Voorlopige editie
CONCLUSIE VAN ADVOCAAT-GENERAAL
T. ĆAPETA
van 13 november 2025 (1)
Zaak C‑773/23 P
European Crop Care Association (ECCA)
tegen
Ascenza Agro, SA,
Industrias Afrasa, SA,
Europese Commissie
„ Hogere voorziening – Niet-geprivilegieerde interveniënt – Representatieve vereniging – Ontvankelijkheid – Artikel 56, tweede alinea, van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie – Gewasbeschermingsmiddelen – Verordening (EG) nr. 1107/2009 – Niet-verlenging van de goedkeuring van de werkzame stof chloorpyrifos-methyl – Uitvoeringsverordening (EU) 2020/17 van de Commissie – Beroep tot nietigverklaring ”
I.      Inleiding
1.        Een vereniging die de Europese fytosanitaire industrie vertegenwoordigt, heeft bij het Gerecht geïntervenieerd ter ondersteuning van een beroep tot nietigverklaring van een verordening van de Commissie waarbij de goedkeuring van een bepaalde stof krachtens de toepasselijke Uniewetgeving niet werd verlengd. Het beroep werd afgewezen.
2.        De vereniging is nu voornemens om hogere voorziening in te stellen tegen het arrest van het Gerecht. Tast dat arrest de situatie van de vereniging rechtstreeks aan, zoals artikel 56, tweede alinea, van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie (hierna: „Statuut”) vereist, zodat haar hogere voorziening ontvankelijk is?
3.        Dit is een van de kernvragen in de onderhavige zaak.
II.    Achtergrond van de procedure
4.        De European Crop Care Association (hierna: „ECCA”) is een te Brussel (België) gevestigde vereniging die de Europese producenten van gewasbeschermingsmiddelen vertegenwoordigt.(2)
5.        Gewasbeschermingsmiddelen vallen onder de Uniewetgeving, waaronder verordening
(EG) nr. 1107/2009(3), die voorziet in geharmoniseerde regels voor de goedkeuring van werkzame stoffen en het op de markt brengen ervan.(4) Deze verordening voorziet in een duaal systeem, waarbij werkzame stoffen op het niveau van de Unie door de Europese Commissie worden goedgekeurd, terwijl gewasbeschermingsmiddelen die door de Unie goedgekeurde werkzame stoffen bevatten op nationaal niveau door de lidstaten worden toegelaten.(5)
6.        In casu is het relevant dat de goedkeuringsperiode voor werkzame stoffen in de tijd beperkt is, zodat voor het voortgezette gebruik ervan vereist is dat de Commissie deze goedkeuring verlengt overeenkomstig de vereisten van verordening nr. 1107/2009.(6) Uitvoeringsverordening (EU) nr. 844/2012(7) bevat eveneens specifieke bepalingen betreffende de verlengingsprocedure voor werkzame stoffen, waarbij de Commissie, de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (European Food Safety Authority; hierna: „EFSA”) en de lidstaten betrokken zijn.
A.      Aan de procedure bij het Gerecht voorafgaande gebeurtenissen
7.        De in de onderhavige zaak aan de orde zijnde werkzame stof is chloorpyrifos-methyl (hierna: „CHP‑methyl”), dat in gewasbeschermingsmiddelen wordt gebruikt om schadelijke organismen te bestrijden alsook
opgeslagen granen en lege opslagplaatsen tegen dergelijke organismen te behandelen.
8.        CHP‑methyl werd in 2006 voor het eerst voor de Unie goedgekeurd(8) en de goedkeuring ervan zou in 2016 aflopen.(9)
9.        In 2013 dienden twee bedrijven die CHP‑methyl produceerden – Ascenza Agro, SA (hierna: „Ascenza”) en Dow AgroSciences Ltd – elk een verzoek in tot verlenging van de goedkeuring van CHP‑methyl.
10.      De procedure voor de verlenging van CHP‑methyl werd
vervolgens doorlopen.(10)
11.      Uiteindelijk heeft de Commissie bij uitvoeringsverordening (EU) 2020/17(11) besloten de goedkeuring van CHP‑methyl niet te verlengen. Volgens deze verordening bestond er bezorgdheid over genotoxiciteit en ontwikkelingsneurotoxiciteit van CHP‑methyl, zoals uiteengezet in twee verklaringen van EFSA, welke toxiciteiten niet konden worden uitgesloten. De Commissie was dan ook van mening dat niet kon worden aangetoond dat was voldaan aan de goedkeuringscriteria in artikel 4 van verordening nr. 1107/2009 betreffende de effecten op de gezondheid van de mens.
B.      Procedure bij het Gerecht
12.      Op 10 februari 2020 heeft Ascenza, een van de verzoeksters tot verlenging van CHP‑methyl, samen met Industrias Afrasa, SA, een onderneming die actief is op de markt voor gewasbeschermingsmiddelen (hierna samen: „verzoeksters”), bij het Gerecht beroep tot nietigverklaring van uitvoeringsverordening 2020/17 ingesteld op grond van artikel 263 VWEU. Zij beweerden dat er procedurele en materiële fouten waren gemaakt in het besluit van de Commissie om de goedkeuring van CHP‑methyl niet te verlengen, waardoor deze verordening onrechtmatig was.
