62024CJ0253_RES
Zaak C‑253/24 [Pelavi] (
i
)
Ministero della Giustizia
tegen
NZ
(verzoek om een prejudiciële beslissing, ingediend door de Corte d’appello di L’Aquila)
Arrest van het Hof (Vierde kamer) van 4 september 2025
„Prejudiciële verwijzing – Door het EVV, de Unice en het CEEP gesloten raamovereenkomst inzake arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd – Clausule 4 – Beginsel van non-discriminatie – Gelijke behandeling in arbeid en beroep – Honoraire magistraten en gewone magistraten – Clausule 5 – Maatregelen ter voorkoming en ter bestraffing van misbruik van opeenvolgende arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd – Richtlijn 2003/88/EG – Artikel 7 – Recht op jaarlijkse vakantie met behoud van loon – Artikel 31 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie – Beoordelingsprocedure om definitief te worden benoemd tot honorair magistraat – Afstand van rechtswege van aanspraken die voortvloeien uit het vóór de beoordelingsprocedure uitgeoefende ambt van honorair magistraat – Verlies van een door het Unierecht toegekend recht op jaarlijkse vakantie met behoud van loon”
Sociaal beleid – Door het EVV, de Unice en het CEEP gesloten raamovereenkomst inzake arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd – Richtlijn 1999/70 – Maatregelen ter voorkoming van misbruik van opeenvolgende arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd – Bestraffing van een dergelijk misbruik – Beoordelingsprocedure die voorafgaat aan de definitieve benoeming tot honorair magistraat – Recht op jaarlijkse vakantie met behoud van loon – Nationale regeling waarbij wordt verplicht om afstand te doen van het recht op jaarlijkse vakantie met behoud van loon dat voortvloeit uit het eerder uitgeoefende ambt van honorair magistraat – Ontoelaatbaarheid
(Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, art. 31, lid 2; richtlijn 2003/88 van het Europees Parlement en de Raad, art. 7; richtlijn 1999/70 van de Raad, bijlage, clausules 4, punt 1, en 5, punt 1)
(zie punten 50‑60, 67‑79 en dictum)
Samenvatting
Naar aanleiding van een verzoek om een prejudiciële beslissing van de Corte d’appello di L’Aquila (rechter in tweede aanleg L’Aquila, Italië) verduidelijkt het Hof de verhouding tussen het recht op jaarlijkse vakantie met behoud van loon, zoals gewaarborgd door het recht van de Europese Unie, en de door de raamovereenkomst inzake arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd (
1
) gewaarborgde bescherming, in het geval van een nationale regeling die honorair magistraten die hun opeenvolgende arbeidsverhoudingen voor bepaalde tijd wensen om te zetten in arbeidsverhoudingen voor onbepaalde tijd, verplicht om afstand te doen van bepaalde rechten, waaronder het recht op jaarlijkse vakantie met behoud van loon.
Deze zaak is onderdeel van een reeks Italiaanse verzoeken om prejudiciële beslissingen over de gelijke behandeling van honoraire magistraten en gewone magistraten. (
2
) De Italiaanse wetgever heeft in 2021 voor de honorair magistraten die reeds in actieve dienst zijn, de mogelijkheid ingevoerd om tot de leeftijd van 70 jaar in functie te blijven op voorwaarde dat zij met goed gevolg de beoordelingsprocedure doorlopen, en daaraan tegelijkertijd de eis gesteld dat zij afstand doen van alle aanspraken die voortvloeien uit hun eerdere honoraire arbeidsverhouding. (
3
) Deze procedure beoogt uitvoering te geven aan het uit clausule 5, punt 1, van de raamovereenkomst voortvloeiende vereiste om effectieve maatregelen vast te stellen ter voorkoming en ter bestraffing van het misbruik van opeenvolgende overeenkomsten voor bepaalde tijd.
NZ is vanaf 14 februari 2001, naast haar beroep als advocaat, honorair magistraat geweest bij de Tribunale di Vasto (rechter in eerste aanleg Vasto, Italië). In tegenstelling tot de gewone magistraten, die recht hadden op vakantie met behoud van loon, heeft zij in dit ambt geen enkele vergoeding ontvangen tijdens de gerechtelijke vakantieperiode. NZ is om de vier jaar herbenoemd in haar ambt van honorair magistraat, tot en met 13 december 2022, de datum waarop zij definitief benoemd werd.
