SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA15 ta' Diċembru 1995 (*)"Moviment
ħieles tal-ħaddiema - Regoli ta' kompetizzjoni applikabbli
għall-intrapriżi - Futbolers professjonisti - Regolamenti sportivi dwar
it-trasferimenti ta' futbolers li jobbligaw lil klabb il-ġdid iħallas
kumpens lill-klabb preċedenti - Limitazzjoni fin-numru ta' futbolers
ċittadini ta' Stati membri oħra li jistgħu jintlagħbu
f`kompetizzjonijiet."Fil-kawża C-415/93Li
għandha bħala suġġett talba magħmula lill-Qorti, bis-saħħa ta'
l-artikolu 177 tat-Trattat KEE, mill-Qorti ta' l-Appell ta' Liège
(l-Belġju), bl-iskop li tikseb, fil-kawża pendenti quddiem l-imsemmija
qorti bejnl-Union royale belge des sociétés de football association ASBLuJean-Marc Bosman_bejnRoyal club liégeois SAuJean-Marc Bosman_u bejnl-Union des associations européennes de football (UEFA)SA d'économie mixte sportive de l'union sportive du littoral de DunkerqueUnion royale belge des sociétés de football association ASBLUnion des associations européennes de football (UEFA)uJean-Marc Bosmandeċiżjoni ta' natura preliminari dwar l-interpretazzjoni ta' l-artikoli 48, 85 u 86 tat-Trattat KEE.IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA_komposta
minn G.C. Rodríguez Iglesias, President, C.N. Kakouris, D.A.O. Edward u
G. Hirsch, Presidenti ta' Awla, G.F. Mancini (Relatur), J.C. Moitinho
de Almeida, P.J.G. Kapteyn, C. Gulmann, J. L.Murray, P.Jann u M.
Ragnemalm, Imħallfin_Avukat Ġenerali: M. Lenz_Reġistratur: R. Grass_wara li rat ir-rapport ta' l-Imħallef Relatur fl-20 ta' Ġunju 1995_wara li rat is-sottomissjonijiet ippreżentati:–        għall-Union
royale belge des sociétés de football association ASBL, minn G.
Vandersanden u J.P. Hordies, avocats fl-Avukatura ta' Brussell, u minn
R. Rasir u F. Moises, avocats fl-Avukatura ta' Liege_–        għall-Union
des associations européennes de football (UEFA), minn I.S. Forrester,
QC_–        għall-J.M.
Bosman, minn L. Misson, J.-L. Dupont, M.-A. Lucas u M. Franchimont,
avocats fl-Avukatura ta' Liege_–        għall-Gvern
Franċiż, minn H. Duchene, Segretarju ta' l-Affarijiet Barranin
fid-direttorat tal-Kwistjonijiet Ġuridiċi fil-Ministeru ta' l-Affarijiet
Barranin, u C. de Salins, assistent Direttur fl-istess Direttorat, –        għall-Gvern
Taljan, mill-Professur L. Ferrari Bravo, Kap tad-Dipartiment
tal-Kontenzjuż Diplomatiku fil-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin,
assistit minn D. del Gaizo, avvocato dello Stato_–        għall-Kummissjoni
tal-Komunitajiet Ewropej, minn F.E. Gonzalez Diaz, membru tas-Servizz
Ġuridiku tiegħu, G. de Bergues, uffiċjal nazzjonali mqiegħed
għad-dispożizzjoni tas-Servizz Ġuridiku, u Th. Margellos, avocat
fl-Avukatura ta' Ateni, wara li semgħet il-konklużjonijiet ta' l-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta 20 ta' Settembru 1995_tagħti l-preżentiSentenza1        B'deċiżjoni
ta' l-1 ta' Ottubru 1993, li waslet fil-Qorti fis-6 ta' Ottubru 1993,
il-Qorti ta' l-Appell ta' Liège, ressqet, skond l-artikolu 177
tat-Trattat KEE, numru ta' domandi preliminari dwar l-interpretazzjoni
ta' l-artikoli 48, 85 u 86 ta' dan it-Trattat. 2        Dawn
id-domandi tqajmu fil-mori ta' diversi kawżi bejn, (i) l-Union royale
belge des sociétés de football association ASBL (iktar 'il quddiem
il-"URBSFA") u Jean-Marc Bosman, (ii) Royal club liégois SA (iktar 'il
quddiem ir-"RCL") u Jean-Marc Bosman, u SA d'économie mixte sportive de
l'union sportive du littoral de Dunkerque (hawn aktar 'l isfel imsejjaħ
"klabb ta' Dunkerque"), u URBSFA, u l-Union des associations européennes
de football (UEFA) (iktar 'il quddiem il-"UEFA") u, (iii) bejn il-UEFA u
Jean-Marc Bosman. Ir-regoli ta' l-organizzazzjoni tal-futbol 3        L-isport
ta' l-assoċjazzjoni tal-futbol, magħruf preżentement bħala "futbol",
professjonalment jew amatorjalment, huwa pprattikat bħala sport
organizzat fi klabbijiet li, f'kull Stat membru, huma miġbura
f'assoċjazzjonijiet nazzjonali, imsejħa wkoll federazzjonijiet.
Fir-Renju Unit biss hemm aktar minn assoċjazzjoni nazzjonali waħda,
f'dan il-każ erbgħa, responsabbli rispettivament għall-Ingilterra,
Wales, l-Iskozja u l-Irlanda ta' Fuq. L-URBSFA hija l-assoċjazzjoni
nazzjonali Belġjana. L-assoċjazzjonijiet nazzjonali jiddependu wkoll fuq
assoċjazzjonijiet sekondarji jew sussidjarji oħra, li jkunu
responsabbli għall-organizzazzjoni tal-futbol f'ċerti setturi jew
reġjunijiet. L-assoċjazzjonijiet jorganizzaw kampjonati nazzjonali,
organizzati f'diviżjonijiet skond il-valur sportiv tal-klabbijiet li
jipparteċipaw fihom.4        L-assoċjazzjonijiet
nazzjonali huma membri tal-Federazzjoni Internazzjonali tal-Futbol
f'Assoċjazzjonijiet (iktar 'il quddiem il-"FIFA"), assoċjazzjoni
rregolata mil-liġi Żvizzera li torganizza l-futbol fuq livell dinji.
Il-FIFA hija maqsuma f'konfederazzjonijiet kontinentali, u r-regolamenti
tagħhom huma suġġetti għall-approvazzjoni tagħha. Il-konfederazzjoni
għall-Ewropa hija l-UEFA, li wkoll hija assoċjazzjoni rregolata mil-liġi
Żvizzera. Għandha bejn wieħed u ieħor ħamsin assoċjazzjonijiet membri,
inklużi b'mod partikolari dawk ta' l-Istati membri li, skond l-istatuti
ta' l-UEFA, intrabtu li jirrispettaw kemm tali statuti kif ukoll
ir-regolamenti u d-deċiżjonijiet ta' l-UEFA. 5        Kull
logħba tal-futbol organizzata taħt l-awspiċi ta' assoċjazzjoni
nazzjonali għandha tintlagħab bejn żewġ klabbijiet membri ta' din
l-assoċjazzjoni jew ta' assoċjazzjonijiet sekondarji jew sussidjarji
tagħha. It-tim skjerat minn kull klabb jikkonsisti f'futbolers li huma
rreġistrati mill-assoċjazzjoni nazzjonali biex jilagħbu għall-klabb in
kwistjoni. Kull futboler professjonista jrid jiġi rreġistrat ma'
l-assoċjazzjoni nazzjonali tiegħu bħala tali u jidher bħala impjegat,
fil-preżenti jew fil-passat, ta' klabb speċifiku. Ir-Regoli ta' trasferiment 6        Ir-regoli
federali ta' l-URBSFA ta' l-1983, li kienu applikabbli fiż-żmien meta
ġraw il-fatti in kwistjoni fil-kawżi prinċipali, jagħmlu distinzjoni
bejn tliet tipi ta' relazzjonijiet: assoċjazzjoni ta' futboler ma'
federazzjoni, assoċjazzjoni ta' futboler ma' klabb, u reġistrazzjoni li
tagħti lill-futboler id-dritt li jilgħab għal klabb, li hija neċessarja
biex l-imsemmi futboler ikun jista' jipparteċipa f'kompetizzjonijiet
uffiċjali. Trasferiment jiġi ddefinit bħala t-tranżazzjoni li biha
futboler membru ta' klabb ibiddel tali assoċjazzjoni u jassoċja ruħu ma'
klabb ieħor. Jekk it-trasferiment huwa temporanju, il-futboler jibqa'
membru tal-klabb tiegħu, imma jiġi rreġistrat in kwantu futboler ta'
klabb ieħor.7        Bis-saħħa
ta' l-istess regolament, il-kuntratti tal-futbolers professjonisti
kollha, li għandhom terminu ta' bejn sena u ħames snin, iwasslu sat-30
ta' Ġunju ta' sena stabbilita. Qabel ma jiskadi l-kuntratt, u sa mhux
aktar tard mis-26 ta' April, il-klabb irid joffri lill-futboler kuntratt
ġdid, u jekk dan ma jsirx, dan jiġi kkunsidrat dilettant għal skopijiet
ta' trasferiment u b'hekk jaqa' allura taħt dispożizzjonijiet
differenti tar-regolament. Il-futboler huwa liberu li jaċċetta jew li ma
jaċċettax l-offerta tal-klabb.8        Jekk
huwa jirrifjuta tali offerta, huwa jitpoġġa fuq lista ta' futbolers
disponibbli, bejn l-1 u l-31 ta' Mejju, għal trasferiment magħruf bħala
“obbligatorju”, jiġifieri mingħajr il-kunsens tal-klabb li miegħu huwa
assoċjat, imma li jipprovdi ħlas ta' kumpens għat-“taħriġ” lill-imsemmi
klabb minn naħa tal-klabb il-ġdid, kumpens ikkalkulat billi jiġi
mmultiplikat is-salarju annwali gross tal-futboler b'fattur li jvarja
minn 14 sa 2, skond l-eta' tal-futboler in kwistjoni. 9        L-1
ta' Ġunju huwa l-ftuħ tal-perijodu tat-trasferimenti magħrufa bħala
“liberi”, li jsiru bil-kunsens taż-żewġ klabbijiet u tal-futboler,
partikolarment f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-ammont ta' ħlas
għat-trasferiment, li l-klabb il-ġdid għandu jħallas lill-klabb
preċedenti, b'sanzjonijiet li jistgħu jinkludu li l-klabb il-ġdid
jinqata' mil-lista tal-membri ta' federazzjoni minħabba d-djun, jekk
tali ħlas ma jseħħx. 10      Jekk
ma jsir ebda trasferiment, il-klabb ta' assoċjazzjoni tal-futboler
għandu joffrilu kuntratt ġdid għal staġun wieħed, bl-istess
kundizzjonijiet bħal dawk offruti qabel is-26 ta' April. Jekk
il-futboler jirrifjuta, il-klabb għandu d-dritt, qabel l-1 ta' Awwissu,
li jieħu miżuri sabiex jissospendih, u jekk dan ma jsirx, il-futboler
jerġa' jiġi kklassifikat bħala dilettant. Futboler li jibqa' jirrifjuta
b'mod persistenti li jiffirma l-kuntratti offruti mill-klabb tiegħu
jista' jiġi ttrasferit, in kwantu dilettant, mingħajr il-kunsens
tal-klabb tiegħu, wara żewġ staġuni ta' inattività. 11      Rigward
ir-regolamenti ta' l-UEFA u tal-FIFA, dawn mhumiex direttament
applikabbli għall-futbolers, imma huma inklużi fir-regolamenti ta'
l-assoċjazzjonijiet nazzjonali, li huma l-uniċi li għandhom is-setgħa li
jinfurzawhom u li jirregolaw ir-relazzjonijiet bejn klabbijiet u
futbolers. 12      Il-UEFA,
l-URBSFA u r-RCL sostnew quddiem il-qorti nazzjonali li
d-dispożizzjonijiet applikabbli, fiż-żmien meta ġraw il-fatti, għal
trasferimenti bejn klabbijiet fi Stati membri differenti jew klabbijiet
irreġistrati ma' assoċjazzjonijiet nazzjonali differenti fi ħdan
l-istess Stat Membru, kienu jinsabu f'dokument bl- isem "prinċipji ta'
Kollaborazzjoni bejn assoċjazzjonijiet membri ta' l-UEFA u l-klabbijiet
tagħhom", approvat mill-kumitat eżekuttiv ta' l-UEFA fl-24 ta' Mejju
1990 u fis-seħħ mill-1 ta' Lulju 1990. 13      Tali
dokument jipprovdi li, fl-egħluq tal-kuntratt, il-futboler huwa liberu
li jikkonkludi kuntratt ġdid mal-klabb ta' l-għażla tiegħu. Dan il-klabb
għandu allura jinnotifika immedjatament il-klabb preċedenti, li
min-naħa tiegħu, għandu jinforma l-assoċjazzjoni nazzjonali, li għandha
toħroġ ċertifikat internazzjonali ta' trasferiment. Madankollu, il-klabb
preċedenti għandu d-dritt jirċievi mill-klabb il-ġdid kumpens għal
promozzjoni u taħriġ, liema ammont għandu jiġi stipulat, fil-każ li ma
jintlaħaqx ftehim, minn bord ta' esperti mwaqqfa mill-UEFA, billi
tintuża lista ta' fatturi ta' multiplikazzjoni, minn 12 sa 1, skond
l-età tal-futboler, li tiġi mmultiplikata mas-salarju gross li qala'
l-futboler fl-aħħar sena, sa massimu ta' 5000000 SFR. 14      Id-dokument
jippreċiża li r-relazzjonijiet ekonomiċi bejn iż-żewġ klabbijiet
fir-rigward tal-kumpens għall-formazzjoni u t-taħriġ m'għandhom ikollhom
l-ebda effett fuq l-attività tal-futboler, li huwa liberu li jilgħab
għall-klabb il-ġdid tiegħu. Madankollu, jekk il-klabb il-ġdid ma
jħallasx immedjatament l-imsemmi kumpens lill-klabb preċedenti,
il-Kummissjoni ta' kontroll u ta' dixxiplina ta' l-UEFA tieħu l-każ
f'idejha u tinnotifika d-deċiżjoni tagħha lill-assoċjazzjoni nazzjonali
kkonċernata, li tista' wkoll, min-naħa tagħha, tissanzjona l-klabb
midjun. 15      Il-qorti
ta' rinviju tikkunsidra li, fil-każ tal-kawża prinċipali in kwistjoni,
l-URBSFA u r-RCL m'applikawx ir-regolament ta' l-UEFA imma dawk
tal-FIFA. 16      Fil-perijodu
li fih seħħu l-fatti in kwistjoni, ir-regolament tal-FIFA kien
jipprovdi, b'mod partikolari, li futboler professjonista ma setax jitlaq
l-assoċjazzjoni nazzjonali li magħha kien assoċjat sakemm kien għadu
marbut b'kuntratt, bir-regolamenti tal-klabb tiegħu u b'dawk ta'
l-assoċjazzjoni nazzjonali tiegħu, u dan ikunu kemm ikunu ħarxa.
