62013CC0012
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
CRUZ VILLALÓN
ippreżentati fl-20 ta’ Marzu 2014 (
1
)
Kawżi magħquda C‑12/13 P u C‑13/13 P
Gérard Buono
Jean-Luc Buono
Roger Louis Paul Del Ponte
Serge Antoine Di Rocco
Jean Gérald Lubrano
Jean Lubrano
Jean Lucien Lubrano
Fabrice Marin
Robert Marin
vs
Il-Kummissjoni Ewropea
(Kawża C‑12/13 P)
u
Syndicat des thoniers méditerranéens
Marc Carreno
Jean Louis Donnarel
Jean-François Flores
Gérald Jean Lubrano
Hervé Marin
Nicolas Marin
Sébastien Marin
Serge Antoine José Perez
vs
Il-Kummissjoni Ewropea
(Kawża C‑13/13 P)
“Appell — Kwoti tas-sajd — Miżuri ta’ emerġenza adotatti mill-Kummissjoni — Rikors għad-danni mhux kuntrattwali tal-Unjoni Ewropea — Ammissibbiltà — Locus standi tal-persuni ġuridiċi biex jippreżentaw rikors għad-danni — Responsabbiltà mhux kuntrattwali minħabba att legali — Applikazzjoni tas-sentenza FIAMM mill-Qorti Ġenerali — Responsabbiltà minħabba att illegali — Dannu li jista’ jiġi kkumpensat — Telf ta’ opportunità”
1.
F’dawn il-kawżi magħquda, marbutin mill-qrib mal-Kawża C‑611/12 P (Giordano vs Il-Kummissjoni), tiġi appellata s-sentenza tal-Qorti Ġenerali tas-7 ta’ Novembru 2012, Syndicat des thoniers méditerranéens et vs Il-Kummissjoni (T‑574/08) li tiċħad ir-rikors għad-danni mhux kuntrattwali tal-Unjoni ppreżentat minn diversi proprjetarji ta’ bastimenti bil-purse seines Franċiżi, kif ukoll minn sindakat professjonali li jirrappreżenta l-interessi tas-settur tas-sajd għat-tonn. Kuntrarjament għal dak li ġara fil-Kawża C‑611/12 P, l-appellanti f’dawn il-kawżi qajmu aggravju li ma ġiex invokat fil-Kawża C‑611/12 P, li huwa bbażat fuq ir-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni minħabba att legali.
2.
F’dawn il-konklużjonijiet, għalhekk, se niffoka fuq l-aspetti li jiddistingwu ż-żewġ kawżi magħquda inkwistjoni mill-Kawża C‑611/12 P. Barra minn hekk, għalkemm l-appelli ġew magħquda f’din il-kawża, huwa importanti li wieħed jenfasizza diġà li n-noti relatati ma’ dawn il-kawżi huma bbażati fuq argumenti differenti, li għandhom jiġu ttrattati b’mod differenti f’dawn il-konklużjonijiet. Biex l-affarijiet ikunu iktar ikkumplikati, wieħed mill-appellanti fil-Kawża C‑13/13 P, is-Syndicat des thoniers méditerranéens, sindakat professjonali li jirrappreżenta l-interessi tas-settur tas-sajd għat-tonn, jikkontesta d-deċiżjoni tal-Qorti Ġenerali talli ma tagħtux locus standi. Ser neżamina wkoll dan il-punt iktar fid-dettall, minħabba li jqajjem problema partikolari, dik tal-locus standi tal-persuni ġuridiċi li jirrappreżentaw interessi fil-kuntest ta’ rikors għad-danni mhux kuntrattwali tal-Unjoni.
I. Il-kuntest ġuridiku
3.
It-tieni paragrafu tal-Artikolu 340 TFUE jistabbilixxi s-sistema applikabbli għar-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni kif ġej:
“Fil-każ ta’ responsabbiltà mhux kontrattwali, l-Unjoni għandha, skond il-prinċipji ġenerali komuni għal sistemi legali ta’ l-Istati Membri, tagħmel tajjeb għal kull dannu kkaġunat mill-istituzzjonijiet tagħha jew mill-impjegati tagħha fit-twettiq ta’ dmirijiethom.”
4.
Is-sajd għat-tonn huwa rregolat kemm fuq il-livell internazzjonali kif ukoll fuq dak Ewropew. Mill-1997, l-Unjoni Ewropea hija parti mill-Konvenzjoni Internazzjonali għall-Konservazzjoni tat-Tonn tal-Atlantiku, u l-Kummissjoni Internazzjonali għall-Konservazzjoni tat-Tonn tal-Atlantiku (iktar ’il quddiem l-“ICCAT”) tiegħu adottat rakkomandazzjonijiet u pjanijiet sabiex tiġi żgurata l-konservazzjoni ta’ dawn ir-riżorsi. Sabiex teżegwixxi d-deċiżjonijiet tal-ICCAT, l-Unjoni adottat diversi strumenti, fosthom, b’rilevanza partikolari għall-finijiet ta’ din il-kawża, ir-Regolament Nru 520/2007 li jistabbilixxi ċerti miżuri tekniċi għall-konservazzjoni ta’ ċerti ħażniet ta’ speċi li jpassu ħafna u li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 973/2001 (
2
) u r-Regolament Nru 1559/2007, li jistabbilixxi pjan pluriennali għall-irkupru tat-tonn fl-Atlantiku tal-Lvant u fil-Mediterran u li jemenda r-Regolament (KE) Nru 520/2007 (
3
).
5.
Dawn id-dispożizzjonijiet tal-Unjoni jaqgħu wkoll fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 2371/2002 dwar il-konservazzjoni u l-isfruttar sostenibbli ta’ riżorsi tas-sajd skont il-Politika Komuni dwar is-Sajd (
4
). Dan l-istrument jintroduċi sett ta’ miżuri ġenerali li jindirizzaw l-attivitajiet ta’ konservazzjoni, ta’ ġestjoni u ta’ sfruttar tar-riżorsi akkwatiċi ħajjin imwettqa fit-territorju tal-Istati Membri jew fl-ilmijiet Komunitarji, jew minn bastimenti tas-sajd tal-Unjoni.
6.
Fost id-diversi miżuri previsti fir-Regolament Nru 2371/2002, għandu jissemma l-Artikolu 7 tiegħu, intitolat “miżuri ta’ emerġenza tal-Kummissjoni”, li jipprovdi:
“1.   Jekk ikun jidher li hemm xi theddida serja għall-konservazzjoni ta’ riżorsi akwatiċi ħajjin, jew għall-eko-sistema tal-baħar b’riżultat ta’ attivitajiet tas-sajd u jkun hemm bżonn ta’ azzjoni immedjata, il-Kummissjoni, fuq it-talba sostanzjata ta’ Stat Membru jew fuq l-inizjattiva tagħha stess, tista’ tiddeċiedi fuq xi miżuri ta’ emerġenza li ma għandhomx ikunu għal aktar minn sitt xhur. Il-Kummissjoni tista’ tieħu deċiżjoni ġdida biex ittawwal iż-żmien dwar il-miżuri ta’ emerġenza b’mhux aktar minn sitt xhur.
2.   L-Istat Membru għandu jgħaddi t-talba fl-istess ħin lill-Kummissjoni, lill-Istati Membri l-oħra u lill-Kunsilli Konsultattivi Reġjonali konċernati. Jistgħu jibagħtu l-kummenti tagħhom bil-miktub lill-Kummissjoni fi żmien ħamest ijiem ta’ xogħol wara li tkun waslet it-talba.
Il-Kummissjoni għandha tieħu deċiżjoni fi żmien ħmistax-il ġurnata wara l-wasla tat-talba msemmija fil-paragrafu 1.
3.   Il-miżuri ta’ emerġenza għandhom ikollhom effett immedjat. Għandhom jiġu notifikati lill-Istati Membri konċernati, u pubblikati fil-Ġurnal Uffiċjali.
4.   L-Istati Membri konċernati jistgħu jirreferu d-deċiżjoni tal-Kummissjoni lill-Kunsill fi żmien 10 ġranet mill-wasla tan-notifikazzjoni.
5.   Il-Kunsill, waqt li jaġixxi b’maġġoranza kwalifikata, jista’ jieħu deċiżjoni differenti fi żmien xahar mid-data li tkun waslitlu r-referenza.”
7.
Ir-Regolament Nru 40/2008 jistabbilixxi, għall-2008, l-opportunitajiet ta’ sajd u l-kondizzjonijiet assoċjati magħhom għal ċerti stokkijiet tal-ħut, inkluż it-tonn (
5
). Dan ir-regolament jintroduċi limitazzjonijiet tal-qbid u jistabbilixxi l-ammont ta’ tonn li jista’ jinqabad fl-2008 mill-bastimenti Komunitarji fl-Oċean Atlantiku, fil-Lvant tal-lonġitudni 45°W u fil-baħar Mediterran. Dawn il-limitazzjonijiet u kwantitajiet ġew emendati bir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 446/2008 (
6
).
8.
