62009CC0194_PL
Opinion of the Advocate-General
Opinion of the Advocate-General
1. Alcoa Trasformazioni Srl (zwana dalej „Alcoa”) żąda w odwołaniu uchylenia wyroku Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich z dnia 25 marca 2009 r. w sprawie T‑332/06 Alcoa Trasformazioni przeciwko Komisji (zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”)(2) oraz stwierdzenia częściowej nieważności decyzji Komisji 2006/C 214/03 dotyczącej wszczęcia postępowania przewidzianego w art. 88 ust. 2 WE w sprawie pomocy państwa C 36/06 (ex NN 38/06) – Preferencyjna taryfa dla energii elektrycznej dla mieszczących się we Włoszech sektorów przemysłu o dużym zapotrzebowaniu na ten rodzaj energii(3) (zwanej dalej „sporną decyzją”) w zakresie, w jakim dotyczy ona taryf za dostarczanie energii elektrycznej stosowanych wobec fabryk aluminium należących do Alcoa.
2. Szczególny charakter niniejszej sprawy polega na tym, że wniesiona przez Alcoa skarga dotyczy decyzji Komisji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego w sprawie środka przedłużającego obowiązywanie przyznanego Alcoa środka, polegającego na stosowaniu preferencyjnej taryfy uznanej przez Komisję w 1995 r. za środek niestanowiący pomocy, a nie jej końcowej decyzji wydanej na podstawie art. 88 ust. 2 WE.
3. W tym kontekście Trybunał musi zbadać w szczególności skutki prawne decyzji Komisji kwalifikującej środek jako niestanowiący pomocy państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE, a także możliwość zastosowania zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań.
I – Ramy prawne
4. Artykuł 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. [88 WE] (Dz.U. L 83, s. 1), które weszło w życie w dniu 16 kwietnia 1999 r., zawiera następujące mające zastosowanie w niniejszej sprawie definicje:
„a) »pomoc« oznacza każdy środek, spełniający wszystkie kryteria ustanowione w art. [87] ust. 1 [WE];
b) »istniejąca pomoc« oznacza:
i) [...] każdą pomoc, jaka istniała przed wejściem w życie traktatu w odpowiednich państwach członkowskich, to znaczy programy pomocowe i pomoc indywidualną, jakie zostały wprowadzone w życie przed i nadal stosowane po wejściu w życie traktatu;
ii) pomoc dozwoloną, czyli takie programy pomocowe i pomoc indywidualną, które zostały dozwolone przez Komisję lub przez Radę;
[...]
v) pomoc, jaka została uznana za pomoc istniejącą, ponieważ można stwierdzić, że w czasie gdy została wprowadzona w życie, nie stanowiła pomocy, a w okresie późniejszym stała się pomocą ze względu na rozwój wspólnego rynku bez wprowadzenia zmian przez państwo członkowskie. W przypadku gdy niektóre środki stają się pomocą po liberalizacji danego działania przez prawo wspólnotowe, środków takich nie uznaje się za pomoc istniejącą po terminie przyjętym dla liberalizacji;
c) »nowa pomoc« oznacza każdą pomoc, czyli programy pomocowe i pomoc indywidualną, która nie jest pomocą istniejącą, włącznie ze zmianami istniejącej pomocy;
[...]
f) »pomoc przyznana bezprawnie« oznacza nową pomoc, wprowadzoną w życie z naruszeniem art. [88] ust. 3 [WE];
[...]”.
5. Zgodnie z art. 2 ust. rozporządzenia nr 659/1999 „zainteresowane państwo członkowskie zgłasza Komisji w odpowiednim czasie wszelkie plany przyznania nowej pomocy”. Artykuł 3 tego rozporządzenia stanowi, że nowa pomoc „nie zostaje zrealizowana do czasu podjęcia przez Komisję decyzji zezwalającej na taką pomoc lub do czasu uznania takiej decyzji Komisji za podjętą”.
6. Artykuł 4 ust. 4 tego rozporządzenia stanowi:
„W przypadku gdy po przeprowadzeniu wstępnego badania Komisja stwierdza, że zaistniały wątpliwości co do zgodności środka będącego przedmiotem zgłoszenia ze wspólnym rynkiem, Komisja podejmuje decyzję o wszczęciu postępowania zgodnie z art. [88] ust. 2 [WE] (zwaną dalej »decyzją o wszczęciu formalnej procedury dochodzenia [formalnego postępowania wyjaśniającego]«)”.
7. Artykuł 6 ust. 1 tego samego rozporządzenia stanowi:
„Decyzja o wszczęciu formalnej procedury dochodzenia [formalnego postępowania wyjaśniającego] zawiera podsumowanie odpowiednich kwestii faktycznych i prawnych, wstępną ocenę Komisji odnośnie do charakteru pomocowego proponowanego środka i określa wątpliwości co do jego zgodności ze wspólnym rynkiem. Decyzja wzywa zainteresowane państwo członkowskie i inne zainteresowane strony do przedstawienia uwag w wyznaczonym terminie, który zwykle nie przekracza jednego miesiąca. W należycie uzasadnionych przypadkach Komisja może przedłużyć wyznaczony termin”.
8. Jeśli chodzi o środki niezgłoszone, art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 659/1999 stanowi, że „[w] przypadku gdy Komisja posiada informacje pochodzące z niezależnego źródła, dotyczące domniemanej pomocy przyznanej bezprawnie, bada informacje bezzwłocznie”. W art. 13 ust. 1 tego samego rozporządzenia przewidziano, że badanie to kończy się w odpowiednim przypadku wydaniem decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego.
9. Procedura dotycząca pomocy istniejącej została uregulowana w art. 17–19 rozporządzenia nr 659/1999. Zgodnie z art. 18 tego rozporządzenia, jeśli „Komisja stwierdza, że istniejący program pomocowy [system pomocy] nie jest lub przestaje być zgodny ze wspólnym rynkiem, Komisja wydaje skierowane do zainteresowanego państwa członkowskiego zalecenie zawierające propozycję właściwych środków”. Jeśli dane państwo członkowskie nie zgodzi się na zaproponowane środki, Komisja może, zgodnie z art. 19 ust. 2 tego samego rozporządzenia, wszcząć formalne postępowanie wyjaśniające.
II – Okoliczności faktyczne, postępowanie i zaskarżony wyrok
10. Alcoa jest spółką prawa włoskiego i posiada dwie fabryki aluminium hutniczego, zlokalizowane na Sardynii (Portovesme) i w Wenecji Euganejskiej (Fusina). Fabryki te zostały przekazane wnoszącej odwołanie przez spółkę Alumix SpA w ramach prywatyzacji tej ostatniej.
11. W decyzji 96/C 288/04, podanej do wiadomości Republiki Włoskiej i opublikowanej w dniu 1 października 1996 r.(4) (zwanej dalej „decyzją w sprawie Alumix”), Komisja doszła w szczególności do wniosku, że preferencyjna taryfa za dostarczanie energii elektrycznej stosowana przez ENEL w odniesieniu do Alcoa nie stanowi pomocy państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE. Ta preferencyjna taryfa została ustalona w 1992 r. w drodze decyzji nr 13 z dnia 24 lipca 1992 r., wydanej przez Comitato interministeriale dei prezzi (włoski międzyministerialny komitet ds. cen). Zgodnie z art. 2 dekretu z mocą ustawy z dnia 19 grudnia 1995 r.(5) (zwanego dalej „dekretem z mocą ustawy z 1995 r.”) taryfa ta miała zastosowanie do dnia 31 grudnia 2005 r. W tym względzie Komisja uznała w szczególności, że stosując w odniesieniu do produkcji aluminium hutniczego [w fabrykach, które nabyła wnosząca odwołanie] taryfę, która pokrywa jej koszty zmienne i część kosztów stałych, ENEL zachowała się jak [podmiot gospodarczy prowadzący działalność w normalnych warunkach rynkowych], ponieważ te taryfy umożliwiają jej dostarczanie energii elektrycznej dla jej największych klientów przemysłowych w regionach, gdzie istnieje znaczna nadwyżka wyprodukowanej energii elektrycznej”.
12. Z akt sprawy wynika, że decyzją nr 148/04, wydaną przez Autorità per l’energia elettrica e il gas (włoski urząd ds. energii elektrycznej i gazu, zwany dalej „AEEG”) w dniu 9 sierpnia 2004 r., organowi publicznemu Cassa Conguaglio per il settore elettrico (funduszowi wyrównawczemu dla sektora energetycznego, zwanego dalej „Funduszem Wyrównawczym”) powierzone zostało zarządzanie taryfami preferencyjnymi. Z tego względu fundusz ten zwracał bezpośrednio Alcoa różnicę między kwotą wynikającą z taryfy stosowanej przez ENEL a przewidzianą w dekrecie z mocą ustawy z 1995 r. taryfą preferencyjną, finansowaną za pomocą nałożonej na wszystkich włoskich konsumentów energii elektrycznej opłaty parafiskalnej.
13. W 2005 r. władze włoskie przyjęły dekret z mocą ustawy nr 35 z dnia 14 marca 2005 r., przekształcony w ustawę nr 80 z dnia 14 maja 2005 r. (dodatek zwyczajny do GURI nr 91 z dnia 14 maja 2005 r., zwany dalej „dekretem z mocą ustawy z 2005 r.”). Zgodnie z jego art. 11 ust. 11 stosowanie preferencyjnej taryfy wobec dwóch fabryk Alcoa zostało przedłużone do dnia 31 grudnia 2010 r.
14. W dniu 13 października 2005 r. urząd właściwy ds. energii elektrycznej wydał, w zastosowaniu tego art. 11 ust. 11 i 13 dekretu z mocą ustawy z 2005 r., decyzję nr 217/05 określającą szczegółowy sposób stosowania tego art. 11 ust. 11. Zgodnie z tą decyzją taryfa z 2004 r. znajdowała dalej zastosowanie w 2005 r., a taryfa przyznana fabrykom Alcoa mogła, w przypadku podwyżki cen referencyjnych na giełdach energii elektrycznej we Frankfurcie nad Menem i w Amsterdamie, wzrosnąć co najwyżej o 4% rocznie.
15. Uwzględniając powyższe, Komisja wydała sporną decyzję o wszczęciu dotyczącego nowej pomocy postępowania przewidzianego w art. 88 ust. 2 WE.
