62022CO0530
DIGRIET TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is-Sitt Awla)
16 ta’ Frar 2023 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Artikolu 99 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja – Trasport ferrovjarju – Drittijiet u obbligi tal-vjaġġaturi – Regolament (KE) Nru 1371/2007 – Artikolu 3(8) – Kuntratt ta’ trasport – Kunċett – Vjaġġatur mingħajr biljett fil-mument li jirkeb abbord ferrovija – Protezzjoni tal-konsumaturi”
Fil-Kawża C‑530/22,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mis-Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie (il-Qorti Distrettwali ta’ Varsavja‑Śródmieścia, sedenti f’Varsavja, il-Polonja), permezz ta’ deċiżjoni tal‑20 ta’ Ġunju 2022, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fid‑9 ta’ Awwissu 2022, fil-proċedura
Dunaj‑Finanse sp. z o.o.
vs
KG,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is-Sitt Awla),
komposta minn P. G. Xuereb, President tal-Awla, T. Von Danwitz (Relatur) u A. Kumin, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: G. Pitruzzella,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat id-deċiżjoni meħuda, wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li tagħti deċiżjoni permezz ta’ digriet motivat, konformement mal-Artikolu 99 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja,
tagħti l-preżenti
Digriet
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 3(8) tar-Regolament (KE) Nru 1371/2007 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑23 ta’ Ottubru 2007 dwar id-Drittijiet u l-Obbligi tal-passiġġieri tal-ferroviji (ĠU 2007, L 315, p. 14), kif ukoll tal-Artikolu 6(1) u (2) tal-Appendiċi A li jinsab fl-Anness I ta’ dan ir-regolament.
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn Dunaj‑Finanse sp. z o.o. u KG dwar ħlasijiet addizzjonali mitluba mingħand din tal-aħħar minħabba vvjaġġar bil-ferrovija mingħajr biljett tat-trasport.
Il‑kuntest ġuridiku
Id‑dritt tal‑Unjoni
3
Il-premessi 1 sa 3 tar-Regolament Nru 1371/2007 jistabbilixxu:
“(1)
Fil-qafas tal-politika komuni tat-trasport, huwa importanti li d-drittijiet ta’ l-utent tal-passiġġieri ferrovjarji jkunu mħarsa u tittejjeb il-kwalità u l-effettività tas-servizzi ferrovjarji tal-passiġġieri sabiex jiġi megħjun it-tkabbir tas-sehem tat-trasport ferrovjarju meta mqabbel ma’ mezzi oħra ta’ trasport.
(2)
Il-komunikazzjoni tal-Kummissjoni ‘L-Istrateġija dwar il-Politika tal-Konsumatur għall-2002‑2006’ [ĠU 2002, C 137, p. 2] tistabilixxi l-għan li jinkiseb livell għoli ta’ ħarsien tal-konsumatur fil-qasam tat-trasport, kif jitlob l-Artikolu 153(2) tat-Trattat.
(3)
Ġialadarba l-passiġġier tal-ferroviji huwa l-parti d-dgħajfa fil-kuntratt tat-trasport, għandhom jiġu mħarsa d-drittijiet tal-passiġġier f’dan ir-rigward.”
4
L-Artikolu 1(a) ta’ dan ir-regolament jipprovdi:
“Dan ir-Regolament jistabbilixxi regoli fir-rigward ta’ dan li ġej:
a)
l-informazzjoni li trid tingħata mill-impriżi ferrovjarji, il-konklużjoni ta’ kuntratti ta’ trasport, il-ħruġ ta’ biljetti u l-implimentazzjoni ta’ Sistema ta’ Informazzjoni u Riservazzjoni Kompjuterizzata għat-Trasport Ferrovjarju”.
