WYROK TRYBUNAŁUz dnia 5 lutego 1963 r.(*)W sprawie 26/62mającej
za przedmiot skierowany do Trybunału, na podstawie art. 177 akapit
pierwszy lit. a) i art. 177 akapit trzeci Traktatu
ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą, przez Tariefcommissie,
niderlandzki sąd administracyjny orzekający w ostatniej instancji
w postępowaniu spornym w sprawach finansowych, wniosek
o wydanie, w ramach zawisłego przed tym sądem sporumiędzyspółką NV Algemene Transport‑ en Expeditie Onderneming van Gend & Loos_z siedzibą w Utrechcie_reprezentowaną przez H. G. Stibbe’a i L. F. D. ter Kuile’a, adwokatów w Amsterdamie_z adresem do doręczeń w konsulacie Niderlandów w Luksemburgu_aniderlandzką administracją celną_reprezentowaną przez inspektora ds. ceł i akcyzy w Zaandam_z adresem do doręczeń w ambasadzie Niderlandów w Luksemburgu_orzeczenia w trybie prejudycjalnym w przedmiocie następujących kwestii:1)      Czy
art. 12 traktatu EWG jest skuteczny w stosunkach
wewnętrznych, to znaczy czy podmiotom prawa przysługują na podstawie
tego postanowienia uprawnienia podlegające ochronie sądowej;2)      W
przypadku odpowiedzi twierdzącej, czy obłożenie przywozu przez skarżącą
w postępowaniu przed sądem krajowym z Republiki Federalnej
Niemiec do Niderlandów mocznika formaldehydowego cłem w wysokości
8% stanowiło podwyższenie cła niezgodne z art. 12 traktatu
EWG, czy chodziło w tym przypadku o racjonalną modyfikację cła
obowiązującego przed 1 marca 1960 r., której, jakkolwiek
oznaczała ona podwyżkę z rachunkowego punktu widzenia, nie można
uznać za podlegająca zakazowi ustanowionemu w art. 12_TRYBUNAŁ_w składzie:A. M. Donner, prezes_L. Delvaux i R. Rossi, prezesi izb_O. Riese, Ch. L. Hammes (sprawozdawca), A. Trabucchi i R. Lecourt, sędziowie_rzecznik generalny: K. Roemer_sekretarz: A. Van Houtte_wydaje następującyWyrok[…]Motywy I – W przedmiocie postępowaniaZważywszy,
że nie podniesiono żadnego zarzutu co do prawidłowości postępowania
w przedmiocie wniosku o wydanie orzeczenia w trybie
prejudycjalnym, skierowanego do Trybunału na podstawie art. 177
traktatu EWG przez Tariefcommissie, będący sądem w rozumieniu tego
postanowienia;oraz że wniosek nie daje w tym względzie podstaw do podniesienia jakiegokolwiek zarzutu z urzędu. II – W przedmiocie pierwszego pytania A – Co do właściwości TrybunałuZważywszy,
że rząd niderlandzki i rząd belgijski kwestionują właściwość
Trybunału, gdyż ich zdaniem w niniejszym przypadku chodzi
o wniosek dotyczący nie wykładni, lecz stosowania traktatu
w ramach niderlandzkiego porządku konstytucyjnego;że
w szczególności Trybunał nie ma ich zdaniem kompetencji do
rozstrzygania kwestii pierwszeństwa, jakie należałoby ewentualnie
przypisać postanowieniom traktatu EWG przed ustawodawstwem niderlandzkim
lub innymi umowami zawartymi przez Niderlandy i włączonymi do ich
krajowego porządku prawnego; że rozstrzygnięcie tej kwestii należy ich
zdaniem, z zastrzeżeniem ewentualnej skargi wniesionej na warunkach
określonych w art. 169 i 170 traktatu, do wyłącznej
kompetencji sądów krajowych;zważywszy
jednakże, że w niniejszym przypadku zadaniem Trybunału nie jest
orzekanie o stosowaniu traktatu zgodnie z zasadami
niderlandzkiego prawa wewnętrznego, co pozostaje we właściwości sądów
krajowych, lecz że żąda się od niego, na podstawie art. 177
lit. a) traktatu, jedynie określenia skutków, jakie wywołuje
art. 12 tego traktatu w ramach prawa wspólnotowego oraz
z punktu widzenia jego wpływu na sytuację jednostek;że w związku z tym zarzut powyższy pozbawiony jest podstaw prawnych;zważywszy,
że rząd belgijski podnosi zarzut braku właściwości Trybunału również
