62004CJ0419_PL
Strony
Motywy wyroku
Sentencja
Strony
W sprawie C‑419/04
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez cour d’appel de Poitiers (Francja) postanowieniem z dnia 21 września 2004 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 30 września 2004 r., w postępowaniu:
Conseil général de la Vienne
przeciwko
Directeur général des douanes et droits indirects,
TRYBUNAŁ (trzecia izba),
w składzie: A. Rosas, prezes izby, J.‑P. Puissochet, S. von Bahr, U. Lõhmus (sprawozdawca) i A. Ó Caoimh, sędziowie,
rzecznik generalny: A. Tizzano,
sekretarz: L. Hewlett, główny administrator,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 28 września 2005 r.,
rozważywszy uwagi przedstawione:
– w imieniu Conseil général de la Vienne przez J.‑M. Salvę i R. Barazzę, adwokatów,
– w imieniu rządu francuskiego przez G. de Berguesa i A. Colomb, działających w charakterze pełnomocników,
– w imieniu rządu słowackiego przez R. Procházkę, działającego w charakterze pełnomocnika,
– w imieniu Komisji Wspólnot Europejskich przez J. Hottiaux i X. Lewisa, działających w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 17 listopada 2005 r.,
wydaje następujący
Wyrok
Motywy wyroku
1. Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 871 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny (Dz.U. L 253, str. 1), zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) z dnia 29 lipca 1998 r. (Dz.U. L 212 str. 18, zwanego dalej „rozporządzeniem wykonawczym”).
2. Wniosek ten został przedłożony w ramach sporu zawisłego pomiędzy conseil général de la Vienne oraz directeur général des douanes et droits indirects w przedmiocie należności celnych przywozowych w wysokości 221 286 EUR, które zdaniem tego organu celnego pominięto.
Ramy prawne
3. Artykuł 220 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny (Dz.U. L 302, str. 1, zwanego dalej „Wspólnotowym kodeksem celnym”) brzmi następująco:
„Z wyjątkiem przypadków określonych w art. 217 ust. 1 akapit drugi i trzeci zaksięgowania retrospektywnego [należności wynikających z długu celnego] nie dokonuje się, gdy:
[…]
b) kwota należności prawnie należnych nie została zaksięgowana w następstwie błędu samych organów celnych, który to błąd nie mógł zostać w racjonalny sposób wykryty przez płatnika działającego w dobrej wierze i przestrzegającego przepis[ów] obowiązując[ych] w zakresie zgłoszenia celnego;
[…]”
4. Zgodnie z art. 235 Wspólnotowego Kodeksu Celnego:
„Niżej wymienione określenia oznaczają:
[…]
b) »umorzenie« oznacza decyzję o odstąpieniu od pobrania w całości lub w części kwoty długu celnego bądź decyzję unieważniającą w całości lub w części zaksięgowanie kwoty należności przywozowych lub należności celnych wywozowych, które nie zostały uiszczone”.
5. Artykuł 236 ust. 1 akapit drugi i trzeci Wspólnotowego kodeksu celnego przewiduje:
„Należności celne przywozowe lub wywozowe podlegają zwrotowi [umorzeniu], gdy okaże się, że w chwili uiszczenia kwota tych należności nie była prawnie należna lub że kwota ta została zaksięgowana niezgodnie z art. 220 ust. 2.
Należności nie podlegają zwrotowi ani umorzeniu, w przypadku gdy fakty, które doprowadziły do zapłacenia lub zaksięgowania kwoty prawnie nienależnej, są wynikiem świadomego działania osoby zainteresowanej”.
6. Artykuł 869 rozporządzenia wykonawczego stanowi:
„Organy celne same podejmują decyzję o nieksięgowaniu [retrospektywnym] niepobranych należności […]:
[…]
b) w przypadkach, w których uznają one, że warunki określone w art. 220 ust. 2 lit. b) Kodeksu zostały spełnione, pod warunkiem że kwota niepobrana od zainteresowanego podmiotu gospodarczego w odniesieniu do jednej lub większej liczby czynności przywozu lub wywozu, ale z powodu jednej pomyłki jest niższa od 50 000 [EUR];
[…]”
7. Artykuł 871 rozporządzenia wykonawczego jest sformułowany w sposób następujący:
„W przypadkach innych niż określone w art. 869, jeżeli organy celne uznają, że warunki ustanowione w art. 220 ust. 2 lit. b) zostały spełnione lub mają wątpliwości co do dokładnego zakresu kryteriów tego przepisu w odniesieniu do danego przypadku, organy te przekazują przypadek Komisji, aby mogła zostać podjęta decyzja zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 872–876. Dokumenty przekazane Komisji zawierają wszystkie informacje niezbędne do dokładnego zbadania przedstawionego przypadku. Muszą one ponadto zawierać oświadczenie, podpisane przez osobę zainteresowaną przypadkiem, który ma być przedstawiony Komisji, w którym osoba ta potwierdza, że zapoznała się z dokumentami i bądź oświadcza, że nie ma nic do dodania, bądź wskazuje wszystkie dodatkowe informacje, które jej zdaniem te dokumenty powinny zawierać.
Po otrzymaniu dokumentów Komisja niezwłocznie powiadamia odpowiednio dane państwo członkowskie.
Jeżeli okaże się, że informacje przekazane przez państwo członkowskie są niewystarczające dla podjęcia decyzji w sprawie przedstawionego jej przypadku przy pełnej znajomości faktów, Komisja może zażądać przekazania dodatkowych informacji”.
Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne
8. Conseil général de la Vienne, działając w charakterze członka rady nadzorczej lokalnej spółki o kapitale mieszanym, zarządzającej Parc du Futuroscope (zwanym dalej „Futuroscopem”), otrzymywała wielokrotnie sprzęt audiowizualny od swego kanadyjskiego dostawcy, spółki IMAX Corporation (zwanej dalej „IMAX'em”). Conseil général de la Vienne pozostawała właścicielem przedmiotowego sprzętu, korzystanie z którego zostało powierzone Futuroscope'owi.
9. W marcu i kwietniu 1993 r. conseil général de la Vienne, na podstawie umowy jaką zawarła z IMAX'em na rzecz Futuroscope'u, dokonała przywozu aparatury projekcyjnej zwanej „Solido”. Zgodnie z postanowieniami rzeczonej umowy cena zakupu przedmiotowego sprzętu wynosiła 3 431 650 USD. Ponadto dodatkowa opłata – część ceny każdego biletu wstępu do Futuroscope’u w wysokości 1,8 FRF (0,27 EUR) – miała być przekazywana na rzecz IMAX'u.
10. Conseil général de la Vienne dokonała zgłoszenia kwoty 3 431 650 USD jako wartości przywożonego sprzętu. W trakcie kontroli przeprowadzonej przez francuską administrację celną (zwaną dalej „administracją”), dokonanej po odprawie celnej, stwierdzono, że dodatkowe opłaty stanowiące część ceny biletu, uiszczone w latach 1993–1995, nie zostały zgłoszone jako będące częścią wartości celnej rzeczonego sprzętu. W lipcu 1997 r. sporządzenie protokółu stwierdzającego naruszenie zamknęło dochodzenie w sprawie, potwierdzając, że doszło do złożenia niezgodnego z prawdą zgłoszenia wartości celnej przedmiotowego sprzętu.
11. Conseil général de la Vienne odwołała się do commission de conciliation et d’expertise douanière (komisja pojednawcza i ekspertyz celnych), która w kwietniu 1999 r. stwierdziła, że wartość celna przywiezionego sprzętu została zaniżona o sumę dodatkowych opłat w wysokości 5 517 281 FRF. We wrześniu 1999 r. wystosowała ona do direction générale des douanes et droits indirects (dyrekcji generalnej ds. ceł i opłat pośrednich), na podstawie art. 236 i art. 239 Wspólnotowego kodeksu celnego, wniosek o umorzenie długu celnego, którego zapłaty od niej dochodzono. Wniosek ten został oddalony w czerwcu 2000 r.
