62023CJ0300
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Naoú Dlísheomra)
12 Nollaig 2024 (
*1
)
(Tarchur chun réamhrialú – Cosaint tomhaltóirí – Treoir 93/13/CEE – Téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra – Conradh iasachta morgáiste – Téarma lena bhforáiltear do ráta úis athraitheach – Innéacs tagartha bunaithe ar rátaí céatadánacha bliantúla muirir (RCB) iasachtaí morgáiste arna ndeonú ag bainc choigiltis – Innéacs oifigiúil a tugadh isteach le gníomh riaracháin foilsithe – Faisnéis atá i mbrollach an ghnímh sin – Seiceáil a bhaineann leis an gceanglas trédhearcachta – Measúnú ar chineál éagórach an téarma – Prionsabal na héifeachtachta)
I gCás C‑300/23,
IARRAIDH ar réamhrialú de bhun Airteagal 267 CFAE, ó Juzgado de Primera Instancia no 8 de Donostia – San Sebastián (Cúirt Chéadchéime Uimh. 8 de San Sebastián, an Spáinn), trí bhreith an 27 Aibreán 2023, a fuarthas ag an gCúirt an 10 Bealtaine 2023, sna himeachtaí
NB
v
Kutxabank SA,
idiragraí:
Ministerio Fiscal,
tugann AN CHÚIRT (an Naoú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: S. Rodin, Uachtarán an Ochtú Dlísheomra, ag feidhmiú mar Uachtarán an Naoú Dlísheomra, J. Passer agus O. Spineanu-Matei (Rapóirtéir), Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: L. Medina,
Cláraitheoir: A. Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha a cuireadh isteach thar ceann iad seo a leanas:
–
NB, ag J. M. Erausquin Vázquez agus M. Ortiz Pérez, abogados,
–
Kutxabank SA, ag I. Ortega Ochoa, abogado, agus S. Tamés Alonso, procurador,
–
Rialtas na Spáinne, ag A. Gavela Llopis agus A. Pérez-Zurita Gutiérrez, i gcáil Gníomhairí,
–
an Coimisiún Eorpach, ag J. Baquero Cruz, P. Kienapfel agus N. Ruiz García, i gcáil Gníomhairí,
tar éis cinneadh a dhéanamh, tar éis di an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breithiúnas a thabhairt ar an gcás gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas
Breithiúnas
1
Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú, ar an gcéad dul síos, Airteagal 3(1), Airteagal 5, Airteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir 93/13/CEE ón gComhairle an 5 Aibreán 1993 maidir le téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra (IO 1993 L 95, lch. 29), ar an dara dul síos, Airteagal 7 de Threoir 2005/29/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Bealtaine 2005 maidir le cleachtais tráchtála éagóracha idir gnólachtaí agus tomhaltóirí sa mhargadh inmheánach agus lena leasaítear Treoir 84/450/CEE ón gComhairle agus Treoracha 97/7/CE, 98/27/CE agus 2002/65/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Rialachán (CE) Uimh. 2006/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (‘An Treoir maidir le Cleachtais Tráchtála Éagothroma’) (IO 2005 L 149, lch. 22) agus, ar an tríú dul síos, prionsabal na héifeachtachta.
2
Rinneadh an iarraidh in imeachtaí idir NB agus Kutxabank SA maidir le bailíocht an téarma maidir le hathbhreithniú tréimhsiúil ar ráta úis i gconradh iasachta morgáiste.
An dlí
Dlí an Aontais
Treoir 93/13
3
De bhun Airteagal 3(1) de Threoir 93/13:
‘Measfar gurb éagórach téarma conartha nár caibidlíodh ar leithligh i gcás, d’ainneoin an cheanglais maidir le creideamh macánta, ina ndéantar leis go bhfuil cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe faoin gconradh neamhchothrom le chéile.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
4
Foráiltear don mhéid seo a leanas le hAirteagal 4 den Treoir sin:
‘1.   Gan dochar d’Airteagal 7, déantar cineál éagórach téarma chonarthaigh a mheas trí cineál na n‑earraí nó na seirbhísí is cuspóir don chonradh a chur san áireamh agus tagairt a dhéanamh, ar dháta thabhairt i gcrích an chonartha, do na himthosca uile a bhaineann leis an tabhairt i gcrích sin, lena n‑áirítear téarmaí conarthacha eile, nó conradh eile ar a bhfuil sé spleách.
2.   Ní bhaineann measúnú ar chineál éagórach na dtéarmaí le príomhábhar an chonartha a shainiú ná le comhoiriúnú idir an praghas agus an sochrach, ar thaobh amháin, ná leis na hearraí nó na seirbhísí arna soláthar mar mhalairt air sin, ar an taobh eile, ar choinníoll go ndéantar na téarmaí sin a dhréachtú i bhfriotal soiléir sothuigthe.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
5
Foráiltear mar a leanas le hAirteagal 5 den Treoir sin:
‘Maidir le conarthaí ina ndréachtaítear i scríbhinn gach téarma nó téarmaí áirithe a thairgtear don tomhaltóir, ní mór na téarmaí sin a dhréachtú i bhfriotal soiléir agus sothuigthe i gcónaí. I gcás ina bhfuil amhras ann i dtaobh brí téarma conartha, beidh forlámhas ag an léiriú is fabhraí don tomhaltóir. Níl feidhm ag an riail léirithe sin i dtaca leis na himeachtaí dá bhforáiltear in Airteagal 7(2).’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
6
Faoi Airteagal 6(1) de Threoir 93/13:
‘Déanfaidh na Ballstáit foráil nach mbeidh téarmaí éagóracha a úsáidtear i gconradh arna chur i gcrích le tomhaltóir ag díoltóir nó ag soláthróir ina gceangal ar an tomhaltóir, amhail dá bhforáiltear faoina ndlí náisiúnta, agus go leanfaidh an conradh de bheith ina cheangal ar na páirtithe de réir na dtéarmaí sin más féidir leis leanúint de bheith ann gan na téarmaí éagóracha’.
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
7
Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 7(1) den Treoir sin:
‘Áiritheoidh na Ballstáit, ar mhaithe le leas na dtomhaltóirí agus n‑iomaitheoirí, gurb ann do mhodhanna leordhóthanacha agus éifeachtacha chun cosc a chur ar úsáid leanúnach a bhaint as téarmaí éagóracha i gconarthaí arna dtabhairt i gcrích le tomhaltóirí ag díoltóirí nó ag soláthróirí.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
8
De bhun Airteagal 8 den Treoir sin:
‘Féadfaidh na Ballstáit, sa réimse a rialaítear leis an Treoir seo, forálacha níos déine a thabhairt isteach, atá comhoiriúnach leis an gConradh, chun leibhéal níos airde cosanta a áirithiú don tomhaltóir.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Treoir 2005/29
9
I gcomhréir le hAirteagal 19 de Threoir 2005/29, b’éigean do na Ballstáit na forálacha reachtaíochta, rialúcháin agus riaracháin is gá chun é a chomhlíonadh a ghlacadh agus a fhoilsiú faoin 12 Meitheamh 2007 ar a dhéanaí, agus an méid sin a chur in iúl don Choimisiún láithreach bonn. Bhí sé beartaithe go mbeadh feidhm ag na forálacha sin an 12 Nollaig 2007 ar a dhéanaí.
Dlí na Spáinne
Dlí 7/1998
10
Rinneadh Treoir 93/13 a thrasuí i ndlí na Spáinne le Ley 7/1998, sobre condiciones generales de la contratación (Dlí 7/1998 maidir le coinníollacha ginearálta conarthaí), an 13 Aibreán 1998 (BOE Uimh. 89 an 14 Aibreán 1998, lch. 12304).
11
Foráiltear le hAirteagal 5(5) den dlí sin, arna leasú le Ley 5/2019, de regulación de los contratos de crédito inmobiliario (Dlí 5/2019 maidir le comhaontuithe creidmheasa morgáiste a rialú) an 15 Márta 2019 (BOE Uimh. 65, an 16 Márta 2019), go mbeidh na coinníollacha a chuirtear isteach ar bhealach neamh-thrédhearcach i gconarthaí chun aimhleasa na dtomhaltóirí ar neamhní go huathoibríoch.
An dlí ginearálta maidir le cosaint tomhaltóirí agus úsáideoirí
12
Le Real Decreto Legislativo 1/2007, por el que se aprueba el texto refundido de la Ley General para la Defensa de los Consumidores y Usuarios y otras leyes complementarias (Foraithne Ríoga Reachtach 1/2007, lena ndéantar dlí ginearálta maidir le cosaint tomhaltóirí agus úsáideoirí agus dlíthe forlíontacha eile a athmhúnlú) an 16 Samhain 2007, (Iris Oifigiúil an Stáit Uimh. 287, an 30 Samhain 2007, lch. 491981), rinneadh athmhúnlú an dlí sin a fhorchur, a leasaíodh le Dlí 5/2019 (‘an dlí ginearálta maidir le cosaint tomhaltóirí agus úsáideoirí’).
13
Foráiltear mar seo a leanas le hAirteagal 8 den dlí ginearálta maidir le cosaint tomhaltóirí agus úsáideoirí:
‘Beidh na cearta bunúsacha seo a leanas ag tomhaltóirí agus ag úsáideoirí:
[...]
(b)
an ceart go ndéanfaí a leasanna eacnamaíocha agus sóisialta a chosaint, go háirithe ar chleachtais tráchtála éagóracha agus téarmaí éagóracha i gconarthaí.
[...]
(d)
an ceart ar fhaisnéis cuimsitheach faoi na hearraí nó na seirbhísí éagsúla, chomh maith le hoideachas agus poiblíocht d’fhonn eolas a chothú maidir le húsáid, tomhaltas nó teachtadh iomchuí na n‑earraí nó na seirbhísí sin.
[...]’
14
Foráiltear mar seo a leanas le hAirteagal 60(1) den dlí ginearálta sin, dar teideal, ‘faisnéis réamhchonarthach’:
‘Sula mbeidh an tomhaltóir nó an úsáideoir faoi cheangal ag conradh nó tairiscint den chineál céanna, ní mór don díoltóir nó don soláthróir an fhaisnéis ábhartha, chuimsitheach agus leordhóthanach faoi phríomhthréithe an chonartha, go háirithe maidir leis na dálaí dlíthiúla agus eacnamaíocha a bhaineann leis, a sholáthar dó […]’
15
De bhun Airteagal 80(1) den dlí ginearálta sin, dar teideal, ‘Ceanglais is infheidhme maidir le téarmaí nár caibidlíodh ar leithligh’:
‘I gconarthaí le tomhaltóirí agus úsáideoirí lena n-áirítear téarmaí nár caibidlíodh ar leithligh, agus conarthaí arna dtabhairt i gcrích ag an riarachán poiblí agus na heintitis agus gnólachtaí spleácha san áireamh, ní mór go gcomhlíonfaí na ceanglais seo a leanas:
(a)
Ní mór go mbeadh an fhoclaíocht beacht, soiléir agus simplí agus ní mór gur féidir iad a thuiscint go díreach, gan tagairt a dhéanamh do théacsanna nó do dhoiciméid nár cuireadh ar fáil roimhe sin nó ar dháta thabhairt i gcrích an chonartha agus, in aon chás, a leagtar amach go sonrach sa doiciméad conarthach;
[...]
(c)
An ceanglas maidir le creideamh macánta agus cothromaíocht cheart idir cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe, lena n‑eisiatar, in aon chás, úsáid na dtéarmaí éagóracha.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
16
Sonraítear mar seo a leanas le hAirteagal 82(1) den dlí ginearálta maidir le cosaint tomhaltóirí agus úsáideoirí, dar teideal ‘An coincheap “téarma éagórach”’:
‘Measfar gurb éagórach téarma conartha nár caibidlíodh ar leithligh agus gach cleachtas nár tugadh comhaontú sainráite ina leith agus, d’ainneoin an cheanglais maidir le creideamh macánta, lena gcruthaítear éagothroime shuntasach chun aimhleasa an tomhaltóra nó an úsáideora idir cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe a eascraíonn as an gconradh.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
17
Foráiltear mar seo a leanas le hAirteagal 83 den dlí ginearálta, dar teideal ‘Neamhniú na dtéarmaí éagórach agus conradh a bheith ann’:
‘Beidh na téarmaí éagóracha ar neamhní go huathoibríoch agus measfar nach bhfuil siad ann. Chun na críocha sin, tar éis éisteacht leis na páirtithe, dearbhóidh an chúirt go bhfuil na téarmaí éagóracha atá sa chonradh ar neamhní, ach mar sin féin, leanfaidh an conradh de bheith ina cheangal ar na páirtithe ar na téarmaí sin más féidir leis leanúint de bheith ann gan na téarmaí éagóracha.
Beidh na coinníollacha a chuirtear isteach ar bhealach neamh-thrédhearcach i gconarthaí chun aimhleasa na dtomhaltóirí ar neamhní go huathoibríoch.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
An Cód Sibhialta
18
Foráiltear mar seo a leanas le hAirteagal 1303 den Código Civil (Cód Sibhialta):
‘Nuair a dhearbhófar go bhfuil oibleagáid ar neamhní, ní mór do na páirtithe conarthacha aiseag a dhéanamh dá chéile i leith na nithe a bhí ina n‑ábhar don chonradh, mar aon leis na torthaí air agus an praghas mar aon le hús, ach amháin sna cásanna dá bhforáiltear sna hAirteagail seo a leanas.’
19
De réir Airteagal 1306(2) den Chód sin:
‘I gcás nach sárú é an gníomh arb é an chúis neamhdhleathachta nó mímhacántachta, comhlíonfar na rialacha seo a leanas:
[...]
2)
I gcás nach bhfuil ach conraitheoir amháin páirteach, ní féidir leis an méid a thug sé faoin gconradh a éileamh, nó forfheidhmiú a iarraidh ar an méid a tairgeadh dó. Beidh an páirtí eile, nach bhfuil baint aige leis an neamhdhleathacht nó an mímhacántacht, i dteideal an méid a thug sé a éileamh, gan aon oibleagáid an méid a tháirg sé a éileamh.’
Ciorcláin 8/1990 agus 5/1994
20
Ghlac Banco de España (Banc na Spáinne) Ciorclán 8/1990, a entidades de crédito, sobre transparencia de las operaciones y protección de la clientela (Ciorclán 8/1990, le haghaidh na n‑institiúidí creidmheasa, maidir le trédhearcacht na n‑idirbheart agus cosaint tomhaltóirí) an 7 Meán Fómhair 1990 (BOE Uimh. 226, an 20 Meán Fómhair 1990, lch. 27498).
21
Rinneadh Ciorclán 8/1990 a leasú, i measc nithe eile, le Ciorclán 5/1994, a entidades de crédito (Ciorclán 5/1994, le haghaidh na n‑institiúidí creidmheasa) an 22 Iúil 1994 (BOE Uimh. 184, an 3 Lúnasa 1994, lch. 25109), a chuir, inter alia, Iarscríbhinn VIII le Ciorclán 8/1990. Soiléiríonn Juzgado de Primera Instancia no 8 de Donostia – San Sebastián (Cúirt Chéadchéime Uimh. 8 de San Sebastián, an Spáinn) arb í an chúirt a rinne an tarchur, i ndáil leis sin nár cuireadh Ciorclán 8/1990 arna leasú le Ciorclán 5/1994 (‘Ciorclán 8/1990 arna leasú’) faoi réir leagan comhdhlúite a foilsíodh in Boletín Oficial del Estado.
22
Bunaíodh innéacsanna tagartha áirithe oifigiúla maidir le hiasachtaí morgáiste le Ciorclán 8/1990. Ina measc, bhí meánrátaí iasachta morgáiste éagsúla ar de théarma níos sia ná 3 bliana iad atá beartaithe chun saorthithíocht a cheannach (‘RCB’), lena n‑áirítear RCB maidir le hiasachtaí arna ndeonú ag bainc choigiltis (‘RCB na mbanc coigiltis’).
23
Déantar IRPH na mbanc coigiltis a shainmhíniú mar a leanas in Iarscríbhinn VIII de Chiorclán 8/1990 arna leasú:
‘[...] meán simplí meánrátaí úis, ualaithe ag caipiteal, d’idirbhearta iasachta lena ngabhann ráthaíocht mhorgáiste a mhaireann 3 bliana nó níos mó, atá beartaithe chun saorthithíocht a cheannach, arna seoladh nó arna n‑athnuachan le linn mhí tagartha an innéacs. Is éard a bheidh sna meánrátaí ualaithe úis sin na rátaí úis bliantúla coibhéiseacha a dhearbhaíonn na bainc choigiltis uile do Bhanc na Spáinne le haghaidh na ndátaí dlite sin [...]’
24
Is léir ón ordú tarchuir go bhforlíontar an sainmhíniú sin leis an tásc gurb ionann na ‘meánrátaí ualaithe úis’ agus rátaí céatadánacha bliantúla (RCBanna) arna ndearbhú i mBanc na Spáinne ag na bainc choigiltis uile i leith na n‑idirbhirt lena mbaineann.
25
Leanann sé chomh maith ón gcinneadh sin gur tugadh rabhadh i gCiorclán 5/1994 do na hinstitiúidí creidmheasa chuig ar seoladh é, ar dá réir a bheadh sé d’éifeacht ag úsáid dhíreach agus shimplí IRPH RCB an idirbhirt morgáiste a chur os cionn an ráta margaidh, rud a sheachnófaí trí dhifreálach diúltach iomchuí a chur i bhfeidhm lena n‑athrófaí a luach de réir tháillí an idirbhirt sin agus mhinicíocht na n‑íocaíochtaí.
Dlí 14/2013
26
Áirítear le Ley 14/2013, de apoyo a los emprendedores y su internacionalización (Dlí 14/2013 maidir le tacaíocht a thabhairt d’fhiontraithe agus dá n‑idirnáisiúnú) an 27 Meán Fómhair 2013 (BOE Uimh. 233 an 28 Meán Fómhair 2013, lch. 78787) Foráil Bhreise Uimh. 15 lena bhforáiltear don athrú ón 1 Samhain 2013, inter alia, do IRPH na mbanc coigiltis.
27
Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht i míreanna 2 go 4 den fhoráil bhreise sin:
‘2. Le héifeacht ón gcéad athbhreithniú eile ar na rátaí is infheidhme, cuirfear an ráta nó an t‑innéacs tagartha ionadach a shonraítear sa chonradh in ionad tagairtí do na rátaí dá dtagraítear sa mhír roimhe seo.
3. In éagmais an ráta nó an innéacs tagartha dá bhforáiltear sa chonradh nó i gcás ina mbeadh sé mar cheann de na hinnéacsanna nó na rátaí atá le díothú, déantar an ráta nó an t‑innéacs atá i gceist a ionadú le ráta úis oifigiúil dá ngairtear [IRPH na n‑institiúidí creidmheasa] trí dhifreálach atá coibhéiseach le meán uimhriúil na ndifríochtaí idir an ráta atá le díothú agus an ráta dá dtagraítear thuas, arna ríomh ar bhonn na sonraí atá ar fáil idir dáta thabhairt i gcrích an chonartha agus dáta iarbhír ionadú an ráta.
