62006CC0521
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
Bot
ippreżentati fit-3 ta’ April 2008 (
1
)
Kawża C-521/06 P
Athinaïki Techniki AE
vs
Il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej
“Appell — Għajnuna mill-Istat — Għajnuna mogħtija mir-Repubblika Ellenika lill-konsorzju Hyatt Regency — Ilment — Deċiżjoni li ma titteħidx azzjoni fir-rigward ta’ lment — Regolament KE Nru 659/1999 — Artikoli 4, 13 u 20 — Kunċett ta’ ‘att li jista’ jiġi kkontestat’ fis-sens tal-Artikolu 230 KE”
1.
Din il-kawża għandha twassal lill-Qorti tal-Ġustizzja tagħmel preċiżjonijiet supplimentari fuq id-drittijiet tal-persuni li jagħmlu lment fil-kuntest tal-proċedura ta’ stħarriġ ta’ għajnuna mill-Istat.
2.
Din tirrigwarda l-kwistjoni dwar jekk l-għeluq, mill-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, fir-rigward ta’ ilment li jallega l-eżistenza ta’ għajnuna inkompatibbli mat-Trattat KE, fuq il-bażi li hija m’għandhiex elementi suffiċjenti sabiex tieħu pożizzjoni fuq l-eżistenza ta’ din l-għajnuna jew il-kumpatibbiltà tagħha mas-suq komuni u lanqas biex tinbeda proċedura ta’ investigazzjoni formali, jikkostitwixxix deċiżjoni li tista’ tkun is-suġġett ta’ rikors min-naħa tal-persuna li tagħmel ilment.
3.
Permezz tad-digriet tas-26 ta’ Settembru 2006, Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni (
2
), il-Qorti tal-Prim’Istanza tal-Komunitajiet Ewropej, b’mod konformi mal-pożizzjoni difiża mill-Kummissjoni, iddeċidiet li tali miżura ta’ għeluq ma tikkostitwixxix deċiżjoni u ċaħdet ir-rikors imressaq kontriha bħala inammissibbli. Din l-analiżi hija kkontestata minn Athinaïki Techniki AE (
3
) fil-kuntest ta’ dan l-appell.
4.
F’dawn il-konklużjonijiet, ser nuri li l-appell imressaq minn Athinaïki Techniki huwa, fil-fehma tiegħi, fondat u li tali għeluq tal-ilment fir-rigward ta’ allegata għajnuna mill-Istat tabilħaqq jikkostitwixxi att li jista’ jiġi kkontestat.
5.
L-eżami tat-tieni motiv invokat mill-Kummissjoni insostenn tal-eċċezzjoni tagħha ta’ inammissibbiltà tar-rikors għal annullament, fuq il-bażi li r-rikors kien tardiv, iwassalni wkoll biex neżamina d-dispożizzjonijiet tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Prim’Istanza li jipprevedu l-possibbiltà li kawża titressaq quddiem din il-qorti permezz tat-trasmissjoni tat-talba b’faks, u biex nippreċizza l-portata tal-kundizzjoni li l-verżjoni tat-talba mibgħuta b’faks tkun identika mal-oriġinal li għandu jiġi ppreżentat fir-Reġistru fi żmien għaxart ijiem.
I — Il-kuntest ġuridiku dwar l-għajnuna mill-Istat
6.
Ser nippreżenta suċċessivament id-dispożizzjonijiet relevanti tat-Trattat, dawk tar-Regolament (KE) Nru 659/1999 (
4
), li kkodifika l-eżerċizzju tas-setgħat mogħtija lill-Kummissjoni mit-Trattat, kif ukoll il-linji prinċipali tal-ġurisprudenza relatata, min-naħa waħda, mal-obbligi tal-Kummissjoni meta hija tirċievi lment imqajjem fil-konfront ta’ miżuri nazzjonali bħal għajnuna mill-Istat kuntrarja għat-Trattat u, min-naħa l-oħra, mad-drittijiet tal-persuni li jagħmlu lment.
A — It-Trattat
7.
Skont l-Artikolu 87 KE, kull għajnuna mogħtija mill-Istati Membri jew permezz ta’ riżorsi tal-Istat, fi kwalunkwe forma, li twassal għal distorsjoni jew theddida ta’ distorsjoni għall-kompetizzjoni intra-Komunitarja hija pprojbita fil-prinċipju, bla ħsara għad-derogi elenkati fil-paragrafi (2) u (3) ta’ dan l-Artikolu (
5
).
8.
Sabiex tiġi żgurata l-implimentazzjoni ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, u sabiex jinstab bilanċ bejn id-dritt ta’ intervent tal-Istati Membri u l-garanzija ta’ kompetizzjoni mingħajr distorsjoni fi ħdan l-Unjoni Ewropea, it-Trattat ippreveda proċedura ta’ stħarriġ u ta’ awtorizzazzjoni preliminari ta’ għajnuna mill-Istat, li fiha r-rwol ċentrali huwa fdat lill-Kummissjoni.
9.
B’hekk, skont l-Artikolu 88(1) KE, il-Kummissjoni għandha teżamina, flimkien mal-Istati Membri, is-sistemi kollha ta’ għajnuna li jeżiżtu f’dawk l-Istati, u għandha tipproponilhom il-miżuri xierqa meħtieġa għall-iżvilupp progressiv u għall-funzjonament tas-suq komuni.
10.
L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 88(2) KE jagħti wkoll lill-Kummissjoni l-inkarigu li tevalwa l-kumpatibbiltà tal-għajnuna mal-Artikolu 87 KE, u li tiddeċiedi, f’każ fejn xi għajnuna ma tkunx kompatibbli, li l-Istat Membru interessat għandu jabolixxi dik l-għajnuna. L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 88(2) KE fil-fatt jipprovdi li “[j]ekk, wara li ssejjaħ lill-partijiet interessati biex jissottomettu l-kummenti tagħhom, il-Kummissjoni ssib li miżura ta’ għajnuna mogħtija minn Stat, jew permezz tar-riżorsi ta’ Stat, m’hijiex kompatibbli mas-suq komuni skont l-Artikolu 87, jew li dik l-għajnuna tkun applikata b’mod inġust, hija għandha tieħu deċiżjoni li tirrikjedi lill-Istat interessat li jabolixxi dik l-għajnuna jew li jimmodifikaha fit-terminu preskritt mill-Kummissjoni”.
11.
Finalment, l-Artikolu 88(3) KE jimponi lill-Istati Membri jgħarrfu lill-Kummisjoni dwar il-proġetti tagħhom biex tiġi mogħtija jew biex tiġi modifikata għajnuna, u jipprojbixxilhom idaħħlu fis-seħħ tali proġetti qabel ma tkun ittieħdet deċiżjoni finali skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 88(2) KE.
12.
Il-proċedura ta’ stħarriġ prevista fl-Artikolu 88 KE ġiet interpretata bħala li tista’ tinkludi żewġ fażijiet, jiġifieri l-ewwel eżami u, jekk ikun il-każ, jekk il-Kummissjoni jkollha dubji dwar il-kumpatibbiltà tal-għajnuna pproġettata mas-suq komuni jew tkun tal-fehma li dik l-għajnuna mhijiex kompatibbli miegħu, eżami iktar fil-fond, intiż sabiex jippermettilha tikseb tagħrif sħiħ dwar il-fatti kollha tal-każ. Għal dak il-għan, b’mod konformi mal-Artikolu 88(2) KE, il-Kummissjoni għandha tistieden lill-partijiet interessati jissottomettu l-kummenti tagħhom (
6
).
B — Ir-Regolament Nru 659/1999
13.
Ir-Regolament Nru 659/1999 ikkodifika l-eżerċizzju, mill-Kummissjoni, tas-setgħat mogħtija lilha mill-Artikolu 88 KE. Skont it-tieni premessa ta’ dak ir-regolament, dan tħejja b’mod konformi mal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja.
14.
Bis-saħħa ta’ dan ir-regolament, kull pjan għall-għoti ta’ għajnuna ġdida għandu jkun mgħarraf lill-Kummissjoni mill-Istat Membru kkonċernat, li għandu jipprovdilha l-informazzjoni kollha meħtieġa sabiex hija tkun tista’ tieħu deċiżjoni dwar dan il-pjan (
7
).
15.
Id-diversi deċiżjonijiet li jistgħu jittieħdu mill-Kummissjoni huma elenkati fl-Artikoli 4 u 7 tal-imsemmi regolament.
16.
L-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 659/1999 isemmi d-deċiżjonijiet li jistgħu jiġu adottati mat-tmiem tal-fażi ta’ “eżami preliminari” tan-notifika. Il-Kummissjoni b’hekk għandha tliet possibiltajiet. Hija tista’ tiddeċiedi li l-miżura nnotifikata ma tikkostitwixxix għajnuna, jew li tikkostitwixxi għajnuna kompatibbli mas-suq komuni (“deċiżjoni li ma jitqajmux oġġezzjonijiet”), jew inkella li l-miżura nnotifikata tqajjem dubji dwar il-kumpatibbiltà tagħha mal-imsemmi suq u tibda l-proċedura ta’ investigazzjoni formali (“deċiżjoni li tinbeda l-proċedura formali għall-investigazzjoni [ta’ investigazzjoni formali]”).
17.
Dawn id-deċiżjonijiet għandhom jittieħdu f’terminu ta’ xahrejn li jibda jiddekorri mill-jum ta’ wara dak tan-notifika tal-proġett kemm-il darba dik in-notifika titqies li hija kompluta. Il-Kummissjoni, jekk tkun tal-fehma li n-notifika mhijiex kompluta, tista’ titlob lill-Istat Membru kkonċernat l-informazzjoni addizzjonali kollha li hija tkun teħtieġ (
8
).
18.
Jekk il-Kummissjoni ddeċidiet li tibda l-proċedura ta’ investigazzjoni formali, l-Artikolu 6 tar-Regolament Nru 659/1999 jipprevedi li hija għandha ssejjaħ lill-Istat Membru kkonċernat u lil partijiet interessati oħra jissottomettu l-kummenti tagħhom fit-terminu li hija tistabbilixxi.
19.
Il-“partijiet interessati” huma ddefiniti fl-Artikolu 1(h) ta’ dan ir-regolament bħala “kull Stat Membru u kull persuna, impriża jew assoċjazzjoni ta’ impriżi li l-interessi tagħhom jistgħu jkunu affettwati bl-għoti ta’ għajnuna, b’mod partikolari l-benefiċjarju ta’ l-għajnuna, impriżi li jikkompetu bejniethom u assoċjazzjonijiet tal-kummerċ.”
20.
Mat-tmiem tal-proċedura ta’ investigazzjoni formali, il-Kummissjoni, skont l-Artikolu 7 tar-regolament imsemmi, għandha tagħti deċiżjoni li tikkonstata jew li l-miżura nnotifikata ma tikkostiwixxix għajnuna, jew li din il-miżura tikkostitwixxi għajnuna kompatibbli mas-suq komuni, jew inkella li din tikkonsisti f’għajnuna inkompatibbli miegħu.
21.
Ir-Regolament Nru 659/1999, fl-Artikoli 10 sa 15 tiegħu, jipprevedi wkoll il-proċedura li għandha tiġi segwita mill-Kummissjoni f’każ ta’ għajnuna illegali. Għajnuna hija illegali meta ġiet imdaħħla fis-seħħ mill-Istat Membru kkonċernat mingħajr ma kienet ġiet innotifikata minn qabel lill-Kummissjoni, bi ksur tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 88(3) KE (
9
).
22.
L-Artikolu 10(1) ta’ dan ir-regolament jipprovdi:
“Fejn il-Kummissjoni għandha fil-pussess tagħha informazzjoni minn kwalunkwe sors li jirrigwarda allegata għajnuna kontra l-liġi, għandha teżamina dik l-informazzjoni mingħajr dewmien”.
23.
L-Artikolu 13(1) tal-imsemmi regolament jipprovdi:
“L-eżami ta’ għajnuna illegali possibli għandu jirriżulta f’deċiżjoni skond l-Artikolu 4 […]. Fil-każ ta’ deċiżjonijiet sabiex tinbeda l-proċedura ta’ investigazzjoni formali, il-proċeduri għandhom jingħalqu permezz ta’ deċiżjoni skond l-Artikolu 7 […]”.
24.
L-Artikolu 20 tar-Regolament jittratta speċjalment dwar id-drittijiet tal-partijiet interessati. Dan ifakkar, fil-paragrafu 1 tiegħu, li kull parti interessata tista’ tissottometti kummenti wara deċiżjoni tal-Kummissjoni li tinbeda l-proċedura ta’ investigazzjoni formali. Dan jispeċifika wkoll li kull parti interessata li ssottomettiet dawn il-kummenti u kull benefiċjarju ta’ għajnuna individwali għandha tintbagħtilhom kopja tad-deċiżjoni meħudha mill-Kummissjoni mat-tmiem ta’ din il-proċedura.
25.
L-Artikolu 20(2) ta’ dan ir-regolament huwa, min-naħa tiegħu, il-punt ċentrali ta’ din il-kawża. Dan huwa fformulat b’dan il-mod:
“Kull parti interessata tista’ tinforma lill-Kummissjoni dwar kull allegata għajnuna illegali u dwar kull allegat użu ħażin ta’ għajnuna. Fejn il-Kummissjoni tikkonsidra li abbażi ta’ l-informazzjoni fil-pussess tagħha m’hemmx raġunijiet biżżejjed biex tingħata opinjoni dwar il-każ, għandha tinforma lill-parti interessata b’dan. Fejn il-Kummissjoni tieħu deċiżjoni fuq każ li jikkonċerna s-suġġett ta’ l-argument ta’ l-informazzjoni fornuta, għandha tibgħat kopja ta’ dik id-deċiżjoni lill-parti interessata.”
