Edizzjoni Provviżorja
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
NORKUS
ippreżentati fl‑4 ta’ Settembru 2025 (1)
Kawża C‑480/24
Ģenerālprokuratūra
fil-preżenza ta’:
“ČIEKURI-SHISHKI” SIA,
“COUNTRY HELI” SIA
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Augstākās tiesas Senāts (il-Qorti Suprema, il-Latvja))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi meħuda fid-dawl tas-sitwazzjoni fl‑Ukraina – Regolament (UE) Nru 269/2014 – Artikolu 2 – Kunċett ta’ persuna ġuridika ‘assoċjata’ ma’ persuna fiżika elenkata fl-Anness I tar-Regolament Nru 269/2014 – Kunċett ta’ fondi u riżorsi ekonomiċi ‘li huma proprjetà, miżmuma jew ikkontrollati’ minn tali persuni fiżika – Artikolu 11 – Obbligu li ma tintlaqa’ l-ebda talba mressqa mill‑persuni msemmija fil-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu – Kamp ta’ applikazzjoni – Effetti legali – Verifika ex officio minn qorti nazzjonali tal-identità tal-partijiet fir-rigward tal-Artikoli 2 u 11 – GDPR – Artikoli 5 u 6 – Żvelar u pubblikazzjoni f’sentenza ta’ data personali ta’ persuna fiżika indikata fl-Anness I tar-Regolament Nru 269/2014”
I.      Introduzzjoni
1.        Din it-talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Augstākās tiesas Senāts (il-Qorti Suprema, il-Latvja) skont l-Artikolu 267 TFUE titlob l-interpretazzjoni tal-Artikolu 2 u tal-Artikolu 11(1)(a) u (b) tar‑Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 269/2014 tas‑17 ta’ Marzu 2014 dwar miżuri restrittivi fir-rigward ta’ azzjonijiet li jdgħajfu jew jheddu l-integrità territorjali, is-sovranità u l-indipendenza tal-Ukraina (2), kif emendat bir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2023/1765 tat‑13 ta’ Settembru 2023 (3) (iktar ’il quddiem ir-“Regolament Nru 269/2014”).
2.        Din it-talba saret fil-qafas ta’ kawża bejn persuna ġuridika Latvjana, is-“ČIEKURI-SHISHKI” SIA, u persuna ġuridika oħra Latvjana, il-“COUNTRY HELI” SIA, dwar l-irkupru ta’ dejn dovut mit‑tieni kumpannija lill-ewwel waħda. Qorti Latvjana kkundannat lil din tal-aħħar tirrimborsa s-self inkwistjoni, permezz ta’ deċiżjoni tal-qorti li saret res judicata. “COUNTRY HELI” hija miżmuma 50 % minn “ČIEKURI-SHISHKI” u minn persuna ġuridika Ċiprijotta, il‑kumpannija “ABACUS (CYPRUS) LIMITED”, li l-benefiċjarju effettiv tagħha huwa persuna fiżika koperta mill-miżuri restrittivi adottati mill-Unjoni fil-kuntest tal-invażjoni tal-Ukraina mir-Russja. Adita minn appell, il-qorti tar-rinviju għandha tiddeċiedi jekk, f’tali sitwazzjoni, is‑sentenza tal-qorti Latvjana tistax tiġi eżegwita jew inkella għandhiex tiġi annullata.
3.        Din il-kawża tqajjem sensiela ta’ domandi relatati mal‑interpretazzjoni tar-Regolament Nru 269/2014, li għalihom il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tagħti risposta sabiex tiżgura l-effikaċja tal-miżuri restrittivi. Fost l-oħrajn, huma jirrigwardaw, is-setgħa tal-qorti nazzjonali li tistabbilixxi, skont id-dritt tal-Unjoni, jekk il-miżuri msemmija minn dan ir-regolament humiex applikabbli għal persuna ġuridika, kif ukoll dwar il-kriterji li l-qorti għandha tuża sabiex tibbaża l-evalwazzjoni tagħha. L-eżami tagħhom jirrikjedi analiżi tar-relazzjoni bejn l-ordinament ġuridiku tal-Unjoni u d-dritt nazzjonali, b’mod partikolari fir-rigward tar-rwol mogħti lill-qrati nazzjonali u tal-impatt tas-sistema tal-miżuri restrittivi fuq id-dritt privat. Dawn id-domandi ta’ interpretazzjoni għandhom importanza ikbar ħafna mill-qafas tal-kawża prinċipali.
II.    Il-kuntest ġuridiku
A.      Id-dritt tal-Unjoni
1.      Ir-Regolament Nru 269/2014
4.        L-Artikolu 1  tar-Regolament Nru 269/2014 jipprevedi:
“Għall-finijiet ta’ dan ir-Regolament, japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:
(a)      ‘pretensjoni’ tfisser kull pretensjoni, sew asserita bi proċedimenti legali jew le, magħmula qabel jew wara, fis‑17 ta’ Marzu 2014 taħt jew b’rabta ma’ kuntratt jew tranżazzjoni, u b’mod partikolari tinkludi:
(i)      pretensjoni għat-twettiq ta’ kull obbligu li jirriżulta skont kuntratt jew tranżazzjoni, jew b’rabta ma’ wieħed minnhom;
(ii)      pretensjoni għall-estensjoni jew għall-ħlas ta’ bond, ta’ garanzija finanzjarja jew ta’ indennizz ta' kull forma;
(iii)      pretensjoni għal kumpens marbut ma’ kuntratt jew tranżazzjoni;
(iv)      kontropretensjoni;
(v)      pretensjoni għall-għarfien jew l-infurzar, inkluż bil-proċedura ta’ exequatur, ta’ sentenza, ta’ deċiżjoni bl-arbitraġġ jew ta’ deċiżjoni ekwivalenti, irrispettivament minn fejn tittieħed jew tingħata;
[…]
(c)      ‘awtoritajiet kompetenti’ tfisser l-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri kif identifikati fuq il-websajts elenkati fl-Anness II;
[…]”
5.        L-Artikolu 2 ta’ dan ir-regolament jistipula:
“1.      Il-fondi u r-riżorsi ekonomiċi kollha li jappartjenu, li huma l‑proprjetà, jew li huma fil-pussess jew taħt il-kontroll ta’ xi persuni fiżiċi, jew persuni fiżiċi jew ġuridiċi, entitajiet jew korpi assoċjati magħhom kif elenkati fl-Anness I jiġu ffriżati.
2.      L-ebda fond jew riżorsa ekonomika ma għandhom jitqiegħdu għad‑dispożizzjoni, direttament jew indirettament, jew għall-beneficċju ta’ persuni fiżiċi jew persuni fiżiċi jew ġuridiċi, entitajiet jew korpi assoċjati magħhom kif elenkati fl-Anness I.”
6.        L-Artikolu 3(1) tal-imsemmi regolament jipprevedi li l-Anness 1 ta’ dan tal-aħħar jinkludi kategoriji differenti ta’ persuni fiżiċi jew ġuridiċi, entitajiet jew korpi “kif ukoll persuni fiżiċi jew ġuridiċi, entitajiet jew korpi assoċjati magħhom”.
7.        L-Artikolu 9(1) tal-istess regolament huwa redatt b’dan il-mod:
“Il-parteċipazzjoni b’mod konxju u bi ħsieb, f’attivitajiet li għandhom l‑għan jew l-effett li jevitaw il-miżuri msemmija fl-Artiklu 2 hija pprojbita.”
8.        L-Artikolu 11 tar‑Regolament Nru 269/2014 jistipula:
“1.      L-ebda pretensjoni b’konnessjoni ma’ kwalunkwe kuntratt jew tranżazzjoni fejn il-prestazzjoni ta’ dawn ġiet affettwata, direttament jew indirettament, b’mod sħiħ jew parzjalment, mill-miżuri imposti skont dan ir-Regolament inklużi pretensjonijiet għal indennizz jew kwalunkwe pretensjoni oħra ta’ dan it-tip, bħal pretensjoni għal kumpens jew pretensjoni taħt garanzija, b’mod partikolari pretensjoni għal estensjoni jew ħlas ta’ bond, garanzija jew indennizz, b’mod partikolari garanzija finanzjarja jew indennizz finanzjarju, ta’ kwalunkwe għamla, ma tiġi sodisfatta, jekk din issir minn:
(a)      persuni fiżiċi jew ġuridiċi, mill-entitajiet jew mill-korpi elenkati fl‑Anness I;
(b)      kull persuna fiżika jew ġuridika, entità jew korp li jaġixxu permezz jew f’isem waħda mill-persuni, l-entitajiet jew il-korpi msemmija fil-punt (a).
2.      Fi kwalunkwe proċedura għall-infurzar ta’ pretensjoni, l-obbligu biex ikun ippruvat li l-issodisfar tal-pretensjoni mhux ipprojbit bil‑paragrafu 1, ikun fuq il-persuna fiżika jew ġuridika, l-entità jew il‑korp li jkunu qed ifittxu l-infurzar ta’ din il-pretensjoni.
3.      Dan l-Artikolu huwa bla preġudizzju għad-dritt tal-persuni fiżiċi jew ġuridiċi, l-entitajiet jew il-korpi msemmija fil-paragrafu 1 għal rieżami ġudizzjarju tal-legalità tan-nuqqas ta’ prestazzjoni ta’ obbligi kuntrattwali skont dan ir-Regolament.”
9.        L-Artikolu 14 ta’ dan ir-regolament huwa redatt bil-mod segwenti:
“1.      Fejn il-Kunsill jiddeċiedi li jagħmel persuna fiżika jew ġuridika, entità jew korp soġġetta għall-miżuri msemmija fl-Artikolu 2, għandu jemenda l-Anness I skont dan.
2.      Il-Kunsill għandu jikkommunika d-deċiżjoni tiegħu, inkluż ir‑raġunijiet għall-elenkar, lill-persuna fiżika jew ġuridika, entità jew korp msemmija fil-paragrafu 1, sew direttament, jekk l-indirizz hu magħruf, jew permezz tal-pubblikazzjoni ta’ avviż, billi l-persuna fiżika jew ġuridika, entità jew korp jingħataw opportunià li jressqu l‑osservazzjonijiet.
3.      Fejn jitressqu osservazzjonijiet, jew tiġi ppreżentata evidenza sostanzjali ġdida, il-Kunsill għandu jagħmel rieżami tad-deċiżjonijiet tiegħu u jinforma b’dan lill-persuna fiżika jew ġuridika, entità jew korp.
4.      Il-lista fl-Anness I għandha tiġi rieżaminata f’intervalli regolari u għallanqas kull 12-il xahar.”
10.      L-Artikolu 17 tal-imsemmi regolament jistipula:
“Dan ir-Regolament japplika:
[…]
(d)      għal kwalunkwe persuna ġuridika, entità jew korp, ġewwa jew barra mit-territorju tal-Unjoni, li jkunu inkorporati jew kostitwiti taħt il-liġi ta’ Stat Membru;
[…]”
2.      Ir-Regolament ta’ Implimentazzjoni (UE) 2022/336
11.      Il-premessi 10 sa 13 tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal‑Kunsill (UE) 2022/336 tat‑28 ta’ Frar 2022 li jimplimenta r-Regolament (UE) Nru 269/2014
dwar miżuri restrittivi fir-rigward ta’ azzjonijiet li jdgħajfu jew jheddu l-integrità territorjali, is-sovranità u l-indipendenza tal-Ukrajna (4) jistipulaw:
“(10)      Fl-24 ta’ Frar 2022, ir-Rappreżentant Għoli ħareġ dikjarazzjoni f’isem l-Unjoni li tikkundanna fl-aktar termini qawwija possibbli l‑invażjoni mhux provokata tal-Ukrajna mill-forzi armati tal‑Federazzjoni Russa u l-involviment tal-Belarussja f’din l-aggressjoni kontra l-Ukrajna. Ir-Rappreżentant Għoli indika li r-rispons tal-Unjoni ser jinkludi miżuri restrittivi kemm settorjali kif ukoll individwali.
(11)      Fl-24 ta’ Frar 2022, il-Kunsill Ewropew ikkundanna bl-aktar mod qawwi possibbli l-aggressjoni militari mhux provokata u mhux ġustifikata tal-Federazzjoni Russa kontra l-Ukrajna. Bl-azzjonijiet militari illegali tagħha, ir-Russja qed tikser b’mod serju d-dritt internazzjonali u l-prinċipji tal-Karta tan-NU, u qed iddgħajjef is-sigurtà u l-istabbiltà Ewropea u globali. Il-Kunsill Ewropew qabel dwar aktar miżuri restrittivi li ser jimponu konsegwenzi massivi u severi fuq ir‑Russja għall-azzjonijiet tagħha, f’koordinazzjoni mill-qrib mas-sħab u l-alleati tagħna.
