Voorlopige editie
BESCHIKKING VAN HET HOF (Zevende kamer)
12 december 2025 (*)
„ Prejudiciële verwijzing – Artikel 99 van het Reglement voor de procesvoering van het Hof – Antwoord dat duidelijk uit de rechtspraak kan worden afgeleid – Bezoldiging van rechters in eerste aanleg – Artikel 19, lid 1, tweede alinea, VEU – Artikel 47 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie – Beginsel van rechterlijke onafhankelijkheid – Bevoegdheid van de wetgevende en de uitvoerende macht van de lidstaten om de methode voor de bepaling van de bezoldiging van rechters vast te stellen – Vereiste dat de bezoldiging evenredig is aan het belang van de uitgeoefende taken – Verplichting om de nationale sociaaleconomische context in aanmerking te nemen ”
In zaak C‑372/24,
betreffende een verzoek om een prejudiciële beslissing krachtens artikel 267 VWEU, ingediend door de Upravni sud u Rijeci (bestuursrechter in eerste aanleg Rijeka, Kroatië) bij beslissing van 22 mei 2024, ingekomen bij het Hof op 24 mei 2024, in de procedure
B. B.
tegen
Ministarstvo pravosuđa, uprave i digitalne transformacije Republike Hrvatske,
geeft
HET HOF (Zevende kamer),
samengesteld als volgt: F. Schalin, kamerpresident, M. Gavalec (rapporteur) en Z. Csehi, rechters,
advocaat-generaal: D. Spielmann,
griffier: A. Calot Escobar,
gelet op de beslissing, de advocaat-generaal gehoord, om te beslissen bij met redenen omklede beschikking, overeenkomstig artikel 99 van het Reglement voor de procesvoering van het Hof,
de navolgende
Beschikking
1        Het verzoek om een prejudiciële beslissing betreft de uitlegging van artikel 19, lid 1, tweede alinea, VEU en artikel 47 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: „Handvest”).
2        Dit verzoek is ingediend in het kader van een geding tussen B. B., een Kroatische rechter, en de
Ministarstvo pravosuđa, uprave i digitalne transformacije Republike Hrvatske (ministerie van Justitie, Bestuur en Digitalisering van de Kroatische Republiek) over de berekening van de bezoldiging van B. B.
Toepasselijke bepalingen
3        Artikel 4 van de zakon o plaći i drugim materijalnim pravima pravosudnih dužnosnika (wet op het salaris en andere materiële rechten van leden van de rechterlijke macht, Kroatië), in de op het hoofdgeding toepasselijke versie (hierna: „wet op het salaris van leden van de rechterlijke macht”), bepaalt in de eerste drie alinea’s:
„Het salaris van rechters en andere leden van de rechterlijke macht wordt bepaald door de berekeningsgrondslag van het salaris te vermenigvuldigen met de voor de betrokken ambtenaar geldende coëfficiënt.
De berekeningsgrondslag voor het salaris van leden van de rechterlijke macht wordt vastgesteld op 706,50 EUR bruto.
De coëfficiënten voor de berekening van het salaris van rechters en andere leden van de rechterlijke macht zijn:
[...]
8.      a)      4,21 voor rechters in eerste aanleg,
b)      4,21 voor bestuursrechters,
c)      4,21 voor rechters bevoegd voor handelszaken,
d)      4,21 voor plaatsvervangend openbaar aanklagers van het laagste niveau.”
Hoofdgeding, procedure bij het Hof en prejudiciële vragen
4        B. B. is rechter bij de Upravni sud u Zagrebu (bestuursrechter in eerste aanleg Zagreb, Kroatië). Op 22 november 2023 heeft hij bij de verwijzende rechter, de Upravni sud u Rijeci (bestuursrechter in eerste aanleg Rijeka, Kroatië), een beroep ingesteld tot, met name, nietigverklaring van de beschikking van het ministerie van Justitie, Bestuur en Digitalisering van de Kroatische Republiek van 9 oktober 2023 houdende afwijzing van de klacht die hij had ingediend tegen de beschikking van de president van de Upravni sud u Zagrebu van 10 juli 2023 waarbij zijn salaris was vastgesteld aan de hand van artikel 4, eerste alinea, van de wet op het salaris van leden van de rechterlijke macht. B. B. betoogt dat deze bepaling in strijd is met het beginsel van rechterlijke onafhankelijkheid zoals dat voortvloeit uit artikel 19, lid 2, VEU en artikel 47, tweede alinea, van het Handvest.
