Edizzjoni Provviżorja
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
CAMPOS SÁNCHEZ-BORDONA
ippreżentati fid‑19 ta’ Marzu 2026 (1)
Kawża C‑339/25
Iulicris Recycling SRL
vs
Ibanfirst SA
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mit-Tribunal de l’entreprise francophone de Bruxelles (il-Qorti tal-Impriżi ta’ Brussell bil-lingwa Franċiża, il-Belġju))
“Proċedura għal deċiżjoni preliminari — Servizzi ta’ pagament fis-suq intern — Direttiva (UE) 2015/2366 — Awtorizzazzjoni tal-istituzzjonijiet ta’ pagament sabiex jipprovdu servizzi awżiljari marbuta mill-qrib — Servizz ta’ kambju ta’ munita — Futuri flessibbli tal-munita — Direttiva 2014/65/UE — Regolament Delegat (UE) 2017/565 — Servizzi ta’ investiment — Strumenti finanzjarji — Esklużjoni tas-servizzi ta’ investiment ipprovduti b’mod anċillari minn professjonisti oħra — Eżenzjoni tal-provvista anċillari tas-servizzi ta’ investiment offruti minn fornituri ta’ servizzi ta’ pagament (‘exemption payment’)”
1.        It-tilwima li joriġina minnha dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari tikkonċerna żewġ kumpanniji: a) waħda, ibbażata fil-Belġju, li taġixxi bħala fornitur ta’ servizzi ta’ pagament (iktar ’il quddiem il-“PSP”), fis-sens tad-Direttiva (UE) 2015/2366 (2), b’awtorizzazzjoni mill-awtoritajiet Belġjani; u (b) kumpannija oħra, ibbażata fir-Rumanija (iktar ’il quddiem il-“klijent”), li tuża s-servizzi tal-ewwel kumpannija sabiex twettaq l-attivitajiet kummerċjali tagħha.
2.        Il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk PSP jistax jikkonkludi b’mod validu futuri flessibbli tal-munita mal-klijent, li jistgħu jkunu suġġetti għad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2014/65/UE (3) u tar-Regolament Delegat (UE) 2017/565 (4), meta l-PSP ma jkunx awtorizzat li jaġixxi bħala kumpannija ta’ investiment, skont it-tifsira ta’ dawn l-aħħar żewġ leġiżlazzjonijiet.
I.      Il-kuntest ġuridiku
A.      Id-dritt tal-Unjoni
1.      Id-DSP2
3.        L-Artikolu 18 (“Attivitajiet”) jiddikjara li:
“1.      Minbarra l-forniment ta’ servizzi ta’ pagament, l-istituzzjonijiet ta’ pagament għandu jkollhom id-dritt li jkunu involuti fl-attivitajiet li ġejjin:
a)      il-forniment ta’ servizzi operattivi u servizzi anċillari relatati mill-qrib bħall-iżgurar tal-esekuzzjoni ta’ tranżazzjonijiet ta’ pagament, servizzi tal-kambju ta’ valuta, attivitajiet ta’ salvagwardja, u l-ħażna u l-ipproċessar ta’ data;
[…]
2.      Fejn l-istituzzjonijiet ta’ pagament jinvolvu ruħhom fil-forniment ta’ servizz wieħed jew aktar ta’ pagament, jistgħu jżommu biss kontijiet ta’ pagament li jintużaw esklużivament għal tranżazzjonijiet ta’ pagament.
3.      Kwalunkwe fond riċevut minn istituzzjonijiet ta’ pagament mingħand utenti ta’ servizzi ta’ pagament, bil-ħsieb ta’ forniment ta’ servizzi ta’ pagament ma għandux jikkostitwixxi depożitu jew fondi oħra li jistgħu jitħallsu lura skont it-tifsira tal-Artikolu 9 tad-Direttiva 2013/36/UE, jew flus elettroniċi kif definit fil-punt (2) tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2009/110/KE.
[…]
5.      L-istituzzjonijiet ta’ pagament ma għandhomx iwettqu n-negozju li jieħdu depożiti jew fondi oħra li jistgħu jitħallsu lura skont it-tifsira tal-Artikolu 9 tad-Direttiva 2013/36/UE.
[…]”.
2.      Id-Direttiva MiFID II
4.        Skont l-Artikolu 2 (“L-eżenzjonijiet”):
“1.      Din id-Direttiva ma għandhiex tapplika għal:
[…]
c)      il-persuni li jipprovdu servizz ta’ investiment meta dan is-servizz jiġi pprovdut f’manjiera inċidentali fil-kors ta’ attività professjonali u li din l-attività tkun irregolata mid-dispożizzjonijiet legali jew regolatorji jew minn kodiċi tal-etika li jirregola l-professjoni u li ma jeskludix il-provvediment ta’ dan is-servizz;
[…]”.
5.        L-Anness I jipprovdi kif ġej:
“LISTA TA’ SERVIZZI U ATTIVITAJIET U STRUMENTI FINANZJARJI
[…]
TAQSIMA C
Strumenti finanzjarji
[…]
4)      L-opzjonijiet, il-futuri, is-swaps, il-ftehimiet tar-rata forward u kwalunkwe kuntratt ieħor tad-derivattivi li għandu x’jaqsam mat-titoli, il-valuti, ir-rati jew ir-rendimenti tal-imgħax, il-kwoti tal-emissjonijiet jew strumenti tad-derivattivi oħra, l-indiċijiet finanzjarji jew il-miżuri finanzjarji li s-saldu tagħhom jista’ jsir b’mod fiżiku jew fi flus.
[…]”.
3.      Ir-Regolament Delegat MiFID II
6.        L-Artikolu 4 tiegħu, dwar l-għoti ta’ servizz ta’ investiment b’mod inċidentali, jistabbilixxi:
“Għall-finijiet tal-eżenzjoni fil-punt (c) tal-Artikolu 2(1) tad-Direttiva 2014/65/UE, sevizz ta’ investiment għandu jitqies li huwa pprovdut b’mod inċidentali matul attività professjonali meta jiġu ssodisfati l-kundizzjonijiet li ġejjin:
a)      meta teżisti konnessjoni mill-qrib jew fattwali bejn l-attività professjonali u l-għoti ta’ servizz ta’ investiment lill-istess klijent, b’tali mod li s-servizz tal-investiment jista’ jitqies bħala aċċessorju għall-attività professjonali ewlenija
b)      l-għoti ta’ servizzi ta’ investiment lill-klijenti tal-attività professjonali ewlenija ma għandux l-għan li jipprovdi sors sistematiku ta’ dħul lill-persuna li tipprovdi l-attività professjonali; u
c)      il-persuna li tipprovdi l-attività professjonali la tikkummerċjalizza u lanqas timpromwovi l-kapaċità tagħha li tipprovdi servizzi ta’ investiment, minbarra meta dawn huma divulgati lill-klijenti bħala li huma aċċessorju għall-attività professjonali ewlenija”.
7.        L-Artikolu 10 (“Karatteristiċi ta’ kuntratti derivattivi oħra relatati ma’ muniti”) jgħid:
“1.      Għall-finijiet tat-Taqsima C (4) tal-Anness I tad-Direttiva 2014/65/UE, kuntratti derivattivi oħrajn relatati ma’ munita mhumiex strumenti finanzjarji meta l-kuntratt huwa wieħed minn dawn li ġejjin:
a)      kuntratt spot skont it-tifsira tal-paragrafu 2 ta’ dan l-Artikolu;
b)      mezz ta’ pagament li:
i)      għandu jiġi fiżikament issaldat għal raġuni oħra għajr minħabba inadempjenza jew avveniment ieħor ta’ tmiem,
ii)      li għalih tidħol talinqas persuna li mhix kontraparti finanzjarja skont it-tifsira tal-Artikolu 2(8) tar-Regolament (UE)] Nru 648/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, [tal‑4 ta’ Lulju 2012 dwar derivati OTC, kontropartijiet ċentrali u repożitorji tad-data dwar it-tranżazzjonijiet (ĠU 2012, L 201, p. 1)],
iii)      li wieħed jidħol għalih sabiex jiffaċilita l-pagament għal oġġetti, servizzi jew investiment dirett_identifikabbli, kif ukoll
iv)      mhuwiex innegozjat f’ċentru tan-negozjar.
2.      Kuntratt spot għall-finijiet tal-paragrafu 1 huwa kuntratt għall-iskambju ta’ munita kontra munita oħra, li skont it-termini tiegħu, il-konsenja tkun skedata biex issir fl-itwal mill-perjodi li ġejjin:
[…]
Madankollu, kuntratt ma jiġix ikkunsidrat bħala kuntratt spot jekk, irrispettivament mit-termini espliċiti tiegħu, ikun hemm arranġament bejn il-partijiet għall-kuntratt li l-konsenja tat-titolu sottostanti għandha tiġi posposta u m’għandhiex titwettaq fil-perjodu li jissemma’ fl-ewwel sottoparagrafu.
[…]”.
