62017CJ0677
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Ewwel Awla)
15 ta’ Mejju 2019 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Ftehim ta’ Assoċjazzjoni KEE‑Turkija – Protokoll Addizzjonali – Artikolu 59 – Deċiżjoni Nru 3/80 – Sigurtà soċjali tal-ħaddiema migranti – Tneħħija tal-klawżoli ta’ residenza – Artikolu 6 – Benefiċċju tal-invalidità – Tneħħija – Regolament (KE) Nru 883/2004 – Benefiċċji speċjali fi flus ta’ natura mhux kontributorja – Kundizzjoni ta’ residenza – Direttiva 2003/109/KE – Status ta’ residenti għal żmien twil”
Fil-Kawża C‑677/17,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari taħt l‑Artikolu 267 TFUE, imressqa mis-Centrale Raad van Beroep (il-Qorti tal-Appell tas-Sigurtà Soċjali u tas-Servizz Pubbliku, il-Pajjiżi l-Baxxi), b’deċiżjoni tal-1 ta’ Diċembru 2017, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fl-4 ta’ Diċembru 2017, fil-proċedura
M. Çoban
vs
Raad van bestuur van het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Ewwel Awla),
komposta minn R. Silva de Lapuerta (Relatur), Viċi President tal-Qorti tal-Ġustizzja, li qiegħda taġixxi bħala President tal-Ewwel Awla, J.‑C. Bonichot, E. Regan, C. G. Fernlund u S. Rodin, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: E. Sharpston,
Reġistratur: R. Schiano, Amministratur,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tat-3 ta’ Ottubru 2018,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għal M. Çoban, minn R. Akkaya u Z. M. Alaca, advocaten,
–
għar-Raad van bestuur van het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen, minn J. Hut, bħala aġent,
–
għall-Gvern Olandiż, minn M. K. Bulterman u M. H. S. Gijzen, bħala aġenti,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn D. Martin u M. van Beek, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali ppreżentati fis-seduta tat-28 ta’ Frar 2019,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 6(1) tad-Deċiżjoni tal-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni Nru 3/80 tad-19 ta’ Settembru 1980 dwar l-applikazzjoni tal-iskemi tas-sigurtà soċjali tal-Istati Membri tal-Komunitajiet Ewropej għall-ħaddiema Torok u għall-membri tal-familja tagħhom (ĠU 1983, C 110, p. 60), moqri flimkien mal-Artikolu 59 tal-Protokoll Addizzjonali, iffirmat fit-23 ta’ Novembru 1970 fi Brussell u konkluż, approvat u kkonfermat f’isem il-Komunità permezz tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2760/72 tad-19 ta’ Diċembru 1972 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 11, Vol. 11, p. 41, iktar ’il quddiem il-“Protokoll Addizzjonali”). Il-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni ġie stabbilit permezz tal-Ftehim dwar il-ħolqien ta’ Assoċjazzjoni bejn il-Komunità Ekonomika Ewropea u t-Turkija li ġie ffirmat fit-12 ta’ Settembru 1963 f’Ankara mir-Repubblika tat-Turkija, minn naħa, kif ukoll mill-Istati Membri tal-KEE u tal-Komunità, min-naħa l-oħra, u li ġie konkluż, approvat u kkonfermat f’isem il-Komunità permezz tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 64/732/KEE tat-23 ta’ Diċembru 1963 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 11, Vol. 11, p. 10, iktar ’il quddiem il-“Ftehim ta’ Assoċjazzjoni”).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn M. Çoban u r-Raad van bestuur van het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (il-Kunsill ta’ Amministrazzjoni tal-Istitut tal-Immaniġġar tal-Assigurazzjonijiet għall-Ħaddiema Impjegati, il-Pajjiżi l-Baxxi, iktar ’il quddiem l-Uwv”) dwar iċ-ċaħda minn dan tal-aħħar tat-talba tiegħu intiża sabiex jikseb benefiċċju supplimentari skont il-leġiżlazzjoni Olandiża.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Il-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni
3
Skont l-Artikolu 2(1) tiegħu, il-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni għandu bħala għan li jippromwovi t-tisħiħ kontinwu u bbilanċjat tar-relazzjonijiet kummerċjali u ekonomiċi bejn il-partijiet kontraenti, filwaqt li tittieħed kompletament inkunsiderazzjoni n-neċessità li jiġi żgurat l-iżvilupp imħaffef tal-ekonomija tat-Turkija u ż-żieda fil-livell tal-impjiegi u tal-kundizzjonijiet tal-ħajja tal-poplu Tork.
Il-Protokoll Addizzjonali
4
Il-Protokoll Addizzjonali jinkludi t-Titolu II, bit-titolu “Moviment ta’ Persuni u Servizzi”, li l-Kapitolu I tiegħu jikkonċerna “Ħaddiema”.
