Wydanie tymczasowe
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
ANDREI BIONDIEGO
przedstawiona w dniu 26 marca 2026 r.(1)
Sprawa C‑855/24 P
Crown Holdings, Inc.,
Crown Cork & Seal Deutschland Holdings GmbH
przeciwko
Komisji Europejskiej
Odwołanie – Konkurencja – Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki – Rynek opakowań metalowych – Wszczęcie postępowania wyjaśniającego przez Komisję Europejską na wniosek krajowego organu ochrony konkurencji – Rozporządzenie (WE) nr 1/2003 – Komunikat Komisji w sprawie współpracy w ramach sieci organów ochrony konkurencji – Zasada ochrony uzasadnionych oczekiwań
I.      Wprowadzenie
1.        W niniejszym odwołaniu Crown Holdings, Inc. i Crown Cork & Seal Deutschland Holdings GmbH (zwane dalej łącznie: „Crown”) wnoszą o uchylenie wyroku Sądu z dnia 2 października 2024 r., Crown Holdings i Crown Cork & Seal Deutschland/Komisja (T‑587/22, EU:T:2024:661, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”), w którym Sąd oddalił ich skargę na decyzję Komisji C(2022) 4761
final z dnia 12 lipca 2022 r.(2) (zwaną dalej „sporną decyzją”)(3), dotyczącą postępowania na podstawie art. 101 TFUE. Zasadniczo Komisja wszczęła postępowanie między innymi przeciwko Crown na wniosek Bundeskartellamt (federalnego urzędu antymonopolowego, Niemcy; zwanego dalej „krajowym organem ochrony konkurencji”) (sprawa AT.40522 – Opakowania metalowe). Krajowy organ ochrony konkurencji zwrócił się do Komisji o wszczęcie postępowania ze względu na to, że luki w obowiązującym wówczas prawie niemieckim nie pozwalały na skuteczne ukaranie odnośnych spółek, ponieważ w wyniku restrukturyzacji przedsiębiorstwa przeprowadzonej przez spółki Crown zidentyfikowanie wszystkich spółek, które dopuściły się naruszenia, nie było możliwe(4). Po zakończeniu postępowania Komisja stwierdziła(5) jednolite i ciągłe naruszenie art. 101 TFUE w sektorze opakowań metalowych w Niemczech od dnia 11 marca 2011 r. do dnia 18 września 2014 r. i nałożyła na Crown grzywnę w wysokości 7 670 000 EUR, obniżoną o 50 % na podstawie obwieszczenia w sprawie zwalniania z grzywien i zmniejszania grzywien w sprawach kartelowych(6) i o 10% na podstawie obwieszczenia Komisji w sprawie prowadzenia postępowań ugodowych(7).
2.        W zaskarżonym wyroku Sąd oddalił co do istoty wszystkie zarzuty podniesione na poparcie skargi skierowanej przeciwko spornej decyzji.
II.    Ramy prawne
A.      Rozporządzenie nr 1/2003
3.        W ramach niniejszego postępowania odwoławczego istotny jest art. 11 ust. 3 i 6 rozporządzenia nr 1/2003(8) w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. 101 i 102 TFUE.
4.        Artykuł 11 ust. 3 i 6, zatytułowany „Współpraca między Komisją i organami ochrony konkurencji państw członkowskich”, ma następujące brzmienie:
„3.      Organy ochrony konkurencji państw członkowskich, w przypadku gdy działają na mocy [art. 101 lub 102 TFUE], informują Komisję pisemnie przed lub bezzwłocznie po wszczęciu pierwszych formalnych działań dochodzeniowych. Informacja ta może być również udostępniona organom ochrony konkurencji innych państw członkowskich.
[…]
6.      Wszczęcie przez Komisję postępowania w celu przyjęcia decyzji na mocy rozdziału III pozbawia organy ochrony konkurencji państw członkowskich ich kompetencji w zakresie stosowania art. [101 i 102 TFUE]. Jeżeli organ ochrony konkurencji państwa członkowskiego prowadzi już postępowanie w sprawie, Komisja wszczyna postępowanie po zasięgnięciu opinii krajowego organu ochrony konkurencji”.
B.      Komunikat Komisji w sprawie współpracy w ramach sieci organów ochrony konkurencji
5.        Funkcjonowanie rozporządzenia nr 1/2003 zostało szczegółowo opisane w komunikacie Komisji w sprawie współpracy w ramach sieci organów ochrony konkurencji(9) (zwanym dalej „komunikatem w sprawie współpracy”).
Komisja i organy ochrony konkurencji tworzą wspólnie sieć organów publicznych, „European Competition Network” (ECN) (10) (zwaną dalej „siecią ECN”). W szczególności, jeśli chodzi o niniejsze odwołanie, pkt 6(11) ma następujące brzmienie:
„W większości przypadków organ, do którego wpływa skarga lub który wszczyna postępowanie z urzędu, pozostaje organem odpowiednim do prowadzenia sprawy. Możliwość przydzielenia sprawy innemu organowi może być rozważana tylko na początkowym etapie postępowania (zob. pkt 18), jeżeli wspomniany wyżej organ uzna, że nie jest w stanie podjąć działań, lub jeżeli inne organy również uznają, że nie są w stanie podjąć działań (zob. pkt 9–16 poniżej)” [tłumaczenie nieoficjalne, podobnie jak wszystkie cytaty z tego komunikatu poniżej].
6.        Punkt 7 ma następujące brzmienie:
„Jeżeli ze względu na skuteczną ochronę konkurencji i interesu Wspólnoty przydzielenie sprawy innemu organowi zostanie uznane za konieczne, członkowie sieci, w miarę możliwości, dołożą starań, aby przydzielić sprawę jednemu organowi, który będzie w stanie podjąć działania. W każdym razie przydzielenie sprawy innemu organowi powinno nastąpić szybko i skutecznie oraz nie powinno powodować opóźnień w toczącym się dochodzeniu”.
7.        Punkt 16 stanowi:
„W celu wykrycia zwielokrotnionych postępowań oraz zapewnienia, że sprawy będą rozpatrywane przez najbardziej odpowiednie organy ochrony konkurencji, członkowie sieci muszą być informowani możliwie wcześnie o sprawach rozpatrywanych przez poszczególne organy ochrony konkurencji. W interesie zarówno sieci, jak i zainteresowanych przedsiębiorstw leży bowiem to, że w przypadku przydzielenia sprawy innemu organowi należy to uczynić szybko”.
