61981CJ0079_EL
Διάδικοι
Αντικείμενο της υπόθεσης
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στήν υπόθεση 79/81,
πού έχει ως αντικείμενο αίτηση τού Cour du travail τής Mons πρός τό Δικαστήριο, δυνάμει τού άρθρου 177 τής συνθήκης ΕΟΚ, μέ τήν οποία ζητείται, στό πλαίσιο τής διαφοράς πού εκκρεμεί ενώπιον τού αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ
MARGHERITA BACCINI
καί
OFFICE NATIONAL DE L’EMPLOI ( ONEM )
Αντικείμενο της υπόθεσης
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως πρός τήν ερμηνεία τού κανονισμού 1408/71 τού Συμβουλίου περί εφαρμογής τών συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στούς μισθωτούς καί τίς οικογένειές τους πού διακινούνται εντός τής Κοινότητος, καί τού κανονισμού 574/72 περί τού τρόπου εφαρμογής τού κανονισμού 1408/71, επικουρικώς δέ, ως πρός τό κύρος τού κανονισμού 1408/71 εν σχέσει πρός τό άρθρο 51 τής συνθήκης,
Σκεπτικό της απόφασης
1 Μέ απόφαση τής 3ης Απριλίου 1981, πού περιήλθε στό Δικαστήριο τήν 10η Απριλίου 1981, τό Cour du travail τής Mons υπέβαλε, δυνάμει τού άρθρου 177 τής συνθήκης ΕΟΚ, προδικαστικά ερωτήματα αφ’ ενός μέν ως πρός τήν ερμηνεία τού κανονισμού 1408/71 τού Συμβουλίου, τής 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής τών συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στούς μισθωτούς καί τίς οικογένειές τους πού διακινούνται εντός τής Κοινότητος ( ΕΕ ειδ . έκδ . 05/001, σ . 73 ), καί τού κανονισμού 574/72 τού Συμβουλίου, τής 29ης Μαρτίου 1972, περί τού τρόπου εφαρμογής τού κανονισμού 1408/71 ( ΕΕ ειδ . έκδ . 05/001, σ . 138 ), αφ’ ετέρου δέ, επικουρικώς, ως πρός τό κύρος τού κανονισμού 1408/71 σέ σχέση μέ τούς στόχους τής συνθήκης γενικώς καί τού άρθρου της 51 ειδικότερα .
2 Τά εν λόγω ερωτήματα υποβάλλονται στό πλαίσιο διαφοράς μεταξύ τής Baccini καί τού Office national de l’emploi ( ONEM — Εθνικής Υπηρεσίας Απασχολήσεως τού Βελγίου ).
3 Η Baccini, ιταλίδα υπήκοος, ειργάσθη διαδοχικά στήν Ιταλία καί τό Βέλγιο . Στήν δεύτερη αυτή χώρα τής εχορηγείτο επίδομα αναπηρίας από τήν
5η Ιουλίου 1973 .
4 Σύμφωνα μέ τίς διατάξεις τών κανονισμών 1408/71 καί 574/72 τού Συμβουλίου, τό Institut national d’assurance maladie-invalidite ( INAMI — Εθνικό Ίδρυμα Ασφαλίσεως Ασθενείας καί Αναπηρίας ) τού Βελγίου πληροφόρησε τό Istituto nazionale della previdenza sociale ( INPS — Εθνικό Ίδρυμα Κοινωνικής Προνοίας ) τής Ιταλίας γιά τήν αναπηρία τής Baccini . Σύμφωνα μέ τό άρθρο 40 παράγραφος 3, η οποία κατόπιν έγινε παράγραφος 4, τού κανονισμού 1408/71 «η απόφαση πού λαμβάνεται από τόν φορέα Κράτους μέλους ως πρός τόν βαθμό αναπηρίας τού αιτούντος δεσμεύει τόν φορέα οποιουδήποτε άλλου ενδιαφερομένου Κράτους μέλους, υπό τόν ορο οτι υπάρχει συμφωνία τών ορων τών σχετικών πρός τόν βαθμό αναπηρίας μεταξύ τών νομοθεσιών τών κρατών αυτών καί η συμφωνία αυτή έχει αναγνωρισθεί στό παράρτημα IV.» . Πρίν από τήν θέσπιση τήν 18η Σεπτεμβρίου 1981 τού κανονισμού 2793/81 ( ΕΕ L 275, σ . 1 ) τού Συμβουλίου, ο οποίος ετροποποίησε τόν κανονισμό 1408/71, τό εν λόγω παράρτημα IV εδέχετο τήν συμφωνία τών ορων σχετικά μέ τόν βαθμό αναπηρίας μεταξύ τών νομοθεσιών Βελγίου καί Ιταλίας .
