62023TJ0556_RES
Υπόθεση T‑556/23
Swissgrid AG
κατά
Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας
Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (τρίτο πενταμελές τμήμα) της 8ης Οκτωβρίου 2025
«Ενέργεια – Εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας – Κατευθυντήρια γραμμή για την εξισορρόπηση ηλεκτρικής ενέργειας – Άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2017/2195 – Ευρωπαϊκή πλατφόρμα για τη διαδικασία συμψηφισμού ανισορροπιών – Μη συμμετοχή του ελβετικού διαχειριστή συστήματος μεταφοράς – Απόφαση του ACER για την τροποποίηση του πλαισίου υλοποίησης της πλατφόρμας – Προσφυγή ενώπιον του συμβουλίου προσφυγών του ACER – Ειδικοί όροι και λεπτομερείς κανόνες για την άσκηση της προσφυγής – Άρθρο 28 του κανονισμού (ΕΕ) 2019/942 – Απαράδεκτο λόγω ελλείψεως ενεργητικής νομιμοποίησης ενώπιον του συμβουλίου προσφυγών – Άμεσος και ατομικός επηρεασμός»
Ενέργεια – Εξισορρόπηση ηλεκτρικής ενέργειας – Κανονισμός 2017/2195 – Ευρωπαϊκή πλατφόρμα για τη διαδικασία συμψηφισμού ανισορροπιών – Πεδίο εφαρμογής – Ελβετικοί διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς – Δεν περιλαμβάνονται – Εξαιρέσεις
(Κανονισμός 2017/2195 της Επιτροπής, άρθρα 1 § 2, 6 και 7)
(βλ. σκέψεις 24-39)
Οργανισμοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Οργανισμός για τη Συνεργασία των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER) – Διαδικασία προσφυγής – Προσφυγή ενώπιον του συμβουλίου προσφυγών του ACER – Προϋποθέσεις παραδεκτού – Φυσικά ή νομικά πρόσωπα – Πράξεις που τα αφορούν άμεσα και ατομικά – Απόφαση του ACER για την τροποποίηση του πλαισίου υλοποίησης της ευρωπαϊκής πλατφόρμας για τη διαδικασία συμψηφισμού ανισορροπιών – Τροποποίηση η οποία στερεί από τους ελβετικούς διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς το δικαίωμα συμμετοχής στην πλατφόρμα βάσει συμφωνιών οι οποίες συνήφθησαν πριν από την έκδοση της ως άνω απόφασης – Απόφαση παράγουσα αποτελέσματα επί της νομικής κατάστασης των εν λόγω διαχειριστών – Παραδεκτό
(Άρθρο 263, εδ. 4, ΣΛΕΕ· κανονισμός 2019/942 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 28)
(βλ. σκέψεις 55-73)
Σύνοψη
Με την απόφασή του, το Γενικό Δικαστήριο ακυρώνει την απόφαση του συμβουλίου προσφυγών του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER) με την οποία απορρίφθηκε ως απαράδεκτη η προσφυγή που άσκησε ελβετικός διαχειριστής συστήματος μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας (στο εξής: ΔΣΜ) κατά αποφάσεως του ACER περί αποκλεισμού της συμμετοχής του στην ευρωπαϊκή πλατφόρμα για τη διαδικασία συμψηφισμού ανισορροπιών (στο εξής: πλατφόρμα IN) δυνάμει του κανονισμού 2017/2195 (
1
). Με την απόφαση αυτή, το Γενικό Δικαστήριο εκφέρει κρίση επί του πεδίου εφαρμογής του κανονισμού 2017/2195 καθώς και επί της ενεργητικής νομιμοποίησης ενός τέτοιου διαχειριστή να προσβάλει απόφαση του ACER της οποίας δεν είναι αποδέκτης.
