Edizzjoni Provviżorja
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Ewwel Awla)
30 ta’ April 2026 (*)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud (VAT) – Direttiva 2006/112/KEE – Artikolu 273 – Artikolu 49(3) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea – Obbligi meqjusa neċessarji sabiex jiġi żgurat il-ġbir eżatt tal-VAT u sabiex tiġi evitata l-frodi – Leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi sistema ta’ interessi moratorji li jirrigwardaw arretrati fiskali fil-qasam tal-VAT – Ġbir tal-interessi moratorji – Prinċipju ta’ proporzjonalità”
Fil-Kawża C‑544/24,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Mokestinių ginčų komisija prie Lietuvos Respublikos Vyriausybės (il-Kummissjoni tat-Tilwim Fiskali fi ħdan il-Gvern tar-Repubblika tal-Litwanja), permezz ta’ deċiżjoni tad‑9 ta’ Awwissu 2024, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fit‑12 ta’ Awwissu 2024, fil-proċedura
“Nekilnojamojo turto valdymas” BUAB
vs
Valstybinė mokesčių inspekcija prie Lietuvos Respublikos finansų ministerijos,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Ewwel Awla),
komposta minn F. Biltgen, President ta’ Awla, T. von Danwitz (Relatur), Viċi President tal-Qorti tal-Ġustizzja_u A. Kumin, Imħallef,
Avukat Ġenerali: A. Rantos,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–        għal “Nekilnojamojo turto valdymas” BUAB, minn P. Gruodis, advokatas,
–        għall-Gvern Litwan, minn K. Dieninis, V. Kazlauskaitė-Švenčionienė u E. Kurelaitytė, bħala aġenti,
–        għall-Gvern Pollakk, minn B. Majczyna, bħala aġent,
–        għall-Kummissjoni Ewropea, minn P. Carlin u J. Jokubauskaitė, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tat‑13 ta’ Novembru 2025,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1        It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 325 TFUE tad-Direttiva tal-Kunsill 2006/112/KE tat‑28 ta’ Novembru 2006 dwar is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud (ĠU 2006, L 347, p. 1, iktar ’il quddiem id-“Direttiva dwar il-VAT”), moqrija fid-dawl tal-Artikoli 49 u 50 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”).
2        Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn “Nekilnojamojo turto valdymas” BUAB, kumpannija rregolata mid-dritt Litwan (iktar ’il quddiem ir-“rikorrenti fil-kawża prinċipali”), u l-Valstybinė mokesčių inspekcija prie Lietuvos Respublikos finansų ministerijos (l-Ispettorat Fiskali Nazzjonali fi Ħdan il-Ministeru għall-Finanzi tar-Repubblika tal-Litwanja, iktar ’il quddiem l-“awtorità tat-taxxa”) dwar id-deċiżjoni meħuda minn din tal-aħħar li tirrifjuta lir-rikorrenti fil-kawża prinċipali l-eżenzjoni li hija kienet talbet għal dak li jirrigwarda l-ħlas tal-interessi moratorji relatati mat-taxxa fuq il-valur miżjud (VAT) u tal-multa imposta fil-konfront tagħha għal evażjoni tat-taxxa.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
It-Trattat FUE
3        L-Artikolu 325(1) u (2) TFUE jipprovdi:
“1.      L-Unjoni [Ewropea] u l-Istati Membri għandhom jikkumbattu l-frodi u l-attivitajiet illegali oħra li jaffettwaw l-interessi finanzjarji ta’ l-Unjoni permezz ta’ miżuri, li jittieħdu skond dan l-Artikolu u li jservu ta’ deterrent kif ukoll li jkunu tali li joffru protezzjoni effettiva fl-Istati Membri, kif ukoll fl-istituzzjonijiet, il-korpi u l-organi ta' l-Unjoni.
2.      L-Istati Membri għandhom jieħdu l-istess miżuri sabiex jikkumbattu l-frodi li taffettwa l-interessi finanzjarji ta' l-Unjoni bħal ma jieħdu sabiex jikkumbattu l-frodi li taffettwa l-interessi finanzjarji tagħhom stess. ”
Il-Karta
4        L-Artikolu 49(3) tal-Karta jipprevedi:
“Is-severità tal-piena m’għandhiex tkun sproporzjonata għar-reat. ”
5        Skont l-Artikolu 50 tal-Karta:
“L-ebda persuna ma tista’ terġa’ tkun ipproċessata jew ikkundannata għal reat li għalih tkun diġà instabet mhux ħatja jew ikkundannata fl-Unjoni b'sentenza li daħlet in ġudikat skond il-liġi. ”
Id-Direttiva dwar il-VAT
6        L-Artikolu 2(1) tad-Direttiva dwar il-VAT jistabbilixxi t-tranżazzjonijiet li huma suġġetti għall-VAT.
7        L-Artikolu 273 tad-Direttiva dwar il-VAT huwa fformulat kif ġej:
“L-Istati Membri jistgħu jimponu obbligi oħrajn li jidhrulhom meħtieġa biex jiżguraw il-ġbir korrett ta’ VAT u biex ma ssirx frodi, soġġett għall-ħtieġa ta’ trattament indaqs bejn transazzjonijiet domestiċi u transazzjonijiet li jsiru bejn Stati Membri minn persuni taxxabbli u sakemm dawn l-obbligi, fin-negozju bejn Stati Membri, ma jagħtux lok għal formalitajiet konnessi mal-qsim ta’ fruntieri.
L-għażla skond l-ewwel paragrafu ma tistax tintuża biex timponi obbligi tal-fatturazzjoni addizzjonali aktar minn dawk stabbiliti fil-Kapitolu 3.”
Id-dritt Litwan
Il-Liġi tar-Repubblika tal-Litwanja dwar it-Taxxa fuq il-Valur Miżjud
8        L-Artikolu 123 tal-Lietuvos Respublikos pridėtinės vertės mokesčio įstatymas (il-Liġi tar-Repubblika tal-Litwanja dwar it-Taxxa fuq il-Valur Miżjud), tal‑5 ta’ Marzu 2002 (Žin., 2002, n 35-1271), fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-kawża prinċipali, intitolat “Nuqqas ta’ osservanza tar-regoli tal-ħlas tal-VAT”, jippreċiża, fil-paragrafu 1 tiegħu, li l-persuni li jiksru d-dispożizzjonijiet ta’ din il-liġi għandhom l-obbligu li jħallsu interessi moratorji, skont il-modalitajiet previsti mil-Lietuvos Respublikos mokesčių administravimo įstatymas (il-Liġi tar-Repubblika tal-Litwanja dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa), tat‑13 ta’ April 2004 (Žin., 2004, no 63-2243), kif emendata, b’effett mill-1 ta’ Mejju 2023, bil-Liġi Nru XIV‑1658 tat‑13 ta’ Diċembru 2022 (iktar ’il quddiem il-“Liġi dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa”).
Il-Liġi dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa
9        L-Artikolu 7 tal-Liġi dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa, intitolat “Prinċipju ta’ ugwaljanza bejn il-kontribwenti”, jipprovdi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Fl-applikazzjoni tal-liġijiet fiskali, il-kontribwenti kollha huma ugwali fir-rigward tal-kundizzjonijiet stabbiliti minn dawn il-liġijiet. ”
10      L-Artikolu 8 ta’ din il-liġi, intitolat “Prinċipju ta’ legalità u ta’ applikazzjoni ġenerali”, jipprevedi:
“1.      Kull kontribwent għandu jħallas l-imposti u t-taxxi stabbiliti mil-leġiżlazzjoni fiskali, b’osservanza tar-regoli dwar il-kalkolu u l-ħlas tat-taxxa jew tat-taxxa stabbiliti mil-leġiżlazzjoni fiskali.
[...]
3.      Għall-finijiet tal-amministrazzjoni tat-taxxa, l-awtorità tat-taxxa għandha tirrispetta l-kriterji ta’ raġonevolezza u ta’ ekwità. ”
11      L-Artikolu 95 tal-imsemmija liġi, intitolat “Strumenti intiżi sabiex jiggarantixxu l-eżekuzzjoni tal-obbligu fiskali”, jipprovdi, fil-punt 1 tal-paragrafu 1 tiegħu, li l-interessi moratorji jagħmlu parti minn dawn l-istrumenti.
12      L-Artikolu 96 tal-istess liġi, intitolat “Interessi moratorji”, jipprovdi:
“1.      L-interessi moratorji huma dovuti mill-kontribwent:
[...]
