62023CJ0295
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Awla Manja)
19 ta’ Diċembru 2024 (
*1
) (
i
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Artikolu 49 TFUE – Libertà ta’ stabbiliment – Artikolu 63 TFUE – Moviment liberu tal-kapital – Determinazzjoni tal-libertà ta’ moviment applikabbli – Servizzi fis-suq intern – Direttiva 2006/123/KE – Artikolu 15 – Rekwiżiti li huma relatati maż-żamma tal-kapital ta’ kumpannija – Sehem ta’ investitur purament finanzjarju fil-kapital ta’ kumpannija professjonali ta’ avukati – Revoka tar-reġistrazzjoni ta’ din il-kumpannija mal-kamra tal-avukati minħabba dan is-sehem – Restrizzjoni għal‑libertà ta’ stabbiliment u għall‑moviment liberu tal‑kapital – Ġustifikazzjonijiet ibbażati fuq il-protezzjoni tal-indipendenza tal-avukati u tad-destinatarji ta’ servizzi legali – Neċessità – Proporzjonalità”
Fil-Kawża C‑295/23,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Bayerischer Anwaltsgerichtshof (il-Bord Dixxiplinari tal-Avukati ta’ Bayern, il-Ġermanja), permezz ta’ deċiżjoni tal‑20 ta’ April 2023, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fid‑9 ta’ Mejju 2023, fil-proċedura
Halmer Rechtsanwaltsgesellschaft UG
vs
Rechtsanwaltskammer München,
fil-preżenza ta’:
SIVE Beratung und Beteiligung GmbH,
Daniel Halmer
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Awla Manja)
komposta minn K. Lenaerts, President, F. Biltgen, K. Jürimäe, C. Lycourgos, I. Jarukaitis, M. L. Arastey Sahún, S. Rodin, D. Gratsias u M. Gavalec (Relatur), Presidenti ta’ Awla, E. Regan, I. Ziemele, Z. Csehi u O. Spineanu-Matei, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: M. Campos Sánchez-Bordona,
Reġistratur: N. Mundhenke, Amministratriċi,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tat‑30 ta’ April 2024,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għal Halmer Rechtsanwaltsgesellschaft UG, SIVE Beratung und Beteiligung GmbH u Daniel Halmer, minn M. Quecke u D. Uwer, Rechtsanwälte,
–
għar-Rechtsanwaltskammer München, minn C. Wolf, Professor,
–
għall-Gvern Ġermaniż, minn J. Möller, M. Hellmann, A. Sahner u J. Simon, bħala aġenti,
–
għall-Gvern Spanjol, minn A Ballesteros Panizo, M. Morales Puerta u A. Pérez-Zurita Gutiérrez, bħala aġenti,
–
għall-Gvern Franċiż, minn R. Bénard, B. Fodda u T. Lechevallier, bħala aġenti,
–
għall-Gvern Kroat, minn G. Vidović Mesarek, bħala aġent,
–
għall-Gvern Awstrijak, minn A. Posch, J. Schmoll, M. Aufner, A. Kögl u P. Thalmann, bħala aġenti,
–
għall-Gvern Sloven, minn V. Klemenc u T. Mihelič Žitko, bħala aġenti,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn L. Armati, M. Mataija u G. von Rintelen, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tal‑4 ta’ Lulju 2024,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni kemm tal-Artikolu 49 u tal-Artikolu 63(1) TFUE, kif ukoll tal-Artikolu 15(3) tad-Direttiva 2006/123/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 2006 dwar is-servizzi fis-suq intern (ĠU 2006, L 376, p. 36).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn Halmer Rechtsanwaltsgesellschaft UG (iktar ’il quddiem “HR”) u r-Rechtsanwaltskammer München (il-Kamra tal-Avukati ta’ München, il-Ġermanja, iktar ’il quddiem il-“Kamra tal-Avukati ta’ München”) dwar id-deċiżjoni ta’ din tal-aħħar li tneħħi lil HR mir-reġistru tal-avukati.
Il‑kuntest ġuridiku
Id‑dritt tal‑Unjoni
3
Il-premessi 6, 33, 39, 40, 55, 56, 31 u 101 tad-Direttiva 2006/123 jiddikjaraw:
“6.
Dawk il-ostakoli ma jistgħux jitneħħew biss billi jserrħu fuq l-applikazzjoni diretta ta’ l-Artikoli 43 u 49 tat-Trattat, [49 u 56 TFUE], peress, li minn naħa, jekk jiġu indirizzati fuq bażi individwali permezz ta’ proċeduri ta’ ksur kontra l-Istati Membri kkonċernati, speċjalment wara t-tkabbir, ikunu tassew kumplikat għall-istituzzjonijiet nazzjonali u Komunitarji, u minn naħa l-oħra, it-tneħħija ta’ bosta ostakoli titlob koordinazzjoni minn qabel ta’ l-iskemi legali nazzjonali, inkluż l-ħolqien ta’ kooperazzjoni amministrattiva. Kif il-Parlament Ewropew u l-Kunsill stess irrikonoxxew, strument Komunitarju leġiżlattiv jagħmilha possibbli li jintlaħaq suq ġenwin intern għas-servizzi.
[…]
(33)
Is-servizzi koperti b’din id-Direttiva jkopri varjetà wiesgħa ta’ attivitajiet li dejjem jinbidlu […]. Dak il-kunċett ikopri wkoll servizzi pprovduti kemm lil negozji kif ukoll lil konsumaturi, bħal parir legali jew fiskali; […]
[…]
(39)
Il-kunċett ta’ ‘skema ta’ awtorizzazzjoni’ għandu jkopri, fost oħrajn, il-proċeduri amministrattivi għall-għotja ta’ awtorizzazzjonijiet, liċenzji, approvazzjonijiet jew konċessjonijiet, u kif ukoll l-obbligu, sabiex jkun eliġibbli biex jeżerċita l-attività, biex jkun irreġistrat bħala membru ta’ professjoni jew imdaħħal f’reġistru, […].
(40)
Il-kunċett ta’ ‘raġunijiet aktar importanti li għandhom x’jaqsmu ma’ l-interess pubbliku’ li għalihom qiegħda ssir referenza f’ċerti dispożizzjonijiet ta’ din id-Direttiva ġie żviluppat mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-ġurisprudenza tagħha relatata ma’ l-Artikoli 43 u 49 tat-Trattat [49 u 56 TFUE] u jista’ jkompli jevolvi. Il-kunċett kif rikonoxxut fil-każistika tal-Qorti tal-Ġustizzja jkopri ta’ l-anqas dawn ir-raġunijiet li ġejjin: […] il-protezzjoni tar-riċevituri ta’ servizzi, protezzjoni tal-konsumatur, […] is-salvagwardja ta’ l-amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja […].
[…]
(55)
Din id-Direttiva għandha tkun mingħajr ħsara għall-possibilità li Stati Membri jirtiraw awtorizzazzjonijiet wara li nħarġu, jekk il-kondizzjonijiet għall-għoti ta’ awtorizzazzjoni m’għadhomx jitwettqu.
(56)
Skond il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, is-saħħa pubblika, il-protezzjoni tal-konsumatur, is-saħħa ta’ l-annimali u l-ħarsien ta’ l-ambjent urban jikkostitwixxu raġunijiet aktar importanti marbutin ma’ l-interess pubbliku. Dawn ir-raġunijiet aktar importanti jistgħu jiġġustifikaw l-applikazzjoni ta’ skemi ta’ awtorizzazzjoni u restrizzjonijiet oħrajn. Madankollu, l-ebda skema ta’ awtorizzazzjoni jew restrizzjoni ma għandha tiddiskrimina fuq bażi ta’ nazzjonalità. Barra minn hekk, il-prinċipji ta’ ħtieġa u proporzjonalità għandhom dejjem jiġu rrispettati.
[…]
(73)
Ir-rekwiżiti li jridu jiġu eżaminati jinkludu r-regoli nazzjonali li, fuq bażijiet barra minn dawk relatati mal-kwalifiki personali, jirriżervaw aċċess għal ċerti attivitajiet lill-fornituri partikolari. Dawn ir- rekwiżiti jinkludu wkoll obbligi fuq fornitur li jieħu forma legali speċifika, b’mod partikolari biex ikun persuna legali, kumpannija b’sid individwali, organizzazzjoni li ma tagħmilx profitt jew kumpannija li s-sidien tagħha huma biss persuni naturali, u rekwiżiti li jirrelataw ma’ ishma ta’ kumpannija, b’mod partikolari obbligi li jżommu ammont minimu ta’ kapital għal ċerti attivitajiet ta’ servizzi jew biex ikollhom kwalifikazzjoni speċifika sabiex iżżommu il-kapital f’ishma fiha jew biex jamministraw ċerti kumpanniji. […]
[…]
(101)
Jeħtieġ u hu wkoll fl-interess tar-riċevituri, b’mod partikolari l-konsumaturi, li jiġi żgurat li jkun possibbli għall-fornituri li joffru servizzi multi-dixxiplinari u li r-restrizzjonijiet f’dan ir-rigward ikunu limitati għal dak li hu meħtieġ sabiex tiġi żgurata l-imparzjalità u l-indipendenza kif ukoll l-integrità tal-professjonijiet regolati. […]”
4
L-Artikolu 1(1) ta’ din id-direttiva jipprevedi:
“Din id-Direttiva tistabbilixxi dispożizzjonijiet ġenerali li jħaffu l-eżerċizzju tal-libertà ta’ stabbiliment għall-fornituri tas-servizzi u l-moviment liberu tas-servizzi, filwaqt li tinżamm kwalità għolja tas-servizzi.”
5
L-Artikolu 2(1) tal-imsemmija direttiva jipprevedi:
“Din id-Direttiva għandha tapplika għal servizzi pprovduti mill-fornituri stabbiliti fi Stat Membru.”