B.      Id-dritt nazzjonali
1.      Il-Loi financière (5)
8.        L-Artikolu 2(1)(d) fih lista ta’ strumenti finanzjarji analoga għal dik fil-punt 4 tat-Taqsima C tal-Anness I tad-Direttiva MiFID II.
2.      Il-Loi investissement (6)
9.        L-Artikolu 4(1) jeskludi mill-applikazzjoni tat-titolu rilevanti ta’ din il-liġi l-persuni li jipprovdu servizz ta’ investiment taħt kundizzjonijiet analogi għal dawk tal-Artikolu 2(1)(c) tad-Direttiva MiFID II.
3.      Il-Loi paiement (7)
10.      L-Artikolu 43(1) jiddikjara li, mingħajr preġudizzju għall-Artikolu 13, l-istituzzjonijiet ta’ ħlas għandhom ikunu awtorizzati jeżerċitaw attivitajiet ta’ provvista ta’ servizzi operattivi u anċillari relatati mill-qrib mas-servizzi ta’ pagament, b’termini analogi għal dawk tal-Artikolu 18(1)(a) tad-DSP2.
II.    Il-fatti, it-tilwima u d-domanda preliminari
11.      Iulicris Recycling SRL (iktar ’il quddiem “Iulicris”) hija kumpannija Rumena tar-riċiklaġġ li toħroġ il-fatturi tar-ruttam tal-metall tagħha f’dollari Amerikani (USD) u tissodisfa l-obbligi ta’ pagament tagħha f’leu Rumen (RON).
12.      Ibanfirst SA hija PSP online, awtorizzata mill-Bank Nazzjonali tal-Belġju mit‑22 ta’ Mejju 2013, sabiex toffri servizzi fil-qasam tat-tranżazzjonijiet internazzjonali.
13.      Fl‑1 ta’ Lulju 2021, Iulicris fetħet kont bankarju ma’ Ibanfirst. Permezz tal-iffirmar ta’ dan il-kuntratt, Iulicris issottoskriviet għal ċerti servizzi, bħall-ftuħ ta’ kont ta’ pagament b’diversi muniti u r-riċeviment u t-trażmissjoni ta’ trasferimenti SEPA (8) u l-aċċess għall-pjattaforma ta’ Ibanfirst.
14.      Sabiex tnaqqas ir-riskju ta’ kambju ta’ munita bejn USD u RON, Iulicris daħlet ukoll fi tliet futuri flessibbli fis‑17, fit‑28 u fit‑30 ta’ Settembru 2021 (9) li
ffissaw il-kambji tal-munita bejn USD u RON għal 4.20 għal USD 3 miljun, 4.22 għal USD 3 miljun, u 4.25 għal USD 4 miljun, rispettivament.
15.      Minn Marzu 2022 ’il quddiem, Ibanfirst bdiet sejħiet għall-marġni (“margin calls”) suċċessivi (10) fejn talbet lil Iulicris tiddepożita diversi somom għal dan it-titolu. Bejn id‑9 ta’ Marzu 2022 u s‑7 ta’ Ottubru 2022, Iulicris iddepożitat total ta’ USD 894 724 u RON 1 498 000 f’termini ta’ marġni ta’ garanzija (11).
16.      Fis‑26 ta’ Ottubru 2022, Iulicris talbet it-tiġdid, għal sena addizzjonali, tal-perijodu ta’ kopertura għall-futuri flessibbli.
17.      Ibanfirst indikat li kienet lesta li testendi l-futuri flessibbli għal perijodu addizzjonali ta’ xahar biss, dejjem sakemm jitħallsu marġni ta’ garanzija ġodda u jiġi pprovdut kollateral finanzjarju.
18.      Iulicris irrifjutat dawn il-kundizzjonijiet, fakkret lil Ibanfirst dwar l-ammont tal-marġni ta’ garanzija diġà mħallsa u reġgħet talbet estensjoni ta’ sena għall-futuri.
19.      Fil‑21 ta’ Novembru 2022, Ibanfirst infurmat lil Iulicris dwar l-iskadenza tal-futuri flessibbli u talbet li tingħata l-muniti miftiehma.
20.      Fit‑28 ta’ Frar 2023, Iulicris infurmat lil Ibanfirst li l-futuri flessibbli kienu ġew innegozjati bi ksur tal-ordni pubbliku u għalhekk kienu nulli u bla effett. Hija talbet li Ibanfirst tirritorna l-ammonti mħallsa bħala sejħiet għall-marġni.
21.      Fil‑25 ta’ Mejju 2023, wara li fallew it-tentattivi kollha għal ftehim barra l-qorti, Iulicris fetħet kawża kontra Ibanfirst, fejn talbet li:
–        l-istrumenti finanzjarji inizjali dderivati mit-tliet futuri flessibbli ta’ Settembru 2021 jiġu ddikjarati nulli u bla effett, kif ukoll l-istrumenti finanzjarji kollha li sussegwentement ħadu posthom;
–        Ibanfirst tiġi ordnata tirritornalha l-ammonti mħallsa bħala marġni ta’ USD 894 724 u RON 1 498 000.
22.      F’dan il-kuntest, it-Tribunal de l’entreprise francophone de Bruxelles (il-Qorti tal-Impriżi ta’ Brussell bil-lingwa Franċiża, il-Belġju) tagħmel id-domanda preliminari li ġejja lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“L-Artikolu 18(1)(a) tad-[DSP2] għandu jiġi interpretat fis-sens li, sabiex jitqiesu bħala servizzi awżiljarji marbuta mill-qrib li l-istituzzjonijiet ta’ ħlas ikunu awtorizzati ipso iure jeżerċitaw, il-futuri tal-munita għandhom:
a)      jissodisfaw il-kundizzjonijiet tal-eżenzjoni prevista fl-Artikolu 10(1)(b) (l-eżenzjoni ta’ ħlas) tar-Regolament Delegat [MiFID II]?
b)      ikunu ta’ natura anċillari fis-sens tal-Artikolu 2(1)(c) tad-Direttiva [MiFID II], u, għaldaqstant, jissodisfaw il-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 4 tar-Regolament Delegat 2017/565 [MiFID II]?”
III. Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
23.      It-talba għal deċiżjoni preliminari ġiet irreġistrata fil-Qorti tal-Ġustizzja fis‑17 ta’ Mejju 2025.
24.      Ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub minn Iulicris, Ibanfirst, il-Gvern Belġjan, il-Gvern Ċek u l-Kummissjoni Ewropea.
25.      Il-Qorti tal-Ġustizzja ma kkunsidratx li seduta kienet essenzjali.
IV.    Evalwazzjoni
A.      Ammissibbiltà
26.      Ibanfirst targumenta li l-parti (a) tad-domanda preliminari hija inammissibbli minħabba li ma hijiex meħtieġa sabiex tiġi deċiża t-tilwima fil-kawża prinċipali. Fil-fehma tagħha:
–        Din il-parti tad-domanda kienet tkun rilevanti biss kieku l-qorti tar-rinviju kienet ikkunsidrat preċedentement il-kuntratti kkontestati bħala kuntratti derivattivi tal-munita, skont it-tifsira tad-Direttiva MiFID II u tal-Artikolu 10(1)(b) tar-Regolament Delegat MiFID II.
–        Madankollu, il-kuntratti kkontestati f’din it-tilwima ma jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-kuntest ġuridiku tal-MiFID II.
27.      Il-Gvern Belġjan jikkunsidra li, peress li l-Artikolu 10(1)(b) tar-Regolament Delegat MiFID II jeskludi, taħt ċerti kundizzjonijiet, kuntratti derivattivi tal-munita milli jiġu kklassifikati bħala strumenti finanzjarji, ma huwiex xieraq li jiġi kkunsidrat jekk huwiex applikabbli r-reġim superviżorju stabbilit mid-Direttiva MiFID II. Għalhekk, mingħajr ma jindirizza direttament l-ammissibbiltà tal-parti (a) tad-domanda preliminari, jillimita l-osservazzjonijiet tiegħu għar-risposta għall-parti (b) tal-istess domanda.
28.      Fil-fehma tiegħi, id-domanda preliminari hija ammissibbli fl-intier tagħha. Minn naħa waħda, tibbenefika mill-preżunzjoni ta’ rilevanza li l-Qorti tal-Ġustizzja tapplika għad-domandi preliminari magħmula mill-qrati nazzjonali (12). Min-naħa l-oħra, l-inammissibbiltà allegata minn Ibanfirst hija inseparabbli mill-eżami tal-merti tad-domanda.
29.      Għalkemm il-qorti tar-rinviju ma tindirizzax espliċitament il-klassifikazzjoni tal-kuntratti kkontestati, id-domanda li tagħmel [fil-punt (a) tal-ewwel domanda preliminari] tikkonċerna l-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni tar-Regolament Delegat MiFID II, li jirregola l-“karatteristiċi ta’ kuntratti derivattivi oħra relatati ma’ muniti”.
30.      Madankollu, din id-domanda tippresupponi li, għall-qorti tar-rinviju, huwa mill-inqas plawżibbli li l-kuntratti kkontestati jistgħu jiġu kklassifikati bħala futuri, potenzjalment suġġetti għal ċerti eċċezzjonijiet previsti fil-leġiżlazzjoni MiFID II.