z tego względu, iż odpowiedź, jakiej mógłby on udzielić na pierwsze
pytanie Tariefcommissie, nie miałaby związku z rozstrzygnięciem
zawisłego przed tym sądem sporu;zważywszy
jednakże, że do uznania właściwości Trybunału w niniejszej sprawie
konieczne i wystarczające będzie, jeżeli okaże się
w dostatecznym z prawnego punktu widzenia stopniu, iż
postawione pytanie dotyczy wykładni traktatu;że
względy, którymi kierował się sąd krajowy, formułując pytania,
a także znaczenie, jakie zamierza im nadać w ramach sporu
poddanego jego rozstrzygnięciu, nie podlegają ocenie Trybunału;zważywszy, że jak wynika ze sformułowania postawionych pytań, dotyczą one wykładni traktatu;że w związku z tym mieszczą się one w zakresie właściwości Trybunału;że ten zarzut jest również bezzasadny. B – Co do istotyZważywszy,
że Tariefcommissie stawia, po pierwsze, pytanie, czy art. 12
traktatu jest bezpośrednio skuteczny w prawie wewnętrznym,
w tym sensie, że jednostki pochodzące z państw członkowskich
mogłyby na podstawie tego postanowienia dochodzić praw podlegających
ochronie sądów krajowych;zważywszy, że
odpowiedź na pytanie, czy postanowienia umowy międzynarodowej wywołują
takie skutki, wymaga wzięcia pod uwagę jej ducha, systematyki
i brzmienia;zważywszy, że cel traktatu
EWG, jakim jest utworzenie wspólnego rynku, którego funkcjonowanie
wpływać będzie bezpośrednio na sytuację podmiotów prawa we Wspólnocie,
wymaga, by traktat ten był czymś więcej niż tylko umową ustanawiającą
wzajemne zobowiązania umawiających się państw;że
takie stanowisko znajduje potwierdzenie w preambule do traktatu,
która, sięgając dalej niż tylko rządów, odwołuje się do narodów,
a konkretniej w fakcie ustanowienia organów wyposażonych
w uprawnienia władcze, których wykonywanie wywiera wpływ zarówno na
państwa członkowskie, jak i na ich obywateli;że,
jak należy poza tym zaznaczyć, jednostki pochodzące z państw
zjednoczonych we Wspólnocie mają możliwość współuczestniczyć, za
pośrednictwem Parlamentu Europejskiego i Komitetu
Ekonomiczno‑Społecznego, w funkcjonowaniu tej Wspólnoty;że
ponadto rola, jaką Trybunał Sprawiedliwości odgrywa w ramach
art. 177, którego celem jest zapewnienie jednolitej interpretacji
traktatu przez sądy krajowe, świadczy o tym, iż państwa
członkowskie nadały prawu wspólnotowemu moc wiążącą, na którą pochodzące
z nich jednostki mogą się przed tymi sądami powoływać;że
wobec powyższego należy uznać, iż Wspólnota stanowi nowy porządek
prawny w prawie międzynarodowym, na rzecz którego państwa
ograniczyły, jakkolwiek tylko w wąskich dziedzinach, swoje prawa
suwerenne, i którego normy znajdują zastosowanie nie tylko do
państw członkowskich, ale i pochodzących z nich jednostek;że
w związku z tym prawo wspólnotowe, niezależne od
ustawodawstwa państw członkowskich, nie tylko nakłada na jednostki
zobowiązania, lecz może również być źródłem uprawnień stanowiących
element statusu prawnego tych jednostek;że
nie muszą to być uprawnienia nadane wprost w traktacie, lecz że
powstają one również jako skutek zobowiązań, które traktat nakłada
w sposób ściśle określony zarówno na jednostki, jak i na
państwa członkowskie oraz instytucje wspólnotowe;zważywszy,
że biorąc pod uwagę systematykę postanowień traktatu w zakresie
ceł i opłat o skutku równoważnym, należy podkreślić, iż
art. 9, który za podstawę Wspólnoty przyjmuje unię celną, wprowadza
jako zasadę podstawową zakaz stosowania tych ceł i opłat;że
zasada ta znajduje się na początku części traktatu ustanawiającej
„podstawy Wspólnoty”; że art. 12 stanowi jej wyraz i środek do
jej wdrożenia;zważywszy, że sformułowanie
art. 12 ustanawia jasny i bezwarunkowy zakaz, nie będący