[...]
4. Ní bheidh aon leigheas ar fáil do na páirtithe chun leasú, leasú aontaobhach nó foirceannadh na hiasachta nó an chreidmheasa a lorg mar chúiteamh ar chur i bhfeidhm na forála seo.’
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tarchuireadh le haghaidh réamhrialú
28
An 11 Meán Fómhair 2006, thug NB conradh iasachta morgáiste i gcrích le Caja de Ahorros y Monte de Piedad de Gipuzkoa y San Sebastián, dá ngairtear Kutxabank anois (‘an conradh iasachta atá i gceist sna príomhimeachtaí’) ar feadh tréimhse 35 bliana.
29
I gcomhréir le hAirteagal 3a den chonradh sin (‘an téarma atá i gceist’), tá an ráta úis athraitheach, agus tá ráta úis nua le socrú go tréimhsiúil i ndáil le IRPH na mbanc coigiltis.
30
Luaitear sa téarma atá i gceist go gcomhfhreagraíonn an t‑innéacs sin do mheán simplí na meánrátaí úis, ualaithe ag caipiteal, d’idirbhearta iasachta lena ngabhann ráthaíocht mhorgáiste arna déanamh ag bainc choigiltis, a mhaireann 3 bliana nó níos mó, atá beartaithe chun saorthithíocht a cheannach, gan aon chomhshó, agus gurb ionann luach tagartha an innéacs is déanaí a d’fhoilsigh Banc na Spáinne le linn na míosa roimhe sin, gach dáta dlite le haghaidh athbhreithniú ar an ráta nó, mar mhalairt air sin, ar an innéacs deireanach a d’fhoilsigh Banc na Spáinne roimh an mí roimhe sin dá dtagraítear thuas.
31
Leanann sé ón ordú tarchuir nach luaitear sa téarma atá i gceist an chuid dheireanach den sainmhíniú ar IRPH na mbanc coigiltis in Iarscríbhinn VIII a ghabhann le Ciorclán 8/1990, arna leasú, ina luaitear gurb iad ‘na meánrátaí ualaithe úis’ sin, RCBanna arna ndearbhú ag na bainc choigiltis go léir do Bhanc na Spáinne le haghaidh na n‑idirbheart lena mbaineann.
32
An 4 Márta 2022, rinne NB achomharc chuig an gcúirt a rinne an tarchur, lenar iarradh, inter alia, go ndéanfaí cineál éagórach an téarma atá i gceist a dhearbhú.
33
Soiléiríonn an chúirt a rinne an tarchur go bhfuil na IRPHanna bunaithe ar mheánmhéid RCBanna de chuid na n‑idirbheart comhchosúil. Mar thoradh air sin, dá ndéanfaí ráta úis conartha ar leith a choigeartú ar bhonn IRPH, thiocfadh méadú ar an ráta úis sin ina n‑ionchorprófaí an méid a bhain na hiasachtaithe lena mbaineann leis na conarthaí uile a bhí mar bhonn lena shuíomh gur íoc IRPH as na costais agus aon táille, ach faoi chonradh a bhfuil a ráta úis innéacsaithe dá bhrí sin, sa bhreis ar dhifreálach, cuirtear leis sin costais atá comhchosúil leis na táillí arna n‑íoc cheana féin. Cuireann an chúirt sin in iúl freisin, gur cuireadh tosca áirithe san áireamh sna RCBanna a bhí mar bhonn chun IRPH a dhíorthaítear ó théarmaí conarthacha ar aithníodh a gcineál éagórach ó shin nó atá faoi réir rabhaidh a bhunú.
34
Agus scrúdú á dhéanamh, ar an gcéad dul síos, ar an téarma atá i gceist i bhfianaise an cheanglais trédhearcachta, iarrann an chúirt a rinne an tarchur an gcomhlíontar an ceanglas sin, ós rud é nach gcuireann an téarma sin ar chumas an tomhaltóra a bheith ar an eolas go díreach faoi na hiarmhairtí eacnamaíocha a bhaineann leis i gcomhthéacs chonradh 35 bliana.
35
Ar an gcéad dul síos, tá amhras uirthi an féidir le gnáth-thomhaltóir na difríochtaí idir na coincheapa ‘ráta úis’ agus ‘innéacs tagartha’ ná ‘RCB’ agus, mar thoradh air sin, feidhmiú an mhodha chun an t‑innéacs tagartha atá bunaithe ar RCB a ríomh, a thuiscint.
36
Ag an am céanna, tugann an chúirt a rinne an tarchur dá haire go dtugtar sainmhíniú sa téarma atá i gceist do na rátaí IRPH le haghaidh bainc choigiltis nach n‑áirítear ann an chuid den sainmhíniú sin a bhaineann leis an bhfíoras go bhfuil an t‑innéacs sin bunaithe ar RCB. Tugtar le tuiscint leis an méid sin nach bhfuil aon chúis ag an ngnáth-thomhaltóir, nach bhfuil ar an eolas faoi chiorcláin Bhanc na Spáinne chuig na hinstitiúidí creidmheasa agus nár chuir an páirtí eile sa chonradh in iúl dó go gcomhfhreagraíonn IRPH na mbanc coigiltis le RCB nó faoi na sonraí a leagtar amach i gCiorclán 5/1994 maidir le leibhéal na IRPHanna i gcomparáid leis an ráta margaidh, faisnéis a lorg maidir leis sin le linn na céime réamhchonarthaí, agus é á mheas go bhfuil an togra le haghaidh conradh atá beartaithe suimiúil ós rud é go bhforáiltear do dhifreálach níos lú ná na cinn dá bhforáiltear de ghnáth i gconarthaí lena socraítear an ráta úis i gcomparáid le hinnéacs tagartha Euribor (ráta tairgthe idirbhainc in euro).
37
Déantar na breithnithe sin a leagan amach chun tacú leis an gcéad go dtí an tríú agus an cúigiú ceist.
38
Chomh maith leis sin, tagraíonn an chúirt a rinne an tarchur do chásdlí an Tribunal Supremo (an Chúirt Uachtarach, an Spáinn), as a leanfadh sé go gcomhlíontar an ceanglas trédhearcachta maidir le comhdhéanamh agus ríomh IRPH a chomhlíonadh mar gheall ar an bhfoilsiú in Boletin Oficial del Estado de Chiorclán 8/1990 agus an modh chun na hinnéacsanna sin a ríomh, rud a fhágadh nach gceanglófaí ar institiúid creidmheasa a ionchorpraíonn innéacs den sórt sin sna téarmaí conarthacha sin sainmhíniú iomlán an innéacs sin a áireamh sa chonradh iasachta sin. Bheadh an cásdlí seo bunaithe go heisiach ar mhíreanna 53 go 56 de bhreithiúnas an 3 Márta 2020, Gómez del Moral Guasch (C‑125/18, EU:C:2020:138), cé is moite de mhíreanna 51, 52, 54 agus 55 de.
39
Measann an chúirt a rinne an tarchur go bhfuil míreanna 53 go 56 den bhreithiúnas seo bunaithe ar thásca nach bhfuil go hiomlán comhsheasmhach leis an bhfírinne. Mar sin, ar an gcéad dul síos, ní luaitear na IRPHanna i gCiorclán 8/1990, ar a bhfuil foilsiú an bhreithiúnais sin bunaithe, ó tugadh isteach iad le Ciorclán 5/1994. Ar an dara dul síos, in aon chás, ní féidir an modh ríofa IRPH a dheimhniú trí fhéachaint ar an gciorclán deireanach sin ós rud é nach leagtar an modh sin amach sa chiorclán sin agus, dá bhrí sin, go mbeadh ar an tomhaltóir a thuiscint ó na sonraí inchuardaithe gur RCBanna iad na IRPHanna, lena n‑áirítear difreálaigh, muirir agus táillí cheana féin.
40
Déantar na breithnithe sin a leagan amach chun tacú leis an gceathrú agus an séú ceist go dtí an t-ochtú ceist.
41
Ag an am céanna, tá amhras ar an gcúirt a rinne an tarchur maidir le cibé an bhfuil cásdlí an Tribunal Supremo (an Chúirt Uachtarach) thuasluaite i gcomhréir le cásdlí na Cúirte Breithiúnais, a mhéid a dhéantar é a leagan síos sa chiall go bhfuil na hinstitiúidí creidmheasa díolmhaithe gan choinníoll ó sainmhíniú cuimsitheach ar IRPH a úsáidtear le haghaidh coigeartú tréimhsiúil ar an ráta úis a chur san áireamh i gconarthaí iasachta morgáiste agus ó thomhaltóirí a chur ar an eolas faoi fhorbairt an innéacs sin roimhe sin, i gcás ina bhfoilsítear é go hoifigiúil, i bhfianaise mhír 54 de bhreithiúnas an 3 Márta 2020, Gómez del Moral Guasch (C‑125/18, EU:C:2020:138), agus mhír 34 d’Ordú an 17 Samhain 2021, Gómez del Moral Guasch (C‑655/20, EU:C:2021:943).
42
Is é an t‑amhras sin is cúis leis an naoú agus an deichiú ceist.
43
Ar deireadh, tagraíonn an chúirt a rinne an tarchur freisin do Threoir 2005/29, a mheasann sí a bhí infheidhme tráth a tugadh an conradh iasachta atá i gceist sna príomhimeachtaí i gcrích. Beartaítear leis gurb ionann easpa eilimintí tábhachtacha sa sainmhíniú ar IRPH na mbanc coigiltis sa chonradh sin agus faisnéis ábhartha a fhágáil ar lár, de réir bhrí Airteagal 7 den Treoir sin, agus, dá bhrí sin, gur cleachtas míthreorach é. Más amhlaidh a bhí, iarrann sí an bhfuil cinneadh den sórt sin de chineál a chuirfeadh bac ar aon chreideamh macánta de réir bhrí Airteagal 3(1) de Threoir 93/13.
44
Déantar na breithnithe sin a leagan amach chun tacú leis an 11ú agus 12ú ceist.
45
Ar an dara dul síos, beartaíonn an chúirt a rinne an tarchur cás inar cheart an téarma atá faoi chonspóid a mheas mar bheith neamh-chomhlíontach leis an gceanglas maidir le trédhearcacht. I gcás den sórt sin, measann sí gur cheart di scrúdú a dhéanamh ar an éagóir a d’fhéadfadh a bheith ag baint leis an téarma sin, a iarrann sí ar an gCúirt a dheimhniú, ós rud é nár bhain a cinntí roimhe sin ach leis an gceanglas sin.
46
Sa chás sin, ar an gcéad dul síos, tugann an chúirt a rinne an tarchur aird ar na rialacha náisiúnta lena bhforáiltear, ó 2019, go bhfuil na téarmaí conarthacha arna gcur isteach ar bhealach neamh-thrédhearcach chun aimhleasa na dtomhaltóirí ar neamhní go huathoibríoch. Meabhraíonn sí nár mheas an Tribunal Supremo (an Chúirt Uachtarach) go raibh na rialacha infheidhme ar bhonn cúlghabhálach. Os a choinne sin, maidir leis na clásail ‘íosráta’, ar dá réir nach féidir le ráta úis athraitheach titim faoi thairseach áirithe, leagtar síos cásdlí na cúirte uachtaraí sin sa chiall nach bhfuil na téarmaí sin trédhearcach agus, dá bhrí sin, go bhfuil siad éagórach, a mhéid a fhoráiltear leo do ráta úis atá athraitheach de réir dealraimh, ach nach n‑athraíonn ach suas i ndáiríre. Measann an chúirt a rinne an tarchur gur cheart an cásdlí a chur i bhfeidhm de réir analaí sa chás seo, i bhfianaise na faisnéise éagóraí a bhaineann leis an téarma atá i gceist toisc nach dtugtar le fios leis an sainmhíniú conarthach atá ar IRPH gurb ionann an IRPH sin agus RCB.
47
Déantar na breithnithe sin a leagan amach chun tacú leis an 13ú agus an 14ú ceist.
48
Ar an dara dul síos, luann an chúirt a rinne an tarchur cásdlí an Tribunal Supremo (an Chúirt Uachtarach) ar dá réir nach féidir úsáid innéacs oifigiúil a úsáideann na húdaráis phoiblí chun tithíocht a dtugtar fóirdheontas ina leith a mhaoiniú, a bheith contrártha leis an gceanglas maidir le creideamh macánta.
49
Tugann sí faoi deara, áfach, ar an gcéad dul síos, nach mór innéacs oifigiúil a úsáid i gcás ina dtugtar conradh iasachta morgáiste i gcrích agus go ndearna na húdaráis phoiblí a bhain úsáid as IRPH amhlaidh agus rabhadh Bhanc na Spáinne sa bhrollach a ghabhann le Ciorclán 5/1994 á chur san áireamh.
50
Ar an dara dul síos, tugann an chúirt a rinne an tarchur dá haire nach mbaineann an measúnú éagóra le húsáid IRPH, ach leis an téarma lena bhforáiltear don chaingean sin i gconradh iasachta. I bhfianaise mhír 69 de bhreithiúnas an 14 Márta 2013, Aziz (C‑415/11, EU:C:2013:164), is ábhartha, mar sin, a chinneadh an bhféadfadh an creidiúnaí, trí chaitheamh leis ar bhealach atá ionraic agus cothrom leis an iasachtaí, a bheith ag súil leis go nglacfadh an t‑iasachtaí le háireamh an téarma atá faoi chonspóid sa chonradh iasachta atá i gceist sna príomhimeachtaí tar éis caibidlíocht aonair i gcás inar thuig sé feidhmiú an mhodha chun IRPH na mbanc coigiltis a ríomh agus, mar sin, ina raibh sé in ann measúnú a dhéanamh ar na hiarmhairtí eacnamaíocha suntasacha a d’fhéadfadh a bheith ann mar thoradh ar chur i bhfeidhm an innéacs sin, i gcás ina raibh sé ar an eolas faoi fhorbairt an innéacs sin sa 2 bhliain roimhe sin agus gur cuireadh in iúl dó go raibh rabhadh i gCiorclán 5/1994 faoina ngá corrlach diúltach a thabhairt isteach, más infheidhme, agus nach raibh sé ar intinn ag an iasachtaí an rabhadh sin a chur san áireamh.
51
Dar leis an gcúirt a rinne an tarchur, agus an measúnú sin á dhéanamh, gur cheart comparáid a dhéanamh, inter alia, idir an modh chun an ráta úis conarthach agus leibhéal iarbhír an ráta sin a ríomh agus na gnáthmhodhanna ríofa agus an ráta úis reachtúil agus na rátaí úis a cuireadh i bhfeidhm ar an margadh ar dháta thabhairt i gcrích an chonartha lena mbaineann le haghaidh iasachtaí inchomparáide, ag féachaint don dara fleasc de mhír 67 de bhreithiúnas an 26 Eanáir 2017, Banco Primus (C‑421/14, EU:C:2017:60).
52
Déantar na breithnithe sin a leagan amach chun tacú leis an 15ú go dtí an 18ú ceist.
53
Ar an tríú dul síos agus ar deireadh, dá bhfaighfí amach go bhfuil an téarma atá i gceist éagórach agus, i bprionsabal, nach bhféadfaí an conradh iasachta atá i gceist sna príomhimeachtaí leanúint de bheith ann, measann an chúirt a rinne an tarchur gur cheart di breithniú a dhéanamh ar chead a thabhairt don tomhaltóir rogha a dhéanamh idir an conradh a chur ar neamhní nó é a chothabháil, faoi réir ionadú an téarma atá faoi chonspóid le tagairt d’innéacs dá bhforáiltear leis an dlí, ar bhonn forlíontach, i bhfianaise, inter alia, mhír 52 d’Ordú an 17 Samhain 2021, Gómez del Moral Guasch (C‑655/20, EU:C:2021:943).
54
Ar an gcéad dul síos, i gcás ina roghnaíonn an tomhaltóir an conradh a choimeád ar bun, tugann an chúirt a rinne an tarchur dá haire go raibh sé mar aidhm ag an bhforáil fhorlíontach a shainaithníonn sí, a bhí beartaithe chun leanúnachas na gconarthaí a áirithiú tar éis do IRPH na mbanc coigiltis agus scor neamhchonspóideach IRPH na mbanc, an chothromaíocht idir seirbhísí na bpáirtithe a chaomhnú, dar léi, cé go bhfágfadh aitheantas go raibh an téarma atá i gceist éagórach go gcruthófaí éagothroime nach mór a leigheas. Sna himthosca sin, tá an chúirt sin den tuairim go bhfágfadh athbhunú na cothromaíochta idir na páirtithe go gcuirfí difreálach diúltach i bhfeidhm maidir leis an innéacs tagartha a ainmnítear leis an téarma atá i gceist, i gcomhréir leis an méid a mhol Banc na Spáinne sa bhrollach a ghabhann le Ciorclán 5/1994.
55
Ar an dara dul síos, i gcás ina roghnaíonn an tomhaltóir an conradh a neamhniú, measann an chúirt a rinne an tarchur go mbeadh cur i bhfeidhm Airteagal 1303 den Chód Sibhialta, lena n‑áireofaí aisíoc cómhalartach na sochar móide ús, i bhfabhar na hinstitiúide airgeadais, cé go mbeadh sí freagrach, de réir sainmhíniú, as an gconradh sin a neamhniú. Mar sin, i gcás ina mbeadh an tAirteagal sin á chur i bhfeidhm, bheadh an institiúid airgeadais i dteideal úis ag an ráta reachtúil, atá níos airde ná an ráta úis conarthach, ar an gcaipiteal iomlán a tugadh ar iasacht ón dáta ar tugadh an conradh sin i gcrích. Is cosúil nach mbeadh sé sin amhlaidh dá rachfaí ar iontaoibh Airteagal 1306(2) den Chód sin, a d’fhéadfadh a bheith ann, a mhéid a chinntear nach mór an conradh iasachta atá i gceist sna príomhimeachtaí a chur ar neamhní mar gheall ar a ‘mhímhacántacht’, de réir bhrí na forála deiridh sin, agus go bhfuil an mhímhacántacht sin inchurtha go heisiach i leith na hinstitiúide sin, ós rud é gur conradh caighdeánach arna fhorchur ar an iasachtaí é.
56
Déantar na breithnithe sin a leagan amach chun tacú leis an 19ú agus an 22ú ceist.
