61982C0076
ΠΡΟΤΆΣΕΙΣ ΤΟῦ ΓΕΝΙΚΟΫ ΕΊΣΑΓΓΕΛΈΩΣ
PIETER VERLOREN VAN THEMAAT
ΠΟΫ ΆΝΕΠΤΫΧΘΗΣΑΝ ΣΤίΣ 28 'ΟΚΤΩΒΡΊΟΥ 1982 (
1
)
Κύριε πρόεδρε,
Κύριοι δικαστές,
1. Τά κυριότερα περιστατικά
Ὁ Malfitano, κάτοικος 'Ιταλίας, εἰργάσθη στό Βέλγιο τό 1955 καί 1956 ὡς μεταλλωρύχος. Μέ τήν ἰδιότητα αύτη ήταν ἀσφαλισμένος στό Βέλγιο κατά ἀσθενείας καί ἀναπηρίας. Τό παραπέμπον δικαστήριο, τό Tribunal du travail τοῦ Charleroi, υπολογίζει σέ 233 τίς ἡμερες ἀσφαλίσεως τοῦ Malfitano κατά τήν περίοδο αυτή. 'Ομολογουμένως, δέν φαίνεται ὅτι ὁ ἀριθμός αυτός γίνεται πλήρως δεκτός, άλλα δέν ἀμφισβητείται ὅτι ὁ συνολικός ἀριθμός ήμερων ἀσφαλίσεως υπολείπεται τοῦ έτους. Τό Koninklijke Besluit (βασιλικό διάταγμα) τῆς 31ης Δεκεμβρίου 1963 ὁρίζει ὅτι ἕνα ἀσφαλιστικό έτος ισοδυναμεί μέ 312 ἡμέρες. Μετά τό 1956, ὁ Malfitano εἰργάσθη στην Γερμανία καί ἀργότερα επέστρεψε στην 'Ιταλία ὅπου, σύμφωνα μέ τά στοιχεία πού παρέσχε τό Institut national d'assurance maladie-invalidité ('Εθνικός φορέας ἀσφαλίσεως υγείας— ἀναπηρίας, ἐφ' έξης INAMI), εκρίθη ἀνίκανος πρός εργασία την 1η Ἰανουαρίου 1975. Τό 1971, ὁ Malfitano υπέβαλε στό INAMI αίτηση συντάξεως ἀναπηρίας, ἡ ὁποία ἀπερρίφθη τό 1977. Τό INAMI ἐστήριξε την άρνηση του στό άρθρο 48, παράγραφος 1, τοῦ κανονισμοί) 1408/71, ἀναφέροντας ὅτι ἡ διάρκεια των περιόδων υπαγωγῆς στη βελγική ἀσφάλιση ήταν μικρότερη τοῦ ἔτους, ὁπότε δυνάμει τῆς εφαρμοστέας βελγικής νομοθεσίας δέν ἀπεκτᾶτο δικαίωμα συντάξεως.
Κατά τῆς ἀποφάσεως αυτής ἠσκήθη προσφυγή ενώπιον τοῦ Tribunal du travail τοῦ Charleroi, μέ ἀποτέλεσμα νά υποβληθεί στό Δικαστήριο, πρός έκδοση προδικαστικής ἀποφάσεως, τό ἀκόλουθο ερώτημα:
«Δεδομένου ὅτι ἡ βελγική νομοθεσία περί υποχρεωτικής ἀσφαλίσεως κατά ἀσθενείας καί ἀναπηρίας δέν ὁρίζει τήν κατοικία ὡς επαρκή ὅρο χορηγήσεως τῶν παροχών οὔτε τῆς κτήσεως τῆς ιδιότητος τοῦ δικαιούχου, τό άρθρο 48, παράγραφος 1, του. κανονισμοί) 1408/71 σημαίνει ὅτι, ἄν μία περίοδος ἀσφαλίσεως ἡ κατοικίας ἐπί τοῦ βελγικοί) εδάφους υπολείπεται τοῦ έτους, τό δικαίωμα ὅμως παροχῶν γεννάται μέ τήν συμπλήρωση τῆς επιβαλλομένης περιόδου ἀναμονῆς, υποχρεοῦται ὁ ἁρμόδιος φορέας νά χορηγήσει παροχές βάσει τῆς περιόδου αυτής;»
2. Τό άρθρο 48, παράγραφος 1, τοῦ κανονισμοί) 1408/71
Ἡ σχετική διάταξη τοῦ κανονισμοί) 1408/71 έχει ὡς έξῆς:
«1.
