Edizzjoni Provviżorja
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
PIKAMÄE
ippreżentati fid‑29 ta’ Frar 2024 (1)
Kawża C‑8/23
FH
vs
Conseil national de l’ordre des médecins,
fil-preżenza ta’:
Ministre de la Santé et de la Prévention,
Ministre de l’Économie, des Finances et de la Souveraineté industrielle et numérique
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat, Franza))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Moviment liberu tal-persuni – Libertà ta’ stabbiliment – Libertà li jiġu pprovduti servizzi – Rikonoxximent tal-kwalifiki professjonali – Direttiva 2005/36/KE – Dritt li tiġi eżerċitata l-professjoni ta’ tabib – Sistema ta’ rikonoxximent awtomatiku – Diploma ta’ taħriġ mediku bażiku mogħtija minn pajjiż terz – Diploma rrikonoxxuta mill-Istat Membru ta’ oriġini – Ksib ta’ titolu ta’ speċjalista mediku fl-Istat Membru ta’ oriġini – Nuqqas ta’ rikonoxximent ta’ dan it-titolu mill-Istat Membru ospitanti”
I.      Introduzzjoni
1.        Din it-talba għal deċiżjoni preliminari li tressqet mill-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat, Franza) skont l-Artikolu 267 TFUE għandha bħala suġġett l-interpretazzjoni tal-Artikolu 21 u l-Artikolu 25(4), kif ukoll tal-punti 5.1.1 u 5.1.2 tal-Anness V tad-Direttiva 2005/36/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑7 ta’ Settembru 2005 dwar ir-Rikonoxximent ta’ Kwalifiki Professjonali (2) (iktar ’il quddiem id-“Direttiva 2005/36”). Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn FH u l-Conseil national de l’ordre des médecins (il-Kunsill Nazzjonali tal-Assoċjazzjoni tat-Tobba, Franza, iktar ’il quddiem il-“KNAT”) fir-rigward tar-rifjut ta’ dan tal-aħħar li jirreġistra lil FH fil-lista tal-assoċjazzjoni.
2.        Din il-kawża tqajjem kwistjoni ta’ liġi importanti u parzjalment ġdida, taħt il-kappa tad-Direttiva 2005/36, li tikkonċerna r-rikonoxximent awtomatiku fi ħdan l-Unjoni Ewropea ta’ diploma ta’ speċjalista mediku u t-tqassim bejn l-Istati Membri tar-responsabbiltà għall-kontroll tat-taħriġ ta’ speċjalista mediku u tal-aċċess għal din il-professjoni, fil-każ fejn it-taħriġ mediku bażiku jkun seħħ barra mill-Unjoni. B’mod partikolari, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiddeċiedi dwar l-effetti tar-rikonoxximent minn Stat Membru ta’ diploma ta’ taħriġ mediku bażiku miksuba fi Stat terz, kif ukoll fuq l-obbligu eventwali tal-Istati Membri l-oħra li jirrikonoxxu wkoll din id-diploma.
3.        F’każ fejn id-Direttiva 2005/36 ma tinkludix dispożizzjonijiet li jirrigwardaw iċ-ċirkustanzi speċifiċi tal-kawża prinċipali, ikun l-obbligu tal-Qorti tal-Ġustizzja li tindika, sa fejn possibbli, is-soluzzjonijiet prattiċi sabiex tiffaċilita r-rikonoxximent tal-kwalifiki professjonali miksuba minn persuna fis-sitwazzjoni deskritta iktar ’il fuq. Fil-kunsiderazzjonijiet tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tieħu inkunsiderazzjoni l-għanijiet imfittxija mil-leġiżlatur, jiġifieri li jippromwovi l-libertà li jiġu pprovduti servizzi u l-libertà ta’ stabbiliment ġewwa l-Unjoni, filwaqt li tiġi żgurata l-osservanza stretta tas-saħħa u tas-sigurtà pubblika kif ukoll il-protezzjoni tal-konsumaturi.
II.    Il‑kuntest ġuridiku
A.      Id‑dritt tal‑Unjoni
4.        Il-premessi 6, 19 u 44 tad-Direttiva 2005/36 jindikaw li:
“(6)      Il-faċilitazzjoni tal-provvista ta’ servizzi għandha tkun assigurata fil-kuntest ta’ rispett serju tal-protezzjoni tas-saħħa u s-sigurtà pubblika u l-protezzjoni tal-konsumatur. Għalhekk, għandhom ikunu maħsuba dispożizzjonijiet speċifiċi għall-professjonijiet regolati li għandhom implikazzjonijiet fuq is-saħħa jew is-sigurtà pubblika, li joffru servizzi transkonfini ta’ natura temporanja jew ta’ kultant.
(19)       Il-libertà tal-moviment u r-rikonoxximent reċiproku tal-provi ta’ kwalifiki formali ta’ tobba […] għandhom ikunu bbażati fuq il-prinċipju fundamentali tar-rikonoxximent awtomatiku tal-provi ta’ kwalifiki formali abbażi ta’ kondizzjonijiet minimi kordinati għat-taħriġ. Barra minn dan, aċċess fl-Istati Membri [għall-professjoni] ta’ tobba […] għandhom ikunu ikkondizzjonati fuq il-pussess ta’ kwalifika speċifika li tassigura li l-persuna konċernata tkun għamlet taħriġ li jissodisfa r-rekwiżiti minimi stabbiliti. [...]
[...]
(44)      Din id-Direttiva hija bla ħsara għal miżuri meħtieġa sabiex ikun żgurat livell għoli ta’ protezzjoni tas-saħħa u tal-konsumatur.”
5.        L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 1 ta’ din id-direttiva jipprovdi li:
“Din id-Direttiva tistabbilixxi regoli skond liema Stat Membru li jissoġġetta l-aċċess jew l-eżerċizzju ta’ professjoni regolata fit-territorju tiegħu għall-kondizzjoni ta’ pussess ta’ kwalifiki professjonali speċifiċi (minn hawn il quddiem imsejħa ‘l-Istat Membru ospitanti’) għandu jirrikonoxxi kwalifiki professjonali miksuba fi Stat Membru jew aktar (minn hawn ’il quddiem imsejħa ‘l-Istat Membru ta’ l-oriġini’) u li jippermettu li persuna li jkollha dawk il-kwalifiki teżerċita l-istess professjoni hemmhekk, għal aċċess għal u eżerċizzju ta’ dik il-professjoni.”
6.        L-Artikolu 2(2) tal-imsemmija direttiva jipprovdi li:
“2.      Kull Stat Membru jista’ jippermetti liċ-ċittadini ta’ Stati Membri oħrajn li għandhom prova ta’ kwalifiki professjonali mhux miksuba fi Stat Membru sabiex jeżerċitaw professjoni regolata skond id-definizzjoni ta’ l-Artikolu 3(1)(a) fit-territorju tiegħu, skond ir-regoli tiegħu. F'każ ta’ professjonijiet koperti mit-Titolu III, Kapitolu III, dan ir-rikonoxximent inizjali għandu jirrispetta r-rekwiżiti minimi ta’ taħriġ stabbiliti f’dak il-Kapitolu.”
7.        Skont l-Artikolu 3(1) u (3) tal-istess direttiva:
“1.      Għall-għanijiet ta’ din id-Direttiva, għandhom japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:
[...]
c)      ‘prova ta’ kwalifiki formali’: diplomi, ċertifikati u provi oħra maħruġa minn awtorità fi Stat Membru nominata skond dispożizzjonijiet leġislattivi, regolamentari jew amminstrattivi ta’ dak l-Istat Membru u li jiċċertifikaw it-temma b’suċċess ta’ taħriġ professjonali miksub prinċiparjament fil-Komunità. Fejn l-ewwel sentenza ta’ din id-definizzjoni ma tapplikax, prova ta’ kwalifiki formali msemmija fil-paragrafu 3 għandha tiġi ttrattata bħala prova ta’ kwalifiki formali;
[...]
3.      Prova ta’ kwalifiki formali maħruġa minn pajjiż terz għandha tkun ikkunsidrata bħala prova ta’ kwalifiki formali jekk it-titolari jkollu tliet snin ta’ esperjenza professjonali fil-professjoni konċernata fit-territorju ta’ l-Istat Membru li rrikonoxxa dik il-prova ta’ kwalifiki formali skond l-Artikolu 2(2), iċċertifikata minn dak l-Istat Membru.”
8.        Skont l-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 2005/36, ir-rikonoxximent tal-kwalifiki professjonali mill-Istat Membru ospitanti jippermettu lill-benefiċjarji jaċċedu f’dan l-Istat Membru għall-istess professjoni bħal dik li għaliha huma jkunu kkwalifikati fl-Istat Membru ta’ oriġini u li jeżerċitawha hemmhekk taħt l-istess kundizzjonijiet bħal dawk nazzjonali.
9.        Fil-Kapitolu I, intitolat “Sistema ġenerali għar-rikonoxximent ta’ provi [titolu] ta’ taħriġ”, l-Artikolu 10 ta’ din id-direttiva jipprovdi li:
“Dan il-Kapitolu japplika għall-professjonijiet kollha li ma jaqgħux taħt il-Kapitoli II u III ta’ dan it-Titolu fil-każijiet li ġejjin li fihom l-applikant, għal raġunijiet speċifiċi u eċċezzjonali, ma jissodisfax il-kondizzjonijiet stabbiliti f’dawk il-Kapitoli:
[...]
d)      bla ħsara għall-Artikoli 21(1), 23 u 27, għal tobba, infermiera, tobba dentisti, kirurgi veterinarji, qwiebel, spiżjara u periti li jkollhom provi ta’ kwalifiki formali bħala speċjalisti li kellhom jipparteċipaw fit-taħriġ li jwassal għall-pussess ta’ titolu elenkat fl-Anness V, punti 5.1.1, 5.2.2, 5.3.2, 5.4.2, 5.5.2, 5.6.2 u 5.7. 1, u biss bl-għan ta’ rikonoxximent ta’ l-ispeċjalizzazzjoni in kwistjoni;
[...]
g)      għal migranti li jissodisfaw ir-rekwiżiti li jinsabu fl-Artikolu 3(3).”
