62023CC0560
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
JEAN RICHARD DE LA TOUR
της 8ης Μαΐου 2025 (
1
)
Υπόθεση C‑560/23 [Tang] (
i
)
H (ved DRC Dansk Flygtningehjælp)
κατά
Udlændingestyrelsen
[αίτηση της Flygtningenævnet(επιτροπής προσφύγων, Δανία)για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
«Προδικαστική παραπομπή – Κανονισμός (ΕΕ) 604/2013 – Κριτήρια και μηχανισμοί για τον προσδιορισμό του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο για την εξέταση αίτησης διεθνούς προστασίας – Άρθρο 29, παράγραφος 1 – Προθεσμία μεταφοράς – Καθορισμός του χρονικού σημείου έναρξης της εξάμηνης προθεσμίας από την οριστική απόφαση επί ενδίκου βοηθήματος – Γνώση νέων περιστάσεων από τη δικαστική αρχή ενώπιον της οποίας εκκρεμεί ένδικο βοήθημα κατά της απόφασης μεταφοράς – Εθνική ρύθμιση που παρέχει στη δικαστική αρχή τη δυνατότητα να αναπέμψει την απόφαση μεταφοράς προς επανεξέταση στην αρμόδια διοικητική αρχή»
I. Εισαγωγή
1.
Η υπό κρίση αίτηση προδικαστικής αποφάσεως παρέχει εκ νέου στο Δικαστήριο την ευκαιρία να ερμηνεύσει τις διατάξεις σχετικά με τον υπολογισμό των προθεσμιών μεταφοράς που προβλέπονται στο άρθρο 29, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΕ) 604/2013 (
2
), σύμφωνα με το οποίο η μεταφορά του αιτούντος διεθνή προστασία από το κράτος μέλος που υπέβαλε το αίτημα προς το υπεύθυνο κράτος μέλος πρέπει να πραγματοποιείται το αργότερο εντός προθεσμίας έξι μηνών από την έκδοση οριστικής απόφασης επί ενδίκου βοηθήματος ή αίτησης επανεξέτασης της απόφασης μεταφοράς εφόσον υπάρχει ανασταλτικό αποτέλεσμα (
3
).
2.
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ του H, αιτούντος διεθνή προστασία με καταγωγή από το Αφγανιστάν, και της Udlændingestyrelsen (υπηρεσίας αλλοδαπών, Δανία) με αντικείμενο απόφαση της τελευταίας περί μεταφοράς του H στη Ρουμανία, δεδομένου ότι το εν λόγω κράτος μέλος είχε δεχθεί να τον αναλάβει εκ νέου βάσει του κανονισμού Δουβλίνο ΙΙΙ. Ενόσω εκκρεμούσε προσφυγή ακυρώσεως κατά της εν λόγω απόφασης μεταφοράς ενώπιον της Flygtningenævnet (επιτροπής προσφύγων, Δανία), η τελευταία ενημερώθηκε ότι η Ρουμανία ανέστειλε τις εισερχόμενες μεταφορές λόγω της αυξημένης ροής προσφύγων στη χώρα. Για τον λόγο αυτόν, ανέπεμψε την υπόθεση προς επανεξέταση στην υπηρεσία αλλοδαπών, η οποία εξέδωσε νέα απόφαση μεταφοράς, η νομιμότητα της οποίας επικυρώθηκε από την Flygtningenævnet (επιτροπή προσφύγων) στο πλαίσιο νέας προσφυγής.
3.
Στην υπό κρίση υπόθεση, το Δικαστήριο καλείται να προσδιορίσει το χρονικό σημείο κατά το οποίο η απόφαση επί ενδίκου βοηθήματος καθίσταται «οριστική», κατά την έννοια του άρθρου 29, παράγραφος 1, του κανονισμού Δουβλίνο ΙΙΙ, στο πλαίσιο εθνικού δικονομικού συστήματος το οποίο, σε περίπτωση σημαντικής μεταβολής των περιστάσεων μετά την έκδοση απόφασης μεταφοράς, παρέχει τη δυνατότητα στη δικαστική αρχή που επιλαμβάνεται προσφυγής κατά της απόφασης αυτής να την ακυρώσει χωρίς να αποφανθεί επί της ουσίας και να αναπέμψει την υπόθεση προς επανεξέταση στην αρμόδια διοικητική αρχή, στην οποία απόκειται να εκδώσει νέα απόφαση μεταφοράς κατά της οποίας μπορεί να ασκηθεί νέα προσφυγή με ανασταλτικό αποτέλεσμα.
4.
Στις παρούσες προτάσεις θα εξηγήσω τους λόγους για τους οποίους φρονώ ότι, στο πλαίσιο ενός τέτοιου δικονομικού συστήματος, η εξάμηνη προθεσμία του άρθρου 29, παράγραφος 1, του κανονισμού Δουβλίνο ΙΙΙ, εντός της οποίας το κράτος μέλος που υπέβαλε το αίτημα οφείλει να προβεί στη μεταφορά του αιτούντος, πρέπει να αρχίσει να τρέχει από την έκδοση της απόφασης με την οποία η δικαστική αρχή, η οποία έχει επιληφθεί της προσφυγής ακυρώσεως κατά της απόφασης μεταφοράς που εκδόθηκε μετά το πέρας της διαδικασίας επανεξέτασης, αποφαίνεται οριστικώς επί της νομιμότητας της απόφασης αυτής και περατώνει τη διαδικασία που αφορά την απόφαση μεταφοράς είτε ακυρώνοντας την απόφαση αυτή είτε επιτρέποντας την εκτέλεσή της.
5.
Επισημαίνω, ωστόσο, ότι εναπόκειται στο εν λόγω κράτος μέλος να διαμορφώσει την εθνική του νομοθεσία κατά τρόπον ώστε, μετά την αναπομπή της υπόθεσης προς επανεξέταση στην αρμόδια διοικητική αρχή, η νέα απόφαση μεταφοράς και η οριστική απόφαση επί της προσφυγής που έχει ασκηθεί κατά αυτής να εκδίδονται το συντομότερο δυνατόν, προκειμένου να διασφαλίζεται η ταχύτητα κατά την εξέταση της αίτησης διεθνούς προστασίας.
II. Το νομικό πλαίσιο
Α.
Το δίκαιο της Ένωσης
6.
Κατά το άρθρο του 1, ο κανονισμός Δουβλίνο III θεσπίζει τα κριτήρια και τους μηχανισμούς προσδιορισμού του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο για την εξέταση αίτησης διεθνούς προστασίας η οποία υποβάλλεται σε κράτος μέλος από υπήκοο τρίτης χώρας ή από απάτριδα. Οι αιτιολογικές σκέψεις 4, 5 και 19 του κανονισμού διαλαμβάνουν συναφώς τα εξής:
«(4)
Τα συμπεράσματα του [Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, κατά την ειδική σύνοδό του στο] Τάμπερε [στις 15 και στις 16 Οκτωβρίου 1999,] προσδιόρισαν […] ότι το [κοινό ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου (ΚΕΣΑ)] θα πρέπει να περιλαμβάνει, σε μία βραχυχρόνια προοπτική, ένα σαφή και λειτουργικό καθορισμό του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο για την εξέταση αιτήσεων ασύλου.
(5)
Μια τέτοια μέθοδος θα πρέπει να θεμελιώνεται σε αντικειμενικά και δίκαια κριτήρια τόσο για τα κράτη μέλη όσο και για τα ενδιαφερόμενα πρόσωπα. Θα πρέπει, ιδίως, να επιτρέπει τον ταχύ προσδιορισμό του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο, προκειμένου να κατοχυρώνεται η πραγματική πρόσβαση στις διαδικασίες χορήγησης διεθνούς προστασίας και να μην διακυβεύεται ο στόχος της ταχύτητας κατά την εξέταση των αιτήσεων διεθνούς προστασίας.
[…]
(19)
Για την εγγύηση της αποτελεσματικής προστασίας των δικαιωμάτων των ενδιαφερόμενων προσώπων, θα πρέπει να θεσπιστούν νομικές εγγυήσεις και το δικαίωμα πραγματικής προσφυγής όσον αφορά αποφάσεις για μεταφορές στο υπεύθυνο κράτος μέλος, σύμφωνα, ιδίως, με τα δικαιώματα που αναγνωρίζονται στο άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης [ (
4
)]. Προκειμένου να τηρείται το διεθνές δίκαιο, η πραγματική προσφυγή κατά των ανωτέρω αποφάσεων θα πρέπει να καλύπτει την εξέταση της εφαρμογής του παρόντος κανονισμού και της νομικής και της πραγματικής κατάστασης στο κράτος μέλος στο οποίο μεταφέρεται ο αιτών.»
7.
Το άρθρο 27, παράγραφοι 3 και 4, του κανονισμού Δουβλίνο ΙΙΙ ορίζει τα εξής:
«3.   Για τους σκοπούς ένδικων [βοηθημάτων] κατά αποφάσεων μεταφοράς ή [αιτήσεων επανεξέτασης] των αποφάσεων αυτών, τα κράτη μέλη προβλέπουν στο εθνικό δίκαιο:
α)
ότι το ένδικο [βοήθημα] ή η [αίτηση] επανεξέταση[ς] παρέχει στον ενδιαφερόμενο το δικαίωμα να παραμείνει στο συγκεκριμένο κράτος μέλος εν αναμονή του αποτελέσματος του ένδικου [βοηθήματος] ή της [αίτησης] επανεξέτασης ή
β)
η μεταφορά αναστέλλεται αυτόματα και παύει να ισχύει μετά την παρέλευση εύλογου χρονικού διαστήματος, κατά τη διάρκεια του οποίου το δικαστήριο, μετά από λεπτομερή και αυστηρή εξέταση του αιτήματος, λαμβάνει απόφαση για την αναστολή ή μη του ένδικου [βοηθήματος] ή της [αίτησης] επανεξέτασης ή
γ)
το ενδιαφερόμενο πρόσωπο έχει τη δυνατότητα να ζητήσει εντός εύλογου χρονικού διαστήματος από δικαστήριο να αναστείλει την εφαρμογή της απόφασης μεταφοράς [ενόσω εκκρεμεί η εξέταση] του ένδικου [βοηθήματος] ή της επανεξέτασης που αιτήθηκε. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν τη δυνατότητα πραγματικής προσφυγής αναστέλλοντας τη μεταφορά έως ότου ληφθεί η απόφαση για το πρώτο αίτημα αναστολής. Η απόφαση για την αναστολή ή μη της εφαρμογής της απόφασης μεταφοράς λαμβάνεται εντός εύλογου χρονικού διαστήματος, επιτρέποντας, παράλληλα, τη λεπτομερή και αυστηρή εξέταση του αιτήματος αναστολής. Η απόφαση για τη μη αναστολή της εφαρμογής της απόφασης μεταφοράς αναφέρει τους λόγους στους οποίους βασίζεται.
4.   Τα κράτη μέλη δύνανται να προβλέπουν ότι οι αρμόδιες αρχές μπορούν να αποφασίσουν αυτεπάγγελτα να αναστείλουν την εφαρμογή της απόφασης μεταφοράς [ενόσω εκκρεμεί η εξέταση] του ένδικου [βοηθήματος] ή της [αίτησης] επανεξέτασης.»
8.
Το άρθρο 29, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, και παράγραφος 2, του κανονισμού έχει ως εξής:
«1.   Η μεταφορά του αιτούντος […] από το κράτος μέλος που υπέβαλε το αίτημα προς το υπεύθυνο κράτος μέλος πραγματοποιείται σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο του κράτους μέλους που υπέβαλε το αίτημα, ύστερα από διαβούλευση μεταξύ των ενδιαφερομένων κρατών μελών, μόλις αυτό είναι πρακτικά δυνατόν και το αργότερο εντός προθεσμίας έξι μηνών από την αποδοχή του αιτήματος περί αναδοχής ή εκ νέου ανάληψης του ενδιαφερομένου από άλλο κράτος μέλος ή από την έκδοση οριστικής απόφασης επί ενδίκου [βοηθήματος] ή [αίτησης] επανεξέτασης εφόσον σύμφωνα με το άρθρο 27 παράγραφος 3 υπάρχει ανασταλτικό αποτέλεσμα.
[…]
2.   Εάν η μεταφορά δεν πραγματοποιηθεί εντός της προθεσμίας των έξι μηνών, το υπεύθυνο κράτος μέλος απαλλάσσεται των υποχρεώσεών του αναδοχής ή εκ νέου ανάληψης του ενδιαφερομένου και η ευθύνη μεταβιβάζεται τότε στο κράτος μέλος που υπέβαλε το αίτημα. Η προθεσμία αυτή μπορεί να παρατείνεται σε ένα έτος κατ’ ανώτατο όριο, εάν η μεταφορά δεν κατέστη δυνατόν να πραγματοποιηθεί λόγω φυλάκισης του ενδιαφερομένου ή σε 18 μήνες κατ’ ανώτατο όριο αν ο ενδιαφερόμενος διαφεύγει.»
Β.
Το δανικό δίκαιο
1. Το ειδικό καθεστώς του Βασιλείου της Δανίας όσον αφορά την εφαρμογή του ΚΕΣΑ
9.
Όσον αφορά το τρίτο μέρος, τίτλος V, της Συνθήκης ΛΕΕ, στο οποίο εμπίπτουν μεταξύ άλλων οι πολιτικές σχετικά με τους ελέγχους στα σύνορα, το άσυλο και τη μετανάστευση, το Βασίλειο της Δανίας απολαύει, δυνάμει του Πρωτοκόλλου (αριθ. 22) σχετικά με τη θέση της Δανίας, το οποίο έχει προσαρτηθεί στη Συνθήκη ΕΕ και τη Συνθήκη ΛΕΕ, ιδιαίτερου καθεστώτος, το οποίο το διακρίνει από τα λοιπά κράτη μέλη. Ως εκ τούτου, το εν λόγω κράτος μέλος δεν μετέχει στο ΚΕΣΑ, δεδομένου ότι δεν δεσμεύεται από τις οδηγίες 2011/95/ΕΕ (
5
) και 2013/32/ΕΕ (
6
). Αντιθέτως, εφαρμόζει τον κανονισμό Δουβλίνο III, δυνάμει διεθνούς συμφωνίας που συνήφθη στις 13 Μαρτίου 2005 με την Ευρωπαϊκή Ένωση (
7
).
2. Ο νόμος περί αλλοδαπών
10.
Τα άρθρα 53 έως 56 του Udlændingeloven (νόμου περί αλλοδαπών) (
8
) περιλαμβάνουν διατάξεις που αφορούν τη Flygtningenævnet (επιτροπή προσφύγων).
11.
Σύμφωνα με το άρθρο 53a του νόμου αυτού, η Flygtningenævnet (επιτροπή προσφύγων) ασκεί, σε μόνιμη βάση, καθήκοντα οργάνου που επιλαμβάνεται διοικητικών προσφυγών κατά των διοικητικών αποφάσεων σε ζητήματα ασύλου που εκδίδει σε πρώτο βαθμό η υπηρεσία αλλοδαπών.
12.
Σύμφωνα με το άρθρο 56, παράγραφος 8, του νόμου αυτού, οι αποφάσεις της Flygtningenævnet (επιτροπής προσφύγων) είναι οριστικές και δεν μπορούν να προσβληθούν ενώπιον άλλης διοικητικής αρχής.
13.
Από την παράθεση του νομικού πλαισίου στην απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι, κατά το δανικό διοικητικό δίκαιο, το όργανο προσφυγών μπορεί να αναπέμψει την υπόθεση προς επανεξέταση στην αρμόδια διοικητική αρχή σε τρεις περιπτώσεις: 1) αν η υπόθεση δεν έχει αρκούντως αποσαφηνιστεί πριν από την απόφαση που εκδίδεται σε πρώτο βαθμό, 2) αν έχουν σημειωθεί σοβαρές πλημμέλειες κατά την εξέταση της υπόθεσης σε πρώτο βαθμό, ή 3) αν έχουν προκύψει νέες σημαντικές πληροφορίες για την αρχική απόφαση.
14.
Συνεπώς, κατά το δανικό διοικητικό δίκαιο, η αναπομπή προς επανεξέταση συνεπάγεται ότι η υπόθεση τελεί υπό εξέταση από τις αρχές και ότι η νέα απόφαση που εκδίδεται σε πρώτο βαθμό δύναται να προσβληθεί ενώπιον του οργάνου προσφυγών.
III. Τα πραγματικά περιστατικά της διαφοράς της κύριας δίκης και το προδικαστικό ερώτημα
15.
Ο H, Αφγανός υπήκοος, εισήλθε στη Δανία στις 25 Απριλίου 2021, όπου και υπέβαλε αυθημερόν αίτηση διεθνούς προστασίας. Σύμφωνα με τις πληροφορίες του συστήματος Eurodac, ο H είχε ήδη καταχωριστεί ως αιτών διεθνή προστασία στη Ρουμανία στις 5 Μαρτίου 2021.
16.
Ως εκ τούτου, στις 24 Ιουνίου 2021, η υπηρεσία αλλοδαπών ζήτησε από τις ρουμανικές αρχές να τον αναλάβουν εκ νέου κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 18, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, του κανονισμού Δουβλίνο ΙΙΙ, αίτημα το οποίο έγινε δεκτό από τις αρχές αυτές εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών, ήτοι στις 7 Ιουλίου 2021.
17.
Στις 19 Ιουλίου 2021 η υπηρεσία αλλοδαπών αποφάσισε τη μεταφορά του H στη Ρουμανία κατ’ εφαρμογήν της ανωτέρω διάταξης (στο εξής: πρώτη απόφαση μεταφοράς). Με αυθημερόν δήλωσή του, ο H άσκησε προσφυγή κατά της απόφασης αυτής ενώπιον της Flygtningenævnet (επιτροπής προσφύγων). Η προσφυγή αυτή είχε ανασταλτικό αποτέλεσμα, δυνάμει του άρθρου 27, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, του κανονισμού Δουβλίνο III.
18.
Ενόσω εκκρεμούσε η προσφυγή, η Ρουμανία ενημέρωσε το σύνολο των κρατών μελών στις 28 Φεβρουαρίου 2022 ότι από την 1η Μαρτίου 2022 επρόκειτο να αναστείλει όλες τις εισερχόμενες μεταφορές που πραγματοποιούνται δυνάμει του κανονισμού Δουβλίνο III λόγω της σύγκρουσης στην Ουκρανία και της αυξημένης ροής προσφύγων στη Ρουμανία.
19.
Συνεπώς, στις 15 Μαρτίου 2022, η Flygtningenævnet (επιτροπή προσφύγων) αποφάσισε να αναπέμψει την υπόθεση προς επανεξέταση στην υπηρεσία αλλοδαπών προκειμένου η τελευταία να αποφανθεί σχετικά με τις συνέπειες της ανακοίνωσης αυτής επί της συγκεκριμένης απόφασης μεταφοράς του H στη Ρουμανία. Από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι η αναπομπή προς επανεξέταση είχε ως αποτέλεσμα την ακύρωση της απόφασης της 19ης Ιουλίου 2021.
20.
Στις 8 Απριλίου 2022 η υπηρεσία αλλοδαπών εξέδωσε εκ νέου απόφαση μεταφοράς του H στη Ρουμανία δυνάμει του άρθρου 18, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, του κανονισμού Δουβλίνο III (στο εξής: δεύτερη απόφαση μεταφοράς). Με αυθημερόν δήλωσή του, ο H άσκησε προσφυγή κατά της ανωτέρω απόφασης ενώπιον της Flygtningenævnet (επιτροπής προσφύγων). Η προσφυγή αυτή είχε ανασταλτικό αποτέλεσμα, δυνάμει του άρθρου 27, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, του ως άνω κανονισμού.
21.
Στις 24 Μαΐου 2022 η Ρουμανία ενημέρωσε όλα τα κράτη μέλη ότι είχε άρει την αναστολή των εισερχόμενων μεταφορών που πραγματοποιούνται κατ’ εφαρμογήν του κανονισμού Δουβλίνο III.
22.
Με οριστική απόφαση της 2ας Δεκεμβρίου 2022, η Flygtningenævnet (επιτροπή προσφύγων) επικύρωσε τη δεύτερη απόφαση μεταφοράς.
23.
Στις 2 Φεβρουαρίου 2023 ο Η ζήτησε την επανάληψη της διαδικασίας για τον λόγο ότι η προθεσμία των έξι μηνών από την αποδοχή του αιτήματος περί εκ νέου ανάληψης, η οποία προβλέπεται στο άρθρο 29, παράγραφος 1, του κανονισμού Δουβλίνο ΙΙΙ, είχε εκπνεύσει κατά τον χρόνο έκδοσης της δεύτερης απόφασης μεταφοράς, με αποτέλεσμα το Βασίλειο της Δανίας να είναι πλέον υπεύθυνο για την εξέταση της αίτησής του διεθνούς προστασίας, δυνάμει του άρθρου 29, παράγραφος 2, του κανονισμού.
24.
Μετά την επανάληψη της διαδικασίας, η Flygtningenævnet (επιτροπή προσφύγων) επικύρωσε, με απόφαση της 19ης Απριλίου 2023, τη δεύτερη απόφαση μεταφοράς. Από την απόφαση αυτή, μέρος του περιεχομένου της οποίας παρατίθεται στην απόφαση περί παραπομπής, προκύπτει ότι η Flygtningenævnet (επιτροπή προσφύγων) έκρινε ότι η προθεσμία μεταφοράς που προβλέπεται στο άρθρο 29, παράγραφος 1, του κανονισμού Δουβλίνο ΙΙΙ είχε αρχίσει να τρέχει από την έκδοση της οριστικής απόφασής της στις 2 Δεκεμβρίου 2022, τούτο δε για δύο λόγους. Αφενός, η απόφαση να αναπεμφθεί η υπόθεση προς επανεξέταση είχε ως αποτέλεσμα να εκκρεμεί η υπόθεση ενώπιον της υπηρεσίας αλλοδαπών και, ως εκ τούτου, να μην είναι δυνατή η μεταφορά του H στη Ρουμανία. Αφετέρου, η εκτέλεση της δεύτερης απόφασης μεταφοράς είχε ανασταλεί κατά τη διάρκεια της ενώπιόν της διαδικασίας προσφυγής μέχρι την έκδοση της οριστικής απόφασής της στις 2 Δεκεμβρίου 2022.
25.
Στις 4 Μαΐου 2023, κατόπιν αιτήματος του DRC Dansk Flygtningehjælp (συμβουλίου για τους πρόσφυγες, Δανία), μιας μη κυβερνητικής οργάνωσης που εκπροσωπεί τον Η, η Flygtningenævnet (επιτροπή προσφύγων) αποφάσισε να επαναλάβει εκ νέου τη διαδικασία προκειμένου να επανεξετάσει την ερμηνεία των κανόνων σχετικά με τις προθεσμίες μεταφοράς κατά το άρθρο 29, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού Δουβλίνο III, σε συνδυασμό με το άρθρο 27 του κανονισμού αυτού. Στην αίτηση επανάληψης της διαδικασίας, το συμβούλιο για τους πρόσφυγες επικαλέστηκε, μεταξύ άλλων, την απόφαση Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Αναστολή της προθεσμίας μεταφοράς κατά την κατ’ έφεση δίκη) και υποστήριξε ότι, υπό το πρίσμα του κανονισμού Δουβλίνο III, η ευθύνη για την εξέταση της αίτησης διεθνούς προστασίας του H είχε μεταβιβαστεί στη Δανία κατά τον χρόνο έκδοσης της δεύτερης απόφασης μεταφοράς.
26.
Υπό τις συνθήκες αυτές, η Flygtningenævnet (επιτροπή προσφύγων) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν της διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
«Έχουν οι κανόνες περί προθεσμιών του άρθρου 29, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού [Δουβλίνο III], την έννοια ότι η προθεσμία των έξι μηνών που προβλέπεται στο άρθρο 29, παράγραφος 1, δεύτερη περίπτωση, του κανονισμού [αυτού] αρχίζει να τρέχει από την οριστική επί της ουσίας απόφαση, στην περίπτωση κατά την οποία αφενός, όργανο προσφυγών του κράτους μέλους που υποβάλλει το αίτημα, κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 27 του [εν λόγω] κανονισμού, αναπέμπει την απόφαση μεταφοράς στην αρμόδια πρωτοβάθμια αρχή, η οποία στη συνέχεια εκδίδει νέα απόφαση μεταφοράς μετά την παρέλευση έξι μηνών από την αποδοχή της εκ νέου ανάληψης από το υπεύθυνο κράτος μέλος –ιδίως όταν ο λόγος της αναπομπής είναι ότι το κράτος μέλος το οποίο είχε αρχικά αποδεχθεί τη μεταφορά αποφάσισε μεταγενέστερα γενική αναστολή των μεταφορών που πραγματοποιούνται κατ’ εφαρμογήν του [ίδιου κανονισμού]– και, αφετέρου, το μέτρο απομάκρυνσης του ενδιαφερόμενου αλλοδαπού έχει ανασταλτικό αποτέλεσμα;»
27.
Η Flygtningenævnet (επιτροπή προσφύγων) ζήτησε να εκδικαστεί η υπό κρίση υπόθεση με την ταχεία προδικαστική διαδικασία του άρθρου 105 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου. Το αίτημα αυτό απορρίφθηκε με απόφαση του Προέδρου του Δικαστηρίου της 15ης Δεκεμβρίου 2023 (
9
).
28.
Στις 27 Νοεμβρίου 2023 το Δικαστήριο απηύθυνε στο αιτούν δικαστήριο αίτημα παροχής πληροφοριών σχετικά με την ιδιότητά του ως «δικαστηρίου» κατά την έννοια του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, επί του οποίου το αιτούν δικαστήριο απάντησε.
29.
Ο H, η Δανική, η Γαλλική, η Αυστριακή και η Ελβετική Κυβέρνηση καθώς και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλαν γραπτές παρατηρήσεις. Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η οποία διεξήχθη στις 6 Φεβρουαρίου 2025, ο H, η Δανική και η Γαλλική Κυβέρνηση καθώς και η Επιτροπή ανέπτυξαν τις παρατηρήσεις τους και, μεταξύ άλλων, κλήθηκαν να απαντήσουν προφορικώς στις ερωτήσεις που έθεσε το Δικαστήριο.
IV. Ανάλυση
30.
Με το προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, από το Δικαστήριο να διευκρινίσει εάν, στο πλαίσιο του δικονομικού συστήματος κράτους μέλους το οποίο, σε περίπτωση σημαντικής μεταβολής των περιστάσεων μετά την έκδοση απόφασης μεταφοράς, παρέχει τη δυνατότητα στη δικαστική αρχή που έχει επιληφθεί της προσφυγής ακυρώσεως κατά της απόφασης αυτής να την ακυρώσει χωρίς να αποφανθεί επί της ουσίας και να αναπέμψει την υπόθεση προς επανεξέταση στην αρμόδια διοικητική αρχή, στην οποία απόκειται να εκδώσει νέα απόφαση μεταφοράς κατά της οποίας μπορεί να ασκηθεί νέα προσφυγή με ανασταλτικό αποτέλεσμα, το άρθρο 29, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού Δουβλίνο ΙΙΙ έχει την έννοια ότι η εξάμηνη προθεσμία μεταφοράς αρχίζει να τρέχει από την έκδοση της απόφασης με την οποία η δικαστική αρχή αποφαίνεται οριστικώς επί της νομιμότητας της τελευταίας αυτής απόφασης.
31.
Προκειμένου να δοθεί απάντηση στο ερώτημα αυτό, πρέπει, καταρχάς, να υπομνησθεί ότι το άρθρο 29 του κανονισμού Δουβλίνο III ορίζει τις λεπτομέρειες και τις προθεσμίες εντός των οποίων το κράτος μέλος που υπέβαλε το αίτημα οφείλει να προβεί στη μεταφορά του αιτούντος διεθνή προστασία στο υπεύθυνο κράτος μέλος, με σκοπό την αναδοχή ή την εκ νέου ανάληψη του εν λόγω αιτούντος.
32.
Το άρθρο 29, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού προβλέπει ότι η μεταφορά πραγματοποιείται σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο του κράτους μέλους που υπέβαλε το αίτημα, ύστερα από διαβούλευση μεταξύ των ενδιαφερομένων κρατών μελών, μόλις αυτό είναι πρακτικά δυνατόν και το αργότερο εντός προθεσμίας έξι μηνών είτε από την αποδοχή του αιτήματος περί αναδοχής ή εκ νέου ανάληψης του ενδιαφερομένου από το υπεύθυνο κράτος μέλος είτε από την έκδοση οριστικής απόφασης επί ενδίκου βοηθήματος ή αίτησης επανεξέτασης εφόσον σύμφωνα με το άρθρο 27, παράγραφος 3, του εν λόγω κανονισμού υπάρχει ανασταλτικό αποτέλεσμα.
33.
Παραπέμποντας στη σκέψη 29 της απόφασης Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Αναστολή της προθεσμίας μεταφοράς κατά την κατ’ έφεση δίκη), ο H υποστήριξε ότι, μετά την έκδοση της απόφασης της 15ης Μαρτίου 2022 με την οποία η Flygtningenævnet (επιτροπή προσφύγων) ακύρωσε την πρώτη απόφαση μεταφοράς και ανέπεμψε την υπόθεση προς επανεξέταση στην υπηρεσία αλλοδαπών, δεν υφίστατο πλέον απόφαση μεταφοράς της οποίας η εκτέλεση μπορούσε να αναβληθεί και ότι η προθεσμία μεταφοράς άρχισε να τρέχει, αναδρομικώς, από τις 7 Ιουλίου 2021, ημερομηνία κατά την οποία η Ρουμανία αποδέχθηκε το αίτημα περί εκ νέου ανάληψης του H (
10
).
34.
Εντούτοις, επισημαίνω, πρώτον, ότι μια τέτοια προσέγγιση θα ήταν αντίθετη προς το γράμμα και τη λογική του άρθρου 29, παράγραφος 1, του κανονισμού Δουβλίνο ΙΙΙ, από το οποίο προκύπτει ότι τα δύο χρονικά σημεία από τα οποία μπορεί να αρχίσει να τρέχει η προθεσμία μεταφοράς νοούνται ως αμοιβαίως αποκλειόμενα.
35.
Συνεπώς, στην πρώτη περίπτωση, δεν ασκείται ένδικο βοήθημα κατά της απόφασης μεταφοράς ή, αν ασκηθεί τέτοιο ένδικο βοήθημα, δεν έχει ανασταλτικό αποτέλεσμα. Η προθεσμία μεταφοράς αρχίζει, επομένως, να τρέχει από την αποδοχή από το υπεύθυνο κράτος μέλος του αιτήματος περί αναδοχής ή εκ νέου ανάληψης του ενδιαφερομένου. Στη δεύτερη περίπτωση, κατά της απόφασης μεταφοράς ασκείται ένδικο βοήθημα που έχει ανασταλτικό αποτέλεσμα. Συνεπώς, η προθεσμία αρχίζει να τρέχει από το χρονικό σημείο κατά το οποίο η απόφαση επί ένδικου βοηθήματος αποκτά ισχύ δεδικασμένου, κατόπιν εξάντλησης των μέσων ένδικης προστασίας τα οποία προβλέπει η έννομη τάξη του οικείου κράτους μέλους (
11
).
36.
Διαφορετική κρίση θα αντέβαινε στον σκοπό της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας που κατοχυρώνεται στο άρθρο 47 του Χάρτη. Πράγματι, οι δύο περιπτώσεις που προβλέπονται στο άρθρο 29, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού Δουβλίνο ΙΙΙ διασφαλίζουν την πλήρη αποτελεσματικότητα της αναστολής εκτέλεσης της απόφασης μεταφοράς που προβλέπεται στο άρθρο 27, παράγραφος 3, του κανονισμού αυτού. Αν, στο πλαίσιο ένδικου βοηθήματος κατά απόφασης μεταφοράς, αναστελλόταν η εκτέλεση της απόφασης αυτής, αλλά η προθεσμία μεταφοράς συνέχιζε να τρέχει, τότε δεν θα ήταν δυνατό να διασφαλιστεί η ισότητα των όπλων και η αποτελεσματικότητα των διαδικασιών ένδικης προσφυγής με την εγγύηση ότι η εν λόγω προθεσμία δεν θα εκπνεύσει ενόσω η εκτέλεση της απόφασης μεταφοράς έχει καταστεί αδύνατη λόγω άσκησης ένδικου βοηθήματος κατ’ αυτής (
12
).
37.
Επισημαίνω, δεύτερον, ότι τα πραγματικά περιστατικά της υπό κρίση υπόθεσης διαφέρουν από εκείνα της υπόθεσης επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Αναστολή της προθεσμίας μεταφοράς κατά την κατ’ έφεση δίκη). Στην υπόθεση εκείνη, το Δικαστήριο κλήθηκε να διευκρινίσει κατά πόσον το ανασταλτικό αποτέλεσμα της έφεσης κατά της απόφασης με την οποία ακυρώθηκε απόφαση μεταφοράς ασκούσε επιρροή στην προθεσμία μεταφοράς. Το Δικαστήριο έκρινε, αφενός, ότι το άρθρο 27, παράγραφος 3, του κανονισμού Δουβλίνο ΙΙΙ δεν έχει ως σκοπό να ρυθμίσει τα προσωρινά μέτρα που μπορούν ενδεχομένως να ληφθούν στο πλαίσιο έφεσης ασκούμενης από τις αρμόδιες αρχές κατά απόφασης με την οποία ακυρώνεται απόφαση μεταφοράς και, αφετέρου, ότι προσωρινό μέτρο που έχει ως αποτέλεσμα την αναστολή της προθεσμίας μεταφοράς ενόσω εκκρεμεί η εξέταση της έφεσης αυτής μπορεί να ληφθεί μόνον εφόσον η εκτέλεση της απόφασης μεταφοράς ανεστάλη ενόσω εκκρεμούσε η εξέταση του ένδικου βοηθήματος (
13
).
38.
Στην υπό κρίση υπόθεση, η εκτέλεση της πρώτης απόφασης μεταφοράς που ελήφθη από την υπηρεσία αλλοδαπών σε σχέση με τον H ανεστάλη ενόσω εκκρεμούσε η εξέταση του ένδικου βοηθήματος, σύμφωνα με το άρθρο 27, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, του κανονισμού Δουβλίνο ΙΙΙ. Επιπλέον, μολονότι η πρώτη αυτή απόφαση ακυρώθηκε από τη Flygtningenævnet (επιτροπή προσφύγων), η υπόθεση αναπέμφθηκε στην υπηρεσία αλλοδαπών προκειμένου η τελευταία να επανεξετάσει το ζήτημα της μεταφοράς του H, με την τελευταία να εκδίδει δεύτερη απόφαση μεταφοράς κατά της οποίας ασκήθηκε από τον ενδιαφερόμενο προσφυγή με ανασταλτικό αποτέλεσμα.
39.
Συνεπώς, υφίσταται πράγματι απόφαση μεταφοράς (η δεύτερη απόφαση μεταφοράς), η εκτέλεση της οποίας ανεστάλη στο πλαίσιο προσφυγής που ασκήθηκε κατά αυτής. Συνεπώς, η προθεσμία μεταφοράς άρχισε να τρέχει από την έκδοση οριστικής απόφασης επί της προσφυγής, σύμφωνα με το άρθρο 29, παράγραφος 1, του κανονισμού Δουβλίνο III.
40.
Το εν λόγω άρθρο 29 δεν προβλέπει ειδικούς κανόνες σχετικά με τον υπολογισμό των προθεσμιών στην περίπτωση που, λόγω σημαντικής μεταβολής των περιστάσεων μετά την έκδοση απόφασης μεταφοράς, η δικαστική αρχή ακυρώνει την απόφαση αυτή χωρίς να την εξετάσει επί της ουσίας και αναπέμπει την υπόθεση προς επανεξέταση στην αρμόδια διοικητική αρχή, στην οποία απόκειται να εκδώσει νέα απόφαση μεταφοράς κατά της οποίας μπορεί να ασκηθεί νέα προσφυγή.
41.
Όπως προέκυψε από την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, το χρονικό σημείο κατά το οποίο η απόφαση επί της προσφυγής καθίσταται «οριστική» κατά την έννοια του άρθρου 29, παράγραφος 1, του κανονισμού Δουβλίνο ΙΙΙ αποτελεί ένα ιδιαιτέρως δυσχερές ζήτημα. Ειδικότερα, οριστική είναι είτε η απόφαση με την οποία η δικαστική αρχή που επιλαμβάνεται της προσφυγής ακυρώσεως κατά της πρώτης απόφασης μεταφοράς ακυρώνει την απόφαση αυτή χωρίς να την εξετάσει επί της ουσίας είτε η απόφαση με την οποία η εν λόγω αρχή, επιλαμβανόμενη νέας προσφυγής ακυρώσεως κατά της δεύτερης απόφασης μεταφοράς, αποφαίνεται επί της νομιμότητας της τελευταίας (
14
).
42.
Φρονώ ότι, στο πλαίσιο ενός δικονομικού συστήματος όπως αυτό που περιγράφει η Δανική Κυβέρνηση στις παρατηρήσεις της, η εξάμηνη προθεσμία μεταφοράς που προβλέπεται στο άρθρο 29, παράγραφος 1, του κανονισμού Δουβλίνο ΙΙΙ πρέπει να αρχίσει να τρέχει από την έκδοση της οριστικής απόφασης επί της προσφυγής που ασκήθηκε κατά της δεύτερης απόφασης μεταφοράς, κατά της οποίας δεν μπορεί πλέον να ασκηθεί κανένα τακτικό ένδικο βοήθημα.
43.
Κατά πρώτον, η λύση αυτή επιτρέπει να ληφθούν υπόψη οι ιδιαιτερότητες του δανικού δικονομικού συστήματος, το οποίο προβλέπει την εξέταση των υποθέσεων «σε δύο βαθμούς» καθιερώνοντας, στο πλαίσιο της ένδικης διαδικασίας, μια διαδικασία αναπομπής της υπόθεσης προς επανεξέταση στην αρμόδια διοικητική αρχή σε περίπτωση που προκύπτουν «νέες σημαντικές πληροφορίες» (
15
) για την εκτέλεση μιας απόφασης, όπως η απόφαση μεταφοράς.
44.
Ομολογουμένως, υφίστανται δύο αποφάσεις μεταφοράς κατά των οποίων ασκήθηκαν δύο χωριστές προσφυγές. Ωστόσο, οι αποφάσεις αυτές έχουν το ίδιο αντικείμενο (τη μεταφορά του αιτούντος), εκδόθηκαν σε σχέση με τον ίδιο αιτούντα, κατόπιν του ίδιου γεγονότος (αποδοχή της εκ νέου ανάληψης από το υπεύθυνο κράτος μέλος) και από την ίδια διοικητική αρχή, με αποτέλεσμα η διαδικασία αυτή να νοείται ως ενιαία διαδικασία. Συνεπώς, η απόφαση με την οποία η δικαστική αρχή ακύρωσε την πρώτη απόφαση μεταφοράς χωρίς να αποφανθεί επί της ουσίας και ανέπεμψε την υπόθεση προς επανεξέταση στη διοικητική αρχή συνιστά ενδιάμεση απόφαση, η οποία παρέχει στην αρμόδια διοικητική αρχή τη δυνατότητα να εκτιμήσει τις συνέπειες που προκύπτουν από την ύπαρξη νέων και ουσιωδών πραγματικών περιστατικών σχετικά με τη διαδικασία μεταφοράς του ενδιαφερομένου και, κατά περίπτωση, να προβεί συναφώς σε διαφορετική εκτίμηση.
45.
Υπενθυμίζω ότι, όσον αφορά την ερμηνεία του κανονισμού (ΕΚ) 343/2003 (
16
), ο οποίος καταργήθηκε από τον κανονισμό Δουβλίνο III, το Δικαστήριο έκρινε ότι η προθεσμία μεταφοράς δεν πρέπει να αρχίζει να τρέχει από την έκδοση της προσωρινής δικαστικής απόφασης με την οποία αναστέλλεται η εφαρμογή της διαδικασίας μεταφοράς, αλλά μόνον από την έκδοση της δικαστικής απόφασης που αποφαίνεται επί του νομοτύπου της διαδικασίας και η οποία δεν πρόκειται πλέον να εμποδίσει την εφαρμογή της διαδικασίας αυτής (
17
). Συνεπώς, είναι καθοριστικό με την οριστική απόφαση επί του ενδίκου βοηθήματος να κρίνεται η νομιμότητα της απόφασης μεταφοράς. Προβλέποντας ότι η προθεσμία μεταφοράς αρχίζει να τρέχει από την οριστική απόφαση επί του ασκούμενου κατά της απόφασης μεταφοράς ενδίκου βοηθήματος, ο νομοθέτης της Ένωσης αναφέρεται σε μια οριστική απόφαση επί της ουσίας με την οποία περατώνεται η διαδικασία που αφορά την απόφαση μεταφοράς είτε με την ακύρωση είτε με την παροχή δυνατότητας εκτέλεσης της απόφασης αυτής.
46.
Κατά δεύτερον, η λύση αυτή επιτρέπει να ληφθούν υπόψη οι αρχές και οι απαιτήσεις που απορρέουν από την ανάγκη να διασφαλίζεται η ύπαρξη αποτελεσματικού δικαστικού ελέγχου κατά την έννοια του άρθρου 27 του κανονισμού Δουβλίνο ΙΙΙ και του άρθρου 47 του Χάρτη. Πράγματι, το Δικαστήριο έχει κρίνει επανειλημμένως ότι, μολονότι σκοπός του νομοθέτη της Ένωσης ήταν να προωθήσει την ταχεία εκτέλεση των αποφάσεων μεταφοράς, εντούτοις δεν είχε την πρόθεση να θυσιάσει τη δικαστική προστασία των αιτούντων διεθνή προστασία χάριν της επιταγής της ταχείας εξέτασης της αιτήσεώς τους (
18
).
47.
Το άρθρο 27, παράγραφος 1, του κανονισμού Δουβλίνο III προβλέπει, συνεπώς, ότι το πρόσωπο ως προς το οποίο λαμβάνεται απόφαση μεταφοράς έχει το δικαίωμα άσκησης πραγματικής προσφυγής κατά της απόφασης αυτής ενώπιον δικαστηρίου, με τη μορφή ένδικου βοηθήματος ή αίτησης επανεξέτασης, τόσο για τα πραγματικά όσο και για τα νομικά στοιχεία (
19
). Το περιεχόμενο της προσφυγής αυτής προσδιορίζεται στην αιτιολογική σκέψη 19 του κανονισμού. Η αιτιολογική αυτή σκέψη αναφέρει ότι, προς εξασφάλιση της τήρησης του διεθνούς δικαίου, η αποτελεσματική προσφυγή που καθιερώνει ο εν λόγω κανονισμός κατά των αποφάσεων μεταφοράς πρέπει να αφορά την εξέταση, αφενός, της εφαρμογής του ίδιου αυτού κανονισμού και, αφετέρου, της νομικής και πραγματικής κατάστασης στο κράτος μέλος προς το οποίο μεταφέρεται ο αιτών (
20
).
48.
Στην απόφαση État belge (Στοιχεία μεταγενέστερα της απόφασης μεταφοράς), το Δικαστήριο έκρινε ότι μια προσφυγή για την ακύρωση απόφασης μεταφοράς, στο πλαίσιο της οποίας το επιληφθέν δικαστήριο δεν μπορεί να λάβει υπόψη περιστάσεις μεταγενέστερες της έκδοσης της απόφασης αυτής οι οποίες είναι καθοριστικές για την ορθή εφαρμογή του κανονισμού Δουβλίνο ΙΙΙ, δεν εγγυάται την ύπαρξη αποτελεσματικού μέσου έννομης προστασίας και δεν εξασφαλίζει επαρκή δικαστική προστασία, λαμβανομένων υπόψη των δικαιωμάτων που προβλέπονται στο άρθρο 27 του κανονισμού και στο άρθρο 47 του Χάρτη (
21
).
49.
Εντούτοις, το Δικαστήριο αναγνώρισε ότι ο νομοθέτης της Ένωσης εναρμόνισε ορισμένους μόνον από τους δικονομικούς κανόνες για την άσκηση ένδικου βοηθήματος κατά της απόφασης μεταφοράς στην οποία πρέπει να έχει δικαίωμα ο ενδιαφερόμενος και ότι τα κράτη μέλη δεν οφείλουν, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 27 του κανονισμού Δουβλίνο III, να οργανώσουν κατ’ ανάγκην το σύστημά τους για την άσκηση προσφυγής κατά τρόπον ώστε να διασφαλίζεται, στο πλαίσιο της εξέτασης της προσφυγής που καθιστά δυνατή την αμφισβήτηση της νομιμότητας της απόφασης μεταφοράς, η ικανοποίηση της απαίτησης να λαμβάνονται υπόψη καθοριστικές περιστάσεις μεταγενέστερες της έκδοσης της απόφασης μεταφοράς (
22
). Κατά το Δικαστήριο, όταν περίσταση μεταγενέστερη της απόφασης μεταφοράς μπορεί να θέσει υπό αμφισβήτηση τη μεταφορά του ενδιαφερόμενου στο υπεύθυνο κράτος μέλος, η διάταξη αυτή καταλείπει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να καθορίσουν τον βαθμό στον οποίον η δικαστική αρχή μπορεί να λάβει υπόψη την περίσταση αυτή για την εκτίμηση της νομιμότητας της απόφασης μεταφοράς μέσω μιας πλήρους και ex nunc εξέτασης ή αν είναι σκόπιμο να διασφαλιστεί η εν λόγω δικαστική προστασία με άλλες μορφές, με τη θέσπιση, για παράδειγμα, ειδικού ενδίκου βοηθήματος ή άλλου δικονομικού κανόνα (
23
).
50.
Αντιλαμβάνομαι, ωστόσο, ότι αυτό είναι το πλαίσιο εντός του οποίου λειτουργεί το δανικό δικονομικό σύστημα και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να προσαφθεί στο εν λόγω κράτος μέλος ότι εντάσσει στη διαδικασία προσφυγής ακυρώσεως κατά απόφασης μεταφοράς μια διαδικασία αναπομπής προς επανεξέταση με σκοπό τη συνεκτίμηση μιας ενδεχόμενης σημαντικής μεταβολής των περιστάσεων στο υπεύθυνο κράτος μέλος μετά την έκδοση της απόφασης αυτής. Εάν γινόταν δεκτό ότι, σε ένα τέτοιο σύστημα, η ευθύνη για την εξέταση της αίτησης διεθνούς προστασίας μεταβιβάζεται, λόγω της αναπομπής προς επανεξέταση, στο εν λόγω κράτος μέλος, τούτο θα είχε ως συνέπεια να αποτρέπεται το εν λόγω κράτος από το να λαμβάνει υπόψη τις νέες αυτές περιστάσεις, οι οποίες ωστόσο είναι καθοριστικές για την εκτίμηση της νομιμότητας και της σκοπιμότητας της διαδικασίας μεταφοράς.
51.
Τούτων λεχθέντων, επισημαίνω ότι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, ελλείψει σχετικών κανόνων της Ένωσης, εναπόκειται στην εσωτερική έννομη τάξη κάθε κράτους μέλους να θεσπίσει τους σχετικούς με τα ένδικα βοηθήματα δικονομικούς κανόνες που αποσκοπούν στη διασφάλιση των δικαιωμάτων των υποκειμένων δικαίου, δυνάμει της αρχής της δικονομικής αυτονομίας, υπό τον όρο, ωστόσο, ότι οι κανόνες αυτοί δεν είναι λιγότερο ευμενείς από τους διέποντες παρόμοιες καταστάσεις που υπόκεινται στο εσωτερικό δίκαιο (αρχή της ισοδυναμίας) και δεν καθιστούν πρακτικώς αδύνατη ή υπερβολικά δυσχερή την άσκηση των δικαιωμάτων που απονέμει το δίκαιο της Ένωσης (αρχή της αποτελεσματικότητας) (
24
).
52.
Όσον αφορά, πρώτον, την αρχή της ισοδυναμίας, η αρχή αυτή επιτάσσει όλοι οι εφαρμοστέοι επί ενδίκων βοηθημάτων κανόνες να εφαρμόζονται αδιακρίτως στα ένδικα βοηθήματα τα οποία στηρίζονται σε παράβαση του δικαίου της Ένωσης και στα παρεμφερή αυτών ένδικα βοηθήματα τα οποία στηρίζονται σε παράβαση του εσωτερικού δικαίου (
25
).
53.
Όσον αφορά, δεύτερον, την αρχή της αποτελεσματικότητας, η αρχή αυτή επιτάσσει, στο πλαίσιο διαδικασίας όπως η επίμαχη, η αρμόδια δικαστική αρχή να αποφαίνεται οριστικώς επί της νομιμότητας της απόφασης μεταφοράς όπως έχει επανεξεταστεί από την αρμόδια διοικητική αρχή χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση ώστε να διασφαλίζεται, αφενός, η αποτελεσματική πρόσβαση στις διαδικασίες παροχής διεθνούς προστασίας και, αφετέρου, η ταχύτητα κατά την εξέταση των αιτήσεων διεθνούς προστασίας, σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 5 του κανονισμού Δουβλίνο ΙΙΙ (
26
). Τούτο συνεπάγεται ότι η συνολική διάρκεια της διαδικασίας αυτής δεν πρέπει να υπερβαίνει το απολύτως αναγκαίο χρονικό διάστημα λαμβανομένων υπόψη των σκοπών για τους οποίους αποφασίστηκε η επανεξέταση.
54.
Σε περίπτωση όπως η επίμαχη, κάθε κράτος μέλος οφείλει, συνεπώς, να διαμορφώσει την εθνική του νομοθεσία κατά τρόπον τέτοιον ώστε, σε περίπτωση ακύρωσης της αρχικής απόφασης και αναπομπής της υπόθεσης στην αρμόδια διοικητική αρχή λόγω νέων περιστάσεων, καθοριστικών για τους σκοπούς της διαδικασίας μεταφοράς, η αρχή αυτή να εκδίδει νέα απόφαση και, κατά περίπτωση, η δικαστική αρχή να αποφαίνεται συναφώς, το συντομότερο δυνατόν (
27
).
55.
Ένα τέτοιο σύστημα δεν πρέπει, συνεπώς, να έχει ως αποτέλεσμα το κράτος μέλος που υπέβαλε το αίτημα να μπορεί να απεκδύεται την ευθύνη του και να αποφεύγει να καταστεί υπεύθυνο κράτος μέλος, αναπέμποντας επ’ αόριστον την υπόθεση προς επανεξέταση ενώπιον της αρμόδιας διοικητικής αρχής, χωρίς ουδέποτε να λαμβάνεται απόφαση επί της διαδικασίας χορήγησης διεθνούς προστασίας. Πράγματι, το σύστημα αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε κατάσταση αντίθετη προς τον σκοπό του κανονισμού Δουβλίνο ΙΙΙ, όπως αυτός εκτίθεται στην αιτιολογική του σκέψη 5, δεδομένου ότι θα είχε ως συνέπεια να μετατίθεται το χρονικό σημείο από το οποίο θα μπορούσε να αρχίσει να τρέχει η προθεσμία μεταφοράς και, κατ’ επέκταση, το χρονικό σημείο κατά το οποίο θα μπορούσε να εξεταστεί η αίτηση διεθνούς προστασίας, με αποτέλεσμα ο αιτών να στερείται των δικαιωμάτων που απορρέουν από τη χορήγηση της προστασίας αυτής. Όπως επισήμανε το Δικαστήριο στην απόφαση της 13ης Νοεμβρίου 2018, X και X (
28
), θα έπρεπε, συνεπώς, η εν λόγω αίτηση να εξεταστεί, κατά περίπτωση, από κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο που έχει χαρακτηριστεί ως υπεύθυνο βάσει των κριτηρίων που θέτει το κεφάλαιο ΙΙΙ του κανονισμού (
29
).
56.
Εν προκειμένω, καμία αρχή δεν έχει ακόμη αποφανθεί επί της αίτησης διεθνούς προστασίας που υπέβαλε ο H στις 25 Απριλίου 2021. Από τις 7 Ιουλίου 2021, ημερομηνία κατά την οποία η Ρουμανία δέχθηκε να αναλάβει εκ νέου τον H για τους σκοπούς της εξέτασης της αίτησής του, δεν υπήρξε ούτε μεταφορά ούτε απόφαση επί της ουσίας της αίτησής του. Όσον αφορά την επίμαχη στην κύρια δίκη διαδικασία (η οποία δεν περιλαμβάνει τις δύο αιτήσεις επανάληψης της διαδικασίας που υποβλήθηκαν, η μεν πρώτη από τον Η, η δε δεύτερη από το συμβούλιο για τους πρόσφυγες), διαπιστώνω ότι από το χρονικό σημείο κατά το οποίο η Ρουμανία δέχθηκε να αναλάβει εκ νέου τον Η μέχρι την έκδοση της οριστικής απόφασης με την οποία η Flygtningenævnet (επιτροπή προσφύγων) επικύρωσε τη δεύτερη απόφαση μεταφοράς παρήλθαν σχεδόν δεκαεπτά μήνες. Υπενθυμίζω, ωστόσο, ότι το άρθρο 29, παράγραφος 2, του κανονισμού Δουβλίνο III προβλέπει μόνον δύο περιπτώσεις στις οποίες η προθεσμία μεταφοράς μπορεί να παραταθεί, σε ένα έτος κατ’ ανώτατο όριο, εάν η μεταφορά δεν κατέστη δυνατόν να πραγματοποιηθεί λόγω φυλάκισης του ενδιαφερομένου, ή σε 18 μήνες κατ’ ανώτατο όριο, αν ο ενδιαφερόμενος διαφεύγει (
30
). Εν προκειμένω, μολονότι είναι προφανές ότι η απόφαση της Ρουμανίας να αναστείλει όλες τις εισερχόμενες μεταφορές που πραγματοποιούνται δυνάμει του κανονισμού Δουβλίνο ΙΙΙ επηρέασε κατ’ ανάγκην τη διάρκεια της διαδικασίας αυτής λόγω της κίνησης διαδικασίας αναπομπής προς επανεξέταση, εντούτοις, απαιτήθηκαν σχεδόν οχτώ μήνες έως ότου η Flygtningenævnet (επιτροπή προσφύγων) αποφανθεί επί της νομιμότητας της δεύτερης απόφασης μεταφοράς, ενώ, όπως προαναφέρθηκε, η απόφαση αυτή είχε το ίδιο αντικείμενο με την πρώτη απόφαση και εκδόθηκε σε σχέση με τον ίδιο αιτούντα, κατόπιν του ίδιου γεγονότος και από την ίδια διοικητική αρχή. Φρονώ ότι η διάρκεια αυτή δύσκολα συμβιβάζεται με την ανάγκη διασφάλισης της ταχύτητας της διαδικασίας εξέτασης των αιτήσεων διεθνούς προστασίας.
57.
Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των στοιχείων αυτών, εκτιμώ ότι, στο πλαίσιο του δικονομικού συστήματος κράτους μέλους το οποίο, σε περίπτωση σημαντικής μεταβολής των περιστάσεων μετά την έκδοση απόφασης μεταφοράς, παρέχει τη δυνατότητα στη δικαστική αρχή που έχει επιληφθεί της προσφυγής ακυρώσεως κατά της απόφασης αυτής να την ακυρώσει χωρίς να αποφανθεί επί της ουσίας και να αναπέμψει την υπόθεση προς επανεξέταση στην αρμόδια διοικητική αρχή, στην οποία απόκειται να εκδώσει νέα απόφαση μεταφοράς κατά της οποίας μπορεί να ασκηθεί νέα προσφυγή με ανασταλτικό αποτέλεσμα, το άρθρο 29, παράγραφος 1, του κανονισμού Δουβλίνο ΙΙΙ, σε συνδυασμό με το άρθρο 27 του κανονισμού αυτού, έχει την έννοια ότι η εξάμηνη προθεσμία μεταφοράς αρχίζει να τρέχει από την έκδοση της απόφασης με την οποία η δικαστική αρχή αποφαίνεται οριστικώς επί της ουσίας και περατώνει τη διαδικασία που αφορά την απόφαση μεταφοράς είτε ακυρώνοντας την απόφαση αυτή είτε επιτρέποντας την εκτέλεσή της.
58.
Εν προκειμένω, πρόκειται για την απόφαση της 2ας Δεκεμβρίου 2022, με την οποία η Flygtningenævnet (επιτροπή προσφύγων) αποφάνθηκε οριστικώς επί της ουσίας της δεύτερης απόφασης μεταφοράς. Δεδομένου ότι η δεύτερη προσφυγή που άσκησε ο Η είχε ανασταλτικό αποτέλεσμα δυνάμει του άρθρου 27, παράγραφος 3, του κανονισμού Δουβλίνο ΙΙΙ, η προθεσμία μεταφοράς άρχισε να τρέχει από την ημερομηνία αυτή.
V. Πρόταση
59.
Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στο προδικαστικό ερώτημα της Flygtningenævnet (επιτροπής προσφύγων, Δανία) ως εξής:
Το άρθρο 29, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΕ) 604/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013, για τη θέσπιση των κριτηρίων και μηχανισμών για τον προσδιορισμό του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο για την εξέταση αίτησης διεθνούς προστασίας που υποβάλλεται σε κράτος μέλος από υπήκοο τρίτης χώρας ή από απάτριδα, σε συνδυασμό με το άρθρο 27 του κανονισμού αυτού,
έχει την έννοια ότι:
–
στο πλαίσιο του δικονομικού συστήματος κράτους μέλους το οποίο, σε περίπτωση σημαντικής μεταβολής των περιστάσεων μετά την έκδοση απόφασης μεταφοράς, παρέχει τη δυνατότητα στη δικαστική αρχή που έχει επιληφθεί της προσφυγής ακυρώσεως κατά της απόφασης αυτής να την ακυρώσει χωρίς να αποφανθεί επί της ουσίας και να αναπέμψει την υπόθεση προς επανεξέταση στην αρμόδια διοικητική αρχή, στην οποία απόκειται να εκδώσει νέα απόφαση μεταφοράς κατά της οποίας μπορεί να ασκηθεί νέα προσφυγή με ανασταλτικό αποτέλεσμα, η εξάμηνη προθεσμία μεταφοράς αρχίζει να τρέχει από την έκδοση της απόφασης με την οποία η δικαστική αρχή αποφαίνεται οριστικώς επί της ουσίας και περατώνει τη διαδικασία που αφορά την απόφαση μεταφοράς είτε ακυρώνοντας την απόφαση αυτή είτε επιτρέποντας την εκτέλεσή της·
–
εναπόκειται στο εν λόγω κράτος μέλος να διαμορφώσει την εθνική του νομοθεσία κατά τρόπον ώστε, μετά την αναπομπή της υπόθεσης προς επανεξέταση στην αρμόδια διοικητική αρχή, η νέα απόφαση μεταφοράς και η οριστική απόφαση επί της προσφυγής ακυρώσεως που έχει ασκηθεί κατά αυτής να εκδίδονται το συντομότερο δυνατόν, προκειμένου να διασφαλίζεται η ταχύτητα κατά την εξέταση της αίτησης διεθνούς προστασίας.
(
1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γαλλική.
(
i
)	Η ονομασία που έχει δοθεί στην παρούσα υπόθεση είναι πλασματική. Δεν αντιστοιχεί στο πραγματικό όνομα κανενός διαδίκου.
(
2
)	Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013, για τη θέσπιση των κριτηρίων και μηχανισμών για τον προσδιορισμό του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο για την εξέταση αίτησης διεθνούς προστασίας που υποβάλλεται σε κράτος μέλος από υπήκοο τρίτης χώρας ή από απάτριδα (ΕΕ 2013, L 180, σ. 31, στο εξής: κανονισμός Δουβλίνο III).
(
3
)	Βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση της 30ής Μαρτίου 2023, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Αναστολή της προθεσμίας μεταφοράς κατά την κατ’ έφεση δίκη) [C‑556/21, στο εξής: απόφαση Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Αναστολή της προθεσμίας μεταφοράς κατά την κατ’ έφεση δίκη), EU:C:2023:272]. Βλ., επίσης, αποφάσεις της 12ης Ιανουαρίου 2023, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Προθεσμία μεταφοράς – Πολλαπλές αιτήσεις) (C‑323/21 έως C‑325/21, EU:C:2023:4), και της 30ής Μαρτίου 2023, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Προθεσμία μεταφοράς – Εμπορία ανθρώπων) (C‑338/21, EU:C:2023:269).
(
4
)	Στο εξής: Χάρτης.
(
5
)	Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Δεκεμβρίου 2011, σχετικά με τις απαιτήσεις για την αναγνώριση των υπηκόων τρίτων χωρών ή των απάτριδων ως δικαιούχων διεθνούς προστασίας, για ένα ενιαίο καθεστώς για τους πρόσφυγες ή για τα άτομα που δικαιούνται επικουρική προστασία και για το περιεχόμενο της παρεχόμενης προστασίας (ΕΕ 2011, L 337, σ. 9).
(
6
)	Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013, σχετικά με κοινές διαδικασίες για τη χορήγηση και ανάκληση του καθεστώτος διεθνούς προστασίας (ΕΕ 2013, L 180, σ. 60).
(
7
)	Συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής [Ένωσης] και του Βασιλείου της Δανίας σχετικά με τα κριτήρια και τους μηχανισμούς για τον προσδιορισμό του κράτους που είναι υπεύθυνο για την εξέταση αίτησης ασύλου που υποβάλλεται στη Δανία ή σε άλλο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και με το Eurodac για την αντιπαραβολή δακτυλικών αποτυπωμάτων για την αποτελεσματική εφαρμογή της σύμβασης του Δουβλίνου (ΕΕ 2006, L 66, σ. 38).
(
8
)	Νόμος ο οποίος κωδικοποιήθηκε με το Lovbekendtgørelse nr. 1079 (διάταγμα κωδικοποίησης 1079), της 10ης Αυγούστου 2023.
(
9
)	Βλ. διάταξη του Προέδρου του Δικαστηρίου της 15ης Δεκεμβρίου 2023, Tang (C‑560/23, EU:C:2023:1035).
(
10
)	Φαίνεται, ωστόσο, ότι, κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, ο εκπρόσωπος του H πήρε αποστάσεις από το επιχείρημα αυτό διευκρινίζοντας ότι η προθεσμία μεταφοράς έπρεπε να αρχίσει να τρέχει από την ημερομηνία κατά την οποία η Flygtningenævnet (επιτροπή προσφύγων) αποφάσισε να ακυρώσει την πρώτη απόφαση μεταφοράς και να αναπέμψει την υπόθεση προς επανεξέταση στην υπηρεσία αλλοδαπών, ήτοι από τις 15 Μαρτίου 2022.
(
11
)	Βλ. απόφαση Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Αναστολή της προθεσμίας μεταφοράς κατά την κατ’ έφεση δίκη) (σκέψη 24).
(
12
)	Βλ. απόφαση Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Αναστολή της προθεσμίας μεταφοράς κατά την κατ’ έφεση δίκη) (σκέψη 35).
(
13
)	Βλ. απόφαση Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Αναστολή της προθεσμίας μεταφοράς κατά την κατ’ έφεση δίκη) (σκέψεις 27 και 34).
(
14
)	Το δανικό σύστημα δεν μπορεί να εξομοιωθεί με σύστημα δύο βαθμών δικαιοδοσίας, σύμφωνα με το οποίο η απόφαση σχετικά με τη νομιμότητα μιας διοικητικής απόφασης που εκδίδεται από πρωτοβάθμιο δικαστήριο μπορεί να προσβληθεί σε ανώτερο δικαστήριο στο πλαίσιο διαδικασίας έφεσης, καθόσον το σύνολο των ανωτέρω εντάσσεται σε μια ενιαία διαδικασία που αποσκοπεί στην ακύρωση ή την επικύρωση της ίδιας απόφασης μεταφοράς.
(
15
)	Βλ. σημείο 13 των παρουσών προτάσεων.
(
16
)	Κανονισμός του Συμβουλίου, της 18ης Φεβρουαρίου 2003, για τη θέσπιση των κριτηρίων και μηχανισμών για τον προσδιορισμό του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο για την εξέταση αίτησης ασύλου που υποβάλλεται σε κράτος μέλος από υπήκοο τρίτης χώρας (ΕΕ 2003, L 50, σ. 1).
(
17
)	Βλ. απόφαση της 29ης Ιανουαρίου 2009, Petrosian (C‑19/08, EU:C:2009:41, σκέψη 46).
(
18
)	Βλ. απόφαση της 30ής Μαρτίου 2023, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Προθεσμία μεταφοράς – Εμπορία ανθρώπων) (C‑338/21, EU:C:2023:269, σκέψη 52 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και απόφαση Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Αναστολή της προθεσμίας μεταφοράς κατά την κατ’ έφεση δίκη) (σκέψη 19 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
19
)	Βλ. απόφαση της 15ης Απριλίου 2021, État belge (Στοιχεία μεταγενέστερα της απόφασης μεταφοράς) [C‑194/19, στο εξής: απόφαση État belge (Στοιχεία μεταγενέστερα της απόφασης μεταφοράς), EU:C:2021:270, σκέψη 32].
(
20
)	Βλ. απόφαση État belge (Στοιχεία μεταγενέστερα της απόφασης μεταφοράς) (σκέψη 33 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
21
)	Βλ. απόφαση État belge (Στοιχεία μεταγενέστερα της απόφασης μεταφοράς) (σκέψη 49).
(
22
)	Βλ. απόφαση État belge (Στοιχεία μεταγενέστερα της απόφασης μεταφοράς) (σκέψεις 37 και 38).
(
23
)	Βλ. απόφαση État belge (Στοιχεία μεταγενέστερα της απόφασης μεταφοράς) (σκέψεις 46 έως 48).
(
24
)	Βλ. απόφαση État belge (Στοιχεία μεταγενέστερα της απόφασης μεταφοράς) (σκέψη 42 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία) και απόφαση της 30ής Νοεμβρίου 2023, Ministero dell’Interno κ.λπ. (Κοινό φυλλάδιο – Έμμεση επαναπροώθηση) (C‑228/21, C‑254/21, C‑297/21, C‑315/21 και C‑328/21, EU:C:2023:934, σκέψη 113 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
25
)	Βλ. απόφαση État belge (Στοιχεία μεταγενέστερα της απόφασης μεταφοράς) (σκέψη 44 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία) και διάταξη της 4ης Οκτωβρίου 2024, Komise pro rozhodování ve věcech pobytu cizinců (C‑761/23, EU:C:2024:879, σκέψη 30 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
26
)	Πρβλ. απόφαση της 13ης Νοεμβρίου 2018, X και X (C‑47/17 και C‑48/17, EU:C:2018:900, σκέψη 69 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και απόφαση État belge (Στοιχεία μεταγενέστερα της απόφασης μεταφοράς) (σκέψεις 35 και 36 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
27
)	Βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 25ης Ιουλίου 2018, Alheto (C‑585/16, EU:C:2018:584, σκέψη 148).
(
28
)	C‑47/17 και C‑48/17 (EU:C:2018:900).
(
29
)	Βλ. απόφαση της 13ης Νοεμβρίου 2018, X και X (C‑47/17 και C‑48/17, EU:C:2018:900 σκέψη 70).
(
30
)	Η έννοια της «φυλάκισης» προσδιορίστηκε στην απόφαση της 31ης Μαρτίου 2022, Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl κ.λπ. (Ακούσια νοσηλεία αιτούντος άσυλο σε ψυχιατρικό νοσοκομείο) (C‑231/21, EU:C:2022:237, σκέψεις 55 και 58), και η έννοια της «διαφυγής» στην απόφαση της 19ης Μαρτίου 2019, Jawo (C‑163/17, EU:C:2019:218, σκέψεις 56 και 57). Για λόγους πληρότητας, επισημαίνω ότι το ίδιο το Δικαστήριο επιβεβαίωσε ότι άλλες περιστάσεις που καθιστούσαν ουσιαστικά αδύνατη την εκτέλεση της απόφασης μεταφοράς, όπως η πανδημία COVID‑19, δεν διέκοπταν την προθεσμία μεταφοράς που προβλέπεται στο άρθρο 29, παράγραφος 1, του κανονισμού Δουβλίνο III [απόφαση της 22ας Σεπτεμβρίου 2022, Bundesrepublik Deutschland (Διοικητική αναστολή της αποφάσεως μεταφοράς), C‑245/21 και C‑248/21, EU:C:2022:709].