62024CJ0326
WYROK TRYBUNAŁU (piąta izba)
z dnia 3 lipca 2025 r. (
*1
)
Odwołanie – Środki ograniczające podjęte w związku z sytuacją na Białorusi w zakresie demokracji, praworządności i praw człowieka – Wykazy osób, podmiotów i organów, do których ma zastosowanie zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych – Umieszczenie i pozostawienie w tych wykazach nazw białoruskich przedsiębiorstw należących prawie w całości do państwa – Kryterium umieszczenia w wykazie związane ze „wsparciem dla reżimu Łukaszenki” – Ciążący na niektórych białoruskich przedsiębiorstwach należących do państwa lub przez nie kontrolowanych obowiązek wypłacenia państwu części ich zysków na mocy obowiązkowego środka państwowego
W sprawie C‑326/24 P
mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione w dniu 2 maja 2024 r.,
Grodno Azot AAT, z siedzibą w Grodnie (Białoruś),
Khimvolokno Plant, z siedzibą w Grodnie,
które reprezentowali początkowo L. Engelen, advocaat, i N. Montag, avocată, a następnie M. Krestiyanova, avocate, i N. Montag, avocată,
wnoszące odwołanie,
w której drugą stroną postępowania jest:
Rada Unii Europejskiej, którą reprezentowali A. Antoniadis i A. Boggio‑Tomasaz, w charakterze pełnomocników,
strona pozwana w pierwszej instancji,
TRYBUNAŁ (piąta izba),
w składzie: M.L. Arastey Sahún, prezes izby, D. Gratsias, E. Regan, J. Passer i B. Smulders (sprawozdawca), sędziowie,
rzecznik generalny: L. Medina,
sekretarz: A. Calot Escobar,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
podjąwszy, po wysłuchaniu rzeczniczki generalnej, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
1
W swoim odwołaniu Grodno Azot AAT i Khimvolokno Plant wnoszą o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 21 lutego 2024 r., Grodno Azot i Khimvolokno Plant/Rada (T‑117/22, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”, EU:T:2024:112), w którym Sąd oddalił ich skargę o stwierdzenie nieważności, po pierwsze, decyzji wykonawczej Rady (WPZiB) 2021/2125 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie wykonania decyzji 2012/642/WPZiB dotyczącej środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi (Dz.U. 2021, L 430 I, s. 16) i rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2021/2124 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie wykonania art. 8a ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 765/2006 dotyczącego środków ograniczających wobec Białorusi (Dz.U. 2021, L 430 I, s. 1) (zwanych dalej łącznie „spornymi aktami pierwotnymi”), a po drugie, decyzji Rady (WPZiB) 2023/421 z dnia 24 lutego 2023 r. w sprawie zmiany decyzji 2012/642/WPZiB dotyczącej środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy (Dz.U. 2023, L 61, s. 41) i rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2023/419 z dnia 24 lutego 2023 r. w sprawie wykonania art. 8a rozporządzenia (WE) nr 765/2006 dotyczącego środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy (Dz.U. 2023, L 61, s. 20) (zwanych dalej łącznie „spornymi aktami utrzymującymi”) w zakresie, w jakim te cztery akty (zwane dalej łącznie „spornymi aktami”) dotyczą wnoszących odwołanie.
Ramy prawne i okoliczności powstania sporu
2
Do celów rozpatrywanego odwołania kontekst faktyczny i prawny niniejszej sprawy, przedstawiony w pkt 2–17 zaskarżonego wyroku, można streścić w następujący sposób.
3
Niniejsza sprawa wpisuje się w kontekst środków ograniczających przyjmowanych przez Unię Europejską od 2004 r. ze względu na powagę sytuacji na Białorusi w zakresie demokracji, praworządności i praw człowieka.
4
W dniu 18 maja 2006 r. Rada Unii Europejskiej przyjęła rozporządzenie (WE) nr 765/2006 dotyczące środków ograniczających skierowanych przeciwko prezydentowi Aleksandrowi Łukaszence i niektórym urzędnikom z Białorusi (Dz.U. 2006, L 134, s. 1), którego tytuł został zastąpiony zgodnie z art. 1 ust. 1 rozporządzenia Rady (UE) nr 588/2011 z dnia 20 czerwca 2011 r. (Dz.U. 2011, L 161, s. 1) tytułem „rozporządzenie Rady (WE) nr 765/2006 z dnia 18 maja 2006 r. dotyczące środków ograniczających wobec Białorusi”.
5
W dniu 15 października 2012 r. Rada przyjęła decyzję 2012/642/WPZiB dotyczącą środków ograniczających skierowanych przeciwko Białorusi (Dz.U. 2012, L 285, s. 1).
6
Artykuł 4 ust. 1 tej decyzji brzmi następująco:
„Zamrożone zostają wszelkie środki finansowe i zasoby gospodarcze należące do osób i podmiotów lub przez nie posiadane, przechowywane lub kontrolowane:
a)
osób, podmiotów lub organów odpowiedzialnych za poważne naruszenia praw człowieka lub represje wobec społeczeństwa obywatelskiego i opozycji demokratycznej lub których działania w inny sposób poważnie naruszyły demokrację lub praworządność na Białorusi, lub jakichkolwiek osób fizycznych lub prawnych, podmiotów i organów z nimi związanych, a także osób prawnych, podmiotów lub organów należących do nich lub przez nie kontrolowanych;
b)
osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów, którym reżim prezydenta Łukaszenki przynosi korzyści lub które go wspierają, a także osób prawnych, podmiotów lub organów należących do nich lub przez nie kontrolowanych,
wymienionych w załączniku”.
7
Artykuł 2 ust. 4 i 5 rozporządzenia nr 765/2006, zmienionego rozporządzeniem Rady (UE) nr 1014/2012 z dnia 6 listopada 2012 r. (Dz.U. 2012, L 307, s. 1), odsyła do art. 4 ust. 1 lit. a) i b) decyzji 2012/642 i przewiduje te same kryteria umieszczania w wykazach osób, podmiotów i organów, do których ma zastosowanie zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych, co kryteria określone w tym ostatnim przepisie, w szczególności kryterium „wsparcia” dla „reżimu prezydenta Łukaszenki” (zwane dalej „kryterium wsparcia dla reżimu Łukaszenki”).
8
W dniu 2 grudnia 2021 r. Rada przyjęła sporne akty pierwotne. Z ich motywu 4 wynika, że „[z]ważywszy na powagę sytuacji na Białorusi, do wykazu osób fizycznych i prawnych, podmiotów i organów objętych środkami ograniczającymi […] należy dodać 17 osób i 11 podmiotów”.