57
Sna himthosca sin, chinn an Juzgado de Primera Instancia no 8 de Donostia – San Sebastián (Cúirt Chéadchéime Uimh. 8 de San Sebastián) na himeachtaí a chur ar fionraí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘1)
Ós rud é thug Banco de España rabhadh, i gCiorclán 5/1994 [...], inar áiríodh rátaí bunaithe ar IRPH ar mhargadh [iasachtaí] morgáiste na Spáinne, nach raibh i gceist lena úsáid dhíreach ach RCB [ráta céatadánach bliantúil] an idirbhirt a chur os cionn RCB an mhargaidh, agus, chun é sin a sheachaint, gur ghá an raon difreálaigh dhiúltaigh iomchuí a ionchorprú, neamhaird a thabhairt ar an rabhadh sin, agus gan raon difreálaigh dhiúltaigh den sórt sin a ionchorprú, d’fhéadfaí a thuiscint go gcruthaíonn sé éagothroime den sórt sin d’ainneoin an cheanglais maidir le creideamh macánta dá dtagraítear in Airteagal 3(1) den Treoir [93/13]?
2)
Ó tharla go gcuireann institiúidí airgeadais difreálaigh dhiúltacha, comhéifeachtaí laghdaithe nó céatadáin IRPH i bhfeidhm, mar atá i gceist ag Banc na Spáinne a dhéanamh, ach nach ndéanann siad amhlaidh ach amháin i gcásanna ina bhfuil na conarthaí morgáiste beartaithe chun tithíocht faoi chosaint a cheannach agus ina ndéanann na hÚdaráis Riaracháin Phoiblí maoirseacht orthu agus, os a choinne sin, nach gcuireann siad na raonta difreálaigh dhiúltacha, na comhéifeachtaí laghdaithe ná na céatadáin IRPH sin i bhfeidhm nuair atá an morgáiste arna thabhairt i gcrích le conradh beartaithe chun a cheannach, gan maoirseacht na n‑Údarás Riaracháin Phoiblí, an bhféadfadh a leithéid cineál éagothroime a chruthú in ainneoin an cheanglais maidir le meon macánta dá dtagraítear in Airteagal 3(1) de[n] T[h]reoir [93/13/CEE]?
3)
Más rud é gur cinneadh go bhfuil eilimintí a áirítear in RCBanna na n‑idirbheart iasachta morgáiste a úsáideadh chun an ráta IRPH le haghaidh bainc choigiltis a chinneadh de réir na míosa mar is amhlaidh i gcás an Comisión de Apertura nó muirir áirithe atá le híoc leis an díoltóir nó leis an soláthraí, an bhfuil sé i gcontrárthacht le hAirteagal 6(1) de[n] Treoir [93/13/CEE] bailíocht an téarma lena n‑ionchorpraítear ráta IRPH le haghaidh bainc choigiltis arna chinneadh de réir na míosa, a choinneáil ar bhonn sonraí a fhaightear faoi théarmaí a dearbhaíodh a bheith éagórach?
4)
An bhfuil cásdlí náisiúnta, amhail an cásdlí arna bhunú ag an Tribunal Supremo español (an Chúirt Uachtarach) i gcontrárthacht le míreanna 51, 52, 54 agus 55 den bhreithiúnas [an 3 Márta 2020, Gomez del Moral Guasch (C‑125/18, EU:C:2020:138),] lena gceanglaítear ar chúirt náisiúnta, gan é a bheith de riachtanas uirthi na seiceálacha agus na fíoruithe is gá a dhéanamh de bhun na míreanna sin, a chinneadh go sásaítear an scrúdú ar thrédhearcacht téarma lena n‑ionchorpraítear an ráta morgáiste IRPH sa chonradh arna thabhairt i gcrích ag tomhaltóir agus ag díoltóir nó soláthróir, toisc go bhfuil an sainmhíniú ar an ráta morgáiste sin leagtha amach [...] i gCiorclán 5/1994 de Banco de España go sonrach, arna fhoilsiú in [Boletín Oficial del Estado (BOE Uimh. 184 an 3 Lúnasa 1994)], [...], ar faisnéis é sin nach eol don tomhaltóir?
5)
Más rud é, d’fhonn ceanglas trédhearcachta téarma a áirítear i gconradh iasachta morgáiste ar ráta úis athraitheach a chomhlíonadh lena dtagraítear don ghnáthráta úis de réir innéacs oifigiúil amhail IRPH agus, mar gheall ar shaintréithe a ríofa, nach léiriú ar ús sochrach amháin atá i gceist leis agus ar rud é lena n‑éilítear raon difreálaigh ríofa casta a chur i bhfeidhm chun go mbeifear in ann é a chur i gcomparáid le hinnéacsanna eile agus go bhféadfadh ann baol a bheith ann don tomhaltóir go mbeadh air íoc na dtáillí bainc a dhúbláil i bpáirt, an gcaithfear Airteagal 5 de Treoir [93/13] a léiriú ar chaoi go gcuirtear bac leis ar reachtaíocht nó ar chásdlí lena gceadaítear don díoltóir nó don soláthróir gan an fhaisnéis seo a leanas a chur san áireamh sa chonradh nó gan an fhaisnéis seo a leanas a sholáthar go sainráite don tomhaltóir in am trátha sula dtugtar i gcrích é:
a)
de bhrí gur léiriú é an [t‑innéacs] tagartha ní hamháin ar ús sochrach ach ar tháillí freisin;
b)
an méadú áirithe atá i gceist leis sin;
c)
an gcuirtear raon difreálaigh dhiúltaigh i bhfeidhm ar chorrlach an ráta tagartha mar chúiteamh ar an méadú sin;
Déantar sin ionas gurbh fhusa don tomhaltóir comparáid cheart a dhéanamh idir na rátaí tagartha éagsúla a d’fhéadfadh a bheith ann agus chun gurbh fhusa dó a bheith ar an eolas an mbeidh air táillí dúbláilte i bpáirt a íoc faoin gconradh atá sé le tabhairt i gcrích agus faoi mhéid na dtáillí féideartha, agus ionas go bhféadfadh sé agóid a dhéanamh ina gcoinne?
6)
An bhfuil cásdlí náisiúnta, amhail an cásdlí arna bhunú ag Cúirt Uachtarach na Spáinne, i gcontrárthacht le mír 57 de bharúlacha arna gcur isteach ag an gCoimisiún Eorpach i gCás C‑125/18], míreanna 2 agus 125 de Thuairim an Abhcóide Ghinearálta [Szpunar i gCás Gómez del Moral Guasch (C‑125/18, EU:C:2019:695),] agus míreanna 51, 52, 54 agus 55 de bhreithiúnas [an 3 Márta 2020, Gómez del Moral Guasch (C‑125/18, EU:C:2020:138),], ar de réir an chásdlí sin a scaoiltear an díoltóir nó an soláthróir ó aon dualgas a thabhófaí as tomhaltóir a chur ar an eolas faoi fheidhmiú an mhodha chun an t‑innéacs [tagartha] IRPH a ríomh agus na hiarmhairtí airgeadais a eascraíonn uaidh, agus go gcuirtear an dualgas ar an tomhaltóir féin, nach mór dó féin, gan aon eolas airgeadais a bheith aige, an fhaisnéis sin a chuardach trí shainmhíniú arna fhoilsiú sa [Boletín Oficial del Estado] a aimsiú agus a thuiscint, ar sainmhíniú é nach luaitear aon ní go sainráite ann maidir le raon difreálach agus costais a chur san áireamh san innéacs [sin...], rud nach mór dó a chur i dtuiscint dó féin ón ráta [...] sin a bheith á chinneadh de réir na míosa bunaithe ar mheánmhéid RCBanna de chuid na n‑idirbhearta tagartha?
7)
An mbeadh léiriú ar mhíreanna 53 agus 56 de bhreithiúnas [an 3 Márta 2020, Gómez del Moral Guasch (C‑125/18, EU:C:2020:138),] ar dá réir a d’fhágfadh foilsiú an tsainmhínithe ar an ráta IRPH sa [Boletín Oficial del Estado] go mbeadh a fhios ag tomhaltóirí go n‑áirítear na difreálaigh agus na costais arna ngearradh ag na hinstitiúidí ag luí le cásdlí socair na Cúirte Breithiúnais ar dá réir a bheadh tomhaltóir i riocht níos laige maidir le faisnéis ná an díoltóir nó an soláthraí a bhfuil conradh á dhéanamh leis, mír 2 den Thuairim an Abhcóide Ginearálta Szpunar i gCás Gómez del Moral Guasch (C‑125/18, EU:C:2019:695),] ina ndearbhaítear nach bhfuil an gnáth-thomhaltóir in ann coincheapa áirithe a thuiscint, amhail ‘ráta úis’, ‘innéacs tagartha’ nó ‘ráta céatadánach bliantúil’ (RCB), agus, go háirithe, na difríochtaí idir na coincheapa sin, agus d’fhéadfaí amhlaidh a rá maidir le feidhmiú an ríomha iarbhír ní hamháin na rátaí úis athraitheacha ach innéacsanna tagartha oifigiúla na n‑iasachtaí morgáiste agus na RCBanna ar a mbonn a ríomhtar na rátaí úis sin?
8)
An mbeadh léiriú ar mhíreanna 53 agus 56 de bhreithiúnas [an 3 Márta 2020, Gómez del Moral Guasch (C‑125/18, EU:C:2020:138) a d’fhágfadh an tomhaltóir i riocht níos laige maidir le faisnéis ná an díoltóir nó an soláthraí a bhfuil conradh á dhéanamh leis i gcontrárthacht le cásdlí socair CBAE, ar chaoi gur féidir leis an tomhaltóir a bheith ar an eolas go gcuirtear difreálaigh agus costais san áireamh sa ráta IRPH ón sainmhíniú a tugadh sa Boletín Oficial del Estado, ach chun amhlaidh a dhéanamh, chaithfeadh go mbeadh air a bheith eolach ar a bhfuil i gceist le RCB agus ar a léirítear leis ionas go bhféadfadh sé a chur i dtuiscint dó féin, ós rud é go ríomhtar an ráta IRPH le haghaidh bainc choigiltis trí mheán simplí RCBanna a úsáid, go mbeidh na táillí, na difreálaigh agus na costais arna ngearradh ag na institiúidí san áireamh ann? [Szpunar i gCás Gómez del Moral Guasch (C‑125/18, EU:C:2019:695)]?
9)
An bhfuil an tarscaoileadh ón oibleagáid atá ar an díoltóir nó ar an soláthróir an sainmhíniú iomlán ar an innéacs tagartha a úsáidtear chun an ráta úis athraitheach a ríomh agus leabhrán faisnéise a eisiúint ina leagtar amach luaineacht an innéacs roimhe sin, mar a leagtar amach i mbreithiúnas [an 17 Samhain 2021, Gómez del Moral Guasch (C‑655/20, EU:C:2021:943)], absalóideach agus neamhchoinníollach nó, os a choinne sin, ar choinníoll, ar bhonn na faisnéise cruthaithe a chuir an díoltóir nó an soláthróir ar fáil, lena léireofaí go bhfuil an tomhaltóir conarthach in ann tuiscint a fháil ar fheidhmiú an mhodha chun an t‑innéacs atá faoi chonspóid a ríomh d’fhonn a bheith in ann measúnú a dhéanamh, ar bhonn critéar atá beacht agus sothuigthe, ar na hiarmhairtí eacnamaíocha suntasacha a d’fhéadfadh a bheith ann dá staid eacnamaíoch?
10)
An mbaineann tarscaoileadh den sórt sin freisin le cásanna ina bhfuil gá, faoi na rialacha náisiúnta a bhí i bhfeidhm tráth a tugadh an conradh i gcrích, leis an sainmhíniú iomlán ar an tagarmharc a úsáidtear chun an ráta úis athraitheach a ríomh agus le soláthar an leabhrán faisnéise ina leagtar amach an luaineacht a bhí i gceist leis an innéacs roimhe sin?
11)
Más rud é, agus an Treoir [2005/29] maidir le cleachtais tráchtála éagóracha gnólacht idir gnólachtaí agus tomhaltóirí sa mhargadh inmheánach á cur i bhfeidhm, go bhfuil teipthe ar an díoltóir nó ar an soláthróir faisnéis ábhartha chur ar fáil maidir le feidhm speisialta an mhodha chun [...] IRPH a ríomh; go ríomhtar na rátaí sin trí úsáid a bhaint as RCBanna ó na hidirbhearta tagartha, agus é d'éifeacht aige go gcuirtear meán‑difreálaigh san áireamh ina rátaí ainmniúla, táillí agus costais na n‑idirbheart sin; go bhfuil siad os cionn an Euribor ar feadh iomlán na mblianta ó cruthaíodh é; agus rabhadh ó Banco de España do na hinstitiúidí airgeadais faoin ngá atá le difreáil dhiúltach a chur san áireamh chun cosc a chur ar RCB an idirbhirt a bheith níos airde ná RCB an mhargaidh, an féidir a mheas gur cleachtas míthreorach é i bhfianaise Airteagal 7 den Treoir sin?
12)
An féidir a mheas, ar chinneadh don chúirt náisiúnta go raibh cleachtas an díoltóra nó an tsoláthróra míthreorach i bhfianaise Threoir [2005/29], uaidh sin go díreach, go gcruthaítear míchothromaíocht shuntasach den sórt sin go díreach le hiompar an díoltóra nó an tsoláthróra sin, i gcontrárthacht le ceanglais an mheoin mhacánta dá dtagraítear in Airteagal 3(1) de Threoir [93/13], nó, os a choinne sin, go bhfuil sé i gcomhoiriúnacht leis an méid sin do dhíoltóir nó do sholáthróir gníomhú ar bhealach míthreorach i dtaca le Treoir [2005/29] agus de mheon macánta de réir bhrí Threoir [93/13]?
13)
An bhfuil cásdlí náisiúnta i gcontrárthacht le prionsabal na héifeachtachta, amhail an cásdlí arna bhunú ag an Tribunal Supremo español, ar dá réir, ag féachaint d’easpa trédhearcachta an téarma lena n‑ionchorpraítear an ráta IRPH le haghaidh bainc choigiltis sa chonradh a thug tomhaltóir agus díoltóir nó soláthróir i gcrích, ag féachaint do na forálacha atá in Airteagal 83 den Texto Refundido de la Ley General de Defensa de Consumidores y Usuarios (Téacs Comhdhlúite den Dlí Ginearálta maidir le Cosaint Tomhaltóirí agus Úsáideoirí) agus in Airteagal 5.5 de Ley 7/98, de 13 de abril, de Condiciones Generales de la Contratación [Dlí 7/98 an 13 Aibreán maidir le Coinníollacha Ginearálta Conarthaí], óna n‑eascraíonn dhá leibhéal cosanta maidir le téarma éagórach comhionann ós rud é nach féidir é a chur i bhfeidhm go cúlghabhálach, ceann do thomhaltóirí a rinne conradh roimh an leasú sin, agus an ceann eile do thomhaltóirí a rinne conradh tar éis an leasaithe sin?
14)
An bhfuil cásdlí náisiúnta i gcontrárthacht le prionsabal na héifeachtachta, amhail an cásdlí arna bhunú ag an Tribunal Supremo (an Chúirt Uachtarach), ar dá réir, ag féachaint d’easpa trédhearcacht clásal maidir le praghas an chonartha, ar clásal íosráta é, go gcinntear go bhfuil sé éagórach, toisc go mbaineann faisnéis mhíthreorach leis, fad is gurb amhlaidh ag an am céanna nach bhfágtar go bhfuil téarma faoina gcuirtear an ráta IRPH do bhainc coigiltis sa chonradh éagórach mar gheall ar easpa trédhearcachta, ar téarma a théann i bhfeidhm ar phraghas an chonartha ar an gcaoi chéanna?
15)
An bhfuil cásdlí náisiúnta amhail an cásdlí arna bhunú ag an Tribunal Supremo (an Chúirt Uachtarach), ar dá réir a bhfuil ‘in ainneoin cheanglas an mheoin mhacánta’ i gcontrárthacht le mír 69 de bhreithiúnas [an 14ú Márta 2013, Aziz (C‑415/11, EU:C:2013:164)], i gcás nach bhfuil sé loighciúil a mhaíomh nár ghníomhaigh an díoltóir nó an soláthróir de mheon macánta nuair a d’úsáid sé innéacs tagartha oifigiúil arna rialú ag Bainc na Spáinne agus a úsáideann an t‑Údarás Riaracháin Phoiblí de ghnáth ina chláir tithíochta a bhí faoi chosaint go hoifigiúil agus go dtagann sé le tuiscint dá réir sin, i ngach cás, gur ghníomhaigh an díoltóir nó an soláthróir de mheon macánta, nach raibh aon cheanglas ann seic a dhéanamh an bhféadfadh an díoltóir nó an soláthraí a chreidiúint, go ndearna an tomhaltóir, ar déileáladh go cóir agus go cothrom leis, an téarma i gceist a chomhaontú in idirbheartaíocht aonair’?
16)
Má chaithfear mír 69 de bhreithiúnas [an 14 Márta 2013, Aziz (C‑415/11, EU:C:2013:164),], i gcomhthéacs díospóide a bhaineann le cineál morgáiste IRPH le haghaidh bainc choigiltis a chur san áireamh [i gc]onradh [iasachta morgáiste] chun sochrach an chonartha a chinneadh, a léiriú sa chaoi go gciallaíonn sé nach mór don chúirt náisiúnta a iarraidh an bhféadfadh an díoltóir nó an soláthróir a thuiscint go bhféadfadh an tomhaltóir, tar éis dó feidhmiú mhodh ráta IRPH le haghaidh bainc choigiltis a thuiscint, agus é ar an eolas faoi na hathruithe ar ráta IRPH le haghaidh bainc choigiltis ar a laghad don dá bhliain roimh an gconradh agus gur chuir sé in iúl gur thug Banco de España, ina Chiorclán 5/94, rabhadh gur gá difreálach diúltach a chur san áireamh, i gcás inarb iomchuí - rabhadh nach raibh sé i gceist ag an díoltóir géilleadh dó, d’aontaigh Banco de Espana an clásal sin a chur san áireamh i gcomhthéacs caibidlíochta aonair.
17)
Maidir leis an téarma lena n‑ionchorpraítear an cineál IRPH le haghaidh bainc choigiltis i gconradh iasachta morgáiste a thug díoltóir nó soláthróir agus tomhaltóir i gcrích, an gcaithfear mír 67 de bhreithiúnas [an 26 Eanáir 2017, Banco Primus (C‑421/14, EU:C:2017:60)] a léiriú sa chaoi is go gciallaíonn sé, d’fhonn a mheas an ann d’éagothroime atá i gcontrárthacht le ceanglais an mheoin mhacánta, nach mór don chúirt náisiúnta a[n] modh ríofa [don IRPH sin] a chur i gcomparáid leis an modh ríofa a úsáidtear chun an t‑innéacs [tagartha] a chinneadh, arb é ráta is mó a bhaintear leas as, agus na rátaí éifeachtacha le haghaidh iasachtaí de mhéid agus de thréimhse chomhionann?
18)
Maidir leis an téarma lena n‑ionchorpraítear an cineál IRPH le haghaidh bainc choigiltis a chonradh a thug díoltóir nó soláthróir agus tomhaltóir i gcrích, agus chun measúnú a dhéanamh an ann d’éagothroime in ainneoin an cheanglais maidir le creideamh macánta i bhfianaise mhír 67 de bhreithiúnas [an 26 Eanáir 2017, Banco Primus (C‑421/14, EU:C:2017:60)] an bhfuil sé ábhartha gurb ionann an ráta éifeachtach a eascraíonn ó chinneadh an ráta Euribor agus an praghas ar a gceannaíonn institiúidí an t‑airgead a thugann siad ar iasacht dá gcustaiméirí ina dhiaidh sin, cé gurb ionann an ráta iarbhír a eascraíonn ón cinneadh ar an ráta IRPH le haghaidh bainc choigiltis, atá i gcónaí níos láidre, agus an costas iomlán a íocann na custaiméirí ar thug na Cajas de Ahorro [bainc coigiltis] an t‑airgead sin ar iasacht dóibh?
19)
An bhfuil sé i gcontrárthacht le hAirteagal 7(1) de Threoir [93/13] an téarma ina n‑ionchorpraítear ráta morgáiste IRPH le haghaidh bainc choigiltis a bheith éagórach i gconradh [iasachta morgáiste] a tugadh i gcrích idir díoltóir nó soláthróir agus tomhaltóir, agus ós rud é go dtarlaíonn sé nach féidir leis an gconradh leanúint de bheith ann tar éis é a bhaint den chonradh, tarscaoilfear an fhoráil sin i gcomhréir leis [an bhforáil bhreise a leagtar amach faoi] Fhoráil Bhreise 15 [de Dhlí 14/2013], rud a d’fhágfadh go gcoinneofaí an staid éagothroime chéanna chun tairbhe an díoltóra nó an tsoláthróra a bhí mar thoradh ar an dtéarma a chuir an chúirt náisiúnta ar neamhní, ós rud é gur foráladh sa riail fhorlíontach sin go bhféadfaí an t‑innéacs a ionadú go síochánta agus go raibh sé beartaithe nach n‑athródh [an t‑]innéacs [tagartha tosaigh]?
20)
Más rud é, de réir thuiscint Banco de España, go ndéanfaí na gearáin go léir [maidir le h]úsáid IRPH le haghaidh bainc choigiltis a neodrú dá ndéanfaí difreálach diúltach [...] a ionchorprú, an gcaithfear Airteagal 6(1) den Treoir [93/13] a léiriú i gcás ina gcinnfear go bhfuil an téarma lena n‑áirítear an ráta IRPH le haghaidh bainc choigiltis i gcomhaontú [iasachta morgáiste] arna thabhairt i gcrích idir tomhaltóir agus díoltóir nó soláthraí éagórach, nach bhfuil cosc ar an gcúirt náisiúnta an difreálach diúltach [a bhí beartaithe ar dtús] ba cheart [a bheartú] tráth a tugadh i gcrích a chur in ionad an difreálaigh atá sa chomhaontú go haisghníomhach, an méid a [d’íoc sé] go héagórach, móide ús, a aisíoc leis an tomhaltóir d’fhonn an conradh a réiteach ó bheith ar neamhní [agus é á athrú] ina chonradh ar cheart a bheith déanta i gcomhréir leis an rabhadh ó Banco de España?
21)
An sáraítear Airteagal 7(1) de Threoir [93/13] i gcás, a luaithe a shuítear go bhfuil an téarma faoina n‑áirítear an ráta IRPH do bhainc choigiltis éagórach i gcomhaontú [iasachta morgáiste] arna thabhairt i gcrích idir tomhaltóir agus díoltóir, agus go gcuirtear ar neamhní an comhaontú éagórach toisc nach féidir leis leanúint de bheith ann tar éis an téarma sin a bhaint as, go gcuirtear Airteagal 1303 den Código Civil (an Cód Sibhialta) i bhfeidhm, agus go mbaineann an páirtí sáraitheach tairbhe as toisc go n‑aisghabhann sé méid iomlán an chaipitil a tugadh ar iasacht, móide ús reachtúil níos airde ná an [ráta úis] faoin gcomhaontú agus is infheidhme maidir le méid iomlán na hiasachta ón gcéad lá.
22)
[Agus iad] ag déileáil le conradh caighdeánach réamhfhoirmithe ina bhfuil téarmaí conartha ginearálta neamh-idirbheartaithe arna bhforchur ag an díoltóir nó ag an soláthraí, [ós rud é gurb] é sin amháin atá freagrach as téarmaí éagóracha a bhaineann le gnéithe sár-riachtanacha den phraghas a chur san áireamh, an gcaithfear Airteagal 7(1) den Treoir [93/13] a léiriú mar ní a chiallaíonn go bhfuil an díoltóir nó an soláthraí faoi dhliteanas as an neamhdhleathacht nó as an mímhacántacht a d’fhág an comhaontú ar neamhní go huile agus go hiomlán agus, dá bharr sin, go bhfuil sé de thoradh air go mbeadh feidhm ag Airteagal 1306.2 den Código Civil?’
An iarraidh ar réamhrialú
Inghlacthacht
58
Cuireann Rialtas na Spáinne amhras in iúl maidir le hinghlacthacht na hiarrata ar réamhrialú. I ndáil leis sin, maíonn sí, in éagmais faisnéis leordhóthanach maidir le comhthéacs fíorasach an cháis sna príomhimeachtaí, cé is moite den fhíoras nár tugadh aon rialú fós maidir le glacadh na fianaise arna tíolacadh ag na páirtithe sna príomhimeachtaí agus nach eol éilimh na bpáirtithe sin, nach féidir leis an gCúirt rialú éifeachtach a thabhairt ar na ceisteanna a tarchuireadh, cé nach mór an measúnú ar thrédhearcacht agus éagóir téarma a bheith bunaithe ar imthosca sonracha uile gach cáis. Sna himthosca sin, bheadh ar an gCúirt scrúdú ginearálta agus teibí a dhéanamh ar Threoir 93/13 i ndáil le IRPH a úsáid mar innéacs tagartha i gconarthaí iasachta morgáiste. Dar leis an rialtas sin chomh maith go bhfuil cur i láthair chásdlí an Tribunal Supremo (an Chúirt Uachtarach) a leagtar amach san ordú tarchuir, garbh, nó fiú mícheart, agus go bhfuil freagra ar roinnt de na ceisteanna sin i gcásdlí na Cúirte Breithiúnais.
59
Ar an gcéad dul síos, ní mór a mheabhrú gur faoin gcúirt náisiúnta amháin ar tugadh an díospóid os a comhair agus nach mór di freagracht a ghlacadh as an gcinneadh breithiúnach ina dhiaidh sin, atá sé measúnú a dhéanamh, i bhfianaise imthosca sonracha an cháis, ar an ngá atá le réamhrialú ionas go mbeidh sí in ann a breithiúnas a thabhairt agus ábharthacht na gceisteanna a chuirfidh sí faoi bhráid na Cúirte araon a chinneadh, a bhfuil toimhde ábhartha acu. Dá bhrí sin, toisc go mbaineann an cheist a chuirtear le léiriú nó le bailíocht rialach de dhlí an Aontais, tá sé de cheangal ar an gCúirt, i bprionsabal, rialú a thabhairt, mura rud é gur léir nach bhfuil aon bhaint ag an léiriú atá á lorg le fíricí iarbhír nó cuspóir na díospóide sna príomhimeachtaí, má tá an fhadhb de chineál hipitéiseach, nó mura bhfuil an t‑ábhar fíorasach nó dlíthiúil is gá os a comhair chun freagra úsáideach a thabhairt ar an gceist sin (breithiúnas an 21 Nollaig 2021, Trapeza Peiraios, C‑243/20, EU:C:2021:1045, mír 25 agus an cásdlí dá dtagraítear). Ar an dara dul síos, i gcomhréir le hAirteagal 94(a) agus (c) de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Breithiúnais, ní mór go mbeidh ‘achoimre’ ar na fíorais agus ‘ráiteas’ ar fhorais an tarchuir chun réamhrialú in ordú tarchuir.
60
Mar sin féin, tá faisnéis san ordú tarchuir maidir le fíoraí an cháis sna príomhimeachtaí, cé go bhfuil siad teoranta, ach leordhóthanach mar sin féin, chun tuiscint a fháil ar raon feidhme na gceisteanna arna dtarchur agus ar a n‑ábharthacht maidir le réiteach a fháil ar an gcás seo agus chun cur ar chumas na Cúirte Breithiúnais freagraí úsáideacha a chur ar fáil, agus ag an am céanna deis a thabhairt do rialtais na mBallstát agus do pháirtithe leasmhara eile barúlacha a thíolacadh i gcomhréir le hAirteagal 23 de Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh.
61
I ndáil leis sin, ba cheart a thabhairt faoi deara gur faoin gcúirt náisiúnta, agus ní faoin gCúirt, atá sé imthosca sonracha uile an cháis a chur san áireamh d’fhonn a chinneadh, i bhfianaise na gcritéar a leagtar amach in Airteagal 3(1) agus in Airteagal 5 de Threoir 93/13, an gcomhlíonann téarma conarthach na ceanglais maidir le creideamh macánta, cothromaíocht agus trédhearcacht a leagtar síos leis an Treoir sin (féach, i ndáil leis sin, breithiúnas an 26 Márta 2019, Abanca Corporación Bancaria agus Bankia, C‑70/17 agus C‑179/17, EU:C:2019:250, mír 50 agus an cásdlí dá dtagraítear).
62
Chomh maith leis sin, tá an tsaoirse ag na cúirteanna náisiúnta ceisteanna a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais, tráth ar bith le linn na n‑imeachtaí a mheasann siad a bheith iomchuí, ar choinníoll go míníonn siad, ar a laghad, na himthosca fíorasacha ar a bhfuil a gceisteanna bunaithe (féach, i ndáil leis sin, Ordú an 25 Márta 2022, IP agus páirtithe eile (Cruinneas na bhfíoras sna príomhimeachtaí a bhunú), C‑609/21, EU:C:2022:232, mír 21 agus an cásdlí dá dtagraítear).
63
Ar deireadh, baineann na ceisteanna maidir le léiriú dhlí an Aontais arna dtarchur ag cúirt náisiúnta leis an gcomhthéacs reachtach agus fíorasach ar faoin gcúirt sin atá sé a shainiú, agus nach faoin gCúirt atá sé an cruinneas a fhíorú (féach, chuige sin, breithiúnas an 8 Meitheamh 2016, Hünnebeck, C‑479/14, EU:C:2016:412, mír 30 agus an cásdlí dá dtagraítear).
64
Déanann an cosantóir sna príomhimeachtaí agóid, freisin, sa chleachtas, faoi inghlacthacht iomlán na gceisteanna a tharchuirtear, ar an bhforas go mbeadh freagairt ar an gceist sin ann sa chásdlí cheana féin.
65
I ndáil leis sin, ní mór a mheas nach bhféadfadh imthoisc den sórt sin, ag glacadh leis go suitear í, údar a thabhairt ach amháin le dul ar iontaoibh freagra le hordú réasúnaithe, bunaithe ar Airteagal 99 de na Rialacha Nós Imeachta, agus ní le diúltú don iarraidh ar réamhrialú. Mar a tharlaíonn, ní mór a mheas, cé go bhféadfaí an freagra ar cheisteanna áirithe a thuiscint ón gcásdlí, nach amhlaidh an cás maidir leis na ceisteanna go léir.
66
Mar thoradh air sin, tá an t‑iarratas ar réamhrialú inghlactha, gan dochar don nós imeachta maidir le hinghlacthacht ceisteanna áirithe.
Na ceisteanna a tharchuirtear
67
Baineann an 4ú ceist agus an 6ú ceist go dtí an 10ú ceist agus, go páirteach, an 5ú ceist le comhlíonadh an cheanglais trédhearcachta théarmaí na gconarthaí tomhaltóra arna dtabhairt i gcrích i gcomhthéacs conradh iasachta morgáiste a thabhairt i gcrích ina bhfuil téarma amhail an téarma atá i gceist.
68
Baineann an 1ú cheist go dtí an 3ú ceist agus an 11ú go dtí an 18ú ceist agus, go páirteach, an 5ú ceist le héagóir fhéideartha téarma den sórt sin.
69
Baineann an 19ú go dtí an 22ú ceist leis na hiarmhairtí a bheadh ag aon chinneadh go bhfuil an téarma sin éagórach.
70
Is san ord sin nach mór na ceisteanna sin a scrúdú.
An 4ú ceist agus an 6ú ceist go dtí an 10ú ceist agus, i bpáirt, an 5ú ceist maidir le comhlíonadh cheanglas na trédhearcachta
71
Mar réamhphointe, ba cheart a mheabhrú, i gcomhréir leis an gcéad fhomhír d’Airteagal 267 CFAE, tá dlínse ag an gCúirt Bhreithiúnais réamhrialuithe a thabhairt ar léiriú na gConarthaí agus gníomhartha de chuid institiúidí, chomhlachtaí, oifigí nó ghníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh, agus ar an léiriú sin amháin. Ní féidir leis an gcúirt rialú a thabhairt ar léiriú ceachtar den dá Thuairim arna dtabhairt ag Abhcóide Ginearálta i gcomhthéacs tarchur níos luaithe le haghaidh réamhrialú nó barúlacha arna gcur isteach ag institiúid i gcomhthéacs tarchur den sórt sin le haghaidh réamhrialú.
72
Níl dlínse ag an gCúirt, dá bhrí sin, an séú go dtí an t‑ochtú ceist a fhreagairt a mhéid a lorgaíonn siad léiriú ar éilimh nó ar bharúlacha den sórt sin.
73
Mar sin féin, leis an 4ú ceist agus leis an 6ú ceist go dtí an 10ú ceist, agus, i bpáirt, leis an 5ú ceist uaithi, nach mór a scrúdú le chéile, iarrann an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, ar cheart Airteagal 4(2) agus Airteagal 5 de Treoir 93/13 a léiriú sa chaoi go gcomhlíontar an ceanglas trédhearcachta a eascraíonn as na forálacha sin tráth a thugtar conradh iasachta morgáiste i gcrích a mhéid a bhaineann téarma den chonradh sin lena bhforáiltear do choigeartú tréimhsiúil ráta úis i gcomparáid le luach innéacs oifigiúil a tugadh isteach le gníomh riaracháin ina n‑áirítear an sainmhíniú, mar gheall gur foilsíodh an gníomh sin agus na luachanna roimh an innéacs sin in iris oifigiúil an Bhallstáit lena mbaineann, agus nach gcaithfidh, mar sin, an creidiúnaí é féin an tomhaltóir a chur ar an eolas faoi sainmhíniú an innéacs sin agus faoina fhorbairt roimhe sin, cé nach gcomhfhreagraíonn sé sin le ráta úis sochrach, mar gheall ar a modh ríofa, ach le RCB, toisc nach dtugann an modh ríofa sin na difreálaigh, na táillí ná na muirir dá bhforáiltear le conarthaí comhchosúla lena mbunaítear luachanna comhleanúnacha an innéacs sin san áireamh. Tá ceisteanna ag an gcúirt a rinne an tarchur, thairis sin, maidir leis an tionchar a d’fhéadfadh a bheith ann i ndáil leis an gcaoi go bhforáiltear leis an reachtaíocht náisiúnta is infheidhme an tráth a dtabharfar an conradh atá i gceist i gcrích, nach mór d’institiúidí creidmheasa sainmhíniú innéacs tagartha a úsáidtear chun coigeartú tréimhsiúil a dhéanamh ar an ráta úis a áireamh i gconarthaí arna dtabhairt i gcrích le daoine aonair agus doiciméad a sholáthar ina dtaifeadtar forbairt an innéacs tagartha sin roimhe sin thar thréimhse áirithe.
74
Leagann an chúirt a rinne an tarchur béim, i ndáil leis sin, ar an gcaoi go bhfuil tomhaltóir i riocht níos laige i leith an díoltóra nó an soláthróra maidir le faisnéis, go háirithe maidir le raon feidhme beacht an choincheapa ‘RCB’, go bhféadfaí deacrachtaí a chruthú don tomhaltóir maidir le comparáid a dhéanamh idir togra le haghaidh conradh ina n‑áirítear téarma chun ráta úis a choigeartú trí tagairt a dhéanamh d’innéacs mar sin le tograí lena bhforáiltear do choigeartú ar an ráta úis trí thagairt a dhéanamh d’innéacsanna atá comhfhreagrach leis na rátaí ainmniúla úis, agus ní leis na RCBanna, agus go bhfuil sé deacair do thomhaltóirí a chinneadh a mhéid a thugtar le tuiscint go hindíreach le húsáid innéacs amhail IRPH go n‑íoctar difreálaigh, táillí agus muirir eile seachas na cinn dá bhforáiltear go sainráite ina chonradh féin.
75
D’fhonn na ceisteanna mar a athfhoirmíodh i mír 73 den bhreithiúnas seo a fhreagairt, ní mór a mheabhrú go bhfuil faisnéis, roimh thabhairt i gcrích conartha, faoi choinníollacha conarthacha agus faoi iarmhairtí an tabhairt i gcrích sin, do thomhaltóir, ríthábhachtach. Is ar bhonn na faisnéise sin, go háirithe, a chinneann tomhaltóir an mian leis a bheith faoi cheangal ag na téarmaí agus na coinníollacha arna dtarraingt suas roimh ré ag an díoltóir nó ag an soláthróir (breithiúnas an 13 Iúil 2023, Banco Santander (Tagairt d’innéacs oifigiúil), C‑265/22, EU:C:2023:578, mír 51 agus an cásdlí dá dtagraítear).
76
Dá réir sin, agus ós rud é go bhfuil an córas cosanta arna chur chun feidhme le Treoir 93/13 bunaithe ar an smaoineamh go bhfuil tomhaltóir i riocht níos laige i leith an díoltóra nó an tsoláthróra, inter alia, maidir le leibhéal na faisnéise, ní mór léiriú leathan a dhéanamh ar an gceanglas trédhearcachta (breithiúnas an 13 Iúil 2023, Banco Santander(Tagairt d’innéacs oifigiúil), C‑265/22, EU:C:2023:578, mír 52 agus an cásdlí dá dtagraítear).
77
Go hiarbhír, tugtar le tuiscint leis an gceanglas nach mór téarma conarthach a dhréachtú i bhfriotal soiléir sothuigthe, i gcás conarthaí iasachta, nach mór d’institiúidí airgeadais faisnéis leordhóthanach a sholáthar d’iasachtaithe chun é a chur ar a gcumas a gcinntí a dhéanamh go stuama agus láneolas acu ar na fíorais. I ndáil leis sin, is faoin gcúirt náisiúnta atá sé, nuair a chuireann sí imthosca uile thabhairt i gcrích conartha san áireamh, a fhíorú gur cuireadh na heilimintí uile lena mbaineann in iúl don tomhaltóir lenar féidir difear a dhéanamh do raon feidhme a rannpháirteachais, agus lena gceadaítear dó measúnú a dhéanamh air sin, go háirithe maidir le costas iomlán na hiasachtaíochta (breithiúnas an 13 Iúil 2023, Banco Santander (Tagairt d’innéacs oifigiúil), C‑265/22, EU:C:2023:578, mír 53 agus an cásdlí dá dtagraítear).