It-trasferiment internazzjonali ma setax isir sakemm l-assoċjazzjoni
nazzjonali ta' qabel toħroġlu ċertifikat ta' trasferiment li jgħarraf li
l-obbligi finanzjarji kollha, inkluża somma eventwali ta' trasferiment,
ġew irregolati. 17      Wara
l-ġrajjiet li taw lok għall-kawżi prinċipali, l-UEFA bdiet negozjati
mal-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej. F'April ta' l-1991, hija
ntrabtet b'mod partikolari li tinkorpora, fil-kuntratt ta' kull futboler
professjonista, klawżola li tippermettilu, meta jiskadi l-kuntratt, li
jikkonkludi kuntratt ġdid ma' klabb ta' l-għażla tiegħu u li jilgħab
għal dak il-klabb immedjatament. Dispożizzjonijiet għal dan l-effett ġew
imdaħħla fil-"Prinċipji ta' Kollaborazzjoni bejn l-assoċjazzjonijiet
membri ta' l-UEFA u l-klabbijiet tagħhom" li ġew adottati f'Diċembru ta'
l-1991 u li daħlu fis-seħħ mill-1 ta' Lulju 1992. 18      F'April
ta' l-1991, il-FIFA adottat ukoll regolament ġdid rigward l-istatut u
t-trasferimenti tal-futbolers tal-futbol. Tali dokument, hekk kif
emendat f'Diċembru ta' l-1991 u f' Diċembru ta' l-1993, jipprovdi li
futboler jista' jikkonkludi kuntratt ma' klabb ġdid meta l-kuntratt li
jorbtu mal-klabb preċedenti jkun skada, ikun ġie xolt jew ikun ser
jiskadi fi żmien sitt xhur. 19      Min-naħa
l-oħra, regoli speċjali huma inklużi għal dawk il-futbolers li
"m'humiex dilettanti", iddefiniti bħala futbolers li, għal
parteċipazzjoni fil-logħba tal-futbol jew f'attività li għandha x'taqsam
magħha, ikunu rċevew ħlas li jaqbeż l-ammont ta' spejjeż involuti
fl-imsemmija attività, salv jekk dawn ikunu reġgħu kisbu l-istatus ta'
dilettanti. 20      Fil-każ
ta' trasferiment ta' futboler li mhuwiex dilettant, jew li jassumi
status ta' mhux dilettant fi żmien tliet snin mit-trasferiment tiegħu,
il-klabb preċedenti tiegħu għandu d-dritt għal kumpens għall-promozzjoni
jew taħriġ, li l-ammont tiegħu għandu jiġi miftiehem bejn iż-żewġ
klabbijiet. Fil-każ ta' nuqqas ta' qbil, il-kwistjoni għandha tintbagħat
quddiem il-FIFA jew lill-konfederazzjoni kompetenti. 21      Dawn
ir-regoli ġew miżjuda minn regolament ta' l-UEFA "sabiex jiġi stabbilit
kumpens ta' trasferiment", li, adottat f'Ġunju ta' l-1993 u fis-seħħ sa
mill-1 ta' Awwissu 1993, jissostitwixxi l-"prinċipji ta'
kollaborazzjoni bejn l-assoċjazzjonijiet membri ta' l-UEFA u
l-klabbijiet tagħhom" ta' l-1991. Dan ir-regolament ġdid itenni
l-prinċipju li jgħid li r-relazzjonijiet ekonomiċi bejn iż-żewġ
klabbijiet ma għandhom ikollhom ebda influwenza fuq l-attività sportiva
ta' l-imsemmi futboler, li għandu jkun liberu li jilgħab għall-klabb li
miegħu ffirma l-kuntratt il-ġdid. Tali regolament jipprovdi wkoll li,
fil-każ ta' nuqqas ta' qbil bejn il-klabbijiet kkonċernati, huwa l-bord
ta' esperti ta' l-UEFA li għandu l-kompetenza li jiddetermina l-ammont
ta' ħlas ta' kumpens għal promozzjoni u taħriġ. Għall-futbolers li
mhumiex dilettanti, il-kalkolu tal-ħlas huwa bbażat fuq is-salarju gross
tal-futboler fl-aħħar tnax-il xahar, jew fuq id-dħul annwali fiss
iggarantit fil-kuntratt il-ġdid, miżjud b'20% għall-futbolers li lagħbu
almenu darbtejn fit-tim nazzjonali li jirrappreżenta lil pajjiżhom, u
mmultiplikat b'fattur ta' bejn 12 u 0 skond l-età. 22      Jidher
mid-dokumenti mressqa quddiem il-Qorti mill-UEFA li r-regolamenti
fis-seħħ fi Stati membri oħra fihom ukoll dispożizzjonijiet li jorbtu
lill-klabb il-ġdid iħallas kumpens għat-trasferiment, għat-taħriġ jew
għall-promozzjoni lill-klabb preċedenti, fil-każ li futboler jiġi
ttrasferit minn klabb għal ieħor fi ħdan l-istess assoċjazzjoni
nazzjonali, skond kundizzjonijiet li huma jistabbilixxu. 23      Fi
Spanja u fi Franza, ħlas ta' kumpens jista' jintalab biss jekk,
rispettivament, il-futboler li ġie ttrasferit huwa taħt il-25 sena jew
jekk il-klabb preċedenti tiegħu huwa l-klabb li miegħu ffirma l-ewwel
kuntratt tiegħu ta' professjonista. Fil-Greċja, għalkemm l-ebda kumpens
mhuwa espliċitament mitlub minn naħa tal-klabb il-ġdid, il-kuntratt bejn
il-klabb u l-futboler jista' jagħmel it-tluq tal-futboler jiddependi
fuq il-ħlas ta' ammont li, skond l-indikazzjonijiet ta' l-UEFA, huwa
fil-fatt normalment imħallas mill-klabb il-ġdid. 24      Ir-regoli
li japplikaw f'dan ir-rigward jistgħu jirriżultaw, skond il-każ,
mil-leġiżlazzjoni nazzjonali, mir-regolamenti ta' l-assoċjazzjonijiet
nazzjonali tal-futbol jew ukoll mill-ftehim kollettiv.  Il-Klawżoli ta' nazzjonalità 25      Mill-1960
'il quddiem, diversi assoċjazzjonijiet tal-futbol adottaw regoli (iktar
'il quddiem il-"klawżoli ta' nazzjonalità") li jillimitaw
il-possibbiltà ta' reklutaġġ jew ingaġġ ta' futbolers ta' nazzjonalità
barranija. Għall-iskopijiet ta' tali klawżoli, nazzjonalità hija
ddefinita b'riferiment għall-possibbbiltà, għall-futboler, li jkun
ikkwalifikat li jilgħab f' tim nazzjonali jew rappreżentattiv ta'
pajjiż.26      Fl-1978,
il-UEFA ntrabtet mas-Sur Davignon, membru tal-Kummissjoni
tal-Komunitajiet Ewropej, minn banda, li telimina l-limitazzjonijiet fuq
in-numru ta' kuntratti li jkollu kull klabb ma' futbolers minn Stati
membri oħra u, mill-banda l-oħra, li tiffissa n-numru ta' dawk
il-futbolers li jistgħu jipparteċipaw fi kwalunkwe logħba għal żewġ
futbolers, liema limitu ma japplikax għall-futbolers stabbiliti fl-Istat
membru in kwistjoni għal aktar minn ħames snin. 27      Fl-1991,
wara diskussjonijiet ulterjuri mas-Sur Bangemann, viċipresident
tal-bord, il-UEFA adottat ir-regola magħrufa bħala "3 + 2", li kienet
tipprevedi l-possibbiltà, għall-assoċjazzjonijiet nazzjonali, li
jillimitaw għal tlieta n-numru ta' futbolers barranin li klabb jista'
jilgħab f'logħba ta' l-ewwel diviżjoni fil-kampjonati nazzjonali
tagħhom, b'żieda ta' tnejn oħra li jkunu lagħbu għal perijodu
ininterrott ta' ħames snin fil-pajjiż ta' l-assoċjazzjoni nazzjonali in
kwistjoni, li minnhom tliet snin iridu jkunu ntlagħbu fil-kategorija
taż-żgħar. Din l-istess limitazzjoni hija applikabbli wkoll
għal-logħbiet tal-kompetizzjonijiet għall-klabbijiet organizzati
mill-UEFA.  Il-fatti fil-kawżi prinċipali 28      Jean-Marc
Bosman, futboler professjonista ta' nazzjonalità Belġjana, kien
impjegat, sa mill-1988, mir-RCL, klabb Belġjan ta' l-ewwel diviżjoni,
permezz ta' kuntratt li kien jiskadi fit-30 ta' Ġunju 1990, li kien
jagħtih salarju medju ta' 120000 BFR fix-xahar, inklużi ż-żidiet. 29      Fil-21
ta' April 1990, ir-RCL offriet lil Jean-Marc Bosman kuntratt ġdid għal
staġun wieħed, bi tnaqqis tas-salarju tiegħu għal 30000 BFR, jiġifieri
l-minimu permess mir-regolament federali ta' l-URBSFA. Peress li
Jean-Marc Bosman irrifjuta li jiffirma, huwa tqiegħed fil-lista
tat-trasferimenti. Il-valur tal-kumpens għat-taħriġ tiegħu ġie ffissat
għal 11743000 BFR, skond l-imsemmi regolament, 30      Peress
li l-ebda klabb ma wera interess fi trasferiment obbligatorju,
Jean-Marc Bosman għamel kuntatt mal-klabb ta' Dunkerque, klabb fit-tieni
diviżjoni Franċiża, kuntatt li wassal biex dan jiġi ingaġġat b'salarju
ta' BFR 100000 fix-xahar kif ukoll żieda ta' bejn wieħed u ieħor 900000
BFR talli ffirma l-kuntratt. 31      Fis-27
ta' Lulju 1990, ġie madankollu konkluż kuntratt bejn ir-RCL u l-klabb
ta' Dunkerque għat-trasferiment temporanju ta' J.M. Bosman, għal
perijodu ta' sena, bi ftehim għal ħlas ta' kumpens ta' 1200000 BFR, minn
naħa tal-klabb ta' Dunkerque lir-RCL, li jkun dovut meta l-Fédération
française de football (iktar 'il quddiem il-"FFF") tirċievi ċ-ċertifikat
ta' trasferiment maħruġ mill-URBSFA. Tali kuntratt ta wkoll lill-klabb
ta' Dunkerque għażla irrevokabbli għat-trasferiment definittiv
tal-futboler għal BFR 4800000. 32      Iż-żewġ
kuntratti, bejn il-klabb ta' Dunkerque u r-RCL, minn naħa, u bejn
il-klabb ta' Dunkerque u J-M. Bosman, min-naħa l-oħra, kienu madankollu
suġġetti għal kundizzjoni suspensiva, li tgħid li ċ-ċertifikat
tat-trasferiment kellu jintbagħat mill-URBSFA lill-FFF fil-ħin qabel
l-ewwel logħba ta' l-istaġun, li kellha tintlagħab fit-2 ta' Awwissu
1990. 33      Peress
li kellu dubji dwar kemm il-klabb ta' Dunkerque kien kapaċi jħallas,
ir-RCL ma staqsiex lill-URBSFA biex tibgħat l-imsemmi ċertifikat
lill-FFF. B'konsegwenza ta' dan, iż-żewġ kuntratti baqgħu bla effett.