6
L-Artikolu 4 tal-istess direttiva huwa fformulat kif ġej:
“Għall-għanijiet ta’ din id-Direttiva, għandhom japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:
1)
‘servizz’ tfisser attività ekonomika mhux imħallsa, normalment magħmula għal remunerazzjoni kif imsemmija fl-Artikolu 50 [57 TFUE] tat-Trattat;
2)
“fornitur” tfisser kwalunkwe persuna naturali li hija ċittadin ta’ Stat Membru, jew kwalunkwe persuna ġuridika kif imsemmija fl-Artikolu 48 tat-Trattat [54 TFUE] u stabbilita fi Stat Membru, li toffri jew li tipprovdi servizz;
[…]
5)
‘stabbiliment’ tfisser is-segwitu [twettiq] effettiv ta’ attività ekonomika, kif imsemmi fl-Artikolu 43 tat-Trattat [49 TFUE], mill-fornitur għal perjodu indefinit u permezz ta’ infrastruttura stabbli li minnu n-negozju ta’ provvista ta‘ servizzi qiegħed tassew iseħħ;
6)
‘skema ta’ awtorizzazzjoni’ tfisser kull proċedura li fiha kull fornitur jew riċevitur hu tabilħaqq meħtieġ jieħu passi sabiex jikseb deċiżjoni formali minn awtorità kompetenti, jew deċiżjoni impliċita, rigward l-aċċess għal attività ta’ servizz jew għall-eżerċizzju tagħha;
7)
‘rekwiżit’ tfisser kwalunkwe obbligu, projbizzjoni, kondizzjoni jew limitu stipulat fil-liġijiet, ir-regolamenti jew id-dispożizzjonijiet amministrattivi ta’ l-Istati Membri jew bħala riżultat tal-każistika [ġurisprudenza], il-prattika amministrattiva, ir-regoli ta’ korpi professjonali, jew ir-regoli kollettivi ta’ assoċjazzjonijiet professjonali jew organizzazzjonijiet professjonali oħrajn, adottati fl-eżerċizzju ta’ l-awtonomija legali tagħhom; regoli stabbiliti fil-ftehim kollettivi negozjati mill-imsieħba soċjali ma għandhomx jidhru bħala rekwiżiti fit-tifsira ta’ din id-Direttiva;
8)
‘ir-raġunijiet aktar importanti fir-rigward ta’ l-interess pubbliku’ raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali] tfisser ir-raġunijiet rikonoxxuti bħala tali fil-każistika tal-Qorti tal-Ġustizzja, inklużi dawn ir-raġunijiet li ġejjin: […] il-protezzjoni tal-konsumatur, riċevituri ta’ servizzi […];;
9)
‘l-awtorità kompetenti’ tfisser kull korp jew awtorità li għandha rwol ta’ superviżjoni jew regolatorju fi Stat Membru f’relazzjoni ma’ l-attivitajiet ta’ servizz, li jinkludu, b’mod partikolari, l-awtoritajiet amministrattivi, inklużi qrati li jaġixxu bħala tali, il-korpi professjonali, u dawk l-assoċjazzjonijiet professjonali jew organizzazzjonijiet professjonali oħrajn li, fl-eżerċizzju ta’ l-awtonomija legali tagħhom, jirregolaw b’mod kollettiv l-aċċess għall-attivitajiet tas-servizz jew l-eżerċizzju tagħhom;
[…]
11)
‘professjoni regolata’ tfisser attività professjonali jew grupp ta’ attivitajiet professjonali kif imsemmi fl-Artikolu 3(1)(a) tad-Direttiva 2005/36/KE [tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑7 ta’ Settembru 2005 dwar ir-Rikonoxximent ta’ Kwalifiki Professjonali (ĠU 2005, L 255, p. 22, rettifiki fil-ĠU 2007, L 271, p. 18, fil-ĠU 2008, L 93, p. 28 u fil-ĠU 2014, L 305, p. 115)];
[…]”
7
L-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 2006/123 jipprevedi:
“L-Istati Membri m’għandhomx jissoġġettaw l-aċċess għal attività ta’ servizz jew l-eżerċizzju tagħha għal skema ta’ awtorizzazzjoni ħlief jekk il-kondizzjonijiet li ġejjin ikunu sodisfatti:
a)
l-iskema ta’ awtorizzazzjoni ma tiddiskriminax kontra l-fornitur ikkonċernat;
b)
il-ħtieġa għal skema ta’ awtorizzazzjoni hi ġġustifikata minn raġuni aktar importanti li għandha x’taqsam ma’ l-interess pubbliku;
ċ)
l-objettiv segwit ma jistax jinkiseb b’mezzi inqas ristrettivi, b’mod partikolari peress li spezzjoni a posteriori isseħħ tard wisq biex tkun ġenwinament effettiv.”
8
Skont l-Artikolu 11(4) ta’ din id-direttiva:
“Dan l-Artikolu għandu jkun mingħajr preġudizzju għall-abiltà [possibbiltà] ta’ l-Istati Membri biex jirrevokaw l-awtorizzazzjonijiet, meta l-kondizzjonijiet għal awtorizzazzjoni ma jibqgħux jiġu sodisfatti.”
9
Intitolat “Rekwiżiti li għandhom jiġu evalwati”, l-Artikolu 15 tal-imsemmija direttiva jgħid:
“(1)   L-Istati Membri għandhom jeżaminaw jekk, taħt is-sistema legali tagħhom, kwalunkwe mir-rekwiżiti elenkati fil-paragrafu 2 huma imposti u għandhom jiżguraw li tali rekwiżiti huma kompatibbli mal-kondizzjonijiet stabbiliti fil-paragrafu 3. L-Istati Membri għandhom jaddattaw il-liġijiet, ir-regolamenti jew id-dispożizzjonijiet amministrattivi tagħhom sabiex jagħmluhom kompatibbli ma’ dawk il-kondizzjonijiet.
2.   L-Istati Membri għandhom jeżaminaw jekk is-sistema legali tagħhom tagħmilx l-aċċess għal attività ta’ servizz jew l-eżerċizzju tagħha soġġetta għal konformità ma’ kwalunkwe minn dawn ir-rekwiżiti mhux-diskriminatorji:
[…]
c)
Rekwiżiti li huma relatati maż-żamma tal-kapital ta’ kumpannija;
[…]
3.   L-Istati Membri għandhom jivverifikaw li r-rekwiżiti msemmija fil-paragrafu 2 jissodisfaw il-kondizzjonijiet li ġejjin:
a)
mhux-diskriminatorji; ir-rekwiżiti m’għandhomx ikunu diskriminatorji la direttament lanqas indirettament skond in-nazzjonalità jew, fir-rigward ta’ kumpanniji, skond il-post ta’ l-uffiċċju rreġistrat;
b)
Neċessità ir-rekwiżiti għandhom ikunu ġġustifikati b’raġuni aktar importanti li għandha x’taqsam ma’ l-interess pubbliku;
c)
ċ) proporzjonalità: ir-rekwiżiti għandhom ikunu adatti biex jiżguraw li jintlaħaq l-objettiv mixtieq; m’għandhomx imorru lil hinn minn dak li hu meħtieġ biex jintlaħaq dak l-objettiv; u ma għandux ikun possibbli li dawk ir-rekwiżiti jiġu sostitwiti minn miżuri oħrajn, anqas restrittivi li jwasslu għall-istess riżultat.
[…]
5   Fir-rapport ta’ evalwazzjoni reċiproka prevista fl-Artikolu 39(1), l-Istati Membri għandhom jispeċifikaw dan li ġej:
a)
ir-rekwiżiti li bi ħsiebhom iżommu u r-raġunijiet għaliex jikkonsidraw li dawk ir-rekwiżiti jikkonformaw mal-kondizzjonijiet imniżżla fil-paragrafu 3;
[…]
6.   Mit‑28 ta’ Diċembru 2006, l-Istati Membri m’għandhom jintroduċu l-ebda rekwiżit ġdid tat-tip elenkat fil-paragrafu 2, sakemm dan ir-rekwiżit ma jissodisfax il-kondizzjonijiet stabbiliti fil-paragrafu 3.
[…]”
10
L-Artikolu 25 tal-istess direttiva, intitolat “Attivitajiet multidixxiplinari”, jistabbilixxi, fil-punti 1 u 2 tiegħu:
“(1)   L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-fornituri ma jkunux issuġġettati għal rekwiżiti li jobbligawhom jeżerċitaw xi attività speċifika esklużivament jew li jirristrinġu l-eżerċizzju konġunt jew bi sħab ta’ attivitajiet differenti.
Madankollu, il-fornituri li ġejjin jistgħu jkunu soġġetti għal dawn ir-rekwiżiti:
(a)
il-professjonijiet regolati, sa fejn huwa ġustifikat sabiex jiggarantixxu l-konformità mar-regoli dwar l-etika u l-kondotta professjonali, li tvarja skond in-natura speċifika ta’ kull professjoni, u meħtieġ sabiex tkun żgurata l-indipendenza u l-imparzjalità tagħhom;
[…]
2.   Fejn ikunu awtorizzati attivitajiet multidixxiplinari bejn il-fornituri msemmija fil- punti (a) u (b) tal-paragrafu 1, l-Istati Membri għandhom jiżguraw dan li ġej:
a)
li konflitti ta’ interess u inkompatibbiltajiet bejn ċertu attivitajiet jiġu evitati;
(b)
li l-indipendenza u l-imparzjalità meħtieġa għal ċertu attivitajiet tkun żgurata;
(ċ)
li r-regoli dwar l-etika u l-kondotta professjonali għall-attivitajiet differenti jkunu kompatibbli ma’ xulxin, speċjalment fir-rigward ta’ kwistjonijiet tas-sigriet professjonali.”
Id‑dritt Ġermaniż
L‑Istatut tal‑Avukati preċedenti
11
Skont l-Artikolu 7 tal-Bundesrechtsanwaltsordnung (ir-Regolament Federali dwar l-Istatut tal-Avukati), fil-verżjoni tiegħu fis-seħħ sal‑31 ta’ Lulju 2022, applikabbli għall-fatti fil-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem l-“Istatut tal-Avukati preċedenti”), l-ammissjoni fil-Kamra tal-Avukati kienet irrifjutata jekk kien hemm dubji dwar il-kapaċità tal-applikant li jeżerċita l-attività tiegħu bħala awtorità ġudizzjarja indipendenti.
12
L-Artikolu 59a(1) u (2) ta’ dan l-istatut huwa fformulat kif ġej:
“(1)   L-avukati jistgħu jassoċjaw ruħhom mal-membri tal-Kamra tal-Avukati, mal-avukati konsulenti fil-qasam tal-privattivi, mal-konsulenti fiskali, mal-mandatarji fiskali, mal-awdituri uffiċjali u mal-kontabbilisti iċċertifikati sabiex jeżerċitaw il-professjoni tagħhom b’mod konġunt fil-kuntest tal-kompetenzi professjonali rispettivi tagħhom. […]
(2)   L-avukati jistgħu wkoll jeżerċitaw il-professjoni tagħhom b’mod konġunt:
1.
mal-membri tal-professjoni ta’ avukati ta’ Stati oħra li […] huma awtorizzati jistabbilixxu ruħhom skont il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din il-liġi u li għandhom l-uffiċċju tagħhom barra mill-pajjiż,
2.
mal-avukati konsulenti fil-qasam tal-privattivi, mal-konsulenti fiskali, mal-mandatarji fiskali, mal-awdituri uffiċjali u mal-kontabbilisti iċċertifikati ta’ Stati oħra li jeżerċitaw professjoni ekwivalenti, f’termini ta’ taħriġ u ta’ kompetenzi, għall-professjonijiet imsemmija fil-Pastentanwaltsordnung [ir-Regolament dwar l-Avukati Konsulenti fil-Qasam tal-Privattivi], is-Steuerberatungsgesetz [il-Liġi dwar il-Konsulenti Fiskali] jew il-Wirtschaftsprüferordnung [ir-Regolament dwar il-Kontabbilisti Ċertifikati], u li jistgħu jeżerċitaw il-professjonijiet tagħhom flimkien mal-avukati konsulenti fil-qasam tal-privattivi, il-konsulenti fiskali, l-awdituri uffiċjali u l-kontabbilisti iċċertifikati fis-sens tal-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din il-liġi.”
13
Permezz ta’ deċiżjoni tat‑12 ta’ Jannar 2016, il-Bundesverfassungsgericht (il-Qorti Kostituzzjonali Federali, il-Ġermanja) iddeċidiet li l-ewwel sentenza tal-Artikolu 59(1) tal-imsemmi statut kienet inkompatibbli mal-Artikolu 12(1) tal-Grundgesetz (il-Liġi Fundamentali Ġermaniża) sa fejn kienet tipprojbixxi lill-avukati milli jassoċjaw ruħhom ma’ tobba u ma’ spiżjara f’soċjetà ċivili professjonali għall-eżerċizzju tal-professjonijiet tagħhom.
14
L-Artikolu 59c tal-Istatut tal-Avukati preċedenti kien jippermetti l-eżerċizzju tal-professjoni ta’ avukat minn kumpanniji ta’ avukati fil-forma ta’ kumpanniji b’kapital azzjonarju.
15
Skont l-Artikolu 59d ta’ dan l-istatut, it-talba għar-reġistrazzjoni mal-Kamra tal-Avukati ta’ kumpannija ta’ avukati li ma tissodisfax ir-rekwiżiti msemmija fl-Artikolu 59 tal-imsemmi statut għandha tiġi rrifjutata.
16
L-Artikolu 59e tal-istess statut kien jipprevedi li:
“(1)   Huma biss l-avukati u l-membri tal-professjonijiet imsemmija fl-ewwel sentenza tal-Artikolu 59a(1) u (2) li jistgħu jkunu membri ta’ kumpannija ta’ avukati. Dawn għandhom jeżerċitaw attività professjonali fi ħdan il-kumpannija ta’ avukati. Is-sentenzi 3 u 4 tal-Artikolu 59(1) u l-Artikolu 172 għandhom japplikaw mutatis mutandis.
