62023CJ0464
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (πέμπτο τμήμα)
της 26ης Ιουνίου 2025 (
*1
)
«Αίτηση αναιρέσεως – Ανταγωνισμός – Κανονισμός (ΕΚ) 139/2004 – Συγκέντρωση επιχειρήσεων – Αγορά παραγωγής και χονδρικής προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας – Απόκτηση, εκ μέρους της RWE AG, των εγκαταστάσεων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και των εγκαταστάσεων παραγωγής πυρηνικής ενέργειας της E.ON SE – Απόφαση με την οποία η συγκέντρωση κηρύσσεται συμβατή προς την εσωτερική αγορά και τη λειτουργία της συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, της 2ας Μαΐου 1992»
Στις συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C‑464/23 P, C‑465/23 P, C‑467/23 P, C‑468/23 P και C‑470/23 P,
με αντικείμενο πέντε αιτήσεις αναιρέσεως δυνάμει του άρθρου 56 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ασκήθηκαν την 21η Ιουλίου 2023,
EVH GmbH, με έδρα το Halle (Saale) (Γερμανία), εκπροσωπούμενη από τον T. Heymann και την I. Zenke, Rechtsanwälte (C‑464/23 P),
Stadtwerke Leipzig GmbH, με έδρα τη Λειψία (Γερμανία), εκπροσωπούμενη από τον T. Heymann και την I. Zenke, Rechtsanwälte (C‑465/23 P),
TEAG Thüringer Energie AG, με έδρα την Ερφούρτη (Γερμανία), εκπροσωπούμενη από τον T. Heymann και την I. Zenke, Rechtsanwälte (C‑467/23 P),
EnergieVerbund Dresden GmbH, με έδρα τη Δρέσδη (Γερμανία), εκπροσωπούμενη από τον T. Heymann και την I. Zenke, Rechtsanwälte (C‑468/23 P),
GGEW, Gruppen-Gas- und Elektrizitätswerk Bergstraße AG, με έδρα το Bensheim (Γερμανία), εκπροσωπούμενη από τον T. Heymann και την I. Zenke, Rechtsanwälte (C‑470/23 P),
αναιρεσείουσες,
όπου οι λοιποί διάδικοι είναι:
η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τους G. Meessen και I. Zaloguin, επικουρούμενους από τον T. G. Funke, Rechtsanwalt,
καθής πρωτοδίκως,
η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, εκπροσωπούμενη από τους J. Möller και R. Kanitz,
η E.ON SE, με έδρα την Έσση (Γερμανία), εκπροσωπούμενη αρχικώς από τους C. Barth, C. Grave, D.‑J. dos Santos Goncalves και R. Seifert, Rechtsanwälte, και στη συνέχεια από τους C. Barth, A. Fuchs, C. Grave και D.‑J. dos Santos Goncalves, Rechtsanwälte,
η RWE AG, με έδρα την Έσση, εκπροσωπούμενη αρχικώς από τον U. Scholz, τον J. Siegmund και την J. Ziebarth, Rechtsanwälte, και στη συνέχεια από τον U. Scholz, τον J. Siegmund και την M. von Armansperg, Rechtsanwälte,
παρεμβαίνουσες πρωτοδίκως,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πέμπτο τμήμα),
συγκείμενο από τους M. L. Arastey Sahún, πρόεδρο τμήματος, Δ. Γρατσία, E. Regan, J. Passer (εισηγητή) και B. Smulders, δικαστές,
γενική εισαγγελέας: L. Medina
γραμματέας: A. Calot Escobar
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τη γενική εισαγγελέα, να εκδικάσει την υπόθεση χωρίς ανάπτυξη προτάσεων,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1
Με τις υπό κρίση αιτήσεις αναιρέσεως, οι EVH GmbH (C‑464/23 P), Stadtwerke Leipzig GmbH (C‑465/23 P), TEAG Thüringer Energie AG (C‑467/23 P), EnergieVerbund Dresden GmbH (C‑468/23 P) και GGEW, Gruppen-Gas- und Elektrizitätswerk Bergstraße AG (C‑470/23 P) ζητούν την αναίρεση, αντιστοίχως, της απόφασης του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 17ης Μαΐου 2023, EVH κατά Επιτροπής (T‑312/20, στο εξής: απόφαση T‑312/20, EU:T:2023:252), της απόφασης του Γενικού Δικαστηρίου της 17ης Μαΐου 2023, Stadtwerke Leipzig κατά Επιτροπής (T‑313/20, στο εξής: απόφαση T‑313/20, EU:T:2023:257), της απόφασης του Γενικού Δικαστηρίου της 17ης Μαΐου 2023, TEAG κατά Επιτροπής (T‑315/20, στο εξής: απόφαση T‑315/20, EU:T:2023:259), της απόφασης του Γενικού Δικαστηρίου της 17ης Μαΐου 2023, EnergieVerbund Dresden κατά Επιτροπής (T‑317/20, στο εξής: απόφαση T‑317/20, EU:T:2023:261), και της απόφασης του Γενικού Δικαστηρίου της 17ης Μαΐου 2023, GGEW κατά Επιτροπής (T‑319/20, στο εξής: απόφαση T‑319/20, EU:T:2023:263) (στο εξής, από κοινού: αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις), με τις οποίες το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε τις προσφυγές τους με αίτημα την ακύρωση της απόφασης C(2019) 1711 final της Επιτροπής, της 26ης Φεβρουαρίου 2019, με την οποία μια συγκέντρωση κηρύσσεται συμβατή με την εσωτερική αγορά και με τη συμφωνία ΕΟΧ (υπόθεση M.8871 – RWE/E.ON Assets (ΕΕ 2020, C 111, σ. 1) (στο εξής: επίδικη απόφαση).
I. Το νομικό πλαίσιο
Α. Ο κανονισμός (ΕΚ) 139/2004
2
Οι αιτιολογικές σκέψεις 20 και 21 του κανονισμού (ΕΚ) 139/2004 του Συμβουλίου, της 20ής Ιανουαρίου 2004, για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων («Κοινοτικός κανονισμός συγκεντρώσεων») (ΕΕ 2004, L 24, σ. 1), έχουν ως εξής:
«(20)
Είναι σκόπιμο να ορισθεί η έννοια της συγκέντρωσης κατά τρόπο ώστε να καλύπτονται οι πράξεις που επιφέρουν μόνιμη μεταβολή στον έλεγχο των συμμετεχουσών επιχειρήσεων και, συνεπώς, στη διάρθρωση της αγοράς. Ενδείκνυται, επομένως, να υπαχθούν, στο πεδίο του παρόντος κανονισμού, όλες οι κοινές επιχειρήσεις που εκπληρώνουν μόνιμα όλες τις λειτουργίες μιας αυτόνομης οικονομικής οντότητας. Ενδείκνυται επιπλέον να αντιμετωπίζονται ως ενιαία συγκέντρωση οι πράξεις οι οποίες είναι στενά συναφείς υπό την έννοια ότι συνδέονται υπό όρους ή λαμβάνουν τη μορφή μιας σειράς πράξεων σε τίτλους, που πραγματοποιούνται εντός ευλόγως βραχείας προθεσμίας.
(21)
Ο παρών κανονισμός θα πρέπει να εφαρμόζεται στις περιπτώσεις που οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις δέχονται περιορισμούς που συνδέονται άμεσα και είναι αναγκαίοι για την πραγματοποίηση της συγκέντρωσης. Οι αποφάσεις της [Ευρωπαϊκής] Επιτροπής με τις οποίες κηρύσσονται οι συγκεντρώσεις συμβατές με την κοινή αγορά κατ’ εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, θα πρέπει να καλύπτουν αυτομάτως τους περιορισμούς αυτούς, χωρίς να υποχρεούται η Επιτροπή να αξιολογεί τους εν λόγω περιορισμούς, κατά περίπτωση. Ωστόσο, κατόπιν αιτήματος των συγκεκριμένων επιχειρήσεων, η Επιτροπή θα πρέπει, σε υποθέσεις που παρουσιάζουν καινοφανή ή ανεπίλυτα ζητήματα που προκαλούν πραγματική αβεβαιότητα, να αξιολογεί ρητά το κατά πόσον δεδομένος περιορισμός συνδέεται άμεσα και είναι αναγκαίος για την πραγματοποίηση της συγκέντρωσης. Μια υπόθεση παρουσιάζει ένα καινοφανές ή ανεπίλυτο ζήτημα που προκαλεί πραγματική αβεβαιότητα, εάν το εν λόγω ζήτημα δεν καλύπτεται από την ισχύουσα ανακοίνωση της Επιτροπής ή από δημοσιευμένη απόφαση της Επιτροπής.»
3
Το άρθρο 2 του κανονισμού αυτού επιγράφεται «Εκτίμηση των συγκεντρώσεων» και ορίζει τα εξής:
«1.   Σύμφωνα με τους στόχους του παρόντος κανονισμού και τις ακόλουθες διατάξεις, οι συγκεντρώσεις επιχειρήσεων που εμπίπτουν στον παρόντα κανονισμό αξιολογούνται προκειμένου να διαπιστωθεί κατά πόσον είναι συμβατές με την κοινή αγορά.
Κατά την εκτίμηση αυτή, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη:
α)
την ανάγκη διατήρησης και ανάπτυξης συνθηκών αποτελεσματικού ανταγωνισμού εντός της κοινής αγοράς με γνώμονα, μεταξύ άλλων, τη διάρθρωση όλων των σχετικών αγορών καθώς και τον πραγματικό ή δυνητικό ανταγωνισμό από τις επιχειρήσεις που ευρίσκονται εντός ή εκτός της [Ευρωπαϊκής] Κοινότητας·
β)
τη θέση των συμμετεχουσών επιχειρήσεων στην αγορά και τη χρηματοοικονομική τους ισχύ, τις εναλλακτικές δυνατότητες επιλογής που έχουν οι προμηθευτές και αγοραστές, την πρόσβασή τους στις πηγές εφοδιασμού ή στις αγορές διάθεσης των προϊόντων, την ύπαρξη τυχόν νομικών ή άλλων εμποδίων κατά την είσοδο, την εξέλιξη της προσφοράς και της ζήτησης των σχετικών αγαθών και υπηρεσιών, τα συμφέροντα των ενδιάμεσων και τελικών καταναλωτών, καθώς και την εξέλιξη της τεχνικής και οικονομικής προόδου, εφόσον η εξέλιξη αυτή είναι προς το συμφέρον των καταναλωτών και δεν αποτελεί εμπόδιο για τον ανταγωνισμό.
2.   Οι συγκεντρώσεις που δεν ενδέχεται να παρακωλύουν σημαντικά τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό στην κοινή αγορά ή σε σημαντικό τμήμα αυτής, ιδίως ως αποτέλεσμα της δημιουργίας ή της ενίσχυσης μιας δεσπόζουσας θέσης, κηρύσσονται συμβατές με την κοινή αγορά.
3.   Οι συγκεντρώσεις που ενδέχεται να παρακωλύουν σημαντικά τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό στην κοινή αγορά ή σε σημαντικό τμήμα της, ιδίως ως αποτέλεσμα της δημιουργίας ή της ενίσχυσης μιας δεσπόζουσας θέσης, κηρύσσονται ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά.
4.   Στο μέτρο που η δημιουργία κοινής επιχείρησης που αποτελεί συγκέντρωση σύμφωνα με το άρθρο 3 έχει ως αντικείμενο ή ως αποτέλεσμα τον συντονισμό της ανταγωνιστικής συμπεριφοράς επιχειρήσεων που παραμένουν ανεξάρτητες, ο συντονισμός αυτός αξιολογείται σύμφωνα με τα κριτήρια του άρθρου [101] παράγραφοι 1 και 3 [ΣΛΕΕ], προκειμένου να διαπιστωθεί κατά πόσον η πράξη είναι συμβατή με την κοινή αγορά.
5.   Κατά την αξιολόγηση αυτή, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη ιδίως:
–
εάν δύο ή περισσότερες μητρικές εταιρείες ασκούν σε σημαντικό βαθμό δραστηριότητες στην ίδια αγορά με την κοινή επιχείρηση ή σε αγορά προηγούμενων ή επόμενων σταδίων από αυτήν της κοινής επιχείρησης ή σε παραπλήσια αγορά στενά συνδεόμενη με την αγορά αυτή,
–
εάν ο συντονισμός που απορρέει ευθέως από τη δημιουργία της κοινής επιχείρησης παρέχει στις συμμετέχουσες επιχειρήσεις τη δυνατότητα να εξαλείψουν τον ανταγωνισμό για μεγάλο μέρος των εν λόγω προϊόντων ή υπηρεσιών.»
4
Το άρθρο 3 του εν λόγω κανονισμού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ορισμός της συγκέντρωσης», προβλέπει τα εξής:
«1.   Συγκέντρωση θεωρείται ότι υπάρχει όταν προκύπτει μόνιμη μεταβολή του ελέγχου από:
α)
τη συγχώνευση δύο ή περισσότερων προηγουμένως ανεξάρτητων επιχειρήσεων ή τμημάτων επιχειρήσεων· ή
β)
την απόκτηση, από ένα ή περισσότερα πρόσωπα που ελέγχουν ήδη μία τουλάχιστον επιχείρηση ή από μία ή περισσότερες επιχειρήσεις, άμεσα ή έμμεσα, με την αγορά τίτλων ή στοιχείων του ενεργητικού, με σύμβαση ή με άλλο τρόπο, ελέγχου στο σύνολο ή σε τμήματα μιας ή περισσοτέρων άλλων επιχειρήσεων.
2.   Ο έλεγχος απορρέει από δικαιώματα, συμβάσεις ή άλλα μέσα τα οποία, είτε μεμονωμένα είτε σε συνδυασμό με άλλα, και λαμβανομένων υπόψη των σχετικών πραγματικών ή νομικών συνθηκών, παρέχουν τη δυνατότητα καθοριστικού επηρεασμού της δραστηριότητας μιας επιχείρησης, και ιδίως από:
α)
δικαιώματα κυριότητας ή χρήσης επί του συνόλου ή μέρους των περιουσιακών στοιχείων της επιχείρησης·
β)
δικαιώματα ή συμβάσεις που παρέχουν δυνατότητα καθοριστικού επηρεασμού της σύνθεσης, των συσκέψεων ή των αποφάσεων των οργάνων μιας επιχείρησης.
3.   Ο έλεγχος αποκτάται από πρόσωπα ή επιχειρήσεις τα οποία:
α)
είναι υποκείμενα αυτών των δικαιωμάτων ή δικαιούχοι από τις συμβάσεις αυτές·
β)
χωρίς να είναι υποκείμενα των δικαιωμάτων ή δικαιούχοι από τις συμβάσεις αυτές, δικαιούνται να ασκούν τα δικαιώματα που απορρέουν από αυτές.
4.   Η δημιουργία κοινής επιχείρησης που εκπληροί μόνιμα όλες τις λειτουργίες μιας αυτόνομης οικονομικής ενότητας αποτελεί συγκέντρωση κατά την έννοια της παραγράφου 1 στοιχείο β).
[…]»
5
Το άρθρο 4, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, του ιδίου κανονισμού προβλέπει τα ακόλουθα:
«Οι κατά τον παρόντα κανονισμό πράξεις συγκέντρωσης με κοινοτική διάσταση κοινοποιούνται στην Επιτροπή πριν από την πραγματοποίησή τους και μετά τη σύναψη της συμφωνίας, τη δημοσίευση της δημόσιας προσφοράς εξαγοράς ή την απόκτηση ελέγχουσας συμμετοχής.»
6
Το άρθρο 5 του κανονισμού 139/2004, το οποίο επιγράφεται «Υπολογισμός του κύκλου εργασιών», ορίζει τα εξής:
«1.   Ο συνολικός κύκλος εργασιών κατά την έννοια του παρόντος κανονισμού περιλαμβάνει τα ποσά που απορρέουν από την πώληση προϊόντων και την παροχή υπηρεσιών από συμμετέχουσες επιχειρήσεις κατά τη διάρκεια του τελευταίου οικονομικού έτους και που αντιστοιχούν στις συνήθεις δραστηριότητές τους, αφού αφαιρεθούν οι εκπτώσεις επί των πωλήσεων καθώς και ο φόρος προστιθέμενης αξίας και άλλοι φόροι που συνδέονται άμεσα με τον κύκλο εργασιών. Ο συνολικός κύκλος εργασιών μιας συμμετέχουσας επιχείρησης δεν περιλαμβάνει την πώληση προϊόντων ή την παροχή υπηρεσιών μεταξύ οποιωνδήποτε από τις επιχειρήσεις που αναφέρονται στην παράγραφο 4.
Ο κύκλος εργασιών, στην Κοινότητα ή σε κράτος μέλος, περιλαμβάνει την πώληση προϊόντων και την παροχή υπηρεσιών σε επιχειρήσεις ή καταναλωτές, είτε στην Κοινότητα είτε στο εν λόγω κράτος μέλος.
2.   Κατά παρέκκλιση από τη παράγραφο 1, εφόσον η συγκέντρωση πραγματοποιείται με την απόκτηση τμημάτων μιας ή περισσοτέρων επιχειρήσεων, ασχέτως αν τα τμήματα αυτά έχουν ή όχι νομική προσωπικότητα, λαμβάνεται υπόψη, όσον αφορά τον πωλητή ή τους πωλητές, μόνον ο κύκλος εργασιών ο σχετικός με τα τμήματα που αποτελούν αντικείμενο της συγκέντρωσης.
Ωστόσο, δύο ή περισσότερες πράξεις κατά την έννοια του πρώτου εδαφίου, οι οποίες πραγματοποιούνται εντός περιόδου δύο ετών μεταξύ των ιδίων προσώπων ή επιχειρήσεων δεν αντιμετωπίζονται ως μία και αυτή συγκέντρωση που προκύπτει κατά την ημερομηνία της τελευταίας πράξης.
[…]»
7
Το άρθρο 6 του ως άνω κανονισμού, το οποίο τιτλοφορείται «Εξέταση της κοινοποίησης και κίνηση της διαδικασίας», προβλέπει τα εξής:
«1.   Η Επιτροπή εξετάζει την κοινοποίηση μόλις τη λάβει.
α)
Εφόσον καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η κοινοποιηθείσα συγκέντρωση δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος κανονισμού, εκδίδει σχετική απόφαση.
β)
Εφόσον διαπιστώσει ότι η κοινοποιηθείσα συγκέντρωση, αν και εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού, δεν προκαλεί σοβαρές αμφιβολίες ως προς τη συμβατότητά της με την κοινή αγορά, αποφασίζει να μην αντιταχθεί και την κηρύσσει συμβατή με την κοινή αγορά.
Η απόφαση που κηρύσσει μία συγκέντρωση συμβατή με την κοινή αγορά θεωρείται ότι καλύπτει τους περιορισμούς που συνδέονται άμεσα και είναι απαραίτητοι για την πραγματοποίηση της συγκέντρωσης.
γ)
Με την επιφύλαξη της παραγράφου 2, εφόσον η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η κοινοποιηθείσα συγκέντρωση εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος κανονισμού και προκαλεί σοβαρές αμφιβολίες ως προς τη συμβατότητά της με την κοινή αγορά, αποφασίζει να κινήσει διαδικασία. Με την επιφύλαξη του άρθρου 9, οι εν λόγω διαδικασίες περατώνονται με την έκδοση απόφασης σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφοι 1 ως 4, εκτός αν οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις έχουν αποδείξει κατά τρόπο που ικανοποιεί την Επιτροπή ότι εγκατέλειψαν τη συγκέντρωση.
2.   Εφόσον η Επιτροπή διαπιστώνει ότι, κατόπιν τροποποιήσεων που επέφεραν οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις, μια κοινοποιηθείσα συγκέντρωση δεν δημιουργεί πλέον σοβαρές αμφιβολίες κατά την έννοια της παραγράφου 1 στοιχείο γ), κηρύσσει τη συγκέντρωση συμβατή με την κοινή αγορά σύμφωνα με την παράγραφο 1 στοιχείο β).
Η απόφαση της Επιτροπής, βάσει του άρθρου 1 στοιχείο β), μπορεί να συνοδεύεται από όρους και υποχρεώσεις για να εξασφαλίζεται ή συμμόρφωση των συμμετεχουσών επιχειρήσεων με τις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει έναντι της Επιτροπής προκειμένου να καταστεί η συγκέντρωση συμβατή με την κοινή αγορά.
[…]»
8
Το άρθρο 8 του εν λόγω κανονισμού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Εξουσίες της Επιτροπής να λαμβάνει αποφάσεις», προβλέπει τα ακόλουθα:
«1.   Εφόσον η Επιτροπή διαπιστώνει ότι, κατόπιν τροποποιήσεων που επέφεραν οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις, μία κοινοποιηθείσα συγκέντρωση πληροί το κριτήριο του άρθρου 2 παράγραφος 2 και στις περιπτώσεις που αναφέρονται στο άρθρο 2 παράγραφος 4, τα κριτήρια του άρθρου [101] παράγραφος 3 [ΣΛΕΕ], εκδίδει απόφαση με την οποία κηρύσσει τη συγκέντρωση συμβατή με την κοινή αγορά.
Η απόφαση που κηρύσσει μία συγκέντρωση συμβατή με την κοινή αγορά θεωρείται ότι καλύπτει τους περιορισμούς που συνδέονται άμεσα και είναι απαραίτητοι για την πραγματοποίηση της συγκέντρωσης.
2.   Εφόσον η Επιτροπή διαπιστώνει ότι, κατόπιν τροποποιήσεων που επέφεραν οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις, μία κοινοποιηθείσα συγκέντρωση πληροί το κριτήριο του άρθρου 2 παράγραφος 2 και, στις περιπτώσεις που αναφέρονται στο άρθρο 2 παράγραφος 4, τα κριτήρια του άρθρου [101] παράγραφος 3 [ΣΛΕΕ], εκδίδει απόφαση με την οποία κηρύσσει τη συγκέντρωση συμβατή με την κοινή αγορά.
Η απόφαση της Επιτροπής μπορεί να συνοδεύεται από όρους και υποχρεώσεις για να εξασφαλίζεται η συμμόρφωση των συμμετεχουσών επιχειρήσεων με τις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει έναντι της Επιτροπής προκειμένου να καταστεί η συγκέντρωση συμβατή με την κοινή αγορά.
Η απόφαση που κηρύσσει μία συγκέντρωση συμβατή με την κοινή αγορά θεωρείται ότι καλύπτει τους περιορισμούς που συνδέονται άμεσα και είναι απαραίτητοι για την πραγματοποίηση της συγκέντρωσης.
3.   Εφόσον η Επιτροπή διαπιστώνει ότι μία συγκέντρωση πληροί το κριτήριο του άρθρου 2 παράγραφος 3 ή, στις περιπτώσεις που αναφέρονται στο άρθρο 2 παράγραφος 4, δεν πληροί τα κριτήρια του άρθρου [101] παράγραφος 3 [ΣΛΕΕ], εκδίδει απόφαση με την οποία κηρύσσει τη συγκέντρωση ασυμβίβαστη με την κοινή αγορά.
4.   Εφόσον η Επιτροπή διαπιστώνει ότι μια συγκέντρωση:
α)
έχει ήδη πραγματοποιηθεί και ότι η συγκέντρωση αυτή έχει κηρυχθεί ασυμβίβαστη με την κοινή αγορά· ή
β)
έχει πραγματοποιηθεί κατά παράβαση ενός όρου που συνοδεύει απόφαση που ελήφθη δυνάμει της παραγράφου 2, με την οποία έχει διαπιστωθεί ότι, αν δεν υπήρχε ο όρος αυτός, η συγκέντρωση θα πληρούσε το κριτήριο που καθορίζεται στο άρθρο 2 παράγραφος 3 ή, στις περιπτώσεις που αναφέρονται στο άρθρο 2 παράγραφος 4, δεν θα πληρούσε τα κριτήρια που καθορίζονται στο άρθρο [101] παράγραφος 3 [ΣΛΕΕ],
η Επιτροπή μπορεί:
–
να απαιτεί από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις να λύσουν τη συγκέντρωση, ιδίως με τη διάλυση της συγχώνευσης ή τη διάθεση όλων των μετοχών ή στοιχείων του ενεργητικού που έχουν αποκτήσει, ούτως ώστε να επανέλθει η κατάσταση που επικρατούσε πριν από την πραγματοποίηση της συγκέντρωσης. Στις περιπτώσεις που η αποκατάσταση αυτή δεν είναι δυνατή μέσω της λύσης της συγκεντρώσεως, η Επιτροπή μπορεί να λαμβάνει οποιοδήποτε άλλο κατάλληλο μέτρο για την κατά το δυνατόν επίτευξη αυτής της επανόδου στην προτέρα κατάσταση.
–
να διατάσσει τη λήψη άλλου κατάλληλου μέτρου για να εξασφαλίζει τη λύση της συγκέντρωσης από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις, ή τη λήψη άλλων μέτρων αποκατάστασης, που απαιτεί η απόφασή της.
[…]»
9
Το άρθρο 21, παράγραφος 1, του ίδιου κανονισμού, το οποίο επιγράφεται «Εφαρμογή του κανονισμού και δικαιοδοσία», προβλέπει τα ακόλουθα:
«Ο παρών κανονισμός είναι ο μόνος που εφαρμόζεται στις συγκεντρώσεις, όπως ορίζονται στο άρθρο 3, και οι κανονισμοί (ΕΚ) αριθ. 1/2003 [του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2002, για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού που προβλέπονται στα άρθρα [101 και 102 ΣΛΕΕ] (ΕΕ 2003, L 1, σ. 1)], (ΕΟΚ) αριθ. 1017/68 [του Συμβουλίου, της 19ης Ιουλίου 1968, περί εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμού στους τομείς των σιδηροδρομικών, οδικών και εσωτερικών πλωτών μεταφορών (ΕΕ ειδ. έκδ. 07/001, σ. 86)], (ΕΟΚ) αριθ. 4056/86 [του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 1986, για τον καθορισμό του τρόπου εφαρμογής των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης [ΕΟΚ] στις θαλάσσιες μεταφορές (ΕΕ 1986, L 378, σ. 4),] και (ΕΟΚ) αριθ. 3975/87 [του Συμβουλίου, της 14ης Δεκεμβρίου 1987, σχετικά με τον καθορισμό των λεπτομερειών εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμού που ισχύουν για τις επιχειρήσεις στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών (ΕΕ 1987, L 374, σ. 1),] δεν τυγχάνουν εφαρμογής, εκτός αν πρόκειται για κοινές επιχειρήσεις που δεν έχουν κοινοτική διάσταση και έχουν ως αντικείμενο ή ως αποτέλεσμα τον συντονισμό της ανταγωνιστικής συμπεριφοράς επιχειρήσεων που παραμένουν ανεξάρτητες.»
Β. Οι κατευθυντήριες γραμμές για τις οριζόντιες συγκεντρώσεις
10
Οι κατευθυντήριες γραμμές για την αξιολόγηση των οριζόντιων συγκεντρώσεων σύμφωνα με τον κανονισμό του Συμβουλίου για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων (ΕΕ 2004, C 31, σ. 5) (στο εξής: κατευθυντήριες γραμμές για τις οριζόντιες συγκεντρώσεις) έχουν ως εξής:
«[…]
13.
[…] η Επιτροπή καθορίζει σύμφωνα με το άρθρο 2 του κανονισμού [139/2004], κατά πόσον η συγκέντρωση θα εμποδίσει σημαντικά τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό, ιδίως με τη δημιουργία ή την ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης και θα πρέπει επομένως να κηρυχθεί ασυμβίβαστη με την κοινή αγορά. Πρέπει να τονιστεί ότι αυτοί οι παράγοντες δεν αποτελούν ένα “κατάλογο” που εφαρμόζεται μηχανικά σε κάθε περίπτωση. Η ανάλυση κάθε συγκεκριμένης υπόθεσης από πλευράς ανταγωνισμού θα βασίζεται μάλλον σε μια γενική αξιολόγηση των προβλεπόμενων επιπτώσεων της συγκέντρωσης, λαμβάνοντας υπόψη τους σχετικούς παράγοντες και συνθήκες. Τα στοιχεία αυτά δεν είναι πάντοτε όλα κρίσιμα για την εξέταση κάθε οριζόντιας συγκέντρωσης και μπορεί να μην χρειασθεί να αναλυθούν εξίσου λεπτομερώς όλα τα δεδομένα μιας υπόθεσης.
[…]
26.