78
Ar an gcéad dul síos, tá fíorthábhacht sa mheasúnú sin ag baint leis an gceist an bhfuil na téarmaí dréachtaithe i bhfriotal soiléir sothuigthe, sa mhéid go gceadaítear leo don ghnáth-thomhaltóir, is é sin tomhaltóir atá réasúnta eolach, géarchúiseach agus cúramach, costas mar sin a mheas, agus, ar an dara dul síos, ar an gceist an luaitear nó nach luaitear, sa chonradh iasachta, an fhaisnéis a mheastar a bheith riachtanach, i bhfianaise chineál na n‑earraí nó na seirbhísí is chuspóir don chonradh sin (breithiúnas an 13 Iúil 2023, Banco Santander (Tagairt d’innéacs oifigiúil), C‑265/22, EU:C:2023:578, mír 54 agus an cásdlí dá dtagraítear).
79
Go sonrach, maidir le téarma conarthach lena bhforáiltear, faoi chonradh iasachta morgáiste, go ndéanfaí an t‑iasacht sin a aisíoc le húis arna ríomh ar bhonn ráta athraitheach arna bhunú, amhail an cás sna príomhimeachtaí, trí thagairt d’innéacs oifigiúil, ní mór a thuiscint go gceanglaítear leis an gceanglas trédhearcachta, go háirithe, go gcuirfí ar chumas an ghnáth-thomhaltóra, atá réasúnta eolach, géarchúiseach agus cúramach, feidhmiú iarbhír an mhodha chun an ráta sin a ríomh a thuiscint agus measúnú a dhéanamh air mar sin, ar bhonn critéir bheachta intuigthe, ar na hiarmhairtí eacnamaíocha a d’fhéadfadh a bheith ag téarma den chineál sin ar a oibleagáidí airgeadais (breithiúnas an 13 Iúil 2023, Banco Santander(Tagairt d’innéacs oifigiúil), C‑265/22, EU:C:2023:578, mír 55 agus an cásdlí dá dtagraítear).
80
I measc an mhéid ábhartha a bhfuil ar an gcúirt náisiúnta a mheas agus na seiceálacha is gá á ndéanamh aici i ndáil leis sin, áirítear, ní hamháin ábhar na faisnéise arna soláthar ag an gcreidiúnaí i gcomhthéacs chaibidlíocht an chonartha lena mbaineann, ach chomh maith leis sin, an fíoras go bhfuil rochtain fhurasta ar fáil ar na príomheilimintí maidir le ríomh an innéacs tagartha, mar gheall ar a bhfoilsiú (breithiúnas an 13 Iúil 2023, Banco Santander (Tagairt d’innéacs oifigiúil), C‑265/22, EU:C:2023:578, mír 56 agus an cásdlí dá dtagraítear).
81
Mar sin, i gcás conradh iasachta le ráta athraitheach, ar dá réir nach féidir luach beacht an ráta úis a chinneadh le haghaidh thréimhse iomlán an chonartha sin, is ábhartha an t‑innéacs tagartha dá dtagraíonn an conradh sin a bhunú le gníomh riaracháin a foilsíodh go hoifigiúil, ós rud é, i bprionsabal, go bhfuil rochtain ag iasachtaithe ar an bhfaisnéis lena bhféadfadh an gnáth-thomhaltóir tuiscint a fháil ar mhodh ríofa an innéacs sin.
82
Mar sin féin, más féidir le foilsiú den sórt sin creidiúnaí gairmiúil a dhíothú ó faisnéis áirithe a sholáthar d’iasachtaí is iarrthóir maidir le téarma lena bhforáiltear do choigeartú tréimhsiúil ar ráta úis na hiasachta atá beartaithe, is ar an gcoinníoll, i ndáil leis an bhfaisnéis atá ar fáil go poiblí agus inrochtana agus an fhaisnéis arna soláthar, sa chás seo, ag díoltóir nó ag soláthróir, go bhfuil gnáth-thomhaltóir, atá réasúnta eolach, géarchúiseach agus cúramach, in ann feidhmiú iarbhír an mhodha chun ráta úis athraitheach a ríomh a thuiscint, go háirithe, a mhéid a bhaineann sé le hinnéacs tagartha, agus measúnú a dhéanamh mar sin, ar bhonn critéir bheachta intuigthe, ar na hiarmhairtí eacnamaíocha a d’fhéadfadh a bheith ag téarma den chineál sin ar a oibleagáidí airgeadais, (féach, chuige sin, Ordú an 17 Samhain 2021, Gómez del Moral Guasch, C‑655/20, EU:C:2021:943, míreanna 29 agus 34).
83
Leanann sé, inter alia, go bhféadfadh sé go mbeadh an fhaisnéis faoi ghnéithe conarthacha áirithe is gá d’iasachtaithe is iarrthóirí chun tuiscint a fháil ar raon feidhme togra le haghaidh conradh iasachta a bheith mar thoradh ar ghnéithe nach soláthraíonn an creidiúnaí gairmiúil go díreach, ar choinníoll go bhfuil an fhaisnéis sin ar fáil go poiblí agus inrochtana, más infheidhme, mar thoradh ar thásca ar leith arna dtabhairt i ndáil leis sin ag an díoltóir nó ag an soláthróir sin.
84
Go háirithe, maidir le hinrochtaineacht na faisnéise nach soláthraíonn an díoltóir nó an soláthróir go díreach, is léir ó mhír 60 de bhreithiúnas an 13 Iúil 2023, Banco Santander (Tagairt d’innéacs oifigiúil) (C‑265/22, EU:C:2023:578), go bhfuil sé tábhachtach go dtugann an díoltóir nó an soláthróir sin faisnéis atá cruinn agus beacht go leor do na hiasachtaithe is iarrthóirí chun cur ar a gcumas teacht ar an eolas faoin bhfaisnéis sin gan bearta a bhaineann le taighde dlí a dhéanamh, ar féidir coinne a bheith ann go soláthróidh gnáth-thomhaltóir iad.
85
Sa chás seo, ní léir ón ordú tarchuir go n‑áirítear leis an gconradh iasachta atá i gceist sna príomhimeachtaí tagairt don Boletín Oficial del Estado nó don chiorclán atá ábhartha do Bhanc na Spáinne. Mar sin féin, leanann sé ón mír roimhe seo den bhreithiúnas seo go bhfuil easpa léiriú iontaofa ina leith sin de chineál a chuirfeadh isteach ar inrochtaineacht na faisnéise lena mbaineann do ghnáth-thomhaltóir.
86
Os a choinne sin, sa téarma atá i gceist tugtar sainmhíniú do IRPH na mbanc coigiltis. Mar sin féin, soiléiríonn an chúirt a rinne an tarchur go bhfuil an sainmhíniú sin neamhiomlán, ós rud é nach n‑atáirgeann sé ach an chéad chuid den sainmhíniú oifigiúil ar an innéacs sin, mar a leagtar amach i gCiorclán 5/1994, ar dá réir gurb ionann an t‑innéacs sin agus meánrátaí úis conarthaí atá cosúil leis an gconradh iasachta atá i gceist sna príomhimeachtaí. Dá bhrí sin, ní áirítear leis an dara cuid den sainmhíniú oifigiúil sin, ina luaitear gur RCB iad na ‘meánrátaí úis’ sin.
87
Níl tagairt sa téarma atá i gceist ach oiread don rabhadh a d’eisigh Banc na Spáinne sa bhrollach a ghabhann leis an gciorclán sin maidir leis an tsaintréith sin, agus aird na n‑institiúidí creidmheasa á tarraingt ar iarmhairt an chiorcláin sin maidir le leibhéal IRPH i ndáil le ráta an mhargaidh agus, dá bhrí sin, ar an bhfíoras gur gá difreálach diúltach a chur i bhfeidhm chun RCB an idirbhirt lena mbaineann a ailíniú le RCB an mhargaidh.
88
Mar sin féin, maidir leis an tsaintréith agus an rabhadh sin, thug an Chúirt le fios, i mír 59 de bhreithiúnas an 13 Iúil 2023, Banco Santander (Tagairt d’innéacs oifigiúil) (C‑265/22, EU:C:2023:578), arb ionann iad agus innéacs ábhartha do luach na faisnéise sin don tomhaltóir i gcás inar mheas an institiúid is údar Chiorclán 5/1994 gurbh iomchuí, leis an mbrollach sin, aird na n‑institiúidí creidmheasa lena mbaineann a tharraingt ar leibhéal na IRPHanna i gcomparáid leis an ráta margaidh agus leis an ngá a bhí ann corrlach diúltach a chur i bhfeidhm chun RCB an idirbhirt lena mbaineann a ailíniú le RCB an mhargaidh.
89
Os a choinne sin, faoi réir fíorú i ndáil leis sin ag an gcúirt a rinne an tarchur maidir lena foclaíocht bheacht, d’fhéadfadh an rabhadh atá i gceist, arna mhacasamhlú i mír 14 de bhreithiúnas an 13 Iúil 2023, Banco Santander (Tagairt d’innéacs oifigiúil) (C‑265/22, EU:C:2023:578) bheith ina innéacs ábhartha d’fhonn tuiscint an ghnáth-thomhaltóra ar an gcoincheap RCB i gcomhthéacs den sórt sin, a chinneadh, i gcás ina bhfuil an chuma air gur mheas Banc na Spáinne go mbeadh sé úsáideach a rá, mar gheall go n‑áirítear leo freisin éifeacht na gcoimisiún, gur RCBanna iad na meánrátaí iasachta morgáiste a chuirtear san áireamh chun luach IRPH a chinneadh.
90
Os a choinne sin, níl an chuma air go ndéantar le húsáid IRPH an bonn a bhaint as inchomparáideacht togra le haghaidh conradh lena bhforáiltear dó le tograí eile a thagraíonn d’innéacs nach gcomhfhreagraíonn do RCB, a mhéid go dtugtar luach reatha agus luachanna roimhe sin i ndiaidh a chéile an dá innéacs nó go bhfuil siad inrochtana ionas go mbeidh sé de chumas na n‑iasachtaithe is iarrthóirí teacht ar an eolas fúthu gan bearta a dhéanamh ar féidir coinne a bheith ann go soláthróidh gnáth-thomhaltóir iad. Go deimhin, sa chás sin, is féidir le gnáth-thomhaltóir comparáid a dhéanamh idir na rátaí úis dá bhforáiltear leis na tograí éagsúla, toisc gur leor, i gcás gach tomhaltóra, an difreálach dá bhforáiltear a chur le luachanna comhleanúnacha an innéacs ainmnithe, is cuma cad a d’fhéadfadh a bheith i gceist, chun luachanna inchomparáide a fháil.
91
É sin ráite, ós rud é, trína modhanna ríofa, go mbunaítear innéacsanna amhail IRPHanna trí thagairt do RCBanna, níl sé d’éifeacht aige ráta úis iasachta a chomhshóitear go tréimhsiúil faoi threoir luachanna comhleanúnacha IRPH a chlaochlú ina RCB, a fhéadfar a mhiondealú, ar an gcéad dul síos, ina ráta úis sochrach agus, ar an dara dul síos, ina chorrlaigh, ina dtáillí agus ina muirir. Maidir sin, maidir le téarma i gconradh iasachta lena gcinntear aon innéacs tagartha atá infheidhme maidir le coigeartú tréimhsiúil ar an ráta úis, níl sé beartaithe leis ach modh a bhunú chun an ráta sin a ríomh go conarthach, gan a chineál a athrú.
92
Ar deireadh, maidir leis an bhfíoras go gceanglaítear leis an reachtaíocht náisiúnta d’institiúidí creidmheasa oibleagáidí sonracha áirithe maidir le nochtadh i ndáil leis na hiasachtaithe ionchasacha, leanann sé ó mhíreanna 54 agus 55 de bhreithiúnas an 3 Márta 2020, Gómez del Moral Guasch (C‑125/18, EU:C:2020:138), nach mór go ndéanfaidh an díoltóir nó an tsoláthróir na hoibleagáidí sin a chomhlíonadh.
93
Mar sin, ceadaítear go sainráite le hAirteagal 8 de Threoir 93/13 do na Ballstáit, forálacha níos déine a ghlacadh, sa réimse a chumhdaítear leis, atá comhoiriúnach leis an gConradh, chun leibhéal níos airde cosanta a áirithiú don tomhaltóir. Mar sin féin, d’fhéadfadh baint a bheith ag forálacha den sórt sin le faisnéis áirithe nach mór do dhíoltóirí nó soláthróirí a chur ar fáil i gcomhthéacs tabhairt i gcrích conarthaí áirithe.
94
Ba cheart, dá bhrí sin, an 4ú agus an 6ú go dtí an 10ú ceist agus, i bpáirt, an 5ú ceist a fhreagairt sa chaoi nach mór Airteagal 4(2) agus Airteagal 5 de Treoir 93/13 a léiriú sa chaoi go gcomhlíontar an ceanglas trédhearcachta a eascraíonn as na forálacha sin tráth a thugtar conradh iasachta morgáiste i gcrích lena bhforáiltear do choigeartú tréimhsiúil ar an ráta úis i gcomparáid le luach innéacs oifigiúil a tugadh isteach le gníomh riaracháin, ina n‑áirítear an sainmhíniú, mar gheall gur foilsíodh an gníomh sin agus na luachanna roimh an innéacs sin in iris oifigiúil an Bhallstáit lena mbaineann, agus nach gcaithfidh, mar sin, an t‑iasachtóir é féin an tomhaltóir a chur ar an eolas faoi sainmhíniú an innéacs sin agus faoina fhorbairt roimhe sin, cé nach gcomhfhreagraíonn sé sin le ráta úis shocraigh, mar gheall ar a mhodh ríofa, ach le RCB, ar choinníoll, mar thoradh ar a bhfoilsiú, go bhfuil rochtain leordhóthanach ag an gnáth-thomhaltóir ar na heilimintí sin mar gheall ar an bhfaisnéis a thug an díoltóir nó an soláthróir sin chun na críche sin. In éagmais faisnéis den sórt sin, is faoin díoltóir nó faoin soláthróir atá sé sainmhíniú iomlán a sholáthar go díreach ar an innéacs sin agus ar gach píosa faisnéise atá ábhartha, go háirithe maidir haon rabhadh ón údarás a bhunaigh an t‑innéacs sin maidir le saintréithe den innéacs sin agus a n‑iarmhairtí a d’fhéadfaí a mheas a bheith tábhachtach don tomhaltóir, chun measúnú ceart a dhéanamh ar na hiarmhairtí eacnamaíocha a bhaineann leis an gconradh iasachta morgáiste atá beartaithe dó a thabhairt i gcrích. In aon chás, is faoin díoltóir nó faoin soláthróir atá sé an fhaisnéis uile a sholáthar don tomhaltóir, ar faisnéis í a cheanglaítear a sholáthar leis an reachtaíocht náisiúnta is infheidhme tráth a thugtar an conradh i gcrích.
An 1ú go dtí an 3ú ceist agus an 11ú go dtí an 18ú ceist agus, go páirteach, an 5ú ceist, maidir le héagóracht fhéideartha téarma den sórt sin
95
Mar réamhbharúil, ní mór a mheabhrú, ar an gcéad dul síos, go mbaineann an 11ú agus an 12ú ceist le léiriú ar Threoir 2005/29.
96
Mar sin féin, mar a chinn an Chúirt i mír 40 de bhreithiúnas an 13 Iúil 2023, Banco Santander (Tagairt d’innéacs oifigiúil) (C‑265/22, EU:C:2023:578), rinneadh Treoir 2005/29 a thrasuí i ndlí na Spáinne le Ley 29/2009, por la que se modifica el régimen legal de la competencia desleal y de la publicidad para la mejora de la protección de los consumidores y usuarios (Dlí 29/2009 lena leasaítear córas reachtúil na hiomaíochta éagóraí agus na fógraíochta d’fhonn cosaint tomhaltóirí agus úsáideoirí a fheabhsú), an 30 Nollaig 2009, (BOE Uimh. 315, an 31 Nollaig 2009, lch. 112039).
97
Dá réir sin, ar na cúiseanna céanna leis na cúiseanna atá leagtha amach i míreanna 37 go 39 agus 42 de bhreithiúnas an 13 Iúil 2023, Banco Santander (Tagairt d’innéacs oifigiúil) (C‑265/22, EU:C:2023:578), ós rud é nach bhfuil Treoir 2005/29 infheidhme ar dháta thabhairt i gcrích an chonartha atá i gceist sna príomhimeachtaí, an 11 Meán Fómhair 2006, níl aon tionchar ag léiriú na Treorach sin ar thoradh na díospóide sna príomhimeachtaí.
98
Chomh maith leis sin, leis an 13ú ceist, iarrtar rialú ón gCúirt Bhreithiúnais maidir le cásdlí an Tribunal Supremo (an Chúirt Uachtarach) maidir le raon feidhme ratione temporis dlí náisiúnta lena dtugtar isteach foráil atá níos fabhraí do thomhaltóirí.
99
I ndáil leis sin, chinn an Chúirt go comhsheasmhach nár chóir di, i gcomhthéacs tarchur chun réamhrialú, rialú a thabhairt ar léiriú na bhforálacha náisiúnta agus cinneadh a dhéanamh an bhfuil an léiriú a thug an chúirt náisiúnta dóibh ceart, ós rud é go dtagann léiriú den sórt sin faoi dhlínse eisiach na gcúirteanna nó na mbinsí náisiúnta (féach, chuige sin, breithiúnas an 16 Feabhra 2017, IOS Finance EFC, C‑555/14, EU:C:2017:121, mír 21 agus an cásdlí dá dtagraítear).
100
Ar deireadh, féachtar leis an 14ú ceist go ndéanfadh an Chúirt athbhreithniú ar chomhsheasmhacht chásdlí an Tribunal Supremo (an Chúirt Uachtarach) ní le riail dhlí de chuid an Aontais, ach i gcomparáid le dhá ghné den chásdlí sin a mheasann an chúirt a rinne an tarchur a bheith éagsúil gan aon chúis bhailí.
101
Níl dlínse ag an gCúirt athbhreithniú den sórt sin a dhéanamh ach oiread, faoi réir, más infheidhme, phrionsabal na coibhéise, rud nach bhfuil ábhartha sa chás atá i gceist agus nach bhfuil luaite, thairis sin, ag an gcúirt a rinne an tarchur.
102
Dá bhrí sin, tá ceisteanna 11 go 14 do-ghlactha.