16. Pismem z dnia 29 listopada 2006 r. Alcoa wniosła do Sądu skargę o stwierdzenie nieważności spornej decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego. W pierwszej kolejności podniosła ona, że Komisja błędnie zakwalifikowała jako pomoc państwa taryfę mającą zastosowanie do jej fabryk, podczas gdy stosowanie tej odpowiadającej cenom rynkowym taryfy nie przysparzało im żadnej korzyści. W drugiej kolejności zarzuciła ona Komisji naruszenie zasad ochrony uzasadnionych oczekiwań i pewności prawa ze względu na to, że decyzja ta jest sprzeczna z decyzją w sprawie Alumix. W trzeciej kolejności, tytułem ewentualnym, podnosi ona, że Komisja przeanalizowała środek, którego dotyczy sporna decyzja, stosując błędnie procedurę mającą zastosowanie do nowej pomocy, a nie tę mającą zastosowanie do pomocy istniejącej.
17. W wyroku z dnia 25 marca 2009 r. Sąd oddalił skargę.
III – W przedmiocie odwołania
18. Alcoa opiera swe odwołanie na dwóch zarzutach głównych dzielących się na szereg zarzutów szczegółowych.
19. W swym pierwszym zarzucie głównym Alcoa zarzuca Sądowi naruszenie prawa ze względu na to, że uznał on, iż Komisja mogła wszcząć postępowanie bez badania kwestii, czy wnioski wyciągnięte w decyzji w sprawie Alumix są nadal aktualne. Jej zdaniem Sąd naruszył zatem prawo, po pierwsze, ograniczając swą kontrolę spornej decyzji do występowania w niej oczywistych błędów; po drugie, nie stosując orzecznictwa i podstawowych zasad prawa Unii, zgodnie z którymi Komisja musi uwzględnić wydane przez nią wcześniej w tej samej sprawie decyzje; po trzecie, opierając się na niewystarczających dowodach aby stwierdzić, że Komisja mogła uzasadnić wszczęcie formalnego postępowania wyjaśniającego; po czwarte, uznając, że decyzja w sprawie Alumix była ograniczona w czasie; po piąte, nie stwierdzając, że Komisja w zaskarżonej decyzji naruszyła zasady dobrej administracji i prawo do bycia wysłuchanym i, po szóste, wyciągając wniosek, że sporna decyzja jest wystarczająco uzasadniona.
20. W swym drugim zarzucie głównym Alcoa zarzuca Sądowi naruszenie prawa ze względu na to, że uznał on, iż w niniejszym przypadku ma zastosowanie procedura mająca zastosowanie do nowej pomocy. W jego ramach Alcoa zarzuca Sądowi, po pierwsze, oparcie się na orzecznictwie dotyczącym przedłużenia okresu stosowania pomocy zgodnej ze wspólnym rynkiem; po drugie, dokonanie takiej wykładni decyzji w sprawie Alumix, zgodnie z którą jest ona ograniczona w czasie; po trzecie, błędne oparcie się na zmianach technicznych wprowadzonych w 1999 r. i 2004 r. i, po czwarte, brak uwzględnienia w ramach wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego konieczności ochrony uzasadnionych oczekiwań i zasady pewności prawa.
21. Alcoa wnosi zatem o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz stwierdzenie nieważności decyzji Komisji 2006/C 214/03, podanej do wiadomości Republiki Włoskiej w dniu 19 lipca 2006 r. w zakresie, w jakim dotyczy ona taryf za dostarczanie energii elektrycznej mających zastosowanie do fabryk aluminium należących do Alcoa. Tytułem ewentualnym żąda ona uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Sąd zgodnie z rozstrzygnięciem Trybunału. Alcoa żąda także obciążenia Komisji kosztami postępowania, w tym także sumami zapłaconymi jej w ramach postępowania w pierwszej instancji.
22. Komisja wnosi o oddalenie odwołania i o obciążenie wnoszącej odwołanie kosztami postępowania, także tymi poniesionymi w pierwszej instancji.
IV – Wstęp
23. Na wstępie chcę zauważyć, że kwestia, która nasuwa się w ramach niniejszego postępowania, dotyczy tego, w jakich okolicznościach środek, uznany przez Komisję za niestanowiący pomocy państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE, do którego władze krajowe wprowadziły następnie pewne zmiany i przedłużyły okres jego obowiązywania, może zostać uznany za środek odrębny.
24. Moim zdaniem zasadnicza różnica między stanowiskami Alcoa i Komisji polega na tym, że zdaniem Alcoa chodzi tu o przedłużenie obowiązywania środka już zbadanego przez Komisję, podczas gdy instytucja ta twierdzi, że chodzi o środek odrębny, który, co za tym idzie, może zostać zbadany jedynie jako nowa pomoc.
25. W tym względzie należy na wstępie podnieść, że rozumowanie Sądu zostało oparta na zawartym w pkt 132 zaskarżonego wyroku stwierdzeniu, zgodnie z którym rozpatrywany środek nie może zostać uznany za pomoc istniejącą nie tylko z tego względu, iż dotyczy on okresu innego niż ten badany w decyzji sprawie Alumix, lecz również dlatego, że polega on już nie tylko na stosowaniu przez ENEL taryfy przewidzianej w dekrecie z mocą ustawy z 1995 r., odpowiadającej cenom rynkowym, lecz również na przyznawaniu przez Fundusz Wyrównawczy zwrotu mającego na celu wyrównanie różnicy pomiędzy taryfą stosowaną przez ENEL i taryfą ustanowioną w dekrecie z mocą ustawy z 1995 r., której obowiązywanie zostało przedłużone dekretem z mocą ustawy z 2005 r. W opinii Sądu jest to zatem odrębny środek.
V – Uwagi ogólne dotyczące środków niestanowiących pomocy i ewentualnej zmiany ich kwalifikacji
26. W art. 88 WE przewidziano i uregulowano stałe badanie i kontrolę przez Komisję pomocy państwa. Zgodnie z art. 88 ust. 1 WE Komisja jest zobowiązana do stałego badania istniejących w państwach członkowskich systemów pomocy. Jeśli chodzi o nową pomoc, którą państwa członkowskie miałyby zamiar ustanowić, traktat przewiduje postępowanie wstępne, bez przeprowadzenia którego żadna pomoc nie może zostać uznana za wprowadzoną zgodnie z prawem. Zgodnie z art. 88 ust. 3 ostatnie zdanie WE plany przyznania lub zmiany pomocy muszą, przed ich wprowadzeniem w życie, zostać zgłoszone Komisji.
27. W tym względzie należy zatem rozróżnić, z jednej strony, ustanowione w art. 88 ust. 3 WE wstępne postępowanie wyjaśniające w sprawie pomocy, którego jedynym celem jest umożliwienie Komisji sformułowania wstępnej opinii w sprawie częściowej lub całkowitej zgodności danej pomocy, oraz, z drugiej strony, formalne postępowanie wyjaśniające, o którym mowa w art. 88 ust. 2 WE. Ta druga procedura umożliwia przeprowadzenie pogłębionego badania środków państwowych i ma dwojaki cel. Po pierwsze, służy ona ochronie praw potencjalnie zainteresowanych osób trzecich i, po drugie, ma umożliwić Komisji uzyskanie kompletnych informacji o wszystkich okolicznościach sprawy, zanim wyda ona decyzję(6) .
28. W wyroku w sprawach połączonych Belgia i Forum 187 przeciwko Komisji Trybunał miał już okazję wydać rozstrzygnięcie dotyczące konsekwencji decyzji Komisji zmieniającej dokonaną we wcześniejszej decyzji ocenę, że dany środek nie stanowi pomocy państwa(7) .
29. Ponadto w opinii w tych sprawach połączonych rzecznik generalny P. Léger podniósł, że decyzja, w której Komisja stwierdza, iż dany środek nie stanowi pomocy państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE, nie tworzy sytuacji prawnej, która może być często zmieniana w ramach uznania instytucji wspólnotowych, co natomiast może mieć w szczególności miejsce w dziedzinie takiej jak wspólna organizacja rynku, której celem jest stałe dostosowywanie się do zmian sytuacji gospodarczej(8) .
30. W opinii rzecznika generalnego P. Légera wynika z tego, że w przypadku gdy środek krajowy został zgłoszony Komisji zgodnie z art. 88 ust. 3 WE i wydała ona decyzję, zgodnie z którą środek ten nie stanowi pomocy państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE, zarówno państwo, które wprowadziło ten środek, jak i beneficjenci tego środka mogą mieć pewność, po upływie terminu na zaskarżenie tej decyzji, że system nie narusza przepisów wspólnotowych w zakresie pomocy państwa(9) .
31. Zgadzając się z tym rozumowaniem, twierdzę jednocześnie, że istniejące pomiędzy niniejszą sprawą a ww. sprawami połączonymi Belgia i Forum 187 przeciwko Komisji różnice nie pozwalają ograniczyć analizy niniejszego przypadku do tego stwierdzenia.
32. W wyroku w ww. sprawach połączonych Belgia i Forum 187 przeciwko Komisji stwierdzono, że po zgłoszeniu środka nie wprowadzono doń żadnych istotnych zmian(10) . W ramach niniejszego odwołania zaś zasadnicza kwestia dotyczy tego, jakie są konsekwencje zmian wprowadzonych w odniesieniu do środka, który został wcześniej uznany za niewchodzący w zakres zastosowania art. 87 ust. 1 WE.
33. W tym względzie użyteczne wskazówki można znaleźć w następującym orzecznictwie.
34. Z jednej strony chcę podnieść, że w kwestii zgłoszonych środków Trybunał rozstrzygnął, iż ustanowiony w art. 93 ust. 3 ostatnie zdanie traktatu WE (po zmianach art. 88 ust. 3 zdanie ostatnie WE) zakaz wprowadzania środków w życie znajduje zastosowanie do planowanych systemów jako całości i w przyjętej przez władze krajowe wersji końcowej. Jeśli w odniesieniu do zgłoszonego początkowo planu zostały w międzyczasie wprowadzone zmiany, o których nie poinformowano Komisji, zakaz dotyczy zmienionego w ten sposób planu, chyba że dana zmiana nie stanowi w rzeczywistości odrębnego środka pomocowego, który powinien zostać poddany odrębnej ocenie i który, co za tym idzie, pozostaje bez wpływu na już dokonaną przez Komisję ocenę planu początkowego. W tym ostatnim przypadku zakaz ten ma zastosowanie tylko do środka pomocowego ustanowionego w efekcie wprowadzenia zmiany(11) .
