62024CJ0161_RES
Kawża C-161/24
OSA, z.s., li kienet OSA - Ochranný svaz autorský pro práva k dílům hudebním, z.s.
vs
Úřad pro ochranu hospodářské soutěže
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-Krajský soud v Brně)
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tielet Awla) tat‑18 ta’ Diċembru 2025
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Kompetizzjoni – Artikolu 102 TFUE – Abbuż minn pożizzjoni dominanti – Soċjetà għall-ġestjoni kollettiva tad-drittijiet tal-awtur – Iffissar tar-royalties għall-għoti ta’ liċenzja għat-tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ xogħlijiet protetti mid-drittijiet tal-awtur – Lukandi – Metodu ta’ kalkolu – Assenza ta’ teħid inkunsiderazzjoni tar-rata ta’ okkupazzjoni tal-kmamar – Prezzijiet inġusti”
Approssimazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet – Drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati – Direttiva 2001/29 – Armonizzazzjoni ta’ ċerti aspetti tad-drittijiet tal-awtur u ta’ drittijiet relatati fis-soċjetà tal-informazzjoni – Komunikazzjoni lill-pubbliku – Kunċett – Tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ apparati tar-radju jew tat-televiżjoni li jippermettu r-riċeviment ta’ sinjali u x-xandir ta’ xogħlijiet protetti fil-kmamar ta’ lukanda – Inklużjoni
(Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2001/29, Artikolu 3(1))
(ara l-punti 23 sa 25)
Pożizzjoni dominanti – Abbuż – Prezzijiet inġusti – Evalwazzjoni – Royalties applikati minn soċjetà għall-ġestjoni kollettiva tad-drittijiet tal-awtur – Royalties għall-għoti, lil-lukandi, ta’ liċenzja għat-tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ xogħlijiet protetti mid-drittijiet tal-awtur – Metodu ta’ kalkolu tar-royalties – Assenza ta’ teħid inkunsiderazzjoni tar-rata ta’ okkupazzjoni tal-lukandi – Prattika li tista’ twassal għal prezzijiet eċċessivi mingħajr rabta raġonevoli man-natura u mal-portata tal-użu tax-xogħlijiet, kif ukoll mal-valur ekonomiku ġġenerat minn dan l-użu – Evalwazzjoni mill-qorti tar-rinviju
(il-punt (a) tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 102 TFUE)
(ara l-punti 27 sa 37, u 40, u d-dispożittiv 1)
Pożizzjoni dominanti – Abbuż – Prezzijiet inġusti – Evalwazzjoni – Royalties applikati minn soċjetà għall-ġestjoni kollettiva tad-drittijiet tal-awtur – Paragun mar-royalties applikati fi Stati Membri oħra – Għażla tal-Istati ta’ riferiment – Kriterji – Differenza sinjifikattiva bejn ir-royalties ipparagunati – Indikazzjoni ta’ abbuż
(Artikolu 102 TFUE)
(ara l-punt 38)
Pożizzjoni dominanti – Abbuż – Prezzijiet inġusti – Evalwazzjoni – Royalties applikati minn soċjetà għall-ġestjoni kollettiva tad-drittijiet tal-awtur – Neċessità li tiġi vverifikata l-eżistenza ta’ nuqqas ta’ proporzjon bejn l-ispejjeż sostnuti minn din is-soċjetà u l-prezzijiet applikati – Assenza
(Artikolu 102 TFUE)
(ara l-punt 39)
