62024CJ0402
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (πέμπτο τμήμα)
της 30ής Οκτωβρίου 2025 (
*1
)
«Προδικαστική παραπομπή – Κοινωνική πολιτική – Οδηγία 98/59/ΕΚ – Ομαδικές απολύσεις – Άρθρο 3, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο – Εσφαλμένη ή ελλιπής κοινοποίηση του σχεδίου ομαδικών απολύσεων στην αρμόδια δημόσια αρχή – Άρθρο 4, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο – Περίοδος απαγόρευσης απολύσεων 30 ημερών – Κύρος της απόλυσης – Άρθρο 6 – Έννομες συνέπειες»
Στην υπόθεση C‑402/24 [Sewel] (
i
),
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Bundesarbeitsgericht (Ομοσπονδιακό Δικαστήριο Εργατικών Διαφορών, Γερμανία) με απόφαση της 23ης Μαΐου 2024, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 10 Ιουνίου 2024, στο πλαίσιο της δίκης
BL
κατά
Dr. A, υπό την ιδιότητα του διαχειριστή αφερεγγυότητας της Luftfahrtgesellschaft Walter mbH,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πέμπτο τμήμα),
συγκείμενο από τους M. L. Arastey Sahún (εισηγήτρια), πρόεδρο τμήματος, J. Passer, E. Regan, Δ. Γρατσία και B. Smulders, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: R. Norkus
γραμματέας: A. Calot Escobar
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
–
η BL, εκπροσωπούμενη από τους M. Posner και M. Stickler-Posner, Rechtsanwälte,
–
η Ελληνική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον Β. Μπαρούτα και τη Μ. Τασσοπούλου,
–
η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από την S. Delaude και τον B.‑R. Killmann,
κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, να εκδικάσει την υπόθεση χωρίς ανάπτυξη προτάσεων,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1
Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία των άρθρων 3, 4 και 6 της οδηγίας 98/59/ΕΚ του Συμβουλίου, της 20ής Ιουλίου 1998, για προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών που αφορούν τις ομαδικές απολύσεις (ΕΕ 1998, L 225, σ. 16), όπως αυτή τροποποιήθηκε με την οδηγία (ΕΕ) 2015/1794 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 6ης Οκτωβρίου 2015 (ΕΕ 2015, L 263, σ. 1) (στο εξής: οδηγία 98/59).
2
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της BL και του Dr. A, ενεργούντος υπό την ιδιότητα του διαχειριστή αφερεγγυότητας της Luftfahrtgesellschaft Walter mbH, με αντικείμενο το κύρος της απόλυσης της BL στο πλαίσιο σχεδιαζόμενων ομαδικών απολύσεων.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
3
Οι αιτιολογικές σκέψεις 2 και 12 της οδηγίας 98/59 έχουν ως εξής:
«(2)
[Εκτιμώντας ότι] επιβάλλεται η ενίσχυση της προστασίας των εργαζομένων σε περίπτωση ομαδικών απολύσεων, λαμβανομένης υπόψη της ανάγκης ισόρροπης οικονομικής και κοινωνικής αναπτύξεως εντός της Κοινότητας[·]
[...]
(12)
ότι τα κράτη μέλη πρέπει να μεριμνούν ώστε οι εκπρόσωποι των εργαζομένων ή/και οι εργαζόμενοι να έχουν δυνατότητα προσφυγής σε διοικητικές ή/και δικαστικές διαδικασίες προκειμένου να εξασφαλίζεται η τήρηση των υποχρεώσεων που προβλέπονται στην παρούσα οδηγία».
4
Το άρθρο 1, παράγραφος 1, της οδηγίας προβλέπει τα εξής:
«Για την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας:
α)
Ως “ομαδικές απολύσεις” νοούνται οι απολύσεις που πραγματοποιούνται από έναν εργοδότη για ένα ή περισσότερους λόγους, οι οποίοι δεν έχουν σχέση με το πρόσωπο των εργαζομένων, εφ’ όσον ο αριθμός των απολύσεων ανέρχεται, ανάλογα με την επιλογή των κρατών μελών:
i)
είτε για περίοδο 30 ημερών:
[...]
–
τουλάχιστον σε 30, σε επιχειρήσεις που απασχολούν συνήθως τουλάχιστον 300 εργαζομένους,
ii)
είτε για περίοδο 90 ημερών, τουλάχιστον σε 20, ανεξάρτητα από τον αριθμό των συνήθως απασχολουμένων στις επιχειρήσεις αυτές·
[...]».
5
Το άρθρο 2 της οδηγίας έχει ως εξής:
«1.   Όταν ο εργοδότης προτίθεται να προβεί σε ομαδικές απολύσεις, υποχρεούται να πραγματοποιεί, εγκαίρως, διαβουλεύσεις με τους εκπροσώπους των εργαζομένων με σκοπό την επίτευξη συμφωνίας.
2.   Οι διαβουλεύσεις αφορούν τουλάχιστον τις δυνατότητες αποφυγής ή μείωσης των ομαδικών απολύσεων, καθώς και τις δυνατότητες άμβλυνσης των συνεπειών, δια της προσφυγής σε συνοδευτικά κοινωνικά μέτρα με σκοπό τη βοήθεια για την επαναπασχόληση ή τον αναπροσανατολισμό των απολυομένων εργαζομένων.
Τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέψουν ότι οι εκπρόσωποι των εργαζομένων μπορούν να προσφεύγουν σε εμπειρογνώμονες, σύμφωνα με τις εθνικές νομοθεσίες ή/και πρακτικές.
3.   Για να μπορέσουν οι εκπρόσωποι των εργαζομένων να διατυπώσουν εποικοδομητικές προτάσεις, ο εργοδότης οφείλει, εγκαίρως, κατά τη διάρκεια των διαβουλεύσεων:
α)
να τους παρέχει όλες τις χρήσιμες πληροφορίες και
β)
εν πάση περιπτώσει, να τους ανακοινώνει εγγράφως:
i)
τους λόγους του σχεδίου απολύσεων,
ii)
τον αριθμό και τις κατηγορίες των υπό απόλυση εργαζομένων,
iii)
τον αριθμό και τις κατηγορίες των συνήθως απασχολούμενων εργαζομένων,
iv)
την περίοδο κατά την οποία πρόκειται να γίνουν οι απολύσεις,
v)
τα προβλεπόμενα κριτήρια για την επιλογή των εργαζομένων που θα απολυθούν, εφόσον οι εθνικές νομοθεσίες ή/και πρακτικές αποδίδουν τη σχετική αρμοδιότητα στον εργοδότη,
[...]
Ο εργοδότης οφείλει να διαβιβάζει στην αρμόδια αρχή αντίγραφο τουλάχιστον των στοιχείων της γραπτής ανακοίνωσης που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο, στοιχείο β) σημεία i) έως v).»
6
Το άρθρο 3, παράγραφος 1, πρώτο και τέταρτο εδάφιο, της οδηγίας ορίζει τα εξής:
«Ο εργοδότης υποχρεούται να κοινοποιεί εγγράφως στην αρμόδια δημόσια αρχή κάθε σχεδιαζόμενη ομαδική απόλυση.
[...]
Η κοινοποίηση πρέπει να περιέχει κάθε χρήσιμη πληροφορία σχετικά με τη σχεδιαζόμενη ομαδική απόλυση, και τις διαβουλεύσεις με τους εκπροσώπους των εργαζομένων, που προβλέπονται στο άρθρο 2, και ιδίως τους λόγους της απολύσεως, τον αριθμό των υπό απόλυση εργαζομένων, τον αριθμό των συνήθως απασχολουμένων και την περίοδο μέσα στην οποία πρόκειται να πραγματοποιηθούν οι απολύσεις.»
7
Κατά το άρθρο 4, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας 98/59:
«1.   Οι ομαδικές απολύσεις το σχέδιο των οποίων έχει κοινοποιηθεί στην αρμόδια δημόσια αρχή, ισχύουν το ενωρίτερο 30 ημέρες από την κοινοποίηση που προβλέπεται στο άρθρο 3 παράγραφος 1, με την επιφύλαξη των διατάξεων που διέπουν τα κατά περίπτωση δικαιώματα ως προς την προθεσμία προειδοποιήσεως.
Τα κράτη μέλη δύνανται να παρέχουν στην αρμόδια αρχή την ευχέρεια συντομεύσεως της αναφερόμενης στο προηγούμενο εδάφιο προθεσμίας.
2.   Η αρμόδια δημόσια αρχή χρησιμοποιεί την προθεσμία, που αναφέρεται στην παράγραφο 1, για να εξεύρει λύσεις στα προβλήματα που δημιουργούνται από τις σχεδιαζόμενες ομαδικές απολύσεις.»
8
Το άρθρο 6 της οδηγίας προβλέπει τα εξής:
«Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι εκπρόσωποι των εργαζομένων ή/και οι εργαζόμενοι να έχουν τη δυνατότητα προσφυγής σε διοικητικές ή/και δικαστικές διαδικασίες προκειμένου να εξασφαλίζεται η τήρηση των υποχρεώσεων που προβλέπονται από την παρούσα οδηγία.»
Το γερμανικό δίκαιο
Ο αστικός κώδικας
9
Το άρθρο 134 του Bürgerliches Gesetzbuch (αστικού κώδικα) προβλέπει τα εξής:
«Δικαιοπραξία που αντιβαίνει σε απαγορευτική διάταξη νόμου είναι άκυρη εκτός εάν ο νόμος άλλως ορίζει.»
Ο νόμος περί προστασίας από τις απολύσεις
10
Το άρθρο 4 του Kündigungsschutzgesetz (νόμου περί προστασίας από τις απολύσεις), όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης (στο εξής: KSchG), ορίζει τα εξής:
«Ο εργαζόμενος ο οποίος ισχυρίζεται ότι η απόλυση είναι κοινωνικώς αδικαιολόγητη ή νομικώς ανίσχυρη για άλλους λόγους πρέπει, εντός προθεσμίας τριών εβδομάδων από την έγγραφη κοινοποίηση της απόλυσης, να ασκήσει αγωγή ενώπιον του [Arbeitsgericht (δικαστηρίου εργατικών διαφορών)] ζητώντας να αναγνωριστεί ότι η απόλυση δεν επέφερε τη λύση της σχέσης εργασίας. [...]»
11
Κατά το άρθρο 17 του KSchG:
«(1)   Ο εργοδότης υποχρεούται να προβεί σε κοινοποίηση στον οργανισμό απασχόλησης πριν απολύσει:
[...]
2.
στις εκμεταλλεύσεις που απασχολούν συνήθως τουλάχιστον 60 και λιγότερους από 500 εργαζομένους, το 10 % των συνήθως απασχολούμενων εργαζομένων ή περισσότερους από 25 εργαζομένους·
[...]
εντός χρονικού διαστήματος 30 ημερολογιακών ημερών. [...]
[...]
(3)   [...] Η κοινοποίηση κατά την παράγραφο 1 πρέπει να γίνεται εγγράφως και να περιλαμβάνει τις παρατηρήσεις του συμβουλίου εργαζομένων επί των απολύσεων. Εάν δεν διατυπωθούν παρατηρήσεις από το συμβούλιο εργαζομένων, η κοινοποίηση είναι έγκυρη εφόσον ο εργοδότης αποδείξει ότι ενημέρωσε το συμβούλιο εργαζομένων δύο τουλάχιστον εβδομάδες πριν από την υποβολή της κοινοποίησης σύμφωνα με την παράγραφο 2, πρώτη περίοδος, και εκθέσει την πρόοδο των διαβουλεύσεων. Η κοινοποίηση πρέπει να περιλαμβάνει στοιχεία αναφορικά με το όνομα του εργοδότη, την έδρα και το είδος της επιχείρησης, καθώς και τους λόγους για τις σχεδιαζόμενες απολύσεις, τον αριθμό και τις κατηγορίες των προς απόλυση και των συνήθως απασχολούμενων εργαζομένων, την περίοδο κατά την οποία πρόκειται να γίνουν οι απολύσεις και τα προβλεπόμενα κριτήρια για την επιλογή των προς απόλυση εργαζομένων. Στην κοινοποίηση πρέπει, περαιτέρω, να περιλαμβάνονται, σε συμφωνία με το συμβούλιο εργαζομένων προς τον σκοπό της τοποθέτησης του εργατικού δυναμικού, στοιχεία σχετικά με το φύλο, την ηλικία, το επάγγελμα και την υπηκοότητα των προς απόλυση εργαζομένων. [...]»
12
Το άρθρο 18, παράγραφοι 1 και 2, του KSchG προβλέπει τα εξής:
«(1)   Οι απολύσεις ως προς τις οποίες υφίσταται υποχρέωση κοινοποίησης σύμφωνα με το άρθρο 17 ισχύουν, εάν δεν έχει παρέλθει ένας μήνας από την περιέλευση της κοινοποίησης στον οργανισμό απασχόλησης, μόνον με τη σύμφωνη γνώμη του τελευταίου, η οποία μπορεί να έχει αναδρομική ισχύ ανατρέχουσα μέχρι και την ημερομηνία κατάθεσης της οικείας αίτησης.
(2)   Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο οργανισμός απασχόλησης έχει την ευχέρεια να αποφασίζει ότι οι απολύσεις ισχύουν μόνον μετά την παρέλευση προθεσμίας το πολύ δύο μηνών από την ημερομηνία κατά την οποία η κοινοποίηση περιήλθε στον οργανισμό.»
13
Το άρθρο 20, παράγραφος 1, του TKG ορίζει τα εξής:
«Οι κατά το άρθρο 18, παράγραφοι 1 και 2, αποφάσεις του οργανισμού απασχόλησης λαμβάνονται από τη διοίκησή του ή από επιτροπή (όργανο λήψης αποφάσεων). [...]»
Ο τόμος III του κώδικα κοινωνικής ασφαλίσεως
14
Κατά το άρθρο 2, παράγραφος 3, του Sozialgesetzbuch, Drittes Buch (τόμου III του κώδικα κοινωνικής ασφαλίσεως), όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης (στο εξής: SGB III):
«Οι εργοδότες ενημερώνουν εγκαίρως τους οργανισμούς απασχόλησης σχετικά με μεταβολές στην επιχείρηση οι οποίες ενδέχεται να έχουν επιπτώσεις στην απασχόληση. Η υποχρέωση αυτή αφορά ιδίως ενημερώσεις σχετικά με:
[...]
4)
σχέδια μείωσης της δραστηριότητας ή μετεγκατάστασης της επιχείρησης και τις σχετικές επιπτώσεις και
5)
σχέδια για την αποφυγή απολύσεων ή για την οργάνωση της μετάβασης των εργαζομένων σε άλλες σχέσεις εργασίας.»
15
Το άρθρο 38 του SGB III προβλέπει:
«(1)   Πρόσωπα των οποίων [...] η σχέση εργασίας λήγει οφείλουν, το αργότερο τρεις μήνες πριν από τη λήξη της σύμβασης εργασίας, να εγγραφούν στο μητρώο αναζητούντων εργασία του οργανισμού απασχόλησης, αναφέροντας τα προσωπικά τους στοιχεία και την ημερομηνία λήξης της [...] σύμβασης εργασίας. Εάν μεταξύ της λύσης της σχέσης εργασίας και της ημερομηνίας κατά την οποία λαμβάνουν γνώση αυτής μεσολαβούν λιγότερο από τρεις μήνες, υποχρεούνται να εγγραφούν στο ανωτέρω μητρώο εντός τριών ημερών από τη στιγμή που έλαβαν γνώση της ημερομηνίας λύσης της σχέσης εργασίας. Η υποχρέωση εγγραφής υφίσταται ανεξαρτήτως του εάν επιδιώκεται δικαστικώς [...] η συνέχιση της σχέσης εργασίας ή υφίσταται σχετική πρόταση εργοδότη. [...]
(1a)   Αμέσως μετά την εγγραφή στο μητρώο αναζητούντων εργασία, ο αρμόδιος οργανισμός απασχόλησης διεξάγει μια πρώτη συνέντευξη με το πρόσωπο που έχει εγγραφεί στο μητρώο σύμφωνα με την παράγραφο 1, με σκοπό την παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών και την πρόταση θέσεων εργασίας [...]».