– An chéad cheist agus an dara ceist
103
Déanann rialtas na Spáinne agóid faoi inghlacthacht an dara ceist, maidir le gnáthiompraíocht na n‑institiúidí creidmheasa nuair a chuirtear conarthaí iasachta morgáiste i gcrích faoi rialú na rialtas ginearálta, ar an bhforas go mbeadh an cheist sin bunaithe ar hipitéis neamhiomlán nó mhícheart. Go deimhin, rinneadh an ráta is infheidhme faoi chonarthaí maidir le tithíocht faoi chosaint a chinneadh leis an reachtaíocht náisiúnta ionas nach dteastófaí na praghsanna a chinneadh go saor, murab ionann is conarthaí iasachta morgáiste arna dtabhairt i gcrích chun tithíocht eile a cheannach, amhail an conradh iasachta atá i gceist sna príomhimeachtaí.
104
Mar sin féin, i gcomhréir leis an gcásdlí a mheabhraítear i mír 63 den bhreithiúnas seo, baineann na ceisteanna maidir le léiriú dhlí an Aontais arna dtarchur ag cúirt náisiúnta leis an gcomhthéacs reachtach agus fíorasach ar faoin gcúirt sin atá sé a shainiú, agus nach faoin gCúirt atá sé an cruinneas a fhíorú.
105
Dá bhrí sin, tá an dara ceist inghlactha.
106
Leis an gcéad agus an dara ceist uaithi, nach mór scrúdú a dhéanamh orthu le chéile, iarrann an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, ar cheart Airteagal 3(1) de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi go bhfuil sé ábhartha an cineál éagórach a d’fhéadfadh a bheith ag téarma i gconradh iasachta morgáiste ar ráta athraitheach lena bhforáiltear do choigeartú tréimhsiúil an ráta úis a mheas i gcomparáid le luach an innéacs oifigiúil ós rud é go dtagraíonn an téarma go díreach agus go simplí don innéacs sin, de bhrí go leanann sé ón bhfaisnéis atá sa ghníomh riaracháin lenar bunaíodh an t‑innéacs sin, mar gheall ar na saintréithe a eascraíonn as a mhodh ríofa, ba ghá difreálach diúltach a chur i bhfeidhm chun RCB an idirbhirt lena mbaineann a ailíniú le RCB an mhargaidh.
107
Cuireann an chúirt a rinne an tarchur i bhfios go láidir go gcuireann institiúidí creidmheasa difreálach diúltach den chineál sin i bhfeidhm, mar sin féin, i gconarthaí iasachta morgáiste áirithe, arna dtabhairt i gcrích faoi rialú na rialtas ginearálta.
108
Ní mór a mheabhrú, i gcás ina measfaidh cúirt náisiúnta nach bhfuil téarma conarthach, a bhfuil sé de chuspóir aige modh ríofa ráta úis athraithigh i gconradh iasachta morgáiste a shocrú, dréachtaithe i bhfriotal simplí intuigthe, de réir bhrí Airteagal 4(2) de Threoir 93/13, is faoin gcúirt sin atá sé scrúdú a dhéanamh an bhfuil an téarma sin éagórach, de réir bhrí Airteagal 3(1) den Treoir sin (breithiúnas an 26 Eanáir 2017, Banco Primus, C‑421/14, EU:C:2017:60, an dara fleasc de mhír 67; féach chomh maith, sa chiall sin, Ordú an 17 Samhain 2021, Gómez del Moral Guasch, C‑655/20, EU:C:2021:943, mír 46).
109
Dá bhrí sin, leis an bhfreagra ar an gcéad cheist agus ar an dara ceist maidir le héagóracht fhéideartha téarma amhail an téarma atá i gceist, glactar leis go leanann sé as réamh-mheasúnú ón gcúirt a rinne an tarchur nach gcomhlíonann an téarma sin an ceanglas trédhearcachta a fhorchuirtear le Treoir 93/13.
110
Thairis sin, tá cineál trédhearcach téarma chonarthaigh, mar a cheanglaítear le hAirteagal 5 de Threoir 93/13, ar cheann de na tosca atá le cur san áireamh agus measúnú á dhéanamh ar éagóir an téarma sin. Mar sin féin, leanann sé ó Airteagal 4(2) den Treoir sin nach bhfuil an fíoras nach bhfuil téarma dréachtaithe i bhfriotal soiléir sothuigthe, ann féin, de chineál a fhágann go bhfuil sé éagórach (breithiúnas an 13 Iúil 2023, Banco Santander (Tagairt d’innéacs oifigiúil), C‑265/22, EU:C:2023:578, mír 66 agus an cásdlí dá dtagraítear).
111
Agus an méid sin soiléirithe, ní mór a mheabhrú go bhforáiltear le hAirteagal 3(1) de Threoir 93/13 go measfar gurb éagórach téarma conartha nár caibidlíodh ar leithligh i gcás, d’ainneoin an cheanglais maidir le creideamh macánta, ina gcruthaítear éagothroime shuntasach leis idir cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe a eascraíonn as an gconradh chun aimhleasa an tomhaltóra.
112
I gcomhthéacs an mheasúnaithe atá le déanamh ag an gcúirt náisiúnta faoi Airteagal 3(1) de Threoir 93/13, is fúithi atá sé a mheas, i bhfianaise imthosca uile an cháis, sa chéad chéim, neamh-chomhlíonadh féideartha an cheanglais maidir le creideamh macánta agus, sa dara céim, an bhfuil aon éagothroime shuntasach ann chun aimhleasa an tomhaltóra, de réir na forála sin (breithiúnas an 13 Iúil 2023, Banco Santander (Tagairt d’innéacs oifigiúil), C‑265/22, EU:C:2023:578, mír 63 agus an cásdlí dá dtagraítear).
113
Maidir leis an gceist an gcruthaítear éagothroime den sórt sin ‘d’ainneoin an cheanglais maidir le creideamh macánta’, i bhfianaise an 16ú haithris de Threoir 93/13, ní mór don chúirt náisiúnta a fhíorú, an bhféadfadh an díoltóir nó an soláthróir ar déileáladh go cóir agus go cothrom leis, a bheith ag súil leis go nglacfadh an tomhaltóir le téarma mar sin tar éis caibidlíocht aonair (breithiúnais an 14 Márta 2013, Aziz, C‑415/11, EU:C:2013:164, mír 69 agus an 13 Iúil 2023, Banco Santander (Tagairt d’innéacs oifigiúil), C‑265/22, EU:C:2023:578, mír 64 agus an cásdlí dá dtagraítear).
114
Thairis sin, chun a chinneadh an bhfuil téarma ina chúis le míchothromaíocht shuntasach i gcearta agus in oibleagáidí na bpáirtithe a eascraíonn as an gconradh chun aimhleasa an tomhaltóra, de réir bhrí Airteagal 3(1) de Threoir 93/13, is gá, inter alia, na rialacha is infheidhme sa dlí náisiúnta a chur san áireamh in éagmais chonradh na bpáirtithe, chun a mheas an gcuireann an conradh sin an tomhaltóir sin i seasamh dlíthiúil níos measa ná an seasamh dá bhforáiltear leis an dlí náisiúnta atá i bhfeidhm. Maidir le téarma a bhaineann le húis a bhaineann le conradh iasachta a ríomh, tá sé ábhartha chomh maith modh ríofa na ngnáthrátaí úis dá bhforáiltear leis an téarma sin agus leibhéal iarbhír an ráta dá bharr a chur i gcomparáid leis na modhanna ríofa a úsáidtear de ghnáth agus, i measc nithe eile, na rátaí úis a ghearrtar ar an margadh ar dháta thabhairt i gcrích an chonartha iasachta lena mbaineann d’iasacht de mhéid agus d’fhad atá coibhéiseach leo siúd a leagtar amach sa chonradh iasachta sin (féach, i ndáil leis sin, breithiúnas an 13 Iúil 2023, Banco Santander (Tagairt d’innéacs oifigiúil), C‑265/22, EU:C:2023:578, mír 65 agus an cásdlí dá dtagraítear).
115
D’aithin an Chúirt Bhreithiúnais cheana féin ábharthacht na faisnéise atá i gciorclán, i gcás conradh morgáiste ina bhfuil téarma amhail an téarma atá i gceist, ina dtagraítear don ghá, ag féachaint don mhodh chun an t‑innéacs tagartha a ríomh, difreálach diúltach a chur i bhfeidhm chun RCB an chonartha a ailíniú le RCB an mhargaidh (féach, i ndáil leis sin, breithiúnas an 13 Iúil 2023, Banco Santander(Tagairt d’innéacs oifigiúil), C‑265/22, EU:C:2023:578, mír 67).
116
Leanann sé ó na breithnithe go léir roimhe seo nach mór an chéad agus an dara ceist a fhreagairt sa chaoi nach mór Airteagal 3(1) de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi go bhfuil sé ábhartha an cineál éagórach a d’fhéadfadh a bheith ag téarma i gconradh iasachta morgáiste ar ráta athraitheach lena bhforáiltear do choigeartú tréimhsiúil an ráta úis a mheas i comparáid le luach an innéacs oifigiúil ós rud é go dtagraíonn an téarma go díreach agus go simplí don innéacs sin, de bhrí go leanann sé ón bhfaisnéis atá sa ghníomh riaracháin lenar bunaíodh an t‑innéacs sin, mar gheall ar na saintréithe a eascraíonn as a mhodh ríofa, gur ghá difreálach diúltach a chur i bhfeidhm chun RCB an idirbhirt lena mbaineann a ailíniú le RCB an mhargaidh, ar choinníoll nár chuir an díoltóir ná an soláthróir an fhaisnéis sin in iúl don tomhaltóir agus nach raibh rochtain leordhóthanach ag gnáth-thomhaltóir ar an bhfaisnéis sin.
– An tríú ceist
117
Déanann Rialtas na Spáinne agóid faoi inghlacthacht an tríú ceist ós rud é go raibh sé bunaithe ar hipitéis neamhiomlán nó mhíchruinn. Mar sin, ní leanann sé ó chásdlí an Tribunal Supremo (an Chúirt Uachtarach) gur cheart a mheas go bhfuil téarmaí conarthacha lena bhforáiltear don choimisiún agus do na costais dá dtagraítear sa cheist sin éagórach.
118
Mar sin féin, mar a mheabhraítear i mír 63 den bhreithiúnas seo, is ar an gcúirt a rinne an tarchur amháin atá an fhreagracht an creat dlíthiúil náisiúnta ábhartha a shainiú le haghaidh na gceisteanna a tarchuireadh. Baineann an fhreagracht sin, más infheidhme, leis an gcásdlí náisiúnta a mheasann sí a bheith ábhartha. I gcás ar bith, is léir ón ordú tarchuir, i gcomhthéacs an tríú ceist, maidir leis an bhféidearthacht go mbeadh téarma amhail an téarma atá faoi chonspóid éagórach trí thionchar iarmhartach, a mhéid a áirítear i gconradh gnéithe áirithe de RCB a bhaineann le hiasachtaí eile atá mar bhonn do bhunú IRPH is infheidhme maidir leis an gconradh sin, má eascraíonn na gnéithe sin as téarmaí éagóracha, déanann an chúirt a rinne an tarchur tagairt, ní hamháin do théarmaí conarthacha a dearbhaíodh a bheith éagórach, ach do théarmaí a bhfuil a ndlíthiúlacht ina n‑ábhar agóide.
119
Dá bhrí sin, tá an tríú ceist inghlactha.
120
Mar réamhbharúil, ní mór a thabhairt faoi deara, i gcás ina mbaineann an cheist sin le léiriú Airteagal 6(1) de Threoir 93/13 chun críche téarma amhail an ceann atá faoi chonspóid, baineann ceist na cúirte a rinne an tarchur, go bunúsach, le cineál éagórach téarma den sórt sin, rud a d’fhágfadh go ndéanfaí an téarma sin a neamhbhailíochtú i ndáil leis an tomhaltóir, mar a leagtar amach leis an bhforáil sin.
121
Dá réir sin, ba cheart a mheas go n‑iarrann an chúirt a rinne an tarchur, leis an gceist sin, go bunúsach, ar cheart Airteagal 3(1) de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi, i gcás achomhairc, i dtéarma lena bhforáiltear do choigeartú tréimhsiúil ar ráta úis conartha iasachta morgáiste ar innéacs tagartha arna bhunú ar bhonn an RCB is infheidhme maidir le conarthaí a chuirtear san áireamh chun luachanna comhleanúnacha an innéacs sin a ríomh, go gciallaíonn an chaoi go bhfuil eilimintí sna RCBanna sin a eascraíonn as téarmaí a chinntear ina dhiaidh sin a bheith éagórach nach mór téarma coigeartaithe ráta úis an chonartha lena mbaineann a mheas mar bheith éagórach agus, dá bhrí sin, neamh-infheidhmithe i gcoinne an tomhaltóra.
122
I ndáil leis sin, ba cheart a mheabhrú, mar a leanann ó mhír 91 den bhreithiúnas seo, nach bhfuil sé de chuspóir ag an tagairt d’innéacs oifigiúil chun coigeartú tréimhsiúil a dhéanamh ar an ráta úis is infheidhme maidir le conradh iasachta ach amháin modh chun an ráta sin a ríomh go conarthach a bhunú, ionas nach mbeadh aon tionchar ag na modhanna chun luach an innéacs sin a chinneadh ar chineál ráta úis an chonartha lena mbaineann, gan beann ar na heilimintí a chuirtear san áireamh chun críocha na socruithe sin. Mar thoradh air sin, ní féidir an ráta úis sin a mheas mar RCB, a bhféadfaí gnéithe áirithe de a mheas a bheith ar neamhní go hiomlán agus an téarma lena bhforáiltear do choigeartú tréimhsiúil an ráta úis sin a chur ar neamhní.
123
Mar a tharlaíonn sé, maidir le RCB na gconarthaí a chuirtear san áireamh chun luachanna comhleanúnacha innéacs a ríomh, i gcás inar féidir gnéithe áirithe eascairt as téarmaí conarthacha, a léirítear ina dhiaidh sin a bheith éagórach, níor cheart go gcaithfí amhras ar chineál an innéacs mar thagairt oifigiúil nó go ndéanfaí difear go haisghníomhach do bhailíocht téarma de chonradh eile lena dtagraítear don innéacs sin. Mar sin, leanann sé ó Airteagal 4(1) de Threoir 93/13 agus Airteagal 3 den Treoir sin, mar a léiríonn an Chúirt Bhreithiúnais, nach mór measúnú ar chineál éagórach téarma conartha trí tagairt a dhéanamh do dháta thabhairt i gcrích an chonartha i gceist (breithiúnas an 27 Eanáir 2021, Dexia Nederland, C‑229/19 agus C‑289/19, EU:C:2021:68, mír 52 agus an cásdlí dá dtagraítear).
124
Dá réir sin, is é an freagra ar an tríú ceist ná nach mór Airteagal 3(1) de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi, i gcás achomhairc, i dtéarma lena bhforáiltear do choigeartú tréimhsiúil ráta úis conartha iasachta morgáiste ar innéacs tagartha arna bhunú ar bhonn an RCB is infheidhme maidir le conarthaí a chuirtear san áireamh chun luachanna comhleanúnacha an innéacs sin a ríomh, go gciallaíonn an chaoi go bhfuil eilimintí sna RCBanna sin a eascraíonn as téarmaí a chinntear ina dhiaidh sin a bheith éagórach nach mór téarma coigeartaithe ráta úis an chonartha lena mbaineann a mheas mar bheith éagórach agus, dá bhrí sin, neamh-infheidhmithe i leith an tomhaltóra.
– An 15ú agus an 16ú ceist
125
Leis an 15ú agus an 16ú ceist, ar cheart iad a scrúdú le chéile, iarrann an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, ar cheart Airteagal 3(1) de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi nach mór glacadh leis go bhfuil creideamh macánta ag an díoltóir nó ag an soláthróir i gcás achomhairc, i dtéarma lena bhforáiltear do choigeartú tréimhsiúil ar ráta úis i gconradh iasachta morgáiste, ós rud é gur innéacs oifigiúil é arna tharraingt suas ag údarás riaracháin agus arna úsáid ag na húdaráis phoiblí amháin.
126
Chuige sin, ba cheart a chur i dtreis ar dtús nach mór aicmiú téarma conartha áirithe maidir le hAirteagal 3(1) de Threoir 93/13 a chinneadh ag brath ar imthosca sonracha an cháis (féach, chuige sin, breithiúnas an 3 Deireadh Fómhair 2019, Kiss agus CIB Bank, C‑621/17, EU:C:2019:820, mír 47 agus an cásdlí dá dtagraítear). Dá bhrí sin, ní féidir a mheas, a priori, go mbeadh sé comhréireach go hiarbhír leis an gceanglas maidir le creideamh macánta dá bhforáiltear leis an bhforáil sin, dá n‑áireodh díoltóir nó soláthróir téarma i gconradh nár caibidlíodh ar leithligh, faoi réir chur i bhfeidhm Airteagal 1(2) den Treoir sin, lena n‑eisiatar óna raon feidhme téarmaí conarthacha a léiríonn forálacha éigeantacha reachtúla nó rialála, ós rud é go dtugtar údar don eisiamh sin leis an toimhde ar dá réir a chruthaigh an reachtóir náisiúnta cothromaíocht idir cearta agus oibleagáidí uile na bpáirtithe i gconarthaí áirithe, ar cothromaíocht é a raibh sé beartaithe go sainráite ag reachtóir an Aontais í a chaomhnú (breithiúnas an 5 Bealtaine 2022, Zagrebačka banka, C‑567/20, EU:C:2022:352, mír 57 agus an cásdlí dá dtagraítear). Leanann sé, mar sin féin, ón ordú tarchuir nach bhfuil feidhm ag an eisiamh sin sa chás seo, ós rud é go bhfuil na IRPHanna ar cheann den iliomad innéacs nár bhain na hinstitiúidí airgeadais úsáid astu ach ar bhonn beag.
127
Chomh maith leis sin, de bhun Airteagal 3(1) de Threoir 93/13, measfar gurb éagórach téarma conartha nár caibidlíodh ar leithligh i gcás, d’ainneoin an cheanglais maidir le creideamh macánta, ina gcruthaítear leis éagothroime shuntasach chun aimhleasa an tómhaltóra idir cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe a eascraíonn as an gconradh.
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
128
Mar a mheabhraítear i mír 113 den bhreithiúnas seo, baineann an measúnú ar an gceanglas maidir le creideamh macánta maidir le téarma i gconradh, le cinneadh an bhféadfadh an díoltóir nó an soláthróir, ar déileáladh go cóir agus go cothrom leis, a bheith ag súil leis go nglacfadh an tomhaltóir le téarma mar sin tar éis caibidlíocht aonair.
129
Leis an gcritéar sin, glactar leis go ndearnadh caibidlíocht den sórt sin le láneolas ar na fíorais ábhartha uile, is é sin le rá, i gcás téarma a bhaineann le húis a bhaineann le conradh iasachta a ríomh, cé gur cuireadh an tomhaltóir ar an eolas faoi na heilimintí uile chun an ráta úis a ríomh agus go raibh sé in ann measúnú a dhéanamh ar na hiarmhairtí eacnamaíocha suntasacha a d’fhéadfadh a bheith ag an téarma sin ar a hoibleagáidí airgeadais.