(12)      Minħabba l-gravità tas-sitwazzjoni, il-Kunsill iqis li 26 persuna u entità waħda jenħtieġ li jiżdiedu mal-lista ta’ persuni, entitajiet u korpi soġġetti għall-miżuri restrittivi li tinsab fl-Anness I għar-Regolament (UE) Nru 269/2014.
(13)      Għalhekk l-Anness I għar-Regolament (UE) Nru 269/2014 jenħtieġ li jiġi emendat skont dan[.]”
B.      Id-dritt Latvjan
12.      L-Artikoli 483 u 484 tas-civilprocesa likums (il-Kodiċi tal‑Proċedura Ċivili) jistipulaw li l-Prosekutur Ġenerali jista’, taħt ċerti kundizzjonijiet, jippreżenta appell quddiem l-Augstākās tiesas Senāts (il-Qorti Suprema) kontra ċerti deċiżjonijiet ġudizzjarji li huma res judicata.
III. Il-fatti li taw lok għal din il-kawża, il-kawża prinċipali u d‑domandi preliminari
13.      Fid‑19 ta’ Mejju 2015 ġie konkluż kuntratt ta’ self ta’ EUR 3 407 347.10 bejn “ČIEKURI-SHISHKI”, il-persuna li sellfet, u “COUNTRY HELI”, il-persuna li ssellfet.
14.      Fid‑19 ta’ Jannar 2023, “ČIEKURI-SHISHKI”
(iktar ’il quddiem ir-“rikorrenti”) ippreżentat rikors kontra “COUNTRY
HELI”
(iktar ’il quddiem il-“konvenuta”), sabiex tirkupra l-kapital u l-interessi tas-self. Ir-rikors jindika li l-kapital tal-konvenuta huwa miżmum 50 % mir-rikorrenti u 50 %
minn kumpannija stabbilita fir-Repubblika ta’ Ċipru “ABACUS
(CYPRUS) LIMITED”, li l-benefiċjarju effettiv tagħha huwa persuna fiżika, D.
15.      Permezz ta’ sentenza tat‑13 ta’ Settembru 2023,
ir-Rīgas
rajona
tiesa
(il-Qorti Distrettwali ta’ Riga, il-Latvja) ikkonstatat li l-konvenuta kienet għadha ma ħallsitx lura l-ammont misluf u lanqas ħallset l‑interessi tas-self. Din il-qorti għalhekk laqgħet ir-rikors u kkundannat lill-konvenuta tirrimborsa lir-rikorrenti d-dejn mitlub. Fis‑sentenza tagħha, madankollu hija ma eżaminatx jekk ir-rikorrenti jew il-konvenuta kinux koperti mill-miżuri restrittivi adottati mill-Unjoni fir‑rigward ta’ azzjonijiet li jdgħajfu jew jheddu l-integrità territorjali, is‑sovranità u l-indipendenza tal-Ukraina, b’mod partikolari dawk adottati skont jew abbażi tar-Regolament Nru 269/2014.
16.      Is-sentenza, li ma kinitx appellata, saret res judicata fl‑4 ta’ Ottubru 2023.
17.      Fit‑12 ta’ Ottubru 2023, inħareġ titolu eżekuttiv, li sussegwentement ntbagħat lir-Reġistru tal-Miżuri ta’ Eżekuzzjoni.
18.      Fl-eżerċizzju tad-drittijiet mogħtija lilu permezz tal-Artikoli 483 u 484 tal-Kodiċi tal-Proċedura Ċivili, l-aġent Prosekutur Ġenerali appella mis-sentenza tar-Rīgas
rajona
tiesa
(il-Qorti Distrettwali ta’ Riga) tat‑13 ta’ Settembru 2023, u talab li tal-aħħar tiġi annullata u l-eżekuzzjoni tagħha tiġi sospiża sakemm jiġi deċiż l-appell. Il-Prosekutur Ġenerali jsostni li, peress li D kien indikat, permezz tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni 2022/336 li jimplimenta r-Regolament Nru 269/2014, fil-lista ta’ persuni koperti minn miżuri restrittivi li tinsab fl-Anness I ta’ dan l-aħħar Regolament, id-dispożizzjonijiet tiegħu għandhom japplikaw, f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, għall‑konvenuta. Huwa jżid li, fid-dawl tal-fatt li r-rikors tar-rikorrenti tressaq wara l-inklużjoni ta’ D fuq din il-lista, ir-Rīgas
rajona
tiesa (il-Qorti Distrettwali ta’ Riga) kellha tivverifika jekk l-għan reali ta’ dan ir-rikors kienx li jiġu evitati l-miżuri restrittivi adottati kontra D.
19.      Permezz ta’ digriet tat‑8 ta’ Frar 2024, l-Augstākās tiesas Senāts (il-Qorti Suprema), li hija l-qorti tar-rinviju, iddeċidiet li tibda proċedura sabiex teżamina l-appell imressaq mill-Prosekutur Ġenerali filwaqt li ssospendiet l-eżekuzzjoni tas-sentenza tal-ewwel istanza.
20.      Il-qorti tar-rinviju tirrileva li l-Artikolu 2
tar-Regolament Nru 269/2014
ma jagħtix risposta ċara fir-rigward tal-mod li bih għandu jiġi stabbilit jekk persuna ġuridika bħall-konvenuta għandhiex tiġi kkunsidrata bħala persuna ġuridika “assoċjata” ma’ persuna fiżika elenkata fl-Anness I ta’ dan ir-regolament, meta l-kapital tagħha huwa miżmum minn diversi kumpanniji u l-benefiċjarju effettiv ta’ waħda minn dawn il-kumpanniji jirriżulta li huwa tali persuna fiżika. Fil-fatt, jista’ jkun leġittimu li jiġi preżunt f’dan il-każ li l-konvenuta hija miżmuma jew eventwalment ikkontrollata minn D, bħala benefiċjarju effettiv. Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk ir-rikorrenti, bħala persuna ġuridika li għandha 50 %
tal-kapital tal-konvenuta, tistax hija wkoll tkun ikklassifikata bħala persuna ġuridika “assoċjata”, peress li fin-nuqqas ta’ dan, l-effikaċja tal-miżuri restrittivi adottati kontra D jistgħu jkunu kompromessi.
21.      Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju tfittex li tikseb kjarifiċi dwar il-kamp ta’ applikazzjoni ratione personae u dwar l-effetti legali tal-Artikolu 11(1) tar-Regolament Nru 269/2014. B’mod partikolari, hija tqis li ma jkunx iġġustifikat li tiġi eskluża l-possibbiltà, għal qorti nazzjonali, li tiddeċiedi u tilqa’ talba li taqa’ taħt din id-dispożizzjoni, sakemm din il-qorti tispjega b’mod espress fid-dispożittiv tas-sentenza tagħha li din ma tistax tiġi eżegwita b’mod volontarju jew furzat ħlief jekk il-miżuri restrittivi kontra l-persuna kkonċernata jitneħħew. Il-qorti tar-rinviju tistaqsi wkoll dwar sa fejn ir-Regolament Nru 269/2014 jitlob lill-qorti nazzjonali tistħarreġ ex officio jekk waħda mill-partijiet fi proċedura f’kawża ċivili hijiex persuna koperta bl-Artikolu 2 jew bl‑Artikolu 11(1) ta’ dan ir-regolament.
22.      F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-Augstākās tiesas Senāts (il-Qorti Suprema) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja s-segwenti domandi preliminari:
“1)      F’liema ċirkustanzi jista’ jitqies li persuna hija assoċjata fis-sens tal-Artikolu 2 tar-[Regolament Nru 269/2014] u persuna ġuridika li 50 % tal-kapital tagħha huwa proprjetà ta’ persuna ġuridika li l‑benefiċjarju effettiv tagħha huwa inkluż fil-lista ta’ persuni fiżiċi elenkati fl-Anness tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni [2022/336] tista’ tiġi kklassifikata bħala persuna ġuridika assoċjata?
2)      Fil-każ li r-risposta għat-tieni parti tal-ewwel domanda tkun fl‑affermattiv, persuna ġuridika li hija l-proprjetarja ta’ 50 % tal-kapital tal-persuna ġuridika deskritta fl-imsemmija parti tal-ewwel domanda għandha wkoll tiġi kkunsidrata bħala persuna ġuridika assoċjata fis-sens tal-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 269/2014?
3)      Skont ir-Regolament Nru 269/2014, il-persuni, l-entitajiet jew il‑korpi msemmija fl-Artikolu 11(1)(b) għandhom jitqiesu bħala li huma wkoll persuni ġuridiċi assoċjati fis-sens tal-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 269/2014?
4)      Fil-kuntest tal-eżami ta’ kull talba, il-qorti hija obbligata li tivverifika ex officio jekk waħda mill-partijiet fil-proċedura hijiex persuna msemmija fl-Artikolu 2 jew mill-Artikolu 11(1)(a) jew (b) tar‑Regolament Nru 269/2014?
5)      Liema huma l-effetti legali tal-Artikolu 11(1) tar-Regolament Nru 269/2014 li jipprevedi li ‘[l]-ebda pretensjoni’
ippreżentata mill‑persuni msemmija fl-Artikolu 11(1)(a) jew (b) ‘ma [għandha] tiġi sodisfatta’, u tali pretensjoni tista’ tiġi eżaminata fuq il-mertu jekk id-dispożittiv ta’ sentenza jipprevedi li s-sentenza ma hijiex eżekutorja sakemm l-imsemmija persuni jibqgħu elenkati fil-lista inkwistjoni?
6)      L-Artikolu 11(1) tar-Regolament Nru 269/2014 jipproduċi effetti legali fil-każ fejn ir-rikorrent ma jkunx waħda mill-persuni msemmija fil‑punti (a) jew (b) tal-Artikolu 11(1), iżda fejn il-konvenut ikun tali persuna?
7)      Id-data tal-persuna fiżika li hija suġġetta għal sanzjonijiet (isem u kunjom) għandha tiġi żvelata fil-motivi tas-sentenza, u l-imsemmija data għanda tingħata taħt psewdonimu fil-kuntest tal-pubblikazzjoni ta’ din is‑sentenza?”
IV.    Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
23.      Id-deċiżjoni tar-rinviju datata 4 ta’ Lulju 2024 waslet fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fid‑9 ta’ Lulju 2024.
24.      Il-Prosekutur Ġenerali, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, il-Gvern Latvjan, tal-Pajjiżi l-Baxxi u Finlandiż kif ukoll il-Kummissjoni Ewropea ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub fit-terminu stabbilit bl-Artikolu 23 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea.
25.      Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li tipproċedi mingħajr seduta, skont l-Artikolu 76(2) tar-Regoli tal-Proċedura tagħha.
V.      Analiżi legali
A.      Rimarki preliminari
26.      Ir-Regolament Nru 269/2014 ġie adottat mill-Unjoni Ewropea fis‑17 ta’ Marzu 2014, bħala reazzjoni għas-sitwazzjoni fl-Ukraina, b’mod partikolari għall-annessjoni illegali tal-Krimea mir-Russja. Wara l-bidu tal-gwerra ta’ aggressjoni mmexxija mill-Federazzjoni Russa kontra l-Ukraina fl-2022, dan ir-regolament kiseb importanza ikbar. Huwa wieħed mill-istrumenti prinċipali ta’ sanzjonijiet immirati kontra r-Russja. Huwa jistipula l-iffriżar tal-beni ta’ persuni u entitajiet responsabbli għal azzjonijiet li jikkawżaw preġudizzju għall-integrità territorjali, għas-sovranità u għall-indipendenza tal-Ukraina, u għal persuni oħra msemmija mill-Artikolu 2 tad-Deċiżjoni 2014/145/PESK (5). Huwa jipprojbixxi wkoll li dawn jingħataw, b’mod dirett jew indirett, fondi jew riżorsi ekonomiċi. Il-lista li hija annessa miegħu, li tinkludi mexxejja politiċi, oligarki, militari, impriżi u propagandisti marbuta mal-Kremlin, tiġi aġġornata b’mod regolari. Dawn il-miżuri huma parti minn risposta iktar wiesgħa tal-Unjoni, li tinkludi wkoll sanzjonijiet ekonomiċi u kummerċjali, biex issir pressjoni fuq ir-Russja biex ittemm l-azzjonijiet militari tagħha u tirrispetta d-dritt internazzjonali.
