WYROK SĄDU (pierwsza izba)
z dnia 8 marca 2017 r.(*)
Znak towarowy Unii Europejskiej – Postępowanie w sprawie unieważnienia prawa do znaku – Graficzny unijny znak towarowy Formata – Bezwzględna podstawa unieważnienia – Brak złej wiary – Artykuł 52 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 207/2009 – Względna podstawa unieważnienia – Prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd – Artykuł 53 ust. 1 lit. a) oraz art. 8 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia (WE) nr 207/2009
W sprawie Т-23/16
Ilona Biernacka-Hoba, zamieszkała w Aleksandrowie Łódzkim (Polska), reprezentowana przez R. Rumpela, adwokata,
strona skarżąca,
przeciwko
Urzędowi Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO), reprezentowanemu przez A. Folliarda-Monguirala oraz K. Zajfert, działających w charakterze pełnomocników,
strona pozwana,
w której drugą stroną w postępowaniu przed Izbą Odwoławczą EUIPO był
FORMATA Bogusław Hoba, zamieszkały w Aleksandrowie Łódzkim,
mającej za przedmiot skargę na decyzję Drugiej Izby Odwoławczej EUIPO z dnia 4 listopada 2015 r. (sprawa R 102/2015‑2), dotyczącą postępowania w sprawie unieważnienia prawa do znaku między I. Biernacką-Hobą a FORMATA Bogusław Hoba,
SĄD (pierwsza izba)
w składzie: I. Pelikánová (sprawozdawca), prezes, V. Valančius i U. Öberg, sędziowie,
sekretarz: E. Coulon,
po zapoznaniu się ze skargą złożoną w sekretariacie Sądu w dniu 25 stycznia 2016 r.,
po zapoznaniu się z odpowiedzią na skargę złożoną w sekretariacie Sądu w dniu 2 maja 2016 r.,
uwzględniwszy, że w terminie trzech tygodni od dnia powiadomienia stron postępowania głównego o zamknięciu pisemnego etapu postępowania nie wpłynął żaden wniosek o wyznaczenie rozprawy, i postanowiwszy, na podstawie art. 106 § 3 regulaminu postępowania przed Sądem, orzec w przedmiocie skargi bez przeprowadzenia części ustnej postępowania,
wydaje następujący
Wyrok
Okoliczności powstania sporu
1        W dniu 30 stycznia 2013 r. FORMATA Bogusław Hoba dokonała w Urzędzie Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) zgłoszenia unijnego znaku towarowego na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 207/2009 z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie znaku towarowego Unii Europejskiej (Dz.U. 2009, L 78, s. 1).
2        Znakiem towarowym, dla którego wystąpiono o rejestrację, jest następujące oznaczenie graficzne:
3        Towary, dla których wniesiono o rejestrację, należą do klasy 25 Porozumienia nicejskiego dotyczącego międzynarodowej klasyfikacji towarów i usług dla celów rejestracji znaków z dnia 15 czerwca 1957 r., ze zmianami, i odpowiadają następującemu opisowi: „skarpety do kostek; rajstopy; pończochy; podkolanówki”.
4        Zgłoszenie unijnego znaku towarowego zostało opublikowane w Biuletynie Wspólnotowych Znaków Towarowych nr 56/2013 z dnia 21 marca 2013 r., a znak towarowy został zarejestrowany w dniu 27 marca 2014 r.
5        W dniu 11 lipca 2014 r. skarżąca, Ilona Biernacka-Hoba, złożyła wniosek o unieważnienie prawa do wskazanego powyżej znaku w odniesieniu do wszystkich towarów wymienionych w pkt 3 powyżej. W uzasadnieniu tego wniosku powołano się, po pierwsze, na bezwzględną podstawę unieważnienia określoną w art. 52 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009 w związku z tym, że zgłaszający działał w złej wierze w momencie dokonywania zgłoszenia zakwestionowanego znaku towarowego. Po drugie, skarżąca podniosła względną podstawę unieważnienia, o której mowa w art. 53 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 207/2009 w związku z art. 8 ust. 1 lit. a) i b) oraz art. 8 ust. 2 lit. c) rozporządzenia nr 207/2009, opartą na istnieniu prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd w odniesieniu do wcześniejszego znaku towarowego.
6        Odnosząc się do względnej podstawy unieważnienia, skarżąca powołała się w szczególności na rejestrację międzynarodową nr 825663, wskazującą między innymi Słowację, przedstawionego poniżej znaku towarowego, zarejestrowanego w dniu 10 maja 2004 r. na rzecz Przedsiębiorstwa Produkcyjno‑Handlowo‑Usługowego Formata II, Ilona Biernacka-Hoba i oznaczającego należące do klasy 25 towary odpowiadające następującemu opisowi: „ubrania, skarpetki, pończochy, rajstopy”.
