62021CO0341
DIGRIET TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tmien Awla)
22 ta’ Diċembru 2022 (
*1
)
“Appell – Artikolu 182 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja – Servizz pubbliku – Pensjoni – Regolamenti tal-Persunal tal-Unjoni Ewropea – Artikolu 20 tal-Anness VIII – Għoti ta’ pensjoni tas-superstiti – Konjuġi superstiti ta’ ex uffiċjal intitolat għal pensjoni tal-irtirar – Żwieġ iċċelebrat wara t-tmiem tas-servizz ta’ dan l-uffiċjal – Kundizzjoni ta’ tul minimu ta’ ħames snin taż-żwieġ fid-data tal-mewt tal-uffiċjal – Artikolu 18 tal-Anness VIII – Żwieġ iċċelebrat qabel it-tmiem tas-servizz tal-uffiċjal – Kundizzjoni ta’ tul minimu taż-żwieġ ta’ sena biss – Eċċezzjoni ta’ illegalità tal-Artikolu 20 tal-Anness VIII – Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea – Artikolu 20 – Prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament – Artikolu 21(1) – Prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni bbażata fuq l-età – Artikolu 52(1) – Assenza ta’ distinzjoni arbitrarja jew manifestament inadegwata fid-dawl tal-għan li għandu jintlaħaq mil-leġiżlatur tal-Unjoni Ewropea”
Fil-Kawżi magħquda C‑341/21 P u C‑357/21 P,
li għandhom bħala suġġett żewġ appelli abbażi tal-Artikolu 56 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, ippreżentati rispettivament fit-2 ta’ Ġunju u fis-7 ta’ Ġunju 2021,
Il-Kummissjoni Ewropea, irrappreżentata minn T. S. Bohr u B. Mongin, bħala aġenti,
rikorrenti fil-Kawża C‑341/21 P,
il-partijiet l-oħra fil-proċedura:
KM,
konvenuta fl-ewwel istanza,
Il-Parlament Ewropew,
Il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, irrappreżentat minn M. Alver u M. Bauer, bħala aġenti,
intervenjent fl-ewwel istanza,
u
Il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, irrappreżentat minn M. Alver u M. Bauer, bħala aġenti,
rikorrenti fil-Kawża C‑357/21 P,
il-partijiet l-oħra fil-proċedura:
KM,
konvenuta fl-ewwel istanza,
Il-Kummissjoni Ewropea, irrappreżentata minn T. S. Bohr u B. Mongin, bħala aġenti,
konvenuta fl-ewwel istanza,
Il-Parlament Ewropew,
intervenjent fl-ewwel istanza,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tmien Awla),
komposta minn M. Safjan (Relatur), President tal-Awla, N. Piçarra u N. Jääskinen, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: A. Rantos,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat id-deċiżjoni meħuda, wara li nstemgħu l-partijiet u l-Avukat Ġenerali, li tiddeċiedi permezz ta’ digriet motivat, konformement mal-Artikolu 182 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja,
tagħti l-preżenti
Digriet
1
Permezz tal-appelli tagħhom, il-Kummissjoni Ewropea (C‑341/21 P) u l-Kunsill tal-Unjoni Ewropea (C‑357/21 P) jitolbu l-annullament tas-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea tal-24 ta’ Marzu 2021, KM vs Il-Kummissjoni (T‑374/20, mhux ippubblikata, iktar ’il quddiem is-“sentenza appellata”, EU:T:2021:162), li permezz tagħha l-imsemmija qorti annullat id-deċiżjoni tal-Kummissjoni tas-7 ta’ Ottubru 2019, li tiċħad it-talba għall-għoti ta’ pensjoni tas-superstiti lil KM (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kontenzjuża”).
Il-kuntest ġuridiku
2
L-Artikolu 1d tar-Regolamenti tal-Persunal tal-Qorti tal-Ġustizzja (iktar ’il quddiem ir-“Regolamenti tal-Persunal”) huwa fformulat kif ġej:
“1.   Fl-applikazzjoni ta’ dawn ir-Regolamenti tal-Persunal, kull diskriminazzjoni bbażata fuq kull raġuni, bħas-sess, razza, kulur, oriġini etnika jew soċjali, fatturi ġenetiċi, ilsien, reliġjon jew twemmin, opinjoni politika jew kull opinjoni oħra, sħubija f’minorita nazzjonali, proprjetà, twelid, disabilità, età, jew orjentazzjoni sesswali, hija pprojbita.
Għall-iskopijiet ta’ dawn ir-Regolamenti tal-Persunal, sħubija mhux maritali għandha tkun ittrattata bħala żwieġ sakemm il-kondizzjonijiet kollha mniżżla fl-Artikolu 1(2)(ċ) ta’ l-Anness VII jitħarsu.
2.   Bil-ħsieb li tkun żgurata ugwaljanza sħiħa fil-prattika bejn rġiel u nisa fil-ħajja tax-xogħol, li għandu jkun element essenza[j]ali li għandu jkun ikkunsidrat fl-implimentazzjoni ta’ l-aspetti kollha ta’ dawn ir-Regolamenti tal-Persunal, il-prinċipju ta’ trattament indaqs m’għandux jipprojbixxi l-istituzzjonijiet tal-Unjoni Ewropea milli jżommu jew jadottaw miżuri li jipprovdu vantaġġi speċifiċi sabiex jagħmluha aktar faċli għas-sess li m’għandux rappreżentanza li jfittex attività vokazzjonali jew sabiex jipprevjenu jew jikkompensaw għal svantaġġi f’karrieri professjonali.
[…]
5.   Meta persuni koperti minn dawn ir-Regolamenti tal-Persunal, li jikkunsidraw li saret inġustizzja magħhom għax il-prinċipju tat-trattament indaqs [ta’ ugwaljanza fit-trattament] kif ipreżentat hawn fuq ma kienx applikat magħhom, jistabbilixxu l-fatti li jista’ jkun presunt li kien hemm diskriminazzjoni diretta jew indiretta, ikun fuq l-istituzzjoni li tipprova li ma kienx hemm ksur fil-prinċipju tat-trattament indaqs. Din id-disposizzjoni ma tgħoddx fil-proċeduri dixxiplinarji.
6.   Waqt li jkun irrispettat il-prinċipju tan-nuqqas ta’ diskriminazzjoni u l-prinċipju tal-proporzjonalità, kull limitazzjoni fl-applikazzjoni tagħhom trid tkun iġġustifikata fuq bażijiet oġġettivi u raġonevoli, u trid tkun immirata lejn oġġetti leġittimi fl-interess ġenerali fil-qafas tal-politika tal-persunal. It-tali oġġettivi jistgħu partikolarment jiġġustifikaw li tkun stipulata età mandatarja ta’ rtirar u età minima biex tieħu pensjoni ta’ rtirar.”
3
L-Artikolu 35 tar-Regolamenti tal-Persunal jipprovdi:
“L-uffiċjali għandhom ikunu assenjati wieħed mill-istati amministrattivi li ġejjin:
a)
mpieg attiv,
b)
sekondar,
ċ)
leave fuq raġunijiet personali,
d)
stat mhux attiv,
e)
leave għal servizz militari,
f)
vakanzi parentali jew vakanzi tal-familja,
g)
Leave fl-interessi tas-servizz.”
4
L-Artikolu 47 tar-Regolamenti tal-Persunal jipprevedi:
“Is-servizz ġħandu jintemm b’:
a)
riżenja,
b)
riżenja ta’ bilfors,
c)
irtirar fl-interessi tas-servizz,
d)
tkeċċija fuq inkompetenza,
e)
tneħħija mill-post,
f)
irtirar; jew
g)
mewt.”
5
L-ewwel u t-tieni paragrafu tal-Artikolu 52 tar-Regolamenti tal-Persunal jistipulaw:
“Mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 50, uffiċjal għandu jirtira:
a)
jew awtomatikament fl-aħħar ġurnata tax-xahar li fih jilħaq l-eta’ ta’ 66 sena, jew,
b)
fuq it-talba tiegħu stess fl-aħħar jum tax-xahar li għalih intefgħet it-talba fejn ikun laħaq l-età pensjonabbli jew fejn għandu bejn 58 u l-età pensjonabbli u jissodisfa r-rekwiżiti għal ħlas immedjat tal-pensjoni skont l-Artikolu 9 tal-Anness VIII. It-tieni sentenza tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 48 għandha tapplika bl-istess mod.
Madanakollu, uffiċjal jista’, fuq it-talba tiegħu stess u fil-każ li l-awtorità tal-ħatra tikkunsidraha ġġustifikata fl-interessi tas-servizz, ikompli jaħdem sal-età ta’ 67, jew eċċezzjonalment sal-età ta’ 70, f’liema każ huwa għandu jirtira awtomatikament fl-aħħar jum tax-xahar li fih jagħlaq dak iż-żmien.”
6
L-Artikolu 1(2)(ċ) tal-Anness VII tar-Regolamenti tal-Persunal jipprevedi:
“L-allowance tal-familja għandu jingħata lil:
[…]
ċ)
uffiċjal li huwa rreġistrat bħala sieħeb stabbli, mhux miżżewweġ, sakemm:
i)
il-koppja tipproduċi dokument legali, rikonoxxut bħal tali minn Stat Membru, jew kull awtorità kompetenti ta’ Stat Membri, li tirrikonoxxi l-istat tagħhom bħala sħab mhux miżżewġa,
ii)
l-ebda sieħeb m’hu qiegġ[ħ]ed f’relazzjoni maritali, jew f’xi relazzjoni oħra mhux maritali,
iii)
l-imsieħba ma jiġux min xulxin b’xi mod li ġej: ġenitur, iben/bint, nannu/nanna, neputi tan-nanniet, ħu, oħt, ziju, ziju, neputi, neputija, ħaten, ħtint,
iv)
il-koppja m’għandhiex aċċess għal żwieġ legali fi Stat Membru, il-koppja għandha titqies li għandha aċċess għal żwieġ legali għall-sikopijiet ta’ dan il-punt biss fejn il-membri tal-koppja jħarsu l-kondizzjonijiet kollha mniżżla mill-leġislazzjoni ta’ l-Istat Membru li jippermetti ż-żwieġ tat-tali koppja,
[…]”.
7
L-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal, dwar “Skema ta’ pensjoni”, jinkludi, b’mod partikolari, il-Kapitolu 4, intitolat “Pensjoni għas-Sopravissut [tas-superstiti]”, li jinkludi l-Artikoli 17 sa 29 ta’ dan l-anness. L-Artikolu 17 huwa fformulat kif ġej:
“Meta uffiċjali imut waqt li jkollu wieħed mill-istatus amministrattivi mniżżla fl-Artikolu 35 tar-Regolament tal-Persunal, is-sieħeb li jibqa’ ħaj [konjuġi superstiti] għandu jkun intitolat, sakemm il-koppja kienu miżżewġin [il-konjuġi kien miżżewweġ] miegħu għall-anqas sena fil-ħin tal-mewt tiegħu u suġġett għad-disposizzjonijiet ta’ l-Artikolu 1(1) u 22, għal pensjoni tas-sieħeb li għadu ħaj [tas-superstiti] daqs 60 % tal-pensjoni ta’ l-irtirar li l-uffiċjali ikun jiġi mħallas kieku kien kwalifikat, irrispettivament mid-dewmien tas-servizz jew l-eta, għal tali pensjoni fil-ħin tal-mewt tiegħu.