27.      Fid-dritt tal-Unjoni, il-“miżuri restrittivi” huma adottati permezz ta’ deċiżjonijiet tal-Kunsill, li “jiddefinixxu l-approċċ tal-Unjoni għal kwistjoni partikolari ta’ natura ġeografika jew tematika”, fil-qafas tal‑politika estera u ta’ sigurtà komuni (PESK) u bis-saħħa tal-Artikolu 29 TUE. Peress li d-deċiżjonijiet adottati fil-qafas tal-PESK ma jipproduċux effett dirett fl-ordinament ġuridiku nazzjonali tal-Istati Membri, huma waħidhom ma jistgħux joħolqu obbligi għal persuni ġuridiċi jew fiżiċi. Għalhekk, l-implimentazzjoni tagħhom tirrikjedi li jiġu adottati, abbażi tal-Artikolu 215 TFUE, tal-“miżuri meħtieġa” fil‑forma ta’ atti ta’ dritt sekondarju li għandhom bħala għan “l‑interruzzjoni jew it-tnaqqis, parzjali jew sħiħ, tar-relazzjonijiet ekonomiċi u finanzjarji, ma’ pajjiż terz wieħed jew aktar” (paragrafu 1) jew “miżuri restrittivi […] kontra persuni fiżiċi jew ġuridiċi, gruppi jew entitajiet mhux Statali” (paragrafu 2) (6).
28.      Fl-eżerċizzju tal-kompetenzi li l-bażi legali tal‑Artikolu 215 TFUE tagħti lill-Kunsill, dan tal-aħħar ġeneralment jagħżel li jadotta regolamenti. Ir-Regolament Nru 269/2014, li jinsab fil‑qalba ta’ din il-kawża, jaqa’ preċiżament f’din il-kategorija ta’ atti. In‑natura legali tal-“miżuri restrittivi” tirrappreżenta waħda mid-diversi aspetti li għandhom jiġu diskussi waqt l-eżami tad-domandi preliminari. Għandhom jiġu analizzati wkoll il-miżuri konkreti li l-korpi kompetenti tal-Istati Membri, inkluż il-qrati tagħhom, għandhom jieħdu sabiex jimplimentaw b’mod sħiħ dan ir-regolament fl-ordinamenti ġuridiċi tagħhom. Il-koerenza u l-implimentazzjoni effettiva ta’ dawn il-miżuri huma fil-fatt kruċjali sabiex jiġu żgurati l-għanijiet li għandhom jintlaħqu tal-PESK fi ħdan l-Unjoni.
29.      Skont it-talba tal-Qorti tal-Ġustizzja, dawn il-konklużjonijiet ser ikunu ffokati fuq ir-raba’, il-ħames u s-sitt domanda preliminari, li jistgħu jinġabru f’żewġ temi separati. Ir-raba’ domanda tirrigwarda l-eventwali obbligu, għall-qorti nazzjonali, li tivverifika ex officio jekk waħda mill‑partijiet fil-proċedura hijiex persuna koperta bl-Artikoli 2 u 11 tar‑Regolament Nru 269/2014. Il-ħames u s-sitt domanda jirrigwardaw, min-naħa tagħhom, il-kamp ta’ applikazzjoni kif ukoll l-effetti legali tal‑Artikolu 11(1) ta’ dan ir-regolament. Ser nittratta dawn il-kwistjonijiet b’mod separat.
30.      Skont ir-regoli tat-tqassim tal-kompetenzi li jeżistu fil-qafas tal-proċedura ta’ kooperazzjoni stabbilita fl-Artikolu 267 TFUE, minn naħa, hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tinterpreta d‑dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni li l-qorti nazzjonali identifikat, taħt ir-responsabbiltà tagħha biss u fid-dawl tal-elementi fattwali u legali tal-kawża prinċipali, bħala li huma determinanti għas-soluzzjoni tat-tilwima (7). Min-naħa l-oħra, hija din il-qorti li għandha tapplika dawn id-dispożizzjonijiet għall-każ inkwistjoni, filwaqt li tieħu inkunsiderazzjoni l-interpretazzjoni mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja. Sabiex il-qorti tar-rinviju tingħata risposta utli għad-domandi magħmula, fl-analiżi tiegħi ser ninkludi numru ta’ dispożizzjonijiet li jistgħu, suġġetti għall-evalwazzjoni tal-fatti minn din il-qorti nazzjonali, jiġu applikati (8).
B.      Fuq ir-raba’ domanda preliminari
31.      Permezz tar-raba’ domanda preliminari tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-Artikolu 2 u l-Artikolu 11(1)(a) u (b) tar-Regolament Nru 269/2014 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li l-qorti nazzjonali hija obbligata tivverifika ex officio jekk waħda mill-partijiet fil-kawża hijiex persuna koperta b’dawn id-dispożizzjonijiet.
32.      Kif spjegajt fir-rimarki preliminari tiegħi, l-Unjoni ġeneralment tuża l-istrument legali tar-regolament sabiex timplimenta miżuri restrittivi adottati mill-Kunsill fil-qafas tal-PESK (9). Kif jirriżulta mill‑premessa 10 tar-Regolament Nru 269/2014, ġie previst dħul fis-seħħ immedjat sabiex tiġi żgurata l-effikaċja ta’ dawn il-miżuri. Skont l‑Artikolu 288 TFUE, regolament għandu applikazzjoni ġenerali, jorbot fl-intier tiegħu u huwa direttament applikabbli fl-Istati Membri kollha. L-użu ta’ dan l-istrument legali jiżgura għalhekk l-applikazzjoni uniformi tal-miżuri restrittivi (10). Barra minn hekk, skont l-Artikolu 17 tar-Regolament Nru 269/2014, dan japplika għal kwalunkwe persuna, entità jew korp li jinsabu fl-Istat Membru. L-implimentazzjoni u l‑applikazzjoni ta’ dawn il-miżuri restrittivi jaqgħu taħt ir-responsabbiltà tal-Istati Membri, permezz tal-awtoritajiet kompetenti tagħhom.
33.      Id-dispożizzjonijiet tar-regolamenti huma, bħala regola, vinkolanti fuq il-korpi kollha tal-Istati Membri fil-qafas tal-kompetenzi rispettivi tagħhom, inkluż is-setgħa ġudizzjarja. Din tal-aħħar għandha rwol ċentrali sabiex tiżgura r-rispett tad-dritt tal-Unjoni filwaqt li tistħarreġ, jekk ikun il-każ, il-legalità tal-miżuri stabbiliti mill-Istat. Dan ifisser li l-qrati tal-Istati Membri jistgħu jiddeċiedu dwar il-legalità ta’ atti li jimplimentaw, fuq il-livell nazzjonali (11), il-miżuri restrittivi bħas‑sanzjonijiet u r-restrizzjonijiet kummerċjali. B’hekk, is-setgħa ġudizzjarja tikkontribwixxi sabiex tiġi żgurata ċ-ċertezza legali u jiġi żgurat li l-miżuri jkunu konformi mal-qafas legali. Jekk miżura tiġi kkunsidrata illegali, il-qorti kompetenti tista’ tannullaha jew temendaha. B’dan il-mod, is-setgħa ġudizzjarja tikkontribwixxi sabiex tipprevjeni l‑abbużi ta’ poter u sabiex tissalvagwardja l-Istat tad-dritt fi ħdan l-Unjoni.
34.      Regolament li jipprevedi miżuri restrittivi prinċipalment jiġi implimentat mill-korpi tal-Istat li għandhom kompetenza speċjalizzata partikolari fil-qasam tal-kontroll finanzjarju. Dawn il-korpi għandhom il‑mezzi neċessarji u għalhekk huma awtorizzati jimplimentaw is-sanzjonijiet finanzjarji previsti, bħall-iffriżar tal-assi, il-projbizzjoni li tagħti krediti u li tagħmel pagamenti lil ċerti persuni jew organi. Huma għandhom jordnaw il-miżuri konkreti kontra persuni u organi
li jinsabu fuq il-listi msemmija mir-Regolament. L-imsemmija korpi, inkarigati mill-eżekuzzjoni tar-regolament kif ukoll, jekk ikun il-każ, tal-miżuri nazzjonali ta’ implimentazzjoni, jaqgħu ġeneralment – iżda mhux dejjem – taħt is-setgħa eżekuttiva.
35.      F’dan il-kuntest, għandu jiġi nnotat li minkejja li l-Anness II tar‑Regolament Nru 269/2014 jelenka siti Internet li jagħtu informazzjoni dwar l-awtoritajiet kompetenti u indirizzi għan-notifiki lill-Kummissjoni, ir-Regolament stess ma fihx dettalji dwar l-awtoritajiet nazzjonali u lanqas dwar ir-rwol konkret tagħhom fl-implimentazzjoni u fl‑applikazzjoni tal-miżuri restrittivi. Il-fatt li l-korpi u l-Ministeri maħtura huma differenti skont l-Istati Membri jirrifletti r-rikonoxximent ta’ awtonomija kbira istituzzjonali mogħtija lil dawn tal-aħħar fil-qasam tal-eżekuzzjoni tal-miżuri restrittivi. Madankollu, minn dan jirriżulta li ċerti Ministeri, bħal dak għall-Ekonomija u għall-Finanzi, spiss ikollhom rwol partikolari, minħabba l-kompetenza speċjalizzata tagħhom fil-qasam tal-kummerċ internazzjonali u tal-kontroll tal-movimenti ta’ kapital (12).
36.      Għandu jiġi nnotat ukoll li r-Regolament Nru 269/2014 lanqas ma fih dispożizzjonijiet preċiżi dwar il-mod li bih l-Istati Membri għandhom jimplimentaw konkretament il-miżuri restrittivi. L-ebda armonizzazzjoni tar-regoli ta’ proċedura nazzjonali ma huma previsti fih. Dan ir-regolament pjuttost huwa ristrett sabiex jistabbilixxi għan konkret, bħall-iffriżar ta’ ċerti assi jew riżorsi ekonomiċi. Ċerti għanijiet huma wkoll ifformulati b’mod relattivament wiesa’, jew jiddependu minn evalwazzjoni ta’ ċirkustanzi konkreti, bħal meta jiġi ordnat li l-persuni fiżiċi inklużi fl-Anness I, jew il-persuni fiżiċi jew ġuridiċi, entitajiet jew organi
li huma assoċjati magħhom ma jistgħux jirċievu jew jibbenefikaw, direttament jew indirettament, minn fondi jew riżorsi ekonomiċi. Dawn l-elementi jippermettu li jiġi konkluż li l-Istati Membri għandhom marġni ta’ manuvrar wiesa’ fir-rigward tal-mod li bih jintlaħqu l-għanijiet stabbiliti (13).
37.      Din il-forma ta’ applikazzjoni u ta’ implimentazzjoni ddeċentralizzata ta’ miżuri restrittivi tieħu inkunsiderazzjoni l-istruttura tal-Unjoni u l-prinċipju ta’ sussidjarjetà stabbilita mit-Trattat UE (14). Tirrifletti wkoll il-kumplessità tal-kompitu li għandhom l-Unjoni u l-Istati Membri tagħha, b’mod partikolari l-ħafna każijiet li fihom persuni jew organi
jipprovaw jevitaw is-sistema ta’ sanzjonijiet. F’din il-perspettiva, jidher effettivament għaqli li r-responsabbiltà tal‑applikazzjoni konkreta tar-Regolament Nru 269/2014 kif ukoll tal‑adozzjoni, jekk ikun il-każ, ta’ miżuri nazzjonali ta’ implimentazzjoni tingħata lill-awtoritajiet nazzjonali, li huma eqreb lejn il-fatti u li għandhom, barra minn hekk, kompetenza speċjalizzata partikolari.
38.      Għandu jiġi spjegat li, minkejja l-implimentazzjoni u l-eżekuzzjoni ddeċentralizzata tal-miżuri restrittivi, għandhom ikunu l-Istati Membri li għandhom jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa sabiex jiżguraw li l-miżuri restrittivi tal-Unjoni ma jiġux evitati. L‑Artikolu 29 TUE jobbligahom jiżguraw l-konformità tal-politiki nazzjonali tagħhom mal-pożizzjonijiet tal-Unjoni. L-Istati Membri għandhom għalhekk jikkoordinaw l-isforzi tagħhom mal-livelli nazzjonali u supranazzjonali sabiex jipprevjenu kwalunkwe evażjoni u, fl-aħħar mill-aħħar, jiżguraw l-effettività tas-sanzjonijiet tal-Unjoni (15). Fil-fatt, bħal f’setturi oħra komparabbli, b’mod partikolari fil-qasam ta’ traspożizzjoni tad-direttivi mill-Istati Membri, id-deċentralizzazzjoni tal-implimentazzjoni u tal-eżekuzzjoni ta’ miżuri restrittivi ma għandhiex tikkawża preġudizzju għall-effikaċja tad-dritt tal-Unjoni.
39.      Din hija r-raġuni li għaliha l-Qorti tal-Ġustizzja, filwaqt li tirrikonoxxi, fl-assenza ta’ dispożizzjonijiet kuntrarji tad-dritt tal-Unjoni, awtonomija proċedurali lill-Istati Membri, għandha tendenza li tenfasizza li l-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni ma għandhiex issir prattikament impossibbli jew eċċessivament diffiċli. Limitazzjoni oħra għal din l‑awtonomija proċedurali tirriżulta, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal‑Ġustizzja, mill-prinċipju ta’ ekwivalenza, li permezz tiegħu l-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni ma għandhiex tkun inqas favorevoli minn dik tad-dritt nazzjonali li jirregola sitwazzjonijiet simili (16). Il‑prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività jikkostitwixxu għalhekk kriterji legali kruċjali li jippermettu li tiġi evalwata l-konformità ta’ miżura nazzjonali konkreta mar-rekwiżiti tar-Regolament Nru 269/2014.