Il-Kummissjoni, fid-dawl tal-informazzjoni mogħtija mill-ispetturi tagħha waqt il-missjonijiet tagħhom fl-Istati kkonċernati, ikkonstatat li s-sajd għat-tonn fl-Oċean Atlantiku, fil-Lvant tal-lonġitudni 45°W, kif ukoll fil-baħar Mediterran, assenjati lill-bastimenti tat-tonn li jtajru l-bandiera tal-Greċja, ta’ Franza, tal-Italja, ta’ Ċipru u ta’ Malta kien meqjus eżawrit mis-16 ta’ Ġunju 2008. Il-possibbiltajiet tas-sajd għal bastimenti bil-purse seiners li jtajru l-bandiera Spanjola kienu meqjusa eżawriti fit-23 ta’ Ġunju 2008. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Kummissjoni, skont l-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 2371/2002, iċċitat hawn fuq, adottat ir-Regolament (KE) Nru 530/2008 li jistabbilixxi miżuri ta’ emerġenza fir-rigward ta’ bastimenti bil-purse seines li jistadu għat-tonn fl-Oċean Atlantiku, fil-Lvant tal-lonġitudni 45°W, u fil-baħar Mediterran (
7
). L-ewwel tliet artikoli tiegħu jipprovdu:
“Artikolu 1
Is sajd għat-tonn fl-Oċean Atlantiku, fil-Lvant tal-lonġitudni 45 °W, u fil-Baħar Mediterran minn bastimenti li jistadu bil-purse seines u li jtajru l-bandiera tal Greċja, ta’ Franza, ta’ l Italja, ta’ Ċipru u ta’ Malta jew li huma rreġistrati fihom għandu jiġi pprojbit mis-16 ta’ Ġunju 2008.
Għandu jiġi pprojbit ukoll, li stokk ta’ dan it-tip jinżamm abbord, jitqiegħed f’gaġeġ għat-tismin jew għat-trobbija, u t-trażbord jew il-ħatt l-art minn dawk il-bastimenti minn dik id-data.
Artikolu 2
Is-sajd għat-tonn fl-Oċean Atlantiku, fil-Lvant tal-lonġitudni 45° W, u fil-Baħar Mediterran mill-bastimenti tas-sajd bil-purse seine li jtajru l-bandiera ta’ Spanja jew li huma rreġistrati hemmhekk għandu jiġi pprojbit mhux aktar tard mis-17 ta’ Ġunju 2008 fi 00:00.
Għandu jiġi pprojbit ukoll, li stokk ta’ dan it-tip jinżamm abbord, jitqiegħed f’gaġeġ għat-tismin jew għat-trobbija, u t-trażbord jew il-ħatt l-art minn dawk il-bastimenti minn dik id-data.
Artikolu 3
1.   Skond it-tieni paragrafu, mis-16 ta’ Ġunju 2008, operaturi Komunitarji ma għandhomx jaċċettaw il-ħatt l-art, it-tqegħid f’gaġeġ għat-tismin jew għat-trobbija, jew it-trażbordi f’ilmijiet jew f’portijiet tal-Komunità ta’ tonn maqbud fl-Oċean Atlantiku, fil-Lvant tal-lonġitudni 45°W, u fil-Baħar Mediterran minn bastimenti li jistadu bil-purse seines.
2.   Il-ħatt l-art, it-tqegħid fil-gaġeġ għat-tismin u għat-trobbija u t-trażbord f’ilmijiet jew f’portijiet tal-Komunità, ta’ tonn maqbud fl-Oċean Atlantiku, fil-Lvant tal-lonġitudni 45°W, u fil-Baħar Mediterran minn bastimenti li jistadu bil-purse seines u li jtajru l-bandiera ta’ Spanja jew li huma rreġistrati fiha, għandhom ikunu konċessi sat-23 ta’ Ġunju 2008.”
II. Il-fatti
A. Fil-Kawża C‑12/13 P
9.
Gérard Buono, Jean-Luc Buono, Roger Del Ponte, Serge Antoine Di Rocco, Jean Gérald Lubrano, Jean Lubrano, Jean Lucien Lubrano, Fabrice Marin u Robert Marin (iktar ’il quddiem, “l-appellanti fil-Kawża C‑12/13 P” jew “l-appellanti”), huma proprjetarji ta’ nazzjonalità Franċiża tal-bastimenti bil-purse seines rispettivi, li joperaw fl-ilmijiet tal-baħar Mediterran. Huma kollha membri tas-Syndicat des thoniers méditerranéens.
10.
Skont id-dispożizzjonijiet tal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni, ir-Repubblika Franċiża kellha, għall-2008, 4164 tunnellata ta’ kwoti tas-sajd għat-tonn, li 90 % minnhom kienu attribwiti lill-bastimenti bil-purse seines li jtajru bandiera Franċiża li joperaw fil-Mediterran.
11.
L-appellanti kollha kellhom, għas-sena 2008, liċenzja speċjali tas-sajd għat-tonn, suġġetta għal kwota tas-sajd individwali. L-awtorizzazzjoni kienet tippermetti s-sajd mill-1 ta’ April sat-30 ta’ Ġunju 2008.
12.
Ladarba kienu nħarġu l-liċenzji ta’ sajd imsemmija, l-appellanti bdew l-istaġun tagħhom ta’ sajd fl-ilmijiet tal-Mediterran, li ġie sospiż fis-16 ta’ Ġunju 2008 bħala riżultat tal-adozzjoni u tad-dħul fis-seħħ tar-Regolament tal-Kummissjoni Nru 530/2008, li l-implementazzjoni tiegħu wasslet għall-irtirar tal-liċenzji tas-sajd imsemmija hawn fuq.
B. Fil-Kawża C‑13/13 P
13.
Is-Syndicat des thoniers méditerranéens (iktar ’il quddiem, is-“STM”) huwa sindakat professjonali rregolat mill-Ktieb IV tal-Kodiċi tax-Xogħol Franċiż, li jistgħu jagħmlu parti minnu biss il-ħaddiema fuq il-baħar marbutin mas-sajd għat-tonn.
14.
Marc Carreno, Jean Louis Donnarel, Jean-François Flores, Gérald Jean Lubrano, Hervé Marin, Nicolas Marin, Sébastien Marin u Serge Antoine José Perez (iktar ’il quddiem, “l-appellanti individwali fil-Kawża C‑13/13 P” jew “l-appellanti individwali”), ta’ nazzjonalità Franċiża, huma sidien u/jew azzjonisti tal-bastimenti bil-purse seines rispettivi, li joperaw fl-ilmijiet tal-baħar Mediterran. Dawn kollha huma membri tas-STM.
15.
Kif ġie osservat fil-punt 10 ta’ dawn il-konklużjonijiet, għas-sena 2008 ir-Repubblika Franċiża kellha 4164 tunnellata ta’ kwoti tas-sajd għat-tonn, li 90 % minnhom kienu attribwiti għall-bastimenti bil-purse seines li jtajru bandiera Franċiża u joperaw fil-baħar Mediterran.
16.
Għas-sena 2008, l-appellanti individwali kollha kellhom liċenzja speċjali tas-sajd għat-tonn, suġġetta għal kwota tas-sajd individwali. L-awtorizzazzjoni kienet tippermetti s-sajd mill-1 ta’ April sat-30 ta’ Ġunju 2008.
17.
Ladarba kienu nħarġu l-liċenzji ta’ sajd imsemmija, l-appellanti individwali bdew l-istaġun tagħhom tas-sajd fl-ilmijiet tal-Mediterran, li ġie sospiż fis-16 ta’ Ġunju 2008 bħala riżultat tal-adozzjoni u tad-dħul fis-seħħ tar-Regolament Nru 530/2008 tal-Kummissjoni, li l-implementazzjoni tiegħu wasslet għall-irtirar tal-liċenzji tas-sajd iċċitati hawn fuq.
III. Il-proċedura quddiem il-Qorti Ġenerali u s-sentenza appellata
18.
Fl-24 ta’ Diċembru 2008 ġie ppreżentat fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali r-rikors għad-danni mhux kuntrattwali tal-Unjoni mis-STM, mill-appellanti fil-Kawża C‑12/13 P u mill-appellanti individwali, għall-projbizzjoni tas-sajd li rriżultat mir-Regolament tal-Kummissjoni Nru 530/2008.
19.
Fil-25 ta’ Marzu 2010, il-President tas-Sitt Awla tal-Qorti Ġenerali ssospenda l-proċeduri sakemm tingħata s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-Kawża AJD Tuna (
8
) u d-deċiżjonijiet tal-Qorti Ġenerali fil-Kawżi Umicore vs Il-Kummissjoni (
9
), kif ukoll Etiproducts vs Il-Kummissjoni (
10
). Ladarba ngħataw dawn id-deċiżjonijiet, il-partijiet ġew mistiedna jesprimu ruħhom dwar il-konsegwenzi ta’ dawn id-deċiżjonijiet f’din il-kawża.
20.
Fit-12 ta’ April 2011, il-Qorti Ġenerali ġiet informata bil-fatt li l-appellanti fil-Kawża C‑12/13 P kienu biddlu l-avukat tagħhom.
