Eagrán sealadach
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Tríú Dlísheomra)
30 Aibreán 2025 (*)
(Tarchur chun réamhrialú – Beartas tearmainn – Athbhreithniú ar an stádas cosanta coimhdí – Treoir 2011/95/AE – Airteagal 12(2)(b) – Airteagal 18 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh – Eisiamh ó stádas dídeanaithe – Forais – Coir thromchúiseach neamhpholaitiúil a dhéanamh lasmuigh den tír dhídine sula ligtear isteach sa tír sin mar dhídeanaí é – Tionchar an fhíorais gur cuireadh an phianbhreith isteach)
I gCás C‑63/24 [Galte],
(i)
IARRAIDH ar réamhrialú faoi
Airteagal 267 CFAE, ó Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (Cúirt Riaracháin Uachtarach na Liotuáine,
an Liotuáin), trí bhreith an 24 Eanáir 2024, a fuarthas ag an gCúirt an 26 Eanáir 2024, sna himeachtaí
K. L.
v
Migracijos departamentas prie Lietuvos Respublikos vidaus reikalų ministerijos,
tugann AN CHÚIRT (an Tríú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas:
C. Lycourgos (Rapóirtéir), Uachtarán Dlísheomra, S. Rodin, N. Piçarra, O. Spineanu-Matei agus N. Fenger, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: L. Medina,
Cláraitheoir: A. Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–        Rialtas na Liotuáine,
ag V. Kazlauskaitė-Švenčionienė agus E. Kurelaitytė, i gcáil Gníomhairí,
–        Rialtas na Beilge,
ag M. Jacobs agus M. Van Regemorter, i gcáil Gníomhairí,
–        Rialtas na Gearmáine,
ag J.
Möller agus R. Kanitz, i gcáil Gníomhairí,
–        Rialtas na Fraince,
ag R. Bénard agus O. Duprat‑Mazaré, i gcáil Gníomhairí,
–        Rialtas na hÍsiltíre,
ag M. K. Bulterman agus A. Hanje, i gcáil Gníomhairí,
–        an Coimisiún Eorpach,
ag F. Blanc, M. Debieuvre agus J. Jokubauskaitė, i gcáil Gníomhairí,
tar éis cinneadh a dhéanamh,
i ndiaidh an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breith a thabhairt ar an gcás gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1        Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú Airteagal 12(2)(d) de Threoir 2011/95/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Nollaig 2011 maidir le caighdeáin i dtaca leis na coinníollacha atá le comhlíonadh ag na náisiúnaigh tríú tír nó daoine gan stát chun cosaint idirnáisiúnta a fháil, i dtaca le stádas aonfhoirmeach do dhídeanaithe nó do dhaoine atá incháilithe le haghaidh cosaint choimhdeach agus i dtaca le hábhar na cosanta sin (IO 2011 L 337, lch. 9), arna léamh i gcomhar le hAirteagal 18 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (‘an Chairt’).
2        Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir K. L. agus Migracijos departamentas prie Lietuvos Respublikos vidaus reikal ministerijos (an Roinn Imirce in Aireacht Gnóthaí Baile Phoblacht na Liotuáine; ‘an Roinn Imirce’) maidir le diúltú stádas dídeanaí a dheonú dó.
An dlí lena mbaineann
An dlí idirnáisiúnta
3        Tháinig an Coinbhinsiún i dtaobh Stádas Dídeanaithe, a síníodh sa Ghinéiv an 28 Iúil 1951 (Sraith Chonarthaí na Náisiún Aontaithe, Iml. 189, lch. 150
Uimh. 2545 (1954)), i bhfeidhm an 22 Aibreán 1954. Forlíonadh agus leasaíodh é leis an bPrótacal maidir le Stádas Dídeanaithe, a tugadh i gcrích i Nua Eabhrach an 31 Eanáir 1967, a tháinig i bhfeidhm an 4 Deireadh Fómhair 1967 (‘Coinbhinsiún na Ginéive’).
4        Faoi Airteagal 1(F) de Choinbhinsiún na Ginéive:
‘Ní bheidh feidhm ag forálacha an Choinbhinsiúin seo maidir le haon duine a mbeidh cúiseanna tromchúiseacha ann ina leith lena mheas:
[...]
b)      go ndearna sé coir thromchúiseach neamhpholaitiúil lasmuigh den tír dhídine roimh dó bheith ligthe isteach sa tír sin mar dhídeanaí;
[...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
5        Foráiltear le hAirteagal 33 den Choinbhinsiún sin:
‘1.      Ní dhéanfaidh aon Stát Conarthach dídeanaí a dhíbirt nó a fhilleadh (“refouler”) ar aon bhealach chuig teorainneacha na gcríoch ina mbeadh a shaol nó a shaoirse faoi bhagairt mar gheall ar a chine, a reiligiún, a náisiúntacht, a bhallraíocht de ghrúpa sóisialta nó mar gheall ar thuairim pholaitiúil ar leith a bheith aige.