40.      Fil-fatt, jidhirli li interpretazzjoni ta’ dawn il-prinċipji tippermetti li tingħata risposta għar-raba’ domanda preliminari magħmula mill-qorti tar-rinviju. Kif diġà semmejt f’dawn il-konklużjonijiet, regolament li jipprevedi miżuri restrittivi huwa prinċipalment implimentat mill-korpi tal-Istat li joperaw fil-qasam tas-sorveljanza finanzjarja u li għandhom kompetenzi neċessarji sabiex jordnaw miżuri konkreti (17). Minkejja li r‑rwol ċentrali tal-qorti nazzjonali sabiex tiżgura protezzjoni ġudizzjarja huwa inkontestabbli (18), ikun diffiċli jintalab li membru tas-setgħa ġudizzjarja jkollu, fil-każijiet kollha, kompetenzi speċjalizzati neċessarji sabiex jieħu l-miżuri adattati fis-sitwazzjonijiet partikolari, b’mod partikolari f’dak li jirrigwarda l-assi ta’ persuna inkluża fl-Anness I tar‑Regolament Nru 269/2014. Barra minn hekk, għandu jitfakkar li l‑funzjoni tagħha hija fundamentalment differenti minn dik tal-eżekuttiv u li jkun problematiku, fid-dawl tal-prinċipju ta’ separazzjoni tal-poteri fis-seħħ fl-Istati Membri, li din tingħata l-funzjonijiet li normalment huma tal-eżekuttiv.
41.      Minkejja dan, għandu jitfakkar li s-setgħa ġudizzjarja hija marbuta wkoll bid-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 269/2014 u li, fil-qafas tal-kompetenzi tagħha, hija obbligata tiżgura l-applikazzjoni tiegħu. Fi kliem ieħor, l-azzjoni tal-qorti nazzjonali, bħal dik tal-korpi l‑oħra tal-Istat, għandha tkun evalwata permezz tal-prinċipju ta’ effettività fl-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni (19). Madankollu, għandhom jiġu kkunsidrati kundizzjonijiet partikolari li fihom tintervjeni s-setgħa ġudizzjarja, b’mod partikolari l-fatt li l-qorti nazzjonali tista’ teżerċita biss l-kompetenzi li jagħtiha d-dritt proċedurali nazzjonali. Din il-limitazzjoni tirriżulta mill-prinċipju tal-Istat tad-dritt, li jikkaratterizza s-sistemi legali tal-Istati Membri kollha tal-Unjoni.
42.      F’dan ir-rigward, l-ewwel nett hemm bżonn li jitfakkar li l‑proċedura ċivili, fis-sistemi legali tal-Istati Membri, hija prinċipalment ikkaratterizzata mill-prinċipju tal-kontradittorju, li permezz tiegħu l-qorti tifforma l-konvinzjoni tagħha abbażi tal-argumenti ppreżentati mill-partijiet. Barra minn hekk, il-prinċipju li l-qorti għandha tiddeċiedi biss fuq it-talbiet mressqa lilha, fil-proċedura ċivili (20), jippermetti lill-partijiet li jiddeċiedu b’mod ħieles li jibdew kawża, jiddeterminaw is-suġġett tagħha, u jitterminawha. Fi kliem ieħor, il-qorti ċivili, bħala regola, hija obbligata tikkunsidra biss l-elementi invokati mill-partijiet fil-kawża. Għalhekk, il-partijiet għandhom il-kontroll sħiħ tal-kawża u l-qorti tadotta, bħala regola, pożizzjoni passiva (21). Eċċezzjoni għal dan huma l-fatti “notorji”, li huma ġeneralment magħrufa jew, tal-inqas familjari għall-qorti, li għandha kompetenza speċjalizzata personali f’qasam partikolari u, għalhekk, tista’ tieħu dan inkunsiderazzjoni fir-raġunament tagħha. Dawn il-karatteristiċi jiddistingwu b’mod fundamentali lill-qorti ċivili minn korpi oħra tal-Istat, bħall-Prosekutur pubbliku fil-proċeduri kriminali, li jistgħu, min-naħa tagħhom, jibdew investigazzjonijiet ex officio.
43.      F’dan il-kuntest, għandha titfakkar il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li d-dritt tal-Unjoni ma jeħtieġx, bħala regola, li l-qorti nazzjonali teżamina ex officio motiv ibbażat fuq il-ksur ta’ dispożizzjonijiet tal-Unjoni meta l-eżami ta’ dan il-motiv jobbligaha toħroġ mil-limiti tat-tilwima kif din tal-aħħar tkun ġiet limitata mill-partijiet. Din il-limitazzjoni tas-setgħa tal-qorti nazzjonali hija ġġustifikata mill-prinċipju li f’kawża ġudizzjarja huma l-partijiet li għandhom jieħdu l-inizjattiva. Konsegwentement, skont din il-ġurisprudenza, il-qorti nazzjonali tista’ taġixxi ex officio biss f’każijiet eċċezzjonali fejn l-interess pubbliku jeżiġi l-intervent tagħha (22). Dan il-punt jeħtieġ spjegazzjonijiet iktar iddettaljati.
44.      Il-Qorti tal-Ġustizzja identifikat, fil-ġurisprudenza tagħha, serje ta’ każijiet li fihom hija rrikonoxxiet li l-qorti nazzjonali hija obbligata tirrileva ex officio ksur tar-regoli tad-dritt tal-Unjoni (23). Karatteristika komuni f’dawn il-każijiet hija li r-regola tad-dritt applikabbli hija ta’ natura vinkolanti u tagħti drittijiet lill-partijiet fil-proċedura. Il-Qorti tal‑Ġustizzja tistabbilixxi li l-qorti nazzjonali, f’isem interess pubbliku ta’ protezzjoni tad-drittijiet mogħtija mid-dritt tal-Unjoni, hija obbligata li tirrileva ex officio tali ksur, u b’hekk toħroġ mil-limiti magħżula mill-partijiet, meta waħda mill-partijiet fil-proċedura ssofri dannu, sa fejn din il-protezzjoni ma tkunx tista’ tiġi żgurata b’mod ieħor, b’mod partikolari għaliex, skont id-dritt nazzjonali, ma kinitx f’pożizzjoni li ssostniha jew meta ma hemm l-ebda forma oħra ta’ protezzjoni prevista minn dak id‑dritt.
45.      Minkejja li l-ġurisprudenza ċċitata fil-punt preċedenti hija bbażata fuq kunsiderazzjonijiet relatati mal-protezzjoni tad-drittijiet mogħtija lil partijiet f’kawża mid-dritt tal-Unjoni, ma jidhirlix li huwa eskluż li tali approċċ jista’ japplika wkoll f’każijiet fejn ma hijiex kwistjoni ta’ protezzjoni ta’ interess pubbliku li jinvolvi l-protezzjoni tad-drittijiet suġġettivi ta’ individwi, iżda iktar sabiex jiġi żgurat il-ħarsien ta’ interess pubbliku awtonomu, tal-Unjoni stess bħala organizzazzjoni supranazzjonali u suġġetta għad-dritt internazzjonali, b’kapaċità li twettaq azzjoni esterna sabiex jiġi żgurat ir-rispett tal-ordinament internazzjonali bbażat fuq regoli (24). Il-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti, li hija l-bażi fundamentali ta’ dan l-ordinament ġuridiku, għandha l-għan li tipproteġi l-paċi u s-sigurtà globali. L-Unjoni ħadet impenn irrevokabbli li tikkontribwixxi sabiex jintlaħaq dan il-għan (25).
46.      Fil-każ inkwistjoni, huwa ċar li hemm interess pubbliku għal applikazzjoni effikaċja tar-Regolament Nru 269/2014, li, fl-opinjoni tiegħi, tiġġustifika aġġustament tal-limiti tal-awtonomija proċedurali tal-Istati Membri sabiex jiġu ssodisfatti r-rekwiżiti li jintlaħqu l-għanijiet tal-PESK fi ħdan l-Unjoni (26). Id-diversità tat-tradizzjonijiet ġuridiċi fl-Istati Membri ma għandhiex titqies bħala ostakolu u lanqas ma tista’ sservi bħala mezz biex tiġi evitata s-sistema tas-sanzjonijiet tal-Unjoni. Madankollu, dan ikun il-każ jekk il-persuni elenkati fl-Anness I ta’ dan ir-regolament setgħu jwettqu tranżazzjonijiet fi Stati Membri li l‑leġiżlazzjoni nazzjonali tagħhom tkun iktar permissiva. Barra minn hekk, għandhom jiġu evitati sitwazzjonijiet fejn jiġu ppreżentati tilwimiet quddiem qrati li ma japplikawx il-miżuri restrittivi tal-Unjoni bir-rigorożità meħtieġa.
47.      Is-sentenza Bank Melli Iran (27) għandha rilevanza partikolari għall-eżami tad-domandi preliminari, inkwantu hija tfakkar li l-qrati nazzjonali għandhom l-obbligu li jiżguraw l-effett sħiħ tad-dritt tal‑Unjoni. Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, dan ir-rekwiżit għandu japplika fil-kawżi kollha li jitressqu quddiemhom, inkluż fil-kuntest ta’ proċeduri ċivili (28). Għandu jiġi nnotat ukoll li din is-sentenza titlaq mill-prinċipju li huma l-qrati nazzjonali li għandhom jaġixxu meta jkun hemm provi li jistgħu jwasslu għall-preżunzjoni li persuna kisret id-dritt tal-Unjoni (29). Minkejja li din is-sentenza ma tirrigwardax b’mod dirett is-sistema ta’ miżuri restrittivi tal-Unjoni, iżda l-protezzjoni kontra l-effetti tal‑applikazzjoni extraterritorjali ta’ leġiżlazzjoni maħruġa minn Stat terz – f’dan il-każ il-miżuri restrittivi adottati mill-Istati Uniti tal-Amerika kontra l-Iran –, madankollu, dan jaqa’ f’qasam relatat li jidħol fil-kamp tad-dritt tas-sanzjonijiet internazzjonali, u dan jiġġustifika li jittieħed inkunsiderazzjoni fil-kuntest tal-analiżi legali. Fid-dawl ta’ din il‑ġurisprudenza, jidher leġittimu li l-qrati tal-Istati Membri jintalbu li jikkontribwixxu b’mod attiv, fil-qafas tal-proċeduri ċivili, sabiex jipprekludu kwalunkwe evażjoni tas-sanzjonijiet tal-Unjoni imposti mir‑Regolament Nru 269/2014.
48.      Fl-aħħar nett, fil-qafas tal-analiżi, għandu jitfakkar il-kunċett ta’ “evażjoni”, kif iddefinit mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja. Fis-sentenza Afrasiabi
et (30), il-Qorti tal-Ġustizzja spjegat li dan il-kunċett jirreferi għall-attivitajiet li għandhom bħala għan jew effett dirett jew indirett li l-awtur tagħhom jevita l-applikazzjoni ta’ miżuri tal-Unjoni, fi kliem ieħor, attivitajiet li għandhom bħala għan jew riżultat, dirett jew indirett, li jfixklu l-projbizzjonijiet stabbiliti mill-Unjoni (31). Id‑definizzjoni mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja hija wiesgħa b’mod ċar u turi l-importanza tal-“għan” tal-attivitajiet ta’ evażjoni – jiġifieri l-effetti potenzjali tagħhom – minbarra l-“effett” reali, jiġifieri l-konsegwenzi konkreti tagħhom. Minn dan jirriżulta li għandhom jiġu kkunsidrati bħala “evażjoni” mhux biss l-attivitajiet li effettivament ifixklu l-għanijiet tal-miżuri restrittivi, iżda wkoll dawk li jfixkluhom, irrispettivament mir-riżultat effettiv tagħhom (32). Minħabba l-isfidi serji li qed jaffaċċjaw l-Unjoni u l-Istati Membri tagħha, għandhom jiġu imposti kontromiżuri b’saħħithom.