10.      Taħt it-titolu “Prinċipju ta’ rikonoxximent awtomatiku”, l-Artikolu 21 tal-imsemmija direttiva jipprovdi li:
“1.      Kull Stat Membru għandu jirrikonoxxi bħala provi ta’ kwalifiki formali ta’ tabib li jagħti aċċess għal attivitajiet professjonali ta’ tabib b’taħriġ bażiku u tabib speċjalizzat […]
elenkati fl-Anness V, punti 5.1.1, 5.1.2 […]
dawk il-provi li jissodisfaw ir-rekwiżiti minimi ta’ taħriġ imsemmija fl-Artikoli 24 [u] 25 […]
u għandu, għall-finijiet ta’ aċċess għal u l-eżerċizzju ta’ attivitajiet professjonali, jagħti dawn il-provi l-istess effett fuq it-territorju tiegħu bħala provi ta’ kwalifiki formali li joħroġ huwa stess.
Din il-prova tal-kwalifiki formali għandha tinħareġ mill-korpi kompetenti fl-Istati Membri u tkun akkumpanjata, fejn xieraq, miċ-ċertifikati elenkati fl-Anness V, punti 5.1.1 [u] 5.1.2 […].
Id-dispożizzjonijiet ta’ l-ewwel u t-tieni subparagrafi ma jolqtux id-drittijiet miksuba msemmija fl-Artikoli 23 [u] 27 [...].
[...]
6.      Kull Stat Membru għandu jissoġġetta l-aċċess għal u l-eżerċizzju tal-attivitajiet professjonali ta’ tobba [...] għall-pussess ta’ provi ta’ kwalifiki formali msemmija fil-punti 5.1.1 [u] 5.1.2 [...] li jagħtu prova li l-professjonist ikonċernat kiseb, matul it-taħriġ tiegħu, kif xieraq, l-għarfien, il-ħiliet u l-kompertenzi msemmija fl-Artikoli 24(3)
[...]”
11.      L-Artikolu 24 tal-istess direttiva, li jirrigwarda t-taħriġ mediku bażiku, jipprovdi li:
“1.      L-ammissjoni għat-taħriġ mediku bażiku għandha tkun tiddependi fuq il-pussess ta’ diploma jew ċertifikat li jipprovdu aċċess, għall-istudji in kwistjoni, għal universitajiet.
2.      It-taħriġ mediku bażiku għandu jinkludi total ta’ tal-inqas ħames snin ta’ studju, li jistgħu jingħataw ukoll f’termini ta’ krediti tal-ECTS [Sistema Ewropea għall-Akkumulazzjoni u t-Trasferiment ta' Krediti] ekwivalenti, u għandu jikkonsisti f’tal-inqas 5 500 siegħa ta’ taħriġ teoretiku u prattiku pprovdut minn, jew inkella taħt is-superviżjoni ta’ università. [...].
3.      It-taħriġ mediku bażiku għandu jipprovdi assigurazzjoni li l-persuna konċernata kisbet l-għarfien u l-ħiliet li ġejjin [iċċitati fis-subparagrafi (a) sa (d)]”
12.      Taħt it-titolu “Taħriġ mediku speċjalizzat”, l-Artikolu 25 tad-Direttiva 2005/36 jipprovdi li:
“1.      L-ammissjoni għal taħriġ mediku ta’ speċjalizzazzjoni għandu jkun kontinġenti fuq it-tlestija u l-validazzjoni ta’ programm ta’ taħriġ mediku bażiku kif imsemmi fl-Artikolu 24(2) li matulu l-apprentist ikun kiseb l-għarfien meħtieġ ta’ mediċina bażika.
[...]
4.      L-Istati Membri għandhom jagħmlu l-ħruġ ta’ provi ta’ taħriġ mediku speċjalizzat dependenti mill-pussess ta’ provi ta’ taħriġ mediku bażiku msemmi fl-Anness V, punt 5.1.1.
[...]”
13.      L-Artikolu 50(2) ta’ din id-direttiva jipprovdi li:
“2.      Fil-każ ta’ dubji ġustifikati, l-Istat Membru ospitanti jista’ jirrikjedi konferma mill-awtoritajiet kompetenti ta' Stat Membru ta' l-awtentiċità ta’ l-attestazzjoni u tal-provi ta’ kwalifiki formali mogħtija f’dak l-Istat Membru l-ieħor, kif ukoll, fejn japplika, konferma tal-fatt li l-benefiċjarju jissodisfa, għall-professjonijiet li jirreferi għalihom il-Kapitolu III ta’ dan it-Titolu, r-rekwiżiti minimi ta’ taħriġ stabbiliti rispettivament fl-Artikoli 24, 25, 28, 31, 34, 35, 38, 40, 44 u 46”.
14.      L-Anness V tal-imsemmija direttiva huwa intitolat “Rikonoxximent abbażi tal-kordinazzjoni tal-kondizzjonijiet minimi ta’ taħriġ”. Taħt it-taqsima “V.1. Tabib tal-mediċina”, il-punt 5.1.1 ta’ dan l-anness jelenka l-“[p]rova ta’ kwalifiki formali fit-taħriġ mediku bażiku”, jiġifieri, għal dak li jikkonċerna lir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, iz-“Zeugnis über die Ärztliche Prüfung”
u “Zeugnis über die Ärztliche Staatsprüfung und Zeugnis über die Vorbereitungszeit als Medizinalassistent, soweit diese nach den deutschen Rechtsvorschriften noch für den Abschluss der ärztlichen Ausbildung vorgesehen war”.
15.      Il-punt 5.1.2 tal-imsemmi anness jelenka l-“[p]rova ta’ kwalifiki formali ta’ tobba speċjalizzati” tal-Istati Membri jiġifieri, għal dak li jikkonċerna lir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, il-“Fachärztliche Anerkennung”.
B.      Id‑dritt Franċiż
16.      Il-code de la santé publique (il-Kodiċi tas-Saħħa Pubblika), fil-verżjoni tiegħu applikabbli għall-kawża prinċipali, fl-Artikolu L. 4111‑1 tiegħu, jipprovdi li:
“      Ħadd ma jista’ jeżerċità l-professjoni ta’ tabib, […] jekk ma:
1)      Ikollux diploma, ċertifikat jew titolu ieħor imsemmi [fl-Artikolu] L. 4131‑1 [...];
[...]
3)      Ikunx irreġistrat fil-lista tal-Assoċjazzjoni tat-Tobba, [...], mingħajr ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-Artikoli L. 4112‑6 u L. 4112‑7. [...]”
17.      L-Artikolu L. 4111‑2 ta’ dan il-kodiċi jipprovdi li:
“[...]
II.      L-awtorità kompetenti, wara l-opinjoni ta’ kummissjoni komposta b’mod partikolari minn professjonisti, tista’ tawtorizza wkoll individwalment biex jeżerċitaw il-professjoni ta’ tabib fl-ispeċjalizzazzjoni kkonċernata [...] liċ-ċittadini ta’ Stat Membru tal-Unjoni Ewropea jew ta’ Stat ieħor kontraent fil-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea, li jkollhom titoli ta’ taħriġ maħruġin minn Stat terz, u rrikonoxxuti fi Stat, membru jew kontraent, barra minn Franza, li jippermettu li hemmhekk jeżerċitaw legalment il-professjoni. Għal dak li jirrigwarda t-tobba [...], ir-rikonoxximent jirrigwarda kemm it-titolu bażiku u kif ukoll it-titolu ta’ speċjalizzazzjoni.
[...]”
18.      L-Artikolu L. 4131‑1 tal-imsemmi kodiċi jipprovdi li:
“      It-titoli ta’ taħriġ meħtieġa taħt il-punt 1 tal-Artikolu L. 4111‑1 għall-eżerċizzju tal-professjoni ta’ tabib huma:
1)      Jew id-diploma Franċiża tal-Istat, għal tabib fil-mediċina;
[...]
2)      Jew, jekk il-persuna kkonċernata hija ċittadina ta’ Stat Membru tal-Unjoni Ewropea jew parti mill-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea:
a) It-titoli ta’ taħriġ mediku mogħtija f’wieħed minn dawn l-Istati skont l-obbligi Komunitarji u li jkunu mniżżla f’lista stabbilita b’digriet tal-ministri responsabbli mill-edukazzjoni għolja u s-saħħa;
b) It-titoli ta’ taħriġ mediku mogħtija minn Stat, membru jew kontraent, skont l-obbligi Komunitarji, li ma jkunux imniżżla fil-lista msemmija fil-punt 2(a), jekk dawn ikunu akkumpanjati b’attestazzjoni ta’ dan l-Istat li jiċċertifika li dawn huma evidenza ta’ taħriġ konformi ma’ dawn l-obbligi u li huwa jassimilahom mat-titoli ta’ taħriġ li jinsabu f’din il-lista; [...]”
19.      Il-lista stabbilita fil-punt 2(a) bid-digriet (tat‑13 ta’ Lulju 2009 li jistabbilixxi l-listi u l-kundizzjonijiet għar-rikonoxximent tat-titoli ta’ taħriġ mediku u taħriġ mediku ta’ speċjalizzazzjoni mogħtija mill-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea jew minn kontraenti fil-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea msemmija fil-punt 2 tal-Artikolu L. 4131‑1 tal-code de la santé publique (il-Kodiċi dwar is-Saħħa Pubblika))
tikkorrispondi għal dik li tinsab fil-punti 5.1.1 u 5.1.2 tal-Anness V tad-Direttiva 2005/36.