(2)   Il-biċċa l-kbira tal-ishma u tad-drittijiet tal-vot għandhom jinżammu mill-avukati. Sakemm is-soċji ma jkunux awtorizzati jeżerċitaw waħda mill-professjonijiet imsemmija fl-ewwel sentenza tal-paragrafu 1, mhux ser ikollhom id-dritt tal-vot.
(3)   L-ishma fil-kumpannija ta’ avukati ma għandhomx jinżammu f’isem terzi, u t-terzi ma għandhomx jipparteċipaw fil-profitti tal-kumpannija ta’ avukati.
(4)   Is-soċji jistgħu jagħtu mandat biss għall-eżerċizzju tad-drittijiet tal-membri lis-soċji li għandhom id-dritt tal-vot u li jappartjenu għall-istess professjoni jew li jkunu avukati.”
17
Sabiex tiġi ggarantita l-indipendenza tat-tmexxija ta’ kumpannija ta’ avukati, l-Artikolu 59f tal-Istatut tal-Avukati preċedenti kien jipprevedi dan li ġej:
“(1)   Il-kumpannija ta’ avukati għandha tkun immexxija b’mod responsabbli minn avukati. L-amministraturi għandhom ikunu, fil-parti l-kbira, avukati.
(2)   Huma biss il-persuni awtorizzati li jeżerċitaw professjoni msemmija fl-ewwel sentenza tal-Artikolu 59e(1) li jistgħu jkunu amministraturi.
(3)   It-tieni sentenza tal-paragrafu 1 u l-paragrafu 2 għandhom japplikaw mutatis mutandis għall-persuni awtorizzati u għall-aġenti tan-negozju għall-impriża kollha.
(4)   L-indipendenza tal-avukati li huma amministraturi jew mandatarji fis-sens tal-paragrafu 3, għandha tiġi ggarantita fl-eżerċizzju tal-professjoni tagħhom ta’ avukat. Għandhom ikunu pprojbiti l-influwenzi eżerċitati mill-membri, b’mod partikolari permezz ta’ istruzzjonijiet jew rabtiet kuntrattwali.”
18
L-Artikolu 59h(3) ta’ dawn l-istatuti ippreveda:
“Ir-reġistrazzjoni fil-Kamra tal-Avukati għandha tiġi rrevokata jekk il-kumpannija ta’ avukati ma tissodisfax iktar il-kundizzjonijiet previsti fl-Artikoli 59c, 59e, 59f, 59i u 59j, sakemm il-kumpannija ta’ avukati ma tikkonformax mal-liġi f’terminu raġonevoli li għandu jiġi stabbilit mill-Kamra tal-Avukati. […]”
L‑Istatut tal‑Avukati l-ġdid
19
Il-Gesetz zur Neuregelung des Berufsrechts der anwaltlichen und steuerberatenden Berufsausübungsgesellschaften sowie zur Änderung weiterer Vorschriften im Bereich der rechtsberatenden Berufe (il-Liġi li Tirregola mill-Ġid Kumpanniji li Jeżerċitaw Professjoni Libera tal-Professjoni ta’ Avukat u ta’ Konsulent Fiskali kif ukoll Emenda ta’ Dispożizzjonijiet Oħra fil-Qasam tal-Professjonijiet ta’ Konsulenza Legali), tas‑7 ta’ Lulju 2021 (BGBl. 2021, p. 2363), emenda, b’effett mill‑1 ta’ Awwissu 2022, ir-Regolament Federali dwar l-Istatut tal-Avukati.
20
Skont l-Artikolu 59 ta’ dan ir-regolament kif emendat (iktar ’il quddiem l-“Istatut tal-Avukati l-ġdid”), intitolat “Kumpanniji ta’ prattika professjonali ma’ membri ta’ professjonijiet oħra”:
“(1)   L-avukati huma awtorizzati wkoll jassoċjaw ruħhom għall-eżerċizzju konġunt tal-professjoni f’kumpannija ta’ prattika professjonali skont l-Artikolu 59,
1.
ma’ membri ta’ kamra tal-avukati, membri tal-Kamra tal-Avukati u konsulenti tal-privattivi, konsulenti fiskali, mandatarji fiskali, awdituri u kontabbilisti ċċertifikati,
2.
ma’ membri tal-professjoni ta’ avukat ta’ Stati oħra li, skont il-Liġi dwar l-Attività tal-Avukati Ewropej fil-Ġermanja jew skont l-Artikolu 206 [tal-Istatut tal-Avukati l-Ġdid], huma awtorizzati jistabbilixxu ruħhom fil-kuntest tal-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din il-liġi,
3.
mal-avukati konsulenti fil-qasam tal-privattivi, mal-konsulenti fiskali, mal-mandatarji fiskali, mal-awdituri uffiċjali u mal-kontabbilisti iċċertifikati ta’ Stati oħra li skont ir-Regolament dwar l-Avukati Konsulenti fil-Qasam tal-Privattivi, il-Liġi dwar il-Konsulenti Fiskali jew ir-Regolament dwar il-Kontabbilisti Ċċertifikati, u li jistgħu jeżerċitaw il-professjonijiet tagħhom flimkien mal-avukati konsulenti fil-qasam tal-privattivi, il-konsulenti fiskali, l-awdituri uffiċjali u l-kontabbilisti iċċertifikati fis-sens tal-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din il-liġi.
4.
ma’ persuni li jeżerċitaw professjoni liberali fi ħdan il-kumpannija ta’ prattika professjonali fis-sens tal-Artikolu 1(2) tal-Partnerschaftsgesellschaftsgesetz [(il-Liġi dwar il-Kumpanniji Ċivili Professjonali)], sakemm din l-assoċjazzjoni ma tkunx inkompatibbli mal-professjoni ta’ avukat, b’mod partikolari mal-pożizzjoni tagħha ta’ awtorità ġudizzjarja indipendenti, jew jekk tkun tista’ tipperikola l-fiduċja fl-indipendenza tagħha.
Assoċjazzjoni fis-sens tal-ewwel sentenza tal-punt 4 tista’ b’mod partikolari tiġi eskluża jekk il-persuna l-oħra jkollha raġuni li, fil-każ ta’ avukat, twassal għal rifjut ta’ ammissjoni fl-avukatura skont l-Artikolu 7.
(2)   L-għan tal-kumpannija ta’ prattika professjonali msemmija fil-paragrafu 1 huwa l-konsulenza u r-rappreżentanza fil-qasam ġuridiku. Barra minn hekk, huwa possibbli li tiġi eżerċitata professjoni differenti minn dik ta’ avukat. L-Artikoli 59d sa 59q japplikaw biss għall-kumpanniji li jipprattikaw il-professjoni b’mod liberi u li huma intiżi sabiex jeżerċitaw il-professjoni ta’ avukat.”
Il‑Kodiċi Kriminali
21
Skont il-punt 3 tal-Artikolu 203(1) tal-iStrafgesetzbuch (il-Kodiċi Kriminali), l-avukat huwa marbut bis-sigriet professjonali għall-fatti li jkun jaf bihom minħabba l-attività professjonali tiegħu. Madankollu, skont il-paragrafu 3 ta’ dan l-artikolu, huwa jista’ jikkomunika sigrieti professjonali lill-persuni li magħhom jikkollabora f’kapaċità professjonali jew fil-kuntest ta’ servizz pubbliku, sa fejn dan ikun neċessarju għall-attività ta’ dawn il-persuni.
Il‑Liġi dwar il‑Kumpanniji b’Responsabbiltà Limitata
22
L-Artikolu 37(1) tal-Gesetz betreffend die Gesellschaften mit beschränkter Haftung (il-Liġi dwar il-Kumpanniji b’Responsabbiltà Limitata) jipprevedi:
“Id-diretturi huma marbuta lejn il-kumpannija li josservaw il-limitazzjonijiet imposti fuq is-setgħa tagħhom ta’ rappreżentanza mill-istatuti jew, salv klawżola statutorja kuntrarja, bid-deċiżjonijiet tas-soċji.”
23
Mill-punti 5 u 7 tal-Artikolu 46 ta’ din il-liġi jirriżulta li l-laqgħa ġenerali tas-soċji għandha tiddeċiedi dwar il-ħatra u t-tneħħija tal-amministraturi u tal-persuni li fuqhom huma bbażati s-setgħat. Dan l-istess Artikolu 46 jipprevedi, fil-punt 6 tiegħu, li s-soċji għandhom jiddeċiedu dwar il-miżuri ta’ kontroll u ta’ sorveljanza tal-ġestjoni.
24
Skont l-Artikolu 51a tal-imsemmija liġi:
“(1)   L-amministraturi huma obbligati li jipprovdu immedjatament lil kull soċju li jitlob informazzjoni dwar in-negozju tal-kumpannija u li jippermettulu jikkonsulta l-kontijiet u dokumenti oħra.
(2)   L-amministraturi jistgħu jirrifjutaw tali talbiet għal informazzjoni u konsultazzjoni jekk ikun hemm il-biża’ li s-soċju jagħmel użu minnhom għal skopijiet oħra mhux tas-soċjetà u b’hekk jikkawża ħsara sinjifikattiva lill-kumpanija jew lil impriża assoċjata. Ir-rifjut ta’ informazzjoni jew konsultazzjoni jeħtieġ deċiżjoni mill-assoċjati.
(3)   Ma jistax ikun hemm deroga minn dawn id-dispożizzjonijiet fl-istatuti tal-kumpannija”.
Il‑kawża prinċipali u d‑domandi preliminari
25
HR hija kumpannija ta’ avukati, li għandha s-sede tagħha f’Höhenmoos (il-Ġermanja), ikkostitwita fil-forma ta’ Unternehmergesellschaft (UG), jiġifieri kumpannija b’kapital azzjonarju suġġetta għal-liġi dwar il-kumpanniji b’responsabbiltà limitata, iżda li l-kapital azzjonarju minimu tagħha huwa inqas mill-ammont ta’ EUR 25000 normalment previst għal dan it-tip ta’ kumpanniji. Id-direttur u l-uniku soċju tiegħu kien oriġinarjament F. Halmer, li kien jeżerċita l-professjoni ta’ avukat.
26
HR, li nħolqot permezz ta’ kuntratt tat‑30 ta’ Jannar 2020, ġiet irreġistrata fir-Reġistru tal-Kummerċ tal-Amtsgericht Traunstein (il-Qorti Distrettwali ta’ Traunstein, il-Ġermanja) fis‑16 ta’ Lulju 2020 u fil-Kamra tal-Avukati ta’ München fis‑6 ta’ Awwissu 2020 permezz ta’ deċiżjoni ta’ dan tal-aħħar tat‑28 ta’ Lulju 2020.
27
Permezz ta’ kuntratt ta’ trasferiment tal‑31 ta’ Marzu 2021, D. Halmer ttrasferixxa 51 minn 100 sehem ta’ HR lil SIVE Beratung und Beteiligung GmbH (iktar ’il quddiem “SIVE”), li hija kumpannija b’responsabbiltà limitata rregolata mid-dritt Awstrijak.
28
L-istatuti ta’ HR għalhekk ġew emendati sabiex jippermettu t-trasferiment ta’ ishma lil kumpannija b’kapital azzjonarju mhux irreġistrata mal-Kamra tal-Avukati filwaqt li jirriżervaw il-ġestjoni ta’ HR biss għall-avukati rreġistrati mal-Kamra tal-Avukati, sabiex tiġi ggarantita l-indipendenza tagħhom. Hekk emendati, id-dispożizzjonijiet rilevanti ta’ dawn l-istatuti huma fformulati kif ġej:
“Artikolu 2 – Skop tal-kumpannija
(1)   Il-kumpannija għandha bħala skop it-trattament ta’ kawżi ġuridiċi ta’ terzi, inkluż il-parir legali, billi tassumi missjonijiet ta’ avukat li jiġu eżegwiti biss minn avukati rreġistrati mal-Kamra tal-Avukati u assenjati fis-servizz tal-kumpannija, b’mod indipendenti, mingħajr ma jkunu suġġetti għal istruzzjonijiet u taħt ir-responsabbiltà tagħhom stess, fl-osservanza tar-regoli dwar il-professjoni tagħhom. Għal dan l-għan, il-kumpannija għandha toħloq il-kundizzjonijiet meħtieġa f’termini ta’ persunal, materjal u bini u twettaq it-tranżazzjonijiet relatati; hija toħroġ b’mod partikolari assigurazzjoni għal responsabbiltà ċivili professjonali stabbilita mil-leġiżlazzjonijiet li jirregolaw il-professjoni ta’ avukat.