7        W dniu 12 listopada 2014 r. Wydział Unieważnień oddalił wniosek o unieważnienie prawa do znaku, wskazując w uzasadnieniu, że skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu poświadczającego spełnienie przesłanek zastosowania bezwzględnej i względnej podstawy unieważnienia, na które się powoływała.
8        W dniu 12 stycznia 2015 r. skarżąca wniosła do EUIPO odwołanie od decyzji Wydziału Sprzeciwów na podstawie art. 58–64 rozporządzenia nr 207/2009.
9        Co się tyczy w szczególności okoliczności wykazujących istnienie złej wiary, skarżąca, po pierwsze, w toku postępowania przed Izbą Odwoławczą podniosła, że nieuczciwego zamiaru drugiej strony postępowania dowodzi fakt, iż w czasie, gdy strony dokonały przed polskim Urzędem Patentowym na rzecz Przedsiębiorstwa Produkcyjno‑Handlowo‑Usługowego FORMATA II, Ilona Biernacka-Hoba zgłoszenia wcześniejszego znaku towarowego, który jest identyczny z zakwestionowanym znakiem towarowym i którego rejestracja, nie będąc przedłużona, wygasła w 2011 r., były one małżeństwem. Dodała ona, że zważywszy, iż zgłoszenie do rejestracji zakwestionowanego znaku towarowego zostało dokonane po rozwodzie, ale przed podziałem majątku małżonków, prawa do zakwestionowanego znaku towarowego nie mogą należeć wyłącznie do drugiej strony w postępowaniu. Po drugie, skarżąca podniosła przed Izbą Odwoławczą, że okoliczność, iż były mąż wystąpił o rejestrację znaku towarowego identycznego ze znakiem, którego był wcześniej właścicielem wspólnie ze swoją małżonką, jest niezgodne „z obiektywnymi standardami”.
10      Decyzją z dnia 4 listopada 2015 r. (zwaną dalej „zaskarżoną decyzją”) Druga Izba Odwoławcza EUIPO oddaliła odwołanie i zasądziła od skarżącej zapłatę kwoty 1000 EUR tytułem kosztów poniesionych przez drugą stronę w postępowaniu przed EUIPO. W szczególności Izba Odwoławcza stwierdziła z jednej strony, że bezwzględna podstawa unieważnienia nie znajdowała zastosowania z uwagi na brak jakichkolwiek dowodów na istnienie złej wiary po stronie właściciela zakwestionowanego znaku towarowego, a z drugiej strony, że odwołanie – w zakresie, w jakim opierało się na względnej podstawie unieważnienia – było niedopuszczalne, ponieważ skarżąca nie jest właścicielem wcześniejszego znaku towarowego, zważywszy, że jest on zarejestrowany na rzecz osoby prawnej.
Żądania stron
11      Skarżąca wnosi do Sądu o:
–        stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji;
–        zmianę zaskarżonej decyzji poprzez unieważnienie prawa na zakwestionowany znak towarowy;
–        zmianę zaskarżonej decyzji w części dotyczącej kosztów;
–        obciążenie EUIPO kosztami postępowania.
12      EUIPO wnosi do Sądu o:
–        oddalenie skargi;
–        obciążenie skarżącej kosztami postępowania.
Co do prawa
W przedmiocie żądania stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji
13      Na poparcie swoich żądań skarżąca podnosi cztery zarzuty, z których pierwszy i drugi dotyczą względnej podstawy unieważnienia, trzeci – bezwzględnej podstawy unieważnienia, a czwarty – rozstrzygnięcia Izby Odwoławczej w przedmiocie kosztów.
W przedmiocie względnej podstawy unieważnienia opartej na istnieniu prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd w odniesieniu do wcześniejszego znaku towarowego
14      Zgodnie z art. 53 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 207/2009 unijny znak towarowy podlega unieważnieniu na podstawie wniosku do EUIPO lub roszczenia wzajemnego w postępowaniu w sprawie naruszenia, w przypadku gdy istnieje wcześniejszy znak towarowy określony w art. 8 ust. 2 i jeżeli spełnione są warunki określone w ust. 1 tego artykułu.
15      Artykuł 8 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia przewiduje w szczególności, że w wyniku sprzeciwu właściciela wcześniejszego znaku towarowego zgłoszonego znaku towarowego nie rejestruje się, jeżeli jest on identyczny z wcześniejszym znakiem towarowym, a towary lub usługi, dla których wnioskuje się o rejestrację, są identyczne z towarami lub usługami, dla których wcześniejszy znak towarowy jest chroniony.
16      Z art. 56 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009, który odsyła do art. 41 ust. 1 tego rozporządzenia, wynika, że wniosek o unieważnienie prawa do znaku towarowego może być złożony przez właściciela wcześniejszego znaku towarowego określonego w art. 8 tego aktu, jak również przez licencjobiorców upoważnionych przez właścicieli tych znaków towarowych.