31.      Bl-istess mod, il-qorti tar-rinviju tiddeskrivi t-tilwima fil-qosor billi tipprovdi li “s-soluzzjoni għat-tilwima preżenti għalhekk tiddependi fuq jekk l-istituzzjonijiet ta’ pagament li jixtiequ joffru, fuq bażi regolari u professjonali, strumenti derivattivi relatati ma’ muniti fil-qafas ta’ servizz awżiljarji tal-kambju, għandhomx jiżguraw li tali strumenti jikkwalifikaw għall-eżenzjonijiet [skont l-Artikolu 10(1) tar-Regolament Delegat MiFID II] u, għalhekk, ma jikkostitwixxux strumenti finanzjarji fis-sens tal-MiFID II” (13).
32.      F’dawn iċ-ċirkustanzi, nikkunsidra li d-domanda preliminari, fl-intier tagħha, hija ammissibbli.
B.      Fuq il-mertu
1.      Preliminari: in-natura tal-kuntratti kkontestati
33.      Il-qorti tar-rinviju għandha tiddetermina jekk l-awtorizzazzjoni ta’ Ibanfirst sabiex taġixxi bħala PSP fil-Belġju ppermettietx li tikkonkludi futuri flessibbli tal-munita ma’ Iulicris.
34.      Ibanfirst issostni li l-Artikolu 18 tad-DSP2 jirregola esklużivament ir-relazzjoni legali tagħha ma’ Iulicris, inkluż fir-rigward ta’ futuri flessibbli tal-munita. Il-Gvern Ċek jieħu l-istess pożizzjoni (14) u anki l-Kummissjoni (15). Il-Gvern Belġjan, min-naħa tiegħu, jadotta approċċ konċiljatorju, billi jirrikonoxxi li r-reġim tad-DSP2 huwa awtosuffiċjenti iżda jissuġġerixxi li l-kriterji ta’ eżenzjoni tal-MiFID II jistgħu jitqiesu wkoll.
35.      Iulicris, min-naħa l-oħra, targumenta li dawn il-kuntratti huma strumenti finanzjarji rregolati mil-leġiżlazzjoni MiFID II (16). Sabiex tissottoskrivi għalihom, Ibanfirst għandha tkun awtorizzata bħala fornitur ta’ servizzi ta’ investiment.
36.      It-talba għal deċiżjoni preliminari titlob li tiġi indirizzata r-relazzjoni bejn id-DSP2 u l-leġiżlazzjoni MiFID II fuq punt li, sa issa, ma ġiex irregolat espressament mil-leġiżlatur tal-Unjoni. Il-qafas regolatorju attwali ma joffrix regola ċara dwar jekk PSP jistax jipprovdi servizzi ta’ investiment mingħajr l-awtorizzazzjoni mill-MiFID II.
37.      Regola bħal din, għall-kuntrarju, ġiet stabbilita għall-istituzzjonijiet ta’ kreditu awtorizzati skont id-Direttiva 2013/36/UE (17) li jwettqu attività ta’ investiment waħda jew iktar, kif rifless fl-Artikolu 1(3) u (4) tad-Direttiva MiFID II.
38.      Għalhekk huwa meħtieġ li jiġi ddeterminat jekk PSP jeħtieġx jikseb awtorizzazzjoni amministrattiva addizzjonali, bħala ditta ta’ servizzi ta’ investiment, sabiex joffri kwalunkwe servizz li jista’ jkun suġġett għar-reġim MiFID II, anki jekk jipprovdi dan is-servizz b’mod anċillari għall-attività ewlenija tiegħu ta’ PSP.
39.      Id-DSP2, adottata skont l-Artikolu 114 TFUE, tistabbilixxi “it-trasparenza tal-kundizzjonijiet u r-rekwiżiti ta’ informazzjoni għas-servizzi ta’ pagament” u “id-drittijiet u l-obbligi rispettivi tal-utenti ta’ servizzi ta’ pagament u tal-PSP, b’rabta mal-għoti ta’ servizzi ta’ pagament bħala xogħol regolari jew attività ta’ negozju” [l-Artikolu 1(2)(a) u (b)]. Din id-direttiva għalhekk tapplika għas-servizzi ta’ pagament.
40.      Min-naħa tagħha, id-Direttiva MiFID II, adottata skont l-Artikolu 53(1) TFUE, tistabbilixxi r-rekwiżiti applikabbli għal “awtorizzazzjoni u kundizzjonijiet operatorji għad-ditti ta’ investiment” u għal “forniment ta’ servizzi jew ativitajiet ta’ investiment minn ditti ta’ pajjiż terz permezz tal-istabiliment ta’ fergħa” [l-Artikolu 1(2)(a) u (b)].
41.      Il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva MiFID II huwa bbażat fuq il-kunċett ta’ “strument finanzjarju,” sa
fejn is-“servizzi u attivitajiet ta’ investiment” li tapplika għalihom għandhom ikunu relatati mal-istrumenti elenkati fl-Anness I, it-Taqsima C tagħha, li jinkludi, fost oħrajn, il-futuri.
42.      Minkejja d-differenzi bejn l-oqfsa regolatorji li jirregolaw is-servizzi ta’ pagament u s-servizzi ta’ investiment, fil-prattika, l-interazzjonijiet iseħħu ta’ spiss: il-fornituri tas-servizzi ta’ pagament joffru lill-klijenti tagħhom (fil-prinċipju, b’mod anċillari għall-attività ewlenija tagħhom) il-kummerċjalizzazzjoni ta’ xi strumenti finanzjarji relatati ma’ din l-attività ewlenija.
43.      Dan huwa l-każ hawnhekk. Ibanfirst, li hija PSP, offriet lil klijent (Iulicris) strument finanzjarju komplementari (futuri flessibbli tal-munita) li potenzjalment jista’ jaqa’ fil-portata tad-Direttiva MiFID II.
44.      Jiena naħseb li l-futuri flessibbli tal-munita li saru bejn Ibanfirst u Iulicris jikkwalifikaw bħala strumenti finanzjarji, jiġifieri, strumenti li, fil-prinċipju, huma suġġetti għad-Direttiva MiFID II.
45.      Id-Direttiva MiFID II ma toffrix definizzjoni ġenerali ta’ “strument finanzjarju”, iżda minflok tinkludi fl-Anness I tagħha l-lista ta’ strumenti finanzjarji li tapplika għalihom. It-Taqsima C ta’ dan l-Anness, punt 4, tikklassifika l-opzjonijiet, il-futuri, u kuntratti derivattivi oħra bħala strumenti finanzjarji.
46.      Il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni lanqas ma tiddefinixxi l-futuri, iżda l-Qorti tal-Ġustizzja aċċettat bħala tali dawk li jirriżultaw mit-“[...]tifsira abitwali [tagħhom] fid-dritt finanzjarju” (18).
47.      Fuq din il-bażi, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li “il-kuntratt bil-quddiem [il-futuri] huwa [huma] tip ta’ kuntratt derivattiv li permezz tiegħu żewġ partijiet jorbtu lilhom innifishom, wieħed li jixtri u l-ieħor li jbigħ, f’data ulterjuri, attiv imsejjaħ ‘sottostanti’ għal prezz li huwa stabbilit mal-konklużjoni tal-kuntratt” (19).
48.      Għalkemm din id-definizzjoni kienet tikkorrispondi għad-Direttiva 2004/39/KE (20), il-predeċessur tad-Direttiva MiFID II, peress li l-listi tal-istrumenti finanzjarji tat-tnejn huma simili, tista’ tintuża sabiex tiġi interpretata d-Direttiva MiFID II.
49.      Il-kuntratti bejn Ibanfirst u Iulicris, ikkontestati fil-kawża prinċipali, huma msejħa futuri flessibbli (li, fih innifsu, huwa pjuttost sinjifikattiv) u, fil-fehma tiegħi, intenni, jaqgħu taħt id-definizzjoni ta’ futuri użata mill-Qorti tal-Ġustizzja, peress li:
–        F’dawn il-kuntratti, li jidhru li jaderixxu mal-mudell FX (derivattivi Forex jew “Foreign Exchange”), il-partijiet jippruvaw inaqqsu r-riskju assoċjat mal-varjazzjonijiet fil-kambju tal-munita, speċjalment ir-riskju li hija esposta għalih Iulicris, kumpannija li topera billi tuża RON iżda twettaq ħafna mill-bejgħ u t-tranżazzjonijiet tagħha billi tuża USD.
–        Matul ir-relazzjoni kuntrattwali ġġenerata mill-kuntratti kkontestati, Ibanfirst ħarġet żewġ sejħiet għall-marġni (“margin calls”) lil Iulicris, fejn talbet id-depożitu ta’ fondi addizzjonali minħabba li l-kapital fil-kont kien waqa’ taħt il-marġni ta’ manutenzjoni minħabba telf ikkawżat mill-varjazzjonijiet fil-kambju tal-munita bejn l-USD u r-RON.