2.      Ní fhéadfaidh dídeanaí, áfach, tairbhe na forála seo a éileamh, ar dídeanaí é a bhfuil forais réasúnacha ann lena mheas mar chontúirt do shlándáil na tíre ina bhfuil sé, nó lena mheas, agus duine é a ciontaíodh i gcoir fhíorthromchúiseach le breithiúnas críochnaitheach, gur baol é do phobal na tíre sin.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí an Aontais Eorpaigh
6        Luaitear in aithris 4 de Threoir 2011/95:
‘Tá Coinbhinsiún na Ginéive ina bhunchloch den réim dlí idirnáisiúnta i gcomhair cosaint dídeanaithe.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
7        Foráiltear le hAirteagal 12(2) den Treoir sin:
‘Déanfar náisiúnach tríú tír nó duine gan stát a eisiamh ó bheith ina dhídeanaí i gcás ina bhfuil cúiseanna tromchúiseacha lena mheas:
[...]
b)      go ndearna an duine sin coir thromchúiseach neamhpholaitiúil lasmuigh den tír dhídine sular ligeadh isteach an náisiúnach tríú tír nó an duine gan stát sin mar dhídeanaí, is é
sin, tráth a
deonaíodh an stádas dídeanaí; féadfar gníomhartha an‑chruálach, fiú má mhaítear gur chun críoch polaitiúla a
rinneadh iad, a
rangú mar choireanna tromchúiseacha neamhpholaitiúla;
[...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
8        Foráiltear le hAirteagal 21(1) den Treoir sin:
‘Urramóidh Ballstáit an prionsabal non‑refoulement i gcomhréir lena n‑oibleagáidí idirnáisiúnta.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí na Liotuáine
9        De bhun Airteagal 86(1) den Lietuvos Respublikos įstatymas dėl užsieniečių teisinės padėties Nr. IX-2206 (Dlí Uimh. IX-2206 ó Phoblacht na Liotuáine maidir le stádas dlíthiúil eachtrannach) an 29 Aibreán 2004 (Žin., 2004,
Uimh. 73-2539), sa leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí:
‘Deonófar stádas dídeanaí d’iarratasóir tearmainn atá, de bharr eagla a bhfuil bunús maith léi roimh ghéarleanúint mar gheall ar chine, reiligiún, náisiúntacht, ballraíocht i ngrúpa sóisialta áirithe nó tuairim pholaitiúil, lasmuigh de Stát a náisiúntachta agus nach bhfuil in ann nó a bhfuil eagla air leas a bhaint as cosaint an Stáit sin, nó nach bhfuil náisiúntacht aon Stáit eachtraigh aige nó aici, atá lasmuigh den Stát ina bhfuil gnáthchónaí air nó uirthi agus, ar na cúiseanna a leagtar amach thuas, nach bhfuil in ann filleadh ann nó a bhfuil eagla air filleadh ann, ar choinníoll nach bhfuil sé nó sí cumhdaithe leis na forais eisiaimh a leagtar síos in Airteagal 88 (1) agus (2) den Dlí seo.’
10      Foráiltear le hAirteagal 88(2) go (3) den Dlí sin:
‘Déanfar stádas dídeanaí a dhiúltú d’iarrthóir tearmainn a chomhlíonann na critéir a leagtar amach in Airteagal 86(1) den Dlí seo i gcás ina bhfuil forais thromchúiseacha ann lena mheas, sular ligeadh isteach sa Liotuáin é, go ndearna sé coir thromchúiseach neamhpholaitiúil (féadfar gníomhaíochtaí a líomhnaítear a rinneadh le cuspóir polaitiúil a aicmiú mar choireanna tromchúiseacha neamhpholaitiúla i gcás ina bhfuil siad thar a bheith cruálach) nó go ndearna sé gníomhartha atá contrártha le cuspóirí agus prionsabail na Náisiún Aontaithe nó gur ghlac sé páirt ar bhealach eile iontu.’
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear
11      An 17 Feabhra 2022, tar éis do K. L., náisiúnach tríú tír, an teorainn idir an Bhealarúis agus an Liotuáin a thrasnú go neamhdhleathach, chuir sé iarratas ar thearmann agus cead cónaithe sealadach isteach sa Bhallstát sin.