Id-dewmien taż-żwieġ m’għandhux jittieħed in konsiderazzjoni jekk hemm wild wieħed jew aktar miż-żwieġ jew minn żwieġ ieħor ta’ l-uffiċjal sakemm is-sieħeb li jibqa’ ħaj imantni jew kien imantni dawk l-ulied, jew jekk il-mewt ta’ l-uffiċjal tirriżulta jew minn disabilta fiżika jew mard li ġie waqt it-twettiq tad-doveri tiegħu jew minn aċċident.”
8
L-Artikolu 18 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal jipprovdi:
“Meta wieħed li qabel kien uffiċjal [ex uffiċjal] rċieva pensjoni ta’ l-irtirar, is-sieħeb li jibqa’ ħaj [konjuġi superstiti] għandu jkun intitolat, sakemm il-koppja kienet diġà miżżewġa qabel l-uffiċjal telaq mis-servizz ta’ l-istituzzjoni u li ż-żwieġ dam għal mill-anqas sena, u suġġett għad-disposizzjonijiet ta’ l-Artikolu 22, għal pensjoni ta’ min jibqa’ ħaj [tas-superstiti] daqs 60 % tal-pensjoni ta’ l-irtirar li kien jirċievi qabel miet. L-anqas pensjoni għal min jibqa’ ħaj għandha tkun 35 % ta’ l-aħħar salarju bażiku; l-ammont tal-pensjoni għal min jibqa’ ħaj m’għandu, iżda, fl-ebda każ, jaqbeż l-ammont tal-pensjoni ta’ l-irtirar li s-sieħeb [konjuġi] kien jirċievi qabel miet.
It-tul taż-żwieġ m’għandux ikun ikkunsidrat jekk hemm tifel wieħed jew aktar minn żwieġ ikkuntrattat mill-uffiċjal qabel telaq mis-servizz, sakemm is-sieħeb li jibqa’ ħaj imantni jew mantna dawk it-tfal.”
9
L-Artikolu 19 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal jipprevedi:
“Meta wieħed li qabel kien uffiċjal [ex uffiċjal] rċieva pensjoni ta’ l-invalidità, is-sieħeb li jibqa’ ħaj [konjuġi superstiti] għandu jkun intitolat, suġġett għad-disposizzjonijiet ta’ l-Artikolu 22 ta’ dan l-Anness, sakemm il-koppja kienet miżżewġa qabel l-uffiċjal sar eliġibbli għall-benedfiċċju, għal pensjoni ta’ min jibqa’ ħaj daqs 60 % tal-pensjoni ta’ l-invalidità li s-sieħeb [konjuġi] kien jirċievi fil-mument qabel miet.
L-anqas pensjoni għal min jibqa’ ħaj għandha tkun 35 % ta’ l-aħħar salarju bażiku; l-ammont tal-pensjoni għal min jibqa’ ħaj m’għandu, iżda, fl-ebda każ, jaqbeż l-ammont tal-benefiċċju ta’ l-invalidità li s-sieħeb kien jirċievi qabel miet.”
10
L-Artikolu 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal jipprovdi:
“Għall-iskopijiet ta’ l-Artikoli 17a, 18, 18a u 19, it-tul taż-żwieġ ma jkunx ikkunsidrat meta ż-żwieġ, għalkemm ikkuntrattat wara li jintemm is-servizz ta’ l-uffiċjal, dam għal mill-anqas ħames snin.”
11
Skont kliem l-Artikolu 27 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal:
“Is-sieħba [konjuġi] ddivorzjata ta’ uffiċjal jew ta’ wieħed li qabel kien uffiċjal [ex uffiċjal], għandha tkun intitolata għall-pensjoni għal min għadu ħaj [tas-superstiti], kif definit f’dan il-Kapitolu, sakemm, mal-mewt tas-sieħeb ta’ qabel, huwa/hija tist[a]’ tiġġustifika l-intitolament lejh/lejha li tirċievi manteniment mingħandu bis-saħħa ta’ ordni mill-qorti jew bħala riżultat ta’ ftehim uffiċjali rreġistrat bejnu/bejnha u s-sieħeb tiegħu/tagħha ta’ qabel.
Il-pensjoni għal min għadu ħaj ma tistax, madankollu, taqbeż l-ammont ta’ manteniment imħallas mal-mewt tas-[s]ieħeb ta’ qabel, l-ammont kien aġġornat skond il-proċedura mniżżla fl-Artikolu 82 tar-Regolamenti tal-Persunal.
L-intitolament tas-sieħeb iddivorzjat jieqaf, jekk huwa jew hija tiżżewweġ qabel is-sieħeb ta’ qabel imut. L-Artikolu 26 għandu japplika fil-każ ta’ żwieġ mill-ġdid wara l-mewt tas-sieħeb ta’ qabel.”
Il-fatti li wasslu għall-kawżi u d-deċiżjoni kontenzjuża
12
Matul is-sena 2004, ir-rikorrenti, KM, ikkonkludiet ma uffiċjal ta’ istituzzjoni tal-Unjoni kuntratt ta’ sħubija bin-nutar fil-Ġermanja, sussegwentement irreġistrat fi Brussell (il-Belġju) bħala dikjarazzjoni ta’ koabitazzjoni legali. Matul is-sena 2016, dan l-uffiċjal ħareġ bil-pensjoni.
13
Matul is-sena 2017, l-imsemmi uffiċjal u KM iżżewġu. Dan l-istess uffiċjal miet inqas minn ħames snin wara d-data taċ-ċelebrazzjoni taż-żwieġ.
14
KM ressqet, fil-kwalità tagħha ta’ konjuġi superstiti ta’ ex uffiċjal tal-Unjoni, ressqet talba għall-għoti ta’ pensjoni tas-superstiti abbażi tal-Kapitolu 4 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal.
15
Permezz tad-deċiżjoni kontenzjuża, l-Uffiċċju tal-Amministrazzjoni u l-Ħlas tal-Intitolamenti Individwali (PMO) tal-Kummissjoni ċaħad it-talba ta’ KM minħabba li din tal-aħħar ma kinitx tissodisfa l-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal sabiex tkun tista’ tibbenefika minn pensjoni tas-superstiti, peress li ż-żwieġ tagħha mal-uffiċjal deċedut, iċċelebrat wara t-tmiem tas-servizz tiegħu, kien dam inqas minn ħames snin.
16
L-ilment imressaq minn KM kontra din id-deċiżjoni ġie miċħud.
Ir-rikors fl-ewwel istanza u s-sentenza appellata
17
Permezz ta’ att ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fil-15 ta’ Ġunju 2020, KM ippreżentat rikors sabiex tikseb l-annullament tad-deċiżjoni kontenzjuża li tirrigwardaha.
18
Il-Parlament Ewropew u l-Kunsill ġew ammessi jintervjenu insostenn tat-talbiet tal-Kummissjoni.
19
Insostenn tar-rikors tagħha, KM ressqet, fost oħrajn, motiv ibbażat, essenzjalment, fuq l-illegalità tal-Artikolu 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal fid-dawl, b’mod partikolari, tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament u tal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni bbażata fuq l-età.
20
Meta ddeċidiet dwar dan il-motiv, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li, għall-finijiet tal-għoti ta’ pensjoni tas-superstiti, is-sitwazzjoni koperta mill-Artikolu 18 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal, jiġifieri dik ta’ konjuġi superstiti ta’ ex uffiċjal tal-Unjoni li żżewweġ qabel tmiem is-servizz tiegħu kienet paragunabbli għas-sitwazzjoni koperta mill-Artikolu 20 ta’ dan l-anness, jiġifieri dik ta’ konjuġi superstiti ta’ ex uffiċjal li ċċelebra żwieġ wara dan it-tmiem. Il-Qorti Ġenerali wara dan iddeċidiet li kienet teżisti differenza fit-trattament ta’ sitwazzjonijiet komparabbli skont id-data ta’ ċelebrazzjoni taż-żwieġ, sa fejn il-pensjoni tas-superstiti tingħata lil konjuġi superstiti bil-kundizzjoni li ż-żwieġ dam minn tal-inqas sena fil-kuntest tal-Artikolu 18 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal u minn tal-inqas ħames snin fil-kuntest tal-Artikolu 20 ta’ dan l-anness. Il-Qorti Ġenerali kompliet tesponi li tali differenza fit-trattament kienet tinvolvi żvantaġġ għall-konjuġi superstiti ta’ ex uffiċjal li żżewweġ wara tmiem is-servizz tiegħu meta mqabbel mal-konjuġi superstiti ta’ ex uffiċjal li ċċelebra żwieġ qabel dan it-tmiem. Il-Qorti Ġenerali kkonstatat ukoll differenza fit-trattament ta’ sitwazzjonijiet komparabbli bbażata indirettament fuq l-età tal-ex uffiċjal fid-data ta’ ċelebrazzjoni taż-żwieġ.
21
Wara li indikat li d-differenza fit-trattament stabbilita fl-Artikolu 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal kienet prevista mil-liġi, fis-sens tal-Artikolu 52(1) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”), il-Qorti Ġenerali vverifikat jekk id-differenza fit-trattament osservata setgħetx tkun iġġustifikata minn għan ta’ interess ġenerali u jekk kinitx proporzjonali fid-dawl tal-għan imfittex, b’mod partikolari fid-dawl tal-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 42 tas-sentenza appellata.
22
F’dan ir-rigward, f’dak li jirrigwarda l-għan ta’ interess ġenerali intiż għall-prevenzjoni tal-frodi, il-Qorti Ġenerali, filwaqt li rrikonoxxiet li l-kundizzjoni li tgħid li ż-żwieġ għandu jkun issodisfa kundizzjoni ta’ tul minimu sabiex jingħata d-dritt għal pensjoni tas-superstiti tippermetti li jiġi żgurat li dan iż-żwieġ ma jkunx ibbażat esklużivament fuq kunsiderazzjonijiet li ma jkunux relatati ma’ pjan ta’ ħajja komuni, bħal kunsiderazzjonijiet purament finanzjarji jew marbuta mal-kisba ta’ dritt ta’ residenza, iddeċidiet li ma huwiex raġonevoli li jitqies li l-kundizzjoni ta’ tul minimu ta’ ħames snin ta’ żwieġ prevista fl-Artikolu 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal, li hija ħames darbiet ogħla minn dik prevista fl-Artikolu 18 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal u li ma hija suġġetta għal ebda eċċezzjoni li tippermetti li tiġi stabbilita l-assenza ta’ frodi, irrispettivament mill-provi oġġettivi prodotti, tista’ tkun neċessarja għall-finijiet tat-twettiq tal-għan tal-ġlieda kontra l-frodi.
23
Il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li l-Artikolu 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal kien jikser il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament kif ukoll il-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni bbażata fuq l-età. F’dawn iċ-ċirkustanzi, hija laqgħet l-eċċezzjoni ta’ illegalità mqajma minn KM u annullat id-deċiżjoni kontenzjuża.
It-talbiet tal-partijiet fl-appelli u l-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
24
Permezz tal-appell tagħha fil-Kawża C‑341/21 P, il-Kummissjoni titlob li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha:
–
tannulla s-sentenza appellata;
–
tiċħad ir-rikors fl-ewwel istanza, u
–
tikkundanna lil KM għall-ispejjeż sostnuti fl-ewwel istanza u fil-kuntest tal-appell.
25
Permezz tal-appell tagħha fil-Kawża C‑357/21 P, il-Kunsill jitlob li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha:
–
tilqa’ appell u tannulla s-sentenza appellata;
–
tiddeċiedi definittivament il-kawża u tiċħad ir-rikors fl-ewwel istanza bħala infondat, u
–
tikkundanna lil KM għall-ispejjeż sostnuti fl-ewwel istanza u fil-kuntest tal-appell.