130
Mar sin, i gcomhréir leis an gcásdlí a mheabhraítear i mír 110 den bhreithiúnas seo, tá cineál trédhearcach téarma chonarthaigh, mar a cheanglaítear le hAirteagal 5 de Threoir 93/13, mar cheann de na gnéithe a chuirtear san áireamh nuair a dhéantar measúnú ar chineál trédhearcach an téarma sin. Mar is léir ó mhír 109 den bhreithiúnas sin, glactar leis, agus scrúdú á dhéanamh ar chineál éagórach féideartha an téarma atá i gceist, gur cinneadh cheana féin nach gcomhlíonann sé ceanglas na trédhearcachta, ar toisc ábhartha é nach mór a chur san áireamh.
131
Ar deireadh, braitheann cineál éagórach téarma ar aon éagothroime shuntasach a bheith ann chun aimhleasa an tomhaltóra, freisin, de réir bhrí Airteagal 3(1) de Threoir 93/13. Mar a meabhraíodh i mír 114 den bhreithiúnas seo, chun measúnú a dhéanamh i ndáil leis sin ar théarma maidir leis na rátaí maidir le conradh iasachta a chinneadh, tá sé ábhartha chomh maith modh ríofa na ngnáthrátaí úis dá bhforáiltear leis an téarma sin agus leibhéal iarbhír an ráta dá bharr a chur i gcomparáid leis na modhanna ríofa a úsáidtear de ghnáth agus, i measc nithe eile, na rátaí úis a ghearrtar ar an margadh ar dháta thabhairt i gcrích an chonartha iasachta lena mbaineann d’iasacht de mhéid agus d’fhad atá coibhéiseach leo siúd a leagtar amach sa chonradh sin.
132
Maidir le téarma amhail an téarma atá faoi chonspóid, lena bhforáiltear do choigeartú ráta úis conartha iasachta morgáiste trí thagairt d’innéacs oifigiúil, i ndáil lena saintréithe, a bhfuil an cuma orthu, prima facie, go bhfuil siad míbhuntáisteach don tomhaltóir, éilítear leis go gcuirfí san áireamh ní hamháin luachanna an innéacs tagartha sin, ach an difreálach a chuirtear i bhfeidhm go conarthach air, d’fhonn comparáid a dhéanamh idir an ráta úis éifeachtach dá bharr agus gnáthrátaí úis an mhargaidh. Mar sin, faoi réir gnéithe eile a d’fhéadfadh a bheith ábhartha do mhodh ríofa an ráta úis chonarthaigh nó an t‑innéacs tagartha, braitheann cibé an bhfuil ann d’éagothroime chun aimhleasa an tomhaltóra mar gheall ar théarma den sórt sin, go bunúsach, i ndeireadh na dála, ní ar an innéacs tagartha é féin, ach ar an ráta úis a eascraíonn, i ndáiríre, ón téarma sin i ndáil leis an méadú a chuirtear i bhfeidhm ar luach an innéacs sin de bhun an téarma sin.
133
Ba cheart, dá bhrí sin, an 15ú agus an 16ú ceist a fhreagairt sa chaoi nach mór Airteagal 3(1) de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi nár cheart glacadh leis go bhfuil creideamh macánta ag an díoltóir nó ag an soláthróir, i dtéarma lena bhforáiltear do choigeartú tréimhsiúil ar ráta úis i gconradh iasachta morgáiste, os rud é gur innéacs oifigiúil é arna tharraingt suas ag údarás riaracháin agus arna úsáid ag na húdaráis phoiblí amháin. Ní mór go ndéanfaí an measúnú ar éagóir fhéideartha téarma den chineál sin i bhfianaise imthosca sonracha an cháis, agus neamhchomhlíonadh an cheanglais trédhearcachta, inter alia, á chur san áireamh agus na gnáthrátaí úis dá bhforáiltear leis an téarma sin agus leibhéal iarbhír an ráta dá bharr a chur i gcomparáid leis na modhanna ríofa a úsáidtear de ghnáth agus, i measc nithe eile, na rátaí úis a ghearrtar ar an margadh ar dháta thabhairt i gcrích an chonartha iasachta lena mbaineann d’iasacht de mhéid agus d’fhad atá coibhéiseach leo siúd a leagtar amach sa chonradh sin.
– Ceisteanna 17 agus 18
134
Leis an 17ú agus an 18ú ceist, nach mór iad a scrúdú le chéile, iarrann an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá Airteagal 3(1) de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi, chun measúnú a dhéanamh ar chineál éagórach féideartha téarma i gconradh iasachta morgáiste ar ráta athraitheach lena bhforáiltear do choigeartú tréimhsiúil an ráta úis trí thagairt a dhéanamh do luach innéacs tagartha ar leith, go bhfuil sé ábhartha, ar an gcéad dul síos, comparáid a dhéanamh idir an modh chun an t‑innéacs sin a ríomh agus modh innéacs tagartha eile, a n‑úsáidtear a thromlach sa Bhallstát lena mbaineann le haghaidh conarthaí comhchosúla, chomh maith leis na rátaí éifeachtacha a eascraíonn as an téarma sin agus as téarmaí inchomparáide a úsáideann an t‑innéacs tagartha eile sin, faoi seach, agus an méid a léiríonn gach ceann de na hinnéacsanna sin i ndáiríre a chur san áireamh.
135
I gcomhréir leis an gcásdlí dá dtagraítear i mír 114 den bhreithiúnas seo, d’fhonn a chinneadh an bhfuil téarma a bhaineann le úis a bhaineann le conradh iasachta a ríomh ina chúis le héagothroime shuntasach idir cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe a eascraíonn as an gconradh, chun aimhleasa an tomhaltóra, de réir bhrí Airteagal 3(1) de Threoir 93/13, tá sé ábhartha comparáid a dhéanamh idir modh ríofa an ghnáthráta úis dá bhforáiltear leis an téarma sin agus leibhéal iarbhír an ráta sin mar thoradh air sin agus na modhanna ríofa a úsáidtear de ghnáth agus, go háirithe, na rátaí úis a chuirtear i bhfeidhm ar an margadh ar dháta thabhairt i gcrích an chonartha iasachta lena mbaineann d’iasacht de mhéid agus d’fhad atá coibhéiseach leo siúd a leagtar amach sa chonradh sin.
136
Cuireann an chúirt a rinne an tarchur ceist chomh maith maidir le hábharthacht fhéideartha an mhodha chun an dá innéacs dá dtagraíonn sí a ríomh agus an méid is féidir a thuiscint ón dá innéacs sin, eadhon, go bunúsach, maidir le IRPH, meán‑RCB na gconarthaí iasachta morgáiste atá inchomparáide leis an gconradh iasachta atá i gceist agus, maidir le Euribor, arb é an t‑innéacs tagartha eile dá dtagraíonn an chúirt sin é, an meánráta úis, in euro ar a dtugann bainc Eorpacha airgead ar iasacht dá chéile.
137
I ndáil leis sin, ba cheart a thabhairt faoi deara go léirítear an comhfhreagras sin, a eascraíonn as na modhanna chun na hinnéacsanna sin a ríomh, agus na rialacha sin iad féin ina luachanna faoi seach.
138
Leanann sé chomh maith ó mhír 132 den bhreithiúnas seo, mar riail ghinearálta, go mbraitheann cibé an bhfuil ann d’éagothroime chun aimhleasa an tomhaltóra mar gheall ar théarma den sórt sin, go bunúsach, i ndeireadh na dála, ní ar an innéacs tagartha é féin, ach ar an ráta úis a eascraíonn, i ndáiríre, ón téarma sin i ndáil leis an méadú a chuirtear i bhfeidhm ar luach an innéacs sin de bhun an téarma sin.
139
Mar sin féin, ní féidir a chur as an áireamh go bhfuil gnéithe sonracha an mhodha chun an ráta úis chonarthaigh nó an t‑innéacs tagartha féin a ríomh amhlaidh chun míchothromaíocht a chruthú chun aimhleasa an tómhaltóra, go háirithe mar gheall ar a thionchar ar fhorbairt an ráta nó an innéacs sin.
140
Ní mór mar sin an 17ú agus an 18ú ceist a fhreagairt sa chaoi nach mór Airteagal 3(1) de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi, d’fhonn measúnú a dhéanamh ar chineál éagórach féideartha téarma i gconradh iasachta morgáiste ar ráta athraitheach lena bhforáiltear do choigeartú tréimhsiúil an ráta úis i gcomparáid le luach an innéacs tagartha chinntithe, is ábhartha modh ríofa na ngnáthrátaí úis dá bhforáiltear leis an téarma sin agus leibhéal iarbhír an ráta sin dá bharr a chur i gcomparáid leis na modhanna ríofa a úsáidtear de ghnáth agus, i measc nithe eile, na rátaí úis a ghearrtar ar an margadh ar dháta thabhairt i gcrích an chonartha iasachta lena mbaineann d’iasacht de mhéid agus d’fhad atá coibhéiseach leo siúd a leagtar amach sa chonradh iasachta sin. D’fhéadfadh gnéithe eile de ríomh an ráta úis chonarthaigh nó an innéacs tagartha a bheith ábhartha más dócha go gcruthóidh siad éagothroime chun aimhleasa an tomhaltóra.
An 19ú go dtí an 21ú ceist, maidir leis na hiarmhairtí a bhaineann le haon chinneadh go bhfuil téarma conarthach éagórach
141
Baineann an 19ú go dtí an 22ú ceist leis na hiarmhairtí a bheadh ag aon chinneadh go bhfuil téarma conarthach amhail an téarma atá i gceist éagórach más rud é, i bprionsabal, nach bhféadfadh an conradh leanúint de bheith ann gan an téarma sin.
– An 19ú agus an 20ú ceist
142
Leis an 19ú agus an 20ú ceist uaithi, nach mór a scrúdú le chéile, iarrann an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, ar cheart Airteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi, i bprionsabal, i gcás nach féidir le conradh iasachta morgáiste ar ráta athraitheach leanúint de bheith ann gan téarma lena bhforáiltear do choigeartú tréimhsiúil an ráta úis i gcomparáid le luach an innéacs tagartha chinntithe, ar téarma é a cinneadh a bheith de chineál éagórach, ach i gcás ina bhfágfaí an tomhaltóir gan chosaint ar iarmhairtí a bheadh thar a bheith dochrach, ceanglaítear ar an gcúirt náisiúnta an téarma sin a ionadú le foráil fhorlíontach den dlí náisiúnta fiú dá gcruthófaí éagothroime chun aimhleasa an tomhaltóra amhail an tomhaltóir a cuireadh san áireamh i gcomhthéacs an mheasúnaithe ar chineál éagórach an téarma sin mar thoradh ar chur i bhfeidhm na forála forlíontaí sin agus, mura gcruthófaí, más féidir leis an gcúirt sin an téarma sin a choigeartú go haisghníomhach trí gné lena mbainfí an éagothroime sin a thabhairt isteach sna rialacha maidir le ríomh an ráta úis.
143
I gcomhréir le hAirteagal 6(1) de Threoir 93/13, is faoin gcúirt náisiúnta atá sé téarmaí éagóracha a fhágáil gan feidhm ionas nach mbeidh éifeachtaí ceangailteacha acu ar an tomhaltóir, mura ndéanfaidh an tomhaltóir agóid ina choinne. Ní mór go mbeadh an conradh fágtha, i bprionsabal gan aon leasú eile seachas an leasú a eascraíonn as deireadh a chur leis na téarmaí éagóracha, a mhéid is féidir leanúint leis an gconradh sin i gcomhréir le rialacha an dlí náisiúnta (breithiúnas an 25 Samhain 2020, Banca B., C‑269/19, EU:C:2020:954, mír 29 agus an cásdlí dá dtagraítear).
144
I gcás nach féidir leanúint leis an gconradh sin, ní chuirtear bac le hAirteagal 6(1) de Threoir 93/13 ar an gcúirt náisiúnta, agus prionsabail dhlí na gconarthaí á gcur i bhfeidhm, a bhaineann le cur i bhfeidhm an téarma éagóraigh trí fhoráil fhorlíontach den dlí náisiúnta a chur ina ionad i gcás ina bhfágfaí an tomhaltóir gan chosaint ar iarmhairtí a bheadh thar a bheith dochrach, agus mar thoradh air sin, ar an gcéad dul síos, go ngearrfaí pionós ar an tomhaltóir agus, ar an dara dul síos, go gcuirfí an cineál athchomhairleach a bheadh mar thoradh ar neamhniú an chonartha i mbaol. Mar sin, maidir le conradh iasachta, bheadh sé mar thoradh ar neamhniú den chineál sin, i bprionsabal, go dtiocfadh méid na hiasachta gan íoc chun bheith dlite láithreach, a mhéid is dócha a bheadh os cionn chumas airgeadais an tomhaltóra agus, dá thoradh sin, go ngearrfaí pionós ar an tomhaltóir seachas ar an iasachtóir (féach, chuige sin, breithiúnas an 25 Samhain 2020, Banca B., C‑269/19, EU:C:2020:954, míreanna 32 agus 34 agus an cásdlí dá dtagraítear).
145
Mar sin féin, measfar, le hionadú den chineál sin, go bhfuil an fhoráil atá i gceist forlíontach go hiarbhír agus go bhfuil raon feidhme aici atá coibhéiseach le raon feidhme an téarma atá inbhreithnithe lena ionadú.
146
Sa chás seo, tá an chuma air go dtosaíonn an chúirt a rinne an tarchur ón mbonn go bhféadfaí na coinníollacha sin a chomhlíonadh maidir leis an 15ú foráil bhreise de Dhlí 14/2013.
147
Ar an gcéad dul síos, maidir le cineál na forála sin, ní mór a mheabhrú gur faoin gcúirt náisiúnta atá sé cinneadh a dhéanamh ar cheart foráil den dlí náisiúnta a mheas mar bheith de chineál tacaíochta i ndáil leis an dlí sin (féach, chuige sin, breithiúnas an 3 Márta 2020, Gómez del Moral Guasch, C‑125/18, EU:C:2020:138, míreanna 65 agus 66). Chuige sin, is faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé athbhreithniú a dhéanamh ar ábhar beacht an 15ú foráil bhreise de Dhlí 14/2013.
148
Mar sin féin, is cosúil go dtugtar réimeas idirthréimhseach isteach tar éis dhá IRPH a dhíothú ón 1 Samhain 2013 trí fhoráil a dhéanamh, i dtéarmaí conarthaí iasachta morgáiste lena bhforáiltear do choigeartú an ráta úis i gcomparáid leis an IRPH díothaithe, agus a dhéantar an tagairt don IRPH sin a ionadú, don todhchaí, le tagairt do IRPH eile, a bhí fós ann, le coigeartuithe áirithe a cheanglaítear chun coibhéis a áirithiú.
149
Faoi réir na bhfíoruithe a bheidh le déanamh ag an gcúirt a rinne an tarchur, is amhlaidh nach dtagann riail idirthréimhseach den sórt sin faoin sainmhíniú a nglactar leis go ginearálta le haghaidh riail fhorlíontach, arb é is cuspóir dó, de réir chásdlí socair na Cúirte Breithiúnais, cásanna nár imigh na páirtithe ó riail chaighdeánach arna leagan síos ag an reachtas náisiúnta do na conarthaí lena mbaineann, nó inar roghnaigh siad go sainráite infheidhmeacht rialach arna tabhairt isteach ag an reachtas náisiúnta chun na críche sin (breithiúnas an 3 Deireadh Fómhair 2019, Dziubak, C‑260/18, EU:C:2019:819, mír 60).
150
An dara dul síos, maidir le raon feidhme an 15ú foráil bhreise de dhlí 14/2013, is cosúil nach mbaineann an t‑ionadú dá bhforáiltear leis an dlí sin leis na téarmaí dá dtagraítear, ach le ceann amháin d’eilimintí na téarmaí sin, is é sin, an t‑innéacs tagartha a ainmnítear leo, ós rud é gur ionadú téarma atá i gceist sa chás seo.
151
Is fiú a thabhairt faoi deara, thairis sin, gur cosúil go nglacfar leis le sásra ionadaíochta den chineál sin gur bailí iad na téarmaí lena mbaineann, i gcás nach cosúil go n‑eisiatar go hiomlán sa chás seo leis na breithnithe a leagtar amach san ordú tarchuir, ós rud é go léirítear leis na hargóintí sa bhreithiúnas seo a bhaineann le scrúdú a dhéanamh ar cheisteanna maidir le héagóir fhéideartha téarma amhail an téarma atá i gceist nach mbaineann amhras na cúirte a rinne an tarchur le húsáid IRPH, ach le húsáid IRPH gan corrlach diúltach dá dtagraítear sa bhrollach a ghabhann le Ciorclán 51994 a chur i bhfeidhm. Leanann sé mar sin féin, ó mhír 142 den bhreithiúnas seo, sa chás seo, go n‑ardaítear an 19ú agus an 20ú ceist i gcás ina gcinntear go bhfuil téarma den sórt sin neamhbhailí toisc go bhfuil sé éagórach.
152
Maidir leis an gcuid eile den iarratas, i gcás nach féidir leis an téarma a mheastar a bheith éagórach a dhiúltú agus foráil fhorlíontach a chur ina ionad, ní mór a mheabhrú, i gcás ina gcinneann an chúirt náisiúnta go bhfuil téarma éagórach i gconradh arna thabhairt i gcrích idir díoltóir nó soláthróir agus tomhaltóir ar neamhní, nach féidir leis an gcúirt sin an conradh sin a fhorlíonadh trí athbhreithniú a dhéanamh ar ábhar an téarma sin. Mar sin, dá gceadófaí don chúirt náisiúnta athbhreithniú a dhéanamh ar ábhar na dtéarmaí éagóracha a leagtar amach i gconradh den sórt sin, d’fheadfadh cumhacht den sórt sin baint amach chuspóir fadtéarmach Airteagal 7 de Threoir 93/13 a chur i mbaol. Chuideoidh an cumhacht sin le deireadh a chur le héifeacht dhíspreagthach arna déanamh ar thomhaltóirí agus díoltóirí le neamhchur i bhfeidhm simplí na dtéarmaí éagóracha sin i leith an tomhaltóra nó an díoltóra, sa mhéid go gcuirfí cathú ar an tomhaltóir nó ar an díoltóir leas a bhaint as na téarmaí sin, ag tabhairt dá haire go bhféadfaí an conradh sin a fhorlíonadh, fiú dá ndearbhófaí iad a bheith neamhbhailí, sa mhéid is gá, ag an gCúirt náisiúnta, sa mhéid go ráthófaí leis sin leas na dtomhaltóirí nó na ndíoltóirí sin (breithiúnas an 25 Samhain 2020, Banca B., C‑269/19, EU:C:2020:954, míreanna 30 agus 31 agus an cásdlí dá dtagraítear).
