Edizzjoni Provviżorja
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
RICHARD DE LA TOUR
ippreżentati fit‑18 ta’ Settembru 2025 (1)
Kawża C‑95/24 [Khuzdar] (i)
ATAU
Proċeduri kriminali
fil-preżenza tal-
Procura generale presso la Corte d’appello di Napoli
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Corte di appello di Napoli (il-Qorti tal-Appell ta’ Napoli, l-Italja))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Kooperazzjoni ġudizzjarja fil-qasam kriminali – Deċiżjoni Qafas 2002/584/ĠAI – Mandat ta’ arrest Ewropew – Proċedura ta’ konsenja bejn l-Istati Membri – Raġunijiet għan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni fakultattiva – Il-punt 6 tal-Artikolu 4 – Impenn tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni li jeżegwixxi l-piena skont id-dritt intern tiegħu – Deċiżjoni Qafas 2008/909/ĠAI – Raġunijiet għan-nuqqas ta’ rikonoxximent u għan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni tas-sentenza ta’ kundanna – Artikolu 9(1)(i) – Persuna li ma dehritx personalment fil-proċess li wassal għad-deċiżjoni – Eċċezzjonijiet – Kundizzjoni dwar il-konoxxenza tal-proċess previst – Informazzjoni dwar id-data u l-post iffissati għall-proċess – Ħarba tal-persuna kkonċernata – Rinunzja volontarja u inekwivoka tal-persuna kkonċernata biex tkun preżenti għall-proċess tagħha – Marġni ta’ evalwazzjoni tal-awtorità kompetenti tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni – Obbligu ta’ interpretazzjoni konformi”
I.      Introduzzjoni
1.        Id-dritt għal smigħ xieraq jikkostitwixxi wieħed mill-prinċipji fundamentali ta’ soċjetà demokratika. Fuq dan jistrieħ id-dritt tal-persuni ssuspettati jew akkużati li jkunu preżenti waqt il-proċess tagħhom, li għandu jiġi żgurat fl-Unjoni Ewropea kollha (2). Madankollu, dan id-dritt ma huwiex assolut. Taħt ċerti kundizzjonijiet, il-persuni ssuspettati jew akkużati għandhom ikunu jistgħu, espressament jew taċitament, iżda inekwivokabbilment, jirrinunzjaw għal dak id-dritt (3).
2.        F’dan il-kuntest, din it-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-punt 6 tal-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2002/584/ĠAI tat‑13 ta’ Ġunju 2002 fuq il-mandat ta’ arrest Ewropew u l-proċeduri ta’ ċediment bejn l-Istati Membri (4), kif ukoll tal-Artikolu 9(1)(i) u tal-Artikolu 25 tad-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2008/909/ĠAI tas‑27 ta’ Novembru 2008 dwar l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ rikonoxximent reċiproku ta’ sentenzi f’materji kriminali li jimponu pieni ta’ kustodja jew miżuri li jinvolvu ċ-ċaħda tal-libertà bil-għan li jiġu infurzati fl-Unjoni Ewropea (5), kif emendati permezz tad-Deċiżjoni Qafas 2009/299 (6).
3.        Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ proċeduri dwar l-eżekuzzjoni, fl-Italja, ta’ sentenza mogħtija fis-Slovakkja li kkundannat għal piena li ċċaħħad il-libertà persuna li ħarbet qabel ma seħħ il-proċess tagħha.
4.        Din il-kawża titlob b’mod partikolari lill-Qorti tal-Ġustizzja tippreċiża t-tifsira tal-espressjoni “konxja mill-kawża skedata”, li tinsab fl-Artikolu 9(1)(i)(ii) tad-Deċiżjoni Qafas 2008/909, kif ukoll il-marġni ta’ evalwazzjoni li jgawdu l-awtoritajiet kompetenti waqt l-implimentazzjoni,
minħabba nuqqas ta’ rikonoxximent u nuqqas ta’ eżekuzzjoni,
imsemmi fl-Artikolu 9(1)(i) ta’ din id-deċiżjoni qafas. Nenfasizza, f’dan ir-rigward, li din il-kawża saret f’kuntest fattwali li għandu ċerti differenzi meta mqabbel ma’ dak tal-kawża Höldermann (C‑447/24), li fiha jien nippreżenta l-konklużjonijiet tiegħi llum ukoll (7). B’mod partikolari, b’kuntrast ma’ dik il-kawża, din il-kawża tirrigwarda l-eżekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest Ewropew.
II.    Il-kuntest ġuridiku
A.      Id-dritt tal-Unjoni
1.      Id-Deċiżjoni Qafas 2002/584
5.        L-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, intitolat “Raġunijiet għall-għażla tan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest Ewropew”, jipprovdi, fil-punt 6 tiegħu:
“L-awtorità ġudizzjarja li tesegwixxi tista’ tirrifjuta li tesegwixxi l-mandat ta’ arrest Ewropew:
[...]
6)      jekk il-mandat ta’ arrest Ewropew ġie maħruġ għall-iskopijiet ta’ eżekuzzjoni ta’ sentenza ta’ kustodja jew ordni ta’ detenzjoni, fejn il-persuna rikjesta qed toqgħod fi, jew hi ċittadina jew residenta ta’ l-Istat Membru li jesegwixxi u dak l-Istat jintrabat li jesegwixxi s-sentenza jew ordni ta’ detenzjoni skond il-liġi domestika tiegħu.”
6.        L-Artikolu 4a ta’ din id-deċiżjoni qafas, intitolat “Deċiżjonijiet mogħtija wara kawża li fiha l-persuna ma dehritx personalment”, jipprevedi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“L-awtorità ġudizzjarja tal-eżekuzzjoni tista’ wkoll tiċħad l-eżekuzzjoni tal-mandat ta’ arrest Ewropew maħruġ għall-finijiet li tiġi eżegwita sentenza ta’ kustodja jew ordni ta’ detenzjoni jekk il-persuna ma dehritx personalment fil-proċess li rriżulta fid-deċiżjoni, sakemm il-mandat ta’ arrest Ewropew ma jiddikjarax li l-persuna, skond ħtiġiet proċedurali ulterjuri definiti fil-liġi nazzjonali tal-Istat Membru emittenti:
a)      fi żmien debitu
i)      jew kienet ikkonvokata personalment u għaldaqstant infurmata bid-data u l-post skedati li rriżultaw fid-deċiżjoni, jew b’mezzi oħra fil-fatt irċeviet informazzjoni uffiċjali tad-data u l-post skedati ta’ dik il-kawża b’tali mod li ġie stabbilit inekwivokabbilment li hija kienet konxja mill-kawża skedata;
u
ii)      kienet infurmata li tista’ tingħata deċiżjoni jekk hija ma tidhirx għall-kawża;
jew
b)      konxja mill-kawża skedata, kienet tat mandat lil konsulent legali, li kien jew appuntat mill-persuna konċernata jew mill-Istat, biex jiddefendiha fil-kawża, u kienet fil-fatt ġiet difiża minn dak il-konsulent fil-kawża
jew
c)      wara li kienet innotifikata bid-deċiżjoni u kienet infurmata espressament dwar id-dritt għal kawża mill-ġdid, jew appell, li fihom il-persuna għandha d-dritt li tipparteċipa u li jippermetti li jiġu eżaminati mill-ġdid il-merti tal-każ, inkluż evidenza ġdida, u li jistgħu jwasslu biex tinbidel id-deċiżjoni oriġinali:
i)      iddikjarat espressament li huwa jew hija ma tikkontestax id-deċiżjoni;
jew
ii)      ma talbitx kawża mill-ġdid jew appell fil-perijodu ta’ żmien applikabbli;
jew
d)      ma kinitx notifikata personalment bid-deċiżjoni iżda:
i)      ser tkun innotifikata personalment biha mingħajr dewmien wara ċ-ċediment u ser tkun infurmata espressament dwar id-dritt tiegħu jew tagħha għal kawża mill-ġdid, jew appell, li fihom il-persuna għandha d-dritt li tipparteċipa u li jippermettu li jiġu eżaminati mill-ġdid il-merti tal-każ, inkluż evidenza ġdida, u li jistgħu jwasslu biex tinbidel id-deċiżjoni oriġinali;
u
ii)      ser tkun infurmata bil-perijodu taż-żmien li fih hija għandha titlob din il-kawża mill-ġdid jew l-appell, kif imsemmi fil-mandat ta’ arrest Ewropew rilevanti.”
2.      Id-Deċiżjoni Qafas 2008/909
7.        L-Artikolu 9 tad-Deċiżjoni Qafas 2008/909, intitolat “Raġunijiet għal non-rikonoxximent jew non-infurzar”, jipprevedi, fil-paragrafu 1(i) tiegħu:
“L-awtorità kompetenti ta’ l-Istat ta’ esekuzzjoni tista’ tirrifjuta li tirrikonoxxi s-sentenza u li tinforza l-piena, jekk:
[...]
i)      skond iċ-ċertifikat previst fl-Artikolu 4, il-persuna ma dehritx personalment fil-kawża li tirriżulta fid-deċiżjoni, sakemm iċ-ċertifikat ma jiddikjarax li l-persuna, skond aktar ħtiġiet proċedurali definiti fil-liġi nazzjonali tal-Istat emittenti:
i)      fi żmien debitu,
–        jew kienet ikkonvokata personalment u għaldaqstant infurmata bid-data u l-post skedati li rriżultaw fid-deċiżjoni, jew b’mezzi oħra fil-fatt irċeviet informazzjoni uffiċjali tad-data u l-post skedati ta’ dik il-kawża b’tali mod li ġie stabbilit inekwivokabbilment li hija kienet konxja mill-kawża skedata;
u
–        kienet infurmata li tista’ tingħata deċiżjoni jekk hija ma tidhirx għall-kawża;
jew
ii)      konxja mill-kawża skedata kienet tat mandat lil konsulent legali, li kien jew appuntat mill-persuna konċernata jew mill-Istat, biex jiddefendiha fil-kawża, u kienet fil-fatt ġiet difiża minn dak il-konsulent fil-kawża;
jew
iii)      wara li kienet innotifikata bid-deċiżjoni u kienet infurmata espressament bid-dritt għal kawża mill-ġdid, jew appell, li fihom il-persuna għandha d-dritt li tipparteċipa u li jippermettu li jiġu eżaminati mill-ġdid il-merti tal-każ, inkluż evidenza ġdida, u li jistgħu jwasslu biex tinbidel id-deċiżjoni oriġinali:
–        iddikjarat espressament li hija ma tikkontestax id-deċiżjoni;
jew
–        ma talbitx kawża mill-ġdid jew appell fil-perijodu ta’ żmien applikabbli.”