13.      ECCA heeft verzocht te worden toegelaten tot interventie aan de zijde van verzoeksters met het oog op de nietigverklaring van die verordening. Het Gerecht heeft het verzoek van ECCA ingewilligd en vastgesteld dat laatstgenoemde belang had bij de uitkomst van de zaak, zoals vereist door het Unierecht.(12) Het belang van ECCA was gebaseerd op het feit dat zij de Europese gewasbeschermingsindustrie vertegenwoordigde en de uitkomst van de procedure haar collectieve belangen zou kunnen aantasten, aangezien uitvoeringsverordening 2020/17 precedenten zou scheppen die van invloed zouden zijn op die industrie.
14.      Volgens de Commissie moest het door verzoeksters ingediende beroep tot nietigverklaring in zijn geheel worden verworpen.
15.      Het Koninkrijk Denemarken, de Franse Republiek en Health and Environmental Alliance (hierna: „HEAL”), een milieubeschermingsorganisatie, hebben verzocht om toelating tot interventie aan de zijde van de Commissie met het oog op de verwerping van het beroep. Het Gerecht heeft deze verzoeken ingewilligd.(13)
16.      In het bestreden arrest(14) heeft het Gerecht alle grieven ongegrond verklaard. Daartoe behoorden naast de acht door verzoeksters aangevoerde middelen(15), drie andere middelen van ECCA.(16) Het Gerecht heeft het beroep derhalve verworpen.
III. Procedure bij het Hof
17.      Met de op 14 december 2023 ingestelde hogere voorziening verzoekt ECCA het Hof het bestreden arrest te vernietigen en uitvoeringsverordening 2020/17 nietig te verklaren. Tevens verzoekt zij het Hof de Commissie te verwijzen in de kosten.
18.      In haar op 20 maart 2024 ingediende memorie van antwoord ondersteunt Ascenza de conclusies van ECAA en betoogt zij dat de hogere voorziening volledig moet worden toegewezen.
19.      In haar op 22 maart 2024 ingediende memorie van antwoord verzoekt de Commissie het Hof de hogere voorziening af te wijzen en ECCA te verwijzen in de kosten.
20.      In de op 23 maart 2024 ingediende memorie van antwoord verzoekt HEAL het Hof de hogere voorziening af te wijzen en ECCA te verwijzen in de kosten.
21.      In de op 8 april 2024 ingediende memorie van antwoord verzoekt de Franse Republiek het Hof de hogere voorziening af te wijzen.
22.      ECCA heeft op 22 juli 2024 een memorie van repliek ingediend, en Ascenza en de Commissie op respectievelijk 30 augustus 2024 en 2 oktober 2024 een memorie van dupliek.
23.      Overeenkomstig artikel 76, lid 2, van zijn Reglement voor de procesvoering heeft het Hof besloten zonder pleitzitting uitspraak te doen.
IV.    Analyse
24.      Een van de vragen die in de onderhavige hogere voorziening is
gerezen(17), betreft de voorwaarden waaronder een vereniging die als niet-geprivilegieerde interveniënt aan de procedure in eerste aanleg heeft deelgenomen, hogere voorziening kan instellen tegen het arrest van het Gerecht.
25.      Op verzoek van het Hof gaat de onderhavige conclusie uitsluitend in op die vraag.
26.      Het Hof heeft zich reeds gebogen over de ontvankelijkheid van hogere voorzieningen die zijn ingesteld door niet-geprivilegieerde interveniënten, maar niet wanneer een dergelijke interveniënt een vereniging is. De onderhavige hogere voorziening biedt het Hof dus de gelegenheid om het in artikel 56, tweede alinea, van het Statuut gestelde vereiste dat het arrest van het Gerecht de situatie van een niet-geprivilegieerde interveniënt rechtstreeks aantast, te verduidelijken met betrekking tot het geval waarin die interveniënt een representatieve vereniging is.
27.      De Commissie, ondersteund door HEAL, betwist de ontvankelijkheid van de hogere voorziening, omdat het bestreden arrest de situatie van ECCA niet rechtstreeks aantast in de zin van artikel 56, tweede alinea, van het Statuut.
28.      ECCA betoogt op basis van twee argumenten dat haar hogere voorziening ontvankelijk is. Ten eerste stelt ECCA, ondersteund door Ascenza, dat zij voldoet aan het in
artikel 56, tweede alinea, van het Statuut gestelde vereiste dat het bestreden arrest haar situatie rechtstreeks aantast, omdat dat arrest een aanzienlijke en onmiddellijke impact heeft op haar belangen. Ten tweede stelt ECCA dat zij, als vereniging, de belangen van haar lid Ascenza vertegenwoordigt, dat zelf bevoegd zou zijn geweest om hogere voorziening in te stellen. In dit verband betoogt ECCA dat de ontvankelijkheidsvoorwaarden voor verenigingen om namens hun leden beroep tot nietigverklaring krachtens artikel 263, vierde alinea, VWEU in te stellen, naar analogie moeten worden toegepast op de ontvankelijkheidsvoorwaarden voor
een hogere voorziening die krachtens artikel 56, tweede alinea, van het Statuut door verenigingen wordt ingesteld.
29.      De Commissie, ondersteund door HEAL, antwoordt dat de argumenten van ECCA die zijn gebaseerd op de ontvankelijkheidsvoorwaarden van artikel 263, vierde alinea, VWEU, niet kunnen worden aanvaard.
