Sprawa T‑239/23
Comité interprofessionnel du vin de Champagne i Institut national de l’origine et de la qualité (INAO)
przeciwko
Urzędowi Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej
Wyrok Sądu (ósma izba w składzie powiększonym) z dnia 25 czerwca 2025 r.
Znak towarowy Unii Europejskiej – Postępowanie w sprawie sprzeciwu – Zgłoszenie słownego unijnego znaku towarowego NERO CHAMPAGNE – Wcześniejsza ChNP „Champagne” – Względna podstawa odmowy rejestracji – Artykuł 8 ust. 6 rozporządzenia (UE) 2017/1001 – Artykuł 103 ust. 2 lit. a) i c) rozporządzenia (UE) nr 1308/2013 – Znak towarowy zawierający ChNP – Produkty zgodne ze specyfikacją ChNP – Obowiązek uzasadnienia – Artykuł 94 rozporządzenia 2017/1001
1.      Rolnictwo – Jednolite ustawodawstwo – Ochrona oznaczeń geograficznych i nazw pochodzenia produktów rolnych i środków spożywczych – Rozporządzenie nr 1308/2013 – Znak towarowy, który zawiera chronioną nazwę pochodzenia lub z niej się składa – Przeszkoda dla rejestracji takiego znaku towarowego – Brak
(rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1308/2013, art. 102 ust. 1, art. 103 ust. 2)
(zob. pkt 31–34)
2.      Rolnictwo – Wspólna organizacja rynków – Wino – Opis i prezentacja win – Chronione nazwy pochodzenia i chronione oznaczenia geograficzne – Wykorzystanie reputacji chronionej nazwy pochodzenia – Produkty i związane z nimi usługi zgodne ze specyfikacją chronionej nazwy pochodzenia – Niewzruszalne domniemanie braku wykorzystywania reputacji tej nazwy – Wyłączenie
[rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1308/2013, art. 103 ust. 2 lit. a) ppkt (ii)]
(zob. pkt 47–52, 58–60, 64–66, 69)
3.      Rolnictwo – Wspólna organizacja rynków – Wino – Opis i prezentacja win – Chronione nazwy pochodzenia i chronione oznaczenia geograficzne – Wykorzystanie reputacji chronionej nazwy pochodzenia – Pojęcie – Wykorzystanie chronionej nazwy pochodzenia mające na celu czerpanie nienależnej korzyści z jej reputacji
[rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1308/2013, art. 103 ust. 2 lit. a) ppkt (ii)]
(zob. pkt 52)
4.      Rolnictwo – Wspólna organizacja rynków – Wino – Opis i prezentacja win – Chronione nazwy pochodzenia i chronione oznaczenia geograficzne – Ochrona przed nieprawdziwymi lub wprowadzającymi w błąd oznaczeniami – Zakres
[rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1308/2013, art. 103 ust. 2 lit. c)]
(zob. pkt 75)
5.      Znak towarowy Unii Europejskiej – Definicja i uzyskanie unijnego znaku towarowego – Względne podstawy odmowy rejestracji – Sprzeciw właściciela niezarejestrowanego znaku towarowego lub innego oznaczenia używanego w obrocie handlowym – Oznaczenia geograficzne i nazwy pochodzenia – Słowny znak towarowy NERO CHAMPAGNE – Nazwa pochodzenia Champagne
[rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady: nr 1308/2013, art. 103 ust. 2 lit. a), c); 2017/1001, art. 8 ust. 6]
(zob. pkt 80–84)
Streszczenie
W swoim wyroku Sąd wypowiedział się, po pierwsze, w przedmiocie art. 103 ust. 2 lit. a) ppkt (ii) rozporządzenia nr 1308/2013(1) w odniesieniu do nierozpatrywanej dotychczas kwestii ewentualnego wykorzystywania reputacji chronionej nazwy pochodzenia (ChNP), w przypadku gdy rejestracja znaku towarowego zawierającego tę ChNP ogranicza się do produktów zgodnych ze specyfikacją danej ChNP oraz do usług odnoszących się do takich produktów, a po drugie, w przedmiocie art. 103 ust. 2 lit. c) rozporządzenia nr 1308/2013 w odniesieniu do możliwości, że znak towarowy zawierający ChNP może być nośnikiem nieprawdziwej lub wprowadzającej w błąd informacji.
