62024CJ0284_RES
Kawża C‑284/24
LD
vs
Criminal Injuries Compensation Tribunal et
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-High Court (l-Irlanda))
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (Il‑Ħames Awla) tat‑2 ta’ Ottubru 2025
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji kriminali – Direttiva 2004/80/KE – Artikolu 12(2) – Kumpens lill-vittmi tal-kriminalità intenzjonali vjolenti – Kumpens ġust u xieraq – Leġiżlazzjoni nazzjonali li teskludi l-kumpens għall-uġigħ u għat-tbatija mġarrba”
Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji kriminali – Direttiva 2004/80 – Kumpens lill-vittmi tal-kriminalità intenzjonali vjolenti – Obbligu tal-Istati Membri li jistabbilixxu skemi ta’ kumpens lill-vittmi – Kumpens ġust u xieraq lill-vittmi – Skema nazzjonali ta’ kumpens lill-vittmi li teskludi, fir-rigward tad-dannu morali, kull kumpens għall-uġigħ u għat-tbatija mġarrba minn dawn il-vittmi – Inammissibbiltà
(Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2012/29, Artikolu 2(1)(a); Direttiva tal-Kunsill 2004/80, premessi 2, 10 u 14, u Artikoli 12(2) u 18(2))
(ara l-punti 20 sa 32, u 34 sa 39, u d-dispożittiv)
Sunt
Adita b’rinviju għal deċiżjoni preliminari, il-Qorti tal-Ġustizzja tat deċiżjoni dwar il-konformità mad-Direttiva 2004/80 (
1
) ta’ skema ta’ kumpens lill-vittmi tal-kriminalità intenzjonali vjolenti li, bħall-iskema Irlandiża, teskludi, fir-rigward tad-dannu morali, kull kumpens għall-uġigħ u għat-tbatija mġarrba minn dawn il-vittmi.
Fit‑12 ta’ Lulju 2015, LD kien vittma ta’ aggressjoni kriminali vjolenti mwettqa minn grupp ta’ persuni quddiem ir-residenza tiegħu f’Dublin (l-Irlanda). Fl‑1 ta’ Ottubru ta’ dik l-istess sena, huwa ressaq quddiem il-Criminal Injuries Compensation Tribunal (il-Qorti għall-Kumpens lill-Vittmi ta’ Reati Kriminali, l-Irlanda) talba għal kumpens skont l-iskema Irlandiża ta’ kumpens lill-vittmi. F’din it-talba, huwa indika li kien ġarrab b’mod partikolari, minħabba din l-aggressjoni, trawma okulari sinjifikattiva li wasslet għal telf parzjali tal-vista, u dan b’mod permanenti. Barra minn hekk, huwa kien ibati minn disturbi psikoloġiċi u minn ansjetà. Wara li kkonstatat li LD kien ġarrab danni fiżiċi u danni materjali sussegwentement għar-reat intenzjonali vjolenti li kien vittma tiegħu, il-Qorti għall-Kumpens lill-Vittmi ta’ Reati Kriminali tatu somma ta’ EUR 645.62 għall-ispejjeż sostnuti minnu li kienu jirriżultaw direttament minn dan ir-reat.
Fit‑2 ta’ Awwissu 2019, LD ippreżenta rikors quddiem il-High Court (il-Qorti Għolja, l-Irlanda), li kienet il-qorti tar-rinviju, li fih qajjem b’mod partikolari l-inkompatibbiltà mad-Direttiva 2004/80 tal-iskema Irlandiża ta’ kumpens lill-vittmi, sa fejn din l-iskema ma kinitx tipprevedi kumpens ġust u xieraq minħabba l-esklużjoni tad-danni msejħa “ġenerali”, inkluż għall-uġigħ u għat-tbatija mġarrba (
2
).
Peress li kellha dubji dwar l-interpretazzjoni li kellha tingħata lill-Artikolu 12(2) ta’ din id-direttiva, il-qorti tar-rinviju ressqet talba għal deċiżjoni preliminari quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Fir-rigward tal-kumpens għad-dannu morali mġarrab mill-vittmi tal-kriminalità intenzjonali vjolenti, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li għalkemm, ċertament, l-Artikolu 12(2) tad-Direttiva 2004/80 ma jinkludix riferiment espliċitu għal tali dannu, il-formulazzjoni wiesgħa ta’ din id-dispożizzjoni bl-ebda mod ma tillimita l-portata tal-kumpens previst fiha fir-rigward tad-danni li hija tista’ tikkontribwixxi sabiex jiġu kkumpensati.