Aangezien NZ van mening was dat zij vóór deze benoeming het slachtoffer was geweest van een onrechtmatige ongelijke behandeling met betrekking tot de vergoeding voor haar werk, heeft zij een beroep ingesteld tegen het Ministero della Giustizia (ministerie van Justitie, Italië), haar werkgever, en gevorderd dat zij een economische en juridische behandeling kreeg die gelijkwaardig was aan die van werknemers die soortgelijke functies uitoefenen voor dat ministerie, mede voor zover deze betrekking heeft op jaarlijkse vakantie. De rechter in eerste aanleg heeft deze vordering gedeeltelijk toegewezen. Het ministerie van Justitie heeft tegen die beslissing hoger beroep ingesteld bij de Corte d’appello di L’Aquila, de verwijzende rechter, met name omdat het van mening was dat het geding zonder voorwerp was geraakt, aangezien de vaste benoeming van NZ in haar ambt na afloop van de beoordelingsprocedure impliceerde dat afstand werd gedaan van alle verdere rechten die voortvloeiden uit haar eerdere honoraire ambtsverhouding.
De verwijzende rechter vraagt zich in die omstandigheden af of deze afstand van rechtswege verenigbaar is met de clausules 4 en 5 van de raamovereenkomst, artikel 7 van richtlijn 2003/88 (
4
) en artikel 31 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: „Handvest”), in het bijzonder wat het recht op jaarlijkse vakantie met behoud van loon betreft.
Beoordeling door het Hof
Het Hof geeft eerst een overzicht van zijn rechtspraak met betrekking tot de maatregelen ter bestraffing van misbruik van arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd (
5
), en oordeelt vervolgens dat de indiening van het verzoek tot deelname aan de beoordelingsprocedure impliceert dat afstand wordt gedaan van het door artikel 7 van richtlijn 2003/88 en artikel 31, lid 2, van het Handvest gewaarborgde recht op jaarlijkse vakantie met behoud van loon voor de periode voorafgaand aan de definitieve benoeming. Het feit dat afstand wordt gedaan van dit recht vormt volgens de Italiaanse regering een passende tegenprestatie voor de definitieve benoeming in het ambt van honorair magistraat, aangezien het slagen voor de beoordelingsprocedure niet louter een kans doet ontstaan op bestendiging van de eerdere arbeidsverhouding, maar leidt tot de daadwerkelijke bestendiging van die arbeidsverhouding. Dit vereiste zou er bovendien voor kunnen zorgen dat er een omgekeerde discriminatie wordt vermeden van gewone magistraten voor wie onverkort de beginselen van het vergelijkend onderzoek en de exclusiviteit van het rechterlijk ambt gelden.
Het is juist dat door een wijze van aanwerving middels een vergelijkend onderzoek die is voorbehouden voor posten van gewone magistraten met het oog op de toegang tot de rechterlijke macht en die niet van toepassing is op de aanwerving van honoraire magistraten, kan worden uitgesloten dat aan deze laatsten integraal de rechten worden toegekend die aan gewone rechters toekomen. Hoewel bepaalde verschillen in behandeling gerechtvaardigd kunnen zijn door verschillen in de vereiste bekwaamheden en de aard van de taken waarvoor gewone magistraten verantwoordelijk zijn, kan in het licht van clausule 4 van de raamovereenkomst echter niet worden aanvaard dat honoraire magistraten worden uitgesloten van enig recht op vakantie met behoud van loon.
Dit recht is namelijk opgenomen in artikel 7, lid 1, van richtlijn 2003/88. Bovendien is het recht op jaarlijkse vakantie met behoud van loon, dat is vastgelegd in artikel 31, lid 2, van het Handvest, zowel dwingend als onvoorwaardelijk, aangezien deze bepaling niet hoeft te worden geconcretiseerd in bepalingen van Unierecht of van nationaal recht. Bijgevolg kan die bepaling worden ingeroepen in een geschil tussen werknemers en hun werkgever in een situatie die onder het Unierecht en derhalve binnen de werkingssfeer van het Handvest valt.