Pożizzjoni dominanti – Abbuż – Projbizzjoni – Skop – Sanzjoni ta’ prattiki li jistgħu jikkawżaw, anki indirettament, dannu lill-konsumaturi billi jippreġudikaw sistema ta’ kompetizzjoni effettiva – Neċessità li tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ dannu dirett ikkawżat lill-konsumaturi – Assenza – Ġustifikazzjoni ta’ prattiki permezz tal-effetti pożittivi tagħhom għall-konsumaturi – Kundizzjonijiet
(Artikoli 3(1)(b) u 102 TFUE; Protokoll Nru 27 anness mat-Trattati UE u FUE)
(ara l-punti 42 sa 44, u d-dispożittiv 2)
Pożizzjoni dominanti – Abbuż – Effett fuq il-kummerċ bejn Stati Membri – Kriterji ta’ evalwazzjoni – Effett potenzjali u sinjifikattiv – Royalties applikati minn soċjetà għall-ġestjoni kollettiva tad-drittijiet tal-awtur li għandha monopolju fi Stat Membru – Soċjetà ta’ ġestjoni tad-drittijiet ta’ detenturi ċittadini ta’ dan l-Istat Membru u ta’ dawk ta’ detenturi barranin – Prattika li tista’ taffettwa b’mod sinjifikattiv il-kummerċ bejn Stat Membri
(Artikolu 102 TFUE)
(ara l-punti 46 sa 49, u d-dispożittiv 3)
Sunt
Adita b’talba għal deċiżjoni preliminari, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat il-kundizzjonijiet li fihom l-assenza ta’ teħid inkunsiderazzjoni, minn soċjetà għall-ġestjoni kollettiva tad-drittijiet tal-awtur, tar-rata ta’ okkupazzjoni tal-kmamar tal-lukandi fil-kalkolu tar-royalties dovuti minn dawn tal-aħħar għall-għoti ta’ liċenzja għat-tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ xogħlijiet protetti mid-drittijiet tal-awtur tista’ tikkostitwixxi abbuż minn pożizzjoni dominanti fis-sens tal-Artikolu 102 TFUE.
Fi żmien il-fatti tal-kawża, OSA, waħda mis-soċjetajiet għall-ġestjoni kollettiva tad-drittijiet tal-awtur fir-Repubblika Ċeka, kellha pożizzjoni dominanti fis-suq rilevanti.
Permezz ta’ deċiżjoni tat‑18 ta’ Diċembru 2019, l-Úřad pro ochranu hospodářské soutěže (l-Uffiċċju għall-Protezzjoni tal-Kompetizzjoni, ir-Repubblika Ċeka) (iktar ’il quddiem l- “awtorità tal-kompetizzjoni Ċeka”) ikkonstata li, matul il-perijodu inkluż bejn id‑19 ta’ Mejju 2008 u s‑6 ta’ Novembru 2014, OSA kienet talbet royalties mingħand il-lukandi għall-użu ta’ xogħlijiet protetti mid-drittijiet tal-awtur permezz ta’ riċevituri tat-televiżjoni u tar-radju installati fil-kmamar tagħhom, mingħajr ma ħadet inkunsiderazzjoni r-rata ta’ okkupazzjoni tal-lukandi kkonċernati, u dan mingħajr ġustifikazzjoni oġġettiva. Skont din id-deċiżjoni, OSA kienet għalhekk eżiġiet il-ħlas ta’ royalties għall-kmamar mhux okkupati li fihom ma kien seħħ ebda użu ta’ tali xogħlijiet.
L-awtorità tal-kompetizzjoni Ċeka qieset li, permezz ta’ din il-prattika, OSA kienet imponiet kundizzjonijiet ta’ kummerċ inġusti fis-suq nazzjonali tal-għoti ta’ liċenzji għall-użu ta’ xogħlijiet protetti mid-drittijiet tal-awtur, li kien jikkostitwixxi abbuż minn pożizzjoni dominanti pprojbit mill-Artikolu 102 TFUE u mid-dispożizzjonijiet korrispondenti tal-leġiżlazzjoni Ċeka dwar il-kompetizzjoni. Għalhekk, hija kkundannat lil OSA għall-ħlas ta’ multa fl-ammont ta’ 10676000 koruna Ċeka (CZK) (madwar EUR 429000) u pprojbietha milli tirrikorri għall-istess prattika.
OSA ressqet ilment kontra din id-deċiżjoni, li ġie miċħud mill-President tal-awtorità tal-kompetizzjoni Ċeka permezz ta’ deċiżjoni tat‑23 ta’ Novembru 2020.