30.      Mijn beoordeling is als volgt opgebouwd. Ten eerste zal ik ingaan op het recht om te interveniëren bij de Unierechter en op het belang van representatieve verenigingen om te interveniëren (A). Ten tweede zal ik het verband tussen het belang bij interventie van niet-geprivilegieerde interveniënten en het recht om een hogere voorziening in te stellen onderzoeken (B). Ten derde zal ik ingaan op de argumenten van ECCA met betrekking tot de mogelijke relevantie van de ontvankelijkheidsvoorwaarden van artikel 263, vierde alinea, VWEU voor haar recht om hogere voorziening in te stellen als niet-geprivilegieerde interveniënt (C). Ten vierde en tot slot zal ik mijn analyse toepassen om tot de bevinding te komen dat ECCA het recht heeft om in de onderhavige zaak hogere voorziening in te stellen (D).
A.      Belang bij interventie van representatieve verenigingen
31.      Om te beginnen is interventie een specifiek procedureel mechanisme in rechtstreekse beroepen bij de Unierechter, dat lidstaten, instellingen, organen en instanties van de Unie, alsook alle soorten natuurlijke en rechtspersonen, met inbegrip van verenigingen, in staat stelt zich vrijwillig aan te sluiten bij
de procedure ter ondersteuning van een van de hoofdpartijen in het geding bij die rechter. Aangezien het geding hun situatie kan aantasten, stelt de interventie de Unierechter in staat om bij de beslechting van het geding rekening te houden met hun standpunten.(18)
32.      De hoofdgedachte is immers dat een interveniënt een van de partijen kan ondersteunen, maar dat interventie geen „achterdeur” is die hem in staat stelt om zelf als partij in de procedure op te treden.(19)
33.      Dit blijkt uit de procedureregels van de Unie, volgens welke,
bijvoorbeeld, de interventie geen ander doel mag dienen dan de conclusies van een van de partijen geheel of ten dele te ondersteunen, de interventie ondergeschikt is aan het hoofdgeding en de interveniënt „het geding [aanvaardt] in de stand waarin het zich bevindt” ten tijde van zijn interventie(20).
34.      De procedureregels van de Unie maken ook een onderscheid tussen geprivilegieerde en niet-geprivilegieerde interveniënten. Enerzijds zijn de lidstaten en de instellingen van de Unie geprivilegieerde interveniënten, hetgeen betekent dat zij in elk geding kunnen interveniëren zonder dat zij een belang bij de beslechting van het geding hoeven aan te tonen.(21) Anderzijds worden organen en instanties van de Unie en natuurlijke en rechtspersonen, met inbegrip van verenigingen, beschouwd als niet-geprivilegieerde interveniënten, hetgeen betekent dat zij overeenkomstig artikel 40 van het Statuut aannemelijk moeten maken een belang bij de beslissing van het geding te hebben om in het geding te mogen interveniëren.(22) Ik zal naar dit vereiste verwijzen als „belang bij interventie”.
35.      Het Hof heeft het belang bij interventie in het geval van representatieve verenigingen ruimer uitgelegd dan bij natuurlijke en rechtspersonen die voor zichzelf
optreden.
36.      Wat natuurlijke of rechtspersonen betreft, heeft het Hof consistent geoordeeld dat het begrip „belang bij de beslechting van een geding” in de zin van artikel 40 van het Statuut „moet worden gedefinieerd als een rechtstreeks en actueel belang bij de uitspraak over de conclusies,  en niet als een belang ten aanzien van de aangevoerde middelen of argumenten.  De woorden ‚beslechting van het geding’ verwijzen immers naar de gevraagde eindbeslissing zoals die zal blijken uit het dictum van het te wijzen arrest.” Dienaangaande heeft het Hof geoordeeld dat „met name [dient] te worden nagegaan of de verzoeker om toelating tot interventie rechtstreeks wordt geraakt door de bestreden handeling en of zijn belang bij de beslechting van het geding vaststaat. In beginsel kan er van een voldoende rechtstreeks belang bij de beslechting van het geding slechts sprake zijn wanneer die beslissing de rechtspositie van de verzoeker om toelating tot interventie kan wijzigen [...].”(23)
37.      Deze rechtspraak is echter genuanceerd ten aanzien van representatieve verenigingen. Uit vaste rechtspraak volgt dat „een representatieve beroepsvereniging, die de belangen van haar leden beoogt te beschermen, kan worden toegelaten tot interventie wanneer het geding principiële punten aan de orde stelt die gevolgen kunnen hebben voor deze belangen
[...]. Aan het vereiste dat een dergelijke vereniging een rechtstreeks en actueel belang heeft bij de beslechting van het geding, moet derhalve worden geacht te zijn voldaan wanneer die vereniging aantoont dat zij zich in een dergelijke situatie bevindt, ongeacht of de beslechting van het geding de rechtspositie van de vereniging als zodanig kan wijzigen.”(24)
38.      Het belang bij interventie van een representatieve vereniging houdt dus niet noodzakelijkerwijs verband met de beslechting van een specifiek geding, maar kan ook in verband worden gebracht met de redenering die het Hof tot dat oordeel heeft gebracht.