III. Il‑fatti li wasslu għall‑kawża, il‑proċedura fil‑kawża prinċipali u d‑domanda preliminari
20.      FH huwa ċittadin Franko-Ġermaniż li għandu diploma tal-Istat għal tabib fil-mediċina mogħtija mill-Università ta’ Monastir (it-Tuneżija) fit‑18 ta’ Settembru 2012.
21.      Permezz ta’ deċiżjoni tas‑6 ta’ Novembru 2015, l-awtoritajiet kompetenti Ġermaniżi rrikonoxxew din id-diploma bħala diploma ta’ taħriġ mediku bażiku u awtorizzaw lil FH jeżerċita l-professjoni ta’ tabib. Permezz ta’ deċiżjoni tal‑1 ta’ Awwissu 2016, dawn l-awtoritajiet irreġistraw mal-Assoċjazzjoni Medika tal-Land ta’ Niedersachsen (is-Sassonja ta’ Isfel, il-Ġermanja). Fit‑28 ta’ Jannar 2021, FH kiseb id-diploma ta’ speċjalista tal-anestesija mogħtija mill-Università ta’ Hannover (il-Ġermanja).
22.      Fil‑25 ta’ Marzu 2021, FH adixxa lill-Conseil départemental de Saône-et-Loire (il-Kunsill Dipartimentali ta’ Saône-et-Loire, Franza) tal-Assoċjazzjoni Medika fuq il-bażi tal-Artikolu L. 4111‑1 tal-code de la santé publique (il-Kodiċi dwar is-Saħħa Pubblika). Permezz ta’ deċiżjoni tal‑20 ta’ Mejju 2021, dan il-Kunsill Dipartimentali rrifjuta li jilqa’ t-talba.
23.      Wara rikors ippreżentat minn FH kontra d-deċiżjoni tal-bord ristrett tal-Conseil régional de Bourgogne-Franche-Comté (il-Kunsill Reġjonali ta’ Bourgogne-Franche-Comté, Franza) tal-Assoċjazzjoni Medika li min-naħa tiegħu, b’deċiżjoni tal‑15 ta’ Lulju 2021, kien ċaħad it-talba tiegħu għar-reġistrazzjoni fil-lista tal-Assoċjazzjoni, il-bord ristrett tal-KNAT, b’deċiżjoni tas‑17 ta’ Settembru 2021, ikkonferma r-rifjut tar-reġistrazzjoni ta’ FH fil-lista tal-Assoċjazzjoni.
24.      Għaldaqstant, FH ippreżenta appella kontra din l-aħħar deċiżjoni, li jinsab pendenti quddiem il-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat, Franza).
25.      F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat, Franza) iddeċieda li jissospendi l-proċeduri u li jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“Tabib, ċittadin ta’ wieħed mill-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea, li għandu ċertifikat [titolu] ta’ speċjalista mediku maħruġ fi Stat Membru, imsemmi fil-punt 5.1.2 tal-Anness V tad-Direttiva [2005/36] jista’, biss abbażi ta’ dan iċ-ċertifikat, jinvoka l-benefiċċju, fi Stat Membru ieħor, tas-sistema ta’ rikonoxximent awtomatiku tal-kwalifiki ddefinita fl-Artikolu 21 ta’ din id-direttiva, minkejja li huwa għandu ċertifikat ta’ taħriġ mediku bażiku maħruġ minn Stat terz li ġie rikonoxxut biss mill-Istat Membru li fih huwa kiseb id-diploma tiegħu ta’ speċjalista mediku u li ma jinstabx fost dawk imsemmija fil-punt 5.1.1 tal-Anness V ta’ din id-direttiva, u li l-punt 4 tal-Artikolu 25 tad-Direttiva jissuġġetta l-ħruġ ta’ ċertifikat ta’ speċjalista mediku għall-pussess ta’ wieħed minn dawn iċ-ċertifikati ta’ taħriġ mediku bażiku?”
IV.    Il‑proċedura quddiem il‑Qorti tal‑Ġustizzja
26.      Id-deċiżjoni tar-rinviju bid-data tas‑27 ta’ Diċembru 2022 waslet fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fit‑12 ta’ Jannar 2023.
27.      FH, il-KNAT, il-Gvern Franċiż, Taljan, Olandiż u Pollakk, l-Awtorità tas-Sorveljanza EFTA (l-Assoċjazzjoni Ewropea tal-Kummerċ Ħieles), kif ukoll il-Kummissjoni Ewropea, ippreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub fit-terminu preskritt mill-Artikolu 23 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea.
28.      Waqt is-seduta tal‑11 ta’ Jannar 2024, il-mandatarji ad litem
ta’ FH u tal-KNAT, tal-Gvern Franċiż, tal-Awtorità tas-Sorveljanza EFTA, kif ukoll tal-Kummissjoni, ippreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom.
V.      Analiżi ġuridika
A.      Rimarki preliminari
29.      Din il-kawża tirrigwarda l-interpretazzjoni u l-applikazzjoni ta’ dispożizzjonijiet mid-Direttiva 2005/36 li jiddefinixxu d-drittijiet u l-obbligi tal-professjonisti għall-iskopijiet tar-rikonoxximent tat-titoli ta’ taħriġ miksuba fl-Unjoni u tal-eżerċizzju ta’ professjoni fi Stat Membru ieħor. Skont l-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 2005/36, ir-rikonoxximent tal-kwalifiki professjonali minn Stat Membru ospitanti jippermetti lill-benefiċjarji sabiex, f’dak l-Istat Membru, jaċċedu “għall-istess professjoni bħal dik li huma kkwalifikati għaliha fl-Istat Membru ta’ oriġini” u sabiex jeżerċitaw din il-professjoni “fl-Istat Membru ospitanti bl-istess kondizzjonijiet bħaċ-ċittadini tiegħu”, kif dan ġie deċiż mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-ġurisprudenza tagħha (3).
30.      Id-Direttiva 2005/36 ħassret u ssostitwixxiet sensiela ta’ direttivi settorjali u ġenerali li jirregolaw ir-rikonoxximent tal-kwalifiki professjonali u stabbilixxiet, essenzjalment, tliet sistemi alternattivi ta’ rikonoxximent ta’ dawn il-kwalifiki. Qabel xejn, teżisti sistema ġenerali
(Kapitolu I, Artikoli 10 sa 15) li tapplika għall-professjonijiet kollha li ma jaqgħux taħt il-kamp ta’ applikazzjoni taż-żewġ sistemi l-oħra (Artikolu 10). Imbagħad hemm sistema ta’ rikonoxximent bbażata fuq l-esperjenza professjonali (Kapitolu II, Artikoli 16 sa 20) li tapplika għal ċerti attivitajiet imsemmija fl-Anness IV ta’ din id-direttiva.
31.      Fl-aħħar, teżisti sistema ta’ rikonoxximent awtomatiku
(Kapitolu III, Artikoli 21 sa 49) li hija kkaratterizzata b’armonizzazzjoni minima tat-taħriġ. Il-professjoni ta’ tabib hija waħda minn seba’ professjonijiet li jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tas-sistema ta’ rikonoxximent awtomatiku, flimkien mal-professjonijiet ta’ infermiera, qwiebel, dentisti, spiżjara, periti u veterinarji (4). Ir-rikonoxximent awtomatiku jeżiġi l-osservanza tal-rekwiżiti minimi ta’ taħriġ indikati, skont il-professjoni kkonċernata, fl-Artikoli 24 et seq
tal-imsemmija direttiva. Il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li l-Istati Membri huma preklużi milli jissuġġettaw
ir-rikonoxximent għal rekwiżiti barra mill-preżentazzjoni ta’ prova ta’ taħriġ xieraq (5).
32.      Permezz tad-domanda preliminari tagħha, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk tabib, li huwa ċittadin ta’ wieħed mill-Istati Membri tal-Unjoni, li għandu titolu ta’ taħriġ ta’ speċjalista mediku mogħti fi Stat Membru, jistax, b’dan it-titolu biss, jinvoka, fi Stat Membru ieħor, il-benefiċċju tas-sistema ċċitata qabel tar-rikonoxximent awtomatiku tat-titoli ta’ taħriġ, anki jekk ikollu titolu ta’ taħriġ mediku bażiku mogħti fi Stat terz li jkun ġie rrikonoxxut biss mill-Istat Membru li fih huwa kiseb id-diploma tiegħu ta’ speċjalista mediku.
33.      Kif ser nesponi fl-analiżi tiegħi, filwaqt li nibbaża ruħi fuq eseġeżi tad-Direttiva 2005/36 u fuq il-metodi ta’ interpretazzjoni rrikonoxxuti
fil-ġurisprudenza, din id-domanda teħtieġ risposta fin-negattiv, minħabba li s-sistema ta’ rikonoxximent awtomatiku ma tkunx tapplika fil-każ inkwistjoni. B’dan premess, jien mhux ser nillimita ruħi għad-domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju, imma ser nispjega wkoll liema mezzi persuna jkollha fis-sitwazzjoni deskritta iktar ’il fuq sabiex tilħaq l-għan tagħha
bl-aħjar mod. Tali approċċ huwa rrakkomandat sabiex tingħata risposta utli lill-qorti tar-rinviju, b’mod konformi mal-ispirtu ta’ kooperazzjoni li għandu jispira l-proċedura ta’ rinviju għal deċiżjoni preliminari.
B.      Dwar il‑possibbiltà tar‑rikorrent fil‑kawża prinċipali li jinvoka l‑benefiċċju tas‑sistema ta’ rikonoxximent awtomatiku
1.      Fuq ir‑rabta inseparabbli bejn l‑ispeċjalizzazzjoni medika u t‑taħriġ bażiku
34.      Skont ġurisprudenza stabbilita, għall-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni mhux biss il-kliem tagħhom, iżda wkoll il-kuntest tagħhom u l-għanijiet imfittxija mil-leġiżlazzjoni li jagħmlu parti minnha (6).