49.      Il-Qorti tal-Ġustizzja bbażat ruħha, fir-raġunament tagħha, fuq l‑interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni (33) li tikkorrispondi, essenzjalment, mal-Artikolu 9 tar-Regolament Nru 269/2014 u li l-qorti nazzjonali għandha, jekk ikun il-każ, tapplika fil-kawża prinċipali, jekk tqis li l-kundizzjonijiet ġew issodisfatti. Din hija dispożizzjoni fundamentali intiża sabiex tipprevjeni l-evażjoni ta’ sanzjonijiet. Filwaqt li dispożizzjonijiet oħra jipprojbixxu atti konkreti – bħat-tqegħid għad‑dispożizzjoni ta’ riżorsi ekonomiċi lil persuni inklużi fil-lista (34) –, l-Artikolu 9 ta’ dan ir-regolament ikopri, min-naħa tiegħu, il-forom indiretti jew moħbija ta’ azzjonijiet li jippermettu li jiġu evitati tali projbizzjonijiet. L-għan leġiżlattiv tiegħu huwa li jimla l-lakuni li jistgħu jirriżultaw meta s-sanzjonijiet jiġu evitati permezz ta’ azzjonijiet indiretti. Din id-dispożizzjoni għalhekk għandha r-rwol ta’ klawżola ta’ salvagwardja intiża sabiex tiżgura li jiġu koperti anki l-istrateġiji ta’ evażjoni l-iktar kreattivi jew moħbija.
50.      Għal raġunijiet li għadni kemm semmejt, nemmen li għandu jintalab intervent ex officio mill-qorti nazzjonali fil-każijiet fejn l‑argumenti tal-partijiet, il-fatti li qorti għandha konoxxenza tagħhom jew il-fatti tal-kawża jippermettu li jiġi kkunsidrat, abbażi ta’ indizji, li l‑Artikolu 2 u l-Artikolu 11(1)(a) u (b) tar-Regolament Nru 269/2014 huma applikabbli għal waħda mill-partijiet fil-kawża. Din hija l-unika kundizzjoni li permezz tagħha jista’ jiġi evitat li l-qorti nazzjonali titqiegħed f’pożizzjoni fejn ma tagħmel xejn jew tkun obbligata, kontra l-konvinzjoni tagħha stess, tippermetti lill-persuna inkluża fl-Anness I tevita l-applikazzjoni tal-miżuri restrittivi previsti. Il-qorti ma għandhiex tikkontribwixxi għal evażjoni tas-sanzjonijiet la intenzjonalment u lanqas b’negliġenza.
51.      Sabiex ma jitfgħux fuq il-qorti nazzjonali rekwiżiti li jkun impossibbli li jiġu ssodisfatti fil-prattika, l-obbligi fuqha ma għandhomx ikunu eċċessivi. Il-prinċipju tal-effettività jkun diġà osservat jekk, fil‑preżenza ta’ indizji, il-qorti tadixxi lill-awtoritajiet kompetenti, fil‑qafas tal-poteri tagħhom, biex jiksbu informazzjoni addizzjonali dwar l-identità u l-livell ta’ involviment tal-persuna inkwistjoni. Dawn l-awtoritajiet speċjalizzati għandhom jirrispondu fl-iqsar żmien possibbli għat-talba tal-qorti, fi spirtu ta’ kooperazzjoni legali għall-finijiet tal-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, kif jirrikjedi l-Artikolu 4(3) TUE. Jekk is-suspetti rigward l-identità ta’ waħda mill-partijiet fil-kawża bħala persuna koperta minn miżuri restrittivi jiġu kkonfermati, il-qorti għandha mbagħad tadotta l-miżuri adattati, kif imsemmija mir-Regolament Nru 269/2014 u d-dritt nazzjonali.
52.      Indikazzjonijiet li jistgħu jissuġġerixxu involviment possibbli ta’ persuni inklużi fil-lista tas-sanzjonijiet tal-Unjoni jistgħu jinkludu partikolarment in-nazzjonalità ta’ xi persuni assoċjati, kif ukoll xi tranżazzjonijiet finanzjarji transkonfinali eventwali li jgħaddu mir-Russja jew minn Stati li għandhom relazzjonijiet ekonomiċi qrib magħha. Madankollu, għandu jiġi enfasizzat li mhux possibbli li tiġi stabbilita, min-natura tagħha, lista eżawrjenti ta’ kriterji rilevanti. Għalhekk, il‑prattika għandha tibqa’ evoluttiva u taġġusta għaċ-ċirkostanzi konkreti u attwali (35). Għal dan il-għan, l-istrumenti ta’ soft law, bħal linji gwida ppubblikati kemm mill-istituzzjonijiet tal-Unjoni kif ukoll mill‑awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri, jikkostitwixxu sors ta’ gwida utli (36). Dawn il-linji gwida huma maħsuba biex jirrispondu għall‑isfida li tikkonsisti fl-armonizzazzjoni tal-prattiċi nazzjonali fir-rigward tal-implimentazzjoni tas-sanzjonijiet (37).
53.      Għalhekk jidher meħtieġ li l-qorti tintervjeni sa mill-fażi kontenzjuża sabiex jiġu evitati azzjonijiet li jistgħu jikkawżaw preġudizzju għall-għanijiet tar-Regolament Nru 269/2014, bħal pereżempju, l-eżekuzzjoni ta’ krediti li jirriżultaw minn kuntratti li jinvolvu persuni fiżiċi elenkati fl-Anness I ta’ dan ir-regolament. Huwa leġittimu li jkun mistenni mill-qorti, fil-kuntest ta’ tilwima quddiemha, li tkun f’pożizzjoni li tifhem relazzjonijiet legali ċivili kumplessi u tidentifika s-sitwazzjonijiet li fihom ċerti tranżazzjonijiet jistgħu jkunu mmirati biex jevitaw is-sistema ta’ sanzjonijiet tal-Unjoni.
54.      Barra minn hekk, il-qorti għandha prerogattivi proċedurali li jippermettulha tieħu miżuri kawtelatorji jew korrettivi neċessarji, bħar‑rifjut li tagħti titolu eżekuttiv ibbażat fuq kuntratt li jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 269/2014. Madankollu, ma jidhirlix li jkun biżżejjed, fid-dawl tal-interessi tal-Unjoni, li l‑applikazzjoni tal-miżuri restrittivi tiġi posposta għall-fażi tal‑eżekuzzjoni. Approċċ bħal dan jinvolvi intervent mill-Istat f’fażi avvanzata ferm tal-proċedura ċivili, bir-riskju li jkun impossibbli għall‑marixxal jevalwa jekk l-eżekuzzjoni ta’ titolu tmurx kontra d‑dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 269/2014.
55.      Fil-fatt, ħlief jekk ikun hemm elementi manifesti li jindikaw bil‑kontra, titolu ġudizzjarju eżekuttiv huwa preżunt legali skont id-dritt nazzjonali. Iċ-ċertezza legali teħtieġ li l-eċċezzjonijiet fuq il-mertu kontra tali titolu eżekuttiv jiġu, bħala regola, miċħuda bħala inammissibbli. Barra minn hekk, għandu jiġi nnotat li, f’sitwazzjoni bħal din, ikun biss il-kreditu li għandu jiġi eżegwit mill-marixxal li jkun suġġett għal eżami ta’ konformità mad-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 269/2014, bl‑esklużjoni ta’ kwalunkwe krediti oħra relatati mal-istess kawża.
56.      Għalhekk, jiena tal-opinjoni li, jekk tingħata preferenza għall‑intervent tal-marixxal fil-fażi tal-eżekuzzjoni ta’ titolu ġudizzjarju minflok l-intervent tal-qorti fil-fażi kontenzjuża sabiex tiġi evalwata l‑applikabbiltà tal-miżuri restrittivi, kif jidher li jissuġġerixxi l-Gvern Latvjan fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu, ikun jeżisti, fl-opinjoni tiegħi, riskju mhux żgħir li r-Regolament Nru 269/2014 ma jiġix applikat bir-rigorożità meħtieġa. Għalhekk, tali approċċ għandu jiġi miċħud.
57.      Fl-interess tal-effettività tad-dritt tal-Unjoni, għalhekk jidher opportun li jiġi impost fuq il-qorti nazzjonali sabiex tintervjeni ex officio, inkluż billi titlob lis-servizzi kompetenti, sabiex tiġi eżaminata l-applikabbiltà tal-Artikolu 2 u tal-Artikolu 11(1)(a) u (b) tar‑Regolament Nru 269/2014, iżda biss fl-eżempji hawn fuq imsemmija, jiġifieri meta l-partijiet iqajmu espressament din il-kwistjoni, jew meta l-fatti li jinġabu għall-konjizzjoni tal-qorti jew iċ-ċirkustanzi tal-kawża jippermettu li jiġi kkunsidrat li dawn id-dispożizzjonijiet huma applikabbli (38).
58.      Fir-rigward ta’ din il-kawża, għandu jiġi nnotat li l-qorti tar-rinviju tirreferi għall-appell imressaq mill-Prosekutur Ġenerali, li minnu jirriżulta li l-fajl tal-kawża ċivili jinkludi b’mod ċar elementi li jippermettu li jiġi preżunt li d-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 269/2014 jistgħu jiġu applikati għall-konvenuta (39). Barra minn hekk, din il-qorti tindika li r-rikorrenti, li għandha parti mill-kapital tal‑konvenuta, hija wkoll persuna assoċjata mal-konvenuta u mal-membru tagħha, “ABACUS (CYPRUS) LIMITED”. Fid-deċiżjoni tar-rinviju ma tidher l-ebda informazzjoni iktar speċifika.
59.      F’dan ir-rigward, huwa suffiċjenti li jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, fil-kuntest tal-proċedura għal deċiżjoni preliminari prevista fl-Artikolu 267 TFUE, hija biss il‑qorti nazzjonali li għandha ġurisdizzjoni sabiex tikkonstata u tevalwa l-fatti tal-kawża prinċipali (40). Konsegwentement, huma l-qrati Latvjani li għandhom jeżaminaw iċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali, b’mod partikolari jevalwaw l-provi prodotti mill-Prosekutur Ġenerali, u jistabbilixxu jekk id-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 269/2014 humiex applikabbli.
60.      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, hemm lok li r-risposta għar-raba’ domanda preliminari tkun fis-sens li l-qorti adita hija obbligata tivverifika ex officio, meta jkollha indizji, jekk waħda mill-partijiet fil‑proċedura hijiex inkluża fost il-persuni msemmija fl-Artikolu 2 jew fl‑Artikolu 11(1)(a) jew (b) tar-Regolament Nru 269/2014 u, għal dan il-għan, li timplimenta s-setgħat istruttorji kollha li għandha. B’mod partikolari, hija obbligata titlob l-informazzjoni neċessarja mingħand l-awtoritajiet kompetenti speċjalizzati, sabiex tkun f’pożizzjoni li tipproċedi b’dan l‑eżami. Dan l-obbligu ta’ verifika jestendi wkoll għall-persuni fiżiċi jew ġuridiċi, entitajiet jew korpi li huma assoċjati mal-partijiet fil-kawża.
C.      Fuq il-ħames domanda preliminari
61.      Permezz tal-ħames domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tfittex li tistabbilixxi l-effetti legali tal-Artikolu 11(1) tar-Regolament Nru 269/2014, li jistipula li “ma [għandha] tiġi sodisfatta” l-ebda talba mressqa mill-persuni msemmija fl-Artikolu 11(1)(a) jew (b), u jiġifieri jekk tali talba tistax madankollu tiġi eżaminata fuq il-mertu jekk id-dispożittiv ta’ sentenza jipprevedi li s-sentenza ma hijiex eżekuttiva sakemm dawn il-persuni jibqgħu elenkati fil-lista kkonċernata.
62.      Qabel ma jiġi eżaminat il-kontenut normattiv tal-Artikolu 11 tar‑Regolament Nru 269/2014, jidher opportun, sabiex ikun iċċarat, li jitfakkar fil-qosor l-għan tal-Artikolu 2 ta’ dan ir-regolament, peress li dawn iż-żewġ dispożizzjonijiet għandhom rabta mill-qrib u kumplimentari. Huwa biss fid-dawl tal-għan li għandu jintlaħaq minn dan l-Artikolu 2 – li jikkostitwixxi d-dispożizzjoni ċentrali tas-sistema ta’ sanzjonijiet – li tista’ tinftiehem b’mod sħiħ il-funzjoni ta’ dan l-Artikolu 11.
63.      F’dan ir-rigward, għandu jiġi enfasizzat li l-miżuri restrittivi ta’ natura finanzjarja previsti mill-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 269/2014 jinkludu, minn naħa, l-iffriżar tal-fondi u tar-riżorsi ekonomiċi tal‑persuni fiżiċi u ġuridiċi msemmija, u, min-naħa l-oħra, il-projbizzjoni li jitqiegħdu għad-dispożizzjoni ta’ dawn il-persuni fondi jew riżorsi ekonomiċi.