39.      Het Hof heeft zijn gronden voor een breder begrip van het belang bij interventie van representatieve verenigingen als volgt toegelicht: „Met een dergelijke ruime uitlegging van het interventierecht ten gunste van representatieve beroepsverenigingen wordt immers beoogd om een betere beoordeling van de achtergrond van de aan de Unierechter voorgelegde zaken mogelijk te maken en tegelijkertijd grote aantallen individuele interventies, die de doeltreffendheid en het goede verloop van de procedure in gevaar zouden brengen, te voorkomen
[...]. Anders dan natuurlijke en rechtspersonen die voor eigen rekening handelen, kunnen representatieve beroepsverenigingen verzoeken om toelating tot interventie in een geding bij het Hof niet om individuele belangen te verdedigen, maar om de collectieve belangen van hun leden te verdedigen. De interventie van een dergelijke vereniging leidt namelijk tot een algemeen overzicht van die collectieve belangen, die worden geraakt door een principieel punt dat bepalend is voor de beslechting van het geding, en stelt het Hof dus in staat om de achtergrond van een voorgelegde zaak beter te beoordelen.”(25)
B.      Recht van niet-geprivilegieerde interveniënten om hogere voorziening in te stellen
40.      Volgens de procedureregels van de Unie(26) biedt een hogere voorziening bij het Hof tegen een arrest van het Gerecht partijen de mogelijkheid om tegen het arrest op te komen omdat het Gerecht in zijn beslissing blijk zou hebben gegeven van onjuiste rechtsopvattingen, opdat dat arrest geheel of gedeeltelijk wordt vernietigd.(27)
41.      Artikel 56 van het Statuut stelt twee voorwaarden waaraan niet-geprivilegieerde interveniënten moeten voldoen om hogere voorziening in te stellen. De eerste heeft in het algemeen betrekking op elke hogere voorziening, terwijl de tweede specifiek betrekking heeft op niet-geprivilegieerde interveniënten.
42.      De eerste voorwaarde is dat hogere voorziening kan worden ingesteld door degene die door het Gerecht in het ongelijk is gesteld. Dat volgt uit artikel 56, tweede alinea, eerste volzin, van het Statuut, waarin is bepaald dat „[h]ogere voorziening [open]staat [...] voor iedere partij die geheel of gedeeltelijk in het ongelijk is gesteld”(28). Het begrip „iedere partij” omvat, zoals het Hof heeft erkend, niet alleen de hoofdpartijen (verzoekers en verweerders) maar ook interveniënten bij het Gerecht.(29)
43.      Niet-geprivilegieerde interveniënten kunnen dus slechts hogere voorziening instellen indien zij in eerste aanleg hebben geïntervenieerd aan de zijde van de partij die de zaak vervolgens geheel of gedeeltelijk heeft verloren. Dit vereiste wordt in casu niet betwist, aangezien verzoeksters, die door ECCA werden ondersteund middels interventie, het geding in zijn geheel hebben verloren.
44.      De tweede voorwaarde is een aanvullende voorwaarde die alleen van toepassing is op niet-geprivilegieerde interveniënten. De beslissing van het Gerecht moet hun situatie rechtstreeks aantasten. Dit volgt uit artikel 56, tweede alinea, tweede volzin, van het Statuut: „Voor andere tussenkomende partijen dan lidstaten en instellingen van de Unie staat hogere voorziening evenwel slechts open wanneer de beslissing van het Gerecht hun situatie rechtstreeks aantast”.(30)
45.      Hoe de bewoordingen „rechtstreeks aantast” moeten worden begrepen in het geval van representatieve verenigingen, is inderdaad de kern van de onderhavige zaak.
46.      In dit verband heeft tot nog toe de rechtspraak van het Hof in de loop der jaren slechts in een handvol zaken betrekking gehad op de ontvankelijkheid van door niet-geprivilegieerde interveniënten ingestelde hogere voorzieningen en, zoals reeds opgemerkt, had geen daarvan betrekking op representatieve verenigingen. Die hogere voorzieningen waren ingesteld op het gebied van staatssteun(31), mededingingsrecht(32) en antidumping(33), en in al die gevallen heeft het Hof de hogere voorzieningen ontvankelijk verklaard omdat het arrest van het Gerecht de situatie van de betrokken interveniënt rechtstreeks had aangetast.
47.      In al die zaken ging het in de regel echter om hogere voorzieningen die waren ingesteld door natuurlijke en rechtspersonen die in de procedure bij het Gerecht hadden geïntervenieerd en ten aanzien waarvan het arrest van het Gerecht een nadelige wijziging van hun eigen rechtspositie tot gevolg had of nadelige uitwerkingen had voor hun eigen economische of ideële belangen.(34) Die zaken zien dus niet op de situatie van een hogere voorziening die is ingesteld door een interveniërende vereniging, waarvan de eigen rechtspositie niet wordt gewijzigd door het bestreden arrest.
48.      Deze rechtspraak lijkt niettemin te suggereren dat het Hof, om te beslissen of een dergelijke niet-geprivilegieerde interveniënt hogere voorziening kon instellen, hun belang bij interventie in eerste aanleg heeft onderzocht. Dit suggereert op zijn beurt dat de rechtstreekse aantasting in de zin van artikel 56 van het Statuut samenvalt met het belang bij interventie.
49.      Dit betekent niet noodzakelijkerwijs dat het Hof het recht om hogere voorziening in te stellen automatisch moet verlenen aan een niet-geprivilegieerde interveniënt bij het Gerecht. De reden daarvoor is dat het belang bij interventie, wanneer er eenmaal een arrest is gewezen, nu concreter kan worden beoordeeld dan toen het in eerste aanleg werd beoordeeld. Dit standpunt wordt verdedigd door een aantal academici.(35) Met andere woorden, het Hof kan het bestaan van een belang bij interventie in zekere zin opnieuw beoordelen en, indien is vastgesteld dat er geen belang was, de hogere voorziening niet toelaten. In beginsel moet echter ook aan de niet-geprivilegieerde interveniënt aan wie het recht tot interventie was verleend, om dezelfde redenen het recht worden verleend om hogere voorziening in te stellen.