5 Τό INPS, βάσει τών πληροφοριών πού έλαβε από τό INAMI ως πρός τόν βαθμό αναπηρίας τής Baccini καί οι οποίες ηταν δεσμευτικές γιά αυτό, λόγω τών προαναφερθεισών διατάξεων τού κανονισμού 1408/71 καί τού παραρτήματός του IV, χορήγησε στήν ενδιαφερομένη από τήν 1η Αυγούστου 1974 σύνταξη αναπηρίας, η οποία, επειδή η Baccini ειχε εργασθεί στήν Ιταλία καί τό Βέλγιο, ειχε καθορισθεί κατά τό σύστημα τού συνυπολογισμού καί τού κατ’ αναλογία επιμερισμού, σύμφωνα μέ τούς κανόνες πού καθορίζονται στούς κανονισμούς 1408/71 καί 574/72 .
6 Στήν συνέχεια, ο σύμβουλος-ιατρός τού αρμοδίου βελγικού φορέως διέγνωσε οτι η ανικανότης πρός εργασία τής Baccini έληξε, οπότε οι βελγικές παροχές αναπηρίας έπαυσαν νά καταβάλλονται στήν ενδιαφερομένη . Κατά τό άρθρο 141 εδάφιο 1 τού βελγικού βασιλικού διατάγματος τής 20ής Δεκεμβρίου 1963, περί απασχολήσεως καί ανεργίας, οπως ετροποποιήθη τήν 11η Σεπτεμβρίου 1969, τό οποίο ορίζει οτι «δέν δικαιούται επιδομάτων ανεργίας λόγω ανικανότητος πρός εργασία ο εργαζόμενος ο οποίος λαμβάνει επιδόματα δυνάμει ενός βελγικού συστήματος ασφαλίσεως κατά ασθενείας-αναπηρίας», η Baccini, η οποία δέν ελάμβανε πλέον βελγικά επιδόματα αναπηρίας, απέκτησε δικαίωμα επί βελγικού επιδόματος ανεργίας, τό οποίο εισέπραξε από τήν 28η Απριλίου 1975 εως τήν 4η Ιουνίου 1975, κατόπιν δέ, εκ νέου, από τήν 1η Σεπτεμβρίου 1977 .
7 Τό τροποποιηθέν βελγικό βασιλικό διάταγμα τής 20ής Δεκεμβρίου 1963 ορίζει στό άρθρο του 141 εδάφιο 3 οτι «δέν δικαιούται επιδομάτων ανεργίας λόγω ανικανότητος πρός εργασία ο εργαζόμενος ο οποίος λαμβάνει επιδόματα δυνάμει αλλοδαπού συστήματος ασφαλίσεως κατά ασθενείας-αναπηρίας, λόγω ανικανότητος πρός εργασία πού δέν οφείλεται σέ εργατικό ατύχημα ή σέ επαγγελματική ασθένεια, εφ’ οσον ο βαθμός τής εν λόγω ανικανότητος ειναι ίσος ή ανώτερος τού 50 %» . Στηριζόμενος στίς εν λόγω διατάξεις, ο διευθυντής τού περιφερειακού γραφείου τού ONEM στήν Louviere έκρινε στίς 8 Δεκεμβρίου 1978, μέ τό επιχείρημα οτι η Baccini ελάμβανε σύνταξη αναπηρίας από τό ιταλικό INPS, οτι δέν εδικαιούτο τών βελγικών επιδομάτων ανεργίας από τήν 28η Απριλίου εως τήν 4η Ιουνίου 1975, καθώς καί μετά τήν 1η Σεπτεμβρίου 1977, καί απήτησε τήν επιστροφή τών επιδομάτων πού ειχαν καταβληθεί κατά τήν διάρκεια τών εν λόγω περιόδων .
