62024CC0215
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
TAMARA ĆAPETA
της 5ης Ιουνίου 2025 (
1
)
Υπόθεση C‑215/24 [Fira] (
i
)
YX,
παρισταμένης της:
Ministério Público
[αίτηση του Tribunal Judicial da Comarca do Porto –Juízo Local Criminal de Vila Nova de Gaia(πρωτοδικείου Πόρτο –τοπικού πλημμελειοδικείου Vila Nova de Gaia, Πορτογαλία)για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
«Προδικαστική παραπομπή – Δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις – Απόφαση-πλαίσιο 2008/909/ΔΕΥ – Απόφαση-πλαίσιο 2002/584/ΔΕΥ – Αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης ποινικών αποφάσεων οι οποίες επιβάλλουν ποινές στερητικές της ελευθερίας ή μέτρα ασφαλείας στερητικά της ελευθερίας – Ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης – Διαδικασίες παράδοσης μεταξύ κρατών μελών – Αναστολή της στερητικής της ελευθερίας ποινής από τις δικαστικές αρχές σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο του κράτους εκτέλεσης»
I. Εισαγωγή
1.
Στον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης της Ένωσης πρόσωπο στο οποίο επιβλήθηκε στερητική της ελευθερίας ποινή σε ένα κράτος μέλος μπορεί να εκτίσει την εν λόγω ποινή σε άλλο κράτος μέλος, ιδίως εάν τούτο θα είναι επωφελές για την κοινωνική επανένταξή του (
2
).
2.
Η υπόθεση της κύριας δίκης αφορά πρόσωπο το οποίο καταδικάστηκε για αδίκημα στην Πορτογαλία, αλλά διαμένει επί του παρόντος στην Ισπανία. Δυνάμει της απόφασης-πλαισίου 2008/909/ΔΕΥ (
3
), οι ισπανικές αρχές αποφάσισαν να αναγνωρίσουν τη δικαστική απόφαση και να εκτελέσουν τη στερητική της ελευθερίας ποινή που επέβαλε το Tribunal Judicial da Comarca do Porto – Juízo Local Criminal de Vila Nova de Gaia (πρωτοδικείο Πόρτο – τοπικό πλημμελειοδικείο Vila Nova de Gaia, Πορτογαλία, στο εξής: πορτογαλικό δικαστήριο).
3.
Εντούτοις, το Juzgado Central de lo Penal n.° 1 de Madrid (κεντρικό ποινικό δικαστήριο αριθ. 1 Μαδρίτης, Ισπανία, στο εξής: ισπανικό δικαστήριο) τροποποίησε την επιβληθείσα ποινή, αναστέλλοντας για δύο έτη την εκτέλεση στερητικής της ελευθερίας ποινής έξι μηνών.
4.
Το πορτογαλικό δικαστήριο, ήτοι το αιτούν δικαστήριο, ζητεί από το Δικαστήριο να διευκρινίσει αν η ως άνω τροποποίηση επιτρέπεται δυνάμει της απόφασης-πλαισίου 2008/909.
5.
Κατ’ ουσίαν, η έριδα μεταξύ των διαδίκων αφορά το αν απόφαση με την οποία αναστέλλεται ποινή μπορεί να αποτελεί μέρος της εκτέλεσης δικαστικής απόφασης, όπως υποστηρίζει η Ισπανική Κυβέρνηση, ή αν τέτοια απόφαση μεταβάλλει τη φύση της αρχικής δικαστικής απόφασης, όπως υποστηρίζουν η Πορτογαλική Κυβέρνηση και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
II. Τα πραγματικά περιστατικά της κύριας δίκης, τα προδικαστικά ερωτήματα και η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου
6.
Στις 9 Οκτωβρίου 2018 ο YX καταδικάστηκε στην Πορτογαλία σε στερητική της ελευθερίας ποινή έξι μηνών για τη διάπραξη του αδικήματος της φορολογικής απάτης, όπως αυτό προβλεπόταν και τιμωρούνταν δυνάμει της Decreto-Lei n.o 20‑A/90 (πράξης νομοθετικού περιεχομένου 20‑A/90) της 15ης Ιανουαρίου 1990. Η ποινή αντικαταστάθηκε με εναλλακτική χρηματική ποινή 180 ημερησίων μονάδων (
4
).
7.
Εντούτοις, ο YX δεν κατέβαλε τη χρηματική ποινή ούτε υπέβαλε στοιχεία προκειμένου να αποδείξει ότι η μη καταβολή δεν οφειλόταν σε υπαιτιότητά του. Για τον λόγο αυτόν, σύμφωνα με τον πορτογαλικό ποινικό κώδικα (
5
), το αιτούν δικαστήριο ανακάλεσε την εναλλακτική ποινή και διέταξε να εκτελεστεί η αρχική στερητική της ελευθερίας ποινή (
6
).
8.
Εντούτοις, η εκτέλεση της στερητικής της ελευθερίας ποινής δεν στάθηκε δυνατή στην Πορτογαλία, καθότι ο YX δεν εντοπίστηκε προκειμένου να του επιδοθεί το ένταλμα σύλληψης στη συγκεκριμένη χώρα. Ως εκ τούτου, ο YX κηρύχθηκε φυγόποινος για τον σκοπό της επιβληθείσας ποινής.
9.
Λίγα χρόνια αργότερα, ο YX εντοπίστηκε στην Ισπανία. Επομένως, στις 22 Φεβρουαρίου 2022 οι αρμόδιες πορτογαλικές αρχές εξέδωσαν, δυνάμει της απόφασης-πλαισίου 2002/584/ΔΕΥ (
7
), ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης (στο εξής: ΕΕΣ) με αίτημα την παράδοση του YX, προκειμένου να εκτίσει τη στερητική της ελευθερίας ποινή έξι μηνών.
10.
Το άρθρο 4, σημείο 6, της απόφασης-πλαισίου 2002/584 προβλέπει λόγο προαιρετικής άρνησης εκτέλεσης ΕΕΣ όταν ο εκζητούμενος διαμένει μόνιμα στο κράτος εκτέλεσης και επιθυμεί να εκτίσει εκεί την ποινή του. Δυνάμει του συγκεκριμένου λόγου, οι ισπανικές αρχές αρνήθηκαν να εκτελέσουν το ΕΕΣ και ανέλαβαν την υποχρέωση να αναγνωρίσουν την καταδικαστική απόφαση του πορτογαλικού δικαστηρίου και να εκτελέσουν στην Ισπανία την επιβληθείσα ποινή.
11.
Στις 11 Οκτωβρίου 2023, δυνάμει του άρθρου 80 του ισπανικού Código Penal (ποινικού κώδικα, στο εξής: ισπανικός ποινικός κώδικας) (
8
), το ισπανικό δικαστήριο ανέστειλε, για δύο έτη, την εκτέλεση της στερητικής της ελευθερίας ποινής έξι μηνών που επιβλήθηκε στον YX και ενημέρωσε τις πορτογαλικές αρχές για την απόφαση αυτή.
12.
Η Ministério Público (εισαγγελική αρχή, Πορτογαλία) δεν συμφώνησε με την απόφαση περί αναστολής που εξέδωσε το ισπανικό δικαστήριο. Ως εκ τούτου, προσέφυγε ενώπιον του Tribunal Judicial da Comarca do Porto – Juízo Local Criminal de Vila Nova de Gaia (πρωτοδικείου Πόρτο – τοπικού πλημμελειοδικείου Vila Nova de Gaia), του αιτούντος δικαστηρίου. Στο πλαίσιο της σχετικής διαδικασίας, η πορτογαλική Ministério Público (εισαγγελική αρχή) ζήτησε να υποβληθεί στο Δικαστήριο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως.