35.      L-Artikolu 21(1) tad-Direttiva 2005/36 jipprovdi li kull Stat Membru għandu jirrikonoxxi, b’mod partikolari, it-titoli ta’ taħriġ mediku, li jagħtu aċċess għal attivitajiet professjonali ta’ tabib b’taħriġ bażiku u tabib speċjalizzat, elenkati fil-punti 5.1.1 u 5.1.2
rispettivament tal-Anness V, li jissodisfaw ir-rekwiżiti minimi ta’ taħriġ imsemmija fl-Artikoli 24 u 25
rispettivament, billi, għal dak li jikkonċerna l-aċċess għall-attivitajiet professjonali u l-eżerċizzju tagħhom, jagħti lil dawn it-titoli l-istess effett fuq it-territorju tiegħu bħat-titoli ta’ taħriġ li joħroġ huwa stess.
36.      Konsegwentement, meta, bħal f’dan il-każ, ċittadin ta’ Stat Membru ikollu titolu ta’ taħriġ ta’ speċjalista mediku elenkat f’dan il-punt 5.1.2 tal-Anness V, dan ikollu, fil-prinċipju, jikseb fl-Istat Membru ospitanti, fuq il-bażi ta’ dan l-Artikolu 21(1), ir-rikonoxximent awtomatiku ta’ dan it-titolu sabiex jeżerċita hemmhekk il-professjoni ta’ tabib koperta mill-ispeċjalità kkonċernata. Madankollu, tqum il-kwistjoni dwar jekk il-fatt li l-persuna inkwistjoni ma jkollhiex barra minn hekk titolu ta’ taħriġ mediku bażiku mogħti fi Stat Membru huwiex ta’ ostaklu għal tali rikonoxximent awtomatiku.
37.      F’dan ir-rigward, jeħtieġ li jiġi rrilevat li l-Artikolu 21(1) jimponi bħala rekwiżit li t-titoli ta’ taħriġ mediku “jissodisfaw ir-rekwiżiti minimi ta’ taħriġ imsemmija [b’mod partikolari] fl-“Artikol[u 25 tal-imsemmija direttiva]”. Mill-Artikolu 25(4) jirriżulta li “[l]-Istati Membri għandhom jagħmlu l-ħruġ ta’ provi ta’ taħriġ mediku speċjalizzat dependenti mill-pussess ta’ provi ta’ taħriġ mediku bażiku msemmi fl-Anness V, punt 5.1.1”. Għal dak li jirrigwarda r-Repubblika Federali tal-Ġermanja, dan il-punt 5.1.1, isemmi żewġ tipi ta’ titoli Ġermaniżi ta’ taħriġ mediku bażiku (7).
38.      L-interpretazzjoni letterali ta’ dan l-Artikolu 25(4) tidher li timplika li r-rikonoxximent awtomatiku ta’ titolu ta’ taħriġ ta’ speċjalista mediku, imsemmi fil-punt 5.1.2 tal-Anness V ta’ din id-direttiva huwa marbut b’mod inseparabbli ma’ dak ta’ titolu ta’ taħriġ mediku bażiku, elenkat fil-punt 5.1.1 ta’ dan l-anness, u jeżiġi l-ksib minn qabel ta’ dan it-titolu.
39.      Fil-fatt, jeħtieġ li jiġi rrilevat li d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 21 tad-Direttiva 2005/36
jippreżentaw it-titoli ta’ taħriġ mediku bażiku u ta’ speċjalista mediku dejjem flimkien. B’mod partikolari, dawn id-dispożizzjonijiet qatt ma jirreferu b’mod iżolat għall-punt 5.1.2 tal-Anness V ta’ din id-direttiva, dwar it-titoli ta’ taħriġ ta’ speċjalista mediku, imma jirreferu għalih dejjem flimkien mal-punt 5.1.1 ta’ dan l-anness, dwar it-titoli ta’ taħriġ mediku bażiku.
40.      Għaldaqstant, l-imsemmi Artikolu 21(1) isemmi b’mod ġenerali “provi ta’ kwalifiki formali ta’ tabib”, filwaqt li jippreċiża li dawn jagħtu aċċess għall-attivitajiet professjonali ta’ tabib b’taħriġ bażiku u ta’ speċjalista mediku. Barra minn hekk, anki jekk dawn it-titoli ta’ taħriġ huma s-suġġett ta’ żewġ punti distinti f’dan l-Anness V, huma jinsabu miġbura flimkien taħt l-istess taqsima “V.1. Tabib tal-Mediċina”, li l-ewwel jelenka t-titoli ta’ taħriġ mediku bażiku, u mbagħad dawk ta’ tabib speċjalista.
41.      Barra minn hekk, mit-titolu stess tal-Artikolu 24 tad-Direttiva 2005/36 (“Taħriġ mediku bażiku”) (korsiv miżjud minni)) jirriżulta li t-taħriġ mediku bażiku huwa essenzjali biex jiggarantixxi l-kisba tal-għarfien u tal-kompetenzi minimi neċessarji għall-eżerċizzju tal-professjoni ta’ tabib. Skont il-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu, dan it-taħriġ bażiku għandu jdum tal-inqas ħames snin, jiġifieri iktar mill-perijodu minimu tat-taħriġ kollu ta’ speċjalista mediku.
42.      L-għarfien u l-kompetenzi miksuba waqt it-taħriġ mediku bażiku, deskritt fl-Artikolu 24(3) tad-Direttiva 2005/36, jikkostitwixxu l-pedament li ma jiġix mgħallem fil-kuntest ta’ taħriġ mediku speċjalizzat kif deskritt fl-Artikolu 25 ta’ din id-direttiva, u li madankollu huwa indispensabbli għall-eżerċizzju tal-attivitajiet professjonali ta’ tabib speċjalizzat, tkun xi tkun l-ispeċjalizzazzjoni inkwistjoni.
43.      Fil-kuntest ta’ interpretazzjoni kuntestwali tal-Artikolu 21(1) u tal-Artikolu 25(4) tad-Direttiva 2005/36, jeħtieġ li tinġibed l-attenzjoni fuq l-Artikolu 21(6) ta’ din id-direttiva li jipprovdi li “[k]ull Stat Membru għandu jissoġġetta l-aċċess għal u l-eżerċizzju tal-attivitajiet professjonali ta’ tobba
[…]
għall-pussess ta’ provi ta’ kwalifiki formali msemmija fil-punti 5.1.1
[u] 5.1.2
[…] li jagħtu prova li l-professjonist ikonċernat kiseb, matul it-taħriġ tiegħu, kif xieraq, l-għarfien, il-ħiliet u l-kompertenzi msemmija fl-Artikoli 24(3)”. Din id-dispożizzjoni turi b’mod ċar li t-titolu ta’ taħriġ ta’ speċjalista mediku ma huwiex, minnu waħdu, garanzija li l-persuna kkonċernata kisbet l-imsemmi għarfien u kompetenzi, u li, konsegwentement, ir-rikonoxximent awtomatiku ta’ dan it-titolu għandu jkun marbut b’mod inseparabbli ma’ dak ta’ titolu ta’ taħriġ bażiku.
44.      Fl-aħħar nett, jeħtieġ li jitfakkar li r-rikonoxximent awtomatiku japplika biss għat-titoli ta’ taħriġ mediku elenkati fil-punti 5.1.1 u 5.1.2 ta’ dan l-Anness V, li jitqiesu mill-Istati Membri bħala li jiggarantixxu l-kundizzjonijiet minimi ta’ taħriġ. Dan huwa wkoll il-każ tat-titoli ta’ taħriġ Ġermaniżi, elenkati fil-punt 5.1.1, li r-rikorrent ma għandux. Konsegwentement, titolu ta’ taħriġ miksub fi Stat terz ma jistax ikun is-suġġett ta’ rikonoxximent awtomatiku, minkejja l-fatt li Stat Membru jkun irrikonoxxieh unilateralment fuq il-bażi tad-dritt intern tiegħu, skont l-Artikolu 2(2) tad-Direttiva 2005/36.
45.      Dan l-aħħar aspett jitlob xi rimarki supplimentari min-naħa tiegħi, speċjalment minħabba li diversi Stati Membri li intervjenew f’din il-kawża esprimew ċerta eżitazzjoni għal dak li jikkonċerna l-konsegwenzi ġuridiċi eventwali tar-rikonoxximent minn Stat Membru ta’ tali titolu ta’ taħriġ miksub f’pajjiż terz.
2.      Dwar il‑konsegwenzi ġuridiċi tar‑rikonoxximent unilaterali minn Stat Membru ta’ titolu ta’ taħriġ skont l‑Artikolu 2(2) tad‑Direttiva 2005/36
46.      Regoli differenti japplikaw skont il-post fejn il-kwalifiki professjonali jkunu ġew miksuba. Kwalifika professjonali mogħtija minn Stat Membru tal-Unjoni, li tiċċertifika taħriġ li seħħ b’mod preponderanti fl-Unjoni, tkun irrikonoxxuta b’mod iktar faċli minn diploma li tkun ingħatat minn pajjiż terz. Fil-fatt, l-Artikolu 1 tad-Direttiva 2005/36 jipprovdi li dan “għandu jirrikonoxxi kwalifiki professjonali miksuba fi Stat Membru jew aktar
” (8). L-Artikolu 3(1)(c) ta’ din id-direttiva tippreċiża wkoll li t-titolu ta’ taħriġ huwa “diplomi, ċertifikati u provi oħra […]
li jiċċertifikaw it-temma b’suċċess ta’ taħriġ professjonali miksub prinċiparjament [fl-Unjoni]” (9). Fil-każ ta’ kwalifika professjonali miksuba f’pajjiż terz, id-dritt tal-Unjoni jipprevedi r-rikonoxximent biss meta din il-kwalifika tingħata fi Stat Membru tal-Unjoni skont id-dritt intern tiegħu.
47.      Fil-fatt, skont l-Artikolu 2(2) tad-Direttiva 2005/36, kull Stat Membru “jista’ jippermetti liċ-ċittadini ta’ Stati Membri oħrajn li għandhom prova ta’ kwalifiki professjonali mhux miksuba fi Stat Membru sabiex jeżerċitaw professjoni regolata skond id-definizzjoni ta' l-Artikolu 3(1)(a) fit-territorju tiegħu, skond ir-regoli tiegħu” (10). Din id-dispożizzjoni tawtorizza lill-Istati Membri jikkonkludu ftehim bilaterali fuq ir-rikonoxximent reċiproku tal-kwalifiki professjonali ma’ pajjiżi terzi. Għaldaqstant, l-Istati Membri huma liberi li jistabbilixxu l-kundizzjonijiet għal tali rikonoxximent, sakemm il-kundizzjonijiet minimi ta’ taħriġ meħtieġa għall-professjonijiet settorjali, li jaqgħu taħt il-Kapitolu III tat-Titolu III ta’ din id-direttiva, jiġu osservati. Madankollu, il-formulazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni turi biċ-ċar li l-effetti ġuridiċi ta’ tali rikonoxximent, fuq il-bażi ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali, huma limitati għat-territorju tal-Istat Membru inkwistjoni u ma jistgħux joħolqu obbligi fuq l-Istati Membri l-oħra.
48.      Din l-interpretazzjoni hija wkoll ikkorroborata mis-sentenza Haim (11), fejn il-Qorti tal-Ġustizzja interpretat l-Artikolu 1(4) tad-Direttiva tal-Kunsill 78/687/KEE tal‑25 ta’ Lulju 1978
dwar il-koordinazzjoni tad-dispożizzjonijiet ipprovduti bil-liġi, regolament jew l-azzjoni amministrattiva fejn għandhom x’jaqsmu l-attivitajiet tat-tobba dentisti (12), li kien ifformulat b’mod simili għall-Artikolu 2(2) tad-Direttiva 2005/36 (13), fis-sens li r-rikonoxximent minn Stat Membru tat-titoli mogħtija minn Stati terzi, anki jekk ikunu ġew irrikonoxxuti bħala ekwivalenti fi Stat Membru wieħed jew iktar, ma jorbotx lill-Istati Membri oħra. Għall-iskopijiet ta’ din il-kawża, dan ifisser li l-Artikolu 2(2) jipprekludi li r-rikorrent fil-kawża prinċipali jkun jista’ jinvoka l-benefiċċju tar-rikonoxximent mill-awtoritajiet Ġermaniżi tal-kwalifika professjonali tiegħu miksuba fit-Tuneżija sabiex jobbliga lill-awtoritajiet Franċiżi jirrikonoxxuha min-naħa tagħhom, b’applikazzjoni tas-sistema ta’ rikonoxximent awtomatiku.
49.      Indipendentement mill-applikabbiltà ta’ din id-dispożizzjoni, jeħtieġ li jiġi rrilevat il-fatt li l-Artikolu 21(6) tad-Direttiva 2005/36, jipprovdi li l-għarfien u l-kompetenzi speċifiċi għal taħriġ mediku bażiku għandhom ikunu “[miksuba], matul it-taħriġ tiegħu” (14), ħaġa li teskludi, fil-prinċipju, kull deċiżjoni min-naħa tal-awtoritajiet nazzjonali li għandha bħala effett li xxebbah taħriġ miksub f’pajjiż terz ma’ taħriġ miksub fi Stat Membru. Fi kliem ieħor, din id-dispożizzjoni tippreżumi proċess ta’ apprendistat fil-kuntest ta’ kors akkademiku. Għaldaqstant, huwa biss it-taħriġ ta’ tabib “miksub” fl-Unjoni li jista’ jipprovdi l-għarfien u l-kompetenzi neċessarji għall-iskopijiet ta’ rikonoxximent awtomatiku fuq il-bażi tal-Artikolu 21(1) ta’ din id-direttiva.
3.      Dwar il‑possibbiltà ta’ rikonoxximent skont l‑Artikolu 3(3) tad‑Direttiva 2005/36 ta’ titolu ta’ taħriġ mogħti f’pajjiż terz
50.      Madankollu, dan ma jfissirx li persuna li tkun tinsab fis-sitwazzjoni tar-rikorrent fil-kawża prinċipali, li kisbet titolu ta’ taħriġ fis-sens tal-Artikolu 3(1)(c) tad-Direttiva 2005/36 f’pajjiż terz, tkun imċaħħda mill-possibbiltà li teżerċita l-professjoni tagħha fi Stat Membru ieħor. Għall-kuntrarju, l-Artikolu 3(3) ta’ din id-direttiva jipprovdi li “[p]rova ta’ kwalifiki formali maħruġa minn pajjiż terz għandha tkun ikkunsidrata bħala prova ta’ kwalifiki formali jekk it-titolari jkollu tliet snin ta’
esperjenza professjonali fil-professjoni konċernata fit-territorju ta’ l-Istat Membru li rrikonoxxa dik il-prova ta’ kwalifiki formali skond l-Artikolu 2(2), iċċertifikata minn dak l-Istat Membru” (15).
51.      Ir-rikonoxximent ta’ kwalifiki professjonali miksuba f’pajjiżi terzi huwa rregolat għaldaqstant minn dispożizzjonijiet pjuttost stretti. Ċittadin tal-Unjoni titolari ta’ tali kwalifiki professjonali jista’ jinvoka l-Artikolu 3(3) tad-Direttiva 2005/36 biss taħt żewġ kundizzjonijiet: l-ewwel, id-diploma għandha tkun ġiet irrikonoxxuta minn Stat Membru tal-Unjoni skont id-dritt intern tiegħu u, t-tieni, it-titolari tal-kwalifika professjonali għandu jkun għamel tliet snin prattika professjonali fl-ewwel Stat Membru ta’ rikonoxximent. Din l-aħħar kundizzjoni hija intiża b’mod ċar biex tevita li ċ-ċittadini jabbużaw mis-sistema ta’ din id-direttiva jew jippruvaw jevitaw ir-regoli permezz tar-“rikonoxximent tar-rikonoxximent” (16).
52.      Il-modalitajiet ta’ dan ir-“rikonoxximent tar-rikonoxximent” huma madankollu suġġetti għal regoli partikolari. Qabel xejn, dan ir-rikonoxximent huwa suġġett esklużivament għas-sistema ġenerali tal-Kapitolu 1 tat-Titolu III tad-Direttiva 2005/36 (17). Kull Stat Membru għandu għaldaqstant jirrikonoxxi kwalifika ta’ pajjiż terz irrikonoxxuta minn qabel fl-Unjoni, imma ma huwiex obbligat jagħti r-rikonoxximent awtomatiku. L-ewwel nett, din ir-regola għandha bħala konsegwenza li tawtorizza lit-tieni Stat Membru jiżgura ruħu, permezz ta’ miżuri kumpensatorji, li t-titolari tad-diploma tal-pajjiż terz jilħaq mhux biss il-livell ta’ taħriġ minimu impost minn din id-direttiva, imma wkoll il-livell ta’ taħriġ li jmur lil
hinn mill-minimu tal-Unjoni, u li l-Istat inkwistjoni jkun iddeċieda jeżiġi miċ-ċittadini tiegħu stess. Imbagħad, it-tieni Stat Membru ta’ rikonoxximent ma huwiex obbligat joffri l-għażla bejn żewġ miżuri kumpensatorji jekk huwa jkun identifika differenzi sostanzjali fit-taħriġ. Skont l-Artikolu 14 tal-imsemmija direttiva, huwa jista’ jagħżel li jimponi t-tip ta’ miżura kumpensatorja, jiġifieri jew test ta’ kapaċità jew perijodu ta’ adattament.
53.      Għall-iskopijiet tal-eżami tad-domanda preliminari magħmula mill-qorti tar-rinviju, jeħtieġ li jiġi kkonstatat li, għalkemm l-awtoritajiet Ġermaniżi rrikonoxxew it-titolu ta’ taħriġ Tuneżin tar-rikorrent fil-kawża prinċipali, skont l-Artikolu 2(2) tad-Direttiva 2005/36, xorta waħda jibqa’ l-fatt li l-pożizzjonijiet tal-partijiet fil-kawża prinċipali ma jaqblux dwar il-punt dwar jekk ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali kienx effettivament kiseb esperjenza professjonali ta’ tliet snin fit-territorju Ġermaniż. Għal din ir-raġuni, fl-assenza ta’ informazzjoni iktar preċiża, jeħtieġ li wieħed jitlaq mill-premessa li r-rikorrent fil-kawża prinċipali ma jissodisfax wieħed miż-żewġ rekwiżiti imposti mill-Artikolu 3(3) ta’ din id-direttiva.
C.      Dwar il‑possibbiltà tar-rikorrent fil‑kawża prinċipali li jinvoka l‑benefiċċju tas‑sistema ġenerali ta’ rikonoxximent
54.      Iqum imbagħad il-punt dwar jekk ċittadin tal-Unjoni, fis-sitwazzjoni deskritta fid-domanda preliminari, jistax madankollu jinvoka l-benefiċċju tas-sistema ġenerali ta’ rikonoxximent tat-titoli ta’ taħriġ. Kif jirriżulta mill-Artikolu 10 tad-Direttiva 2005/36, din is-sistema hija ta’ natura sussidjarja, peress li din tapplika “għall-professjonijiet kollha li ma jaqgħux taħt il-Kapitoli II u III ta’ dan it-Titolu fil-każijiet li ġejjin li fihom l-applikant, għal raġunijiet speċifiċi u eċċezzjonali, ma jissodisfax il-kondizzjonijiet stabbiliti f’dawk il-Kapitoli”.
55.      Jidhirli li din l-ewwel kundizzjoni hija ssodisfatta a priori f’dan il-każ, peress li t-taħriġ mediku miksub f’pajjiż terz ma huwiex kopert mill-Kapitoli II u III tat-Titolu III tad-Direttiva 2005/36 li jikkonċerna l-libertà ta’ stabbiliment. B’mod iktar konkret, kif spjegajt fil-kuntest tal-analiżi tiegħi, is-sistema ta’ rikonoxximent awtomatiku ma tapplikax għall-każ ineżami, minħabba li r-rikorrent fil-kawża prinċipali ma jippossjedi ebda titoli ta’ taħriġ mediku bażiku elenkati fil-punt 5.1.1 tal-Anness V ta’ din id-direttiva. Fi kliem ieħor, ir-rikonoxximent mill-awtoritajiet Ġermaniżi tad-diploma Tuneżina tar-rikorrent fil-kawża prinċipali, skont l-Artikolu 2(2) ta’ l-imsemmija direttiva, ma għandux bħala effett li jittrasformaha lil din id-diploma f’waħda mid-diplomi Ġermaniżi elenkati f’dan il-punt.
56.      B’dan premess, jeħtieġ li tinġibed l-attenzjoni fuq il-fatt li l-Artikolu 10 tad-Direttiva 2005/36 għandu ċerti partikolaritajiet, peress li jipprevedi l-applikazzjoni tas-sistema ġenerali ta’ rikonoxximent tat-titoli ta’ taħriġ f’każijiet “speċifiċi u eċċezzjonali” biss, kif espressament imsemmija f’din id-dispożizzjoni (18). Din hija t-tieni waħda miż-żewġ kundizzjonijiet kumulattivi. Il-każ imsemmi f’dan l-Artikolu 10(d) jista’ jirriżulta li huwa rilevanti għal din il-kawża inkwantu dan jikkonċerna lit-tabib li “[jkollu] jipparteċipa[] fit-taħriġ li jwassal għall-pussess ta’ titolu elenkat [fil-punt 5.1.1 tal-Anness V]”. Madankollu, għandu jiġi nnotat li din id-dispożizzjoni fiha preċiżazzjoni importanti, jiġifieri li s-sistema ġenerali tapplika “biss bl-għan ta’ rikonoxximent ta’ l-ispeċjalizzazzjoni in kwistjoni”.
57.      Issa, niddubita li din il-kundizzjoni hija ssodisfatta f’dan il-każ, peress li r-rikorrent jitlob mhux biss ir-rikonoxximent tal-ispeċjalizzazzjoni tiegħu bħala anestesista, miksuba fi Stat Membru, imma wkoll dak tat-taħriġ mediku bażiku, miksub f’pajjiż terz. Konsegwentement, il-formulazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni jidhirli li diġà tostakola l-applikazzjoni tal-istess dispożizzjoni għall-każ ineżami. Barra minn hekk, mill-osservazzjonijiet tar-rikorrent fil-kawża prinċipali ma jirriżultax li dan isostni u juri l-eżistenza ta’ raġuni “speċifika u eċċezzjonali”, fis-sens tal-Artikolu 10 tad-Direttiva 2005/36, li tiġġustifika l-applikazzjoni tas-sistema ġenerali ta’ rikonoxximent.
58.      Fil-fehma tiegħi, jeżistu wkoll kunsiderazzjonijiet ibbażati fuq interpretazzjoni kuntestwali li jimmilitaw kontra l-applikazzjoni tal-Artikolu 10(d) tad-Direttiva 2005/36. Kif spjegajt fil-punti preċedenti, din id-direttiva tipprevedi, fl-Artikolu 3(3) tagħha, proċedura speċifika li tippermetti r-rikonoxximent ta’ kwalifiki professjonali ta’ pajjiż terz, li teżiġi li l-persuna kkonċernata teżerċita l-professjoni kkonċernata għal tal-inqas tliet snin fit-territorju tal-Istat Membru li fih tkun kisbet l-ewwel rikonoxximent skont l-Artikolu 2(2) tal-imsemmija direttiva. Kieku din il-kundizzjoni tkun issodisfatta, ir-rikonoxximent tal-kwalifiki tagħha jseħħ taħt is-sistema ġenerali. Quddiem dan il-fatt, huwa diffiċli li wieħed jifhem kif id-Direttiva 2005/36 tipprevedi mod parallel, ħafna inqas oneruż, li joffri l-aċċess għall-istess sistema ta’ rikonoxximent. Jidhirli li l-applikazzjoni alternattiva tal-imsemmi Artikolu 10(d) sabiex jiffaċilita r-rikonoxximent ta’ kwalifiki professjonali miksuba f’pajjiż terz f’sitwazzjoni bħal dik ta’ dan il-każ iċċaħħad l-imsemmi Artikolu 3(3) minn kull effett utli tiegħu.
59.      Barra minn hekk, jeħtieġ li jittieħed inkunsiderazzjoni l-fatt li l-istess Artikolu 10, bħala eċċezzjoni, għandu jiġi interpretat b’mod strett (19). Fil-fatt, mix-xogħlijiet preparatorji jirriżulta li l-proposta inizjali tal-Kummissjoni ma kienet tagħmel ebda referenza la għall-kunċett ta’ “raġuni speċifika u eċċezzjonali” u lanqas għall-Artikolu 10(a) sa (g) tad-Direttiva 2005/36 (20). Dan il-kunċett u dawn id-dispożizzjonijiet ġew miżjuda fuq inizjattiva tal-Kunsill. Mill-espożizzjoni tal-motivi tal-Kunsill jirriżulta li dan ikkunsidra li l-proposta inizjali tal-Kummissjoni dwar l-Artikolu 10 ta’ din id-direttiva kienet wiesgħa wisq (21).
60.      F’dan il-kuntest, jeħtieġ li jsir riferiment għas-sentenza Angerer (22), fejn il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li l-istruttura, l-għan u l-ġenesi tad-Direttiva 2005/36 jipprekludu li l-kunċett ta’ “raġuni speċifika u eċċezzjonali” jingħata interpretazzjoni wiesgħa (23). Barra mill-fatt li evidentement, il-kundizzjonijiet l-oħra għall-applikazzjoni tal-Artikolu 10(d) ta’ din id-direttiva ma humiex issodisfatti f’dan il-każ, jien ma naqbilx mal-pożizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja. Jien ma narax kif din id-dispożizzjoni tista’ tkun interpretata b’mod li l-kamp ta’ applikazzjoni tagħha jkopri ċ-ċirkustanzi ta’ din il-kawża.
61.      Għar-raġunijiet esposti qabel, nikkunsidra li l-Artikolu 10(d) tad-Direttiva 2005/36 ma huwiex intiż li japplika għaċ-ċirkustanzi ta’ din il-kawża.
62.      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, jeħtieġ li f’dan l-istadju tal-analiżi jingħad, bħala konklużjoni intermedjarja, li la s-sistema ta’ rikonoxximent awtomatiku u lanqas is-sistema ġenerali ta’ rikonoxximent ma huma applikabbli għal dan il-każ.
63.      Il-fatt li ebda dispożizzjoni mid-Direttiva 2005/36 ma tikkontempla sitwazzjoni bħal dik deskritta mill-qorti tar-rinviju jiftaħ, fil-prinċipju, il-possibbiltà li wieħed jirrikorri direttament għad-dispożizzjonijiet tad-dritt primarju, u b’mod iktar konkret, għall-Artikoli 45 u 49 TFUE, li jirregolaw il-moviment liberu tal-ħaddiema u d-dritt ta’ stabbiliment (24), ħaġa li ser neżamina fid-dettall fil-bqija ta’ dawn il-konklużjonijiet.
D.      Dwar il‑possibbiltà għar‑rikorrent fil‑kawża prinċipali li jinvoka l‑benefiċċju tal‑libertajiet fundamentali
64.      Mill-analiżi preċedenti jirriżulta li d-Direttiva 2005/36 ma hijiex applikabbli fil-każ fejn il-professjonist ċittadin tal-Unjoni Ewropea jkun jixtieq jistabbilixxi ruħu fi Stat Membru ieħor mingħajr ma jkollu tliet snin esperjenza professjonali fl-Istat Membru li rrikonoxxa l-kwalifika tal-pajjiż terz, kif meħtieġa taħt l-Artikolu 3(3) ta’ din id-direttiva (25).
65.      B’dan premess, jeħtieġ li jitfakkar li d-Direttiva 2005/36 ma għandhiex bħala għan li trendi r-rikonoxximent tal-kwalifiki professjonali iktar diffiċli fis-sitwazzjonijiet li ma jaqgħux taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tagħha, u hija ma jistax ikollha tali effett (26). Fil-fatt, is-sistema ta’ rikonoxximent awtomatiku prevista minn din id-direttiva tissupplimenta d-drittijiet iggarantiti mil-libertajiet fundamentali imma ma tissostitwixxix l-evalwazzjoni li ssir skont dawn id-dispożizzjonijiet. Konsegwentement, barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-imsemmija direttiva (27), inkluż meta l-kundizzjonijiet għar-rikonoxximent tal-kwalifiki professjonali ma jkunux issodisfatti (28), il-professjonist jista’ jinvoka l-libertajiet fundamentali (29).
66.      Kif iddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Vlassopoulou (30), il-kundizzjonijiet nazzjonali marbutin mal-kwalifika, anki meta applikati mingħajr diskriminazzjoni bbażata fuq in-nazzjonalità, jistgħu jkollhom bħala effett li jostakolaw l-eżerċizzju, miċ-ċittadini tal-Istati Membri tal-Unjoni, tad-dritt ta’ stabbiliment tagħhom (31), u l-ġurisprudenza sussegwenti waslet għall-istess konklużjonijiet għal dak li jikkonċerna l-moviment liberu tal-ħaddiema (32). Konsegwentement, huwa l-obbligu tal-Istat Membru tal-Unjoni, adit b’talba għall-awtorizzazzjoni biex tiġi eżerċitata professjoni li l-aċċess għaliha, skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali, huwa suġġett għall-pussess ta’ diploma jew ta’ kwalifika professjonali, li jieħu inkunsiderazzjoni d-diplomi, iċ-ċertifikati, it-titoli l-oħra kif ukoll l-esperjenza rilevanti billi jipproċedi b’paragun bejn, minn naħa, il-kompetenzi attestati b’dawn it-titoli u din l-esperjenza u, min-naħa l-oħra, l-għarfien u l-kwalifiki meħtieġa mir-regoli nazzjonali (33).
67.      Fis-sentenza Hocsman (34), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-prinċipji ta’ rikonoxximent stabbiliti fis-sentenza Vlassopoulou japplikaw ukoll għall-kwalifiki miksuba f’pajjiż terz. Din is-sentenza Hocsman kienet tikkonċerna tabib li d-diploma medika bażika tiegħu mill-Arġentina kienet ġiet irrikonoxxuta bħala ekwivalenti għad-diploma nazzjonali fi Stat Membru, li tippermettilu għaldaqstant li jkompli l-istudji ta’ speċjalizzazzjoni f’dan l-istess Stat u li jikseb hemmhekk diploma ta’ speċjalista li kellha tkun irrikonoxxuta bħala ekwivalenti skont id-dritt tal-Unjoni jekk id-diploma bażika kienet, hija wkoll, ingħatat fi Stat Membru. F’dan il-kuntest, jeħtieġ li jiġi rrilevat li, fis-sentenza Haim, imsemmija qabel, il-Qorti tal-Ġustizzja tenniet il-validità tal-prinċipji żviluppati f’din il-ġurisprudenza, minkejja l-konstatazzjoni li r-rikonoxximent unilaterali minn Stat Membru tat-titoli mogħtija minn pajjiżi terzi ma setax jorbot lill-Istati Membri l-oħra tal-Unjoni (35).
68.      Il-konsegwenza ta’ din il-ġurisprudenza hija li, fil-mument tal-evalwazzjoni tat-tagħrif u tal-kwalifiki ta’ professjonist fis-sitwazzjonijiet li ma jaqgħux taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2005/36, l-Istat Membru ospitanti għandu l-obbligu li jieħu inkunsiderazzjoni d-dokumenti rilevanti kollha li jikkonċernaw l-għarfien u l-kwalifiki mogħtija mill-Istati Membri l-oħra tal-Unjoni (36), b’mod partikolari d-dokumentazzjoni li tirrigwarda l-ekwivalenza, indipendentement mill-post li fih ikun sar it-taħriġ, inkluż fil-pajjiżi terzi, u indipendentement mid-denominazzjoni ta’ dan it-taħriġ fi Stat Membru ieħor jew f’pajjiż terz, u dan l-Istat Membri ospitanti huwa obbligat ukoll jieħu inkunsiderazzjoni l-esperjenza professjonali rilevanti kollha, b’mod partikolari dik miksuba fil-kuntest ta’ taħriġ speċjalizzat (37).
69.      Jekk dan l-eżami komparattiv jwassal għall-konstatazzjoni li l-konoxxenza u l-kwalifiki jikkorrispondu għal dawk meħtieġa mid-dispożizzjonijiet nazzjonali, l-Istat Membru għandu l-obbligu li jirrikonoxxi l-kwalifiki bħala li jissodisfaw il-kundizzjonijiet imposti minn dawn id-dispożizzjonijiet (38). Huma biss id-differenzi oġġettivi li jistgħu jittieħdu inkunsiderazzjoni fil-kuntest tal-eżami komparattiv (39). Jekk l-għarfien u l-kwalifiki tal-applikant, attestati mid-diploma u mill-esperjenza rilevanti, ma humiex ekwivalenti, jew jekk huma jikkorrispondu parzjalment biss ma’ dawk mitluba mill-Istat Membru ospitanti, dan tal-aħħar għandu jippreċiża t-taħriġ li jkun nieqes sabiex jippermetti lill-applikant li jissupplimenta t-taħriġ tiegħu jew li jattendi għal taħriġ ġdid (40). Il-miżuri kumpensatorji imposti mill-Istat Membru ospitanti ma għandhomx ikunu sproporzjonati (41).
70.      Nikkunsidra li l-interpretazzjoni differenti ma tkunx tali li tiffaċilita l-eżerċizzju effettiv tal-libertajiet fundamentali ggarantiti mit-Trattat FUE. F’dan ir-rigward, jeħtieġ li jitfakkar li d-dritt tal-Unjoni jimponi l-obbligu li d-deċiżjonijiet nazzjonali li jaffettwaw l-eżerċizzju ta’ dritt fundamentali mogħti mit-trattat lill-individwi jkunu mmotivati (42). Għaldaqstant, applikant, bħalma hu r-rikorrent fil-kawża prinċipali, għandu jkun f’pożizzjoni li jkun jaf ir-raġunijiet li fuqhom ikun ibbażat ir-rifjut, b’mod partikolari t-taħriġ li jonqsu (43).
71.      Hija ġurisprudenza stabbilita li n-nuqqas ta’ rikonoxximent tal-għarfien u tal-kwalifiki miksuba fi Stat Membru ieħor tal-Unjoni jista’ jkollu bħala effett li jostakola l-moviment liberu u l-istabbiliment tal-professjonisti, anki meta r-regoli nazzjonali jiġu applikati mingħajr diskriminazzjoni bbażata fuq in-nazzjonalità (44). L-Istat Membru ospitanti ma jistax għaldaqstant jinjora l-għarfien u l-kwalifiki miksuba fi Stat Membru ieħor tal-Unjoni. Jidhirli li l-istess għandu japplika għan-nuqqas ta’ rikonoxximent tal-għarfien u tal-kwalifiki miksuba f’pajjiż terz irrikonoxxuti bħala ekwivalenti minn Stat Membru ieħor, u li l-Istat Membru ospitanti ma jistax għaldaqstant jinjora dawn il-kwalifiki. B’mod partikolari, id-dispożizzjonijiet nazzjonali adottati f’dan ir-rigward ma jistgħux jikkostitwixxu ostakolu mhux iġġustifikat għall-eżerċizzju effettiv tal-libertajiet fundamentali ggarantiti mid-dritt tal-Unjoni (45).
72.      Nikkunsidra li, f’sitwazzjoni bħalma hija ta’ din il-kawża, fejn it-taħriġ ta’ speċjalista mediku rċevut minn professjonist ċittadin tal-Unjoni jissodisfa, minnu nnifsu, il-kundizzjonijiet għar-rikonoxximent awtomatiku skont id-Direttiva 2005/365, u fejn it-taħriġ bażiku rċevut f’pajjiż terz ġie rrikonoxxut bħala ekwivalenti minn Stat Membru ieħor, il-marġni ta’ manuvra li jippermetti li jiġu limitati l-libertajiet fundamentali b’mod mhux iġġustifikat huwa limitat. Dan huwa iktar u iktar minnu peress li, skont l-Artikolu 2(2) ta’ din id-direttiva, waqt ir-rikonoxximent unilaterali tal-kwalifiki professjonali miksuba f’pajjiż terz, l-Istati Membri huma obbligati josservaw ir-“rekwiżiti minimi ta’ taħriġ” previsti għall-professjoni ta’ tabib, ħaġa li teskludi, fil-prinċipju, li l-protezzjoni tas-saħħa u tas-sigurtà pubblika fl-Unjoni tkun ippreġudikata. Meħuda minn dan l-angolu, jiena nistaqsi serjament jekk ma jkunx ġust u xieraq li jiġi kkunsidrat li f’tali ċirkustanzi teżisti preżunzjoni ta’ ekwivalenza tat-taħriġ bażiku fl-Istat Membru ospitanti (46). F’dan ir-rigward, għandi nikkonstata li ebda waħda mill-partijiet ikkonċernati ma ressqet argumenti konvinċenti li jikkontestaw tali interpretazzjoni.
73.      Fi kwalunkwe każ, l-Istat Membru ospitanti ma jistax jinvoka diffikultajiet prattiċi jew amministrattivi biex jiġġustifika li ma pproċediex għall-evalwazzjoni li huwa obbligat jagħmel skont is-sentenza Vlassopoulou (47). Il-libertajiet fundamentali ta’ moviment liberu tal-ħaddiema u l-liberta ta’ stabbiliment għandhom jiġu interpretati bħala li jimponu fuq l-Istat Membru ospitanti li dan jipproċedi b’evalwazzjoni tal-għarfien u tat-taħriġ attestati mill-kwalifiki professjonali ta’ applikant. B’dan il-mod, l-Istat Membru ospitanti għandu, kif esponejt f’dawn il-konklużjonijiet, jieħu inkunsiderazzjoni d-diplomi, ċertifikati u titoli oħra kif ukoll l-esperjenza rilevanti. Ir-rifjut biex jagħmel din l-evalwazzjoni minħabba d-diffikultajiet prattiċi jew amministrattivi jkun jikkostitwixxi minnu nnifsu restrizzjoni mhux iġġustifikata għal-libertajiet imsemmija qabel.
VI.    Konklużjoni
74.      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għad-domanda preliminari magħmula mill-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat, Franza) kif ġej:
Id-Direttiva 2005/36/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑7 ta’ Settembru 2005 dwar ir-rikonoxximent ta’
kwalifiki professjonali,
għandha tiġi interpretata fis-sens li:
taħt is-sistema ta’ rikonoxximent awtomatiku ddefinita fl-Artikolu 21 ta’ din id-direttiva, l-awtoritajiet kompetenti ta’ Stat Membru għandhom jirrikonoxxu titolu ta’ taħriġ ta’ speċjalista mediku mogħti fi Stat Membru ieħor, li jinsab elenkat fil-punt 5.1.2 tal-Anness V tal-imsemmija direttiva, biss meta t-tabib titolari ta’ dan it-titolu jkollu wkoll titolu ta’ taħriġ mediku bażiku mogħti fi Stat Membru, u li huwa elenkat fil-punt 5.1.1 tal-Anness V tal-istess direttiva. Din l-interpretazzjoni hija mingħajr preġudizzju għall-possibbiltà, fl-assenza ta’ tali titolu ta’ taħriġ mediku bażiku, li jiġi rrikonoxxut titolu ta’ taħriġ ta’ speċjalista mediku fuq il-bażi tas-sistema ġenerali ta’ rikonoxximent tat-titoli ta’ taħriġ iddefinita fil-Kapitolu I tat-Titolu III tad-Direttiva 2005/36 jew, jekk ikun il-każ, fuq il-bażi tal-Artikolu 45 TFUE jew tal-Artikolu 49.