21.
Fis-sottomissjonijiet bil-miktub u orali tiegħu, s-STM talab li l-Qorti Ġenerali tiddikjara r-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni minħabba d-danni kkawżati permezz tar-Regolament Nru 530/2008. Madankollu, is-STM ma kkontestax il-legalità ta’ dan ir-regolament, u għalhekk ibbaża t-talba tiegħu fuq l-eżistenza ta’ responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni minħabba att legali. Is-STM talab ukoll li l-Qorti Ġenerali tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ħlas tal-ammont ta’ EUR 30 000 għad-danni morali, liema ammont għandu jiġi investit fit-tixrid ta’ informazzjoni dwar il-leġiżlazzjoni Ewropea tas-sajd fost il-membri tas-sindakat.
22.
Fis-sottomissjonijiet bil-miktub u orali tagħhom, l-appellanti individwali fil-Kawża C‑13/13 P talbu li l-Qorti Ġenerali tiddikjara r-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni minħabba d-danni kkawżati permezz tar-Regolament Nru 530/2008. Madankollu, l-appellanti individwali, bħas-STM, ma kkontestawx il-legalità ta’ dan ir-regolament, u għalhekk ibbażaw it-talba tagħhom fuq l-eżistenza ta’ responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni minħabba att legali. Minbarra dan, l-appellanti individwali fil-Kawża C‑13/13 P talbu li l-Qorti Ġenerali tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ħlas tal-ammonti li ġejjin:
—
EUR 1 simboliku għal Marc Carreno;
—
EUR 351 685 għal Jean Louis Donnarel;
—
EUR 1 simboliku għal Jean-François Flores;
—
EUR 237 160 (jew EUR 474 320, skont il-ġbir tat-taxxa korrispondenti) għal Gérald Jean Lubrano;
—
EUR 1 simboliku għal Hervé Marin, Nicolas Marin, Robert Marin u Sébastien Marin
—
EUR 838 970 għal Serge Antoine José Perez.
23.
Fl-argumenti bil-miktub u orali tagħhom, l-appellanti fil-Kawża C‑12/13 P talbu li l-Qorti Ġenerali tiddikjara r-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni minħabba d-danni kkawżati permezz tar-Regolament Nru 530/2008. Għalkemm inizjalment ibbażaw it-talba tagħhom fuq responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni minħabba att legali, wara s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-Kawża AJD Tuna, huma bbażaw ir-rikors tagħhom quddiem il-Qorti Ġenerali wkoll fuq in-natura illegali ta’ dan ir-regolament. Huma talbu wkoll li l-Qorti Ġenerali tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ħlas tal-ammonti li ġejjin:
—
EUR 323 053 (jew EUR 564 956, skont il-ġbir tat-taxxa korrispondenti) għal Gérald Buono u Jean-Luc Buono;
—
EUR 518 707 (jew EUR 703 707, skont il-ġbir tat-taxxa korrispondenti) għal Roger Louis Paul Del Ponte;
—
EUR 388 047 (jew EUR 634 207, skont il-ġbir tat-taxxa korrispondenti) għal Serge Antoine Di Rocco;
—
EUR 213 588 għal Gérald Lubrano;
—
EUR 212 358 għal Jean Lubrano u Jean Lucien Lubrano, u
—
EUR 466 655 (jew EUR 610 820, skont il-ġbir tat-taxxa korrispondenti) għal Fabrice Marin u Robert Marin.
24.
L-appellanti kollha talbu wkoll li l-Kummissjoni tiġi kkundannata għall-ispejjeż.
25.
Min-naħa tagħha, il-Kummissjoni talbet li l-Qorti Ġenerali tiċħad ir-rikors kollu kemm hu u tikkundanna lill-appellanti għall-ispejjeż.
26.
Permezz tas-sentenza tas-7 ta’ Novembru 2012, il-Qorti Ġenerali ddikjarat li r-rikors ippreżentat mis-STM ma kienx ammissibbli, ċaħdet ir-rikorsi l-oħra u kkundannat lill-appellanti kollha għall-ispejjeż.
27.
Fir-rigward tal-locus standi tas-STM, il-Qorti Ġenerali bbażat ruħha fuq ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja skont liema wieħed jista’ jirrikonoxxi biss lill-assoċjazzjonijiet professjonali locus standi taħt l-Artikolu 268 TFUE, jekk ikunu jistgħu jinvokaw quddiem il-qrati interess proprju, distint minn dak tal-membri tagħhom, jew inkella dritt għal kumpens li jkun ġie ttrasferit lilhom minn persuni oħrajn. Il-Qorti Ġenerali kkonkludiet li s-STM la wera l-eżistenza ta’ interess proprju u lanqas l-eżistenza ta’ trasferiment tad-dritt għal kumpens minn terz, u għal din ir-raġuni qieset li r-rikors kien inammissibbli.
28.
Imbagħad il-Qorti Ġenerali analizzat il-motiv invokat minn Buono bbażat fuq ir-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni minħabba att illegali. Fuq dan il-punt, il-Qorti Ġenerali ffokat biss fuq ir-rekwiżit ta’ natura reali u ċerta tad-dannu. B’mod konformi mas-sentenza mogħtija fil-Kawża Cofradía de pescadores “San Pedro” de Bermeo et vs Il-Kunsill (
11
), il-Qorti Ġenerali kkunsidrat li kwota tas-sajd tikkostitwixxi biss limitu teoretiku ta’ qbid massimu, iżda mhix dritt suġġettiv favur il-proprjetarju tiegħu. Billi d-difiża ta’ Buono kienet ibbażata fuq l-impossibbiltà tal-eżawriment tal-kwota tiegħu minħabba deċiżjoni tal-Kummissjoni, il-Qorti Ġenerali waslet għall-konklużjoni li l-appellant ma tax prova tan-natura reali u ċerta tad-dannu sostnut minnu. Għaldaqstant, hija ċaħdet dan il-motiv.
29.
Fl-aħħar nett, il-Qorti Ġenerali eżaminat il-motiv ibbażat fuq ir-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni minħabba att legali. Wara li fakkret il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar din il-kwistjoni, il-Qorti Ġenerali ffokat fuq in-natura mhux normali tad-dannu sostnut. Skont il-Qorti Ġenerali, l-attività tas-sajd għandha, fost affarijiet oħra, żewġ karatteristiċi: il-kwoti ma jagħtux drittijiet suġġettivi u l-attività tipproduċi riżultati ta’ natura imprevedibbli. Dawn iż-żewġ karatteristiċi huma biżżejjed sabiex tiġi eskluża t-talba bbażata fuq in-natura mhux normali tad-dannu sostnut, u huwa għalhekk li l-Qorti Ġenerali ċaħdet dan il-motiv ukoll.
IV. L-appell u t-talbiet tal-partijiet
30.
Fil-11 ta’ Jannar 2013, ġew ippreżentati fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja l-appelli magħmula mill-appellanti fil-Kawżi C‑12/13 P u C‑13/13 P mis-sentenza tal-Qorti Ġenerali tas-7 ta’ Novembru 2012.
31.
Permezz ta’ digriet tas-26 ta’ Frar 2013, il-President tal-Qorti tal-Ġustizzja għaqqad il-Kawżi C‑12/13 P u C‑13/13 P għall-finijiet tal-istadji bil-miktub u orali tal-proċedura u tas-sentenza, skont l-Artikolu 54 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja.
32.
L-appellanti fil-Kawża C‑12/13 P jitolbu li l-Qorti tal-Ġustizzja:
—
tannulla s-sentenza appellata;
—
tikkonstata r-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni; u
—
tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż.
33.
L-appellanti fil-Kawża C‑13/13 P jitolbu li l-Qorti tal-Ġustizzja:
—
tannulla s-sentenza appellata;
—
tikkonstata r-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni; u
—
tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż.
34.
Min-naħa tagħha, il-Kummissjoni titlob li l-Qorti tal-Ġustizzja:
—
tiċħad l-appell;
—
sussidjarjament, tiċħad ir-rikors għad-danni mhux kuntrattwali; u
—
tikkundanna lill-appellanti għall-ispejjeż ta’ din l-istanza u tal-ewwel istanza.
V. Fuq l-appelli
A. Fuq l-ammissibbiltà ta
’ diversi aggravji (C‑12/13 P u C‑13/13 P)
35.
Qabel l-analiżi tal-kwistjonijiet ċentrali mqajma minn dawn l-appelli, għandha tiġi enfasizzata l-eżistenza ta’ diversi motivi li l-ammissibbiltà tagħhom tidher dubjuża. Dan huwa l-każ tal-motiv ibbażat fuq l-iżball ta’ evalwazzjoni tar-riskju ekonomiku inerenti invokat mill-appellanti fil-Kawża C‑13/13 P, kif ukoll dak ibbażat fuq ksur tad-dritt fundamentali għall-proprjetà, invokat mill-appellanti fil-Kawża C‑12/13 P.
36.
