62009CC0132_MT
Opinion of the Advocate-General
Opinion of the Advocate-General
I – Introduzzjoni
1. F’din il‑kawża, il‑Kummissjoni tal‑Komunitajiet Ewropej qed titlob lill‑Qorti tal‑Ġustizzja tikkonstata li, meta rrifjuta li jħallas l‑ispejjeż tat‑tagħmir u tal‑materjal didattiku tal‑Iskejjel Ewropej li jinsabu fit‑territorju tiegħu, ir‑Renju tal‑Belġju naqas milli jwettaq l‑obbligi tiegħu skont il‑Ftehim dwar is‑Sede konkluż fit‑13 ta’ Ottubru 1962 bejn il‑Bord tal‑Gvernaturi tal‑Iskola Ewropea u l‑Gvern tar‑Renju tal‑Belġju (iktar ’il quddiem il‑“Ftehim dwar is‑Sede”), moqri flimkien mal‑Artikolu 10 KE.
II – Il‑kuntest ġuridiku
A – L‑Istatut tal‑Iskejjel Ewropej
2. Meta twaqqfu, l‑Iskejjel Ewropej kienu rregolati b’żewġ konvenzjonijiet, jiġifieri, minn naħa, l‑Istatut tal‑Iskola Ewropea, iffirmat fil‑Lussemburgu fit‑12 ta’ April 1957 (iktar ’il quddiem il‑“Konvenzjoni tal‑1957”) (2) u, min‑naħa l‑oħra, il‑Protokoll dwar il‑Ħolqien ta’ Skejjel Ewropej stabbilit b’riferiment għall‑Istatut tal‑Iskola Ewropea, iffirmat fil‑Lussemburgu fit‑13 ta’ April 1962 (iktar ’il quddiem il‑“Protokoll tal‑1962”) (3) . Dawn iż‑żewġ strumenti ġew konklużi bejn is‑sitt Stati Membri li oriġinarjament kienu jifformaw il‑Komunitajiet Ewropej.
3. Il‑Bord tal‑Gvernaturi tal‑Iskola Ewropea (iktar ’il quddiem il‑“Bord tal‑Gvernaturi”), imwaqqaf mill‑Konvenzjoni tal‑1957, huwa kkostitwit mill‑ministru jew ministri kompetenti ta’ kull waħda mill‑Partijiet Kontraenti. Skont l‑Artikolu 9 tagħha, il‑Bord tal‑Gvernaturi huwa inkarigat mill‑applikazzjoni tal‑konvenzjoni msemmija u għandu, f’dan ir‑rigward, il‑poteri meħtieġa fuq affarijiet edukattivi, tal‑baġit u amministrattivi. Dan il‑bord jistabbilixxi bi qbil komuni r‑regolament ġenerali tal‑Iskola. Skont l‑Artikolu 28 ta’ din l‑istess konvenzjoni, il‑Bord tal‑Gvernaturi jista’ jinnegozja mal‑Gvern tal‑pajjiż fejn tinsab l‑iskola kull ftehim addizzjonali biex jiżguralha li tkun tista’ taħdem fl‑aħjar kundizzjonijiet materjali u morali possibbli.
4. Il‑Konvenzjoni tal‑1957 u l‑Protokoll tal‑1962 kienu tħassru u nbidlu bil‑Konvenzjoni li tiddefinixxi l‑Istatut tal‑Iskejjel Ewropej tal‑21 ta’ Ġunju 1994, li bħalissa hija fis‑seħħ (iktar ’il quddiem il‑“Konvenzjoni tal‑1994”), skont l‑Artikolu 34 ta’ din tal‑aħħar (4) . Il‑Konvenzjoni tal‑1994 ġiet konkluża mill‑Istati Membri kif ukoll mill‑Komunitajiet Ewropej, fejn il‑parteċipazzjoni ta’ dawn tal‑aħħar kienet is‑suġġett tad‑Deċiżjoni tal‑Kunsill 94/557/KE, Euratom, tas‑17 ta’ Ġunju 1994, li tawtorizza lill‑Komunità Ewropea u lill‑Komunità Ewropea dwar l‑Enerġija Atomika biex jiffirmaw u jikkonkludu l‑Konvenzjoni li tiddefinixxi l‑Istatut tal‑Iskejjel Ewropej (5) .
5. Skont din l‑istess konvenzjoni (Artikolu 34), ir‑referenzi fl‑atti li jirrigwardaw l‑iskejjel qabel l‑adozzjoni tagħha għandhom jinftiehmu bħala li jirreferu għall‑artikoli korrispondenti tal‑konvenzjoni msemmija.
6. Il‑kamp ta’ applikazzjoni tal‑Konvenzjoni tal‑1994 jestendi għall‑iskejjel enumerati fl‑Anness I tagħha, li fosthom hemm l‑Iskejjel Ewropej ta’ Brussell I, Brussell II, Brussell III kif ukoll dik ta’ Mol.
7. Skont l‑Artikolu 2(3) tal‑konvenzjoni msemmija, il‑ftuħ ta’ skola ġdida f’territorju ta’ Stat Membru huwa subordinat għal ftehim minn qabel konkluż dwar it‑tqegħid għad‑dispożizzjoni mingħajr ħlas u l‑manutenzjoni ta’ postijiet adattati għall‑bżonnijiet tal‑iskola l‑ġdida bejn il‑Bord tal‑Gvernaturi u l‑Istat Membru ospitanti.
8. It‑tieni paragrafu tal‑Artikolu 6 tal‑Konvenzjoni tal‑1994 jistabbilixxi li, sa fejn għandhom x’jaqsmu d‑drittijiet u l‑obbligi tagħha, l‑iskola għandha tkun ittrattata f’kull Stat Membru bħala stabbiliment edukattiv irregolat mid‑dritt pubbliku u bla ħsara għad‑dispożizzjonijiet speċifiċi ta’ din l‑istess konvenzjoni.
9. Il‑Bord tal‑Gvernaturi, li huwa kompost b’mod partikolari minn rappreżentant f’livell ministerjali ta’ kull Stat Membru u minn membru tal‑Kummissjoni, jieħu ħsieb, skont l‑Artikolu 10 tal‑Konvenzjoni tal‑1994, l‑applikazzjoni tagħha u, għal dan il‑għan, għandu l‑poteri ta’ deċiżjoni meħtieġa dwar affarijiet edukattivi, tal‑baġit u amministrattivi, kif ukoll dawk meħtieġa għall‑innegozjar tal‑ftehim imsemmija fl‑Artikoli 28 sa 30 ta’ din l‑istess konvenzjoni.
10. Skont l‑Artikolu 30 tal‑konvenzjoni msemmija, il‑Bord tal‑Gvernaturi jista’ jinnegozja mal‑gvern tal‑pajjiż fejn tinsab l‑iskola kull ftehim addizzjonali meħtieġ biex jiżguralha li tkun tista’ taħdem fl‑aħjar kundizzjonijiet possibbli.
11. Skont l‑Artikolu 25 tal‑Konvenzjoni tal‑1994, il‑baġit tal‑iskejjel għandu jkun iffinanzjat b’mod partikolari mill‑kontribuzzjonijiet tal‑Istati Membri permezz tal‑ħlas tar‑remunerazzjonijiet lill‑għalliema sekondati jew nominati u, jekk ikun il‑każ, fil‑forma ta’ kontribuzzjoni finanzjarja u mill‑kontribuzzjoni tal‑Komunitajiet Ewropej, li tieħu ħsieb tkopri d‑differenza bejn l‑ammont totali tal‑ispiża tal‑iskejjel u t‑total tad‑dħul l‑ieħor.
12. Skont l‑Artikolu 26 ta’ din l‑istess konvenzjoni, il‑Qorti tal‑Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni esklużiva biex tiddeċiedi t‑tilwim bejn il‑Partijiet Kontraenti li jikkonċerna l‑interpretazzjoni u l‑applikazzjoni tal‑konvenzjoni msemmija u li ma setax jiġi solvut fil‑Bord tal‑Gvernaturi.
13. L‑Artikolu 33 tal‑Konvenzjoni tal‑1994 jippreċiża b’mod partikolari li din tal‑aħħar għandha tiġi rratifikata mill‑Istati Membri, bħala Partijiet Kontraenti, skont ir‑regoli kostituzzjonali rispettivi tagħhom u li din tidħol fis‑seħħ fl‑ewwel jum tax‑xahar ta’ wara d‑depożitu tal‑istrumenti kollha ta’ ratifika mill‑Istati Membri kif ukoll tal‑atti ta’ notifika tal‑konklużjoni mill‑Komunitajiet Ewropej.
14. Wara mistoqsijiet bil‑miktub li saru lill‑partijiet, il‑Kummissjoni u r‑Renju tal‑Belġju kkonfermaw li l‑Konvenzjoni
tal‑1994 daħlet fis‑seħħ fl‑1 ta’ Ottubru 2002.
B – Il‑Ftehim dwar is‑Sede
15. Fit‑13 ta’ Ottubru 1962, il‑Bord tal‑Gvernaturi u l‑Gvern tar‑Renju tal‑Belġju ffirmaw il‑Ftehim dwar is‑Sede, biex jiżguraw li l‑Iskejjel Ewropej ta’ Brussell u ta’ Mol ikunu jistgħu jaħdmu fl‑aħjar kundizzjonijiet materjali u morali possibbli, skont l‑Artikolu 28 tal‑Konvenzjoni tal‑1957.
16. Il‑Kapitolu I tal‑Ftehim dwar is‑Sede, bl‑isem “Bini u tagħmir tal‑iskejjel”, jinkludi l‑Artikolu 1, li jgħid dan li ġej:
“Il‑Gvern tar‑Renju tal‑Belġju huwa impenjat li jpoġġi għad‑dispożizzjoni tal‑Iskejjel il‑bini meħtieġ għall‑attivitajiet tagħhom u li jissodisfa l‑għanijiet li ġew iffissati mill‑Gvernijiet firmatarji tal‑Protokoll dwar il‑ħolqien ta’ Skejjel Ewropej.
Huwa ser jagħmel il‑manutenzjoni ta’ dan il‑bini u ser jassigurah skont ir‑regoli dwar il‑proprjetà immobbli tal‑Istat Belġjan.
Huwa jimpenja ruħu li jgħammar dawn l‑iskejjel b’tagħmir u materjal didattiku, skont il‑kriterji applikati għall‑istabbilimenti tiegħu stess.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
17. Skont l‑Artikolu 13 tal‑ftehim imsemmi, dan jidħol fis‑seħħ fil‑jum meta l‑Gvern Belġjan jinnotifika lill‑Bord tal‑Gvernaturi bit‑tlestija tal‑formalitajiet kostituzzjonali. Skont dan l‑istess artikolu, id‑dispożizzjonijiet tal‑Ftehim dwar is‑Sede jidħlu fis‑seħħ fis‑17 ta’ Settembru 1958, bl‑eċċezzjoni tal‑Artikoli 2 u 3, li jidħlu fis‑seħħ fid‑data tad‑dħul fis‑seħħ tal‑istess ftehim.
18. Ir‑ratifika tal‑Ftehim dwar is‑Sede mir‑Renju tal‑Belġju saret fit‑8 ta’ Novembru 1975 (6) . Il‑Ftehim dwar is‑Sede għadu fis‑seħħ u ma ġiex emendat ulterjorment.
C – Id‑deċiżjoni ta’ Karlsruhe
19. Matul laqgħa li saret f’Karlsruhe mis‑17 sad‑19 ta’ Mejju 1967, il‑Bord tal‑Gvernaturi eżamina l‑modalitajiet ta’ finanzjament tal‑ispejjeż tat‑tagħmir u tal‑bini skolastiku, wara r‑rapport tal‑Grupp dwar il‑kwistjonijiet finanzjarji (iktar ’il quddiem id‑“deċiżjoni ta’ Karlsruhe”).
20. Skont il‑punt 12 tal‑minuti ta’ din il‑laqgħa, il‑Bord tal‑Gvernaturi approva r‑rapport tal‑Grupp dwar il‑kwistjonijiet finanzjarji dwar il‑finanzjament tal‑ispejjeż tat‑tagħmir u tal‑bini skolastiku u tah l‑inkarigu li jħejji d‑dispożizzjonijiet li kellhom jidhru fil‑ftehim li kellu jiġi ffirmat bejn il‑Bord tal‑Gvernaturi u l‑Gvernijiet tal‑pajjiżi fejn jinsabu l‑Iskejjel Ewropej.
21. L‑imsemmi punt 12 jindika wkoll li l‑Bord tal‑Gvernaturi għandu jieħu d‑deċiżjonijiet li jidhru fl‑anness ma’ dawn il‑minuti u jippreċiża li dawn id‑deċiżjonijiet ma għandhomx effett retroattiv.
22. Skont il‑punt 12(1) tal‑anness mal‑minuti, il‑pajjiż ospitanti għandu jħallas għal tagħmir li jsir “immobbli minħabba l‑użu tiegħu” billi jinkorporah fil‑bini, anki jekk irid isir fi kwalunkwe mument tal‑ħajja tal‑iskola. It‑tagħmir mobbli u didattiku jibqa’ t‑tip ta’ investiment deprezzabbli b’allokazzjonijiet tal‑baġit normali u għalhekk jintrabat mill‑qrib mal‑funzjonament tal‑iskola.
23. Skont il‑punt 12(3) tal‑istess anness, huwa ppreċiżat li “l‑Bord tal‑Gvernaturi għandu jitlob lil kull Stat Membru li jikkonkludi miegħu ftehim intiż biex jiżgura lill‑Iskejjel Ewropej kundizzjonijiet ta’ funzjonament kif inhu stabbilit fl‑Artikolu 28 [tal‑Konvenzjoni tal‑1957] […]. Il‑Bord tal‑Gvernaturi għandu japprova dawn id‑dispożizzjonijiet dwar il‑finanzjament tal‑ispejjeż tat‑tagħmir u tal‑bini skolastiku. Dawn id‑dispożizzjonijiet jistgħu jikkostitwixxu l‑Artikolu 1 tal‑ftehim bejn il‑Bord tal‑Gvernaturi u l‑Gvernijiet tal‑pajjiżi li fihom jinsabu l‑Iskejjel Ewropej”.
III – Il‑proċedura prekontenzjuża u t‑talbiet tal‑partijiet
24. Wara korrispondenza estensiva bejn il‑Bord tal‑Gvernaturi u l‑awtoritajiet Belġjani bejn l‑1995 u l‑2006 u ittra tat‑30 ta’ Ottubru 2006 li biha dawn l‑awtoritajiet indikaw li huma kienu jikkunsidraw li ma għandhomx iħallsu l‑ispejjeż tat‑tagħmir u l‑materjal didattiku li qed jintalbu mingħand ir‑Renju tal‑Belġju mill‑1995, il‑Kummissjoni indirizzat, b’ittra tat‑23 ta’ Ottubru 2007, ittra ta’ intimazzjoni lir‑Renju tal‑Belġju skont l‑Artikolu 226 KE.
25. F’din l‑ittra l‑Kummissjoni ilmentat mar‑Renju tal‑Belġju li naqas milli josserva l‑Artikolu 10 KE billi rrifjuta, minn naħa, mill‑1995, li jiffinanzja l‑ewwel tagħmir f’għamara u materjal didattiku tal‑Iskejjel Ewropej li jinsabu fit‑territorju tiegħu, fl‑ammont ta’ EUR 837.708.33 dovuti fir‑rigward tal‑Iskejjel Ewropej Bruxelles II u Bruxelles III u, min‑naħa l‑oħra, mill‑1989, li jagħti sussidju annwali għall‑funzjonament u t‑tagħmir intiż biex ikopri l‑ispejjeż kurrenti tal‑Iskejjel Ewropej stabbiliti fit‑territorju tiegħu, li l‑ammont tiegħu kien għadhu jrid jiġi ddeterminat. Fil‑fatt, fil‑fehma tal‑Kummissjoni u skont is‑sentenza Il‑Kummissjoni vs Il‑Belġju (7), l‑attitudni tal‑awtoritajiet Belġjani tagħmel ħsara lis‑sistema ta’ finanzjament tal‑Komunità u tat‑tqassim tal‑ispejjeż finanzjarji bejn l‑Istati Membri, bi ksur tal‑Artikolu 10 KE.