26.
L-Artikolu 20(3) tal-imsemmi regolament imbagħad jistabbilixxi li kull parti interessata tista’, fuq talba, tikseb kopja ta’ kull deċiżjoni skont l-Artikoli 4 u 7 tal-istess regolament.
27.
Barra minn hekk, skont l-Artikolu 25 tar-Regolament Nru 659/1999, id-deċiżjonijiet meħuda skont l-istess regolament huma indirizzati lill-Istat Membru kkonċernat.
C — Il-ġurisprudenza dwar, min-naħa waħda, l-obbligi tal-Kummissjoni meta hija tirċievi lment imqajjem fil-konfront ta’ allegata għajnuna mill-Istat u, min-naħa l-oħra, id-drittijiet tal-persuni li jagħmlu lment
28.
L-obbligi tal-Kummissjoni meta hija tirċievi lment imqajjem fil-konfront ta’ miżura nazzjonali bħala għajnuna mill-Istat li tmur kontra t-Trattat u d-drittijiet tal-persuni li jagħmlu lment fil-kuntest tal-proċedura ta’ stħarriġ ta’ għajnuna mill-Istat irriżultaw mill-ġurisprudenza dwar l-Artikoli 87 KE u 88 KE, meta r-Regolament Nru 659/1999 kien għadu ma ġiex adottat jew ma kienx applikabbli.
29.
In kwantu dan ir-regolament, li ġie adottat għall-applikazzjoni ta’ dawn l-Artikoli tat-Trattat, ma jistax inaqqas il-portata tagħhom (
10
) u inkwantu dan jirriproduċi l-ġurisprudenza eżistenti billi jikkodifikaha, din il-ġurisprudenza b’hekk hija rilevanti għall-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tiegħu.
1. L-obbligi tal-Kummissjoni
30.
L-obbligi li għandha l-Kummissjoni meta hija tirċievi lment imqajjem fil-konfront ta’ allegata għajnuna mill-Istat huma ġġustifikati fuq il-bażi taż-żewġ elementi segwenti. Dawn l-obbligi jirriżultaw, min-naħa waħda, mill-fatt li din l-istituzzjoni, jekk inneħħu s-setgħat mogħtija lill-Kunsill tal-Unjoni Ewropea mit-tielet subparagrafu tal-Artikolu 88(2) KE, għandha kompetenza esklużva għal dak li jirrigwarda l-evalwazzjoni tal-kumpatibbiltà ta’ għajnuna mat-Trattat. Dawn huma bbażati, min-naħa l-oħra, fuq il-projbizzjoni fil-prinċipju ta’ għajnuna mill-Istat. Bis-saħħa ta’ din il-kompetenza esklużva u ta’ din il-projbizzjoni fil-prinċipju, il-Kummissjoni għandha l-obbligu li tiżgura li ebda għajnuna li tmur kontra t-Trattat mhija mogħtija jew miżmuma fis-seħħ (
11
).
31.
Il-ġurisprudenza dderivat il-konsegwenzi segwenti fir-rigward ta’ kif il-Kummissjoni għandha tipproċessa lment li hija tirċievi, kemm mil-lat rationae materiae kif ukoll rationae temporis.
32.
Mil-lat rationae materiae, il-Kummissjoni għandha l-obbigu, fl-ewwel lok, tipproċedi għal eżami diliġenti u imparzjali tal-ilment (
12
). Dan l-obbligu ta’ diliġenza jista’ jwassal sabiex jimponilha tipproċedi għall-eżami ta’ elementi ta’ fatt u ta’ dritt li ma kinux ġew invokati espressament mill-persuna li tagħmel ilment (
13
).
33.
Min-naħa l-oħra, il-Kummissjoni mhijiex obbligata, f’dan l-istadju tal-proċedura, li tisma’ lill-persuna li tagħmel ilment jew lill-“partijiet interessati” l-oħra skont l-Artikolu 88(2) KE. Huwa biss fil-kuntest tal-proċedura ta’ investigazzjoni formali li hija suġġetta għal dak l-obbligu (
14
).
34.
Sussegwentement, jekk il-Kummissjoni tiddeċiedi li l-miżura li fil-konfront tagħha tqajjem l-ilment ma tikkostiwixxix għajnuna, hija obbligata li tispjega b’mod suffiċjenti r-raġunijiet għalfejn l-elementi ta’ fatt u ta’ dritt invokati fl-ilment ma kinux suffiċjenti biex juru l-eżistenza ta’ tali għajnuna (
15
). L-istess rekwiżit ta’ motivazzjoni għandu loġikament ikun impost jekk il-Kummissjoni tiddeċiedi li l-miżura li fil-konfront tagħha tqajjem l-ilment tikkostitwixxi għajnuna kompatibbli mas-suq komuni.
35.
Barra minn hekk, jekk, mat-tmiem tal-fażi ta’ eżami preliminari, il-Kummissjoni waslet għall-konklużjoni li l-miżura li fil-konfront tagħha tqajjem l-ilment tikkostitwixxi għajnuna inkompatibbli mas-suq komuni, jew jekk hija ssib diffikultajiet serji sabiex tiddeċiedi dwar il-kumpatibbiltà ta’ din l-għajnuna mal-imsemmi suq, hija obbligata tibda l-proċedura ta’ investigazzjoni formali, bħal meta l-miżura inkwistjoni tkun ġiet innotifikata lilha mill-Istat Membru kkonċernat (
16
).
36.
Mil-lat ratione temporis, il-Qorti tal-Prim’Istanza ddeduċiet ukoll mill-kompetenza esklużva tal-Kummissjoni u mill-projbizzjoni fil-prinċipju ta’ għajnuna mill-Istat li din l-istituzzjoni, meta tirċievi lment, ma tistax tipproroga indefinittivament l-eżami preliminari tal-miżuri Statali li fil-konfront tagħhom tqajjem dan l-ilment. Skont il-Qorti tal-Prim’Istanza, il-Kummissjoni għandha twettaq dan l-eżami f’terminu raġonevoli (
17
).
37.
In-natura raġonevoli ta’ dan it-terminu għandha tiġi evalwata skont iċ-ċirkustanzi partikolari ta’ kull kawża, b’mod partikolari, il-kuntest u l-kumplessità tiegħu kif ukoll id-diversi stadji proċedurali (
18
).
2. Id-drittijiet tal-persuna li tagħmel ilment
38.
Il-ġurisprudenza dwar id-drittijiet tal-persuni li jagħmlu lment fil-kuntest tal-proċedura ta’ stħarriġ ta’ għajnuna mill-Istat hija bbażata fuq il-premessa li d-deċiżjonijiet meħuda mill-Kummissjoni f’dan il-kuntest huma indirizzati lill-Istati Membri, inkluż meta dawn id-deċiżjonijiet jingħataw wara ilmenti mqajma fil-konfront ta’ miżura bħala għajnuna li tmur kontra t-Trattat (
19
).
39.
Għandu jiġi mfakkar ukoll li, skont ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 230 KE, persuna fiżika jew ġuridika tista’ tressaq rikors kontra deċiżjoni indirizzata lil persuna oħra biss jekk dik id-deċiżjoni tkun tikkonċernaha direttament u individwalment.
40.
Id-drittijiet tal-persuni li jagħmlu lment fil-kuntest tal-proċedura ta’ stħarriġ ta’ għajnuna mill-Istat, kif kienu ġew ippreċiżati mill-ġurisprudenza, jiddependu, min-naħa waħda, fuq il-punt dwar jekk dawn il-persuni li jagħmlu lment jistgħux jitqiesu li huma “partijiet interessati” fis-sens tal-Artikolu 88(2) KE u, min-naħa l-oħra, fuq is-suġġett tar-rikors tagħhom.
41.
Għal dak li jirrigwarda, fl-ewwel lok, il-kunċett ta’ “partijiet interessati” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, dan ġie ddefinit b’mod ġenerali bħala li jinkludi l-persuni, l-impriżi jew l-assoċjazzjonijiet ta’ impriżi li l-interessi tagħhom jistgħu jkunu affettwati bl-għoti ta’ għajnuna, jiġifieri, b’mod partikolari, impriżi li jikkompetu bejniethom u assoċjazzjonijiet tal-kummerċ (
20
). Dik id-definizzjoni kienet adottata fl-Artikolu 1(h) tar-Regolament Nru 659/1999.
42.
Minn dan isegwi li kull impriża li tinvoka relazzjoni ta’ kompetizzjoni, anki potenzjali, tista’ b’hekk titqies bħala parti “interessat[a]” fis-sens tal-Artikolu 88(2) KE.
43.
Sussegwentement, fir-rigward tad-dritt ta’ rikors ta’ dawn il-partijiet interessati, dan huwa bbażat fuq id-drittijiet proċedurali mogħtija lilhom minn din id-dispożizzjoni. B’mod konformi ma’ din id-dispożizzjoni, il-Kummissjoni, meta tibda l-proċedura ta’ investigazzjoni formali, u biss f’dan l-istadju, hija obbligata tiġbor il-kummenti tagħhom (
21
).
44.
Minn dan il-ġurisprudenza ddeduċiet li, meta l-Kummissjoni, mingħajr ma tibda dik il-proċedura, tqis li l-miżura fil-konfront tagħha tqajjem l-ilment mill-persuna li tagħmel ilment ma tikkostitwixxix għajnuna jew inkella tikkostitwixxi għajnuna kompatibbli mas-suq komuni, din il-persuna li tagħmel ilment, jekk hija parti “interessat[a]” fis-sens tal-Artikolu 88(2) KE, għandha d-dritt tikkontesta din id-deċiżjoni quddiem il-qrati Komunitarji (
22
).
45.
Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li dan ir-rikors jista’ jkollu bħala suġġett biss il-ħarsien tad-drittijiet proċedurali msemmija f’din id-dispożizzjoni, jiġifieri li dan għandu jikkontesta n-nuqqas ta’ bidu tal-proċedura ta’ investigazzjoni formali (
23
).
46.
Minn dan isegwi li l-kwalità ta’ parti “interessat[a]”, fis-sens tal-Artikolu 88(2) KE, tippermetti li jiġi kkunsidrat li l-persuna li tagħmel ilment hija direttament u individwalment ikkonċernata mid-deċiżjoni kkontestata, fis-sens tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 230 KE, inkwantu hija tikkontesta n-nuqqas ta’ bidu tal-proċedura ta’ investigazzjoni formali.
47.
Min-naħa l-oħra, jekk il-persuna li tagħmel ilment tikkontesta l-fondatezza tad-deċiżjoni ta’ evalwazzjoni tal-għajnuna bħala tali jew jekk jikkontesta deċiżjoni adottata wara l-proċedura ta’ investigazzjoni formali, hija tinsab fl-istess sitwazzjoni bħal kull persuna privata li jkollha l-ħsieb tikkontesta deċiżjoni li ma tkunx indirizzata lilha. L-ammissibbiltà tar-rikors tagħha b’hekk hija suġġetta għall-kundizzjoni li hija turi li hija affettwata minn din id-deċiżjoni skont il-ġurisprudenza żviluppata mis-sentenza Plaumann vs Il-Kummissjoni (
24
), jiġifieri li din id-deċiżjoni taffettwaha minħabba ċerti kwalitajiet partikolari għaliha jew sitwazzjoni ta’ fatt li tikkaratterizzaha meta mqabbla ma’ kull persuna oħra (
25
).
48.
Il-ġurisprudenza rrikonoxxiet li dak jista’ jkun il-każ, b’mod partikolari, meta l-pożizzjoni tal-persuna li tagħmel ilment fis-suq tkun affettwata sostanzjalment mill-għajnuna li tkun is-suġġett tad-deċiżjoni inkwistjoni (
26
). Il-fatt li wieħed ikun kompetitur potenzjali u li jkollu l-kwalità ta’ parti “interessat[a]” fis-sens tal-Artikolu 88(2) KE għaldaqstant mhuwiex biżżejjed biex wieħed ikollu dritt ta’ rikors quddiem il-qrati Komunitarji biex jikkontesta l-fondatezza tad-deċiżjoni ta’ evalwazzjoni tal-għajnuna bħala tali (
27
).
49.
Finalment, il-Qorti tal-Prim’Istanza, fis-sentenza Air One vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar’il fuq, estendiet id-drittijiet ta’ persuna li tagħmel ilment “interessat[a]” fis-sens tal-Artikolu 88(2) KE għal azzjoni bbażata fuq l-Artikolu 232 KE, billi ddikjarat ammissibbli r-rikors għal nuqqas li tittieħed azzjoni mressaq minn din il-persuna li tagħmel ilment kontra l-Kummissjoni meta din tal-aħħar tkun naqset milli tadotta deċiżjoni wara l-ilment tagħha (
28
).
50.
Il-Qorti tal-Prim’Istanza ċaħdet l-argument tal-Kummissjoni li Air One SpA kien imissha wriet li l-pożizzjoni kompetittiva tagħha ser tkun affettwata sostanzjalment mill-miżura msemmija fl-ilment tagħha.
51.
Hija ddeduċiet l-ammissibbiltà tar-rikors għal nuqqas li tittieħed azzjoni mressaq minn Air One SpA mill-fatt li din tal-aħħar, fil-kwalità tagħha ta’ kompetitriċi tal-benefiċjarju tal-għajnuna li fil-konfront tagħha tqajjem l-ilment, fuq ir-rotot tal-ajru lejn xi bliet Taljani, għandha l-kwalità ta’ parti “interessat[a]” fis-sens tal-Artikolu 88(2) KE u b’hekk għandha d-dritt tikkontesta deċiżjoni meħuda mill-Kummissjoni mingħajr ma bdiet il-proċedura ta’ investigazzjoni formali, sabiex tħares id-drittijiet proċedurali tagħha (
29
).
II — Il-fatti li wasslu għall-kawża
52.
Il-fatti li wasslu għall-kawża huma ppreżentati b’dan il-mod fid-digriet appellat:
“1
F’Ottubru 2001, l-awtoritajiet Elleniċi bdew proċedura għall-għoti ta’ kuntratt pubbliku bil-għan li jittrasferixxu 49 % tal-kapital tal-kasinò Mont Parnès. Kien hemm żewġ kandidati li kkompetew, jiġifieri l-konsorzju Casino Attikis u Hyatt Consortium. Wara proċedura allegatament ivvizzjata, il-kuntratt kien mogħti lil Hyatt Consortium.
2
Membru tal-konsorzju Casino Attikis, Egnatia SA, li wara amalgamazzjoni kienet sostitwita minn [Athinaïki Techniki], ippreżentat ilmenti rispettivament quddiem is-servizzi tad-Direttorat Ġenerali tal-Kummissjoni (DĠ)’Suq Intern’ u quddiem id-DĠ ‘Kompetizzjoni‘. Dan ta’ l-ewwel ġie mitlub jiddeċiedi dwar ir-regolarità tal-proċedura inkwistjoni fir-rigward tad-dritt Komunitarju dwar il-kuntratti pubbliċi, filwaqt li t-tieni rċieva lment dwar għajnuna mill-Istat li kienet ġiet mogħtija lil Hyatt Consortium fil-kuntest ta’ din l-istess proċedura.
3
B’ittra tal-15 ta’ Lulju 2003, id-DĠ ‘Kompetizzjoni‘ fakkar lil [Athinaïki Techniki] il-prattika deċiżjonali tiegħu li biha t-trasferiment ta’ beni pubbliċi fil-kuntest ta’ proċedura ta’ sejħa għal offerti ma jikkostitwixxix għajnuna mill-Istat meta din il-proċedura tkun saret b’mod trasparenti u mhux diskriminatorju. Konsegwentement, huwa informaha li ma kienx ser jieħu deċiżjoni qabel ma d-DĠ ‘Suq Intern‘ ikun temm l-eżami tal-proċedura ta’ għoti tal-kuntratt pubbliku inkwistjoni.
4
B’ittra elettronika tat-28 ta’ Awissu 2003, ir-rappreżentant ta’ [Athinaïki Techniki] ppreċiża, essenzjalment, li l-ilment dwar l-eżistenza ta’ għajnuna mill-Istat kien jirrigwarda elementi distinti tal-proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt pubbliku u li, għaldaqstant, is-servizzi tad-DĠ ‘Kompetizzjoni‘ ma kellhomx jistennew il-konklużjonijiet tad-DĠ ‘Suq Intern’.
5
B’ittra tas-16 ta’ Settembru 2003, is-servizzi tad-DĠ ‘Kompetizzjoni‘ tennew dak li kien intqal fl-ittra tal-15 ta’ Lulju 2003, iżda madankollu stiednu lil [Athinaïki Techniki] tibgħatilhom informazzjoni addizzjonali dwar kull għajnuna oħra li ma kinitx relatata mal-aġġudikazzjoni tal-kasinò.
6
B’ittri tat-22 ta’ Jannar u ta’ l-4 ta’ Awissu 2004, is-servizzi tad-DĠ’Suq Intern’ għarrfu lil [Athinaïki Techniki] li ma kienx beħsiebhom ikomplu l-eżami taż-żewġ ilmenti li kienu ġew indirizzati lilhom.
7
B’ittra tat-2 ta’ Diċembru 2004 […], id-DĠ ‘Kompetizzjoni‘ indika lil [Athinaïki Techniki] li, b’ittra tas-16 ta’ Settembru 2003, il-Kummissjoni kienet infurmatu li, “fuq il-bażi ta’ l-informazzjoni li hija [kellha], ma [kienx hemm] raġunijiet suffiċjenti biex tkompli bl-eżami ta’ dan il-każ”. Fl-ittra [tat-2 ta’ Diċembru 2004], kien ippreċiżat ukoll li “fin-nuqqas ta’ informazzjoni supplimentari li tiġġustifika t-tkomplija ta’ l-investigazzjoni, il-Kummissjoni [kienet] għalqet amministrattivament il-każ fit-2 ta’ Ġunju 2004.””
III — Ir-rikors quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza u d-digriet appellat
53.
Fil-11 ta’ Frar 2005, Athinaïki Techniki ppreżentat fir-Reġistru tal-Qorti tal-Prim’Istanza kopja tat-talba b’faks. Fit-18 ta’ Frar 2005, l-oriġinal iffirmat tat-talba kien ġie ppreżentat fl-imsemmi Reġistru.
54.
F’dan ir-rikors promotur, Athinaïki Techniki talbet l-annullament tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni ta’ għeluq tal-ilment u li l-Kummissjoni tiġi kkundannata tbati l-ispejjeż. Insostenn tat-talba tagħha, hija invokat żewġ motivi bbażati fuq il-ksur, fl-ewwel lok, tal-obbligu tal-Kummissjoni li tibda l-proċedura ta’ investigazzjoni formali u, fit-tieni lok, tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 87(1) KE. Athinaïki Techniki invokat ukoll nuqqas ta’ motivazzjoni fil-kuntest ta’ kull wieħed mill-motivi tagħha.
55.
B’ittra tal-1 ta’ Marzu 2005, ir-reġistratur tal-Qorti tal-Prim’Istanza informa lil Athinaïki Techniki li huwa kien ikkonstata li l-verżjoni tat-talba mibgħuta b’faks fil-11 ta’ Frar 2005 ma kinitx kopja għal kollox identika għall-oriġinal iffirmat, ippreżentat fit-18 ta’ Frar 2005, u li d-data li għandha tiġi kkunsidrata għall-preżentata ta’ dan id-dokument kienet, għaldaqstant, dik tal-preżentata ta’ dan l-oriġinal.
56.
B’ittra tas-16 ta’ Marzu 2005, ir-rappreżentant ta’ Athinaïki Techniki spjega lir-Reġistratur tal-Qorti tal-Prim’Istanza li, meta ntbagħtet it-talba bil-faks, l-aħħar paġna tagħha kienet saritilha ħsara, b’tali mod li huwa kellu jissostitwiha iżda ma kienx biddel il-kontenut tagħha.
57.
B’att separat ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti tal-Prim’Istanza fil-21 ta’ April 2005, il-Kummissjoni, bis-saħħa tal-Artikolu 114(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Prim’Istanza, qajmet eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà.
58.
B’digriet tat-8 ta’ Settembru 2005, il-Qorti tal-Prim’Istanza laqgħet it-talba għal intervent ta’ Athens Resort Casino AE Symmetochon (
30
) insostenn tat-talbiet tal-Kummissjoni.
59.
In sostenn tal-eċċezzjoni tagħha ta’ inammissibbiltà, il-Kummissjoni ppreżentat żewġ motivi bbażati, fl-ewwel lok, fuq il-preżentata tardiva tat-talba u, fit-tieni lok, fuq in-natura inkontestabbli tal-ittra tat-2 ta’ Diċembru 2004 kif ukoll fuq l-ineżistenza ta’ deċiżjoni.
60.
Il-Qorti tal-Prim’Istanza, fid-digriet appellat, eżaminat biss dan it-tieni motiv. Hija ddikjarat li dan kien fondat għar-raġunijiet segwenti.
61.
Il-Qorti tal-Prim’Istanza ċċitat l-ewwel u t-tieni sentenzi tal-Artikolu 20(2) tar-Regolament Nru 659/1999. Hija fakkret li, skont ġurisprudenza stabbilita, jikkostitwixxu atti jew deċiżjonijiet li jistgħu jkunu s-suġġett ta’ rikors għal annullament bis-saħħa tal-Artikolu 230 KE biss dawk il-miżuri li jipproduċu effetti ġuridiċi obbligatorji tali li jaffettwaw l-interessi tar-rikorrent, billi jimmodifikaw b’mod distint is-sitwazzjoni ġuridika tiegħu.
62.
Hija indikat li, bis-saħħa tal-Artikolu 25 ta’ dan ir-Regolament, id-deċiżjonijiet adottati mill-Kummissjoni fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat huma indirizzati lill-Istati Membri, inkluż meta dawn jittieħdu wara lment imqajjem fil-konfront ta’ għajnuna allegatament kontra t-Trattat, u li hija d-deċiżjoni indirizzata lill-Istat Membru u mhux l-ittra indirizzata lill-persuna li tagħmel ilment li għandha, jekk ikun il-każ, tkun is-suġġett ta’ rikors għal annullament.
63.
Sussegwentement, il-Qorti tal-Prim’Istanza ddeċidiet:
“29
F’din il-kawża, l-ittra kkontestata, li kienet indirizzata biss lil [Athinaïki Techniki], għarrfitha, bis-saħħa tal-Artikolu 20 tar-Regolament Nru 659/1999, li, fuq il-bażi tal-informazzjoni li kellha għad-dispożizzjoni tagħha, il-Kummissjoni kienet tal-fehma li ma kienx hemm raġunijiet suffiċjenti biex tiddeċiedi dwar il-każ li kien sottomess lilha fl-ilment. F’[din l-ittra], il-Kummissjoni sussegwentement indikat li, peress li ma kinitx irċeviet informazzjoni supplimentari li tiġġustifika t-tkomplija tal-investigazzjoni, hija kienet għalqet amministrattivament l-ilment ta’ Athinaïki Techniki fit-2 ta’ Ġunju 2004. Id-deċiżjoni b’hekk ma adottatx pożizzjoni definittiva dwar il-kwalifikazzjoni u l-kumpatibbiltà mas-suq komuni tal-miżura li kienet is-suġġett tal-ilment ta’ Athinaïki Techniki.
30
B’hekk isegwi li l-ittra kkontestata ma tikkostitwixxix deċiżjoni fis-sens tal-Artikolu 25 tar-Regolament Nru 659/1999 u li din ma tipproduċi ebda effett ġuridiku. Din l-ittra b’hekk ma tistax tkun is-suġġett ta’ rikors bis-saħħa tal-Artikolu 230 KE.”
64.
Il-Qorti tal-Prim’Istanza sussegwentement ċaħdet l-argument ta’ Athinaïki Techniki li n-natura inkontestabbli ta’ ittra ta’ ċaħda ta’ lment twassal biex iċ-ċittadini jiġu mċaħħda mill-aċċess għall-ġustizzja Komunitarja. Hija spjegat, min-naħa waħda, li l-persuna li tagħmel ilment tista’ tipprovdi informazzjoni supplimentari biex tissostanzja l-ilment tagħha u li, f’każ fejn dik l-informazzjoni tkun suffiċjenti, il-Kummissjoni b’hekk tkun obbligata tieħu pożizzjoni dwar il-miżura inkwistjoni permezz ta’ att li jista’ jkun is-suġġett ta’ rikors. Hija sostniet, min-naħa l-oħra, li l-persuna li tagħmel ilment għandha wkoll il-possibbiltà li tressaq rikors għal nuqqas li tittieħed azzjoni bis-saħħa tat-tielet paragrafu tal-Artikolu 232 KE.
65.
Finalment, hija rrispondiet għall-argument li ittra ta’ għeluq maħruġa fi proċedura dwar l-applikazzjoni tal-Artikoli 81 KE u 82 KE hija fin-natura ta’ deċiżjoni. Hija indikat li, għall-kuntrarju tar-regoli li jirregolaw din il-proċedura, ir-Regolament Nru 659/1999 ma ta ebda drittijiet proċedurali lill-persuni li jagħmlu lment qabel il-ftuħ tal-proċedura ta’ investigazzjoni formali.
66.
Il-Qorti tal-Prim’Istanza ċaħdet ir-rikors bħala inammissibbli u kkundannat lil Athinaïki Techniki għall-ispejjeż.
IV — L-appell
A — Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u t-talbiet tal-partijiet
67.
Athinaïki Techniki ressqet appell kontra d-digriet appellat permezz ta’ talba tat-18 ta’ Diċembru 2006, ippreżentata fir-Reġistru fil-21 ta’ Diċembru 2006.
68.
Il-Kummissjoni u Athens Resort Casino, parti intervenjenti, ippreżentaw ir-risposti tagħhom, rispettivament fil-5 ta’ Frar u fil-15 ta’ Marzu 2007.
69.
Ebda parti ma talbet seduta.
70.
B’ittri tal-15 ta’ Ottubru 2007, il-Qorti tal-Ġustizzja stiednet lill-partijiet jieħdu pożizzjoni, bil-miktub, fuq ir-relevanza għas-soluzzjoni tal-kawża:
—
tal-prinċipji li jirriżultaw mis-sentenza Il-Kummissjoni vs Sytraval u Brink’s France, iċċitata iktar’il fuq;
—
tar-regoli li japplikaw f’każ ta’ ċaħda ta’ ilment fil-kuntest ta’ proċeduri dwar l-applikazzjoni tal-Artikoli 81 KE u 82 KE kif ukoll fil-qasam ta’ kontra d-dumping.
71.
L-appellanta, il-Kummissjoni u Athens Resort Casino bagħtu r-risposti tagħhom lill-Qorti tal-Ġustizzja, rispettivament, fil-21, fil-5 u fl-20 ta’ Novembru 2007.
72.
L-apellanta titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tannulla d-digriet appellat, tilqa’ t-talbiet tagħha ppreżentati fil-prim’istanza u tikkundanna lill-Kummissjoni kif ukoll lill-parti intervenjenti għall-ispejjeż.
73.
Il-Kummissjoni kif ukoll Athens Resort Casino jitolbu li l-appell jiġi miċħud bħala infondat u li l-appellanta tiġi kkundannata għall-ispejjeż.
B — L-aggravji u l-argumenti tal-partijiet
74.
L-appellanta ssostni li l-Qorti tal-Prim’Istanza għamlet żball ta’ liġi meta ddeċidiet, fil-punti 29 u 30 tad-digriet appellat, li l-għeluq tal-ilment mill-Kummissjoni ma jikkostitwixxix deċiżjoni.
75.
Hija tispjega li, fil-qasam ta’ għajnuna mill-Istat, il-Kummissjoni tieħu deċiżjoni meta hija tadotta pożizzjoni definittiva u mmotivata dwar il-kwalifikazzjoni tal-miżura li fir-rigward tagħha tqajjem ilment.
76.
Athinaïki Techniki ssostni, għal dak li jirrigwarda n-natura definittiva tal-għeluq tal-ilment, li din mhijiex affettwata mill-possibbiltà miftuħa għall-persuna li tagħmel ilment li tipproduċi elementi ġodda.
77.
Hija tindika, fir-rigward tal-motivazzjoni, li l-għeluq inkwistjoni għandu jitpoġġa fil-kuntest tiegħu. F’dan il-każ, il-Kummissjoni għalqet l-ilment fuq il-bażi tar-raġunament li ebda għajnuna mill-Istat mhija mogħtija fl-għoti ta’ kuntratt pubbliku jekk il-proċedura għall-għoti tal-kuntratt inkwistjoni hija trasparenti u mhux diskriminatorja. In-natura lakonika tal-ittra tal-Kummissjoni tat-2 ta’ Diċembru 2004 kienet b’hekk intenzjonata għaliex, kieku fl-ittra hija kienet tat dan ir-raġunament, in-natura deċiżjonali tal-għeluq tal-ilment kienet tkun evidenti. L-analiżi tal-Qorti tal-Prim’Istanza b’hekk hija purament formalistika, inkwantu tirreferi għall-kliem tal-imsemmija ittra, mingħajr ma tqis il-portata tagħha u l-kuntest tal-kawża.
78.
Il-Kummissjoni tikkontesta dan l-argument. Hija ssostni li l-ittra tat-2 ta’ Diċembru 2004 tinkludi biss informazzjoni kkomunikata lil Athinaïki Techniki b’applikazzjoni tal-Artikolu 20 tar-Regolament Nru 659/1999. Hija tispjega li tali informazzjoni kienet prevista sabiex jiġi evitat li l-mekkaniżmu deċiżjonali jiġi attivat fin-nuqqas ta’ kull element serju u ssostanzjat.
79.
Il-Kummissjoni tispjega, barra minn hekk, li, skont l-Artikolu 25 tar-Regolament Nru 659/1999, id-deċiżjonijiet fil-qasam ta’ għajnuna mill-Istat huma indirizzati lill-Istati Membri u li huma dawn id-deċiżjonijiet li, skont il-każ, jistgħu jiġu kkontestati mill-“persuni interessati” fis-sens tal-Artikolu 88(2) KE, u mhux l-ittra li tinfurmahom bil-kontenut tagħhom.
80.
Il-Kummissjoni ssostni wkoll li d-distinzjoni bejn l-atti deċiżjonali u l-ittri ta’ informazzjoni tinsab fil-ġurisprudenza, kemm fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat kif ukoll f’dak tal-kompetizzjoni.
81.
Hija tirrileva, barra minn hekk, li l-ittra tat-2 ta’ Diċembru 2004 hija ffirmata minn uffiċjal tal-istituzzjoni, u mhux minn wieħed mill-membri tagħha, u li din l-ittra ma tagħtix ir-raġunijiet għall-għeluq tal-ilment.
82.
Skont il-Kummissjoni, l-argument tal-appellanta jikkonsisti, fir-realtà, fl-affermar li l-Istat Membru kkonċernat ma osservax ir-regoli applikabbli fil-qasam tal-kuntratti pubbliċi, u r-rikors huwa intiż biex jevita l-impossibbiltà għal individwu li jikkontesta r-rifjut li tinbeda azzjoni għal nuqqas ta twettiq ta’ obbligu kontra Stat Membru.
83.
Athens Resort Casino ssostni wkoll li l-ittra tat-2 ta’ Diċembru 2004 ma tikkostitwixxix att li jista’ jiġi kkontestat għar-raġunijiet identiċi għal dawk imressqa mill-Kummissjoni.
84.
Hija tirrileva, barra minn hekk, li t-talba ta’ Athinaïki Techniki quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza hija inammissibbli, peress li l-oriġinal tagħha kien riċevut fir-Reġistru biss fit-18 ta’ Frar 2005.
85.
B’risposta għad-domanda magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja, il-partijiet kollha sostnew li l-prinċipji stabbiliti fis-sentenza Il-Kummissjoni vs Sytraval u Brink’s France, iċċitata iktar’il fuq, huma relevanti għal din il-kawża.
86.
L-appellanta qalet ukoll li, b’mod konformi ma’ dawn il-prinċipji, hija għandha titqies bħala parti “interessat[a]” fis-sens tal-Artikolu 88(2) KE kif ukoll direttament u individwalment ikkonċernata, inkwantu l-pożizzjoni tagħha fis-suq kienet ġiet sostanzjalment affettwata mill-għajnuna li fil-konfront tagħha tqajjem l-ilment tagħha.
87.
Hija indikat ukoll li persuna li tagħmel ilment, fil-każ ta’ għeluq tal-ilment tagħha fil-kuntest tal-proċedura dwar l-applikazzjoni tal-Artikoli 81 KE u 82 KE kif ukoll fil-qasam ta’ kontra d-dumping, hija intitolata tikseb deċiżjoni motivata. L-appellanta sostniet li tali dritt għandu jeżisti a fortiori fil-qasam ta’ għajnuna mill-Istat, inkwantu l-Kummissjoni għandha kompetenza esklużva f’dak il-qasam u l-ftuħ ta’ proċedura ta’ investigazzjoni formali ma jiddependix fuq evalwazzjoni diskrezzjonarja.
88.
Il-Kummissjoni, min-naħa tagħha, iddeduċiet mill-prinċipji stabbiliti fis-sentenza Il-Kummissjoni vs Sytraval u Brink’s France, iċċitata iktar’il fuq, li l-għeluq ta’ ilment m’huwiex deċiżjoni.
89.
Hija sostniet ukoll li d-drittijiet tal-persuni li jagħmlu lment fil-kuntest tal-proċedura ta’ applikazzjoni tal-Artikoli 81 KE u 82 KE kif ukoll fil-qasam ta’ kontra d-dumping ma jistgħux jiġu trasposti fil-kuntest tal-proċedura ta’ stħarriġ ta’ għajnuna mill-Istat, għaliex kull qasam għandu r-regoli partikolari tiegħu. Hija rreferiet, f’dan ir-rigward, għas-sentenza tat-22 ta’ Frar 2005, Il-Kummissjoni vs max.mobil (
31
), fejn il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li d-drittijiet mogħtija lill-persuna li tagħmel ilment mir-Regolament tal-Kunsill Nru 17 (
32
) ma kinux applikabbli għall-Artikolu 86 KE (
33
).
90.
Il-Kummissjoni enfasizzat li n-natura deċiżjonali taċ-ċaħda ta’ ilmenti fil-kuntest tal-Artikoli 81 KE u 82 KE kienet dedotta mill-ġurisprudenza dwar ir-regolamenti li jikkodifikaw il-proċedura dwar dak is-suġġett (
34
). Hija sostniet li r-Regolament Nru 659/1999 ma fihx dispożizzjonijiet kumparabbli. Hija fakkret li dan ir-regolament ma jagħtix locus standi lill-persuni li jagħmlu lment u jipprovdi li d-deċiżjonijiet kollha għandhom ikunu indirizzati lill-Istat Membru li jkun ta lok għall-miżura inkwistjoni.
91.
Il-Kummissjoni indikat li l-analiżi tagħha tapplika wkoll għar-regoli applikabbli fil-qasam ta’ kontra d-dumping.
92.
Athens Resort Casino tat l-istess risposti bħall-Kummissjoni.
C — L-evalwazzjoni tiegħi
93.
Fuq bażi preliminari, għandu jiġi indikat li, għall-kuntrarju ta’ dak li jirriżulta mid-digriet appellat, l-appellanta ressqet quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza talba għall-annullament mhux tal-ittra tat-2 ta’ Diċembru 2004, iżda tal-għeluq tal-ilment tagħha mill-Kummissjoni, li dwaru hija informatha b’din l-ittra.
94.
Ir-rikors għal annullament imressaq mill-appellanta quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza b’hekk ma jirrigwardax l-ittra tat-2 ta’ Diċembru 2004 bħala tali, li effettivament hija ta’ natura purament informattiva, kif enfasizzat il-Kummissjoni, iżda l-għeluq tal-ilment, li seħħ fit-2 ta’ Ġunju 2004.
95.
Jiena tal-fehma, bħall-appellanta, li dan l-għeluq jikkostitwixxi att li jista’ jiġi kkontestat. Jiena nibbaża din l-analiżi fuq it-tliet punti segwenti, jiġifieri, min-naħa waħda, il-kontenut tal-Artikolu 20 tar-Regolament Nru 659/1999, moqri fid-dawl tad-dispożizzjonijiet l-oħrajn tiegħu, min-naħa l-oħra, id-definizzjoni tal-kunċett ta’ att li jista’ jiġi kkontestat fil-ġurisprudenza u, finalment, il-ġurisprudenza dwar id-drittijiet tal-persuni li jagħmlu lment fil-kuntest tal-proċedura ta’ stħarriġ ta’ għajnuna mill-Istat.
1. L-Artikolu 20 tar-Regolament Nru 659/1999 u d-dispożizzjonijiet l-oħrajn relevanti tiegħu
96.
L-Artikolu 20(2) tar-Regolament Nru 659/1999, għandu jiġi mfakkar, jipprovdi:
“Kull parti interessata tista’ tinforma lill-Kummissjoni dwar kull allegata għajnuna illegali u dwar kull allegat użu ħażin ta’ għajnuna. Fejn il-Kummissjoni tikkonsidra li abbażi tal-informazzjoni fil-pussess tagħha m’hemmx raġunijiet biżżejjed biex tingħata opinjoni dwar il-każ, għandha tinforma lill-parti interessata b’dan. Fejn il-Kummissjoni tieħu deċiżjoni fuq każ li jikkonċerna s-suġġett tal-argument tal-informazzjoni fornuta, għandha tibgħat kopja ta’ dik id-deċiżjoni lill-parti interessata”
97.
Ċertament, din id-dispożizzjoni mhijiex ifformulata bl-istess kliem bħal dawk applikabbli għall-ipproċessar ta’ ilment fil-kuntest tal-Artikoli 81 KE u 82 KE, bħall-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 773/2004 (
35
). Huwa wkoll kostanti li r-Regolament Nru 659/1999 ma jipprevedix drittijiet partikolari għall-persuni li jagħmlu lment bħala tali, iżda biss jekk jikkostitwixxu partijiet interessati. Jidher li huwa wkoll inkontestabbli li r-regoli dwar id-drittijiet tal-persuni li jagħmlu lment li jinsabu fir-regolamenti li jipprovdu għall-implementazzjoni tal-Artikoli 81 KE u 82 KE, bħar-Regolament Nrru 773/2004, ma jistgħux jiġu trasposti bħala tali għall-proċedura ta’ stħarriġ ta’ għajnuna mill-Istat, li hija s-suġġett ta’ kodifikazzjoni speċjali.
98.
Għaldaqstant, jiena tal-fehma li dawn l-elementi mhumiex biżżejjed biex juru li l-Artikolu 20(2) tar-Regolament Nru 659/1999 għandu neċessarjament jiġi interpretat fis-sens li l-għeluq ta’ ilment fil-qasam ta’ għajnuna mill-Istat ma jikkostitwixxix deċiżjoni u għandu sempliċement jiġi nnotifikat lill-persuna li tagħmel ilment, kif isostnu l-Kummissjoni u l-parti intervenjenti.
99.
Effettivament, il-kliem tal-Artikolu 20(2) ta’ dan ir-regolament u n-nuqqas ta’ drittijiet tal-persuni li jagħmlu lment fil-kuntest tal-proċedura ta’ stħarriġ ta’ għajnuna mill-Istat għandhom jiġu mifthema, fil-fehma tiegħi, fid-dawl tal-fatt li din il-proċedura, għall-kuntrarju ta’ dik applikabbli għall-implementazzjoni tal-Artikoli 81 KE u 82 KE, tikkonsisti fi djalogu bejn il-Kummissjoni u l-Istat Membru kkonċernat.
100.
Kif indikajt, anki meta l-Kummissjoni tagħti deċiżjoni wara lment imqajjem fil-konfront ta’ għajnuna li ma tkunx ġiet innotifikata lilha, id-destinarju ta’ din id-deċiżjoni huwa l-Istat Membru kkonċernat mill-miżura msemmija fl-ilment u mhux l-persuna li tagħmel ilment innifisha.
101.
Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, it-tieni sentenza tal-Artikolu 20(2) tar-Regolament Nru 659/1999 b’hekk tista’ tinftiehem fis-sens li, meta l-Kummissjoni tkun tal-fehma, fuq il-bażi tal-informazzjoni li jkollha għad-dispożizzjoni tagħha, li m’hemmx raġunjijiet suffiċjenti biex tinbeda proċedura ta’ investigazzjoni formali, hija għandha tinforma lill-persuna li tagħmel ilment dwar dan, b’mod li hija tkun tista’, jekk ikun il-każ, tipprovdi elementi supplimentari. Sussegwentement, b’mod konformi mat-tielet sentenza tal-Artikolu 20(2) ta’ dan ir-regolament, meta l-Kummissjoni tieħu deċiżjoni ta’ għeleuq tal-ilment, hija għandha, għall-finijiet ta’ amministrazzjoni tajba, tibgħat kopja ta’ din id-deċiżjoni lill-persuna li tagħmel ilment, minkejja li ma tkunx indirizzata lilha.
102.
Barra minn hekk, din l-interpretazzjoni tal-Artikolu 20(2) tar-Regolament Nru 659/1999 tidher li hija għal kollox konformi mal-prattika adottata mill-Kummissjoni f’din il-kawża.
103.
Effettivament, skont id-dikjarazzjoni tal-fatti fid-digriet appellat, il-Kummissjoni, b’ittra tas-16 ta’ Settembru 2003, informat lil Athinaïki Techniki li, fuq il-bażi tal-informazzjoni li kellha għad-dispożizzjoni tagħha, ma kellhiex raġunijiet suffiċjenti biex tkompli l-eżami ta’ dan il-każ u hija talbet lill-istess Athinaïki Techniki tibgħatilha informazzjoni addizzjonali dwar kull għajnuna li mhijiex marbuta ma’ l-aġġudikazzjoni tal-kasinò. Sussegwentement, fin-nuqqas ta’ tali elementi, hija għarrfet lill-persuna li tagħmel ilment, bl-ittra tat-2 ta’ Diċembru 2004, li, peress li ma kinitx irċeviet informazzjoni addizzjonali li tiġġustifika t-tkomplija tal-investigazzjoni, hija kienet għalqet amministrattivament il-każ fit-2 ta’ Ġunju 2004.
104.
F’dan l-istadju tal-analiżi, jidhirli li l-Artikolu 20(2) tar-Regolament Nru 659/1999 jista’ jiġi interpretat fis-sens li l-Kummissjoni għandha d-dritt li tagħlaq ilment imqajjem fil-konfront ta’ għajnuna illegali jekk hija ma jkollhiex elementi suffiċjenti biex tagħti deċiżjoni. Madankollu, il-kontenut ta’ dik id-dispożizzjoni ma jippermettix li jiġi kkonstatat, fil-fehma tiegħi, li dan l-għeluq huwa att mhux deċiżjonali.
105.
Min-naħa l-oħra, id-dispożizzjonijiet l-oħrajn rilevanti tar-Regolament Nru 659/1999 pjuttost jindikaw lejn in-natura deċiżjonali tal-imsemmi għeluq.
106.
Għaldaqstant, min-naħa waħda, l-Artikolu 10(1) ta’ dan ir-regolament jobbliga lill-Kummissjoni teżamina mingħajr dewmien ilment li jinfurmaha dwar għanuna illegali. Din id-dispożizzjoni tirrifletti għaldaqstant il-ġurisprudenza li tgħid li l-Kummissjoni għandha l-obbligu li twettaq eżami diliġenti u imparzjali tal-ilment. Kif diġà indikajt, dan l-obbligu jista’ jestendi sal-punt li jimponilha tipproċedi għal eżami tal-elementi ta’ fatt u ta’ dritt li ma kinux ġew invokati espressament mill-persuna li tagħmel ilment.
107.
Min-naħa l-oħra, l-Artikolu 13(1) tal-imsemmi regolament jipprovdi li l-eżami ta’ għajnuna illegali possibbli għandu jirriżulta f’deċiżjoni skont l-Artikolu 4(2), (3) jew (4) tal-istess regolament.
108.
Ċertament, dawn iż-żewġ Artikoli ma jipprevedux il-każ tal-għeluq ta’ ilment. Dan in-nuqqas ta’ previżjoni fl-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 659/1999 huwa perfettament loġiku meta wieħed iqis il-fatt li dan l-aħħar Atikolu jelenka d-deċiżjonijiet li jistgħu jittieħdu wara notifika minn Stat Membru. Effettivament, in-notifika ta’ għajnuna u l-proċedura ta’ stħarriġ ta’ għajnuna mill-Istat prevista mir-Regolament Nru 659/1999 għandhom bħala għan li jippermettu lill-Istat Membru kkonċernat u lill-impriżi interessati li jkunu jafu jekk il-miżura prevista hijiex kompatibbli jew le mas-suq komuni u jekk tistax tiġi implementata. Għaldaqstant, dik in-notifika għandha neċessarjament tiġi segwita minn deċiżjoni tal-Kummissjoni li tikkonstata li l-miżura nnotifikata jew mhijiex għajnuna, jew tikkostitwixxix għajnuna kompatibbli mas-suq komuni, jew tqajjem dubji dwar il-kumpatibbiltà tagħha u teħtieġ li tiġi mibdija proċedura ta’ investigazzjoni formali.
109.
Il-Kummissjoni b’hekk ma tistax tagħlaq mingħajr azzjoni n-notifika ta’ Stat Membru. Jekk din ma tkunx kompluta, l-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 659/1999 jipprovdi li l-Kummissjoni għandha titlob lill-Istat Membru kkonċernat l-informazzjoni addizzjonali kollha meħtieġa u li jekk dik l-informazzjoni ma tiġix ipprovduta, l-imsemmija notifika titqies li ġiet irtirata.
110.
Min-naħa l-oħra, ilment imqajjem fil-konfront ta’ għajnuna illegali għandu jkun jista’ jkun is-suġġett ta’ għeluq mingħajr azzjoni jekk il-Kummissjoni ma jkollhiex l-elementi kollha meħtieġa biex tiddeċiedi permezz ta’ waħda mid-deċiżjonijiet elenkati fl-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 659/1999, peress li l-persuna li tagħmel ilment ma tinsabx fl-istess sitwazzjoni bħal Stat Membru li jinnotifika għajnuna.
111.
Għalkemm l-ipoteżi tal-għeluq ta’ ilment mhijiex koperta fl-Artikolu 4 ta’ dan ir-regolament, li għalih jirreferi l-Artikolu 13(1) tiegħu, xorta jibqa’ l-fatt li l-imsemmi Artikolu 4 u l-Artikolu 10(1) tar-Regolament Nru 659/1999 jikkorroboraw, fil-fehma tiegħi, in-natura deċiżjonali ta’ dan l-għeluq, billi jipprevedu li kull ilment imqajjem fil-konfront ta’ għajnuna allegatament illegali għandu jkun is-suġġett ta’ eżami diliġenti u li dan l-eżami għandu jwassal għal deċiżjoni.
112.
Din l-analiżi fil-fehma tiegħi hija kkonfermata mid-definizzjoni tal-kunċett ta’ att li jista’ jiġi kkontestat fil-ġurisprudenza.
2. Il-kunċett ta’ att li jista’ jiġi kkontestat fil-ġurisprudenza
113.
Jirriżulta minn ġurisprudenza stabbilita li jikkostitwixxu atti jew deċiżjonijiet li jistgħu jkunu s-suġġett ta’ rikors għal annullament skont l-Artikolu 230 KE biss dawk il-miżuri li jipproduċu effetti ġuridiċi obbligatorji tali li jaffettwaw l-interessi tar-rikorrenti (
36
).
114.
Huwa wkoll kostanti li, sabiex jiġi ddeterminat jekk att jipproduċix dawn l-effetti, jeħtieġ li tiġi eżaminata s-sustanza tiegħu (
37
).
115.
Fis-sentenza tas-16 ta’ Ġunju 1994, SFEI et vs Il-Kummissjoni (
38
), il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li l-att ta’ għeluq ta’ ilment abbażi tal-Artikolu 82 KE jikkostitwixxi att li jista’ jiġi kkontestat għar-raġunijiet segwenti. Fl-ewwel lok, istituzzjoni, li jkollha s-setgħa li tikkonstata ksur u li tippenalizzah u li quddiemha individwi jistgħu jressqu lment, bħal m’hu l-każ tal-Kummissjoni fid-dritt tal-kompetizzjoni, neċessarjament tadotta att li jipproduċi effetti ġuridiċi, meta hija ttemm l-inkjesta li tkun fetħet wara li tkun irċeviet dan l-ilment. Sussegwentement, l-att ta’ għeluq ta’ ilment ma jistax jiġi kkwalifikat bħala preliminari jew preparatorju. Effettivament, b’differenza minn komunikazzjoni, li hija intiża biex tagħti lill-impriżi kkonċernati l-possibbiltà li jesprimu l-pożizzjoni tagħhom dwar l-ilmenti fformulati mill-Kummissjoni u li ma tistabbilixxix definittivament il-pożizzjoni ta’ din tal-aħħar, l-att ta’ għeluq ta’ ilment jikkostitwixxi l-istadju finali tal-proċedura: dan ma jiġi segwit minn ebda att ieħor li jista’ jagħti lok għal rikors għal annullament (
39
).
116.
Fil-fehma tiegħi, dawn ir-raġunijiet jistgħu jiġu trasposti perfettament għall-għeluq ta’ ilment fil-kuntest tal-proċedura applikabbli fil-qasam ta’ għajnuna mill-Istat.
117.
Għaldaqstant, fl-ewwel lok, fil-kuntest ta’ din il-proċedura, individwu jista’ jressaq ilment quddiem il-Kummissjoni u hija għandha s-setgħa li tikkonstata ksur u li tippenalizzah jekk jirriżulta li l-miżura li fil-konfront tagħha tqajjem ilment effettivament tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat inkompatibbli mas-suq komuni.
118.
Sussegwentement, meta l-Kummissjoni tagħlaq ilment imqajjem fil-konfront ta’ allegata għajnuna mill-Istat, hija neċessarjament tadotta att li jipproduċi effetti ġuridiċi, fis-sens li dan l-għeluq itemm il-proċedura ta’ eżami preliminari li hija kellha tibda wara l-ilment, b’mod konformi mal-ġurisprudenza u l-Artikolu 10 tar-Regolament Nru 659/1999.
119.
Finalment, jidher b’mod ċar li l-għeluq ta’ ilment imqajjem fil-konfront ta’ allegata għajnuna mill-Istat, bħal dak ippreżentat mill-appellanta, jikkostitwixxi l-istadju finali tal-eżami preliminari mibdi wara dan l-ilment. Dak l-għeluq, bħal dak ta’ ilment ibbażat fuq l-Artikolu 82 KE, ma jistax jiġi segwit minn ebda att ieħor li jista’ jkun is-suġġett ta’ rikors għal annullament.
120.
Il-fatt li dan l-għeluq jista’ jiġi eżaminat mill-ġdid jekk l-appellanta tipproduċi elementi ġodda ma jqiegħedx inkwistjoni din l-analiżi inkwantu, fin-nuqqas ta’ dawn l-elementi, l-eżami preliminari huwa effettivament magħluq.
121.
Fid-dawl tar-raġunijiet li għalihom il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet li l-għeluq ta’ ilment abbażi tal-Artikolu 82 KE għandu jitqies bħala att li jista’ jiġi kkontestat, l-għeluq ta’ ilment imqajjem fil-konfront ta’ allegata għanjnuna mill-Istat fil-fehma tiegħi jistħoqlu li jiġi kkwalifikat bl-istess mod.
122.
Jidhirli li din l-analiżi hija saħanistra iktar iġġustifikata peress li l-Kummissjoni għandha kompetenza esklużva fil-qasam ta’ għajnuna mill-Istat, u li din tal-aħħar hija s-suġġett ta’ projbizzjoni fil-prinċipju. Diġà rajna li l-ġurisprudenza ddeduċiet li dnk l-istituzzjoni kella obbligu li tagħmel eżami diliġenti ta’ kull ilment u li hija kienet obbligata li tibda proċedura ta’ investigazzjoni formali jekk il-miżura li fil-konfront tagħha tqajjem ilment tirriżulta li tikkostitwixxi għajnuna kuntrarja għas-suq komuni jew li tista’ tkun kuntrarja għalih. Fakkart li dawn l-obbligi huma intiżi biex jiggarantixxu li ebda għajnuna kuntrarja għas-suq komuni ma tista’ tiġi implementata.
123.
B’hekk isegwi li l-Kummissjoni, billi għażlet li tagħlaq ilment, kienet neċessarjament tal-fehma li ma kienx hemm lok li tinbeda proċedura ta’ investigazzjoni formali jew li tiġi adottata waħda miż-żewġ deċiżjonijiet l-oħrajn imsemmija fl-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 659/1999.
124.
Barra minn hekk, il-fatt li dan l-għeluq ma kienx ġie fformalizzat f’deċiżjoni mibgħuta lill-Istat Membru kkonċernat, bi ksur tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 25 ta’ dan ir-regolament, ma jistax jiġi invokat biex dan l-għeluq jitneħħilu n-natura deċiżjonali tiegħu. Dik il-kwalifikazzjoni għandha tiddependi biss fuq is-sustanza tal-att eżaminat u mhux fuq l-osservanza, mill-Kummissjoni, tal-obbligi dwar in-notifika tiegħu.
125.
Finalment, jiena tal-fehma li r-rikonixximent tan-natura deċiżjonali tal-għeluq ta’ ilment imqajjem fil-konfront ta’ allegata għajnuna mill-Istat huwa wkoll konsistenti mal-ġurisprudenza dwar id-drittijiet tal-persuni li jagħmlu lment fil-kuntest tal-proċedura ta’ stħarriġ ta’ għajnuna mill-Istat.
3. Il-ġurisprudenza dwar id-drittijiet tal-persuni li jagħmlu lment fil-kuntest tal-proċedura ta’ stħarriġ ta’ għajnuna mill-Istat
126.
Kif diġà rajna, meta l-Kummissjoni, mingħajr ma tibda l-proċedura ta’ investigazzjoni formali, tqis li l-miżura li fil-konfront tagħha tqajjem ilment mill-persuna li tagħmel ilment ma tikkostitwixxix għajnuna jew inkella tikkostitwixxi għajnuna kompatibbli mas-suq komuni, din il-persuna li tagħmel ilment, jekk tkun parti “interessat[a]” fis-sens tal-Artikolu 88(2) KE, għandha d-dritt tikkontesta din id-deċiżjoni quddiem il-qrati Komunitarji sabiex jiddefendi d-drittijiet proċedurali tagħha (
40
). Dan id-dritt ta’ rikors, stabbilit fis-sentenzi Cook vs Il-Kummissjoni (
41
) u Matra vs Il-Kummissjoni (
42
), ġie kkonfermat sussgwentement b’mod kostanti.
127.
Għaldaqstant, billi fetħet dan il-mezz ta’ rikors, il-Qorti tal-Ġustizzja riedet li d-drittijiet proċedurali ggarantiti mill-Artikolu 88(2) KE jkunu s-suġġett ta’ protezzjoni partikolari u jistgħu jagħtu lok għal stħarriġ ġudizzjarju. Billi wessgħat għaldaqstant l-aċċess għall-qrati Komunitarji, il-Qorti tal-Ġustizzja saħħet ukoll l-istħarriġ tal-applikazzjoni effettiva tad-dritt dwar għajnuna mill-Istat, billi ppermettiet lil kompetitur, anki jekk biss potenzjali, tal-benefiċċjarju tal-miżura inkwistjoni jikkontesta l-evalwazzjoni tal-Kummissjoni li l-kompatibbiltà ta’ din il-miżura mat-Trattat ma toħloqx diffikultajiet serji.
128.
L-effetti ta’ din il-ġurisprudenza jitnaqqsu b’mod sinjifikattv jekk il-persuna li tagħmel ilment ma tkunx tista’ tikkontesta wkoll l-għeluq tal-ilment tagħha permezz ta’ rikors għal annullament.
129.
Effettivament, tali għeluq jipproduċi, għall-persuna li tagħmel ilment, effetti komparabbli ma’ dawk ta’ deċiżjoni li tikkonstata li l-miżura inkwistjoni hija għajnuna kompatibbli mas-suq komuni jew li ma tikkostitwixxix għajnuna. L-istess għeluq jippermetti li l-implementazzjoni ta’ din il-miżura jew tal-effetti tagħha jitkomplew mingħajr ma din l-persuna li tagħmel ilment ma tkun setgħet tippreżenta l-osservazzjonijiet tagħha lill-Kummissjoni.
130.
Il-koerenza tas-sistema stabbilita mill-ġurisprudenza dwar id-difiża tad-drittijiet proċedurali b’hekk teħtieġ, fil-fehma tiegħi, li l-persuna li tagħmel ilment tkun tista’ tikkontesta wkoll l-evalwazzjoni tal-Kummissjoni li l-elementi kollha li hija għandha mhumiex suffiċjenti sabiex tinbeda proċedura ta’ investigazzjoni formali. Barra minn hekk, l-interess tal-istħarriġ ġudizjarju tal-applikazzjoni effettiva tad-dritt Komunitarju f’dan il-każ inkwistjoni mhuwiex inqas minn meta l-Kummissjoni tadotta deċiżjoni dwar il-kwalifikazzjoni tal-miżura jew il-kompatibbiltà tagħha mat-Trattat.
131.
Minn dan niddeduċi li l-għeluq ta’ ilment, bħad-deċiżjonijiet meħuda abbażi tal-Artikolu 4(2) u (3) tar-Regolament Nru 659/1999, għandu jitqies bħala att li jista’ jiġi kkontestat sabiex l-persuna li tagħmel ilment tkun tista’ tinforza d-drittijiet proċedurali mogħtija lilha mill-Artikolu 88(2) KE.
132.
Kuntrarjament għal din l-analiżi, il-Qorti tal-Prim’Istanza, fid-digriet appellat, qieset li n-natura inkontestabbli ta’ dan l-għeluq ma tistax iċċaħħad liċ-ċittadini mill-aċċess għall-ġustizzja Komunitarja, peress li l-persuna li tagħmel ilment tista’ tipprovdi informazzjoni supplimentari sabiex tissostanzja l-ilment tagħha. Hija sostniet li, fil-każ fejn din l-informazzjoni tkun suffiċenti, il-Kummissjoni b’hekk tkun obbligata tieħu pożizzjoni dwar il-miżura tal-Istat inkwistjoni billi tadotta deċiżjoni skont l-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 659/1999, biex b’hekk toffri lill-persuna li tagħmel ilment il-possibbiltà li tressaq rikors għal annullament taħt ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 230 KE. Il-Qorti tal-Prim’Istanza indikat, barra minn hekk, li l-persuna li tagħmel ilment għandha wkoll il-possibbiltà li tressaq rikors għal nuqqas li tittieħed azzjoni taħt it-tielet paragrafu tal-Artikolu 232 KE (
43
).
133.
Jiena mhux konvint minn din l-analiżi. Il-possibbiltà miftuħa għall-persuna li tagħmel ilment li tipprovdi lill-Kummissjoni b’elementi supplimentari u l-affermazzjoni li din tal-aħħar tkun obbligata tadotta deċiżjoni jekk dik l-informazzjoni tkun suffiċjenti ma joffrux protezzjoni ekwivalenti, għaliex il-punt ċentrali tal-kwistjoni eżaminata f’din il-kawża huwa preċiżament l-istħarriġ ġudizzjarju tal-evalwazzjoni tal-Kummissjoni dwar jekk l-informazzjoni li għandha għad-dispożizzjoni tagħha hijiex suffiċjenti jew le.
134.
Bl-istess mod, id-difiża tad-drittijiet proċedurali tal-persuna li tagħmel ilment, meta l-Kummissjoni ddeċidiet li tgħalaq l-ilment tiegħu, ma taqax taħt rikors għal nuqqas li tittieħed azzjoni.
135.
Kif diġà rajna, fil-kuntest tal-proċedura ta’ stħarriġ ta’ għajnuna mill-Istat, il-Kummissjoni, meta tkun irċeviet ilment, għandha jkollha d-dritt tagħlaq dak l-ilment jekk hija tkun tal-fehma li m’għandhiex elementi suffiċjenti biex tieħu deċiżjoni oħra msemmija fl-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 659/1999, minkejja li dik il-possibbiltà m’hijiex imsemmija espressament.
136.
L-għeluq tal-ilment b’hekk jikkostitwixxi teħid ta’ pożizzjoni li jtemm b’mod definittiv il-proċedura ta’ eżami ta’ dak l-ilment.
137.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, rikors għal nuqqas li tittieħed azzjoni ma jikkostitwixxix il-mezz ta’ rikors adattat kontra dan l-għeluq. Fis-sistema ta’ mezzi ta’ rikors previsti mid-dritt Komunitarju, rikors għal nuqqas li tittieħed azzjoni huwa intiż sabiex jiġi kkonstatat ġudizzjarjament in-nuqqas ta’ azzjoni minn istituzzjoni Komunitarja meta dak in-nuqqas ikun kontra t-Trattat (
44
). Peress illi nirrikonoxxi li l-għeluq ta’ ilment jikkostitwixxi teħid ta’ pożizzjoni ammissibbli fil-kuntest tal-proċedura ta’ stħarriġ ta’ għajnuna mill-Istat, rikors għal nuqqas li tittieħed azzjoni kontra dan l-għeluq mhuwiex ammissibbli (
45
). Fi kliem ieħor, il-Qorti tal-Prim’Istanza ma setgħetx fl-istess ħin tiddeċiedi li l-għeluq ta’ ilment jikkostitwixxi teħid ta’ pożizzjoni konformi mar-Regolament Nru 659/1999, u ssostni li tali għeluq jikkostitwixxi nuqqas ta’ aġir li jaqa’ taħt rikors għal nuqqas li tittieħed azzjoni.
138.
Nirrileva, f’dan ir-rigward, li fil-kawża li tat lok għas-sentenza Air One vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar’il fuq, l-ilment ma kienx ġie mgħaluq u kien jinsab fil-fażi ta’ eżaminazzjoni. Il-Kummissjoni kienet bagħtitu lill-awtoritajiet Taljani u kienet tathom terminu biex jirrispondu. Dak it-terminu ma kienx skada meta Air One sejħet formalment lil dik l-istituzzjoni biex tieħu pożizzjoni abbażi tal-Artikolu 232 KE.
139.
Huwa fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha li nqis li l-għeluq mill-Kummissjoni tal-ilment ippreżentat mill-appellanta jikkostitwixxi att li jista’ jiġi kkontestat. L-appell imressaq minnha huwa b’hekk huwa fondat sewwa u d-digriet appellat għandu, għaldaqstant, jiġi annullat.
V — Fuq il-konsegwenzi tal-annullament
140.
B’mod konformi mat-tieni sentenza tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 61 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja, din tal-aħħar tista’, f’każ ta’ annullament tad-deċiżjoni tal-Qorti tal-Prim’Istanza, tiddeċiedi definittivament il-kawża hi stess, meta din tkun fi stat li tiġi deċiża.
141.
Il-Kummissjoni invokat motiv ieħor (it-tieni motiv) insostenn tal-eċċezzjoni tagħha ta’ inammissibbiltà tar-rikors għal annulament imressaq minn Athinaïki Techniki, ibbażat fuq in-natura tardiva a-talba.
142.
Jiena tal-fehma li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha l-elementi kollha meħtieġa biex tiddeċiedi dwar dan il-motiv.
A — L-argumenti tal-partijiet
143.
Il-Kummissjoni tfakkar li r-Reġistru tal-Qorti tal-Prim’Istanza, fl-ittra tiegħu tal-1 ta’ Marzu 2005, indika lill-appellanta li d-data tal-preżentata tat-talba li għandha tiġi kkunsidrata hija dik tal-preżentata tal-oriġinal, jiġifieri t-18 ta’ Frar 2005, għar-raġuni li l-kopja mibgħuta bil-faks fil-11 ta’ Frar 2005 ma kinitx kopja identika tal-oriġinal, kif jirriżulta minn tqabbil tal-firem fuq kull wieħed minn dawn id-dokumenti.
144.
Il-Kummissjoni, sostnuta minn Athens Resort Casino, minn dan tiddeduċi li r-rikors ġie ppreżentat wara l-iskadenza tat-terminu ta’ xahrejn u għaxart ijiem, peress li dak it-terminu beda jiddekorri mid-data tar-riċeviment tal-ittra tat-2 ta’ Diċembru 2004, jiġifieri fis-6 ta’ Diċembru 2004 l-iktar tard.
145.
Il-Kummissjoni u Athens Resort Casino jargumentaw ukoll li l-appellanta ammettiet impliċitament li ppreżentat ir-rikors tagħha wara l-iskadenza tat-terminu billi talbet lir-reġistratur, b’ittra tas-16 ta’ Marzu 2005, biex jieħu inkunsiderazzjoni l-verżjoni tat-talba li waslet fir-Reġistru b’faks fil-11 ta’ Frar 2005.
146.
L-appellanta tikkontesta li r-rikors tagħha kien tardiv fuq il-bażi li, skont il-ġurisprudenza, hija l-parti li teċċepixxi t-tardividità tat-talba li għandha l-oneru li ġġib prova tad-data meta l-att ikkontestat ġie nnotifikat. Il-Kummissjoni, f’din il-kawża, ma turix f’liema data Athinaïki Techniki saret taf bl-att ikkontestat.
B — L-evalwazzjoni tagħna
147.
Għall-kuntrarju ta’ dak li ssostni l-Kummissjoni, jiena ma nemminx li r-rikors tal-appellanta għandu jiġi ddikjarat inammissibbli fuq il-bażi li ġie ppreżentat wara l-iskadenza tat-terminu stabbilit. Jiena nibbaża din l-analiżi fuq il-kunsiderazzjonijiet segwenti.
148.
Mhuwiex ikkontestat li, skont il-ħames paragrafu tal-Artikolu 230 KE, ir-rikors għal annullament imressaq minn individwu kontra deċiżjoni li ma tkunx indirizzata lilu għandu jsir fi żmien xahrejn mill-pubblikazzjoni tal-miżura, jew minn meta din tiġi notifikata lir-rikorrent, jew, fin-nuqqas ta’ dan, mill-ġurnata minn meta r-rikorrent ikun sar jaf biha. Barra minn hekk, skont l-Artikolu 102(2) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Prim’Istanza, it-termini tal-proċedura għandhom jiżdiedu għal darba b’terminu ta’ għaxart ijiem.
149.
In kwantu d-deċiżjoni ta’ għeluq tal-ilment tagħha mill-Kummissjoni la kienet ġiet ippubblikata u lanqas innotifikata lil Athinaïki Techniki, iżda sempliċement inġiebet għall-konjizzjoni tagħha bl-ittra tat-2 ta’ Diċembru 2004, il-kwistjoni li għandha tiġi riżolta tirrigwarda l-punt jekk ir-rikors għal annullament ġiex ippreżentat fit-terminu ta’ xahrejn u għaxart ijiem li jiddekorri mid-data tar-riċeviment ta’ dik l-ittra.
150.
Il-Kummissjoni tibbaża l-argument tagħha fuq iż-żewġ punti segwenti, jiġifieri, min-naħa l-waħda, ir-riċeviment tal-ittra tat-2 ta’ Diċembru 2004, li ta lok biex jiskatta t-terminu għar-rikors, li seħħ fis-6 ta’ Diċembru 2004 l-iktar tard, u min-naħa l-oħra, ir-rikors ġie ppreżentat biss fit-18 ta’ Frar 2005, għaliex il-kopja tat-talba mibgħuta fil-faks fil-11 ta’ Frar 2005 ma tistax tiġi kkunsidrata.
151.
Jiena tal-fehma li ebda wieħed minn dawn iż-żewġ punti ma jista’ jiġi milqugħ.
152.
Fl-ewwel lok, il-verżjoni tat-talba li waslet lir-Reġistru tal-Qorti tal-Prim’Istanza b’faks fil-11 ta’ Frar 2005 għandha, fil-fehma tiegħi, tiġi meqjusa għall-finijiet tal-iffissar tad-data tar-rikors.
153.
Għandu jiġi mfakkar li, skont l-Artikolu 21 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja, każ għandu jitressaq quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja permezz ta’ talba bil-miktub indirizzata lir-Reġistratur, li għandha tinkludi diversi indikazzjonijiet u tintbagħat flimkien ma’ diversi dokumenti.
154.
Skont l-Artikolu 43(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Prim’Istanza, l-oriġinali tal-atti tal-proċedura kollha għandhom jiġu ffirmati mill-aġent jew mill-avukat tal-parti. L-Artikolu 43(3) jipprovdi li, għall-finijiet tat-termini tal-proċedura hija biss id-data tal-preżentata fir-Reġistru tal-Qorti tal-Prim’Istanza li għandha tiġi kkunsidrata.
155.
L-Artikolu 43(6) tal-istess Regoli tal-Proċedura jipprevedi, min-naħa l-oħra, il-possibbiltà li t-talba tintbagħat lil dak ir-Reġistru b’mezzi tekniċi oħra ta’ komunikazzjoni. Dan jipprovdi:
“Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-paragrafi 1 sa 5, id-data li fiha kopja tal-oriġinal iffirmat ta’ att tal-proċedura […] tasal fir-Reġistru permezz ta’ faks jew permezz ta’ kull mezz tekniku ieħor ta’ komunikazzjoni użat mill-Qorti tal-Prim’Istanza, għandha tiġi meħuda inkunsiderazzjoni għall-finijiet tal-osservanza tat-termini tal-proċedura, sakemm l-oriġinal tal-att iffirmat, flimkien mal-annessi u l-kopji previsti fit-tieni subparagrafu tal-paragrafu 1, jiġi ddepożitat fir-Reġistru sa mhux iktar tard minn għaxart’ijiem wara. L-Artikolu 102(2) ma huwiex applikabbli għal dan it-terminu ta’ għaxart ijiem.”
156.
L-Artikolu 43(6) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Prim’Istanza b’hekk jipprevedi li r-riċeviment, mir-Reġistru tal-Qorti tal-Prim’Istanza, tal-kopja tat-talba bil-faks jitqies bħala ekwivalenti għall-preżentata tal-oriġinal tat-talba kemm-il darba dak l-oriġinal jiġi effettivament ippreżentat fi żmien għaxart ijiem.
157.
Barra minn hekk, l-osservanza ta’ din il-kundizzjoni timplika, loġikament, li l-verżjoni indirizzata lir-Reġistru tal-Qorti tal-Prim’Istanza bil-faks għandha tkun kopja konformi mal-orġinali ppreżentata sussegwentement. B’hekk huwa importanti li l-verżjoni mibgħuta bil-faks tkun fotokopja tal-verżjoni oriġinali u mhux biss dokument li jkollu l-istess kontenut iżda f’forma differenti.
158.
Dawn ir-rekwiżiti huma speċifikati b’mod ċar ħafna fl-istruzzjonijiet prattiċi lill-partijiet (
46
). Il-Paragrafu I(A)(2) u (3) jipprovdi hekk:
“Fil-każ ta’ trażmissjoni permezz ta’ posta elettronika, din tiġi aċċettata biss jekk tkun kopja skanjata [tad-dokument] oriġinali ffirmat. It-trażmissjoni ta’ sempliċi fajl elettroniku jew fajl b’firma elettronika jew b’firma skannjata permezz tal-kompjuter ma tissodisfax il-kundizzjonijiet tal-Artikolu 43(6) tar-Regoli tal-Proċedura. […]
[…]
Il-preżentata ta’ att permezz ta’ faks jew ta’ posta elettronika ma tkunx valida għall-finijiet tal-osservanza ta’ terminu ħlief jekk l-oriġinal iffirmat jasal fir-Reġistru sa mhux iktar tard mit-terminu, previst mill-Artikolu 43(6) tar-Regoli tal-Proċedura, ta’ għaxart’ijiem wara l-imsemmija preżentata. L-oriġinal iffirmat tal-att għandu jintbagħat mingħajr dewmien, immedjatament mat-trażmissjoni tal-kopja, mingħajr ebda korrezzjonijiet jew emendi, lanqas dawk minimi. F’każ ta’ diskrepanza bejn l-oriġinal iffirmat tal-att u l-kopja ppreżentata preċedentement, tkun biss id-data tad-depożitu tal-oriġinal iffirmat tal-att li tittieħed inkunsiderazzjoni.”
159.
Huwa r-Reġistratur tal-Qorti tal-Prim’Istanza li għandu, b’mod konformi mal-Artikolu 7(1) tal-Istruzzjonijiet għar-Reġistratur tal-Qorti tal-Prim’Istanza tal-Komunitajiet (
47
), jiżgura l-osservanza ta’ dawn ir-rekwiżiti.
160.
Ir-Reġistratur tal-Qorti tal-Prim’Istanza kien tal-fehma, f’din il-kawża, li l-verżjoni tat-talba li waslet fir-Reġistru tal-Qorti tal-Prim’Istanza b’faks fil-11 ta’ Frar 2005 ma kinitx kopja identika għall-oriġinal ippreżentat fit-18 ta’ Frar 2005, peress li l-firma fuq l-aħħar paġna ta’ dik il-verżjoni ma kinitx eżattament fl-istess post bħall-firma li tinsab fuq l-oriġinal.
161.
L-avukat tal-appellanta, f’ittra tas-16 ta’ Marzu 2005, spjega li din id-differenza kienet dovuta għall-fatt li l-aħħar paġna tal-oriġinal tat-talba kienet saritilha ħsara matul l-iffotokoppjar, b’mod li kellha tiġi ssostitwita. M’huwiex ikkontestat li l-verżjoni tat-talba li ntbagħtet fil-11 ta’ Frar 2005 m’għandha ebda differenza oħra mill-oriġinal ħlief għad-differenza fil-pożizzjoni tal-firma tal-avukat fuq l-aħħar paġna tiegħu.
162.
Għall-kuntrarju ta’ dak li jsostnu l-Kummissjoni u Athens Resort Casino, jiena tal-fehma li l-kundizzjoni li teħtieġ li l-verżjoni mibgħuta bil-faks għandha tkun identika għall-oriġinal ppreżentat fir-Reġistru tal-Qorti tal-Prim’Istanza, li tirriżulta mill-Artikolu 43(6) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Prim’Istanza, għandha titqies li ġiet issodisfata.
163.
Il-portata ta’ din il-kundizzjoni għandha, fil-fehma tiegħi, tiġi evalwata skont iż-żewġ objettivi tagħha, dak sostantiv u dak formali.
164.
L-imsemmija kundizzjoni għandha bħala għan, mil-lat sostantiv, li tiggarantixxi li l-possibbiltà li kawża titressaq quddiem il-qrati Komunitarji permezz ta’ wieħed mill-mezzi ġodda ta’ komunikazzjoni, previsti fl-Artikolu 43(6) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Prim’Istanza, ma tippreġudikax in-natura imperattiva tat-termini proċedurali u lanqas ir-rekwiżiti ta’ ċertezza legali u ta’ ugwaljanza bejn il-partijiet, li dawn it-termini huma intiżi li jiżguraw. Huwa kostanti, fil-fatt, li dawn it-termini u l-applikazzjoni stretta tagħhom huma intiżi biex jiżguraw iċ-ċertezza legali u biex jevitaw kull diskriminazzjoni jew trattament arbitrarju fl-amministrazzjoni tal-ġustizzja (
48
).
165.
L-Artikolu 43(6) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Prim’Istanza b’hekk huwa intiz biex jippermetti lil rikorrent jibgħat ir-rikors tiegħu lir-Reġistru tal-Qorti tal-Prim’Istanza b’faks f’terminu ta’ xahrejn u għaxart ijiem, iżda mingħajr ma dik il-possibbiltà twassal biex huwa fil-fatt ikollu żmien addizzjonali biex itejjeb it-talba tiegħu jew jimmodifikaha bi kwalunkwe mod.
166.
Il-kundizzjoni li teħtieġ li l-verżjoni mibgħuta bil-faks tkun identika għall-oriġinal tat-talba ppreżentat fir-Reġistru tal-Qorti tal-Prim’Istanza, mil-lat formali, hija intiża sabiex tippermetti lil dan tal-aħħar, wara li jirċievi l-oriġinal tat-talba, jivverifika li dik il-verżjoni hija perfettament identika għall-verżjoni mibgħuta bil-faks sempliċement b’ħarsa ta’ malajr u superfiċjali, mingħajr ma jkollu għalfejn jeżamina l-kontenut tagħhom.
167.
Madankollu, f’din il-kawża, ma naħsibx li s-sempliċi spostament tal-firem fuq il-verżjoni mibgħuta bil-faks meta mqabbla mal-orġinali ppreżentata fir-Reġistru tal-Qorti tal-Prim’Istanza jikkomprometti ż-żewġ objettivi ta’ din il-kundizzjoni.
168.
Min-naħa l-waħda, din id-diverġenza ma taffettwax is-sustanza tat-talba mibgħuta fit-termini stabbiliti. Min-naħa l-oħra, lanqas m’hi modifikazzjoni fil-kontenut ittajpjat tad-dokument, li setgħet tagħti lok għal dubju dwar jekk iż-żewġ verżjonijiet kinux identiċi u li kienet teħtieġ li r-Reġistratur tal-Qorti tal-Prim’Istanza jivverifika dak il-fatt fid-dettall, paġna b’paġna. Is-sempliċi differenza fil-pożizzjoni tal-firma fuq l-aħħar paġna tal-oriġinal tat-talba ma kinitx ta’ tali natura li toħloq suspett dwar id-dokument kollu.
169.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, jiena tal-fehma li l-appellanta ma kisritx ir-rekwiżiti tal-Artikolu 43(6) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Prim’Istanza u li t-trażmissjoni tal-verżjoni tat-talba bil-faks fil-11 ta’ Frar 2005 għandha tittieħed f’kunsiderazzjoni għall-finijiet tad-determinazzjoni tad-data tar-rikors. Barra minn hekk, jidher li t-talba ġiet ippreżentata fit-terminu ta’ xahrejn u għaxart ijiem wara t-2 ta’ Diċembru 2004, b’tali mod illi hija ammissibbli, irrispettivament mid-data meta l-appellanta rċeviet l-ittra tal-Kummissjoni bid-data ta’ dakinhar.
170.
Fit-tieni lok, jiena tal-fehma li l-punt ta’ tluq għat-terminu tar-rikors ta’ xahrejn u għaxart ijiem ma jistax jiġi ffissat għas-6 ta’ Diċembru 2004 sa l-iktar tard, kif issostni l-Kummissjoni.
171.
Jirriżulta mill-ġurisprudenza li hija l-parti li teċċepixxi t-tardività tar-rikors li għandha l-oneru li tipprova d-data meta dak it-terminu beda jiddekorri (
49
). Minn dan jirriżulta wkoll li, meta ma jkunx possibbli li tiġi ddeterminata b’ċertezza d-data minn meta r-rikorrent kien jaf eżattament bil-kontenut u l-motivi tal-att li huwa jikkontesta, meta dan l-att ma jkunx ġie la ppubblikat u lanqas innotifikat, għandu jitqies li t-terminu tar-rikors beda jiddekorri l-iktar tard fil-jum li fih jista’ jiġi stabbilit li r-rikorrent diġà kellu dak l-għarfien (
50
).
172.
Diġà rajna li, f’din il-kawża, l-ittra tat-2 ta’ Diċembru 2004 li tinforma lill-appellanta dwar l-għeluq tal-ilment tagħha ma ntbagħtitx b’ittra rreġistrata b’irċevuta tal-kunsinna. Id-data li fiha hija effettivament irċeviet dik l-ittra mhijiex magħrufa u jidher li huwa diffiċli li din tiġi ddeterminata bi preċiżjoni mill-ittra mibgħuta mill-appellanta lir-Reġistratur tal-Qorti tal-Prim’Istanza fis-16 ta’ Marzu 2005.
173.
Għal din ir-raġuni, ir-rikors għal annullament ppreżentat minn Athinaïki Techniki huwa ammissibbli, anki kieku kellna nassumu li d-data tal-preżentata tar-rikors għandha tiġi ffissata għat-18 ta’ Frar 2005.
174.
Fuq il-bażi ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, jiena tal-fehma li l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà tar-rikors imqajma mill-Kummissjoni għandha tiġi miċħuda.
175.
Nistieden ukoll lill-Qorti tal-Ġustizzja tirrinvija l-kawża quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza sabiex hija tiddeċiedi dwar it-talbiet ta’ Athinaïki Techniki intiżi għall-annullament tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni, tat-2 ta’ Ġunju 2004, dwar l-għeluq tal-ilment tagħha u biex tirriżerva l-ispejjeż (
51
).
VI — Konklużjoni
176.
Għall-motivi esposti iktar’il fuq, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi kif ġej:
—
tannulla d-digriet tal-Qorti tal-Prim’Istanza tal-Komunitajiet Ewropej tas-26 ta’ Settembru 2006, Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni (T-94/05);
—
tiċħad bħala infondata l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà mqajma mill-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza tal-Komunitajiet Ewropej;
—
tirrinvija l-kawża quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza tal-Komunitajiet Ewropej sabiex hija tiddeċiedi dwar it-talbiet ta’ Athinaïki Techniki intiżi għall-annullament tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni, tat-2 ta’ Ġunju 2004, dwar l-għeluq tal-ilment tagħha;
—
tirriżerva l-ispejjeż.
(
1
)	Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
(
2
)	T-94/05, Ġabra p. II-73, iktar ’il quddiem id-“digriet appellat”.
(
3
)	Iktar ’il quddiem “Athinaïki Techniki” jew l-“appellanta”.
(
4
)	Regolament tal-Kunsill, tat-22 ta’ Marzu 1999, li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tal-Artikolu [88] tat-Trattat tal-KE (ĠU L 83, p. 1).
(
5
)	L-Artikolu 87(2) KE jelenka t-tipi ta’ għajnuna li huma ipso jure kompatibbli mas-suq komuni. Dawn jikkonsistu f’għajnuna ta’ natura soċjali mogħtija lill-konsumaturi individwali, mingħajr diskriminazzjoni bbażata fuq l-oriġini tal-prodotti, għajnuna mogħtija biex tirrimedja għall-ħsara kkawżata minn diżastri naturali jew avvenimenti oħra straordinarji, kif ukoll għajnuna mogħtija lil ċerti reġjuni tar-Repubblika Federali tal-Ġermanja sabiex tikkumpensa għall-iżvantaġġi ekonomiċi kkawżati mid-diviżjoni tal-Ġermanja. L-Artikolu 87(3) KE jispeċifika, min-naħa l-oħra, it-tipi ta’ għajnuna li jistgħu jiġu ddikjarati kompatibbli mas-suq komuni. Dawn jikkonsistu, b’mod partikolari, f’għajnuna maħsuba biex tippromwovi l-iżvilupp ekonomiku ta’ reġjun fejn ikun hemm stat serju ta’ nuqqas ta’ impieg u għajnuna maħsuba biex tippromwovi l-eżekuzzjoni ta’ proġetti ta’ interess komuni Ewropew.
(
6
)	Sentenza tat-2 ta’ April 1998, Il-Kummissjoni vs Sytraval u Brink’s France (C-367/95 P, Ġabra p. I-1719, punti 36 u 38).
(
7
)	Artikolu 2.
(
8
)	Artikolu 5(1) tar-Regolament Nru 659/1999.
(
9
)	Artikolu 1(f) tar-Regolament Nru 659/1999.
(
10
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-22 ta’ Ġunju 2006, Il-Belġju u Forum 187 vs Il-Kummissjoni (C-182/03 u C-217/03, Ġabra p. I-5479, punt 72).
(
11
)	Sentenzi tal-15 ta’ Lulju 1964, Costa (6/64, Ġabra p. 1141, 1162), kif ukoll Il-Belġju u Forum 187 vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punti 73 u 74).
(
12
)	Sentenza Il-Kummissjoni vs Sytraval u Brink’s France, iċċitata iktar ’il fuq (punt 62).
(
13
)	Idem.
(
14
)	Sentenza tat-13 ta’ Diċembru 2005, Il-Kummissjoni vs Aktionsgemeinschaft Recht und Eigentum (C-78/03 P, Ġabra p. I-10737, punt 34 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
15
)	Sentenza Il-Kummissjoni vs Sytraval u Brink’s France, iċċitata iktar ’il fuq (punt 64).
(
16
)	Idem (punt 39).
(
17
)	Sentenza tal-10 ta’ Mejju 2006, Air One vs Il-Kummissjoni (T-395/04, Ġabra p. II-1343, punt 61).
(
18
)	Idem.
(
19
)	Sentenza Il-Kummissjoni vs Sytraval u Brink’s France, iċċitata iktar ’il fuq (punt 45).
(
20
)	Sentenza Il-Kummissjoni vs Aktionsgemeinschaft Recht und Eigentum, iċċitata iktar ’il fuq (punt 36 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
21
)	Ibidem (punt 34 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
22
)	Sentenzi ċċitati iktar ’il fuq Il-Kummissjoni vs Sytraval u Brink’s France (punt 40) kif ukoll Il-Kummissjoni vs Aktionsgemeinschaft Recht und Eigentum (punt 35).
(
23
)	Sentenza Il-Kummissjoni vs Aktionsgemeinschaft Recht und Eigentum, iċċitata iktar ’il fuq (punt 35).
(
24
)	Sentenza tal-15 ta’ Lulju 1963 (25/62, Ġabra p. 197).
(
25
)	Ibidem, p. 223. Ara wkoll is-sentenza Il-Kummissjoni vs Aktionsgemeinschaft Recht und Eigentum, iċċitata iktar ’il fuq (punt 37 u l-ġurisprudenza ċċitata). Fil-punti 104 sa 112 tal-konklużjonijiet tiegħi fil-kawżi magħquda C-75/05 P u C-80/05 P, Il-Ġermanja et vs Kronofrance (C-75/05 u C-80/05 P pendenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja), esprimejt in-nuqqas ta’ qbil tiegħi ma’ din ir-restrizzjoni għad-dritt ta’ rikors tal-partijiet interessati. Din ir-restrizzjoni twassal biex il-ħarsien tad-drittijiet proċedurali jsir għan fih innisfu meta, fil-fehma tiegħi, dan għandu jkunu biss iċ-ċavetta li tagħti aċċess għall-qrati Komunitarji għal stħarriġ tal-kompatibbiltà tal-miżura kkontestata mar-regoli tat-Trattat fir-rigward ta’ għajnuna mill-Istat.
(
26
)	Sentenza Il-Kummissjoni vs Aktionsgemeinschaft Recht und Eigentum, iċċitata iktar ’il fuq (punt 37).
(
27
)	Ara, għal applikazzjoni reċenti, is-sentenza tat-22 ta’ Novembru 2007, Sniace vs Il-Kummissjoni (C-260/05 P, Ġabra p. I-10005, punti 53 u 54).
(
28
)	Air One SpA, (iktar ’il quddiem “Air One”), kumpannija tat-trasport bl-ajru li tipprovdi servizzi regolari ta’ trasport bejn bliet Taljani, kienet bagħtet lill-Kummissjoni, b’ittra tat-22 ta’ Diċembru 2003, ilment imqajjem fil-konfront ta’ għajnuna li l-awtoritajiet Taljani kienu taw illegalment lill-kumpannija tal-ajru Ryanair. Wara skambju ta’ korrispondenza, Air One talbet formalment lill-Kummissjoni tieħu pożizzjoni dwar l-ilment tagħha matul ix-xahar ta’ Ġunju 2004. Fil-5 ta’ Ottubru 2004, hija ressqet rikors għal nuqqas li tittieħed azzjoni.
(
29
)	Sentenza Air One vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punti 30 u 34).
(
30
)	Iktar ’il quddiem “Athens Resort Casino”.
(
31
)	C-141/02 P, Ġabra p. I-1283, punti 69 sa 72.
(
32
)	Regolament tas-6 ta’ Frar 1962, l-Ewwel Regolament ta’ applikazzjoni tal-Artikoli [81] u [82] tat-Trattat (ĠU 1962, 13, p. 204).
(
33
)	Sentenza Il-Kummissjoni vs max.mobil, iċċitata iktar ’il fuq (punt 71).
(
34
)	Hija tiċċita l-Artikolu 6 tar-Regolament tal-Kummissjoni(KE) Nru 2842/98, tat-22 ta’ Diċembru 1998, dwar is-smigħ tal-partijiet f'ċerti proċedimenti taħt l-Artikoli [81] u [82] tat-Trattat tal-KE (ĠU L 354, p. 18). Hija tenfasizza li dawn id-drittijiet issa huma previsti fl-Artikolu 7 tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 773/2004, tas-7 ta’ April 2004, dwar it-tmexxija ta’ proċeduri mill-Kummissjoni skont l-Artikoli 81 sa 82 tat-Trattat tal-KE (ĠU L 123, p. 18), li jgħidu:
“1.   Fejn il-Kummissjoni tikkunsidra li fuq il-bażi ta’ l-informazzjoni fil-pussess tagħha hemm raġunijiet insuffiċjenti biex taġixxi dwar ilment, hija għandha tgħarraf lil min jagħmel l-ilment bir-raġunijiet tagħha u tistabbilixxi limitu ta’ żmien li fih min jagħmel l-ilment jista’ jagħti tagħrif tal-veduti tiegħu [bil-]miktub. Il-Kummissjoni m’għandhiex tkun obbligata tieħu in konsiderazzjoni iktar sottomissjonijiet bil-miktub irċevuti wara l-iskadenza ta’ dak il-limitu ta’ żmien.
2.   Jekk min jagħmel l-ilment jagħti tagħrif dwar il-veduti tiegħu fil-limitu ta’ żmien stabbilit mill-Kummissjoni u s-sottomissjonijiet bil-miktub magħmula minn min jagħmel l-ilment ma jwasslux għal stima[evalazzjoni] differenti ta’ l-ilment, il-Kummissjoni għandha [tirrifjuta] l-ilment b’deċiżjoni.
3.   Jekk min jagħmel l-ilment jonqos li jagħti tagħrif dwar il-veduti tiegħu fil-limitu ta’ żmien sta[b]bilit mill-Kummissjoni, l-ilment għandu jitiqies li kien irtirat.”
(
35
)	Għandu jiġi mfakkar li din l-aħħar dispożizzjoni tipprovdi espressament li, fejn il-Kummissjoni tikkunsidra li mhemmx raġunijiet suffiċjenti biex taġixxi dwar ilment, hija għandha tgħarraf lill-persuna li tagħmel ilment b’dan u tistabbilixxi limitu ta’ żmien li fih il-persuna li tagħmel ilment tista’ tagħti tagħrif tal-veduti tagħha bil-miktub. Sussegwentement, jekk il-persuna li tagħmel ilment tagħti tagħrif dwar il-veduti tagħha fil-limitu ta’ żmien stabbilit mill-Kummissjoni u s-sottomissjonijiet bil-miktub magħmula mill-persuna li tagħmel ilment ma jwasslux għal evalwazzjoni differenti tal-ilment, il-Kummissjoni għandha tirrifjuta l-ilment b’deċiżjoni.
(
36
)	Sentenza tat-22 ta’ Ġunju 2000, L-Olanda vs Il-Kummissjoni (C-147/96, Ġabra p. I-4723, punt 25 u l-ġurisprudenza ċċitata). Ara, għal applikazzjoni reċenti, id-digriet tal-21 ta’ Ġunju 2007, Il-Finlandja vs Il-Kummissjoni (C-163/06 P, Ġabra p. I-5127, punt 40).
(
37
)	Sentenza L-Olanda vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq (punt 27).
(
38
)	C-39/93 P, Ġabra p. I-2681.
(
39
)	Punti 27 u 28.
(
40
)	Sentenzi ċċitati iktar ’il fuq Il-Kummissjoni vs Sytraval u Brink’s France (punt 40) kif ukoll Il-Kummissjoni vs Aktionsgemeinschaft Recht und Eigentum (punt 35).
(
41
)	Sentenza tad-19 ta’ Mejju 1993 (C-198/91, Ġabra p. I-2487).
(
42
)	Sentenza tal-15 ta’ Ġunju 1993 (C-225/91, Ġabra p. I-3203).
(
43
)	Punt 31 tad-digriet appellat.
(
44
)	Sentenza tal-24 ta’ Novembru 1992, Buckl et vs Il-Kummissjoni (C-15/91 u C-108/91, Ġabra p. I-6061, punt 14).
(
45
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-18 ta’ Ottubru 1979, GEMA vs Il-Kummissjoni (125/78, Ġabra p. 3173, punt 21).
(
46
)	ĠU 2007, L 232, p. 7. Dawn l-istruzzjonijiet jistgħu jinsabu wkoll fuq is-sit Internet http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2007:232:0007:0016:MT:PDF.
(
47
)	ĠU 2007, L 232, p. 1. Dawn l-istruzzjonijiet jistgħu jinsabu wkoll fuq is-sit Internet http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2007:232:0001:0006:MT:PDF.
(
48
)	Ara, b’mod partikolari, id-digriet tat-8 ta’ Novembru 2007, Il-Belġju vs Il-Kummissjoni (C-242/07 P, Ġabra p. I-9757, punt 16 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
49
)	Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-11 ta’ Mejju 1989, Maurissen u Union syndicale vs Il-Qorti tal-Awdituri (193/87 u 194/87, Ġabra p. 1045, punt 46), u d-digriet tal-Qorti tal-Prim’Istanza tat-13 ta’ April 2000, GAL Penisola Sorrentina vs Il-Kummissjoni (T-263/97, Ġabra p. II-2041, punt 47).
(
50
)	Sentenza tal-10 ta’ Jannar 2002, Plant et vs Il-Kummissjoni u South Wales Small Mines (C-480/99 P, Ġabra p. I-265, punt 49).
(
51
)	Ara, fir-rigward tal-ispejjeż, is-sentenza tal-15 ta’ Mejju 2003, Pitsiorlas vs Il-Kunsill u Il-BĊE (C-193/01 P, Ġabra p. I-4837).