9
W drodze spornych aktów pierwotnych wpis „OJSC »Grodno Azot«, w tym jego oddział »Khimvolokno Plant« JSC »Grodno Azot«” został umieszczony w tabeli B wykazu ujętego w załączniku do decyzji 2012/642 i w tabeli B wykazu ujętego w załączniku I do rozporządzenia nr 765/2006 (zwanych dalej łącznie „spornymi wykazami”) z podaniem następujących przyczyn (zwanych dalej „uzasadnieniem”):
„Grodno Azot jest dużym państwowym producentem związków azotu, z siedzibą w Grodnie. Aleksandr Łukaszenka określił go jako »bardzo ważne przedsiębiorstwo, o znaczeniu strategicznym«. Przedsiębiorstwo jest właścicielem Khimvolokno Plant, który jest dużym producentem poliamidu i poliestru oraz materiałów kompozytowych. Grodno Azot i należący do niego Khimvolokno Plant są dla reżimu Łukaszenki źródłem znacznych dochodów. Grodno Azot wspiera zatem reżim Łukaszenki.
Aleksandr Łukaszenka odwiedził przedsiębiorstwo i spotkał się z jego przedstawicielami, by omówić modernizację fabryki i różne formy pomocy państwa. Obiecał również pożyczkę na budowę nowej fabryki związków azotu w Grodnie. Przedsiębiorstwo osiąga zatem korzyści z reżimu Łukaszenki.
Pracownicy przedsiębiorstwa, w tym zatrudnieni w Khimvolokno Plant, którzy uczestniczyli w pokojowych protestach przeciwko reżimowi i strajkowali, zostali zwolnieni lub byli zastraszani zarówno przez kierownictwo przedsiębiorstwa, jak i przedstawicieli reżimu, oraz otrzymywali od nich groźby. Przedsiębiorstwo jest zatem odpowiedzialne za represjonowanie społeczeństwa obywatelskiego”.
10
W dniu 24 lutego 2023 r. Rada przyjęła sporne akty utrzymujące, na mocy których pozostawiła nazwy wnoszących odwołanie w spornych wykazach z przyczyn w istocie identycznych z tymi, które przyjęto w spornych aktach pierwotnych.
Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok
11
W skardze z dnia 2 marca 2022 r., w brzmieniu następnie dostosowanym, wnoszące odwołanie wniosły do Sądu o stwierdzenie nieważności spornych aktów w zakresie, w jakim akty te ich dotyczą, opierając się w odniesieniu do każdego z tych aktów na dwóch zarzutach dotyczących w istocie błędu w ocenie okoliczności faktycznych i naruszenia art. 4 ust. 1 lit. a) i b) decyzji 2012/642.
12
Zaskarżonym wyrokiem Sąd oddalił skargę wniesioną przez wnoszące odwołanie.
13
W tym względzie, co się tyczy w pierwszej kolejności żądania stwierdzenia częściowej nieważności spornych aktów pierwotnych, Sąd najpierw w pkt 38 zaskarżonego wyroku wywiódł z różnych okoliczności faktycznych przedstawionych przez wnoszące odwołanie i przez Radę w toku postępowania przed Sądem, a nawet z informacji opublikowanych w witrynie internetowej, wymienionych w pkt 33–37 tego wyroku, że Rada nie popełniła błędu w ocenie okoliczności faktycznych, uznając, iż Grodno Azot jest dużym przedsiębiorstwem państwowym, które zostało określone przez prezydenta Łukaszenkę jako „bardzo ważne przedsiębiorstwo, o znaczeniu strategicznym”, że Grodno Azot jest właścicielem Khimvolokno Plant oraz że Grodno Azot i Khimvolokno Plant są dla reżimu Łukaszenki źródłem znacznych dochodów.
14
Następnie Sąd zbadał kolejno w pkt 44–63 zaskarżonego wyroku argumenty podniesione przez wnoszące odwołanie w celu zakwestionowania kwalifikacji okoliczności wskazanych w pkt 38 tego wyroku jako wsparcia dla reżimu Łukaszenki i stwierdził w pkt 64 tego wyroku, że Rada nie naruszyła prawa, uznając, iż pozycja wnoszących odwołanie w gospodarce białoruskiej, okoliczność, że należą one do państwa, oraz fakt, że są one dla reżimu Łukaszenki źródłem znacznych dochodów, rozpatrywane łącznie, stanowią okoliczności wystarczające do uznania, że wspierają one wspomniany reżim w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. b) decyzji 2012/642.
15
W szczególności Sąd, po pierwsze, uznał w pkt 47 i 48 zaskarżonego wyroku, iż wbrew twierdzeniom wnoszących odwołanie z uzasadnienia spornych aktów pierwotnych wynika, że Rada nie oparła się wyłącznie na okoliczności, zgodnie z którą wnoszące odwołanie należą do państwa białoruskiego, aby uznać, że wspierają one reżim Łukaszenki, lecz uwzględniła również w tym celu szereg elementów, w tym to, że są one źródłem znacznych dochodów dla tego reżimu, oraz następnie, że Rada nie twierdziła, że każde przedsiębiorstwo należące do państwa jest automatycznie źródłem dochodów dla tego reżimu, lecz stwierdziła, że to, iż wnoszące odwołanie są źródłem dochodów dla wspomnianego reżimu, jest dodatkowym elementem względem okoliczności, że należą one do państwa.
16
W tym kontekście w pkt 49 i 50 zaskarżonego wyroku Sąd odesłał w szczególności do swojego orzecznictwa dotyczącego jasnego i precyzyjnego brzmienia art. 4 ust. 1 lit. b) decyzji 2012/642, dotyczącego osób i podmiotów, które „wspierają [reżim Łukaszenki]”, oraz do celu realizowanego przez ten przepis.
17
Ponadto w pkt 51 i 52 zaskarżonego wyroku Sąd, opierając się na brzmieniu motywu 6 decyzji 2012/642, wskazał, że art. 4 ust. 1 lit. b) tej decyzji obejmuje nie tylko wsparcie polityczne dla tego reżimu, lecz również wsparcie finansowe lub materialne.
18
Po drugie, w pkt 54–56 zaskarżonego wyroku Sąd oddalił argumentację wnoszących odwołanie, zgodnie z którą nie kontrolowały one wykorzystania zasobów przekazywanych białoruskiemu państwu i zasoby te nie służyły finansowaniu osobistych wydatków prezydenta Łukaszenki, i stwierdził w pkt 57 tego wyroku, że Rada, przyjąwszy, iż wnoszące odwołanie są źródłem dochodów dla reżimu Łukaszenki, aby zastosować kryterium wsparcia dla reżimu, nie musiała wykazywać w tym celu, że wnoszące odwołanie, ze względu na ich wkład finansowy, są odpowiedzialne za naruszenia praw człowieka, demokracji i praworządności lub represje wobec społeczeństwa obywatelskiego i opozycji demokratycznej.