64.      Għandu jiġi spjegat li, kif jirriżulta mil-Linji Gwida tal-Kunsill dwar l-implimentazzjoni tal-miżuri restrittivi li jaqgħu taħt il-PESK (41), dawn il-miżuri ma jaffettwawx id-dritt ta’ proprjetà tal-persuni kkonċernati fuq l-assi ffriżati. B’mod partikolari, ma jinvolvux trasferiment ta’ proprjetà ta’ fondi u riżorsi. Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li l-miżura ta’ ffriżar hija miżura kawtelatorja li mhux suppost tiċħad lill-persuni affettwati mill-miżura mill-proprjetà tagħhom, peress li din hija, min-natura tagħha, miżura temporanja u riversibbli (42). Ir-Regolament Nru 269/2014 la jipprojbixxi l-validità u lanqas il-konklużjoni ta’ kuntratti ma’ persuni li jinsabu fl-Anness I. Fi kliem ieħor, il-validità tal-kuntratti fil-qasam ċivili tibqa’, bħala regola, intatta.
65.      Madankollu, l-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 269/2014 jipprojbixxi kull tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ fondi jew ta’ riżorsi ekonomiċi meta dan jista’ jkun ta’ benefiċċju, dirett jew indirett, għall‑persuna indikata. Minn dan isegwi li kuntratt ma jistax jiġi eżegwit jekk l-eżekuzzjoni tiegħu għandha l-effett li tagħti pagament jew kwalunkwe benefiċċju ekonomiku ieħor lil tali persuna. Din il-projbizzjoni tkopri kwalunkwe provvista, konsenja jew servizz kuntrattwalment previst għall-benefiċċju ta’ persuna indikata.
66.      Bis-saħħa ta’ din id-dispożizzjoni, huwa pprojbit li jiġu pprovduti fondi jew riżorsi ekonomiċi b’mod indirett, jiġifieri li jingħata benefiċċju mhux direttament lill-persuna indikata, iżda lil terzi, meta dan il‑benefiċċju jibbenefika lill-imsemmija persuna b’mod indirett. Il‑projbizzjoni tat-tqegħid għad-dispożizzjoni indirett ta’ fondi jew riżorsi ekonomiċi tapplika wkoll fir-rigward ta’ entitajiet mhux indikati, sa fejn hemm raġunijiet raġonevoli li l-fondi jew ir-riżorsi ekonomiċi ser jiġu ttrasferiti, b’mod sħiħ jew parzjalment, lil persuna indikata. Bħala regola, hemm lok li tali tqegħid għad-dispożizzjoni indirett jiġi preżunt meta riżorsi ekonomiċi jitqiegħdu għad-dispożizzjoni ta’ persuna mhux indikata li hija proprjetà jew taħt il-kontroll, dirett jew indirett, ta’ persuna indikata (43).
67.      Kif fakkret il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tagħha Möllendorf u Möllendorf-Niehuus (44), il-kunċett ta’ “tqegħid għad-dispożizzjoni” għandu jiġi interpretat b’mod wiesa’ u japplika għal kull tranżazzjoni li tippermetti lill-persuna indikata jkollha aċċess, direttament jew indirettament għal riżorsa ekonomika, inkluż kull provvista li tirriżulta mit-twettiq ta’ kuntratt sinallagmatiku (45). Filwaqt li bbaża ruħu fuq din il-ġurisprudenza, il-Kunsill, fil-Linji Gwida tiegħu, spjega li r-regolamenti li jistabbilixxu miżuri ta’ ffriżar “jipprojbixxu l-eżekuzzjoni ta’ azzjonijiet relatati ma’ kuntratti magħmula qabel id-data ta’ dħul fis-seħħ tar-regolamenti” (46).
68.      Minn dan jirriżulta li s-supremazija tad-dritt tal-Unjoni twassal għal sospensjoni de facto tal-obbligi kuntrattwali li jkunu inkompatibbli mas-sistema tas-sanzjonijiet, sakemm din tibqa’ fis-seħħ. Huwa f’dan is‑sens li għandu jiġi interpretat il-kliem fil-linji gwida tal-Kunsill li jistipulaw li, ladarba jidħlu fis-seħħ, ir-regolamenti li jistabbilixxu miżuri ta’ ffriżar “jieħdu preċedenza fuq kwalunkwe dispożizzjoni kuntrattwali inkompatibbli” (47). Minkejja li dawn il-linji gwida jużaw terminoloġija li ma hijiex preċiża minn perspettiva legali, huwa evidenti li qiegħda
tiġi kkunsidrata sospensjoni temporanja tal-obbligi kuntrattwali, fil-każ fejn l-eżekuzzjoni tagħhom tikkawża preġudizzju għall-għanijiet li għandhom jintlaħqu mir-Regolament Nru 269/2014. Din il-konstatazzjoni tapplika għall-verżjonijiet lingwistiċi kollha eżaminati (48), li tidher li hija spjegabbli mix-xewqa li l-ordinamenti ġuridiċi nazzjonali jitħallew jistabbilixxu l-modalitajiet preċiżi ta’ implimentazzjoni ta’ dan l-effett sospensiv.
69.      Min-naħa l-oħra, l-Artikolu 11(1) tar-Regolament Nru 269/2014, li huwa s-suġġett tal-ħames u s-sitt domanda preliminari, għandu l-għan li jiżgura, fuq il-livell proċedurali, l-effikaċja tal-Artikolu 2 ta’ dan ir‑regolament, filwaqt li jipprekludi li persuna indikata tista’ ssostni, permezz ta’ miżuri ġudizzjarji, dritt li l-eżerċizzju tiegħu jmur kontra l-miżuri restrittivi. B’hekk, anki meta tkun inkisbet sentenza favorevoli quddiem qorti nazzjonali, l-eżekuzzjoni tagħha tibqa’ sospiża sakemm il-persuna kkonċernata tkun suġġetta għas-sanzjonijiet tal-Unjoni.
70.      Bl-istess mod, din id-dispożizzjoni għandha l-għan li tipproteġi lill-parti kontraenti li tkun konformi mal-obbligi imposti mir-Regolament Nru 269/2014 kontra kawżi għad-danni mressqa mill-parti indikata, b’mod partikolari għal kumpens ta’ danni jew taħt garanzija kuntrattwali (49). Fl-assenza ta’ tali mekkaniżmu proċedurali, il-parti kontraenti ssib ruħha affaċċjata b’sitwazzjoni insostenibbli, fejn tkun imġiegħla tagħżel bejn li tesponi ruħha għal sanzjonijiet kriminali billi twettaq il-kuntratt (50) u tirriskja li kundanna ċivili jekk tirrifjuta li twettqu. Bħala dispożizzjoni ta’ natura proċedurali, l-applikazzjoni tal-Artikolu 11(1) ta’ dan ir-regolament taqa’ prinċipalment fuq il-qrati nazzjonali, meta l-kundizzjonijiet legali previsti fih jiġu ssodisfatti.
71.      Kif korrettament jirrileva l-Gvern Finlandiż fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu, l-Artikolu 11(1) tar-Regolament Nru 269/2014 huwa intiż essenzjalment sabiex jiżgura l-implimentazzjoni effettiva tal-miżuri restrittivi, mingħajr madankollu ma jipproċedi b’armonizzazzjoni tar‑regoli proċedurali tal-Istati Membri li, f’dan ir-rigward, iżommu l‑awtonomija tagħhom, suġġett għall-osservanza tal-prinċipju ta’ ekwivalenza u ta’ effettività diġà msemmija f’dawn il-konklużjonijiet (51). Il-kundizzjoni tal-Artikolu 11(1) ta’ dan ir-regolament li “l-ebda pretensjoni […] ma [għandha] tiġi sodisfatta” msemmija minn din id-dispożizzjoni, għandha għalhekk tiġi implimentata skont il-proċeduri previsti mid-dritt nazzjonali, b’tali mod li ma għandhomx jintlaqgħu talbiet meta dan iwassal għal ksur tal-obbligu stabbilit fl-Artikolu 2 tal-imsemmi regolament.
72.      Fl-aħħar nett, għandu jiġi spjegat li r-Regolament Nru 269/2014 bl-ebda mod ma jikkomprometti l-osservanza tad-drittijiet fundamentali u tal-garanziji proċedurali. Fil-fatt, l-Artikolu 11(3) ta’ dan ir‑regolament jissuġġetta espressament id-dritt tal-persuni msemmija fil-paragrafu 1 għal stħarriġ ġudizzjarju tal-legalità tan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni tal-obbligi kuntrattwali bbażata fuq id-dispożizzjonijiet tal-imsemmi regolament. Barra minn hekk, il-paragrafu 2 jimponi fuq kull persuna fiżika jew ġuridika, entità jew organu li tinvoka dritt fil-qafas ta’ kawża, l-obbligu biex ikun ipprovat li l-eżekuzzjoni ta’ dan id-dritt ma hijiex ipprojbita fid-dawl tal-paragrafu 1.
73.      F’din il-perspettiva, għandu jiġi rrilevat li d-dispożizzjonijiet tal‑Artikolu 11 tar-Regolament Nru 269/2014 għandhom jiġu interpretati fid-dawl tal-premessa 6 ta’ dan ir-regolament, li tispjega, b’mod partikolari, li l-imsemmi regolament għandu jiġi applikat b’konformità mad-drittijiet fundamentali u mal-prinċipji rrikonoxxuti mill-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, u b’mod iktar partikolari mad-drittijiet għal rimedju effettiv u għal smigħ ġust, protetti mill-Artikolu 47 tagħha. Minn dan jirriżulta li l-qorti nazzjonali kompetenti, mitluba tiddeċiedi dwar l-applikazzjoni eventwali tal-Artikolu 11 tar-Regolament Nru 269/2014, hija obbligata tosserva l-Karta tad‑Drittijiet Fundamentali, skont l-Artikolu 51(1) tagħha (52).
74.      Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li, meta proċedura għandha bħala suġġett talba li tirrigwarda, direttament jew indirettament, b’mod sħiħ jew parzjalment, kuntratt li l-eżekuzzjoni tiegħu hija affettwata minn miżuri restrittivi, il-qorti nazzjonali hija obbligata, skont il-qafas proċedurali tagħha, li tiżgura r-riżultat preskritt mill‑Artikolu 11(1) tar-Regolament Nru 269/2014, jiġifieri l-“pretensjoni ma [għandhiex] tiġi sodisfatta”. Fi kliem ieħor, hija ma tistax tilqa’ tali talba. Din l-interpretazzjoni hija kkonfermata mill-analiżi tal-verżjonijiet lingwistiċi kollha eżaminati (53).
75.      Din id-dispożizzjoni ma teskludix il-modalità proċedurali msemmija mill-qorti tar-rinviju li tiddeċiedi dwar il-mertu ta’ tali talba bil-kundizzjoni li d-dispożittiv tas-sentenza jinkludi klawżola li tipprojbixxi l-eżekuzzjoni tagħha jekk il-persuni kkonċernati jaqgħu fil‑kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 11(1)(a) jew (b) tar-Regolament Nru 269/2014. Tali modalità proċedurali tippermetti li jitnaqqas ir-riskju ta’ implimentazzjoni mhux effikaċi biżżejjed tal-miżuri restrittivi f’każ li l-Istat jintervjeni biss fil-fażi tal-eżekuzzjoni mill-marixxal (54). Barra minn hekk, hija tkun konformi mal-Artikolu 11(3) ta’ dan ir‑regolament (55).
76.      Essenzjalment, l-obbligu li tiġi żgurata l-effettività tal-miżuri restrittivi adottati mill-Unjoni jiġġustifika n-nuqqas ta’ osservanza temporanju tal-obbligi kuntrattwali inkwistjoni. Min-naħa l-oħra, meta l‑proċedura tirrigwarda talba li ma tistax tiġi kkunsidrata bħala li tirrigwarda, b’mod sħiħ jew parzjalment, direttament jew indirettament, kuntratt li l-eżekuzzjoni tiegħu hija affettwata minn miżuri restrittivi, il-qorti nazzjonali tista’ tilqagħha, inkluż meta tkun saret minn persuna indikata jew minn kwalunkwe persuna oħra li taġixxi bħala l-intermedjarju jew għan-nom tal-imsemmija persuna.
77.      Il-qorti nazzjonali għalhekk tista’, bħala regola, tiddeċiedi fuq il-mertu tar-rikors bil-kundizzjoni li hija ma tilqax it-talba koperta bil-projbizzjoni prevista fl-Artikolu 11(1) tar-Regolament Nru 269/2014. Jekk il-qafas proċedurali nazzjonali jippermetti dan, hija tista’ wkoll tissospendi l-eżami tat-talba sakemm ir-rikorrent ma jibqax jaqa’ fil‑kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 11(1)(a) jew (b) ta’ dan ir-regolament. Fi kwalunkwe każ, hija tista’ tilqa’ t-talbiet li ma jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-projbizzjoni. Barra minn hekk, skont l‑Artikolu 7 tal-imsemmi regolament, ħlasijiet dovuti skont deċiżjonijiet ġudizzjarji, amministrattivi jew arbitrali mogħtija fi Stat Membru jew infurzabbli fl-Istat Membru kkonċernat ma humiex ipprojbiti taħt l‑Artikolu 2(2) tal-istess regolament sakemm l-interessi, qligħ u pagament ieħor relatat ikun iffriżat skont l-ewwel paragrafu ta’ dan l-Artikolu 2. Minn dan jirriżulta li t-talbiet kollha ta’ natura ċivili ma humiex awtomatikament esklużi. Kull talba għandha pjuttost tkun evalwata fid-dawl tas-suġġett tagħha, tal-istatus legali tal-partijiet inkwistjoni u tal-effetti ekonomiċi tagħha.
