62007CJ0164
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tieni Awla)
5 ta’ Ġunju 2008 (
*1
)
“Artikolu 12 KE — Diskriminazzjoni minħabba ċittadinanza — Kumpens imħallas mill-Fonds de garantie de victimes des actes de terrorisme et d’autres infractions — Esklużjoni”
Fil-Kawża C-164/07,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 234 KE, imressqa mill-Commission d’indemnisation des victimes d’infractions du tribunal de grande instance de Nantes (Franza), permezz ta’ deċiżjoni tat-16 ta’ Marzu 2007, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fis-27 ta’ Marzu 2007, fil-kawża
James Wood
vs
Fonds de garantie des victimes des actes de terrorisme et d’autres infractions,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tieni Awla),
komposta minn C. W. A. Timmermans, President tal-Awla, K. Schiemann, J. Makarczyk (Relatur), J.-C. Bonichot u C. Toader Imħallfin,
Avukat Ġenerali: J. Kokott,
Reġistratur: K. Sztranc-Sławiczek, Amministratur,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tal-31 ta’ Jannar 2008,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
—
għal J. Wood, minn J.-E. Robiou du Pont, avocat,
—
għall-Fonds de garantie des victimes des actes de terrorisme u d’autres infractions, minn M. Bonnely, avocat,
—
għall-Gvern Franċiż, minn G. de Bergues, B. Messmer u O. Christmann, bħala aġenti,
—
għall-Gvern Taljan, minn I. M. Braguglia, bħala aġent, assistit minn D. Del Gaizo, avvocato dello Stato,
—
għall-Gvern Portugiż, minn L. Fernandes u I. Azevedo, bħala aġenti,
—
għall-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, minn D. Maidani, bħala aġent,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tat-28 ta’ Frar 2008,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 12 KE. Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn J. Wood, ċittadin tar-Renju Unit, u l-Fonds de garantie des victimes des actes de terrorisme et d’autres infractions (Fond ta’ garanzija għall-vittmi ta’ atti ta’ terroriżmu u ta’ reati oħra, iktar ’il quddiem il-“Fonds de garantie”) dwar ir-rifjut ta’ din tal-aħħar li tagħtih, minħabba ċ-ċittadinanza tiegħu, il-benefiċċju ta’ kumpens għad-dannu kkawżat minn reat imwettaq barra mit-territorju Franċiż.
Il-kuntest ġuridiku nazzjonali
2
L-Artikolu 706-3 tal-Kodiċi tal-Proċedura Kriminali Franċiż jistabblixxi li:
“Kull persuna li ssofri dannu minħabba atti mwettqa intenzjonalment jew le, u li jkollhom l-elementi materjali ta’ reat, tista’ tikseb ħlas ta’ kumpens sħiħ għad-dannu li jirriżulta minn offiżi fuq il-persuna, jekk ikunu sodisfatti dawn il-kundizzjonijiet:
1.
Dawn l-offiżi ma jidħlux fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 53 tal-liġi ta’ finanzjament tas-sigurtà soċjali għall 2001 (Nru 2000-1257 tat-23 ta’ Diċembru 2000), la tal-Artikolu L. 126-1 tal-Kodiċi tal-assigurazzjonijiet u lanqas tal-Kapitolu 1 tal-liġi Nru 85-677 tal-5 ta’ Lulju 1985 dwar it-titjib tas-sitwazzjoni tal-vittmi ta’ inċidenti tat-traffiku u tħaffif tal-proċeduri ta’ kumpens u li ma jirriżultawx minn att ta’ kaċċa jew ta’ distruzzjoni ta’ annimali perikolużi;
2.
Dawn il-fatti:
—
ikunu kkawżaw il-mewt, invalidità permanenti jew invalidità totali ta’ xogħol personali ta’ mhux inqas minn xahar; jew
—
ikunu previsti u abrogati mill-Artikoli 222-22 sa 222-30, 225-4-1 sa 225-4-5 u 227-25 sa 227-27 tal-Kodiċi Kriminali;
3.
