62004CJ0379_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση C-379/04,
που έχει ως αντικείμενο αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 234 ΕΚ, την οποία υπέβαλε το Landgericht Würzburg (Γερμανία) με απόφαση της 23ης Αυγούστου 2004, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 3 Σεπτεμβρίου 2004, στο πλαίσιο της υποθέσεως
Richard Dahms GmbH
κατά
Fränkischer Weinbauverband eV,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τρίτο τμήμα),
συγκείμενο από τους A. Rosas, πρόεδρο τμήματος, A. La Pergola, A. Borg Barthet, U. Lõhmus (εισηγητή), και A. Ó Caoimh, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: L. A. Geelhoed
γραμματέας: R. Grass
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που κατέθεσαν:
– η Richard Dahms GmbH, εκπροσωπούμενη από τον J. Haas, Rechtsanwalt,
– η Fränkischer Weinbauverband eV, εκπροσωπούμενη από τον B. Vincke, Rechtsanwalt,
– η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τους F. Erlbacher και T. van Rijn,
έχοντας υπόψη την απόφαση που ελήφθη, κατόπιν ακροάσεως του γενικού εισαγγελέα, να κριθεί η υπόθεση χωρίς την ανάπτυξη προτάσεων εκ μέρους του,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης
1. Η αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 21 του κανονισμού (ΕΚ) 753/2002 της Επιτροπής, της 29ης Απριλίου 2002, για τη θέσπιση ορισμένων λεπτομερειών εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) 1493/1999 του Συμβουλίου όσον αφορά την περιγραφή, την ονομασία, την παρουσίαση και την προστασία ορισμένων αμπελοοινικών προϊόντων (ΕΕ L 118, σ. 1).
2. Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ της Richard Dahms GmbH (στο εξής: Dahms) και της Fränkischer Weinbauverband eV (στο εξής: Weinbauverband), αναφορικά με τα έξοδα συμμετοχής σε διαγωνισμό οίνων.
Το κοινοτικό νομικό πλαίσιο
3. Το άρθρο 47 του κανονισμού (ΕΚ) 1493/1999 του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1999, για την κοινή οργάνωση της αμπελοοινικής αγοράς (ΕΕ L 179, σ. 1), προβλέπει, μεταξύ άλλων, τους κανόνες τους σχετικούς με την επισήμανση ορισμένων προϊόντων, οι οποίοι σκοπούν στην προστασία των θεμιτών συμφερόντων των καταναλωτών και των παραγωγών, στην ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και την ενίσχυση της παραγωγής ποιοτικών προϊόντων. Το άρθρο αυτό διακρίνει μεταξύ των ενδείξεων που πρέπει υποχρεωτικώς να περιλαμβάνονται στις επισημάνσεις και των προαιρετικών ενδείξεων.
4. Στο παράρτημα VII, B, σημείο 1, στοιχείο β΄, τρίτη περίπτωση, του εν λόγω κανονισμού προβλέπεται η δυνατότητα αναγραφής στην επισήμανση, παραπλεύρως της γεωγραφικής ενδείξεως, μιας ενδείξεως που να αφορά «διάκριση, μετάλλιο ή διαγωνισμό», υπό τις προϋποθέσεις που θα καθορίσει η Επιτροπή.
5. Ο κανονισμός 753/2002 ορίζει τις λεπτομέρειες εφαρμογής των κανόνων που ρυθμίζουν, μεταξύ άλλων, την παρουσίαση ορισμένων αμπελοοινικών προϊόντων. Ο τίτλος IV του εν λόγω κανονισμού περιλαμβάνει τους κανόνες τους σχετικούς με τους επιτραπέζιους οίνους με ένδειξη γεωγραφικής προελεύσεως και τους οίνους ποιότητας που έχουν παραχθεί σε καθορισμένες περιοχές (στο εξής: v.q.p.r.d.).
6. Το άρθρο 21 του εν λόγω κανονισμού, περιλαμβανόμενο στον τίτλο IV αυτού, φέρει τον τίτλο «Διακρίσεις, μετάλλια» και ορίζει τα εξής:
«Κατ’ εφαρμογή του παραρτήματος VII, σημείο Β.1, στοιχείο β΄, τρίτη περίπτωση, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1493/1999, διακρίσεις ή μετάλλια μπορούν να εμφαίνονται στη σήμανση των επιτραπέζιων οίνων με γεωγραφική ένδειξη ή των v.q.p.r.d., εφόσον έχουν απονεμηθεί στην παρτίδα των εν λόγω βραβευθέντων οίνων στο πλαίσιο διαγωνισμών με την έγκριση των κρατών μελών ή των τρίτων χωρών και μετά το πέρας μιας αντικειμενικής διαδικασίας που εξασφαλίζει την παντελή έλλειψη κάθε διακριτικής μεταχείρισης. Τα κράτη μέλη και οι τρίτες χώρες ανακοινώνουν στην Επιτροπή τον κατάλογο των εγκεκριμένων διαγωνισμών. Η Επιτροπή διασφαλίζει, με κάθε πρόσφορο μέσο, τη δημοσιότητα των καταλόγων αυτών.»
Η διαφορά στη κύρια δίκη και τα προδικαστικά ερωτήματα
7. Η Dahms, ενάγουσα της κύριας δίκης, εκμεταλλεύεται εταιρία παραγωγής και εμπορίας οίνου. Η Weinbauverband, εναγόμενη της κύριας δίκης, διοργανώνει στη Γερμανία τον διαγωνισμό οίνων και αφρωδών οίνων της Φραγκωνίας. Τα έξοδα συμμετοχής στον διαγωνισμό αυτόν διαφοροποιούνται αναλόγως του αν οι υποψήφιοι έχουν ή μη την ιδιότητα του μέλους της Weinbauverband. Ειδικότερα, τα έξοδα αυτά ανέρχονται σε 46 ευρώ για κάθε παρτίδα οίνου που παρουσιάζεται από τα μέλη αυτού του φορέα και σε 92 ευρώ για κάθε παρτίδα που παρουσιάζεται από τους λοιπούς διαγωνιζόμενους, για κάθε δε παρτίδα αφρώδους οίνου ανέρχονται, αντιστοίχως, σε 76,50 και σε 153 ευρώ.
8. Η Dahms υπήρξε μέλος της Weinbauverband μέχρι το έτος 2001 και παρουσίασε οίνους στο πλαίσιο διαφόρων διαγωνισμών. Έχουσα παύσει πλέον να είναι μέλος αυτού του φορέα, η Dahms αμφισβητεί, ενώπιον του Landgericht, αφενός, τους όρους που της επιβλήθηκαν από την Weinbauverband αναφορικά με τα έξοδα συμμετοχής, οι οποίοι, κατά την άποψή της, συνιστούν δυσμενή διάκριση κατά την έννοια του άρθρου 21 του κανονισμού 753/2002, αφετέρου δε, την κατάχρηση που συνιστά η μονοπωλιακή θέση της Weinbauverband στη διοργάνωση τέτοιων διαγωνισμών.
9. Η Dahms επιθυμεί να μετέχει στους διαγωνισμούς αυτούς υπό τους αυτούς όρους που ισχύουν για τα μέλη της Weinbauverband. Επικουρικώς, ζητεί να της παρασχεθεί η δυνατότητα να μετάσχει στον διαγωνισμό, ως μη μέλος αυτού του φορέα, έναντι καταβολής εξόδων συμμετοχής, το ύψος των οποίων θα καθορίσει το Landgericht.
10. Η Weinbauverband προέβαλε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου τον ισχυρισμό ότι η επιβολή διαφορετικών εξόδων συμμετοχής αναλόγως του αν οι υποψήφιοι έχουν ή μη την ιδιότητα του μέλους εμπίπτει στα όρια της αυτονομίας που απολαύει δυνάμει της σχετικής με τις ενώσεις νομοθεσίας. Αμφισβητεί την ύπαρξη, στην υπόθεση της κύριας δίκης, δυσμενούς διακρίσεως κατά την έννοια του άρθρου 21 του κανονισμού 753/2002. Πράγματι, κατά την άποψή της, αφενός, η διάταξη αυτή απευθύνεται στα κράτη μέλη και δεν συνεπάγεται δημιουργία δικαιωμάτων για τους ιδιώτες, αφετέρου δε, το ανωτέρω άρθρο απαγορεύει μόνο τις αυθαίρετες διακρίσεις.
11. Υπό τις προϋποθέσεις αυτές, το Landgericht Würzburg αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1. Παρέχει το άρθρο 21 του κανονισμού (ΕΚ) 753/2002 στην ενάγουσα δικαίωμα να μην αντιμετωπίζεται δυσμενώς στο πλαίσιο των διακρίσεων που απονέμει η εναγόμενη για οίνους της Φραγκωνίας και για αφρώδεις οίνους;
2. Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο ανωτέρω ερώτημα:
Συνιστά δυσμενή διάκριση, κατά την έννοια του άρθρου 21 του κανονισμού (ΕΚ) 753/2002, το γεγονός ότι η εναγόμενη ζητεί από την ενάγουσα, ως μη μέλος της εναγόμενης, διπλάσιο ποσό για τη συμμετοχή στις βραβεύσεις οίνων Φραγκωνίας και αφρωδών οίνων;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Επί του πρώτου ερωτήματος
12. Με το πρώτο του ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί από το Δικαστήριο να διευκρινίσει αν το άρθρο 21 του κανονισμού 753/2002 παρέχει στην Dahms δικαίωμα, βάσει του οποίου μπορεί αυτή να αμφισβητήσει τη δυσμενή μεταχείριση που αυτή προβάλλει ότι υπέστη υποχρεούμενη να καταβάλει, προκειμένου να μετάσχει στον διαγωνισμό αφρωδών οίνων της Φραγκωνίας, έξοδα συμμετοχής υψηλότερα από εκείνα που καταβάλλουν τα μέλη της Weinbauverband.
13. Επιβάλλεται, προκαταρκτικώς, να υπομνησθεί ότι, δυνάμει του άρθρου 249, δεύτερο εδάφιο, ΕΚ, ο κανονισμός έχει γενική ισχύ και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος. Κατά πάγια νομολογία, λόγω της ίδιας της φύσεώς του και της λειτουργίας που επιτελεί στο σύστημα των πηγών του κοινοτικού δικαίου, ο κανονισμός μπορεί να γεννήσει υπέρ των ιδιωτών δικαιώματα τα οποία τα εθνικά δικαστήρια έχουν υποχρέωση να προστατεύουν (βλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 10ης Οκτωβρίου 1973, 34/73, Variola, Συλλογή τόμος 1972-1973, σ. 657, σκέψη 8, και της 17ης Σεπτεμβρίου 2002, C-253/00, Muñoz και Superior Fruiticola, Συλλογή 2002, σ. Ι-7289, σκέψη 27).
14. Απόκειται στα εθνικά δικαστήρια που είναι επιφορτισμένα να εφαρμόζουν, εντός των ορίων των αρμοδιοτήτων τους, τις διατάξεις του κοινοτικού δικαίου να διασφαλίζουν την πλήρη αποτελεσματικότητα αυτών των διατάξεων (βλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 9ης Μαρτίου 1978, 106/77, Simmenthal, Συλλογή τόμος 1978, σ. 239, σκέψη 16· της 19ης Ιουνίου 1990, C-213/89, Factortame κ.λπ., Συλλογή 1990, σ. Ι-2433, σκέψη 19· της 20ής Σεπτεμβρίου 2001, C-453/99, Courage και Crehan, Συλλογή 2001, σ. Ι-6297, σκέψη 25, και Muñoz και Superior Fruiticola, προαναφερθείσα, σκέψη 28).
15. Το άρθρο 21 του κανονισμού 753/2002 ορίζει τις λεπτομέρειες εφαρμογής του παραρτήματος VII του κανονισμού 1493/1999. Το άρθρο 47 του δεύτερου αυτού κανονισμού προβλέπει, μεταξύ άλλων, ότι οι σκοποί που εξυπηρετούν οι υποχρεωτικές και προαιρετικές ενδείξεις που περιλαμβάνονται στην επισήμανση ορισμένων αμπελοοινικών προϊόντων είναι πολλαπλοί. Οι σκοποί αυτοί αναφέρονται, επίσης, στην τέταρτη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 753/2002, όπου τονίζεται ότι η προστασία των θεμιτών συμφερόντων των καταναλωτών και των παραγωγών, η εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και η ενίσχυση της παραγωγής προϊόντων ποιότητας συνιστούν τους επιδιωκόμενους σκοπούς.
16. Όπως ορθώς επισημαίνει η Επιτροπή, το άρθρο 21 του κανονισμού 753/2002 διασφαλίζει τη δυνατότητα αναγραφής, στην επισήμανση των επιτραπέζιων οίνων με γεωγραφική ένδειξη και των v.q.p.r.d., διακρίσεων ή μεταλλίων. Η δυνατότητα αυτή εξαρτάται από την προϋπόθεση οι διακρίσεις και τα μετάλλια να έχουν χορηγηθεί, αφενός, στο πλαίσιο διαγωνισμών εγκεκριμένων από τα κράτη μέλη ή τις τρίτες χώρες και, αφετέρου, στο πλαίσιο μιας αντικειμενικής διαδικασίας διασφαλίζουσας την απουσία κάθε δυσμενούς διακρίσεως.
17. Συνεπώς, όπως σαφώς προκύπτει από το γράμμα του, το εν λόγω άρθρο 21 αφορά την επισήμανση των σχετικών οίνων, δεν αποσκοπεί όμως στη θέσπιση κανόνων διαδικασίας που να διέπουν τη διοργάνωση αμπελοοινικών διαγωνισμών. Τούτο διότι, μολονότι η διάταξη αυτή προβλέπει ότι η διαδικασία χορηγήσεως τέτοιου είδους διακρίσεων και μεταλλίων πρέπει να ανταποκρίνεται σε ορισμένες επιτακτικές προϋποθέσεις, εντούτοις δεν ρυθμίζει τις λοιπές πτυχές της διαδικασίας διοργανώσεως αμπελοοινικών διαγωνισμών, μολονότι οι διαγωνισμοί αυτοί συνιστούν το πλαίσιο εντός του οποίου χορηγούνται τέτοιου είδους διακρίσεις και μετάλλια.
18. Συνεπώς, επιβάλλεται το συμπέρασμα ότι το άρθρο 21 του κανονισμού 753/2002 αφορά τις προαιρετικές ενδείξεις περί διακρίσεων και μεταλλίων που μπορούν να περιλαμβάνονται στην επισήμανση με σκοπό την προστασία των θεμιτών συμφερόντων των καταναλωτών και, ιδίως, των παραγωγών οίνων. Η διαδικασία ή οι λεπτομέρειες χορηγήσεως αυτών των διακρίσεων ή μεταλλίων, καθώς και οι κανόνες που διέπουν τη διαδικασία διοργανώσεως αμπελοοινικών διαγωνισμών, εμπίπτουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα των κρατών μελών, υπό την επιφύλαξη, σε περίπτωση χορηγήσεως διακρίσεων και μεταλλίων σ’ αυτό το πλαίσιο, ότι ο σχετικός διαγωνισμός θα έχει εγκριθεί από τις αρμόδιες εθνικές αρχές και ότι η διαδικασία χορηγήσεως θα είναι αντικειμενική και διασφαλίζουσα την απουσία κάθε δυσμενούς διακρίσεως.
19. Επομένως, οι μετέχοντες ή όσοι ενδέχεται να μετάσχουν σε αμπελοοινικό διαγωνισμό δεν μπορούν να στηριχθούν στο περιεχόμενο του εν λόγου άρθρου 21 προκει μένου να αμφισβητήσουν τις λεπτομέρειες της διοργανώσεως ενός τέτοιου διαγωνισμού γενικώς ή τον καθορισμό των εξόδων συμμετοχής στον διαγωνισμό αυτόν, ειδικότερα.
20. Αντιθέτως, πρέπει να γίνει δεκτό ότι, σε περίπτωση που αναγράφονται στην επισήμανση διακρίσεις ή μετάλλια, οι παραγωγοί ανταγωνιστικών οίνων θα μπορούσαν να αντιταχθούν στην έγκριση χρήσεως τέτοιων ενδείξεων, όταν η χορήγηση των διακρίσεων ή μεταλλίων έγινε στο πλαίσιο διαγωνισμών μη εγκεκριμένων από τις αρμόδιες εθνικές αρχές, ή βάσει διαδικασίας μη αντικειμενικής και εισάγουσας δυσμενείς διακρίσεις.
21. Συνεπώς, στο υποβληθέν ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 21 του κανονισμού 753/2002 έχει την έννοια ότι οι μετέχοντες ή όσοι ενδέχεται να μετάσχουν σε αμπελοοινικό διαγωνισμό δεν έχουν τη δυνατότητα να αμφισβητήσουν, στηριζόμενοι στη διάταξη αυτή, τους όρους διοργανώσεως αυτού του διαγωνισμού και, ιδίως, τις λεπτομέρειες καθορισμού των εξόδων συμμετοχής.
Επί του δευτέρου ερωτήματος
22. Έχοντας υπόψη την απάντηση που δόθηκε στο πρώτο ερώτημα, το δεύτερο ερώτημα καθίσταται άνευ αντικειμένου και, κατά συνέπεια, παρέλκει να δοθεί απάντηση σ’ αυτό.
Επί των δικαστικών εξόδων
23. Δεδομένου ότι η διαδικασία έχει, ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης, τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τρίτο τμήμα) αποφαίνεται:
1) Το άρθρο 21 του κανονισμού (ΕΚ) 753/2002 της Επιτροπής, της 29ης Απριλίου 2002, για τη θέσπιση ορισμένων λεπτομερειών εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) 1493/1999 του Συμβουλίου όσον αφορά την περιγραφή, την ονομασία, την παρουσίαση και την προστασία ορισμένων αμπελοοινικών προϊόντων, έχει την έννοια ότι οι μετέχοντες ή όσοι ενδέχεται να μετάσχουν σε αμπελοοινικό διαγωνισμό δεν έχουν τη δυνατότητα να αμφισβητήσουν, στηριζόμενοι στη διάταξη αυτή, τους όρους διοργανώσεως αυτού του διαγωνισμού και, ιδίως, τις λεπτομέρειες καθορισμού των εξόδων συμμετοχής.