61967J0023
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ
της 12ης Δεκεμβρίου 1967 (
*1
)
Στην υπόθεση 23/67,
που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Tribunal de Commerce της Λιέγης προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ και με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του παραπέμποντος δικαστηρίου, μεταξύ
SA Brasserie de Haecht
και
Consorts Wilkin-Janssen,
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ,
συγκείμενο από τους R. Lecourt (εισηγητή) πρόεδρο, Α. Μ. Donner και W. Strauss, προέδρους τμήματος, Α. Trabucchi, R. Monaco, J. Mertens de Wilmars και P. Pescatore, δικαστές
γενικός εισαγγελέας: Κ. Roemer
γραμματέας: Α. van Houtte
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
(το μέρος που περιέχει τα περιστατικά παραλείπεται)
Σκεπτικό
Με διάταξη της 8ης Μαΐου 1967 που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 27 Ιουνίου, το Tribunal de Commerce της Λιέγης υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της ΕΟΚ, προδικαστικό ερώτημα ως προς την ερμηνεία του άρθρου 85, παράγραφος 1, της εν λόγω Συνθήκης.
Το Δικαστήριο καλείται να αποφανθεί επί του αν «για να κριθεί εάν οι επίδικες συμβάσεις απαγορεύονται από το άρθρο 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης ΕΟΚ, πρέπει να ληφθούν υπόψη εν προκειμένω οι οικονομικές περιστάσεις και το σύνολο της αγοράς, δηλαδή η συνύπαρξη μεγάλου αριθμού ομοειδών συμβάσεων που επιβάλλονται από μικρό αριθμό βελγικών ζυθοποιείων σε μεγάλο αριθμό ζυθοπωλείων» ή εάν πρέπει «να περιοριστεί η εξέταση στα αποτελέσματα που έχει στην αγορά καθεμιά από τις εν λόγω συμβάσεις θεωρούμενη μεμονωμένα».
Το αντικείμενο του εν λόγω ερωτήματος συνίσταται, κατά τη διατύπωση της διατάξεως αυτής, στις συμβάσεις, βάσει των οποίων ένας έμπορος αναλαμβάνει την υποχρέωση να ανεφοδιάζεται, επί ορισμένο χρονικό διάστημα, από ορισμένο προμηθευτή, αποκλειομένων όλων των λοιπών.
Η απαγόρευση του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης στηρίζεται σε τρία στοιχεία ουσιώδη για τη λύση του τεθέντος ζητήματος.
Θέτοντας το πλαίσιο εφαρμογής της απαγορεύσεως, το άρθρο 85, παράγραφος 1, αναφέρει τις συμφωνίες, αποφάσεις και πρακτικές.
Αναφερόμενο έτσι συγχρόνως στις συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων, στις αποφάσεις ενώσεων επιχειρήσεων και στις εναρμονισμένες πρακτικές που μπορούν να ενδιαφέρουν πολυάριθμους συμβαλλόμενους, το άρθρο 85, παράγραφος 1, προϋποθέτει τη δυνατότητα εκτιμήσεως του συνόλου των συστατικών στοιχείων των εν λόγω συμφωνιών, αποφάσεων και πρακτικών.
Απαγορεύοντας, εξάλλου, τις συμφωνίες, αποφάσεις ή πρακτικές όχι μόνο λόγω του σκοπού τους, αλλά και λόγω των αποτελεσμάτων τους ως προς τον ανταγωνισμό, το άρθρο 85, παράγραφος 1, προϋποθέτει την ανάγκη ερεύνης των αποτελεσμάτων αυτών στο πλαίσιο εντός του οποίου παράγονται, δηλαδή εντός των οικονομικών και νομικών περιστάσεων όπου εντάσσονται αυτές οι συμφωνίες, αποφάσεις ή πρακτικές και όπου μπορούν να συμβάλουν, μαζί με άλλες, στην πρόκληση σωρευτικού αποτελέσματος επί της λειτουργίας του ανταγωνισμού.
Θα ήταν μάταιο, πράγματι, να ερευνηθεί μιά συμφωνία, απόφαση ή πρακτική με βάση τα αποτελέσματά της, εάν τα αποτελέσματα αυτά έπρεπε να απομονωθούν από την αγορά, στην οποία εκδηλώνονται και αν μπορούσαν να εξεταστούν μόνο αποκομμένα από το σύνολο των αποτελεσμάτων, συγκλινόντων ή μη, εντός του οποίου παράγονται.
Για να κριθεί, συνεπώς, εάν μια σύμβαση εμπίπτει στο άρθρο 85, παράγραφος 1, δεν πρέπει να απομονωθεί από το πλαίσιο αυτό, δηλαδή από τις πραγματικές ή νομικές περιστάσεις που έχουν ως συνέπεια να έχει η σύμβαση ως αποτέλεσμα την παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού.
Για την εξέταση του σκοπού αυτού, η ύπαρξη παρόμοιων συμβάσεων μπορεί να λαμβάνεται υπόψη στο μέτρο που το σύνολο των συμβάσεων αυτού του είδους μπορεί να περιορίσει την ελευθερία του εμπορίου.
Μόνο στο μέτρο, τέλος, που οι συμφωνίες, αποφάσεις ή πρακτικές μπορούν να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών εμπίπτει η αλλοίωση του ανταγωνισμού στις κοινοτικές απαγορεύσεις.
Για την πλήρωση αυτής της προϋποθέσεως πρέπει η συμφωνία, απόφαση ή πρακτική να επιτρέπει την εκτίμηση, βάσει συνόλου αντικειμενικών νομικών ή πραγματικών στοιχείων, ότι μπορεί ενδεχομένως να ασκήσει άμεση ή έμμεση επίδραση επί των εμπορικών ρευμάτων μεταξύ κρατών μελών, να συμβάλει στη στεγανοποίηση της αγοράς και να καταστήσει δυσκολότερη την οικονομική αλληλοδιείσδυση που επιδιώκει η Συνθήκη.
Για την εκτίμηση του στοιχείου αυτού η συμφωνία, απόφαση ή πρακτική δεν μπορεί ούτε να χωριστεί από όλες τις άλλες, στις οποίες ανήκει.
Η ύπαρξη παρόμοιων συμβάσεων συνιστά περίσταση που μπορεί, μαζί με άλλες, να αποτελέσει ένα όλο που συνιστά τις οικονομικές και νομικές περιστάσεις, στο πλαίσιο των οποίων πρέπει να εξεταστεί η σύμβαση.
Μολονότι αυτή η κατάσταση πρέπει λοιπόν να ληφθεί υπόψη, δεν μπορεί, εντούτοις, να θεωρηθεί, από μόνη της, καθοριστική.
Πρόκειται μόνο για ένα στοιχείο μεταξύ άλλων, προκειμένου να κριθεί, εάν το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών μπορεί να επηρεαστεί από ενδεχόμενη αλλοίωση της λειτουργίας του ανταγωνισμού.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ,
έχοντας υπόψη τα διαδικαστικά έγγραφα,
αφού άκουσε την έκθεση του εισηγητή δικαστή, τις προφορικές παρατηρήσεις της Επιτροπής των Κοινοτήτων και των διαδίκων της κύριας δίκης, καθώς και τις προτάσεις του γενικού εισαγγελέα,
έχοντας υπόψη τη Συνθήκη περί ιδρύσεως της ΕΟΚ και ιδίως τα άρθρα 85, 86 και 177, το Πρωτόκολλο περί του Οργανισμού του Δικαστηρίου της ΕΟΚ και ιδίως το άρθρο 20, τον κανονισμό 67/67 της ΕΟΚ της 22ας Μαρτίου 1967, την απόφαση του Δικαστηρίου 56/65 της 30ής Ιουνίου 1966 και τον Κανονισμό Διαδικασίας του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων,
κρίνοντας επί του προδικαστικού ερωτήματος που του υπέβαλε το Tribunal de Commerce της Λιέγης, αποφαίνεται:
Οι συμβάσεις, με τις οποίες μια επιχείρηση αναλαμβάνει την υποχρέωση να ανεφοδιάζεται από μια μόνο επιχείρηση, αποκλειομένης κάθε άλλης, δεν πληρούν, από μόνες τους, τα στοιχεία του πραγματικού του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης, ώστε να είναι ασυμβίβαστες προς την κοινή αγορά. Μπορούν εν τούτοις να τα πληρώσουν, όταν, μεμονωμένα ή μαζί με άλλες, μπορούν, στις οικονομικές και νομικές περιστάσεις υπό τις οποίες συνήφθησαν και βάσει συνόλου αντικειμενικών νομικών ή πραγματικών στοιχείων να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών και έχουν ως σκοπό ή ως αποτέλεσμα την παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού.
Lecourt
Donner
Strauss
Trabucchi
Monaco
Mertens de Wilmars
Pescatore
Κρίθηκε στο Λουξεμβούργο στις 12 Δεκεμβρίου 1967.
Δημοσιεύτηκε σε δημόσια συνεδρίαση στις 12 Δεκεμβρίου 1967.
Lecourt
Donner
Strauss
Trabucchi
Monaco
Mertens de Wilmars
Pescatore
Ο Γραμματέας
Α. van Houtte
Ο Πρόεδρος
R. Lecourt
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.