62022TJ0362_INF
Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (πρώτο τμήμα)της 11ης Σεπτεμβρίου 2024 – Bazhaev κατά Συμβουλίου
(Υπόθεση T‑362/22)
«Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα όσον αφορά δράσεις που υπονομεύουν ή απειλούν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας – Δέσμευση κεφαλαίων – Κατάλογος των προσώπων, οντοτήτων και φορέων κατά των οποίων ισχύει η δέσμευση κεφαλαίων και οικονομικών πόρων – Καταχώριση και διατήρηση του ονόματος του προσφεύγοντος-ενάγοντος στον κατάλογο – Υποχρέωση αιτιολογήσεως – Δικαίωμα αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας – Έννοια του “εξέχοντος επιχειρηματία” – Άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχεία δʹ και ζʹ, της αποφάσεως 2014/145/ΚΕΠΠΑ – Έννοια της “συνδέσεως” – Πλάνη εκτιμήσεως – Δικαίωμα ιδιοκτησίας – Επιχειρηματική ελευθερία – Δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή – Αναλογικότητα – Αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων»
1.
Πράξεις των θεσμικών οργάνων – Αιτιολογία – Υποχρέωση – Περιεχόμενο – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Δέσμευση των κεφαλαίων ορισμένων προσώπων και οντοτήτων λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Υποχρέωση να προσδιορίζονται στην αιτιολογία τα ειδικά και συγκεκριμένα στοιχεία που δικαιολογούν τη λήψη του συγκεκριμένου μέτρου – Απόφαση εντασσόμενη σε πλαίσιο το οποίο είναι γνωστό στον ενδιαφερόμενο και το οποίο του παρέχει τη δυνατότητα να κατανοήσει το περιεχόμενο του μέτρου που ελήφθη εις βάρος του – Επιτρεπτό συνοπτικής αιτιολογίας
[Άρθρο 296, εδ. 2, ΣΛΕΕ· απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2022/582, (ΚΕΠΠΑ) 2022/1530, (ΚΕΠΠΑ) 2023/572 και (ΚΕΠΠΑ) 2023/1767· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, 2022/581, 2022/1529, 2023/571 και 2023/1765]
(βλ. σκέψεις 43-53)
2.
Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα κατά ορισμένων προσώπων και οντοτήτων λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Δέσμευση κεφαλαίων – Δικαιώματα άμυνας – Γνωστοποίηση των επιβαρυντικών στοιχείων – Μεταγενέστερη απόφαση που διατηρεί το όνομα του προσφεύγοντος στον κατάλογο των προσώπων τα οποία υπόκεινται στα μέτρα αυτά – Οικεία απόφαση στηριζόμενη σε νέα στοιχεία τα οποία δεν περιλαμβάνονταν στην αρχική – Νέα στοιχεία διαβιβασθέντα στον προσφεύγοντα – Προσβολή του δικαιώματος ακροάσεως – Δεν υφίσταται
[Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 41 § 2, στοιχείο αʹ· απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2022/582, (ΚΕΠΠΑ) 2022/1530, (ΚΕΠΠΑ) 2023/572 και (ΚΕΠΠΑ) 2023/1767· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, 2022/581, 2022/1529, 2023/571 και 2023/1765]
(βλ. σκέψεις 63-69)
3.
Ευρωπαϊκή Ένωση – Δικαστικός έλεγχος της νομιμότητας των πράξεων των θεσμικών οργάνων – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Έκταση του ελέγχου – Κριτήρια λήψεως περιοριστικών μέτρων
(Άρθρο 275, εδ. 2, ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψη 77)
4.
Ευρωπαϊκή Ένωση – Δικαστικός έλεγχος της νομιμότητας των πράξεων των θεσμικών οργάνων – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Έκταση του ελέγχου – Απόδειξη του βασίμου του μέτρου – Υποχρέωση της αρμόδιας αρχής της Ένωσης να αποδείξει, σε περίπτωση αμφισβητήσεως, το βάσιμο των λόγων που ελήφθησαν υπόψη εις βάρος των εμπλεκομένων προσώπων ή οντοτήτων – Καταχώριση στους καταλόγους βάσει δέσμης συγκεκριμένων, σαφών και συγκλινουσών ενδείξεων – Πλάνη εκτιμήσεως – Δεν υφίσταται
[Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 47· απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2022/582, (ΚΕΠΠΑ) 2022/1530, (ΚΕΠΠΑ) 2023/572 και (ΚΕΠΠΑ) 2023/1767· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, 2022/581, 2022/1529, 2023/571 και 2023/1765]
(βλ. σκέψεις 78-80, 112, 144, 159, 180)
5.
Ευρωπαϊκή Ένωση – Δικαστικός έλεγχος της νομιμότητας των πράξεων των θεσμικών οργάνων – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Έκταση του ελέγχου – Απόδειξη του βασίμου του μέτρου – Υποχρέωση της αρμόδιας αρχής της Ένωσης να αποδείξει, σε περίπτωση αμφισβητήσεως, το βάσιμο των λόγων που ελήφθησαν υπόψη εις βάρος των εμπλεκομένων προσώπων ή οντοτήτων – Εύρος του περιθωρίου εκτιμήσεως που διαθέτει η εν λόγω αρμόδια αρχή – Λυσιτέλεια των αποδεικτικών στοιχείων που είχαν προσκομισθεί στο πλαίσιο προηγούμενης καταχωρίσεως ελλείψει τροποποιήσεως των λόγων καταχωρίσεως, μεταβολών στην κατάσταση του προσφεύγοντος ή εξελίξεως της καταστάσεως στην Ουκρανία – Μεταβολές στην κατάσταση του προσφεύγοντος – Λόγοι καταχωρίσεως οι οποίοι δεν τεκμηριώνονται όσον αφορά την ιδιότητα του εξέχοντος επιχειρηματία
[Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 47· απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2022/1530, (ΚΕΠΠΑ) 2022/572 και (ΚΕΠΠΑ) 2023/1767, άρθρο 2 § 1, στοιχείο ζʹ· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, άρθρο 3 § 1, στοιχείο ζʹ, 2022/1, 2022/1529, 2023/571 και 2023/1765]
(βλ. σκέψεις 81, 82, 120, 130, 150, 174-177)
6.
Ευρωπαϊκή Ένωση – Δικαστικός έλεγχος της νομιμότητας των πράξεων των θεσμικών οργάνων – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Έκταση του ελέγχου – Καταχώριση του ονόματος του προσφεύγοντος στον κατάλογο ο οποίος επισυνάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση λόγω της ιδιότητάς του ως εξέχοντος επιχειρηματία που δραστηριοποιείται σε οικονομικούς τομείς οι οποίοι αποτελούν σημαντική πηγή εσόδων για την κυβέρνηση της Ρωσικής Ομοσπονδίας – Έγγραφα στα οποία έχει πρόσβαση το κοινό – Αποδεικτική αξία – Αρχή της ελεύθερης εκτιμήσεως των αποδείξεων
[Απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2022/582· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014 και 2022/581]
(βλ. σκέψεις 88-90)
7.
Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Κριτήρια λήψεως περιοριστικών μέτρων – Εξέχοντες επιχειρηματίες δραστηριοποιούμενοι σε οικονομικούς τομείς οι οποίοι παρέχουν σημαντική πηγή εσόδων στην κυβέρνηση της Ρωσικής Ομοσπονδίας και πρόσωπα συνδεόμενα με αυτούς – Έννοια της ασκούμενης από εξέχοντα επιχειρηματία επιρροής
[Άρθρο 21 ΣΕΕ· απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2022/582, άρθρο 2 § 1, στοιχείο ζʹ· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, άρθρο 3 § 1, στοιχείο ζʹ, και 2022/581]
(βλ. σκέψεις 98-100)
8.
Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Κριτήρια λήψεως περιοριστικών μέτρων – Εξέχοντες επιχειρηματίες δραστηριοποιούμενοι σε οικονομικούς τομείς οι οποίοι παρέχουν σημαντική πηγή εσόδων στην κυβέρνηση της Ρωσικής Ομοσπονδίας και πρόσωπα συνδεόμενα με αυτούς – Έννοια του οικονομικού τομέα ο οποίος παρέχει σημαντική πηγή εσόδων – Τομέας εξορύξεως μετάλλων – Εμπίπτει
[Άρθρο 21 ΣΕΕ· απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2022/582, άρθρο 2 § 1, στοιχείο ζʹ· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, άρθρο 3 § 1, στοιχείο ζʹ, και 2022/581]
(βλ. σκέψεις 109, 110)
9.
Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Κριτήρια λήψεως περιοριστικών μέτρων – Πρόσωπο, οντότητα ή φορέας που συνδέεται με πρόσωπο του οποίου το όνομα έχει καταχωρισθεί στον επισυναπτόμενο στην προσβαλλόμενη απόφαση κατάλογο – Έννοια της “συνδέσεως” – Κοινά συμφέροντα – Συμφέροντα που εντάσσονται αποκλειστικώς σε επαγγελματικό πλαίσιο – Εμπίπτουν
[Απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2022/1530, άρθρο 2 § 1· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, άρθρο 3 § 1, και 2022/1529]
(βλ. σκέψεις 134-141, 180, 181)
10.
Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Κριτήρια λήψεως περιοριστικών μέτρων – Φυσικά ή νομικά πρόσωπα, οντότητες ή φορείς που παρέχουν υλική ή οικονομική στήριξη σε Ρώσους ιθύνοντες ή αντλούν οφέλη από τους εν λόγω ιθύνοντες, καθώς και φυσικά ή νομικά πρόσωπα, οντότητες ή φορείς που συνδέονται με αυτά – Έννοια του οφέλους το οποίο αντλεί πρόσωπο από τους Ρώσους ιθύνοντες – Απαίτηση να αποδειχθεί σύνδεση μεταξύ του οφέλους και της προσαρτήσεως της Κριμαίας ή της αποσταθεροποιήσεως της Ουκρανίας – Δεν υφίσταται
[Απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2023/572, άρθρο 2 § 1, στοιχείο δʹ· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, άρθρο 3 § 1, στοιχείο δʹ, και 2023/571]
(βλ. σκέψεις 153, 164)
11.
Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Δέσμευση των κεφαλαίων ορισμένων προσώπων και οντοτήτων λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Μη λήψη περιοριστικών μέτρων εκ μέρους του Συμβουλίου εις βάρος άλλων προσώπων ή οντοτήτων ευρισκομένων σε όμοια κατάσταση – Παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως – Δεν υφίσταται
[Απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2022/582, (ΚΕΠΠΑ) 2022/1530, (ΚΕΠΠΑ) 2023/572 και (ΚΕΠΠΑ) 2023/1767· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, 2022/581, 2022/1529, 2023/571 και 2023/1765]
(βλ. σκέψεις 189-191)
12.
Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Δέσμευση των κεφαλαίων ορισμένων προσώπων και οντοτήτων λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Δικαστικός έλεγχος της νομιμότητας – Αρχή της αναλογικότητας – Προσήκον χαρακτήρας των περιοριστικών μέτρων – Περιοριστικά μέτρα με τα οποία επιδιώκεται θεμιτός σκοπός της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας
[Απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2022/582, (ΚΕΠΠΑ) 2022/1530, (ΚΕΠΠΑ) 2023/572 και (ΚΕΠΠΑ) 2023/1767· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, 2022/581, 2022/1529, 2023/571 και 2023/1765]
(βλ. σκέψεις 193-196)
13.
Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Δέσμευση των κεφαλαίων ορισμένων προσώπων και οντοτήτων λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία – Περιορισμός του δικαιώματος σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής, του δικαιώματος ιδιοκτησίας και της επιχειρηματικής ελευθερίας – Επιτρέπεται – Προϋποθέσεις – Περιορισμός προβλεπόμενος εκ του νόμου – Σεβασμός του ουσιώδους περιεχομένου του προβαλλόμενου δικαιώματος – Επιδίωξη σκοπού γενικού συμφέροντος αναγνωρισμένου ως τέτοιου από την Ένωση – Τήρηση της αρχής της αναλογικότητας – Προϋποθέσεις που πληρούνται
[Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρα 7, 16, 17 και 52 § 1· απόφαση 2014/145/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2022/582, (ΚΕΠΠΑ) 2022/1530, (ΚΕΠΠΑ) 2023/572 και (ΚΕΠΠΑ) 2023/1767· κανονισμοί του Συμβουλίου 269/2014, 2022/581, 2022/1529, 2023/571 και 2023/1765]
(βλ. σκέψεις 202-209)
14.
Εξωσυμβατική ευθύνη – Προϋποθέσεις – Έλλειψη νομιμότητας – Ζημία – Αιτιώδης συνάφεια – Μη συνδρομή μιας εκ των προϋποθέσεων – Απόρριψη της αγωγής αποζημιώσεως στο σύνολό της
(Άρθρο 340, εδ. 2, ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 213-216)
Διατακτικό
Το Γενικό Δικαστήριο αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την προσφυγή-αγωγή.
2)
Ο Musa Yusopovich Bazhaev φέρει τα δικαστικά έξοδά του καθώς και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
3)
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φέρει τα δικαστικά έξοδά της.