62023TJ1042_RES
Zaak T‑1042/23
BSW – management company of „BMC” holding
tegen
Raad van de Europese Unie
Arrest van het Gerecht (Vierde kamer) van 19 maart 2025
„Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – Beperkende maatregelen met het oog op de situatie in Belarus en in het licht van de betrokkenheid van Belarus bij de Russische agressie tegen Oekraïne – Bevriezing van tegoeden – Lijsten van personen, entiteiten en lichamen waarvan de tegoeden en economische middelen zijn bevroren – Plaatsing van verzoeksters naam op de lijst – Steun aan het Loekasjenko-regime – Profijt dat van het Loekasjenko-regime wordt getrokken – Overheidsonderneming – Beoordelingsfout – Eigendomsrecht – Vrijheid van ondernemerschap”
Europese Unie – Rechterlijk toezicht op de wettigheid van de handelingen van de instellingen – Beperkende maatregelen tegen Belarus – Bevriezing van de tegoeden van bepaalde personen en entiteiten gelet op de situatie in Belarus – Omvang van het toezicht – Verplichting voor de bevoegde autoriteit van de Unie om in geval van betwisting de gegrondheid van de tegen de betrokken personen of entiteiten aangevoerde redenen aan te tonen – Opneming op de lijsten op basis van een geheel van nauwkeurige, concrete en onderling overeenstemmende aanwijzingen
[Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, art. 47; besluit 2012/642/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluit (GBVB) 2023/1592, bijlage I; verordeningen van de Raad nr. 765/2006, bijlage I, en 2023/1591]
(zie punten 31‑33)
Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – Beperkende maatregelen tegen Belarus – Criteria voor vaststelling van de beperkende maatregelen – Natuurlijke personen of rechtspersonen, entiteiten of lichamen die baat hebben bij of steun verlenen aan het Loekasjenko-regime – Begrip steun verlenen aan het regime – Beoordelingsfout – Geen
[Besluit 2012/642/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluit (GBVB) 2023/1592, bijlage I; verordeningen van de Raad nr. 765/2006, bijlage I, en 2023/1591]
(zie punten 34‑47, 62, 80)
Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – Beperkende maatregelen tegen Belarus – Criteria voor vaststelling van de beperkende maatregelen – Natuurlijke personen of rechtspersonen, entiteiten of lichamen die baat hebben bij of steun verlenen aan het Loekasjenko-regime – Steun aan de regering – Begrip – Betaling aan de Staat, door een overheidsinstantie, van bedragen op grond van een overheidsregeling die deze betaling voorschrijft – Daaronder begrepen – Kwalificatie van de bedragen als belasting of als dividend – Geen invloed
[Besluit 2012/642/GBVB van de Raad, art. 4, lid 1, onder b); verordeningen van de Raad nr. 765/2006, art. 2, lid 5, en nr. 1014/2012]
(zie punten 48‑61)
Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – Beperkende maatregelen tegen Belarus – Criteria voor vaststelling van de beperkende maatregelen – Natuurlijke personen of rechtspersonen, entiteiten of lichamen die baat hebben bij of steun verlenen aan het Loekasjenko-regime – Begrip profijt – Beoordelingsfout – Geen
[Besluit 2012/642/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluit (GBVB) 2023/1592, bijlage I; verordeningen van de Raad nr. 765/2006, bijlage I, en 2023/1591]
(zie punten 63‑65, 73‑80)
Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – Beperkende maatregelen tegen Belarus – Werkingssfeer – Natuurlijke personen of rechtspersonen, entiteiten of lichamen die baat hebben bij of steun verlenen aan het Loekasjenko-regime – Begrip – Personen die dergelijke handelingen in het verleden hebben gepleegd, ook al is er geen bewijs is dat zij thans bij dergelijke handelingen zijn betrokken of eraan deelnemen – Daaronder begrepen