13.
Το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι το δικαστήριο του κράτους εκτέλεσης δεν μπορεί να τροποποιήσει την απόφαση του δικαστηρίου του κράτους έκδοσης, υποκαθιστώντας με τη δική του απόφαση εκείνη του δικαστηρίου που επέβαλε την ποινή. Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει περαιτέρω ότι η αποδοχή τέτοιας τροποποίησης της ποινής παραβιάζει τις αρχές της αμοιβαίας αναγνώρισης και της αμοιβαίας εμπιστοσύνης. Κατά το αιτούν δικαστήριο, αρνούμενες να εκτελέσουν το ΕΕΣ, οι ισπανικές δικαστικές αρχές δήλωσαν διατεθειμένες να αναλάβουν την εκτέλεση της ποινής καθ’ όλη την έκτασή της, χωρίς να έχουν τη δυνατότητα να μετατρέψουν τη στερητική της ελευθερίας ποινή σε εναλλακτικό μέτρο.
14.
Το αιτούν δικαστήριο εκτιμά επίσης ότι οι ισπανικές δικαστικές αρχές έπρεπε, εν πάση περιπτώσει, να ενημερώσουν εκ των προτέρων το κράτος έκδοσης για το ενδεχόμενο αναστολής της στερητικής της ελευθερίας ποινής, ώστε το κράτος έκδοσης να μπορέσει να απαντήσει.
15.
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Tribunal Judicial da Comarca do Porto – Juízo Local Criminal de Vila Nova de Gaia (πρωτοδικείο Πόρτο – τοπικό πλημμελειοδικείο Vila Nova de Gaia) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Μπορεί το κράτος εκτελέσεως, αφού αρνηθεί να εκτελέσει το [ΕΕΣ] δυνάμει του άρθρου 4, σημείο 6, της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584, λόγω του τόπου κατοικίας του καταδικασθέντος, και αφού αναγνωρίσει την καταδικαστική απόφαση, να επικαλεστεί την εφαρμογή του εσωτερικού του δικαίου και την αρμοδιότητά του ως κράτους εκτελέσεως προκειμένου να αναστείλει την ποινή πραγματικής στέρησης της ελευθερίας που έχει επιβληθεί από το κράτος εκδόσεως, ενώ έχει ήδη κινηθεί η διαδικασία εκτελέσεως της εν λόγω αποφάσεως;
2)
Μπορεί το δικαστικό όργανο του κράτους εκτελέσεως να τροποποιήσει την απόφαση του δικαστικού οργάνου του κράτους εκδόσεως, η οποία έχει νομίμως εξοπλισθεί με ισχύ δεδικασμένου, σε περιπτώσεις εκτός των προβλεπόμενων στο άρθρο 8 και στο άρθρο 17, παράγραφοι 1 και 2, της αποφάσεως-πλαισίου 2008/909;
3)
Έχει το άρθρο 17, παράγραφος 1, της αποφάσεως-πλαισίου 2008/909 την έννοια ότι επιτρέπει στο κράτος εκτελέσεως να χορηγεί αναστολή εκτελέσεως της ποινής πραγματικής στέρησης της ελευθερίας, εφαρμόζοντας τις προϋποθέσεις του εσωτερικού του δικαίου, ενώ οι αρμόδιες αρχές του κράτους εκδόσεως του εντάλματος δεν έχουν χορηγήσει αναστολή σύμφωνα με το δικό τους δίκαιο;
Σε περίπτωση καταφατικής απάντησης στα προηγούμενα ερωτήματα:
4)
Λαμβανομένων υπόψη των διατάξεων των άρθρων 12, 13 και 17, παράγραφος 3, της αποφάσεως-πλαισίου 2008/909, μήπως όφειλαν οι ισπανικές δικαστικές αρχές (κράτος εκτελέσεως) να είχαν ενημερώσει εκ των προτέρων το κράτος εκδόσεως σχετικά με την άποψή τους για τη δυνατότητα αναστολής της στερητικής της ελευθερίας ποινής στην οποία έχει καταδικασθεί ο εκζητούμενος;»
16.
Γραπτές παρατηρήσεις υπέβαλαν ενώπιον του Δικαστηρίου η Ισπανική και η Πορτογαλική Κυβέρνηση καθώς και η Επιτροπή.
17.
Στις 19 Μαρτίου 2025 διεξήχθη επ’ ακροατηρίου συζήτηση, στην οποία οι ως άνω μετέχουσες στη διαδικασία ανέπτυξαν προφορικώς τις παρατηρήσεις τους.
III. Ανάλυση
Α.
Προκαταρκτικές παρατηρήσεις
18.
Ένα κράτος μέλος μπορεί να αρνηθεί να εκτελέσει ΕΕΣ που αφορά την έκτιση στερητικής της ελευθερίας ποινής, μόνον εάν δεσμευθεί να εκτελέσει την ποινή όπως επιβλήθηκε από το δικαστήριο του κράτους έκδοσης.
19.
Εάν για οποιονδήποτε λόγο το κράτος εκτέλεσης δεν μπορεί να εκτελέσει τη στερητική της ελευθερίας ποινή όπως επιβλήθηκε από το δικαστήριο του κράτους έκδοσης, το κράτος εκτέλεσης οφείλει να εκτελέσει το ΕΕΣ (
9
).
20.
Οι εξαιρέσεις βάσει των οποίων το κράτος εκτέλεσης μπορεί να αποκλίνει από την ποινή που επιβλήθηκε από το κράτος έκδοσης είναι μόνον οι προβλεπόμενες στο άρθρο 8, παράγραφοι 2 και 3, της απόφασης-πλαισίου 2008/909. Οι εν λόγω εξαιρέσεις εφαρμόζονται, εάν η ποινή που επιβλήθηκε στο κράτος έκδοσης δεν συνάδει με το δίκαιο του κράτους εκτέλεσης λόγω της διάρκειας ή λόγω της φύσης της. Σε τέτοια περίπτωση, η προσαρμοσμένη ποινή πρέπει να αντικατοπτρίζει –κατά το δυνατόν περισσότερο– την αρχική ποινή, εντός των επιτρεπόμενων από το δίκαιο του κράτους εκτέλεσης ορίων (
10
).
21.
Ως εκ τούτου, η διαπίστωση της ενοχής και η εκτίμηση της αναλογικότητας της ποινής πραγματοποιούνται στο κράτος έκδοσης και δεν επανεξετάζονται από το κράτος εκτέλεσης (
11
).
22.
Για τον λόγο αυτόν, το Δικαστήριο έκρινε, στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση Ognyanov, ότι το άρθρο 8 της απόφασης-πλαισίου 2008/909 πρέπει να ερμηνεύεται στενά και ότι καταλείπει περιορισμένες μόνον δυνατότητες στο κράτος εκτέλεσης να τροποποιήσει τη φύση και τη διάρκεια της ποινής που επέβαλε το δικαστήριο του κράτους έκδοσης (
12
).
23.
Ενώ ο καθορισμός της ποινής (ήτοι η διαπίστωση της ενοχής και η επιβολή αναλογικής ποινής) υπάγεται στην αρμοδιότητα του κράτους έκδοσης, η εκτέλεση της ποινής υπάγεται, όπως προβλέπεται στο άρθρο 17, παράγραφος 1, της απόφασης-πλαισίου 2008/909, στην αρμοδιότητα του κράτους εκτέλεσης.
24.