Il-persuna leża jkollha ċittadinanza Franċiża jew, f’każ kuntrarju, l-atti jkunu twettqu fit-territorju nazzjonali u l-persuna leża:
—
ikollha ċittadinanza ta’ Stat Membru tal-Komunità Ekonomika Ewropea, jew;
—
tkun residenti fi Franza b’mod regolari fil-mument tal-fatti jew tat-talba, bla ħsara għal dak li jkun stabbilit fit-trattati u fil-ftehim internazzjonali.
Il-kumpens jista’ jiġi rrifjutat jew l-ammont tiegħu mnaqqas minħabba t-tort tal-vittma”.
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
3
Helena Wood, studenta f’Londra, mietet f’inċident tat-traffiku, li ġara fid-9 ta’ Ġunju 2004, waqt stage fl-Awstralja.
4
Il-ġenituri tagħha, James Wood u Evelyne Arraitz, talbu, fit-3 ta’ Lulju 2006, lill-Commission d’indemnisation des victimes d’infractions du tribunal de grande instance de Nantes, minbarra valutazzjoni tal-kumpens tad-dannu materjali għall-ammont ta’ EUR 398, kumpens għad-danni morali għal EUR 10000 għal kull wieħed minnhom u għal EUR 7500 għal kull wieħed miż-żewġt itfal kadetti tagħhom, Julia u Hugo Wood.
5
Ftehim, li seħħ mal-Fonds de garantie, ġie rreġistrat fl-24 ta’ Novembru 2006 mill-president tal-Commission d’indemnisation des victimes d’infractions du tribunal de grande instance de Nantes għall-ammonti mitluba lill-aventi dritt tal-mejta Helena Wood, bl-eċċezzjoni madankollu ta’ missierha, minħabba ċ-ċittadinanza Britannika tiegħu.
6
J. Wood ippreżenta, fil-11 ta’ Jannar 2007, talbiet quddiem il-qorti tar-rinviju intiżi li jibbaża t-talba tiegħu fuq il-fondament prijoritarju tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 12 KE, li jipprekludi kull diskriminazzjoni minħabba ċ-ċittadinanza.
7
Skont J. Wood, li jiddikjara li jirrisjedi, jaħdem u jħallas it-taxxa fi Franza, fejn ilu joqgħod iktar minn 20 sena mas-sieħba tiegħu, ta’ ċittadinanza Franċiża, din l-inugwaljanza fit-trattament, li tikkonsisti f’li jiġi rrifjutat lilu kumpens mogħti barra minn hekk lill-membri l-oħra tal-familja tiegħu, tmur kontra l-prinċipju ta’ non-diskriminazzjoni mniżżel fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu 12 KE.
8
Minn naħa tiegħu, il-Fonds de garantie oppona awtomatikament it-talba ta’ J. Wood sabiex jissodisfa l-kriterji msemmija fl-Artikolu 706-3 tal-Kodiċi tal-Proċedura Kriminali u invoka l-ġurisprudenza tradizzjonali tal-Cour de cassation li ssostni din l-analiżi.
9
Huwa f’dan il-kuntest li l-Commission d’indemnisation des victimes d’infractions du tribunal de grande instance de Nantes iddeċieda li jissospendi li jieħu deċiżjoni u li jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“Fid-dawl tal-prinċipju ġenerali ta’ non-diskriminazzjoni minħabba ċittadinanza, stabbilit fl-Artikolu 7 tat-Trattat ta’ Ruma, id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 706-3 tal-Kodiċi tal-Proċedura Kriminali Franċiż huma jew mhumiex kompatibbli mad-dritt Komunitarju, safejn ċittadin tal-Komunità Ewropea residenti fi Franza, li huwa missier tifla ta’ ċittadinanza Franċiża li mietet barra mit-territorju nazzjonali, huwa eskluż mill-benefiċċju tal-kumpens mogħti mill-Fonds de Garantie, abbażi biss taċ-ċittadinanza tiegħu?”
Fuq id-domanda preliminari
10
Bid-domanda magħmula, il-qorti tar-rinviju qed titlob, sostanzjalment, jekk id-dritt komunitarju jistax jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li teskludi ċ-ċittadini ta’ Stati Membri oħra, li jirrisjedu u jaħdmu fit-territorju tiegħu, mill-benefiċċju ta’ kumpens għad-danni li jirriżultaw minn offiżi fuq il-persuna kkawżati minn reat li ma jkunx twettaq fit-territorju ta’ dan l-istat, unikament minħabba ċ-ċittadinanza tagħhom.