5        De verwijzende rechter merkt op dat, van 1 juli 2023 tot en met 1 maart 2025, het brutomaandsalaris van B. B. 2 974,37 EUR bedroeg, welk bedrag werd verkregen door het bedrag van de berekeningsgrondslag voor het salaris van rechters en andere leden van de rechterlijke macht van 706,50 EUR te vermenigvuldigen met de in artikel 4, derde alinea, van de wet op het salaris van leden van de rechterlijke macht vastgestelde coëfficiënt van 4,21.
6        Volgens de verwijzende rechter blijkt uit de gegevens van het Kroatische staatsbureau voor de statistiek, en algemeen bekende feiten, dat, tot de inwerkingtreding van de wet op het salaris van leden van de rechterlijke macht, het salaris van rechters in eerste aanleg, zoals B. B., 2 295,75 EUR bedroeg, welk bedrag werd verkregen door het bedrag van de grondslag voor de berekening van het salaris van rechters en andere leden van de rechterlijke macht van 652,20 EUR te vermenigvuldigen met een coëfficiënt van 3,52. Deze rechter voegt hieraan toe dat het brutosalaris van een rechter in eerste aanleg in de afgelopen twintig jaar is gestegen van 2 187,72 EUR naar 3 063,61 EUR en dat dit salaris vanaf het zesde dienstjaar voor elk dienstjaar met 0,5 % wordt verhoogd, tot 20 %. In deze twintig jaar is het nettomaandsalaris in Kroatië gestegen met 125 %, namelijk van 522,93 EUR tot 1 163,00 EUR. Bij de toetreding van de Republiek Kroatië tot de Europese Unie stond het brutosalaris van een rechter in eerste aanleg van 2 187,72 EUR dus gelijk aan 2,08 keer het brutosalaris van een werknemer van een rechtspersoon, dat 1 053,69 EUR bedroeg, terwijl dat eerste brutosalaris thans weliswaar 2 974,37 EUR bedraagt, maar nog slechts 1,77 keer dat van een werknemer van een rechtspersoon (1 679 EUR) is. Het nettosalaris van een rechter in eerste aanleg bedraagt 2 020,79 EUR, wat gelijkstaat aan 1,67 keer dat van een werknemer van een rechtspersoon.
7        Wat voorts andere rechterlijke beroepen betreft, wijst de verwijzende rechter erop dat het salaris van een rechter zich bevindt in de twaalfde van de zestien salarisschalen die gelden voor de overheid en openbare diensten en overeenkomt met het salaris van plaatsvervangend openbaar aanklagers bij een Općinski sud (rechter in eerste aanleg, Kroatië). Daarnaast bepaalt de in Kroatië toepasselijke tariefregeling voor advocatenhonoria dat, voor het opstellen van een verzoekschrift en het verschijnen ter terechtzitting in het kader van een bestuursrechtelijke procedure, een advocaat recht heeft op een vergoeding van 2 500 EUR inclusief belasting over de toegevoegde waarde
(btw).
8        De verwijzende rechter meent dat artikel 4 van de wet op het salaris van leden van de rechterlijke macht in strijd is met het beginsel van rechterlijke onafhankelijkheid zoals dat voortvloeit uit artikel 19, leden 1 en 2, VEU en artikel 47, tweede alinea, van het Handvest. Het salaris van Kroatische rechters in eerste aanleg is namelijk te laag in vergelijking met dat van andere juridische beroepen, met het gemiddelde salaris en de levensstandaard in Kroatië, evenals
met de verhouding tussen het salaris van rechters en het gemiddelde maandsalaris van werknemers van rechtspersonen op het tijdstip van de toetreding van de Republiek Kroatië tot de Europese Unie. Het salaris van rechters in eerste aanleg is niet passend, wat hun onafhankelijkheid en het beginsel van effectieve rechterlijke bescherming in het gedrag brengt. Bovendien wordt het salaris van rechters betaalt uit de Kroatische staatsbegroting, wat indirect afbreuk doet aan het beginsel van de onafhankelijkheid en autonomie van de rechterlijke macht, aangezien het bedrag ervan afhangt van beslissingen van de uitvoerende en de wetgevende macht.