Fil-31 ta' Lulju 1990, ir-RCL issospendiet ukoll lil J-M. Bosman, u
għalhekk ma setax jilgħab għall-istaġun kollu. 34      Fit-8
ta' Awwissu 1990, J-M. Bosman fetaħ kawża kontra r-RCL quddiem it-
Tribunal de première instance (Tribunal ta' l-ewwel istanza) ta' Liège.
Fl-istess ħin, huwa ressaq rikors għal miżuri provviżorji bil-għan li
jinħareġ digriet sabiex ir-RCL u l-URBSFA jħallsuh somma provviżorja ta'
BFR 100000 fix-xahar sakemm huwa jsib xogħol ieħor, u sabiex
il-konvenuti jiġu inibiti milli jfixklu li huwa jiġi ingaġġat,
partikolarment billi jitolbu ħlas ta' somma ta' flus, u fit-tielet lok
sabiex tiġi mressqa domanda preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja. 35      B'digriet
tad-9 ta' Novembru 1990, l-Imħallef f'din il-proċedura sommarja ordna
lir-RCL u lill-URBSFA jħallsu lil J-M. Bosman somma ta' BFR 30000
fix-xahar u ordnalhom li ma jostakolawx l-ingaġġ ta' J-M. Bosman. Huwa
ressaq, barra minn hekk, domanda preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja
(fil-kawża C-340/90) dwar l-interpretazzjoni ta' l-Artikolu 48
tat-Trattat rigward ir-regoli ta' trasferiment ta' futbolers
professjonisti (iktar 'il quddiem ir-"regoli ta' trasferiment"). 36      Sadanittant,
J-M. Bosman ġie ingaġġat mill-klabb Franċiż tat-tieni diviżjoni
Saint-Quentin, f'Ottubru 1990, bil-kundizzjoni li l-proċedura sommarja
tiegħu tintlaqa'. Il-kuntratt tiegħu ġie mitmum, madankollu, fi tmien
l-ewwel staġun. Fi Frar ta' l-1992, J-M. Bosman iffirma kuntratt ġdid
mal-klabb Franċiż Saint-Denis de la Réunion, li wkoll ġie mitmum. Wara
li fittex aktar offerti fil-Belġju u fi Franza, J-M. Bosman ġie fl-aħħar
aċċettat mill-Olympic de Charleroi, klabb tat-tielet diviżjoni
Belġjana. 37      Skond
il-qorti ta' rinviju, preżunzjonijiet gravi u konkordanti jagħtu lok
għal fehma li, minkejja l-istatus ta' “liberu” li ngħatalu mill-digriet
sommarju, J-M. Bosman ġie bbojkottjat mit-totalità tal-klabbijiet
Ewropej li setgħu jħaddmuh. 38      Fit-28
ta' Mejju 1991, il-Cour d'Appel ta' Liège biddlet id-digriet sommarju
tat-tribunal de première instance sa fejn din kienet qed tressaq domanda
preliminari lill-Qorti. Hija kkonfermat madankollu l-ordni maħruġa
lir-RCL u l-URBSFA li jħallsu somma fix-xahar lil J-M. Bosman u wissiet
lir-RCL u lill-URBSFA sabiex jagħmlu lil J-M. Bosman disponibbli għal
kwalunkwe klabb li jixtieq jagħmel użu mis-servizzi tiegħu, mingħajr ma
jkun possibbli li jitolbu xi tip ta' kumpens. B'digriet tad-19 ta' Ġunju
1991, il-kawża C-340/90 tħassret mir-reġistru tal-Qorti. 39      Fil-kuntest
tar-rikors fuq il-mertu mressaq quddiem it-Tribunal de première
instance ta' Liège, l-URBSFA, kuntrarjament għal dak li ġara matul
il-proċedura sommarja, li fiha ma kinitx parti fil-kawża, intervjeniet
volontarjament fit-3 ta' Ġunju 1991. Fl-20 ta' Awwissu, J-M. Bosman
talab il-kjamata in kawża ta' l-UEFA fil-kawża li huwa fetaħ kontra
r-RCL u l-URBSFA u sabiex iressaq direttament kontriha azzjoni bbażata
fuq ir-responsabbiltà tagħha fl-abbozzar tar-regolamenti li b'riżultat
tagħhom huwa sofra danni. Fil-5 ta' Diċembru 1991 il-klabb ta' Dunkerque
ġie kjamat in kawża mandatorja mir-RCL sabiex hu jkun salvagwardat
fil-kawża ta' kundanna eventwali fil-konfronti tiegħu. Fil-15 ta'
Ottubru u fis-27 ta' Diċembru 1991 rispettivament, is-sindakat Franċiż
"Union nationale des footballeurs professionnels" (iktar 'il quddiem
l-"UNFP") u assoċjazzjoni rregolata mil-liġi Olandiża Vereniging van
contractspelers (iktar 'il quddiem il-"VVCS") intervjenew volontarjament
fil-kawża.40      B'talbiet
ġodda ppreżentati fid-9 ta' April 1992, J-M. Bosman emenda t-talba
inizjali tiegħu kontra r-RCL, u beda azzjoni preventiva ġdida kontra
l-URBSFA u elabora l-argument tiegħu kontra l-UEFA. Fil-mori ta' dawn
il-kontestazzjonijiet, huwa talab li r-regoli ta' trasferiment u
klawżoli ta' nazzjonalità jiġu ddikjarati inapplikabbli fil-konfronti
tiegħu u, a bażi ta' l-imġiba illeċita tagħhom f'dak li għandu x'jaqsam
man-nuqqas ta' trasferiment tiegħu mal-klabb ta' Dunkerque, huwa talab
li r-RCL, l-URBSFA u l-UEFA jħallsuh BFR 11368350 bħala danni li hu
sofra mill-1 ta' Awwissu 1990 sat-tmiem tal-karriera tiegħu, kif ukoll
BFR 11743000 bħala telf ta' qligħ ta' flus mill-bidu tal-karriera
tiegħu, bħala riżultat ta' l-applikazzjoni tar-regoli ta' trasferiment.
Huwa talab barra minn hekk li ssir domanda preliminari lill-Qorti
tal-Ġustizzja. 41      B'sentenza
tal-11 ta' Ġunju 1992, it-Tribunal de première instance ta' Liège
ddikkjara li huwa kellu l-kompetenza jieħu konjizzjoni tal-mertu
tal-kawża. Huwa ddikjara wkoll ammissibbli t-talbiet ta' J-M. Bosman
kontra r-RCL, l-URBSFA u l-UEFA, talbiet intiżi li tinkiseb
dikjarazzjoni fis-sens li r-regoli ta' trasferiment u l-klawżoli ta'
nazzjonalità ma kinux applikabbli għalih, kif ukoll li tippenalizza
l-imġiba ta' dawn it-tliet organizzazzjonijiet. Mill-banda l-oħra,
l-imsemmija qorti ċaħdet l-azzjoni għal intervent u garanzija mressqa
mir-RCL fil-konfront tal-klabb ta' Dunkerque, peress li ma tressqet
l-ebda prova li dan ta' l-aħħar ma wettaqx l-obbligi tiegħu. Fl-aħħar
nett, billi kkonstatat li t-talbiet ta' J-M. Bosman kontra l-UEFA u
l-URBSFA kienu jinvolvu kunsiderazzjoni tal-kompatibbiltà tar-regoli
tat-trasferiment mat-Trattat, il-qorti saqsiet lill-Qorti tal-Ġustizzja
għal interpretazzjoni ta' l-Artikoli 48, 85 u 86 tat-Trattat (kawża
C-269/92). 42      L-URBSFA,
ir-RCL u l-UEFA ressqu appell minn din id-deċiżjoni. Peress li dawn
l-appelli kellhom l-effett sospensiv, il-proċedura quddiem il-qorti ġiet
sospiża. B'digriet tat-8 ta' Diċembru 1993, il-kawża C-269/92 ġiet
fl-aħħar imħassra mir-reġistru wara sentenza ġdida tal-Cour d'Appel ta'
Liège, li minnha ħarġet il-kontestazzjoni preżenti. 43      L-ebda
appell ma ġie mressaq kontra l-UNFP u l-VVCS, li ma kkonfermawx
l-interventi tagħhom fl-appell. 44      Fis-sentenza
ta' rinviju, il-Cour d'Appel ta' Liège kkonfermat is-sentenza li
qiegħda tiġi appellata fejn hija qalet li t-Tribunal de première
instance kellu l-kompetenza, li l-azzjonijiet kienu amissibbli u li
l-eżami ta' l-argumenti ta' J-M. Bosman kontra UEFA u l-URBSFA turi li
dawn kienu jinvolvu l-legalità tar-regoli ta' trasferiment. Hija
kkunsidrat ukoll li eżami tal-legalità tal-klawżoli ta' nazzjonalità
kienu neċessarji, peress li t-talba ta' J-M. Bosman f'dan ir-rigward
kienet ibbażata fuq l-Artikolu 18 tal-Kodiċi Ġudizzjarju Belġjan, li
jawtorizza azzjonijiet "bl-iskop li jevitaw ksur ta' dritt li hu mhedded
serjament". JM. Bosman ippreżenta diversi elementi oġġettivi li setgħu
juru li l-biża' tiegħu li l-klawżoli ta' nazzjonalità jipperikolaw
il-karriera tiegħu kienet fondata. 45      Il-qorti
ta' rinviju kkunsidrat b'mod partikolari li l-Artikolu 48 tat-Trattat
seta', bħal l-Artikolu 30, jipprojbixxi mhux biss
id-diskriminazzjonijiet, iżda wkoll ostakli mhux diskriminatorji
għall-moviment ħieles tal-ħaddiema, jekk dawn ma jistgħux jiġu
ġġustifikati minn rekwiżiti obbligatorji. 46      Fir-rigward
ta' l-Artikolu 85 tat-Trattat, hija qieset li r-regolamenti tal-FIFA,
ta' l-UEFA u ta' l-URBSFA jistgħu jikkostitwixxu deċiżjonijiet ta'
assoċjazzjonijiet ta' intrapriżi li bihom il-klabbijiet jillimitaw
il-kompetizzjoni ta' bejniethom għal dak li għandu x'jaqsam ma'
l-akkwist tal-futbolers. L-ewwel nett, il-pagamenti għat-trasferiment
jkollhom effett skoraġġanti u li jbaxxu l-paga ta' l-isportivi
professjonisti. Minbarra dan, il-klawżoli ta' nazzjonalita' jipprojbixxu
li wieħed igawdi mis-servizzi ta' futbolers barranin, meta tinqabeż
il-kwota. Fl-aħħar nett, in-negozju bejn l-Istati membri jiġi affettwat,
b'mod partikolari, mir-restrizzjoni fuq il-mobbiltà tal-futbolers. 47      Minbarra
dan, il-Cour d'Appel tikkunsidra l-pożizzjoni dominanti ta' l-URBSFA,
jew tal-klabbijiet tal-futbol fis-sens ikkontemplat fl-Artikolu 86
tat-Trattat, peress li r-restrizzjonijiet fuq il-kompetizzjoni msemmija
fl-Artikolu 85 jistgħu jikkostitwixxu abbużi li huma pprojbiti
mill-imsemmi Artikolu 86. 48      Il-Cour
d'Appel ċaħdet it-talba ta' l-UEFA magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja
dwar jekk ir-risposta għad-domanda li saret dwar trasferimenti kinitx
tkun differenti kieku r-regolament kien jippermetti lil futboler li
jilgħab liberament għall-klabb il-ġdid tiegħu, anki fil-każ li tali
klabb ma jkunx ħallas il-kumpens għat-trasferiment lill-klabb
preċedenti. F'dan ir-rigward, għandu jiġi nnutat b'mod partikolari li,
minħabba t-theddida ta' penali ħorox għall-klabbijiet li ma jħallsux
il-kumpens għat-trasferiment, il-possibbiltà li l-futboler jilgħab
għall-klabb il-ġdid tiegħu tiddependi mir-relazzjonijiet ekonomiċi bejn
il-klabbijiet. 49      Fid-dawl
tal-fatti hawn fuq imsemmija, il-cour d'appel iddeċidiet li tissospendi
d-deċiżjoni finali u li titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja deċiżjoni ta'
natura preliminari dwar is-segwenti domandi: "L-Artikoli 48, 85 u 86 tat-Trattat ta' Ruma tal-25 ta' Marzu 1957 għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprojbixxu: (i)      li
klabb tal-futbol ikun jista' jeżiġi u jirċievi ħlas ta' somma ta' flus
waqt l-ingaġġ minn klabb ġdid ta' wieħed mill-futbolers tiegħu, li jkun
wasal fl-aħħar tal-kuntratt tiegħu; (ii)
li assoċjazzjonijiet jew federazzjonijiet sportivi nazzjonali u
internazzjonali jkunu jistgħu jikkontemplaw fir-regolamenti rispettivi
tagħhom dispożizzjonijiet li jillimitaw l-aċċess ta' futbolers barranin
mill-Komunità Ewropea fil-kompetizzjonijiet organizzati minnhom?" 50      Fit-3
ta' Ġunju 1994, l-URBSFA ppreżentat rikors fil-Cour de Cassation
Belġjana kontra s-sentenza tal-cour d'appel, u talbet li s-sentenza tiġi
ddikjarata komuni għar-RCL, għall-UEFA u l-klabb ta' Dunkerque. B'ittra
tas-6 ta' Ottubru 1994, il-Procureur Général tal-Cour de Cassation
tal-Belġju informa lill-Qorti tal-Ġustizzja li l-appell ma kellux effett
sospensiv f'dan il-każ. 51      B'deċiżjoni
tat-30 ta' Marzu 1995, il-Cour de cassation ċaħdet ir-rikors u
ddikjarat li bħala riżultat ta' dan, it-talba dwar l-estensjoni ta'
l-effetti tas-sentenza m'għadx għandha skop. Il-Cour de cassation
bagħtet kopja ta' tali sentenza lill-Qorti tal-Ġustizzja.  Fuq it-talba għal miżuri istruttorji għall-ġbir ta' provi52      B'ittra
ppreżentata fir-Reġistru tal-Qorti fis-16 ta' Novembru 1995, l-UEFA
talbet lill-Qorti sabiex din tordna miżura istruttorja għall-ġbir ta'
provi, skond l-Artikolu 60 tar-Regoli tal-Proċedura, bl-iskop li jkollha
informazzjoni kompleta dwar ir-rwol tal-pagamenti ta' trasferimenti
fl-iffinanzjar ta' klabbijiet tal-futbol żgħar jew ta' daqs medju, fuq
il-mekkaniżmi li jirregolaw it-tqassim ta' dħul fl-istrutturi eżistenti
tal-futbol, kif ukoll fuq il-preżenza jew l-assenza ta' mekkaniżmi
ulterjuri fl-eventwalità li s-sistema ta' pagamenti għal trasferiment
tispiċċa. 53      Wara
li reġgħet semgħet lill-Avukat Ġenerali, il-Qorti tikkunsidra li
t-talba ghandha tiġi miċħuda. Fil-fatt, din ġiet ippreżentata fi żmien
meta, skond l-Artikolu 59(2) tar-Regoli tal-Proċedura, il-proċeduri
orali kienu magħluqa. Barra minn hekk, jirriżulta mill-ġurisprudenza
tal-Qorti (ara s-sentenza tas-16 ta' Ġunju 1971, kawża 77/70 Prelle v
Kummissjoni, Ġabra 561, punt 7) li tali talba ma tistax tiġi aċċettata
salv jekk tkun tirrigwarda fatti li jista' jkollhom influwenza deċiżiva u
li l-parti kkonċernata ma setgħetx tinvokaha qabel l-egħluq
tal-proċedura orali. 54      F'dan
il-każ, huwa biżżejjed li jingħad li l-UEFA setgħet tressaq it-talba
tagħha qabel l-egħluq tal-proċedura orali. Minbarra dan, Jean-Marc
Bosman, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu qajjem id-domanda dwar
jekk l-iskop li jinżamm bilanċ f'termini finanzjarji u kompetittivi, u
b'mod partikolari li jiġi żgurat l-iffinanzjar ta' klabbijiet żgħar,
jistax jintlaħaq permezz ta' mezzi oħra, bħal per eżempju t-tqassim
mill-ġdid ta' parti tad-dħul mill-futbol.  Fuq il-kompetenza tal-Qorti li tagħti tweġiba għad-domandi preliminari. 55      Il-kompetenza
tal-qorti li tagħti tweġiba għad-domandi, kollha jew parti minnhom, li
ġew magħmula mill-qorti ta' rinviju, ġiet ikkontestata, għal diversi
raġunijiet, mill-URBSFA, mill-UEFA, minn ċerti gvernijiet li
ssottomettew xi osservazzjonijiet u, matul il-proċedura bil-miktub,
mill-Kummissjoni. 56      Fl-ewwel
lok, l-UEFA u l-URBSFA sostnew li l-azzjonijiet prinċipali huma
invenzjonijiet proċedurali intiżi biex tingħata deċiżjoni ta' natura
preliminari minn naħa tal-Qorti dwar kwistjonijiet li oġġettivament huma
irrilevanti għas-soluzzjoni tal-kontestazzjonijiet. Fil-fatt,
ir-regolament ta' l-UEFA ma ġiex applikat meta t-trasferiment ta' J-M.