Επομένως, η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης, όπως αντικατοπτρίζεται στην απόφαση-πλαίσιο 2008/909, εφαρμόζεται με δύο τρόπους: το κράτος εκτέλεσης οφείλει, κατ’ αρχήν, να αναγνωρίζει τις καταδικαστικές αποφάσεις που εκδίδονται από τα δικαστήρια του κράτους έκδοσης, το δε κράτος έκδοσης οφείλει, κατ’ αρχήν, να αναγνωρίζει τους κανόνες εκτέλεσης των ποινών που ισχύουν στο κράτος εκτέλεσης.
25.
Στην υπό κρίση υπόθεση το κρίσιμο ζήτημα είναι ότι το Βασίλειο της Ισπανίας αντιλαμβάνεται την απόφαση περί αναστολής της εκτέλεσης στερητικής της ελευθερίας ποινής ως ζήτημα που άπτεται της εκτέλεσης της ποινής, ενώ η Πορτογαλική Δημοκρατία, υποστηριζόμενη από την Επιτροπή, εκτιμά ότι η απόφαση περί αναστολής συνιστά καθορισμό της ποινής.
26.
Η απάντηση στο αν η αναστολή στερητικής της ελευθερίας ποινής συνιστά τροποποίηση ή εκτέλεση της εν λόγω ποινής, ζήτημα το οποίο βρίσκεται στο επίκεντρο των τριών πρώτων προδικαστικών ερωτημάτων, εξαρτάται από την ερμηνεία της απόφασης-πλαισίου 2008/909, και ειδικότερα των άρθρων 8 και 17 αυτής. Ως εκ τούτου, θα εξετάσω τα τρία πρώτα προδικαστικά ερωτήματα από κοινού, στην ενότητα Γ των παρουσών προτάσεων.
27.
Εάν η αναστολή στερητικής της ελευθερίας ποινής συνιστά τροποποίηση της φύσης της αρχικής στερητικής της ελευθερίας ποινής, το άρθρο 8 της απόφασης-πλαισίου 2008/909 έχει εφαρμογή και απαγορεύει στις ισπανικές αρχές εκτέλεσης να προσαρμόσουν τη στερητική της ελευθερίας ποινή μετατρέποντάς τη σε στερητική της ελευθερίας ποινή με αναστολή. Εάν, όμως, η αναστολή της στερητικής της ελευθερίας ποινή είναι τρόπος εκτέλεσης της εν λόγω ποινής, το άρθρο 8 της απόφασης-πλαισίου 2008/909 δεν θα έχει εφαρμογή. Αντιθέτως, το κράτος εκτέλεσης θα μπορεί να αποφασίσει την αναστολή της στερητικής της ελευθερίας ποινής στο πλαίσιο της εκτέλεσής της δυνάμει του άρθρου 17 της εν λόγω απόφασης-πλαισίου.
28.
Προτού εξετάσω τα τρία πρώτα προδικαστικά ερωτήματα, θα τοποθετηθώ εν συντομία επί της ενστάσεως απαραδέκτου που προέβαλε το Βασίλειο της Ισπανίας (ενότητα Β).
29.
Το τέταρτο προδικαστικό ερώτημα υποβάλλεται για την περίπτωση που θα δοθεί καταφατική απάντηση στα τρία πρώτα προδικαστικά ερωτήματα. Δεδομένου ότι θα προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει αρνητικά στα τρία πρώτα προδικαστικά ερωτήματα, παρέλκει η εξέταση του τέταρτου προδικαστικού ερωτήματος.
Β.
Επί του παραδεκτού
30.
Η Ισπανική Κυβέρνηση αμφισβήτησε το παραδεκτό της αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως. Κατά τη γνώμη της, δεν είναι κατανοητό το είδος της διαδικασίας που διεξάγεται ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου και δεν είναι σαφής ο λόγος για τον οποίο οι απαντήσεις του Δικαστηρίου είναι χρήσιμες για την έκβαση της κύριας δίκης.
31.
Κατά πάγια νομολογία, το Δικαστήριο μπορεί να απαντήσει στα προδικαστικά ερωτήματα μόνον εάν η απάντηση θα είναι χρήσιμη για το εθνικό δικαστήριο ώστε να μπορέσει να επιλύσει την ενώπιόν του διαφορά (
13
).
32.
Εξάλλου, επίσης κατά πάγια νομολογία, τα σχετικά με την ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης ερωτήματα που υποβάλλουν τα εθνικά δικαστήρια θεωρούνται κατά τεκμήριο λυσιτελή. Το Δικαστήριο δύναται να αρνηθεί να αποφανθεί επί τέτοιων προδικαστικών ερωτημάτων μόνον όταν είναι πρόδηλο ότι η ζητούμενη ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης ουδεμία σχέση έχει με την υπόθεση που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου (
14
).
33.
Στη διαδικασία που διέπεται από την απόφαση-πλαίσιο 2008/909, οι αρχές του κράτους έκδοσης πρέπει να συμφωνήσουν ότι η στερητική της ελευθερίας ποινή εκτελείται από το κράτος εκτέλεσης μέσω της έκδοσης πιστοποιητικού (
15
). Το εν λόγω πιστοποιητικό μπορεί να ανακληθεί εφόσον η εκτέλεση της ποινής στο κράτος εκτέλεσης δεν έχει αρχίσει (
16
).
34.
Επομένως, μολονότι, δυστυχώς, στην υπό κρίση υπόθεση το αιτούν δικαστήριο δεν εξέθεσε, με τη διάταξη περί παραπομπής, τον ακριβή σκοπό της διαδικασίας την οποία κίνησε ενώπιόν του η πορτογαλική Ministério Público (εισαγγελική αρχή), το τεκμήριο του παραδεκτού δεν ανετράπη. Η απάντηση που θα δώσει το Δικαστήριο μπορεί να βοηθήσει το αιτούν δικαστήριο να αποφασίσει αν το πιστοποιητικό πρέπει να εκδοθεί ή να ανακληθεί (εάν έχει ήδη εκδοθεί) (
17
).
35.
Ως εκ τούτου, δεν είναι πρόδηλο ότι οι απαντήσεις στα υποβληθέντα προδικαστικά ερωτήματα δεν είναι αναγκαίες προκειμένου το αιτούν δικαστήριο να αποφανθεί επί της υποθέσεως που εκκρεμεί ενώπιόν του. Επομένως, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στα υποβληθέντα προδικαστικά ερωτήματα.
Γ.
Η αναστολή της στερητικής της ελευθερίας ποινής συνιστά τροποποίηση της ποινής
36.
Κατά τη γνώμη μου, απόφαση περί αναστολής της εκτέλεσης στερητικής της ελευθερίας ποινής μεταβάλλει τη φύση της ποινής.
37.
Ως εκ τούτου, συντάσσομαι συναφώς με την άποψη της Πορτογαλικής Κυβέρνησης και της Επιτροπής, οι οποίες υποστήριξαν με τα επιχειρήματά τους ότι η στερητική της ελευθερίας ποινή και η στερητική της ελευθερίας ποινή με αναστολή είναι δύο διαφορετικά είδη ποινής.
38.
Επομένως, η απόφαση περί αναστολής της εκτέλεσης στερητικής της ελευθερίας ποινής δεν είναι ζήτημα που άπτεται της εκτέλεσης της ποινής, αλλά συνιστά μάλλον τροποποίηση της εν λόγω ποινής. Ως εκ τούτου, δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 17 της απόφασης-πλαισίου 2008/909. Αντιθέτως, το άρθρο 8 της ίδιας απόφασης-πλαισίου δεν επιτρέπει στο Βασίλειο της Ισπανίας να αναστείλει την εκτέλεση της στερητικής της ελευθερίας ποινής που επέβαλε το πορτογαλικό δικαστήριο.
39.
