να μη λαμβάνονται υπόψη τα έσοδα που ενδέχεται να υπερβαίνουν την τιμή της αγοράς δυνάμει μιας CPPA κατά τον υπολογισμό της οικονομικής αποζημίωσης.
89.      Συγκεκριμένα, όπως και η εντολή κατανομής κατά προτεραιότητα που προβλέπεται στο άρθρο 12, παράγραφοι 2 έως 4, του κανονισμού 2019/943, η οποία επίσης τίθεται υπό την επιφύλαξη της τήρησης των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις των άρθρων 107, 108 και 109 ΣΛΕΕ, η οικονομική αποζημίωση που προβλέπεται στο άρθρο 13, παράγραφος 7, αποσκοπεί ομοίως στη διασφάλιση της προτίμησης της παραγωγής και της παράδοσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Επιπλέον, από την κάπως κυμαινόμενη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι η επιβαλλόμενη από τον νόμο προώθηση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές δεν εμπίπτει κατ’ ανάγκην στην έννοια της κρατικής ενίσχυσης, όταν δηλαδή ακριβώς η προώθηση δεν πραγματοποιείται μέσω «κρατικών πόρων» (48). Η ευρεία έννοια της «οικονομικής στήριξης», είτε μέσω δημόσιων είτε μέσω ιδιωτικών πόρων, συνάδει με τη λογική αυτή. Μάλιστα, η έννοια αυτή προδήλως επελέγη σκοπίμως από τον νομοθέτη της Ένωσης, ώστε να εμπερικλείει τα πολλαπλά μέτρα οικονομικής προώθησης της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, ιδίως από ανανεώσιμες πηγές, και δη ανεξαρτήτως του αν τα μέτρα αυτά πληρούν ή όχι την έννοια της κρατικής ενίσχυσης κατά το άρθρο 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ.
90.      Επομένως, στο τέταρτο προδικαστικό ερώτημα, υπό δʹ, πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι η έννοια της «οικονομικής στήριξης», κατά το άρθρο 13, παράγραφος 7, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2019/943, εμπερικλείει, κατ’ αρχήν, τις υπερβαίνουσες την τιμή της αγοράς πληρωμές σε παραγωγό ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, οι οποίες βασίζονται σε συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, όπως οι CPPA, κατά την έννοια του άρθρου 19α του κανονισμού 2019/943.
V.      Πρόταση
91.      Κατά συνέπεια, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στην αίτηση προδικαστικής αποφάσεως του Supreme Court (Ανωτάτου Δικαστηρίου, Ιρλανδία) ως εξής:
1.      α)       Το άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού (ΕΕ) 2019/943 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Ιουνίου 2019, σχετικά με την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, απονέμει στους παραγωγούς με σταθερή πρόσβαση στο δίκτυο και με εγγυημένη παράδοση, οι οποίοι τυγχάνουν μη βασιζόμενης στην αγορά καθοδικής ανακατανομής, δικαίωμα οικονομικής αποζημίωσης το οποίο αντιστοιχεί, κατά το δυνατόν, στα υποθετικά εισοδήματα (συμπεριλαμβανομένης της διαφυγούσας οικονομικής στήριξης) που θα αποκόμιζαν σε περίπτωση παράδοσης της οικείας ποσότητας ηλεκτρικής ενέργειας υπό συνθήκες της αγοράς, χωρίς όμως κατ’ ανάγκην να τα αντισταθμίζει πλήρως από οικονομική άποψη. Η φράση «αδικαιολόγητα χαμηλή ή αδικαιολόγητα υψηλή αποζημίωση», η οποία περιλαμβάνεται στο άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943, αποσκοπεί στην καταβολή εύλογης οικονομικής αποζημίωσης στον παραγωγό που θίγεται από τέτοια ανακατανομή. Συναφώς, ο διαχειριστής συστήματος διαθέτει διακριτική ευχέρεια.