Konsegwentement, OSA ppreżentat rikors kontra din id-deċiżjoni quddiem il-Krajský soud v Brně (il-Qorti Reġjonali ta’ Brno, ir-Repubblika Ċeka), li ddeċidiet li tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “abbuż minn pożizzjoni dominanti”, fis-sens tal-Artikolu 102 TFUE, f’każ bħal dak li kien inkwistjoni hawnhekk.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li soċjetà għall-ġestjoni kollettiva li jkollha monopolju għall-ġestjoni, fit-territorju ta’ Stat Membru, tad-drittijiet tal-awtur relatati ma’ kategorija ta’ xogħlijiet protetti u li tqiegħed dawn ix-xogħlijiet għad-dispożizzjoni ta’ operaturi ekonomiċi b’korrispettiv ta’ ħlas ta’ royalties sabiex dawn ikunu jistgħu jikkomunikawhom lill-pubbliku għandha titqies li hija impriża li għandha pożizzjoni dominanti f’parti sostanzjali tas-suq intern fis-sens tal-Artikolu 102 TFUE. F’dan il-każ, kien paċifiku li OSA kellha tali pożizzjoni dominanti.
Sussegwentement, hija ppreċiżat li, meta l-allegata natura inġusta tal-aġir ta’ tali soċjetà għall-ġestjoni kollettiva tirrigwarda l-livell ta’ dawn ir-royalties, l-iffissar ta’ dawn ir-royalties għandu jiġi evalwat fid-dawl tal-kriterji relatati mal-prezzijiet eċċessivi. Konsegwentement, tali aġir jista’ jikkostitwixxi abbuż ipprojbit mill-Artikolu 102 TFUE jekk din is-soċjetà tapplika prezz eċċessiv, mingħajr relazzjoni raġonevoli mal-valur ekonomiku tal-provvista ta’ servizz tagħha, punt dan li għandu jiġi evalwat fid-dawl taċ-ċirkustanzi kollha tal-każ ineżami.
F’dan ir-rigward, għandu jittieħed inkunsiderazzjoni mhux biss il-valur ekonomiku tas-servizz ta’ ġestjoni kollettiva meħud bħala tali, iżda wkoll in-natura u l-portata tal-użu tax-xogħlijiet, kif ukoll il-valur ekonomiku ġġenerat minn dan l-użu.
Fir-rigward tal-lukandi, it-tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ apparati tar-radju jew tat-televiżjoni li jistgħu jirċievu sinjali u b’hekk ixandru xogħlijiet protetti fil-kmamar ta’ dawn il-lukandi jikkostitwixxi komunikazzjoni lill-pubbliku fis-sens tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2001/29/KE (
1
), mingħajr ma jkun determinanti jekk dan il-pubbliku, kompost mill-klijenti preżenti f’din il-lukanda, ikunx għażel li jaċċedi jew le għax-xogħlijiet hekk imqiegħda għad-dispożizzjoni. Mill-banda l-oħra, għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 102 TFUE, in-numru ta’ persuni li jikkomponu l-imsemmi pubbliku huwa element rilevanti sabiex jiġu stmati, minn naħa, il-portata tal-użu potenzjali tax-xogħlijiet protetti mid-drittijiet tal-awtur u, min-naħa l-oħra, il-benefiċċju li l-lukanda tista’ tikseb mil-liċenzja miksuba mingħand is-soċjetà għall-ġestjoni kollettiva.
Għaldaqstant, ir-rata ta’ okkupazzjoni tal-lukandi hija ċirkustanza li għandha tittieħed inkunsiderazzjoni sabiex tiġi evalwata, bl-għajnuna ta’ mudell statistiku jew fuq il-bażi ta’ kriterji oġġettivi, stabbli, faċilment aċċessibbli u verifikabbli oħra, il-portata tal-użu tax-xogħlijiet u l-valur ekonomiku li jirrappreżenta l-użu tagħhom u, għalhekk, sabiex jiġi ddeterminat jekk ir-royalties mitluba għall-għoti tal-liċenzji li jippermettu l-komunikazzjoni tax-xogħlijiet lill-pubbliku humiex “inġusti” fis-sens tal-punt (a) tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 102 TFUE.
Għalhekk, bħala prinċipju, ma jistax jiġi aċċettat li soċjetà għall-ġestjoni kollettiva titlob, mingħand il-lukandi, royalties li ma jiħdux inkunsiderazzjoni l-fatt li parti sinjifikattiva tal-kmamar tagħhom tkun inaċċessibbli għall-klijenti, pereżempju minħabba tnaqqis staġjonali tal-attività tagħhom, għeluq parzjali għal rinnovazzjoni, jew sitwazzjoni eċċezzjonali bħalma hija kriżi sanitarja.