Ο νόμος περί της οργανώσεως των δικαστηρίων εργατικών διαφορών
16
Το άρθρο 45 του Arbeitsgerichtsgesetz (νόμου περί της οργανώσεως των δικαστηρίων εργατικών διαφορών), όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης (στο εξής: ArbGG), ορίζει τα εξής:
«(1)   Στο [Bundesarbeitsgericht (Ομοσπονδιακό Δικαστήριο Εργατικών Διαφορών, Γερμανία)] συγκροτείται τμήμα μείζονος συνθέσεως (στο εξής: τμήμα μείζονος συνθέσεως)].
(2)   Το τμήμα μείζονος συνθέσεως αποφαίνεται όταν ένα τμήμα προτίθεται να αποκλίνει από την απόφαση άλλου τμήματος ή του τμήματος μείζονος συνθέσεως επί ορισμένου νομικού ζητήματος.
(3)   Η παραπομπή στο τμήμα μείζονος συνθέσεως είναι παραδεκτή μόνον εφόσον το τμήμα από την απόφαση του οποίου πρόκειται να υπάρξει απόκλιση έχει δηλώσει, κατόπιν αιτήματος του δικάζοντος τμήματος, ότι εμμένει στη νομική του άποψη. [...] Το οικείο τμήμα αποφαίνεται επί του αιτήματος και της απαντήσεως με διάταξη εκδιδόμενη υπό τη σύνθεση που απαιτείται για την έκδοση δικαστικών αποφάσεων.»
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
17
Η BL εργαζόταν από το 2012 ως κυβερνήτης αεροσκάφους στην εταιρία Luftfahrtgesellschaft Walter mbH, η οποία απασχολούσε περίπου 348 εργαζομένους.
18
Στις 15 Ιουνίου 2020 η εταιρία αυτή κίνησε, δυνάμει του άρθρου 17, παράγραφος 2, του KSchG, διαδικασία διαβούλευσης με τους εκπροσώπους του προσωπικού των κυβερνητών αεροσκαφών με αντικείμενο την απόλυσή τους.
19
Στις 30 Ιουνίου 2020 η εν λόγω εταιρία αποφάσισε να παύσει τις δραστηριότητές της με άμεση ισχύ.
20
Την 1η Ιουλίου 2020 κινήθηκε διαδικασία αφερεγγυότητας ως προς την ίδια εταιρία. Ο Dr. A ορίστηκε διαχειριστής αφερεγγυότητας.
21
Την ίδια ημέρα ο Dr. A κοινοποίησε στην αρμόδια δημόσια αρχή το σχέδιο ομαδικών απολύσεων. Η κοινοποίηση αυτή δεν συνοδευόταν από τελικές παρατηρήσεις των εκπροσώπων των εργαζομένων. Επιπλέον, όσον αφορά τη δυνατότητα, την οποία προβλέπει επικουρικώς το εθνικό δίκαιο, να επισυναφθεί έκθεση σχετικά με την πρόοδο των διαβουλεύσεων, στην κοινοποίηση αναφερόταν απλώς ότι είχε κινηθεί διαδικασία διαβούλευσης, η οποία και θα συνεχιζόταν, χωρίς ωστόσο να παρέχονται πληροφορίες σχετικά με το περιεχόμενο των συζητήσεων που έλαβαν χώρα κατά τη διάρκειά της.
22
Η αρμόδια δημόσια αρχή επιβεβαίωσε την παραλαβή της κοινοποίησης του σχεδίου ομαδικών απολύσεων, διευκρινίζοντας ότι επιβεβαίωνε «αποκλειστικά» την παραλαβή των εγγράφων που συνόδευαν την κοινοποίηση.
23
Στις αρχές Ιουλίου 2020 ο Dr. A απέλυσε το προσωπικό θαλάμου επιβατών και το προσωπικό εδάφους ως προς τα οποία δεν είχαν συσταθεί όργανα εκπροσώπησης των εργαζομένων.
24
Με έγγραφο της 29ης Ιουλίου 2020, ο Dr. A κατήγγειλε επίσης, με τρίμηνη προειδοποίηση, τις συμβάσεις εργασίας της BL και άλλων κυβερνητών αεροσκαφών στο πλαίσιο σχεδίου ομαδικών απολύσεων.
25
Στις 17 Αυγούστου 2020 η BL άσκησε αγωγή ενώπιον του Arbeitsgericht Berlin (πρωτοβάθμιου δικαστηρίου εργατικών διαφορών Βερολίνου, Γερμανία), με αίτημα, αφενός, την ακύρωση της καταγγελίας της σύμβασης εργασίας της και, αφετέρου, τη διατήρηση της σχέσης εργασίας. Προς στήριξη της αγωγής της, προέβαλε, μεταξύ άλλων, ότι δεν τηρήθηκε η διαδικασία διαβούλευσης που προβλέπει ο KSchG.
26
Με απόφαση της 30ής Σεπτεμβρίου 2020, το ανωτέρω δικαστήριο έκρινε εαυτό αναρμόδιο να εκδικάσει την αγωγή και παρέπεμψε την υπόθεση ενώπιον του Arbeitsgericht Düsseldorf (πρωτοβάθμιου δικαστηρίου εργατικών διαφορών Ντίσελντορφ, Γερμανία).
27
Με απόφαση της 26ης Νοεμβρίου 2020, το Arbeitsgericht Düsseldorf (πρωτοβάθμιο δικαστήριο εργατικών διαφορών Ντίσελντορφ) απέρριψε την αγωγή της BL με την αιτιολογία ότι είχαν τηρηθεί δεόντως τόσο η διαδικασία διαβούλευσης όσο και η διαδικασία κοινοποίησης του σχεδίου ομαδικών απολύσεων.
28
Κατά της ως άνω απόφασης η BL άσκησε έφεση η οποία απορρίφθηκε από το Landesarbeitsgericht Düsseldorf (δευτεροβάθμιο δικαστήριο εργατικών διαφορών Ντίσελντορφ, Γερμανία) με απόφαση της 28ης Οκτωβρίου 2021.
29
Η BL άσκησε αναίρεση κατά της απόφασης αυτής ενώπιον του Bundesarbeitsgericht (Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου Εργατικών Διαφορών), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου. Η υπόθεση ανατέθηκε στο έκτο τμήμα του αιτούντος δικαστηρίου (στο εξής: έκτο τμήμα).
30
Το έκτο τμήμα επισημαίνει ότι κρίσιμο για την επίλυση της διαφοράς της κύριας δίκης είναι το ζήτημα εάν η μη τήρηση της υποχρέωσης νομότυπης κοινοποίησης του σχεδίου ομαδικών απολύσεων συνεπάγεται κατ’ ανάγκην, ελλείψει εννόμων συνεπειών κατά το εθνικό δίκαιο, την ακυρότητα της καταγγελίας της σύμβασης εργασίας σε περίπτωση παράλειψης κοινοποίησης του σχεδίου ομαδικών απολύσεων ή εσφαλμένης ή ελλιπούς κοινοποίησής του. Συναφώς, το εν λόγω τμήμα αναφέρει ότι, μέχρι σήμερα, κατά τη δική του νομολογία, η έννομη συνέπεια της μη τήρησης της εν λόγω υποχρέωσης είναι η ακυρότητα της καταγγελίας των σχετικών συμβάσεων εργασίας, σύμφωνα με το άρθρο 134 του αστικού κώδικα.
31
Ειδικότερα, διευκρινίζει ότι η απορρέουσα από τη διάταξη αυτή έννομη συνέπεια είναι η συνέχιση της σχέσης εργασίας, όπερ συνεπάγεται την καταβολή αμοιβής στον εργαζόμενο έως ότου ο εργοδότης καταγγείλει εκ νέου τη σύμβαση εργασίας αφού προηγουμένως κινήσει νέα διαδικασία διαβούλευσης και κοινοποίησης εφόσον πληρούνται τα κατώτατα όρια που προβλέπει το άρθρο 17, παράγραφος 1, του KSchG.
