61987J0193(01)
ΈΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠ' ΑΚΡΟΑΤΗΡΊΟΥ ΣΥΖΉΤΗΣΗ
στις συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C-193/87 και C-194/87 (
*1
)
Ι — Πραγματικά περιστατικά και διαδικασία
1.
Με έντυπη προκήρυξη της 26ης Φεβρουαρίου 1987, που αναφερόταν στις προθέσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου σχετικά με τις προβλέψεις δαπανών για το οικονομικό έτος 1988, η εκτελεστική επιτροπή της Union syndicale Λουξεμβούργου κατάγγελλε την προβλεπόμενη] αύξηση του αριθμού των εκτάκτων υπαλλήλων. Κατά το κείμενο της προκήρυξης, από μια τέτοια αύξηση υπήρχε κίνδυνος όχι μόνο να υποβαθμιστεί η ευρωπαϊκή δημοσιοϋπαλληλία, αλλά και να απειληθεί η ανεξαρτησία του Συνεδρίου και να υπονομευθεί ο ρόλος του ως « δημοσιονομικής συνειδήσεως της Ευρώπης ».
Στις 17 Μαρτίου 1987 ο πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου απηύθυνε στον Maurissen, μοναδικό υπάλληλο του Συνεδρίου του οποίου το όνομα περιλαμβανόταν μεταξύ των μελών της εκτελεστικής επιτροπής της Union syndicale που αναγράφονταν στο κάτω μέρος της προκήρυξης, έγγραφο με το οποίο, αφού αποδοκίμαζε την προκήρυξη, τόσο ως προς τη μορφή όσο και ως προς το περιεχόμενο της, του γνωστοποιούσε την απόφαση του να απαγορεύσει προσωρινώς στην υπηρεσία εσωτερικού ταχυδρομείου τη διανομή συνδικαλιστικών δελτίων, η οποία θα έπρεπε εφεξής να διενεργείται είτε μέσω της· επιτροπής προσωπικού, είτε με την επιμέλεια των ιδίων των συνδικαλιστικών οργανώσεων.
2.
Εξάλλου, στις 11 Μαρτίου 1987 ο γενικός γραμματέας της Union syndicale Λουξεμβούργου πληροφόρησε τον πρόεδρο του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τη σύσταση συνδικαλιστικής αντιπροσωπείας στο Συνέδριο, ζητώντας του να απαλλάξει από την άσκηση των υπηρεσιακών τους καθηκόντων τα μέλη της αντιπροσωπείας που ορίζονταν για να μετάσχουν σε συνεδριάσεις με την Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αφορώσες ζητήματα προσωπικού.
Στις 31 Μαρνίου 1987 ο πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, σημειώνοντας ότι έλαβε γνώση της συστάσεως συνδικαλιστικής αντιπροσωπείας, απάντησε στο γενικό γραμματέα της Union syndicale ότι δεν μπορούσε να δεχτεί το αίτημα του περί απαλλαγής από την άσκηση των υπηρεσιακών καθηκόντων αιτιολόγησε την άρνηση του ως εξής:
« Μολονότι είναι αληθές ότι ο κανονισμός υπηρεσιακής καταστάσεως των υπαλλήλων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αναγνωρίζει, στο άρθρο 24α, το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι σε όλους τους υπαλλήλους, μόνο τα καθήκοντα που ασκούνται από τα μέλη της επιτροπής προσωπικού και από τους υπαλλήλους που συνεδριάζουν, κατ' εξουσιοδότηση της επιτροπής προσωπικού, σε όργανο προβλεπόμενο από τον κανονισμό ή συνεστημένο από το κοινοτικό όργανο θεωρούνται, δυνάμει του ίδιου κανονισμού, ως αποτελούντα τμήμα των υπηρεσιακών τους καθηκόντων. »
Εν τω μεταξύ, η αίτηση ειδικής άδειας που είχε υποβάλει ο Maurissen, για να παραστεί σε συνεδρίαση διαβουλεύσεως στην Επιτροπή στις Βρυξέλλες, απορρίφθηκε με έγγραφο της 25ης Μαρτίου 1987 του προϊσταμένου του τμήματος διοικήσεως και προσωπικού του Ελεγκτικού Συνεδρίου με την ίδια αιτιολογία.
3.
Στις 18 Ιουνίου 1987 ο Maurissen υπέβαλε στην αρμόδια για τους διορισμούς αρχή διοικητική ένσταση, κατά την έννοια του άρθρου 90 του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως των υπαλλήλων, κατά των προαναφερθεισών αποφάσεων. Η ένσταση αυτή απορρίφθηκε με ρητή απόφαση της 9ης Σεπτεμβρίου 1987.
