62024CJ0168
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tielet Awla)
18 ta’ Diċembru 2025 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Trade marks – Direttiva 2008/95/KE – Artikolu 12(2)(b) – Direttiva (UE) 2015/2436 – Artikolu 20(b) – Motivi ta’ revoka tat-trade mark – Riskju li l-pubbliku jiġi żgwidat minħabba l-użu li jsir tat-trade mark – Trade mark li tikkorrispondi għall-isem ta’ disinjatur tal-moda – Trasferiment tat-trade mark – Użu tat-trade mark ta’ natura li jagħti x’jifhem b’mod effettiv lill-pubbliku li d-disinjatur għadu jipparteċipa fid-disinn tal-prodotti koperti mit-trade mark – Twemmin żbaljat”
Fil-Kawża C‑168/24,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni, Franza), permezz ta’ deċiżjoni tat‑28 ta’ Frar 2024, li waslet il-Qorti tal-Ġustizzja fl-istess jum, fil-proċedura
PMJC SAS
vs
[W] [X],
[M] [X],
[X] Créative SAS,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tielet Awla),
komposta minn C. Lycourgos, President tal-Awla, O. Spineanu-Matei, S. Rodin (Relatur), N. Piçarra, u N. Fenger, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: N. Emiliou,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għal PMJC SAS, minn M. Le Guerer, avocat,
–
għal [W] [X], [M] [X], [X] Créative SAS, minn E. Fortunet, avocat,
–
għall-Gvern Franċiż, minn R. Bénard u E. Timmermans, bħala aġenti,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn C. Auvret u P. Němečková, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tas‑27 ta’ Marzu 2025,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 12(2)(b) tad-Direttiva 2008/95/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑22 ta’ Ottubru 2008 biex jiġu approssimati l-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar it-trade marks (ĠU 2008, L 299, p. 25), u tal-Artikolu 20(b) tad-Direttiva (UE) 2015/2436 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑16 ta’ Diċembru 2015 biex jiġu approssimati l-liġijiet tal-Istati Membri dwar it-trade marks (ĠU 2015, L 336, p. 1, u rettifiki fil-ĠU 2016, L 110, p. 5, u fil-ĠU L, 2025/90766).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn, minn naħa, PMJC SAS u, min-naħa l-oħra, [W] [X], [M] [X] u [X] Créative SAS dwar ir-revoka parzjali tad-drittijiet ta’ din l-ewwel kumpannija fuq żewġ trade marks li jikkorrispondu għall-kunjom ta’ disinjatur tal-moda.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Id-Direttiva 2008/95
3
L-Artikolu 12 tad-Direttiva 2008/95, intitolat “Raġunijiet għar-revokazzjoni”, kien jipprevedi, fil-paragrafu 2 tiegħu:
“[…] it-trade mark tista’ tiġi suġġetta għar-revokazzjoni jekk, wara d-data li fiha ġiet reġistrata,
[…]
b)
b’konsegwenza ta’ l-użu li jagħmel minnha l-proprjetarju tagħha jew bil-kunsens tiegħu fir-rigward tal-merkanzija jew servizzi li għalihom hija ġiet reġistrata, hija tista’ tqarraq bil-pubbliku, partikolarment fir-rigward tan-natura, kwalità jew oriġini ġeografika ta’ dik il-merkanzija jew dawk is-servizzi.”
Id-Direttiva 2015/2436
4
L-Artikolu 20 ta’ din id-direttiva, intitolat “Trade mark li tkun saret ġenerika jew indikazzjoni qarrieqa bħala raġunijiet għal revoka”, huwa fformulat kif ġej:
“Trade mark tista’ tiġi rrevokata jekk, wara d-data li fiha tkun ġiet irreġistrata:
[…]
b)
bħala riżultat tal-użu li jsir minnha mill-proprjetarju tat-trade mark jew bil-kunsens tal-proprjetarju fir-rigward tal-oġġetti jew is-servizzi li għalihom hi ġiet irreġistrata, hija tista’ tqarraq bil-pubbliku, partikolarment fir-rigward tan-natura, il-kwalità jew l-oriġini ġeografika ta’ dawk l-oġġetti jew servizzi.”