'Ανεξαρτήτως τῶν διατάξεων τοῦ άρθρου 46, παράγραφος 2, ἄν ἡ συνολική διάρκεια τῶν περιόδων ἀσφαλίσεως ἡ κατοικίας πού ἐπραγματο-ποιήθησαν ὑπό τήν νομοθεσία κράτους μέλους δέν φθάνει τό έτος καί ἄν, ἀφοῦ ληφθούν ὑπ' ὄψη μόνο οἱ περίοδοι αυτές, δέν ἀποκτάται δικαίωμα παροχῶν δυνάμει τῶν διατάξεων τῆς νομοθεσίας αυτής, ὁ φορέας τοῦ κράτους αὐτού δέν υποχρεούται νά χορηγήσει παροχές σχετικά μέ τίς ἐν λόγω περιόδους.»
Οἱ λέξεις «ή κατοικίας» προσετέθησαν στην διάταξη κατόπιν αιτήσεως τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἡνωμένου Βασιλείου, τῆς 'Ιρλανδίας καί τῆς Δανίας στην Κοινότητα (PB L 73, 1972, σ. 104). Η προσθήκη ὀφείλεται στό γεγονός ὅτι ἡ Δανία, καί σέ μικρότερο βαθμό τό 'Ηνωμένο Βασίλειο, λαμβάνουν ὡς κριτήριο τήν κατοικία. 'Η έννοια «τῶν περιόδων κατοικίας» ορίζεται στό άρθρο 1, περίπτωση ιθ) α). Αυτό ἀρκεῖ ήδη γιά νά εξαχθεί τό συμπέρασμα, ἐν ὄψει τοῦ γεγονότος ὅτι ἡ βελγική νομοθεσία καθιερώνει κριτήρια διαφορετικά ἀπό τίς «περιόδους κατοικίας», ὅτι ἡ προϋπόθεση αυτή εἶναι άσχετη στην προκειμένη υπόθεση καί δέν έχει σημασία γιά τήν ἑρμηνεία τοῦ ἄρθρου 48, παράγραφος 1, τό ἄν υφίσταται ἡ ὄχι.
Πρόχειρη ἀνάγνωση τῆς επιδίκου διατάξεως δύναται νά δημιουργήσει τήν εντύπωση ὅτι, ἄν ἡ περίοδος ἀσφαλίσεως είναι μικρότερη τοῦ έτους, κατά κανόνα δέν γεννάται δικαίωμα παροχών. Δεδομένου ὅτι τό άρθρο 48 ἐβασίσθη σέ σκέψεις διοικητικής διευκολύνσεως, ἡ ερμηνεία αυτή εἶναι δυνατή, ὅπως ἀνέφερε ὁ γενικός εἰσαγγε-λεύς Reischl στίς προτάσεις του 'στην υπόθεση Borella (49/75, Jurispr. 1975, Blz. 1461). Πάντως, ὅπως παρετήρησε ἀκόμη καί τότε ὁ κ. Reischl, ἡ ερμηνεία αὐτή είναι προδήλως εσφαλμένη. Ἀπό τό γράμμα τοῦ άρθρου 48, παράγραφος 1, καθίσταται ἀπολύτως σαφές ὅτι ἡ διάταξη αυτή εισάγει ἀπλώς μιά εξαίρεση στό άρθρο 46, παράγραφος 2, δηλαδή εξαίρεση ἀπό τόν κανόνα τοῦ ἀναλογικοῦ ἐπιμερισμοῦ τοῦ κανονισμοῦ 1408/71. Ἀπό τήν δεύτερη προϋπόθεση πού ἀναφέρεται στό άρθρο 48, παράγραφος 1, προκύπτει επιπλέον ὅτι ή εξαίρεση 'εφαρμόζεται μόνο ἄν δέν υπάρχει δικαίωμα παροχῶν βάσει τῆς ἐθνικής νομοθεσίας. "Αν τό δικαίωμα αυτό υφίσταται, ἐπειδή, ἐπί παραδείγματι, ἡ μικρότερη τοῦ έτους περίοδος εἶναι στην πραγματικότητα ἀρκετή γιά νά ἀποτελέσει περίοδο πού λαμβάνεται ὑπ' ὄψη, τότε τό άρθρο 48, παράγραφος 1, δέν έχει εφαρμογή. Αυτή ή έννοια τοῦ ἄρθρου 48, παράγραφος 1, έγινε σαφῶς δεκτή ἀπό τό Δικαστήριο μέ τή σκέψη 5 τῆς προαναφερθείσης ἀποφάσεως. 'Επιπροσθέτως, ἡ ἀπόφαση στην υπόθεση 55/81 (Vermaut, Συλλογή 1982, σ. 649) επιβεβαιώνει αυτή τήν ερμηνεία τῆς ἐν λόγω διατάξεως. Ἐν ὄψει τοῦ γεγονότος ὅτι αυτή ή ερμηνεία τῆς διατάξεως εἶναι τώρα σταθερά ἑδραιωμένη, στό ερώτημα πού υπέβαλε τό Tribunal du travail τοῦ Charlerοi στό Δικαστήριο, πρός έκδοση προδικαστικής ἀποφάσεως, πρέπει ὁμοίως νά δοθεί καταφατική ἀπάντηση. Πάντως, ἡ ἀπάντηση πρέπει νά διαφωτίσει σαφέστερα τό ὑπό επίλυση εἰδικό επίδικο ζήτημα ἀπ' ὅ,τι ή ἀπάντηση πού προέτεινε ἡ Επιτροπή.
3. Τά σχετικά περιστατικά τῆς υποθέσεως
Ἀπό τήν διατύπωση τοῦ υποβληθέντος ερωτήματος προκύπτει ὅτι τό Tribunal du travail ενήργησε υποθέτοντας ὅτι, στην πραγματικότητα, βάσει τῆς βελγικής νομοθεσίας υπήρχε δικαίωμα παροχών διότι ή υποχρεωτική περίοδος ἀναμονής εἶχε συμπληρωθεί. Πάντως, τό INAMI, μέ τίς παρατηρήσεις του, φαίνεται νά ἀμφισβητεί τήν ὑπόθεση αυτή. Ἐν πάση.περιπτώσει, τό INAMI δέν δέχεται ὅτι δύναται ἀκόμη νά υφίσταται δικαίωμα παροχών βάσει τῆς βελγικῆς νομοθεσίας, ὅταν ὁ ενδιαφερόμενος έχει παύσει, γιά σημαντικό χρόνο πρό τοῦ χρονικού σημείου επελεύσεως τοῦ κινδύνου, νά εἶναι ἀσφαλισμένος στό Βέλγιο. Τό επιχείρημα πού προβάλλει τό INAMI πρός ὑποστήριξη τοῦ ισχυρισμού του θέτει ζήτημα κοινοτικού δικαίου.
Σύμφωνα μέ τίς σελίδες 4 καί 6 τῶν παρατηρήσεων του, τό INAMI προσπαθεί νά ἀποδείξει μεταξύ άλλων ὅτι, βάσει τῆς βελγικῆς νομοθεσίας πού ἴσχυε τό 1955 καί 1956, δέν εἶναι πλέον δυνατό, ὑπό τίς περιστάσεις τῆς υποθέσεως Malfitano, νά ἀποκτηθεί τώρα οἱοδήποτε δικαίωμα βάσει τοῦ νόμου τοῦ 1963. Τήν ὀρθότητα τοῦ ἐπιχειρήματος αὐτοῦ τήν στηρίζει στην γαλλική διατύπωση τοῦ ἄρθρου 48, παράγραφος 1, πού ὁρίζει «... si ... aucun droit n'est acquis ...» καί ὄχι «... si ... aucun drοit n'a été acquis ...». Κατά τήν διάρκεια τῆς προφορικής διαδικασίας, τό INAMI διευκρίνισε τήν άποψη του, σέ σχέση καί μέ τίς γραπτές καί προφορικές παρατηρήσεις πού υπέβαλε ὁ Malfitano. Κατά τό INAMI, δέν υφίσταται πλέον κανένα δικαίωμα παροχών στό Βέλγιο, βάσει τοῦ νόμου τῆς 9ης Αυγούστου 1963, σέ περιπτώσεις ὅπως ἡ προκειμένη, ἐφ' ὅσον ὁ ενδιαφερόμενος δέν ήταν πλέον ἀσφαλισμένος στό Βέλγιο κατά τήν στιγμή πού εκρίθη ἀνίκανος πρός εργασία. Ὅπως σωστά υπεστήριξε ὁ πληρεξούσιος τοῦ Malfitano κατά τήν ἐπ' ἀκροατηρίου συζήτηση, ή άποψη αυτή, πραγματικά, δέν συμβιβάζεται μέ τό γράμμα τοῦ ἄρθρου 48, παράγραφος 1, τοῦ κανονισμοῦ 1408/71, ὅπως ή διάταξη αυτή πρέπει, πάντως, νά ἑρμηνεύεται ὑπό τό φῶς τοῦ ἄρθρου 51 τῆς συνθήκης ΕΟΚ. Νομίζω ὅτι αυτό επίσης συνάγεται καί ἀπό τίς σκέψεις 14 καί 15 τῆς ἀποφάσεως τοῦ Δικαστηρίου στην υπόθεση Vermaut (υπόθεση 55/81) καί τήν διατύπωση τοῦ ἄρθρου 46, παράγραφος 2, τοῦ κανονισμοῦ 1408/71. 'Η διάταξη αυτή επιβάλλει σαφείς υποχρεώσεις σέ καθένα ἀπό τά κράτη μέλη νά χορηγοῦν ἀναλογικά επιμερισμένες παροχές σύμφωνα μέ «τίς νομοθεσίες ... στίς όποιες είχε ὑπαχδεῖ ὁ εργαζόμενος» (ή υπογράμμιση εἶναι δική μου). 'Η προβλεπομένη στό άρθρο 48, παράγραφος 1, εξαίρεση πρέπει, επομένως, νά ἑρμηνεύεται κατά παρόμοιο τρόπο ὅταν ἀναφέρεται σέ «νομοθεσία». Δεδομένου ὅτι αυτό φαίνεται νά εἶναι τελικά τό ὑπό κρίση ζήτημα στην παρούσα διαφορά, ή προδικαστική ἀπόφαση τοῦ Δικαστηρίου πρέπει νά παράσχει σαφείς κατευθύνσεις ὡς πρός τήν ἑρμηνεία πού πρέπει νά δοθεί στό άρθρο 48, παράγραφος 1.
4. Συμπέρασμα
Ἑπομένως, στό ερώτημα πού υπέβαλε στό Δικαστήριο τό Tribunal du travail τοῦ Charleroi, προτείνω νά δοθεί ἡ ἀκόλουθη ἀπάντηση :
«Το άρθρο 48, παράγραφος 1, τοῦ κανονισμοί) 1408/71 πρέπει νά ερμηνευθεί ὑπό την έννοια ὅτι, ἄν ἡ περίοδος ἀσφαλίσεως ἤ κατοικίας στό έδαφος κράτους μέλους εἶναι μικρότερη τοῦ έτους, άλλα δυνάμει τῆς εθνικῆς νομοθεσίας ἐγεννήθη δικαίωμα παροχών βάσει μικρότερης περιόδου — ἀκόμη καί στό παρελθόν — ὁ αρμόδιος φορέας υποχρεούται νά χορηγήσει παροχές γιά τήν περίοδο αυτή.»
(
1
)	Μετάφραση ἀπό τά ὀλλανδικά.