4.
Ο Maurissen, χωρίς να αναμείνει την έκβαση της ένστασης του, άσκησε, κατ' εφαρμογή του άρθρου 91, παράγραφος 4, του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως των υπαλλήλων, ενώπιον του Δικαστηρίου, στις 22 Ιουνίου 1987, την υπό κρίση προσφυγή, που πρωτοκολλήθηκε με τον αριθμό υποθέσεως C-193/87, ζητώντας την ακύρωση των ιδίων αποφάσεων. Μαζί με την προσφυγή αυτή κατέθεσε και αίτηση αναστολής εκτελέσεως των εν λόγω αποφάσεων. Η αίτηση αυτή απορρίφθηκε με Διάταξη του προέδρου του τρίτου τμήματος του Δικαστηρίου της 10ης Ιουλίου 1987.
5.
Η Union syndicale, service public européen, συνεστημένη στο Λουξεμβούργο, άσκησε παράλληλα προσφυγή, που πρωτοκολλήθηκε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 22 Ιουνίου 1987 με τον αριθμό υποθέσεως C-194/87, κατά των αποφάσεων της 17ης και της 31ης Μαρτίου 1987.
6.
Με Διάταξη της 10ης Φεβρουαρίου 1988, το Δικαστήριο (τρίτο τμήμα) επέτρεψε στην Internationale des services publics (ISP) να παρέμβει υπέρ της Union syndicale. Η ISP ωστόσο δεν κατέθεσε γραπτές παρατηρήσεις εντός της ταχθείσας προθεσμίας.
7.
Με αποφάσεις της 28ης Ιουνίου 1988, τις οποίες έλαβε κατ' εφαρμογήν του άρθρου 95, παράγραφος 4, του κανονισμού διαδικασίας, το τρίτο τμήμα του Δικαστηρίου παρέπεμψε τις δυο υποθέσεις στην ολομέλεια του Δικαστηρίου' έθεσε προηγουμένως μία ερώτηση στην Union syndicale.
8.
Με Διάταξη της 18ης Ιανουαρίου 1989, το Δικαστήριο ένωσε τις δύο υποθέσεις για να τις συνεκδικάσει προς διευκόλυνση της προφορικής διαδικασίας και έκδοση κοινής αποφάσεως.
9.
Κατόπιν εκθέσεως του εισηγητή δικαστή και αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, το Δικαστήριο αποφάσισε να προχωρήσει στην προφορική διαδικασία, για να αποφανθεί με χωριστή απόφαση επί του παραδεκτού της προσφυγής. Έθεσε, εξάλλου, ερωτήσεις στην Union syndicale και στο Ελεγκτικό Συνέδριο και ζήτησε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή πληροφορίες τις οποίες έκρινε αναγκαίες για να σχηματίσει κρίση. Το Συμβούλιο δεν ανταποκρίθηκε στο αίτημα αυτό.
10.
Η δημόσια συνεδρίαση με θέμα το παραδεκτό των προσφυγών διεξήχθη στις 8 Μαρτίου 1989' ο γενικός εισαγγελέας ανέπτυξε τις προτάσεις του στις 12 Απριλίου 1989.
11.
Με απόφαση της 11ης Μαΐου 1989, το Δικαστήριο έκρινε τη μεν προσφυγή του Maurissen παραδεκτή, τη δε προσφυγή της Union syndicale παραδεκτή μόνο κατά το μέτρο που στρεφόταν κατά της αποφάσεως της 31ης Μαρτίου 1987. Διέταξε επίσης την πρόοδο της δίκης προς εξέταση της ουσίας της υποθέσεως.
12.
Κατόπιν εκθέσεως του εισηγητή δικαστή και αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, το Δικαστήριο αποφάσισε να προχωρήσει στην προφορική διαδικασία. Ζήτησε, εξάλλου, από τις υπηρεσίες του να του παράσχουν τις πληροφορίες που έκρινε αναγκαίες για τη δίκη. Επανέλαβε επίσης προς το Συμβούλιο την αίτηση πληροφοριών που του είχε απευθύνει πριν προχωρήσει στην προφορική διαδικασία σχετικά με το παραδεκτό των προσφυγών.
II — Αιτήματα των διαδίκων
1.