5
L-Artikolu 54 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Traspożizzjoni”, jipprovdi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“L-Istati Membri għandhom idaħħlu fis-seħħ il-liġijiet, ir-regolamenti u d-dispożizzjonijiet amministrattivi meħtieġa għall-konformità mal-Artikoli 3 sa 6, l-Artikoli 8 sa 14, l-Artikoli 16, 17 u 18, l-Artikoli 22 sa 39, l-Artikolu 41, l-Artikoli 43 u 44 u l-Artikoli 46 sa 50 sal‑14 ta’ Jannar 2019. […]
[…]”
6
L-Artikolu 55 tad-Direttiva 2015/2436, intitolat “Tħassir”, jipprevedi:
“Id-Direttiva [2008/95] titħassar b’effett mill‑15 ta’ Jannar 2019 […]
Ir-referenzi għad-Direttiva mħassra għandhom jinftiehmu bħala referenzi għal din id-Direttiva […]”
7
L-Artikolu 56 tad-Direttiva 2015/2436, intitolat “Dħul fis-seħħ”, huwa fformulat kif ġej:
“Din id-Direttiva għandha tidħol fis-seħħ fl-għoxrin jum wara dak tal-pubblikazzjoni tagħha f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea.
L-Artikoli 1, 7, 15, 19, 20 u 21 għandhom japplikaw mill‑15 ta’ Jannar 2019.”
Id-dritt Franċiż
8
L-Artikolu L.714‑6 tal-code de la propriété intellectuelle (il-Kodiċi tal-Proprjetà Intellettwali), fil-verżjoni tiegħu applikabbli għat-tilwima fil-kawża prinċipali, jipprovdi:
“Jinkorri r-revoka tad-drittijiet tiegħu l-proprjetarju ta’ trade mark li tkun, bl-aġir tiegħu:
[…]
b)
ta’ natura li tqarraq, b’mod partikolari dwar in-natura, il-kwalità jew l-oriġini ġeografika tal-prodott jew tas-servizz.”
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
9
Mid-deċiżjoni tar-rinviju jsegwi li [W] [X], kumpannija stabbilita fl‑1978 minn [W] [X] sabiex tikkummerċjalizza ħwejjeġ u aċċessorji tal-moda, kienet is-suġġett ta’ proċedura ta’ insolvenza, li fi tmiemha PMJC ppreżentat offerta ta’ xiri tal-assi kollha ta’ dik il-kumpannija, aċċettata permezz ta’ sentenza tat‑13 ta’ Settembru 2011, hija stess segwita minn att ta’ trasferiment ta’ assi tanġibbli u intanġibbli, tat‑3 ta’ Frar 2012, li tirrigwarda b’mod partikolari t-trade marks verbali Franċiżi “[W] [X]”, waħda ppreżentata minn [W] [X] u sussegwentement ittrasferita fl‑1999 lill-kumpannija [W] [X], u l-oħra ppreżentata fl‑2002 mill-kumpannija [W] [X].
10
Permezz ta’ protokoll ta’ provvista ta’ servizzi konkluż fil‑21 ta’ Lulju 2011, [W] [X] kompla l-kollaborazzjoni tiegħu ma’ PMJC sat-terminu previst kuntrattwalment, jiġifieri l‑31 ta’ Diċembru 2015.
11
Fil‑21 ta’ Ġunju 2018, PMJC ressqet azzjoni kontra [W] [X] għal ksur tat-trade marks imsemmija fil-punt 9 ta’ din is-sentenza kif ukoll għal kompetizzjoni żleali u parassitika, billi argumentat li [W] [X] wettaq atti ta’ kompetizzjoni żleali u kiser id-drittijiet tagħha fuq it-trade marks meta eżerċita attivitajiet professjonali u artistiċi permezz ta’ [X] Créative.