17      Ponadto zgodnie z zasadą 37 lit. b) ppkt ii) rozporządzenia Komisji (WE) nr 2868/95 z dnia 13 grudnia 1995 r. wykonującego rozporządzenie Rady (WE) nr 40/94 w sprawie wspólnotowego znaku towarowego (Dz.U. 1995, L 303, s. 1) wniosek o unieważnienie złożony na podstawie art. 53 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009 zawiera między innymi informacje na temat prawa, na którym oparty jest wniosek o unieważnienie, oraz, gdzie konieczne, okoliczności wskazujące, że wnioskodawca jest uprawniony do powoływania się na wcześniejsze prawo jako podstawę unieważnienia.
18      Znak towarowy, na który powołała się skarżąca, jako rejestracja międzynarodowa wywołująca skutki w Słowacji jest wcześniejszym znakiem towarowym w rozumieniu art. 8 ust. 2 ppkt (iii) rozporządzenia nr 207/2009. Strony nie zgadzają się jednak co do tego, czy skarżąca zastosowała się do zasady 37 lit. b) ppkt ii) rozporządzenia nr 2868/95, a dokładniej do wymogu powołania okoliczności wskazujących, że jest ona właścicielem wcześniejszego znaku towarowego lub jest uprawniona do powoływania się na niego.
–       W przedmiocie zarzutu pierwszego
19      W ramach zarzutu pierwszego skarżąca zarzuca Izbie Odwoławczej przyjęcie błędnego założenia, że właścicielem wcześniejszego znaku towarowego jest osoba prawna. W rzeczywistości skarżąca prowadzi działalność gospodarczą pod firmą zawierającą elementy wskazujące na przedmiot tej działalności, zgodnie z art. 434 polskiego kodeksu cywilnego. Skarżąca podkreśla, że na podstawie tego przepisu firmą osoby fizycznej prowadzącej jednoosobową działalność gospodarczą jest jej imię i nazwisko, do których można dodać między innymi określenia wskazujące na przedmiot działalności przedsiębiorcy oraz inne dowolnie obrane określenia. Zdaniem skarżącej istnieje tożsamość między nią a właścicielem wcześniejszego znaku towarowego, który w żadnym razie nie jest osobą prawną.
20      EUIPO podnosi, że przepisy polskiego kodeksu cywilnego dotyczące przedsiębiorców i firmy stanowią nowe dowody, przedstawione po raz pierwszy przed Sądem, a tym samym niedopuszczalne na podstawie art. 188 regulaminu postępowania przed Sądem. EUIPO uważa ponadto, że nie ma obowiązku znać z urzędu prawa krajowego w zakresie wykraczającym poza dziedzinę ochrony własności intelektualnej. W jego ocenie to do skarżącej należało zatem przedstawienie mu przepisów dotyczących prawnego charakteru działalności handlowej prowadzonej przez właściciela wcześniejszego znaku towarowego oraz definiujących jego status prawny. Wreszcie EUIPO uważa, że przywołane przez skarżącą przepisy nie dowodzą, że skarżąca wykazała swoje uprawnienie do powoływania się na rejestrację wcześniejszego znaku towarowego.
21      Izba Odwoławcza uznała, iż przedstawione w postępowaniu przed nią przez skarżącą świadectwo przedłużenia ochrony wcześniejszego znaku towarowego, wskazujące jako właściciela Przedsiębiorstwo Produkcyjno‑Handlowo‑Usługowe Formata II, Ilona Biernacka-Hoba, wskazywało osobę prawną i nie dowodziło zatem ani że skarżąca jako osoba fizyczna jest właścicielem znaku, ani że jest ona licencjobiorcą uprawnionym przez właściciela do powoływania się na ten znak.
22      W tym względzie prawdą jest z jednej strony, że określenie właściciela wcześniejszego znaku towarowego zawiera poza imieniem i nazwiskiem skarżącej inne dane, które mogły w pierwszej chwili wzbudzić wątpliwości EUIPO co do tożsamości między nią a właścicielem. Fakt, że wspomniane oznaczenie wysuwa na pierwszy plan wyrażenie „przedsiębiorstwo produkcyjno‑handlowo‑usługowe Formata II” i że nazwisko skarżącej zostało wymienione dopiero na drugim miejscu, może skłonić do uznania, że właścicielem jest podmiot odrębny od skarżącej.
23      Jednakże z drugiej strony firma osób prawnych zawiera w większości państw członkowskich Unii wskazanie formy prawnej, tak aby odbiorcy byli poinformowani w szczególności o osobie odpowiedzialnej za zobowiązania, finansowe lub inne, podejmowane przez daną spółkę, a także o majątku zabezpieczającym te zobowiązania. Okoliczność, że firma właściciela wcześniejszego znaku towarowego widniejąca na przedstawionym przez skarżącą świadectwie przedłużenia ochrony nie zawierała wskazania takiej formy prawnej, powinna była zatem co najmniej wzbudzić wątpliwości Izby Odwoławczej co do posiadania przez skarżącą osobowości prawnej. Szczególnego podkreślenia wymaga fakt, że użycie terminu „przedsiębiorstwo” nie pozwala na stwierdzenie, że bezwzględnie mamy do czynienia z osobą prawną, ponieważ przedsiębiorstwo może być, zgodnie z prawem wszystkich państw członkowskich Unii, prowadzone również przez osobę wykonującą działalność gospodarczą.
