61986CJ0286_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση 286/86,
που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Cour d' appel της Colmar προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ
Ministere public
και
Gerard Deserbais,
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία των άρθρων 30 και επόμενα της Συνθήκης ΕΟΚ σε σχέση με εθνική ρύθμιση που έχει ως αντικείμενο την προστασία της εμπορικής ονομασίας ενός τύπου τυριού, σύμφωνα με τη Διεθνή Σύμβαση περί ρυθμίσεως των ονομασιών προελεύσεως και των εμπορικών ονομασιών τυριών, που υπογράφηκε στο Stresa την 1η Ιουνίου 1951,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
συγκείμενο από τους A. J. Mackenzie Stuart, πρόεδρο, G. Bosco, O. Due, J. C. Moitinho de Almeida και G. C. Rodriguez Iglesias, προέδρους τμήματος, T. Koopmans, U. Everling, K. Bahlmann, Y. Galmot, Κ. Ν. Κακούρη, R. Joliet, T. F. O' Higgins και F. A. Schockweiler, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: Sir Gordon Slynn
γραμματέας: D. Louterman, υπάλληλος διοικήσεως
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που κατέθεσαν:
- ο Gerard Deserbais, κατηγορούμενος και εκκαλών της κύριας δίκης, εκπροσωπούμενος κατά την έγγραφη διαδικασία από τους δικηγόρους Στρασβούργου Merckel, Ambach και συνεργάτες, και κατά την προφορική διαδικασία από το δικηγόρο P. Peguet,
- η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη κατά την έγγραφη διαδικασία από τον Peter Kalbe, νομικό σύμβουλο, και κατά την προφορική διαδικασία από τον C. Durand, μέλος της νομικής της υπηρεσίας,
- η ολλανδική κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη κατά την έγγραφη διαδικασία από τον E. F. Jacobs, γενικό γραμματέα του Υπουργείου Εξωτερικών, και κατά την προφορική διαδικασία από τον M. Fiestra,
έχοντας υπόψη την έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση και κατόπιν της προφορικής διαδικασίας της 2ας Φεβρουαρίου 1988,
αφού άκουσε το γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 17ης Μαρτίου 1988,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με απόφαση της 30ής Οκτωβρίου 1986, που περιήλθε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 20 Νοεμβρίου του ίδιου έτους, το cour d' appel της Colmar υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, προδικαστικό ερώτημα σχετικά με την ερμηνεία των άρθρων 30 και επόμενα της Συνθήκης ΕΟΚ, σε σχέση με εθνική ρύθμιση που έχει ως αντικείμενο την προστασία της εμπορικής ονομασίας ενός τύπου τυριού.
2 Το ερώτημα αυτό ανέκυψε στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας κατά του G. Deserbais, διαχειριστή επιχειρήσεως γαλακτοκομικών προϊόντων, ο οποίος διώκεται επειδή εισήγαγε και διέθεσε στο εμπόριο στη Γαλλία, με την ονομασία "Edam", τυρί προελεύσεως Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, με περιεκτικότητα σε λιπαρές ουσίες 34,30 %, ενώ, βάσει της εθνικής νομοθεσίας, η ονομασία "Edam" επιτρέπεται μόνο σε τύπο τυριού που έχει ελάχιστο όριο περιεκτικότητας σε λιπαρές ουσίες 40 %. Η νομοθεσία αυτή θεσπίστηκε σύμφωνα με τη Διεθνή Σύμβαση περί ρυθμίσεως των ονομασιών προελεύσεως και εμπορικών ονομασιών τυριών, που υπογράφηκε, μεταξύ άλλων, από τη Γαλλία, στο Stresa την 1η Ιουνίου 1951 (JΟRF της 11.6.1952, σ. 5821 - εφεξής: "Σύμβαση του Stresa").
3 Από τα στοιχεία της δικογραφίας προκύπτει ότι, δυνάμει της εθνικής νομοθεσίας που ρυθμίζει το ζήτημα αυτό, ο Deserbais κηρύχτηκε ένοχος για παραπλανητική χρήση εμπορικής ονομασίας και καταδικάστηκε σε πρόστιμο.