Ορισμένοι παράγοντες οι οποίοι μεμονωμένα δεν είναι κατ’ ανάγκη αποφασιστικοί, μπορεί να αυξήσουν την πιθανότητα εμφάνισης σημαντικών μη συντονισμένων επιπτώσεων από μια συγκέντρωση. Αυτό δεν απαιτεί τη συνδρομή όλων των εν λόγω παραγόντων ούτε πρέπει να θεωρείται εξαντλητική η απαρίθμησ[ή] τους.
Μεγάλα μερίδια αγοράς των συμμετεχουσών επιχειρήσεων
27.
Όσο μεγαλύτερο είναι το μερίδιο αγοράς της, τόσο πιθανότερο είναι μια επιχείρηση να έχει ισχύ στην αγορά. Και όσο μεγαλύτερο είναι το άθροισμα μεριδίων αγοράς, τόσο πιθανότερο είναι η συγκέντρωση να οδηγήσει σε σημαντική αύξηση της ισχύος στην αγορά. Όσο μεγαλύτερη είναι η αύξηση της βάσης των πωλήσεων που έχουν μεγαλύτερα περιθώρια μετά από αύξηση των τιμών, τόσο πιθανότερο είναι η τελευταία να αποβεί επικερδής για τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις παρά την παράλληλη μείωση της παραγωγής.
Παρόλο που τα μερίδια αγοράς και τα αθροίσματά τους αποτελούν απλώς πρώτες ενδείξεις για την ισχύ στην αγορά και την αύξησή της, είναι κατά κανόνα σημαντικοί παράγοντες κατά την αξιολόγηση […]
Οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις είναι άμεσοι ανταγωνιστές
28.
Τα προϊόντα μπορούν να διαφοροποιηθούν […] εντός της σχετικής αγοράς, στη βάση ότι ορισμένα προϊόντα είναι πλησιέστερα υποκατάστατα απ’ ό,τι άλλα […]. Όσο μεγαλύτερη είναι η δυνατότητα υποκατάστασης μεταξύ των προϊόντων των συμμετεχουσών επιχειρήσεων, τόσο πιθανότερο είναι οι τελευταίες να αυξήσουν σημαντικά τις τιμές τους […]. Για παράδειγμα, η συγκέντρωση μεταξύ δύο παραγωγών που προσφέρουν προϊόντα τα οποία αποτελούν πρώτη και δεύτερη επιλογή για σημαντικό αριθμό πελατών, μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική αύξηση τιμών. Έτσι, το γεγονός ότι η άμιλλα μεταξύ των μερών αποτελούσε σημαντική πηγή ανταγωνισμού στην αγορά μπορεί να αποτελεί τον κεντρικό άξονα της ανάλυσης. Επίσης σημαντικές αυξήσεις τιμών είναι πιθανότερες σε περίπτωση υψηλών περιθωρίων προ της συγκέντρωσης. Τα κίνητρα των συμμετεχουσών επιχειρήσεων να αυξήσουν τις τιμές είναι πιθανότερο να περιοριστούν όταν οι αντίπαλες επιχειρήσεις παράγουν στενά υποκατάστατα των προϊόντων των συμμετεχουσών επιχειρήσεων απ’ ό,τι εάν προσφέρουν λιγότερο στενά υποκατάστατα […]. Επομένως μία συγκέντρωση έχει λιγότερες πιθανότητες να παρακωλύσει σημαντικά τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό, ιδίως με τη δημιουργία ή ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης, όταν υπάρχουν πολλές δυνατότητες υποκατάστασης μεταξύ των προϊόντων των συμμετεχουσών επιχειρήσεων και εκείνων που προσφέρουν οι αντίπαλοι παραγωγοί.
[…]
Η οντότητα που προκύπτει από τη συγκέντρωση είναι σε θέση να εμποδίσει την επέκταση των δραστηριοτήτων των ανταγωνιστών
36.
Ορισμένες σχεδιαζόμενες συγκεντρώσεις θα εμπόδιζαν σημαντικά τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό, αν επιτρεπόταν η πραγματοποίησή τους, καθώς η προκύπτουσα από τη συγκέντρωση επιχείρηση θα βρισκόταν σε θέση από την οποία θα είχε την ικανότητα και τα κίνητρα να δυσχεράνει την επέκταση των δραστηριοτήτων μικρότερων εταιρειών και δυνητικών ανταγωνιστών της ή με άλλο τρόπο να περιορίσει την ικανότητα των αντίπαλων της να την ανταγωνιστούν. Στην περίπτωση αυτή, οι ανταγωνιστές μπορεί να μην είναι σε θέση, είτε ατομικά είτε από κοινού, να ασκήσουν τέτοια πίεση στην εν λόγω επιχείρηση ώστε να μην αυξήσει τις τιμές ούτε να πάρει άλλα μέτρα σε βάρος του ανταγωνισμού. Για παράδειγμα, η οντότητα που προκύπτει από τη συγκέντρωση μπορεί να ελέγχει ή να επηρεάζει σε τέτοιο βαθμό τους όρους προμήθειας εισροών […] ή τις δυνατότητες διανομής […] ώστε να είναι περισσότερο δαπανηρή η επέκταση των δραστηριοτήτων ή η είσοδος των αντιπάλων επιχειρήσεων. Επίσης, αν η επιχείρηση αυτή ελέγχει διπλώματα ευρεσιτεχνίας […] ή άλλες μορφές πνευματικής ή βιομηχανικής ιδιοκτησίας (π.χ. σήματα) […] μπορεί να δυσχεράνει την επέκταση ή την είσοδο των αντιπάλων της. Σε αγορές όπου η διαλειτουργικότητα ανάμεσα σε διάφορες υποδομές ή πλατφόρμες είναι σημαντική […], μια συγκέντρωση μπορεί να παράσχει τη δυνατότητα και το κίνητρο στην επιχείρηση που προκύπτει απ’ αυτήν, να αυξήσει το κόστος και να μειώσει την ποιότητα των υπηρεσιών των αντιπάλων της […]. Κατά την αξιολόγησή της, η Επιτροπή μπορεί να λάβει υπόψη μεταξύ άλλων τη χρηματοοικονομική ισχύ της εν λόγω επιχείρησης σε σχέση με τους αντιπάλους της […]
Η συγκέντρωση καταργεί ένα σημαντικό παράγοντα ανταγωνισμού
37.
Ορισμένες επιχειρήσεις έχουν μεγαλύτερη επιρροή στην ανταγωνιστική διαδικασία απ’ όσο δείχνουν τα μερίδια αγοράς τους ή άλλοι ανάλογοι δείκτες. Η συγκέντρωση στην οποία συμμετέχει μία τέτοια επιχείρηση μπορεί να μεταβάλλει σημαντικά την ανταγωνιστική δυναμική κατά τρόπο που βλάπτει τον ανταγωνισμό, ιδίως όταν η αγορά παρουσιάζει ήδη υψηλό βαθμό συγκέντρωσης […]. Για παράδειγμα, μια επιχείρηση μπορεί να έχει εισέλθει πρόσφατα αλλά να αναμένεται να ασκήσει μελλοντικά σημαντική ανταγωνιστική πίεση στις άλλες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην αγορά.
38.
Στις αγορές όπου η καινοτομία αποτελεί σημαντικό παράγοντα ανταγωνισμού, μια συγκέντρωση μπορεί να αυξήσει την ικανότητα και τα κίνητρα των επιχειρήσεων να προβούν σε νέες καινοτομίες στην αγορά, και ως εκ τούτου την ανταγωνιστική πίεση στους αντιπάλους τους να καινοτομήσουν στην αγορά αυτή. Εναλλακτικά, μπορεί να παρακωλυθεί σημαντικά ο αποτελεσματικός ανταγωνισμός από μία συγκέντρωση μεταξύ δύο επιχειρήσεων που διαθέτουν σημαντικές καινοτομίες, για παράδειγμα μεταξύ δύο εταιρειών με προϊόντα “υπό ανάπτυξη” που σχετίζονται με μία ειδική αγορά προϊόντος. Επίσης, μία εταιρεία με σχετικά μικρό μερίδιο αγοράς μπορεί παρόλα αυτά να αποτελεί σημαντικό παράγοντα ανταγωνισμού, εάν έχει “υπό ανάπτυξη” προϊόντα με καλές προοπτικές […]».
Γ. Η κωδικοποιημένη ανακοίνωση για θέματα δικαιοδοσίας
11
Η κωδικοποιημένη ανακοίνωση της Επιτροπής για θέματα δικαιοδοσίας βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 139/2004 για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων (ΕΕ 2008, C 95, σ. 1) (στο εξής: κωδικοποιημένη ανακοίνωση για θέματα δικαιοδοσίας) έχει ως εξής:
«[…]
(38)
Ο γενικός και τελολογικός ορισμός μιας συγκέντρωσης που διατυπώνεται στο άρθρο 3 παράγραφος 1 [του κανονισμού 139/2004] –όπου σκοπός είναι ο έλεγχος μίας ή περισσοτέρων επιχειρήσεων– υπονοεί ότι είναι αδιάφορο αν ο έλεγχος αποκτήθηκε με μία ή περισσότερες νομικές πράξεις, εφόσον το τελικό αποτέλεσμα συνιστά μία και μοναδική συγκέντρωση. Δύο ή περισσότερες πράξεις συνιστούν μία μόνη συγκέντρωση, για τους σκοπούς του άρθρου 3, αν έχουν ενιαίο χαρακτήρα. Θα πρέπει επομένως να προσδιορισθεί κατά πόσον το αποτέλεσμα είναι η απόκτηση εκ μέρους μίας ή περισσοτέρων επιχειρήσεων, άμεσου ή έμμεσου οικονομικού ελέγχου επί των δραστηριοτήτων μιας ή περισσοτέρων άλλων επιχειρήσεων. Για την εν λόγω εκτίμηση, θα πρέπει να διαπιστωθεί η οικονομική πραγματικότητα πίσω από τις σχετικές πράξεις και, ως εκ τούτου, ο οικονομικός σκοπός που επιδιώκουν τα μέρη. Αυτό σημαίνει ότι, για να διαπιστωθεί ο ενιαίος χαρακτήρας των εν λόγω πράξεων, θα πρέπει να εξετάζεται, σε κάθε μεμονωμένη περίπτωση, αν είναι αλληλένδετες κατά τρόπο ώστε η μία δεν θα είχε πραγματοποιηθεί χωρίς την άλλη […]
(39)
Στο σημείο 20 της αιτιολογικής σκέψης του κανονισμού συγκεντρώσεων επεξηγείται σχετικά ότι ενδείκνυται να αντιμετωπίζονται ως ενιαία συγκέντρωση οι πράξεις οι οποίες είναι στενά συναφείς υπό την έννοια ότι συνδέονται με όρους. […]
[…]
(41)
Πάντως, περισσότερες της μίας πράξεις, ακόμη και αν συνδέονται μεταξύ τους με όρους, δεν μπορούν να αντιμετωπισθούν ως ενιαία συγκέντρωση, παρά μόνο αν ο έλεγχος αποκτάται εντέλει από την ίδια επιχείρηση ή επιχειρήσεις. […]
[…]
(44)
Η αρχή σύμφωνα με την οποία περισσότερες της μίας πράξεις μπορούν να αντιμετωπισθούν ως μία ενιαία πράξη συγκέντρωσης σύμφωνα με τις προαναφερθείσες προϋποθέσεις, ισχύει μόνο αν προκύπτει απόκτηση ελέγχου μίας ή περισσοτέρων επιχειρήσεων από το(τα) ίδιο(α) πρόσωπο(α) ή επιχείρηση(εις).»
Δ. Ο Κανονισμός Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου
12
Τα άρθρα 91 και 92 του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου καθορίζουν, αντιστοίχως, το αντικείμενο των αποδεικτικών μέσων και τη σχετική με αυτά διαδικασία.
13
Τα άρθρα 93 έως 95 του Κανονισμού Διαδικασίας προβλέπουν τους δικονομικούς κανόνες της εμμάρτυρης απόδειξης.
14
Το άρθρο 96 του Κανονισμού Διαδικασίας αφορά την πραγματογνωμοσύνη.
II. Το ιστορικό της διαφοράς και η επίδικη απόφαση
15
Το ιστορικό της διαφοράς εκτίθεται στις σκέψεις 2 έως 18 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20, T‑315/20 και T‑319/20, καθώς και στις σκέψεις 2 έως 16 της απόφασης T‑317/20. Για τις ανάγκες της παρούσας διαδικασίας, μπορεί να συνοψισθεί ως ακολούθως.
Α. Το πλαίσιο της συγκέντρωσης
16
Η RWE AG είναι εταιρία γερμανικού δικαίου η οποία, κατά τον χρόνο κοινοποίησης της σχεδιαζόμενης πράξης συγκέντρωσης, δραστηριοποιούνταν σε όλη την αλυσίδα παροχής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των τομέων της παραγωγής, της χονδρικής προμήθειας, της μεταφοράς, της διανομής, του λιανικού εμπορίου ενέργειας, καθώς και των ενεργειακών υπηρεσιών προς τους καταναλωτές (όπως η μέτρηση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, η ηλεκτροκίνηση κ.λπ.) (στο εξής: αγορά ηλεκτρικής ενέργειας). Η RWE και οι θυγατρικές της, συμπεριλαμβανομένης της innogy SE, δραστηριοποιούνται σε διάφορα κράτη μέλη.
17
Η E.ON SE είναι εταιρία γερμανικού δικαίου η οποία, κατά τον ίδιο χρόνο, ασκούσε τις δραστηριότητές της σε όλη την αλυσίδα προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας, ήτοι στην παραγωγή, τη χονδρική πώληση, τη διανομή και το λιανικό εμπόριο ηλεκτρικής ενέργειας. Η E.ON κατέχει και εκμεταλλεύεται εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας σε διάφορα κράτη μέλη.
18
Οι πρωτοδίκως προσφεύγουσες και νυν αναιρεσείουσες (στο εξής: αναιρεσείουσες) είναι επιχειρήσεις του δημοσίου τομέα, γερμανικού δικαίου, οι οποίες παράγουν ηλεκτρική ενέργεια τόσο από συμβατικές πηγές ενέργειας (στο εξής: ηλεκτρική ενέργεια από συμβατικές πηγές) όσο και από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και των οποίων οι εγκαταστάσεις παραγωγής βρίσκονται στη Γερμανία.
19
Η επίμαχη εν προκειμένω συγκέντρωση εντάσσεται στο πλαίσιο μιας σύνθετης ανταλλαγής στοιχείων ενεργητικού μεταξύ της RWE και της E.ON, την οποία οι δύο εμπλεκόμενες επιχειρήσεις ανήγγειλαν στις 11 και 12 Μαρτίου 2018 (στο εξής: συνολική πράξη συγκέντρωσης). Η ανταλλαγή αυτή έλαβε τη μορφή μιας πρώτης πράξης, ήτοι της επίμαχης εν προκειμένω συγκέντρωσης, μέσω της οποίας η RWE επιθυμεί να αποκτήσει τον αποκλειστικό έλεγχο ή τον από κοινού έλεγχο ορισμένων εγκαταστάσεων παραγωγής της E.ON. Η δεύτερη πράξη συγκέντρωσης συνίσταται στην απόκτηση από την E.ON αποκλειστικού ελέγχου των δραστηριοτήτων διανομής και λιανικού εμπορίου, καθώς και ορισμένων εγκαταστάσεων παραγωγής της innogy, εταιρίας την οποία ελέγχει η RWE. Τέλος, μια τρίτη πράξη συγκέντρωσης προβλέπει ότι η RWE θα αποκτήσει συμμετοχή ύψους 16,67 % στην E.ON.
20
Με έγγραφα που απέστειλαν, αντιστοίχως, στις 17 Απριλίου, 24 Απριλίου, 25 Απριλίου, 16 Ιουλίου και 13 Νοεμβρίου 2018, οι αναιρεσείουσες γνωστοποίησαν στην Επιτροπή την επιθυμία τους να μετάσχουν στη διαδικασία σχετικά με την πρώτη και τη δεύτερη πράξη συγκέντρωσης.
21
Στις 26 Ιουνίου 2018 διεξήχθη συνάντηση μεταξύ των εκπροσώπων των αναιρεσειουσών στις υποθέσεις C‑464/23 P, C‑465/23 P, C‑467/23 P και C‑470/23 P και της Επιτροπής κατά την οποία οι εν λόγω εκπρόσωποι εξέθεσαν στην Επιτροπή τις ανησυχίες των εντολέων τους όσον αφορά την πρώτη και τη δεύτερη πράξη συγκέντρωσης και την επιθυμία τους να μετάσχουν στις σχετικές διαδικασίες. Στις 28 Αυγούστου 2018 πραγματοποιήθηκαν κατ’ ιδίαν συναντήσεις μεταξύ της Επιτροπής και καθεμιάς από τις τέσσερις ως άνω αναιρεσείουσες, κατά τις οποίες αυτές υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με τις εν λόγω πράξεις συγκέντρωσης.
22
Η δεύτερη πράξη συγκέντρωσης (στο εξής: πράξη M.8870) κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή την 31η Ιανουαρίου 2019. Η Επιτροπή εξέδωσε, ως προς την εν λόγω πράξη, την απόφαση C(2019) 6530 final, της 17ης Σεπτεμβρίου 2019, με την οποία μια συγκέντρωση κηρύσσεται συμβατή με την εσωτερική αγορά και με τη συμφωνία ΕΟΧ (υπόθεση M.8870 – E.ON/Innogy) (ΕΕ 2020, C 379, σ. 16).
23
Η τρίτη πράξη συγκέντρωσης κοινοποιήθηκε στην Bundeskartellamt (Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Συμπράξεων, Γερμανία), η οποία την ενέκρινε με απόφαση της 26ης Φεβρουαρίου 2019 (υπόθεση B8‑28/19, στο εξής: πράξη B8‑28/19).
Β. Η διοικητική διαδικασία
24
Στις 22 Ιανουαρίου 2019 κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 4 του κανονισμού 139/2004, πρόταση συγκέντρωσης μέσω της οποίας η RWE επιθυμούσε να αποκτήσει, κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του εν λόγω κανονισμού, τον αποκλειστικό ή τον από κοινού έλεγχο ορισμένων εγκαταστάσεων παραγωγής της E.ON.
25
Την 31η Ιανουαρίου 2019 η Επιτροπή δημοσίευσε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης εκ των προτέρων κοινοποίηση της συγκέντρωσης αυτής (υπόθεση M.8871 – RWE/E.ON Assets) (ΕΕ 2019, C 38, σ. 22) (στο εξής: πράξη M.8871), σύμφωνα με το άρθρο 4, παράγραφος 3, του κανονισμού 139/2004.
26
Οι εγκαταστάσεις παραγωγής της E.ON που επρόκειτο να αποκτήσει η RWE στο πλαίσιο της πράξης M.8871 περιλαμβάνουν, αφενός, τις οντότητες και τις συμμετοχές στις ακόλουθες οντότητες, οι οποίες δραστηριοποιούνται στον τομέα της ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές:
–
E.ON Climate & Renewables GmbH (Γερμανία),
–
Amrum Offshore West GmbH (Γερμανία),
–
E.ON Climate & Renewables UK Limited (Ηνωμένο Βασίλειο),
–
E.ON Climate & Renewables North America LLC (Ηνωμένες Πολιτείες),
–
E.ON Wind Sweden AB (Σουηδία),
–
E.ON Climate & Renewables Italia Srl (Ιταλία),
–
Arkona (Γερμανία) και
–
Delta Nordsee (Γερμανία).
27
Επιπλέον, η RWE απέκτησε εταιρική συμμετοχή ύψους 60,08 % στη Rampion NewCo (Ηνωμένο Βασίλειο), η οποία με τη σειρά της κατέχει το 50 % της Rampion Offshore Wind Limited (Ηνωμένο Βασίλειο), αποκτώντας με τον τρόπο αυτόν έμμεση συμμετοχή ύψους 30,1 % στη Rampion Offshore Wind.
28
Οι εγκαταστάσεις παραγωγής της E.ON που αφορούν την πράξη M.8871 περιλαμβάνουν, αφετέρου, συμμετοχές και τα σχετικά δικαιώματα ανάληψης σε εγκαταστάσεις πυρηνικής ενέργειας, ήτοι:
–
μειοψηφική συμμετοχή ύψους 12,5 % στην Kernkraftwerke Lippe-Ems GmbH (Γερμανία),
–
μειοψηφική συμμετοχή ύψους 25 % στην Kernkraftwerk Gundremmingen GmbH (Γερμανία), καθώς και ποσοστό 25 % επί των καυσίμων, των πυρηνικών αποβλήτων και των ακινήτων που σχετίζονται με τον συγκεκριμένο πυρηνικό σταθμό ηλεκτροπαραγωγής.
29
Στο πλαίσιο της εξέτασης της πράξης M.8871, η Επιτροπή διενήργησε έρευνα αγοράς και, βάσει αυτής, διαβίβασε σε ορισμένες επιχειρήσεις, περιλαμβανομένων των αναιρεσειουσών, ερωτηματολόγιο, στο οποίο αυτές απάντησαν στις 30 Ιανουαρίου 2019.
30
Με έγγραφο της 31ης Ιανουαρίου 2019, οι ως άνω αναιρεσείουσες επανέλαβαν την επιθυμία τους να μετάσχουν στη διαδικασία που διεξήγαγε η Επιτροπή και, με την ευκαιρία αυτή, να τύχουν ακρόασης από την Επιτροπή, σε περίπτωση που η Επιτροπή αποφάσιζε να κινήσει το στάδιο εμπεριστατωμένης εξέτασης, σύμφωνα με το άρθρο 6, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, του κανονισμού 139/2004.
Γ. Η επίδικη απόφαση
31
Στις 26 Φεβρουαρίου 2019 η Επιτροπή εξέδωσε την επίδικη απόφαση, με την οποία η πράξη M.8871 κηρύχθηκε συμβατή προς την εσωτερική αγορά κατά το στάδιο εξέτασης που προβλέπεται στο άρθρο 6, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 139/2004 και στο άρθρο 57 της Συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ), της 2ας Μαΐου 1992 (ΕΕ 1994, L 1, σ. 3).
III. Οι διαδικασίες ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και οι αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις
32
Με πέντε δικόγραφα που κατέθεσαν στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 27 Μαΐου 2020, οι αναιρεσείουσες άσκησαν προσφυγές με αίτημα την ακύρωση της επίδικης απόφασης.
33
Προς στήριξη των προσφυγών τους, οι ως άνω αναιρεσείουσες προέβαλαν, με κατ’ ουσίαν πανομοιότυπη διατύπωση, έξι λόγους ακυρώσεως οι οποίοι αντλούνται, ο πρώτος, από εσφαλμένη κατάτμηση της ανάλυσης της συνολικής πράξης συγχώνευσης, ο δεύτερος, από παράβαση της υποχρέωσης αιτιολόγησης, ο τρίτος, από προσβολή του δικαιώματος ακροάσεως, ο τέταρτος, από προσβολή του δικαιώματος αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας, ο πέμπτος, από πρόδηλη πλάνη εκτίμησης και, ο έκτος, από παράβαση της υποχρέωσης επιμέλειας.
34
Με τις αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε τις προσφυγές.
IV. Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου και τα αιτήματα των διαδίκων
35
Με πέντε δικόγραφα που κατέθεσαν στη Γραμματεία του Δικαστηρίου την 21η Ιουλίου 2023, οι αναιρεσείουσες άσκησαν τις υπό κρίση αναιρέσεις.
36
Την ίδια ημέρα, οι αναιρεσείουσες, οι οποίες είχαν εξάλλου ασκήσει, το 2021, πέντε προσφυγές ακυρώσεως της απόφασης που μνημονεύεται στη σκέψη 22 της παρούσας απόφασης (υποθέσεις T‑53/21, T‑55/21, T‑56/21, T‑61/21 και T‑62/21), οι οποίες εξακολουθούσαν να εκκρεμούν ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου την 21η Ιουλίου 2023, ζήτησαν την αναστολή της εξέτασης των υπό κρίση αιτήσεων αναιρέσεως μέχρι την έκδοση των αποφάσεων του Γενικού Δικαστηρίου επί των εν λόγω υποθέσεων.
37
Με απόφαση της 19ης Σεπτεμβρίου 2023, ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου, αφού άκουσε τους διαδίκους επί των ως άνω αιτήσεων αναστολής καθώς και επί της ενδεχόμενης συνεκδίκασης των υπό κρίση αιτήσεων αναιρέσεως, απέρριψε τις ως άνω αιτήσεις αναστολής και διέταξε τη συνεκδίκαση των υποθέσεων.
38
Με τις υπό κρίση αιτήσεις αναιρέσεως, οι αναιρεσείουσες ζητούν από το Δικαστήριο, με πανομοιότυπη διατύπωση, έκαστη κατά το μέρος που την αφορά:
–
να αναιρέσει τις αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις και να ακυρώσει την επίδικη απόφαση,
–
επικουρικώς και εν πάση περιπτώσει να αναπέμψει την υπόθεση ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου,
–
να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα, συμπεριλαμβανομένων των εξόδων για την αμοιβή των δικηγόρων και των δαπανών μετακίνησης στο πλαίσιο της διαδικασίας ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου.
39
Η Επιτροπή και οι λοιποί μετέχοντες στη διαδικασία ζητούν από το Δικαστήριο:
–
να απορρίψει τις αιτήσεις αναιρέσεως και
–
να καταδικάσει τις αναιρεσείουσες στα δικαστικά έξοδα.
V. Επί των αναιρέσεων
40
Προς στήριξη των υπό κρίση αιτήσεων αναιρέσεως, οι αναιρεσείουσες προβάλλουν, με πανομοιότυπη διατύπωση, τέσσερις λόγους αναιρέσεως, οι οποίοι αφορούν παράβαση του άρθρου 101 ΣΛΕΕ και προσβολή των διαδικαστικών δικαιωμάτων των αναιρεσειουσών (πρώτος λόγος αναιρέσεως), εσφαλμένη εφαρμογή του άρθρου 3 του κανονισμού 139/2004 (δεύτερος λόγος αναιρέσεως), εσφαλμένη εφαρμογή του άρθρου 2 του ίδιου κανονισμού (τρίτος λόγος αναιρέσεως) και παραβίαση των αρχών κατανομής του βάρους απόδειξης (τέταρτος λόγος αναιρέσεως).
Α. Επί του πρώτου λόγου αναιρέσεως, ο οποίος αφορά παράβαση του άρθρου 101 ΣΛΕΕ και προσβολή των διαδικαστικών δικαιωμάτων των αναιρεσειουσών
1.
Επί του παραδεκτού
α)
Επιχειρήματα των διαδίκων
41
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι στις αιτήσεις αναιρέσεως δεν προσδιορίζονται οι σκέψεις των αναιρεσιβαλλόμενων αποφάσεων που ενέχουν πλάνη περί το δίκαιο και, ως εκ τούτου, δεν πληρούνται οι απαιτήσεις του άρθρου 169, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου.
β)
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
42
Κατά πάγια νομολογία, από το άρθρο 256, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ, από το άρθρο 58, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς και από το άρθρο 168, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, συνάγεται ότι η αίτηση αναιρέσεως πρέπει να προσδιορίζει με ακρίβεια τα επικρινόμενα σημεία της απόφασης της οποίας ζητείται η αναίρεση, καθώς και τα νομικά επιχειρήματα που στηρίζουν κατά τρόπο συγκεκριμένο το αίτημα αυτό, άλλως η αίτηση αναιρέσεως ή ο οικείος λόγος αναιρέσεως είναι απαράδεκτα (απόφαση της 4ης Οκτωβρίου 2024, thyssenkrup κατά Επιτροπής, C‑581/22 P, EU:C:2024:821, σκέψη 57 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
43
Δεν πληροί ιδίως τις ανωτέρω απαιτήσεις και πρέπει να κηρύσσεται απαράδεκτος λόγος με τον οποίο προβάλλονται επιχειρήματα τα οποία δεν είναι αρκούντως σαφή και ακριβή ώστε να παρέχεται στο Δικαστήριο η δυνατότητα να ασκήσει τον εκ μέρους του έλεγχο νομιμότητας, μεταξύ άλλων διότι τα ουσιώδη στοιχεία επί των οποίων στηρίζεται ο λόγος αναιρέσεως δεν προκύπτουν κατά τρόπο αρκούντως συνεκτικό και κατανοητό από το κείμενο της αιτήσεως αναιρέσεως, το οποίο είναι διατυπωμένο κατά τρόπο ασαφή και διφορούμενο. Το Δικαστήριο έχει επίσης κρίνει ότι έπρεπε να απορριφθεί ως προδήλως απαράδεκτη αίτηση αναιρέσεως στερούμενη συνεκτικής δομής, περιοριζόμενη σε γενικόλογες διαπιστώσεις που δεν προσδιόριζαν επακριβώς τα σημεία της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης τα οποία ενδεχομένως ενείχαν πλάνη περί το δίκαιο (απόφαση της 4ης Οκτωβρίου 2024, thyssenkrup κατά Επιτροπής, C‑581/22 P, EU:C:2024:821, σκέψη 58 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
44
Εν προκειμένω, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι οι αναιρεσείουσες προσδιόρισαν με ακρίβεια τις σκέψεις της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης κατά των οποίων βάλλουν με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως και ότι εξέθεσαν κατά τρόπο ακριβή και συγκεκριμένο τα νομικά σφάλματα στα οποία φέρεται να υπέπεσε το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις αυτές.