24      Jest bowiem wiadome, że indywidualny przedsiębiorca działa pod firmą tworzoną przez jego imię i nazwisko, z dodaniem innych wskazań. W niniejszym wypadku zakwestionowany znak towarowy został zarejestrowany na rzecz FORMATA Bogusław Hoba. Oznaczenie to zawiera, poza imieniem i nazwiskiem drugiej strony w postępowaniu przed EUIPO, określenie „formata”, które dzięki zapisaniu go wielkimi literami wyraźnie odróżnia się od nazwiska osoby fizycznej, a zatem służy – podobnie jak określenia dodane do imienia i nazwiska skarżącej na świadectwie przedłużenia ochrony – wskazaniu, że druga strona w postępowaniu zarejestrowała zakwestionowany znak towarowy jako przedsiębiorca indywidualny. Tymczasem obecność tego określenia nie skłoniła Izby Odwoławczej do powzięcia wątpliwości co do statusu drugiej strony w postępowaniu przed nią jako osoby fizycznej, co wynika z pkt 47 zaskarżonej decyzji, gdzie została ona wskazana jako „Bogusław Hoba”.
25      Do tego należy doliczyć, że lektura pism procesowych złożonych w postępowaniu przed EUIPO wyraźnie ukazuje, iż skarżąca utrzymywała, że jest właścicielem wcześniejszego znaku towarowego, na który się powoływała. W przeciwnym wypadku bowiem nie mogłaby się powoływać na względną podstawę unieważnienia określoną w art. 53 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 207/2009 w związku z art. 8 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia nr 207/2009.
26      W tych okolicznościach należy stwierdzić, że Izba Odwoławcza nie mogła po prostu stwierdzić, jak uczyniła to jednak wyraźnie w pkt 46 i 49 zaskarżonej decyzji, że właścicielem wcześniejszego znaku towarowego jest spółka, w związku z czym nie mogło być zbieżności między właścicielem a skarżącą. Przeciwnie, okoliczność, że wskazanie właściciela nie zawierało określenia żadnej formy prawnej, stanowiła raczej podstawę do uznania, że nie chodziło tu o spółkę, a przynajmniej powinno było skłonić Izbę Odwoławczą do zażądania wyjaśnień od skarżącej, która mogła w szczególności zostać wezwana, na podstawie zasady 39 ust. 3 rozporządzenia 2868/95, do przedstawienia dokumentu urzędowego poświadczającego fakt jej tożsamości z będącym właścicielem wcześniejszego znaku towarowego Przedsiębiorstwem Produkcyjno‑Handlowo‑Usługowym Formata II, Ilona Biernacka-Hoba.
27      Należy w tym względzie podkreślić, że takie działanie narzucało się już w następstwie zwykłego przejrzenia akt sprawy przed Izbą Odwoławczą i w żaden sposób nie wymagało zapoznania się z dowodami dotyczącymi prawa polskiego, przedstawionymi po raz pierwszy w postępowaniu przed Sądem.
28      Ponadto należy odrzucić wysuwany przez EUIPO argument, zgodnie z którym w razie rozbieżności między określeniem właściciela znaku towarowego widniejącym na świadectwie rejestracji lub, jak w niniejszym wypadku, na świadectwie przedłużenia ochrony a wskazaniem strony w postępowaniu to do wnioskodawcy należy wyjaśnienie tej rozbieżności i przedstawienie dowodów poświadczających, że w rzeczywistości jest to ten sam podmiot. EUIPO powołuje się w tym zakresie na dwie decyzje izb odwoławczych. Pomijając już fakt, że praktyka izb odwoławczych nie jest wiążąca dla Sądu, należy zauważyć, że dwie przywołane decyzje nie stanowią dowodu na istnienie praktyki polegającej na wymaganiu, by strona spontanicznie wyjaśniała rozbieżności między określeniem właściciela znaku towarowego, na który się powołano, a wskazaniem strony przed EUIPO. W sprawie R 1093/2010‑1, zakończonej decyzją z dnia 8 czerwca 2011 r., strona, wezwana do tego przez izbę odwoławczą, przedstawiła dowody, które zostały uznane za niewystarczające do wykazania, że była właścicielem wskazanym w świadectwie rejestracji wcześniejszego znaku towarowego. W sprawie R 1880/2014‑4, zakończonej decyzją z dnia 17 czerwca 2015 r., strona, w odpowiedzi na zastrzeżenie drugiej strony w postępowaniu, przedłożyła dowody poświadczające, że była osobą wskazaną w świadectwach. Wbrew temu, co sugeruje EUIPO w pkt 47 odpowiedzi na skargę, te dwie decyzje ukazują zatem, że w przypadku rozbieżności między określeniem właściciela prawa, na które się powołano, a wskazaniem strony, która się na to prawo powołuje, praktyką izb odwoławczych jest raczej umożliwienie zainteresowanej stronie przedstawienia dodatkowych wyjaśnień. Tymczasem, w odróżnieniu od przywoływanych przez EUIPO spraw, nie miało to miejsca w niniejszym wypadku.
