Voorlopige editie
ARREST VAN HET HOF (Tweede kamer)
13 november 2025 (*)
„ Niet-nakoming – Vrij verkeer van goederen – Artikel 35 VWEU – Kwantitatieve uitvoerbeperkingen – Maatregelen van gelijke werking – Bouwmaterialen – Kennisgevingsplicht ter zake van uitvoer – Recht van voorkoop van de staat – Artikel 36 VWEU – Rechtvaardiging – Openbare veiligheid – Voorziening van de kritieke infrastructuren met bouwmaterialen – Toezicht op de uitvoer naar derde landen – Exclusieve bevoegdheid van de Unie – Gemeenschappelijke handelspolitiek – Verordening (EU) 2015/479 – Gemeenschappelijke regeling voor de uitvoer – Richtlijn (EU) 2015/1535 – Informatieprocedure op het gebied van technische voorschriften en regels betreffende de diensten van de informatiemaatschappij ”
In zaak C‑499/23,
betreffende een beroep wegens niet-nakoming krachtens artikel 258 VWEU, ingesteld op 4 augustus 2023,
Europese Commissie, vertegenwoordigd door G. Gattinara en K. Talabér-Ritz als gemachtigden,
verzoekster,
tegen
Hongarije, vertegenwoordigd door M. Z. Fehér en K. Szíjjártó als gemachtigden,
verweerder,
wijst
HET HOF (Tweede kamer),
samengesteld als volgt: K. Jürimäe, kamerpresident, K. Lenaerts, president van het Hof, waarnemend rechter van de Tweede kamer,
F. Schalin, M. Gavalec (rapporteur) en
Z. Csehi, rechters,
advocaat-generaal: M. Szpunar,
griffier: C. Di Bella, administrateur,
gezien de stukken en na de terechtzitting op 6 november 2024,
gehoord de conclusie van de advocaat-generaal ter terechtzitting van 6 februari 2025,
het navolgende
Arrest
1        Met haar beroep verzoekt de Europese Commissie het Hof om vast te stellen dat Hongarije niet heeft voldaan aan zijn verplichtingen krachtens
–        de artikelen 35 en 36 VWEU,
–        artikel 2, lid 1, VWEU, gelezen in samenhang met artikel 3, lid 1, onder e), VWEU, en
–        artikel 5, lid 1, en artikel 6, lid 1, van richtlijn (EU) 2015/1535 van het Europees Parlement en de Raad van 9 september 2015 betreffende een informatieprocedure op het gebied van technische voorschriften en regels betreffende de diensten van de informatiemaatschappij (PB 2015, L 241, blz. 1),
doordat het een procedure voor de export van grondstoffen en materialen voor de bouw heeft ingesteld.
Toepasselijke bepalingen
Internationaal recht
2        Bij besluit 94/800/EG van 22 december 1994 betreffende de sluiting, namens de Europese Gemeenschap voor wat betreft de onder haar bevoegdheid vallende aangelegenheden, van de uit de multilaterale handelsbesprekingen in het kader van de Uruguayronde (1986‑1994) voortvloeiende overeenkomsten (PB 1994, L 336, blz. 1), heeft de Raad van de Europese Unie zijn goedkeuring gehecht aan de Overeenkomst tot oprichting van de Wereldhandelsorganisatie (WTO), ondertekend te Marrakech op 15 april 1994, alsmede aan de in de bijlagen 1 tot en met 3 daarbij opgenomen overeenkomsten, waaronder de Algemene Overeenkomst inzake tarieven en handel van 1994 (PB 1994, L 336, blz. 11; hierna: „GATT 1994”).
3        Artikel XI van de GATT 1994, met als opschrift „Algemene afschaffing van kwantitatieve beperkingen”, bepaalt:
„1.      Behalve rechten, belastingen of andere heffingen mag geen verdragsluitende partij enig verbod of enige beperking, toegepast hetzij door middel van contingenten of invoer- of uitvoervergunningen, hetzij door middel van andere maatregelen, opleggen of handhaven op de invoer van een product van oorsprong uit het grondgebied van een andere verdragsluitende partij of op de uitvoer of verkoop ten uitvoer van een product dat voor het grondgebied van een andere verdragsluitende partij is bestemd.
2.      Het bepaalde in
lid 1 van dit artikel strekt zich niet uit tot de volgende gevallen:
a)      uitvoerverboden of -beperkingen welke tijdelijk worden toegepast om kritieke tekorten aan voedingsmiddelen of andere voor de exporterende verdragsluitende partij onmisbare producten te voorkomen of te verlichten;
[...]”
Unierecht
Richtlijn 2008/114
4        Richtlijn 2008/114/EG van de Raad van 8 december 2008 inzake de identificatie van Europese kritieke infrastructuren, de aanmerking van infrastructuren als Europese kritieke infrastructuren en de beoordeling van de noodzaak de bescherming van dergelijke infrastructuren te verbeteren (PB 2008, L 345, blz. 75), die in de onderhavige zaak ratione temporis van toepassing is, is met ingang van 18 oktober 2024 ingetrokken bij richtlijn (EU) 2022/2557 van het Europees Parlement en de Raad van 14 december 2022 betreffende de weerbaarheid van kritieke entiteiten en tot intrekking van richtlijn 2008/114/EG van de Raad (PB 2022, L 333, blz. 164). De overwegingen 3 en 5 van richtlijn 2008/114 luidden:
„(3)      In december 2005 heeft de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken de Commissie verzocht een voorstel voor een Europees programma voor de bescherming van kritieke infrastructuur (European Programme for Critical Infrastructure Protection – ‚EPCIP’) in te dienen en besloten dat dit gebaseerd moet zijn op een alle risico’s omvattende aanpak, waarbij de bestrijding van terroristische dreigingen als prioriteit zou gelden. Bij een dergelijke aanpak dient in het proces ter bescherming van kritieke infrastructuur rekening te worden gehouden met door mensen veroorzaakte dreigingen, technologische dreigingen en natuurrampen, maar dient voorrang te worden gegeven aan terroristische dreigingen.
[...]
(5)      Deze richtlijn vormt de eerste stap in een stapsgewijze aanpak waarbij [Europese kritieke infrastructuren] worden geïdentificeerd, infrastructuren als Europese kritieke infrastructuren worden aangemerkt en wordt beoordeeld of het nodig is de bescherming van dergelijke infrastructuren te verbeteren. Als zodanig is deze richtlijn toegespitst op de sectoren energie en vervoer; bij de evaluatie ervan moet een effectbeoordeling plaatsvinden en zal worden bezien of ook andere sectoren, zoals de sector informatie- en communicatietechnologie (hierna: ‚ICT’), onder de richtlijn moeten vallen.”
5        Artikel 2 van deze richtlijn bepaalde:
„Voor de toepassing van deze richtlijn wordt verstaan onder:
a)      ‚kritieke infrastructuur’: een voorziening, systeem of een deel daarvan op het grondgebied van de lidstaten dat van essentieel belang is voor het behoud van vitale maatschappelijke functies, de gezondheid, de veiligheid, de beveiliging, de economische welvaart of het maatschappelijk welzijn, waarvan de verstoring of vernietiging in een lidstaat aanzienlijke gevolgen zou hebben doordat die functies ontregeld zouden raken;
b)      ‚Europese kritieke infrastructuur’ of ‚ECI’: kritieke infrastructuur op het grondgebied van de lidstaten waarvan de verstoring of vernietiging aanzienlijke gevolgen in ten minste twee lidstaten zou hebben. Hoe aanzienlijk de gevolgen zijn, wordt beoordeeld naar sectoroverstijgende criteria. Dit omvat mede de effecten die het resultaat zijn van sectoroverstijgende afhankelijkheden van andere soorten infrastructuur;
[...]”
6        Artikel 3 van deze richtlijn, met als opschrift „Identificatie van ECI’s”, bepaalde in lid 1:
„Elke lidstaat stelt, volgens de procedure van bijlage III, een inventaris op van mogelijke ECI’s die zowel aan de sectoroverstijgende als aan de sectorspecifieke criteria [beantwoorden] en [voldoen] aan de definities van artikel 2, onder a) en b).
De Commissie kan de lidstaten op hun verzoek bijstaan bij het inventariseren van mogelijke ECI’s.
De Commissie kan de aandacht van de desbetreffende lidstaten vestigen op het bestaan van mogelijke kritieke infrastructuren die kunnen worden geacht te voldoen aan de eisen voor aanmerking als een ECI.
De lidstaten en de Commissie zetten de inventarisatie van mogelijke ECI’s permanent voort.”
Richtlijn 2015/1535
7        Artikel 1, lid 1, van richtlijn 2015/1535 bepaalt:
„In de zin van deze richtlijn wordt verstaan onder:
a)      ‚product’: alle producten die industrieel worden vervaardigd, en alle landbouwproducten, met inbegrip van visproducten;
[...]
c)      ‚technische specificatie’: een specificatie die voorkomt in een document ter omschrijving van de vereiste kenmerken van een product, zoals kwaliteitsniveau, prestaties, veiligheid of afmetingen, met inbegrip van de voor het product geldende voorschriften inzake verkoopbenaming, terminologie, symbolen, beproeving en beproevingsmethoden, verpakking, het merken of etiketteren, en de overeenstemmingsbeoordelingsprocedures.