8.        Punkt 18 komunikatu w sprawie współpracy stanowi:
„Tam, gdzie pojawi się potrzeba przydzielenia sprawy innemu organowi, kwestia ta powinna zostać rozwiązana szybko, zazwyczaj w ciągu dwóch miesięcy od daty przekazania do sieci pierwszej informacji zgodnie z art. 11 [rozporządzenia 1/2003]. W tym czasie organy ochrony konkurencji będą starały się dojść do porozumienia na temat możliwego przydzielenia sprawy innemu organowi oraz, w razie potrzeby, na temat zasad działania równoległego”.
9.        Punkt 19 rzeczonego komunikatu stanowi:
„Co do zasady organ lub organy ochrony konkurencji, które prowadzą postępowanie w sprawie pod koniec okresu przydzielenia sprawy innemu organowi, powinny nadal je prowadzić aż do zakończenia postępowania. Przydzielenie sprawy innemu organowi po upływie dwóch miesięcy od pierwotnego przydzielenia może mieć miejsce tylko w wypadku, gdy znane okoliczności faktyczne dotyczące sprawy ulegną istotnej zmianie w toku postępowania”.
10.      Punkt 31 stanowi:
„Wszyscy członkowie sieci zobowiązują się do zapewnienia szybkiego i skutecznego przydzielania spraw. Ponieważ w rozporządzeniu [nr 1/2003] stworzono system kompetencji równoległych, przydzielanie spraw między członków sieci stanowi po prostu podział pracy, na podstawie którego niektóre organy powstrzymują się od działania. Przydzielanie spraw nie oznacza zatem, że przedsiębiorstwa, które uczestniczyły w naruszeniu lub których naruszenie to dotyczy, nabywają prawo do tego, by ich sprawa została rozpatrzona przez konkretny organ”.
11.      W sekcji 3.2 tego samego komunikatu, zatytułowanej „Wszczęcie postępowania przez Komisję na podstawie art. 11 ust. 6 rozporządzenia [nr 1/2003”, opisano zasady wszczęcia postępowania. W sekcji tej wyjaśniono w szczególności, że mogą wystąpić dwie sytuacje, z których druga ma miejsce, gdy jeden lub więcej krajowych organów ochrony konkurencji poinformowało sieć, że podejmują działania w danej sprawie. Drugi przypadek, który ma znaczenie w niniejszym postępowaniu odwoławczym, jest uregulowany w pkt 54. W szczególności pkt 54 stanowi:
„Druga sytuacja ma miejsce, gdy jeden lub więcej krajowych organów ochrony konkurencji poinformowało sieć zgodnie z art. 11 ust. 3 [rozporządzenia nr 1/2003], że podejmują działania w danej sprawie. W początkowym okresie procesu przydzielania sprawy (czyli orientacyjnym okresie dwóch miesięcy, o którym mowa w pkt 18 powyżej), Komisja może wszcząć postępowanie na podstawie art. 11 ust. 6 [rozporządzenia nr 1/2003] po konsultacji z odpowiednimi organami. Po zakończeniu procesu przydzielania sprawy Komisja może co do zasady zastosować art. 11 ust. 6 [rozporządzenia nr 1/2003] wyłącznie w jednej z następujących sytuacji:
[…]
d)      przyjęcie decyzji przez Komisję jest niezbędne w celu opracowania wspólnotowej polityki konkurencji, w szczególności jeżeli to samo zagadnienie w zakresie konkurencji występuje w kilku państwach członkowskich, lub w celu zapewnienia skutecznego wykonania wspólnotowej polityki konkurencji;
[…]”.
III. W przedmiocie odwołania
12.      Podobnie jak w sprawie Silgan, w której przedstawiłem opinię w dniu 12 marca 2026 r., głównym przedmiotem niniejszego odwołania jest funkcjonowanie opisanego w komunikacie w sprawie współpracy systemu współpracy między Komisją a organami ochrony konkurencji państw członkowskich w szczególnej sytuacji, w której wniosek o przydzielenie sprawy innemu organowi został złożony po początkowym etapie procesu przydzielania sprawy. Chociaż argumenty przedstawione odpowiednio przez Silgan i Crown mają pewne wspólne cechy, Crown podnosi również dodatkowe argumenty, w szczególności dotyczące korzystania przez Komisję z przysługującego jej uznania i zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań.
13.      Dokładniej rzecz ujmując, Crown wnosi do Trybunału o uchylenie zaskarżonego wyroku, stwierdzenie nieważności spornej decyzji i obciążenie Komisji kosztami postępowania w obu instancjach, albo
– tytułem żądania ewentualnego – o przekazanie sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania i pozostawienie decyzji w przedmiocie kosztów odwoławczego do rozstrzygnięcia w wyroku kończącym postępowanie w sprawie.
14.      Komisja i Republika Federalna Niemiec, będąca interwenientem w pierwszej instancji, wnoszą do Trybunału o oddalenie odwołania i obciążenie Crown kosztami postępowania.
15.      Na poparcie odwołania Crown podnosi cztery zarzuty, z których wszystkie są kwestionowane przez Komisję. Zarzut pierwszy – na którym skupia się niniejsza opinia zgodnie z wnioskiem Trybunału – dotyczy dokonanej przez Sąd błędnej wykładni komunikatu w sprawie współpracy, w szczególności pkt 18 i 19 komunikatu. Zarzut drugi dotyczy naruszenia prawa przy dokonywaniu wykładni obowiązku uzasadnienia spoczywającego na Komisji. Zarzut trzeci dotyczy naruszenia prawa, jakiego miał dopuścić się Sąd przy dokonywaniu wykładni zasady pomocniczości. Wreszcie, w zarzucie czwartym Crown zarzuca Sądowi, że nie dokonał oceny wszystkich istotnych okoliczności prawnych przedstawionych mu przez Crown, co w konsekwencji naruszyło jej prawo do obrony.
16.      W ramach zarzutu pierwszego argumentacja Crown dzieli się na dwie części.
17.      Część pierwsza dotyczy naruszenia prawa przy dokonywaniu wykładni pkt 18 i 19 komunikatu w sprawie współpracy. Część druga dotyczy naruszenia prawa przez Sąd, który uznał, że sporna decyzja jest zgodna z komunikatem w sprawie współpracy.
