62015CJ0189
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Id-Disa’ Awla)
18 ta’ Jannar 2017 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari — Direttiva 2003/96/KE — Tassazzjoni fuq prodotti ta’ enerġija u ta’ elettriku — Tnaqqis fiskali — Kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae — Benefiċċji fuq l-ammonti dovuti biex jiġu koperti l-ispejjeż ġenerali tas-sistema elettrika — Artikolu 17 — Impriżi b’konsum enerġetiku għoli — Benefiċċji mogħtija esklużivament lil impriżi mis-settur tal-manifattura — Ammissibbiltà”
Fil-Kawża C-189/15,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari taħt l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Consiglio di Stato (Kunsill tal-Istat, l-Italja), permezz ta’ deċiżjoni tas-17 ta’ Marzu 2015, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fl-24 ta’ April 2015, fil-proċedura
Istituto di Ricovero e Cura a Carattere Scientifico (IRCCS) – Fondazione Santa Lucia
vs
Cassa conguaglio per il settore elettrico,
Ministero dello Sviluppo economico,
Ministero dell’Economia e delle Finanze,
Autorità per l’energia elettrica e il gas,
fil-preżenza ta’:
2M SpA,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Id-Disa’ Awla),
komposta minn E. Juhász, President tal-Awla, C. Vajda (Relatur) u C. Lycourgos, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: M. Campos Sánchez-Bordona,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
—
għall-Istituto di Ricovero e Cura a Carattere Scientifico (IRCCS) – Fondazione Santa Lucia, minn G. Pellegrino, avvocato,
—
għall-Gvern Taljan, minn G. Palmieri, bħala aġent, assistita minn A. Vitale u P. Gentili, avvocati dello Stato,
—
għall-Kummissjoni Ewropea, minn K. Herrmann, M. Owsiany-Hornung u F. Tomat, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tal-21 ta’ April 2016,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 17(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 2003/96/KE, tas-27 ta’ Ottubru 2003, li tirriforma l-istruttura tal-Komunità dwar tassazzjoni fuq prodotti ta’ enerġija u elettriku (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 9, Vol. 1, p. 405).
2
Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ tilwima bejn l-Istituto di Ricovero e Cura a Carattere Scientifico (IRCCS) – Fondazione Santa Lucia [Istitut ta’ akkomodazzjoni u ta’ kura ta’ natura xjentifika (IRCCS) – Fondazzjoni Santa Luċija, iktar ’il quddiem il-“Fondazzjoni”] minn naħa, u l-Cassa conguaglio per il settore elettrico (Fond ta’ aġġustament għas-settur tal-elettriku, l-Italja), il-Ministero dello Sviluppo economico (Ministeru tal-Iżvilupp Ekonomiku, l-Italja), il-Ministero dell’Economia e delle Finanze (Ministeru tal-Ekonomija u tal-Finanzi, l-Italja) u l-Autorità per l’energia elettrica e il gas (Awtorità għall-enerġija elettrika u għall-gass, l-Italja) min-naħa l-oħra, fir-rigward tar-rifjut tal-awtoritajiet Taljani kompetenti milli jagħtu lill-Fondazzjoni d-dritt li tibbenefika mis-sistema nazzjonali ta’ benefiċċji fuq l-ammonti dovuti biex jiġu koperti l-ispejjeż ġenerali tas-sistema elettrika Taljana (iktar ’il quddiem l-“ispejjeż ġenerali tas-sistema elettrika”).
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
3
Il-premessi 9, 10 u 11 tad-Direttiva 2003/96 jiddikjaraw:
“(9)
Stati Membri għandhom jingħataw il-flessibilità neċessarja biex jiddefinixxu u jimplimentaw politiki xierqa skond iċ-cirkostanzi nazzjonali tagħhom.
(10)
Stati Membri jixtiequ jintroduċu jew iżommu tipi differenti ta’ tassazzjoni fuq prodotti ta’ enerġija u elettriku. Għal dan il-għan, Stati membri għandhom jiġu mħollija jħarsu il-livelli minimi ta’ tassazzjoni tal-Komunità billi jikkonsidraw il-piż tat-taxxi kollha indiretti li huma għażlu li japplikaw (imma teskludi l-VAT).
(11)
Arranġamenti fiskali magħmula b’konnessjoni ma’ l-implimentazzjoni ta’ dan il-qafas fi ħdan il-Komunità dwar tassazzjoni fuq prodotti ta’ enerġija u elettriku huma suġġett għal kull Stat Membru li jiddeċiedi. F’dan ir-rigward, Stati Membri jistgħu jiddeċiedu li ma jgħollux il-piż globali tat-taxxa jekk huma jikkonsidraw li l-implimentazzjoni ta’ dan il-prinċipju ta’ newtralità fuq it-taxxa jista’ jikkontribwixxi għall-ristrutturar u l-immodernizzar tas-sistema tagħhom ta’ tassazzjoni billi jinkoraġixxi aġir li jwassal għall-protezzjoni ikbar ta’ l-ambjent u li jżid ix-xogħol.”