Onder de term ‚technische specificatie’ zijn ook begrepen de productiemethoden en -procedés voor de landbouwproducten uit hoofde van artikel 38, lid 1, tweede alinea, [VWEU], voor de producten bestemd voor menselijke voeding, voor diervoeding en voor de geneesmiddelen als omschreven in artikel 1 van [richtlijn 2001/83/EG van het Europees Parlement en de Raad van 6 november 2001 tot vaststelling van een communautair wetboek betreffende geneesmiddelen voor menselijk gebruik (PB 2001, L 311, blz. 67)], alsmede de productiemethoden en -procedés voor de overige producten, wanneer die gevolgen hebben voor de kenmerken van deze producten;
d)      ‚andere eis’: een eis die, zonder een technische specificatie te zijn, ter bescherming van met name de consument of het milieu wordt opgelegd en betrekking heeft op de levenscyclus van het product nadat dit in de handel is gebracht, zoals voorwaarden voor gebruik, recycling, hergebruik of verwijdering van het product, wanneer deze voorwaarden op significante wijze de samenstelling, de aard of de verhandeling van het product kunnen beïnvloeden;
[...]
g)      ‚ontwerp voor een technisch voorschrift’: de tekst van een technische specificatie, een andere eis of een regel betreffende diensten, met inbegrip van bestuursrechtelijke bepalingen, die is uitgewerkt met de bedoeling deze als technisch voorschrift vast te stellen of uiteindelijk te doen vaststellen, en die zich in een stadium van voorbereiding bevindt waarin het nog mogelijk is daarin ingrijpende wijzigingen aan te brengen.”
8        Artikel 5, lid 1, van die richtlijn bepaalt:
„Onverminderd artikel 7 delen de lidstaten de Commissie onverwijld ieder ontwerp voor een technisch voorschrift mee, tenzij het een integrale omzetting van een internationale of Europese norm betreft, in welk geval louter met een mededeling van de betrokken norm kan worden volstaan. Zij geven de Commissie tevens kennis van de redenen waarom de vaststelling van dit technisch voorschrift nodig is, tenzij die redenen reeds uit het ontwerp zelf blijken.
In voorkomend geval delen de lidstaten tegelijkertijd aan de Commissie de tekst mee, tenzij deze reeds in samenhang met een eerdere mededeling is doorgegeven, van de in hoofdzaak en rechtstreeks betrokken wettelijke en bestuursrechtelijke basisbepalingen, indien kennis van die tekst noodzakelijk is om de reikwijdte van het ontwerp van het technische voorschrift te kunnen beoordelen.
De lidstaten gaan in de in de eerste en de tweede alinea van dit lid genoemde omstandigheden tot een nieuwe mededeling aan de Commissie over, indien zij in het ontwerp voor een technisch voorschrift significante wijzigingen aanbrengen die een verandering van het toepassingsgebied, een verkorting van het oorspronkelijk geplande tijdschema voor de toepassing, een toevoeging van specificaties of eisen of het stringenter maken ervan tot gevolg hebben.
[...]
De Commissie stelt de overige lidstaten onverwijld van het haar voorgelegde ontwerp voor een technisch voorschrift en van alle aan haar verstrekte documenten in kennis. Zij kan het ontwerp tevens voor advies voorleggen aan het in artikel 2 van deze richtlijn bedoelde comité en, in voorkomend geval, aan het comité dat op het betrokken gebied bevoegd is.
[...]”
9        Artikel 6 van die richtlijn bepaalt:
„1.      De lidstaten stellen de goedkeuring uit van een ontwerp voor een technisch voorschrift voor de duur van drie maanden, te rekenen vanaf de datum waarop de Commissie de in artikel 5, lid 1, bedoelde mededeling ontvangt.
[...]
7.      De leden 1 tot en met 5 zijn niet van toepassing als een lidstaat:
a)      om dringende redenen wegens een ernstige en onvoorziene situatie die verband houdt met de bescherming van de gezondheid van mens en dier, de bescherming van planten, of de veiligheid, en in het geval van regels betreffende diensten, ook met de bescherming van de openbare orde, met name de bescherming van minderjarigen, op zeer korte termijn technische voorschriften moet uitwerken en deze onmiddellijk daarop moet vaststellen en invoeren, zonder dat raadpleging mogelijk is, of
b)      om dringende redenen wegens een ernstige situatie die verband houdt met de bescherming van de veiligheid en de integriteit van het financiële systeem, met name de bescherming van deposanten, beleggers en verzekerden, regels betreffende financiële diensten moet vaststellen en onverwijld moet invoeren.
In de in artikel 5 bedoelde mededeling vermeldt deze lidstaat de redenen voor de urgentie van de betrokken maatregelen. De Commissie spreekt zich zo spoedig mogelijk uit over de mededeling. Zij neemt de nodige maatregelen in geval van misbruik van deze procedure. Het Europees Parlement wordt door de Commissie op de hoogte gehouden.”
Verordening 2015/479
10      De overwegingen 3 tot en met 6 van verordening (EU) 2015/479 van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2015 betreffende de gemeenschappelijke regeling voor de uitvoer (PB 2015, L 83, blz. 34), luiden:
„(3)      Het is derhalve dienstig een gemeenschappelijke regeling voor de uitvoer uit de Unie vast te leggen.
(4)      In alle lidstaten is de uitvoer nagenoeg volledig geliberaliseerd. Het is derhalve mogelijk op Unieniveau uit te gaan van het beginsel dat de uitvoer naar derde landen aan geen enkele kwantitatieve beperking onderhevig is, behoudens de bij deze verordening toegestane afwijkingen en onverminderd de maatregelen die de lidstaten overeenkomstig het Verdrag kunnen treffen.
(5)      De Commissie moet worden ingelicht wanneer een lidstaat, op grond van een uitzonderlijke ontwikkeling van de markt, oordeelt dat vrijwaringsmaatregelen noodzakelijk kunnen zijn.
(6)      Het is van wezenlijk belang om op Unieniveau, met name op basis van bovenbedoelde inlichtingen, de voorwaarden en de ontwikkeling van de uitvoer, de verschillende gegevens inzake de economische en commerciële situatie, alsmede, zo nodig, de te nemen maatregelen te onderzoeken.”
11      Artikel 1 van deze verordening luidt als volgt:
„De uitvoer uit de Unie naar derde landen is vrij, hetgeen betekent dat zij niet onderhevig is aan kwantitatieve beperkingen, met uitzondering van die welke overeenkomstig deze verordening worden toegepast.”
12      Hoofdstuk III van die verordening, met als opschrift „Vrijwaringsmaatregelen”, bevat de artikelen 5 tot en met 7. Artikel 5 bepaalt:
„1.      Teneinde een crisistoestand veroorzaakt door schaarste aan essentiële goederen te voorkomen of te ondervangen, kan, wanneer de belangen van de Unie een onmiddellijk optreden vergen, de Commissie op verzoek van een lidstaat of eigener beweging en rekening houdende met de aard der producten en de andere bijzondere kenmerken van de betrokken transacties, de uitvoer van een product afhankelijk stellen van de overlegging van een uitvoervergunning die wordt afgegeven volgens de voorschriften en binnen de begrenzingen, die zij volgens de onderzoeksprocedure van artikel 3, lid 2, of in spoedeisende gevallen, artikel 3, lid 3, vaststelt.
2.      Het Europees Parlement, de Raad en de lidstaten worden van de vastgestelde maatregelen in kennis gesteld. Deze maatregelen treden onmiddellijk in werking.
3.      De maatregelen kunnen worden beperkt tot bepaalde bestemmingen en tot de uitvoer uit bepaalde gebieden van de Unie. Zij gelden niet voor producten die reeds onderweg zijn naar de grens van de Unie.
4.      Wanneer een lidstaat de Commissie om een optreden heeft verzocht, neemt de Commissie binnen ten hoogste vijf werkdagen na de datum van ontvangst van het verzoek een besluit overeenkomstig lid 1.
5.      Wanneer de Commissie lid 1 van dit artikel heeft toegepast, besluit zij binnen 12 werkdagen na de datum van de inwerkingtreding van de door haar getroffen maatregel, of zij passende maatregelen in de zin van artikel 6 treft. Indien uiterlijk zes weken na de datum van inwerkingtreding van de maatregel geen maatregelen zijn vastgesteld, wordt deze maatregel geacht te zijn ingetrokken.”
13      Artikel 6 bepaalt:
„1.      Wanneer de belangen van de Unie zulks vereisen, kan de Commissie volgens de in artikel 3, lid 2, bedoelde onderzoeksprocedure de nodige maatregelen treffen:
a)      om een crisistoestand, veroorzaakt door schaarste aan essentiële goederen, te voorkomen of te ondervangen;
b)      om de naleving mogelijk te maken van de internationale verplichtingen, aangegaan door de Unie of al haar lidstaten, met name ter zake van de handel in basisproducten.
2.      De in lid 1 bedoelde maatregelen kunnen worden beperkt tot bepaalde bestemmingen en tot de uitvoer uit bepaalde gebieden van de Unie. Zij gelden niet voor producten die reeds onderweg zijn naar de grens van de Unie.
3.      Bij de instelling van kwantitatieve uitvoerbeperkingen wordt met name rekening gehouden:
a)      met de omvang van de tegen normale voorwaarden vóór de inwerkingtreding van een vrijwaringsmaatregel in de zin van dit hoofdstuk, gesloten contracten welke door de betrokken lidstaat overeenkomstig diens nationale bepalingen ter kennis van de Commissie zijn gebracht, en
b)      met het feit dat de verwezenlijking van het met de instelling van de kwantitatieve beperkingen nagestreefde doel niet in gevaar mag komen.”
14      Artikel 10 van verordening 2015/479, dat is opgenomen in hoofdstuk IV, met het opschrift „Overgangs- en slotbepalingen”, luidt als volgt:
„Onverminderd andere Uniebepalingen vormt de onderhavige verordening geen beletsel voor het aannemen of toepassen door de lidstaten van kwantitatieve uitvoerbeperkingen welke gerechtvaardigd zijn uit hoofde van de openbare zedelijkheid, de openbare orde of de openbare veiligheid of van de bescherming van de gezondheid en het leven van personen, dieren of planten, het nationaal artistiek, historisch en archeologisch bezit of de industriële en commerciële eigendom.”