(2)   Il-kumpannija ma għandhiex tikser id-dispożizzjonijiet u l-projbizzjonijiet fis-seħħ tal-[Istatut tal-Avukati] kif ukoll regoli oħra li jirregolaw il-professjoni ta’ avukat. B’mod partikolari, hija ma għandhiex tostakola l-libertà li wieħed jeżerċita l-professjoni tal-avukati li jaħdmu għaliha. Il-kumpannija hija awtorizzata tagħmel reklamar biss fil-limiti stabbiliti mil-leġiżlazzjoni li tirregola l-professjoni ta’ avukat. Il-kumpannija ma hijiex awtorizzata teżerċita attivitajiet kummerċjali u bankarji kif ukoll kull attività oħra ta’ natura industrijali.
[…]
Artikolu 8 – Trasferiment ta’ ishma
It-trasferiment ta’ ishma u ta’ partijiet ta’ ishma huwa validu biss bil-kunsens bil-miktub tal-laqgħa ġenerali tal-azzjonisti. Il-kunsens għandu jingħata permezz ta’ deċiżjoni tas-soċji li teħtieġ maġġoranza ta’ 75 % tal-voti intitolati għall-vot.
Artikolu 9 – Ġestjoni u rappreżentazzjoni
(1)   Il-kawżi tal-kumpannija huma amministrati b’mod esklużivament responsabbli minn avukati, skont il-liġi, ir-regoli professjonali applikabbli u dawn l-istatuti. Il-kumpannija għandha amministratur wieħed jew iktar. Il-kumpannija għandha fis-sede tagħha fejn jaħdem, b’mod responsabbli, mill-inqas avukat wieħed li jamministra, li għalih l-uffiċċju jikkostitwixxi ċ-ċentru tal-attività tiegħu.
(2)   Jekk jinħatar amministratur wieħed, huwa għandu jirrappreżenta waħdu l-kumpannija. Jekk jinħatru diversi amministraturi, il-kumpannija hija rrappreżentata minn żewġ amministrtaturi komuni jew minn amministratur flimkien ma’ rappreżentant awtorizzat.
[…]
(4)   L-amministraturi jeżerċitaw il-professjoni tagħhom ta’ avukat b’mod indipendenti u taħt ir-responsabbiltà tagħhom stess. L-influwenza eżerċitata mis-soċji, mil-laqgħa ġenerali tal-azzjonisti jew mill-amministraturi l-oħra fuq l-eżerċizzju tal-professjoni tal-amministtraturi, pereżempju permezz ta’ istruzzjonijiet, ta’ rabtiet kuntrattwali jew tat-theddida jew tal-impożizzjoni ta’ danni (pereżempju r-revoka […] jew il-miżuri fis-sens tal-punt 6 tal-Artikolu 46 tal-Liġi dwar il-Kumpanniji b’Responsabbiltà Limitata), huma f’dan ir-rigward ipprojbiti. Dan japplika b’mod partikolari fir-rigward tal-aċċettazzjoni, ir-rifjut u l-ġestjoni konkreti ta’ mandat tal-kumpanija. Barra minn hekk, l-amministraturi ma għandhomx jiġu preklużi mis-soċji, mill-laqgħa ġemerali tas-soċji jew mill-amministraturi l-oħra milli jeżerċitaw il-professjoni ta’ avukat f’kull mument skont l-obbligi professjonali tagħhom (b’mod partikolari skont l-Istatut tal-Avukati u l-Kodiċi ta’ Etika tal-Avukati). Ir-revoka ta’ direttur teħtieġ, ħlief fil-każ ta’ revoka għal motiv gravi, deċiżjoni unanima tas-soċji. Is-soċji jimpenjaw ruħhom — anki jekk ma humiex huma stess irreġistrati mal-Kamra tal-Avukati — li jaġixxu dejjem, fl-eżerċizzju tad-drittijiet tagħhom bħala soċji, b’tali mod li l-aġir tagħhom stess, kif ukoll dak tal-kumpannija li tirriżulta minnu, ikunu konformi mal-leġiżlazzjoni dwar il-professjoni ta’ avukat (b’mod partikolari mal-Istatut tal-Avukati u mal-Kodiċi ta’ Etika tal-avukati). L-amministraturi jagħtu pariri lill-assoċjati dwar kwistjonijiet li jirriżultaw mir-regoli dwar il-professjoni ta’ avukat.
(5)   Huma biss l-avukati li jistgħu jinħatru bħala uffiċjali awtorizzati u aġenti tan-negozju. Il-paragrafu 4 għandu japplika mutatis mutandis għal raġunijiet ta’ poter u aġenti tan-negozju; is-setgħa ta’ investigazzjoni li l-amministraturi jinsiltu minn relazzjoni ta’ xogħol jew minn mandat fir-rigward tal-bażi tal-poter jew tal-aġent tan-negozju ma hijiex affettwata.
[…]
Artikolu 11 – Teħid tad-deċiżjonijiet
(1)   Id-deċiżjonijiet tas-soċji għandhom jittieħdu b’maġġoranza sempliċi, sakemm il-liġi jew dawn l-istatuti ma jipprevedux maġġoranza oħra. Kull sehem jagħti dritt għal vot wieħed. Deċiżjonijiet li jiksru l-Artikolu 9(4) jew (5) għandhom ikunu inammissibbli.
[…]
Artikolu 13 – Eżerċizzju tad-dritt għal informazzjoni u għal konsultazzjoni fis-sens tal-Artikolu 51 tal-Liġi dwar il-Kumpanniji b’Responsabbiltà Limitata
Id-diretturi, fondati u aġenti tan-negozju għandhom josservaw l-obbligu tagħhom ta’ sigriet professjonali ta’ avukat sa fejn huwa possibbli anki fir-rigward tal-laqgħa ġenerali tas-soċji u ta’ kull soċju li miegħu huma ma jikkollaborawx fuq bażi professjonali u li ma huwiex huwa stess suġġett għal obbligu ta’ sigriet professjonali ssanzjonat kriminalment. Sa fejn soċju jitlob li jikkonsulta dokumenti jew jikseb informazzjoni dwar fatti suġġetti għas-sigriet professjonali tal-avukat, huwa għandu jkun irrappreżentat minn persuna suġġetta għal-liġi għas-sigriet professjonali (pereżempju avukat, konsulent fiskali, awditur), inkluż fir-rigward tiegħu. Fir-rigward tal-konsultazzjoni jew tal-informazzjoni dwar fatti suġġetti għas-sigriet professjonali tal-avukat, is-soċji huma huma stess direttament u immedjatament marbuta bis-sigriet professjonali permezz ta’ dan il-kuntratt ta’ kumpannija, skont il-punt 1 tat-tieni sentenza tal-Artikolu 203(4) tal-Kodiċi Kriminali. Fil-każijiet kollha, qabel ma s-soċju jkun jista’ jsir jaf direttament huwa stess, permezz ta’ konsultazzjoni jew kisba ta’ informazzjoni, bil-fatti suġġetti għas-sigriet professjonali tal-avukat, huwa stess għandu jkun suġġett għas-sigriet professjonali mill-amministratur kompetenti, skont il-punt 1 tat-tieni sentenza tal-Artikolu 203(4) tal-Kodiċi Kriminali. B’deroga mit-tieni sentenza tal-Artikolu 51(2) tal-Liġi dwar il-Kumpanniji b’Responsabbiltà Limitata, ir-rifjut ta’ informazzjoni jew ta’ konsultazzjoni ma jeħtieġx deċiżjoni tas-soċju.
[…]
Artikolu 17 – Emendi għall-istatuti; xoljiment; obbligu ta’ informazzjoni
(1)   Id-deċiżjonijiet dwar l-emendi ta’ dan l-istatuti u dwar ix-xoljiment tal-kumpannija huma validi biss jekk jittieħdu b’maġġoranza ta’ 75 % tal-voti mitfugħa f’laqgħa tal-azzjonisti debitament imsejħa u li fiha l-kworum. L-emendi tal-Artikolu 9(4) u (5) u tal-Artikolu 13 ta’ dawn l-Istatuti jeħtieġu l-unanimità.
(2)   Kull emenda tal-istatuti, tal-azzjonisti jew tal-persuna li għandha s-setgħa ta’ rappreżentanza, kull deċiżjoni dwar id-dritt ta’ rappreżentanza individwali tad-diretturi kif ukoll il-ħolqien jew ix-xoljiment ta’ fergħat għandhom jiġu nnotifikati immedjatament lill-kamra tal-avukati kompetenti, flimkien mad-dokumenti ta’ sostenn neċessarji.”
29
L-emenda tal-istatuti ta’ HR u ċ-ċessjoni tal-ishma ta’ din il-kumpannija tniżżlu fir-reġistru tal-kummerċ tal-Amtsgericht Traunstein (qorti distrettwali ta’ Traunstein) fis‑6 ta’ April 2021.
30
Permezz ta’ ittri tad‑9 ta’ April 2021 u tad‑9 ta’ Mejju 2021, HR informat lill-Kamra tal-Avukati ta’ München bil-bidla fl-istatuti tagħha u bit-trasferiment ta’ 51 mill-100 sehem tagħha lil SIVE.
31
Permezz ta’ ittra tad‑19 ta’ Mejju 2021, il-Kamra tal-Avukati ta’ München informat lil HR li t-trasferiment tal-ishma lil SIVE kien ipprojbit skont l-Artikoli 59a u 59e tal-Istatut tal-Avukati preċedenti u li, konsegwentement, ir-reġistrazzjoni ta’ HR fil-Kamra tal-Avukati kienet ser titħassar fil-każ taż-żamma ta’ dan it-trasferiment.
32
Permezz ta’ ittra tas‑26 ta’ Mejju 2021, HR informat lill-Kamra tal-Avukati ta’ München biż-żamma tal-imsemmi trasferiment.
33
Permezz ta’ deċiżjoni tad‑9 ta’ Novembru 2021, innotifikata lil HR fil‑11 ta’ Novembru 2021, il-Kamra tal-Avukati ta’ München ħassret din il-kumpannija skont id-dispożizzjonijiet magħquda tal-ewwel sentenza tal-Artikolu 59(1) u tal-ewwel sentenza tal-Artikolu 59(3) tal-Istatut tal-Avukati preċedenti, għar-raġuni essenzjalment li huma biss l-avukati u l-membri tal-professjonijiet imsemmija fl-ewwel sentenza tal-Artikolu 59(1) u (2) ta’ dan l-istatut kif ukoll it-tobba u l-ispiżjara li jistgħu jkunu soċji ta’ kumpannija ta’ avukati. Skont il-Kamra tal-Avukati ta’ München, id-dispożizzjonijiet tal-istatus preċedenti tal-avukati li huwa kien obbligat japplika mingħajr ebda marġni ta’ diskrezzjoni ma jiksru la l-Artikoli 49 u 63 TFUE u lanqas l-Artikolu 15 tad-Direttiva 2006/123, peress li l-punt (a) tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 25(1) ta’ din id-direttiva jawtorizza restrizzjonijiet ekwivalenti għall-professjonijiet irregolati.