β)      Το δικαίωμα οικονομικής αποζημίωσης κατά το άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943 δεν προϋποθέτει ο παραγωγός που θίγεται από μη βασιζόμενη στην αγορά καθοδική ανακατανομή να απολαύει κατανομής κατά προτεραιότητα και ούτε επιτρέπεται η ικανοποίηση του εν λόγω δικαιώματος να εξαρτάται από μια τέτοια διάκριση στα εθνικά μέτρα εφαρμογής.
2.            Το άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943, μολονότι παρέχει διακριτική ευχέρεια στον διαχειριστή συστήματος, πληροί τις προϋποθέσεις του άμεσου αποτελέσματος, χωρίς να απαγορεύει τη θέσπιση εθνικών εκτελεστικών μέτρων ή μέτρων εφαρμογής για την άσκηση της εν λόγω διακριτικής ευχέρειας. Ωστόσο, τα μέτρα αυτά δεν πρέπει να αντιβαίνουν στα κριτήρια και στις μεθόδους υπολογισμού που προβλέπονται στην ανωτέρω διάταξη και πρέπει να παραμένουν εντός των ορίων της εν λόγω διακριτικής ευχέρειας, όπερ εναπόκειται στο εθνικό δικαστήριο να εξακριβώσει.
3.      α)      Βάσει του άρθρου 71, παράγραφος 2, του κανονισμού 2019/943, το δικαίωμα οικονομικής αποζημίωσης, που ερείδεται στις άμεσα εφαρμοστέες διατάξεις του άρθρου 13 του εν λόγω κανονισμού, πρέπει να ικανοποιείται ήδη από την 1η Ιανουαρίου 2020, χωρίς να μπορεί να αναβληθεί με εθνικά μέτρα εφαρμογής.
β)      Το άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943 δεν επιτρέπει τη θέσπιση εθνικών μέτρων εφαρμογής,
–        τα οποία, σε περίπτωση (μη βασιζόμενης στην αγορά καθοδικής) ανακατανομής, απονέμουν το δικαίωμα οικονομικής αποζημίωσης μόνο στους παραγωγούς που μετέχουν στην εκ των προτέρων αγορά (αγορά επόμενης μέρας) ή στερούν τη δυνατότητα αυτή από τους λεγόμενους παραγωγούς ήσσονος σημασίας.
–        τα οποία επεκτείνουν το δικαίωμα οικονομικής αποζημίωσης, σε περίπτωση (μη βασιζόμενης στην αγορά καθοδικής) ανακατανομής, σε μεσάζοντα ο οποίος δεν πληροί τις προϋποθέσεις της πρώτης περιόδου της εν λόγω διάταξης. Τούτο δεν αποκλείει τη δυνατότητα ένας τέτοιος μεσάζοντας να ενεργεί ως φορέας πληρωμών, υπό την προϋπόθεση ότι κατ’ αυτόν τον τρόπο δεν τίθεται σε κίνδυνο η ικανοποίηση του δικαιώματος αποζημίωσης του παραγωγού και δεν επέρχεται αδικαιολόγητη μετάθεση του κινδύνου αφερεγγυότητας, όπερ εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει.
γ)      Η έννοια της «οικονομικής στήριξης», κατά το άρθρο 13, παράγραφος 7, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2019/943, εμπερικλείει, κατ’ αρχήν, τις υπερβαίνουσες την τιμή της αγοράς πληρωμές σε παραγωγό ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, οι οποίες βασίζονται σε συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (Corporate Power Purchase Agreements) κατά την έννοια του άρθρου 19α του κανονισμού 2019/943.
1      Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γερμανική.
2      Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Ιουνίου 2019, σχετικά με την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας (ΕΕ 2019, L 158, σ. 54), όπως τροποποιήθηκε τελευταία φορά με τον κανονισμό (ΕΕ) 2024/1747 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Ιουνίου 2024, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) 2019/942 και (ΕΕ) 2019/943 όσον αφορά τη βελτίωση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της Ένωσης (ΕΕ L, 2024/1747).
