62023CJ0159_RES
Kawża C‑159/23
Sony Computer Entertainment Europe Ltd
vs
Datel Design and Development Ltd et
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-Bundesgerichtshof)
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) tas‑17 ta’ Ottubru 2024
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Proprjetà intellettwali – Drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati – Protezzjoni legali ta’ programmi tal-kompjuter – Direttiva 2009/24/KE – Artikolu 1 Kamp ta’ applikazzjoni – Forom ta’ espressjoni ta’ programm tal-kompjuter – Kunċett – Artikolu 4(1)(b) – Alterazzjoni ta’ programm tal-kompjuter – Modifika tal-kontenut tal-varjabbli maħżuna fil-memorja prinċipali tal-kompjuter u użati matul l-operazzjoni ta’ eżekuzzjoni tal-programm”
Approssimazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet – Drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati – Direttiva 2009/24 – Protezzjoni legali ta’ programmi tal-kompjuter – Kamp ta’ applikazzjoni – Forom ta’ espressjoni ta’ programm tal-kompjuter – Kunċett – Alterazzjoni ta’ programm tal-kompjuter – Modifika tal-kontenut tal-varjabbli maħżuna fil-memorja prinċipali tal-kompjuter u użati matul l-operazzjoni ta’ eżekuzzjoni tal-programm – Esklużjoni – Kundizzjonijiet – Kontenut li ma jippermettix ir-riproduzzjoni jew il-ħolqien sussegwenti tal-programm – Evalwazzjoni mill-qorti nazzjonali
(Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2009/24, Artikolu 1(1), (2) u (3))
(ara l-punti 31 sa 52, u d-dispożittiv)
Sunt
Adita b’talba għal deċiżjoni preliminari mill-Bundesgerichtshof (il-Qorti Federali tal-Ġustizzja, il-Ġermanja), il-Qorti tal-Ġustizzja tat deċiżjoni dwar il-kwistjoni ġdida tal-portata tal-protezzjoni tad-drittijiet tal-awtur (
1
) tal-programmi tal-kompjuter u, b’mod partikolari, tal-kontenut tad-data varjabbli inkluża minn programm tal-kompjuter protett fil-memorja prinċipali ta’ dan il-kompjuter u użata minn dan il-programm matul l-eżekuzzjoni tiegħu.
Sony Computer Entertainment Europe Ltd (iktar ’il quddiem “Sony”) kienet tikkummerċjalizza consoles tal-logħob video PlayStation u logħob għal dawn il-consoles. Sal‑2014, hija kienet tikkummerċjalizza b’mod partikolari l-console PlayStationPortable (iktar ’il quddiem il-“console PSP”) u l-logħba MotorStorm: Arctic Edge maħsuba għal din il-console.
Sony talbet lil-Landgericht Hamburg (il-Qorti Reġjonali ta’ Hamburg, il-Ġermanja) il-waqfien tal-kummerċjalizzazzjoni ta’ prodotti komplementari għall-consoles tal-logħob tagħha, jiġifieri s-softwer Action Replay PSP, kif ukoll tal-apparat u tas-softwer Tilt FX, li kienu prodotti u ddistribwiti minn Datel Design and Development Ltd u Datel Direct Ltd.
Dawn il-prodotti, li kienu jiffunzjonaw esklużivament mal-logħob oriġinali ta’ Sony, kienu jippermettu b’mod partikolari li jiġu mmodifikati ċerti parametri tal-logħob billi joffru lill-utent għażliet ta’ logħob mhux previsti minn Sony f’dan l-istadju tal-logħba u li jikkontrollaw il-console PSP permezz tal-movimenti. Skont Sony, dawn il-prodotti kienu jippermettu lill-utenti jalteraw is-softwer li fuqu huwa bbażat il-logħob tagħha b’mod illegali fir-rigward tad-drittijiet tal-awtur.
Il-Qorti Reġjonali ta’ Hamburg laqgħet parzjalment it-talbiet ta’ Sony. Madankollu, din is-sentenza nbidlet fl-appell mill-Oberlandesgericht Hamburg (il-Qorti Reġjonali Superjuri ta’ Hamburg, il-Ġermanja), li ċaħdet ir-rikors ta’ Sony kollu kemm hu.
Adita b’rikors għal reviżjoni kontra din l-aħħar sentenza, il-Qorti Federali tal-Ġustizzja staqsiet lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk il-kontenut tal-varjabbli, li kienu jiddaħħlu minn programm tal-kompjuter protett fil-memorja prinċipali ta’ dan il-kompjuter u li kienu jintużaw minn dan il-programm matul l-eżekuzzjoni tiegħu, kienx jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-protezzjoni tad-drittijiet tal-awtur fuq il-programm tal-kompjuter u, jekk iva, jekk id-daħla ta’ varjabbli mmodifikati f’din il-memorja prinċipali kinitx tikkostitwixxi alterazzjoni tal-programm tal-kompjuter, fis-sens tad-Direttiva 2009/24.
Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti tal‑Ġustizzja
Il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li mill-Artikolu 1(2) u (3) tad-Direttiva 2009/24 jirriżulta li l-“forom kollha ta’ espressjoni” ta’ programm tal-kompjuter, bl-eċċezzjoni tal-ideat u tal-prinċipji li huma l-bażi tal-elementi li jikkomponuh, huma protetti mid-drittijiet tal-awtur, bil-kundizzjoni li tali programm ikun oriġinali, fis-sens li jkun il-ħolqien intellettwali tal-awtur tiegħu stess. Hija kkonstatat li minn dawn id-dispożizzjonijiet jirriżulta li l-kodiċi sors u l-kodiċi oġġett jaqgħu taħt il-kunċett ta’ “forma ta’ espressjoni” ta’ programm tal-kompjuter, inkwantu jippermettu r-riproduzzjoni jew il-ħolqien ta’ dan il-programm fi stadju sussegwenti, filwaqt li elementi oħra tiegħu, bħal b’mod partikolari l-funzjonalitajiet tiegħu, ma humiex protetti. Għaldaqstant, il-protezzjoni ggarantita minn din id-direttiva hija limitata għall-espressjoni letterali tal-programm tal-kompjuter fil-kodiċi sors u fil-kodiċi oġġett.
Tali interpretazzjoni hija kkorroborata, b’mod partikolari, mid-dritt internazzjonali applikabbli. Fil-fatt, il-Ftehim TRIPs (
2
) jipprovdi li l-programmi tal-kompjuter, kemm jekk ikunu espressi f’kodiċi sors u kemm jekk f’kodiċi oġġett, huma protetti bħala xogħlijiet letterarji skont il-Konvenzjoni ta’ Berne għall-Protezzjoni ta’ Xogħlijiet Letterarji u Artistiċi (
3
). Issa, fis-sens ta’ din il-konvenzjoni u tal-Ftehim TRIPs, huma l-espressjonijiet u mhux l-ideat, il-proċeduri, il-metodi ta’ funzjonament jew il-kunċetti matematiċi, bħala tali, li jistgħu jkunu s-suġġett ta’ protezzjoni taħt id-drittijiet tal-awtur, u dan huwa kkorroborat ukoll mill-preambolu tad-Direttiva 2009/24 (
4
).