Fl-ewwel każ, in-nota tal-appellanti tikkontesta l-analiżi magħmula mill-Qorti Ġenerali rigward ir-rwol tal-kwoti, l-eżistenza ta’ dritt suġġettiv u l-prevedibbiltà tal-eżawriment tal-kwota. Madankollu, dan il-motiv ma jidhirx li tqajjem b’mod awtonomu, minħabba li jkompli mal-motiv preċedenti, li jiffoka fuq ir-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni minħabba att legali. F’dawn iċ-ċirkustanzi, u sa fejn dan il-motiv jirriproduċi argumenti diġà preżenti f’aggravji oħra tal-appell, nikkunsidra li dan għandu jiġi ddikjarat inammissibbli.
37.
L-istess japplika għall-motiv invokat fil-Kawża C‑12/13 P, ibbażat fuq ksur tad-drittijiet fundamentali. L-appellanti jiffokaw l-argumenti tagħhom fuq id-dritt fundamentali għall-proprjetà sabiex juru n-natura li jista’ jiġi kkumpensat tad-dannu. Madankollu, din hija preċiżament il-kwistjoni diskussa fil-motiv ibbażat fuq ir-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni minħabba att illegali. Għalhekk, u għall-istess raġuni mogħtija fil-punt preċedenti, nipproponi li dan l-aggravju jiġi ddikjarat inammissibbli.
B. Fuq l-aggravju bbażat fuq il-locus standi tas-STM dwar ir-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni (C‑13/13 P)
38.
Is-STM jikkritika lill-Qorti Ġenerali talli applikat b’mod żbaljat ir-rekwiżiti ta’ locus standi applikabbli għall-persuni ġuridiċi fil-kuntest ta’ rikorsi għad-danni mhux kuntrattwali tal-Unjoni. Is-STM jikkunsidra li, meta analizzat l-ammissibbiltà tar-rikors tiegħu, il-Qorti Ġenerali żnaturat il-fatti fil-proċess, ma ħaditx inkunsiderazzjoni l-missjoni tas-STM li jħares l-interess ġenerali u ma ħaditx inkunsiderazzjoni n-natura awtonoma tad-dannu sostnut minnu.
39.
Sabiex tiġi evalwata l-fondatezza ta’ dan il-motiv għandha titfakkar fil-qosor il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar din il-kwistjoni.
40.
Mis-sentenza Union Syndicale et vs Il-Kunsill (
12
), il-Qorti tal-Ġustizzja titlob li l-persuni ġuridiċi li jitolbu l-kumpens għal danni li jirriżultaw minn att tal-Komunitajiet jagħtu prova tan-natura awtonoma ta’ dan id-dannu. Dan ifisser li persuna ġuridika ma tistax titlob kumpens għal danni sostnuti kollettivament mill-membri tagħha, iżda biss għad-dannu speċifiku sostnut b’mod individwali mill-imsemmija persuna ġuridika (
13
).
41.
Barra minn hekk, deher biċ-ċar każ ipotetiku ieħor mis-sentenza Ireks-Arkady vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni (
14
), li ppermetta lill-persuni ġuridiċi jeżerċitaw rikors għad-danni wkoll meta jkunu rċevew trasferiment tad-dritt għal kumpens. F’każ bħal dan, jitqies li l-benefiċjarju huwa allura l-persuna ġuridika li rċeviet it-trasferiment u mhux il-persuna li tittrasferixxi, u għalhekk jinfetħu l-opportunitajiet tal-locus standi għal dik il-persuna (
15
).
42.
Filwaqt li huwa minnu li huwa r-rikorrent li għandu jagħti prova li dawn ir-rekwiżiti ġew issodisfatti, għandha tiġi enfasizzata wkoll, fil-kuntest speċifiku tar-rikors għad-danni mhux kuntrattwali tal-Unjoni, ir-relazzjoni mill-qrib bejn l-ewwel rekwiżit ta’ locus standi (in-natura awtonoma tad-dannu) u wieħed mir-rekwiżiti sostantivi li jagħtu lok għar-responsabbiltà (in-natura reali u ċerta tad-dannu). Jirriżulta li l-ħtieġa ta’ dannu awtonomu, bħala rekwiżit għal locus standi, tikkoinċidi mar-rekwiżit li d-dannu jkun reali u ċert. Jekk l-oneru tal-prova marbut mal-awtonomija tad-dannu jkun ta’ ħafna piż, ikun hemm riskju li finalment tintalab xi ħaġa simili għal dannu reali u ċert. Għalhekk, huwa importanti li ssir separazzjoni taż-żewġ mumenti li fihom il-persuna ġuridika għandha tagħti prova, minn naħa, tan-natura awtonoma tad-dannu u, min-naħa l-oħra, tan-natura reali u ċerta tiegħu. Inkella, ikun hemm riskju li r-rekwiżiti għal locus standi jinbidlu f’rekwiżiti sostantivi, li għandu assolutament jiġi evitat sabiex l-appellant ma jkollux oneru tal-prova eċċessiv li jwassal biex jimpedixxi l-aċċess tiegħu għall-ġustizzja.
43.
F’dan il-każ, is-STM jikkritika lill-Qorti Ġenerali talli ddikjarat li l-ebda wieħed minn dawn ir-rekwiżiti ma ġie ssodisfatt.
44.
F’dak li jirrigwarda r-rekwiżit marbuta mal-kwalità ta’ persuna li tagħmel it-trasferiment tad-dritt għal kumpens, il-Qorti Ġenerali għandha raġun tafferma li r-rikors tas-STM huwa ta’ natura awtonoma meta mqabbel mar-rikorsi individwali ppreżentati mill-appellanti individwali f’din il-kawża. Fil-każ kuntrarju, l-appellanti ma kinux jippreżentaw azzjonijiet individwali paralleli għal dik ippreżentata mis-STM. Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali ma wettqitx żball ta’ liġi meta ddikjarat, fil-punti 24 sa 27 tas-sentenza appellata, li s-STM ma kienx qed jaġixxi bħala ċessjonarju tad-drittijiet għal kumpens ta’ x’uħud mill-membri tiegħu.
45.
Għandha tingħata iktar attenzjoni għar-rekwiżit marbut man-natura awtonoma tad-dannu sosnut mill-persuna ġuridika. Fuq dan il-punt, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li s-STM ma kienx ipprova d-dannu morali invokat.
46.
Fil-fatt, ir-rikors tas-STM ma jinkludi l-ebda indikazzjoni dwar id-dannu sostnut minnu. L-uniku riferiment fl-att promotur jinstab fil-konklużjonijiet finali, li jinkludu l-petitum, li magħhom tiżdied it-talba għal kumpens favur STM għal dannu morali, għal somma f’daqqa ta’ EUR 30 000, li se jiġu investiti fi programmi ta’ taħriġ għall-membri tas-STM.
47.
Ovvjament, is-sempliċi riferiment għall-eżistenza ta’ dannu morali, mingħajr l-ebda indikazzjoni oħra fuq iċ-ċirkustanzi preċiżi ta’ dan id-dannu, ma tistax twassal biex jingħata kumpens għad-dannu. Madankollu, fid-dawl tar-rikors, inqis li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta ddikjarat l-inammissibbiltà tar-rikors minħabba nuqqas ta’ locus standi tas-STM, għaliex id-difett li bih kienet ivvizzjata n-nota kien tant sinjifikanti li kien pjuttost jaffettwa r-rikors innifsu.
48.
Kif huwa stabbilit, l-Artikolu 44 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali jeżiġi, fost kundizzjonijiet oħra, li r-rikors għandu jinkludi “is-suġġett tal-kawża u sunt tar-raġunijiet imressqa”. In-nuqqas ta’ osservanza ta’ dan ir-rekwiżit jiġġustifika l-inammissibbiltà tar-rikors, iżda mhux l-inammissibbiltà tar-rikors minħabba nuqqas ta’ locus standi, kif ġie indikat f’okkażjonijiet oħra.
49.
F’din il-kawża, l-inammissibbiltà ma tistax taffettwa r-rikors minħabba nuqqas ta’ locus standi. Fil-fatt, ma hijiex magħrufa n-natura tad-dannu morali sostnut mis-STM, peress li dan tal-aħħar ma għamilx riferiment għaliha fir-rikors tiegħu. Ir-rikors tas-STM għandu jiġi ddikjarat inammissibbli minħabba nuqqas ta’ locus standi jekk, ladarba jiġu esposti d-dannu u ċ-ċirkustanzi speċifiċi tiegħu, ikun hemm nuqqas ċar ta’ elementi ta’ prova. Madankollu, f’dan il-każ, ir-rikors mhux biss ma jagħmilx dikjarazzjoni dwar il-prova, iżda lanqas jagħmel riferiment għad-dannu fih innifsu, u dan jagħmilha diffiċli li tiġi evalwata l-ammissibbiltà tar-rikors.
50.
