ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (τρίτο τμήμα)
της 27ης Απριλίου 2016 (*)
«Ρήτρα διαιτησίας — Συμφωνίες επιχορηγήσεως που συνήφθησαν στο πλαίσιο του εβδόμου προγράμματος-πλαισίου δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (2007-2013) — Έργα Perform και Oasis — Επιλέξιμες δαπάνες — Επιστροφή των καταβληθέντων ποσών — Ανταγωγή — Τόκοι υπερημερίας»
Στην υπόθεση T‑154/14,
ΑΝΚΟ ΑΕ Αντιπροσωπειών, Εμπορίου και Βιομηχανίας, με έδρα την Αθήνα (Ελλάδα), εκπροσωπούμενη από τον Β. Χριστιανό, τη Σ. Παλιού και τον Α. Σκουλίκη, δικηγόρους,
ενάγουσα,
κατά
Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εκπροσωπούμενης από τους R. Lyal και P. Arenas, επικουρούμενους από την Ό. Λύτρα, δικηγόρο,
εναγομένης,
με αντικείμενο, αφενός, αγωγή, δυνάμει του άρθρου 272 ΣΛΕΕ, με αίτημα, πρώτον, να αναγνωριστεί ότι η Επιτροπή δεν ζητεί νομίμως την επιστροφή των επιχορηγήσεων που καταβλήθηκαν στην ενάγουσα κατ’ εφαρμογήν των συμφωνιών υπ’ αριθ. 215754 «Ανοικτή αρχιτεκτονική για προσβάσιμες υπηρεσίες, ολοκλήρωση και τυποποίηση» και υπ’ αριθ. 215952 «Μια σύνθετη πολυπαραγοντική μέθοδος για τη συνεχή και αποτελεσματική αξιολόγηση και παρακολούθηση της κινητικής ικανότητας στην ασθένεια του Parkinson και σε άλλες νευροεκφυλιστικές ασθένειες», οι οποίες συνήφθησαν στο πλαίσιο του εβδόμου προγράμματος-πλαισίου δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (2007-2013), και, δεύτερον, να υποχρεωθεί η Επιτροπή να καταβάλει στην ενάγουσα το υπόλοιπο των επιχορηγήσεων που οφείλονται δυνάμει των εν λόγω συμφωνιών, καθώς και, αφετέρου, ανταγωγή, δυνάμει του άρθρου 272 ΣΛΕΕ, με αίτημα να υποχρεωθεί η ενάγουσα να επιστρέψει τις αχρεωστήτως καταβληθείσες σε αυτήν επιχορηγήσεις στο πλαίσιο των ως άνω συμφωνιών,
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τρίτο τμήμα),
συγκείμενο από τους Σ. Παπασάββα (εισηγητή), πρόεδρο, I. Pelikánová και E. Bieliūnas, δικαστές,
γραμματέας: Σ. Σπυροπούλου, υπάλληλος διοικήσεως,
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 30ής Νοεμβρίου 2015,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Ιστορικό της διαφοράς
1        Η ενάγουσα, ΑΝΚΟ ΑΕ Αντιπροσωπειών, Εμπορίου και Βιομηχανίας, είναι ελληνική εταιρία με αντικείμενο την εμπορία και παραγωγή προϊόντων μετάλλου καθώς και ηλεκτρονικών και τηλεπικοινωνιακών προϊόντων, συσκευών και μηχανημάτων, η οποία έχει μετάσχει σε πολλά έργα χρηματοδοτούμενα από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα ή από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
2        Κατά τον κανονισμό (ΕΚ) 1906/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2006, με τον οποίο καθορίζονται οι κανόνες συμμετοχής επιχειρήσεων, ερευνητικών κέντρων και πανεπιστημίων στις δράσεις που αναλαμβάνονται βάσει του έβδομου προγράμματος-πλαισίου και οι κανόνες διάδοσης των ερευνητικών αποτελεσμάτων (2007-2013) (ΕΕ L 391, σ. 1), και στο πλαίσιο που καθορίστηκε με την απόφαση 1982/2006/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (2007-2013) (ΕΕ L 412, σ. 1), η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, ενεργώντας για λογαριασμό της Κοινότητας, συνήψε, στις 19 Δεκεμβρίου 2007 και στις 21 Ιανουαρίου 2008, με τις εταιρίες FIMI Srl και Siemens SA αντιστοίχως, υπό την ιδιότητά τους ως συντονιστών δύο διαφορετικών κοινοπραξιών στις οποίες μετείχε η ενάγουσα, τη συμφωνία επιχορηγήσεως υπ’ αριθ. 215754 για τη χρηματοδότηση του έργου «Ανοικτή αρχιτεκτονική για προσβάσιμες υπηρεσίες, ολοκλήρωση και τυποποίηση» (στο εξής: συμφωνία Oasis) και τη συμφωνία επιχορηγήσεως υπ’ αριθ. 215952 για τη χρηματοδότηση του έργου «Μια σύνθετη πολυπαραγοντική μέθοδος για τη συνεχή και αποτελεσματική αξιολόγηση και παρακολούθηση της κινητικής ικανότητας στην ασθένεια του Parkinson και σε άλλες νευροεκφυλιστικές ασθένειες» (στο εξής: συμφωνία Perform).
3        Η συμφωνία Oasis και η συμφωνία Perform (στο εξής, από κοινού: επίμαχες συμφωνίες επιχορηγήσεως) περιλαμβάνουν, εκτός από την κύρια σύμβαση χρηματοδοτήσεως (στο εξής: κύρια σύμβαση), έξι παραρτήματα που αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της συμβάσεως, εκ των οποίων το πρώτο περιέχει περιγραφή των προς εκτέλεση εργασιών (στο εξής: παράρτημα Ι) και το δεύτερο αφορά τους εφαρμοστέους γενικούς όρους (στο εξής: γενικοί όροι). Οι επίμαχες συμφωνίες επιχορηγήσεως είναι πανομοιότυπες και ακολουθούν το υπόδειγμα των συμβάσεων του εβδόμου προγράμματος-πλαισίου.
4        Κατά το άρθρο 9, πρώτο εδάφιο, της κύριας συμβάσεως των επίμαχων συμφωνιών επιχορηγήσεως, αυτές διέπονταν, προεχόντως, από τους όρους της εν λόγω συμβάσεως, από τις σχετικές με το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο πράξεις της Κοινότητας και της Ένωσης, από τον κανονισμό (ΕΚ, Ευρατόμ) 1605/2002 του Συμβουλίου, της 25ης Ιουνίου 2002, για τη θέσπιση του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στον γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΕΕ L 248, σ. 1, στο εξής: δημοσιονομικός κανονισμός), και τον κανονισμό (ΕΚ, Ευρατόμ) 2342/2002 της Επιτροπής, της 23ης Δεκεμβρίου 2002, για τη θέσπιση των κανόνων εφαρμογής του κανονισμού 1605/2002 (ΕΕ L 357, σ. 1, στο εξής: κανόνες εφαρμογής), καθώς και από άλλους κανόνες του δικαίου της Ένωσης και, επικουρικώς, από το βελγικό δίκαιο.
5        Το άρθρο 9, τρίτο εδάφιο, της κύριας συμβάσεως περιλαμβάνει ρήτρα διαιτησίας κατά την έννοια του άρθρου 272 ΣΛΕΕ, η οποία παρέχει στο Γενικό Δικαστήριο και κατ’ αναίρεση στο Δικαστήριο αποκλειστική αρμοδιότητα εκδικάσεως οποιασδήποτε διαφοράς μεταξύ, αφενός, της Κοινότητας και, αφετέρου, των δικαιούχων των επιχορηγήσεων, σχετικά με το κύρος, την εφαρμογή ή την ερμηνεία των εν λόγω συμφωνιών.
6        Το άρθρο 3 και το άρθρο 5, παράγραφος 1, της κύριας συμβάσεως της συμφωνίας Oasis όριζαν, αφενός, ότι η διάρκεια του έργου αυτού ήταν 48 μήνες, από την 1η Ιανουαρίου 2008, και, αφετέρου, ότι η ανώτατη οικονομική συμμετοχή της Κοινότητας ανερχόταν στο ποσό των 8 520 000 ευρώ. Στη συνέχεια, κατόπιν τροποποιητικής συμφωνίας της εν λόγω συμβάσεως, η συμμετοχή αυτή μειώθηκε στο ποσό των 8 481 540 ευρώ. Κατά το άρθρο 4 της κύριας συμβάσεως της ως άνω συμφωνίας, το εν λόγω έργο διαιρέθηκε σε τέσσερις περιόδους αναφοράς. Εξάλλου, κατά τα σημεία II.2, II.4 και II.5 των γενικών όρων, οι πληρωμές για την υλοποίηση του έργου προς τα μέλη της κοινοπραξίας γίνονταν μέσω του συντονιστή κατά το πέρας κάθε περιόδου αναφοράς, μετά από αξιολόγηση και έγκριση των παραδοτέων και των περιοδικών εκθέσεων προόδου οι οποίες περιελάμβαναν τις καταστάσεις δαπανών που υποβάλλονταν στην Επιτροπή.
7        Κατά το παράρτημα I της συμφωνίας Oasis, η ενάγουσα θα λάμβανε για τη συμμετοχή της στο συγκεκριμένο έργο το ποσό των 223 250 ευρώ. Η ενάγουσα ζήτησε την καταβολή συνολικού ποσού 189 333,04 ευρώ και της καταβλήθηκε ποσό 187 407,53 ευρώ για δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν κατά τις τρεις πρώτες περιόδους αναφοράς, καθόσον δεν είχε συμμετοχή στην τελευταία από αυτές.
8        Κατά το άρθρο 3 της κύριας συμβάσεως της συμφωνίας Perform, η διάρκεια του συγκεκριμένου έργου ορίστηκε σε 36 μήνες, από την 1η Φεβρουαρίου 2008, και, κατόπιν τροποποιητικής συμφωνίας, επεκτάθηκε σε 42 μήνες. Με την ίδια τροποποιητική συμφωνία, τροποποιήθηκε ο κατάλογος των δικαιούχων και ο αρχικός συντονιστής του έργου αντικαταστάθηκε από το Universidad Politécnica de Madrid, ενώ η ανερχόμενη αρχικώς σε 6 999 999 ευρώ ανώτατη οικονομική συμμετοχή της Ένωσης, που προέβλεπε το άρθρο 5, παράγραφος 1, της κύριας συμβάσεως μειώθηκε, από τις 9 Μαρτίου 2010, στο ποσό των 6 756 492 ευρώ. Κατά το άρθρο 4 της εν λόγω συμβάσεως, η υλοποίηση του έργου διαιρούνταν σε τρεις περιόδους αναφοράς.
9        Κατά το παράρτημα I της συμφωνίας Perform, η ενάγουσα θα λάμβανε για τη συμμετοχή της στο συγκεκριμένο έργο ποσό 1 503 567 ευρώ. Η ενάγουσα ζήτησε να της καταβληθεί συνολικό ποσό 1 144 485 ευρώ και της καταβλήθηκε ποσό 505 614,84 ευρώ.
10      Το 2008 διενεργήθηκε από ελεγκτική εταιρία, για λογαριασμό και στο όνομα της Επιτροπής, ο οικονομικός έλεγχος με στοιχεία 08‑BA‑52‑042 ο οποίος αφορούσε δύο άλλα έργα στην εκτέλεση των οποίων είχε συμμετάσχει η ενάγουσα, ήτοι τα έργα Agamemnon (αριθ. 508013) και Aubade (αριθ. 507605) του έκτου προγράμματος-πλαισίου. Κατόπιν του ελέγχου αυτού, η ενάγουσα κλήθηκε να αναθεωρήσει τις οικονομικές καταστάσεις για το σύνολο των έργων που ελέγχθηκαν στο πλαίσιο του ίδιου προγράμματος.
11      Με έγγραφο της 1ης Αυγούστου 2011, η Επιτροπή ενημέρωσε την ενάγουσα ότι σκόπευε να προβεί σε οικονομικό έλεγχο, μεταξύ άλλων, των έργων τα οποία αφορούν οι επίμαχες συμφωνίες επιχορηγήσεως.
12      Με έγγραφο της 9ης Αυγούστου 2011, η Επιτροπή ενημέρωσε την ενάγουσα ότι, σύμφωνα με το σημείο II.5, παράγραφος 3, στοιχείο d, των γενικών όρων, αφενός, ως προσωρινό προληπτικό μέτρο αναστελλόταν κάθε πληρωμή προς αυτήν και, αφετέρου, ο συντονιστής θα ενημερωνόταν ότι οι πληρωμές προς την κοινοπραξία δεν θα περιελάμβαναν πλέον τα ποσά που προορίζονταν για την ενάγουσα.
13      Οι υπηρεσίες της Επιτροπής διενήργησαν μεταξύ της 31ης Οκτωβρίου και της 3ης Νοεμβρίου 2011 τον οικονομικό έλεγχο με στοιχεία 11‑INFS‑035 ο οποίος αφορούσε, μεταξύ άλλων, τα έργα Oasis και Perform. Κατά το ίδιο ως άνω χρονικό διάστημα, ανατέθηκε σε εξωτερική ελεγκτική εταιρία η διενέργεια, στο όνομα της Επιτροπής, ελέγχου τριών άλλων έργων στην εκτέλεση των οποίων είχε συμμετάσχει η ενάγουσα, ήτοι των έργων Persona (αριθ. 045459), Terregov (αριθ. 507749) και Doc@hand (αριθ. 508015), για να εξακριβωθεί αν οι αναθεωρημένες οικονομικές καταστάσεις που η ενάγουσα είχε υποβάλει ήταν σύμφωνες με τις συστάσεις που διατυπώθηκαν κατά τον έλεγχο για τον οποίο έγινε λόγος στη σκέψη 10 ανωτέρω.
14      Με δικόγραφο που κατατέθηκε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 14 Μαρτίου 2012, η ενάγουσα άσκησε αγωγή δυνάμει του άρθρου 272 ΣΛΕΕ με αίτημα, μεταξύ άλλων, να αναγνωριστεί ότι η αναστολή των πληρωμών και η μη καταβολή του υπολοίπου της χρηματοδοτήσεως που αναλογούσε σε αυτήν συνιστούσαν αθέτηση των συμβατικών υποχρεώσεων που υπείχε η Επιτροπή δυνάμει των επίμαχων συμφωνιών επιχορηγήσεως. Η προσφυγή αυτή πρωτοκολλήθηκε υπό τον αριθμό υποθέσεως T‑117/12, ΑΝΚΟ κατά Επιτροπής.
15      Με έγγραφο της 19ης Απριλίου 2012, η Επιτροπή διαβίβασε στην ενάγουσα προσωρινή έκθεση ελέγχου (στο εξής: προσωρινή έκθεση ελέγχου) σχετικά, μεταξύ άλλων, με τα έργα τα οποία αφορούν οι επίμαχες συμφωνίες επιχορηγήσεως, με την οποία της γνωστοποίησε σειρά παρατυπιών που διαπιστώθηκαν όσον αφορά την εκτέλεση των εν λόγω έργων.
16      Η ενάγουσα αμφισβήτησε τα πορίσματα της προσωρινής εκθέσεως ελέγχου με επιστολή της 15ης Ιουνίου 2012.
17      Με έγγραφο της 9ης Οκτωβρίου 2012, η Επιτροπή, αφενός, διαβίβασε στην ενάγουσα την τελική έκθεση ελέγχου σχετικά, μεταξύ άλλων, με τα έργα Oasis και Perform (στο εξής: τελική έκθεση ελέγχου), η οποία επιβεβαίωσε τα πορίσματα της προσωρινής εκθέσεως ελέγχου. Αφετέρου, ενημέρωσε την ενάγουσα για τα επόμενα στάδια της διαδικασίας ελέγχου. Κατά το ως άνω έγγραφο οι ελεγκτές, κατόπιν εξετάσεως των παρατηρήσεων που διατύπωσε η ενάγουσα επί της προσωρινής εκθέσεως ελέγχου, διαπίστωσαν ότι δεν είχε παρασχεθεί κανένα νέο αποδεικτικό στοιχείο το οποίο θα δικαιολογούσε την τροποποίηση των πορισμάτων τους. Εξάλλου, η Επιτροπή δήλωσε ότι υιοθετούσε πλήρως τα πορίσματα των ελεγκτών και ότι ο έλεγχος έπρεπε να θεωρείται περατωμένος. Υπό τις συνθήκες αυτές, η Επιτροπή, παραπέμποντας στην τελική έκθεση ελέγχου, έκρινε ότι το ποσό των επιλέξιμων δαπανών για τη συμφωνία Oasis ανερχόταν σε 2 460,06 ευρώ και ότι έπρεπε να γίνει διόρθωση ποσού 246 357,75 ευρώ όσον αφορά το συνολικό ποσό των δαπανών που δηλώθηκαν στο πλαίσιο του εν λόγω έργου. Για δε το έργο το οποίο αφορά η συμφωνία Perform, οι επιλέξιμες δαπάνες ανέρχονταν κατά τα πορίσματα της τελικής εκθέσεως ελέγχου στο ποσό των 53 455,34 ευρώ, ενώ έπρεπε να γίνει διόρθωση ποσού 1 444 365,66 ευρώ ως προς το συνολικό ποσό των δαπανών που δηλώθηκαν στο πλαίσιο του εν λόγω έργου.
18      Με έγγραφο της 28ης Νοεμβρίου 2012, η Επιτροπή ενημέρωσε την ενάγουσα ότι είχε υπολογίσει την επίπτωση της τελικής εκθέσεως ελέγχου ως προς την επιλεξιμότητα των δαπανών που είχαν πραγματοποιηθεί για όλη τη διάρκεια του έργου Oasis και ότι σύμφωνα με το σημείο II.21, παράγραφοι 1 και 2, και το σημείο II.22, παράγραφος 6, των γενικών όρων έπρεπε να επιστραφεί ποσό 185 664,10 ευρώ από το συνολικό ποσό που είχε εισπράξει η ενάγουσα.
19      Με απόφαση της 12ης Δεκεμβρίου 2013, το Γενικό Δικαστήριο δέχθηκε εν μέρει την αγωγή στην υπόθεση ΑΝΚΟ κατά Επιτροπής (T‑117/12, EU:T:2013:643), ως προς το αίτημα να υποχρεωθεί η Επιτροπή να καταβάλει στην ενάγουσα ποσά των οποίων η καταβολή είχε ανασταλεί για τα έργα Oasis και Perform, χωρίς τούτο να προδικάζει την επιλεξιμότητα των δαπανών που είχε δηλώσει η ενάγουσα.
20      Με έγγραφο της 22ας Ιανουαρίου 2014, η Επιτροπή ενημέρωσε την ενάγουσα, αφενός, ότι η εφαρμογή των πορισμάτων της τελικής εκθέσεως ελέγχου είχε ανασταλεί εν αναμονή της εκβάσεως της αγωγής επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση ΑΝΚΟ κατά Επιτροπής (σκέψη 19 ανωτέρω, EU:T:2013:643). Αφετέρου, η Επιτροπή επισήμανε ότι είχε υπολογίσει την επίπτωση του οικονομικού ελέγχου ως προς την επιλεξιμότητα των δαπανών που είχαν πραγματοποιηθεί για όλη τη διάρκεια του έργου Perform και ότι, σύμφωνα με το σημείο II.21, παράγραφοι 1 και 2, και το σημείο II.22, παράγραφος 6, των γενικών όρων, έπρεπε να της επιστραφεί το ποσό των 465 062,84 ευρώ που είχε εισπράξει η ενάγουσα. Διαπίστωσε, ως εκ τούτου, ότι επιλέξιμο για χρηματοδότηση ήταν μόνο ποσό 53 455,34 ευρώ, το οποίο αντιστοιχούσε σε καταβολή 40 552 ευρώ.
21      Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 13 Φεβρουαρίου 2014, η Επιτροπή άσκησε αίτηση αναιρέσεως της αποφάσεως ΑΝΚΟ κατά Επιτροπής (σκέψη 19 ανωτέρω, EU:T:2013:643), η οποία πρωτοκολλήθηκε υπό τον αριθμό C‑78/14 P.
22      Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 17 Φεβρουαρίου 2014, η Επιτροπή ζήτησε από το Δικαστήριο να αναστείλει την εκτέλεση της αποφάσεως ANKO κατά Επιτροπής (σκέψη 19 ανωτέρω, EU:T:2013:643) έως την έκδοση της αποφάσεως επί της αιτήσεως αναιρέσεως.
23      Με έγγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 18 Φεβρουαρίου 2014, η Επιτροπή ζήτησε επίσης να γίνει η αίτηση αναστολής, για την οποία έγινε λόγος στη σκέψη 22 ανωτέρω, δεκτή προσωρινά και πριν ακόμα η αντίδικος υποβάλει τις παρατηρήσεις της, έως ότου εκδοθεί η διάταξη η οποία θα περάτωνε τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων.
24      Με διάταξη της 21ης Φεβρουαρίου 2014, Επιτροπή κατά ΑΝΚΟ (C‑78/14 P-R, EU:C:2014:93), η οποία εκδόθηκε βάσει του άρθρου 160, παράγραφος 7, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, ανεστάλη η εκτέλεση της αποφάσεως ΑΝΚΟ κατά Επιτροπής (σκέψη 19 ανωτέρω, EU:T:2013:643) έως την έκδοση της διατάξεως η οποία θα περάτωνε τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων, πριν ακόμα η αντίδικος υποβάλει τις παρατηρήσεις της.
Πραγματικά περιστατικά μετά από την άσκηση της αγωγής
25      Προς εφαρμογή των πορισμάτων της τελικής εκθέσεως ελέγχου, η Επιτροπή απηύθυνε στην ενάγουσα με έγγραφα της 18ης Μαρτίου 2014 το χρεωστικό σημείωμα υπ’ αριθ. 3241403127 ποσού 185 664,10 ευρώ για το έργο το οποίο αφορά η συμφωνία Oasis και το χρεωστικό σημείωμα υπ’ αριθ. 3241403193 ποσού 465 062,84 ευρώ για το έργο το οποίο αφορά η συμφωνία Perform, ορίζοντας ως ημερομηνία καταβολής τις 2 Μαΐου 2014 και επισημαίνοντας ότι μετά από την ημερομηνία αυτή τα ζητούμενα ποσά θα προσαυξάνονταν με τόκους υπερημερίας (στο εξής, από κοινού: χρεωστικά σημειώματα).
26      Με επιστολή της 1ης Απριλίου 2014, η ενάγουσα αμφισβήτησε τα χρεωστικά σημειώματα.
27      Με διάταξη του αντιπροέδρου του Δικαστηρίου της 8ης Απριλίου 2014, Επιτροπή κατά ΑΝΚΟ (C‑78/14 P-R, Συλλογή, EU:C:2014:239), ανεστάλη η εκτέλεση της αποφάσεως ΑΝΚΟ κατά Επιτροπής (σκέψη 19 ανωτέρω, EU:T:2013:643) έως την έκδοση της αποφάσεως η οποία θα περάτωνε την αναιρετική δίκη επί της υποθέσεως C‑78/14 P, Επιτροπή κατά ΑΝΚΟ.
28      Με έγγραφα της 7ης Μαΐου 2014, η Επιτροπή ζήτησε από την ενάγουσα να καταβάλει τα αναγραφόμενα στα χρεωστικά σημειώματα ποσά, προσαυξημένα με τόκους υπερημερίας. Με επιστολή της 19ης Μαΐου 2014, η ενάγουσα αμφισβήτησε τα αντίστοιχα εντάλματα εισπράξεως.
29      Με έγγραφο της 10ης Ιουνίου 2014, το ζητούμενο ποσό για το έργο το οποίο αφορά η συμφωνία Oasis μειώθηκε κατά 102,57 ευρώ. Συνεπώς, το ζητούμενο ποσό ανέρχεται σε 185 562,53 ευρώ.
30      Με την απόφαση της 29ης Οκτωβρίου 2015, Επιτροπή κατά ΑΝΚΟ (C‑78/14 P, Συλλογή, EU:C:2015:732) το Δικαστήριο απέρριψε την αίτηση αναιρέσεως της αποφάσεως ΑΝΚΟ κατά Επιτροπής (σκέψη 19 ανωτέρω, EU:T:2013:643)
Διαδικασία και αιτήματα των διαδίκων
31      Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 7 Μαρτίου 2014, η ενάγουσα άσκησε την υπό κρίση αγωγή.
32      Στις 13 Ιουνίου 2014 η Επιτροπή κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου υπόμνημα αντικρούσεως, το οποίο περιείχε ανταγωγή.
33      Στις 15 Σεπτεμβρίου 2014 η ενάγουσα κατέθεσε υπόμνημα απαντήσεως με το οποίο απάντησε μόνο στο υπόμνημα αντικρούσεως, χωρίς να λάβει θέση επί της ανταγωγής. Με χωριστό δικόγραφο, το οποίο κατέθεσε αυθημερόν στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου, η ενάγουσα προέβαλε ένσταση απαραδέκτου της ανταγωγής που περιείχε το υπόμνημα αντικρούσεως, βάσει του άρθρου 114, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου της 2ας Μαΐου 1991. Στις 21 Οκτωβρίου 2014 η Επιτροπή υπέβαλε τις παρατηρήσεις της επί της ως άνω ενστάσεως απαραδέκτου.
34      Με την από 28 Νοεμβρίου 2014 διάταξη του Γενικού Δικαστηρίου (τρίτο τμήμα) διατάχθηκε η συνεξέταση της ενστάσεως απαραδέκτου της ανταγωγής με την ουσία της υποθέσεως σύμφωνα με το άρθρο 114, παράγραφος 4, του Κανονισμού Διαδικασίας της 2ας Μαΐου 1991 και τάχθηκε προθεσμία στην ενάγουσα προκειμένου να υποβάλει τις παρατηρήσεις της επί της ουσίας της ανταγωγής.
35      Στις 5 Δεκεμβρίου 2014 η Επιτροπή κατέθεσε υπόμνημα ανταπαντήσεως.
36      Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 30 Ιανουαρίου 2015, η ενάγουσα υπέβαλε τις παρατηρήσεις για τις οποίες έγινε λόγος στη σκέψη 34 ανωτέρω.
37      Λόγω κωλύματος ενός μέλους του τρίτου τμήματος, ο Πρόεδρος του Γενικού Δικαστηρίου όρισε άλλον δικαστή για τη συμπλήρωση του τμήματος.
38      Κατόπιν εκθέσεως του εισηγητή δικαστή, το Γενικό Δικαστήριο (τρίτο τμήμα) αποφάσισε να προχωρήσει στην προφορική διαδικασία και, στο πλαίσιο μέτρων οργανώσεως της διαδικασίας του άρθρου 64 του Κανονισμού Διαδικασίας της 2ας Μαΐου 1991, να θέσει ένα ερώτημα στην Επιτροπή και να της ζητήσει να προσκομίσει ορισμένα έγγραφα.
39      Οι διάδικοι αγόρευσαν και απάντησαν στις ερωτήσεις του Γενικού Δικαστηρίου κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 30ής Νοεμβρίου 2015. Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση η ενάγουσα δήλωσε, πρώτον, ότι παραιτείται από την ένσταση απαραδέκτου της ανταγωγής, δήλωση η οποία καταχωρίστηκε στα πρακτικά της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως, και, δεύτερον, ότι περιορίζει τα ζητούμενα με την αγωγή της ποσά βάσει των επίμαχων συμφωνιών επιχορηγήσεως. Ως εκ τούτου, όσον αφορά, αφενός, τη συμφωνία Oasis, το συνολικό ποσό των δαπανών που υποβλήθηκαν προς επιστροφή στην Επιτροπή και το οποίο η ενάγουσα θεωρεί πλέον επιλέξιμο μειώνεται σε 170 051 ευρώ, εκ των οποίων 104 483 ευρώ αφορούν άμεσες δαπάνες προσωπικού και 65 568 ευρώ αφορούν όλες τις λοιπές δαπάνες. Όσον αφορά, αφετέρου, τη συμφωνία Perform, το συνολικό ποσό των δαπανών που υποβλήθηκαν προς επιστροφή στην Επιτροπή και το οποίο θεωρεί πλέον επιλέξιμο μειώνεται σε 999 677 ευρώ, εκ των οποίων 609 125 ευρώ αντιστοιχούν σε άμεσες δαπάνες προσωπικού και 390 551 ευρώ σε όλες τις λοιπές δαπάνες. Ως προς το σημείο αυτό, η ενάγουσα επιβεβαίωσε ότι τα ζητούμενα ποσά αντιστοιχούσαν σε ποσοστό 90,7 % των συνολικών δαπανών, για τα σχετικά με τις επίμαχες συμφωνίες επιχορηγήσεως έργα για τις οποίες η Επιτροπή δέχθηκε στην τελική έκθεση ελέγχου ότι διέθετε φύλλα καταγραφής χρόνου και ότι, κατά συνέπεια, δεν περιελάμβαναν ούτε τις δηλωθείσες δαπάνες για τη συμμετοχή εσωτερικών συμβούλων στην εκτέλεση των εν λόγω έργων ούτε τις λοιπές δαπάνες για τις οποίες δεν υπήρχαν φύλλα καταγραφής χρόνου. Η ενάγουσα επιβεβαίωσε εξάλλου ότι το Γενικό Δικαστήριο μπορούσε να θεωρήσει ως βάση τα ποσά των δαπανών όπως αυτά είχαν δηλωθεί στις οικονομικές καταστάσεις που είχαν υποβληθεί στην Επιτροπή στο πλαίσιο της εκτελέσεως των επίμαχων συμφωνιών επιχορηγήσεως και στα οποία αναφέρεται η Επιτροπή στα δικόγραφά της.
40      Επιπλέον, η Επιτροπή δήλωσε ότι παραιτείται από την ένσταση απαραδέκτου που είχε προβάλει με το υπόμνημα αντικρούσεως, με την οποία αμφισβητούσε το έννομο συμφέρον της ενάγουσας κατά την άσκηση της αγωγής.
41      Το σύνολο των ανωτέρω δηλώσεων καταχωρίστηκε στα πρακτικά της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως.
42      Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η ενάγουσα, αφού δήλωσε σε ποιο βαθμό ενέμενε στα αρχικά αιτήματά της, ζήτησε από το Γενικό Δικαστήριο:
–        να αναγνωρίσει ότι οι δαπάνες ποσού 170 051 ευρώ και 999 677 ευρώ, που δηλώθηκαν για την εκτέλεση του έργου το οποίο αφορά η συμφωνία Oasis και του έργου το οποίο αφορά η συμφωνία Perform, αντιστοίχως, αντιστοιχούν σε επιλέξιμες δαπάνες·
–        να αναγνωρίσει ότι το ποσό των 494 062,16 ευρώ, το οποίο η Επιτροπή δεν της κατέβαλε για τη συμμετοχή της στο έργο το οποίο αφορά η συμφωνία Perform, αντιστοιχεί σε επιλέξιμες δαπάνες και συνεπώς οφείλει να της το καταβάλει·
–        να απορρίψει την ανταγωγή ως αβάσιμη·
–        να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.
43      Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η Επιτροπή, αφού δήλωσε σε ποιο βαθμό ενέμενε στα αρχικά αιτήματά της, ζήτησε από το Γενικό Δικαστήριο:
–        να απορρίψει την αγωγή·
–        να υποχρεώσει την ενάγουσα να της καταβάλει το ποσό των 185 562,53 ευρώ για το έργο το οποίο αφορά η συμφωνία Oasis, πλέον τόκων με επιτόκιο 3,75 % από τις 2 Μαΐου 2014·
–        να υποχρεώσει την ενάγουσα να της καταβάλει το ποσό των 465 062,84 ευρώ για το έργο το οποίο αφορά η συμφωνία Perform, πλέον τόκων με επιτόκιο 3,75 % από τις 2 Μαΐου 2014·
–        να καταδικάσει την ενάγουσα στα δικαστικά έξοδα.
Σκεπτικό
1.     Προκαταρκτικές παρατηρήσεις
Ως προς την έκταση της διαφοράς
44      Πρέπει να διευκρινιστεί ότι η διαφορά μεταξύ των διαδίκων αφορά δύο πτυχές των συμβατικών σχέσεών τους σχετικά με την επιλεξιμότητα των ζητούμενων από την ενάγουσα δαπανών.
45      Πρώτον, οι διάδικοι ερίζουν ως προς την επιλεξιμότητα των δαπανών που δηλώθηκαν στην Επιτροπή στο πλαίσιο των επίμαχων συμφωνιών επιχορηγήσεως καθώς και ως προς τις συνακόλουθες υποχρεώσεις επιστροφής σχεδόν του συνόλου των ποσών που καταβλήθηκαν στην ενάγουσα για τις εν λόγω δαπάνες.
46      Ειδικότερα, με το πρώτο αίτημά της, η ενάγουσα ζητεί κατ’ ουσίαν από το Γενικό Δικαστήριο να αναγνωρίσει ότι οι δαπάνες τις οποίες υπέβαλε στην Επιτροπή στο πλαίσιο των επίμαχων συμφωνιών επιχορηγήσεως είναι επιλέξιμες και ότι, ως εκ τούτου, δεν υποχρεούται να επιστρέψει στην Επιτροπή τα ποσά που αυτή της κατέβαλε στο πλαίσιο των εν λόγω συμφωνιών.
47      Επισημαίνεται επίσης ότι η ενάγουσα ζήτησε με τις παρατηρήσεις της επί της ανταγωγής την απόρριψη των αιτημάτων της Επιτροπής με τα οποία ζητείται να υποχρεωθεί να καταβάλει τα αναγραφόμενα στα χρεωστικά σημειώματα ποσά που ανέρχονται, αφενός, σε 185 562,53 ευρώ, κατόπιν προσαρμογής (βλ. σκέψη 29 ανωτέρω), για το έργο Oasis και, αφετέρου, σε 465 062,84 ευρώ για το έργο Perform, πλέον τόκων υπερημερίας.
48      Δεύτερον, οι διάδικοι ερίζουν επίσης ως προς την υποχρέωση της Επιτροπής να διενεργήσει τις τελευταίες πληρωμές που προβλέπονται στο πλαίσιο των επίμαχων συμφωνιών επιχορηγήσεως.
49      Ως προς το σημείο αυτό, η ενάγουσα ζητεί με το δεύτερο αίτημά της από το Γενικό Δικαστήριο να αναγνωρίσει ότι η Επιτροπή υποχρεούται να της καταβάλει το ποσό των 494 062,16 ευρώ, για τη συμμετοχή της στο έργο Perform, ενώ η Επιτροπή, αμφισβητώντας την υποχρέωση αυτή, ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο να απορρίψει την αγωγή.
Επί του εφαρμοστέου στην ένδικη διαφορά δικαίου
50      Υπενθυμίζεται ότι το Γενικό Δικαστήριο, όταν επιλαμβάνεται ένδικης διαφοράς δυνάμει ρήτρας διαιτησίας κατά το άρθρο 272 ΣΛΕΕ, πρέπει να την επιλύει βάσει του ουσιαστικού δικαίου που έχει εφαρμογή επί της συμβάσεως (βλ., επ’ αυτού, απόφαση της 13ης Ιουνίου 2012, Insula κατά Επιτροπής, T‑110/10, EU:T:2012:289, σκέψη 29 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία), ήτοι, εν προκειμένω, προεχόντως, βάσει των όρων των επίμαχων συμφωνιών επιχορηγήσεως, των σχετικών με το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο πράξεων της Ένωσης, του δημοσιονομικού κανονισμού και των κανόνων εφαρμογής, καθώς και άλλων κανόνων του δικαίου της Ένωσης, και, επικουρικώς, βάσει του βελγικού δικαίου, κατά το άρθρο 9, πρώτο εδάφιο, της κύριας συμβάσεως των επίμαχων συμφωνιών επιχορηγήσεως (βλ. σκέψη 4 ανωτέρω).
51      Εξάλλου, βάσει της γενικώς αναγνωρισμένης αρχής του δικαίου κατά την οποία κάθε δικαστήριο εφαρμόζει τους δικούς του δικονομικούς κανόνες, η αρμοδιότητα καθώς και το παραδεκτό των αιτημάτων —ανεξαρτήτως του αν πρόκειται για αιτήματα του ενάγοντος ή του εναγομένου— εκτιμώνται αποκλειστικά βάσει του δικαίου της Ένωσης (βλ. απόφαση Insula κατά Επιτροπής, σκέψη 50 ανωτέρω, EU:T:2012:289, σκέψη 30 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
52      Τα αιτήματα της αγωγής και της ανταγωγής πρέπει να εξεταστούν υπό το πρίσμα των ανωτέρω σκέψεων.
2.     Επί των αιτημάτων της αγωγής
53      Με την αγωγή της, η ενάγουσα διατυπώνει δύο αιτήματα. Με το πρώτο, ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο να αναγνωρίσει ότι τα ποσά που της κατέβαλε η Επιτροπή για τα έργα Oasis και Perform αντιστοιχούν σε επιλέξιμες δαπάνες και ότι δεν υποχρεούται να της τα επιστρέψει. Με το δεύτερο, ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο να αναγνωρίσει ότι το υπόλοιπο της οικονομικής συμμετοχής το οποίο δεν της έχει καταβληθεί για τη συμμετοχή της στα εν λόγω έργα αντιστοιχεί σε επιλέξιμες δαπάνες και ότι, συνεπώς, πρέπει να της καταβληθεί.
54      Η ενάγουσα, προκειμένου να αποδείξει το βάσιμο των ισχυρισμών της, προβάλλει δύο ομάδες επιχειρημάτων. Η πρώτη ομάδα αφορά τις διαπιστώσεις της Επιτροπής στην τελική έκθεση ελέγχου βάσει των οποίων αυτή συνήγαγε ότι οι δαπάνες που υποβλήθηκαν στο πλαίσιο των επίμαχων συμφωνιών επιχορηγήσεως δεν ήταν επιλέξιμες. Η ενάγουσα υποστηρίζει συναφώς, αφενός, ότι οι εν λόγω διαπιστώσεις είναι παντελώς αβάσιμες και ότι στηρίζονται σε εικασίες και όχι σε αποδείξεις, κατά παράβαση των επίμαχων συμφωνιών επιχορηγήσεως και των διεθνών προτύπων ελέγχου. Αφετέρου, προβάλλει ότι οι παραλείψεις ή παρατυπίες που της προσάπτονται στην εν λόγω έκθεση δεν προκύπτουν από τους όρους των επίμαχων συμφωνιών επιχορηγήσεως ούτε από το εφαρμοστέο στις συμφωνίες αυτές δίκαιο, αλλά ότι αποτελούν μονομερή και εκ των υστέρων τροποποίηση των εν λόγω συμφωνιών, χωρίς να έχουν τηρηθεί οι προβλεπόμενες προς τον σκοπό αυτόν διαδικασίες, ενώ δεν της είχε γίνει καμία σχετική υπόδειξη κατά τους προηγούμενους ελέγχους στους οποίους είχε υποβληθεί. Διατείνεται, επίσης, ότι απέδειξε την επιλεξιμότητα των πραγματοποιηθεισών δαπανών, θέτοντας στη διάθεση των ελεγκτών και της Επιτροπής όλα τα στοιχεία για τα ελεγχθέντα έργα, σύμφωνα με το σημείο II.22, παράγραφοι 1, 2 και 4, των γενικών όρων, και τονίζει ότι τα υλοποιηθέντα έργα ήταν πολύ καλής ποιότητας.
55      Στο ως άνω πλαίσιο, η ενάγουσα προβάλλει προσβολή του δικαιώματος ακροάσεως, καθόσον η Επιτροπή κατά τη σύνταξη της τελικής εκθέσεως ελέγχου δεν έλαβε υπόψη τις παρατηρήσεις της επί της προσωρινής εκθέσεως ελέγχου, με αποτέλεσμα να καταστήσει κενό νοήματος το δικαίωμα αυτό που προβλέπεται στο σημείο II.22, παράγραφος 5, των γενικών όρων. Εξάλλου, η ενάγουσα προβάλλει ότι το από 21 Μαρτίου 2013 πόρισμα ελέγχου της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας για την Καταπολέμηση της Απάτης (OLAF) που επικαλείται η Επιτροπή με το υπόμνημα αντικρούσεως και το οποίο δεν της έχει προηγουμένως κοινοποιηθεί είναι απαράδεκτο στο πλαίσιο της παρούσας δίκης και ότι, εάν ληφθεί υπόψη από το Γενικό Δικαστήριο, θα υπάρξει προσβολή των δικαιωμάτων άμυνάς της.
56      Με τη δεύτερη ομάδα επιχειρημάτων η ενάγουσα προβάλλει ότι η απόρριψη του μεγαλύτερου μέρους των δηλωθεισών δαπανών και των εξόδων στα οποία υπεβλήθη για την εκτέλεση των εν λόγω συμφωνιών επιχορηγήσεως είναι καταχρηστική και παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας.
57      Πρέπει να εξεταστούν κατ’ αρχάς τα επιχειρήματα με τα οποία προβάλλεται το αβάσιμο των διαπιστώσεων της τελικής εκθέσεως ελέγχου επί των οποίων στηρίχθηκε η Επιτροπή προκειμένου να κρίνει μη επιλέξιμη την πλειονότητα των δαπανών που δηλώθηκαν από την ενάγουσα για την εκτέλεση των επίμαχων συμφωνιών επιχορηγήσεως, καθώς και η προβαλλόμενη από την ίδια στο ως άνω πλαίσιο αιτίαση περί προσβολής του δικαιώματος ακροάσεως.
Επί των διαπιστώσεων της τελικής εκθέσεως ελέγχου που δικαιολογούν τη μη επιλεξιμότητα των δηλωθεισών δαπανών
58      Προκαταρκτικώς και όσον αφορά τη φερόμενη προσβολή του δικαιώματος ακροάσεως, την οποία προβάλλει η ενάγουσα με το υπόμνημα απαντήσεως, υπενθυμίζεται ότι το δικαίωμα αυτό το οποίο αποτελεί αναγκαίο συμπλήρωμα των δικαιωμάτων άμυνας, διασφαλίζει σε κάθε πρόσωπο τη δυνατότητα να γνωστοποιεί λυσιτελώς και αποτελεσματικώς την άποψή του, κατά τη διάρκεια διοικητικής διαδικασίας και πριν από την έκδοση οποιασδήποτε αποφάσεως δυνάμενης να επηρεάσει δυσμενώς τα συμφέροντά του (βλ., επ’ αυτού, απόφαση της 11ης Ιουνίου 2015, EMA κατά Επιτροπής, C‑100/14 P, EU:C:2015:382, σκέψη 120 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
59      Επισημαίνεται όμως ότι, ελλείψει ρητού συναφούς όρου των επίμαχων συμφωνιών επιχορηγήσεως, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι τα πορίσματα του ελέγχου αποτελούν έκφραση μονομερούς εξουσίας εκτιμήσεως που επιφυλάσσεται στην Επιτροπή. Ούτε μπορεί να γίνει δεκτό ότι αποτελούν εν προκειμένω προπαρασκευαστικές ενέργειες βλαπτικής για την ενάγουσα πράξεως της Επιτροπής κατά την έννοια του άρθρου 288 ΣΛΕΕ, δεδομένου ότι η Επιτροπή δεν εξέδωσε εκτελεστή απόφαση βάσει του άρθρου 299 ΣΛΕΕ. Κατά συνέπεια, για τα τελικά πορίσματα του ελέγχου δεν είναι υποχρεωτική, κατ’ αρχήν, η τήρηση των ίδιων εγγυήσεων που ισχύουν για όλες τις διαδικασίες που καταλήγουν στην έκδοση βλαπτικής αποφάσεως της Επιτροπής, όπως η αρχή της εκατέρωθεν ακροάσεως ή το δικαίωμα προηγούμενης ακροάσεως (βλ., επ’ αυτού, απόφαση της 8ης Σεπτεμβρίου 2015, Amitié κατά Επιτροπής, T‑234/12, EU:T:2015:601, σκέψη 135 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία)
60      Ως εκ τούτου, δεν έχουν εφαρμογή εν προκειμένω οι αρχές που απορρέουν από την παρατεθείσα στην σκέψη 58 ανωτέρω νομολογία.
61      Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να απορριφθεί ως προδήλως απαράδεκτη η αιτίαση ότι η Επιτροπή κατέστησε άνευ αξίας το δικαίωμα που προβλέπεται στο σημείο II.22, παράγραφος 5, των γενικών όρων. Ειδικότερα, κατά τον ως άνω όρο, η προσωρινή έκθεση ελέγχου συντάσσεται βάσει των διαπιστώσεων που έγιναν κατά τον οικονομικό έλεγχο. Η προσωρινή έκθεση ελέγχου αποστέλλεται από την Επιτροπή ή από τον εκπρόσωπό της στον οικείο δικαιούχο ο οποίος δύναται να υποβάλει τις παρατηρήσεις του εντός προθεσμίας ενός μηνός από την παραλαβή. Η Επιτροπή μπορεί να αποφασίσει να μη λάβει υπόψη παρατηρήσεις ή έγγραφα που υποβάλλονται εκπρόθεσμα. Η τελική έκθεση ελέγχου αποστέλλεται στον οικείο δικαιούχο εντός δύο μηνών από τη λήξη της ως άνω προθεσμίας.
62      Αρκεί όμως η διαπίστωση ότι, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 15 έως 17 ανωτέρω, δεν μπορεί να προσαφθεί στην Επιτροπή καμία παράβαση των επίμαχων συμφωνιών επιχορηγήσεως, εφόσον αυτή τήρησε πλήρως τη διαδικασία που προβλέπει το σημείο II.22, παράγραφος 5, των γενικών όρων, δεδομένου ότι κάλεσε την ενάγουσα να υποβάλει τις παρατηρήσεις της επί της προσωρινής εκθέσεως ελέγχου πριν εκδώσει την τελική έκθεση ελέγχου και στη συνέχεια της την κοινοποίησε. Από τις παρατηρήσεις της ενάγουσας επί της προσωρινής εκθέσεως ελέγχου, οι οποίες επισυνάφθηκαν στην τελική έκθεση ελέγχου, προκύπτει εξάλλου ότι υποβλήθηκαν εντός της ταχθείσας προθεσμίας, όπως αυτή είχε παραταθεί. Κατά τα λοιπά, πρέπει να απορριφθεί το επιχείρημα ότι η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη τις παρατηρήσεις της ενάγουσας κατά την κατάρτιση της τελικής εκθέσεως ελέγχου. Ειδικότερα, από την εν λόγω έκθεση και το από 9 Οκτωβρίου 2012 διαβιβαστικό έγγραφο προς την ενάγουσα προκύπτει ότι η Επιτροπή απάντησε ως προς όλες τις αντιρρήσεις της ενάγουσας και τις απέρριψε, ελλείψει νέων στοιχείων τα οποία θα δικαιολογούσαν την τροποποίηση των αρχικών πορισμάτων της.
63      Όσον αφορά, εν συνεχεία, την επιλεξιμότητα των δαπανών που δηλώθηκαν από την ενάγουσα, υπενθυμίζεται ότι, κατά το σημείο II.14, παράγραφος 1, στοιχεία a έως g, των γενικών όρων, προκειμένου να θεωρηθούν επιλέξιμες, οι δαπάνες που πραγματοποιούνται για την εκτέλεση του έργου πρέπει α) να είναι πραγματικές, β) να πραγματοποιούνται από τον δικαιούχο, γ) να πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια του έργου, πλην εξαιρέσεων, δ) να καθορίζονται βάσει των συνήθων λογιστικών και διαχειριστικών αρχών και πρακτικών του δικαιούχου σύμφωνα με λογιστικές μεθόδους που συνάδουν προς τους λογιστικούς κανόνες που εφαρμόζονται στο κράτος στο οποίο είναι εγκατεστημένος ο δικαιούχος και με εσωτερικές διαδικασίες λογιστικής και ελέγχου οι οποίες να παρέχουν τη δυνατότητα συγκρίσεως των πραγματοποιούμενων δαπανών και εσόδων που δηλώνονται στο πλαίσιο της εκτελέσεως του έργου και των αντίστοιχων οικονομικών καταστάσεων και δικαιολογητικών, ε) να χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για την επίτευξη των σκοπών του έργου και των αναμενόμενων με αυτό αποτελεσμάτων, κατά τρόπο που να συνάδει με τις αρχές της οικονομίας, της αποδοτικότητας και της αποτελεσματικότητας, στ) να καταχωρίζονται στους λογιστικούς λογαριασμούς του δικαιούχου και, σε περίπτωση συνεισφοράς τρίτων, στους λογιστικούς λογαριασμούς των τρίτων και, τέλος, ζ) να αναφέρονται στον συνολικό προϋπολογισμό.
64      Όσον αφορά τις κατηγορίες των δαπανών που μπορούν να γίνουν για την εκτέλεση του έργου, το σημείο II.15, παράγραφοι 1 και 2, των γενικών όρων προσδιορίζει τις άμεσες και τις έμμεσες δαπάνες.
65      Κατά το σημείο II.15, παράγραφος 1, των γενικών όρων άμεσες δαπάνες είναι όλες οι επιλέξιμες δαπάνες, κατά την έννοια του σημείου II.14, παράγραφος 1, των εν λόγω όρων, οι οποίες μπορούν να συνδεθούν άμεσα με το έργο και προσδιορίζονται ως τέτοιες από τον δικαιούχο, σύμφωνα με τις λογιστικές του αρχές και τους συνήθεις εσωτερικούς του κανόνες. Όσον αφορά τις δαπάνες προσωπικού, μπορούν να καταλογιστούν μόνον οι δαπάνες πραγματικών ωρών κατά τις οποίες εργάστηκαν άτομα που εκτελούν απευθείας εργασίες στο πλαίσιο του έργου. Τα άτομα αυτά πρέπει να έχουν προσληφθεί απευθείας από τον δικαιούχο, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο, να εργάζονται υπό την αποκλειστική τεχνική επίβλεψη και την ευθύνη του και, τέλος, να αμείβονται σύμφωνα με τις συνήθεις πρακτικές του.
66      Κατά το σημείο II.15, παράγραφος 2, των γενικών όρων, οι έμμεσες δαπάνες, που αποτελούν μέρος των γενικών οργανωτικών εξόδων, είναι όλες οι επιλέξιμες δαπάνες που δεν μπορούν να προσδιοριστούν από τον δικαιούχο ως συνδεόμενες άμεσα με το έργο, αλλά μπορούν να προσδιοριστούν και να δικαιολογηθούν από το λογιστικό του σύστημα ως πραγματοποιηθείσες σε άμεση σχέση με τις επιλέξιμες άμεσες δαπάνες που συνδέονται με το έργο. Οι έμμεσες δαπάνες δεν μπορούν να περιλαμβάνουν άμεσες επιλέξιμες δαπάνες.
67      Δεδομένου ότι η υπό κρίση υπόθεση αφορά διαφορά σχετικά με την εκτέλεση συμφωνιών επιχορηγήσεως, και ιδίως σχετικά με την επιλεξιμότητα των δηλωθεισών δαπανών, και σύμφωνα με τους κανόνες που εκτέθηκαν στη σκέψη 50 ανωτέρω, προκύπτει από τα σημεία II.14 και II.15 των γενικών όρων καθώς και από το άρθρο 1315 του βελγικού αστικού κώδικα, το οποίο εφαρμόζεται όσον αφορά το βάρος αποδείξεως, προκύπτει ότι οι δαπάνες που επικαλείται η ενάγουσα μπορούν να της επιστραφούν μόνον εφόσον αυτή αποδείξει ότι είναι πραγματικές, ότι συνδέονται με τις επίμαχες συμφωνίες επιχορηγήσεως και ότι πληρούνται τα λοιπά κριτήρια επιλεξιμότητας που προβλέπουν οι συμφωνίες αυτές. Μόνον εφόσον η ενάγουσα παράσχει τέτοια αποδεικτικά στοιχεία, θα οφείλει η Επιτροπή να αποδείξει ότι αυτά πρέπει να απορριφθούν, δικαιολογώντας την απόρριψη των επίδικων δαπανών (βλ., επ’ αυτού, απόφαση της 16ης Μαΐου 2001, Toditec κατά Επιτροπής, T‑68/99, Συλλογή, EU:T:2001:138, σκέψεις 94 και 95).
68      Εξάλλου, κατά τη νομολογία, η υποχρέωση προσκομίσεως κατάλληλων παραστατικών για τις φερόμενες ως επιλέξιμες δαπάνες έχει ως μόνο σκοπό να παρέχονται στην Επιτροπή τα απαραίτητα στοιχεία για να ελέγξει αν οι πόροι της Ένωσης χρησιμοποιήθηκαν σύμφωνα με τους όρους της συμβάσεως (βλ., επ’ αυτού, απόφαση της 22ας Μαΐου 2007, Επιτροπή κατά IIC, T‑500/04, Συλλογή, EU:T:2007:146, σκέψη 95 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
69      Ειδικότερα, η Επιτροπή οφείλει να συμβάλλει μόνον στις δαπάνες που έχουν πραγματοποιηθεί σύμφωνα με τους όρους της συμβάσεως και οι οποίες είναι, μεταξύ άλλων, δεόντως δικαιολογημένες. Μόνον αν η εναγόμενη προσκομίσει κατάλληλα παραστατικά για τις δαπάνες, οφείλει η Επιτροπή, εφόσον παραστεί ανάγκη, να αποδείξει ότι δεν υποχρεούται να επιστρέψει τις πραγματοποιηθείσες δαπάνες λόγω πλημμελούς εκπληρώσεως της συμβατικής παροχής ή λόγω ανακρίβειας των παραστατικών των δαπανών (βλ. απόφαση Επιτροπή κατά IIC, σκέψη 68 ανωτέρω, EU:T:2007:146, σκέψη 99 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
70      Υπενθυμίζεται εν προκειμένω ότι, από το αρχικώς δηλωθέν συνολικό ποσό 248 817,81 ευρώ για το έργο Oasis η ενάγουσα ζητεί πλέον την επιστροφή ποσού 170 051 ευρώ, εκ των οποίων 104 483 ευρώ αφορούν άμεσες δαπάνες προσωπικού και 65 568 ευρώ αφορούν λοιπές δαπάνες (βλ. σκέψη 39 ανωτέρω).
71      Για δε το έργο Perform, από το αρχικώς δηλωθέν συνολικό ποσό 1 497 821 ευρώ η ενάγουσα ζητεί πλέον την επιστροφή ποσού 999 677 ευρώ, εκ των οποίων 609 125 ευρώ αφορούν άμεσες δαπάνες προσωπικού και 390 551 ευρώ αφορούν λοιπές δαπάνες (βλ. σκέψη 39 ανωτέρω).
72      Λαμβανομένης υπόψη της παραιτήσεως της ενάγουσας από το αίτημα επιστροφής των δαπανών για τη συμμετοχή εσωτερικών συμβούλων στην εκτέλεση των επίμαχων έργων, οι οποίες είχαν δηλωθεί ως άμεσες δαπάνες προσωπικού και για τις οποίες δεν υπήρχαν φύλλα καταγραφής χρόνου, παρέλκει η εξέταση του ζητήματος αν συνάδουν με τις επίμαχες συμφωνίες επιχορηγήσεως τα πορίσματα της τελικής εκθέσεως ελέγχου σχετικά με την επιλεξιμότητα, αφενός, των δαπανών για εσωτερικούς συμβούλους, καθώς και, αφετέρου, όλων των άλλων δαπανών για τις οποίες δεν υπήρχαν φύλλα καταγραφής χρόνου.
73      Εκτός από τη μη αμφισβητούμενη από την ενάγουσα ανυπαρξία φύλλων καταγραφής χρόνου για ορισμένες κατηγορίες δαπανών και τη μη επιλεξιμότητα των δαπανών για εσωτερικούς συμβούλους, από τα πορίσματα της τελικής εκθέσεως ελέγχου στα οποία στηρίχθηκε κυρίως η Επιτροπή για να κρίνει μη επιλέξιμη την πλειονότητα των δαπανών που καταβλήθηκαν στην ενάγουσα προκύπτει ότι, όσον αφορά ειδικότερα τις δαπάνες προσωπικού, οι ελεγκτές διαπίστωσαν τα εξής:
–        το σύστημα καταγραφής του χρόνου εργασίας δεν ήταν αξιόπιστο·
–        υπήρχαν αναντιστοιχίες ανάμεσα στις δηλωθείσες ώρες και τις ζητηθείσες δαπάνες·
–        δεν υπήρχαν εναλλακτικά αποδεικτικά στοιχεία που να επιβεβαιώνουν ότι τα άτομα τα οποία αφορούσαν οι ζητούμενες δαπάνες είχαν όντως συμβάλει στην εκτέλεση των επίμαχων έργων·
–        οι τρόποι υπολογισμού των ζητούμενων ωρών εργασίας και του ωρομισθίου των υψηλόβαθμων στελεχών παρουσίαζαν ανακολουθίες σε σχέση με εκείνον που χρησιμοποιήθηκε κατά τον προηγούμενο έλεγχο με στοιχεία 08-BA52-042·
–        η ύπαρξη συμβάσεων υπεργολαβίας οι οποίες δεν είχαν δηλωθεί στην Επιτροπή δημιουργούσε αμφιβολίες για τον φορέα που είχε εκτελέσει τις εργασίες για λογαριασμό της ενάγουσας·
–        η ενάγουσα παρέσχε περιορισμένη μόνο πρόσβαση στα έγγραφα που ζήτησαν οι ελεγκτές προκειμένου να διαπιστωθεί η εμπλοκή τρίτων κατά την εκτέλεση εργασιών που είχαν ανατεθεί σε αυτήν σύμφωνα με το παράρτημα I.
74      Το πόρισμα της τελικής εκθέσεως ελέγχου ήταν ότι, λαμβανομένου υπόψη του συνδυασμού των ως άνω προβλημάτων, οι ελεγκτές δεν ήταν σε θέση να εξακριβώσουν, ούτε η ενάγουσα είχε αποδείξει, ότι οι ζητούμενες δαπάνες προσωπικού αντιστοιχούσαν, αφενός, σε πόρους που χρησιμοποιήθηκαν άμεσα για την υλοποίηση των έργων και, αφετέρου, σε δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν αποκλειστικά για την επίτευξη των σκοπών των έργων και των αναμενόμενων με αυτά αποτελεσμάτων, κατά τρόπο που να συνάδει με τις αρχές της οικονομίας, της αποδοτικότητας και της αποτελεσματικότητας, σύμφωνα με το σημείο II.14, παράγραφος 1, στοιχεία a και e, των γενικών όρων. Ως εκ τούτου, το συμπέρασμα ήταν ότι οι δαπάνες αυτές ήταν μη επιλέξιμες και ότι έπρεπε να αποκλειστούν από τη χρηματοδότηση της Ένωσης.
75      Εξάλλου, ως προς το έργο το οποίο αφορά η συμφωνία Perform, οι ζητούμενες δαπάνες ποσού 50 ευρώ για την κατάρτιση πιστοποιητικού ελέγχου από πρόσωπο που δεν είχε νόμιμη ικανότητα διενέργειας ελέγχου λογιστικών εγγράφων, ως δαπάνες υπεργολαβίας, κρίθηκαν μη επιλέξιμες. Επιπλέον, μέρος των ζητούμενων δαπανών για αναλώσιμα για τη δεύτερη και την τρίτη περίοδο υλοποιήσεως του εν λόγω έργου που ανέρχονταν σε 3 609,83 ευρώ και 1 700,50 ευρώ, αντιστοίχως, αποκλείστηκαν λόγω ανεξόφλητων τιμολογίων, δαπανών που είχαν ήδη ζητηθεί ή που δεν συνδέονταν με το επίμαχο έργο ή μη προσκομίσεως αποσπασμάτων των βιβλίων του προμηθευτή για την επαλήθευση της καταβολής.
76      Επιπροσθέτως, όσον αφορά τις λοιπές ζητούμενες άμεσες δαπάνες, που ανέρχονται σε 3 604,97 ευρώ για το έργο Oasis και σε 65 059 ευρώ για το έργο Perform, ορισμένες άμεσες δαπάνες που δηλώθηκαν ως έξοδα ταξιδίου και διαμονής κρίθηκαν μη επιλέξιμες, εν μέρει βάσει του σημείου II.14, παράγραφος 3, στοιχεία a και g, των γενικών όρων, επειδή περιελάμβαναν τον ΦΠΑ ή επειδή ήταν υπερβολικές, και εν μέρει βάσει του σημείου II.15, παράγραφος 1, των εν λόγω γενικών όρων, επειδή δεν υπήρχαν δικαιολογητικά ή επειδή οι δαπάνες δεν συνδέονταν με την υλοποίηση των έργων.
77      Όσον αφορά τις έμμεσες δαπάνες που ζητεί η ενάγουσα, έγινε δεκτό ότι η ενάγουσα δεν χρησιμοποιούσε συστηματικά τους ίδιους συντελεστές υπολογισμού και ότι είχε καταλογίσει ορισμένες δαπάνες προσωπικού τόσο στην κατηγορία των άμεσων δαπανών όσο και στην κατηγορία των έμμεσων δαπανών, αποκομίζοντας κέρδος κατά παράβαση του σημείου II.18, παράγραφος 3, των γενικών όρων. Επιπλέον, λόγω της ανεπαρκούς λογιστικής μεταχειρίσεως των δαπανών για τους εσωτερικούς συμβούλους, οι σχετικές με αυτούς έμμεσες δαπάνες υπερεκτιμήθηκαν ενώ τα μη επιλέξιμα στοιχεία που σχετίζονταν με τις πωλήσεις και το μάρκετινγκ συμπεριελήφθησαν στα γενικά έξοδα. Επιπροσθέτως, λαμβανομένου υπόψη ότι το σύνολο των ζητούμενων άμεσων δαπανών προσωπικού κρίθηκε μη επιλέξιμο, απορρίφθηκαν επίσης και οι έμμεσες δαπάνες.
78      Τέλος, κατά την τελική έκθεση ελέγχου, όλα τα σφάλματα που εντοπίστηκαν όσον αφορά τις δαπάνες προσωπικού και τις έμμεσες δαπάνες θεωρήθηκαν δυνητικώς συστηματικού χαρακτήρα. Επιπλέον, το αίτημα επιστροφής δαπανών για πρόσωπα των οποίων τα προσόντα δεν ήταν συμβατά με την υλοποίηση των έργων αποτελούσε παρατυπία κατά την έννοια του σημείου II.1, παράγραφος 10, των γενικών όρων. Εξάλλου, η άρνηση της ενάγουσας να παράσχει τα πληροφοριακά στοιχεία που ζήτησαν οι ελεγκτές θεωρήθηκε σοβαρή παράβαση των συμβατικών υποχρεώσεών της και, ιδίως, του σημείου II.22, παράγραφοι 2 και 4, των γενικών όρων.
79      Κατά συνέπεια, η Επιτροπή έκρινε επιλέξιμα μόνο το ποσό των 2 406,60 ευρώ για το έργο Oasis και των 53 455,34 ευρώ για το έργο Perform.
80      Ως εκ τούτου, πρέπει να εξεταστεί η επιλεξιμότητα των ανά κατηγορία δηλωθεισών δαπανών, υπό το πρίσμα των πορισμάτων της τελικής εκθέσεως ελέγχου επί των οποίων στηρίζεται η Επιτροπή, των όρων των επίμαχων συμφωνιών επιχορηγήσεως και του εφαρμοστέου σε αυτές δικαίου.
Επί των αμέσων δαπανών
81      Οι άμεσες δαπάνες περιλαμβάνουν κυρίως τις δαπάνες προσωπικού, καθώς επίσης και τις τυχόν δαπάνες για υπεργολάβους, τα έξοδα μετακινήσεων και διαμονής και τις δαπάνες για αναλώσιμα.
82      Όσον αφορά τις δαπάνες προσωπικού, από την τελική έκθεση ελέγχου, στα πορίσματα της οποίας παραπέμπει η Επιτροπή, προκύπτει ότι υπήρχαν δεκατέσσερα σημεία προβληματισμού ως προς την αξιοπιστία του συστήματος καταγραφής, εκ των οποίων δώδεκα παραμένουν υπό αμφισβήτηση, ήτοι:
–        η μη χρήση του ηλεκτρονικού προτύπου καταγραφής του χρόνου εβδομαδιαίας εργασίας όπως προβλεπόταν στο εγχειρίδιο εσωτερικών διαδικασιών της ενάγουσας·
–        η μη συμφωνία των φύλλων καταγραφής χρόνου με τις απουσίες λόγω άδειας, ασθενείας, ταξιδίου ή για άλλους λόγους, σύμφωνα με τον οδηγό για τα οικονομικά ζητήματα που αφορούν τις έμμεσες δράσεις του εβδόμου προγράμματος-πλαισίου.
–        το γεγονός ότι το σύστημα καταγραφής χρόνου δεν καθιστούσε δυνατή την αντιστοίχηση των συνολικών ωρών εργασίας ανά άτομο σε σχέση με τις δραστηριότητές του·
–        η έλλειψη μνείας στα φύλλα καταγραφής χρόνου των καθηκόντων ή των πακέτων εργασίας που προβλέπονται στο παράρτημα I·
–        η απουσία περιγραφής των δραστηριοτήτων του προσωπικού, η οποία να καθιστά δυνατή την κατανόηση των εργασιών που εκτελέστηκαν και την τεκμηρίωσή τους σε περίπτωση τεχνικού ελέγχου·
–        η χρέωση ίδιου αριθμού ωρών ακόμα και την περίοδο των διακοπών, τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, η οποία υποδηλώνει κατ’ αποκοπήν μάλλον και όχι πραγματική καταγραφή χρόνου εργασίας·
–        η απουσία ενδείξεως για τις ημερομηνίες καταρτίσεως και θεωρήσεως των φύλλων καταγραφής χρόνου, η οποία δεν καθιστούσε δυνατό τον έλεγχο του νομοτύπου της διαδικασίας, και ιδίως του αν ο χρόνος που τιμολογήθηκε είχε καταγραφεί κατά τη διάρκεια του έργου· λαμβανομένων υπόψη των χαρακτηριστικών των υπογραφών στα φύλλα καταγραφής χρόνου, κατά τη γνώμη των ελεγκτών αυτά είχαν υπογραφεί ανά παρτίδα και όχι ανά μήνα κατά τη διάρκεια των έργων·
–        η απουσία αποδεικτικών στοιχείων που να επιβεβαιώνουν τη διαδικασία που ακολουθήθηκε για την καταγραφή του χρόνου εργασίας, όπως αυτή περιγράφηκε κατά τις συνεντεύξεις με το προσωπικό και ιδίως όσον αφορά την ταυτότητα των ατόμων που συμπλήρωναν τα φύλλα καταγραφής χρόνου, τη βάση επί της οποίας τα συμπλήρωναν και τη συχνότητα, τούτο δε παρά το ότι οι ελεγκτές ζήτησαν σχετικές πληροφορίες·
–        η άρνηση της ενάγουσας να παράσχει φύλλα καταγραφής χρόνου για άλλα έργα χρηματοδοτούμενα από την Ένωση, κατά σοβαρή παράβαση των συμβατικών υποχρεώσεων που υπέχει από το άρθρο II.22, παράγραφοι 2 και 4, των γενικών όρων·
–        οι αποκλίσεις μεταξύ των ωρών που δηλώθηκαν στα φύλλα καταγραφής χρόνου και των δαπανών που ζητήθηκαν με την οικονομική κατάσταση·
–        οι διαφορές μεταξύ των φύλλων καταγραφής χρόνου που επιδείχθηκαν κατά τον έλεγχο και των φύλλων καταγραφής χρόνου για άλλο έργο το οποίο αφορούσε ο ίδιος έλεγχος για το ίδιο χρονικό διάστημα·
–        όπως διαπιστώθηκε κατά τον προηγούμενο οικονομικό έλεγχο με στοιχεία 08‑BA‑52‑042, είχαν χρεωθεί ώρες εργασίας για ορισμένα διοικητικά στελέχη της ενάγουσας των οποίων η συμμετοχή στα έργα είχε αμφισβητηθεί, χωρίς να έχουν παρασχεθεί στοιχεία τα οποία να τεκμηριώνουν τον χρόνο που αφιέρωσαν τα ίδια ως άνω στελέχη στα εν λόγω έργα.
83      Η ενάγουσα, απαντώντας στις διαπιστώσεις αυτές, υποστηρίζει, πρώτον, ότι το σύστημα καταγραφής των δαπανών προσωπικού, καίτοι χειρόγραφο, ήταν σύμφωνο με το σημείο II.14, παράγραφος 1, στοιχείο d, των γενικών όρων δεδομένου ότι αντιστοιχούσε στη συνήθη λογιστική και διαχειριστική της πρακτική, ήταν σύμφωνο με την ισχύουσα εθνική νομοθεσία, δηλαδή την ελληνική νομοθεσία, η οποία δεν επιτάσσει την τήρηση συγκεκριμένου τρόπου καταγραφής του χρόνου εργασίας στις ιδιωτικές επιχειρήσεις, και η αξιοπιστία του διασφαλιζόταν εσωτερικά από την ίδια. Δεύτερον, προβάλλει ότι το γεγονός ότι ο αριθμός των ωρών εργασίας που παρείχαν ορισμένοι από τους εργαζομένους της ήταν συχνά ο ίδιος εξηγείται από το ότι οι εργαζόμενοί της δεσμεύονταν από το ωράριο εργασίας που ίσχυε στην εταιρία. Τρίτον, υποστηρίζει ότι η εμπλοκή του έμπειρου υψηλόβαθμου προσωπικού ήταν δικαιολογημένη λαμβανομένης υπόψη της πολυπλοκότητας των έργων και ότι οι σχετικές με τα ως άνω έργα δαπάνες ήταν απαραίτητες για την υλοποίησή τους. Τέταρτον, κατά την ενάγουσα η Επιτροπή κακώς δέχθηκε ότι, επειδή, αφενός, η ενάγουσα χρησιμοποίησε υπεργολάβους στο πλαίσιο άλλου έργου του έκτου προγράμματος-πλαισίου και, αφετέρου, αρνήθηκε να της παράσχει το σύνολο των λογιστικών εγγράφων της για όλα τα ελεγχθέντα έργα, δεν μπορούσε να αποκλειστεί η χρήση εκ μέρους της υπεργολάβων για την υλοποίηση των επίμαχων έργων. Επίσης, η Επιτροπή κατά παράβαση των επίμαχων συμφωνιών επιχορηγήσεως, επεξέτεινε τα πορίσματά της για άλλα ελεγχθέντα έργα και έκρινε ότι η ενάγουσα είχε κάνει χρήση υπεργολάβου χωρίς να της το έχει προηγουμένως γνωστοποιήσει. Πέμπτον, η ενάγουσα υποστηρίζει ότι δεν είχε καμία νόμιμη υποχρέωση να παράσχει στην Επιτροπή πρόσβαση στα λογιστικά της αρχεία για άλλα έργα και ότι τέτοια υποχρέωση δεν προκύπτει από το σημείο II.22, παράγραφοι 1, 2 και 4, των γενικών όρων.
–       Επί του συστήματος καταγραφής των δαπανών προσωπικού (φύλλα καταγραφής χρόνου)
84      Διαπιστώνεται, πρώτον, ότι η επιχειρηματολογία της ενάγουσας με την οποία προβάλλει ότι το σύστημα καταγραφής χρόνου απασχολήσεως ήταν σύμφωνο με το σημείο II.14, παράγραφος 1, στοιχείο d, των γενικών όρων είναι αλυσιτελής και, σε κάθε περίπτωση, αβάσιμη. Ειδικότερα, ακόμη και αν υποτεθεί ότι στις λογιστικές μεθόδους καταγραφής των δαπανών και των εσόδων τις οποίες αφορά ο όρος αυτός περιλαμβάνεται η κατάρτιση φύλλων καταγραφής χρόνου, η απόρριψη των δαπανών προσωπικού ως μη επιλέξιμων δεν στηριζόταν στο ότι οι ώρες που φέρονται ότι αφιερώθηκαν στα έργα καταγράφηκαν με χειρόγραφο και όχι ηλεκτρονικό τρόπο, αλλά στην ανεπαρκή αξιοπιστία του συστήματος.
85      Προκύπτει συναφώς από την τελική έκθεση ελέγχου ότι δεν υπήρχε συγκεκριμένη τυπική διαδικασία, καταγεγραμμένη σε εσωτερικό εγχειρίδιο, για την καταγραφή των ωρών εργασίας, αλλά ότι έγινε προφορική περιγραφή της διαδικασίας αυτής στους ελεγκτές κατά τις συνεντεύξεις που έλαβαν χώρα στο πλαίσιο του ελέγχου. Κατά την περιγραφή αυτή, τα φύλλα καταγραφής χρόνου δεν συμπληρώνονταν από εκείνους των οποίων τη συμμετοχή αφορούσαν οι ζητούμενες δαπάνες. Ειδικότερα, κατά πρώτον, ο υπεύθυνος κάθε εμπλεκόμενης ομάδας στα επίμαχα έργα συνέλεγε τα δεδομένα και στη συνέχεια, κατά δεύτερον, τα διαβίβαζε στο διοικητικό προσωπικό των έργων, το οποίο έπρεπε να συμπληρώσει αρχεία «Excel», και, κατά τρίτον, να τα υποβάλει προς υπογραφή στους ερευνητές και στον διαχειριστή του έργου. Ο διενεργούμενος από τον διαχειριστή του έργου έλεγχος του αριθμού των αναγραφομένων ωρών βασιζόταν στην εμπιστοσύνη του ως προς την αξιοπιστία των δηλώσεων του προσωπικού της ενάγουσας.
86      Εξάλλου, οι ενδείξεις που περιείχαν τα φύλλα καταγραφής χρόνου τα οποία παρασχέθηκαν στους ελεγκτές περιορίζονται στον οικείο μήνα και έτος, στο όνομα του ερευνητή και στον χρόνο που αφιερώθηκε σε ημερήσια βάση σε έργα έρευνας της Γενικής Διευθύνσεως (ΓΔ) Κοινωνίας της Πληροφορίας και Μέσων Eπικοινωνίας. Τα επίμαχα φύλλα καταγραφής περιελάμβαναν επίσης την υπογραφή του ερευνητή, του διαχειριστή του έργου και, σε ορισμένες περιπτώσεις, του διευθυντή προσωπικού.
87      Διαπιστώθηκε επιπλέον ότι η χρήση χειρόγραφου συστήματος καταγραφής ωρών εργασίας δεν καθιστούσε δυνατό να εξασφαλιστεί ότι οι ώρες που χρεώνονταν δεν θα υπερέβαιναν τον αριθμό των ωρών παροχής εργασίας ανά εβδομάδα και ότι το εν λόγω σύστημα δεν περιελάμβανε το σύνολο των κρίσιμων δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανομένων, ιδίως, άλλων έργων χρηματοδοτούμενων από την Ένωση, ιδιωτικών έργων που είχε αναλάβει η επιχείρηση ή των απουσιών.
88      Επιπλέον, από την ανάλυση εκ μέρους των ελεγκτών των εσωτερικών διαδικασιών της ενάγουσας προέκυψε η ύπαρξη ηλεκτρονικού προτύπου για την καταγραφή του χρόνου απασχολήσεως το οποίο απεικονίζει σε εβδομαδιαία βάση και για κάθε εμπλεκόμενο εργαζόμενο την εργασιακή προσπάθεια για κάθε εργασία καθώς και την προβλεπόμενη και υπολειπόμενη εργασιακή προσπάθεια και περιλαμβάνει σημειώσεις σχετικά με κάθε εργασία. Το πρότυπο αυτό δεν χρησιμοποιήθηκε για τα χρηματοδοτούμενα από την Ένωση έργα και δεν χρησιμοποιούνταν εξάλλου στην πράξη.
89      Κατά συνέπεια, όπως υποστηρίζει η Επιτροπή, οι συνήθεις λογιστικές και διαχειριστικές πρακτικές της ενάγουσας δεν παρείχαν αυτές καθ’ εαυτές τη βεβαιότητα ούτε ότι στα εν λόγω έργα καταλογίζονταν μόνο δαπάνες για ώρες πραγματικής απασχολήσεως για τα χρηματοδοτούμενα έργα οι οποίες πραγματοποιούνταν από πρόσωπα που εκτελούσαν απευθείας τις συγκεκριμένες εργασίες, όπως επιτάσσει το σημείο II.15, παράγραφος 1, των γενικών όρων, ούτε ότι οι δηλωθείσες δαπάνες πληρούσαν τα κριτήρια επιλεξιμότητας που προβλέπει το σημείο II.14, παράγραφος 1, στοιχεία a έως c, των εν λόγω όρων.
90      Δεύτερον, λαμβανομένης υπόψη της εκτεθείσας στη σκέψη 89 ανωτέρω απαιτήσεως που ορίζει το σημείο II.15, παράγραφος 1, των γενικών όρων, δεν μπορεί να γίνει δεκτή ούτε η δικαιολόγηση που προβάλλει η ενάγουσα ότι συχνά χρέωνε τον ίδιο αριθμό ωρών εργασίας για όσους συμμετείχαν στην εκτέλεση των έργων, επειδή ίσχυε για αυτούς το ίδιο ωράριο εργασίας, πολλώ δε μάλλον καθόσον, αφενός, οι ώρες εργασίας που φέρονται να έχουν πραγματοποιήσει τα πρόσωπα αυτά δηλώνονταν κατ’ αποκοπήν ακόμη και για περιόδους διακοπών ή άδειας, δηλαδή κατά τον μήνα Ιούλιο και, ιδίως, κατά τον μήνα Αύγουστο, και αφετέρου, δεν αναγράφονταν στα φύλλα καταγραφής χρόνου ούτε οι απουσίες, ούτε ο συνολικός αριθμός ωρών, ούτε η φύση των δραστηριοτήτων. Υπενθυμίζεται συναφώς ότι η ενάγουσα, μολονότι όφειλε να αποδείξει ότι τα φύλλα καταγραφής χρόνου που παρέδωσε στους ελεγκτές αντικατόπτριζαν τις πραγματικές ώρες απασχολήσεως των ατόμων που είχαν εκτελέσει τις συγκεκριμένες εργασίες, δεν ανταποκρίθηκε στην υποχρέωσή της αυτή, δεδομένου ότι δεν προσκόμισε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου κανένα αποδεικτικό στοιχείο δυνάμενο να κλονίσει τα πορίσματα της τελικής εκθέσεως ελέγχου.
91      Ειδικότερα, η Επιτροπή, η οποία δεν έχει άμεση αντίληψη της εκτελέσεως των εργασιών της ενάγουσας, δεν έχει άλλο μέσο για να ελέγξει την ακρίβεια των δηλωθεισών δαπανών προσωπικού πλην των στοιχείων που προκύπτουν, ιδίως, από αξιόπιστα φύλλα καταγραφής χρόνου (βλ., επ’ αυτού, απόφαση Amitié κατά Επιτροπής, σκέψη 59 ανωτέρω, EU:T:2015:601, σκέψη 210 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
92      Συνεπώς, η Επιτροπή βασίμως υποστηρίζει ότι η ενάγουσα παρέβη οικονομική υποχρέωση την οποία προβλέπουν οι επίμαχες συμφωνίες επιχορηγήσεως, καθόσον δεν ήταν σε θέση να παράσχει, κατά τον οικονομικό έλεγχο, αξιόπιστα φύλλα καταγραφής χρόνου για να δικαιολογήσει τις δηλωθείσες δαπάνες προσωπικού. Η μη τήρηση της ως άνω υποχρεώσεως αποτελεί επαρκή λόγο για την απόρριψη του συνόλου των δαπανών αυτών (βλ., επ’ αυτού, απόφαση Amitié κατά Επιτροπής, σκέψη 59 ανωτέρω, EU:T:2015:601, σκέψη 211 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
93      Επισημαίνεται όμως ότι η ενάγουσα συνομολόγησε με τα ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου δικόγραφά της ότι σε ορισμένα φύλλα καταγραφής χρόνου που η ίδια παρέσχε υπήρχε αναντιστοιχία ανάμεσα στις δηλωθείσες ώρες και τις ζητούμενες δαπάνες. Ως προς το σημείο αυτό, από την τελική έκθεση ελέγχου προκύπτει, αφενός, ότι ορισμένες δαπάνες προσωπικού χρεώθηκαν για περιόδους κατά τις οποίες τα συγκεκριμένα άτομα δεν απασχολούνταν πλέον από την ενάγουσα και, αφετέρου, ότι σε ορισμένα φύλλα καταγραφής χρόνου παρουσιάζονταν αναντιστοιχίες ανάμεσα στον αριθμό των ζητούμενων ωρών με την προβλεπόμενη προς τούτο οικονομική κατάσταση και τον αριθμό των ωρών που χρεώνονταν ή ακόμη ανακολουθίες ως προς την ταυτότητα των εμπλεκόμενων ατόμων. Η ενάγουσα δεν προσκόμισε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου κανένα στοιχείο δυνάμενο να κλονίσει τα πορίσματα αυτά.
94      Κατά συνέπεια, και χωρίς να είναι αναγκαίο να εξεταστούν οι λοιπές παραβάσεις των οικονομικών υποχρεώσεων που προβλέπουν οι επίμαχες συμφωνίες επιχορηγήσεως, όπως αυτές επισημαίνονται στα πορίσματα της τελικής εκθέσεως ελέγχου και τις οποίες επικαλείται επίσης η Επιτροπή για την απόρριψη ορισμένων δαπανών προσωπικού, διαπιστώνεται ότι η Επιτροπή ορθώς απέρριψε ως μη επιλέξιμες και μη αποδοτέες όλες τις δαπάνες προσωπικού που δήλωσε η ενάγουσα στο πλαίσιο της εκτελέσεως των εν λόγω συμφωνιών.
95      Υπό τις συνθήκες αυτές, πρέπει να απορριφθούν ως αλυσιτελή τα επιχειρήματα της ενάγουσας ότι η απόρριψη του συνόλου των δαπανών προσωπικού ήταν δυσανάλογη σε σχέση με τον φερόμενο ως μεμονωμένο χαρακτήρα των διαπιστωθεισών ελλείψεων και τη μικρή τους σημασία.
96      Τρίτον, η ενάγουσα αβασίμως υποστηρίζει ότι η Επιτροπή τροποποίησε μονομερώς και εκ των υστέρων τις επίμαχες συμφωνίες επιχορηγήσεως, επειδή ζήτησε να διευκρινιστούν στα φύλλα καταγραφής χρόνου τα πακέτα εργασίας και το ειδικότερο αντικείμενο των εργασιών που ανατέθηκαν σε κάθε εργαζόμενο της ενάγουσας ή επειδή ζήτησε την παροχή συμπληρωματικών αποδεικτικών στοιχείων σχετικά με τη συμβολή του προσωπικού της στην εκτέλεση των επίμαχων έργων. Ειδικότερα, αφενός, αυτές οι διευκρινίσεις ήταν αναγκαίες κατά την έννοια του σημείου II.15, παράγραφος 1, των γενικών όρων και θα είχαν ενδεχομένως καταστήσει δυνατό να εξακριβωθεί αν οι δαπάνες που δήλωσε η ενάγουσα ήταν πραγματικές, όπως επιτάσσει το σημείο II.14, παράγραφος 1, στοιχείο a, των εν λόγω όρων. Αφετέρου, τα πληροφοριακά στοιχεία που ζήτησαν οι ελεγκτές, όπως το όνομα των μελών του προσωπικού που συνέγραψαν τα παραδοτέα στοιχεία των επίμαχων έργων, η αναφορά της συμμετοχής του προσωπικού αυτού σε άλλα χρηματοδοτούμενα από την Ένωση προγράμματα ή η εξειδίκευση των ικανοτήτων και της πείρας που φέρεται να είχαν αποκτήσει ορισμένοι από τους εργαζομένους των οποίων τα προσόντα δεν φαινόταν, εκ πρώτης όψεως, να συνδέονται με την εκτέλεση των συγκεκριμένων εργασιών, σκοπό είχαν να επιβεβαιώσουν τις ζητούμενες από την ενάγουσα δαπάνες προσωπικού, για τις οποίες τα υπάρχοντα αποδεικτικά στοιχεία είχαν θεωρηθεί ανεπαρκή. Υπό τις συνθήκες αυτές και όπως ορθώς υποστηρίζει η Επιτροπή, το γεγονός ότι η ίδια πρότεινε στην ενάγουσα να προσκομίσει συμπληρωματικά ή εναλλακτικά αποδεικτικά στοιχεία δεν μπορεί να θεωρηθεί μονομερής τροποποίηση των επίμαχων συμφωνιών επιχορηγήσεως συνιστάμενη στην επιβολή πρόσθετων υποχρεώσεων στην ενάγουσα.
97      Όσον αφορά την ανάγκη να διακρίνεται η ημερομηνία καταρτίσεως των φύλλων καταγραφής χρόνου από την ημερομηνία θεωρήσεώς τους, την οποία επίσης αμφισβητεί η ενάγουσα, επισημαίνεται ότι η απαίτηση αυτή ήταν δικαιολογημένη, λαμβανομένης υπόψη της υποχρεώσεως που υπέχει ο δικαιούχος από το σημείο II.14, παράγραφος 1, στοιχείο d, των γενικών όρων να αποδεικνύει ότι υποβλήθηκε στις δαπάνες που δηλώνει ως επιλέξιμες κατά τη διάρκεια του έργου και ότι τα φύλλα καταγραφής χρόνου καταρτίστηκαν κατά το ίδιο χρονικό διάστημα.
98      Τέταρτον, όπως διαπιστώθηκε στην τελική έκθεση ελέγχου, η ενάγουσα δεν κατέδειξε με απτά και επαληθεύσιμα αποδεικτικά στοιχεία ότι οι ζητηθείσες δαπάνες για το υψηλόβαθμο προσωπικό ήταν πραγματικές και επιλέξιμες, αλλά απλώς υποστήριξε ότι η συμμετοχή έμπειρων ατόμων ήταν αναγκαία, λαμβανομένης υπόψη της πολυπλοκότητας των έργων τα οποία χαρακτηρίζονταν από υψηλό βαθμό καινοτομίας. Υπό τις συνθήκες αυτές, ορθώς οι δαπάνες που ζήτησε η ενάγουσα κρίθηκαν μη επιλέξιμες στο σύνολό τους.
99      Κατά τα λοιπά, πρέπει να απορριφθεί ως αλυσιτελής η επιχειρηματολογία με την οποία η ενάγουσα αμφισβητεί ότι χρησιμοποιούσε ως βάση υπολογισμού για τις δαπάνες του υψηλόβαθμου προσωπικού σύνολο 2 420 ωρών ανά έτος αντί για τη συνήθη χρέωση με βάση 1 932 ώρες ανά έτος. Ειδικότερα, ακόμη και αν αυτό δεν συνέβαινε, η ενάγουσα συνομολογεί ότι, προκειμένου να αντεπεξέλθει στις απαιτήσεις των επίμαχων έργων, τα στελέχη της που συμμετείχαν στα επίμαχα έργα απασχολήθηκαν τρεις ή τέσσερις ώρες επιπροσθέτως με αποτέλεσμα εν τέλει τη χρέωση περίπου 2 400 ωρών ανά έτος. Κατά την τελική έκθεση ελέγχου, αυτό είχε ως αποτέλεσμα υπερτιμολόγηση των ωρομισθίων του προσωπικού η οποία αποτελεί παρατυπία κατά την έννοια του σημείου II.1.10 των γενικών όρων. Επιπλέον, τέτοια χρήση των οικονομικών πόρων που τέθηκαν στη διάθεση της ενάγουσας για την εκτέλεση των έργων δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι είναι οικονομική, αποδοτική και αποτελεσματική κατά την έννοια του σημείου II.14, παράγραφος 1, στοιχείο e, των εν λόγω γενικών όρων.
100    Πέμπτον, διαπιστώνεται ότι η ενάγουσα δεν προέβαλε επιχειρήματα δυνάμενα να κλονίσουν τα πορίσματα της τελικής εκθέσεως ελέγχου σχετικά με τη μη επιλεξιμότητα των εξόδων ταξιδίου και διαμονής και των δαπανών για αναλώσιμα και για την κατάρτιση του πιστοποιητικού ελέγχου στο πλαίσιο του έργου Perform. Ειδικότερα, η ενάγουσα απλώς επισημαίνει ότι η Επιτροπή υποπίπτει σε αντίφαση, δεχόμενη μεν την επιλεξιμότητα ορισμένων εξόδων ταξιδίου, αλλά κρίνοντας ως μη επιλέξιμες στο σύνολό τους τις άμεσες δαπάνες προσωπικού με τις οποίες συνδέονται τα έξοδα αυτά. Υπενθυμίζεται συναφώς ότι οι δαπάνες για μετακινήσεις αποτελούν ως προς την επιλεξιμότητά τους αμιγώς παρεπόμενες δαπάνες, υπό την έννοια ότι μόνο οι δαπάνες μετακινήσεων μελών του προσωπικού για τα οποία οι δαπάνες κρίθηκαν επιλέξιμες και αποδοτέες κατ’ εφαρμογήν των επίμαχων συμφωνιών επιχορηγήσεως μπορούν να θεωρηθούν με τη σειρά τους επιλέξιμες και αποδοτέες. Εντούτοις, η αποδοχή εκ μέρους της Ένωσης ή των θεσμικών οργάνων που την εκπροσωπούν της επιλεξιμότητας μέρους των ως άνω παρεπόμενων δαπανών δεν αναιρεί το δικαίωμά τους να ζητήσουν κατ’ εφαρμογήν των οικείων συμφωνιών επιχορηγήσεως την επιστροφή όλων των άλλων καταβληθέντων ποσών για δηλωθείσες δαπάνες, εκτός αν η Ένωση παραιτηθεί, πλήρως ή εν μέρει, από την άσκηση του δικαιώματος αυτού (βλ., επ’ αυτού, απόφαση Amitié κατά Επιτροπής, σκέψη 59 ανωτέρω, EU:T:2015:601, σκέψεις 217 και 222). Κατά συνέπεια, τα επιχειρήματα της ενάγουσας πρέπει να απορριφθούν ως αλυσιτελή.
101    Έκτον, δεν μπορεί να ευδοκιμήσει το επιχείρημα της ενάγουσας ότι η Επιτροπή κακώς απέρριψε ως μη επιλέξιμες τις δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν για τα έργα τα οποία αφορούν οι επίμαχες συμφωνίες επιχορηγήσεως, για τον λόγο ότι για τις υλοποιηθείσες εργασίες είχε γίνει χρήση αδήλωτης υπεργολαβίας, όπως είχε συμβεί στο πλαίσιο άλλου έργου του έκτου προγράμματος‑πλαισίου το οποίο είχε αποτελέσει αντικείμενο άλλου ελέγχου. Ειδικότερα, μολονότι η ενάγουσα αρνήθηκε ότι είχε κάνει χρήση συμβάσεων υπεργολαβίας για την εκτέλεση των έργων τα οποία αφορούν οι επίμαχες συμφωνίες επιχορηγήσεως, εντούτοις αρνήθηκε να προσκομίσει τα λογιστικά έγγραφα που ζήτησαν οι ελεγκτές, τα οποία θα είχαν ενδεχομένως καταστήσει δυνατό να εξακριβωθεί αν οι εργασίες για τα επίμαχα έργα, όπως περιγράφονταν στο παράρτημα I, πραγματοποιήθηκαν από το δικό της προσωπικό ή από τρίτους. Κατά συνέπεια, η ενάγουσα με τη συμπεριφορά της ενίσχυσε τις υποψίες της Επιτροπής σχετικά με την ενδεχόμενη ύπαρξη αδήλωτων συμβάσεων υπεργολαβίας.
102    Διαπιστώνεται συναφώς ότι το σημείο II.7 των γενικών όρων οριοθετεί αυστηρά τη χρήση συμβάσεων υπεργολαβίας. Βάσει της τρίτης παραγράφου του όρου αυτού, οι δικαιούχοι μπορούν να χρησιμοποιήσουν εξωτερικές υπηρεσίες υποστηρίξεως προς υποβοήθηση της υλοποιήσεως ήσσονος σημασίας εργασιών οι οποίες δεν αποτελούν αυτές καθ’ εαυτές εργασίες του έργου τις οποίες ορίζει το παράρτημα Ι. Εξάλλου, κατά το σημείο II.7, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, των γενικών όρων, στις περιπτώσεις που είναι αναγκαία η ανάθεση με υπεργολαβία ορισμένων στοιχείων των προς εκτέλεση εργασιών, οι συμβάσεις υπεργολαβίας μπορούν να καλύπτουν μόνο την εκτέλεση περιορισμένου μέρους του έργου, η σύναψη συμβάσεων υπεργολαβίας πρέπει να δικαιολογείται στο παράρτημα Ι, βάσει της φύσεως του έργου και των αναγκών της εκτελέσεώς του, και το εν λόγω παράρτημα πρέπει να αναφέρει τις εργασίες που πρόκειται να ανατεθούν με υπεργολαβία και να περιλαμβάνει εκτίμηση των δαπανών.
103    Επιπλέον, το σημείο II.7, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο, των γενικών όρων προβλέπει ορισμένες απαιτήσεις οι οποίες πρέπει να τηρούνται για την ανάθεση των συμβάσεων υπεργολαβίας.
104    Ως εκ τούτου, η Επιτροπή δεν είχε άλλο τρόπο για να εξακριβώσει την ενδεχόμενη ύπαρξη συμβάσεων υπεργολαβίας μεταξύ της ενάγουσας και τρίτων εκτός από την πρόσβαση, στο πλαίσιο του ελέγχου, στα σχετικά με τα επίμαχα έργα λογιστικά έγγραφα.
105    Πρέπει συνεπώς να εξεταστεί αν η ενάγουσα, αρνούμενη να παράσχει πρόσβαση στα πληροφοριακά στοιχεία που ζήτησαν οι ελεγκτές, παρέβη τις επίμαχες συμφωνίες επιχορηγήσεως.
–       Επί της αρνήσεως της ενάγουσας να παράσχει πρόσβαση στα πληροφοριακά στοιχεία που ζήτησαν οι ελεγκτές.
106    Υπενθυμίζεται ότι, κατά το σημείο II.22, παράγραφος 1, των γενικών όρων, η Επιτροπή δύναται να διενεργεί οικονομικούς ελέγχους ανά πάσα στιγμή κατά τη διάρκεια της εκτελέσεως του έργου και έως και πέντε έτη μετά τη λήξη του. Οι ως άνω οικονομικοί έλεγχοι μπορούν να αφορούν τις οικονομικές, συστηματικές και άλλες πτυχές (όπως τις αρχές της λογιστικής και της διαχειρίσεως) της ορθής εκτελέσεως της συμφωνίας. Κατά την παράγραφο 2 του ως άνω όρου, οι δικαιούχοι θέτουν άμεσα στη διάθεση της Επιτροπής όλα τα λεπτομερή πληροφοριακά στοιχεία και δεδομένα που η Επιτροπή ή οποιοσδήποτε εξουσιοδοτημένος εκπρόσωπός της ενδέχεται να απαιτήσει, προκειμένου να επαληθεύσει ότι η διαχείριση και η εκτέλεση της συμβάσεως ήταν ορθή και σύμφωνη με τους όρους της και ότι ο καταλογισμός των δαπανών έγινε τηρουμένων των εν λόγω όρων. Τα ως άνω πληροφοριακά στοιχεία και δεδομένα πρέπει να είναι ακριβή, πλήρη και κατάλληλα.
107    Εξάλλου, από το σημείο II.22, παράγραφος 4, των γενικών όρων προκύπτει ότι, για να καταστήσουν δυνατή τη διενέργεια αυτών των ελέγχων, οι δικαιούχοι εξασφαλίζουν ότι οι υπηρεσίες της Επιτροπής και κάθε εξωτερικός φορέας που έχει εξουσιοδοτηθεί από αυτήν έχουν επιτόπια πρόσβαση ανά πάσα εύλογη στιγμή, ιδίως στα γραφεία των δικαιούχων, στα δεδομένα των ηλεκτρονικών του υπολογιστών, στα λογιστικά στοιχεία του και σε όλες τις πληροφορίες που απαιτούνται για τη διεξαγωγή των ελέγχων, ιδίως δε σε πληροφορίες για τους μισθούς μεμονωμένων ατόμων που συμμετέχουν στο έργο. Οι δικαιούχοι εξασφαλίζουν ότι οι πληροφορίες διατίθενται χωρίς δυσκολία επιτόπου κατά τη στιγμή του ελέγχου και, εάν ζητηθεί, ότι τα στοιχεία παραδίδονται σε κατάλληλη μορφή.
108    Επιπλέον, σύμφωνα με το σημείο II.3, στοιχείο g, των γενικών όρων, οι δικαιούχοι υποχρεούνται να παρέχουν απευθείας στην Επιτροπή, συμπεριλαμβανομένης της OLAF, και στο Ελεγκτικό Συνέδριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων όλες τις πληροφορίες που ζητούνται στο πλαίσιο επιθεωρήσεων και ελέγχων.
109    Εν προκειμένω, από την τελική έκθεση ελέγχου προκύπτει ότι το αίτημα των ελεγκτών περί παροχής προσβάσεως, την οποία αρνήθηκε να παράσχει η ενάγουσα, σκοπό είχε την επαλήθευση των δαπανών που ζητούνταν για εσωτερικούς συμβούλους και έξοδα ταξιδίου και διαμονής, τον επαναϋπολογισμό των εμμέσων δαπανών και τον έλεγχο του κατά πόσον υπήρχαν αδήλωτες συμβάσεις υπεργολαβίας στο πλαίσιο των επίμαχων συμφωνιών επιχορηγήσεως.
110    Προς τον σκοπό αυτό και αντίθετα προς τα επιχειρήματα της ενάγουσας, στο σημείο II.22, παράγραφος 2, των γενικών όρων δεν μπορεί να δοθεί η ερμηνεία ότι περιορίζει την πρόσβαση των ελεγκτών μόνο στα πληροφοριακά στοιχεία και δεδομένα που αφορούν τις συμφωνίες επιχορηγήσεως που αποτελούν αντικείμενο του ελέγχου. Ειδικότερα, κατά τον ως άνω όρο, αρκεί τα πληροφοριακά στοιχεία και τα δεδομένα στα οποία ζητείται πρόσβαση να μπορούν να καταστήσουν δυνατή την επαλήθευση της ορθής εκτελέσεως των συμφωνιών αυτών, πράγμα που συνεπάγεται κατά κανόνα την πρόσβαση σε πληροφοριακά στοιχεία και δεδομένα πέραν των σχετικών με τις εν λόγω συμφωνίες.
111    Επιπλέον, από το σημείο II.22, παράγραφος 3, των γενικών όρων προκύπτει ότι οι δικαιούχοι πρέπει να διατηρούν τα πρωτότυπα ή, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, επικυρωμένα αντίγραφα —περιλαμβανομένων των ηλεκτρονικών αντιγράφων— όλων των εγγράφων που έχουν σχέση με τη συμφωνία επιχορηγήσεως, έως και πέντε έτη μετά τη λήξη του έργου. Τα έγγραφα αυτά τίθενται στη διάθεση της Επιτροπής εφόσον τα ζητήσει κατά τη διάρκεια ελέγχου διενεργούμενου στο πλαίσιο της συμφωνίας επιχορηγήσεως.
112    Εν προκειμένω, η ενάγουσα, απαντώντας στο αίτημα των ελεγκτών να τους διαβιβάσει εσωτερικά έγγραφα, όπως πρακτικά συναντήσεων, αλληλογραφία μεταξύ των μελών της ομάδας ή με άλλα μέλη της κοινοπραξίας και σχέδια εγγράφων εργασίας, δήλωσε ότι η εσωτερική επικοινωνία διεξαγόταν προφορικά ή με σημειώσεις τις οποίες δεν θεωρούσε ότι είχε υποχρέωση να διατηρήσει μετά το πέρας των έργων. Η ενάγουσα δήλωσε εξάλλου ότι είχε προσκομίσει στους ελεγκτές το σύνολο των πρωτοτύπων εγγράφων και των επικυρωμένων αντιγράφων κατ’ εφαρμογήν του σημείου II.22, παράγραφος 3, των γενικών όρων.
113    Από την τελική έκθεση ελέγχου προκύπτει εντούτοις ότι στους ελεγκτές παρασχέθηκαν μόνο 17 ηλεκτρονικά μηνύματα εκ των οποίων δύο επιβεβαίωναν το έργο της τεχνικής διαχειρίσεως που είχε ανατεθεί στον Β. κατόπιν της αποχωρήσεως του Ε., όσον αφορά τη συμφωνία Perform, και ότι το σύνολο των εγγράφων αυτών ήταν μεταγενέστερα του Απριλίου του 2011. Ως προς το σημείο αυτό, αρκεί εξάλλου η επισήμανση ότι η εκτέλεση του εν λόγω έργου ολοκληρώθηκε στις 31 Ιουλίου 2011. Συνεπώς, η ενάγουσα αβάσιμα υποστηρίζει ότι παρέσχε το σύνολο των κρίσιμων εγγράφων στους ελεγκτές και ότι συμμορφώθηκε με το σημείο II.22, παράγραφος 3, των γενικών όρων.
114    Ομοίως, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η ενάγουσα, το γεγονός ότι αυτή συνέταξε μόνο σχέδια εγγράφων δεν την απαλλάσσει από την υποχρέωσή της, που απορρέει από τους γενικούς όρους, να διατηρεί επί πενταετία μετά το πέρας των έργων το σύνολο των σχετικών με τις επίμαχες συμφωνίες επιχορηγήσεως εγγράφων και να τα θέτει, εφόσον απαιτηθεί, στη διάθεση της Επιτροπής.
115    Κατά συνέπεια, η Επιτροπή έκρινε ορθώς και χωρίς να τροποποιήσει τους όρους των επίμαχων συμφωνιών επιχορηγήσεως ότι η ενάγουσα είχε παραβεί τις υποχρεώσεις της από το σημείο II.22, παράγραφοι 2 έως 4, των γενικών όρων.
116    Κατά τα λοιπά, δεδομένου ότι η ενάγουσα δεν απέδειξε ότι η διαδικασία του ελέγχου διεξήχθη κατά παράβαση του σημείου II.22 των γενικών όρων, ούτε ότι η αποδεικτική αξία των πορισμάτων του ελέγχου ήταν ανεπαρκής, πρέπει να απορριφθεί το προβαλλόμενο ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου επιχείρημά της περί παραβιάσεως, λόγω του ότι η εν λόγω έκθεση φέρεται να στηρίζεται σε απλές ενδείξεις, των διεθνών προτύπων ελέγχου.
Επί των έμμεσων δαπανών
117    Η ενάγουσα δεν αμφισβητεί, με την αγωγή της, τα πορίσματα της τελικής εκθέσεως ελέγχου σχετικά με τη μη επιλεξιμότητα των έμμεσων δαπανών. Πράγματι, η ενάγουσα υποστήριξε το πρώτον με την απάντησή της στην ανταγωγή ότι η Επιτροπή είχε αβασίμως αμφισβητήσει την επιλεξιμότητα των έμμεσων δαπανών ως συνέπεια της μη επιλεξιμότητας των δαπανών προσωπικού. Όπως όμως επισημάνθηκε στη σκέψη 77 ανωτέρω και προκύπτει από την τελική έκθεση ελέγχου, η απόρριψη των έμμεσων δαπανών δεν στηρίζεται μόνο σε αυτόν τον λόγο και συνεπώς η επιχειρηματολογία αυτή πρέπει να απορριφθεί ως αλυσιτελής. Κατά τα λοιπά, υπενθυμίζεται ότι, κατά τη νομολογία που εκτέθηκε στις σκέψεις 67 έως 69 ανωτέρω, η ενάγουσα έφερε το βάρος αποδείξεως ότι οι δαπάνες που δηλώθηκαν στην Επιτροπή ήταν πραγματικές δαπάνες που ήταν όντως αναγκαίες και έγιναν για την εκτέλεση του έργου.
118    Ελλείψει αποδεικτικών στοιχείων τα οποία να κλονίζουν τα πορίσματα της τελικής εκθέσεως ελέγχου, πρέπει να γίνει δεκτό ότι ορθώς η Επιτροπή έκρινε ότι οι δαπάνες αυτές δεν ήταν επιλέξιμες.
Επί της προβαλλόμενης καταχρηστικότητας της απορρίψεως των δαπανών της ενάγουσας και της προβαλλόμενης παραβιάσεως της αρχής της αναλογικότητας
119    Η ενάγουσα υποστηρίζει ότι η διατύπωση του σημείου II.21, παράγραφος 1, και του σημείου II.22, παράγραφος 6, των γενικών όρων, τα οποία επικαλείται η Επιτροπή για να προβεί στην ανάκτηση του συνόλου των ποσών που της έχει καταβάλει στο πλαίσιο της εκτελέσεως των επίμαχων συμφωνιών επιχορηγήσεως —εκτός από ορισμένες δαπάνες που αφορούσαν έξοδα ταξιδίου—, είναι ασαφής, αφενός, ως προς τους λόγους για τους οποίους τα ποσά που έχουν καταβληθεί σε δικαιούχο μπορούν να θεωρηθούν αχρεωστήτως καταβληθέντα και, αφετέρου, ως προς τις περιπτώσεις κατά τις οποίες μπορεί να γίνει ανάκτηση του συνόλου των ποσών αυτών. Η ασάφεια αυτή καθιστά τους ως άνω όρους καταχρηστικούς, καθόσον καταλείπουν στην Επιτροπή υπέρμετρα ευρεία διακριτική ευχέρεια ως προς την ερμηνεία τους. Κατά την ενάγουσα, η Επιτροπή εκμεταλλεύθηκε την ασάφεια αυτή, για να ζητήσει την επιστροφή, ως αχρεωστήτως καταβληθέντων, όλων των ποσών που της είχε καταβάλει, κατά παραβίαση της αρχής της απαγορεύσεως της καταχρήσεως δικαιώματος, την οποία προβλέπει το βελγικό δίκαιο, και της αρχής της αναλογικότητας, η οποία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος των γενικών αρχών του δικαίου της Ένωσης. Με το υπόμνημα απαντήσεως η ενάγουσα υποστηρίζει ότι η Επιτροπή είχε τη δυνατότητα να ζητήσει την επιστροφή μέρους μόνο των δαπανών σύμφωνα με την πραγματική εκτέλεση των επίμαχων έργων, προβαίνοντας σε συνδυασμένη εφαρμογή του σημείου II.18, παράγραφος 5, και του σημείου II.22, παράγραφος 6, των γενικών όρων. Επιπλέον, η ανάκτηση όλων των ποσών συνιστά τη δυσμενέστερη δυνατή κύρωση που μπορεί να επιβληθεί σε δικαιούχο. Η ενάγουσα υποστηρίζει ως προς το σημείο αυτό ότι η απαίτηση περί αναλογικών κυρώσεων προβλέπεται επίσης και στο άρθρο 114, παράγραφος 3, του δημοσιονομικού κανονισμού. Τέλος, η απόρριψη του συνόλου των ποσών που εισέπραξε είναι δυσανάλογη, λαμβανομένου υπόψη ότι η ίδια είχε πραγματική συμμετοχή στην εκτέλεση των επίμαχων έργων και τήρησε τις συμβατικές υποχρεώσεις της, και, συνεπώς, η Επιτροπή ήταν υποχρεωμένη, σύμφωνα με το σημείο II.15, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, των γενικών όρων, να της καταβάλει το ποσό που αντιστοιχεί στις πραγματικές ώρες απασχολήσεως των εργαζομένων της.
120    Η Επιτροπή αμφισβητεί την επιχειρηματολογία αυτή
121    Όπως διαπιστώθηκε στις σκέψεις 117 και 118 ανωτέρω, η ενάγουσα, η οποία έφερε το βάρος αποδείξεως, δεν απέδειξε ότι οι δαπάνες που υποβλήθηκαν στην Επιτροπή στο πλαίσιο των επίμαχων συμφωνιών επιχορηγήσεως ήταν επιλέξιμες.
122    Εντούτοις, η ενάγουσα υποστηρίζει ότι η Επιτροπή, σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, την αρχή της καλόπιστης εκτελέσεως των συμβάσεων και τους γενικούς όρους, δεν μπορεί να απαιτεί την επιστροφή του συνόλου των ποσών που της καταβλήθηκαν στο πλαίσιο των επίμαχων συμφωνιών επιχορηγήσεως, στο μέτρο που τα έργα αυτά εκτελέστηκαν πλήρως.
123    Η επιχειρηματολογία αυτή δεν μπορεί να γίνει δεκτή.
124    Υπενθυμίζεται συναφώς ότι η Επιτροπή δεσμεύεται, βάσει του άρθρου 317 ΣΛΕΕ, από την υποχρέωση χρηστής και υγιούς διαχειρίσεως των πόρων της Ένωσης. Ως εκ τούτου, σύμφωνα με το σύστημα της Ένωσης για τη χορήγηση επιχορηγήσεων, η χρησιμοποίηση των εν λόγω επιχορηγήσεων υπόκειται σε κανόνες που ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα τη μερική ή ολική επιστροφή της χορηγηθείσας επιχορηγήσεως. Επομένως, ο δικαιούχος επιχορηγήσεως, του οποίου η αίτηση έχει εγκριθεί από την Επιτροπή, δεν αποκτά, εξ αυτού του γεγονότος, κανένα οριστικό δικαίωμα για τη λήψη ολόκληρης της επιχορηγήσεως, εφόσον δεν πληροί τις προϋποθέσεις από τις οποίες αυτή εξαρτάται (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση Επιτροπή κατά IIC, σκέψη 68 ανωτέρω, EU:T:2007:146, σκέψη 93 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
125    Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο έκρινε ότι, κατά θεμελιώδη αρχή που διέπει, μεταξύ άλλων, τη χορήγηση επιχορηγήσεων από την Ένωση, η επιχορήγηση μπορεί να αφορά μόνο πραγματικές δαπάνες. Επομένως, προκειμένου να είναι η Επιτροπή σε θέση να ασκήσει έλεγχο, οι δικαιούχοι αυτών των επιχορηγήσεων πρέπει να αποδεικνύουν το υποστατό των δαπανών που καταλογίζονται στα επιχορηγούμενα έργα, δεδομένου ότι η υποβολή αξιόπιστων πληροφοριακών στοιχείων από τους δικαιούχους αυτούς είναι αναγκαία για την εύρυθμη λειτουργία του συστήματος ελέγχου και αποδείξεως που έχει θεσπισθεί προς εξακρίβωση της συνδρομής των προϋποθέσεων χορηγήσεως των επιχορηγήσεων. Επομένως, δεν αρκεί να αποδεικνύεται η υλοποίηση ενός έργου προς δικαιολόγηση της χορηγήσεως συγκεκριμένης επιχορηγήσεως. Ο δικαιούχος της ενισχύσεως οφείλει, επιπλέον, να αποδείξει ότι υποβλήθηκε στις δαπάνες τις οποίες δηλώνει σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που προβλέπονται για τη χορήγηση της οικείας επιχορηγήσεως, μόνο δε οι δεόντως αιτιολογημένες δαπάνες μπορούν να θεωρηθούν επιλέξιμες. Η υποχρέωσή του για την τήρηση των προβλεπόμενων δημοσιονομικών προϋποθέσεων αποτελεί μάλιστα μία από τις βασικές δεσμεύσεις του και, εξ αυτού του λόγου, συνιστά προϋπόθεση για τη χορήγηση της ενωσιακής επιχορηγήσεως (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση Επιτροπή κατά IIC, σκέψη 68 ανωτέρω, EU:T:2007:146, σκέψη 94 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
126    Εξάλλου, κατά το σημείο II.21, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, των γενικών όρων, στην περίπτωση που μετά την καταγγελία ή την ολοκλήρωση συμφωνίας επιχορηγήσεως του έβδομου προγράμματος-πλαισίου πρέπει να ανακτηθεί ποσό που δικαιούχος οφείλει στην Ένωση, η Επιτροπή ζητεί την επιστροφή του οφειλόμενου ποσού εκδίδοντας ένταλμα εισπράξεως εις βάρος του συγκεκριμένου δικαιούχου.
127    Δυνάμει του σημείου II.22, παράγραφος 6, των γενικών όρων, η Επιτροπή λαμβάνει, βάσει των πορισμάτων του ελέγχου, όλα τα κατάλληλα μέτρα που κρίνει αναγκαία, συμπεριλαμβανομένης της εκδόσεως ενταλμάτων εισπράξεως σχετικά με το σύνολο ή μέρος των πληρωμών που έχει πραγματοποιήσει και της επιβολής τυχόν εφαρμοστέων κυρώσεων.
128    Από τους ανωτέρω όρους προκύπτει ότι η Επιτροπή έχει, εν προκειμένω, τη δυνατότητα να ζητήσει από την ενάγουσα, βάσει των πορισμάτων του οικονομικού ελέγχου, την επιστροφή οποιουδήποτε ποσού κρίνει ότι της οφείλεται, άρα και την επιστροφή του συνόλου των ποσών που κατέβαλε στην ενάγουσα στο πλαίσιο των επίμαχων συμφωνιών επιχορηγήσεως.
129    Λαμβανομένων υπόψη του αριθμού και της σοβαρότητας των παραβάσεων των συμβατικών υποχρεώσεων που διαπιστώθηκαν με την τελική έκθεση ελέγχου και της απορρίψεως από το Γενικό Δικαστήριο των επιχειρημάτων που προέβαλε η ενάγουσα προς αμφισβήτηση της διαπιστώσεως αυτής, πρέπει να γίνει δεκτό ότι το αίτημα της Επιτροπής με το οποίο ζητείται η επιστροφή του συνόλου των ποσών που καταβλήθηκαν στην ενάγουσα βάσει των επίμαχων συμφωνιών επιχορηγήσεως δεν παρίσταται αντίθετο ούτε στην αρχή της καλόπιστης εκτελέσεως των συμβάσεων ούτε στην αρχή της απαγορεύσεως της καταχρήσεως δικαιώματος και ότι, συνεπώς, η συναφής επιχειρηματολογία της ενάγουσας είναι αβάσιμη.
130    Εν προκειμένω, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η ενάγουσα, από κανένα στοιχείο της δικογραφίας δεν μπορεί να συναχθεί ότι η Επιτροπή ενήργησε κάνοντας χρήση των προνομίων δημόσιας εξουσίας που έχει. Πράγματι, το αίτημα ανακτήσεως των ποσών που καταβλήθηκαν στην ενάγουσα απορρέει από τους όρους των επίμαχων συμφωνιών επιχορηγήσεως (βλ., επ’ αυτού, απόφαση της 9ης Σεπτεμβρίου 2015, Λητώ Μαιευτικό Γυναικολογικό και Χειρουργικό Κέντρο κατά Επιτροπής, C‑506/13 P, Συλλογή, EU:C:2015:562, σκέψεις 23 και 24). Κατά συνέπεια, πρέπει να απορριφθεί ως προδήλως απαράδεκτη η αιτίαση με την οποία η ενάγουσα προβάλλει παραβίαση εκ μέρους της Επιτροπής της αρχής της αναλογικότητας στο πλαίσιο της εκτελέσεως των επίμαχων συμφωνιών επιχορηγήσεως.
131    Όσον αφορά το επιχείρημα, που προέβαλε η ενάγουσα με το υπόμνημα απαντήσεως, ότι η Επιτροπή θα έπρεπε να έχει εφαρμόσει το σημείο II.18, παράγραφος 5, των γενικών όρων, αρκεί η διαπίστωση ότι ο όρος αυτός, μολονότι επιτρέπει τη μείωση της αρχικώς ορισθείσας επιχορηγήσεως, αφορά εντούτοις την περίπτωση μη εκτελέσεως ή πλημμελούς, μερικής ή καθυστερημένης εκτελέσεως του επιχορηγούμενου έργου. Όπως, όμως, προκύπτει από τη νομολογία που εκτέθηκε στη σκέψη 68 ανωτέρω, η ενάγουσα, εφόσον δεν απέδειξε ότι οι δαπάνες που καταλογίστηκαν στα επίμαχα έργα ήταν πραγματικές και επιλέξιμες, δεν μπορεί να επικαλείται τον όρο αυτό για να παρακάμψει την απαίτηση που προβλέπει το σημείο II.14 των γενικών όρων και να υποστηρίξει ότι η Επιτροπή θα μπορούσε να ζητήσει την επιστροφή των δαπανών μόνο σε συνάρτηση με τον βαθμό εκτελέσεως των εν λόγω έργων.
132    Τέλος, όπως υποστηρίζει η Επιτροπή, η επιστροφή των επιχορηγήσεων που καταβλήθηκαν στο πλαίσιο της εκτελέσεως συμφωνίας επιχορηγήσεως στην περίπτωση που δεν αποδεικνύεται η επιλεξιμότητα των δαπανών των οποίων ζητείται η επιστροφή, δεν θα μπορούσε να εξομοιωθεί με κύρωση, όπως οι προβλεπόμενες στο άρθρο 114, παράγραφος 3, του δημοσιονομικού κανονισμού, πράγμα που συνομολόγησε εξάλλου η ενάγουσα κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση. Πράγματι, κατά τη διάταξη αυτή, στους αιτούντες που αποκλείονται κατ’ εφαρμογή του άρθρου 114, παράγραφος 2, του εν λόγω κανονισμού μπορούν να επιβληθούν από τον διατάκτη, υπό τους όρους που προβλέπονται στα άρθρα 93 έως 96 του ίδιου κανονισμού καθώς και στους κανόνες εφαρμογής των άρθρων αυτών, διοικητικές και οικονομικές κυρώσεις που θα πρέπει να είναι αποτελεσματικές, σύμφωνες με την αρχή της αναλογικότητας και να έχουν αποτρεπτικό χαρακτήρα. Κατά το ως άνω άρθρο 114, παράγραφος 2, αποκλείονται από τη χορήγηση επιχορηγήσεων οι αιτούντες οι οποίοι, κατά τη διαδικασία χορηγήσεως επιχορηγήσεως, εμπίπτουν σε μία από τις περιπτώσεις των άρθρων 93 και 94 του εν λόγω κανονισμού. Αρκεί όμως η διαπίστωση ότι τα άρθρα 93 έως 96 του κανονισμού αυτού αφορούν τη διαδικασία συνάψεως δημοσίων συμβάσεων και, ιδίως, τις προϋποθέσεις αποκλεισμού ορισμένων υποψηφίων ή προσφερόντων και, ως εκ τούτου, δεν είναι κρίσιμες εν προκειμένω.
133    Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι πρέπει να απορριφθούν τα δύο πρώτα αιτήματα της αγωγής, χωρίς να είναι αναγκαίο να αποφανθεί το Γενικό Δικαστήριο επί του ζητήματος αν οι διαπιστωθείσες παρατυπίες ήταν παρόμοιες με εκείνες τις οποίες αφορούσαν οι συστάσεις που έγιναν κατά τον προηγούμενο έλεγχο με στοιχεία 08‑BA‑52‑042 ή επί των αιτιάσεων που προβάλλει η ενάγουσα όσον αφορά την έκθεση της OLAF την οποία προσκόμισε η Επιτροπή ως παράρτημα στο υπόμνημα αντικρούσεως.
3.     Επί της ανταγωγής
134    Με την ανταγωγή της, την οποία άσκησε με το υπόμνημα αντικρούσεως, η Επιτροπή ζητεί να υποχρεωθεί η ενάγουσα να της επιστρέψει το σύνολο των ποσών που της καταβλήθηκαν βάσει των επίμαχων συμφωνιών επιχορηγήσεως, για τα οποία δεν απέδειξε ότι αντιστοιχούσαν σε πραγματικές ή επιλέξιμες δαπάνες βάσει των εν λόγω συμφωνιών. Ειδικότερα, η Επιτροπή ζητεί, στηριζόμενη στα πορίσματα της τελικής εκθέσεως ελέγχου και στα σημεία II.6, παράγραφος 6, II.22, παράγραφος 6, και II.21, παράγραφοι 1 και 5, των γενικών όρων, την επιστροφή ποσών 185 562,53 ευρώ και 465 062,84 ευρώ τα οποία καταβλήθηκαν στην ενάγουσα για το έργο που αφορούσε η συμφωνία Oasis και για το έργο που αφορούσε η συμφωνία Perform, αντιστοίχως, πλέον τόκων υπερημερίας από την ημερομηνία που καθορίστηκε με τα χρεωστικά σημειώματα, με το επιτόκιο που εφαρμόζει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) για τις κύριες πράξεις αναχρηματοδοτήσεως, προσαυξημένο κατά τρεισήμισι μονάδες.
135    Η ενάγουσα υποστηρίζει ότι, όπως και στην περίπτωση νέας αγωγής, η ανταγωγή πρέπει να πληροί τις απαιτήσεις του άρθρου 44 του Κανονισμού Διαδικασίας της 2ας Μαΐου 1991 και ότι, ως εκ τούτου, πρέπει με αυτήν να προσκομίζονται τα πρόσφορα αποδεικτικά μέσα προς στήριξη των ισχυρισμών της Επιτροπής ότι οι ζητούμενες δαπάνες δεν ήταν επιλέξιμες. Η Επιτροπή όμως, μολονότι φέρει το βάρος αποδείξεως ότι οι δαπάνες των οποίων την επιστροφή ζητεί δεν ήταν επιλέξιμες, δεν προσκόμισε κατά την ενάγουσα κανένα αποδεικτικό στοιχείο, αλλά αρκείται να παραπέμψει σε ορισμένους μη αποδεικνυόμενους ισχυρισμούς που περιέχει η τελική έκθεση ελέγχου. Η ενάγουσα υποστηρίζει ότι ως εκ τούτου η ανταγωγή πρέπει να απορριφθεί ως προδήλως αβάσιμη. Τέλος, η ενάγουσα προβάλλει ότι η Επιτροπή αβασίμως ζητεί την καταβολή τόκων υπερημερίας από την ημερομηνία που αναγράφεται στα χρεωστικά σημειώματα, διότι τα εκεί αναφερόμενα ποσά, τα οποία αμφισβητούνται στο πλαίσιο της υπό κρίση αγωγής, δεν αποτελούν απαιτήσεις βέβαιες, εκκαθαρισμένες και απαιτητές κατά την έννοια του άρθρου 71, παράγραφος 2, του δημοσιονομικού κανονισμού.
Επί του αιτήματος επιστροφής των οφειλόμενων ποσών
136    Επισημαίνεται εκ προοιμίου ότι η ενάγουσα εσφαλμένως υποστηρίζει ότι η Επιτροπή φέρει εν προκειμένω το βάρος αποδείξεως προς στήριξη της ανταγωγής της. Ειδικότερα, όπως ορθώς υποστηρίζει η Επιτροπή, το αίτημά της στηρίζεται στη δεόντως διαπιστωμένη παράβαση των συμβατικών υποχρεώσεων που υπείχε η ενάγουσα από τα σημεία II.14, II.15, II.18 και II.22 των γενικών όρων.
137    Ως προς το σημείο αυτό, η ενάγουσα επιχειρεί να αντιστρέψει το βάρος αποδείξεως, στο μέτρο που δεν απέδειξε επαρκώς κατά νόμον ότι οι δαπάνες των οποίων την επιστροφή ζήτησε ήταν επιλέξιμες και ότι είχε δικαίωμα στα αντίστοιχα ποσά.
138    Κατά τα λοιπά, ο οικονομικός έλεγχος ήταν απλώς ένας τρόπος για να μπορέσει η Επιτροπή να συλλέξει αποδεικτικά στοιχεία ενόψει ενδεχόμενης ασκήσεως ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου αγωγής από ενδοσυμβατική ευθύνη (βλ., επ’ αυτού, απόφαση Amitié κατά Επιτροπής, σκέψη 59 ανωτέρω, EU:T:2015:601, σκέψη 136). Κατά συνέπεια, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η ενάγουσα, πρέπει να γίνει δεκτό ότι τα πορίσματα της τελικής εκθέσεως ελέγχου, καθώς και το σύνολο των στοιχείων που τα τεκμηριώνουν, αποτελούν αποδεικτικά στοιχεία τα οποία προσκομίστηκαν μετ’ επικλήσεως προς στήριξη της ανταγωγής.
139    Εξάλλου, από την τελική έκθεση ελέγχου, στην οποία παραπέμπει η Επιτροπή, προκύπτει ότι επιλέξιμα για χρηματοδότηση της Ένωσης ήταν τα, καταβληθέντα στην ενάγουσα, ποσά 2 406,60 ευρώ για το έργο Oasis και 53 455,34 ευρώ για το έργο Perform.
140    Η ενάγουσα όμως, η οποία έφερε το βάρος αποδείξεως ότι οι δαπάνες ήταν επιλέξιμες, δεν απέδειξε το αβάσιμο της εκτιμήσεως αυτής. Επίσης, η ενάγουσα δεν απέδειξε, ούτε καν υποστήριξε, ότι υποβλήθηκε σε επιλέξιμες για χρηματοδότηση δαπάνες βάσει των επίμαχων συμφωνιών επιχορηγήσεως, οι οποίες δεν εξετάστηκαν με την τελική έκθεση ελέγχου.
141    Κατά συνέπεια, βασίμως η Επιτροπή ζητεί να υποχρεωθεί η ενάγουσα να της επιστρέψει τα ποσά των 185 562,53 ευρώ και των 465 062,84 ευρώ, τα οποία δεν αμφισβητείται ότι δεν της έχουν μέχρι τούδε επιστραφεί.
Επί του αιτήματος καταβολής τόκων υπερημερίας
142    Η ενάγουσα υποστηρίζει ότι οι απαιτήσεις των οποίων την είσπραξη επιδιώκει εν προκειμένω η Επιτροπή και των οποίων τόσο το υποστατό όσο και το ποσό αμφισβητήθηκε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου δεν μπορούν να θεωρηθούν βέβαιες, εκκαθαρισμένες και απαιτητές. Κατά συνέπεια, τα χρεωστικά σημειώματα εκδόθηκαν κατά παράβαση των προϋποθέσεων που προβλέπει ο δημοσιονομικός κανονισμός και ως εκ τούτου δεν ισχύει η αναγραφόμενη σε αυτά ημερομηνία καταβολής. Επομένως, η Επιτροπή αβασίμως ζητεί την καταβολή τόκων υπερημερίας.
143    Η Επιτροπή ζητεί εν προκειμένω να της επιστραφούν τα ποσά που εκτέθηκαν στη σκέψη 141 ανωτέρω, ως αχρεωστήτως καταβληθέντα, επικαλούμενη τα πορίσματα της τελικής εκθέσεως ελέγχου, τα οποία στηρίζονται σε παραβάσεις των συμβατικών υποχρεώσεων που υπείχε η ενάγουσα από τα σημεία II.14, II.15, II.18 και II.22 των γενικών όρων. Όπως ήδη κρίθηκε, η ενάγουσα δεν αμφισβήτησε επιτυχώς τα πορίσματα αυτά, δεδομένου ότι δεν απέδειξε ότι ήταν επιλέξιμες οι δαπάνες στις οποίες υποβλήθηκε για τις επίμαχες συμφωνίες επιχορηγήσεως και των οποίων την επιστροφή ζήτησε.
144    Υπενθυμίζεται συναφώς, πρώτον, ότι η βάσει των επίμαχων συμφωνιών επιχορηγήσεως καταβολή στην ενάγουσα ποσών 185 562,53 ευρώ και 465 062,84 ευρώ ήταν αδικαιολόγητη, δεδομένου ότι αυτή δεν απέδειξε την επιλεξιμότητά τους σύμφωνα με το σημείο II.14 των γενικών όρων. Δεύτερον, η Επιτροπή με έγγραφα της 28ης Νοεμβρίου 2012 και της 22ας Ιανουαρίου 2014 ενημέρωσε την ενάγουσα, αφενός, για το ποσό των απαιτήσεων που είχε την πρόθεση να αναζητήσει από την ίδια και, αφετέρου, για το ότι θα ελάμβανε χρεωστικό σημείωμα με το οποίο θα της ζητούνταν η επιστροφή των εν λόγω ποσών εντός 30 ημερών από την παραλαβή των εγγράφων αυτών. Τρίτον, σύμφωνα με το άρθρο 71, παράγραφος 2, του δημοσιονομικού κανονισμού και τη διαδικασία που προβλέπει το άρθρο 78 των κανόνων εφαρμογής, η Επιτροπή εξέδωσε χρεωστικά σημειώματα τα οποία βεβαίωναν τις ανωτέρω απαιτήσεις και διευκρίνιζαν τις προϋποθέσεις καταβολής τους καθώς και την τασσόμενη ημερομηνία καταβολής. Τέταρτον, δεν αμφισβητείται ότι, κατά τη λήξη της προθεσμίας που τάχθηκε με τα εν λόγω χρεωστικά σημειώματα, η ενάγουσα δεν είχε εξοφλήσει τα ποσά που αναγράφονταν σε αυτά. Ως εκ τούτου, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η ενάγουσα, πρέπει να γίνει δεκτό ότι οι απαιτήσεις της Επιτροπής είναι βέβαιες, εκκαθαρισμένες και απαιτητές.
145    Όσον άφορα το επιτόκιο με το οποίο πρέπει να υπολογιστούν οι τόκοι υπερημερίας επί του ποσού των απαιτήσεων, υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με το σημείο II.21, παράγραφος 5, και το σημείο II.5, παράγραφος 5, των γενικών όρων, εάν η υποχρέωση καταβολής του οφειλόμενου ποσού δεν εκπληρωθεί εντός της καθορισμένης από την Επιτροπή προθεσμίας, το ποσό αυτό προσαυξάνεται με τόκους με το επιτόκιο που εφαρμόζει η ΕΚΤ για τις κύριες πράξεις αναχρηματοδοτήσεως σε ευρώ, προσαυξημένο κατά τρεισήμισι εκατοστιαίες μονάδες. Το επιτόκιο αναφοράς που εφαρμόζεται για τον υπολογισμό των τόκων είναι το ισχύον κατά την πρώτη ημέρα του μήνα κατά τον οποίο λήγει η προθεσμία πληρωμής, όπως αυτό δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σειρά C. Από το σημείο II.21, παράγραφος 5, των εν λόγω όρων προκύπτει εξάλλου ότι τόκοι υπερημερίας υπολογίζονται για το χρονικό διάστημα μεταξύ της ημερομηνίας που ορίστηκε για την καταβολή (χωρίς να περιλαμβάνεται η ημέρα αυτή) και της ημερομηνίας εισπράξεως από την Επιτροπή του συνόλου του οφειλόμενου ποσού (περιλαμβανομένης της ημέρας αυτής).
146    Κατά συνέπεια, το επιτόκιο που εφαρμόζεται για τον υπολογισμό των τόκων υπερημερίας επί των ποσών που εκτέθηκαν στη σκέψη 141 ανωτέρω είναι 3,75 % και αντιστοιχεί στο επιτόκιο που εφάρμοζε η ΕΚΤ για τις κύριες πράξεις αναχρηματοδοτήσεως την 1η Μαΐου 2014, ήτοι 0,25 % (ΕΕ C 134, σ. 3), προσαυξημένο κατά τρεισήμισι εκατοστιαίες μονάδες. Οι ως άνω τόκοι, σύμφωνα με το περιεχόμενο των χρεωστικών σημειωμάτων (βλ. σκέψη 25 ανωτέρω) και το σημείο II.21, παράγραφος 5, των γενικών όρων, οφείλονται από την επομένη της ημερομηνίας καταβολής που ορίζεται με τα εν λόγω σημειώματα, ήτοι τις 3 Μαΐου 2014, έως την πλήρη εξόφληση των ποσών που εκτέθηκαν στη σκέψη 141 ανωτέρω.
147    Κατόπιν όλων των ανωτέρω σκέψεων, πρέπει, αφενός, να απορριφθεί η αγωγή και, αφετέρου, να γίνει δεκτή η ανταγωγή.
Επί των δικαστικών εξόδων
148    Κατά το άρθρο 134, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα. Επειδή η ενάγουσα ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τρίτο τμήμα)
αποφασίζει:
1)      Απορρίπτει την αγωγή της ΑΝΚΟ ΑΕ Αντιπροσωπειών, Εμπορίου και Βιομηχανίας.
2)      Υποχρεώνει την ΑΝΚΟ ΑΕ Αντιπροσωπειών, Εμπορίου και Βιομηχανίας να καταβάλει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή το ποσό των 650 625,37 ευρώ, το οποίο αντιστοιχεί στην επιστροφή της οικονομικής συμμετοχής που έλαβε βάσει των συμφωνιών αριθ. 215754 «Ανοικτή αρχιτεκτονική για προσβάσιμες υπηρεσίες, ολοκλήρωση και τυποποίηση» και αριθ. 215952 «Μια σύνθετη πολυπαραγοντική μέθοδος για τη συνεχή και αποτελεσματική αξιολόγηση και παρακολούθηση της κινητικής ικανότητας στην ασθένεια του Parkinson και σε άλλες νευροεκφυλιστικές ασθένειες», οι οποίες συνήφθησαν στο πλαίσιο του εβδόμου προγράμματος-πλαισίου δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (2007-2013), προσαυξημένο με τόκους υπερημερίας από τις 3 Μαΐου 2014, με επιτόκιο 3,75 %.
3)      Καταδικάζει την ANKO AE Αντιπροσωπειών, Εμπορίου και Βιομηχανίας στα δικαστικά έξοδα.
Παπασάββας
Pelikánová
Bieliūnas
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 27 Απριλίου 2016.
(υπογραφές)
Περιεχόμενα
Ιστορικό της διαφοράς
Πραγματικά περιστατικά μετά από την άσκηση της αγωγής
Διαδικασία και αιτήματα των διαδίκων
Σκεπτικό
1.  Προκαταρκτικές παρατηρήσεις
Ως προς την έκταση της διαφοράς
Επί του εφαρμοστέου στην ένδικη διαφορά δικαίου
2.  Επί των αιτημάτων της αγωγής
Επί των διαπιστώσεων της τελικής εκθέσεως ελέγχου που δικαιολογούν τη μη επιλεξιμότητα των δηλωθεισών δαπανών
Επί των αμέσων δαπανών
–  Επί του συστήματος καταγραφής των δαπανών προσωπικού (φύλλα καταγραφής χρόνου)
–  Επί της αρνήσεως της ενάγουσας να παράσχει πρόσβαση στα πληροφοριακά στοιχεία που ζήτησαν οι ελεγκτές.
Επί των έμμεσων δαπανών
Επί της προβαλλόμενης καταχρηστικότητας της απορρίψεως των δαπανών της ενάγουσας και της προβαλλόμενης παραβιάσεως της αρχής της αναλογικότητας
3.  Επί της ανταγωγής
Επί του αιτήματος επιστροφής των οφειλόμενων ποσών
Επί του αιτήματος καταβολής τόκων υπερημερίας
Επί των δικαστικών εξόδων
* Γλώσσα διαδικασίας: η ελληνική.