Dúirt sé gur ciontaíodh é trí huaire, gan bhunús, ag údaráis a thíre tionscnaimh, agus gurbh é an fhíorchúis leis na ciontuithe sin a ghníomhaíocht freasúra polaitiúil.
D’fhág K. L.
a thír thionscnaimh mar gheall go raibh na póilíní ansin ag ceistiú daoine eile,
rud a thuig sé mar chomhartha go raibh cás coiriúil nua á ullmhú ina choinne,
maidir le faisnéis pholaitiúil a scaipeadh agus agóidí a eagrú.
12      Mheas an Roinn Imirce go raibh K. L. incháilithe do stádas dídeanaí sa Liotuáin. Mheas an Roinn sin go bhféadfadh cáineadh poiblí údaráis a thíre tionscnaimh a bheith ina chúis le géarleanúint air. Dar leis an Roinn sin, is é is dóichí go ngabhfaí K. L. sa tír sin agus go mbeadh sé ina ábhar d’imeachtaí coiriúla ansin mar gheall ar a chuid postálacha ar na meáin shóisialta.
13      Mar sin féin, ag féachaint do na himeachtaí coiriúla a raibh K. L. faoina réir roimhe seo agus de réir mhéid na bpionós a forchuireadh, mheas an Roinn sin go ndearna sé gníomhartha nach mór a aicmiú mar ‘choir thromchúiseach neamhpholaitiúil’ de réir bhrí Airteagal 88(2)(3) de Dhlí Uimh. IX-2206 ó Phoblacht na Liotuáine maidir le stádas dlíthiúil eachtrannach,
sa leagan is infheidhme maidir leis na príomhimeachtaí.
14      Dá réir sin, le cinneadh an 16 Eanáir 2023, dhiúltaigh an Roinn Imirce d’iarratas K. L. ar chosaint idirnáisiúnta. Mar sin féin, d’eisigh an Roinn sin cead cónaithe sealadach do K. L., ar an bhforas gur cuireadh toirmeasc air é a aistriú chuig a thír thionscnaimh, i gcás ina bhféadfaí géarleanúint a dhéanamh air ar bhonn a thuairimí polaitiúla.
15      Le breithiúnas an 30 Márta 2023, dhiúltaigh Vilniaus apygardos administracinis teismas (Cúirt Réigiúnach Riaracháin Vilnias, an Liotuáin) d’achomharc K. L. i gcoinne an chinnidh sin. Tugadh achomharc os comhair an Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (Cúirt Uachtarach Riaracháin na Liotuáine), arb í an chúirt a rinne an tarchur í, i gcoinne an bhreithiúnais sin.
16      Os comhair na cúirte sin, maíonn K. L. go bhfuil an phianbhreith a gearradh air mar gheall ar an gcoir ar dhiúltaigh an Roinn Imirce stádas dídeanaí a dheonú dó ina leith curtha isteach aige cheana féin.
Ag brath ar fhoilseacháin ó Ard-Choimisinéir na Náisiún Aontaithe le haghaidh Dídeanaithe (UNHCR), áitíonn sé, dá bhrí sin, nach bhfuil feidhm a thuilleadh ag an gclásal eisiaimh ó stádas dídeanaí atá in Airteagal 12(2)(b) de Threoir 2011/95.
17      Bhí an Roinn Imirce, agus í den tuairim nach féidir aon sainmhíniú soiléir ar an gcoincheap ‘coireacht thromchúiseach neamhpholaitiúil’ a fháil i dTreoir 2011/95 agus i reachtaíocht na Liotuáine, ag brath, ar thaobh amháin, ar an doiciméad ón Oifig Tacaíochta Eorpach do Chúrsaí Tearmainn (EASO) ó mhí Dheireadh Fómhair 2021 dar teideal ‘Treoir Phraiticiúil EASO maidir le heisiamh i gcás coireanna tromchúiseacha (neamhpholaitiúla)’ chun ceann de na cionta a rinne an duine lena mbaineann a aicmiú mar ‘choir thromchúiseach neamhpholaitiúil’ agus, ar an taobh eile, ar leathanach 35 de dhoiciméad EASO ó mhí Eanáir 2017 dar teideal ‘Treoir Phraiticiúil: Eisiamh’, chun a chinneadh, i gcás ina bhfuil an t‑iarratasóir ar chosaint idirnáisiúnta tar éis a phianbhreith a chur isteach, go bhfuil lánrogha ag an údarás inniúil maidir le cur i bhfeidhm Airteagal 12(2)(b) de Threoir 2011/95.