9        Volgens B. B. moet het salaris van een onafhankelijke rechter in overeenstemming zijn met zijn verantwoordelijkheden en het feit dat hij persoonlijk een in de grondwet omschreven rechterlijke functie uitoefent, alsmede met de levensstandaard en de sociale situatie van het land waar hij zijn ambt uitoefent. Artikel 4 van de wet op het salaris van leden van de rechterlijke macht voldoet niet aan deze vereisten. B. B. betoogt dat zijn salaris in de afgelopen twintig
jaar met nog geen 30 % is gestegen, terwijl het gemiddelde nettomaandsalaris in de Republiek Kroatië met bijna 125 % is gestegen naar ongeveer 1 160 EUR. B. B. benadrukt dat er sinds de instelling van zijn beroep nieuwe wetgeving is ingevoerd om de salarissen van alle werknemers bij de staat en openbare diensten, met uitzondering van rechters, aanzienlijk te verhogen. Bovendien zou, als gevolg van de aanzienlijke verhoging van het tarief voor advocatenhonoraria in de loop van 2023, een advocaat die zich over slechts twee zaken ontfermt al een gelijke vergoeding als een rechter
kunnen ontvangen.
10      Tegen deze achtergrond heeft de Upravni sud u Rijeci bij beslissing van 22 mei 2024 besloten om de behandeling van de zaak te schorsen en het Hof vijf prejudiciële vragen te stellen.
11      Bij beslissing van de president van het Hof van 27 augustus 2024 is de behandeling van de onderhavige zaak geschorst tot de uitspraak van het arrest van 25 februari 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku en Adoreikė (C‑146/23 en C‑374/23, EU:C:2025:109).
12      Bij brief van 13 maart 2025 heeft de griffie van het Hof dit arrest aan de verwijzende rechter doen toekomen en hem verzocht mee te delen of hij in het licht daarvan zijn verzoek om een prejudiciële beslissing wenste te handhaven.
13      In zijn antwoord van 24 april 2025 heeft deze rechter het Hof meegedeeld dat hij zijn verzoek om een prejudiciële beslissing wenste te handhaven omdat de onderhavige zaak aanzienlijk verschilt van de zaken die tot dat arrest hebben geleid. Zo wordt volgens de verwijzende rechter uit hoofde van de wet op het salaris van leden van de rechterlijke macht de bezoldiging van rechters niet vastgesteld op basis van objectieve criteria, in tegenstelling tot de nationale regelingen die aan de orde waren in de zaken die tot voornoemd arrest hebben geleid. Voorts wijst de verwijzende rechter op de specifieke kenmerken van de context in Kroatië. In dit verband merkt hij op dat de economische crisis die een verlaging van de bezoldiging van rechters rechtvaardigde, in 2016 is geëindigd, zodat er geen legitieme reden meer is om de aanpassing van hun bezoldiging uit te stellen. Ook meent deze rechter in essentie en naar analogie met het arrest van 20 april 2021, Repubblika (C‑896/19, EU:C:2021:311, punten 64 en 65), dat de vermindering van de ratio tussen het brutosalaris van een rechter in eerste aanleg en het gemiddelde salaris van een werknemer van een rechtspersoon in de periode tussen de toetreding van de Republiek Kroatië tot de Unie en de datum waarop B. B. zijn beroep heeft ingesteld, een achteruitgang in de bescherming van de onafhankelijkheid van rechters inhoudt.
14      De verwijzende rechter wijst er ten slotte op dat het klopt dat de wet op het salaris van leden van de rechterlijke macht recent is gewijzigd, met ingang van 1 maart 2025, om de grondslag voor de berekening van de bezoldiging van rechters in overeenstemming te brengen met die welke geldt voor de bezoldiging van het personeel van de staat en openbare diensten. Ondanks deze hervorming is de brutobezoldiging van rechters van eerste aanleg evenwel gelijk aan die welke overeenkomt met de derde salarisschaal voor ambtenaren van de staat en van de openbare dienst, zonder rekening te houden met alle toeslagen die bepaalde categorieën ambtenaren genieten. Bovendien mogen rechters ondanks deze nieuwe wijziging van de wet op het salaris van leden van de rechterlijke macht nog altijd geen enkele andere activiteit uitoefenen, geen geschenken aannemen en geen ander inkomen ontvangen. Voorts hebben zij nog steeds geen recht op hetzelfde ziekengeld als ambtenaren en werknemers van openbare diensten. Kortom, een Kroatische rechter ontvangt nog altijd een lager salaris dan andere hoogopgeleide werknemers, ongeacht hun beroep.