2)      fil-każ ta’ nuqqas ta’ ħlas jew ta’ ħlas tardiv ta’ imposta jew ta’ taxxa mhux iddikjarata jew mhux ikkalkolata [...] stabbilita mill-awtorità tat-taxxa matul verifika fiskali;
[...] ”
13      L-Artikolu 97 tal-Liġi dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa, intitolat “Bidu tad-dekorrenza tal-interessi moratorji ”, jipprovdi fil-punt 2 tiegħu:
“Fil-każ previst fil-punt 2 tal-Artikolu 96(1) ta’ din il-liġi, l-interessi moratorji jibdew jiddekorru mill-jum ta’ wara d-data li fiha l-imposta jew it-taxxa kellha, skont il-leġiżlazzjoni fiskali fis-seħħ dak iż-żmien, titħallas lit-Teżor Pubbliku, sad-data li fiha l-att li jifformalizza r-riżultati tal-verifika jiġi stabbilit, u, fil-każ ta’ nuqqas ta’ ħlas tal-imposta jew tat-taxxa fit-terminu previst fl-Artikolu 81(2) ta’ din il-liġi, [...] l-interessi jkomplu jiddekorru mill-jum ta’ wara l-iskadenza tat-terminu ċċitat iktar ’il fuq. ”
14      L-Artikolu 98 ta’ din il-liġi, intitolat “Perijodu li għalih japplikaw l-interessi moratorji”, jipprovdi, fil-paragrafu 2 tiegħu:
“L-interessi moratorji, li bdew jiddekorru skont l-Artikolu 97(1) jew (2), jiddekorru għal perijodu li ma jeċċedix 180 jum mid-data li fiha l-arretrati fiskali jistgħu jkunu s-suġġett ta’ rkupru forzat. Fil-każ li kontribwent jonqos milli jħallas imposta jew taxxa mhux suġġetta għal dikjarazzjoni kkalkolata mill-kontribwent (mill-awtorità tat-taxxa meta l-liġi li tirregola l-imposta jew it-taxxa kkonċernata tipprevedi dan), dawn għandhom jiddekorru għal perijodu ta’ mhux iktar minn 180 jum mid-data limitu għall-ħlas tal-imposta jew tat-taxxa prevista mil-liġi li tirregola l-imposta jew it-taxxa kkonċernata. ”
15      L-Artikolu 99 tal-imsemmija liġi, intitolat “Rata tal-interessi moratorji”, jiddisponi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Ir-rata tal-interessi moratorji, li fl-ebda każ ma tista’ tkun inqas minn żero, u l-modalitajiet ta’ kalkolu tagħha huma stabbiliti mill-Ministru għall-Finanzi, fid-dawl tad-dħul mis-suq sekondarju, fl-aħħar jum ta’ xogħol tat-trimestru preċedenti, tat-titolu tat-Teżor li l-iskadenza tiegħu hija l-eqreb għal tnax-il xahar. Ir-rata tal-interessi moratorji tinkiseb billi tiżdied ir-rata ċċitata iktar ’il fuq b’7 punti perċentwali ”
16      L-Artikolu 100 tal-istess liġi, intitolat “Eżenzjoni mill-ħlas tal-interessi moratorji”, huwa fformulat kif ġej:
“1.      Il-kontribwent jista’ jiġi eżentat mill-ħlas, kompletament jew parzjalment, tal-interessi moratorji akkumulati (ikkalkolati) iżda mhux imħallsa (mhux miġbura) meta:
[...]
2)      liġi fiskali speċjali tipprovdi għal din il-possibbiltà legali;
3)      teżisti waħda mir-raġunijiet previsti fl-Artikolu 141(1) ta’ din il-liġi;
[...] ”
17      L-Artikolu 141 tal-Liġi dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa, intitolat “Eżenzjoni mill-ħlas tal-multa”, jipprovdi:
“1.      Ir-raġunijiet għall-eżenzjoni mill-ħlas tal-multi imposti skont l-Artikoli 139 u 140 ta’ din il-liġi huma:
1)      meta l-kontribwent juri li l-ksur imwettaq ma huwiex imputabbli lilu bi ħtija;
2)      meta l-ksur tal-liġi fiskali jkun dovut għal ċirkustanzi indipendenti mir-rieda tal-kontribwent, li ma kienx ippreveda u ma setax jipprevedi. Ma jistgħux jikkostitwixxu tali ċirkustanzi atti jew ommissjonijiet tal-kontribwent jew tal-impjegati tiegħu, l-istess bħall-insolvenza tal-kontribwent;
3)      meta jkun att iżolat li, għalkemm jikser id-dispożizzjonijiet tal-liġi fiskali, ma jikkawżax dannu lill-baġit;
4)      meta l-kontribwent ikun kiser il-liġi fiskali minħabba spjegazzjoni ġeneralizzata tal-liġi fiskali żbaljata jew minħabba informazzjoni żbaljata, dwar il-ħlas ta’ imposti, ipprovduta mill-awtorità tat-taxxa bil-miktub jew bit-telefon, sakemm il-konsultazzjoni tkun ġiet irreġistrata skont il-modalitajiet implimentati mill-awtorità tat-taxxa nazzjonali u sa fejn il-persuna li tagħmel it-telefonata tkun tista’ tiġi identifikata bħala l-kontribwent jew ir-rappreżentant tiegħu. ”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
18      L-awtorità tat-taxxa wettqet verifika tal-eżattezza tal-kalkolu, tad-dikjarazzjoni u tal-ħlas tal-VAT dovut mir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, għall-perijodu bejn l‑1 ta’ Diċembru 2012 u l‑31 ta’ Diċembru 2016. Fi tmiem din il-verifika, din l-awtorità fasslet rapport ta’ verifika li fih hija kkonstatat li r-rikorrenti fil-kawża prinċipali kienet kisret l-Artikolu 58(1) u l-Artikolu 64(2) tal-Liġi tar-Repubblika tal-Litwanja dwar it-Taxxa fuq il-Valur Miżjud, sa fejn hija kienet naqqset mit-taxxa dovuta fuq it-tranżazzjonijiet taxxabbli tagħha l-VAT li tidher fuq fatturi li ma għandhomx valur legali u li hija kienet ipparteċipat fi tranżazzjonijiet involuti fi frodi tal-VAT.
19      Permezz ta’ deċiżjoni tal‑4 ta’ Settembru 2018, li tikkonferma dan ir-rapport l-awtorità tat-taxxa ffissat l-ammont tal-VAT addizzjonali għal EUR 6 517 901.36 u għal EUR 2 431 505.31 dak tal-interessi moratorji fuq il-VAT dovuti minnha. Hija imponiet ukoll fuq din tal-aħħar multa fiskali fl-ammont ta’ EUR 1 862 257.
20      Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali ppreżentat rikors kontra din id-deċiżjoni quddiem il-Mokestinių ginčų komisija prie Lietuvos Respublikos Vyriausybės (il-Kummissjoni tat-Tilwim Fiskali fi ħdan il-Gvern tar-Repubblika tal-Litwanja), li, permezz ta’ deċiżjoni tal‑10 ta’ Diċembru 2018, ikkonfermat l-imsemmija deċiżjoni.
21      Permezz ta’ sentenza tat‑30 ta’ Mejju 2019, il-Vilniaus apygardos administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali ta’ Vilnjus, il-Litwanja) ċaħdet ir-rikors ippreżentat mir-rikorrenti fil-kawża prinċipali kontra d-deċiżjoni tal-Mokestinių ginčų komisija prie Lietuvos Respublikos Vyriausybės (il-Kummissjoni tat-Tilwim Fiskali fi ħdan il-Gvern tar-Repubblika tal-Litwanja) tal‑10 ta’ Diċembru 2018.
22      Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali għalhekk appellat quddiem il-Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Suprema tal-Litwanja) sabiex tikseb l-annullament ta’ din id-deċiżjoni u tad-deċiżjoni tal-awtorità tat-taxxa tal‑4 ta’ Settembru 2018.
23      Permezz ta’ sentenza tad‑9 ta’ Settembru 2020, il-Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Suprema tal-Litwanja) ċaħdet dan l-appell u kkonfermat is-sentenza tal-Vilniaus apygardos administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali ta’ Vilnjus).
24      Fit‑18 ta’ Jannar 2021, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali ressqet quddiem l-awtorità tat-taxxa talba għal eżenzjoni mill-ħlas tal-interessi moratorji u tal-multa li kienet ġiet imposta fuqha minnha.
25      Permezz ta’ deċiżjoni tas‑16 ta’ Marzu 2021, l-awtorità tat-taxxa rrifjutat li teżenta lir-rikorrenti fil-kawża prinċipali mill-ħlas tal-interessi moratorji fuq il-VAT, li kienu jammontaw għal EUR 2 835 125.75, u tal-multa fiskali.
Hija kkonstatat li r-rikorrenti fil-kawża prinċipali ma kienet tissodisfa ebda waħda mill-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 141(1) tal-Liġi dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa u li hija lanqas ma kienet stabbilixxiet l-eżistenza ta’ ċirkustanzi eċċezzjonali li jiġġustifikaw l-applikazzjoni tal-kriterji tan-natura raġonevoli u tal-ekwità, indikati fl-Artikolu 8(1) ta’ din il-liġi.
26      Peress li r-rikorrenti fil-kawża prinċipali ma ssodisfatx l-obbligi fiskali addizzjonali tagħha fil-qasam tal-VAT, l-ammont totali tal-interessi moratorji msemmija fid-deċiżjoni tal-awtorità tat-taxxa tal‑4 ta’ Settembru 2018 u li ddekorrew matul il-proċedura ta’ verifika fiskali kollha kif ukoll dwar il-proċedura ġudizzjarja, jiġifieri bejn is‑26 ta’ Jannar 2013 u l‑4 ta’ April 2021, ġie ffissat għal EUR 3 150 660.79 u l-multa għal EUR 1 838 812.44.