4
L-Artikolu 1 tad-Direttiva 2003/96 jipprovdi:
“Stati Membri għandhom jimponu tassazzjoni fuq prodotti ta’ enerġija u elettriku skond din id-Direttiva.”
5
Skont l-Artikolu 4 ta’ din id-Direttiva:
“1.   Il-livelli ta’ tassazzjoni li Stati Membri għandhom japplikaw fuq il-prodotti ta’ enerġija u elettriku kif imniżżla fl-Artikolu 2 ma għandhomx ikunu inqas mill-livelli minimi ta’ tassazzjoni kif preskritti minn din id-Direttiva.
2.   Għall-iskop ta’ din id-Direttiva ’livell ta’ tassazzjoni’ huwa il-piż totali intaxxat fir-rigward tat-taxxi indiretti kollha (ħlief il-VAT) ikkalkulat direttament jew indirettament fuq il-kwantità ta’ prodotti ta’ enerġija u elettriku meta dawn ikunu rilaxxati għall-konsum.”
6
L-Artikolu 8(2) tal-imsemmija direttiva jipprovdi li:
“Dan l-Artikolu għandu japplika għall-skopijiet industrijali u kummerċjali kif imsemmija hawn taħt:
[…]
b)
magni stazzjonarji;
c)
impjant u makkinarju użati fil-kostruzzjoni, inġinerija ċivili u xogħlijiet pubbliċi;
[…]”
7
L-Artikolu 11 tal-istess direttiva huwa fformulat kif ġej:
“1.   F’din id-Direttiva, ‘użu għal negozju’ għandu jfisser l-użu minn entità kummerċjali, kif identifikat skond paragrafu 2, li indipendentament twettaq, f’kull post, il-provvista ta’ oġġetti u servizzi, ikun xi jkun l-iskop jew ir-riżultati ta’ dan it-tip ta’ attivitajiet ekonomiċi.
L-attivitajiet ekonomiċi ikopru l-attivitajiet kollha ta’ produtturi, negozjanti u persuni li jfornu servizzi li jinkludu xogħol fil-minjieri u attività agrikulturali u attività professjonali.
[…]
2.   Dwar din id-Direttiva, l-entità kummerċjali ma tistax tiġi kkonsidrata bħala iżgħar minn parti ta’ intrapriża jew qafas legali li jekk tħares lejha minn lenti ta’ organizzazzjoni tifforma negozju indipendenti li jfisser entità li tista’ tiffunzjona bil-mezzi tagħha.
[…]
4.   Stati Membri jistgħu jillimitaw l-iskop ta’ livell ta’ tassazzjoni mnaqqsa għall-użu ta’ negozju.”
8
L-Artikolu 17(1) tad-Direttiva 2003/96 jipprovdi:
“Jekk kemm-il darba il-livelli minimi ta’ tassazzjoni preskritti f’din id-Direttiva ikunu rispettati fuq livell ġenerali għal kull negozju, Stati membri jistgħu japplikaw tnaqqis fit-taxxa fuq il-konsum ta’ prodotti ta’ enerġija użati sabiex isaħħnu jew għall-skopijiet skond l-Artikolu 8(2)(b) u (ċ) u fuq l-elettriku fil-każijiet li ġejjin:
a)
favur negozju konċentrat fl-enerġija.
‘negozju konċentrat fl-enerġija [impriża b’konsum enerġetiku għoli]’ għandu jfisser entità kummerċjali, kif riferita fl-Artikolu 11, fejn jew ix-xiri ta’ prodotti ta’ enerġija u elettriku jammontaw għal ta’ l-inqas 3.0 % tal-valur tal-produzzjoni jew it-taxxa nazzjonali pagabbli fuq l-enerġija tammonta għal ta’ l-inqas 0.5 % tal-valur miżjud. F’din id-definizzjoni, Stati membri jistgħu japplikaw kunċetti iktar ristretti, li jinkludi il-valur tal-bejgħ, definizzjonijiet proċessorjali u settorjali.
[…]”
9
L-Artikolu 26(1) u (2) ta’ din id-direttiva jistabbilixxi:
“1.   Stati Membri għandhom javżaw lil Kummissjoni b’miżuri meħuda skond l-Artikoli 5, 14(2), 15 u 17.
2.   Miżuri bħal eżenzjonijiet ta’ taxxa, tnaqqis fit-taxxa, differenzi fit-taxxa u rifużjoni ta’ taxxa fis-sens ta’ din id-Direttiva tista’ tikkonstitwixi għajnuna mill-Istat u f’dawk il-każijiet dawn għandhom jiġu notifikati lil Kummissjoni skond l-Artikolu 88(3) tat-Trattat.
L-informazzjoni provduta lil Kummissjoni buq il-bażi ta’ din id-Direttiva ma tħollx lil Stati Membri mill-obligi ta’ notifikazzjoni skond l-Artikolu 88(3) tat-Trattat.”