15      Gelet op de nieuwe gegevens die hij in zijn antwoord van 24 april 2025 heeft vermeld, heeft de Upravni sud u Rijeci de bewoordingen van zijn prejudiciële vragen aangepast, die nu als volgt luiden:
„1)      Moet het in artikel 19, lid 1, tweede alinea, VEU, en in artikel 47, tweede alinea, van het [Handvest] neergelegde beginsel van rechterlijke onafhankelijkheid aldus worden uitgelegd dat het zich verzet tegen artikel 4 van de [wet op het salaris van leden van de rechterlijke macht], op basis waarvan de door verzoeker [in het hoofdgeding] bestreden bestuurlijke beschikking is vastgesteld en waarin het basissalaris (zonder toeslagen) wordt vastgesteld, dat wil zeggen de berekeningsgrondslag en de coëfficiënt voor het salaris van een rechter bij een rechterlijke instantie in eerste aanleg in [Kroatië]?
2)      Indien de eerste vraag bevestigend wordt beantwoord: moeten artikel 19, lid 1, tweede alinea, VEU, en artikel 47, tweede alinea, van het Handvest, indien buiten toepassing laten van artikel 4 van [die] wet zou leiden tot een situatie die nog minder gunstig is voor de onafhankelijkheid van rechters bij rechterlijke instanties in eerste aanleg en een lidstaat stelselmatig nalaat een salarisstelsel in te voeren dat voldoet aan de vereisten van een onafhankelijke rechterlijke macht, aldus worden uitgelegd dat een nationale rechterlijke instantie verplicht is alles in het werk te stellen wat rechtens toelaatbaar is om de onafhankelijkheid van rechters te waarborgen, met name om, voor de periode van 1 juli 2023 tot 1 maart 2025, het brutobasissalaris van verzoeker als rechter in eerste aanleg (zonder toeslagen) voor het lopende jaar vast te stellen door het gemiddelde brutomaandsalaris van het voorgaande jaar van werknemers van rechtspersonen in [Kroatië] te vermenigvuldigen met een coëfficiënt (2,08) die overeenkomt met de verhouding tussen het brutosalaris van een rechter bij een gespecialiseerde rechterlijke instantie in eerste aanleg en het gemiddelde brutosalaris van werknemers van rechtspersonen in [Kroatië] op het tijdstip van toetreding van de Republiek Kroatië tot de Europese Unie?
3)      Moet het in artikel 19, lid 1, tweede alinea, VEU, en in artikel 47, tweede alinea, van het [Handvest] neergelegde beginsel van rechterlijke onafhankelijkheid aldus worden uitgelegd dat het zich verzet tegen een bepaling van een nationale regeling (met inbegrip van de laatste wijziging van de wet op het salaris van leden van de rechterlijke macht [...] die sinds 1 maart 2025 van kracht is) die geen uitvoering geeft aan het door de Unie vastgestelde criterium op het gebied van de salarisschalen van rechters en niet vaststelt welke voor ambtenaren en overheidsfunctionarissen geldende salarisschaal (op in totaal [zestien] salarisschalen) passend zou zijn voor de bezoldiging van een rechter bij een rechterlijke instantie in eerste aanleg?
4)      Indien de vorige vraag bevestigend wordt beantwoord: moeten artikel 19, lid 1, tweede alinea, VEU, en artikel 47, tweede alinea, van het Handvest aldus worden uitgelegd dat zij zich verzetten tegen een nationale bepaling die toelaat dat aan rechters een salaris wordt uitbetaald uit de staatsbegroting, die wordt vastgesteld en beheerd door de regering van de Republiek Kroatië en het parlement van de Republiek Kroatië in hun hoedanigheid van uitvoerende en wetgevende macht, die aldus indirect de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht aantasten[?]
5)      Moet het in artikel 19, lid 1, tweede alinea, VEU, en in artikel 47, tweede alinea, van het Handvest neergelegde beginsel van rechterlijke onafhankelijkheid aldus worden uitgelegd dat de wetgever van de Republiek Kroatië verplicht is om bij de afkondiging van bepalingen inzake het salaris van rechters dat salaris zodanig vast te stellen dat de salarisverhoging van rechters overeenstemt met de verhoging van het gemiddelde salaris in [Kroatië] in dezelfde periode?”