50.      Deze uitlegging lijkt ook voort te vloeien uit het feit dat, zoals in punt 36 van deze conclusie
is opgemerkt, de bewoordingen „rechtstreeks aantast” in de rechtspraak van het Hof worden gebruikt om na te gaan of een belang bij interventie actueel is.
51.      Aangezien het recht van niet-geprivilegieerde interveniënten om hogere voorziening in te stellen afhangt van hun belang bij interventie, zou het begrip „rechtstreekse aantasting” in de zin van artikel 56, tweede alinea, van het Statuut anders kunnen worden opgevat naargelang het gaat om natuurlijke en rechtspersonen die voor zichzelf interveniëren dan wel om representatieve verenigingen die met hun interventie de collectieve belangen van hun leden behartigen.
52.      Indien dat begrip
op die manier zou worden opgevat, dan lijkt daaruit te volgen dat de ruimere uitlegging door het Hof van het belang bij interventie voor representatieve verenigingen in vergelijking met het belang bij interventie van natuurlijke en rechtspersonen die voor zichzelf optreden (zie de punten 37 en 39 van deze conclusie) zou leiden tot een ruimere uitlegging van het vereiste van rechtstreekse aantasting ten aanzien van die verenigingen. Ook al houdt voor natuurlijke en rechtspersonen die voor zichzelf optreden, de rechtstreekse aantasting uitsluitend verband met de uitkomst van de zaak, representatieve verenigingen kunnen hogere voorziening instellen indien zij een deel van de redenering van het Gerecht betwisten, zelfs al wordt hun rechtspositie niet rechtstreeks gewijzigd
door de uitkomst.
53.      Dit lijkt met name relevant op gebieden van het Unierecht, zoals het gebied van gewasbeschermingsmiddelen, waarbij mogelijk allerlei representatieve verenigingen betrokken zijn die een belangrijke rol spelen in de rechtvaardiging van hun belang bij interventie en waaraan niet de gelegenheid dient te worden ontnomen om hogere voorziening in te stellen wanneer het arrest van het Gerecht dat belang aantast.
54.      Derhalve zou kunnen worden geconcludeerd dat de representatieve verenigingen die waren toegelaten tot interventie
aan de zijde van de partij die de zaak vervolgens bij het Gerecht heeft verloren, voldoen aan het vereiste dat hun situatie rechtstreeks wordt aangetast om hogere voorziening in te stellen, ook al wordt de rechtspositie van dergelijke verenigingen niet rechtstreeks gewijzigd door het arrest van het Gerecht.
C.      Relevantie van de ontvankelijkheidsvoorwaarden van artikel 263, vierde alinea, VWEU
55.      ECCA voert tevens aan dat de bevoegdheid om een beroep rechtstreeks op grond van artikel 263, vierde alinea, VWEU in te stellen relevant is om te voldoen aan het vereiste van rechtstreekse aantasting door een arrest van het Gerecht in de zin van artikel 56 van het Statuut om als niet-geprivilegieerde interveniënt hogere voorziening in te stellen.
56.      Het is juist dat een persoon die voldoet aan de voorwaarden van
rechtstreekse en individuele geraaktheid om beroep tot nietigverklaring te kunnen instellen, ook zou mogen interveniëren in een door iemand anders aanhangig gemaakte zaak, in plaats van zelf een dergelijk beroep in te stellen.
57.      Indien een dergelijke persoon echter geen beroep tot nietigverklaring heeft ingesteld, ook al had hij dat kunnen doen, en niet heeft geïntervenieerd in
het door iemand anders ingestelde beroep, dan zou hij geen hogere voorziening kunnen instellen, aangezien hij noch de partij noch de interveniënt in eerste aanleg was.
58.      Het recht om hogere voorziening in te stellen kan dus alleen worden beoordeeld aan de hand van de status die een persoon in eerste aanleg had. Indien deze persoon heeft besloten om als interveniënt deel te nemen en geen beroep in te stellen, is de mogelijkheid dat hij een dergelijk beroep zou kunnen instellen niet relevant.
59.      Anders dan de argumenten die ECCA aanvoert, zijn de voorwaarden voor ontvankelijkheid van beroepen tot nietigverklaring krachtens artikel 263, vierde alinea, VWEU mijns inziens dus niet relevant voor de beoordeling van het vereiste dat geldt voor hogere voorzieningen die door representatieve verenigingen worden ingesteld krachtens artikel 56, tweede alinea, van het Statuut.
D.      De onderhavige zaak
60.      Uit mijn analyse volgt dat de hogere voorziening van ECCA in de onderhavige zaak ontvankelijk is, aangezien het bestreden arrest haar situatie rechtstreeks aantast in de zin van artikel 56, tweede alinea, van het Statuut.
61.      Indien het bestreden arrest niet wordt vernietigd door het Hof, schept het precedenten betreffende de juiste toepassing van verordening nr. 1107/2009 en de procedure voor verlenging van de goedkeuring van werkzame stoffen, die de belangen van de leden van ECCA kunnen aantasten.
62.      In de zaak bij het Gerecht zijn immers dergelijke principiële vragen aan de orde gesteld, hetgeen voor ECCA de reden was om te interveniëren.
