62022TJ0115_RES
Sprawa T‑115/22
Belshyna AAT
przeciwko
Radzie Unii Europejskiej
Wyrok Sądu (dziewiąta izba w składzie powiększonym) z dnia 20 marca 2024 r.
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające podjęte w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy – Zamrożenie środków finansowych – Wykazy osób, podmiotów i organów, do których ma zastosowanie zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych – Umieszczenie i pozostawienie nazwiska skarżącego w wykazach – Wsparcie dla reżimu Łukaszenki – Wsparcie finansowe – Przedsiębiorstwo państwowe – Represje wobec społeczeństwa obywatelskiego – Błąd w ocenie
Unia Europejska – Sądowa kontrola zgodności z prawem aktów instytucji – Środki ograniczające wobec Białorusi – Zamrożenie środków finansowych niektórych osób i podmiotów w związku z sytuacją w Białorusi – Zakres kontroli – Dowód zasadności środka – Ciążący na właściwym organie Unii obowiązek wykazania – w razie zakwestionowania – zasadności powodów wysuniętych przeciwko zainteresowanym osobom lub podmiotom – Umieszczenie w wykazach w oparciu o łańcuch precyzyjnych, konkretnych i spójnych poszlak
[Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 47; decyzja Rady 2012/642/WPZiB, zmieniona decyzjami (WPZiB) 2021/2125 i (WPZiB) 2023/421, załącznik; rozporządzenia Rady: nr 765/2006, 2021/2124, 2023/419, załącznik I]
(zob. pkt 24–27, 57, 77)
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające wobec Białorusi – Kryteria przyjmowania środków ograniczających – Osoby fizyczne lub prawne, podmioty lub organy czerpiące korzyści z reżimu Łukaszenki lub wspierające go – Pojęcie wsparcia dla reżimu – Błąd w ocenie
[decyzja Rady 2012/642/WPZiB, zmieniona decyzjami (WPZiB) 2021/2125 i (WPZiB) 2023/421, art. 4 ust. 1 lit. b), załącznik; rozporządzenia Rady: nr 765/2006, art. 2 ust. 2, 2021/2124, 2023/419, załącznik I]
(zob. pkt 31, 35–37, 45, 49, 51–55, 61, 62, 97, 98)
Unia Europejska – Sądowa kontrola zgodności z prawem aktów instytucji – Środki ograniczające wobec Białorusi – Zakres kontroli – Wykluczenie informacji, o których instytucja powzięła wiadomość po wydaniu zaskarżonej decyzji
[decyzja Rady 2012/642/WPZiB, zmieniona decyzjami (WPZiB) 2021/2125 i (WPZiB) 2023/421, załącznik; rozporządzenia Rady: nr 765/2006, 2021/2124, 2023/419, załącznik I]
(zob. pkt 60)
Unia Europejska – Sądowa kontrola zgodności z prawem aktów instytucji – Środki ograniczające wobec Białorusi – Zamrożenie środków finansowych niektórych osób i podmiotów w związku z sytuacją w Białorusi – Zakres kontroli – Umieszczenie w wykazie załączonym do zaskarżonej decyzji ze względu na odpowiedzialność za represje wobec społeczeństwa obywatelskiego i opozycji demokratycznej – Artykuły prasowe niepochodzące z różnych źródeł – Moc dowodowa – Brak
[decyzja Rady 2012/642/WPZiB, zmieniona decyzjami (WPZiB) 2021/2125 i (WPZiB) 2023/421, załącznik; rozporządzenia Rady: nr 765/2006, 2021/2124, 2023/419, załącznik I]
(zob. pkt 68, 72, 73)
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające wobec Białorusi – Kryteria przyjmowania środków ograniczających – Osoby, podmioty i organy odpowiedzialne za poważne naruszenia praw człowieka, represje wobec społeczeństwa obywatelskiego lub opozycji demokratycznej bądź naruszające demokrację lub praworządność – Pojęcie – Błąd w ocenie
[decyzja Rady 2012/642/WPZiB, zmieniona decyzjami (WPZiB) 2021/2125 i (WPZiB) 2023/421, art. 4 ust. 1 lit. a), załącznik; rozporządzenia Rady: nr 765/2006, art. 2 ust. 4, 2021/2124, 2023/419, załącznik I]