26
Permezz ta’ deċiżjoni tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-14 ta’ Settembru 2021, dawn il-kawżi ġew sospiżi fl-istennija tal-għoti ta’ sentenza fil-Kawżi magħquda C‑116/21 P sa C‑118/21 P, C‑138/21 P u C‑139/21 P. Wara l-għoti tas-sentenza tal-14 ta’ Lulju 2022, Il-Kummissjoni vs VW et (C‑116/21 P sa C‑118/21 P, C‑138/21 P u C‑139/21 P, EU:C:2022:557), il-proċedura tkompliet permezz ta’ deċiżjoni tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tad-19 ta’ Lulju 2022.
27
B’applikazzjoni tal-Artikolu 54(2) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-President tal-Qorti tal-Ġustizzja ddeċieda, fl-1 ta’ Settembru 2022, li jgħaqqad il-Kawżi C‑341/21 P u C‑357/21 P kemm għall-finijiet tal-fażijiet bil-miktub u orali tal-proċedura kif ukoll għall-finijiet tas-sentenza.
Fuq l-appelli
Fuq l-applikazzjoni tal-Artikolu 182 tar-Regoli tal-Proċedura
28
Abbażi tal-Artikolu 182 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, meta l-Qorti tal-Ġustizzja tkun diġà ddeċidiet dwar punt jew diversi punti ta’ liġi identiċi għal dawk imqajma fl-aggravji tal-appell, prinċipali jew inċidentali, u meta tqis li l-appell huwa manifestament fondat, hija tista’, fuq proposta tal-Imħallef Relatur u wara li jinstemgħu l-partijiet u l-Avukat Ġenerali, tiddeċiedi li tiddikjara l-appell manifestament fondat permezz ta’ digriet motivat li jinkludi referenzi għall-ġurisprudenza rilevanti.
29
Il-Kummissjoni u KM jispeċifikaw li huma ma għandhom ebda oġġezzjoni għal dan l-artikolu. Il-Kunsill ma weġibx l-istedina tal-Qorti tal-Ġustizzja sabiex jesponi l-opinjoni tiegħu dwar dan is-suġġett.
30
F’dan il-każ, għandu jiġi kkonstatat li l-aggravji invokati fil-kuntest tal-kawżi preżenti jqajjmu kwistjonijiet ta’ liġi identiċi għal dawk li dwarhom il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet fis-sentenza tal-14 ta’ Lulju 2022, Il-Kummissjoni vs VW et (C‑116/21 P sa C‑118/21 P, C‑138/21 P u C‑139/21 P, EU:C:2022:557). B’konsegwenza ta’ dan, hemm lok li l-Artikolu 182 tar-Regoli tal-Proċedura jiġi applikat fil-kuntest tal-kawżi preżenti.
Fuq il-mertu
31
Insostenn tal-appell tagħha fil-Kawża C‑341/21 P, il-Kummissjoni tinvoka tliet aggravji bbażati, l-ewwel wieħed, fuq żball ta’ liġi fir-rigward tal-kriterji ta’ evalwazzjoni tal-legalità tad-deċiżjonijiet meħuda mil-leġiżlatur tal-Unjoni u fuq ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni, it-tieni wieħed, fuq żball ta’ liġi fl-interpretazzjoni tal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni u, it-tielet wieħed, fuq żball ta’ liġi fl-interpretazzjoni tal-Artikolu 52(1) tal-Karta u fuq diversi ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni.
32
Min-naħa tiegħu, insostenn tal-appell tiegħu fil-Kawża C‑357/21 P, Il-Kunsill iqajjem tliet aggravji bbażati, l-ewwel wieħed, fuq żbalji ta’ liġi fir-rigward tal-eżistenza ta’ differenza fit-trattament, it-tieni wieħed, fuq żbalji ta’ liġi dwar il-portata tal-istħarriġ ġudizzjarju mill-Qorti Ġenerali tal-għażliet magħmula mil-leġiżlatur tal-Unjoni u, it-tielet wieħed, fuq żbalji ta’ liġi fir-rigward tal-ġustifikazzjoni tad-differenza fit-trattament.
Fuq it-tielet parti tal-ewwel aggravju u fuq it-tieni aggravju fil-Kawża C‑341/21 P kif ukoll fuq l-ewwel aggravju fil-Kawża C‑357/21 P
– L-argumenti tal-partijiet
33
Permezz ta’ dawn l-aggravji u partijiet ta’ aggravji, il-Kummissjoni u l-Kunsill isostnu li, permezz tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi fl-interpretazzjoni tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament u tal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni sa fejn hija ddeċidiet, żbaljatament, li s-sitwazzjonijiet koperti mid-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 18 u 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal huma komparabbli u, għaldaqstant, li teżisti differenza fit-trattament minħabba l-applikazzjoni ta’ skemi differenti għal dawn is-sitwazzjonijiet komparabbli.
34
Dawn l-istituzzjonijiet iqisu li l-Qorti Ġenerali, fil-punti 49 u 50 tas-sentenza appellata, wettqet żball ta’ liġi meta qieset li d-data taċ-ċelebrazzjoni taż-żwieġ kienet l-uniku element li jiddetermina l-applikazzjoni tal-Artikolu 18 jew tal-Artikolu 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal u li, għalhekk, is-sitwazzjonijiet li jaqgħu taħt dawn id-dispożizzjonijiet kienu komparabbli. Issa, li kieku l-Qorti Ġenerali kienet ħadet inkunsiderazzjoni l-elementi kollha li jikkaratterizzaw dawn is-sitwazzjonijiet, hija kien ikollha tikkonstata li teżisti differenza essenzjali u oġġettiva bejn l-uffiċjali fis-servizz u dawk li ma baqgħux fis-servizz ta’ istituzzjoni tal-Unjoni, fid-dawl tas-sitwazzjoni legali rispettiva ta’ dawn l-uffiċjali, b’mod partikolari fid-dawl tad-drittijiet u tal-obbligi professjonali li bihom tal-ewwel, għall-kuntrarju tat-tieni, huma marbuta bis-saħħa tad-dispożizzjonijiet tar-Regolamenti tal-Persunal matul it-tul kollu tas-servizz tagħhom.
35
B’mod partikolari, kemm il-Kummissjoni kif ukoll il-Kunsill jenfasizzaw il-fatt li l-uffiċjal fis-servizz, għall-kuntrarju tal-ex uffiċjali li ma għandhomx iktar l-obbligu li jaħdmu, għandu jikkontribwixxi għall-iskema tal-pensjonijiet, jirċievi salarju bażiku ogħla mill-pensjoni tal-irtirar li tingħatalu meta jirtira, għandu l-obbligu li jirrisjedi fil-post ta’ assenjazzjoni tiegħu u għandu dritt għal allowances tal-espatrijazzjoni, ta’ residenza barranija u tal-ivvjaġġar. Il-Kummissjoni barra minn hekk tosserva li, kuntrarjament għall-Artikolu 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal, l-Artikolu 18 ta’ dan l-anness jipprovdi li l-kundizzjoni tat-tul taż-żwieġ ma tapplikax jekk, fil-familja tal-uffiċjal, wild ikun twieled miż-żwieġ ta’ dan tal-aħħar qabel it-tmiem tas-servizz tiegħu, u dan juri li s-sitwazzjonijiet li huma s-suġġett ta’ dawn iż-żewġ dispożizzjonijiet huma radikalment differenti. Dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha juru li s-sitwazzjoni ta’ ex uffiċjal li jiżżewweġ wara t-tmiem tas-servizz tiegħu ma tirrikjedix, bl-istess mod bħal fil-każ ta’ uffiċjal li jiżżewweġ meta jkun għadu fis-servizz, li dħul ta’ sostituzzjoni jiġi offrut lill-konjuġi superstiti bl-għoti tal-pensjoni tas-superstiti.
36
Il-Kummissjoni tqis ukoll li s-sitwazzjoni tal-uffiċjali fis-servizz u dik tal-uffiċjali li ma għadhomx fis-servizz ta’ istituzzjoni tal-Unjoni huma differenti fuq il-livell personali. Minn naħa, l-uffiċjali li jaqgħu taħt l-Artikolu 18 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal huma iżgħar mill-uffiċjali li jaqgħu taħt l-Artikolu 20 ta’ dan l-anness, b’tali mod li l-istennija tal-għomor ridotta ta’ dawn tal-aħħar tkabbar ir-riskju ta’ frodi fir-rigward tagħhom u li għalhekk teżisti differenza kunsiderevoli bejn is-sitwazzjonijiet koperti minn dawn iż-żewġ dispożizzjonijiet. Min-naħa l-oħra, il-Kummissjoni ssostni li persuna li tiżżewweġ uffiċjal qabel tmiem is-servizz ta’ dan tal-aħħar sostniet il-konjuġi tagħha matul it-tul kollu taż-żwieġ, u dan, b’kuntrast mas-sitwazzjoni ta’ persuna li żżewġet uffiċjal wara t-tmiem tas-servizz tiegħu, jagħmel ir-riskju ta’ abbuż jew ta’ frodi inqas probabbli.
37
Il-Kummissjoni tesponi wkoll li, fil-punt 48 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali injorat b’mod żbaljat, fl-analiżi tagħha, l-iskop tat-tul minimu taż-żwieġ previst fl-Artikoli 18 u 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal, jiġifieri, hekk kif jirriżulta mill-punt 87 u 88 tas-sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2019, HK vs Il-Kummissjoni (C‑460/18 P, EU:C:2019:1119), dak li jiġu evitati patti ta’ suċċessjoni u, għaldaqstant, li żwieġ jiġi ċċelebrat għall-uniku għan li jkun jista’ jinkiseb il-ħlas ta’ pensjoni tas-superstiti mingħajr ma dan iż-żwieġ jikkorrispondi għal xi realtà jew xi stabbiltà tar-relazzjonijiet bejn il-persuni kkonċernati. Għalhekk, il-Qorti Ġenerali ma osservatx il-kriterju li skontu, fl-evalwazzjoni tan-natura komparabbli tas-sitwazzjonijiet, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni l-elementi kollha li jikkaratterizzawhom kif ukoll id-dispożizzjonijiet legali kollha li jirregolaw il-pożizzjonijiet ta’ kull waħda mis-sitwazzjonijiet li għandhom jiġu kkomparati. B’mod partikolari, billi qieset, fl-istess punti tas-sentenza appellati, li żwieġ iċċelebrat wara tmiem is-servizz ma jibdilx b’mod essenzjali s-sitwazzjoni ta’ konjuġi superstiti f’dak li jikkonċerna d-drittijiet patrimonjali tiegħu/tagħha meta mqabbla mas-sitwazzjoni li hija s-suġġett tal-Artikolu 18 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal, il-Qorti Ġenerali, minbarra l-assenza totali ta’ motivazzjoni għal din il-kunsiderazzjoni, injorat ir-riskju li tali żwieġ ikun il-pretest għall-konklużjoni ta’ patti ta’ suċċessjoni. Fil-fatt, ma jistax jiġi miċħud li, meqjusa s-sitwazzjoni tal-uffiċjal li jiżżewweġ wara li jkun temm is-servizz tiegħu, ir-riskju ta’ frodi u ta’ abbuż huwa ikbar milli fil-każ tal-uffiċjal li żżewweġ qabel dan it-tmiem.
– L-evalwazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja
38
Preliminarjament, għandha titfakkar il-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja li tgħid li l-ugwaljanza f’għajnejn il-liġi, stabbilita fl-Artikolu 20 tal-Karta, hija prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni li jeżiġi li sitwazzjonijiet komparabbli ma jiġux ittrattati b’mod differenti u li sitwazzjonijiet differenti ma jiġux ittrattati b’mod ugwali, sakemm differenza fit-trattament ma tkunx oġġettivament iġġustifikata (sentenza tal-14 ta’ Lulju 2022, Il-Kummissjoni vs VW et, C‑116/21 P sa C‑118/21 P, C‑138/21 P u C‑139/21 P, EU:C:2022:557, punt 95 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
39
Ir-rekwiżit dwar in-natura komparabbli tas-sitwazzjonijiet, sabiex tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ ksur tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament, għandu jiġi evalwat fid-dawl tal-elementi kollha li jikkaratterizzawhom u, b’mod partikolari, fid-dawl tas-suġġett u tal-għan li għandu jintlaħaq mill-att li jistabbilixxi d-distinzjoni inkwistjoni, peress li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni, għal dan l-għan, il-prinċipji u l-għanijiet tal-qasam li taħtu jaqa’ dan l-att. Sakemm is-sitwazzjonijiet ma jkunux komparabbli, differenza fit-trattament tas-sitwazzjonijiet ikkonċernati ma tiksirx l-ugwaljanza f’għajnejn il-liġi stabbilita fl-Artikolu 20 tal-Karta (sentenza tal-14 ta’ Lulju 2022, Il-Kummissjoni vs VW et, C‑116/21 P sa C‑118/21 P, C‑138/21 P u C‑139/21 P, EU:C:2022:557, punt 96 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
40
Huwa fid-dawl ta’ din il-ġurisprudenza li għandhom jiġu eżaminati l-allegazzjonijiet tal-Kummissjoni u tal-Kunsill li jgħidu li l-Qorti Ġenerali kienet żbaljata meta ddeċidiet, fis-sentenza appellata, li s-sitwazzjonijiet koperti mid-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 18 u 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal huma komparabbli u li teżisti differenza fit-trattament ta’ dawn is-sitwazzjonijiet komparabbli skont id-data taċ-ċelebrazzjoni taż-żwieġ.
41
F’dan ir-rigward, għandu jiġi osservat li, fil-punti 44, 45 u 48 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li l-għan tal-Artikoli 18 u 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal huwa, bla ħsara għall-osservanza tal-kundizzjoni ta’ tul minimu taż-żwieġ, l-għoti ta’ pensjonijiet tas-superstiti lill-konjuġi superstiti skont in-natura legali tar-rabtiet li jgħaqqdu lil dan il-konjuġi mal-konjuġi li miet. Il-Qorti Ġenerali indikat ukoll li dawn id-dispożizzjonijiet għandhom l-għan li jagħtu lill-konjuġi superstiti dħul ta’ sostituzzjoni intiż sabiex jikkumpensa parzjalment it-telf tad-dħul tal-konjuġi li miet, peress li dan kien, qabel mewtu, ex uffiċjal li ma kienx għadu fis-servizz.
42
Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali qieset, essenzjalment, li l-għanijiet u l-iskopijiet ta’ dawn iż-żewġ dispożizzjonijiet tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal kienu sostanzjalment identiċi fid-dawl tal-ġurisprudenza msemmija fil-punt 39 ta’ dan id-digriet u mfakkra mill-Qorti Ġenerali stess fil-punt 38 tas-sentenza appellata. Skont il-Qorti Ġenerali, l-element prinċipali li jikkaratterizza l-pensjonijiet tas-superstiti kkonċernati jinsab fin-natura legali tar-rabtiet li jgħaqqdu lill-konjuġi superstiti, bħala persuna li lilha l-imsemmija dispożizzjonijiet jagħtu dritt, mal-ex uffiċjal li miet. Dejjem skont il-Qorti Ġenerali, l-unika differenza fl-applikazzjoni tal-Artikoli 18 u 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal tinsab fil-kundizzjoni ta’ tul minimu taż-żwieġ, li hija stess hija suġġetta għad-data taċ-ċelebrazzjoni taż-żwieġ fid-dawl tal-pożizzjoni tal-uffiċjal taħt ir-Regolamenti tal-Persunal f’dik id-data, kif jirriżulta b’mod ċar mill-punt 46 tas-sentenza appellata.
43
F’dawn iċ-ċirkustanzi, huwa mingħajr ma wettqet żball ta’ liġi li l-Qorti Ġenerali setgħet tqis, minn naħa, fil-punt 49 tas-sentenza appellata, li s-sitwazzjonijiet koperti mid-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 18 u 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal kienu komparabbli u, min-naħa l-oħra, fil-punti 46 u 50 tas-sentenza appellata, li s-sitwazzjonijiet koperti minn dawn id-dispożizzjonijiet kienu differenti biss fir-rigward tad-data ta-ċelebrazzjoni taż-żwieġ meta mqabbla mal-pożizzjoni tal-uffiċjal taħt ir-Regolamenti tal-Persunal.
44
Il-Kummissjoni u l-Kunsill jiddikjaraw, madankollu, fl-ewwel lok, li s-sitwazzjonijiet imsemmija fl-Artikoli 18 u 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal huma, b’mod essenzjali u oġġettiv, differenti minn xulxin minħabba l-fatt li, preċiżament, fid-data taċ-ċelebrazzjoni taż-żwieġ, l-uffiċjal kien, fil-kuntest tal-ewwel dispożizzjoni, għadu fis-servizz ta’ istituzzjoni tal-Unjoni, filwaqt li ma kienx għadu fis-servizz fil-kuntest tat-tieni dispożizzjoni. Għalhekk, il-Qorti Ġenerali allegatament naqset milli tieħu inkunsiderazzjoni b’mod suffiċjenti dan l-element karatteristiku fl-evalwazzjoni tagħha tal-komparabbiltà tas-sitwazzjonijiet.
45
Madankollu, kif ġustament indikat il-Qorti Ġenerali fil-punt 47 tas-sentenza appellata, in-natura legali tar-rabtiet li kienu jgħaqqdu lill-konjuġi superstiti mal-uffiċjal li miet ma hijiex differenti skont jekk, fid-data taċ-ċelebrazzjoni taż-żwieġ, l-uffiċjali kienx jew ma kienx jeżerċita attività professjonali. Bl-istess mod, kif ikkonstatat il-Qorti Ġenerali fil-punt 48 tas-sentenza appellata, il-fatt li l-uffiċjal mejjet iżżewweġ qabel jew wara t-tmiem tas-servizz ma jistax jibdel, b’mod essenzjali, is-sitwazzjoni tal-konjuġi superstiti f’dak li jirrigwarda d-drittijiet patrimonjali tiegħu, fosthom id-dritt għal pensjoni tas-superstiti bħala dħul ta’ sostituzzjoni.
46
Fil-fatt, id-data taċ-ċelebrazzjoni taż-żwieġ hija ddeterminata biss mir-rieda tal-konjuġi futuri. Din id-deċiżjoni tirriżulta minn għażla libera min-naħa tal-uffiċjal abbażi ta’ diversi kunsiderazzjonijiet li la neċessarjament u lanqas unikament ma jinvolvu t-teħid inkunsiderazzjoni taċ-ċirkustanzi marbuta mal-eżerċizzju jew man-nuqqas ta’ eżerċizzju ta’ attività professjonali. Kuntrarjament għal dak li jsostnu l-Kummissjoni u l-Kunsill, il-fatt li dan l-uffiċjal huwiex jew ma huwiex fis-servizz f’dik id-data ma jistax, għalhekk, ikollu effett determinanti fuq l-evalwazzjoni tal-komparabbiltà tas-sitwazzjonijiet inkwistjoni fid-dawl tal-kriterji mfakkra fil-punt 39 ta’ dan id-digriet u, b’mod partikolari, tal-għan u tal-iskop tal-Artikoli 18 u 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal, kif imfakkra fil-punt 41 ta’ dan id-digriet. F’dan ir-rigward, ir-raġunament tal-Qorti Ġenerali, imfakkar fil-punt preċedenti ta’ dan id-digriet, huwa bbażat, essenzjalment, kemm fuq dan l-għan u dan l-iskop kif ukoll fuq l-element prinċipali karatteristiku tad-dritt għal pensjoni tas-superstiti, indikat fil-punt 42 ta’ dan id-digriet.
47
Huwa minnu li, kif jirriżulta mill-punt 42 ta’ dan id-digriet, il-pożizzjoni tal-uffiċjal taħt ir-Regolamenti tal-Persunal fid-data taċ-ċelebrazzjoni taż-żwieġ għandha effett fuq il-kundizzjoni ta’ tul minimu ta’ dan iż-żwieġ. Filwaqt li t-tul meħtieġ huwa biss ta’ sena fil-każ fejn iż-żwieġ ikun ġie ċċelebrat meta l-uffiċjal ikun għadu fis-servizz, dan il-perijodu jiżdied għal ħames snin fil-każ fejn l-uffiċjal jiżżewweġ wara tmiem is-servizz tiegħu ma’ istituzzjoni tal-Unjoni.
48
Madankollu, kif jirriżulta mill-punti 45 u 46 ta’ dan id-digriet, la l-pożizzjoni tal-uffiċjal taħt ir-Regolamenti tal-Persunal u lanqas id-data taċ-ċelebrazzjoni taż-żwieġ ma huma elementi rilevanti fl-istadju tal-komparabbiltà tas-sitwazzjonijiet peress li dawn ma għandhomx rabta diretta mas-suġġett, mal-għan u mal-element prinċipali karatteristiku tad-dritt għal pensjoni tas-superstiti, imsemmi fl-Artikoli 18 u 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal.
49
Huwa għal din ir-raġuni li għandu jitqies, b’analoġija, hekk indikat il-Qorti tal-Ġustizzja, f’dak li jirrigwarda l-pensjoni tas-superstiti prevista fl-Artikolu 17 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal, fil-punt 70 tas-sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2019, HK vs Il-Kummissjoni (C‑460/18 P, EU:C:2019:1119), li l-għoti tal-pensjoni tas-superstiti jiddependi “biss”, fil-prinċipju tiegħu stess, min-natura legali tar-rabtiet li jgħaqqdu lill-persuna kkonċernata mal-uffiċjal li miet, u dan minkejja li l-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet ukoll, fil-punt 89 ta’ dik is-sentenza, li anki t-tul minimu taż-żwieġ jikkostitwixxi kundizzjoni sabiex il-konjuġi superstiti jibbenefika mill-pensjoni tas-superstiti.
50
Fil-fatt, hija n-natura legali tar-rabtiet bejn il-konjuġi li hija l-bażi tal-iskema tal-pensjonijiet tas-superstiti tas-servizz pubbliku tal-Unjoni, peress li din il-kundizzjoni għall-għoti hija komuni għall-pensjonijiet tas-superstiti kollha msemmija fl-Artikoli 17 sa 20 u fl-Artikolu 27 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal. Il-kundizzjoni tat-tul minimu taż-żwieġ, min-naħa tagħha, hija ta’ natura anċillari għall-kundizzjoni dwar in-natura legali tar-rabtiet bejn il-konjuġi, sa fejn din hija intiża biss sabiex tippreċiża t-tul li matulu għandha tibqa’ teżisti r-rabta legali għall-finijiet tal-għoti tal-pensjoni tas-superstiti. Barra minn hekk, din il-kundizzjoni anċillari ma hijiex inkluża fi wħud mill-pensjonijiet tas-superstiti, bħal dawk previsti fl-Artikolu 19 u 27 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal.