A.      W przedmiocie pierwszej części zarzutu pierwszego odwołania
18.      Crown kwestionuje pkt 63 zaskarżonego wyroku, w którym Sąd stwierdził, że chociaż Komisja jest związana komunikatem w sprawie współpracy, komunikat ten nie wzbudził uzasadnionych oczekiwań, że przydzielenie sprawy innemu organowi powinno w każdym razie nastąpić w terminie dwóch miesięcy przewidzianym w samym komunikacie. Crown kwestionuje również wniosek Sądu, zgodnie z którym zmiana znanych okoliczności faktycznych dotyczących sprawy uzasadniała przydzielenie sprawy innemu organowi przez krajowy organ ochrony konkurencji wobec Komisji. Ponadto Crown utrzymuje, że wbrew temu, co stwierdził Sąd, mogła ona zasadnie oczekiwać, że Komisja nie zgodzi się na przydzielenie sprawy innemu organowi po tym, jak dochodzenie prowadzone przez krajowy organ ochrony konkurencji trwało ponad trzy lata(12). W ramach pierwszej części zarzutu pierwszego odwołania Crown podnosi dwa zarzuty szczegółowe.
19.      W pierwszym zarzucie szczegółowym Crown kwestionuje pkt 47 i 48 zaskarżonego wyroku, w których Sąd uznał, że komunikat w sprawie współpracy nie dostarcza żadnego dokładnego zapewnienia co do tego, iż termin przydzielenia sprawy innemu organowi nie może przekroczyć okresu dwóch miesięcy, oraz że pkt 18 nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. Kwestionuje ona również okoliczność, że zdaniem Sądu dwumiesięczny termin, o którym mowa w pkt 18, nie ma charakteru bezwzględnie wiążącego.
20.      W drugim zarzucie szczegółowym Crown kwestionuje pkt 49 i 51 zaskarżonego wyroku, w których Sąd odrzucił zaproponowaną przez nią wykładnię pkt 19 zdanie drugie komunikatu w sprawie współpracy, w szczególności wyrażenia „znane okoliczności faktyczne dotyczące sprawy”, uznając, że jest ona zawężająca. Zdaniem Crown wyrażenie „znane okoliczności faktyczne dotyczące sprawy”, zawarte w pkt 19 zdanie drugie, nie obejmuje zdarzeń, które miały miejsce w toku postępowania, ale które nie mają związku z naruszeniem zasad konkurencji, takim jak restrukturyzacja przedsiębiorstwa.
1.      W przedmiocie pierwszego zarzutu szczegółowego, dotyczącego błędnej wykładni pkt 18 komunikatu w sprawie współpracy
a)      Argumenty Crown
21.      W odniesieniu do pierwszego zarzutu szczegółowego Crown twierdzi, że pkt 18 komunikatu w sprawie współpracy ma znaczenie w niniejszej sprawie z dwóch powodów. Po pierwsze, Crown utrzymuje, że wbrew temu, co uznał Sąd w pkt 48 zaskarżonego wyroku, krajowy organ ochrony konkurencji i Komisja osiągnęli porozumienie w celu rozwiązania kwestii przydzielenia sprawy innemu organowi. Po drugie, Crown podnosi, że pkt 18 jest jedynym punktem w komunikacie w sprawie współpracy, który zawiera dokładną wskazówkę co do wymogu dotyczącego czasu. Zdaniem Crown punkt ten ma zatem znaczenie, gdyby należało ocenić, czy decyzja Komisji o wyrażeniu zgody na przydzielenie sprawy innemu organowi jest zgodna z komunikatem w sprawie współpracy.
22.      Crown podnosi również, że wbrew temu, co stwierdził Sąd, komunikat w sprawie współpracy przewiduje dokładne zapewnienia mogące wzbudzić u zainteresowanych przedsiębiorstw uzasadnione oczekiwania. Zdaniem Crown pkt 18 należy zatem interpretować w ten sposób, że kwestie związane z przydzieleniem sprawy innemu organowi należy rozwiązać w terminie dwóch miesięcy lub w terminie rozsądnie zbliżonym do dwóch miesięcy. W tym względzie Crown podnosi, że wymóg szybkiego przydzielenia sprawy innemu organowi można wywnioskować z konkretnych punktów komunikatu w sprawie współpracy, a mianowicie z pkt 7, 16, 17, 18 i 31. W rzeczywistości Crown nie rozwija dalej tych argumentów dotyczących procedury przydzielenia sprawy innemu organowi.
23.      Ponadto Crown, opierając się w replice na pkt 72 komunikatu, zgodnie z którym organy ochrony konkurencji państw członkowskich zobowiązały się do poszanowania zasad określonych w tym komunikacie, kwestionuje, że wbrew temu, co twierdzi Komisja w swoich pismach procesowych, wspomniany komunikat jest wiążący dla państw członkowskich.
b)      Analiza
24.      Jak wspomniałem w pkt 17 i 18 mojej opinii w sprawie Silgan, komunikat w sprawie współpracy, będący instrumentem prawa miękkiego, stanowi zatem wskazówkę dla koordynacji stosunków współpracy i przydzielania spraw między Komisją a organami ochrony konkurencji państw członkowskich.
25.      Należy zauważyć, że komunikat w sprawie współpracy różni się od innych instrumentów prawa miękkiego przyjętych w dziedzinie konkurencji(13) tym, że ma on na celu uregulowanie funkcjonowania sieci ECN oraz przydzielania spraw(14). W pkt 1 komunikatu w sprawie współpracy uściślono bowiem, że sieć ECN stanowi forum dyskusji i współpracy w zakresie stosowania polityki konkurencji i nadzorowania nad jej przestrzeganiem. Jak orzekł Trybunał, wynika z tego, że komunikat w sprawie współpracy nie jest wiążący dla państw członkowskich(15). Ponadto Trybunał wyjaśnił, że okoliczność, iż krajowe organy ochrony konkurencji zobowiązały się formalnie do przestrzegania zasad ustanowionych w komunikacie w sprawie współpracy, jak wskazano w pkt 72, nie zmienia waloru prawnego samego komunikatu(16). W związku z tym należy odrzucić argument Crown, zgodnie z którym komunikat w sprawie współpracy jest wiążący dla państw członkowskich.
26.      Niewątpliwie, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, poprzez instrumenty prawa miękkiego Komisja sama sobie wyznacza granice uznania, wobec czego nie może ona odstąpić od treści tego komunikatu bez naruszenia ogólnych zasad prawa, takich jak zasada równego traktowania czy zasada ochrony uzasadnionych oczekiwań(17). Uprawnienie do powoływania się na zasadę ochrony uzasadnionych oczekiwań wymaga jednak udzielenia zainteresowanemu przez właściwe organy Unii dokładnych, bezwarunkowych i spójnych zapewnień pochodzących z uprawnionych i wiarygodnych źródeł(18).
27.      W niniejszym odwołaniu Crown podnosi, że komunikat w sprawie współpracy wzbudził uzasadnione oczekiwania co do szybkości przydzielenia sprawy innemu organowi. W replice Crown wyjaśnia, że komunikat w sprawie współpracy wzbudza u przedsiębiorstw uzasadnione oczekiwania co do tego, że Komisja będzie działać zgodnie z tym komunikatem.
28.      Zwracam uwagę, że jak wskazano w pkt 4 komunikatu w sprawie współpracy, konsultacje i wymiana informacji w ramach sieci dotyczą wyłącznie właściwych organów publicznych i nie naruszają praw lub obowiązków przedsiębiorstw.
29.      Moim zdaniem wynika z tego, że wymóg dotyczący „dokładnych, bezwarunkowych i spójnych zapewnień pochodzących z uprawnionych i wiarygodnych źródeł” powinien zostać dostosowany ze szczególnym uwzględnieniem kontekstu, w jaki wpisuje się instrument prawa miękkiego(19). W niniejszej sprawie, jak wskazano w pkt 25 niniejszej opinii, komunikat w sprawie współpracy ma na celu uregulowanie mechanizmu współpracy w ramach sieci ECN. Pragnę jednak zauważyć, że z zaskarżonego wyroku nie wynika, iż Crown wykazała, że otrzymała zapewnienie, iż termin przydzielenia sprawy innemu organowi wyniesie dwa miesiące.
30.      Natomiast Crown utrzymuje, że z pkt 7, 16, 17, 18 i 31 komunikatu w sprawie współpracy można wywnioskować konieczność zapewnienia szybkiego i skutecznego przydzielenia sprawy innemu organowi. Na poparcie swojej argumentacji Crown powołuje się na wyrok z dnia 9 lutego 2022 r., Sped-Pro/Komisja (T‑791/19, EU:T:2022:67).
31.      Pragnę zauważyć, że zarzut ten jest bezzasadny. W pkt 48 zaskarżonego wyroku Sąd słusznie stwierdził, że komunikat w sprawie współpracy nie dostarcza żadnego dokładnego zapewnienia, iż termin przydzielenia sprawy innemu organowi nie może przekroczyć okresu dwóch miesięcy. Moim zdaniem pkt 7 należy bowiem interpretować w związku z pkt 6, który odsyła do pkt 18 i odnosi się konkretnie do możliwości przydzielenia sprawy innemu organowi wyłącznie na początkowym etapie postępowania. Punkty 16 i 17 regulują zasady współpracy między członkami sieci ECN. Natomiast pkt 31 odnosi się do przydzielania spraw, stanowiąc, że powinno ono odbywać się w sposób szybki i skuteczny oraz że stanowi ono „po prostu podział pracy” między członkami sieci ECN.
32.      Co się tyczy pkt 18, pragnę zauważyć, że Sąd słusznie uznał w pkt 48 zaskarżonego wyroku, iż z użycia wyrażenia „zazwyczaj” w pkt 18 komunikatu w sprawie współpracy wynika, że termin dwóch miesięcy nie jest bezwzględnie wiążący oraz że w każdym razie pkt 18 komunikatu w sprawie współpracy nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. W tym względzie odsyłam do rozważań przedstawionych w pkt 43 mojej opinii w sprawie Silgan.
33.      Jeśli chodzi o wyrok z dnia 9 lutego 2022 r., Sped-Pro/Komisja (T‑791/19, EU:T:2022:67), to odniesienie to jest moim zdaniem nieistotne w niniejszej sprawie. Wspomniane wyżej orzecznictwo dotyczy bowiem okoliczności, w której Komisja odrzuciła złożoną do niej skargę zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 773/2004(20), ponieważ uznała, że krajowy organ ochrony konkurencji jest bardziej odpowiedni, aby rozpatrzyć tę skargę. Sąd, stwierdziwszy między innymi, że pomiędzy złożeniem skargi do Komisji a wydaniem spornej decyzji upłynęły około dwa lata i dziewięć miesięcy, uznał, że uzasadnienie zawarte w spornej decyzji jest pobieżne. Ponadto Sąd uznał, że nie ma potrzeby zajęcia ostatecznego stanowiska w kwestii, czy Komisja naruszyła spoczywający na niej obowiązek rozpatrzenia złożonej do niej skargi w rozsądnym terminie. Natomiast Sąd skupił się na kwestii, czy domniemane niezachowanie rozsądnego terminu stanowiło naruszenie prawa do obrony zainteresowanego przedsiębiorstwa(21). Wynika z tego, że orzecznictwo to nie ma żadnego wpływu na szybkość przydzielenia spraw innym organom, o której mowa w komunikacie w sprawie współpracy, i nie pozwala ono na uznanie, że komunikat ten ustanawia termin zawity.
34.      Wreszcie, w odniesieniu do argumentu Crown, zgodnie z którym na podstawie komunikatu w sprawie współpracy Crown mogła zasadnie oczekiwać, że Komisja nie wyrazi zgody na ponowne przydzielenie sprawy innemu organowi po tym, jak dochodzenie krajowego organu ochrony konkurencji trwało ponad trzy lata, wystarczy zauważyć, że pkt 31 komunikatu w sprawie współpracy stanowi, iż „przydzielanie spraw nie oznacza, że przedsiębiorstwa, które uczestniczyły w naruszeniu lub których naruszenie to dotyczy, nabywają prawo do tego, by ich sprawa została rozpatrzona przez konkretny organ”(22).
35.      Wynika z tego, że pierwszy zarzut szczegółowy zawarty w pierwszej części zarzutu pierwszego odwołania należy moim zdaniem odrzucić.
2.      W przedmiocie drugiego zarzutu szczegółowego, dotyczącego błędnej wykładni pkt 19 komunikatu w sprawie współpracy
a)      Argumenty Crown
36.      W odniesieniu do drugiego zarzutu szczegółowego, dotyczącego błędnej wykładni pkt 19 komunikatu w sprawie współpracy, Crown kwestionuje pkt 49 i 51 zaskarżonego wyroku, w których Sąd odrzucił wykładnię zaproponowaną przez Crown, zgodnie z którą wyrażenie „znane okoliczności faktyczne dotyczące sprawy” należy rozumieć jedynie jako odnoszące się do naruszeń przepisów prawa konkurencji, a nie do zdarzeń, które miały miejsce w toku postępowania, takich jak restrukturyzacja przedsiębiorstwa. Natomiast zdaniem Sądu wyrażenie to należy rozumieć jako odnoszące się do każdej istotnej okoliczności faktycznej ujawnionej w toku postępowania(23).