Barra minn hekk, l-interpretazzjoni li tgħid li huma biss il-kodiċi sors u l-kodiċi oġġett li jaqgħu taħt il-kunċett ta’ “forma ta’ espressjoni” ta’ programm tal-kompjuter hija konformi mal-għanijiet imfittxija mill-protezzjoni legali tal-programmi tal-kompjuter skont id-Direttiva 2009/24. Fil-fatt, l-għan imfittex mis-sistema ta’ protezzjoni tal-programmi tal-kompjuter stabbilita mil-leġiżlatur tal-Unjoni Ewropea huwa intiż li jipproteġi lill-awturi tal-programmi kontra r-riproduzzjoni mhux awtorizzata ta’ dawn il-programmi li, fl-ambjent diġitali, saret faċli ħafna u b’nefqa minima, kif ukoll kontra d-distribuzzjoni tal-kopji “pirati” tagħhom. Min-naħa l-oħra, mill-oriġini tagħha jirriżulta li s-sistema legali tal-protezzjoni tal-programmi tal-kompjuter ma tagħtix monopolju li jipprekludi l-ħolqien indipendenti. Il-kompetituri tal-awtur ta’ programm tal-kompjuter, mill-mument meta analiżi indipendenti tkun ippermettitilhom li jiddeterminaw l-ideat, ir-regoli jew il-prinċipji użati, għandhom il-libertà kollha li joħolqu l-implimentazzjoni tagħhom stess sabiex joħolqu prodotti kompatibbli.
Fil-każ ineżami, kien jidher li s-softwer ta’ Datel Design and Development u Datel Direct, sa fejn kien jimmodifika biss il-kontenut tal-varjabbli inklużi minn programm tal-kompjuter protett fil-memorja prinċipali ta’ kompjuter u użati minn dan il-programm matul l-eżekuzzjoni tiegħu, ma kienx jippermetti, bħala tali, li dan il-programm jiġi rriprodott u lanqas parti minnu, iżda kien jippreżupponi, għall-kuntrarju, li dan il-programm jiġi eżegwit fl-istess ħin. Il-kontenut tal-varjabbli kien jikkostitwixxi għaldaqstant element minn dan il-programm li permezz tiegħu l-utenti kienu jużaw il-funzjonalitajiet tiegħu u li ma kienx protett bħala “forma ta’ espressjoni” ta’ programm tal-kompjuter fis-sens tal-Artikolu 1(2) tad-Direttiva 2009/24, aspett li kellu jiġi vverifikat mill-qorti nazzjonali.
Bħala konklużjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-Artikolu 1(1) sa (3) tad-Direttiva 2009/24 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-kontenut tad-data varjabbli inkluża minn programm tal-kompjuter protett fil-memorja prinċipali ta’ kompjuter u użata minn dan il-programm matul l-eżekuzzjoni tiegħu ma jaqax taħt il-protezzjoni mogħtija minn din id-direttiva, sa fejn dan il-kontenut ma jippermettix ir-riproduzzjoni jew il-ħolqien sussegwenti ta’ tali programm.
(
1
)	Artikolu 1(1) sa (3) tad-Direttiva 2009/24/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑23 ta’ April 2009 dwar il-protezzjoni legali ta’ programmi tal-kompjuter (ĠU 2009, L 111, p. 16).
(
2
)	Artikolu 10(1) tal-Ftehim dwar l-Aspetti tad-Drittijiet tal-Proprjetà Intellettwali Relatati mal-Kummerċ (iktar ’il quddiem il-“Ftehim TRIPs”), li jinsab fl-Anness 1C tal-Ftehim li jistabbilixxi l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (WTO), iffirmat f’Marrakech fil‑15 ta’ April 1994 u approvat permezz tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 94/800/KE tat‑22 ta’ Diċembru 1994 dwar il-konklużjoni f’isem il-Komunità Ewropea, fejn għandhom x’jaqsmu affarijiet fil-kompetenza tagħha, fuq il-ftehim milħuq fil-Laqgħa ta’ negozjati multilaterali fl-Urugwaj (1986‑1994) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 11, Vol. 21, p. 80).
(
3
)	Konvenzjoni ta’ Berne għall-Protezzjoni ta’ Xogħlijiet Letterarji u Artistiċi, iffirmata f’Berne fid‑9 ta’ Settembru 1886, fil-verżjoni tagħha li tirriżulta mill-Att ta’ Pariġi tal‑24 ta’ Lulju 1971.
(
4
)	Premessi 7, 11 u 15 tad-Direttiva 2009/24.