62023TJ0590_RES
Υπόθεση T‑540/23
Emilio De Capitani
κατά
Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (ένατο τμήμα) της 29ης Οκτωβρίου 2025
«Πρόσβαση στα έγγραφα – Κανονισμός (ΕΚ) 1049/2001 – Έγγραφα εργασίας προερχόμενα από τη Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου σχετικά με δύο νομοθετικές προτάσεις υπό εξέταση κατά τον χρόνο υποβολής της αιτήσεως πρόσβασης – Μερική άρνηση πρόσβασης – Εξαίρεση σχετική με την προστασία της διαδικασίας λήψεως αποφάσεων – Προσφυγή ακυρώσεως – Μη δημοσίευση στο μητρώο του Συμβουλίου εγγράφων στα οποία παρασχέθηκε πρόσβαση κατόπιν αιτήσεως – Απουσία πράξης δεκτικής προσφυγής – Απαράδεκτο»
Προσφυγή ακυρώσεως – Πράξεις δεκτικές προσφυγής – Έννοια – Πράξεις παράγουσες δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα – Σιωπή ή αδράνεια θεσμικού οργάνου – Απόφαση που επιβεβαιώνει την άρνηση πρόσβασης σε έγγραφα – Εξομοίωση με σιωπηρή απόφαση περί άρνησης δημοσίευσης στο μητρώο των εγγράφων στα οποία παρασχέθηκε πρόσβαση – Δεν εμπίπτει
(Άρθρο 263 ΣΛΕΕ· κανονισμός 1049/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρα 2 § 1, 8 § 3 και 12)
(βλ. σκέψεις 46-55)
Θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Δικαίωμα πρόσβασης του κοινού στα έγγραφα – Κανονισμός 1049/2001 – Εξαιρέσεις από το δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα – Προστασία της διαδικασίας λήψεως αποφάσεων – Έννοια – Περιεχόμενο – Νομοθετικά έγγραφα – Εμπίπτουν
(Άρθρο 15 § 3 ΣΛΕΕ· Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 42· κανονισμός 1049/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 4 § 3, εδ. 1)
(βλ. σκέψεις 70-74)
Θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Δικαίωμα πρόσβασης του κοινού στα έγγραφα – Κανονισμός 1049/2001 – Εξαιρέσεις από το δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα – Προστασία της διαδικασίας λήψεως αποφάσεων – Προϋποθέσεις – Συγκεκριμένη, ουσιώδης και σοβαρή προσβολή της εν λόγω διαδικασίας – Έννοια της σοβαρής προσβολής – Σημαντικός αντίκτυπος στη διαδικασία λήψεως αποφάσεων – Κριτήρια εκτιμήσεως
(Κανονισμός 1049/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 4 § 3, εδ. 1)
(βλ. σκέψεις 93-98, 109-114)
Θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Δικαίωμα πρόσβασης του κοινού στα έγγραφα – Κανονισμός 1049/2001 – Εξαιρέσεις από το δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα – Προστασία της διαδικασίας λήψεως αποφάσεων – Προϋποθέσεις – Συγκεκριμένη, ουσιώδης και σοβαρή προσβολή της εν λόγω διαδικασίας – Επίκληση γενικών και αφηρημένων δικαιολογητικών λόγων για την εν λόγω προσβολή – Δεν επιτρέπεται
(Κανονισμός 1049/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 4 § 3, εδ. 1)
(βλ. σκέψεις 106, 115, 119, 120)
Σύνοψη
Επιληφθέν προσφυγής ακυρώσεως, την οποία κάνει εν μέρει δεκτή, το Γενικό Δικαστήριο αποφαίνεται επί της σχέσης μεταξύ, αφενός, του δικαιώματος πρόσβασης στα έγγραφα κατόπιν αιτήσεως (
1
) και, αφετέρου, των υποχρεώσεων των θεσμικών οργάνων να παρέχουν όσο το δυνατόν ευρύτερη άμεση πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα και ιδίως στα νομοθετικά έγγραφα.
Ο προσφεύγων, Emilio De Capitani, υπέβαλε αίτηση πρόσβασης σε 33 έγγραφα εργασίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αντηλλάγησαν στο πλαίσιο πλειόνων νομοθετικών διαδικασιών οι οποίες αποτελούσαν μέρος του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο (στο εξής: έγγραφα WK). Σε απάντηση στην αίτηση αυτή, το Συμβούλιο παρέσχε στον προσφεύγοντα πλήρη πρόσβαση σε 27 έγγραφα WK και μερική πρόσβαση σε τρία έγγραφα WK. Απεναντίας, το Συμβούλιο του αρνήθηκε εξ ολοκλήρου την πρόσβαση σε τρία έγγραφα WK με την αιτιολογία ότι η γνωστοποίησή τους θα έθιγε σοβαρά τη διαδικασία λήψεως αποφάσεων (
2
).
Επί της επιβεβαιωτικής αιτήσεως του προσφεύγοντος για πρόσβαση σε δύο από τα τρία αυτά έγγραφα (στο εξής: επίμαχα έγγραφα) το Συμβούλιο εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση (
3
) με την οποία επιβεβαίωσε την άρνησή του να παράσχει πρόσβαση.
Κατόπιν τούτου, ο προσφεύγων άσκησε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου προσφυγή με αίτημα, κατ’ ουσίαν, την ακύρωση της προσβαλλομένης αποφάσεως καθ’ ο μέρος, αφενός, δεν του παρέχει πρόσβαση στα επίμαχα έγγραφα και, αφετέρου, απορρίπτει σιωπηρώς τη δημοσίευση στο μητρώο των νομοθετικών εγγράφων στα οποία του είχε παρασχεθεί πρόσβαση.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Στο πλαίσιο της εκτιμήσεως του δευτέρου αιτήματος της προσφυγής, το Γενικό Δικαστήριο εξετάζει αν η προσβαλλόμενη απόφαση εμπεριέχει σιωπηρή άρνηση του Συμβουλίου να δημοσιεύσει στο μητρώο τα έγγραφα που γνωστοποιήθηκαν στον προσφεύγοντα σε απάντηση της αιτήσεώς του περί παροχής πρόσβασης, άρνηση δυνάμενη να συνιστά πράξη δεκτική προσφυγής.
Κατ’ αρχάς, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν μνημονεύει τη δημοσίευση στο μητρώο των εγγράφων που γνωστοποιήθηκαν στον προσφεύγοντα και υπενθυμίζει ότι, κατ’ αρχήν, η σιωπή ενός θεσμικού οργάνου δεν μπορεί να εξομοιώνεται με σιωπηρή απόφαση, εκτός αν υπάρχουν ρητές διατάξεις που να καθορίζουν τόσο την προθεσμία μετά τη λήξη της οποίας το θεσμικό όργανο θεωρείται ότι αποφάσισε σιωπηρά, όσο και το περιεχόμενο της αποφάσεως αυτής.
Εν συνεχεία, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει ότι, στον τομέα της πρόσβασης στα έγγραφα, η σιωπή ενός θεσμικού οργάνου λαμβάνεται ρητώς υπόψη μόνον στο άρθρο 8, παράγραφος 3, του κανονισμού 1049/2001, το οποίο αφορά αποκλειστικώς τις επιβεβαιωτικές αιτήσεις που υποβάλλονται από πρόσωπα που απολαύουν του διασφαλιζόμενου στο άρθρο 2, παράγραφος 1, του εν λόγω κανονισμού δικαιώματος πρόσβασης στα έγγραφα.
Το Γενικό Δικαστήριο εξετάζει, κατά συνέπεια, το ζήτημα κατά πόσον το δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 1, του κανονισμού 1049/2001 περιλαμβάνει τη δημοσίευση εγγράφων στο μητρώο του οικείου θεσμικού οργάνου βάσει του άρθρου 12, παράγραφος 2, του κανονισμού. Συναφώς, επισημαίνει ότι το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι ο κανονισμός αυτός δεν συναρτά άμεσα το δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα κατά το άρθρο 2, παράγραφος 1, προς την υποχρέωση που επιβάλλεται στα θεσμικά όργανα να καταρτίζουν το προβλεπόμενο στο άρθρο 11 δημόσιο μητρώο και, ως εκ τούτου, δεν είναι δυνατόν η υποχρέωση καταχώρισης να επιβληθεί διά της υποβολής αιτήσεως για πρόσβαση σε έγγραφα (
4
). Κατά το Γενικό Δικαστήριο, οι εκτιμήσεις αυτές ισχύουν και για τις υποχρεώσεις που προβλέπει το άρθρο 12 του ίδιου κανονισμού, το οποίο περιγράφει τη διοικητική πρακτική που πρέπει να ακολουθούν τα οικεία θεσμικά όργανα όσον αφορά την παροχή πρόσβασης του κοινού στα έγγραφα και άρα δεν συνδέεται με αυτό καθεαυτό το δικαίωμα πρόσβασης. Εξάλλου, το Γενικό Δικαστήριο τονίζει ότι το εν λόγω άρθρο 12 δεν επιβάλλει ανεπιφύλακτη υποχρέωση στα οικεία θεσμικά όργανα, δεδομένου ότι, αφενός, τα θεσμικά όργανα παρέχουν «όσο το δυνατόν ευρύτερη» άμεση πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα και, αφετέρου, ότι στα νομοθετικά έγγραφα θα πρέπει να παρέχεται άμεση πρόσβαση, με την επιφύλαξη των άρθρων 4 και 9 του κανονισμού.
Το Γενικό Δικαστήριο συνάγει εκ των ανωτέρω ότι δεν είναι δυνατόν να επιβληθεί σε θεσμικό όργανο η υποχρέωση δημοσίευσης εγγράφου στο μητρώο του διά της υποβολής αιτήσεως για πρόσβαση σε έγγραφα και ότι το δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα δυνάμει του άρθρου 2, παράγραφος 1, του κανονισμού 1049/2001 δεν περιλαμβάνει τη δημοσίευση εγγράφων στο μητρώο του οικείου θεσμικού οργάνου. Συνεπώς, η σιωπή του Συμβουλίου στην προσβαλλόμενη απόφαση όσον αφορά τη δημοσίευση στο μητρώο των εγγράφων WK στα οποία παρασχέθηκε πρόσβαση στον προσφεύγοντα δεν μπορεί να εξομοιωθεί με σιωπηρή απόφαση περί άρνησης τέτοιας δημοσίευσης βάσει του άρθρου 8, παράγραφος 3, του κανονισμού 1049/2001.
Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει το δεύτερο αίτημα της προσφυγής ως απαράδεκτο ελλείψει πράξης δεκτικής προσφυγής.
(
1
)	Κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΚ) 1049/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 2001, για την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής (ΕΕ 2001, L 145, σ. 43).
(
2
)	Κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1049/2001.
(
3
)	Απόφαση SCS 23/002579 του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της 14ης Ιουλίου 2023 (στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση).
(
4
)	Πρβλ. απόφαση της 2ας Οκτωβρίου 2014, Strack κατά Επιτροπής (C‑127/13 P, EU:C:2014:2250, σκέψη 44).