51
Għalhekk, il-Qorti Ġenerali kienet iġġustifikata meta, fil-punti 45 u 47 tas-sentenza appellata, insistiet, fil-motivazzjoni tagħha, fuq l-importanza tar-rabta legali bejn il-konjuġi bħala element prinċipali li jikkaratterizza l-iskema tal-pensjonijiet tas-superstiti tal-Unjoni u meta ddeċidiet li l-pożizzjoni tal-uffiċjal taħt ir-Regolamenti tal-Persunal ma taffettwax din ir-rabta.
52
Il-Kummissjoni u l-Kunsill isostnu, fit-tieni lok, li s-sitwazzjoni ta’ ex uffiċjal li jiżżewweġ wara t-tmiem tas-servizz tiegħu ma teħtieġx li jiġi offrut dħul ta’ sostituzzjoni lill-konjuġi superstiti bl-istess mod bħal fil-każ tal-uffiċjal li jiżżewweġ meta jkun għadu fis-servizz. F’dan ir-rigward, huwa biżżejjed li jitfakkar, kif indikat ġustament il-Qorti Ġenerali fil-punt 48 tas-sentenza appellata, b’riferiment għall-punt 69 tas-sentenza tad‑19 ta’ Diċembru 2019, HK vs Il‑Kummissjoni (C‑460/18 P, EU:C:2019:1119), li d-dritt għall-pensjonijiet tas-superstiti previsti fl-Artikoli 18 u 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal ma huwiex suġġett għal kundizzjonijiet ta’ riżorsi jew ta’ patrimonju li għandhom jikkaratterizzaw l-inkapaċità tal-konjuġi superstiti sabiex jissodisfa l-bżonnijiet tiegħu/tagħha u li juri għalhekk id-dipendenza finanzjarja preċedenti tiegħu/tagħha fuq il-mejjet.
53
Il-Kummissjoni ssostni, fit-tielet lok, li l-Qorti Ġenerali ma ħaditx inkunsiderazzjoni l-iskop tat-tul minimu taż-żwieġ previst fl-Artikoli 18 u 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal u li jikkonsisti, kif jirriżulta mill-punt 89 tas-sentenza tad‑19 ta’ Diċembru 2019, HK vs Il‑Kummissjoni (C‑460/18 P, EU:C:2019:1119), f’li tiġi evitata l-konklużjoni ta’ patti ta’ suċċessjoni frawdolenti jew abbużivi, sa fejn tali riskju ta’ abbuż jew ta’ frodi jiddistingwi, fuq il-livell personali, is-sitwazzjonijiet koperti minn dawn iż-żewġ artikoli. F’dan ir-rigward, huwa biżżejjed li jiġi osservat li dan l-aspett ma huwiex rilevanti fl-istadju tal-komparabbiltà tas-sitwazzjonijiet. Dan l-argument fil-fatt jirrigwarda l-ġustifikazzjoni tat-tul itwal jew iqsar meħtieġ taż-żwieġ, b’tali mod li dan jista’ jiġi kkunsidrat biss fl-istadju tal-evalwazzjoni tan-natura proporzjonata tal-eventwali differenza fit-trattament ikkonstatata.
54
F’dak li jirrigwarda, għall-kompletezza, l-argument tal-Kummissjoni li n-nuqqas ta’ komparabbiltà tas-sitwazzjonijiet huwa kkonfermat ukoll mill-fatt li, kuntrarjament għal dak li huwa previst fl-Artikolu 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal, il-kundizzjoni tat-tul minimu taż-żwieġ ma tibqax tapplika, bis-saħħa tal-Artikolu 18 ta’ dan l-anness, meta l-konjuġi superstiti jipprovdi jew ikun ipprovda għall-bżonnijiet tat-tfal tal-ex uffiċjal, dan l-element ma jaffettwax l-evalwazzjoni tal-komparabbiltà tas-sitwazzjonijiet koperti minn dawn iż-żewġ artikoli. Fil-fatt, il-kundizzjoni dwar il-manteniment tat-tfal, prevista biss fl-Artikolu 18 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal, għandha, b’analoġija ma’ dak li ġie indikat fil-punti 47 u 49 ta’ dan id-digriet, l-istess natura anċillari bħall-kundizzjoni dwar it-tul minimu taż-żwieġ, li hija tissostitwixxi. Għalhekk din hija nieqsa minn rabta diretta mal-għan, mal-iskop u mal-element prinċipali karatteristiku tad-dritt għal pensjoni tas-superstiti, previst fl-Artikoli 18 u 20 ta’ dan l-anness.
55
Mill-kunsiderazzjonijiet esposti iktar ’il fuq jirriżulta li, kuntrarjament għal dak li jsostnu l-Kummissjoni u l-Kunsill, id-deċiżjonijiet milħuqa mill-Qorti Ġenerali, fil-punti 49 u 50 tas-sentenza appellata, ma humiex ivvizzjati bi żball ta’ liġi.
56
Minn dan isegwi li t-tielet parti tal-ewwel aggravju u t-tieni aggravju fil-Kawża C‑341/21 P kif ukoll l-ewwel aggravju fil-Kawża C‑357/21 P għandhom jiġu miċħuda bħala infondati.
Fuq l-ewwel żewġ partijiet tal-ewwel aggravju fil-Kawża C‑341/21 P kif ukoll fuq it-tieni aggravju fil-Kawża C‑357/21 P
– L-argumenti tal-partijiet
57
Permezz ta’ dawn l-aggravji, il-Kummissjoni u l-Kunsill jikkritikaw, essenzjalment, lill-Qorti Ġenerali talli wettqet, fis-sentenza appellata, żball ta’ liġi f’dak li jirrigwarda l-portata tal-istħarriġ ġudizzjarju.
58
Dawn iż-żewġ istituzzjonijiet isostnu li, fit-tieni sentenza tal-punt 42 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali applikat ġurisprudenza tal-Unjoni żviluppata fil-kuntest radikalment differenti tal-għażliet ta’ politika dwar il-persunal f’sitwazzjonijiet fejn diversi għażliet huma miftuħa għal-leġiżlatur. Huwa għalhekk li l-Qorti Ġenerali, b’mod partikolari fil-punt 78 tas-sentenza appellata, iddeċidiet b’mod żbaljat li l-għażla tal-leġiżlatur tal-Unjoni dwar it-tul minimu taż-żwieġ imsemmi fl-Artikolu 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal kienet sempliċement “irraġonevoli”. B’dan il-mod, hija wettqet stħarriġ li jmur lil hinn min-natura “manifestament inadegwata jew mhux xierqa” tad-dispożizzjoni inkwistjoni meta mqabbla mal-għan li għandu jintlaħaq mill-istituzzjonijiet kompetenti, jiġifieri, f’dan il-każ, il-prevenzjoni tal-abbuż ta’ dritt u tal-frodi. B’dan il-mod, il-Qorti Ġenerali ssostitwixxiet l-evalwazzjoni tal-leġiżlatur tal-Unjoni bl-evalwazzjoni rispettiva tagħha u għalhekk qabżet il-limiti tal-istħarriġ tal-legalità.
59
Barra minn hekk, il-Kummissjoni ssostni li l-Qorti Ġenerali, filwaqt li affermat li bbażat l-evalwazzjoni tagħha tal-legalità tal-Artikolu 20 tal-Anness VIII fuq l-Artikoli 20 u 21 tal-Karta, tbiegħdet mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li tipprovdi li l-evalwazzjoni tal-legalità ta’ att tal-Unjoni fid-dawl tad-drittijiet fundamentali ma tistax, fi kwalunkwe każ, tkun ibbażata fuq allegazzjonijiet ibbażati fuq il-konsegwenzi ta’ dan l-att f’każ partikolari. Fil-fatt, il-Qorti Ġenerali bbażat argument fuq il-partikolarità taċ-ċirkustanzi fattwali tal-każ, fil-punt 72 tas-sentenza appellata, sabiex tiddeċiedi li l-Artikolu 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal huwa illegali.
– L-evalwazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja
60
Għandu jiġi rrilevat li l-Qorti Ġenerali fakkret, fil-punti 40 sa 42 tas-sentenza appellata, ir-rekwiżiti msemmija fl-Artikolu 52(1) tal-Karta kif ukoll il-ġurisprudenza applikabbli għall-finijiet tal-istħarriġ tal-proporzjonalità ta’ differenza fit-trattament. Sussegwentement, hija ddeċidiet, fil-punt 43 tas-sentenza appellata, li, jekk is-sitwazzjonijiet imsemmija rispettivament fl-Artikoli 18 u 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal kienu komparabbli, hija għandha għalhekk tivverifika li ma kienx jidher irraġonevoli li l-leġiżlatur tal-Unjoni jqis li d-differenza fit-trattament stabbilita tista’ tkun xierqa u neċessarja għall-finijiet tat-twettiq tal-għan ta’ interess ġenerali li għandu jintlaħaq mill-kundizzjoni dwar it-tul minimu taż-żwieġ prevista fl-Artikolu 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal. Peress li kkonkludiet li s-sitwazzjonijiet huma komparabbli, hija wettqet din l-analiżi mill-punt 58 tas-sentenza appellata.
61
Issa, kif isostnu l-Kummissjoni u l-Kunsill, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li, fil-preżenza ta’ regoli stabbiliti fir-Regolamenti tal-Persunal bħal dawk inkwistjoni f’dan il-każ u fid-dawl tas-setgħa diskrezzjonali wiesgħa li l-leġiżlatur tal-Unjoni għandu f’dan ir-rigward, il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament, kif sanċit fl-Artikolu 20 tal-Karta, jinkiser biss meta l-leġiżlatur tal-Unjoni jagħmel distinzjoni arbitrarja jew manifestament inadegwata meta mqabbla mal-għan li għandu jintlaħaq mil-leġiżlazzjoni inkwistjoni (sentenza tal-14 ta’ Lulju 2022, Il-Kummissjoni vs VW et, C‑116/21 P sa C‑118/21 P, C‑138/21 P u C‑139/21 P, EU:C:2022:557, punt 127 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
62
Dil-il-ġurisprudenza hija applikabbli fil-kuntest tal-verifika tar-rekwiżit ta’ proporzjonalità impost fl-Artikolu 52(1) tal-Karta (sentenza tal-14 ta’ Lulju 2022, Il-Kummissjoni vs VW et, C‑116/21 P sa C‑118/21 P, C‑138/21 P u C‑139/21 P, EU:C:2022:557, punt 128).
63
F’dan il-każ, il-Qorti Ġenerali qieset, fil-punt 43 tas-sentenza appellata, li hija kellha tivverifika jekk kienx jidher irraġonevoli għal-leġiżlatur tal-Unjoni li jqis li d-differenza fit-trattament stabbilita tista’ tkun xierqa u neċessarja għall-finijiet tat-twettiq tal-għan ta’ interess ġenerali li għandu jintlaħaq mill-kundizzjoni dwar it-tul minimu taż-żwieġ prevista fl-Artikolu 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal.