34
Fis‑26 ta’ Novembru 2021, HR ippreżentat quddiem il-Bayerischer Anwaltsgerichtshof (il-Qorti Dixxiplinari tal-Avukati ta’ Bayern, il-Ġermanja), li hija l-qorti tar-rinviju, rikors kontra d-deċiżjoni ta’ tħassir adottata mill-Kamra tal-Avukati ta’ München. Insostenn tar-rikors tagħha, HR issostni li l-ewwel sentenza tal-Artikolu 59(1) u l-ewwel sentenza tal-Artikolu 59(3) tal-Istatut tal-avukati preċedenti jiksru b’mod partikolari d-dritt għall-moviment liberu tal-kapital, iggarantit fl-Artikolu 63(1) TFUE, kif ukoll id-drittijiet li hija tislet mill-Artikolu 15 tad-Direttiva 2006/123. Din id-deċiżjoni tikser ukoll id-dritt ta’ SIVE għal-libertà ta’ stabbiliment, kif iggarantit fl-Artikoli 49 u 54 TFUE.
35
Il-qorti tar-rinviju tenfasizza li l-akkwist ta’ ishma f’persuna ġuridika rregolata mid-dritt privat jaqa’ taħt il-moviment liberu tal-kapital, iggarantit fl-Artikolu 63 TFUE. Min-naħa l-oħra, il-libertà ta’ stabbiliment u l-libertà li jiġu pprovduti servizzi għandhom jipprevalu fil-każ fejn ix-xerrej ikollu l-intenzjoni, permezz ta’ din it-tranżazzjoni, li jeżerċita influwenza fuq impriża, li jista’ jiġi stabbilit b’mod partikolari abbażi tal-volum tal-ishma akkwistati u tal-istruttura tal-memorandum u tal-istatut ta’ assoċjazzjoni ta’ kumpannija.
36
Din il-qorti tindika li, f’dan il-każ, 51 minn 100 sehem ta’ HR ġew ittrasferiti lil SIVE, li ppermetta lil din tal-aħħar tikseb sehem maġġoritarju fil-kapital ta’ HR. Madankollu, l-istatuti ta’ HR huma konformi mal-Artikolu 59f(4) tal-Istatut tal-Avukati preċedenti, li jimponi li l-indipendenza tal-avukati li, bħala amministraturi jew skont statuti, huma awtorizzati jaġixxu f’isem il-kumpannija tkun iggarantita fl-eżerċizzju tal-professjoni ta’ avukat. Fil-fatt, dawn l-istatuti jinkludu diversi dispożizzjonijiet ta’ natura li jiżguraw din l-indipendenza, b’mod partikolari f’dak li jirrigwarda r-revoka tal-amministraturi, is-setgħat tal-laqgħa ġenerali tal-azzjonisti u l-inammissibbiltà tar-riżoluzzjonijiet li ma josservawx dawn id-dispożizzjonijiet.
37
F’dan il-kuntest, il-qorti tar-rinviju għandha, fl-ewwel lok, dubji dwar il-kompatibbiltà tal-Artikoli 59a u 59e sa 59h tal-istatus preċedenti tal-avukati mal-Artikolu 63TFUE.
38
Skont din il-qorti, l-ewwel nett, l-ewwel sentenza tal-Artikolu 59e(1) ta’ dan l-istatut tillimita ċ-ċirku tas-soċji potenzjali tal-kumpanniji ta’ avukati għall-avukati u għall-membri ta’ ċerti professjonijiet liberali, imsemmija fl-ewwel sentenza tal-Artikolu 59e(1) u (2) tal-imsemmi statut. It-tieni nett, it-tieni sentenza tal-Artikolu 59e(1) tal-istess statut jobbliga lis-soċji jeżerċitaw attività professjonali fi ħdan il-kumpannija tal-avukati. It-tielet nett, skont l-ewwel sentenza tal-Artikolu 59(2) tal-Istatut tal-Avukati preċedenti, fil-każ fejn membri ta’ professjonijiet liberi li ma humiex avukati jkollhom parti mill-kapital azzjonarju ta’ kumpannija ta’ avukati, il-maġġoranza tal-ishma u tad-drittijiet ta’ vot għandhom jappartjenu lill-avukati. Ir-raba’ nett, skont it-tieni sentenza tal-Artikolu 59(2) ta’ dan l-istatut, is-soċji li ma humiex awtorizzati jeżerċitaw il-professjoni ta’ avukat jew waħda mill-professjonijiet liberi l-oħra msemmija fl-ewwel sentenza tal-Artikolu 59(1) u (2) tal-imsemmi statut ma għandhomx id-dritt tal-vot.
39
L-imsemmija qorti tiddubita kemm dawn id-dispożizzjonijiet li, fil-fehma tagħha, jippreġudikaw il-moviment liberu tal-kapital jistgħu jiġu ġġustifikati abbażi tal-Artikolu 65(2) TFUE, li jawtorizza l-leġiżlazzjonijiet tal-Istati Membri intiżi għaż-żamma tal-ordni u tas-sigurtà pubbliċi. Fil-fatt, ir-restrizzjonijiet previsti fl-Artikoli 59a, 59e u 59h tal-Istatut tal-Avukati preċedenti jistgħu ma jkunux neċessarji sabiex tiġi ggarantita l-indipendenza tal-avukat, peress li l-Artikolu 59f(4) ta’ dan l-istatut jipprojbixxi lis-soċji milli jeżerċitaw influwenza fuq l-attività ta’ għoti ta’ parir legali tal-avukat, inkluż fuq l-aċċettazzjoni jew ir-rifjut ta’ mandat, u li l-indipendenza tat-tmexxija tista’ tiġi ggarantita mill-istatuti tal-kumpannija, bħalma huwa l-każ tal-istatuti ta’ HR. Barra minn hekk, il-kmamar tal-avukati mhux biss jissuġġettaw l-ammissjoni ta’ kumpannija ta’ avukati għall-preżenza ta’ dispożizzjonijiet xierqa fl-istatuti tagħha, iżda jistgħu wkoll jirrevokaw din l-ammissjoni fil-każ ta’ emenda ulterjuri tal-imsemmi statut li tnaqqas jew tneħħi l-protezzjoni tal-indipendenza tal-attività ta’ avukat, skont l-Artikolu 59h tal-Istatut tal-Avukati preċedenti.
40
Anki jekk il-projbizzjoni tas-sehem ta’ terzi li jixtiequ biss jagħmlu profitt hija mezz xieraq sabiex tiġi evitata l-influwenza tal-investituri purament finanzjarji fuq l-attivitajiet operattivi ta’ kumpannija ta’ avukati, il-qorti tar-rinviju għandha dubju dwar in-natura neċessarja ta’ din il-projbizzjoni, peress li, mill-perspettiva tagħha, il-leġiżlazzjoni nazzjonali u d-dokumenti li jirregolaw il-kumpannija jippermettu li tiġi evitata influwenza tas-soċji fuq l-attività ta’ avukat tal-kumpannija. Għalhekk, huwa l-investitur purament finanzjarju li għandu jiddeċiedi jekk jixtieqx jieħu sehem f’tali kumpannija, minkejja li f’dan il-każ tiġi rrifjutata influwenza fuq il-ġestjoni tal-kumpannija.
41
Il-qorti tar-rinviju tistaqsi wkoll dwar jekk ir-rekwiżiti li jirriżultaw mill-Artikoli 59a, 59e u 59h tal-istatus preċedenti tal-avukati jikkostitwixxux restrizzjoni koerenti u sistematika tal-moviment liberu tal-kapital sabiex tiġi ppreżervata l-indipendenza tal-attività ta’ avukat u l-amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja. Hija tenfasizza, f’dan ir-rigward, li, għalkemm il-limitazzjoni taċ-ċirku tas-soċji hija ta’ natura li tipprekludi li terzi li ma jissodisfawx dawn ir-rekwiżiti jkunu jistgħu jeżerċitaw influwenza fuq il-kumpannija ta’ avukati bħala soċji, is-soċji li jissodisfaw ir-rekwiżiti previsti fl-Artikolu 59 tal-Istatut tal-Avukati preċedenti jistgħu madankollu jinfluwenzaw bl-istess mod it-tmexxija tal-kumpannija ta’ avukati. Fil-fatt, la dan l-artikolu u lanqas l-Artikolu 59a ta’ dan l-istatut ma jinkludu rekwiżiti kwantitattivi fir-rigward tal-obbligu ta’ kollaborazzjoni tas-soċji. Għalhekk huwa possibbli li, permezz tas-sehem tiegħu, soċju, anki jekk avukat, ifittex interessi finanzjarji fuq kollox u li jipparteċipa biss b’mod marġinali għat-twettiq tal-għanijiet tas-soċjetà.
42
Il-qorti tar-rinviju tindika, barra minn hekk, li l-Istatut tal-Avukati l-Ġdid, li daħal fis-seħħ fl‑1 ta’ Awwissu 2022, naqqas il-kundizzjonijiet ta’ assoċjazzjoni fi ħdan kumpannija ta’ avukati. Fil-fatt, il-parir legali jista’ jingħata minn kumpanniji li jeżerċitaw professjoni libera fis-sens tal-Artikolu 59 ta’ dan l-istatut il-ġdid, li issa jistgħu jkollhom sehem fihom, minbarra l-professjonisti li diġà kellhom dan id-dritt skont l-Artikolu 59 tal-Istatut tal-Avukati preċedenti, il-persuni l-oħra li jeżerċitaw professjoni fis-sens tal-Artikolu 1(2) tal-Liġi dwar is-Soċjetajiet Ċivili Professjonali, jiġifieri l-inġiniera, il-periti, il-kimiċi kummerċjali, il-piloti, il-ġurnalisti, l-artisti jew anki l-kittieba. Għaldaqstant, iċ-ċirku ta’ persuni li jistgħu jipparteċipaw f’soċjetà ta’ prattika professjonali li teżerċita professjoni liberali issa huwa eteroġenu ħafna.
43
Fl-aħħar nett, il-qorti tar-rinviju tqis li, għalkemm il-fiduċja fis-sigriet professjonali tal-avukat għandha tiġi protetta billi l-obbligu tas-sigriet professjonali jitqiegħed fuq il-membri kollha tal-organi ta’ kumpannija ta’ avukati u mhux biss fuq l-avukat li jeżerċita fi ħdanu, madankollu jista’ jiġi ddubitat li l-projbizzjoni tas-sehem ta’ terzi hija intiża sabiex jiġi evitat li dawn jiksbu informazzjoni jew dokumenti suġġetti għas-sigriet. F’dan ir-rigward, l-Artikolu 13 tal-istatuti ta’ HR jipprevedi regoli stretti ħafna, fis-sens li d-dritt għall-informazzjoni tas-soċji huwa limitat ukoll u li s-sigriet professjonali tal-avukat huwa estiż għal dawn tal-aħħar. Fir-rigward ta’ wieħed mill-obbligi professjonali fundamentali tal-avukat, li huwa, barra minn hekk, issanzjonat kriminalment, il-Kamra tal-Avukati setgħet diġà, abbażi tal-Artikoli 59c u 59e tal-Istatut tal-Avukati preċedenti, tivverifika l-istatuti ta’ kumpannija ta’ avukati sabiex tivverifika jekk ir-rekwiżiti fil-qasam tas-sigriet professjonali tal-avukat humiex suffiċjentement osservati. Barra minn hekk, l-Artikoli 59d u 59e tal-Istatut tal-Avukati l-ġdid issa jimponu fuq il-Kamra tal-Avukati li twettaq din il-verifika.