4 Ο κατηγορούμενος της κύριας δίκης άσκησε έφεση ενώπιον του cour d' Appel της Colmar, ισχυριζόμενος κατά τα ουσιώδη ότι, επειδή το γερμανικό Edam νομίμως και κατά παράδοση παρασκευάζεται και διατίθεται στο εμπόριο στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, οι γαλλικές αρχές δεν μπορούν να αντιτάσσονται στην εισαγωγή του στη γαλλική αγορά, εφόσον εξασφαλίζεται η κατάλληλη πληροφόρηση των καταναλωτών, ούτε να επικαλούνται διατάξεις της Συμβάσεως του Stresa για να αποφύγουν την εφαρμογή των κοινοτικών διατάξεων.
5 Το cour d' Appel διαπιστώνει ότι δεν αμφισβητείται ότι το επίδικο προϊόν νομίμως και κατά παράδοση παρασκευάζεται και διατίθεται στο εμπόριο στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας υπό την ονομασία "Edam" και ότι εξασφαλίζεται η κατάλληλη πληροφόρηση των καταναλωτών, καθόσον η ετικέττα επί του προϊόντος φέρει τις απαραίτητες σχετικές ενδείξεις.
6 Το cour d' Appel της Colmar, κρίνοντας ότι η επίλυση της διαφοράς εξαρτάται από την ερμηνεία των άρθρων 30 και επόμενα της Συνθήκης ΕΟΚ "σε σχέση με τη Διεθνή Σύμβαση περί ρυθμίσεως των εμπορικών ονομασιών τυριού", ανέβαλε την έκδοση αποφάσεως και υπέβαλε στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
"Τα άρθρα 30 και επόμενα της Συνθήκης ΕΟΚ έχουν την έννοια ότι πρέπει να θεωρηθεί ως ποσοτικός περιορισμός επί των
εισαγωγών ή μέτρο ισοδυνάμου αποτελέσματος η εθνική ρύθμιση η οποία, με σκοπό την προστασία ορισμένης εμπορικής ονομασίας,
1) επιτρέπει τη χρήση της μόνο σε εθνικά προϊόντα ή στα προϊόντα ενός άλλου κράτους μέλους κατ' αποκλεισμό των προϊόντων των άλλων κρατών μελών
2) Εξαρτά το δικαίωμα χρήσεως της εμπορικής ονομασίας τυριού εισαγόμενου από άλλο κράτος μέλος από την τήρηση ελαχίστου ορίου περιεκτικότητας σε λιπαρές ουσίες, τη στιγμή που το εισαγόμενο τυρί νομίμως και κατά παράδοση παράγεται και διατίθεται στο εμπόριο στο κράτος καταγωγής του σύμφωνα με διαφορετικές τεχνικές και ποιοτικές προδιαγραφές;"
7 Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά της κύριας δίκης, η εξέλιξη της διαδικασίας και οι παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
8 Με το προδικαστικό ερώτημα καλείται το Δικαστήριο να διευκρινίσει, σε συνάρτηση με την υπό κρίση υπόθεση, τη νομολογία του σχετικά με την απαγόρευση των μέτρων ισοδυνάμου αποτελέσματος κατά την έννοια του άρθρου 30 της Συνθήκης. Κατά τη νομολογία αυτή, ελλείψει κοινής ρυθμίσεως της εμπορίας των οικείων προϊόντων, τα εμπόδια στην ελεύθερη ενδοκοινοτική κυκλοφορία, που προκύπτουν από τις διαφορές στις εθνικές ρυθμίσεις, πρέπει να γίνουν δεκτά στο μέτρο όπου η αναγκαιότητα μιας τέτοιας ρύθμισης, εφαρμοζόμενης αδιακρίτως σε εγχώρια και εισαγόμενα προϊόντα, υπαγορεύεται από επιτακτικές ανάγκες όπως_μεταξύ άλλων, η προστασία των καταναλωτών και η εντιμότητα των εμπορικών συναλλαγών.
9 Για να δοθεί απάντηση στο ερώτημα που υπέβαλε το εθνικό δικαστήριο, πρέπει καταρχάς να παρατηρηθεί, όπως προκύπτει από τη Διάταξη περί παραπομπής, ότι η εμπορική ονομασία "Edam" δεν συνιστά ονομασία προελεύσεως ούτε ένδειξη καταγωγής, που υποδηλώνουν, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου (βλέπε απόφαση της 20ής Φεβρουαρίου 1975, Επιτροπή κατά Γερμανίας, 12/74, Rec. σ. 181), προϊόν προερχόμενο από συγκεκριμένη γεωγραφική ζώνη. Συνιστά απλώς εμπορική ονομασία ενός τύπου τυριού. Εξάλλου, στη Σύμβαση του Stresa, ο όρος "Edam" δεν εμφανίζεται μεταξύ των ονομασιών προελεύσεως, αλλά μεταξύ των "εμπορικών ονομασιών" τυριών.
10 Το εθνικό δικαστήριο παίρνει σχετικά ως αφετηρία τη διαπίστωση ότι το επίμαχο τυρί, που περιέχει 30 % λιπαρές ουσίες, νομίμως και κατά παράδοση παρασκευάσθηκε και διατέθηκε στο εμπόριο στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας με την εμπορική ονομασία "Edam", σύμφωνα με τις εφαρμοζόμενες νομοθετικές και κανονιστικές διατάξεις, και ότι με την επισήμανση επί της συσκευασίας εξασφαλίζεται επαρκής πληροφόρηση των καταναλωτών.
11 Πρέπει ακολούθως να τονιστεί ότι στην παρούσα φάση του κοινοτικού δικαίου δεν υπάρχουν κοινές διατάξεις διέπουσες τις εμπορικές ονομασίες των διαφόρων τύπων τυριών στην Κοινότητα. Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι τα κράτη μέλη δεν έχουν καταρχήν τη δυνατότητα να θεσπίζουν κανόνες που εξαρτούν τη χρήση από τουςεθνικούς παραγωγούς ορισμένης εμπορικής ονομασίας τυριού από την τήρηση του κατά παράδοση ελαχίστου ορίου περιεκτικότητας σε λιπαρές ουσίες.
12 Ωστόσο, δεν συμβιβάζεται με το άρθρο 30 της Συνθήκης και τους στόχους της κοινής αγοράς η επέκταση της εφαρμογής τέτοιων διατάξεων σε εισαγόμενα τυριά του ιδίου τύπου, όταν αυτά έχουν νομίμως παρασκευαστεί και διατεθεί στο εμπόριο σε άλλο κράτος μέλος με την ίδια γενική ονομασία αλλά με διαφορετικό ελάχιστο όριο περιεκτικότητας σε λιπαρές ουσίες. Το κράτος μέλος της εισαγωγής δεν μπορεί να προβάλει εμπόδια στην εισαγωγή και τη διάθεση στο εμπόριο τέτοιων τυριών, όταν εξασφαλίζεται η πληροφόρηση του καταναλωτή.
13 Θα μπορούσε να ανακύψει το πρόβλημα αν ο ίδιος κανόνας μπορεί να εφαρμοστεί σε προϊόν που εμφανίζεται με ορισμένη εμπορική ονομασία, διαφέρει όμως τόσο πολύ από άποψη συνθέσεως ή παρασκευής από τα εμπορεύματα που είναι γενικά γνωστά με την ονομασία αυτή στην Κοινότητα, ώστε δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι εμπίπτει στην ίδια κατηγορία. Οι περιστάσεις όμως της παρούσας υπόθεσης, όπως εκτίθενται από το εθνικό δικαστήριο, δεν μαρτυρούν τέτοια ιδιαίτερη περίπτωση.
14 Η ολλανδική κυβέρνηση ισχυρίζεται σχετικά ότι η προστασία των καταναλωτών και η εντιμότητα των εμπορικών συναλλαγών επιβάλλουν τήρηση των όσων συμφωνήθηκαν σε διεθνές επίπεδο όσον αφορά τη χρησιμοποίηση της εμπορικής ονομασίας ορισμένου προϊόντος. Επομένως, κάθε κράτος μέλος μπορεί να εξαρτήσει το δικαίωμα χρήσεως της εμπορικής ονομασίας "Edam" από την τήρηση των προδιαγραφώνπου καθορίστηκαν με την προαναφερθείσα Σύμβαση του Stresa και τον Codex Alimentarius, που καταρτίστηκε από κοινού από τον Οργανισμό Επισιτισμού και Γεωργίας και την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, που προβλέπουν, και οι δύο, γι' αυτό τον τύπο τυριού, ελάχιστο όριο περιεκτικότητας σε λιπαρές ουσίες 40 %.
