62020CC0211
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
GIOVANNIEGO PITRUZZELLI
przedstawiona w dniu 7 kwietnia 2022 r. (
1
)
Sprawa C‑211/20 P
Komisja Europejska
przeciwko
Valencia Club de Fútbol, SAD
Odwołanie – Pomoc państwa – Pomoc przyznana na rzecz określonych klubów piłkarskich – Artykuł 107 ust. 1 TFUE – Pojęcie korzyści – Gwarancje państwowe – Komunikat w sprawie gwarancji – Cena gwarancji odpowiadająca cenie rynkowej – Ciężar dowodu – Obowiązek staranności Komisji
1.
Niniejsza sprawa dotyczy odwołania wniesionego przez Komisję Europejską, w którym instytucja ta wnosi do Trybunału o uchylenie wyroku z dnia 12 marca 2020 r., Valencia Club de Fútbol/Komisja (T‑732/16, EU:T:2020:98; zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”), w którym Sąd Unii Europejskiej w następstwie skargi wniesionej przez Valencia Club de Fútbol, SAD (zwany dalej „Valencia CF”) stwierdził nieważność decyzji Komisji (UE) 2017/365 z dnia 4 lipca 2016 r. w sprawie pomocy państwa SA.36387 (2013/C) (ex 2013/NN) (ex 2013/CP) wdrożonej przez Hiszpanię na rzecz Valencia Club de Fútbol, SAD, Hércules Club de Fútbol, SAD oraz Elche Club de Fútbol, SAD (
2
) (zwanej dalej „sporną decyzją”).
2.
Niniejsze odwołanie skłoni Trybunał do zbadania metodologii przedstawionej w obwieszczeniu [komunikacie] w sprawie zastosowania art. [107] i [108 TFUE] do pomocy państwa w formie gwarancji (
3
) (zwanym dalej „komunikatem w sprawie gwarancji”) w celu dokonania oceny istnienia pomocy w przypadku gwarancji publicznej ad hoc, która to metodologia, jak uznał Sąd w zaskarżonym wyroku, nie została uwzględniona przez Komisję. Trybunał będzie miał również możliwość dokładniejszego wyjaśnienia zakresu swojego orzecznictwa dotyczącego ciężaru dowodu i spoczywającego na Komisji obowiązku staranności przy ustalaniu istnienia korzyści, w szczególności w kontekście udzielenia gwarancji państwowej ad hoc.
I. Ramy prawne
3.
Oprócz art. 107 TFUE w niniejszej sprawie istotne są pkt 2.1, 2.2, 3.1, 3.2, 4.1 i 4.2 komunikatu w sprawie gwarancji.
II. Okoliczności powstania sporu i sporna decyzja
4.
Okoliczności faktyczne sporu zostały przedstawione w pkt 1–10 zaskarżonego wyroku, do których odsyłam w celu uzyskania bardziej szczegółowych informacji. Dla celów niniejszego postępowania przypomnę jedynie poniższe okoliczności.
5.
Valencia CF jest zawodowym klubem piłkarskim z siedzibą w Walencji w Hiszpanii. Fundación Valencia jest organizacją o celu niezarobkowym, której głównym celem jest zachowanie, rozpowszechnianie i promowanie aspektów sportowych, kulturowych i społecznych klubu Valencia CF oraz jego relacji z kibicami.
6.
W dniu 5 listopada 2009 r. Instituto Valenciano de Finanzas (zwany dalej „IVF”), instytucja finansowa Generalitat Valenciana (wspólnoty autonomicznej Walencji, Hiszpania), przyznał Fundación Valencia gwarancję na kredyt bankowy w wysokości 75 mln EUR udzielony przez Bancaja (obecnie Bankia), dzięki której nabyła ona, w związku z podwyższeniem kapitału, 70,6% akcji Valencia CF (zwaną dalej „środkiem nr 1”) (
4
).
7.
Gwarancja obejmowała 100% kwoty głównej kredytu plus odsetki i koszty gwarantowanej transakcji. W zamian Fundación Valencia była zobowiązana do zapłaty na rzecz IVF rocznej stawki za gwarancję w wysokości 0,5%. IVF otrzymał jako zastaw drugiego stopnia, tytułem regwarancji, akcje Valencia CF nabyte przez Fundación Valencia. Kredyt zabezpieczony gwarancją został udzielony na 6 lat. Stopa oprocentowania zabezpieczonego kredytu wynosiła 6% w pierwszym roku, a następnie roczną stopę procentową „Euro Interbank Offered Rate” (Euribor) plus 3,5% marży, przy czym oprocentowanie nie mogło być niższe niż 6%. Pobrano również 1% prowizji za udostępnienie środków. Harmonogram spłaty kredytu przewidywał spłatę odsetek począwszy od sierpnia 2010 r. oraz spłatę kwoty głównej w dwóch transzach w wysokości 37,5 mln EUR każda, płatnych w dniach 26 sierpnia 2014 r. i 26 sierpnia 2015 r. Przewidywano, że spłata kredytu objętego gwarancją (kwoty głównej wraz z odsetkami) zostanie sfinansowana ze sprzedaży udziałów Valencia CF, które nabyła Fundación Valencia.
8.
W dniu 10 listopada 2010 r. IVF zwiększył gwarancję na rzecz Fundación Valencia o 6 mln EUR (środek zwany dalej „środkiem nr 4”) (
5
).
9.
Po otrzymaniu informacji o tych gwarancjach Komisja wszczęła decyzją z dnia 4 lipca 2006 r. (zwaną dalej „decyzją o wszczęciu postępowania”) (
6
) dochodzenie mające na celu sprawdzenie zgodności tych gwarancji z przepisami Unii w zakresie pomocy państwa. W trakcie dochodzenia Komisja otrzymała informacje i uwagi między innymi od Królestwa Hiszpanii, IVF, Valencia CF i Fundación Valencia.
10.
W spornej decyzji Komisja uznała między innymi, że środek nr 1 i środek nr 4 stanowiły niezgodną z prawem pomoc państwa.
11.
W decyzji tej Komisja stwierdziła przede wszystkim, że w czasie, gdy przyznano środki nr 1 i nr 4, Valencia CF znajdował się w trudnej sytuacji (
7
). Nie znajdował się jednak w skrajnie trudnej sytuacji w rozumieniu pkt 2.2 i pkt 4.1 lit. a) komunikatu w sprawie gwarancji (
8
). Niemniej jednak Komisja uznała, że ze względu na trudności finansowe, jakie napotkał ten klub przed wdrożeniem środków, można było uznać, że posiada on rating CCC zgodnie ze skalą ratingową Standard & Poor’s (
9
).
12.
Następnie, w motywach 85–87 spornej decyzji, zawartych w części 7.1.2, zatytułowanej „Selektywna korzyść”, Komisja rozważyła, co następuje:
„(85)
Jeżeli chodzi o element pomocy w ramach przedmiotowych środków, z których każdy obejmuje gwarancje państwowe, Komisja przywołuje pkt 2.2 i 3.2 [komunikatu] w sprawie gwarancji […]. Jak wynika z [tego komunikatu], Komisja może wykluczyć istnienie pomocy państwa, gdy spełnione są pewne warunki, np. gdy kredytobiorca nie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i gwarancja nie obejmuje więcej niż 80% niespłaconego kredytu lub innego zobowiązania finansowego. Jeżeli jednak kredytobiorca nie płaci za gwarancję ceny uwzględniającej ryzyko, uzyskuje korzyść. Ponadto w przypadku gdy kredytobiorca jest przedsiębiorstwem w trudnej sytuacji finansowej, nie byłby w stanie znaleźć bez gwarancji państwowej instytucji finansowej gotowej udzielić mu kredytu na jakichkolwiek warunkach.
(86)
Dlatego Komisja nie zgadza się z twierdzeniem Hiszpanii, że spełniono warunki określone w [komunikacie] w sprawie gwarancji […]. Odnosząc te kryteria do przedmiotowej sprawy, Komisja uważa, że:
a)
w czasie, gdy przyznano środki [nr] 1 […] i 4, Valencia CF […] znajdował[…] się w trudnej sytuacji finansowej (zob. motywy 70–82 powyżej);
b)
jak wynika z motywów 7–9 powyżej, gwarancje obejmowały więcej niż 100% zabezpieczonych kredytów;
c)
zważywszy na trudną sytuację Valencia CF […], a w szczególności […] wysoki stosunek kapitału obcego do kapitału własnego czy ujemny stan kapitału własnego w czasie przyznania rozpatrywanych środków, nie można uznać rocznych opłat w wysokości 0,5–1% pobieranych z tytułu przedmiotowych gwarancji za odzwierciedlające ryzyko związane z niemożnością spłaty gwarantowanych kredytów.
(87)
Na podstawie powyższych ustaleń Komisja uważa, że środki [nr] 1, […] i 4 nie spełniają warunków określonych w [komunikacie] w sprawie gwarancji […], a tym samym stwierdza, że beneficjenci tych środków nie uzyskaliby ich na takich samych warunkach na rynku, w związku z czym stanowią one dla nich nienależną korzyść”.
13.
Motyw 93 spornej decyzji, zawarty w sekcji 7.2, zatytułowanej „Określenie kwoty pomocy”, stanowi, co następuje:
„(93)
Zgodnie z pkt 4.2 [komunikatu] w sprawie gwarancji […] Komisja uznaje, że w przypadku każdej gwarancji kwota pomocy jest równa kwocie elementu stanowiącego subwencję, tj. kwocie wynikającej z różnicy między stopą procentową kredytu rzeczywiście zastosowaną dzięki gwarancji państwowej powiększonej o stawkę za gwarancję a stopą procentową, która zostałaby zastosowana w odniesieniu do danego kredytu bez gwarancji państwowych. Komisja zwraca uwagę, że ze względu na ograniczoną liczbę podobnych transakcji możliwych do zaobserwowania na rynku ten wskaźnik odniesienia nie zapewni miarodajnego porównania. Dlatego Komisja zastosuje odpowiednią stopę referencyjną, która wynosi 1000 punktów bazowych, w związku trudnościami trzech omawianych klubów piłkarskich oraz bardzo niską wartością zabezpieczeń kredytu plus od 124 do 149 punktów bazowych z tytułu stóp bazowych obowiązujących w Hiszpanii w czasie, gdy przyznano środki pomocy. Rzeczywiście każdy kredyt był zabezpieczony zastawem na nabytych akcjach klubów. Kluby znajdowały się jednak w trudnej sytuacji, tj. prowadziły działalność przynoszącą straty, a ponadto zabrakło wiarygodnego planu przywrócenia rentowności, z którego wynikałoby, że prowadzona działalność będzie przynosić akcjonariuszom zyski zamiast strat. Dlatego straty klubów zawierały się w cenie akcji tych klubów, w związku z czym wartość tych akcji jako zabezpieczenia kredytu była bliska zeru. Z obliczeń Komisji wynika, że kwota pomocy w ramach środków będących przedmiotem oceny wyniosłaby […] w przypadku Valencia CF (19,193 mln EUR – środek [nr] 1 […])”.
III. Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok
14.
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 20 października 2016 r. Valencia CF wniósł skargę o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, podnosząc na poparcie swojej skargi osiem zarzutów.
15.
W zaskarżonym wyroku w pkt 116–138, które są przedmiotem niniejszego odwołania, Sąd uwzględnił – wyłącznie w odniesieniu do środka nr 1 (
10
) – trzecią część zarzutu pierwszego, w którym Valencia CF podniósł, że Komisja niesłusznie uznała, iż środek nr 1 nie został przyznany po cenie rynkowej.
16.
Sąd uznał przede wszystkim, że z komunikatu w sprawie gwarancji wynika, iż należy najpierw określić możliwą cenę rynkową, czy to na poziomie gwarancji, czy na poziomie danego kredytu, z którą można porównać warunki przedmiotowej transakcji w celu ustalenia, czy obciążenie finansowe ponoszone przez kredytobiorcę jest niższe niż to, które poniósłby, gdyby musiał uzyskać taki sam kredyt i taką samą gwarancję po cenie rynkowej. W tym względzie, jak zdaniem Sądu wynika z pkt 3.2 lit. d) i 4.2. komunikatu w sprawie gwarancji, po pierwsze, Komisja musi sprawdzić, czy cena gwarancji jest co najmniej tak wysoka, jak właściwy poziom odniesienia stawki za gwarancję na rynkach finansowych; po drugie, w przypadku braku takiego poziomu odniesienia musi ona porównać łączny koszt finansowy gwarantowanego kredytu (w tym stopę procentową kredytu i stawkę za gwarancję) z ceną rynkową podobnego kredytu bez gwarancji; wreszcie po trzecie, w przypadku braku ceny rynkowej podobnego kredytu bez gwarancji należy zastosować stopę referencyjną (
11
).
17.
Na podstawie tego założenia Sąd stwierdził, odnosząc się do motywu 85 i motywu 86 lit. c) spornej decyzji, że Komisja w swoich ustaleniach dotyczących charakteru korzyści nie wskazała, jaka była cena rynkowa, w stosunku do której wyceniła rozpatrywaną stawkę, i nie zbadała zastawu udzielonego IVF w drodze regwarancji. Sąd uznał, że Komisja ograniczyła się do dokonania oceny sytuacji finansowej skarżącej, aby na tej podstawie stwierdzić, w świetle kwoty stawki za gwarancję wypłaconej IVF, że nie jest ona zgodna z warunkami rynkowymi. Następnie Sąd wskazał, że w odpowiedzi na środki organizacji postępowania Komisja potwierdziła, że uznała, iż z uwagi na sytuację finansową skarżącej, która była przedsiębiorstwem zagrożonym, nie było ceny rynkowej, która mogłaby służyć za punkt odniesienia dla stawki za gwarancję. Sąd doszedł następnie do wniosku, że w celu ustalenia, czy stawka zapłacona na rzecz IVF przyniosła korzyść, Komisja, po pierwsze, nie wzięła pod uwagę wszystkich istotnych cech gwarancji i kredytu, który zabezpieczała, w szczególności istnienia zabezpieczeń udzielonych przez kredytobiorcę, a po drugie, nie wybrała ceny rynkowej, w świetle której porównuje omawianą stawkę, uznając, że w przypadku przedsiębiorstwa przeżywającego trudności taka cena nie istniaje (
12
).
18.
W pkt 130–133 zaskarżonego wyroku Sąd zauważył następnie, że w motywie 93 spornej decyzji Komisja przeprowadziła bardziej szczegółową analizę w kontekście obliczenia kwoty pomocy. Jednakże, odnosząc się do odpowiedzi Komisji w kontekście środków organizacji postępowania oraz do odpowiedzi na pytanie zadane podczas rozprawy, w której Komisja odniosła się do treści decyzji o wszczęciu postępowania, po pierwsze, Sąd uznał, że Komisja nie ustaliła, czy istnieje „na rynkach finansowych właściwy poziom odniesienia stawki za gwarancję”. Zdaniem Sądu Komisja założyła natomiast, że żadna instytucja finansowa nie udzieliłaby gwarancji spółce znajdującej się w trudnej sytuacji, podczas gdy komunikat w sprawie gwarancji nie przewiduje ogólnego założenia, że w przypadku przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji nie może istnieć cena rynkowa. Po drugie, Sąd uznał, że Komisja przyjęła, iż wywiązała się ze swoich obowiązków dochodzeniowych w zakresie istnienia ceny rynkowej podobnego kredytu bez gwarancji poprzez wyrażenie swoich wątpliwości w tym względzie jedynie w decyzji o wszczęciu postępowania.
19.
Po pierwsze, Sąd skrytykował zatem Komisję, a to, że nie uwzględniła komunikatu w sprawie gwarancji, zakładając, że żadna instytucja finansowa nie weszłaby w pozycję poręczyciela zagrożonego przedsiębiorstwa i że w związku z tym na rynku nie można znaleźć odpowiedniej referencyjnej stawki za gwarancję. Po drugie, Sąd uznał, że Komisja nie wywiązała się ze swojego obowiązku dokonania całościowej oceny z uwzględnieniem wszystkich dowodów istotnych w danym przypadku (
13
).
20.
Po trzecie, w pkt 135–137 zaskarżonego wyroku Sąd zarzucił także Komisji, że nie uzasadniła w wystarczający sposób swojego stwierdzenia, iż nie istniała cena rynkowa podobnego kredytu bez gwarancji. W tym względzie Sąd uznał, że Komisja w decyzji o wszczęciu postępowania poprzestała na przedstawieniu swoich wątpliwości co do istnienia podobnych transakcji, nie zwracając się do zainteresowanego państwa członkowskiego lub innych źródeł – do czego była uprawniona – o udzielenie informacji na temat istnienia podobnych kredytów będących podstawą spornej transakcji. Ponadto, według Sądu, Komisja nie powołała się na żaden inny dowód uzyskany w toku postępowania administracyjnego, który uzasadniałby jej ustalenia dotyczące braku dostatecznych informacji na temat porównywalnych transakcji (
14
).
21.
Na podstawie tych rozważań Sąd uwzględnił zarzut pierwszy podniesiony przez Valencia CF i stwierdził nieważność spornej decyzji w zakresie, w jakim dotyczyła ona środka nr 1.
IV. Żądania stron
22.
W odwołaniu Komisja wnosi do Trybunału o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim Sąd stwierdził w nim nieważność spornej decyzji w odniesieniu do środka nr 1, o skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd oraz o określenie, że rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.
23.
Valencia CF wnosi do Trybunału, tytułem żądania głównego, o stwierdzenie niedopuszczalności odwołania wniesionego przez Komisję, a ewentualnie oddalenie tego odwołania w całości, oraz o obciążenie Komisji kosztami postępowania.
24.
Królestwo Hiszpanii wnosi do Trybunału o oddalenie odwołania Komisji i obciążenie jej kosztami postępowania.
V. Analiza odwołania
A.
Zwięzłe streszczenie argumentów stron
25.
W odwołaniu Komisja podnosi jedyny zarzut, w ramach którego twierdzi, że w pkt 124–138 zaskarżonego wyroku Sąd naruszył prawo Unii, dokonując błędnej wykładni art. 107 ust. 1 TFUE, w szczególności w odniesieniu do wykazania istnienia korzyści. Jedyny zarzut Komisji dzieli się na trzy części.
26.
W pierwszej części Komisja podnosi, że Sąd dokonał błędnej wykładni spornej decyzji i komunikatu w sprawie gwarancji. Komisja zauważa, że, biorąc pod uwagę szczególny charakter gwarantowanej transakcji, nie wykryła na rynku żadnych transakcji podobnych do przedmiotowej gwarancji ani żadnych kredytów bez gwarancji podobnych do kredytu objętego tą gwarancją. Jednak wbrew temu, co ustalił Sąd, Komisja nigdy nie uznała, że nie istniała cena rynkowa za odpowiednią stawkę za gwarancję i że w związku z tym żaden podmiot działający na rynku nie przejąłby gwarancji dla Valencia CF. Wręcz przeciwnie, z motywu 93 lit. a) spornej decyzji wynika, że Komisja obliczyła, jaka byłaby rynkowa stopa procentowa mająca zastosowanie do omawianej gwarancji. W tym względzie z komunikatu w sprawie gwarancji wynika, że w pewnych wyjątkowych okolicznościach Komisja może uznać, że nie istnieje cena rynkowa dla danej gwarancji, co jednak nie miało miejsca w spornej decyzji (
15
).
27.
Oceny przedstawione w pkt 124–130 zaskarżonego wyroku opierają się zatem na błędnej interpretacji spornej decyzji. W szczególności, w pkt 124 zaskarżonego wyroku, Sąd dokonał częściowej i wybiórczej lektury spornej decyzji. Uwzględnił on poza kontekstem ostatnie zdanie motywu 85, które jest co prawda nieprecyzyjne, ale nie stanowi podstawy spornej decyzji. Decyzja ta opiera się natomiast na niedostateczności ceny zapłaconej za gwarancję, a nie na braku możliwości uzyskania gwarancji lub kredytu na rynku. Komisja nie zaprzecza, że cena rynkowa może istnieć również wówczas, gdy gwarancja zostaje udzielona na rzecz przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji. Punkty 127–129 zaskarżonego wyroku są zatem nieistotne.
28.
Ponadto zaskarżony wyrok opiera się na błędnej wykładni komunikatu w sprawie gwarancji, w wypadku którego Sąd ograniczył się do streszczenia kilku krótkich fragmentów, nie kierując się jego logiką. Po pierwsze, Sąd niesłusznie uważa, że odniesienie się do stóp referencyjnych jest porównywalne z domniemaniem, podczas gdy zastosowanie tych stóp stanowiło integralną część empirycznego badania mającego na celu ustalenie wskaźnika ceny rynkowej gwarancji. Po drugie, Sąd błędnie interpretuje komunikat w sprawie gwarancji jako przewidujący ścisłą hierarchię między metodami rynkowymi a metodami referencyjnymi dla ustalenia istnienia pomocy i jej kwoty. Jednakże wszystkie metody przewidziane w tym dokumencie mają na celu określenie ceny rynkowej gwarancji i opierają się na danych rynkowych. Po trzecie, zastosowanie stopy referencyjnej nie zakłada naruszenia obowiązku dokonania całościowej oceny z uwzględnieniem wszystkich dowodów istotnych w danym przypadku.
29.
W drugiej części jedynego zarzutu odwołania Komisja podnosi, że Sąd naruszył prawo w odniesieniu do ciężaru dowodu istnienia korzyści wynikającej z gwarancji ad hoc i obowiązku staranności Komisji. W szczególności Sąd miał nałożyć na Komisję nadmierny ciężar dowodu odnośnie do wykazania, że gwarancja publiczna nie została udzielona na warunkach rynkowych.
30.
Komisja zwraca uwagę, że w tym przypadku w decyzji o wszczęciu postępowania wyraziła przede wszystkim wątpliwości co do istnienia podobnych gwarancji na rynku finansowym i wskazała, że wydaje się, iż podmioty działające na rynku nie są przygotowane na przejęcie ryzyka niewypłacalności beneficjentów. Po drugie, Komisja wezwała również państwo członkowskie i zainteresowane strony do przedstawienia uwag w tej sprawie oraz zwróciła się do Królestwa Hiszpanii o dostarczenie jej wszelkich informacji istotnych dla oceny pomocy. Po trzecie, zdaniem Komisji, Fundación Valencia w swoich uwagach dotyczących decyzji o wszczęciu postępowania wyraziła wątpliwości co do istnienia na rynku podobnych gwarancji.
31.
Zdaniem Komisji wywiązuje się ona ze spoczywającego na niej ciężaru dowodu odnośnie do wykazania istnienia korzyści w rozumieniu orzecznictwa, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – w decyzji o wszczęciu postępowania przedstawia uzasadnienie oparte na trudnościach przedsiębiorstwa będącego beneficjentem gwarancji i na cechach tej gwarancji, z którego wywodzi ona rating przedsiębiorstwa, w sytuacji gdy po wezwaniu państwa członkowskiego i zainteresowanych stron do przedstawienia uwag w tej sprawie i zwróceniu się do nich o dostarczenie wszystkich informacji istotnych dla oceny pomocy z dokumentacji nie wynika, że na rynku istnieją podobne transakcje (okoliczność, którą potwierdzają też zainteresowane strony). W takich okolicznościach obowiązek zachowania należytej staranności nie wymaga od Komisji poszukiwania elementów, których istnienie jest nieprawdopodobne lub jedynie hipotetyczne. Nie ma żadnego logicznego powodu, dla którego Komisja miałaby być w tych okolicznościach zobowiązana do korzystania ze swoich uprawnień również wobec państwa członkowskiego, zainteresowanych stron trzecich lub nawet innych źródeł. Wezwanie zawarte w decyzji o wszczęciu postępowania jest wystarczające, aby państwo członkowskie lub zainteresowane osoby informowały o podobnych transakcjach, jeśli takie mają miejsce. W zasadzie to państwo członkowskie, które twierdzi, że działało jak racjonalny prywatny podmiot gospodarczy działający w warunkach gospodarki rynkowej, powinno było zbadać, czy na rynku istniały podobne transakcje. Organy władzy publicznej i beneficjent działania znajdują się w lepszej sytuacji niż Komisja, aby stwierdzić istnienie podobnych operacji. Ponadto nie można wymagać od Komisji, aby przedstawiała dowody negatywne. Orzecznictwo zarówno Trybunału, jak i Sądu potwierdza to podejście.
32.
Bardziej ogólnie, jeśli chodzi o wykazanie istnienia pomocy, Komisja uważa, że jest zobowiązana do korzystania ze szczególnych uprawnień dochodzeniowych tylko wtedy, gdy nie dysponuje wystarczającymi elementami do wykazania istnienia pomocy, gdy jest świadoma istnienia ważnego elementu, którego nie posiada, a który może mieć wpływ na jej ocenę istnienia pomocy, lub gdy ma podstawy przypuszczać, że dane, którymi dysponuje, są niekompletne. Żadna z tych sytuacji nie miała miejsca w niniejszej sprawie.
33.
W trzeciej części jedynego zarzutu odwołania Komisja podnosi, że Sąd przeinaczył okoliczności faktyczne, stwierdzając w pkt 137 zaskarżonego wyroku, że „Komisja nie powołuje się na żaden inny dowód uzyskany w toku postępowania administracyjnego, który uzasadniałby jej ustalenia dotyczące braku dostatecznych informacji na temat porównywalnych transakcji”. Na rozprawie przed Sądem odniosła się ona do wątpliwości wyrażonych przez Fundación Valencia co do istnienia podobnych gwarancji na rynku, o których mowa w pkt 30, na czym również oparła swoją decyzję.
34.
Valencia CF podnosi na wstępie zarzut niedopuszczalności, w którym twierdzi, że odwołanie powinno zostać uznane za niedopuszczalne. Co do istoty sprawy Valencia CF i Królestwo Hiszpanii nie zgadzają się z argumentami Komisji.
B.
Analiza prawna
1. W przedmiocie dopuszczalności odwołania
35.
Na wstępie należy przeanalizować zarzut niedopuszczalności podniesiony przez Valencia CF przeciwko odwołaniu.
36.
Valencia CF, po pierwsze, podnosi, że Komisja nie określiła w sposób wystarczająco precyzyjny punktów uzasadnienia zaskarżonego wyroku, które kwestionuje. Po drugie, Valencia CF twierdzi, że ponieważ komunikat w sprawie gwarancji nie jest instrumentem prawa pozytywnego Unii, jego ewentualne naruszenie nie może być zakwalifikowane jako kwestia prawna, którą Trybunał mógłby zbadać w ramach odwołania. Po trzecie, zdaniem Valencia CF Komisja ograniczyła się do powtórzenia zarzutów i argumentów przedstawionych już przed Sądem i dąży do uzyskania nowej oceny okoliczności faktycznych, która jest niedopuszczalna na etapie odwołania.
37.
Uważam, że zarzut niedopuszczalności podniesiony przez Valencia CF należy oddalić.
38.
Po pierwsze, Komisja w swoim odwołaniu wyraźnie wskazuje punkty i fragmenty zaskarżonego wyroku, które są przedmiotem jej zarzutów. Ponadto, jak wynika z pkt 25–33 powyżej, naruszenia prawa, które Komisja zarzuciła Sądowi, wynikają jasno z jej argumentacji.
39.
Komisja kwestionuje bowiem przede wszystkim wykładnię spornej decyzji dokonaną przez Sąd. W tym względzie Trybunał orzekł już, że zarzuty skierowane przeciwko wykładni decyzji Komisji dokonanej przez Sąd są dopuszczalne w ramach odwołania (
16
). Komisja kwestionuje również dokonaną przez Sąd interpretację komunikatu w sprawie gwarancji. W tym względzie należy przypomnieć, że – jak wynika z utrwalonego orzecznictwa – w specyficznej dziedzinie pomocy państwa Komisja jest związana wydanymi przez siebie ramami i zawiadomieniami, o ile nie stanowią one odstępstwa od postanowień traktatu (
17
). Wynika z tego, że skoro Sąd zarzucił Komisji brak uwzględnienia komunikatu w sprawie gwarancji, zarzut dotyczący wykładni tego komunikatu należy uznać za dopuszczalny. Podobnie zarzucane Sądowi naruszenie zasad obowiązujących w odniesieniu do dowodów stanowi kwestię prawną, która jest dopuszczalna na etapie odwołania (
18
).
40.
Z powyższego wynika, że wbrew temu, co twierdzi Valencia CF, odwołanie Komisji nie ma na celu ani powtórzenia zarzutów i argumentów przedstawionych już w pierwszej instancji, ani podważenia dokonanej przez Sąd oceny okoliczności faktycznych i dowodów.
2. Co do istoty: w przedmiocie jedynego zarzutu odwołania
41.
Jeśli chodzi o istotę sprawy, uważam, że aby móc ustosunkować się do argumentów przedstawionych przez Komisję w odwołaniu, należy na wstępie przedstawić kilka uwag na temat komunikatu w sprawie gwarancji [lit. a) poniżej] oraz przypomnieć zasady wypracowane w orzecznictwie dotyczące ciężaru dowodu i obowiązku staranności Komisji w kontekście oceny istnienia korzyści na podstawie art. 107 ust. 1 TFUE [lit. b) poniżej]. W oparciu o powyższe rozważania przeanalizuję następnie jedyny zarzut odwołania podniesiony przez Komisję [lit. c) poniżej].
a) Komunikat w sprawie gwarancji
42.
Z pkt 1.1 komunikatu w sprawie gwarancji wynika, że zawiera on wytyczne dotyczące zasad i metodologii, na których opiera się Komisja, gdy stosuje postanowienia traktatu dotyczące pomocy państwa w odniesieniu do gwarancji państwowych. Zgodnie z orzecznictwem, o którym mowa w pkt 39 powyżej, jest on wiążący dla Komisji, ale nie dla Trybunału (
19
).
43.
Jak wynika z pkt 2.1 i 2.2 komunikatu, korzyścią wynikającą z gwarancji państwowej jest to, że ryzyko związane z niespłacalnością kredytu objętego gwarancją ponosi państwo. Takie ryzyko ponoszone przez państwo powinno zasadniczo być odpowiednio wynagradzane. Z korzyścią w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE mamy do czynienia w przypadku zrzeczenia się przez państwo całości lub części takiego wynagrodzenia, która stanowi zarazem korzyść dla przedsiębiorstwa oraz uszczuplenie zasobów państwa.
44.
Zgodnie z orzecznictwem Trybunału (
20
) z komunikatu w sprawie gwarancji wynika (
21
), że ocena w celu stwierdzenia istnienia korzyści, a zatem i pomocy, opiera się na „zasadzie inwestora działającego w warunkach gospodarki rynkowej”. Celem tej oceny jest ustalenie, czy gwarancja została udzielona na warunkach, które byłyby do przyjęcia dla prywatnego podmiotu działającego w normalnych warunkach gospodarki rynkowej.
45.
W tym celu w komunikacie w sprawie gwarancji przewidziano analizę mającą na celu ustalenie, po pierwsze, czy ostrożny inwestor prywatny udzieliłby beneficjentowi podobnej gwarancji na takich samych warunkach i za taką samą cenę jak w danej sytuacji. W przeciwnym razie mamy do czynienia z korzyścią, a zatem z pomocą, którą na drugim etapie należy określić ilościowo poprzez ustalenie, po jakiej cenie, w konkretnych okolicznościach danego przypadku, ostrożny inwestor prywatny udzieliłby ewentualnie takiej gwarancji. Kwota pomocy będzie zasadniczo równa różnicy między ceną faktycznie zapłaconą za gwarancję a ceną, jaką ostrożny inwestor prywatny zażądałby za udzielenie takiej gwarancji.
46.
Struktura komunikatu w sprawie gwarancji jest zgodna z tym dwuetapowym schematem. Przede wszystkim wskazuje ona bowiem w pkt 3 pewne kumulatywne przesłanki, których spełnienie wyklucza istnienie pomocy państwa. W odniesieniu do gwarancji indywidualnych, takich jak gwarancja będąca przedmiotem niniejszego postępowania, pkt 3.2 komunikatu w sprawie gwarancji stanowi, że wystarczy spełnić określone w nim warunki, aby wykluczyć istnienie pomocy państwa. Warunki te są następujące: kredytobiorca nie ma problemów finansowych [lit. a)]; zakres gwarancji można odpowiednio zmierzyć w momencie jej udzielenia [lit. b)]; gwarancja nie obejmuje więcej niż 80% niespłaconego kredytu lub innego zobowiązania finansowego [lit. c)]; za gwarancje płaci się cenę odpowiadającą cenie rynkowej [lit. d)].
47.
W komunikacie w sprawie gwarancji nie określono wyraźnie konsekwencji niespełnienia tych warunków. Należy jednak stwierdzić, że jeśli jeden lub więcej z tych warunków nie są spełnione, nie oznacza to automatycznie i koniecznie, że mamy do czynienia z pomocą państwa. Niespełnienie jednego lub kilku z tych warunków wskazuje na istnienie pomocy, co pociąga za sobą konieczność przeprowadzenia bardziej szczegółowej analizy. W tym kontekście szczególnie istotny jest warunek określony w punkcie 3.2 lit. d), a mianowicie że za gwarancję należy zapłacić cenę odpowiadającą cenie rynkowej. Jeśli nie jest on przestrzegany, tzn. jeśli dana gwarancja państwowa jest udzielana po cenie niższej od ceny rynkowej, nie ma wątpliwości, że dany środek może przynieść beneficjentowi korzyść, a zatem stanowi pomoc państwa.
48.
Punkt 3.2 lit. d) komunikatu w sprawie gwarancji szczegółowo określa kryteria, które należy stosować w celu stwierdzenia, czy dana gwarancja została udzielona po cenie odpowiadającej cenie rynkowej, czy też nie.
49.
Punkt ten precyzuje w pierwszym i drugim akapicie, że w tym celu konieczne jest przede wszystkim sprawdzenie istnienia „na rynkach finansowych właściwego poziomu odniesienia stawki za gwarancję”. Jeśli nie można znaleźć takiego punktu odniesienia, wówczas „należy porównać łączny koszt finansowy gwarantowanego kredytu, w tym stopę procentową kredytu i stawkę za gwarancję, z ceną rynkową podobnego kredytu bez gwarancji”.
50.
W trzecim akapicie tego punktu uściśla się, że w obu przypadkach w celu określenia odpowiedniej ceny rynkowej należy przeprowadzić analizę podstawowych cech gwarancji i odpowiadającego jej kredytu, która powinna w szczególności umożliwić sklasyfikowanie kredytobiorcy za pomocą ratingu ryzyka.
51.
Jeśli w świetle analizy przeprowadzonej w odniesieniu do powyższych parametrów Komisja dojdzie do wniosku, że gwarancja stanowi korzyść dla beneficjenta w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, kwotę pomocy należy w drugim etapie określić ilościowo. Punkt 4 komunikatu w sprawie gwarancji zawiera wskazówki dotyczące kryteriów, które należy stosować przy takim określaniu ilościowym.
52.
Jak już wspomniano, stanowi on, że kwota pomocy będzie zasadniczo równa różnicy między ceną faktycznie zapłaconą za gwarancję a ceną, jakiej ostrożny inwestor prywatny zażądałby za udzielenie takiej gwarancji.
53.
W niektórych przypadkach może się jednak zdarzyć, że jeśli przedsiębiorstwo znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji, a zatem prawdopodobieństwo, że kredytobiorca nie spłaci kredytu, jest szczególnie wysokie, żaden ostrożny inwestor prywatny nie udzieliłby gwarancji. W takim przypadku, przewidzianym w pkt 2.2 i pkt 4.1 lit. a) komunikatu w sprawie gwarancji, cena rynkowa gwarancji nie istnieje, ponieważ żaden inwestor nie byłby skłonny jej udzielić. W takiego rodzaju przypadku, który zgodnie z pkt 4.1 lit. a) komunikatu w sprawie gwarancji ma miejsce jedynie w „wyjątkowych okolicznościach”, kwota pomocy byłaby równa kwocie samej gwarancji. Dzieje się tak dlatego, że z jednej strony ponieważ nie istnieje cena rynkowa za udzielenie takiej gwarancji, kwota pomocy nie może być określona jako różnica między ceną faktycznie zapłaconą a czynnikiem, który nie istnieje, zaś z drugiej strony ponieważ ryzyko niewywiązania się ze zobowiązań jest szczególnie wysokie, państwo będzie najprawdopodobniej zobowiązane do wypłaty całej kwoty gwarancji (
22
).
54.
Poza tą konkretną hipotezą w celu określenia wielkości pomocy konieczne będzie ustalenie ceny rynkowej gwarancji, z którą można porównać cenę faktycznie zapłaconą za daną gwarancję.
55.
W tym względzie pkt 4.2 komunikatu w sprawie gwarancji wskazuje, że razie braku na rynku gwarancji na dany typ transakcji, brak jest także ceny rynkowej gwarancji. Należy to rozumieć nie w tym sensie, że istnieje sytuacja, o której mowa w poprzednim pkt 53 powyżej, ale raczej w tym sensie, że cena rynkowa nie jest dostępna „empirycznie”, lecz mimo to można ją skonstruować. W takim przypadku pomoc należy określić ilościowo, poprzez obliczenie „różnicy pomiędzy określoną rynkową stopą procentową, którą musiałoby zapłacić przedsiębiorstwo bez gwarancji, a stopą procentową uzyskaną dzięki gwarancji państwa, po uwzględnieniu wszelkich zapłaconych stawek”. Zgodnie z tym samym punktem komunikatu „jeśli rynkowej stopy procentowej nie ma, a państwo członkowskie pragnie zastosować stopę referencyjną jako zamiennik, […] warunki określone w komunikacie o stawkach referencyjnych […] obowiązują w odniesieniu do wyliczenia intensywności pomocy dla indywidualnej gwarancji”.
b) Zasady orzecznictwa dotyczące ciężaru dowodu oraz staranności Komisji w odniesieniu do wykazania istnienia korzyści
56.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału do Komisji należy przedstawienie dowodu na istnienie pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, a zatem również dowodu na to, że spełniona została przesłanka przyznania beneficjentom korzyści (
23
).
57.
Z utrwalonego orzecznictwa wynika również, że w przypadku zastosowania zasady inwestora prywatnego na Komisji spoczywa ciężar dowodu, przy uwzględnieniu w szczególności informacji dostarczonych przez dane państwo członkowskie, że przesłanki zastosowania tej zasady zostały spełnione (
24
).
58.
W tym celu do Komisji należy dokonanie całościowej oceny uwzględniającej wszelkie dowody istotne w danym przypadku, które umożliwiają jej ustalenie, czy jest oczywiste, że przedsiębiorstwo będące beneficjentem nie uzyskałoby porównywalnych udogodnień od takiego inwestora prywatnego (
25
). Zgodnie z orzecznictwem do celów zastosowania tego kryterium inwestora prywatnego istotne są bowiem jedynie elementy dostępne oraz rozwój przewidywalny w momencie wydania decyzji o przyjęciu danego środka (
26
).
59.
W tym względzie Komisja jest zobowiązana, w interesie prawidłowego stosowania podstawowych postanowień traktatu FUE dotyczących pomocy państwa, do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie kwestionowanych środków w sposób staranny i bezstronny, tak aby w chwili wydania decyzji końcowej dysponować w tym celu możliwie najbardziej kompletnymi i wiarygodnymi informacjami (
27
).
60.
W szczególności w sytuacji gdy okazuje się, że może mieć zastosowanie zasada prywatnego podmiotu gospodarczego, to na Komisji spoczywa obowiązek zwrócenia się do zainteresowanego państwa członkowskiego o dostarczenie jej wszelkich istotnych informacji, które umożliwią jej sprawdzenie, czy przesłanki stosowania tej zasady są spełnione (
28
).
61.
Ponieważ Komisja niekoniecznie posiada bezpośrednią wiedzę na temat okoliczności, w których podjęto decyzję o przyjęciu danego środka, musi ona, stosując to kryterium, opierać się w dużej mierze na obiektywnych i możliwych do sprawdzenia dowodach przedstawionych przez dane państwo członkowskie w celu wykazania, że spełnione są warunki zastosowania kryterium inwestora prywatnego (
29
).
62.
Jednak nawet jeśli instytucja ta ma do czynienia z państwem członkowskim, które uchybiając ciążącemu na nim obowiązkowi współpracy, nie dostarczyło jej informacji, których przekazania od niego zażądała, musi ona oprzeć swoje decyzje na dowodach o pewnej wiarygodności i spójności, które stanowią wystarczającą podstawę do stwierdzenia, że przedsiębiorstwo odniosło korzyść stanowiącą pomoc państwa, i które w związku z tym mogą stanowić poparcie dla wniosków, do jakich dochodzi (
30
).
63.
Zważywszy bowiem na to, że odzyskanie danej pomocy od jej beneficjenta ma na celu wyeliminowanie zakłócenia konkurencji spowodowanego określoną korzyścią konkurencyjną i przywrócenie w ten sposób sytuacji istniejącej przed wypłatą tej pomocy, Komisja nie może zakładać, że przedsiębiorstwo odniosło korzyść stanowiącą pomoc państwa, opierając się po prostu na negatywnym domniemaniu, opartym na braku informacji pozwalających na dojście do przeciwnego wniosku, gdy brak jest innych elementów pozwalających na pozytywne ustalenie istnienia takiej korzyści (
31
).
c) W przedmiocie jedynego zarzutu odwołania
64.
W świetle powyższych rozważań należy przeanalizować jedyny zarzut Komisji przeciwko zaskarżonemu wyrokowi.
65.
W celu sprawdzenia prawidłowości analizy Sądu w świetle zarzutów Komisji należy moim zdaniem rozpocząć od zbadania spornej decyzji w świetle zaskarżonego wyroku.
66.
W tym względzie w spornej decyzji Komisja najpierw, w sekcji 7.1.2, stwierdziła istnienie selektywnej korzyści, a następnie, w sekcji 7.2, określiła kwotę pomocy.
67.
W ramach sekcji 7.1.2 Komisja ustaliła przede wszystkim, w motywach 73–77, że Valencia CF znajdował się w trudnej sytuacji, ale wykluczyła, w motywie 80, by znajdował się w skrajnie trudnej sytuacji. W tym względzie w pkt 51–106 zaskarżonego wyroku Sąd odrzucił argumenty przedstawione przez Valencia CF mające na celu podważenie przeprowadzonej przez Komisję analizy trudnej sytuacji tej spółki. Ta część zaskarżonego wyroku nie została zaskarżona i w związku z tym nie jest objęta zakresem niniejszego odwołania.
68.
Następnie, w motywach 81–83 spornej decyzji, Komisja wywnioskowała z istnienia tej trudnej sytuacji, że można było uznać, iż rating Valencia CF mieścił się w kategorii CCC zgodnie ze standardową metodologią stosowaną przez agencje ratingowe (w szczególności Standard & Poor’s). Chociaż Valencia CF zakwestionował tę analizę zarówno w trzeciej części pierwszego zarzutu skargi w pierwszej instancji – uwzględnionej przez Sąd – jak i w replice w niniejszym odwołaniu, należy zauważyć, że w zaskarżonym wyroku Sąd nie podważył tej analizy i wynikającego z niej wniosku. Nie są one zatem objęte zakresem niniejszego odwołania.
69.
Następnie w motywie 85 spornej decyzji – przytoczonym w pkt 12 powyżej – Komisja odwołuje się do komunikatu w sprawie gwarancji, wskazując, że jej analiza opiera się na nim, i przywołując niektóre z jego zasad. Sąd odsyła do tego motywu, a w szczególności do jego ostatniego zdania, w pkt 124 zaskarżonego wyroku. Jak przyznaje sama Komisja, to ostatnie zdanie jest w oczywisty sposób niejasne (
32
).
70.
Rzeczywista analiza sprawy znajduje się jednak w motywach 86 i 87 spornej decyzji.
71.
W motywie 86 Komisja stwierdza, że parametry określone w pkt 3.2 komunikatu nie istnieją. Dokładniej rzecz ujmując – Komisja zauważa, że (a) Valencia CF jest przedsiębiorstwem znajdującym się w kryzysie [zob. pkt 3.2 lit. a) komunikatu w sprawie gwarancji]; (b) gwarancja obejmuje więcej niż 100% kredytu [zob. pkt 3.2 lit. c) tego komunikatu]; oraz (c) stawka gwarancyjna w wysokości 0,5% nie odzwierciedla ryzyka niewywiązania się ze zobowiązań związanych z kredytem objętym gwarancją, a zatem cena gwarancji nie może być uznana za cenę rynkową [zob. pkt 3.2 lit. d) wspomnianego komunikatu].
72.
Na podstawie tej analizy Komisja stwierdza w motywie 87, że przedmiotowe środki nie spełniają warunków określonych w komunikacie w sprawie gwarancji i „stwierdza, że beneficjenci tych środków nie uzyskaliby ich na takich samych warunkach na rynku”.
73.
Z powyższej analizy wynika, że słusznie Sąd stwierdził w pkt 125 zaskarżonego wyroku, że w ustaleniach dotyczących charakteru korzyści, tj. w sekcji 7.1.2 spornej decyzji, Komisja nie wskazała, jaka była cena rynkowa, w stosunku do której wyceniła sporną stawkę.
74.
Dopiero w motywie 93 spornej decyzji – tj. w sekcji 7.2, dotyczącej kwoty pomocy – Komisja zauważa, że „stop[a] procentowa, która zostałaby zastosowana w odniesieniu do danego kredytu bez gwarancji państwowych […] nie zapewni miarodajnego porównania”, a to „ze względu na ograniczoną liczbę podobnych transakcji możliwych do zaobserwowania na rynku”.
75.
W związku z tym należy przypomnieć, że – jak wspomniano w pkt 48–50 powyżej – zgodnie z komunikatem w sprawie gwarancji w celu ustalenia, czy w zastosowaniu „zasady inwestora działającego w warunkach gospodarki rynkowej” za gwarancję płaci się cenę odpowiadającą cenie rynkowej, należy najpierw sprawdzić, czy „cena gwarancji jest co najmniej tak wysoka, jak właściwy poziom odniesienia stawki za gwarancję na rynkach finansowych”, a jeśli nie można znaleźć takiego poziomu odniesienia, „należy porównać łączny koszt finansowy gwarantowanego kredytu, w tym stopę procentową kredytu i stawkę za gwarancję, z ceną rynkową podobnego kredytu bez gwarancji”.
76.
W systemie komunikatu w sprawie gwarancji określenie takich cen referencyjnych (tj. „poziomu odniesienia stawki za gwarancję na rynkach finansowych”, a w przypadku jego braku – „ceny rynkowej podobnego kredytu bez gwarancji”) wydaje się, o ile będzie możliwe ich określenie, decydujące dla zakwalifikowania danej gwarancji jako pomocy państwa.
77.
W tym względzie z akt sprawy oraz z pkt 125 i 131 zaskarżonego wyroku wynika, że w ramach środków organizacji postępowania Sąd wyraźnie zwrócił się do Komisji z pytaniem o podstawę wskazanego wyżej wniosku zawartego w motywie 93 spornej decyzji, zgodnie z którym nie istniały „podobne kredyty bez gwarancji”, które można by wykorzystać jako miernik w celu ustalenia, czy cena zapłacona za sporną gwarancję była zgodna z warunkami rynkowymi.
78.
W odpowiedzi na to pytanie Komisja stwierdziła, że z uwagi na trudną sytuację finansową przedsiębiorstwa Valencia CF uznała, że nie istnieje cena rynkowa, która mogłaby służyć za punkt odniesienia dla przedmiotowej stawki. W swojej odpowiedzi Komisja wyjaśniła ponadto, że „innymi słowy – nie była w stanie znaleźć podobnych transakcji ze składkami płaconymi przez instytucje finansowe, ponieważ instytucje te nie wspierały transakcji tak ryzykownych jak te polegające na udzielaniu gwarancji na rzecz przedsiębiorstw o ratingu CCC”. Komisja odniosła się również do pkt 3.3 komunikatu w sprawie gwarancji, z którego wynika, że nie istnieje rynkowa stopa referencyjna dla kredytów udzielanych przedsiębiorstwom z ratingiem CCC. Dodała ona również, że nic w aktach administracyjnych nie wskazuje na to, by było inaczej.
79.
Z tej odpowiedzi na pytanie Sądu wynika, że po przeprowadzeniu własnej analizy Komisja zasadniczo wywnioskowała z faktu, że „można [było] uznać” (
33
), iż rating Valencia CF mieścił się w kategorii CCC, że żadna instytucja finansowa nie poparłaby tak ryzykownej transakcji, jaką jest udzielenie gwarancji na rzecz Valencia CF, i że z tego powodu, wobec braku w aktach sprawy jakichkolwiek przeciwwskazań, należy wykluczyć istnienie „podobnych kredytów bez gwarancji”, które mogłyby posłużyć jako punkt odniesienia dla przedmiotowej gwarancji.
80.
W tym względzie zauważam, że poza faktem, iż taki argument leżący u podstaw wniosku zawartego w motywie 93 spornej decyzji jest całkowicie nieobecny w tekście spornej decyzji, wydaje się on być oparty na rozumowaniu, które można określić jako „logicznie uzasadnione”, ale które w rzeczywistości nie jest oparte na realnych dowodach.
81.
Jak twierdzi Komisja, można bowiem uznać, że instytucje finansowe zasadniczo nie zawierają transakcji gwarancyjnych z przedsiębiorstwami posiadającymi rating CCC, chociaż w rzeczywistości Komisja na poparcie tego twierdzenia powołała się jedynie na pkt 3.3 komunikatu w sprawie gwarancji. Jednakże w niniejszej sprawie wniosek dotyczący nieistnienia „podobnych kredytów bez gwarancji”, które należało wykorzystać jako kryterium porównawcze w celu ustalenia, czy cena zapłacona za rozpatrywaną gwarancję odpowiadała cenie rynkowej, opiera się w pewnym sensie na podwójnym wnioskowaniu, a mianowicie z jednej strony – że ze względu na trudną sytuację finansową Valencia CF „można [było] uznać”, iż rating tego przedsiębiorstwa mieścił się w kategorii CCC; rating ten został zatem przyznany Valencia CF przez samą Komisję (
34
); a z drugiej strony – że w konsekwencji przyznania tego ratingu żadna instytucja finansowa nie zawarłaby podobnej transakcji z Valencia CF.
82.
Wątpię, czy wniosek oparty wyłącznie na takim logicznie uzasadnionym rozumowaniu można uznać za zgodny z wymogami dotyczącymi ciężaru dowodu na istnienie korzyści i obowiązku staranności Komisji wynikającymi z orzecznictwa cytowanego w pkt 56–63 powyżej.
83.
Jak zauważono w pkt 57 powyżej, ciężar udowodnienia, że warunki zastosowania zasady inwestora prywatnego nie zostały spełnione, spoczywa bowiem na Komisji. Ciężar ten, zgodnie z wykładnią nadaną mu w orzecznictwie, wymaga, aby Komisja opierała się na dowodach mogących wykazać w sposób pozytywny istnienie korzyści, i nie może pozwolić jej na ograniczenie się do samego tylko wnioskowania, jakkolwiek prawdopodobnego, lub na oparcie się na negatywnych domniemaniach, jeżeli instytucja ta nie jest w stanie wykazać, że przynajmniej podjęła próbę praktycznego sprawdzenia zasadności takiego wnioskowania za pomocą dowodów o pewnej wiarygodności i spójności, które stanowią wystarczającą podstawę dla wyciągniętych przez nią wniosków i które w związku z tym mogą te wnioski potwierdzić. Z utrwalonego orzecznictwa, o którym mowa w pkt 59 powyżej, wynika bowiem, że Komisja powinna przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w sposób staranny i bezstronny, tak aby w chwili wydania decyzji końcowej dysponowała jak
najbardziej kompletnymi i wiarygodnymi informacjami. Obowiązek staranności spoczywający na Komisji nie pozwala jej opierać swoich wniosków jedynie na „logicznie uzasadnionym” rozumowaniu, bez jakiegokolwiek dążenia do uzyskania konkretnych informacji na poparcie swoich wniosków.
84.
W tym sensie nie podzielam poglądu Komisji, o którym mowa w pkt 31 powyżej, że w sytuacji takiej jak w niniejszej sprawie należy uznać, iż wywiązała się ona ze spoczywającego na niej ciężaru dowodu i dopełniła obowiązku zachowania należytej staranności w rozumieniu orzecznictwa. Moim zdaniem w przypadku takim jak niniejszy Komisja nie może na podstawie rozumowania dedukcyjnego stwierdzić, że nie istnieją „podobne kredyty bez gwarancji”, które można by wykorzystać jako parametr do ustalenia, czy cena zapłacona za przedmiotową gwarancję jest rynkowa, i ograniczyć się do zwrócenia się do państwa członkowskiego i zainteresowanych stron o przedstawienie uwag dotyczących decyzji o wszczęciu postępowania i zawartych w niej wniosków oraz do stwierdzenia, że nic w aktach sprawy nie wskazuje na istnienie podobnych transakcji na rynku.
85.
Rzeczywiście, jak wynika z orzecznictwa cytowanego w pkt 57 i 61 powyżej, Komisja w sprawach dotyczących pomocy w dużej mierze opiera się na informacjach dostarczonych przez państwo członkowskie. Z jednej strony jednak z orzecznictwa przytoczonego w pkt 60 wynika również, że to Komisja powinna zażądać od danego państwa członkowskiego dostarczenia wszelkich istotnych informacji, które pozwolą jej sprawdzić, czy spełnione są warunki zastosowania zasady inwestora prywatnego. Zwykła prośba o komentarz na temat decyzji o wszczęciu postępowania nie wydaje się równoznaczna z takim żądaniem informacji. Z drugiej strony z orzecznictwa cytowanego w pkt 62 wynika również, że nawet jeśli dane państwo członkowskie nie współpracuje, Komisja musi jednak opierać swoje decyzje na elementach o pewnej wiarygodności i spójności, które stanowią wystarczającą podstawę dla jej wniosków. Nie może ona więc opierać się jedynie na logicznie uzasadnionym rozumowaniu dedukcyjnym.
86.
Nie oznacza to, że Komisja powinna szukać elementów, których istnienie jest jedynie hipotetyczne, ani że powinna korzystać ze swoich szczególnych uprawnień w zakresie prowadzenia dochodzeń poza przypadkami, gdy jest to konieczne. Oznacza to po prostu, że spoczywający na niej obowiązek staranności nie pozwala jej, w przypadku takim jak niniejszy, opierać się wyłącznie na logicznie uzasadnionym rozumowaniu bez jakiejkolwiek przynajmniej próby poparcia go konkretnymi informacjami, które mogłyby potwierdzić jej wniosek, zgodnie z którym należało wykluczyć istnienie „podobnych kredytów bez gwarancji”, które mogłyby zostać wykorzystane jako punkt odniesienia dla przedmiotowej gwarancji.
87.
Z całości powyższych rozważań wynika, że nie można uznać, jak twierdzi Komisja, że Sąd naruszył prawo i nałożył na tę instytucję nadmierny ciężar dowodu, stwierdzając w pkt 135 zaskarżonego wyroku, że Komisja niesłusznie wykluczyła w pkt 93 spornej decyzji istnienie ceny rynkowej podobnego kredytu bez gwarancji „ze względu na ograniczoną liczbę podobnych transakcji możliwych do zaobserwowania na rynku”, ponieważ stwierdzenie to nie zostało wystarczająco uzasadnione. Z tego wynika, że druga część jedynego zarzutu odwołania podniesionego przez Komisję musi zostać oddalona.
88.
Błąd popełniony przez Komisję w odniesieniu do czynnika, który, jak wskazano w pkt 75 i 76 w związku z pkt 48–50, ma decydujące znaczenie w analizie wymaganej przez komunikat w sprawie gwarancji dla uznania gwarancji państwowej, takiej jak rozpatrywana w niniejszej sprawie, za pomoc państwa, jest moim zdaniem wystarczający, aby uzasadnić zawarty w pkt 134 zaskarżonego wyroku wniosek Sądu, że Komisja nie uwzględniła tego komunikatu w niniejszej sprawie. W rzeczywistości analiza zgodna z tym komunikatem oznaczałaby staranne sprawdzenie ewentualnego istnienia ceny rynkowej podobnego kredytu bez gwarancji. Wynika z tego, że w każdym wypadku należy również odrzucić pierwszą część jedynego zarzutu odwołania podniesionego przez Komisję.
89.
W odniesieniu do trzeciej części jedynego zarzutu Komisji, dotyczącej rzekomego przeinaczenia faktów przez Sąd i streszczonej w pkt 33 powyżej, należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału przeinaczenie musi w sposób oczywisty wynikać z akt sprawy, bez konieczności ponownej oceny faktów i dowodów (
35
).
90.
Komisja podnosi, że stwierdzając w pkt 137 zaskarżonego wyroku, iż Komisja nie załączyła żadnych innych dowodów uzyskanych w toku postępowania administracyjnego, które potwierdzałyby jej ustalenia dotyczące braku podobnych transakcji, Sąd przeinaczył fakty, ponieważ w uwagach dotyczących decyzji o wszczęciu postępowania oparła się ona również na wątpliwościach co do istnienia podobnych gwarancji na rynku wyrażonych przez Fundación Valencia.
91.
W tym względzie zauważam z jednej strony, że ani w spornej decyzji, ani we wspomnianej odpowiedzi Komisji na zarządzone przez Sąd środki organizacji postępowania nie ma żadnego odniesienia do jakichkolwiek wątpliwości wyrażonych przez Fundación Valencia. Z drugiej strony, w każdym wypadku, zwykła lektura fragmentu uwag Fundación Valencia, na które powołuje się Komisja, wskazuje, że Komisja ograniczyła się do stwierdzenia, że „nie wie”, czy na rynku istnieją porównywalne gwarancje, a nie, jak sama twierdzi, do wyrażenia wątpliwości co do ich istnienia. W tych okolicznościach nie można moim zdaniem zarzucić Sądowi, że przeinaczył fakty, a w konsekwencji nie można również uwzględnić trzeciej części jedynego zarzutu odwołania podniesionego przez Komisję.
92.
Podsumowując: z powyższego wynika moim zdaniem, że jedyny zarzut odwołania podniesiony przez Komisję jest bezzasadny. Uważam, że w konsekwencji odwołanie należy oddalić.
VI. W przedmiocie kosztów
93.
Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem jeżeli odwołanie jest bezzasadne, Trybunał rozstrzyga o kosztach. Zgodnie z art. 138 § 1 regulaminu postępowania, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 tego regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
94.
W myśl art. 140 § 1 regulaminu postępowania, mającego także zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 regulaminu, państwa członkowskie interweniujące w sprawie pokrywają własne koszty.
95.
W tym przypadku, ponieważ Komisja przegrała sprawę, należy obciążyć ją kosztami postępowania, zgodnie z żądaniami Valencia CF. Królestwo Hiszpanii, które było interwenientem w pierwszej instancji, winno pokryć własne koszty.
VII. Wnioski
96.
Mając na względzie powyższe rozważania, proponuję Trybunałowi, by orzekł w następujący sposób:
–
Odwołanie zostaje oddalone.
–
Komisja Europejska zostaje obciążona własnymi kosztami oraz kosztami poniesionymi przez Valencia Club de Fútbol, SAD.
–
Królestwo Hiszpanii pokrywa własne koszty.
(
1
)	Język oryginału: włoski.
(
2
)	Dz.U. 2017, L 55, s. 12.
(
3
)	Dz.U. 2008, C 155, s. 10.
(
4
)	Zobacz motywy 6–8 spornej decyzji i pkt 9 zaskarżonego wyroku.
(
5
)	Zobacz szczegółowo motywy 12 i 13 spornej decyzji oraz pkt 5 i 9 zaskarżonego wyroku.
(
6
)	Dz.U. 2014, C 69, s. 99.
(
7
)	Zgodnie z wytycznymi wspólnotowymi dotyczącymi pomocy państwa na rzecz wspomagania i restrukturyzacji przedsiębiorstw przeżywających trudności (Dz.U. 2004, C 244, s. 2); zob. motywy 73–77 spornej decyzji.
(
8
)	Zobacz motyw 80 spornej decyzji.
(
9
)	Motywy 81–83 i przypis 25 do spornej decyzji.
(
10
)	Jak wynika z pkt 50 i 140 zaskarżonego wyroku, Sąd uznał bowiem, że pierwszy zarzut jest niedopuszczalny w zakresie, w jakim dotyczy środka nr 4.
(
11
)	Zdefiniowane zgodnie z komunikatem w sprawie zmiany metody ustalania stóp referencyjnych i dyskontowych (Dz.U. 2008, C 14, s. 6). Zobacz pkt 121–123 i 133 zaskarżonego wyroku.
(
12
)	Zaskarżony wyrok, pkt 124 i 125.
(
13
)	Zobacz pkt 134 zaskarżonego wyroku.
(
14
)	Zobacz pkt 135–138 zaskarżonego wyroku.
(
15
)	Komisja odnosi się do pkt 4.1 lit. a) komunikatu i przytacza jako przykład decyzję, która była przedmiotem niedawnego wyroku z dnia 26 marca 2020 r., Larko/Komisja (C‑244/18 P, EU:C:2020:238, pkt 92–119).
(
16
)	W tym względzie zob. wyrok z dnia 26 marca 2020 r., Larko/Komisja (C‑244/18 P, EU:C:2020:238, pkt 102 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
17
)	Zobacz m.in. wyrok z dnia 2 grudnia 2010 r., Holland Malt/Komisja (C‑464/09 P, EU:C:2010:733, pkt 47 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
18
)	Zobacz m.in. wyrok z dnia 10 lipca 2008 r., Bertelsmann i Sony Corporation of America/Impala (C‑413/06 P, EU:C:2008:392, pkt 44 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
19
)	Zobacz w tym względzie m.in. wyrok z dnia 7 marca 2002 r., Włochy/Komisja (C‑310/99, EU:C:2002:143, pkt 52 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
20
)	Zobacz w tym względzie m.in. wyrok z dnia 3 kwietnia 2014 r., Francja/Komisja (C‑559/12 P, EU:C:2014:217, pkt 96).
(
21
)	Zobacz w szczególności pkt 3.1 komunikatu w sprawie gwarancji.
(
22
)	Taki przypadek miał miejsce w sprawie, w której zapadł wyrok z dnia 26 marca 2020 r., Larko/Komisja (C‑244/18 P, EU:C:2020:238, pkt 92–119). W tym względzie zob. także odnośny wyrok Sądu z dnia 1 lutego 2018 r., Larko/Komisja (T‑423/14, EU:T:2018:57, pkt 180–194).
(
23
)	Zobacz m.in. wyrok z dnia 4 marca 2021 r., Komisja/Fútbol Club Barcelona (C‑362/19 P, EU:C:2021:169, pkt 62 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
24
)	Zobacz wyrok z dnia 10 grudnia 2020 r., Comune di Milano/Komisja (C‑160/19 P, EU:C:2020:1012, pkt 110) oraz podobnie wyrok z dnia 26 marca 2020 r., Larko/Komisja (C‑244/18 P, EU:C:2020:238, pkt 65 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
25
)	Wyrok z dnia 26 marca 2020 r., Larko/Komisja (C‑244/18 P, EU:C:2020:238, pkt 66).
(
26
)	Zobacz podobnie wyroki: z dnia 5 czerwca 2012 r., Komisja/EEDF (C‑124/10 P, EU:C:2012:318, pkt 105); z dnia 10 grudnia 2020 r., Comune di Milano/Komisja (C‑160/19 P, EU:C:2020:1012, pkt 112).
(
27
)	Zobacz m.in. wyroki: z dnia 2 września 2010 r., Komisja/Scott, C‑290/07 P, EU:C:2010:480, pkt 90); z dnia 26 marca 2020 r., Larko/Komisja (C‑244/18 P, EU:C:2020:238, pkt 67).
(
28
)	Zobacz m.in. wyroki: z dnia 20 września 2017 r., Komisja/Frucona Košice (C‑300/16 P, EU:C:2017:706, pkt 24); z dnia 26 marca 2020 r., Larko/Komisja (C‑244/18 P, EU:C:2020:238, pkt 68); z dnia 10 grudnia 2020 r., Comune di Milano/Komisja (C‑160/19 P, EU:C:2020:1012, pkt 104). Zobacz podobnie także wyroki: z dnia 5 czerwca 2012 r., Komisja/EDF (C‑124/10 P, EU:C:2012:318, pkt 104); z dnia 6 marca 2018 r., Komisja/FIH Holding i FIH Erhvervsbank (C‑579/16 P, EU:C:2018:159, pkt 47).
(
29
)	Zobacz podobnie wyrok z dnia 10 grudnia 2020 r., Comune di Milano/Komisja (C‑160/19 P, EU:C:2020:1012, pkt 112).
(
30
)	Zobacz wyroki: z dnia 17 września 2009 r., Komisja/MTU Friedrichshafen, C‑520/07 P, EU:C:2009:557, pkt 54–56); z dnia 26 marca 2020 r., Larko/Komisja (C‑244/18 P, EU:C:2020:238, pkt 69).
(
31
)	Wyroki: z dnia 17 września 2009 r., Komisja/MTU Friedrichshafen, C‑520/07 P, EU:C:2009:557, pkt 57, 58); z dnia 26 marca 2020 r., Larko/Komisja (C‑244/18 P, EU:C:2020:238, pkt 70); z dnia 10 grudnia 2020 r., Comune di Milano/Komisja (C‑160/19 P, EU:C:2020:1012, pkt 111).
(
32
)	Według mnie zdanie to stanowi błędną parafrazę zdania zawartego w pkt 2.2 komunikatu w sprawie gwarancji, które odnosi się do sytuacji, w których spółka znajduje się w stanie skrajnych trudności, takich jak te, o których mowa w pkt 55 powyżej. Jak zauważyła sama Komisja w pkt 80 spornej decyzji, nie ma to miejsca w niniejszej sprawie.
(
33
)	Zobacz motyw 83 spornej decyzji.
(
34
)	W tym względzie zauważam, że Valencia CF i Królestwo Hiszpanii twierdzą, że bank Bancaja, który udzielił kredytu, przyznał Valencia CF rating BB.
(
35
)	Zobacz m.in. wyrok z dnia 11 listopada 2021 r., Autostrada Wielkopolska/Komisja i Polska (C‑933/19 P, EU:C:2021:905, pkt 94 i przytoczone tam orzecznictwo).