Clausule 4 van de raamovereenkomst, artikel 7 van richtlijn 2003/88 en artikel 31, lid 2, van het Handvest verzetten zich dus tegen een nationale regeling op grond waarvan, anders dan in die regeling voor gewone magistraten is voorzien, honoraire magistraten die zich in een vergelijkbare situatie bevinden geen recht hebben op een vergoeding tijdens gerechtelijke vakanties.
Hieruit volgt dat, ten eerste, een nationale regeling, om te voldoen aan de voorwaarden van clausule 5, punt 1, van de raamovereenkomst, in geval van misbruik van opeenvolgende arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd doeltreffende waarborgen moet bieden om dit misbruik te bestraffen en de gevolgen ervan ongedaan te maken, waarbij de omzetting van de arbeidsverhouding voor bepaalde tijd in een arbeidsverhouding voor onbepaalde tijd in beginsel een effectieve sanctie voor een dergelijk misbruik vormt. Ten tweede vormt het recht op jaarlijkse vakantie met behoud van loon een subjectief recht dat door het Unierecht dwingend en onvoorwaardelijk aan elke werknemer wordt toegekend.
In het licht van deze gegevens kan de raamovereenkomst niet aldus worden uitgelegd dat de toepassing van de maatregelen die een lidstaat heeft genomen om misbruik van opeenvolgende arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd te bestraffen en de gevolgen ervan ongedaan te maken, kan worden onderworpen aan een vereiste, voor de betrokken werknemer, om afstand te doen van een recht dat hem krachtens clausule 4 van die overeenkomst door het Unierecht is toegekend.
(
i
)	Dit is een fictieve naam, die niet overeenkomt met de werkelijke naam van enige partij in de procedure.
(
1
)	Raamovereenkomst die is opgenomen in de bijlage bij richtlijn 1999/70/EG van de Raad van 28 juni 1999 betreffende de door het EVV, de Unice en het CEEP gesloten raamovereenkomst inzake arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd (PB 1999, L 175, blz. 43; hierna: „raamovereenkomst”).
(
2
)	Zie met name arresten van 16 juli 2020, Governo della Repubblica italiana (Status van de Italiaanse vrederechters) (C‑658/18, EU:C:2020:572), 7 april 2022, Ministero della Giustizia e.a. (Status van de Italiaanse vrederechters) (C‑236/20, EU:C:2022:263), en 27 juni 2024, Peigli (C‑41/23, EU:C:2024:554).
(
3
)	Bij artikel 29 van decreto legislativo nr. 116 - Riforma organica della magistratura onoraria e altre disposizioni sui giudici di pace, nonché disciplina transitoria relativa ai magistrati onorari in servizio, a norma della legge 28 aprile 2016, n. 57 (wetsbesluit nr. 116 houdende hervorming van de organisatiestructuur van het ambt van honorair magistraat en andere bepalingen inzake vrederechters, alsmede overgangsregelingen voor honoraire magistraten in actieve dienst, ter uitvoering van wet nr. 57 van 28 april 2016) van 13 juli 2017 (GURI nr. 177 van 31 juli 2017, blz. 1), zoals gewijzigd bij legge n. 234 - Bilancio di previsione dello Stato per l’anno finanziario 2022 e bilancio pluriennale per il triennio 2022‑2024 (wet nr. 234 betreffende de voorlopige staatsbegroting voor begrotingsjaar 2022 en de meerjarenbegroting voor 2022‑2024) van 30 december 2021 (GURI nr. 310 van 31 december 2021, blz. 1).
(
4
)	Richtlijn 2003/88/EG van het Europees Parlement en de Raad van 4 november 2003 betreffende een aantal aspecten van de organisatie van de arbeidstijd (PB 2003, L 299, blz. 9).
(
5
)	Zie met name arrest van 8 mei 2019, Rossato en Conservatorio di Musica F.A. Bonporti (C‑494/17, EU:C:2019:387, punten 39‑43 en 45).