61968J0019
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ
της 19ης Δεκεμβρίου 1968 (
*1
)
Στην υπόθεση 19/68,
που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Sozialgericht Augsburg (60 τμήμα) προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης περί Ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ
Giovanni de Cicco, βιοτέχνη, κατοίκου Villa Santa Maria, επαρχία Chieti, Ιταλία,
και
Landesversicherungsanstalt Schwaben, Augsburg,
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία των άρθρων 1, στοιχείο ρ, 24, 27 και επομένων του κανονισμού 3 του Συμβουλίου περί της κοινωνικής ασφαλίσεως των διακινουμένων εργαζομένων,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ,
συγκείμενο από τους R. Lecourt, πρόεδρο, Α. Trabucchi, πρόεδρο τμήματος, Α. Μ. Donner, W. Strauss και P. Pescatore (εισηγητή), δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: J. Gand
γραμματέας: Α. van Houtte
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
(το μέρος που περιέχει τα περιστατικά παραλείπεται)
Σκεπτικό
Με Διάταξη της 5ης Αυγούστου 1968, που περιήλθε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 7 Αυγούστου 1968, το Sozialgericht Augsburg υπέβαλε στο Δικαστήριο, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης περί Ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, το ερώτημα εάν οι περίοδοι εισφορών στο ταμείο ασφαλίσεως βιοτεχνών (ειδικό τμήμα του Εθνικού Ιδρύματος Κοινωνικής Προνοίας) που έχουν συμπληρωθεί στην Ιταλία αποτελούν περιόδους ασφαλίσεως κατά την έννοια των άρθρων 1, στοιχείο ρ, 24 και 27 και επομένων του κανονισμού 3 του Συμβουλίου περί της κοινωνικής ασφαλίσεως των διακινουμένων εργαζομένων.
Δεν εναπόκειται στο Δικαστήριο να εκτιμήσει, στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας, ενόψει των προαναφερθεισών διατάξεων του κοινοτικού δικαίου, τα χαρακτηριστικά της νομοθεσίας ενός κράτους μέλους της Κοινότητας, δεδομένου ότι το έργο αυτό έχει ανατεθεί στο παραπέμπον δικαστήριο, που είναι επιφορτισμένο με την εξασφάλιση της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου στη διαφορά της οποίας έχει επιληφθεί.
Το ερώτημα, ωστόσο, που έχει υποβληθεί αφορά ουσιαστικά την ερμηνεία ορισμένων διατάξεων του κανονισμού 3 που αναφέρονται στον συνυπολογισμό περιόδων εισφορών υπό το σύστημα ασφαλίσεως των βιοτεχνών και περιόδων που συμπληρώθηκαν υπό ένα γενικό σύστημα κοινωνικών ασφαλίσεων, για να κτηθεί δικαίωμα επί συντάξεως αναπηρίας.
Α — Επί της αρμοδιότητας του Δικαστηρίου
Το Landesversicherungsanstalt του Schwaben, καθού της κυρίας δίκης, αμφισβητεί το παραδεκτό του ερωτήματος που υποβλήθηκε στο Δικαστήριο λόγω υποτιθέμενης αρμοδιότητας του παραπέμποντος δικαστηρίου και ελλείψεως προστατευτέου εννόμου συμφέροντος του προσφεύγοντος της κυρίας δίκης.
Οι αντιρρήσεις αυτές αφορούν αποκλειστικά την αρμοδιότητα του παραπέμποντος δικαστηρίου και το παραδεκτό του ενώπιόν του ασκηθέντος μέσου έννομης προστασίας.
Δεν εναπόκειται στο Δικαστήριο να οικειοποιηθεί την εκτίμηση των προβλημάτων αυτών, η επίλυση των οποίων είναι της αποκλειστικής αρμοδιότητας των εθνικών δικαστηρίων.
Το Δικαστήριο επιλαμβάνεται νομίμως και υποχρεούται να αποφανθεί, όταν ένα εθνικό δικαστήριο του ζητεί να εκδώσει προδικαστική απόφαση επί ενός από τα αναφερόμενα στο άρθρο 177 της Συνθήκης ζητήματος, εφόσον το εν λόγω δικαστήριο εκτιμά ότι μία απόφαση επί του θέματος αυτού του είναι αναγκαία για να εκδώσει την απόφασή του.
Η αντίρρηση που προβλήθηκε από την καθής της κυρίας δίκης πρέπει, επομένως, να μη ληφθεί υπόψη.
Β — Επί της προσεπικλήσεως του Ιταλικού Ιδρύματος Κοινωνικής Ασφαλίσεως
Επικουρικώς, η καθής της κυρίας δίκης ζητεί από το Δικαστήριο να προσεπικαλέσει το Ιταλικό Ίδρυμα Κοινωνικής Ασφαλίσεως, αρμόδιο δυνάμει των άρθρων 30 και επόμενα του κανονισμού 4, να επιληφθεί της αιτήσεως περί χορηγήσεως των παροχών που ενδιαφέρουν τον προσφεύγοντα της κυρίας δίκης.
Σχετικά με το θέμα αυτό, προβάλλει μία διάσταση απόψεων που υφίσταται μεταξύ του ιδρύματος αυτού, αντίστοιχου προς το γερμανικό αρμόδιο όργανο, και της Ιταλικής Κυβερνήσεως, όπως προκύπτει από τη θέση που έλαβε η τελευταία στην παρούσα διαδικασία.
Η κατά το άρθρο 177 της Συνθήκης διαδικασία, σύμφωνα με το άρθρο 20 του Οργανισμού του Δικαστηρίου, παρέχει απλώς στους διαδίκους της κυρίας δίκης, στα κράτη μέλη, στην Επιτροπή και, ενδεχομένως, στο Συμβούλιο, τη δυνατότητα να καταθέσουν στο Δικαστήριο υπομνήματα ή παρατηρήσεις.
Κατ' εφαρμογή της διατάξεως αυτής, το ιταλικό κράτος κατέστησε γνωστή την αντίληψή του περί της εκτάσεως εφαρμογής του ιταλικού νόμου, ενόψει των κοινοτικών κανόνων στους οποίους αναφέρεται το ερώτημα του Sozialgericht Augsburg.
Το Δικαστήριο δεν είναι δυνατόν να δεχθεί τη συμμετοχή στη διαδικασία προσώπων ή οργάνων, πλην εκείνων που αναφέρει το άρθρο 20 του Οργανισμού του.
Υπό τις προϋποθέσεις αυτές, το αίτημα περί προσεπικλήσεως του Ιταλικού Ιδρύματος Κοινωνικής Ασφαλίσεως, στο οποίο αναφέρονται τα άρθρα 30 και επόμενα του κανονισμού 4, είναι απαράδεκτο.
Γ — Επί της ουσίας
Το άρθρο 51 της Συνθήκης προβλέπει, στον τομέα της κοινωνικής ασφαλίσεως, τη λήψη των αναγκαίων μέτρων για την εγκαθίδρυση της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων, ιδίως με τη θέσπιση ενός συστήματος που να εξασφαλίζει στους διακινουμένους εργαζομένους, μεταξύ άλλων, «τον συνυπολογισμό όλων των περιόδων που λαμβάνονται υπόψη από τις διάφορες εθνικές νομοθεσίες για την κτήση (…) του δικαιώματος προς λήψη παροχής (…)».
Σύμφωνα με το άρθρο 27, παράγραφος 1, του κανονισμού 3, εφαρμοστέου κατ' αναλογία σύμφωνα με τα άρθρα 24, συμπεριλαμβανομένου του παραρτήματος F, και 26, παράγραφος 1, του ιδίου κανονισμού, όταν ένας ασφαλισμένος υπήχθη διαδοχικά στις νομοθεσίες δύο ή περισσοτέρων κρατών μελών, σύμφωνα με τις οποίες κατά τον υπολογισμό των ασφαλιστικών παροχών σε περίπτωση αναπηρίας λαμβάνεται καταρχάς υπόψη η διάρκεια των περιόδων που έχουν συμπληρωθεί, οι περίοδοι ασφαλίσεως που πραγματοποιήθηκαν υπό τη νομοθεσία καθενός από τα κράτη μέλη συνυπολογίζονται για την κτήση του δικαιώματος παροχών.
Κατά το άρθρο 1, στοιχείο ρ, του ιδίου κανονισμού, ως «περίοδοι ασφαλίσεως» πρέπει να νοούνται οι περίοδοι εισφορών ή απασχολήσεως, όπως αυτές ορίζονται ή λαμβάνονται υπόψη ως περίοδοι ασφαλίσεως κατά τη νομοθεσία που διέπει το σύστημα εισφορών υπό το οποίο συμπληρώθηκαν.