26. Billi ma kinitx sodisfatta bit‑tweġiba mogħtija mir‑Renju tal‑Belġju fit‑22 ta’ Frar 2008, il‑Kummissjoni bagħtet opinjoni motivata fis‑27 ta’ Ġunju 2008, skont l‑ewwel paragrafu tal‑Artikolu 226 KE.
27. B’din l‑opinjoni motivata, il‑Kummissjoni kkunsidrat li, meta r‑Renju tal‑Belġju rrifjuta li jħallas l‑ispejjeż tat‑tagħmir u tal‑materjal didattiku, dan naqas milli jwettaq l‑obbligi tiegħu skont l‑Artikolu 10 KE u stiednet lil dan l‑Istat Membru biex jieħu l‑miżuri meħtieġa biex jikkonforma ma’ din l‑opinjoni f’terminu ta’ xahrejn minn meta jirċiviha.
28. Billi r‑Renju tal‑Belġju ma adottax il‑miżuri preskritti fit‑terminu li ngħata, il‑Kummissjoni ppreżentat dan ir‑rikors b’att iddepożitat fir‑Reġistru tal‑Qorti tal‑Ġustizzja fis‑6 ta’ April 2009.
29. Il‑Kummissjoni titlob li l‑Qorti tal‑Ġustizzja jogħġobha:
– tikkonstata li, meta rrifjuta li jħallas l‑ispejjeż tat‑tagħmir u tal‑materjal didattiku għall‑Iskejjel Ewropej, ir‑Renju tal‑Belġju naqas milli jwettaq l‑obbligi tiegħu skont il‑Ftehim dwar is‑Sede, moqri flimkien mal‑Artikolu 10 KE, u
– tikkundanna lir‑Renju tal‑Belġju għall‑ispejjeż.
30. Ir‑Renju tal‑Belġju jitlob li l‑Qorti tal‑Ġustizzja jogħġobha:
– primarjament, tiddikjara li ma għandhiex ġurisdizzjoni biex tiddeċiedi r‑rikors;
– sussidjarjament, tiddikjara r‑rikors inammissibbli;
– ulterjorment b’mod sussidjarju, tiddikjara li r‑rikors mhuwiex fondat, u
– tikkundanna lill‑Kummissjoni għall‑ispejjeż.
IV – Analiżi
31. Ir‑Renju tal‑Belġju jeċċepixxi, primarjament, li l‑Qorti tal‑Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni tiddeċiedi din il‑kawża u, sussidjarjament, l‑inammissibbiltà tar‑rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu.
32. Nindika minn issa li dawn it‑talbiet jidhirli li jistgħu jintlaqgħu għal dak li jikkonċerna l‑parti tan‑nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu allegat ibbażata fuq ksur tal‑Ftehim dwar is‑Sede. Iżda, kif ser ikolli l‑okkażjoni nippreċiża fl‑iżviluppi ta’ iktar ’il quddiem, nissuġġerixxi li tiġi eżaminata fil‑mertu l‑parti tan‑nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu bbażata fuq ksur tal‑Artikolu 10 KE.
A – Fuq il‑ġurisdizzjoni tal‑Qorti tal‑Ġustizzja
1. L‑argumenti tal‑partijiet
33. Primarjament, il‑Gvern Belġjan jikkontesta l‑ġurisdizzjoni tal‑Qorti tal‑Ġustizzja li tieħu konjizzjoni tal‑kwistjonijiet li jirrigwardaw il‑Ftehim dwar is‑Sede. Huwa tal‑fehma li, biex il‑preżentata ta’ rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu abbażi tal‑Artikolu 226 KE tkun legali, jeħtieġ li l‑Kummissjoni tistabbilixxi ksur, l‑ewwel nett, ta’ dispożizzjoni tad‑dritt Komunitarju, it‑tieni nett, ksur ta’ ftehim li fih hija parti l‑Komunità jew, it‑tielet nett, l‑eżistenza ta’ klawżola li tagħti l‑ġurisdizzjoni.
34. F’dan il‑każ partikolari, dan il‑gvern isostni li ma hemmx ksur ta’ dispożizzjoni Komunitarja (ma hemm ebda ksur tad‑dispożizzjonijiet tat‑Trattat KE, la tal‑Annessi tiegħu, u lanqas ma hemm ksur tad‑dritt Komunitarju derivat), li l‑Ftehim dwar is‑Sede mhuwiex ftehim li l‑Komunità tagħmel parti minnu u li ma hemm ebda klawżola li tagħti l‑ġurisdizzjoni. Fil‑fehma tiegħu, il‑Ftehim dwar is‑Sede ma jistax jiġi deskritt bħala att “derivat” mill‑Konvenzjoni tal‑1994 (u lanqas mill‑Konvenzjoni tal‑1957), peress li l‑att li bih ir‑Renju tal‑Belġju kkonkluda tali ftehim għandu forza obbligatorja biss mis‑sovranità tal‑Istat Belġjan.
35. Il‑Kummissjoni ma tilqax il‑pożizzjoni tal‑Gvern Belġjan għal żewġ raġunijiet.
36. L‑ewwel nett, hija tfakkar li r‑rikors ma jirriferixxix biss għall‑Ftehim dwar is‑Sede, imma jirreferi wkoll għall‑Artikolu 10 KE, moqri flimkien ma’ dan il‑ftehim.
37. It‑tieni nett, il‑Kummissjoni ssostni li l‑Ftehim dwar is‑Sede mingħajr dubju jifforma parti mid‑dritt Komunitarju, indipendentement mill‑Artikolu 10 KE, għaliex għandu jiġi kkunsidrat bħala att “derivat” mill‑Konvenzjoni tal‑1994, li min‑naħa tagħha tagħmel parti mid‑dritt Komunitarju.
38. Hija tgħid li, skont ġurisprudenza stabbilita, billi dawn huma dispożizzjonijiet li jirrigwardaw il‑kompetenza tal‑Komunità, il‑ftehim li tikkonkludi l‑Komunità u l‑Istati Membri tagħha ma’ pajjiżi terzi għandhom l‑istess status fl‑ordinament ġuridiku Komunitarju bħal ftehim purament Komunitarju, u li l‑Konvenzjoni tal‑1994 kienet ġiet konkluża bejn il‑Komunità u l‑Istati Membri tagħha.
39. Il‑Kummissjoni tfakkar li l‑Ftehim dwar s‑Sede kien oriġinarjament att “derivat” mill‑Konvenzjoni tal‑1957 u li fl‑1962 l‑Awtorità Għolja tal‑Komunità Ewropea tal‑Faħam u tal‑Azzar (KEFA) kienet diġà membru votanti tal‑Bord tal‑Gvernaturi. Għalhekk, din tal‑aħħar kienet Parti Kontraenti tal‑Ftehim dwar is‑Sede. Il‑Kummissjoni tippreċiża li hija ssostitwiet l‑Awtorità Għolja tal‑KEFA mal‑firma tat‑Trattat ta’ Għaqda tat‑8 ta’ April 1965 u li l‑għan tal‑Konvenzjoni tal‑1994 kien li jiġi kkonsolidat l‑ acquis
tal‑Konvenzjoni tal‑1957 kif ukoll li jissaħħaħ ir‑rwol tal‑Komunitajiet Ewropej bħala Partijiet Kontraenti. Għalhekk hija tikkonkludi li, fid‑dawl tal‑fatt li l‑Ftehim dwar is‑Sede kien ġie adottat abbażi tal‑Artikolu 28 tal‑Konvenzjoni tal‑1957 u tal‑fatt li l‑Konvenzjoni tal‑1994 tipprevedi wkoll ftehim dwar is‑sede, il‑Ftehim dwar is‑Sede jagħmel parti mid‑drittijiet u l‑obbligi li l‑Komunitajiet intrabtu bihom fl‑1994.
2. Kunsiderazzjonijiet
40. L‑ewwel nett irrid nosserva li, kif jirriżulta b’mod ċar mill‑punt 35 tar‑rikors promotur tagħha u mill‑punti 12 sa 14 tar‑replika tagħha, il‑Kummissjoni tilmenta li r‑Renju tal‑Belġju, minn naħa, kiser il‑Ftehim dwar is‑Sede, li skontha ilu jagħmel parti integrali mid‑dritt Komunitarju sa mill‑iffirmar tal‑Konvenzjoni tal‑1994 li minnu jitnissel dan il‑ftehim, u, min‑naħa l‑oħra (8), li għamel ħsara lis‑sistema ta’ finanzjament tal‑Komunità u tat‑tqassim tal‑ispejjeż finanzjarji bejn l‑Istati Membri b’nuqqas ta’ osservanza tal‑Artikolu 10 KE, bir‑rifjut tiegħu li jħallas l‑ispejjeż tat‑tagħmir u l‑materjal didattiku tal‑Iskejjel Ewropej li jinsabu fit‑territorju ta’ dan l‑Istat Membru, mit‑13 ta’ Diċembru 1995 (9) għal dak li jirrigwarda l‑finanzjament tal‑ewwel tagħmir u mill‑1986 (10) għal dak li jirrigwarda l‑ħlas ta’ sussidju annwali għall‑funzjonament u ta’ tagħmir li jirrigwarda l‑għamara u materjal didattiku tal‑Iskejjel Ewropej.
41. Għalhekk dawn iż‑żewġ aspetti tan‑nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu huma fformulati b’mod awtonomu, kif barra minn hekk jidher li tikkonċedi l‑Kummissjoni fil‑punt 12 tar‑replika tagħha (11), anki jekk id‑dispożittiv tar‑rikors jitkellem dwar ksur tal‑Ftehim dwar is‑Sede “moqri flimkien mal‑Artikolu 10 KE”.
42. Kif jidher mill‑argument tar‑Renju tal‑Belġju spjegat fil‑qosor iktar ’il fuq, dan qiegħed jinvoka n‑nuqqas ta’ ġurisdizzjoni tal‑Qorti tal‑Ġustizzja biex tiddeċiedi dwar il‑ksur allegat mill‑Kummissjoni tal‑Ftehim dwar is‑Sede li, skont dan l‑Istat Membru, ma huwiex fost ir‑regoli li jaqgħu fl‑istħarriġ ġudizzjarju tal‑Qorti tal‑Ġustizzja. Madankollu, huwa jikkunsidra wkoll, partikolarment fil‑punt 63 tar‑risposta tiegħu u fit‑talbiet tiegħu, li l‑Qorti tal‑Ġustizzja għandha tiddikjara li ma għandhiex ġurisdizzjoni biex tiddeċiedi “din il‑kawża”, u inevitabbilment jinkludi f’din il‑frażi t‑tieni parti tan‑nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu allegat ibbażata fuq il‑ksur tal‑Artikolu 10 KE.
43. Madankollu, l‑estensjoni tal‑eċċezzjoni tan‑nuqqas ta’ ġurisdizzjoni għal din it‑tieni parti tan‑nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu allegat jidhirli li għandha tiġi miċħuda sa fejn din il‑parti tkopri ksur ta’ dispożizzjoni tad‑dritt Komunitarju, f’dan il‑każ partikolari tal‑Artikolu 10 KE, li fir‑rigward tiegħu teżisti l‑ġurisdizzjoni tal‑Qorti tal‑Ġustizzja.
44. Mill‑banda l‑oħra, il‑ġurisdizzjoni tal‑Qorti tal‑Ġustizzja biex tiddeċiedi dwar il‑ksur allegat tal‑Ftehim dwar is‑Sede għandha fl‑opinjoni tiegħi tiġi eżaminata fir‑rigward ta’ żewġ elementi fundamentali, jiġifieri, minn naħa, il‑fatt li l‑Konvenzjoni tal‑1994 daħlet biss fis‑seħħ fl‑1 ta’ Ottubru 2002, filwaqt li n‑nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu allegat, skont id‑dokumenti tal‑Kummissjoni, kien beda għaddej mis‑sena 1986 għal dak li jikkonċerna r‑rifjut li jitħallas is‑sussidju annwali u mit‑13 ta’ Diċembru 1995 għal dak li jikkonċerna l‑finanzjament tal‑ewwel tagħmir, u, min‑naħa l‑oħra, il‑fatt li l‑Kummissjoni adixxiet lill‑Qorti tal‑Ġustizzja b’rikors ibbażat esklużivament fuq it‑tieni paragrafu tal‑Artikolu 226 KE u mhux, tal‑anqas parzjalment, abbażi tal‑klawżola ta’ arbitraġġ stipulata fl‑Artikolu 26 tal‑Konvenzjoni tal‑1994.
45. Fir‑rigward tal‑ewwel punt, jiena nqis, għar‑raġunijiet li ser insemmi iktar ’il quddiem, li l‑Qorti tal‑Ġustizzja ma għandiex fi kwalunkwe każ
ġurisdizzjoni biex tiddeċiedi dwar il‑ksur allegat tal‑Ftehim dwar is‑Sede għal dak li jikkonċerna l‑perijodu ta’ qabel id‑dħul fis‑seħħ tal‑Konvenzjoni tal‑1994, jiġifieri sat‑30 ta’ Settembru 2002, data li warajha l‑Qorti tal‑Ġustizzja ngħatat ġurisdizzjoni esklużiva biex tisma’ t‑tilwim bejn il‑Partijiet Kontraenti dwar “l‑interpretazzjoni u l‑applikazzjoni” ta’ din il‑konvenzjoni, skont l‑Artikolu 26 tal‑konvenzjoni msemmija.
46. F’dan ir‑rigward, wieħed għandu jfakkar li, fis‑sentenza Hurd (12) tagħha, il‑Qorti tal‑Ġustizzja ddeċidiet li ma kellhiex ġurisdizzjoni biex tiddeċiedi dwar l‑interpretazzjoni tal‑Konvenzjoni tal‑1957 u l‑obbligi li joħorġu minnha għall‑Istati Membri billi, minkejja r‑rabtiet li din il‑konvenzjoni għandha mal‑Komunità u l‑funzjonament tal‑istituzzjonijiet tagħha, hija konvenzjoni internazzjonali konkluża mill‑Istati Membri u ma hijiex parti integrali mid‑dritt Komunitarju (13) . Ma jidhirlix li din l‑evalwazzjoni għandha b’xi mod tiġi limitata mill‑kuntest proċedurali tal‑kawża li wasslet għas‑sentenza Hurd, iċċitata iktar ’il fuq, li fil‑kuntest tagħha l‑Qorti tal‑Ġustizzja ntalbet tiddeċiedi dwar talba għal deċiżjoni preliminari, imma tapplika wkoll fil‑kuntest tal‑proċedura stabbilita fl‑Artikolu 226 KE fejn is‑suġġett jista’ jkun biss nuqqas ta’ Stat Membru li jwettaq wieħed mill‑obbligi tiegħu skont it‑Trattat KE .
47. Fl‑opinjoni tiegħi n‑nuqqas ta’ ġurisdizzjoni tal‑Qorti tal‑Ġustizzja jestendi għall‑Ftehim dwar is‑Sede għall‑perijodu kollu ta’ qabel id‑dħul fis‑seħħ tal‑Konvenzjoni tal‑1994, jiġifieri, f’dan il‑każ, għall‑perijodu bejn l‑1986 u t‑30 ta’ Settembru 2002.
48. Fil‑fatt, kif ifakkar il‑preambolu tiegħu, dan il‑ftehim kien inizjalment ibbażat fuq l‑Artikolu 28 tal‑Konvenzjoni tal‑1957 li ta lill‑Bord tal‑Gvernaturi l‑poter li jinnegozja mal‑Gvern tal‑Istat Membru fejn tinsab l‑iskola kull ftehim addizzjonali biex jiżgura li l‑Iskejjel Ewropej ikunu jistgħu jaħdmu fl‑aħjar kundizzjonijiet materjali u morali. Għalhekk is‑sistema ta’ dan il‑ftehim kellha ssegwi dik tal‑Konvenzjoni tal‑1957.