W dniu 19 lutego 2019 r. Nero Lifestyle Srl dokonała w Urzędzie Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) zgłoszenia słownego znaku towarowego NERO CHAMPAGNE dla szeregu towarów i usług(2). Kilka miesięcy później, w dniu 2 sierpnia 2019 r., Comité interprofessionnel du vin de Champagne i Institut national de l’origine et de la qualité (INAO), skarżący, wnieśli sprzeciw wobec rejestracji zgłoszonego znaku towarowego, opierając się na ChNP „Champagne”, zarejestrowanej w Unii Europejskiej dla wina od dnia 18 września 1973 r.
Wydział Sprzeciwów EUIPO częściowo uwzględnił sprzeciw na podstawie art. 103 ust. 2 lit. c) rozporządzenia nr 1308/2013 w odniesieniu do niektórych usług i oddalił sprzeciw w odniesieniu do pozostałych towarów i usług.
Decyzją z dnia 17 lutego 2023 r. (zwaną dalej „zaskarżoną decyzją”) Izba Odwoławcza EUIPO, do której skarżący wnieśli odwołanie, uchyliła częściowo decyzję Wydziału Sprzeciwów w zakresie, w jakim oddalono w niej sprzeciw w odniesieniu do niektórych usług, i w konsekwencji uwzględniła sprzeciw w odniesieniu do tych usług. Oddaliła ona jednak sprzeciw w odniesieniu do pozostałych towarów i usług dotyczących towarów zgodnych z ChNP „Champagne”.
To właśnie w tym kontekście do Sądu wniesiono żądanie stwierdzenia nieważności i zmiany decyzji Izby Odwoławczej w zakresie, w jakiej oddaliła ona sprzeciw.
Ocena Sądu
W pierwszej kolejności Sąd zauważył, że art. 102 ust. 1 rozporządzenia nr 1308/2013 nie zakazuje co do zasady, aby znak towarowy mógł zawierać ChNP lub składać się z ChNP. Wniosek o rejestrację takiego znaku towarowego zostaje odrzucony lub zostaje uznany za nieważny jedynie w dwóch przypadkach, a mianowicie, jeśli ChNP nie jest zgodna ze specyfikacją danego produktu lub jeśli jej stosowanie podlega art. 103 ust. 2 tego rozporządzenia. Ten ostatni artykuł ustanawia wyczerpujący wykaz praktyk, przed którymi chronione są ChNP. W szczególności art. 103 ust. 2 lit. a) ppkt (ii) ma na celu ochronę ChNP przed wszelkim jej bezpośrednim lub pośrednim wykorzystaniem w celach handlowych, gdy takie zastosowanie wykorzystuje reputację ChNP.
A zatem z art. 102 ust. 1 w związku z art. 103 ust. 2 rozporządzenia nr 1308/2013 wynika, że przepisy te nie stoją na przeszkodzie rejestracji znaku towarowego, który zawiera ChNP jako taką lub składa się z ChNP jako takiej, chyba że takiej rejestracji stoi na przeszkodzie jeden z uprzednio wskazanych przypadków.
W drugiej kolejności Sąd wypowiedział się w przedmiocie „teorii ograniczenia”(3) zastosowanej przez Izbę Odwoławczą EUIPO w zaskarżonej decyzji. Zgodnie z  tą teorią domniemywa się w istocie, że znak towarowy, który obejmuje ChNP, nie może co do zasady wykorzystywać reputacji tej ChNP, jeżeli znak ten jest zarejestrowany wyłącznie dla produktów zgodnych ze specyfikacją tej ChNP oraz dla usług odnoszących się do takich produktów.
Sąd podkreślił jednak, że w zaskarżonej decyzji brakuje jasności w odniesieniu do stosowania tej „teorii ograniczenia”, w szczególności co się tyczy charakteru domniemania braku wykorzystywania reputacji ChNP. W tego względu Sąd wyróżnił w swoim rozumowaniu dwie możliwości, przy czym według pierwszej z nich chodziłoby o domniemanie niewzruszalne, a według drugiej – o domniemanie wzruszalne.