15 'Οσον αφορά τον "Codex Alimentarius", πρέπει να παρατηρηθεί ότι οι προδιαγραφές που προβλέπει ως προς τη σύνθεση ορισμένων ειδών διατροφής έχουν πραγματικά ως σκοπό την παροχή ενδείξεων που επιτρέπουν να καθοριστούν τα χαρακτηριστικά των προϊόντων αυτών. Εν πάση περιπτώσει, το γεγονός και μόνο ότι ένα εμπόρευμα δεν είναι απολύτως σύμφωνο με την προβλεπόμενη προδιαγραφή, δεν συνεπάγεται ότι μπορεί να απαγορευτεί η διάθεσή του στο εμπόριο.
16 'Οσον αφορά τη Σύμβαση του Stresa, πρέπει να υπομνηστεί ότι συνάφθηκε πριν από την έναρξη ισχύος της Συνθήκης ΕΟΚ και ότι, μεταξύ των τωρινών κρατών μελών, μόνο η Δανία, η Γαλλία, η Ιταλία και οι Κάτω Χώρες είναι συμβαλλόμενα μέρη στη Σύμβαση αυτή.
17 Πρέπει ακολούθως να υπομνηστεί ότι, όπως έκρινε ήδη το Δικαστήριο, το άρθρο 234, πρώτο εδάφιο, της Συνθήκης έχει ως σκοπό να ορίσει, σύμφωνα με τις αρχές του διεθνούς δικαίου, ότι η εφαρμογή της Συνθήκης δεν επηρεάζει την υποχρέωση του οικείου κράτους μέλους να σεβαστεί τα δικαιώματα των τρίτων χωρών που απορρέουν από προγενέστερη σύμβαση και να εκτελέσει τις αντίστοιχες υποχρεώσεις του (βλέπε κυρίως, απόφαση της 14ης Οκτωβρίου 1980 στην υπόθεση 812/79, Burgoa, 812/79, Rec. σ. 2787).
18 Επομένως, από τη στιγμή που, όπως στην παρούσα υπόθεση, δεν διακυβεύονται τα δικαιώματα τρίτων χωρών, ένα κράτος μέλος δεν μπορεί να επικαλείται τις διατάξεις μιας τέτοιας προγενέστερης συμβάσεως προς δικαιολόγηση των περιορισμών στην εμπορία των προϊόντων προελεύσεως άλλου κράτους μέλους, όταν η εμπορία αυτή είναι νόμιμη δυνάμει της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων που προβλέπεται από τη Συνθήκη.
19 Πρέπει επομένως στο υποβληθέν ερώτημα να δοθεί η απάντηση ότι τα άρθρα 30 και επόμενα της Συνθήκης έχουν την έννοια ότι δεν επιτρέπουν στα κράτη μέλη να εφαρμόζουν εθνική ρύθμιση που εξαρτά το δικαίωμα χρήσεως της εμπορικής ονομασίας ενός τύπου τυριού από την τήρηση ελάχιστης περιεκτικότητας σε λιπαρές ουσίες, στα εισαγόμενα από άλλο κράτος μέλος προϊόντα του ίδιου τύπου, τη στιγμή που τα προϊόντα αυτά έχουν νομίμως παρασκευαστεί και διατεθεί στο εμπόριο στο εν λόγω κράτος μέλος με την ονομασία αυτή, εξασφαλίζεται δε η κατάλληλη πληροφόρηση των καταναλωτών.
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
20 Τα έξοδα, στα οποία υποβλήθηκαν η ολλανδική κυβέρνηση και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Επειδή η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης το χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των εξόδων.
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ,
κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε με απόφαση της 30ής Οκτωβρίου 1986 το cour d' Appel της Colmar, αποφαίνεται:
Τα άρθρα 30 και επόμενα της Συνθήκης έχουν την έννοια ότι δεν επιτρέπουν στα κράτη μέλη να εφαρμόζουν εθνική ρύθμιση που εξαρτά το δικαίωμα χρήσεως της εμπορικής ονομασίας ενός τύπου τυριού από την τήρηση ελάχιστης περιεκτικότητας σε λιπαρές ουσίες, στα εισαγόμενα από άλλο κράτος μέλος προϊόντα του ίδιου τύπου, τη στιγμή που τα προϊόντα αυτά έχουν νομίμως παρασκευαστεί και διατεθεί στο εμπόριο στο εν λόγω κράτος μέλος με την ονομασία αυτή, εξασφαλίζεται δε η κατάλληλη πληροφόρηση των καταναλωτών.