Għaldaqstant, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tissostitwixxi l-motivi u tiddikjara li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta ddikjarat l-inammissibbiltà tar-rikors ippreżentat mis-STM, għaliex, finalment, l-inammissibbiltà tar-rikors kellha tiġi ddikjarata minħabba nuqqas ta’ osservanza tar-rekwiżit previst fl-Artikolu 44(1)(ċ) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali.
51.
Madankollu, peress li r-riżultat li twassal għalih din il-konklużjoni ma jbiddilx ir-riżultat milħuq fl-ewwel istanza, l-aggravju invokat mis-STM għandu jiġi miċħud bħala irrilevanti.
C. Fuq l-aggravju bbażat fuq ir-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni minħabba att illegali (C‑12/13 P)
1.
Fuq l-aggravju bbażat fuq il-klassifikazzjoni tad-dannu
52.
L-appellanti fil-Kawża C‑12/13 P jikkritikaw lill-Qorti Ġenerali talli wettqet żball ta’ liġi meta kkunsidrat li d-dannu sostnut minnhom ma kienx “ċert”. Huma jsostnu li l-Qorti Ġenerali ma evalwatx b’mod korrett in-nuqqas ta’ qligħ jew, alternattivament, it-telf ta’ opportunità sostnut bħala riżultat tar-Regolament Nru 530/2008. Skont l-appellanti, il-fatt li r-Regolament stess jenfasizza li l-appellanti kienu eżawrew il-kwota tagħhom fl-istaġuni preċedenti, kif ukoll il-fatt li l-bastimenti Spanjoli bil-purse seines tat-tonn kienu eżawrew il-kwoti tagħhom matul il-ġimgħa addizzjonali li ngħatatilhom, huma elementi biżżejjed biex jikkonfermaw l-eżistenza ta’ dannu “ċert”.
53.
Preliminarjament, il-Kummissjoni tqis li dan l-aggravju huwa inammissibbli, peress li jittratta kwistjoni ġdida li ma kinitx inkluża fir-rikors fl-ewwel istanza. Fuq il-mertu, il-Kummissjoni tiċħad dan l-approċċ u ttenni l-pożizzjoni li hija ddefendiet fl-ewwel istanza, ibbażata prinċipalment fuq in-nuqqas ta’ dritt għall-eżawriment tal-kwota, li jagħmilha impossibbli li jiġi kkawżat id-dannu. Dan il-fatt waħdu jiġġustifika l-konklużjoni tal-Qorti Ġenerali, peresss li d-dannu sostnut ma kienx “ċert”.
54.
Rigward l-ammissibbiltà tal-motiv, ma għandix dubju li l-motiv huwa perfettament ammissibbli, peress li ma humiex il-partijiet li unilateralment estendew il-motivi tar-rikors tagħhom, iżda din l-estensjoni saret mill-Qorti Ġenerali wara s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-Kawża AJD Tuna. Fuq il-bażi ta’ din id-deċiżjoni, il-Qorti Ġenerali stiednet lill-partijiet biex jieħdu pożizzjoni bil-miktub u oralment waqt is-seduta, peress li f’dik il-kawża l-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat l-invalidità tar-Regolament Nru 530/2008. Għalhekk, nikkunsidra li l-estensjoni tal-motivi fl-ewwel istanza, issa riflessa f’dan l-appell, saret b’mod korrett, u għalhekk ma għandhiex tiġi ddikjarata inammissibbli.
55.
Meta nqis l-mertu, inqis li biex jiġi indirizzat dan il-motiv biżżejjed li nirreferi għall-konklużjonijiet tiegħi fil-Kawża C‑611/12 P, iċċitata iktar ’il fuq, speċifikament fil-punti 38 sa 69, fejn nanalizza fid-dettall in-natura kumpensabbli ta’ telf ta’ opportunità. Għar-raġunijiet esposti f’dawn il-konklużjonijiet, li japplikaw perfettament għal dan l-appell, peress li s-sentenzi appellati fiż-żewġ kawżi ddeċidew b’termini identiċi u abbażi tal-istess argumenti, inqis li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi.
56.
Għaldaqstant, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tilqa’ l-motiv invokat mill-appellanti fil-Kawża C‑12/13 P, ibbażat fuq żball fl-interpretazzjoni tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 340 TFUE, rigward in-natura “ċerta” tad-dannu sostnut mill-appellanti.
D. Fuq l-aggravju bbażat fuq ir-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni minħabba att legali (C‑12/13 P u C‑13/13 P)
57.
Kemm l-appellanti fil-Kawża C‑12/13 P kif ukoll l-appellanti individwali fil-Kawża C‑13/13 P isostnu li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta kkonstatat li r-Regolament 530/2008 ma jikkostitwixxix restrizzjoni li tirrappreżenta dannu “mhux normali” u “speċjali”.
58.
B’mod preliminari, għandu jiġi osservat li se nirreferi għall-motiv imqajjem fil-Kawża C‑13/13 P biss f’dak li jirrigwarda l-appellanti individwali, għaliex, kif diġà indikajt, inqis, bil-kwalifikazzjonijiet esposti, li l-Qorti Ġenerali kellha raġun tiddikjara r-rikors tas-STM bħala inammissibbli.
59.
Insostenn tat-talba tagħhom, l-appellanti fil-Kawża C‑12/13 P, jirreferu fil-qosor għall-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali ppreżentati fil-Kawża FIAMM et vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni (
16
). Fil-każ tal-appellanti individwali fil-Kawża C‑13/13 P, dawn jikkritikaw lill-Qorti Ġenerali talli qieset li l-pussess ta’ kwota ma huwiex ekwivalenti għall-pussess ta’ dritt suġġettiv, talli applikat b’mod inkorrett il-kunċett ta’ “riskju ekonomiku inerenti” u talli żnaturat il-funzjoni tal-kwota.
60.
Min-naħa tagħha, il-Kummissjoni ssostni li s-sentenza appellata, fil-punti relatati mar-responsabbiltà mhux kuntrattwali minħabba att legali, toħloq problema ta’ interpretazzjoni għaliex ma huwiex ċar jekk il-Qorti Ġenerali tirrikonoxxix l-eżistenza ta’ tali responsabbiltà jew le. Għalhekk, il-Kummissjoni tipproponi li tissostitwixxi l-motivi u li l-Qorti tiċħad l-appell billi tillimita ruħha li tikkonstata l-assenza ta’ din ir-responsabbiltà jew billi tiddikjara li l-analiżi tal-Qorti Ġenerali dwar in-natura mhux normali tad-dannu kienet superfluwa.
61.
Sabiex tiġi ttrattata l-kwistjoni tar-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni minħabba att legali, għandu jsir riferiment prinċipalment għas-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja mogħtija fil-Kawżi Dorsch Consult (
17
) u FIAMM et vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq. F’dawk il-kawżi, u mingħajr ma huwa meħtieġ li nirriproduċi l-kontenut tagħhom fid-dettall, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, jekk tali responsabbiltà kellha tiġi rikonoxxuta fil-prinċipju tagħha, huwa meħtieġ mill-inqas li jiġu ssodisfatti tliet rekwiżiti kumulattivi, li jikkonsistu fir-realtà tad-dannu, ir-rabta kawżali bejn dan id-dannu u l-att ikkonċernat u n-natura mhux normali u speċjali ta’ dan id-dannu (
18
)
62.
Għandu jiġi enfasizzat li r-raġunament tas-sentenzi Dorsch Consult vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni u FIAMM et vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni, iċċitati iktar ’il fuq, huwa ta’ natura ipotetika. Dan ifisser li l-Qorti tal-Ġustizzja ma tiddikjarax l-eżistenza ta’ responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni Ewropea minħabba att legali, iżda ssemmi r-rekwiżiti tagħha fil-każ li din ir-responsabbiltà kellha teżisti fid-dritt tal-Unjoni. Is-sentenza FIAMM et vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni, mogħtija tmien snin wara s-sentenza Dorsch Consult vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni, tikkonferma b’mod assolutament kategoriku n-natura ipotetika ta’ dan it-tip ta’ responsabbiltà.
63.
Jidher leġittimu li wieħed jistaqsi għalfejn il-Qorti tal-Ġustizzja tirraġuna b’dawn it-termini. Inqis li r-risposta tinsab fil-ġurisprudenza qabel is-sentenzi Dorsch Consult u FIAMM et vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni.
64.
Fil-fatt, fis-snin sebgħin, il-Qorti tal-Ġustizzja kellha l-okkażjoni li tagħti deċiżjoni dwar il-possibbiltà li dik li f’dak iż-żmien kienet il-Komunità Ekonomika Ewropea tkun responsabbli għal att legali, speċifikament fil-Kawża Compagnie d’approvisionnement, de transport et de crédit SA y Grands Moulins de Paris vs Il-Kummissjoni F’din il-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja eżaminat motiv ibbażat fuq responsabbiltà minħabba att legali, fejn iddikjarat li tali responsabbiltà “eventwali”, li tirriżulta minn “att leġiżlattiv legali” (
19
) ma tistax tiġi prevista f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni. Hemmhekk tibda l-ambigwità dwar id-definizzjoni tal-portata tar-responsabbiltà mhux kuntrattwali minħabba att legali, għaliex il-fatt li jsir riferiment għaliha bħala responsabbiltà “eventwali” juri n-nuqqas ta’ ċertezza tal-Qorti tal-Ġustizzja.