49. Il‑pożizzjoni tal‑Gvern Belġjan f’dan ir‑rigward hija stranament ambigwa għaliex fil‑punt 22 tar‑risposta tiegħu jsostni li kien “bis‑saħħa tal‑Konvenzjoni [tal‑1957]” li ġie ffirmat il‑Ftehim dwar is‑Sede filwaqt li, fil‑punt 20 tal‑kontroreplika tiegħu, sforza biex jiċħad in‑natura “derivata” u addizzjonali ta’ dan l‑istess ftehim fir‑rigward ta’ din l‑istess konvenzjoni billi allega li tal‑ewwel ma kellux il‑bażi legali tiegħu fit‑tieni waħda. Jidhirli li wieħed ma jistax jaqbel ma’ din l‑allegazzjoni għar‑raġunijiet esposti diġà fil‑punt preċedenti ta’ dawn il‑konklużjonijiet. Inżid ngħid li, jekk wieħed jissupponi li l‑Konvenzjoni tal‑1957 ma nbidlitx b’dik tal‑1994 imma kienet purament u sempliċiment imħassra, il‑Bord tal‑Gvernaturi, bħala korp istitwit bil‑Konvenzjoni tal‑1957, kien jiġi awtomatikament imċaħħad minn kull eżistenza legali. Il‑Ftehim dwar is‑Sede, għalhekk, kien inevitabbilment jiġi affettwat u dan jippermetti li tiġi affermata n‑natura “derivata” u addizzjonali ta’ dan il‑ftehim fil‑konfront tal‑Konvenzjoni tal‑1957.
50. F’dan ir‑rigward, insib ukoll diffikultà biex insegwi l‑argument tal‑Kummissjoni li tidher li qed tissuġġerixxi li minħabba l‑parteċipazzjoni tal‑Awtorità Għolja tal‑KEFA fil‑Bord tal‑Gvernaturi sa mill‑1962, il‑Ftehim dwar is‑Sede jagħmel parti mir‑regoli li l‑Qorti tal‑Ġustizzja tista’ tistħarreġ ġudizzjarjament.
51. Fil‑fatt, kif naraha jien, il‑parteċipazzjoni tal‑Awtorità Għolja tal‑KEFA fil‑Bord tal‑Gvernaturi b’ebda mod ma taffettwa s‑sistema legali tal‑Ftehim dwar is‑Sede. La l‑KEFA u lanqas, iktar tard, il‑Komunitajiet, ma kienu partijiet fil‑Konvenzjoni tal‑1957. Barra minn hekk, l‑ebda dispożizzjoni ta’ din tal‑aħħar ma tat ġurisdizzjoni lill‑Qorti tal‑Ġustizzja. Għalhekk, minħabba n‑natura tiegħu ta’ att addizzjonali għal din il‑konvenzjoni, il‑Ftehim dwar is‑Sede lanqas ma kien jagħmel parti mir‑regoli li l‑Qorti tal‑Ġustizzja setgħet tistħarreġ ġudizzjarjament. Barra minn hekk nemmen li huwa żbaljat li wieħed iħawwad il‑Bord tal‑Gvernaturi mal‑membri li jikkomponuh b’mod li jiġi kkunsidrat li l‑Ftehim dwar is‑Sede kien ġie konkluż bejn ir‑Renju tal‑Belġju, minn naħa, u l‑Istati Membri l‑oħrajn tal‑epoka kif ukoll il‑Komunitajiet, min‑naħa l‑oħra.
52. Għaldaqstant, f’dan l‑istadju tal‑analiżi, nikkunsidra li l‑Qorti tal‑Ġustizzja għandha tiddikjara li ma għandhiex ġurisdizzjoni biex tiddeċiedi dwar dik il‑parti tan‑nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu bbażata fuq ksur tal‑Ftehim dwar is‑Sede għall‑perijodu inkluż bejn is‑sena 1986 u t‑30 ta’ Settembru 2002.
53. Għal dak li jikkonċerna l‑perijodu li jibda mid‑dħul fis‑seħħ tal‑Konvenzjoni tal‑1994, jiġifieri mill‑1 ta’ Ottubru 2002, jidhirli li l‑Qorti tal‑Ġustizzja għandha, fil‑prinċipju, ġurisdizzjoni biex tiddeċiedi tali kawża. Madankollu, tali ġurisdizzjoni ma tiġix mill‑fatt li l‑Ftehim dwar is‑Sede jagħmel parti mid‑dritt Komunitarju, kif tgħid il‑Kummissjoni f’dan il‑każ partikolari, imma mill‑klawżola li tagħti ġurisdizzjoni stabbilita fl‑Artikolu 26 tal‑Konvenzjoni tal‑1994 li tgħid li hija l‑Qorti tal‑Ġustizzja, esklużivament, li għandha tiddeċiedi t‑tilwim bejn il‑Partijiet Kontraenti li jikkonċerna l‑interpretazzjoni u l ‑ applikazzjoni tal‑konvenzjoni msemmija u li ma ġiex solvut fil‑Bord tal‑Gvernaturi.
54. L‑ewwel nett infakkar li, skont l‑Artikolu 34 tal‑Konvenzjoni tal‑1994, li fiha aderew il‑Komunitajiet Ewropej, din “tħassar u tissostitwixxi” il‑Konvenzjoni tal‑1957 u li r‑riferiment għall‑Artikolu 28 tal‑Konvenzjoni tal‑1957 li hemm fil‑Ftehim dwar is‑Sede għandu jinftiehem bħala relatat mal‑artikolu korrispondenti tal‑Konvenzjoni tal‑1994, jiġifieri l‑Artikolu 30 tagħha. Barra minn hekk, skont l‑Artikolu 33 tagħha, il‑Konvenzjoni tal‑1994 daħlet fis‑seħħ fl‑ewwel jum tax‑xahar wara d‑depożitu tar‑ratifiki tal‑Istati Membri kollha u tan‑notifika tal‑konklużjoni tagħha mill‑Komunitajiet Ewropej, jiġifieri f‑1 ta’ Ottubru 2002.
55. Minn din id‑data, il‑Qorti tal‑Ġustizzja għalhekk għandha ġurisdizzjoni, bis‑saħħa tal‑Artikolu 26 tal‑Konvenzjoni tal‑1994, biex tiddeċiedi tilwim bejn il‑Partijiet Kontraenti rigward l‑interpretazzjoni u l‑applikazzjoni ta’ din il‑konvenzjoni, kif fuq kollox jammetti r‑Renju tal‑Belġju.
56. It‑tieni nett, infakkar ukoll li, skont l‑Artikolu 10 tal‑Konvenzjoni tal‑1994, li ħa post l‑Artikolu 9 tal‑Konvenzjoni tal‑1957, il‑Bord tal‑Gvernaturi huwa inkarigat li jieħu ħsieb l‑applikazzjoni tal‑konvenzjoni msemmija u għandu, għal dan il‑għan, il‑poteri deċiżjonali neċessarji f’affarijiet edukattivi, tal‑baġit u amministrattivi u għan‑negozjar tal‑ftehim imsemmija fl‑Artikoli 28 sa 30 tagħha. L‑applikazzjoni tal‑Konvenzjoni tal‑1994 isseħħ għalhekk, b’mod partikolari, permezz tal‑konklużjoni ta’ ftehim dwar is‑sede u dan jimplika, konsegwentement, li l‑istħarriġ ġudizzjarju tal‑Qorti tal‑Ġustizzja fuq l‑applikazzjoni tal‑konvenzjoni msemmija bis‑saħħa tal‑Artikolu 26 tagħha għandu jkopri wkoll l‑interpretazzjoni u t‑twettiq tal‑Ftehim dwar is‑Sede.
57. Ippreċiżat dan, madankollu għandu jiġi osservat li l‑Qorti tal‑Ġustizzja ma ġietx adita b’dan ir‑rikors, lanqas biss parzjalment, abbażi tal‑klawżola ta’ arbitraġġ stipulata fl‑Artikolu 26 tal‑Konvenzjoni tal‑1994, imma esklużivament abbażi tat‑tieni paragrafu tal‑Artikolu 226 KE, jiġifieri minħabba ksur ta’ obbligu skont it‑Trattat.
58. Fil‑fatt, kif jirriżulta mid‑dokumenti tal‑Kummissjoni, din tikkunsidra li, wara li l‑Komunitajiet Ewropej aderew mal‑Konvenzjoni tal‑1994, jiġifieri wara l‑21 ta’ Ġunju 1994, din il‑konvenzjoni kif ukoll il‑Ftehim dwar is‑Sede bħala att “derivat” minnha jagħmlu parti integrali mid‑dritt Komunitarju.
59. Dan l‑approċċ ma jikkonvinċinix.
60. Minn naħa, kif diġà ġie indikat, il‑Konvenzjoni tal‑1994 ma daħlitx fis‑seħħ qabel l‑1 ta’ Ottubru 2002. Għalhekk din ma tistax torbot lit‑tnax‑il Stat Membru firmatarju, fosthom ir‑Renju tal‑Belġju, ħlief minn din id‑data u mhux mis‑sena 1994.
61. Min‑naħa l‑oħra, l‑argument tal‑Kummissjoni għandu t‑tendenza li jinjora l‑awtonomija tar‑rimedji. Fil‑fatt, indipendentement mill‑problema marbuta mal‑Ftehim dwar is‑Sede, il‑fatt li, kif tippretendi l‑Kummissjoni, il‑Konvenzjoni tal‑1994 stess tagħmel parti integrali mid‑dritt Komunitarju ma jidhirlix li huwa raġuni biżżejjed biex titwarrab l‑applikazzjoni tal‑klawżola ta’ arbitraġġ u biex il‑Kummissjoni titħalla tagħżel bejn iż‑żewġ rimedji ġudizzjarji, jiġifieri dak tal‑Artikolu 26 tal‑Konvenzjoni tal‑1994 jew dak tat‑tieni paragrafu tal‑Artikolu 226 KE, li tqisu li huwa l‑iktar xieraq. Għalhekk ma narax kif, mill‑1 ta’ Ottubru 2002, taħt l‑iskuża tal‑fatt li l‑Konvenzjoni tal‑1994 tagħmel parti mid‑dritt Komunitarju, il‑Kummissjoni tista’ ġustament, pereżempju, tibbaża rikors li jallega l‑ksur ta’ dispożizzjoni ta’ din il‑konvenzjoni minn Stat Membru mhux fuq l‑Artikolu 26 tagħha, imma fuq it‑tieni paragrafu tal‑Artikolu 226 KE (4) . Fil‑fehma tiegħi l‑istess jista’ jingħad dwar il‑ksur allegat ta’ att dwar l‑applikazzjoni tal‑Konvenzjoni tal‑1994, bħal, f’dan il‑każ partikolari, il‑Ftehim dwar is‑Sede, li għandu relazzjoni diretta mal‑Konvenzjoni tal‑1994.
62. Għal dawn ir‑raġunijiet kollha, nikkunsidra li l‑Qorti tal‑Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni biex tiddeċiedi fuq l‑ewwel parti tan‑nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu allegat, introdott bis‑saħħa tat‑tieni paragrafu tal‑Artikolu 226 KE dwar il‑ksur allegat tal‑Ftehim dwar is‑Sede.
63. Iżda nissuġġerixxi li l‑Qorti tal‑Ġustizzja tiddikjara li għandha ġurisdizzjoni biex tiddeċiedi din il‑kawża sa fejn il‑Kummissjoni tilmenta li r‑Renju tal‑Belġju naqas milli jwettaq l‑obbligi tiegħu skont l‑Artikolu 10 KE.
B – Fuq l‑ammissibbiltà tar‑rikors
1. L‑argumenti tal‑partijiet
64. Il‑Gvern Belġjan isostni, sussidjarjament, li r‑rikors huwa inammissibbli minħabba, fl‑ewwel lok, l‑inkonsistenzi bejn l‑oġġezzjonijiet imqajmin fl‑opinjoni motivata u dawk tar‑rikors u, fit‑tieni lok, in‑natura ekwivoka tal‑Artikolu 10 KE bħala bażi ġuridika.
65. Għal dak li jirrigwarda l‑ewwel eċċezzjoni ta’ inammissibbltà, ir‑Renju tal‑Belġju jfakkar l‑importanza tal‑fażi prekontenzjuża, li għandha bħala għan li tiddefinixxi s‑suġġett tal‑kawża u li tagħti l‑okkażjoni lill‑Istat Membru, minn naħa, li jikkonforma mal‑obbligi tiegħu ġejjin mid‑dritt Komunitarju u, min‑naħa l‑oħra, li jinvoka effettivament il‑motivi tad‑difiża tiegħu kontra l‑oġġezzjonijiet ifformulati mill‑Kummissjoni. Ir‑Renju tal‑Belġju jagħmel l‑osservazzjoni li, f’din il‑kawża, l‑inkonsistenza bejn l‑opinjoni motivata u r‑rikors tirrigwarda eżattament il‑bażi legali. Huwa jirrimarka li, fil‑fatt, filwaqt li fid‑dispożittiv tal‑opinjoni motivata l‑Kummissjoni tagħmel riferiment biss għall‑Artikolu 10 KE, dwar id‑dmir tal‑kooperazzjoni leali, fir‑rikors tagħha tiddeċiedi, mingħajr l‑iċken spjegazzjoni, li torbtu man‑nuqqas ta’ osservanza tal‑Ftehim dwar is‑Sede. Issa, ir‑rikors għandu jiġi bbażat fuq l‑istess raġunijiet u motivi tal‑opinjoni motivata. Dan l‑Istat Membru jgħid ukoll li r‑riferiment għall‑Artikolu 10 KE, fl‑opinjoni motivata, huwa magħmul f’termini vagi wisq.
66. Skont il‑Gvern Belġjan, hija mingħajr rilevanza s‑sentenza Il‑Kummissjoni vs Id‑Danimarka (15), li għaliha tirreferi l‑Kummissjoni fid‑dokumenti tagħha, fejn il‑Qorti tal‑Ġustizzja, skont il‑Gvern Belġjan, kienet iddikjarat ammissibbli żewġ oġġezzjonijiet li kien hemm f’wieħed mir‑rikorsi għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu ppreżentati kontra dan l‑Istat Membru dwar l‑osservanza tal‑miżuri ta’ kontroll tal‑attivitajiet tas‑sajd fl‑istaġun tas‑sajd tal‑1988. Fil‑fatt, fil‑punt 36 ta’ din is‑sentenza, il‑Qorti tal‑Ġustizzja kienet ikkonstatat li, għalkemm id‑dispożittiv tal‑opinjoni motivata ma fih l‑ebda riferiment għad‑dispożizzjoni rilevanti tar‑regolament applikabbli, din l‑opinjoni motivata xorta ċaħdet l‑argument, li żviluppa l‑Gvern Daniż fit‑tweġiba tiegħu għall‑ittra ta’ intimazzjoni, dwar l‑osservanza ta’ din id‑dispożizzjoni. Għalhekk, fil‑fehma tar‑Renju tal‑Belġju, għalkemm il‑ġurisprudenza tal‑Qorti tal‑Ġustizzja ma timponix identiċità kelma b’kelma bejn l‑argumenti magħmula fid‑diversi dokumenti proċedurali, din teħtieġ, madankollu, omoġeneità sostanzjali bejn dawn id‑diversi dokumenti. Huwa jikkonkludi li, għalkemm ma teħtieġx koinċidenza perfetta bejn id‑dikjarazzjoni tal‑oġġezzjonijiet fl‑ittra ta’ intimazzjoni, id‑dispożittiv tal‑opinjoni motivata u t‑talbiet tar‑rikors, f’din il‑kawża lanqas biss jista’ jingħad li hemm koinċidenza approssimattiva.
67. Fir‑rigward tat‑tieni oġġezzjoni għall‑ammissibbiltà tar‑rikors, ġejja min‑natura ekwivoka tal‑Artikolu 10 KE bħala bażi ġuridika, il‑Gvern Belġjan isostni li l‑Kummissjoni, f’din il‑kawża, tagħmel sempliċi riferiment għall‑Artikolu 10 KE, li hija tissuġġerixxi li jiġi abbinat mal‑Ftehim dwar is‑Sede mingħajr ma tipprovdi l‑iċken prova li tista’ ssostni rabta bħal din. Skont dan il‑gvern, il‑Kummissjoni kellha l‑ewwel nett, bi prova rilevanti, tidentifika b’mod ċar l‑obbligu Komunitarju inkwistjoni u mbagħad tistabbilixxi l‑eżistenza ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu. Dan il‑gvern jikkunsidra li, f’dan il‑każ partikolari, tonqos din il‑prova u li r‑rikors fih sempliċi preżunzjonijiet u allegazzjonijiet mingħajr provi.
68. Barra minn hekk, ir‑Renju tal‑Belġju jirrileva li l‑Kummissjoni, fil‑punt 35 tar‑rikors tagħha, issemmi żewġ istanzi awtonomi ta’ ksur. Minn naħa, il‑Kummissjoni tiddeskrivi l‑ksur tal‑Ftehim dwar is‑Sede bħala ksur tad‑dritt Komunitarju u, min‑naħa l‑oħra, issostni li l‑attitudni tal‑awtoritajiet Belġjani tagħmel ħsara lis‑sistema ta’ finanzjament tal‑Komunità u tat‑tqassim tal‑ispejjeż finanzjarji bejn l‑Istati Membri u, għalhekk, tikser l‑Artikolu 10 KE. Madankollu l‑Istat Membru konvenut jirrimarka li l‑Kummissjoni ma ssemmi l‑ebda ksur simili fid‑dispożittiv tar‑rikors, imma tgħaqqad l‑istanzi awtonomi ta’ ksur allegati u tikkonkludi li, meta rrifjuta li jħallas l‑ispejjeż finanzjarji tat‑tagħmir u tal‑materjal didattiku għall‑Iskejjel Ewropej, ir‑Renju tal‑Belġju naqas milli jwettaq l‑obbligi tiegħu skont il‑Ftehim dwar is‑Sede, moqri flimkien mal‑Artikolu 10 KE.
69. Il‑Gvern Belġjan josserva wkoll li l‑Kummissjoni tesponi, għall‑ewwel darba fir‑replika tagħha, rabta ta’ kawża u effett bejn il‑ksur tal‑Ftehim dwar is‑Sede u l‑ksur tal‑Artikolu 10 KE. Skont dan il‑gvern, dawn huma allegazzjonijiet evażivi li la huma koerenti u lanqas ċari.
70. Fir‑rigward tan‑nuqqas ta’ qbil allegat bejn l‑opinjoni motivata u r‑rikors, il‑Kummissjoni tirrimarka li, għalkemm huwa minnu li, moqri b’mod iżolat, id‑dispożittiv tal‑opinjoni motivata jsemmi biss ksur tal‑Artikolu 10 KE, is‑sempliċi fatt li d‑dispożittiv tal‑opinjoni motivata ma fih l‑ebda riferiment għall‑kumpless ta’ dispożizzjonijiet li fir‑rigward tagħhom il‑Kummissjoni, fir‑rikors tagħha, titlob il‑konstatazzjoni ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu ma huwiex biżżejjed biex jiġi stabbilit ksur tad‑drittijiet tad‑difiża jekk l‑oġġezzjoni tidher b’mod ċar fit‑test tal‑opinjoni motivata. Hija ssostni li, skont il‑ġurisprudenza tal‑Qorti tal‑Ġustizzja, ma teħtieġx koinċidenza perfetta bejn l‑oġġezzjonijiet ikkonstatati fl‑ittra ta’ intimazzjoni, id‑dispożittiv tal‑opinjoni motivata u t‑talbiet tar‑rikors, u li l‑oġġezzjonijiet inizjali tagħha jistgħu jiġu ppreċiżati, bil‑kundizzjoni li s‑suġġett tal‑kawża ma jinbidilx. Barra minn hekk, anki jekk il‑Qorti tal‑Ġustizzja tikkunsidra li l‑Kummissjoni ma kellhiex tirriferi għall‑Ftehim dwar is‑Sede fit‑talba tar‑rikors tagħha, din il‑konklużjoni jkollha biss il‑konsegwenza li r‑rikors ikun parzjalment inammissibbli.
71. Fir‑rigward tan‑natura allegatament ekwivoka tal‑bażi legali, il‑Kummissjoni tikkunsidra li r‑rikors tagħha jindika bil‑preċiżjoni kollha meħtieġa d‑dispożizzjonijiet li kiser, fil‑fehma tagħha, ir‑Renju tal‑Belġju. Hija tippreċiża li, minn naħa, il‑punt 35 tar‑rikors tagħha jesponi b’mod ċar li l‑aġir tal‑awtoritajiet Belġjani jimplika kemm ksur tal‑Ftehim dwar is‑Sede u tal‑Artikolu 10 KE u, min‑naħa l‑oħra, li abbinament tali tal‑ksur tal‑prinċipju ta’ kooperazzjoni leali u ta’ dispożizzjoni oħra tad‑dritt Komunitarju ġie kkonstatat diversi drabi mill‑Qorti tal‑Ġustizzja.
72. Il‑Kummissjoni żżid li, wara l‑adeżjoni tal‑Komunità fil‑Konvenzjoni tal‑1994, ir‑riferiment għall‑Artikolu 10 KE ma għadux strettament neċessarju u li, meta f’rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, hija tinvoka kemm ksur ta’ dan l‑artikolu kif ukoll ksur ta’ dispożizzjoni Komunitarja iktar speċifika, ir‑rikors ikun ammissibbli anki jekk il‑Qorti tal‑Ġustizzja ma tiddeċidix dwar il‑ksur tal‑artikolu msemmi bħala nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu distint u tiddeċiedi biss dwar il‑ksur tad‑dispożizzjoni Komunitarja iktar speċifika. Hija żżid ukoll li xi kultant il‑Kummissjoni titlob il‑konstatazzjoni ta’ ksur tal‑Artikolu 10 KE u ta’ dispożizzjoni oħra ta’ dritt Komunitarju u l‑Qorti tal‑Ġustizzja tilqa’ r‑rikors mingħajr ma ssemmi l‑Artikolu 10 KE, la fil‑kunsiderazzjonijiet u lanqas fid‑dispożittiv tas‑sentenza u li minn dan isegwi li riferiment superfluwu għall‑Artikolu 10 KE fir‑rikors huwa manifestament mingħajr konsegwenza dwar l‑ammissibbiltà tiegħu.
73. Fir‑rigward tal‑oneru tal‑prova, il‑Kummissjoni tgħid biss li dak li jissepara l‑partijiet f’din il‑kawża ma hijiex in‑natura tal‑aġir adottat mill‑awtoritajiet Belġjani imma l‑interpretazzjoni tat‑testi li jirregolaw dan l‑aġir, biex tiġi ddeterminata l‑portata tal‑obbligi li għandu r‑Renju tal‑Belġju.
2. Kunsiderazzjonijiet
74. Kif indikajt diġà fil‑punt 40 ta’ dawn il‑konklużjonijiet, kif jirriżulta mir‑rikors promotur, in‑nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu allegat jistrieħ fuq żewġ partijiet awtonomi. L‑ewwel waħda hija bbażata fuq ksur tal‑Ftehim dwar is‑Sede, filwaqt li t‑tieni waħda hija bbażata fuq in‑nuqqas ta’ osservanza tal‑Artikolu 10 KE.
75. L‑eċċezzjonijiet ta’ inammissibbiltà mqajma mir‑Renju tal‑Belġju jirrigwardaw iż‑żewġ partijiet tar‑rikors, li fir‑rigward tagħhom, fil‑fehma tiegħi, hemm lok li jingħataw risposti differenti.
a) Fuq l‑ammissibbiltà tal‑ewwel parti tan‑nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu dwar il‑ksur tal‑Ftehim dwar is‑Sede
76. Għal dak li jirrigwarda l‑ewwel parti tan‑nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu allegat, kif diġà wrejt f’dak li ngħad iktar ’il fuq, nikkunsidra li l‑Qorti tal‑Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni biex tittrattaha.
77. Fi kwalunkwe każ, u l‑iktar fil‑każ li l‑Qorti tal‑Ġustizzja ma taqbilx mal‑pożizzjoni li jiena esprimejt fil‑punti preċedenti ta’ dawn il‑konklużjonijiet, nistidinha tiddikjara din il‑parti inammissibbli sa fejn l‑oġġezzjoni dwar il‑ksur tal‑Ftehim dwar is‑Sede estendiet is‑suġġett tal‑kawża lil hinn minn kif kien ġie ddelimitat fil‑kuntest tal‑proċedura prekontenzjuża.
78. F’dan ir‑rigward għandu jiġi osservat li, għalkemm il‑Ftehim dwar is‑Sede ssemma ħafna kemm fl‑ittra ta’ intimazzjoni kif ukoll fl‑opinjoni motivata indirizzati lir‑Renju tal‑Belġju, dawn iż‑żewġ dokumenti madankollu sempliċiment jikkritikaw lil dan l‑Istat Membru dwar ksur tal‑Artikolu 10 KE – oġġezzjoni li tikkorrispondi biss mat‑tieni parti li fuqha jistrieħ ir‑rikors tal‑Kummissjoni – sa fejn l‑attitudni tal‑awtoritajiet Belġjani tagħmel ħsara lis‑sistema ta’ finanzjament tal‑Komunità u tat‑tqassim tal‑ispejjeż finanzjarji bejn l‑Istati Membri.
79. Barra minn hekk, anki jekk wieħed jassumi li ċerti siltiet tad‑dokumenti tal‑proċedura prekontenzjuża jista’ jkollhom it‑tendenza li jissuġġerixxu li l‑Kummissjoni kellha l‑intenzjoni li tikkonstata ksur tal‑Ftehim dwar is‑Sede, dan il‑ksur assolutament qatt ma ġie kkwalifikat matul din il‑proċedura bħala ksur awtonomu tad‑dritt Komunitarju, imma ġie kkwalifikat bħala li jikkostitwixxi kundizzjoni li tiġi qabel il‑konstatazzjoni ta’ nuqqas ta’ ksur tal‑Artikolu 10 KE sa fejn dan il‑ksur għandu konsegwenzi negattivi għall‑baġit Komunitarju u t‑tqassim tal‑ispejjeż finanzjarji bejn l‑Istati Membri.
80. Issa, skont il‑ġurisprudenza, is‑suġġett ta’ rikors ippreżentat skont l‑Artikolu 226 KE huwa limitat mill‑proċedura prekontenzjuża stabbilita minn din id‑dispożizzjoni u, għaldaqstant, l‑opinjoni motivata u r‑rikors għandhom ikunu bbażati fuq oġġezzjonijiet identiċi b’mod li, mingħajr ma teħtieġ koinċidenza perfetta bejn id‑dikjarazzjoni tal‑oġġezzjonijiet fid‑dispożittiv tal‑opinjoni motivata u t‑talbiet fir‑rikors, is‑suġġett tal‑kawża, kif iddefinit fl‑opinjoni motivata, ma jkunx la estiż u lanqas mibdul (16) .
81. Dan ir‑rekwiżit, li jorbot lill‑Kummissjoni, jissodisfa l‑preokkupazzjoni doppja li, minn naħa, il‑proċedura prekontenzjuża għandha bħala għan li tagħti lil Stat Membru l‑okkażjoni li jikkonforma mal‑obbligi tiegħu ġejjin mid‑dritt Komunitarju u, min‑naħa l‑oħra, din il‑proċedura għandha tippermettilu wkoll li jinvoka effettivament il‑motivi ta’ difiża kontra l‑oġġezzjonijiet ifformulati mill‑Kummissjoni (17) .
82. Għaldaqstant, sa fejn, f’dan il‑każ partikolari, l‑ebda oġġezzjoni minħabba l‑ksur per se tal‑Ftehim dwar is‑Sede ma tista’ tiġi dedotta mill‑fażi prekontenzjuża, partikolarment mill‑opinjoni motivata, l‑ewwel parti tan‑nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu allegat għandha, fl‑opinjoni tiegħi, tiġi ddikjarata inammissibbli fl‑istadju tal‑proċedura quddiem il‑Qorti tal‑Ġustizzja (18) .
83. Din l‑evalwazzjoni ma tiġix invalidata bir‑riferiment magħmul mill‑Kummissjoni għas‑sentenza Il‑Kummissjoni vs Id‑Danimarka, iċċitata iktar ’il fuq, fejn ġew iddikjarati ammissibbli żewġ oġġezzjonijiet magħmula f’wieħed mir‑rikorsi għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu ppreżentati kontra dan l‑Istat Membru fir‑rigward tal‑osservanza tal‑miżuri ta’ kontroll tal‑attivitajiet tas‑sajd fil‑kuntest ta’ staġun tas‑sajd.
84. L‑ewwel nett, mill‑punt 35 ta’ din is‑sentenza jirriżulta li din tidħol b’mod ċar fil‑linja ta’ ġurisprudenza li għadni kif semmejt u li tirrigwarda r‑rekwiżit ta’ koinċidenza bejn l‑oġġezzjonijiet esposti matul il‑fażi prekontenzjuża u dawk artikolati fir‑rikors quddiem il‑Qorti tal‑Ġustizzja u mhux f’tendenza eventwali ta’ ġurisprudenza parallela. Għaldaqstant, il‑fatt li, fis‑sentenza Il‑Kummissjoni vs Id‑Danimarka, iċċitata iktar ’il fuq, il‑Qorti tal‑Ġustizzja ddikjarat bħala ammissibbli l‑oġġezzjonijiet ikkontestati tar‑rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, jidher li huwa spjegabbli biss miċ‑ċirkustanzi partikolari ta’ dik il‑kawża, li, fil‑fehma tiegħi, ma għandhomx jingħataw valur ta’ preċedent f’din il‑kawża.
85. Fil‑fatt, u t‑tieni nett, mill‑punti 28, 30 u 36 ta’ dik is‑sentenza jirriżulta b’mod partikolari li l‑oġġezzjonijiet ikkontestati kienu ġew iddikjarati ammissibbli minħabba li, għalkemm id‑dispożittiv tal‑opinjoni motivata mogħtija kontra r‑Renju tad‑Danimarka ma kienx fih riferiment għal artikolu preċiż ta’ wieħed mir‑regolamenti Komunitarji rilevanti f’dik il‑kawża, din l‑istituzzjoni kienet minkejja dan ċaħdet, f’din l‑istess opinjoni, l‑osservanza allegata mill‑Istat Membru konvenut tal‑obbligi stabbiliti minn dan l‑artikolu u invokati fil‑konfront tiegħu fl‑ittra ta’ intimazzjoni u li huwa kien assuma l‑abbandun tagħhom fl‑istadju tal‑opinjoni motivata.
86. Issa, f’dan il‑każ partikolari, kif diġà enfasizzajt, il‑Kummissjoni qatt ma lmentat matul iż‑żewġ fażijiet tal‑proċedura kontenzjuża b’nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu fis‑sens tat‑tieni paragrafu tal‑Artikolu 226 KE, li seħħ minħabba ksur tal‑Ftehim dwar is‑Sede.
87. Għaldaqstant, l‑ommissjoni fil‑fażi prekontenzjża magħmula fil‑konfront tar‑Renju tal‑Belġju ta’ kull oġġezzjoni dwar il‑ksur awtonomu tal‑Ftehim dwar is‑Sede għandha natura differenti ħafna mill‑problemi mqajma fis‑sentenza Il‑Kummissjoni vs Id‑Danimarka, iċċitata iktar ’il fuq, billi s‑suġġett ta’ din il‑kawża, kif ġie ddelimitat matul il‑fażi prekontenzjuża, huwa limitat għan‑nuqqas ta’ osservanza tal‑Artikolu 10 KE.
88. Għalhekk, fl‑opinjoni tiegħi, l‑ewwel parti tan‑nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu allegat għandha tiġi miċħuda bħala inammissibbli sakemm il‑Qorti tal‑Ġustizzja ma tikkonstatax qabel in‑nuqqas ta’ ġurisdizzjoni tagħha biex tiddeċidiha.
b) Fuq l‑ammissibbiltà tat‑tieni parti tan‑nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu dwar in‑nuqqas ta’ osservanza tal‑Artikolu 10 KE
89. Infakkar li r‑Renju tal‑Belġju jsostni li r‑rikors huwa ekwivoku għaliex huwa parzjalment ibbażat fuq l‑Artikolu 10 KE u/jew fuq din id‑dispożizzjoni moqrija flimkien mal‑Ftehim dwar is‑Sede.
90. Fid‑dawl tal‑proposta tiegħi li l‑ewwel parti tar‑rikors għandha tiġi miċħuda bħala inammissibbli, l‑allegazzjoni dwar in‑natura ekwivoka tar‑rikors tista’ għalhekk tikkonċerna biss it‑tieni parti tan‑nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu allegat.