[Besluit 2012/642/GBVB van de Raad, art. 4, lid 1, onder b); verordeningen van de Raad nr. 765/2006, art. 2, lid 5, en nr. 1014/2012]
(zie punt 69)
Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – Beperkende maatregelen tegen Belarus – Bevriezing van de tegoeden van bepaalde personen en entiteiten gelet op de situatie in Belarus – Beperking van het eigendomsrecht en van de vrijheid van ondernemerschap – Toelaatbaarheid – Voorwaarden – Bij wet gestelde beperking – Eerbiediging van de wezenlijke inhoud van het ingeroepen recht – Nastreven van een door de Unie erkende doelstelling van algemeen belang – Eerbiediging van het evenredigheidsbeginsel – Voorwaarden waaraan is voldaan
[Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, art. 16, 17 en 52, lid 1; besluit 2012/642/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluit (GBVB) 2023/1592, bijlage I; verordeningen van de Raad nr. 765/2006, bijlage I, en 2023/1591]
(zie punten 91‑106)
Samenvatting
Het Gerecht verwerpt in zijn arrest het door AAT Byelorussian Steel Works – management company of „Byelorussian Metallurgical Company” holding (BSW – management company of „BMC” holding) ingestelde beroep tot nietigverklaring van de handelingen waarbij de Raad van de Europese Unie deze onderneming in augustus 2023 (
1
) op de lijst heeft geplaatst van personen en entiteiten waarop beperkende maatregelen van toepassing zijn met het oog op de situatie in Belarus en in het licht van de betrokkenheid van Belarus bij de Russische agressie tegen Oekraïne. Ook vult het de rechtspraak aan over de rol die belastingbetalingen aan de Staat, door een overheidsonderneming die volledig in handen is van het regime, spelen als bewijs voor de door deze onderneming aan het regime verleende steun.
Dit arrest houdt verband met een reeks beperkende maatregelen die de Europese Unie sinds 2004 heeft vastgesteld met het oog op de situatie in Belarus wat betreft de democratie, de rechtsstaat en de mensenrechten en in het licht van de betrokkenheid van Belarus bij de Russische agressie tegen Oekraïne. Verzoekster is een van de grootste bedrijven in het land en is actief op het gebied van ijzer- en staalproducten. Haar tegoeden en economische middelen zijn bevroren omdat zij profijt trok van het regime van president Loekasjenko en het steunde (
2
), en verantwoordelijk was voor de repressie van het maatschappelijk middenveld (
3
).
Beoordeling door het Gerecht
Wat betreft het aan een beoordelingsfout ontleende middel is het Gerecht van oordeel dat de Raad geen fout heeft gemaakt door zich bij de vaststelling van besluit 2023/1592 en verordening 2023/1591 op het standpunt te stellen dat verzoekster een aanzienlijke inkomstenbron vormde voor het Loekasjenko-regime en voor de Belarussische Staat, die rechtstreeks van deze inkomsten profiteerde, en dat zij dientengevolge het Loekasjenko-regime steunde in de zin van artikel 4, lid 1, onder b), van besluit 2012/642.
Het Gerecht merkt op dat de Raad, om aan te nemen dat verzoekster het regime steunt, met name rekening heeft gehouden met de enorme belastingbedragen die verzoekster aan de Belarussische Staat heeft betaald. Het Gerecht heeft weliswaar reeds geoordeeld dat de Raad uit de loutere betaling van belastingen niet kan afleiden dat er sprake is van „steun aan het regime”, maar wijst erop dat in de onderhavige zaak een andere situatie aan de orde is. In de betreffende zaak (
4
) ging het om steun aan het regime door natuurlijke personen en particuliere rechtspersonen, die zijn onderworpen aan de verplichting om belastingen te betalen als „wettelijke verplichting [...] die geldt voor alle Belarussische belastingplichtigen”. In casu is verzoekster een publiekrechtelijke rechtspersoon die eigendom is van de Staat en waarvan het volledige kapitaal in handen is van de Republiek Belarus.
Verder verduidelijkt het Gerecht dat de kwalificatie van de aan de regering betaalde bedragen als belasting of als dividend niet doorslaggevend is om te bepalen of er sprake is van „steun aan de regering”. In beide gevallen gaat het immers om bedragen die door een overheidsentiteit aan de Staat zijn betaald op grond van een overheidsregeling die deze betaling oplegt. Door dergelijke betalingen uit te sluiten van het begrip „steun aan de regering”, op de enkele grond dat de verschuldigde bedragen als belastingen worden aangemerkt, zou het mogelijk zijn de Unieregels te omzeilen. Het is evident dat het belastingtarief op de door dergelijke entiteiten behaalde winst zou kunnen worden verhoogd in ruil voor een verlaging van het bedrag aan dividenden, waarvan de betaling aan de Staat door de nationale regeling aan alle overheidsbedrijven wordt opgelegd.
Derhalve kan de Staat over verzoeksters inkomsten en winst beschikken door gebruik te maken van zowel publiekrechtelijke instrumenten, zoals belastingen, als van het eigendomsrecht afgeleide instrumenten, zoals dividenden. De vorm waarin verzoeksters middelen aan de Staat worden overgedragen hangt eveneens af van de Staat, die wetgever en eigenaar is. Met betrekking tot de middelen die zijn ontvangen om het regime te steunen, is het niet van belang of de Staat deze middelen ontvangt in de vorm van door een overheidsbedrijf betaalde belastingen of in de vorm van dividenden, dat wil zeggen in de vorm van een deelneming in de winst van dat bedrijf na aftrek van belasting.
Zoals naar voren komt uit de redenen om verzoeksters naam op de betrokken lijsten te plaatsen, is zij bovendien „een uniek staatsbedrijf in de metaalsector in Belarus, en een van de grootste bedrijven in het land” en „als zodanig een aanzienlijke inkomstenbron voor het Loekasjenko-regime”. Hieruit volgt dat alle inkomsten of winsten van verzoekster aan de Staat kunnen worden uitgekeerd, ongeacht de vorm die dergelijke steun kan aannemen.
Gelet op het voorgaande is het Gerecht van oordeel dat, in het geval van een onderneming waarvan het volledige kapitaal in handen is van de Staat, in het kader van het onderzoek van de eventuele steun aan dat regime zowel betalingen van dividenden als van belastingen in aanmerking kunnen worden genomen om vast te stellen of zij een aanzienlijke inkomstenbron voor het regime vormt. In dit verband stelt het Gerecht vast dat verzoekster in 2021 inkomstenbelasting van 11600000 USD heeft betaald, bijdragen van 27900000 USD aan het fonds voor sociale bescherming heeft betaald en een grondbelasting van 6780000 USD op bebouwde en onbebouwde eigendommen betaald.
(
1
)	Uitvoeringsbesluit (GBVB) 2023/1592 van de Raad van 3 augustus 2023 tot uitvoering van besluit 2012/642/GBVB betreffende beperkende maatregelen met het oog op de situatie in Belarus en in het licht van de betrokkenheid van Belarus bij de Russische agressie tegen Oekraïne (PB 2023 L 195 I, blz. 31) en uitvoeringsverordening (EU) 2023/1591 van de Raad van 3 augustus 2023 tot uitvoering van artikel 8 bis, lid 1, van verordening (EG) nr. 765/2006 betreffende beperkende maatregelen met het oog op de situatie in Belarus en de betrokkenheid van Belarus bij de Russische agressie tegen Oekraïne (PB 2023 L 195 I, blz. 1).
(
2
)	Zie artikel 4, lid 1, onder b), van besluit 2012/642/GBVB van de Raad van 15 oktober 2012 betreffende beperkende maatregelen tegen Belarus (PB 2012, L 285, blz.1) en artikel 2, leden 1 en 5, van verordening (EG) nr. 765/2006 van de Raad van 18 mei 2006 betreffende beperkende maatregelen tegen president Loekasjenko en bepaalde functionarissen van Belarus, zoals gewijzigd bij verordening (EU) nr. 1014/2012 van de Raad van 6 november 2012 (PB 2012, L 307, blz. 1).
(
3
)	Zie artikel 4, lid 1, onder a), van besluit 2012/642/GBVB en artikel 2, lid 4, van verordening (EG) nr. 765/2006.
(
4
)	Arrest van 6 oktober 2015, Chyzh e.a./Raad (T‑276/12, niet gepubliceerd, EU:T:2015:748, punt 169).