153
Mar sin féin, dá gcuirfí gné bhreise leis na rialacha mionsonraithe chun an ráta úis a ríomh dá bhforáiltear i dtéarma amhail an téarma atá faoi chonspóid chun an éagothroime chonarthach a chuir leis an gcinneadh go raibh an téarma sin éagórach a leigheas, b’ionann an méid sin agus athbhreithniú a dhéanamh ar ábhar an téarma sin.
154
I bhfianaise na mbreithnithe thuas, ní mór an 19ú agus an 20ú ceist a fhreagairt sa chaoi nach mór Airteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi, i gcás nach féidir le conradh iasachta morgáiste ar ráta athraitheach leanúint de bheith ann gan téarma lena bhforáiltear do choigeartú tréimhsiúil an ráta úis i gcomparáid le luach an innéacs tagartha chinntithe, ar téarma é a cinneadh a bheith de chineál éagórach, ach i gcás ina bhfágfaí an tomhaltóir gan chosaint ar iarmhairtí a bheadh thar a bheith dochrach, nach gcuirtear bac leo ar an gcúirt náisiúnta an téarma sin a ionadú le foráil fhorlíontach den dlí náisiúnta ar choinníoll go bhfuil raon feidhme ag an bhforáil sin atá coibhéiseach le raon feidhme an téarma atá inbhreithnithe lena ionadú. Ar an taobh eile, ní féidir leis an gcúirt sin athbhreithniú a dhéanamh ar an téarma sin trí eilimint a chur leis lena bhféadfaí an éagothroime a bhaineann leis a leigheas chun aimhleasa an tomhaltóra.
– An 21ú ceist
155
Maíonn an cosantóir sna príomhimeachtaí agus rialtas na Spáinne nach bhfuil dlínse ag an gCúirt freagra a thabhairt ar an 21ú ceist, ós rud é go mbainfeadh sé sin le cur i bhfeidhm forála den dlí náisiúnta.
156
Mar sin féin, fhéachtar leis an gceist sin go ndéanfadh an Chúirt Bhreithiúnais an fhoráil de dhlí náisiúnta dá bhforáiltear ann a léiriú, ach rialú a thabhairt ar chomhoiriúnacht Threoir 93/13 maidir leis na hiarmhairtí a eascraíonn as an bhforáil sin arna gcur in iúl ag an gcúirt a rinne an tarchur, a mhéid is infheidhme.
157
Dá bhrí sin, ba cheart an cheist seo a fhreagairt.
158
Mar réamhbharúil, ní mór a thabhairt faoi deara, cé nach dtagraíonn an chúirt a rinne an tarchur d’Airteagal 6(1) de Threoir 93/13, nach mór é a chur san áireamh freisin, ós rud é go leagtar síos leis an bhforáil sin na hiarmhairtí a bhaineann le neamhbhailíocht téarma chonarthaigh.
159
Dá thoradh sin, ní mór a mheas, go n‑iarrann an chúirt a rinne an tarchur, leis an 21ú ceist uaithi, go bunúsach, ar cheart Airteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi, i gcás nach féidir conradh iasachta morgáiste leanúint de bheith ann gan téarma a chinntear a bheith éagórach, go gcuirtear bac leis ar chur i bhfeidhm forála den dlí náisiúnta ar dá réir a bhfuil an díoltóir nó an soláthraí i dteideal aisíocaíocht a fháil ar an tsuim iomlán a tugadh ar iasacht móide ús arna fhabhrú ag an ráta reachtúil ón dáta ar cuireadh an tsuim sin ar fáil don tomhaltóir.
160
Ní mór a mheabhrú go bhforáiltear le hAirteagal 6(1) de Threoir 93/13 go bhforálfaidh na Ballstáit nach mbeidh téarmaí éagóracha ina gceangal ar an tomhaltóir ‘amhail dá bhforáiltear faoina ndlí náisiúnta’. Mar sin féin, ní féidir raon feidhme agus, dá bhrí sin, ábhar na cosanta a ráthaítear do thomhaltóirí a athrú le reachtaíocht faoin dlí náisiúnta lena dtugtar an chosaint sin faoi Threoir 93/13 agus, ar an gcaoi sin, amhras a chaitheamh ar éifeacht na cosanta sin a neartú le glacadh rialacha aonfhoirmeacha maidir le téarmaí éagóracha, rud a bhí á lorg ag reachtóir an Aontais, mar a tugadh faoi deara in aithris 10 den Treoir sin (breithiúnas an 15 Meitheamh 2023, Bank M. (Iarmhairtí cealaithe conartha), C‑520/21, EU:C:2023:478, mír 60 agus an cásdlí dá dtagraítear).
161
Maidir leis na hiarmhairtí praiticiúla a eascraíonn as neamhniú conartha iasachta morgáiste mar thoradh ar théarmaí éagóracha, chinn an Chúirt Bhreithiúnais go mbraitheann comhoiriúnacht rialacha náisiúnta lena rialaítear na hiarmhairtí sin le dlí an Aontais ar an gceist an gceadaítear leis na rialacha sin, ar an gcéad dul síos, staid dhlíthiúil agus fhíorasach an tomhaltóra a athbhunú sa staid ina mbeadh sé mura mbeadh an conradh sin ann agus, ar an dara dul síos, nach gcuireann siad an éifeacht dhíspreagthach arna lorg le Treoir 93/13 i mbaol (breithiúnas an 15 Meitheamh 2023, Bank M. (Iarmhairtí cealaithe conartha), C‑520/21, EU:C:2023:478, mír 68).
162
Dá bhrí sin, ní féidir glacadh leis na héilimh a fhéadfaidh díoltóir nó soláthróir a dhéanamh i gcoinne tomhaltóra i gcás den sórt sin ach amháin mura mbaineann siad an bonn de na cuspóirí dá dtagraítear sa mhír roimhe seo den bhreithiúnas seo.
163
Mar sin féin, d’fhéadfaí amhras a tharraingt ar an éifeacht dhíspreagthach a bhí beartaithe le Treoir 93/13 dá dtabharfaí an ceart d’institiúid creidmheasa cúiteamh a éileamh ón tomhaltóir a théann thar aisíoc an chaipitil a íocadh i leith chomhlíonadh an chonartha sin agus, más infheidhme, i leith íocaíocht úis mainneachtana (breithiúnas an 15 Meitheamh 2023, Bank M. (Iarmhairtí cealaithe conartha), C‑520/21, EU:C:2023:478, mír 76).
164
Maidir le féidearthacht an díoltóra nó an tsoláthróra ús mainneachtana den sórt sin a fháil, ní mór a thuiscint gurb é sin an t‑ús atá dlite ó fhógra foirmiúil chun na suimeanna a fuarthas faoin gconradh a cuireadh ar neamhní a aisíoc. Mar sin, i gcás ina bhféadfadh an díoltóir nó an soláthróir muirir a ghearradh ón dáta ar tugadh an caipiteal a tugadh ar iasacht de bhun an chonartha a cuireadh ar neamhní don iasachtaí, d’fhéadfadh an díoltóir nó an soláthróir sin a bheith in ann aisíocaíocht a fháil as úsáid an chaipitil sin ag an tomhaltóir. Mar gheall ar an bhféidearthacht sin, cuirfí éifeacht dhíspreagthach arna déanamh ar tomhaltóirí agus díoltóirí le hin‑neamhnitheacht conarthaí a ndéanann téarma éagórach difear dóibh agus éifeachtacht na cosanta a thugtar do thomhaltóirí le Treoir 93/13 i mbaol ag an am céanna, ós rud é go bhféadfadh tomhaltóirí bheith i gcás ina mbeadh sí níos tarraingtí dóibh leanúint ar aghaidh le conradh a chomhlíonadh ina bhfuil téarma éagórach, seachas na cearta atá acu faoin Treoir sin a fheidhmiú (féach, i ndáil leis sin, breithiúnas an 15 Meitheamh 2023, Bank M. (Iarmhairtí cealaithe conartha), C‑520/21, EU:C:2023:478, míreanna 78, 79 agus 84).
165
Ní mór a chur i dtreis freisin go bhfuil réiteach den chineál sin comhréireach leis an bprionsabal nemo auditur propriam turpitudinem allegans (ní fhéadfaidh aon duine leas a bhaint as a chuid nó a cuid mí-iompar féin), ós rud é nach féidir glacadh leis go mbaineann páirtí tairbhí eacnamaíocha as a iompar neamhdhleathach nó go gcúitítear an t‑iompar sin as na míbhuntáistí a eascraíonn as iompar den sórt sin (féach, i ndáil leis sin, breithiúnas an 15 Meitheamh 2023, Bank M. (Iarmhairtí cealaithe conartha), C‑520/21, EU:C:2023:478, mír 81).
166
Is amhlaidh atá a fortiori i gcás inar mó an ráta úis reachtúil is infheidhme i gcás na suimeanna a fuarthas faoi chonradh iasachta a cuireadh ar neamhní a aisíoc ná an ráta dá bhforáiltear leis an gconradh sin, mar is amhlaidh sa chás seo.
167
I bhfianaise na mbreithnithe thuas, is é an freagra ar an 21ú ceist ná nach mór Airteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir 93/13 a léiriú, i gcás nach bhféadfadh conradh iasachta leanúint de bheith ann gan téarma a chinntear a bheith éagórach, sa chaoi go gcuirtear cosc leo ar chur i bhfeidhm forála den dlí náisiúnta ar dá réir a bhfuil an díoltóir nó an soláthraí i dteideal aisíocaíocht a fháil ar an tsuim iomlán a tugadh ar iasacht móide ús arna fhabhrú ag an ráta reachtúil ón dáta ar cuireadh an tsuim sin ar fáil don tomhaltóir.
– An 22ú ceist
168
Maíonn an cosantóir sna príomhimeachtaí agus rialtas na Spáinne chomh maith nach bhfuil dlínse ag an gCúirt freagra a thabhairt 22ú ceist, os rud é go mbaineann sí le cur i bhfeidhm forála den dlí náisiúnta.
169
Ní mór a thabhairt faoi deara gurb é is aidhm don cheist seo, den chuid is mó, lena chinneadh an ionann téarma conarthach éagórach nár caibidlíodh ar leithligh, lena ngabhann neamhniú an chonartha sin, a áireamh i gconradh ag díoltóir nó ag soláthróir, agus ‘mímhacántacht’ de réir bhrí Airteagal 1306(2) den Chód Sibhialta.
170
Mar sin féin, ní bhaineann an scrúdú arna dhéanamh ar an gceist sin le léiriú a dhéanamh ar an gcoincheap sin den dlí náisiúnta, nach dtagann faoi dhlínse na Cúirte Breithiúnais, mar is léir ón gcásdlí a mheabhraítear i mír 63 den bhreithiúnas seo.
171
Dá bhrí sin, ní gá an 22ú ceist a fhreagairt.
Costais
172
Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, is faoin gcúirt a rinne an tarchur a bheidh sé rialú a dhéanamh ar chostais. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Naoú Dlísheomra) mar seo a leanas:
1.
Maidir le hAirteagal 4(2) agus Airteagal 5 de Threoir 93/13/CEE ón gComhairle an 5 Aibreán 1993 maidir le téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
comhlíontar an ceanglas trédhearcachta a eascraíonn as na forálacha sin tráth a thugtar conradh iasachta morgáiste i gcrích lena bhforáiltear do choigeartú tréimhsiúil ar an ráta úis i gcomparáid le luach innéacs oifigiúil a tugadh isteach le gníomh riaracháin, ina n‑áirítear an sainmhíniú, mar gheall gur foilsíodh an gníomh sin agus na luachanna roimh an innéacs sin in iris oifigiúil an Bhallstáit lena mbaineann, agus nach gcaithfidh, mar sin, an creidiúnaí é féin an tomhaltóir a chur ar an eolas faoi sainmhíniú an innéacs sin agus faoina fhorbairt roimhe sin, cé nach gcomhfhreagraíonn sé sin le ráta úis shocraigh, mar gheall ar a mhodh ríofa, ach le Ráta Céatadánach Bliantúil (RCB), ar choinníoll, mar thoradh ar a bhfoilsiú, go bhfuil rochtain leordhóthanach ag an gnáth-thomhaltóir ar na heilimintí sin mar gheall ar an bhfaisnéis a thug an díoltóir nó an soláthróir sin chun na críche sin. In éagmais faisnéis den sórt sin, is faoin díoltóir nó faoin soláthróir atá sé sainmhíniú iomlán a sholáthar go díreach ar an innéacs sin agus ar gach píosa faisnéise atá ábhartha, go háirithe maidir haon rabhadh ón údarás a bhunaigh an t‑innéacs sin maidir le saintréithe den innéacs sin agus a n‑iarmhairtí a d’fhéadfaí a mheas a bheith tábhachtach don tomhaltóir, chun measúnú ceart a dhéanamh ar na hiarmhairtí eacnamaíocha a bhaineann leis an gconradh iasachta morgáiste atá beartaithe dó a thabhairt i gcrích. In aon chás, is faoin díoltóir nó faoin soláthróir atá sé an fhaisnéis uile a sholáthar don tomhaltóir, ar faisnéis í a cheanglaítear a sholáthar leis an reachtaíocht náisiúnta is infheidhme tráth a thugtar an conradh i gcrích.
2.
Airteagal 3(1) de Threoir 93/13
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
is ábhartha an cineál éagórach a d’fhéadfadh a bheith ag téarma i gconradh iasachta morgáiste ar ráta athraitheach lena bhforáiltear do choigeartú tréimhsiúil an ráta úis a mheas i comparáid le luach an innéacs oifigiúil ós rud é go dtagraíonn an téarma go díreach agus go simplí don innéacs sin, de bhrí go leanann sé ón bhfaisnéis atá sa ghníomh riaracháin lenar bunaíodh an t‑innéacs sin, mar gheall ar na saintréithe a eascraíonn as a mhodh ríofa, ba ghá corrlach diúltach a chur i bhfeidhm chun RCB an idirbhirt lena mbaineann a ailíniú le RCB an mhargaidh, ar choinníoll nár chuir an díoltóir ná an soláthróir an fhaisnéis sin in iúl don tomhaltóir agus nach raibh rochtain leordhóthanach ag gnáth-thomhaltóir ar an bhfaisnéis sin.
3.
Airteagal 3(1) de Threoir 93/13
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
i gcás achomhairc, i dtéarma lena bhforáiltear do choigeartú tréimhsiúil ar ráta úis conartha iasachta morgáiste ar innéacs tagartha arna bhunú ar bhonn an Ráta Chéatadánaigh Bhliantúil (RCB) is infheidhme maidir le conarthaí a chuirtear san áireamh chun luachanna comhleanúnacha an innéacs sin a ríomh, go gciallaíonn an chaoi go bhfuil eilimintí sna RCBanna sin a eascraíonn as téarmaí a chinntear ina dhiaidh sin a bheith éagórach nach mór téarma coigeartaithe ráta úis an chonartha lena mbaineann a mheas mar bheith éagórach agus, dá bhrí sin, neamh-infheidhmithe i gcoinne an tomhaltóra.
4.
Airteagal 3(1) de Threoir 93/13,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ní féidir a thoimhdiú go bhfuil ann do chreideamh macánta an díoltóra nó an tsoláthróra i gcás achomhairc, i dtéarma lena bhforáiltear do choigeartú tréimhsiúil ar ráta úis i gconradh iasachta morgáiste, ós rud é gur innéacs oifigiúil é arna tharraingt suas ag údarás riaracháin agus arna úsáid ag na húdaráis phoiblí amháin. Ní mór go ndéanfaí an measúnú ar éagóracht fhéideartha téarma den chineál sin i bhfianaise imthosca sonracha an cháis, agus neamhchomhlíonadh an cheanglais trédhearcachta, inter alia á chur san áireamh agus na gnáthrátaí úis dá bhforáiltear leis an téarma sin agus leibhéal iarbhír an ráta dá bharr a chur i gcomparáid leis na modhanna ríofa a úsáidtear de ghnáth agus, i measc nithe eile, na rátaí úis a ghearrtar ar an margadh ar dháta thabhairt i gcrích an chonartha iasachta lena mbaineann d’iasacht de mhéid agus d’fhad atá coibhéiseach leo siúd a leagtar amach sa chonradh sin.
5.
Airteagal 3(1) de Threoir 93/13
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
d’fhonn measúnú a dhéanamh ar chineál éagórach féideartha téarma i gconradh iasachta morgáiste ar ráta athraitheach lena bhforáiltear do choigeartú tréimhsiúil an ráta úis i gcomparáid le luach an innéacs tagartha chinntithe, is ábhartha modh ríofa na ngnáthrátaí úis dá bhforáiltear leis an téarma sin agus leibhéal iarbhír an ráta sin dá bharr a chur i gcomparáid leis na modhanna ríofa a úsáidtear de ghnáth agus, i measc nithe eile, na rátaí úis a ghearrtar ar an margadh ar dháta thabhairt i gcrích an chonartha iasachta lena mbaineann d’iasacht de mhéid agus d’fhad atá coibhéiseach leo siúd a leagtar amach sa chonradh iasachta sin. D’fhéadfadh gnéithe eile de ríomh an ráta úis chonarthaigh nó an innéacs tagartha a bheith ábhartha más dócha go gcruthóidh siad éagothroime chun aimhleasa an tomhaltóra.
6.
Maidir le hAirteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir 93/13
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
I bprionsabal, i gcás nach féidir le conradh iasachta morgáiste ar ráta athraitheach leanúint de bheith ann gan téarma lena bhforáiltear go coigeartú tréimhsiúil an ráta úis i gcomparáid le luach an innéacs tagartha chinntithe, ar téarma é a cinneadh a bheith de chineál éagórach, ach i gcás ina bhfágfaí an tomhaltóir gan chosaint ar iarmhairtí a bheadh thar a bheith dochrach, ní chuirtear bac leo ar an gcúirt naisiúnta an téarma sin a ionadú le foráil fhorlíontach den dlí náisiúnta ar choinníoll go bhfuil raon feidhme ag an bhforáil sin atá coibhéiseach le raon feidhme an téarma atá inbhreithnithe lena ionadú. Ar an taobh eile, ní féidir leis an gcúirt sin athbhreithniú a dhéanamh ar an téarma sin trí eilimint a chur leis lena bhféadfaí an éagothroime a bhaineann leis a leigheas chun aimhleasa an tomhaltóra.
7.
Maidir le hAirteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir 93/13
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
i gcás nach bhféadfadh conradh iasachta leanúint de bheith ann gan téarma a chinntear a bheith éagórach, go gcuirtear cosc leo ar chur i bhfeidhm forála den dlí náisiúnta ar dá réir a bhfuil an díoltóir nó an soláthraí i dteideal aisíocaíocht a fháil ar an tsuim iomlán a tugadh ar iasacht móide ús arna fhabhrú ag an ráta reachtúil ón dáta ar cuireadh an tsuim sin ar fáil don tomhaltóir.
Sínithe
(
*1
)	Teanga an cháis: an Spáinnis.