Co się tyczy pierwszej możliwości, Sąd stwierdził, że Izba Odwoławcza wskazała, iż art. 103 ust. 2 rozporządzenia nr 1308/2013 nie ma zastosowania, ponieważ zgłoszony znak towarowy dotyczy produktów zgodnych ze specyfikacją ChNP oraz usług odnoszących się do takich produktów. Jednakże przypadki wymienione w art. 103 ust. 2 tego rozporządzenia nie odnoszą się do produktów niezgodnych ze specyfikacją. Artykuł 103 ust. 2 lit. a) ppkt (ii) nie precyzuje bowiem, że ma on zastosowanie wyłącznie do używania danej ChNP w odniesieniu do porównywalnych produktów lub do produktów i usług niezgodnych ze specyfikacją tej ChNP. Nic w treści art. 103 ust. 2 lit. a) ppkt (ii) i art. 103 ust. 2 lit. b)–d) tego rozporządzenia nie wskazuje zatem, że przewidziane tam przypadki nie mogą mieć zastosowania do używania ChNP w odniesieniu do produktów zgodnych ze specyfikacją tej ChNP.
W rezultacie Sąd stwierdził, że można powoływać się na art. 103 ust. 2 lit. a) ppkt (ii) rozporządzenia nr 1308/2013 w celu sprzeciwienia się rejestracji znaku towarowego, który zawiera ChNP lub składa się z ChNP, mimo że oznaczone zgłoszonym znakiem towarowym produkty i usługi odnoszące się do takich produktów są zgodne ze specyfikacją rozpatrywanej ChNP. W tym względzie Izba Odwoławcza powinna była przeprowadzić analizę w celu dokonania oceny, czy zgłoszony znak towarowy wykorzystuje reputację ChNP, a mianowicie czy korzystanie z tej ChNP ma na celu czerpanie nienależnej korzyści z jej reputacji.
W związku z tym Sąd uznał, że Izba Odwoławcza, wprowadzając niewzruszalne domniemanie, naruszyła prawo przy dokonywaniu wykładni art. 103 ust. 2 lit. a) ppkt (ii) rozporządzenia nr 1308/2013.
Jeśli chodzi o możliwość, zgodnie z którą domniemanie braku wykorzystania reputacji ChNP byłoby wzruszalne, Sąd zauważył, że można domniemywać, że znak towarowy, który zawiera ChNP lub składa się z ChNP, zarejestrowany wyłącznie dla produktów zgodnych ze specyfikacją tej ChNP lub dla usług z nimi związanych, nie będzie w sposób nienależyty korzystać z reputacji tej ChNP w rozumieniu art. 103 ust. 2 lit. a) ppkt (ii) rozporządzenia nr 1308/2013, skoro ma być używany na rynku wyłącznie w odniesieniu do produktów spełniających wymogi jakościowe dotyczące tej ChNP lub do usług związanych z takimi produktami. Jednakże domniemanie to może zostać obalone, jeżeli na podstawie konkretnych, potwierdzonych i spójnych dowodów można wykazać, że dany znak towarowy może nienależycie wykorzystywać reputację ChNP, mimo że oznacza on wyłącznie produkty zgodne z jej specyfikacją lub związane z nimi usługi. Do instancji EUIPO należy zatem sprawdzenie, czy takie dowody pozwalają na obalenie tego domniemania.
W konsekwencji Sąd wskazał, że w zakresie, w jakim zaskarżona decyzja byłaby interpretowana w ten sposób, że wprowadza wzruszalne domniemanie, nie naruszałaby ona prawa. Niemniej jednak należy zbadać, czy Izba Odwoławcza przedstawiła w sposób wymagany prawem powody, które skłoniły ją do stwierdzenia, że domniemanie to nie zostało obalone w niniejszym przypadku.
Sąd zauważył, że na etapie postępowania administracyjnego podniesiono szereg elementów mających na celu wykazanie, iż zgłoszony znak towarowy mógł wykorzystywać reputację ChNP „Champagne”. Chodzi tu między innymi o dobrą reputację ChNP „Champagne”, okoliczność, że zgłoszony znak towarowy jest słownym znakiem towarowym, który może być używany na rynku na wiele różnych sposobów, w tym w sposób sprzeczny z celami ChNP, czy też o argumenty dotyczące etykietowania towarów sprzedawanych przez Nero Lifestyle.
Sąd uznał zatem, że Izba Odwoławcza, nie wyjaśniając wystarczająco, dlaczego w niniejszym przypadku przedstawione dowody nie mogły obalić domniemania, naruszyła ciążący na niej obowiązek uzasadnienia.
W rezultacie Sąd stwierdził nieważność decyzji Izby Odwoławczej w zakresie, w jakim oddaliła ona wniesione do niej odwołanie.
W ostatniej kolejności Sąd zbadał, czy zgłoszony znak towarowy, który w swojej nazwie zawiera ChNP „Champagne”, może być postrzegany jako będący nośnikiem nieprawdziwej lub wprowadzającej w błąd informacji w rozumieniu art. 103 ust. 2 lit. c) rozporządzenia nr 1308/2013(4). Po pierwsze, podkreślił on, że określenie „nero” jest używane w nazwach kilku znanych włoskich szczepów oraz w nazwach wielu odmian winorośli. Właściwy krąg odbiorców mógłby zatem zostać wprowadzony w błąd w ten sposób, że przyjmie, iż zgłoszony znak towarowy przywodzi na myśl odmianę rozpatrywanego szampana.
Z drugiej strony określenie „nero” będzie rozumiane przez odbiorców włoskojęzycznych jako oznaczające „czarny”. A zatem właściwy krąg odbiorców mógłby również zostać wprowadzony w błąd co do koloru szampana sprzedawanego pod zgłoszonym znakiem towarowym w ten sposób, że przyjmie, iż chodzi tu o nowy rodzaj szampana, a mianowicie „czarny szampan”, podczas gdy zgodnie ze specyfikacją ChNP szampan może być jedynie biały lub różowy.
W konsekwencji Sąd uznał, że Izba Odwoławcza EUIPO popełniła zatem błąd w ocenie, uznając, że zgłoszony znak towarowy nie jest objęty zakresem art. 103 ust. 2 lit. c) rozporządzenia nr 1308/2013.
Sąd skorzystał zatem z przysługujących mu kompetencji o charakterze reformatoryjnym i uwzględnił sprzeciw w odniesieniu do rozpatrywanych towarów i usług, w tym w odniesieniu do „win zgodnych ze specyfikacją [ChNP] »Champagne«”, należących do klasy 33.
1      Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz.U. 2013, L 347, s. 671).
2      Chodziło konkretniej o towary i usługi należące do klas 33, 35 i 41 w rozumieniu Porozumienia nicejskiego dotyczącego międzynarodowej klasyfikacji towarów i usług dla celów rejestracji znaków z dnia 15 czerwca 1957 r., ze zmianami.
3      Teoria ta ma swoje źródło w wytycznych EUIPO dotyczących rozpatrywania spraw związanych z unijnymi znakami towarowymi [część C (Sprzeciw), dział 6 (Oznaczenia geograficzne), pkt 3.1.3 (Ograniczenia zakresu ochrony oznaczeń geograficznych z przyczyn względnych)]. Zgodnie z tymi wytycznymi „w przypadkach, w których specyfikacja zgłoszenia [znaku towarowego] ogranicza się [, w odniesieniu] do towarów identycznych względem produktu objętego [ChNP lub ChOG], [do] towarów zgodnych ze specyfikacją stosown[ych] [ChNP lub ChOG], funkcja dan[ych] [ChNP lub ChOG] w stosunku do tych produktów jest zachowana, gdyż zgłoszenie [znaku towarowego] obejmuje tylko produkty o określonym pochodzeniu geograficznym i właściwych mu cechach szczególnych. W związku z tym sprzeciw wobec odpowiednio ograniczonego zgłoszenia [znaku towarowego] nie powiedzie się”.
4      Artykuł 103 ust. 2 lit. c) rozporządzenia nr 1308/2013 ma na celu ochronę ChNP i chronionych oznaczeń geograficznych (ChOG) przed „wszelkim innym nieprawdziwym lub wprowadzającym w błąd oznaczeniem miejsca wytworzenia, pochodzenia, charakteru lub zasadniczych cech produktu, na wewnętrznym lub zewnętrznym opakowaniu, w materiałach reklamowych lub dokumentach związanych z danym produktem sektora wina, oraz pakowaniem produktu w pojemnik, który mógłby błędnie sugerować miejsce pochodzenia wyrobu”.