Bosman għal Dunkerque twaqqaf u, kieku dawn ġew applikati, dan
it-trasferiment ma kienx jiddependi fuq il-ħlas ta' kumpens
għat-trasferiment u għaldaqstant kien ikun jista' jseħħ. Barra minn
hekk, l-interpretazzjoni tal-liġi Komunitarja mitluba mill-qorti
nazzjonali m'għandha xejn x'taqsam mal-fatti attwali
tal-kontestazzjonijiet in kwistjoni jew ma' l-iskop tagħhom u, skond
ġurisprudenza konsistenti, il-Qorti ma jkollhiex il-kompetenza li
tiddeċiedi dwar id-domandi li tressqu. 57      Fit-tieni
lok, l-URBSFA, l-UEFA, il-Gvern Daniż, dak Franċiż u dak Taljan u
l-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, sostnew li
d-domandi li jirrigwardaw il-klawżoli ta' nazzjonalità m'għandhomx
konnessjoni mal-kontestazzjonijiet, li jirrigwardaw biss l-applikazzjoni
tar-regoli dwar it-trasferiment. Fil-fatt, l-impedimenti għall-iżvilupp
tal-karriera tiegħu li, skond Jean-Marc Bosman jirriżultaw minn dawk
il-klawżoli, huma purament ipotetiċi u ma jiġġustifikawx pronunċament
minn naħa tal-Qorti dwar l-interpretazzjoni tat-Trattat f'dan
ir-rigward. 58      Fit-tielet
lok, l-URBSFA u l-UEFA qalu waqt is-seduta li, skond is-sentenza
tal-Cour de Cassation tal-Belġju tat-30 ta' Marzu 1995, il-Cour d'Appel
ta' Liège ma laqgħatx it-talbiet imressqa minn J-M. Bosman għal
dikjarazzjoni li l-klawżoli ta' nazzjonalità fir-regolamenti ta'
l-URBSFA ma kinux applikabbli għalih. F'dawn iċ-ċirkustanzi,
il-kontestazzjonijiet in kwistjoni m'għandhomx x'jaqsmu ma'
l-applikazzjoni tal-klawżoli ta' nazzjonalità u l-Qorti m'għandhiex
tagħti deċiżjoni dwar id-domandi li tressqu fuq dan il-punt. Il-gvern
Franċiż qabel ma' din il-konklużjoni, iżda bil-kundizzjoni li tiġi
vverifikata l-portata tas-sentenza tal-Cour de Cassation. 59      F'dan
ir-rigward, jeħtieġ li jiġi mfakkar li, fil-kuntest tal-kooperazzjoni
bejn il-Qorti tal-Ġustizzja u l-qrati nazzjonali, hekk kif mifhuma
fl-Artikolu 177 tat-Trattat, hija biss il-qorti nazzjonali, li quddiemha
tkun tressqet il-kwistjoni, u tkun trid tassumi r-responsabbiltà
tad-deċiżjoni ġudizzjarja sussegwenti, li għandha tiddeċiedi, fid-dawl
taċ-ċirkustanzi partikolari tal-każ, kemm dwar in-neċessità għal
deċiżjoni ta' natura preliminari sabiex tgħinha tagħti s-sentenza, kif
ukoll dwar ir-rilevanza tad-domandi li hija tibgħat lill-Qorti.
Konsegwentement, fejn id-domandi magħmula jirrigwardaw
l-interpretazzjoni tal-liġi Komunitarja, din il-Qorti għandha, bħala
prinċipju, tagħti deċiżjoni (ara, b'mod partikolari, is-sentenza tal-5
ta' Ottubru 1995, Aprile, kawża C-125/94, Ġabra p. I-2919, punti 16 u
17). 60      Minkejja
dan, il-Qorti hija tal-fehma li, sabiex tiddetermina jekk għandhiex
kompetenza, hija għandha teżamina ċ-ċirkustanzi li fihom il-każ ġie
mressaq quddiemha mill-qorti nazzjonali. L-ispirtu ta' kollaborazzjoni
li għandu jeżisti fil-proċedura ta' rinviju preliminari jitlob li
l-qorti nazzjonali, minn naħa tagħha, ikollha rigward għall-funzjoni
mogħtija lill-Qorti, li hija dik li tikkontribwixxi
għall-amministrazzjoni tal-ġustizzja fl-Istati membri u mhux li tagħti
opinjonijiet konsultattivi dwar domandi ġenerali jew ipotetiċi (ara,
b'mod partikolari, is-sentenza tas-16 ta' Lulju 1992, Meilicke, kawża
C-83/91, Ġabra p. I-4871, punt 25). 61      Huwa
fid-dawl ta' tali funzjoni li l-Qorti qieset li hija m'għandhiex
kompetenza tagħti deċiżjoni dwar id-domanda preliminari magħmula lilha
minn qorti nazzjonali, meta jidher ċar li l-interpretazzjoni jew
l-evalwazzjoni fuq il-valisità ta' regola Komunitarja, kif mitluba
mill-qorti nazzjonali, ma għandhom l-ebda relazzjoni mar-realtà jew
l-għan fil-kawża prinċipali (ara, b'mod partikolari, is-sentenza tas-26
ta' Ottubru 1995, Furlanis costruzioni generali, kawża C-143/94, Ġabra
p. I-3653, punt 12), jew ukoll meta l-problema tkun ta' natura ipotetika
u l-Qorti ma jkollhiex f'idejha l-elementi ta' fatt jew ta' dritt
neċessarji sabiex tagħti risposta utli għad-domandi magħmula lilha (ara,
b'mod partikolari, is-sentenza Meilicke, iċċitata iktar 'il fuq, punt
32). 62      Fil-każ
preżenti, jeħtieġ li jiġi osservat l-ewwel u qabel kollox li
l-kwistjonijiet fil-kawża prinċipali, ikkunsidrati fit-totalità tagħhom,
m'humiex ipotetiċi u li l-qorti nazzjonali pprovdiet lil din il-Qorti
bi preżentazzjoni preċiża tal-kuntest fattwali u regolamentari tagħhom,
kif ukoll tar-raġunijiet li wassluha tqis li deċiżjoni għad-domandi
mressqa hija neċessarja biex tagħti l-ġudizzju tagħha. 63      Minbarra
dan, anki jekk, kif argumentaw l-URBSFA u l-UEFA, ir-regolamenti ta'
l-UEFA ma ġewx applikati meta t-trasferiment ta' J-M. Bosman lill-klabb
ta' Dunkerque twaqqaf, jibqa' l-fatt li huwa previst fl-azzjonijiet
preventivi mressqa minn J-M. Bosman kontra l-URBSFA u l-UEFA (ara l-punt
40 hawn fuq) u li interpretazzjoni tal-Qorti dwar il-kompatibbiltà
tas-sistema ta' trasferiment, imwaqqaf mir-regolament ta' l-UEFA,
mal-liġi Komunitarja tista' tkun utli għall-qorti ta' rinviju. 64      Fir-rigward
tad-domandi li b'mod partikolari jirrigwardaw il-klawżoli ta'
nazzjonalità, jidher li t-talbiet imressqa f'dan ir-rigward fil-kuntest
tal-proċeduri fil-kawża prinċipali ġew iddikjarati ammissibbli fuq
il-bażi ta' dispożizzjoni proċedurali nazzjonali li tippermetti li
titressaq azzjoni, anki għal finijiet deklaratorji, sabiex jiġi evitat
il-ksur ta' dritt li huwa serjament mhedded. Kif jidher ċar
mid-deċiżjoni tagħha, il-qorti ta' rinviju kkunsidrat li l-applikazzjoni
tal-klawżoli ta' nazzjonalità setgħu fil-fatt ifixklu l-karriera ta'
J-M. Bosman, billi jnaqqsu l-possibbiltajiet tiegħu li jiġi impjegat jew
jiġi skjerat f'logħba minn klabb ta' Stat membru ieħor. Hija
kkonkludiet li l-argumenti ppreżentati minn J-M. Bosman, intiżi li
l-imsemmija klawżoli ta' nazzjonalità jiġu ddikjarati inapplikabbli
għalih, kienu jissodisfaw il-kundizzjonijiet imsemmija mill-imsemmija
dispożizzjoni. 65      Mhijiex
kompetenza ta' din il-Qorti, fl-ambitu tal-proċeduri in kwistjoni, li
tikkontesta din il-konklużjoni. Għalkemm huwa minnu li l-azzjonijiet
fil-kawża prinċipali huma ta' natura deklaratorja u li, minħabba li
għandhom l-iskop li jevitaw ksur ta' dritt li hu mhedded, għandhom
bilfors ikunu bbażati fuq suppożizzjonijiet li huma inċerti minnhom
infushom, dawn l-azzjonijiet mhumiex inqas awtorevoli taħt il-liġi
nazzjonali, kif interpretata mill-qorti ta' rinviju. F'dawn
iċ-ċirkustanzi, id-domandi li tressqu minn dik il-qorti jirrispondu għal
bżonn oġġettiv għal soluzzjoni tal-kontenzjuż li tiegħu hija ġiet
regolarment mitluba tieħu konjizzjoni. 66      Fl-aħħar
nett, ma jirriżultax mis-sentenza tal-Cour de Cassation tat-30 ta'
Marzu 1995 li l-klawżoli ta' nazzjonalità m'għandhomx x'jaqsmu
mal-kontenzjuż fil-kawża prinċipali. Il-Cour de cassation qalet biss li
l-appel imressaq mill-URBSFA kontra s-sentenza tal-qorti ta' rinviju
kien ibbażat fuq interpretazzjoni ħażina ta' l-istess sentenza.