37.      Zdaniem Crown z wykładni Sądu wynika, że przewidziane w pkt 19 komunikatu w sprawie współpracy przydzielenie sprawy innemu organowi jest możliwe w każdych okolicznościach. Natomiast Sąd powinien był dokonać wykładni historycznej, celowościowej i systemowej pkt 19, a także wykładni kontekstowej.
38.      Co się tyczy wykładni kontekstowej, Crown kwestionuje pkt 51 zaskarżonego wyroku, w którym Sąd zauważył, że z pkt 54 komunikatu w sprawie współpracy wynika, iż Komisja może wszcząć postępowanie na podstawie art. 11 ust. 6 rozporządzenia nr 1/2003 ze szczególnych powodów wykraczających poza okoliczności faktyczne istotne dla ustalenia naruszenia prawa konkurencji. Zdaniem Crown stwierdzenie Sądu przemawia za szeroką wykładnią pkt 19. Natomiast punkt ten dotyczy zmiany okoliczności faktycznych będących przedmiotem dochodzenia prowadzonego przez krajowy organ ochrony konkurencji, podczas gdy w pkt 54 wymieniono przypadki uzasadniające przydzielenie sprawy Komisji ze względów dotyczących polityki. W związku z tym, zdaniem Crown, przypadki przewidziane w pkt 54 należy odróżnić od zmiany znanych okoliczności faktycznych dotyczących sprawy, o której mowa w pkt 19.
39.      Jeśli chodzi o wykładnię historyczną, Crown podnosi, że z prac przygotowawczych nad rozporządzeniem nr 1/2003, w szczególności art. 11 ust. 6, wynika, iż pkt 19 komunikatu w sprawie współpracy został sformułowany jedynie na wypadek, gdyby przydzielenie sprawy innemu organowi nastąpiło w związku z okolicznościami faktycznymi, o których informację pierwotnie przekazano do sieci ECN na podstawie art. 11 rozporządzenia nr 1/2003.
40.      Crown utrzymuje również, że komunikat w sprawie współpracy należy interpretować w świetle podstawowych zasad Unii, zasady pewności prawa i zasady autonomii proceduralnej. W szczególności Crown twierdzi, że dokonywanie wykładni pkt 19 w ten sposób, iż krajowe organy ochrony konkurencji i Komisja mogą uzgodnić przydzielenie sprawy innemu organowi, w przypadku gdy przepisy krajowe są nieodpowiednie do zapewnienia stosowania skutecznych sankcji, narusza te zasady.
b)      Analiza
41.      Co się tyczy argumentu Crown, zgodnie z którym z wykładni językowej można wywnioskować, że istotna zmiana znanych okoliczności faktycznych dotyczących sprawy, o której mowa w pkt 19, odnosi się wyłącznie do naruszeń prawa konkurencji, nie zaś również do okoliczności faktycznych zaistniałych w toku postępowania, takich jak restrukturyzacja przedsiębiorstwa, odsyłam do rozważań przedstawionych w pkt 36 mojej opinii w sprawie Silgan. Podsumowując, uznałem, że restrukturyzacja przedsiębiorstwa może być objęta zakresem definicji istotnej zmiany znanych okoliczności faktycznych dotyczących sprawy. Jestem bowiem zdania, że chociaż restrukturyzacja powinna być postrzegana jako możliwy sposób poprawy pozycji handlowej i strategicznej każdego przedsiębiorstwa na rynku, wiąże się ona w każdym razie z istotnymi zmianami w odniesieniu do przedsiębiorstw, które dopuściły się naruszeń.
42.      Jeśli chodzi o argument dotyczący wykładni kontekstowej, nie przekonuje mnie argument, zgodnie z którym pkt 54 stanowi odstępstwo od pkt 19 komunikatu w sprawie współpracy. W tym względzie odsyłam do uwag dotyczących pkt 19 i 54 komunikatu w sprawie wspołpracy, przedstawionych odpowiednio w pkt 27 i 45 mojej opinii w sprawie Silgan. W ramach niniejszej opinii pragnę jedynie zauważyć, że fakt, iż pkt 19 odnosi się do okoliczności, że w toku postępowania, a w każdym razie po początkowym etapie przydzielenia sprawy, znane okoliczności faktyczne dotyczące sprawy ulegają istotnej zmianie, nie wyklucza pkt 54. Innymi słowy, gdyby istotna zmiana okoliczności faktycznych w danym postępowaniu mogła zagrozić skutecznemu stosowaniu prawa konkurencji Unii(24), zastosowanie miałby pkt 54. W tym względzie pragnę zauważyć, że Crown podnosi, iż wśród przypadków wymienionych w pkt 54 nie znajduje się przypadek, w którym Komisja może wszcząć postępowanie na podstawie art. 11 ust. 6 rozporządzenia nr 1/2003 w celu wyeliminowania luk prawnych w mającym zastosowanie prawie krajowym. Moim zdaniem argument ten jest bezzasadny. W tym względzie odsyłam do rozważań przedstawionych w pkt 30–32 mojej opinii w sprawie Silgan.
43.      Jeśli chodzi o argumentację dotyczącą wykładni historycznej, pragnę zauważyć, że argumentacja ta nie wykazuje, w jaki sposób wątpliwości wyrażone przez państwa członkowskie w odniesieniu do art. 11 ust. 6 rozporządzenia nr 1/2003 pozwalają na wyciągnięcie wniosku, że celem pkt 19 jest umożliwienie przydzielenia sprawy innemu organowi jedynie w przypadku zmiany okoliczności faktycznych, o których informację pierwotnie przekazano członkom sieci ECN zgodnie z art. 11 rozporządzenia nr 1/2003.
