62024CJ0379
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tieni Awla)
22 ta’ Jannar 2026 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Tassazzjoni – Sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud (VAT) – Direttiva 2006/112/KE – Provvisti ta’ servizzi mwettqa minn gruppi awtonomi ta’ persuni li jeżerċitaw attività eżentata – Servizzi meħtieġa direttament għall-eżerċizzju tal-attività eżentata – Probabbiltà ta’ distorsjoni tal-kompetizzjoni – Servizzi ta’ tindif fis-setturi tal-kura tas-saħħa u tal-edukazzjoni – Leġiżlazzjoni nazzjonali li teżiġi li s-servizzi jkunu direttament u esklużivament marbuta mal-attività eżentata u meħtieġa għall-eżerċizzju tagħha”
Fil-Kawżi magħquda C‑379/24 u C‑380/24,
li għandhom bħala suġġett żewġ talbiet għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mit-Tribunal Superior de Justicia de Cataluña (il-Qorti Superjuri tal-Ġustizzja ta’ Cataluña, Spanja), permezz ta’ deċiżjonijiet tat‑22 u tad‑29 ta’ April 2024, li waslu fil-Qorti tal-Ġustizzja fit‑28 ta’ Mejju 2024, fil-proċeduri
Agrupació de Neteja Sanitària, AIE (C‑379/24),
Educat Serveis Auxiliars SCCL (C‑380/24)
vs
Tribunal Económico-Administrativo Regional de Cataluña (TEARC),
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tieni Awla),
komposta minn K. Jürimäe, Presidenta tal-Awla, K. Lenaerts, President tal-Qorti tal-Ġustizzja, li qiegħed jaġixxi bħala Imħallef tat-Tieni Awla, F. Schalin (Relatur), M. Gavalec u Z. Csehi, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: J. Kokott,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għall-Gvern Spanjol, minn P. Pérez Zapico, bħala aġent,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn A. Cabrera Ruiz u P. Carlin, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukata Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tal‑10 ta’ Lulju 2025,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talbiet għal deċiżjoni preliminari jirrigwardaw l-interpretazzjoni tal-Artikolu 132(1)(f) tad-Direttiva tal-Kunsill 2006/112/KE tat‑28 ta’ Novembru 2006 dwar is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud (ĠU 2006, L 347, p. 1, rettifika fil-ĠU 2007, L 335, p. 60) (iktar ’il quddiem id-“Direttiva dwar il-VAT”).
2
Dawn it-talbiet tressqu fil-kuntest ta’ żewġ tilwimiet distinti li jikkonċernaw iċ-ċaħda, mit-Tribunal Económico-Administrativo Regional de Cataluña (il-Qorti Ekonomika Amministrattiva Reġjonali ta’ Cataluña, Spanja), tal-ilmenti mressqa, rispettivament, minn Agrupació de Neteja Sanitària, AIE (iktar ’il quddiem “ANS”), u minn Educat Serveis awżilari SCCL (iktar ’il quddiem “Educat”) kontra deċiżjonijiet ta’ rkupru tat-taxxa fuq il-valur miżjud (VAT) li jikkonċernawhom.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
3
Il-premessi 25 u 35 tad-Direttiva dwar il-VAT jistabbilixxu:
“(25)
L-ammont taxxabbli għandu jkun armonizzat biex l-applikazzjoni tal-VAT għal transazzjonijiet taxxabbli twassal għal riżultati komparabbli fl-Istati Membri kollha.
[…]
(35)
Għandha titfassal lista komuni ta’ eżenzjonijiet sabiex ir-riżorsi tal-Komunitajiet infushom ikunu jistgħu jinġabru b’mod uniformi fl-Istati Membri kollha.”
4
It-Titolu IX ta’ din id-direttiva, intitolat “Eżenzjonijiet”, jinkludi l-Kapitolu 1, intitolat “Disposizzjonijiet ġenerali”, li fih jinsab l-Artikolu 131, li jipprovdi:
“L-eżenzjonijiet ipprovduti fil-Kapitoli 2 sa 9 għandhom japplikaw mingħajr preġudizzju għal disposizzjonijet oħrajn tal-Komunità skond kondizzjonijiet li l-Istati Membri għandhom jistabilixxu għall-finijiet li jiżguraw l-applikazzjoni korretta u ċara ta’ dawk l-eżenzjonijet u tal-prevenzjoni ta’ kawlunkwe evażjoni, evitar jew abbuż possibbli.”