10
L-Artikolu 1(1) u (2) tad-Direttiva tal-Kunsill 2008/118/KE, tas-16 ta’ Diċembru 2008, dwar l-arranġamenti ġenerali għad-dazju tas-sisa u li jħassar id-Direttiva 92/12/KEE (ĠU 2009, L 9, p. 12), jiddisponi:
“1.   Din id-Direttiva tistabbilixxi arranġamenti ġenerali fir-rigward tad-dazju tas-sisa li jaffettwa direttament jew indirettament il-konsum tal-prodotti li ġejjin (minn hawn ’il quddiem ‘prodotti soġġetti għad-dazju tas-sisa’):
a)
prodotti tal-enerġija u l-elettriku koperti mid-Direttiva 2003/96/KE;
[…]
2.   L-Istati Membri jistgħu jimponu taxxi indiretti oħrajn fuq prodotti soġġetti għad-dazju tas-sisa għal finijiet speċifiċi, bil-kondizzjoni li dawk it-taxxi jikkonformaw mar-regoli tat-taxxa Komunitarja applikabbli għad-dazju tas-sisa jew għat-taxxa fuq il-valur miżjud f’dak li jikkonċerna d-determinazzjoni tal-bażi tat-taxxa, il-kalkolu tat-taxxa, l-impożizzjoni tal-ħlas u l-monitoraġġ tat-taxxa, iżda ma jinkludux id-dispożizzjonijiet dwar l-eżenzjonijiet.”
Id-dritt Taljan
11
Id-decreto legislativo n. 26 (digriet leġiżlattiv Nru 26) tat-2 ta’ Frar 2007 (suppliment ordinarju għall-GURI Nru 68, tat-22 ta’ Marzu 2007) ittraspona d-Direttiva 2003/96 fid-dritt intern.
12
Id-decreto-legge n. 83 (digriet-liġi Nru 83) tat-22 ta’ Ġunju 2012 (suppliment ordinarju għall-GURI Nru 147, tas-26 ta’ Ġunju 2012), ikkonvertit, b’modifiki, f’liġi (iktar ’il quddiem id-“digriet-liġi Nru 83/2012”), jipprovdi miżuri urġenti għat-tkabbir tal-pajjiż.
13
L-Artikolu 39 tad-digriet‑liġi Nru 83/2012, intitolat “Kritejri ta’ reviżjoni tas-sistema ta’ sisa fuq l-elettriku u fuq il-prodotti enerġitiċi u tal-ispejjeż ġenerali tas-sistema elettrika għall-impriżi kbar konsumaturi ta’ enerġija – Skemi tariffarji speċjali għall-konsumaturi industrijali kbar ta’ enerġija elettrika”, jipprovdi, fil-paragrafi 1 sa 3 tiegħu:
“1.   Il-Ministru tal-Ekonomija u tal-Finanzji, bi qbil mal-Ministru tal-Iżvilupp Ekonomiku, għandu jadotta, sa mhux iktar tard mill-31 ta’ Diċembru 2102, digriet jew numru ta’ digrieti li jiddefinixxu, b’applikazzjoni tal-Artikolu 17 tad-Direttiva 2003/96 […], l-impriżi kbar konsumaturi tal-enerġija, fuq il-bażi ta’ kundizzjonijiet u kriterji marbuta ma’ livelli minimi ta’ konsum u mal-effett tal-iżipiża tal-enerġija fuq il-valur tal-attività tal-impriża.
2.   Id-digrieti msemmija fil-paragrafu 1 huma intiżi sabiex sussegwentement jiddeterminaw sistema semplifikata u ekwa ta’ rata ta’ sisa fuq l-elettriku u fuq il-prodotti ta’ enerġija użati bħala kombustibbli, fl-osservanza tal-kundizzjonijiet previsti mid-Direttiva 2003/96 […]; din is-sistema għandha tiżgura ż-żamma tad-dħul fiskali […]
3.   Sa 60 ġurnata mill-adozzjoni tad-digrieti msemmija fil-paragrafu 1, l-Awtorità għall-enerġija elettrika u l-gass għandha tiffissa l-ammonti ġodda li huma dovuti sabiex jiġu koperti l-ispejjeż ġenerali tas-sistema elettrika u l-kriterji ta’ tiswija tagħhom li jaqgħu fuq il-konsumaturi finali, b’mod li tittieħed inkunsiderazzjoni d-definizzjoni ta’ impriża ta’ konsum enerġetiku għoli li tinsab fid-digrieti msemmija fil-paragrafu 1 u fl-osservanza tal-kundizzjonijiet imsemmija fil-paragrafu 2, skont il-Linji gwida stabbiliti mill-Ministeru tal-Iżvilupp Ekonomiku […]”
14
Id-decreto ministeriale – Definizione delle imprese a forte consumo di energia (digriet ministerjali – Definizzjoni tal-impriżi ta’ konsum enerġetiku għoli), tal-5 ta’ April 2013 (GURI Nru 91, tat-18 ta’ April 2013), ġie adottat għall-implementazzjoni tal-Artikolu 39 tad-Digriet-liġi Nru 83/2012.
15
L-Artikolu 3 ta’ dan id-digriet ministerjali jipprevedi li d-definizzjoni mill-ġdid tal-ispejjeż ġenerali tas-sistema elettrika hija intiża sabiex iddaħħal fis-seħħ sistema ta’ benefiċċji favur impriżi ta’ konsum enerġetiku għoli wara l-istabbiliment tal-Linji gwida ministerjali msemmija fl-Artikolu 39(3) tad-Digriet Liġi Nru 83/2012. Il-paragrafu 2 tal-imsemmi Artikolu 3 jiddikjara li “l-ispejjeż ġenerali tas-sistema elettrika għandhom jiġi ddefiniti mill-ġdid b’mod li jkun hemm diminuzzjoni tagħhom skont il-konsum tal-elettriku […], jekk ikun il-każ ukoll b’riferiment għas-setturi ta’ attività li għandhom kodiċi ATECO [sistema nazzjonali ta’ klassifikazzjoni tal-attivitajiet ekonomiċi]”.
16
Il-Linji gwida tal-Ministru tal-Iżvilupp Ekonomiku tal-24 ta’ Lulju 2013 ġew adottati għall-implementazzjoni tal-Artikolu 39(3) tad-Digriet Liġi Nru 83/2012 u tal-Artikolu 3 tal-imsemmi digriet ministerjali. Huma b’mod partikolari inkarigaw lill-Awtorità għall-enerġija elettrika u l-gass (li saret l-Awtorità għall-enerġija elettrika, il-gass u s-sistema idrika) tiddefinixxi mill-ġdid l-ammonti intiżi sabiex jiġu koperti l-ispejjeż ġenerali tas-sistema elettrika, billi jillimitaw l-għoti tal-benefiċċji msemmija fl-imsemmi Artikolu 3 esklużivament lill-impriżi msejħa enerġivori (konsumaturi kbar ta’ elettriku) fis-settur tal-manifattura.
17
Dawn il-Linji gwida ġew implementati minn tliet deċiżjonijiet tal-Awtorità għall-enerġija elettria u l-gass, adottati fix-xahar ta’ Ottubru 2013, li effettivament illimitaw it-tgawdija minn dawn il-benefiċċji biss għall-impriżi mis-settur tal-manifattura.
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
18
Il-Fondazzjoni hija istitut li joffri servizzi ta’ sptar u ta’ kura ta’ natura xjentifika u hija attiva, b’mod partikolari, fis-settur tal-provvista ta’ servizzi tas-saħħa. Skont il-qorti tar-rinviju, hija tista’ tiġi kkwalifikata bħala “intrapriża” fis-sens tal-Artikolu 11 tad-Direttiva 2003/96.
19
Matul is-sena 2014, il-Fondazzjoni marret quddiem it-Tribunale amministrativo regionale della Lombardia (tribunal amministrattiv reġjonali tal-Lombardia, l-Italja) sabiex titlob l-annullament tal-atti li permezz tagħhom l-awtoritajiet kompetenti rrifjutawlha milli tgawdi mis-sistema ta’ benefiċċji fuq l-ammonti dovuti biex jiġu koperti l-ispejjeż ġenerali tas-sistema elettrika. Din il-qorti qieset bħala inammissibbli r-rikors tal-Fondazzjoni għal raġunijiet marbuta mad-data tal-preżentata tiegħu.
20
Adit fl-appell, il-Consiglio di Stato (Kunsill tal-Istat, l-Italja) qies li r-rikors tal-Fondazzjoni kien ammissibbli. Konsegwentement, huwa eżamina l-kawża fuq il-mertu, li tqajjem kwistjonijiet relatati, b’mod partikolari, mad-dritt tal-Unjoni.
21
Peress li l-qorti ta’ rinviju qieset li kienet f’pożizzjoni li ssolvi l-kwistjonijiet relatati mal-Artikoli 107 u 108 TFUE li jirriżultaw mill-kawża prinċipali, mingħajr ma tressaq domandi quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, it-talba tagħha għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda, b’mod partikolari, l-interpretazzjoni tal-Artikolu 17(1) tad-Direttiva 2003/96.
22
Il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk il-benefiċċji marbuta mal-ispejjeż ġenerali tas-sistema elettrika jaqgħux taħt il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan l-Artikolu 17(1) li jirrigwarda tnaqqis fiskali. F’dan ir-rigward, hija tispjega li l-imsemmija spejjeż huma intiżi sabiex jiffinanzjaw għanijiet ta’ interess ġenerali, bħall-promozzjoni tas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli (komponenti A3) u ta’ effikaċja enerġetika (komponenti UC7), l-ispejjeż tas-sigurtà nukleari u l-aġġustamenti territorjali (komponenti A2 u MCT), l-iskemi tariffarji speċjali għall-Kumpannija nazzjonali tal-ferrovija (komponenti A4), l-aġġustamenti intiżi għall-impriżi ż-żgħar tas-settur tal-elettriku (komponenti UC4), l-għajnuna għar-riċerka applikata għas-settur tal-elettriku (komponenti A5) kif ukoll il-kopertura ta’ “bonus għall-elettriku” (komponenti As) u tal-benefiċċji mogħtija lill-impriżi konsumaturi kbar tal-elettriku (komponenti Ae). Skont l-imsemmija qorti, l-ispejjeż ġenerali tas-sistema elettrika jiġu attribwiti lill-konsumaturi tal-elettriku, u jitqassmu bejniethom, inklużi l-impriżi, billi jiġu inklużi fil-fatturi tal-elettriku.
23
Sa fejn il-benefiċċji marbuta mal-ispejjeż ġenerali tas-sistema tal-elettriku għandhom jitqiesu bħala tnaqqis fiskali, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-Artikolu 17(1) tad-Direttiva 2003/96 jippermettix lill-Istati Membri, li jintroduċu tali tnaqqis taħt din id-dispożizzjoni, li jagħtuhom biss lil ċerti impriżi ta’ konsum enerġetiku għoli li joperaw f’setturi identifikati mill-awtoritajiet nazzjonali, sabiex ikunu jistgħu isegwu għanijiet ta’ interess ġenerali.
24
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Consiglio di Stato (Kunsill tal-Istat) iddeċieda li jissospendi l-proċeduri quddiemu u li jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1.
Jekk effettivament taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva [2003/96] leġiżlazzjoni nazzjonali (bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali) li – minn naħa waħda – tagħti definizzjoni ta’ ‘negozju [b’użu] konċentrat fl-enerġija [impriżi ta’ konsum enerġetiku għoli]’ kompatibbli ma’ dik ta’ din id-direttiva u li – min-naħa l-oħra - tirriżerva għal dawn it-tipi ta’ impriżi inċentivi f’termini ta’ ħlasijiet biex ikopru l-ispejjeż ġenerali tas-sistema elettrika (u mhux inċentivi marbuta mat-tassazzjoni tal-prodotti ta’ enerġija u tal-elettriku bħala tali)?
2.
Jekk id-dritt Komunitarju u, b’mod partikolari, l-Artikoli 11 u 17 tad-Direttiva [2003/96] jipprekludux sistema legiżlattiva u amministrattiva (bħal dik fis-seħħ fid-dritt Taljan u deskritta fl-ambitu ta’ dan id-digriet) li – minn naħa waħda – tagħżel l-introduzzjoni ta’ sistema ta’ għajnuniet fuq il-konsum ta’ prodotti ta’ enerġija (elettriku) minn impriżi ‘konċentrat fl-enerġija [b’konsum enerġetiku għoli]’ fis-sens tal-imsemmi Artikolu 17 u – min-naħa l-oħra – tillimita l-possibbiltà li jsir użu minn tali sussidji favur biss dawk l-impriżi ‘b’użu konċentrat ta’ enerġija [b’konsum enerġetiku għoli]’ li joperaw fis-settur tal-manifattura, billi tiġi eskluża fir-rigward tal-impriżi li joperaw f’diversi setturi produttivi?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel domanda
25
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 17(1) tad-Direttiva 2003/96 għandux jiġi interpretat fis-sens li taħt il-kunċett ta’ “tnaqqis fiskali” għandhom jaqgħu l-benefiċċji mogħtija, mid-dritt nazzjonali, lill-impriżi b’konsum enerġetiku għoli, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, dovuti sabiex jiġu koperti l-ispejjeż ġenerali tas-sistema elettrika.
26
Ir-risposta għal din id-domanda tiddependi mill-punt dwar jekk l-ammonti dovuti biex jiġu koperti l-ispejjeż ġenerali tas-sistema elettrika humiex ta’ natura fiskali u, b’mod iktar partikolari, jekk jikkostitwixxux taxxi indiretti, imsemmija fl-Artikolu 4(2) tad-Direttiva 2003/96.
27
Fil-fatt, minn naħa, l-Artikolu 17(1) ta’ din id-direttiva jissuġġetta l-applikazzjoni ta’ tnaqqis fiskali fuq il-konsum ta’ prodotti ta’ enerġija u ta’ elettriku għall-osservanza tal-livelli minimi Komunitarji ta’ tassazzjoni previsti mill-imsemmija direttiva. Min-naħa l-oħra, l-Artikolu 4(2) tad-Direttiva 2003/96 jiddefinixxi l-kunċett ta’ “livelli ta’ tassazzjoni”, għall-finijiet ta’ din id-direttiva, bħala l-ammont totali tat-taxxi indiretti miġbur.
28
Il-Gvern Taljan iqis li l-ammonti sabiex jiġu koperti l-ispejjeż ġenerali tas-sistema elettrika ma humiex ta’ natura fiskali, iżda tariffarja, ġaladarba huma koperti permezz tal-komponenti tat-tariffa tal-elettriku.
29
Madankollu, għandu jitfakkar li l-kwalifika ta’ impożizzjoni, ta’ taxxa, ta’ dazju jew ta’ ħlas fir-rigward tad-dritt tal-Unjoni għandha ssir mill-Qorti tal-Ġustizzja skont il-karatteristiċi objettivi tal-impożizzjoni, indipendentement mill-kwalifika mogħtija lilha fid-dritt nazzjonali (ara s-sentenzi tat-12 ta’ Diċembru 2006, Test Claimants in the FII Group Litigation, C‑446/04, EU:C:2006:774, punt 107, kif ukoll tal-24 ta’ Ġunju 2010, P. Ferrero e C. u General Beverage Europe, C‑338/08 u C‑339/08, EU:C:2010:364, punt 25).
30
Għalhekk, jeħtieġ li jiġu eżaminati l-karatteristiċi oġġettivi tal-ammonti dovuti sabiex jiġu koperti l-ispejjeż ġenerali tas-sistema elettrika.
31
Fl-ewwel lok, għandu jiġi kkonstatat li, hekk kif jirriżulta mid-deċiżjoni ta’ rinviju, l-ammonti dovuti sabiex jiġu koperti l-ispejjeż ġenerali tas-sistema elettrika huma previsti mid-dritt Taljan u, b’mod partikolari, fl-Artikolu 39(3) tad-Digriet Liġi Nru 83/2012.
32
Barra minn hekk, għall-finijiet tal-kwalifika tal-ammonti dovuti biex jiġu koperti l-ispejjeż ġenerali tas-sistema elettrika, huwa meħtieġ li jkun jeżisti obbligu ta’ ħlas ta’ dawn l-ammonti u li, fil-każ ta’ nuqqas ta’ osservanza ta’ dan l-obbligu, id-debitur ikun suġġett għal azzjoni legali mill-awtoritajiet kompetenti, fejn għandu jiġi ċċarat li, fil-każ ta’ taxxa indiretta, il-persuna li hija ġuridikament debitriċi għal dawn il-ħlasijiet ma hijiex neċessarjament il-konsumatur finali li kellu jħallas dawn l-ammonti (ara b’analoġija, fir-rigward tal-VAT, is-sentenza tal-14 ta’ Jannar 2016, Il‑Kummissjoni vs Il‑Belġju, C‑163/14, EU:C:2016:4, punt 44).
33
Dan jidher li huwa l-każ tal-ammonti dovuti sabiex jiġu koperti l-ispejjeż ġenerali tas-sistema elettrika. Fil-fatt, fid-dawl tal-osservazzjonijiet tal-Gvern Taljan, jidher li l-entitajiet li jużaw is-servizzi tan-netwerk tal-elettriku għandhom obbligu ġuridiku li jħallsu dawn l-ammonti lill-Fond ta’ aġġustament għas-settur tal-elettriku. Madankollu hija l-qorti tar-rinviju li għandha tikkonferma l-eżistenza ta’ tali obbligu kif ukoll dak tal-istħarriġ tal-osservanza ta’ dan l-obbligu mill-awtoritajiet kompetenti.
34
Fit-tieni lok, hekk kif jirriżulta wkoll mid-deċiżjoni ta’ rinviju, l-ammonti dovuti biex jiġu koperti l-ispejjeż ġenerali tas-sistema elettrika ma humiex neċessarjament intiżi sabiex jiffinanzjaw l-ispejjeż ta’ produzzjoni u ta’ distribuzzjoni tal-elettriku iżda sabiex jiffinanzjaw għanijiet ta’ interess ġenerali, skont il-kriterji ta’ allokazzjoni ffissati mill-awtoritajiet pubbliċi, fuq il-bażi tal-Linji gwida tal-Ministru tal-Iżvilupp Ekonomiku tal-24 ta’ Lulju 2013 u tad-deċiżjonijiet tal-Awtorità għall-enerġija u l-gass adottati fix-xahar ta’ Ottubru 2013, fil-kuntest tas-sistema elettrika nazzjonali. Fost dawn l-għanijiet hemm il-promozzjoni tas-sorsi ta’ enerġija rinnovabli u tal-effikaċja enerġetika, is-sigurtà nukleari u l-aġġustamenti territorjali, l-iskemi tariffarji speċjali għall-Kumpannija nazzjonali tal-ferrovija, l-aġġustamenti għall-impriżi żgħar tas-settur tal-elettriku, l-għajnuna għar-riċerka applikata għas-settur tal-elettriku kif ukoll il-kopertura tal-“bonus għall-elettriku” u benefiċċji mogħtija lill-impriżi b’konsum enerġetiku għoli.
35
F’dan il-kuntest, għandu jiġi osservat li l-fatt li l-ammonti dovuti biex jiġu koperti l-ispejjeż ġenerali tas-sistema elettrika ma humiex intiżi għall-baġit ġenerali nazzjonali, iżda, hekk kif isemmi l-Gvern Taljan, jitħallsu fuq il-kontijiet ġestiti mill-Fond ta’ aġġustament għas-settur tal-elettriku, sabiex jiġu allokati lil ċerti kategoriji ta’ operaturi għal użu speċifiku, ma jistax fih innifsu jeskludi li dawn jaqgħu taħt il-qasam fiskali (ara, b’analoġija, is-sentenza tal-15 ta’ April 2010, CIBA, C‑96/08, EU:C:2010:185, punt 23).
36
Fit-tielet lok, fir-rigward, b’mod iktar partikolari, tat-taxxi indiretti, għandu jiġi kkonstatat li tali dazji normalment jaqgħu fuq il-konsumatur finali tal-beni jew tas-servizz ipprovdut bl-inklużjoni ta’ dawn tal-aħħar fl-ammont li jinsab fil-fattura mibgħuta lilu (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-14 ta’ Jannar 2016, Il‑Kummissjoni vs Il‑Belġju, C‑163/14, EU:C:2016:4, punt 39).
37
F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tosserva li l-ispejjeż ġenerali tas-sistema elettrika għandhom jitħallsu mill-konsumaturi tal-elettriku u għandhom jitqassmu bejniethom, inkluż mill-impriżi, permezz tal-inklużjoni tagħhom fil-fatturi tal-elettriku. Dan huwa kkonfermat fl-Artikolu 39(3) tad-Digriet Liġi Nru 83/2012, li jgħid li l-ammonti dovuti sabiex jiġu koperti l-ispejjeż għandhom jiġu ffatturati lill-konsumaturi finali.
38
Barra minn hekk, jidher li l-imsemmija ammonti huma marbuta mal-elettriku kkonsmat, peress li, skont l-Artikolu 3(2) tad-digriet ministerjali tal-5 ta’ April 2013, ikun hemm diminuzzjoni fl-ispejjeż ġenerali tas-sistema elettrika skont il-konsum tal-elettriku.
39
Għal dawn ir-raġunijiet, l-ammonti dovuti biex jiġu koperti l-imsemmija spejjeż ma jistgħux jiġu pparagunati mat-taxxa inkwistjoni fil-kawża li tat lok għas-sentenza tal-4 ta’ Ġunju 2015, Kernkraftwerke Lippe‑Ems (C-5/14, EU:C:2015:354), li fiha l-Qorti tal-Ġustizzja qieset li din it-taxxa ma setgħetx titqies li hija kkalkolata direttament jew indirettament fuq il-kwantità ta’ elettriku fil-mument tat-tqegħid għall-konsum ta’ dan il-prodott, fis-sens tal-Artikolu 4(2) tad-Direttiva 2003/96. Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja mmotivat din il-konklużjoni fuq il-konstatazzjonijiet magħmula fil-punti 62 u 63 ta’ dik is-sentenza, li skonthom l-imsemmja taxxa kienet b’mod partikolari kkalkolata fuq il-kwantità ta’ kombustibbli nukleari użat għall-finijiet tal-produzzjoni ta’ elettriku u li din il-kwantità ma kinitx taffettwa direttament il-kwantità ta’ elettriku prodott, fejn għalhekk din l-istess taxxa tista’ tkun dovuta mingħajr ma kwantità ta’ elettriku tiġi neċessarjament prodotta u, konsegwentement, ikkonsmata.
40
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti u suġġett għall-verifika mill-qorti tar-rinviju, tal-fatti u tar-regoli tad-dritt nazzjonali li fuqhom dawn huma bbażati, għandu jiġi kkonstatat li l-ammonti dovuti biex jiġu koperti l-ispejjeż ġenerali tas-sistema elettrika jikkostitwixxu taxxi indiretti, fis-sens tal-Artikolu 4(2) tad-Direttiva 2003/96.
41
Barra minn hekk, kif osservat il-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, sa fejn l-ammonti dovuti biex jiġu koperti l-ispejjeż ġenerali tas-sistema elettrika jikkostitwixxu taxxi indiretti, il-kundizzjonijiet imposti mid-dritt tal-Unjoni fir-rigward tal-prodotti, bħall-elettriku, li, hekk kif jirriżulta mill-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 2008/118, huma suġġetti għas-sistema ġenerali tad-dazji tas-sisa stabbilita minnha, għandhom jiġu osservati.
42
B’mod iktar partikolari, l-elettriku jista’, konformement mal-Artikolu 1(2) ta’ din id-direttiva, ikun suġġett għal taxxa indiretta minbarra d-dazju tas-sisa stabbilit mill-imsemmija direttiva, jekk, minn naħa, din it-taxxa jkollha għan speċifiku jew numru ta’ għanijiet speċifiċi u jekk, min-naħa l-oħra, tikkonforma ruħha mar-regoli ta’ taxxa applikabbli għad-dazju tas-sisa jew għall-VAT għad-determinazzjoni tal-bażi ta’ taxxa, il-kalkolu, l-eżiġibbiltà u l-verifika tat-taxxa, fejn dawn ir-regoli ma jinkludux id-dispożizzjonijiet relatati mal-eżenzjonijiet.
43
Hija l-qorti tar-rinviju li għandha l-obbligu li tivverifika jekk l-ammonti dovuti biex jiġu koperti l-ispejjeż ġenerali tas-sistema tal-elettriku jissodisfawx dawn il-kundizzjonijiet.
44
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, jeħtieġ li r-risposta għall-ewwel domanda tkun li l-Artikolu 17(1) tad-Direttiva 2003/96 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-benefiċċji mogħtija, mid-dritt nazzjonali, lill-impriżi b’konsum enerġetiku għoli, bħal dawk iddefiniti f’din id-dispożizzjoni, fuq ammonti, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, dovuti biex jiġu koperti l-ispejjeż ġenerali tas-sistema elettrika, jaqgħu taħt il-kunċett ta’ “tnaqqis fit-taxxa”, suġġett għall-verifika, mill-qorti tar-rinviju, tal-punti ta’ fatt u tar-regoli tal-liġi nazzjonali li fuqhom hija bbażata din ir-risposta tal-Qorti tal-Ġustizzja.