5
L-Artikolu 3 tal-istess regolament jipprovdi:
“Għall-għan ta’ dan ir-Regolament għandhom japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:
[…]
2)
‘trasportatur’ tfisser l-impriża ferrovjarja kuntrattwali li magħha l-passiġġier ikkonkluda l-kuntratt ta’ trasport jew serje ta’ impriżi ferrovjarji suċċessivi li jinżammu responsabbli abbażi ta’ dan il-kuntratt;
[…]
8)
‘Kuntratt ta’ trasport’ tfisser kuntratt ta’ trasport bi ħlas jew mingħajr ħlas bejn impriża ferrovjarja jew bejjiegħ tal-biljetti u l-passiġġier għall-provvediment ta’ servizz ta’ trasport wieħed jew aktar;
[…]
16)
‘Kondizzjonijiet Ġenerali tat-trasport’ tfisser il-kondizzjonijiet tat-trasportatur fil-forma ta’ kondizzjonijiet ġenerali jew tariffi legalment fis-seħħ f’kull Stat Membru u li saru, bil-konklużjoni tal-kuntratt tat-trasport, parti integrali minnu;
[…]”
6
Il-Kapitolu II tar-Regolament Nru 1371/2007, intitolat “Kuntratt ta’ Trasport, Informazzjoni u Biljetti”, jinkludi l-Artikoli 4 sa 10 tiegħu. L-Artikolu 4 ta’ dan ir-regolament, intitolat “Dispożizzjonijiet dwar il-kuntratt ta’ trasport”, jipprovdi:
“Bla ħsara għad-Dispożizzjonijiet ta’ dan il-Kapitolu, il-konklużjoni u l-prestazzjoni ta’ kuntratt ta’ trasport u l-għoti ta’ informazzjoni u biljetti għandhom ikunu rregolati mid-Dispożizzjonijiet tat-Titolu II u t-Titolu III ta’ l-Anness I.”
7
L-Anness I tar-Regolament Nru 1371/2007, intitolat “Estratt mir-regoli uniformi dwar il-kuntratt għat-trasport internazzjonali ta’ passiġġieri u bagalji bil-ferrovija (CIV)”, huwa kkostitwit mit-Titoli II sa VII tal-Appendiċi A tal-Konvenzjoni dwar Trasport Internazzjonali bil-Ferrovija (COTIF), tad‑9 ta’ Mejju 1980, kif emendata bil-protokoll ta’ Vilnius tat‑3 ta’ Ġunju 1999 (iktar ’il quddiem il-“COTIF”). F’dan l-Anness I jinsab għalhekk it-Titolu II ta’ dan l-appendiċi, intitolat “Konklużjoni u Prestazzjoni tal-Kuntratt ta’ Trasport”, li jinkludi l-Artikoli 6 sa 11 tal-imsemmi appendiċi.
8
L-Artikolu 6, intitolat “Kuntratt ta’ trasport”, tal-Appendiċi A tal-COTIF jipprovdi:
“1.   Bil-kuntratt ta’ trasport, it-trasportatur għandu jidħol għall-impenn li jġorr il-passiġġier kif ukoll, fejn xieraq, il-bagalji u vetturi għall-post tad-destinazzjoni u li jikkunsinna l-bagalji u l-vetturi fil-post tad-destinazzjoni.
2.   Il-kuntratt ta’ trasport għandu jiġi kkonfermat b’biljett jew aktar maħruġ lill-passiġġier. Madankollu, soġġett għall-Artikolu 9, l-assenza, l-irregolarità jew it-telf ta’ biljett m’għandhomx jaffettwaw l-eżistenza jew il-validità tal-kuntratt li għandha tibqa’ soġġetta għal dawn ir-Regoli Uniformi.
3.   Il-biljett għandu jkun evidenza prima facie tal-konklużjoni u l-kontenut tal-kuntratt ta’ trasport.”
9
L-Artikolu 9 ta’ dan l-Appendiċi A, intitolat “Id-dritt li tinġarr. Esklużjoni mit-trasport”, jipprovdi fil-paragrafu 1:
“Il-passiġġier għandu, mill-bidu tal-vjaġġ tiegħu, ikollu fil-pussess tiegħu biljett validu u jippreżentah fl-ispezzjoni tal-biljetti. Il-Kondizzjonijiet Ġenerali tat-Trasport jistgħu jipprovdu:
a)
li passiġġier li ma jipproduċix biljett validu għandu jħallas, b’żieda mal-ħlas tat-trasport, ħlas addizzjonjali;
b)
li passiġġier li jirrifjuta li jħallas x’ħin jintalab il-ħlas tat-trasport jew il-ħlas addizzjonali jista’ jiġi mitlub li jtemm il-vjaġġ tiegħu;
ċ)
jekk u taħt liema kondizzjonijiet għandu jsir rimbors tal-ħlas addizzjonali.”
Id‑dritt Pollakk
Il-Kodiċi Ċivili
10
L-Artikolu 117 tal-ustawa – Kodeks cywilny (il-Kodiċi Ċivili), tat‑23 ta’ April 1964 (Dz. U. tal‑1964, Nru 16, intestatura 93), fil-verżjoni applikabbli għall-kawża prinċipali, jipprovdi, fil-paragrafi 2 u 21 tiegħu:
“§ 2.   Fi tmiem it-terminu ta’ preskrizzjoni, id-debitur jista’ jevita l-obbligu tiegħu fir-rigward ta’ pretensjoni, ħlief jekk jirrinunzja d-dritt tiegħu li jinvoka l-preskrizzjoni. […]
§ 21.   Wara l-iskadenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni, ma huwiex iktar possibbli li tiġi invokata pretensjoni kontra konsumatur.”
Il-Liġi dwar it-Trasport
11
Skont l-Artikolu 16(1) tal-ustawa Prawo przewozowe (il-Liġi dwar it-Trasport), tal‑15 ta’ Novembru 1984(Dz. U. tal‑1984, Nru 53, intestatura 272), fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem il-“Liġi dwar it-Trasport”):
“Il-kuntratt ta’ trasport jiġi konkluż bix-xiri ta’ biljett qabel il-bidu tal-vjaġġ jew bl-osservanza ta’ kundizzjonijiet oħra ta’ aċċess għall-mezz ta’ trasport previsti mit-trasportatur jew mill-organizzatur tat-trasport pubbliku jew, fin-nuqqas ta’ dan, sempliċement bl-imbark fuq il-mezz tat-trasport.”
12
L-Artikolu 33a (3) tal-Liġi dwar it-Trasport jipprovdi:
“Meta jiġi kkonstatat li l-vjaġġatur ma għandux biljett tat-trasport validu, it-trasportatur jew l-organizzatur tat-trasport pubbliku, jew persuna awtorizzata minnu, għandu jiġbor il-prezz tal-vjaġġ kif ukoll is-suppliment jew għandu joħroġ talba għall-ħlas.”
13
L-Artikolu 77(1) u l-Artikolu 77(3)(4) ta’ din il-liġi jipprovdi:
“1.   Bla ħsara għall-paragrafu 2 u għall-Artikolu 78, it-talbiet ibbażati fuq din il-liġi jew fuq id-dispożizzjonijiet ta’ eżekuzzjoni tagħha għandhom jiġu preskritti fi żmien sena.
[…]
3.   It-terminu ta’ preskrizzjoni jibda jiddekorri:
[…]
4)
fir-rigward tat-talbiet għall-ħlas jew għar-rimbors – mid-data tal-ħlas jew, jekk ma jkunx sar ħlas, mid-data li fiha kellu jsir il-ħlas.”
Il‑kawża prinċipali u d‑domanda preliminari
14
Fl‑10 ta’ Settembru 2016, KG wettaq vjaġġ f’ferrovija tal-kumpannija Koleje Mazowieckie – KM sp. z o.o., trasportatur ferrovjarju, mingħajr ma kellu biljett tat-trasport validu. B’applikazzjoni tat-tariffa tat-trasportatur ferrovjarju, huwa ntalab iħallas is-somma ta’ PLN 191.82 (madwar EUR 40.50), li tikkorrispondi għall-prezz tal-biljett ta’ ammont ta’ PLN 6.82 (madwar EUR 1.50) flimkien ma’ suppliment ta’ PLN 185 (madwar EUR 39).
15
Permezz ta’ kuntratt ta’ trasferiment tat‑2 ta’ Jannar 2019, Dunaj‑Finanse kisbet il-pretensjoni tat-trasportatur kontra KG.
16
Permezz ta’ rikors tas‑16 ta’ Ġunju 2021, Dunaj-Finanse ppreżentat rikors quddiem is-Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie (il-Qorti Distrettwali ta’ Varsavja‑Śródmieście, sedenti f’Varsavja, il-Polonja), il-qorti tar-rinviju, intiż sabiex KG jiġi kkundannat għall-ħlas tal-imsemmija somma, flimkien mal-interessi moratorji kkalkolati bir-rata legali sad-data tal-ħlas, skont l-Artikolu 33a(3) tal-Liġi dwar it-Trasport. Din il-kumpannija sostniet li, skont l-Artikolu 16(1) ta’ din il-liġi, ebda kuntratt ta’ trasport ma kien ġie konkluż bejn it-trasportatur ferrovjarju u KG, b’tali mod li dan tal-aħħar ma setax jitqies bħala parti f’kuntratt ta’ trasport u lanqas, għaldaqstant, bħala konsumatur. Hija żiedet li d-dispożizzjoni nazzjonali li tipprovdi li l-qorti għandha tqajjem ex officio l-preskrizzjoni ta’ pretensjoni invokata kontra konsumatur għalhekk ma kinitx applikabbli fil-kuntest tat-tilwima fil-kawża prinċipali.
17
Il-qorti tar-rinviju ssostni li mill-Artikolu 77 tal-imsemmija liġi jirriżulta li d-dejn mitlub ġie preskritt fid-data tal-preżentata tar-rikors fis‑16 ta’ Ġunju 2021 iżda li, skont l-Artikolu 117(21) tal-Kodiċi Ċivili, fil-verżjoni tiegħu applikabbli fil-kaważa prinċipali, hija tista’ tikkonstata din il-preskrizzjoni ex officio, u għalhekk tiċħad ir-rikors biss jekk KG jista’ jitqies bħala konsumatur, li jippresupponi li dan tal-aħħar ikun ikkonkluda kuntratt ta’ trasport mat-trasportatur ferrovjarju. Min-naħa l-oħra, jekk għandu jiġi deċiż li ebda kuntratt ma ġie konkluż u li, għaldaqstant, KG ma jistax jitqies bħala konsumatur, tista’ tittieħed inkunsiderazzjoni l-preskrizzjoni tad-dejn biss jekk KG jinvokah, li ma saritx minnu, b’tali mod li jkun hemm lok li jintlaqa’ r-rikors.
18
F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tippreċiża li, għalkemm kuntratt ta’ trasport jista’ jiġi konkluż taċitament skont ir-regoli ġenerali tad-dritt nazzjonali, l-Artikolu 16(1) tal-Liġi dwar it-Trasport, kif interpretat b’mod partikolari mis-Sąd Okręgowy w Kielcach (il-Qorti Reġjonali ta’ Kielce, il-Polonja) f’sentenza tal‑1 ta’ Settembru 2019, ma jippermettix li jiġi konkluż li jeżisti tali kuntratt f’sitwazzjoni fejn il-passiġġier ikun rikeb ferrovija mingħajr ma xtara biljett, filwaqt li l-kundizzjonijiet ġenerali tat-trasport inkwistjoni kienu jipprovdu li l-kundizzjoni għall-konklużjoni ta’ kuntratt hija x-xiri ta’ biljett u l-legalizzazzjoni jew attivazzjoni tiegħu.
19
Għalhekk, l-imsemmija qorti tistaqsi jekk tali leġiżlazzjoni nazzjonali hijiex konformi mar-Regolament Nru 1371/2007, b’mod partikolari mal-Artikolu 3(8) ta’ dan ir-regolament, li jiddefinixxi l-kunċett ta’ “kuntratt ta’ trasport”, kif interpretat mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tas‑7 ta’ Novembru 2019, Kanyeba et (C‑349/18 sa C‑351/18, EU:C:2019:936).
20
Il-qorti tar-rinviju żżid li hemm lok li jitqies li d-dispożizzjonijiet tal-imsemmi regolament jipprekludu din il-leġiżlazzjoni nazzjonali, peress li tali soluzzjoni hija, b’mod partikolari, sostnuta mill-prinċipju ta’ effettività. Fil-fatt, din il-qorti tirrileva li l-għan prinċipali tar-Regolament Nru 1371/2007 huwa li jiġi żgurat livell għoli ta’ protezzjoni u ta’ sigurtà għall-passiġġieri li huma l-parti dgħajfa tal-kuntratti ta’ trasport. Dan l-għan ikun parzjalment null jekk tal-inqas parti mid-dispożizzjonijiet ta’ dan ir-regolament ma tkunx applikabbli għal kategorija partikolari ta’ passiġġieri. Barra minn hekk, il-passiġġier li jivvjaġġa mingħajr biljett tat-trasport ma jistax jitqies bħala “konsumatur” skont dispożizzjonijiet oħra tad-dritt tal-Unjoni, bħal dawk tad-Direttiva tal-Kunsill 93/13/KEE tal‑5 ta’ April 1993 dwar klawżoli inġusti f’kuntratti mal-konsumatur (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 2, p. 288, rettifika fil-ĠU 2023, L 17, p. 100), b’tali mod li l-pożizzjoni legali ta’ dan il-passiġġier tkun iktar dgħajfa.