5
Taħt l-istess Titolu IX, il-Kapitolu 2, intitolat “Eżenzjonijiet għal ċertu attivitajiet fl-interess pubbliku”, jinkludi l-Artikolu 132, li jipprovdi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“L-Istati Membri għandhom jeżentaw it-transazzjonijiet li ġejjin:
[…]
(b)
sptar u kura medika u attivitajiet relatati mill-viċin immexxija minn korpi regolati mid-dritt pubbliku jew, skont kondizzjonijet soċjali komparabbli ma’ dawk applikabbli għal korpi regolati mid-dritt pubbliku, minn sptarijiet, ċentri għat-trattament mediku jew djanjosi u stabblimenti oħrajn ta’ natura simili debitament rikonoxxuti;
[…]
(f)
il-provvista ta’ servizzi minn gruppi ta’ persuni indipendenti, li qed iwettqu attività li hi eżenti mill-VAT jew għaliha mhumiex persuni taxxabbli, għall–finijiet li jagħtu lill-membri tagħhom is-servizzi meħtieġa direttament għall-eżerċizzju ta’ dik l-attività, fejn dawk il-gruppi kemm jitolbu mill-membri tagħhom ħlas lura eżatt tas-sehem tagħhom ta’ l-ispejjeż konġunti, sakemm tali eżenzjoni mhux probabbli li tikkawża distorsjoni tal-kompetizzjoni;
[…]
(i)
il-provvista ta’ edukazzjoni tat-tfal jew taż-żgħażagħ, […]”
Id-dritt Spanjol
6
L-Artikolu 20(1) tal-Ley 37/1992 del Impuesto sobre el Valor Añadido (il-Liġi 37/1992 dwar it-Taxxa fuq il-Valur Miżjud), tat‑28 ta’ Diċembru 1992 (BOE Nru 312, tad‑29 ta’ Diċembru 1992, p. 44247), fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-fatti tal-kawżi prinċipali, jipprevedi:
“It-transazzjonijiet li ġejjin huma eżenti mill-[VAT]:
[…]
6.o il-provvista ta’ servizzi pprovduti direttament lill-membri tagħhom minn assoċjazzjonijiet, gruppi jew korpi indipendenti, inklużi gruppi ta’ interess ekonomiku, ikkostitwiti esklużivament minn persuni li jwettqu prinċipalment attività eżentata jew mhux taxxabbli, sakemm jiġu ssodisfatti l-kundizzjonijiet li ġejjin:
a)
dawn is-servizzi jintużaw direttament u esklużivament għall-bżonnijiet ta’ din l-attività u li jkunu neċessarji għall-eżerċizzju tagħha.
b)
il-membri jillimitaw ruħhom li jirrimborsaw is-sehem tagħhom tal-ispejjeż komuni.
L-eżenzjoni tapplika wkoll meta, ladarba tiġi ssodisfatta l-kundizzjoni stabbilita fil-punt b iktar ’il fuq, il-proporzjon ta’ tnaqqis ma jaqbiżx l-10 % u meta s-servizz ma jintużax direttament u esklużivament għall-bżonnijiet tat-tranżazzjonijiet li jagħtu dritt għal tnaqqis.
L-eżenzjoni ma tapplikax għas-servizzi pprovduti minn kumpanniji kummerċjali.”
[…]”
Il-kawżi prinċipali u d-domandi preliminari
7
ANS, rikorrenti fil-Kawża C‑379/24, ġiet ikkostitwita fil‑11 ta’ Frar 2017 bħala Agrupación de Interés Económico (AIE) (Grupp ta’ Interess Ekonomiku), li l-għan tiegħu kien il-ħolqien ta’ infrastruttura komuni għall-provvista sħiħa ta’ servizzi ta’ tindif fl-isptarijiet, fiċ-ċentri u fil-binjiet b’mod ġenerali, li fihom il-membri ta’ ANS jeżerċitaw l-attivitajiet tagħhom ta’ kura tas-saħħa u ta’ kura soċjali.
8
Educat, rikorrenti fil-Kawża C‑380/24, ġiet ikkostitwita fil‑15 ta’ Lulju 2010 bħala Sociedad Cooperativa Catalana Limitada (SCCL) (Kumpannija Kooperattiva Katalana b’Responsabbiltà Limitata), li l-għan tagħha kien il-ħolqien ta’ infrastruttura komuni għall-provvista sħiħa ta’ servizzi ta’ tindif fl-istabbilimenti u fil-faċilitajiet tal-membri ta’ Educat, fejn dawn jeżerċitaw attivitajiet edukattivi, bħal kindergartens, skejjel primarji, kulleġġi, liċej u stabbilimenti ta’ taħriġ professjonali.