5
L-Artikolu 39 tal-Protokoll Addizzjonali, li huwa parti mill-Kapitolu I tat-Titolu II tiegħu, jipprovdi:
“1.   Qabel it-tmiem ta’ l-ewwel sena wara d-dħul b’effett ta’ dan il-Protokoll, il-Kunsill ta’ l-Assoċjazzjoni għandu jadotta miżuri ta’ sigurtà soċjali għal ħaddiema ta’ nazzjonalità Torka li jiċċaqilqu fil-Komunità u għall-familji tagħhom li jabitaw fil-Komunità.
[...]
4.   Għandu jkun possibbli li tkun trasferita lejn it-Turkija l-penzjoni ta’ l-età, il-benefiċji tal-mewt u l-penzjoni ta’ l-invalidità akwistati permezz tal-miżuri adotti permezz tal-paragrafu 2.
[...]”
6
L-Artikolu 59 tal-Protokoll Addizzjonali, li jinsab taħt it-Titolu IV tiegħu intitolat “Disposizzjonijiet Ġenerali u Finali”, huwa redatt kif ġej:
“Fl-oqsma koperti b’dan il-Protokoll, it-Turkija m’għandhiex tirċievi trattament aktar favorevoli minn dak li l-Istati Membri jagħtu lil-xulxin permezz tat-Trattat li jistabbilixxi il-Komunità.”
7
L-Artikolu 62 tal-Protokoll Addizzjonali jipprovdi li:
“Dan il-Protokoll u l-Annessi tiegħu għandhom jifformaw parti ntegrali tal-[Ftehim ta’ Assoċjazzjoni].”
Id-Deċiżjoni Nru 3/80
8
L-Artikolu 2 tad-Deċiżjoni 3/80, intitolat “Kamp ta’ applikazzjoni ratione personae”, jipprevedi:
“Din id-deċiżjoni għandha tapplika:
–
għall-ħaddiema li huma jew li kienu suġġetti għal-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru wieħed jew iktar u li huma ta’ ċittadinanza Torka,
–
għall-membri tal-familja ta’ dawn il-ħaddiema, li huma residenti fit-territorju ta’ wieħed mill-Istati Membri,
–
għas-superstiti ta’ dawn il-ħaddiema.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
9
L-Artikolu 4 tal-imsemmija deċiżjoni, intitolat “Kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae”, jipprovdi:
“1.   Din id-deċiżjoni għandha tapplika għal-leġiżlazzjoni kollha rigward il-fergħat tas-sigurtà soċjali li jikkonċernaw:
[...]
b)
il-benefiċċji tal-invalidità, inklużi dawk maħsuba għaż-żamma jew għat-titjib fil-kapaċità tal-qligħ;
[...]
2.   Din id-deċiżjoni għandha tapplika għall-iskemi kollha ġenerali u speċjali tas-sigurtà soċjali, sewwa jekk kontributorji u sewwa jekk mhux kontributorji, u għal skemi relatati mal-obbligi ta’ min iħaddem jew tas-sid ta’ bastiment fir-rigward tal-benefiċċji msemmija fil-paragrafu 1.
[...]”
10
L-Artikolu 6 tad-Deċiżjoni Nru 3/80, intitolat “Tneħħija tal-klawżoli ta’ residenza [...]” jipprovdi, fl-ewwel subparagrafu tal-paragrafu 1 tiegħu:
“Għajr fejn ipprovdut xorta oħra f’din id-deċiżjoni, il-benefiċċji fi flus tal-invalidità, tax-xjuħija jew tas-superstiti, kif ukoll il-pensjonijiet għall-inċidenti fil-post tax-xogħol jew għall-mard ikkaġunat mix-xogħol, miksuba skont il-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru wieħed jew iktar, ma għandhom jiġu suġġetti għal ebda tnaqqis, modifika, sospensjoni, irtirar jew konfiska minħabba l-fatt li l-benefiċjarju jirrisjedi fit-Turkija jew fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor li ma huwiex dak li fih tinsab l-istituzzjoni responsabbli għall-għoti ta’ benefiċċji.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
Ir-Regolament Nru 883/2004
11
L-Artikolu 7 tar-Regolament (KE) Nru 883/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-29 ta’ April 2004 dwar il-kordinazzjoni ta’ sistemi ta’ sigurtà soċjali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 5, p. 72), kif emendat bir-Regolament (KE) Nru 988/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-16 ta’ Settembru 2009 (ĠU 2009, L 284, p. 43) (iktar ’il quddiem ir-“Regolament Nru 883/2004”), intitolat “Rinunzja ta’ regoli dwar ir-residenza”, jipprovdi:
“Sakemm dan ir-Regolament ma jgħidx mod ieħor, benefiċċji fi flus mogħtija taħt il-leġislazzjoni ta’ Stat Membru wieħed jew ta’ aktar minn Stat Membru wieħed jew taħt dan ir-Regolament, ma għandhomx ikunu suġġetti għal xi riduzzjoni, bidla, sospensjoni, waqfa jew sekwestru minħabba l-fatt li l-benefiċjarju jew il-membri tal-familja tiegħu jew tagħha jkollhom ir-residenza tagħhom fi Stat Membru ieħor u mhux fl-Istat Membru fejn tinstab l-istituzzjoni responsabbli għall-għoti ta’ benefiċċji.”