(zob. pkt 76–81, 97, 98)
Postępowanie sądowe – Decyzja zastępująca lub zmieniająca w trakcie postępowania zaskarżoną decyzję – Wniosek o dostosowanie skargi – Skarga o stwierdzenie nieważności decyzji o zamrożeniu środków finansowych – Dostosowanie w celu stwierdzenia nieważności decyzji o pozostawieniu w wykazie – Dopuszczalność – Wcześniejsza decyzja o pozostawieniu w wykazie nieobjęta takim wnioskiem – Brak wpływu
[regulamin postępowania przed Sądem, art. 86 § 1; decyzja Rady 2012/642/WPZiB, zmieniona decyzjami (WPZiB) 2021/2125 i (WPZiB) 2023/421, załącznik; rozporządzenia Rady: nr 765/2006, 2021/2124, 2023/419, załącznik I]
(zob. pkt 89–94)
Streszczenie
W wydanym wyroku Sąd uwzględnił wniesioną przez Belshyna AAT skargę o stwierdzenie nieważności aktów, na mocy których jej nazwa została umieszczona przez Radę Unii Europejskiej w wykazie osób i podmiotów objętych środkami ograniczającymi w związku z sytuacją na Białorusi, a następnie pozostawiona po raz drugi w tym wykazie. Sprawa ta daje Sądowi możliwość wyjaśnienia kwestii dopuszczalności, w świetle art. 86 § 1 regulaminu postępowania przed Sądem, wniosku o dostosowanie skargi w sporach dotyczących środków ograniczających.
Wyrok ten wpisuje się w ramy środków ograniczających przyjmowanych przez Unię Europejską od 2004 r. ze względu na istniejącą na Białorusi sytuację w zakresie demokracji, praworządności i praw człowieka. W tych środkach ograniczających przewidziano w szczególności zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych należących do osób, podmiotów lub organów odpowiedzialnych za poważne naruszenia praw człowieka lub represje wobec społeczeństwa obywatelskiego i opozycji demokratycznej, lub których działania poważnie szkodzą demokracji lub praworządności na Białorusi, a także osób, podmiotów lub organów wspierających reżim Łukaszenki (
1
). Nazwa strony skarżącej, przedsiębiorstwa z siedzibą na Białorusi, produkującego opony, została wpisana przez Radę do wspomnianego wykazu w 2021 r. (
2
), a następnie została pozostawiona w tym wykazie w 2022 r. (
3
). i w 2023 r. (
4
). ze względu na to, że skarżąca stanowi istotne źródło dochodów reżimu Łukaszenki, a także zwolniła pracowników, którzy strajkowali w związku z wyborami prezydenckimi w 2020 r. Po wysunięciu żądania stwierdzenia nieważności pierwotnych aktów, skarżąca dostosowała swoją skargę, domagając się również stwierdzenia nieważności aktów utrzymujących z 2023 r., przy czym nie wysunęła jednak takiego żądania w odniesieniu do aktów utrzymujących z 2022 r.
Ocena Sądu
Co się tyczy badania dopuszczalności dostosowania skargi, będącej bezwzględną przesłanką procesową, Sąd przypomniał, że w przypadku gdy akt, o którego stwierdzenie nieważności wniesiono, został zastąpiony lub zmieniony przez inny akt mający ten sam przedmiot, skarżący może, przed zamknięciem ustnego etapu postępowania lub przed podjęciem przez Sąd decyzji o rozstrzygnięciu sprawy z pominięciem ustnego etapu postępowania, dostosować skargę w celu uwzględnienia tej nowej okoliczności (
5
).
W niniejszej sprawie wskazał on przede wszystkim, że zarówno akty pierwotne, jak i akty utrzymujące – w zakresie, w jakim dotyczą one skarżącej – mają na celu zastosowanie wobec niej indywidualnych środków ograniczających polegających na zamrożeniu wszystkich jej funduszy i zasobów gospodarczych (
6
).
Następnie wskazał on, że te indywidualne środki ograniczające przyjmują formę umieszczenia nazwisk osób oraz nazw podmiotów lub organów w spornych wykazach, które znajdują się w załącznikach do decyzji 2012/642 i do rozporządzenia nr 765/2006.
W tym kontekście akty pierwotne zmieniły załączniki do decyzji 2012/642 i do rozporządzenia nr 765/2006 w celu umieszczenia, w szczególności, nazwy strony skarżącej w spornych wykazach. Co się tyczy aktów utrzymujących, Sąd stwierdził, po pierwsze, że decyzja 2023/421 przedłużyła do dnia 28 lutego 2024 r. stosowanie decyzji 2012/642, do której załącznik I, zmieniony decyzją wykonawczą 2021/2125, wymieniał nazwę strony skarżącej. Po drugie, rozporządzeniem wykonawczym nr 2023/419 zmieniono załącznik I do rozporządzenia nr 765/2006, utrzymując, przynajmniej w sposób dorozumiany, umieszczenie nazwy strony skarżącej we wspomnianym załączniku. W związku z tym akty utrzymujące należy uznać za zmieniające akty pierwotne w rozumieniu art. 86 § 1 regulaminu postępowania.
W świetle powyższego Sąd stwierdził, że skarżąca, która wniosła w skardze o stwierdzenie nieważności aktów pierwotnych, miała prawo dostosować skargę w celu żądania stwierdzenia nieważności aktów utrzymujących z 2023 r. – pomimo że wcześniej nie dostosowała skargi w celu żądania stwierdzenia nieważności aktów z 2022 r.
(
1
)	Artykuł 4 ust. 1 lit. a) i b) decyzji Rady 2012/642/WPZiB z dnia 15 października 2012 r. dotyczącej środków ograniczających skierowanych przeciwko Białorusi (Dz.U. 2012, L 285, s. 1), a także art. 2 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 765/2006 z dnia 18 maja 2006 r. dotyczącego środków ograniczających skierowanych przeciwko prezydentowi […] Łukaszence i niektórym urzędnikom z Białorusi (Dz.U. 2006, L 134, s. 1), zmienionego rozporządzeniem Rady (UE) nr 1014/2012 z dnia 6 listopada 2012 r. (Dz.U. 2012, L 307, s. 1).
(
2
)	Decyzja wykonawcza Rady (WPZiB) 2021/2125 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie wykonania decyzji 2012/642/WPZiB dotyczącej środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi (Dz.U. 2021, L 430 I, s. 16), a także rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) 2021/2124 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie wykonania art. 8a ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 765/2006 dotyczącego środków ograniczających wobec Białorusi (Dz.U. 2021, L 430 I, s. 1) (zwane dalej „aktami pierwotnymi”).
(
3
)	Decyzja Rady (WPZIB) 2022/307 z dnia 24 lutego 2022 r. w sprawie zmiany decyzji 2012/642/WPZiB dotyczącej środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi (Dz.U. 2022, L 46, s. 97), a także rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) 2022/300 z dnia 24 lutego 2022 r. w sprawie wykonania art. 8a rozporządzenia (WE) nr 765/2006 dotyczącego środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi (Dz.U. 2022, L 46, s. 3) (zwane dalej „aktami z 2022 r.”).
(
4
)	Decyzja Rady (WPZiB) 2023/421 z dnia 24 lutego 2023 r. w sprawie zmiany decyzji 2012/642/WPZiB dotyczącej środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy (Dz.U. 2023, L 61, s. 41), a także rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) 2023/419 z dnia 24 lutego 2023 r. w sprawie wykonania art. 8a rozporządzenia (WE) nr 765/2006 dotyczącego środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy (Dz.U. 2023, L 61, s. 20),
(
5
)	Artykuł 86 § 1 regulaminu postępowania.
(
6
)	Na podstawie art. 4 ust. 1 lit. a) i b) decyzji 2012/642 oraz art. 2 ust. 4 i 5 rozporządzenia nr 765/2006.