11
Fil-kawża prinċipali, kif jirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju, J. Wood, ċittadin Britanniku, uża d-dritt tiegħu ta’ moviment liberu tal-ħaddiema fis-sens tal-Artikolu 39 KE u tal-libertà ta’ stabbiliment fis-sens tal-Artikolu 43 KE billi sar ħaddiem residenti fi Franza għal iktar minn 20 sena.
12
Għaldaqstant, is-sitwazzjoni ta’ J. Wood taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tat-Trattat KE u b’hekk jista’ jinvoka d-dritt tiegħu li ma jbatix diskriminazzjoni minħabba ċ-ċittadinanza tiegħu.
13
F’dan ir-rigward, jirriżulta minn ġurisprudenza kostanti li l-prinċipju ta’ non-diskriminazzjoni jeżiġi li s-sitwazzjonijiet komparabbli ma jiġux ittrattati b’mod differenti u li sitwazzjonijiet differenti ma jiġux ittrattati bl-istess mod. Dan it-trattament ma jistax jiġi ġġustifikat ħlief jekk ikun ibbażat fuq kunsiderazzjonijiet oġġettivi indipendenti miċ-ċittadinanza tal-persuni kkonċernati u proporzjonati għall-għanijiet leġittimament imfittxija (ara s-sentenza tat-2 ta’ Otturbru 2003, Garcia Avello, C-148/02, Ġabra p. I-11613, punt 31 u l-ġurisprudenza ċċitata).
14
Fil-kawża prinċipali, J. Wood, ċittadin Britanniku, ilu jgħix għal iktar minn 20 sena fi Franza u tilef bintu f’inċident li seħħ barra mit-territorju tal-Komunità. Fid-dawl tal-mewt tat-tifla tiegħu u tad-dannu li jirriżulta minn dan, J. Wood jinsab f’sitwazzjoni komparabbli ma dik ta’ persuna bħas-sieħba tiegħu, E. Arraitz. Issa, bis-saħħa tad-dispożizzjoni nazzjonali fil-kawża prinċipali, l-uniku element ta’ distinzjoni fis-sitwazzjoni tagħhom fir-rigward tad-dritt għal kumpens huwa ċ-ċittadinanza tagħhom. Fil-fatt, hija biss E. Arraitz, minħabba ċ-ċittadinanza tagħha, li tista’ tikseb kumpens minħabba dan id-dannu.
15
B’hekk, dan it-trattament differenti, espliċitament u unikament ibbażat fuq iċ-ċittadinanza ta’ J. Wood, jikkostitwixxi diskriminazzjoni diretta. Fil-fatt, il-gvern Franċiż jammetti huwa stess li fil-każ bħal dak in kwistjoni, ma hemmx raġunijiet li jistgħu jiġġustifikaw din id-differenza fit-trattament.
16
Fid-dawl ta’ dak li ntqal qabel, għandha tingħata risposta għad-domanda magħmula li d-dritt komunitarju jipprekludi leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li teskludi ċ-ċittadini tal-Istati Membri l-oħra, li jaħdmu u jirrisjedu fit-territorju tiegħu, mill-benefiċċju ta’ kumpens għad-danni kkawżati minn offiżi fuq il-persuna b’riżultat ta’ reat li ma jkunux seħħ f’dan l-istat, unikament minħabba ċ-ċittadinanza tagħhom.
Fuq l-ispejjeż
17
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tieni Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
Id-dritt komunitarju jipprekludi leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li teskludi ċ-ċittadini tal-Istati Membri l-oħra, li jaħdmu u jirrisjedu fit-territorju tiegħu, mill-benefiċċju ta’ kumpens għad-danni kkawżati minn offiżi fuq il-persuna b’riżultat ta’ reat li ma jkunux seħħ f’dan l-istat, unikament minħabba ċ-ċittadinanza tagħhom.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.