B’mod iktar ġenerali, filwaqt li tista’ tkun ibbażata fuq tariffi fissi, ir-royalty għandha tieħu inkunsiderazzjoni, minn tal-inqas, stima tal-kwantità realment użata ta’ xogħlijiet protetti mid-drittijiet tal-awtur.
F’dan il-każ, kienet il-qorti tar-rinviju, fid-dawl taċ-ċirkustanzi kollha tal-każ, inkluż fid-dawl tad-disponibbiltà u tal-affidabbiltà tad-data dwar ir-rata ta’ okkupazzjoni tal-lukandi, kif ukoll tal-għodod teknoloġiċi eżistenti, li kellha tevalwa jekk kienx possibbli għal OSA li tieħu inkunsiderazzjoni r-rata ta’ okkupazzjoni prevedibbli tal-lukandi fit-tfassil tar-royalties, mingħajr ma dan iwassal għal żieda sproporzjonata fl-ispejjeż sostnuti minnha għall-finijiet tal-ġestjoni tal-kuntratti li jorbtuha mal-utenti tax-xogħlijiet protetti u tas-sorveljanza tal-użu tax-xogħlijiet protetti mid-drittijiet tal-awtur.
Għaldaqstant, fil-każ ineżami, ma setax jiġi eskluż li l-metodu ta’ kalkolu tar-royalties, li ma kienx jieħu inkunsiderazzjoni r-rata ta’ okkupazzjoni tal-lukandi, kien ser ikollu jiġi kklassifikat bħala “inġust” fis-sens tal-Artikolu 102 TFUE. Fil-fatt, fil-każ li metodu ta’ kalkolu tar-royalties li jieħu inkunsiderazzjoni din ir-rata ta’ okkupazzjoni seta’ jintuża bi spiża raġonevoli u kien ser jimplika tnaqqis sostanzjali tal-ammont ta’ dawn ir-royalties, allura l-użu tal-metodu attwali ta’ kalkolu seta’ jitqies li jwassal għal prezzijiet inġusti fis-sens tal-punt (a) tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 102 TFUE.
Din il-konklużjoni kienet bla ħsara għall-obbligu tal-qorti tar-rinviju li tieħu inkunsiderazzjoni kull element ieħor li seta’ jkun ukoll rilevanti sabiex jiġi evalwat jekk il-livell tat-tariffi kienx ġust jew le. Tali elementi setgħu jikkorroboraw jew jinvalidaw l-indikazzjoni ta’ abbuż minn pożizzjoni dominanti li seta’, jekk ikun il-każ, jirriżulta min-nuqqas ta’ teħid inkunsiderazzjoni tar-rata ta’ okkupazzjoni tal-lukandi.
Fir-rigward tal-oneru tal-prova li jaqa’ fuq l-awtorità tal-kompetizzjoni nazzjonali, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat, minn naħa, li l-konstatazzjoni ta’ abbuż minn pożizzjoni dominanti tkun issostanzjata suffiċjentement meta jiġi stabbilit li l-prattika inkwistjoni tista’ tippreġudika struttura ta’ kompetizzjoni effettiva, mingħajr ma jkun neċessarju li jintwera li din il-prattika għandha wkoll il-kapaċità li tikkawża dannu dirett lill-konsumaturi.
Min-naħa l-oħra, awtorità tal-kompetizzjoni hija obbligata turi li prattika abbużiva tista’ taffettwa b’mod sinjifikattiv il-kummerċ bejn Stati Membri. Issa, it-tariffi abbużivi pprattikati minn soċjetà għall-ġestjoni kollettiva li jkollha monopolju jistgħu jipproduċu effett fuq il-kummerċ transkonfinali meta din is-soċjetà ma tkunx responsabbli biss għall-ġestjoni tad-drittijiet tad-detenturi ċittadini tal-Istat Membru li fih ikollha monopolju, iżda wkoll għall-ġestjoni tad-drittijiet tad-detenturi ta’ Stati Membri oħra.
(
1
)	Direttiva 2001/29/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑22 ta’ Mejju 2001 dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerti aspetti ta’ drittijiet ta’ l-awtur u drittijiet relatati fis-soċjetà ta’ l-informazzjoni (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 17, Vol. 1, p. 230).