Beantwoording van de prejudiciële vragen
16      Krachtens artikel 99 van het Reglement voor de procesvoering van het Hof kan het Hof in elke stand van het geding op voorstel van de rechter-rapporteur, de advocaat-generaal gehoord, beslissen om bij met redenen omklede beschikking uitspraak te doen wanneer het antwoord op een prejudiciële vraag duidelijk uit de rechtspraak kan worden afgeleid of wanneer over het antwoord op die vraag redelijkerwijs geen twijfel kan bestaan.
17      Tevens dient in herinnering te worden gebracht dat de bij artikel 267 VWEU ingestelde gerechtelijke samenwerking berust op een duidelijke afbakening van de taken van het Hof en van de nationale rechterlijke instanties. Zo is het Hof niet bevoegd om de bepalingen van het Unierecht op een concreet geval toe te passen, maar enkel om uitspraak te doen over de uitlegging van de Verdragen en de handelingen van de instellingen, organen of instanties van de Unie (zie in die zin arrest van 18 mei 2021, Asociaţia „Forumul Judecătorilor din România” e.a., C‑83/19, C‑127/19, C‑195/19, C‑291/19, C‑355/19 en C‑397/19, EU:C:2021:393, punt 201 en aldaar aangehaalde rechtspraak). Voorts staat het overeenkomstig punt 11 van de aanbevelingen van het Hof van Justitie van de Europese Unie aan de nationale rechterlijke instanties over het aanhangig maken van prejudiciële procedures (PB 2019, C 380, blz. 1) aan de nationale rechterlijke instanties om in het bij hen aanhangige geding de concrete gevolgen te verbinden aan de door het Hof verstrekte uitleggingsgegevens (zie in die zin arrest van 25 oktober 2018, Roche Lietuva, C‑413/17, EU:C:2018:865, punt 43).
18      In casu is het Hof, ondanks de door de verwijzende rechter geuite twijfels, van oordeel dat de door de verwijzende rechter gevraagde uitlegging van het Unierecht duidelijk kan worden afgeleid uit het arrest van 25 februari 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku en Adoreikė (C‑146/23 en C‑374/23, EU:C:2025:109). Derhalve dient in de onderhavige zaak artikel 99 van het Reglement voor de procesvoering te worden toegepast.
19      Zoals uit punt 17 van de onderhavige beschikking blijkt, zal de verwijzende rechter in het hoofdgeding de concrete gevolgen moeten verbinden aan de uitleggingsgegevens die voortvloeien uit deze rechtspraak van het Hof.
Eerste en derde tot en met vijfde vraag
20      Met zijn eerste en zijn derde tot en met vijfde vraag, die gezamenlijk moeten worden onderzocht, wenst de verwijzende rechter in essentie te vernemen of artikel 19, lid 1, tweede alinea, VEU, gelezen in samenhang met artikel 2 VEU, aldus moet worden uitgelegd dat het beginsel van rechterlijke onafhankelijkheid zich verzet tegen een regeling van een lidstaat op grond waarvan de bezoldiging van rechters door de wetgevende en de uitvoerende macht van die lidstaat wordt vastgesteld door het basissalaris van rechters en andere gerechtelijke ambtenaren te vermenigvuldigen met een coëfficiënt die overeenkomt met de categorie van de betrokken rechter.
21      In de eerste plaats moet, overeenkomstig het voor de werking van een rechtsstaat kenmerkende beginsel van de scheiding der machten, weliswaar worden gewaarborgd dat de rechterlijke macht onafhankelijk is ten opzichte van de wetgevende en de uitvoerende macht van een lidstaat, maar leidt het enkele feit dat de wetgevende en de uitvoerende macht van een lidstaat betrokken zijn bij de vaststelling van de bezoldiging van rechters er als zodanig niet toe dat rechters afhankelijk worden van die machten en doet dat evenmin twijfels rijzen over hun onafhankelijkheid of onpartijdigheid. De lidstaten beschikken bij het opstellen van hun begroting en wanneer zij beslissen over de verschillende uitgavenposten van de overheid over een ruime beoordelingsmarge, die de vaststelling van de methode voor de berekening van deze uitgaven en, met name, de bezoldiging van rechters omvat. De nationale wetgevende en de nationale uitvoerende macht zijn immers het best geplaatst om rekening te houden met de specifieke sociaaleconomische context van de lidstaat waarin deze begroting moet worden opgesteld en de onafhankelijkheid van de rechters moet worden gewaarborgd [arresten van 25 februari 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku en Adoreikė, C‑146/23 en C‑374/23, EU:C:2025:109, punt 51, en 5 juni 2025, Curtea de Apel Bucureşti (Afschaffing van een vergoeding bij pensionering voor rechters), C‑762/23, EU:C:2025:400, punt 22].
