62023TJ0239_RES
Zaak T‑239/23
Comité interprofessionnel du vin de ChampagneenInstitut national de l’origine et de la qualité (INAO)
tegen
Bureau voor intellectuele eigendom van de Europese Unie
Arrest van het Gerecht (Achtste kamer – uitgebreid) van 25 juni 2025
„Uniemerk – Oppositieprocedure – Aanvraag voor Uniewoordmerk NERO CHAMPAGNE – Eerdere BOB ‚Champagne’ – Relatieve weigeringsgrond – Artikel 8, lid 6, van verordening (EU) 2017/1001 – Artikel 103, lid 2, onder a) en c), van verordening (EU) nr. 1308/2013 – Merk dan een BOB bevat – Producten die het productdossier van de BOB naleven – Motiveringsplicht – Artikel 94 van verordening 2017/1001”
Landbouw – Eenvormige wettelijke regelingen – Bescherming van geografische aanduidingen en oorsprongsbenamingen van landbouwproducten en levensmiddelen – Verordening nr. 1308/2013 – Merk dat geheel of gedeeltelijk wordt gevormd door een BOB – Belemmering voor de inschrijving van een dergelijk merk – Geen
(Verordening nr. 1308/2013 van het Europees Parlement en de Raad, art. 102, lid 1, en 103, lid 2)
(zie punten 31‑34)
Landbouw – Gemeenschappelijke ordening van de markten – Wijn – Omschrijving en aanbiedingsvorm van wijnen – Beschermde oorsprongsbenamingen en beschermde geografische aanduidingen – Uitbuiten van de reputatie van een beschermde oorsprongsbenaming – Producten en aanverwante diensten die in overeenstemming zijn met het productdossier van de beschermde oorsprongsbenaming – Onweerlegbaar vermoeden dat de reputatie van die benaming niet wordt uitgebuit – Uitgesloten
[Verordening nr. 1308/2013 van het Europees Parlement en de Raad, art. 103, lid 2, a), ii)]
(zie punten 47‑52, 58‑60, 64‑66, 69)
Landbouw – Gemeenschappelijke ordening van de markten – Wijn – Omschrijving en aanbiedingsvorm van wijnen – Beschermde oorsprongsbenamingen en beschermde geografische aanduidingen – Uitbuiten van de reputatie van een beschermde oorsprongsbenaming – Begrip – Gebruik van een beschermde oorsprongsbenaming waarbij onrechtmatig wordt geprofiteerd van de reputatie van die beschermde oorsprongsbenaming
[Verordening nr. 1308/2013 van het Europees Parlement en de Raad, art. 103, lid 2, a), ii)]
(zie punt 52)
Landbouw – Gemeenschappelijke ordening van de markten – Wijn – Omschrijving en aanbiedingsvorm van wijnen – Beschermde oorsprongsbenamingen en beschermde geografische aanduidingen – Bescherming tegen onjuiste of misleidende aanduidingen – Omvang
[Verordening nr. 1308/2013 van het Europees Parlement en de Raad, art. 103, lid 2, c)]
(zie punt 75)
Uniemerk – Definitie en verkrijging van het Uniemerk – Relatieve weigeringsgronden – Oppositie door de houder van een niet-ingeschreven merk of van een ander in het economische verkeer gebruikt teken – Herkomstaanduidingen en oorsprongsbenamingen – Woordmerk NERO CHAMPAGNE – Oorsprongsbenaming Champagne
[Verordeningen van het Europees Parlement en de Raad nr. 1308/2013, art. 103, lid 2, a) en c), en art. 12, lid 1, en nr. 2017/1001, art. 8, lid 6]
(zie punten 80‑84)
Samenvatting
In zijn arrest spreekt het Gerecht zich uit over, ten eerste, artikel 103, lid 2, onder a), ii), van verordening nr. 1308/2013 (
1
), betreffende de nog niet eerder behandelde vraag of sprake kan zijn van uitbuiting van de reputatie van een beschermde oorsprongsbenaming (BOB) wanneer een merk dat deze BOB bevat uitsluitend wordt ingeschreven voor producten die het productdossier van de betrokken BOB naleven en voor diensten die betrekking hebben op dergelijke producten, en, ten tweede, artikel 103, lid 2, onder c), van verordening nr. 1308/2013, betreffende de vraag of een merk dat een BOB bevat, onjuiste of misleidende informatie kan geven.
Op 19 februari 2019 heeft Nero Lifestyle Srl bij het Bureau voor intellectuele eigendom van de Europese Unie (EUIPO) een Uniemerkaanvraag ingediend voor het Uniewoordmerk NERO CHAMPAGNE (
2
). Enkele maanden later, op 2 augustus 2019, hebben het Comité interprofessionnel du vin de Champagne en het Institut national de l’origine et de la qualité (INAO) – verzoekers in deze zaak – oppositie ingesteld tegen de inschrijving van het aangevraagde merk. Zij baseerden zich daarbij op de BOB „Champagne”, die sinds 18 september 1973 in de Europese Unie is ingeschreven voor wijn.
De oppositieafdeling heeft de oppositie op grond van artikel 103, lid 2, onder c), van verordening nr. 1308/2013 gedeeltelijk toegewezen voor bepaalde diensten. Voor de overige waren en diensten heeft zij de oppositie afgewezen.
Verzoekers hebben de zaak aanhangig gemaakt bij de kamer van beroep van het EUIPO. Bij beslissing van 17 februari 2023 (hierna: „bestreden beslissing”) heeft deze kamer de beslissing van de oppositieafdeling gedeeltelijk vernietigd – voor zover die de oppositie voor bepaalde diensten had afgewezen – en de oppositie voor deze diensten toegewezen. Zij heeft de oppositie echter afgewezen voor de overige waren en diensten, die betrekking hadden op producten die in overeenstemming waren met de BOB „Champagne”.
In deze context is bij het Gerecht beroep tot vernietiging en herziening van de beslissing van de kamer van beroep ingesteld voor zover daarbij de oppositie is afgewezen.
Beoordeling door het Gerecht
In de eerste plaats merkt het Gerecht op dat artikel 102, lid 1, van verordening nr. 1308/2013 in beginsel niet verbiedt dat een merk een BOB kan bevatten of daaruit kan bestaan. De inschrijving van een dergelijk merk wordt slechts in twee gevallen geweigerd, namelijk indien het productdossier van het betrokken product niet is nageleefd of als het gebruik van het merk onder artikel 103, lid 2, van die verordening valt. Dit laatste artikel bevat een uitputtende lijst van praktijken waartegen BOB’s worden beschermd. Meer in het bijzonder beoogt artikel 103, lid 2, onder a), ii), BOB’s te beschermen tegen elk direct of indirect commercieel gebruik, voor zover dit gebruik neerkomt op het uitbuiten van de reputatie van een BOB.
Aldus blijkt uit artikel 102, lid 1, van verordening nr. 1308/2013, gelezen in samenhang met artikel 103, lid 2, ervan dat deze bepalingen niet in de weg staan aan de inschrijving van een merk dat een BOB bevat of daaruit bestaat als zodanig, behalve wanneer die inschrijving valt onder een van de uitdrukkelijk genoemde gevallen.
In de tweede plaats spreekt het Gerecht zich uit over de „beperkingstheorie” (
3
) die de kamer van beroep van het EUIPO in de bestreden beslissing heeft toegepast. Volgens die theorie wordt in wezen aangenomen dat een merk dat een BOB bevat, in beginsel de reputatie van die BOB niet kan uitbuiten wanneer dit merk uitsluitend is ingeschreven voor producten die het productdossier van die BOB naleven en voor diensten die verband houden met dergelijke producten.
Het Gerecht benadrukt echter dat de bestreden beslissing niet voldoende duidelijk is inzake de toepassing van deze „beperkingstheorie”, met name wat betreft de aard van het vermoeden dat de reputatie van de BOB niet wordt uitgebuit. Het Gerecht splitst zijn redenering dus in twee mogelijkheden, namelijk enerzijds dat het om een onweerlegbaar vermoeden gaat, en anderzijds dat het om een weerlegbaar vermoeden gaat.
Wat de eerste mogelijkheid betreft, stelt het Gerecht vast dat de kamer van beroep heeft opgemerkt dat artikel 103, lid 2, van verordening nr. 1308/2013 niet van toepassing was omdat het aangevraagde merk betrekking had op waren die in overeenstemming zijn met het productdossier van de BOB en op diensten in verband met dergelijke producten. De in artikel 103, lid 2, van die verordening opgesomde hypothesen hebben echter geen betrekking op producten die in overeenstemming zijn met het productdossier. Artikel 103, lid 2, onder a), ii), bepaalt namelijk niet dat het uitsluitend van toepassing is op het gebruik van de betrokken BOB voor vergelijkbare producten of voor producten en diensten die het productdossier van die BOB niet naleven. Niets in de tekst van artikel 103, lid 2, onder a), ii), en onder b) tot en met d), van die verordening wijst er immers op dat de daarin bedoelde gevallen niet van toepassing kunnen zijn op het gebruik van een BOB voor producten die het productdossier ervan naleven.
Bijgevolg stelt het Gerecht vast dat artikel 103, lid 2, onder a), ii), van verordening nr. 1308/2013 kan worden ingeroepen om de inschrijving te weigeren van een merk dat geheel of gedeeltelijk wordt gevormd door een BOB, zelfs indien de door het aangevraagde merk aangeduide producten en met deze producten verband houdende diensten het productdossier van de betrokken BOB naleven. In dit verband had de kamer van beroep moeten onderzoeken of het aangevraagde merk neerkomt op het uitbuiten van de BOB, te weten of met het gebruik van deze BOB onrechtmatig is geprofiteerd van de reputatie ervan.
Derhalve is het Gerecht van oordeel dat de kamer van beroep blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting bij de uitlegging van artikel 103, lid 2, onder a), ii), van verordening nr. 1308/2013 omdat zij een onweerlegbaar vermoeden heeft ingevoerd.
Wat betreft de mogelijkheid dat het vermoeden dat de reputatie van de BOB niet wordt uitgebuit een weerlegbaar vermoeden is, merkt het Gerecht op dat kan worden aangenomen dat een merk dat geheel of gedeeltelijk wordt gevormd door een BOB en dat uitsluitend is ingeschreven voor producten die het productdossier van die BOB naleven of voor daarmee verband houdende diensten, de reputatie van die BOB niet onrechtmatig zal uitbuiten in de zin van artikel 103, lid 2, onder a), ii), van verordening nr. 1308/2013, aangezien dat merk wordt geacht op de markt uitsluitend te worden gebruikt voor producten die aan de in het productdossier van die BOB vastgestelde kwaliteitseisen voldoen, of voor diensten die verband houden met dergelijke producten. Dat vermoeden kan echter worden weerlegd wanneer op basis van concrete, gestaafde en onderling consistente gegevens kan worden bewezen dat een bepaald merk mogelijkerwijs de reputatie van een BOB uitbuit, ook al betreft het producten die het productdossier ervan naleven of met deze producten verband houdende diensten. Het staat dus aan de instanties van het EUIPO om na te gaan of dit vermoeden met dergelijke gegevens kan worden weerlegd.
Bijgevolg stelt het Gerecht dat, voor zover de bestreden beslissing aldus wordt uitgelegd dat daarmee een weerlegbaar vermoeden wordt ingevoerd, moet worden geoordeeld dat deze beslissing niet is aangetast door een onjuiste rechtsopvatting. Evenwel moet worden onderzocht of de kamer van beroep rechtens genoegzaam heeft uiteengezet op grond van welke redenen zij tot de conclusie is gekomen dat dit vermoeden in casu niet is weerlegd.
Het Gerecht merkt op dat in het stadium van de administratieve procedure verscheidene elementen zijn aangevoerd ter staving van het betoog dat het aangevraagde merk de reputatie van de BOB „Champagne” kon uitbuiten. Het gaat onder meer om de bijzonder goede reputatie van de BOB „Champagne”, de omstandigheid dat het aangevraagde merk een woordmerk is dat op verschillende manieren op de markt kan worden gebruikt, of nog de argumenten betreffende de etikettering van de door Nero Lifestyle verkochte waren.
Het Gerecht is daarom van oordeel dat de kamer van beroep, doordat zij niet afdoende heeft uiteengezet waarom de door verzoekers overgelegde bewijzen voornoemd vermoeden in casu niet konden weerleggen, de op haar rustende motiveringsplicht niet is nagekomen.
Bijgevolg vernietigt het Gerecht de beslissing van de kamer van beroep voor zover daarbij de oppositie is afgewezen.
Ten slotte onderzoekt het Gerecht of het aangevraagde merk, dat de BOB „Champagne” in zijn naam bevat, aldus kan worden opgevat dat het onjuiste of misleidende informatie geeft in de zin van artikel 103, lid 2, onder c), van verordening nr. 1308/2013 (
4
). Het Gerecht wijst er om te beginnen op dat de term „nero” in de naam van meerdere bekende Italiaanse wijnstoksoorten wordt gebruikt, alsook in de naam van vele wijnsoorten. Bijgevolg kan het relevante publiek worden misleid, doordat het meent dat het aangevraagde merk verwijst naar de druivensoort van de betrokken champagne.
Bovendien zal het relevante Italiaanstalige publiek de term „nero” opvatten in zijn betekenis van „zwart”. Zo kan het relevante publiek eveneens worden misleid over de kleur van de onder het aangevraagde merk verhandelde Champagnewijn, omdat het meent dat het gaat om een nieuwe soort champagne, te weten een „zwarte champagne”, terwijl een champagne volgens het productdossier van de BOB alleen wit of rosé kan zijn.
Derhalve is het Gerecht van oordeel dat de kamer van beroep blijk heeft gegeven van een onjuiste opvatting door te oordelen dat het aangevraagde merk niet onder artikel 103, lid 2, onder c), van verordening nr. 1308/2013 valt.
Het Gerecht oefent dan ook zijn herzieningsbevoegdheid uit en het wijst de oppositie toe voor de betrokken waren en diensten, daaronder begrepen „wijnen die het productdossier van de [BOB] ‚Champagne’” in klasse 33 naleven.
(
1
)	Verordening (EU) nr. 1308/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 tot vaststelling van een gemeenschappelijke marktordening voor landbouwproducten en tot intrekking van de verordeningen (EEG) nr. 922/72, (EEG) nr. 234/79, (EG) nr. 1037/2001 en (EG) nr. 1234/2007 van de Raad (PB 2013, L 347, blz. 671).
(
2
)	Het betrof meer in het bijzonder waren en diensten van de klassen 33, 35 en 41 in de zin van de Overeenkomst van Nice van 15 juni 1957 betreffende de internationale classificatie van de waren en diensten ten behoeve van de inschrijving van merken, zoals herzien en gewijzigd.
(
3
)	Deze theorie vindt haar oorsprong in de richtsnoeren van het EUIPO inzake het onderzoek van Uniemerken [deel C (Oppositie), afdeling 6 (Geografische aanduidingen), punt 3.1.3 (Beperkingen met betrekking tot de beschermingsomvang van GA’s op relatieve gronden)]. Daarin staat te lezen: „Wanneer de specificatie van een Uniemerkaanvraag beperkt is tot waren die identiek zijn aan het product dat onder de [BOB of BGA] valt, tot waren die in overeenstemming zijn met het productdossier van de betrokken [BOB of BGA], wordt de functie van de [BOB of BGA] in kwestie met betrekking tot die producten gewaarborgd, omdat de Uniemerkaanvraag alleen betrekking heeft op producten met die bepaalde geografische oorsprong en de specifieke intrinsieke kwaliteiten ervan. De aanvraag van het [merk] heeft immers slechts betrekking op waren van specifieke geografische oorsprong die over de specifieke ermee verband houdende kenmerken beschikken. Een oppositie tegen een Uniemerkaanvraag die op passende wĳze is beperkt, zal dan ook niet slagen.”
(
4
)	Artikel 103, lid 2, onder c), van verordening nr. 1308/2013 beoogt de BOB en de beschermde geografische aanduidingen (BGA) te beschermen tegen „elke andere onjuiste of misleidende aanduiding met betrekking tot de herkomst, de oorsprong, de aard of de wezenlijke hoedanigheden van het product op de binnen- of buitenverpakking of in reclamemateriaal of documenten betreffende het betrokken wijnproduct, alsmede het verpakken in een recipiënt die aanleiding kan geven tot misverstanden over de oorsprong van het product”.