Θα τεκμηριώσω τη γνώμη μου αναλύοντας το γράμμα των κρίσιμων διατάξεων της απόφασης-πλαισίου 2008/909, το πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται και τον σκοπό τους, σχολιάζοντας συγχρόνως τα επιχειρήματα των διαδίκων.
1. Επιχειρήματα τα οποία βασίζονται στο άρθρο 8 της απόφασης-πλαισίου 2008/909
40.
Η συζήτηση σχετικά με τη «φύση» της ποινής απορρέει από το άρθρο 8 της απόφασης-πλαισίου 2008/909. Κατά το άρθρο 8, παράγραφος 1, το κράτος εκτέλεσης οφείλει, κατ’ αρχήν, να αναγνωρίζει την καταδικαστική απόφαση και να εκτελεί την ποινή, όπως επιβλήθηκε από το δικαστήριο του κράτους έκδοσης. Το κράτος εκτέλεσης μπορεί να «προσαρμόσει» την ποινή μόνον εάν το νομικό σύστημά του δεν αναγνωρίζει στερητικές της ελευθερίας ποινές ορισμένης διάρκειας (άρθρο 8, παράγραφος 2, της απόφασης-πλαισίου 2008/909) ή ορισμένης φύσης (άρθρο 8, παράγραφος 3, της ίδιας απόφασης-πλαισίου) (βλ. σημείο 20 των παρουσών προτάσεων).
41.
Κατ’ αρχήν, το ισπανικό ποινικό δίκαιο αναγνωρίζει στερητική της ελευθερίας ποινή έξι μηνών. Επομένως, η αναστολή, η οποία μεταβάλλει τη φύση τέτοιας ποινής, δεν δικαιολογείται δυνάμει του άρθρου 8, παράγραφος 3, της απόφασης-πλαισίου 2008/909.
42.
Επιπλέον, εάν εκτιμά ότι είναι αναγκαίο να προσαρμόσει την ποινή, όπως επιτρέπεται από το άρθρο 8 της απόφασης-πλαισίου 2008/909, δυνάμει του άρθρου 12, παράγραφος 1, αυτής, το κράτος εκτέλεσης οφείλει να ενημερώσει το κράτος έκδοσης για την απόφασή του το ταχύτερο δυνατόν. Τοιουτοτρόπως, το κράτος εκτέλεσης παρέχει στο κράτος έκδοσης τη δυνατότητα να αποφασίσει να ανακαλέσει το πιστοποιητικό, εάν δεν συμφωνεί με τις προσαρμογές.
43.
Στην υπό κρίση υπόθεση, οι ισπανικές αρχές δεν διαβίβασαν τέτοιες πληροφορίες στις πορτογαλικές αρχές δυνάμει του άρθρου 12 της απόφασης-πλαισίου 2008/909, καθότι δεν θεώρησαν ότι είχαν μεταβάλει τη φύση της καταδικαστικής απόφασης που αναγνώρισαν κατά την έννοια του άρθρου 8 της ίδιας απόφασης-πλαισίου. Εντούτοις, οι ισπανικές αρχές ενημέρωσαν τις πορτογαλικές αρχές ότι ανέστειλαν την εκτέλεση της στερητικής της ελευθερίας ποινής.
44.
Η διάκριση μεταξύ μέτρου που συνιστά ποινή και μέτρου σχετικού με την εκτέλεση ή την εφαρμογή ποινής δεν είναι πάντοτε σαφής (
18
).
45.
Επομένως, στην υπό κρίση υπόθεση, η Ισπανική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η αναστολή δεν μετέβαλε τη «φύση» της ποινής. Η ποινή παραμένει στερητική της ελευθερίας ποινή έξι μηνών, μολονότι η εκτέλεσή της ανεστάλη για δύο έτη.
46.
Φρονώ ότι μια ένδειξη σχετικά με το αν μεταβλήθηκε η «φύση» της ποινής μπορεί να προκύπτει από την εξέταση του αν η πτυχή της ποινής που αφορά τη στέρηση της ελευθερίας ενός προσώπου έχει τροποποιηθεί. Συναφώς, κατά τη γνώμη μου, η ειδοποιός διαφορά βρίσκεται στο αν η στέρηση της ελευθερίας είναι αναπόφευκτη, όπως συμβαίνει σε περίπτωση στερητικής της ελευθερίας ποινής, ή τελεί υπό όρους, όπως συμβαίνει σε περίπτωση στερητικής της ελευθερίας ποινής με αναστολή. Τούτο είναι το επιχείρημα στο οποίο στηρίζεται η άποψη της Πορτογαλικής Κυβέρνησης και της Επιτροπής ότι η στερητική της ελευθερίας ποινή και η στερητική της ελευθερίας ποινή με αναστολή είναι δύο ποινές διαφορετικής φύσης.
47.
Στο πλαίσιο της υπό κρίση υπόθεσης, αφού διαπίστωσε την ενοχή του YX, το πορτογαλικό δικαστήριο έκρινε ενδεδειγμένο να εκτίσει ο YX στερητική της ελευθερίας ποινή. Εάν το πορτογαλικό δικαστήριο είχε εκτιμήσει ότι η στερητική της ελευθερίας ποινή έπρεπε να ανασταλεί, θα είχε επιβάλει στερητική της ελευθερίας ποινή με αναστολή (
19
). Η αμοιβαία αναγνώριση, στην οποία βασίζεται η συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις, απαιτεί οι αρχές του κράτους εκτέλεσης να δέχονται τη διαπίστωση ενοχής και την κρίση σχετικά με την ενδεδειγμένη ποινή όπως αποφασίστηκαν από το δικαστήριο του κράτους έκδοσης.
48.
Επομένως, η αναστολή, από το ισπανικό δικαστήριο, της εκτέλεσης της στερητικής της ελευθερίας ποινής μετέβαλε τη φύση της στερητικής της ελευθερίας ποινής που καθόρισε το πορτογαλικό δικαστήριο, το οποίο δεν εξέτασε το ενδεχόμενο αναστολής της ποινής. Δεδομένου ότι το ισπανικό νομικό σύστημα αναγνωρίζει στερητική της ελευθερίας ποινή έξι μηνών, το Βασίλειο της Ισπανίας, ως κράτος εκτέλεσης, δεν μπορεί να επικαλεστεί ούτε το άρθρο 8, παράγραφος 2, ούτε το άρθρο 8, παράγραφος 3, της απόφασης-πλαισίου 2008/909 προκειμένου να αναστείλει την εκτέλεση της προμνησθείσας ποινής.
2. Επιχειρήματα τα οποία βασίζονται στο άρθρο 17 της απόφασης-πλαισίου 2008/909
49.
Το άρθρο 17 της απόφασης-πλαισίου 2008/909 αφορά την εκτέλεση της ποινής, η οποία διέπεται, κατ’ αρχήν, από το δίκαιο του κράτους εκτέλεσης. Στο άρθρο 17, παράγραφοι 3 και 4, εξετάζεται το ζήτημα της υπό όρους αποφυλάκισης.
50.
Συναφώς, η Ισπανική Κυβέρνηση υποστήριξε ότι η στερητική της ελευθερίας ποινή με αναστολή εμφανίζει ομοιότητες με την πρόωρη ή την υπό όρους αποφυλάκιση. Σε αμφότερες τις περιπτώσεις, η στερητική της ελευθερίας ποινή είτε δεν εκτίεται είτε εκτίεται εν μέρει. Επίσης, σε αμφότερες τις περιπτώσεις, η απόφαση περί αναστολής της εκτέλεσης της ποινής ή περί πρόωρης αποφυλάκισης συνδέεται στενά με την προσωπική κατάσταση και τη συμπεριφορά του καταδικασθέντος και θεωρείται ότι συμβάλλει στην καλύτερη κοινωνική επανένταξή του.