45
Συνεπώς, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως είναι παραδεκτός.
2.
Επί της ουσίας
α)
Επί του πρώτου σκέλους
1) Επιχειρήματα των διαδίκων
46
Οι αναιρεσείουσες βάλλουν κατά της απόρριψης από το Γενικό Δικαστήριο, στις σκέψεις 393 και 394 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στις σκέψεις 392 και 393 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, της εφαρμογής του άρθρου 101 ΣΛΕΕ. Αυτή η «συλλήβδην» απόρριψη ουδόλως αιτιολογείται με ακρίβεια και είναι εσφαλμένη Κατ’ αρχάς, η αποτελεσματικότητα της απαγόρευσης των συμπράξεων του άρθρου 101 ΣΛΕΕ δεν μπορεί να θιγεί από τις δικονομικής φύσεως επιταγές του κανονισμού 139/2004 και, ως εκ τούτου, το Γενικό Δικαστήριο δεν μπορούσε να παραπέμψει στον εν λόγω κανονισμό προκειμένου να αποκλείσει την εφαρμογή της ως άνω διάταξης. Επιπλέον, από την απόφαση της 7ης Σεπτεμβρίου 2017, Austria Asphalt (C‑248/16, στο εξής: απόφαση Austria Asphalt, EU:C:2017:643, σκέψεις 33 και 34), την οποία επικαλείται το Γενικό Δικαστήριο, δεν προκύπτει ότι μια συγκέντρωση δεν μπορεί να συνιστά ουσιώδη παράβαση του άρθρου 101 ΣΛΕΕ δυνάμει του κανονισμού 139/2004. Συγκεκριμένα, η απόφαση αυτή αφορά στην πραγματικότητα τη διάκριση των διαδικαστικών απαιτήσεων που προβλέπονται, αφενός, στον εν λόγω κανονισμό και, αφετέρου, στον κανονισμό 1/2003. Ειδικότερα, το πρωτογενές δίκαιο εφαρμόζεται στις πράξεις συγκέντρωσης όταν οι μετέχοντες στη συγκέντρωση συμφωνούν –όπως εν προκειμένω– για τον περιορισμό του ανταγωνισμού, όπως προκύπτει τόσο από το ιστορικό θέσπισης του κανονισμού 139/2004 όσο και από το γράμμα του και από τη νομολογία.
47
Ομοίως, κατά τη νομολογία, η εφαρμογή του κανονισμού 139/2004 δεν αποκλείει την εφαρμογή του πρωτογενούς ουσιαστικού δικαίου. Με την απόφαση της 16ης Μαρτίου 2023, Towercast (C‑449/21 P, EU:C:2023:207, σκέψεις 33 επ.), το Δικαστήριο έκρινε ότι, μολονότι το άρθρο 21 του κανονισμού 139/2004 αποκλείει την εφαρμογή του κανονισμού 1/2003 για τις συγκεντρώσεις που ορίζονται στο άρθρο 3 του κανονισμού 139/2004, το εν λόγω αποτέλεσμα αποκλεισμού αφορά, βάσει του ίδιου του γράμματος της εν λόγω διάταξης, μόνον τις πράξεις του παράγωγου δικαίου. Εν κατακλείδι, οι ως άνω αρχές επιβάλλονται προκειμένου να αποφευχθούν αποκλίνουσες εκτιμήσεις στον τομέα του ελέγχου των συγκεντρώσεων.
48
Η Επιτροπή, η RWE και η E.ON αμφισβητούν τα επιχειρήματα των αναιρεσειουσών.
2) Εκτίμηση του Δικαστηρίου
49
Όσον αφορά την αιτίαση των αναιρεσειουσών σχετικά με την αιτιολογία της απόφασης του Γενικού Δικαστηρίου, επισημαίνεται εκ προοιμίου ότι, κατά πάγια νομολογία, η επιβαλλομένη από το άρθρο 296, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ αιτιολογία πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στη φύση της εκάστοτε πράξης και πρέπει να προκύπτει από αυτή, με σαφήνεια και χωρίς αμφισημία, η συλλογιστική του θεσμικού οργάνου που την εξέδωσε, ώστε να καθίσταται δυνατό στους μεν ενδιαφερόμενους να γνωρίζουν τους λόγους για τους οποίους ελήφθη το σχετικό μέτρο, στο δε αρμόδιο δικαιοδοτικό όργανο να ασκήσει τον έλεγχό του. Η απαίτηση αιτιολόγησης πρέπει να εκτιμάται με γνώμονα τις περιστάσεις της υπό κρίση υπόθεσης, ιδίως δε το περιεχόμενο της πράξης, τη φύση των παρατιθέμενων στοιχείων της αιτιολογίας και το συμφέρον που έχουν ενδεχομένως για παροχή διευκρινίσεων οι αποδέκτες ή άλλα πρόσωπα τα οποία η πράξη αφορά άμεσα και ατομικά. Η αιτιολογία δεν απαιτείται να διασαφηνίζει όλα τα ουσιώδη πραγματικά και νομικά στοιχεία, καθόσον το ζήτημα αν η αιτιολογία μιας πράξης πληροί τις απαιτήσεις του άρθρου 296, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ πρέπει να εκτιμάται όχι μόνον βάσει του περιεχομένου της, αλλά και του πλαισίου στο οποίο εντάσσεται καθώς και του συνόλου των κανόνων δικαίου που διέπουν τον σχετικό τομέα (απόφαση της 29ης Ιουλίου 2024, Ryanair και Laudamotion κατά Επιτροπής, C‑591/21 P, EU:C:2024:635, σκέψη 166 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
50
Εν προκειμένω, το Γενικό Δικαστήριο, αφού εξέθεσε, στη σκέψη 392 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στη σκέψη 391 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, ότι οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι, με τη συνολική πράξη συγκέντρωσης, η RWE και η E.ON κατένειμαν μεταξύ τους τα στάδια της αξιακής αλυσίδας στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας στη Γερμανία, κατάσταση η οποία συνιστά περιορισμό του ανταγωνισμού κατά παράβαση του άρθρου 101 ΣΛΕΕ, επισήμανε, στη σκέψη 393 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στη σκέψη 392 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, ότι από το άρθρο 21, παράγραφος 1, του κανονισμού 139/2004 προκύπτει ότι ο εν λόγω κανονισμός είναι ο μόνος που εφαρμόζεται στις συγκεντρώσεις όπως αυτές ορίζονται στο άρθρο 3 αυτού, για τις οποίες ο κανονισμός 1/2003 δεν τυγχάνει, κατ’ αρχήν, εφαρμογής. Το Γενικό Δικαστήριο, παραπέμποντας στην απόφαση Austria Asphalt, επισήμανε περαιτέρω ότι, αντιθέτως, ο κανονισμός 1/2003 έχει εφαρμογή στη συμπεριφορά επιχειρήσεων η οποία, χωρίς να αποτελεί συγκέντρωση κατά την έννοια του κανονισμού 139/2004, μπορεί όμως να καταλήξει σε μεταξύ τους συντονισμό αντίθετο προς το άρθρο 101 ΣΛΕΕ και η οποία, εξ αυτού του λόγου, υπόκειται στον έλεγχο της Επιτροπής ή των εθνικών αρχών ανταγωνισμού.
51
Στη σκέψη 394 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στη σκέψη 393 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, το Γενικό Δικαστήριο προσέθεσε ότι δεν αμφισβητήθηκε το γεγονός ότι το αντικείμενο της επίδικης απόφασης αφορούσε πράξη συγκέντρωσης. Κατέληξε επίσης στο συμπέρασμα, στην ίδια σκέψη, ότι, λαμβανομένης υπόψη της εκτίμησής του που περιλαμβάνεται στη σκέψη 393 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στη σκέψη 392 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, το επιχείρημα των αναιρεσειουσών περί παράβασης του άρθρου 101 ΣΛΕΕ ήταν αλυσιτελές.
52
Κατ’ αυτόν τον τρόπο, το Γενικό Δικαστήριο, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζουν οι αναιρεσείουσες, συμμορφώθηκε προς την υποχρέωση αιτιολόγησης που υπέχει από το άρθρο 296 ΣΛΕΕ. Συναφώς, όπως προκύπτει από τις αιτήσεις αναιρέσεως, οι αναιρεσείουσες προέβαλαν επί της ουσίας αιτιάσεις κατά των εκτιμήσεων που περιλαμβάνονται στις ως άνω σκέψεις των αναιρεσιβαλλόμενων αποφάσεων, οι δε εκτιμήσεις του Δικαστηρίου που παρατίθενται στις σκέψεις 54 έως 58 της παρούσας απόφασης καταδεικνύουν ότι το Δικαστήριο μπόρεσε να ασκήσει τον έλεγχό του επί της εκτίμησης του Γενικού Δικαστηρίου.
53
Όσον αφορά τις επί της ουσίας επικρίσεις των αναιρεσειουσών σε σχέση με την ως άνω εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου, επισημαίνεται ότι οι εν λόγω επικρίσεις θεμελιώνονται σε εσφαλμένη ερμηνεία των αναιρεσιβαλλόμενων αποφάσεων.
54
Στη σκέψη 394 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στη σκέψη 393 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, το Γενικό Δικαστήριο δεν απέκλεισε την εφαρμογή του άρθρου 101 ΣΛΕΕ στις συμφωνίες που συνήφθησαν μεταξύ της RWE και της E.ON για τους σκοπούς της πράξης M.8871.
55
Στις σκέψεις αυτές, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε κατ’ ουσίαν ότι, δεδομένου ότι αντικείμενο της επίδικης απόφασης ήταν η εξέταση πράξης συγκέντρωσης κοινοποιηθείσας στην Επιτροπή, η συμμόρφωση προς το άρθρο 101 ΣΛΕΕ έπρεπε να ελεγχθεί, όπως και ορθώς έγινε άλλωστε, βάσει του κανονισμού 139/2004, αντικείμενο του οποίου είναι ο προληπτικός έλεγχος των πράξεων συγκέντρωσης υπό το πρίσμα των άρθρων 101 και 102 ΣΛΕΕ (πρβλ. απόφαση Austria Asphalt, σκέψεις 30 και 31), και όχι βάσει του κανονισμού 1/2003, αντικείμενο του οποίου είναι ο έλεγχος των συμφωνιών, αποφάσεων, εναρμονισμένων πρακτικών και καταστάσεων κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης που μνημονεύονται στις ίδιες διατάξεις της Συνθήκης.
56
Ενεργώντας όμως κατ’ αυτόν τον τρόπο, το Γενικό Δικαστήριο δεν παρέβη την εφαρμοστέα ρύθμιση και ορθώς παρέπεμψε, στη σκέψη 393 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στη σκέψη 392 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, στη σχετική με τη ρύθμιση αυτή νομολογία που παρατίθεται στις σκέψεις 32 και 33 της απόφασης Austria Asphalt.
57
Η εν λόγω εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου δεν τίθεται εν αμφιβόλω ούτε από την απόφαση της 16ης Μαρτίου 2023, Towercast (C‑449/21 P, EU:C:2023:207), την οποία επικαλούνται οι αναιρεσείουσες. Στην υπόθεση εκείνη, η αμφισβητούμενη συγκέντρωση, η οποία δεν υπερέβαινε τα όρια που καθορίζονται στο άρθρο 1 του κανονισμού 139/2004, δεν είχε κοινοποιηθεί και, επομένως, ο κανονισμός 139/2004, σε αντίθεση προς την επίμαχη εν προκειμένω συγκέντρωση, δεν μπορούσε να εφαρμοστεί, όπως δεν μπορούσε να ισχύει και το αποτέλεσμα αποκλεισμού που προβλέπει το άρθρο 21, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού.
58
Στο μέτρο που οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι η RWE και η E.ON συμφώνησαν να περιορίσουν τον ανταγωνισμό, μέσω σύνθετης πράξης η οποία επέβαλε «κατάπαυση του πυρός» μεταξύ «πρώην αδυσώπητων ανταγωνιστών», και ότι η Επιτροπή και το Γενικό Δικαστήριο δεν μπορούσαν να αγνοήσουν τις εν λόγω περιστάσεις, επισημαίνεται ότι, μολονότι τέτοιες περιστάσεις θα μπορούσαν, ενδεχομένως, κατόπιν καταγγελίας, να ερευνηθούν από την Επιτροπή βάσει του κανονισμού 1/2003, δεν θα μπορούσαν να εμπίπτουν στο πεδίο της διαρθρωτικής εξέτασης της πράξης συγκέντρωσης στην οποία προέβη η Επιτροπή με την επίδικη απόφαση βάσει του κανονισμού 139/2004 και, κατά συνέπεια, στον εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου έλεγχο νομιμότητας της απόφασης αυτής.
59
Κατόπιν των ανωτέρω, το πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμο.
β)
Επί του δευτέρου σκέλους
1) Επιχειρήματα των διαδίκων
60
Οι αναιρεσείουσες επισημαίνουν ότι το Γενικό Δικαστήριο, λόγω της θέσης του σχετικά με το άρθρο 101 ΣΛΕΕ, δεν έλεγξε αν τα αποδεικτικά στοιχεία που είχαν προσκομίσει θεμελίωναν περιορισμό του ανταγωνισμού απαγορευόμενο από το άρθρο 101 ΣΛΕΕ. Από τη δικογραφία όμως προκύπτει ότι η RWE και η E.ON συμφώνησαν να κατανείμουν μεταξύ τους την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Το Γενικό Δικαστήριο μπορούσε και όφειλε να χαρακτηρίσει την εν λόγω κατανομή της αγοράς ως απαγορευμένη δυνάμει του άρθρου 101 παράγραφος 1, ΣΛΕΕ. Επιπλέον, δεν αμφισβητείται ότι η Επιτροπή δεν έλεγξε την πράξη M.8871 υπό το πρίσμα του άρθρου 101 ΣΛΕΕ ούτε ότι τα εμπλεκόμενα στη συγκέντρωση μέρη δεν προσκόμισαν οιοδήποτε δικαιολογητικό στοιχείο ως προς το ότι η εν λόγω συγκέντρωση θα είχε ευνοϊκά αποτελέσματα, δυνάμει του άρθρου 101, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ.
61
Η Επιτροπή, η RWE και η E.ON αμφισβητούν τα επιχειρήματα των αναιρεσειουσών.
2) Εκτίμηση του Δικαστηρίου
62
Με το υπό κρίση σκέλος, οι αναιρεσείουσες προσάπτουν κατ’ ουσίαν στο Γενικό Δικαστήριο ότι δεν έλεγξε αν τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκόμισαν κατά τις πρωτοβάθμιες διαδικασίες στοιχειοθετούσαν την ύπαρξη σύμπραξης αντίθετης στο άρθρο 101 ΣΛΕΕ.
63
Από την εξέταση του πρώτου σκέλους του υπό κρίση λόγου αναιρέσεως προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο όταν διαπίστωσε ότι η Επιτροπή ορθώς εξέτασε την επίμαχη συγκέντρωση στο πλαίσιο του προληπτικού ελέγχου που προβλέπει ο κανονισμός 139/2004 και, εν συνεχεία, ότι κάθε στοιχείο σχετικό με την ύπαρξη αντίθετης προς τον ανταγωνισμό σύμπραξης κατά την έννοια του άρθρου 101 ΣΛΕΕ θα μπορούσε, ενδεχομένως, να αποτελέσει αντικείμενο καταγγελίας στο πλαίσιο του κανονισμού 1/2003.
64
Δεν εναπόκειται όμως στο Γενικό Δικαστήριο να προβαίνει σε εκτιμήσεις άσχετες με τον έλεγχο της νομιμότητας της απόφασης κατά της οποίας έχει ασκηθεί ενώπιόν του προσφυγή ακυρώσεως.
65
Υπό τις συνθήκες αυτές, το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αλυσιτελές.
γ)
Επί του τρίτου σκέλους
1) Επιχειρήματα των διαδίκων
66
Οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν κατ’ ουσίαν ότι το Γενικό Δικαστήριο προσέβαλε το δικαίωμα ακροάσεώς τους καθόσον, αφενός, δεχόμενο ότι το επιχείρημα περί παράβασης του άρθρου 101 ΣΛΕΕ ήταν αλυσιτελές, όλα τα πραγματικά περιστατικά που εξέθεσαν οι αναιρεσείουσες για να αποδείξουν την παράβαση της εν λόγω διάταξης αγνοήθηκαν για αμιγώς τυπικούς λόγους. Αφετέρου, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε, στις σκέψεις 406 έως 411 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στις σκέψεις 405 έως 410 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, το αίτημα αυτοπρόσωπης παράστασης ή εξέτασης μαρτύρων που υπέβαλαν οι αναιρεσείουσες, προσβάλλοντας το δικαίωμα ακροάσεώς τους.
67
Η Επιτροπή, η RWE και η E.ON αμφισβητούν τα επιχειρήματα των αναιρεσειουσών.
2) Εκτίμηση του Δικαστηρίου
68
Με το υπό κρίση σκέλος, οι αναιρεσείουσες προσάπτουν στο Γενικό Δικαστήριο ότι προσέβαλε το δικαίωμα ακροάσεώς τους, καθόσον δεν έλαβε υπόψη τα προβληθέντα από αυτές πραγματικά περιστατικά και δεν έλαβε μέτρα για την αυτοπρόσωπη παράσταση ή την εξέταση ορισμένων μαρτύρων, όσον αφορά συμπεριφορά της RWE και της E.ON που θα μπορούσε να αντιβαίνει στο άρθρο 101 ΣΛΕΕ.
69
Κατά πάγια νομολογία, η αρχή της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας συνιστά γενική αρχή του δικαίου της Ένωσης η οποία διατυπώνεται πλέον στο άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (απόφαση της 10ης Ιουλίου 2014, Telefónica και Telefónica de España κατά Επιτροπής, C‑295/12 P, EU:C:2014:2062, σκέψη 40 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Η αρχή αυτή περιλαμβάνει το δικαίωμα ακροάσεως (πρβλ. απόφαση της 26ης Σεπτεμβρίου 2024, Energotehnica, C‑792/22, EU:C:2024:788, σκέψη 54).
70
Το δικαίωμα ακροάσεως συνεπάγεται ότι πρέπει να παρέχεται στον ενδιαφερόμενο η δυνατότητα να διατυπώσει λυσιτελώς την άποψή του σχετικά με τα στοιχεία επί των οποίων η αρμόδια αρχή σκοπεύει να στηρίξει την απόφασή της η οποία τον επηρεάζει. Επιπλέον, ο σεβασμός του δικαιώματος ακροάσεως στο πλαίσιο ένδικης διαδικασίας δεν συνεπάγεται ότι ο δικαστής πρέπει να περιλάβει στην απόφασή του όλους τους ισχυρισμούς που προβάλλει κάθε διάδικος στο σύνολό τους, αλλά ότι, αφού ακούσει τους ισχυρισμούς των διαδίκων και εξετάσει τα αποδεικτικά στοιχεία, πρέπει να αποφανθεί επί των αιτημάτων της προσφυγής και να αιτιολογήσει την απόφασή του (πρβλ. απόφαση της 9ης Νοεμβρίου 2023, Global Silicones Council κ.λπ. κατά ECHA, C‑559/21 P, EU:C:2023:842, σκέψη 76 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
71
Αντιθέτως, το δικαίωμα αυτό δεν περιλαμβάνει την υποχρέωση του Γενικού Δικαστηρίου να διατάξει τη διεξαγωγή αποδείξεων. Πράγματι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, όσον αφορά την εξέταση από το Γενικό Δικαστήριο των υποβαλλόμενων από διάδικο αιτημάτων λήψης μέτρων οργάνωσης της διαδικασίας ή διεξαγωγής αποδείξεων, το Γενικό Δικαστήριο είναι το μόνο αρμόδιο να κρίνει την ενδεχόμενη ανάγκη συμπλήρωσης των πληροφοριακών στοιχείων που έχει στη διάθεσή του στις υποθέσεις των οποίων επιλαμβάνεται. Επομένως, εναπόκειται μόνο στο Γενικό Δικαστήριο να εκτιμήσει τη χρησιμότητα αιτήματος για τη λήψη μέτρου οργάνωσης της διαδικασίας σε σχέση με το αντικείμενο της διαφοράς και την αναγκαιότητα διεξαγωγής του μέτρου αυτού (πρβλ. απόφαση της 12ης Νοεμβρίου 2020, Fleig κατά ΕΥΕΔ, C‑446/19 P, EU:C:2020:918, σκέψη 53 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
72
Επομένως, κατά τον αναιρετικό έλεγχο του Δικαστηρίου, πρέπει να εξακριβώνεται αν οι διάδικοι ήταν πράγματι σε θέση να εκθέσουν, κατά την έγγραφη διαδικασία, τους ισχυρισμούς τους και τους σχετικούς προβαλλόμενους λόγους, καθώς και, ενδεχομένως, κατά την προφορική διαδικασία, τις λεπτομέρειες των ισχυρισμών τους και τις απαντήσεις τους στους ισχυρισμούς των λοιπών μετεχόντων στη διαδικασία. Εντούτοις, το Γενικό Δικαστήριο δεν υποχρεούται να επαναλάβει στην πρωτόδικη απόφασή του όλους τους γραπτούς ή προφορικούς ισχυρισμούς των διαδίκων, ούτε υποχρεούται να λάβει θέση επί καθενός εξ αυτών (απόφαση της 14ης Μαρτίου 2013, Viega κατά Επιτροπής, C‑276/11 P, EU:C:2013:163, σκέψεις 35 και 36).
73
Εν προκειμένω, αφενός, από τη δικογραφία που υποβλήθηκε στο Δικαστήριο προκύπτει ότι οι αναιρεσείουσες είχαν την ευκαιρία να προβάλουν, κατά τη διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, το σύνολο των επιχειρημάτων τους σχετικά με την ύπαρξη σύμπραξης μεταξύ της RWE και της E.ON, αντίθετης προς το άρθρο 101 ΣΛΕΕ. Συναφώς, το γεγονός ότι μια αιτίαση κρίνεται αλυσιτελής ουδόλως συνεπάγεται ότι οι αναιρεσείουσες δεν έτυχαν ακροάσεως.
74
Αφετέρου, το Γενικό Δικαστήριο δεν ήταν υποχρεωμένο να ενσωματώσει τα επιχειρήματα αυτά στη συλλογιστική του ούτε να δεχθεί το αίτημα αυτοπρόσωπης παράστασης ή εξέτασης μαρτύρων, ακόμη και αν υποτεθεί ότι το εν λόγω αίτημα θα ήταν παραδεκτό ratione temporis, διότι τα επιχειρήματα και το αίτημα αυτό αφορούσαν συγκεκριμένη αιτίαση, ήτοι την αντλούμενη από την ύπαρξη σύμπραξης αντίθετης προς το άρθρο 101 ΣΛΕΕ, αιτίαση την οποία ορθώς δεν δέχθηκε το Γενικό Δικαστήριο ως αλυσιτελή, στις σκέψεις 392 έως 394 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στις σκέψεις 391 έως 393 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20.
75
Επομένως, το τρίτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.
76
Υπό τις συνθήκες αυτές, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.
Β. Επί του δευτέρου λόγου αναιρέσεως, ο οποίος αφορά εσφαλμένη εφαρμογή του άρθρου 3 του κανονισμού 139/2004
77
Με τον υπό κρίση λόγο αναιρέσεως, οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι οι πράξεις M.8871, M.8870 και B8‑28/19 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος μιας ενιαίας πράξης συγκέντρωσης και ότι, ως εκ τούτου, αντιθέτως προς ό,τι έκρινε το Γενικό Δικαστήριο, έπρεπε να εξεταστούν στο πλαίσιο ενιαίας διαδικασίας ελέγχου των συγκεντρώσεων την οποία προβλέπει ο κανονισμός 139/2004.
1.
Επί του πρώτου σκέλους
α)
Επιχειρήματα των διαδίκων
78
Οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν, πρώτον, ότι το Γενικό Δικαστήριο εσφαλμένως παρέλειψε να κρίνει επί της αρμοδιότητάς του να αποφανθεί επί της πράξης B8‑28/19 και εσφαλμένως στηρίχθηκε στην παραδοχή ότι η Επιτροπή δεν ήταν υποχρεωμένη να περιλάβει τυπικώς την απόκτηση συμμετοχής της RWE κατά ποσοστό 16,67 % στο κεφάλαιο της E.ON στη διαδικασία σχετικά με την πράξη M.8871 (σκέψεις 61 έως 72 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20, T‑315/20 και T‑319/20 καθώς και σκέψεις 60 έως 71 της απόφασης T‑317/20), προκειμένου να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι, αν οι αναιρεσείουσες θεωρούσαν ότι η πράξη B8‑28/19 μπορούσε να έχει κοινοτική διάσταση, όφειλαν να υποβάλουν καταγγελία στην Επιτροπή προκειμένου να της ζητήσουν να εξετάσει το κρίσιμο ζήτημα.
79
Συγκεκριμένα, ούτε η απόφαση της 25ης Σεπτεμβρίου 2003, Schlüsselverlag J. S. Moser κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑170/02 P, EU:C:2003:501, σκέψεις 27 έως 30), η οποία μνημονεύεται στη σκέψη 68 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20, T‑315/20 και T‑319/20 καθώς και στη σκέψη 67 της απόφασης T‑317/20, ούτε κανένας άλλος λόγος επέβαλλε στις αναιρεσείουσες να υποβάλουν χωριστές καταγγελίες και, ενδεχομένως, να ασκήσουν χωριστές προσφυγές. Η εξακρίβωση της ύπαρξης και της έκτασης μιας συγκέντρωσης είναι καθήκον της Επιτροπής.
80
Δεύτερον, το Γενικό Δικαστήριο, επικαλούμενο την έλλειψη αποδεικτικών στοιχείων περί απόκτησης ελέγχου (σκέψη 70 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20, T‑315/20 και T‑319/20 καθώς και σκέψη 69 της απόφασης T‑317/20), παραμόρφωσε τα πραγματικά περιστατικά. Ειδικότερα, οι αναιρεσείουσες παρέσχαν πλήρεις εξηγήσεις όσον αφορά την επιρροή και τον έλεγχο που ασκούσε η RWE εντός της E.ON. Επιπλέον, η Investor Relationship Agreement (συμφωνία για τις σχέσεις μεταξύ επενδυτών, στο εξής: ΣΣΕ), την οποία αντιτάσσει το Γενικό Δικαστήριο στα επιχειρήματα αυτά, ουδέποτε κοινοποιήθηκε στις αναιρεσείουσες. Τέλος, η ΣΣΕ δεν εμποδίζει την RWE να παρεκκλίνει από τη συμφωνία αυτή κατά την άσκηση των δικαιωμάτων ψήφου της. Η εν λόγω συμφωνία είναι ούτως ή άλλως άκυρη, καθόσον αντιβαίνει στο άρθρο 134, παράγραφος 1, δεύτερη περίοδος, του Aktiengesetz (γερμανικού νόμου περί ανωνύμων εταιριών), όπως τούτο διευκρινίστηκε λεπτομερώς κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, αλλά δεν μνημονεύεται στις αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις.
81
Τρίτον, και ανεξαρτήτως των προεκτεθέντων, η Επιτροπή και το Γενικό Δικαστήριο όφειλαν να εξετάσουν την απόκτηση συμμετοχής της RWE στο κεφάλαιο της E.ON σε ποσοστό 16,67 % ακόμη και αν η εν λόγω απόκτηση, μεμονωμένα, δεν συνιστούσε συγκέντρωση κατά την έννοια του κανονισμού 139/2004, δεδομένου ότι, βάσει της αιτιολογικής σκέψης 21 του εν λόγω κανονισμού, η Επιτροπή μπορεί να εξετάζει τις συμφωνίες που συνδέονται με την πραγματοποίηση της συγκέντρωσης.
82
Η Επιτροπή, η RWE και η E.ON αμφισβητούν τα επιχειρήματα των αναιρεσειουσών.