32
Εντούτοις, το έκτο τμήμα τονίζει ότι προτίθεται να αποστεί της νομολογίας αυτής, στο μέτρο που η ακυρότητα, αν και, ως έννομη συνέπεια, συνάδει με την αρχή της πρακτικής αποτελεσματικότητας, αντιβαίνει, εντούτοις, στην αρχή της αναλογικότητας, καθόσον, αφενός, η παράλειψη κοινοποίησης του σχεδίου ομαδικών απολύσεων στην αρμόδια δημόσια αρχή δεν θα έπρεπε να έχει καμία επίπτωση στη βούληση του εργοδότη να καταγγείλει την ατομική σύμβαση εργασίας και, αφετέρου, μια τέτοια έννομη συνέπεια περιορίζει το περιθώριο εκτιμήσεως του εργοδότη κατά την καταγγελία συμβάσεων εργασίας, τούτο δε σε αντίθεση με τη νομολογία που απορρέει από την απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2016, ΑΓΕΤ Ηρακλής (C‑201/15, EU:C:2016:972, σκέψη 31).
33
Ωστόσο, λαμβανομένου υπόψη του άρθρου 45 του ArbGG, η μεταστροφή της νομολογίας είναι δυνατή μόνον εάν το δεύτερο τμήμα του Bundesarbeitsgericht (Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου Εργατικών Διαφορών) (στο εξής: δεύτερο τμήμα) συναινέσει σχετικώς, δεδομένου ότι, και κατά τη νομολογία του εν λόγω τμήματος, η εσφαλμένη κοινοποίηση σχεδίου ομαδικών απολύσεων ή η παράλειψη κοινοποίησής του συνεπάγεται την ακυρότητα της καταγγελίας των συμβάσεων εργασίας.
34
Από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι, σύμφωνα με την παράγραφο 2 του άρθρου 45 του ArbGG, όταν ένα τμήμα του αιτούντος δικαστηρίου προτίθεται να αποκλίνει από την απόφαση άλλου τμήματος ή του τμήματος μείζονος συνθέσεως επί ορισμένου νομικού ζητήματος, το τμήμα μείζονος συνθέσεως αποφαίνεται σχετικώς. Δυνάμει της παραγράφου 3 του εν λόγω άρθρου, η παραπομπή ενώπιον του τμήματος μείζονος συνθέσεως είναι παραδεκτή μόνον εάν το τμήμα από την απόφαση του οποίου πρόκειται να υπάρξει απόκλιση έχει δηλώσει, κατόπιν αιτήματος του δικάζοντος τμήματος, ότι εμμένει στη νομική του άποψη.
35
Το έκτο τμήμα αναφέρει ότι κίνησε την εν λόγω εσωτερική διαδικασία διαβούλευσης κατόπιν αιτήματος παροχής διευκρινίσεων που απηύθυνε στο δεύτερο τμήμα στις 14 Δεκεμβρίου 2023, το οποίο, εν συνεχεία, υπέβαλε στο Δικαστήριο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως στην υπόθεση C‑134/24, Tomann, σχετικά με την ερμηνεία των άρθρων 3 και 4 της οδηγίας 98/59.
36
Με την αίτηση αυτή προδικαστικής αποφάσεως, το δεύτερο τμήμα διερωτάται ως προς τη συνέχεια που πρέπει να δοθεί στην καταγγελία συμβάσεων εργασίας σε περίπτωση παράλειψης κοινοποίησης του σχεδίου ομαδικών απολύσεων, όπως προβλέπεται στην οδηγία, και ειδικότερα ως προς την υποχρέωση του εργοδότη να προβεί σε μια τέτοια κοινοποίηση.
37
Το έκτο τμήμα εκτιμά ότι, παρά την υποβολή αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως από το δεύτερο τμήμα, η προδικαστική παραπομπή στο Δικαστήριο είναι εξίσου αναγκαία και στην υπό κρίση υπόθεση προκειμένου να αποσαφηνιστούν οι έννομες συνέπειες όχι της παράλειψης κοινοποίησης του σχεδίου ομαδικών απολύσεων, όπως είναι η περίπτωση της υπόθεσης C‑134/24, Tomann, αλλά της εσφαλμένης ή ελλιπούς, ως εν προκειμένω, κοινοποίησης.
38
Συναφώς, το έκτο τμήμα υπογραμμίζει ότι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, αίτηση προδικαστικής αποφάσεως μπορεί να υποβληθεί, δυνάμει του άρθρου 267, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ, μόνον εφόσον εκκρεμεί διαφορά ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου και το τελευταίο καλείται να αποφανθεί στο πλαίσιο διαδικασίας που πρόκειται να καταλήξει στην έκδοση δικαστικής απόφασης.
39
Το έκτο τμήμα διερωτάται εάν το δεύτερο τμήμα μπορούσε παραδεκτώς να υποβάλει προδικαστικής αποφάσεως στο Δικαστήριο στο μέτρο που η επίμαχη στο πλαίσιο της εσωτερικής διαδικασίας διαβούλευσης διαφορά δεν εκκρεμεί ενώπιον του δευτέρου τμήματος, αλλά ενώπιον του έκτου τμήματος. Στο πλαίσιο της ίδιας εσωτερικής διαδικασίας διαβούλευσης, το δεύτερο τμήμα θέτει κατ’ αυτόν τον τρόπο αφηρημένα ερωτήματα, όπως αποδεικνύεται από την απουσία κατ’ αντιμωλία διαδικασίας ενώπιόν του. Επιπλέον, η απάντηση του δευτέρου τμήματος δεν εντάσσεται στο πλαίσιο διαδικασίας που πρόκειται να καταλήξει στην έκδοση δικαστικής απόφασης, δεδομένου ότι το τμήμα αυτό δεν έχει επιληφθεί της διαφοράς της κύριας δίκης.
40
Επομένως, μόνον το έκτο τμήμα θα μπορούσε να υποβάλει αίτηση προδικαστικής αποφάσεως στο Δικαστήριο, δεδομένου ότι η εσωτερική διαδικασία διαβούλευσης αποτελεί απλώς προϋπόθεση του παραδεκτού για την παραπομπή ενώπιον του τμήματος μείζονος συνθέσεως του Bundesarbeitsgericht (Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου Εργατικών Διαφορών) δυνάμει του άρθρου 45 του ArbGG.
41
Εντούτοις, χωρίς προδικαστική απόφαση του Δικαστηρίου επί της ερμηνείας του άρθρου 3, του άρθρου 4, παράγραφοι 1 έως 3, και του άρθρου 6 της οδηγίας 98/59, το δεύτερο τμήμα δεν θα είναι σε θέση να απαντήσει στο αίτημα παροχής διευκρινίσεων που του απευθύνθηκε στο πλαίσιο της εσωτερικής διαδικασίας διαβούλευσης, κατά την έννοια του άρθρου 45, παράγραφος 3, του ArbGG, πράγμα που δικαιολογεί την εκ μέρους του δευτέρου τμήματος υποβολή αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως στο Δικαστήριο με αντικείμενο την ερμηνεία της οδηγίας 98/59.
42
Με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα στην υπό κρίση υπόθεση, το οποίο είναι παρόμοιο με το τέταρτο προδικαστικό ερώτημα στην υπόθεση C‑134/24, Tomann, το έκτο τμήμα διερωτάται, αφενός, ως προς το εάν, υπό το πρίσμα της απόφασης της 13ης Ιουλίου 2023, G GmbH (C‑134/22, EU:C:2023:567, σκέψεις 34 επ.), ο σκοπός της διαδικασίας κοινοποίησης του σχεδίου ομαδικών απολύσεων στην αρμόδια δημόσια αρχή κατά το άρθρο 3 της οδηγίας 98/59, ήτοι η ενημέρωση της αρχής αυτής πριν από τις ομαδικές απολύσεις, μπορεί να θεωρηθεί ότι επιτυγχάνεται όταν η εν λόγω αρχή δεν προβάλλει αντιρρήσεις ως προς τον ελλιπή χαρακτήρα της κοινοποίησης και αφήνει κατ’ αυτόν τον τρόπο να εννοηθεί ότι η ίδια θεωρεί ότι είναι επαρκώς ενημερωμένη προκειμένου να επιτελέσει το καθήκον της να εξεύρει λύσεις στα προβλήματα που δημιουργούνται από τις σχεδιαζόμενες ομαδικές απολύσεις εντός των προθεσμιών που προβλέπει το άρθρο 4 της οδηγίας.
