61984CJ0002_EL
Διάδικοι
Αντικείμενο της υπόθεσης
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση 2/84,
Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τους G . Marenco και A . Abate, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον Γ . Κρεμλή, μέλος της νομικής υπηρεσίας της, κτίριο Jean Monnet, Kirchberg,
προσφεύγουσα,
κατά
Ιταλικής Δημοκρατίας, εκπροσωπούμενης από την κυβέρνησή της, με δικαστικό πληρεξούσιο τον A . Squillante, πρόεδρο τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας, προϊστάμενο της υπηρεσίας διπλωματικών διαφορών, συνθηκών και νομοθετικών υποθέσεων του Υπουργείου Εξωτερικών Υποθέσεων, επικουρούμενο από τον I . Braguglia, avvocato dello stato, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο την πρεσβεία της, 5, rue Marie-Adelaide,
καθής,
Αντικείμενο της υπόθεσης
που έχει ως αντικείμενο τη διαπίστωση ότι η Ιταλική Δημοκρατία, απαιτώντας άδεια μεταφοράς για τα οδικά οχήματα με αριθμό κυκλοφορίας της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας τα οποία μεταφέρονται σιδηροδρομικώς μέχρι το Lugano, όταν η πόλη αυτή είναι ο πλησιέστερος προς το σημείο εκφορτώσεως του εμπορεύματος κατάλληλος σιδηροδρομικός σταθμός εκφορτώσεως, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από την οδηγία 75/130 του Συμβουλίου, της 17ης Φεβρουαρίου 1975, περί θεσπίσεως κοινών κανόνων για ορισμένες συνδυασμένες οδικές/σιδηροδρομικές μεταφορές εμπορευμάτων μεταξύ κρατών μελών ( ΕΕ ειδ . έκδ . 07/001, σ . 244 ) και ιδίως από το άρθρο της 2,
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με δικόγραφο που κατατέθηκε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 3 Ιανουαρίου 1984, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων άσκησε, δυνάμει του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΟΚ, προσφυγή με την οποία ζητείται να διαπιστωθεί ότι η Ιταλική Δημοκρατία, απαιτώντας άδεια μεταφοράς για τα οδικά οχήματα με αριθμό κυκλοφορίας της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας τα οποία κατευθύνονται προς την Ιταλία μεταφερόμενα σιδηροδρομικώς μέχρι το σταθμό του Lugano, όταν ο σταθμός αυτός είναι ο πλησιέστερος προς το σημείο εκφορτώσεως του εμπορεύματος κατάλληλος σιδηροδρομικός σταθμός εκφορτώσεως, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από την οδηγία 75/130 του Συμβουλίου, της 17ης Φεβρουαρίου 1975, περί θεσπίσεως κοινών κανόνων για ορισμένες συνδυασμένες οδικές/σιδηροδρομικές μεταφορές εμπορευμάτων μεταξύ κρατών μελών ( ΕΕ ειδ . έκδ . 07/001, σ . 244 ), ιδίως από το άρθρο της 2 .
2 Η οδηγία αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο της κοινής πολιτικής μεταφορών που προβλέπεται στα άρθρα 74 και 75 της Συνθήκης, σκοπό δε έχει να ελευθερώσει από κάθε ποσοτικό περιορισμό τις διεθνείς οδικές μεταφορές εμπορευμάτων μεταξύ κρατών μελών κατά τις οποίες γίνεται χρήση των σιδηροδρομικών δικτύων, ώστε να περιορίζεται στο ελάχιστο η οδικά διανυόμενη απόσταση . Σύμφωνα με τη δεύτερη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας, αυτή η χρήση της μεθόδου σιδηροδρομικής/οδικής μεταφοράς παρουσιάζει πλεονεκτήματα από οικονομική άποψη· επιπλέον, ως στόχο έχει την αποσυμφόρηση της οδικής κυκλοφορίας και την αύξηση με τον τρόπο αυτό της οδικής ασφάλειας, παράλληλα δε συμβάλλει στην προστασία του περιβάλλοντος .
3 Σύμφωνα με το άρθρο της 1, η οδηγία εφαρμόζεται στις εν λόγω μεταφορές αν το οδικό όχημα ή το μέρος του που προορίζεται να φέρει το φορτίο μεταφέρεται σιδηροδρομικώς από τον πλησιέστερο προς το σημείο φορτώσεως των εμπορευμάτων κατάλληλο σιδηροδρομικό σταθμό φορτώσεως έως τον πλησιέστερο προς το σημείο εκφορτώσεως των εμπορευμάτων κατάλληλο σιδηροδρομικό σταθμό εκφορτώσεως .
4 Το άρθρο 2 της οδηγίας προβλέπει ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να ελευθερώσουν τις μεταφορές στις οποίες αναφέρεται το άρθρο 1 από κάθε σύστημα ποσοστώσεων και αδειών .
5 Για την αποφυγή καταχρήσεων, προβλέπονται ορισμένα μέτρα ελέγχου στα άρθρα 3 και 4 . Σύμφωνα με το άρθρο 3, το έγγραφο μεταφοράς πρέπει να περιέχει μνεία των σιδηροδρομικών σταθμών φορτώσεως και εκφορτώσεως, τα στοιχεία δε αυτά πρέπει να βεβαιώνονται με την επίθεση σφραγίδας των διοικήσεων σιδηροδρόμων στους οικείους σταθμούς .
6 Από τη δικογραφία προκύπτει ότι οι γερμανοί μεταφορείς, εκτελώντας μεταφορές από τη Γερμανία στη Βόρεια Ιταλία, μετέφεραν τα οχήματά τους σιδηροδρομικώς μέχρι το σταθμό του Lugano στην Ελβετία, δεδομένου ότι ο σταθμός αυτός ήταν πλησιέστερος προς το σημείο εκφορτώσεως των οικείων εμπορευμάτων από τους εξοπλισμένους για την εκφόρτωση οδικών οχημάτων ιταλικούς σταθμούς . Εντούτοις, οι ιταλικές τελωνειακές αρχές απαιτούσαν άδεια μεταφοράς όταν τα οχήματα αυτά εισέρχονταν οδικώς στην Ιταλία, διότι θεωρούσαν ότι η οδηγία είναι ανεφάρμοστη όταν ο σιδηροδρομικός σταθμός εκφορτώσεως βρίσκεται στο έδαφος τρίτης χώρας .
7 Η γερμανική κυβέρνηση γνωστοποίησε στην Επιτροπή αυτή την ερμηνεία της οδηγίας από τις ιταλικές αρχές καθώς και την πρακτική που αυτές ακολουθούσαν . Εκτιμώντας ότι η συμπεριφορά των ιταλικών αρχών δεν ήταν σύμφωνη προς την ορθή ερμηνεία της οδηγίας, η Επιτροπή, με έγγραφο της 22ας Ιουλίου 1982, κάλεσε την Ιταλική Δημοκρατία να υποβάλει τις παρατηρήσεις της .
8 Δεδομένου ότι η απάντηση της ιταλικής κυβερνήσεως δεν κρίθηκε ικανοποιητική, η Επιτροπή, με έγγραφο της 2ας Μαρτίου 1983, απηύθυνε αιτιολογημένη γνώμη στις ιταλικές αρχές .
9 Μετά την εκ μέρους της ιταλικής κυβερνήσεως αμφισβήτηση των επιχειρημάτων που αναπτύσσονταν στην αιτιολογημένη γνώμη, η Επιτροπή άσκησε την παρούσα προσφυγή .
10 Προς υποστήριξη της προσφυγής της, η Επιτροπή επικαλείται ιδίως τη διατύπωση της οδηγίας, η οποία δεν προβλέπει καμία εξαίρεση για την περίπτωση κατά την οποία ο πλησιέστερος προς το σημείο εκφορτώσεως σιδηροδρομικός σταθμός βρίσκεται στο έδαφος τρίτης χώρας . Θεωρεί ότι, λαμβανομένης υπόψη της γεωγραφικής καταστάσεως της Ιταλίας και της θέσεως των μεγάλων εμπορικών αξόνων οι οποίοι από τα άλλα κράτη μέλη συγκλίνουν προς τη Βόρεια Ιταλία, η προβαλλόμενη από τις ιταλικές αρχές ερμηνεία της οδηγίας στερεί την οδηγία από ένα μέρος της πρακτικής της αποτελεσματικότητας όσον αφορά την Ιταλία .
11 Η ιταλική κυβέρνηση υπογραμμίζει ότι η οδηγία αφορά μόνο τις μεταφορές μεταξύ κρατών μελών . Είναι της γνώμης ότι αν η οδηγία είχε την πρόθεση να συμπεριλάβει επίσης σιδηροδρομικούς σταθμούς που βρίσκονται στο έδαφος τρίτης χώρας, θα το είχε προβλέψει ρητά .
12 Κατά την άποψη της ιταλικής κυβερνήσεως, η αποδοχή της ερμηνείας της Επιτροπής θα είχε ως αποτέλεσμα, όσον αφορά την Ιταλία, να μην μπορεί να διενεργηθεί η μεταφορά εντός της χώρας προορισμού παρά μόνο οδικώς, πράγμα που θα στερούσε την Ιταλία από τα πλεονεκτήματα που δικαιολογούν την προβλεπόμενη στην οδηγία άρση των περιορισμών .
13 Επιπλέον, το προβλεπόμενο στην οδηγία σύστημα ελέγχου αντιτίθεται στην ερμηνεία της Επιτροπής . Ειδικότερα, οι υποχρεώσεις τις οποίες συνεπάγεται το άρθρο 3 της οδηγίας για τις διοικήσεις σιδηροδρόμων δεν μπορούν να αφορούν τις διοικήσεις σιδηροδρόμων των τρίτων χωρών, εκτός αν οι χώρες αυτές συνήψαν σχετικές συμφωνίες με την Κοινότητα . Δεν είναι δυνατό να υποστηριχθεί βάσιμα ότι το σύστημα που εισήγαγε η οδηγία μπορεί να λειτουργήσει χάρη στην αυτόβουλη συνεργασία των σιδηροδρόμων των τρίτων χωρών .
14 Η ιταλική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η άποψή της αυτή επιβεβαιώνεται σαφώς από την απόφαση του Συμβουλίου, της 26ης Μαρτίου 1981, περί ενάρξεως διαπραγματεύσεων μεταξύ Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και τρίτων χωρών για τη θέσπιση κοινών κανόνων όσον αφορά ορισμένες συνδυασμένες σιδηροδρομικές/οδικές μεταφορές εμπορευμάτων . Σύμφωνα με τις αιτιολογικές σκέψεις της αποφάσεως, οι διαπραγματεύσεις αυτές έχουν ως σκοπό να επεκτείνουν σε ορισμένες τρίτες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελβετίας, την εφαρμογή του συστήματος που προβλέπεται στην οδηγία . Η ιταλική κυβέρνηση υπογραμμίζει ότι σύμφωνα με τις συνημμένες στην απόφαση οδηγίες για τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων, οι διαπραγματεύσεις αυτές πρέπει να περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων τις μεταφορές
« μεταξύ δύο κρατών μελών που διέρχονται από το έδαφος τρίτης χώρας ( στο μέτρο που η οδική μεταφορά συνεπάγεται τη διέλευση συνόρων μεταξύ κράτους μέλους και τρίτης χώρας ) » .
15 Η ιταλική κυβέρνηση προβάλλει ιδίως το γεγονός ότι το ανωτέρω κείμενο συνοδεύεται από την ακόλουθη σημείωση :
« Οι μεταφορές μεταξύ δύο κρατών μελών που συνεπάγονται αποκλειστικά σιδηροδρομική διέλευση από το έδαφος τρίτης χώρας εμπίπτουν ήδη στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας . »
Η ιταλική κυβέρνηση συνάγει a contrario από τη σημείωση αυτή ότι οι συνδυασμένες μεταφορές κατά τις οποίες πραγματοποιείται οδικώς η διέλευση των συνόρων μεταξύ τρίτης χώρας και κράτους μέλους αποκλείονται από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας .
16 Έναντι των επιχειρημάτων αυτών, πρέπει να διαπιστωθεί καταρχάς ότι η οδηγία αφορά τις συνδυασμένες σιδηροδρομικές / οδικές μεταφορές μεταξύ δύο κρατών μελών έστω και αν διέρχονται από το έδαφος ενός ή περισσοτέρων τρίτων χωρών . Δεδομένου ότι η μεταφορά θεωρείται έτσι ως ενιαία ενέργεια από το σημείο αναχωρήσεως μέχρι το σημείο αφίξεώς της, το γεγονός ότι η οδηγία δεν περιλαμβάνει καμία εξαίρεση για την περίπτωση κατά την οποία ένας από τους χρησιμοποιούμενους σιδηροδρομικούς σταθμούς βρίσκεται σε ξένη χώρα αποτελεί πράγματι ένδειξη υπέρ της ερμηνείας της Επιτροπής .