35. Z drugiej strony, w opinii Trybunału, zarówno z treści, jak i z celów przepisu art. 93 traktatu WE (po zmianie art. 88 WE) wynika, że za nową pomoc, podlegającą ustanowionemu w tym ostatnim przepisie obowiązkowi zgłoszenia, uznać należy te środki, które stanowią przyznanie lub zmianę pomocy, przy czym te zmiany mogą dotyczyć zarówno pomocy istniejącej, jak i zgłoszonych Komisji planów początkowych(12) .
36. Chcę ponadto zauważyć, że Sąd w swym orzecznictwie usiłował ograniczyć charakter zmian pomocy istniejącej(13) . Jestem jednak zdania, że to przedłużenie obowiązywania lub zmiana czy też ich konsekwencje winny być badane w każdym przypadku oddzielnie, co wyklucza, w mym przekonaniu, określenie zasady czy też mających ogólny charakter kryteriów dotyczących charakteru wprowadzonych zmian.
37. Wydaje mi się, że środek, który został wcześniej zakwalifikowany przez Komisję jako niestanowiący pomocy państwa, może być objęty zakresem zastosowania art. 87 ust. 1 WE między innymi w następujących okolicznościach.
38. Przede wszystkim dzieje się tak w przypadku zastosowania pojęcia „rozwój wspólnego rynku”, użytego w art. 1 lit. b) v) rozporządzenia nr 659/1999, gdzie wyjaśnia się, że środek, który nie stanowił pomocy w momencie wprowadzenia go w życie, może zostać uznany za pomoc istniejącą w zakresie, w jakim „stał się pomocą ze względu na rozwój wspólnego rynku”. Środek taki staje się wtedy pomocą istniejącą.
39. Ma to również miejsce w przypadku, gdy Komisja powraca do swej oceny danego środka, między innymi opierając się na bardziej rygorystycznym stosowaniu traktatowych reguł w dziedzinie pomocy państwa. Środek taki może zostać zatem poddany procedurze przewidzianej dla pomocy istniejącej(14) .
40. Wreszcie zachodzi to w sytuacji, gdy państwo członkowskie zmienia środek w taki sposób, że nabywa on cech charakterystycznych, o których mowa w art. 87 ust. 1 WE, i staje się środkiem odrębnym od tego badanego wcześniej, w efekcie czego staje się nową pomocą.
41. Jestem skłonny uznać, że w niniejszej sytuacji chodzi o ten ostatni przypadek.
42. Prawdą jest, że w sytuacji gdy dany środek został uznany przez Komisję za niestanowiący pomocy państwa, samo tylko przedłużenie jego obowiązywania nie może spowodować zmiany oceny Komisji. Jest bowiem jasne, że mechanizm, który pozostał co do zasady taki sam, czyli nadal nie posiada cech charakterystycznych pomocy państwa, jest przedmiotem zawartych przez Komisję w decyzji w jego przedmiocie zapewnień co do jego zgodności z prawem Unii.
43. W przypadku gdy przedłużono jedynie obowiązywanie danego systemu czy środka, w przypadku rozwoju rynku, właściwym wydaje się zastosowanie w drodze analogii przepisów art. 1 ust. b) v) oraz art. 17–19 rozporządzenia nr 659/1999.
44. Jednak w sytuacji, gdy przedłużenie obowiązywania miało miejsce już po wydaniu przez Komisję decyzji kwalifikującej środek jako niestanowiący pomocy i było związane z wprowadzeniem modyfikacji istoty tego środka, stanowiąc w ten sposób jego istotną zmianę, może to prowadzić do zmiany kwalifikacji wprowadzonego w życie mechanizmu. Zachodzi bowiem możliwość przekształcenia go w środek, który może zostać objęty zakresem stosowania art. 87 ust. 1 WE. Środek taki stanowi niewątpliwie środek odrębny w stosunku do istniejącego wcześniej mechanizmu.
45. Na Komisji spoczywa w tym względzie obowiązek dokonania przekrojowej analizy dokonanych zmian. W przypadku bowiem, gdy dany mechanizm został uznany za niestanowiący pomocy państwa, Komisja, zanim rozpocznie wstępne postępowanie wyjaśniające, powinna na podstawie dostatecznie pogłębionego badania upewnić się, że chodzi tu o samo tylko przedłużenie obowiązywania, niezwiązane z wprowadzaniem żadnych lub istotnych zmian.
46. Wymóg ten ma, w moim przekonaniu, związek z ochroną uzasadnionych oczekiwań i zasadą pewności prawa.
47. Jak podkreślił więc rzecznik generalny P. Léger, kwestia, czy środek krajowy wchodzi w zakres zastosowania art. 87 ust. 1 WE, nie podlega ocenie dyskrecjonalnej. Fakt, że Komisja dysponuje szerokim zakresem uznania w celu stwierdzenia, czy dany środek krajowy wchodzi w zakres zastosowania tego postanowienia, gdy badanie przesłanek wymaganych przez to postanowienie wiąże się z dokonaniem złożonej oceny gospodarczej, nie oznacza, że ta instytucja może w każdej chwili, w sposób dyskrecjonalny, zmienić swoją ocenę w przedmiocie istnienia pomocy(15) .
48. W tym zakresie chcę podnieść, że zmiana środka może zostać wprowadzona na wielu poziomach.
49. Podkreślić należy, że w przypadku zmiany organu władzy publicznej przyznającego środek, czyli organu zapoczątkowującego funkcjonowanie mechanizmu, który został uznany za niestanowiący pomocy, rozpatrywana zmiana może mieć czysto formalny charakter. Zazwyczaj decydujące znaczenie dla stwierdzenia, czy zmiana, która zaszła, była istotna, mają jej skutki gospodarcze.
50. Zmiana może również dotyczyć treści środka w zakresie, w jakim dotyczy ona szczegółowego sposobu jego wykonania, a konkretnie – przepływu zasobów służących jego finansowaniu.
51. W niniejszym przypadku jestem zdania, że nie chodzi tu o zmianę o czysto formalnym charakterze. Ta podwójna zmiana, dotycząca, z jednej strony, kwestii pochodzenia ewentualnej korzyści, znajdująca wyraz w zmianie korzystającego z historycznego monopolu przedsiębiorstwa publicznego na organ publiczny, oraz, z drugiej strony, kwestii mechanizmu finansowania tej korzyści, znajdująca wyraz w zmianie taryfy preferencyjnej na obciążającą konsumentów energii elektrycznej opłatę o parafiskalnym charakterze, może przemawiać za zakwalifikowaniem tej zmiany jako istotnej. Może ona prowadzić do uznania rozpatrywanego środka za środek odrębny i mogący uzasadniać decyzję Komisji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego.
52. Ponadto fakt zbadania kwalifikacji prawnej danego środka nie powinien stać na przeszkodzie przeprowadzeniu przez właściwą władzę ponownego badania rozpatrywanego mechanizmu, jeśli władza ta, po zapoznaniu się z nowymi mającymi znaczenie dla sprawy informacjami, nabierze wątpliwości co do zgodności tego środka z mającymi zastosowanie regułami. Skoro środek, w odniesieniu do którego uznano, że nie stanowi on pomocy państwa, może zostać zmieniony w taki sposób, iż staje się środkiem odrębnym, Komisja powinna w takim przypadku móc skorzystać z tej procedury.
53. Po przeprowadzeniu wstępnego postępowania wyjaśniającego w przedmiocie środka państwowego Komisja ma trojaki wybór: albo zadecyduje, że rozpatrywany środek nie stanowi pomocy państwa, albo że stanowi on pomoc, ale nie ma wątpliwości co do jego zgodności ze wspólnym rynkiem, albo podejmie decyzję o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego(16) .
54. W niniejszym przypadku przyznanej Alcoa taryfy preferencyjnej z akt sprawy wynika, że Komisja wydała sporną decyzję o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego w efekcie tego, że na etapie wstępnym tego postępowania nabrała wątpliwości co do będącego jego przedmiotem środka. Końcowa decyzja stwierdzająca brak zgodności ze wspólnym rynkiem przyznanego Alcoa systemu subwencjonowania cen została wydana w dniu 19 listopada 2009 r.(17) .
VI – W przedmiocie pierwszego zarzutu szczegółowego zarzutu drugiego
55. Ponieważ wydaje mi się, że ten zarzut szczegółowy dotyczy elementów mających decydujące znaczenie dla rozwiązania niniejszego sporu, proponuję zbadanie go w pierwszej kolejności.
A – Uwagi stron
56. Alcoa zarzuca Sądowi, że oparł się w swym rozumowaniu na wyroku w sprawach połączonych Tribunal Diputación Foral de Álava i in.(18), aby stwierdzić, iż przedłużenie obowiązywania w czasie może samo w sobie przekształcić środek w nową pomoc. Wyrok ten zaś dotyczy przedłużenia obowiązywania środka, który został uznany za pomoc zgodną ze wspólnym rynkiem, podczas gdy w niniejszym przypadku chodzi o środek, w odniesieniu do którego Komisja uznała, że nie stanowi on pomocy. W opinii Alcoa Sąd naruszył prawo, nie uwzględniając istotnych różnic prawnych między dojściem do wniosku o zgodności pomocy a dojściem do wniosku o braku pomocy.
57. W opinii Alcoa, w sytuacji gdy Komisja wyciągnęła wniosek o braku pomocy, zmiana warunków rynkowych może przekształcić dany środek w pomoc, lecz przedłużenie jego obowiązywania jako takie nie może mieć takiego skutku. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje zatem art. 1 lit. b) v) rozporządzenia nr 659/1999, nakazujący traktowanie tego środka raczej jak pomoc istniejącą, a nie jako nową pomoc.
58. Komisja podkreśla, że sporna decyzja została oparta nie tylko na przedłużeniu obowiązywania środka, lecz również na zmianie środka w taryfę o teoretycznym charakterze. Ta zmiana środka jest wystarczająca, aby uzasadnić tymczasowe zakwalifikowanie art. 11 ust. 11 dekretu z mocą ustawy z 2005 r. jako nowej pomocy.
B – Ocena
59. W tym mającym zasadnicze znaczenie zarzucie Alcoa podnosi, że Sąd naruszył prawo w zakresie, w jakim oparł on swe rozumowanie na orzecznictwie, które w przekonaniu wnoszącej odwołanie nie może znaleźć zastosowania w odniesieniu do środków niestanowiących pomocy, aby następnie uznać, że w rozpatrywanym przezeń przypadku ma zastosowanie procedura odnosząca się do nowej pomocy.