Kif jirriżulta mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, ebda distinzjoni ma tista’ tiġi stabbilita skont it-tipi ta’ danni li l-vittmi tar-reati mwettqa jistgħu jkunu ġarrbu jew il-konsegwenzi li għalihom dawn il-vittmi jistgħu jiġu esposti. Anki jekk jitqies li l-formulazzjoni tal-Artikolu 18(2) tad-Direttiva 2004/80 li, fil-verżjonijiet tiegħu b’mod partikolari bil-lingwa Franċiża u b’dik Rumena, jirreferi biss għal “danni fiżiċi”, tista’ tissuġġerixxi l-eżistenza ta’ tali distinzjoni, għandu jiġi rrilevat li, f’diversi verżjonijiet lingwistiċi oħra ta’ din id-dispożizzjoni, il-kelma “dannu” ma hija akkumpanjata minn ebda aġġettiv intiż li jillimita l-portata tagħha. Issa, id-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni għandhom jiġu interpretati u applikati b’mod uniformi, fid-dawl tal-verżjonijiet redatti bil-lingwi kollha tal-Unjoni u, fil-każ ta’ diverġenza bejn dawn id-diversi verżjonijiet, id-dispożizzjoni inkwistjoni għandha tiġi interpretata skont l-istruttura ġenerali u l-iskop tal-leġiżlazzjoni li tikkostitwixxi parti minnha.
F’dan ir-rigward, minn naħa, il-Qorti tal-Ġustizzja osservat li ebda dispożizzjoni oħra tad-Direttiva 2004/80 ma tippermetti li jiġi kkunsidrat li għandha tiġi stabbilita distinzjoni bejn it-tipi ta’ ħsarat jew danni mġarrba mill-vittmi li jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tagħha. Min-naħa l-oħra, hija indikat li l-miżuri intiżi sabiex jiffaċilitaw il-kumpens lill-vittmi tal-kriminalità għandhom jikkontribwixxu għat-twettiq tal-għan li tiġi żgurata l-protezzjoni tal-integrità tal-persuni kkonċernati (
3
). Barra minn hekk, din id-direttiva tirrispetta d-drittijiet fundamentali u tosserva l-prinċipji affermati mill-ġdid b’mod partikolari mill-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (
4
). Issa, kif jirriżulta mill-Artikolu 3(1) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali, l-integrità tal-persuna għandha tinftiehem bħala kemm fiżika kif ukoll mentali. Għaldaqstant, il-kumpens previst fl-Artikolu 12(2) tad-Direttiva 2004/80 għandu jkun jista’, jekk ikun il-każ, jikkontribwixxi sabiex jiġi kkumpensat kull dannu morali, inkluż id-dannu għall-uġigħ u għat-tbatija mġarrba.
B’konsegwenza, il-Qorti tal-Ġustizzja stabbilixxiet li l-Artikolu 12(2) tad-Direttiva 2004/80 jipprekludi skema nazzjonali ta’ kumpens lill-vittmi tal-kriminalità intenzjonali vjolenti li, bħala prinċipju, teskludi, fir-rigward tad-dannu morali, kull kumpens għall-uġigħ u għat-tbatija mġarrba minn dawn il-vittmi. Minkejja n-neċessità li tiġi żgurata l-vijabbiltà finanzjarja tal-iskemi nazzjonali ta’ il-kumpens, b’tali mod li l-Istati Membri ma humiex obbligati jipprevedu kumpens sħiħ għad-dannu materjali u morali mġarrab mill-imsemmija vittmi, kumpens ġust u xieraq, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, jeħtieġ li tittieħed inkunsiderazzjoni, fid-determinazzjoni ta’ tali kumpens, il-gravità tal-konsegwenzi, għall-vittmi, tar-reati mwettqa kif ukoll il-kumpens li tali vittmi jistgħu jiksbu abbażi tar-responsabbiltà delittwali tal-awtur tar-reat.
(
1
)	Direttiva tal-Kunsill 2004/80/KE tad‑29 ta’ April 2004 li għandha x’taqsam ma’ kupens għal vittmi ta’ delitti (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 7, p. 65). B’mod partikolari, skont l-Artikolu 12(2) ta’ din id-direttiva, l-Istati Membri kollha għandhom jiżguraw li d-dispożizzjonijiet nazzjonali tagħhom jipprevedu l-eżistenza ta’ skema ta’ kumpens lill-vittmi tal-kriminalità intenzjonali vjolenti mwettqa fit-territorji rispettivi tagħhom, li tiggarantixxi kumpens ġust u xieraq lill-vittmi.
(
2
)	Stabbilita fl‑1974, l-iskema Irlandiża ta’ kumpens lill-vittmi kienet tipprevedi, fil-verżjoni inizjali tagħha, danni msejħa “ġenerali” (general damages), inkluż għall-uġigħ u għat-tbatija mġarrba (pain and suffering). Wara emenda tal-imsemmija skema, li seħħet fl‑1 ta’ April 1986, ebda kumpens ma ngħata għall-uġigħ u għat-tbatija mġarrba, abbażi tad-danni msejħa “ġenerali”, peress li l-portata tad-dispożizzjonijiet ikkonċernati qabel l-emenda tagħhom kellha konsegwenzi serji fuq il-finanzi tal-Istat Irlandiż li kien għaddej, f’dak iż-żmien, minn perijodu ta’ reċessjoni ekonomika gravi.
(
3
)	Ara l-premessa 2 tad-Direttiva 2004/80.
(
4
)	Ara l-premessa 14 tad-Direttiva 2004/80.