62016TJ0244_RES
Kawżi magħquda T‑244/16 u T‑285/17
Viktor Fedorovych Yanukovych
vs
Il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea
Sentenza tal-Qorti Ġenerali (Is-Sitt Awla) tal-11 ta’ Lulju 2019
“Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi meħuda fir-rigward tas-sitwazzjoni fl-Ukraina – Iffriżar ta’ fondi – Lista ta’ persuni, entitajiet u korpi li għalihom japplika l-iffriżar ta’ fondi u ta’ riżorsi ekonomiċi – Żamma ta’ isem ir-rikorrent fil-lista – Obbligu tal-Kunsill li jivverifika li d-deċiżjoni ta’ awtorità ta’ Stat terz tkun ittieħdet skont id-drittijiet tad-difiża u d-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva”
Proċedura ġudizzjarja — Rikors promotur — Rekwiżiti formali — Sunt tal-motivi invokati — Riferiment globali għal dokumenti oħra annessi mar-rikors — Inammissibbiltà
(Statut tal-Qorti tal-Ġustizzja, Artikolu 21; Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali, Artikolu 76(1)(d))
(ara l-punti 56, 57)
Unjoni Ewropea — Stħarriġ ġudizzjarju tal-legalità tal-atti tal-istituzzjonijiet — Miżuri restrittivi meħuda fir-rigward tas sitwazzjoni fl-Ukraina — Iffriżar ta’ fondi tal-persuni involuti fil-miżapproprjazzjoni ta’ fondi pubbliċi u tal-persuni fiżiċi jew ġuridiċi, entitajiet jew organi assoċjati magħhom — Portata tal-istħarriġ
(Artikolu 275(2) TFUE; Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikolu 47; Deċiżjonijiet tal-Kunsill (PESK) 2016/318 u 2017/381; Regolamenti tal-Kunsill 2016/311 u 2017/374)
(ara l-punti 73, 74)
Politika estera u ta’ sigurtà komuni — Miżuri restrittivi meħuda fir-rigward tas sitwazzjoni fl-Ukraina — Deċiżjoni ta’ ffriżar tal-fondi — Adozzjoni jew żamma abbażi ta’ proċedura ġudizzjarja mmexxija mill-awtoritajiet ta’ Stat terz fil-qasam ta’ misapproprjazzjoni ta’ fondi pubbliċi — Ammissibbiltà — Kundizzjoni — Deċiżjoni nazzjonali adottata b’osservanza tad-drittijiet tad-difiża u tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva — Obbligu ta’ verifika li jaqa’ fuq il-Kunsill — Obbligu ta’ motivazzjoni — Portata — Stat terz li aderixxa għall-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem — Assenza ta’ effett
(Deċiżjonijiet tal-Kunsill (PESK) 2016/318 u 2017/381; Regolamenti tal-Kunsill 2016/311 u 2017/374)
(ara l-punti 75-80, 85-87, 91-95)
Sunt
Fis-sentenzi Yanukovych vs Il‑Kunsill (T‑244/16 u T‑285/17), u Klymenko vs Il‑Kunsill (T‑274/18), mogħtija fil-11 ta’ Lulju 2019, il-Qorti Ġenerali annullat diversi atti tal-Kunsill (
1
) dwar miżuri restrittivi adottati fir-rigward tas-sitwazzjoni fl-Ukraina li kienu estendew it-tul tal-lista ta’ persuni, entitajiet u korpi kkonċernati minn dawn il-miżuri restrittivi (
2
), sa fejn l-ismijiet tar-rikorrenti, ex President u ex Ministru għad-Dħul u għat-Taxxi tal-Ukraina, inżammu fuq l-imsemmija lista. L-inklużjoni kienet ġiet deċiża minħabba li r-rikorrenti kienu s-suġġett ta’ investigazzjonijiet preliminari fl-Ukraina għal reati b’rabta mal-misapproprjazzjoni ta’ fondi pubbliċi u mat-trasferiment illegali tagħhom barra mill-Ukraina u, sussegwentement, ġiet estiża minħabba li r-rikorrenti kienu s-suġġett ta’ proċeduri kriminali mill-awtoritajiet tal-imsemmi pajjiż għal misapproprjazzjoni ta’ fondi jew ta’ assi pubbliċi.