Ως «νομοθεσία» κατά την έννοια της ιδίας διατάξεως πρέπει να νοούνται, σύμφωνα με το άρθρο 1, στοιχείο b, οι νόμοι, οι κανονιστικές πράξεις και οι οργανικές διατάξεις των οικείων φορέων κάθε κράτους μέλους, υφιστάμενοι ή μελλοντικοί, που αφορούν τα συστήματα και τους κλάδους κοινωνικής ασφαλίσεως, περί των οποίων οι παράγραφοι 1 και 2 του άρθρου 2 του ιδίου κανονισμού.
Δυνάμει των τελευταίων αυτών διατάξεων, ο κανονισμός εφαρμόζεται επί όλων των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως, γενικών και ειδικών, που έχουν ως αντικείμενο, μεταξύ άλλων, τις παροχές λόγω αναπηρίας.
Το παράρτημα Β του ιδίου κανονισμού με τη σειρά του διευκρινίζει, όπως προβλέπεται στο άρθρο 3, ότι ο κανονισμός εφαρμόζεται, όσον αφορά ειδικά την Ιταλία, επί της νομοθεσίας περί ασφαλίσεως αναπηρίας.
Από το σύνολο των κανόνων αυτών προκύπτει ότι το πραγματικό πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 3 ουσιαστικά καθορίζεται σε συνάρτηση με αυτό των εθνικών νομοθεσιών σε θέματα κοινωνικής ασφαλίσεως, τις οποίες αναφέρουν οι προαναφερθείσες διατάξεις.
Το περιεχόμενο του κανονισμού 3, από την άποψη του προσωπικού πεδίου εφαρμογής, καθορίζεται από το άρθρο 4 που προβλέπει ότι «οι διατάξεις του παρόντος κανονισμού ισχύουν για τους μισθωτούς εργαζομένους ή εξομοιουμένους προς αυτούς οι οποίοι υπάγονται ή έχουν υπαχθεί στη νομοθεσία ενός ή περισσοτέρων κρατών μελών (…)».
Η διάταξη αυτή βασίζεται σε ευρεία αντίληψη περί του κύκλου των δικαιούχων, καθότι υπάγει στις διατάξεις του κανονισμού όχι μόνο τους μισθωτούς εργαζομένους υπό τη στενή έννοια του όρου αλλά και όλους εκείνους που εξομοιώνονται προς αυτούς.
Επί του σημείου αυτού, το άρθρο 4 εμπνέεται από τη γενική τάση του κοινωνικού δικαίου των κρατών μελών να επεκτείνουν το δικαίωμα υπαγωγής στην κοινωνική ασφάλιση σε νέες κατηγορίες προσώπων, βάσει ιδίων κινδύνων και αντιξοοτήτων.
Εντούτοις, το ακριβές μέτρο της εξομοιώσεως αυτής δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστεί παρά σε συνάρτηση με τις εθνικές νομοθεσίες στις οποίες παραπέμπει ο κανονισμός.
Τέτοιου είδους εξομοίωση λαμβάνει χώρα κάθε φορά που, δυνάμει μιας εθνικής νομοθεσίας, το πεδίο εφαρμογής των διατάξεων ενός γενικού συστήματος κοινωνικής ασφαλίσεως επεκτείνεται σε μία κατηγορία προσώπων άλλη, εκτός των μισθωτών εργαζομένων, στους οποίους αναφέρεται ο κανονισμός 3, ανεξάρτητα από τη μορφή ή τις λεπτομέρειες εφαρμογής που χρησιμοποιεί ο εθνικός νομοθέτης.
Συνεπώς, οι βιοτέχνες πρέπει να θεωρηθούν ως εξομοιούμενοι προς μισθωτούς εργαζομένους στο μέτρο που, δυνάμει των διατάξεων κάποιας εθνικής νομοθεσίας, προστατεύονται κατά ενός ή περισσοτέρων κινδύνων δι' επεκτάσεως συστημάτων που έχουν θεσπιστεί προς όφελος των εργαζομένων εν γένει.
Κατά συνέπεια, οι περίοδοι εισφορών που συμπληρώνονται υπό τέτοιες συνθήκες συνιστούν περιόδους ασφαλίσεως κατά την έννοια των άρθρων 1, στοιχείο ρ, 24 και 27 και επομένων, του κανονισμού 3.
Τα ανωτέρω συμπεράσματα δεν είναι δυνατόν να τροποποιηθούν με βάση τις διατάξεις του κανονισμού.