60. W tym względzie chcę podnieść, że w pkt 128 zaskarżonego wyroku, w odpowiedzi na argument Alcoa, która twierdziła, iż Komisja powinna była zbadać rozpatrywany środek w ramach postępowania mającego zastosowanie do pomocy istniejącej, a nie nowej pomocy, a to ze względu na to, że środek ten nie stanowi istotnej zmiany środka, którego dotyczyła decyzja w sprawie Alumix, Sąd prawidłowo przypomniał orzecznictwo dotyczące zmian pomocy istniejącej. Powołał on się również na orzecznictwo dotyczące przedłużenia obowiązywania pomocy będącej już w trakcie wykonywania.
61. Następnie, w pkt 129 tego wyroku, Sąd zastosował to orzecznictwo do rozpatrywanego przezeń przypadku, uznając że przedłużenie stosowania czy modyfikacja środka niestanowiącego pomocy państwa powinno pociągać za sobą zastosowanie procedury mającej zastosowanie do nowej pomocy.
62. By poprzeć to stwierdzenie, Sąd przeprowadził w pkt 130 i 131 zaskarżonego wyroku szczegółowe badanie cech charakterystycznych wprowadzonych zmian. Oddalił on również w jego pkt 134 argumentację Alcoa, zgodnie z którą w niniejszym przypadku chodziło o zmiany, które nie są istotne.
63. W tym względzie stwierdzam, że z pkt 129 zaskarżonego wyroku jasno wynika, iż po przedłużeniu obowiązywania środka, który Komisja uznała za niestanowiący pomocy, jedyną procedurą, jaką miała ona prawo zastosować, była procedura mająca zastosowanie do nowej pomocy.
64. Takie stwierdzenie o zasadniczym znaczeniu nie wynika zaś bezpośrednio z orzecznictwa przytoczonego przez Sąd w poprzednim punkcie jego wyroku, który dotyczy przypadku zmiany pomocy istniejącej. Wydaje mi się ono ponadto być sprzeczne z przedstawionym powyżej rozumowaniem dotyczącym skutków związanych z decyzją, w której Komisja stwierdza, że dany środek nie wchodzi w zakres zastosowania art. 87 ust. 1 WE.
65. Takie stwierdzenie o zasadniczym znaczeniu nie uwzględnia również kwestii związanych z zasadą ochrony uzasadnionych oczekiwań, ponieważ w braku wprowadzenia istotnych zmian środka lub, wyjątkowo, pojawienia się mających znaczenie nowych informacji, niedostępnych w momencie zajmowania przez Komisję stanowis ka, beneficjenci środka i inne podmioty gospodarcze mają podstawy, aby opierać się na ocenie dokonanej przez Komisję w wydanej poprzednio decyzji, z zastrzeżeniem, że nie ma zastosowania w drodze analogii art. 1 lit. b) v) rozporządzenia nr 659/1999, dotyczący skutków, jakie pociąga za sobą dla środka, który stał się pomocą państwa, rozwój wspólnego rynku.
66. Wydaje mi się zatem, że ocena, jakiej Sąd dokonał w pkt 129 zaskarżonego wyroku, stanowi naruszenie prawa. Jestem jednak zdania, że nie może to pociągnąć za sobą uchylenia tego wyroku.
67. Stwierdzenie to bowiem nie posłużyło Sądowi za podstawę potwierdzenia zastosowania procedury mającej zastosowanie do nowej pomocy. Jak wynika z pkt 130 zaskarżonego wyroku, rozumowanie Sądu nie opiera się na przedłużeniu obowiązywania tego środka, lecz na jego odrębności od środka, który Komisja wcześniej zbadała w ramach opracowywania decyzji w sprawie Alumix.
68. Jak wynika z pkt 131 i 132 zaskarżonego wyroku, środek badany w spornej decyzji obejmuje, zdaniem Sądu, odrębny okres i jest oparty na odrębnym mechanizmie zarządzania.
69. Z pkt 130–133 tego wyroku wynika więc, że Sąd przeprowadził analizę wszystkich okoliczności, które doprowadziły Komisję do wydania spornej w niniejszym przypadku decyzji. Ta dokonana przez Sąd ocena rzeczywistego charakteru zmian wprowadzonych w ramach rozpatrywanego środka, mogąca prowadzić do wyciągnięcia wniosku, że chodzi o odrębny środek, stanowi zatem ocenę faktyczną.
70. Nie można zaś zapomnieć, że odwołanie od wyroku w pierwszej instancji dotyczyć może, zgodnie z ogólną zasadą ustanowioną w art. 58 statutu Trybunału Sprawiedliwości, jedynie kwestii prawnych. Z wyjątkiem zatem przypadków wypaczenia okoliczności faktycznych lub środków dowodowych Trybunał nie może ponownie rozpatrzyć oceny okoliczności faktycznych dokonanej przez Sąd(19) .
71. Ponieważ nie można zarzucić Sądowi takiego wypaczenia, należy uznać ten zarzut za bezzasadny w zakresie, w jakim celem jego jest zakwestionowanie oceny Sądu, który uznał, że środek badany spornej decyzji jest odrębny od tego, który Komisja wcześniej zbadała w ramach opracowywania decyzji w sprawie Alumix.
72. Przypomnieć należy, że jeżeli Sąd dokonał ustalenia lub oceny okoliczności faktycznych, Trybunał jest uprawniony na podstawie art. 225 WE do kontroli kwalifikacji prawnej tych okoliczności oraz skutków prawnych, które wywiódł z nich Sąd(20) .
73. Biorąc więc pod uwagę ww. ustalenia faktyczne, Sąd mógł w pkt 132 zaskarżonego wyroku w sposób niezależny stwierdzić, aby uzasadnić zastosowanie do środka uznanego za odrębny procedury mającej zastosowanie do nowej pomocy, że środek ten obejmował inny okres i polegał na wprowadzeniu nowego mechanizmu.
74. Choć zatem pierwszy zarzut szczegółowy drugiego zarzutu głównego jest zasadny w zakresie, w jakim dotyczy naruszenia prawa, jakiego dopuścił się Sąd zawierając w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdzenie o zasadniczym znaczeniu, zgodnie z którym Komisja może badać środek, którego obowiązywanie przedłużono, jedynie w ramach procedury mającej zastosowanie do nowej pomocy, ten zarzut szczegółowy nie może doprowadzić do podważenia zaskarżonego wyroku.
VII – W przedmiocie pierwszego zarzutu głównego
A – W przedmiocie pierwszego zarzutu szczegółowego zarzutu pierwszego
1. Uwagi stron
75. W pierwszym zarzucie szczegółowym zarzutu pierwszego Alcoa podnosi, że Sąd naruszył prawo, uznając że pierwszy z podniesionych przez Alcoa zarzutów dotyczył kwestii tymczasowych, w przypadku których sprawowana przez Sąd kontrola musi ograniczać się do oczywistych błędów.
76. Po podniesieniu, że istnieje różnica między wszczęciem formalnego postępowania w przedmiocie środków, w odniesieniu do których wyciągnięto wniosek, iż nie stanowią one pomocy, a wszczęciem postępowania w przedmiocie środków niebędących przedmiotem takiego stwierdzenia, Alcoa twierdzi, że aby wcześniejsze wnioski w przedmiocie braku pomocy nie straciły swego znaczenia, Komisja jest co najmniej zobowiązana do ustalenia w trakcie wstępnego badania poprzedzającego
wszczęcie formalnego postępowania wyjaśniającego, czy istnieją względy przemawiające za tym, że rozważania, na których oparła się, aby wyciągnąć ten wniosek, stały się nieaktualne, i wskazania przyczyn tego stanu rzeczy w decyzji o wszczęciu postępowania.
77. Komisja odpiera, że w jej opinii Sąd zastosował kontrolę na odpowiednim poziomie, czyli kontrolę mającą zastosowanie do decyzji tymczasowej(21) .
2. Ocena
78. W opinii Alcoa Sąd, uznając że spór dotyczy problematyki zakresu kontroli sprawowanej nad decyzjami o wszczęciu postępowania, wypaczył i ograniczył przedmiot podniesionego przez Alcoa zarzutu.
79. W tym względzie pragnę zauważyć, że uznana w systemach prawnych szeregu państw członkowskich ogólna zasada prawa administracyjnego przemawia za ograniczeniem możliwości zaskarżenia w drodze skargi o stwierdzenie nieważności aktów, które mają jedynie charakter przygotowawczy(22) . Chcę podnieść, że przedmiotem odrębnego postępowania sądowego mogą być jedynie te akty przygotowawcze, które wywołują niezależne skutki prawne. Decyzje o wszczęciu wstępnego postępowania wyjaśniającego mogą mieć zaś swoiste i istotne dla podmiotów, których dotyczą, skutki prawne i, co za tym idzie, powinny one być zaskarżalne. Aby jednak zachować skuteczność rozróżnienia wprowadzonego między postępowaniem wstępnym a formalnym postępowaniem wyjaśniającym, o których mowa w art. 88 WE, nie można stawiać w przypadku tego pierwszego etapu postępowania tak rygorystycznych wymogów prawnych, jakie te, które się stawia w przypadku drugiego etapu postępowania.
80. Biorąc pod uwagę tymczasowy charakter decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego, która zawiera wstępną ocenę dokonaną przez Komisję proponowanego środka mającą na celu ustalenie, czy posiada on cechy pomocy państwa, sprawowana przez sąd wspólnotowy kontrola musi być ograniczona, skoro zainteresowane strony mogą kwestionować i podważać mające znaczenie elementy postępowania dopiero na podstawie decyzji końcowej, wydanej na podstawie informacji zebranych na etapie postępowania wyjaśniającego.
81. Sąd słusznie zatem uznał w pkt 60 i 61 zaskarżonego wyroku, że sprawowana przezeń kontrola zgodności z prawem decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego powinna być ograniczona.
82. Należy zatem uznać, że podniesiony w ramach pierwszego zarzutu głównego pierwszy zarzut szczegółowy jest bezzasadny.
83. Pozostaje zatem przeanalizować problematykę podejścia, jakie Komisja musiała zastosować przed wydaniem formalnej decyzji o wszczęciu postępowania, którą to problematykę przebadam łącznie z drugim zarzutem szczegółowym zarzutu pierwszego.
B – W przedmiocie drugiego zarzutu szczegółowego zarzutu pierwszego
1. Uwagi stron
84. W tym zarzucie szczegółowym Alcoa podnosi, że Sąd naruszył prawo, nie stosując orzecznictwa, zgodnie z którym Komisja powinna uwzględnić swe wcześniejsze decyzje wydane w tej samej sprawie(23) . Jej zdaniem zaskarżony wyrok jest błędny w zakresie, w jakim Sąd stwierdził, że Komisja nie była zobowiązana do ustalenia, czy kryteria, na których oparła się, aby wyciągnąć wniosek o braku korzyści w decyzji w sprawie Alumix, nie straciły aktualności.