12
L-Artikolu 70 tar-Regolament Nru 883/2004 jipprevedi:
“1.   Dan l-Artikolu għandu japplika għal benefiċċji speċjali li mhumiex kontributorji u li jingħataw fi flus taħt il-leġislazzjoni li, minħabba l-ambitu personali, objettivi u/jew kondizzjonijiet dwar l-intitolar, għandha karatteristiċi kemm tal-leġislazzjoni dwar is-sigurtà soċjali msemmija fl-Artikolu 3(1) u kemm ta’ assistenza soċjali.
2.   Għall-għanijiet ta’ dan il-Kapitolu, “benefiċċji speċjali li mhumiex kontributorji u li jingħataw fi flus” tfisser dawn il-benefiċċji li:
[...]
(ċ)
huma elenkati fl-Anness X.
3.   L-Artikolu 7 [u] l-kapitoli l-oħra ta’ dan it-Titolu ma għandhomx japplikaw għall-benefiċċji msemmija fil-paragrafu 2 ta’ dan l-Artikolu.
4.   Il-benefiċċji msemmija fil-paragrafu 2 għandhom jingħataw biss fl-Istat Membru fejn il-persuni konċernati għandhom ir-residenza tagħhom u skond il-leġislazzjoni ta’ dan l-Istat Membru. Dawn il-benefiċċji għandhom jingħataw u għandhom jitħallsu mill-istituzzjoni tal-post ta’ residenza.”
13
L-Anness X ta’ dan ir-regolament, intitolat “Benefiċċji Speċjali Li Mhumiex Kontributorji U Li Jingħataw Fi Flus”, jipprovdi, rigward il-Pajjiżi l-Baxxi, il-benefiċċji li ġejjin:
“[...]
L-Att dwar il-Benefiċċji Supplimentari tas-6 ta’ Novembru 1986 (TW).”
Id-Direttiva 2003/109
14
Il-premessi 2, 4, 6 u 12 tad-Direttiva tal-Kunsill 2003/109/KE tal-25 ta’ Novembru 2003 dwar l-istatus ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jkunu residenti għat-tul (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 6, p. 272), jipprovdi:
“(2)
Il-Kunsill Ewropew, fil-laqgħa speċjali tiegħu f’Tampere fil-15 u s-16 ta’ Ottubru 1999, iddikjara li l-istatus legali ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi għandu ikun approssimat għal dak ta’ ċittadini ta’ l-Istati Membri u li persuni li tkun irresjediet legalment fi Stat membru għal perjodu ta’ żmien li għandu jiġi stabbilit u li jkollha permess ta’ residenza għat-tul għandha tingħata f’dak l-Istat Membru sett ta’ drittijiet uniformi li jkunu kemm jista’ ikun viċin dawk li jgawdu iċ-ċittadini ta’ l-Unjoni Ewropea.
[...]
(4)
L-integrazzjoni ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jkunu residenti għat-tul fl-Istati Membri hija element prinċipali fil-promozzjoni tal-koeżjoni ekonomika u soċjali, mira fundamentali tal-Komunità dikjarata fit-Trattat.
[...]
(6)
Il-kriterju prinċipali għall-kisba ta’ l-istatus ta’ residenti għat-tul għandu ikun it-tul ta’ residenza fit-territorju ta’ Stat Membru. Ir-residenza għandha tkun kemm legali u kontinwa sabiex turi li persuna tkun stabbilixxit l-għeruq tagħha f’dak il-pajjiż. Għandha ssir disposizzjoni għall-grad ta’ flssibilità sabiex jingħata kont taċ-ċirkostanzi li fihom persuna setgħa kellha titlaq mit-territorju fuq bażi temporanju.
[...]
(12)
Sabiex jikkostitwixxi strument ġenwin għall-integrazzjoni ta’ residenti għal perjodu twil fis-soċjetà fejn ikunu jgħijxu, ir-residenti għat-tul għandhom igawdu ugwaljanza ta’ trattament bħal taċ-ċittadini ta’ l-Istat Membru f’firxa wiesa’ ta’ kwistjonijiet ekonomiċi u soċjali, taħt il-kondizzjonijiet relevanti definiti f’din id-Direttiva.”
15
L-Artikolu 1 ta’ din id-direttiva jipprovdi:
“1. Din id-Direttiva tistabbilixxi:
a)
it-termini għall-għoti u l-irtirar ta’ l-istatus ta’ residenti għat-tul mogħti minn Stat membru f’relazzjoni ma’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi li legalment jirrisjedu fit-territorju tiegħu, u d-drittijiet marbuta miegħu; u
b)
it-termini ta’ residenza fi Stati Membri oħra minbarra dak li kien ikkonferixxa l-istatus għat-tul fuqhom għal ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jgawdu dak l-istatus.”
16
L-Artikolu 8 tad-Direttiva 2003/109 jipprevedi:
“1.   L-istatus ta’ residenti għat-tul għandu jkun permanenti, bla ħsara għall-Artikolu 9.