β)
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
83
Με το υπό κρίση σκέλος, το οποίο αφορά τις σκέψεις 61 έως 72 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20, T‑315/20 και T‑319/20, καθώς και τις σκέψεις 60 έως 71 της απόφασης T‑317/20, οι αναιρεσείουσες προβάλλουν κατ’ ουσίαν την αιτίαση ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν διαπίστωσε ότι η Επιτροπή όφειλε να αποφανθεί, με την επίδικη απόφαση, επί της αρμοδιότητάς της και, ως εκ τούτου, να συμπεριλάβει τυπικώς τη μειοψηφική συμμετοχή της RWE στο κεφάλαιο της E.ON, ήτοι την πράξη B8‑28/19, στη διαδικασία σχετικά με την πράξη M.8871. Προσάπτουν επίσης στο Γενικό Δικαστήριο ότι παραμόρφωσε ορισμένα πραγματικά στοιχεία της δικογραφίας.
84
Στη σκέψη 61 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20, T‑315/20 και T‑319/20 καθώς και στη σκέψη 60 της απόφασης T‑317/20, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι η Επιτροπή είχε υπενθυμίσει στην επίδικη απόφαση την υποχρέωσή της, κατά την εκτίμηση των αποτελεσμάτων στον ανταγωνισμό κάθε απόκτησης ελέγχουσας συμμετοχής, να λαμβάνει επίσης υπόψη τις μειοψηφικές συμμετοχές που κατέχει ο αγοραστής σε ενδεχομένως συνδεδεμένες εταιρίες και ότι, ως εκ τούτου, η Επιτροπή είχε εξακριβώσει αν η απόκτηση της συμμετοχής της RWE στην E.ON, η οποία αποτελούσε το αντικείμενο της πράξης B8‑28/19, ήταν ικανή να μειώσει το κίνητρο ανταγωνισμού των μερών αυτών ή να τους παράσχει την ικανότητα και το κίνητρο αποκλεισμού των ανταγωνιστών.
85
Στις σκέψεις 62 και 63 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20, T‑315/20 και T‑319/20 καθώς και στις σκέψεις 61 και 62 της απόφασης T‑317/20, το Γενικό Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Επιτροπή είχε λάβει υπόψη τη συμμετοχή που απέκτησε η RWE στην E.ON στο πλαίσιο της εκτίμησης των αποτελεσμάτων της πράξης M.8871, αλλά δεν είχε εξετάσει τη συμβατότητα της πράξης B8‑28/19 προς την εσωτερική αγορά υπό το πρίσμα του κανονισμού 139/2004, δεδομένου ότι το Γενικό Δικαστήριο σημείωσε ότι η συμβατότητα της συγκέντρωσης αυτής υπό το πρίσμα του γερμανικού δικαίου εξετάστηκε από την αρμόδια γερμανική αρχή.
86
Στις σκέψεις 64 έως 66 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20, T‑315/20 και T‑319/20 καθώς και στις σκέψεις 63 έως 65 της απόφασης T‑317/20, απαντώντας στα επιχειρήματα των αναιρεσειουσών ότι η Επιτροπή όφειλε να είχε εξετάσει την πράξη B8‑28/19, καθότι η μειοψηφική συμμετοχή που απέκτησε η RWE στην E.ON παρείχε στην RWE τη δυνατότητα να ασκεί καθοριστική επιρροή επί της E.ON, το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε τον ορισμό της έννοιας της «συγκέντρωσης», κατά το άρθρο 3 του κανονισμού 139/2004, και επισήμανε ότι οι αναιρεσείουσες θεωρούσαν ότι η πράξη B8‑28/19 συνιστούσε τέτοια συγκέντρωση και προσήπταν, ως εκ τούτου, στην Επιτροπή ότι δεν την εξέτασε.
87
Στη σκέψη 67 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20, T‑315/20 και T‑319/20 καθώς και στη σκέψη 66 της απόφασης T‑317/20, το Γενικό Δικαστήριο εξέθεσε ότι το αντικείμενο της ενώπιόν του ασκηθείσας προσφυγής αφορούσε τυπικώς την επίδικη απόφαση με την οποία κηρύχθηκε η πράξη M.8871 συμβατή προς την εσωτερική αγορά και ότι, μολονότι η απόφαση αυτή περιείχε στοιχεία σχετικά με τη συμμετοχή της RWE στην E.ON, από τα οποία μπορούσαν να γίνουν αντιληπτοί οι λόγοι για τους οποίους η Επιτροπή δεν θεώρησε ότι η πράξη B8‑28/19 ήταν συγκέντρωση, κατά την έννοια του άρθρου 3 του κανονισμού 139/2004, η ίδια η επίδικη απόφαση δεν περιέχει ρητή κρίση επί του ζητήματος αυτού ούτε, κατ’ επέκταση, επί της αρμοδιότητας της Επιτροπής να αποφανθεί επί της συμβατότητας της ως άνω συγκέντρωσης προς την εσωτερική αγορά. Επομένως, κατά το Γενικό Δικαστήριο, οι αναιρεσείουσες δεν μπορούσαν να προβάλουν λόγο ακυρώσεως αντλούμενο από εσφαλμένη κατάτμηση της συνολικής πράξης συγκέντρωσης, προκειμένου να ζητήσουν από το Γενικό Δικαστήριο να αποφανθεί επί ζητήματος αρμοδιότητας το οποίο δεν είχε εξετάσει η Επιτροπή στην ενώπιόν του προσβληθείσα απόφαση.
88
Το Γενικό Δικαστήριο υπογράμμισε επίσης ότι, αν οι αναιρεσείουσες εκτιμούσαν ότι η πράξη B8‑28/19 μπορούσε να έχει κοινοτική διάσταση, θα έπρεπε να είχαν υποβάλει καταγγελία στην Επιτροπή, κατά την περίπτωση δε αυτή η Επιτροπή θα έπρεπε να αποφανθεί επί της ίδιας της αρχής της αρμοδιότητάς της ως ελεγκτικής αρχής (σκέψη 68 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20, T‑315/20 και T‑319/20, καθώς και σκέψη 67 της απόφασης T‑317/20).
89
Το Γενικό Δικαστήριο παρατήρησε ότι, εν πάση περιπτώσει, η απόκτηση μειοψηφικής συμμετοχής μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα απόκτηση ελέγχου μόνον εάν η εν λόγω συμμετοχή συνδέεται με ειδικά δικαιώματα, τα οποία συνεπάγονται αποκλειστικό έλεγχο de jure, ή εάν ο μειοψηφών μέτοχος αποκτά, λόγω εξαιρετικών περιστάσεων, αποκλειστικό έλεγχο de facto (σκέψη 69 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20, T‑315/20 και T‑319/20 καθώς και σκέψη 68 της απόφασης T‑317/20). Πλην όμως, αφενός, οι αναιρεσείουσες δεν είχαν υποστηρίξει ότι τα δικαιώματα αυτά συνδέονταν με τη συμμετοχή που απέκτησε η RWE (σκέψη 70 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20, T‑315/20 και T‑319/20 καθώς και σκέψη 69 της απόφασης T‑317/20) και, αφετέρου, λαμβανομένης υπόψη της ΣΣΕ, η RWE δεν μπορούσε να αποκτήσει την πλειοψηφία στις γενικές συνελεύσεις της E.ON, ακόμη και σε περίπτωση παρουσίας μικρού αριθμού μετόχων. Το Γενικό Δικαστήριο παρατήρησε επιπλέον ότι οι αναιρεσείουσες δεν είχαν προσκομίσει στοιχεία προς στήριξη της πιθανότητας ενδεχόμενου συντονισμού μεταξύ της [εμπιστευτικό] (
1
) και της RWE στις γενικές συνελεύσεις της E.ON, ο οποίος θα μπορούσε να συνεπάγεται σταθερή πλειοψηφία υπέρ της RWE στις εν λόγω συνελεύσεις. Ως εκ τούτου, κατά το Γενικό Δικαστήριο, δεν μπορούσε να γίνει δεκτό ότι η RWE είχε αποκτήσει αποκλειστικό έλεγχο de facto επί της E.ON (σκέψη 71 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20, T‑315/20 και T‑319/20 καθώς και σκέψη 70 της απόφασης T‑317/20), οι δε αναιρεσείουσες αβασίμως υποστηρίζουν ότι η πράξη B8‑28/19 συνιστούσε συγκέντρωση, κατά την έννοια του άρθρου 3 του κανονισμού 139/2004 (σκέψη 72 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20, T‑315/20 και T‑319/20 καθώς και σκέψη 71 της απόφασης T‑317/20).
90
Πρώτον, όσον αφορά την αιτίαση ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο καθόσον δεν διαπίστωσε ότι η Επιτροπή όφειλε να είχε αποφανθεί, στην επίδικη απόφαση, επί της αρμοδιότητάς της να ελέγξει την πράξη B8‑28/19, υπενθυμίζεται ότι το σύστημα ελέγχου των συγκεντρώσεων που θεσπίζει ο κανονισμός 139/2004 περιλαμβάνει την υποχρέωση των επιχειρηματιών να κοινοποιούν στην Επιτροπή τις οικείες πράξεις συγκέντρωσης, καθώς και την απαγόρευση υλοποίησης των πράξεων αυτών προτού η Επιτροπή διαπιστώσει τη συμβατότητά τους προς την κοινή αγορά. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή εξετάζει την κοινοποίηση μόλις ενημερωθεί σχετικώς, προκειμένου να εκδώσει απόφαση ότι η κοινοποιηθείσα συγκέντρωση δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού αυτού ή ότι δεν εγείρει σοβαρές αμφιβολίες ως προς τη συμβατότητά της προς την κοινή αγορά ή ότι εγείρει τέτοιες αμφιβολίες (άρθρο 6, παράγραφος 1, του εν λόγω κανονισμού), με συνέπεια, στην τελευταία αυτή περίπτωση, την κίνηση επίσημης διαδικασίας έρευνας που καταλήγει σε απόφαση με την οποία κηρύσσει τη συγκέντρωση συμβατή προς την εσωτερική αγορά (άρθρο 8, παράγραφοι 1 και 2 του ίδιου κανονισμού) ή μη συμβατή (άρθρο 8, παράγραφος 3, του κανονισμού 139/2004), ή ακόμη, στην περίπτωση συγκέντρωσης που έχει ήδη πραγματοποιηθεί και έχει κηρυχθεί μη συμβατή ή έχει ήδη πραγματοποιηθεί κατά παράβαση ενός όρου, την κίνηση επίσημης διαδικασίας έρευνας που καταλήγει σε απόφαση με την οποία διατάσσεται η λύση της συγκέντρωσης αυτής (άρθρο 8, παράγραφος 4).
91
Από τις υπομνησθείσες στην προηγούμενη σκέψη διατάξεις προκύπτει ότι η Επιτροπή δεν μπορεί να εξετάσει, προκειμένου να την κηρύξει ενδεχομένως συμβατή προς την κοινή αγορά, πράξη συγκέντρωσης που δεν της κοινοποιήθηκε κατά παράβαση της υποχρέωσης που προβλέπεται στο άρθρο 4 του εν λόγω κανονισμού. Εντούτοις, στην περίπτωση κατά την οποία της υποβάλλεται καταγγελία με την οποία προβάλλονται τέτοια πραγματικά περιστατικά που στοιχειοθετούν συγκέντρωση με κοινοτική διάσταση κατά την έννοια του κανονισμού 139/2004, η Επιτροπή υποχρεούται να αποφανθεί επί της αρμοδιότητάς της να ελέγξει τα περιστατικά αυτά, προκειμένου, ενδεχομένως, να καθορίσει αν όντως συνιστούν τέτοια συγκέντρωση, η οποία είναι παράνομη εφόσον δεν έχει κοινοποιηθεί και αν, σε μια τέτοια περίπτωση, πρέπει να επιβληθούν πρόστιμα κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 14, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 139/2004.
92
Εν προκειμένω, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι η πράξη B8‑28/19, η οποία υπέκειτο στον έλεγχο της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Συμπράξεων, δεν είχε κοινοποιηθεί στην Επιτροπή. Ως εκ τούτου, μολονότι η Επιτροπή έλαβε δεόντως υπόψη την απόκτηση από την RWE μειοψηφικής συμμετοχής στην E.ON προκειμένου να εκτιμήσει τις ανταγωνιστικές αλληλεπιδράσεις που θα μπορούσαν να προκύψουν από την απόκτηση αυτή μεταξύ των επιχειρήσεων που συμμετείχαν στην πράξη M.8871, η οποία της είχε κοινοποιηθεί, εντούτοις, δεν όφειλε, ελλείψει καταγγελίας, να αποφανθεί αυτεπαγγέλτως επί της αρμοδιότητάς της όσον αφορά την πράξη B8‑28/19.
93
Εξ αυτού συνάγεται, χωρίς να χρειάζεται να εξεταστεί η εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου ερμηνεία της απόφασης της 25ης Σεπτεμβρίου 2003, Schlüsselverlag J.S. Moser κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑170/02 P, EU:C:2003:501, σκέψεις 27 έως 30), ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο όταν απέρριψε την αιτίαση των αναιρεσειουσών ότι η Επιτροπή όφειλε να αποφανθεί, με την επίδικη απόφαση, επί της πράξης B8‑28/19.
94
Επιπλέον, επισημαίνεται ότι, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζουν οι αναιρεσείουσες στις υπό κρίση αιτήσεις αναιρέσεως, το Γενικό Δικαστήριο μνημόνευσε και επαλήθευσε τις εκτιμήσεις της Επιτροπής σχετικά με την απόκτηση μειοψηφικής συμμετοχής της RWE στην E.ON (βλ. σκέψεις 61 έως 71 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20, T‑315/20 και T‑319/20 καθώς και σκέψεις 60 έως 70 της απόφασης T‑317/20· βλ. επίσης σκέψεις 269, 308 και 364, τελευταία περίοδος, και σκέψη 370 επ. των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20, T‑315/20 καθώς και σκέψεις 268, 307 και 363, τελευταία περίοδος, και σκέψη 369 επ. των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20).
95
Δεύτερον, όσον αφορά την αιτίαση με την οποία προβάλλεται παραμόρφωση των πραγματικών περιστατικών από το Γενικό Δικαστήριο, καθόσον, αντιθέτως προς τις διαπιστώσεις του Γενικού Δικαστηρίου στις σκέψεις 70 και 71 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20, T‑315/20 και T‑319/20, καθώς και στις σκέψεις 69 και 70 της απόφασης T‑317/20, κατ’ αρχάς, οι αναιρεσείουσες είχαν παράσχει εξηγήσεις προς στήριξη των επιχειρημάτων τους σχετικά με την επιρροή και τον έλεγχο που ασκούσε η RWE εντός της E.ON, εν συνεχεία δε, ουδέποτε τους κοινοποιήθηκε η ΣΣΕ και, τέλος, δεδομένου ότι η συμφωνία αυτή δεν εμπόδιζε την RWE να παρεκκλίνει από αυτήν κατά την άσκηση των δικαιωμάτων ψήφου της, από πάγια νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι οι αιτιάσεις που στρέφονται κατά επάλληλης αιτιολογίας περιλαμβανόμενης σε απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου δεν επισύρουν την αναίρεση της απόφασης αυτής και είναι, ως εκ τούτου, αλυσιτελείς (απόφαση της 28ης Οκτωβρίου 2021, Vialto Consulting κατά Επιτροπής, C‑650/19 P, EU:C:2021:879, σκέψη 86).
96
Το δε σκεπτικό του Γενικού Δικαστηρίου στις σκέψεις 65 έως 68 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20, T‑315/20 και T‑319/20 καθώς και στις σκέψεις 64 έως 67 της απόφασης T‑317/20, αντιστοίχως, αρκεί για να δικαιολογήσει την εκ μέρους του απόρριψη, στις αποφάσεις αυτές, του πρώτου σκέλους του πρώτου λόγου ακυρώσεως, με το οποίο οι αναιρεσείουσες προσήπταν στην Επιτροπή ότι δεν είχε ελέγξει την πράξη B8‑28/19. Το γεγονός ότι τόσο η σκέψη 69 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20, T‑315/20 και T‑319/20 όσο και η σκέψη 68 της απόφασης T‑317/20 αρχίζουν με τη φράση «Εν πάση περιπτώσει» επιβεβαιώνει την εκτίμηση αυτή.
97
Δεδομένου ότι, στο στάδιο των αναιρέσεων, οι αναιρεσείουσες δεν μπόρεσαν να αποδείξουν, επ’ αφορμή της αιτίασης που προέβαλαν προς στήριξη του υπό κρίση σκέλους του δευτέρου λόγου αναιρέσεως, ότι οι ως άνω σκέψεις των αναιρεσιβαλλόμενων αποφάσεων ενέχουν πλάνη περί το δίκαιο, η υπό κρίση αιτίαση πρέπει να απορριφθεί.
98
Τρίτον, όσον αφορά το επιχείρημα των αναιρεσειουσών ότι η Επιτροπή και το Γενικό Δικαστήριο όφειλαν να εξετάσουν την απόκτηση συμμετοχής της RWE στο κεφάλαιο της E.ON σε ποσοστό 16,67 %, ακόμη και αν η εν λόγω απόκτηση, μεμονωμένα, δεν συνιστούσε συγκέντρωση κατά την έννοια του κανονισμού 139/2004, επισημάνθηκε ήδη στη σκέψη 94 της παρούσας απόφασης ότι η Επιτροπή αξιολόγησε την εν λόγω απόκτηση μειοψηφικής συμμετοχής, όπως ορθώς μνημόνευσε και επαλήθευσε το Γενικό Δικαστήριο στις αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις.
99
Υπό τις συνθήκες αυτές, το πρώτο σκέλος του δεύτερου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμο.
2.
Επί του δευτέρου σκέλους
α)
Επιχειρήματα των διαδίκων
100
Οι αναιρεσείουσες επισημαίνουν ότι, στις σκέψεις 74 έως 119 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20, T‑315/20 και T‑319/20 καθώς και στις σκέψεις 73 έως 118 της απόφασης T‑317/20, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε τα επιχειρήματά τους ότι οι πράξεις M.8871, M.8870 και B8‑28/19 αποτελούν ενιαία πράξη συγκέντρωσης. Η εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου ερμηνεία της έννοιας της «συγκέντρωσης», κατά τον κανονισμό 139/2004, δεν λαμβάνει υπόψη τους σκοπούς της Συνθήκης ΛΕΕ και τη σημασία της αιτιολογικής σκέψης 20 του κανονισμού αυτού, καθώς και την κωδικοποιημένη ανακοίνωση για θέματα δικαιοδοσίας. Μολονότι η ως άνω αιτιολογική σκέψη 20 δεν επαναλαμβάνεται στο σώμα του κανονισμού, ο νομοθέτης της Ένωσης επιβεβαιώνει σε αυτήν ότι δέχεται ευρεία ερμηνεία της έννοιας της συγκέντρωσης, χωρίς να αποκλείει το ενδεχόμενο πράξεις οι οποίες είναι στενά συναφείς να συνιστούν επίσης ενιαία πράξη συγκέντρωσης. Εξάλλου, η εξίσου ευρεία διατύπωση του άρθρου 3 του κανονισμού 139/2004 επιτρέπει να θεωρηθούν ως ενιαία συγκέντρωση πλείονες πράξεις με τις οποίες διαφορετικές επιχειρήσεις αποκτούν τον έλεγχο διαφόρων «άλλων» επιχειρήσεων, χωρίς τούτο να τίθεται υπό αμφισβήτηση από το άρθρο 5, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 139/2004. Τούτο επιβεβαιώθηκε από το Γενικό Δικαστήριο με την απόφασή του της 23ης Φεβρουαρίου 2009, Cementbouw Handel & Industrie κατά Επιτροπής (T‑282/02, EU:T:2006:64, σκέψεις 111 επ.).
101
Αντιθέτως προς ό,τι έκρινε το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 84 και 85 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20, T‑315/20 και T‑319/20 καθώς και στις σκέψεις 83 και 84 της απόφασης T‑317/20, η από κοινού εξέταση των πράξεων ανταλλαγής περιουσιακών στοιχείων δεν αποκλείστηκε με ηθελημένη επιλογή του νομοθέτη, ούτε ο νομοθέτης αποφάσισε ότι καθοριστικής σημασίας ήταν μόνον η κωδικοποιημένη ανακοίνωση για θέματα δικαιοδοσίας. Στο Πράσινο Βιβλίο σχετικά με την αναθεώρηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 του Συμβουλίου, της 21ης Δεκεμβρίου 1989, για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων [COM(2001) 745 final] (στο εξής: Πράσινο Βιβλίο), η Επιτροπή υποστήριξε ότι οι πράξεις ανταλλαγής περιουσιακών στοιχείων πρέπει να θεωρούνται ως μία και μόνη συγκέντρωση. Εντούτοις, κατά τη διάρκεια της νομοθετικής διαδικασίας, η συζήτηση σχετικά με τη σχεδιαζόμενη αναθεώρηση είχε ως αποτέλεσμα να διασφαλιστεί η εφαρμογή της έννοιας της «συγκέντρωσης» σε περίπτωση πολλαπλών αποκτήσεων μέσω της αιτιολογικής σκέψης 20.
102
Κατά τα λοιπά, η κωδικοποιημένη ανακοίνωση για θέματα δικαιοδοσίας αποτελεί απλώς εσωτερικό διοικητικό μέτρο το οποίο δεν δεσμεύει το Γενικό Δικαστήριο. Στις προτάσεις της στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση Austria Asphalt (C‑248/16, EU:C:2017:322), η γενική εισαγγελέας J. Kokott διευκρίνισε επίσης ότι η ανακοίνωση αυτή δεν αποτελούσε μέρος του κρίσιμου νομικού πλαισίου. Κατά συνέπεια, το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο στηρίζοντας την εκτίμησή του για τις πράξεις ανταλλαγής περιουσιακών στοιχείων στα σημεία 41 και 44 της ως άνω ανακοίνωσης προκειμένου να μη θεωρήσει τις πράξεις M.8871, M.8870 και B8‑28/19 ως ενιαία πράξη συγκέντρωσης.
103
Η Επιτροπή, η RWE και η E.ON, καθώς και η Γερμανική Κυβέρνηση αμφισβητούν τα επιχειρήματα των αναιρεσειουσών.
β)
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
104
Με το δεύτερο σκέλος του δεύτερου λόγου αναιρέσεως, το οποίο αφορά κατ’ ουσίαν τη συλλογιστική του Γενικού Δικαστηρίου που εκτίθεται στις σκέψεις 74 έως 86 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20, T‑315/20 και T‑319/20 καθώς και στις σκέψεις 73 έως 85 της απόφασης T‑317/20, οι αναιρεσείουσες αμφισβητούν την εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου ερμηνεία της έννοιας της «ενιαίας πράξης συγκέντρωσης». Υποστηρίζουν ότι μια ενιαία πράξη συγκέντρωσης μπορεί να περιλαμβάνει περισσότερες πράξεις, με τις οποίες διαφορετικές επιχειρήσεις αποκτούν τον έλεγχο διαφόρων άλλων επιχειρήσεων. Η εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου ερμηνεία της έννοιας της «συγκέντρωσης», κατά τον κανονισμό 139/2004, δεν λαμβάνει υπόψη τους σκοπούς της Συνθήκης ΛΕΕ και τη σημασία της αιτιολογικής σκέψης 20 του κανονισμού αυτού, καθώς και την κωδικοποιημένη ανακοίνωση για θέματα δικαιοδοσίας.
105
Στις σκέψεις 74 έως 77 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20, T‑315/20 και T‑319/20, καθώς και στις σκέψεις 73 έως 76 της απόφασης T‑317/20, το Γενικό Δικαστήριο, αφού επισήμανε ότι η έννοια της «ενιαίας πράξης συγκέντρωσης» περιλαμβάνεται μόνο στην αιτιολογική σκέψη 20 του κανονισμού 139/2004, αφενός, παρατήρησε ότι η εν λόγω αιτιολογική σκέψη 20 δεν περιέχει εξαντλητικό ορισμό των προϋποθέσεων υπό τις οποίες δύο ή περισσότερες πράξεις συνιστούν ενιαία πράξη συγκέντρωσης και, αφετέρου, υπενθύμισε ότι η αιτιολογική σκέψη κανονισμού, μολονότι μπορεί να αποσαφηνίσει την ερμηνεία που πρέπει να δοθεί σε έναν κανόνα δικαίου, δεν μπορεί ούτε να αποτελέσει τέτοιο κανόνα ούτε να έχει ως αποτέλεσμα ορισμό που δεν συνάδει προς τις διατάξεις του κανονισμού στου οποίου το προοίμιο εντάσσεται.
106
Στη σκέψη 78 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20, T‑315/20 και T‑319/20 καθώς και στη σκέψη 77 της απόφασης T‑317/20, το Γενικό Δικαστήριο κατέληξε βάσει των ανωτέρω στο συμπέρασμα ότι η έννοια της «ενιαίας πράξης συγκέντρωσης» έπρεπε να ερμηνευθεί κατά τρόπο συμβατό προς την έννοια της «συγκέντρωσης», η οποία ορίζεται στο άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 139/2004, χωρίς να διευρυνθεί το περιεχόμενο της διάταξης αυτής.
107
Στις σκέψεις 79 και 80 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20, T‑315/20 και T‑319/20 καθώς και στις σκέψεις 78 και 79 της απόφασης T‑317/20, το Γενικό Δικαστήριο συνήγαγε από το άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 139/2004 ότι, για να θεωρηθούν δύο ή περισσότερες πράξεις ως ενιαία πράξη συγκέντρωσης κατά την έννοια του κανονισμού αυτού, πρέπει, μεταξύ άλλων, πέραν του να είναι αλληλοεξαρτώμενες, υπό την έννοια ότι δεν θα πραγματοποιούνταν οι μεν χωρίς τις δε, το αποτέλεσμα των πράξεων αυτών να συνίσταται στην παροχή σε μία ή περισσότερες επιχειρήσεις του οικονομικού ελέγχου της δραστηριότητας μίας ή περισσοτέρων άλλων επιχειρήσεων.
108
Στις σκέψεις 81 έως 86 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20, T‑315/20 και T‑319/20 καθώς και στις σκέψεις 80 έως 85 της απόφασης T‑317/20, το Γενικό Δικαστήριο απάντησε στο επιχείρημα των αναιρεσειουσών ότι η αιτιολογική σκέψη 20 του κανονισμού 139/2004 εξειδίκευσε τη διατυπωθείσα στο Πράσινο Βιβλίο βούληση της Επιτροπής να θεωρείται, γενικότερα, ότι οι ανταλλαγές περιουσιακών στοιχείων συνιστούν μία και μόνη πράξη συγκέντρωσης προκειμένου να εξασφαλίζεται συνέπεια στην εκτίμηση του συνόλου της πράξης, επισήμανε δε ότι ο νομοθέτης της Ένωσης δεν ακολούθησε τη βούληση αυτή στον κανονισμό 139/2004 και κατέληξε στο ότι, λαμβανομένων υπόψη των προϋποθέσεων που υπομνήσθηκαν στη σκέψη 80 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20, T‑315/20 και T‑319/20 καθώς και στη σκέψη 79 της απόφασης T‑317/20, η έννοια της «ενιαίας πράξης συγκέντρωσης» δεν έχει εφαρμογή όταν ανεξάρτητες επιχειρήσεις αποκτούν τον έλεγχο διαφορετικών εταιριών-στόχων, όπως στην περίπτωση ανταλλαγής περιουσιακών στοιχείων.
109
Αντιθέτως προς τα επιχειρήματα που προβάλλουν οι αναιρεσείουσες, οι εκτιμήσεις αυτές του Γενικού Δικαστηρίου δεν παραβλέπουν ούτε στους σκοπούς της Συνθήκης ΛΕΕ ούτε τη σημασία της αιτιολογικής σκέψης 20 του κανονισμού 139/2004 ούτε την κωδικοποιημένη ανακοίνωση για θέματα δικαιοδοσίας.
110
Κατ’ αρχάς, το Γενικό Δικαστήριο ορθώς διαπίστωσε ότι η αιτιολογική σκέψη 20 του κανονισμού 139/2004 δεν ήταν δεσμευτική και δεν μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα ορισμό της έννοιας της «ενιαίας πράξης συγκέντρωσης» μη συνάδοντα προς το άρθρο 3 του κανονισμού αυτού.
111
Εν συνεχεία, το Γενικό Δικαστήριο ορθώς και πάλι επισήμανε κατ’ ουσίαν ότι από το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 139/2004 προκύπτει ότι δύο ή περισσότερες πράξεις μπορούν να συνιστούν ενιαία πράξη συγκέντρωσης για τους σκοπούς του ελέγχου των συγκεντρώσεων μόνον εάν, πέραν της αναγκαίας αλληλεξάρτησής τους, έχουν ως αποτέλεσμα να παρέχεται σε μία ή περισσότερες επιχειρήσεις ο αποκλειστικός ή από κοινού, αντιστοίχως, έλεγχος δύο ή περισσοτέρων άλλων επιχειρήσεων.
112
Το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε επίσης σε πλάνη διαπιστώνοντας ότι το Πράσινο Βιβλίο αποσκοπούσε στη δρομολόγηση διαδικασίας διαβούλευσης, ότι δεν συνεπαγόταν υποχρέωση της Επιτροπής και, τέλος, ότι δεν είχε εφαρμοστεί από τον νομοθέτη της Ένωσης με τον κανονισμό 139/2004, όσον αφορά τις προτάσεις που περιέχονταν στο εν λόγω Πράσινο Βιβλίο σχετικά με τις πράξεις ανταλλαγής περιουσιακών στοιχείων.
113
Όσον αφορά την αναφορά των αναιρεσειουσών στο άρθρο 5, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 139/2004, παρατηρείται ότι η διάταξη αυτή καθορίζει απλώς το χρονικό σημείο από το οποίο πλείονες πράξεις με τις οποίες αποκτώνται τμήματα μιας ή περισσοτέρων επιχειρήσεων πρέπει να αντιμετωπιστούν ως μία και μόνη συγκέντρωση για τους σκοπούς του υπολογισμού του κύκλου εργασιών. Αντιθέτως, η εν λόγω διάταξη δεν ορίζει την έννοια της «συγκέντρωσης» αυτήν καθεαυτήν.
114
Όσον αφορά, τέλος, την κωδικοποιημένη ανακοίνωση για θέματα δικαιοδοσίας, επισημαίνεται ότι, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζουν οι αναιρεσείουσες, το Γενικό Δικαστήριο δεν έκρινε, στις σκέψεις 84 και 85 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20, T‑315/20 και T‑319/20 καθώς και στις σκέψεις 83 και 84 της απόφασης T‑317/20, ότι μόνον η ανακοίνωση αυτή ήταν καθοριστικής σημασίας για τον ορισμό της έννοιας της «ενιαίας πράξης συγκέντρωσης». Όπως ειδικότερα επισήμανε, δεδομένου ότι οι προτάσεις του Πράσινου Βιβλίου σχετικά με τις πράξεις ανταλλαγής περιουσιακών στοιχείων δεν είχαν ενσωματωθεί από τον νομοθέτη της Ένωσης στο τελικό κείμενο του κανονισμού 139/2004, δεν ασκούσαν επιρροή εν προκειμένω, και, ως εκ τούτου, μόνον ο κανονισμός και η ανακοίνωση είχαν σημασία συναφώς. Εξάλλου, το γεγονός και μόνον ότι η κωδικοποιημένη ανακοίνωση για θέματα δικαιοδοσίας δεν είναι δεσμευτική δεν μπορεί, αφ’ εαυτού, να έχει ως συνέπεια ότι η συνεκτίμησή της από το Γενικό Δικαστήριο ισοδυναμεί με πλάνη περί το δίκαιο στις αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις, κατά μείζονα δε λόγο διότι οι αναιρεσείουσες δεν αποδεικνύουν ότι η ερμηνεία που υιοθέτησε η Επιτροπή στην ανακοίνωση αυτή δεν μπορεί να στηριχθεί στον κανονισμό 139/2004.
115
Από τις ανωτέρω σκέψεις προκύπτει ότι ορθώς το Γενικό Δικαστήριο συνήγαγε, στη σκέψη 86 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20, T‑315/20 και T‑319/20 καθώς και στη σκέψη 85 της απόφασης T‑317/20, ότι η έννοια της «ενιαίας πράξης συγκέντρωσης» δεν έχει εφαρμογή όταν ανεξάρτητες επιχειρήσεις αποκτούν τον έλεγχο διαφορετικών εταιριών-στόχων, όπως σε περίπτωση ανταλλαγής περιουσιακών στοιχείων, που αφορά και την υπό κρίση υπόθεση.
116
Επομένως, το δεύτερο σκέλος του δεύτερου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.
117
Κατά συνέπεια, ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.
Γ. Επί του τρίτου λόγου αναιρέσεως, ο οποίος αφορά εσφαλμένη ερμηνεία του άρθρου 2 του κανονισμού 139/2004
1.
Επί του πρώτου σκέλους
α)
Επιχειρήματα των διαδίκων
118
Οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι οι σκέψεις 205 έως 228 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και οι σκέψεις 204 έως 227 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20 ενέχουν πλάνη περί το δίκαιο καθόσον επιβεβαιώνουν την πρόδηλη πλάνη εκτίμησης στην οποία υπέπεσε η Επιτροπή όσον αφορά τη σχετική αγορά.
119
Στις σκέψεις 220 και 221 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στις σκέψεις 219 και 220 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι, «ανεξαρτήτως των ορισμών της αγοράς […] που θα προκρίνονταν τελικώς, η συγκέντρωση δεν δημιουργούσε προβλήματα ανταγωνισμού» και ότι οι αναιρεσείουσες δεν προέβαλαν «κανένα συγκεκριμένο επιχείρημα» ούτε «[εξέθεσαν] συγκεκριμένα τους λόγους για τους οποίους η Επιτροπή έπρεπε να προκρίνει διαφορετικό ορισμό των […] αγορών». Κατά τις αναιρεσείουσες, τούτο παραμορφώνει τα πραγματικά περιστατικά και δεν λαμβάνει υπόψη τις απαιτήσεις απόδειξης που δύνανται να τους επιβληθούν. Συγκεκριμένα, στα δικόγραφα των προσφυγών τους και σε μελέτη που εκπονήθηκε κατόπιν αιτήματός τους από επιχείρηση παροχής οικονομικών συμβουλών και διαβιβάστηκε στην Επιτροπή (στο εξής: μελέτη Oxera), οι αναιρεσείουσες εκθέτουν λεπτομερώς τον δικό τους ορισμό της αγοράς και τα συμπεράσματα που άντλησαν εξ αυτού προκειμένου να προσάψουν στην Επιτροπή ανεπαρκή έρευνα και/ή πρόδηλη πλάνη εκτίμησης, καθόσον άφησε ανοιχτό το ζήτημα της οριοθέτησης της αγοράς. Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο είχε στη διάθεσή του όλα τα αποδεικτικά στοιχεία που ήταν αναγκαία για να μπορέσει να αποφανθεί.
120
Το Γενικό Δικαστήριο και η Επιτροπή δεν μπορούσαν να αγνοήσουν το ζήτημα του ορισμού της αγοράς. Η επίδικη απόφαση δεν εκθέτει για ποιον λόγο η Επιτροπή έκρινε ότι, παρά τα προαναφερθέντα αποδεικτικά στοιχεία, η αυξανόμενη ισχύς της RWE στην αγορά της πρώτης πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας δεν δημιουργούσε κανένα πρόβλημα, ανεξαρτήτως των πιθανών ορισμών της αγοράς.
121
Η Επιτροπή, η RWE, η E.ON και η Γερμανική Κυβέρνηση αμφισβητούν τα επιχειρήματα των αναιρεσειουσών.
β)
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
122
Με το πρώτο σκέλος του τρίτου λόγου αναιρέσεως, οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι οι σκέψεις 205 έως 228 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και οι σκέψεις 204 έως 227 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20 ενέχουν πλάνη περί το δίκαιο, καθόσον το Γενικό Δικαστήριο δεν επέκρινε την πρόδηλη πλάνη εκτίμησης στην οποία υπέπεσε η Επιτροπή στην επίδικη απόφαση όσον αφορά τη σχετική αγορά.
123
Όσον αφορά τον έλεγχο του Δικαστηρίου κατ’ αναίρεση, πρέπει να υπομνησθεί ότι, σύμφωνα με το άρθρο 256 ΣΛΕΕ και το άρθρο 58, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η αίτηση αναιρέσεως περιορίζεται στα νομικά ζητήματα. Ως εκ τούτου, το Γενικό Δικαστήριο είναι το μόνο αρμόδιο να προβαίνει στη διαπίστωση και εκτίμηση των κρίσιμων πραγματικών περιστατικών και να εκτιμά τα αποδεικτικά στοιχεία. Επομένως, η εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών και των αποδεικτικών στοιχείων δεν αποτελεί, εκτός αν συντρέχει περίπτωση παραμόρφωσής τους, νομικό ζήτημα υποκείμενο, αυτό καθεαυτό, στον αναιρετικό έλεγχο του Δικαστηρίου (απόφαση της 16ης Ιανουαρίου 2019, Επιτροπή κατά United Parcel Service, C‑265/17 P, EU:C:2019:23, σκέψη 11 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
124
Επιπλέον, ο αναιρεσείων ο οποίος προβάλλει παραμόρφωση αποδεικτικών στοιχείων υποχρεούται να προσδιορίσει επακριβώς τα στοιχεία που, κατ’ αυτόν, παραμόρφωσε το Γενικό Δικαστήριο και να καταδείξει τα σφάλματα ανάλυσης τα οποία, κατά την εκτίμησή του, οδήγησαν το Γενικό Δικαστήριο στην παραμόρφωση αυτή (απόφαση της 4ης Οκτωβρίου 2024, thyssenkrupp κατά Επιτροπής, C‑581/22 P, EU:C:2024:821, σκέψη 102 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Τυχόν παραμόρφωση προϋποθέτει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπερέβη καταφανώς τα όρια της εύλογης εκτίμησης των αποδεικτικών στοιχείων [απόφαση της 4ης Ιουλίου 2024, Πορτογαλία κατά Επιτροπής (Ελεύθερη ζώνη της Μαδέρας), C‑736/22 P, EU:C:2024:579, σκέψη 56 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία]. Συνεπώς, δεν αρκεί να καταδειχθεί ότι ένα έγγραφο επιδέχεται διαφορετική ερμηνεία από εκείνη που δέχθηκε το Γενικό Δικαστήριο. Τέλος, η παραμόρφωση πρέπει να προκύπτει προδήλως από τα στοιχεία της δικογραφίας, χωρίς να χρειάζεται να πραγματοποιηθεί νέα εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών και των αποδεικτικών στοιχείων (απόφαση της 13ης Ιουλίου 2023, Επιτροπή κατά CK Telecoms UK Investments, C‑376/20 P, EU:C:2023:561, σκέψη 142 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
125
Εξάλλου, το Δικαστήριο δεν είναι αρμόδιο ούτε να εξετάζει τα αποδεικτικά στοιχεία που έλαβε υπόψη το Γενικό Δικαστήριο σε σχέση με τα πραγματικά περιστατικά που διαπιστώνει, δεδομένου ότι στο Γενικό Δικαστήριο και μόνον εναπόκειται να εκτιμά την αξία που πρέπει να προσδοθεί στα αποδεικτικά στοιχεία που προσκομίζονται ενώπιόν του (πρβλ. απόφαση της 24ης Ιανουαρίου 2002, Conserve Italia κατά Επιτροπής, C‑500/99 P, EU:C:2002:45, σκέψη 59 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Το Γενικό Δικαστήριο είναι επίσης το μόνο αρμόδιο να κρίνει αν τα εν λόγω αποδεικτικά στοιχεία είναι επαρκή ή πρέπει να συμπληρωθούν (πρβλ. απόφαση της 22ας Νοεμβρίου 2007, Sniace κατά Επιτροπής, C‑260/05 P, EU:C:2007:700, σκέψη 77 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
126
Όσον αφορά τα κριτήρια του δικαστικού ελέγχου της επίδικης απόφασης εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου, υπενθυμίζεται ότι, όπως έκρινε το Δικαστήριο στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΟΚ) 4064/89 του Συμβουλίου, της 21ης Δεκεμβρίου 1989, για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων (ΕΕ 1989, L 395, σ. 1) (απόφαση της 15ης Φεβρουαρίου 2005, Επιτροπή κατά Tetra Laval, C‑12/03 P, EU:C:2005:87, σκέψη 38), οι ουσιαστικού δικαίου κανόνες του κανονισμού 139/2004 απονέμουν στην Επιτροπή ορισμένη διακριτική ευχέρεια, ιδίως όσον αφορά περίπλοκες εκτιμήσεις οικονομικής φύσεως. Συνεπώς, ο εκ μέρους του δικαστή της Ένωσης έλεγχος της άσκησης της εν λόγω διακριτικής ευχέρειας, που είναι ουσιώδης για τον καθορισμό των σχετικών με τις συγκεντρώσεις κανόνων, πρέπει να ασκείται λαμβανομένου υπόψη του περιθωρίου εκτίμησης το οποίο στηρίζεται στους οικονομικής φύσεως κανόνες που απαρτίζουν το καθεστώς των συγκεντρώσεων.
127
Επισημαίνεται περαιτέρω ότι, στο πλαίσιο του ελέγχου που ασκεί το Γενικό Δικαστήριο επί των περίπλοκων οικονομικών εκτιμήσεων της Επιτροπής, δεν εναπόκειται σε αυτό να υποκαταστήσει την Επιτροπή στην οικονομική εκτίμησή της (πρβλ. αποφάσεις της 2ας Σεπτεμβρίου 2010_Επιτροπή κατά Scott, C‑290/07 P, EU:C:2010:480, σκέψεις 64 και 66, και της 24ης Ιανουαρίου 2013, Frucona Košice κατά Επιτροπής, C‑73/11 P, EU:C:2013:32, σκέψη 75). Επομένως, ο έλεγχος που ασκεί το Γενικό Δικαστήριο στις περίπλοκες οικονομικές εκτιμήσεις που πραγματοποιεί η Επιτροπή κατά την άσκηση της εξουσίας εκτίμησης που της παρέχει ο κανονισμός 139/2004 αφορά την επαλήθευση της τήρησης των διαδικαστικών κανόνων και των κανόνων περί αιτιολογίας, καθώς και της ακρίβειας των πραγματικών περιστατικών, της απουσίας πρόδηλης πλάνης εκτίμησης και κατάχρησης εξουσίας (απόφαση της 13ης Ιουλίου 2023, Επιτροπή κατά CK Telecoms UK Investments, C‑376/20 P, EU:C:2023:561, σκέψη 84).
128
Εν προκειμένω και κατ’ ακολουθία των προεκτεθέντων, επισημαίνεται ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο υπενθυμίζοντας, στη σκέψη 210 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στη σκέψη 209 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, ότι ο ορισμός της σχετικής αγοράς, στο μέτρο που συνεπάγεται περίπλοκες οικονομικές εκτιμήσεις εκ μέρους της Επιτροπής, μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο περιορισμένου μόνον ελέγχου εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου.
129
Στις σκέψεις 219 έως 228 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στις σκέψεις 218 έως 227 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε την αιτιολογία της επίδικης απόφασης και την επιχειρηματολογία των αναιρεσειουσών και διαπίστωσε ότι οι αναιρεσείουσες δεν απέδειξαν ότι η Επιτροπή είχε υποπέσει σε πρόδηλη πλάνη εκτίμησης κατά τον ορισμό της σχετικής αγοράς.
130
Πρέπει δε να απορριφθεί η αιτίαση των αναιρεσειουσών ότι το Γενικό Δικαστήριο, καθόσον επισημαίνει ότι οι ίδιες δεν προέβαλαν κανένα συγκεκριμένο επιχείρημα προκειμένου να αμφισβητήσουν την εκτίμηση της Επιτροπής ότι η συγκέντρωση δεν δημιουργούσε προβλήματα ανταγωνισμού ανεξαρτήτως των ορισμών της αγοράς που τελικώς έγιναν δεκτοί, παραμόρφωσε τα πραγματικά περιστατικά και παρέβη τις απαιτήσεις περί αποδείξεως που μπορούν να επιβληθούν. Πράγματι, από το σύνολο των ως άνω σκέψεων, υπό το πρίσμα των ορίων στα οποία εντάσσεται ο εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου έλεγχος των περίπλοκων οικονομικών εκτιμήσεων της Επιτροπής, προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν διαπίστωσε ότι στις ασκηθείσες ενώπιόν του προσφυγές δεν προβλήθηκαν επιχειρήματα με τα οποία αμφισβητούνταν η εκτίμηση της Επιτροπής όσον αφορά τον ορισμό της σχετικής αγοράς. Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο αναφέρθηκε εξάλλου ειδικώς στην επιχειρηματολογία των αναιρεσειουσών κατά την οποία η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ως προς την οποία εφαρμόζεται το ευνοϊκό καθεστώς του Gesetz für den Ausbau erneuerbarer Energien (Erneuerbare-Energien-Gesetz – EEG 2017) (γερμανικού νόμου περί ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές), της 21ης Ιουλίου 2014 (BGBl. 2014 I, σ. 1066, στο εξής: νόμος EEG) είναι αυτοτελής αγορά. Εντούτοις, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε κατ’ ουσίαν ότι δεν υπήρχαν στοιχεία σχετικά με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των διαφορετικών πηγών ενέργειας, την έλλειψη εναλλαξιμότητάς τους, τις συνθήκες ανταγωνισμού και τη διάρθρωση της ζήτησης και της προσφοράς, τα οποία θα δικαιολογούσαν, στο πλαίσιο του περιορισμένου ελέγχου στον οποίο όφειλε να προβεί, τη διαπίστωση ότι η Επιτροπή είχε υποπέσει σε πρόδηλη πλάνη κατά την εκτίμηση της σχετικής αγοράς. Αντιθέτως προς όσα υποστηρίζουν οι αναιρεσείουσες, το Γενικό Δικαστήριο δεν τροποποιεί τις σχετικές με την απόδειξη απαιτήσεις τις οποίες υπέχει κάθε διάδικος που επικαλείται πραγματικά περιστατικά, αλλά απλώς σημειώνει, στις εν λόγω σκέψεις των αναιρεσιβαλλόμενων αποφάσεων, ότι τα στοιχεία που αυτές προέβαλαν δεν είναι ικανά να θέσουν υπό αμφισβήτηση τις εκτιμήσεις της Επιτροπής για την αγορά των σχετικών προϊόντων.
131
Υπό τις συνθήκες αυτές, πρέπει να γίνει δεκτό ότι, με την αιτίασή τους, οι αναιρεσείουσες επιδιώκουν στην πραγματικότητα να αμφισβητήσουν ενώπιον του Δικαστηρίου την εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου εκτίμηση των αποδεικτικών στοιχείων που είχε στη διάθεσή του και να ζητήσουν από το Δικαστήριο νέα εξέταση των πραγματικών περιστατικών. Όπως όμως προκύπτει από τη σκέψη 123 της παρούσας απόφασης, η εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών και των αποδεικτικών στοιχείων δεν αποτελεί, εκτός αν συντρέχει περίπτωση παραμόρφωσής τους, η οποία δεν αποδείχθηκε εν προκειμένω, νομικό ζήτημα υποκείμενο, αυτό καθεαυτό, στον έλεγχο του Δικαστηρίου.
132
Επομένως, το πρώτο σκέλος του τρίτου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.
2.
Επί του δευτέρου σκέλους
α)
Επιχειρήματα των διαδίκων
133
Οι αναιρεσείουσες προβάλλουν ότι το Γενικό Δικαστήριο, στις σκέψεις 229 έως 259 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στις σκέψεις 228 έως 258 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο καθόσον ενέκρινε την ανάλυση των προοπτικών εξέλιξης των αποτελεσμάτων της συγκέντρωσης, ανάλυση η οποία ήταν ανεπαρκής διότι αφορούσε εξαιρετικά σύντομη περίοδο.
134
Συγκεκριμένα, πρώτον, το Γενικό Δικαστήριο εσφαλμένως έκρινε, στις σκέψεις 233 και 234 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στις σκέψεις 232 και 233 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, ότι αρκεί η εξέταση των μεριδίων αγοράς, ενώ τα στοιχεία που προσκόμισαν οι αναιρεσείουσες συνιστούν «υποθετικ[ά] στοιχεί[α] των οποίων η οικονομική σημασία δεν μπορεί να αξιολογηθεί»«με εύλογο περιθώριο σφάλματος».
135
Δεύτερον, εσφαλμένως το Γενικό Δικαστήριο, στις σκέψεις 235 έως 239 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στις σκέψεις 234 έως 238 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, δεν επέκρινε την Επιτροπή διότι δεν έλαβε επαρκώς υπόψη την εξέλιξη της ενεργειακής μετάβασης και την κατάργηση της πυρηνικής ενέργειας στις 31 Δεκεμβρίου 2022, διακρίνοντας σαφώς μεταξύ της περιόδου πριν από το 2022 και της μεταγενέστερης περιόδου, όσον αφορά τα αποτελέσματα της συγκέντρωσης επί των μεριδίων αγοράς που κατείχε η RWE. Κατά πρώτον, το ίδιο το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι οι εκτιμήσεις αυτές περιορίζονταν στα μερίδια αγοράς που κατείχε η RWE, όπερ δεν λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες της αγοράς της πρώτης πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας. Κατά δεύτερον, στις αιτιολογικές σκέψεις 30, 35, 62 και 65 της επίδικης απόφασης, η Επιτροπή δεν εξέτασε επαρκώς τα αποτελέσματα της συγκέντρωσης πέραν του 2022, αλλά περιορίστηκε στη διαπίστωση ότι η δυναμικότητα πυρηνικής ενέργειας που μεταβίβασε η E.ON θα εξαφανιζόταν με την κατάργηση της πυρηνικής ενέργειας το 2022 και ότι, ως εκ τούτου, τα αποτελέσματα αυτά θα ήταν περιορισμένα. Πλην όμως, τούτο δεν συνάδει προς το άρθρο 2 του κανονισμού 139/2004, το οποίο απαιτεί η ανάλυση των προοπτικών εξέλιξης να πραγματοποιείται με μεγάλη προσοχή, καθότι η συνολική πράξη και η μόνιμη εξάλειψη του δυνητικού ανταγωνισμού της E.ON θα επηρέαζαν τον ανταγωνισμό στην αγορά της πρώτης πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας, ακόμη και πέραν της παύσης της χρήσης του παραγωγικού δυναμικού των πυρηνικών σταθμών κατά τη διάρκεια του έτους 2022. Κατά τρίτον, δεν τίθεται ζήτημα επιμέλειας κατά την κατάρτιση της ανάλυσης των προοπτικών εξέλιξης, δεδομένου ότι η ίδια η Επιτροπή δέχεται, στην αιτιολογική σκέψη 62 της επίδικης απόφασης, στην οποία παραπέμπουν οι αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις (σκέψεις 236 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και σκέψη 235 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20), ότι δεν διεξήγαγε εξαντλητική έρευνα ως προς το ζήτημα αυτό. Η έκθεση των πραγματικών περιστατικών στις αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις, καθόσον αντιφάσκει προς το περιεχόμενο της επίδικης απόφασης, παραμορφώνει το περιεχόμενο της επίδικης απόφασης εις βάρος των αναιρεσειουσών.
136
Τρίτον, επισημαίνοντας, στη σκέψη 240 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στη σκέψη 239 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, ότι «μπορ[ούσε] ευλόγως να θεωρηθεί ότι [η Επιτροπή] βασίστηκε σε περίοδο 3 έως 5 ετών από την κοινοποίηση της συγκέντρωσης, το 2019, για τη διενέργεια της ανάλυσής της», το Γενικό Δικαστήριο αποδίδει στην Επιτροπή, παραμορφώνοντας τα πραγματικά περιστατικά, προγνώσεις οι οποίες ουδόλως προκύπτουν από την επίδικη απόφαση.
137
Ωστόσο, ούτε η εν λόγω υποτιθέμενη προοπτική διάρκειας 3 έως 5 ετών μπορεί να αποτελέσει συντηρητική πρόγνωση, δεδομένου ότι το χρονικό αυτό διάστημα είναι σαφώς υπερβολικά σύντομο για να εξεταστούν τα αποτελέσματα της συγκέντρωσης στην αγορά της πρώτης πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας. Επιπλέον, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι οι περίοδοι από 10 έως 15 έτη που έλαβε υπόψη η Επιτροπή σε άλλες διαδικασίες δεν ήταν κρίσιμες, μολονότι οι υποθέσεις αυτές αφορούσαν, όπως εν προκειμένω, προβλέψεις σχετικά με τις αγορές παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Ομοίως, δεν είναι ακριβές ότι η Επιτροπή δεν διέθετε στοιχεία τα οποία θα της παρείχαν τη δυνατότητα να «διενεργήσει ανάλυση των προοπτικών εξέλιξης της αγοράς για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα» (σκέψεις 246 επ. των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και σκέψεις 245 επ. των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20). Τέλος, η εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου άρνηση, στη σκέψη 257 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στη σκέψη 256 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, της προβαλλόμενης από τις αναιρεσείουσες στρέβλωσης του ανταγωνισμού λόγω της χρηματοδότησης από τη Γερμανική Κυβέρνηση της κατάργησης χρήσης άνθρακα από την RWE, με την αιτιολογία ότι η χρηματοδότηση αυτή κρίθηκε συμβατή προς τις διατάξεις που διέπουν τις κρατικές ενισχύσεις στην υπόθεση SA.58181, είναι επίσης εσφαλμένη.
138
Η Επιτροπή, η RWE, η E.ON και η Γερμανική Κυβέρνηση αμφισβητούν τα επιχειρήματα των αναιρεσειουσών.
β)
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
139
Με το δεύτερο σκέλος του τρίτου λόγου αναιρέσεως, το οποίο αφορά τις σκέψεις 229 έως 259 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και τις σκέψεις 228 έως 258 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, οι αναιρεσείουσες προβάλλουν ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο καθόσον ενέκρινε την ανάλυση των προοπτικών εξέλιξης των αποτελεσμάτων της συγκέντρωσης, η οποία κατά την κρίση τους ήταν ανεπαρκής διότι αφορούσε εξαιρετικά σύντομη περίοδο.
140
Στις σκέψεις 231 έως 235 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στις σκέψεις 230 έως 234 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε, παραπέμποντας στο άρθρο 2, παράγραφοι 2 και 3, του κανονισμού 139/2004, ότι, στον τομέα του ελέγχου των συγκεντρώσεων, απαιτείται από την Επιτροπή να παρέχει πρόγνωση σχετικά με τη μελλοντική εξέλιξη της αγοράς. Το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι η εν λόγω ανάλυση των προοπτικών εξέλιξης πρέπει να γίνεται με μεγάλη προσοχή, καθόσον το ζήτημα δεν είναι να εξετασθούν παρελθοντικές πράξεις, για τις οποίες συχνά υπάρχουν πολλά στοιχεία που καθιστούν δυνατό να κατανοηθούν οι αιτίες τους, αλλά να προβλεφθούν βάσει πιθανολόγησης πράξεις που θα λάβουν χώρα στο μέλλον, αν δεν ληφθεί καμία απόφαση που να απαγορεύει τη σχεδιαζόμενη συγκέντρωση ή να την πλαισιώνει με συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Το Γενικό Δικαστήριο διευκρίνισε ότι η ανάλυση των προοπτικών εξέλιξης μιας αγοράς, η οποία συνίσταται στο να εξεταστεί με ποιον τρόπο θα μπορούσε η συγκέντρωση να μεταβάλει τους παράγοντες που καθορίζουν την κατάσταση του ανταγωνισμού σε συγκεκριμένη αγορά, απαιτεί να εικάσει κανείς τις διάφορες σχέσεις αιτίου και αποτελέσματος, προκειμένου να επιλέξει εκείνες που είναι οι πιο πιθανές. Τέλος, το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε ότι η εκτίμηση μιας πράξης συγκέντρωσης πραγματοποιείται αποκλειστικά βάσει των πραγματικών και νομικών περιστάσεων που υφίσταντο κατά τον χρόνο της κοινοποίησης της εν λόγω πράξης και όχι βάσει υποθετικών στοιχείων των οποίων η οικονομική σημασία δεν μπορεί να αξιολογηθεί κατά τον χρόνο έκδοσης της απόφασης περί έγκρισης. Από τα ανωτέρω συνήγαγε ότι από την Επιτροπή αναμένεται να εκτιμήσει τα αποτελέσματα της συγκέντρωσης σε περίοδο η μέγιστη διάρκεια της οποίας δεν πρέπει να υπερβαίνει τον ορίζοντα επέλευσης, με επαρκή βαθμό βεβαιότητας, ορισμένων γεγονότων. Ως εκ τούτου, δεν μπορεί να απαιτείται από την Επιτροπή να προβαίνει σε ανάλυση των προοπτικών εξέλιξης βάσει στοιχείων των οποίων τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα δεν είναι σε θέση να προβλέψει με εύλογο περιθώριο σφάλματος.
141
Το Γενικό Δικαστήριο παρατήρησε ότι, στην επίδικη απόφαση, η Επιτροπή διέκρινε δύο περιόδους, εκ των οποίων η πρώτη άρχισε να τρέχει από την υλοποίηση της συγκέντρωσης έως την 31η Δεκεμβρίου 2022, ημερομηνία την οποία αποφάσισε ο Γερμανός νομοθέτης για την κατάργηση χρήσης της πυρηνικής ενέργειας, και η δεύτερη άρχισε να τρέχει μετά την ημερομηνία αυτή, επισήμανε δε περαιτέρω ότι η Επιτροπή δεν είχε εντούτοις διευκρινίσει τον μέγιστο ορίζοντα της δεύτερης ως άνω περιόδου και έκρινε εύλογο να γίνει δεκτό ότι η Επιτροπή στηρίχθηκε, για τη διενέργεια της ανάλυσής της, σε περίοδο 3 έως 5 ετών από την κοινοποίηση της συγκέντρωσης το 2019 (σκέψεις 236 έως 240 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20, και T‑315/20 καθώς και σκέψεις 235 έως 239 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20).
142
Στην αιτίαση των αναιρεσειουσών ότι η Επιτροπή μάλλον όφειλε, σύμφωνα με την προηγούμενη πρακτική που ακολουθούσε με τις αποφάσεις της, να εξετάσει στο πλαίσιο της ανάλυσης των προοπτικών εξέλιξης της αγοράς περίοδο που καλύπτει 15 έως 20 έτη, λαμβανομένων υπόψη, κατά την άποψή τους, της διάρκειας των κύκλων επενδύσεων ειδικά στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και των αναταράξεων που θα αντιμετώπιζε η αγορά αυτή λόγω της ενεργειακής μετάβασης και της κατάργησης της πυρηνικής ενέργειας, το Γενικό Δικαστήριο απάντησε ότι, στις προγενέστερες υποθέσεις, η Επιτροπή διέθετε στοιχεία που της παρείχαν τη δυνατότητα, με εύλογη βεβαιότητα, να εξετάσει την εξέλιξη της αγοράς κατά τη διάρκεια ενός τέτοιου χρονικού διαστήματος (σκέψη 245 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και σκέψη 244 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20).
143
Το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε αν, εν προκειμένω, η Επιτροπή είχε στη διάθεσή της στοιχεία που θα της παρείχαν τη δυνατότητα να διενεργήσει ανάλυση των προοπτικών εξέλιξης της αγοράς για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα σε σχέση με εκείνη που πραγματοποιήθηκε στην επίδικη απόφαση (σκέψεις 246 έως 258 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και σκέψεις 245 έως 257 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20). Σημείωσε, συναφώς, ότι οι αναιρεσείουσες μνημόνευσαν μόνον τα δικά τους επενδυτικά σχέδια, χωρίς να αναφέρουν σχέδια τα οποία η RWE θα μπορούσε να υλοποιήσει κατόπιν της συγκέντρωσης και ότι, αντιθέτως, οι αναιρεσείουσες είχαν επισημάνει ότι η RWE και η E.ON θα μπορούσαν να αποθαρρυνθούν από την πραγματοποίηση μαζικών επενδύσεων μετά τη συγκέντρωση. Το Γενικό Δικαστήριο συνήγαγε εξ αυτού ότι, ακόμη και αν υποτεθεί ότι οι κύκλοι επενδύσεων στον τομέα αυτόν εκτείνονται σε περιόδους 15 έως 20 ετών, όπως προέβαλλαν οι αναιρεσείουσες, η Επιτροπή δεν μπορούσε να στηρίξει την ανάλυση προοπτικών εξέλιξης της αγοράς σε μια τέτοια περίοδο για τον λόγο αυτόν και μόνο (σκέψη 249 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και σκέψη 248 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20). Όσον αφορά τον δυνητικό αντίκτυπο της κατάργησης χρήσης του άνθρακα, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι ο Gesetz zur Reduzierung und zur Beendigung der Kohleverstromung (νόμος περί μείωσης και παύσης της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα), της 8ης Αυγούστου 2020 (BGBl. 2020 I, σ. 1818, στο εξής: νόμος περί της κατάργησης της χρήσης άνθρακα), ήταν μεν μεταγενέστερος της έκδοσης της επίδικης απόφασης αλλά είχε εγκριθεί κατόπιν υποβολής έκθεσης προγενέστερης της έκδοσης αυτής, έκθεση η οποία προέβλεπε κατάργηση της χρήσης του άνθρακα κατά το έτος 2038 (σκέψεις 250 και 251 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και σκέψεις 249 και 250 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20). Το Γενικό Δικαστήριο τόνισε ότι στην εν λόγω έκθεση δεν διατυπωνόταν θέση σχετικά με συγκεκριμένη ημερομηνία παύσης λειτουργίας των μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με καύση άνθρακα της Uniper SE –εταιρίας της οποίας την εξαφάνιση μνημόνευαν οι αναιρεσείουσες για να υποστηρίξουν ότι η διάρθρωση της αγοράς επρόκειτο να μεταβληθεί προς όφελος της RWE–, αλλά αναφερόταν ότι ο φορέας εκμετάλλευσης του ανθρακωρυχείου που προμήθευε την Uniper προέβλεπε τη συνέχιση της εκμετάλλευσης έως τα μέσα της δεκαετίας του 2030 (σκέψεις 252 και 253 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και σκέψεις 251 και 252 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20). Το Γενικό Δικαστήριο, αφού μνημόνευσε ανακοινωθέν Τύπου της Γερμανικής Κυβέρνησης, της 15ης Ιανουαρίου 2020, το οποίο παρέπεμπε σε συμφωνία με τα Länder (ομόσπονδα κράτη) για την κατάργηση χρήσης άνθρακα, και ανακοινωθέν Τύπου της Uniper, της 30ής Ιανουαρίου 2020, στο οποίο σημειώνονταν η βούλησή της για την κατάργηση χρήσης άνθρακα και ορισμένες προοπτικές σχετικά με τη μη θέση σε λειτουργία της μονάδας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με καύση άνθρακα Datteln 4, παρατήρησε ότι στο πλαίσιο αυτό είχε εκδοθεί ο νόμος περί της κατάργησης της χρήσης άνθρακα, του οποίου το άρθρο 4, μολονότι προβλέπει χρονοδιάγραμμα για τη μείωση και παύση των εκπομπών από τις μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με καύση άνθρακα, δεν μνημονεύει ονομαστικά, αντιθέτως προς τον νόμο για την κατάργηση της πυρηνικής ενέργειας, τις σχετικές μονάδες παραγωγής ενέργειας με καύση άνθρακα (σκέψεις 253 και 254 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και σκέψεις 252 και 253 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20).
144
Το Γενικό Δικαστήριο συνήγαγε εξ αυτού ότι, ακόμη και αν η Επιτροπή γνώριζε ότι τελούσε υπό κατάρτιση νόμος σχετικά με την κατάργηση της χρήσης άνθρακα και ότι η Uniper επρόκειτο να παύσει την εκμετάλλευση των μονάδων της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με καύση άνθρακα, εντούτοις, η Επιτροπή δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει, κατά τον χρόνο έκδοσης της επίδικης απόφασης, τους ακριβείς όρους εφαρμογής του συγκεκριμένου νόμου, οι οποίοι προσδιορίστηκαν μόλις τον Ιανουάριο του 2020. Επισήμανε επίσης ότι οι αναιρεσείουσες ενδιαφέρονταν μόνον για την Uniper χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τις πιθανές συνέπειες του νόμου αυτού επί της RWE, η οποία κατείχε επίσης μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με καύση άνθρακα. Τέλος, τόνισε ότι δεδομένου ότι οι εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από συμβατικές πηγές της E.ON τις οποίες αφορά η συγκέντρωση ήταν πυρηνικές εγκαταστάσεις και όχι μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με καύση άνθρακα, η Επιτροπή δεν υποχρεούνταν να λάβει υπόψη τις μεταβολές που επέφερε ο εν λόγω νόμος στην αγορά παραγωγής και χονδρικής προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας ώστε να προβλέψει ευλόγως τα αποτελέσματα της συγκέντρωσης σε μια επαναπροσδιοριθείσα ως εκ τούτου αγορά. Το Γενικό Δικαστήριο προσέθεσε ότι τούτο δικαιολογούνταν κατά μείζονα λόγο καθότι, δεδομένου ότι η σταδιακή κατάργηση της χρήσης άνθρακα επρόκειτο να διαρκέσει έως το 2038, μια τέτοια πρόβλεψη θα απαιτούσε από την Επιτροπή προβολή σε πολύ μακρινό ορίζοντα η οποία θα μπορούσε να επηρεαστεί από αλλαγές που δεν είναι μεν ακόμη προβλέψιμες, αλλά ενδέχεται να μεταβάλουν περαιτέρω τη διάρθρωση της αγοράς (σκέψη 255 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και σκέψη 254 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20).
145
Όσον αφορά το επιχείρημα των αναιρεσειουσών ότι ο νόμος περί της κατάργησης της χρήσης άνθρακα προκαλεί στρέβλωση του ανταγωνισμού στο μέτρο που η Γερμανική Κυβέρνηση χορηγεί στην RWE σημαντικά χρηματοδοτικά μέσα, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι η Επιτροπή δεν χαρακτήρισε τον μηχανισμό πρόσκλησης υποβολής προσφορών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας ως στρέβλωση του ανταγωνισμού, αλλά κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι ενισχύσεις με τη μορφή των εν λόγω οικονομικών μέσων είναι συμβατές προς την εσωτερική αγορά (σκέψη 257 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και σκέψη 256 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20).
146
Το Γενικό Δικαστήριο συνήγαγε ότι η Επιτροπή δεν διέθετε στοιχεία που της παρείχαν τη δυνατότητα να αναλύσει τις προοπτικές εξέλιξης της αγοράς στηριζόμενη σε μεγαλύτερη χρονική περίοδο από αυτή που είχε λάβει υπόψη (σκέψεις 258 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και σκέψη 257 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20).
147
Επισημαίνεται εκ προοιμίου ότι η υπόμνηση των υποχρεώσεων που υπέχει η Επιτροπή, η οποία διαλαμβάνεται στις σκέψεις 231 έως 233 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στις σκέψεις 230 έως 232 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, όσον αφορά την ανάλυση των προοπτικών εξέλιξης της σχετικής αγοράς την οποία πρέπει να διενεργήσει το εν λόγω θεσμικό όργανο, συμπίπτει με τις εκτιμήσεις του Δικαστηρίου που εκτίθενται στις σκέψεις 80 έως 85 της απόφασης της 13ης Ιουλίου 2023, Επιτροπή κατά CK Telecoms UK Investments (C‑376/20 P, EU:C:2023:561), και ότι οι αναιρεσείουσες δεν προβάλλουν, πολλώ δε μάλλον δεν αποδεικνύουν, ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο στις εν λόγω σκέψεις των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20, T‑315/20, T‑317/20 και T‑319/20. Αντιθέτως, υποστηρίζουν ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο εγκρίνοντας την ανάλυση των προοπτικών εξέλιξης των αποτελεσμάτων της συγκέντρωσης, ανάλυση η οποία κατά την άποψή τους ήταν ανεπαρκής διότι αφορούσε εξαιρετικά σύντομη περίοδο.
148
Συναφώς, η πρώτη αιτίαση των αναιρεσειουσών ότι το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι αρκούσε η εξέταση των μεριδίων αγοράς, η οποία υπομνήσθηκε στη σκέψη 134 της παρούσας απόφασης, εκκινεί από εσφαλμένη ερμηνεία των αναιρεσιβαλλόμενων αποφάσεων. Πράγματι, στις σκέψεις 233 και 234 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στις σκέψεις 232 και 233 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, το Γενικό Δικαστήριο δεν άφησε να εννοηθεί ότι αρκεί η εξέταση των μεριδίων αγοράς, ούτε σχολίασε την ποιότητα των στοιχείων που προσκόμισαν οι αναιρεσείουσες, αλλά απλώς υπενθύμισε την έκταση της υποχρέωσης εξέτασης που υπέχει η Επιτροπή.
149
Όσον αφορά τη δεύτερη αιτίαση των αναιρεσειουσών, με την οποία προβάλλεται ότι η Επιτροπή δεν έλαβε επαρκώς υπόψη την εξέλιξη της ενεργειακής μετάβασης και την κατάργηση της πυρηνικής ενέργειας, επισημαίνεται ότι η εν λόγω αιτίαση αφορά τις εκτιμήσεις της Επιτροπής στην επίδικη απόφαση και όχι τις διαπιστώσεις του Γενικού Δικαστηρίου. Όσον αφορά τις ως άνω διαπιστώσεις, η εν λόγω αιτίαση περιορίζεται σε γενικούς ισχυρισμούς ότι, αφενός, το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη τις ιδιαιτερότητες της αγοράς της πρώτης πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας και, αφετέρου, ότι η έκθεση των πραγματικών περιστατικών παραμορφώνει την επίδικη απόφαση εις βάρος των αναιρεσειουσών, καθόσον αντιφάσκει προς το περιεχόμενό της. Συναφώς, πέραν του ότι ο ισχυρισμός περί παραμόρφωσης πρέπει να περιλαμβάνει, όπως προκύπτει από την παρατεθείσα στη σκέψη 124 της παρούσας απόφασης νομολογία, ακριβή μνεία των παραμορφωθέντων στοιχείων και απόδειξη των σφαλμάτων ανάλυσης που οδήγησαν στην παραμόρφωση αυτή από το Γενικό Δικαστήριο, πράγμα που δεν συμβαίνει εν προκειμένω, σημειώνεται ότι, με την αιτίασή τους, οι αναιρεσείουσες δεν προσάπτουν στην πραγματικότητα στο Γενικό Δικαστήριο πλάνη περί το δίκαιο, αλλά εσφαλμένη εκτίμηση των αποδεικτικών στοιχείων. Όπως, όμως, υπομνήσθηκε στη σκέψη 125 της παρούσας απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο είναι το μόνο αρμόδιο να εκτιμήσει την αξία που πρέπει να προσδοθεί στα αποδεικτικά στοιχεία που προσκομίζονται ενώπιόν του.
150
Όσον αφορά την τρίτη αιτίαση των αναιρεσειουσών ότι το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε τα πραγματικά περιστατικά αποδίδοντας στην Επιτροπή, στις σκέψεις 240 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στη σκέψη 239 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, προγνώσεις που δεν προκύπτουν από την επίδικη απόφαση, επισημαίνεται ότι τα φερόμενα ως παραμορφωθέντα πραγματικά περιστατικά δεν προσδιορίζονται σαφώς.
151
Όσον αφορά το επιχείρημα των αναιρεσειουσών ότι ο χρονικός ορίζοντας πρόβλεψης τριών έως πέντε ετών δεν μπορούσε να είναι επαρκής, δεδομένου ότι το διάστημα αυτό είναι, κατά την κρίση τους, υπερβολικά σύντομο για την αγορά της πρώτης πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία συνεπάγεται υψηλό κόστος και χαρακτηρίζεται από σαφώς μεγαλύτερους κύκλους επενδύσεων, επισημαίνεται ότι ούτε το άρθρο 2 του κανονισμού 139/2004 ούτε η νομολογία που επικαλούνται οι αναιρεσείουσες καθορίζουν συγκεκριμένη περίοδο για την εκ μέρους της Επιτροπής ανάλυση των προοπτικών εξέλιξης των μελλοντικών αποτελεσμάτων της κοινοποιηθείσας συγκέντρωσης. Επιπλέον, με την αιτίαση αυτή, καθώς και με τους ισχυρισμούς τους ότι η Επιτροπή είχε στην κατοχή της πληροφοριακά στοιχεία βάσει των οποίων θα μπορούσε να αναλύσει τις προοπτικές εξέλιξης της αγοράς για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, οι αναιρεσείουσες επιδιώκουν, εν τέλει, να υποβάλουν στην κρίση του Δικαστηρίου, χωρίς ωστόσο να αποδεικνύουν παραμόρφωση ή πλάνη περί το δίκαιο εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου, την εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών από την Επιτροπή την οποία δέχθηκε το Γενικό Δικαστήριο στο πλαίσιο του ελέγχου νομιμότητας της επίδικης απόφασης.
152
Υπό τις συνθήκες αυτές, το δεύτερο σκέλος του τρίτου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.
3.
Επί του τρίτου σκέλους
α)
Επιχειρήματα των διαδίκων
153
Οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι το Γενικό Δικαστήριο, στις σκέψεις 260 έως 336 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στις σκέψεις 259 έως 335 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, υπέπεσε σε πολλαπλή πλάνη περί το δίκαιο κατά την εκτίμηση της ισχύος της RWE στην αγορά.
154
Κατ’ αρχάς, το Γενικό Δικαστήριο προέβη, ειδικότερα, σε εσφαλμένο χαρακτηρισμό της κατανομής και της σημασίας των στοιχείων ενεργητικού της E.ON που απέκτησε η RWE. Πρώτον, οι σκέψεις 286 επ. των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και οι σκέψεις 285 επ. των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20 καταδεικνύουν κατά τις αναιρεσείουσες ότι το Γενικό Δικαστήριο εσφαλμένως αντιστάθμισε τη δυναμικότητα που προερχόταν από τις μικρές μονάδες της innogy που μεταβιβάστηκε στην E.ON με τη δυναμικότητα που απέκτησε η RWE, θεωρώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο ως δεδομένο ότι η δραστηριότητα της RWE επρόκειτο να ελαττωθεί (σκέψη 291, in fine, των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και σκέψη 290, in fine, των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20). Το εν λόγω σφάλμα, το οποίο δεν επισημάνθηκε από το Γενικό Δικαστήριο, οφείλεται στο ότι η Επιτροπή δεν οριοθέτησε την αγορά. Πλην όμως, η δυναμικότητα των μικρών αυτών μονάδων δεν έπρεπε να συνδεθεί με την αγορά της πρώτης πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας, στην οποία η RWE ενισχύει τη δεσπόζουσα θέση της, αλλά με τη δραστηριότητα λιανικής, από την οποία η RWE αποσύρθηκε προς όφελος της εταίρου της E.ON. Δεύτερον, η ονομαστική αύξηση του μεριδίου αγοράς της RWE, η οποία είναι φαινομενικά μικρή λόγω της κατάργησης της χρήσης πυρηνικής ενέργειας και άνθρακα και της ταυτόχρονης ανάπτυξης της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, δεν μπορεί να θεωρηθεί «μη κρίσιμη» υπό το πρίσμα του άρθρου 2 του κανονισμού 139/2004. Η ίδια η Επιτροπή δεσμεύθηκε να εκτιμήσει «εν πάση περιπτώσει […] τα μερίδια αγοράς υπό το φως της πιθανής εξέλιξης των συνθηκών που επικρατούν στην αγορά». Επομένως, η ίδια όφειλε να συνεχίσει την έρευνά της, πράγμα που δεν συνέβη.
155
Εν συνεχεία, οι γερμανικές αρχές, στην ανάλυση του Residual Supply Index (δείκτη εναπομείνουσας προμήθειας, στο εξής: RSI), θεωρούν ότι ένας προμηθευτής διαθέτει ισχύ στην αγορά όταν διαδραματίζει κεντρικό ρόλο, ήτοι όταν, χωρίς τις εγκαταστάσεις του, η ζήτηση δεν μπορεί να ικανοποιηθεί για περισσότερο από το 5 % των ωρών ενός έτους (σκέψη 303 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και σκέψη 302 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20). Πλην όμως, αυτό ακριβώς συμβαίνει εν προκειμένω, όπως προκύπτει από τη μελέτη Oxera, η οποία μνημονεύεται στη σκέψη 310 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στη σκέψη 309 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20. Ωστόσο, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η διαφοροποίηση αυτή δεν ασκεί επιρροή για την εφαρμογή του άρθρου 2, παράγραφοι 2 και 3, του κανονισμού 139/2004, διότι, κατά την κρίση του, η ενίσχυση του κεντρικού ρόλου της RWE κατά 1,5 (2019) ή κατά 1,3 (2022) εκατοστιαίες μονάδες δεν αποκλίνει ριζικά από τη μεταβολή που διαπιστώθηκε σε άλλες μελέτες που προσκόμισαν τρίτοι. Τούτο όμως δεν αναιρεί τη διαπιστωθείσα υπέρβαση του ορίου δεσπόζουσας θέσης από την RWE, αλλά απλώς επιβεβαιώνει την εγκυρότητα της μελέτης Oxera. Το Γενικό Δικαστήριο παρέλειψε επίσης να επισημάνει ότι δεν αμφισβητείται ότι η Επιτροπή δεν προέβη η ίδια σε καμία πρόβλεψη βάσει του RSI και ότι η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Συμπράξεων, η οποία συνεργάζεται στενά με αυτήν, εξέτασε το RSI μόνον από ιστορικής απόψεως και όχι υπό το πρίσμα της μελλοντικής εξέλιξής του, εξέταση η οποία δεν μπορεί να αποτελεί επιμελή πρόγνωση. Εξάλλου, στις σκέψεις 300 έως 311 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στις σκέψεις 299 έως 310 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, το Γενικό Δικαστήριο παρέβλεψε το ότι η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Συμπράξεων επιβεβαίωσε σε μεγάλο βαθμό τη σημασία των προβλέψεων της μελέτης Oxera.
156
Τέλος, όσον αφορά την αυξανόμενη δυνατότητα της RWE να κάνει στρατηγική χρήση του δικού της επεκτεινόμενου πάρκου μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, το Γενικό Δικαστήριο δεν εξέτασε επαρκώς τα αντεπιχειρήματα των αναιρεσειουσών και δέχτηκε, κατόπιν εσφαλμένης ερμηνείας του άρθρου 2 του κανονισμού 139/2004, τα επιχειρήματα της Επιτροπής (σκέψεις 312 έως 329 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και σκέψεις 311 έως 328 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20). Στις σκέψεις 316 έως 322 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στις σκέψεις 315 έως 321 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, το Γενικό Δικαστήριο αναπαράγει την ανακριβή δήλωση της Επιτροπής κατά την οποία οι μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι εν γένει «[οι] πιο δαπανηρ[ές]» λόγω του χαμηλού οριακού κόστους τους και ότι οι υπαγόμενες στον νόμο EEG μονάδες επωφελούνται κατά τρόπο σημαντικά μειωμένο από την αύξηση των τιμών στην αγορά της πρώτης πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας. Οι ίδιες όμως οι παραδοχές στις οποίες εδράζεται ο ως άνω ισχυρισμός δεν αντικατοπτρίζουν τη στρατηγική χρησιμότητα του συνολικού χαρτοφυλακίου παραγωγής το οποίο ενισχύθηκε.
157
Η Επιτροπή, η RWE, η E.ON και η Γερμανική Κυβέρνηση αμφισβητούν τα επιχειρήματα των αναιρεσειουσών.
β)
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
158
Με το τρίτο σκέλος του τρίτου λόγου αναιρέσεως, το οποίο αφορά τις σκέψεις 260 έως 336 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και τις σκέψεις 259 έως 335 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι η εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου σχετικά με την ισχύ της RWE στην αγορά ενέχει πολλαπλή πλάνη περί το δίκαιο.
159
Όσον αφορά, πρώτον, τα επιχειρήματα των αναιρεσειουσών που μνημονεύονται στη σκέψη 154 της παρούσας απόφασης, κατά τα οποία το Γενικό Δικαστήριο προέβη σε εσφαλμένο χαρακτηρισμό της κατανομής και της σημασίας των στοιχείων ενεργητικού της E.ON που απέκτησε η RWE, επισημαίνεται ότι οι αναιρεσείουσες αμφισβητούν στην πραγματικότητα την εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών και των αποδεικτικών στοιχείων από την Επιτροπή και, στη συνέχεια, από το Γενικό Δικαστήριο, χωρίς ωστόσο να αποδεικνύουν πλάνη περί το δίκαιο στην οποία υπέπεσε το Γενικό Δικαστήριο. Επιπλέον, όσον αφορά τα επιχειρήματα ότι η δυναμικότητα των μικρών μονάδων της innogy δεν εμπίπτει στην αγορά της παραγωγής και της πρώτης πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας, υπενθυμίζεται ότι η κριτική που ασκούν οι αναιρεσείουσες στον εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου έλεγχο των εκτιμήσεων της Επιτροπής σχετικά με τον ορισμό της αγοράς απορρίφθηκε στις σκέψεις 122 έως 132 της παρούσας απόφασης.
160
Δεύτερον, όσον αφορά το ζήτημα της σημασίας του κεντρικού ρόλου της RWE στην αγορά παραγωγής και χονδρικής προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας, ήτοι του βαθμού στον οποίο η δυναμικότητα παραγωγής της RWE είναι απαραίτητη για την κάλυψη της ζήτησης στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, οι αναιρεσείουσες παραπέμπουν στη μελέτη Oxera, η οποία, όπως προβάλλουν, αποδεικνύει ενίσχυση του κεντρικού αυτού ρόλου σε ποσοστό άνω του 5 % των ωρών ενός έτους. Προσάπτουν κατ’ ουσίαν στο Γενικό Δικαστήριο ότι δεν άντλησε τις συνέπειες από την ως άνω περίσταση προκειμένου να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η Επιτροπή όφειλε να διαπιστώσει την ενίσχυση της δεσπόζουσας θέσης της RWE λόγω της κοινοποιηθείσας πράξης.
161
Επισημαίνεται ότι, στις σκέψεις 300 επ. των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στις σκέψεις 299 επ. των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε την εκτίμηση της Επιτροπής σχετικά με την έκταση του κεντρικού ρόλου της RWE στην αγορά παραγωγής και χονδρικής προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας. Το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε κατ’ ουσίαν ότι σκοπός της ανάλυσης του RSI είναι να εξακριβωθεί αν μια εταιρία διαδραματίζει κεντρικό ρόλο, ήτοι αν είναι απαραίτητη για την κάλυψη της ζήτησης. Στην πράξη, αντικείμενο της ανάλυσης αυτής είναι να εκτιμηθεί, για το σύνολο των ωρών συγκεκριμένου έτους, αν η δυναμικότητα παραγωγής των ανταγωνιστών του εξεταζόμενου φορέα επαρκεί για την κάλυψη της ζήτησης ανεξαρτήτως της δυναμικότητας του τελευταίου (σκέψη 302 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και σκέψη 301 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20). Αφού παρέπεμψε στις διαπιστώσεις που περιλαμβάνονται στην επίδικη απόφαση, κατά τις οποίες, σύμφωνα με τις γερμανικές αρχές ανταγωνισμού, κεντρικός ρόλος που ανέρχεται κατά τα ανωτέρω στο 5 % είναι ενδεικτικός της ισχύος του εξεταζόμενου φορέα στην αγορά, ο δε RSI ενέχει περιορισμούς που μειώνουν τη χρησιμότητά του κατά τον έλεγχο των συγκεντρώσεων, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι η Επιτροπή είχε παρά ταύτα λάβει υπόψη τις αναλύσεις RSI για την εκτίμησή της (σκέψεις 304 και 305 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και σκέψεις 303 και 304 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20).
162
Στις σκέψεις 306 έως 310 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στις σκέψεις 305 έως 309 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε τις διαπιστώσεις της Επιτροπής στην επίδικη απόφαση όσον αφορά τις αναλύσεις αυτές και, ιδίως, την ανάλυση που προέκυψε από τη μελέτη Oxera την οποία προσκόμισαν οι αναιρεσείουσες. Το Γενικό Δικαστήριο δέχθηκε ότι τεκμηριωνόταν η διαπίστωση της Επιτροπής ότι οι παραδοχές στις οποίες στηριζόταν η εν λόγω μελέτη, ήτοι η εκ μέρους της RWE παρακράτηση της δυναμικότητας παραγωγής αιολικής ενέργειας και ο έλεγχός της επί της δυναμικότητας της E.ON, δεν αποτύπωναν την πραγματικότητα (σκέψεις 308 και 309 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και σκέψεις 307 και 308 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, οι οποίες παραπέμπουν αντιστοίχως στις σκέψεις 322 και 391 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στις σκέψεις 321 και 390 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20).
163
Επιπλέον, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι η ενίσχυση του κεντρικού ρόλου της RWE σύμφωνα με τη μελέτη Oxera δεν διέφερε ριζικά από την ενίσχυση που διαπιστώθηκε σε άλλες μελέτες που προσκόμισαν τρίτοι και ότι οι τιμές του RSI που υπολογίστηκαν για το έτος 2024 ήταν πανομοιότυπες τόσο για την κατάσταση χωρίς την ύπαρξη συγκέντρωσης όσο και για την κατάσταση μετά τη συγκέντρωση, γεγονός που αποδεικνύει ότι δεν ενισχύθηκε ο κεντρικός ρόλος της RWE κατόπιν της κατάργησης της πυρηνικής ενέργειας στο τέλος του 2022 (σκέψη 310 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και σκέψη 309 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20).
164
Το Γενικό Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι αναιρεσείουσες δεν απέδειξαν την ύπαρξη πρόδηλης πλάνης εκτίμησης εκ μέρους της Επιτροπής κατά την ανάλυση του κεντρικού ρόλου της RWE.
165
Επιβάλλεται η διαπίστωση ότι ο έλεγχος των εκτιμήσεων της Επιτροπής από το Γενικό Δικαστήριο ουδόλως ενέχει πλάνη περί το δίκαιο και ότι, με τις αιτιάσεις τους, οι αναιρεσείουσες επιδιώκουν, κατ’ ουσίαν, να επανεξεταστούν από το Δικαστήριο τα πραγματικά περιστατικά και τα αποδεικτικά στοιχεία που υποβλήθηκαν στο Γενικό Δικαστήριο. Όπως όμως προκύπτει από τη νομολογία που υπενθυμίζεται στη σκέψη 123 της παρούσας απόφασης, η εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών και των αποδεικτικών στοιχείων δεν αποτελεί, εκτός αν συντρέχει περίπτωση παραμόρφωσής τους, η οποία δεν αποδείχθηκε εν προκειμένω, νομικό ζήτημα υποκείμενο, αυτό καθεαυτό, στον έλεγχο του Δικαστηρίου.
166
Τρίτον, οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι το Γενικό Δικαστήριο, στις σκέψεις 312 έως 329 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στις σκέψεις 311 έως 328 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, δεν εξέτασε επαρκώς τα αντεπιχειρήματα που είχαν προβάλει σχετικά με την αυξανόμενη δυνατότητα της RWE να κάνει στρατηγική χρήση του δικού της επεκτεινόμενου πάρκου μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και δέχθηκε εσφαλμένως τα σχετικά επιχειρήματα της Επιτροπής.
167
Επισημαίνεται ότι, στις ως άνω σκέψεις, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε το ζήτημα των κινήτρων της RWE να υιοθετήσει στρατηγικές παρακράτησης ισχύος και να καταφύγει σε άλλες στρατηγικές χρήσεις του χαρτοφυλακίου της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
168
Το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε εκ προοιμίου ότι εναπόκειται στην Επιτροπή να αξιολογεί συνολικά το συμπέρασμα το οποίο προκύπτει από τη δέσμη ενδείξεων που χρησιμοποιήθηκε για την εκτίμηση της κατάστασης του ανταγωνισμού, ότι η Επιτροπή δύναται, κατ’ εφαρμογήν της συνολικής αυτής εκτίμησης, να προκρίνει ορισμένα στοιχεία και να μη λάβει υπόψη άλλα, και ότι το ίδιο οφείλει να ελέγχει τη νομιμότητα της εν λόγω εξέτασης και την αιτιολογία της.
169
Εν συνεχεία, στις σκέψεις 316 έως 319 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στις σκέψεις 315 έως 318 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε τις διάφορες πτυχές ενδεχόμενης στρατηγικής που αφορά την παρακράτηση δυναμικότητας, τις οποίες αξιολόγησε η Επιτροπή στις αιτιολογικές σκέψεις 49 έως 65 της επίδικης απόφασης, ιδίως δε το ότι οι εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές έχουν, μεταξύ των τεχνολογιών ευέλικτης παραγωγής, το χαμηλότερο οριακό κόστος και, ως εκ τούτου, το υψηλότερο κόστος παρακράτησης. Το Γενικό Δικαστήριο υπογράμμισε ότι οι παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας είχαν επιβεβαιώσει ότι οι εγκαταστάσεις αυτές λειτουργούν συνήθως με πλήρη δυναμικότητα και ότι η παύση λειτουργίας τους έχει νόημα μόνον σε περίπτωση αρνητικών τιμών πώλησης. Το Γενικό Δικαστήριο έδωσε έμφαση στην εκτίμηση της Επιτροπής ότι η απόκτηση από την RWE αιολικών πάρκων στο πλαίσιο της κοινοποιηθείσας πράξης δεν αύξανε την ικανότητα παρακράτησης σε καθοριστικό βαθμό και ότι το καθεστώς «απευθείας πώλησης» που εφαρμόζεται στην ηλεκτρική ενέργεια αιολικής ενέργειας είχε ως συνέπεια τη σημαντική μείωση του ενδιαφέροντος μιας εγκατάστασης παραγωγής αιολικής ενέργειας για αύξηση των τιμών στην αγορά χονδρικής. Το Γενικό Δικαστήριο αναφέρθηκε επίσης στη διαπίστωση της Επιτροπής ότι η αύξηση της ικανότητας παρακράτησης ισχύος της RWE λόγω της απόκτησης πυρηνικής δυναμικότητας ήταν προσωρινή και περιορισμένη και, ως εκ τούτου, δεν ήταν πιθανό να επηρεάσει αισθητά το συμφέρον της RWE να εφαρμόσει στρατηγική παρακράτησης ισχύος. Το Γενικό Δικαστήριο ανέφερε ότι η Επιτροπή έλαβε υπόψη τη μελέτη Oxera την οποία προσκόμισαν οι αναιρεσείουσες και ότι η ίδια εκτίμησε ότι η μελέτη αυτή δεν μετέβαλε το συμπέρασμά της.
170
Στις σκέψεις 320 έως 324 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στις σκέψεις 319 έως 323 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε αν η Επιτροπή είχε υποπέσει σε πρόδηλη πλάνη εκτίμησης κατά την ανάλυση του κινδύνου παρακράτησης δυναμικότητας από την RWE και απέρριψε την ύπαρξη τέτοιας πλάνης. Ειδικότερα, υπενθύμισε τη διαπίστωσή του ότι η Επιτροπή δεν είχε υποπέσει σε πρόδηλη πλάνη καθόσον έκρινε ότι η αύξηση των μεριδίων αγοράς της RWE δεν ήταν σημαντική και ότι, εν πάση περιπτώσει, ήταν προσωρινή. Συνήγαγε εξ αυτού ότι καμία επιπλέον ικανότητα παρακράτησης δεν μπορεί να προκύψει από τη συγκέντρωση μετά την κατάργηση της πυρηνικής ενέργειας στο τέλος του 2022, όπως επιβεβαιώνει και η μελέτη Oxera. Όσον αφορά ενδεχόμενα κίνητρα της RWE για τη βραχυπρόθεσμη παρακράτηση δυναμικότητας, ήτοι πριν από την κατάργηση της πυρηνικής ενέργειας, το Γενικό Δικαστήριο παρέπεμψε στη διαπίστωση της Επιτροπής ότι οι εγκαταστάσεις που λειτουργούν με ανανεώσιμες πηγές δεν προσφέρονται για παρακράτηση λόγω του χαμηλού οριακού κόστους τους. Όσον αφορά τις εγκαταστάσεις που λειτουργούν με μη ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, το Γενικό Δικαστήριο αναφέρθηκε στην εκτίμηση της Επιτροπής ότι ενδεχόμενη αύξηση των τιμών λόγω παρακράτησης στις ως άνω εγκαταστάσεις θα σήμαινε μείωση του οφέλους που αντλούν οι εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές βάσει του νόμου EEG. Εξάλλου, το Γενικό Δικαστήριο δέχθηκε ότι η απόκτηση από την RWE μειοψηφικής συμμετοχής στο κεφάλαιο των πυρηνικών σταθμών της Emsland και της Gundremmingen C θα είχε περιορισμένο και προσωρινό αντίκτυπο όσον αφορά την παροχή κινήτρων για την παρακράτηση δυναμικότητας. Το Γενικό Δικαστήριο σημείωσε ότι η μελέτη Oxera δεν αποδείκνυε την ύπαρξη σημαντικής αύξησης των κινήτρων παρακράτησης. Το Γενικό Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Επιτροπή δεν είχε υποπέσει σε πρόδηλη πλάνη εκτίμησης κατά την ανάλυση της ικανότητας και των κινήτρων της RWE όσον αφορά την παρακράτηση δυναμικότητας κατόπιν της συγκέντρωσης.
171
Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο έλεγξε λεπτομερώς την εκ μέρους της Επιτροπής εξέταση του ζητήματος του κινδύνου παρακράτησης της δυναμικότητας παραγωγής από την RWE μετά τη συγκέντρωση και ότι κατέληξε στο συμπέρασμα, βάσει των στοιχείων της δικογραφίας και των αποδεικτικών στοιχείων που προσκόμισαν, μεταξύ άλλων, οι αναιρεσείουσες, ότι η Επιτροπή δεν είχε υποπέσει συναφώς σε πρόδηλη πλάνη εκτίμησης. Τα επιχειρήματα των αναιρεσειουσών ενώπιον του Δικαστηρίου, τα οποία εκτίθενται στις σκέψεις 154 έως 156 της παρούσας απόφασης, δεν θεμελιώνουν καμία πλάνη περί το δίκαιο του Γενικού Δικαστηρίου κατά τον έλεγχο των εκτιμήσεων της Επιτροπής, αλλά αποσκοπούν, εν τέλει, στο να εξετάσει εκ νέου το Δικαστήριο τα πραγματικά περιστατικά, εξέταση που δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητά του στο πλαίσιο αιτήσεως αναιρέσεως.
172
Υπό τις συνθήκες αυτές, το τρίτο σκέλος του τρίτου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.
4.
Επί του τετάρτου σκέλους
173
Με το τέταρτο σκέλος του τρίτου λόγου αναιρέσεως, το οποίο αφορά τις σκέψεις 337 έως 395 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και τις σκέψεις 336 έως 394 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, και το οποίο διαιρείται, κατ’ ουσίαν, σε τρεις αιτιάσεις, οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πολλαπλή πλάνη περί το δίκαιο όσον αφορά την εκτίμηση της σχέσης ανταγωνισμού μεταξύ της RWE και της E.ON.
α)
Επί της πρώτης αιτίασης
1) Επιχειρήματα των διαδίκων
174
Οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι, στις σκέψεις 339 έως 346 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στις σκέψεις 338 έως 345 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, το Γενικό Δικαστήριο δέχθηκε ότι η Επιτροπή είχε εξετάσει επαρκώς το σύνολο των διασταυρούμενων συμμετοχών των ομίλων επιχειρήσεων στους οποίους ανήκουν η RWE και η E.ON και, ιδίως, ότι είχε λάβει υπόψη τη δυναμικότητα παραγωγής των θυγατρικών τους. Κατά την άποψη των αναιρεσειουσών, δεν αμφισβητείται όμως ότι η Επιτροπή δεν εξέτασε τα αποτελέσματα των διασταυρούμενων αυτών συμμετοχών στη συμπεριφορά των εμπλεκόμενων στη συγκέντρωση επιχειρήσεων ή στη συμπεριφορά των ανταγωνιστών τους όσον αφορά τις επενδύσεις και την επέκταση στην αγορά, κατά παράβαση του σημείου 36 των κατευθυντήριων γραμμών για τις οριζόντιες συγκεντρώσεις. Το γεγονός ότι τόσο η RWE όσο και η E.ON έχουν την έδρα τους στην Έσση (Γερμανία), η οποία είναι η «γερμανική πρωτεύουσα της ενέργειας», συνιστά στρατηγικό πλεονέκτημα. Ωστόσο, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι το γεγονός αυτό δεν ασκεί επιρροή, μολονότι, σύμφωνα με την πρακτική που ακολουθεί η Επιτροπή με τις αποφάσεις της, η ύπαρξη κοινής επιχειρηματικής έδρας πρέπει να εξετάζεται υπό το πρίσμα των ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων που προσδοκούν να αποκομίσουν οι συμμετέχουσες στη συγκέντρωση επιχειρήσεις.
175
Η Επιτροπή, η RWE και η E.ON αμφισβητούν τα επιχειρήματα των αναιρεσειουσών.
2) Εκτίμηση του Δικαστηρίου
176
Όσον αφορά την προβαλλόμενη παράβαση, εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου, του σημείου 36 των κατευθυντήριων γραμμών για τις οριζόντιες συγκεντρώσεις, καθόσον το Γενικό Δικαστήριο δεν διαπίστωσε ότι η Επιτροπή υπέπεσε σε πλάνη όταν παρέλειψε να εξετάσει τα αποτελέσματα της αλληλεξάρτησης μεταξύ των ομίλων επιχειρήσεων στους οποίους ανήκουν η RWE και η E.ON επί της συμπεριφοράς των συμμετεχουσών στη συγκέντρωση επιχειρήσεων ή των ανταγωνιστών τους, υπενθυμίζεται ότι, όπως επισημαίνει το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 349 και 350 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στις σκέψεις 348 και 349 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, μολονότι η Επιτροπή δεσμεύεται από τις ανακοινώσεις που εκδίδει στον τομέα του ελέγχου των συγκεντρώσεων, οι κατευθυντήριες γραμμές για τις οριζόντιες συγκεντρώσεις δεν απαιτούν εξέταση σε κάθε περίπτωση όλων των στοιχείων που μνημονεύονται σε αυτές. Συναφώς, από το σημείο 13 των κατευθυντήριων γραμμών για τις οριζόντιες συγκεντρώσεις προκύπτει ότι η ανάλυση του ανταγωνισμού που πρέπει να διενεργήσει η Επιτροπή δεν πρέπει να βασίζεται σε μηχανική εφαρμογή και για κάθε περίπτωση των παραγόντων που προσδιορίζουν οι γραμμές αυτές, αλλά σε γενική αξιολόγηση των προβλεπόμενων αποτελεσμάτων της συγκέντρωσης, και ότι τα στοιχεία που προσδιορίζουν δεν είναι όλα κρίσιμα για την εξέταση κάθε οριζόντιας συγκέντρωσης.
177
Μολονότι εναπόκειται στο Γενικό Δικαστήριο να εξετάσει κατά πόσον ενδεχόμενες παραλείψεις της Επιτροπής είναι ικανές να κλονίσουν το συμπέρασμά της ότι η συγκέντρωση δεν εγείρει σοβαρές αμφιβολίες ως προς τη συμβατότητά της με την εσωτερική αγορά, η εξέταση αυτή πρέπει να λαμβάνει υπόψη το περιθώριο εκτίμησης που διαθέτει η Επιτροπή, όταν διενεργεί, για τους σκοπούς της εφαρμογής των ουσιαστικών κανόνων του κανονισμού 139/2004, και ειδικότερα του άρθρου 2 αυτού, οικονομικές αναλύσεις των προοπτικών εξέλιξης μιας αγοράς που έχουν συνήθως περίπλοκο χαρακτήρα. Εντεύθεν συνάγεται ότι ο εκ μέρους του δικαστή της Ένωσης έλεγχος απόφασης της Επιτροπής στον τομέα των συγκεντρώσεων πρέπει να συνίσταται στην εξακρίβωση του υποστατού των πραγματικών περιστατικών και της έλλειψης πρόδηλου σφάλματος εκτίμησης (πρβλ. απόφαση της 13ης Ιουλίου 2023, Επιτροπή κατά CK Telecoms UK Investments, C‑376/20 P, EU:C:2023:561, σκέψεις 82 έως 84).
178
Εν προκειμένω, στις σκέψεις 341 και 342 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στις σκέψεις 340 και 341 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, το Γενικό Δικαστήριο, αφού παρατήρησε ότι οι αναιρεσείουσες δεν διευκρίνιζαν τον αντίκτυπο που θα μπορούσαν να έχουν οι συμμετοχές της RWE και της E.ON στον τομέα της ενέργειας για την ανάλυση των σχετικών με τη συγκέντρωση εμποδίων στον ανταγωνισμό, αλλά απλώς μνημόνευαν τον αριθμό των συμμετοχών της RWE και της E.ON σε άλλες επιχειρήσεις χωρίς να προσδιορίζουν αν οι εν λόγω επιχειρήσεις δραστηριοποιούνταν στις σχετικές αγορές, επισήμανε ότι η Επιτροπή είχε λάβει υπόψη στην εκτίμησή της τη δυναμικότητα παραγωγής των θυγατρικών και των επιχειρήσεων στο κεφάλαιο των οποίων η RWE και η E.ON είχαν συμμετοχές. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, όπως ορθώς διαπίστωσε το Γενικό Δικαστήριο, η Επιτροπή όντως έλαβε υπόψη τις άμεσες ή έμμεσες συμμετοχές της RWE και της E.ON.
179
Στις σκέψεις 343 έως 346 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στις σκέψεις 342 έως 345 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, όσον αφορά το επιχείρημα των αναιρεσειουσών ότι η E.ON και η RWE έχουν ιδιαιτέρως παρεμφερή διάρθρωση και θέση, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι οι αναιρεσείουσες δεν εξήγησαν με ποιον τρόπο η παράλληλη εξέλιξη των χρηματιστηριακών τιμών και των αποτελεσμάτων εκμετάλλευσης των επιχειρήσεων αυτών, ή ακόμη το γεγονός ότι έχουν την έδρα τους στην ίδια πόλη, επηρέαζαν την εφαρμογή της νομοθεσίας περί συγκεντρώσεων και, ειδικότερα, τον τρόπο με τον οποίο οι ως άνω περιστάσεις είχαν αντίκτυπο στη δημιουργία ή την ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης της RWE. Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι οι περιστάσεις αυτές ήταν συμπτωματικές, ότι η τοποθεσία των εταιρικών εδρών στην ίδια πόλη δεν είχε σημασία για την εκτίμηση των συνεπειών της συγκέντρωσης στην αγορά παραγωγής και χονδρικής προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας και ότι η παράλληλη εξέλιξη της χρηματιστηριακής αξίας και των οικονομικών αποτελεσμάτων τους μπορούσε να αποδοθεί στη φυσιολογική εξέλιξη δύο επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον ίδιο τομέα. Το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε περαιτέρω ότι οι αναιρεσείουσες δεν διευκρίνιζαν τον τρόπο με τον οποίο η γεωγραφική και μόνον εγγύτητα του προσωπικού της RWE και της E.ON μπορούσε να καταλήξει σε συγκέντρωση αντίθετη προς το δίκαιο της Ένωσης. Το Γενικό Δικαστήριο συνήγαγε ότι η Επιτροπή δεν είχε υποπέσει σε πρόδηλη πλάνη εκτίμησης όσον αφορά τους δεσμούς αλληλεξάρτησης και την εγγύτητα μεταξύ της RWE και της E.ON.
180
Επισημαίνεται ότι τα επιχειρήματα των αναιρεσειουσών δεν αποδεικνύουν ότι οι ως άνω εκτιμήσεις ενέχουν πλάνη περί το δίκαιο. Η επίκληση φερόμενης παράλειψης εξέτασης των αποτελεσμάτων της αλληλεξάρτησης μεταξύ των ομίλων E.ON και RW και παράλειψης εξακρίβωσης των αποτελεσμάτων της συγκέντρωσης στη συμπεριφορά των συμμετεχουσών στη συγκέντρωση επιχειρήσεων ή στη συμπεριφορά των ανταγωνιστών τους όσον αφορά τις επενδύσεις και την επέκταση της αγοράς δεν αρκεί για να θεωρηθεί ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο λαμβανομένου υπόψη ότι το ίδιο έλεγξε, κατά τρόπο εμπεριστατωμένο και εντός των ορίων που μνημονεύονται στη σκέψη 177 της παρούσας απόφασης, την εξέταση της επίδικης απόφασης από την Επιτροπή. Επιπλέον, τα επιχειρήματα των αναιρεσειουσών αποσκοπούν, στην πραγματικότητα, στην εκ νέου εξέταση των πραγματικών περιστατικών από το Δικαστήριο, εξέταση που δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητά του στο πλαίσιο αιτήσεως αναιρέσεως.
181
Κατά συνέπεια, η πρώτη αιτίαση πρέπει να απορριφθεί.
β)
Επί της δεύτερης αιτίασης
1) Επιχειρήματα των διαδίκων
182
Οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι το Γενικό Δικαστήριο, στις σκέψεις 351 έως 355 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στις σκέψεις 350 έως 354 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, υπέπεσε σε πολλαπλή πλάνη περί το δίκαιο. Πρώτον, συντρέχει τέτοια πλάνη, για τους λόγους που ήδη μνημονεύθηκαν στο πλαίσιο του τρίτου σκέλους του τρίτου λόγου αναιρέσεως, καθόσον το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η Επιτροπή ορθώς δεν εξέτασε τη σχέση ανταγωνισμού μεταξύ της RWE και της E.ON λόγω του περιορισμένου χαρακτήρα της αύξησης των μεριδίων αγοράς της RWE.
183
Δεύτερον, δεν δικαιολογείται κατά τις αναιρεσείουσες η διαπίστωση του Γενικού Δικαστηρίου, στη σκέψη 358 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στη σκέψη 357 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, κατά την οποία απλώς και μόνον η χαλάρωση της ανταγωνιστικής πίεσης λόγω της εξαφάνισης μιας επιχείρησης η οποία διαδραματίζει ρόλο σημαντικότερο από εκείνον που υποδηλώνουν τα μερίδια αγοράς της δεν αρκεί για να αποδειχθεί η ύπαρξη αξιοσημείωτης παρακώλυσης του αποτελεσματικού ανταγωνισμού.
184
Τρίτον, η διαπίστωση, στις σκέψεις 359 έως 363 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στις σκέψεις 358 έως 362 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, ότι η αποχώρηση της E.ON από τον τομέα της παραγωγής δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στη συγκέντρωση, διότι η E.ON είχε ήδη μεταβιβάσει δραστηριότητες παραγωγής πριν από την πράξη M.8871 και εκχωρούσε, στο πλαίσιο της εν λόγω πράξης συγκέντρωσης, μέρος μόνον των δραστηριοτήτων αυτών, δεν μπορεί να ευσταθεί. Κατ’ αρχάς, επισημαίνοντας, στη σκέψη 357 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στη σκέψη 356 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, ότι η πράξη M.8871 δεν αφορά την απόκτηση της ίδιας της E.ON, αλλά μόνον την εξαγορά από την RWE ορισμένων εκ των στοιχείων ενεργητικού της E.ON, το Γενικό Δικαστήριο ακολουθεί φορμαλιστική συλλογιστική χωρίς να συνεκτιμά τη συγκέντρωση στο σύνολό της. Εν συνεχεία, στη σκέψη 362 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στη σκέψη 361 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει ότι η E.ON διατηρεί παραγωγική δραστηριότητα μετά τη συγκέντρωση, χωρίς να λαμβάνει υπόψη το ότι πρόκειται απλώς για τη δραστηριότητα παραγωγής που ανατέθηκε κατ’ αποκλειστικότητα στην E.ON ως αναπόσπαστο μέρος της προσφοράς λύσεων στους πελάτες που εντάσσονται στις δραστηριότητες λιανικής, όπως θα έπρεπε να είχαν διαπιστώσει η Επιτροπή και το Γενικό Δικαστήριο αν είχε πραγματοποιηθεί ενδελεχής οριοθέτηση της αγοράς.
185
Η Επιτροπή, η RWE και η E.ON αμφισβητούν τα επιχειρήματα των αναιρεσειουσών.
2) Εκτίμηση του Δικαστηρίου
186
Οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο δεχόμενο την εκτίμηση της Επιτροπής ότι η απόσυρση της E.ON από την αγορά της παραγωγής δεν αποτελούσε λόγο απαγόρευσης της συγκέντρωσης.
187
Στις σκέψεις 349 έως 351 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στις σκέψεις 348 έως 350 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, όσον αφορά το επιχείρημα των αναιρεσειουσών ότι η Επιτροπή παρέβη το σημείο 27 των κατευθυντήριων γραμμών για τις οριζόντιες συγκεντρώσεις, το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε κατ’ ουσίαν, πρώτον, ότι, μολονότι η Επιτροπή δεσμεύεται από τις ανακοινώσεις που εκδίδει στον τομέα του ελέγχου των συγκεντρώσεων, οι ανακοινώσεις αυτές δεν απαιτούν από την Επιτροπή να εξετάζει σε κάθε περίπτωση τα στοιχεία που μνημονεύουν, με αποτέλεσμα η ίδια να διαθέτει εξουσία εκτίμησης που της επιτρέπει να λαμβάνει ή να μη λαμβάνει υπόψη ορισμένα από τα στοιχεία αυτά και, δεύτερον, ότι ο έλεγχος του Γενικού Δικαστηρίου δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στην εξέταση του ζητήματος αν η Επιτροπή έλαβε υπόψη ή αγνόησε ορισμένα από τα ως άνω στοιχεία, αλλά το Γενικό Δικαστήριο οφείλει επίσης να εξετάζει αν οι ενδεχόμενες παραλείψεις της Επιτροπής είναι ικανές να κλονίσουν το συμπέρασμά της ότι η κοινοποιηθείσα συγκέντρωση δεν εγείρει σοβαρές αμφιβολίες όσον αφορά τη συμβατότητά της προς την εσωτερική αγορά.
188
Η υπενθύμιση αυτή από το Γενικό Δικαστήριο του περιεχομένου των ανακοινώσεων της Επιτροπής και του συστήματος ελέγχου που ασκεί επί των εκτιμήσεων της Επιτροπής ουδόλως ενέχει πλάνη περί το δίκαιο.
189
Επιπλέον, στη σκέψη 352 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στη σκέψη 351 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι τα μερίδια αγοράς που κατείχε η RWE πριν από τη συγκέντρωση ήταν περιορισμένα και ότι η αύξησή τους μετά τη συγκέντρωση ήταν επίσης περιορισμένη, δεδομένου μάλιστα ότι ορισμένες εγκαταστάσεις παραγωγής της innogy μεταβιβάζονταν στην E.ON σε μόνιμη βάση. Στη σκέψη 353 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στη σκέψη 352 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε τη διαπίστωση της Επιτροπής σχετικά με τον κατακερματισμό της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές μεταξύ πλειόνων παραγωγών, τα περιορισμένα μερίδια αγοράς της RWE και τα ακόμη πιο περιορισμένα μερίδια αγοράς της E.ON. Στη σκέψη 354 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στη σκέψη 353 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε τη διαπίστωσή του ότι η Επιτροπή δεν είχε υποπέσει σε πρόδηλη πλάνη εκτίμησης καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι η αύξηση των μεριδίων αγοράς της RWE είχε περιορισμένο και προσωρινό χαρακτήρα.
190
Υπό το πρίσμα των εκτιμήσεων αυτών, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στη σκέψη 355 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στη σκέψη 354 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, ότι, ακόμη και αν η Επιτροπή είχε παραλείψει την απαιτούμενη ανάλυση ορισμένων στοιχείων βάσει του σημείου 27 των κατευθυντήριων γραμμών για τις οριζόντιες συγκεντρώσεις, τέτοιες παραλείψεις δεν θα μπορούσαν να αναιρέσουν το συμπέρασμά της ότι η συγκέντρωση δεν εγείρει σοβαρές αμφιβολίες όσον αφορά τη συμβατότητά της προς την εσωτερική αγορά.