8.        L-Artikolu 25 ta’ din id-deċiżjoni qafas huwa fformulat kif ġej:
“Mingħajr preġudizzju għad-Deċiżjoni Qafas [2002/584], id-dispożizzjonijiet ta’ din id-Deċiżjoni Qafas għandhom japplikaw, mutatis mutandis sal-punt li huma kompatibbli mad-dispożizzjonijiet taħt dik id-Deċiżjoni Qafas, għall-infurzar ta’ pieni f’każijiet fejn Stat Membru jieħu r-responsabbiltà li jinforza s-sentenza f’każijiet skond l-Artikolu 4(6) ta’ dik id-Deċiżjoni Qafas, jew fejn, waqt li jaġixxi taħt l-Artikolu 5(3) ta’ dik id-Deċiżjoni Qafas, ikun impona il-kondizzjoni li l-persuna sentenzjata trid tintbagħat lura biex tiskonta l-piena fl-Istat Membru kkonċernat, sabiex tiġi evitata l-impunità tal-persuna kkonċernata.”
B.      Id-dritt Taljan
9.        L-Artikolu 6(1a)(b) tal-legge n. 69 – Disposizioni per conformare il diritto interno alla decisione quadro 2002/584/GAI del Consiglio, del 13 giugno 2002, relativa al mandato d’arresto europeo e alle procedure di consegna tra Stati membri (il-Liġi Nru 69, dwar id-Dispożizzjonijiet Intiżi li Jrendu d-Dritt Intern Konformi mad-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill [2002/584]) (8), tat‑22 ta’ April 2005, fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-kawża prinċipali, jipprovdi:
“Meta jkun inħareġ għall-iskopijiet tal-eżekuzzjoni ta’ miżura jew ta’ piena li ċċaħħad il-libertà adottata fi tmiem proċess li għalih il-persuna kkonċernata ma tkunx dehret personalment, il-mandat ta’ arrest Ewropew għandu [...] jkun fih l-indikazzjoni ta’ mill-inqas waħda mill-kundizzjonijiet segwenti:
[...]
b)      il-persuna kkonċernata, informata bil-proċeduri kontriha, kienet irrappreżentata, fil-proċess li wassal għad-deċiżjoni msemmija iktar qabel, permezz ta’ konsulent legali, imqabbad jew mill-persuna kkonċernata jew mill-Istat”.
10.      Skont l-Artikolu 18a(2) ta’ din il-liġi:
“Meta l-mandat ta’ arrest Ewropew ikun inħareġ għall-iskopijiet tal-eżekuzzjoni ta’ piena jew b’miżura preventiva li jċaħħdu l-libertà individwali ta’ xi persuna, il-corte di appello [il-Qorti tal-Appell, l-Italja] tista’ tirrifjuta l-konsenja taċ-ċittadin Taljan jew tal-persuna li tirrisjedi jew toqgħod legalment u effettivament fit-territorju Taljan b’mod kontinwu għal iktar minn ħames snin, [...] sakemm din tordna li din il-piena jew din il-miżura preventiva tkun eżegwita fl-Italja skont id-dritt intern tagħha.”
11.      L-Artikolu 13 tad-decreto legislativo n. 161 – Disposizioni per conformare il diritto interno alla Decisione quadro 2008/909/GAI relativa all’applicazione del principio del reciproco riconoscimento alle sentenze penali che irrogano pene detentive o misure privative della libertà personale, ai fini della loro esecuzione nell’Unione europea (id-Digriet Leġiżlattiv Nru 161/2010, dwar id-Dispożizzjonijiet Intiżi li Jrendu d-Dritt Intern Konformi mad-Deċiżjoni Qafas [2008/909]) (9), tas‑7 ta’ Settembru 2010, fil-verżjoni applikabbli għall-kawża prinċipali, iktar ’il quddiem id-“Digriet Leġiżlattiv Nru 161/2010”), jipprovdi fil-paragrafu 1(i) tiegħu:
“Il-Qorti tal-Appell għandha tirrifjuta li tirrikonoxxi s-sentenza ta’ kundanna f’xi wieħed mill-każijiet li ġejjin:
[...]
i)      jekk il-persuna kkonċernata ma dehritx personalment fil-proċess li wassal għas-sentenza li għandha tiġi eżegwita, ħlief jekk iċ-ċertifikat jindika:
1)      jew li, fi żmien utli, kienet imħarrka personalment u għaldaqstant informata bid-data u l-post skedati għall-proċess jew ġiet b’dawn informata uffiċjalment b’mezzi oħra, b’mod li jiġi stabbilit inekwivokabbilment li hija kienet konxja mill-kawża skedata u li hija ġiet informata li d-deċiżjoni setgħet tingħata f’każ li tonqos milli tidher; jew li:
2)      jew li hija kienet konxja mill-kawża skedata għall-proċess, u tat mandat lil konsulent legali, li kien imqabbad jew mill-persuna kkonċernata jew mill-Istat, li kienet fil-fatt ġiet difiża minn dak il-konsulent fil-kawża; jew li
3)      jew li wara li kienet innotifikata bid-deċiżjoni u kienet informata espressament bid-dritt għal ritrattazzjoni, jew ta’ appell, li fihom il-persuna kkonċernata għandha d-dritt li tipparteċipa u li jippermettu li jiġu eżaminati mill-ġdid il-mertu tal-akkużi, inkluż provi ġodda, hija indikat espressament li hija ma tikkontestax id-deċiżjoni jew ma talbitx ritrattazzjoni jew appell fit-terminu impost għal dan il-għan.”
12.      L-Artikolu 24 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 161/2010 jipprevedi li, meta l-Qorti tal-Appell tirrifjuta l-konsenja mitluba permezz ta’ mandat ta’ arrest Ewropew ibbażat fuq kundanna kriminali u tordna li l-piena tiġi eżegwita fit-territorju Taljan, hija għandna fl-istess ħin tirrikonoxxi, għall-iskopijiet ta’ eżekuzzjoni fl-Italja, il-kundanna kriminali barranija li tikkostitwixxi l-bażi tal-mandat ta’ arrest Ewropew, meta l-kundizzjonijiet f’dan ir-rigward ikunu ssodisfatti.
III. Il-fatti tal-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
13.      Fil‑5 ta’ Ottubru 2015, l-Okresný súd Dunajská Streda (il-Qorti Distrettwali ta’ Dunajská Streda, is-Slovakkja) ħarġet mandat ta’ arrest Ewropew sabiex tiġi eżegwita sentenza kriminali ta’ kundanna mogħtija kontra ATAU minn din il-qorti fit‑23 ta’ Awwissu 2010 (10), li kkundannatu għal piena ta’ ħames snin priġunerija. Dan tal-aħħar instab u ġie arrestat fl-Italja, fid‑19 ta’ Ġunju 2023.
14.      Il-Corte di appello di Napoli (il-Qorti tal-Appell ta’ Napoli, l-Italja), li hija l-qorti tar-rinviju, hija mitluba teżamina t-talba ta’ konsenja ppreżentata mill-awtoritajiet ġudizzjarji Slovakki permezz ta’ dan il-mandat ta’ arrest Ewropew. Hija tindika li neħħiet il-miżura koerċittiva kawtelatorja ta’ arrest domiċilarju li kienet ġiet imposta fuq ATAU fl‑20 ta’ Ġunju 2023.
15.      Matul il-proċedura quddiem din il-qorti, ATAU ddikjara u pprova li huwa kien jirrisjedi effettivament u legalment fl-Italja għal iktar minn ħames snin. Għaldaqstant, huwa talab lill-imsemmija qorti tirrifjuta l-konsenja tiegħu u, filwaqt li tirrikonoxxi s-sentenza tat‑23 ta’ Awwissu 2010, tordna l-eżekuzzjoni fl-Italja tal-piena li għalih huwa kien ikkundannat.
16.      Sabiex tevalwa din it-talba, il-qorti tar-rinviju talbet lill-awtoritajiet Slovakki sabiex jikkompletaw iċ-ċertifikat mibgħut preċedentement billi jippreċiżaw il-garanziji proċedurali applikati għal ATAU.
17.      Permezz ta’ ittra tat‑2 ta’ Novembru 2023, l-Okresný súd Dunajská Streda (il-Qorti Distrettwali ta’ Dunajská Streda) irrispondiet li ATAU ma kienx ipparteċipa personalment fil-proċeduri li wasslu għas-sentenza tat‑23 ta’ Awwissu 2010. Madankollu huwa kien assistit u rrappreżentat minn avukat matul il-proċedura. Barra minn hekk, għalkemm huwa qatt ma ġie informat bid-data u bil-post fejn seħħ il-proċess, huwa kien konxju tal-proċess pendenti kontrih. Fil-fatt, huwa ġie arrestat u meħud f’detenzjoni provviżorja fis-Slovakkja fit‑28 ta’ Settembru 2009 għall-istess reat, imbagħad, fil‑15 ta’ Diċembru 2009, huwa kien ġie meħlus u mqiegħed f’kamp ta’ refuġjati fit-territorju Slovakk. Huwa mbagħad ħarab, mingħajr ma rritorna lura u mingħajr ma għażel domiċilju għall-iskopijiet tan-notifika, b’mod li ma kienx possibbli li dan jiġi informat bid-data u bil-post għall-proċess u lanqas bil-fatt li d-deċiżjoni tingħata anki f’każ li jonqos milli jidher.
18.      Il-qorti tar-rinviju tispjega, fl-ewwel lok, li, skont id-dritt Taljan, il-qorti tal-appell, meta tiddeċiedi li tirrifjuta l-konsenja u tordna l-eżekuzzjoni fl-Italja ta’ sentenza kriminali ta’ kundanna barranija, għandha tirrikonoxxi l-imsemmija sentenza, ħaġa li hija ma tistax tagħmel ħlief jekk il-kundizzjonijiet għal dan ir-rikonoxximent ikunu ssodisfatti. Issa, dan ma huwiex il-każ hawnhekk. Fil-fatt, dik il-qorti tfakkar li ATAU ma rċeviex l-informazzjoni msemmija fl-Artikolu 13(1)(i) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 161/2010, partikolarment id-data u l-post
iffissati għall-proċess tiegħu.
19.      Fit-tieni lok, il-qorti tar-rinviju tenfasizza li, fid-dritt Taljan, il-konsenja tal-persuna kkundannata, fuq il-bażi ta’ mandat ta’ arrest Ewropew, hija aċċettata taħt is-sempliċi kundizzjoni li din il-persuna tkun ġiet informata bil-fatt li hemm proċess pendenti kontriha u li hija kienet irrappreżentata minn konsulent legali waqt il-proċess. Min-naħa l-oħra, ir-rikonoxximent ta’ sentenza ta’ kundanna fl-Italja huwa ammess bil-kundizzjoni iktar stretta li l-persuna kkundannata, assistita b’konsulent legali, tkun ġiet informata bid-data ffissata għall-proċess.
20.      Konsegwentement, mid-dritt Taljan jirriżulta li ATAU jkun jista’ jiġi kkonsenjat lill-awtoritajiet Slovakki, peress li kien informat li kien hemm proċess għaddej kontrih u kien assistit minn konsulent legali, imma li, għalkemm huwa jirrisjedi b’mod effettiv fit-territorju Taljan għal iktar minn ħames snin u kien talab biex il-piena tiegħu tiġi eżegwita fl-Italja, ma jkunx possibbli li l-konsenja tiegħu tkun irrifjutata billi tiġi ordnata l-eżekuzzjoni tal-piena fit-territorju Taljan, peress li hu ma kienx informat bid-data ffissata għall-proċess.