85. Komisja odpiera, że powoływanie się przez Alcoa jedynie na „środek”, bez wprowadzania jakiegokolwiek rozróżnienia, jest nieprawidłowe. Komisja podkreśla ponadto różnicę wobec okoliczności faktycznych, na podstawie których wydano decyzję w sprawie Alumix i które polegały na tym, że ENEL sama dostarczała Alcoa energii elektrycznej zgodnie z ustaloną taryfą. Sporna decyzja została zaś oparta na okoliczności, że państwo włoskie zwracało Alcoa część zapłaconej ENEL ceny. Wyżej wymieniony wyrok w sprawie Italgrani II nie znajduje tu zatem zastosowania, a Sąd nie naruszył prawa, rozstrzygając że argumenty Alcoa, zgodnie z którymi taryfa, z której korzystała, odpowiadała cenom rynkowym, są pozbawione znaczenia dla sprawy.
2. Ocena
86. Na wstępie chcę przypomnieć, że w wyroku w sprawie Italgrani I(24) Trybunał stwierdził, iż w sytuacji, gdy ma ona do czynienia z ogólnym systemem pomocy, Komisja, badając pomoc indywidualną przyznaną w ramach tego systemu, powinna uwzględnić swą wcześniejszą decyzję w jego przedmiocie. W wyroku w sprawie Italgrani II(25) Trybunał dodał, że gdyby Komisja mogła zakwestionować swoje własne decyzje w dowolnym momencie, prowadziłoby to do istnienia nieustannej niepewności, co mogłoby naruszać zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań i pewności prawa.
87. Nie ma wątpliwości co do tego, że w ww. wyrokach w sprawach Italgrani I i Italgrani II Trybunał podkreślił konieczność zbadania przez Komisję ustaleń zawartych w jej wcześniejszej decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego. To orzecznictwo dotyczy jednak przypadków pomocy istniejącej oraz relacji pomiędzy uprzednio zatwierdzonym systemem pomocy i przyznaną w ramach jego wykonania pomocą indywidualną. Pomoc indywidualna jest więc jedynie środkiem wykonawczym ogólnego systemu pomocy. Wydaje mi się, że sytuacja taka nie zachodzi w niniejszym przypadku, ponieważ chodzi tu o środek uznany przez Sąd za środek odrębny.
88. Choć zatem przy badaniu zmiany pomocy istniejącej Komisja jest zobowiązana do uwzględnienia swej wcześniejszej decyzji, stwierdzenie to nie powinno ograniczać zakresu oceny dokonywanej przez nią w ramach badania niezgłoszonych środków będących efektem wprowadzenia istotnej zmiany środka, który wcześniej nie został uznany za pomoc państwa. W takim przypadku powinien znaleźć zastosowanie art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 659/1999.
89. Ponadto, jeśli chodzi o warunki wydania formalnej decyzji, chcę podnieść, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przeprowadzenie postępowania przewidzianego w art. 88 ust. 2 WE jest konieczne w sytuacji, gdy Komisja napotka poważne trudności w ocenie zgodności pomocy ze wspólnym rynkiem. Komisja może zatem poprzestać na postępowaniu wstępnym przewidzianym w art. 88 ust. 3 WE i wydać korzystną decyzję w sprawie zgłoszonego środka państwowego tylko wtedy, gdy już po pierwszym badaniu jest w stanie dojść do przekonania, że środek ten nie może zostać uznany za pomoc w rozumieniu art. 87 ust. 1 traktatu lub że stanowi on wprawdzie pomoc, ale jest zgodny ze wspólnym rynkiem. Natomiast jeśli to pierwsze badanie doprowadziło Komisję do odmiennego przekonania w kwestii zgodności pomocy ze wspólnym rynkiem lub nie pozwoliło przezwyciężyć wszystkich trudności powstałych przy ocenie danego środka, Komisja ma obowiązek zebrania wszelkich niezbędnych opinii i wszczęcia w tym celu postępowania, o którym mowa w art. 88 ust. 2 WE(26) .
90. Z orzecznictwa jasno zatem wynika, że Komisja nie ma żadnego zakresu swobodnego uznania co do wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego, jeśli, po przeprowadzeniu badania wstępnego, ma ona jeszcze poważne wątpliwości co do charakteru rozpatrywanego środka lub jego zgodności ze wspólnym rynkiem.
91. Te same zasady powinny znaleźć zastosowanie w sytuacji, gdy Komisja ma nadal wątpliwości co do tego, czy badany środek stanowi pomoc w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE. Nie można zatem zarzucać Komisji, że wszczęła ona to postępowanie, jeśli w wydanej w tym względzie decyzji daje ona wyraz wątpliwościom co do tego, czy stanowiące jej przedmiot środki mają charakter pomocy w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE.
92. Wreszcie, jeśli chodzi o rozumowanie Sądu, z pkt 70 zaskarżonego wyroku wynika, że powołując się na pojęcie złożonej oceny, jakiej Komisja zobowiązana jest dokonać w ramach formalnego postępowania wyjaśniającego, Sąd uznał za nieistotny podniesiony przez Alcoa argument, zgodnie z którym Komisja powinna była ustalić, czy kryteria, na których oparła się w decyzji w sprawie Alumix, aby wyciągnąć wniosek o braku korzyści, nie straciły aktualności.
93. Uwzględniając tymczasowy charakter spornej decyzji, który stanowi wyraz wątpliwości Komisji i pozostaje bez związku z pogłębioną analizą badanego środka, odpowiedź taka wydaje mi się uzasadniona pod względem prawnym.
94. Proponuję zatem oddalić ten zarzut szczegółowy jako bezzasadny.
C – W przedmiocie trzeciego zarzutu szczegółowego zarzutu pierwszego
1. Uwagi stron
95. Alcoa podnosi, że aby dojść do wniosku, iż Komisja miała prawo wszcząć formalne postępowanie wyjaśniające w sprawie przyznanych Alcoa taryf, Sąd oparł się tylko na dwóch elementach, czyli, po pierwsze, stwierdzeniu, że zasoby umożliwiające finansowanie obniżki tych taryf są zasobami państwowymi, oraz, po drugie, fakcie, że dokonywany na rzecz Alcoa za pomocą mechanizmu Funduszu Wyrównawczego zwrot pociągał za sobą obniżkę mającej powszechne zastosowanie taryfy za dostarczanie energii elektrycznej.
96. Zdaniem Alcoa zaś te dwa elementy nie wystarczą, aby uzasadnić wszczęcie przez Komisję postępowania, w sytuacji gdy były one znane tej instytucji już w czasie wydania decyzji w sprawie Alumix.
97. Zdaniem Komisji ten zarzut szczegółowy stanowi jedynie powtórzenie innych argumentów. Wyjaśnia ona, że podniesiony przez Alcoa argument dotyczący normalnych warunków rynkowych został oddalony przez Sąd, co nie zostało zakwestionowane w ramach tego odwołania.
2. Ocena
98. Chcę podnieść, że kwestionowane w ramach niniejszego zarzutu szczegółowego rozumowanie Sądu dotyczy ewentualnego oczywistego charakteru błędu popełnionego przez Komisję.
99. Biorąc pod uwagę odpowiedź udzieloną na pierwszy zarzut szczegółowy zarzutu pierwszego, jestem zdania, że należy oddalić niniejszy zarzut jako bezzasadny.
D – W przedmiocie czwartego zarzutu szczegółowego zarzutu pierwszego oraz drugiego zarzutu szczegółowego zarzutu drugiego
100. Ponieważ czwarty zarzut szczegółowego pierwszego zarzutu głównego pozostaje w ścisłym związku z drugim zarzutem szczegółowym drugiego zarzutu głównego, należy je zbadać łącznie.
1. Uwagi stron
101. W opinii Alcoa Sąd naruszył prawo, uznając że dokonana przez Komisję w decyzji w sprawie Alumix ocena była ograniczona w czasie.
102. Zdaniem Alcoa w zaskarżonym wyroku Sąd uznał, że decyzja w sprawie Alumix była ograniczona w czasie. Decyzja ta jednak, zdaniem wnoszącej odwołanie, nie określa żadnego ograniczenia w czasie okresu jej ważności. Wbrew temu co stwierdzono w zaskarżonym wyroku, nawet jeśli dekret z mocą ustawy z 1995 r. był ograniczony w czasie, nie można na tej podstawie wyciągać wniosku, że także decyzja w sprawie Alumix podlega takiemu ograniczeniu.
103. Alcoa powołuje się na fakt, że trzy elementy, na których Komisja oparła swą decyzję w sprawie Alumix, a mianowicie i) sama taryfa, ii) warunki panujące na rynku energii elektrycznej w regionach Sardynia i Wenecja Euganejska, charakteryzującym się nadwyżką mocy, oraz iii) okoliczność, że Alcoa jako klient jest jednym z największych włoskich konsumentów energii elektrycznej, nie uległy zmianie. Ponadto, skoro Komisja nie wskazała, że, w jej przekonaniu, warunki te uległy zmianie, Republika Włoska i Alcoa miały pełne prawo sądzić, iż mają prawo nadal stosować tę taryfę.
104. Komisja odpiera, że choć warunki rynkowe nie uległy zmianie, trudno jest zrozumieć, dlaczego ENEL nie mogła po prostu nadal stosować taryfy rozpatrywanej w decyzji w sprawie Alumix i dlaczego koszt taryfy przyznanej na rzecz Alcoa został uznany we włoskich przepisach za „onere”. Dokonana w decyzji w sprawie Alumix analiza korzyści została oparta na zasadzie podmiotu prowadzącego działalność w warunkach gospodarki rynkowej, a Alcoa nigdy nie próbowała wyjaśnić, w jakim zakresie płatności dokonywane przez Fundusz Wyrównawczy są zgodne z tą zasadą.
105. Komisja podnosi również, że decyzja taka jak w sprawie Alumix nigdy nie jest wydawana w próżni prawnej. Dekret z mocą ustawy z 1995 r. został wydany przed przyjęciem decyzji w sprawie Alumix i nie ma wątpliwości co do tego, że ustalone w nim taryfy za dostarczanie energii elektrycznej miały obowiązywać przez dziesięć lat.
2. Ocena
106. Przede wszystkim chcę zauważyć, że Sąd w pkt 106 zaskarżonego wyroku słusznie podniósł, iż zawarta w decyzji ocena, zgodnie z którą taryfa stosowana przez ENEL wobec fabryk Alcoa w latach 1996–2005 nie stanowiła pomocy państwa, została dokonana przez Komisję przy uwzględnieniu warunków rynkowych, jakie instytucja ta mogła przewidzieć w odniesieniu do tego okresu.
107. W pkt 132 zaskarżonego wyroku Sąd podkreślił również, że środek, o którym mowa w spornej decyzji, dotyczył okresu innego niż ten, o którym mowa w decyzji w sprawie Alumix, czego Alcoa nie kwestionuje w swym odwołaniu.
108. To ostatnie stwierdzenie samo w sobie stanowi, w moim przekonaniu, skuteczne odparcie podniesionego przez Alcoa zarzutu szczegółowego, zgodnie z którym uznanie przez Sąd, że decyzja w sprawie Alumix była ograniczona w czasie, było błędem. Wydaje się bowiem, że Alcoa nie zrozumiała zaskarżonego wyroku w tym zakresie.
109. Ponadto w pkt 105 i 107 zaskarżonego wyroku Sąd w rzeczywistości nie zbadał, czy decyzja w sprawie Alumix była ograniczona w czasie, lecz, w ramach badania dotyczącego ewentualnego naruszenia zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań, przytoczył odpowiednie cytaty spornej decyzji, z których wynika, że to Komisja oparła się na takim stwierdzeniu.
110. Ze względu na to, że cytaty ze spornej decyzji są prawidłowe, Sąd nie dopuścił się żadnego wypaczenia skargi ani zaskarżonego aktu(27) .
111. Prawdą jest wreszcie, że Trybunał jest właściwy do przeprowadzenia kontroli sposobu, w jaki Sąd zrozumiał i zinterpretował akt prawny, taki jak decyzja Komisji, i sprawdzenia, czy nie doszło przy tym do naruszenia prawa. W niniejszym przypadku zaś nie zarzucono ani nie można stwierdzić żadnego błędnego zrozumienia motywów 44 i 47 uzasadnienia spornej decyzji.
112. Pragnę podnieść, że zakres obowiązywania w czasie decyzji w sprawie Alumix jest ograniczony do tych elementów, które zostały zbadane w czasie wydawania przez Komisję tej decyzji. Jeśli chodzi o stwierdzenie, zgodnie z którym preferencyjne taryfy nie stanowią pomocy państwa, nie sądzę, aby Komisja miała obowiązek bardziej dokładnego ustalenia tego zakresu obowiązywania w czasie. Jeśli jednak tego dokonała, powinna była je uzupełnić nasuwającymi się wnioskami wynikającymi z zastosowania ogólnej zasady prawnej rebus sic stantibus(28) ze względu na to, że jakakolwiek istotna zmiana okoliczności mających znaczenie dla zajęcia stanowiska przez Komisję mogła wymagać zmiany kwalifikacji prawnej środka.
113. Po lekturze decyzji w sprawie Alumix i zaskarżonego wyroku nasuwa się wniosek, że uwzględniając, z jednej strony, argumenty dotyczące związku z przepisami krajowymi, które były jednoznacznie ograniczone w czasie, oraz, z drugiej strony, odrębny charakter środka ustanowionego w dekrecie z mocą ustawy z 2005 r., żaden rozsądny i przezorny podmiot gospodarczy nie mógł oczekiwać, iż środek stanowiący przedmiot spornej decyzji będzie objęty decyzją w sprawie Alumix. Twierdzenia Alcoa, zgodnie z którymi mechanizm ten został wprowadzony w latach 1999–2004, pozostają bez wpływu na ważność tego wniosku(29) .
114. Dlatego proponuję oddalić czwarty zarzut szczegółowy pierwszego zarzutu głównego oraz drugi zarzut szczegółowy drugiego zarzutu głównego jako bezzasadne.
E – W przedmiocie piątego zarzutu szczegółowego zarzutu pierwszego
1. Uwagi stron
115. Alcoa twierdzi, że sporna decyzja jest dotknięta błędami proceduralnymi pociągającymi za sobą naruszenie przez Komisję zasady dobrej administracji oraz prawa do bycia wysłuchanym w trakcie postępowania mającego na celu wydanie spornej decyzji, co powinno było zostać uwzględnione przez Sąd. Republika Włoska nie miała zaś okazji przedstawienia na etapie wstępnego postępowania wyjaśniającego swych uwag dotyczących kwalifikacji środka jako nowej pomocy.
116. Komisja odpiera, że ten zarzut szczegółowy powinien zostać uznany za niedopuszczalny ze względu na to, iż Alcoa nie podniosła go w swej skardze przed Sądem. Zarzut ten jest, zdaniem Komisji, w każdym razie bezzasadny. Alcoa w swym odwołaniu przyznała, że Republika Włoska miała okazję przedstawić swe uwagi w przedmiocie kwalifikacji jako pomocy. Republika Włoska skorzystała zresztą z tej możliwości, jak wynika z pkt 40 zaskarżonego wyroku.
2. Ocena
117. Należy przypomnieć, że w ramach odwołania kompetencje Trybunału są, co do zasady, ograniczone do oceny prawnego rozstrzygnięcia w kwestii zarzutów, które były rozpatrywane przez sąd pierwszej instancji(30) . Strona nie może więc, co do zasady, podnosić po raz pierwszy przed Trybunałem zarzutu, którego nie powołała przed Sądem, ponieważ oznaczałoby to umożliwienie Trybunałowi kontroli zgodności z prawem rozstrzygnięcia przyjętego przez Sąd w odniesieniu do zarzutów, których Sąd ten nie rozpoznawał.
118. Po zapoznaniu się z zaskarżonym wyrokiem nie można w uzasadniony sposób twierdzić, że ta problematyka została, w następstwie podniesienia zarzutu przez Alcoa, zbadana przez Sąd.
119. Nie ulega wątpliwości, że pkt 39 i 40 zaskarżonego wyroku Sąd dokonał analizy elementów mających związek z zajęciem stanowiska przez Republikę Włoską. Zajął się on jednak tą problematyką przy okazji badania dopuszczalności skargi wniesionej w pierwszej instancji.
120. Dlatego proponuję uznać piąty zarzut szczegółowy pierwszego zarzutu głównego za oczywiście niedopuszczalny.
F – W przedmiocie szóstego zarzutu szczegółowego zarzutu pierwszego
1. Uwagi stron
121. Powołując się na nieodwracalne skutki wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego, Alcoa podnosi, że Sąd nie wziął pod uwagę zakresu spoczywającego na Komisji obowiązku uzasadnienia. Musi on, zdaniem Alcoa, być proporcjonalny do wagi skutków wszczęcia postępowania przewidzianego w art. 88 ust. 2 WE.
122. Zdaniem wnoszącej odwołanie Sąd błędnie stwierdził, że nie zachodzi potrzeba uzasadniania różnicy między decyzją w sprawie Alumix a sporną decyzją. Biorąc pod uwagę powstały brak pewności, Komisji była co najmniej zobowiązana do wyjaśnienia, dlaczego te dwie decyzje różnią się między sobą, tak aby dać zainteresowanym podmiotom możliwość określenia podstawy spornej decyzji i zakresu skutków, jakie pociąga ona za sobą.
123. Komisja odpiera, że Sąd nie naruszył prawa, dochodząc w zaskarżonym wyroku do wniosku, iż sporna decyzja była wystarczająco uzasadniona.
2. Ocena
124. W odpowiedzi na ten zarzut szczegółowy chciałbym przedstawić dwojakiego rodzaju uwagi.
125. Z art. 225 WE oraz art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości wynika, że odwołanie jest ograniczone do kwestii prawnych, a jego podstawę musi stanowić brak właściwości Sądu, naruszenie przepisów postępowania przed Sądem wpływające niekorzystnie na interesy wnoszącego odwołanie lub naruszenie prawa wspólnotowego przez Sąd(31) . Z tych samych przepisów oraz art. 112 § 1 lit. c) regulaminu postępowania przed Trybunałem wynika, że w odwołaniu należy dokładnie wskazać te części wyroku, których uchylenia się żąda, oraz argumenty prawne, które szczegółowo uzasadniają to żądanie(32) .
126. W ramach zaś udzielania odpowiedzi na trzeci zarzut szczegółowy pierwszego zarzutu głównego oraz na drugi zarzut główny Sąd zbadał problematykę relacji między decyzją w sprawie Alumix a sporną decyzją. Ze względu na to, że Alcoa nie wskazuje dokładnie punktów, w których Sąd miał popełnić naruszenie prawa, zarzut ten można by było uznać za oczywiście niedopuszczalny.
127. Wydaje się jednak, że podnosząc ten zarzut wnosząca odwołanie ma na myśli w szczególności pkt 88 zaskarżonego wyroku, w którym Sąd oddalił argument Alcoa, zgodnie z którym Komisja uchybiła swemu obowiązkowi uzasadnienia spornej decyzji.
128. Wprawdzie uzasadnienie, jakiego wymaga art. 253 WE, powinno być dostosowane do charakteru aktu i przedstawiać w sposób jasny i jednoznaczny rozumowanie instytucji, która wydała akt, pozwalając zainteresowanym poznać podstawy podjętej decyzji, a właściwemu sądowi dokonać jej kontroli, jednak nie można wymagać od Komisji, aby podała powody, dla których dokonała ona innej oceny spornego systemu w poprzednich decyzjach. Pojęcie pomocy państwa odpowiada bowiem obiektywnej sytuacji, którą ocenia się w dniu, w którym Komisja wydaje decyzję(33) .
129. Należy zatem oddalić zarzut naruszenia przez Sąd prawa ze względu na to, że nie uwzględnił on zakresu obowiązku uzasadnienia decyzji Komisji. Z powyższych rozważań wynika, że szósty zarzut szczegółowy pierwszego zarzutu głównego jest oczywiście niedopuszczalny albo w każdym razie bezzasadny.
VIII – W przedmiocie drugiego zarzutu głównego
A – W przedmiocie trzeciego zarzutu szczegółowego zarzutu drugiego
1. Uwagi stron
130. Alcoa zarzuca Sądowi, że oparł swe rozumowanie na zmianach o charakterze technicznym, które nie stanowią przedmiotu spornej decyzji. W opinii Alcoa przyznanie zwrotu wypłacanego przez Fundusz Wyrównawczy miało miejsce w latach 1999 i 2004 i dokonano go za pomocą narzędzi prawnych, które nie stanowią przedmiotu spornej decyzji. Zdaniem Alcoa Sąd w sposób niezgodny z prawem rozszerzył zatem zakres tej decyzji. Ponadto przekazanie przez ENEL zarządzania taryfami preferencyjnymi na rzecz Funduszu Wyrównawczego nie pociągnęło, zdaniem wnoszącej odwołanie, żadnej istotnej i znacznej modyfikacji prawnej przyznanych Alcoa taryf. Ta ostatnia podkreśla brak zakwestionowania przez Komisję zmian technicznych, które zaszły w latach 1999 i 2004. Ponadto w pkt 112 i 113 zaskarżonego wyroku Sąd błędnie nie wziął pod uwagę decyzji z dnia 1 grudnia 2004 r. w sprawie pomocy państwa N/490/2000 – Włochy, koszty osierocone w sektorze energii elektrycznej [zwanej dalej decyzją z 2004 r. o kosztach osieroconych](34) .
131. Komisja odpiera, że Sąd słusznie uznał, iż przejście na taryfę o czysto teoretycznym charakterze stanowiło istotną zmianę zatwierdzonego w decyzji w sprawie Alumix środka. Rozpatrywany system polega na korygowaniu ceny fakturowanej przez prywatne podmioty gospodarcze ze pomocą bezpośredniej płatności wyrównawczej. Jeśli chodzi o decyzję z 2004 r. o kosztach osieroconych, Komisja twierdzi, że dotyczy ona kosztów osieroconych poniesionych przez ENEL i nie zawiera wyraźnych wniosków dotyczących zarządzania włoskim systemem taryf preferencyjnych w zakresie dotyczącym korzyści przyznanych Alcoa, które mogłyby spowodować powstanie po stronie tej ostatniej uzasadnionych oczekiwań. Ponadto Komisja wszczęła formalne postępowanie wyjaśniające w przedmiocie pomocy państwa C 38/2004 (ex NN 58/04) – Pomoc na rzecz spółki Portovesme SRL(35) i uznała za nową pomoc właśnie te płatności dokonywane przez Fundusz Wyrównawczy w celu utrzymania taryfy przyznanej Alcoa.
2. Ocena
132. Przede wszystkim pragnę podnieść, że cytując pkt 132 zaskarżonego wyroku, Alcoa krytykuje jednocześnie rozumowanie Sądu przedstawione w szeregu punktów tego wyroku poświęconych odpowiedzi na zarzut, w ramach której Sąd zbadał problematykę ewentualnego naruszenia zasad ochrony uzasadnionych oczekiwań i pewności prawa.
133. Jeśli jednak należy rozumieć ten zarzut szczegółowy jako wysunięte wobec Sądu zastrzeżenie, że niewłaściwie zrozumiał on sporną decyzję, podnieść należy, co następuje.
134. Przede wszystkim wystarczy, w moim przekonaniu, stwierdzić, że w pkt 131 zaskarżonego wyroku Sąd prawidłowo przedstawił elementy, ze względu na które Komisja miała wątpliwości co do kwalifikacji taryfy stosowanej przez ENEL wobec fabryk Alcoa w okresie 2005–2010, nie rozszerzając jednak zakresu swego rozumowania poza elementy badane w spornej decyzji.
135. W drugiej kolejności, jeśli chodzi o skutki decyzji z 2004 r., która wprowadziła mechanizm zwrotu przez Fundusz Wyrównawczy, jak podkreśla Komisja, art. 11 ust. 11 dekretu z mocą ustawy z 2005 r. nie jest autonomicznym przepisem, lecz jest on skuteczny jedynie w kontekście innych przepisów, takich jak te, które okre ślają zasady zarządzania taryfą przez Fundusz Wyrównawczy.
136. W tym względzie z pkt 64 i 65 zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd dokonał streszczenia niekwestionowanych przez Alcoa faktów, po pierwsze, przypominając iż art. 11 ust. 11 dekretu z mocą ustawy z 2005 r. oraz wykonująca ten dekret decyzja AEEG nr 217/05 przedłużały do dnia 31 grudnia 2010 r. stosowanie wobec wnoszącej odwołanie taryfy za dostarczanie energii elektrycznej, z której korzystała ona w 2004 r. na podstawie dekretu z mocą ustawy z 1995 r., oraz, po drugie, podkreślając iż zarządzanie taryfą zostało powierzone Funduszowi Wyrównawczemu na mocy decyzji nr 148/04, czego skutkiem było nałożenie na konsumentów opłaty o parafiskalnym charakterze.
137. Jeśli chodzi o konsekwencje zmian wprowadzonych wobec badanego w spornej decyzji środka należy, uwzględniając odpowiedź udzieloną w ramach badania pierwszego zarzutu szczegółowego drugiego zarzutu głównego, oddalić tę część niniejszego zarzutu szczegółowego.
138. Jak wreszcie wynika z żądań Alcoa przedstawionych w pkt 28 zaskarżonego wyroku, skarga wniesiona przez nią w pierwszej instancji dotyczyła jednie taryfy za dostarczanie energii elektrycznej przyznanej fabrykom należącym do Alcoa. Stwierdzenie to wyklucza możliwość powołania się na rozwiązania mające zastosowanie w odniesieniu do innych podmiotów gospodarczych.
139. Uwzględniając powyższe oraz przedmiot decyzji z 2004 r. o kosztach osieroconych, która dotyczyła kosztów poniesionych przez ENEL, a nie przez Alcoa, a także mechanizmu, który w istotny sposób różnił się od problematyki taryfy, z której korzystała Alcoa, Sąd w pkt 112 zaskarżonego wyroku słusznie uznał, że argument Alcoa nie ma znaczenia dla sprawy.
140. W świetle powyższego proponuję oddalić niniejszy zarzut szczegółowy jako bezzasadny.
B – W przedmiocie czwartego zarzutu szczegółowego zarzutu drugiego
1. Uwagi stron
141. Alcoa zarzuca Sądowi naruszenie prawa ze względu na to, że nie uwzględnił on konieczności ochrony, w ramach wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego, uzasadnionych oczekiwań oraz zasady pewności prawa.
142. Wnosząca odwołanie podkreśla, że zasady, którym został poświęcony art. 88 WE, i wynikające z tych zasad wymagają, aby Komisja co najmniej rozważyła, iż taryfy przyznane Alcoa są pomocą istniejącą.
143. Komisja odpiera, że argumenty Alcoa zostały oparte na błędnym założeniu, zgodnie z którym art. 11 ust. 11 dekretu z mocą ustawy z 2005 r. stanowi jedynie przedłużenie obowiązywania tego samego środka, który został zatwierdzony w decyzji w sprawie Alumix. W opinii Komisji decyzja w sprawie Alumix jest pozbawiona znaczenia dla niniejszej sprawy, ponieważ sporna decyzja nie dotyczy jedynie przedłużenia obowiązywania przyznanej w 1995 r. taryfy preferencyjnej, która była przedmiotem decyzji w sprawie Alumix, lecz radykalnej zmiany, która dotyczyła zarządu taryfą za dostarczanie energii elektrycznej, co w jej opinii zostało należycie uwzględnione przez Sąd.
2. Ocena
144. Zarzut podniesiony przez Alcoa został oparty na łącznej interpretacji zasad ochrony uzasadnionych oczekiwań i pewności prawa.
145. Zasada pewności prawa, mająca fundamentalne znaczenie dla prawa Unii(36), wymaga w szczególności, aby uregulowanie pociągające za sobą niekorzystne skutki dla jednostek było jasne i precyzyjne, natomiast sposób jego stosowania był możliwy do przewidzenia dla podmiotów nim objętych(37) . Innymi słowy jednostki powinny mieć możliwość jednoznacznego poznania swoich praw i obowiązków oraz podjęcia w związku z tym odpowiednich działań(38) .
146. Przysługiwanie uprawnienia do powoływania się na uzasadnione oczekiwania uzależnione jest od tego, czy dana instytucja udzieliła dokładnych zapewnień wzbudzających u podmiotu, do którego są skierowane, uzasadnione oczekiwania; udzielone zapewnienia muszą ponadto być zgodne z mającymi zastosowanie przepisami(39) .
147. W tym względzie chcę zauważyć, że Sąd zbadał problematykę ewentualnego naruszenia tych zasad w ramach rozpatrywania zarzutu drugiego, a w szczególności w pkt 104–109 zaskarżonego wyroku.
148. Jak bowiem wynika z pkt 105–107 tego wyroku, Sąd objaśnił, uwzględniając orzecznictwo przywołane prawidłowo w pkt 102 i 103 tego samego wyroku, po pierwsze, najważniejsze elementy decyzji w sprawie Alumix i, po drugie, wątpliwości, które doprowadziły Komisję do uznania, że przedłużenie do 2010 r. stosowania taryfy przyznanej fabrykom Alcoa w dekrecie z mocą ustawy z 2005 r. może stanowić pomoc państwa.
149. W niniejszym przypadku nie ulega wątpliwości, co słusznie stwierdził Sąd, że Komisja wydała decyzję w sprawie Alumix uwzględniając warunki rynkowe, takie jakie Komisja mogła przewidzieć w odniesieniu do rozpatrywanego okresu.
150. Pragnę również podnieść, że Trybunał wydał już rozstrzygnięcie w zakresie zastosowania zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań oraz konieczności przyjęcia, w ramach decyzji zmieniającej wcześniejszą ocenę Komisji, środków przejściowych(40) . Trybunał w szczególności uwzględnił istotne inwestycje, których dokonali w ramach systemu podatkowego beneficjenci obowiązującego zezwolenia wnoszący o jego odnowienie, oraz długoterminowe zobowiązania, które podjęli(41) . W każdym razie w niniejszym przypadku, w odróżnieniu od okoliczności faktycznych ww. spraw połączonych Belgia i Forum 187 przeciwko Komisji, wprowadzone zostały istotne zmiany wcześniejszego środka, co pociągnęło za sobą stwierdzenie, że stanowi on nową pomoc w postaci odrębnego środka. Alcoa nie może zatem powoływać się na ochronę uzasadnionych oczekiwań, opierając się na decyzji w sprawie Alumix dotyczącej mechanizmu, którego przedmiot jest inny niż ten, którego dotyczy sporna decyzja.
151. Uwzględniając powyższe, Sąd w pkt 107 i 108 zaskarżonego wyroku słusznie uznał, że Komisja nie zakwestionowała środka badanego przez nią w decyzji w sprawie Alumix i, co za tym idzie, nie można skutecznie powoływać się na jakiekolwiek naruszenie zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań.