8 Η ενδιαφερομένη προσέφυγε κατά τής εν λόγω αποφάσεως ενώπιον τού Tribunal du travail τού Charleroi, κατόπιν δέ, κατ’ έφεση, ενώπιον τού Cour du travail τής Mons, τό οποίο ερωτά κυρίως :
— αφ’ ενός μέν άν τό άρθρο 51 τής συνθήκης ΕΟΚ καί οι κανονισμοί 1408/71 καί 574/72 έχουν τήν έννοια οτι συμβιβάζεται μέ τούς σκοπούς τής συνθήκης
η άρνηση, κατ’ εφαρμογή τών εθνικών κανόνων περί απαγορεύσεως τής σωρεύσεως, χορηγήσεως επιδόματος ανεργίας σέ διακινούμενο εργαζόμενο στό κράτος στό οποίο δέν αναγνωρίζεται πλέον ως ανίκανος πρός εργασία, γιά τόν λόγο οτι εισπράττει από άλλο Κράτος μέλος σύνταξη αναπηρίας πού χορηγείται κατόπιν αναλογικού επιμερισμού, βάσει τών κοινοτικών κανονισμών·
— αφ’ ετέρου δέ άν, σέ περίπτωση καταφατικής απαντήσεως, η κατάσταση αυτή δέν ειναι «η ίδια αποτέλεσμα τής χορηγήσεως τής παροχής αναπηρίας δυνάμει τού κανονισμού 1408/71, κατά τρόπο ωστε ο εν λόγω κανονισμός νά μή έχει τό προστατευτικό αποτέλεσμα πού αναφέρεται στό άρθρο 51 τής συνθήκης καί νά ειναι αντίθετος πρός τούς αντικειμενικούς στόχους της» .
9 Τόσο από τήν διατύπωση τού πρώτου ερωτήματος τού Cour du travail τής Mons, οσο καί από τό σκεπτικό τής αποφάσεώς του, προκύπτει οτι η χορήγηση τού επιδόματος ανεργίας στόν διακινούμενο εργαζόμενο εν προκειμένω εξαρτάται από τήν ικανότητά του πρός εργασία, η ικανότης δέ αυτή αναγνωρίζεται από τίς αρχές τού κράτους από τό οποίο ζητείται η παροχή .
10 Επειδή η ενδιαφερομένη εισπράττει από άλλο Κράτος μέλος σύνταξη αναπηρίας, η οποία χορηγείται σύμφωνα μέ τούς κανονισμούς 1408/71 καί 574/72, οι αρμόδιες υπηρεσίες τού κράτους πού θά έπρεπε νά χορηγήσει τά επιδόματα ανεργίας στόν εν λόγω εργαζόμενο, γιά τόν λόγο αυτό καί μόνο ηρνήθησαν τήν χορήγησή τους, κατ’ εφαρμογή διατάξεως τής εθνικής τους νομοθεσίας .
11 Η απάντηση στό πρώτο ερώτημα τού Cour du travail τής Mons εξαρτάται συνεπώς από τό άν, εν όψει τών σκοπών τής συνθήκης, τό γεγονός οτι σέ ενα διακινούμενο εργαζόμενο χορηγείται από άλλο πλήν αυτού στό οποίο εργάζεται Κράτος μέλος σύνταξη αναπηρίας, η οποία χορηγείται καί υπελογίσθη βάσει καί υπό τούς ορους τών σχετικών κοινοτικών κανονισμών, δύναται νά έχει ως αποτέλεσμα νά στερηθεί ο εν λόγω εργαζόμενος τό δικαίωμα πού θά ειχε επί παροχής διαφορετικής φύσεως βάσει τής νομοθεσίας τού κράτους στό οποίο εργάζεται, άν στήν περίπτωσή του δέν εφηρμόζοντο οι κοινοτικοί κανονισμοί .