zobowiązaniem do działania, lecz do niedziałania;że
ponadto państwa nie zgłosiły do tego zobowiązania zastrzeżeń
uzależniających jego wykonanie od wydania jakiegokolwiek aktu prawa
wewnętrznego;że z samej swej natury
zakaz ten może z powodzeniem wywoływać skutki bezpośrednio
w sferze stosunków prawnych między państwami członkowskimi
a podlegającymi ich kompetencji podmiotami prawa;zważywszy, że stosowanie art. 12 nie wymaga działań prawodawczych ze strony państw;że
z okoliczności, iż postanowienie to wymienia państwa członkowskie
jako zobowiązane do niedziałania, nie wynika, by jednostki pochodzące
z tych państw nie mogły czerpać z niego uprawnień;zważywszy
ponadto, że podniesiony przez trzy rządy, które w pismach
procesowych przedstawiły Trybunałowi uwagi, argument oparty na
art. 169 i 170 traktatu jest chybiony;bowiem
okoliczność, iż traktat w powyższych artykułach pozwala Komisji
i państwom członkowskim na wniesienie do Trybunału sprawy przeciwko
państwu, które nie wywiązuje się ze swoich zobowiązań, nie oznacza, że
jednostki nie mogą się w razie konieczności powołać na te
zobowiązania przed sądem krajowym, podobnie jak fakt, iż traktat daje
Komisji środki pozwalające zapewnić wywiązywanie się przez jednostki
z ich obowiązków, nie wyklucza możliwości powoływania się na
naruszenie tych obowiązków w sporach pomiędzy takimi jednostkami
przed sądami krajowymi;że ograniczenie
możliwości przeciwdziałania naruszaniu przez państwa członkowskie
art. 12 wyłącznie do postępowań na podstawie art. 169
i 170 skutkowałoby brakiem jakiejkolwiek bezpośredniej ochrony
sądowej indywidualnych praw jednostek pochodzących z tych państw;że
zastosowanie tych artykułów mogłoby okazać się nieskuteczne, gdyby
nastąpiło już po wykonaniu decyzji krajowej wydanej z naruszeniem
postanowień traktatu;że staranność
jednostek zainteresowanych ochroną ich praw zapewnia skuteczną kontrolę,
dodatkową w stosunku do kontroli, jaką art. 169 i 170
powierzają Komisji i państwom członkowskim;zważywszy,
że jak wynika z powyższych rozważań, zgodnie z duchem,
systematyką i brzmieniem traktatu art. 12 należy interpretować
w ten sposób, iż jest on bezpośrednio skuteczny i stanowi
źródło uprawnień indywidualnych podlegających ochronie sądów krajowych. III – W przedmiocie drugiego pytania A – Co do właściwości TrybunałuZważywszy,
że zgodnie z uwagami przedstawionymi przez rządy belgijski
i niderlandzki pytanie to zostało tak sformułowane, iż odpowiedź na
nie zdaje się wymagać zbadania przez Trybunał klasyfikacji taryfowej
mocznika formaldehydowego importowanego do Niderlandów, co do której Van
Gend & Loos i inspektor ds. ceł i akcyzy w Zaandam
stoją, w oparciu o Tariefbesluit z 1947 r., na
odmiennych stanowiskach;że postawiony
problem nie wymaga ich zdaniem interpretacji traktatu, lecz dotyczy
przypadku zastosowania niderlandzkiego ustawodawstwa celnego do
klasyfikacji aminoplastów, co nie mieści się w zakresie
właściwości, jaką art. 177 lit. a) nadaje sądownictwu
wspólnotowemu;że w związku z tym wniosek Tariefcommissie wykracza ich zdaniem poza właściwość Trybunału;zważywszy
jednakże, że w rzeczywistości pytanie postawione przez
Tariefcommissie dotyczy tego, czy z prawnego punktu widzenia skutek
w postaci podwyższenia cła na określony produkt, nie spowodowany
podwyżką stawki celnej, lecz ponownym zaklasyfikowaniem towaru po
zmianie jego klasyfikacji taryfowej, jest sprzeczny z zakazem
ustanowionym w art. 12 traktatu;zważywszy,
że postawione pytanie, rozumiane w ten sposób, dotyczy wykładni
tego postanowienia traktatu, a dokładnie znaczenia, jakie należy