Ο Mailrissen και η Union syndicale ζητούν από το Δικαστήριο:
—
να ακυρώσει τις αποφάσεις του προέδρου του Ελεγκτικού Συνεδρίου της 17ης Μαρτίου 1987 και της 31ης Μαρτίου 1987·
—
να καταδικάσει το Ελεγκτικό Συνέδριο στα δικαστικά έξοδα, κατ' εφαρμογήν είτε του άρθρου 69, παράγραφος 2, είτε του άρθρου 69, παράγραφος 3, του κανονισμού διαδικασίας.
2.
Το Ελεγκτικό Ιννέοριο ζητεί από το Δικαστήριο:
—
να απορρίψει τις προσφυγές του Maurissen και της Union syndicale·
—
να καταδικάσει τους προσφεύγοντες στο σύνολο της δικαστικής δαπάνης.
III — Λόγοι ακυρώσεως και επιχειρήματα των διαδίκων επί της ουσίας
1.
Ο πρώτος λόγος ακυρώσεως, που προβάλλεται με τις προσφυγές, αφορά την παράβαση του άρθρου 24α του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως των υπαλλήλων και την παράβαση του καθήκοντος αρωγής.
—
Κατά τους προσφεύγοντες, ο κανονισμός υπηρεσιακής καταστάσεως αναγνωρίζει το δικαίωμα των υπαλλήλων να είναι μέλη συνδικαλιστικών ή επαγγελματικών οργανώσεων. Οι οργανώσεις αυτές έχουν το δικαίωμα — το οποίο τους αναγνώρισε το Δικαστήριο (απόφαση της 8ης Οκτωβρίου 1974 στην υπόθεση 18/74, Syndicat général du personnel, Rec. 1974, σ. 933 ) — να επιδίδονται σε κάθε νόμιμη δραστηριότητα προς υπεράσπιση των επαγγελματικών συμφερόντων των μελών τους.
Μεταξύ των δραστηριοτήτων αυτών περιλαμβάνεται η δυνατότητα να επικρίνουν, με τον ενδεδειγμένο τρόπο, τις πράξεις της διοικήσεως και να αντιτίθενται σ' αυτήν. Τα θεσμικά όργανα υποχρεούνται, επομένως, να εγγυώνται στις συνδικαλιστικές ή επαγγελματικές οργανώσεις την ελευθερία έκφρασης. Ενόψει του καθήκοντος αρωγής, το οποίο υπέχουν έναντι των υπαλλήλων τους, τα θεσμικά όργανα δεν μπορούν να περιορίζονται σε καθαρά παθητικό ρόλο, αλλά οφείλουν να θέτουν στη διάθεση των συνδικαλιστικών οργανώσεων μέσα δράσης, παρέχοντας τους τη δυνατότητα να ενημερώνουν το προσωπικό για τις δραστηριότητες που αναπτύσσουν προς προάσπιση των συμφερόντων του, καθώς και για τις ενδεχόμενες παραβάσεις και καταχρήσεις της διοίκησης. Το Ελεγκτικό Συνέδριο δεν μπορεί, προς δικαιολόγηση της απόφασης του προέδρου του της 17ης Μαρτίου 1987, να ισχυρίζεται ότι, εφόσον δεν έχει συνάψει με τις αντιπροσωπευτικές οργανώσεις του προσωπικού συμφωνίαπλαίσιο, δεν υποχρεούται να προβαίνει σε διανομή των προκηρύξεων και ανακοινώσεων τους. Και τούτο διότι πρόκειται για θεμελιώδες και αναπαλλοτρίωτο δικαίωμα των οργανώσεων αυτών, προϋφιστάμενο της υπογραφής τέτοιας συμφωνίας-πλαισίου.
Εξάλλου, οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι, με την απόφαση της 3ης Ιουλίου 1985 (υπόθεση 3/83, Abrias, Συλλογή 1985, σ. 1995 ), το Δικαστήριο έχει επίσης αναγνωρίσει το δικαίωμα των συνδικαλιστικών οργανώσεων να συνάπτουν συμφωνίες με τα θεσμικά όργανα. Σχετικώς υπενθυμίζουν ότι το Συμβούλιο, κατά την 713η συνοδό του της 22ας και 23ης Ιουνίου 1981, εξέδωσε απόφαση σχετική με τη διαδικασία διαβουλεύσεως, σκοπός της οποίας είναι να του παρέχει τη δυνατότητα να λαμβάνει τις αποφάσεις του επί θεμάτων προσωπικού με πλήρη γνώση των πραγμάτων. Η διαδικασία αυτή υλοποιείται « στο πλαίσιο μιας επιτροπής, συγκείμενης όχι μόνον από εκπροσώπους των κρατών μελών και του προσωπικού, αλλά και από εκπροσώπους των διοικητικών αρχών όλων των θεσμικών οργάνων και όλων των εξομοιουμένων προς αυτά οργάνων των Κοινοτήτων » ( μεταξύ των οποίων και το Ελεγκτικό Συνέδριο). Κατά τους προσφεύγοντες, από την απόφαση αυτή του Συμβουλίου προκύπτει ότι οι αντιπροσωπευτικές οργανώσεις του προσωπικού, και μόνον αυτές, έχουν το δικαίωμα και μάλιστα την υποχρέωση να εκπροσωπούν το προσωπικό στις συνεδριάσεις « πολιτικής διαβουλεύσεως», που διοργανώνονται με τα θεσμικά όργανα. Η προσβαλλόμενη όμως απόφαση της 31ης Μαρτίου 1987 στερεί τους εξουσιοδοτημένους αντιπροσώπους των οργανώσεων που εκπροσωπούν τους υπαλλήλους του Ελεγκτικού Συνεδρίου της αναγκαίας απαλλαγής από τα υπηρεσιακά τους καθήκοντα για να μετάσχουν στις συνεδριάσεις της επιτροπής διαβουλεύσεως, τόσο αυτής της ίδιας, όσο και των προπαρασκευαστικών της συνεδριάσεων που διοργανώνονται από την Επιτροπή.
Γενικώς, οι προσφεύγοντες τονίζουν ότι όλα τα άλλα θεσμικά όργανα παρέχουν στις αντιπροσωπευτικές οργανώσεις του προσωπικού διευκολύνσεις ποικιλόμορφες (υπό μορφή απαλλαγής από τα υπηρεσιακά καθήκοντα, αποδόσεως εξόδων αποστολής, διευκολύνσεις ταχυδρομείου και γραμματείας, κλπ. ) και ανάλογες προς το μέγεθος των οργανώσεων και τα καθήκοντα τους. Τονίζουν ότι, αν οι διευκολύνσεις αυτές, που δεν είναι αμελητέες από άποψη δημοσιονομικών δαπανών, δεν εύρισκαν έρεισμα στον κανονισμό υπηρεσιακής καταστάσεως, το Ελεγκτικό Συνέδριο, που έχει ως έργο να ελέγχει την κανονικότητα των κοινοτικών εσόδων και δαπανών, δεν θα παρέλειπε να απευθύνει σχετική παρατήρηση στα άλλα θεσμικά όργανα. Ματαίως, άρα, το καθού προσπαθεί να οχυρωθεί πίσω από την έλλειψη κοινής κανονιστικής ρυθμίσεως για όλα τα όργανα, για να δικαιολογήσει τις προσβαλλόμενες αποφάσεις.
—
Το Ελεγκτικό Ιννέόριο προτείνει την απόρριψη αυτού του λόγου.
Διευκρινίζει το περιεχόμενο των προσβαλλόμενων αποφάσεων. Η της 17ης Μαρτίου αφορούσε την κατάργηση των ταχυδρομικών διευκολύνσεων, τις οποίες παρείχε μέχρι τότε, για να μην καταστεί το Ελεγκτικό Συνέδριο υπεύθυνο για το περιεχόμενο των συνδικαλιστικών ανακοινώσεων που διανέμονταν μ' αυτόν τον τρόπο· η απόφαση όμως αυτή δεν καθιστούσε αδύνατη τη διανομή των εν λόγω ανακοινώσεων, εφόσον αυτή μπορούσε να πραγματοποιηθεί με μέριμνα των συνδικαλιστικών οργανώσεων και με δική τους ευθύνη. Η απόφαση της 31ης Μαρτίου απορρίπτει μόνο το αίτημα της απαλλαγής από τα υπηρεσιακά καθήκοντα προς συμμετοχή σε συνεδριάσεις με την Επιτροπή και δεν αφορά επομένως τις συνεδριάσεις της επιτροπής διαβουλεύσεως, η οποία προβλέπεται από την απόφαση του Συμβουλίου (το Ελεγκτικό Συνέδριο παρέχει εντολές αποστολής και ειδικές άδειες στους υπαλλήλους που είναι προσηκόντως εξουσιοδοτημένοι από τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, για να μπορέσουν να παραστούν σ' αυτές τις συνεδριάσεις)· εξάλλου, η απόφαση αυτί] δεν πλήττει το δικαίωμα των υπαλλήλων να μετέχουν σε οποιαδήποτε συνδικαλιστική συνεδρίαση χρεώνοντας τον αναγκαίο χρόνο στην κανονική τους άδεια.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο θεωρεί ότι με τις αποφάσεις αυτές σεβάστηκε πλήρως τη συνδικαλιστική ελευθερία, όπως έχει οριστεί με τη νομολογία του Δικαστηρίου, εφόσον ουδόλως περιόρισε το δικαίωμα των συνδικαλιστικών οργανώσεων να συνιστώνται ελευθέρως και να επιδίδονται σε κάθε νόμιμη δραστηριότητα. Διατείνεται ότι οι ισχυρισμοί των προσφευγόντων συνεπάγονται για τα θεσμικά όργανα υποχρεώσεις, οι οποίες δεν προβλέπονται ούτε από τον κανονισμό υπηρεσιακής καταστάσεως ούτε από άλλη κανονιστική πράξη, ουδόλως εξουσιοδοτούνται από τον προϋπολογισμό, ούτε συμβιβάζονται άλλωστε με τις οργανικές θέσεις και τις πιστώσεις λειτουργίας του θεσμικού οργάνου.
Ασφαλώς, ορισμένα θεσμικά όργανα έχουν παράσχει διευκολύνσεις σε ορισμένες συνδικαλιστικές οργανώσεις. Αυτό όμως το έχουν πράξει στο πλαίσιο ειδικής συμβάσεως, πράγμα που αποδεικνύει ότι οι προσφεύγοντες δεν μπορούν βασίμως να επικαλούνται προϋφιστάμενο δικαίωμα (αυτό επιβεβαιώνεται και από το γεγονός ότι, στα εθνικά δίκαια, οι διευκολύνσεις αυτές ορίζονται είτε από νομοθετικά κείμενα, είτε μέσω συλλογικών συμβάσεων). Ενδέχεται επίσης άλλα θεσμικά όργανα να παρέχουν ορισμένες διευκολύνσεις στην πράξη αυτό όμως το πράττουν βάσει της ελευθερίας που διαθέτουν περί την οργάνωση των υπηρεσιών τους.
Όπως και να έχει το πράγμα, στο παρόν στάδιο εξελίξεως του υπαλληλικού δικαίου, και ειδικότερα ελλείψει οποιασδήποτε κοινής ρυθμίσεως για όλα τα θεσμικά όργανα, οι προσφεύγοντες δεν μπορούν να αξιώνουν από το Ελεγκτικό Συνέδριο να τους παραχωρεί διευκολύνσεις ανάλογες προς εκείνες που αναγνωρίζονται στα μέλη της επιτροπής προσωπικού και των λοιπών, ισομερούς συνθέσεως, οργάνων που προβλέπει ο κανονισμός υπηρεσιακής καταστάσεως, οι οποίες, ιδίως σε ένα όργανο των διαστάσεων του Ελεγκτικού Συνεδρίου, θα είχαν ολέθριες επιπτώσεις στη λειτουργία της υπηρεσίας και σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο υποστηρίζει ότι οι προσφεύγοντες δεν μπορούν λυσιτελώς να επικαλούνται το καθήκον αρωγής ως βάση των ισχυρισμών τους. Κατά το καθού, προϋπόθεση για την ενεργοποίηση του καθήκοντος αρωγής είναι να έχει το όργανο τη δυνατότητα να επιλέγει μεταξύ διαφόρων τρόπων δράσεως, οπότε το καθήκον αρωγής επιβάλλει στο θεσμικό όργανο να λάβει υπόψη, κατά την άσκηση αυτής της επιλογής, και τα προσωπικά συμφέροντα των υπαλλήλων. Τέτοια δυνατότητα επιλογής δεν υφίσταται εν προκειμένω, εφόσον ούτε ο κανονισμός υπηρεσιακής καταστάσεως, ούτε τα διατιθέμενα από τον προϋπολογισμό μέσα, ούτε το συμφέρον της λειτουργίας ενός θεσμικού οργάνου του μεγέθους του Ελεγκτικού Συνεδρίου, του επιτρέπουν να παράσχει τις διευκολύνσεις που αξιώνουν οι προσφεύγοντες.
2.
Ο δεύτερος λόγος ακυρώσεως, που προβάλλεται με τις προσφυγές, στηρίζεται στην παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης μεταξύ των υπαλλήλων.
—
Οι προσφεύγοντες ισχυρίζονται ότι η αρχή αυτή έχει διττώς αγνοηθεί.
Αφενός, όλα τα άλλα όργανα παρέχουν στους εκπροσώπους των συνδικαλιστικών οργανώσεων απαλλαγές από την άσκηση των καθηκόντων τους, ακόμη και αποσπάσεις πλήρους απασχολήσεως, για να τους δίνουν τη δυνατότητα να εκπληρώνουν τα καθήκοντα τους, και ιδίως να συμμετέχουν στις συνεδριάσεις διαβουλεύσεως.
Αφετέρου, το Ελεγκτικό Συνέδριο αποστέλλει υπηρεσιακώς υπαλλήλους του, για να το εκπροσωπούν ως θεσμικό όργανο στις συνεδριάσεις της επιτροπής διαβουλεύσεως, ενώ οι υπάλληλοι που υπερασπίζουν τα συμφέροντα του προσωπικού ούτε καν απαλλάσσονται από την άσκηση των υπηρεσιακών τους καθηκόντων.
—
Το Ελεγκτικό Συνέδριο ζητεί από το Δικαστήριο να απορρίψει αυτόν το λόγο ακυρώσεως.
Ως προς το πρώτο του σκέλος, σημειώνει ότι δεν είναι ακριβές ότι όλα τα θεσμικά όργανα παρέχουν απαλλαγή από την άσκηση των καθηκόντων στους υπαλλήλους τους που είναι εντεταλμένοι από τις συνδικαλιστικές οργανώσεις να μετέχουν στις συνεδριάσεις διαβουλεύσεως. Ορισμένα όργανα το πράττουν βάσει συμβάσεων που έχουν συνάψει με ορισμένες οργανώσεις' άλλα δεν το πράττουν, επισήμως τουλάχιστον. Εν πάση περιπτώσει, η συμπεριφορά των άλλων θεσμικών οργάνων ανάγεται στην αυτονομία τους περί την οργάνωση των υπηρεσιών τους και δεν μπορεί να παραγάγει θετική υποχρέωση βαρύνουσα το Ελεγκτικό Συνέδριο. Μ' αυτό τονίζεται ακόμη ότι οι προσφεύγοντες δεν διευκρινίζουν πώς θα μπορούσε να εξαλειφθεί η υφισταμένη διάκριση μεταξύ θεσμικών οργάνων, την οποία καταγγέλλουν: θα πρέπει δηλαδή να γίνει ευθυγράμμιση με τα όργανα που παρέχουν τις περισσότερες διευκολύνσεις, με εκείνα που παρέχουν τις λιγότερες ή με εκείνα που παρέχουν μόνο τις διευκολύνσεις που προβλέπουν οι κείμενες διατάξεις;
Ως προς το δεύτερο σκέλος του λόγου ακυρώσεως, το καθού διατείνεται ότι δεν υπάρχει άνιση μεταχείριση μεταξύ των υπαλλήλων που αποστέλλει υπηρεσιακώς για να το εκπροσωπήσουν και των αντιπροσώπων των συνδικαλιστικών οργανώσεων. Και τούτο διότι οι μόνες συνεδριάσεις όπου συμμετέχουν ταυτόχρονα και οι μεν και οι δε είναι οι συνεδριάσεις διαβουλεύσεως που εντάσσονται στο πλαίσιο της αποφάσεως του Συμβουλίου, της 22ας και 23ης Ιουνίου 1981, και για τις οποίες το Ελεγκτικό Συνέδριο χορηγεί ακριβώς στους συνδικαλιστικούς εκπροσώπους ειδικές άδειες και τους αποδίδει τα έξοδα αποστολής. Το καθού προσθέτει ότι η επιχειρηματολογία επί του σημείου αυτού είναι, εν πάση περιπτώσει, απαράδεκτη κατά το μέτρο που προέρχεται από τον Maurissen, εφόσον δεν περιλαμβανόταν στην προ της ασκήσεως προσφυγής διοικητική ένσταση.
IV — Απαντήσεις στις ερωτήσεις του Δικαστηρίου
Δυνάμει του άρθρου 21 του πρωτοκόλλου περί του οργανισμού του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, αυτό ζήτησε από το Συμβούλιο, την Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και από τις δικές του υπηρεσίες να του αναφέρουν:
1)
αν παρείχαν πλεονεκτήματα στις συνδικαλιστικές οργανώσεις και τους εκπροσώπους τους, για να διευκολύνουν την άσκηση του έργου τους, και συγκεκριμένα:
—
αν οι υπηρεσίες του εσωτερικού τους ταχυδρομείου αναλάμβαναν τη διανομή των συνδικαλιστικών ανακοινώσεων ( προκηρύξεων, δελτίων, επιστολών, κλπ.) στους υπαλλήλους του θεσμικού οργάνου·
—
αν παρείχαν απαλλαγή από την άσκηση των καθηκόντων ή ειδικές άδειες στους υπαλλήλους που εξουσιοδοτούνται από τις αντιπροσωπευτικές συνδικαλιστικές οργανώσεις να συμμετάσχουν στις συνεδριάσεις της επιτροπής διαβουλεύσεως, η οποία συστήθηκε με απόφαση του Συμβουλίου κατά τη συνοδό του της 22ας και 23ης Ιουνίου 1981, και στις προπαρασκευαστικές της συνεδριάσεις, τις οποίες διοργανώνει η Επιτροπή·
2)
σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως, αν αυτά τα παρεχόμενα πλεονεκτήματα απορρέουν από μη κωδικοποιημένη πρακτική, από μονομερή απόφαση του οργάνου ή από συμφωνία με τις συνδικαλιστικές οργανώσεις. Το Δικαστήριο ζήτησε να προσκομιστεί μια τέτοια απόφαση ή συμφωνία, εφόσον υφίστατο.
1.
Το Συμβούλιο απάντησε ότι είχε συνάψει συμφωνία στις 20 Δεκεμβρίου 1978 με τις συνδικαλιστικές και επαγγελματικές οργανώσεις του προσωπικού της γενικής του γραμματείας. Η συμφωνία αυτή περιέχει, μεταξύ άλλων, τις ακόλουθες διατάξεις:
«Άρθρο 12
Οι οργανώσεις που συμμετέχουν στην παρούσα συμφωνία μπορούν να χρησιμοποιούν τα μέσα μετάφρασης, αναπαραγωγής και επικοινωνίας της γενικής γραμματείας για τις δραστηριότητες τις σχετικές με την εφαρμογή της παρούσας συμφωνίας και για την ενημέρωση του προσωπικού σχετικά με τις δραστηριότητες αυτές.
Άρθρο 10
1.   Οι υπεύθυνοι των συνδικαλιστικών ή επαγγελματικών οργανώσεων ή οι προσηκόντως εξουσιοδοτημένοι αντιπρόσωποι τους δικαιούνται ειδικής αδείας που δεν υπερβαίνει τις τέσσερις ημέρες κατ' έτος, προς διευκόλυνση της συμμετοχής τους εκτός του θεσμικού οργάνου σε συνδικαλιστικές συνελεύσεις ή συνέδρια.
2.   Ειδικές άδειες μπορούν να χορηγηθούν για τη συνδικαλιστική εκπαίδευση, υπό τους όρους με τους οποίους χορηγούνται για την επαγγελματική εκπαίδευση. »
Το Συμβούλιο προσάρτησε στην απάντηση του το κείμενο της συμφωνίας, καθώς και τις δηλώσεις στα πρακτικά των διαπραγματεύσεων με τους συνδικαλιστικούς εκπροσώπους.
2.
Η Επιτροπή απάντησε ότι παρέχονταν διευκολύνσεις στις συνδικαλιστικές ή επαγγελματικές οργανώσεις, δυνάμει της συμφωνίας περί των σχέσεων μεταξύ της Επιτροπής και των συνδικαλιστικών και επαγγελματικών οργανώσεων, που συνήφΟη στις 20 Σεπτεμβρίου 1974. Η συμφωνία αυτή περιέχει ιδίως διατάξεις σχετικές με τη συνδικαλιστική άδεια και τις ειδικές άδειες, καθώς και σχετικές με την εκ μέρους της επιτροπής προσωπικού και της συντονιστικής επιτροπής χρήση των μέσων μετάφρασης, αναπαραγωγής και επικοινωνίας του θεσμικού οργάνου.
Η Επιτροπή προσκόμισε το κείμενο της συμφωνίας αυτής.
3.
Το Κοινοβούλιο απάντησε ότι οι παρεχόμενες στις συνδικαλιστικές οργανώσεις διευκολύνσεις μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:
«i)
οι προκηρύξεις, επιστολές και λοιπές ανακοινώσεις των συνδικάτων μπορούν να αναρτώνται στις διάφορες πινακίδες που βρίσκονται στους τρεις τόπους εργασίας·
ii)
οι προκηρύξεις, επιστολές και λοιπές ανακοινώσεις των συνδικάτων μπορούν να διανέμονται στα διάφορα κτίρια των τριών τόπων εργασίας από την υπηρεσία εσωτερικού ταχυδρομείου·
iii)
το Κοινοβούλιο παρέχει στις συνδικαλιστικές οργανώσεις ένα σύνολο 60ημερών αποστολής, το οποίο αυτές μοιράζονται μεταξύ τους· επιπλέον, κατά την προεκλογική εκστρατεία προς ανανέωση της επιτροπής προσωπικού, κάθε συνδικάτο λαμβάνει πρόσθετη ποσόστωση 10ημερών αποστολής. Εκτός ποσοστώσεως παρέχονται σε αντιπροσώπους των συνδικαλιστικών οργανώσεων εντολές αποστολής για να παρίστανται στις συνεδριάσεις της επιτροπής διαβουλεύσεως που έχει συσταθεί από το Συμβούλιο και την CLOSP ( συντονιστική επιτροπή των συνδικαλιστικών και επαγγελματικών οργανώσεων)·
iv)
κάθε υπεύθυνος συνδικαλιστικής οργανώσεως απαλλάσσεται της άσκησης των υπηρεσιακών του καθηκόντων για να συμμετάσχει σε συνδικαλιστική δραστηριότητα, υπό την προϋπόθεση ότι ο προϊστάμενος της υπηρεσίας του ή ο ιεραρχικά ανώτερος του έλαβε εγκαίρως γνώση και ότι εξασφαλίζεται η εύρυθμη λειτουργία της υπηρεσίας· ο προϊστάμενος της υπηρεσίας ή ιεραρχικά ανώτερος μπορεί να αρνηθεί να τον απαλλάξει από την άσκηση των καθηκόντων του σε περίπτωση ανάγκης της υπηρεσίας·
ν)
οι υπηρεσίες του “ adressographe ” προμηθεύουν σε κάθε συνδικάτο, κατ' αίτηση του και δύο φορές κατ' έτος, αριθμό φακέλων φερόντων την υπηρεσιακή διεύθυνση κάθε υπαλλήλου του θεσμικού οργάνου.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν θέτει στη διάθεση των συνδικαλιστικών οργανώσεων ούτε τις μεταφραστικές του υπηρεσίες ούτε τα μέσα αναπαραγωγής του ».
Κατά το Κοινοβούλιο, όλες αυτές οι διευκολύνσεις απορρέουν από μη κωδικοποιημένη πρακτική, η οποία όμως εφαρμόζεται από μακρού χρόνου, πλην της απαριθμουμένης στο στοιχείο iii), για την οποία υπάρχουν σχετικές εσωτερικές οδηγίες, τις οποίες και προσκομίζει το Κοινοβούλιο ως παράρτημα της απάντησης του.
4.
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή απάντησε ότι παρείχε διευκολύνσεις στις συνδικαλιστικές οργανώσεις βάσει συμφωνίαςπλαισίου, που συνήψε στις 31 Μαρτίου 1977 με τις συνδικαλιστικές και επαγγελματικές οργανώσεις του προσωπικού της γενικής γραμματείας, και της από 10 Ιουλίου 1980 τροποποίησης της, και εντός των ορίων αυτών.
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή προσάρτησε, ως παράρτημα της απάντησης της, το κείμενο της συμφωνίας και την τροποποίηση του.
5.
Οι υπηρεσίες τον Δικαστηρίου απάντησαν ότι οι συνδικαλιστικές ανακοινώσεις διανέμονται από την υπηρεσία του εσωτερικού ταχυδρομείου στους υπαλλήλους του οργάνου, καθώς και ότι παρέχονται απαλλαγές από την άσκηση των καθηκόντων στους υπαλλήλους του που είναι εντεταλμένοι από τις αντιπροσωπευτικές συνδικαλιστικές οργανώσεις για να συμμετάσχουν σε διάφορες συνεδριάσεις ( καίτοι, ως προς αυτό, οι περιπτώσεις εφαρμογής υπήρξαν μέχρι τώρα πολύ λίγες ).
Αυτά τα πλεονεκτήματα προκύπτουν από μη κωδικοποιημένη πρακτική, δεδομένου ότι δεν έχει συναφθεί συμφωνία με τις συνδικαλιστικές οργανώσεις.
F. Grévisse
εισηγητής δικαστής
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.