29      Jednocześnie bez znaczenia pozostaje argument, że EUIPO opiera się na fakcie, iż zgodnie z pismami samej skarżącej w postępowaniu przed Wydziałem Unieważnień strony były współwłaścicielami wcześniejszego znaku towarowego, z którego to faktu EUIPO wywiodło, że drugiej stronie w postępowaniu przysługiwało w konsekwencji prawo do tego znaku, nawet jeżeli nie było ono wyłączne, a zatem że była ona uprawniona do zarejestrowania międzynarodowego znaku towarowego, którego właściciel był tożsamy z właścicielem polskiego znaku towarowego nr 149731, do którego prawa wygasły, a który był identyczny z zakwestionowanym znakiem towarowym. Po pierwsze bowiem, zakwestionowana rejestracja nie dotyczyła międzynarodowego znaku towarowego, ale unijnego znaku towarowego, który druga strona w postępowaniu zarejestrowała we własnym imieniu, a nie na rzecz właściciela polskiego znaku towarowego nr 149731, do którego prawa wygasły, a który był zarejestrowany na rzecz Przedsiębiorstwa Produkcyjno‑Handlowo‑Usługowego Formata II, Ilona Biernacka-Hoba. Po drugie, okoliczność, czy druga strona w postępowaniu była (lub nie była) uprawniona – jako współwłaściciel wcześniejszego znaku towarowego – do zarejestrowania międzynarodowego znaku towarowego lub zakwestionowanego znaku towarowego, jest pozbawiona znaczenia w kontekście zarówno względnej podstawy unieważnienia opartej na art. 53 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 207/2009 w związku z art. 8 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia nr 207/2009 ogólnie, jak i kwestii, czy wnoszący o unieważnienie prawa do znaku jest tożsamy z właścicielem przywoływanego przez siebie wcześniejszego znaku towarowego w szczególności.
30      Z powyższego wynika, że Izba Odwoławcza, stwierdzając, iż wcześniejszy znak towarowy nie został zgłoszony na rzecz skarżącej, bez wezwania jej do przedstawienia uwag lub dowodów na tę okoliczność, naruszyła art. 56 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009, a także zasadę 39 ust. 3 rozporządzenia 2868/95.
31      Powyższe ustalenie uzasadnia stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w zakresie dotyczącym odrzucenia wniosku o unieważnienie prawa do znaku opartego na względnej podstawie unieważnienia, bez potrzeby badania kwestii, czy przedstawione przez skarżącą po raz pierwszy przed Sądem dowody dotyczące prawa polskiego są dopuszczalne, czy też nie.
–       W przedmiocie zarzutu drugiego
32      W ramach zarzutu drugiego skarżąca zarzuca Izbie Odwoławczej nieprzeprowadzenie badania co do istoty w zakresie art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009.
33      Skoro Izba Odwoławcza stwierdziła, że wobec tego, iż skarżąca nie jest uprawniona do powoływania się na wcześniejszy znak towarowy, wniosek o unieważnienie prawa do znaku był niedopuszczalny w zakresie dotyczącym względnej podstawy unieważnienia opartej na art. 53 ust. 1 lit. a) w związku z art. 8 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia nr 207/2009, to faktycznie nie przeprowadziła ona badania zasadności podnoszenia tej podstawy.
34      Zważywszy na to, że w następstwie rozpoznania zarzutu pierwszego należy stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji głównie ze względu na brak wystarczającego zbadania przesłanek dopuszczalności względnej podstawy unieważnienia, Izba Odwoławcza będzie musiała dokonać ponownej analizy tych przesłanek i – w razie potrzeby – przesłanek zasadności zastosowania owej podstawy. W rezultacie w ramach niniejszej skargi nie ma potrzeby orzekania w przedmiocie zarzutu drugiego.
W przedmiocie zarzutu trzeciego, dotyczącego bezwzględnej podstawy unieważnienia opartej na złej wierze drugiej strony w postępowaniu przed EUIPO
35      W zaskarżonej decyzji Izba Odwoławcza stwierdziła, że skarżąca nie wykazała istnienia złej wiary drugiej strony w postępowaniu.
36      Przedmiotem zarzutu trzeciego skarżącej jest nieuwzględnienie przez Izbę Odwoławczą jej argumentów dotyczących złej wiary drugiej strony w postępowaniu, mimo że ta ostatnia nie zaprzeczyła zaistnieniu okoliczności przedstawionych w pismach procesowych skarżącej.
37      EUIPO stwierdza, że argument ten jest niedopuszczalny, ponieważ skarżąca nie wskazała, w jaki sposób w zaskarżonej decyzji naruszono prawo w zakresie dotyczącym oceny złej wiary drugiej strony w postępowaniu.
38      W tym względzie warto wskazać, że ze skargi wynika, iż istotą zarzutu skarżącej jest niedokonanie przez Izbę Odwoławczą stwierdzenia złej wiary drugiej strony w postępowaniu przed EUIPO, mimo że okoliczności faktyczne, które jej zdaniem dowodziły owej złej wiary, nie zostały zakwestionowane przez drugą stronę. Czyniąc tak, skarżąca w rzeczywistości zarzuca Izbie Odwoławczej nieprawidłowe zastosowanie art. 52 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009 ze względu na nieuznanie okoliczności faktycznych, które nie zostały zakwestionowane przez drugą stronę, lub niewyciągnięcie z nich – zdaniem skarżącej narzucających się – następstw prawnych.
39      W tych okolicznościach należy stwierdzić, że skarżąca w stopniu wymaganym prawem wykazała, w jaki sposób w jej przekonaniu w zaskarżonej decyzji naruszono prawo w zakresie dotyczącym oceny złej wiary drugiej strony w postępowaniu przed EUIPO. W konsekwencji zarzut trzeci należy uznać za dopuszczalny.
40      Co się tyczy zasadności zarzutu trzeciego, warto na wstępie przypomnieć, że zgodnie z art. 52 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009 prawo do unijnego znaku towarowego podlega unieważnieniu na podstawie wniosku do EUIPO lub roszczenia wzajemnego w postępowaniu w sprawie naruszenia, w przypadku gdy zgłaszający działał w złej wierze w momencie dokonywania zgłoszenia znaku towarowego.
41      Należy odnotować, że pojęcie złej wiary, o którym mowa w art. 52 ust. 1 lit. b) wspomnianego rozporządzenia, nie zostało ani zdefiniowane, ani wytyczone, ani nawet opisane w jakikolwiek sposób w prawodawstwie [wyrok z dnia 1 lutego 2012 r., Carrols/OHIM – Gambettola (Pollo Tropical CHICKEN ON THE GRILL), T‑291/09, EU:T:2012:39, pkt 44].
42      Zgodnie z orzecznictwem w celu dokonania oceny istnienia po stronie zgłaszającego złej wiary w rozumieniu art. 52 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009 należy wziąć pod uwagę wszystkie istotne czynniki właściwe w danym przypadku i istniejące w chwili dokonywania zgłoszenia oznaczenia do rejestracji jako unijnego znaku towarowego, a w szczególności, po pierwsze, fakt, że zgłaszający wie lub powinien wiedzieć, iż osoba trzecia używa przynajmniej w jednym z państw członkowskich oznaczenia identycznego lub podobnego w odniesieniu do identycznego lub podobnego towaru, które to oznaczenie może zostać pomylone z oznaczeniem zgłoszonym do rejestracji, po drugie, istnienie po stronie zgłaszającego zamiaru uniemożliwienia tej osobie trzeciej dalszego używania owego oznaczenia, a także, po trzecie, stopień ochrony prawnej, jaką objęte są oznaczenie osoby trzeciej i oznaczenie, o którego rejestrację wniesiono (wyrok z dnia 11 czerwca 2009 r., Chocoladefabriken Lindt & Sprüngli, C‑529/07, EU:C:2009:361, pkt 53).
43      Niemniej jednak ze sformułowania, jakim Trybunał posłużył się w tym wyroku, wynika, że wymienione w nim czynniki stanowią jedynie przykłady pośród wszystkich elementów, które mogą zostać uwzględnione przy dokonywaniu oceny ewentualnego istnienia złej wiary zgłaszającego znak towarowy w momencie dokonywania zgłoszenia. W tym względzie należy uznać, że w ramach całościowej analizy dokonywanej na podstawie art. 52 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009 można także wziąć pod uwagę strategię handlową, w jaką wpisuje się dokonanie zgłoszenia tego oznaczenia do rejestracji jako unijnego znaku towarowego, jak również chronologię wydarzeń dotyczących tego zgłoszenia [wyrok z dnia 9 lipca 2015 r., CMT/OHIM – Camomilla (CAMOMILLA), T‑100/13, niepublikowany, EU:T:2015:481, pkt 36, 37].
44      Ponadto Trybunał orzekł już w przeszłości, że do celów oceny istnienia złej wiary należy także wziąć pod uwagę przyświecający zgłaszającemu w momencie dokonywania zgłoszenia do rejestracji zamiar, który stanowi element subiektywny, podlegający ustaleniu poprzez odniesienie się do obiektywnych okoliczności danego przypadku (wyrok z dnia 11 czerwca 2009 r., Chocoladefabriken Lindt & Sprüngli, C‑529/07, EU:C:2009:361, pkt 41, 42).
45      Wreszcie przypomnienia wymaga, że to do wnoszącego o unieważnienie prawa do znaku, który pragnie powołać się na tę podstawę, należy wykazanie okoliczności, które pozwolą na stwierdzenie, że właściciel unijnego znaku towarowego w momencie dokonywania zgłoszenia tego znaku do rejestracji działał w złej wierze, a do chwili dowiedzenia, że jest inaczej, domniemywa się dobrej wiary [wyrok z dnia 13 grudnia 2012 r., pelicantravel.com/OHIM – Pelikan (Pelikan), T‑136/11, niepublikowany, EU:T:2012:689, pkt 21, 57].
46      W niniejszym wypadku na skarżącej ciążył zatem obowiązek przedstawienia i dowiedzenia przed EUIPO i przed Sądem wszystkich okoliczności charakteryzujących stosunki handlowe i majątkowe między nią a drugą stroną w postępowaniu przed EUIPO, tak aby umożliwić EUIPO i Sądowi dokonanie oceny, czy druga strona działała w złej wierze. W rezultacie w świetle orzecznictwa przytoczonego w pkt 47 powyżej należy zgodzić się z Izbą Odwoławczą w zakresie, w jakim podkreśliła ona, że sam fakt, iż druga strona powstrzymała się w toku postępowania przed EUIPO od zajęcia stanowiska zarówno w przedmiocie samego wniosku o unieważnienie prawa do znaku, jak i w odniesieniu do konkretnych zarzutów skarżącej, nie może prowadzić do przyjęcia istnienia złej wiary.
47      Co więcej, jeśli wziąć pod uwagę okoliczności przedstawione przez skarżącą w postępowaniu przed Izbą Odwoławczą, takie jak te wskazane w pkt 9 powyżej, Izba Odwoławcza słusznie uznała, że skarżąca nie dowiodła okoliczności wykazujących działanie w złej wierze przez drugą stronę w postępowaniu przed EUIPO. W istocie nawet gdyby przyjąć – pomimo braku jakichkolwiek dowodów w tym zakresie – że skarżąca była małżonką drugiej strony, że został orzeczony między nimi rozwód, że byli oni, pod nazwą wskazaną przez skarżącą, właścicielami polskiego znaku towarowego, do którego prawa obecnie już wygasły, a który był identyczny z zakwestionowanym znakiem towarowym, a także że zgłoszenia zakwestionowanego znaku towarowego do rejestracji dokonano po rozwodzie, jednak przed podziałem majątku małżeńskiego, to wszystkie te okoliczności nie wystarczają, aby wykazać, iż w momencie dokonywania zgłoszenia druga strona działała w złej wierze.
48      Nie można zatem wykluczyć, że nawet w tych samych okolicznościach właściciel zakwestionowanego znaku towarowego – na przykład gdyby używał on już sam oznaczenia przed zawarciem małżeństwa lub gdyby był jedynym z byłych małżonków, który miał zamiar kontynuowania działalności handlowej, z jaką związane jest dane oznaczenie – realizował, dokonując rejestracji tego oznaczenia, uzasadniony cel.
49      Tymczasem w niniejszej sprawie ani przed EUIPO, ani przed Sądem, skarżąca nie przedstawiła żadnych informacji dotyczących stosunków między nią a drugą stroną w postępowaniu przed EUIPO dotyczących działalności handlowej, z jaką związany jest zakwestionowany znak towarowy, ani przed podnoszonym rozwodem, ani po nim, a w szczególności informacji dotyczących praw, jakie przysługiwały tym dwóm stronom w odniesieniu do wspomnianej działalności handlowej. Wobec braku takich informacji, a także braku wiedzy co do ewentualnego wyniku podziału majątku małżeńskiego – przy założeniu, że został on w międzyczasie dokonany – Izba Odwoławcza nie była w stanie ocenić, czy druga strona działała w złej wierze, co słusznie skłoniło ją do oddalenia podstawy unieważnienia prawa do znaku opartej na złej wierze.
50      Wynika stąd, że Izba Odwoławcza prawidłowo oddaliła żądanie unieważnienia oparte na działaniu w złej wierze przez drugą stronę w postępowaniu przed EUIPO w momencie dokonywania zgłoszenia znaku do rejestracji.
51      Należy zatem oddalić trzeci zarzut skarżącej, oparty na nieprawidłowym zastosowaniu art. 52 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009.
W przedmiocie zarzutu czwartego, dotyczącego rozstrzygnięcia Izby Odwoławczej o kosztach
52      W ramach zarzutu czwartego skarżąca podnosi, że Izba Odwoławcza błędnie zasądziła od niej zapłatę kwoty 1000 EUR tytułem zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez drugą stronę w postępowaniu, podczas gdy druga strona nie wzięła w nim udziału na żadnym z jego etapów.