2.   L-Istati Membri għandhom joħorġu Permess [UE] ta’ residenza għal residenza għat-tul lir-residenti għat-tul. Il-permess għandu ikun validu għal ta’ l-anqas ħames snin; dan għandu ma’ l-applikazzjoni jekk meħtieġa, jiġġedded awtomatikament malli jiskadi.
[...]”
Id-dritt Olandiż
17
L-Artikolu 4a tat-Toeslagenwet (Il-Liġi dwar il-Benefiċċji Supplimentari), tas-6 ta’ Novembru 1986 (Stb. 1986, Nru 567), fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-fatti fil-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem it-“TW”), kien jipprovdi:
“1.   Il-persuna msemmija fl-Artikolu 2 ma għandhiex dritt għal benefiċċju supplimentari għall-perijodu meta ma tirrisjedix fil-Pajjiżi l-Baxxi.
2   Il-persuna msemmija fl-Artikolu 2 li, skont il-paragrafu 1, ma għandhiex dritt għal benefiċċju supplimentari għandha dritt għal dan il-benefiċċju supplimentari mill-ġurnata meta tistabbilixxi r-residenza tagħha fil-Pajjiżi l-Baxxi jekk tissodisfa l-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 2(1), (2) jew (3).”
18
L-Artikolu 8(1) tar-Remigratiewet (il-Liġi dwar il-Migrazzjoni ta’ Ritorn), tat-22 ta’ April 1999 (Stb. 1999, Nru 232), jipprevedi:
“Il-persuni li jkunu telqu mill-Pajjiżi l-Baxxi fil-kuntest ta’ din il-liġi jistgħu jirritornaw mhux iktar tard minn sena mid-data li fiha huma stabbilixxew ruħhom fil-pajjiż ta’ destinazzjoni.”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
19
M. Çoban huwa ċittadin Tork li eżerċita matul ċerti perijodi attività bħala persuna impjegata fil-Pajjiżi l-Baxxi.
20
Fil-11 ta’ Settembru 2006, M. Çoban ħalla l-impjieg tiegħu minħabba mard.
21
Mit-18 ta’ Diċembru 2006, huwa għandu permess ta’ residenza bħala residenti għal żmien twil – UE maħruġ konformement mad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2003/109.
22
Mit-8 ta’ Settembru 2008, il-Uwv ta lil M. Çoban allowance skont il-Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (il-Liġi dwar ix-Xogħol u d-Dħul skont il-Kapaċità għax-Xogħol) tal-10 ta’ Novembru 2005 (Stb. 2005, Nru 572), ikkalkolata fuq il-bażi ta’ inkapaċità għax-xogħol minn 45 % sa 55 %. Minbarra dan, l-Uwv ta wkoll lil M. Çoban benefiċċju supplimentari fil-forma ta’ żieda intiża sabiex tiżguralu dħul minimu, skont it-TW.
23
Fl-10 ta’ Frar 2014, M. Çoban informa lill-Uwv bl-intenzjoni tiegħu li jirritorna lejn it-Turkija mill-1 ta’ April 2014. B’deċiżjoni tat-12 ta’ Frar 2014, l-Uwv neħħa l-benefiċċju supplimentari li kien ingħata preċedentement lil M. Çoban, b’effett mill-1 ta’ April 2014.
24
Fil-kuntest tat-tluq tiegħu lejn it-Turkija, M. Çoban, fuq talba tiegħu, kiseb min-naħa tal-awtoritajiet Olandiżi allowances ta’ għajnuna għar-ritorn. Fit-18 ta’ Marzu 2014, M. Çoban irritorna lejn it-Turkija. Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li, f’din id-data tal-aħħar, huwa kien għad kellu permess ta’ residenza bħala residenti għal żmien twil – UE.
25
Fid-9 ta’ Lulju 2014, M. Çoban ippreżenta, mit-Turkija, talba ġdida għal benefiċċju supplimentari mal-Uwv. Skont il-qorti tar-rinviju, din it-talba l-ġdida tfittex li tirkupra l-benefiċċju supplimentari li tneħħa mill-Uwv fit-12 ta’ Frar 2014.
26
B’deċiżjoni tal-1 ta’ Awwissu 2014, l-Uwv ċaħad din it-talba.
27
M. Çoban ressaq ilment kontra din id-deċiżjoni tal-aħħar quddiem il-Uwv, li, b’deċiżjoni tal-20 ta’ Ottubru 2014, ikkonferma ċ-ċaħda tat-talba għal benefiċċju supplimentari fuq il-bażi tal-Artikolu 4a tat-TW, li jistipula li huma biss il-persuni residenti fil-Pajjiżi l-Baxxi li għandhom dritt għal tali benefiċċju.
28
Ir-rikorrent fil-kawża prinċipali ppreżenta rikors kontra d-deċiżjoni tal-Uwv tal-20 ta’ Ottubru 2014 quddiem ir-rechtbank Amsterdam (il-Qorti Distrettwali ta’ Amsterdam, il-Pajjiżi l-Baxxi).