Fl-appell tagħha, l-URBSFA kienet fil-fatt qalet li l-imsemmija qorti
kienet iġġudikat bħala ammissibbli talba ta' J-M. Bosman intima li
l-klawżoli ta' nazzjonalità li kien hemm fir-regolamenti jiġu dikjarati
inapplikabbli fil-konfronti tiegħu. Issa, jidher mis-sentenza tal-Cour
de cassation li, skond il-Cour d'Appel, it-talba ta' J-M. Bosman kienet
intiża biex jipprevjeni l-ostakli għall-karriera tiegħu li setgħu
jirriżultaw mhux mill-applikazzjoni tal-klawżoli ta' nazzjonalità li
hemm fir-regolamenti ta' l-URBSFA, li kienu jikkonċernaw futbolers ta'
nazzjonalità mhux Belġjana, iżda minn klawżoli simili fir-regolamenti
ta' l-UEFA u ta' assoċjazzjonijiet nazzjonali oħra li huma membri ta'
din il-konfederazzjoni, li setgħu jikkonċernawh in kwantu futboler ta'
nazzjonalità Belġjana. 67      Minn
dak li ntqal preċendentement, jirriżulta li l-Qorti hija kompetenti li
twieġeb id-domandi magħmula mill-Cour d'Appel ta' Liège.  Fuq l-interpretazzjoni ta' l-Artikolu 48 tat-Trattat rigward ir-regoli ta' trasferiment 68      Bl-ewwel
waħda mid-domandi tagħha, il-qorti ta' rinviju ssaqsi sostanzjalment
jekk l-Artikolu 48 tat-Trattat jipprekludix l-applikazzjoni ta' regoli
stabbiliti minn assoċjazzjonijiet sportivi, li jgħidu li futboler
professjonista ċittadin ta' Stat membru wieħed ma jistax, fl-iskadenza
tal-kuntratt tiegħu ma' klabb, jiġi impjegat minn klabb ta' Stat membru
ieħor, ħlief jekk dan il-klabb ikun ħallas lill-klabb preċedenti kumpens
għat-trasferiment, għat-taħriġ u għall-promozzjoni.  Fuq l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 48 għar-regoli stabbiliti minn assoċjazzjonijiet sportivi 69      F'dan
ir-rigward, jeħtieġ li jiġu eżaminati, preliminarjament, ċerti
argumenti, li ġew imressqa, dwar l-applikazzjoni ta' l-imsemmija
dispożizzjoni għar-regoli stabbiliti minn assoċjazzjonijiet sportivi. 70      L-URBSFA
sostniet li l-klabbijiet Ewropej kbar biss jistgħu jitqiesu bħala
intrapriżi, filwaqt li klabbijiet bħal RCL iwettqu attività ekonomika
ta' importanza traskurabbli. Minbarra dan, id-domanda li saret
mill-qorti nazzjonali dwar regoli ta' trasferiment ma tikkonċernax
ir-relazzjonijiet ta' impjieg bejn futbolers u klabbijiet, imma
r-relazzjonijiet ekonomiċi bejn il-klabbijiet, kif ukoll il-konsegwenzi
tal-libertà ta' affiljazzjoni ma' federazzjoni sportiva. Għalhekk,
l-Artikolu 48 tat-Trattat mhuwiex applikabbli għal każ bħal dak
fil-kawża prinċipali. 71      Min-naħa
tagħha, l-UEFA argumentat li l-awtoritajiet Komunitarji minn dejjem
irrispettaw l-awtonomija ta' l-attività sportiva, li huwa diffiċli ħafna
li ssir distinzjoni bejn l-aspetti ekonomiċi u dawk sportivi tal-futbol
u li deċiżjoni tal-Qorti dwar is-sitwazzjoni ta' futbolers
professjonisti tista' tipperikola l-organizzazzjoni tal-futbol
fit-totalità tagħha. Għal din ir-raġuni, anki jekk l-Artikolu 48
tat-Trattat kellu japplika għall-futbolers professjonisti, tkun
neċessarja ċerta flessibbiltà minħabba fl-ispeċifiċità ta' l-isport in
kwistjoni. 72      Minn
naħa tiegħu, il-gvern Ġermaniż l-ewwel nett enfasizza li, fil-biċċa
l-kbira tal-każijiet, sport bħal mhuwa l-futbol ma jiħux il-forma ta'
attività ekonomika. Huwa ssokta jgħid li l-isport in ġenerali għandu
ċerti analoġiji mal-kultura u fakkar li, skond l-Artikolu 128(1)
tat-Trattat KE, il-Komunità għandha tirrispetta d-differenzi nazzjonali u
dawk reġjonali tal-kulturi ta' l-Istati membri. Fl-aħħar nett,
b'riferiment għal-libertà ta' assoċjazzjoni u għall-awtonomija li jgawdu
minnha l-federazzjonijiet sportivi taħt il-liġi nazzjonali, huwa
kkonkluda li, minħabba l-prinċipju ta' sussidjarjetà, in kwantu
prinċipju ġenerali, intervent mill-awtoritajiet pubbliċi u
partikolarment mill-Komunità f'dan il-qasam għandu jiġi limitat għal dak
li huwa strettament neċessarju. 73      B'risposta
għal dawn l-argumenti, jeħtieġ li jiġi mfakkar li, fid-dawl ta'
l-obbjettivi tal-Komunità, l-ipprattikar ta' l-isport jaqa' taħt
id-dritt Komunitarju sa fejn jikkostitwixxi attività ekonomika skond
l-Artikolu 2 tat-Trattat (ara s-sentenza tat-12 ta' Diċembru 1974,
Walrave, kawża 36/74, Ġabra p. 1405, punt 4). Dan huwa l-każ ta'
l-attivitajiet ta' futbolers professjonisti jew semiprofessjonisti, meta
huma jeżerċitaw attività mħallsa jew jipprovdu servizz bi ħlas (ara
s-sentenza ta' l-14 ta' Lulju 1976, Donà, Kawża 13/76, Ġabra p. 1333,
punt 12). 74      Jeħtieġ
jiġi osservat ukoll li, f'kull każ, għall-finijiet ta' l-applikazzjoni
tad-dispożizzjonijiet Komunitarji dwar il-moviment ħieles tal-ħaddiema,
mhux neċessarju li min jimpjega jkun intrapriża, peress li l-uniku
rekwiżit huwa l-eżistenza ta' relazzjoni ta' xogħol jew l-intenzjoni li
tinħoloq tali relazzjoni. 75      L-applikazzjoni
ta' l-Artikolu 48 tat-Trattat mhijiex eskluża mill-fatt li r-regoli ta'
trasferiment jirregolaw ir-relazzjonijiet ekonomiċi bejn il-klabbijiet u
mhux ir-relazzjonijiet ta' impjieg bejn klabbijiet u futbolers.
Fil-fatt, iċ-ċirkustanza li l-klabbijiet li jimpjegaw għandhom iħallsu
kumpens meta jingaġġaw futboler minn klabb ieħor jaffettwa
l-opportunitajiet tal-futboler li jsib impjieg, kif ukoll
il-kundizzjonijiet li taħthom dan l-impjieg jiġi offrut. 76      Fir-rigward
tad-diffikultà li tinħoloq distinzjoni bejn l-aspetti ekonomiċi u dawk
sportivi tal-futbol, il-Qorti rrikonoxxiet, fis-sentenza Donà, iċċitata
iktar 'il fuq, punti 14 u 15, li d-dispożizzjonijiet tal-liġi
Komunitarja dwar il-moviment ħieles ta' persuni u servizzi ma jeskludux
regolamenti jew prattiċi li huma ġġustifikati minn raġunijiet mhux
ekonomiċi, li jirrigwardaw in-natura u ċ-ċirkustanzi partikolari ta'
ċerti logħbiet. Hija enfasizzat madankollu li tali restrizzjoni fuq
il-portata tad-dispożizzjonijiet in kwistjoni għandha tibqa' limitata
għall-obbjettiv propju tagħha. Ma tistax, għaldaqstant, tintuża biex
teskludi attività sportiva sħiha mill-kamp ta' applikazzjoni
tat-Trattat. 77      Fir-rigward
ta' l-eventwali konsegwenzi ta' din is-sentenza fuq l-organizzazzjoni
tal-futbol fit-totalità tiegħu, huwa paċifiku fil-ġurisprudenza li,
għalkemm il-konsegwenzi prattiċi ta' kwalunkwe deċiżjoni ġudizzjarja
għandhom ikunu meqjusa b'reqqa, dan ma jistax ibiddel l-oġġettività
tad-dritt u jikkomprometti l-applikazzjoni tiegħu minħabba l-effetti li
jista' jkollha deċiżjoni ġudizzjarja. L-aktar, jistgħu jittieħdu in
kunsiderazzjoni dawn l-effetti sabiex jiġi ddeterminat, fil-każ ta'
bżonn, il-limitazzjoni ta' l-effetti ta' sentenza fiż-żmien (ara, b'mod
partikolari, is-sentenza tas-16 ta' Lulju 1992, Legros et, kawża C-163/90, Ġabra p. I-4625, punt 30). 78      L-argument
ibbażat fuq allegati analoġiji bejn l-isport u l-kultura lanqas ma
jista' jiġi aċċettat, peress li d-domanda mressqa mill-qorti nazzjonali
ma tikkonċernax il-kundizzjonijiet ta' l-eżerċizzju ta' kompetenzi
komunitarji ta' portata limitata, bħal dawk ibbażati fuq l-Artikolu 128
(1), iżda fuq il-portata tal-moviment ħieles tal-ħaddiema ggarantit
mill-Artikolu 48, li jikkostitwixxi libertà fundamentali fis-sistema
tal-Komunitajiet (ara, b'mod partikolari, is-sentenza tal-31 ta' Marzu
1993, Kraus, kawża C-19/92, Ġabra p. I-1663, punt 16). 79      Fir-rigward
ta' l-argumenti bbażati fuq il-prinċipju tal-libertà ta' assoċjazzjoni,
għandu jiġi rrikonoxxut li tali prinċipju, iddikjarat mill-Artikolu 11
tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u
tal-Libertajiet Fundamentali u li jemana mit-tradizzjonijiet
konstituzzjonali komuni għall-Istati membri, huwa wieħed mid-drittijiet
fundamentali li, skond il-ġurisprudenza kostanti tal-Qorti, u kif
ikkonfermat mill-preambolu ta' l-Att Uniku Ewropew u mill-Artikolu F(2)
tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea, huma prottetti fl-ordinament ġuridiku
Komunitarju. 80      Madankollu,
wieħed ma jistax jikkunsidra li r-regoli li ġew stabbiliti minn
assoċjazzjonijiet sportivi u li għalihom il-qorti nazzjonali tirreferi
huma neċessarji biex jiżguraw l-eżerċizzju ta' tali libertà
mill-imsemmija assoċjazzjonijiet, mill-klabbijiet jew mill-futbolers,
jew li jikkostitwixxu konsegwenza inevitabbli ta' din il-libertà. 81      Fl-aħħar
nett, il-prinċipju ta' sussidjarjetà, hekk kif interpretata mill-gvern
Ġermaniż, jiġifieri li l-intervent ta' awtoritajiet pubbliċi, u
partikolarment ta' dawk komunitarji, fil-materja in kwistjoni għandha
tkun limitata għal dak li hu strettament neċessarju, ma jistax ikollha
bħala effett li l-awtonomija ta' assoċjazzjonijiet privati jgawdu sabiex
jadottaw regolamenti sportivi tirrestrinġi l-eżerċizzju tad-drittijiet
mogħtija lill-individwi mit-Trattat. 82      La
darba l-oġġezzjonijiet dwar l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 48
tat-Trattat għal attivitajiet sportivi bħal dawk ta' futbolers
professjonisti ġew imwarrba, jeħtieġ li jiġi mfakkar li, hekk kif
il-Qorti ddikjarat fil-punt 17 tas-sentenza Walrave, iċċitata iktar 'il
fuq hawn fuq, l-Artikolu 48 ma japplikax biss għal azzjoni ta'
l-awtoritajiet pubbliċi, imma jkopri wkoll regolamenti ta' tip ieħor, li
għandhom l-iskop li jirregolaw kollettivament l-impjieg bi qligħ. 83      Il-Qorti
fil-fatt qieset li l-abolizzjoni fost l-Istati membri ta' l-ostakli
għall-moviment ħieles ta' persuni tkun kompromessa jekk l-eliminazzjoni
tal-barrieri stabbiliti mill-Istat ikunu nnewtralizzati minn ostakli li
jirriżultaw mill-eżerċizzju ta' l-awtonomija legali tagħhom minn
assoċjazzjonijiet jew organizzazzjonijiet li mhumiex irregolati mil-liġi
pubblika (ara s-sentenza Walrave, iċċitata iktar 'il fuq, punt 18). 84      Barra
minn hekk, hija osservat li l-kundizzjonijiet tax-xogħol fl-Istati
membri differenti huma regolati xi drabi permezz ta' dispożizzjonijiet
stabbiliti minn liġi jew regolament u drabi oħra minn ftehim u atti oħra
konklużi jew adottati minn persuni privati. Għalhekk, jekk l-iskop ta'
l-Artikolu 48 tat-Trattat ikun limitat għal atti ta' awtorità pubblika,
ikun hemm ir-riskju li jinħolqu inugwaljanzi fl-applikazzjoni tiegħu
(ara s-sentenza Walrave, iċċitata iktar 'il fuq, punt 19). Tali riskju
jkun iktar apparenti fil-każ bħal dak fil-kawża prinċipali li, kif
intqal fil-punt 24 tal-preżenti kawża, ir-regoli ta' trasferiment ġew
stabbiliti minn entitajiet jew b'metodi differenti skond l-Istati
membri. 85      Il-UEFA
ssostni li interpretazzjoni bħal din tirrendi l-Artikolu 48 tat-Trattat
aktar restrittiv fir-rigward ta' l-individwi milli fir-rigward ta'
l-Istati membri, peress li dawn ta' l-aħħar biss jistgħu jinvokaw
il-limitazzjonijiet iġġustifikati b'raġunijiet ta' ordni pubblika, ta'
sigurtà pubblika jew ta' saħħa pubblika. 86      Dak
l-argument huwa bbażat fuq premessa impreċiża. Fil-fatt, mhemm xejn li
jżomm lill-individwi milli jinvokaw ġustifikazzjonijiet ta' raġunijiet
ta' ordni pubblika, sigurtà pubblika jew ta' saħħa pubblika. In-natura
pubblika jew privata tar-regolament in kwistjoni m'għandha l-ebda
inċidenza fuq il-portata jew fuq il-kontenut ta' l-imsemmija
ġustifikazzjonijiet. 87      Għandu
għaldaqstant jiġi konkluż li l-Artikolu 48 tat-Trattat huwa applikabbli
għal regoli stabbiliti minn assoċjazzjonijiet sportivi bħall-URBSFA,
il-FIFA jew il-UEFA, li jiddeterminaw it-kundizzjonijiet li fihom
sportivi professjonisti jistgħu jeżerċitaw attività mħallsa.  Fuq il-kwistjoni dwar jekk is-sitwazzjoni pendenti quddiem il-qorti nazzjonali hijiex ta' natura purament interna 88      Il-UEFA
tikkunsidra li l-kontestazzjonijiet pendenti quddiem il-qorti
nazzjonali jikkonċernaw sitwazzjoni purament interna għall-Istat Belġjan
li ma jaqax fl-isfera ta' l-Artikolu 48 tat-Trattat. Huma jikkonċernaw,
fil-fatt, futboler Belġjan li t-trasferiment tiegħu ma seħħx minħabba
l-komportament ta' klabb Belġjan u ta' assoċjazzjoni Belġjana. 89      Ċertament,
jirriżulta minn ġurisprudenza kostanti (ara, b'mod partikolari,
is-sentenzi tat-28 ta' Marzu 1979, Saunders, kawża 175/78 Ġabra p. 1129,
punt 11; tat-28 ta' Ġunju 1984, Moser, kawża 180/83, Ġabra p. 2539,
punt 15; tat-28 ta' Jannar 1992, Steen, kawża C-332/90, Ġabra p. I-341,
punt 9; u Kraus, iċċitata iktar 'il fuq, punt 15), li
d-dispożizzjonijiet tat-Trattat li jikkonċernaw il-moviment ħieles
tal-ħaddiema, u partikolarment l-Artikolu 48, ma jistgħux jiġu applikati
għal sitwazzjonijiet li huma purament interni għal Stat membru,
jiġifieri, fin-nuqqas ta' kull fattur ta' rabta ma' kwalunkwe
mis-sitwazzjonijiet previsti mid-dritt Komunitarju. 90      Madankollu,
joħroġ mill-osservazzjonijiet tal-fatti li saru mill-qorti ta' rinviju
li J-M. Bosman kien ikkonkluda kuntratt ta' impjieg ma' klabb ta' Stat
membru ieħor bl-iskop li jeżerċita xogħol bi ħlas fit-territorju ta' dak
l-Istat. Hekk kif sostna ġustament l-interessat, meta għamel hekk, huwa
aċċetta offerta ta' impjieg li saret realment, skond l-Artikolu
48(3)(a). 91      Peress
li s-sitwazzjoni fil-kawżi prinċipali ma tistax tiġi kkwalifikata bħala
purament interna, l-argument imressaq mill-UEFA għandu jiġi miċħud.  Fuq il-preżenza ta' ostaklu għall-moviment ħieles tal-ħaddiema 92      Jeħtieġ
għaldaqstant li jiġi verifikat jekk ir-regoli dwar it-trasferimenti
jikkostitwixxux ostaklu għall-moviment ħieles tal-ħaddiema, ostaklu
pprojbit mill-Artikolu 48 tat-Trattat. 93      Hekk
kif il-Qorti kkonstatat ripetutament, il-moviment ħieles tal-ħaddiema
huwa wieħed mill-prinċipji fundamentali tal-Komunità, u
d-dispożizzjonijiet tat-Trattat li jiggarantixxu tali libertà għandhom
effett dirett sa mit-tmiem tal-perijodu tranżitorju. 94      Il-Qorti
qieset ukoll li t-totalità tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat rigward
il-moviment ħieles tal-persuni huma intiżi li jiffaċilitaw,
għaċ-ċittadini Komunitarji, l-eżerċizzju ta' attivitajiet professjonali
ta' kull tip fit-territorju tal-Komunità, u jipprekludu miżuri li
jistgħu jiżvantaġġaw liċ-ċittadini fil-każ li dawn ikunu jixtiequ
jeżerċitaw attività ekonomika fit-territorju ta' Stat membru ieħor (ara
s-sentenzi tas-7 ta' Lulju 1988, Stanton, kawża 143/87, Ġabra p. 3877,
punt 13, u tas-7 ta' Lulju 1992, Singh, kawża C-370/90, Ġabra p. I-4265,
punt 16). 95      F'dan
il-kuntest, iċ-ċittadini ta' Stati membri għandhom b'mod partikolari
d-dritt, li huma jinvokaw direttament mit-Trattat, li jħallu l-pajjiż
ta' oriġini tagħhom sabiex jidħlu fit-territorju ta' Stat membru ieħor u
jistabbilixxu ruħhom hemm bil-għan li jwettqu attività ekonomika (ara,
b'mod partikolari, is-sentenzi tal-5 ta' Frar 1991, Roux, kawża
C-363/89, Ġabra p. I-273, punt 9, u Singh, iċċitata iktar 'il quddiem,
punt 17). 96      Għaldaqstant,
dispożizzjonijiet li jxekklu jew jiskoraġġixxu ċittadin ta' Stat membru
milli jħalli l-pajjiż ta' oriġini tiegħu sabiex jeżerċita d-dritt
tiegħu għall-moviment ħieles jikkostitwixxu ostaklu għal din il-libertà,
anki jekk dawn huma applikabbli independentement min-nazzjonalità
tal-ħaddiema kkonċernati (ara wkoll is-sentenza tas-7 ta' Marzu 1991,
Masgio, kawża C-10/90, Ġabra p. I-1119, punti 18 u 19). 97      Il-Qorti
qalet ukoll, fis-sentenza tas-27 ta' Settembru 1988, Daily Mail and
General Trust, (81/87, Ġabra p. 5483, punt 16) li, jekk
id-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-libertà ta' stabbiliment huma
intiżi prinċipalment biex jiżguraw il-benefiċċju ta' trattament
nazzjonali fl-Istat Membru li jilqa', dawn jipprojbixxu bl-istess mod
lill-Istat membru ta' oriġini milli jostakola l-istabbiliment, fi Stat
membru ieħor, ta' ċittadini tiegħu jew ta' kumpanniji mwaqqfa skond
il-liġijiet tiegħu, skond l-Artikolu 58. Id-drittijiet iggarantiti
mill-Artikoli 52 et seq tat-Trattat jiġu pprivati mis-sustanza jekk
l-Istat membru ta' oriġini jkun jista' jipprojbixxi lill-intrapriżi
milli jitilqu mit-territorju tiegħu sabiex jistabbilixxu ruħhom fi Stat
membru ieħor. L-istess kunsiderazzjonijiet huma applikabbli, fir-rigward
ta' l-Artikolu 48 tat-Trattat, għar-regoli li jxekklu l-moviment ħieles
taċ-ċittadini ta' Stat membru li jixtiequ jwettqu attività bi ħlas fi
Stat membru ieħor. 98      Issa,
huwa veru li r-regoli tat-trasferiment in kwistjoni fil-kawżi
prinċipali huma applikabbli wkoll għal trasferimenti ta' futbolers bejn
klabbijiet appartenenti għal assoċjazzjonijiet nazzjonali differenti fi
ħdan l-istess Stat membru, u li regoli simili jirregolaw
it-trasferimenti bejn klabbijiet membri ta' l-istess assoċjazzjoni
nazzjonali. 99      Madankollu,
kif diġà osservaw J-M. Bosman, il-gvern Daniż u l-Avukat Ġenerali
fil-punti 209 u 210 tal-konklużjonijiet tiegħu, tali regoli jistgħu
jfixklu l-moviment ħieles ta' futbolers li jixtiequ jwettqu l-attività
tagħhom fi Stat membru ieħor, billi jostakolawhom jew jiskoraġġuhom
milli jitilqu l-klabbijiet tagħhom anki wara l-iskadenza tal-kuntratti
ta' impjieg tagħhom ma' dawn il-klabbijiet. 100    Fil-fatt,
peress li dawn jipprevedu li futboler professjonista ma jistax iwettaq
l-attività tiegħu fi ħdan klabb ġdid stabbilit fi Stat membru ieħor
sakemm dan ikun iħallas lill-klabb preċedenti s-somma miftiehma bejn
iż-żewġ klabbijiet għat-trasferiment, jew dik iddeterminata skond
ir-regolamenti ta' l-assoċjazzjonijiet sportivi, l-imsemmija regoli
joħolqu ostaklu għall-moviment ħieles tal-ħaddiema. 101    Hekk
kif qalet ġustament il-qorti nazzjonali, din il-konstatazzjoni mhijiex
affettwata mill-fatt li r-regoli ta' trasferiment adottati mill-UEFA
fl-1990 jistipulaw li r-relazzjoni ekonomika bejn żewġ klabbijiet
m'għandhiex tinfluwenza l-attività tal-futboler, li huwa liberu li
jilgħab għall-klabb il-ġdid tiegħu. Fil-fatt il-klabb il-ġdid xorta jkun
marbut li jħallas il-kumpens in kwistjoni, taħt piena ta' sanzjonijiet
li jistgħu jitilgħu sar-radjazzjoni għal djun, ħaġa li twaqqfu bl-iktar
mod effikaċi milli jkun jista' jimpjega futboler minn klabb ta' Stat
membru ieħor mingħajr ma jħallas il-kumpens dovut. 102    Din
il-konklużjoni mhijiex miċħuda mill-ġurisprudenza tal-Qorti, invokata
mill-URBSFA u mill-UEFA, li teskludi li l-Artikolu 30 tat-Trattat huwa
applikabbli għall-miżuri li jirrestrinġu jew jipprojbixxu ċerti
arranġamenti ta' bejgħ, sakemm dawn japplikaw għall-operaturi kollha li
jeżerċitaw l-attività tagħhom fit-territorju nazzjonali, u sakemm dawn
jaffettwaw bl-istess mod, fil-liġi u fil-fatt, il-kummerċjalizzazzjoni
ta' prodotti nazzjonali u ta' dawk ta' Stati membri oħra (ara s-sentenza
ta' l-24 ta' Novembru 1993, Keck u Mithouard, kawżi magħquda C-267/91 u
C-268/91, Ġabra p. I-6097, punt 16). 103    Fil-fatt,
huwa suffiċjenti li jingħad li, jekk ir-regoli in kwistjoni
fil-proċeduri prinċipali huma applikabbli wkoll għat-trasferimenti bejn
klabbijiet ta' assoċjazzjonijiet nazzjonali differenti fi ħdan l-istess
Stat membru u huma simili għal dawk li jirregolaw it-trasferimenti bejn
klabbijiet ta' l-istess assoċjazzjoni nazzjonali, huma xorta jaffettwaw
direttament l-aċċess tal-futbolers għas-suq ta' impjieg fi Stati membri
oħra u b'hekk huma kapaċi jxekklu l-moviment ħieles tal-ħaddiema. Huma
ma jistgħux għaldaqstant jiġu pparagunati mar-regolamenti dwar
l-arranġamenti għall-bejgħ ta' merkanzija li f'Keck u Mithouard ġew
ikkwalifikati bħala li jaqgħu barra l-ambitu ta' l-Artikolu 30
tat-Trattat (ara wkoll, fir-rigward tal-liberta' tal-prestazzjoni ta'
servizzi, is-sentenza ta' l-10 ta' Mejju 1995, Alpine Investments, kawża
C-384/93, Ġabra p. I-1141, punti 36 sa 38). 104    Konsegwentement,
ir-regoli ta' trasferiment jikkostitwixxu ostaklu għall-moviment ħieles
tal-ħaddiema, hekk kif ipprojbit bħala prinċipju, mill-Artikolu 48
tat-Trattat. Jista' jkun xorta oħra biss kieku tali regoli kellhom skop
leġittimu kompatibbli mat-Trattat u kieku kienu ġġustifikati minn
raġunijiet ta' interess ġenerali. Imma anki jekk dan ikun il-każ,
l-applikazzjoni ta' tali regoli għandha jkollha l-għan li tiżgura li