19
Po trzecie, w pkt 59–63 zaskarżonego wyroku Sąd oddalił argumentację wnoszących odwołanie, zgodnie z którą dywidendy, które miały one obowiązek wypłacić państwu białoruskiemu na mocy dekretu prezydenta Republiki Białorusi nr 637 z dnia 28 grudnia 2005 r. w sprawie procedury przekazywania do budżetu państwa części zysków przedsiębiorstw państwowych, fundacji państwowych o celu zarobkowym oraz dochodów z dywidend (z udziałów w kapitale zakładowym) spółek gospodarczych będących własnością państwa lub gmin, a także w sprawie utworzenia państwowego funduszu celowego rozwoju kraju (krajowy rejestr aktów prawnych Republiki Białorusi nr 1/7075 z dnia 29 grudnia 2005 r., zwanego dalej „dekretem nr 637/2005”), gdy osiągały one zysk, powinny być traktowane na równi z „podatkami”, a zatem zgodnie z jego orzecznictwem wynikającym w szczególności z wyroku z dnia 6 października 2015 r. (Chyzh i in./Rada, T‑276/12, EU:T:2015:748, pkt 169) nie mogą one stanowić wsparcia dla reżimu Łukaszenki w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. b) decyzji 2012/642.
20
W tym względzie Sąd wskazał w pkt 61 zaskarżonego wyroku, że z ust. 1.1 dekretu nr 637/2005 wynika, iż obowiązek przekazania części zysków państwu lub jednostkom niższego rzędu niż państwo dotyczy jedynie określonej kategorii podmiotów gospodarczych, a nie wszystkich białoruskich podatników.
21
Następnie w pkt 62 zaskarżonego wyroku Sąd wskazał, że z brzmienia ust. 1.2 dekretu nr 637/2005 wynika, iż omawiane płatności są formalnie niezależne od podatków i stanowią ich uzupełnienie.
22
Sąd wywiódł z tego w pkt 63 zaskarżonego wyroku, że okoliczność, iż wnoszące odwołanie były zobowiązane do przekazania państwu części swoich zysków na podstawie dekretu nr 637/2005, nie przeczy ocenie, zgodnie z którą wspierają one finansowo reżim Łukaszenki, lecz potwierdza tę ocenę, ponieważ na mocy tego aktu prawnego wspomniany reżim wzmocnił sprawowaną dotychczas kontrolę nad zasobami wnoszących odwołanie jako jej jedyny udziałowiec, zapewniając sobie regularnie udział w dysponowaniu częścią osiąganych przez nie zysków.
23
Co się tyczy w drugiej kolejności żądania stwierdzenia częściowej nieważności spornych aktów utrzymujących, Sąd zauważył w pkt 74 zaskarżonego wyroku, że dwa artykuły opublikowane w Internecie zostały dodane do akt sprawy utworzonych przez Radę przy przyjmowaniu tych aktów. Zgodnie z pierwszym artykułem, opublikowanym w dniu 18 kwietnia 2022 r., po odnotowaniu w 2020 r. straty Grodno Azot osiągnęła zysk netto w wysokości prawie 530000000 rubli białoruskich (BYN) (około 175000000 EUR) w 2021 r. i ogłosiła wypłatę dywidendy w wysokości ponad 100000000 BYN (około 33195000 EUR). Zgodnie z drugim artykułem, opublikowanym w dniu 20 października 2022 r., białoruski minister gospodarki oświadczył, że dochody Grodno Azot wzrosły o prawie 20 % między styczniem a sierpniem 2022 r. Zdaniem Sądu wnoszące odwołanie nie zakwestionowały zasadności tych informacji. Sąd wywiódł stąd w pkt 75 zaskarżonego wyroku, że Rada nie popełniła błędu w ocenie, uznając, po ponownym zbadaniu sytuacji wnoszących odwołanie, że są one źródłem znacznych dochodów dla reżimu Łukaszenki.
Żądania stron
24
Wnoszące odwołanie zwracają się do Trybunału o:
–
uchylenie zaskarżonego wyroku;
–
wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, jeśli stan postępowania na to pozwala;
–
posiłkowo – odesłanie sprawy do Sądu celem ponownego rozpoznania; oraz
–
obciążenie Rady kosztami postępowania przed Trybunałem oraz kosztami postępowania przed Sądem.
25
Rada wnosi do Trybunału o:
–
oddalenie odwołania;
–
posiłkowo, na wypadek gdyby Trybunał uchylił zaskarżony wyrok i postanowił sam wydać ostateczne orzeczenie – oddalenie skargi o stwierdzenie nieważności zaskarżonych aktów; oraz
–
obciążenie wnoszących odwołanie kosztami zarówno postępowania w pierwszej instancji, jak i niniejszego postępowania odwoławczego.
W przedmiocie odwołania
26
Na poparcie odwołania wnoszące je podnoszą cztery zarzuty. Zarzut pierwszy dotyczy naruszenia zasad i norm prawnych odnoszących się do ciężaru dowodu. Zarzut drugi dotyczy błędnej wykładni charakteru i funkcji dywidend w niniejszej sprawie oraz w każdym systemie podatkowym. Zarzut trzeci dotyczy oczywistego błędu w ocenie polegającego na braku analizy „znacznego” charakteru rzekomego wsparcia gospodarczego. W zarzucie czwartym wnoszące odwołanie podnoszą naruszenie art. 4 ust. 1 lit. b) decyzji 2012/642.
W przedmiocie zarzutu pierwszego
Argumentacja stron
27
W zarzucie pierwszym, odnoszącym się do pkt 32, 36–39, 42, 47, 48, 52, 55 i 57 zaskarżonego wyroku, wnoszące odwołanie utrzymują, że Sąd naruszył prawo w zakresie, w jakim doszedł do wniosku, iż Rada nie popełniła błędu w ocenie, gdy stwierdziła, że są one źródłem znacznych dochodów dla reżimu Łukaszenki, opierając się wyłącznie na informacjach dotyczących dywidend, podczas gdy nie były one ujęte ani nawet nie zostały wspomniane w pierwszym materiale dowodowym Rady. Czyniąc to, Sąd uzasadnił zdaniem wnoszących odwołanie retroaktywnie przyczynę umieszczenia w wykazie podaną przez Radę w ramach kryterium wsparcia dla reżimu, co stanowi odwrócenie ciężaru dowodu oraz naruszenie innych zasad i norm w odniesieniu do dowodów. Rada, podejmując decyzję o nałożeniu środka ograniczającego, powinna dysponować w pierwotnym materiale dowodowym wszystkimi istotnymi w tym celu elementami, co w niniejszym przypadku w sposób oczywisty nie miało miejsca w odniesieniu do wyżej wymienionych informacji.