64
Issa, konformement mal-ġurisprudenza mfakkra fil-punti 61 u 62 ta’ dan id-digriet, hija kellha tillimita ruħha li tivverifika jekk id-distinzjoni magħmula f’din id-dispożizzjoni, moqrija flimkien mal-Artikolu 18 ta’ dan l-anness, kinitx tidher arbitrarja jew manifestament inadegwata fid-dawl tal-għan ta’ interess ġenerali li għandu jintlaħaq. Billi wettqet, b’mod żbaljat, l-eżami tar-rekwiżit ta’ proporzjonalità, il-Qorti Ġenerali naqset milli tosserva l-portata tal-istħarriġ ġudizzjarju tagħha u għalhekk wettqet żball ta’ liġi. Fil-fatt, mingħajr dan l-iżball, il-Qorti Ġenerali kien ikollha tadotta raġunament differenti u tasal eventwalment għal konklużjonijiet differenti minn dawk li waslet għalihom fil-punti 78, 79 u 81 tas-sentenza appellata.
65
Dan in-nuqqas ta’ osservanza tal-portata tal-istħarriġ ġudizzjarju huwa rifless ukoll fil-punt 63 tas-sentenza appellata. Fil-fatt, il-Qorti Ġenerali eżaminat, b’effett minn dan il-punt, jekk il-kundizzjoni tat-tul minimu ta’ ħames snin ta’ żwieġ prevista fl-Artikolu 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal, ikkunsidrata waħedha u indipendentement minn dik ta’ sena prevista fl-Artikolu 18 ta’ dan l-anness, kinitx, fid-dawl tal-Artikolu 52(1) tal-Karta, proporzjonata fis-sens li hija ma kinitx manifestament tmur lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħaq l-għan imfittex mil-leġiżlatur tal-Unjoni. Issa, kif jirriżulta mill-punt 62 ta’ dan id-digriet, anki fil-kuntest ta’ din id-dispożizzjoni tal-Karta, il-Qorti Ġenerali kellha tillimita ruħha li teżamina jekk id-distinzjoni kkonstatata f’dan il-każ, jiġifieri l-fatt li l-kundizzjoni tat-tul minimu taż-żwieġ hija, fis-sitwazzjonijiet li jaqgħu taħt l-Artikolu 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal, ħames darbiet ogħla minn dik prevista għas-sitwazzjonijiet li jaqgħu taħt l-Artikolu 18 ta’ dan l-anness, minkejja li dawn is-sitwazzjonijiet kollha huma komparabbli, kellhiex titqies li hija arbitrarja jew manifestament inadegwata fid-dawl tal-għan, komuni għal dawn iż-żewġ dispożizzjonijiet, li għandu jintlaħaq mil-leġiżlatur tal-Unjoni.
66
F’dawn iċ-ċirkustanzi u mingħajr ma huwa neċessarju li jiġu eżaminati l-argumenti l-oħra mqajma mill-Kummissjoni u mill-Kunsill, hemm lok li jintlaqgħu kemm t-tieni parti tal-ewwel aggravju fil-Kawża C‑341/21 P kif ukoll it-tieni aggravju fil-Kawża C‑357/21 P.
67
Għaldaqstant, mingħajr ma hemm bżonn li jiġu eżaminati kemm l-ewwel parti tal-ewwel aggravju u t-tielet aggravju fil-Kawża C‑341/21 P kif ukoll it-tielet aggravju fil-Kawża C‑357/21 P, hemm lok li l-appelli jiġu milqugħa u li s-sentenza appellata tiġi annullata.
Fuq ir-rikors quddiem il-Qorti Ġenerali
68
Konformement mat-tieni sentenza tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 61 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, din tal-aħħar tista’, fil-każ li tannulla d-deċiżjoni tal-Qorti Ġenerali, tiddeċiedi definittivament it-tilwima hija stess meta din tkun fi stat li tiġi deċiża.
69
F’dan il-każ, fid-dawl b’mod partikolari tal-fatt li r-rikorsi għal annullament fil-Kawża T‑374/20 huwa bbażat fuq motivi li kienu s-suġġett ta’ dibattitu kontradittorju quddiem il-Qorti Ġenerali u li l-eżami tagħhom ma jeħtieġx li tiġi adottata l-ebda miżura addizzjonali ta’ organizzazzjoni tal-proċedura jew miżura istruttorja tal-proċess, għandu jiġi kkunsidrat li dan ir-rikors huwa fi stat li jiġi deċiż u li hemm lok li tingħata deċiżjoni definittiva dwaru.
70
Insostenn tar-rikors tagħha quddiem il-Qorti Ġenerali, KM invokat żewġ motivi bbażati fuq l-illegalità, l-ewwel, tal-Artikolu 18 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal u, it-tieni, tal-Artikolu 20 ta’ dan l-anness.
Fuq l-ewwel motiv, ibbażat fuq l-illegalità tal-Artikolu 18 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal
71
Permezz ta’ dan l-ewwel motiv, KM tallega, essenzjalment, ksur tal-prinċipji ta’ ugwaljanza fit-trattament u ta’ nondiskriminazzjoni bbażata fuq l-orjentazzjoni sesswali għar-raġuni li, li kieku l-konjuġi mejjet tagħha u hija nnifisha kienu fformaw koppja tal-istess sess li l-aċċess tagħhom għaż-żwieġ kien jiġi rrifjutat, hija kienet tkun tista’, meqjus il-fatt li l-kuntratt ta’ sħubija bin-nutar tagħhom, sussegwentement irreġistrat bħala dikjarazzjoni ta’ koabitazzjoni legali, ġie konkluż qabel tmiem is-servizz tal-konjuġi tagħha u iktar minn sena qabel il-mewt ta’ dan tal-aħħar, tibbenefika minn pensjoni tas-superstiti abbażi tad-dispożizzjonijiet, ikkunsidrati flimkien, tal-Artikolu 1 tal-Anness VII tar-Regolamenti tal-Persunal u tal-Artikolu 18 tal-Anness VIII tal-istess regolamenti. Għalhekk huwa diskriminatorju li l-koppji ta’ sess differenti jiġu meħtieġa li jiżżewġu, filwaqt li, għall-koppji tal-istess sess, forma ta’ koabitazzjoni fit-tul tiġi ddikjarata suffiċjenti sabiex tiġġustifika d-dritt għal pensjoni tas-superstiti.
72
Il-Kummissjoni, sostnuta mill-Parlament u mill-Kunsill, tikkontesta dawn l-argumenti.
73
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament jikkostitwixxi prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni, sanċit fl-Artikolu 20 tal-Karta, li l-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni stabbilit fl-Artikolu 21(1) tal-Karta huwa espressjoni partikolari tiegħu. Dawn iż-żewġ prinċipji huma mfakkra wkoll fl-Artikolu 1d tar-Regolamenti tal-Persunal (sentenza tal-14 ta’ Lulju 2022, Il-Kummissjoni vs VW et, C‑116/21 P sa C‑118/21 P, C‑138/21 P u C‑139/21 P, EU:C:2022:557, punt 140 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
74
Kif diġà ġie indikat fil-punt 38 ta’ dan id-digriet, il-prinċipju ġenerali ta’ ugwaljanza fit-trattament jeżiġi mil-leġiżlatur tal-Unjoni, konformement mar-rekwiżiti tal-Artikolu 52(1) tal-Karta, li sitwazzjonijiet komparabbli ma jiġux ittrattati b’mod differenti u li sitwazzjonijiet differenti ma jiġux ittrattati b’mod ugwali, sakemm tali differenza fit-trattament ma tkunx oġġettivament iġġustifikata. Differenza fit-trattament hija ġġustifikata meta tkun ibbażata fuq kriterju oġġettiv u raġonevoli, jiġifieri meta din tkun relatata ma’ għan legalment ammissibbli li għandu jintlaħaq mil-leġiżlazzjoni inkwistjoni, u meta din id-differenza tkun proporzjonata għall-għan li għandu jintlaħaq mit-trattament ikkonċernat (sentenza tal-14 ta’ Lulju 2022, Il-Kummissjoni vs VW et, C‑116/21 P sa C‑118/21 P, C‑138/21 P u C‑139/21 P, EU:C:2022:557, punt 142 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
75
Kif ġie espost fil-punt 39 ta’ dan id-digriet, ir-rekwiżit dwar in-natura komparabbli tas-sitwazzjonijiet, sabiex tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ ksur tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament, għandu jiġi evalwat fid-dawl tal-elementi kollha li jikkaratterizzawhom u, b’mod partikolari, fid-dawl tas-suġġett u tal-għan li għandu jintlaħaq mill-att li jistabbilixxi d-distinzjoni inkwistjoni, peress li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni, għal dan l-għan, il-prinċipji u l-għanijiet tal-qasam li taħtu jaqa’ dan l-att. Kemm ’il darba s-sitwazzjonijiet ma humiex komparabbli, differenza fit-trattament tas-sitwazzjonijiet ikkonċernati ma tiksirx l-ugwaljanza f’għajnejn il-liġi sanċita fl-Artikolu 20 tal-Karta.
76
Għall-finijiet tad-determinazzjoni ta’ jekk, hekk kif tallega KM, l-Artikolu 18 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal, moqri flimkien mat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 1d(1) tar-Regolamenti tal-Persunal u mal-Artikolu 1(2)(ċ) tal-Anness VII tar-Regolamenti tal-Persunal, huwa ta’ natura diskriminatorja u huwa, għaldaqstant, ivvizzjat b’illegalità minħabba l-fatt li l-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu jkopri biss ċerti koppji li jaqgħu taħt skema mhux matrimonjali, għandu minn qabel jiġi eżaminat jekk il-kategoriji ta’ koppji inkwistjoni jinstabux f’sitwazzjoni komparabbli.
77
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, konformement mal-formulazzjoni tiegħu, l-Artikolu 18 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal ikopri biss, bħala prinċipju, il-koppji li jkunu ċċelebraw żwieġ, fejn huwa speċifikat li kemm il-konjuġi ta’ sess differenti kif ukoll il-konjuġi tal-istess sess jistgħu jkunu koperti mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni skont il-konfigurazzjoni tad-dritt tal-Istati Membri.
78
Madankollu, minħabba l-effett flimkien tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 1d(1) tar-Regolamenti tal-Persunal u tal-Artikolu 1(2)(ċ) tal-Anness VII tar-Regolamenti tal-Persunal, il-leġiżlatur tal-Unjoni espliċitament estenda l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tar-Regolamenti tal-Persunal dwar il-persuni miżżewġa, taħt ċerti kundizzjonijiet, għall-persuni marbuta bi sħubija mhux matrimonjali rreġistrata (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2019, HK vs Il-Kummissjoni, C‑460/18 P, EU:C:2019:1119, punt 74).
79
Għalhekk, skont kliem it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 1d(1) tar-Regolamenti tal-Persunal, għall-finijiet tal-imsemmija regolamenti, il-kuntratti ta’ sħubija mhux matrimonjali rreġistrati huma trattati fuq l-istess livell taż-żwieġ, dejjem sakemm il-kundizzjonijiet kollha elenkati fl-Artikolu 1(2)(ċ) tal-Anness VII tar-Regolamenti tal-Persunal ikunu ssodisfatti, fejn dawn il-kundizzjonijiet huma, b’mod partikolari, il-produzzjoni min-naħa tal-koppja kkonċernata ta’ dokument uffiċċjali rrikonoxxut bħala tali minn Stat Membru jew minn kull awtorità kompetenti ta’ Stat Membru, li jikkonferma l-istatus tagħhom ta’ msieħba mhux matrimonjali, kif ukoll il-fatt li ma huwiex possibbli li l-koppja taċċedi għal żwieġ ċivili fi Stat Membru.