3      Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Ιουνίου 2019, σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και την τροποποίηση της οδηγίας 2012/27/ΕΕ (ΕΕ 2019, L 158, σ. 125), όπως τροποποιήθηκε τελευταία φορά με την οδηγία (ΕΕ) 2024/1711 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Ιουνίου 2024, για την τροποποίηση των οδηγιών (ΕΕ) 2018/2001 και (ΕΕ) 2019/944 όσον αφορά τη βελτίωση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της Ένωσης (ΕΕ L, 2024/1711).
4      Βλ. άρθρο 3 του κανονισμού 2019/943, με τίτλο «Αρχές που διέπουν τη λειτουργία των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας», το οποίο
προβλέπει, μεταξύ άλλων, ότι οι τιμές διαμορφώνονται με βάση τη ζήτηση και την προσφορά (στοιχείο αʹ) και ότι οι κανόνες της αγοράς ενθαρρύνουν την ελεύθερη διαμόρφωση των τιμών και αποφεύγουν ενέργειες που εμποδίζουν τη διαμόρφωση των τιμών με βάση τη ζήτηση και την προσφορά (στοιχείο βʹ).
5      Βλ. άρθρο 3, στοιχεία γʹ και στʹ, του κανονισμού 2019/943.
6      Όπως ορθώς επισημαίνει το αιτούν δικαστήριο, τα βασιζόμενα στην αγορά μέτρα κατανομής που ρυθμίζονται στο άρθρο 12 του κανονισμού 2019/943 διαφέρουν, ως εκ τούτου, από τα βασιζόμενα στην αγορά και/ή μη βασιζόμενα στην αγορά μέτρα ανακατανομής που προβλέπονται στο άρθρο 13 του ίδιου κανονισμού. Κατά τον ανωτέρω ορισμό, ανακατανομή πραγματοποιείται σε περίπτωση «φυσικής συμφόρησης» ή όταν απαιτείται «περικοπή» για λόγους ασφάλειας του συστήματος. Η εν προκειμένω επίμαχη μη βασιζόμενη στην αγορά καθοδική ανακατανομή αποσκοπεί στη μείωση του μεριδίου ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στο σύστημα.
7      Ως «κατανομή κατά προτεραιότητα» νοείται, κατά το άρθρο 2, σημείο 20, του κανονισμού 2019/943, «στο μοντέλο αποκεντρωμένου προγραμματισμού, η κατανομή των σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με βάση κριτήρια διαφορετικά από την οικονομική σειρά κατάταξης των προσφορών και, στο μοντέλο κεντρικού προγραμματισμού, η κατανομή των σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με βάση κριτήρια διαφορετικά από την οικονομική σειρά κατάταξης των προσφορών και από τους περιορισμούς δικτύου, με προτεραιότητα στην κατανομή συγκεκριμένων τεχνολογιών ηλεκτροπαραγωγής». Οι έννοιες του «μοντέλου κεντρικού προγραμματισμού» και του «μοντέλου αποκεντρωμένου προγραμματισμού» ορίζονται στο άρθρο 2, σημεία 29 και 30, του εν λόγω κανονισμού.
8      Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2012, για την ενεργειακή απόδοση, την τροποποίηση των οδηγιών 2009/125/ΕΚ και 2010/30/ΕΕ και την κατάργηση των οδηγιών 2004/8/ΕΚ και 2006/32/ΕΚ (ΕΕ 2012, L 315, σ. 1).
9      Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2009, σχετικά με την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και την τροποποίηση και τη συνακόλουθη κατάργηση των οδηγιών 2001/77/ΕΚ και 2003/30/ΕΚ (ΕΕ 2009, L 140, σ. 16).
10      Βλ. σ. 27 και 28 της επίμαχης απόφασης.
11      Βλ., επίσης, άρθρο 19α του κανονισμού 2019/943.
12      Απόφαση της 24ης Ιουνίου 2019 (C‑573/17, EU:C:2019:530).
13      Το άρθρο 13, παράγραφος 7, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2019/943, σχετικά με την απώλεια «καθαρών εσόδων», αφορά μόνον τη μη βασιζόμενη στην αγορά καθοδική ανακατανομή.