Hongaars recht
Decreet nr. 402/2021
15      § 1 van de a gazdaság újraindítása érdekében meghozandó, az építőipari ellátásbiztonság szempontjából stratégiai jelentőségű nyersanyagok és termékek kivitelével kapcsolatos regisztrációs eljárásról és egyéb intézkedésekről szóló 402/2021. (VII. 8.) kormányrendelet [regeringsdecreet nr. 402/2021 (VII. 8.) betreffende registratieprocedures en andere maatregelen voor economisch herstel die betrekking hebben op de export van grondstoffen en producten die van strategisch belang zijn voor de voorzieningszekerheid in de bouwsector], in de versie die gold bij het verstrijken van de in het met redenen omkleed advies gestelde termijn (hierna: „decreet nr. 402/2021”), bepaalt:
„1.      De in bijlage 1 genoemde grondstoffen en producten die van strategisch belang zijn voor de voorzieningszekerheid in de bouwsector (hierna gezamenlijk: ‚bouwmaterialen’) kunnen, behoudens de uitzondering van lid 2, worden
a)      verkocht of
b)      uitgevoerd vanuit Hongarije naar het buitenland
nadat zij zijn geregistreerd (hierna: ‚kennisgeving’) bij de minister van binnenlandse economie (hierna: ‚minister’) en de ontvangst van de kennisgeving is bevestigd.
2.      Het onderhavige decreet is niet van toepassing op bouwmaterialen die over Hongaars grondgebied worden doorgevoerd.”
16      § 3 van dit decreet bepaalt:
„1.      Na ontvangst van de kennisgeving controleert de minister of deze voldoet aan de formele vereisten van § 2.
[...]
2.      Indien de kennisgeving voldoet aan de formele vereisten van § 2, stuurt de minister deze, in voorkomend geval samen met de in lid 1, onder b), bedoelde informatie, naar de regeringscommissaris die belast is met de coördinatie van maatregelen op het gebied van de bouweconomie (hierna: ‚regeringscommissaris’), die, in samenspraak met de betrokken ministers, nagaat of de verkoop of de uitvoer van de bouwmaterialen naar het buitenland de bouw, het beheer, het onderhoud of de ontwikkeling van kritieke infrastructuren significant belemmert of onmogelijk maakt, en daardoor de openbare diensten in gevaar brengt of een risico vormt voor de voorzieningszekerheid in de bouwsector.
3.      Binnen een termijn van zeven werkdagen na de doorzending van de kennisgeving informeert de regeringscommissaris de minister schriftelijk over het bestaan van de in lid 2 bedoelde omstandigheden, over zijn standpunt met betrekking tot die omstandigheden en, indien deze zich voordoen, stelt hij ook de minister die belast is met het toezicht op de staatseigendommen op de hoogte van zijn voorstel om het voorkooprecht uit te oefenen; de minister oefent het voorkooprecht van de Hongaarse Staat uit volgens het bepaalde in § 5.
4.      Uiterlijk binnen tien werkdagen na ontvangst van de kennisgeving moet de minister:
a)      de ontvangst van de kennisgeving schriftelijk bevestigen indien de minister die belast is met het toezicht op de staatseigendommen het voorkooprecht van de Hongaarse Staat niet uitoefent;
b)      indien de minister die belast is met het toezicht op de staatseigendommen het voorkooprecht van de Hongaarse Staat uitoefent, de kennisgever informeren dat de Hongaarse Staat het voorkooprecht uitoefent met betrekking tot de in de kennisgeving vermelde bouwmaterialen en de procedure inzake de kennisgeving beëindigen; of
c)      de ontvangst van de kennisgeving schriftelijk bevestigen.
4a.      De kennisgeving en de ontvangstbevestiging worden bij de zending gevoegd en door de kennisgever ter beschikking gesteld van de vervoerder of de organisator.
[...]”
17      Volgens § 6/A van dit decreet geldt:
„Indien de kennisgever niet heeft voldaan aan de kennisgevingsplicht waarin dit decreet voorziet of niet beschikt over de ontvangstbevestiging, leggen de politie en de nationale belasting- en douanedienst hem een administratieve boete op van maximaal 40 % van de waarde, exclusief [belasting over de toegevoegde waarde (btw)], van het bouwmateriaal dat niet is aangemeld of waarvoor geen ontvangstbevestiging voorhanden is.”
18      § 9 van dit decreet luidt:
„1.      Behoudens de uitzondering van lid 2 treedt het onderhavige decreet in werking op de dag na de bekendmaking ervan.
2.      § 10 treedt in werking op de vijftiende dag na de bekendmaking van het onderhavige decreet.”
19      § 11 van het betrokken decreet bepaalt:
„De in § 2 bedoelde kennisgevingsplicht is van toepassing op de uitvoer die plaatsvindt na de vijfde werkdag volgend op de inwerkingtreding van het onderhavige decreet.”
20      § 12 van dit decreet bepaalt:
„Het ontwerp van het onderhavige decreet is vooraf meegedeeld overeenkomstig de artikelen 5 tot en met 7 van richtlijn [2015/1535].”
Regeringsbesluit nr. 1459/2021
21      Punt 2 van az építésgazdasági intézkedések összehangolásáért felelős kormánybiztos kinevezéséről és feladatairól szóló 1459/2021. (VII. 14.) kormányhatározat [regeringsbesluit nr. 1459/2021 (VII. 14.) betreffende de benoeming en de taken van de regeringscommissaris die belast is met de coördinatie van maatregelen op het gebied van de bouweconomie], bepaalt:
„De regeringscommissaris:
a)      is belast met de coördinatie van maatregelen op het gebied van de bouweconomie die de regering heeft genomen om de economie te stimuleren, en met name:
aa)      de vaststelling van de kennisgevingsprocedure met betrekking tot de uitvoer van bouwmaterialen en de uitvoering van de maatregelen die nodig zijn om het voorkooprecht van de staat uit te oefenen;
ab)      de uitvoering van de maatregel inzake de kennisgeving die betrekking heeft op het transport van bouwmaterialen.
[...]”
Precontentieuze procedure
22      In het kader van de informatieprocedure van richtlijn 2015/1535 heeft Hongarije de Commissie op 30 juni 2021 mededeling gedaan van een ontwerpregeringsdecreet betreffende maatregelen voor economisch herstel die betrekking hebben op de uitvoer van grondstoffen en producten die van strategisch belang zijn voor de voorzieningszekerheid in de bouwsector (hierna: „aangemeld ontwerp”).
23      Op 8 juli 2021 heeft de Commissie deze lidstaat om aanvullende informatie verzocht teneinde het aangemelde ontwerp te kunnen beoordelen in het licht van de relevante bepalingen van het Unierecht.
24      Op dezelfde dag is decreet nr. 402/2021 bekendgemaakt in het Hongaarse staatsblad. De tekst ervan was niet identiek aan die van het aangemelde ontwerp.
25      Op 16 juli 2021 heeft de Commissie Hongarije verzocht om informatie over de bekendmaking van dat decreet.
26      Op 22 juli 2021 heeft deze lidstaat de Commissie laten weten dat decreet nr. 402/2021 qua draagwijdte en inhoud verschilde van het aangemelde ontwerp.
27      Bij brief van 29 juli 2021 heeft de Commissie deze lidstaat laten weten dat zowel het verzuim om het ontwerp van decreet mee te delen als de niet-naleving van de verplichting om de vaststelling van decreet nr. 402/2021 uit te stellen, in strijd met respectievelijk de artikelen 5 en 6 van richtlijn 2015/1535, moet worden beschouwd als een wezenlijke procedurefout die resulteert in het buiten toepassing laten van deze nationale technische voorschriften.
28      In zijn antwoord van 2 september 2021 heeft Hongarije het feit dat decreet nr. 402/2021 zonder voorafgaande kennisgeving aan de Commissie was bekendgemaakt, gerechtvaardigd met het argument dat het land zich in een noodsituatie bevond in het kader van de COVID-19-pandemie en het daaruit voortvloeiende wereldwijde tekort aan grondstoffen, dat de bouwwerkzaamheden in Hongarije ernstig had getroffen. In dat verband zette het uiteen dat dit decreet ertoe strekte te waarborgen dat de voorraden van materialen en producten die essentieel zijn voor de voorzieningszekerheid in de bouwsector in die lidstaat beschikbaar blijven en dat in de binnenlandse behoeften kan worden voorzien om de veiligheid van de kritieke infrastructuren te waarborgen.
29      Op 23 september 2021 heeft de Commissie Hongarije een aanmaningsbrief gestuurd. Volgens die aanmaningsbrief had deze lidstaat, door decreet nr. 402/2021 en de latere wijzigingen ervan alsmede regeringsbesluit nr. 1459/2021 vast te stellen, niet voldaan aan zijn verplichtingen krachtens de artikelen 35 en 36 VWEU, artikel 2, lid 1, VWEU gelezen in samenhang met artikel 3, lid 1, onder e), VWEU, alsmede artikel 5, lid 1, en artikel 6, lid 1, van richtlijn 2015/1535.
30      Bij brief van 23 november 2021 heeft Hongarije op deze aanmaningsbrief geantwoord dat het deze grieven betwist.
31      Omdat de Commissie niet overtuigd was door de argumenten van die lidstaat, heeft zij hem op 6 april 2022 een met redenen omkleed advies doen toekomen, waarin zij haar grieven heeft herhaald.
32      Bij brief van 13 juni 2022 heeft deze lidstaat op dit met redenen omkleed advies geantwoord dat de niet-nakomingen die hem werden verweten, ongegrond waren.
33      Daarop heeft de Commissie op 4 augustus 2023 besloten het onderhavige beroep in te stellen.
Beroep
34      Ter ondersteuning van haar beroep voert de Commissie drie grieven aan: ten eerste, schending van de artikelen 35 en 36 VWEU, ten tweede, schending van artikel 2, lid 1, VWEU, gelezen in samenhang met artikel 3, lid 1, onder e), VWEU, en, ten derde, schending van artikel 5, lid 1, en artikel 6, lid 1, van richtlijn 2015/1535.
35      Hongarije verzoekt het Hof om het beroep wegens niet-nakoming te verwerpen.
Eerste grief: schending van de artikelen 35 en 36 VWEU
Argumenten van partijen
36      De Commissie betoogt dat decreet nr. 402/2021 een maatregel van gelijke werking als een kwantitatieve beperking in de zin van artikel 35 VWEU vormt, aangezien het, ten eerste, een verplichting tot kennisgeving van de uitvoer van bouwmaterialen instelt,
en, ten tweede, voorziet in de mogelijkheid voor de Hongaarse Staat om op voorstel van de regeringscommissaris een voorkooprecht met betrekking tot deze bouwmaterialen uit te oefenen wanneer de verkoop of de uitvoer ervan naar het buitenland de bouw, het beheer, het onderhoud of de ontwikkeling van kritieke infrastructuur significant belemmert of onmogelijk maakt, en daardoor openbare diensten in gevaar brengt of een risico vormt voor de voorzieningszekerheid in de bouwsector.
37      Deze kwalificatie van decreet nr. 402/2021 is geboden ondanks de omstandigheden die Hongarije aanvoert, te weten dat de in dit decreet neergelegde kennisgevingsprocedure binnen een termijn van maximaal twee werkdagen is voltooid, dat de Hongaarse Staat zijn voorkooprecht in feite niet uitoefent en dat de bevoegde Hongaarse autoriteiten de sancties voor niet-nakoming van de kennisgevingsplicht niet toepassen.
38      Decreet nr. 402/2021 voert binnen deze lidstaat immers de jure een verschil in behandeling in tussen de binnenlandse handel en de exporthandel van bouwmaterialen. Een nationale maatregel ontsnapt niet aan het verbod van de artikelen 34 en 35 VWEU enkel omdat
er slechts een geringe belemmering door wordt gecreëerd, de kwantitatieve beperking die erdoor wordt veroorzaakt van betrekkelijk geringe economische betekenis is, of de in- en uitvoer of de marktdeelnemers er slechts in beperkte mate door worden getroffen.
39      In dit verband voert de Commissie aan dat de gevolgen van een maatregel niet beperkt zijn tot de wijze waarop deze door de nationale autoriteiten ten uitvoer wordt gelegd. Het enkele feit dat bepalingen zijn vastgesteld die voorzien in de mogelijkheid om de uitvoer naar andere lidstaten te beperken door de invoering van een voorkooprecht en de mogelijkheid om de uitvoer tot tien werkdagen uit te stellen, heeft als zodanig een afschrikkend effect op de marktdeelnemers op wie de maatregel van toepassing is.
40      De Commissie is van mening dat de gevolgen van decreet nr. 402/2021 voor het vrije verkeer van goederen niet te onzeker of indirect zijn, aangezien dit decreet de Hongaarse Staat na beoordeling van de kennisgevingen van uitvoer duidelijk een voorkooprecht waarborgt.
41      Wat een mogelijke rechtvaardiging van decreet nr. 402/2021 op grond van artikel 36 VWEU betreft, herinnert de Commissie eraan dat de uitzonderingen uit hoofde van de openbare orde en de openbare veiligheid afwijkingen van het fundamentele beginsel van het vrije verkeer van goederen vormen, die strikt moeten worden opgevat en waarvan de draagwijdte niet zonder toezicht van de instellingen van de Unie eenzijdig door de lidstaten kan worden bepaald. Een lidstaat kan zich slechts op deze afwijkingen beroepen wanneer er sprake is van een werkelijke en voldoende ernstige bedreiging die een fundamenteel belang van de samenleving aantast.
42      In antwoord op het argument van Hongarije dat de hoofddoelstelling van decreet nr. 402/2021 erin bestaat
te verzekeren dat kritieke infrastructuren met bouwmaterialen worden voorzien, betoogt de Commissie dat een dergelijke reden een beperkende maatregel slechts rechtsgeldig kan rechtvaardigen indien zij verband houdt met objectieve omstandigheden die beantwoorden aan de vereisten van openbare veiligheid in de zin van artikel 36 VWEU, en dat zij noch algemeen, noch om economische en sociale redenen kan worden aangevoerd.
43      De Commissie betoogt in dit verband dat een dergelijke maatregel, die wordt gerechtvaardigd met een beroep op de openbare veiligheid, in overeenstemming moet zijn met het evenredigheidsbeginsel, dat vereist dat de middelen die door de lidstaten worden ingezet beperkt blijven tot hetgeen daadwerkelijk geschikt en noodzakelijk is om het nagestreefde legitieme doel te bereiken. Daarnaast herinnert zij eraan dat een beperkende maatregel enkel geschikt kan worden geacht om de verwezenlijking van het nagestreefde doel te waarborgen indien dat doel er daadwerkelijk op coherente en stelselmatige wijze mee wordt nagestreefd, en dat het aan de betrokken lidstaat is om dit aan te tonen.
44      Om te beginnen is de Commissie van mening dat Hongarije niet heeft aangetoond dat de bij decreet nr. 402/2021 vastgestelde maatregelen geschikt waren om de nagestreefde doelstellingen te bereiken. De werkingssfeer van dit decreet is niet beperkt tot bouwmaterialen waarvoor een leveringsrisico is vastgesteld of tot materialen die daadwerkelijk noodzakelijk zijn voor kritieke infrastructuren. Bovendien is de ontwikkeling van de Hongaarse bouwsector sinds 2016 vrij stabiel en heeft de Hongaarse Staat in de twee jaar na de inwerkingtreding van dit decreet zijn voorkooprecht niet uitgeoefend.
45      Voorts merkt de Commissie op dat een stelsel van voorafgaand toezicht dat gerechtvaardigd en passend is, overeenkomstig het evenredigheidsbeginsel gebaseerd moet zijn op objectieve, niet-discriminatoire en voor de betrokken ondernemingen vooraf kenbare criteria, zodat een grens wordt gesteld aan de uitoefening van de beoordelingsvrijheid van de nationale autoriteiten en willekeur kan worden voorkomen. Decreet nr. 402/2021 voorziet echter niet in dergelijke objectieve en niet-discriminatoire criteria.
46      Bovendien is de Commissie van mening dat het toezicht op bouwmaterialen en de uitvoer ervan alsook het verzamelen van informatie daarover met minder ingrijpende middelen kunnen worden verricht, bijvoorbeeld door een verplichting op te leggen om de in dit verband relevante gegevens te verstrekken. Bijgevolg heeft Hongarije volgens de Commissie evenmin aangetoond dat de bij het bestreden decreet opgelegde maatregelen niet verder gaan dan noodzakelijk is om het nagestreefde doel te bereiken en moet
er derhalve aan worden verweten geen dergelijke alternatieven in overweging te hebben genomen.
47      Hongarije betoogt dat de bepalingen van decreet nr. 402/2021 geen maatregel van gelijke werking als een kwantitatieve beperking vormen en dus niet binnen de werkingssfeer van het verbod van artikel 35 VWEU vallen. Het doel van dit decreet is de bevoegde Hongaarse autoriteiten in staat te stellen om door middel van een kennisgevingsplicht effectief toezicht uit te oefenen op de voorraden aan bouwmaterialen die van strategisch belang zijn voor de nationale kritieke infrastructuren en om informatie te verzamelen over de stand van die voorraden en de leveringen. Dankzij een dergelijke kennisgevingsplicht beschikken deze autoriteiten over een compleet en actueel beeld van de ontwikkeling van die voorraden zodat zij de nodige maatregelen kunnen nemen om een kritieke situatie te vermijden.
48      De doeltreffendheid van de bepalingen van decreet nr. 402/2021 blijkt uit het feit dat de Hongaarse Staat sinds de inwerkingtreding ervan nooit in een situatie is terechtgekomen waarin hij wegens een tekort aan bouwmaterialen zijn voorkooprecht heeft moeten uitoefenen. Voorts leggen deze bepalingen geen materieelrechtelijke verplichting op aan de ondernemers,
wordt de kennisgevingsprocedure in de praktijk altijd binnen een termijn van maximaal twee werkdagen voltooid en worden de sancties bij het ontbreken van een kennisgeving niet door de bevoegde Hongaarse autoriteiten
toegepast.
49      Volgens deze lidstaat volgt uit de rechtspraak van het Hof dat er een uitzondering op het verbod van artikel 35 VWEU geldt voor beperkingen waarvan de gevolgen te onzeker of indirect moeten worden beschouwd. Wat de concrete gevolgen van de bepalingen van decreet nr. 402/2021 betreft, merkt hij op dat uit de gegevens van de Központi Statisztikai Hivatal (Hongaars centraal bureau voor de statistiek) niet kan worden afgeleid dat er sprake is van een algemene omzetdaling met betrekking tot de uitvoer van de betrokken bouwmaterialen.
50      Hoe dan ook is Hongarije van mening dat decreet nr. 402/2021 gerechtvaardigd is om redenen van openbare veiligheid in de zin van artikel 36 VWEU, aangezien de hoofddoelstelling van dit decreet erin bestaat de kritieke infrastructuren te beschermen door hun de zekerheid te bieden dat zij worden voorzien met bouwmaterialen. Bovendien is de definitie van het begrip „infrastructuren” in dit decreet in wezen in overeenstemming met die van richtlijn 2008/114.
51      Die lidstaat voegt daaraan toe dat dit decreet ook bijdraagt aan het herstel van de nationale economie door in te spelen op de daling van de productie van bouwmaterialen, de leveringstekorten en de verhoging van de prijzen als gevolg van de COVID-19-pandemie. Indirect beschermt het ook maatschappelijke belangen, zoals de beschikbaarheid van woningen en de mogelijkheid voor jongeren om een gezin te stichten.
52      Hongarije herinnert eraan dat de lidstaten over een zekere beoordelingsmarge beschikken om de omvang van de fundamentele behoeften van de samenleving vast te stellen en om het beschermingsniveau te bepalen dat zij passend achten, en betoogt dat het aan de Commissie staat om aan te tonen dat de bepalingen van decreet nr. 402/2021 volstrekt ongeschikt zijn om het door deze nationale regeling nagestreefde doel te bereiken, hetgeen deze instelling in casu niet heeft gedaan.
53      Wat de evenredigheid van deze regeling betreft, is deze lidstaat van mening dat decreet nr. 402/2021 een coherent stelsel van toezicht op bouwmaterialen invoert, dat evenwel geen enkel daadwerkelijk negatief gevolg voor de handel heeft. Hij betoogt dat de twee maatregelen waarin deze regeling voorziet, te weten de kennisgevingsplicht en het voorkooprecht, duidelijk zijn en dat de doeltreffendheid van de eerste maatregel eraan bijdraagt dat het recht van voorkoop niet, of, in voorkomend geval, slechts in dringende gevallen wordt uitgeoefend.
54      Hongarije betoogt dat de bij decreet nr. 402/2021 ingevoerde regeling is gebaseerd op objectieve criteria, die niet-discriminatoir en voor de betrokken ondernemingen vooraf kenbaar zijn. De maatregelen waarin dit decreet voorziet, zijn evenredig en gaan niet verder dan wat geschikt en noodzakelijk is om het nagestreefde doel te bereiken. Bovendien zouden minder ingrijpende middelen, zoals een verplichting om gegevens over de handel in bouwmaterialen te verstrekken, de Hongaarse Staat niet in staat stellen tijdig het hoofd te bieden aan een kritiek tekort aan dergelijke materialen.
Beoordeling door het Hof
–       Bestaan van een beperking in de zin van artikel 35 VWEU
55      Op grond van artikel 35 VWEU zijn kwantitatieve uitvoerbeperkingen en alle maatregelen van gelijke werking tussen de lidstaten verboden.
56      Uit de rechtspraak van het Hof volgt dat nationale maatregelen die een specifieke beperking van het uitgaande goederenverkeer tot doel of tot gevolg hebben en aldus tot een ongelijke behandeling van de binnenlandse handel en de uitvoerhandel van een lidstaat leiden, waardoor aan de nationale productie of de binnenlandse markt van de betrokken lidstaat ten koste van de productie of de handel van andere lidstaten een bijzonder voordeel wordt verzekerd, maatregelen van gelijke werking als kwantitatieve uitvoerbeperkingen vormen
(zie arresten van 8 november 1979, Groenveld, 15/79, EU:C:1979:253, punten 6 en 7, en 16 december 2008, Gysbrechts en Santurel Inter, C‑205/07, EU:C:2008:730, punt 40).
57      In dit verband heeft het Hof reeds geoordeeld dat de artikelen 34 en 35 VWEU eraan in de weg staan dat in de betrekkingen binnen de Unie
een nationale wettelijke regeling wordt toegepast waarbij, zij het zuiver formeel, het vereiste van in- of uitvoervergunningen of enig ander soortgelijk middel zou worden gehandhaafd (arrest van 15 december 1971, International Fruit Company e.a., 51/71‑54/71, EU:C:1971:128, punt 9). Elke bindend voorgeschreven bijzondere uitvoerformaliteit vormt immers een belemmering voor het handelsverkeer wegens het ermee gepaard gaande tijdverlies en de afschrikkende uitwerking ervan op de exporteurs (zie in die zin arrest van 16 maart 1977, Commissie/Frankrijk, 68/76, EU:C:1977:48, punt 16).
58      In casu moet om te beginnen worden onderzocht of de bepalingen van decreet nr. 402/2021 een specifieke beperking van
de uitvoer van bouwmaterialen tot doel hebben in de zin van de in punt 56 van het onderhavige arrest aangehaalde rechtspraak.
59      In dit verband moet worden opgemerkt dat de bepalingen van dit decreet voorzien in een verplichting tot kennisgeving van de uitvoer van bouwmaterialen die vergezeld gaat van een administratieve sanctie voor het geval dat
de marktdeelnemers deze verplichting niet nakomen, terwijl tussen partijen vaststaat dat het Hongaarse recht niet in een dergelijke verplichting en sanctie voorziet met betrekking tot de verkoop van bouwmaterialen op het nationale grondgebied.
60      Bovendien beschikken de bevoegde Hongaarse autoriteiten krachtens de bepalingen van dit decreet, nadat een marktdeelnemer kennis heeft gegeven van zijn voornemen om bouwmaterialen uit te voeren, over tien werkdagen om een voorkooprecht op die materialen uit te oefenen wanneer zij van mening zijn dat de verkoop of uitvoer ervan naar het buitenland de bouw, het beheer, het onderhoud of de ontwikkeling van kritieke infrastructuur op het nationale grondgebied significant belemmert of onmogelijk maakt.
61      Hieruit volgt dat decreet nr. 402/2021, doordat het ten eerste een extra administratieve last oplegt aan marktdeelnemers die dergelijke bouwmaterialen willen uitvoeren, ten tweede bepaalt dat er bij niet-nakoming van de kennisgevingsplicht een aanzienlijke administratieve sanctie wacht, ten derde leidt tot een verlenging van de leveringstermijnen met tot wel tien werkdagen, en ten vierde de uitvoertransactie definitief verhindert in geval van toepassing van het voorkooprecht ten gunste van de Hongaarse Staat, tot doel heeft de uitvoer van bouwmaterialen te beperken door een verschil in behandeling tussen de binnenlandse en de uitvoerhandel in deze producten tot stand te brengen en de binnenlandse markt van die lidstaat van een voordeel te verzekeren.
62      Gelet op deze uitdrukkelijke doelstelling om het uitgaand goederenverkeer te beperken, moet dit decreet worden aangemerkt als een „[maatregel] van gelijke werking als kwantitatieve uitvoerbeperkingen” in de zin van artikel 35 VWEU, zonder dat de gevolgen van deze bepalingen hoeven te worden onderzocht.
63      Wat, ten overvloede, de beoordeling van de gevolgen van de bepalingen van decreet nr. 402/2021 betreft, zij er in elk geval aan herinnerd dat volgens vaste rechtspraak elke maatregel van een lidstaat waardoor de handel binnen de Unie, al dan niet rechtstreeks, daadwerkelijk of potentieel kan worden belemmerd, moet worden aangemerkt als een maatregel van gelijke werking als kwantitatieve beperkingen in de zin van die bepaling (zie in die zin arrest van 19 januari 2023, CIHEF e.a., C‑147/21, EU:C:2023:31, punt 37 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
64      Voorts wordt elke beperking, zelfs van geringe betekenis, van een van de fundamentele vrijheden die in het VWEU zijn neergelegd, door dat verdrag verboden (zie in die zin arrest van 1 april 2008, Gouvernement de la Communauté française en Gouvernement wallon, C‑212/06, EU:C:2008:178, punt 52 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
65      Wat in casu de door Hongarije aangevoerde omstandigheid betreft dat het sinds de inwerkingtreding van decreet nr. 402/2021 niet te kampen heeft gehad met een tekort aan bouwmaterialen dat de uitoefening van zijn voorkooprecht noodzakelijk zou hebben gemaakt, moet worden opgemerkt dat deze omstandigheid juist te wijten kan zijn aan het feit dat de marktdeelnemers ervan werden weerhouden bouwmaterialen uit te voeren.
66      Bovendien wordt het ontbreken van een afschrikkende werking van de bepalingen van dit decreet evenmin aangetoond door de gegevens in de tabel die Hongarije in bijlage B.1 bij zijn verweerschrift heeft overgelegd, die met betrekking tot de twee jaar na de inwerkingtreding van dat decreet in vergelijking met de twee jaar vóór de inwerkingtreding ervan laat zien dat het uitvoervolume voor negen van de vijftien bouwmaterialen waarop dat decreet betrekking heeft, is toegenomen en dat dit volume slechts voor zes van deze materialen is gedaald. Bij gebreke van andere bewijzen kan immers niet worden uitgesloten dat het uitvoervolume groter zou zijn geweest indien decreet nr. 402/2021 niet was vastgesteld. Uit dergelijke gegevens kan slechts worden afgeleid dat het decreet niet tot gevolg heeft dat de volledige uitvoer van bouwmaterialen die binnen zijn werkingssfeer vallen, wordt verhinderd (zie naar analogie arrest van 17 september 2020, Hidroelectrica, C‑648/18, EU:C:2020:723, punt 32).
67      Hieruit volgt dat de bepalingen van decreet nr. 402/2021 duidelijk invloed op de uitvoerhandel kunnen hebben, zowel rechtstreeks, met name door de administratieve last die de kennisgevingsplicht voor de marktdeelnemers met zich meebrengt en de verlenging van de leveringstermijnen bij uitvoer, als indirect, aangezien de in deze bepalingen neergelegde verplichtingen de marktdeelnemers ervan kunnen weerhouden bouwmaterialen uit te voeren. Bijgevolg zijn de beperkende gevolgen van deze bepalingen, ongeacht hun beperkende strekking, niet zo onzeker of indirect dat zij overeenkomstig de rechtspraak van het Hof die voortvloeit uit de arresten van 7 maart 1990, Krantz (C‑69/88, EU:C:1990:97, punten 10 en 11), en 13 oktober 1993, CMC Motorradcenter (C‑93/92, EU:C:1993:838, punten 10‑12), kunnen worden geacht geen beperking in de zin van artikel 35 VWEU te vormen.
68      Uit het voorgaande volgt dat decreet nr. 402/2021 een maatregel van gelijke werking als een kwantitatieve uitvoerbeperking in de zin van artikel 35 VWEU vormt. Deze maatregel is onverenigbaar met de uit laatstgenoemde bepaling voortvloeiende verplichtingen, tenzij hij objectief kan worden gerechtvaardigd.
–       Rechtvaardiging op grond van artikel 36 VWEU
69      Een nationale maatregel die in strijd is met artikel 35 VWEU kan worden gerechtvaardigd door een van de in artikel 36 VWEU genoemde redenen, alsmede door dwingende eisen van algemeen belang, mits hij een legitiem doel nastreeft en evenredig is aan dat doel (zie in die zin arresten van 16 december 2008, Gysbrechts en Santurel Inter, C‑205/07, EU:C:2008:730, punt 45; 17 september 2020, Hidroelectrica, C‑648/18, EU:C:2020:723, punt 34, en 19 januari 2023,
CIHEF e.a., C‑147/21, EU:C:2023:31, punt 48).
70      Daartoe moet worden nagegaan of deze maatregel geschikt is om de verwezenlijking van dat doel te waarborgen en niet verder gaat dan nodig is om dat doel te bereiken. In deze context moet er bovendien aan worden herinnerd dat een nationale wettelijke regeling slechts geschikt is om de verwezenlijking van het aangevoerde doel te waarborgen, indien zij er daadwerkelijk toe strekt dit op samenhangende en stelselmatige wijze te verwezenlijken (zie in die zin, arrest 11 juni 2015, Berlington Hungary e.a., C‑98/14, EU:C:2015:386, punt 64 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
71      Wat in het bijzonder een nationale maatregel betreft die volgens de betrokken lidstaat wordt gerechtvaardigd door een doelstelling van openbare veiligheid, heeft het Hof reeds geoordeeld dat die maatregel voor de toepassing van artikel 36 VWEU gerechtvaardigd moet zijn om objectieve redenen die beantwoorden aan de eisen van de openbare veiligheid (zie in die zin arrest van 10 juli 1984, Campus Oil e.a., 72/83, EU:C:1984:256, punt 36).
72      Evenzo heeft het Hof verduidelijkt dat de lidstaten weliswaar vrij blijven om de eisen van openbare veiligheid op hun nationale behoeften af te stemmen, maar dat die redenen in Unieverband, met name omdat het gaat om een afwijking van een door het VWEU gewaarborgde fundamentele vrijheid, strikt moeten worden opgevat, zodat hun draagwijdte niet zonder toezicht van de instellingen van de Unie eenzijdig door de onderscheiden lidstaten kan worden bepaald. Zo kan de openbare veiligheid slechts worden aangevoerd in geval van een werkelijke en voldoende ernstige bedreiging die een fundamenteel belang van de samenleving aantast [zie in die zin arresten van 18 juni 2020, Commissie/Hongarije (Transparantie van verenigingen), C‑78/18, EU:C:2020:476, punt 91 en aldaar aangehaalde rechtspraak, en 13 juli 2023, Xella Magyarország,
C‑106/22, EU:C:2023:568, punten 66 en 67].
73      Voorts moeten de rechtvaardigingsgronden die een lidstaat kan aanvoeren, vergezeld gaan van passende bewijzen of van een analyse van de geschiktheid en de evenredigheid van de door die staat genomen beperkende maatregel, alsook van precieze gegevens die zijn argumenten kunnen onderbouwen (arresten van 7 juni 2007, Commissie/België, C‑254/05, EU:C:2007:319, punt 36 en aldaar aangehaalde rechtspraak, en 19 januari 2023, CIHEF e.a., C‑147/21, EU:C:2023:31, punt 53 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
74      In casu betoogt Hongarije dat de maatregelen van decreet nr. 402/2021 gerechtvaardigd zijn uit hoofde van de openbare veiligheid, in het bijzonder de voorzieningszekerheid met betrekking tot bouwmaterialen voor kritieke infrastructuren.
75      In dit verband heeft het Hof reeds geoordeeld dat in de aardolie-, telecommunicatie- en energiesector het doel om de zekerheid van de voorziening met dergelijke producten of de levering van dergelijke diensten in geval van een crisis te waarborgen op het grondgebied van de betrokken lidstaat, een reden van openbare veiligheid kan vormen. Dat is echter niet het geval voor de voorzieningszekerheid met betrekking tot basisgrondstoffen
in de bouwsector op lokaal niveau, die niet kan vallen onder de legitieme doelstelling om de openbare veiligheid te waarborgen, tenzij wordt aangetoond dat een tekort aan dergelijke basisgrondstoffen een werkelijke en voldoende ernstige bedreiging vormt die een fundamenteel belang van de samenleving aantast (zie in die zin arrest van 13 juli 2023, Xella Magyarország,
C‑106/22, EU:C:2023:568, punten 68 en 69).
76      In casu heeft Hongarije echter niet aangetoond dat decreet nr. 402/2021, gelet op objectieve omstandigheden, daadwerkelijk en strikt aan vereisten van openbare veiligheid beantwoordt.
77      Ten eerste kan dit decreet immers toepassing vinden op een groot aantal infrastructuren in Hongarije, zonder dat is aangetoond dat die alle
werkelijk van fundamenteel belang zijn voor de samenleving, aangezien het
decreet noch de lijst van infrastructuren van een dergelijk belang bevat, noch – rechtstreeks of door verwijzing naar een andere rechtshandeling –
een definitie geeft van het begrip „kritieke infrastructuren” aan de hand waarvan de bedoelde infrastructuren duidelijk en limitatief kunnen worden bepaald.
78      Hongarije betoogt dat volgens het beginsel van normenhiërarchie in het Hongaarse recht de draagwijdte van dit begrip voor de toepassing van decreet nr. 402/2021 moet worden geacht overeen te komen met die welke is gedefinieerd
in § 1, onder j), van de a létfontosságevende rendszerek és létesítmények azonosításáról, kijelöléséről és védelmeről szóló 2012. évi CLXVI. törvény (wet nr. CLXVI van 2012 inzake de telling, de aanwijzing en de bescherming van vitale systemen en installaties, Magyar Közlöny 2012. évi 154. száma, blz. 26099). Aangezien deze wet richtlijn 2008/114 in Hongaars recht heeft omgezet, komt deze laatste definitie overeen met die van artikel 2, onder a), van deze richtlijn. Bijgevolg is het begrip „kritieke infrastructuur” in de zin van decreet nr. 402/2021 gebaseerd op objectieve omstandigheden.
79      In dit verband volstaat het op te merken dat blijkens het dossier waarover het Hof beschikt
§ 1, onder j), van die wet, in de versie die gold bij het verstrijken van de in het met redenen omkleed advies gestelde termijn, het begrip „kritieke infrastructuren” ruim definieerde en dat bijlage 1 daarbij als activiteitensectoren die een kritisch systeemelement konden omvatten, met name de sectoren energie, vervoer, gezondheid, sociale zekerheid, defensie en binnenlandse veiligheid opsomde, waarin infrastructuur door de bevoegde Hongaarse autoriteiten als „kritiek” kon worden aangemerkt.
80      Daarbij komt dat richtlijn 2008/114, zoals de advocaat-generaal in de punten 43 en 44 van zijn conclusie heeft benadrukt, in casu irrelevant is, aangezien decreet nr. 402/2021 niet binnen de werkingssfeer ervan valt. Uit artikel 1 van deze richtlijn, gelezen in het licht van de overwegingen 5 en 9 daarvan, volgt dat zij enkel een procedure voor de identificatie en de aanmerking van infrastructuren
als Europese kritieke infrastructuren in de sectoren energie en vervoer instelt, en beoordeelt of het nodig is de bescherming van dergelijke infrastructuren te verbeteren. Decreet nr. 402/2021 heeft daarentegen een andere, ruimere werkingssfeer, aangezien het betrekking heeft op andere sectoren en niet ziet op de bescherming van bestaande kritieke infrastructuren, maar op alle activiteiten die verband houden met de bouw, het beheer, het onderhoud of de ontwikkeling van infrastructuren op het nationale grondgebied.
81      Ten tweede blijken de verbanden die zouden bestaan tussen de verschillende categorieën bouwmaterialen die in decreet nr. 402/2021 worden opgesomd en de bescherming van de kritieke infrastructuren waarnaar het verwijst, zoals de Commissie terecht betoogt, noch uit dit decreet, noch in het algemeen uit de toelichtingen die door Hongarije in het kader van de onderhavige procedure zijn verstrekt. Evenmin heeft deze lidstaat verduidelijkt vanaf wanneer voor elk van deze categorieën moet worden aangenomen dat er sprake is van een tekort aan bouwmaterialen dat een werkelijke en voldoende ernstige bedreiging vormt voor de voorzieningszekerheid van kritieke infrastructuren.
82      Ten derde moet worden vastgesteld dat decreet nr. 402/2021 niet tot doel heeft de zekerheid van de voorziening van kritieke infrastructuren met bouwmaterialen op coherente en stelselmatige wijze te verwezenlijken, aangezien het niet voorziet in regels
om de verkoop van deze materialen op de nationale markt en de invoer ervan in Hongarije in aanmerking te nemen met het oog op de vaststelling van de voorraden en tekorten.
83      Hieruit volgt dat de argumenten van Hongarije dat de beperkende maatregelen van decreet nr. 402/2021 gerechtvaardigd zijn om redenen van openbare veiligheid in de zin van artikel 36 VWEU, die verband houden met de voorzieningszekerheid van kritieke infrastructuren met betrekking tot
bouwmaterialen, moeten worden afgewezen.
84      Voor zover Hongarije aanvoert dat dit decreet tevens bijdraagt aan het herstel van de nationale economie, doordat het inspeelt op de daling van de productie van bouwmaterialen en op de stijging van de prijzen ervan als gevolg van de crisis in verband met de COVID-19-pandemie, en aan de bescherming van maatschappelijke belangen zoals de woningbouw en de mogelijkheid voor jongeren om een gezin te stichten, zij eraan herinnerd dat overwegingen van zuiver economische aard die zien op de bevordering van de nationale economie of op de goede werking daarvan, een belemmering van een van de door de Verdragen gewaarborgde fundamentele vrijheden niet kunnen rechtvaardigen
(arrest van 13 juli 2023, Xella Magyarország,
C‑106/22, EU:C:2023:568, punt 64 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
85      Wat de overwegingen van maatschappelijke aard betreft, voert Hongarije niets aan dat deze beweringen kan staven.
86      In die omstandigheden kunnen de beperkende maatregelen van decreet nr. 402/2021 niet worden gerechtvaardigd op grond van artikel 36 VWEU.
87      Bijgevolg moet de eerste grief van de Commissie worden aanvaard voor zover deze betrekking heeft op de schending van artikel 35 VWEU.
Tweede grief: schending van artikel 2, lid 1, VWEU, gelezen in samenhang met artikel 3, lid 1, onder e), VWEU
Argumenten van partijen
88      De Commissie wijst erop dat de beperkingen waarin decreet nr. 402/2021 voorziet van toepassing zijn op de uitvoer van bouwmaterialen naar derde landen en dus een maatregel vormen die onder de gemeenschappelijke handelspolitiek valt, en betoogt dat Hongarije inbreuk heeft gemaakt op artikel 3, lid 1, onder e), VWEU, op grond waarvan de Unie exclusief bevoegd is op het gebied van de gemeenschappelijke handelspolitiek, alsook op artikel 2, lid 1, VWEU, waarin is bepaald dat alleen de Unie wetgevend kan optreden en juridisch bindende handelingen kan vaststellen, terwijl de lidstaten zulks slechts zelf kunnen doen als zij daartoe door de Unie gemachtigd zijn of om de handelingen van de Unie uit te voeren.
89      Hongarije betoogt dat decreet nr. 402/2021 valt onder artikel 10 van verordening 2015/479, dat bepaalt dat de door een lidstaat genomen uitvoerbeperkende maatregelen kunnen worden gerechtvaardigd door een van de in dat artikel 10 genoemde redenen van algemeen belang.
90      De Commissie is evenwel van mening dat het begrip „openbare veiligheid” in artikel 10 van verordening 2015/479 overeenkomt met het begrip in artikel 36 VWEU en dat dit decreet niet voldoet aan de criteria van dat artikel 10.
91      Aangezien het Unierecht zoveel mogelijk moet worden uitgelegd in overeenstemming met de internationale verplichtingen van de Unie, daaronder begrepen die welke voortvloeien uit internationale overeenkomsten die zowel de Unie als de lidstaten binden, moet Hongarije volgens de Commissie in casu, gelet op een van de relevante uitzonderingen van de GATT 1994, aantonen dat het kan afwijken van het in artikel XI, lid 1, van die overeenkomst neergelegde verbod op beperkingen van de uitvoer van producten naar andere WTO-lidstaten.
92      Zij verduidelijkt dat de uitzondering van artikel XI, lid 2, onder a), van de GATT 1994 weliswaar tijdelijke beperkingen van de uitvoer toestaat, ook als die van kwantitatieve aard zijn, om ernstige tekorten aan essentiële producten te voorkomen of te verhelpen, maar dat deze situaties niet onder artikel 10 van verordening 2015/479 vallen. Indien er zich een dergelijke situatie voordoet, moeten de lidstaten de Commissie immers in kennis stellen van de problemen waaraan zij het hoofd moeten bieden, en staat het aan de Commissie om op grond van de artikelen 5 en 6 van deze verordening op te treden.
93      De Commissie voegt daaraan toe dat de krachtens de artikelen 5 en 6 van die verordening vastgestelde vrijwaringsmaatregelen kunnen worden beperkt tot bepaalde bestemmingen of tot de uitvoer uit bepaalde regio’s van de Unie. Beschermingsmaatregelen die „in het belang van de Unie” worden genomen, kunnen dus ook dienen om de behoeften van een lidstaat te beschermen.
94      Hongarije betoogt dat decreet nr. 402/2021 geen afbreuk doet aan de exclusieve bevoegdheid van de Unie op het gebied van de gemeenschappelijke handelspolitiek en verenigbaar is met artikel 2, lid 1, en artikel 3, lid 1, VWEU.
95      Artikel XI van de GATT 1994 en de bevoegdheid van de Commissie om vrijwaringsmaatregelen vast te stellen krachtens de artikelen 5 en 6 van verordening 2015/479 verzetten zich er niet tegen dat een lidstaat op grond van artikel 10 van deze verordening een maatregel als decreet nr. 402/2021 vaststelt.
96      Hongarije betoogt dat de artikelen 5 en 6 van die verordening van toepassing zijn op de maatregelen die kunnen worden genomen wanneer de „belangen van de Unie” dit vereisen, terwijl de maatregelen waarin dat decreet voorziet, de openbare veiligheid in één enkele lidstaat en niet het algemeen belang van de Unie beogen.
97      Het voegt hieraan toe dat het argument van de Commissie dat de artikelen 5 en 6 van verordening 2015/479 eraan in de weg staan dat een lidstaat zich op artikel 10 van deze verordening beroept, niet kan worden aanvaard, aangezien artikel 10
in dat geval volledig zou worden uitgehold.
98      Hongarije besluit dat decreet nr. 402/2021 beantwoordt aan de redenen van openbare veiligheid die binnen de werkingssfeer van artikel 10 van verordening 2015/479 vallen en dat het op grond van deze bepaling gerechtvaardigd is om ten behoeve van de voorzieningszekerheid af te wijken van het vrije verkeer van goederen.
Beoordeling door het Hof
99      Volgens artikel 2, lid 1, VWEU kan in de gevallen waarin bij de Verdragen op een bepaald gebied een exclusieve bevoegdheid aan de Unie wordt toegedeeld, alleen de Unie wetgevend optreden en juridisch bindende handelingen vaststellen, en kunnen de lidstaten zulks slechts zelf doen als zij daartoe door de Unie gemachtigd zijn of om de handelingen van de Unie uit te voeren.
100    Overeenkomstig artikel 3, lid 1, onder e), VWEU is de Unie exclusief bevoegd voor de gemeenschappelijke handelspolitiek.
101    De Uniewetgever heeft verordening 2015/479 vastgesteld in het kader van deze exclusieve bevoegdheid, teneinde een gemeenschappelijke regeling voor de uitvoer vast te stellen. In overweging 4 van deze verordening staat te lezen dat „[i]n alle lidstaten [...] de uitvoer nagenoeg volledig [is] geliberaliseerd” en dat „het [...] mogelijk [is] op Unieniveau uit te gaan van het beginsel dat de uitvoer naar derde landen aan geen enkele kwantitatieve beperking onderhevig is, behoudens de bij deze verordening toegestane afwijkingen en onverminderd de maatregelen die de lidstaten overeenkomstig het Verdrag kunnen treffen.”
102    Vanuit dit oogpunt bepaalt artikel 1 van die verordening dat de uitvoer uit de Unie naar derde landen vrij is, hetgeen betekent dat hij niet onderhevig is aan kwantitatieve beperkingen, met uitzondering van die welke overeenkomstig deze verordening worden toegepast.
103    In casu staat tussen partijen vast dat decreet nr. 402/2021 een juridisch bindende handeling is op een gebied dat onder de gemeenschappelijke handelspolitiek valt en dat de Unie Hongarije niet heeft gemachtigd om dit decreet vast te stellen.
104    Hongarije voert echter aan dat dit decreet in overeenstemming met verordening 2015/479 is vastgesteld, aangezien het beantwoordt aan redenen van openbare veiligheid in de zin van artikel 10 van deze verordening.
105    In dit verband bepaalt artikel 10
dat deze verordening, onverminderd andere Uniebepalingen, geen beletsel vormt voor het aannemen of toepassen door de lidstaten van kwantitatieve uitvoerbeperkingen die gerechtvaardigd zijn uit hoofde van de openbare zedelijkheid, de openbare orde of de openbare veiligheid, of van de bescherming van de gezondheid en het leven van personen, dieren of planten, het nationaal artistiek, historisch en archeologisch bezit, of de industriële en commerciële eigendom.
106    Zoals de advocaat-generaal in punt 61 van zijn conclusie heeft benadrukt, wijst het feit dat artikel 10 van verordening 2015/479 en artikel 36 VWEU op dezelfde wijze zijn geformuleerd erop dat de Uniewetgever de in artikel 36 VWEU neergelegde bevoegdheid van een lidstaat om de uitvoer binnen de Unie te beperken, onder dezelfde voorwaarden ook tot de uitvoer naar derde landen heeft willen uitbreiden.
107    Derhalve moet aan het begrip „openbare veiligheid”, zoals opgenomen in respectievelijk artikel 10 van verordening 2015/479 en artikel 36 VWEU, in beide bepalingen dezelfde draagwijdte worden toegekend.
108    Zoals in punt 83 van het onderhavige arrest is geoordeeld, kan Hongarije niet op goede gronden stellen dat de voorzieningszekerheid van kritieke infrastructuren met betrekking tot bouwmaterialen, die de door decreet nr. 402/2021 nagestreefde doelstelling vormt, onder het begrip „openbare veiligheid” in de zin van artikel 36 VWEU valt.
109    Bijgevolg moet worden vastgesteld dat deze lidstaat evenmin op goede gronden kan stellen dat diezelfde doelstelling onder artikel 10 van verordening 2015/479 valt en dat decreet nr. 402/2021 overeenkomstig artikel 2, lid 1, VWEU moet worden geacht uitvoering te geven aan die bepaling.
110    In die omstandigheden moet de tweede grief van de Commissie worden aanvaard, zonder dat hoeft te worden ingegaan op de argumenten van partijen inzake de verhouding tussen enerzijds de artikelen 5 en 6 en anderzijds artikel 10 van deze verordening en hun argumenten inzake het WTO-recht.
Derde grief: schending van artikel 5, lid 1, en artikel 6, lid 1, van richtlijn 2015/1535
Argumenten van partijen
111    De Commissie verwijt Hongarije ten eerste de periode van uitstel van drie maanden, zoals bepaald in artikel 6, lid 1, van richtlijn 2015/1535, niet in acht te hebben genomen. Zij zet uiteen dat deze lidstaat haar het aangemelde ontwerp op 30 juni 2021 heeft meegedeeld en dus artikel 6, lid 1, heeft geschonden door decreet nr. 402/2021 vast te stellen op 8 juli 2021, dat wil zeggen vóór de periode van uitstel op 1 oktober 2021 verstreek.