80
Minn dan isegwi li l-Artikolu 18 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal, moqri flimkien mad-dispożizzjonijiet imsemmija fil-punt preċedenti, ma jkoprix biss lill-koppji miżżewġa, iżda wkoll lill-koppji magħquda minn sħubija mhux matrimonjali rreġistrata meta din il-koppja tkun imċaħħda mill-aċċess għaż-żwieġ. Min-naħa l-oħra, dan l-Artikolu 18 ma jkoprix lill-koppji magħquda permezz ta’ tali sħubija fil-każ fejn, bħal fil-każ ta’ sitwazzjoni bħal dik ta’ KM u tal-konjuġi tagħha qabel iż-żwieġ tagħhom, dawn il-koppji ma jkunux imċaħħda mill-possibbiltà li jiżżewġu fl-Istat Membru li taħt ir-responsabbiltà tiegħu huma jaqgħu.
81
Għandu għalhekk jiġi kkonstatat li koppji magħquda minn sħubija mhux matrimonjali rreġistrata huma trattati b’mod differenti fil-kuntest tal-Artikolu 18 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal, skont jekk għandhomx jew ma għandhomx il-possibbiltà li jiċċelebraw żwieġ fl-Istat Membru tagħhom. Din il-possibbiltà li jiċċelebraw żwieġ hija l-kriterju magħżul mil-leġiżlatur tal-Unjoni sabiex jagħmel distinzjoni bejn iż-żewġ sitwazzjonijiet. Hekk kif essenzjalment tosserva KM, dan il-kriterju huwa indirettament ibbażat fuq l-orjentazzjoni sesswali fis-sens tal-Artikolu 21(1) tal-Karta u tal-Artikolu 1d(1) tar-Regolamenti tal-Persunal, sa fejn l-ebda Stat Membru tal-Unjoni ma jċaħħad lill-koppji ta’ sess differenti mill-possibbiltà li jiċċelebraw żwieġ, u dan b’kuntrast għall-koppji tal-istess sess li, f’ċerti Stati Membri, għad ma għandhomx il-possibbiltà li jiżżewġu.
82
Madankollu, ma jistax jiġi kkunsidrat li dawn is-sitwazzjonijiet huma komparabbli.
83
Fil-fatt, l-għan tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 1d(1) tar-Regolamenti tal-Persunal u tal-Artikolu 1(2)(ċ) tal-Anness VII tar-Regolamenti tal-Persunal huwa dak li l-kuntratti ta’ sħubija mhux matrimonjali rreġistrati jiġu assimilata għal żwieġ bil-għan li persuni li ma għandhomx aċċess għaż-żwieġ fl-Istat Membru li taħt ir-responsabbiltà tiegħu huma jaqgħu jibbenefikaw mid-dispożizzjonijiet tar-Regolamenti tal-Persunal dwar il-persuni miżżewġa (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2019, HK vs Il-Kummissjoni, C‑460/18 P, EU:C:2019:1119, punti 74 sa 76). Din l-assimilazzjoni tifforma parti mill-għan fundamentali tar-Regolamenti tal-Persunal, imfakkar fid-dispożizzjoni ċentrali tiegħu, jiġifieri l-Artikolu 1d, li huwa dak li jiġi ggarantit il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament u, b’mod partikolari, dak li tiġi evitata kull diskriminazzjoni bbażata fuq l-orjentazzjoni sesswali tal-persuni. Għalhekk, il-leġiżlatur tal-Unjoni qies li kien neċessarju, fil-kuntest tat-tfittxija tal-ilħuq ta’ dan l-għan, li l-persuni li, għalkemm imċaħħda mill-possibbiltà li jiżżewġu fi Stat Membru, għażlu l-iktar unjoni qrib għaż-żwieġ possibbli, ikunu jistgħu jibbenefikaw mid-dispożizzjonijiet tar-Regolamenti tal-Persunal dwar il-persuni miżżewġa.
84
Min-naħa l-oħra, tali assimilazzjoni u tali protezzjoni bl-ebda mod ma huma neċessarji fil-każ fejn koppja magħquda permezz ta’ sħubija mhux matrimonjali rreġistrata ma hijiex imċaħħda mill-possibbiltà li tiżżewweġ u, għaldaqstant, li tibbenefika mid-dispożizzjonijiet tar-Regolamenti tal-Persunal dwar il-persuni miżżewġa. Fil-fatt, hekk kif indikat il-Kummissjoni fir-risposta tagħha quddiem il-Qorti Ġenerali, f’tali każ, l-għażla li tintuża sħubija mhux matrimonjali rreġistrata minflok iż-żwieġ hija r-riżultat ta’ deċiżjoni intenzjonali taż-żewġ imsieħba fir-rigward tal-konsegwenzi legali marbuta ma din l-għażla, b’tali mod li koppja li ma tagħżilx li tiżżewweġ meta d-dritt nazzjonali jagħtiha din il-possibbiltà ma tistax titqies li tinstab f’sitwazzjoni komparabbli għall-koppji li għażlu li jiżżewġu jew li ġew legalment esklużi mill-possibbiltà li jiżżewġu.
85
B’applikazzjoni tal-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 75 ta’ dan id-digriet, għandu għalhekk jiġi kkonstatat li, meqjus l-element prinċipali karatteristiku relatat mal-possibbiltà jew mal-impossibbiltà li jiġi ċċelebrat żwieġ, meqjusa l-għan u l-iskop li għandhom jintlaħqu permezz tad-distinzjoni inkwistjoni, esposti fil-punt 83 ta’ dan id-digriet, kif ukoll meqjus l-għan fundamentali tar-Regolamenti tal-Persunal li jiġu ggarantiti l-prinċipji ta’ ugwaljanza fit-trattament u ta’ nondiskriminazzjoni bbażata fuq l-orjentazzjoni sesswali, koppja magħquda permezz ta’ sħubija mhux matrimonjali rreġistrata li, bħal KM u l-konjuġi tagħha qabel iżżewġu, ma hijiex imċaħħda mill-possibbiltà li tiżżewweġ fl-Istat Membru li taħt ir-responsabbiltà tiegħu hija taqa’ ma tinsabx f’sitwazzjoni komparabbli għal dik ta’ koppja magħquda permezz ta’ sħubija mhux matrimonjali rreġistrata, iżda li hija mċaħħda mill-imsemmija possibbiltà.
86
F’dawn iċ-ċirkustanzi, hemm lok li l-ewwel motiv ibbażat fuq l-illegalità tal-Artikolu 18 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal jiġi miċħud.
Fuq it-tieni motiv, ibbażat fuq l-illegalità tal-Artikolu 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal
87
Permezz tat-tieni motiv tagħha, KM issostni li l-Artikolu 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal jikser il-prinċipji ta’ ugwaljanza fit-trattament u ta’ nondiskriminazzjoni bbażata fuq l-età, sa fejn, billi jimponi kundizzjoni ta’ tul minimu ta’ ħames snin taż-żwieġ filwaqt li l-Artikolu 18 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal jipprevedi biss tul ta’ sena, l-imsemmi Artikolu 20 iċaħħadha indebitament mill-benefiċċju ta’ pensjoni tas-superstiti.
88
Il-Kummissjoni, sostnuta mill-Parlament u mill-Kunsill, tikkontesta dawn l-argumenti.
89
Għandu jitfakkar li, skont kliem l-Artikolu 52(1) tal-Karta, kull limitazzjoni fl-eżerċizzju tad-drittijiet u tal-libertajiet rikonoxxuti minnha għandha tkun prevista mil-liġi u għandha tirrispetta l-essenza tal-imsemmija drittijiet u libertajiet. Fl-osservanza tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, limitazzjonijiet jistgħu jiġu imposti biss jekk dawn huma neċessarji u huma effettivament intiżi li jissodisfaw għanijiet ta’ interess ġenerali rikonoxxuti mill-Unjoni jew il-bżonn ta’ protezzjoni tad-drittijiet u tal-libertajiet ta’ ħaddieħor.
90
Barra minn hekk, hekk kif diġà ġie indikat fil-punti 73 sa 75 ta’ dan id-digriet, il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament jikkostitwixxi prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni, sanċit fl-Artikolu 20 tal-Karta, li l-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni stabbilit fl-Artikolu 21(1) tal-Karta huwa espressjoni partikolari tiegħu, u dawn iż-żewġ prinċipji huma mfakkra wkoll fl-Artikolu 1d tar-Regolamenti tal-Persunal.
91
Fl-aħħar, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja diġà msemmija fil-punt 61 ta’ dan id-digriet, fil-preżenza ta’ regoli stabbiliti fir-Regolamenti tal-Persunal bħal dawk inkwistjoni f’dan il-każ u fid-dawl tas-setgħa diskrezzjonali wiesgħa li l-leġiżlatur tal-Unjoni għandu f’dan ir-rigward, il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament jinkiser biss meta l-leġiżlatur tal-Unjoni jagħmel distinzjoni arbitrarja jew manifestament inadegwata meta mqabbla mal-għan li għandu jintlaħaq mil-leġiżlazzjoni inkwistjoni.
92
Huwa fid-dawl ta’ din il-ġurisprudenza u tar-rekwiżiti tal-Artikolu 52(1) tal-Karta li għandha tiġi eżaminata l-eċċezzjoni ta’ illegalità tal-Artikolu 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal, eċċeppita minn KM, fid-dawl tal-prinċipji ta’ ugwaljanza fit-trattament u ta’ nondiskriminazzjoni bbażata fuq l-età, sanċiti rispettivament fl-Artikolu 20 u fl-Artikolu 21(1) tal-Karta u mfakkra fl-Artikolu 1d tar-Regolamenti tal-Persunal.
93
F’dak li jirrigwarda, fl-ewwel lok, il-komparabbiltà tas-sitwazzjonijiet ikkontemplati fl-Artikoli 18 u 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal, għandu jitqies, għar-raġunijiet indikati fil-punti 41 sa 56 ta’ dan id-digriet, li dawn is-sitwazzjonijiet huma komparabbli.
94
Fit-tieni lok, għandu jiġi kkonstatat li, billi ppreveda, fl-imsemmija dispożizzjonijiet tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal, tulijiet minimi taż-żwieġ differenti, il-leġiżlatur tal-Unjoni tratta sitwazzjonijiet komparabbli b’mod differenti.
95
Barra minn hekk, għandu jiġi osservat li din id-differenza fit-trattament hija bbażata wkoll, indirettament, fuq l-età.
96
Fil-fatt, minn naħa, is-sitwazzjonijiet koperti mid-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 18 u 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal huma differenti fir-rigward tad-data taċ-ċelebrazzjoni taż-żwieġ skont jekk uffiċjal temmx jew le s-servizz tiegħu bi qbil mill-Artikolu 47 tar-Regolamenti tal-Persunal u, min-naħa l-oħra, tali tmiem tas-servizz iseħħ, fil-biċċa l-kbira, bħala effett tal-irtirar, fis-sens tal-Artikolu 52 tar-Regolamenti tal-Persunal. Issa, fid-dawl tal-fatt li, ikkunsidrat fl-iktar applikazzjoni wiesgħa tiegħu, dan l-Artikolu 52 jipprevedi li l-irtirar tal-uffiċjali intitolati għal pensjoni tal-irtirar, fis-sens tal-Artikolu 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal, jista’ jseħħ bejn 58 u 70 sena, għandu jiġi kkonstatat li l-ex uffiċjali msemmija f’dan l-Artikolu 20 ġeneralment iżżewġu f’età iktar avvanzata mill-ex uffiċjali msemmija fl-Artikolu 18 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-14 ta’ Lulju 2022, Il-Kummissjoni vs VW et, C‑116/21 P sa C‑118/21 P, C‑138/21 P u C‑139/21 P, EU:C:2022:557, punt 174).