43
Αφετέρου, το έκτο τμήμα διερωτάται εάν ο επιδιωκόμενος με το άρθρο 3 της οδηγίας σκοπός μπορεί να θεωρηθεί ότι επιτυγχάνεται και όταν εθνική διάταξη στον τομέα της προώθησης της απασχόλησης, όπως το άρθρο 2 του SGB III, προβλέπει ότι ο εργοδότης συνεργάζεται με την αρμόδια δημόσια αρχή προκειμένου να αποφευχθούν ή να περιοριστούν οι καταστάσεις ανεργίας, ακόμη και αν η διάταξη αυτή δεν εμπίπτει στις διατάξεις σχετικά με τη διαδικασία ομαδικών απολύσεων που έχουν τυπικώς μεταφερθεί στο εσωτερικό δίκαιο με τα άρθρα 17 επ. του KSchG και/ή όταν το εθνικό δίκαιο προβλέπει ότι η εθνική αρχή απασχόλησης υποχρεούται να προβαίνει αυτεπαγγέλτως σε έρευνα στο πλαίσιο διαδικασίας ομαδικών απολύσεων.
44
Με το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, το οποίο αντιστοιχεί στα τρία πρώτα προδικαστικά ερωτήματα στην υπόθεση C‑134/24, Tomann, και υποβάλλεται για την περίπτωση αρνητικής απάντησης στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα στην υπό κρίση υπόθεση, το έκτο τμήμα, το οποίο διατυπώνει επιφυλάξεις ως προς τη θέση του δευτέρου τμήματος, ζητεί να διευκρινιστεί εάν ο σκοπός του άρθρου 3 της οδηγίας 98/59 μπορεί να θεωρηθεί ότι επιτυγχάνεται όταν η κοινοποίηση σχεδίου ομαδικών απολύσεων, η οποία είναι ελλιπής ή ανύπαρκτη, μπορεί να διορθωθεί, συμπληρωθεί ή θεραπευτεί μετά την ενημέρωση του εργαζομένου για την απόλυσή του.
45
Με το τρίτο προδικαστικό ερώτημα, το έκτο τμήμα διερωτάται ως προς τη σχέση μεταξύ του άρθρου 4, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, και του άρθρου 6 της οδηγίας 98/59, και ειδικότερα ως προς το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 6 υπό το πρίσμα του άρθρου 4, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, το οποίο προβλέπει περίοδο απαγόρευσης απολύσεων, η οποία θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι συνιστά κύρωση λόγω εσφαλμένης κοινοποίησης ή παράλειψης κοινοποίησης σχεδίου ομαδικών απολύσεων.
46
Συναφώς, το έκτο τμήμα επισημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι το άρθρο 4, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας 98/59 δεν προβλέπει καμία έννομη συνέπεια για σφάλματα κατά τη διαδικασία κοινοποίησης σχεδίου ομαδικών απολύσεων. Η προβλεπόμενη στο άρθρο αυτό περίοδος απαγόρευσης απολύσεων δεν συνιστά κύρωση, αλλά έχει ως σκοπό να παράσχει στην αρμόδια αρχή τη δυνατότητα να εξεύρει λύσεις στα προβλήματα που δημιουργούνται από τις σχεδιαζόμενες ομαδικές απολύσεις. Σε αντίθετη περίπτωση, το άρθρο 6 της οδηγίας δεν θα είχε αυτοτελή σημασία όσον αφορά τη διαδικασία κοινοποίησης.
47
Ως εκ τούτου, η έννομη συνέπεια σε περίπτωση σφαλμάτων κατά τη διαδικασία κοινοποίησης σχεδίου ομαδικών απολύσεων πρέπει να καθορίζεται από τον εθνικό νομοθέτη στο πλαίσιο των διατάξεων που αφορούν την προώθηση της απασχόλησης. Υπό το πρίσμα του άρθρου 6 της οδηγίας 98/59 και εν αναμονή της παρέμβασης του εθνικού νομοθέτη για την πρόβλεψη μιας τέτοιας έννομης συνέπειας, ο καθορισμός της εναπόκειται στα αρμόδια δικαστήρια.
48
Υπό τις συνθήκες αυτές, το έκτο τμήμα του Bundesarbeitsgericht (Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου Εργατικών Διαφορών) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Εκπληρώνεται ο σκοπός της κοινοποίησης ομαδικής απόλυσης και συνεπώς καθίσταται περιττή η κύρωση, όταν ο εθνικός οργανισμός απασχόλησης δεν αντιτάσσεται σε μία –αντικειμενικά εσφαλμένη– κοινοποίηση ομαδικής απόλυσης και επομένως θεωρεί ότι έχει ενημερωθεί επαρκώς προκειμένου να ασκήσει τα καθήκοντά του εντός των προθεσμιών του άρθρου 4 της οδηγίας [98/59];
Ισχύει τούτο σε κάθε περίπτωση όταν η εκπλήρωση του σκοπού του άρθρου 3 της οδηγίας [98/59] διασφαλίζεται με διάταξη του εθνικού δικαίου περί προωθήσεως της απασχόλησης και/ή ο εθνικός οργανισμός απασχόλησης έχει καθήκον αυτεπάγγελτης έρευνας των πραγματικών περιστατικών;
2)
Σε περίπτωση αρνητικής απάντησης στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα: μπορεί να εκπληρωθεί ο σκοπός του άρθρου 3 της οδηγίας [98/59] ακόμη και στην περίπτωση κατά την οποία η εσφαλμένη κοινοποίηση ομαδικής απόλυσης μπορεί να διορθωθεί ή να συμπληρωθεί ή, ενδεχομένως, να γίνει εκ των υστέρων σε περίπτωση παντελούς παραλείψεώς της;
3)
Εάν, σε περίπτωση εσφαλμένης κοινοποίησης ή παράλειψης κοινοποίησης ομαδικής απόλυσης, η κύρωση για τις πλημμέλειες της κοινοποίησης συνίσταται στην κατ’ άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας [98/59] απαγόρευση απόλυσης, ποιο θα είναι τότε το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 6 της οδηγίας [98/59];»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος
49
Με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί εάν το άρθρο 3 της οδηγίας 98/59 έχει την έννοια ότι ο σκοπός της κοινοποίησης σχεδίου ομαδικών απολύσεων στην αρμόδια δημόσια αρχή μπορεί να θεωρηθεί ότι επιτυγχάνεται, αφενός, όταν η αρχή αυτή δεν προβάλλει καμία αντίρρηση ως προς την εσφαλμένη ή ελλιπή κοινοποίηση και, ως εκ τούτου, θεωρεί ότι έχει επαρκώς ενημερωθεί ώστε να εξεύρει λύσεις στα προβλήματα που δημιουργούνται από τις σχεδιαζόμενες ομαδικές απολύσεις εντός της προθεσμίας του άρθρου 4, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας και, αφετέρου, όταν η εθνική νομοθεσία προβλέπει ότι ο εργοδότης συνεργάζεται με την εν λόγω αρχή προκειμένου να αποφευχθούν ή να περιοριστούν οι καταστάσεις ανεργίας και/ή η εθνική αρχή απασχόλησης υποχρεούται να διεξάγει αυτεπάγγελτη έρευνα στο πλαίσιο διαδικασίας ομαδικών απολύσεων.
50
Όσον αφορά το πρώτο σκέλος του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος, υπενθυμίζεται κατ’ αρχάς ότι ο βασικός σκοπός της οδηγίας 98/59 συνίσταται στο να πραγματοποιούνται οι ομαδικές απολύσεις κατόπιν διαβούλευσης με τους εκπροσώπους των εργαζομένων και ενημέρωσης της αρμόδιας δημόσιας αρχής (απόφαση της 13ης Ιουλίου 2023, G GmbH, C‑134/22, EU:C:2023:567, σκέψη 38 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
51
Επομένως, εφόσον πληρούνται οι ποσοτικές και χρονικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή της οδηγίας, όπως αυτές προβλέπονται στο άρθρο της 1, κάθε εργοδότης που προτίθεται να προβεί σε ομαδικές απολύσεις οφείλει να τηρεί δύο διαδικαστικές υποχρεώσεις.
52
Αφενός, δυνάμει του άρθρου 2, παράγραφος 1, της οδηγίας 98/59, ο οικείος εργοδότης υποχρεούται να πραγματοποιεί διαβουλεύσεις με τους εκπροσώπους των εργαζομένων. Σύμφωνα με το άρθρο 2, παράγραφος 2, της οδηγίας, οι διαβουλεύσεις αφορούν τουλάχιστον τις δυνατότητες αποφυγής ή μείωσης των ομαδικών απολύσεων, καθώς και τις δυνατότητες άμβλυνσης των συνεπειών, διά της προσφυγής σε συνοδευτικά κοινωνικά μέτρα με σκοπό τη βοήθεια για την επαναπασχόληση ή τον αναπροσανατολισμό των απολυομένων εργαζομένων. Ειδικότερα, σύμφωνα με το άρθρο 2, παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας, ο εργοδότης οφείλει να παρέχει στους εκπροσώπους των εργαζομένων όλες τις χρήσιμες πληροφορίες και, εν πάση περιπτώσει, να τους ανακοινώνει εγγράφως τις πληροφορίες που μνημονεύονται στο στοιχείο βʹ του εδαφίου αυτού.
53
Αφετέρου, ο εργοδότης υποχρεούται, δυνάμει του άρθρου 3, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας, να κοινοποιεί εγγράφως στην αρμόδια δημόσια αρχή κάθε σχεδιαζόμενη ομαδική απόλυση.
54
Σύμφωνα με το άρθρο 3, παράγραφος 1, τέταρτο εδάφιο, της οδηγίας, «[η] κοινοποίηση πρέπει να περιέχει κάθε χρήσιμη πληροφορία σχετικά με τη σχεδιαζόμενη ομαδική απόλυση, και τις διαβουλεύσεις με τους εκπροσώπους των εργαζομένων, που προβλέπονται στο άρθρο 2, και ιδίως τους λόγους της απολύσεως, τον αριθμό των υπό απόλυση εργαζομένων, τον αριθμό των συνήθως απασχολουμένων και την περίοδο μέσα στην οποία πρόκειται να πραγματοποιηθούν οι απολύσεις.»
55
Το άρθρο 4, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας 98/59 ορίζει ότι οι «ομαδικές απολύσεις το σχέδιο των οποίων έχει κοινοποιηθεί στην αρμόδια δημόσια αρχή», μαζί με τις μνημονευόμενες στην προηγούμενη σκέψη σχετικές πληροφορίες, ισχύουν το νωρίτερο 30 ημέρες από την κοινοποίηση αυτή, προθεσμία την οποία η εν λόγω αρχή οφείλει να χρησιμοποιήσει, κατά την παράγραφο 2 του άρθρου αυτού, για να εξεύρει λύσεις στα προβλήματα που δημιουργούνται από τις σχεδιαζόμενες ομαδικές απολύσεις.
56
Η υποχρέωση κοινοποίησης πρέπει, συνεπώς, να παρέχει στην εν λόγω αρχή τη δυνατότητα να διερευνήσει, βάσει του συνόλου των πληροφοριών που της διαβίβασε ο εργοδότης, κατά πόσον είναι δυνατό να περιοριστούν οι αρνητικές συνέπειες των ομαδικών απολύσεων με μέτρα προσαρμοσμένα στα δεδομένα της αγοράς εργασίας και της οικονομικής δραστηριότητας στο πλαίσιο των οποίων εντάσσονται οι απολύσεις αυτές (πρβλ. απόφαση της 13ης Ιουλίου 2023, G GmbH, C‑134/22, EU:C:2023:567, σκέψη 35 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
57
Επομένως, το εν λόγω άρθρο 4 εγγυάται στην παράγραφό του 1, πρώτο εδάφιο, ένα ελάχιστο χρονικό διάστημα το οποίο πρέπει να διαθέτει η αρμόδια δημόσια αρχή για να λάβει τα μέτρα που μνημονεύονται στην προηγούμενη σκέψη (απόφαση της 27ης Ιανουαρίου 2005, Junk, C‑188/03, EU:C:2005:59, σκέψη 51).
58
Επομένως, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει επιτευχθεί ο κύριος σκοπός της οδηγίας σε περίπτωση κατά την οποία ο εργοδότης δεν έχει κοινοποιήσει στην αρμόδια δημόσια αρχή το σχέδιο ομαδικών απολύσεων συμφώνως προς τις υποχρεώσεις που υπέχει από την οδηγία 98/59 και η αρχή αυτή δεν διαθέτει όλες τις χρήσιμες πληροφορίες για να εξεύρει λύσεις στα προβλήματα που δημιουργούνται από τις σχεδιαζόμενες ομαδικές απολύσεις.
59
Εν προκειμένω, υπό την επιφύλαξη εξακρίβωσης από το αιτούν δικαστήριο, από τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή του το Δικαστήριο προκύπτει ότι η κοινοποίηση του σχεδίου ομαδικών απολύσεων από τον Dr. A, την 1η Ιουλίου 2020, κατά τα εκτιθέμενα στη σκέψη 21 της παρούσας απόφασης, ήταν εσφαλμένη ή ελλιπής, καθόσον δεν περιείχε όλες τις χρήσιμες πληροφορίες περί των οποίων γίνεται λόγος στο άρθρο 3, παράγραφος 1, τέταρτο εδάφιο, της οδηγίας.
60
Συναφώς, το γεγονός ότι η αρμόδια δημόσια αρχή περιορίστηκε να βεβαιώσει την παραλαβή της εσφαλμένης ή ελλιπούς αυτής κοινοποίησης, χωρίς ωστόσο να εκφράσει γνώμη σχετικά με το κατά πόσον η κοινοποίηση αυτή ήταν σύμφωνη προς τις επιταγές της οδηγίας, δεν μπορεί προφανώς να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι η κοινοποίηση είναι παρά ταύτα σύμφωνη προς τις επιταγές της οδηγίας.
61
Βεβαίως, δεν είναι καθήκον της εν λόγω αρχής να εξετάζει την ατομική κατάσταση καθενός από τους εργαζομένους τους οποίους αφορά το σχέδιο ομαδικών απολύσεων. Εντούτοις, στο μέτρο που η δράση της αρχής αποσκοπεί στη συνολική θεώρηση των σχεδιαζόμενων ομαδικών απολύσεων (πρβλ. απόφαση της 13ης Ιουλίου 2023, G GmbH, C‑134/22, EU:C:2023:567, σκέψη 37), τυχόν εσφαλμένη ή ελλιπής κοινοποίηση θα την εμπόδιζε να εκπληρώσει το καθήκον της να εξεύρει λύσεις στα προβλήματα που δημιουργούνται από τις σχεδιαζόμενες ομαδικές απολύσεις κατά το άρθρο 4, παράγραφος 2, της οδηγίας 98/59.
62
Όσον αφορά το δεύτερο σκέλος του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος, από τις εκτιμήσεις που εκτίθενται στις σκέψεις 51 έως 55 της παρούσας απόφασης προκύπτει ότι κανένας εργοδότης δεν μπορεί να απαλλαγεί από τις διαδικαστικές υποχρεώσεις που προβλέπονται στο άρθρο 3, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, και στο άρθρο 4, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας απλώς και μόνον με τη θεραπεία μιας αρχικώς εσφαλμένης ή ελλιπούς κοινοποίησης η οποία αποτελεί απόρροια αυτεπάγγελτων ενεργειών της αρμόδιας δημόσιας αρχής δυνάμει της εφαρμοστέας εθνικής νομοθεσίας.
63
Πράγματι, διαπιστώνεται, αφενός, ότι μια τέτοια θεραπεία ενδέχεται να συνιστά παράβαση του άρθρου 4, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας, σε συνδυασμό με το άρθρο 3, παράγραφος 1, πρώτο και τέταρτο εδάφιο, αυτής, από το οποίο προκύπτει ότι η προβλεπόμενη στο άρθρο αυτό προθεσμία των 30 ημερών δεν αρχίζει να τρέχει προτού ο εργοδότης κοινοποιήσει στην αρμόδια δημόσια αρχή σχέδιο ομαδικών απολύσεων σύμφωνα με τις διατάξεις αυτές.
64
Αφετέρου, ο χρόνος που η αρμόδια δημόσια αρχή πρέπει να αφιερώσει στις αναγκαίες ενέργειες για μια τέτοια αυτεπάγγελτη θεραπεία ενδέχεται να την εμποδίσει να χρησιμοποιήσει το σύνολο της προθεσμίας των 30 ημερών για την εξεύρεση λύσεων στα προβλήματα που δημιουργούνται από τις σχεδιαζόμενες ομαδικές απολύσεις, σύμφωνα με το άρθρο 4, παράγραφος 2, της οδηγίας.