17 Επιπλέον, υπέρ της ερμηνείας αυτής συνηγορεί προπάντων η εξέταση των στόχων της οδηγίας, όπως αυτοί προκύπτουν από τις ανωτέρω εκτεθείσες αιτιολογικές σκέψεις . Τα πλεονεκτήματα αυτού του τρόπου μεταφοράς πρέπει να αξιολογηθούν σε σχέση με τα συμφέροντα της Κοινότητας στο σύνολό της . Το γεγονός και μόνο ότι στο κράτος μέλος προορισμού η μεταφορά πραγματοποιείται αποκλειστικά οδικώς δεν είναι συνεπώς ικανό να άρει τα πλεονεκτήματα αυτά από τη συνδυασμένη σιδηροδρομική/οδική μεταφορά . Εξάλλου, και αντίθετα προς τους ισχυρισμούς της ιταλικής κυβερνήσεως, από τα πλεονεκτήματα αυτά ωφελείται και το κράτος προορισμού στο μέτρο που κατά τον τρόπο αυτό μειώνεται η απόσταση που πρέπει να διανυθεί οδικώς .
18 Είναι αληθές ότι το άρθρο 3 της οδηγίας προβλέπει τη συνεργασία των διοικήσεων σιδηροδρόμων στο σύστημα ελέγχου και ότι μια οδηγία δεν μπορεί να επιβάλει υποχρέωση συνεργασίας στις διοικήσεις τρίτης χώρας . Εντούτοις, όπως ορθά παρατήρησε η Επιτροπή, η επίθεση της σφραγίδας του οικείου σιδηροδρομικού σταθμού χρησιμεύει αποκλειστικά ως απόδειξη της αποστάσεως που διανύθηκε πράγματι σιδηροδρομικώς . Δεδομένου ότι υφίσταται στενή συνεργασία μεταξύ όλων των ευρωπαϊκών διοικήσεων σιδηροδρόμων, δεν υπάρχει κανένας λόγος αμφιβολίας όσον αφορά την αποδεικτική αξία τέτοιας βεβαιώσεως της διοικήσεως τρίτης χώρας, έστω και αν η χορήγησή της δεν συνιστά υποχρέωση .
19 Η επίμαχη οδηγία πρέπει συνεπώς να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι ισχύει επίσης και στην περίπτωση συνδυασμένης σιδηροδρομικής/οδικής μεταφοράς μεταξύ δύο κρατών μελών που διέρχεται από τρίτη χώρα, έστω και αν το οδικό όχημα εκφορτώνεται σε σιδηροδρομικό σταθμό της τρίτης χώρας, υπό την προϋπόθεση πάντως ότι ο σταθμός αυτός είναι ο πλησιέστερος προς το σημείο εκφορτώσεως του μεταφερόμενου εμπορεύματος κατάλληλος σιδηροδρομικός σταθμός και ότι η εκφόρτωση αποδεικνύεται πράγματι με την επίθεση στο έγγραφο μεταφοράς της σφραγίδας της διοικήσεως σιδηροδρόμων στον εν λόγω σιδηροδρομικό σταθμό .
20 Η ερμηνεία αυτή δεν τίθεται στην πραγματικότητα υπό αμφισβήτηση από την ανωτέρω απόφαση της 26ης Μαρτίου 1981, περί ενάρξεως διαπραγματεύσεων με τρίτες χώρες . Συνεξεταζόμενη με τα συμφραζόμενά της, η σημείωση που περιλαμβάνεται στις οδηγίες για τη διενέργεια διαπραγματεύσεων δεν επιτρέπει τη συναγωγή του συμπεράσματος a contrario όπως υποστηρίζει η ιταλική κυβέρνηση .