97
Minn dan isegwi li l-Artikolu 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal, moqri flimkien mal-Artikolu 18 ta’ dan l-anness, jistabbilixxi wkoll differenza fit-trattament ibbażata indirettament fuq l-età tal-uffiċjal, filwaqt li jiġi ppreċiżat li l-fatt li l-uffiċjali jistgħu, skont l-Artikolu 52 tar-Regolamenti tal-Persunal, jirtiraw u jibbenefikaw minn pensjoni tal-irtirar b’differenza fl-età ta’ 12-il sena fil-każijiet l-iktar estremi, ma jistax ikun biżżejjed sabiex jiġi miċħud li din id-differenza fit-trattament hija tabilħaqq ibbażata fuq l-età (sentenza tal-14 ta’ Lulju 2022, Il-Kummissjoni vs VW et, C‑116/21 P sa C‑118/21 P, C‑138/21 P u C‑139/21 P, EU:C:2022:557, punt 175 u l-ġurisprudenza ċċitata).
98
Fit-tielet lok, għandu jiġi eżaminat jekk id-differenza fit-trattament esposta fil-punti 94 sa 97 ta’ dan id-digriet hijiex konformi mal-Artikolu 20 u mal-Artikolu 21(1) tal-Karta sa fejn din hija b’risposta għall-kriterji stipulati fl-Artikolu 52(1) tal-Karta u mfakkra fil-punt 89 ta’ dan id-digriet.
99
L-ewwel, huwa paċifiku li din id-differenza fit-trattament hija prevista mil-liġi, fis-sens tal-Artikolu 52(1) tal-Karta, sa fejn din tirriżulta mill-Artikolu 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal, moqri flimkien mal-Artikolu 18 ta’ dan l-anness. Dawn id-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni jipprevedu kundizzjonijiet ta’ tul minimu taż-żwieġ mogħtija ċifri preċiżi li jiddefinixxu l-portata tal-limitazzjoni fl-eżerċizzju tad-dritt għal ugwaljanza fit-trattament u għan-nondiskriminazzjoni bbażata fuq l-età (ara, fir-rigward tal-fatt li l-portata tar-rekwiżit li kull limitazzjoni fl-eżerċizzju tad-drittijiet fundamentali għandha tkun prevista mil-liġi, is-sentenza tas-26 ta’ April 2022, Il-Polonja vs Il-Parlament u Il-Kunsill, C‑401/19, EU:C:2022:297, punt 64 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
100
It-tieni, il-limitazzjoni imposta fuq l-iskema tal-pensjonijiet tas-superstiti permezz tad-differenza fit-trattament inkwistjoni tosserva l-kontenut essenzjali tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament u tal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni bbażata fuq l-età, konformement mal-Artikolu 52(1) tal-Karta. Fil-fatt, din il-limitazzjoni ma tikkonfutax dan il-prinċipju bħala tali sa fejn din tirrigwarda biss il-kwistjoni, limitata, tal-kundizzjoni minima ta’ tul taż-żwieġ li l-konjuġi superstiti ta’ uffiċjali jew ta’ ex uffiċjali li mietu għandhom jissodisfaw sabiex ikunu jistgħu jibbenefikaw minn pensjoni tas-superstiti, mingħajr ma dawn il-konjuġi ma jiġu mċaħħda mill-possibbiltà li jibbenefikaw minn tali pensjoni f’kull wieħed mill-każijiet previsti fl-Artikoli 18 u 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal.
101
It-tielet, l-imsemmija limitazzjoni tissodisfa għan ta’ interess ġenerali, fis-sens tal-Artikolu 52(1) tal-Karta, jiġifieri dak intiż għall-prevenzjoni tal-abbuż ta’ dritt u tal-frodi, peress li l-projbizzjoni tagħhom tikkostitwixxi prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni li l-osservanza tiegħu hija meħtieġa minn partijiet f’kawża (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-6 ta’ Frar 2018, Altun et, C‑359/16, EU:C:2018:63, punt 49). Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fil-fatt, li l-kundizzjoni li ż-żwieġ għandu jkun dam ċertu żmien sabiex il-konjuġi superstiti jibbenefika mill-pensjoni tas-superstiti hija intiża li tiżgura r-realtà u l-istabbiltà tar-relazzjonijiet bejn il-persuni kkonċernati (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2019, HK vs Il-Kummissjoni, C‑460/18 P, EU:C:2019:1119, punt 89). Dan huwa kriterju uniformi u applikabbli mingħajr distinzjoni għall-konjuġi superstiti kollha koperti mid-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 18 u 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal, li ma huwiex intiż li jippreżumi l-eżistenza ta’ abbuż jew ta’ frodi fir-rigward tal-konjuġi superstiti, iżda sabiex jipprevjeni t-twettiq ta’ tali abbuż jew frodi.
102
F’dak li jirrigwarda, ir-raba’, l-eżami ta’ proporzjonalità, għandu, fil-kuntest tal-istħarriġ tal-legalità ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni fid-dawl tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament u minħabba s-setgħa diskrezzjonali wiesgħa li għandu l-leġiżlatur tal-Unjoni fil-qasam tar-regoli stabbiliti fir-Regolamenti tal-Persunal, jiġi vverifikat, kif tfakkar fil-punti 61 u 91 ta’ dan id-digriet, jekk, bl-impożizzjoni ta’ tul minimu ta’ ħames snin taż-żwieġ fuq il-konjuġi superstiti li żżewġu uffiċjal wara t-tmiem tas-servizz ta’ dan tal-aħħar, meta dan it-tul minimu huwa biss, bis-saħħa tal-Artikolu 18 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal, ta’ sena fil-każ ta’ żwieġ iċċelebrat ma’ uffiċjali li għadu fis-servizz, l-Artikolu 20 ta’ dan l-anness jipprevedix distinzjoni arbitrarja jew manifestament inadegwata meta mqabbel mal-għan ta’ interess ġenerali mfakkar fil-punt preċedenti ta’ dan id-digriet.
103
Il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li l-kundizzjoni ta’ tul minimu ta’ sena prevista fl-Artikolu 17 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal la hija arbitrarja u lanqas ma hija manifestament inadegwata fid-dawl ta’ dan l-għan, peress li din l-analiżi tgħodd mutatis mutandis għall-kundizzjoni ta’ tul minimu ta’ sena prevista fl-Artikolu 18 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal (ara, b’analoġija, is-sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2019, HK vs Il-Kummissjoni, C‑460/18 P, EU:C:2019:1119, punt 90).
104
Hekk kif essenzjalment indikat il-Kummissjoni, sostnuta mill-Kunsill u mill-Parlament, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, il-fatt li l-Artikolu 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal jeżiġi tul minimu taż-żwieġ itwal minn dak previst fl-Artikolu 18 ta’ dan l-anness la jidher li huwa arbitrarju u lanqas manifestament inadegwat. Fil-fatt, fl-ipoteżi msemmija f’dan l-Artikolu 20, ikkaratterizzata mill-fatt li ż-żwieġ ġie ċċelebrat wara t-tmiem tas-servizz tal-uffiċjal, l-inċentiv għall-abbużi jew għall-frodi x’aktarx li jkun iffavorit mill-prevedibbiltà ikbar u mill-viċinanza ikbar tal-mewt tal-uffiċjal peress li, bħal f’dan il-każ, dan it-tmiem iseħħ bħala effett tal-irtirar, fis-sens tal-Artikolu 52 tar-Regolamenti tal-Persunal.
105
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jitqies li, billi stabbilixxa, fl-Artikolu 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal, tul minimu ta’ ħames snin taż-żwieġ sabiex jiġu evitati l-abbużi u l-frodi filwaqt li dan it-tul huwa biss ta’ sena fis-sitwazzjonijiet koperti mill-Artikolu 18 ta’ dan l-anness, il-leġiżlatur tal-Unjoni, fil-kuntest tas-setgħa diskrezzjonali wiesgħa tiegħu, ma wettaqx distinzjoni arbitrarja jew manifestament inadegwata.
106
Minn dak li ġie espost iktar ’il fuq jirriżulta li d-differenza fit-trattament stabbilita fl-Artikolu 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal hija konformi mal-Artikolu 20 u mal-Artikolu 21(1) tal-Karta.
107
Għalhekk, it-tieni motiv ibbażat fuq l-illegalità tal-Artikolu 20 tal-Anness VIII tar-Regolamenti tal-Persunal fid-dawl tal-prinċipji ta’ ugwaljanza fit-trattament u ta’ nondiskriminazzjoni bbażata fuq l-età għandu jiġi miċħud u, għaldaqstant, ir-rikors ta’ KM għandu jiġi miċħud.
Fuq l-ispejjeż
108
Konformement mal-Artikolu 184(2) tar-Regoli tal-Proċedura, meta l-appell ikun fondat u l-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi l-kawża definittivament hija stess, hija għandha tiddeċiedi dwar l-ispejjeż.
109
Konformement mal-Artikolu 138(1) tar-Regoli tal-Proċedura, applikabbli għall-proċedura ta’ appell abbażi tal-Artikolu 184(1) ta’ dawn ir-regoli, kull persuna li titlef għandha tiġi kkundannata għall-ispejjeż, jekk dawn ikunu ntalbu.
110
Peress li KM tilfet fir-rigward tal-aggravji tagħha wara li l-appelli ġie milqugħ, hemm lok li hija tiġi kkundannata kemm għall-ispejjeż rispettivi tagħha kif ukoll għall-dawk sostnuti mill-Kummissjoni u mill-Kunsill, kemm fl-ewwel istanza kif ukoll fl-appell, kif mitlub minn dawn iż-żewġ istituzzjonijiet.
111
Għalkemm ma pparteċipax fil-proċedura ta’ appell, il-Parlament intervjena fl-ewwel istanza quddiem il-Qorti Ġenerali. Wara l-annullament tas-sentenza appellata u wara li l-Kawża T‑374/20 ġiet evokata f’dan id-digriet, hemm lok li tingħata deċiżjoni ġdida dwar l-ispejjeż tal-imsemmija istituzzjoni fl-ewwel istanza, konformement mad-dispożizzjonijiet flimkien tal-Artikolu 137 u tal-Artikolu 184(2) tar-Regoli tal-Proċedura.
112
F’dan ir-rigward, konformement mal-Artikolu 140(1) tar-Regoli tal-Proċedura, l-Istati Membri u l-istituzzjonijiet li intervjenew fil-kawża għandhom ibatu l-ispejjeż rispettivi tagħhom. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Parlament għandu jbati l-ispejjeż li huwa sostna fl-ewwel istanza.
Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tmien Awla) tordna:
1)
Is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea tal-24 ta’ Marzu 2021, KM vs Il-Kummissjoni (T‑374/20, mhux ippubblikata, EU:T:2021:162), hija annullata.
2)
Ir-rikors ta’ KM fil-Kawża T‑374/20 huwa miċħud.
3)
KM hija kkundannata kemm għall-ispejjeż rispettivi tagħha kif ukoll għal dawk sostnuti mill-Kummissjoni Ewropea u mill-Kunsill tal-Unjoni Ewropea kemm fil-Kawża T‑374/20 kif ukoll fil-Kawżi C‑341/21 P u C‑357/21 P.
4)
Il-Parlament Ewropew għandu jbati l-ispejjeż sostnuti fil-Kawża T‑374/20.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż