62023CO0026
ΔΙΑΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ
της 27ης Ιουλίου 2023 (
*1
)
«Αίτηση αναιρέσεως – Ευρωπαϊκή πρωτοβουλία πολιτών “Minority SafePack” – Αίτηση παρεμβάσεως – Άρθρο 40, δεύτερο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Συμφέρον στην επίλυση της διαφοράς – Αποδοχή»
Στην υπόθεση C‑26/23 P,
με αντικείμενο αίτηση αναιρέσεως δυνάμει του άρθρου 56 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ασκήθηκε στις 21 Ιανουαρίου 2023,
Citizens’ Committee of the European Citizens’ Initiative «Minority SafePack – one million signatures for diversity in Europe», εκπροσωπούμενη από τον T. Hieber, Rechtsanwalt,
αναιρεσείουσα,
όπου οι λοιποί διάδικοι είναι:
η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τις I. Rubene, E. A. Stamate και τον C. Urraca Caviedes,
καθής πρωτοδίκως,
η Ουγγαρία, εκπροσωπούμενη από τον M. Z. Fehér και την K. Szíjjártó,
η Ελληνική Δημοκρατία,
η Σλοβακική Δημοκρατία,
παρεμβαίνουσες πρωτοδίκως,
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ,
έχοντας υπόψη την πρόταση του εισηγητή δικαστή, S. Rodin,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα A. M. Collins,
εκδίδει την ακόλουθη
Διάταξη
1
Με αίτηση αναιρέσεως ενώπιον του Δικαστηρίου, η Citizens’ Committee of the European Citizens’ Initiative «Minority SafePack – one million signatures for diversity in Europe» (στο εξής: Citizens’ Committee) ζητεί την αναίρεση της αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 9ης Νοεμβρίου 2022, Minority SafePack – one million signatures for diversity in Europe κατά Επιτροπής (T‑158/21, EU:T:2022:696), με την οποία το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή της με αίτημα την ακύρωση της ανακοινώσεως C(2021) 171 final της Επιτροπής, της 14ης Ιανουαρίου 2021, σχετικά με την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία πολιτών «Minority SafePack – one million signatures for diversity in Europe» (στο εξής: προσβαλλόμενη ανακοίνωση).
2
Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 17 Απριλίου 2023, η Autonome Provinz Bozen – Südtirol/Provincia Autonoma di Bolzano – Alto Adige (Αυτόνομη Επαρχία του Μπολτσάνο – Νοτίου Τιρόλου/Άλτο Άντιτζε, Ιταλία) ζήτησε, βάσει του άρθρου 40, δεύτερο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, να της επιτραπεί να παρέμβει στην αναιρετική διαδικασία υπέρ της Citizens’ Committee.
3
Κατόπιν της επιδόσεως της αιτήσεως παρεμβάσεως από τον Γραμματέα του Δικαστηρίου στους διαδίκους σύμφωνα με τα όσα ορίζει το άρθρο 131, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, το οποίο έχει εφαρμογή στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει του άρθρου 190, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, η Citizens’ Committee και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλαν γραπτές παρατηρήσεις επί της αιτήσεως αυτής εντός της ταχθείσας προθεσμίας. Μόνο η Επιτροπή ζήτησε την απόρριψη της εν λόγω αιτήσεως.
Επί της αιτήσεως παρεμβάσεως
4
Κατά το άρθρο 40, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης δύνανται να παρεμβαίνουν στις διαφορές που υποβάλλονται στο Δικαστήριο. Κατά το γράμμα της πρώτης περιόδου του δεύτερου εδαφίου του ως άνω άρθρου, το ίδιο δικαίωμα έχουν τα λοιπά όργανα και οι οργανισμοί της Ένωσης καθώς και κάθε άλλο πρόσωπο το οποίο έχει συμφέρον στην επίλυση της διαφοράς που έχει υποβληθεί στο Δικαστήριο.
5
Διαπιστώνεται, κατ’ αρχάς, ότι μια περιφερειακή αρχή κράτους μέλους μπορεί συνεπώς να παρέμβει σε διαφορά όπως κάθε άλλο πρόσωπο, πλην όμως, σε αντίθεση προς το κράτος μέλος στο οποίο υπάγεται, οφείλει να αποδείξει ότι έχει συμφέρον στην επίλυση της διαφοράς ενώπιον του Δικαστηρίου.
6
Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η έννοια του «συμφέροντος στην επίλυση διαφοράς», κατά την προαναφερθείσα διάταξη, πρέπει να ορίζεται με γνώμονα το αντικείμενο της διαφοράς και να νοείται ως άμεσο και ενεστώς συμφέρον για την τύχη που θα επιφυλαχθεί σε αυτά καθεαυτά τα αιτήματα, και όχι ως συμφέρον σε σχέση με τους λόγους ή τα επιχειρήματα που προβάλλονται. Συγκεκριμένα, με τον όρο «επίλυση της διαφοράς» υποδηλώνεται η ζητούμενη τελική κρίση, όπως θα διατυπωθεί στο διατακτικό της αποφάσεως που θα εκδοθεί (βλ., μεταξύ άλλων, διάταξη του Προέδρου του Δικαστηρίου της 5ης Ιουλίου 2018, Uniwersytet Wrocławski και Πολωνία κατά REA, C‑515/17 P και C‑561/17 P, EU:C:2018:553, σκέψη 7).
7
Κατ’ αρχήν, το συμφέρον στην επίλυση της διαφοράς μπορεί να θεωρηθεί αρκούντως άμεσο μόνον εφόσον η επίλυση της διαφοράς δύναται να μεταβάλει τη νομική θέση του αιτούντος την παρέμβαση (διάταξη του Προέδρου του Δικαστηρίου της 30ής Απριλίου 2020, Επιτροπή κατά HSBC Holdings κ.λπ., C‑806/19 P, EU:C:2020:364, σκέψη 8 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
8
Θα πρέπει ωστόσο να σημειωθεί ότι οι περιφερειακές αρχές των κρατών μελών, σε αντίθεση με τα φυσικά και νομικά πρόσωπα, μπορούν να ζητήσουν να παρέμβουν σε διαφορές ενώπιον του Δικαστηρίου όχι για να υπερασπιστούν ιδιωτικά συμφέροντα, αλλά για να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σε διαφορές που ενδέχεται να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην άσκηση των αρμοδιοτήτων που τους απονέμει το Σύνταγμα ή η νομοθεσία των κρατών μελών στα οποία υπάγονται.
9
Επομένως, όσον αφορά τις αιτήσεις παρεμβάσεως των περιφερειακών αρχών των κρατών μελών, η προϋπόθεση περί υπάρξεως άμεσου και ενεστώτος συμφέροντος στην επίλυση της διαφοράς πρέπει να εφαρμόζεται κατά τρόπο που να αντικατοπτρίζει την ανωτέρω ιδιαιτερότητα (πρβλ. διάταξη του Προέδρου του Δικαστηρίου της 17ης Σεπτεμβρίου 2021, Γερμανία κατά Pharma Mar και Επιτροπής, C‑6/21 P και C‑16/21 P, EU:C:2021:756, σκέψη 11).
10
Πράγματι, έχει ήδη κριθεί, όσον αφορά τις αιτήσεις παρεμβάσεως περιβαλλοντικών οργανώσεων, ότι η απαίτηση άμεσου και ενεστώτος συμφέροντος στην επίλυση της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του Δικαστηρίου προϋποθέτει, αφενός, ότι το πεδίο δράσεως των οργανώσεων αυτών, όπως προκύπτει από τον σκοπό τους, που δηλώνεται ενδεχομένως στο καταστατικό τους, έχει άμεση σχέση με το αντικείμενο της διαφοράς και, αφετέρου, ότι η διαφορά εγείρει τέτοια ζητήματα αρχής ώστε να θίγονται τα συμφέροντα τα οποία υπερασπίζονται οι εν λόγω οργανώσεις (διάταξη του Προέδρου του Δικαστηρίου της 7ης Φεβρουαρίου 2019, Bayer CropScience και Bayer κατά Επιτροπής, C‑499/18 P, EU:C:2019:107, σκέψη 6 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Παρότι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες της καταστάσεως των περιφερειακών αρχών των κρατών μελών, οι οποίες απορρέουν από τη συνταγματική αναγνώριση των αρμοδιοτήτων τους στα αντίστοιχα εθνικά δίκαια, θα πρέπει, τηρουμένων των αναλογιών, να εφαρμόζονται κατ’ ουσίαν τα ίδια κριτήρια για την εκτίμηση της υπάρξεως συμφέροντος των περιφερειακών αρχών στην επίλυση της διαφοράς.
11
Ως εκ τούτου, για να θεμελιώσει συμφέρον στην επίλυση διαφοράς ενώπιον του Δικαστηρίου στην οποία δεν είναι διάδικος, μια περιφερειακή αρχή κράτους μέλους οφείλει να αποδείξει, αφενός, ότι το αντικείμενο της διαφοράς εμπίπτει στις αρμοδιότητες που της έχουν απονεμηθεί από το εθνικό δίκαιο και, αφετέρου, ότι η διαφορά εγείρει ζητήματα αρχής ικανά να θίξουν τα δικά της συμφέροντα. Συνακόλουθα, ως προς το τελευταίο σημείο, το συμφέρον που επικαλείται η περιφερειακή αρχή δεν πρέπει να ταυτίζεται πλήρως με εκείνο του κράτους μέλους στο οποίο αυτή υπάγεται και το οποίο θα μπορούσε, εν πάση περιπτώσει, να έχει παρέμβει στη διαφορά.
12
Εν προκειμένω, από την υπό κρίση αίτηση παρεμβάσεως προκύπτει ότι η Αυτόνομη Επαρχία του Μπολτσάνο – Νοτίου Τιρόλου/Άλτο Άντιτζε αποτελεί, βάσει του άρθρου 116 του Συντάγματος της Ιταλικής Δημοκρατίας, ένα από τα τμήματα μιας αυτόνομης περιφέρειας του εν λόγω κράτους μέλους. Διέπεται από τους συνταγματικούς νόμους που κωδικοποιούνται στο Ειδικό Καταστατικό της Περιφέρειας του Τρεντίνο-Άλτο Άντιτζε-Νοτίου Τιρόλου και των επαρχιών του Τρέντο και του Μπολτσάνο. Έχει αρμοδιότητα σε όλα τα θέματα που δεν εμπίπτουν ρητώς στην αποκλειστική αρμοδιότητα του ιταλικού κράτους. Το γενικό πλαίσιο της αποκλειστικής και της συντρέχουσας νομοθετικής δραστηριότητας των αυτόνομων επαρχιών και της περιφέρειας καθορίζεται από τα άρθρα 4 επ. του Ειδικού Καθεστώτος Αυτονομίας του 1972. Εκεί τονίζεται ότι, εκτός από την αναγκαία «εναρμόνιση με το Σύνταγμα και τις αρχές της έννομης τάξης της Δημοκρατίας και τον σεβασμό των διεθνών υποχρεώσεων και των εθνικών συμφερόντων», οι αρχές αυτές «περιλαμβάνουν και την προστασία των τοπικών γλωσσικών μειονοτήτων». Επιπλέον, το άρθρο 6 του Ιταλικού Συντάγματος ορίζει ότι «[η] Δημοκρατία προστατεύει τις γλωσσικές μειονότητες με κατάλληλα μέτρα». Δυνάμει του άρθρου 98 του Ειδικού Καθεστώτος της, το οποίο της παρέχει ειδικό δικαίωμα προσφυγής, η Αυτόνομη Επαρχία του Μπολτσάνο – Νοτίου Τιρόλου/Άλτο Άντιτζε μπορεί να προσβάλει ενώπιον του Corte costituzionale (Συνταγματικού Δικαστηρίου, Ιταλία) εθνικούς νόμους ή εθνικές κανονιστικές πράξεις με ισχύ νόμου, εφόσον παραβιάζουν την αρχή της προστασίας των γλωσσικών μειονοτήτων που έχουν ως γλώσσα τη γερμανική ή τη ladin.
13
Κατά συνέπεια, διαπιστώνεται ότι το αντικείμενο της διαφοράς ενώπιον του Δικαστηρίου εμπίπτει στο πεδίο των ιδιαίτερων αρμοδιοτήτων της Αυτόνομης Επαρχίας του Μπολτσάνο – Νοτίου Τιρόλου/Άλτο Άντιτζε, όπως αυτές απορρέουν από το Σύνταγμα της Ιταλικής Δημοκρατίας και από το Ειδικό Καθεστώς, δεδομένου ότι η διαφορά αυτή αφορά πρωτοβουλία πολιτών της οποίας στόχος είναι, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη ανακοίνωση, η βελτίωση της προστασίας των προσώπων που ανήκουν σε εθνικές και γλωσσικές μειονότητες και η ενίσχυση της πολιτιστικής και γλωσσικής πολυμορφίας στην Ένωση.
14
Επιπροσθέτως, η εν λόγω διαφορά εγείρει ζητήματα αρχής ικανά να θίξουν τα συμφέροντα της περιφερειακής αυτής αρχής. Πράγματι, η προσβαλλόμενη ανακοίνωση αναφέρει ότι «η [Ένωση] δεν έχει γενική αρμοδιότητα να νομοθετεί ειδικά για την προστασία των εθνικών μειονοτήτων», ότι «η Ένωση δεν έχει νομοθετική αρμοδιότητα για θέματα όπως η χρήση περιφερειακών ή μειονοτικών γλωσσών στη δημόσια εκπαίδευση ή σε άλλους τομείς» και ότι «[τ]α θέματα αυτά εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των κρατών μελών». Συνεπώς, η διαφορά εγείρει ζήτημα σχετικό με την έκταση της αρμοδιότητας της Ένωσης να λαμβάνει μέτρα σε έναν τομέα που εμπίπτει στην αρμοδιότητα της Αυτόνομης Επαρχίας του Μπολτσάνο – Νοτίου Τιρόλου/Άλτο Άντιτζε.
15
Υπό τις συνθήκες αυτές, δεδομένης της θεμελιώδους φύσης αυτού του ζητήματος αρμοδιότητας, καθώς και του γεγονότος ότι η απάντηση στο ως άνω ερώτημα ενδέχεται να είναι καθοριστική για το περιεχόμενο κάθε μεταγενέστερης ανακοινώσεως της Επιτροπής στον ίδιο τομέα, ματαίως η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι η Αυτόνομη Επαρχία του Μπολτσάνο – Νοτίου Τιρόλου/Άλτο Άντιτζε έχει μόνο έμμεσο και αβέβαιο συμφέρον να παρέμβει στην προκειμένη διαφορά, προβάλλοντας το επιχείρημα ότι η προσβαλλόμενη ανακοίνωση ή κάθε παρόμοια μεταγενέστερη ανακοίνωση της Επιτροπής αποτελεί απλώς ένα στάδιο μιας σειράς μελλοντικών πράξεων και γεγονότων.
16
Επομένως, επιβάλλεται το συμπέρασμα ότι η Αυτόνομη Επαρχία του Μπολτσάνο – Νοτίου Τιρόλου/Άλτο Άντιτζε έχει συμφέρον στην επίλυση της διαφοράς, υπό την έννοια του άρθρου 40, δεύτερο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
17
Υπό τις συνθήκες αυτές, πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση παρεμβάσεως της Αυτόνομης Επαρχίας του Bolzano – Νοτίου Τιρόλου/Άλτο Άντιτζε υπέρ της Citizens’ Committee.
Επί των δικονομικών δικαιωμάτων της παρεμβαίνουσας
18
Δεδομένου ότι η αίτηση παρεμβάσεως έγινε δεκτή, θα κοινοποιηθούν στην Αυτόνομη Επαρχία του Bolzano – Νοτίου Τιρόλου/Άνω Αγίδης, όπως ορίζει το άρθρο 131, παράγραφος 3, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, το οποίο εφαρμόζεται στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει του άρθρου 190, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, όλα τα διαδικαστικά έγγραφα που έχουν επιδοθεί στους διαδίκους, ελλείψει αιτήματος των διαδίκων να εξαιρεθούν ορισμένα στοιχεία ή έγγραφα από την κοινοποίηση αυτή.
19
Δεδομένου ότι η αίτηση παρεμβάσεως υποβλήθηκε εντός της προθεσμίας που προβλέπει το άρθρο 190, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, όπως παρεκτάθηκε κατά δέκα ημέρες κατ’ αποκοπή λόγω αποστάσεως, σύμφωνα με τα όσα ορίζει το άρθρο 51 του Κανονισμού Διαδικασίας, η Αυτόνομη Επαρχία του Μπολτσάνο – Νοτίου Τιρόλου/Άλτο Άντιτζε μπορεί, δυνάμει του άρθρου 132, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, να υποβάλει υπόμνημα παρεμβάσεως εντός προθεσμίας ενός μήνα, με την ίδια δυνατότητα παρεκτάσεως λόγω αποστάσεως, από την κοινοποίηση που μνημονεύθηκε στην προηγούμενη σκέψη.
20
Τέλος, η Αυτόνομη Επαρχία του Μπολτσάνο – Νοτίου Τιρόλου/Άλτο Άντιτζε θα έχει τη δυνατότητα να αναπτύξει προφορικά τις παρατηρήσεις της, εάν διεξαχθεί επ’ ακροατηρίου συζήτηση.
Επί των δικαστικών εξόδων
21
Κατά το άρθρο 137 του Κανονισμού Διαδικασίας, το οποίο εφαρμόζεται στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει του άρθρου 184, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, το Δικαστήριο αποφαίνεται επί των δικαστικών εξόδων με την απόφαση ή τη διάταξη που περατώνει τη δίκη.
22
Εν προκειμένω, δεδομένου ότι η αίτηση παρεμβάσεως της Αυτόνομης Επαρχίας του Μπολτσάνο – Νοτίου Τιρόλου/Άλτο Άντιτζε γίνεται δεκτή, το Δικαστήριο επιφυλάσσεται ως προς τα δικαστικά έξοδα που συνδέονται με την παρέμβασή της.
Για τους λόγους αυτούς, ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου διατάσσει:
1)
Επιτρέπει στην Autonome Provinz Bozen – Südtirol/Provincia Autonoma di Bolzano – Alto Adige (Αυτόνομη Επαρχία του Μπολτσάνο – Νοτίου Τιρόλου/Άλτο Άντιτζε, Ιταλία) να παρέμβει στη διαφορά υπέρ της Citizens’ Committee of the European Citizens’ Initiative «Minority SafePack – one million signatures for diversity in Europe».
2)
Με μέριμνα του Γραμματέα θα επιδοθεί στην Autonome Provinz Bozen – Südtirol/Provincia Autonoma di Bolzano – Alto Adige (Αυτόνομη Επαρχία του Μπολτσάνο – Νοτίου Τιρόλου/Άλτο Άντιτζε) αντίγραφο όλων των διαδικαστικών εγγράφων.
3)
Τάσσει στην Autonome Provinz Bozen – Südtirol/Provincia Autonoma di Bolzano – Alto Adige (Αυτόνομη Επαρχία του Μπολτσάνο – Νοτίου Τιρόλου/Άλτο Άντιτζε) προθεσμία ενός μήνα για την υποβολή υπομνήματος, η οποία αρχίζει από την ημερομηνία της επιδόσεως που θα πραγματοποιηθεί δυνάμει του σημείου 2 του παρόντος διατακτικού.
4)
Επιφυλάσσεται ως προς τα δικαστικά έξοδα που συνδέονται με την παρέμβαση της Autonome Provinz Bozen – Südtirol/Provincia Autonoma di Bolzano – Alto Adige (Αυτόνομης Επαρχίας του Μπολτσάνο – Νοτίου Τιρόλου/Άλτο Άντιτζε).
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.