91. Delimitata b’dan il‑mod, l‑eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà mqajma mir‑Renju tal‑Belġju ma jidhirlix li għandha tiġi sostnuta.
92. Ċertament huwa minnu li r‑rikors ippreżentat mill‑Kummissjoni ma huwiex mudell ta’ ċarezza fir‑rigward tar‑relazzjoni li hemm bejn il‑Ftehim dwar is‑Sede u l‑Artikolu 10 KE. B’mod partikolari, kif diġà enfasizzajt fil‑punti 40 u 41 ta’ dawn il‑konklużjonijiet, filwaqt li d‑dispożittiv tar‑rikors jisħaq dwar ksur taż‑żewġ testi moqrija flimkien, il‑motivazzjoni tiegħu turi b’mod ċar ksur separat. Fir‑replika tagħha, il‑Kummissjoni tidher li tikkunsidra wkoll li ż‑żewġ istanzi ta’ ksur jikkoinċidu b’mod li, fil‑fehma tagħha, l‑oġġezzjoni bbażata fuq ksur tal‑Artikolu 10 KE ma tibqax strettament neċessarja wara l‑firma tal‑Konvenzjoni tal‑1994.
93. Minkejja dawn l‑approssimazzjonijiet xejn mixtieqa fl‑istadju tal‑proċedura quddiem il‑Qorti tal‑Ġustizzja, xorta jibqa’ l‑fatt li s‑suġġett tan‑nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu allegat kien jikkonċerna, b’mod kostanti matul il‑fażijiet prekontenzjużi u kontenzjużi tal‑proċedura, anki jekk parzjalment għal dak li jirrigwarda t‑tieni fażi, in‑nuqqas ta’ osservanza tal‑Artikolu 10 KE.
94. Madankollu, għandu jiġi rrilevat in‑nuqqas parzjali ta’ koinċidenza bejn il‑proċedura prekontenzjuża u r‑rikors għal dak li jirrigwarda kemm dam il‑ksur allegat tal‑Artikolu 10 KE sa fejn dan huwa relatat maċ‑ċaħda tal‑awtoritajiet Belġjani li jħallsu s‑sussidju annwali għall‑funzjonament u t‑tagħmir. Fil‑fatt, dwar din l‑oġġezzjoni, filwaqt li, fl‑istadju tal‑ittra ta’ intimazzjoni u tal‑opinjoni motivata, il‑Kummissjoni all egat nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu skont l‑Artikolu 10 KE biss wara l‑“komunitarizzazzjoni” tat‑tagħlim fil‑Belġju, jiġifieri mill‑1989 (19), ir‑rikors jindika li dan in‑nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu kien seħħ diġà tliet snin qabel, fl‑1986 (20) . Issa, estensjoni bħal din ta’ kemm dam in‑nuqqas ta’ obbligu allegat fl‑istadju tar‑rikors promotur ma tistax tiġi ammessa u, għaldaqstant, hija inammissibbli.
95. F’dawn iċ‑ċirkustanzi, it‑tieni parti tan‑nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu allegat għandha tiġi kkunsidrata bħala ammissibbli (21) sa fejn tikkonċerna, minn naħa, ir‑rifjut tal‑awtoritajiet Belġjani mill‑1989 li jallokaw is‑sussidju annwali tal‑funzjonament u tat‑tagħmir lill‑Iskejjel Ewropej li jinsabu fit‑territorju tar‑Renju tal‑Belġju għaż‑żamma u t‑tibdil tat‑tagħmir u tal‑materjal didattiku tagħhom u, min‑naħa l‑oħra, ir‑rifjut min‑naħa ta’ dawn l‑istess awtoritajiet li jiffinanzjaw l‑ewwel tagħmir f’għamara u materjal didattiku ta’ dawn l‑iskejjel mit‑13 ta’ Diċembru 1995.
96. Fid‑dawl ta’ din l‑analiżi, nissuġġerixxi li l‑Qorti tal‑Ġustizzja tiddeċiedi biss fuq il‑fondatezza ta’ din il‑parti, kif għadni kif iddelimitajtha.
C – Fuq il‑fondatezza tat‑tieni parti tan‑nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu allegat, ibbażata fuq in‑nuqqas ta’ osservanza tal‑Artikolu 10 KE
1. L‑argumenti tal‑partijiet
97. L‑ewwel nett, il‑Kummissjoni tindika li r‑Renju tal‑Belġju ffinanzja t‑tagħmir tal‑Iskejjel Ewropej f’Uccle (Brussell I), f’Mol u f’Woluwe (Brussell II) u li, għal dawn l‑iskejjel, ir‑Renju tal‑Belġju ħallas 500 000 frank Belġjan fis‑sena sal‑1985. Hija tfakkar li, wara, ir‑Renju tal‑Belġju waqqaf il‑ħlasijiet annwali.
98. Il‑Kummissjoni tosserva wkoll li, mill‑1995, ir‑Renju tal‑Belġju ma baqax iħallas iktar il‑fatturi li ġew indirizzati lilu mill‑Iskejjel Ewropej għall‑ispejjeż tat‑tagħmir u tal‑materjal didattiku maħluqin bl‑estensjoni tal‑Iskola Ewropea ta’ Brussell II bejn l‑1995 u l‑1997 u bil‑ftuħ tal‑Iskola Ewropea ta’ Brussell III fl‑1999. Hija tirrileva li, konsegwentement, dawn l‑ispejjeż tniżżlu fil‑baġit ta’ dawn l‑iskejjel u għalhekk ġew temporanjament koperti bil‑kontribuzzjoni tal‑baġit Komunitarju mħallas mill‑Kummissjoni fil‑baġit tal‑Iskejjel Ewropej skont l‑Artikolu 25 tal‑Konvenzjoni tal‑1994.
99. It‑tieni nett, fl‑opinjoni tal‑Kummissjoni, l‑obbligu finanzjarju tal‑awtoritajiet Belġjani joħroġ ċar mill‑Artikolu 1 tal‑Ftehim dwar is‑Sede u l‑preġudizzju kkawżat lill‑baġit Komunitarju li rriżulta mir‑rifjut tagħhom li jonoraw l‑impenji tagħhom fisser ksur tal‑Artikolu 10 KE. Fil‑fatt, filwaqt li tistrieħ fuq is‑sentenzi Hurd u Il‑Kummissjoni vs Il‑Belġju, iċċitati iktar ’il fuq, fejn il‑Qorti tal‑Ġustizzja kkonstatat li l‑funzjonament tal‑istituzzjonijiet Komunitarji seta’ jiġi mfixkel b’mod li jmur kontra l‑Artikolu 10 KE b’miżuri meħudin fil‑kuntest tal‑implementazzjoni tal‑Konvenzjoni tal‑1957, il‑Kummissjoni tqis li l‑attitudni tal‑awtoritajiet Belġjani kienet tagħmel ħsara lis‑sistema ta’ finanzjament tal‑Komunità u tat‑tqassim tal‑ispejjeż finanzjarji bejn l‑Istati Membri u, għaldaqstant, tikkostitwixxi nuqqas ta’ osservanza tal‑artikolu msemmi.
100. Il‑Kummissjoni tippreċiża wkoll, essenzjalment, li l‑portata tal‑obbligu stabbilit mill‑Artikolu 1 tal‑Ftehim fuq is‑Sede ma nbidlitx bid‑deċiżjoni ta’ Karlsruhe. B’mod partikolari, hija ssostni li mill‑punt 12 tal‑minuti tal‑laqgħa tal‑Bord tal‑Gvernaturi jirriżulta espliċitament li dan kien iffissa biss qafas politiku ġenerali għall‑ftehim fil‑ġejjieni. Hija tfakkar ukoll li l‑Bord tal‑Gvernaturi lanqas biss ma kien kompetenti sabiex, b’sempliċi deċiżjoni unilaterali, jibdel il‑kontenut tal‑Ftehim dwar is‑Sede, fid‑dawl tal‑prinċipju tal‑ġerarkija tar‑regoli u tal‑Artikolu 28 tal‑Konvenzjoni tal‑1957, li jipprovdi li l‑kundizzjonijiet materjali tal‑funzjonament tal‑iskejjel fi Stat tas‑sede għandhom jiġu ddeterminati minn ftehim dwar is‑sede.
101. Hija żżid li, filwaqt li skont l‑Artikolu 1 tal‑Ftehim dwar is‑Sede, il‑finanzjament tat‑tagħmir u l‑materjal didattiku tal‑Iskejjel Ewropej għandu jitwettaq “skont il‑kriterji applikati għall‑istabbilmenti [Belġjani]”, l‑istudju tad‑dritt Belġjan li hija kkummissjonat juri li kemm l‑ewwel tagħmir kif ukoll is‑sussidju annwali tal‑funzjonament tal‑iskejjel li kienu jagħmlu parti min‑netwerk uffiċjali tal‑Komunità Franċiża, dik Fjamminga u dik ta’ lsien Ġermaniż kellhom jitħallsu mill‑awtoritajiet pubbliċi Belġjani. Għalhekk, sa fejn dawn l‑aħħar skejjel għandhom jikkostitwixxu l‑punt ta’ referenza biex jiġi ddeterminat min ser jagħmel tajjeb finanzjarjament għat‑tagħmir u l‑materjal didattiku tal‑Iskejjel Ewropej fil‑Belġju, skont it‑tieni paragrafu tal‑Artikolu 6 tal‑Konvenzjoni tal‑1994, ir‑Renju tal‑Belġju ma jistax jinvoka kunsiderazzjonijiet interni, bħall‑komunitarizz­azzjoni tat‑tagħlim, biex jopponi r‑responsabbiltà għal dik l‑ispiża finanzjarja.
102. Fl‑aħħar nett, wara li fakkret li l‑awtoritajiet Belġjani rrikonoxxew, diversi drabi u sa reċenti ħafna, id‑djun tagħhom, il‑Kummissjoni ssostni li l‑obbligi tar‑Renju tal‑Belġju għandhom jiġu interpretati fid‑dawl tal‑għan tal‑Ftehim dwar is‑Sede u tal‑prinċipju tal‑ bona fide, li, skont il‑ġurisprudenza, jagħmel parti integrali mill‑Artikolu 10 KE u mid‑dritt internazzjonali ġenerali (22) . F’dan ir‑rigward hija tippreċiża li, billi l‑għan tal‑Ftehim dwar is‑Sede kien, kif issemma fil‑preambolu tiegħu, li jittieħdu l‑miżuri xierqa biex jiżguraw lill‑Iskejjel Ewropej l‑aħjar kundizzjonijiet ta’ funzjonament, fil‑mument meta kienu ttieħdu d‑deċiżjonijiet dwar is‑sede prinċipali tal‑Kunsill u tal‑Kummissjoni, ir‑Renju tal‑Belġju ggarantixxa, b’sensiela ta’ atti, il‑kundizzjonijiet materjali tal‑Iskejjel Ewropej u bl‑aġir tiegħu ta x’jifhmu lill‑istituzzjonijiet u lill‑Istati Membri l‑oħra, li kien qed jaċċetta u japprova l‑impenji finanzjarji tiegħu lejn dawn l‑iskejjel. Għalhekk, ir‑Renju tal‑Belġju kien rawwem l‑aspettattiva tal‑istituzzjonijiet u tal‑Istati Membri l‑oħra li kien ser jassumi l‑obbligi finanzjarji tiegħu fir‑rigward tal‑Iskejjel Ewropej li kienu fit‑territorju tiegħu.
103. Ir‑Renju tal‑Belġju jikkontesta l‑allegat nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu skont l‑Artikolu 10 KE.
104. Primarjament, huwa jikkunsidra li r‑rikors ma huwiex fondat għaliex il‑bażi legali tar‑rikors tal‑Kummissjoni hija żbaljata.
105. Fil‑fatt, fil‑fehma tiegħu, l‑Artikolu 10 KE ma jistax jiġi implementat per se
imma jippresupponi, għall‑kuntrarju, l‑eżistenza ta’ obbligu li jeżiġi l‑implementazzjoni tiegħu. Skont ir‑Renju tal‑Belġju, l‑ewwel paragrafu tal‑Artikolu 10 KE jistabbilixxi, fis‑sustanza, li l‑Istati Membri għandhom jieħdu l‑miżuri kollha meħtieġa biex jimplementaw l‑obbligi tagħhom skont it‑Trattat jew li jirriżultaw mill‑atti tal‑istituzzjonijiet. Issa, meta tinvoka dan l‑artikolu, il‑Kummissjoni b’ebda mod ma identifikat minn qabel l‑obbligu Komunitarju li kien jappoġġa l‑invokazzjoni tiegħu.
106. Barra minn hekk, skont ir‑Renju tal‑Belġju, is‑sentenzi ċċitati iktar ’il fuq Hurd u Il‑Kummissjoni vs Il‑Belġju, invokati mill‑Kummissjoni, ma jagħmlu l‑ebda differenza. Mill‑ewwel sentenza jirriżulta li d‑dmirijiet li għandhom l‑Istati Membri bis‑saħħa tal‑Artikolu 10 KE ma jistgħux jiġu applikati la għal konvenzjoni tal‑Istati Membri (bħall‑Konvenzjoni tal‑1957) u lanqas għal konvenzjoni konkluża essenzjalment (imma mhux esklużivament) mill‑Istati Membri (bħall‑Konvenzjoni tal‑1994). Barra minn hekk, skont ir‑Renju tal‑Belġju, kuntrarjament għall‑kawża li wasslet għas‑sentenza Hurd, iċċitata iktar ’il fuq, in‑nuqqas ta’ finanzjament mir‑Renju tal‑Belġju ta’ ċerti spejjeż tal‑Iskejjel Ewropej f’dan il‑każ ma jikkawżax trasferimenti ta’ fondi għad‑detriment tal‑Komunità Ewropea, imma jaffettwa l‑iktar il‑funzjonament ta’ dawn l‑iskejjel. Bl‑istess mod, is‑sentenza Il‑Kummissjoni vs Il‑Belġju, iċċitata iktar ’il fuq, kienet, kuntrarjament għal din il‑kawża, tikkonċerna miżura nazzjonali li kellha bħala konsegwenza li twassal għal tnaqqis tas‑salarju nazzjonali mħallas lill‑għalliema tal‑Iskejjel Ewropej, li fisser żieda fis‑sehem ta’ finanzjament li kien jaqa’ fuq il‑Kummissjoni.
107. F’dan il‑każ partikolari, skont ir‑Renju tal‑Belġju, il‑Kummissjoni ma pprovatx li hija kien ikollha tħallas fatturi b’konsegwenza tan‑nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu allegat fil‑konfront tal‑Istat Membru konvenut. Issa, fil‑kuntest ta’ proċedura dwar nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, hija l‑Kummissjoni li għandha tipprova l‑fatti kollha li fuqhom tibbaża l‑azzjoni tagħha. Barra minn hekk, il‑Gvern Belġjan jikkunsidra li mhux biżżejjed li l‑Kummissjoni tistabbilixxi li żdiedet il‑kontribuzzjoni tal‑Komunità għall‑funzjonament tal‑Iskejjel Ewropej, iżda jeħtieġ ukoll li din il‑kontribuzzjoni tikkonċerna l‑beni mobbli li saru immobbli minħabba l‑użu tagħhom, billi d‑deċiżjoni ta’ Karlsruhe kienet tikkonċerna biss dan it‑tip ta’ tagħmir.
108. Sussidjarjament, ir‑Renju tal‑Belġju jsostni li r‑rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu ma jistax ikollu l‑bażi tiegħu f’interpretazzjoni korretta tal‑Ftehim dwar is‑Sede, li barra minn hekk għandu jinqara fid‑dawl tad‑deċiżjoni ta’ Karlsruhe u tad‑dritt Belġjan dwar it‑tagħlim.
109. Sostanzjalment, ir‑Renju tal‑Belġju l‑ewwel nett isostni li l‑Ftehim dwar is‑Sede japplika biss għall‑iskejjel eżistenti jew ippjanati fil‑mument tal‑konklużjoni tiegħu, kif ukoll għall‑iżvilupp raġonevolment prevedibbli tagħhom, imma fl‑ebda każ ma japplika għall‑finanzjament tat‑tagħmir u tal‑materjal didattiku matul l‑estensjoni tal‑Iskola Ewropea Brussell II bejn l‑1995 u l‑1997 u fil‑mument tal‑ftuħ tal‑Iskola Ewropea Brussell III fl‑1999. F’dan ir‑rigward, ir‑Renju tal‑Belġju jsostni li l‑ebda att jew aġir imsemmi mill‑Kummissjoni ma seta’ jqajjem aspettattiva leġittima għall‑istituzzjonijiet u għall‑Istati Membri l‑oħra li dan l‑Istat Membru kien ser jiffinanzja l‑Iskejjel Ewropej b’mod li jmur ferm lil hinn mill‑impenji ffissati fil‑Ftehim dwar is‑Sede.
110. It‑tieni nett, il‑Gvern Belġjan jallega li l‑Ftehim dwar is‑Sede għandu jiġi interpretat fid‑dawl tad‑deċiżjoni ta’ Karlsruhe li bl‑ebda mod ma hija limitata li tfassal qafas politiku għal kull ftehim futur dwar is‑sede, imma hija intiża, għall‑kuntrarju, biex tipproduċi effetti ġuridiċi immedjati. Id‑deċiżjoni ta’ Karlsruhe tikkostitwixxi wkoll ftehim ulterjuri bejn il‑partijiet dwar il‑Ftehim dwar is‑Sede li għandha tiġi kkunsidrata, skont il‑Konvenzjoni ta’ Vjenna dwar id‑Dritt tat‑Trattati tat‑23 ta’ Mejju 1969 (23), fl‑interpretazzjoni u l‑applikazzjoni tal‑Ftehim dwar is‑Sede. B’hekk, fid‑dawl tad‑deċiżjoni ta’ Karlsruhe, it‑tagħmir li r‑Renju tal‑Belġju impenja ruħu li jipprovdi, skont l‑Artikolu 1 tal‑Ftehim dwar is‑Sede, jinkludi biss it‑tagħmir li sar immobbli minħabba l‑użu tiegħu.
111. It‑tielet, u fl‑aħħar nett, fil‑fehma tar‑Renju tal‑Belġju, ir‑regoli applikabbli għall‑finanzjament tal‑istabbilimenti skolastiċi Belġjani lanqas ma jistgħu jsostnu t‑teżi tal‑Kummissjoni. Huwa jfakkar li, wara l‑komunitarizzazzjoni tat‑tagħlim, il‑kriterji applikabbli għad‑determinazzjoni tal‑portata tal‑finanzjament ikkontestat tal‑Iskejjel Ewropej huma dawk ippromulgati fil‑leġiżlazzjoni tagħhom mill‑Komunità Franċiża, dik Fjamminga u dik ta’ lsien Ġermaniż. Huwa jżid jgħid li, għalkemm f’kull komunità jeżistu żewġ tipi ta’ skejjel uffiċjali, jiġifieri dawk li huma organizzati mill‑komunitajiet stess u dawk li huma ssussidjati minn dawn il‑komunitajiet, l‑Iskejjel Ewropej għandhom jiġu kkunsidrati biss, mil‑lat tad‑dritt Belġjan, bħala li jagħmlu parti minn din it‑tieni kategorija.
112. Fi kwalunkwe każ, għalkemm ir‑regoli ta’ finanzjament applikabbli għaż‑żewġ tipi ta’ stabbilimenti skolastiċi huma differenti, ebda waħda minn dawn ir‑regoli ma tippermetti kwalunkwe finanzjament tal‑ewwel tagħmir jew l‑għoti ta’ sussidju annwali għall‑funzjonament tal‑Iskejjel Ewropej.
113. Fil‑fatt, skont ir‑Renju tal‑Belġju, il‑leġiżlazzjonijiet tad‑diversi komunitajiet jipprovdu biss għall‑ħlas għall‑ewwel tagħmir li huwa beni mobbli li jsiru immobbli minħabba n‑natura jew l‑użu tagħhom. L‑ispejjeż tat‑tagħmir u tal‑materjal didattiku ċertament ma għandhomx din il‑kwalità. Barra minn dan, l‑ispejjeż tal‑ewwel tagħmir lanqas ma huma koperti mill‑finanzjament annwali tal‑ispejjeż tal‑funzjonament tal‑iskola mis‑sena tal‑ħolqien tagħha għaliex, b’mod partikolari, l‑istabbilimenti sekondarji Belġjani ma jingħatawx sussidji ħlief wara li jkunu ilhom sena jiffunzjonaw u fuq parir tas‑servizzi tal‑ispettorat.
114. Fir‑rigward tas‑sussidju annwali għall‑funzjonament, ir‑Renju tal‑Belġju jfakkar li għalkemm, fid‑dritt Belġjan, l‑istabbilimenti ssussidjati għandhom dritt għal sussidju annwali, dan huwa sussidju globali u fiss li jkopri l‑ispejjeż tal‑funzjonament, tat‑tagħmir tal‑istabbiliment u tat‑tqassim b’xejn ta’ kotba tal‑iskola u ta’ provvisti skolastiċi u li jikkorrespondi għal ammont stabbilit għal kull student reġistrat regolarment. Din il‑karatteristika tas‑sistema tipprojbixxi kull finanzjament integrali tal‑ispejjeż reali, mitluba abbażi ta’ sempliċi fatturi. Il‑Gvern Belġjan jindika li, anki jekk l‑għoti ta’ sussidju annwali għandu t‑tendenza li jilħaq l‑għan tal‑aċċess b’xejn għat‑tagħlim u l‑ugwaljanza, dan is‑sussidju jibqa’ suġġett għall‑osservanza ta’ diversi kundizzjonijiet legali (spezzjonijiet u kontrolli regolari, konformità mal‑leġiżlazzjoni dwar l‑organizzazzjoni tal‑istudji, mar‑regolamenti tal‑persunal u mal‑liġijiet lingwistiċi), u li, fil‑każ ta’ nuqqas ta’ osservanza, ma jkunx possibbli li jintalab l‑għoti tas‑sussidju. Barra minn hekk, fil‑qafas ta’ sussidju bħal dan, huma involuti spejjeż strettament limitati, filwaqt li l‑ispejjeż ta’ reġistrazzjoni li jħallsu l‑istudenti tal‑Iskejjel Ewropej jaqbżu l‑limiti legali awtorizzati, u dan jeskludihom mid‑dritt ta’ dan is‑sussidju.
2. Kunsiderazzjonijiet
115. Skont l‑ewwel sentenza tal‑ewwel paragrafu tal‑Artikolu 10 KE, l‑Istati Membri għandhom jieħdu l‑miżuri kollha xierqa biex jiżguraw it‑twettiq tal‑obbligi li jirriżultaw mit‑Trattat jew mid‑deċiżjonijiet tal‑istituzzjonijiet u, skont it‑tieni sentenza tiegħu, għandhom l‑obbligu li jiffaċilitaw it‑twettiq tal‑missjoni tal‑Komunità. Skont it‑tieni paragrafu tal‑Artikolu 10 KE, l‑Istati Membri ma għandhom jieħdu ebda miżura li tkun tista’ tipperikola l‑iskop tal‑għanijiet tat‑Trattat.
116. B’mod partikolari, il‑Qorti tal‑Ġustizzja ddeduċiet, mill‑qari flimkien tat‑tieni sentenza tal‑ewwel paragrafu u tat‑tieni paragrafu tal‑Artikolu 10 KE, dmir ta’ kooperazzjoni leali ta’ applikazzjoni ġenerali, fuq, b’mod partikolari, l‑Istati Membri (24) . Il‑Qorti tal‑Ġustizzja diversi drabi ddeċidiet ukoll li l‑obbligu li jirriżulta mid‑dispożizzjonijiet imsemmija iktar ’il fuq tal‑Artikolu 10 KE kien jinkludi wkoll l‑obbligu li ma jittieħdux miżuri li jistgħu jtellfu l‑funzjonament tal‑istituzzjonijiet tal‑Komunità (25) .
117. Għaldaqstant, għandha tiġi miċħuda b’mod ċar l‑interpretazzjoni partikolarment riduttiva tal‑portata tal‑Artikolu 10 KE li jagħmel ir‑Renju tal‑Belġju, limitata għall‑ewwel sentenza tal‑ewwel paragrafu ta’ din id‑dispożizzjoni u li tgħid li dak l‑artikolu jimponi fuq l‑Istati Membri l‑obbligu biss li jieħdu l‑miżuri kollha meħtieġa biex iwettqu l‑obbligi tagħhom skont it‑Trattat. Fil‑fatt dan l‑approċċ jinjora l‑fatt li, anki fl‑eżerċizzju tal‑kompetenzi riżervati jew reżidwi tagħhom, l‑Istati Membri ma għandhomx jimpedixxu kemm il‑kompetenzi tal‑Komunità kif ukoll il‑funzjonament tal‑istituzzjonijiet Komunitarji (26) .
118. Fil‑fehma tiegħi dan huwa eżattament il‑qofol tal‑obbligu ta’ lealtà tal‑Istati Membri, kif inhu stabbilit fl‑Artikolu 10 KE, jiġifieri li dan jipprojbixxi li ssir ħsara, bl‑eżerċizzju tal‑kompetenzi tagħhom stess, lill‑effettività ta’ dawk li għandha l‑Komunità, inkluż lill‑funzjonament tal‑istituzzjonijiet tagħha (27) . Barra minn hekk, f’dan il‑każ partikolari, it‑tieni parti tan‑nuqqas ta’ twettiq
ta’ obbligu allegat hija bbażata fuq l‑Artikolu 10 KE u mhux fuq paragrafu partikolari ta’ dan l‑artikolu.
119. Fis‑sentenzi Hurd u Il‑Kummissjoni vs Il‑Belġju, iċċitati iktar ’il fuq, li jidħlu fil‑linja ġurisprudenzjali deskritta fil‑punt 116 ta’ dawn il‑konklużjonijiet, il‑Qorti tal‑Ġustizzja kkunsidrat li jikkostitwixxi ksur tad‑dmir ta’ kooperazzjoni leali stabbilit fl‑Artikolu 5 tat‑Trattat KEE (li sar l‑Artikolu 5 tat‑Trattat KE, li min‑naħa tiegħu sar l‑Artikolu 10 KE), l‑aġir unilaterali ta’ Stat Membru li, billi jaffettwa s‑salarju tal‑għalliema tal‑Iskejjel Ewropej, għamel jew seta’ jagħmel ħsara għas‑sistema ta’ finanzjament tal‑Komunità u tat‑tqassim tal‑ispejjeż finanzjarji bejn l‑Istati Membri, fid‑dawl tal‑mekkaniżmu finanzjarju stabbilit mir‑Regolament tal‑persunal li jgħallem ta’ dawn l‑iskejjel, li jgħid, sostanzjalment, li l‑ispiża mhux imħallsa mill‑Istati Membri titħallas mill‑baġit tal‑Komunità.
120. Billi r‑rilevanza ta’ dawn is‑sentenzi għas‑soluzzjoni ta’ din il‑kawża ġiet ikkontestata mir‑Renju tal‑Belġju, dawn għandhom jiġu eżaminati iktar mill‑qrib (28) .
121. Fl‑ewwel kawża, is‑Sur Hurd, għalliem ta’ nazzjonalità Brittanika, issekondat fl‑iskola Ewropea ta’ Culham li tinsab fir‑Renju Unit, kien oppona lill‑awtoritajiet fiskali Brittaniċi fir‑rigward ta’ avviż ta’ taxxa dwar somom li l‑Iskola Ewropea kienet ħallsitu bħala supplimenti tas‑salarju msejħin “supplimenti Ewropej” (29) . Skont deċiżjoni tal‑Bord tal‑Gvernaturi adottata fl‑1957, dawn is‑supplimenti kienu eżenti minn kull taxxa. Fir‑Renju Unit, is‑supplimenti Ewropej imħallsin mill‑iskola ta’ Culham lill‑għalliema ta’ nazzjonalità differenti minn dik Brittannika biss kienu effettivament eżenti mit‑taxxa fuq id‑dħul. Għalhekk il‑kawża bejn Hurd u l‑awtoritajiet fiskali Brittaniċi quddiem il‑qorti nazzjonali qajmet il‑kwistjoni ta’ jekk it‑taxxa fuq id‑dħul li ntalbet mingħandu minħabba l‑ħlas tas‑supplimenti Ewropej kinitx kompatibbli mad‑dritt Komunitarju, partikolarment mal‑Artikolu 3 tal‑Att li jirrigwarda l‑kundizzjonijiet tal‑adeżjoni tar‑Renju tad‑Danimarka, tal‑Irlanda u tar‑Renju Unit tal‑Gran Brittanja u l‑Irlanda ta’ Fuq (30) (iktar ’il quddiem l‑“Att ta’ Adeżjoni”) u mal‑Artikoli 5 u 7 tat‑Trattat tal‑KEE.
122. Fl‑ewwel lok, il‑Qorti tal‑Ġustizzja saritilha domanda dwar il‑ġurisdizzjoni tagħha biex tinterpreta, fuq il‑bażi ta’ rinviju għal deċiżjoni preliminari, l‑Artikolu 3 tal‑Att ta’ Adeżjoni kif ukoll “kull ftehim ieħor konkluż mill‑Istati Membri oriġinali dwar il‑ħidma tal‑[K]omunitajiet jew konness ma’ l‑[a]ttivitajiet tagħhom” u d‑“dikjarazzjonijiet jew
ta’ riżoluzzjonijiet, jew pożizzjonijiet oħra meħuda […] fir‑rigward ta’ dak li għandu x’jaqsam mal‑Komunitajiet Ewropej adottati bi ftehim bejn l‑Istati Membri”, frażijiet li jinsabu fl‑artikolu msemmi u li jidher li jinkludu, minn naħa, il‑Konvenzjoni tal‑1957 u, min‑naħa l‑oħra, id‑deċiżjoni tal‑Bord tal‑Gvernaturi tal‑1957 dwar is‑supplimenti Ewropej.
123. Filwaqt li l‑Qorti tal‑Ġustizzja ammettiet li kellha ġurisdizzjoni biex tinterpreta l‑Artikolu 3 tal‑Att ta’ Adeżjoni, hija ċaħdet, kif diġà ġie indikat fil‑punt 46 ta’ dawn il‑konklużjonijiet, kull ġurisdizzjoni biex tinterpreta l‑Konvenzjoni tal‑1957 kif ukoll it‑testi, atti u deċiżjonijiet tal‑korpi tal‑Iskejjel Ewropej magħmula fuq din il‑bażi, billi dawn ma kienu jidħlu fl‑ebda waħda mill‑kategoriji ta’ atti li jirreferi għalihom l‑Artikolu 177 tat‑Trattat KEE (li sar l‑Artikolu 177 tat‑Trattat KE, li min‑naħa tiegħu sar l‑Artikolu 234 KE) (31) . B’mod partikolari, il‑Qorti tal‑Ġustizzja ppreċiżat li ma kellhiex ġurisdizzjoni biex tiddefinixxi l‑obbligi li jirriżultaw minn dawn l‑atti għall‑Istati Membri (32) .
124. Fit‑tieni lok, il‑Qorti tal‑Ġustizzja ntalbet tiddeċiedi l‑kwistjoni jekk l‑Istati Membri kellhomx jeżentaw mit‑taxxi nazzjonali s‑supplimenti Ewropej tal‑għalliema, li kienu ċittadini tagħhom, tal‑Iskejjel Ewropej li jinsabu fit‑territorju tagħhom, kwistjoni li kienet taffettwa b’mod partikolari l‑portata tal‑obbligu li hemm fl‑Artikolu 5 tat‑Trattat KEE.
125. Fil‑punt 36 tas‑sentenza tagħha, il‑Qorti tal‑Ġustizzja tikkonstata li l‑Konvenzjoni tal‑1957 u l‑Protokoll tal‑1962 jidħlu fil‑kuntest ta’ sensiela ta’ ftehim, deċiżjonijiet, atti u pożizzjonijiet li bihom l‑Istati Membri jikkollaboraw u jikkoordinaw l‑attivitajiet tagħhom għall‑kontribuzzjoni tal‑funzjonament tajjeb tal‑istituzzjonijiet Komunitarji u biex jiffaċilitawlhom it‑twettiq tal‑missjonijiet tagħhom. Madankollu, il‑Qorti tal‑Ġustizzja tikkwalifika dan billi tgħid li kooperazzjoni bħal din u r‑regoli relatati magħha ma għandhomx il‑bażi legali tagħhom fit‑Trattati li jistabbilixxu l‑Komunitajiet Ewropej u ma jagħmlux parti mid‑dritt maħluq mill‑Komunitajiet u li jirriżulta mit‑Trattati (33) . Għaldaqstant, il‑Qorti tal‑Ġustizzja tqis li d‑dmirijiet ta’ kooperazzjoni u ta’ assistenza leali stabbiliti fl‑Artikolu 5 tat‑Trattat KEE, “li qegħdin fil‑kuntest tat‑trattati, ma jistgħux jiġu applikati għal konvenzjonijiet separati bejn l‑Istati Membri li jkunu barra dan il‑qafas kif inhu l‑każ tal‑Istatut tal‑Iskola Ewropea” (34) .
126. Madankollu l‑Qorti tal‑Ġustizzja tikkwalifika parzjalment din il‑konklużjoni, meta tippreċiża li “jkun differenti jekk l‑applikazzjoni ta’ dispożizzjoni tat‑Trattati jew tad‑dritt sekondarju tagħhom jew anki l‑funzjonament tal‑istituzzjonijiet Komunitarji
jiġu mtellfa minħabba miżura meħuda fil‑qafas tal‑implimentazzjoni ta’ konvenzjoni bħal din
konkluża bejn l‑Istati Membri barra mill‑kamp ta’ applikazzjoni tat‑trattati. F’ipoteżi bħal din, il‑miżura inkwistjoni tista’ tiġi kkunsidrata bħala li hija kuntrarja għall‑obbligi taħt it‑tieni paragrafu tal‑Artikolu 5 tat‑Trattat KEE” (35) .
127. Meta tipproċedi biex teżamina konkretament xenarju bħal dan, il‑Qorti tal‑Ġustizzja tirrileva l‑ewwel nett li l‑mekkaniżmu stabbilit mir‑Regolament tal‑persunal li jgħallem fl‑Iskejjel Ewropej iwassal biex, jekk Stat Membru jiddeċiedi li jissuġġetta s‑supplimenti Ewropej għal taxxa nazzjonali, l‑iskola kkonċernata jkollha tirrestitwixxi lill‑għalliema l‑ammont ta’ dik it‑taxxa b’allowance differenzjali, li tista’ terġa’ tiġi ntaxxata (36) . It‑tieni nett, il‑Qorti tal‑Ġustizzja tinnota li l‑ispiża finanzjarja ta’ dan il‑mekkaniżmu taqa’ totalment u direttament fuq il‑baġit tal‑Komunità, billi dan jikkumpensa d‑differenza bejn is‑somma tad‑dħul proprju tal‑iskola u s‑salarji nazzjonali tal‑għalliema, minn naħa, u l‑ammont globali tal‑baġit tal‑Iskola Ewropea, min‑naħa l‑oħra (37) . Fl‑aħħar nett hija tikkunsidra li l‑ġeneralizzazzjoni ta’ attitudni bħal dik adottata mill‑awtoritajiet fiskali Brittaniċi fil‑każ tas‑Sur Hurd tfisser, b’piż għall‑baġit Komunitarju u favur il‑baġit nazzjonali, trasferiment proprju tal‑fondi u jkollha, mil‑lat finanzjarju, konsegwenzi ta’ preġudizzju diretti għall‑Komunità. Stat Membru jista’ għalhekk, b’mod unilaterali, jagħmel ħsara lis‑sistema ta’ finanzjament tal‑Komunità u tat‑tqassim tal‑ispejjeż finanzjarji bejn l‑Istati Membri (38) . Għaldaqstant, il‑Qorti tal‑Ġustizzja tikkonkludi li aġir bħal dak jikser “id‑dmir ta’ kooperazzjoni u ta’ assistenza leali li għandhom l‑Istati Membri fir‑rigward tal‑Komunità u li titfisser fl‑obbligu, stabbilit fl‑Artikolu 5 tat‑Trattat KEE, li jiġi ffaċilitat it‑twettiq tal‑missjoni tagħha u li ma jiġix ipperikolat it‑twettiq tal‑għanijiet tat‑Trattat” (39) .
128. Waqt li bbażat ruħha fil‑biċċa l‑kbira fuq ir‑raġunament żviluppat fis‑sentenza Hurd, iċċitata iktar ’il fuq, il‑Qorti tal‑Ġustizzja segwiet approċċ identiku fil‑kawża li wasslet għas‑sentenza Il‑Kummissjoni vs Il‑Belġju, iċċitata iktar ’il fuq, li kienet tikkonċerna sitwazzjoni ta’ fatt ftit differenti. F’din il‑kawża, il‑Kummissjoni lmentat li r‑Renju tal‑Belġju kiser l‑Artikolu 5 tat‑Trattat KEE meta adotta Digriet Irjali li pprovda li s‑salarji msejħa “temporanji” jew is‑sussidju‑salarju mogħti lill‑membri tal‑persunal Belġjan li jgħallem issekondati fl‑Iskejjel Ewropej tnaqqsu b’50 %, li fisser, konsegwentement, spiża supplimentari għall‑baġit tal‑Komunità fid‑dawl tal‑mekkaniżmu ta’ kumpens finanzjarju stabbilit mir‑Regolament tal‑persunal li jgħallem fl‑Iskejjel Ewropej (40) .
129. Għandu jiġi nnotat li r‑Renju tal‑Belġju ma kkontestax ir‑realtà tal‑allegat nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu li kien ġie lmentat fil‑konfront tiegħu, imma sostna biss quddiem il‑Qorti tal‑Ġustizzja li t‑tagħlim fil‑Belġju kien beda jaqa’ fil‑kompetenza tat‑tliet komunitajiet lingwistiċi, li kien jimplika li d‑Digriet Rjali kkontestat ma setax jiġi emendat jew imħassar ħlief wara konsultazzjoni tal‑awtoritajiet kompetenti, partikolarment wara ftehim dwar it‑tqassim tal‑ispejjeż finanzjarji.
130. Wara li fakkret il‑punt 36 tas‑sentenza Hurd, iċċitata iktar ’il fuq, li l‑kontenut tiegħu ġie rrapportat fil‑punt 125 ta’ dawn il‑konklużjonijiet, il‑Qorti tal‑Ġustizzja ddeċidiet li “hemm lok li jiġi ammess […] li deċiżjoni meħuda unilateralment minn Stat Membru li twassal għal riduzzjoni tas‑salarju nazzjonali mħallas lill‑għalliema ssekondati fl‑Iskejjel Ewropej, tfisser żieda korrispondenti fil‑finanzjament li jaqa’ f’dan ir‑rigward fuq il‑Komunitajiet. Deċiżjoni bħal din tagħmel ħsara lis‑sistema ta’ finanzjament tal‑Komunità u tat‑tqassim tal‑ispejjeż finanzjarji bejn l‑Istati Membri” (41) . Bħal fil‑punt 45 tas‑sentenza Hurd, iċċitata iktar ’il fuq, il‑Qorti tal‑Ġustizzja tirrileva li aġir bħal dan jikser id‑dmir ta’ kooperazzjoni u ta’ assistenza leali li għandhom l‑Istati Membri u li huwa mfisser fl‑obbligu stabbilit fl‑Artikolu 5 tat‑Trattat KEE (42) . Il‑Qorti tal‑Ġustizzja mbagħad tiċħad l‑argument tar‑Renju tal‑Belġju li silet mill‑komunitarizzazzjoni tat‑tagħlim Belġjan, billi Stat Membru ma jistax jeċċepixxi dispożizzjonijiet, prattiki jew sitwazzjonijiet mill‑ordinament ġuridiku intern tiegħu biex jiġġustifika n‑nuqqas ta’ osservanza tal‑obbligi li jirriżultaw mid‑dritt Komunitarju (43) . Hija għalhekk tikkonstata li hemm nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu skont l‑Artikolu 5 tat‑Trattat KEE.
131. F’din il‑kawża, bl‑eċċezzjoni tal‑kunsiderazzjonijiet kemxejn ġenerali dwar ir‑rilevanza jew le ta’ dawn iż‑żewġ sentenzi għas‑soluzzjoni tal‑kawża, il‑partijiet stranament ma qalu xejn matul il‑proċedura prekontenzjuża u kontenzjuża dwar żewġ aspetti li jidhirli huma essenzjali għall‑motivazzjoni ta’ dawn is‑sentenzi u li, fil‑fehma tiegħi, għandhom konsegwenzi fuq din il‑kawża.
132. Dawn l‑aspetti jikkonċernaw, minn naħa, il‑kamp ta’ applikazzjoni tal‑Artikolu 10 KE skont jekk il‑miżura inkwistjoni taqax fil‑qafas tat‑Trattat (jew tad‑dritt Komunitarju inġenerali) jew ’il barra minn dan il‑qafas, skont id‑distinzjoni li għamlet il‑Qorti tal‑Ġustizzja fil‑punti 38 u 39 tas‑sentenza Hurd, iċċitata iktar ’il fuq, u, min‑naħa l‑oħra imma b’mod korrelatat, in‑natura unilaterali tal‑miżura inkwistjoni, imsemmija fiż‑żewġ sentenzi ċċitati iktar ’il fuq.
133. Infakkar li, għalkemm fil‑punt 38 tas‑sentenza Hurd, iċċitata iktar ’il fuq, il‑Qorti tal‑Ġustizzja indikat, sostanzjalment, li d‑dmir ta’ kooperazzjoni leali, li waħda mill‑espressjonijiet tiegħu tinsab fl‑Artikolu 5 tat‑Trattat KEE, ma jistax jiġi applikat għal konvenzjonijiet distinti bejn l‑Istati Membri barra mill‑kuntest tat‑Trattati, kif inhu l‑każ tal‑Istatut tal‑Iskola Ewropea, hija madankollu ppreċiżat, fil‑punt 39 ta’ din is‑sentenza, li l‑obbligu tal‑kooperazzjoni leali seta’ jiġi applikat għal “miżura meħuda fil‑qafas tal‑implementazzjoni ta’ konvenzjoni bħal dik konkluża bejn l‑Istati Membri barra mill‑qasam ta’ applikazzjoni tat‑Trattati”.
134. Il‑frażi miżura meħuda fil‑qafas tal‑implementazzjoni tal‑Konvenzjoni tal‑1957 tidher xi ftit ambigwa. Fil‑fatt, qari ta’ malajr ta’ din is‑silta tal‑punt 39 tas‑sentenza Hurd, iċċitata iktar ’il fuq, jista’ jħalli lil wieħed jaħseb li l‑miżura inkwistjoni, is‑suġġett tal‑eżami ta’ kompatibbiltà mad‑dmir ta’ kooperazzjoni leali, hija miżura adottata biex tiġi implementata l‑konvenzjoni msemmija. Nammetti li qari bħal dan jista’ wkoll jiġi sostnut mill‑verżjoni tas‑sentenza msemmija bil‑lingwa Ingliża, li tgħid “a measure taken to implement
such an agreement ” (44) .
135. Interpretazzjoni bħal din jidhirli li hija skorretta għal żewġ raġunijiet.
136. Fl‑ewwel lok, interpretazzjoni bħal din tippermetti li l‑evalwazzjoni magħmula fil‑punt 39 tas‑sentenza Hurd, iċċitata iktar ’il fuq, tikkontradixxi l‑interpretazzjoni prinċipali magħmula fil‑punti 37 u 38 tal‑istess sentenza. Fil‑fatt, jekk il‑Qorti tal‑Ġustizzja eskludiet f’dawn iż‑żewġ punti tas‑sentenza l‑applikazzjoni tad‑dmir ta’ kooperazzjoni leali fir‑relazzjonijiet bejn l‑Istati Membri u l‑istituzzjonijiet Komunitarji li jirrigwardaw il‑Konvenzjoni tal‑1957 u l‑ftehim, atti, deċiżjonijiet u testi magħmulin abbażi tal‑konvenzjoni msemmija, hija ma setgħetx loġikament issostni fil‑punt 39 tal‑istess sentenza li dan l‑istess dmir tal‑kooperazzjoni leali japplika madankollu għall‑miżuri ta’ implementazzjoni ta’ dik il‑konvenzjoni, frażi li neċessarjament tinkludi dawk il‑ftehim, atti, deċiżjonijiet u testi adottati abbażi ta’ dik il‑konvenzjoni.
137. Il‑fatt li l‑frażi “miżura meħuda fil‑qafas tal‑implementazzjoni” tal‑Konvenzjoni tal‑1957, użata fil‑punt 39 tas‑sentenza Hurd, iċċitata iktar ’il fuq, bl‑ebda mod ma tista’ tfisser “miżura meħuda għall‑implementazzjoni” tal‑konvenzjoni msemmija jista’ jiġi dedott ukoll, fit‑tieni lok, mill‑istħarriġ ġudizzjarju magħmul mill‑Qorti tal‑Ġustizzja fil‑punti 40 sa 45 ta’ dik is‑sentenza.
138. Fil‑fatt, l‑eżami konkret tan‑nuqqas ta’ osservanza tad‑dmir ta’ kooperazzjoni leali li l‑Qorti tal‑Ġustizzja għamlet fil‑punti 40 sa 45 tas‑sentenza Hurd, iċċitata iktar ’il fuq, ma sarx fir‑rigward ta’ miżura adottata biex timplementa l‑Konvenzjoni tal‑1957, kif kienet tkun, pereżempju, id‑deċiżjoni tal‑Bord tal‑Gvernaturi tal‑1957, imma fir‑rigward ta’ miżura fiskali unilaterali u awtonoma intiża biex tintaxxa s‑supplimenti Ewropej tal‑għalliema Brittaniċi ta’ skola Ewropea. Issa, dan l‑eżami, kif introduċietu l‑Qorti tal‑Ġustizzja fil‑punt 40 tas‑sentenza Hurd, iċċitata iktar ’il fuq, sar immedjatament wara l‑kriterju mħabbar fil‑punt 39 ta’ dik is‑sentenza u “f’din il‑perspettiva”.
139. Għalhekk, għalkemm il‑miżura fiskali inkwistjoni, is‑suġġett tal‑eżami ta’ kompatibbilità mal‑Artikolu 5 tat‑Trattat tal‑KEE, ma kinitx tikkorrispondi bl‑ebda mod ma’ miżura adottata ­ biex tiġi implementata l‑Konvenzjoni tal‑1957, din kienet miżura li ntrabtet mal‑Istatut tal‑Iskejjel Ewropej biss għaliex kienet tinterferixxi mal‑applikazzjoni tad‑deċiżjoni tal‑1957 tal‑Bord tal‑Gvernaturi, jiġifieri, fi kliem ieħor, kienet tidħol fl‑ispettru jew fil‑qafas (fis‑sens ta’ kamp ta’ applikazzjoni) ta’ deċiżjoni li timplementa l‑Konvenzjoni tal‑1957.
140. Fl‑opinjoni tiegħi huwa wkoll minħabba dan – u din hija t‑tieni osservazzjoni tiegħi – li l‑Qorti tal‑Ġustizzja tinsisti, kemm fis‑sentenza Hurd kif ukoll fis‑sentenza tal‑5 ta’ April 1990 Il‑Kummissjoni vs Il‑Belġju, iċċitati iktar ’il fuq, dwar in‑natura unilaterali tal‑miżuri inkwistjoni li huma s‑suġġett tal‑istħarriġ ta’ kompatibbiltà mal‑Artikolu 5 tat‑Trattat KEE. Fil‑fatt hemm bżonn li wieħed jevita li tingħata interpretazzjoni lil dawn is‑sentenzi fis‑sens li huma intiżi li jistħarrġu l‑implementazzjoni tal‑impenji li daħlu għalihom l‑Istati Membri fil‑qafas tal‑Konvenzjoni tal‑1957.
141. Jekk dan huwa t‑tagħlim li wieħed għandu jislet mis‑sentenzi ċċitati iktar ’il fuq, Hurd u, tal‑5 ta’ April 1990, Il‑Kummissjoni vs Il‑Belġju, nikkunsidra li ma huwiex fondat, f’dan il‑każ partikolari, l‑allegat nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu taħt l‑Artikolu 10 KE fir‑rigward tal‑perijodu li jiġi qabel id‑dħul fis‑seħħ tal‑Konvenzjoni tal‑1994.
142. Fil‑fatt, il‑miżura inkwistjoni, jiġifieri r‑rifjut tal‑awtoritajiet Belġjani li jiffinanzjaw it‑tagħmir u l‑materjal didattiku tal‑Iskejjel Ewropej stabbiliti fit‑territorju tar‑Renju tal‑Belġju, tirriżulta mill‑interpretazzjoni tal‑portata tal‑obbligi li hemm fi ftehim (il‑Ftehim dwar is‑Sede) adottat abbażi tal‑Konvenzjoni tal‑1957. Issa, skont il‑punti 37 u 38 tas‑sentenza Hurd, iċċitata iktar ’il fuq, peress li ftehim bħal dak jaqa’ barra mill‑kamp ta’ applikazzjoni tad‑dispożizzjonijiet tat‑Trattat kif ukoll mid‑dmir ta’ kooperazzjoni leali kif inhu mfisser fl‑Artikolu 10 KE, l‑istess jgħodd, fil‑fehma tiegħi, għar‑rifjut li jiġu implementati l‑obbligi li allegatament jirriżultaw minn dan il‑ftehim. Fl‑opinjoni tiegħi, jekk jiġi deċiż mod ieħor, il‑ġurisdizzjoni attribwita lill‑Qorti tal‑Ġustizzja tinqabeż u jwassalha, sabiex jiġi stabbilit l‑allegat nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu skont l‑Artikolu 10 KE, biex ikollha tiddefinixxi l‑portata tal‑obbligi li jirriżultaw mill‑Ftehim dwar is‑Sede (45) .
143. Huwa abbażi ta’ raġunament qrib ħafna dak li għadu kemm ġie żviluppat li jien nikkunsidra wkoll li, fir‑rigward tal‑perijodu wara d‑dħul fis‑seħħ tal‑Konvenzjoni tal‑1994, l‑allegat nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu taħt l‑Artikolu 10 KE għandu jiġi miċħud.
144.  Ċertament huwa minnu li, mill‑1 ta’ Ottubru 2002 u minħabba l‑adeżjoni tal‑Komunità, il‑Konvenzjoni tal‑1994 tagħmel parti integrali mid‑dritt Komunitarju u torbot lill‑Istati Membri.
145. Madankollu, jibqa’ l‑fatt li l‑obbligi kkontestati f’din il‑kawża ma humiex iddefiniti fil‑Konvenzjoni tal‑1994 imma fil‑Ftehim dwar is‑Sede li l‑Komunità ma aderixxietx fih. Fil‑fatt, il‑Ftehim dwar is‑Sede jibqa’ ftehim konkluż bejn il‑Bord tal‑Gvernaturi u r‑Renju tal‑Belġju. Kuntrarjament għal dak li ssostni l‑Kummissjoni, wieħed ma jistax jippretendi li la l‑Komunità, minħabba li issa hija Parti Kontraenti tal‑Konvenzjoni tal‑1994, kienet daħlet ukoll fid‑drittijiet u l‑obbligi stipulati fil‑Ftehim dwar is‑Sede b’mod li dan tal‑aħħar jikkwalifika bħala regola tad‑dritt Komunitarju, u lanqas li l‑Bord tal‑Gvernaturi huwa estensjoni organika tal‑Komunità.
146. Għalkemm naċċetta, kif ġie indikat iktar ’il fuq fil‑punti 53 sa 56 ta’ dawn il‑konklużjonijiet, li l‑Ftehim dwar is‑Sede, wara d‑dħul fis‑seħħ tal‑Konvenzjoni tal‑1994, jista’ jaqa’ fost ir‑regoli li jistgħu jiġu interpretati mill‑Qorti tal‑Ġustizzja, dan huwa biss għar‑raġuni li, bis‑saħħa tad‑dispożizzjonijiet tal‑konvenzjoni msemmija, partikolarment tal‑Artikolu 26 tagħha, dan il‑ftehim jirrigwarda “l‑applikazzjoni” ta’ din il‑konvenzjoni, fis‑sens tal‑klawżola ta’ arbitraġġ stabbilita b’dan l‑artikolu. Madankollu, ħlief għas‑sitwazzjonijiet koperti minn din il‑klawżola, il‑Qorti tal‑Ġustizzja ma għandha l‑ebda ġurisdizzjoni biex tiddeċiedi dwar il‑ftehim imsemmi (46) . F’din il‑kawża, kif jiena diġà kelli l‑okkażjoni li nenfasizza fil‑punt 57 ta’ dawn il‑konklużjonijiet, il‑Qorti tal‑Ġustizzja ma ġietx adita mill‑Kummissjoni bis‑saħħa tal‑A rtikolu 26 tal‑Konvenzjoni tal‑1994 imma skont l‑Artikolu 226 KE.
147. Għaldaqstant, fil‑qafas tal‑Ftehim dwar is‑Sede, id‑dmir tal‑kooperazzjoni leali espress fl‑Artikolu 10 KE ma japplikax, inkluż għall‑perijodu li għadda wara d‑dħul fis‑seħħ tal‑Konvenjoni tal‑1994.
148. Għalhekk nipproponi li l‑Qorti tal‑Ġustizzja tiċħad it‑tieni parti tan‑nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu allegat ibbażata fuq ksur tal‑Artikolu 10 KE.
149. Fid‑dawl tal‑kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, jiena nissuġġerixxi li l‑Qorti tal‑Ġustizzja tiċħad kollu kemm hu r‑rikors għan‑nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu.
V – Fuq l‑ispejjeż
150. Skont l‑Artikolu 69(2) tar‑Regoli tal‑Proċedura tal‑Qorti tal‑Ġustizzja, il‑parti li titlef il‑kawża għandha tbati l‑ispejjeż, jekk dawn ikunu ntalbu. Billi r‑Renju tal‑Belġju talab li l‑Kummissjoni tbati l‑ispejjeż u sa fejn, kif ipproponejt, il‑Kummissjoni tilfet fit‑talbiet tagħha, hemm għalhekk lok li t‑talba tar‑Renju tal‑Belġju tintlaqa’.
VI – Konklużjoni
151. Għal dawn ir‑raġunijiet, nipproponi li l‑Qorti tal‑Ġustizzja jogħġobha:
– tiċħad ir‑rikors, u
– tikkundanna lill‑Kummissjoni Ewropea tħallas l‑ispejjeż.
(1) .
(2)  –	Recueil des traités des Nations Unies
[Ġabra tat‑Trattati tan‑Nazzjonijiet Uniti], Volum 443, p. 129.
(3)  –	Recueil des traités des Nations Unies, Volum 752, p. 267.
(4)  –	ĠU Edizzjoni Speċjali bil‑Malti, Kapitolu 16, Vol. 1 p. 16.
(5)  –	ĠU Edizzjoni Speċjali bil‑Malti, Kapitolu 16, Vol. 1 p. 14.
(6)  –	Liġi dwar l‑approvazzjoni tal‑Ftehim bejn il‑Gvern tar‑Renju tal‑Belġju u l‑Bord tal‑Gvernaturi tal‑Iskola Ewropea ( Moniteur Belge, 7 ta’ Frar 1976, p. 1415).
(7)  –	Sentenza tal‑5 ta’ April 1990 (C‑6/89, Ġabra
p. I‑1595).
(8)  –	Fil‑punt 35 tar‑rikors tagħha, il‑Kummissjoni tuża l‑frażi “par ailleurs” (barra minn hekk) biex tintroduċi l‑parti tan‑nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu allegat dwar in‑nuqqas ta’ osservanza tal‑Artikolu 10 KE.
(9)  –	Skont l‑opinjoni motivata indirizzata lir‑Renju tal‑Belġju, l‑ewwel nota ta’ debitu mhux imħallsa għandha d‑data tat‑13 ta’ Diċembru 1995.
(10)  –	Ara l‑punti 20 u 21 tar‑rikors.
(11)  –	F’dan il‑punt tar‑replika tagħha, il‑Kummissjoni tikkunsidra li “fi kwalunkwe każ, il‑Ftehim dwar is‑Sede mingħajr dubju jagħmel parti mid‑dritt Komunitarju, anki jekk jittieħed indipendentement mill‑Artikolu 10 KE. Fil‑fatt, il‑Ftehim dwar is‑Sede għandu jiġi kkunsidrat bħala att ‘sekondarju’ tal‑Konvenzjoni tal‑1994, li tagħmel hija stess parti mid‑dritt Komunitarju”.
(12)  –	Sentenza tal‑15 ta’ Jannar 1986 (44/84, Ġabra p. 29).
(13)  –	Punti 20 sa 22.
1 (4)  –	Għal kull bon fini, ngħid ukoll li r‑rikors fil‑kawża Il‑Kummissjoni vs Ir‑Renju Unit (C‑545/09, pendenti quddiem il‑Qorti tal‑Ġustizzja), fejn il‑Kummissjoni qed tilmenta li r‑Renju Unit tal‑Gran Brittanja u l‑Irlnda ta’ Fuq ma osservax l‑Artikolu 12 tal‑Konvenzjoni tal‑1994, ġie ppreżentat abbażi tal‑Artikolu 26 tal‑konvenzjoni msemmija.
(15)  –	Sentenza tal‑14 ta’ Lulju 2005 (C‑259/03, C‑260/03 u C‑343/03).
(16)  –	Ara, f’dan is‑sens, is‑sentenza tas‑7 ta’ Settembru 2006, Il‑Kummissjoni vs Ir‑Renju Unit (C‑484/04, Ġabra p. I‑7471, punt 25 u l‑ġurisprudenza ċċitata).
(17)  –	Ara, f’dan is‑sens, is‑sentenza Il‑Kummissjoni vs Ir‑Renju Unit, iċċitata iktar ’il fuq (punt 24 u l‑ġurisprudenza ċċitata).
(18)  –	Ara f’dan is‑sens, is‑sentenza tal‑15 ta’ Jannar 2002, Il‑Kummissjoni vs L‑Italja (C‑439/99, Ġabra p. I‑305, punt 11).
(19)  –	Ara l‑ittra ta’ intimazzjoni, p. 7.
(20)  –	Ara l‑punti 20 u 21 tar‑rikors.
(21)  –	Ara, f’dan ir‑rigward, is‑sentenza tat‑18 ta’ Marzu 1986, Il‑Kummissjoni vs Il‑Belġju (85/85, Ġabra p. 1149, punt 15) li tgħid: “fl‑istadju tal‑ammissibbiltà, huwa biżżejjed li l‑Kummissjoni tinvoka formalment insostenn tar‑rikors tagħha ksur tad‑dispożizzjonijiet tad‑dritt Komunitarju. Il‑kwistjoni jekk hemmx effettivament ksur tad‑dritt Komunitarju tirrigwarda l‑eżami tal‑mertu tal‑kawża”.
(22)  –	Sentenza tat‑3 ta’ Ġunju 2008, Intertanko et
(C‑308/06, Ġabra p. I‑4057, punt 52).
(23)  –	Recueil des traités des Nations Unies, Volum 1155, p. 331.
(24)  –	Ara b’mod partikolari f’dan is‑sens, is‑sentenzi tal‑10 ta’ Frar 1983, Il‑Lussemburgu vs Il‑Parlament (230/81, Ġabra 1983 p. 255, punt 37); Hurd, iċċitata iktar ’il fuq (punt 38); tat‑2 ta’ Ġunju 2005, Il‑Kummissjoni vs Il‑Lussemburgu (C‑266/03, Ġabra p. I‑4805, punti 57 u 58); tal‑14 ta’ Lulju 2005, Il‑Kummissjoni vs Il‑Ġermanja (C‑433/03, Ġabra p. I‑6985, punti 63 u 64), kif ukoll tal‑20 ta’ April 2010, Il‑Kummissjoni vs L‑Isvezja (C‑246/07, Ġabra p. I‑3317, punti 69 sa 71).
(25)  –	Ara s‑sentenzi tal‑15 ta’ Settembru 1981, Bruce of Donington (208/80, Ġabra p. 2205, punt 14); Il‑Lussemburgu vs Il‑Parlament, iċċitata iktar ’il fuq (punt 37); Hurd, iċċitata iktar ’il fuq (punt 39), u tat‑22 ta’ Marzu 1990, Tither (C‑333/88, Ġabra p. I‑1133, punt 16).
(26)  –	F’dan is‑sens, fis‑sentenzi ċċitati iktar ’il fuq Il‑Kummissjoni vs Il‑Lussemburgu (punt 58); Il‑Kummissjoni vs Il‑Ġermanja (punt 64), u Il‑Kummissjoni vs L‑Isvezja (punt 71), il‑Qorti tal‑Ġustizzja ddeċidiet li d‑dmir ta’ kooperazzjoni leali stabbilit fl‑Artikolu 10 KE ma jiddependix la fuq in‑natura esklużiva jew le tal‑kompetenza Komunitarja kkonċernata u lanqas fuq id‑dritt eventwali, għall‑Istati Membri, li jidħlu f’obbligi lejn Stati terzi. Fis‑sentenza Il‑Kummissjoni vs L‑Isvezja, iċċitata iktar ’il fuq il‑Qorti tal‑Ġustizzja ċaħdet l‑argument tal‑Istat Membru konvenut li qal li d‑dmir ta’ kooperazzjoni leali kellu portata limitata fl‑oqsma fejn il‑kompetenza tinqasam bejn il‑Komunità u l‑Istati Membri.
(27)  –	Ara, f’dan is‑sens, M. Blanquet, L’‑article 5 du traité CEE, LGDJ, Pariġi, 1994, p. 312.
(28)  –	Għandu jiġi nnotat li s‑sentenza Il‑Kummissjoni vs Il‑Belġju, iċċitata iktar ’il fuq, ma ġietx ippubblikata b’mod sħiħ fil‑Ġabra.
(29)  –	Dawn is‑supplimenti jikkorrispondu mad‑differenza bejn is‑salarju nazzjonali u salarju uniformi, stabbilit bir‑Regolament tal‑persunal li jgħallem skont il‑mudell tar‑Regolamenti tal‑Persunal tal‑Komunitajiet Ewropej.
(30)
– ĠU 1972, L 73. p. 14
(31)  –	Sentenza Hurd, iċċitata iktar ’il fuq (punt 20).
(32)  –	Punt 21.
(33)  –	Punt 37.
(34)  –	Punt 38.
(35)  –	Punt 39 (il‑korsiv huwa tiegħi).
(36)  –	Punt 41.
(37)  –	Punt 42.
(38)  –	Punt 44.
(39)  –	Punt 45.
(40)  –	Is‑suġġett tan‑nuqqas tat‑twettiq ta’ obbligu kien madankollu ġie ristrett matul il‑proċedura, bl‑esklużjoni tal‑Iskola Ewropea fi Munich (il‑Ġermanja) billi, għal din tal‑aħħar, il‑Kummissjoni sostniet li l‑Komunità ma kinitx tipparteċipa fil‑finanzjament tagħha .
(41)  –	Sentenza Il‑Kummissjoni vs Il‑Belġju, iċċitata iktar ’il fuq (punt 13).
(42)  –	Punt 14.
(43)  –	Punt 16. Il‑Qorti tal‑Ġustizzja tirreferi f’dan ir‑rigward għas‑sentenza tal‑21 ta’ Frar 1990, Il‑Kummissjoni vs Il‑Belġju (C‑74/89, Ġabra p. I‑491).
(44)  –	Il‑korsiv huwa tiegħi.
(45)  –	Ara, f’dan is‑sens, is‑sentenza Hurd, iċċitata iktar ’il fuq (punt 22).
(46)  –	Għalhekk, jekk wieħed jassumi li l‑Qorti tal‑Ġustizzja tkun adita b’talba għal deċiżjoni preliminari dwar l‑interpretazzjoni tal‑Konvenzjoni tal‑1994 u tal‑Ftehim dwar is‑Sede u dwar fatti li ġraw wara l‑1 ta’ Ottubru 2002, il‑Qorti tal‑Ġustizzja jkollha, fil‑fehma tiegħi, tirrikonoxxi li għandha ġurisdizzjoni biex tinterpreta l‑Konvenzjoni tal‑1994, minħabba li din tal‑aħħar hija parti mid‑dritt Komunitarju, imma tiċħad li għandha ġurisdizzjoni biex teżamina d‑dispożizzjonijiet tal‑Ftehim dwar is‑Sede.