21 Πράγματι, η εν λόγω απόφαση δεν έχει καθόλου ως στόχο να επιφέρει διευκρινίσεις στο περιεχόμενο της οδηγίας, αλλά μόνο να επιτρέψει την έναρξη διαπραγματεύσεων και να δώσει οδηγίες για τη διεξαγωγή τους . Σκοπός των διαπραγματεύσεων αυτών είναι η οργάνωση συνεργασίας με ορισμένες τρίτες χώρες και η εγγύηση των αμοιβαίων δικαιωμάτων των μερών στις επιδιωκόμενες συμφωνίες . Έστω και αν η οδηγία εφαρμόζεται καταρχήν σε μεταφορές μεταξύ κρατών μελών που συνεπάγονται τη διέλευση συνόρων μεταξύ κράτους μέλους και τρίτης χώρας οδικώς και έστω και αν, σε ορισμένες περιπτώσεις όπως αυτή των οχημάτων που εκφορτώνονται στο Lugano, η οικεία τρίτη χώρα προσφέρει ήδη αυτοβούλως την αναγκαία συνεργασία για την εφαρμογή της οδηγίας, οι μεταφορές αυτές έπρεπε εντούτοις να συμπεριληφθούν στις οδηγίες διαπραγματεύσεων για να υπαχθεί η συνεργασία αυτή στους κανόνες των επιδιωκόμενων συμφωνιών . Απεναντίας, στην προβλεπόμενη στη σημείωση περίπτωση διελεύσεως που πραγματοποιείται αποκλειστικά σιδηροδρομικώς από την οικεία τρίτη χώρα, η συνεργασία των αρχών της χώρας αυτής δεν είναι αναγκαία για την εφαρμογή της οδηγίας και συνεπώς η περίπτωση αυτή μπορούσε να μη συμπεριληφθεί στις οδηγίες διαπραγματεύσεων, όπως προβλέπεται στην εν λόγω σημείωση .
22 Από όλες τις ανωτέρω σκέψεις προκύπτει ότι η Ιταλική Δημοκρατία, απαιτώντας άδεια μεταφοράς για τα οδικά οχήματα με αριθμό κυκλοφορίας της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας τα οποία μεταφέρονται προς την Ιταλία σιδηροδρομικώς μέχρι το σταθμό του Lugano, όταν ο σταθμός αυτός είναι ο πλησιέστερος προς το σημείο εκφορτώσεως του εμπορεύματος κατάλληλος σιδηροδρομικός σταθμός εκφορτώσεως, ο δε μεταφορέας είναι σε θέση να αποδείξει τη διανυθείσα σιδηροδρομικώς απόσταση σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 3 της οδηγίας 75/130 του Συμβουλίου, της 17ης Φεβρουαρίου 1975, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από την εν λόγω οδηγία και ιδίως από το άρθρο της 2 .
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
23 Σύμφωνα με το άρθρο 69, παράγραφος 2, του κανονισμού διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα έξοδα . Πάντως, σύμφωνα με την παράγραφο 3, πρώτο εδάφιο, του ίδιου άρθρου, το Δικαστήριο μπορεί να συμψηφίσει τα έξοδα ολικώς ή μερικώς εφόσον συντρέχουν εξαιρετικοί λόγοι .
24 Αν ληφθούν υπόψη οι ασάφειες που υπάρχουν στα κοινοτικά κείμενα που ερμήνευσε το Δικαστήριο, δεν μπορεί να καταλογιστεί στην ιταλική κυβέρνηση το ότι θεωρούσε σκόπιμη την έκδοση δικαστικής αποφάσεως πριν αποδεχθεί την ερμηνεία που υποστήριζε η Επιτροπή . Υπό τις εξαιρετικές αυτές συνθήκες, δίκαιο είναι να συμψηφιστούν τα έξοδα .
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
αποφαίνεται :
1 ) Η Ιταλική Δημοκρατία, απαιτώντας άδεια μεταφοράς για τα οδικά οχήματα με αριθμό κυκλοφορίας της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας τα οποία μεταφέρονται προς την Ιταλία σιδηροδρομικώς μέχρι το σταθμό του Lugano, όταν ο σταθμός αυτός είναι ο πλησιέστερος προς το σημείο εκφορτώσεως του εμπορεύματος κατάλληλος σιδηροδρομικός σταθμός εκφορτώσεως, ο δε μεταφορέας είναι σε θέση να αποδείξει τη διανυθείσα σιδηροδρομικώς απόσταση σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 3 της οδηγίας 75/130 του Συμβουλίου, της 17ης Φεβρουαρίου 1975, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από την εν λόγω οδηγία και ιδίως από το άρθρο της 2 .
2 ) Κάθε διάδικος φέρει τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε .