62020CJ0319_RES
Kawża C-319/20
Meta platforms Ireland Limited, li qabel kienet Facebook Ireland Limited
vs
Bundesverband der Verbraucherzentralen und Verbraucherverbände - Verbraucherzentrale Bundesverband e.V
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-Bundesgerichtshof)
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tielet Awla) tat-28 ta’ April 2022
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Protezzjoni ta’ persuni fiżiċi fir-rigward tal-ipproċessar ta’ data personali – Regolament (UE) 2016/679 – Artikolu 80 – Rappreżentazzjoni tas-suġġetti tad-data minn assoċjazzjoni mingħajr skop ta’ lukru – Azzjoni rappreżentattiva mressqa minn assoċjazzjoni għall-ħarsien tal-interessi tal-konsumaturi fl-assenza ta’ mandat u indipendentement minn ksur ta’ drittijiet konkreti ta’ suġġett tad-data – Azzjoni bbażata fuq il-projbizzjoni ta’ prattiki kummerċjali żleali, fuq il-ksur ta’ liġi fil-qasam tal-protezzjoni tal-konsumaturi jew fuq il-projbizzjoni tal-użu ta’ kundizzjonijiet ġenerali invalidi”
Protezzjoni ta’ persuni fiżiċi fir-rigward tal-ipproċessar ta’ data personali – Regolament 2016/679 – Rappreżentazzjoni tas-suġġetti tad-data – Locus standi – Assoċjazzjoni għall-ħarsien tal-interessi tal-konsumaturi – Azzjoni rappreżentattiva mressqa minn din l-assoċjazzjoni fl-assenza ta’ mandat u indipendentement minn ksur ta’ drittijiet konkreti ta’ suġġett tad-data – Azzjoni bbażata fuq ksur tar-regoli dwar il-protezzjoni tal-konsumaturi jew dwar il-ġlieda kontra l-prattiki kummerċjali żleali – Ammissibbiltà – Kundizzjoni
(Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2016/679, Artikolu 80(2))
(ara l-punti 57 sa 60, 63 sa 79, 83, u d-dispożittiv)
Sunt
Meta Platforms Ireland tiġġestixxi l-offerta tas-servizzi tan-network soċjali online Facebook u hija l-kontrollur responsabbli għall-ipproċessar tad-data personali tal-utenti ta’ dan in-network fl-Unjoni. Il-pjattaforma tal-internet Facebook tinkludi, fl-indirizz tal-internet www.facebook.de, spazju msejjaħ “App-Zentrum” (Spazju Applikazzjonijiet) li fih Meta Platforms Ireland tqiegħed għad-dispożizzjoni tal-utenti logħob bla ħlas ipprovdut minn terzi. Meta jikkonsulta wħud minn dan il-logħob, l-utent jara l-indikazzjoni li tgħid li l-użu tal-applikazzjoni kkonċernata jippermetti lill-kumpannija tal-logħob tikseb ċertu numru ta’ data personali u jawtorizzaha tagħmel pubblikazzjonijiet f’isem dan l-utent. Bl-użu ta’ din l-applikazzjoni, l-utent jaċċetta l-kundizzjonijiet ġenerali tal-applikazzjoni u l-politika ta’ din l-applikazzjoni fil-qasam tal-protezzjoni tad-data. Barra minn hekk, fil-każ ta’ logħba partikolari, l-utent jiġi informat li l-applikazzjoni hija awtorizzata tippubblika ritratti u informazzjoni oħra f’isem l-istess utent.
L-Unjoni Federali Ġermaniża taċ-Ċentri u tal-Assoċjazzjonijiet tal-Konsumaturi (
1
) qieset li l-indikazzjonijiet ipprovduti mil-logħob ikkonċernat fl-Ispazju Applikazzjonijiet kienu żleali. B’hekk, bħala organu li għandu locus standi sabiex jitlob il-waqfien tal-ksur tal-leġiżlazzjoni fil-qasam tal-protezzjoni tal-konsumaturi (
2
), l-Unjoni Federali ressqet azzjoni għall-ħruġ ta’ mandat ta’ inibizzjoni kontra Meta Platforms Ireland. Din l-azzjoni tressqet fl-assenza ta’ ksur konkret tad-dritt għall-protezzjoni tad-data ta’ suġġett tad-data u fl-assenza ta’ mandat minn tali suġġett tad-data. Id-deċiżjoni li laqgħet din l-azzjoni kienet is-suġġett ta’ appell ippreżentat minn Meta Platforms Ireland li, wara li l-appell tagħha ġie miċħud, ippreżentat rikors għal reviżjoni quddiem il-Bundesgerichtshof (il-Qorti Federali tal-Ġustizzja, il-Ġermanja). Peress li kellha dubji dwar l-ammissibbiltà tal-azzjoni tal-Unjoni Federali, u b’mod partikolari dwar il-locus standi tagħha fil-konfront ta’ Meta Platforms Ireland, din il-qorti ressqet talba għal deċiżjoni preliminari quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.
