62021CJ0227_RES
Kawża C‑227/21
UAB “HA.EN.”
vs
Valstybinė mokesčių inspekcija
(talba għal deċiżjoni preliminari_imressqa mil-Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas)
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) tal‑15 ta’ Settembru 2022
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Taxxa fuq il-valur miżjud (VAT) – Direttiva 2006/112/KE – Dritt għal tnaqqis tal-VAT tal-input – Bejgħ ta’ proprjetà immobbli bejn persuni taxxabbli – Bejjiegħ li huwa s-suġġett ta’ proċedura ta’ insolvenza – Prattika nazzjonali li tikkonsisti fir-rifjut tad-dritt għal tnaqqis lix-xerrej minħabba li huwa kien jew kellu jkun jaf bid-diffikultajiet tal-bejjiegħ li jħallas il-VAT tal-output dovuta – Frodi u abbuż ta’ dritt – Kundizzjonijiet”
Armonizzazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet fiskali – Sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud – Tnaqqis tat-taxxa tal-input imħallsa – Dritt għal tnaqqis – Rifjut tad-dritt għal tnaqqis– Ammissibbiltà – Kundizzjonijiet – Tranżazzjoni implikata fi frodi jew abbuż relatat mat-taxxa fuq il-valur miżjud – Persuna taxxabbli li taf jew kellha tkun taf bl-eżistenza ta’ frodi – Stabbiliment b’mod suffiċjenti fid-dritt ta’ elementi oġġettivi li juru dan l-għarfien
(Direttiva tal-Kunsill 2006/112)
(ara l-punti 25 sa 28)
Riżorsi proprji tal-Unjoni Ewropea – Protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Unjoni – Ġlieda kontra l-frodi u attivitajiet illegali oħra – Kunċett ta’ frodi li tippreġudika l-interessi finanzjarji tal-Unjoni – Kull att jew ommissjoni intenzjonali li jippreġudika d-dħul li ġej mill-applikazzjoni ta’ rata uniformi għall-bażi armonizzata tat-taxxa fuq il-valur miżjud iddeterminata skont ir-regoli tal-Unjoni – Inklużjoni
(Artikolu 325(1) TFUE; Konvenzjoni dwar il-protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Komunitajiet Ewropej, Artikolu 1; Direttiva tal-Kunsill 2006/112)
(ara l-punti 30, 31)
Riżorsi proprji tal-Unjoni Ewropea – Protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Unjoni – Ġlieda kontra l-frodi u attivitajiet illegali oħra – Persuna taxxabbli li debitament issodisfat l-obbligi ta’ dikjarazzjoni tagħha fil-qasam tat-taxxa fuq il-valur miżjud – Ommissjoni ta’ ħlas tat-taxxa debitament iddikjarata – Assenza ta’ frodi tat-taxxa – Natura intenzjonali jew le tal-ommissjoni– Assenza ta’ effett
(Direttiva tal-Kunsill 2006/112)
(ara l-punt 32)
Armonizzazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet fiskali – Sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud – Tnaqqis tat-taxxa tal-input imħallsa – Oriġini u skop tad-dritt ta’ tnaqqis – Prinċipju ta’ newtralità fiskali – Bejgħ ta’ proprjetà immobbli bejn persuni taxxabbli – Bejjiegħ li huwa s-suġġett ta’ proċedura ta’ insolvenza – Xerrej li jaf jew li kellu jkun jaf bid-diffikultajiet tal-bejjiegħ li jħallas it-taxxa tal-output dovuta – Prattika nazzjonali li tirrifjuta d-dritt għal tnaqqis lix-xerrej – Inammissibbiltà
(Direttiva tal-Kunsill 2006/112, Artikolu 168(a))
(ara l-punti 33 sa 36, 38, 40, 42 sa 47 u d-dispożittiv)
Sunt
F’Settembru 2007, kumpannija Litwana kienet kisbet, għal attività ta’ żvilupp ta’ proprjetà immobbli, self mingħand bank Litwan. Dan is-self kien iggarantit b’ipoteka kkostitwita fuq porzjon ta’ art li tinsab f’Vilnjus (il-Litwanja), li fuqha kien jinsab bini mhux komplut.
Permezz ta’ kuntratt ta’ trasferiment ta’ kreditu konkluż f’Novembru 2015, il-kumpannija HA.EN. ħadet, bi ħlas, il-krediti tas-somom li jirriżultaw minn dan is-self kif ukoll l-ipoteka konvenzjonali. Waqt il-konklużjoni ta’ dan il-kuntratt, HA.EN. ikkonfermat, b’mod partikolari, li hija kienet saret taf bis-sitwazzjoni ekonomika u finanzjarja kif ukoll bl-istatus legali tal-kumpannija bejjiegħa, u li hija kienet taf li din kienet insolventi u li kienet pendenti proċedura ta’ insolvenza ġudizzjarja fil-konfront tagħha.