21
F’dawn iċ-ċirkustanzi, is-Sąd Rejonowy dla Warszawy‑Śródmieścia w Warszawie (il-Qorti Distrettwali ta’ Varsavja‑Śródmieścia, sedenti f’Varsavja) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“L-Artikolu 3(8) tar-Regolament [Nru 1371/2007], l-Artikolu 6(1) u (2) tal-Appendiċi A li jinsab fl-Anness I tar-Regolament Nru 1371/2007, l-Artikolu 169(1) [TFUE], l-Artikoli 20 u 38 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea kif ukoll il-prinċipji ta’ effettività, ta’ ugwaljanza fid-dritt u ta’ koerenza tas-sistema legali għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali li permezz tagħha ebda kuntratt ta’ trasport ma jiġi konkluż bejn trasportatur u passiġġier li jirkeb abbord ferrovija mingħajr l-intenzjoni li jixtri biljett?”
Fuq id‑domanda preliminari
22
Skont l-Artikolu 99 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, meta risposta għal domanda preliminari tkun tista’ tiġi dedotta b’mod ċar mill-ġurisprudenza jew meta r-risposta għad-domanda magħmula ma tħalli lok għal ebda dubju raġonevoli, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’, f’kull mument, fuq proposta tal-Imħallef Relatur u wara li jinstema’ l-Avukat Ġenerali, tiddeċiedi permezz ta’ digriet motivat.
23
Hemm lok li din id-dispożizzjoni tiġi applikata fil-kuntest ta’ din il-kawża.
24
Preliminarjament, għandu jiġi rrilevat li, fid-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju rreferiet għar-Regolament Nru 1371/2007 kif ukoll għall-Artikolu 169(1) TFUE, għall-Artikoli 20 u 38 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea kif ukoll għall-prinċipji ta’ effettività, ta’ ugwaljanza fid-dritt u ta’ koerenza tas-sistema legali. Madankollu, mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li l-unika kwistjoni fil-kuntest ta’ din il-kawża hija l-kunċett ta’ “kuntratt ta’ trasport”, fis-sens ta’ dan ir-regolament.
25
Minn ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li, fil-kuntest tal-proċedura ta’ kooperazzjoni bejn il-qrati nazzjonali u l-Qorti tal-Ġustizzja stabbilita fl-Artikolu 267 TFUE, hija din tal-aħħar li għandha tagħti lill-qorti nazzjonali risposta utli li tippermettilha tiddeċiedi l-kawża quddiemha. Għal dan il-għan, jekk ikun meħtieġ, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tifformula mill-ġdid id-domandi magħmula lilha (sentenzi tat‑8 ta’ Ġunju 2017, Freitag, C‑541/15, EU:C:2017:432, punt 29 u tat‑18 ta’ Novembru 2021, A. S.A., C‑212/20, EU:C:2021:934, punt 36 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
26
Konsegwentement, għandu jitqies li, permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 3(8) tar-Regolament Nru 1371/2007, moqri flimkien mal-Artikolu 6(1) u (2) tal-Appendiċi A tal-Anness I ta’ dan ir-regolament, għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali li tipprovdi li ebda kuntratt ta’ trasport ma jiġi konkluż bejn trasportatur u passiġġier li jirkeb abbord ferrovija mingħajr l-intenzjoni li jixtri biljett.
27
Sussegwentement, għandu jitfakkar li, għall-finijiet tal-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, hemm lok li ma jittiħdux inkunsiderazzjoni biss it-termini tagħha, iżda wkoll il-kuntest tagħha u l-għanijiet imfittxija mil-leġiżlazzjoni li tagħmel parti minnha (sentenza tas‑7 ta’ Novembru 2019, Kanyeba et, C‑349/18 sa C‑351/18, EU:C:2019:936, punt 35 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
28
Fir-rigward tal-formulazzjoni tal-Artikolu 3(8) tar-Regolament Nru 1371/2007, għandu jiġi rrilevat, minn naħa, li t-terminu “kuntratt”, ġeneralment jirreferi għal ftehim b’kunsens intiż li jipproduċi effetti ġuridiċi. Min-naħa l-oħra, fil-kuntest tal-qasam irregolat minn dan ir-regolament u fid-dawl tal-formulazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni, dan l-effett jikkonsisti prinċipalment fl-obbligu għall-impriża ferrovjarja li tipprovdi lill-passiġġier servizz jew servizzi ta’ trasport u bl-obbligu tal-passiġġier li jħallas il-prezz, sakemm is-servizz ta’ trasport ma jkunx ipprovdut mingħajr ħlas (sentenza tas‑7 ta’ Novembru 2019, Kanyeba et, C‑349/18 sa C‑351/18, EU:C:2019:936, punt 36).
29
Għaldaqstant, mill-konstatazzjonijiet tal-punt preċedenti jirriżulta li, minn naħa, billi tawtorizza l-aċċess liberu għall-ferrovija tagħha, u, min-naħa l-oħra, billi jirkeb abbbord tali ferrovija bl-intenzjoni li jivvjaġġa, kemm l-impriża ferrovjarja kif ukoll il-passiġġier juru l-ftehim tagħhom li jidħlu f’relazzjoni kuntrattwali, b’mod li l-kundizzjonijiet neċessarji sabiex tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ kuntratt ta’ trasport ikunu, fil-prinċipju, issodisfatti. Il-formulazzjoni tal-Artikolu 3(8) tar-Regolament Nru 1371/2007 madankollu ma tippermettix li jiġi ddeterminat jekk il-pussess ta’ biljett mill-passiġġier huwiex element indispensabbli sabiex ikun jista’ jitqies li jeżisti “kuntratt ta’ trasport”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni (sentenza tas‑7 ta’ Novembru 2019, Kanyeba et, C‑349/18 sa C‑351/18, EU:C:2019:936, punt 37).
30
Sussegwentement, fir-rigward tal-kuntest tal-Artikolu 3(8), minn tali artikolu jirriżulta b’mod ċar li l-biljett, li hemm riferiment għalih ukoll fl-Appendiċi A tal-Anness I ta’ dan ir-regolament, bil-kliem “biljett tat-trasport”, huwa biss l-istrument li jinkorpora l-kuntratt ta’ trasport, fis-sens tal-imsemmi regolament (sentenza tas‑7 ta’ Novembru 2019, Kanyeba et, C‑349/18 sa C‑351/18, EU:C:2019:936, punt 48).
31
F’dan ir-rigward, it-termini “kuntratt ta’ trasport” jidhru f’diversi dispożizzjonijiet oħra tal-istess regolament, b’mod partikolari fl-Artikolu 4 tiegħu li jipprovdi li, “[b]la ħsara għad-Dispożizzjonijiet [tal-Kapitolu II tar-Regolament Nru 1371/2007], il-konklużjoni u l-prestazzjoni ta’ kuntratt ta’ trasport u l-għoti ta’ informazzjoni u biljetti għandhom ikunu rregolati mid-Dispożizzjonijiet tat-Titolu II u t-Titolu III ta’ l-Anness I” ta’ dan ir-regolament. It-Titolu II tal-Appendiċi A tal-COTIF, dwar il-konklużjoni u l-eżekuzzjoni tal-kuntratt ta’ trasport, huwa fost l-oħrajn, irriprodott f’dan l-Anness I, li l-Artikolu 6 tiegħu jindika, fil-paragrafu 1 tiegħu, li “[b]il-kuntratt ta’ trasport, it-trasportatur għandu jidħol għall-impenn li jġorr il-passiġġier […] fil-post tad-destinazzjoni” u jippreċiża, fil-paragrafu 2 tiegħu, li l-kuntratt ta’ trasport għandu jiġi kkonfermat minn biljett tat-trasport wieħed jew iktar, u li, bla ħsara għall-Artikolu 9, la għandu jaffettwa l-eżistenza u lanqas il-validità tal-kuntratt, li jibqa’ suġġett għar-regoli uniformi stabbiliti mill-COTIF (sentenza tas‑7 ta’ Novembru 2019, Kanyeba et, C‑349/18 sa C‑351/18, EU:C:2019:936, punti 38, 40 u 41).
32
Fir-rigward tal-Artikolu 9 ta’ dan l-Appendiċi A, minkejja li dan jipprovdi, fl-ewwel sentenza tal-paragrafu 1 tiegħu li, mill-bidu tal-vjaġġ tiegħu, il-passiġġier għandu jkollu biljett ta’ trasport validu, dan l-Artikolu 9 jipprovdi, fit-tieni sentenza tiegħu tal-paragrafu 1 tiegħu, taħt (a) u (b), li l-kundizzjonijiet ġenerali ta’ trasport jistgħu jipprovdu li passiġġier li ma jipproduċix biljett tat-trasport validu għandu jħallas, minbarra l-prezz tat-trasport, ħlas addizzjonali u li passiġġier li jirrifjuta li jħallas immedjatament il-prezz tat-trasport jew il-ħlas addizzjonali jista’ jintalab itemm il-vjaġġ tiegħu (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑7 ta’ Novembru 2019, Kanyeba et, C‑349/18 sa C‑351/18, EU:C:2019:936, punt 45).
33
Sa fejn passiġġier li ma jippreżentax biljett validu jew jirrifjuta l-ħlas immedjat tal-biljett, skont l-Artikolu 9, il-kundizzjonijiet ġenerali ta’ trasport jistgħu jiġu invokati fil-konfront tiegħu, sa fejn dawn, skont l-Artikolu 3(16) ta’ dan ir-regolament, moqri flimkien mal-Artikolu 3(2) tiegħu, jiffurmaw, għall-finijiet tal-imsemmi regolament, parti integrali mill-kuntratt ta’ trasport bejn l-impriża ferrovjarja u l-passiġġier bil-konklużjoni ta’ dan tal-aħħar, minn dan isegwi li tali impriża li tawtorizza aċċess liberu għall-ferroviji tagħha u passiġġier li jirkeb abbord tali ferrovija għall-finijiet ta’ vvjaġġar għandhom jitqiesu li huma partijiet f’ “kuntratt ta’ trasport”, fis-sens tal-istess regolament, mill-mument fejn dan il-passiġġier ikun jinsab abbord il-ferrovija. Fil-fatt, fil-każ kuntrarju, dawn il-kundizzjonijiet ġenerali ta’ trasport ma jkunux jistgħu jiġu invokati kontra dan il-passiġġier abbażi tar-Regolament Nru 1371/2007 (sentenza tas‑7 ta’ Novembru 2019, Kanyeba et, C‑349/18 sa C‑351/18, EU:C:2019:936, punt 47).
34
Il-formulazzjoni tal-Artikolu 3(8) tar-Regolament Nru 1371/2007 u l-kuntest ta’ din id-dispożizzjoni jwasslu, konsegwentement, sabiex jitqies li l-kunċett ta’ “kuntratt ta’ trasport”, fis-sens tal-imsemmija dispożizzjoni, għandu, għall-finijiet ta’ dan ir-regolament, jinftiehem fis-sens li huwa indipendenti mill-pussess ta’ biljett mill-passiġġier u fis-sens li jinkludi sitwazzjoni li fiha passiġġier jirkeb abbord ferrovija liberament aċċessibbli għall-finijiet ta’ vvjaġġar mingħajr ma jkun kiseb biljett (sentenza tas‑7 ta’ Novembru 2019, Kanyeba et, C‑349/18 sa C‑351/18, EU:C:2019:936, punt 49).
35
Din l-interpretazzjoni hija kkorraborata mill-għanijiet imfittxija mir-Regolament Nru 1371/2007. Minn naħa, skont it-termini tal-Artikolu 1(a) tiegħu, dan ir-regolament għandu b’mod partikolari l-għan li jistabbilixxi regoli fir-rigward tal-konklużjoni ta’ kuntratti ta’ trasport. Min-naħa l-oħra, il-premessa 1 tal-imsemmi regolament tenfasizza b’mod partikolari li, fil-kuntest tal-politika komuni tat-trasport, għandhom jiġu mħarsa d-drittijiet tal-passiġġieri bil-ferrovija. Barra minn hekk, mill-premessa 2 tal-istess regolament jirriżulta li għandu jintlaħaq livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumaturi fil-qasam tat-trasport u, skont il-premessa 3 ta’ dan, peress li l-passiġġier bil-ferrovija huwa l-parti dgħajfa tal-kuntratt ta’ trasport, għandhom jiġu mħarsa d-drittijiet tiegħu f’dan ir-rigward (sentenza tas‑7 ta’ Novembru 2019, Kanyeba et, C‑349/18 sa C‑351/18, EU:C:2019:936, punt 50).
36
Huwa kuntrarju għal dawn l-għanijiet li jitqies li l-kunċett ta’ “kuntratt ta’ trasport”, fis-sens tar-Regolament Nru 1371/2007, għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jinkludix sitwazzjoni fejn passiġġier jirkeb abbord ferrovija liberament aċċessibbli għall-finijiet ta’ vvjaġġar mingħajr ma jkun kiseb biljett. Fil-fatt, kieku kien permess li jiġi kkunsidrat li tali passiġġier jista’, sempliċement minħabba li ma jkollux biljett meta jirkeb abbord ferrovija, jitqies bħala li ma huwiex parti minn relazzjoni kuntrattwali mal-impriża ferrovjarja li tagħti aċċess liberu għall-ferroviji tagħha, dan il-passiġġier jista’, għal raġunijiet li ma huwiex responsabbli għalihom, jiġi mċaħħad mid-drittijiet li dan ir-regolament jorbot mal-konklużjoni ta’ kuntratt ta’ trasport, li jmur kontra l-għan ta’ protezzjoni tal-passiġġieri ferrovjarji li għandu l-imsemmi regolament u li huwa mfakkar fil-premessi 1 sa 3 tiegħu (sentenza tas‑7 ta’ Novembru 2019, Kanyeba et, C‑349/18 sa C‑351/18, EU:C:2019:936, punt 51).
37
Minn dan isegwi li l-kunċett ta’ “kuntratt ta’ trasport”, fis-sens tal-Artikolu 3(8) tar-Regolament Nru 1371/2007, li jikkostitwixxi kunċett awtonomu tad-dritt tal-Unjoni li għandu jiġi interpretat b’mod uniformi fl-Istati Membri kollha, jinkludi sitwazzjoni li fiha vjaġġatur jirkeb abbord ferrovija liberament aċċessibbli għall-finijiet ta’ vvjaġġar mingħajr ma jkun kiseb biljett, irrispettivament minn jekk dan il-vjaġġatur kellux jew le l-intenzjoni li jixtri tali biljett (sentenza tas‑7 ta’ Novembru 2019, Kanyeba et, C‑349/18 sa C‑351/18, EU:C:2019:936, punt 53).
38
Konsegwentement, Stat Membru ma jistax jipprevedi li sitwazzjoni li fiha passiġġier jirkeb abbord ferrovija liberament aċċessibbli għall-finijiet ta’ vvjaġġar mingħajr ma jkun kiseb biljett u mingħajr l-intenzjoni li jixtri wieħed hija eskluża minn dan il-kunċett ta’ “kuntratt ta’ trasport”.
39
Barra minn hekk, għandu jitfakkar li l-intepretazzjoni li hemm riferiment għaliha fil-punt 37 ta’ dan id-digriet, fl-assenza ta’ dispożizzjonijiet f’dan ir-rigward fir-Regolament Nru 1371/2007, hija bla ħsara għall-validità ta’ dan il-kuntratt jew tal-konsegwenzi li jistgħu jkunu marbuta man-nuqqas ta’ eżekuzzjoni, minn waħda mill-partijiet, tal-obbligi kuntrattwali tagħha, liema obbligi, fl-assenza ta’ dispożizzjoni f’dan ir-rigward f’dan ir-regolament, jibqgħu rregolati mid-dritt nazzjonali (sentenza tas‑7 ta’ Novembru 2019, Kanyeba et, C‑349/18 sa C‑351/18, EU:C:2019:936, punt 52).
40
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għad-domanda magħmula għandha tkun li l-Artikolu 3(8) tar-Regolament Nru 1371/2007, moqri flimkien mal-Artikolu 6(1) u (2) tal-Appendiċi A tal-Anness I ta’ dan ir-regolament, għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali li tipprovdi li ebda kuntratt ta’ trasport ma jiġi konkluż bejn trasportatur u passiġġier li jirkeb abbord ferrovija liberament aċċessibbli mingħajr ma jkollu l-intenzjoni li jixtri biljett.
Fuq l‑ispejjeż
41
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Is-Sitt Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 3(8) tar-Regolament (KE) Nru 1371/2007 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑23 ta’ Ottubru 2007 dwar id-Drittijiet u l-Obbligi tal-passiġġieri tal-ferroviji, moqri flimkien mal-Artikolu 6(1) u (2) tal-Appendiċi A tal-Anness I ta’ dan ir-regolament,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
jipprekludi dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali li tipprovdi li ebda kuntratt ta’ trasport ma jiġi konkluż bejn trasportatur u passiġġier li jirkeb abbord ferrovija liberament aċċessibbli mingħajr ma jkollu l-intenzjoni li jixtri biljett.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Pollakk.