9
Iż-żewġ rikorrenti fil-kawża prinċipali rispettivament ikkonkludew kuntratti ma’ terzi dwar il-ġestjoni tal-persunal li huma kienu jimpjegaw. Fuq il-bażi ta’ dawn il-kuntratti, dawn it-terzi kienu jassenjaw il-postijiet u l-kompiti lill-persunal, jagħżlu l-persunal, jistabbilixxu r-rendikonti tar-remunerazzjoni, jiġġestixxu l-inċidenti (inkluż is-segwitu u t-terminazzjoni tar-relazzjonijiet tax-xogħol), jiżguraw taħriġ xieraq skont ir-rekwiżiti legali u kienu jipprovdu l-materjal neċessarju għat-twettiq ta’ dawn il-kompiti. Dawn il-kuntratti kienu jiġġustifikaw l-użu tas-subappalt għall-attività ta’ tindif peress li dawn it-terzi kellhom l-esperjenza, l-għarfien u r-riżorsi neċessarji sabiex jiżguraw is-servizzi ta’ tindif li r-rikorrenti fil-kawża prinċipali kienu jipprovdu lill-membri tagħhom.
10
Wara kontrolli fiskali fil-qasam tal-VAT, id-Dependencia Regional de Inspección de la Agencia Española de Administración Tributaria (id-Dipartiment Reġjonali tal-Aġenzija Amministrattiva tat-Taxxa Spanjola) issuġġetta lil Educat u lil ANS għall-VAT fir-rigward tat-tranżazzjonijiet li huma kienu jwettqu billi jipprovdu servizzi ta’ tindif lill-membri rispettivi tagħhom. Id-Dipartiment Reġjonali qies li l-eżenzjoni prevista fil-punt 6 tal-Artikolu 20(1) tal-Liġi 37/1992 ma kinitx tapplika, peress li r-rikorrenti fil-kawżi prinċipali ma pprovdewx direttament dawn is-servizzi iżda rrikorrew għal impriżi esterni li kienu effettivament ipprovdew parti sostanzjali mill-imsemmija servizzi. Barra minn hekk, minn dawn il-kontrolli rriżulta wkoll li s-servizzi ta’ tindif inkwistjoni ma kinux direttament u esklużivament marbuta mal-attività eżentata eżerċitata mill-membri rispettivi ta’ ANS u ta’ Educat, b’mod li l-applikazzjoni tal-eżenzjoni setgħet twassal għal distorsjonijiet tal-kompetizzjoni.
11
It-Tribunal Económico-Administrativo Regional de Cataluña (il-Qorti Ekonomika u Amministrattiva Reġjonali ta’ Cataluña) ikkonfermat iż-żewġ deċiżjonijiet ta’ rkupru tal-VAT adottati kontra ANS u Educat. Kull waħda minnhom ippreżentat rikors kontra dawn id-deċiżjonijiet quddiem it-Tribunal Superior de Justicia de Cataluña (il-Qorti Superjuri tal-Ġustizzja ta’ Cataluña, Spanja), li hija l-qorti tar-rinviju. Huma jsostnu li l-eżenzjoni tal-VAT inkwistjoni ma tistax tiġi rrifjutata abbażi tal-fatt li l-ġestjoni tal-persunal ġiet fdata lil impriża terza, peress li dan il-fatt jikkorrispondi mal-ispirtu u mal-għan tal-eżenzjoni.
12
F’dawn iċ-ċirkustanzi, it-Tribunal Superior de Justicia de Cataluña (il-Qorti Superjuri tal-Ġustizzja ta’ Cataluña) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin, li huma fformulati f’termini identiċi fil-Kawżi C‑379/24 u C‑380/24:
“1)
Is-sens u l-għan Komunitarju tal-eżenzjoni prevista fl-Artikolu 132(1)(f) tad-[Direttiva dwar il-VAT] jipprekludu dispożizzjoni nazzjonali – l-Artikolu 20(Uno)(6) tal-[Liġi 37/1992] – li teżiġi li s-servizzi inkwistjoni jkunu direttament u esklużivament marbuta mal-attività eżentata […], meta l-interpretazzjoni ta’ din l-eżiġenza twassal għall-konklużjoni, fil-każ tas-servizz inkwistjoni – it-tindif fis-settur tal-kura tas-saħħa [C‑379/24] [u tal-edukazzjoni – C‑380/24] –, li dan ma huwiex marbut esklużivament ma’ dan is-settur eżentat, minkejja li dan huwa uniku, tekniku u kumpless fl-organizzazzjoni […], u minkejja li huwa assolutament neċessarju?