27      Fil‑11 ta’ April 2024, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali ressqet talba ġdida għal eżenzjoni mill-ħlas tal-interessi moratorji u tal-multa fiskali. F’dan ir-rigward, hija
talbet li tiġi eżentata mill-ħlas tal-“parti punittiva” ta’ dawn l-interessi, jiġifieri mill-parti li teċċedi l-ammont li jiżgura l-kumpens lit-Teżor pubbliku u li tirrappreżenta żewġ terzi tal-ammont totali tal-imsemmija interessi. Skont ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, in-natura sproporzjonata tal-istess interessi, bħala sanzjoni, hija evidenti f’sitwazzjoni bħal tagħha li fiha l-interessi moratorji ġew ikkalkolati b’mod retroattiv għall-perijodu kollu bejn il-mument meta l-imposta jew it-taxxa kellhom jitħallsu sal‑4 ta’ April 2021, jiġifieri inkluż matul il-proċedura ta’ verifika fiskali u l-proċedura ġudizzjarja. Barra minn hekk, dawn l-interessi jikkostitwixxu miżura ta’ sanzjoni kriminali f’dak li jirrigwarda l-applikazzjoni tal-komponent punittiv tagħhom, jiġifieri ż-żieda b’seba’ punti perċentwali applikata għar-rata ta’ interessi.
28      Permezz ta’ deċiżjoni tat‑13 ta’ Mejju 2024, l-awtorità tat-taxxa rrifjutat li tilqa’ din it-talba l-ġdida billi sostniet, essenzjalment, li l-interessi moratorji ġew stabbiliti konformement mar-rekwiżiti tal-Liġi dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa. Fil-fatt, din il-liġi ma tagħti ebda possibbiltà li r-rikorrenti fil-kawża prinċipali tiġi eżentata mill-ħlas tal-interessi moratorji għal raġunijiet differenti minn dawk previsti fl-Artikolu 100(1) tagħha. Il-modalitajiet ta’ kalkolu tar-rata tal-interessi moratorji huma ddefiniti b’mod imperattiv mill-imsemmija liġi u l-awtorità tat-taxxa għandha tieħu deċiżjoni fil-qasam tal-interessi moratorji biss fil-limiti stabbiliti mill-istess liġi. Barra minn hekk, skont ġurisprudenza nazzjonali rilevanti, l-interessi moratorji huma strument intiż li jiggarantixxi l-osservanza tal-obbligu fiskali ta’ ħlas ta’ imposta jew taxxa, u ma jistgħux jitqiesu bħala sanzjoni ta’ natura kriminali. Barra minn hekk, fl-ipoteżi fejn din l-awtorità tilqa’ t-talba tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali bl-applikazzjoni fil-konfront tagħha ta’ rata ta’ interessi differenti minn dik prevista mil-Liġi dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa, l-imsemmija awtorità tikser il-prinċipju ta’ ugwaljanza tal-kontribwenti quddiem il-liġi, stabbilit fl-Artikolu 7 tal-Liġi dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa.
29      Fl‑4 ta’ Ġunju 2024, ir-rikorrenti ppreżentat rikors quddiem il-Mokestinių ginčų komisija prie Lietuvos Respublikos Vyriausybės (il-Kummissjoni tat-Tilwim Fiskali fi ħdan il-Gvern tar-Repubblika tal-Litwanja), li hija l-qorti tar-rinviju, intiż għall-annullament tad-deċiżjoni tal-awtorità tat-taxxa tat‑13 ta’ Mejju 2024.
30      Il-qorti tar-rinviju tosserva li, skont l-informazzjoni pprovduta mill-awtorità tat-taxxa, matul il-verifika fiskali ġie kkonstatat li kien hemm lok li jinbdew proċeduri kriminali kontra r-rikorrenti fil-kawża prinċipali bħala persuna ġuridika. Madankollu, il-proċeduri kriminali għadhom pendenti u ebda deċiżjoni ta’ kundanna fir-rigward tagħha ma ttieħdet. Għalhekk, f’dan l-istadju, ebda piena ma ngħatat kontra din tal-aħħar fil-proċeduri kriminali.
31      Billi bbażat ruħha fuq il-ġurisprudenza stabbilita tal-Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Suprema tal-Litwanja), il-qorti tar-rinviju tirrileva li l-funzjoni primarja tal-interessi moratorji hija li tiġi żgurata l-eżekuzzjoni tal-obbligu fiskali tal-ħlas ta’ imposta jew taxxa, u li dawn huma intiżi qabel kollox li jkopru l-ispejjeż tal-Istat u mhux li jissanzjonaw lill-persuna kkonċernata. Madankollu, dawn l-interessi moratorji jinkludu wkoll element ta’ sanzjoni, peress li r-rata tagħhom hija kkalkolata billi tiżdied il-parti kumpensatorja marbuta mal-ispiża tad-dejn pubbliku. Din tal-aħħar hija stabbilita billi jittieħed inkunsiderazzjoni d-dħul minn titolu tat-Teżor fis-suq sekondarju, li jiżdied b’seba’ punti perċentwali.
32      F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-qorti tar-rinviju tistaqsi b’mod partikolari dwar il-konformità tal-Artikoli 96 sa 99 tal-Liġi dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa mal-Artikolu 325 TFUE u mal-Artikolu 273 tad-Direttiva dwar il-VAT, moqrija fid-dawl tal-Artikolu 49(3) u tal-Artikolu 50 tal-Karta, sa fejn dawn id-dispożizzjonijiet nazzjonali ma jiżgurawx il-koordinazzjoni bejn il-proċeduri amministrattivi ta’ impożizzjoni tal-interessi moratorji u l-proċeduri kriminali, sabiex il-piż addizzjonali li jirriżulta mill-kumulu ta’ dawn il-proċeduri jitnaqqas għal dak li huwa strettament neċessarju u li s-severità tas-sanzjonijiet imposti kollha tikkorrispondi għall-gravità tar-reat ikkonstatat. B’mod partikolari, l-imsemmija dispożizzjonijiet nazzjonali ma jipprevedux limitu, għall-finijiet tal-impożizzjoni ta’ sanzjonijiet kriminali, għall-applikazzjoni tal-komponent punittiv ta’ dawn l-interessi, meta l-fatti li wasslu għall-imsemmija interessi jagħtu lok ukoll għal proċeduri kriminali.
33      Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li l-Mokestinių ginčų komisija prie Lietuvos Respublikos vyriausybės (il-Kummissjoni tat-Tilwim Fiskali fi ħdan il-Gvern tar-Repubblika tal-Litwanja) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)      L-Artikolu 325 TFUE, l-Artikolu 273 tad-Direttiva [dwar il-VAT], u l-Artikolu 50 tal-[Karta] għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li tippermetti interessi moratorji għal taxxi, li parti minnhom għandha l-effett ta’ sanzjoni dwar l-istess ksur tat-taxxa li huwa s-suġġett ta’ proċeduri kriminali, mingħajr ma tipprevedi kwalunkwe regoli li jiżguraw koordinazzjoni li tillimita għal dak li huwa strettament neċessarju l-iżvantaġġ addizzjonali li jirriżulta, għall-persuni kkonċernati, minn duplikazzjoni ta’ proċeduri jew tagħmilha possibbli li tiġi żgurata li l-gravità tal-pieni kollha imposti tiġi llimitata għal dak li huwa strettament neċessarju dwar il-gravità tal-ksur ikkonċernat?
2)      L-Artikolu 325 TFUE, l-Artikolu 273 tad-Direttiva [dwar il-VAT] u l-Artikolu 49(3) tal-[Karta] għandhom jiġu interpretati bħala li jipprekludu proċedura għall-applikazzjoni ta’ interessi moratorji għal taxxi li, irrispettivament min-natura u l-gravità tal-ksur, tistabbilixxi bħala sanzjoni fissa parti mill-interessi moratorji tat-taxxi, mingħajr ma tagħmilha possibbli li titnaqqas dik il-parti tas-sanzjoni, jiġifieri li tiġi imposta rata ta’ interessi moratorji li tkun inqas mir-rata prevista mil-liġi jew li tiġi mħassra l-parti tas-sanzjoni ta’ interessi moratorji? ”
Fuq l-ammissibbiltà tat-talba għal deċiżjoni preliminari
34      Il-Gvern Litwan iqis li t-talba għal deċiżjoni preliminari hija inammissibbli, fl-intier tagħha, billi jqis li d-domandi magħmula mill-qorti tar-rinviju ma għandhom ebda rabta mas-suġġett tat-tilwima fil-kawża prinċipali.
35      F’dan ir-rigward, dan il-gvern isostni li l-ħlas tal-interessi moratorji u l-multa fiskali imposti fuq ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali permezz tad-deċiżjoni tal-awtorità tat-taxxa tal‑4 ta’ Settembru 2018 ġiet ikkonfermata permezz ta’ sentenza definittiva tal-Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Suprema tal-Litwanja) mogħtija fid‑9 ta’ Settembru 2020. Għalhekk, ir-responsabbiltà fiskali tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali ġiet ikkonstatata permezz ta’ deċiżjoni ta’ natura definittiva, li ma tistax tkun is-suġġett ta’ rikors. Konsegwentement, is-suġġett tat-tilwima pendenti quddiem il-qorti tar-rinviju jirrigwarda biss il-kundizzjonijiet għall-għoti ta’ eżenzjoni mill-ħlas tal-interessi moratorji konformement mad-dritt nazzjonali applikabbli.
36      Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, id-domandi dwar l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni magħmula mill-qorti nazzjonali fil-kuntest legali u fattwali li hija tiddefinixxi taħt ir-responsabbiltà tagħha, u li ma huwiex il-kompitu tal-Qorti tal-Ġustizzja li tivverifika l-eżattezza tiegħu, jibbenefikaw minn preżunzjoni ta’ rilevanza. Ir-rifjut tal-Qorti tal-Ġustizzja li tiddeċiedi dwar domanda magħmula minn qorti nazzjonali huwa possibbli biss jekk ikun jidher b’mod manifest li l-interpretazzjoni mitluba tad-dritt tal-Unjoni ma għandha ebda rabta mar-realtà jew mas-suġġett tat-tilwima fil-kawża prinċipali, meta l-problema hija ta’ natura ipotetika jew inkella meta l-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex il-punti ta’ fatti u ta’ liġi neċessarji sabiex tagħti risposta b’mod utli għad-domandi li jkunu sarulha (sentenza tat‑12 ta’ Ottubru 2023, KBC Verzekeringen, C‑286/22, EU:C:2023:767, punt 22 u l-ġurisprudenza ċċitata).
37      F’dan il-każ, il-qorti tar-rinviju hija adita b’rikors ippreżentat mir-rikorrenti fil-kawża prinċipali kontra d-deċiżjoni tal-awtorità tat-taxxa tat‑13 ta’ Mejju 2024, li permezz tagħha din tal-aħħar ċaħdet it-talba tagħha li titlob eżenzjoni mill-ħlas tal-interessi moratorji relatati mal-VAT u mill-multa li kienu ġew imposti fuqha. Huwa f’dan il-kuntest li din il-qorti tistaqsi, essenzjalment, dwar il-konformità tal-mekkaniżmu ta’ tassazzjoni tal-interessi moratorji previst mil-Liġi dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa mal-Artikolu 325 TFUE u mal-Artikolu 273 tad-Direttiva dwar il-VAT, moqrija fid-dawl tal-Artikolu 49(3) u tal-Artikolu 50 tal-Karta.
38      Issa, għandu jiġi rrilevat, minn naħa, li mekkaniżmu ta’ ħlas tal-interessi moratorji li jirrigwardaw arretrati fiskali fil-qasam tal-VAT, bħal dak stabbilit mill-Artikoli 95 sa 99 tal-Liġi dwar l-Amminisrazzjoni tat-Taxxa, jikkostitwixxi implimentazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar il-VAT u, b’mod iktar speċifiku, tal-Artikolu 273 tagħha, peress li huwa intiż li jiżgura l-ġbir tal-ammonti tal-VAT li ma tħallsux konformement mad-dispożizzjonijiet l-oħra ta’ din id-direttiva.
39      Min-naħa l-oħra, mill-elementi tal-proċess ippreżentat lill-Qorti tal-Ġustizzja ma jirriżultax b’mod manifest li l-interpretazzjoni mitluba tal-Artikolu 273 tal-imsemmija direttiva ma għandha ebda rabta mar-realtà u mas-suġġett tat-tilwima fil-kawża prinċipali jew inkella li l-problema hija ta’ natura ipotetika. Fil-fatt, peress li t-tieni domanda preliminari tirrigwarda, essenzjalment, l-osservanza tal-prinċipju ta’ proporzjonalità fil-kuntest tal-kalkolu, mill-awtorità tat-taxxa, tal-interessi moratorji inkwistjoni tal-arretrati fil-qasam tal-VAT u fid-dawl tal-perijodu ta’ dekorrenza tagħhom, din tidher li hija rilevanti għall-finijiet tas-soluzzjoni tat-tilwima fil-kawża prinċipali.
40      F’dawn iċ-ċirkustanzi, u sa fejn il-Qorti tal-Ġustizzja għandha l-punti kollha ta’ fatt u ta’ liġi neċessarji sabiex tirrispondi b’mod utli għad-domandi li sarulha, għandu jiġi kkonstatat li t-talba għal deċiżjoni preliminari hija ammissibbli.
Fuq l-ewwel domanda
41      Il-Kummissjoni Ewropea tikkontesta l-ammissibbiltà tal-ewwel domanda billi ssostni li l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ ne bis in idem, iggarantit fl-Artikolu 50 tal-Karta, tippreżupponi l-eżistenza ta’ sitwazzjoni li fiha tkun ingħatat sentenza jew liberazzjoni definittiva għall-istess reat. Issa, f’dan il-każ, il-proċeduri kriminali li fil-kuntest tagħhom ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali hija mħarrka għadha pendenti u ebda deċiżjoni ta’ kundanna fil-konfront tagħha ma ttieħdet. Għalhekk, fil-kawża prinċipali, il-kundizzjoni “bis” ma hijiex issodisfatta, b’tali mod li l-qorti tar-rinviju ma għandhiex bżonn tikseb risposta għall-ewwel domanda sabiex issolvi t-tilwima fil-kawża prinċipali.
42      Fir-rigward tal-Artikolu 50 tal-Karta, għandu jitfakkar, qabelxejn, li proċeduri relatati ma’ reati fil-qasam tal-VAT u intiżi sabiex jiżguraw il-ġbir korrett ta’ din it-taxxa u sabiex tiġi evitata l-frodi, bħalma huma dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, jikkostitwixxu implimentazzjoni tad-Direttiva dwar il-VAT u, għaldaqstant, tad-dritt tal-Unjoni fis-sens tal-Artikolu 51(1) tal-Karta. Għalhekk, id-dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali li jirregolaw tali proċeduri jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Karta (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑5 ta’ April 2017, Orsi u Baldetti, C‑217/15 u C‑350/15, EU:C:2017:264, punt 16 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
43      Madankollu, għandu jitfakkar ukoll li l-applikabbiltà tal-prinċipju ta’ ne bis in idem tippreżupponi l-għoti ta’ deċiżjoni definittiva, dwar kundanna jew liberazzjoni għall-istess reat. Fil-fatt, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-prinċipju ta’ ne bis in idem huwa intiż sabiex jipprekludi li impriża tiġi “kkundannata jew imħarrka mill-ġdid”, li jippreżupponi li din l-impriża tkun ġiet ikkundannata jew iddikjarata mhux responsabbli b’deċiżjoni preċedenti li ma tistax tiġi appellata. L-Artikolu 50 tal-Karta jkopri għalhekk speċifikament ir-repetizzjoni ta’ proċedura li wasslet għal deċiżjoni definittiva dwar l-istess element materjali (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑3 ta’ April 2019, Powszechny Zakład Ubezpieczeń na Życie, C‑617/17, EU:C:2019:283, punti 29 u 32, kif ukoll id-digriet tal‑20 ta’ Mejju 2021, ENR Grenelle Habitat et, C‑88/20, EU:C:2021:407, punt 33).
44      Issa, f’dan il-każ, mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta, minn naħa, li, fi tmiem proċedura amministrattiva ta’ verifika fiskali, ġie impost fuq ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali l-ħlas ta’ interessi moratorji li jirrigwardaw arretrati fil-qasam tal-VAT kif ukoll multa fiskali. Min-naħa l-oħra, il-proċeduri kriminali li nbdew kontriha għall-istess fatti għadhom ma ntemmewx u ebda deċiżjoni definittiva, dwar kundanna jew liberazzjoni għall-istess reat ma ngħatat fil-konfront tagħha.
45      F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li l-Artikolu 50 tal-Karta jipprojbixxi li jiġu imposti, għal fatti identiċi, diversi sanzjonijiet ta’ natura kriminali fi tmiem proċeduri differenti mressqa għal dan il-għan (sentenza tal‑20 ta’ Marzu 2018, Menci, C‑524/15, EU:C:2018:197, punt 35). Issa, dan l-Artikolu 50 ma jirregolax is-sitwazzjoni ta’ persuna li hija s-suġġett, għall-istess ksur ta’ obbligu fiskali, ta’ proċedura amministrattiva u ta’ proċeduri kriminali, sakemm ma tingħata ebda deċiżjoni ta’ kundanna jew ta’ liberazzjoni għall-istess fatti fil-kuntest tat-tieni proċedura, li hija distinta u awtonoma meta mqabbla mal-ewwel waħda, bħal f’dan il-każ. F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-Artikolu 50 tal-Karta ma huwiex applikabbli għall-kawża prinċipali.
46      F’dan il-kuntest għandu jitfakkar li, meta d-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni li huma s-suġġett ta’ domanda preliminari ma jkunux applikabbli għall-kawża prinċipali u għalhekk ma jkunux rilevanti għas-soluzzjoni tagħha, għandu jitqies li d-deċiżjoni preliminari mitluba ma tkunx neċessarja sabiex tippermetti lill-qorti tar-rinviju tagħti s-sentenza tagħha u li din id-domanda tkun għalhekk inammissibbli (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑3 ta’ April 2025, Swiftair, C‑701/23, EU:C:2025:237, punt 28 u l-ġurisprudenza ċċitata)
47      Konsegwentement, l-ewwel domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju hija inammissibbli.
Fuq it-tieni domanda
48      Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 325 TFUE u l-Artikolu 273 tad-Direttiva dwar il-VAT, moqrija fid-dawl tal-Artikolu 49(3) tal-Karta, għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi l-ħlas ta’ interessi moratorji li jirrigwardaw arretrati fil-qasam tal-VAT u li, indipendentement min-natura u mill-gravità tal-ksur ikkonstatat mill-awtorità tat-taxxa, tiffissa l-ammont ta’ dawn l-interessi mingħajr ma din l-awtorità tkun tista’ tnaqqas wieħed mill-komponenti ta’ dan l-ammont u tapplika rata ta’ interessi inqas minn dik prevista minn din il-leġiżlazzjoni jew tirrinunzja li tistabbilixxi parti mill-imsemmi ammont.
49      F’dan il-każ, id-dubji tal-qorti tar-rinviju dwar l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni joriġinaw mill-fatt li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali tippermetti l-impożizzjoni, b’mod kumulattiv, kemm ta’ interessi moratorji fuq il-VAT, li parti minnhom tinkludi wkoll element ta’ sanzjoni, kif ukoll ta’ multa fiskali fil-każ ta’ nuqqas ta’ ħlas jew ta’ ħlas tardiv ta’ imposta jew ta’ taxxa dovuta.
50      F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju titlob kjarifika, minn naħa, dwar sa fejn l-interessi moratorji li jirrigwardaw l-arretrati fiskali fil-qasam tal-VAT li ġew imposti fuq ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali fi tmiem proċedura amministrattiva ta’ verifika fiskali huma ta’ natura kriminali, fis-sens tal-Artikolu 49(3) tal-Karta, u, min-naħa l-oħra, jekk tali leġiżlazzjoni nazzjonali hijiex konformi mal-prinċipju ta’ proporzjonalità kif interpretat fil-kuntest tal-applikazzjoni tal-Artikolu 325 TFUE u tal-Artikolu 273 tad-Direttiva dwar il-VAT.
Fuq l-applikabbiltà tal-Artikolu 49(3) tal-Karta
51      Konformement ma’ ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 50 tal-Karta u trasposta fl-Artikolu 49(3) tagħha, tliet kriterji huma rilevanti għall-finijiet tal-evalwazzjoni tan-natura kriminali ta’ sanzjoni, jiġifieri, il-klassifikazzjoni ġuridika tal-ksur fid-dritt intern, in-natura stess tal-ksur, u l-grad ta’ severità tas-sanzjoni li l-persuna kkonċernata tista’ ġġarrab (sentenzi tal‑20 ta’ Marzu 2018, Menci, C‑524/15, EU:C:2018:197, punt 26 u l-ġurisprudenza ċċitata, kif ukoll tat‑22 ta’ Marzu 2022, bpost, C‑117/20, EU:C:2022:202, punt 25 u l-ġurisprudenza ċċitata).
52      Barra minn hekk, dejjem skont din il-ġurisprudenza, anki għal ksur li ma huwiex ikklassifikat bħala “kriminali” mid-dritt nazzjonali, tali natura tista’ madankollu tirriżulta min-natura stess tal-ksur inkwistjoni u mill-grad ta’ severità tas-sanzjonijiet li dan jista’ jwassal għalihom (sentenza tat‑22 ta’ Ġunju 2021, Latvijas Republikas Saeima (Punti ta’ penalità), C‑439/19, EU:C:2021:504, punt 88 u l-ġurisprudenza ċċitata).
53      Għalkemm hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa, fid-dawl ta’ dawn il-kriterji, jekk l-impożizzjoni ta’ interessi moratorji li jirrigwardaw arretrati fil-qasam tal-VAT hijiex ta’ natura kriminali, fis-sens tal-Artikolu 49(3) tal-Karta, il-Qorti tal-Ġustizzja, meta tiddeċiedi dwar rinviju għal deċiżjoni preliminari, tista’ madankollu tagħmel preċiżazzjonijiet intiżi sabiex jiggwidaw lil din il-qorti fl-evalwazzjoni tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑20 ta’ Marzu 2018, Menci, C‑524/15, EU:C:2018:197, punt 27 u l-ġurisprudenza ċċitata)
54      Fir-rigward tal-ewwel kriterju dwar il-klassifikazzjoni tal-ksur fid-dritt nazzjonali, kemm mill-formulazzjoni tal-Artikolu 95(1) tal-Liġi dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa kif ukoll mill-ġurisprudenza nazzjonali rilevanti, b’mod partikolari dik tal-Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Suprema tal-Litwanja) jirriżulta li, fid-dritt Litwan, il-ġbir ta’ interessi moratorji fuq arretrati tat-taxxa fil-każ ta’ nuqqas ta’ ħlas jew ta’ ħlas tardiv ta’ imposta jew ta’ taxxa dovuta ma huwiex ikkunsidrat bħala sanzjoni ta’ natura kriminali. Barra minn hekk, mill-proċess li għandha l-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li tali interessi huma imposti fil-kuntest ta’ proċedura amministrattiva. Għalkemm id-dritt Litwan jipprevedi wkoll l-eżistenza ta’ reati fiskali li huma s-suġġett ta’ proċeduri kriminali, is-sanzjonijiet imposti f’dan ir-rigward huma imposti fil-kuntest ta’ proċedura distinta u indipendenti.
55      Fir-rigward tat-tieni kriterju dwar in-natura stess tal-ksur, dan jimplika li għandu jiġi vverifikat jekk is-sanzjoni inkwistjoni għandhiex, b’mod partikolari, għan repressiv. Minn dan isegwi li sanzjoni li għandha għan repressiv hija ta’ natura kriminali u li l-fatt biss li hija għandha wkoll għan preventiv ma huwiex ta’ natura li jneħħilha l-klassifikazzjoni tagħha ta’ sanzjoni kriminali. Fil-fatt, huwa fin-natura nfisha tas-sanzjonijiet kriminali li dawn ikunu intiżi kemm għar-repressjoni kif ukoll għall-prevenzjoni ta’ aġir illegali. Mill-banda l-oħra, miżura li sempliċement tirrimedja d-dannu kkawżat mill-ksur ikkonċernat ma hijiex ta’ natura kriminali (ara f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑20 ta’ Marzu 2018, Menci, C‑524/15, EU:C:2018:197, punt 31 u tat‑22 ta’ Ġunju 2021, Latvijas Republikas Saeima (Punti ta’ penalità), C‑439/19, EU:C:2021:504, punt 89).
56      F’dan il-każ, mid-deċiżjoni tar-rinviju u mill-osservazzjonijiet bil-miktub tal-partijiet quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li, skont il-Liġi dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa, il-ġbir ta’ interessi moratorji huwa, minn naħa, ta’ natura preventiva, billi jinċentiva lill-persuni kkonċernati jħallsu l-VAT fit-terminu mogħti jew malajr kemm jista’ jkun wara l-iskadenza ta’ dan it-terminu, li jikkontribwixxi wkoll sabiex jiġi żgurat il-ġbir korrett tal-VAT, u, min-naħa l-oħra, ta’ natura kumpensatorja sa fejn tali interessi huma intiżi li jikkumpensaw it-telf finanzjarju mġarrab mill-Istat minħabba n-nuqqas ta’ ħlas jew il-ħlas tardiv ta’ imposta jew ta’ taxxa.
57      Għandu jiġi enfasizzat f’dan ir-rigward li l-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li l-ġbir ta’ interessi moratorji kien, minn naħa, ta’ natura preventiva, billi jinċentiva lill-kontribwent iwettaq l-obbligu fiskali kemm jista’ jkun malajr wara l-iskadenza tat-termini mogħtija, u, min-naħa l-oħra, ta’ natura kumpensatorja, sa fejn dawn l-interessi huma intiżi sabiex jikkumpensaw it-telf finanzjarju mġarrab mill-Istat minħabba n-nuqqas ta’ ħlas jew tal-ħlas tardiv ta’ imposta jew ta’ taxxa
(ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑13 ta’ Ottubru 2022, Direktor na Direktsia “Obzhalvane i danachno-osiguritelna praktika”, C‑1/21, EU:C:2022:788, punti 89 sa 91 u l-ġurisprudenza ċċitata).
58      Mill-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem jirriżulta li “l-interessi moratorji ma humiex intiżi essenzjalment sabiex ikunu ta’ punizzjoni lill-kontribwenti sabiex jipprekludu r-repetizzjoni tal-aġir inkriminat, iżda huma intiżi prinċipalment għall-kumpens pekunjarju ta’ dannu, jiġifieri dannu finanzjarju marbut mal-mogħdija taż-żmien u mad-dewmien fil-ħlas tal-imposta” (Qorti EDB, 6 ta’ Ottubru 2009, Poniatowski vs Franza (dec.), CE:ECHR:2009:1006DEC002949408). Għalhekk, bis-saħħa ta’ din il-ġurisprudenza, ma għandhom konnotazzjoni kriminali la l-proċeduri ta’ tfakkira ta’ imposta jew ta’ aġġustament fiskali intiżi purament għall-irkupru tal-imposta kollha, mingħajr ma dan l-aġġustament ikun akkumpanjat minn kwalunkwe żieda, u lanqas il-proċeduri dwar l-interessi moratorji, u dan indipendentement mill-klassifikazzjoni tagħhom fid-dritt intern jew l-ammont tal-ammonti inkwistjoni (ara, f’dan is-sens, Qorti EDB, 17 ta’ Mejju 2016, Société Oxigène Plus vs Franza (dec.), CE:ECHR:2016:0517DEC007695911, punti 45 u 46 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
59      Fid-dawl ta’ din il-ġurisprudenza, jidher li l-impożizzjoni ta’ interessi moratorji fuq arretrati fil-qasam tal-VAT, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ma tistax titqies bħala miżura repressiva.
60      Fir-rigward tat-tielet kriterju relatat mal-grad ta’ severità tas-sanzjoni, ebda wieħed mill-elementi tal-proċess li għandha l-Qorti tal-Ġustizzja ma jidher li jindika li l-interessi moratorji, bħal dawk imposti fil-kawża prinċipali, ma huma ta’ importanza tali li għandha tingħatalhom natura kriminali. Fir-rigward, b’mod partikolari, tal-fatt li, kif allegat ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali fil-kuntest tal-kawża prinċipali, parti mill-interessi moratorji hija ta’ natura “punittiva” fid-dawl taż-żieda tar-rata bażika ta’ dawn l-interessi b’seba’ punti perċentwali, għandu jiġi rrilevat li dawn l-allegazzjonijiet huma bbażati fuq interpretazzjoni tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali li hija differenti minn dik esposta mill-qorti tar-rinviju. Fil-fatt, ma jirriżultax mid-deċiżjoni tar-rinviju li l-interessi moratorji inkwistjoni fil-kawża prinċipali huma ta’ natura punittiva (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑28 ta’ Frar 2018, Nidera, C‑387/16, EU:C:2018:121, punt 35).
61      Fi kwalunkwe każ, konformement mal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, l-interessi moratorji huma intiżi sabiex itaffu l-konsegwenzi li jirriżultaw mill-qbiż ta’ terminu għall-ħlas u sabiex jikkumpensaw il-vantaġġi li l-persuna taxxabbli tikseb indebitament mid-dewmien meħud sabiex tħallas dejn fiskali, u mhux sabiex jissanzjonaw tali dewmien (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑5 ta’ Diċembru 2024, Network One Distribution, C‑506/23, EU:C:2024:1003, punt 32).
62      Mill-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem esposta fil-punt 58 ta’ din is-sentenza jirriżulta li, indipendentement mill-ammont tagħhom, miżuri analogi għal dawk tal-kawża prinċipali ma tqisux li għandhom grad ta’ gravità suffiċjenti sabiex jagħtuhom natura kriminali.
63      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, u bla ħsara għal verifika mill-qorti tar-rinviju, ebda wieħed mit-tliet kriterji msemmija fil-punt 51 ta’ din is-sentenza li jippermettu li l-interessi moratorji inkwistjoni fil-kawża prinċipali jiġu kklassifikati bħala miżura ta’ natura kriminali ma jidher li huwa ssodisfatt. Issa, sa fejn ma humiex ta’ natura kriminali, dawn l-interessi moratorji ma jistgħux jiġu evalwati fid-dawl tal-Artikolu 49(3) tal-Karta.
Fuq l-applikazzjoni tal-prinċipju ġenerali ta’ proporzjonalità
64      Anki jekk miżura bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma taqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 49(3) tal-Karta, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk din hijiex konformi mal-prinċipju ta’ proporzjonalità, peress li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni sabiex tipprovdilha l-elementi ta’ interpretazzjoni utli f’dan ir-rigward. Fil-fatt, l-osservanza ta’ dan il-prinċipju, li jikkostitwixxi prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni, hija imposta fuq l-Istati Membri meta jimplimentaw dan id-dritt, inkluż fl-assenza ta’ armonizzazzjoni tal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni fil-qasam tas-sanzjonijiet applikabbli (sentenza tat‑8 ta’ Marzu 2022, Bezirkshauptmannschaft Hartberg-Fürstenfeld (Effett dirett), C‑205/20, EU:C:2022:168, punt 31 u l-ġurisprudenza ċċitata).
65      F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jitqies li, permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tfittex, essenzjalment, li tiddetermina jekk l-Artikolu 325 TFUE u l-Artikolu 273 tad-Direttiva dwar il-VAT, moqrija fid-dawl tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li tistabbilixxi l-modalitajiet ta’ kalkolu tar-rata tal-interessi moratorji li jirrigwardaw arretrati fil-qasam tal-VAT indipendentement min-natura u mill-gravità tal-ksur ikkonstatat mill-awtorità tat-taxxa, u teskludi li din tkun tista’ tapplika rata ta’ interessi inqas minn dik prevista minn din il-leġiżlazzjoni jew tirrinunzja milli tikkalkola parti mill-ammont tal-interessi moratorji jew teżenta lil kontribwent mill-ħlas ta’ dawn l-interessi, bl-eċċezzjoni tal-każijiet iddefiniti b’mod eżawrjenti mill-imsemmija leġiżlazzjoni.
66      Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, sabiex jiġi osservat il-prinċipju ta’ proporzjonalità, jeħtieġ li miżura tkun xierqa sabiex tiggarantixxi, b’mod koerenti u sistematiku, it-twettiq tal-għan leġittimu mfittex u li ma tmurx lil hinn minn dak li huwa xieraq u neċessarju sabiex dan jintlaħaq, bil-kundizzjoni li l-inkonvenjenzi kkawżati minnha ma għandhomx ikunu sproporzjonati meta mqabbla mal-għanijiet imfittxija (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑7 ta’ Settembru 2022, Cilevičs et, C‑391/20, EU:C:2022:638, punt 65, kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
67      Fir-rigward, b’mod partikolari, tal-miżuri amministrattivi jew repressivi permessi minn leġiżlazzjoni nazzjonali, dawn il-miżuri ma għandhomx imorru lil hinn minn dak li huwa xieraq u neċessarju sabiex jintlaħqu l-għanijiet leġittimament imfittxija permezz ta’ din il-leġiżlazzjoni (sentenza tal‑24 ta’ Frar 2022, Agenzia delle dogane e dei monopoli u Ministero dell’Economia e delle Finanze, C‑452/20, EU:C:2022:111, punt 37 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
68      F’dan il-każ, għandu jitfakkar qabel kollox li mill-Artikoli 2 u 273 tad-Direttiva dwar il-VAT, moqrija flimkien mal-Artikolu 4(3) TUE u l-Artikolu 325(1) TFUE, jirriżulta li l-Istati Membri għandhom l-obbligu li jadottaw il-miżuri leġiżlattivi u amministrattivi neċessarji sabiex jiġi żgurat il-ġbir tal-VAT kollha dovuta fit-territorji rispettivi tagħhom u sabiex tiġi miġġielda l-frodi (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑20 ta’ Marzu 2018, Menci, C‑524/15, EU:C:2018:197, punt 18).
69      Minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li, lil hinn mil-limiti li huma jistabbilixxu, id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 273 tad-Direttiva dwar il-VAT la jispeċifikaw il-kundizzjonijiet u lanqas l-obbligi li l-Istati Membri jistgħu jipprevedu u li, għaldaqstant, jagħtuhom marġni ta’ evalwazzjoni fir-rigward tal-mezzi intiżi sabiex jiġi żgurat il-ġbir tal-VAT kollha dovuta fit-territorju tagħhom u sabiex tiġi miġġielda l-frodi (sentenza tat‑13 ta’ Ottubru 2022, Direktor na Direktsia “Obzhalvane i danachno-osiguritelna praktika”, C‑1/21, EU:C:2022:788, punt 69).
70      Barra minn hekk, l-Artikolu 325(1) u (2) TFUE jobbliga lill-Istati Membri jiġġieldu kontra l-attivitajiet illegali li jippreġudikaw l-interessi finanzjarji tal-Unjoni permezz ta’ miżuri dissważivi u effettivi u, b’mod partikolari, jobbligahom jadottaw l-istess miżuri sabiex jiġġieldu l-frodi li tippreġudika l-interessi finanzjarji tal-Unjoni bħal dawk li huma jadottaw sabiex jiġġieldu l-frodi li tippreġudika l-interessi finanzjarji tagħhom stess (sentenza tal‑1 ta’ Ottubru 2020, Úrad špeciálnej prokuratúry, C‑603/19, EU:C:2020:774, punt 48 u l-ġurisprudenza ċċitata).
71      Filwaqt li jżommu marġni ta’ evalwazzjoni fir-rigward tal-għażla tas-sanzjonijiet, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-ksur tad-dritt tal-Unjoni, inklużi r-regoli armonizzati li jirriżultaw mid-Direttiva dwar il-VAT, jiġi ssanzjonat taħt kundizzjonijiet, sostantivi u proċedurali, li jkunu analogi għal dawk applikabbli għall-ksur tad-dritt nazzjonali ta’ natura u ta’ importanza simili u li, fi kwalunkwe każ, jagħtu lis-sanzjoni natura effettiva, proporzjonata u dissważiva (sentenza tat‑2 ta’ Mejju 2018, Scialdone, C574/15, EU:C:2018:295, punt 28 u l-ġurisprudenza ċċitata).
72      F’dan il-każ, il-miżura li tistabbilixxi l-ħlas ta’ interessi moratorji li jirrigwardaw l-arretrati fil-qasam tal-VAT, kif prevista fl-Artikoli 95 sa 99 tal-Liġi dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa, li tagħti lok għall-bidu tad-dekorrenza tal-interessi moratorji għan-nuqqas ta’ ħlas jew għall-ħlas tardiv ta’ imposta jew ta’ taxxa dovuta, tikkontribwixxi għall-irkupru ta’ ammonti ta’ VAT li ma jkunux tħallsu minn persuna taxxabbli fit-termini imperattivi stabbiliti mid-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar il-VAT.
73      Għalhekk, sa fejn hija intiża li tiżgura l-ġbir korrett tal-VAT u li tevita l-frodi, il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali għandha għan leġittimu rrikonoxxut mid-dritt tal-Unjoni . Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li l-ġbir ta’ interessi moratorji jikkontribwixxi għall-ġlieda kontra n-nuqqas ta’ ħlas fit-termini mogħtija tal-ammonti tal-VAT iddikjarati, konformement mal-obbligu li għandhom l-Istati Membri, bis-saħħa b’mod partikolari tal-Artikolu 273 tad-Direttiva dwar il-VAT u tal-Artikolu 325(1) TFUE, li jieħdu l-miżuri leġiżlattivi u amministrattivi kollha xierqa sabiex jiggarantixxu l-ġbir tal-VAT kollha dovuta fit-territorji rispettivi tagħhom u sabiex tiġi miġġielda l-frodi (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑13 ta’ Ottubru 2022, Direktor na Direktsia “Obzhalvane i danachno-osiguritelna praktika”, C‑1/21, EU:C:2022:788, punti 88, 89 u 92 u l-ġurisprudenza ċċitata).
74      Għalkemm hija l-qorti tar-rinviju, li hija l-unika li għandha ġurisdizzjoni sabiex tinterpreta u tapplika d-dritt nazzjonali, li għandha tevalwa b’mod definittiv jekk il-miżura li tistabbilixxi l-ħlas ta’ interessi moratorji, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, hijiex xierqa, neċessarja u proporzjonata għat-twettiq tal-għan leġittimu mfittex, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’, madankollu, tagħmel preċiżazzjonijiet intiżi sabiex jiggwidaw lil din il-qorti f’din l-evalwazzjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑24 ta’ Frar 2022, Agenzia delle dogane e dei monopoli u Ministero dell’ Economia e delle Finanze, C‑452/20, EU:C:2022:111, punt 40 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
75      Fir-rigward, fl-ewwel lok, tal-punt dwar jekk tali miżura hijiex xierqa sabiex tiggarantixxi, b’mod koerenti u sistematiku, it-twettiq tal-għanijiet leġittimi mfittxija, għandu jiġi rrilevat li l-ġbir ta’ interessi moratorji jikkontribwixxi għall-ġlieda kontra n-nuqqas ta’ ħlas fit-termini stabbiliti tal-ammonti ta’ VAT iddikjarati. Għalhekk tali miżura tikkontribwixxi għall-osservanza tal-obbligu, imfakkar fil-punt 68 ta’ din is-sentenza, li huwa impost fuq kull Stat Membru li jadotta l-miżuri leġiżlattivi u amministrattivi kollha xierqa sabiex jiġi żgurat il-ġbir tal-VAT kollha dovuta fit-territorju tiegħu u sabiex tiġi miġġielda l-frodi (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑13 ta’ Ottubru 2022, Direktor na Direktsia “Obzhalvane i danachno-osiguritelna praktika”, C‑1/21, EU:C:2022:788, punt 71).
76      Għaldaqstant, l-interessi moratorji jidhru li huma miżura xierqa sabiex jintlaħqu l-għanijiet imfittxija mil-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
77      Fit-tieni lok, fir-rigward tan-natura neċessarja tal-imsemmija miżura, għandha titfakkar l-importanza li għandha l-ġlieda kontra l-frodi, konformement mal-Artikolu 325 TFUE u mal-Artikolu 273 tad-Direttiva dwar il-VAT, u l-obbligu għall-Istati Membri li jadottaw miżuri effettivi sabiex jintlaħaq l-għan tal-ġbir korrett tal-VAT kif ukoll li tiġi evitata l-frodi, konformement mal-istess dispożizzjonijiet.
78      F’dan ir-rigward, il-Liġi dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa timplimenta d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar il-VAT, li hija ta’ natura vinkolanti għar-Repubblika tal-Litwanja u hija intiża sabiex miżuri effettivi kontra l-frodi fil-qasam tal-VAT ikunu jistgħu jiġu imposti, sabiex il-persuna taxxabbli tiġi inċentivata teżegwixxi l-obbligi fiskali tagħha fil-ħin u tkopri l-ispejjeż sostnuti mill-awtorità tat-taxxa minħabba l-fatt li din ma tkunx issodisfat dawn l-obbligi fil-ħin, b’tali mod li jiġi kkumpensat id-dannu kkawżat lit-Teżor pubbliku min-nuqqas ta’ disponibbiltà tal-ammonti li jikkorrispondu għat-taxxa dovuta.
79      Għandu jiġi rrilevat, kif enfasizza l-Avukat Ġenerali fil-punt 48 tal-konklużjonijiet tiegħu, li l-impożizzjoni ta’ interessi moratorji hija intiża b’mod konkret sabiex tinċentiva lill-kontribwenti jissodisfaw l-obbligi fiskali tagħhom bi prijorità, sabiex jevitaw ir-riskju li jaraw l-ammont tad-dejn fiskali tagħhom jiżdied proporzjonalment mat-tul tan-nuqqas ta’ ħlas tiegħu. Fl-assenza ta’ tali miżura, il-kontribwenti ma jkollhom ebda inċentiv partikolari sabiex jissodisfaw l-obbligi fiskali tagħhom fit-termini mogħtija u jistgħu jiffavorixxu tranżazzjonijiet kummerċjali oħra. Barra minn hekk, l-assenza ta’ interessi moratorji tiffavorixxi lill-persuni li ma jissodisfawx l-obbligi fiskali tagħhom fit-termini stabbiliti, li b’hekk jibbenefikaw minn likwidità addizzjonali u minn vantaġġ ekonomiku li jikkorrispondi għat-tnaqqis, fiż-żmien, tal-valur reali tal-ammont tad-dejn fiskali tagħhom.
80      Minn dan isegwi li, fid-dawl tal-kuntest tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, din, sa fejn timponi miżura li timponi interessi moratorji, tidher neċessarja għat-twettiq tal-għan leġittimu li hija tfittex li tilħaq.
81      Fir-rigward, fit-tielet lok, tan-natura proporzjonata fis-sens strett ta’ din il-miżura, għandu jitfakkar b’mod partikolari li l-leġiżlatur Litwan ippreveda l-impożizzjoni ta’ interessi moratorji u ffissa l-ammont tagħhom indipendentement min-natura u mill-gravità tal-ksur ikkonstatat mill-awtorità tat-taxxa, u li l-ammont ta’ dawn l-interessi huwa ffissat mingħajr ma din l-awtorità tkun tista’ tnaqqas wieħed mill-komponenti ta’ dan l-ammont sabiex tapplika rata ta’ interessi inqas minn dik prevista minn din il-leġiżlazzjoni jew tirrinunzja li tikkalkola parti minn dan l-ammont. F’dan il-kuntest, għandu jiġi eżaminat jekk l-inkonvenjenzi kkawżati mil-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali humiex sproporzjonati fid-dawl tal-għanijiet leġittimament imfittxija minnha, jiġifieri l-effikaċja tal-ġbir tal-VAT u l-ġlieda kontra l-frodi.
82      L-ewwel nett, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li d-dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali dwar il-kalkolu tar-rati ta’ interessi moratorji japplikaw għall-kontribwenti kollha fil-każ ta’ nuqqas ta’ ħlas jew ta’ ħlas tardiv, iddeterminat matul verifika fiskali, ta’ imposta jew ta’ taxxa suġġetti għal dikjarazzjoni u mhux iddikjarati jew mhux suġġetti għal dikjarazzjoni u mhux ikkalkolati. Minn naħa, ir-rata hija stabbilita a priori b’mod ċar u trasparenti skont kriterji oġġettivi kif ukoll abbażi ta’ metodoloġija ta’ kalkolu prevista mil-Liġi dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa. Min-naħa l-oħra, il-poter deċiżjonali tal-awtorità tat-taxxa fil-qasam tal-iffissar tal-interessi moratorji huwa rregolat minn din il-liġi.
83      Fid-dawl b’mod partikolari tan-natura preventiva tal-miżura inkwistjoni, li hija intiża sabiex tinċentiva lill-kontribwent iwettaq l-obbligi fiskali tiegħu fil-ħin u sabiex tkopri l-ispejjeż sostnuti mill-awtorità tat-taxxa minħabba l-fatt li l-persuna taxxabbli ma tkunx issodisfat fil-ħin l-obbligi fiskali tagħha, l-iffissar ta’ rata stabbilita minn qabel għall-kalkolu tal-interessi moratorji ma jidhirx li huwa sproporzjonat, fid-dawl tal-għanijiet imfittxija mil-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, sabiex tiġi żgurata l-effettività tagħhom.
84      F’dan ir-rigward, kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 55 tal-konklużjonijiet tiegħu, il-fatt li l-ammont tal-interessi moratorji huwa fil-forma ta’ somma f’daqqa u ma jinkludi ebda possibbiltà ta’ modulazzjoni ma jippermettix, fih innifsu, li jiġi konkluż li din il-miżura hija sproporzjonata. Fil-fatt, id-determinazzjoni, mil-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, tal-ammont tal-interessi moratorji, li għalih l-awtorità tat-taxxa ma tista’ tagħmel ebda aġġustament, ħlief għal xi każijiet espressament iddefiniti mil-leġiżlazzjoni fiskali applikabbli tipproteġi lill-persuni taxxabbli minn kull deċiżjoni arbitrarja ta’ din l-awtorità filwaqt li tiggarantixxi l-ugwaljanza fit-trattament bejn dawn il-persuni taxxabbli.
85      Barra minn hekk, l-ammont ta’ interessi moratorji stabbilit b’dan il-mod jippermetti kemm lill-kredituri kif ukoll lid-debituri li jipprevedu preċiżament l-ammont futur tad-drittijiet tagħhom jew, rispettivament, tal-obbligi finanzjarji tagħhom, b’tali mod li tiġi żgurata wkoll iċ-ċertezza legali.
L-assenza ta’ limitazzjoni tal-marġni ta’ evalwazzjoni li jista’ jkollha l-awtorità tat-taxxa tirriskja li twassal għal differenza fit-trattament mhux iġġustifikata bejn persuni taxxabbli li jinsabu f’sitwazzjoni fiskali paragunabbli.
86      It-tieni nett, għandu jiġi rrilevat li, sa fejn id-dekorrenza tal-interessi moratorji hija marbuta mal-eżekuzzjoni jew mal-estinzjoni tal-obbligu fiskali impost fuq il-persuna taxxabbli, l-azzjonijiet tagħha jikkontribwixxu ħafna sabiex jiġi ddeterminat l-ammont totali tal-interessi li hija għandha tħallas. Fil-fatt, l-applikazzjoni tal-interessi moratorji timponi fuq il-persuna taxxabbli, li ma tkunx issodisfat l-obbligi fiskali tagħha fit-termini mogħtija, piż finanzjarju proporzjonali għat-tul tan-nuqqas ta’ ħlas tad-dejn tagħha li wassal għar-reġistrazzjoni tagħhom. Għaldaqstant, l-użu ta’ interessi moratorji bħala mezz sabiex tiġi żgurata l-eżekuzzjoni ta’ obbligi fiskali ma jikkostitwixxix, bħala prinċipju, soluzzjoni li tikkostitwixxi piż eċċessiv fuq il-persuni taxxabbli.
87      Din il-konklużjoni ma tistax tiġi invalidata mill-fatt li, kif allegat ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali fil-kuntest tal-kawża prinċipali, l-interessi moratorji inkwistjoni ġew ikkalkolati b’mod retroattiv għall-perijodu kollu li jibda’ mill-mument li fih l-imposta jew it-taxxa kellha titħallas, jiġifieri inkluż matul il-proċedura ta’ verifika fiskali u l-proċedura ġudizzjarja. Fil-fatt, jekk, fi tmiem il-proċedura ġudizzjarja, l-eżistenza tal-obbligu fiskali tiġi kkonfermata b’mod definittiv, il-fatt li ma jittiħidx inkunsiderazzjoni t-tul ta’ din il-proċedura fil-kalkolu tal-interessi moratorji jagħti lill-persuna taxxabbli kkonċernata vantaġġ finanzjarju fir-rigward ta’ persuni taxxabbli oħra li jkunu ssodisfaw fil-ħin l-obbligi tagħhom.
88      Barra minn hekk, fir-rigward tal-allegazzjoni tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali li hija talbet li tiġi eżentata mill-ħlas tal-parti tal-interessi li teċċedi l-ammont li jiżgura l-kumpens lit-Teżor pubbliku, għandu jiġi rrilevat li għalkemm, f’ċerti każijiet partikolari, l-ammont tal-interessi kumpensatorji jista’ jaqbeż id-dannu reali mġarrab mit-Teżor pubbliku, dan huwa biss il-konsegwenza ta’ sistema ta’ kumpens fil-forma ta’ somma f’daqqa, li min-natura tagħha tirrifletti mhux it-telf realment imġarrab, iżda t-telf li t-Teżor pubbliku jista’, skont l-evalwazzjoni tal-leġiżlatur nazzjonali, iġarrab (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑28 ta’ Frar 2018, Nidera, C‑387/16, EU:C:2018:121, punt 36).
89      It-tielet nett, skont l-Artikolu 100(1) tal-Liġi dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa, eżenzjoni mill-ħlas, totali jew parzjali, tal-interessi moratorji mġarrba (ikkalkolati) iżda mhux imħallsa (mhux miġbura) hija possibbli jekk il-kundizzjonijiet previsti f’din id-dispożizzjoni jkunu ssodisfatti. Tali eżenzjoni tista’ tingħata b’mod partikolari meta tiġi stabbilita waħda mir-raġunijiet previsti fl-Artikolu 141(1) ta’ din il-liġi. Fost dawn ir-raġunijiet hemm b’mod partikolari l-każijiet li fihom il-persuna taxxabbli turi li l-ksur imwettaq ma huwiex imputabbli lilha bi ħtija jew meta l-ksur tal-liġi fiskali jkun dovut għal ċirkustanzi indipendenti mir-rieda tagħha, li hija ma kinitx ipprevediet u li ma setgħetx tipprevedi, jew fil-każ ta’ att iżolat li, minkejja li jikser id-dispożizzjonijiet ta’ din il-liġi, ma jikkawżax dannu għall-baġit.
90      Ir-raba’ nett, l-evalwazzjoni tal-proporzjonalità tal-miżuri li għandhom għan repressiv teżiġi, ċertament, li jittieħdu inkunsiderazzjoni ċirkustanzi bħan-natura u l-gravità tal-ksur ta’ obbligu fiskali kkonstatat mill-awtorità tat-taxxa jew ċirkustanzi oħra bħall-kuntest partikolari li fih twettaq dan il-ksur u r-rabta possibbli tiegħu ma’ proċeduri oħra pendenti. Xorta jibqa’ l-fatt li, miżuri bħal interessi moratorji li jirrigwardaw arretrati fil-qasam tal-VAT huma ta’ natura preventiva u, kif ġie enfasizzat fil-punt 79 ta’ din is-sentenza, huma intiżi sabiex jinċentivaw lill-kontribwenti jissodisfaw l-obbligi fiskali tagħhom bi prijorità, sabiex ma jiħdux ir-riskju li l-ammont tad-dejn fiskali tagħhom jiżdied proporzjonalment għat-tul tan-nuqqas ta’ ħlas tiegħu.
91      Għaldaqstant, leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tistabbilixxi l-modalitajiet ta’ kalkolu tar-rata tal-interessi moratorji filwaqt li teskludi li l-awtorità tat-taxxa tkun tista’ tapplika rata ta’ interessi inqas minn dik li hija tipprevedi jew tirrinunzja li tikkalkola parti mill-ammont ta’ dawn l-interessi, ma tidhirx li hija ta’ natura eċċessiva fid-dawl tal-għan li hija ssegwi permezz tal-imsemmija interessi. Il-fatt li din l-awtorità ma tistax teżenta lil kontribwent mill-ħlas tal-istess interessi, bl-eċċezzjoni tal-każijiet iddefiniti b’mod eżawrjenti minn din il-leġiżlazzjoni, ma jaffettwa din il-konstatazzjoni bl-ebda mod.
92      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, ir-risposta għat-tieni domanda għandha tkun li l-Artikolu 325 TFUE u l-Artikolu 273 tad-Direttiva dwar il-VAT, moqrija fid-dawl tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali li tistabbilixxi l-modalitajiet ta’ kalkolu tar-rata tal-interessi moratorji li jirrigwardaw arretrati fil-qasam tal-VAT indipendentement min-natura u mill-gravità tal-ksur ikkonstatat mill-awtorità tat-taxxa, u teskludi li din tkun tista’ tapplika rata ta’ interessi inqas minn dik prevista minn din il-leġiżlazzjoni jew tirrinunzja milli tikkalkola parti mill-ammont tal-interessi moratorji jew teżenta lil kontribwent mill-ħlas ta’ dawn l-interessi, bl-eċċezzjoni tal-każijiet iddefiniti b’mod eżawrjenti mill-imsemmija leġiżlazzjoni.
Fuq l-ispejjeż
93      Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 325 TFUE u l-Artikolu 273 tad-Direttiva tal-Kunsill 2006/112/KE tat‑28 ta’ Novembru 2006 dwar is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud, moqrija fid-dawl tal-prinċipju ta’ proporzjonalità,
għandhom jiġu interpretati fis-sens li:
ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali li tistabbilixxi l-modalitajiet ta’ kalkolu tar-rata tal-interessi moratorji li jirrigwardaw arretrati fil-qasam tal-VAT indipendentement min-natura u mill-gravità tal-ksur ikkonstatat mill-awtorità tat-taxxa, u teskludi li din tkun tista’ tapplika rata ta’ interessi inqas minn dik prevista minn din il-leġiżlazzjoni jew tirrinunzja milli tikkalkola parti mill-ammont tal-interessi moratorji jew teżenta lil kontribwent mill-ħlas ta’ dawn l-interessi, bl-eċċezzjoni tal-każijiet iddefiniti b’mod eżawrjenti mill-imsemmija leġiżlazzjoni.
Firem
*      Lingwa tal-kawża: il-Litwan.