51.
Κατά το άρθρο 17 της απόφασης-πλαισίου 2008/909, η πρόωρη ή υπό όρους αποφυλάκιση αποτελεί τρόπο εκτέλεσης στερητικής της ελευθερίας ποινής και, κατά την Ισπανική Κυβέρνηση, λαμβανομένων υπόψη των ομοιοτήτων, το ίδιο θα πρέπει να ισχύει για τη στερητική της ελευθερίας ποινή με αναστολή.
52.
Μολονότι το επιχείρημα της Ισπανικής Κυβέρνησης δεν στερείται κάθε ερείσματος, είναι εντούτοις σαφές ότι, καίτοι εξετάζει την πρόωρη αποφυλάκιση, το άρθρο 17 της απόφασης-πλαισίου 2008/909 δεν μνημονεύει τη στερητική της ελευθερίας ποινή με αναστολή.
53.
Ο λόγος για τον οποίο η προμνησθείσα απόφαση-πλαίσιο ρυθμίζει το ζήτημα της πρόωρης αποφυλάκισης έγκειται πιθανώς στο γεγονός ότι ο νομοθέτης παρατήρησε ότι υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των κανόνων σχετικά με την πρόωρη αποφυλάκιση που εφαρμόζονται στα διάφορα κράτη μέλη. Συγχρόνως, η πρόωρη αποφυλάκιση επέρχεται εξ ορισμού μετά την έναρξη εκτέλεσης της στερητικής της ελευθερίας ποινής και, ως εκ τούτου, είναι αυτονόητο να θεωρείται ως τρόπος εκτέλεσης της ποινής. Για την αντιμετώπιση τυχόν ζητημάτων που ανακύπτουν από το γεγονός αυτό, το άρθρο 17, παράγραφος 3, της απόφασης-πλαισίου προβλέπει την υποχρέωση του κράτους εκτέλεσης να ενημερώνει το κράτος έκδοσης για τους κανόνες του σχετικά με την πρόωρη ή την υπό όρους αποφυλάκιση και να παρέχει στο κράτος έκδοσης τη δυνατότητα να ανακαλέσει το πιστοποιητικό, εάν δεν συμφωνεί με την πολιτική του κράτους μέλους εκτέλεσης σχετικά με την πρόωρη αποφυλάκιση (
20
). Δυνάμει του άρθρου 13 της απόφασης-πλαισίου 2008/909, η ανάκληση πιστοποιητικού δεν είναι δυνατή μετά την έναρξη της εκτέλεσης της ποινής στο κράτος εκτέλεσης. Ήταν, επομένως, αναγκαίο να προβλεφθεί νομοθετική λύση η οποία επιτρέπει στο κράτος έκδοσης να μη δεχθεί την πολιτική του κράτους εκτέλεσης σχετικά με την πρόωρη αποφυλάκιση πριν από την εκτέλεση της ποινής στο κράτος εκτέλεσης.
54.
Ο νομοθέτης της Ένωσης δεν προέβλεψε τέτοια δυνατότητα σε περίπτωση αναστολής της εκτέλεσης στερητικής της ελευθερίας ποινής.
55.
Κατά τη γνώμη μου, και εν αντιθέσει προς όσα υποστήριξε η Ισπανική Κυβέρνηση, η επιλογή του νομοθέτη να εξετάσει, στο άρθρο 17, τα ζητήματα που ανακύπτουν από τις διαφορές στους κανόνες σχετικά με την πρόωρη αποφυλάκιση, όχι όμως και σχετικά με τη στερητική της ελευθερίας ποινή με αναστολή, αποτελεί (γραμματικό) επιχείρημα το οποίο αντικρούει την άποψη ότι η αναστολή της εκτέλεσης στερητικής της ελευθερίας ποινής είναι τρόπος εκτέλεσης της εν λόγω ποινής. Αντιθέτως, η προμνησθείσα επιλογή οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ο νομοθέτης της Ένωσης δεν θεώρησε ότι η αναστολή της εκτέλεσης στερητικής της ελευθερίας ποινής είναι τρόπος εκτέλεσης της ποινής, αλλά την αντιλήφθηκε ως διαφορετική ποινή.
56.
Το ανωτέρω συμπέρασμα επιρρωννύεται από το ευρύτερο πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται η απόφαση-πλαίσιο 2008/909.
3. Επιχειρήματα τα οποία βασίζονται στο πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται οι κρίσιμες διατάξεις
57.
Το ίδιο έτος κατά το οποίο θέσπισε την απόφαση-πλαίσιο 2008/909, ο νομοθέτης της Ένωσης εξέδωσε επίσης την απόφαση-πλαίσιο 2008/947/ΔΕΥ (
21
), η οποία εφαρμόζεται σε δικαστικές αποφάσεις και αποφάσεις αναστολής εκτέλεσης της ποινής ή απόλυσης υπό όρους με σκοπό την εποπτεία των μέτρων αναστολής και των εναλλακτικών κυρώσεων.
58.
Όπως επισήμανε η Επιτροπή, οι δύο προμνησθείσες αποφάσεις-πλαίσια έχουν διαφορετικό πεδίο εφαρμογής και η εφαρμογή της μίας αποκλείει την εφαρμογή της άλλης. Εάν η δικαστική συνεργασία συνεπάγεται την αναγνώριση καταδικαστικής απόφασης και την εκτέλεση στερητικής της ελευθερίας ποινής, οι εφαρμοστέοι κανόνες περιέχονται στην απόφαση-πλαίσιο 2008/909. Εάν η δικαστική συνεργασία αφορά την αναγνώριση καταδικαστικής απόφασης και την εκτέλεση της στερητικής της ελευθερίας ποινής με αναστολή, οι σχετικοί κανόνες περιέχονται στην απόφαση-πλαίσιο 2008/947.
59.
Η νομοθετική λύση που προκρίθηκε υποδηλώνει ότι ο νομοθέτης της Ένωσης αντιμετωπίζει τις στερητικές της ελευθερίας ποινές με αναστολή και τις στερητικές της ελευθερίας ποινές χωρίς αναστολή ως δύο διαφορετικά είδη ποινών.
60.
Στην υπό κρίση υπόθεση, τόσο οι αρχές του κράτους εκτέλεσης όσο και οι αρχές του κράτους έκδοσης ενέργησαν βάσει της απόφασης-πλαισίου 2008/909.
4. Επιχειρήματα τα οποία βασίζονται στον σκοπό της απόφασης-πλαισίου 2008/909
61.
Το συμπέρασμα ότι οι στερητικές της ελευθερίας ποινές δεν θα πρέπει να μετατρέπονται, από το κράτος εκτέλεσης, σε στερητικές της ελευθερίας ποινές με αναστολή συνάδει με τον σκοπό της απόφασης-πλαισίου 2008/909.
62.
Ένας εκ των σκοπών της πράξης είναι να καταστήσει δυνατή την αμοιβαία αναγνώριση των καταδικαστικών αποφάσεων στον τομέα του ποινικού δικαίου. Όταν, βάσει αμοιβαίας αναγνώρισης, ένα κράτος μέλος συμφωνεί να εκτελέσει τη δικαστική απόφαση που εκδόθηκε σε άλλο κράτος μέλος και δεν προβάλλει οποιονδήποτε από τους λόγους μη εκτέλεσης της εν λόγω απόφασης, η εκτέλεση θα πρέπει να αποτελεί, όπως παρατήρησε η Επιτροπή, απλώς και μόνον συνέχιση της υπόθεσης η οποία άρχισε στο κράτος έκδοσης (
22
).
63.
Συμφωνώ με την ανωτέρω άποψη. Το γεγονός ότι η εκτέλεση στερητικής της ελευθερίας ποινής πραγματοποιείται σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο στο οποίο επιβλήθηκε η ποινή δεν θα πρέπει να μεταβάλει την εκτέλεση της εν λόγω ποινής, ακριβώς όπως μια δικαστική απόφαση δεν θα μεταβαλλόταν, εάν εκτελούνταν σε διαφορετική περιοχή του ίδιου κράτους και υπό τη δικαιοδοσία δικαστηρίου διαφορετικού από εκείνο που επέβαλε την ποινή. Ακόμη και αν ορισμένοι κανόνες που διέπουν την εκτέλεση μπορεί να διαφέρουν, η εκτέλεση πραγματοποιείται ως απλή συνέχιση του καθορισμού της ποινής.
64.
Ως εκ τούτου, η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης, η οποία κατοχυρώνεται στην απόφαση-πλαίσιο 2008/909, θα πρέπει να έχει, στην πράξη, ως αποτέλεσμα την αυτοδίκαιη συνεργασία των κρατών μελών όσον αφορά την επιβολή του νόμου. Η εν λόγω αρχή θα πρέπει να συνεπάγεται την υποχρέωση του κράτους εκτέλεσης να εκτελέσει την αλλοδαπή δικαστική απόφαση χωρίς να εξετάσει αν η απόφαση αυτή θα είχε εκδοθεί, εάν η διαδικασία είχε διεξαχθεί σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο του κράτους εκτέλεσης (
23
).
65.
Επομένως, η αξιολόγηση από το κράτος εκτέλεσης του αν η ποινή που επιβλήθηκε στο κράτος έκδοσης είναι αντίστοιχη της ποινής που θα επιβαλλόταν για το ίδιο αδίκημα στο κράτος εκτέλεσης αντιβαίνει στον σκοπό και στο πνεύμα της απόφασης-πλαισίου 2008/909 (
24
).
66.
Μολονότι, όπως εξέθεσε η Ισπανική Κυβέρνηση, η αναστολή της εκτέλεσης στερητικής της ελευθερίας ποινής είναι δυνατή στην Ισπανία σε δύο στάδια: i) κατά την επιβολή στερητικής της ελευθερίας ποινής και ii) κατά την εκτέλεσή της, το δεύτερο στάδιο συνιστά παρέμβαση στην εκτίμηση της ενοχής και στον καθορισμό της ενδεδειγμένης ποινής από το δικαστήριο του κράτους έκδοσης.
67.
Ως εκ τούτου, το κράτος εκτέλεσης δεν θα πρέπει να μπορεί να αποφασίζει την αναστολή της εκτέλεσης στερητικής της ελευθερίας ποινής, εάν το δικαστήριο του κράτους έκδοσης δεν επέβαλε τέτοιου είδους ποινή.
5. Επιχειρήματα τα οποία βασίζονται στη νομολογία
68.
Τέλος, πρέπει να τοποθετηθώ επί των επιχειρημάτων που η Ισπανική Κυβέρνηση προέβαλε με τις γραπτές παρατηρήσεις της και επανέλαβε κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, κατά τα οποία οι αποφάσεις Ardic (
25
) και Minister for Justice and Equality (Άρση αναστολής) (
26
) στηρίζουν την άποψή της ότι η απόφαση περί αναστολής της εκτέλεσης στερητικής της ελευθερίας ποινής είναι τρόπος εκτέλεσης της εν λόγω ποινής και δεν τη μεταβάλλει.
69.
Με τις προμνησθείσες αποφάσεις, το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι η απόφαση περί ανάκλησης της αναστολής εκτέλεσης στερητικής της ελευθερίας ποινής που είχε επιβληθεί προγενέστερα δεν επηρεάζει ούτε τη φύση ούτε το ύψος στερητικών της ελευθερίας ποινών που είχαν επιβληθεί με τις προγενέστερες αποφάσεις περί τελεσίδικης καταδίκης του κατηγορουμένου (
27
).
70.
Η Πορτογαλική Κυβέρνηση και η Επιτροπή υποστήριξαν ότι οι προμνησθείσες υποθέσεις είναι αλυσιτελείς εν προκειμένω, καθότι αφορούσαν διαφορετικό ζήτημα. Δεν μπορώ να συμφωνήσω με την άποψη αυτή. Μολονότι οι προμνησθείσες υποθέσεις αφορούσαν την ερμηνεία από το Δικαστήριο της έννοιας της «δίκη[ς] που οδήγησε στην έκδοση της απόφασης», η οποία περιέχεται στο άρθρο 4α της απόφασης-πλαισίου 2002/584, το δίλημμα ήταν παρόμοιο με το επίμαχο στην υπό κρίση υπόθεση – ήτοι αν η άρση της αναστολής είναι μέρος του καθορισμού της ποινής ή, αντιθέτως, απλώς και μόνον η εκτέλεση της επιβληθείσας ποινής. Φρονώ, επομένως, ότι οι ως άνω υποθέσεις είναι λυσιτελείς εν προκειμένω.
71.
Εντούτοις, όπως και η Επιτροπή, εκτιμώ ότι η απόφαση περί αναστολής της εκτέλεσης της στερητικής της ελευθερίας ποινής στην υπό κρίση υπόθεση και η επίμαχη στις υποθέσεις εκείνες ανάκληση της αναστολής έχουν διαφορετική φύση. Ενώ η απόφαση περί αναστολής της εκτέλεσης στερητικής της ελευθερίας ποινής είναι μέρος της διαδικασίας καθορισμού της ποινής, η οποία περιλαμβάνει τη λήψη απόφασης σχετικά με την ενοχή και την ενδεδειγμένη κύρωση, η ανάκληση της αναστολής συνεπάγεται την εκτέλεση της στερητικής της ελευθερίας ποινής που είχε ανασταλεί, οι όροι της οποίας καθορίστηκαν στο στάδιο καθορισμού της ποινής.
72.
Για τον λόγο αυτόν, το γεγονός ότι το Δικαστήριο έκρινε ότι η ανάκληση της αναστολής της εκτέλεσης στερητικής της ελευθερίας ποινής είναι τρόπος εκτέλεσης της ποινής δεν αναιρεί το συμπέρασμα ότι, αντιθέτως, η απόφαση περί αναστολής της εκτέλεσης της στερητικής της ελευθερίας ποινής είναι μέρος της διαδικασίας καθορισμού της ποινής.
6. Ενδιάμεσο συμπέρασμα
73.
Εν κατακλείδι, εκτιμώ ότι, στο δίκαιο της Ένωσης, η στερητική της ελευθερίας ποινή με αναστολή και η στερητική της ελευθερίας ποινή χωρίς αναστολή είναι δύο διαφορετικά είδη ποινής. Ως εκ τούτου, το κράτος εκτέλεσης δεν μπορεί να αποφασίσει την αναστολή της εκτέλεσης στερητικής της ελευθερίας ποινής ως τρόπο εκτέλεσης καταδικαστικής απόφασης την οποία δεσμεύθηκε να αναγνωρίσει. Τέτοια αναστολή δεν αποτελεί ζήτημα εκτέλεσης το οποίο διέπεται από το άρθρο 17 της απόφασης-πλαισίου 2008/909. Αντιθέτως, μεταβάλλει τη φύση της ποινής και απαγορεύεται, κατ’ αρχήν, από το άρθρο 8 της απόφασης-πλαισίου 2008/909.
74.
Στην υπό κρίση υπόθεση, εάν δεν επιθυμεί να εκτελέσει τη στερητική της ελευθερίας ποινή, το κράτος εκτέλεσης έχει τη δυνατότητα να εκτελέσει το ΕΕΣ και να παραδώσει τον καταδικασθέντα στο κράτος έκδοσης, προκειμένου να εκτίσει εκεί την ποινή του.
75.
Εντούτοις, αφού αρνηθεί να εκτελέσει το ΕΕΣ δυνάμει του άρθρου 4, σημείο 6, της απόφασης-πλαισίου 2002/584, λόγω του τόπου κατοικίας του καταδικασθέντος, και αφού αναγνωρίσει την καταδικαστική απόφαση, το κράτος εκτέλεσης δεν μπορεί να επικαλεστεί την εφαρμογή του εσωτερικού δικαίου του προκειμένου να αναστείλει την εκτέλεση της στερητικής της ελευθερίας ποινής που επέβαλε το κράτος έκδοσης.
76.
Αποφασίζοντας να αναστείλει την εκτέλεση της στερητικής της ελευθερίας ποινής που το πορτογαλικό δικαστήριο επέβαλε εκτιμώντας ότι είναι αναλογική προς το φορολογικό αδίκημα που διέπραξε ο YX, το ισπανικό δικαστήριο δεν άρχισε την εκτέλεση της απόφασης, αλλά τη μετέβαλε, κατά παράβαση του άρθρου 8 της απόφασης-πλαισίου 2008/909. Δεδομένου ότι η εκτέλεση της απόφασης δεν έχει αρχίσει, οι πορτογαλικές αρχές μπορούν να αποφασίσουν να ανακαλέσουν το πιστοποιητικό.
IV. Πρόταση
77.
Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στα προδικαστικά ερωτήματα του Tribunal Judicial da Comarca do Porto – Juízo Local Criminal de Vila Nova de Gaia (πρωτοδικείου Πόρτο – τοπικού πλημμελειοδικείου Vila Nova de Gaia, Πορτογαλία) ως εξής:
1)
Τα άρθρα 8 και 17 της απόφασης-πλαισίου 2008/909/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2008, σχετικά με την εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης σε ποινικές αποφάσεις οι οποίες επιβάλλουν ποινές στερητικές της ελευθερίας ή μέτρα στερητικά της ελευθερίας, για το σκοπό της εκτέλεσής τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση,
έχουν την έννοια ότι:
–
αφού αρνηθεί να εκτελέσει το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης δυνάμει του άρθρου 4, σημείο 6, της απόφασης-πλαισίου 2002/584/ΔΕΥ, της 13ης Ιουνίου 2002, για το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης και τις διαδικασίες παράδοσης μεταξύ των κρατών μελών, λόγω του τόπου κατοικίας του καταδικασθέντος, και αφού αναγνωρίσει την καταδικαστική απόφαση, το κράτος εκτέλεσης δεν μπορεί να επικαλεστεί την εφαρμογή του εσωτερικού δικαίου του προκειμένου να αναστείλει την εκτέλεση της στερητικής της ελευθερίας ποινής που επέβαλε το κράτος έκδοσης.
–
Η δικαστική αρχή του κράτους εκτέλεσης μπορεί να τροποποιήσει την απόφαση της δικαστικής αρχής του κράτους έκδοσης η οποία έχει εξοπλισθεί με ισχύ δεδικασμένου μόνον στις περιπτώσεις που προβλέπονται στο άρθρο 8, παράγραφοι 2 και 3, της απόφασης-πλαισίου 2008/909. Συναφώς, το κράτος εκτέλεσης μπορεί να αντικαταστήσει ποινή με άλλη ποινή διαφορετικής φύσεως, μόνον εάν η φύση της ποινής την οποία επέβαλε αρχικώς το δικαστήριο του κράτους έκδοσης δεν αναγνωρίζεται από το νομικό σύστημα του κράτους εκτέλεσης.
2)
Το άρθρο 17, παράγραφος 1, της απόφασης-πλαισίου 2008/909
έχει την έννοια ότι δεν επιτρέπει στο κράτος εκτέλεσης να χορηγεί αναστολή της εκτέλεσης στερητικής της ελευθερίας ποινής, εφαρμόζοντας τις προϋποθέσεις του εσωτερικού δικαίου του, όταν οι αρμόδιες αρχές του κράτους έκδοσης δεν χορήγησαν τέτοια αναστολή σύμφωνα με το δίκαιο του εν λόγω κράτους.
3)
Λαμβανομένων υπόψη των απαντήσεων που δόθηκαν στα προηγούμενα προδικαστικά ερωτήματα, παρέλκει η απάντηση στο τέταρτο προδικαστικό ερώτημα.
(
1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η αγγλική.
(
i
)	Η ονομασία που έχει δοθεί στην παρούσα υπόθεση είναι πλασματική. Δεν αντιστοιχεί στο πραγματικό όνομα κανενός διαδίκου.
(
2
)	Βλ., για παράδειγμα, απόφαση της 11ης Μαρτίου 2020, SF (Ευρωπαϊκό ένταλμα συλλήψεως – Εγγύηση διαμεταγωγής στο κράτος μέλος εκτελέσεως) (C‑314/18, EU:C:2020:191, σκέψη 51).
(
3
)	Απόφαση-πλαίσιο του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2008, σχετικά με την εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης σε ποινικές αποφάσεις οι οποίες επιβάλλουν ποινές στερητικές της ελευθερίας ή μέτρα στερητικά της ελευθερίας, για το σκοπό της εκτέλεσής τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ 2008, L 327, σ. 27) (στο εξής: απόφαση-πλαίσιο 2008/909).
(
4
)	Η αντικατάσταση της στερητικής της ελευθερίας ποινής με χρηματική ποινή επιτρέπεται, όπως εκτίθεται στη διάταξη περί παραπομπής, δυνάμει του άρθρου 45 του πορτογαλικού Código Penal (ποινικού κώδικα, στο εξής: πορτογαλικός ποινικός κώδικας).
(
5
)	Συναφώς, στη διάταξη περί παραπομπής μνημονεύονται το άρθρο 45, παράγραφος 2, και το άρθρο 49, παράγραφος 3, του πορτογαλικού ποινικού κώδικα.
(
6
)	Η Πορτογαλική Κυβέρνηση εξέθεσε επιπλέον κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση ότι, στην προκειμένη περίπτωση, το πορτογαλικό δικαστήριο δεν είχε άλλη δυνατότητα πέραν της επαναφοράς της αρχικής στερητικής της ελευθερίας ποινής. Όπως διευκρίνισε η Πορτογαλική Κυβέρνηση, στο χρονικό αυτό σημείο, το πορτογαλικό δικαστήριο δεν μπορούσε πλέον να αποφασίσει να αναστείλει τη στερητική της ελευθερίας ποινή.
(
7
)	Απόφαση-πλαίσιο του Συμβουλίου, της 13ης Ιουνίου 2002, για το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης και τις διαδικασίες παράδοσης μεταξύ των κρατών μελών (ΕΕ 2002, L 190, σ. 1) (στο εξής: απόφαση-πλαίσιο 2002/584).
(
8
)	Η διάταξη επιτρέπει στα δικαστήρια να επιβάλλουν ποινή με αναστολή δύο έως πέντε ετών σε περίπτωση στερητικής της ελευθερίας ποινής κάτω των δύο ετών.
(
9
)	Βλ. απόφαση της 29ης Ιουνίου 2017, Popławski (C‑579/15, EU:C:2017:503, σκέψεις 22 έως 24).
(
10
)	Επομένως, εάν η ασυμβατότητα οφείλεται στη διάρκεια της ποινής, η προσαρμοσμένη ποινή δεν πρέπει να είναι κατώτερη από το ανώτατο όριο ποινής που προβλέπεται για παρόμοια αδικήματα δυνάμει του δικαίου του κράτους εκτέλεσης (άρθρο 8, παράγραφος 2, της απόφασης-πλαισίου 2008/909). Εάν η ασυμβατότητα οφείλεται στη φύση της ποινής, η προσαρμοσμένη ποινή ή το προσαρμοσμένο μέτρο πρέπει να ανταποκρίνονται κατά το δυνατόν περισσότερο προς την ποινή που επιβλήθηκε από το κράτος έκδοσης της απόφασης και, εν πάση περιπτώσει, η ποινή δεν μπορεί να μετατραπεί σε χρηματική (άρθρο 8, παράγραφος 3, της απόφασης-πλαισίου 2008/909).
(
11
)	Επεξηγώντας την έννοια της «δίκης που οδήγησε στην έκδοση της απόφασης» για τον σκοπό του άρθρου 4α της απόφασης-πλαισίου 2002/584, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι η «απόφαση», που μνημονεύεται στην εν λόγω διάταξη, δηλώνει τη δικαστική απόφαση με την οποία κρίθηκε τελεσίδικα η ενοχή ενός προσώπου, κατόπιν εξέτασης των πραγματικών και των νομικών στοιχείων της υπόθεσης, και, ενδεχομένως, προσδιορίστηκε και η στερητική της ελευθερίας ποινή η οποία του επιβλήθηκε. Βλ. απόφαση της 22ας Δεκεμβρίου 2017, Ardic (C‑571/17 PPU, EU:C:2017:1026, σκέψη 67).
(
12
)	Βλ. απόφαση της 8ης Νοεμβρίου 2016 (C‑554/14, EU:C:2016:835, σκέψη 36). Το Δικαστήριο επιβεβαίωσε τη διαπίστωση αυτή σε υπόθεση η οποία ανέκυψε σε παρόμοιο πλαίσιο και αφορούσε την εφαρμογή του άρθρου 5, σημείο 3, της απόφασης-πλαισίου 2002/584, και όχι του άρθρου της 4, σημείο 1, με την απόφαση της 11ης Μαρτίου 2020, SF (Ευρωπαϊκό ένταλμα συλλήψεως – Εγγύηση διαμεταγωγής στο κράτος μέλος εκτελέσεως) (C‑314/18, EU:C:2020:191, σκέψη 65). Βλ., επίσης, απόφαση της 15ης Απριλίου 2021, AV (Απόφαση καθορισμού συνολικής ποινής) (C‑221/19, EU:C:2021:278, σκέψη 35).
(
13
)	Βλ. απόφαση της 11ης Σεπτεμβρίου 2008, CEPSA (C‑279/06, EU:C:2008:485, σκέψη 31 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
14
)	Βλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 16ης Δεκεμβρίου 2021, AB κ.λπ. (Ανάκληση αμνηστίας) (C‑203/20, EU:C:2021:1016, σκέψη 46), της 8ης Απριλίου 2025, Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (Δικαστικός έλεγχος διαδικαστικών πράξεων) (C‑292/23, EU:C:2025:255, σκέψη 36).
(
15
)	Βλ. άρθρο 4 και παράρτημα Ι της απόφασης-πλαισίου 2008/909.
(
16
)	Άρθρο 13 της απόφασης-πλαισίου 2008/909.
(
17
)	Ένα ζήτημα το οποίο παραμένει ασαφές στην υπό κρίση υπόθεση είναι αν οι αρχές του κράτους έκδοσης έχουν εκδώσει πιστοποιητικό.
(
18
)	Πρβλ. απόφαση της 3ης Απριλίου 2025, MA (C‑743/24, στο εξής: απόφαση Alchaster II, EU:C:2025:230, σκέψη 26). Βλ. επίσης προτάσεις του γενικού εισαγγελέα J. Richard de la Tour στην υπόθεση SH (C‑798/23, EU:C:2025:265, σημείο 68), με τις οποίες παραπέμπει στην απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) της 10ης Νοεμβρίου 2022, Kupinskyy κατά Ουκρανίας (CE:ECHR:2022:1110JUD000508418, § 49 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
19
)	Εντούτοις, αφού επανέφερε τη στερητική της ελευθερίας ποινή μετά την εφαρμογή της εναλλακτικής δυνατότητας περί επιβολής χρηματικής ποινής (η οποία δεν καταβλήθηκε), το πορτογαλικό δικαστήριο αδυνατούσε, βάσει του νόμου, να αναστείλει την αρχική στερητική της ελευθερίας ποινή (βλ. σημείο 7 και υποσημείωση 6 των παρουσών προτάσεων).
(
20
)	Τούτο σημαίνει ότι ο νομοθέτης της Ένωσης αναγνωρίζει τη δυνατότητα του κράτους έκδοσης να μη δεχθεί την εκτέλεση σε άλλο κράτος μέλος της ποινής που επέβαλε δικαστήριο του κράτους έκδοσης, εάν τούτο θα έχει ως αποτέλεσμα πρόωρη αποφυλάκιση σε σχέση με την ποινή που επιβλήθηκε και τη νομοθεσία που διέπει την πρόωρη αποφυλάκιση στο κράτος έκδοσης.
(
21
)	Απόφαση-πλαίσιο του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2008, σχετικά με την εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης δικαστικών αποφάσεων και αποφάσεων αναστολής εκτέλεσης της ποινής ή απόλυσης υπό όρους με σκοπό την εποπτεία των μέτρων αναστολής και των εναλλακτικών κυρώσεων (ΕΕ 2008, L 337, σ. 102) (στο εξής: απόφαση-πλαίσιο 2008/947).
(
22
)	Η Επιτροπή χαρακτήρισε την εν λόγω απαίτηση ως αρχή της συνέχισης της εκτέλεσης.
(
23
)	Βλ., συναφώς, Mitsilegas, V., EU Criminal Law after Lisbon – Rights, Trust and the Transformation of Justice in Europe, Hart Publishing, 2016, σ. 128· Schiff Berman, P., Global Legal Pluralism: A Jurisprudence of Law Beyond Borders, Cambridge University Press, 2012, σ. 16.
(
24
)	Βλ., συναφώς, έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την εφαρμογή από τα κράτη μέλη των αποφάσεων-πλαίσιο 2008/909/ΔΕΥ, 2008/947/ΔΕΥ και 2009/829/ΔΕΥ σχετικά με την αμοιβαία αναγνώριση δικαστικών αποφάσεων οι οποίες επιβάλλουν ποινές στερητικές της ελευθερίας ή μέτρα στερητικά της ελευθερίας, αποφάσεων αναστολής εκτέλεσης της ποινής ή απόλυσης υπό όρους και εναλλακτικών κυρώσεων, καθώς και αποφάσεων περί μέτρων επιτήρησης εναλλακτικά προς την προσωρινή κράτηση [COM(2014) 57 τελικό, σ. 9].
(
25
)	Απόφαση της 22ας Δεκεμβρίου 2017 (C‑571/17 PPU, EU:C:2017:1026).
(
26
)	Απόφαση της 23ης Μαρτίου 2023 (C‑514/21 και C‑515/21, EU:C:2023:235).
(
27
)	Απόφαση της 22ας Δεκεμβρίου 2017, Ardic (C‑571/17 PPU, EU:C:2017:1026, σκέψη 78). Το Δικαστήριο επανέλαβε τη θέση αυτή με την απόφαση της 23ης Μαρτίου 2023, Minister for Justice and Equality (Άρση αναστολής) (C‑514/21 και C‑515/21, EU:C:2023:235, σκέψη 53).