62024TC0575
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
MARTÍN Y PÉREZ DE NANCLARES,
ippreżentati fit‑22 ta’ Ottubru 2025 (
1
)
Kawża T‑575/24
Belgische Staat/Federale Overheidsdienst Financiën
vs
Digipolis Antwerpen AG,
District09 AG
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-hof van beroep te Antwerpen (il-Qorti tal-Appell ta’ Antwerpen, il-Belġju))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Tassazzjoni – Taxxa fuq il-valur miżjud (VAT) – Direttiva 2006/112/KE – Artikolu 2(1)(ċ) – Tranżazzjonijiet taxxabbli – Artikoli 9 sa 13 – Kunċett ta’ ‘persuna taxxabbli’ – Kooperazzjoni interkomunali – Provvista ta’ servizzi minn assoċjazzjoni lill-membri tagħha bi ħlas – Tolleranza amministrattiva Belġjana li tippermetti li l-assoċjazzjoni u l-membri tagħha jitqiesu bħala persuna taxxabbli waħda”
I. Introduzzjoni
1.
Din it-talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-hof van beroep te Antwerpen (il-Qorti tal-Appell ta’ Antwerpen, il-Belġju), twassal għal interpretazzjoni tad-Direttiva 2006/112/KE (
2
), fosthom, b’mod partikolari, l-Artikolu 9 tagħha, li jinkludi d-definizzjoni tal-kunċett ta’ “persuna taxxabbli”, li tiffoka fuq it-twettiq, b’mod indipendenti, ta’ attività ekonomika.
2.
Fil-kuntest tal-kawża prinċipali, l-awtorità tat-taxxa Belġjana u l-aventi kawża ta’ persuna ġuridika pubblika, ikkostitwita fil-forma ta’ assoċjazzjoni, ma jaqblux dwar jekk is-servizzi pprovduti minn din tal-aħħar lil uħud mill-membri tagħha għandhomx ikunu suġġetti għat-taxxa fuq il-valur miżjud (VAT), sa fejn dawn twettqu minn persuna taxxabbli, b’mod indipendenti, jew, għall-kuntrarju, jekk għandhomx jiġu kklassifikati bħala tranżazzjonijiet interni, li ma jaqgħux għaldaqstant fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2006/112.
3.
It-tilwima bejn il-partijiet fil-kawża prinċipali toriġina mid-dritt Belġjan u, b’mod iktar preċiż, minn tolleranza amministrattiva, ibbażata fuq teorija ġuridika, imsejħa “teorija tal-emanazzjoni”. Din tippermetti li jitqies li assoċjazzjoni “inkarigata b’missjoni” taġixxi bħala estensjoni tal-membri tagħha, b’tali mod li s-servizzi tagħha għall-benefiċċju tal-membri tagħha jikkostitwixxu servizzi pprovduti lilha nnifisha, interni, u għalhekk mhux taxxabbli.
4.
Il-qorti tar-rinviju għandha madankollu dubji dwar il-kompatibbiltà ta’ din it-tolleranza mad-Direttiva 2006/112.
II. Il-kuntest ġuridiku
A.
Id-dritt tal-Unjoni
5.
Skont l-Artikolu 2(1)(ċ) tad-Direttiva 2006/112, għandha tkun suġġetta għall-VAT “il-provvista ta’ servizzi bi ħlas fit-territorju ta’ Stat Membru minn persuna taxxabbli li taġixxi bħala tali”.
6.
L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 9(1) ta’ din id-direttiva jipprovdi:
“‘Persuna taxxabbli’ għandha tfisser kull persuna li, b’mod indipendenti, twettaq fi kwalunkwe post kwalunkwe attività ekonomika, ikun x’ikun l-iskop jew ir-riżultati ta’ dik l-attività.”
7.
L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 11 tal-imsemmija direttiva jipprevedi:
“Wara konsultazzjoni mal-Kumitat Konsultattiv tal-VAT, kull Stat Membru jista’ jikkunsidra bħala persuna taxxabbli waħedha kwalunkwe persuni stabbiliti fit-territorju ta’ dak l-Istat Membru li, filwaqt li huma indipendenti legalment, ikollhom x’jaqsmu mill-qrib ma’ xulxin b’rabtiet finanzjarji, ekonomiċi u organizzattivi.”
8.
L-Artikolu 13(1) tal-istess direttiva huwa fformulat kif ġej:
“[...] awtoritajiet governattivi [...] lokali u korpi oħra rregolati bid-dritt pubbliku m’għandhomx jiġu kkunsidrati bħala persuni taxxabbli fir-rigward ta’ l-attivitajiet jew transazzjonijiet li huma jagħmlu bħala awtoritajiet pubbliċi [...].
Iżda, [...] huma għandhom jiġu kkunisdrati bħala persuni taxxabbli fir-rigward ta’ dawk l-attivitajiet jew transazzjonijiet fejn it-trattament tagħhom bħala persuni mhux taxxabbli jikkawża distorsjoni sinifikanti tal-kompetizzjoni.
F’kwalunkwe każ, korpi rregolati mid-dritt pubbliku għandhom jiġu kkunisdrati bħala persuni taxxabbli fir-rigward ta’ l-attivitajiet elenkati fl-Anness I, sakemm dawk l-attivitajiet ma jkunux twettqu fuq skala tant żgħira li jkunu insinifikanti.”
9.
L-Artikolu 132 tad-Direttiva 2006/112 jipprevedi eżenzjonijiet għal ċerti attivitajiet fl-interess pubbliku. Il-paragrafu 1(f) tiegħu jipprovdi:
“L-Istati Membri għandhom jeżentaw it-transazzjonijiet li ġejjin:
[...]
f)
il-provvista ta’ servizzi minn gruppi ta’ persuni indipendenti, li qed iwettqu attività li hi eżenti mill-VAT jew għaliha mhumiex persuni taxxabbli, għall-finijiet li jagħtu lill-membri tagħhom is-servizzi meħtieġa direttament għall-eżerċizzju ta’ dik l-attività [...]”
10.
L-Anness I ta’ din id-direttiva jistabbilixxi lista ta’ attivitajiet imsemmija fit-tielet subparagrafu tal-Artikolu 13(1) tal-imsemmija direttiva. Il-punt 1 ta’ dan l-anness isemmi s-“[s]ervizzi tat-telekomunikazzjoni”.
B.
Id-dritt Belġjan
1. Il-Kodiċi Belġjan tal-VAT
11.
It-talba għal deċiżjoni preliminari tinkludi riferimenti għall-Kodiċi Belġjan tal-VAT, mingħajr ma tidentifika l-verżjoni applikabbli u mingħajr ma tirriproduċi d-dispożizzjonijiet imsemmija.
12.
Madankollu, id-deċiżjoni tar-rinviju tippermetti li jinftiehem li l-Artikoli 4, 6 u 44 ta’ dan il-kodiċi huma intiżi li jittrasponu, rispettivament, l-Artikoli 9, 13 u 132 tad-Direttiva 2006/112. Għalhekk, l-Artikolu 4 tal-Kodiċi Belġjan tal-VAT jiddefinixxi l-kunċett ta’ “persuna taxxabbli”, l-Artikolu 6 ta’ dan il-kodiċi jirregola n-nuqqas ta’ ssuġġettar għat-taxxa ta’ ċerti organi rregolati mid-dritt pubbliku u l-Artikolu 44 tal-imsemmi kodiċi jinkludi eżenzjonijiet għal ċerti attivitajiet ta’ interess ġenerali.
2. Id-Digriet dwar ir-Regolamentazzjoni tal-Kooperazzjoni Interkomunali
13.
Fil-verżjoni tiegħu applikabbli għall-kawża prinċipali, id-Decreet van Intergemeentelijke Samenwerking (id-Digriet dwar ir-Regolamentazzjoni tal-Kooperazzjoni Interkomunali), tas‑6 ta’ Lulju 2001) (Belgisch Staatsblad, tal‑31 ta’ Ottubru 2001, p. 37836) kien jipprovdi fl-Artikolu 10 tiegħu:
“Żewġ komuni jew iktar jistgħu joħolqu struttura ta’ kooperazzjoni b’personalità ġuridika sabiex jintlaħqu għanijiet li jappartjenu għal oqsma relatati. [...]”
14.
Skont l-Artikolu 12(1) ta’ dan id-digriet:
“1.   Il-komuni għandhom jiddeċiedu dwar it-trasferiment ta’ ġestjoni skont l-istatuti tal-istruttura ta’ kooperazzjoni.
‘Trasferiment ta’ ġestjoni’ ifisser it-trasferiment mill-komuni parteċipanti lil struttura ta’ kooperazzjoni tal-implimentazzjoni tad-deċiżjonijiet li huma jkunu ħadu fil-kuntest tal-għanijiet ta’ din l-istruttura, bil-kundizzjoni li l-komuni parteċipanti jipprojbixxu lilhom infushom mit-twettiq tal-istess kompitu waħedhom jew bl-għajnuna ta’ terzi.”
15.
Il-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu kien jipprevedi li jeżistu tliet tipi ta’ strutturi ta’ kooperazzjoni b’personalità ġuridika, fosthom “l-assoċjazzjoni inkarigata b’missjoni”, iddefinita bħala “struttura ta’ kooperazzjoni li tibbenefika minn trasferiment ta’ ġestjoni u li lilha hija fdata mill-komuni parteċipanti l-implimentazzjoni ta’ waħda jew iktar mill-kompetenzi tagħhom li jaqgħu taħt qasam wieħed jew iktar ta’ attività relatata”.
3. It-Teorija tal-Emanazzjoni
16.
Mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li t-teorija tal-emanazzjoni hija l-bażi ta’ “tolleranza amministrattiva”, li għandha l-oriġini tagħha fiċ-ċirkolarijiet Nri 148/1971, tal‑5 ta’ Ottubru 1971, u 6/1975, tas‑27 ta’ Frar 1975 (iktar ’il quddiem iċ-“ċirkolarijiet Nri 148/1971 u 6/1975”).
17.
Fir-rigward tal-portata ta’ din it-teorija, il-qorti tar-rinviju rriproduċiet ir-risposta tal-minister van Financiën (il-Ministru għall-Finanzi), tal‑25 ta’ Mejju 2018, għad-domanda parlamentari Nru 2188, tad‑19 ta’ April 2018 (iktar ’il quddiem it-“tweġiba ministerjali għall-mistoqsija parlamentari Nru 2188”), li tipprovdi dan li ġej:
“Fuq il-livell tal-VAT, l-assoċjazzjonijiet inkarigati b’missjoni huma fil-fatt ittrattati bl-istess mod bħall-assoċjazzjonijiet interkomunali, peress li l-komuni affiljati rrinunzjaw għad-drittijiet regolatorji u ta’ ġestjoni tagħhom. [...] Meta l-parteċipanti jirrinunzjaw għal [dawn id-drittijiet], tapplika t-teorija msejħa tal-“emanazzjoni”.
It-teorija tal-emanazzjoni tfisser li ma jittiħidx inkunsiderazzjoni l-fatt li l-attività titwettaq mill-assoċjazzjoni inkarigata b’missjoni. Mill-perspettiva tal-VAT, l-attività titqies li hija mwettqa mill-parteċipanti tal-assoċjazzjoni inkarigata b’missjoni.
[...]
[Dan] il-fatt [...] għandu wkoll konsegwenzi fuq is-servizzi li huma pprovduti lill-parteċipanti mill-assoċjazzjoni inkarigata b’missjoni. Is-servizzi mwettqa minn assoċjazzjoni inkarigata b’missjoni għall-parteċipanti tagħha huma meqjusa bħala servizzi għaliha nnifisha.
Fil-kuntest tat-trasferiment ta’ ġestjoni, l-assoċjazzjoni inkarigata b’missjoni għandha titqies li taġixxi ‘minflok’ u mhux ‘f’isem’ il-parteċipanti tagħha. Is-servizzi pprovduti lilha nnifisha ma jaqgħux, bħala prinċipju, fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-VAT, b’tali mod li fir-relazzjoni bejn l-assoċjazzjoni inkarigata b’missjoni u l-parteċipanti tagħha, dawn ma humiex, bħala prinċipju, servizzi suġġetti għall-VAT.
F’dan il-każ, l-istatus tal-VAT tal-parteċipanti ma huwiex rilevanti, peress li t-tranżazzjonijiet interni ma jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-VAT, u dan irrispettivament minn jekk il-parteċipant huwiex ikklassifikat bħala organu pubbliku skont l-Artikolu 6 tal-[K]odiċi [Belġjan] tal-VAT jew bħala persuna suġġetta għall-VAT ordinarja skont l-Artikolu 4 tal-[K]odiċi [Belġjan] tal-VAT.”
III. Il-fatti li wasslu għall-kawża u t-talba għal deċiżjoni preliminari
18.
Il-kawża prinċipali hija bejn il-Belgische Staat/Federale Overheidsdienst Financiën (l-Istat Belġjan/is-Servizz Pubbliku Federali tal-Finanzi) (iktar ’il quddiem l-“awtorità tat-taxxa”) u Digipolis Antwerpen AG u AG District 09 (iktar ’il quddiem l-“aventi kawża ta’ Digipolis”).
19.
Dawn il-kumpanniji ħadu f’idejhom, matul is-sena 2020, l-attivitajiet ta’ persuna ġuridika pubblika kkostitwita, fl‑2003, fil-forma ta’ assoċjazzjoni “inkarigata b’missjoni”, imsejħa “Digipolis”.
20.
Il-membri fundaturi ta’ Digipolis jinkludu, b’mod partikolari, bliet Belġjani. Matul is-sena 2010, persuni ġuridiċi pubbliċi oħra, li jwettqu attivitajiet ta’ interess ġenerali, fosthom il-kustodja tat-tfal jew l-iżvilupp komunali, ingħaqdu ma’ din l-assoċjazzjoni (iktar ’il quddiem il-“membri aderenti”).
21.
Digipolis kienet tipprovdi servizzi ta’ teknoloġija tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni, fosthom, b’mod partikolari, servizzi telematiċi, lill-membri tagħha u lil terzi.
22.
Wara kontroll fiskali mwettaq fl‑2017, l-awtorità tat-taxxa kkonstatat li s-servizzi pprovduti lill-membri aderenti bejn is-snin 2014 u 2016 kellhom ikunu suġġetti għall-VAT. Konsegwentement, hija talbet mingħand Digipolis il-VAT li kienet dovuta għal dawn is-snin.
23.
Għas-snin 2017 sa 2020, Digipolis ħallset il-VAT relatata mas-servizzi pprovduti lill-membri aderenti, filwaqt li talbet ir-rettifika u r-rimbors ta’ din it-taxxa. Din it-talba ġiet miċħuda mill-awtorità tat-taxxa.
24.
Skont il-qorti tal-ewwel istanza, adita mill-aventi kawża ta’ Digipolis, l-awtorità tat-taxxa qieset, b’mod żbaljat, li s-servizzi inkwistjoni kienu suġġetti għall-VAT.
25.
L-awtorità tat-taxxa appellat minn din is-sentenza quddiem il-qorti tar-rinviju, billi sostniet li s-servizzi pprovduti minn Digipolis lill-membri aderenti kienu suġġetti għall-VAT. Is-sitwazzjoni tkun differenti biss jekk kellha tiġi applikata t-teorija tal-emanazzjoni. Issa, huma biss il-membri ta’ Digipolis li huma kklassifikati bħala organi pubbliċi mhux taxxabbli, fis-sens tal-Artikolu 6 tal-Kodiċi Belġjan tal-VAT, li jistgħu jibbenefikaw mill-eżenzjoni mill-VAT abbażi ta’ din it-teorija. Il-membri aderenti kklassifikati bħala persuni taxxabbli ordinarji, fis-sens tal-Artikolu 4 ta’ dan il-kodiċi, huma esklużi minn dan il-benefiċċju.
26.
L-aventi kawża ta’ Digipolis jikkunsidraw, għall-kuntrarju, li mit-tweġiba ministerjali għall-mistoqsija parlamentari Nru 2188 jirriżulta li t-teorija tal-emanazzjoni tapplika għas-servizzi ta’ assoċjazzjoni inkarigata b’missjoni mwettqa għall-membri tagħha. Għalhekk, dawn is-servizzi jitqiesu li huma servizzi pprovduti lilha nnifisha, imwettqa fi ħdan l-istess persuna taxxabbli u għalhekk ma jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-VAT.
27.
Peress li qieset li, sabiex tkun tista’ tiddeċiedi din it-tilwima, id-Direttiva 2006/112 kif ukoll il-prinċipju ta’ newtralità fiskali għandhom jiġu interpretati, il-hof van beroep te Antwerpen (il-Qorti tal-Appell ta’ Antwerpen) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel, fil-kuntest tal-proċedura prevista fl-Artikolu 267 TFUE, id-domanda preliminari li ġejja, komposta minn żewġ partijiet:
“L-Artikoli 2, 9 u 13 tad-Direttiva tal-Kunsill [2006/112] u l-prinċipju ta’ newtralità jinkisru jekk dawn id-dispożizzjonijiet jiġu interpretati fis-sens li, permezz tal-adeżjoni tagħhom ma’ assoċjazzjoni inkarigata mill-missjoni, il-parteċipanti f’din l-assoċjazzjoni, li jkunu wettqu trasferiment ta’ ġestjoni, ma jkunux responsabbli għall-ħlas tal-VAT meta jużaw servizzi tal-imsemmija assoċjazzjoni inkarigata mill-missjoni, peress li din tkun, fil-kuntest tat-trasferiment ta’ ġestjoni, meqjusa li taġixxi minflok il-membri tagħha b’mod li s-servizzi pprovduti mill-assoċjazzjoni inkarigata mill-missjoni lill-parteċipanti jkunu meqjusa bħala servizzi pprovduti lilha nnifisha u għalhekk ma jkunx hemm parteċipazzjoni fil-kummerċ [jew] fit-tranżazzjonijiet taxxabbli? Hemm lok, fid-dawl ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, li tiġi stabbilita distinzjoni fil-qasam bejn il-parteċipanti fl-assoċjazzjoni inkarigata mill-missjoni fis-sens tal-Artikolu 13 tad-Direttiva 2006/112, u l-parteċipanti fis-sens tal-Artikoli 9 u 132 tal-imsemmija direttiva?”
IV. Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u l-Qorti Ġenerali
28.
Din it-talba għal deċiżjoni preliminari ġiet ippreżentata fir‑Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fit‑22 ta’ Ottubru 2024. Skont l-Artikolu 50b tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, din it-talba ntbagħtet lill-Qorti Ġenerali.
29.
Il-partijiet fil-kawża prinċipali kif ukoll il-Kummissjoni Ewropea ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub u pparteċipaw fis-seduta għas-sottomissjonijiet orali li nżammet fil‑5 ta’ Settembru 2025.
V. Evalwazzjoni ġuridika
30.
Fid-dawl tal-espożizzjoni partikolarment qasira tal-motivi li, skont il-qorti tar-rinviju, iġġustifikaw id-deċiżjoni tar-rinviju tagħha, is-sens u l-portata tad-domanda magħmula ma jistgħux jiġu ddeterminati b’mod ċar. Konsegwentement, inqis li huwa neċessarju li jiġu identifikati, fl-ewwel lok, il-premessi li fuqhom hija effettivament ibbażata din id-domanda (A), li jippermettili, fit-tieni lok, li nipproċedi għall-analiżi ġuridika tal-imsemmija domanda (B), filwaqt li ma nikkunsidrax il-punti ta’ liġi, li, f’dan il-każ, ma jeħtiġux l-interpretazzjoni tiegħi.
A.
Il-portata tad-domanda magħmula
31.
Fil-kuntest proċedurali magħruf sew tal-proċedura ta’ rinviju għal deċiżjoni preliminari (
3
), il-Qorti Ġenerali għandha tagħti lill-qorti nazzjonali risposta utli li tippermettilha tiddeċiedi l-kawża quddiemha billi tifformula mill-ġdid, jekk ikun il-każ, id-domandi li jkunu sarulha (
4
). L-eżerċizzju ta’ riformulazzjoni spiss jirriżulta delikat u jitlob eżami bir-reqqa tat-talba għal deċiżjoni preliminari. F’dan ir-rigward, hija għandha tislet mill-informazzjoni kollha li tkun ipprovditilha l-qorti tar-rinviju, il-punti tad-dritt tal-Unjoni li jeħtieġu interpretazzjoni fid-dawl tas-suġġett tal-kawża (
5
).
32.
Skont l-interpretazzjoni tiegħi tat-talba għal deċiżjoni preliminari, minn dan jirriżulta li l-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, dwar il-kompatibbiltà tat-teorija tal-emanazzjoni mad-dritt tal-Unjoni (1). Min-naħa l-oħra, kuntrarjament għal dak li jirriżulta mill-osservazzjonijiet bil-miktub ippreżentati lill-Qorti Ġenerali, hija ma tistaqsix jekk Digipolis tissodisfax il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tal-Artikoli 2, 9 u 13 tad-Direttiva 2006/112 (2). L-analiżi tas-suġġett tal-kawża prinċipali u tad-domandi magħmula mill-qorti tar-rinviju ser tippermettili nislet konklużjonijiet dwar il-portata tad-domanda magħmula (3).
1. Id-domandi tal-qorti tar-rinviju
33.
F’dan il-każ, sabiex tiġġustifika d-domanda preliminari magħmula, il-qorti tar-rinviju sempliċement tirreferi għall-“kontestazzjoni bejn il-partijiet”.
34.
Fil-fehma tiegħi, il-partijiet fil-kawża prinċipali ma jaqblux fuq il-kwistjoni dwar jekk għandhiex tiġi applikata t-teorija tal-emanazzjoni sabiex jiġi ddeterminat jekk is-servizzi inkwistjoni, ipprovduti minn Digipolis lill-membri aderenti tagħha, humiex suġġetti għall-VAT.
35.
F’dan ir-rigward, mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li t-teorija tal-emanazzjoni ġiet żviluppata mill-awtorità tat-taxxa fiċ-ċirkolarijiet Nri 148/1971 u 6/1975, u li l-għan tagħha ġie espost fid-dettall fit-tweġiba ministerjali għall-mistoqsija parlamentari Nru 2188.
36.
Minn dan jirriżulta wkoll li din it-teorija hija l-bażi ta’ tolleranza amministrattiva (
6
), li tapplika għat-trattament fiskali tas-servizzi tal-“assoċjazzjonijiet inkarigati b’missjoni”. Dawn huma entitajiet irregolati mid-dritt pubbliku, inkarigati mill-membri tagħhom biex jipprovdu ċerti servizzi bis-saħħa ta’ “trasferiment ta’ ġestjoni”, li jfisser li dawn il-membri jirrinunzjaw għad-dritt tagħhom li jipprovduhom huma stess (
7
). Sa fejn dawn il-kundizzjonijiet ikunu ssodisfatti, l-assoċjazzjoni inkarigata b’missjoni u l-membri tagħha jitqiesu bħala persuna taxxabbli waħda għall-finijiet tal-issuġġettar għall-VAT.
37.
Waqt is-seduta għas-sottomissjonijiet orali, l-Istat Belġjan, essenzjalment, ikkonferma din l-interpretazzjoni, filwaqt li enfasizza li t-teorija tal-emanazzjoni tinkludi żewġ partijiet, waħda esterna u l-oħra interna. L-ewwel parti tirrifletti l-għan storiku ta’ din it-teorija, jiġifieri l-esternalizzazzjoni, lil entità terza, ta’ kompetenzi legalment attribwiti lill-komuni. Din l-entità għalhekk teżerċita dawn il-kompetenzi f’isem u għan-nom tal-komuni parteċipanti, għall-benefiċċju taċ-ċittadini. F’dan il-każ, l-assoċjazzjoni inkarigata b’missjoni għandha titqies bħala estensjoni tal-membri tagħha. It-tieni parti ta’ din it-teorija tinkludi ipoteżi “atipika” meta pparagunata mal-għan storiku tat-teorija tal-emanazzjoni, jiġifieri dik tas-servizzi ta’ assoċjazzjoni inkarigata b’missjoni għall-membri tagħha, meqjusa li huma servizzi pprovduti lilha nnifisha.
38.
Hija din it-tieni parti li hija inkwistjoni fil-kawża prinċipali. F’dan ir-rigward, il-partijiet fil-kawża prinċipali ma jaqblux dwar jekk, fid-dawl tal-kamp ta’ applikazzjoni tat-teorija tal-emanazzjoni, il-benefiċċju tagħha huwiex irriżervat għall-komuni li jipparteċipaw f’assoċjazzjoni inkarigata b’missjoni, bħalma hija Digipolis, jew jekk jistax jiġi estiż għal membri oħra, li huma tipikament entitajiet irregolati mid-dritt pubbliku, li joperaw fl-isfera komunali, bħalma huma l-membri aderenti f’din il-kawża.
39.
Waqt is-seduta għas-sottomissjonijiet orali, il-partijiet esponew ampjament in-nuqqas ta’ qbil tagħhom dwar dan is-suġġett. Madankollu, inqis li l-kwistjoni dwar jekk ċerti entitajiet irregolati mid-dritt pubbliku jistgħux jibbenefikaw mit-teorija tal-emanazzjoni teħtieġ l-interpretazzjoni tal-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din it-teorija. Issa, din hija kwistjoni ta’ dritt Belġjan, li r-riżoluzzjoni tagħha ma taqax fil-kompetenza tagħna. Skont il-ġurisprudenza tagħna, wieħed għandu jżomm mal-evalwazzjoni tal-qorti tar-rinviju (
8
).
40.
Fil-fehma tiegħi, din il-ġurisdizzjoni titlaq, impliċitament iżda neċessarjament, mill-premessa li s-servizzi inkwistjoni jistgħu jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tat-teorija tal-emanazzjoni, indipendentement mill-istatus tal-membri aderenti (
9
). Barra minn hekk, l-informazzjoni inkluża fit-talba għal deċiżjoni preliminari ma tissuġġerixxix li l-applikazzjoni ta’ din it-teorija hija limitata għas-servizzi lill-komuni. Għall-kuntrarju, it-tweġiba ministerjali għall-mistoqsija parlamentari Nru 2188, riprodotta f’din id-domanda, issemmi espressament l-applikazzjoni ta’ din it-teorija għall-membri kollha ta’ assoċjazzjoni inkarigata b’missjoni, indipendentement mill-kwalità tagħhom bħala persuna taxxabbli jew ta’ persuna mhux taxxabbli fis-sens tal-Artikoli 4 u 6 tal-Kodiċi Belġjan tal-VAT.
41.
Għalkemm il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar l-applikabbiltà tat-teorija tal-emanazzjoni, dan huwa esklużivament fir-rigward tad-dritt tal-Unjoni. Fil-fehma tiegħi, minn dan isegwi li, permezz tad-domanda tagħha, hija tixtieq tiddetermina l-kompatibbiltà ta’ din it-teorija mar-rekwiżiti li jirriżultaw mid-Direttiva 2006/112 u mill-prinċipju ta’ newtralità fiskali.
2. L-assenza ta’ domanda dwar l-issuġġettar għat-taxxa ta’ Digipolis
42.
Kif diġà indikajt, kuntrarjament għal dak li jirriżulta mill-osservazzjonijiet bil-miktub ippreżentati lill-Qorti Ġenerali, inqis li l-qorti tar-rinviju ma tistaqsix jekk, f’dan il-każ, Digipolis tissodisfax il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tal-Artikoli 2, 9 u 13 tad-Direttiva 2006/112, minkejja li hija semmiet dawn id-dispożizzjonijiet espressament fid-domanda magħmula. Fil-fatt, jidhirli li t-talba għal deċiżjoni preliminari hija bbażata fuq żewġ premessi. Minn naħa, skont l-Artikolu 9 tad-Direttiva 2006/112, Digipolis għandha tiġi kklassifikata bħala persuna taxxabbli, minħabba li hija twettaq attività ekonomika b’mod indipendenti, jiġifieri l-provvista, għall-benefiċċju tal-membri tagħha u ta’ terzi, ta’ servizzi telematiċi. Min-naħa l-oħra, peress li dawn is-servizzi huma pprovduti bi ħlas, huma jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva, kif iddefinit fl-Artikolu 2(1)(ċ) tagħha. Għalhekk, huma suġġetti għall-VAT, sakemm it-teorija tal-emanazzjoni ma tippermettix li jintlaħaq ir-riżultat oppost (
10
).
43.
Għall-finijiet ta’ dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari, għandu għalhekk jitqies li, skont l-Artikoli 2 u 9 tad-Direttiva 2006/112, is-servizzi inkwistjoni huma, bħala prinċipju, suġġetti għall-VAT.
44.
Jistgħu jiġu invokati diversi motivi favur din l-interpretazzjoni tad-deċiżjoni tar-rinviju.
45.
Minn naħa, inqis li l-qorti tar-rinviju tenfasizza li t-teorija tal-emanazzjoni tistabbilixxi finzjoni ġuridika bl-użu tal-kelma “meqjus” (bl-Olandiż: “geacht”), sabiex jiġu deskritti l-effetti ta’ din it-teorija. Għalhekk, dan iwassal għal sitwazzjoni fejn is-servizzi inkwistjoni, ipprovduti minn Digipolis, “jitqiesu li huma servizzi pprovduti lilha nnifisha”, b’deroga, b’mod partikolari, mill-kriterju ta’ indipendenza previst fl-Artikolu 9 tad-Direttiva 2006/112.
46.
Min-naħa l-oħra, jidhirli li huwa ftit probabbli li s-suġġett tat-talba għal deċiżjoni preliminari jista’ jkun id-determinazzjoni tal-applikabbiltà tal-Artikolu 9 tad-Direttiva 2006/112 għal dan il-każ. Qabelxejn, inxaqleb favur il-fehma li l-fatti esposti fit-talba għal deċiżjoni preliminari ma humiex ta’ natura li jippermettu lill-Qorti Ġenerali tipprovdi iktar preċiżazzjonijiet f’dan ir-rigward. Sussegwentement, adita b’talba għal deċiżjoni preliminari, il-Qorti Ġenerali ma għandhiex ġurisdizzjoni tapplika r-regoli tad-dritt għal sitwazzjoni partikolari (
11
). Fl-aħħar nett, fil-fehma tiegħi, il-ġurisprudenza fil-qasam tinkludi elementi utli għall-applikazzjoni konkreta ta’ dan l-Artikolu 9 f’din il-kawża, bħal indikazzjonijiet dwar l-evalwazzjoni tar-relazzjoni bejn assoċjazzjoni u l-membri tagħha fid-dawl tal-kriterju ta’ indipendenza previst fl-imsemmi artikolu (
12
).
3. Konklużjonijiet dwar il-portata tad-domanda magħmula
47.
L-osservazzjonijiet kollha preċedenti jwassluni sabiex inqis li, permezz tal-ewwel parti tad-domanda magħmula, il-qorti tar-rinviju tfittex li tiddetermina jekk id-Direttiva 2006/112 u l-prinċipju ta’ newtralità fiskali għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu l-applikazzjoni ta’ leġiżlazzjoni jew ta’ prattika amministrattiva nazzjonali li abbażi tagħha s-servizzi pprovduti minn assoċjazzjoni lill-membri tagħha, bi ħlas, jitqiesu li huma tranżazzjonijiet interni, b’tali mod li ma jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva, għalkemm din l-assoċjazzjoni, li taġixxi b’mod indipendenti, għandha tiġi kklassifikata bħala persuna taxxabbli fis-sens tal-Artikolu 9 tal-imsemmija direttiva.
48.
Inqis li huwa f’dan il-kuntest li għandha tiġi ttrattata t-tieni parti tad-domanda magħmula, intiża sabiex jiġi ddeterminat jekk ir-risposta tal-Qorti Ġenerali tistax tvarja fil-każ li l-membri aderenti ta’ Digipolis – bħala destinatarji tas-servizzi inkwistjoni – ma jiġux ikklassifikati bħala persuni taxxabbli, fis-sens tal-Artikolu 9 tad-Direttiva 2006/112, iżda bħala organi pubbliċi mhux taxxabbli, fis-sens tal-Artikolu 13 ta’ din id-direttiva.
B.
Analiżi tad-domanda preliminari
49.
Kif għadni kif esponejt, il-qorti tar-rinviju tidher li tikkunsidra li t-teorija tal-emanazzjoni, sa fejn tippermetti deroga mill-kriterju ta’ indipendenza previst fl-Artikolu 9 tad-Direttiva 2006/112, tista’ tkun kuntrarja għal din tal-aħħar. Għalhekk, għandu jiġi eżaminat jekk din id-direttiva u, b’mod partikolari, l-Artikolu 9 tagħha, iħallux marġni ta’ evalwazzjoni lill-Istati Membri, li jippermetti lill-awtorità tat-taxxa teskludi l-applikabbiltà tal-imsemmija direttiva, fil-kundizzjonijiet previsti mit-teorija tal-emanazzjoni.
50.
Huwa għalhekk li ser nanalizza, qabel kollox, ir-rekwiżiti li jirriżultaw mill-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 2006/112 (1), u suċċessivament dawk tal-Artikoli 11 u 13 ta’ din id-direttiva (2) sabiex tiġi ddeterminata l-kompatibbiltà tat-teorija tal-emanazzjoni ma’ dawn id-dispożizzjonijiet. Fl-aħħar nett, ser nindirizza d-domandi tal-qorti tar-rinviju dwar l-influwenza possibbli li l-kwalità tad-destinatarji tas-servizzi jista’ jkollha fuq il-kompatibbiltà ta’ din it-teorija mad-dritt tal-Unjoni (3).
1. Il-kompatibbiltà tat-teorija tal-emanazzjoni mal-Artikolu 9 tad-Direttiva 2006/112
51.
Minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li d-Direttiva 2006/112 tagħti, permezz tal-kunċett ta’ “persuna taxxabbli”, kamp ta’ applikazzjoni wiesa’ ħafna għall-VAT (
13
). Dan il-kunċett huwa s-suġġett tad-dispożizzjonijiet tat-Titolu III ta’ din id-direttiva, jiġifieri l-Artikoli 9 sa 13.
52.
Jidhirli li huwa utli li jitfakkar f’dan ir-rigward li, għall-finijiet ta’ applikazzjoni uniformi tal-imsemmija direttiva, il-kunċett ta’ “persuna taxxabbli” għandu jiġi interpretat b’mod awtonomu, indipendentement mill-għanijiet u mir-riżultati tat-tranżazzjonijiet ikkonċernati (
14
). Inqis, b’mod partikolari, li huwa esklużivament abbażi tal-kriterji stabbiliti fl-Artikolu 9 tad-Direttiva 2006/112, li għandu jiġi interpretat fid-dawl tad-dispożizzjonijiet l-oħra li jaqgħu taħt it-Titolu III tagħha, li għandha tiġi evalwata l-kwalità ta’ persuna taxxabbli ta’ persuna. Minn dan isegwi li l-persuni kollha, fiżiċi jew ġuridiċi, kemm pubbliċi kif ukoll privati, anki entitajiet li ma għandhomx personalità ġuridika, li, b’mod oġġettiv, jissodisfaw il-kriterji li jinsabu fl-Artikolu 9(1) ta’ din id-direttiva, huma kkunsidrati bħala persuni taxxabbli għall-VAT (
15
).
53.
Skont dan l-Artikolu 9(1) “‘persuna taxxabbli’ għandha tfisser kull persuna li, b’mod indipendenti, twettaq fi kwalunkwe post kwalunkwe attività ekonomika, ikun x’ikun l-iskop jew ir-riżultati ta’ dik l-attività.” Il-kliem użat f’din id-dispożizzjoni, b’mod partikolari l-kelma “kull”, jagħti lill-kunċett ta’ “persuna taxxabbli” definizzjoni wiesgħa, ibbażata fuq l-indipendenza fit-twettiq ta’ attività ekonomika (
16
)
54.
Kif diġà rrileva l-Avukat Ġenerali Cosmas fir-rigward tal-Artikolu 4(4) tas-Sitt Direttiva 77/388, minn analiżi sistematika tat-Titolu III tad-Direttiva 2006/112 jirriżulta li l-espressjoni “b’mod indipendenti” għandha tingħata wkoll interpretazzjoni wiesgħa. Din l-evalwazzjoni hija kkorroborata mill-Artikoli 10 u 11, li jinsabu taħt dan it-Titolu III u li jinkludu definizzjonijiet negattivi ta’ din l-espressjoni (
17
). Fil-fatt, l-Artikolu 10 jipprovdi eżempji ta’ relazzjonijiet ta’ xogħol li fihom, tipikament, teżisti rabta ta’ subordinazzjoni, li teskludi t-twettiq indipendenti ta’ attività ekonomika (
18
). Fir-rigward tal-Artikolu 11, dan jippermetti li jitqiesu bħala persuna taxxabbli waħda persuni li huma indipendenti mil-lat ġuridiku, iżda li għandhom rabtiet mill-qrib mil-lat finanzjarju, ekonomiku u organizzattiv (
19
).
55.
Huwa f’dan il-kuntest leġiżlattiv li l-Qorti tal-Ġustizzja żviluppat kriterji li jippermettu li jiġi evalwat jekk, minbarra l-eżempju msemmi fl-Artikolu 11 tad-Direttiva 2006/112, persuni ġuridikament distinti jistgħux jitqiesu li ma humiex indipendenti (
20
).
56.
Għalhekk, sabiex jiġi ddeterminat jekk persuna teżerċitax attività ekonomika b’mod indipendenti, fis-sens tal-Artikolu 9 tad-Direttiva 2006/112, għandu jiġi vverifikat jekk teżistix rabta ta’ subordinazzjoni fl-eżerċizzju ta’ din l-attività. Din il-verifika ssir abbażi ta’ delimitazzjoni tipoloġika, li tinvolvi l-eżami tal-kundizzjonijiet kollha li fihom titwettaq l-attività, każ b’każ. F’dan il-kuntest, għandu jiġi vverifikat jekk il-persuna kkonċernata twettaqx l-attivitajiet tagħha f’isimha, għaliha nnifisha u taħt ir-responsabbiltà tagħha stess, kif ukoll jekk hija ġġorrx ir-riskju ekonomiku marbut mat-twettiq ta’ dawn l-attivitajiet (
21
). Fir-rigward speċifikament tal-indipendenza tal-entitajiet ġuridiċi mill-persuni li minnhom huma komposti jew mill-membri tagħhom, jidhirli xieraq li nenfasizza li l-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li interessi ekonomiċi konverġenti ma humiex suffiċjenti sabiex jiġi kkonstatat li tali entità ma twettaqx l-attivitajiet tagħha b’“mod indipendenti” (
22
).
57.
Inqis li t-teorija tal-emanazzjoni, kif ippreżentata mill-qorti tar-rinviju, tinjora l-kriterju ta’ indipendenza, previst fl-Artikolu 9 tad-Direttiva 2006/112. Fil-fatt, hija tistabbilixxi finzjoni legali li tippermetti li jitqies li fornitur u destinatarju ta’ servizzi jikkostitwixxu persuna taxxabbli waħda, filwaqt li, fid-dawl ta’ dan l-Artikolu 9, tal-ewwel jipprovdi dawn is-servizzi b’mod indipendenti mit-tieni.
58.
Din l-evalwazzjoni tat-teorija tal-emanazzjoni hija kkorroborata kemm mill-kuntest ġuridiku li jikkostitwixxi l-bażi tagħha, jiġifieri ċ-ċirkolarijiet Nri 148/1971 u 6/1975, kif ukoll mid-deskrizzjoni tagħha fit-tweġiba ministerjali għall-mistoqsija parlamentari Nru 2188. Fil-fatt, sakemm ma iniex żbaljat, dawn it-testi ma jagħmlu ebda riferiment għall-kriterju ta’ indipendenza msemmi fl-Artikolu 9 tad-Direttiva 2006/112.
59.
Barra minn hekk, sa fejn naf jien, id-digriet li jirregola l-kooperazzjoni interkomunali lanqas ma jindirizza l-kriterju ta’ indipendenza. Fil-fatt, dan id-digriet jiddefinixxi kunċetti ċentrali għat-teorija tal-emanazzjoni, jiġifieri dawk ta’ “trasferiment ta’ ġestjoni” u ta’ “assoċjazzjoni inkarigata b’missjoni”, mingħajr madankollu ma jeżiġi l-eżistenza ta’ rabta ta’ subordinazzjoni, fis-sens tal-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 56 ta’ dawn il-konklużjonijiet, bejn il-persuni jew entitajiet li jwettqu tali trasferiment u l-assoċjazzjoni li tibbenefika minnu.
60.
Għalhekk naqbel mal-Kummissjoni li, waqt is-seduta għas-sottomissjonijiet orali, enfasizzat, ġustament, li t-teorija tal-emanazzjoni hija kunċett purament Belġjan li ma għandu l-ebda bażi fid-Direttiva 2006/112.
61.
Minn dan niddeduċi li t-teorija tal-emanazzjoni hija, bħala prinċipju, kuntrarja għall-Artikolu 9 tad-Direttiva 2006/112, għan-natura obbligatorja tagħha kif ukoll għall-għan ta’ armonizzazzjoni li l-imsemmija direttiva tfittex, b’mod partikolari, abbażi tad-definizzjoni tal-kunċett ta’ “persuna taxxabbli”. B’mod partikolari, leġiżlazzjoni jew prattika nazzjonali, li timplimenta t-teorija tal-emanazzjoni, ma tistax tillimita l-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2006/112 billi tidderoga mill-kriterji li hija tistabbilixxi fl-Artikolu 9(1) tagħha (
23
).
62.
Madankollu, din it-teorija tista’ tkun kompatibbli ma’ dan l-Artikolu 9 jekk tikkostitwixxi l-implimentazzjoni ta’ waħda mid-derogi minn din id-dispożizzjoni, previsti fl-Artikoli 11 u 13 tad-Direttiva 2006/112.
2. Il-kompatibbiltà tat-teorija tal-emanazzjoni mal-Artikoli 11 u 13 tad-Direttiva 2006/112
63.
F’dak li jirrigwarda, fl-ewwel lok, l-Artikolu 11 tad-Direttiva 2006/112, infakkar li dan jistabbilixxi l-kundizzjonijiet li fihom diversi persuni “indipendenti legalment” jistgħu jitqiesu bħala li jagħmlu parti minn grupp li jitqies bħala persuna taxxabbli waħda. Il-membri ta’ tali “grupp tal-VAT” ma jistgħux jitqiesu bħala persuni taxxabbli indipendenti, bil-konsegwenza li s-servizzi pprovduti bi ħlas bejniethom ma humiex suġġetti għall-VAT (
24
).
64.
Kif indikat il-Kummissjoni waqt is-seduta għas-sottomissjonijiet orali, l-ebda element tal-fajl quddiem il-Qorti Ġenerali ma jippermetti li jitqies li Digipolis u l-membri tagħha jikkostitwixxu grupp fis-sens ta’ dan l-Artikolu 11 (
25
). Fil-fehma tiegħi, l-applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni qatt ma ġiet prevista f’din il-kawża, kif tindika, barra minn hekk, it-tweġiba tal-aventi kawża ta’ Digipolis għal mistoqsija li għamilt waqt is-seduta għas-sottomissjonijiet orali. Fil-fatt, huma sostnew, essenzjalment, li ma kienx hemm lok li wieħed jistaqsi dwar l-applikabbiltà tal-imsemmi artikolu, minħabba li t-teorija tal-emanazzjoni kienet diġà tippermetti li s-servizzi inkwistjoni jiġu kklassifikati bħala provvisti interni, mhux suġġetti għall-VAT.
65.
Barra minn hekk, inxaqleb favur il-fehma li l-ommissjoni ta’ kull riferiment għall-Artikolu 11 tad-Direttiva 2006/112, b’mod partikolari fit-talba għal deċiżjoni preliminari, tista’ tirriżulta mill-inapplikabbiltà ta’ din id-dispożizzjoni. B’mod partikolari, ma għandix l-impressjoni li l-membri ta’ Digipolis jew din tal-aħħar waqfu jissottomettu separatament dikjarazzjonijiet tal-VAT u li jiġu identifikati, fil-grupp u barra l-grupp tagħhom, bħala persuni taxxabbli, kif teżiġi madankollu l-ġurisprudenza dwar l-imsemmi Artikolu 11 (
26
).
66.
Fit-tieni lok, fir-rigward tal-Artikolu 13 tad-Direttiva 2006/112, il-fornituri li jaqgħu taħt l-ewwel subparagrafu tal-paragrafu 1 tiegħu ma humiex ikkunsidrati bħala persuni taxxabbli, għalkemm iwettqu attivitajiet ekonomiċi “b’mod indipendenti” (
27
).
67.
Issa, matul is-seduta għas-sottomissjonijiet orali, irriżulta li, f’dan il-każ, ma hijiex kwistjoni ta’ applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni. Fil-fatt, l-applikazzjoni tiegħu huwa suġġett għal żewġ kundizzjonijiet, jiġifieri li, minn naħa, l-attivitajiet inkwistjoni għandhom jitwettqu minn organu rregolat mid-dritt pubbliku u li, min-naħa l-oħra, dan għandu jaġixxi fil-kwalità ta’ awtorità pubblika (
28
). Ċertament, skont l-indikazzjonijiet fid-deċiżjoni tar-rinviju, jidher stabbilit li Digipolis hija tali organu. Madankollu, il-partijiet fil-kawża prinċipali bl-ebda mod ma jallegaw li l-provvista ta’ servizzi telematiċi lill-membri ta’ din l-assoċjazzjoni taqa’ taħt il-prerogattivi ta’ awtorità pubblika. Għall-kuntrarju, l-Istat Belġjan ikkonferma li tali servizzi ma jikkostitwixxux kompetenzi li d-dritt Belġjan jirriżerva għall-komuni (
29
).
68.
Inqis li l-applikazzjoni tal-Artikolu 13(1) tad-Direttiva 2006/112 għandha tiġi eskluża wkoll għal raġuni oħra. Fil-fatt, skont din id-dispożizzjoni, l-organi rregolati mid-dritt pubbliku huma kklassifikati bħala persuni taxxabbli meta jeżerċitaw, sa livell sinjifikattiv, attivitajiet elenkati fl-Anness I ta’ din id-direttiva. Dawn jinkludu t-telekomunikazzjoni li, fil-fehma tiegħi, tagħmel parti integrali mis-servizzi telematiċi, indikati f’din il-kawża (
30
). Barra minn hekk, f’dan il-każ, dawn is-servizzi ġew ipprovduti matul perijodu estiż, u dan ukoll lil terzi. Jidhirli li dawn iċ-ċirkustanzi huma tali li jindikaw li, probabbilment, l-attività ta’ Digipolis ma kinitx ta’ daqs minimu u għalhekk kienet tinvolvi riskju ta’ distorsjonijiet sinjifikattivi tal-kompetizzjoni (
31
).
69.
Minbarra dan il-każ, inqis li t-teorija tal-emanazzjoni ma għandhiex rabta mal-Artikoli 11 u 13 tad-Direttiva 2006/112. B’mod partikolari, hija la għandha bħala għan id-deżinjazzjoni tal-gruppi tal-VAT, u lanqas il-klassifikazzjoni ta’ persuni taxxabbli bħala organi rregolati mid-dritt pubbliku u l-applikazzjoni tagħha bl-ebda mod ma hija suġġetta għall-kundizzjonijiet previsti f’dawn l-Artikoli 11 u 13.
70.
Jidhirli li din l-evalwazzjoni hija kkorroborata mill-fatt li ċ-ċirkolarijiet Nri 148/1971 u 6/1975, li jikkostitwixxu l-bażi legali tat-teorija tal-emanazzjoni, bl-ebda mod ma jagħmlu riferiment għad-dispożizzjonijiet tat-“Tieni Direttiva dwar il-VAT”, fis-seħħ f’dak iż-żmien, li kienu jikkorrispondu, essenzjalment, għall-Artikoli 11 u 13 attwali tad-Direttiva 2006/112 (
32
). Barra minn hekk, sa fejn naf jien, huwa biss mill‑1992 li l-Kodiċi Belġjan tal-VAT jinkludi dispożizzjoni dwar il-gruppi tal-VAT (
33
). Din teżiġi l-adozzjoni ta’ miżuri ta’ traspożizzjoni interni, li jinsabu f’Digriet Irjali tal-2007 (
34
).
71.
Fil-fehma tiegħi, mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li t-teorija tal-emanazzjoni ma tosservax ir-rekwiżiti previsti, rispettivament, mill-Artikoli 11 u 13 tad-Direttiva 2006/112. L-applikazzjoni tagħha twassal, għaldaqstant, għall-ħolqien ta’ deroga addizzjonali mill-Artikolu 9 ta’ din id-direttiva, li ma hijiex prevista minn din tal-aħħar. Fil-fehma tiegħi, l-introduzzjoni ta’ tali deroga tmur kontra l-għan ta’ armonizzazzjoni mfittex mill-imsemmija direttiva.
3. Ir-rilevanza tal-kwalità tad-destinatarji tas-servizzi
72.
Permezz tat-tieni parti tad-domanda magħmula, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk it-teorija tal-emanazzjoni tistax tkun kompatibbli mad-Direttiva 2006/112 fil-każ li l-membri aderenti ta’ Digipolis – li kienu d-destinatarji tas-servizzi inkwistjoni – ma kinux persuni taxxabbli fis-sens tal-Artikolu 9 ta’ din id-direttiva, iżda organi rregolati mid-dritt pubbliku mhux suġġetti għat-taxxa fis-sens tal-Artikolu 13 tal-imsemmija direttiva.
73.
Ninnota li, waqt is-seduta għas-sottomissjonijiet orali, l-Istat Belġjan ipprova jiddefinixxi din id-domanda mill-ġdid billi sostna li, fid-dawl, b’mod partikolari, tal-istatus speċifiku tagħhom fi ħdan l-assoċjazzjonijiet inkarigati b’missjoni, huma biss il-komuni, li jaqgħu taħt dan l-Artikolu 13, li jistgħu jibbenefikaw mill-applikazzjoni tat-teorija tal-emanazzjoni. Il-membri l-oħra, bħall-korpi komunali, huma esklużi minnha.
74.
Madankollu, kif diġà rrilevajt (
35
), il-qorti tar-rinviju ma jidhirlix li taqbel ma’ din l-evalwazzjoni u, fi kwalunkwe każ, ma tistaqsix dwar il-portata tal-kamp ta’ applikazzjoni tat-teorija tal-emanazzjoni. Fil-fatt, naħseb li, it-tieni parti tad-domanda magħmula hija bbażata fuq l-idea li l-kwalità ta’ persuna taxxabbli jew mhux taxxabbli tad-destinatarju ta’ servizzi tista’ tinfluwenza l-istatus fiskali tal-fornitur tagħhom.
75.
Inqis li din l-idea għandha tiġi miċħuda. Hija diġà tmur kontra l-kliem tal-Artikolu 9 tad-Direttiva 2006/112 li ma jkoprix lid-destinatarji ta’ kunsinni ta’ oġġetti jew ta’ provvisti ta’ servizzi. Il-kriterji stabbiliti fil-paragrafu 1 ta’ din id-dispożizzjoni huma ffokati fuq it-twettiq ta’ attivitajiet ekonomiċi li jippermettu l-provvista ta’ oġġett jew ta’ servizz. Għalhekk dawn ikopru l-fornituri ta’ oġġetti u l-fornituri ta’ servizzi (
36
).
76.
Inqis li l-kwalità ta’ persuna taxxabbli jew ta’ persuna mhux taxxabbli tad-destinatarju tal-oġġetti jew tas-servizzi ma hijiex rilevanti f’dan ir-rigward. B’mod partikolari, l-eżistenza ta’ attività ekonomika tal-fornitur ta’ servizzi ma tistax tiddependi mill-kwistjoni dwar jekk id-destinatarju jagħmilx użu minnhom għall-bżonnijiet tat-tranżazzjonijiet taxxabbli tiegħu (
37
). Bl-istess mod, kif enfasizzaw l-aventi kawża ta’ Digipolis fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom kif ukoll il-Kummissjoni waqt is-seduta għas-sottomissjonijiet orali, skont l-Artikolu 2(1)(ċ) tad-Direttiva 2006/112, in-natura taxxabbli ta’ servizz tiddependi esklużivament mill-kwalità ta’ persuna taxxabbli tal-fornitur ta’ servizz.
77.
Bħala konklużjoni, kemm in-natura tal-attivitajiet imwettqa mid-destinatarju ta’ servizz kif ukoll il-kwalità tiegħu ta’ persuna taxxabbli jew mhux taxxabbli ta’ dan id-destinatarju ma humiex rilevanti sabiex tingħata risposta għad-domanda dwar jekk dan is-servizz jaqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2006/112.
78.
Għall-kuntrarju, dawn l-elementi jippermettu li tiġi ddeterminata l-applikabbiltà tal-eżenzjoni mill-VAT prevista fl-Artikolu 132(1)(f) ta’ din id-direttiva. Din id-dispożizzjoni tipprevedi, fil-fatt, eżenzjoni favur “gruppi ta’ persuni indipendenti”, bil-kundizzjoni, b’mod partikolari, li dawn il-persuni jwettqu huma stess attività eżentata jew ma għandhomx il-kwalità ta’ persuna taxxabbli (
38
).
79.
Fil-kuntest tal-kawża prinċipali, din l-eżenzjoni ġiet invokata, sussidjarjament, mill-aventi kawża ta’ Digipolis. Waqt is-seduta għas-sottomissjonijiet orali, huma rrilevaw li ċerti membri aderenti ta’ din l-assoċjazzjoni jwettqu attivitajiet eżentati mhux skont id-diversi ipoteżijiet imsemmija fl-Artikolu 132 tad-Direttiva 2006/112, iżda skont l-Artikolu 135 ta’ din id-direttiva. Jidhirli li din iċ-ċirkustanza tipprekludi l-applikazzjoni tal-Artikolu 132(1)(f) tal-imsemmija direttiva. Fil-fatt, jaqgħu taħt l-eżenzjoni prevista fih biss is-servizzi li jikkontribwixxu direttament għall-eżerċizzju ta’ attivitajiet ta’ interess ġenerali msemmija f’dan l-artikolu (
39
).
80.
Barra minn hekk, fid-dawl tal-interpretazzjoni proposta tal-Artikolu 9 tad-Direttiva 2006/112, inqis li ma għadux neċessarju li jiġi eżaminat, b’mod iżolat, il-prinċipju ta’ newtralità fiskali.
VI. Konklużjoni
81.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li r-risposta li għandha tingħata lill-hof van beroep te Antwerpen (il-Qorti tal-Appell ta’ Antwerpen) għandha tkun li:
L-Artikolu 9 tad-Direttiva tal-Kunsill 2006/112/KE tat‑28 ta’ Novembru 2006 dwar is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud, fil-verżjoni applikabbli għas-snin finanzjarji kontenzjużi mill‑2014 sal‑2020, kif emendata l-aħħar bl-Att dwar il-kondizzjonijiet tal-adeżjoni tar-Repubblika tal-Kroazja u l-aġġustamenti għat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea, it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea u t-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
jipprekludi l-applikazzjoni ta’ leġiżlazzjoni jew ta’ prattika amministrattiva nazzjonali li tipprovdi li s-servizzi pprovduti minn assoċjazzjoni lill-membri tagħha, bi ħlas, jitqiesu li huma tranżazzjonijiet interni, b’tali mod li ma jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva, għalkemm din l-assoċjazzjoni, li taġixxi b’mod indipendenti, għandha tiġi kklassifikata bħala persuna taxxabbli fis-sens tal-Artikolu 9 ta’ din id-direttiva u ma taqax taħt l-Artikoli 11 jew 13 tagħha.
José Martín y Pérez de Nanclares
Mogħtija f’qorti bil-miftuħ fil-Lussemburgu, fit‑22 ta’ Ottubru 2025.
Firem
(
1
)	Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
(
2
)	Direttiva tal-Kunsill tat‑28 ta’ Novembru 2006 dwar is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud (ĠU 2006, L 347, p. 1, rettifika fil-ĠU 2007, L 335, p. 60), fil-verżjoni applikabbli għas-snin finanzjarji kontenzjużi mill‑2014 sal‑2020, kif emendata l-aħħar bl-Att dwar il-kondizzjonijiet tal-adeżjoni tar-Repubblika tal-Kroazja u l-aġġustamenti għat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea, it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea u t-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika (ĠU 2012, L 112, p. 21) (iktar ’il quddiem id-“Direttiva 2006/112”).
(
3
)	Sentenzi tat‑13 ta’ Ġunju 2024, Adient (C‑533/22, EU:C:2024:501, punt 33), u tat‑12 ta’ Mejju 2022, U. I. (Rappreżentant doganali indirett) (C‑714/20, EU:C:2022:374, punt 33).
(
4
)	Sentenza tal‑5 ta’ Marzu 2020, X (Eżenzjoni mill-VAT għal konsultazzjonijiet telefoniċi) (C‑48/19, EU:C:2020:169, punt 35).
(
5
)	Ara s-sentenzi tal‑20 ta’ Marzu 1986, Tissier (35/85, EU:C:1986:143, punt 9, u tal‑5 ta’ Diċembru 2024, Modexel (C‑680/23, EU:C:2024:1000, punt 17 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
6
)	Il-Qorti tal-Ġustizzja diġà kellha l-okkażjoni tevalwa tolleranza amministrattiva Belġjana fil-kawża li tat lok għas-sentenza tal‑24 ta’ Frar 2022, Pharmacie populaire– La Sauvegarde u Pharma Santé – Réseau Solidaris (C‑52/21 u C‑53/21, EU:C:2022:127). Ara wkoll Grabias. F., La tolérance administrative, Dalloz, Pariġi, 2018, p. 22 u 26, li jiddefinixxi t-tolleranza amministrattiva bħala “għażla illegali tal-amministrazzjoni favur l-illegalità mwettqa minn persuna amministrata”, li għandha “l-effett li twarrab ir-regola tad-dritt li din il-persuna amministrata tkun normalment suġġetta għaliha”.
(
7
)	Ara l-Artikolu 12(1) u (2) tad-digriet li jirregola l-kooperazzjoni interkomunali.
(
8
)	Għall-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja, ara s-sentenza tal‑15 ta’ Novembru 2016, Ullens de Schooten (C‑268/15, EU:C:2016:874, punt 40 u l-ġurisprudenza ċċitata). Għall-ġurisdizzjoni tal-qorti tar-rinviju sabiex tinterpreta d-dritt nazzjonali, ara s-sentenza tat‑28 ta’ Ottubru 2021, X-Beteiligungsgesellschaft (VAT – Ħlasijiet suċċessivi) (C‑324/20, EU:C:2021:880, punt 31 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
9
)	Kif spjegat fil-punt 48 ta’ dawn il-konklużjonijiet, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, għall-kuntrarju, dwar il-kwistjoni ta’ jekk l-istatus tal-membri aderenti jistax jinfluwenza l-kompatibbiltà tat-teorija tal-emanazzjoni mad-dritt tal-Unjoni, li hija kwistjoni differenti.
(
10
)	Nenfasizza li l-qorti tar-rinviju ma tittrattax il-kwistjoni dwar jekk is-servizzi inkwistjoni jistgħux jibbenefikaw minn eżenzjoni mill-VAT fil-każ li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2006/112. L-eżenzjoni prevista fl-Artikolu 132(1)(f) ta’ din id-direttiva ġiet madankollu invokata mill-aventi kawża ta’ Digipolis quddiem din il-qorti, sussidjarjament (ara l-punt 79 ta’ dawn il-konklużjonijiet).
(
11
)	Ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑18 ta’ Ġunju 2015, Martin Meat, (C‑586/13, EU:C:2015:405, punt 31), u d-digriet tat‑12 ta’ Frar 2025, Pegazus Busz, (C‑262/24, mhux ippubblikat, EU:C:2025:107, punt 22).
(
12
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenza tas‑17 ta’ Diċembru 2020, WEG Tevesstraße (C‑449/19, EU:C:2020:1038, punt 32). Ara, fid-dettall, il-punt 56 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
13
)	Ara s-sentenza tat‑3 ta’ April 2025, Grzera, (C‑213/24, EU:C:2025:238, punt 18 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
14
)	Ara s-sentenza tad‑29 ta’ Settembru 2015, Gmina Wrocław, (C‑276/14, EU:C:2015:635, punt 26 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
15
)	Ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑21 ta’ Ottubru 2004, BBL (C‑8/03, EU:C:2004:650, punt 37 u l-ġurisprudenza ċċitata), li tikkonċerna l-Artikolu 4 tas-Sitt Direttiva tal-Kunsill 77/388/KEE, tas‑17 ta’ Mejju 1977 fuq l-armonizzazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar taxxi fuq id-dħul mill-bejgħ – Sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud: bażi uniformi ta’ stima (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 9, Vol. 1, p. 23), kif ukoll is-sentenza tad‑29 ta’ Settembru 2015, Gmina Wrocław (C‑276/14, EU:C:2015:635, punt 28). Ara wkoll il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Jääskinen fil-kawża Gmina Wrocław (C‑276/14, EU:C:2015:431, punt 34) u l-analiżi tas-sentenza Grube, F., “EuGH: Wirtschaftlich tätige ‘kommunale Einrichtungen’ mangels Selbständigkeit keine Unternehmer im umsatzsteuerrechtlichen Sinne - Gmina Wroław”, Mehrwertsteuerrecht, 2015, Nru 23, p. 926 sa 930 (929 sa 930).
(
16
)	Sentenza tad‑29 ta’ Settembru 2015, Gmina Wrocław (C‑276/14, EU:C:2015:635, punti 27 u 28).
(
17
)	Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Cosmas fil-kawża Heerma (C‑23/98, EU:C:1999:259, punti 18 u 19). Għal ħarsa ġenerali tal-kawża, ara Berlin D., “Chronique de juridique fiscale européenne”, Revue trimestrielle de droit européen, 2002, Nru 4, p. 725 sa 788 (731 sa 734). Ninnota li l-interpretazzjoni wiesgħa tal-kriterji previsti fl-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 2006/112 ma tfissirx li l-Artikolu 11 għandu jiġi interpretat b’mod restrittiv (sentenza tal‑1 ta’ Diċembru 2022, Finanzamt T (Servizzi interni ta’ grupp tal-VAT), C‑269/20, EU:C:2022:944, punt 42).
(
18
)	Ara l-konklużjonijiet tal-Avukata Ġenerali Kokott fil-kawża Administration de l’Enregistrement, des Domaines et de la TVA (VAT– Membru ta’ Bord tad-Diretturi) (C‑288/22, EU:C:2023:590, punt 29), u s-sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2023, Administration de l’enregistrement, des domaines et de la TVA (VAT– Membru ta’ Bord tad-Diretturi) (C‑288/22, EU:C:2023:1024, punt 50), li fiha l-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li r-rabta ta’ subordinazzjoni msemmija fl-Artikolu 10 tad-Direttiva 2006/112 hija biss kriterju rilevanti għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 9(1) ta’ din id-direttiva. Għandu jingħad ukoll li l-Artikolu 5 tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) Nru 282/2011 tal‑15 ta’ Marzu 2011 li jistabbilixxi miżuri ta’ implimentazzjoni fir-rigward tad-Direttiva 2006/112/KE dwar is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud (ĠU 2011, L 77, p. 1), jipprevedi espressament każ li fih għandu jitqies li entità, jiġifieri grupp Ewropew ta’ interess ekonomiku, hija persuna taxxabbli distinta mill-membri tagħha.
(
19
)	Fir-rigward tal-Artikolu 11 tad-Direttiva 2006/112, ara fid-dettall il-punt 63 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
20
)	Għandha ssir distinzjoni bejn din il-problema u dik tal-applikazzjonijiet u tal-użu tal-oġġetti mill-persuna taxxabbli għaliha nnifisha, irregolata mill-Artikoli 16 u 26 tad-Direttiva 2006/112. Ara, f’dan is-sens, il-konklużjonijiet tal-Avukata Ġenerali Kokott fil-kawża Adient (C‑533/22, EU:C:2024:106, punt 32).
(
21
)	Ara s-sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2023, Administration de l’enregistrement, des domaines et de la TVA (VAT– Membru ta’ Bord tad-Diretturi) (C‑288/22, EU:C:2023:1024, punti 51 u 52) kif ukoll il-konklużjonijiet tal-Avukata Ġenerali Kokott fil-kawża Administration de l’Enregistrement, des Domaines et de la TVA (VAT – Membru ta’ Bord tad-Diretturi) (C‑288/22, EU:C:2023:590, punti 26, 27 u 29). Għal tranżazzjonijiet interni mhux taxxabbli fi ħdan impriża, b’mod partikolari fil-każ partikolari ta’ stabbilimenti permanenti, ara l-konklużjonijiet tal-Avukata Ġenerali Kokott fil-kawża Adient (C‑533/22, EU:C:2024:106, punt 35).
(
22
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenza tas‑17 ta’ Diċembru 2020, WEG Tevesstraße (C‑449/19, EU:C:2020:1038, punt 32). Fir-rigward tar-relazzjoni bejn entità ġuridika mal-membri tagħha, ara wkoll is-sentenzi tas‑27 ta’ Jannar 2000, Heerma (C‑23/98, EU:C:2000:46, punt 18) u s-sentenza tat‑12 ta’ Ottubru 2016, Nigl et (C‑340/15, EU:C:2016:764, punti 30 sa 34).
(
23
)	Ninnota li l-Qorti tal-Ġustizzja waslet għal soluzzjoni paragunabbli fir-rigward tad-dritt għal tnaqqis fis-sentenza tal‑15 ta’ Diċembru 2011, Il‑Kummissjoni vs Franza (C‑624/10, mhux ippubblikata, EU:C:2011:849, punti 45 u 48).
(
24
)	Sentenza tal‑11 ta’ Lulju 2024, Finanzamt T II (C‑184/23, EU:C:2024:599, punti 38 sa 41 u 47). Ara wkoll il-konklużjonijiet tal-Avukata Ġenerali Kokott fil-kawża Adient (C‑533/22, EU:C:2024:106, punt 33): l-Artikolu 11 tad-Direttiva 2006/112 “jippermetti lill-Istati Membri, taħt ċerti kundizzjonijiet, jikkunsidraw żewġ persuni (jew iktar) flimkien bħala persuna taxxabbli waħda sabiex jevitaw l-eżistenza ta’ tranżazzjoni bejn dawn il-persuni fir-relazzjonijiet interni tagħhom. Dan għandu l-għan li jagħti ċerta ‘newtralità organizzazzjonali’”. Għal ħarsa ġenerali lejn l-iżvilupp tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, ara Korn C., “UStG § 2 Unternehmer, Unternehmen. Unionsrechtliche Grundlage und Unterschiede zu § 2 Abs. 2 Nr. 2 », Bunjes (editur), Umsatzsteuergesetz, erbgħa u għoxrin edizzjoni, Beck C.H., Munich, 2025, punti 170 sa 177 (170 sa 172).
(
25
)	Sakemm ma iniex żbaljat, din id-dispożizzjoni, li l-implimentazzjoni tagħha hija fakultattiva, ġiet trasposta fid-dritt Belġjan bid-Digriet Irjali Nru 55, tad‑9 ta’ Marzu 2007, dwar is-sistema ta’ persuni taxxabbli li jifformaw grupp tal-VAT, li jimplimenta l-Artikolu 4(2) tal-Kodiċi Belġjan tal-VAT. Ara, f’dan ir-rigward, Hanssens, S., “Unité TVA”, f’Bourgeois (editur), TVA – questions choisies, Larcier, Brussell, 2021, p. 181 sa 202 (182 u 183).
(
26
)	Sentenza tal‑11 ta’ Lulju 2024, Finanzamt T II (C‑184/23, EU:C:2024:599, punti 39 u 40).
(
27
)	Fil-punt 36 tal-konklużjonijiet tiegħu fil-kawża Gmina Wrocław (C‑276/14, EU:C:2015:431), l-Avukat Ġenerali Jääskinen jenfasizza li l-Artikolu 13 tad-Direttiva 2006/112 jista’ jiġi applikat biss fil-każ ta’ persuna taxxabbli fis-sens tal-Artikolu 9 ta’ din id-direttiva, jiġifieri persuna li teżerċita attività ekonomika “b’mod indipendenti”; huwa għalhekk neċessarju li tiġi kkonfermata n-natura indipendenti tal-attività ekonomika qabel ma tiġi eżaminata l-applikabbiltà ta’ dan l-Artikolu 13.
(
28
)	Sentenza tal‑25 ta’ Frar 2021, Gmina Wrocław (Konverżjoni tad-dritt ta’ użufrutt) (C‑604/19, EU:C:2021:132, punti 78 u 79). Għandu jiġi rrilevat li l-Qorti tal-Ġustizzja diġà eżaminat in-natura pubblika ta’ assoċjazzjoni inkarigata b’missjoni, bħalma hija Digipolis, u kkonkludiet li din kienet organu rregolat mid-dritt pubbliku, fis-sens tal-Artikolu 13(1) tad-Direttiva 2006/112 (sentenza tas‑27 ta’ April 2023, Fluvius Antwerpen, C‑677/21, EU:C:2023:348, punt 50).
(
29
)	Il-Kummissjoni insistiet fuq dan il-punt waqt is-seduta għas-sottomissjonijiet orali.
(
30
)	It-telematika tirreferi għall-użu kkombinat tal-mezzi ta’ telekomunikazzjoni u tal-informatika: Amory, B., Poullet, Y., “Le droit de la preuve face à l’informatique et à la télématique”, Revue internationale de droit comparé, 1985, Nru 37-2, p. 331 sa 352 (332). Fl-osservazzjonijiet tagħhom ippreżentati lill-Qorti Ġenerali, l-aventi kawża ta’ Digipolis jaffermaw ukoll li l-kunċett ta’ “telematika” jirreferi għall-attivitajiet ta’ telekomunikazzjoni u ta’ informatika.
(
31
)	Ara s-sentenza tas‑27 ta’ April 2023, Fluvius Antwerpen (C‑677/21, EU:C:2023:348, punt 55). “Għalhekk huwa biss jekk l-attività msemmija fl-Anness I tad-Direttiva 2006/112, imwettqa minn organu rregolat mid-dritt pubbliku li jaġixxi bħala awtorità pubblika, tista’ titqies li hija ta’ daqs minimu, kemm minn perspettiva spazjali kif ukoll temporali, u, konsegwentement, ta’ impatt ekonomiku tant dgħajjef li d-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni li jistgħu jirriżultaw minnha jkunu, jekk mhux xejn, minn tal-inqas insinjifikattivi, li din l-attività ma tkunx suġġetta għall-VAT.”
(
32
)	It-Tieni Direttiva tal-Kunsill 67/228/KEE tal‑11 ta’ April 1967 dwar l-armonizzazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri dwar it-taxxi fuq id-dħul mill-bejgħ – Struttura u modalitajiet ta’ applikazzjoni tas-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud (ĠU 1967, 71, p. 1303). Il-punt 2 tal-Anness A ta’ din id-direttiva kien jipprevedi fir-raba’ paragrafu tiegħu li: “[i]t-terminu [‘b’mod indipendenti’] jippermetti wkoll lil kull Stat Membru li ma jikkunsidrax bħala persuni taxxabbli separati, iżda bħala persuna taxxabbli waħda, il-persuni li, għalkemm huma indipendenti mil-lat ġuridiku, huma madankollu organikament marbuta bejniethom permezz ta’ relazzjonijiet ekonomiċi, finanzjarji u organizzattivi. L-Istat Membru li jkun irid jadotta tali sistema, għandu jipproċedi bil-konsultazzjoni prevista fl-Artikolu 16”. Dan l-istess punt kien jipprovdi fil-ħames paragrafu tiegħu li: “[l]-Istati, il-provinċji, il-komuni u l-entitajiet irregolati bid-dritt pubbliku ma humiex ikkunsidrati, bħala prinċipju, bħala persuni taxxabbli għall-attivitajiet li huma jwettqu bħala awtoritajiet pubbliċi”.
(
33
)	Ara, f’dan ir-rigward, Hanssens, S., “Unité TVA”, f’Bourgeois (editur), TVA – questions choisies, Larcier, Brussell, 2021, p. 181 sa 202 (183).
(
34
)	Digriet Irjali Nru 55, tad‑9 ta’ Marzu 2007, dwar is-sistema ta’ persuni taxxabbli li jifformaw grupp tal-VAT. Ara l-punt 64 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
35
)	Ara l-punti 39 u 40 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
36
)	Ara s-sentenzi tad‑29 ta’ Settembru 2015, Gmina Wrocław (C‑276/14, EU:C:2015:635, punt 28), u tal‑15 ta’ April 2021, Administration de l’Enregistrement, des Domaines et de la TVA (C‑846/19, EU:C:2021:277, punt 47 u l-ġurisprudenza ċċitata) kif ukoll il-konklużjonijiet tal-Avukata Ġenerali Kokott fil-kawża Latvijas Informācijas un komunikācijas tehnoloģijas asociācija (C‑87/23, EU:C:2024:222, punti 56 u 57). Ara wkoll il-punt 53 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
37
)	Ara l-konklużjonijiet tal-Avukata Ġenerali Kokott fil-kawża Adient (C‑533/22, EU:C:2024:106, punt 31), li jipprovdu “tranżazzjoni taxxabbli fis-sens tal-Artikolu 2(1)(a) u (ċ) tad-Direttiva [2006/112] tippreżupponi dejjem żewġ persuni, li tal-inqas waħda minnhom, jiġifieri l-fornitur, għandha tkun persuna taxxabbli”.
(
38
)	Sentenza tat‑2 ta’ Lulju 2020, Blackrock Investment Management (UK) (C‑231/19, EU:C:2020:513, punt 38).
(
39
)	Sentenza tal‑21 ta’ Settembru 2017, DNB Banka (C‑326/15, EU:C:2017:719, punti 33 sa 37).