Σε γενικές γραμμές, αντικείμενο των διατάξεων του κανονισμού αυτού είναι ο καθορισμός των. λεπτομερειών εφαρμογής και η συμπλήρωση των διατάξεων του κανονισμού 4.
Ειδικότερα, οι απαριθμήσεις των παραρτημάτων 7 και 9 του κανονισμού 4 δεν ασκούν επιρροή στην επίλυση του ζητήματος που υποβλήθηκε στο Δικαστήριο, δεδομένου ότι κατά το άρθρο 27, παράγραφος 1, του κανονισμού 3, σε συνδυασμό με το άρθρο 2, παράγραφος 2, ο συνυπολογισμός των περιόδων ασφαλίσεως ενόψει της κτήσεως του δικαιώματος παροχών λαμβάνει χώρα ανεξαρτήτως του αν πρόκειται για περιόδους που συμπληρώθηκαν δυνάμει γενικού ή ειδικού συστήματος κοινωνικής ασφαλίσεως.
Εν πάση περιπτώσει, τα εν λόγω παραρτήματα δεν έχουν παρά ενημερωτικό χαρακτήρα και η μνεία ή η παράλειψη ενός συστήματος κοινωνικής ασφαλίσεως στα παραρτήματα αυτά δεν μπορεί, συνεπώς, να μεταβάλει μία νομική κατάσταση, όπως αυτή διαμορφώνεται με τις διατάξεις του κανονισμού 3, σε συνδυασμό με τις εθνικές νομοθεσίες τις οποίες αναφέρει ο κανονισμός αυτός.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ,
έχοντας υπόψη τα διαδικαστικά έγγραφα,
αφού άκουσε την έκθεση του εισηγητή δικαστή, τις προφορικές παρατηρήσεις του προσφεύγοντος της κυρίας δίκης De Cicco, του Landesversicherungsanstalt Schwaben, καθού της κυρίας δίκης, της Κυβερνήσεως της Ιταλικής Δημοκρατίας και της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, καθώς και τις προτάσεις του γενικού εισαγγελέα,
έχοντας υπόψη τη Συνθήκη περί Ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και ιδίως το άρθρο 51, τον κανονισμό 3 του Συμβουλίου περί κοινωνικής ασφαλίσεως των διακινουμένων εργαζομένων, και ιδίως τα άρθρα 1, 2, 3, 4, 24, 25, 26 και 27 και τα παραρτήματα Β και F, τον κανονισμό 4 του Συμβουλίου περί των λεπτομερειών εφαρμογής και συμπληρώσεως του κανονισμού 3, και ιδίως τα άρθρα 5, 30, 33 και 34 και τα παραρτήματα 7 και 9, το Πρωτόκολλο περί του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, και Ιδίως το άρθρο 20, και τον Κανονισμό Διαδικασίας του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων,
κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε, με Διάταξη της 5ης Αυγούστου 1968, το Sozialgericht Augsburg (6ο τμήμα),
αποφαίνεται:
Οι περίοδοι εισφορών στο ταμείο ασφαλίσεως των βιοτεχνών αποτελούν περιόδους ασφαλίσεως, κατά την έννοια των άρθρων 1, στοιχείο ρ, 24 και 27 και επομένων του κανονισμού 3 του Συμβουλίου, περί της κοινωνικής ασφαλίσεως των διακινουμένων εργαζομένων, στο μέτρο που οι εν λόγω περίοδοι συμπληρώθηκαν δυνάμει μιας εθνικής νομοθεσίας που προστατεύει τους βιοτέχνες κατά ενός ή περισσοτέρων κινδύνων, δι' επεκτάσεως συστημάτων που έχουν θεσπιστεί προς όφελος των εργαζομένων εν γένει, ανεξάρτητα από τη μορφή ή τις λεπτομέρειες εφαρμογής που χρησιμοποίησε για τον σκοπό αυτό ο εθνικός νομοθέτης·
και αποφασίζει:
Εναπόκειται στο Sozialgericht Augsburg να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.
Lecourt
Trabucchi
Donner
Strauss
Pescatore
Κρίθηκε στο Λουξεμβούργο στις 19 Δεκεμβρίου 1968.
Δημοσιεύτηκε στο Λουξεμβούργο στις 19 Δεκεμβρίου 1968.
Lecourt
Trabucchi
Donner
Strauss
Pescatore
Ο Γραμματέας
Α. van Houtte
Ο Πρόεδρος
R. Lecourt
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.