63.      Zoals ik heb uiteengezet, moet in beginsel aan een niet-geprivilegieerde interveniënt aan wie het recht tot interventie was verleend, om dezelfde redenen ook het recht worden verleend om hogere voorziening in te stellen.
64.      Aan ECCA was het recht tot interventie verleend en zou om dezelfde redenen het recht moeten worden verleend om hogere voorziening in te stellen.
65.      Er is geen reden om te twijfelen aan het bestaan van het belang van ECCA om in eerste aanleg te interveniëren.
66.      Derhalve moet de situatie van ECCA worden geacht rechtstreeks te zijn aangetast door het bestreden arrest. Dit is het geval ongeacht of dit arrest haar rechtspositie kan wijzigen.
V.      Conclusie
67.      Gelet op het voorgaande geef ik het Hof in overweging om de hogere voorziening van de European Crop Care Association ontvankelijk te verklaren.
1      Oorspronkelijke taal: Engels.
2      Zie de website van ECCA, beschikbaar via https://www.ecca-org.eu/.
3      Verordening van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 betreffende het op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen en tot intrekking van de richtlijnen 79/117/EEG en 91/414/EEG van de Raad (PB 2009, L 309, blz. 1).
4      Zie met name artikel 1, lid 1, en overweging 9 van verordening
nr. 1107/2009. Voor een gedetailleerde discussie, zie bijvoorbeeld Bozzini, E., Pesticide Policy and Politics in the European Union – Regulatory Assessment, Implementation and Enforcement, Palgrave Macmillan, Cham, 2017, hoofdstuk 2; Morvillo, M., „From contestation to accountability in EU pesticides regulation? The case of glyphosate”, in Arcuri, A., en Coman-Kund, F. (red.), Technocracy and the Law: Accountability, Governance and Expertise, Routledge, Londen, 2021, blz. 196‑222, in het bijzonder blz. 198‑203.
5      Zie de hoofdstukken II en III, samen met de overwegingen 10 en 23 van verordening nr. 1107/2009.
6      Zie de artikelen 14‑20 en overweging 15 van verordening nr. 1107/2009.
7      Uitvoeringsverordening van de Commissie van 18 september 2012 tot vaststelling van de nodige bepalingen voor de uitvoering van de verlengingsprocedure voor werkzame stoffen, als bedoeld in verordening [nr. 1107/2009] (PB 2012, L 252, blz. 26). Deze verordening is ingetrokken bij uitvoeringsverordening (EU) 2020/1740 van de Commissie van 20 november 2020 tot vaststelling van de nodige bepalingen voor de uitvoering van de verlengingsprocedure voor werkzame stoffen, als bedoeld in verordening [nr. 1107/2009], en tot intrekking van uitvoeringsverordening [nr. 844/2012] (PB 2020, L 392, blz. 20).
8      Richtlijn 2005/72/EG van de Commissie van 21 oktober 2005 tot wijziging van richtlijn 91/414/EEG van de Raad teneinde chloorpyrifos, chloorpyrifos-methyl, mancozeb, maneb en metiram op te nemen als werkzame stof (PB 2005, L 279, blz. 63), die volgens artikel 4 ervan in werking is getreden op 1 juli 2006. Zij is vastgesteld krachtens richtlijn 91/414/EEG van de Raad van 15 juli 1991 betreffende het op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen (PB 1991, L 230, blz. 1), die vervolgens is vervangen door verordening nr. 1107/2009. Krachtens artikel 78, lid 3, van verordening nr. 1107/2009 werden de in bijlage I bij richtlijn 91/414 opgenomen werkzame stoffen geacht te zijn goedgekeurd en opgenomen in deel A van de bijlage bij uitvoeringsverordening (EU) nr. 540/2011 van de Commissie van 25 mei 2011 tot uitvoering van verordening [nr. 1107/2009] wat de lijst van goedgekeurde werkzame stoffen betreft (PB 2011, L 153, blz. 1) (nummer 112 van die bijlage vermeldde voor het verstrijken van de goedkeuring van CHP‑methyl de datum van
30 juni 2016).
9      Vanwege de duur van de verlengingsprocedure heeft de Commissie de geldigheidsduur van de goedkeuring van CHP‑methyl echter driemaal verlengd,
namelijk tot 2020.
10      Deze procedure wordt beschreven in de punten 15 tot en met 56 van het arrest van 4 oktober 2023, Ascenza Agro en Industrias Afrasa/Commissie (T‑77/20, EU:T:2023:602; hierna: „bestreden arrest”).
11      Uitvoeringsverordening van de Commissie van 10 januari 2020 tot niet-verlenging van de goedkeuring van de werkzame stof chloorpyrifos-methyl overeenkomstig verordening [nr. 1107/2009] en tot wijziging van de bijlage bij uitvoeringsverordening [nr. 540/2011] (PB 2020, L 7, blz. 11).
12      Zie de beschikking van de president van de Zevende kamer van het Gerecht van 26 november 2020, Ascenza Agro en Industrias Afrasa/Commissie (T‑77/20, niet gepubliceerd, met name de punten 3, 4 en 6).
13      Zie de beschikkingen van de president van de Zevende kamer van het Gerecht van 26 november 2020, Ascenza Agro en Industrias Afrasa/Commissie (T‑77/20, niet gepubliceerd).