29
B’sentenza tat-18 ta’ Ġunju 2015, din il-qorti ċaħdet dan ir-rikors minħabba, b’mod partikolari, li M. Çoban ma kienx jinsab f’sitwazzjoni paragunabbli għal dik taċ-ċittadini Torok ikkonċernati fil-kawża li tat lok għas-sentenza tas-26 ta’ Mejju 2011, Akdas et (C‑485/07, EU:C:2011:346).
30
M. Çoban appella din is-sentenza tal-aħħar quddiem is-Centrale Raad van Beroep (il-Qorti tal-Appell tas-Sigurtà Soċjali u tas-Servizz Pubbliku, il-Pajjiżi l-Baxxi).
31
Il-qorti tar-rinviju tirrileva li M. Çoban kien ħalla definittivament is-suq regolari tax-xogħol fil-Pajjiżi l-Baxxi f’mument partikolari wara l-bidu tal-inkapaċità għax-xogħol tiegħu, b’tali mod li huwa tilef id-dritt ta’ residenza tiegħu f’dan l-Isat Membru skont il-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni. Sa fejn din iċ-ċirkustanza tqiegħdu f’sitwazzjoni paragunabbli għal dik ta’ ċittadini Torok ikkonċernati fil-kawża li tat lok għas-sentenza tas-26 ta’ Mejju 2011, Akdas et (C‑485/07, EU:C:2011:346), bħala prinċipju M. Çoban għandu jkun jista’ jinvoka d-dritt li jesporta l-benefiċċju supplimentari inkwistjoni fil-kawża prinċipali abbażi tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 6(1) tad-Deċiżjoni Nru 3/80.
32
Madankollu, il-qorti tar-rinviju tindika li, għall-kuntrarju taċ-ċittadini Torok ikkonċernati f’dik il-kawża, M. Çoban ħalla l-Pajjiżi l-Baxxi fuq l-inizjattiva tiegħu stess. Fil-fatt, skont din il-qorti, ir-rikorrent fil-kawża prinċipali kellu, fid-data tar-ritorn tiegħu fit-Turkija, l-istatus ta’ residenti għal żmien twil, fis-sens tad-Direttiva 2003/109, f’dan l-Istat Membru. Minbarra dan, huwa seta’, skont il-Liġi dwar il-Migrazzjoni ta’ Ritorn, imur lura f’dan l-Istat Membru fit-terminu ta’ sena wara t-tluq tiegħu.
33
Għalhekk, is-sitwazzjoni ta’ M. Çoban kienet tippreżenta wkoll xebh ma’ dik taċ-ċittadini Torok ikkonċernati fil-kawża li tat lok għas-sentenza tal-14 ta’ Jannar 2015, Demirci et. (C‑171/13, EU:C:2015:8).
34
Għalhekk, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, fir-rigward tal-ġurisprudenza li ħarġet mis-sentenzi tas-26 ta’ Mejju 2011, Akdas et, (C‑485/07, EU:C:2011:346), kif ukoll tal-14 ta’ Jannar 2015, Demirci et (C‑171/13, EU:C:2015:8), rigward il-kwistjoni jekk, għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 59 tal-Protokoll Addizzjonali, is-sitwazzjoni ta’ M. Çoban tistax tkun utilment ipparagunata ma’ dik taċ-ċittadini tal-Unjoni, li ma jistgħux jesportaw benefiċċju bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
35
F’dawn iċ-ċirkustanzi, is-Centrale Raad van Beroep (il-Qorti tal-Appell tas-Sigurtà Soċjali u tas-Servizz Pubbliku) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“[1)]
[L-ewwel subparagrafu tal-]Artikolu 6(1) tad-Deċiżjoni Nru 3/80, moqri flimkien mal-Artikolu 59 tal-[Protokoll Addizzjonali], għandu jiġi interpretat fis-sens li dan jipprekludi leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru bħall-Artikolu 4a tat-[TW], li permezz tagħha benefiċċju addizzjonali li ngħata jitħassar meta l-benefiċjarju jistabbilixxi ruħu fit-Turkija, inkluż meta l-benefiċjarju jkun telaq mit-territorju tal-Istat Membru fuq l-inizjattiva tiegħu stess?
[2)]
Huwa rilevanti f’dan ir-rigward li l-parti kkonċernata, fil-mument tat-tluq tagħha, ma jkollhiex iktar dritt ta’ residenza fuq il-bażi [tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni], iżda fuq permess ta’ residenza tal-UE ta’ resident fit-tul [ibbażat fuq id-Direttiva 2003/109]?
[3)]
Huwa rilevanti f’dan ir-rigward li l-leġiżlazzjoni nazzjonali tippermetti lill-parti kkonċernata terġa’ tiġi lura fi żmien sena mid-data tat-tluq tagħha u b’hekk tirkupra d-dritt għall-benefiċċju addizzjonali u li hija tibqa’ żżomm din il-possibbiltà sakemm ikun għad għandha permess ta’ residenza tal-UE ta’ resident fit-tul [ibbażat fuq id-Direttiva 2003/109]?”