65.
Dan ir-raġunament taħt il-forma ta’ ipoteżi tkompla fil-Kawża Biovilac vs KEE, fejn il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li responsabbiltà għal att legali “għandha tiġi applikata fil-każ li d-dritt Komunitarja jippermetti sistema ta’ responsabbiltà mingħajr nuqqas” (
20
). Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja tevita li tispeċifika jekk sistema bħal din kinitx teżisti jew le fiż-żmien li fih tat is-sentenza. L-istess approċċ ġie adottat fis-sentenza Développement u Clemessy vs Il-Kummissjoni, fejn il-Qorti tal-Ġustizzja tinsisti mill-ġdid li “[ma huwiex] meħtieġ li jiġi eżaminat jekk tali prinċipju ta’ responsabbiltà mingħajr nuqqas jeżistix fl-ordinament ġuridiku Komunitarju” (
21
).
66.
B’dan il-mod naslu għall-Kawża Dorsch Consult vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni, fejn il-Qorti tal-Ġustizzja għal darb’oħra tittratta din il-kwistjoni, iżda issa, wara l-ħolqien tal-Qorti Ġenerali, fil-kuntest ta’ appell. Fuq il-kwistjoni tar-responsabbiltà mhux kuntrattwali minħabba att legali, il-Qorti Ġenerali ħadet approċċ simili ħafna għal dak espost fil-punti preċedenti, u kkonkludiet li ma kienx hemm responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Komunità minħabba att legali, iżda billi bbażat ruħha, bħall-Qorti tal-Ġustizzja fil-passat, fuq raġunament ipotetiku, “fid-dawl tal-karatteristiċi partikolari ta’ dan il-rikors” (
22
). Il-Qorti tal-Ġustizzja, quddiem raġunament ta’ dan it-tip, ma qajmet l-ebda oġġezzjoni u kkonfermat b’mod sħiħ is-sentenza tal-Qorti Ġenerali, filwaqt li fakkret għal darb’oħra li r-responsabbiltà mhux kuntrattwali minħabba att legali għadha kategorija li l-eżistenza tagħha ma hijiex ikkonfermata (
23
).
67.
Fil-Kawża FIAMM u FIAMM Technologies vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni (
24
), il-Qorti Ġenerali kienet ikkunsidrat li kien wasal iż-żmien li ssir dikjarazzjoni li tirrikonoxxi l-eżistenza tar-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni minħabba att legali. Madankollu, fir-risposta tagħha għall-appell mis-sentenza ċċitata, il-Qorti tal-Ġustizzja rrettifikat dan l-iżvilupp tal-Qorti Ġenerali billi affermat litteralment li “fl-istat attwali tad-dritt Komunitarju, ma teżistix sistema ta’ responsabbiltà li tippermetti r-responsabbiltà tal-Unjoniminħabba aġir li jifforma parti mill-isfera ta’ kompetenza leġiżlattiva tagħha” (
25
).
68.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, issa għandu jiġi analizzat il-mod li bih il-Qorti Ġenerali applikat din il-ġurisprudenza fis-sentenza appellata.
69.
Il-Qorti Ġenerali tibda billi tiddeskrivi fid-dettall, fil-punti 69 sa 75 tas-sentenza appellata, il-linji ġenerali tar-raġunament tal-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza FIAMM et vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni. Għalkemm huma rriprodotti diversi estratti minn din is-sentenza, għandu jiġi enfasizzat li fl-ebda mument ma jsir riferiment għall-punt 176 tal-imsemmija sentenza, jiġifieri, it-test fejn il-Qorti tal-Ġustizzja teskludi b’mod kategoriku li, għalissa, teżisti responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni minħabba att legali.
70.
Imbagħad, il-Qorti tal-Ġustizzja tkompli biex tagħti risposta direttament għall-mistoqsija dwar jekk, f’dan il-każ, l-Unjoni esponietx ruħha għal responsabbiltà mhux kuntrattwali minħabba att legali. Għal dan il-għan, il-Qorti Ġenerali tiffoka fuq ir-rekwiżit tan-natura mhux normali tad-dannu allegatament subit, u tasal għall-konklużjoni li ma sar ebda dannu b’dawn il-karatteristiċi.
71.
Bħala konklużjoni, il-Qorti Ġenerali, fil-punt 86 tas-sentenza appellata, tqis li, effettivament, ma ġewx issodisfatti l-kundizzjonijiet meħtieġa biex l-Unjoni “tkun tista’, jekk ikun il-każ” ikollha responsabbiltà mhux kuntrattwali minħabba att legali. Din il-klawżola kundizzjonali hija l-uniku indikazzjoni li tipprovdi l-Qorti Ġenerali biex tiċċara li s-sentenza ma tirrikonoxxix ir-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni minħabba att legali, iżda tevalwa biss l-allegazzjoni tal-appellanti f’kuntest ipotetiku, dik ta’ protezzjoni futura, iżda mhux preżenti, tal-preżunzjonijiet ta’ responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni minħabba att legali.
72.
Għalkemm is-sentenza appellata għandu mnejn għandha ċerta ambigwità, ma hemmx dubju li hija konformi mal-ġurisprudenza preċedenti. Effettivament, dan il-mod ta’ raġunament ipotetiku żviluppat mis-snin sebgħin jista’ jwassal għal nuqqas ta’ ċarezza, iżda huwa manifest li jikkostitwixxi l-metodu argumentattiv li bih il-Qorti tal-Ġustizzja ttrattat il-kwistjoni tar-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni minħabba att legali. Ikun għaldaqstant kontradittorju li wieħed jikkritika lill-Qorti Ġenerali talli tuża tali raġunament ipotetiku, meta l-Qorti tal-Ġustizzja nfisha ilha tagħmel dan għal deċennji sħaħ.
73.
Bażikament, għandu jiġi rikonoxxut li l-analiżi li tagħmel il-Qorti Ġenerali tan-natura “mhux normali” tad-dannu tikkostitwixxi tip ta’ risposta superfluwa. F’dan is-sens, u minn din il-perspettiva, huwa ċert li f’dan il-kuntest l-appellanti, li jitolbu kumpens għad-danni kollha sostnuti bħala riżultat tar-Regolament 530/2008, ma wrewx in-natura “mhux normali” tal-imsemmi dannu. Barra minn hekk, dan huwa dannu kkwalifikat, li mhux identifikat bħala sempliċi telf ta’ kwota tas-suq, kif indikat ġustament il-Qorti Ġenerali li tirreferi għal ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja. Preċiżament il-funzjoni tal-Artikolu 7 tar-Regolament 2371/2002 ma hija xejn għajr li tiggarantixxi l-ekwilibriju bejn il-protezzjoni tar-riżorsi marittimi u l-eżerċizzju ta’ attività ekonomika. Fil-kuntest speċifiku ta’ responsabbiltà mhux kuntrattwali minħabba att legali, differenti sew minn dak tar-responsabbiltà mhux kuntrattwali minħabba att illegali, diffiċli li jiġi kkunsidrat bħala “mhux normali” dannu li jkun seħħ bħala riżultat tal-eżerċizzju leġittimu, mill-Kummissjoni, ta’ setgħa prevista mill-ordinament ġuridiku tal-Unjoni. Barra minn hekk, l-eżerċizzju tal-imsemmija setgħa għandu jkun ibbażat fuq kriterji tekniċi li, kif sostniet il-Kummissjoni, kienu debitament ippreżentati fil-proċess fil-mument tad-deċiżjoni tal-projbizzjoni.
74.
Fid-dawl ta’ dak kollu li ntqal hawn fuq, u biex nikkonkludi, nikkunsidra li l-Qorti Ġenerali ma wettqitx żball ta’ liġi meta ddeċidiet li l-appellanti ma kinux sostnew dannu “mhux normali”, fil-każ li tiġi rikonoxxuta responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni minħabba att legali.
75.
Konsegwentement, l-ewwel aggravju għandu jiġi miċħud.
VI. Soluzzjoni definittiva tat-tilwima (C‑12/13 P)
76.
Skont l-Artikolu 61 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja “[j]ekk l-appell ikun fondat sewwa, il-Qorti tal-Ġustizzja tannulla d-deċiżjoni tal-Qorti Ġenerali” u tista’ “hija stess tiddeċiedi definittivament il-kawża, meta din tkun fi stat li tiġi deċiża”.
77.
Fil-fehma tiegħi, fil-Kawża C‑12/13 P il-Qorti tal-Ġustizzja hija f’pożizzjoni li tiddeċiedi parzjalment it-tilwima.
78.