191
Επισημαίνεται ότι ουδόλως ενέχει πλάνη περί το δίκαιο η εκτίμηση αυτή του Γενικού Δικαστηρίου, την οποία ορθώς συνήγαγε από τις διαπιστώσεις της Επιτροπής και της οποίας τον προδήλως εσφαλμένο χαρακτήρα δεν απέδειξαν οι αναιρεσείουσες, διαπιστώσεις κατά τις οποίες τόσο ο περιορισμένος χαρακτήρας των μεριδίων αγοράς και των αυξήσεών τους λόγω της κοινοποιηθείσας συγκέντρωσης όσο και ο προσωρινός χαρακτήρας των αυξήσεων αυτών επέτρεπαν να θεωρηθεί ότι η εν λόγω συγκέντρωση δεν ήγειρε σοβαρές αμφιβολίες όσον αφορά τη συμβατότητά της προς την εσωτερική αγορά. Κατά τα λοιπά, παρατηρείται, όπως επισήμανε και το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 364 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στη σκέψη 363 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, ότι η Επιτροπή δεν περιορίστηκε στην εξέταση των μεριδίων αγοράς των συμμετεχουσών στη συγκέντρωση επιχειρήσεων και της εξέλιξής τους λόγω της συγκέντρωσης, αλλά έλαβε επίσης υπόψη, στις αιτιολογικές σκέψεις 48 επ. της επίδικης απόφασης, άλλα κριτήρια εκτίμησης σχετικά με τις ιδιαιτερότητες της αγοράς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
192
Στις σκέψεις 356 έως 358 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στις σκέψεις 355 έως 357 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, το Γενικό Δικαστήριο παρατήρησε επίσης, κατ’ ουσίαν, ότι οι αναιρεσείουσες έσφαλαν ως προς το περιεχόμενο των κατευθυντήριων γραμμών για τις οριζόντιες συγκεντρώσεις. Αφού υπενθύμισε ότι οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές μνημονεύουν, μεταξύ των κρίσιμων για τον ανταγωνισμό στοιχείων που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στο πλαίσιο της εξέτασης των αποτελεσμάτων μη συντονισμένης συμπεριφοράς, πρώτον, αν οι συμμετέχουσες στη συγκέντρωση επιχειρήσεις είναι άμεσοι ανταγωνιστές, δεύτερον, αν η προκύπτουσα από τη συγκέντρωση οντότητα μπορεί να εμποδίσει την επέκταση των ανταγωνιστών ή, τρίτον, αν η πράξη συγκέντρωσης εξαλείφει σημαντικό παράγοντα του ανταγωνισμού, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε κατ’ ουσίαν ότι οι αναιρεσείουσες υπέπεσαν σε πλάνη ως προς το εύρος της επίμαχης πράξης, που αφορούσε μόνον στοιχεία ενεργητικού της E.ON και όχι την ίδια την E.ON. Συγκεκριμένα, το Γενικό Δικαστήριο υπογράμμισε, πρώτον, ότι η E.ON δεν θα έπαυε να υφίσταται λόγω της συγκέντρωσης. Δεύτερον, επισήμανε ότι το ζήτημα έγκειτο επομένως στο κατά πόσον οι εγκαταστάσεις της E.ON που απέκτησε η RWE, αφενός, και η ίδια η RWE, αφετέρου, τελούσαν σε άμεση σχέση ανταγωνισμού και αν οι εν λόγω εγκαταστάσεις και η RWE μπορούσαν να εμποδίσουν την επέκταση των ανταγωνιστών. Πλην όμως, οι αναιρεσείουσες εκκινούν από την εσφαλμένη παραδοχή ότι η RWE απέκτησε το σύνολο της E.ON μέσω της μειοψηφικής συμμετοχής της, παραδοχή η οποία, όπως επισήμανε το Γενικό Δικαστήριο, δεν είναι ορθή. Τρίτον, όσον αφορά την εξάλειψη της ανταγωνιστικής πίεσης επί της RWE, έκρινε ότι η ελάττωση και μόνον της πίεσης αυτής που προκύπτει από την εξαφάνιση επιχείρησης η οποία διαδραματίζει ρόλο σημαντικότερο από εκείνον που υποδηλώνουν τα μερίδια αγοράς της δεν επαρκεί, αφ’ εαυτής, προς απόδειξη σημαντικής παρακώλυσης του αποτελεσματικού ανταγωνισμού.
193
Επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, και στην περίπτωση αυτή, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη ούτε, όπως υποστηρίζουν οι αναιρεσείουσες, ανέπτυξε φορμαλιστική συλλογιστική όταν υπενθύμισε ότι η RWE δεν απέκτησε την E.ON αλλά περιουσιακά στοιχεία της E.ON στο πλαίσιο της πράξης συγκέντρωσης M.8871. Η δε κρίση ότι η ελάττωση και μόνον της ανταγωνιστικής πίεσης που μπορεί να προκύψει από την εξαφάνιση μιας επιχείρησης η οποία διαδραματίζει ρόλο σημαντικότερο από εκείνον που υποδηλώνουν τα μερίδια αγοράς της δεν επαρκεί, αφ’ εαυτής, για να αποδειχθεί σημαντική παρακώλυση του αποτελεσματικού ανταγωνισμού ουδόλως ενέχει πλάνη περί το δίκαιο, πολλώ δε μάλλον στο πλαίσιο συγκέντρωσης που αφορά περιορισμένα μερίδια αγοράς, όπως εν προκειμένω.
194
Στις σκέψεις 359 έως 361 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στις σκέψεις 358 έως 360 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι η μείωση της δυναμικότητας παραγωγής της E.ON δεν οφειλόταν αποκλειστικά και μόνον στη συγκέντρωση. Κατά το Γενικό Δικαστήριο, αφενός, η E.ON είχε ήδη αποφασίσει να μεταβιβάσει ουσιώδη μέρη της δραστηριότητάς της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από συμβατικές πηγές, εξαιρουμένης κατ’ ουσίαν της δυναμικότητας των πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής, στην πρώην θυγατρική της, Uniper, και να πωλήσει στην Fortum Oyj το μερίδιο που κατείχε στο κεφάλαιο της Uniper. Αφετέρου, το κλείσιμο των πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής της E.ON έως το τέλος του 2022 το αργότερο είχε αποφασιστεί από τον Γερμανό νομοθέτη και, επομένως, ακόμη και αν η E.ON είχε διατηρήσει τις εν λόγω εγκαταστάσεις, θα έπρεπε να παύσει την εκμετάλλευσή τους μετά την ημερομηνία αυτή. Επομένως, κατά το Γενικό Δικαστήριο, η δραστηριότητα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της E.ON είχε ήδη μειωθεί σημαντικά πριν από τη συγκέντρωση και επρόκειτο να μειωθεί έτι περαιτέρω κατόπιν αυτής.
195
Οι αναιρεσείουσες άλλωστε δεν αποδεικνύουν ως προς ποιο σημείο το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε, στο ως άνω πλαίσιο, σε πλάνη περί το δίκαιο καθόσον επισήμανε τις πρωτοβουλίες που πράγματι ανέλαβε αυτοτελώς η E.ON για να μειώσει τη δραστηριότητά της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας καθώς και την επικείμενη παύση των δραστηριοτήτων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας πυρηνικής προέλευσης, η οποία δεν απορρέει από την κοινοποιηθείσα συγκέντρωση αλλά από απόφαση του Γερμανού νομοθέτη.
196
Επιπλέον, στη σκέψη 362 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στη σκέψη 361 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, το Γενικό Δικαστήριο ορθώς έκρινε ότι μπορούσε να συναχθεί από την επίδικη απόφαση, ιδίως δε από τους πίνακες που περιλαμβάνονται στις αιτιολογικές σκέψεις 27 έως 29 της απόφασης αυτής, ότι η E.ON δεν θα εξαφανιζόταν ως ανταγωνίστρια λόγω της συγκέντρωσης Συγκεκριμένα, από την απόφαση αυτή προκύπτει ότι μόνον [εμπιστευτικό] (
2
) περίπου της συνολικής παραγωγής της E.ON το 2017 αποκτήθηκε από την RWE λόγω της συγκέντρωσης, ότι, σε σχέση με τη συμβατική ηλεκτρική ενέργεια, το τμήμα της συνολικής παραγωγής της E.ON κατά το έτος 2017 που απέκτησε η RWE είναι μόνον [εμπιστευτικό] (
3
) περίπου και ότι, όσον αφορά την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η RWE απέκτησε [εμπιστευτικό] (
4
) της παραγωγής της E.ON.
197
Συναφώς, η παρατήρηση των αναιρεσειουσών ότι η Επιτροπή και το Γενικό Δικαστήριο θα μπορούσαν να διαπιστώσουν, αν είχαν προβεί σε ενδελεχή οριοθέτηση της αγοράς, ότι η δραστηριότητα παραγωγής που διατηρούσε η E.ON αποτελούσε αναπόσπαστο μέρος της προσφοράς λύσεων στους πελάτες που εντάσσονταν στις δραστηριότητες λιανικής και όχι στις δραστηριότητες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας χονδρικής θεμελιώνεται εμμέσως πλην σαφώς στην παραδοχή ότι η Επιτροπή υπέπεσε σε πρόδηλη πλάνη εκτίμησης καθόσον άφησε ανοιχτό τον ορισμό των αγορών και ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο καθόσον δεν επέκρινε την πλάνη αυτή. Αρκεί όμως η επισήμανση ότι η παραδοχή αυτή απορρίφθηκε στις σκέψεις 122 έως 132 της παρούσας απόφασης, στο πλαίσιο της εξέτασης του πρώτου σκέλους του τρίτου λόγου αναιρέσεως.
198
Κατά συνέπεια, η υπό κρίση αιτίαση πρέπει να απορριφθεί.
γ)
Επί της τρίτης αιτίασης
1) Επιχειρήματα των διαδίκων
199
Οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι το Γενικό Δικαστήριο, στις σκέψεις 366 έως 391 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στις σκέψεις 365 έως 390 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, στηρίχθηκε σε ανεπαρκή ανάλυση της αποφασιστικής επιρροής που αποκτούσε η RWE λόγω της μειοψηφικής συμμετοχής της στην E.ON. Πλην όμως, είναι εσφαλμένος ο ισχυρισμός ότι η ΣΣΕ περιορίζει αποτελεσματικά την εν λόγω επιρροή, για τον λόγο και μόνον ότι η ΣΣΕ είναι άκυρη και δεν εμποδίζει την RWE να παρεκκλίνει νομίμως από αυτήν κατά την άσκηση των δικαιωμάτων ψήφου της. Εν πάση περιπτώσει, η διασταυρούμενη συμμετοχή της RWE στην ανταγωνίστριά της E.ON έπρεπε να είχε ληφθεί υπόψη ακόμη και αν δεν συνέτρεχε απόκτηση ελέγχου, κατά την έννοια του άρθρου 3 του κανονισμού 139/2004, διότι επρόκειτο για περιορισμό του ανταγωνισμού μη συμβατό προς το άρθρο 101 ΣΛΕΕ. Σημειώνεται περαιτέρω ότι κανένα από τα μέρη δεν αμφισβήτησε ότι, στο πλαίσιο της συγκέντρωσης, η RWE και η E.ON ειδικεύτηκαν με κοινή συμφωνία σε διαφορετικά επίπεδα της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η E.ON διευκρίνισε ότι οι δύο όμιλοι επιχειρήσεων είχαν συμφωνήσει για την εν λόγω κατανομή της αγοράς προκειμένου να έχουν στη διάθεσή τους τα αναγκαία οικονομικά μέσα για την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων τους στο πλαίσιο της ενεργειακής μετάβασης και ότι δεν θα είχαν τη δυνατότητα να συγκεντρώσουν τα κεφάλαια αυτά, αν η ανταγωνιστική τους σχέση παρέμενε αμετάβλητη.
2) Εκτίμηση του Δικαστηρίου
200
Υπογραμμίζεται ότι, με την υπό κρίση αιτίαση, οι αναιρεσείουσες επαναλαμβάνουν κατ’ ουσίαν ορισμένα από τα επιχειρήματά τους που εκτίθενται στο πρώτο σκέλος του δεύτερου λόγου αναιρέσεως, σχετικά με την αποφασιστική επιρροή την οποία, κατά την άποψή τους, η RWE είχε αποκτήσει επί της E.ON. Συναφώς, αρκεί η επισήμανση ότι τα επιχειρήματα αυτά απορρίφθηκαν ως αλυσιτελή στις σκέψεις 95 έως 97 της παρούσας απόφασης.
201
Επιπλέον, όσον αφορά τα επιχειρήματα των αναιρεσειουσών σχετικά με το ότι η απόκτηση από την RWE μειοψηφικής συμμετοχής στην E.ON έπρεπε να είχε ληφθεί υπόψη καθόσον συνιστούσε περιορισμό του ανταγωνισμού μη συμβατό προς το άρθρο 101 ΣΛΕΕ, ή ακόμη σχετικά με το ότι η E.ON και η RWE κατένειμαν τις αγορές, επισημάνθηκε ήδη, στις σκέψεις 55 και 56 της παρούσας απόφασης, ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο όταν έκρινε ότι η τήρηση του άρθρου 101 ΣΛΕΕ έπρεπε να ελεγχθεί από την Επιτροπή, όπως και όντως έγινε, υπό το πρίσμα του κανονισμού 139/2004, ο οποίος έχει ως αντικείμενο τον προληπτικό έλεγχο των συγκεντρώσεων, και όχι υπό το πρίσμα του κανονισμού 1/2003, αντικείμενο του οποίου είναι ο έλεγχος των συμφωνιών, των αποφάσεων, των εναρμονισμένων πρακτικών και των καταστάσεων δεσπόζουσας θέσης.
202
Επομένως, ορθώς το Γενικό Δικαστήριο, στη σκέψη 394 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στη σκέψη 393 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, επισημαίνοντας ότι η επίδικη απόφαση είχε ως αντικείμενο πράξη συγκέντρωσης, απέρριψε ως αλυσιτελή τα επιχειρήματα των αναιρεσειουσών περί παράβασης του άρθρου 101 ΣΛΕΕ.
203
Επομένως, η τρίτη αιτίαση και, ως εκ τούτου, το τέταρτο σκέλος του τρίτου λόγου αναιρέσεως είναι αβάσιμα.
204
Υπό τις συνθήκες αυτές, ο τρίτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί, δεδομένου ότι είναι αβάσιμα όλα τα σκέλη του.
Δ. Επί του τετάρτου λόγου αναιρέσεως, με τον οποίο προβάλλεται παράβαση των αρχών σχετικά με την κατανομή του βάρους απόδειξης
1.
Επιχειρήματα των διαδίκων
205
Οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι, στις σκέψεις 273, 278 επ., 328, 341, 344 και 382 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20, καθώς και στις σκέψεις 272, 277 επ., 327, 340, 343 και 381 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, το Γενικό Δικαστήριο απαιτεί λεπτομερέστερα στοιχεία σχετικά με τα συγκεκριμένα αποτελέσματα στα οποία θα έπρεπε να είχε καταλήξει η Επιτροπή, αν ο έλεγχός της ήταν ορθός. Αντιστρόφως, το Γενικό Δικαστήριο, στις σκέψεις 406 έως 411 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στις σκέψεις 405 έως 410 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, απέρριψε εκ προοιμίου τα προταθέντα αποδεικτικά μέσα, ιδίως δε το αίτημα αυτοπρόσωπης παράστασης ή εξέτασης των πρώην διευθυντικών στελεχών των ομάδων που ήταν αρμόδιες για την κατανομή των αγορών. Οι αποφάσεις αυτές αντιβαίνουν στις αρχές της κατανομής του βάρους απόδειξης που καθιερώνουν τα άρθρα 91 έως 96 του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου.
206
Το επίπεδο απόδειξης που επέβαλε το Γενικό Δικαστήριο είναι υπερβολικά υψηλό. Οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι δεν έχουν πρόσβαση σε λεπτομερέστερα στοιχεία από αυτά που προσκόμισαν, ούτε διαθέτουν τις εξουσίες έρευνας της Επιτροπής, για παράδειγμα όσον αφορά τα μερίδια αγοράς των παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας για τον υπολογισμό του δείκτη Herfindahl-Hirschman (στο εξής: δείκτης ΗΗ). Οι απαιτήσεις αυτές είναι, εν πάση περιπτώσει, υπερβολικές, δεδομένου ότι ζητείται από τις αναιρεσείουσες, πέραν της απόδειξης της πρόδηλης πλάνης εκτίμησης, να προσκομίσουν με δικά τους έξοδα το αποτέλεσμα ερευνών ή αναλύσεων στις οποίες δεν προέβη η Επιτροπή, τούτο δε κατά μείζονα λόγο καθόσον το Γενικό Δικαστήριο περιορίζει, συγχρόνως, την έκταση των υπομνημάτων που δύνανται οι ίδιες να καταθέσουν. Προσκομίζοντας κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση τη μελέτη Oxera, η οποία επιβεβαιώθηκε από τις αναλύσεις της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Συμπράξεων καθώς και το πόνημα Changing Energy, οι αναιρεσείουσες υπέβαλαν αδιάσειστα αποδεικτικά στοιχεία που αποδεικνύουν την αύξηση της ισχύος των μερών της συγκέντρωσης στην αγορά και την αντίθετη προς τους κανόνες του ανταγωνισμού κατανομή της αγοράς. Όπως έχει διευκρινίσει το Δικαστήριο, οι απαιτήσεις απόδειξης όσον αφορά τις αποφάσεις που εγκρίνουν μια συγκέντρωση είναι πανομοιότυπες με εκείνες που διέπουν την απαγόρευσή τους. Το βάρος απόδειξης συναφώς φέρει σε κάθε περίπτωση η Επιτροπή. Μολονότι το βάρος αυτό μπορεί κατ’ εξαίρεση να μετακυλισθεί στα ενδιαφερόμενα μέρη, τούτο αφορά τις περιπτώσεις κατά τις οποίες οι ευνοϊκές για αυτά περιστάσεις αντιφάσκουν προς τα αποτελέσματα της έρευνας της Επιτροπής και τα εν λόγω μέρη έχουν πρόσβαση στα αποδεικτικά στοιχεία, πράγμα που δεν ισχύει εν προκειμένω.
207
Η Επιτροπή, η RWE και η E.ON αμφισβητούν τα επιχειρήματα των αναιρεσειουσών.
2.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
208
Με τον υπό κρίση λόγο αναιρέσεως, οι αναιρεσείουσες προβάλλουν ότι το Γενικό Δικαστήριο παραβίασε τις αρχές της κατανομής του βάρους απόδειξης που απορρέουν από τα άρθρα 91 έως 96 του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου.
209
Πρέπει εκ προοιμίου να σημειωθεί ότι κανένας κανόνας σχετικά με την κατανομή του βάρους απόδειξης, είτε στο πλαίσιο διοικητικής διαδικασίας της Επιτροπής είτε στο πλαίσιο διαδικασίας ενώπιον του δικαστή της Ένωσης, δεν απορρέει από τις διατάξεις αυτές, των οποίων η παράβαση προβάλλεται στο πλαίσιο του υπό κρίση λόγου αναιρέσεως. Οι εν λόγω διατάξεις καθορίζουν το καθεστώς διεξαγωγής αποδείξεων καθώς και εξέτασης των μαρτύρων και πραγματογνωμόνων που μπορεί να διατάξει το Γενικό Δικαστήριο.
210
Επομένως, ο υπό κρίση λόγος αναιρέσεως, καθόσον στηρίζεται στην εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου παράβαση των άρθρων 91 έως 96 του Κανονισμού Διαδικασίας του, είναι αβάσιμος.
211
Επιπλέον, υπενθυμίζεται ότι η Επιτροπή δεν υποχρεούται, στον τομέα του ελέγχου των συγκεντρώσεων, να αποδεικνύει πέραν πάσης αμφιβολίας ότι ένα σχέδιο συγκέντρωσης δεν εγείρει ζήτημα συμβατότητας προς την εσωτερική αγορά. Οφείλει να αξιολογεί τις πιθανότητες και να αποφαίνεται υπέρ ή κατά της σχεδιαζόμενης πράξης, σύμφωνα με την εκτίμησή της σχετικά με την οικονομική εξέλιξη που μπορεί να έχει η πράξη η οποία είναι πιθανότερο να πραγματοποιηθεί. Στο πλαίσιο αυτό, διαθέτει ευρεία εξουσία κατά την εκτίμηση περίπλοκων οικονομικών περιστάσεων, η οποία υπόκειται ιδίως στον έλεγχο του Γενικού Δικαστηρίου όσον αφορά την ύπαρξη πρόδηλης πλάνης και την ακρίβεια των πραγματικών περιστατικών (πρβλ. απόφαση της 13ης Ιουλίου 2023, Επιτροπή κατά CK Telecoms UK Investments, C‑376/20 P, EU:C:2023:561, σκέψη 84). Ωστόσο, όταν ένα θεσμικό όργανο διαθέτει ευρεία εξουσία εκτίμησης, έχει θεμελιώδη σημασία η τήρηση των διαδικαστικών εγγυήσεων, μεταξύ των οποίων καταλέγεται η υποχρέωσή του να εξετάζει, με επιμέλεια και αμεροληψία, όλα τα στοιχεία που ασκούν επιρροή στη συγκεκριμένη περίπτωση (απόφαση της 4ης Μαΐου 2023, ΕΚΤ κατά Crédit lyonnais, C‑389/21 P, EU:C:2023:368, σκέψη 57 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
212
Εφόσον στην απόφασή της η Επιτροπή εκθέτει εμπεριστατωμένα τη θέση της, εναπόκειται στον προσφεύγοντα να προσκομίσει επίσης εμπεριστατωμένα στοιχεία προκειμένου να την αντικρούσει. Η εν λόγω απαίτηση περί απόδειξης δεν συνιστά, όπως διατείνονται εν προκειμένω οι αναιρεσείουσες, αδικαιολόγητη αντιστροφή του βάρους απόδειξης η οποία τις βλάπτει, αλλά αντικατοπτρίζει το βάρος απόδειξης που φέρει κάθε διάδικος προκειμένου να τεκμηριώσει τη θέση του ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου (πρβλ. απόφαση της 21ης Σεπτεμβρίου 2006, Nederlandse Federatieve Vereniging voor de Groothandel op Elektrotechnisch Gebied κατά Επιτροπής, C‑105/04 P, EU:C:2006:592, σκέψη 181).
213
Εν προκειμένω, όμως, το Γενικό Δικαστήριο απλώς διαπίστωσε κατ’ ουσίαν ότι οι αναιρεσείουσες δεν είχαν τεκμηριώσει επαρκώς την εκ μέρους τους αμφισβήτηση των εκτιμήσεων της Επιτροπής στην επίδικη απόφαση.
214
Ειδικότερα, όσον αφορά το ότι, στη σκέψη 273 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στη σκέψη 272 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι οι αναιρεσείουσες δεν είχαν προσκομίσει τους δικούς τους υπολογισμούς του δείκτη ΗΗ προκειμένου να αποδείξουν ότι, αν η Επιτροπή τους είχε λάβει υπόψη, θα είχε καταλήξει σε διαφορετικό συμπέρασμα, επισημαίνεται, όπως τόνισε και το Γενικό Δικαστήριο, ότι η Επιτροπή δεν ήταν υποχρεωμένη να συνεκτιμήσει τον δείκτη ΗΗ κατά την αξιολόγησή της και ότι, στο μέτρο που οι αναιρεσείουσες της προσήπταν την ως άνω έλλειψη συνεκτίμησης, οι ίδιες όφειλαν να εξηγήσουν τους λόγους για τους οποίους η χρήση του δείκτη αυτού θα είχε μεταβάλει την αξιολόγησή της. Επομένως, η απλή αιτίαση ότι ο δείκτης ΗΗ δεν ελήφθη υπόψη δεν αρκεί για να στοιχειοθετηθεί πλάνη της Επιτροπής, το δε Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο διαπιστώνοντας ότι οι αναιρεσείουσες δεν είχαν τεκμηριώσει τη σχετική επιχειρηματολογία τους.
215
Εξάλλου, στις σκέψεις 278 έως 280 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στις σκέψεις 277 έως 279 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο διαπιστώνοντας ότι δεν αρκεί να χρησιμοποιήσουν οι αναιρεσείουσες δεδομένα διαφορετικά από εκείνα που χρησιμοποίησε η Επιτροπή προκειμένου να θεμελιώσουν την πρόδηλη πλάνη εκτίμησής της, χωρίς να προσκομίσουν συγκεκριμένα στοιχεία ικανά να αποδείξουν ότι η λήψη υπόψη των εν λόγω στοιχείων στην επίδικη απόφαση συνιστούσε πρόδηλη πλάνη εκτίμησης της Επιτροπής.
216
Το ίδιο ισχύει και για τις εκτιμήσεις σχετικά με τα αποτελέσματα της ενίσχυσης της δυναμικότητας της RWE, τα αποτελέσματα των συμμετοχών της RWE και της E.ON σε τρίτες επιχειρήσεις, τη σημασία της παράλληλης εξέλιξης των χρηματιστηριακών τιμών και των οικονομικών αποτελεσμάτων της E.ON και της RWE και της παρουσίας των εταιρικών εδρών στην ίδια πόλη και τα αποτελέσματα της μειοψηφικής συμμετοχής της RWE στην E.ON, εκτιμήσεις οι οποίες παρατίθενται αντιστοίχως στις σκέψεις 328, 341, 344 και 382 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στις σκέψεις 327, 340, 343 και 381 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, στις οποίες το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε κατ’ ουσίαν ότι οι αναιρεσείουσες, μολονότι κατήγγειλαν πρόδηλα σφάλματα εκτίμησης της Επιτροπής, δεν προσκόμισαν ενώπιόν του καμία συγκεκριμένη ένδειξη ούτε πειστική εξήγηση για την ύπαρξη τέτοιων σφαλμάτων.
217
Όσον αφορά το ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν έκρινε αναγκαίο να εξετάσει μάρτυρες που πρότειναν οι αναιρεσείουσες, από τις δικονομικού χαρακτήρα εκτιμήσεις που διαλαμβάνονται στη σκέψη 410 των αποφάσεων T‑312/20, T‑313/20 και T‑315/20 καθώς και στη σκέψη 409 των αποφάσεων T‑317/20 και T‑319/20, οι οποίες δεν αμφισβητήθηκαν βασίμως ενώπιον του Δικαστηρίου, καθώς και από το ότι το Γενικό Δικαστήριο είναι, εν πάση περιπτώσει, σύμφωνα με τη νομολογία που μνημονεύεται στη σκέψη 71 της παρούσας απόφασης, το μόνο αρμόδιο να αποφανθεί επί της ανάγκης αυτοπρόσωπης παράστασης ή εξέτασης μαρτύρων, προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο, ενεργώντας κατά τα ανωτέρω, δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο.
218
Επομένως, ο τέταρτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.
Ε. Συμπέρασμα
219
Δεδομένου ότι όλοι οι λόγοι που προβλήθηκαν προς στήριξη των υπό κρίση αιτήσεων αναιρέσεως απορρίφθηκαν, οι αιτήσεις αναιρέσεως πρέπει να απορριφθούν στο σύνολό τους.
VI. Επί των δικαστικών εξόδων
220
Κατά το άρθρο 184, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, όταν η αίτηση αναιρέσεως απορρίπτεται ως αβάσιμη, το Δικαστήριο αποφαίνεται επί των δικαστικών εξόδων. Το άρθρο 138, παράγραφοι 1 και 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, το οποίο εφαρμόζεται στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει του άρθρου 184, παράγραφος 1, αυτού, ορίζει ότι ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η Επιτροπή, η RWE και η E.ON ζήτησαν την καταδίκη των αναιρεσειουσών στα δικαστικά έξοδα και αυτές ηττήθηκαν, πρέπει να φέρουν, πέραν των δικών τους δικαστικών εξόδων, και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Επιτροπή, η RWE και η E.ON.
221
Το άρθρο 140, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, το οποίο επίσης εφαρμόζεται στην αναιρετική διαδικασία, ορίζει ότι τα κράτη μέλη που παρεμβαίνουν στη δίκη φέρουν τα δικαστικά τους έξοδα. Επομένως, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας φέρει τα δικαστικά έξοδά της.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πέμπτο τμήμα) αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει τις αιτήσεις αναιρέσεως.
2)
H EVH GmbH φέρει, πέραν των δικαστικών της εξόδων, και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η E.ON SE και η RWE AG στην υπόθεση C‑464/23 P.
3)
H Stadtwerke Leipzig GmbH φέρει, πέραν των δικαστικών της εξόδων, και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η E.ON SE και η RWE AG στην υπόθεση C‑465/23 P.
4)
H TEAG Thüringer Energie AG φέρει, πέραν των δικαστικών της εξόδων, και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η E.ON SE και η RWE AG στην υπόθεση C‑467/23 P.
5)
H EnergieVerbund Dresden GmbH φέρει, πέραν των δικαστικών της εξόδων, και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η E.ON SE και η RWE AG στην υπόθεση C‑468/23 P.
6)
H GGEW, Gruppen-Gas- und Elektrizitätswerk Bergstraße AG φέρει, πέραν των δικαστικών της εξόδων, και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η E.ON SE και η RWE AG στην υπόθεση C‑470/23 P.
7)
Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας φέρει τα δικαστικά έξοδά της στις υποθέσεις C‑464/23 P, C‑465/23 P, C‑467/23 P, C‑468/23 P και C‑470/23 P.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.
(
1
)	Εμπιστευτικά στοιχεία που δεν αποκαλύπτονται.
(
2
)	Εμπιστευτικά στοιχεία που δεν αποκαλύπτονται.
(
3
)	Εμπιστευτικά στοιχεία που δεν αποκαλύπτονται.
(
4
)	Εμπιστευτικά στοιχεία που δεν αποκαλύπτονται.