44
Fit-tieni lok, il-qorti tar-rinviju tirrileva li, sa fejn HR tipprovdi servizzi fis-sens tal-punt 1 tal-Artikolu 4 tad-Direttiva 2006/123, hija tista’ tinvoka l-fatt li r-restrizzjonijiet previsti fl-Artikoli 59a, 59e u 59h tal-istatus preċedenti tal-avukati ma humiex iġġustifikati fid-dawl tal-Artikolu 15(2)(ċ) u (3)(ċ) ta’ din id-direttiva. L-imsemmija direttiva ċertament tippermetti li jiġu previsti restrizzjonijiet li jiggarantixxu l-indipendenza tal-konsulent legali u l-amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja, bil-kundizzjoni madankollu li dawn ikunu proporzjonati. Issa, jeżistu dubji serji dwar in-natura proporzjonata tar-restrizzjonijiet previsti fl-Artikoli 59a u 59e tal-Istatut tal-Avukati preċedenti għall-akkwist ta’ ishma f’kumpannija ta’ avukati. Fil-fatt, l-indipendenza tal-attività tal-avukat, l-amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja, id-dmir ta’ kunfidenzjalità tal-avukat u għalhekk il-fiduċja fl-amministrazzjoni tal-ġustizzja huma suffiċjentement iggarantiti mil-limitazzjonijiet tad-drittijiet tas-soċji previsti fl-Artikolu 59 tal-Istatut tal-Avukati preċedenti kif ukoll mill-istatuti ta’ HR. Is-sehem ta’ soċji li fl-ewwel lok jipprovdu kapital ma jippermettix li jiġu identifikati riskji ogħla minn dawk marbuta mas-sehem ta’ persuni li jistgħu jkunu soċji ta’ kumpannija li teżerċita professjoni libera skont l-Istatut tal-Avukati l-ġdid.
45
Fit-tielet lok, jekk jiġi kkunsidrat li SIVE tfittex li teżerċita influwenza dominanti fuq l-attività ta’ HR, għandu jiġi konkluż li hemm, minbarra ksur tad-Direttiva 2006/123, ksur tad-dritt ta’ SIVE għal-libertà ta’ stabbiliment fis-sens tal-Artikolu 49 TFUE.
46
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-ayerischer Anwaltsgerichtshof (il-Bord Dixxiplinari tal-Avukati tal-Bayern) iddeċieda li jissospendi l-proċeduri quddiemu u jagħmel id-domandi preliminari li ġejjin lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“1.
L-obbligu, previst fil-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru, li kumpannija ta’ avukati titħassar mir-reġistru tal-avukati jikkostitwixxi restrizzjoni inammissibbli għad-dritt għall-moviment liberu tal-kapital fis-sens tal-Artikolu 63(1) TFUE f’sitwazzjoni fejn:
1.1
sehem fil-kumpannija ta’ avukati jiġi ttrasferit lil persuna li ma tissodisfax ir-rekwiżiti professjonali partikolari marbuta mal-akkwist ta’ sehem skont id-dritt tal-Istat Membru? Skont dawn ir-rekwiżiti, sehem f’kumpannija ta’ avukati jista’ jiġi akkwistat biss minn avukat jew minn membru ieħor ta’ kamra tal-avukati, minn avukat konsulent fil-qasam tal-privattivi, minn konsulent fiskali, minn mandatarju fiskali, minn awditur uffiċjali jew minn kontabbilist iċċertifikat, minn membru tal-professjoni ta’ avukat ta’ Stat ieħor awtorizzat jeżerċita l-attività ta’ konsulent legali fit-territorju nazzjonali, jew minn avukat konsulent fil-qasam tal-privattivi, minn konsulent fiskali, minn mandatarju fiskali, minn awditur uffiċjali jew minn kontabbilist iċċertifikat ta’ Stat ieħor awtorizzat jeżerċita din l-attività fit-territorju nazzjonali, jew minn tabib jew spiżjar,
1.2
membru [soċju] jissodisfa r-rekwiżiti partikolari msemmija fil-punt 1.1 iżda ma jeżerċitax attività professjonali fil-kumpannija ta’ avukati?
1.3
minħabba t-trasferiment ta’ sehem wieħed jew iktar jew ta’ dritt ta’ vot wieħed jew iktar, il-maġġoranza tagħhom ma jibqgħux miżmuma minn avukati?
2.
Il-fatt li membru [soċju] li ma jkunx awtorizzat jeżerċita professjoni fis-sens tal-punt 1.1 ma jkollux dritt ta’ vot jikkostitwixxi restrizzjoni inammissibbli għad-dritt tal-moviment liberu tal-kapital fis-sens tal-Artikolu 63(1) TFUE f’sitwazzjoni fejn l-istatut tal-kumpannija jinkludi klawżoli maħsuba li jipproteġu l-indipendenza tal-avukati u tal-attività ta’ avukat tal-kumpannija, billi jiggarantixxu li l-kumpannija tkun irrappreżentata esklużivament minn avukati bħala diretturi jew mandatarji, fejn il-membri [soċji] u l-assemblea [laqgħa ġenerali] tal-membri [soċji] jkunu pprojbiti milli jeżerċitaw influwenza fuq il-ġestjoni tal-kumpannija permezz ta’ istruzzjonijiet jew indirettament permezz tat-theddida ta’ riperkussjonijiet, fejn id-deċiżjonijiet tal-membri li jmorru kontra dawn id-dispożizzjonijiet huma mingħajr effett u fejn l-obbligu tas-sigriet professjonali tal-avukati huwa estiż għall-membri u għall-persuni mogħtija mandat minnhom?
3.
Ir-restrizzjonijiet imsemmija [fil-punt 1(a) u 2] jissodisfaw il-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 15(3)(a) sa (ċ) tad-[Direttiva 2006/123] sabiex jiġu kkunsidrati li huma restrizzjonijiet ammissibbli għal-libertà li jiġu pprovduti servizzi?
4.
Fil-każ li l-Qorti tal-Ġustizzja tqis li d-dritt tar-rikorrenti għal-libertà ta’ moviment tal-kapital […] ma huwiex affettwat u li ma hemmx ksur tad-Direttiva [2006/123] Ir-restrizzjonijiet imsemmija fl-ewwel u fit-tieni domanda jiksru d-dritt [ta’ SIVE] għal-libertà ta’ stabbiliment fis-sens tal-Artikolu 49 TFUE?”
Fuq id‑domandi preliminari
Fuq l‑ewwel, it‑tielet u r‑raba’ domanda
47
Fil-formulazzjoni tal-ewwel, tat-tielet u tar-raba’ domandi, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tirreferi għal leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi t-tħassir mill-kamra tal-avukati ta’ kumpannija ta’ avukati meta parti minn din il-kumpannija tiġi ttrasferita lil persuna li għaliha din il-leġiżlazzjoni ma tippermettix li wieħed isir soċju f’din it-tip ta’ kumpannija, meta soċju ma jeżerċitax attività professjonali fil-kumpannija ta’ avukati jew meta s-soċji li għandhom il-kwalità ta’ avukati ma għadx għandhom il-maġġoranza tal-ishma jew tad-drittijiet tal-vot. Mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li l-imsemmija leġiżlazzjoni hija intiża, essenzjalment, sabiex tipprekludi l-influwenza fuq l-attivitajiet operattivi ta’ kumpannija ta’ avukati ta’ investituri purament finanzjarji li ma għandhomx l-intenzjoni li jeżerċitaw attività professjonali f’din il-kumpannija.
48
Sabiex tingħata risposta utli lill-qorti tar-rinviju, għandu jitqies li, permezz ta’ dawn id-domandi, din il-qorti tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 49 l-Artikolu 63(1) TFUE kif ukoll l-Artikolu 15(2)(ċ) u (3) tad-Direttiva 2006/123 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li, taħt piena ta’ tħassir mir-reġistru tal-avukati tal-kumpannija ta’ avukati kkonċernata, tipprojbixxi li ishma ta’ din il-kumpannija jiġu ttrasferiti lil investitur purament finanzjarju li ma jkollux l-intenzjoni li jeżerċita fl-imsemmija kumpannija attività professjonali koperta minn din il-leġiżlazzjoni.
49
Għalkemm, fit-tielet domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tirreferi wkoll għal-libertà li jiġu pprovduti servizzi, madankollu mill-proċess għad-dispożizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja ma jirriżultax li SIVE għandha l-intenzjoni li tinvoka din il-libertà sabiex tipprovdi servizzi legali fil-Ġermanja. L-imsemmija libertà hija għalhekk irrilevanti fil-kawża prinċipali.
50
Sa fejn il-qorti tar-rinviju tirreferi kemm għal-libertà ta’ stabbiliment kif ukoll għall-moviment liberu tal-kapital, għandu jiġi ddeterminat, preliminarjament, liema libertà fundamentali tapplika għall-kawża prinċipali, li jippreżupponi t-teħid inkunsiderazzjoni tal-iskop tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali u, jekk ikun il-każ, l-elementi fattwali tal-każ inkwistjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑13 ta’ Novembru 2012, Test Claimants in the FII Group Litigation, C‑35/11, EU:C:2012:707, punti 90, 93 u 94, kif ukoll tal‑24 ta’ Frar 2022, Viva Telecom Bulgaria, C‑257/20, EU:C:2022:125, punti 78, 82 u 83).
51
F’dan ir-rigward, taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-libertà ta’ stabbiliment leġiżlazzjoni nazzjonali li hija intiża li tapplika biss għall-ishma li jippermettu li tiġi eżerċitata influwenza ċerta fuq id-deċiżjonijiet ta’ kumpannija u li jiġu ddeterminati l-attivitajiet tagħha. Min-naħa l-oħra, dispożizzjonijiet nazzjonali li japplikaw għal ishma miksuba biss bl-intenzjoni li jsir investiment finanzjarju mingħajr l-intenzjoni li jiġu influwenzati t-tmexxija u l-kontroll tal-impriża għandhom jiġu eżaminati b’mod esklużiv fir-rigward tal-moviment liberu tal-kapital (sentenza tal‑24 ta’ Frar 2022, Viva Telecom Bulgaria, C‑257/20, EU:C:2022:125, punti 79 u 80 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
52
Minn dan jirriżulta li leġiżlazzjoni nazzjonali li tapplika mhux biss għal dawk l-ishma li jippermettu lid-detentur li jeżerċita influwenza ċerta fuq id-deċiżjonijiet ta’ kumpannija u li jiġu ddeterminati l-attivitajiet tagħha iżda li tapplika indipendentement mid-daqs tas-sehem li azzjonist ikollu f’kumpannija tista’ taqa’ kemm taħt il-libertà ta’ stabbiliment kif ukoll taħt il-moviment liberu tal-kapital (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑24 ta’ Mejju 2007, Holböck, C‑157/05, EU:C:2007:297, punti 23 u 24, kif ukoll tal‑21 ta’ Ottubru 2010, Idryma Typou, C‑81/09, EU:C:2010:622, punt 49).
53
Madankollu, fil-prinċipju, il-Qorti tal-Ġustizzja teżamina l‑miżura inkwistjoni fid-dawl ta’ waħda biss minn dawn iż-żewġ libertajiet jekk jirriżulta li, fiċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali, waħda minnhom hija kompletament sekondarja meta mqabbla mal-oħra u tista’ tingħaqad magħha (sentenza tat‑3 ta’ Ottubru 2006, Fidium Finanz, C‑452/04, EU:C:2006:631, punt 34, u tas‑17 ta’ Settembru 2009, Glaxo Wellcome, C‑182/08, EU:C:2009:559, punt 37).
54
F’dan il-każ, il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali hija intiża, b’mod partikolari, sabiex tipprekludi kull sehem, ikun xi jkun id-daqs tiegħu, f’kumpannija ta’ avukati minn persuni li la huma avukati u lanqas membri ta’ professjoni msemmija fl-ewwel sentenza tal-Artikolu 59(1) u (2) tal-Istatut tal-Avukati preċedenti.