12 Τά άρθρα 48 εως 51 τής συνθήκης επιδιώκουν τήν εξασφάλιση τής ελεύθερης κυκλοφορίας τών εργαζομένων εντός τής Κοινότητος . Οι κανονισμοί 1408/71 καί 574/72, πού εθεσπίσθησαν δυνάμει τού άρθρου 51 τής συνθήκης, θέτουν σέ εφαρμογή στόν τομέα τής κοινωνικής ασφαλίσεως τίς αρχές τού εν λόγω άρθρου .
13 Σύμφωνα μέ τήν νομολογία τού Δικαστηρίου, δύνανται μέν νά επιβληθούν ορισμένοι περιορισμοί στούς διακινουμένους εργαζομένους έναντι τών πλεονεκτημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως πού απολαύουν από τούς κοινοτικούς κανονισμούς καί τά οποία δέν θά ηδύναντο νά έχουν χωρίς αυτούς, ο επιδιωκόμενος ομως από τά άρθρα 48 εως 51 τής συνθήκης σκοπός δέν θά επετυγχάνετο άν η εφαρμογή τών εν λόγω κανονισμών ειχε ως συνέπεια τήν κατάργηση ή τήν μείωση τών πλεονεκτημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως πού ο εργαζόμενος θά εδικαιούτο από μόνη τήν νομοθεσία ενός Κράτους μέλους .
14 Ειναι, όντως, αντίθετες πρός τούς σκοπούς τών άρθρων 48 εως 51 τής συνθήκης οι διατάξεις πού, ενώ αποσκοπούν στήν διευκόλυνση τής κυκλοφορίας τών διακινουμένων εργαζομένων, τήν καθιστούν, στήν πραγματικότητα, δυσχερέστερη, στερώντας από τούς ενδιαφερομένους τά πλεονεκτήματα πού θά ηδύναντο νά έχουν ελλείψει τών εν λόγω διατάξεων τής συνθήκης καί τών διατάξεων πού εξεδόθησαν από τό Συμβούλιο γιά τήν εφαρμογή τους .
15 Ειναι αληθές οτι τό άρθρο 12 παράγραφος 2 τού κανονισμού 1408/71 ορίζει οτι «οι διατάξεις περί μειώσεως, αναστολής ή καταργήσεως, πού προβλέπονται από τήν νομοθεσία Κράτους μέλους σέ περίπτωση σωρεύσεως μιάς παροχής μέ άλλες παροχές κοινωνικής ασφαλίσεως ή μέ άλλα εισοδήματα, εφαρμόζονται εις βάρος τού δικαιούχου, ακόμη καί άν πρόκειται περί παροχών πού εκτήθησαν δυνάμει τής νομοθεσίας άλλου Κράτους μέλους ή περί εισοδημάτων πού εκτήθησαν στό έδαφος άλλου Κράτους μέλους» . Άν ομως, ληφθούν υπ’ όψη οι σκοποί τών άρθρων 48 εως 51, πού έχουν μόλις υπομνησθεί, η εν λόγω διάταξη δέν δύναται νά ερμηνευθεί υπό τήν έννοια οτι καλύπτει καί τίς διατάξεις τής νομοθεσίας Κράτους μέλους οι οποίες, γιά τήν χορήγηση επιδόματος ανεργίας, η αναγνώριση τού οποίου εξαρτάται από τήν ικανότητα πρός εργασία τού ενδιαφερομένου, δέν λαμβάνουν υπ’ όψη τήν πραγματική φυσική κατάσταση τού εργαζομένου κατά τόν χρόνο πού καθίσταται άνεργος, αλλά συνάγουν τήν απόδειξη περί τής ανικανότητος πρός εργασία εκ τού γεγονότος οτι στόν διακινούμενο εργαζόμενο έχει χορηγηθεί προηγουμένως σύνταξη αναπηρίας σέ άλλο Κράτος μέλος, κατ’ εφαρμογή τών κανόνων τού κοινοτικού δικαίου καί βάσει τών πληροφοριών πού παρεσχέθησαν από τό πρώτο Κράτος μέλος .