14      Zie voetnoot 10 van deze conclusie.
15      Zoals is aangegeven in punt 86 van het bestreden arrest, voerden verzoeksters acht middelen aan: i) schending van wezenlijke vormvoorschriften; ii) schending van de transparantieverplichting; iii) schending van het recht om te worden gehoord; iv) schending van het voorzorgsbeginsel; v) schending van de verplichting om rekening te houden met de relevante factoren en omstandigheden van de situatie die de bestreden verordening beoogt te regelen; vi) schending van het beginsel van behoorlijk bestuur; vii) kennelijke beoordelingsfout met betrekking tot de door EFSA en vervolgens door de Commissie verrichte risicobeoordeling, en viii) een kennelijk beoordelingsfout en schending van het evenredigheidsbeginsel.
16      Zoals aangegeven in punt 87, gelezen in samenhang met de onderdelen E en K, van het bestreden arrest, voerde ECCA nog drie andere middelen aan: ix) schending van de motiveringsplicht met betrekking tot de vaststelling door de Commissie van een verordening op basis van een wetenschappelijke beoordeling die afwijkt van die welke in het door de rapporterende lidstaat
vastgestelde ontwerpbeoordelingsverslag is opgenomen; x) schending van de motiveringsplicht inzake de toepassing van de read-acrossbenadering, en xi) schending van artikel 14 van uitvoeringsverordening nr. 844/2012. Het Gerecht heeft elk van deze middelen ongegrond verklaard, zodat niet hoeft te worden beslist over de ontvankelijkheid ervan (zie de punten 181, 288 en 654 van het bestreden arrest).
17      Tot staving van haar hogere voorziening voert ECCA vier middelen aan. Het eerste middel is in essentie ontleend aan schending van verordening
nr. 1107/2009 met betrekking tot het zevende middel van verzoeksters; het tweede middel is ontleend aan schending van artikel 296 VWEU  met betrekking tot het tiende middel van ECCA; het derde middel is ontleend aan schending van wezenlijke vormvoorschriften met betrekking tot het eerste middel van verzoeksters, en het vierde middel is ontleend aan schending van de read-acrossmethode en een tegenstrijdige motivering in verband met het zevende middel van verzoeksters.
18      In dit verband zijn de regels voor interventie vastgelegd in artikel 40 van het Statuut en het vierde hoofdstuk van de vierde titel van het Reglement voor de procesvoering van het Hof betreffende rechtstreekse beroepen (artikelen 129‑132). Er zijn vergelijkbare bepalingen in hoofdstuk 14 van titel III van het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht (artikelen 142‑145).
19      Zie Lenaerts, K., Gutman, K., en Nowak, J. T., EU Procedural Law, 2e druk, Oxford University Press, Oxford, 2023, blz. 733.
20      Zie in dit verband artikel 129, leden 1‑3, van het Reglement voor de procesvoering van het Hof.
21      Zie artikel 40, eerste alinea, van het Statuut.
22      Zie artikel 40, tweede alinea, van het Statuut.
23      Beschikking van de president van het Hof van 10 maart 2023, Illumina/Commissie (C‑611/22 P, EU:C:2023:205, punten 6 en 7) (cursivering van mij). Zie tevens, bijvoorbeeld,
de beschikking van de president van het Hof van 4 februari 2025, Medel e.a./Raad (C‑555/24 P, EU:C:2025:73, punten 6‑8).
24      Beschikking van de president van het Hof van 10 maart 2023, Illumina/Commissie (C‑611/22 P, EU:C:2023:205, punt 8) (cursivering van mij).
Zie tevens, bijvoorbeeld,
de beschikking van de president van het Hof van 4 februari 2025, Medel e.a./Raad (C‑555/24 P, EU:C:2025:73, punt 9). Een dergelijke vereniging kan dus worden toegelaten tot interventie in een zaak indien i) zij een aanzienlijk aantal in de betrokken sector werkzame ondernemingen vertegenwoordigt, ii) haar doel mede de bescherming van de belangen van haar leden omvat, iii) in de zaak principiële punten aan de orde kunnen komen die de werking van de betrokken sector raken, en iv) het te wijzen arrest de belangen van haar leden dus aanzienlijk kan schaden. Zie bijvoorbeeld de beschikkingen van de president van het Hof van 10 maart 2023, Illumina/Commissie (C‑611/22 P, EU:C:2023:205, punt 10), en 1 augustus 2025, Nederlandse Orde van Advocaten bij de Balie te Brussel e.a./Raad (C‑865/24 P, EU:C:2025:639, punt 10).
25      Beschikking van de president van het Hof van 10 maart 2023, Illumina/Commissie (C‑611/22 P, EU:C:2023:205, punt 9) (cursivering van mij).
Zie tevens, bijvoorbeeld,
de beschikking van de president van het Hof van 1 augustus 2025, Nederlandse Orde van Advocaten bij de Balie te Brussel e.a./Raad (C‑865/24 P, EU:C:2025:639, punt 9).
26      In dit verband zijn de regels inzake hogere voorzieningen (en incidentele hogere voorzieningen) vervat in de artikelen 56 tot en met 61 van het Statuut en in de vijfde titel van het Reglement voor de procesvoering van het Hof, betreffende hogere voorzieningen tegen de beslissingen van het Gerecht (artikelen 167‑190).
27      Zie in dit verband artikel 169, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering van het Hof.
28      Cursivering van mij.
29      Zie bijvoorbeeld arresten van 22 december 1993, Pincherle/Commissie (C‑244/91 P, EU:C:1993:950, punt 16), en 11 februari 1999, Antillean Rice Mills e.a./Commissie (C‑390/95 P, EU:C:1999:66, punt 20).