78.      B’hekk, talba għall-konstatazzjoni tal-eżistenza ta’ dritt, li ma għandha l-ebda effett eżekuttiv, tista’ tkun ammissibbli f’ċerti ċirkustanzi. Qorti nazzjonali ma tistax tiddeċiedi dwar talbiet ta’ natura ċivili ħlief jekk tkun f’pożizzjoni li tiżgura li d-deċiżjoni tagħha ma tmurx kontra d-dispożizzjonijiet relatati mas-sanzjonijiet previsti mir‑Regolament Nru 269/2014, inkwantu, pereżempju, din id-deċiżjoni tagħti benefiċċju ekonomiku ipprojbit mis-sanzjonijiet, direttament jew indirettament, lill-persuna indikata. Fl-aħħar nett, għandu jiġi nnotat li jistgħu jingħataw derogi mill-awtoritajiet kompetenti skont l-Artikolu 5(1) u dispożizzjonijiet oħra ta’ dan ir-regolament. Dawn l-awtorizzazzjonijiet huma intiżi sabiex jirrikonċiljaw l-applikazzjoni ta’ sanzjonijiet mar-rekwiżiti tal-protezzjoni ġuridika.
79.      Għar-raġunijiet spjegati fil-punti preċedenti, nipproponi li r-risposta għall-ħames domanda preliminari għandha tkun li l-Artikolu 11(1) tar-Regolament Nru 269/2014 għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprojbixxix li kawża tiġi eżaminata fuq il-mertu, iżda jipprojbixxi li jingħata effett, b’mod sħiħ jew parzjalment, lil talba li tirrigwarda kuntratt li l-eżekuzzjoni tiegħu hija affettwata, b’mod sħiħ jew parzjalment, direttament jew indirettament, minn miżuri restrittivi. Id-deċiżjoni ta’ qorti nazzjonali li d-dispożittiv tagħha jipprevedi li din id-deċiżjoni ma hijiex eżekutorja sakemm ir-rikorrent jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 11(1)(a) jew (b) tar-Regolament Nru 269/2014 tikkorrispondi, bħala regola, ma’ din il-projbizzjoni.
D.      Fuq is-sitt domanda preliminari
80.      Permezz tas-sitt domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 11(1) tar-Regolament Nru 269/2014 jipproduċix effetti legali meta r-rikorrent ma huwiex waħda mill-persuni msemmija fil-punt a) jew b) ta’ dan il-paragrafu, iżda hija l-konvenuta tali persuna.
81.      Fl-ewwel lok, għandu jitfakkar li l-għan ta’ din id-dispożizzjoni huwa li tiġi prekluża l-eżekuzzjoni ċivili ta’ kuntratti jew ta’ krediti li jistgħu jmorru kontra s-sanzjonijiet stabbiliti mir-Regolament Nru 269/2014. Dawn is-sanzjonijiet jinkludu b’mod partikolari l-iffriżar tal-assi ta’ ċerti persuni fiżiċi u ġuridiċi, mhux elenkati b’mod eżawrjenti fl-Anness I ta’ dan ir-regolament (56), u l-projbizzjoni li jitqiegħdu għad-dispożizzjoni tagħhom riżorsi ekonomiċi jew fondi.
82.      F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li fis-sentenza Bank Sepah (57), il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li, sabiex jintlaħqu dawn l-għanijiet, mhux biss huwa leġittimu, iżda wkoll indispensabbli li d-definizzjonijiet tal-kunċetti ta’ “ffriżar ta’ fondi” u ta’ “ffriżar ta’ riżorsi ekonomiċi” jingħataw interpretazzjoni wiesgħa għaliex għandu jiġi prekluż kull użu tal-assi ffriżati li jippermetti li jiġu evitati r-regolamenti inkwistjoni u li jiġu sfruttati n-nuqqasijiet tas-sistema (58). Din l-interpretazzjoni wiesgħa timplika li l-assi kollha ta’ persuna indikata għandhom jiġu ffriżati, inkluż l-fondi li ġejjin minnha u dawk li ser jaslu għandha (59).
83.      Barra minn hekk, għandu jiġi nnotat li l-Artikolu 11(1) tar-Regolament Nru 269/2014 ma huwiex limitat għall-proċeduri ċivili f’sens ristrett, iżda japplika għal deċiżjonijiet li r-rikonoxximent, l‑eżekuzzjoni jew l-effetti legali tagħhom jistgħu jikkawżaw preġudizzju għall-effikaċja tal-miżuri restrittivi previsti minn dan ir-regolament. Għalhekk, din id-dispożizzjoni ma hijiex indirizzata direttament għall-partijiet fil‑kawża – rikorrent jew konvenut – bħala tali, iżda timponi fuq il-qrati l-obbligu ġenerali li ma jagħtux deċiżjonijiet li jistgħu jintużaw sabiex jiġi evitat l-għan tas-sanzjonijiet.
84.      B’hekk, meta rikorrent jsostni drittijiet li jirriżultaw minn kuntratt li jaqa’ taħt l-Artikolu 11(1) tar-Regolament Nru 269/2014 – b’mod partikolari ma’ persuna koperta mis-sanzjonijiet – jew li għandu l-għan li jikkomprometti l-għanijiet li għandhom jintlaħqu minn dan ir‑regolament, il-qorti adita hija obbligata li ma tilqax it-talba. L-Artikolu 11(1) tal-imsemmi regolament huwa intiż ukoll sabiex jiżgura l-effikaċja tal-miżuri restrittivi tal-Unjoni u jista’, għal dan il-għan, jipproduċi effetti legali fir-rigward taż-żewġ partijiet fil-kawża, skont il-persuna li tibbenefika mit-tranżazzjoni (60).
85.      Barra minn hekk, hemm lok li naqbel mal-analiżi tal-Kummissjoni li l-Artikolu 11(1) tar-Regolament Nru 269/2014 jirreferi espressament għal “pretensjoni” (61), terminu li għandu portata ferm iktar ristretta minn “proċedura”. Fil-fatt, persuna li hija inkluża fl-Anness I ta’ dan ir-regolament tista’ tintervjeni fi proċedura kemm bħala konvenuta kif ukoll bħala rikorrenti, b’mod partikolari fil-qafas ta’ kontrotalba. Tali talba tista’, bħala regola, titressaq minn kwalunkwe parti fil-proċedura. Konsegwentement, l-applikabbiltà ta’ din id-dispożizzjoni għandha dejjem tiġi evalwata fid-dawl taċ-ċirkustanzi konkreti tal-kawża.
86.      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li r-risposta għas-sitt domanda preliminari tkun li l-Artikolu 11(1) tar-Regolament Nru 269/2014 għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprojbixxi li tintlaqa’ talba li taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni, irrispettivament minn jekk tressqitx mir-rikorrent jew mill‑konvenut fil-proċedura.
VI.    Konklużjoni
87.      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi bil-mod segwenti għad-domandi preliminari magħmula mill-Augstākās tiesas Senāts (il-Qorti Suprema, il-Latvja):
1)      L-Artikolu 2 u l-Artikolu 11(1) tar-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 269/2014 tas‑17 ta’ Marzu 2014 dwar miżuri restrittivi fir-rigward ta’ azzjonijiet li jdgħajfu jew jheddu l-integrità territorjali, is-sovranità u l-indipendenza tal-Ukraina, kif emendat bir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2023/1765 tat‑13 ta’ Settembru 2023,
għandhom jiġu interpretati fis-sens li:
il-qorti adita hija obbligata tivverifika ex officio, meta jkollha indizji, jekk waħda mill-partijiet fil‑proċedura hijiex inkluża fost il-persuni msemmija fl-Artikolu 2 jew fl‑Artikolu 11(1)(a) jew (b) ta’ dan ir-regolament u, għal dan il-għan, li timplimenta s-setgħat istruttorji kollha li għandha. B’mod partikolari, hija obbligata titlob l-informazzjoni neċessarja mingħand l-awtoritajiet kompetenti speċjalizzati, sabiex tkun f’pożizzjoni li tipproċedi b’dan l-eżami. Dan l-obbligu ta’ verifika jestendi wkoll għall-persuni fiżiċi jew ġuridiċi, entitajiet jew korpi li huma assoċjati mal-partijiet fil-kawża.
2)      L-Artikolu 11(1) tar-Regolament (UE) Nru 269/2014,
kif emendat bir-Regolament ta’ Implimentazzjoni 2023/1765,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
–        ma jipprojbixxix li kawża tiġi eżaminata fuq il-mertu, iżda jipprojbixxi li jingħata effett, b’mod sħiħ jew parzjalment, lil talba li tirrigwarda kuntratt li l-eżekuzzjoni tiegħu hija affettwata, b’mod sħiħ jew parzjalment, direttament jew indirettament, minn miżuri restrittivi. Id‑deċiżjoni ta’ qorti nazzjonali li d-dispożittiv tagħha jipprevedi li din id-deċiżjoni ma hijiex eżekutorja sakemm ir-rikorrent jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 11(1)(a) jew (b) ta’ dan ir-regolament tikkorrispondi, bħala regola, ma’ din il-projbizzjoni.
–        jipprojbixxi li tintlaqa’ talba li taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni, irrispettivament minn jekk tressqitx mir-rikorrent jew mill-konvenut fil-proċedura.
1      Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
2      ĠU 2014, L 78, p. 6 u rettifika fil-ĠU 2014, L 294, p. 64.
3      ĠU 2023, L 226, p. 3.
4      ĠU 2022, L 58, p. 1, rettifika fil-ĠU 2022, L 67, p. 113.
5      Deċiżjoni tal-Kunsill
tas‑17 ta’ Marzu 2014 dwar miżuri restrittivi fir-rigward ta’ azzjonijiet li jipperikolaw jew jheddu l-integrità territorjali, is‑sovranità u l-indipendenza tal-Ukraina (ĠU 2014, L 78, p. 16).
6      Il-Qorti tal-Ġustizzja tqis l-Artikolu 215 TFUE bħala li jistabbilixxi rabta bejn l-għanijiet tat-Trattat UE fil-qasam tal-PESK u l-azzjonijiet tal-Unjoni li jinkludu miżuri restrittivi li jaqgħu taħt it-Trattat FUE (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑28 ta’ Marzu 2017, Rosneft (C‑72/15, EU:C:2017:236, punt 89), u tal‑10 ta’ Settembru 2024, Neves 77 Solutions (C‑351/22, EU:C:2024:723, punt 45)).
7      Ara s-sentenza tal‑10 ta’ Marzu 2011, Privater Rettungsdienst und Krankentransport Stadler (C‑274/09, EU:C:2011:130, punti 29 u 36).
8      Skont ġurisprudenza stabbilita, hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tislet mill-elementi kollha pprovduti mill-qorti nazzjonali, u b’mod partikolari mill‑motivazzjoni tad-deċiżjoni tar-rinviju, l-elementi tad-dritt tal-Unjoni li jirrikjedu interpretazzjoni fid-dawl tal-għan tal-kawża (ara s-sentenza tad‑9 ta’ Marzu 2023, Registrų centras (C‑354/21, EU:C:2023:184, punt 35)).
9      Ara l-punt 28 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
10      Ara s-sentenzi tat‑28 ta’ Marzu 2017, Rosneft (C‑72/15, EU:C:2017:236, punt 89), u tal‑10 ta’ Settembru 2024, Neves 77 Solutions (C‑351/22, EU:C:2024:723, punt 56).
11      Il-qorti tal-Unjoni u l-qorti nazzjonali jeżerċitaw stħarriġ ġudizzjarju fil-qafas tal-kompetenzi li jkunu ġew mogħtija lilhom rispettivament. L-istħarriġ tal-atti tal‑Unjoni, bħar-Regolament Nru 269/2014, jaqa’ taħt il-kompetenza tal-qorti tal‑Unjoni. Min-naħa l-oħra, hija l-qorti nazzjonali li għandha tiżgura l-protezzjoni ġudizzjarja kontra atti statali adottati fil-livell nazzjonali għall-finijiet ta’ eżekuzzjoni jew applikazzjoni ta’ dawn l-atti tal-Unjoni.
12      Giumelli, F., Geelhoed, W., de Vries, M., u Molesini, A., “United in diversity? A study on the implementation of sanctions in the European Union, Beyond Foreign Policy?”, EU Sanctions at the Intersection of Development, Trade, and CFSP, Vol. 10, Nruo1 (2022), p. 41.