Fuq id-domandi preliminari
36
Permezz tad-domandi tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 6(1) tad-Deċiżjoni Nru 3/80, moqri flimkien mal-Artikolu 59 tal-Protokoll Addizzjonali, għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi dispożizzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tneħħi l-benefiċċju supplimentari lil ċittadin Tork li jirritorna fil-pajjiż ta’ oriġini tiegħu u li għandu, fid-data tat-tluq tiegħu mill-Istat Membru ospitanti, l-istatus ta’ residenti għal żmien twil, fis-sens tad-Direttiva 2003/109.
37
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li d-Deċiżjoni Nru 3/80 hija intiża sabiex tikkoordina l-iskemi ta’ sigurtà soċjali tal-Istati Membri sabiex il-ħaddiema Torok impjegati jew li kienu impjegati fl-Unjoni kif ukoll il-membri tal-familja ta’ dawn il-ħaddiema u s-superstiti tagħhom ikunu jistgħu jibbenefikaw minn benefiċċji fil-fergħat tradizzjonali tas-sigurtà soċjali (sentenza tal-10 ta’ Settembru 1996, Taflan-Met et, C‑277/94, EU:C:1996:315, punt 26).
38
Skont l-Artikolu 2 tad-Deċiżjoni Nru 3/80, din tapplika, b’mod partikolari, għall-ħaddiema Torok li huma jew li kienu suġġetti għal-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru wieħed jew iktar.
39
Fir-rigward tal-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae tad-Deċiżjoni Nru 3/80, mill-Artikolu 4(1) u (2) ta’ din id-deċiżjoni jirriżulta li din tapplika għal-leġiżlazzjonijiet kollha relatati mal-fergħat tas-sigurtà soċjali li jikkonċernaw, b’mod partikolari, il-benefiċċji tal-invalidità, inklużi dawk li huma intiżi sabiex iżommu jew itejbu l-kapaċità ta’ qligħ, kif ukoll mal-iskemi tas-sigurtà soċjali ġenerali u speċjali, kontributorji u mhux kontributorji.
40
F’dan il-każ, huwa paċifiku li M. Çoban jibbenefika minn pensjoni tal-invalidità prevista mil-leġiżlazzjoni Olandiża fil-qasam tas-sigurtà soċjali u li l-benefiċċju supplimentari inkwistjoni fil-kawża prinċipali huwa intiż sabiex itejjeb din il-pensjoni sabiex jiżguralu dħul minimu. Konsegwentement, dan il-benefiċċju għandu jiġi assimilat ma’ benefiċċju tal-invalidità, fis-sens tal-Artikolu 4(1)(b) tad-Deċiżjoni Nru 3/80.
41
Għalhekk, id-Deċiżjoni Nru 3/80 hija applikabbli għal sitwazzjoni bħal dik fil-kawża prinċipali.
42
L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 6(1) tad-Deċiżjoni Nru 3/80, li jimplimenta l-Artikolu 39(4) tal-Protokoll Addizzjonali, jistabbilixxi d-dritt tal-ħaddiema Torok li jżommu, fit-Turkija jew fit-territorju ta’ Stat Membru għajr dak li fih tinsab l-istituzzjoni responsabbli għall-għoti ta’ benefiċċji, il-benefiċċji fi flus tal-invalidità, tax-xjuħija jew tas-superstiti kif ukoll il-pensjonijiet għal inċidenti fuq il-post tax-xogħol u għal mard ikkaġunat mix-xogħol, miksuba taħt il-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru wieħed jew iktar.
43
Id-Deċiżjoni Nru 3/80 ma tipprevedi ebda deroga jew restrizzjoni għat-tneħħija tal-klawżoli ta’ residenza stabbilita fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 6(1) tagħha (sentenza tas-26 ta’ Mejju 2011, Akdas et, C‑485/07, EU:C:2011:346, punt 80).
44
F’dan il-każ, l-Uwv, permezz ta’ deċiżjoni tat-12 ta’ Frar 2014, neħħa l-benefiċċju supplimentari inkwistjoni fil-kawża prinċipali b’effett mill-1 ta’ April 2014, minħabba li M. Çoban kien informah bl-intenzjoni tiegħu li jirritorna lejn it-Turkija f’din id-data tal-aħħar. Fid-9 ta’ Lulju 2014, M. Çoban għalhekk ippreżenta, mit-Turkija, talba ġdida għal benefiċċju supplimentari, li kienet intiża, skont l-indikazzjonijiet ipprovduti mill-qorti tar-rinvju, li terġa’ tistabbilixxi dak imneħħi mill-Uwv.
45
Sa fejn din l-aħħar talba mressqa mir-rikorrent fil-kawża prinċipali hija intiża, skont il-qorti tar-rinviju, sabiex jiġi stabbilit mill-ġdid dritt għal benefiċċju supplimentari miksub skont it-TW, hemm lok li jiġi kkunsidrat, hekk kif l-Avukat Ġenerali essenzjalment irrilevat fil-punti 60 u 62 tal-konklużjonijiet tagħha, li M. Çoban jinvoka, fil-proċedura fil-kawża prinċipali, id-dritt għal benefiċċju tal-invalidità miksub skont il-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru, konformement mal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 6(1) tad-Deċiżjoni Nru 3/80.