Permezz tas-sentenza tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi li l-Artikolu 80(2) tar-Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data (
3
) ma jipprekludix li assoċjazzjoni għall-ħarsien tal-interessi tal-konsumaturi tressaq azzjoni legali, fl-assenza ta’ mandat mogħti lilha għal dan il-għan u indipendentement minn ksur ta’ drittijiet konkreti ta’ suġġetti tad-data, kontra l-allegat awtur ta’ preġudizzju għall-protezzjoni tad-data personali, billi tinvoka ksur tal-projbizzjoni ta’ prattiki kummerċjali żleali, ksur ta’ liġi fil-qasam tal-protezzjoni tal-konsumaturi jew ksur tal-projbizzjoni tal-użu ta’ kundizzjonijiet ġenerali invalidi. Tali azzjoni hija possibbli f’sitwazzjoni fejn l-ipproċessar ta’ data kkonċernat jista’ jaffettwa d-drittijiet li persuni fiżiċi identifikati jew identifikabbli jisiltu mir-RĠPD.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
L-ewwel nett, il-Qorti tal-Ġustizzja tfakkar li għalkemm ir-RĠPD (
4
) huwa intiż li jiżgura armonizzazzjoni, bħala prinċipju kompleta, tal-leġiżlazzjonijiet nazzjonali dwar il-protezzjoni tad-data personali, l-Artikolu 80(2) ta’ dan ir-regolament huwa wieħed mid-dispożizzjonijiet li jħallu lill-Istati Membri marġni ta’ diskrezzjoni fir-rigward tal-implimentazzjoni tiegħu (
5
). Għalhekk, sabiex l-azzjoni rappreżentattiva mingħajr mandat fil-qasam tal-protezzjoni tad-data personali prevista f’din id-dispożizzjoni tkun tista’ tiġi eżerċitata, l-Istati Membri għandhom jużaw il-possibbiltà mogħtija lilhom minn din id-dispożizzjoni li jipprevedu, fid-dritt nazzjonali tagħhom, din il-modalità ta’ rappreżentanza tas-suġġetti tad-data. Madankollu, meta jeżerċitaw din il-possibbiltà, l-Istati Membri għandhom jużaw il-marġni ta’ diskrezzjoni tagħhom fil-kundizzjonijiet u fil-limiti previsti fir-RĠPD u għandhom jilleġiżlaw b’mod li ma jippreġudikawx il-kontenut u l-għanijiet ta’ dan ir-regolament
Sussegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja tenfasizza li, meta jagħti l-possibbiltà lill-Istati Membri li jipprevedu mekkaniżmu ta’ azzjoni rappreżentattiva kontra l-allegat awtur ta’ preġudizzju għall-protezzjoni tad-data personali, l-Artikolu 80(2) tal-RĠPD jipprevedi ċertu numru ta’ rekwiżiti li għandhom jiġu osservati. B’hekk, l-ewwel, il-locus standi huwa rrikonoxxut lil organu, lil organizzazzjoni jew lil assoċjazzjoni li jissodisfaw il-kriterji elenkati fir-RĠPD (
6
). Tista’ taqa’ taħt dan il-kunċett assoċjazzjoni għall-ħarsien tal-interessi tal-konsumaturi, bħalma hija l-Unjoni Federali, li ssegwi l-għan ta’ interess pubbliku li jiġu żgurati d-drittijiet u l-libertajiet tas-suġġetti tad-data fil-kwalità tagħhom ta’ konsumaturi, peress li t-twettiq ta’ tali għan jista’ jkun marbut mal-protezzjoni tad-data personali ta’ dawn tal-aħħar. It-tieni, l-eżerċizzju tal-imsemmija azzjoni rappreżentattiva jeħtieġ li l-entità inkwistjoni, indipendentement minn kull mandat mogħti lilha, tqis li d-drittijiet li suġġett tad-data jgawdi taħt ir-RĠPD ġew miksura minħabba l-ipproċessar tad-data personali tiegħu.
B’hekk, minn naħa, l-eżerċizzju ta’ azzjoni rappreżentattiva (
7
) ma jeħtieġx l-identifikazzjoni minn qabel, mill-entità inkwistjoni, tal-persuna li tkun speċifikament ikkonċernata minn ipproċessar ta’ data li allegatament huwa kuntrarju għad-dispożizzjoni tar-RĠPD. Għal dan il-għan, l-indikazzjoni ta’ kategorija jew ta’ grupp ta’ persuni affettwati minn tali pproċessar tista’ tkun ukoll suffiċjenti (
8
).