F’dan ir-rigward, skont ġurisprudenza stabbilita, fil-kuntest ta’ responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni għall-aġir illegali tal-istituzzjonijiet u l-korpi tagħha, huwa rikonoxxut dritt għal kumpens meta jiġu ssodisfatti tliet rekwiżiti, jiġifieri, li d-dispożizzjoni legali miksura jkollha l-għan li tagħti drittijiet lill-individwi u li ksur tagħha ikun suffiċjentement serju, li r-realtà tad-dannu tkun ġiet ipprovata u, fl-aħħar nett, li jkun hemm rabta kawżali diretta bejn il-ksur imputabbli lill-Unjoni u d-dannu sostnut mill-persuni leżi (
26
).
A. Dispożizzjoni legali li l-għan tagħha huwa li tagħti drittijiet lill-individwi u li l-ksur tagħha huwa suffiċjentement serju
79.
Kif diġà esponejt, din il-kawża hija kkaratterizzata mill-fatt li d-dispożizzjoni legali miksura ma hija xejn għajr il-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni minħabba n-nazzjonalità, kif ikkonfermat il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tagħha AJD Tuna. Il-ġurisprudenza tagħna hija abbundanti f’dan ir-rigward, u l-preġudizzju ta’ dan il-prinċipju kruċjali huwa biżżejjed biex l-Unjoni tqis li l-ksur huwa evidenti serju (
27
).
80.
Issa, l-unika dispożizzjoni legali miksura huwa l-prinċipju ċċitat hawn fuq, u l-ebda wieħed minn dawk invokati mill-appellanti fil-Kawża C‑12/13 P, peress li l-Qorti tal-Ġustizzja kellha l-okkażjoni li teżamina l-eventwali ksur tal-prinċipji ta’ proporzjonalità, tal-aspettattivi leġittimi jew tal-proprjetà, fost oħrajn, li r-Regolament Nru 530/2008 seta’ jikkawża. L-uniku difett li jista’ jiġi attribwit lil dan ir-regolament, wara analiżi bir-reqqa mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-Kawża AJD Tuna ċċitata iktar ’il fuq, huwa dak li jirrigwarda l-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni minħabba n-nazzjonalità. Bi ksur ta’ dan il-prinċipju, l-appellanti ġew imġiegħla jeżerċitaw l-attivitajiet tas-sajd tagħhom għal ġimgħa inqas mill-bastimenti bil-purse seines li jtajru l-bandiera Spanjola.
81.
Għalhekk, hija ssodisfatta l-kundizzjoni relatata mal-eżistenza ta’ dispożizzjoni legali miksura li l-għan tagħha huwa li tagħti drittijiet lill-individwi u li l-ksur tagħha huwa suffiċjentement serju.
B. Ir-rabta kawżali diretta bejn il-ksur imputabbli lill-Unjoni u d-dannu sostnut mill-persuna leża
82.
Bl-istess mod, inqis li teżisti rabta kawżali diretta bejn il-ksur imputabbli lill-Unjoni u d-dannu sostnut mill-persuni leżi, għaliex huwa ċar li huwa biss ir-Regolament 530/2008 li huwa l-kawża tal-interruzzjoni imprevedibbli tal-attivitajiet tal-appellanti fil-Kawża C‑12/13 P.
83.
Madankollu, huwa importanti li tiġi introdotta kwalifikazzjoni li tinfluwenza l-portata tar-responsabbiltà.
84.
L-illegalità li kkawżat id-dannu lill-appellanti fil-Kawża C‑12/13 P hija, kif diġà esponejt, il-ksur tal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni minħabba n-nazzjonalità, li jirriżulta mit-trattament differenti mhux ġustifikat tal-bastimenti bil-purse seines li jtajru bandiera Spanjola u ta’ dawk li jtajru bandieri oħrajn. Peress li l-bastimenti bil-purse seines Spanjoli gawdew ġimgħa supplementari tal-istaġun, l-imsemmija appellanti ġew imċaħħda minn perijodu prezzjuż ta’ attività, filwaqt li bastimenti oħrajn setgħu jieħdu benefiċċju minnu.
85.
Peress li r-responsabbiltà invokata mill-appellanti hija bbażata fuq att illegali, u peress li fil-punt preċedenti eskludejt l-eżistenza ta’ difetti oħrajn li jwasslu għall-illegalità tar-Regolament Nru 530/2008, inqis li hemm biss rabta kawżali waħda bejn l-att li jikkostitwixxi d-diskriminazzjoni, jiġifieri, il-ġimgħa ta’ sajd addizzjonali li gawdew il-bastimenti bil-purse seines li jtajru l-bandiera Spanjola, u d-dannu sostnut. Id-diskriminazzjoni ddikjarata illegali mill-Qorti tal-Ġustizzja qiegħdet lill-appellanti f’sitwazzjoni agħar biss għal ġimgħa, iżda mhux matul il-ġimgħa ta’ wara, fejn il-bastimenti kollha bil-purse seines, inklużi dawk Spanjoli, ma kellhomx permess iwettqu l-attività tagħhom.
86.
Il-fatt li r-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni hija bbażata essenzjalment fuq l-illegalità tad-dannu, kif invokaw l-appellanti f’din il-kawża jwassal għalhekk neċessarjament sabiex ir-rabta kawżali tkun limitata li torbot l-fatti illegali mad-danni sostnuti, iżda mhux fatti oħrajn mal-illegalità, minkejja li jistgħu jkunu marbutin mill-qrib maċ-ċirkustanzi tal-kawża. Peress li l-illegalità kkonstatata tirrigwarda l-ġimgħa li fiha l-appellanti ġew preklużi, inġustament, milli jwettqu l-attività ekonomika tagħhom, dan huwa l-perijodu rilevanti għall-finijiet tar-responsabbiltà mhux kuntrattwali minħabba att illegali.
87.
Għaldaqstant nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tillimita r-rabta kawżali għall-perjodu bejn is-16 u t-23 ta’ Ġunju 2008, li fih ir-Regolament Nru 530/2008 pprojbixxa illegalment l-attività tas-sajd tal-appellanti, iżda mhux għall-bastimenti bil-purse seines Spanjoli.
88.
Konsegwentement, hija ssodisfatta l-kundizzjoni dwar l-eżistenza ta’ rabta kawżali diretta bejn il-ksur imputabbli lill-Unjoni u d-dannu sostnut mill-persuna leża, sakemm id-dannu jkun limitat għall-perjodu bejn is-16 ta’ Ġunju u t-23 ta’ Ġunju 2008.
C. Dannu reali u ċert
89.
Fl-aħħar nett, għandu jiġi stabbilit jekk ingħatatx prova tar-realtà tad-dannu, li għandu jkun reali u ċert.
90.
Kif diġà esponejt fil-punti 49 sa 61 tal-konklużjonijiet tiegħi fil-Kawża Giordano, il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ammettiet diversi drabi li n-natura ċerta ta’ dannu ma għandhiex neċessarjament tkun assoluta, peress li tali natura tista’ tkun stabbilita fil-każ ta’ telf serju ta’ opportunità, ikkawżat direttament minn att illegali tal-Unjoni. F’dan l-istadju, mhux se nirrepeti dak li spjegajt fid-dettall fil-punti 38 sa 69 tal-konklużjonijiet fil-Kawża Giordano, iżda biżżejjed li jiġi mfakkar hawnhekk li telf serju ta’ opportunità jikkostitwixxi dannu reali u ċert li jista’ jiġi kkumpensat.
91.
Mill-proċess jirriżulta li l-appellanti fil-Kawża C‑12/13 P kellhom liċenzja tas-sajd li kienet tawtorizzahom jeżerċitaw attività ekonomika sat-30 ta’ Ġunju 2008. Barra minn hekk, il-kwoti tas-sajd ta’ bastimenti bħal dawk tal-appellanti, bħala regola ġenerali, kienu ġew eżawriti fis-snin preċedenti, u dan ma ġiex ikkontestat mill-Kummissjoni.
92.
Minbarra dan, il-fatt li kien hemm indikazzjonijiet serji f’dan is-sens li r-riżorsi tas-sajd ġew eżawriti qabel id-data ta’ tmiem l-istaġun jidher li ma pprekludiex lill-bastimenti bil-purse seines li jtajru l-bandiera Spanjola milli jkomplu jistadu bejn is-16 u t-23 ta’ Ġunju 2008, inkluż fl-istess ilmijiet li fihom jistadu normalment il-bastimenti bil-purse seines li jtajru l-bandiera Franċiża, bħal dawk tal-appellanti fil-Kawża C‑12/13 P.
93.
Huwa preċiżament minħabba li t-telf ta’ opportunità ma jkoprix l-ammont sħiħ tat-telf fil-qligħ li l-argumenti ppreżentati mill-Kummissjoni sempliċement jikkonfermaw li l-probabbiltà li l-appellanti jkomplu jisfruttaw il-kwoti tagħhom matul il-ġimgħa bejn is-16 u t-23 ta’ Ġunju 2008 ma kinitx assoluta, iżda dan ma jnaqqas xejn min-natura serja tal-opportunità mitlufa.
94.