46
F’dawn iċ-ċirkustanzi, is-sitwazzjoni ta’ M. Çoban taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni.
47
Madankollu, għandu jiġi kkonstatat li l-benefiċċju supplimentari inkwistjoni fil-kawża prinċipali jikkostitwixxi, skont l-iskrizzjoni tat-TW fl-Anness X tar-Regolament Nru 883/2004, “benefiċċju speċjali li ma huwiex kontributorju u li jingħata fi flus” fis-sens tal-Artikolu 70(2) ta’ dan ir-regolament.
48
Konformement mal-Artikolu 70(3) tar-Regolament Nru 883/2004, il-prinċipju tat-tneħħija tal-klawżoli ta’ residenza previst fl-Artikolu 7 ta’ dan ir-regolament ma huwiex applikabbli għal tali benefiċċji. Skont l-Artikolu 70(4) tal-istess regolament, dawn il-benefiċċji jingħataw esklużivament fl-Istat Membru li fih il-persuna kkonċernata tirrisjedi u konformement mal-leġiżlazzjoni tiegħu.
49
Minn dan jirriżulta li ċ-ċittadini tal-Unjoni li jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 883/2004 ma jistgħux jibbenefikaw minn benefiċċju speċjali fi flus ta’ natura mhux kontributorja, bħall-benefiċċju supplimentari inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ħlief sa fejn dawn jirrisjedu fl-Istat Membru li jkun tah.
50
Għalhekk, iċ-ċittadini tal-Unjoni jibqgħu suġġetti għall-kundizzjoni ta’ residenza fit-territorju tar-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi imposta mill-Artikolu 4a tat-TW sabiex jibbenefikaw minn benefiċċju supplimentari skont din il-leġiżlazzjoni.
51
Issa, għandu jitfakkar li l-Artikolu 59 tal-Protokoll Addizzjonali jipprevedi li, fl-oqsma koperti minn dan il-protokoll, it-Turkija ma tistax tibbenefika minn trattament iktar favorevoli minn dak li l-Istati Membri jagħtu lil xulxin bejniethom skont it-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità.
52
Il-Protokoll Addizzjonali b’mod partikolari jkopri, skont it-Titolu II tiegħu, il-moviment tal-persuni u tas-servizzi u, b’mod partikolari, id-dispożizzjonijiet fil-qasam tas-sigurtà soċjali favur ħaddiema ta’ nazzjonalità Torka li jiċċaqilqu ġewwa l-Unjoni, li jinsabu fid-Deċiżjoni Nru 3/80.
53
Għalhekk għandu jiġi eżaminat, fir-rigward tal-Artikolu 59 ta’ dan il-Protokoll, jekk iċ-ċirkustanza li ċittadin Tork, bħal M. Çoban, jista’ jżomm, abbażi tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 6(1) tad-Deċiżjoni Nru 3/80, id-dritt għal benefiċċju supplimentari, bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, wara li jkun ittrasferixxa r-residenza tiegħu fit-Turkija, filwaqt li ċ-ċittadini tal-Unjoni jibqgħu suġġetti għall-kundizzjoni ta’ residenza imposta mill-Artikolu 4a tat-TW sabiex jibbenefikaw minn dan id-dritt, twassalx sabiex lil dan iċ-ċittadin Tork jiġi rriżervat trattament iktar favorevoli minn dak mogħti liċ-ċittadini tal-Unjoni li jinsabu f’sitwazzjoni paragunabbli.
54
F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fil-punt 95 tas-sentenza tas-26 ta’ Mejju 2011, Akdas et (C‑485/07, EU:C:2011:346), li s-sitwazzjoni ta’ ex ħaddiema Torok li rritornaw lejn it-Turkija wara li kienu tilfu d-dritt ta’ residenza tagħhom fl-Istat Membru ospitanti minħabba ċ-ċirkustanza li huma kienu milquta minn invalidità fih, ma tistax, għall-bżonnijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 59 tal-Protokoll Addizzjonali, tkun utilment ipparagunata ma’ dik taċ-ċittadini tal-Unjoni sa fejn dawn, minħabba li jkollhom id-dritt ta’ moviment kif ukoll ta’ residenza libera fit-territorju tal-Istati Membri u għalhekk iżommu d-dritt ta’ residenza tagħhom fl-Istat Membru li jagħti l-benefiċċju inkwistjoni, minn naħa, jistgħu jagħżlu li jitilqu mit-territorju ta’ dan l-Istat billi jitilfu, minħabba dan il-fatt, dan il-benefiċċju u, min-naħa l-oħra, għandhom id-dritt li jmorru lura f’kull mument fl-Istat Membru kkonċernat.
55
F’dan il-każ, is-sitwazzjoni ta’ M. Çoban ma tistax tiġi assimilata ma’ dik taċ-ċittadini Torok ikkonċernati fil-kawża li tat lok għal din is-sentenza, peress li, fid-data tat-tluq tiegħu mill-Pajjiżi l-Baxxi lejn it-Turkija, M. Çoban ma kienx tilef id-dritt ta’ residenza tiegħu f’dan l-Istat Membru.
