62017CJ0136_RES
Υπόθεση C‑136/17
GC κ.λπ.
κατά
Commission nationale de l’informatique et des libertés (CNIL)
[αίτηση του Conseil d’État (Γαλλία)για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
Απόφαση του Δικαστηρίου (τμήμα μείζονος συνθέσεως) της 24ης Σεπτεμβρίου 2019
«Προδικαστική παραπομπή – Δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα – Προστασία φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που περιλαμβάνονται σε ιστοσελίδες – Οδηγία 95/46/ΕΚ – Κανονισμός (ΕΕ) 2016/679 – Διαδικτυακές μηχανές αναζήτησης – Επεξεργασία δεδομένων που περιλαμβάνονται σε ιστοτόπους – Ειδικές κατηγορίες δεδομένων κατά το άρθρο 8 της οδηγίας και κατά τα άρθρα 9 και 10 του κανονισμού – Δυνατότητα εφαρμογής των άρθρων αυτών στον φορέα εκμετάλλευσης της μηχανής αναζήτησης – Περιεχόμενο των υποχρεώσεων που υπέχει ο φορέας εκμετάλλευσης από τα άρθρα αυτά – Δημοσίευση των δεδομένων σε ιστοτόπους αποκλειστικά για δημοσιογραφικούς σκοπούς ή για σκοπούς καλλιτεχνικής ή λογοτεχνικής έκφρασης – Συνέπειες όσον αφορά την επεξεργασία της αίτησης διαγραφής συνδέσμων – Άρθρα 7, 8 και 11 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης»
Προσέγγιση των νομοθεσιών – Προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα – Άρθρο 2 της οδηγίας 95/46 – Επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα – Έννοια – Δραστηριότητα μηχανής αναζήτησης που συνίσταται στον εντοπισμό πληροφοριών που δημοσιεύουν ή αναρτούν στο διαδίκτυο τρίτοι, στην ευρετηρίασή τους, στην αποθήκευσή τους και στη διάθεσή τους στους χρήστες του διαδικτύου – Εμπίπτει – Υπεύθυνος επεξεργασίας – Έννοια – Φορέας εκμετάλλευσης μηχανής αναζήτησης – Εμπίπτει
(Οδηγία 95/46 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 2, στοιχεία βʹ και δʹ)
(βλ. σκέψεις 35-37)
Προσέγγιση των νομοθεσιών – Προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα – Οδηγία 95/46 – Επεξεργασία ειδικών κατηγοριών δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα – Απαγορεύσεις ή περιορισμοί σχετικά με τις εν λόγω κατηγορίες δεδομένων – Εφαρμογή στον φορέα εκμετάλλευσης μηχανής αναζήτησης – Προϋποθέσεις
(Κανονισμός 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρα 9 § 1 και 10· οδηγία 95/46 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 8 §§ 1 και 5)
(βλ. σκέψεις 42-48, διατακτ. 1)
Προσέγγιση των νομοθεσιών – Προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα – Άρθρα 12 και 14 της οδηγίας 95/46 – Δικαίωμα του υποκειμένου των δεδομένων για πρόσβαση στα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα και δικαίωμα εναντίωσης στην επεξεργασία τους – Δικαίωμα να ζητηθεί η απάλειψη από τον κατάλογο αποτελεσμάτων συνδέσμων προς ιστοσελίδες – Προϋποθέσεις
(Οδηγία 95/46 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρα 12, στοιχείο βʹ, και 14, εδ. 1, στοιχείο αʹ)
(βλ. σκέψεις 50-52)
Προσέγγιση των νομοθεσιών – Προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα – Άρθρα 12 και 14 της οδηγίας 95/46 – Δικαίωμα του υποκειμένου των δεδομένων για πρόσβαση στα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα και δικαίωμα εναντίωσης στην επεξεργασία τους – Αναζήτηση μέσω της μηχανής αναζήτησης με βάση το ονοματεπώνυμο ενός προσώπου – Εμφάνιση καταλόγου αποτελεσμάτων – Δικαίωμα να ζητηθεί να μην τίθεται πλέον η επίμαχη πληροφορία στη διάθεση του ευρέος κοινού
(Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρα 7 και 8· οδηγία 95/46 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρα 6 § 1, στοιχεία γʹ έως εʹ, 12, στοιχείο βʹ, και 14, εδ. 1, στοιχείο αʹ)
(βλ. σκέψη 53)
Θεμελιώδη δικαιώματα – Σεβασμός της ιδιωτικής ζωής – Προστασία των προσωπικών δεδομένων – Περιορισμοί – Προϋποθέσεις
(Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρα 7, 8 και 52 § 1)
(βλ. σκέψη 58)
Προσέγγιση των νομοθεσιών – Προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα – Οδηγία 95/46 – Επεξεργασία ειδικών κατηγοριών δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα – Αίτηση διαγραφής συνδέσμων – Υποχρέωση του φορέα εκμετάλλευσης μηχανής αναζήτησης να κάνει δεκτή την αίτηση αυτή – Εξαίρεση – Δεδομένα τα οποία έχουν προδήλως δημοσιοποιηθεί από το υποκείμενο των δεδομένων – Προϋποθέσεις
(Κανονισμός 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρα 9 § 2, στοιχεία αʹ, εʹ και ζʹ, 17 § 1, στοιχεία βʹ και γʹ, και 21 § 1· οδηγία 95/46 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 8 §§ 1, 2, στοιχεία αʹ και εʹ, και 4 και άρθρο 14, εδ. 1, στοιχείο αʹ)
(βλ. σκέψεις 61-65, διατακτ. 2)
Προσέγγιση των νομοθεσιών – Προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα – Οδηγία 95/46 – Επεξεργασία ειδικών κατηγοριών δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα – Αίτηση διαγραφής συνδέσμων – Υποχρέωση του φορέα εκμετάλλευσης μηχανής αναζήτησης να κάνει δεκτή την αίτηση αυτή – Εξαίρεση – Προστασία της ελευθερίας πληροφόρησης των χρηστών του διαδικτύου – Εξακρίβωση εκ μέρους του εν λόγω φορέα εκμετάλλευσης
(Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρα 7, 8, 11 και 52 § 1· κανονισμός 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρα 9 § 1 και 10· οδηγία 95/46 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 8 §§ 1 και 5)
(βλ. σκέψεις 66-69, διατακτ. 2)
Προσέγγιση των νομοθεσιών – Προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα – Οδηγία 95/46 – Επεξεργασία ειδικών κατηγοριών δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα – Δεδομένα σχετικά με παραβάσεις και ποινικές καταδίκες – Έννοια – Πληροφορίες σχετικά με ένδικη διαδικασία – Εμπίπτουν – Αίτηση διαγραφής συνδέσμων – Υποχρέωση του φορέα εκμετάλλευσης μηχανής αναζήτησης να κάνει δεκτή την αίτηση αυτή – Προϋποθέσεις – Συμβιβασμός των δικαιωμάτων του υποκειμένου των δεδομένων στον σεβασμό της ιδιωτικής ζωής και στην προστασία των δεδομένων με την ελευθερία πληροφόρησης των χρηστών του διαδικτύου – Εξακρίβωση εκ μέρους του εν λόγω φορέα εκμετάλλευσης
(Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρα 7, 8 και 11· κανονισμός 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρα 5 § 1, στοιχεία γʹ έως εʹ, και 10· οδηγία 95/46 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρα 6 § 1, στοιχεία γʹ έως εʹ, και 8 §§ 4 και 5)
(βλ. σκέψεις 72-79, διατακτ. 3)
Σύνοψη
Η απαγόρευση επεξεργασίας ορισμένων κατηγοριών ευαίσθητων δεδομένων ισχύει και για τους φορείς εκμετάλλευσης μηχανής αναζήτησης
Με την απόφαση της 24ης Σεπτεμβρίου 2019, GC κ.λπ. (Διαγραφή συνδέσμων προς ευαίσθητα δεδομένα) (C‑136/17), το τμήμα μείζονος συνθέσεως του Δικαστηρίου διευκρίνισε τις υποχρεώσεις του φορέα εκμετάλλευσης μηχανής αναζήτησης σε περίπτωση αίτησης διαγραφής συνδέσμων προς ευαίσθητα δεδομένα.
Η Google αρνήθηκε να κάνει δεκτές τις αιτήσεις με τις οποίες τέσσερα πρόσωπα ζήτησαν τη διαγραφή διαφόρων συνδέσμων προς δημοσιευμένες από τρίτους ιστοσελίδες, και ιδίως προς άρθρα, από τον κατάλογο αποτελεσμάτων που εμφανίζει η μηχανή αναζήτησης κατόπιν αναζήτησης με βάση του ονοματεπώνυμό τους. Κατόπιν καταγγελιών που υπέβαλαν τα τέσσερα αυτά πρόσωπα, η Commission nationale de l’informatique et des libertés (CNIL) (εθνική επιτροπή πληροφορικής και ελευθεριών, Γαλλία) αρνήθηκε να απευθύνει προειδοποίηση στην Google και να την καλέσει να προβεί στη ζητηθείσα διαγραφή συνδέσμων. Το Conseil d’État (Συμβούλιο της Επικρατείας, Γαλλία), το οποίο επιλήφθηκε της διαφοράς, ζήτησε από το Δικαστήριο να διευκρινίσει τις υποχρεώσεις που υπέχει ο φορέας εκμετάλλευσης μηχανής αναζήτησης όταν επεξεργάζεται αιτήσεις διαγραφής συνδέσμων βάσει της οδηγίας 95/46 (
1
).
Πρώτον, το Δικαστήριο υπενθύμισε ότι, με την επιφύλαξη ορισμένων εξαιρέσεων και παρεκκλίσεων, απαγορεύεται (
2
) η επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που παρέχουν πληροφορίες για τη φυλετική ή εθνική καταγωγή, τα πολιτικά φρονήματα, τις θρησκευτικές ή φιλοσοφικές πεποιθήσεις, τη συμμετοχή σε συνδικαλιστικές οργανώσεις και την υγεία και τη σεξουαλική ζωή. Η δε επεξεργασία δεδομένων σχετικών με παραβάσεις, ποινικές καταδίκες ή μέτρα ασφαλείας επιτρέπεται κατ’ αρχήν μόνον υπό τον έλεγχο της δημόσιας αρχής ή εάν το εθνικό δίκαιο προβλέπει επαρκείς και ειδικές εγγυήσεις (
3
).
Το Δικαστήριο έκρινε ότι η απαγόρευση και οι περιορισμοί σχετικά με την επεξεργασία των ως άνω ειδικών κατηγοριών δεδομένων ισχύουν για τον φορέα εκμετάλλευσης μηχανής αναζήτησης, όπως και για κάθε άλλον υπεύθυνο επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Πράγματι, ο σκοπός των ως άνω απαγορεύσεων και περιορισμών είναι η διασφάλιση αυξημένης προστασίας έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων αυτών η οποία, λόγω του ιδιαίτερα ευαίσθητου χαρακτήρα τους, μπορεί να συνιστά ιδιαιτέρως σοβαρή επέμβαση στα θεμελιώδη δικαιώματα στον σεβασμό της ιδιωτικής ζωής και στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (
4
).
Εντούτοις, ο φορέας εκμετάλλευσης μηχανής αναζήτησης δεν είναι υπεύθυνος για την παρουσία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα σε δημοσιευθείσα από τρίτο ιστοσελίδα, αλλά για την ταξινόμηση της ιστοσελίδας αυτής. Υπό τις συνθήκες αυτές, η απαγόρευση και οι περιορισμοί σχετικά με την επεξεργασία ευαίσθητων δεδομένων εφαρμόζονται ως προς τον φορέα εκμετάλλευσης μόνον λόγω της ως άνω ταξινόμησης και, κατά συνέπεια, μέσω εξακρίβωσης η οποία πρέπει να διενεργηθεί, υπό τον έλεγχο των αρμόδιων εθνικών αρχών, βάσει αίτησης του υποκειμένου των δεδομένων.
Δεύτερον, το Δικαστήριο έκρινε ότι ο φορέας εκμετάλλευσης μηχανής αναζήτησης έχει καταρχήν την υποχρέωση, υπό την επιφύλαξη ορισμένων εξαιρέσεων, να κάνει δεκτές τις υποβαλλόμενες σε αυτόν αιτήσεις διαγραφής συνδέσμων που αφορούν ευαίσθητα δεδομένα. Όσον αφορά τις εξαιρέσεις αυτές, ο φορέας εκμετάλλευσης μπορεί ιδίως να αρνηθεί να κάνει δεκτή τέτοια αίτηση, εφόσον διαπιστώνει ότι οι σύνδεσμοι οδηγούν προς δεδομένα τα οποία έχουν προδήλως δημοσιοποιηθεί από το υποκείμενο των δεδομένων (
5
), υπό τον όρο ότι η ταξινόμηση των συνδέσμων αυτών πληροί όλες τις λοιπές προϋποθέσεις νομιμότητας της επεξεργασίας δεδομένων και εφόσον το υποκείμενο των δεδομένων δεν έχει δικαίωμα να αντιταχθεί στην εν λόγω επεξεργασία για επιτακτικούς και νόμιμους λόγους σχετικούς με την προσωπική κατάστασή του (
6
).
Σε κάθε περίπτωση, ο φορέας εκμετάλλευσης μηχανής αναζήτησης, όταν του υποβάλλεται αίτηση διαγραφής συνδέσμων οφείλει να εξακριβώνει αν η εμφάνιση συνδέσμου προς ιστοσελίδα στην οποία δημοσιεύονται ευαίσθητα δεδομένα στον κατάλογο των αποτελεσμάτων που προκύπτει από αναζήτηση με βάση το ονοματεπώνυμο του υποκειμένου των δεδομένων είναι απολύτως απαραίτητη για την προστασία της ελευθερίας πληροφόρησης των χρηστών του διαδικτύου (
7
) που ενδεχομένως ενδιαφέρονται να αποκτήσουν πρόσβαση στην πληροφορία αυτή μέσω τέτοιας αναζήτησης. Το Δικαστήριο τόνισε ως προς το ζήτημα αυτό ότι, μολονότι τα δικαιώματα στον σεβασμό της ιδιωτικής ζωής και στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα υπερέχουν, κατά κανόνα, της ελευθερίας πληροφόρησης των χρηστών του διαδικτύου, εντούτοις η εξισορρόπηση αυτή μπορεί, σε ειδικές περιπτώσεις, να εξαρτάται από τη φύση της επίμαχης πληροφορίας και από τον ευαίσθητο χαρακτήρα της για την ιδιωτική ζωή του υποκειμένου των δεδομένων καθώς και από το συμφέρον του κοινού να διαθέτει την πληροφορία αυτή, συμφέρον το οποίο μπορεί να διαφοροποιείται αναλόγως, μεταξύ άλλων, του ρόλου που διαδραματίζει το υποκείμενο των δεδομένων στον δημόσιο βίο.
Τρίτον, το Δικαστήριο έκρινε ότι, στο πλαίσιο αίτησης διαγραφής συνδέσμων που αφορά δεδομένα σχετικά με ποινική διαδικασία κατά του υποκειμένου των δεδομένων τα οποία αφορούν προγενέστερο στάδιο της διαδικασίας αυτής και δεν ανταποκρίνονται πλέον στην παρούσα κατάσταση, εναπόκειται στον φορέα εκμετάλλευσης μηχανής αναζήτησης να εκτιμήσει, λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των περιστάσεων της συγκεκριμένης υπόθεσης, αν το υποκείμενο των δεδομένων έχει δικαίωμα να πάψουν οι ως άνω πληροφορίες να συνδέονται, επί του παρόντος, με το ονοματεπώνυμό του μέσω του καταλόγου αποτελεσμάτων ο οποίος προκύπτει κατόπιν αναζήτησης που έχει διενεργηθεί με βάση το ονοματεπώνυμο αυτό. Εντούτοις, ακόμη και αν δεν συντρέχει τέτοια περίπτωση λόγω του ότι η εμφάνιση στα αποτελέσματα του επίμαχου συνδέσμου είναι απολύτως απαραίτητη για να συμβιβαστούν τα δικαιώματα του υποκειμένου των δεδομένων για σεβασμό της ιδιωτικής ζωής και για προστασία των δεδομένων του με την ελευθερία πληροφόρησης των δυνητικά ενδιαφερόμενων χρηστών του διαδικτύου, ο φορέας εκμετάλλευσης υποχρεούται, το αργότερο επ’ ευκαιρία της αίτησης διαγραφής συνδέσμων, να διαμορφώσει τον κατάλογο των αποτελεσμάτων κατά τέτοιο τρόπο ώστε η συνολική εικόνα που εμφανίζεται στον χρήστη του διαδικτύου να αντικατοπτρίζει την τρέχουσα κατάσταση της ένδικης διαδικασίας, όπερ προϋποθέτει μεταξύ άλλων ότι οι σύνδεσμοι προς ιστοσελίδες που περιέχουν πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση αυτή πρέπει να εμφανίζονται πρώτοι στον κατάλογο αυτόν.
(
1
)	Οδηγία 95/46/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Οκτωβρίου 1995, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών (EE 1995, L 281, σ. 31). Η εν λόγω οδηγία καταργήθηκε, με ισχύ από τις 25 Μαΐου 2018, από τον κανονισμό (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της οδηγίας 95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων) (ΕΕ 2016, L 119, σ. 1).
(
2
)	Άρθρο 8, παράγραφος 1, της οδηγίας 95/46 και άρθρο 9, παράγραφος 1, του κανονισμού 2016/679.
(
3
)	Άρθρο 8, παράγραφος 5, της οδηγίας 95/46 και άρθρο 10 του κανονισμού 2016/679.
(
4
)	Τα δικαιώματα στον σεβασμό της ιδιωτικής ζωής και στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα κατοχυρώνονται στα άρθρα 7 και 8 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
(
5
)	Άρθρο 8, παράγραφος 2, στοιχείο εʹ, της οδηγίας 95/46 και άρθρο 9, παράγραφος 2, στοιχείο εʹ, του κανονισμού 2016/679.
(
6
)	Άρθρο 14, πρώτο εδάφιο, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 95/46 και άρθρο 21, παράγραφος 1, του κανονισμού 2016/679.
(
7
)	Το δικαίωμα στην ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης κατοχυρώνεται στο άρθρο 11 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.