28
Pierwszy materiał dowodowy Rady zawierał wyłącznie, w ramach dowodów mających wykazać okoliczność, że wnoszące odwołanie są „źródłem znacznych dochodów dla reżimu Łukaszenki”, wydruk z witryny internetowej wnoszących odwołanie przedstawiający ich wielkość, a także informacje na temat ich zysków netto w 2018 r. i ich obrotów w 2020 r. Żaden zaś z tych elementów nie wyjaśnia wcale, w jaki sposób wnoszące odwołanie miały udzielać znacznego wsparcia gospodarczego temu reżimowi.
29
W szczególności w tym pierwszym materiale dowodowym nie poczyniono żadnego odniesienia, nawet pośrednio, do dywidend wypłaconych przez wnoszące odwołanie na rzecz państwa białoruskiego. Dowody dotyczące dywidend zostały przedstawione przez wnoszące odwołanie w skardze. Choć Sąd przedstawił te dowody jako dowody uzupełniające, to jednak z pkt 52 i 55 zaskarżonego wyroku wynika, że oparł on swój wniosek, zgodnie z którym wnoszące odwołanie udzielają wsparcia reżimowi, będąc dla niego źródłem znacznych dochodów, wyłącznie na tych dowodach.
30
Tym samym, z naruszeniem zasad dotyczących ciężaru dowodu przypomnianych w wyroku z dnia 18 lipca 2013 r., Komisja i in./Kadi (C‑584/10 P, C‑593/10 P i C‑595/10 P, EU:C:2013:518, pkt 120, 121), Sąd oparł się na dowodach, o których Rada nie wiedziała przed dniem 2 marca 2022 r., czyli dniem, w którym wnoszące odwołanie je przedstawiły, podczas gdy umieszczenie w wykazie nastąpiło w dniu 2 grudnia 2021 r.
31
W razie gdyby z orzecznictwa Sądu wynikało, że może on oprzeć się na przedstawionych przez skarżącego dowodach nie tylko odciążających, lecz również obciążających w celu potwierdzenia lub wzmocnienia dowodów przyjętych przez Radę w celu uzasadnienia rozpatrywanych środków ograniczających, w niniejszym przypadku nie ma zdaniem wnoszących odwołanie żadnego dowodu, który należałoby potwierdzić lub poprzeć. Sąd oparł się bowiem po prostu na dowodach, które nie zostały nawet wspomniane w materiale dowodowym Rady, i w ten sposób przeformułował de facto uzasadnienie przedstawione przez Radę.
32
W związku z tym Sąd naruszył zasady i normy dotyczące ciężaru dowodu w zakresie, w jakim stwierdził, po pierwsze, że zostały wykazane okoliczności faktyczne opisane w uzasadnieniu na poparcie twierdzenia, zgodnie z którym wnoszące odwołanie są „źródłem znacznych dochodów dla reżimu Łukaszenki”, a po drugie, że są one objęte zakresem stosowania art. 4 ust. 1 lit. b) decyzji 2012/642.
33
Rada nie zgadza się z argumentacją wnoszących odwołanie.
Ocena Trybunału
34
W celu sprawdzenia, czy Sąd naruszył normy dotyczące ciężaru dowodu w dziedzinie środków ograniczających, należy przypomnieć, że w ramach kontroli takich środków sądy Unii powinny – zgodnie z kompetencjami przysługującymi im na podstawie traktatu – zapewnić co do zasady pełną kontrolę zgodności z prawem ogółu aktów Unii (wyrok z dnia 29 listopada 2018 r., Bank Tejarat/Rada, C‑248/17 P, EU:C:2018:967, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo).
35
Skuteczność kontroli sądowej gwarantowanej przez art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej wymaga, by w ramach kontroli zgodności z prawem powodów uzasadniających decyzję o umieszczeniu nazwiska osoby w wykazie osób objętych środkami ograniczającymi sąd Unii upewnił się, że decyzja ta, która ma dla tej osoby skutek indywidualny, opiera się na wystarczająco solidnej podstawie faktycznej. Oznacza to w danym przypadku sprawdzenie okoliczności faktycznych podnoszonych w uzasadnieniu, które leży u podstaw zaskarżonych aktów, tak aby kontrola sądowa nie ograniczała się do oceny abstrakcyjnego prawdopodobieństwa przywołanych powodów, ale dotyczyła tego, czy powody te – lub co najmniej jeden z nich, uważany za sam w sobie wystarczający do wsparcia wspomnianych aktów – są wykazane. Ponadto to do właściwego organu Unii należy – w razie zakwestionowania – wykazanie zasadności powodów wysuniętych przeciwko konkretnej osobie, a nie do tej osoby przedstawienie zaprzeczającego dowodu braku zasadności wspomnianych powodów (wyrok z dnia 29 listopada 2018 r., Bank Tejarat/Rada, C‑248/17 P, EU:C:2018:967, pkt 39 i przytoczone tam orzecznictwo).
36
W niniejszym przypadku należy podkreślić, że – jak stwierdzono w pkt 37 zaskarżonego wyroku – w pismach przedłożonych Sądowi wnoszące odwołanie przyznały, iż w latach 2018–2020 wypłacały państwu białoruskiemu część swoich zysków, i przedstawiły dokumenty dotyczące tych płatności. Wnoszące odwołanie potwierdziły zatem istotną okoliczność, że były one źródłem dochodów dla reżimu Łukaszenki.
37
W tych okolicznościach Rada nie była zobowiązana do przedstawienia dowodów na poparcie tej istotnej okoliczności wykazującej zasadność uzasadnienia, jak wynika to z orzecznictwa przytoczonego w pkt 35 niniejszego wyroku.
38
Okoliczność, że wnoszące odwołanie przedstawiły informacje dotyczące wspomnianych płatności jako dowody „odciążające”, jest bez znaczenia, jak słusznie zauważył Sąd w pkt 37 zaskarżonego wyroku.
39
Nie można zatem uznać, że uwzględniając w szczególności te przedstawione w toku postępowania przez wnoszące odwołanie informacje dotyczące wypłat na rzecz państwa białoruskiego części ich zysków w celu ustalenia, czy płatności te stanowiły wsparcie dla reżimu Łukaszenki uzasadniające ich umieszczenie w wykazie osób i podmiotów objętych środkami ograniczającymi w postaci zamrożenia środków finansowych i zasobów gospodarczych, Sąd odwrócił ciężar dowodu spoczywający na Radzie (zob. podobnie wyrok z dnia 29 listopada 2018 r., Bank Tejarat/Rada, C‑248/17 P, EU:C:2018:967, pkt 41).
40
W zakresie, w jakim wnoszące odwołanie podkreślają znaczenie okoliczności, by dane dotyczące wypłat części ich zysków zostały wymienione przez Radę w uzasadnieniu lub zostały odnotowane w materiałach przedstawionych na poparcie tego uzasadnienia, a zatem wyraźnie uwzględnione przez tę instytucję przy przyjmowaniu danego środka ograniczającego, co wyklucza ich przekazanie a posteriori, wydają się one w rzeczywistości wysuwać argument oparty na tym, że Sąd niesłusznie nie stwierdził naruszenia przez tę instytucję wymogu uzasadnienia przewidzianego w art. 296 TFUE.
41
W tym względzie należy zauważyć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału obowiązek uzasadnienia niekorzystnego aktu, ściśle związany z zasadą poszanowania prawa do obrony, ma za zadanie, po pierwsze, zapewnić zainteresowanemu wskazówki wystarczające do ustalenia, czy akt jest zasadny lub ewentualnie czy nie zawiera wady pozwalającej na zakwestionowanie jego ważności przed sądem Unii, a po drugie, zapewnić sądowi Unii możliwość kontroli zgodności z prawem tego aktu (wyrok z dnia 15 listopada 2012 r., Rada/Bamba, C‑417/11 P, EU:C:2012:718, pkt 49 i przytoczone tam orzecznictwo).
42
Ponadto, co się tyczy w szczególności aktów nakładających środki ograniczające, Trybunał orzekł już, że nie ma znaczenia, iż w aktach tych nie wymieniono wyraźnie pewnych płatności w celu określenia trybu i zakresu wsparcia finansowego udzielanego rządowi państwa trzeciego objętego takimi środkami. Zgodnie bowiem z orzecznictwem Trybunału wystarczający charakter uzasadnienia aktu należy oceniać w świetle kontekstu tego aktu, jak również całości przepisów prawa regulujących daną dziedzinę, tak że akt niekorzystny jest wystarczająco uzasadniony, jeżeli został wydany w okolicznościach znanych zainteresowanemu, pozwalających mu na zrozumienie treści przyjętego względem niego środka (zob. podobnie wyrok z dnia 12 maja 2016 r., Bank of Industry and Mine/Rada, C‑358/15 P, EU:C:2016:338, pkt 63 i przytoczone tam orzecznictwo).
43
W świetle zaś informacji, które zostały im przekazane w uzasadnieniu i w materiałach Rady, a mianowicie w istocie informacji dotyczących okoliczności, że należy uznać, iż – jako przedsiębiorstwa państwowe – udzielają one wsparcia finansowego reżimowi Łukaszenki z uwagi na oczywistą wypłatę części ich zysków państwu białoruskiemu, sporne akty były wystarczająco uzasadnione, ponieważ, po pierwsze, wnoszące odwołanie mogły zakwestionować i faktycznie zakwestionowały przed Sądem znaczenie, do celów stosowania kryterium wsparcia dla reżimu Łukaszenki, wspomnianych płatności, które – o czym należy przypomnieć – zostały wspomniane przez same wnoszące odwołanie, a po drugie, uzasadnienie to umożliwiło Sądowi przeprowadzenie kontroli zgodności z prawem tych aktów.
44
Z powyższych względów zarzut pierwszy należy oddalić.
W przedmiocie zarzutu drugiego
Argumentacja stron
45
W zarzucie drugim, odnoszącym się do pkt 60–67 zaskarżonego wyroku, wnoszące odwołanie utrzymują, że Sąd naruszył prawo, oddalając ich argument, zgodnie z którym dywidendy wypłacone państwu białoruskiemu na podstawie dekretu nr 637/2005 powinny, ze względu na ich charakter i funkcję, zostać zrównane z podatkami, wobec czego zgodnie z orzecznictwem Sądu nie mogą one co do zasady stanowić wsparcia dla reżimu Łukaszenki w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. b) decyzji 2012/642. Oddalając ten argument, Sąd dokonał błędnej wykładni charakteru i funkcji nie tylko dywidendy w niniejszej sprawie, która ma charakter obligatoryjny, lecz również każdego systemu podatkowego, niezależnie od danego państwa, odmawiając zrównania tej dywidendy z podatkami z tego względu, że podatki mają zastosowanie do wszystkich białoruskich podatników, podczas gdy obliczenie tej dywidendy odpowiada szczególnej podstawie określonej w dekrecie nr 637/2005, a jej wypłata dotyczy jedynie szczególnej kategorii podmiotów.
46
W pierwszej kolejności, wbrew temu, co stwierdził Sąd, nie wszyscy białoruscy podatnicy płacą te same podatki. Wszystkie systemy podatkowe na całym świecie definiują przedmiot danego podatku i osoby zobowiązane do jego zapłaty, a w niniejszym przypadku to białoruskie przedsiębiorstwa należące do państwa są zobowiązane do wypłaty obowiązkowej dywidendy. Ponadto wspomniany dekret nr 637/2005 rozróżnia odmienne kategorie przedsiębiorstw należących do państwa, a mianowicie przedsiębiorstwa należące w całości do państwa i przedsiębiorstwa, w których państwo posiada co najmniej 50 % akcji. Liczne podatki na Białorusi, takie jak obowiązkowa dywidenda, odnoszą się do określonych kategorii osób. Objęcie przedsiębiorstw państwowych obowiązkiem zapłaty obowiązkowej dywidendy nie różni się od selektywnego stosowania innych podatków.
47
W drugiej kolejności – w pkt 62 zaskarżonego wyroku Sąd nie wziął pod uwagę okoliczności, że podobnie jak każdy inny białoruski podatek i jak zresztą wszędzie na świecie, obliczenia obowiązkowej dywidendy na Białorusi dokonuje się według określonej podstawy, w niniejszym przypadku zgodnie z ust. 1.2 akapit drugi dekretu nr 637/2005.
48
W trzeciej kolejności – wniosek Sądu zawarty w pkt 63 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym państwo białoruskie „jako jedyny akcjonariusz” jedynie zwiększyło kontrolę nad spółkami takimi jak wnoszące odwołanie, narzucając obowiązkową wypłatę zysków, jest sprzeczny z pkt 33 tego wyroku, zgodnie z którym państwo to posiadało jedynie „99,96 % [kapitału zakładowego wnoszących odwołanie]”.
49
Wniosek ten jest zdaniem wnoszących odwołanie nielogiczny, ponieważ jako jedyny lub nawet większościowy akcjonariusz przedsiębiorstw państwo posiada już kontrolę nad nimi i nie może jej zwiększyć. Tym samym państwo może jednostronnie decydować o wypłacie dywidendy.
50
W czwartej kolejności – istnieją inne okoliczności, pominięte przez Sąd, które potwierdzają, że obowiązkowe dywidendy na Białorusi są podatkami.
51
Po pierwsze, pobór obowiązkowej dywidendy na Białorusi należy do kompetencji organów podatkowych, zgodnie z mającymi zastosowanie procedurami podatkowymi. Po drugie, podejście polegające na poborze dywidendy po podatku dochodowym od osób prawnych opiera się na zasadzie opodatkowania zysków nadzwyczajnych. Po trzecie, szereg białoruskich podatków ma swoje źródło w aktach prawnych innych niż kodeks podatkowy. Po czwarte, brak wypłaty lub spóźniona wypłata obowiązkowej dywidendy są karane w taki sam sposób jak brak zapłaty lub opóźnienie w zapłacie podatków. Po piąte, obowiązkowa dywidenda oraz podatek dochodowy od osób prawnych są wpłacane temu samemu odbiorcy i na ten sam rachunek bankowy. Po szóste, podobnie jak każdy inny podatek, należność z tytułu wypłaty obowiązkowej dywidendy może zostać potrącona z wierzytelności wynikającej z nadpłaty innego podatku, takiego jak podatek dochodowy od osób prawnych. Po siódme, w przeciwieństwie do zwykłej dywidendy, w odniesieniu do której spółka ją wypłacająca działa jako agent podatkowy i pobiera podatki od wypłaconej dywidendy, które wpłaca do skarbu państwa, żaden podatek nie obciąża białoruskiej dywidendy obowiązkowej zgodnie z określoną w art. 166 białoruskiego kodeksu podatkowego zasadą stanowiącą, że nie można nakładać podatku od podatku.
52
Rada utrzymuje, że argumentacja wnoszących odwołanie jest, tytułem głównym, częściowo niedopuszczalna w odniesieniu do twierdzeń skierowanych przeciwko pkt 61 i 62 zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim punkty te zawierają ustalenia faktyczne, a częściowo bezzasadna. Posiłkowo Rada podnosi, że taka argumentacja jest bezzasadna.
Ocena Trybunału
53
Należy stwierdzić, jak uczynił to Sąd w pkt 37 zaskarżonego wyroku, że w swoich pismach wnoszące odwołanie „przyznają, iż wypłaci[ły] dywidendy” państwu białoruskiemu, do którego należy prawie całość kapitału Grodno Azot, i że przedstawiły one zresztą dokument, z którego wynika, iż spółka ta wpłaciła do budżetu Republiki Białorusi dywidendy w wysokości 8481000 BYN (około 3526000 EUR) w 2018 r., 34200000 BYN (około 14604000 EUR) w 2019 r. i 6835000 BYN (około 2462000 EUR) w 2020 r.
54
Sąd mógł zatem słusznie uznać w pkt 64 zaskarżonego wyroku, że Rada nie naruszyła prawa, uznając, że wnoszące odwołanie są „źródłem znacznych dochodów dla reżimu Łukaszenki”, i że okoliczność ta, rozpatrywana łącznie z pozycją wnoszących odwołanie w gospodarce białoruskiej, i fakt, że 99,96 % ich kapitału należy do państwa, stanowią wystarczające dowody, aby uznać, iż udzielają one wsparcie wspomnianemu reżimowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. b) decyzji 2012/642, który to przepis dotyczy w szczególności osób i podmiotów wspierających finansowo ten reżim (zob. podobnie wyrok z dnia 12 maja 2016 r., Bank of Industry and Mine/Rada, C‑358/15 P, EU:C:2016:338, pkt 81).
55
Taka wykładnia kryterium wsparcia dla reżimu Łukaszenki w zakresie, w jakim koncentruje się na wsparciu finansowym udzielanym temu reżimowi, wpisuje się zresztą w główny cel tego przepisu, a mianowicie cel zwiększenia presji wywieranej na ten reżim, tak aby zaprzestał on poważnego i trwałego naruszania na Białorusi praw człowieka, demokracji i praworządności oraz represji wobec społeczeństwa obywatelskiego i opozycji demokratycznej.
56
W tych okolicznościach należy stwierdzić, że zakwalifikowanie jako podatku czy jako dywidendy, z których tytułu wypłacane są kwoty na rzecz państwa białoruskiego, nie jest decydujące dla ustalenia „wsparcia dla reżimu Łukaszenki” w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. b) decyzji 2012/642. W jednym i w drugim przypadku chodzi bowiem o kwoty wypłacone państwu przez podmiot, którego kapitał należy do państwa prawie w całości, na podstawie uregulowania państwowego nakładającego obowiązek dokonania tej płatności. Wykluczenie takich płatności z pojęcia „wsparcia dla reżimu Łukaszenki” z tego tylko powodu, że należne kwoty są kwalifikowane jako podatki, mogłoby pozwolić na obejście przepisów Unii poprzez podwyższenie stawki opodatkowania zysków osiąganych przez takie podmioty w zamian za obniżenie kwoty dywidendy, której wypłaty na rzecz państwa wymaga prawo białoruskie, gdy przedsiębiorstwo należące do państwa białoruskiego osiąga zyski (zob. analogicznie wyrok z dnia 12 maja 2016 r., Bank of Industry and Mine/Rada, C‑358/15 P, EU:C:2016:338, pkt 80).
57
Wynika z tego, że w zakresie, w jakim wnoszące odwołanie zarzucają Sądowi, iż w pkt 59 zaskarżonego wyroku niesłusznie zawęził pojęcie „podatku” w tym kontekście, a w konsekwencji w pkt 60–62 tego wyroku błędnie stwierdził, iż ich płatności na rzecz białoruskiego państwa nie mogły zostać zrównane z takimi podatkami, ich argumentacja jest bezskuteczna, ponieważ nie może w każdym razie podważyć wniosku, do którego Sąd doszedł w pkt 64 wspomnianego wyroku i który przypomniano w pkt 54 niniejszego wyroku, a zgodnie z którym w niniejszym przypadku istniały wystarczające dowody, aby uznać, że wnoszące odwołanie udzielały „wsparcia dla reżimu Łukaszenki” w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. b) decyzji 2012/642.
58
To samo dotyczy argumentacji wnoszących odwołanie dotyczącej pkt 63 zaskarżonego wyroku. W szczególności w punkcie tym Sąd orzekł, że obowiązek, na mocy prawa białoruskiego, wypłacania przez wnoszące odwołanie części ich zysków na rzecz państwa „potwierdza” ocenę, zgodnie z którą wspierały one finansowo reżim Łukaszenki, ponieważ nakładając ten obowiązek, reżim ten wzmocnił sprawowaną dotychczas kontrolę. Z określenia „potwierdza” oraz, bardziej ogólnie, z całościowej lektury pkt 58–64 zaskarżonego wyroku wynika, że stwierdzenie zawarte w pkt 63 tego wyroku nie jest w żaden sposób konieczne, aby dojść do wniosku, o którym mowa w poprzednim punkcie niniejszego wyroku.
59
Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem zarzuty skierowane przeciwko uzupełniającym elementom uzasadnienia orzeczenia Sądu są bezskuteczne, ponieważ nie mogą prowadzić do uchylenia tego orzeczenia (zob. podobnie wyroki: z dnia 7 listopada 2002 r., Hirschfeldt/AEE, C‑184/01 P, EU:C:2002:645, pkt 48; z dnia 6 września 2017 r., Intel/Komisja, C‑413/14 P, EU:C:2017:632, pkt 63 i przytoczone tam orzecznictwo).
60
W świetle całości powyższych względów zarzut drugi należy oddalić.
W przedmiocie zarzutu trzeciego
Argumentacja stron
61
W zarzucie trzecim, odnoszącym się do pkt 36–38, 47–57 i 74–79 zaskarżonego wyroku, wnoszące odwołanie podnoszą, że Sąd popełnił oczywisty błąd w ocenie, nie wypowiadając się w kwestii, czy wsparcie gospodarcze udzielone w formie wypłat dywidend za lata 2018, 2019 i 2020, których kwoty sprecyzowały one w swoich pismach, było „znaczne” zgodnie z kwalifikacją zawartą w tym zakresie w uzasadnieniu. Błąd ten jest widoczny zarówno w odniesieniu do analizy spornych aktów pierwotnych, jak i spornych aktów utrzymujących.
62
Ani to uzasadnienie, ani pierwszy materiał dowodowy Rady nie zawierają danych pozwalających na umotywowanie zasadności tej kwalifikacji.
63
Posiłkowo wnoszące odwołanie podnoszą, że gdyby Sąd należycie przeanalizował kwestię tego, czy są one źródłem znacznych dochodów dla reżimu Łukaszenki – czego nie uczynił – udzieliłby na to pytanie odpowiedzi przeczącej.
64
W tym kontekście wnoszące odwołanie powołują się na wyrok z dnia 29 kwietnia 2015 r., Bank of Industry and Mine/Rada (T‑10/13, EU:T:2015:235), a w szczególności na pkt 186 tego wyroku, w którym Sąd stwierdził, że dane przedsiębiorstwo państwowe przelało na rzecz irańskiego skarbu państwa „znaczne” kwoty, które stanowiły finansowe wsparcie udzielane rządowi Iranu.
65
Przedmiotem sprawy, w której zapadł ten wyrok, była zaś wypłata w łącznej kwocie co najmniej 76 mln EUR w pięcioletnim okresie referencyjnym, a zatem kwota znacznie wyższa niż kwoty wypłacone przez wnoszące odwołanie państwu białoruskiemu z tytułu obowiązkowych dywidend za lata 2018, 2019 i 2020. Wobec tego tych ostatnich kwot nie można uznać za źródło znacznych dochodów, co potwierdza wyrażenie wspomnianych kwot w procentach produktu krajowego brutto (PKB) Republiki Białorusi za rozpatrywane lata, czyli odpowiednio 0,0069 %, 0,0253 % i 0,0045 % tego PKB.
66
Wniosek ten nasuwa się zdaniem wnoszących odwołanie również w odniesieniu do płatności w związku ze spornymi aktami utrzymującymi. Z drugiego materiału dowodowego Rady wynika bowiem, że wnoszące odwołanie wypłaciły w 2022 r. z tytułu obowiązkowej dywidendy kwotę 33195000 EUR, stanowiącą 0,0471 % PKB Republiki Białorusi za ten rok. Kwota ta jest znacznie niższa od kwoty, którą Sąd uznał za „znaczną” w wyroku z dnia 29 kwietnia 2015 r., Bank of Industry and Mine/Rada (T‑10/13, EU:T:2015:235).
67
Wreszcie obowiązkowe dywidendy wypłacane przez wnoszące odwołanie, niezależnie od tego, czy są one związane ze spornymi aktami pierwotnymi, czy ze spornymi aktami utrzymującymi, nie stanowią źródła dochodów dla państwa, ponieważ łączna kwota tych dywidend jest niższa od zwrotów podatku od wartości dodanej otrzymanych przez nie w latach 2018–2022.
68
Rada nie zgadza się z argumentacją wnoszących odwołanie.
Ocena Trybunału
69
Należy zauważyć, że o ile w pkt 64 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, iż Rada nie naruszyła prawa, uznając w szczególności, że wnoszące odwołanie są „źródłem znacznych dochodów dla reżimu Łukaszenki”, o tyle stwierdzenie to w sposób konieczny uwzględnia wypłacone kwoty określone w pkt 37 tego wyroku i oznacza zatem, że Sąd przyjął, iż wspomniane źródło dochodów jest znaczne, potwierdzając tym samym ocenę Rady w tym zakresie i ważność spornych aktów pierwotnych.
70
To samo dotyczy oceny spornych aktów utrzymujących, jak wynika z łącznej lektury pkt 74 i 76 zaskarżonego wyroku.
71
Należy zatem stwierdzić, że zarzut trzeci wynika z błędnego zrozumienia zaskarżonego wyroku.
72
W zakresie, w jakim w ramach argumentacji posiłkowej wnoszące odwołanie podważają ocenę Sądu dotyczącą znacznego charakteru źródła dochodów, jakie stanowiły one dla reżimu Łukaszenki w świetle kwot wypłaconych państwu białoruskiemu na podstawie dekretu nr 637/2005, należy stwierdzić, że chodzi o ocenę okoliczności faktycznych, która nie może, z wyjątkiem przeinaczenia tych okoliczności, podlegać kontroli Trybunału na etapie odwołania (zob. podobnie wyrok z dnia 28 kwietnia 2022 r., Yieh United Steel/Komisja, C‑79/20 P, EU:C:2022:305, pkt 52 i przytoczone tam orzecznictwo).
73
Wobec tego ta argumentacja posiłkowa jest niedopuszczalna, ponieważ wnoszące odwołanie nie wykazały takiego przeinaczenia ze strony Sądu (zob. podobnie wyrok z dnia 28 kwietnia 2022 r., Yieh United Steel/Komisja, C‑79/20 P, EU:C:2022:305, pkt 53 i przytoczone tam orzecznictwo).
74
Jest tak w szczególności w odniesieniu do argumentów wnoszących odwołanie, zgodnie z którymi kwot wypłaconych na podstawie dekretu nr 637/2005 nie można uznać za znaczne, ponieważ całkowita kwota tych płatności jest istotnie niższa od kwoty uznanej przez Sąd za „znaczną” w pkt 186 wyroku z dnia 29 kwietnia 2015 r., Bank of Industry and Mine/Rada (T‑10/13, EU:T:2015:235), lub że ich jednostkowa wysokość nie wydaje się znaczna, jeśli wyrazić ją w procentach PKB Republiki Białorusi.
75
Argumenty te należy w każdym razie oddalić, ponieważ brak im podstaw faktycznych. Po pierwsze, jest bowiem oczywiste, jak zresztą słusznie podniosła Rada, że pkt 186 przywołanego wyroku w żadnym wypadku nie można rozumieć jako wskazania limitu, poniżej którego wsparcie finansowe nie może być uznane za znaczne.
76
Po drugie, biorąc również pod uwagę szerokie uprawnienia dyskrecjonalne przysługujące Radzie przy przyjmowaniu środków ograniczających na podstawie w szczególności kryterium wsparcia dla reżimu Łukaszenki, o którym mowa w art. 4 ust. 1 lit. b) decyzji 2012/642, nic nie stoi na przeszkodzie temu, aby instytucja ta oceniła znaczenie takiego wsparcia w zależności od rozpatrywanych płatności wyrażonych w kwotach bezwzględnych, a nie w procentach PKB Republiki Białorusi.
77
Ponadto, o ile faktycznie Rada i Sąd uznały, a nawet potwierdziły, że kwoty wypłacone przez wnoszące odwołanie na podstawie dekretu nr 637/2005 są znaczne, o tyle uzasadnienie to ma w każdym razie charakter uzupełniający w świetle jasnego i precyzyjnego brzmienia art. 4 ust. 1 lit. b) decyzji 2012/642, który stoi na przeszkodzie nałożeniu dodatkowego warunku nieprzewidzianego w tym przepisie, takiego jak znaczny charakter wsparcia dla reżimu Łukaszenki. Posiłkowa argumentacja wnoszących odwołanie jest zatem również bezskuteczna, zgodnie z orzecznictwem wynikającym w szczególności z wyroków z dnia 7 listopada 2002 r., Hirschfeldt/EEA (C‑184/01 P, EU:C:2002:645, pkt 48), i z dnia 6 września 2017 r., Intel/Komisja (C‑413/14 P, EU:C:2017:632, pkt 63).
78
Wreszcie, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, argument dotyczący naruszenia zasady proporcjonalności, który wnoszące odwołanie podnoszą na poparcie zarzutu trzeciego, jest niedopuszczalny na etapie odwołania, ponieważ jest bezsporne, że nie został on podniesiony przed Sądem (zob. podobnie wyrok z dnia 6 października 2021 r., World Duty Free Group i Hiszpania/Komisja, C‑51/19 P i C‑64/19 P, EU:C:2021:793, pkt 54, 55).
79
W świetle całości powyższych rozważań zarzut trzeci należy oddalić.
W przedmiocie zarzutu czwartego
Argumentacja stron
80
W zarzucie czwartym, dotyczącym podważenia pkt 47–52 zaskarżonego wyroku, wnoszące odwołanie podnoszą, że Sąd naruszył prawo przy dokonywaniu wykładni art. 4 ust. 1 lit. b) decyzji 2012/642 w zakresie, w jakim orzekł, iż przewidziane w nim kryterium wsparcia reżimu jest spełnione w odniesieniu do wszystkich przedsiębiorstw państwowych, ponieważ w sposób konieczny zapewniają one znaczne wsparcie dla reżimu choćby ze względu na ich strukturę własnościową, dokonując w ten sposób nadmiernie szerokiej wykładni tego przepisu, prowadzącej do naruszenia art. 21 TUE oraz – jak wnoszące odwołanie wyjaśniają w duplice – ustanowionych w prawie Unii zasad proporcjonalności, pewności prawa i słuszności.
81
Wnoszące odwołanie wywodzą z różnych danych zawartych w akapicie pierwszym uzasadnienia oraz z okoliczności, że Rada nigdy nie wspomniała o jakichkolwiek konkretnych płatnościach, których miałyby dokonać na rzecz państwa białoruskiego, iż przedstawiona przez Sąd wykładnia art. 4 ust. 1 lit. b) decyzji 2012/642 potwierdza, że każde przedsiębiorstwo należące do państwa jest automatycznie źródłem dochodów dla niego i że duże, strategiczne i ważne przedsiębiorstwo należące do państwa jest w sposób konieczny źródłem znacznych dochodów dla tego państwa.
82
Ponieważ, podobnie jak każdy urzędnik publiczny, przedsiębiorstwa należące do państwa muszą w sposób konieczny przysparzać mu korzyści z tytułu wkładu niepieniężnego, jaki wnoszą do sektora publicznego, wynika z tego, że dowód wsparcia udzielanego reżimowi powinien wykraczać poza zwykłe stwierdzenie, że chodzi o przedsiębiorstwo państwowe. W niniejszym zaś przypadku Rada nie przedstawiła żadnego dowodu dokonania przez wnoszące odwołanie konkretnych płatności lub wkładów finansowych na rzecz państwa białoruskiego, lecz oparła się na ich wielkości, zysku netto z 2018 r. i ich obrotach za 2020 r.
83
Podejście Sądu skutkuje zdaniem wnoszących odwołanie przyznaniem Radzie nieograniczonych uprawnień dyskrecjonalnych w zakresie decydowania o tym, kogo objąć sankcjami, nawet jeśli brak jest konkretnych, precyzyjnych i spójnych dowodów na wsparcie udzielane reżimowi Łukaszenki.
84
Rada nie zgadza się z argumentacją wnoszących odwołanie.
Ocena Trybunału
85
Z pkt 47 i 64 zaskarżonego wyroku jasno wynika, że wbrew temu, co twierdzą wnoszące odwołanie, Sąd nie oparł się wyłącznie na okoliczności, iż wnoszące odwołanie należą do państwa białoruskiego, aby uznać, że wspierają one reżim Łukaszenki, lecz że prawidłowo uwzględnił w tym celu inne elementy, takie jak okoliczność, że były one źródłem znacznych dochodów dla tego reżimu.
86
Ponadto z pkt 55 zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd słusznie uznał, iż istotnym elementem, na którym opierała się ocena kryterium wsparcia, były przepływy finansowe, a mianowicie dokonywane przez wnoszące odwołanie wypłaty części ich zysków na rzecz państwa białoruskiego, uznane za wsparcie finansowe dla reżimu Łukaszenki, a nie to, że należą one do państwa.
87
Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe rozważania, należy oddalić zarzut czwarty oraz odwołanie w całości.
W przedmiocie kosztów
88
Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem, jeżeli odwołanie jest bezzasadne, Trybunał rozstrzyga o kosztach. Zgodnie z art. 138 § 1 regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
89
Ponieważ Rada wniosła o obciążenie wnoszących odwołanie kosztami postępowania, a te ostatnie przegrały sprawę, należy obciążyć je, poza ich własnymi kosztami, także kosztami poniesionymi przez Radę.
Z powyższych względów Trybunał (piąta izba) orzeka, co następuje:
1)
Odwołanie zostaje oddalone.
2)
Grodno Azot AAT i Khimvolokno Plant pokrywają, poza własnymi kosztami, koszty poniesione przez Radę Unii Europejskiej.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: angielski.