50.      Għalhekk, kollox jidher li jindika li l-futuri flessibbli tal-munita inkwistjoni fit-tilwima fil-kawża prinċipali huma strumenti finanzjarji skont it-tifsira tad-Direttiva MiFID II.
51.      Abbażi ta’ din il-premessa, għandu jiġi analizzat jekk, permezz ta’ dawn il-kuntratti, Ibanfirst ipprovdietx lil Iulicris servizz tipiku ta’ attività ta’ investiment, għalkemm wieħed imwettaq b’mod anċillari għall-attività ewlenija tagħha (l-attività ewlenija ta’ Ibanfirst hija servizzi ta’ pagament online b’kambju ta’ munita).
52.      Din l-analiżi teħtieġ l-interpretazzjoni tal-Artikolu 18(1)(a) tad-DSP2, kemm waħdu kif ukoll, fejn applikabbli, flimkien mal-Artikolu 2 tad-Direttiva MiFID II u l-Artikoli 4 u 10 tar-Regolament Delegat MiFID II.
2.      Interpretazzjoni tal-Artikolu 18(1)(a) tad-DSP2
53.      Il-qorti tar-rinviju essenzjalment titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tinterpreta l-Artikolu 18(1)(a) tad-DSP2.
54.      B’mod partikolari, hija tixtieq tkun taf jekk, “sabiex jitqiesu bħala servizzi awżiljarji marbuta mill-qrib li l-istituzzjonijiet ta’ ħlas ikunu awtorizzati ipso iure jeżerċitaw”, il-futuri tal-munita għandhomx:
–        jissodisfaw il-kundizzjonijiet tal-eżenzjoni prevista fl-Artikolu 10(1)(b) tar-Regolament Delegat MiFID II;
–        ikunu ta’ natura anċillari fis-sens tal-Artikolu 2(1)(c) tad-Direttiva MiFID II, u għaldaqstant jissodisfaw il-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 4 tar-Regolament Delegat MiFID II.
55.      Skont l-Artikolu 18(1)(a) tad-DSP2, “[m]inbarra l-forniment ta’ servizzi ta’ pagament, l-istituzzjonijiet ta’ pagament għandu jkollhom id-dritt li jkunu involuti fl-attivitajiet [ta’] […] servizzi anċillari relatati mill-qrib [bħal] […] servizzi tal-kambju ta’ valuta […]”.
56.      Il-kunċett ta’ “servizzi anċillari relatati mill-qrib” fir-rigward tal-provvista ta’ servizzi ta’ pagament ma fih l-ebda riferiment
għad-dritt nazzjonali tal-Istati Membri. L-applikazzjoni uniformi tad-dritt tal-Unjoni u l-prinċipju ta’ ugwaljanza jeħtieġu li l-kliem ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni li ma tinkludix riferiment espress għad-dritt tal-Istati Membri sabiex jiġu ddeterminati t-tifsira u l-portata tagħha normalment għandu jkun suġġett madwar l-Unjoni kollha għal interpretazzjoni awtonoma u uniformi (21).
57.      Peress li d-DSP2 ma tiddefinixxix il-kunċett ta’ “servizzi anċillari relatati mill-qrib” fir-rigward tal-provvista ta’ servizzi ta’ pagament, dan il-kunċett għandu jiġi interpretat skont it-tifsira ordinarja tiegħu fil-lingwaġġ ta’ kuljum, filwaqt li jitqies ukoll il-kuntest li fih jintuża u l-objettivi segwiti mil-leġiżlazzjoni li jagħmel parti minnha (22).
a)      Interpretazzjoni letterali
58.      L-Artikolu 18(1)(a) tad-DSP2 jinkludi speċifikament, fost is-servizzi awżiljari relatati mill-qrib mal-provvista ta’ servizzi ta’ pagament, is-servizzi ta’ kambju tal-munita (23).
59.      It-tilwima tal-bidu tipprovdi eżempju ta’ dan is-servizz awżiljari. L-entità li tipprovdi s-servizzi ta’ pagament (Ibanfirst) toffri wkoll lill-klijent tagħha (Iulicris) is-servizz, awżiljari u relatat mill-qrib, tal-kambju tal-munita, għaliex dan il-klijent jirċievi l-pagamenti f’USD u jopera b’RON.
60.      Għalhekk, is-servizzi tal-kambju tal-munita jistgħu, faċilment, jiġu kklassifikati bħala servizzi awżiljari relatati mill-qrib mal-provvista ta’ servizzi ta’ pagament.
61.      Madankollu, id-dispożizzjoni eżaminata, fiha nnifisha, ma tippermettix li jiġi ċċarat jekk din il-klassifikazzjoni hijiex applikabbli wkoll meta s-servizz tal-kambju tal-munita jkun akkumpanjat minn futuri, miftiehma bejn il-partijiet sabiex jimmaniġġjaw il-kopertura tar-riskju inerenti fl-evoluzzjoni tar-rati tal-kambju tal-munita.
62.      L-Artikolu 18(1)(a) tad-DSP2, għalhekk, ma huwiex ta’ għajnuna kbira, minn perspettiva testwali, sabiex jiġi ddeterminat meta futuri, li huma nnifishom strumenti finanzjarji, jistgħu jiġu kklassifikati bħala servizz awżiljari relatat mill-qrib mal-attività ewlenija tal-PSP.
63.      Fil-fatt, l-Artikolu 18(1)(a) tad-DSP2:
–        ma fih l-ebda riferiment
jew riferiment
inkroċjat għall-kundizzjonijiet ta’ eżenzjoni fl-Artikolu 10 tar-Regolament Delegat MiFID II;
–        lanqas ma jirreferi għad-dispożizzjonijiet dwar in-natura anċillari tal-kummerċjalizzazzjoni ta’ strumenti finanzjarji speċifiċi, li jinsabu fl-Artikolu 2(1)(c) tad-Direttiva MiFID II u l-Artikolu 4 tar-Regolament Delegat MiFID II. Għall-kuntrarju, dawn iż-żewġ regolamenti msemmija l-aħħar li jirregolaw is-servizzi ta’ investiment ma fihom l-ebda riferiment
espress għall-Artikolu 18(1)(a) tad-DSP2.
64.      Fil-qosor, mill-perspettiva letterali, f’dan il-każ ma hemm l-ebda bażi sabiex tiġi rrakkomandata interpretazzjoni kkombinata tal-Artikolu 18(1)(a) tad-DSP2 mad-Direttiva MiFID II u r-Regolament Delegat MiFID II. Barra minn hekk, l-emenda proposta għad-DSP2 (24) iżżomm dispożizzjoni identika għal dik tal-Artikolu 18, mingħajr ma tirreferi għad-Direttiva MiFID II.
b)      Interpretazzjoni sistematika
65.      Mill-perspettiva sistematika, tista’ tiġi sostnuta
interpretazzjoni tal-Artikolu 18(1)(a) tad-DSP2 skont id-dispożizzjonijiet rilevanti tad-Direttiva MiFID II u r-Regolament Delegat MiFID II.
66.      Madankollu, tentattiv bħal dan għal interpretazzjoni kkombinata jiffaċċja għadd kunsiderevoli ta’ ostakoli. Ir-regoli tal-MiFID II ġew adottati fir-rigward tal-provvista ta’ servizzi ta’ investiment u għalhekk għandhom raġunament differenti u japplikaw għal sitwazzjonijiet differenti.
67.      L-Artikolu 10(1)(b) tar-Regolament Delegat MiFID II jistabbilixxi li, għall-finijiet tal-Anness I, it-Taqsima C, il-punt 4, tad-Direttiva MiFID II, “[…] kuntratti derivattivi oħrajn relatati ma’ munita mhumiex strumenti finanzjarji meta l-kuntratt […]” ikun mezz ta’ pagament li jissodisfa ċerti rekwiżiti (25).
68.      Il-kuntratti li jibbenefikaw minn din l-eċċezzjoni huma dawk li l-għan primarju tagħhom huwa li joħolqu mezz ta’ pagament li jiggarantixxi l-kambju tal-munita bejn żewġ muniti differenti. L-għan primarju tagħhom ma huwiex l-investiment, iżda pjuttost li jikkumplimentaw tranżazzjoni ta’ pagament li tinvolvi muniti differenti.
69.      Dawn it-tipi ta’ kuntratti derivattivi tal-muniti ma humiex ikkunsidrati, nirrepeti, bħala strumenti finanzjarji taħt il-MiFID II, anki jekk intrinsikament ikollhom dik in-natura. Għalhekk, l-entitajiet li jikkummerċjalizzawhom ma humiex meħtieġa jiksbu awtorizzazzjoni amministrattiva bħala kumpannija ta’ investiment taħt id-Direttiva MiFID II.