nadać pojęciu ceł obowiązujących przed wejściem w życie traktatu;że w związku z tym udzielenie odpowiedzi na pytanie mieści się we właściwości Trybunału. B – Co do istotyZważywszy,
że jak wynika z treści i systematyki art. 12 traktatu,
stwierdzenie, czy cła lub opłaty o skutku równoważnym zostały
podwyższone z naruszeniem zawartego tam zakazu, wymaga wzięcia pod
uwagę ceł i opłat rzeczywiście obowiązujących w dniu wejścia
w życie traktatu;zważywszy ponadto, że
z punktu widzenia zakazu ustanowionego w art. 12
traktatu niezgodna z prawem podwyżka może wynikać zarówno ze zmiany
układu taryfy, skutkującej zaklasyfikowaniem produktu do pozycji
taryfowej obłożonej wyższym cłem, jak i z podwyższenia,
w ścisłym tego słowa znaczeniu, stawki celnej;zważywszy,
że bez znaczenia jest, z jakiego powodu nastąpiło podwyższenie
cła, jeżeli tylko ten sam produkt został w tym samym państwie
członkowskim obłożony wyższą stawką celną po wejściu w życie
traktatu;że zastosowanie art. 12,
zgodnie z nadaną mu powyżej wykładnią, należy do kompetencji sądu
krajowego, którego zadaniem będzie zbadać, czy podlegający opłacie
celnej produkt, w tym przypadku mocznik formaldehydowy pochodzący
z Republiki Federalnej Niemiec, został, ze względu na wprowadzone
w Niderlandów w życie decyzje celne, obłożony cłem przywozowym
wyższym niż obowiązujące w stosunku do tego produktu w dniu
1 stycznia 1958 r.;że Trybunał
nie ma kompetencji do badania słuszności przedstawionych mu
w trakcie postępowania rozbieżnych twierdzeń na ten temat, lecz
musi pozostawić je do rozpatrzenia przez organy krajowe. IV – W przedmiocie kosztówZważywszy,
że koszty poniesione przez Komisję EWG i państwa członkowskie,
które przedstawiły Trybunałowi uwagi, nie podlegają zwrotowi;że
dla stron postępowania przed Tariefcommissie niniejsze postępowanie ma
charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
w sporze zawisłym przed tym sądem; do niego zatem należy
rozstrzygnięcie o kosztach;z powyższych względów:uwzględniając akta sprawy;po zapoznaniu się ze sprawozdaniem sędziego sprawozdawcy;po zapoznaniu się z uwagami ustnymi strony skarżącej w postępowaniu przed sądem krajowym oraz Komisji EWG;po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego;uwzględniając art. 9, 12, 14, 169, 170 i 177 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą;uwzględniając Protokół w sprawie statutu Trybunału Sprawiedliwości Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej;uwzględniając regulamin Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich;TRYBUNAŁ_rozstrzygając
w przedmiocie wniosku złożonego mu w trybie prejudycjalnym
przez Tariefcommissie postanowieniem z dnia 16 sierpnia
1962 r., orzeka, co następuje:1)      Artykuł
12 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą jest
bezpośrednio skuteczny i stanowi dla podmiotów prawa źródło
uprawnień indywidualnych podlegających ochronie sądów krajowych.2)      Stwierdzenie,
czy cła lub opłaty o skutku równoważnym zostały podwyższone
z naruszeniem zakazu zawartego w art. 12 traktatu, wymaga
wzięcia pod uwagę ceł i opłat rzeczywiście obowiązujących
w omawianym państwie członkowskim w chwili wejścia
w życie traktatu;podwyżka
taka może wynikać zarówno ze zmiany układu taryfy, skutkującej
zaklasyfikowaniem produktu do pozycji taryfowej obłożonej wyższym cłem,
jak i z podwyższenia stawki celnej.3)      Rozstrzygnięcie o kosztach niniejszego postępowania należy do Tariefcommissie.Orzeczono w Luksemburgu w dniu 5 lutego 1963 r.DonnerDelvauxRossiRieseHammes      TrabucchiLecourtOdczytano na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 5 lutego 1963 r.Sekretarz       PrezesA. Van Houtte        A. M. Donner* Język postępowania: niderlandzki.