44.      Co się tyczy argumentacji dotyczącej wykładni celowościowej, Crown twierdzi, że wykładnia Sądu nie znajduje potwierdzenia w wykładni celowościowej. W tym względzie Crown utrzymuje, że wykładnia Sądu jest sprzeczna z celem komunikatu w sprawie współpracy oraz z celem rozporządzenia nr 1/2003, jakim jest zapewnienie szybkiego i skutecznego przydzielania spraw w ramach sieci ECN. Pragnę zauważyć, że argumentacja przedstawiona przez Crown nie wykazuje, w jaki sposób wykładnia Sądu jest sprzeczna z celem zarówno komunikatu w sprawie współpracy, jak i rozporządzenia nr 1/2003. W każdym razie ta argumentacja Crown jest moim zdaniem również bezzasadna. Jak bowiem wskazano w motywie 8 rozporządzenia nr 1/2003, celem tego rozporządzenia jest „zapewnienie skutecznego stosowania […] reguł konkurencji [Unii] i właściwego funkcjonowania mechanizmów współpracy”.
45.      W odniesieniu do zarzutów dotyczących naruszenia zasady pewności prawa, zasady autonomii proceduralnej oraz podstawowych zasad Unii należy przede wszystkim zauważyć, że są one bezzasadne. Ponadto pragnę zauważyć, jak wskazała również Komisja w swoich pismach procesowych, że w ramach odwołania Crown w żaden sposób nie wskazuje kwestionowanych części zaskarżonego wyroku ani nie twierdzi, że zaskarżony wyrok narusza te zasady. W swoich argumentach Crown jedynie twierdzi, że wykładni komunikatu w sprawie współpracy należy dokonywać zgodnie z tymi zasadami. Zaskarżony wyrok nie zawiera także żadnej wzmianki o dyskusji na temat naruszenia tych zasad.
46.      W szczególności argumenty, na których Crown opiera swoje zarzuty dotyczące zasady pewności prawa, są bezzasadne. Crown powołuje się na prace przygotowawcze nad rozporządzeniem nr 1/2003 i na motyw 38 tego rozporządzenia, w którym wskazano, że pewność prawa przyczynia się do promocji innowacyjności i inwestycji, aby twierdzić, że pkt 19 komunikatu w sprawie współpracy należy interpretować w sposób zawężający.
47.      Pragnę zauważyć, że motyw 38 rozporządzenia nr 1/2003 odnosi się wyraźnie do okoliczności, w których istnieje niepewność z powodu obecnej nowelizacji lub nierozwiązanych kwestii w odniesieniu do stosowania przepisów prawa konkurencji(25). W takich przypadkach, jak wspomniano w motywie 38, przedsiębiorstwa mogą uzyskać nieformalne wytyczne od Komisji. Motyw ten nie ma jednak znaczenia w niniejszym odwołaniu.
48.      Argumenty dotyczące naruszenia zasady autonomii proceduralnej są w niniejszym kontekście w sposób oczywisty nieistotne, choćby z tego powodu, że niniejsze odwołanie nie dotyczy autonomii proceduralnej. Także argument dotyczący okoliczności, że do czasu przyjęcia dyrektywy 2019/1 mającej na celu nadanie organom ochrony konkurencji państw członkowskich uprawnień w celu skuteczniejszego egzekwowania prawa(26) przepisy dotyczące stosowania art. 101 TFUE nie były zharmonizowane, w sposób oczywisty nie ma znaczenia w ramach niniejszego odwołania. Crown podnosi, że w chwili przydzielenia sprawy innemu organowi kwestia odpowiedzialności spółek dominujących i następców prawnych nie była objęta zakresem prawu Unii, w związku z czym uregulowanie postępowania należało do niemieckiego porządku krajowego. W replice Crown wyjaśnia okoliczność, że Komisja wykroczyła poza przysługujące jej uprawnienia dyskrecjonalne, wszczynając postępowanie w celu wyeliminowania luk prawnych w prawie niemieckim.
49.      Pragnę zauważyć, że argument ten jest oczywiście bezzasadny, ponieważ jest sprzeczny nie tylko z mechanizmem współpracy ustanowionym w rozporządzeniu nr 1/2003(27), lecz również z celem tego rozporządzenia, jakim jest zapewnienie skutecznego stosowania prawa konkurencji Unii. Nawiasem mówiąc, analogicznie, w wyroku z dnia 2 października 2024 r., Silgan Holdings i in./Komisja (T‑589/22, EU:T:2024:662), Sąd uznał, że Komisja jest odpowiednim organem do zapewnienia realizacji celu rozporządzenia nr 1/2003(28).
50.      Ponadto w swojej argumentacji Crown dokonuje odesłania do pkt 67(29) wyroku z dnia 9 lutego 2022 r., Sped-Pro/Komisja (T‑791/19, EU:T:2022:67). Odesłanie to opiera się moim zdaniem na błędnym rozumieniu. W punkcie tym Sąd podkreślił konieczność zapewnienia skutecznej ochrony sądowej przez państwa członkowskie oraz fakt, że do Komisji nie należy zaradzenie, poprzez wszczęcie dochodzenia, ewentualnym brakom w zakresie ochrony sądowej na szczeblu krajowym. Orzecznictwo to nie ma znaczenia w sytuacji takiej jak rozpatrywana w niniejszym odwołaniu, w której, po pierwsze, luki prawne w dziedzinie sankcji nie pozwalały na nałożenie skutecznych kar na przedsiębiorstwa, które dopuściły się naruszeń, a po drugie, Komisja postanowiła wszcząć postępowanie na wniosek krajowego organu ochrony konkurencji.
51.      Co się tyczy argumentów dotyczących tego, że komunikat w sprawie współpracy należy interpretować zgodnie z podstawowymi zasadami Unii, pragnę zauważyć, że argumenty te opierają się na błędnym rozumieniu zaskarżonego wyroku. Crown podnosi, że dokonana przez Sąd wykładnia pkt 19 prowadzi do obejścia decyzji ustawodawczej państwa członkowskiego, gdy Komisja i krajowy organ ochrony konkurencji uznają, że przepisy krajowe stoją na przeszkodzie stosowaniu przepisów prawa konkurencji. Jak wskazano powyżej, należy zauważyć, że w ramach niniejszego odwołania luki w niemieckim systemie prawnym nie pozwoliły na skuteczne ukaranie przedsiębiorstw, które dopuściły się naruszenia, w następstwie przeprowadzonej restrukturyzacji przedsiębiorstwa(30). Jest to sprzeczne z celem polegającym na zapewnieniu skutecznego stosowania prawa konkurencji Unii.
52.      Moim zdaniem z powyższego wynika, że drugi zarzut szczegółowy podniesiony w ramach pierwszej części zarzutu pierwszego odwołania należy oddalić.