18      De réir na cúirte a rinne an tarchur, níor míníodh éifeacht imthoisc den sórt sin go fóill, bíodh sin i mbreithiúnais na Cúirte Breithiúnais an 9 Samhain 2010,
B agus D, (C‑57/09 agus C‑101/09, EU:C:2010:661) agus an 13 Meán Fómhair 2018,
Ahmed, (C‑369/17, EU:C:2018:713), lena soiléirítear raon feidhme Airteagal 12(2)(b) de Threoir 2011/95, nó i ndoiciméid EASO. Ní ghlacfar seasamh le doiciméad mhí Eanáir 2016, dar teideal ‘Eisiamh:
Airteagail 12 agus 17 den Treoir maidir le Cáiliú (2011/95/AE)’, agus ní bhunófar liosta uileghabhálach de na critéir chun coir thromchúiseach a shainaithint le doiciméad mhí Dheireadh Fómhair 2021, ‘Treoir Phraiticiúil EASO maidir le heisiamh i gcás coireanna tromchúiseacha (neamhpholaitiúla)’.
19      Ina theannta sin, cé go bhfuil sí den tuairim nach mbaineann forghníomhú na pianbhreithe a fhorchuirtear, de bharr a cineáil, le tromchúis an ghnímh a rinne an t‑iarratasóir ar chosaint idirnáisiúnta nó lena fhreagracht aonair, níl an chúirt sin cinnte maidir le héifeacht an fhíorais sin ar infheidhmeacht Airteagal 12(2)(b) de Threoir 2011/95, i bhfianaise phointe 157 de dhoiciméad HCR/1P/4/ENG/REV.4 ó UNHCR, i mí Feabhra 2019, dar teideal ‘Treoirleabhar praiticiúil maidir le stádas dídeanaí agus treoirlínte maidir le cosaint idirnáisiúnta faoi Choinbhinsiún 1951 agus Prótacal 1967 maidir le stádas dídeanaí’, chomh maith le leathanach 35 de dhoiciméad EASO, i mí Eanáir 2017, dar teideal ‘Treoir phraiticiúil: Eisiamh’, ónar léir, ina tuairim, go bhféadfadh sé a bheith ábhartha go bhfuil a phianbhreith curtha isteach ag an iarratasóir ar chosaint idirnáisiúnta cheana féin, go bhfuil maithiúnas nó pardún tugtha dó, chun an fhoráil sin a chur i bhfeidhm.
20      Ina theannta sin, meabhraíonn an chúirt a rinne an tarchur, faoi Airteagal 18 den Chairt, go ráthaítear an ceart chun tearmainn i gcomhréir le rialacha Choinbhinsiún na Ginéive agus i gcomhréir le Conradh AE agus Conradh FAE. Chinn an Chúirt, i mír 50 de bhreithiúnas an 2 Bealtaine 2018,
K. agus H. F. (Ceart cónaithe agus líomhaintí maidir le coireanna cogaidh) (C‑331/16 agus C‑366/16, EU:C:2018:296), gur bunaíodh na forais chun stádas dídeanaí a eisiamh dá bhforáiltear in Airteagal 1(F) de Choinbhinsiún na Ginéive agus in Airteagal 12(2) de Threoir 2011/95 d’fhonn daoine a mheastar nach bhfuil an chosaint a ghabhann leis an stádas sin tuillte acu a eisiamh ón stádas sin.
21      Dar leis an gcúirt a rinne an tarchur, agus í á chur san áireamh, de réir bhrí Airteagal 12(2)(b) den Treoir sin, go bhféadfadh pianbhreith atá curtha isteach ag duine,
nó maithiúnas
nó pardún arna dtabhairt a bheith contrártha don chuspóir sin. Gur féidir, agus é sin á chur san áireamh, an measúnú ar thromchúis na coire nó ar fhreagracht aonair an iarrthóra tearmainn a tharchur.
22      É sin ráite, tá na forais eisiaimh, mar eisceachtaí nó teorainneacha ar chur i bhfeidhm rialacha daonchairdiúla, le léiriú, de réir na cúirte sin, ar bhealach an‑chúramach.
I ndáil leis sin, tagraítear i mír 18 de dhoiciméad EC/47/SC/CRP.29 de Choiste Feidhmiúcháin UNHCR an 30 Bealtaine 1997, dar teideal ‘Nóta maidir le clásail eisiaimh’, don cheanglas cothromaíocht a bhaint amach idir an choir a rinneadh i gcoinne dhéine na géarleanúna ar dócha go mbeidh an duine lena mbaineann neamhchosanta uirthi ina thír thionscnaimh. Measann an chúirt sin go gcomhlíontar ceanglas den sórt sin i gcás, mar atá sa chás seo, ina ráthaítear prionsabal an non‑refoulement i leith an iarratasóra fiú mura ndeonaítear tearmann dó.
23      Sna himthosca sin, chinn Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (Cúirt Riaracháin Uachtarach na Liotuáine) bac a chur ar na himeachtaí agus an cheist seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘An bhfuil Airteagal 12(2)(b) de Threoir [2011/95], arna léamh i gcomhar le hAirteagal 18 den [Chairt], le léiriú sa chaoi go bhfuil, agus measúnú á dhéanamh ar cé acu an dtagann nó nach dtagann duine ag a bhfuil na critéir maidir le stádas dídeanaí a dheonú á gcomhlíonadh faoi na forais le bheith eisiata ó stádas dídeanaí a leagtar amach in Airteagal 12(2)(b) de Threoir 2011/95/AE, oibleagáid ann an phianbhreith arna seirbheáil cheana ag an duine sin, an pardún nó maithiúnas arna dtabhairt don duine sin nó a leithéid sin de chúinse a chur san áireamh?’
An cheist a tharchuirtear
24      Mar réamhphointe, ba cheart a thabhairt faoi deara gur léir ón iarraidh ar réamhrialú go maíonn an t‑iarratasóir ar chosaint idirnáisiúnta atá i gceist sna príomhimeachtaí gur chuir sé an phianbhreith isteach lena ngearrtar pionós ar an gcoir ar dhiúltaigh an Roinn Imirce stádas dídeanaí dó ina leith. Níl aon phardún ná maithiúnas i gceist i bhfianaise na faisnéise a chuir an chúirt a rinne an tarchur ar fáil.
25      Dá bhrí sin, maidir leis na himthosca sin, níl gá le freagra ón gCúirt ar an gceist arna tarchur chun an díospóid sna príomhimeachtaí a réiteach.
26      Dá bhrí sin, ní mór a mheas, trína ceist, go n‑iarrann an chúirt a rinne an tarchur an bhfuil
Airteagal 12(2)(b) de Threoir 2011/95, arna léamh i bhfianaise Airteagal 18 den Chairt,
le léiriú sa chaoi, agus scrúdú á dhéanamh aici an dtagann na gníomhartha arna ndéanamh ag iarratasóir ar chosaint idirnáisiúnta a chomhlíonann na critéir maidir le stádas dídeanaí a fháil faoi réim an fhorais le haghaidh eisiamh ó stádas dídeanaí a leagtar síos in Airteagal 12(2)(b), nach mór do na húdaráis agus, i gcás inarb iomchuí, do chúirteanna inniúla an Bhallstáit lena mbaineann, a chur san áireamh gur chuir an t‑iarratasóir sin an phianbhreith a gearradh air i ndáil leis na gníomhartha a rinne sé nó sí isteach.
27      Ba chóir a thabhairt faoi deara, faoi Airteagal 12(2)(b) de Threoir 2011/95,
go n‑eisiafar náisiúnach tríú tír nó duine gan stát ó bheith ina dhídeanaí i gcás ina bhfuil cúiseanna tromchúiseacha ann lena mheas go bhfuil coir thromchúiseach neamhpholaitiúil déanta aige lasmuigh den tír dhídine sular ligeadh isteach mar dhídeanaí é.
28      Is cásdlí socair é, i gcomhréir le ceanglais chur i bhfeidhm aonfhoirmeach dhlí an Aontais agus le prionsabal an chomhionannais araon, nach mór léiriú uathrialach agus aonfhoirmeach ar fud an Aontais Eorpaigh a thabhairt do théarmaí forála de dhlí an Aontais, amhail Airteagal 12(2)(b), nach ndéantar tagairt shainráite inti do dhlí na mBallstát chun brí agus raon feidhme na forála sin a chinneadh (féach, de réir analaí, breithiúnas an 6 Iúil 2023,
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Coir fhíorthromchúiseach),
C‑402/22, EU:C:2023:543, mír 23 agus an cásdlí dá dtagraítear).
29      I ndáil leis sin, ós rud é nach sainmhínítear le hAirteagal 12(2)(b) ná le haon fhoráil eile de Threoir 2011/95 an téarma ‘coir thromchúiseach’, ní mór é a léiriú i gcomhréir lena ghnáthbhrí sa ghnáthchaint, agus an comhthéacs ina dtarlaíonn sé agus cuspóirí na rialacha ar cuid díobh iad á gcur san áireamh freisin (féach, de réir analaí, breithiúnas an 6 Iúil 2023,
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Coir fhíorthromchúiseach),
C‑402/22, EU:C:2023:543, mír 24 agus an cásdlí dá dtagraítear).
30      Sa chéad áit, i gcomhréir le foclaíocht Airteagal 12(2)(b), tá na forais maidir le heisiaimh a leagtar amach ann ceaptha pionós a ghearradh ar ghníomhartha a rinneadh san am a chuaigh thart (féach, chuige sin, breithiúnas an 9 Samhain 2010,
B agus D,
C‑57/09 agus C‑101/09, EU:C:2010:661, mír 103).
31      Maidir le gnáthbhrí na bhfocal a úsáidtear, cé go dtagraíonn an focal ‘coir’ d’imthosca fíorasacha a socraíodh san am a chuaigh thart, eadhon an tráth a rinneadh an choir sin, cuirtear gné mheasúnaithe leis an gcáilitheoir ‘tromchúiseach’ a d’fhéadfadh athrú, ar an taobh eile, le himeacht ama. Dá bhrí sin, ní féidir a chur as an áireamh go bhféadfadh an measúnú ar thromchúis ciona a bheith difriúil tráth a rinneadh é agus tráth an scrúdaithe ar iarratas ar chosaint idirnáisiúnta.
32      Sa dara háit, maidir leis an léiriú comhthéacsúil, ba cheart a thabhairt faoi deara, faoi Airteagal 18 den Chairt, go ráthaítear an ceart chun tearmainn i gcomhréir,
inter alia, le rialacha Choinbhinsiún na Ginéive.
33      Mar a luaitear, go háirithe, in aithris 4 de Threoir 2011/95, is é Coinbhinsiún na Ginéive bunchloch an chórais dlí idirnáisiúnta chun dídeanaithe a chosaint. Dá bhrí sin, ní mór forálacha na Treorach sin a léiriú ní hamháin i bhfianaise a scéime ginearálta, ach i gcomhréir leis an gcoinbhinsiún sin freisin (féach, chuige sin, breithiúnas an 29 Feabhra 2024,
Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl (Iompú reiligiúin ina dhiaidh sin),
C‑222/22,
EU:C:2024:192, mír 27 agus an cásdlí dá dtagraítear).
34      Sa chomhthéacs sin, i bhfianaise an róil a thugtar do UNHCR le Coinbhinsiún na Ginéive, tá ábharthacht ar leith ag baint leis na doiciméid a eisíonn sé (breithiúnas an 16 Eanáir 2024,
Intervyuirasht organ na DAB pri MS (Mná ar íospartaigh foréigin teaghlaigh iad),
C‑621/21, EU:C:2024:47, mír 38 agus an cásdlí dá dtagraítear).
35      Maidir le hAirteagal 1(F)(b) den Choinbhinsiún sin, a bhfuil a fhoclaíocht cosúil le foclaíocht Airteagal 12(2)(b) de Threoir 2011/95, luaitear i bpointe 157 de dhoiciméad HCR/1P/4/ENG/REV.4 de chuid UNHCR i mí Feabhra 2019, dar teideal ‘Treoir maidir le nósanna imeachta agus critéir chun stádas dídeanaí a chinneadh agus treoirlínte maidir le cosaint idirnáisiúnta faoi Choinbhinsiún 1951 agus faoi Phrótacal 1967 maidir le Stádas Dídeanaithe’ ‘nach mór a chur san áireamh freisin go bhfuil duine a ciontaíodh i gcoir thromchúiseach neamhpholaitiúil tar éis a phianbhreith a chur isteach nó gur tugadh pardún dó nó go bhfuair sé maithiúnas’.
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
36      Sa tríú háit, is é cuspóir na bhforas le heisiamh ó Threoir 2011/95 inchreidteacht an chórais cosanta dá bhforáiltear sa Treoir sin a chaomhnú i gcomhréir le Coinbhinsiún na Ginéive (féach, chuige sin, breithiúnas an 9 Samhain 2010,
B agus D,
C‑57/09 agus C‑101/09, EU:C:2010:661, mír 115).
37      I ndáil leis sin, ar an gcéad dul síos, saothraítear dhá chuspóir le hAirteagal 12(2)(b) den Treoir sin, eadhon daoine a mheastar nach bhfuil an chosaint a ghabhann léi tuillte acu a eisiamh ó stádas dídeanaí agus cosc a chur ar dheonú an stádais sin ó lucht déanta coireanna tromchúiseacha áirithe a chumasú chun dliteanas coiriúil a sheachaint (féach, chuige sin, breithiúnas an 2 Bealtaine 2018,
K. agus H. F. (Ceart cónaithe agus líomhaintí maidir le coireanna cogaidh),
C‑331/16 agus C‑366/16,
EU:C:2018:296, mír 50 agus an cásdlí dá dtagraítear).
38      Nuair a chuirtear san áireamh gur chuir an t‑iarratasóir ar chosaint idirnáisiúnta an phianbhreith a gearradh air mar gheall ar na gníomhartha a rinne sé isteach, ní sháraítear an cuspóir dúbailte sin. Ar thaobh amháin, ní féidir údar a thabhairt, maidir le duine a eisiamh ó stádas dídeanaí, ar duine é a bhfuil an phianbhreith a forchuireadh air as an gcoir atá i gceist curtha isteach aige cheana féin,
leis an gcuspóir cosc a chur air éalú ó dhliteanas coiriúil i leith na coire sin. Ar an taobh eile, maidir leis an gcuspóir daoine a mheastar nach dtuilleann siad
an
chosaint a ghabhann leis a eisiamh ó stádas dídeanaí, ní gá go bhfágfadh déanamh gníomhartha tromchúiseacha ag pointe áirithe i saol duine go meastar nach dtuilleann an duine sin cosaint idirnáisiúnta, gan aird a thabhairt, go háirithe, ar a athshlánú féideartha.
39      Ar an dara dul síos, tá baint ag an eisiamh ó stádas dídeanaí ar an bhforas a leagtar amach in Airteagal 12(2)(b) de Threoir 2011/95 le tromchúis na ngníomhartha a rinneadh, rud a fhágann nach féidir leis an duine lena mbaineann an chosaint a bhaineann le stádas dídeanaí a éileamh go dlisteanach (féach, chuige sin, breithiúnas an 9 Samhain 2010,
B agus D, C‑57/09 agus C‑101/09, EU:C:2010:661, mír 108).
40      Is cásdlí socair é nach bhféadfaidh údarás inniúil an Bhallstáit lena mbaineann brath ar an bhforas eisiaimh dá bhforáiltear in Airteagal 12(2)(b) den Treoir sin ach amháin tar éis dó measúnú a dhéanamh, maidir le gach cás aonair, ar na fíorais bheachta a bhfuil sé ar an eolas fúthu d’fhonn a chinneadh an bhfuil cúiseanna tromchúiseacha ann lena mheas go dtagann na gníomhartha arna ndéanamh ag an duine lena mbaineann, a chomhlíonann na critéir chun an stádas arna iarraidh a fháil, faoin bhforas eisiaimh sin, ós rud é go n‑éilítear leis an measúnú ar thromchúis an tsáraithe atá i gceist scrúdú iomlán a dhéanamh ar na himthosca go léir a bhaineann go sonrach leis an gcás aonair lena mbaineann (féach, de réir analaí, breithiúnas an 6 Iúil 2023,
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Coir
fhíorthromchúiseach),
C‑402/22, EU:C:2023:543, mír 30 agus an cásdlí dá dtagraítear).
41      Dá bhrí sin, ní féidir an cinneadh duine a eisiamh ó stádas dídeanaí a dhéanamh go huathoibríoch (féach freisin,
chuige sin, breithiúnais an 9 Samhain 2010,
B agus D,
C‑57/09 agus C‑101/09, EU:C:2010:661, míreanna 91 agus 93, agus an 13 Meán Fómhair 2018,
Ahmed,
C‑369/17, EU:C:2018:713, mír 49).
42      I ndáil leis sin, ba cheart a thabhairt faoi deara nach gcuireann an fíoras gur chinn an Chúirt nach bhfuil eisiamh ó stádas dídeanaí de bhun Airteagal 12(2)(b) de Threoir 2011/95 ag brath ar an duine lena mbaineann a bheith ina chontúirt láithreach don Bhallstát óstach (féach, chuige sin, breithiúnas an 2 Bealtaine 2018,
K. agus H.F. (Ceart cónaithe agus líomhaintí maidir le coireanna cogaidh),
C‑331/16 agus C‑366/16,
EU:C:2018:296, mír 50 agus an cásdlí dá dtagraítear) nó ar scrúdú comhréireachta ina ndéantar measúnú arís ar leibhéal tromchúise na ngníomhartha a rinneadh (féach, chuige sin, breithiúnas an 9 Samhain 2010,
B agus D,
C‑57/09 agus
C‑101/09, EU:C:2010:661, mír 109) bac ar chur san áireamh go bhfuil an duine lena mbaineann tar éis a phianbhreith a chuir isteach chun a shuíomh an dtagann sé faoin bhforas eisiaimh sin nó nach dtagann.
43      Leanann sé ó na breithnithe sin gur eilimint í an fhíric gur gá d’údarás inniúil an Bhallstáit lena mbaineann a chur san áireamh agus na himthosca uile a bhaineann go sonrach leis an gcás aonair lena mbaineann á scrúdú aige go bhfuil an pianbhreith curtha isteach ag an iarratasóir ar chosaint idirnáisiúnta.
44      Mar sin féin, ba cheart a thabhairt faoi deara, mar a thug Rialtas na Liotuáine, Rialtas na Fraince agus Rialtas na hÍsiltíre agus an Coimisiún Eorpach faoi deara ina mbarúlacha i scríbhinn, nach gcuireann an fíoras sin ann féin bac ar chur i bhfeidhm Airteagal 12(2)(b) de Threoir 2011/95.
45      Níl an imthoisc gur chuir an t‑iarratasóir ar chosaint idirnáisiúnta a phianbhreith isteach ach ceann amháin de roinnt imthosca nach mór a chur san áireamh chun a chinneadh an gá a mheas go dtagann an t‑iarratasóir sin faoin bhforas eisiaimh a leagtar amach san fhoráil sin. Chun measúnú a dhéanamh ar thromchúis an chiona atá i gceist, beidh ar an údarás inniúil scrúdú a dhéanamh,
inter alia, ar an gcineál gnímh atá i gceist, ar an bpionós a tabhaíodh agus a forchuireadh, ar an tréimhse atá caite ón iompar coiriúil, ar iompar an duine lena mbaineann le linn na tréimhse sin agus ar an t‑aiféala atá curtha in iúl aige, i gcás inarb iomchuí.
46      Ina theannta sin, ba cheart a mheabhrú nach gciallaíonn eisiamh duine ó stádas dídeanaí faoi Airteagal 12(2) de Threoir
2011/95 go nglactar seasamh maidir leis an gceist ar leithligh i dtaobh an féidir an duine sin a aistriú chuig a thír thionscnaimh (féach, de réir analaí, breithiúnas an 9 Samhain 2010,
B agus D, C‑57/09 agus C‑101/09, EU:C:2010:661, mír 110).
47      I bhfianaise na mbreithnithe go léir roimhe seo, is é an freagra ar an gceist a tharchuirtear ná nach mór Airteagal 12(2)(b) de Threoir 2011/95, arna léamh i bhfianaise Airteagal 18 den Chairt, a léiriú sa chaoi,
agus scrúdú á dhéanamh an dtagann gníomhartha arna ndéanamh ag iarratasóir ar chosaint idirnáisiúnta a chomhlíonann na critéir maidir le stádas dídeanaí a fháil faoin bhforas le heisiamh ón stádas sin dá bhforáiltear in Airteagal 12(2)(b), nach mór do na húdaráis agus, i gcás inarb iomchuí, do chúirteanna inniúla an Bhallstáit lena mbaineann, a chur san áireamh gur chuir an t‑iarratasóir sin an phianbhreith a gearradh air i ndáil leis na gníomhartha a rinne sé isteach, cé nach gcuireann an fíoras sin ann féin bac ar an iarratasóir sin a eisiamh ó stádas dídeanaí faoin bhforáil sin.
Costais
48      Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte Breithiúnais, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Tríú Dlísheomra) mar seo a leanas:
Maidir le hAirteagal 12(2)(b) de Threoir 2011/95/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Nollaig 2011 maidir le caighdeáin i dtaca leis na coinníollacha atá le comhlíonadh ag na náisiúnaigh tríú tír nó daoine gan stát chun cosaint idirnáisiúnta a fháil, i dtaca le stádas aonfhoirmeach do dhídeanaithe nó do dhaoine atá incháilithe le haghaidh cosaint choimhdeach agus i dtaca le hábhar na cosanta sin,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
agus scrúdú á dhéanamh an dtagann gníomhartha arna ndéanamh ag iarratasóir ar chosaint idirnáisiúnta a chomhlíonann na critéir maidir le stádas dídeanaí a fháil faoin bhforas le heisiamh ón stádas sin dá bhforáiltear in Airteagal 12(2)(b), ní mór do na húdaráis agus, i gcás inarb iomchuí, do chúirteanna inniúla an Bhallstáit lena mbaineann, a chur san áireamh gur chuir an t‑iarratasóir sin an phianbhreith a gearradh air i ndáil leis na gníomhartha a rinne sé isteach, cé nach gcuireann an fíoras sin ann féin bac ar an iarratasóir sin a eisiamh ó stádas dídeanaí faoin bhforáil sin.
Sínithe
*      Teanga an cháis: an Liotuáinis.
i      Is ainm bréige é ainm an cháis seo. Ní fhreagraíonn sé d’fhíorainm aon pháirtí sna himeachtaí..