Madankollu, il-partijiet fl-ewwel istanza ma kellhomx l-opportunità li jiddiskutu fid-dettall il-possibbiltajiet preċiżi ta’ qligħ tal-appellanti fil-Kawża C‑12/13 P bejn il-jiem iċċitati fis-sena 2008. Din il-kwistjoni, marbuta mill-qrib mal-kwantifikazzjoni tad-dannu sostnut, ma ġietx diskussa fit-termini esposti f’dan il-każ matul il-proċedura quddiem il-Qorti Ġenerali.
95.
Konsegwentement, nistieden lill-Qorti tal-Ġustizzja tirrinvija parzjalment il-każ lill-Qorti Ġenerali, sabiex din tiddeċiedi, fid-dawl tal-argumenti esposti hawn fuq, dwar il-kwantifikazzjoni preċiża tad-dannu sostnut mill-appellanti.
VII. Fuq l-ispejjeż
A. Fil-Kawża C‑12/13 P
96.
Minkejja li nipproponi li l-kawża tiġi rrinvijata parzjalment lill-Qorti Ġenerali, nikkunsidra li l-kwistjoni prinċipali ta’ dan l-appell ġiet riżolta fl-aspetti prinċipali tagħha. Għalhekk, u skont l-Artikoli 138(1) u 184(2) tar-Regoli tal-Proċedura, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż tal-proċedura fl-ewwel istanza (li wasslet għas-sentenza tas-7 ta’ Novembru 2012 fil-Kawża T‑574/08) kif ukoll għall-ispejjeż ta’ dan l-appell.
B. Fil-Kawża C‑13/13 P
97.
Skont l-Artikolu 138(1) u 184(1) tar-Regoli tal-Proċedura, il-parti li titlef il-kawża għandha tbati l-ispejjeż, jekk dawn ikunu ġew mitluba. Peress li l-aggravji tal-appellanti ġew miċħuda, hemm lok li dawn jiġu kkundannati għall-ispejjeż, kif mitlub mill-Kummissjoni.
VIII. Konklużjoni
98.
Fid-dawl ta’ dak kollu li ntqal hawn fuq, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi kif ġej:
Fil-Kawża C‑12/13 P
1)
tannulla d-dispożittiv tas-sentenza tal-Qorti Ġenerali tas-7 ta’ Novembru 2012, Syndicat des thoniers méditerranéens et vs Il-Kummissjoni (T‑574/08), biss sa fejn jirreferi għall-motiv ibbażat fuq ir-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni Ewropea għal att illegali, kif espost fil-punti 48 sa 66 tal-imsemmija sentenza;
2)
tilqa’ r-rikors għad-danni mhux kuntrattwali u tiddikjara r-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni minħabba l-adozzjoni tar-Regolament Nru 530/2008, peress li ngħatat prova li l-kundizzjonijiet tar-responsabbiltà mhux kuntrattwali prevista fit-tieni paragrafu tal-Artikolu 340 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea huma ssodisfatti;
3)
tirrinvija l-kawża lill-Qorti Ġenerali għal deċiżjoni fuq il-kwantifikazzjoni tad-dannu sostnut mill-appellanti; u
4)
tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż tal-proċedura fl-ewwel istanza (Kawża T‑574/08 li wasslet għas-sentenza tas-7 ta’ Novembru 2012) u tal-appell.
Fil-Kawża C‑13/13 P
1)
tiċħad l-appell;
2)
tikkundanna lis-Syndicat des thoniers méditerranéens, Marc Carreno, Jean Louis Donnarel, Jean-François Flores, Gérald Jean Lubrano, Hervé Marin, Nicolas Marin, Sébastien Marin u Serge Antoine José Perez għall-ispejjeż tal-appell.
(
1
)	Lingwa oriġinali: l-Ispanjol.
(
2
)	Regolament tal-Kunsill tas-7 ta’ Mejju 2007 (ĠU L 123, p. 3).
(
3
)	Regolament tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2007 (ĠU L 340, p. 8)
(
4
)	Regolament tal-Kunsill tal-20 ta’ Diċembru 2002 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 4, Vol. 5, p. 460).
(
5
)	Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 40/2008, tas-16 ta’ Jannar 2008, li jistabbilixxi għall-2008 l-opportunitajiet ta’ sajd u l-kondizzjonijiet assoċjati magħhom għal ċerti stokkijiet ta’ ħut u gruppi ta’ stokkijiet ta’ ħut, applikabbli fl-ilmijiet tal-Komunità u, għal bastimenti Komunitarji f’ilmijiet fejn huma meħtieġa limiti ta’ qbid (ĠU L 19, p. 1).
(
6
)	Regolament tat-22 ta’ Mejju 2008, li jadatta ċerti kwoti tat-tonn fl-2008 skont l-Artikolu 21(4) tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2847/93 li jistabbilixxi sistema ta’ kontroll li tapplika għall-politika tas-sajd komuni (ĠU L 134, p. 11).
(
7
)	Regolament tal-Kummissjoni, tat-12 ta’ Ġunju 2008 (ĠU L 155, p. 9).
(
8
)	Sentenza tas-17 ta’ Marzu 2011 (C-221/09, Ġabra p. I-1655).
(
9
)	Digriet tas-7 ta’ Settembru 2010 (T-532/08, Ġabra p. II-3959).
(
10
)	Digriet tas-7 ta’ Settembru 2010 (T-539/08, Ġabra p. II-4017).
(
11
)	Sentenza tad-19 ta’ Ottubru 2005 (T‑415/03, p. 4355).
(
12
)	Sentenza tat-18 ta’ Marzu 1975 (72/74, Ġabra p. 401).
(
13
)	Fl-istess sens, ara s-sentenza tal-5 ta’ Lulju 1984, Société d’initiatives et de coopération agricoles u Société interprofessionnelle des producteurs et expéditeurs de fruits, légumes, bulbes et fleurs d’Ille-et-Vilaine vs Il-Kummissjoni (114/83, Ġabra p. 2589), punti 3 sa 5.
(
14
)	Sentenza tal-4 ta’ Ottubru 1979 (238/78, Ġabra p. 2955).
(
15
)	F’dan is-sens, ara s-sentenzi tas-27 ta’ Jannar 1982, Birra Wührer et vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni (256/80, 257/80, 265/80, 267/80, 5/81, 51/81 u 282/82, Ġabra p. 3693, punti 8 sa 14). Fl-istess sens, ara d-Digriet tal-Qorti Ġenerali tal-21 ta’ Novembru 1996, Syndicat des producteurs de viande bovine et vs Il-Kummissjoni (T-53/96, Ġabra p. II-1579, punt 11).
(
16
)	Sentenza tad-9 ta’ Settembru 2008 (C-120/06 P u C-121/06 P, Ġabra p. I-6513).
(
17
)	Sentenza tal-15 ta’ Ġunju 2000, Dorsch Consult (C-237/98, Ġabra p. I-4549).
(
18
)	Sentenzi Dorsch Consult vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni (iċċitata iktar ’il fuq, punt 19) u FIAMM et vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni (iċċitata iktar ’il fuq, punt 169).
(
19
)	Sentenza tat-13 ta’ Ġunju 1972 (9/71 u 11/71, Ġabra p. 391, punt 46).
(
20
)	Sentenza tas-6 ta’ Diċembru 1984, Biovilac vs KEE (59/83, Ġabra p. 4057, punt 28).
(
21
)	Sentenza tal-24 ta’ Ġunju 1986 (267/82, Ġabra p. 1907, punt 33).
(
22
)	Sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-28 ta’ April 1998, Dorsch Consult Ingenieurgesellschaft vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni (T-184/95, Ġabra p. II-667, punt 69).
(
23
)	Sentenza Dorsch Consult vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punt 18): “fil-każ li jiġi rikonoxxut il-prinċipju tar-responsabbiltà tal-Komunità fid-dritt Komunitarju minħabba att legali, din ir-responsabbiltà tippresupponi [...]”.
(
24
)	Sentenza tal-14 ta’ Diċembru (T-69/00 P, Ġabra p. II-5393).
(
25
)	Sentenza ċċitata iktar ’il fuq, punt 176.
(
26
)	Ara, fost l-oħrajn, is-sentenzi tal-4 ta’ Lulju 2000, Bergaderm u Goupil vs Il-Kummissjoni (C-352/98 P, Ġabra p. I-5291, punt 42); tal-10 ta’ Diċembru 2002, Il-Kummissjoni vs Camar u Tico (C-312/00 P, Ġabra p. I-11355, punt 53); u tal-10 ta’ Lulju 2003, Il-Kummissjoni vs Fresh Marine (C-472/00 P, Ġabra p. I-7541, punt 25).
(
27
)	Ara, fost l-oħrajn, is-sentenzi tal-25 ta’ Mejju 1978, HNL et vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni (83/76 u 94/76, 4/77, 15/77 u 40/77, Ġabra p. 1209, punt 5); Ireks-Arkady (iċċitata iktar ’il fuq, punt 11); tal-15 ta’ Settembru 1982 Kina vs KEE (106/81, Ġabra p. 2885, punti 22 sa 25); u tat-18 ta’ April 1991, Assurances du crédit vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni (C-63/89, Ġabra p. I-1799, punti 14 sa 23).