Min-naħa l-oħra, l-eżerċizzju ta’ tali azzjoni ma jeħtieġx l-eżistenza ta’ ksur konkret tad-drittijiet li persuna tislet mir-RĠPD. Fil-fatt, sabiex jiġi rrikonoxxut il-locus standi ta’ entità, huwa suffiċjenti li jiġi sostnut li l-ipproċessar ta’ data kkonċernat jista’ jaffettwa d-drittijiet li l-persuni fiżiċi identifikati jew identifikabbli jisiltu mill-imsemmi regolament, mingħajr ma huwa meħtieġ li jiġi pprovat dannu reali mġarrab mis-suġġett tad-data, f’sitwazzjoni partikolari, minħabba l-ksur tad-drittijiet tiegħu. B’hekk, fid-dawl tal-għan imfittex mir-RĠPD, il-fatt li assoċjazzjonijiet għall-ħarsien tal-interessi tal-konsumaturi, bħalma hija l-Unjoni Federali, jiġu awtorizzati jressqu, permezz ta’ mekkaniżmu ta’ rikors rappreżentattiv, azzjonijiet intiżi sabiex jitwaqqaf ipproċessar li jmur kontra d-dispożizzjonijiet tar-RĠPD, indipendentement mill-ksur tad-drittijiet ta’ persuna individwalment u konkretament affettwata minn dan il-ksur, jikkontribwixxi mingħajr ebda dubju sabiex jissaħħu d-drittijiet tas-suġġetti tad-data u sabiex jiġi żgurat livell għoli ta’ protezzjoni għalihom.
Fl-aħħar nett, il-Qorti tal-Ġustizzja tippreċiża li ksur ta’ regola dwar il-protezzjoni tad-data personali jista’ fl-istess ħin jimplika ksur ta’ regoli dwar il-protezzjoni tal-konsumaturi jew dwar il-prattiki kummerċjali żleali. Fil-fatt, il-RĠPD (
9
) jippermetti lill-Istati Membri jeżerċitaw il-possibbiltà tagħhom li jipprevedu li l-assoċjazzjonijiet għall-ħarsien tal-interessi tal-konsumaturi huma awtorizzati jaġixxu kontra ksur tad-drittijiet previsti fir-RĠPD permezz ta’ regoli li jkollhom bħala għan il-protezzjoni tal-konsumaturi jew il-ġlieda kontra l-prattiki kummerċjali żleali.
(
1
)	Bundesverband der Verbraucherzentralen und Verbraucherverbände – Verbraucherzentrale Bundesverband e.V. (iktar ’il quddiem l-“Unjoni Federali”).
(
2
)	Skont id-dritt Ġermaniż, il-liġijiet dwar il-protezzjoni tal-konsumaturi jinkludu wkoll ir-regoli li jiddefinixxu l-legalità tal-ġbir jew tal-ipproċessar jew tal-użu tad-data personali ta’ konsumaturi minn impriża jew minn imprenditur.
(
3
)	Regolament (UE) 2016/679 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas 27 ta’ April 2016 dwar il-protezzjoni tal-persuni fiżiċi fir-rigward tal-ipproċessar ta’ data personali u dwar il-moviment liberu ta’ tali data, u li jħassar id-Direttiva 95/46/KE (Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data) (ĠU 2016, L 119, p. 1, rettifika fil-ĠU 2018, L 127, p. 2, iktar ’il quddiem ir-“RĠPD”). Skont l-Artikolu 80(2), “[l]-Istati Membri jistgħu jipprevedu li kwalunkwe korp, organizzazzjoni jew assoċjazzjoni msemmija fil-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu, indipendentement minn mandat ta’ suġġett tad-data, jkollhom id-dritt li jressqu, f’dak l-Istat Membru, ilment quddiem l-awtorità superviżorja li hija kompetenti skont l-Artikolu 77 u li jeżerċitaw id-drittijiet imsemmija fl-Artikoli 78 u 79 jekk huma jqisu li jkunu nkisru d-drittijiet ta’ suġġett tad-data taħt dan ir-Regolament b’riżultat tal-ipproċessar [tad-data personali li tikkonċernah]”.
(
4
)	Kif jirriżulta mill-Artikolu 1(1), moqri fid-dawl tal-premessi 9, 10 u 13 ta’ dan ir-regolament.
(
5
)	B’applikazzjoni ta’ “klawżoli ta’ ftuħ”.
(
6
)	B’mod partikolari fl-Artikolu 80(1) tar-RĠPD. Din id-dispożizzjoni tirreferi għal “korp, organizzazzjoni jew assoċjazzjoni, li jkunu mingħajr skop ta’ qligħ, li jkunu kkostitwiti kif meħtieġ skont il-liġi ta’ Stat Membru, li l-objettivi statutorji tagħhom ikunu fl-interess pubbliku u li jkunu attivi fil-qasam tal-protezzjoni tad-drittijiet u l-libertajiet ta’ suġġetti tad-data fir-rigward tal-protezzjoni tad-data personali tagħhom”.
(
7
)	Taħt l-Artikolu 80(2) tar-RĠPD.
(
8
)	B’mod partikolari fid-dawl tal-portata tal-kunċett ta’ “suġġett tad-data” previst fil-punt 1 tal-Artikolu 4 tar-RĠPD, li jkopri kemm “persuna fiżika identifikata” kif ukoll “persuna fiżika identifikabbli”.
(
9
)	B’mod partikolari l-Artikolu 80(2) tar-RĠPD.