112    Ten tweede betoogt de Commissie dat Hongarije artikel 5, lid 1, van richtlijn 2015/1535 heeft geschonden doordat het heeft nagelaten het ontwerp van decreet dat heeft geleid tot decreet nr. 402/2021 mee te delen, hoewel dit ontwerp significant was gewijzigd ten opzichte van het aangemelde ontwerp. Zij brengt in herinnering dat een lidstaat een ontwerp nogmaals moet meedelen indien het significante wijzigingen vertoont ten opzichte van het oorspronkelijk aangemelde ontwerp en dat een wijziging op grond van artikel 5, lid 1, derde alinea, van die richtlijn onder meer als significant moet worden beschouwd wanneer er sprake is van een verkorting van het oorspronkelijk geplande tijdschema voor de toepassing van het ontwerp.
113    Hongarije betoogt dat het richtlijn 2015/1535 niet heeft geschonden, omdat de snelle vaststelling van decreet nr. 402/2021 gerechtvaardigd was om redenen van openbare veiligheid in de zin van artikel 6, lid 7, onder a), van die richtlijn.
114    Op grond van deze bepaling kan immers worden afgeweken van de vereisten inzake de periode van uitstel als er sprake is van dringende redenen die met name verband houden met de bescherming van de openbare veiligheid. Hongarije benadrukt dat door de hernieuwde vraag naar bouwmaterialen na de pandemie een tekort dreigde in 2021 en dat derhalve voortvarend moest worden opgetreden om een dergelijke situatie te vermijden.
115    Verder wijst deze lidstaat erop dat hij wegens die spoedeisende omstandigheden decreet nr. 402/2021 overeenkomstig richtlijn 2015/1535 niet heeft meegedeeld en zich er dan toe heeft verbonden om de sancties waarin dit decreet voorziet, niet toe te passen wanneer de daarin vervatte verplichtingen niet worden nagekomen.
Beoordeling door het Hof
116    Allereerst staat tussen partijen vast dat Hongarije, in het kader van de formele procedure van voorafgaande kennisgeving waarin richtlijn 2015/1535 voorziet, op 30 juni 2021 aan de Commissie mededeling heeft gedaan van een ontwerpregeringsdecreet betreffende maatregelen voor economisch herstel die betrekking hebben op de uitvoer van grondstoffen en producten die van strategisch belang zijn voor de voorzieningszekerheid in de bouwsector, als een „ontwerp voor een technisch voorschrift” in de zin van die richtlijn.
117    In de eerste plaats moet worden opgemerkt dat vanaf de datum waarop de Commissie die mededeling heeft ontvangen, overeenkomstig artikel 6, lid 1, van richtlijn 2015/1535 een periode van uitstel van drie maanden is ingegaan, waarin dit ontwerp niet kon worden vastgesteld.
118    Decreet nr. 402/2021 is echter op 8 juli 2021 in het Hongaarse staatsblad bekendgemaakt en krachtens § 9 ervan op de dag na die bekendmaking met uitzondering van § 10 in werking getreden.
119    De Commissie betoogt, zonder op dit punt door Hongarije te zijn weersproken, dat decreet nr. 402/2021 moet worden beschouwd als de definitieve versie van het aangemelde ontwerp.
120    Derhalve moet worden geoordeeld dat dit decreet is vastgesteld vóór het verstrijken van de periode van uitstel van drie maanden, die is ingegaan vanaf de datum waarop de Commissie het aangemelde ontwerp heeft ontvangen.
121    Hongarije voert aan dat de snelle vaststelling van decreet nr. 402/2021 gerechtvaardigd was om redenen van openbare veiligheid in de zin van artikel 6, lid 7, onder a), van richtlijn 2015/1535, op grond waarvan kan worden afgeweken van de verplichting om de in artikel 6, lid 1, ervan bedoelde periode van uitstel van drie maanden na te leven. Het benadrukt dat in 2021, doordat er
na de COVID-19-pandemie een hernieuwde vraag naar bouwmaterialen was ontstaan, in Hongarije
een tekort dreigde en dat derhalve voortvarend moest worden opgetreden om dat tekort te vermijden.
122    Dat argument moet worden afgewezen.
123    Overeenkomstig artikel 6, lid 7, onder a), van richtlijn 2015/1535 zijn de lidstaten niet gehouden om die periode van uitstel van drie maanden in acht te nemen wanneer zij, om dringende redenen wegens een ernstige en onvoorziene situatie die verband houdt met de bescherming van de gezondheid van mens en dier, de bescherming van planten, of de veiligheid, en in het geval van regels betreffende diensten, ook met de bescherming van de openbare orde, met name de bescherming van minderjarigen, op zeer korte termijn technische voorschriften moeten uitwerken en deze onmiddellijk daarop moeten vaststellen en invoeren, zonder dat raadpleging mogelijk is.
124    Het Hof heeft met betrekking tot artikel 9, lid 7, eerste streepje, van richtlijn 98/34/EG van het Europees Parlement en de Raad van 22 juni 1998 betreffende een informatieprocedure op het gebied van normen en technische voorschriften en regels betreffende de diensten van de informatiemaatschappij (PB 1998, L 204, blz. 37), zoals gewijzigd bij richtlijn 98/48/EG van het Europees Parlement en de Raad van 20 juli 1998 (PB 1998, L 217, blz. 18), waarvan de bewoordingen identiek waren aan die van artikel 6, lid 7, onder a), van richtlijn 2015/1535, waarbij richtlijn 98/34 is ingetrokken en vervangen, reeds geoordeeld dat een lidstaat zich niet op deze uitzondering kan beroepen wanneer er ten tijde van de vaststelling van de nationale regel in die lidstaat geen sprake was van een situatie als bedoeld in deze bepaling (zie in die zin arrest van 26 oktober 2006, Commissie/Griekenland, C‑65/05, EU:C:2006:673, punt 65).
125    In casu wijst Hongarije enkel op een risico van een tekort aan bouwmaterialen in deze lidstaat, zonder aan te tonen dat er daadwerkelijk sprake is van een dergelijke situatie, zoals artikel 6, lid 7, onder a), van richtlijn 2015/1535 vereist.
126    In dit verband komt geen relevantie toe aan het betoog van Hongarije dat het, aangezien het decreet nr. 402/2021 niet bij de Commissie heeft aangemeld, zich ertoe heeft verbonden geen sancties op te leggen aan marktdeelnemers die de in dat decreet neergelegde verplichtingen niet nakomen.
127    Een dergelijke verbintenis kan immers niet in aanmerking worden genomen om te bepalen of een lidstaat zich in een bepaalde situatie op artikel 6 van richtlijn 2015/1535 mocht beroepen.
128    In die omstandigheden moet worden vastgesteld dat decreet nr. 402/2021 in strijd met artikel 6, lid 1, van deze richtlijn is vastgesteld vóór het verstrijken van de periode van uitstel van drie maanden.
129    In tweede plaats gaan de lidstaten overeenkomstig artikel 5, lid 1, derde alinea, van richtlijn 2015/1535 in de in de eerste en de tweede alinea van dit lid genoemde omstandigheden over tot een nieuwe mededeling aan de Commissie indien zij in het ontwerp voor een technisch voorschrift significante wijzigingen aanbrengen die een verandering van het toepassingsgebied, een verkorting van het oorspronkelijk geplande tijdschema voor de toepassing, een toevoeging van specificaties of eisen of het stringenter maken ervan tot gevolg hebben.
130    Met betrekking tot de uitvoering van het ontwerp voor een technisch voorschrift zij opgemerkt dat volgens § 3 van het aangemelde ontwerp de bepalingen ervan vanaf 1 oktober 2021 van toepassing zouden zijn.
131    Zoals blijkt uit de §§ 9 en 11 van decreet nr. 402/2021, is de in § 2 van dit decreet bedoelde verplichting om kennis te geven van de uitvoer van bouwmaterialen echter van toepassing op exporten vanaf 15 juli 2021.
132    Vastgesteld moet worden dat het feit dat in decreet nr. 402/2021 een veel vroegere toepassingsdatum was opgenomen dan in het aangemelde ontwerp een aanzienlijke wijziging vormde van het tijdschema voor de
toepassing waarin dit ontwerp aanvankelijk voorzag. Hongarije was derhalve overeenkomstig artikel 5, lid 1, derde alinea, van richtlijn 2015/1535 gehouden om het ontwerp opnieuw aan de Commissie mee te delen (zie in die zin arrest van 10 juli 2014, Ivansson e.a., C‑307/13, EU:C:2014:2058, punten 38 en 44).
133    Aangezien Hongarije in casu deze verplichting tot kennisgeving van het gewijzigde ontwerp niet is nagekomen, moet worden vastgesteld dat deze lidstaat die bepaling heeft geschonden.
134    Bijgevolg is de derde grief gegrond.
135    Gelet op een en ander moet worden vastgesteld dat Hongarije, doordat het een procedure voor de export van grondstoffen en materialen voor de bouw heeft ingesteld, niet heeft voldaan aan zijn verplichtingen uit hoofde van:
–        artikel 35 VWEU;
–        artikel 2, lid 1, VWEU, gelezen in samenhang met artikel 3, lid 1, onder e), VWEU, en
–        artikel 5, lid 1, en artikel 6, lid 1, van richtlijn 2015/1535.
Kosten
136    Volgens artikel 138, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering van het Hof wordt de in het ongelijk gestelde partij in de kosten verwezen, voor zover dit is gevorderd. Aangezien Hongarije in het ongelijk is gesteld, moet het overeenkomstig de vordering van de Commissie in de kosten worden verwezen.
Het Hof (Tweede kamer) verklaart:
1)      Doordat Hongarije een procedure voor de export van grondstoffen en materialen voor de bouw heeft ingesteld, heeft het niet voldaan aan zijn verplichtingen uit hoofde van:
–        artikel 35 VWEU;
–        artikel 2, lid 1, VWEU, gelezen in samenhang met artikel 3, lid 1, onder e), VWEU, en
–        artikel 5, lid 1, en artikel 6, lid 1, van richtlijn (EU) 2015/1535 van het Europees Parlement en de Raad van 9 september 2015 betreffende een informatieprocedure op het gebied van technische voorschriften en regels betreffende de diensten van de informatiemaatschappij.
2)      Hongarije wordt verwezen in de kosten.
ondertekeningen
*      Procestaal: Hongaars.