2)
Is-sens u l-għan Komunitarju tal-eżenzjoni prevista fl-Artikolu 132(1)(f) tad-[Direttiva dwar il-VAT] jipprekludu interpretazzjoni tal-Artikolu 20(Uno)(6) tal-[Liġi 37/1992], li tqis li n-nuqqas ta’ esklużività tas-servizz ipprovdut għall-bżonnijiet tal-attività huwa ekwivalenti għall-ħolqien ta’ distorsjoni tal-kompetizzjoni sabiex tirrifjuta l-eżenzjoni konformement mal-limiti Komunitarji, u b’dan il-mod tgħaqqad il-limiti nazzjonali u komunitarji sabiex tiġġustifika l-imsemmi rifjut? Il-limitu bbażat fuq in-‘nuqqas ta’ distorsjoni tal-kompetizzjoni’ jippreżupponi li l-eżenzjoni għandha tiġi miċħuda irrispettivament mill-grad ta’ effettività tad-distorsjoni, jekk din ma tiġix ikkontestata mill-partijiet [sentenza tal‑20 ta’ Novembru 2003, Taksatorringen, C‑8/01, EU:C:2003:621, punt 48], minħabba li kull eżenzjoni tikkostitwixxi ksur tal-prinċipju ġenerali – irrikonoxxut mill-Qorti tal-Ġustizzja – ta’ ssuġġettar għat-taxxa?”
13
Permezz ta’ deċiżjoni tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tal‑10 ta’ Lulju 2024, il-Kawżi C‑379/24 u C‑380/24 ġew magħquda għall-finijiet tal-fażi bil-miktub u tal-fażi orali tal-proċedura, kif ukoll tas-sentenza.
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel domanda
14
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 132(1)(f) tad-Direttiva dwar il-VAT għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi li provvisti ta’ servizzi mwettqa minn grupp awtonomu ta’ persuni, ma jistgħux jiġu kklassifikati bħala servizzi “meħtieġa direttament”, fis-sens tal-imsemmija dispożizzjoni, meta dawn il-provvisti jkunu meħtieġa għall-attività eżentata mill-VAT eżerċitata minn dawn il-persuni, iżda ma jkunux esklużivament marbuta ma’ din l-attività minħabba n-natura ġenerali tagħhom.
15
Għandu jiġi rrilevat, preliminarjament, li mill-premessi 25 u 35 tad-Direttiva dwar il-VAT jirriżulta li din tal-aħħar hija intiża li tarmonizza l-bażi taxxabbli tal-VAT u li l-eżenzjonijiet minn din it-taxxa jikkostitwixxu kunċetti awtonomi tad-dritt tal-Unjoni li, kif diġà ddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja, għandhom jitqiegħdu fil-kuntest ġenerali tas-sistema komuni tal-VAT stabbilita minn din id-direttiva (ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑20 ta’ Novembru 2019, Infohos, C‑400/18, EU:C:2019:992, punt 29).
16
Skont ġurisprudenza stabbilita, għall-finijiet tal-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, hemm lok li jittieħdu inkunsiderazzjoni mhux biss il-kliem ta’ din id-dispożizzjoni, iżda wkoll il-kuntest tagħha u l-għanijiet tal-leġiżlazzjoni li tagħmel parti minnha (sentenzi tas‑17 ta’ Novembru 1983, Merck, 292/82, EU:C:1983:335, punt 12, kif ukoll tal‑1 ta’ Awwissu 2025, Alace u Canpelli, C‑758/24 u C‑759/24, EU:C:2025:591, punt 91).
17
Fir-rigward tal-formulazzjoni tal-Artikolu 132(1)(f) tad-Direttiva dwar il-VAT, din id-dispożizzjoni teżenta l-provvisti ta’ servizzi mwettqa minn gruppi indipendenti ta’ persuni li jeżerċitaw attività eżentata jew li fir-rigward tagħha huma ma jkollhomx il-kwalità ta’ persuna taxxabbli, sabiex jipprovdu lill-membri ta’ dawn il-gruppi s-servizzi meħtieġa direttament għall-eżerċizzju ta’ din l-attività, jiġifieri, meta dawn il-gruppi sempliċement jeżiġu mill-membri tagħhom ir-rimbors eżatt tas-sehem tagħhom fl-ispejjeż sostnuti konġuntament, bil-kundizzjoni li din l-eżenzjoni ma tkunx ta’ natura li tista’ tikkawża distorsjonijiet tal-kompetizzjoni.
18
F’dan ir-rigward, minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li t-termini użati sabiex jiġu ddenomintati l-eżenzjonijiet mill-VAT previsti fl-Artikolu 132 tad-Direttiva dwar il-VAT għandhom jiġu interpretati b’mod strett, peress li dawn l-eżenzjonijiet jikkostitwixxu eċċezzjonijiet għall-prinċipju ġenerali li kull servizz ipprovdut bi ħlas minn persuna taxxabbli huwa suġġett għal din it-taxxa. Madankollu, l-interpretazzjoni ta’ dawn it-termini għandha tkun konformi mal-għanijiet tal-imsemmija eżenzjonijiet u għandha tosserva r-rekwiżiti tal-prinċipju ta’ newtralità fiskali inerenti għas-sistema komuni tal-VAT. Għalhekk, din ir-regola ta’ interpretazzjoni stretta ma tfissirx li t-termini użati sabiex jiġu ddefiniti l-eżenzjonijiet previsti fl-imsemmi Artikolu 132 għandhom jiġu interpretati b’mod li jċaħħadhom mill-effetti tagħhom. L-għan tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ma huwiex li timponi interpretazzjoni li trendi l-eżenzjonijiet previsti kważi inapplikabbli fil-prattika (sentenzi tal‑11 ta’ Diċembru 2008, Stichting Centraal Begeleidingsorgaan voor de Intercollegiale Toetsing, C‑407/07, EU:C:2008:713, punt 30; tal‑4 ta’ Mejju 2017, Il-Kummissjoni vs Il-Lussemburgu, C‑274/15, EU:C:2017:333, punt 50, u tat‑18 ta’ Novembru 2020, Kaplan International colleges UK, C‑77/19, EU:C:2020:934, punt 37).
19
Għandu jiġi rrilevat ukoll li, għalkemm l-Artikolu 132(1)(a) sa (q) tad-Direttiva dwar il-VAT jelenka “tranżazzjonijiet” eżentati mill-Istati Membri, l-Artikolu 132(1)(f) ta’ din id-direttiva jirrigwarda, b’mod iktar preċiż, provvisti ta’ servizzi li, minn naħa, jitwettqu minn gruppi indipendenti ta’ persuni għall-benefiċċju tal-membri tagħhom li jeżerċitaw attività eżentata jew li fir-rigward tagħha huma ma jkollhomx il-kwalità ta’ persuna taxxabbli u, min-naħa l-oħra, ikunu “meħtieġa direttament” għal din l-attività.
20
Għalhekk, għandu jiġi kkonstatat li għalkemm il-formulazzjoni tal-Artikolu 132(1)(f) tad-Direttiva dwar il-VAT teżiġi rabta bejn il-provvista ta’ servizzi pprovduta mill-grupp awtonomu ta’ persuni u l-attività eżentata tal-membri tiegħu, din id-dispożizzjoni ma teżiġix li dawn is-servizzi jkunu servizzi speċifiċi li jikkostitwixxu kontribuzzjoni indispensabbli għal din l-attività jew għal tranżazzjoni speċifika. Fil-fatt, huwa biżżejjed li l-provvista ta’ servizzi mwettqa minn tali grupp tkun meħtieġa direttament għall-eżerċizzju tal-attività eżentata tal-membri tiegħu.
21
Fir-rigward tal-kuntest tal-Artikolu 132(1)(f) tad-Direttiva dwar il-VAT, din id-dispożizzjoni tinsab fil-Kapitolu 2 tat-Titolu IX ta’ din id-Direttiva, liema kapitolu jinkludi wkoll l-Artikolu 134(a) li jipprovdi li, “[i]l-provvista ta’ merkanzija jew servizzi m’għandhiex tingħata eżenzjoni, kif previst fil-punti (b), (g), (h), (i), (l), (m) u (n) ta’ l-Artikolu 132(1), […] fejn il-provvista m’hijiex essenzjali għat-transazzjonijiet eżenti”. L-Artikolu 134(a) għalhekk jissuġġetta espliċitament il-provvisti ta’ servizzi msemmija fid-dispożizzjonijiet li huwa jelenka għall-kundizzjoni li dawn ikunu indispensabbli għat-tranżazzjonijiet eżentati. F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li l-provvisti ta’ servizzi msemmija fl-Artikolu 132(1)(f) ta’ din id-direttiva ma humiex fost dawk elenkati fl-imsemmi Artikolu 134(a).
22
Minn dan isegwi li, kif tirrileva l-Avukata Ġenerali fil-punt 27 tal-konklużjonijiet tagħha, ma jistax jiġi previst li s-servizzi msemmija fl-Artikolu 132(1)(f) tad-Direttiva dwar il-VAT ikunu speċifiċi sal-punt li jikkostitwixxu kontribuzzjoni indispensabbli għall-attività eżentata, jew saħansitra għal ċerti tranżazzjonijiet eżentati. Barra minn hekk, is-sempliċi fatt li l-attivitajiet eżentati inkwistjoni fil-kawża prinċipali jissemmew fl-Artikolu 132(1)(b) u (i) tal-istess direttiva ma huwiex ta’ natura li jinvalida din l-interpretazzjoni.
23
Kuntrastament, provvisti ta’ servizzi li ma jikkontribwixxux direttament għall-eżerċizzju ta’ attivitajiet ta’ interess ġenerali msemmija f’dan l-Artikolu 132, iżda għall-eżerċizzju ta’ attivitajiet eżentati oħra, ma jistgħux jaqgħu taħt l-eżenzjoni prevista fl-Artikolu 132(1)(f) tad-Direttiva dwar il-VAT (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑21 ta’ Settembru 2017, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja, C‑616/15, EU:C:2017:721, punt 50).
24
L-interpretazzjoni tal-Artikolu 132(1)(f) tad-Direttiva dwar il-VAT stabbilita fil-punti 20 u 22 ta’ din is-sentenza hija wkoll konformi mal-għan ta’ din id-dispożizzjoni, li huwa li jiġu eżentatati mill-VAT ċerti attivitajiet ta’ interess ġenerali, sabiex jiġi ffaċilitat l-aċċess għal ċerti provvisti kif ukoll il-provvista ta’ ċerti beni, billi jiġu evitati l-ispejjeż addizzjonali li jirriżultaw mill-issuġġettar tagħhom għal din it-taxxa (ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑20 ta’ Novembru 2019, Infohos, C‑400/18, EU:C:2019:992, punt 37). Għaldaqstant, il-provvisti ta’ servizzi mwettqa minn grupp awtonomu ta’ persuni jaqgħu taħt l-eżenzjoni prevista fl-imsemmija dispożizzjoni, meta dawn il-provvisti jikkontribwixxu direttament għall-eżerċizzju tal-attivitajiet ta’ interess ġenerali previsti fl-Artikolu 132 ta’ din id-direttiva (sentenza tal‑21 ta’ Settembru 2017, Il‑Kummissjoni vs Il-Ġermanja, C‑616/15, EU:C:2017:721, punt 48).
25
Dan huwa effettivament il-każ meta s-servizzi jkunu normalment ipprovduti minn tali grupp lill-membri tiegħu sa fejn ikunu meħtieġa għall-eżerċizzju tal-attività eżentata. F’dan ir-rigward, servizzi “ġenerali” bħat-tindif jistgħu jitqiesu li huma meħtieġa direttament kemm għas-settur tal-kura medika kif ukoll għal dak tal-edukazzjoni fejn, barra minn hekk, jeżistu rekwiżiti speċifiċi fil-qasam tal-iġjene imposti fuq l-operaturi ta’ dawn is-setturi. Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju tippreċiża li s-servizzi ta’ tindif inkwistjoni fil-kawżi prinċipali huma uniċi, tekniċi u kumplessi fir-rigward tal-attivitajiet inkwistjoni.
26
Fid-dawl tal-motivi preċedenti, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li l-Artikolu 132(1)(f) tad-Direttiva dwar il-VAT għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi li provvisti ta’ servizzi mwettqa minn grupp awtonomu ta’ persuni ma jistgħux jiġu kklassifikati bħala servizzi “meħtieġa direttament”, fis-sens tal-imsemmija dispożizzjoni, meta dawn il-provvisti jkunu meħtieġa għall-attività eżentata mill-VAT eżerċitata minn dawn il-persuni, iżda ma jkunux esklużivament marbuta ma’ din l-attività minħabba n-natura ġenerali tagħhom.
Fuq it-tieni domanda
27
Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 132(1)(f) tad-Direttiva dwar il-VAT għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi interpretazzjoni ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi li teżisti, fil-prinċipju, distorsjoni tal-kompetizzjoni jew probabbiltà ta’ distorsjoni tal-kompetizzjoni meta s-servizzi mwettqa minn grupp awtonomu ta’ persuni favur il-membri tiegħu jistgħu, minħabba n-natura ġenerali tagħhom, jintużaw għal kwalunkwe attività taxxabbli u mhux esklużivament għall-attività eżentata li huma jeżerċitaw.
28
Skont id-dispożizzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, l-eżenzjoni mill-VAT prevista fl-Artikolu 132(1)(f) tad-Direttiva dwar il-VAT hija suġġetta għar-rekwiżit li s-servizzi pprovduti direttament lill-membri tal-gruppi awtonomi ta’ persuni, ikkostitwiti minn persuni li jeżerċitaw attività eżentata jew mhux taxxabbli li ma tagħtix dritt għal tnaqqis, jintużaw direttament u esklużivament għall-bżonnijiet ta’ din l-attività u li jkunu meħtieġa għall-eżerċizzju tagħha.
29
F’dan ir-rigward, mir-risposta għall-ewwel domanda jirriżulta li din id-dispożizzjoni tipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi li provvisti ta’ servizzi mwettqa minn grupp awtonomu ta’ persuni ma jistgħux jiġu kklassifikati bħala servizzi “meħtieġa direttament”, fis-sens tal-imsemmija dispożizzjoni, meta dawn il-provvisti jkunu meħtieġa għall-attività eżentata mill-VAT eżerċitata minn dawn il-persuni, iżda ma jkunux esklużivament marbuta mal-imsemmija attività minħabba n-natura ġenerali tagħhom.
30
Madankollu, il-Gvern Spanjol isostni li l-istess dispożizzjoni ma tipprekludix ir-rekwiżit ta’ esklużività impost mil-leġiżlazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali sa fejn dan ir-rekwiżit huwa intiż li jiżgura li l-kundizzjoni dwar l-assenza ta’ distorsjonijiet tal-kompetizzjoni prevista fl-Artikolu 132(1)(f) tad-Direttiva dwar il-VAT tkun tista’ tiġi applikata b’mod sempliċi u korrett.
31
Għandha tiġi eżaminata, konsegwentement, il-kwistjoni dwar jekk Stat Membru jistax, fid-dawl tal-kundizzjoni dwar l-assenza ta’ distorsjonijiet tal-kompetizzjoni, jillimita, permezz tal-leġiżlazzjoni nazzjonali, il-provvisti ta’ servizzi li jagħtu lok għall-eżenzjoni prevista f’din id-dispożizzjoni.
32
Preliminarjament, għandu jiġi rrilevat li l-Istati Membri ma humiex obbligati jittrasponu din il-kundizzjoni b’mod letterali fid-dritt nazzjonali tagħhom (sentenza tal‑21 ta’ Settembru 2017, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja, C‑616/15, EU:C:2017:721, punt 64).
33
Barra minn hekk, sabiex jiġi ddeterminat jekk l-applikazzjoni tal-eżenzjoni msemmija fl-Artikolu 132(1)(f) tad-Direttiva TVA tistax tikkawża distorsjoni tal-kompetizzjoni, huwa minnu li l-leġiżlatur nazzjonali jista’ jipprevedi regoli li huma faċilment amministrati u kkontrollati mill-awtoritajiet kompetenti. Fil-fatt, skont l-Artikolu 131 tad-Direttiva dwar il-VAT, l-Istati Membri għandhom jistabbilixxu l-kundizzjonijiet li huma suġġetti għalihom l-eżenzjonijiet sabiex tiġi żgurata l-applikazzjoni korretta u sempliċi ta’ dawn tal-aħħar u jiġu pprojbiti kwalunkwe frodi, evażjoni jew abbuż possibbli. Madankollu, dawn il-kundizzjonijiet ma jistgħux jaffettwaw id-definizzjoni tal-kontenut tal-eżenzjonijiet previsti minn din id-direttiva (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑21 ta’ Marzu 2013, Il-Kummissjoni vs Franza, C‑197/12, EU:C:2013:202, punt 31; tal‑25 ta’ Frar 2016, Il-Kummissjoni vs Il-Pajjiżi l-Baxxi, C‑22/15, EU:C:2016:118, punti 28 u 29, kif ukoll tal‑21 ta’ Settembru 2017, Il‑Kummissjoni vs Il-Ġermanja, C‑616/15, EU:C:2017:721, punt 65).
34
Dan huwa preċiżament l-effett tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni, li permezz tagħha l-leġiżlatur nazzjonali għandu l-intenzjoni li jeskludi s-servizzi kollha pprovduti minn gruppi indipendenti ta’ persuni li jistgħu jintużaw ukoll għal attivitajiet li ma humiex esklużivament marbuta mal-attività eżentata eżerċitata mill-membri ta’ dawn il-gruppi.
35
Barra minn hekk, għandu jitfakkar li l-għan tal-eżenzjoni prevista fl-Artikolu 132(1)(f) tad-Direttiva dwar il-VAT huwa li jiġi evitat li l-persuna li toffri ċerti servizzi tkun suġġetta għall-ħlas tal-VAT meta hija tkun intalbet tikkollabora ma’ kummerċjanti oħra permezz ta’ struttura komuni mfassla għal attivitajiet neċessarji għat-twettiq ta’ dawn is-servizzi (sentenzi tal‑11 ta’ Diċembru 2008, Stichting Centraal Begeleidingsorgaan voor de Intercollegiale Toetsing, C‑407/07, EU:C:2008:713, punt 37, u tal‑21 ta’ Settembru 2017, Il‑Kummissjoni vs Il-Ġermanja, C‑616/15, EU:C:2017:721, punt 56). Din id-dispożizzjoni hija għalhekk intiża, kif ġie mfakkar fil-punt 24 ta’ din is-sentenza, li teżenta mill-VAT ċerti attivitajiet ta’ interess ġenerali, bil-għan li jiġu ffaċilitati l-aċċess għal ċerti servizzi kif ukoll il-provvista ta’ ċerti beni, billi jiġu evitati l-ispejjeż addizzjonali li jkunu jirriżultaw bl-issuġġettar tagħhom għall-VAT.
36
Il-fatt li grupp awtonomu ta’ persuni, li jissodisfa l-kundizzjonijiet kollha previsti fl-Artikolu 132(1)(f) tad-Direttiva dwar il-VAT, jiġi rrifjutat il-benefiċċju tal-eżenzjoni prevista f’din id-dispożizzjoni għas-sempliċi raġuni li l-provvista ta’ servizzi pprovduta lill-membri ta’ dan il-grupp hija provvista ta’ servizzi ta’ natura ġenerali li tista’ wkoll tiġi pprovduta lil persuni oħra, ikollu l-effett li jillimita l-kamp ta’ applikazzjoni tal-imsemmija dispożizzjoni billi jeskludi, fil-prinċipju, mill-benefiċċju tal-eżenzjoni mill-VAT provvisti pprovduti minn dan il-grupp lill-membri tiegħu, fejn tali limitazzjoni tal-kamp ta’ applikazzjoni ma hijiex ikkonfermata mill-għan ta’ din id-direttiva kif imfakkar fil-punt preċedenti ta’ din is-sentenza (ara, b’analoġija, is-sentenzi tal‑11 ta’ Diċembru 2008, Stichting Centraal Begeleidingsorgaan voor de Intercollegiale Toetsing, C‑407/07, EU:C:2008:713, punti 36 u 37, kif ukoll tal‑20 ta’ Novembru 2019, Infohos, C‑400/18, EU:C:2019:992, punt 40).
37
Kuntrastament, kif tirrileva l-Avukata Ġenerali, fil-punt 49 tal-konklużjonijiet tagħha, jista’ jkun hemm distorsjoni tal-kompetizzjoni fil-każ ta’ abbuż fis-sens tal-Artikolu 131 tad-Direttiva dwar il-VAT. Madankollu, tali abbuż ma jistax ikun ibbażat fuq preżunzjoni ġenerali u inkonfutabbli (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑20 ta’ Novembru 2019, Infohos, C‑400/18, EU:C:2019:992, punt 53).
38
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għat-tieni domanda għandha tkun li l-Artikolu 132(1)(f) tad-Direttiva dwar il-VAT għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi interpretazzjoni ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali li skontha teżisti, fil-prinċipju, distorsjoni tal-kompetizzjoni jew probabbiltà ta’ distorsjoni tal-kompetizzjoni meta s-servizzi mwettqa minn grupp awtonomu ta’ persuni favur il-membri tiegħu jistgħu, minħabba n-natura ġenerali tagħhom, jintużaw għal kwalunkwe attività taxxabbli u mhux esklużivament għall-attività eżentata li huma jeżerċitaw.
Fuq l-ispejjeż
39
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tieni Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
L-Artikolu 132(1)(f) tad-Direttiva tal-Kunsill 2006/112/KE tat‑28 ta’ Novembru 2006 dwar is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi li provvisti ta’ servizzi mwettqa minn grupp awtonomu ta’ persuni ma jistgħux jiġu kklassifikati bħala servizzi “meħtieġa direttament”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, meta dawn il-provvisti jkunu meħtieġa għall-attività eżentata mit-taxxa fuq il-valur miżjud eżerċitata minn dawn il-persuni, iżda ma jkunux esklużivament marbuta ma’ din l-attività minħabba n-natura ġenerali tagħhom.
2)
L-Artikolu 132(1)(f) tad-Direttiva 2006/112
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
jipprekludi interpretazzjoni ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali li skontha teżisti, fil-prinċipju, distorsjoni tal-kompetizzjoni jew probabbiltà ta’ distorsjoni tal-kompetizzjoni meta s-servizzi mwettqa minn grupp awtonomu ta’ persuni favur il-membri tiegħu jistgħu, minħabba n-natura ġenerali tagħhom, jintużaw għal kwalunkwe attività taxxabbli u mhux esklużivament għall-attività eżentata li huma jeżerċitaw.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Ispanjol.