152. Jeśli chodzi o zasadę pewności prawa, jak wynika z pkt 105 i 107 zaskarżonego wyroku, zawarte w nim argumenty przemawiają za przyjęciem twierdzenia, zgodnie z którym Alcoa była w stanie przewidzieć kwalifikację prawną warunków taryfowych przyznanych jej w dekrecie z mocą ustawy z 2005 r. Jak więc już wyjaśniłem w pkt 114 niniejszej opinii, po zapoznaniu się z treścią decyzji w sprawie Alumix żaden rozsądny i przezorny podmiot gospodarczy nie mógł oczekiwać, iż środek stanowiący przedmiot spornej decyzji będzie objęty decyzją w sprawie Alumix.
153. Dlatego proponuję oddalić ten zarzut szczegółowy jako bezzasadny.
IX – Wnioski
154. Uwzględniając powyższe, proponuję Trybunałowi:
– oddalenie odwołania w całości oraz
– obciążenie Alcoa Trasformazioni Srl kosztami postępowania.
(1) .
(2)  –	Ze względu na to, że zaskarżony wyrok został wydany w dniu 25 marca 2009 r., odniesienia do postanowień traktatu WE są czynione zgodnie z numeracją mającą zastosowanie przed wejściem w życie traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
(3)  –	Dz.U. C 214, s. 5.
(4)  – Dz.U. C 288, s. 4.
(5)  – GURI nr 39 z dnia 16 lutego 1996 r., s. 8.
(6)  –	Zobacz w szczególności wyroki: z dnia 20 marca 1984 r. w sprawie 84/82 Niemcy przeciwko Komisji, Rec. s. 1451, s. 1492); z dnia 22 grudnia 2008 r. w sprawie C‑487/06 P British Aggregates przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I‑10505, pkt 27.
(7)  –	Wyrok z dnia 22 czerwca 2006 r. w sprawach połączonych C‑182/03 i C‑217/03 Belgia i Forum 187 przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I‑5479.
(8)  – Opinia rzecznika generalnego P. Légera, na podstawie której wydano ww. wyrok w sprawach połączonych Belgia i Forum 187 przeciwko Komisji, pkt 403–405.
(9)  –	Tamże, pkt 404.
(10)  –	Punkt 77.
(11)  –	Wyrok z dnia 9 października 1984 r. w sprawach połączonych 91/83 i 127/83 Heineken Brouwerijen, Rec. s. 3435, pkt 22.
(12)  –	Wyrok z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie C‑295/97 Piaggio, Rec. s. I‑3735, pkt 48. Zobacz również wyroki: z dnia 23 lutego 2006 r. w sprawach połączonych C‑346/03 i C‑529/03 Atzeni i in., Rec. s. I‑1875, pkt 51 i przytoczone tam orzecznictwo); z dnia 20 maja 2010 r. w sprawie C‑138/09 Todaro Nunziatina & C., dotychczas niepublikowany w Zbiorze).
(13)  –	Wyroki Sądu: z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawach połączonych T‑254/00, T‑270/00 i T‑277/00 Hotel Cipriani przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II‑3269, pkt 358); z dnia 30 kwietnia 2002 r. w sprawach połączonych T‑195/01 i T‑207/01 Government of Gibraltar przeciwko Komisji, Rec. s. II‑2309, pkt 111.
(14)  –	Zobacz ww. opinię rzecznika generalnego P. Légera w sprawach połączonych Belgia i Forum 187 przeciwko Komisji, pkt 36 i 208. Zobacz też ww. wyrok w sprawach połączonych Belgia i Forum 187 przeciwko Komisji, pkt 77.
(15)  – Zobacz ww. opinię rzecznika generalnego P. Légera w sprawach połączonych Belgia i Forum 187 przeciwko Komisji, pkt 401.
(16)  –	Zobacz wyroki Sądu: z dnia 15 września 1998 r. w sprawie T‑95/96 Gestevisión Telecinco przeciwko Komisji, Rec. s. II‑3407, pkt 55; z dnia 3 czerwca 1999 r. w sprawie T‑17/96 TF1 przeciwko Komisji, Rec. s. II‑1757, pkt 28; a także ww. wyrok w sprawach połączonych Government of Gibraltar przeciwko Komisji, pkt 73.
(17)  –	Decyzja ta stanowi obecnie przedmiot skargi wniesionej do Sądu przez Alcoa w sprawie T‑177/10.
(18)  –	Wyrok Sądu z dnia 6 marca 2002 r. w sprawach połączonych T‑127/99, T‑129/99 i T‑148/99 Diputación Foral de Álava i in. przeciwko Komisji, Rec. s. II‑1275, pkt 128.
(19)  –	Wyrok z dnia 22 listopada 2007 r. w sprawie C‑525/04 P Hiszpania przeciwko Lenzing, Zb.Orz. s. I‑9947, pkt 54 i przytoczone tam orzecznictwo.
(20)  –	Zobacz wyroki: z dnia 6 kwietnia 2006 r. w sprawie C‑551/03 P General Motors przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I‑3173, pkt 51); z dnia 22 maja 2008 r. w sprawie C‑266/06 P Evonik Degussa przeciwko Komisji i Radzie, Zb.Orz. s. I‑81, pkt 72); z dnia 6 listopada 2008 r. w sprawie C‑405/07 P Niderlandy przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I‑8301, pkt 44.
(21)  –	Opiera się ona w tym względzie na ww. wyroku w sprawach połączonych Belgia i Forum 187 przeciwko Komisji.
(22)  –	Zobacz w tym względzie wyrok z dnia 11 listopada 1981 r. w sprawie 60/81 IBM przeciwko Komisji, Rec. s. 2639, pkt 9, 10; wyrok Sądu z dnia 10 lipca 1990 r. w sprawie T‑64/89 Automec przeciwko Komisji, Rec. s. II‑367, pkt 42.
(23)  – Zobacz wyroki Trybunału: z dnia 30 czerwca 1992 r. w sprawie C‑47/91 Włochy przeciwko Komisji, Rec. s. I‑4145, zwany „wyrokiem w sprawie Italgrani I”; z dnia 5 października 1994 r. w sprawie C‑47/91 Włochy przeciwko Komisji, Rec. s. I‑4635, zwany „wyrokiem w sprawie Italgrani II”.
(24) – Punkt 25.
(25)  – Punkt 24.
(26)  –	Wyrok Sądu z dnia 15 marca 2001 r. w sprawie T‑73/98 Prayon–Rupel przeciwko Komisji, Rec. s. II‑867, pkt 42; ww. wyrok w sprawie British Aggregates, pkt 185–187, 113.
(27)  –	Zobacz a contrario wyrok z dnia 27 stycznia 2000 r. w sprawie C‑164/98 P DIR International Films i in. przeciwko Komisji, Rec. s. I‑447.
(28)  –	W moim przekonaniu ta zasada, której zakres jest przedmiotem dyskusji w prawie zobowiązań i prawie międzynarodowym, niewątpliwie wywarła wpływ na treść przepisu art. 1 lit. b) v) rozporządzenia nr 659/1999. Zakwalifikowanie środka jako „niestanowiącego pomocy” powinno więc podlegać tej zasadzie, oczywiści w granicach wynikających z zasad pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań.
(29)  –	Zdaniem Alcoa przyznanie zwrotu wypłacanego przez Fundusz Wyrównawczy nastąpiło w latach 1999 i 2004 i zostało dokonane za pomocą niestanowiących przedmiotu spornej decyzji różnych instrumentów prawnych.
(30)  –	Zobacz w szczególności wyrok z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie C‑266/05 P Sison przeciwko Radzie, Zb.Orz. s. I‑1233, pkt 95 i przytoczone tam orzecznictwo.
(31)  –	Zobacz wyrok Sądu z dnia 16 marca 2000 r. w sprawie C‑284/98 P Parlament przeciwko Bieberowi, Rec. s. I‑1527, pkt 30, a także postanowienia: z dnia 9 listopada 2007 r. w sprawie C‑74/07 P Lavagnoli przeciwko Komisji, pkt 20; z dnia 3 lutego 2009 r. w sprawie C‑231/08 P Giannini przeciwko Komisji, pkt 43.
(32)  –	Zobacz wyrok z dnia 27 lutego 2007 r. w sprawie C‑355/04 P Segi i in. przeciwko Radzie, Zb.Orz. s. I‑1657, pkt 22; oraz postanowienie z dnia 23 października 2009 r. w sprawach połączonych C‑561/08 P i C‑4/09 P Komisja przeciwko Potamianosowi, pkt 58.
(33)  – Wyżej wymieniony wyrok w sprawie Belgia i Forum 187 przeciwko Komisji, pkt 137.
(34)  –	Dz.U. 2005, C 250, s. 9
(35)  –	Dz.U. 2005, C 30, s. 7
(36)  –	Wyroki: z dnia 14 kwietnia 2005 r. w sprawie C‑110/03 Belgia przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I‑2801, pkt 30; z dnia 12 lutego 2008 r. w sprawie C‑2/06 Kempter, Zb.Orz. s. I‑411, pkt 37; z dnia 10 września 2009 r. w sprawie C‑201/08 Plantanol, Zb.Orz. s. I‑8343, pkt 43, 44.
(37)  –	Wyrok z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie C‑226/08 Stadt Papenburg, Zb.Orz. s. I‑131, pkt 45; zob. podobnie wyroki: z dnia 15 lutego 1996 r. w sprawie C‑63/93 Duff i in., Rec. s. I‑569, pkt 20; z dnia 7 czerwca 2007 r. w sprawie C‑76/06 P Britannia Alloys & Chemicals przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I‑4405, pkt 79.
(38)  –	Wyroki: z dnia 21 czerwca 2007 r. w sprawie C‑158/06 ROM–projecten, Zb.Orz. s. I‑5103, pkt 25; z dnia 10 marca 2009 r. w sprawie C‑345/06 Heinrich, Zb.Orz. s. I‑1659, pkt 44.
(39)  –	Zobacz podobnie wyroki: z dnia 9 listopada 2000 r. w sprawie C‑207/99 P Komisja przeciwko Hamptaux, Rec. s. I‑9485, pkt 47; z dnia 25 marca 2010 r. w sprawie C‑414/08 P Sviluppo Italia Basilicata przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I‑2559, pkt 107.
(40)  –	W ww. wyroku w sprawach połączonych Belgia i Forum 187 przeciwko Komisji oraz w wyroku z dnia 17 września 2009 r. w sprawie C‑519/07 P Komisja przeciwko Koninklijke Friesland Campina, Zb.Orz. s. I‑8495, pkt 94.
(41)  –	Zobacz ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Koninklijke Friesland Campina.