WYROK SĄDU (trzecia izba)
z dnia 13 listopada 2024 r.(*)
Znak towarowy Unii Europejskiej – Zgłoszenie graficznego unijnego znaku towarowego RUSSIAN WARSHIP, GO F**K YOURSELF – Bezwzględna podstawa odmowy rejestracji – Brak charakteru odróżniającego – Artykuł 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (UE) 2017/1001 – Slogan polityczny – Równość traktowania – Zasada dobrej administracji – Artykuł 71 ust. 1 rozporządzenia 2017/1001
W sprawie T‑82/24
Administration of the State Border Guard Service of Ukraine, z siedzibą w Kijowie (Ukraina), którą reprezentował P. Holý, adwokat,
strona skarżąca,
przeciwko
Urzędowi Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO), który reprezentował D. Hanf, w charakterze pełnomocnika,
strona pozwana,
SĄD (trzecia izba),
w składzie podczas narady: P. Škvařilová-Pelzl, pełniąca obowiązki prezesa, I. Nõmm i G. Steinfatt (sprawozdawczyni), sędziowie,
sekretarz: V. Di Bucci,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
uwzględniwszy, że w terminie trzech tygodni od dnia powiadomienia stron o zakończeniu pisemnego etapu postępowania nie wpłynął wniosek stron o wyznaczenie rozprawy, i postanowiwszy, na podstawie art. 106 § 3 regulaminu postępowania przed Sądem, orzec w przedmiocie skargi bez przeprowadzenia ustnego etapu postępowania,
wydaje następujący
Wyrok
1        W skardze opartej na art. 263 TFUE skarżąca, Administration of the State Border Guard Service of Ukraine, wnosi o stwierdzenie nieważności decyzji Pierwszej Izby Odwoławczej Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) z dnia 1 grudnia 2023 r. (sprawa R 438/2023‑1) (zwanej dalej „zaskarżoną decyzją”).
Okoliczności powstania sporu
2        W dniu 16 marca 2022 r. poprzednik prawny skarżącej dokonał w EUIPO zgłoszenia następującego oznaczenia graficznego jako unijnego znaku towarowego:
3        Towary i usługi oznaczane przez zgłoszony znak towarowy należą do klas 9, 14, 16, 18, 25, 28 i 41 w rozumieniu Porozumienia nicejskiego dotyczącego międzynarodowej klasyfikacji towarów i usług dla celów rejestracji znaków z dnia 15 czerwca 1957 r., ze zmianami, i odpowiadają dla każdej z tych klas następującemu opisowi:
–        klasa 9: „urządzenia nawigacyjne, naprowadzające, lokalizacyjne, do namierzania celu i kartograficzne; urządzenia mierzące, wykrywające, monitorujące i kontrolujące; magnesy, magnetyzery i demagnetyzery; urządzenia optyczne, wzmacniacze i korektory; treści utrwalone na nośnikach; urządzenia zabezpieczające, ochronne i sygnalizacyjne; oprogramowanie do stosowania jako portfel dla plików multimedialnych do pobrania zawierających dzieła sztuki, tekst, treść dźwiękową i treści wideo związane z rosyjską agresją wojskową na Ukrainę uwierzytelnione za pomocą tokenów niezbywalnych (NFT)”;
–        klasa 14: „biżuteria i wyroby jubilerskie; kamienie szlachetne, perły, metale szlachetne i ich imitacje; kółka na klucze i breloczki oraz zawieszki do nich; przyrządy pomiaru czasu; przyrządy do mierzenia czasu; dyski ceramiczne do użytku jako symbole wartości; monety; monety do kolekcjonowania; monety pamiątkowe; odznaki pamiątkowe; puchary pamiątkowe wykonane z metali szlachetnych; artykuły ozdobne [ozdoby lub biżuteria] do użytku osobistego; ozdobne breloczki do kluczy wykonane z metali szlachetnych; bransoletki identyfikacyjne [biżuteria]; płytki identyfikacyjne z metali szlachetnych; zestawy monet do celów kolekcjonerskich; monety niesłużące do płacenia; dzieła sztuki z metali szlachetnych”;
–        klasa 16: „torebki oraz artykuły do pakowania i przechowywania z papieru, kartonu lub tworzyw sztucznych; materiały dekoracyjne i materiały artystyczne oraz stojaki; papierowe podkładki pod szklanki; kartonowe podkładki pod szklanki;       transparenty z papieru; śliniaki papierowe; maty obiadowe tekturowe; serwetki jednorazowe; ręczniki papierowe do rąk; papier kuchenny w rolkach; bieżniki stołowe papierowe; serwetki stołowe papierowe; papier i karton; materiały drukowane i artykuły papiernicze oraz wyposażenie edukacyjne; dzieła sztuki, figury z papieru i tektury, makiety architektoniczne”;
–        klasa 18: „walizy, torby podróżne, torby, portfele i inne artykuły służące do przenoszenia; parasole i parasolki; etykiety samoprzylepne ze skóry do toreb; etui na karty wykonane z imitacji skóry; skórzane etui na karty; pudełka ze skóry lub ze skóry wtórnej; etykiety skórzane; skóra i imitacja skóry”;
–        klasa 25: „odzież; obuwie; nakrycia głowy; części odzieży, obuwia i nakryć głowy”;
–        klasa 28: „sprzęt do uprawiania sportu i ćwiczeń fizycznych; gry, zabawki i akcesoria do zabawy”;
–        klasa 41: „publikowanie, sprawozdawczość i pisanie tekstów; usługi w zakresie oświaty [nauczanie], rekreacji i sportu”.
4        W dniu 13 września 2022 r. do rejestru wpisano przeniesienie na skarżącą praw do zgłoszonego znaku towarowego.
5        Decyzją z dnia 22 grudnia 2022 r. ekspert odrzucił zgłoszenie w całości na podstawie art. 7 ust. 1 lit. f) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1001 z dnia 14 czerwca 2017 r. w sprawie znaku towarowego Unii Europejskiej (Dz.U. 2017, L 154, s. 1) w związku z art. 7 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia.