53      EUIPO kwestionuje powyższe argumenty.
54      Wystarczy zauważyć, że jak zostało wskazane powyżej, na podstawie zarzutu pierwszego należy stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji, co oznacza, że rozstrzygnięcie o kosztach zostanie również objęte stwierdzeniem nieważności. W tych okolicznościach nie ma potrzeby orzekania w przedmiocie zarzutu czwartego, dotyczącego rozstrzygnięcia Izby Odwoławczej w przedmiocie obciążenia kosztami i ich wysokości.
55      Z powyższego wynika, że na podstawie zarzutu pierwszego należy uwzględnić żądanie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w zakresie dotyczącym odrzucenia wniosku o unieważnienie prawa do znaku opartego na względnej podstawie unieważnienia w związku z istnieniem prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd w odniesieniu do wcześniejszego znaku towarowego. Natomiast żądanie stwierdzenia nieważności należy oddalić w zakresie, w jakim dotyczy ono oddalenia wniosku o unieważnienie prawa do znaku opartego na bezwzględnej podstawie unieważnienia w związku z istnieniem złej wiary.
W przedmiocie żądania zmiany zaskarżonej decyzji
56      W drugim żądaniu skarżąca wnosi do Sądu o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez unieważnienie prawa do zakwestionowanego znaku towarowego. EUIPO podnosi niedopuszczalność tego żądania, ponieważ jego uwzględnienie oznaczałoby, że Sąd, wykonując swoją kompetencję o charakterze reformatoryjnym, dokonałby oceny elementów, w przedmiocie których Izba Odwoławcza nie zajęła stanowiska.
57      W niniejszej sprawie, jak zostało wskazane w pkt 33 powyżej, Izba Odwoławcza w zaskarżonej decyzji nie wypowiedziała się w przedmiocie zasadności względnej podstawy unieważnienia, ponieważ odrzuciła ona taką podstawę jako niedopuszczalną.
58      Tymczasem warto przypomnieć, że przyznana Sądowi kompetencja o charakterze reformatoryjnym nie skutkuje przyznaniem mu uprawnienia do zastąpienia własną oceną oceny dokonanej przez izbę odwoławczą, a tym bardziej do dokonania oceny, w przedmiocie której rzeczona izba odwoławcza nie przedstawiła jeszcze swojego stanowiska. Wykonanie kompetencji o charakterze reformatoryjnym powinno w konsekwencji ograniczyć się zasadniczo do sytuacji, w których Sąd – po przeprowadzeniu kontroli oceny dokonanej przez izbę odwoławczą – na podstawie ustalonych elementów stanu faktycznego i prawnego jest w stanie określić, jaką decyzję powinna była wydać izba odwoławcza (wyrok z dnia 5 lipca 2011 r., Edwin/OHIM, C‑263/09 P, EU:C:2011:452, pkt 72).
59      W konsekwencji zadaniem Sądu nie jest rozpatrywanie tej kwestii po raz pierwszy w ramach sprawowania przezeń kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. To zatem do Izby Odwoławczej będzie należało wypowiedzenie się w tym względzie, wraz z przedstawieniem uzasadnienia dokonanej oceny, w celu wywiązania się z obowiązku wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wniesionego do niej odwołania [zob. podobnie wyrok z dnia 11 grudnia 2014 r., CEDC International/OHIM – Underberg (Kształt źdźbła trawy w butelce), T‑235/12, EU:T:2014:1058, pkt 101, 102 i przytoczone tam orzecznictwo].
W przedmiocie kosztów
60      Zgodnie z art. 134 § 3 regulaminu postępowania przed Sądem w razie częściowego uwzględnienia żądań stron każda z nich pokrywa własne koszty. Jednakże, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, Sąd może orzec, że jedna ze stron pokryje, oprócz własnych kosztów, część kosztów poniesionych przez stronę przeciwną. W niniejszej sprawie należy nakazać EUIPO pokrycie, poza własnymi kosztami, połowy koszów poniesionych przez skarżącą.
Z powyższych względów
SĄD (pierwsza izba)
orzeka, co następuje:
1)      Stwierdza się nieważność decyzji Drugiej Izby Odwoławczej Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) z dnia 4 listopada 2015 r. (sprawa R 102/2015‑2) w zakresie dotyczącym odrzucenia wniosku o unieważnienie prawa do znaku opartego na względnej podstawie unieważnienia.
2)      W pozostałym zakresie skarga zostaje oddalona.
3)      EUIPO pokrywa własne koszty oraz połowę kosztów poniesionych przez Ilonę Biernacką-Hobę.
4)      Ilona Biernacka-Hoba pokrywa połowę własnych kosztów.
Pelikánová
Valančius
Öberg
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 8 marca 2017 r.
Sekretarz
Prezes
E.Coulon
G. Berardis
* Język postępowania: polski.