1      Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
2      ĠU 2005, L 255, p. 22; rettifiki fil-ĠU 2007, L 271, p. 18, fil-ĠU 2008, L 93, p. 28 u fil-ĠU 2014, L 305, p. 115.
3      Ara s-sentenzi tat‑8 ta’ Lulju 2021, Lietuvos Respublikos sveikatos apsaugos ministerija (C‑166/20, EU:C:2021:554, punt 25), u tat‑3 ta’ Marzu 2022, Sosiaali- ja terveysalan lupa- ja valvontavirasto (Taħriġ mediku bażiku) (C‑634/20, EU:C:2022:149, punt 34).
4      Von Lewinski, K., Europarecht (Schulze/Janssen/Kadelbach), Ir-Raba’ Edizzjoni, Baden-Baden 2020, punt 72.
5      Ara s-sentenza tat‑30 ta’ April 2014, Ordre des architectes (C‑365/13, EU:C:2014:280, punti 21 u 22).
6      Ara s-sentenzi tat‑2 ta’ Settembru 2021, LG u MH (Awtoriċiklaġġ) (C‑790/19, EU:C:2021:661, punt 47, u tas‑16 ta’ Marzu 2023, Colt Technology Services et (C‑339/21, EU:C:2023:214, punt 39).
7      Kif indikajt fil-punt 14 ta‘ dawn il-konklużjonijiet, dawn huma “Zeugnis über die Ärztliche Prüfung”
u “Zeugnis über die Ärztliche Staatsprüfung und Zeugnis über die Vorbereitungszeit als Medizinalassistent, soweit diese nach den deutschen Rechtsvorschriften noch für den Abschluss der ärztlichen Ausbildung vorgesehen war”.
8      Korsiv miżjud minni.
9      Korsiv miżjud minni.
10      Korsiv miżjud minni.
11      Sentenza tad‑9 ta’ Frar 1994 (C‑319/92, EU:C:1994:47, punti 20 u 21).
12      ĠU 1978, Kapitolu 6, Vol 1, p. 76.
13      L-Artikolu 1(4) tad-Direttiva 78/687 kien jipprovdi dan li ġej: “Xejn f’din id-Direttiva m’għandu jippreġudika xi faċilità li tista’ tingħata skond ir-regoli tagħhom stess minn Stati Membri fejn għandu x’jaqsam it-territorju tagħhom stess biex jawtorizzaw persuni fil-pussess ta’ diplomi, ċertifikati jew evidenza oħra ta’ kwalifiki formali li ma ġewx miksuba minn Stat Membru li jieħdu u jwettqu l-attivitajiet ta’ professjonist dentist” (korsiv miżjud minni).
14      Korsiv miżjud minni.
15      Korsiv miżjud minni.
16      Ara, f’dan ir-rigward, Berthoud, F., “La reconnaissance des qualifications professionnelles”, Dossiers de droit européen, Nru 30, Ġinevra 2016, p. 104 et seq.
17      Ara, f’dan is-sens, Guide de l’utilisateur – Directive 2005/36/CE : tout ce que vous voulez savoir sur la reconnaissance des qualifications professionnelles, p. 25.
18      Ara s-sentenza tal-Qorti tal-EFTA tal‑25 ta’ Marzu 2021, Lindberg (E‑3/20, EFTA Court Report 2021, punt 60).
19      Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Kokott fil-kawża Il‑Kummissjoni vs Ir‑Renju Unit (C‑346/08, EU:C:2009:772, punt 15).
20      Proposta għal direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar ir-rikonoxximent tal-kwalifiki professjonali (COM(2002) 119 finali) (ĠU 2002, C 181 E, p. 183).
21      Pożizzjoni komuni (KE) Nru 10/2005 tal‑21 ta’ Diċembru 2004 adottata mill-Kunsill, li jaġixxi skont il-proċedura prevista fl-Artikolu 251 tat-Trattat li Jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, bil-għan li tiġi adottata direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar ir-rikonoxximent tal-kwalifiki professjonali (ĠU 2005, C 58 E, p. 1 u 119).
22      Sentenza tas‑16 ta’ April 2015, (C‑477/13, EU:C:2015:239).
23      Sentenza tas‑16 ta’ April 2015, Angerer (C‑477/13, EU:C:2015:239, punti 27 et seq.).
24      Ara s-sentenza tat‑2 ta’ Marzu 2023, A (Għalliema ta’ skola tal-kindergarten) (C‑270/21, EU:C:2023:147, punt 66).
25      Ara, f’dan is-sens, Guide de l’utilisateur – Directive 2005/36/CE : tout ce que vous voulez savoir sur la reconnaissance des qualifications professionnelles, p. 8, 25 u 28.
26      Ara s-sentenza tat‑22 ta’ Jannar 2002, Dreessen (C‑31/00, EU:C:2002:35, punt 26).
27      Ara s-sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 2015, Brouillard (C‑298/14, EU:C:2015:652, punt 46).
28      Ara s-sentenza tat‑22 ta’ Jannar 2002, Dreessen (C‑31/00, EU:C:2002:35, punt 31).
29      Ara, f’dan is-sens, Zaglmayer, B., Anerkennung von Gesundheitsberufen in Europa, Vienne 2016, p. 184 et seq; ara wkoll is-sentenzi tal-Qorti tal-EFTA tal‑25 ta’ Marzu 2021, Lindberg (E‑3/20, EFTA Court Report 2021, punti 60 u 61) u Martinez Haugland (E‑4/20, EFTA Court Report 2021, punt 83).
30      Sentenza tas‑7 ta’ Mejju 1991, Vlassopoulou
iktar ’il quddiem is-“sentenza Vlassopoulou”, (C‑340/89, EU:C:1991:193).
31      Sentenzi tas‑7 ta’ Mejju 1991, Vlassopoulou (punt 15), u tat‑8 ta’ Mejju 2008, Il‑Kummissjoni vs Spanja (C‑39/07, EU:C:2008:265, punt 37).
32      Ara s-sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 2015, Brouillard (C‑298/14, EU:C:2015:652, punt 52).
33      Ara s-sentenza Vlassopoulou (punt 16).
34      Sentenza tal‑14 ta’ Settembru 2000 (C‑238/98, EU:C:2000:440).
35      Sentenza tad‑9 ta’ Frar 1994, Haim (C‑319/92, EU:C:1994:47, punt 26).
36      Ara s-sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 2015, Brouillard (C‑298/14, EU:C:2015:652, punt 54).
37      Ara, f’dan ir-rigward, Peeters, M., “Free Movement of Medical Doctors : The New Directive 2005/36/EC on the Recognition of Professional Qualifications”, European Journal of Health Law, Vol. 12, Nru 4, Ottubru 2005, p. 377 et seq., li jsostni li Stat Membru ma jistax sempliċiment jirrifjuta li jirrikonoxxi diploma miksuba f’pajjiż terz.
38      Ara s-sentenzi tas‑6 ta’ Ottubru 2015, Brouillard (C‑298/14, EU:C:2015:652, punt 57), u tat‑3 ta’ Marzu 2022, Sosiaali- ja terveysalan lupa- ja valvontavirasto (Formation médicale de base) (C‑634/20, EU:C:2022:149, punt 43).
39      Ara s-sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 2015, Brouillard (C‑298/14, EU:C:2015:652, punt 56).
40      Ara s-sentenza tal-Qorti tal-EFTA tal‑25 ta’ Marzu 2021, Lindberg (E‑3/20, EFTA Court Report 2021, punt 70).
41      Ara s-sentenza tat‑3 ta’ Marzu 2022, Sosiaali- ja terveysalan lupa- ja valvontavirasto (Taħriġ mediku bażiku) (C‑634/20, EU:C:2022:149, punt 45).
42      Ara s-sentenzi tal‑15 ta’ Ottubru 1987, Heylens et (222/86, EU:C:1987:442, punt 17), Vlassopoulou (punt 22), u tat‑2 ta’ April 1998, Norbrook Laboratories (C‑127/95, EU:C:1998:151, punt 103).
43      Ara s-sentenza tal-Qorti tal-EFTA
tal‑25 ta’ Marzu 2021, Lindberg (E‑3/20, EFTA Court Report 2021, punt 69).
44      Ara s-sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 2015, Brouillard (C‑298/14, EU:C:2015:652, punt 53).
45      Ara s-sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 2015, Brouillard (C‑298/14, EU:C:2015:652, punt 52).
46      Ara, b’analoġija, is-sentenza tal-Qorti tal-EFTA tal‑25 ta’ Marzu 2021, Martinez Haugland (E‑4/20, EFTA Court Report 2021, punt 51).
47      Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tas‑16 ta’ Diċembru 1986, Il‑Kummissjoni vs Il‑Greċja (124/85, EU:C:1986:490, punt 12), tat‑12 ta’ Lulju 1990, Il‑Kummissjoni vs L‑Italja (C‑128/89, EU:C:1990:311, punt 22), tas‑27 ta’ Novembru 2008, Papillon (C‑418/07, EU:C:2008:659, punt 54), u tat‑3 ta’ Lulju 2019, Delfarma (C‑387/18, EU:C:2019:556, punt 30).