21.      Skont il-qorti tar-rinviju, dan ikollu paradossalment bħala konsegwenza li l-fatt li l-garanzija proċedurali prevista għall-persuna kkundannata għal dak li jikkonċerna r-rikonoxximent ta’ sentenza ta’ kundanna tkun ikbar minn dik prevista għal din il-persuna għal dak li jikkonċerna l-konsenja tagħha b’eżekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest Ewropew, dan jaħdem kontriha flok jaħdem favuriha. Id-distinzjoni li tinsab fid-dritt Taljan twassal, barra minn hekk, għall-konklużjoni paradossali fis-sens li l-istess sentenza ta’ kundanna ma tistax tkun irrikonoxxuta fl-Italja għall-eżekuzzjoni tagħha, filwaqt li tista’ twassal għal mandat ta’ arrest Ewropew li jkollu jiġi eżegwit.
22.      Il-qorti tar-rinviju tistaqsi għaldaqstant jekk id-dritt tal-Unjoni jistax jiġi interpretat fis-sens li l-konsenja tista’ tiġi rrifjutata, wara r-rikonoxximent tas-sentenza biex il-piena tiġi skontata fl-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni, anki jekk il-garanzija proċedurali prevista għal dan ir-rikonoxximent (li l-persuna tkun informata bid-data ffissata għall-proċess) ma ngħatatx, imma tkun ingħatat il-garanzija proċedurali prevista għall-konsenja skont il-mandat ta’ arrest Ewropew (li persuna tkun informata bil-proċess pendenti).
23.      Barra minn hekk, din il-qorti tinnota li d-dritt Taljan, b’mod partikolari l-Artikolu 13(1)(i) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 161/2010, jipprevedi li, meta l-persuna kkundannata ma tkunx ġiet informata bid-data tal-proċess, il-qorti nazzjonali “għandha tirrifjuta li tirrikonoxxi” (11) s-sentenza. Min-naħa l-oħra, id-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari l-Artikolu 9(1)(i) tad-Deċiżjoni Qafas 2008/909, jipprevedi li, f’tali każ, il-qorti tal-Istat ta’ eżekuzzjoni “tista’ tirrifjuta li tirrikonoxxi” (12) s-sentenza. Konsegwentement, meta, skont id-dritt Taljan, il-Qorti tal-Appell tkun obbligata tirrifjuta r-rikonoxximent tas-sentenza, skont id-dritt tal-Unjoni, il-Qorti tal-Appell ikollha s-setgħa, imma mhux l-obbligu, li tirrifjutah.
24.      Għaldaqstant, f’dan il-każ, b’applikazzjoni tad-dritt Taljan, ma jkunx possibbli li tiġi rrikonoxxuta s-sentenza tat‑23 ta’ Awwissu 2010 għall-iskopijiet tal-eżekuzzjoni tagħha fl-Italja peress li ATAU ma kienx ġie informat bid-data ffissata għall-proċess, b’mod li l-qorti tar-rinviju jkollha tikkonsenjah lir-Repubblika Slovakka, anki jekk huwa għandu d-dritt li jiskonta l-piena tiegħu fl-Italja u għamel talba għal dan. Min-naħa l-oħra, b’applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, din il-qorti jkollha s-setgħa diskrezzjonali biex tirrikonoxxi jew ma tirrikonoxxix is-sentenza ta’ kundanna barranija u biex tirrifjuta l-konsenja u tordna l-eżekuzzjoni tal-piena fl-Italja.
25.      F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Corte di appello di Napoli (il-Qorti tal-Appell ta’ Napoli) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“Id-dispożizzjonijiet magħquda tal-artikoli li ġejjin:
- il-punt 6 tal-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni Qafas [2002/584] [kif ukoll] l-Artikolu 9(1)(i) u l-Artikolu 25 tad-Deċiżjoni Qafas [2008/909] għandhom jiġu interpretati fis-sens li:
a)      il-qorti tal-Istat ta’ eżekuzzjoni, mitluba tirrikonoxxi sentenza kriminali barranija ta’ kundanna eżekuttiva, għandha l-fakultà, u mhux l-obbligu, li tirrifjuta li tirrikonoxxi din is-sentenza meta jidher li l-proċess li wassal għal din is-sentenza ma offra lill-persuna akkużata ebda waħda mill-garanziji proċedurali previsti fl-Artikolu 9(1)(i) tad-Deċiżjoni Qafas [2008/909];
b)      il-qorti tal-Istat ta’ eżekuzzjoni, mitluba tordna l-konsenja abbażi ta’ mandat ta’ arrest Ewropew maħruġ għall-finijiet tal-eżekuzzjoni ta’ sentenza, meta l-kundizzjonijiet sabiex tiġi ordnata l-konsenja tal-persuna kkundannata lill-Istat ta’ kundanna u l-kundizzjonijiet għar-rifjut tal-istess konsenja fl-istess waqt li tordna l-eżekuzzjoni tal-piena fit-territorju tal-Istat ta’ eżekuzzjoni huma fl-istess ħin issodisfatti, għandha s-setgħa li tirrifjuta l-konsenja, li tirrikonoxxi s-sentenza u li tordna l-eżekuzzjoni tal-istess sentenza fit-territorju tagħha, anki jekk il-proċess li wassal għas-sentenza rrikonoxxuta ma offra lill-persuna akkużata ebda waħda mill-garanziji proċedurali previsti fl-Artikolu 9(1)(i) tad-Deċiżjoni Qafas [2008/909]?”
26.      ATAU, il-Gvern Taljan u dak Rumen kif ukoll il-Kummissjoni Ewropea ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub u pparteċipaw fis-seduta li nżammet fil‑15 ta’ Mejju 2025, li matulha rrispondew għad-domandi għal risposta orali magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja.
IV.    Analiżi
A.      Fuq l-ammissibbiltà
27.      Il-Gvern Taljan jikkunsidra li t-talba għal deċiżjoni preliminari hija inammissibbli minħabba n-natura ipotetika tagħha, inkwantu, meta talab ir-rikonoxximent tas-sentenza ta’ kundanna fl-Italja, ATAU ġie li aċċetta l-kundanna mogħtija fl-assenza tiegħu. Il-qorti kompetenti tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni tkun għaldaqstant obbligata tirrikonoxxi din is-sentenza għall-iskopijiet tal-eżekuzzjoni tal-piena fl-Italja. Dan il-gvern jagħmel, f’dan ir-rigward, riferiment għall-punt 3 tal-Artikolu 13(1)(i) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 161/2010, li jittrasponi fid-dritt Taljan l-Artikolu 9(1)(i)(iii) tad-Deċiżjoni Qafas 2008/909. Fil-fatt, minn din id-dispożizzjoni jirriżulta li l-awtorità kompetenti tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni ma tistax tirrifjuta li tirrikonoxxi s-sentenza ta’ kundanna u li teżegwixxi l-piena meta, wara li tkun ġiet innotifikata d-deċiżjoni u wara li tkun ġiet espressament informata bid-dritt tagħha għal proċedura ġdida jew proċedura ta’ appell, li fiha l-persuna kkonċernata għandha d-dritt li tipparteċipa u li tippermetti li l-kawża tiġi eżaminata mill-ġdid fil-mertu, filwaqt li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-provi ġodda, u tista’ twassal għall-annullament tad-deċiżjoni inizjali, il-persuna kkonċernata indikat espressament li hija ma tikkontestax id-deċiżjoni jew ma talbitx proċedura ġdida jew proċedura ta’ appell fit-terminu impost.
28.      Il-punt dwar jekk il-fatt li l-persuna kkundannata talbet lill-Istat membru ta’ kundanna biex il-piena tagħha tiġi eżewgita fi Stat Membru ieħor jikkorrispondix għall-ipoteżi msemmija fl-Artikolu 9(1)(i)(iii) tad-Deċiżjoni Qafas 2008/909 jirrigwarda l-mertu iktar milli l-ammissibbiltà tat-talba għal deċiżjoni preliminari. Nirrileva wkoll li din id-domanda saret mill-qorti tar-rinviju fil-kawża Höldermann (C‑447/24). Għaldaqstant, fuq dan il-punt, nagħmel riferiment għall-konklużjonijiet tiegħi ppreżentati llum f’dik il-kawża.
B.      Fuq il-mertu
29.      Permezz tad-domandi tagħha, li nissuġġerixxi li jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tiddikjara li l-punt 6 tal-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 kif ukoll l-Artikolu 9(1)(i) u l-Artikolu 25 tad-Deċiżjoni Qafas 2008/909 għandhom jiġu interpretati fis-sens li, fil-kuntest tal-implimentazzjoni tar-raġuni għan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni fakultattiva ta’ mandat ta’ arrest Ewropew, imsemmija fl-ewwel waħda minn dawn id-dispożizzjonijiet, meta l-persuna li hija s-suġġett ta’ dan il-mandat ma dehritx personalment għall-proċess tagħha, l-awtorità kompetenti tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni għandha l-fakultà, u mhux l-obbligu, li tirrifjuta li tirrikonoxxi s-sentenza u li teżegwixxi l-kundanna meta ebda waħda mill-eċċezzjonijiet previsti mit-tieni waħda mill-imsemmija dispożizzjonijiet ma tkun applikabbli.
30.      Fost ir-raġunijiet għan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni fakultattiva ta’ mandat ta’ arrest Ewropew, infakkar li l-punt 6 tal-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 jipprovdi li l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni tista’ tirrifjuta li teżegwixxi mandat ta’ arrest Ewropew jekk dan il-mandat ġie maħruġ għall-finijiet ta’ eżekuzzjoni ta’ piena jew ta’ miżura preventiva li jċaħħdu l-libertà, meta l-persuna rikjesta toqgħod fl-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni, jew hi ċittadina jew residenta ta’ dak l-Istat u dak l-Istat jintrabat li jeżegwixxi l-piena jew il-miżura preventiva skont id-dritt intern tiegħu.
31.      Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li mill-użu tal-verb “tista’” jirriżulta li l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni għandu
jkollha marġni ta’ evalwazzjoni, b’mod partikolari sabiex tieħu inkunsiderazzjoni l-għan ta’ din id-dispożizzjoni li huwa li żżid l-opportunitajiet ta’ integrazzjoni mill-ġdid fis-soċjetà tal-persuna rikjesta mal-iskadenza tal-piena li għaliha din tal-aħħar tkun ġiet ikkundannata (13).
32.      Għaldaqstant, l-applikazzjoni ta’ raġuni għal nuqqas ta’ eżekuzzjoni fakultattiv tal-mandat ta’ arrest Ewropew prevista f’din id-dispożizzjoni hija suġġetta għas-sodisfazzjoni ta’ żewġ rekwiżiti, jiġifieri, minn naħa, li l-persuna rikjesta toqgħod fl-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni, hija ċittadina tiegħu jew tirrisjedi fih, u, min-naħa l-oħra, li dan l-Istat jimpenja ruħu li jeżegwixxi, konformement mad-dritt nazzjonali tiegħu, il-piena jew il-miżura preventiva li għaliha nħareġ il-mandat ta’ arrest Ewropew (14).