12. Następnie conseil général de la Vienne wniosła odwołanie do ministre de l’Économie, des Finances et de l’Industrie (ministra ekonomii, finansów i przemysłu) jako organu nadrzędnego. Po ponownym zapoznaniu się ze zgromadzaną dokumentacją i na polecenie tego ministra, w dniu 16 lipca 2001 r. dyrektor generalny ds. ceł i opłat pośrednich zawiadomił skarżącą o decyzji o skierowaniu sprawy do Komisji. Notatką z dnia 18 września 2001 r. administracja przekazała Komisji pismo wyjaśniające powody wliczenia kwoty opłat dodatkowych do wartości celnej przywiezionego sprzętu zapytując, czy Komisja podziela jej stanowisko w sprawie. Przedmiotowe zapytanie pozostało bez odpowiedzi.
13. W dniu 19 lipca 2001 r. administracja wniosła skargę przeciwko conseil général de la Vienne do tribunal d’instance de Poitiers, domagając się nakazania jej zapłaty należności przywozowych, których nie uiściła. W dniu 20 grudnia 2002 r. sąd ten wydał orzeczenie zobowiązujące conseil do zapłaty spornej kwoty.
14. Conseil général de la Vienne wniosła apelację od rzeczonego wyroku. Z uwagi na fakt, że rozstrzygnięcie sporu, który przed nim zawisł, wymaga dokonania wykładni art. 871 Wspólnotowego kodeksu celnego, cour d’appel de Poitiers postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
„Czy art. 871 Wspólnotowego kodeksu celnego dotyczący pokrycia kwoty długu celnego należy interpretować w ten sposób, że wprowadza on, pod rygorem nieważności, niezbędną i obowiązkową procedurę, w razie gdy krajowe organy celne okażą na którymkolwiek etapie procedury zmierzającej do pokrycia należności celnych, iż mają w odniesieniu do płatnika działającego w dobrej wierze wątpliwości co do zakresu kryteriów pokrycia lub umorzenia należności celnych, wynikających z długu celnego pominiętego z powodu niezaksięgowania go w terminie, w którym powinien był zostać pokryty, jeśli dług ten wynika z ewentualnego wliczenia do ceny kupna sprzętu audiowizualnego, dostarczonego przez kanadyjskiego dostawcę, opłaty ryczałtowej zawartej obowiązkowo w cenie biletu wstępu do parku rozrywki, w którym sprzęt ten jest wykorzystywany, niezależnie od tego czy odwiedzający, który uiścił tę opłatę, skorzystał z tego sprzętu?”.
W przedmiocie pytania prejudycjalnego
W przedmiocie dopuszczalności
15. Rząd francuski jest zdania, że wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym winien zostać uznany za niedopuszczalny.
16. Po pierwsze podnosi on, że fakt odwołania się organów celnych państwa członkowskiego do art. 871 rozporządzenia wykonawczego oparty jest na złożeniu, że organy te uważają, iż przesłanki z art. 220 ust. 2 lit. b) Wspólnotowego kodeksu celnego zostały spełnione lub że mają one wątpliwości co do zakresu kryteriów tego przepisu w odniesieniu do danego przypadku.
17. W opinii rządu francuskiego spór w postępowaniu przed sądem krajowym nie dotyczy wniosku o umorzenie należności celnych, złożonego na podstawie drugiej hipotezy z art. 236 ust. 1 akapit drugi Wspólnotowego kodeksu celnego dotyczącej sytuacji, w której kwota należności celnych przywozowych została zaksięgowana niezgodnie z art. 220 ust. 2 rzeczonego kodeksu, ale dotyczy zakwestionowania zasadności długu celnego. Conseil général de la Vienne wniosła bowiem o umorzenie przywozowych należności celnych na podstawie pierwszej hipotezy art. 236 ust. 1 akapit drugi, zgodnie z którą należności celne zostają umorzone, jeżeli w chwili zaksięgowania kwota tych należności nie była prawnie należna. Dodaje on, że podmiot gospodarczy nie może jednocześnie kwestionować wysokości długu celnego i wnosić o nieksięgowanie retrospektywne części tej kwoty z powodu rzekomego błędu administracji.
18. Po wtóre rząd francuski zwraca uwagę, że wniosek o wydanie opinii przekazany Komisji w dniu 18 września 2001 r. przez administrację dotyczył wartości celnej sprzętu przywiezionego w 1993 r., zmierzając do potwierdzenia dokonanej przez nią analizy co do kwoty prawnie należnej w niniejszym przypadku. Jeżeli natomiast administracja miałaby zamiar przekazania sprawy Komisji na podstawie art. 871 rozporządzenia wykonawczego, co spowodowałoby utratę przez organy zainteresowanego państwa członkowskiego właściwości rzeczowej, nie dokonałaby tego w drodze notatki, ale winna była przekazać tej instytucji dokumenty zgromadzone w sprawie.
19. W tym względzie należy przypomnieć, że w ramach postępowania, o którym mowa w art. 234 WE, opartego na jasnym podziale zadań sądów krajowych i Trybunału, wszelka ocena stanu faktycznego sprawy należy do sądu krajowego. Tak samo jedynie do sądu krajowego, przed którym zawisł spór i na którym spoczywa odpowiedzialność za przyszły wyrok, należy przy uwzględnieniu okoliczności konkretnej sprawy zarówno ocena, czy dla wydania wyroku jest niezbędne uzyskanie orzeczenia prejudycjalnego, jak również ocena znaczenia pytań, które zadaje Trybunałowi. W konsekwencji jeśli postawione pytania dotyczą wykładni prawa wspólnotowego, Trybunał jest co do zasady zobowiązany do wydania orzeczenia (zob. w szczególności wyrok z dnia 25 lutego 2003 r. w sprawie C‑326/00 IKA, Rec. str. I‑1703, pkt 27 i wyrok z dnia 12 kwietnia 2005 r. w sprawie C‑145/03 Keller, Zb.Orz. str. I‑2529, pkt 33).
20. Jednakże Trybunał orzekł również, że w szczególnych okolicznościach i w celu zweryfikowania swojej własnej kompetencji, to do niego należy ocena warunków, w jakich sąd krajowy kieruje do niego wniosek (zob. podobnie wyrok z dnia 16 grudnia 1981 r. w sprawie C‑244/80 Foglia, Rec. str. 3045, pkt 21). Odmowa udzielenia odpowiedzi na pytanie prejudycjalne postawione przez sąd krajowy jest możliwa jedynie, gdy wnioskowana wykładnia prawa wspólnotowego w sposób oczywisty nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym lub przedmiotem sporu przed sądem krajowym, gdy problem ma charakter hipotetyczny lub gdy Trybunał nie posiada wystarczającej wiedzy na temat okoliczności faktycznych i prawnych, aby odpowiedzieć na postawione mu pytania w użyteczny sposób (zob. w szczególności wyroki z dnia 13 marca 2001 r. w sprawie C‑379/98 PreussenElektra, Rec. str. I‑2099, pkt 39 i z dnia 22 stycznia 2002 r. w sprawie C‑390/99 Canal Satélite Digital, Rec. str. I‑607, pkt 19).
21. Nie miało to jednak miejsca w przypadku sporu w postępowaniu przed sądem krajowym.
22. Prawdą jest, że analiza dowodów przekazanych Trybunałowi w ramach niniejszego postępowania, w tym wystosowanej przez administrację do Komisji notatki z dnia 18 września 2001 r., wydaje się wskazywać, iż spór przed sądem krajowym dotyczy wniosku o umorzenie należności celnych przywozowych na podstawie pierwszej hipotezy sformułowanej w art. 236 ust. 1 akapit drugi Wspólnotowego kodeksu celnego, mianowicie dotyczącej sytuacji, w której kwota należności celnej nie jest prawnie należna, a nie na mocy drugiej z hipotez normy wyrażonej w tym przepisie, która uzasadnia odwołanie się przez krajowe organy celne do art. 871 rozporządzenia wykonawczego.
23. Należy jednak wskazać, że na podstawie tych samych dowodów cour d'appel de Poitiers uznał, z jednej strony, że rzeczone organy miały wątpliwości co do zakresu przesłanek skorzystania przez płatnika z braku retrospektywnego zaksięgowania należności celnych, które zdaniem tych organów winny były zostać przez niego zgłoszone w trakcie szeregu kolejnych lat, co jednak nie nastąpiło, ponieważ płatnik ten przy braku zarzutów o działanie w złej wierze uważał, że nie jest dłużnikiem z tytułu wymaganych należności celnych, a z drugiej strony, że postępowanie przed sądem krajowym nie może być postrzegane w sposób jednoznaczny jako procedura umorzenia długu celnego, ponieważ może być ono również analizowane jako procedura zmierzająca do pokrycia należności.
24. Ponadto należy przypomnieć, że do Trybunału należy, w ramach podziału kompetencji pomiędzy sądy wspólnotowe i krajowe, uwzględnienie kontekstu faktycznego i prawnego, w który wpisują się pytania prejudycjalne w sposób, w jaki został on określony przez sąd odsyłający (zob. w szczególności wyroki z dnia 25 października 2001 r. w sprawie C‑475/99 Ambulanz Glöckner, R ec. str. I‑8089, pkt 10 oraz z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie C‑136/03 Dörr i Ünal, Zb.Orz. str. I‑4759, pkt 46).
25. W konsekwencji wydaje się, że przedłożone pytanie pozostaje w związku ze zdefiniowanym przez sąd krajowy przedmiotem postępowania przed tym sądem oraz że odpowiedź na tak postawione pytanie może być użyteczna dla sądu krajowego w celu orzeczenia, czy administracja miała obowiązek przekazania, na podstawie art. 871 rozporządzenia wykonawczego, danego przypadku do rozstrzygnięcia Komisji.
26. Wynika stąd, że wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest dopuszczalny.
Co do istoty sprawy
27. Zważywszy okoliczności faktyczne sporu przed sądem krajowym i treść postawionego pytania, jego analiza winna dotyczyć wyłącznie wykładni art. 871 rozporządzenia wykonawczego, a nie tego czy dodatkowa opłata uiszczana na rzecz IMAX'u winna była zostać wliczona do wartości celnej przywiezionego sprzętu.
28. W istocie bowiem sąd krajowy nie wyraził wątpliwości w tym zakresie, ograniczając się do przedstawienia Trybunałowi zapytania o zakres obowiązku nałożonego art. 871 rozporządzenia wykonawczego na krajowe organy celne, jeżeli na którymkolwiek etapie procedury zmierzającej do pokrycia lub umorzenia długu celnego wyraziły wątpliwość co do braku retrospektywnego zaksięgowania niepobranych należności celnych w wyraźnie określonych okolicznościach.
29. Należy tym samym uznać, że sąd odsyłający zapytuje w istocie, czy wykładni art. 871 rozporządzenia wykonawczego należy dokonywać w ten sposób, że przepis ten zobowiązuje krajowe organy celne do przekazania przypadku do rozstrzygnięcia Komisji, jeżeli na którymkolwiek etapie procedury zmierzającej do pokrycia lub umorzenia długu celnego krajowe organy celne wyrażą wątpliwości co do braku zaksięgowania niepobranych należności celnych wynikającego z faktu, że importer działający w dobrej wierze nie dokonał zgłoszenia opłat, które winny były zostać wliczone do wartości celnej towarów przywożonych, oraz zawiadomią o swym zamiarze skierowania sprawy do Komisji.
30. Przed udzieleniem odpowiedzi na pytanie sformułowane w ten sposób należy ustalić brzmienie art. 871 rozporządzenia wykonawczego, które znajduje zastosowanie
ratione temporis do okoliczności faktycznych leżących u podstawy sporu w postępowaniu przed sądem krajowym. Rząd francuski podnosi w swych uwagach, że przedmiotem wykładni Trybunału winien być art. 871 ze zmianami wynikającymi z rozporządzenia Komisji (WE) nr 1335/2003 z dnia 25 lipca 2003 r. zmieniającego rozporządzenie Komisji (EWG) nr 2454/93 (Dz.U. L 187, str. 6), a nie treść tego przepisu, do którego odnosi się sąd krajowy. Przepis ten ustanawia bowiem normę o charakterze proceduralnym i tym samym jest stosowany względem wszystkich sporów zawisłych w dniu jego wejścia w życie.
31. Rząd francuski utrzymuje w tym względzie, że zgodnie z art. 2 akapit drugi rozporządzenia nr 1335/2003 zmiany nim wprowadzone do rozporządzenia wykonawczego stosuje się w odniesieniu do wszystkich przypadków, które nie zostały przekazane do rozstrzygnięcia Komisji przed dniem 1 sierpnia 2003 r. Ponieważ przesłanki przekazania sprawy Komisji sformułowane w art. 869 i art. 871 rozporządzenia wykonawczego zostały zmienione, a w szczególności zmienił się próg kwoty niepobranej od podmiotu gospodarczego wzrastając do wysokości 500 000 EUR, wynika stąd, że administracja nie miała uprawnień do przekazania sprawy Komisji, ponieważ wartość przedmiotu sporu w postępowaniu przed sądem krajowym wynosi 221 286 EUR.
32. Argumentacja ta nie może zostać przyjęta.
33. O ile zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przyjmuje się co do zasady, że przepisy proceduralne mają zastosowanie do wszystkich postępowań zawisłych w momencie ich wejścia w życie w odróżnieniu od przepisów materialnych, które są zazwyczaj interpretowane w ten sposób, że nie obowiązują w stosunku do sytuacji powstałych przed ich wejściem w życie [zob. w szczególności wyroki z dnia 6 lipca 1993 r. w sprawach połączonych C‑121/91 i 122/91 CT Control (Rotterdam) i JCT Benelux przeciwko Komisji, Rec. str. I‑3873, pkt 22, wyrok z dnia 7 września 1999 r. w sprawie C‑61/98 De Haan, Rec. str. I‑5003, pkt 13 oraz wyrok z dnia 14 listopada 2002 r. w sprawie C‑251/00 Ilumitrónica, Rec. str. I‑10433, pkt 29], o tyle, jak wskazuje rzecznik generalny w pkt 33 i 34 opinii, nowe przepisy mogą mieć natychmiastowe zastosowanie jedynie w odniesieniu do sytuacji, które mimo że powstały pod rządami uprzedniej regulacji, nadal rodzą skutki prawne po wejściu w życie nowych przepisów.
34. Należy zaś stwierdzić, że w dniu 1 sierpnia 2003 r., tj. w momencie wejścia w życie zmian wprowadzonych rozporządzeniem nr 1335/2003 do rozporządzenia wykonawczego, sytuacja prawna mająca znaczenie w niniejszej sprawie nie powodowała już skutków prawnych. W tym względzie z dokumentacji sprawy wynika, że w dniu 16 czerwca 2001 r. dyrektor generalny ds. ceł i opłat pośrednich zawiadomił conseil général de la Vienne o decyzji przekazania sprawy Komisji, że conseil général de la Vienne została pozwana przed tribunal d'instance de Poitiers w lipcu 2001 r. i że w dniu 18 września 2001 r. administracja przekazała Komisji wniosek o wydanie opinii w sprawie.
35. W konsekwencji w celu udzielenia sądowi krajowemu odpowiedzi umożliwiającej orzeczenie, czy fakt wyrażenia na jakimkolwiek etapie postępowania zmierzającego do pokrycia lub umorzenia długu celnego wątpliwości co do braku retrospektywnego zaksięgowania, niedobranych należności celnych sprawia, że administracja miała obowiązek przekazania przypadku do rozstrzygnięcia Komisji na podstawie art. 871 rozporządzenia wykonawczego, Trybunał winien dokonać wykładni przepisów rozporządzenia wykonawczego w brzmieniu wynikającym z rozporządzenia nr 1677/98, które jako próg przekazania sprawy Komisji ustaliło kwotę 50 000 EUR niepokrytych należności.
36. Artykuł 220 ust. 2 lit. b) Wspólnotowego kodeksu celnego ustanawia przesłanki, na podstawie których krajowe organy celne mogą nie dokonywać retrospektywnego zaksięgowania kwoty długu celnego. Odnosząc się do procedury umorzenia należności celnych, art. 236 rzeczonego kodeksu odsyła do tych samych przesłanek, ponieważ przewiduje jako jedną z możliwości upoważniającą organy celne do podjęcia decyzji o niepobieraniu długu celnego okoliczność, że kwota tego długu została zaksięgowana niezgodnie z art. 220 ust. 2.
37. Przywołane przesłanki w liczbie trzech są następujące: błąd samych organów celnych, który nie mógł zostać w racjonalny sposób wykryty przez płatnika, jego dobra wiara i poszanowanie wszelkich przepisów obowiązujących w dziedzinie zgłoszenia celnego.
38. Wymienione trzy przesłanki figurują również w art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady nr 1697/79 z dnia 24 lipca 1979 w sprawie odzyskiwania, po dokonaniu odprawy celnej, należności celnych przywozowych lub wywozowych, które nie były wymagane od osoby odpowiedzialnej za zapłatę za towary zgłoszone do procedury celnej przewidującej obowiązek uiszczenia takich należności (Dz.U. L 197, str. 1), które zostało uchylone przez Wspólnotowy kodeks celny. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału te trzy przesłanki winny zostać spełnione kumulatywnie (zob. w szczególności wyroki z dnia 14 maja 1996 r. w sprawach połączonych C‑153/94 i C‑204/94 Faroe Seafood i in., Rec. str. I‑2465, pkt 83, wyrok z dnia 26 listopada 1998 r. w sprawie C‑370/96 Covita, Rec. str. I‑7711, pkt 24, wyrok z dnia 19 października 2000 r. w sprawie C‑15/99 Sommer, Rec. str. I‑8989, pkt 35 oraz ww. wyrok w sprawie Ilumirónica, pkt 37).
39. Z treści art. 871 w związku z art. 869 rozporządzenia wykonawczego wynika, że w ramach procedury zmierzającej do pokrycia niepobranych należności, których kwota osiągnęła próg 50 000 EUR, w okoliczności gdy krajowe organy celne są przekonane, iż przywołane przesłanki nie zostały spełnione, winny one przystąpić bezpośrednio do pokrycia należności.
40. Z przywołanych przepisów wynika również, że jeżeli osiągnięty został próg 50 000 EUR, organy celne nie mogą działać samodzielnie, lecz mają obowiązek przekazania sprawy Komisji i działania w uzgodnieniu z nią w dwóch sytuacjach, mianowicie jeżeli oceniają, że w danych okolicznościach sprawy przywołane przesłanki zostały spełnione lub jeżeli mają wątpliwości co do zakresu kryteriów wyrażonych w art. 220 ust. 2 lit. b) Wspólnotowego kodeksu celnego w odniesieniu do danego przypadku. To samo dotyczy postępowania w sprawie umorzenia należności celnych wszczętego przez zainteresowanego na podstawie art. 236 w związku z art. 220 ust. 2 lit. b) kodeksu.
41. W przypadku przekazania sprawy Komisji procedura przebiegająca zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym zostaje zakończona wydaniem decyzji stwierdzającej, czy badana sytuacja dopuszcza nieksięgowanie retrospektywne danych należności celnych lub ich umorzenie. W ramach tej procedury zostało zagwarantowane prawo zainteresowanych osób do przedstawienia swego stanowiska, bowiem na podstawie art. 873 rozporządzenia wykonawczego Komisja rozstrzyga sprawę po konsultacji z grupą ekspertów składającą się z przedstawicieli wszystkich państw członkowskich.
42. Zgodnie ze stwierdzeniem Trybunału odnoszącym się do art. 5 rozporządzenia nr 1697/79, przyznanie Komisji uprawnień decyzyjnych w zakresie retrospektywnego pokrycia należności celnych ma na celu zapewnienie jednolitego stosowania prawa wspólnotowego. Jego jednolite stosowanie może być zagrożone w przypadkach uwzględnienia wniosków o zaniechanie retrospektywnego pokrycia, ponieważ ocena, na której państwo członkowskie jest skłonne oprzeć pozytywną decyzję, może w rzeczywistości z powodu prawdopodobnego braku możliwości odwołania, umknąć kontroli pozwalającej zapewnić jednolite stosowanie przesłanek określonych prawodawstwem wspólnotowym. Natomiast nie dzieje się tak w przypadkach, gdy organy krajowe przystępują do pokrycia długu bez względu na wysokość dochłodzonej kwoty. Zainteresowany jest wówczas uprawniony do kwestionowania takiej decyzji w postępowaniu przed sadem krajowym. W następstwie tego jednolitość prawa wspólnotowego będzie mogła być zapewniona przez Trybunał Sprawiedliwości w ramach postępowania prejudycjalnego (wyroki z dnia 26 czerwca 1990 r. w sprawie C‑64/89 Deutsche Fernsprecher, Rec. str. I‑2535, pkt 13, z dnia 27 czerwca 1991 r. w sprawie C‑348/89 Mecanarte, Rec. str. I‑3277, pkt 33 i ww. wyrok w sprawie Faroe Seafood i in., pkt 34).
43. W konsekwencji odnosząc się do drugiej z sytuacji hipotetycznych, mianowicie przypadku, gdy organy krajowe wyrażają wątpliwości, mają one obowiązek przekazania sprawy Komisji jedynie wówczas, gdy wątpliwości te dotyczą zakresu kryteriów określonych w art. 220 ust. 2 lit. b) Wspólnotowego kodeksu celnego w odniesieniu do konkretnego przypadku i jedynie z powodu zaistnienia tego rodzaju wątpliwości. Jeżeli natomiast następnie wątpliwości te znikną, krajowe organy celne mimo wyrażenia zamiaru zwrócenia się do Komisji, nie są zobowiązane do przekazania danego przypadku i winny, działając samodzielnie przystąpić do pokrycia długu lub odmówić umorzenia.
44. W każdym razie, jeżeli wątpliwości krajowych organów celnych dotyczą innej kwestii niż zakres kryteriów ustanowionych art. 220 ust. 2 lit. b) rzeczonego kodeksu w odniesieniu do danego przypadku, takiej jak możliwość nieksięgowania retrospektywnego należności celnych niepobranych z powodu niedokonania przez importera zgłoszenia opłat, które winny były zostać wliczone do wartości celnej przywiezionych towarów, również wówczas gdy importer działał w dobrej wierze, art. 871 rozporządzenia wykonawczego nie znajduje zastosowania, a tym samym rzeczone organy nie mają obowiązku przekazywania przypadku do rozstrzygnięcia Komisji.
45. W istocie dobra wiara płatnika, będąc wyłącznie jedną z koniecznych przesłanek, które winny być spełnione kumulatywnie by rozważać brak retrospektywnego zaksięgowania należności celnych, sama w sobie nie zobowiązuje krajowych organów celnych do zwrócenia się do Komisji na podstawie art. 871 rozporządzenia wykonawczego.
46. W związku z powyższym na przedłożone pytanie należy udzielić odpowiedzi, że art. 871 rozporządzenia wykonawczego należy interpretować w taki sposób, iż w ramach procedury zmierzającej do pokrycia lub umorzenia niepobranych należności celnych krajowe organy celne nie mają obowiązku przekazywania danego przypadku do rozstrzygnięcia Komisji, jeżeli wątpliwości tych organów co do zakresu kryteriów wyrażonych w art. 220 ust. 2 lit. b) Wspólnotowego kodeksu celnego w odniesieniu do tego przypadku zniknęły, nawet jeżeli organy te wyraziły uprzednio zamiar zwrócenia się do Komisji lub jeśli zaistniałe wątpliwości dotyczą retrospektywnego zaksięgowania należności celnych niepobranych z powodu niezgłoszenia przez importera w dobrej wierze opłat, które winny były zostać wliczone do wartości celnej przywożonych towarów.
W przedmiocie kosztów
47. Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Sentencja
Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:
Artykuł 871 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny, zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1677/98 z dnia 29 lipca 1998 r. należy interpretować w taki sposób, że w ramach procedury zmierzającej do pokrycia lub umorzenia niepobranych należności celnych krajowe organy celne nie mają obowiązku przekazywania danego przypadku do rozstrzygnięcia Komisji, jeżeli wątpliwości tych organów co do zakresu kryteriów wyrażonych w art. 220 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny, w odniesieniu do tego przypadku zniknęły, nawet jeżeli rzeczone organy wyraziły uprzednio zamiar zwrócenia się do Komisji lub jeśli zaistniałe wątpliwości dotyczą retrospektywnego zaksięgowania należności celnych niepobranych z powodu niezgłoszenia przez importera w dobrej wierze opłat, które winny były zostać wliczone do wartości celnej przywożonych towarów.