55
Barra minn hekk, SIVE, ċertament, akkwistat 51 % tal-kapital azzjonarju ta’ HR. Issa, id‑dispożizzjonijiet nazzjonali li japplikaw għaż‑żamma, minn ċittadini ta’ Stat Membru fil‑kapital ta’ kumpannija stabbilita fi Stat Membru ieħor, ta’ sehem li jippermettilhom jeżerċitaw influwenza determinanti fuq id‑deċiżjonijiet ta’ din l-aħħar kumpannija u li jiddeterminaw l‑attivitajiet tagħha, jaqgħu taħt il‑kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae tal‑libertà ta’ stabbiliment (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑17 ta’ Settembru 2009, Glaxo Wellcome, C‑182/08, EU:C:2009:559, punt 47), li huwa l-każ tal-maġġoranza tal-kapital tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑10 ta’ Mejju 2007, Lasertec, C‑492/04, EU:C:2007:273, punt 23, kif ukoll tal‑21 ta’ Diċembru 2016 AGET Iraklis, C‑201/15, EU:C:2016:972, punti 46 u 47).
56
Madankollu, l-istatuti ta’ HR ġew emendati sabiex iċaħħdu lil SIVE mill-kapaċità ta’ influwenza li hija setgħet titlob abbażi tal-kriterju kapitalistiku. Kif jirriżulta mill-elementi tal-proċess li għandha quddiemha l-Qorti tal-Ġustizzja, tali emenda tista’ tfisser li l-akkwist minn SIVE ta’ ishma ta’ HR seħħ bl-għan biss li tikseb kapital lil din tal-aħħar sabiex tkun tista’ tiffinanzja l-iżvilupp ta’ mudell ġuridiku innovattiv ibbażat fuq it-teknoloġiji l-ġodda.
57
Minn dan isegwi li l-kawża prinċipali taqa’ kemm taħt il-libertà ta’ stabbiliment kif ukoll taħt il-moviment liberu tal-kapital, mingħajr ma waħda minn dawn il-libertajiet tista’ titqies li hija sekondarja meta mqabbla mal-oħra.
58
Fir-rigward, fl-ewwel lok, tal-libertà ta’ stabbiliment, mill-premessa 6 tad-Direttiva 2006/123 jirriżulta li l-eliminazzjoni tal-ostakoli għal din il-libertà ma tistax issir biss bl-applikazzjoni diretta tal-Artikolu 49 TFUE minħabba, b’mod partikolari, il-kumplessità estrema meta jiġu indirizzati każ b’każ l-imsemmija ostakoli. Minn dan isegwi li, meta sitwazzjoni taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva, ma hemmx lok li din tiġi eżaminata wkoll fid-dawl tal-Artikolu 49 TFUE (sentenza tas‑26 ta’ Ġunju 2019, Il‑Kummissjoni vs Il‑Greċja, C‑729/17, EU:C:2019:534, punti 53 u 54).
59
Issa, minn naħa, kif tiddikjara l-premessa 33 tad-Direttiva 2006/123, is-servizzi ta’ konsulenza legali, li jinkludu s-servizzi legali pprovduti mill-avukati, jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae ta’ din id-direttiva (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑13 ta’ Jannar 2022, Minister Sprawiedliwości, C‑55/20; EU:C:2022:6, punt 88).
60
Min-naħa l-oħra, il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, b’mod partikolari l-limitazzjoni tal-kamp ta’ persuni li jistgħu jassoċjaw ruħhom kif ukoll ir-rekwiżit ta’ kollaborazzjoni attiva fi ħdan il-kumpannija, previsti fl-ewwel u t-tieni sentenzi tal-Artikolu 59e(1) tal-Istatut tal-Avukati preċedenti, tikkorrispondi għal “rekwiżiti”, fis-sens tal-punt 7 tal-Artikolu 4 tal-imsemmija direttiva, li jirrigwardaw, essenzjalment, iż-żamma tal-kapital ta’ kumpannija u għalhekk jaqgħu taħt l-Artikolu 15(2)(ċ) tal-istess direttiva.
61
F’dan ir-rigward, mill-Artikolu 15(1) tad-Direttiva 1/123 jirriżulta li l-Istati Membri għandhom jeżaminaw jekk is-sistema legali tagħhom tipprevedix rekwiżiti bħal dawk imsemmija fil-paragrafu 2 tagħha, u għandhom jiżguraw li dawn ikunu kompatibbli mal-kundizzjonijiet imsemmija fil-paragrafu 3 tal-imsemmi Artikolu 15. Barra minn hekk, l-Artikolu 15 ta’ din id-direttiva jawtorizza, fil-paragrafu 5(a) u fil-paragrafu 6 tiegħu, lill-Istati Membri jżommu jew, jekk ikun il-każ, jintroduċu rekwiżiti tat-tip bħal dawk imsemmija fil-paragrafu 2 tiegħu, bil-kundizzjoni li dawn ikunu konformi mal-kundizzjonijiet imsemmija fil-paragrafu 3 tiegħu (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑16 ta’ Ġunju 2015, Rina Services et, C‑593/13, EU:C:2015:399, punt 33, u tad‑29 ta’ Lulju 2019, Il‑Kummissjoni vs L‑Awstrija (Inġiniera ċivili, aġenti tal-privattivi u veterinarji), C‑209/18, EU:C:2019:632, punt 80).
62
Il-kundizzjonijiet kumulattivi elenkati fl-Artikolu 15(3) ta’ din id-direttiva jirrigwardaw, l-ewwel nett, in-natura mhux diskriminatorja tar-rekwiżiti kkonċernati, li ma jistgħux ikunu direttament jew indirettament diskriminatorji skont in-nazzjonalità jew, f’dak li jikkonċerna l-kumpanniji, skont il-post tas-sede; it-tieni nett, in-natura neċessarja tagħhom, jiġifieri li għandhom ikunu ġġustifikati b’raġuni imperattiva ta’ interess ġenerali; u, it-tielet nett, il-proporzjonalità tagħhom, peress li dawn ir-rekwiżiti għandhom ikunu xierqa biex jiżguraw it-twettiq tal-għan li għandu jintlaħaq u ma għandhomx imorru lil hinn minn dak li huwa meħtieġ biex jintlaħaq dak l-għan u miżuri oħrajn inqas vinkolanti ma għandhomx jippermettu li jintlaħaq l-istess riżultat (sentenza tad‑29 ta’ Lulju 2019, Il‑Kummissjoni vs L‑Awstrija (Inġiniera ċivili, aġenti tal-privattivi u veterinarji) (C‑209/18, EU:C:2019:632, punt 81).
63
F’dan il-każ, fir-rigward, qabelxejn, tal-ewwel kundizzjoni, dwar in-natura nondiskriminatorja tar-rekwiżiti inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ebda wieħed minnhom ma huwa ta’ natura diskriminatorja, b’tali mod li dawn jissodisfaw din il-kundizzjoni.
64
Sussegwentement, fir-rigward tat-tieni kundizzjoni, dwar in-natura neċessarja ta’ dawn ir-rekwiżiti, mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li dawn għandhom l-għan li jiżguraw l-indipendenza u l-integrità tal-professjoni ta’ avukat kif ukoll l-osservanza tal-prinċipju ta’ trasparenza u tal-obbligu tas-sigriet professjonali tal-avukati.
65
Dawn l-għanijiet huma marbuta inkontestabbilment mal-protezzjoni tad-destinatarji tas-servizzi, f’dan il-każ ġuridiċi, u tal-amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja li jikkostitwixxu raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali, fis-sens tal-punt 8 tal-Artikolu 4 tad-Direttiva 2006/123, moqri flimkien mal-premessa 40 tagħha. Barra minn hekk, peress li dan l-Artikolu 4(8) sempliċement jikkodifika l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, għandu jiġi rrilevat li, fil-kuntest tal-interpretazzjoni tad-dritt primarju, din tal-aħħar ikklassifikat bħala raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali kemm il-protezzjoni tal-partijiet fil-kawża (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑12 ta’ Diċembru 1996, Reisebüro Broede, C‑3/95, EU:C:1996:487, punt 38; tas‑17 ta’ Marzu 2011, Peñarroja Fa, C‑372/09 u C‑373/09, EU:C:2011:156, punt 55, kif ukoll tat‑18 ta’ Mejju 2017, Lahorgue, C‑99/16, EU:C:2017:391, punti 34 u 35) kif ukoll l-eżerċizzju tajjeb tal-professjoni ta’ avukat (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑19 ta’ Frar 2002, Wouters et, C‑309/99, EU:C:2002:98, punt 107).
66
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-missjoni ta’ rappreżentanza minn avukat, li għandha tiġi eżerċitata fl-interess ta’ amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja, tikkonsisti fuq kollox f’li jiġu protetti u difiżi bl-aħjar mod l-interessi tal-mandant, b’indipendenza sħiħa kif ukoll fl-osservanza tal-liġi u tar-regoli professjonali u etiċi (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑4 ta’ Frar 2020, Uniwersytet Wrocławski u l-Polonja vs REA, C‑515/17 P u C‑561/17 P, EU:C:2020:73, punt 62, kif ukoll tal‑24 ta’ Marzu 2022, PJ u PC vs EUIPO, C‑529/18 P u C‑531/18 P, EU:C:2022:218, punt 64). L-avukati huma fdati bil-funzjoni fundamentali f’soċjetà demokratika tad-difiża tal-individwi, li timplika, minn naħa, li kull individwu għandu jkollu l-possibbiltà li jikkonsulta bil-libertà kollha l-avukat tiegħu, li l-professjoni stess tiegħu tinkludi, fl-essenza tagħha, il-kompitu li jagħti, b’mod indipendenti, pariri legali lil dawk kollha li jeħtiġuhom u, min-naħa l-oħra, rekwiżit korrelattiv ta’ lealtà min-naħa tal-avukat fil-konfront tal-klijent tiegħu (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑8 ta’ Diċembru 2022, Orde van Vlaamse Balies et, C‑694/20, EU:C:2022:963, punt 28 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
67
Fl-aħħar nett, fir-rigward tat-tielet kundizzjoni, dwar in-natura proporzjonata tar-rekwiżiti inkwistjoni fil-kawża prinċipali, din tippreżupponi li dawn ir-rekwiżiti jkunu xierqa sabiex jiggarantixxu t-twettiq tal-għan imfittex, li ma jmorrux lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex dan jintlaħaq u li miżuri oħra inqas vinkolanti ma jippermettux li jintlaħaq l-istess riżultat.
68
F’dan il-każ, sa fejn dawn għandhom l-intenzjoni li jikkontribwixxu għall-osservanza tal-indipendenza tal-avukat u tal-projbizzjoni tal-kunflitti ta’ interessi, b’mod partikolari billi jeskludu li investituri purament finanzjarji jkollhom il-kapaċità li jinfluwenzaw id-deċiżjonijiet u l-attivitajiet ta’ kumpannija ta’ avukati, l-imsemmija rekwiżiti jidhru xierqa sabiex jiggarantixxu t-twettiq tal-għan ta’ protezzjoni tal-amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja u tal-integrità tal-professjoni ta’ avukat.
69
Fil-fatt, ir-rieda ta’ investitur purament finanzjarju li jikseb il-frott tal-investiment tiegħu jista’ jkollu impatt fuq l-organizzazzjoni u l-attività ta’ kumpannija ta’ avukati. B’hekk, jekk tali investitur kellu jistma li l-qligħ tal-investiment tiegħu kien insuffiċjenti, jista’ jkun hemm it-tentazzjoni li jitlob tnaqqis tal-ispejjeż jew it-tfittxija ta’ ċertu tip ta’ klijenti, taħt piena, eventwalment, li jirtira l-investiment tiegħu, peress li tali theddida tkun suffiċjenti sabiex tikkaratterizza l-kapaċità ta’ influwenza ta’ dan tal-aħħar, anki jekk indiretta.
70
Issa, l-ewwel nett, filwaqt li l-għan imfittex minn investitur purament finanzjarju huwa limitat għat-tfittxija ta’ profitt, l-avukati ma jeżerċitawx l-attivitajiet tagħhom b’għan ekonomiku biss iżda huma obbligati josservaw regoli professjonali u etiċi.
71
F’dan ir-rigward, għandu jiġi ppreċiżat li l-assenza ta’ kunflitti ta’ interess huwa indispensabbli għall-eżerċizzju tal-professjoni ta’ avukat u jimplika, b’mod partikolari, li avukat ikun f’sitwazzjoni ta’ indipendenza, inkluż finanzjarja, fil-konfront tal-awtoritajiet pubbliċi u tal-operaturi l-oħra, li ma għandu qatt ikun influwenzat minnhom (sentenza tat‑2 ta’ Diċembru 2010, Jakubowska, C‑225/09, EU:C:2010:729, punt 61). Fil-fatt, minn naħa, fl-assenza ta’ tali indipendenza finanzjarja, kunsiderazzjonijiet ta’ natura ekonomika orjentati lejn il-profitt għal żmien qasir tal-investitur purament finanzjarju jistgħu jipprevalu fuq kunsiderazzjonijiet iggwidati esklużivament mid-difiża tal-interess tal-klijenti tal-kumpannija ta’ avukati. Min-naħa l-oħra, l-eżistenza ta’ rabtiet eventwali bejn investitur purament finanzjarju u klijent hija wkoll ta’ natura li tinfluwenza r-relazzjoni bejn l-avukat u dan il-klijent b’tali mod li kunflitt ma’ regoli professjonali jew etiċi ma jistax jiġi eskluż.
72
It-tieni nett, fl-assenza ta’ armonizzazzjoni, fil-livell tal-Unjoni, tar-regoli tal-kondotta professjonali applikabbli għall-professjoni ta’ avukat, kull Stat Membru jibqa’, bħala prinċipju, liberu li jirregola l-eżerċizzju ta’ din il-professjoni fit-territorju tiegħu. Ir-regoli applikabbli għal din il-professjoni jistgħu, minħabba, dan il-fatt, ikunu differenti sostanzjalment minn Stat Membru għal ieħor (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tad‑19 ta’ Frar 2002, Wouters et, C‑309/99, EU:C:2002:98, punt 99; tat‑2 ta’ Diċembru 2010, Jakubowska, C‑225/09, EU:C:2010:729, punt 57, kif ukoll tas‑7 ta’ Mejju 2019, Monachos Eirinaios, C‑431/17, EU:C:2019:368, punt 31).
73
F’dawn iċ-ċirkustanzi, fid-dawl tal-marġni ta’ diskrezzjoni mogħtija lilu, Stat Membru għandu d-dritt li jqis li l-avukat ma jkunx f’pożizzjoni li jeżerċita l-professjoni tiegħu b’mod indipendenti u b’osservanza tal-obbligi professjonali u etiċi tiegħu jekk huwa jagħmel parti minn kumpannija li s-soċji tagħha huma persuni li, minn naħa, ma jeżerċitawx il-professjoni ta’ avukat u lanqas professjoni suġġetta għal elementi moderaturi li jirriżultaw minn regoli professjonali u etiċi, u, min-naħa l-oħra, jaġixxu esklużivament bħala investituri purament finanzjarji mingħajr ma jkollhom l-intenzjoni li jeżerċitaw attività li taqa’ taħt tali professjoni fi ħdan din il-kumpannija. Dan japplika iktar u iktar meta, bħal fil-kawża prinċipali, tali investitur ikollu l-intenzjoni li jikseb il-maġġoranza tal-ishma tal-kumpannija ta’ avukati inkwistjoni.
74
Fid-dawl ta’ dan l-istess marġni ta’ diskrezzjoni, Stat Membru għandu d-dritt li jqis li jeżisti riskju li l-miżuri previsti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali jew fl-istatuti tal-kumpannija ta’ avukati sabiex jippreżervaw l-indipendenza u l-integrità professjonali tal-avukati attivi fi ħdan din il-kumpannija jirriżultaw, fil-prattika, insuffiċjenti sabiex jiżguraw b’mod effikaċi t-twettiq tal-għanijiet imfakkra fil-punti 64 sa 66 ta’ din is-sentenza fil-każ ta’ sehem ta’ investitur purament finanzjarju fil-kapital tal-imsemmija kumpannija, fid-dawl tal-influwenza, anki jekk indiretta, li dan l-investitur jista’ jeżerċita fuq il-ġestjoni u l-attivitajiet tal-istess kumpannija permezz ta’ għażliet ta’ investiment jew ta’ tneħħija tal-investiment essenzjalment, jew saħansitra esklużivament, iggwidati mit-twettiq tal-profitti.
75
Fir-rigward, fit-tieni lok, tal-moviment liberu tal-kapital, iggarantit fl-Artikolu 63 TFUE, jaqgħu taħt dan l-artikolu l-investimenti diretti fil-forma ta’ sehem f’impriża permezz ta’ żamma ta’ ishma li tippermetti li wieħed jipparteċipa b’mod effettiv fil-ġestjoni u l-kontroll tagħha, kif ukoll investimenti tal-portafoll, jiġifieri, il-kisba ta’ titoli fis-suq kapitali bl-intenzjoni biss li jsir investiment finanzjarju mingħajr ebda intenzjoni li jiġu influwenzati l-ġestjoni u l-kontroll tal-impriża (ara f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑17 ta’ Settembru 2009, Glaxo Wellcome, C‑182/08, EU:C:2009:559, punt 40, kif ukoll tal‑21 ta’ Diċembru 2016, AGET Iraklis, C‑201/15, EU:C:2016:972, punt 58 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
76
Il-miżuri pprojbiti mill-Artikolu 63(1) KE, bħala restrizzjonijiet fuq il-moviment ta’ kapital, jinkludu b’mod partikolari dawk li jistgħu jiskoraġġixxu l-kumpanniji mhux residenti milli jwettqu investimenti fi Stat Membru (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑6 ta’ Marzu 2018, SEGRO u Horváth, C‑52/16 u C‑113/16, EU:C:2018:157, punt 65). Għandhom jiġu kkwalifikati bħala “restrizzjonijiet” fis-sens tal-Artikolu 63(1) KE dawk il-miżuri nazzjonali li jistgħu jimpedixxu jew jillimitaw l-akkwist ta’ azzjonijiet fil-kumpanniji kkonċernati jew li jistgħu jiskoraġġixxu l-investituri ta’ Stati Membri oħra milli jinvestu fil-kapital tal-istess kumpanniji (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑21 ta’ Ottubru 2010, Idryma Typou, C‑81/09, EU:C:2010:622, punt 55).
77
F’dan il-każ, il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali għandha l-effett li tipprekludi lill-persuni minbarra l-avukati u l-membri tal-professjonijiet imsemmija fl-Artikolu 59a tal-Istatut tal-Avukati preċedenti milli jakkwistaw ishma f’kumpannija ta’ avukati, b’tali mod li ċċaħħad lill-investituri ta’ Stati Membri oħra li la huma avukati u lanqas membri ta’ tali professjoni milli jakkwistaw ishma f’dan it-tip ta’ kumpanniji (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑19 ta’ Mejju 2009, Il‑Kummissjoni vs L‑Italja, C‑531/06, EU:C:2009:315, punt 47). Korrelattivament, din il-leġiżlazzjoni nazzjonali ċċaħħad lill-kumpanniji ta’ avukati mill-aċċess għal kapital li jista’ jgħin fil-ħolqien jew fl-iżvilupp tagħhom. Hija tikkostitwixxi, konsegwentement, restrizzjoni għall-moviment liberu tal-kapital.
78
Ir-restrizzjonijiet għal-libertà ta’ stabbiliment, li huma applikabbli mingħajr diskriminazzjoni minħabba n-nazzjonalità, jistgħu jiġu ġġustifikati minn raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali, bil-kundizzjoni li dawn ikunu xierqa sabiex jiggarantixxu t-twettiq tal-għan imfittex u ma jmorrux lil hinn minn dak li huwa meħtieġ sabiex jintlaħaq dan il-għan (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑19 ta’ Mejju 2009, Il‑Kummissjoni vs L‑Italja, C‑531/06, EU:C:2009:315, punt 49).
79
F’dan ir-rigward, l-evalwazzjoni magħmula, fil-punti 64 sa 74 ta’ din is-sentenza, fid-dawl tal-Artikolu 15(3) tad-Direttiva 2006/123 ma twassalx għal konklużjoni differenti fir-rigward tal-Artikolu 63 TFUE.
80
F’dawn iċ-ċirkustanzi, ir-risposta għall-ewwel, għat-tielet u għar-raba’ domanda għandha tkun li l-Artikolu 15(2)(ċ) u (3) tad-Direttiva 2006/123, kif ukoll l-Artikolu 63 TFUE, għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali li, taħt piena ta’ tħassir mir-reġistru tal-avukati tal-kumpannija ta’ avukati kkonċernata, tipprojbixxi li ishma ta’ din il-kumpannija jiġu ttrasferiti lil investitur purament finanzjarju li ma jkollux l-intenzjoni li jeżerċita fl-imsemmija kumpannija attività professjonali koperta minn din il-leġiżlazzjoni.
Fuq it‑tieni domanda
81
Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 63 TFUE għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi li soċju li ma huwiex awtorizzat jeżerċita waħda mill-professjonijiet li jippermettu li jsir soċju f’kumpannija ta’ avukati ma għandux dritt tal-vot, fil-każ fejn l-istatuti ta’ din il-kumpannija jinkludu diversi dispożizzjonijiet ta’ natura li jipproteġu l-indipendenza tal-avukati u tal-attività ta’ avukat tal-kumpannija.
82
B’risposta għal domanda tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-Gvern Ġermaniż spjega waqt is-seduta li l-miżura ta’ ċaħda tad-dritt tal-vot għas-soċji li ma humiex awtorizzati jeżerċitaw waħda mill-professjonijiet imsemmija fl-ewwel sentenza tal-Artikolu 59(1) tal-Istatut tal-Avukati preċedenti, li hija speċifikament imsemmija mill-qorti tar-rinviju fit-tieni domanda tagħha, hija intiża sabiex tapplika f’sitwazzjonijiet tranżitorji kkawżati, b’mod partikolari, mill-mewt ta’ soċju awtorizzat jew mill-pronunzja ta’ miżura li ċċaħħad lil soċju awtorizzat mid-dritt li jeżerċita l-professjoni tiegħu.
83
Peress li ebda sitwazzjoni ta’ dan it-tip ma tikkaratterizza l-kawża prinċipali, risposta għal din id-domanda ma tikkorrispondix għal bżonn oġġettiv inerenti għas-soluzzjoni ta’ din it-tilwima u tmur lil hinn mill-kuntest tal-missjoni ġudizzjarja li għandha l-Qorti tal-Ġustizzja skont l-Artikolu 267 TFUE (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑16 ta’ Diċembru 1981, Foglia, 244/80, EU:C:1981:302, punt 18, kif ukoll tas‑26 ta’ Marzu 2020, Miasto Łowicz et Prokurator Generalny, C‑558/18 u C‑563/18, EU:C:2020:234, punt 44).
84
Konsegwentement, it-tieni domanda hija inammissibbli.
Fuq l‑ispejjeż
85
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Awla Manja) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 15(2)(c) u (3) tad-Direttiva 2006/123/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 2006 dwar is-servizzi fis-suq intern, kif ukoll l-Artikolu 63 TFUE,
għandhom jiġu interpretati fis-sens li:
ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali li, taħt piena ta’ tħassir mir-reġistru tal-avukati tal-kumpannija ta’ avukati kkonċernata, tipprojbixxi li ishma ta’ din il-kumpannija jiġu ttrasferiti lil investitur purament finanzjarju li ma jkollux l-intenzjoni li jeżerċita fl-imsemmija kumpannija attività professjonali koperta minn din il-leġiżlazzjoni.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.
(
i
)	Fl-okkju u fil-punti 40, 44, 54, 74 u 75 ta’ dan it-test saret modifika ta’ natura lingwistika, wara li kien tqiegħed online għall-ewwel darba.