jintlaħaq l-iskop in kwistjoni u li ma jmorrux lil hinn minn dak li hu
neċessarju għal sabiex jintlaħaq tali skop (ara, b'mod partikolari,
is-sentenza Kraus, iċċitata iktar 'il fuq, punt 32, u s-sentenza tat-30
ta' Novembru 1995, Gebhard, kawża C-55/94, Ġabra p. I-4165, punt 37).  Fuq l-eżistenza ta' ġustifikazzjonijiet 105    L-ewwel
nett, l-URBSFA, l-UEFA u l-gvernijiet Franċiż u Taljan sostnew li
r-regoli ta' trasferiment huma ġġustifikati mill-bżonn li jinżamm bilanċ
finanzjarju u sportiv bejn il-klabbijiet u li t-tfittxija għat-talent u
t-taħriġ ta' futbolers żgħażagħ jibqgħu sostenibbli. 106    Fid-dawl
ta' l-importanza soċjali kunsiderevoli li għandha l-attività sportiva
u, b'mod partikolari, il-futbol fil-Komunità, jeħtieġ li wieħed
jirrikonoxxi l-leġittimità ta' l-għanijiet li jinżamm bilanċ bejn
il-klabbijiet, billi jinżamm grad ta' ugwaljanza fil-possibbiltajiet u
l-inċertezza rigward ir-riżultati, kif ukoll li jiġi inkoraġġat
ir-reklutaġġ u t-taħriġ ta' futbolers żgħażagħ. 107    Fir-rigward
ta' l-ewwel objettiv, J-M. Bosman ġustament irrileva li l-applikazzjoni
tar-regoli ta' trasferiment mhijiex mezz adegwat biex jinżamm bilanċ
finanzjarju u sportiv fid-dinja tal-futbol. Tali regoli la jimpedixxu
lill-klabbijiet l-aktar sinjuri li jakkwistaw is-servizzi ta' l-aqwa
futbolers u lanqas ma jżommu d-disponibbbiltà ta' riżorsi finanzjarji
milli tkun fattur deċiżiv fil-kompetizzjoni sportiva, u b'hekk jiġi
pperikolat b'mod kunsiderevoli l-bilanċ bejn il-klabbijiet. 108    Fir-rigward
tat-tieni obbjettiv, jeħtieġ li jiġi rrikonoxxut li l-prospettiva li
jiġi mħallas kumpens għat-trasferiment, għall-promozzjoni jew
għat-taħriġ x'aktarx tkun ta' natura li tinkoraġġixxi l-klabbijiet
tal-futbol ifittxu talent ġdid u sabiex jiġi żgurat it-taħriġ ta'
futbolers żgħażagħ. 109    Madankollu,
minħabba l-impossibbiltà li jiġi mbassar b'ċertezza l-futur sportiv
tal-futbolers żgħażagħ u peress li numru limitat biss ta' futbolers bħal
dawn ikomplu jilagħbu fuq livell professjonali, dawn il-kumpensi huma
karatterizzati minn natura ta' eventwalità u ta' inċertezza u, fi
kwalunkwe każ, huma indipendenti mill-ispiża attwali tal-klabbijiet
sabiex iħarrġu kemm lill-futbolers professjonisti tal-ġejjieni kif ukoll
dawk li mhux ser jilagħbu fuq livell professjonali. F'tali ċirkustanzi,
il-prospettiva li jitħallas kumpens ma jistax għaldaqstant
jikkostitwixxi fattur deċisiv sabiex jiġi inċentivat ir-reklutaġġ u
t-taħriġ ta' futbolers żgħar, u tant inqas ikun mezz adegwat biex jiġu
ffinanzjati attivitajiet bħal dawn, partikolarment fil-każ ta'
klabbijiet żgħar. 110    Minbarra
dan, kif qal l-Avukat Ġenerali fil-punti 226 et seq tal-konklużjonijiet
tiegħu, l-istess għanijet jistgħu jintlaħqu almenu bl-istess effikaċja
permezz ta' mezzi oħra li ma jfixklux il-moviment ħieles tal-ħaddiema. 111    Ġie
sostnut ukoll li r-regoli ta' trasferiment huma neċessarji
għas-salvagwardja ta' l-organizzazzjoni dinjija tal-futbol. 112    F'dan
ir-rigward, ta' min wieħed josserva li l-proċedura preżenti tikkonċerna
l-applikazzjoni ta' dawn ir-regoli fi ħdan il-Komunità u mhux
ir-relazzjonijiet bejn l-assoċjazzjonijiet nazzjonali ta' l-Istati
membri u dawk ta' pajjiżi terzi. Barra minn hekk, l-applikazzjoni ta'
regoli differenti għal trasferimenti bejn klabbijiet ta'
assoċjazzjonijiet nazzjonali tal-Komunità u għal trasferimenti bejn dawn
il-klabbijiet u dawk affiljati ma' assoċjazzjonijiet nazzjonali ta'
pajjiżi terzi mhumiex ta' natura li joħolqu xi diffikultà partikolari.
Fil-fatt, kif jidher ċar mill-punti 22 u 23 hawn fuq, ir-regoli li sa
issa rregolaw it-trasferimenti fi ħdan assoċjazzjonijiet nazzjonali ta'
ċerti Stati membri huma differenti minn dawk applikabbli fuq livell
internazzjonali. 113    Fl-aħħar
nett, l-argumenti li jgħidu li l-imsemmija regoli huma neċessarji biex
jikkumpensaw għall-ispejjeż li kellhom iġġarbu l-klabbijiet permezz
tal-ħlas tal-kumpens għar-reklutaġġ tal-futbolers tagħhom ma jistax jiġi
aċċettat, peress li dan ifittex li jiġġustifika l-fatt li jibqgħu
fis-seħħ ostakli għall-moviment ħieles tal-ħaddiema għas-sempliċi raġuni
li ostakli bħal dawn setgħu eżistew fil-passat. 114    Għaldaqstant
ir-risposta għall-ewwel domanda hija fis-sens li l-Artikolu 48
tat-Trattat jeskludi l-applikazzjoni ta' regoli stabbiliti minn
assoċjazzjonijiet sportivi, li jgħidu li futboler professjonista
ċittadin ta' Stat membru wieħed ma jistax, ma' l-iskadenza tal-kuntratt
tiegħu ma' klabb, jiġi impjegat minn klabb ta' Stat membru ieħor, ħlief
jekk dan il-klabb ikun ħallas lill-klabb preċedenti kumpens
għat-trasferiment, għat-taħriġ u għall-promozzjoni.  Fuq l-interpretazzjoni ta' l-Artikolu 48 tat-Trattat fir-rigward tal-klawżoli ta' nazzjonalità 115    It-tieni
domanda tal-qorti nazzjonali, fis-sustanza, hija dwar jekk l-Artikolu
48 tat-Trattat jeskludix l-applikazzjoni ta' regoli stabbiliti minn
assoċjazzjonijiet sportivi, li jgħidu li, fil-logħbiet
tal-kompetizzjonijiet organizzati minnhom, il-klabbijiet tal-futbol
jistgħu jilagħbu biss numru limitat ta' futbolers professjonisti li huma
ċittadini ta' Stati membri oħra.  Fuq il-preżenza ta' ostaklu għall-moviment ħieles tal-ħaddiema 116    Hekk
kif ikkonstatat il-Qorti fil-punt 87 iktar 'il quddiem, l-Artikolu 48
tat-Trattat huwa applikabbli għal regoli stabbiliti minn
assoċjazzjonijiet sportivi li jiddeterminaw il-kundizzjonijiet li
taħthom futbolers professjonisti jistgħu jeżerċitaw attività mħallsa.
Jeħtieġ għaldaqstant li jiġi eżaminat jekk il-klawżoli ta' nazzjonalità
jikkostitwixxux ostaklu għall-moviment ħieles tal-ħaddiema, kif
ipprojbit mill-imsemmi Artikolu. 117    L-Artikolu
48(2) jipprovdi b'mod espliċitu li l-moviment ħieles tal-ħaddiema
jimplika abolizzjoni ta' kwalunkwe diskriminazzjoni, ibbażata fuq
in-nazzjonalità, bejn ħaddiema ta' l-Istati membri, f'dak li għandu
x'jaqsam ma' l-impjieg, mal-ħlas u mal-kundizzjonijiet ta' xogħol. 118    Tali
dispożizzjoni ġiet implementata, b'mod partikolari, mill-Artikolu 4
tar-Regolament KEE Nru 1612/68 tal-Kunsill, tal-15 ta' Ottubru 1968,
dwar il-moviment ħieles tal-ħaddiema fi ħdan il-Komunità (ĠU, L257, p.
2), li jgħid li d-dispożizzjonijiet leġiżlattivi, regolamentari jew
amministrattivi ta' l-Istati membri li jillimitaw, fin-numru jew
fil-perċentwali, l-impjieg ta' barranin f'intrapriża, f'settur ta'
attività, f'reġjun jew fuq livell nazzjonali, mhumiex applikabbli
għaċ-ċittadini ta' l-Istati membri l-oħra. 119    L-istess
prinċipju huwa applikabbli għall-klawżoli li hemm fir-regolamenti ta'
assoċjazzjonijiet sportivi li jirrestrinġu d-dritt taċ-ċittadini ta'
Stati membri oħra li jipparteċipaw, in kwantu futbolers professjonisti,
f'logħbiet tal-futbol (ara s-sentenza Donà, iċċitata iktar 'il fuq, punt
19). 120    F'dan
ir-rigward, il-fatt li tali klawżoli ma jikkonċernawx l-impjieg ta'
futbolers bħal dawn, li mhuwiex ristrett, iżda l-possibbiltà
tal-klabbijiet tagħhom li jilagħbuhom f'logħba uffiċjali, huwa
irrelevanti. Peress li parteċipazzjoni f'logħbiet bħal dawn hija l-iskop
essenzjali ta' l-attività ta' futboler professjonista, huwa ovvju li
regola li tirrestrinġi tali parteċipazzjoni tirrestrinġi wkoll
il-possibbiltà ta' reklutaġġ tal-futboler ikkonċernat  Fuq l-eżistenza ta' ġustifikazzjonijiet 121    Issa
li l-preżenza ta' ostaklu ġiet stabbilita, għandu jiġi verifikat jekk
tali ostaklu jistax ikun iġġustifikat fid-dawl ta' l-Artikolu 48
tat-Trattat. 122    L-URBSFA,
l-UEFA, kif ukoll l-gvernijiet Ġermaniż, Franċiż u Taljan isostnu li
l-klawżoli ta' nazzjonalità huma ġġustifikati fuq bażijiet li mhumiex
ekonomiċi, li jikkonċernaw unikament l-isport in kwantu tali. 123    Fil-fatt,
huma jservu, l-ewwel nett, biex tiġi ppreżervata r-rabta tradizzjonali
bejn kull klabb u l-pajjiż tiegħu, fattur ta' importanza kbira biex
jgħin il-pubbliku jidentifika mat-tim favorit tiegħu u sabiex jiżgura li
l-klabbijiet li jieħdu sehem f'kompetizzjonijiet internazzjonali
jirrapreżentaw b'mod effettiv lil pajjiżhom. 124    Fit-tieni
nett, tali klawżoli huma neċessarji biex tinħoloq riżerva suffiċjenti
ta' futbolers nazzjonali li tippermetti lit-timijiet nazzjonali jilagħbu
futbolers ta' livell għoli fil-pożizzjonijiet kollha tat-tim. 125    Fit-tielet
nett, dawn jikkontribwixxu biex jinżamm bilanċ sportiv bejn
il-klabbijiet, billi jevitaw li l-klabbijiet l-aktar sinjuri jakkwistaw
is-servizzi ta' l-aqwa futbolers. 126    Fl-aħħar
nett, l-UEFA tenfasizza li r-regola "3 + 2" ġiet elaborata
f'kollaborazzjoni mal-Kummissjoni u li għandha tiġi rriveduta b'mod
regolari biex tibqa' aġġornata ma' l-iżvilupp tal-politika Komunitarja. 127    Għandu
jiġi mfakkar li fil-punti 14 u 15 tas-sentenza Donà, iċċitata iktar 'il
fuq, il-Qorti rrikonoxxiet li d-dispożizzjonijiet fit-Trattat dwar
il-moviment ħieles għal persuni ma tipprekludix regolamenti jew prattiċi
li jeskludu futbolers barranin minn ċerti logħbiet għal raġunijiet li
mhumiex ta' natura ekonomika, li jirrigwardaw in-natura u l-kuntest
partikolari ta' logħbiet bħal dawn u li huma għaldaqstant ta' interess
sportiv biss, bħal, per eżempju, logħbiet bejn timijiet nazzjonali minn
pajjiżi differenti. Hija enfasizzat, madankollu, li din ir-restrizzjoni
fuq il-kamp ta' applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet in kwistjoni għandha
tibqa' limitata għall-għan tagħha. 128    F'dan
il-każ, il-klawżoli ta' nazzjonalità m'għandhomx x'jaqsmu mal-logħbiet
speċifiċi bejn timijiet li jirrappreżentaw il-pajjiżi tagħhom, imma huma
applikabbli għal-logħbiet uffiċjali kollha bejn klabbijiet u għalhekk
għall-parti essenzjali ta' l-attività ta' futbolers professjonisti. 129    F'dawn
iċ-ċirkustanzi, il-klawżoli ta' nazzjonalità ma jistgħux jitqiesu li
huma konformi ma' l-Artikolu 48 tat-Trattat, għax b'hekk din
id-dispożizzjoni jitneħħiela l-effett utli tagħha u d-dritt fundamentali
