62020TJ0546_RES
Sprawa T‑546/20
Sopra Steria Benelux SA i Unisys Belgium SA
przeciwko
Komisji Europejskiej
Wyrok Sądu (piąta izba) z dnia 1 grudnia 2021 r.
Zamówienia publiczne na usługi – Postępowanie przetargowe – Usługi opracowania specyfikacji, rozwoju, konserwacji i wsparcia dla platform informatycznych DG „Podatki i unia celna” – Odrzucenie oferty jednego z oferentów i udzielenie zamówienia innemu oferentowi – Obowiązek uzasadnienia – Oferta rażąco niska
Zamówienia publiczne Unii Europejskiej – Udzielenie zamówienia w wyniku przetargu – Uznanie przysługujące instytucjom – Kontrola sądowa – Granice
(zob. pkt 32)
Akty instytucji – Uzasadnienie – Obowiązek – Zakres – Ocena obowiązku uzasadnienia w zależności od okoliczności sprawy – Konieczność wyszczególnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych – Brak
[art. 296 akapit 2 TFUE; Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 41 ust. 2 lit. c)]
(zob. pkt 34–37)
Akty instytucji – Uzasadnienie – Obowiązek – Zakres – Ocena obowiązku uzasadnienia w zależności od okoliczności sprawy – Decyzja o nieprzyjęciu oferty wydana w ramach procedury udzielania zamówień publicznych na usługi – Obowiązek poinformowania, w odpowiedzi na pisemny wniosek, o cechach wybranej oferty i jej względnej przewadze, zapłaconej cenie lub wartości zamówienia oraz o nazwie wybranego oferenta
(art. 296 TFUE; rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady 2018/1046, art. 170, załącznik I)
(zob. pkt 38–40)
Zamówienia publiczne Unii Europejskiej – Udzielenie zamówienia w wyniku przetargu – Oferta rażąco niska – Ciążący na instytucji zamawiającej obowiązek wysłuchania oferenta – Zbadanie przez instytucję zamawiającą rażąco niskiej ceny oferty – Okoliczności, jakie należy wziąć pod uwagę
(rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady 2018/1046, załącznik I)
(zob. pkt 44–49)
Zamówienia publiczne Unii Europejskiej – Udzielenie zamówienia w wyniku przetargu – Oferta rażąco niska – Obowiązek uzasadnienia – Zakres – Wyraźny wniosek odrzuconego oferenta – Obowiązek uzasadnienia – Zakres
(rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady 2018/1046, art. 170 ust. 3, załącznik I)
(zob. pkt 50–54, 60, 65)
Streszczenie
W dniu 6 grudnia 2019 r. Komisja Europejska opublikowała ogłoszenie o zamówieniu publicznym na usługi odnoszące się do usług opracowania specyfikacji, rozwoju, konserwacji i wsparcia 3. stopnia platform informatycznych DG „Podatki i unia celna” Komisji, składające się z dwóch części zamówienia (
1
).
W dniu 27 lutego 2020 r. skarżące, spółki Sopra Steria Benelux SA i Unisys Belgium SA, złożyły jako konsorcjum wspólną ofertę.
Decyzją z dnia 2 lipca 2020 r. Komisja poinformowała skarżące o odrzuceniu ich oferty w odniesieniu do części A z tego powodu, że nie była ona ofertą najkorzystniejszą ekonomicznie, oraz o udzieleniu zamówienia innemu oferentowi. Skarżące wniosły do Sądu skargę o stwierdzenie nieważności tej decyzji.
W swoim wyroku Sąd uwzględnił skargę skarżących i stwierdził nieważność decyzji z dnia 2 lipca 2020 r. w odniesieniu do części A ze względu na to, że decyzja ta nie została wystarczająco uzasadniona, gdyż nie wyjaśniono w niej powodów pozwalających uznać, iż oferta wybranego oferenta nie wydawała się rażąco niska. Ponadto Sąd przedstawił wyjaśnienia dotyczące zakresu ciążącego na instytucji zamawiającej w odniesieniu do odrzuconych oferentów, którzy zwrócili się ze stosownym wnioskiem, obowiązku uzasadnienia, gdy uznała ona, że wybrana oferta nie wydawała się rażąco niska.
Ocena Sądu
Po przypomnieniu utrwalonego orzecznictwa dotyczącego ciążącego na administracji obowiązku uzasadnienia i skutecznej ochrony sądowej, Sąd stwierdził w pierwszej kolejności, że przepisy regulujące zamówienia publiczne Unii Europejskiej przewidują w odniesieniu do odrzuconych oferentów uzasadnienie dwuetapowe (
2
). Najpierw instytucja zamawiająca informuje wszystkich odrzuconych oferentów, o tym, że ich oferta została odrzucona oraz o podstawach tego odrzucenia. Następnie, jeżeli odrzucony oferent, który nie wypełnia żadnych kryteriów wykluczenia, a spełnia kryteria wyboru, złoży stosowny wniosek na piśmie, instytucja zamawiająca informuje go w możliwie najkrótszym terminie, a w żadnym wypadku nie dłuższym niż piętnaście dni od chwili otrzymania jego wniosku, o cechach wybranej oferty i jej względnej przewadze, zapłaconej cenie lub wartości zamówienia oraz o nazwie wybranego oferenta (
3
). To dwuetapowe ujawnienie uzasadnienia jest zgodne z celem obowiązku uzasadnienia, polegającym na umożliwieniu po pierwsze, zainteresowanym zapoznania się z powodami podjęcia środka w celu dochodzenia swoich praw, a po drugie, sądowi Unii sprawowania kontroli.
W drugiej kolejności, jeśli chodzi o zakres obowiązku uzasadnienia ciążącego na instytucji zamawiającej, gdy uzna, że wybrana oferta nie wydaje się rażąco niska, Sąd przypomniał, po pierwsze, że przeprowadzenie oceny istnienia rażąco niskich ofert powinno odbywać się dwuetapowo. W pierwszej kolejności instytucja zamawiająca powinna ocenić, czy cena lub koszty zaproponowane w ofercie „wydają się” rażąco niskie (
4
). W związku z tym instytucja zamawiająca musi jedynie ustalić, czy złożone oferty zawierają oznaki mogące budzić podejrzenie, że mogłyby być rażąco niskie. Jeżeli złożone oferty nie wydają się rażąco niskie, instytucja zamawiająca może prowadzić dalszą ocenę tej oferty i postępowanie o udzielenie zamówienia. Natomiast jeżeli istnieją takie oznaki, instytucja zamawiająca powinna w drugiej kolejności zweryfikować, z czego składa się ta oferta, aby upewnić się, że nie jest rażąco niska. W takim przypadku instytucja zamawiająca ma obowiązek umożliwienia odnośnemu oferentowi przedstawienia powodów, dla których uważa on, że jego oferta nie jest rażąco niska. Instytucja zamawiająca powinna następnie ocenić przedstawione wyjaśnienia i ustalić, czy dana oferta ma rażąco niski charakter, w którym to przypadku jest obowiązana odrzucić ofertę.
Wreszcie Sąd stwierdził, że obowiązek uzasadnienia ciążący na instytucji zamawiającej, gdy uzna, że wybrana oferta nie wydaje się rażąco niska, ma ograniczony zakres. Wynika to w szczególności z faktu, że instytucja zamawiająca dokonuje najpierw oceny prima facie rażąco niskiego charakteru oferty. Zobowiązanie jej bowiem do szczegółowego wyjaśniania, dlaczego oferta nie wydaje się jej rażąco niska, nie uwzględniałoby bowiem rozróżnienia między dwoma etapami analizy. W szczególności, jeżeli instytucja zamawiająca wybierze ofertę, nie musi wyraźnie wskazać, w odpowiedzi na dowolny wniosek o uzasadnienie (
5
), powodów, dla których wybrana przez nią oferta nie wydawała jej się rażąco niska. Z faktu, że instytucja zamawiająca wybiera ofertę wynika bowiem w sposób dorozumiany, lecz niebudzący wątpliwości, że uznała ona, iż nie ma oznak, że owa oferta była jest niska. Jednak powody te należy podać do wiadomości odrzuconego oferenta, na jego wyraźny wniosek, ponieważ uzasadnienie w tej kwestii informuje go o istotnym aspekcie cech wybranej oferty i jej względnej przewagi. Ponadto ograniczenie się przez instytucję zamawiającą do zwykłego stwierdzenia, że oferta wybrana w ramach postępowania o udzielenie zamówienia nie jest rażąco niska, lub do stwierdzenia, że uznano, iż oferta ta nie była rażąco niska, nie jest wystarczające.
Wreszcie Sąd wyjaśnił, że jeżeli, po pierwsze, istnieje znacząca różnica pomiędzy ceną oferty odrzuconego oferenta a ceną wybranego oferenta, którzy jako jedyni złożyli ofertę, a po drugie, cena odrzuconej oferty jest jedynym punktem odniesienia w celu ustalenia istnienia oznaki, że wybrana oferta może zostać uznana za rażąco niską, to instytucja zamawiająca powinna dostarczyć odrzuconemu oferentowi, który wystąpi ze stosownym wnioskiem, wystarczających informacji, aby poznać powody, dla których wybrana oferta nie wydawała się rażąco niska, oraz aby móc ewentualnie zakwestionować zasadność tej oceny.
(
1
)	Część A, zatytułowana „Usługi ewolucji platformy CCN/CSI” oraz część B, zatytułowana „Usługi ewolucji platform CCN2(ng), SPEED2(ng), CDCO/TSOAP i SSV”.
(
2
)	Artykuł 170 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2018/1046 z dnia 18 lipca 2018 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii, zmieniającego rozporządzenia (UE) nr 1296/2013, (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013, (UE) nr 1304/2013, (UE) nr 1309/2013, (UE) nr 1316/2013, (UE) nr 223/2014 i (UE) nr 283/2014 oraz decyzję nr 541/2014/UE, a także uchylającego rozporządzenie (UE, Euratom) nr 966/2012 (Dz.U. 2018, L 193, s. 1, zwanego dalej „rozporządzeniem finansowym”), oraz pkt 31 załącznika I do tego rozporządzenia.
(
3
)	Artykuł 170 ust. 3 regulaminu finansowe i pkt 31.2 do załącznika I do tego rozporządzenia.
(
4
)	Punkt 23.1 załącznika I do rozporządzenia finansowego.
(
5
)	Wniosek o uzasadnienie składa się na podstawie art. 170 ust. 3 rozporządzenia finansowego.