22      Dit neemt niet weg dat de nationale regels betreffende de bezoldiging van rechters bij de justitiabelen geen gerechtvaardigde twijfels mogen doen ontstaan over de vraag of de betrokken rechters zich niet laten beïnvloeden door externe factoren en onpartijdig zijn ten opzichte van de met elkaar strijdende belangen. Daartoe kunnen handvesten, verslagen en andere documenten die zijn opgesteld door de organen van de Raad van Europa of die tot het systeem van de Verenigde Naties behoren, relevante aanwijzingen vormen voor de uitlegging van het Unierecht wanneer er nationale bepalingen daarover zijn vastgesteld [arresten van 25 februari 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku en Adoreikė, C‑146/23 en C‑374/23, EU:C:2025:109, punten 52 en 53, en 5 juni 2025, Curtea de Apel Bucureşti (Afschaffing van een vergoeding bij pensionering voor rechters), C‑762/23, EU:C:2025:400, punt 23].
23      In de tweede plaats vereist het beginsel van onafhankelijkheid van de rechters, gelezen in samenhang met het rechtszekerheidsbeginsel, dat de methode voor de vaststelling van hun bezoldiging objectief, voorzienbaar, stabiel en transparant is, zodat elke arbitraire inmenging van de wetgevende en de uitvoerende macht van de betrokken lidstaat is uitgesloten (arrest van 25 februari 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku en Adoreikė, C‑146/23 en C‑374/23, EU:C:2025:109, punt 56).
24      Door vast te stellen dat het bedrag van de bezoldiging van rechters wordt bepaald door een basisbedrag te vermenigvuldigen met een coëfficiënt die het belang van de functies van een rechter moet weerspiegelen, lijkt artikel 4, eerste alinea, van de wet op het salaris van leden van de rechterlijke macht te voldoen aan de in het vorige punt genoemde voorwaarden, hetgeen de verwijzende rechter evenwel dient na te gaan.
25      Voorts heeft het Hof in de zaken die hebben geleid tot het arrest van 25 februari 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku en Adoreikė (C‑146/23 en C‑374/23, EU:C:2025:109, punten 10 en 25), dergelijke berekeningswijzen voor de bezoldiging van Poolse en Litouwse rechters niet in twijfel getrokken. Hoe dan ook kan uit geen enkel onderdeel van de verwijzingsbeslissing worden opgemaakt waarom de wijze van berekening van de bezoldiging van Kroatische rechters, zoals vastgelegd in de wet op het salaris van leden van de rechterlijke macht, niet objectief zou zijn.
26      In de derde plaats moeten rechters een bezoldiging ontvangen waarvan het niveau evenredig is aan het belang van de door hen uitgeoefende taken, hetgeen impliceert dat rekening wordt gehouden met de sociaaleconomische context van de betrokken lidstaat, dat wil zeggen met de economische, sociale en financiële situatie in deze lidstaat. Vanuit dit oogpunt is het passend om de gemiddelde bezoldiging van rechters te vergelijken met het gemiddelde loon in die staat. Bovendien dient weliswaar rekening te worden gehouden met de salarissen van andere juridische beroepen, maar dit betekent niet dat de bezoldiging van rechters niet lager kan zijn dan het gemiddelde loon van andere beoefenaars van juridische beroepen, in het bijzonder van degenen die een vrij beroep uitoefenen, zoals advocaten, aangezien zij zich duidelijk in een andere situatie bevinden dan rechters. Voorts moet rekening worden gehouden met de verschillende toelagen en vergoedingen die de rechters boven
op hun gewone basissalaris ontvangen [arresten van 25 februari 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku en Adoreikė, C‑146/23 en C‑374/23, EU:C:2025:109, punten 58 en 61‑64, en 5 juni 2025, Curtea de Apel Bucureşti (Afschaffing van een vergoeding bij pensionering voor rechters), C‑762/23, EU:C:2025:400, punten 35 en 36].