13      Portela, C., Olsen, K., “Mise en œuvre et suivi des régimes de sanctions de l’UE, y compris des recommandations visant à renforcer les capacités de l’UE à mettre en œuvre et à surveiller les sanctions”, Studju tal-Parlament Ewropew tal‑10 ta’ Ottubru 2023, p. 26.
14      Starski, P., “United in Sanctions? Some Observations on the EU Practice of ‘Restrictive Measures’ in the Face of the Russian Aggression against Ukraine”, The EU Reexamined, 2024, p. 256.
15      Finelli, F., “Countering circumvention of restrictive measures: the EU response”, Common Market Law Review, Vol. 60, Nru 3 (2023), p. 737.
16      Ara s-sentenzi tas‑26 ta’ Jannar 2010, Transportes Urbanos y Servicios Generales (C‑118/08, EU:C:2010:39, punt 31); tas‑7 ta’ April 2022, Caixabank (C‑385/20, EU:C:2022:278, punt 47); u tat‑13 ta’ Marzu 2025, Banco Santander (C‑230/24, EU:C:2025:177, punt 20).
17      Ara l-punt 34 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
18      Ara l-punt 33 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
19      Blair, W., “The legal effect of sanctions against Russia on financial and commercial transactions”, International sanctions: Monetary and financial law perspectives, Leiden 2024, p. 313. L-awtur jindika li l-qrati nazzjonali ma humiex l-istrumenti prinċipali tal-implimentazzjoni tas-sanzjonijiet. Madankollu, inkwantu d‑deċiżjonijiet li huma jagħtu għandhom l-effett li jimplimentaw u/jew li jirrikonoxxu, direttament jew indirettament, tali sanzjonijiet, dan l-effett jikkostitwixxi element sinjifikattiv tal-effikaċja globali tagħhom.
20      Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Ruiz-Jarabo Colomer fil-kawża Vedial vs UASI (C‑106/03 P, EU:C:2004:457, punt 28). Skont l-Avukat Ġenerali, il-prinċipju li qorti għandha tiddeċiedi biss fuq it-talbiet mressqa lilha huwa ferm utli biex jinvoka karatteristiċi speċifiċi tal-proċeduri, ġeneralment ċivili, li jirriflettu r‑rikonoxximent tal-awtonomija privata tal-persuni. Huma l-partijiet, bħala aġenti fil-kawża, li mhux biss għandhom jibdew jew jitterminaw il-proċeduri, iżda wkoll jistabbilixxu s-suġġett tal-proċeduri. Fl-aħħar mill-aħħar, din hija l-manifestazzjoni fuq livell proċedurali tal-fakultà li individwu għandu li jeżerċita d-drittijiet tiegħu stess, li, fuq livell sostantiv timmanifesta ruħha fis-supremazija tal-intenzjoni kuntrattwali. Dan il-prinċipju jsib il-ġustifikazzjoni remota tiegħu fil-fatt li d‑detentur, anki jekk id-detentur potenzjali jew preżunt ta’ assi, għandu jżomm din il-fakultà li jiddisponi minnha sabiex ikun f’pożizzjoni li jasserixxi dawn id-drittijiet fil-proċeduri ġudizzjarji, kemm jekk jitlobha jew jittrasferixxiha, b’mod sħiħ jew parzjalment, permezz ta’ rinunzja jew ta’ aċċettazzjoni, u b’hekk jiddetermina, essenzjalment, il-parametri tat-tilwima.
21      Bil-kundizzjoni li l-partijiet ikunu jistgħu jiddeċiedu dwar is-suġġett tat-tilwima skont id-dritt sostantiv.
22      Ara s-sentenzi tas‑17 ta’ Diċembru 2009, Martín Martín (C‑227/08, EU:C:2009:792, punt 20); tas‑26 ta’ April 2017, Farkas (C‑564/15, EU:C:2017:302, punt 33); u tal‑14 ta’ Settembru 2023, Tuk Tuk Travel (C‑83/22, EU:C:2023:664, punt 45).
23      L-obbligu tal-qorti nazzjonali li teżamina ex officio r-rispett tad-dritt tal-Unjoni japplika għal ċerti dispożizzjonijiet li jaqgħu taħt il-protezzjoni tal-konsumaturi (ara s-sentenza tal‑14 ta’ Settembru 2023, Tuk Tuk Travel  (C‑83/22, EU:C:2023:664, punti 45 sa 47 u l-ġurisprudenza ċċitata)) u taħt il-protezzjoni internazzjonali (ara s‑sentenzi tat‑8 ta’ Novembru 2022, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Eżami ex officio tad-detenzjoni) (C‑704/20 u C‑39/21, EU:C:2022:858, punt 94), kif ukoll tas‑17 ta’ Ottubru 2024, Ararat (C‑156/23, EU:C:2024:892, punt 52)).
24      Ara s-sentenza tal‑4 ta’ Ottubru 2024, Il‑Kummissjoni u Il‑Kunsill vs Front Polisario (C‑779/21 P u C‑799/21 P, EU:C:2024:835, punt 133).
25      Ara, fost l-oħrajn, il-premessa 11 tal-preambolu; l-Artikolu 3(5); l-Artikolu 21(2)(c); u l-Artikolu 42(1) TUE. Ara s-sentenza tad‑19 ta’ Lulju 2012, Il‑Parlament vs Il‑Kunsill (C‑130/10, EU:C:2012:472, punt 62).
26      Blair, W., “The legal effect of sanctions against Russia on financial and commercial transactions”, International sanctions: Monetary and financial law perspectives, Leiden 2024, p. 313. L-awtur jidher li jqis l-applikazzjoni tas-sanzjonijiet tal-Unjoni bħala li taqa’ taħt l-ordni pubbliku.
27      Sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2021
(C‑124/20, EU:C:2021:1035).
28      Sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2021, Bank Melli Iran (C‑124/20, EU:C:2021:1035, punti 55, 59 u 60).
29      Sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2021, Bank Melli Iran (C‑124/20, EU:C:2021:1035, punti 67 u 68).
30      Sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2011 (C‑72/11, EU:C:2011:874).
31      Ara s-sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2011, Afrasiabi et (C‑72/11, EU:C:2011:874, punti 60 u 62).
32      Finelli, F., “Countering circumvention of restrictive measures: the EU response”, Common Market Law Review, Vol. 60, Nruo3 (2023), p. 734.
33      L-Artikolu 7(4) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 423/2007 tad‑19 ta’ April 2007 dwar miżuri restrittivi kontra l-Iran (ĠU 2008, L 335M, p. 969, rettifika fil-ĠU 2009, L 64M, p. 423).
34      Ara l-punti 63 et seq. ta’ dawn il-konklużjonijiet.
35      Vilà Sánchez, E., “The European Union’s sanctions regime on the Russian Federation from 2014 to 2022”, Quaderns IEE: Revista de l’Institut d’Estudis Europeus, Vol. 2, Nruo1 (2023), p. 55.
36      Il-gwida li tinsab fil-Linji Gwida tal-Kummissjoni jidhru partikolarment utli (ara, f’dan ir-rigward, Circumvention red flags related to business partners and customers, fid-dokument “Guidance for EU operators: Implementing enhanced due diligence to shield against Russia sanctions circumvention”).
37      Giumelli, F., Geelhoed, W., de Vries, M., u Molesini, A., “United in diversity? A study on the implementation of sanctions in the European Union, Beyond Foreign Policy?”, op. cit., p. 38.
38      Ara l-punt 50 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
39      Ara l-punt 4 tad-deċiżjoni tar-rinviju.
40      Ara s-sentenza tat‑28 ta’ Lulju 2016, Kratzer (C‑423/15, EU:C:2016:604, punt 27).
41      Ara l-punt 32 tad-dokument intitolat “Miżuri restrittivi (sanzjonijiet) - Aġġornament tal-aħjar prattiki tal-UE dwar l-implimentazzjoni effettiva ta’ miżuri restrittivi” tat‑3 ta’ Lulju 2024 (iktar ’il quddiem il-“Linji Gwida”) (dok Nru 10572/22).
42      Ara s-sentenza tal‑15 ta’ Diċembru 2022, Instrubel et (C‑753/21 u C‑754/21, EU:C:2022:987, punt 50 u l-ġurisprudenza ċċitata).
43      Niestedt, M., EU-Außenwirtschafts- und Zollrecht, Krenzler, H. G, Herrmann, C., Niestedt, M., “V. Embargo- und Sanktionsmaßnahmen”, C. H. Beck, 2015, punt 50.
44      Sentenza tal‑11 ta’ Ottubru 2007 (C‑117/06, EU:C:2007:596).
45      Ara s-sentenza tal‑11 ta’ Ottubru 2007, Möllendorf u Möllendorf-Niehuus (C‑117/06, EU:C:2007:596, punt 56).
46      Ara l-punt 33 tal-Linji Gwida.
47      Ara l-punt 33 tal-Linji Gwida.
48      Ara l-verżjonijiet fil-lingwa Spanjola (“prevalece sobre cualquier acuerdo contractual incompatible”), Daniża (“vil de gælde forud for alle uforenelige aftalemæssige arrangementer”), Ġermaniża (“treten alle vertraglichen Regelungen, die mit ihnen nicht vereinbar sind, außer Kraft”), Ingliża (“override all incompatible contractual arrangements”), Taljana (“prevalgono su tutti gli accordi contrattuali incompatibili”), Latvjana (“tai ir prioritāte pār visiem neatbilstīgiem līgumiskiem noteikumiem”), Litwana (“jie yra viršesni už visas su jais nesuderinamas sutartines priemones”), Olandiża (“hebben zij voorrang boven alle daarmee onverenigbare contractuele regelingen”), Pollakka (“uchylają one wszystkie niezgodne porozumienia umowne”) u Portugiża (“invalidam toda e qualquer disposição contratual que com eles seja incompatível”).
49      Siadat, A., Schultess, A., “Russland-Embargo-VO und innerdeutsche Zahlungsaufträge”, Zeitschrift für Bank und Kapitalmarktrecht, 2024, Nru 13, p. 591.
50      Id-dritt tal-Unjoni jobbliga lill-Istati Membri jissanzjonaw b’mod kriminali ksur tal‑miżuri restrittivi tal-Unjoni. Ara, f’dan ir-rigward, id-Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (UE) 2024/1226 tal‑24 ta’ April 2024 dwar id-definizzjoni ta’ reati kriminali u ta’ penali għall-ksur ta’ miżuri restrittivi tal-Unjoni u li temenda d-Direttiva (UE) 2018/1673 (ĠU L, 2024/1226).
51      Ara l-punt 39 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
52      Ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑12 ta’ Ġunju 2014, Peftiev (C‑314/13, EU:C:2014:1645, punt 24).
53      Ara l-verżjonijiet fil-lingwa Spanjola (“no se satisfará”), Daniża (“ingen fordringer må indfries”), Ġermaniża (“wird nicht stattgegeben”), Ingliża (“no claims […] shall be satisfied”), Taljana (“non è concesso”), Latvjana (“neapmierina”), Litwana (“netenkinami”), Olandiża (“worden niet toegewezen”), Pollakka (“nie są zaspokajane”) u Portugiża (“não há lugar ao pagamento”).
54      Ara l-punt 54 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
55      Ara l-punt 72 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
56      Ara s-sentenza tal‑5 ta’ Settembru 2024, Jemerak (C‑109/23, EU:C:2024:681, punt 48).
57      Sentenza tal‑11 ta’ Novembru 2021, Bank Sepah (C‑340/20, EU:C:2021:903).
58      Sentenza tal‑11 ta’ Novembru 2021, Bank Sepah (C‑340/20, EU:C:2021:903, punt 56).
59      Ara, f’dan ir-rigward, id-dokument tal-Kummissjoni intitolat “Consolidated FAQs on the implementation of Council Regulation No833/2014 and Council Regulation N 269/2014”, bħala risposta għad-domanda 19, p. 34.
60      Huwa konċepibbli li persuna koperta minn miżuri restrittivi tipproċedi b’kumpens bejn dejn li hija għandha fir-rigward ta’ parti kontraenti tagħha u kreditu li hija għandha kontra din tal-aħħar, u dan fil-kuntest ta’ proċedura mressqa mill‑parti kontraenti, mingħajr ma tagħmel kontrotalba. Tali kumpens għandu l-effett li jħalli tillibera lil persuna koperta minn miżuri restrittivi mid-dejn tagħha fil-kuntest tal‑proċedura mressqa mill-parti l-oħra tal-kuntratt.
61      Ara l-verżjonijiet fil-lingwa Spanjola (“reclamación”), Daniża (“fordring”), Ġermaniża (“Forderung”), Ingliża (“claim”), Taljana (“diritto”), Latvjana (“prasības”), Litwana (“reikalavimai”), Olandiża (“vordering”), Pollakka (“roszczenia”) u Portugiża (“pedido”).