6        W dniu 21 lutego 2023 r. skarżąca wniosła do EUIPO odwołanie od decyzji eksperta.
7        W dniu 13 czerwca 2023 r. przewodniczący i sprawozdawca Pierwszej Izby Odwoławczej skierował do skarżącej zawiadomienie, w którym poinformował ją, że po wstępnym zbadaniu sprawy i bez uszczerbku dla możliwości zastosowania lub niezastosowania art. 7 ust. 1 lit. f) rozporządzenia 2017/1001 rozpatrywane oznaczenie wydaje się pozbawione charakteru odróżniającego w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. b) wspomnianego rozporządzenia. Skarżąca przedstawiła swoje uwagi w dniu 13 lipca 2023 r.
8        W zaskarżonej decyzji Izba Odwoławcza oddaliła odwołanie ze względu na to, że zgłoszony znak towarowy jest pozbawiony charakteru odróżniającego w odniesieniu do rozpatrywanych towarów i usług, a zatem należy odmówić jego rejestracji na podstawie art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 2017/1001.
Żądania stron
9        Strona skarżąca wnosi do Sądu o:
–        stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji;
–        obciążenie EUIPO kosztami postępowania.
10      EUIPO wnosi do Sądu o:
–        oddalenie skargi;
–        obciążenie skarżącej kosztami postępowania w wypadku wyznaczenia rozprawy.
Co do prawa
11      Skarżąca podnosi trzy zarzuty, z których pierwszy dotyczy naruszenia art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 2017/1001, drugi – naruszenia zasad równego traktowania i dobrej administracji, a trzeci – naruszenia art. 71 ust. 1 rozporządzenia 2017/1001.
W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego naruszenia art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 2017/1001
12      Skarżąca zarzuca Izbie Odwoławczej błędne zastosowanie art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 2017/1001 poprzez stwierdzenie, że zgłoszony znak towarowy jest pozbawiony charakteru odróżniającego dla wszystkich rozpatrywanych towarów i usług.
13      W myśl art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 2017/1001 nie są rejestrowane znaki towarowe, które pozbawione są jakiegokolwiek charakteru odróżniającego. Na podstawie art. 7 ust. 2 tego rozporządzenia art. 7 ust. 1 stosuje się bez względu na fakt, że podstawy odmowy rejestracji istnieją tylko w części Unii Europejskiej.
14      Charakter odróżniający znaku towarowego w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 2017/1001 oznacza, że znak ten pozwala na zidentyfikowanie towarów i usług, dla których wystąpiono o rejestrację, jako pochodzących z określonego przedsiębiorstwa, a tym samym na odróżnienie tych towarów i usług od towarów i usług innych przedsiębiorstw [zob. wyrok z dnia 8 lutego 2011 r., Paroc/OHIM (INSULATE FOR LIFE), T‑157/08, EU:T:2011:33, pkt 44 i przytoczone tam orzecznictwo].
15      Charakter odróżniający znaku towarowego należy oceniać, po pierwsze, w stosunku do towarów lub usług, dla których znak towarowy został zgłoszony, i po drugie, z uwzględnieniem sposobu postrzegania go przez właściwy krąg odbiorców [zob. wyrok z dnia 25 września 2014 r., Giorgis/OHIM – Comigel (Kształt dwóch opakowanych pucharków), T‑474/12, EU:T:2014:813, pkt 13 i przytoczone tam orzecznictwo].
16      Oznaczenia pozbawione charakteru odróżniającego, o których mowa w art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 2017/1001, są uważane za niezdolne do pełnienia podstawowej funkcji znaku towarowego, jaką jest wskazywanie pochodzenia oznaczonego nim towaru lub usługi, aby umożliwić konsumentowi nabywającemu ten towar lub tę usługę dokonanie przy późniejszym zakupie takiego samego wyboru, jeśli doświadczenie okazało się pozytywne, lub dokonanie odmiennego wyboru, jeśli było ono negatywne [wyrok z dnia 27 lutego 2002 r., Eurocool Logistik/OHIM (EUROCOOL), T‑34/00, EU:T:2002:41, pkt 37; zob. także wyroki: z dnia 15 września 2009 r., Wella/OHIM (TAME IT), T‑471/07, EU:T:2009:328, pkt 14 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 13 marca 2024 r., Quality First/EUIPO (MORE-BIOTIC), T‑243/23, niepublikowany, EU:T:2024:162, pkt 19 i przytoczone tam orzecznictwo].
W przedmiocie właściwego kręgu odbiorców
17      W pkt 26 zaskarżonej decyzji Izba Odwoławcza uznała, że towary i usługi oznaczone zgłoszonym znakiem towarowym składają się głównie z towarów i usług powszechnego użytku, które są kierowane głównie do ogółu odbiorców, mimo że niektóre z tych towarów i usług mogą być również przeznaczone dla profesjonalistów. W zależności od właściwości rozpatrywanych towarów i usług poziom uwagi właściwego kręgu odbiorców waha się między niskim a wysokim poziomem uwagi.
18      Nie ma potrzeby kwestionowania tych ocen, które nie zostały zresztą zakwestionowane przez skarżącą.
Stopień charakteru odróżniającego wcześniejszego znaku towarowego
19      W pkt 27–37 zaskarżonej decyzji Izba Odwoławcza uznała, że fraza będąca przedmiotem zgłoszonego znaku towarowego jest jednym z symboli walki Ukrainy z okupacją rosyjską. Zdaniem Izby Odwoławczej jest ona powiązana z żołnierzem armii ukraińskiej i z tym krajem, a także z wydarzeniem historycznym, w kontekście którego została wypowiedziana. Właściwy krąg odbiorców dostrzeże zatem jedynie przekaz polityczny zawarty w tej frazie i nie będzie postrzegał ani nie zapamięta oznaczenia jako znaku towarowego, czyli jako wskazania pochodzenia handlowego oznaczanych nim towarów i usług. Przeciwnie, rozpatrywane oznaczenie będzie postrzegane przez właściwy krąg odbiorców jako oznaczenie promocyjne w tym znaczeniu, że promuje ono odwagę w kontekście skrajnych przeciwności losu, a nie jako oznaczenie promujące jednostkę gospodarczą lub handlową. Mamy tu zatem do czynienia ze sloganem politycznym pozbawionym charakteru odróżniającego. W tym względzie tożsamość skarżącej jest bez znaczenia. Zdaniem Izby Odwoławczej przekaz w języku rosyjskim i angielskim będzie zrozumiały dla odbiorców rosyjskojęzycznych w Unii. Fraza w języku angielskim zawiera podstawowe słowa angielskie, które są łatwo zrozumiałe dla każdej osoby rosyjskojęzycznej posiadającej podstawową znajomość języka angielskiego.
20      Zdaniem skarżącej w pierwszej kolejności Izba Odwoławcza błędnie zakwalifikowała zgłoszony znak towarowy jako „slogan polityczny”. Znak ten nawiązuje do okrzyku bojowego wzniesionego przez ukraińskiego funkcjonariusza straży granicznej na Wyspie Węży w dniu 24 lutego 2022 r., czyli w pierwszym dniu wielkoskalowej rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Chodzi tu zatem raczej o oryginalną wypowiedź, którą można powiązać z konkretnym źródłem i z określonym w czasie momentem. Następnie, nawet gdyby zgłoszony znak towarowy był następnie używany do celów uzyskania wsparcia dla Ukrainy, ponieważ jest on w tak wyjątkowy sposób związany z odpowiedzią Ukrainy na agresję wojskową Federacji Rosyjskiej, niewłaściwe byłoby zastosowanie do takiego oznaczenia, na potrzeby oceny jego charakteru odróżniającego, kryteriów bardziej rygorystycznych niż te, które mają zastosowanie do innych rodzajów oznaczeń. Okoliczność, że oznaczenie jest uznawane za slogan polityczny, nie pozbawia go automatycznie wszelkiego charakteru odróżniającego w odniesieniu do wszystkich towarów lub usług. Właściwy krąg odbiorców w Unii jest przyzwyczajony do kojarzenia sloganów politycznych z pochodzeniem towarów lub usług, nawet jeśli slogany te nie uzyskały charakteru odróżniającego w następstwie używania.
21      W drugiej kolejności skarżąca podnosi, że zgłoszony znak towarowy ma samoistny charakter odróżniający w odniesieniu do każdej z kategorii towarów i usług objętych zgłoszeniem do rejestracji, ponieważ przeciętny konsument w Unii nie wie, co oznaczenie to, sformułowane w języku obcym, oznacza, i niewielu z tych konsumentów słyszało to wyrażenie przed dokonaniem zgłoszenia tego znaku towarowego. Trzy tygodnie, które upłynęły między zdarzeniem, które dało początek frazie odtworzonej w zgłoszonym znaku towarowym, a dokonaniem zgłoszenia znaku towarowego, nie wystarczyły zatem, aby oznaczenie to stało się szeroko używane lub postrzegane jako pozbawione charakteru odróżniającego w momencie dokonania zgłoszenia do rejestracji. Nie przeprowadzając oceny charakteru odróżniającego zgłoszonego znaku towarowego w odniesieniu do konkretnych towarów i usług, do których się on odnosi, Izba Odwoławcza doszła do błędnego wniosku co do zastosowania orzecznictwa dotyczącego sloganów reklamowych w niniejszej sprawie. Izba Odwoławcza błędnie zastosowała bowiem orzecznictwo dotyczące sloganów reklamowych, mimo że zgłoszony znak towarowy nie pełni samoistnej funkcji reklamowej, a zatem nie jest sformułowaniem reklamowym. Nie dokonała ona zatem oceny charakteru odróżniającego zgłoszonego znaku towarowego z uwzględnieniem wszystkich istotnych okoliczności danego przypadku.
22      W trzeciej kolejności zdaniem skarżącej Izba Odwoławcza powinna była wziąć pod uwagę okoliczność, że zgłoszony znak towarowy jest bezpośrednio i jednoznacznie kojarzony z ukraińskim funkcjonariuszem straży granicznej, który był autorem frazy odtworzonej w tym znaku towarowym, a także ze skarżącą. Praktyka EUIPO wskazuje, że w przypadku znaków towarowych składających się ze sloganów politycznych w ramach oceny charakteru odróżniającego tych znaków można wziąć pod uwagę tożsamość zgłaszającego znak towarowy, aby zapobiec wprowadzaniu odbiorców w błąd przez inne przedsiębiorstwa. Uznając w niniejszej sprawie, że tożsamość zgłaszającego znak towarowy nie ma żadnego wpływu na ocenę charakteru odróżniającego zgłoszonego znaku towarowego, Izba Odwoławcza nie wzięła pod uwagę jednej z kluczowych okoliczności niniejszego przypadku.
23      Skarżąca utrzymuje, że w przypadku gdy oznaczenie jest tak ściśle i jednoznacznie kojarzone z określoną osobą lub podmiotem prawnym, które stoją za stworzeniem tego oznaczenia lub u jego źródła, właściwy krąg odbiorców uważa te osoby za będące źródłem handlowym towarów lub usług noszących to oznaczenie i kojarzy je z tymi osobami. Ze względu na swoją symbolikę konsumenci w Unii nie mogą logicznie kojarzyć zgłoszonego znaku towarowego z żadnym innym źródłem niż państwo ukraińskie i jego obrońcy. A zatem, gdy przeciętny konsument kupuje towar sprzedawany pod zgłoszonym znakiem towarowym, ustanawia on związek myślowy między towarem a autorem frazy i sądzi, że nabywając taki towar, wspiera Ukrainę. Jest to zwyczajowy sposób myślenia właściwych konsumentów, ponieważ na przestrzeni lat byli oni wystawieni na podobne praktyki ze strony różnych organizacji.
24      EUIPO nie zgadza się z argumentami skarżącej.
25      W tym względzie w pierwszej kolejności skarżąca bezskutecznie podnosi, że Izba Odwoławcza popełniła błąd, kwalifikując zgłoszony znak towarowy jako „slogan polityczny”.
26      Jak wyjaśniła bowiem Izba Odwoławcza w pkt 31 zaskarżonej decyzji, fraza odtworzona w zgłoszonym znaku towarowym była szeroko używana, natychmiast po pierwszym użyciu, w celu uzyskania wsparcia dla Ukrainy i stała się zatem bardzo szybko symbolem walki Ukrainy z agresją Federacji Rosyjskiej. W związku z tym fraza ta była wielokrotnie wykorzystywana w kontekście politycznym i to w celu wyrażenia i promowania poparcia dla Ukrainy. Taka sytuacja w pełni odpowiada definicji wyrażenia „slogan polityczny”, przedstawionej przez samą skarżącą w pkt 22 skargi, czyli wyrażenia używanego w kontekście politycznym lub społecznym, powtarzającego ideę lub cel, aby przekonać odbiorców lub grupę docelową w ich kręgu.
27      Chociaż skarżąca podnosi, że wyrażenie odtworzone w zgłoszonym znaku towarowym nie jest sloganem politycznym, ponieważ przeciwnie, stanowi ono ekspresyjną reakcję na bezpośrednie zagrożenie śmiertelnym niebezpieczeństwem, nie zmienia to faktu, że bezpośrednio po zdarzeniu, które wywołało tę reakcję, fraza ta stała się sloganem politycznym w rozumieniu wskazanym w pkt 26 powyżej.
28      Skarżąca równie niesłusznie zarzuca Izbie Odwoławczej, że ta uznała, iż slogan polityczny jest nieodzownie i automatycznie pozbawiony jakiegokolwiek charakteru odróżniającego. Prawdą jest, że Izba Odwoławcza stwierdziła w pkt 31 zaskarżonej decyzji, iż z faktu, że fraza odtworzona w zgłoszonym znaku towarowym stała się od razu sloganem politycznym, wynika, że oznaczenie należy uznać za związane z historycznym wydarzeniem, w ramach którego fraza ta została wypowiedziana. Izba Odwoławcza wyjaśniła jednak następnie, odnosząc się do szczególnych cech zgłoszonego znaku towarowego, że konsumenci dostrzegą jedynie jasno wynikający z oznaczenia przekaz polityczny, w związku z czym znak ten nie będzie postrzegany przez właściwy krąg odbiorców jako wskazanie pochodzenia handlowego oznaczanych nim towarów i usług. Wynika z tego, że Izba Odwoławcza ani nie zastosowała automatycznego rozumowania w tym znaczeniu, że każdy slogan polityczny jest nieodzownie pozbawiony charakteru odróżniającego, ani też nie zastosowała surowszych kryteriów niż w przypadku oznaczeń, które nie składają się ze sloganów politycznych.
29      W drugiej kolejności, po pierwsze i jak słusznie stwierdziła Izba Odwoławcza w pkt 36 zaskarżonej decyzji, znaczenie wyrażonej w języku rosyjskim frazy zawartej w zgłoszonym znaku towarowym zostanie zrozumiane przez znającą język rosyjski część właściwego kręgu odbiorców. Oznaczenie zawiera ponadto frazę składającą się z podstawowych słów angielskich, która zostanie z łatwością zrozumiana przez anglojęzyczną część właściwego kręgu odbiorców, czyli w szczególności przez właściwy krąg odbiorców w Irlandii i na Malcie, a także przez tę część właściwego kręgu odbiorców, która posiada podstawową znajomość języka angielskiego.
30      Odtworzona w zgłoszonym znaku towarowym fraza była bardzo intensywnie wykorzystywana w kontekście niekomercyjnym i niewątpliwie będzie bardzo ściśle kojarzona przez właściwy krąg odbiorców z tym kontekstem. Jak bowiem słusznie wskazała Izba Odwoławcza, odtworzona w zgłoszonym znaku towarowym fraza stała się bardzo szybko jednym z symboli walki Ukrainy z rosyjską agresją, kojarzonym z żołnierzem armii ukraińskiej, a tym samym z Ukrainą. Zważywszy na skalę przekazu medialnego związanego z tym wydarzeniem, fraza ta będzie kojarzona z tym niedawnym momentem historycznym, który jest dobrze znany przeciętnym konsumentom w Unii.
31      Co się tyczy zarzutu, zgodnie z którym Izba Odwoławcza dokonała pewnych ustaleń nieznajdujących poparcia w dowodach, należy przypomnieć, że nic nie stoi na przeszkodzie, aby EUIPO uwzględniło w swojej ocenie fakty powszechnie znane [zob. podobnie wyrok z dnia 13 kwietnia 2011 r., Smart Technologies/OHIM (WIR MACHEN DAS BESONDERE EINFACH), T‑523/09, niepublikowany, EU:T:2011:175, pkt 41 i przytoczone tam orzecznictwo]. Tymczasem skarżąca nie zakwestionowała faktu, że bezpośrednio po wydarzeniu z dnia 24 lutego 2022 r. odtworzona w zgłoszonym znaku towarowym fraza była szeroko rozpowszechniana w mediach, w związku z czym szybko stała się symbolem walki Ukrainy z rosyjską agresją. Skarżąca ograniczyła się bowiem do stwierdzenia, że trzy tygodnie nie wystarczyły do tego, aby rozpatrywane oznaczenie stało się powszechnie używane, i że nie ma dowodów na to, iż było ono intensywnie używane w Unii w trzech kolejnych tygodniach po rosyjskiej inwazji na Ukrainę, przyznając jednocześnie, że wiadomości dotyczące tej inwazji były wówczas głównym tematem w mediach. Ponadto poprzednik prawny skarżącej sam wskazał w zgłoszeniu dokonanym w dniu 16 marca 2022 r., czyli w dacie, która zgodnie z orzecznictwem [zob. podobnie wyrok z dnia 21 maja 2014 r., Bateaux mouches/OHIM (BATEAUX-MOUCHES), T‑553/12, niepublikowany, EU:T:2014:264, pkt 23 i przytoczone tam orzecznictwo], ma znaczenie dla oceny istnienia bezwzględnej podstawy odmowy rejestracji, że fraza odtworzona w zgłoszonym znaku towarowym jest emblematycznym wyrażeniem, które zyskało sławę we wszystkich państwach świata w trzech kolejnych tygodniach po rozpoczęciu agresji wojskowej Federacji Rosyjskiej na Ukrainę.
32      Po drugie, nie można również uwzględnić krytyki skarżącej, zgodnie z którą Izba Odwoławcza błędnie zastosowała orzecznictwo dotyczące sloganów reklamowych, mimo że zgłoszony znak towarowy nie pełni samoistnej funkcji reklamowej, a zatem nie jest formułą reklamową, ponieważ ta krytyka wynika z błędnego rozumienia zaskarżonej decyzji.
33      W pkt 22–24 zaskarżonej decyzji Izba Odwoławcza przypomniała w istocie orzecznictwo dotyczące sloganów reklamowych. W żaden sposób jednak nie zastosowała tego orzecznictwa bezpośrednio do niniejszego przypadku. Zamiast tego Izba Odwoławcza wywiodła z tego orzecznictwa zasadę, zgodnie z którą właściwy krąg odbiorców jest mało uważny w przypadku oznaczenia, które nie wskazuje mu od razu pochodzenia lub przeznaczenia tego, co pragnie kupić, ponieważ ani nie będzie go postrzegał, ani go nie zapamięta jako znaku towarowego, i przeniosła tę zasadę na grunt niniejszej sprawy. W pkt 31 zaskarżonej decyzji uściśliła ona również, że fraza odtworzona w zgłoszonym znaku towarowym jest jednym z symboli walki Ukrainy o swoją wolność i przeciwko rosyjskiej okupacji, a w pkt 33 zaskarżonej decyzji wskazała, że konsumenci dostrzegą jedynie przekaz polityczny, który wyraźnie wynika ze zgłoszonego znaku towarowego. W pkt 34 zaskarżonej decyzji doprecyzowała ona ponadto, że zgłoszony znak towarowy nie będzie postrzegany jako promujący jednostkę gospodarczą lub handlową, lecz co najwyżej jako promujący odwagę w kontekście skrajnych przeciwności losu.
34      Wynika z tego, po pierwsze, że Izba Odwoławcza nie uznała zgłoszonego znaku towarowego za slogan reklamowy.
35      Po drugie, Izba Odwoławcza nie naruszyła prawa, uznawszy, że ogólna zasada, zgodnie z którą właściwy krąg odbiorców jest mało uważny w przypadku oznaczenia, które nie wskazuje mu od razu pochodzenia rozpatrywanych towarów i usług, ponieważ nie będzie go postrzegał ani nie zapamięta go jako znaku towarowego, ma zastosowanie także do oznaczeń, których główny przekaz ma charakter polityczny.
36      Tymczasem, zważywszy na przypomnianą w pkt 16 powyżej podstawową funkcję znaku towarowego, oznaczenie nie jest w stanie wypełniać tej funkcji, jeżeli przeciętny konsument nie dostrzega w nim wskazania pochodzenia towaru lub usługi, a jedynie przekaz polityczny.
37      Po trzecie, w przypadku gdy ta sama podstawa odmowy rejestracji podnoszona jest wobec kategorii lub grupy towarów lub usług, właściwy organ może ograniczyć się do ogólnego uzasadnienia dotyczącego wszystkich rozpatrywanych towarów lub usług [zob. wyrok z dnia 21 marca 2014 r., FTI Touristik/OHIM (BigXtra), T‑81/13, niepublikowany, EU:T:2014:140, pkt 43 i przytoczone tam orzecznictwo]. O ile prawdą jest, że w orzecznictwie uściślono, iż takie uprawnienie rozciąga się jedynie na towary i usługi pozostające w wystarczająco bezpośrednim i konkretnym związku, by tworzyć dostatecznie jednorodną kategorię lub grupę towarów lub usług, o tyle wskazano w nim jednak, że w celu dokonania oceny, czy towary i usługi wykazują wystarczająco bezpośredni i konkretny związek i mogą zostać przydzielone do dostatecznie jednorodnych kategorii lub grup, należy mieć na uwadze cel tej analizy, jakim jest umożliwienie oraz ułatwienie dokonania oceny in concreto tego, czy wskazany w zgłoszeniu do rejestracji znak towarowy jest objęty, bądź też nie, zakresem jednej z bezwzględnych podstaw odmowy rejestracji [zob. wyrok z dnia 13 maja 2020 r., Koenig & Bauer/EUIPO (we’re on it), T‑156/19, niepublikowany, EU:T:2020:200, pkt 60 i przytoczone tam orzecznictwo]. I tak przydzielenie rozpatrywanych towarów i usług do jednej czy też większej liczby grup lub kategorii musi zostać dokonane w szczególności na podstawie ich właściwości, które są dla nich wspólne oraz które są istotne dla celów analizy możliwości powołania się na określoną bezwzględną podstawę odmowy rejestracji względem zgłoszonego znaku towarowego w odniesieniu do rzeczonych towarów i usług (zob. wyrok z dnia 13 maja 2020 r., we’re on it, T‑156/19, niepublikowany, EU:T:2020:200, pkt 61 i przytoczone tam orzecznictwo). Wynika z tego, że taka ocena musi zostać dokonana in concreto przy badaniu każdego zgłoszenia do rejestracji oraz – w stosownych przypadkach – dla każdej z odrębnych bezwzględnych podstaw odmowy rejestracji, które ewentualnie miałyby znaleźć zastosowanie (wyrok z dnia 17 maja 2017 r., EUIPO/Deluxe Entertainment Services Group, C‑437/15 P, EU:C:2017:380, pkt 33).
38      W niniejszej sprawie Izba Odwoławcza stwierdziła w pkt 34 i 37 zaskarżonej decyzji, że zgłoszony znak towarowy nie będzie postrzegany przez właściwy krąg odbiorców jako wskazanie pochodzenia handlowego. Ponadto uściśliła ona w pkt 36 zaskarżonej decyzji, że fraza odtworzona w zgłoszonym znaku towarowym będzie przede wszystkim interpretowana jako przekaz polityczny i że ten sposób postrzegania jest identyczny dla wszystkich oznaczanych tym znakiem towarów lub usług.
39      Wynika z tego, że Izba Odwoławcza uznała, iż towary i usługi oznaczane zgłoszonym znakiem towarowym tworzą dostatecznie jednorodną grupę z punktu widzenia bezwzględnej podstawy odmowy rejestracji, która jej zdaniem stała na przeszkodzie rejestracji wspomnianego znaku.
40      Zważywszy, że Izba Odwoławcza słusznie uznała, iż zgłoszony znak towarowy nie będzie postrzegany przez właściwy krąg odbiorców jako wskazanie pochodzenia handlowego, lecz jako przekaz polityczny promujący poparcie dla walki Ukrainy z agresją wojskową ze strony Federacji Rosyjskiej, mogła ona zgodnie z prawem zgrupować wszystkie towary i usługi oznaczane zgłoszonym znakiem towarowym w jednej kategorii, mimo że wykazują one różne swoiste cechy.
41      W rezultacie, biorąc pod uwagę specyfikę zgłoszonego znaku towarowego i jego identyczny sposób postrzegania przez właściwy krąg odbiorców w odniesieniu do wszystkich towarów i usług objętych zgłoszeniem do rejestracji, Izba Odwoławcza nie popełniła błędu w ocenie, gdy stwierdziła, że wspomniane towary i usługi należą do jednej grupy, do której w ten sam sposób zastosowanie miała wskazana przez nią podstawa odmowy rejestracji.
42      Po trzecie, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem charakter odróżniający znaku towarowego w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 2017/1001 należy oceniać, po pierwsze, w stosunku do towarów lub usług, dla których znak towarowy został zgłoszony, i po drugie, z uwzględnieniem sposobu postrzegania go przez właściwy krąg odbiorców (zob. wyrok z dnia 29 kwietnia 2004 r., Henkel/OHIM, C‑456/01 P i C‑457/01 P, EU:C:2004:258, pkt 35 i przytoczone tam orzecznictwo).
43      Argument skarżącej, zgodnie z którym zgłoszony znak towarowy jest bezpośrednio i jednoznacznie kojarzony z ukraińskim funkcjonariuszem straży granicznej, który jest autorem frazy odtworzonej w tym znaku towarowym, i będzie w związku z tym postrzegany przez właściwy krąg odbiorców jako oznaczenie odróżniające pozwalające na zidentyfikowanie opatrzonych nim towarów i usług jako pochodzących od skarżącej, dotyczy co najwyżej zastosowania art. 7 ust. 3 rozporządzenia 2017/1001, a nie art. 7 ust. 1 lit. b) wspomnianego rozporządzenia, ponieważ jego analiza wymaga oceny właściwości, jakie zgłoszony znak towarowy mógłby nabyć w następstwie używania wśród właściwego kręgu odbiorców, przez co odbiorcy ci mogliby identyfikować rozpatrywane towary i usługi jako pochodzące od skarżącej. Taki argument nie może zatem zostać uwzględniony w ramach oceny samoistnego charakteru odróżniającego wspomnianego znaku [zob. podobnie wyrok z dnia 24 września 2019 r., Crédit Mutuel Arkéa/EUIPO – Confédération nationale du Crédit mutuel (Crédit Mutuel), T‑13/18, EU:T:2019:673, pkt 62]. Tymczasem skarżąca nie powołała się na art. 7 ust. 3 rozporządzenia 2017/1001 ani nie twierdziła, że zgłoszony znak towarowy uzyskał charakter odróżniający w następstwie używania w rozumieniu tego przepisu.
44      Powyższe wskazuje na to, że Izba Odwoławcza słusznie stwierdziła, iż zgłoszony znak towarowy jest pozbawiony charakteru odróżniającego w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 2017/1001.
45      Wynika z tego, że pierwszy zarzut skarżącej należy oddalić jako bezzasadny.
W przedmiocie zarzutu drugiego, dotyczącego naruszenia zasad równego traktowania i dobrej administracji
46      Zdaniem skarżącej Izba Odwoławcza naruszyła zasady równego traktowania i dobrej administracji poprzez zastosowanie kryteriów oceny charakteru odróżniającego zgłoszonego znaku towarowego, które są odmienne od tych stosowanych w przeszłości przy dokonywaniu oceny charakteru odróżniającego podobnych oznaczeń, w szczególności sloganów politycznych.
47      Wobec tego, że Izba Odwoławcza zwróciła uwagę, iż zgłoszony znak towarowy utracił charakter odróżniający w odniesieniu do wszelkich towarów lub usług ze względu na to, że był on intensywnie używany w kontekście niehandlowym, to podobne znaki towarowe składające się ze sloganów politycznych lub inne oznaczenia używane intensywnie w kontekście niekomercyjnym, politycznym lub historycznym nie powinny były zostać zarejestrowane dla żadnego towaru lub usługi.
48      EUIPO nie zgadza się z argumentami skarżącej.
49      EUIPO jest zobowiązane wykonywać swe kompetencje w zgodzie z ogólnymi zasadami prawa Unii, takimi jak zasada równego traktowania i zasada dobrej administracji [wyrok z dnia 10 marca 2011 r., Agencja Wydawnicza Technopol/OHIM, C‑51/10 P, EU:C:2011:139, pkt 73; postanowienie z dnia 12 grudnia 2013 r., Getty Images (US)/OHIM, C‑70/13 P, niepublikowane, EU:C:2013:875, pkt 41; zob. także wyrok z dnia 4 lipca 2018 r., Deluxe Entertainment Services Group/EUIPO (deluxe), T‑222/14 RENV, niepublikowany, EU:T:2018:402, pkt 65 i przytoczone tam orzecznictwo].
50      O ile w świetle zasad równego traktowania i dobrej administracji EUIPO powinno brać pod uwagę decyzje wydane już w odniesieniu do podobnych zgłoszeń i ze szczególną uwagą rozważyć, czy w danym przypadku rozstrzygnięcie winno brzmieć podobnie, o tyle stosowanie tych zasad należy jednak pogodzić z poszanowaniem zasady legalności, w związku z czym nie może być równości w bezprawności, a osoba, która dokonuje zgłoszenia oznaczenia do rejestracji, nie może powoływać się z korzyścią dla siebie na ewentualne niezgodne z prawem działanie na rzecz lub z korzyścią dla innej osoby w celu uzyskania identycznej decyzji. Co więcej, ze względów pewności prawa i dobrej administracji właśnie każde zgłoszenie do rejestracji należy rozpatrzyć w sposób dokładny i kompletny, tak aby uniknąć nieprawidłowego rejestrowania znaków towarowych. Takie rozpatrzenie powinno mieć miejsce w każdym konkretnym przypadku, ponieważ rejestracja oznaczenia jako znaku towarowego zależy od specyficznych kryteriów, które znajdują zastosowanie w kontekście stanu faktycznego danej sprawy i służą weryfikacji, czy dane oznaczenie nie jest objęte podstawą odmowy rejestracji [zob. wyroki: z dnia 10 marca 2011 r., Agencja Wydawnicza Technopol/OHIM, C‑51/10 P, EU:C:2011:139, pkt 73–77 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 14 lutego 2019 r., Bayer Intellectual Property/EUIPO (Przedstawienie serca), T‑123/18, EU:T:2019:95, pkt 34 i przytoczone tam orzecznictwo].
51      Z orzecznictwa Trybunału wynika, że powyższe rozważania mają zastosowanie nawet wówczas, gdy zgłoszone do rejestracji oznaczenie jest skonstruowane w sposób identyczny ze znakiem towarowym, który został dopuszczony już do rejestracji i który odnosi się do towarów lub usług identycznych z towarami lub usługami, dla których zgłoszono rozpatrywane oznaczenie, lub do nich podobnych [postanowienie z dnia 12 grudnia 2013 r., Getty Images (US)/OHIM, C‑70/13 P, niepublikowane, EU:C:2013:875, pkt 45].
52      A zatem zgodność z prawem decyzji izby odwoławczej, które wchodzą w zakres wykonywania kompetencji związanej, a nie uprawnień dyskrecjonalnych, należy oceniać wyłącznie na podstawie rozporządzenia 2017/1001, zgodnie z jego wykładnią dokonaną przez sąd Unii, a nie na podstawie wcześniejszej praktyki decyzyjnej EUIPO, która w żadnym przypadku nie jest wiążąca dla sądu Unii [zob. wyroki: z dnia 26 kwietnia 2007 r., Alcon/OHIM, C‑412/05 P, EU:C:2007:252, pkt 65 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 26 czerwca 2019 r., Agencja Wydawnicza Technopol/EUIPO (200 PANORAMICZNYCH i in.), od T‑117/18 do T‑121/18, EU:T:2019:447, pkt 114 i przytoczone tam orzecznictwo].
53      W niniejszym wypadku, jak wynika z pkt 44 powyżej, Izba Odwoławcza prawidłowo stwierdziła, na podstawie kompletnego i konkretnego badania i przy uwzględnieniu istotnych okoliczności danego przypadku, że na przeszkodzie rejestracji zgłoszonego znaku towarowego stoi podstawa odmowy rejestracji określona w art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 2017/1001, w związku z czym skarżąca nie może skutecznie powoływać się, w celu podważenia tego wniosku, na wcześniejsze decyzje EUIPO lub na praktykę decyzyjną EUIPO, do której nie zastosowała się Izba Odwoławcza.
54      W świetle powyższego zarzut drugi należy oddalić jako bezzasadny.
W przedmiocie zarzutu trzeciego, dotyczącego naruszenia art. 71 ust. 1 rozporządzenia 2017/1001
55      Skarżąca twierdzi, że Izba Odwoławcza naruszyła art. 71 ust. 1 rozporządzenia 2017/1001 poprzez odmówienie zbadania w zaskarżonej decyzji bezwzględnej podstawy odmowy rejestracji przewidzianej w art. 7 ust. 1 lit. f) wspomnianego rozporządzenia, na której ekspert oparł swoją decyzję o odrzuceniu zgłoszenia z dnia 22 grudnia 2022 r.
56      Skarżąca nie podważa uprawnienia Izby Odwoławczej do powołania się na nową podstawę odmowy rejestracji. Uważa ona jednak, że ma prawo do uzyskania decyzji Izby Odwoławczej w przedmiocie zasadności uzasadnienia przedstawionego przez eksperta, ponieważ poświęciła czas i wysiłki na wniesienie odwołania oraz uiściła oficjalne opłaty, aby decyzja ta została poddana ponownej ocenie. Istnienie takiego prawa znajduje potwierdzenie w motywie 30 rozporządzenia 2017/1001.
57      EUIPO nie zgadza się z argumentami skarżącej.
58      Zgodnie z art. 71 ust. 1 rozporządzenia 2017/1001 po rozpatrzeniu odwołania co do istoty Izba Odwoławcza podejmuje decyzję w sprawie odwołania i może skorzystać z uprawnień w granicach kompetencji posiadanych przez instancję, która podjęła zaskarżoną decyzję. Z przepisu tego wynika, że Izba Odwoławcza, wskutek wniesionego do niej odwołania od decyzji eksperta o odmowie rejestracji, może dokonać ponownej i całkowitej oceny zgłoszenia do rejestracji pod względem merytorycznym, zarówno pod kątem okoliczności prawnych, jak i faktycznych [zob. wyrok z dnia 13 lutego 2019 r., Nemius Group/EUIPO (DENTALDISK), T‑278/18, niepublikowany, EU:T:2019:86, pkt 29 i przytoczone tam orzecznictwo]. Izba odwoławcza jest uprawniona do ponownego rozpatrzenia zgłoszenia do rejestracji pod kątem wszystkich bezwzględnych podstaw odmowy rejestracji określonych w art. 7 rozporządzenia 2017/1001, nie będąc przy tym ograniczona sposobem rozumowania eksperta, i to bez konieczności przedstawienia szczegółowego uzasadnienia w tym zakresie [zob. podobnie wyrok z dnia 17 stycznia 2017 r., Netguru/EUIPO (NETGURU), T‑54/16, niepublikowany, EU:T:2017:9, pkt 82 i przytoczone tam orzecznictwo].
59      Ponadto zgodnie z art. 95 ust. 1 rozporządzenia 2017/1001 przy rozpatrywaniu bezwzględnych podstaw odmowy rejestracji eksperci EUIPO, a w postępowaniu odwoławczym – izby odwoławcze EUIPO, obowiązani są zbadać istotne okoliczności faktyczne z urzędu, aby stwierdzić, czy zgłoszony znak towarowy jest objęty jedną z podstaw odmowy rejestracji określonych w art. 7 tego rozporządzenia. Wynika z tego, że właściwe organy EUIPO mogą uzasadniać swoje rozstrzygnięcia okolicznościami faktycznymi, które nie zostały podniesione przez zgłaszającego znak towarowy [wyroki: z dnia 22 czerwca 2006 r., Storck/OHIM, C‑25/05 P, EU:C:2006:422, pkt 50; z dnia 21 kwietnia 2015 r., Louis Vuitton Malletier/OHIM – Nanu-Nana (Przedstawienie wzoru w szarą szachownicę), T‑360/12, niepublikowany, EU:T:2015:214, pkt 59], z zastrzeżeniem poszanowania prawa zgłaszającego do bycia wysłuchanym (zob. podobnie wyrok z dnia 13 lutego 2019 r., DENTALDISK, T‑278/18, niepublikowany, EU:T:2019:86, pkt 31). W tym względzie art. 70 ust. 2 rozporządzenia 2017/1001 zezwala izbie odwoławczej EUIPO na wzywanie stron „tak często jak to jest konieczne, do przedstawiania w terminie wyznaczonym przez izbę odwoławczą uwag dotyczących materiałów przekazanych przez […] izbę”.
60      W niniejszej sprawie skarżąca została poinformowana pismem z dnia 13 czerwca 2023 r. (zob. pkt 7 powyżej), że oznaczenie wydaje się również pozbawione charakteru odróżniającego w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 2017/1001, i została wezwana do przedstawienia uwag w tym względzie. Izba Odwoławcza należycie uwzględniła te uwagi w zaskarżonej decyzji, co wynika na przykład z pkt 32 tej decyzji. Stąd też prawo skarżącej do bycia wysłuchaną zostało w tym wypadku poszanowane.
61      W następstwie kompletnego i konkretnego badania zgłoszenia zgłoszonego znaku towarowego Izba Odwoławcza oddaliła w zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 2017/1001, odwołanie skarżącej kwestionujące odrzucenie tego zgłoszenia przez eksperta i uznała, że nie ma już zatem potrzeby badania, czy rejestracji zgłoszonego znaku towarowego należało również odmówić na podstawie art. 7 ust. 1 lit. f) tego rozporządzenia.
62      Czyniąc to, Izba Odwoławcza skorzystała z szerokich uprawnień dyskrecjonalnych przyznanych jej w art. 71 ust. 1 rozporządzenia 2017/1001 i działała w granicach kompetencji eksperta w celu dokonania ponownej i całkowitej oceny zgłoszenia do rejestracji pod względem merytorycznym, zarówno pod kątem okoliczności prawnych, jak i faktycznych.
63      Z brzmienia art. 7 ust. 1 rozporządzenia 2017/1001 wynika zaś, że dla odmowy rejestracji danego oznaczenia jako unijnego znaku towarowego wystarczy, aby zastosowanie znalazła choćby jedna z wymienionych w tym przepisie bezwzględnych podstaw odmowy rejestracji [zob. wyrok z dnia 2 marca 2022 r., Pluscard Service/EUIPO (PLUSCARD), T‑669/20, niepublikowany, EU:T:2022:106, pkt 67 i przytoczone tam orzecznictwo].
64      Ponieważ Izba Odwoławcza słusznie stwierdziła, że zgłoszony znak towarowy jest objęty podstawą odmowy rejestracji określoną w art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 2017/1001, mogła ona, nie naruszając prawa, uznać, że nie ma potrzeby badania, czy rejestracji zgłoszonego znaku towarowego należy również odmówić na podstawie art. 7 ust. 1 lit. f) wspomnianego rozporządzenia.
65      W rezultacie zarzut trzeci należy oddalić jako bezzasadny, a w konsekwencji skargę należy oddalić w całości.
W przedmiocie kosztów
66      Zgodnie z art. 134 § 1 regulaminu postępowania przed Sądem kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
67      Ponieważ EUIPO wniosło o obciążenie skarżącej kosztami postępowania jedynie w przypadku wyznaczenia rozprawy, należy – wobec nieprzeprowadzenia rozprawy – postanowić, że każda ze stron pokryje własne koszty.
Z powyższych względów
SĄD (trzecia izba)
orzeka, co następuje:
1)      Skarga zostaje oddalona.
2)      Administration of the State Border Guard Service of Ukraine i Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) pokrywają własne koszty.
Škvařilová-Pelzl
Nõmm
Steinfatt
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 13 listopada 2024 r.
Podpisy
*      Język postępowania: angielski.