tal-libertà ta' aċċess għall-impjieg li t-Trattat jagħti lil kull
ħaddiem fil-Komunità jiġi mxejjen (dwar dan l-aħħar punt, ara s-sentenza
tal-15 ta' Ottubru 1987, Heylens, kawża 222/86, Ġabra p. 4097, punt
14). 130    L-ebda
wieħed mill-argumenti invokati mill-assoċjazzjonijiet sportivi u
mill-gvernijiet li ppreżentaw xi osservazzjonijiet mhuwa suffiċjenti
biex tiġi kkontestata din il-konklużjoni. 131    L-ewwel
nett, ir-rabta bejn il-klabb tal-futbol u l-Istat membru li fih huwa
stabbilit ma jistax jitqies bħala aktar essenzjali fl-attività sportiva
tiegħu mir-rabtiet tiegħu mal-lokalita', belt, reġjun tiegħu, jew,
fil-każ tar-Renju Unit, mat-territorju kopert minn kull waħda mill-erba'
assoċjazzjonijiet. Barra minn hekk, anki jekk il-kampjonati nazzjonali
jġibu kontra xulxin klabbijiet ta' reġjunijiet, bliet jew lokalitajiet
differenti, l-ebda regola ma tillimita d-dritt ta' klabbijiet li
jilagħbu futbolers minn reġjuni, bliet jew lokalitajiet oħra f'dawn
il-logħbiet. 132    Minbarra
dan, fil-kompetizzjonijiet internazzjonali, il-parteċipazzjoni hija
limitata għall-klabbijiet li laħqu ċerti riżultati sportivi fil-pajjiżi
rispettivi tagħhom, mingħajr ma tingħata xi importanza partikolari
lin-nazzjonalità tal-futbolers tagħhom. 133    It-tieni
nett, għandu jiġi osservat li, filwaqt li timijiet nazzjonali għandhom
ikunu komposti minn futbolers li għandhom in-nazzjonalità tal-pajjiż
ikkonċernat, tali futbolers m'għandhomx neċessarjament ikunu rreġistrati
biex jilagħbu għall-klabbijiet f'dan il-pajjiż. Fil-fatt, skond
ir-regolamenti ta' l-assoċjazzjonijiet sportivi, futbolers barranin
għandhom jitħallew jilagħbu mill-klabbijiet tagħhom għat-tim nazzjonali
tal-pajjiż oriġinali tagħhom f'ċerti logħbiet. 134    Minbarra
dan, għalkemm il-moviment ħieles tal-ħaddiema, billi jirrendi s-suq
tax-xogħol fi Stat membru aċċessibbli għal ċittadini ta' Stati membri
oħra, għandu l-effett li jnaqqas l-opportunitajiet għaċ-ċittadini
nazzjonali li jsibu impjieg fit-territorju ta' l-Istat membru tagħhom,
dan jista' mill-banda l-oħra joffrilhom prospetti ġodda ta' impjieg fi
Stati membri oħra. Ovvjament, kunsiderazzjonijiet bħal dawn huma
applikabli wkoll għal futbolers professjonisti.135    It-tielet
nett, fir-rigward taż-żamma ta' l-ugwaljanza sportiva, jeħtieġ li jiġi
osservat li għalkemm intqal li l-klawżoli ta' nazzjonalità jimpedixxu
l-aktar klabbijiet sinjuri milli jakkwistaw l-aqwa futbolers barranin,
tali klawżoli mhumiex suffiċjenti biex jilħqu l-iskop li jżommu bilanċ
kompettitiv, peress li mhemm l-ebda regola li tillimita l-possibbiltà li
dawn il-klabbijiet jirreklutaw l-aħjar futbolers nazzjonali, u b'hekk
dan il-bilanċ ikun qiegħed jiġi kompromess xorta waħda. 136    Fl-aħħar
nett, rigward l-argument ibbażat fuq il-parteċipazzjoni tal-Kummissjoni
fl-elaborazzjoni tar-regola "3 + 2", għandu jintqal li, ħlief fejn
kompetenzi bħal dawn huma espressament mogħtija lilha, il-Kummissjoni ma
tistax tagħti garanziji dwar il-kompatibbiltà ta' prattika speċifika
mat-Trattat (ara wkoll is-sentenza tas-27 ta' Mejju 1981, Essevi u
Salengo, kawżi 142/80 u 143/80, Ġabra p. 1413, punt 16). Fl-ebda
ċirkustanza m'għandha l-poter li tawtorizza prattiċi li jmorru kontra
t-Trattat. 137    Minn
dak li ntqal qabel, jirriżulta li l-Artikolu 48 tat-Trattat jipprekludi
l-applikazzjoni ta' regoli maħruġa minn assoċjazzjonijiet sportivi li
jgħidu li, fil-logħbiet tal-kompetizzjonijiet organizzati minnhom,
il-klabbijiet tal-futbol jistgħu jilagħbu biss numru limitat ta'
futbolers professjonisti ċittadini ta' Stati membri oħra.  Fuq l-interpretazzjoni ta' l-Artikoli 85 u 86 tat-Trattat 138    Peress
li ż-żewġ tipi ta' regoli li għalihom tirreferi d-domanda preliminari
jmorru kontra l-Artikolu 48, m'hemmx bżonn li l-Qorti tippronunzja ruħha
dwar l-interpretazzjoni ta' l-Artikoli 85 u 86 tat-Trattat.  Fuq l-effetti temporali tas-sentenza in kwistjoni 139    Fl-osservazzjonijiet
bil-miktub u orali tagħhom, l-UEFA u l-URBSFA ġibdu l-attenzjoni
tal-Qorti fuq il-konsegwenzi serji li jistgħu jirriżultaw mis-sentenza
tagħha għall-organizzazzjoni tal-futbol fit-totalità tagħha, kieku din
kellha tqis li r-regoli ta' trasferiment u l-klawżoli ta' nazzjonalità
jkunu inkompatibbli mat-Trattat. 140    Minn
naħa tiegħu, J-M. Bosman, filwaqt li osserva li soluzzjoni bħal din
mhijiex indispensabbli, issuġġerixxa li l-Qorti setgħet tillimita
fiż-żmien l-effetti ta' din is-sentenza, għal dak li għandu x'jaqsam
mar-regoli ta' trasferiment.141    Skond
ġurisprudenza kostanti, l-interpretazzjoni li l-Qorti tl-Ġustizzja
tagħti ta' regola tad-dritt komunitarju, fl-eżerċizzju tal-kompetenza
mogħtija lilha mill-Artikolu 177 tat-Trattat, tiċċara u tippreċiża, fejn
ikun hemm bżonn, it-tifsira u l-portata ta' din ir-regola, hekk kif
għandha jew kif kellha tkun, mifhuma u applikata mill-mument meta din
ġiet fis-seħħ. Minn dan jirriżulta li r-regola hekk interpretata tista',
u għandha, tiġi applikata mill-qrati stess għal rapporti ġuridiċi li
jinħolqu u jiġu stabbiliti qabel is-sentenza li tiddeċiedi fuq it-talba
għall-interpretazzjoni, jekk barra minn hekk il-kundizzjonijiet li
sabiex titressaq kontestazzjoni dwar l-applikazzjoni ta' dik ir-regola
quddiem il-qrati kompetenti jiġu sodisfatti (ara, b'mod partikolari,
is-sentenza tat-2 ta' Frar 1988, Blaizot, kawża 24/86, Ġabra p. 379,
punt 27). 142    Huwa
biss fil-każ ta' eċċezzjoni li l-Qorti għandha tintrabat, permezz ta'
l-applikazzjoni tal-prinċipju ġenerali ta' ċertezza legali inerenti
fl-ordinament ġuridiku komunitarju, li tirrestrinġi l-possibbiltà ta'
kwalunkwe persuna kkonċernata li tinvoka dispożizzjoni hekk interpretata
bl-iskop li tressaq domanda dwar relazzjonijiet ġuridiċi stabbiliti in
bona fede. Restrizzjoni bħal din tista' tiġi permessa biss mill-Qorti,
fl-istess sentenza li tiddeċiedi dwar l-interpretazzjoni li qegħda
tintalab (ara, b'mod partikolari, is-sentenzi Blaizot, iċċitata iktar
'il fuq, punt 28, u Legros et, iċċitata iktar 'il fuq, punt 30). 143    Fil-każ
preżenti, il-karatteristiċi speċifiċi tar-regoli stabbiliti minn
assoċjazzjonijiet sportivi għat-trasferimenti ta' futbolers bejn
klabbijiet ta' Stati membri differenti, flimkien mal-fatt li l-istess
regoli, jew regoli simili, japplikaw għat-trasferimenti kemm bejn
klabbijiet ta' l-istess assoċjazzjoni nazzjonali kif ukoll bejn
klabbijiet appartenenti għal assoċjazzjonijiet nazzjonali differenti fi
ħdan l-istess Stat membru, setgħu ħolqu stat ta' inċertezza dwar
il-kompatibbiltà ta' l-imsemmija regoli mal-liġi Komunitarja. 144    F'dawn
iċ-ċirkustanzi, kunsiderazzjonijiet aktar importanti ta' ċertezza
legali jeskludu li ssir domanda sabiex sitwazzjonijiet legali li
l-effetti tagħhom ġew annullati fil-passat jerġgħu jitqajmu. Eċċezzjoni
għandha, madankollu, issir favur persuni li ħadu passi f'ħinhom biex
jissalvagwardaw id-drittijiet tagħhom. Fl-aħħar nett, għandu jiġi
preċiżat li l-limitazzjoni ta' l-effetti ta' l-imsemmija
interpretazzjoni tista' tiġi permessa fir-rigward biss ta' kumpens għal
trasferiment, għal taħriġ jew għal promozzjoni li diġà tħallas, jew li
għadu jrid jitħallas taħt obbligu li nħoloq qabel id-data ta' din
is-sentenza.145    Għandu
għaldaqstant ikun konkluż li l-effett dirett ta' l-Artikolu 48
tat-Trattat ma jistax jiġi invokat biex isaħħaħ rivendikazzjonijiet ta'
kumpens ta' trasferiment, taħriġ jew promozzjoni li diġà tħallas, jew li
għadu jrid jitħallas taħt obbligu li nħoloq qabel id-data ta' din
is-sentenza, ħlief għal dawk l-individwi li ressqu azzjoni quddiem
il-qorti jew li qajmu talba ekwivalenti skond il-liġi nazzjonali
applikabbli qabel din id-data. 146    Fir-rigward
ta' klawżoli ta' nazzjonalità, madankollu, mhemmx bażi għal
limitazzjoni fiż-żmien ta' l-effetti ta' din is-sentenza. Fid-dawl
tas-sentenzi Walrave u Donà, iċċitati iktar 'il quddiem, ma kienx
raġonevoli għall-partijiet ikkonċernati li jqisu li
d-diskriminazzjonijiet li kienu jirriżultaw minn dawn il-klawżoli kienu
kompatibbli ma' l-Artikolu 48 tat-Trattat. Fuq l-ispejjeż147    L-ispejjeż
tal-gvern Daniż, dak Franċiż, dak Ġermaniż u dak Taljan u
tal-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, li ssottomettew
osservazzjonijiet lill-Qorti, ma jistgħux jitħallsu lura. Peress li
l-proċedura fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, għandha
n-natura ta' kwistjoni mqajma quddiem il-qorti nazzjonali, hija din
il-qorti nazzjonali li għandha tiddeċiedi dwar l-ispejjeż.Għal dawn il-motivi_IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA B'risposta għad-domandi magħmula mill-Cour d'Appel ta' Liège, b'deċiżjoni ta' l-1 ta' Ottubru 1993, taqta' u tiddeċiedi:1)      L-Artikolu
48 tat-Trattat jipprekludi l-applikazzjoni ta' regoli stabbiliti minn
assoċjazzjonijiet sportivi, li jgħidu li futboler professjonista
ċittadin ta' Stat membru wieħed ma jistax, ma' l-iskadenza tal-kuntratt
tiegħu ma' klabb, jiġi impjegat minn klabb ta' Stat membru ieħor, ħlief
jekk dan il-klabb ikun ħallas lill-klabb preċedenti kumpens
għat-trasferiment, għat-taħriġ u għall-promozzjoni. 2)      L-Artikolu
48 tat-Trattat jeskludi l-applikazzjoni ta' regoli maħruġa minn
assoċjazzjonijiet sportivi li jgħidu li, fil-logħbiet
tal-kompetizzjonijiet organizzati minnhom, il-klabbijiet tal-futbol
jistgħu jilagħbu biss numru limitat ta' futbolers professjonisti
ċittadini ta' Stati membri oħra. 3)      L-effett
dirett ta' l-Artikolu 48 tat-Trattat ma jistax jiġi invokat biex
isaħħaħ ir-rivendikazzjonijiet ta' kumpens ta' trasferiment, taħriġ jew
promozzjoni li diġà tħallas, jew li għadu jrid jitħallas taħt obbligu li
nħoloq qabel id-data ta' din is-sentenza, ħlief għal dawk l-individwi
li ressqu azzjoni quddiem il-qorti jew li qajmu talba ekwivalenti skond
il-liġi nazzjonali applikabbli qabel dik id-data.Firem* Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.