65
Επομένως, εθνική ρύθμιση η οποία απαλλάσσει κάθε εργοδότη από την υποχρέωση που υπέχει από την οδηγία 98/59 να κοινοποιεί νομοτύπως κάθε σχέδιο ομαδικών απολύσεων στην αρμόδια δημόσια αρχή δύναται να θίξει την πρακτική αποτελεσματικότητα της οδηγίας, ακόμη και αν η σχετική ρύθμιση παρέχει στην αρχή τη δυνατότητα να εξεύρει λύσεις στα προβλήματα που δημιουργούνται από τις ομαδικές απολύσεις κατά το άρθρο 4, παράγραφος 2.
66
Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των ανωτέρω σκέψεων, στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 3 της οδηγίας 98/59 έχει την έννοια ότι ο σκοπός της κοινοποίησης σχεδίου ομαδικών απολύσεων στην αρμόδια δημόσια αρχή δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι επιτυγχάνεται, αφενός, όταν η αρχή αυτή δεν προβάλλει καμία αντίρρηση ως προς την εσφαλμένη ή ελλιπή κοινοποίηση και, ως εκ τούτου, θεωρεί ότι έχει επαρκώς ενημερωθεί ώστε να εξεύρει λύσεις στα προβλήματα που δημιουργούνται από τις σχεδιαζόμενες ομαδικές απολύσεις εντός της προθεσμίας του άρθρου 4, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας και, αφετέρου, όταν η εθνική νομοθεσία προβλέπει ότι ο εργοδότης συνεργάζεται με την εν λόγω αρχή προκειμένου να αποφευχθούν ή να περιοριστούν οι καταστάσεις ανεργίας και/ή η εθνική αρχή απασχόλησης υποχρεούται να διεξάγει αυτεπάγγελτη έρευνα στο πλαίσιο διαδικασίας ομαδικών απολύσεων.
Επί του δευτέρου προδικαστικού ερωτήματος
67
Με το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί εάν το άρθρο 3 της οδηγίας 98/59 έχει την έννοια ότι ο σκοπός της κοινοποίησης του σχεδίου ομαδικών απολύσεων στην αρμόδια δημόσια αρχή μπορεί να θεωρηθεί ότι επιτυγχάνεται σε περίπτωση που τυχόν εσφαλμένη ή ελλιπής κοινοποίηση του σχεδίου αυτού μπορεί να διορθωθεί, συμπληρωθεί ή θεραπευτεί μετά την ενημέρωση του οικείου εργαζομένου για την καταγγελία της σύμβασής του εργασίας.
68
Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι, κατά πάγια νομολογία, εφόσον το υποβληθέν προδικαστικό ερώτημα αφορά την ερμηνεία ή το κύρος κανόνα του δικαίου της Ένωσης, το Δικαστήριο οφείλει κατ’ αρχήν να απαντήσει, εκτός αν προκύπτει προδήλως ότι η ερμηνεία την οποία ζητεί το εθνικό δικαστήριο ουδεμία σχέση έχει με το υποστατό ή με το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης, αν το πρόβλημα είναι υποθετικής φύσεως ή, ακόμη, αν το Δικαστήριο δεν διαθέτει τα πραγματικά και νομικά στοιχεία που είναι αναγκαία προκειμένου να δώσει χρήσιμη απάντηση στο προδικαστικό ερώτημα [απόφαση της 19ης Δεκεμβρίου 2024, Credit Suisse Securities (Europe), C‑601/23, EU:C:2024:1048, σκέψη 25 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
69
Επισημαίνεται ότι, εν προκειμένω, από τη δικογραφία που έχει στη διάθεσή του το Δικαστήριο προκύπτει ότι ο Dr. A δεν επιχείρησε να διορθώσει, να συμπληρώσει ή να θεραπεύσει την εσφαλμένη κοινοποίηση του σχεδίου ομαδικών απολύσεων που έλαβε χώρα την 1η Ιουλίου 2020.
70
Επομένως, προκύπτει προδήλως ότι η ερμηνεία του άρθρου 3 της οδηγίας 98/59 την οποία ζητεί το αιτούν δικαστήριο είναι υποθετική και ότι, ως εκ τούτου, το αιτούν δικαστήριο ζητεί στην πραγματικότητα από το Δικαστήριο να διατυπώσει συμβουλευτική γνώμη, κατά παράβαση της αποστολής του στο πλαίσιο της δικαστικής συνεργασίας που καθιερώνει το άρθρο 267 ΣΛΕΕ (πρβλ. απόφαση της 17ης Οκτωβρίου 2024, Ararat, C‑156/23, EU:C:2024:892, σκέψη 54 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
71
Επομένως, το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα είναι απαράδεκτο.
Επί του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος
72
Με το τρίτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί εάν το άρθρο 6 της οδηγίας 98/59 έχει την έννοια ότι, σε περίπτωση εσφαλμένης ή ελλιπούς κοινοποίησης σχεδίου ομαδικών απολύσεων, το γεγονός ότι δεν αρχίζει να τρέχει η κατά το άρθρο 4, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας προθεσμία των 30 ημερών συνιστά μέτρο που αποσκοπεί στην τήρηση, κατά την έννοια του άρθρου 6, της υποχρέωσης κοινοποίησης που προβλέπεται στο άρθρο 3, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας.
73
Προκαταρκτικώς, υπογραμμίζεται ότι το ζήτημα της σχέσης μεταξύ του άρθρου 4, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, και του άρθρου 6 της ίδιας οδηγίας τίθεται, μεταξύ άλλων, στην περίπτωση κατά την οποία η κοινοποίηση σχεδίου ομαδικών απολύσεων είναι εσφαλμένη ή ελλιπής, γεγονός που δικαιολογεί τη μη εφαρμογή της προθεσμίας των 30 ημερών που προβλέπει η πρώτη αυτή διάταξη έως ότου λάβει χώρα κοινοποίηση σύμφωνη με την οδηγία 98/59.
74
Το άρθρο 6 της οδηγίας 98/59 προβλέπει ότι τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι εκπρόσωποι των εργαζομένων ή/και οι εργαζόμενοι να έχουν τη δυνατότητα προσφυγής σε διοικητικές ή/και δικαστικές διαδικασίες προκειμένου να εξασφαλίζεται η τήρηση των υποχρεώσεων που προβλέπονται από την οδηγία.
75
Από το γράμμα του άρθρου αυτού προκύπτει συνεπώς ότι τα κράτη μέλη είναι υποχρεωμένα να θεσπίσουν διαδικασίες που να διασφαλίζουν την τήρηση των προβλεπόμενων από την οδηγία υποχρεώσεων. Αντίστροφα, εφόσον η οδηγία δεν εξειδικεύει περισσότερο την υποχρέωση αυτή των κρατών μελών, τα κράτη μέλη είναι ελεύθερα να ρυθμίζουν τη μορφή και τη διεξαγωγή των διαδικασιών αυτών (απόφαση της 16ης Ιουλίου 2009, Mono Car Styling, C‑12/08, EU:C:2009:466, σκέψη 34).
76
Ωστόσο, το εν λόγω άρθρο 6 δεν καθορίζει τα συγκεκριμένα μέτρα που τα κράτη μέλη οφείλουν να προβλέπουν σε περίπτωση παράβασης των διαδικαστικών υποχρεώσεων που επιβάλλει η οδηγία, αλλά τους παρέχει τη δυνατότητα να επιλέξουν τα μέτρα που είναι κατάλληλα για την επίτευξη του επιδιωκόμενου από την οδηγία σκοπού, αναλόγως των διαφόρων καταστάσεων που τυχόν ανακύπτουν, διευκρινιζομένου ότι τα μέτρα αυτά πρέπει να διασφαλίζουν πραγματική και αποτελεσματική δικαστική προστασία, σύμφωνα με το άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και να έχουν πράγματι αποτρεπτικό αποτέλεσμα (απόφαση της 5ης Οκτωβρίου 2023, Brink’s Cash Solutions, C‑496/22, EU:C:2023:741, σκέψη 45 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
77
Υπενθυμίζεται πάντως ότι, αν και η οδηγία 98/59 εναρμονίζει μόνον εν μέρει τους κανόνες για την προστασία των εργαζομένων σε περίπτωση ομαδικών απολύσεων, ο περιορισμένος αυτός χαρακτήρας της εναρμόνισης δεν σημαίνει ότι οι διατάξεις της εν λόγω οδηγίας στερούνται πρακτικής αποτελεσματικότητας (απόφαση της 16ης Ιουλίου 2009, Mono Car Styling, C‑12/08, EU:C:2009:466, σκέψη 35 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
78
Κατά συνέπεια, μολονότι τα κράτη μέλη μπορούν να διαρρυθμίζουν τις διαδικασίες με τις οποίες πρέπει να διασφαλίζεται η τήρηση των υποχρεώσεων που προβλέπει η οδηγία 98/59, η διαρρύθμιση αυτή δεν μπορεί πάντως να στερεί από τις διατάξεις της οδηγίας την πρακτική αποτελεσματικότητά τους (απόφαση της 16ης Ιουλίου 2009, Mono Car Styling, C‑12/08, EU:C:2009:466, σκέψη 36).