B.      W przedmiocie drugiej części zarzutu pierwszego odwołania
1.      Argumenty Crown
53.      W drugiej części zarzutu pierwszego odwołania Crown utrzymuje, że Sąd naruszył prawo w zaskarżonym wyroku, uznając, iż sporna decyzja jest zgodna z komunikatem w sprawie współpracy. Kwestionuje ona pkt 61 zaskarżonego wyroku, w którym Sąd uznał, że Crown nie może zarzucać Komisji, iż krajowy organ ochrony konkurencji prowadził dochodzenie przez określony czas, a następnie zwrócił się do Komisji o przydzielenie sobie sprawy. Ponadto podnosi ona, że zgodnie z pkt 17 komunikatu w sprawie współpracy krajowy organ ochrony konkurencji powinien był niezwłocznie powiadomić Komisję o wszelkich istotnych zmianach znanych okoliczności faktycznych dotyczących sprawy. W związku z tym, zdaniem Crown, w chwili, w której Komisja otrzymała wniosek o przydzielenie sprawy – biorąc pod uwagę, że została już poinformowana o istotnych zmianach – powinna była rozważyć, czy należy zgodzić się na przydzielenie sprawy innemu organowi. W każdym razie Crown podkreśla, że okoliczności faktyczne niniejszej sprawy nie uległy zmianie w stopniu uzasadniającym przydzielenie sprawy innemu organowi a posteriori oraz że nie został zachowany dwumiesięczny termin.
54.      Ponadto Crown powołuje się na podejrzenia, że porozumienie mogło dotyczyć również innych państw członkowskich. Jak wskazała Republika Federalna Niemiec w swoich pismach procesowych, z dochodzenia przeprowadzonego przez krajowy organ ochrony konkurencji wynikały przesłanki wskazujące na naruszenie prawa konkurencji w kilku państwach członkowskich. Jednakże, zdaniem Crown, podejrzenia te nie mogły uzasadniać wniosku o przydzielenie sprawy złożonego do Komisji po terminie.
55.      W swoich pismach procesowych Komisja utrzymuje, że nie można jej zarzucać, iż nie wszczęła postępowania przed otrzymaniem wniosku krajowego organu ochrony konkurencji w czerwcu 2017 r. Ponadto, zdaniem Komisji, nie jest jasne, w jaki sposób fakt, że krajowy organ ochrony konkurencji wiedział o określonych okolicznościach faktycznych od samego początku dochodzenia, mógł mieć znaczenie dla wszczęcia postępowania przez Komisję na wcześniejszym etapie.
2.      Analiza
56.      Należy przede wszystkim zauważyć, że w ramach drugiej części zarzutu pierwszego odwołania Crown odnosi się, moim zdaniem w niejasny sposób, zarówno do długotrwałości dochodzenia prowadzonego przez krajowy organ ochrony konkurencji, jak i do wszczęcia postępowania przez Komisję po terminie.
57.      Jeśli chodzi o argumentację dotyczącą pkt 17 komunikatu w sprawie współpracy, nie jest przekonujące, w jaki sposób okoliczność, że Komisja mogła już wiedzieć o przebiegu postępowania, mogła mieć wpływ na szybkość przydzielenia sprawy Komisji. Jak wspomniałem w pkt 50 niniejszej opinii, luki prawne w prawie krajowym nie mogły zapewnić skutecznego stosowania prawa konkurencji Unii.
58.      Argument dotyczący podejrzeń o istnieniu porozumienia, które dotyczyło również innych państw członkowskich, także nie jest przekonujący. Nie jest bowiem jasne, w jaki sposób miałoby to wpłynąć na długotrwałość dochodzenia prowadzonego przez krajowy organ ochrony konkurencji oraz na datę wszczęcia postępowania przez Komisję.
59.      Uważam zatem, że druga część zarzutu pierwszego odwołania jest bezzasadna i należy ją oddalić.
IV.    Wnioski
60.      W świetle powyższych rozważań proponuję, aby Trybunał oddalił zarzut pierwszy odwołania.
1      Język oryginału: włoski.
2      Decyzja Komisji C(2022) 4761 z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie AT.40522 jest dostępna pod adresem: https://ec.europa.eu/competition/antitrust/cases1/202307/AT_40522_8986595_2868_7.pdf
3      Jeśli chodzi o bardziej szczegółowe przedstawienie stanu faktycznego niniejszej sprawy, odsyłam do pkt 2–11 zaskarżonego wyroku.
4      Następnie ustawodawca niemiecki wyeliminował luki poprzez wprowadzenie § 81 w ramach Neuntes Gesetz zur Änderung des Gesetz gegen Wettbewerbsbeschränkungen (dziewiątej nowelizacji ustawy o przeciwdziałaniu ograniczeniom konkurencji), Bundesgesetzblatt Jahrgang 2017 Teil Nr. 33, ausgegeben zu Bonn am 8. Juni 2017.
5      W tej samej decyzji Komisja stwierdziła, że naruszenie popełniły również Silgan Holdings, Inc., Silgan Holdings Austria GmbH, Silgan International Holdings BV, Silgan Metal Packaging Distribution GmbH oraz Silgan White Cap Manufacturing GmbH (zwane dalej łącznie „Silgan”) i nałożyła grzywnę także na te spółki. Sporna decyzja była przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności wniesionej do Sądu także przez Silgan, lecz skarga ta została oddalona wyrokiem z dnia 2 października 2024 r., Silgan Holdings i in./Komisja (T‑589/22, EU:T:2024:662). Obecnie przed Trybunałem toczy się postępowanie w sprawie odwołania wniesionego przez Silgan, w którym wnosi ona o uchylenie wyroku Sądu w sprawie C‑845/24 P,
Silgan Holdings i in./Komisja (zwanej dalej „sprawą Silgan”), w której przedstawiłem opinię w dniu 12 marca 2026 r. W niniejszej opinii ograniczę się wyłącznie do argumentów podniesionych przez Crown.
6      Dz.U. 2006, C 298, s. 17.
7      Obwieszczenie Komisji w sprawie prowadzenia postępowań ugodowych w związku z przyjęciem decyzji na mocy art. 7 i 23 rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2003 w sprawach kartelowych (Dz.U. 2008, C 167, s. 1)
8      Rozporządzenie Rady (WE) nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. 81 i 82 traktatu (Dz.U. 2003, L 1, s 1), ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 487/2009 z dnia 25 maja 2009 r. (Dz.U. 2009, L 148, s. 1).