Il-Qorti Ġenerali, billi applikat il-prinċipji tal-ġurisprudenza li jirriżultaw mis-sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2018 Azarov vs Il-Kunsill (
3
), tfakkar, qabel kollox, f’dawn iż-żewġ kawżi, li l-qrati tal-Unjoni għandhom jistħarrġu l-legalità tal-atti kollha tal-Unjoni fir-rigward tar-rispett tad-drittijiet fundamentali. Għalkemm il-Kunsill jista’ jibbaża l-adozzjoni jew iż-żamma tal-miżuri restrittivi fuq deċiżjoni ta’ Stat terz, dan għandu jivverifika huwa stess li tali deċiżjoni ttieħdet b’osservanza, b’mod partikolari, tad-drittijiet tad-difiża u tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva fl-imsemmi Stat. F’dan ir-rigward, huwa ppreċiżat li, anki jekk il-fatt li l-Istat terz inkwistjoni jkun aderixxa għall-Konvenzjoni għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali (iktar ’il quddiem il-“KEDB”) jimplika li jsir stħarriġ, mill-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem (iktar ’il quddiem il-“Qorti EDB”), tad-drittijiet iggarantiti mill-KEDB, madankollu tali ċirkustanza ma tistax trendi superfluwu r-rekwiżit ta’ verifika msemmi iktar ’il fuq. Barra minn hekk, sabiex jissodisfa l-obbligu ta’ motivazzjoni tiegħu, il-Kunsill għandu juri, fl-atti li jimponu miżuri restrittivi, li vverifika li d-deċiżjoni tal-Istat terz li fuqha huwa jibbaża dawn il-miżuri ġiet adottata b’osservanza ta’ dawn id-drittijiet. Barra minn hekk, il-Kunsill huwa obbligat li jwettaq l-imsemmija verifika indipendentement minn kull prova prodotta mir-rikorrenti.
Il-Qorti Ġenerali tirrileva wkoll li, anki jekk il-Kunsill jallega li kien ġie eżerċitat stħarriġ ġudizzjarju fl-Ukraina matul it-tmexxija tal-proċeduri kriminali u li diversi deċiżjonijiet ġudizzjarji adottati f’dan il-kuntest juru li dan seta’ jivverifika l-osservanza tad-drittijiet inkwistjoni, tali deċiżjonijiet ma jistgħux, waħedhom, jistabbilixxu li d-deċiżjoni tal-awtoritajiet Ukraini li jitressqu l-proċeduri kriminali li fuqhom hija msejsa ż-żamma tal-miżuri restrittivi ttieħdet b’osservanza tad-drittijiet tad-difiża u tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva. Fil-fatt, id-deċiżjonijiet ġudizzjarji kollha msemmija mill-Kunsill jidħlu fil-kuntest tal-proċeduri kriminali li ġġustifikaw l-elenkar u ż-żamma tal-ismijiet tar-rikorrenti fil-lista u huma sempliċement inċidentali għalihom, sa fejn huma ta’ natura jew kawtelatorja jew proċedurali.
Fis-sentenza Klymenko vs Il-Kunsill (T‑274/18), il-Qorti Ġenerali tenfasizza, b’mod partikolari, li l-Kunsill ma jispjegax kif l-eżistenza ta’ dawn id-deċiżjonijiet tippermetti li jitqies li l-protezzjoni tad-drittijiet inkwistjoni kienet iggarantita, filwaqt li l-proċedura kriminali fl-Ukraina, li kienet il-bażi tal-miżuri restrittivi inkwistjoni fl-2014, kienet għadha fl-istadju tal-investigazzjoni preliminari. F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali tirreferi għall-KEDB (
4
) u għall-Karta tad-Drittijiet Fundamentali (
5
), li minnha jirriżulta li l-prinċipju tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva jinkludi b’mod partikolari d-dritt għal smigħ f’terminu raġonevoli. Il-Qorti Ġenerali tenfasizza li l-Qorti EDB diġà rrilevat li l-ksur ta’ dan il-prinċipju seta’ jiġi kkonstatat b’mod partikolari meta l-fażi istruttorja ta’ proċedura kriminali tkun ikkaratterizzata minn ċertu numru ta’ fażijiet ta’ inattività imputabbli lill-awtoritajiet kompetenti għal din l-investigazzjoni. Il-Qorti Ġenerali tfakkar ukoll li, meta persuna tkun suġġetta għal miżuri restrittivi għal diversi snin, u dan minħabba l-eżistenza tal-istess proċedura kriminali fl-Istat terz ikkonċernat, il-Kunsill huwa obbligat li japprofondixxi l-kwistjoni tal-eventwali ksur tad-drittijiet fundamentali ta’ din il-persuna mill-awtoritajiet. Għalhekk, minn tal-inqas, il-Kunsill kellu jindika r-raġunijiet li għalihom seta’ jqis li dawn id-drittijiet kienu ġew osservati f’dak li jirrigwarda l-kwistjoni dwar jekk il-kawża tar-rikorrent kinitx instemgħet f’terminu raġonevoli.