Fuq it-tieni domanda
45
Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 17(1) tad-Direttiva 2003/96 għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjoni li tipprevedi tnaqqis fiskali fuq il-konsum tal-elettriku, favur impriżi b’konsum enerġetiku għoli, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, esklużivament għas-settur tal-manifattura.
46
F’dan ir-rigward, mid-deċiżjoni ta’ rinviju jirriżulta li, skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, impriżi msejħa “enerġivori” esklużivament tas-settur tal-manifattura jgawdu minn benefiċċji relatati mal-ammonti dovuti biex jiġu koperti l-ispejjeż ġenerali tas-sistema elettrika.
47
Konformement mal-Artikolu 17(1)(a) tad-Direttiva 2003/96, l-Istati Membri jistgħu japplikaw tnaqqis fiskali fuq il-konsum tal-elettriku favur impriżi b’konsum enerġetiku għoli sa fejn il-livelli ta’ tassazzjoni minimi tal-Unjoni previsti minn din id-direttiva jiġu osservati ftit jew wisq minn kull impriża.
48
Din id-dispożizzjoni tiddefinixxi wkoll il-kunċett ta’ “negozju konċentrat fl-enerġija [impriża b’konsum enerġetiku għoli]” u tippreċiża, fil-kuntest ta’ din id-definizzjoni, li l-Istati Membri jistgħu japplikaw kriterji iktar restrittivi, bħal definizzjonijiet tad-dħul mill-bejgħ, tal-proċeduri applikabbli u tas-settur industrijali.
49
Minn dan jirriżulta li, għall-finijiet tal-imsemmija dispożizzjoni, l-Istati Membri jżommu l-libertà li jillimitaw il-benefiċċju ta’ tnaqqis fiskali favur impriżi b’konsum enerġetiku għoli għall-impriżi ta’ settur jew ta’ numru ta’ setturi industrijali. Konsegwentement, din l-istess dispożizzjoni ma tipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tagħti benefiċċju fir-rigward tal-ammonti dovuti biex jiġu koperti l-ispejjeż ġenerali tas-sistema elettrika esklużivament għas-settur tal-manifattura.
50
Din l-interpretazzjoni hija kkorroborata bl-eżami tal-għanijiet imfittxija mid-Direttiva 2003/96. Fil-fatt, mill-premessi 9 u 11 ta’ din id-direttiva jirriżulta li din hija intiża sabiex tħalli lill-Istati Membri ċertu marġni sabiex jiddefinixxu u jimplementaw politiki adattati għall-kuntesti nazzjonali u li l-iskemi introdotti fil-kuntest tal-implementazzjoni tal-imsemmija direttiva jaqgħu taħt il-kompetenzi ta’ kull wieħed mill-Istati Membri.
51
Madankollu, għandu jiġi enfasizzat li l-fatt li leġiżlazzjoni nazzojnali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tillimita l-benefiċċju ta’ tnaqqis fiskali għal settur industrijali, ma hijiex kuntrarja għall-Artikolu 17(1) tad-Direttiva 2003/96 huwa, hekk kif jirriżulta mill-Artikolu 26(2) ta’ din id-direttiva, bla ħsara għall-kwistjoni dwar jekk din il-leġiżlazzjoni tikkostitwixxix għajnuna mill-Istat. Madankollu, hekk kif indikat espliċitament il-qorti tar-rinviju, din il-kwistjoni ma tagħmilx parti mir-rinviju għal deċiżjoni preliminari preżenti.
52
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, jeħtieġ li r-risposta għat-tieni domanda tkun li l-Artikolu 17(1) tad-Direttiva 2003/96 għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi tnaqqis fiskali fuq il-konsum tal-elettriku, favur impriżi b’konsum enerġetiku għoli, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, esklużivament għas-settur tal-manifattura.
Fuq l-ispejjeż
53
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Id-Disa’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
L-Artikolu 17(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 2003/96/KE, tas-27 ta’ Ottubru 2003, li tirriforma l-istruttura tal-Komunità dwar tassazzjoni fuq prodotti ta’ enerġija u elettriku, għandu jiġi interpretat fis-sens li l-benefiċċji mogħtija, mid-dritt nazzjonali, lill-impriżi b’konsum enerġetiku għoli, bħal dawk iddefiniti f’din id-dispożizzjoni, fuq ammonti, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, dovuti biex jiġu koperti l-ispejjeż ġenerali tas-sistema elettrika, jaqgħu taħt il-kunċett ta’ “tnaqqis fit-taxxa”, suġġett għall-verifika, mill-qorti tar-rinviju, tal-punti ta’ fatt u tar-regoli tal-liġi nazzjonali li fuqhom hija bbażata din ir-risposta tal-Qorti tal-Ġustizzja.
2)
L-Artikolu 17(1) tad-Direttiva 2003/96 għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi tnaqqis fiskali fuq il-konsum tal-elettriku, favur impriżi b’konsum enerġetiku għoli, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, esklużivament għas-settur tal-manifattura.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: it-Taljan.