27      Hoewel het in het kader van de procedure van artikel 267 VWEU niet aan het Hof staat om de regels van het Unierecht op een concreet geval toe te passen, is het Hof, dat de verwijzende rechter een nuttig antwoord dient te verschaffen, bevoegd om hem op basis van de stukken van het hoofdgeding en de bij het Hof ingediende schriftelijke opmerkingen aanwijzingen te geven die deze rechter in staat kunnen
stellen uitspraak te doen (zie in die zin arresten van 20 juni 1991, Newton, C‑356/89, EU:C:1991:265, punt 10, en 25 februari 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku en Adoreikė, C‑146/23 en C‑374/23, EU:C:2025:109, punt 77).
28      In casu moet in het bijzonder worden opgemerkt dat het brutobasissalaris van rechters in eerste aanleg gelijkstaat aan 1,77 keer het brutosalaris van een werknemer van een rechtspersoon – waarvan overigens niet is gespecificeerd of dit overeenkomt met het gemiddelde brutoloon in de betrokken lidstaat – en dat dit nog altijd een significante ratio is.
29      Bovendien lijkt de verwijzende rechter geen rekening te hebben gehouden met de vergoedingen die Kroatische rechters in eerste aanleg ontvangen, met name de anciënniteitstoelage op basis waarvan het salaris van rechters vanaf zes dienstjaren voor elk dienstjaar met 0,5 % wordt verhoogd, tot 20 %, hetgeen hun bezoldiging aanzienlijk kan verhogen.
30      Voorts kan de verwijzende rechter, om na te gaan in hoeverre de bezoldiging van rechters in overeenstemming is met het belang van hun functies, rekening houden met de gegevens in de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, de Europese Centrale Bank, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio’s [COM(2025) 375
final] van 1 juli 2025, met de titel „EU-scorebord voor justitie 2025” [zie naar analogie arrest van 5 juni 2025, Curtea de Apel Bucureşti (Afschaffing van een vergoeding bij pensionering voor rechters), C‑762/23, EU:C:2025:400, punt 43]. Uit grafiek 35 in deze mededeling blijkt dat de ratio van 1,77 tussen de brutobezoldiging van Kroatische rechters in eerste aanleg die aan het begin van hun carrière staan en het gemiddelde salaris in die lidstaat, vergelijkbaar is met de ratio in andere lidstaten, zoals het Koninkrijk België, de Italiaanse Republiek, de Republiek Litouwen, Hongarije, de Republiek Oostenrijk, de Republiek Polen, de Republiek Finland of het Koninkrijk Zweden. Deze ratio is zelfs hoger dan die in Duitsland, Frankrijk, Luxemburg, Nederland of Slovenië.
31      Bovendien kan het feit dat de wetgever van een lidstaat om budgettaire redenen de bezoldiging van nationale rechters niet heeft verhoogd, zodat de betrokken ratio is verkleind, niet noodzakelijkerwijs worden opgevat als een achteruitgang van de bescherming van de rechtstaat in die lidstaat. Alleen bijzondere omstandigheden die duiden op de wil van die wetgever om afbreuk te doen aan het beginsel van rechterlijke onafhankelijkheid, en met name de vaststelling van nationale bepalingen inzake de organisatie van de rechterlijke macht die afbreuk doen aan de waarborgen voor de onafhankelijkheid van rechters, kunnen een schending aantonen van artikel 19, lid 1, tweede alinea, en artikel 47 van het Handvest (zie in die zin arrest van 20 april 2021, Repubblika, C‑896/19, EU:C:2021:311, punten 64 en 65).
32      Wat ten slotte het argument betreft dat een advocaat in Kroatië voor het opstellen van een verzoekschrift en zijn aanwezigheid ter terechtzitting in het kader van een bestuursrechtelijk geding een vergoeding van 2 500 EUR inclusief btw ontvangt, klopt het dat, zoals blijkt uit het in 2020 door de Europese Commissie voor Efficiëntie in Justitie (CEPEJ) opgestelde evaluatieverslag over de Europese rechtsstelsels (blz. 67), dat, om de onafhankelijkheid van rechters en, meer in het algemeen, de kwaliteit van de rechtspleging in een rechtsstaat te waarborgen, „[h]et justitiële beleid ook rekening moet houden met de lonen van andere juridische beroepen om het ambt van rechter aantrekkelijk te maken voor hooggekwalificeerde beoefenaars van juridische beroepen”. Zoals benadrukt in punt 26 van deze beschikking, verzet het beginsel van rechterlijke onafhankelijkheid zich er echter niet tegen dat de bezoldiging van rechters wordt vastgesteld op een lager niveau dan dat van het gemiddelde loon van andere beoefenaars van juridische beroepen, aangezien zij zich duidelijk in een andere situatie bevinden dan rechters.
33      Dus, en onder voorbehoud van verificaties door de verwijzende rechter, blijkt niet dat artikel 4, eerste alinea, van de wet op het salaris van leden van de rechterlijke macht in strijd is met de vereisten die voortvloeien uit het beginsel van rechterlijke onafhankelijkheid, zoals dat is vervat in artikel 19, lid 1, tweede alinea, VEU, gelezen in samenhang met artikel 2 VEU (zie naar analogie arrest van 25 februari 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku en Adoreikė, C‑146/23 en C‑374/23, EU:C:2025:109, punt 83).
34      Gelet op voorgaande overwegingen moet op de eerste en de derde tot en met vijfde vraag worden geantwoord dat artikel 19, lid 1, tweede alinea, VEU, gelezen in samenhang met artikel 2 VEU, aldus moet worden uitgelegd dat het beginsel van rechterlijke onafhankelijkheid zich niet verzet tegen een regeling van een lidstaat op grond waarvan de bezoldiging van rechters door de wetgevende en de uitvoerende macht van die lidstaat wordt vastgesteld door het basissalaris van rechters en andere gerechtelijke ambtenaren te vermenigvuldigen met een coëfficiënt die overeenkomt met de categorie van de betrokken rechter, voor zover deze vaststelling niet berust op een arbitraire bevoegdheid maar op een objectieve, voorzienbare, stabiele en transparante methode die waarborgt dat rechters een bezoldiging ontvangen die evenredig is aan het belang van de door hen uitgeoefende taken, rekening houdend met de economische, sociale en financiële situatie van de betrokken lidstaat en met het gemiddelde loon in die lidstaat.
Tweede vraag
35      Met zijn tweede vraag wenst de verwijzende rechter in essentie te vernemen hoe hij het recht van rechters op een bezoldiging die evenredig is aan het belang van hun functies kan herstellen in het geval dat artikel 4 van de wet op het salaris van leden van de rechterlijke macht in strijd is met het beginsel van rechterlijke onafhankelijkheid zoals dat voortvloeit uit artikel 19, lid 1, tweede alinea, VEU, gelezen in samenhang met artikel 2 VEU.
36      Gelet op het antwoord op de eerste en de derde tot en met vijfde vraag en het ontbreken van aanwijzingen dat artikel 4 van die wet in strijd is met het beginsel van rechterlijke onafhankelijkheid, hoeft de tweede vraag niet te worden beantwoord.
Kosten
37      Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de verwijzende rechter over de kosten heeft te beslissen.
Het Hof (Zevende kamer) verklaart voor recht:
Artikel 19, lid 1, tweede alinea, VEU, gelezen in samenhang met artikel 2 VEU,
moet aldus worden uitgelegd dat
het beginsel van rechterlijke onafhankelijkheid zich niet verzet tegen een regeling van een lidstaat op grond waarvan de bezoldiging van rechters door de wetgevende en de uitvoerende macht van die lidstaat wordt vastgesteld door het basissalaris van rechters en andere gerechtelijke ambtenaren te vermenigvuldigen met een coëfficiënt die overeenkomt met de categorie van de betrokken rechter, voor zover deze vaststelling niet berust op een arbitraire bevoegdheid maar op een objectieve, voorzienbare, stabiele en transparante methode die waarborgt dat rechters een bezoldiging ontvangen die evenredig is aan het belang van de door hen uitgeoefende taken, rekening houdend met de economische, sociale en financiële situatie van de betrokken lidstaat en met het gemiddelde loon in die lidstaat.
ondertekeningen
*      Procestaal: Kroatisch.