56
Fil-fatt, mill-proċess ippreżentat quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li, f’din id-data, M. Çoban kellu l-istatus ta’ residenti għal żmien twil fil-Pajjiżi l-Baxxi, fis-sens tad-Direttiva 2003/109.
57
Issa, għandu jitfakkar li, skont l-Artikolu 8 tad-Direttiva 2003/109, l-istatus ta’ residenti għal żmien twil huwa permanenti bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 9 ta’ din id-direttiva, dwar l-irtirar jew it-telf ta’ dan l-istatus.
58
Barra minn hekk, hekk kif jirriżulta mill-premessi 4, 6 u 12 tad-Direttiva 2003/109, l-għan prinċipali tagħha huwa l-integrazzjoni taċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi li stabbilixxew ruħhom għat-tul fl-Istati Membri. Bl-istess mod, kif jirriżulta mill-premessa 2 ta’ din id-direttiva, din tal-aħħar hija intiża, permezz tal-għoti tal-istatus ta’ residenti għal żmien twil lil dawn iċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi, li tqarreb l-istatus legali ta’ dawn tal-aħħar ma’ dak taċ-ċittadini tal-Istati Membri (sentenza tat-18 ta’ Ottubru 2012, Singh, C‑502/10, EU:C:2012:636, punt 45).
59
Għalhekk, skont tali status, M. Çoban kien fil-pożizzjoni, fid-data tat-tluq tiegħu mill-Pajjiżi l-Baxxi lejn it-Turkija, li jissodisfa l-kundizzjoni ta’ residenza fit-territorju ta’ dan l-Istat Membru imposta mit-TW sabiex jibbenefika mill-benefiċċju supplimentari inkwistjoni fil-kawża prinċipali, bħal fil-każ ta’ ċittadin tal-Unjoni li jirrisjedi fil-Pajjiżi l-Baxxi.
60
Isegwi li, għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 59 tal-Protokoll Addizzjonali, is-sitwazzjoni ta’ M. Çoban għandha titqies bħala paragunabbli ma’ dik ta’ ċittadin tal-Unjoni li jirrisjedi fil-Pajjiżi l-Baxxi li jkun kiseb id-dritt għal benefiċċju supplimentari abbażi tat-TW.
61
F’dawk iċ-ċirkustanzi, il-fatt li ċittadin Tork, bħal M. Çoban, jista’ jżomm, fuq il-bażi tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 6(1) tad-Deċiżjoni Nru 3/80, id-dritt għal benefiċċju supplimentari, bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, wara li jkun ittrasferixxa r-residenza tiegħu fit-Turkija, filwaqt li ċ-ċittadini tal-Unjoni jibqgħu suġġetti għall-kundizzjoni ta’ residenza fit-territorju tar-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi imposta mill-Artikolu 4(a) tat-TW sabiex jibbenefikaw minn tali dritt, iwassal sabiex lil dan iċ-ċittadin Tork jiġi rriżervat trattament iktar favorevoli minn dak mogħti liċ-ċittadini tal-Unjoni li jsibu ruħhom f’sitwazzjoni paragunabbli, li jkun inkompatibbli mar-rekwiżiti li jirriżultaw mill-Artikolu 59 tal-Protokoll Addizzjonali.
62
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, id-domandi magħmula għandhom jiġu risposti li l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 6(1) tad-Deċiżjoni Nru 3/80, moqri flimkien mal-Artikolu 59 tal-Protokoll Addizzjonali, għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix dispożizzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tneħħi benefiċċju supplimentari lil ċittadin Tork li jirritorna fil-pajjiż ta’ oriġini tiegħu u li għandu, fid-data tat-tluq tiegħu mill-Istat Membru ospitanti, l-istatus ta’ residenti għal żmien twil, fis-sens tad-Direttiva 2003/109.
Fuq l-ispejjeż
63
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 6(1) tad-Deċiżjoni tal-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni Nru 3/80 tad-19 ta’ Settembru 1980 dwar l-applikazzjoni tal-iskemi tas-sigurtà soċjali tal-Istati Membri tal-Komunitajiet Ewropej għall-ħaddiema Torok u għall-membri tal-familja tagħhom, moqri flimkien mal-Artikolu 59 tal-Protokoll Addizzjonali, iffirmat fit-23 ta’ Novembru 1970 fi Brussell u konkluż, approvat u kkonfermat f’isem il-Komunità permezz tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2760/72 tad-19 ta’ Diċembru 1972, għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix dispożizzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tneħħi benefiċċju supplimentari lil ċittadin Tork li jirritorna fil-pajjiż ta’ oriġini tiegħu u li għandu, fid-data tat-tluq tiegħu mill-Istat Membru ospitanti, l-istatus ta’ residenti għal żmien twil, fis-sens tad-Direttiva tal-Kunsill 2003/109/KE tal-25 ta’ Novembru 2003 dwar l-istatus ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jkunu residenti għat-tul.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Olndiż.