70.      Madankollu, l-eżenzjoni li għadni kif semmejt hija differenti minn dik stabbilita mill-Artikolu 18 tad-DSP2: l-Artikolu 10(1)(b) tar-Regolament Delegat tal-MiFID II jsemmi tip speċifiku ta’ kuntratt ta’ muniti, filwaqt li l-Artikolu 18 tar-Regolament Delegat tal-MiFID II jirreferi għas-servizzi kollha tal-kambju, mingħajr eżenzjoni. Għalhekk, l-applikazzjoni kkombinata taż-żewġ leġiżlazzjonijiet twassal għal limitazzjoni li ma hijiex iġġustifikata tal-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 18 tad-DSP2 (26).
71.      Lanqas ma tista’ tintuża l-eżenzjoni prevista fl-Artikolu 2(1)(c) tad-Direttiva MiFID II (27) sabiex jiġi interpretat l-Artikolu 18 tad-DSP2. Din l-eżenzjoni fid-Direttiva MiFID II ma hijiex paragunabbli mad-dispożizzjoni fl-Artikolu 18 tad-DSP2, għal żewġ raġunijiet:
–        L-ewwel, għalkemm it-terminoloġija hija simili, l-Artikolu 18 tad-DSP2 jinkludi ċerti servizzi awżiljari relatati mill-qrib mas-servizzi ta’ pagament fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva. B’kuntrast ma’ dan, l-Artikolu 2(1)(c) tad-Direttiva MiFID II jeskludi mill-kamp ta’ applikazzjoni tagħha s-servizzi ta’ investiment ipprovduti bħala servizzi anċillari minn kumpanniji li n-negozju ewlieni u regolari tagħhom ma huwiex il-provvista ta’ servizzi ta’ investiment.
–        It-tieni, jekk l-applikazzjoni tal-Artikolu 18 tal-PSD2 tkun ikkundizzjonata fuq il-konformità mal-Artikolu 2(1)(c) tad-Direttiva MiFID II, dan jillimita l-kamp ta’ applikazzjoni tad-DSP2: is-servizzi ta’ investiment biss jistgħu jikkostitwixxu servizzi anċillari u marbuta mill-qrib mal-provvista ta’ servizzi ta’ pagament. L-Artikolu 18 tad-DSP2, kif diġà indikajt, isemmi speċifikament, bħala servizzi awżiljari u marbuta mill-qrib mal-provvista ta’ servizzi ta’ pagament, servizzi li jistgħu ma jinkludux strumenti finanzjarji, bħal fil-każ ta’ servizzi ta’ salvagwardja, u servizzi tal-ħażna u l-ipproċessar ta’ data.
c)      Interpretazzjoni finali
72.      L-Artikolu 18(1)(a) tad-DSP2, billi jirreferi għas-servizzi awżiljari relatati mill-qrib mas-servizzi ta’ pagament li l-PSPs jipprovdu lill-klijenti tagħhom, għandu l-għan li l-provvista ta’ dawk is-servizzi tkun inkluża u koperta mill-awtorizzazzjonijiet amministrattivi li taħthom joperaw il-PSPs.
73.      Bl-istess mod, l-Artikolu 18(4) tad-DSP2, li jirregola l-kundizzjonijiet li taħthom PSP jista’ jagħti kreditu, jispeċifika li tali kreditu għandu jkun marbut mas-servizzi ta’ pagament ipprovduti lill-klijent u, barra minn hekk, “il-kreditu għandu jkun anċillari u jingħata esklużivament b’konnessjoni mal-esekuzzjoni ta’ tranżazzjoni ta’ pagament” (28).
74.      Is-sens ta’ dawn id-dispożizzjonijiet tad-DSP2 huwa li jiffaċilitaw, u mhux ifixklu, l-attivitajiet tal-PSPs. L-għan tagħhom ġie deskritt fid-Direttiva 2007/64/KE(29) f’termini li jibqgħu applikabbli għad-DSP2, li ssostitwixxiet lill-ewwel waħda billi adattat il-kontenut tagħha għall-bidliet li seħħew fil-qasam tas-servizzi ta’ pagament bħala riżultat tal-iżvilupp teknoloġiku u l-innovazzjoni finanzjarja (30).
75.      L-għan tal-Artikolu 18(1)(a) tad-DSP2, nirrepeti, huwa li jiżgura li meta s-servizzi ta’ pagament jirrikjedu tranżazzjonijiet kummerċjali ta’ munita, l-awtorizzazzjoni sabiex wieħed jopera bħala PSP tkun suffiċjenti, u b’hekk telimina l-ħtieġa li tinkiseb awtorizzazzjoni separata.
76.      F’konformità ma’ dan il-għan, huwa loġiku li l-Artikolu 18(1)(a) tad-DSP2 jiġi interpretat bħala li jipprovdi li “servizzi tal-kambju ta’ valuta” jinkludu mhux biss it-tranżazzjonijiet li jinvolvu strettament il-konverżjoni ta’ somma ta’ flus minn munita għal oħra, iżda wkoll l-operazzjonijiet addizzjonali li jipproteġu kontra r-riskju futur tal-varjazzjoni fil-kambju tal-munita.
77.      Jekk is-servizzi ta’ kambju tal-munita (bħala servizzi awżiljari relatati mill-qrib mal-attività tal-fornituri tas-servizzi ta’ pagament) jiġu interpretati b’dan il-mod, il-PSPs ikunu jistgħu joffru lill-klijenti tagħhom aċċess għal servizzi ta’ pagament imtejba: il-kambju tal-munita jissaħħaħ permezz tal-kopertura addizzjonali kontra r-riskju tal-varjazzjoni tal-kambji.
78.      Fil-qosor, nifhem li l-kriterju teleoloġiku huwa deċiżiv sabiex kemm it-tranżazzjonijiet ta’ kambju tal-munita, ikkunsidrati fihom nfushom, kif ukoll il-futuri li jipproteġu dawn it-tranżazzjonijiet kontra r-riskju tal-varjazzjoni tal-kambji tal-munita jaqgħu fil-portata tal-Artikolu 18(1)(a) tad-DSP2.
79.      Bl-istess mod, l-awtorizzazzjoni sabiex wieħed jopera bħala PSP tagħti lid-detentur tagħha d-dritt li jipprovdi s-servizzi ta’ kambju ta’ munita, ikkomplementati, fejn xieraq, mill-futuri li jkopru kontra r-riskju tal-varjazzjoni tal-kambji inerenti f’din l-operazzjoni, mingħajr ma jkun hemm bżonn ta’ awtorizzazzjoni differenti sabiex jagħmel dan.
80.      Jekk dan huwa l-każ, ma jkunx meħtieġ li jiġu eżaminati l-għanijiet tad-Direttiva MiFID (31), li huma differenti minn dawk tad-DSP2 fir-rigward tad-ditti tal-investiment. Id-dispożizzjonijiet taż-żewġ Direttivi, fir-rigward tal-iskop tagħhom, għandhom jiġu interpretati separatament.
d)      Konklużjoni interim
81.      Fid-dawl ta’ dak li ntqal, nikkunsidra li l-Artikolu 18(1)(a) tad-DSP2 għandu jiġi interpretat fis-sens li, sabiex jiġu kklassifikati bħala servizzi awżiljari relatati mill-qrib mal-provvista ta’ servizzi ta’ pagament, is-servizzi tal-kambju tal-munita li jinkludu futuri għandhom jissodisfaw il-kundizzjonijiet stabbiliti f’dik id-dispożizzjoni. Għal dawn il-finijiet, ma hemmx bżonn li jikkonformaw mal-kuntest ġuridiku tal-MiFID II.
3.      Rilevanza tal-leġiżlazzjoni MiFID II għall-kummerċjalizzazzjoni, mill-PSP, ta’ futuri flessibbli tal-munita
82.      Dak li ntqal qabel huwa biżżejjed, fil-prinċipju, sabiex tingħata risposta għad-domanda preliminari: l-Artikolu 18(1)(a) tad-DSP2 jippermetti lill-PSPs joffru futuri bħal dawk inkwistjoni, mingħajr ma jeħtieġu awtorizzazzjoni amministrattiva (ġdida) sabiex joperaw bħala servizz ta’ investiment suġġett għal-leġiżlazzjoni MiFID II.
83.      Madankollu, fid-dawl tal-kontenut tat-talba għal deċiżjoni preliminari, din ir-risposta x’aktarx ma tkunx kompluta jekk tonqos milli teżamina l-impatt potenzjali fuq il-kawża preżenti tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva MiFID II u r-Regolament Delegat MiFID II msemmija fid-digriet tar-rinviju.
84.      Għalhekk għandu jiġi evalwat
jekk jeżistux il-kundizzjonijiet f’din il-kawża sabiex jiġi eskluż is-servizz ipprovdut minn Ibanfirst lil Iulicris mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva MiFID II u r-Regolament Delegat MiFID II.
85.      Dan jiġri jekk dan is-servizz, wara li jiġi kklassifikat bħala “servizz ta’ investiment” (sa
fejn jinkludi strument finanzjarju bħala futuri):
–        kellu jkun ipprovdut bħala servizz anċillari fil-qafas ta’ attività professjonali, sakemm din tal-aħħar tkun irregolata minn dispożizzjonijiet legali jew regolatorji li ma jeskludux il-provvista ta’ dan is-servizz [l-Artikolu 2(1)(c) tad-Direttiva MiFID II]; jew
–        kellu jinkludi kuntratti derivattivi relatati ma’ munita bil-karatteristiċi msemmija fl-Artikolu 10(1) tar-Regolament Delegat MiFID II.
86.      Skont id-digriet għal rinviju preliminari, l-ewwel ser nindirizza l-impatt potenzjali tal-Artikolu 10(1) tar-Regolament Delegat MiFID II.
a)      Kuntratti derivattivi relatati mal-munita li ma humiex ikkunsidrati bħala strumenti finanzjarji skont l-Artikolu 10(1) tar-Regolament Delegat MiFID II
87.      Meta jiġi konkluż kuntratt derivattiv relatat mal-muniti u l-kontenut tiegħu jaqa’ taħt it-termini tal-Artikolu 10(1)(b) tar-Regolament Delegat MiFID II, din ir-regola tipprovdi li ma huwiex ser jitqies bħala strument finanzjarju.
88.      Il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni jeħtieġu li l-kuntratt derivattiv relatat mal-munita “jkun” mezz ta’ pagament li: (i) għandu jiġi fiżikament issaldat; (ii) għalih tidħol mill-inqas persuna li ma hijiex kontroparti finanzjarja; (iii) wieħed jidħol għalih sabiex jiffaċilita l-pagament għal oġġetti, servizzi jew investiment dirett, identifikabbli; u (iv) ma jkunx innegozjat f’ċentru tan-negozjar.
89.      Diġà spjegajt għaliex nemmen li l-Artikolu 18(1)(a) tad-DSP2 jawtorizza lill-PSPs, fuq inizjattiva tagħhom stess, sabiex jipprovdu s-servizzi ta’ munita lill-klijenti tagħhom (anki jekk dawn is-servizzi jinkorporaw futuri). Għalhekk, il-konformità mar-rekwiżiti tar-Regolament Delegat MiFID II ma hijiex meħtieġa għal dan il-għan.
90.      Jekk tingħażel is-soluzzjoni opposta, il-qorti tar-rinviju, li għandha aċċess għall-klawżoli kollha tal-kuntratti inkwistjoni f’din il-kawża, għandha tevalwa l-konformità mal-erba’ rekwiżiti speċifiċi tal-Artikolu 10(1)(b) tar-Regolament Delegat MiFID II, għall-esklużjoni tal-preżenza ta’ strument finanzjarju. Id-digriet tar-rinviju ma jipprovdix biżżejjed informazzjoni f’dan ir-rigward.
b)      Nuqqas ta’ applikazzjoni tad-Direttiva MiFID II għal servizzi ta’ investiment ipprovduti bħala kwistjoni anċillari fil-qafas ta’ attività professjonali
91.      Id-Direttiva 2004/39, il-predeċessur tad-Direttiva MiFID II, kien fiha dispożizzjoni analoga għall-Artikolu 2(1)(c) ta’ din tal-aħħar, li ġiet interpretata mill-Qorti tal-Ġustizzja.
92.      Is-sentenza Länsförsäkringar Sak Försäkringsaktiebolag et (32) kienet tikkonċerna pariri finanzjarji dwar investiment ta’ kapital, ipprovduti fil-qafas ta’ medjazzjoni fl-assigurazzjoni relatata mal-konklużjoni ta’ kuntratt ta’ assigurazzjoni tal-ħajja fuq il-kapital. Il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li din l-attività kienet taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2002/92/KE (33) u mhux tad-Direttiva 2004/39.
93.      Minn din is-sentenza jistgħu jiġu dedotti konsegwenzi utli għal din il-kawża, sa fejn:
–        Bħala prinċipju, il-pariri finanzjarji jistgħu jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni materjali tad-Direttiva 2004/39, peress li jikkostitwixxu “servizz ta’ investiment”. Intermedjarju tal-assigurazzjoni jista’ jiġi kklassifikat bħala “ditta ta’ investiment” meta jipprovdi tali pariri bħala xogħol jew kummerċ regolari.
–        Madankollu, l-Artikolu 2(c) tad-Direttiva 2004/39 kien jeskludi mill-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu persuni li jipprovdu “servizz ta’ investiment meta dan is-servizz jiġi pprovvdut f’manjiera inċidentali fil-kors ta’ attività professjonali u li din l-attività tkun irregolata mid-dispożizzjonijiet legali jew regolatorji jew minn kodiċi ta’ l-etika li jirregola l-professjoni u li ma jeskludix il-provvediment ta’ dan is-servizz”.
–        L-attività professjonali ta’ intermedjarju tal-assigurazzjoni, skont l-Artikolu 2(5) tad-Direttiva 2002/92, tikkonsisti fil-medjazzjoni fl-assigurazzjoni. Meta intermedjarju bħal dan jipproponi, fost il-prodotti tal-assigurazzjoni disponibbli, prodott bħal assigurazzjoni tal-ħajja fuq il-kapital, il-pariri dwar l-investiment tal-kapital li għalih jirreferi dan il-prodott għandu jitqies bħala li jkun qiegħed jingħata fuq bażi anċillari, peress li jitwettaq fil-qafas ta’ attività ta’ medjazzjoni relatata mal-konklużjoni ta’ kuntratt tal-assigurazzjoni, attività li hija suġġetta għad-dispożizzjonijiet legali tad-dritt tal-Unjoni, jiġifieri, dawk tad-Direttiva 2002/92 (34).
94.      Bl-istess loġika bħas-sentenza Länsförsäkringar Sak Försäkringsaktiebolag et, jistgħu jiġu dedotti l-konsegwenzi li ġejjin:
–        L-attività ewlenija ta’ PSP (bħal Ibanfirst) hija l-provvista ta’ servizzi ta’ pagament, skont l-Artikolu 1 tad-Direttiva PSP2, li d-dispożizzjonijiet tagħha japplikaw għall-eżerċizzju ta’ din l-attività. L-Artikolu 18 tagħha jippermetti lill-istituzzjonijiet ta’ pagament jipprovdu servizzi awżiljari marbuta mill-qrib mas-servizzi ta’ pagament, bħal servizzi ta’ kambju ta’ munita, skont it-termini li semmejt qabel.
–        Filwaqt li, fil-prinċipju, il-futuri li jikkomplementaw il-provvista ta’ servizzi ta’ pagament jistgħu jiġu kklassifikati bħala attivitajiet ta’ investiment, l-Artikolu 2(1)(c) tad-Direttiva MiFID II jeskludi mill-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu s-servizzi ta’ investiment ipprovduti bħala servizzi anċillari fil-qafas ta’ attività professjonali rregolata.
–        Il-kunċett tan-natura anċillari tas-servizzi ta’ investiment ġie żviluppat mill-Artikolu 4 tar-Regolament Delegat MiFID II, li jimponi tliet kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tal-eċċezzjoni stabbilita fl-Artikolu 2(1)(c) tad-Direttiva MiFID II.
95.      Skont l-Artikolu 4 tar-Regolament Delegat MiFID II, “[…] sevizz ta’ investiment għandu jitqies li huwa pprovdut b’mod inċidentali matul attività professjonali meta jiġu ssodisfati l-kundizzjonijiet li ġejjin:
a)      meta teżisti konnessjoni mill-qrib jew fattwali bejn l-attività professjonali u l-għoti ta’ servizz ta' investiment lill-istess klijent, b’tali mod li s-servizz tal-investiment jista’ jitqies bħala aċċessorju għall-attività professjonali ewlenija;
b)      l-għoti ta’ servizzi ta’ investiment lill-klijenti tal-attività professjonali ewlenija ma għandux l-għan li jipprovdi sors sistematiku ta’ dħul lill-persuna li tipprovdi l-attività professjonali; kif ukoll
c)      il-persuna li tipprovdi l-attività professjonali la tikkummerċjalizza u lanqas timpromwovi l-kapaċità tagħha li tipprovdi servizzi ta’ investiment, minbarra meta dawn huma divulgati lill-klijenti bħala li huma aċċessorju għall-attività professjonali ewlenija”.
96.      Għandi ntenni għal darba oħra l-kunsiderazzjonijiet preċedenti tiegħi rigward l-awtonomija tal-Artikolu 18(1)(a) tad-DSP2, li l-applikazzjoni tiegħu ma teħtieġx konformità mar-regoli MiFID II.
97.      Jekk din il-premessa ma tiġix aċċettata, hija l-qorti tar-rinviju, li għandha l-informazzjoni rilevanti kollha, li għandha tiċċara jekk it-tliet kundizzjonijiet tal-Artikolu 4 tar-Regolament Delegat MiFID II humiex issodisfatti f’din il-kawża. Min-naħa tiegħi, ser nillimita ruħi sabiex nirrimarka sempliċement li:
–        Hemm konnessjoni mill-qrib u oġġettiva bejn l-attività professjonali ta’ Ibanfirst, bħala PSP, u l-provvista
ta’ servizz ta’ investiment li jikkomplementa s-servizz ta’ pagament permezz tal-kambju tal-muniti (l-attività professjonali ewlenija) bil-futuri. Minn din il-perspettiva, il-futuri flessibbli tal-munita jikkostitwixxu servizz relatat mill-qrib mal-provvista ta’ servizzi ta’ pagament.
–        Huwa iktar dubjuż jekk, f’dan il-każ, il-provvista tas-servizz ta’ investiment lill-klijenti tan-negozju ewlieni tagħha ma tikkostitwixxix sors sistematiku ta’ dħul għal PSP bħal Ibanfirst.
–        Jistgħu jitqajmu wkoll dubji dwar jekk Ibanfirst tikkummerċjalizzax jew tippromwovix il-kapaċità tagħha li toffri servizzi ta’ investiment u, jekk iva, jekk tinformax lill-klijenti tagħha li dawn is-servizzi huma komplementari għan-negozju ewlieni tagħha bħala PSP.
98.      Fi kwalunkwe każ, anki jekk dawk it-tliet kundizzjonijiet (jew kwalunkwe waħda minnhom) ma kinux issodisfatti u s-servizz inkwistjoni ma setax jiġi kklassifikat bħala servizz ta’ investiment anċillari fis-sens tal-Artikolu 2(1)(c) tad-Direttiva MiFID II, kif ipprovdut fl-Artikolu 4 tar-Regolament Delegat MiFID II, jiena ninsisti li dan ma jipprekludix l-applikazzjoni tal-Artikolu 18 tad-DSP2 għall-każ
inkwistjoni.
V.      Konklużjoni
99.      Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għad-domanda tat-Tribunal de l’entreprise francophone de Bruxelles (il-Qorti tal-Impriżi ta’ Brussell bil-lingwa Franċiża, il-Belġju) kif ġej:
“L-Artikolu 18(1)(a) tad-Direttiva (UE) 2015/2366 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑25 ta’ Novembru 2015 dwar is-servizzi ta’ pagament fis-suq intern, li temenda d-Direttivi 2002/65/KE, 2009/110/KE u 2013/36/UE u r-Regolament (UE) Nru 1093/2010, u li tħassar id-Direttiva 2007/64/KE,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
l-entitajiet li huma awtorizzati li jaġixxu bħala fornituri ta’ servizzi ta’ pagament huma wkoll awtorizzati sabiex jipprovdu servizzi awżiljari relatati mill-qrib mal-forniment ta’ servizzi ta’ pagament, bħas-servizzi ta’ kambju tal-munita li jinkludu futuri flessibbli tal-munita.
Għal dawn il-finijiet, dawn li ġejjin ma japplikawx:
–        L-Artikolu 2(1)(c) tad-Direttiva 2014/65/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑15 ta’ Mejju 2014 dwar is-swieq fl-istrumenti finanzjarji u li temenda d-Direttiva 2002/92/KE u d-Direttiva 2011/61/UE.
–        L-Artikoli 4 u 10(1)(b) tar-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) 2017/565 tal‑25 ta’ April 2016 li jissupplimenta d-Direttiva 2014/65/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill rigward rekwiżiti organizzazzjonali u kundizzjonijiet għall-operat għad-ditti tal-investiment u termini definiti għall-finijiet ta’ dik id-Direttiva”.
1      Lingwa oriġinali: l-Ispanjol.
2      Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑25 ta’ Novembru 2015 dwar is-servizzi ta’ pagament fis-suq intern, li temenda d-Direttivi 2002/65/KE, 2009/110/KE u 2013/36/UE u r-Regolament (UE) Nru 1093/2010, u li tħassar id-Direttiva 2007/64/KE (ĠU 2015, L 337, p. 35, rettifika fil-ĠU 2018, L 102, p. 97). Iktar ’il quddiem id-“Direttiva riveduta dwar is-servizzi ta’ pagament” jew “DSP2”.
3      Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑15 ta’ Mejju 2014 dwar is-swieq fl-istrumenti finanzjarji u li temenda d-Direttiva 2002/92/KE u d-Direttiva 2011/61/UE (ĠU 2014, L 173, p. 349, rettifiki fil-ĠU 2016, L 188, p. 28, ĠU 2016, L 273, p. 35, ĠU 2017, L 64, p. 116 u fil-ĠU 2021, L 410, p. 201). Iktar ’il quddiem id-“Direttiva MiFID II”.
4      Regolament Delegat tal-Kummissjoni tal‑25 ta’ April 2016 li jissupplimenta d-Direttiva 2014/65/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill rigward rekwiżiti organizzazzjonali u kundizzjonijiet għall-operat għal ditti tal-investiment u termini definiti għall-finijiet ta’ dik id-Direttiva (ĠU 2017, L 87, p. 1). Iktar ’il quddiem ir-“Regolament Delegat MiFID II”.
5      Loi relative à la surveillance du secteur financier et aux services financiers du 2 août 2002 (Il-Liġi dwar is-sorveljanza tas-settur finanzjarju u dwar is-servizzi finanzjarji tat‑2 ta’ Awwissu 2002) (Moniteur belge tal‑4 ta’ Settembru 2002, p. 39121).
6      Loi relative à l’accès à l’activité de prestation de services d’investissement et au statut et au contrôle des sociétés de gestion de portefeuille et de conseil en investissement du 25 octobre 2016 (Il-Liġi għall-aċċess għall-attività ta’ provvista ta’ servizzi ta’ investiment u għall-istatut u l-kontroll tal-kumpanniji ta’ ġestjoni ta’ portfolio u ta’ konsulenza fl-investiment tal‑25 ta’ Ottubru 2016) (Moniteur belge tat‑18 ta’ Novembru 2016, p. 76915).
7      Loi relative au statut et au contrôle des établissements de paiement et des établissements de monnaie électronique, à l’accès à l’activité de prestataire de services de paiement, et à l’activité d’émission de monnaie électronique, et à l’accès aux systèmes de paiement du 11 mars 2018 (Il-Liġi dwar l-istatus u l-kontroll tal-istituzzjonijiet ta’ pagament u tal-istituzzjonijiet ta’ munita elettronika, għall-aċċess għall-attività ta’ fornitur ta’ servizzi ta’ pagament u għall-attività ta’ emissjoni ta’ munita elettronika, u għall-aċċess għas-sistemi ta’ pagament tal‑11 ta’ Marzu 2018) (Moniteur belge tas‑26 ta’ Marzu 2018, p. 29444).
8      SEPA huwa l-akronimu Ingliż għal “Single Euro Payment Area” (Żona unika ta’ pagamenti bl-euro). Is-SEPA hija ż-żona fejn iċ-ċittadini, in-negozji, u atturi ekonomiċi oħra jistgħu jagħmlu u jirċievu pagamenti bl-euro fl-Ewropa, kemm fi ħdan il-fruntieri nazzjonali kif ukoll bejniethom, bl-istess kundizzjonijiet u bl-istess drittijiet u obbligi, irrispettivament mill-post fejn jinsabu. Din tikkostitwixxi element essenzjali tas-suq intern tal-pagamenti.
9      Id-digriet tar-rinviju, miktub bil-Franċiż, jirreferi għal dawn il-kuntratti bħala “contrats à terme flexible”. Fost l-istrumenti finanzjarji msemmija fil-punt 4 tat-taqsima C tal-Anness I tad-DirettivaMiFID II insibu l-“contrats à terme”.
10      Rigward il-kunċett ta’ “margin call”, ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 11.
11      Fil-futuri, il-“marġni inizjali” jew il-“marġni ta’ garanzija” huwa l-ammont minimu li għandu jiġi ddepożitat sabiex tinfetaħ pożizzjoni. Dan il-marġni jaġixxi bħala kollateral kontra t-telf, mhux bħala ħlas sħiħ. Il-“marġni ta’ manutenzjoni” huwa l-bilanċ minimu li għandu jinżamm fil-kont waqt li l-pożizzjoni tkun miftuħa. Jekk dan il-bilanċ jaqa’ taħt il-marġni ta’ manutenzjoni stabbilit, tiġi attivata “sejħa għall-marġni” (“margin call”) sabiex jintalbu fondi addizzjonali sakemm il-marġni inizjali jiġi restawrat. Is-sejħa għall-marġni twissi lill-parti li trid timla l-bilanċ u li, jekk il-fondi ma jiżdidux (jew il-pożizzjonijiet ma jingħalqux), in-negozju jingħalaq awtomatikament sabiex ikopri r-riskju. Is-sejħa għall-marġni taħdem bħala twissija ta’ riskju kritiku u tikkostitwixxi miżura sabiex tiżgura l-likwidità u l-istabbiltà tas-suq, li tippermetti kummerċ b’ingranaġġ.
12      Sentenza tat‑13 ta’ Novembru 2025 fil-kawża Inteligo Media (C‑654/23, EUC:2025:871), punt 71; s-sentenza tal‑15 ta’ Ġunju 2021 fil-kawża Facebook Ireland et (C‑645/19, EU:C:2021:483), punt 115.
13      Id-digriet tar-rinviju, parti III (Diskussjoni), in fine. Enfasi miżjuda minni.
14      Fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu (il-punti 5 u 12), il-Gvern Ċek jargumenta li l-futuri tal-munita huma suġġetti biss għall-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 18(1) tad-DSP2. L-eċċezzjonijiet previsti fil-leġiżlazzjoni MiFID II japplikaw biss jekk dawn il-kundizzjonijiet ma jiġux issodisfatti.
15      Fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha (punt 82), il-Kummissjoni ssostni li, sabiex jiġi ddeterminat jekk l-awtorizzazzjoni mogħtija lil istituzzjoni ta’ ħlas skont id-DSP2 tkoprix il-konklużjoni tal-futuri flessibbli, għandhom jiġu kkunsidrati l-kundizzjonijiet tal-Artikolu 18 tad-DSP2, u mhux ir-regolamenti tal-MiFID II.
16      Il-punt 33 tal-osservazzjonijiet bil-miktub ta’ Iulicris.
17      Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Ġunju 2013 dwar l-aċċess għall-attività tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu u s-superviżjoni prudenzjali tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu u tad-ditti tal-investiment, li temenda d-Direttiva 2002/87/KE u li tħassar id-Direttivi 2006/48/KE u 2006/49/KE (ĠU 2013, L 176, p. 338, rettifiki fil-ĠU 2013, L 208, p. 73, ĠU 2017, L 20, p. 1 u fil-ĠU 2020, L 436, p. 77).
18      Sentenza tat‑3 ta’ Diċembru 2015 fil-kawża Banif Plus Bank (C‑312/14, EU:C:2015:794), punt 69.
19      Sentenza tat‑3 ta’ Diċembru 2015 fil-kawża Banif Plus Bank (C‑312/14, EU:C:2015:794), punt 69.
20      Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑21 ta’ April 2004 dwar is-swieq fl-istrumenti finanzjarji li temenda d-Direttivi tal-Kunsill 85/611/KEE u 93/6/KEE u d-Direttiva 2000/12/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 93/22/KEE (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 7, p. 263).
21      Sentenza tat‑30 ta’ Marzu 2023 fil-kawża Hauptpersonalrat der Lehrerinnen und Lehrer (C‑34/21, EU:C:2023:270), punt 40; u s-sentenza tat‑2 ta’ Ġunju 2022 fil-kawża HK/Danmark u HK/Privat (C‑587/20, EU:C:2022:419), punt 25.
22      Sentenza tat‑30 ta’ Marzu 2023 fil-kawża Hauptpersonalrat der Lehrerinnen und Lehrer (C‑34/21, EU:C:2023:270), punt 41; u s-sentenza tat‑2 ta’ Ġunju 2022 fil-kawża HK/Danmark u HK/Privat (C‑587/20, EU:C:2022:419), punt 26.
23      Minbarra s-servizzi tal-kambju tal-munita, l-Artikolu 18(1)(a) tad-DSP2 isemmi espressament bħala servizzi awżiljari u relatati mill-qrib mal-provvista ta’ servizzi ta’ pagament “[…] [l-]iżgurar tal-esekuzzjoni ta’ tranżazzjonijiet ta’ pagament […], attivitajiet ta’ salvagwardja, u l-ħażna u l-ipproċessar ta’ data”.
24      L-Artikolu 10(1) tal-proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar servizzi ta’ pagament u servizzi ta’ flus elettroniċi fis-Suq Intern li temenda d-Direttiva 98/26/KE u li tħassar id-Direttivi 2015/2366/UE u 2009/110/KE, dokument COM(2023) 366 final, tat‑28 ta’ Ġunju 2023.
25      Dan il-mezz ta’ pagament: (i) għandu jiġi fiżikament issaldat għal raġuni oħra għajr minħabba inadempjenza jew avveniment ieħor ta’ tmiem; (ii) li għalih tidħol tal-inqas persuna li ma hijiex kontroparti finanzjarja skont it-tifsira tal-Artikolu 2(8) tar-Regolament Nru 648/2012; (iii) li wieħed jidħol għalih sabiex jiffaċilita l-pagament għal oġġetti, servizzi jew investiment dirett,
identifikabbli, kif ukoll (iv) ma huwiex innegozjat f’ċentru tan-negozjar.
26      Kif tindika l-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha (punti 63 u 64), l-Artikolu 10(1)(b) tar-Regolament Delegat MiFID II jillimita l-eżenzjoni għal kuntratti derivattivi tal-munita li jkunu saru minn mill-inqas persuna waħda għajr kontroparti finanzjarja skont it-tifsira tal-Artikolu 2(8) tar-Regolament (UE) Nru 648/2012. Dan jimplika l-esklużjoni ta’ tranżazzjonijiet tal-kambju tal-munita bejn żewġ istituzzjonijiet finanzjarji mill-Artikolu 18 tad-DSP2, meta tali esklużjoni tkun kompletament assenti minn din ir-regola msemmija l-aħħar.
27      Skont dan, id-Direttiva MiFID II ma tapplikax għal “persuni li jipprovdu servizz ta’ investiment meta dan is-servizz jiġi pprovdut f’manjiera inċidentali fil-kors ta’ attività professjonali u li din l-attività tkun irregolata mid-dispożizzjonijiet legali jew regolatorji jew minn kodiċi tal-etika li jirregola l-professjoni u li ma jeskludix il-provvediment ta’ dan is-servizz”.
28      Il-premessa 40 tad-DSP2 tiddikjara li tirregola “[…] l-għoti ta’ kreditu minn istituzzjonijiet ta’ pagament, jiġifieri l-għoti ta’ linji ta’ kreditu u l-ħruġ ta’ kards ta’ kreditu, biss meta jkun marbut mill-qrib ma’ servizzi ta’ pagament.” Il-premessa tiddikjara wkoll li “[…] biss jekk il-kreditu jingħata sabiex jiffaċilita s-servizzi ta’ pagament u tali krediu jkun ta’ natura ta’ perijodu qasir u jingħata għal perijodu li ma jaqbiżx it‑12-il xahar, inkluż fuq bażi rotatarja, li jkun xieraq li jippermetti istituzzjonijiet ta’ pagament li jagħtu kreditu fir-rigward tal-attivitajiet transkonfinali tagħhom, sakemm ikun iffinanzjat mill-ġdid prinċipalment bl-użu tal-fondi proprji tal-istituzzjoni ta’ pagament, kif ukoll fondi oħra mis-swieq kapitali, u mhux il-fondi miżmuma f’isem il-klijenti għal servizzi ta’ pagament […]”.
29      Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑13 ta’ Novembru 2007 dwar is-servizzi ta’ ħlas fis-suq intern li temenda d-Direttivi 97/7/KE, 2002/65/KE, 2005/60/KE u 2006/48/KE u li tħassar id-Direttiva 97/5/KE (ĠU 2007, L 319, p. 1, rettifika fil-ĠU 2009, L 187, p. 5).
30      Skont ir-raba’ premessa tad-Direttiva 2007/64, kien ifisser “[…] li jkun stabbilit fuq livell Komunitarju qafas legali modern u koerenti għas-servizzi ta’ ħlas […] li hu newtrali sabiex jiġi żgurat livell ta’ kundizzjonijiet indaqs għas-sistemi kollha tal-ħlas, sabiex tinżamm l-għażla għall-konsumatur, li għandu jfisser pass konsiderevoli ’l quddiem rigward l-ispejjeż, is-sigurtà u l-effiċjenza għall-konsumatur, meta mqabbel mas-sistemi nazzjonali preżenti”.
31      It-tielet premessa tad-Direttiva MiFID II tipprovdi li l-għan huwa li jiġi pprovdut “[…] il-grad ta’ armonizzazzjoni meħtieġ sabiex joffri lill-investituri livell għoli ta’ protezzjoni u sabiex id-ditti ta’ investiment jitħallew jipprovdu servizzi fl-Unjoni kollha, peress li hi suq intern, fuq il-bażi tas-superviżjoni tal-pajjiż tad-domiċilju […]”.
32      Sentenza tal‑31 ta’ Mejju 2018 fil-kawża Länsförsäkringar Sak Försäkringsaktiebolag et (C‑542/16, EU:C:2028:369).
33      Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad‑9 ta’ Diċembru 2002 dwar il-medjazzjoni fl-assigurazzjoni (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 4, p. 330) li ġiet irrevokata mid-Direttiva (UE) 2016/97 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑20 ta’ Jannar 2016 dwar id-distribuzzjoni tal-assigurazzjoni (ĠU 2016, L 26, p. 19).
34      Kif indikajt fil-konklużjonijiet tiegħi tal‑21 ta’ Novembru 2017 fil-kawża Länsförsäkringar Sak Försäkringsaktiebolag et (C‑542/16, EU:C:2017:879), punti 96, 104 u 105, Il-livell ta’ riskju fis-servizzi ta’ investiment huwa ogħla milli fis-servizzi tal-assigurazzjoni, u għalhekk, il-kontroll tal-awtoritajiet huwa iktar strett fuq il-kumpanniji tal-investiment milli fuq il-kumpanniji tal-assigurazzjoni.