Qabel ma ddeċidiet fuq il-mertu, il-Qorti Ġenerali, barra minn hekk, ċaħdet, f’din l-istess kawża, l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà li l-Kunsill kien ibbaża fuq il-fatt li r-rikorrent, billi bbaża ruħu fuq is-sentenza Azarov, kien invoka motiv ġdid. F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali tirrileva, fl-ewwel lok, li, fis-sentenza Azarov, il-Qorti tal-Ġustizzja, wara li annullat is-sentenza tas-7 ta’ Lulju 2017, Azarov vs Il‑Kunsill, qieset li l-kawża kienet fi stat li tiġi deċiża u annullat l-atti kontenzjużi, billi kkonstatat ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni, li huwa motiv ta’ ordni pubbliku, li, bħala tali, jista’ jitqajjem fi kwalunkwe mument. Il-Qorti Ġenerali tosserva, fit-tieni lok, li, f’kull każ, l-argumenti tar-rikorrent ibbażati fuq is-sentenza Azarov għandhom rabta stretta ma’ ċerti punti tar-rikors u għalhekk huma wkoll ammissibbli f’dan ir-rigward. Fit-tielet lok, il-Qorti Ġenerali tirrimarka li peress li l-Qorti tal-Ġustizzja annullat il-ġurisprudenza tal-Qorti Ġenerali li kienet teżisti fil-mument meta r-rikorrent kien ippreżenta r-rikors tiegħu, is-sentenza Azarov tikkostitwixxi element ta’ liġi ta’ natura li jiġġustifika l-preżentazzjoni ta’ motiv jew ta’ lment ġdid.
(
1
)	F’dan il-każ, intalab l-annullament, fil-Kawżi T‑244/16 u T‑285/17, tad-Deċiżjoni tal-Kunsill (PESK) 2016/318 tal-4 ta’ Marzu 2016 (ĠU 2016, L 60, p. 76) u tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2016/311 tal-4 ta’ Marzu 2016 (ĠU 2016, L 60, p. 1), tad-Deċiżjoni tal-Kunsill (PESK) 2017/381, tat-3 ta’ Marzu 2017 (ĠU 2017, L 58, p. 34) u tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2017/374 tat-3 ta’ Marzu 2017 (ĠU 2017, L 58, p. 1), u, fil-Kawża T‑274/18, tad-Deċiżjoni tal-Kunsill (PESK) 2018/333, tal-5 ta’ Marzu 2018 (ĠU 2018, L 63, p. 48) u tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2018/326, tal-5 ta’ Marzu 2018 (ĠU 2018, L 63, p. 5).
(
2
)	Jiġifieri l-persuni, entitajiet u korpi li għalihom japplikaw l-Artikolu 1 tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 2014/119/PESK, tal-5 ta’ Marzu 2014, dwar miżuri restrittivi diretti kontra ċerti persuni, entitajiet u korpi fid-dawl tas-sitwazzjoni fl-Ukrajna (ĠU 2014, L 66, p. 26), kif emendata bid-Deċiżjoni tal-Kunsill (PESK) 2015/143 tad-29 ta’ Jannar 2015 (ĠU 2015, L 24, p. 16), kif ukoll l-Artikolu 2 tar-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 208/2014, tas-5 ta’ Marzu 2014 (ĠU 2014, L 66, p. 1), kif emendat bir-Regolament tal-Kunsill (UE) 2015/138, tad-29 ta’ Jannar 2015 (ĠU 2015, L 24, p. 1).
(
3
)	Sentenza tal-Qorti Ġenerali, tad-19 ta’ Diċembru 2018, Azarov vs Il‑Kunsill (C‑530/17 P, EU:C:2018:1031).
(
4
)	Artikolu 6(1).
(
5
)	Artikolu 47.