Η προσφεύγουσα, Swissgrid AG, ως μοναδικός ελβετικός ΔΣΜ, συμμετείχε από το 2012 στην International Grid Control Cooperation (IGCC), ένα όργανο συνεργασίας μεταξύ ΔΣΜ με σκοπό τη βελτιστοποίηση της αυτόματης διαχείρισης των εφεδρειών αποκατάστασης συχνότητας μέσω μιας διαδικασίας συμψηφισμού ανισορροπιών.
Στις 2 Αυγούστου 2017 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε τον κανονισμό 2017/2195, ο οποίος προβλέπει, στο άρθρο 22, τη δημιουργία ευρωπαϊκής πλατφόρμας για τη διαδικασία συμψηφισμού ανισορροπιών.
Κατ’ εφαρμογήν της ως άνω διάταξης, ο ACER εξέδωσε την απόφαση 13/2020, η οποία αφορούσε τη δημιουργία της πλατφόρμας IN και περιλάμβανε ως παράρτημα το πλαίσιο υλοποίησης της εν λόγω πλατφόρμας (στο εξής: πλαίσιο υλοποίησης).
Στις 30 Σεπτεμβρίου 2022 ο ACER εξέδωσε την απόφαση 16/2022 για την τροποποίηση του ορισμού των οντοτήτων οι οποίες θα ασκούσαν τα καθήκοντα που καθορίζονται στο πλαίσιο υλοποίησης. Συναφώς, ο ορισμός της έννοιας του «ΔΣΜ μέλους» ο οποίος προηγουμένως αφορούσε «κάθε ΔΣΜ ο οποίος προσχωρεί στην πλατφόρμα IN, περιλαμβανομένων των ΔΣΜ των περιοχών [ελέγχου φορτίου-συχνότητας] τις οποίες εκμεταλλεύονται περισσότεροι ΔΣΜ διαφόρων κρατών μελών ή τρίτων χωρών» τροποποιήθηκε προκειμένου να περιλαμβάνει στο εξής «τους ΔΣΜ στους οποίους εφαρμόζεται ο κανονισμός 2017/2195 και οι οποίοι έχουν προσχωρήσει στην πλατφόρμα IN, συμπεριλαμβανομένων των ΔΣΜ που προέρχονται από περιοχές [ρύθμισης φορτίου-συχνότητας] με περισσότερους από έναν ΔΣΜ».
Θεωρώντας ότι η ως άνω τροποποίηση θα είχε ως αποτέλεσμα τον αποκλεισμό της συμμετοχής της στην πλατφόρμα IN, η προσφεύγουσα άσκησε προσφυγή κατά της αποφάσεως αυτής ενώπιον του συμβουλίου προσφυγών του ACER, το οποίο την απέρριψε ως απαράδεκτη βάσει του άρθρου 28, παράγραφος 1, του κανονισμού 2019/942 (
2
). Κατά το συμβούλιο προσφυγών, η συμμετοχή στην πλατφόρμα IN επιφυλάσσεται στους ΔΣΜ της Ένωσης και, ως εκ τούτου, η τροποποίηση του πλαισίου υλοποίησης της πλατφόρμας δεν επηρέαζε τη νομική κατάσταση της προσφεύγουσας ως ελβετικού ΔΣΜ.
Στο πλαίσιο αυτό, η προσφεύγουσα προσέφυγε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου ζητώντας την ακύρωση της αποφάσεως του συμβουλίου προσφυγών.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Το Γενικό Δικαστήριο εξετάζει κατ’ αρχάς το συμπέρασμα του συμβουλίου προσφυγών ότι η συμμετοχή στις πλατφόρμες τις οποίες διέπει ο κανονισμός 2017/2195 επιτρέπεται, κατ’ αρχήν, μόνο στους ΔΣΜ της Ένωσης και, ως εκ τούτου, οι ελβετικοί ΔΣΜ αποκλείονται από την πλατφόρμα IN.
Κατόπιν γραμματικής και συστηματικής ερμηνείας του κανονισμού 2017/2195, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει ότι, μολονότι το άρθρο 1, παράγραφος 2, του κανονισμού δεν κάνει ρητή αναφορά αποκλειστικώς και μόνο στους ΔΣΜ της Ένωσης κατά τον καθορισμό του πεδίου εφαρμογής του, εντούτοις η δυνατότητα που αναγνωρίζεται στην Επιτροπή, δυνάμει των παραγράφων 6 και 7 του ίδιου άρθρου, να δέχεται τη συμμετοχή μόνον των ελβετικών ΔΣΜ σε ορισμένες πλατφόρμες και μόνον υπό ορισμένες προϋποθέσεις, πρέπει να ερμηνευθεί ως εξαίρεση, ενδεικτική της απουσίας γενικού κανόνα συμμετοχής των εκτός της Ένωσης ΔΣΜ στις πλατφόρμες που προβλέπονται στον κανονισμό 2017/2195, μεταξύ των οποίων και στην πλατφόρμα IN.
Το ως άνω συμπέρασμα επιρρωννύεται από την τελολογική ερμηνεία του κανονισμού 2017/2195, καθόσον αποσκοπεί στη δημιουργία μιας πλήρως λειτουργικής και διασυνδεδεμένης εσωτερικής αγοράς ενέργειας, βασισμένης σε κοινούς δίκαιους κανόνες. Εν προκειμένω, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι η Ελβετική Συνομοσπονδία δεν έχει προσχωρήσει στην εσωτερική αγορά της Ένωσης και οι ελβετικοί ΔΣΜ δεν υπόκεινται, κατά συνέπεια, στους ίδιους κανόνες με εκείνους που εφαρμόζονται στους ΔΣΜ των κρατών μελών της Ένωσης, ο αποκλεισμός τους από τις προβλεπόμενες στον κανονισμό 2017/2195 πλατφόρμες, υπό την επιφύλαξη, μεταξύ άλλων, της εναλλακτικής λύσης του διμερούς διακανονισμού, ο οποίος παραμένει πάντοτε δυνατός, δικαιολογείται πλήρως υπό το πρίσμα του σκοπού που επιδιώκει ο εν λόγω κανονισμός.
Εκ των ανωτέρω προκύπτει ότι το συμβούλιο προσφυγών δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο καθόσον θεώρησε ότι η συμμετοχή των ελβετικών ΔΣΜ αποκλείεται, πέραν των περιπτώσεων που προβλέπονται στο άρθρο 1, παράγραφοι 6 και 7, του κανονισμού 2017/2195.
Αντιθέτως, το συμβούλιο προσφυγών παρέβη το άρθρο 28, παράγραφος 1, του κανονισμού 2019/942, καθόσον έκρινε ότι η απόφαση 16/2022 δεν μετέβαλε ουσιωδώς τη νομική κατάσταση της προσφεύγουσας και απέρριψε, κατά συνέπεια, την προσφυγή της ως απαράδεκτη.
Δυνάμει της ως άνω διατάξεως, κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο δύναται να προσβάλει απόφαση του ACER της οποίας είναι αποδέκτης ή απόφαση η οποία το αφορά άμεσα και ατομικά. Ερμηνεύοντας τη διάταξη αυτή υπό το πρίσμα της νομολογίας σχετικά με το άρθρο 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, το οποίο αποτέλεσε το πρότυπό της, το Γενικό Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι φυσικό ή νομικό πρόσωπο άλλο από τον αποδέκτη μιας πράξεως δεν μπορεί να προβάλει ότι η πράξη το αφορά ατομικά παρά μόνον εάν το επηρεάζει λόγω της ιδιαιτερότητας της περιπτώσεώς του ή λόγω μιας πραγματικής καταστάσεως που το χαρακτηρίζει σε σχέση με οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο και, ως εκ τούτου, το εξατομικεύει κατά τρόπο ανάλογο προς την εξατομίκευση του αποδέκτη της πράξεως.
Υπό το πρίσμα των ως άνω διευκρινίσεων, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει προκαταρκτικώς ότι η αιτιολογία της αποφάσεως του συμβουλίου προσφυγών, βάσει της οποίας η νομική κατάσταση της προσφεύγουσας ρυθμίζεται απευθείας από τον κανονισμό 2017/2195 και όχι από τις αποφάσεις 13/2020 και 16/2022, δεν είναι ικανή να δικαιολογήσει το απαράδεκτο της προσφυγής. Πράγματι, δεδομένου ότι η απόφαση 16/2022 στηριζόταν στο άρθρο 22, παράγραφος 1, του κανονισμού 2017/2195, η προσφεύγουσα είχε το δικαίωμα να αμφισβητήσει τη νομιμότητά της, ανεξαρτήτως του περιεχομένου του εν λόγω κανονισμού. Ως εκ τούτου, το γεγονός ότι ο κανονισμός 2017/2195 δεν προβλέπει τη συμμετοχή της προσφεύγουσας στην πλατφόρμα IN αποτελούσε στοιχείο κρίσιμο για την επί της ουσίας εξέταση της προσφυγής, παρά για την εκτίμηση του παραδεκτού της.
Όσον αφορά τον άμεσο και ατομικό επηρεασμό της προσφεύγουσας από την απόφαση 16/2022, το Γενικό Δικαστήριο παρατηρεί, πρώτον, ότι η προσφεύγουσα είναι συμβαλλόμενο μέρος σε (κύρια) συμφωνία για τις πλατφόρμες εξισορρόπησης, η οποία συνήφθη με άλλους ΔΣΜ, αλλά είναι επίσης «συμμετέχον μέλος» συμφωνίας συνεργασίας για την IGCC από τον Μάρτιο του 2012, ότι η IGCC αποτελεί σχέδιο υλοποίησης της πλατφόρμας IN και ότι η θέσπιση πλαισίου υλοποίησης της πλατφόρμας IN δεν κατέστησε άνευ σημασίας τις συμβάσεις στις οποίες η προσφεύγουσα είναι συμβαλλόμενο μέρος, δεδομένου ότι οι εν λόγω συμβάσεις εξακολουθούν να διέπουν τη λειτουργία της πλατφόρμας συμφώνως προς το πλαίσιο υλοποίησής της.
Δεύτερον, από το πλαίσιο υλοποίησης, όπως αυτό προσαρτάται στην απόφαση 13/2020, δεν προέκυπτε σαφώς ότι η προσφεύγουσα δεν μπορούσε πλέον να συμμετέχει στην πλατφόρμα IN βάσει των συμβατικών δικαιωμάτων της. Το πλαίσιο υλοποίησης όριζε τότε ότι ως «ΔΣΜ μέλος» νοείται κάθε ΔΣΜ ο οποίος είχε προσχωρήσει στην πλατφόρμα IN, περιλαμβανομένων ρητώς των «ΔΣΜ των περιοχών [ελέγχου φορτίου-συχνότητας] τις οποίες εκμεταλλεύονται περισσότεροι ΔΣΜ διαφόρων κρατών μελών ή τρίτων χωρών».
Ακόμη και ερμηνεία των κρίσιμων διατάξεων του ως άνω πλαισίου υλοποίησης σύμφωνη με τον κανονισμό 2017/2195 δεν μπορεί να θεωρηθεί ικανή να άρει κάθε αμφιβολία ως προς τη δυνατότητα της προσφεύγουσας να συνεχίσει να συμμετέχει στην πλατφόρμα IN βάσει των συμβατικών δικαιωμάτων της. Πράγματι, αφενός, το άρθρο 1 του κανονισμού 2017/2195 δεν είχε κατά τον χρόνο εκείνο αποτελέσει αντικείμενο ερμηνείας από τον δικαστή της Ένωσης. Αφετέρου, ο τρόπος με τον οποίο έχει συνταχθεί ο κανονισμός 2017/2195 μπορούσε να δημιουργήσει στην προσφεύγουσα την εντύπωση ότι είχε τη δυνατότητα να συνεχίσει να συμμετέχει στην πλατφόρμα IN λαμβανομένου υπόψη, μεταξύ άλλων, ότι στο πλαίσιο του ορισμού του πεδίου εφαρμογής του εν λόγω κανονισμού, ο οποίος διαλαμβάνεται στο άρθρο 1, παράγραφος 2, δεν γίνεται αναφορά αποκλειστικά και μόνο στους ΔΣΜ της Ένωσης.
Υπό το πρίσμα των ανωτέρω διευκρινίσεων, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει ότι μόνο με την έκδοση της αποφάσεως 16/2022, με την οποία τροποποιήθηκε ο ορισμός του «ΔΣΜ μέλους» που διαλαμβάνεται στο πλαίσιο υλοποίησης προκειμένου να περιλαμβάνει στο εξής μόνον τους ΔΣΜ στους οποίους εφαρμόζεται ο κανονισμός 2017/2195, ο ACER έλαβε επισήμως θέση αποκλείοντας ρητώς τη συμμετοχή της προσφεύγουσας στην πλατφόρμα IN.
Συνεπεία της τροποποίησης που επέφερε η απόφαση 16/2022, η προσφεύγουσα δεν μπορούσε πλέον να συμμετέχει στην πλατφόρμα IN δυνάμει των συμφωνιών στις οποίες ήταν συμβαλλόμενο μέρος και, ως εκ τούτου, η απόφαση αυτή πρέπει να θεωρηθεί ότι της στερεί τη δυνατότητα άσκησης των συμβατικών δικαιωμάτων της και, ως εκ τούτου, ότι παράγει άμεσα αποτελέσματα επί της νομικής καταστάσεώς της. Ομοίως, πρέπει να θεωρηθεί ότι η απόφαση 16/2022 θίγει την προσφεύγουσα λόγω της ιδιαιτερότητας της περιπτώσεώς της και λόγω μιας πραγματικής καταστάσεως που τη χαρακτηρίζει σε σχέση με οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο.
Συγκεκριμένα, δεδομένου ότι η IGCC αποτελεί, σύμφωνα με το ίδιο το πλαίσιο υλοποίησης, το σχέδιο υλοποίησης της πλατφόρμας IN, η προσφεύγουσα, ως συμμετέχουσα στην πλατφόρμα από το 2012, βρίσκεται σε διαφορετική κατάσταση σε σχέση με άλλους ΔΣΜ τρίτων χωρών, οι οποίοι δεν είχαν δικαίωμα τέτοιας συμμετοχής. Επιπλέον, ως μοναδικός ελβετικός ΔΣΜ, βρίσκεται, λαμβανομένου υπόψη του αντικειμένου του κανονισμού 2017/2195, σε διαφορετική κατάσταση από εκείνη των ΔΣΜ άλλων τρίτων χωρών, δεδομένου ότι η Ελβετία παρουσιάζει τη γεωγραφική ιδιαιτερότητα ότι περιβάλλεται, de facto, από χώρες μέλη της Ένωσης.
Κατόπιν των ανωτέρω, το Γενικό Δικαστήριο ακυρώνει την απόφαση του συμβουλίου προσφυγών.
(
1
)	Κανονισμός (ΕΕ) 2017/2195 της Επιτροπής, της 23ης Νοεμβρίου 2017, σχετικά με τον καθορισμό κατευθυντήριας γραμμής για την εξισορρόπηση ηλεκτρικής ενέργειας (ΕΕ 2017, L 312, σ. 6).
(
2
)	Κανονισμός (ΕΕ) 2019/942 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Ιουνίου 2019, για την ίδρυση Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ΕΕ 2019, L 158, σ. 22).