33.      Fir-rigward tal-ewwel wieħed minn dawn ir-rekwiżiti, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà qatgħet u ddeċidiet li persuna rikjesta “tirrisjedi” fl-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni meta hija stabbilixxiet ir-residenza reali tagħha f’dan tal-aħħar u “toqgħod” hemmhekk meta, wara soġġorn stabbli ta’ ċertu tul f’dan l-Istat Membru, hija kisbet rabtiet ma’ dan l-Istat ta’ livell analogu għal dawk li jirriżultaw minn residenza (15).
34.      F’dak li jirrigwarda t-tieni waħda minn dawn ir-rekwiżiti, mill-formulazzjoni tal-punt 6 tal-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 jirriżulta li kull rifjut ta’ eżekuzzjoni tal-mandat ta’ arrest Ewropew jippreżupponi impenn reali min-naħa tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni li jeżegwixxi l-piena li ċċaħħad il-libertà deċiża kontra l-persuna rikjesta. Sa fejn dik il-persuna tkun ġiet ikkundannata fl-Istat Membru emittenti, dan neċessarjament jimplika li l-awtoritajiet tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni jirrikonoxxu s-sentenza ta’ kundanna mogħtija kontra dik il-persuna skont id-dispożizzjonijiet tad-Deċiżjoni Qafas 2008/909 (16). Għaldaqstant, is-sempliċi fatt li dan l-Istat jiddikjara li huwa “lest” jeżegwixxi din il-piena ma jistax jitqies li huwa ta’ natura li jiġġustifika tali rifjut. Minn dan isegwi li qabel kull rifjut li jiġi eżegwit mandat ta’ arrest Ewropew għandha titwettaq verifika, mill-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni, tal-possibbiltà li l-piena tiġi eżegwita realment konformement mad-dritt intern tagħha (17).
35.      Għaldaqstant jeħtieġ li jiġi ggarantit li l-possibbiltà tal-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni li tirrifjuta li teżegwixxi l-mandat ta’ arrest Ewropew tiġi eżerċitata biss bil-kundizzjoni li tiġi żgurata l-eżekuzzjoni effettiva fl-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni tal-piena mogħtija kontra l-persuna rikjesta u li b’hekk tinstab soluzzjoni li tkun konformi mal-għan segwit mid-Deċiżjoni Qafas 2002/584 (18).
36.      F’dan ir-rigward, jeħtieġ li jitfakkar li, skont l-Artikolu 25 tad-Deċiżjoni Qafas 2008/909, “[m]ingħajr preġudizzju għad-Deċiżjoni Qafas [2002/584], id-dispożizzjonijiet ta’ din id-Deċiżjoni Qafas għandhom japplikaw, mutatis mutandis sal-punt li huma kompatibbli mad-dispożizzjonijiet taħt dik id-Deċiżjoni Qafas, għall-infurzar ta’ pieni f’każijiet fejn Stat Membru jieħu r-responsabbiltà li jinforza s-sentenza f’każijiet skond l-Artikolu 4(6) ta’ dik id-Deċiżjoni Qafas, jew fejn, waqt li jaġixxi taħt l-Artikolu 5(3) ta’ dik id-Deċiżjoni Qafas, ikun impona il-kondizzjoni li l-persuna sentenzjata trid tintbagħat lura biex tiskonta l-piena fl-Istat Membru kkonċernat, sabiex tiġi evitata l-impunità tal-persuna kkonċernata”. Il-Qorti tal-Ġustizzja indikat b’mod partikolari li l-interazzjoni prevista mil-leġiżlatur tal-Unjoni bejn id-Deċiżjoni Qafas 2002/584 u d-Deċiżjoni Qafas 2008/909 għandha tikkontribwixxi sabiex jintlaħaq l-għan li tiġi ffaċilitata r-riabilitazzjoni soċjali tal-persuna kkonċernata u li tali riabilitazzjoni hija mhux biss fl-interess tal-persuna kkundannata, iżda wkoll f’dak tal-Unjoni Ewropea b’mod ġenerali (19).
37.      Taħt din il-perspettiva, il-premessa 12 tad-Deċiżjoni Qafas 2008/909 tipprovdi li din “għandha tapplika wkoll, mutatis mutandis, għall-infurzar ta’ pieni fil-każijiet taħt l-Artikoli 4(6) u 5(3) tad-Deċiżjoni Qafas [2002/584]. Dan ifisser inter alia illi, mingħajr preġudizzju għal dik id-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill, l-Istat Membru ta’ esekuzzjoni jista’ jivverifika l-eżistenza ta’ raġunijiet ghal non-rikonoxximent jew non-infurzar kif previst fl-Artikolu 9 ta’ din id-Deċiżjoni Qafas, [...] bħala kondizzjoni biex jirrikonoxxi u jinforza s-sentenza bil-ħsieb li jikkonsidra jekk jikkonsenjax il-persuna jew jinfurzax il-piena f’każijiet skond l-Artikolu 4(6) tad-Deċiżjoni Qafas [2002/584]”. Il-leġiżlatur tal-Unjoni jagħmel enfasi, għaldaqstant, pereżempju, fuq il-verifika mill-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni dwar l-eżistenza ta’ raġunijiet għan-nuqqas ta’ rikonoxximent u għan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni previsti fl-Artikolu 9 tad-Deċiżjoni Qafas 2008/909.
38.      Fil-kuntest ta’ din il-kawża, din il-verifika tirrigwarda r-raġuni għan-nuqqas ta’ rikonoxximent u għan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni prevista fl-Artikolu 9(1)(i) ta’ din id-Deċiżjoni Qafas. Fil-fatt, l-eżistenza ta’ tali raġuni jista’ jkun ta’ xkiel għall-implimentazzjoni tar-raġuni għan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni fakultattiva tal-mandat ta’ arrest Ewropew, previst fil-punt 6 tal-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584. Fi kliem ieħor, ir-rifjut għall-eżekuzzjoni tal-mandat ta’ arrest Ewropew ibbażat fuq il-punt 6 tal-Artikolu 4 ta’ din id-deċiżjoni qafas jippreżumi li l-piena tkun tista’ tiġi eżegwità fl-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni, ħaġa li ma tapplikax jekk l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni tikkunsidra li r-raġuni għan-nuqqas ta’ rikonoxximent u għan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni prevista fl-Artikolu 9(1)(i) tad-Deċiżjoni Qafas 2008/909 hija applikabbli. F’dan il-kuntest, l-interpretazzjoni tal-punt 6 tal-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 għandha tkun tali li tiggarantixxi kemm l-għan li jikkonsisti li tiġi ffaċilitata r-riabilitazzjoni tal-persuna kkundannata fis-soċjetà kif ukoll dak intiż li jiġġieled kontra l-impunità. Fl-istess ħin, it-teħid inkunsiderazzjoni tar-raġuni għan-nuqqas ta’ rikonoxximent u għan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni msemmija fl-Artikolu 9(1)(i) tad-Deċiżjoni Qafas 2008/909 għandu jwassal ukoll biex jittieħed inkunsiderazzjoni wkoll id-dritt tal-persuna kkonċernata biex tidher personalment għall-proċess tagħha.
39.      Fil-fatt, din id-dispożizzjoni tipprovdi raġuni fakultattiva għan-nuqqas ta’ rikonoxximent ta’ sentenza maħruġa minn Stat Membru u għan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni tal-piena imposta minn dan l-Istat Membru, jekk il-persuna kkundannata ma tkunx dehret personalment fil-proċess li wassal għad-deċiżjoni ta’ kundanna. Din il-fakultà hija madankollu akkumpanjata bi tliet eċċezzjonijiet, elenkati fil-punti (i) sa (iii) tal-imsemmija dispożizzjoni, li jċaħħdu lill-awtorità kompetenti tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni mill-possibbiltà li tirrifjuta r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni tas-sentenza li tkun intbagħtitilha.
40.      Id-domandi magħmula mill-qorti tar-rinviju huma bbażati fuq diversi kunsiderazzjonijiet.
41.      Fl-ewwel lok, ir-Repubblika Taljana ttrasponiet b’mod differenti fid-dritt nazzjonali tagħha l-Artikolu 4a(1)(b) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 u l-Artikolu 9(1)(i)(ii) tad-Deċiżjoni Qafas 2008/909, minkejja li dawn id-dispożizzjonijiet huma fformulati b’mod identiku. Fil-fatt, filwaqt li, fl-ewwel każ, fid-dritt Taljan huwa mitlub li l-persuna kkonċernata tkun ġiet informata bil-proċedura kontriha, fit-tieni każ, huwa mitlub li l-persuna kkonċernata tkun konxja mid-data ffissata għall-proċess.
42.      It-tieni, fid-dawl ta’ dan l-aħħar rekwiżit, l-eċċezzjoni li tipprekludi lill-awtorità kompetenti tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni milli tinvoka r-raġuni għan-nuqqas ta’ rikonoxximent u għan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni msemmija fl-Artikolu 9(1)(i)(ii) tad-Deċiżjoni Qafas 2008/909 ma tkunx applikabbli f’dan il-każ. Fil-fatt, ATAU ma kienx konxju mid-data u mill-post iffissati għall-proċess tiegħu.
43.      It-tielet, sa
fejn din l-eċċezzjoni ma tkunx applikabbli, l-awtorità kompetenti tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni tkun obbligata, skont id-dritt Taljan, li tirrifjuta li tirrikonoxxi s-sentenza u li teżegwixxi l-kundanna. Peress li r-raġuni għan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni fakultattiva tal-mandat ta’ arrest Ewropew ma tistax, konsegwentement, tiġi applikata, ATAU jkollu jiġi kkonsenjat lill-awtoritajiet Slovakki għall-iskopijiet tal-eżekuzzjoni tal-piena tiegħu.
44.      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet magħmula mill-qorti tar-rinviju, jeħtieġ li jiġi eżaminat, fl-ewwel lok, jekk il-kundizzjoni li tirrigwarda l-konoxxenza tal-proċess previst, li tinsab fl-Artikolu 9(1)(i)(ii) tad-Deċiżjoni Qafas 2008/909, teħtieġx li l-persuna kkonċernata tkun informata bid-data u l-post iffissati għall-proċess tagħha. Fit-tieni lok, jeħtieġ li jiġi stabbilit jekk, meta din il-kundizzjoni ma tkunx issodisfatta, id-dritt nazzjonali jistax jobbliga lill-awtorità kompetenti tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni li tirrifjuta li tirrikonoxxi s-sentenza u li teżegwixxi l-kundanna.
1.      Il-konoxxenza tal-proċess previst teħtieġ li l-persuna kkonċernata tkun informata bid-data u l-post iffissati għall-proċess
45.      Għar-raġunijiet li esponejt fil-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Höldermann (C‑447/24), ippreżentati llum u li għalihom nagħmel riferiment, jidhirli li l-kundizzjoni dwar il-konoxxenza tal-proċess previst, li tissemma fl-Artikolu 9(1)(i)(ii) tad-Deċiżjoni Qafas 2008/909, teħtieġ li l-persuna kkonċernata tkun informata bid-data u l-post iffissati għall-proċess. Fid-dawl tad-differenza tat-traspożizzjoni fid-dritt Taljan ta’ din id-dispożizzjoni u tal-Artikolu 4a(1)(b) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, nippreċiża li, fil-fehma tiegħi, din id-differenza ma għandhiex tkun peress li nikkunsidra li, inkwantu l-formulazzjoni ta’ dawn iż-żewġ dispożizzjonijiet hija identika, l-istess interpretazzjoni kellha tiġi adottata għal dak li jikkonċerna din l-aħħar dispożizzjoni.
2.      Il-verifika tal-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 9(1)(i)(ii) tad-Deċiżjoni Qafas 2008/909
a)      Fuq l-ewwel kundizzjoni: il-każijiet li fihom il-persuna kkonċernata hija meqjusa li rċeviet informazzjoni suffiċjenti
46.      Sabiex jiġi vverifikat jekk l-ewwel kundizzjoni stabbilita mill-Artikolu 9(1)(i)(ii) hijiex issodisfatta, jidhirli rilevanti li tittieħed inkunsiderazzjoni l-ġurisprudenza li tirrigwarda d-Direttiva 2016/343. Fil-fatt, f’dan il-kuntest, il-Qorti tal-Ġustizzja identifikat is-sitwazzjonijiet li fihom il-persuna kkonċernata għandha tkun meqjusa li ġiet informata biż-żamma tal-proċess tagħha.
47.      Għaldaqstant, sabiex jiġi vverifikat jekk l-ewwel kundizzjoni li tinsab fl-Artikolu 8(2)(a) u (b) tad-Direttiva 2016/343 hijiex issodisfatta, il-Qorti tal-Ġustizzja indikat li, kif jirriżulta mill-premessa 38 ta’ din id-direttiva, hemm lok li tingħata attenzjoni partikolari, minn naħa, għad-diliġenza li l-awtoritajiet pubbliċi jkunu eżerċitaw sabiex jinformaw lill-persuna kkonċernata biż-żamma tal-proċess tagħha u, min-naħa l-oħra, għad-diliġenza murija minn din il-persuna sabiex tirċievi l-informazzjoni relatata miegħu. Konsegwentement, skont il-Qorti tal-Ġustizzja, għall-finijiet tal-evalwazzjoni ta’ din l-istess kundizzjoni, huma rilevanti eventwali indizji preċiżi u oġġettivi li l-imsemmija persuna, minkejja li tkun ġiet informata uffiċjalment li hija akkużata li wettqet reat kriminali u, għalhekk minkejja li kienet konsapevoli li kien ser jiġi organizzat proċess kontriha, deliberatament tevita li tirċievi uffiċjalment l-informazzjoni dwar id-data u l-post ta’ dan il-proċess. L-eżistenza ta’ tali indizji preċiżi u oġġettivi tista’, pereżempju, tiġi kkonstatata meta l-istess persuna tkun ikkomunikat volontarjament indirizz żbaljat lill-awtoritajiet kompetenti jew ma tkunx għadha tinsab fl-indirizz li hija tkun ikkomunikatilhom (20). Għaldaqstant, il-fatt li l-persuna kkonċernata tkun deliberatament ipprekludiet lill-Istat milli jinformaha tikkostitwixxi ċirkustanza rilevanti sabiex tiġi stabbilita n-natura suffiċjenti tal-informazzjoni li tkun intbagħtitilha.
48.      Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li persuna kkundannata fil-kontumaċja tista’ b’mod partikolari titqies li kellha informazzjoni suffiċjenti sabiex tqis li kien ser jiġi organizzat proċess kontriha jekk hija rċeviet att tal-akkuża preliminari li l-kontenut tiegħu jikkorrispondi, fir-rigward tal-fatti allegati u tal-klassifikazzjoni ġuridika tagħhom, għall-kontenut tal-att tal-akkuża definittiv finalment maħruġ kontriha (21).
49.      Minn dan isegwi li, meta l-persuna kkonċernata tkun ħarbet wara li tkun irċeviet tali att tal-akkuża preliminari, l-Istati Membri jistgħu jqisu li t-trażmissjoni, fi żmien xieraq, mill-awtoritajiet kompetenti, ta’ dokument uffiċjali li jsemmi d-data u l-post ta’ proċess fl-indirizz li din il-persuna tkun ikkomunikat lil dawn l-awtoritajiet matul l-investigazzjoni tal-kawża u l-prova prodotta li dan id-dokument effettivament ġie kkunsinnat f’dan l-indirizz jgħoddu bħala informazzjoni lill-imsemmija persuna dwar din id-data u dan il-post, fis-sens tal-Artikolu 8(2) tad-Direttiva 2016/343. Madankollu, dan jista’ jkun il-każ biss bil-kundizzjoni li l-imsemmija awtoritajiet ikunu għamlu sforzi raġonevoli sabiex isibu lill-imsemmija persuna u jħarrkuha personalment jew sabiex jinformawha uffiċjalment, b’mezzi oħra, dwar id-data u l-post ta’ dan il-proċess, kif previst fil-premessa 36 ta’ din id-direttiva. F’dak il-każ, il-persuna kkonċernata titqies bħala li ġiet informata biż-żamma tal-imsemmi proċess (22). In-nuqqas ta’ diliġenza tal-persuna kkonċernata, minħabba li hija tkun ħarbet, tista’ għaldaqstant twassal għall-finzjoni legali li skontha hija tkun ġiet debitament informata bid-data u l-post tal-proċess tagħha.
50.      Fid-dawl ta’ dawn l-elementi, huwa l-obbligu tal-qorti tar-rinviju li tivverifika jekk ATAU għandux jitqies li ġie informat bid-data u l-post tal-proċess tiegħu. Għal dan il-għan, hija għandha tidentifika l-eventwali indizji preċiżi u oġġettivi li ATAU, filwaqt li kien informat uffiċjalment li kien akkużat li wettaq reat kriminali u kien jaf għaldaqstant li kien ser jiġi organizzat proċess kontrih, għamel deliberatement mod li jevita li jirċievi uffiċjalment l-informazzjoni dwar id-data u l-post ta’ dan il-proċess.
51.      Minn dan l-aspett, infakkar li, skont l-indikazzjonijiet ipprovduti mill-qorti tar-rinviju, għalkemm qatt ma ġie informat bid-data u l-post fejn kellu jseħħ il-proċess, ATAU kien konxju bil-proċess pendenti kontrih. Fil-fatt, huwa kien ġie arrestat u meħud f’detenzjoni provviżorja fis-Slovakkja fit‑28 ta’ Settembru 2009 għall-istess reat, imbagħad, fil‑15 ta’ Diċembru 2009, huwa ġie meħlus u mqiegħed f’kamp ta’ refuġjati fit-territorju Slovakk. Huwa mbagħad ħarab, mingħajr ma rritorna lura u mingħajr ma għażel domiċilju għall-iskopijiet tan-notifika, b’mod li ma kienx possibbli li dan jiġi informat bid-data u bil-post għall-proċess u lanqas bil-fatt li d-deċiżjoni tingħata anki f’każ li jonqos milli jidher.
52.      Abbażi ta’ dawn l-elementi, huwa l-obbligu tal-qorti tar-rinviju, wara li titlob, jekk ikun il-każ, informazzjoni mingħand l-awtorità ġudizzjarja emittenti, li tivverifika jekk huwiex wara li huwa sar jaf bl-akkużi kontrih li ATAU ħarab, mingħajr ma rritorna lura u mingħajr ma għażel domiċilju għall-iskopijiet tan-notifika. Inkwantu ATAU kien ġie arrestat u meħud f’detenzjoni provviżorja fis-Slovakkja, huwa probabbli, ħaġa li għandha tiġi vverifikata mill-qorti tar-rinviju, li huwa rċieva din l-informazzjoni f’dan l-istadju tal-investigazzjoni kriminali. Għaldaqstant, jidher li jeżisti indizju preċiż u oġġettiv li din il-persuna, filwaqt li kienet taf li kienet ser tkun is-suġġett ta’ proċess, deliberatament għamlet mod li tevita milli tirċievi uffiċjalment l-informazzjoni dwar id-data u l-post ta’ dan il-proċess. Sabiex ATAU jkun jista’ jitqies li rċieva din l-informazzjoni, jeħtieġ madankollu li l-awtoritajiet Slovakki jkunu użaw l-isforzi raġonevoli sabiex jillokalizzawh u jħarrkuh personalment jew jinformawh uffiċjalment, b’mezzi oħra, bid-data u l-post tal-imsemmiproċess.
b)      Fuq it-tieni kundizzjoni: il-mandat lill-konsulent legali li ddefenda l-persuna kkonċernata matul il-proċess
53.      F’dak li jirrigwarda r-rappreżentanza minn avukat li ngħata mandat, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li l-eżistenza ta’ “mandat”, fis-sens tal-Artikolu 8(2)(b) tad-Direttiva 2016/343, teħtieġ li l-persuna kkonċernata stess tkun fdat lil avukat, jekk ikun il-każ dak li jkun ġie maħtur lilha ex officio, il-missjoni li jirrappreżentaha waqt il-proċess fil-kontumaċja (23). Minn dan isegwi li s-sempliċi fatt li persuna kkundannata fil-kontumaċja kienet ġiet difiża minn avukat maħtur ex officio matul il-proċedura ġudizzjarja kollha mmexxija fl-assenza tagħha ma huwiex suffiċjenti sabiex it-tieni kundizzjoni stipulata f’din id-dispożizzjoni tkun issodisfatta (24).
54.      Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, ir-rappreżentanza minn avukat tippermetti li jintwera li l-persuna ġġudikata fl-assenza tagħha rrinunzjat volontarjament u b’mod inekwivoku għad-dritt tagħha li tkun preżenti waqt il-proċess tagħha biss jekk din il-persuna intenzjonalment inkarigat lil dan l-avukat sabiex jiżgura d-difiża tagħha quddiem il-qorti tal-ġudizzju, li jippreżupponi li hija ħatritu speċifikament sabiex jirrappreżentaha, fl-assenza tagħha, waqt il-proċess tagħha (25). Konsegwentement, il-kuntatti bejn il-persuna kkundannata fil-kontumaċja u avukat maħtur ex officio li seħħew esklużivament matul il-fażi tal-kumpilazzjoni ma jistgħux jitqiesu li huma suffiċjenti sabiex jintwera li din il-persuna kienet irrappreżentata, waqt il-proċess tagħha fil-kontumaċja, “minn avukat [li ngħata mandat]”, fis-sens tal-Artikolu 8(2)(b) tad-Direttiva 2016/343 (26). Konsegwentement, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk mill-elementi li hija għandha għad-dispożizzjoni tagħha jirriżultax li l-persuna kkonċernata kienet, inekwivokabbilment, tat lill-avukat maħtur ex officio mandat sabiex jirrappreżentaha, fl-assenza tiegħu, quddiem il-qorti tal-ġudizzju (27).
55.      Abbażi ta’ dawn l-elementi, li jidhirli li għandhom jiggwidaw l-eżami tat-tieni kundizzjoni prevista fl-Artikolu 9(1)(i)(ii) tad-Deċiżjoni Qafas 2008/909, huwa l-obbligu tal-qorti tar-rinviju li tivverifika jekk din il-kundizzjoni hijiex issodisfatta. Minn dan l-aspett, infakkar li, skont l-indikazzjonijiet ipprovduti mill-qorti tar-rinviju, għalkemm ATAU ma kienx ipparteċipa personalment għall-proċedura li wasslet għas-sentenza tat‑23 ta’ Awwissu 2010, huwa kien madankollu assistit u rrappreżentat minn avukat matul il-proċedura.
56.      Jekk il-qorti tar-rinviju tasal għall-konklużjoni li l-kundizzjonijiet biex tapplika l-eċċezzjoni prevista fl-Artikolu 9(1)(i)(ii) tad-Deċiżjoni Qafas 2008/909 huma ssodisfatti, ir-rikonoxximent tas-sentenza u l-eżekuzzjoni tal-kundanna fl-Italja ma jkunux jistgħu jiġu rrifjutati. Għaldaqstant, ma jkunx hemm ostakolu biex, fil-kuntest tal-implimentazzjoni tar-raġuni fakultattiva ta’ rifjut prevista fil-punt 6 tal-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, l-Italja timpenja ruħha biex teżegwixxi l-piena li ċċaħħad il-libertà mogħtija lil ATAU.
57.      Fi kwalunkwe każ, anki jekk il-qorti tar-rinviju kellha twassal għall-konstatazzjoni li dawn il-kundizzjonijiet ma humiex issodisfatti, jeħtieġ li jiġi enfasizzat li hija ma tistax tkun obbligata, skont id-dritt nazzjonali tagħha, li tirrifjuta li tirrikonoxxi s-sentenza u teżegwixxi l-kundanna. Fil-fatt, hija jkollha, marġni ta’ evalwazzjoni sabiex tiddeċiedi li tapplika jew le r-raġuni għan-nuqqas ta’ rikonoxximent u għan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni prevista fl-Artikolu 9(1)(i) tad-Deċiżjoni Qafas 2008/909.
58.      Huwa f’dan il-kuntest u fuq il-bażi tal-kunsiderazzjoni preċedenti li jeħtieġ issa li tingħata risposta iktar diretta għad-domandi tal-qorti tar-rinviju.
3.      Fuq in-natura fakultattiva tar-raġuni għan-nuqqas ta’ rikonoxximent u għan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni prevista fl-Artikolu 9(1)(i) tad-Deċiżjoni Qafas 2008/909 u l-marġni ta’ evalwazzjoni li għandu jkollha l-awtorità kompetenti tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni
59.      Il-qorti tar-rinviju tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-punt dwar jekk l-Artikolu 9(1)(i) tad-Deċiżjoni Qafas 2008/909 jimponix fuq l-awtorità kompetenti tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni li tirrikonoxxi u teżegwixxi sentenza ta’ kundanna meta hija tikkonstata li ebda mill-eċċezzjonijiet imsemmija f’din id-dispożizzjoni ma huma applikabbli. Fi kliem ieħor, hija tistaqsi jekk din il-konstatazzjoni teskludix li hija tkun tista’ teżerċita marġni ta’ evalwazzjoni sabiex tiddetermina jekk hemmx lok jew le li tirrifjuta li tirrikonoxxi s-sentenza ta’ kundanna.
60.      Sabiex tingħata risposta għal din id-domanda, jeħtieġ li jiġi rrilevat li, l-istess bħalma japplika għall-Artikolu 4a(1) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, il-leġiżlatur tal-Unjoni ddeċieda li jagħti, fil-kuntest tal-mekkaniżmu tar-rikonoxximent u tal-eżekuzzjoni tas-sentenzi fil-qasam kriminali, importanza speċifika lid-dritt tal-akkużat li jidher personalment fil-proċess tiegħu billi stabbilixxa, fl-Artikolu 9(1)(i) tad-Deċiżjoni Qafas 2008/909, raġuni fakultattiva għan-nuqqas ta’ rikonoxximent u għan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni iddedikata speċjalment għall-protezzjoni ta’ tali dritt (28). Barra minn hekk, tali raġuni għal rifjut għandha tiġi interpretata b’mod konformi mar-rekwiżiti li jirriżultaw mit-tieni u mit-tielet paragrafu tal-Artikolu 47, kif ukoll mill-Artikolu 48 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (29).
61.      Il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li mill-formulazzjoni tal-Artikolu 4a(1) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 jirriżulta li din id-dispożizzjoni tipprevedi raġuni fakultattiva għal nuqqas ta’ eżekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest Ewropew maħruġ għall-finijiet ta’ eżekuzzjoni ta’ piena jew ta’ miżura preventiva li ċċaħħad il-libertà, jekk il-persuna kkonċernata ma tkunx dehret personalment għall-proċedura li wasslet għall-kundanna tagħha. Din l-għażla hija, madankollu, suġġetta għal erba’ eċċezzjonijiet, imsemmijin rispettivament fil-punti (a) sa (d) ta’ din id-dispożizzjoni, li fihom l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni kkonċernata hija mċaħħda mill-possibbiltà li tirrifjuta l-eżekuzzjoni tal-mandat ta’ arrest Ewropew li ġie indirizzat lilha (30).
62.      Konsegwentement, awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni għandha l-fakultà li tirrifjuta li teżegwixxi mandat ta’ arrest Ewropew maħruġ għall-iskopijiet tal-eżekuzzjoni ta’ piena jew ta’ miżura preventiva li ċċaħħad il-libertà jekk il-persuna kkonċernata ma tkunx dehret personalment għall-proċess li wassal għad-deċiżjoni kkonċernata, sakemm dan il-mandat ta’ arrest Ewropew ma jindikax li l-kundizzjonijiet imsemmijin rispettivament fil-punti (a) sa (d) tal-Artikolu 4a(1) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 huma ssodisfatti (31). F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li dan l-Artikolu 4a jillimita, għalhekk, il-possibbiltà li jiġi rrifjutat li jiġi eżegwit il-mandat ta’ arrest Ewropew billi jelenka, b’mod preċiż u uniformi, il-kundizzjonijiet li fihom ir-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ deċiżjoni mogħtija wara kawża li fiha l-persuna kkonċernata ma tkunx dehret personalment ma jistgħux jiġu rrifjutati (32).
63.      Minn dan isegwi li awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni hija marbuta li tipproċedi bl-eżekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest Ewropew, minkejja l-assenza tal-parti kkonċernata fil-proċeduri li wasslu għad-deċiżjoni kkonċernata, meta tiġi vverifikata l-eżistenza ta’ waħda miċ-ċirkustanzi msemmija rispettivament, fil-punti (a) sa (d) tal-Artikolu 4a(1) ta’ din id-deċiżjoni qafas (33).
64.      Il-Qorti tal-Ġustizzja kellha l-opportunità tippreċiża li, peress li dan l-Artikolu 4a jipprevedi każ ta’ nuqqas ta’ eżekuzzjoni fakultattiva ta’ mandat ta’ arrest Ewropew, awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni tista’, fi kwalunkwe każ, anki wara li tkun ikkonstatat li ċ-ċirkustanzi msemmija fil-punt preċedenti ta’ din is-sentenza ma jkoprux is-sitwazzjoni tal-persuna li hija s-suġġett ta’ mandat ta’ arrest Ewropew, tieħu inkunsiderazzjoni ċirkustanzi oħra li jippermettulha tiżgura ruħha li l-konsenja tal-persuna kkonċernata ma timplikax ksur tad-drittijiet tad-difiża ta’ din tal-aħħar (34).
65.      F’dan ir-rigward, il-Qorti bbażat ruħha fuq il-formulazzjoni stess tal-Artikolu 4a(1) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, b’mod partikolari mill-indikazzjoni li tgħid li l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni “tista’ […] tiċħad” l-eżekuzzjoni tal-mandat ta’ arrest, biex tiddeduċi minnha li din tal-aħħar għandha tgawdi minn marġni ta’ evalwazzjoni dwar il-kwistjoni ta’ jekk hemmx lok, jew le, li tiċħad
li twettaq tali eżekuzzjoni meta l-mandat ta’ arrest Ewropew ma fih ebda mill-indikazzjonijiet imsemmija fil-punti (a) sa (d) ta’ din id-dispożizzjoni (35).
66.      Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, tali interpretazzjoni hija kkorroborata mill-istruttura ġenerali ta’ din id-deċiżjoni qafas. Fil-fatt, l-eżekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest Ewropew tikkostitwixxi l-prinċipju stabbilit mill-imsemmija deċiżjoni qafas, peress li l-motivi ta’ rifjut ta’ rikonoxximent u ta’ eżekuzzjoni jikkostitwixxu eċċezzjonijiet. Issa, il-fatt li l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni tiġi mċaħħda mill-possibbiltà li tieħu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi partikolari ta’ kull każ, li jistgħu jwassluha biex tqis li l-kundizzjonijiet tar-rifjut ta’ konsenja ma humiex issodisfatti, ikollu l-effett li jissostitwixxi s-sempliċi possibbiltà, prevista fl-Artikolu 4a tal-istess deċiżjoni qafas, b’obbligu reali, u b’hekk jittrasforma f’regola ta’ prinċipju l-eċċezzjoni li tikkostitwixxi r-rifjut tal-konsenja (36).
67.      Għaldaqstant, meta ebda mill-kundizzjonijiet stabbiliti rispettivament fil-punti (a) sa (d) tal-Artikolu 4a(1) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 ma huma ssodisfatti, l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni ma tistax tkun obbligata tirrifjuta li teżegwixxi l-mandat ta’ arrest Ewropew, mingħajr il-possibbiltà li din tieħu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi speċifiċi għal kull każ speċifiku (37).
68.      Għaldaqstant, l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni tista’, f’din il-perspettiva, tieħu inkunsiderazzjoni ċirkustanzi oħra li jippermettulha tiżgura ruħha li l-konsenja tal-persuna kkonċernata ma timplikax ksur tad-drittijiet tad-difiża tagħha u tipproċedi b’dan il-mod għall-konsenja tagħha lill-Istat Membru emittenti. Jista’, b’mod partikolari, jittieħed inkunsiderazzjoni, f’dan ir-rigward, l-aġir tal-persuna kkonċernata, b’mod partikolari l-fatt li din tal-aħħar fittxet li taħrab min-notifika lilha tal-informazzjoni li kienet ġiet indirizzata lilha jew li tevita kull kuntatt mal-avukati tagħha (38).
69.      Minn dan jirriżulta li, meta tivverifika li waħda mill-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 4a(1) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 hija ssodisfatta, awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni ma tistax tiġi prekluża milli tiżgura r-rispett tad-drittijiet tad-difiża tal-persuna kkonċernata billi tieħu, f’dan ir-rigward, debitament inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi kollha li jikkaratterizzaw il-kawża li hija adita biha, inkluża l-informazzjoni li jista’ jkollha hija stess (39).
70.      Wara li saru dawn il-preċiżazzjonijiet, nirrileva li r-regoli dwar il-proċeduri fil-kontumaċja li jinsabu fid-Deċiżjonijiet Qafas 2002/584 u 2008/909 għandhom l-istess oriġini, jiġifieri d-Deċiżjoni Qafas 2009/299, u jfittxu l-istess għan intiż, b’mod partikolari, biex isaħħaħ id-drittijiet tad-difiża tal-persuni kkonċernati billi jiżgura li d-dritt fundamentali tagħhom għal smigħ xieraq fi proċeduri kriminali jiġi ggarantit (40),
filwaqt li jittejjeb ir-rikonoxximent reċiproku tad-deċiżjonijiet ġudizzjarji bejn l-Istati Membri (41). Barra minn hekk, hekk kif ġew emendati u mdaħħla mid-Deċiżjoni Qafas 2009/299, il-formulazzjoni attwali tal-Artikolu 9(1)(i) tad-Deċiżjoni Qafas 2008/909 u dik tal-Artikolu 4a(1) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 hija identika, ħaġa, li kif tirriżulta mill-premessi 4 u 6 tad-Deċiżjoni Qafas 2009/299, tirrifletti r-rieda tal-leġiżlatur tal-Unjoni li jelenka, b’mod preċiż u uniformi, il-kundizzjonijiet li fihom ir-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ deċiżjoni mogħtija wara kawża li fiha l-persuna kkonċernata ma tkunx dehret personalment ma jistgħux jiġu rrifjutati (42).
71.      Fid-dawl ta’ dawn l-elementi, jidhirli li t-tagħlim mislut mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-Artikolu 4a(1) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 għandu japplika, b’analoġija, għar-raġuni fakultattiva għan-nuqqas ta’ rikonoxximent u għan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni prevista fl-Artikolu 9(1)(i) tad-Deċiżjoni Qafas 2008/909.
72.      Dan ifisser li, jekk il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tal-eċċezzjonijiet li jinsabu f’din id-dispożizzjoni ma humiex issodisfatti, l-awtorità kompetenti tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni għandha marġni ta’ evalwazzjoni biex tiddetermina, każ b’każ, jekk jeħtieġx li tiġi invokata din ir-raġuni għan-nuqqas ta’ rikonoxximent u għan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni. F’dan il-każ japplika l-prinċipju tan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni fakultattiva. Għaldaqstant, l-awtorità kompetenti tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni tista’ fi kwalunkwe każ, tieħu inkunsiderazzjoni ċirkustanzi oħra li jippermettulha tiżgura ruħha li r-rikonoxximent ta’ sentenza u l-eżekuzzjoni ta’ piena ma jinvolvux ksur tad-drittijiet tad-difiża tal-persuna kkonċernata. Din l-awtorità għandha għaldaqstant ikollha l-possibbiltà li tieħu inkunsiderazzjoni l-aġir tal-persuna kkonċernata, inkluż iċ-ċirkustanzi li juru li din fittxet li taħrab min-notifika lilha tal-informazzjoni li kienet ġiet indirizzata lilha jew li evitat kull kuntatt mal-avukati tagħha.
73.      Permezz tal-eżerċizzju tas-setgħa ta’ evalwazzjoni tagħha, l-awtorità kompetenti tal-Istat Membru tal-eżekuzzjoni tista’ għaldaqstant tiżgura bilanċ bejn l-għanijiet intiżi li jiġġieldu l-impunità, li jiffaċilitaw l-integrazzjoni mill-ġdid fis-soċjetà tal-persuna kkundannata u biex tiggarantixxi d-drittijiet tad-difiża ta’ din tal-aħħar. Nikkunsidra li hemm ukoll lok li tittieħed inkunsiderazzjoni, fil-kuntest tal-bilanċ li għandu jsir bejn id-diversi interessi involuti, il-fatt li l-persuna kkundannata talbet biex il-piena tiġi eżegwita fl-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni (43).
74.      F’dan il-każ, mill-informazzjoni pprovduta mill-qorti tar-rinviju jirriżulta li l-leġiżlazzjoni Taljana inkwistjoni fil-kawża prinċipali tobbliga lill-awtorità kompetenti tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni li tirrifjuta li tirrikonoxxi sentenza u li teżegwixxi kundanna mogħtija fi Stat Membru ieħor meta ma tapplika ebda waħda mill-eċċezzjonijiet previsti fl-Artikolu 9(1)(i) tad-Deċiżjoni Qafas 2008/909. Għaldaqstant, din il-leġiżlazzjoni ma tħalli lil din l-awtorità ebda marġni ta’ evalwazzjoni għall-iskopijiet li tivverifika, fuq il-bażi taċ-ċirkustanzi tal-każ, jekk id-drittijiet tad-difiża tal-persuna kkonċernata jistgħux jitqiesu bħala li ġew irrispettati u, għaldaqstant, biex tiddeċiedi li tirrikonoxxi u teżegwixxi s-sentenza ta’ kundanna kkonċernata.
75.      F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkonstatat li tali leġiżlazzjoni nazzjonali tmur kontra l-Artikolu 9(1)(i) tad-Deċiżjoni Qafas 2008/909.
76.      Fid-dawl ta’ din il-konstatazzjoni ta’ inkompatibbiltà, jeħtieġ li jitfakkar li, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-prinċipju tas-supremazija tad-dritt tal-Unjoni għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jimponix fuq qorti nazzjonali li ma tapplikax dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali inkompatibbli mad-dispożizzjonijiet tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584 jew tad-Deċiżjoni Qafas 2008/909, peress li dawn ma għandhomx effett dirett. Madankollu, l-awtoritajiet tal-Istati Membri, inklużi l-qrati, huma obbligati li jipproċedu, sa
fejn huwa possibbli, b’interpretazzjoni li tkun konformi mad-dritt nazzjonali tagħhom li tippermettilhom jiżguraw riżultat kompatibbli mal-għan imfittex minn dawn id-deċiżjonijiet qafas (44).
77.      Fil-fatt, għalkemm id-deċiżjonijiet qafas ma jistgħux jipproduċu effett dirett, in-natura vinkolanti tagħhom madankollu timplika obbligu min-naħa tal-awtoritajiet nazzjonali li jinterpretaw id-dritt nazzjonali tagħhom f’konformità mad-dritt tal-Unjoni mid-data tal-iskadenza tat-terminu previst għat-traspożizzjoni ta’ dawn id-deċiżjonijiet qafas. Meta japplikaw id-dritt nazzjonali tagħhom, dawn l-awtoritajiet huma għalhekk obbligati li jinterpretawh, sa fejn huwa possibbli, fid-dawl tat-test u tal-finalità tad-deċiżjoni qafas ikkonċernata sabiex jintlaħaq ir-riżultat previst minnha, madankollu hija eskluża interpretazzjoni contra legem tad-dritt nazzjonali. B’hekk, il-prinċipju ta’ interpretazzjoni konformi jeħtieġ li jittieħed inkunsiderazzjoni d-dritt intern kollu u li jiġu applikati metodi ta’ interpretazzjoni rrikonoxxuti minnu, sabiex tiġi ggarantita l-effikaċja sħiħa tad-deċiżjoni qafas ikkonċernata u sabiex tinstab soluzzjoni konformi mal-finalità mfittxija minnha mid-deċiżjoni qafas ikkonċernata (45).
78.      Minn dan isegwi li huwa l-obbligu tal-qorti tar-rinviju li, filwaqt li tieħu inkunsiderazzjoni d-dritt intern kollu tagħha u filwaqt li tapplika metodi ta’ interpretazzjoni rrikonoxxuti minnha, tinterpreta l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, sa
fejn huwa possibbli, fid-dawl tat-test u tal-finalità tad-Deċiżjonijiet Qafas 2002/584 u 2008/909.
V.      Konklużjoni
79.      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għad-domandi preliminari magħmula mill-Corte di appello di Napoli (il-Qorti tal-Appell ta’ Napoli, l-Italja) bil-mod kif ġej:
Il-punt 6 tal-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2002/584/ĠAI tat‑13 ta’ Ġunju 2002 dwar il-mandat ta’ arrest Ewropew u l-proċeduri ta’ konsenja bejn l-Istati Membri kif ukoll l-Artikolu 9(1)(i) u l-Artikolu 25 tad-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2008/909/ĠAI tas‑27 ta’ Novembru 2008 dwar l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ rikonoxximent reċiproku ta’ sentenzi f’materji kriminali li jimponu pieni ta’ kustodja jew miżuri li jinvolvu ċ-ċaħda tal-libertà bil-għan li jiġu infurzati fl-Unjoni Ewropea, kif emendati permezz tad-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2009/299/ĠAI tas‑26 ta’ Frar 2009,
għandhom jiġu interpretati fis-sens li:
fil-kuntest tal-implimentazzjoni tar-raġuni għan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni fakultattiva ta’ mandat ta’ arrest Ewropew, imsemmija fl-ewwel waħda minn dawn id-dispożizzjonijiet, meta l-persuna li hija s-suġġett ta’ dan il-mandat ma dehritx personalment għall-proċess tagħha, l-awtorità kompetenti tal-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni għandha l-fakultà, u mhux l-obbligu, li tirrifjuta li tirrikonoxxi s-sentenza u li teżegwixxi l-kundanna meta ebda waħda mill-eċċezzjonijiet previsti mit-tieni waħda mill-imsemmija dispożizzjonijiet ma hija applikabbli.
Huwa l-obbligu tal-qorti tar-rinviju li, filwaqt li tieħu inkunsiderazzjoni d-dritt intern kollu tagħha u filwaqt li tapplika metodi ta’ interpretazzjoni rrikonoxxuti minnha, tinterpreta l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, sa
fejn huwa possibbli, fid-dawl tat-test u tal-finalità tad-Deċiżjonijiet Qafas 2002/584 u 2008/909, kif emendati.
1      Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
i      L-isem ta’ din il-kawża huwa wieħed fittizju. Ma jikkorrispondi għall-isem reali ta’ ebda waħda mill-partijiet tal-proċedura.
2      Ara l-premessa 33 tad-Direttiva (UE) 2016/343 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad‑9 ta’ Marzu 2016 dwar it-tisħiħ ta’ ċerti aspetti tal-preżunzjoni tal-innoċenza u tad-dritt li wieħed ikun preżenti waqt il-proċess fil-proċedimenti kriminali (ĠU 2016, L 65, p. 1). Ara, ukoll, is-sentenza tal‑20 ta’ Mejju 2025, Kachev (C‑135/25 PPU, iktar ’il quddiem is-“sentenza Kachev”, EU:C:2025:366, punt 31 u l-ġurisprudenza ċċitata).
3      Ara l-premessa 35 tad-Direttiva 2016/343. Ara, ukoll, il-premessa 1 tad-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2009/299/ĠAI tas‑26 ta’ Frar 2009 li temenda d-Deċiżjonijiet Qafas 2002/584/ĠAI, 2005/214/ĠAI, 2006/783/ĠAI, 2008/909/ĠAI u 2008/947/ĠAI, u b’hekk issaħħaħ id-drittijiet proċedurali ta’ persuni, li trawwem l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ rikonoxximent reċiproku fir-rigward ta’ deċiżjonijiet mogħtija fl-assenza tal-persuna konċernata fil-kawża (ĠU 2009, L 81, p. 24).
4      ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol 6, p. 34, rettifika fil-ĠU 2009, L 17, p. 45.
5      ĠU 2008, L 327, p. 27.
6      Iktar ’il quddiem, rispettivament, id-“Deċiżjoni Qafas 2002/584” u d-“Deċiżjoni Qafas 2008/909”.
7      F’din il-kawża, li fiha l-persuna kkonċernata ma kinitx ħarbet qabel ma nżamm il-proċess tagħha, din il-persuna kienet indikat l-indirizz tal-uffiċċju tal-konsulent legali tagħha, li lilu kienet tat mandat biex jirrappreżentaha matul il-proċeduri tal-ewwel u tat-tieni istanza, bħala l-indirizz li fih l-awtoritajiet kompetenti setgħu jibagħtulha n-notifiki.
8      GURI Nru 98, tad‑29 ta’ April 2005, p. 6.
9      GURI Nru 230, tal‑1 ta’ Ottubru 2010, p. 1.
10      Iktar ’il quddiem is-“sentenza tat‑23 ta’ Awwissu 2010”.
11      Enfasi miżjuda minni.
12      Enfasi miżjuda minni
13      Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tad‑29 ta’ Ġunju 2017, Popławski (C‑579/15, EU:C:2017:503, punti 21 u 23); tad‑29 ta’ April 2021, X (Mandat ta’ arrest Ewropew – Ne bis in idem) (C‑665/20 PPU, EU:C:2021:339, punt 43 u l-ġurisprudenza ċċitata), tas‑6 ta’ Ġunju 2023, O. G. (Mandat ta’ arrest Ewropew kontra ċittadin ta’ Stat terz) (C‑700/21, iktar ’il quddiem is-“sentenza O. G.”, EU:C:2023:444, punt 49), kif ukoll tal‑4
ta’ Settembru 2025, C.J. (Eżekuzzjoni ta’ kundanna wara MAE) (C‑305/22, iktar ’il quddiem is-“sentenza C.J.”, EU:C:2025:665, punt 44).
14      Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi O. G. (punt 46 u l-ġurisprudenza ċċitata) u C.J. (punt 43).
15      Ara, b’mod partikolari, is-sentenza O. G. (punt 47 u l-ġurisprudenza ċċitata).
16      Ara, b’mod partikolari, is-sentenza O. G. (punt 48 u l-ġurisprudenza ċċitata) u C.J. (punt 52). Kif iċċarat il-Qorti tal-Ġustizzja f’din l-aħħar sentenza, fil-kuntest tal-implimentazzjoni tar-raġuni għal nuqqas ta’ eżekuzzjoni fakultattiva prevista fl-Artikolu 4(6) tad-Deċiżjoni Qafas 2002/584, l-assunzjoni mill-Istat Membru ta' eżekuzzjoni tar-responsabbiltà għall-eżekuzzjoni tas-sentenza imposta mis-sentenza mogħtija fl-Istat Membru emittenti u li ġġustifikat il-ħruġ tal-mandat ta’ arrest Ewropew hija suġġetta għall-kunsens ta’ dak l-Istat Membru emittenti, skont ir-regoli stabbiliti fid-Deċiżjoni Qafas 2008/909 (punt 67 tal-imsemmija sentenza).
17      Ara, b’mod partikolari, is-sentenza tal‑24 ta’ Ġunju 2019, Popławski (C‑573/17, EU:C:2019:530, punt 88 u l-ġurisprudenza ċċitata).
18      Ara, b’mod partikolari, is-sentenza tal‑24 ta’ Ġunju 2019, Popławski (C‑573/17, EU:C:2019:530, punt 92 u l-ġurisprudenza ċċitata).
19      Ara s-sentenzi tal‑11 ta’ Marzu 2020, SF (Mandat ta’ arrest Ewropew – Garanzija ta’ ritorn fl-Istat ta’ eżekuzzjoni) (C‑314/18, EU:C:2020:191, punt 51 u l-ġurisprudenza ċċitata), u C.J. (punt 81). Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja ċċarat f’din l-aħħar sentenza li, jekk l-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni seta’, abbażi ta’ dak l-għan, jirrifjuta li jeżegwixxi mandat ta’ arrest Ewropew maħruġ għall-finijiet ta’ eżekuzzjoni ta’ sentenza ta’ priġunerija, mingħajr il-kunsens tal-Istat Membru emittenti biex l-ewwel Stat jieħu r-responsabbiltà għal dik l-eżekuzzjoni, dan jista’ joħloq riskju għoli ta’ impunità għal persuni li jippruvaw jevadu l-ġustizzja wara li jkunu ġew ikkundannati fi Stat Membru u fl-aħħar mill-aħħar jipperikola l-funzjonament effettiv tas-sistema ssemplifikata ta’ konsenja bejn l-Istati Membri stabbilita bid-Deċiżjoni Qafas 2002/584 (punt 82 ta’ dik is-sentenza).
20      Ara, b’mod partikolari, is-sentenza Kachev (punt 35 u l-ġurisprudenza ċċitata).
21      Ara, b’mod partikolari, is-sentenza Kachev (punt 36 u l-ġurisprudenza ċċitata).
22      Ara, b’mod partikolari, is-sentenza Kachev (punt 37 u l-ġurisprudenza ċċitata).
23      Ara, b’mod partikolari, is-sentenza Kachev (punt 41 u l-ġurisprudenza ċċitata).
24      Ara s-sentenza Kachev (punt 59).
25      Ara s-sentenza Kachev (punt 61).
26      Ara s-sentenza Kachev (punt 62).
27      Ara s-sentenza Kachev (punt 63).
28      Ara, b’analoġija is-sentenza tat‑23 ta’ Marzu 2023, Minister for Justice and Equality (Revoka tas-sospensjoni) (C‑514/21 u C-515/21, iktar ’il quddiem is-“sentenza Minister for Justice and Equality (Revoka tas-sospensjoni)”, EU:C:2023:235, punt 64).
29      Ara, b’analoġija, is-sentenza Minister for Justice and Equality (Revoka tas-sospensjoni) (punti 60, 61 u 64).
30      Ara b’mod partikolari s-sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2023, Generalstaatsanwaltschaft Berlin (Kundanna fil-kontumaċja) (C‑396/22, iktar ’il quddiem is-“sentenza Generalstaatsanwaltschaft Berlin (Kundanna fil-kontumaċja)”, EU:C:2023:1029, punt 38 u l-ġurisprudenza ċċitata).
31      Ara, b’mod partikolari, is-sentenza Generalstaatsanwaltschaft Berlin (Kundanna fil-kontumaċja) (punt 39 u l-ġurisprudenza ċċitata).
32      Ara, b’mod partikolari, is-sentenza Minister for Justice and Equality (Revoka tas-sospensjoni) (punt 49 u l-ġurisprudenza ċċitata).
33      Ara, b’mod partikolari, is-sentenza Generalstaatsanwaltschaft Berlin (Kundanna fil-kontumaċja) (punt 40 u l-ġurisprudenza ċċitata).
34      Ara, b’mod partikolari, is-sentenza Generalstaatsanwaltschaft Berlin (Kundanna fil-kontumaċja) (punt 41 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
35      Ara, b’mod partikolari, is-sentenza Minister for Justice and Equality (Revoka tas-sospensjoni) (punti 75 u 76 u l-ġurisprudenza ċċitata).
36      Ara s-sentenza Minister for Justice and Equality (Revoka tas-sospensjoni) (punt 77).
37      Ara, b’mod partikolari, is-sentenza Minister for Justice and Equality (Revoka tas-sospensjoni) (punt 76 u l-ġurisprudenza ċċitata).
38      Ara, b’mod partikolari, is-sentenza Minister for Justice and Equality (Revoka tas-sospensjoni) (punt 78 u l-ġurisprudenza ċċitata). Ara, ukoll, is-sentenza Generalstaatsanwaltschaft Berlin (Kundanna fil-kontumaċja) (punt 42 u l-ġurisprudenza ċċitata).
39      Ara, b’mod partikolari, is-sentenza Generalstaatsanwaltschaft Berlin (Kundanna fil-kontumaċja) (punt 43 u l-ġurisprudenza ċċitata).
40      Ara, b’mod partikolari, is-sentenza Minister for Justice and Equality (Revoka tas-sospensjoni) (punt 66 u l-ġurisprudenza ċċitata).
41      Ara, b’mod partikolari, is-sentenza Minister for Justice and Equality (Revoka tas-sospensjoni) (punt 50).
42      Ara, f’dan ir-rigward, is-sentenza Minister for Justice and Equality (Revoka tas-sospensjoni) (punt 49 u l-ġurisprudenza ċċitata).
43      Fil-konklużjonijiet tiegħi ppreżentati llum fil-kawża Höldermann (C‑447/24), jien indikajt ir-raġunijiet li għalihom nikkunsidra li l-fatt li l-persuna kkonċernata talbet lill-awtorità kompetenti tal-Istat Membru ta’ kundanna li l-piena tiġi eżegwita fl-Istat Membru ta’ eżekuzzjoni ma jissodisfax, bħala tali, il-kundizzjonijiet stabbiliti mill-Artikolu 9(1)(i)(ii) tad-Deċiżjoni Qafas 2008/909. Ċertament, l-attitudni ta’ ATAU tista’ tidher kontradittorja inkwantu, filwaqt li jitlob li l-piena tiegħu tiġi eżegwita fl-Italja, jidher li jaċċetta din il-piena. Madankollu, jeħtieġ li jiġi enfasizzat li ATAU jista’ jagħmel tali talba filwaqt li jirriżerva d-dritt tiegħu li jitlob li jinżamm proċess ġdid. Mill-bqija, nirrileva li r-rappreżentant ta’ ATAU indika waqt is-seduta li dan tal-aħħar għadu jista’ jeżerċita tali dritt. Dawn l-elementi jifformaw parti miċ-ċirkustanzi li l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni tista’ tieħu inkunsiderazzjoni fil-kuntest tal-marġni ta’ evalwazzjoni tagħha.
44      Ara, b’mod partikolari, is-sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2023, Generalstaatsanwaltschaft Berlin (Kundanna fil-kontumaċja) (C‑398/22, EU:C:2023:1031, punt 46 u l-ġurisprudenza ċċitata).
45      Ara, b’mod partikolari, is-sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2023, Generalstaatsanwaltschaft Berlin (Kundanna fil-kontumaċja) (C‑398/22, EU:C:2023:1031, punt 47 u l-ġurisprudenza ċċitata).