14      Κατά το άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943, δεν υφίσταται δικαίωμα οικονομικής αποζημίωσης στις περιπτώσεις «των ηλεκτροπαραγωγών που έχουν δεχθεί συμφωνία σύνδεσης στην οποία δεν υπάρχει εγγύηση παγιωμένη για παράδοση σταθερών ποσοτήτων ενέργειας» (η υπογράμμιση δική μου).
15      Βλ. άρθρο 13, παράγραφος 7, στοιχείο βʹ, δεύτερη περίοδος, του κανονισμού 2019/943. Όπως προκύπτει από το τέταρτο προδικαστικό ερώτημα, υπό δʹ, στην υπό κρίση υπόθεση αμφισβητείται μόνον το εάν η εγγυημένη προκαθορισμένη τιμή που προβλέπεται στις CPPA συνιστά, εφόσον υπερβαίνει την τιμή της αγοράς, τέτοια «οικονομική στήριξη» (βλ. σημεία 81 επ. των παρουσών προτάσεων).
16      Βλ. άρθρο 13, παράγραφος 7, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 2019/943 («πρόσθετες δαπάνες για καύσιμα σε περίπτωση ανοδικής ανακατανομής, ή εφεδρική παροχή θερμικής ενέργειας σε περίπτωση καθοδικής ανακατανομής»· οι υπογραμμίσεις δικές μου).
17      Απαντώντας σε ερώτηση του Δικαστηρίου κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η Ιρλανδία επιβεβαίωσε ότι ακόμη και η οικονομική αποζημίωση που προβλέπεται στο άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943 υπόκειται σε φόρο στην Ιρλανδία.
18      Αντιθέτως, φρονώ ότι το επιχείρημα της Επιτροπής ότι πρόκειται για «εξαίρεση» από την πρώτη μέθοδο υπολογισμού είναι παραπλανητικό και ελάχιστα χρήσιμο.
19      Συναφώς, οι διάφορες γλωσσικές αποδόσεις δεν διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους. Ωστόσο, η απόδοση στη γαλλική γλώσσα («indûment» αντί για «injustifié») καθιστά σαφέστερο ότι, στο πλαίσιο αυτό, απαιτείται αξιολόγηση του εύλογου χαρακτήρα της αποζημίωσης.
20      Επομένως, δεν πρόκειται για τα διαφυγόντα (υποθετικά) «καθαρά έσοδα» κατά την έννοια του άρθρου 13, παράγραφος 7, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2019/943. Τούτο υποδηλώνει, εξάλλου, ότι, σε μια τέτοια περίπτωση, δεν έχει καθόλου εφαρμογή η πρώτη μέθοδος υπολογισμού, αλλά μόνον η δεύτερη.
21      Βλ., επίσης, άρθρο 13, παράγραφος 7, δεύτερη περίοδος, του κανονισμού 2019/943 («[η] εν λόγω οικονομική αποζημίωση»).
22      Μια τέτοια εγγύηση ελάχιστων εσόδων προβλέπεται, κατά παρέκκλιση από την αρχή του άρθρου 10, παράγραφος 1 [«(δ)εν τίθεται ανώτατο ούτε ελάχιστο όριο στην τιμή πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας στις χονδρεμπορικές αγορές»], μόνο στο άρθρο 10, παράγραφος 2, του κανονισμού 2019/943 [«(ο)ι NEMOs μπορούν να εφαρμόζουν εναρμονισμένα όρια στις μέγιστες και ελάχιστες τιμές εκκαθάρισης για το χρονικό πλαίσιο της επόμενης ημέρας και το ενδοημερήσιο χρονικό πλαίσιο»].
23      Ομοίως όσον αφορά την ανακατανομή που βασίζεται στην αγορά, το άρθρο 13, παράγραφος 2, του κανονισμού 2019/943 αναφέρεται μόνο στο γεγονός ότι «[ο]ι πόροι που ανακατανέμονται επιλέγονται μεταξύ εγκαταστάσεων ηλεκτροπαραγωγής, αποθήκευσης ενέργειας ή απόκρισης ζήτησης με χρήση μηχανισμών που βασίζονται στην αγορά και αποτελούν αντικείμενο οικονομικής αποζημίωσης» (η υπογράμμιση δική μου).
24      Τούτο αφορά τις συναλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας την επόμενη ημέρα καθώς και τις βραχυπρόθεσμες συναλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας.
25      Βλ. άρθρο 12, παράγραφος 6, στοιχείο βʹ, της υποβληθείσας από την Επιτροπή, στις 30 Νοεμβρίου 2016, πρότασης κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας [COM(2016) 861 final]: «το 90 % των καθαρών εσόδων από την πώληση ηλεκτρικής ενέργειας στην αγορά της προηγούμενης ημέρας που θα είχε παραγάγει η εγκατάσταση ηλεκτροπαραγωγής ή ζήτησης χωρίς το αίτημα περικοπής ή ανακαταμερισμού».
26      Συμβιβαστική λύση για την πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, της 18ης Ιανουαρίου 2019, διοργανικό έγγραφο 2016/0379 (COD), σ. 66 (διαθέσιμο στη διεύθυνση: 4-provisional-agreement-karins-regulation-on-electricity-en).
27      Όπως ήδη αναφέρθηκε στην υποσημείωση 20 των παρουσών προτάσεων, τούτο δεν ισχύει απαραίτητα για την ανοδική ανακατανομή. Συγκεκριμένα, στην περίπτωση αυτή, δεν μπορούν να υπάρξουν διαφυγόντα (υποθετικά) «καθαρά έσοδα» κατά την έννοια του άρθρου 13, παράγραφος 7, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2019/943, ώστε να μπορεί να έχει εφαρμογή μόνον η δεύτερη μέθοδος υπολογισμού, λαμβανομένων υπόψη των πραγματικών εσόδων και του πρόσθετου λειτουργικού κόστους.
28      Όπως υποστήριξαν οι αναιρεσίβλητοι και κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, ο TSO γνωρίζει την ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας της οποίας τη διοχέτευση απαγορεύει στο πλαίσιο της καθοδικής ανακατανομής. Ομοίως, τα έσοδα από την αγορά που έχουν επιτευχθεί ή που μπορούν να επιτευχθούν για την ποσότητα αυτή, κατά τη στιγμή της ανακατανομής, στην αγορά της επόμενης μέρας πρέπει να θεωρηθεί ότι είναι προσδιορίσιμα. Ο δε παραγωγός διαθέτει τις πληροφορίες σχετικά με το δικό του λειτουργικό κόστος.
29      Βλ. άρθρα 8, 12 έως 18, 28 επ. του κανονισμού 2019/943.
30      Το ερώτημα αυτό, όπως επίσης υποστηρίζουν οι αναιρεσίβλητοι και όπως επιβεβαιώνει η CRU στις γραπτές παρατηρήσεις της, φαίνεται μάλλον να αφορά το άρθρο 12, και όχι το άρθρο 13, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943. Τούτο δε διότι το άρθρο 12, παράγραφος 2, ρυθμίζει την κατ’ αρχήν κατά προτεραιότητα κατανομή (κατά την έννοια του παρατιθέμενου στο άρθρο 2, σημείο 20, ορισμού) για τις εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιούν ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και έχουν εγκατεστημένη δυναμικότητα ηλεκτροπαραγωγής μικρότερη των 400 kW. Κατά το άρθρο 12, παράγραφος 4, τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέπουν το ίδιο και για εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιούν συμπαραγωγή υψηλής απόδοσης με την ίδια εγκατεστημένη δυναμικότητα. Συναφώς, το άρθρο 12, παράγραφος 6, διασφαλίζει ότι οι εγκαταστάσεις παραγωγής που χρησιμοποιούν ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ή συμπαραγωγή υψηλής απόδοσης και έχουν τεθεί σε λειτουργία πριν από τις 4 Ιουλίου 2019 –και, εφόσον έχουν τεθεί σε λειτουργία, έχουν κατανεμηθεί κατά προτεραιότητα δυνάμει των μέχρι το εν λόγω χρονικό σημείο ισχυουσών διατάξεων– εξακολουθούν να κατανέμονται κατά προτεραιότητα. Η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης απόφαση βασίζεται στην ανωτέρω διάταξη, προβλέποντας διαφορετικές μεθόδους υπολογισμού του δικαιώματος οικονομικής αποζημίωσης ανάλογα με το αν η εγκατάσταση παραγωγής είναι προγενέστερη ή μεταγενέστερη της 4ης Ιουλίου 2019.
31      Απόφαση της 24ης Ιουνίου 2019 (C‑573/17, EU:C:2019:530) σχετικά με το ζήτημα του άμεσου αποτελέσματος και της υπεροχής των διατάξεων της απόφασης-πλαισίου 2008/909/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2008, σχετικά με την εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης σε ποινικές αποφάσεις οι οποίες επιβάλλουν ποινές στερητικές της ελευθερίας ή μέτρα στερητικά της ελευθερίας, για το σκοπό της εκτέλεσής τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ 2008, L 327, σ. 27).
32      Βλ. αποφάσεις της 24ης Ιουνίου 2019, Popławski (C‑573/17, EU:C:2019:530, σκέψεις 60 επ.), και της 18ης Δεκεμβρίου 2025, Επιτροπή κατά Πολωνίας (Έλεγχος ultra vires της νομολογίας του Δικαστηρίου – Υπεροχή του δικαίου της Ένωσης) (C‑448/23, EU:C:2025:975, σκέψεις 114 έως 117 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
33      Πρβλ. αποφάσεις της 11ης Ιανουαρίου 2001, Monte Arcosu (C‑403/98, EU:C:2001:6, σκέψεις 26 έως 28), της 14ης Απριλίου 2011, Vlaamse Dierenartsenvereniging και Janssens (C‑42/10, C‑45/10 και C‑57/10, EU:C:2011:253, σκέψεις 47 επ.), της 19ης Δεκεμβρίου 2019, Coöperatieve Producentenorganisatie en Beheersgroep Texel (C‑386/18, EU:C:2019:1122, σκέψεις 63 και 64), και της 30ής Μαΐου 2024, Expedia (C‑663/22, EU:C:2024:433, σκέψεις 40 έως 42 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
34      Βλ., επίσης, προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Α. Ράντου στην υπόθεση Electrabel κ.λπ. (C‑633/23, EU:C:2025:131, σημείο 34).
35      Πρβλ. αποφάσεις της 8ης Μαρτίου 2022, Bezirkshauptmannschaft Hartberg-Fürstenfeld (Άμεσο αποτέλεσμα), C‑205/20, EU:C:2022:168, σκέψη 18), και της 21ης Δεκεμβρίου 2023, Papier Mettler Italia (C‑86/22, EU:C:2023:1023, σκέψη 76 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
36      Πρβλ. απόφαση της 6ης Οκτωβρίου 2015, T-Mobile Czech Republic και Vodafone Czech Republic (C‑508/14, EU:C:2015:657, σκέψη 52 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Βλ., επίσης, προτάσεις μου στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις ΕΚΤ και Επιτροπή κατά Corneli (C‑777/22 P και C‑789/22 P, EU:C:2024:973, σημείο 87).
37      Πρβλ. αποφάσεις της 6ης Οκτωβρίου 2015, T-Mobile Czech Republic και Vodafone Czech Republic (C‑508/14, EU:C:2015:657, σκέψη 53 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και της 8ης Μαρτίου 2022, Bezirkshauptmannschaft Hartberg-Fürstenfeld (Άμεσο αποτέλεσμα) (C‑205/20, EU:C:2022:168, σκέψη 19).
38      Πρβλ. αποφάσεις της 3ης Σεπτεμβρίου 2014, GMAC UK (C‑589/12, EU:C:2014:2131, σκέψη 32), και της 21ης Δεκεμβρίου 2023, Papier Mettler Italia (C‑86/22, EU:C:2023:1023, σκέψη 77 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Βλ., επίσης, προτάσεις μου στην υπόθεση Impact (C‑268/06, EU:C:2008:2, σημείο 96), καθώς και στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις
ΕΚΤ και Επιτροπή κατά Corneli (C‑777/22 P και C‑789/22 P, EU:C:2024:973, σημείο 89).
39      Βλ. Kokott, J., «Zur unmittelbaren Wirkung des Unionsrechts», Archiv des öffentlichen Rechts, 2023, τόμος 148, σ. 496 επ. (501).
40      Πρβλ. αποφάσεις
της 6ης
Οκτωβρίου 2015, T-Mobile Czech Republic και Vodafone Czech Republic (C‑508/14, EU:C:2015:657, σκέψη 53), και
της 14ης
Ιανουαρίου 2021, RTS infra και
Aannemingsbedrijf Norré-Behaegel (C‑387/19, EU:C:2021:13, σκέψη 49)·
προτάσεις
του
γενικού
εισαγγελέα
Α. Ράντου
στην
υπόθεση
Electrabel κ.λπ. (C‑633/23, EU:C:2025:131, σημεία 34 έως 36).
41      Πρβλ. απόφαση της 24ης Ιουνίου 2019, Popławski (C‑573/17, EU:C:2019:530, σκέψεις 55 έως 57 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
42      Πρβλ. απόφαση της 24ης Ιουνίου 2019, Popławski (C‑573/17, EU:C:2019:530, σκέψεις 53 έως 58).
43      Βλ. άρθρο 2, σημείο 20, του κανονισμού 2019/943.
44      Corporate Power Purchase Agreements, ήτοι συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας· βλ. άρθρο 19α του κανονισμού 2019/943 (βλ. σημείο 15 των παρουσών προτάσεων).
45      Κατά το αιτούν δικαστήριο, οι CPPA έχουν συνήθως τη μορφή «συμβάσεων επί διαφοράς» (σημείο 15 των παρουσών προτάσεων).
46      Εξάλλου, βάσει του άρθρου 19δ, παράγραφος 3, του κανονισμού 2019/943, ένα τέτοιο καθεστώς θα έπρεπε να εκτιμηθεί από την Επιτροπή επίσης υπό το πρίσμα των άρθρων 107 και 108 ΣΛΕΕ.
47      Βλ. σ. 59 και 60 του ιρλανδικού σχεδίου μηχανισμού ισχύος της 16ης Δεκεμβρίου 2019 (διαθέσιμο στη διεύθυνση updated_ireland_implementation_plan.pdf), κατά το οποίο το 15 % της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας πρόκειται να καλυφθεί μέσω CPPA. Ένας τέτοιος μηχανισμός ισχύος εμπίπτει, κατ’ αρχήν, επίσης στο πεδίο εφαρμογής των άρθρων 107 και 108 ΣΛΕΕ· βλ. απόφαση της 2ας Σεπτεμβρίου 2021, Επιτροπή κατά Tempus Energy und Tempus Energy Technology (C‑57/19 P, EU:C:2021:663).
48      Τα ζητήματα οριοθέτησης που ανακύπτουν στο πλαίσιο αυτό, ιδίως όσον αφορά τη χρήση «κρατικών πόρων» και τη δυνατότητα καταλογισμού τους στο κράτος, είναι συχνά πολύ αμφιλεγόμενα και δύσκολο να επιλυθούν· βλ. αποφάσεις της 13ης Μαρτίου 2001, PreussenElektra (C‑379/98, EU:C:2001:160, σκέψεις 57 επ.), της 28ης Μαρτίου 2019, Γερμανία κατά Επιτροπής (C‑405/16 P, EU:C:2019:268, σκέψεις 52 επ.), και της 26ης Σεπτεμβρίου 2024, Covestro Deutschland και Γερμανία κατά Επιτροπής (C‑790/21 P και C‑791/21 P, EU:C:2024:792, σκέψεις 84 επ.).