30      Cursivering van mij.
31      Zie arresten van 24 september 2002, Falck en Acciaierie di Bolzano/Commissie  (C‑74/00 P en C‑75/00 P, EU:C:2002:524, punten 57 en 58) (de situatie van de betrokken onderneming werd rechtstreeks aangetast omdat zij waarschijnlijk bedragen zou moeten terugbetalen die als steun zijn uitgekeerd op grond van het arrest van het Gerecht in een terugvorderingsprocedure); 26 oktober 2016, DEI en Commissie/Alouminion tis Ellados (C‑590/14 P, EU:C:2016:797, punten 23‑26) (de situatie van de betrokken onderneming werd rechtstreeks aangetast omdat zij het bedrag zou moeten terugbetalen dat zij had teruggevorderd om aan het arrest van het Gerecht te voldoen); 2 februari 2023, Spanje e.a./Commissie (C‑649/20 P, C‑658/20 P en C‑662/20 P, EU:C:2023:60, punten 25 en 26) (de situatie van de betrokken entiteiten werd rechtstreeks aangetast omdat zij mogelijkerwijs de ontvangen steun zouden moeten terugbetalen ter uitvoering van het arrest van het Gerecht), en 14 september 2023, Land Rheinland-Pfalz/Deutsche Lufthansa (C‑466/21 P, EU:C:2023:666, punten 37‑40) (de situatie van de betrokken deelstaat werd rechtstreeks aangetast omdat hij verplicht was de reeds toegekende tranches van steun terug te vorderen en als gevolg van het arrest van het Gerecht in de toekomst geen nieuwe tranches van die steun mocht uitkeren).
32      Zie arrest van 2 oktober 2003, International Power e.a./NALOO  (C‑172/01 P, C‑175/01 P, C‑176/01 P en C‑180/01 P, EU:C:2003:534, punten 52 en 53) (de situatie van de betrokken ondernemingen werd rechtstreeks aangetast omdat de Commissie ter uitvoering van het arrest van het Gerecht, verplicht zou zijn een nieuw onderzoek te verrichten dat zou kunnen leiden tot vaststelling van een voor deze ondernemingen ongunstige handeling, met het risico dat vervolgens bij de nationale rechter tegen hen schadevorderingen zouden worden ingesteld).
33      Zie arrest van 3 december 2020, Changmao Biochemical Engineering/Distillerie Bonollo e.a.  (C‑461/18 P, EU:C:2020:979, punten 122‑129) (de situatie van de betrokken onderneming werd rechtstreeks aangetast doordat maatregelen van de Commissie ter uitvoering van het arrest van het Gerecht haar zouden blootstellen aan vorderingen tot betaling van aanzienlijk hogere rechten).
34      Zie in dit verband de conclusie van advocaat-generaal Kokott in de gevoegde zaken Fresh Del Monte Produce/Commissie en Commissie/Fresh Del Monte Produce (C‑293/13 P en C‑294/13 P, EU:C:2014:2439, met name punt 57).
35      Zie bijvoorbeeld Lasok, K.P.E., Lasok’s European Court Practice and Procedure, 4e druk, Bloomsbury Professional, Londen, 2022, blz. 1192‑1193: „Het is onduidelijk in hoeverre het vereiste dat de bestreden beslissing de interveniënt in hogere voorziening rechtstreeks aantast, verschilt van het gebruikelijke criterium aan de hand waarvan kan worden bepaald of de interveniënt in eerste aanleg al dan niet het recht had om in de procedure in eerste aanleg te interveniëren. Wanneer een verzoek tot interventie wordt onderzocht om vast te stellen of het al dan niet moet worden ingewilligd, moet het belang van de interveniënt bij de beslechting van het geding ex ante worden beoordeeld; wanneer een door een interveniënt ingestelde hogere voorziening wordt onderzocht, kan het belang van de interveniënt ex post worden beoordeeld, zodat dan duidelijk kan worden of de interveniënt al dan niet een rechtstreeks en concreet belang had bij de beslechting van het geding. Zelfs indien het criterium voor het toelaten van een hogere voorziening door een interveniënt in beginsel hetzelfde is als dat voor de inwilliging van het verzoek tot interventie in eerste aanleg, volgt hier dus niet noodzakelijkerwijs uit dat een interveniënt in de procedure in eerste aanleg bevoegd zou zijn om hogere voorziening in te stellen.” Cursivering van mij. Zie ook Lenaerts, Gutman en Nowak, EU Procedural Law, aangehaald in voetnoot 19 van deze conclusie, blz. 653‑654: „Het belang dat een dergelijke interveniënt – waaronder de organen en instanties van de Unie en iedere andere persoon – moet aantonen om hogere voorziening te kunnen instellen, is in beginsel hetzelfde als het belang dat hij moest aantonen om in eerste aanleg te mogen interveniëren (artikel 40, tweede alinea, van het Statuut), maar het Hof beschikt met de beslissing van het Gerecht over een concretere basis om dat belang te toetsen
dan het Gerecht heeft bij zijn
beoordeling van het belang van degene
die wenst te interveniëren, voordat enige beslissing ten gronde is genomen. Het is dus mogelijk dat aan de interveniënt in eerste aanleg geen toelating wordt verleend om hogere voorziening in te stellen.”
Cursivering van mij.