Inhoudsindicatie: Bevoegdheidsincident. Eiseres (Ned.bedrijf) vordert
van gedaagde (Belgisch bedrijf) nakoming van de door hen gesloten
mondelinge overeenkomst en doet een beroep op haar algemene
voorwaarden met de daarin opgenomen forumkeuzebeding. Gedaagde
werpt tijdig een exceptie van onbevoegdheid op, en stelt dat de
Nederlandse rechter onbevoegd is ogv art 23 EEX-Vo en art. 5 EEX-
verdrag. Ogv art 23 EEX-Vo is vast komen te staan dat er geen
forumkeuzeovereenkomsst is gesloten tussen partijen. Nu er geen
geldige rechtskeuze is gemaakt geldt de hoofdregel voor art 2 EEX-Vo
op grond waarvan de Belgische rechter bevoegd is kennis te nemen van
de vorderingen in de hoofdzaak. Het beroep op art. 5 EEX-verdrag c.q. 5
EEX-Vo gaat niet op.
Uitspraak
RECHTBANK DORDRECHT
Sector civiel recht
zaaknummer: 72529/ HA ZA 08-2027
vonnis in het incident van 18 juni 2008
in de zaak van
de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid [eiseres],
gevestigd te Werkendam, eiseres in de hoofdzaak, verweerster in het
incident, procureur: mr. A.Th. de Haan, tegen de vennootschap naar
Belgisch recht, [gedaagde], gevestigd te Heusden (België), gedaagde in
de hoofdzaak, eiseres in het incident, procureur: mr. V.J. Groot.
Partijen worden hieronder aangeduid als [eiseres] en [gedaagde].
1. Het procesverloop
1.1. De rechtbank heeft kennis genomen van de volgende processtukken:
- dagvaarding van 27 november 2007,
- incidentele conclusie houdende onbevoegdheidincident en tevens
conclusie van antwoord,
- conclusie van antwoord in het bevoegdheidsincident,
- de door beide partijen overgelegde stukken.
2. De vaststaande feiten
2.1 Tussen [eiseres] en [gedaagde] is te België een mondelinge
overeenkomst gesloten.
2.2 [eiseres] heeft op of omstreeks oktober 2006 aan [gedaagde] diverse
producten geleverd welke [gedaagde] heeft ontvangen en behouden
waarna [eiseres] [gedaagde] een factuur heeft toegezonden d.d. 12
oktober 2006 - met het nummer: 261822- voor een bedrag van €
4.387,84.
2.3 Op bovengenoemde factuur staat onder meer het volgende vermeld:
“Op al onze transacties en aanbiedingen zijn onze algemene voorwaarden
van toepassing. Een exemplaar van onze voorwaarden wordt u op verzoek
kosteloos toegestuurd. De voorwaarden zijn gedeponeerd bij de kamer
van koophandel te Tilburg onder nummer 18127523”.
2.4 Artikel 22 van de algemene voorwaarden van [eiseres] (hierna te
noemen: algemene voorwaarden) luidt als volgt:
“1. De rechter in de vestigingsplaats van gebruiker is bij uitsluiting
bevoegd van geschillen kennis te nemen, tenzij de kantonrechter bevoegd
is. Niettemin heeft gebruiker het recht geschillen voor te leggen aan de
volgens de wet bevoegde rechter.”
2.5 Artikel 23 van de algemene voorwaarden luidt als volgt:
“Toepasselijk recht
1. Op elke overeenkomst tussen gebruiker en de koper is Nederlands
recht van toepassing. Het Weens Koopverdrag is uitdrukkelijk uitgesloten.”
3. De vordering
De vordering in de hoofdzaak
3.1 [eiseres] vordert om [gedaagde] bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad,
te veroordelen om aan [eiseres] tegen behoorlijk bewijs van kwijting te
betalen een bedrag ad € 5.309,73 te vermeerderen met de wettelijke
rente ex artikel 6: 119a BW over € 4.387,84, berekend vanaf 23 augustus
2007 tot de dag der algehele voldoening en [gedaagde], eveneens
uitvoerbaar bij voorraad, te veroordelen in de kosten van het geding.
Zij stelt daartoe, naast de vaststaande feiten, het volgende.
3.2 Op de met [gedaagde] gesloten koopovereenkomst zijn de algemene
voorwaarden van [eiseres] van toepassing.
3.3 Na het verstrijken van de betalingstermijn van voornoemde factuur
is [gedaagde] door [eiseres] meermalen schriftelijk aangemaand tot
betaling over te gaan, waarna zij in gebreke is gesteld.
3.4 Op grond van artikel 23 EEX-Vo jo artikel 22 van de algemene
voorwaarden is de rechter te Dordrecht bevoegd om van het onderhavige
geschil kennis te nemen.
3.5 Op grond van artikel 3 van het Verdrag inzake het recht dat van
toepassing is op verbintenissen uit overeenkomst (hierna te noemen:
EVO) jo 23 van de algemene voorwaarden is Nederlands recht van
toepassing op de overeenkomst tussen partijen.
exceptie van onbevoegdheid
3.6 Voor alle weren heeft [gedaagde] een exceptie van onbevoegdheid
opgeworpen en geconcludeerd dat de rechtbank zich onbevoegd dient
te verklaren om van de vordering van [eiseres] kennis te nemen, met
verwijzing van de zaak naar de Belgische rechtbank van Koophandel te
Gent.
3.7 [gedaagde] stelt dat er geen forumkeuzebeding in de zin van artikel
23 EEX-Vo is overeengekomen nu zij de algemene voorwaarden met het
daarin opgenomen forumkeuzebeding niet heeft aanvaard. Noch bij het
sluiten van de tussen partijen tot stand gekomen overeenkomst, noch
bij de uitvoering van deze overeenkomst zijn de algemene voorwaarden
aan haar medegedeeld of is er enig document hierover opgemaakt. Nu
de factuur –waarop wordt verwezen naar de algemene voorwaarden-
pas na de volledige transactie werd uitgereikt aan [gedaagde], kan zij
de daarin opgenomen algemene voorwaarden niet hebben aanvaard en
kunnen deze daardoor geen deel uitmaken van de inmiddels uitgevoerde
overeenkomst.
3.8 Op grond van artikel 5 lid 1 Europees Bevoegdheids- en
Executieverdrag van 27 september 1968, Trb. 1969, 101(hierna te
noemen EEX-Verdrag) en artikel 5 lid 1 EEX-Vo is de rechtbank van
Koophandel te Gent (België) bij uitsluiting bevoegd om kennis te nemen
van het geschil in de hoofdzaak nu dat de rechtbank van de plaats is waar
de verkochte zaak geleverd is.
3.9 Nu er geen rechtsgeldige rechtskeuze kan worden voorgelegd,
dient de algemene regel gehanteerd te worden inhoudende dat de
overeenkomst wordt beheerst door het recht van het land waarmee zij
het nauwst verbonden is, te weten België. Immers, de totstandkoming en
uitvoering/levering van de overeenkomst heeft in België plaatsgevonden.
Nederlands recht is aldus niet van toepassing.
Verweer in het incident
3.10 De conclusie van [eiseres] strekt tot de bevoegdheidsverklaring van
de rechtbank Dordrecht op grond van artikel 23 EEX-Vo jo artikel 22 van
de toepasselijke algemene voorwaarden.
Zij voert als verweer het volgende aan:
3.11 Voor de vraag of de algemene voorwaarden van toepassing zijn,
is het niet van belang of de algemene voorwaarden aan [gedaagde] ter
hand waren gesteld. Immers, [gedaagde] heeft nimmer geprotesteerd
tegen de verwijzing van [eiseres] op haar factuur naar de toepasselijkheid
van haar algemene voorwaarden waardoor zij deze voorwaarden door
haar stilzwijgen heeft aanvaard. [eiseres] mocht hierop gerechtvaardigd
vertrouwen ex artikel 3: 35 BW. Temeer nu [gedaagde] pas op 13 juni
2007 inhoudelijk verweer heeft gevoerd tegen de factuur d.d. 12 oktober
2006.
4. Beoordeling in het incident
4.1 De exceptie van onbevoegdheid is voor alle weren en daarmee tijdig
opgeworpen.
Artikel 23 EEX-Vo
4.2 Voor het aannemen van een geldige forumkeuze eist artikel 23
EEX-Vo dat de overeenkomst tot aanwijzing van een bevoegde rechter
gesloten dient te worden hetzij (a) bij een schriftelijke overeenkomst,
hetzij bij een schriftelijk bevestigde mondelinge overeenkomst, (b) hetzij
in een vorm die toegelaten wordt door de handelwijzen die tussen partijen
gebruikelijk zijn, (c) hetzij, in de internationale handel, in een vorm die
overeenstemt met een gewoonte waarvan partijen op de hoogte zijn
of hadden behoren te zijn en die in de internationale handel algemeen
bekend is en door partijen bij dergelijke overeenkomsten in de betrokken
handelsbranche doorgaans in acht worden genomen.
4.3 Vast staat dat partijen mondeling een overeenkomst hebben gesloten.
In geval van een mondelinge overeenkomst is er sprake van een
rechtsgeldige forumkeuze, indien de overeenkomst door de wederpartij
schriftelijk wordt aanvaardt. De enkele toezending op zichzelf valt niet
aan te merken als een forumkeuzeovereenkomst in de zin van artikel
23 lid 1 onder a EEX-Vo nu hieruit niet valt af te leiden dat over het
forumkeuzebeding een wilsovereenstemming -die duidelijk en nauwkeurig
tot uitdrukking komt- heeft bestaan tussen partijen. Niet van belang is
dat [gedaagde] indertijd geen bezwaar heeft gemaakt tegen de algemene
voorwaarden en de daarin opgenomen forumkeuzeovereenkomst.
4.4 Niet aan de orde is of de forumkeuzeovereenkomst geacht moet
worden in een andere door artikel 23 EEXVo toegelaten vorm te zijn tot
stand gekomen nu niet is gebleken dat de overeenkomst een onderdeel
uit heeft gemaakt van lopende handelsbetrekkingen tussen partijen daar
tussen partijen onbetwist vaststaat dat zij voor het eerst zaken met elkaar
hebben gedaan. Daarnaast is niet door partijen gesteld noch bewezen dat
een dergelijk beding in de betrokken handelsbranche een gebruik vormt
en het beding is aanvaard in een vorm die de partijen kennen of geacht
worden te kennen in de zin van artikel 23 lid 1 onder c EEX-Vo. In het
onderhavige geval mag er aldus niet van uit worden gegaan dat er sprake
is van een stilzwijgende aanvaarding, te weten een vermoeden van een
daadwerkelijke wilsovereenstemming tussen partijen.
4.5 Het verweer van [eiseres] dat [gedaagde] de toepasselijkheid van
de algemene voorwaarden –waaronder het forumkeuzebeding- heeft
aanvaard en dat zij daar op grond van 3: 35 BW op mocht vertrouwen
treft op grond van het vorenstaande geen doel. Nu de EEX-Vo tussen
partijen rechtstreekse werking toekomt, doet [eiseres] ten onrechte
een beroep op het nationale recht en dan met name op een artikel dat
betrekking heeft op het ontstaan van overeenkomsten.
Artikel 5 lid 1 EEX-Verdrag en artikel 5 lid 1 EEX-Vo
4.6 Nu in onderhavige zaak het forumkeuzebeding niet toepasselijk is en
er geen geldige rechtskeuze is gemaakt, geldt de hoofdregel van artikel 2
EEX-Vo. Artikel 2 lid 1 EEX-Vo luidt als volgt:
“Onverminderd deze verordening worden zij die woonplaats hebben op
het grondgebied van een lidstaat, ongeacht hun nationaliteit, opgeroepen
voor de gerechten van die lidstaat”.
4.7 De hoofdregel van artikel 2 EEX-Vo kan slechts door alternatieve
bevoegdheidsbepalingen opzij worden gezet. Nu niet is gebleken dat
in het onderhavige geval alternatieve bevoegdheidsbepalingen gelden,
dient niet artikel 5 lid 1 EEX-Verdrag dan wel 5 lid 1 EEX-Vo toegepast te
worden, maar artikel 2 EEX-Vo op grond waarvan de Belgische rechter
bevoegd is kennis te nemen van de door [eiseres] ingestelde vordering.
Toepasselijk recht
4.8 Ondanks dat [eiseres] zich op het standpunt heeft gesteld dat op
grond van artikel 3 EVO jo 23 algemene voorwaarden Nederlands recht
toegepast dient te worden, zal de rechtbank zich niet uitlaten over
het toepasselijke recht nu vast staat dat het forumkeuzebeding niet
rechtsgeldig is en de Belgische rechter bevoegd is kennis te nemen van de
vorderingen van [eiseres].
4.9 De rechtbank zal zich gelet op het vorenstaande onbevoegd verklaren
tot kennisname van de vorderingen van [eiseres].
4.10 [eiseres] dient, als de in het ongelijk gestelde partij, de kosten van
dit incident te dragen.
5. De beslissing
De rechtbank:
In het incident
5.1 wijst de vordering toe en verklaart zich onbevoegd van het geschil in
de hoofdzaak kennis te nemen;
5.2 veroordeelt [eiseres], uitvoerbaar bij voorraad, in de kosten van dit
incident, aan de zijde van [gedaagde], tot aan deze uitspraak begroot op
nihil aan verschotten en € 452, = aan salaris van de procureur;
Dit vonnis is gewezen door mr. M.I. Blagrove en uitgesproken ter
openbare terechtzitting van woensdag 18 juni 2008.