Peress li l-irkant, ippubblikat permezz ta’ att ta’ marixxall tal-qorti fix-xahar ta’ Mejju 2016, tal-proprjetà immobbli li fuqha HA.EN. kellha l-ipoteka ma rnexxiex, HA.EN. aċċettat il-proposta li saritilha sabiex tieħu lura l-proprjetà għall-ammont inizjali tal-prezz, li temm parti mid-djun tagħha. B’hekk, il-proprjetà tal-proprjetà immobbli ġiet ittrasferita lilha għas-somma totali ta’ EUR 5468000, jiġifieri ammont ta’ EUR 4519 008.26 miżjud b’taxxa fuq il-valur miżjud (VAT) ta’ EUR 948 991.74. Il-fattura ta’ din it-tranżazzjoni ġiet irreġistrata fil-kontijiet rispettivi taż-żewġ partijiet għat-trasferiment. Peress li l-kumpannija bejjiegħa sussegwentement ġiet iddikjarata falluta, hija qatt ma ħallset il-VAT tal-output lit-Teżor.
Min-naħa tagħha, HA.EN. talbet lill-amministrazzjoni fiskali tirrimborsaha l-eċċess tal-VAT li jirriżulta mit-tnaqqis tal-VAT tal-input, jiġifieri EUR 948 991.74. Madankollu, l-amministrazzjoni fiskali qieset li, billi kkonkludiet it-tranżazzjoni ta’ akkwist tal-proprjetà immobbli inkwistjoni meta hija kienet taf jew kellha tkun taf li l-bejjiegħ ma kienx ser iħallas lit-Teżor l-VAT iġġenerata minn din it-tranżazzjoni, HA.EN. kienet aġixxiet b’mala fide u wettqet abbuż ta’ dritt. Għal din ir-raġuni, l-amministrazzjoni fiskali rrifjutatilha d-dritt li tnaqqas din il-VAT tal-input.
Fl-ewwel istanza, il-qrati Litwani taw raġun lill-amministrazzjoni fiskali. Issa, adita fl-appell minn HA.EN., il-Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Suprema tal-Litwanja) tesprimi dubji dwar l-ammissibbiltà, mill-perspettiva tad-dritt tal-Unjoni, ta’ prattika tal-amministrazzjoni fiskali li tikkonsisti fir-rifjut tat-tnaqqis tal-VAT f’każijiet bħal f’dan il-każ.
Min-naħa tagħha, adita b’talba għal deċiżjoni preliminari, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fis-sentenza tagħha, li d-Direttiva 2006/112 (
1
), moqrija fid-dawl tal-prinċipju ta’ newtralità fiskali, tipprekludi prattika nazzjonali bħall-prattika Litwana, li tikkonsisti, fil-kuntest tal-bejgħ ta’ proprjetà immobbli bejn persuni taxxabbli, f’li tirrifjuta lix-xerrej id-dritt għal tnaqqis tal-VAT tal-input imħallsa minħabba s-sempliċi fatt li dan kien jaf jew kellu jkun jaf li l-bejjiegħ kien f’diffikultà finanzjarja, jew f’sitwazzjoni ta’ insolvenza, u li dan il-fatt jista’ jkollu l-konsegwenza li dan tal-aħħar ma kienx ser iħallas jew setgħa ma jħallas il-VAT lit-Teżor.
Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti tal‑Ġustizzja
Preliminarjament, il-Qorti tal-Ġustizzja tfakkar li d-dritt għat-tnaqqis tal-VAT tal-input jikkostitwixxi prinċipju fundamentali tas-sistema komuni tal-VAT, li jiggarantixxi n-newtralità fir-rigward tal-oneru fiskali ta’ kull attività ekonomika suġġetta għall-VAT, u li dan id-dritt ma jistax, bħala prinċipju, jiġi limitat. Madankollu, l-individwi ma jistgħux, b’mod frawdolenti jew abbużiv, jinvokaw normi tad-dritt tal-Unjoni. Għalhekk, jekk jiġi stabbilit b’mod suffiċjenti fid-dritt, fid-dawl ta’ elementi oġġettivi, li d-dritt għal tnaqqis huwa invokat b’mod frawdolenti jew abbużiv, l-awtoritajiet u l-qrati nazzjonali għandhom jirrifjutaw il-benefiċċju tad-dritt għal tnaqqis.
F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja, l-ewwel nett tqis li persuna taxxabbli debitriċi ta’ dejn eżekuttiv li hija kkonfrontata b’diffikultajiet finanzjarji, li tbigħ, fil-kuntest ta’ proċedura ta’ bejgħ forzat organizzata mil-liġi, wieħed mill-oġġetti tagħha sabiex tiġbor id-dejn tagħha, imbagħad tiddikjara l-VAT dovuta f’dan ir-rigward, iżda sussegwentement ma tistax, minħabba dawn id-diffikultajiet, tħallas, kompletament jew parzjalment, l-imsemmija VAT, minħabba dan il-fatt biss, ma hijiex ħatja ta’ frodi tal-VAT. Konsegwentement, ma jistax, iktar u iktar, f’tali ċirkustanzi, jiġi kkritikat lix-xerrej ta’ tali beni li kien jaf jew kellu jkun jaf li, bl-akkwist ta’ dan l-oġġett, huwa kien qed jipparteċipa fi tranżazzjoni involuta fi frodi tal-VAT.
Sussegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja tfakkar iż-żewġ kundizzjonijiet li, fil-qasam tal-VAT, għandhom jiġu ssodisfatti għall-finijiet tal-konstatazzjoni tal-eżistenza ta’ prattika abbużiva: it-tranżazzjonijiet inkwistjoni għandhom ikollhom bħala riżultat il-kisba ta’ vantaġġ fiskali li l-għoti tiegħu jmur kontra l-għan imfittex mid-Direttiva dwar il-VAT, u minn numru ta’ elementi oġġettivi għandu jirriżulta li l-għan essenzjali ta’ dawn it-tranżazzjonijiet huwa limitat għall-kisba ta’ dan il-vantaġġ fiskali.
Dwar dan il-punt, il-Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata li l-eżistenza stess tal-possibbiltà offruta lill-Istati Membri mid-Direttiva dwar il-VAT li jirrikorru għall-mekkaniżmu tal-awtolikwidazzjoni, li jippermetti t-trasferiment tal-piż tal-VAT fuq il-persuna taxxabbli destinatarja tat-tranżazzjoni suġġetta għal din it-taxxa, u dan b’mod partikolari fil-każijiet bħal f’dan il-każ, turi li l-leġiżlatur tal-Unjoni ma kkunsidrax it-tnaqqis tal-VAT imħallsa mix-xerrej ta’ proprjetà immobbli fil-kuntest ta’ proċedura ta’ bejgħ forzat bħala kuntrarju għall-għanijiet tad-Direttiva dwar il-VAT. Barra minn hekk, ma jistax jiġi dedott biss mid-diffikultajiet finanzjarji tad-debitur li jara l-proprjetà tiegħu mibjugħa permezz ta’ eżekuzzjoni forzata bl-intenzjoni illegali tiegħu li ma jħallasx il-VAT. Għaldaqstant, fuq din il-bażi biss, ma jistax jiġi kkunsidrat li, billi wettaq tranżazzjoni kummerċjali miegħu, ix-xerrej ta’ dan l-oġġett iwettaq abbuż ta’ dritt.
F’ċirkustanzi bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, it-tkomplija tal-proprjetà immobbli mill-kreditur tista’ essenzjalment tkun motivata mir-rieda tiegħu li jirkupra l-kreditu kollu tiegħu jew parti minnu permezz ta’ mezzi legali għad-dispożizzjoni tiegħu, bħal proċedura ta’ bejgħ forzat. Fid-dawl tal-għan a priori leġittimu li din il-proċedura ssegwi, it-teħid lura inkwistjoni ma tistax tiġi assimilata ma’ skema purament artifiċjali, nieqsa mir-realtà ekonomika u mwettqa bl-għan biss li jinkiseb vantaġġ fiskali.
Fl-aħħar nett, il-Qorti tal-Ġustizzja tikkunsidra l-prattika Litwana inkwistjoni f’dan il-każ li tmur kontra l-prinċipju ta’ newtralità fiskali, sa fejn timplika li x-xerrejja ta’ beni immobbli għandhom ibatu l-piż tal-VAT tal-input imħallsa, u dan iktar u iktar peress li r-Repubblika tal-Litwanja għażlet li ma teżerċitax il-fakultà li tistabbilixxi, fil-każ inkwistjoni, mekkaniżmu ta’ awtolikwidazzjoni intiż ġustament sabiex jikkumpensa r-riskju ta’ insolvenza tad-debitur tal-VAT. Barra minn hekk, tali prattika tista’ tirrestrinġi ċ-ċirku tax-xerrejja potenzjali u, għaldaqstant, tmur kontra l-għan imfittex mill-proċedura ta’ bejgħ forzat, jiġifieri t-twettiq ottimali tal-assi tad-debitur sabiex jissodisfa bl-aħjar mod il-kredituri tiegħu. Barra minn hekk, hija intiża sabiex tiżola l-operaturi ekonomiċi li jkollhom diffikultajiet finanzjarji u tostakola l-kapaċità tagħhom li jwettqu tranżazzjonijiet, bi ksur tal-prinċipju ta’ newtralità fiskali, peress li dan jipprekludi d-distinzjonijiet bejn persuni taxxabbli skont is-sitwazzjoni finanzjarja tagħhom.
(
1
)	Direttiva tal-Kunsill 2006/112/KE tat‑28 ta’ Novembru 2006 dwar is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud (ĠU 2006, L 347, p. 1, rettifika fil-ĠU 2007, L 335, p. 60, iktar ’il quddiem id-“Direttiva dwar il-VAT”).