79
Συναφώς, επισημαίνεται, κατ’ αρχάς, ότι το άρθρο 4, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας ορίζει ότι οι ομαδικές απολύσεις το σχέδιο των οποίων έχει κοινοποιηθεί στην αρμόδια δημόσια αρχή ισχύουν το νωρίτερο 30 ημέρες από την κοινοποίηση που προβλέπεται στο άρθρο 3, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, με την επιφύλαξη των διατάξεων που διέπουν τα κατά περίπτωση δικαιώματα ως προς την προθεσμία προειδοποιήσεως. Επομένως, πρέπει να γίνει δεκτό ότι το άρθρο 4, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας προβλέπει απλώς τις έννομες συνέπειες της μη τήρησης της υποχρέωσης του εργοδότη να κοινοποιήσει νομοτύπως το σχέδιο ομαδικών απολύσεων, όσον αφορά τα δικαιώματα των οικείων εργαζομένων και των εκπροσώπων τους στο πλαίσιο της διαδικασίας ομαδικών απολύσεων.
80
Ωστόσο, το άρθρο 6 της οδηγίας 98/59 επιδιώκει διαφορετικό σκοπό. Σκοπός του είναι να διασφαλιστεί η τήρηση των διαδικαστικών υποχρεώσεων που προβλέπει η οδηγία, ιδίως της κατά άρθρο 3, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, υποχρέωσης του εργοδότη να κοινοποιεί εγγράφως και νομοτύπως στην αρμόδια δημόσια αρχή κάθε σχέδιο ομαδικών απολύσεων. Επομένως, το άρθρο αυτό αποσκοπεί στη διασφάλιση της πρακτικής αποτελεσματικότητας των διατάξεων της οδηγίας με τη θέσπιση πραγματικών, αποτελεσματικών και αναλογικών εθνικών μέτρων.
81
Εν προκειμένω, από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι το μόνο εθνικό μέτρο που το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι μπορεί να εφαρμόσει στην υπό κρίση υπόθεση, σε περίπτωση μη τήρησης των υποχρεώσεων που υπέχει ο εργοδότης στο πλαίσιο της διαδικασίας κοινοποίησης σχεδίου ομαδικών απολύσεων, θα ήταν η αναστολή της προθεσμίας προειδοποίησης για χρονικό διάστημα ίσο με εκείνο που προβλέπεται στο άρθρο 4, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας, με αποτέλεσμα να παραταθεί η σχέση εργασίας των οικείων εργαζομένων.
82
Εντούτοις, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 79 και 80 της παρούσας απόφασης, η προθεσμία των 30 ημερών που προβλέπει το άρθρο 4, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας 98/59 και τα θεσπιζόμενα κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 6 αυτής εθνικά μέτρα, σκοπός των οποίων είναι η διασφάλιση της τήρησης των υποχρεώσεων που απορρέουν από την οδηγία, επιδιώκουν διαφορετικούς σκοπούς.
83
Επομένως, η αναστολή της προθεσμίας προειδοποίησης για χρονικό διάστημα ίσο με την εν λόγω προθεσμία των 30 ημερών, σε περίπτωση εσφαλμένης ή ελλιπούς κοινοποίησης σχεδίου ομαδικών απολύσεων στην αρμόδια δημόσια αρχή, έως ότου λάβει χώρα κοινοποίηση σύμφωνη προς την εν λόγω οδηγία, αφενός, δεν μπορεί να υποκαταστήσει την απλή έννομη συνέπεια της μη τήρησης από τον εργοδότη της υποχρέωσης να κοινοποιήσει νομοτύπως το σχέδιο ομαδικών απολύσεων, σύμφωνα με το άρθρο 4, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, και, αφετέρου, δεν μπορεί, περαιτέρω, να απαλλάξει τα κράτη μέλη από την υποχρέωση να θεσπίσουν πραγματικά, αποτελεσματικά και αναλογικά μέτρα ικανά να παρακινήσουν τον εργοδότη να τηρήσει την υποχρέωση κοινοποίησης που προβλέπει το άρθρο 3, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας, κατά τρόπο ώστε να διασφαλίζεται η πρακτική αποτελεσματικότητα των διατάξεων της οδηγίας, όπως, ιδίως, η αποζημίωση των οικείων εργαζομένων.
84
Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, στο τρίτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 6 της οδηγίας 98/59 έχει την έννοια ότι, σε περίπτωση εσφαλμένης ή ελλιπούς κοινοποίησης σχεδίου ομαδικών απολύσεων, το γεγονός ότι δεν αρχίζει να τρέχει η κατά το άρθρο 4, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας προθεσμία των 30 ημερών δεν συνιστά μέτρο που αποσκοπεί στην τήρηση, κατά την έννοια του άρθρου 6, της υποχρέωσης κοινοποίησης που προβλέπεται στο άρθρο 3, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας.
Επί των δικαστικών εξόδων
85
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πέμπτο τμήμα) αποφαίνεται:
1)
Το άρθρο 3 της οδηγίας 98/59/ΕΚ του Συμβουλίου, της 20ής Ιουλίου 1998, για προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών που αφορούν τις ομαδικές απολύσεις, όπως αυτή τροποποιήθηκε με την οδηγία (ΕΕ) 2015/1794 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 6ης Οκτωβρίου 2015,
έχει την έννοια ότι:
ο σκοπός της κοινοποίησης σχεδίου ομαδικών απολύσεων στην αρμόδια δημόσια αρχή δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι επιτυγχάνεται, αφενός, όταν η αρχή αυτή δεν προβάλλει καμία αντίρρηση ως προς την εσφαλμένη ή ελλιπή κοινοποίηση και, ως εκ τούτου, θεωρεί ότι έχει επαρκώς ενημερωθεί ώστε να εξεύρει λύσεις στα προβλήματα που δημιουργούνται από τις σχεδιαζόμενες ομαδικές απολύσεις εντός της προθεσμίας του άρθρου 4, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας και, αφετέρου, όταν η εθνική νομοθεσία προβλέπει ότι ο εργοδότης συνεργάζεται με την εν λόγω αρχή προκειμένου να αποφευχθούν ή να περιοριστούν οι καταστάσεις ανεργίας και/ή η εθνική αρχή απασχόλησης υποχρεούται να διεξάγει αυτεπάγγελτη έρευνα στο πλαίσιο διαδικασίας ομαδικών απολύσεων.
2)
Το άρθρο 6 της οδηγίας 98/59, όπως αυτή τροποποιήθηκε με την οδηγία 2015/1794,
έχει την έννοια ότι:
σε περίπτωση εσφαλμένης ή ελλιπούς κοινοποίησης σχεδίου ομαδικών απολύσεων, το γεγονός ότι δεν αρχίζει να τρέχει η κατά το άρθρο 4, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας προθεσμία των 30 ημερών δεν συνιστά μέτρο που αποσκοπεί στην τήρηση, κατά την έννοια του άρθρου 6, της υποχρέωσης κοινοποίησης που προβλέπεται στο άρθρο 3, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.
(
i
)	Η ονομασία που έχει δοθεί στην παρούσα υπόθεση είναι πλασματική. Δεν αντιστοιχεί στο πραγματικό όνομα κανενός διαδίκου.