16 Από τά ανωτέρω συνάγεται οτι στό πρώτο ερώτημα πού υπεβλήθη από τό Cour du travail τής Mons πρέπει νά δοθεί η απάντηση οτι τό άρθρο 51 τής συνθήκης ΕΟΚ καί οι κανονισμοί τού Συμβουλίου 1408/71 καί 574/72 έχουν τήν έννοια οτι, εφ’ οσον κατά τήν νομοθεσία ενός Κράτους μέλους η κτήση τού δικαιώματος επί τού επιδόματος ανεργίας από διακινούμενο εργαζόμενο εξαρτάται από τήν ικανότητά του πρός εργασία, η ικανότης δέ αυτή πρός εργασία ανεγνωρίσθη από τίς αρμόδιες αρχές τού εν λόγω Κράτους μέλους, οι αρχές αυτές δέν δύνανται νά αρνηθούν στόν ενδιαφερόμενο εργαζόμενο τήν παροχή τού επιδόματος ανεργίας λόγω τού οτι λαμβάνει, σέ άλλο Κράτος μέλος, σύνταξη αναπηρίας πού εχορηγήθη σύμφωνα μέ τούς κοινοτικούς κανόνες κατά τό σύστημα τού συνυπολογισμού καί τού κατ’ αναλογία επιμερισμού .
17 Εν όψει τής απαντήσεως πού εδόθη στό πρώτο ερώτημα πού υπέβαλε τό Cour du travail τής Mons, παρέλκει η απάντηση στό δεύτερο ερώτημα, τό οποίο αναφέρεται στό κύρος τού κανονισμού 1408/71 σέ σχέση μέ τούς σκοπούς τής συνθήκης καί έχει επικουρικό χαρακτήρα .
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί τών δικαστικών εξόδων
18 Τά έξοδα στά οποία υπεβλήθησαν η ιταλική κυβέρνηση, η βελγική κυβέρνηση καί η Επιτροπή, οι οποίες κατέθεσαν παρατηρήσεις στό Δικαστήριο, δέν αποδίδονται .
19 Δεδομένου οτι η παρούσα διαδικασία έχει, ως πρός τούς διαδίκους τής κυρίας δίκης, τόν χαρακτήρα παρεμπίπτοντος πού ανέκυψε ενώπιον τού εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται νά αποφανθεί επί τών δικαστικών εξόδων .
Διατακτικό
Διά ταύτα
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
κρίνοντας επί τών ερωτημάτων πού τού υπέβαλε μέ απόφαση τής 3ης Απριλίου 1981 τό Cour du travail τής Mons αποφαίνεται :
Τό άρθρο 51 τής συνθήκης ΕΟΚ, ο κανονισμός 1408/71 τού Συμβουλίου, τής 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής τών συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως
στούς μισθωτούς καί τίς οικογένειές τους πού διακινούνται εντός τής Κοινότητος, καί ο κανονισμός 574/72, περί τού τρόπου εφαρμογής τού κανονισμού 1408/71, έχουν τήν έννοια οτι εφ’ οσον κατά τήν νομοθεσία ενός Κράτους μέλους η κτήση τού δικαιώματος επί τού επιδόματος ανεργίας από διακινούμενο εργαζόμενο εξαρτάται από τήν ικανότητά του πρός εργασία, η ικανότης δέ αυτή πρός εργασία ανεγνωρίσθη από τίς αρμόδιες αρχές τού εν λόγω Κράτους μέλους, οι αρχές αυτές δέν δύνανται νά αρνηθούν στόν ενδιαφερόμενο εργαζόμενο τήν παροχή τού επιδόματος ανεργίας λόγω τού οτι λαμβάνει, σέ άλλο Κράτος μέλος, σύνταξη αναπηρίας πού εχορηγήθη σύμφωνα μέ τούς κοινοτικούς κανόνες κατά τό σύστημα τού συνυπολογισμού καί τού κατ’ αναλογία επιμερισμού .