12
Permezz ta’ kontrotalba, [W] [X] talab ir-revoka tad-drittijiet ta’ PMJC fuq dawn it-trade marks minħabba qerq, minħabba l-allegat użu qarrieqi ta’ din tal-aħħar bejn l-aħħar tas-sena 2017 u l-bidu tas-sena 2019. B’mod partikolari, PMJC użat l-imsemmija trade marks b’mod li twassal lill-pubbliku biex jemmen li [W] [X] huwa l-awtur tal-kreazzjonijiet li fuqhom huma mwaħħla dawn it-trade marks.
13
Permezz ta’ sentenza tat‑12 ta’ Ottubru 2022, il-cour d’appel de Paris (il-Qorti tal-Appell ta’ Pariġi, Franza) iddikjarat ir-revoka parzjali tad-drittijiet ta’ PMJC fuq it-trade marks li huma s-suġġett tal-att ta’ ċessjoni tat‑3 ta’ Frar 2012 imsemmi fil-punt 9 ta’ din is-sentenza.
14
Hija qieset, b’mod partikolari, li d-dritt tal-Unjoni ma kienx jipprekludi r-revoka ta’ trade mark ibbażata fuq il-kunjom ta’ kreatur meta, bl-aġir tiegħu, iċ-ċessjonarju ta’ din it-trade mark iwassal lill-pubbliku biex jemmen b’mod effettiv li l-kreatur għadu jipparteċipa fid-disinn tal-prodotti jew joħloq riskju suffiċjentement serju ta’ tali qerq.
15
Dan huwa l-każ fit-tilwima fil-kawża prinċipali, peress li PMJC ġiet ikkundannata darbtejn għal ksur tad-drittijiet tal-awtur ta’ [W] [X] dwar ix-xogħlijiet reċenti ta’ dan tal-aħħar u mhux ittrasferiti lil PMJC. Peress li dawn il-kundanni saru irrevokabbli, il-cour d’appel de Paris (il-Qorti tal-Appell ta’ Pariġi, Franza) iddeduċiet minn dan li, imwaħħla fuq prodotti b’dekorazzjonijiet li jikkostitwixxu atti ta’ ksur tad-drittijiet tal-awtur ta’ [W] [X] u li huma ppreżentati bħala kreazzjonijiet oriġinali mwettqa minn dan tal-aħħar, it-trade marks ikkonċernati saru qarrieqa.
16
PMJC appellat minn dik is-sentenza quddiem il-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni, Franza), li hija l-qorti tar-rinviju.
17
Quddiemha, PMJC sostniet b’mod partikolari li, billi qieset li s-sentenza tat‑30 ta’ Marzu 2006, Emanuel (C‑259/04, EU:C:2006:215), minn naħa, bl-ebda mod ma teskludi l-possibbiltà li tiġi ddikjarata r-revoka ta’ trade mark li tikkorrispondi għall-isem ta’ disinjatur fil-każ fejn il-proprjetarju tagħha jagħmel użu qarrieqi u, min-naħa l-oħra, tħalli l-possibbiltà lil dan id-disinjatur li jipprova juri li l-użu li jsir minnha mill-proprjetarju tagħha huwa doluż, il-cour d’appel de Paris (il-Qorti tal-Appell ta’ Pariġi) kisret l-Artikolu L. 714–6(b) tal-Kodiċi tal-Proprjetà Intellettwali, fil-verżjoni tiegħu applikabbli għat-tilwima fil-kawża prinċipali, kif għandu jiġi interpretat fid-dawl tal-Artikolu 12(2)(b) tad-Direttiva 2008/95.
18
PMJC tqis, fil-fatt, li, fid-dawl ta’ dik is-sentenza, l-eventwali aġir tiegħu intiż sabiex il-konsumatur jemmen li [W] [X] għadu involut fil-ħolqien tal-prodotti mmarkati b’ismu ma jistax jaffettwa t-trade mark innifisha, anki jekk dan l-aġir jitqies qarrieqi.
19
F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tesponi, qabelxejn, li, fil-punti 47 sa 49 tas-sentenza tat‑30 ta’ Marzu 2006, Emanuel (C‑259/04, EU:C:2006:215), li kienet tirrigwarda trade mark b’isem personali, il-Qorti tal-Ġustizzja, wara li fakkret li l-każijiet ta’ rifjut ta’ reġistrazzjoni minħabba n-natura qarrieqa ta’ trade mark jippreżupponu li wieħed ikun jista’ jikkonstata l-eżistenza ta’ qerq effettiv jew ta’ riskju suffiċjentement serju ta’ qerq tal-konsumatur, iddeċidiet li ċ-ċirkustanza li konsumatur medju seta’ jiġi influwenzat fl-att ta’ xiri tiegħu billi jimmaġina li d-disinjatur li ismu kien jikkorrispondi għat-trade mark ikkonċernata kien ipparteċipa fil-ħolqien tal-prodott kopert minn din it-trade mark ma setgħetx, waħedha, tkun ta’ natura li tqarraq bil-pubbliku dwar in-natura, il-kwalità jew l-oriġini ta’ dan il-prodott.
20
Sussegwentement, il-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni) tosserva li, fil-punt 50 ta’ dik is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja indikat li, għalkemm, fil-preżentazzjoni tat-trade mark, kien hemm rieda tal-impriża li twassal lill-konsumatur sabiex jemmen li dan id-disinjatur kien għadu fl-oriġini tal-prodotti koperti mit-trade mark jew li jipparteċipa fil-ħolqien tagħhom, dan huwa aġir li jista’ jitqies doluż, mingħajr madankollu ma jikkostitwixxi qerq li jista’ jaffettwa t-trade mark innifisha u lanqas, għaldaqstant, il-possibbiltà li tiġi rreġistrata.
21
Fl-aħħar nett, il-qorti tar-rinviju tirrileva li, fil-punt 53 tal-imsemmija sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja, wara li kkunsidrat li l-kundizzjonijiet tar-revoka minħabba n-natura qarrieqa ta’ trade mark kienu identiċi għal dawk tar-rifjut ta’ reġistrazzjoni, iddeċidiet li d-drittijiet tal-proprjetarju ta’ trade mark li tikkorrispondi għall-isem tal-kreatur u għall-ewwel manifattur tal-prodotti li għandhom din it-trade mark ma jistgħux, minħabba din il-partikolarità biss, jiġu rrevokati minħabba li l-imsemmija trade mark tqarraq bil-pubbliku, b’mod partikolari meta l-klijentela marbuta mal-istess trade mark tkun ġiet ittrasferita mal-impriża produttriċi tal-prodotti li jkollhom din it-trade mark.
22
Madankollu, fis-sentenza tagħha tat‑12 ta’ Ottubru 2022, il-cour d’appel de Paris (il-Qorti tal-Appell ta’ Pariġi) ikkunsidrat li l-konstatazzjoni, fil-punt 50 tas-sentenza tat‑30 ta’ Marzu 2006, Emanuel (C‑259/04, EU:C:2006:215), li tgħid li trade mark li tikkorrispondi għall-kunjom ta’ disinjatur ma tistax titqies li hija qarrieqa għas-sempliċi raġuni li dan id-disinjatur ma għadux jipparteċipa fid-disinn tal-prodotti li għandhom trade marks ikkostitwiti minn kunjomu ma testendix espressament għall-interpretazzjoni tal-Artikolu 12(2)(b) tal-Ewwel Direttiva tal-Kunsill 89/104/KEE tal‑21 ta’ Diċembru 1988 biex jiġu approssimati l-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar it-trade marks (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 17, Vol. 1, p. 92). Għaldaqstant, il-Cour d’appel de Paris (il-Qorti tal-Appell ta’ Pariġi) ikkonkludiet li din id-dispożizzjoni kellha tiġi interpretata fis-sens li ma tipprekludix dikjarazzjoni tar-revoka ta’ trade mark minħabba l-użu tagħha f’kundizzjonijiet tali li jagħtu x’jifhem b’mod effettiv lill-pubbliku li l-kreatur kien għadu jipparteċipa fil-ħolqien tal-prodotti bit-trade marks ikkostitwiti minn kunjomu, minkejja li dan ma għadux il-każ.
23
Il-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni) tosserva wkoll li, fis-sentenza tagħha tal‑14 ta’ Mejju 2009, Fiorucci vs UASI–Edwin (ELIO FIORUCCI) (T‑165/06, EU:T:2009:157, punt 37), il-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea ċaħdet it-talba għal revoka bbażata fuq l-użu qarrieqi tat-trade mark li tirrigwarda l-kunjom ta’ disinjatur wara r-reġistrazzjoni tagħha, mhux minħabba li tali użu ma jistax iwassal għar-revoka tat-trade mark minħabba qerq, iżda minħabba li ma kienet ġiet prodotta ebda prova ta’ użu tat-trade mark wara r-reġistrazzjoni tagħha.
24
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Cour de cassation (il-Qorti tal-Kassazzjoni) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“L-Artikoli 12(2)(b) tad-Direttiva [2008/95], u [l-Artikolu] 20(b) tad-Direttiva [2015/2436], għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu d-dikjarazzjoni ta’ revoka ta’ trade mark ikkostitwita mill-kunjom ta’ kreatur minħabba l-użu sussegwenti għaċ-ċessjoni f’kundizzjonijiet li jwasslu lill-pubbliku biex jemmen b’mod effettiv li dan il-kreatur għadu jipparteċipa fil-ħolqien tal-prodotti bit-trade mark minkejja li dan ma għadux il-każ?”
Fuq id-domanda preliminari
Osservazzjonijiet preliminari
25
Permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju titlob l-interpretazzjoni tal-Artikolu 12(2)(b) tad-Direttiva 2008/95 u tal-Artikolu 20(b) tad-Direttiva 2015/2436.
26
Il-kwistjoni dwar liema minn dawn iż-żewġ direttivi hija applikabbli ratione temporis għat-tilwima fil-kawża prinċipali hija irrilevanti, peress li d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 12(2)(b) tad-Direttiva 2008/95 u tal-Artikolu 20(b) tad-Direttiva 2015/2436 huma, essenzjalment, identiċi.
27
F’dan ir-rigward, hija irrilevanti ċ-ċirkustanza li l-verżjoni bil-lingwa Franċiża tal-Artikolu 12(2)(b) tad-Direttiva 2008/95 kienet tipprovdi li d-drittijiet tal-proprjetarju ta’ trade mark jistgħu jiġu rrevokati meta t-trade mark “est propre […] à induire le public en erreur” (hija ta’ natura li […] tqarraq bil-pubbliku), filwaqt li l-Artikolu 20(b) tad-Direttiva 2015/2436 jipprevedi, fl-istess verżjoni lingwistika, li r-revoka tad-drittijiet tista’ tiġi ddikjarata meta t-trade mark “risque […] d’induire le public en erreur” (tista’ tqarraq bil-pubbliku).
28
Minn naħa, fil-fatt, bħalma rrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 62 tal-konklużjonijiet tiegħu, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jsegwi li l-espressjoni “ta’ natura li” kienet tippreżupponi diġà li tista’ tiġi kkonstatata “l-eżistenza propja ta’ qerq jew ta’ riskju gravi biżżejjed li jqarraq lill-konsumatur” (sentenza tat‑30 ta’ Marzu 2006, Emanuel, C‑259/04, EU:C:2006:215, punt 47 u l-ġurisprudenza ċċitata).
29
Min-naħa l-oħra, bħalma rrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 64 tal-konklużjonijiet tiegħu, il-formulazzjoni tal-Artikolu 20(b) tad-Direttiva 2015/2436, fir-rigward tal-livell ta’ probabbiltà li l-pubbliku jiġi żgwidat, baqgħet, essenzjalment, l-istess meta mqabbla ma’ dik tal-Artikolu 12(2)(b) tad-Direttiva 2008/95 fil-verżjonijiet lingwistiċi l-oħra kollha, li, bl-eċċezzjoni tal-verżjoni Ungeriża u dik Finlandiża, kienu diġà fformulati f’termini li jimplikaw biss tali riskju, irrispettivament minn jekk dan tal-aħħar jimmaterjalizzax jew le.
30
Għaldaqstant, konformement mal-ġurisprudenza stabbilita li tgħid li d-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni Ewropea għandhom jiġu interpretati u applikati b’mod uniformi fid-dawl tal-verżjonijiet stabbiliti fil-lingwi kollha tal-Unjoni (sentenza tat‑13 ta’ Frar 2025, Verbraucherzentrale Berlin (Kunċett ta’ tul ta’ impjieg inizjali), C‑612/23, EU:C:2025:82, punt 31 u l-ġurisprudenza ċċitata), ma jistax jitqies li l-emenda introdotta fil-verżjoni Franċiża tal-Artikolu 20(b) tad-Direttiva 2015/2436, esposta fil-punt 27 ta’ din is-sentenza, tikkostitwixxi indikazzjoni tal-intenzjoni tal-leġiżlatur tal-Unjoni li jemenda l-kriterju dwar il-grad ta’ probabbiltà li l-pubbliku jiġi mqarraq.
31
Għalhekk, fil-kuntest ta’ dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari, għandha tingħata interpretazzjoni konġunta u b’mod identiku tal-Artikolu 12(2)(b) tad-Direttiva 2008/95 u tal-Artikolu 20(b) tad-Direttiva 2015/2436.
Fuq id-domanda
32
Permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 12(2)(b) tad-Direttiva 2008/95/KE u l-Artikolu 20(b) tad-Direttiva 2015/2436 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu d-dikjarazzjoni tar-revoka ta’ trade mark ikkostitwita mill-isem ta’ kreatur għar-raġuni li l-użu li jsir tagħha mill-proprjetarju jew bil-kunsens tiegħu huwa ta’ natura li jagħti x’jifhem b’mod effettiv lill-pubbliku li dan il-kreatur għadu jipparteċipa fil-ħolqien tal-prodotti koperti b’din it-trade mark, minkejja li dan ma għadux il-każ.
33
Skont dawn id-dispożizzjonijiet, id-drittijiet tal-proprjetarju ta’ trade mark jistgħu jiġu rrevokati meta, wara d-data tar-reġistrazzjoni tagħha, din it-trade mark tkun tista’, “permezz tal-użu tagħha” minnu jew bil-kunsens tiegħu għall-prodotti jew għas-servizzi li għalihom ġiet irreġistrata, tqarraq bil-pubbliku, “partikolarment fir-rigward tan-natura, il-kwalità jew l-oriġini ġeografika” ta’ dawn il-prodotti jew ta’ dawn is-servizzi.
34
Qabelxejn, għandu jiġi rrilevat li mill-formulazzjoni tal-imsemmija dispożizzjonijiet, b’mod partikolari mill-użu tal-avverbju “partikolarment”, isegwi li l-elenkar tal-karatteristiċi tal-prodotti jew tas-servizzi li dwarhom jista’ jkun hemm qerq ma huwiex eżawrjenti, b’tali mod li ma jistax jiġi eskluż li tiġi ddikjarata r-revoka tat-trade mark minħabba l-eżistenza ta’ riskju ta’ qerq li jirrigwarda l-persuna fl-oriġini tal-ħolqien tal-prodotti li għandhom it-trade mark jew li kkontribwixxew għall-ħolqien tagħhom.
35
Sussegwentement, bħall-oriġini ġeografika, li tinsab espressament fid-dispożizzjonijiet imsemmija fil-punt 32 ta’ din is-sentenza, l-oriġini stilistika ta’ prodott, tista’, jekk ikun il-każ, tikkostitwixxi karatteristika ta’ dan il-prodott li toħloq aspettattivi speċifiċi għall-pubbliku. Għaldaqstant, din l-oriġini taqa’ taħt l-elementi li fuqhom il-pubbliku jista’ jiġi “mqarraq” fis-sens tal-Artikolu 12(2)(b) tad-Direttiva 2008/95 u tal-Artikolu 20(b) tad-Direttiva 2015/2436.
36
Madankollu, bħalma espona, essenzjalment, l-Avukat Ġenerali fil-punt 35 tal-konklużjonijiet tiegħu, iċ-ċirkustanza li trade mark ikkostitwita mill-isem ta’ disinjatur tal-moda tintuża minn impriża li magħha dan id-disinjatur ma għadux marbut ma hijiex suffiċjenti, bħala tali, sabiex tiġġustifika r-revoka tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑30 ta’ Marzu 2006, Emanuel, C‑259/04, EU:C:2006:215, punt 53). Fil-fatt, konsumatur medju, normalment informat u raġonevolment attent u avżat, huwa konxju mill-fatt li l-prodotti kollha li għandhom trade mark li tikkorrispondi għall-isem ta’ disinjatur mhux neċessarjament inħolqu minnu.
37
Għaldaqstant, ir-revoka skont id-dispożizzjonijiet li l-interpretazzjoni tagħhom hija mitluba tippreżupponi li tiġi kkonstatata, abbażi taċ-ċirkustanzi tal-każ, l-eżistenza ta’ qerq effettiv jew ta’ riskju suffiċjentement serju ta’ qerq tal-pubbliku (ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑8 ta’ Ġunju 2017, W. F. Gözze Frottierweberei u Gözze, C‑689/15, EU:C:2017:434, punt 54 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
38
Fl-aħħar nett, mill-formulazzjoni tal-Artikolu 12(2)(b) tad-Direttiva 2008/95 u tal-Artikolu 20(b) tad-Direttiva 2015/2436 isegwi li l-evalwazzjoni tan-natura qarrieqa tat-trade mark fil-kuntest ta’ proċedimenti għal revoka timplika t-teħid inkunsiderazzjoni tal-użu li jsir ta’ din it-trade mark mill-proprjetarju jew bil-kunsens ta’ dan tal-aħħar.
39
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li, fil-każ ta’ trade mark ikkostitwita mill-kunjom ta’ disinjatur tal-moda, qerq effettiv jew riskju suffiċjentement serju ta’ qerq, fis-sens tal-Artikolu 12(2)(b) tad-Direttiva 2008/95 u tal-Artikolu 20(b) tad-Direttiva 2015/2436 kif interpretat fil-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 37 ta’ din is-sentenza, jista’, jekk ikun il-każ, jirriżulta minn żball tal-pubbliku, ikkawżat mill-użu li jsir ta’ din it-trade mark mill-proprjetarju tagħha jew bil-kunsens tiegħu, fir-rigward tal-oriġini stilistika tal-prodotti koperti mill-imsemmija trade mark.
40
Il-punt dwar jekk l-użu tat-trade mark huwiex tali li jqarraq bil-pubbliku għandu jiġi eżaminat fid-dawl taċ-ċirkustanzi rilevanti kollha tal-każ. Iċ-ċirkustanza msemmija fil-punt 15 ta’ din is-sentenza, jiġifieri l-preżenza, fuq il-prodotti koperti mit-trade marks ikkostitwiti mill-isem ta’ disinjatur tal-moda, ta’ elementi dekorattivi li jappartjenu għad-dinja kreattiva speċifika ta’ dan id-disinjatur u li jiksru d-drittijiet tal-awtur tiegħu tista’, bħalma osserva l-Avukat Ġenerali fil-punt 95 tal-konklużjonijiet tiegħu, tikkostitwixxi tali ċirkustanza rilevanti, peress li żżid ir-riskju li l-pubbliku jipperċepixxi b’mod żbaljat l-oriġini stilistika tal-prodotti koperti minn dawn it-trade marks.
41
Din l-interpretazzjoni hija konformi mal-għan ta’ protezzjoni tal-konsumaturi li hija fil-bażi tal-Artikolu 12(2)(b) tad-Direttiva 2008/95 u tal-Artikolu 20(b) tad-Direttiva 2015/2436 (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑30 ta’ Marzu 2006, Emanuel, C‑259/04, EU:C:2006:215, punt 46). Fid-dawl ta’ dan l-għan, il-konsumatur għandu jkun f’pożizzjoni li jagħmel għażla informata bejn diversi prodotti jew servizzi kompetituri.
42
L-imsemmija interpretazzjoni hija kkorroborata wkoll mill-għan ġenerali segwit mir-regoli tal-Unjoni fil-qasam tat-trade marks dwar iż-żamma ta’ kompetizzjoni mhux distorta fl-Unjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑12 ta’ Settembru 2019, Koton Mağazacilik Tekstil Sanayi ve Ticaret vs EUIPO, C‑104/18 P, EU:C:2019:724, punt 45 u l-ġurisprudenza ċċitata). Fid-dawl ta’ dan l-għan, ma jistax jiġi aċċettat li trade mark issir, bl-użu li jsir tagħha, strument żleali ta’ teħid tal-klijentela.
43
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, ir-risposta għad-domanda magħmula għandha tkun li l-Artikolu 12(2)(b) tad-Direttiva 2008/95 u l-Artikolu 20(b) tad-Direttiva 2015/2436 għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma jipprekludux dikjarazzjoni tar-revoka ta’ trade mark ikkostitwita mill-isem ta’ disinjatur tal-moda minħabba li, fid-dawl taċ-ċirkustanzi rilevanti kollha, l-użu li jsir tagħha mill-proprjetarju jew bil-kunsens tiegħu huwa ta’ natura li jkollu bħala effett li din it-trade mark twassal lill-konsumatur medju, normalment informat u raġonevolment attent u avżat, sabiex jemmen, b’mod żbaljat, li dan id-disinjatur ipparteċipa fid-disinn tal-prodotti koperti mill-imsemmija trade mark.
Fuq l-ispejjeż
44
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tielet Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 12(2)(b) tad-Direttiva 2008/95/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑22 ta’ Ottubru 2008 biex jiġu approssimati l-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar it-trade marks, u tal-Artikolu 20(b) tad-Direttiva (UE) 2015/2436 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑16 ta’ Diċembru 2015 biex jiġu approssimati l-liġijiet tal-Istati Membri dwar it-trade marks,
għandhom jiġu interpretati fis-sens li:
ma jipprekludux dikjarazzjoni tar-revoka ta’ trade mark ikkostitwita mill-isem ta’ disinjatur tal-moda minħabba li, fid-dawl taċ-ċirkustanzi rilevanti kollha, l-użu li jsir tagħha mill-proprjetarju jew bil-kunsens tiegħu huwa ta’ natura li jkollu bħala effett li din it-trade mark twassal lill-konsumatur medju, normalment informat u raġonevolment attent u avżat, sabiex jemmen, b’mod żbaljat, li dan id-disinjatur ipparteċipa fid-disinn tal-prodotti koperti mill-imsemmija trade mark.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.