9      Zobacz pkt 3 komunikatu Komisji w sprawie współpracy w ramach sieci organów ochrony konkurencji (Dz.U. 2004, C 101, s. 43).
10      Zobacz
pkt 1 komunikatu w sprawie współpracy.
11      Dla pełnego obrazu zaznaczam, że z wyjątkiem wersji włoskiej wszystkie pozostałe wersje językowe pkt 6 komunikatu w sprawie współpracy dokonują odesłania do pkt 8–15.
12      Pragnę zauważyć, że Crown nie przedstawiła tego argumentu w ramach zarzutu pierwszego odwołania. Natomiast w argumentach podniesionych przez Crown podkreślono fakt, że komunikat w sprawie współpracy stworzył uzasadnione oczekiwania, iż przydzielenie sprawy innemu organowi powinno nastąpić w terminie dwóch miesięcy.
13      Na przykład obwieszczenie Komisji w sprawie zwalniania z grzywien i zmniejszania grzywien w sprawach kartelowych jest z kolei skierowane do podmiotów gospodarczych. Jednakże w wyroku z dnia 28 czerwca 2005 r., Dansk Rørindustri i in./Komisja (C‑189/02 P,
C‑202/02 P,
C‑205/02 P – C‑208/02 P i C‑213/02 P, EU:C:2005:408), Trybunał potwierdził, że podmioty gospodarcze nie mogą mieć uzasadnionych oczekiwań co do danej praktyki, ponieważ w dziedzinie prawa konkurencji Komisji „przysługuje uznanie w zakresie określania kwoty grzywien, które pozwala jej podwyższyć w każdej chwili ogólny wymiar grzywien w granicach wyznaczonych przez rozporządzenie nr 17
[pierwsze rozporządzenie wprowadzające w życie art. 85 i 86 Traktatu (Dz.U. 1962, 13, s. 204)], jeśli jest to konieczne dla zapewnienia realizacji […] polityki konkurencji [Unii]” (pkt 191).
14      Zobacz w szczególności pkt 1 i 3 komunikatu w sprawie współpracy.
15      Zobacz wyrok z dnia 20 stycznia 2016 r., DHL Express (Italy) i DHL Global Forwarding (Italy) (C‑428/14, EU:C:2016:27, pkt 33).
16      Ibidem, pkt 43.
17      Zobacz analogicznie wyrok z dnia 13 grudnia 2012 r., Expedia (C‑226/11, EU:C:2012:795, pkt 28).
18      Zobacz wyroki: z dnia 12 stycznia 2017 r., Timab Industries i CFPR/Komisja (C‑411/15 P, EU:C:2017:11, pkt 134); z dnia 9 października 2025 r., On Air Media Professionals i Different Media (C‑416/24 i C‑417/24, EU:C:2025:765, pkt 60).
19      W tym względzie pragnę zauważyć, że w swoich pismach procesowych Komisja uważa, iż pkt 42 i 43 zaskarżonego wyroku stanowią naruszenie prawa. Zdaniem Komisji Sąd uznał, że komunikat w sprawie współpracy jest wiążący dla Komisji wobec wnoszących odwołanie oraz że pkt 18 i 19 tego komunikatu nie wzbudzają uzasadnionych oczekiwań. Komisja wnosi zatem do Trybunału o zastąpienie uzasadnienia prawnego zawartego w pkt 42 i 43. Jednakże, w świetle przytoczonego orzecznictwa oraz rozważań przedstawionych w pkt 24-29 niniejszej opinii, uważam, że należy oddalić żądanie Komisji.
20      Rozporządzenie Komisji (WE) nr 773/2004 z dnia 7 kwietnia 2004 r. odnoszące się do prowadzenia przez Komisję postępowań zgodnie z art. 81 i art. 82 traktatu WE (Dz.U. 2004, L 123, s. 18).
21      Punkt 29.
22      Zobacz wyrok z dnia 17 grudnia 2014 r., Si.mobil/Komisja (T‑201/11, EU:T:2014:1096, pkt 39). Zobacz także podobnie wyrok z dnia 20 kwietnia 2023 r., Amazon.com i in./Komisja (C‑815/21 P, EU:C:2023:308, pkt 35).
23      Punkt 51 zaskarżonego wyroku.
24      Zobacz pkt 54 lit. d) alternatywa druga komunikatu w sprawie współpracy.
25      Motyw 38 rozporządzenia nr 1/2003 ma następujące brzmienie: „[p]ewność prawa dla przedsiębiorstw działających na podstawie wspólnotowych reguł konkurencji przyczynia się do promocji innowacyjności i inwestycji. Jeżeli sprawy powodują powstanie autentycznej niepewności z powodu obecnej nowelizacji lub nierozwiązanych kwestii w odniesieniu do stosowania tych reguł, poszczególne przedsiębiorstwa mogą uzyskać nieformalne wytyczne od Komisji. Niniejsze rozporządzenie pozostaje bez uszczerbku dla uprawnienia Komisji do udzielania takich nieformalnych wytycznych”.
26      Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1 z dnia 11 grudnia 2018 r. mająca na celu nadanie organom ochrony konkurencji państw członkowskich uprawnień w celu skuteczniejszego egzekwowania prawa i zapewnienia należytego funkcjonowania rynku wewnętrznego (Dz.U. 2019, L 11, s. 3).
27      Zobacz wyrok z dnia 11 czerwca 2009 r., X BV (C‑429/07, EU:C:2009:359), w którym Trybunał orzekł, że: „[w] celu zapewnienia spójnego stosowania przepisów o ochronie konkurencji w państwach członkowskich, w rozdziale IV rozporządzenia nr 1/2003 ustanowiony został mechanizm współpracy pomiędzy Komisją, krajowymi organami ochrony konkurencji oraz sądami państw członkowskich” (pkt 20).
28      Zobacz pkt 60.
29      Pragnę zauważyć, że przypis 50 odwołania odsyła do pkt 27 przytoczonego wyroku. Jednakże prawidłowym punktem jest pkt 67.
30      Zobacz wyrok z dnia 14 czerwca 2011 r., Pfleiderer (C‑360/09, EU:C:2011:389), w którym Trybunał orzekł, że państwa członkowskie „powinny zapewnić, by stanowione bądź stosowane przez nie reguły nie stały na przeszkodzie skutecznemu stosowaniu art. 101 i 102 TFUE” (pkt 24). Zobacz także wyrok z dnia 30 stycznia 2025 r., Caronte & Tourist (C‑511/23, EU:C:2025:42, pkt 62).