61980CJ0159_EL
Διάδικοι
Αντικείμενο της υπόθεσης
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στήν υπόθεση 159/80
πού έχει ως αντικείμενο, αίτηση τού Hessisches Finanzgericht πρός τό Δικαστήριο, κατ’ εφαρμογή τού άρθρου 177 τής συνθήκης ΕΟΚ, μέ τήν οποία ζητείται, στό πλαίσιο τής διαφοράς πού εκκρεμεί ενώπιον τού αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ
LUDWIG WUENSCHE & CO . KG, μέ εδρα τό Αμβούργο,
καί
BUNDESANSTALT FUER LANDWIRTSCHAFTLICHE MARKTORDNUNG, τής Frankfurt am Main,
Αντικείμενο της υπόθεσης
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως περί τής ερμηνείας τού άρθρου 5 παράγραφος 1 τού κανονισμού 141/64 τού Συμβουλίου τής 21ης Οκτωβρίου 1964 περί τού καθεστώτος μεταποιημένων προϊόντων μέ βάση δημητριακά καί ρύζι ( ABl . 1964, σ . 2666 ),
Σκεπτικό της απόφασης
1 Μέ διάταξη τής 25ης Ιουνίου 1980, η οποία περιήλθε στό Δικαστήριο στίς 9 τού επομένου Ιουλίου, τό Hessisches Finanzgericht υπέβαλε, δυνάμει τού άρθρου 177 τής συνθήκης ΕΟΚ, ορισμένα προδικαστικά ερωτήματα ως πρός τήν ερμηνεία τού κανονισμού 19 τού Συμβουλίου τής 4ης Απριλίου 1962 περί βαθμιαίας δημιουργίας κοινής οργανώσεως αγοράς στόν τομέα τών σιτηρών ( ABl . 1962, σ . 933 ), καί τού κανονισμού 141/64 τού Συμβουλίου τής 21ης Οκτωβρίου 1964 περί τού καθεστώτος τών μεταποιημένων προϊόντων μέ βάση σιτηρά καί ρύζι ( ABl . 1964, σ . 2666 ).
2 Η διαφορά στήν κυρία δίκη αφορά τήν χορήγηση επιστροφών κατά τήν εξαγωγή προϊόντος, τό οποίο η επιχείρηση εξαγωγεύς ειχε χαρακτηρίσει ως «νιφάδες σόργου περιεκτικότητος σέ στάχτες, κατωτέρας ή ίσης πρός 2 % κατά βάρος ξηράς ουσίας» . Βάσει αυτού, η επιστροφή έπρεπε νά υπολογισθεί μέ συντελεστή μεταποιήσεως 180/100, πού σημαίνει οτι γιά τήν παραγωγή 100 κιλών νιφάδων απαιτείται ποσότης 180 κιλών σόργου .
3 Κατόπιν τής διενεργείας πραγματογνωμοσύνης, ο γερμανικός οργανισμός παρεμβάσεως στόν γεωργικό τομέα, αρμόδιος γιά τήν χορήγηση τών εν λόγω
επιστροφών, διεπίστωσε οτι τό εξαχθέν εμπόρευμα ειχε παραχθεί από μή αποφλοιωμένους σπόρους σόργου . Υπό τίς περιστάσεις αυτές, εθεώρησε οτι η επιστροφή έπρεπε νά υπολογισθεί βάσει συντελεστού μεταποιήσεως 102/100 ( σπόροι πεπλατυσμένοι ) αντί 180/100 ( νιφάδες ). Πρός τούτο εστηρίχθη στήν επεξηγηματική σημείωση 6, αναφερομένη στήν κλάση 11.02 τής ονοματολογίας τού Συμβουλίου Τελωνειακής Συνεργασίας, σύμφωνα μέ τήν οποία, οι νιφάδες πρέπει αναγκαστικά νά έχουν παραχθεί από αποφλοιωμένους σπόρους .
4 Η επιχείρηση εξαγωγεύς δέν ημφισβήτησε οτι οι σπόροι σόργου, από τούς οποίους ειχε παραχθεί τό εξαχθέν εμπόρευμα, δέν ειχαν αποφλοιωθεί, αλλά ειχαν μόνο υποστεί επεξεργασία μέ ατμό καί τριβεί . Υπεστήριξε πάντως οτι τό άρθρο 5 τής παραγράφου 1 τού κανονισμού 141/64, πού διέπει τούς εφαρμοστέους στίς νιφάδες συντελεστές μεταποιήσεως, δέν θέτει καμμία άλλη προϋπόθεση γιά τήν εφαρμογή τού συντελεστού 180/100 παρά μόνο τήν αναφερομένη στήν περιεκτικότητα σέ στάχτες, η οποία καί πληρούται εν προκειμένω .
5 Γιά νά δυνηθεί νά επιλύσει τά προβλήματα ερμηνείας τών κοινοτικών διατάξεων, τά οποία ανέκυψαν κατ’ αυτό τόν τρόπο, τό Finanzgericht υπέβαλε στό Δικαστήριο τά εξής τέσσερα ερωτήματα :
«α ) Οι νιφάδες σόργου ( άρθρο 1 δ ) τού κανονισμού ( ΕΟΚ ) 19 καί παράρτημα ) τής ποικιλίας, στήν οποία αναφέρεται τό άρθρο 5 παράγραφος 1 Β β ) τού κανονισμού 141/64 ( περιεκτικότης σέ στάχτες, μικροτέρα ή ίση πρός 2 %, κατά βάρος ξηράς ουσίας ), διακρίνονται μόνο από τήν περιεκτικότητά τους σέ στάχτες από τήν ποικιλία τών νιφάδων σόργου, στήν οποία αναφέρεται τό άρθρο 5 παράγραφος 1 Β γ ) τού κανονισμού ( ΕΟΚ ) 141/64 ή μήπως οι νιφάδες σόργου περιεκτικότητος σέ στάχτες, μικροτέρας ή ίσης πρός 2 % κατά βάρος, πρέπει επί πλέον νά έχουν αποφλοιωθεί :
β ) Ήταν δυνατή, προκειμένου περί εξαγωγών πού επραγματοποιήθησαν κατά τό 1965, η προσφυγή, γιά λόγους ερμηνείας, στίς επεξηγηματικές σημειώσεις τής ονοματολογίας τών Βρυξελλών, σύμφωνα μέ τίς οποίες ο χαρακτηρισμός τών νιφάδων συνδέεται μέ τό οτι προέρχονται αναγκαστικά από αποφλοιωμένους σπόρους ( Επεξηγηματική σημείωση 6 γιά τήν δασμολογική κλάση 11.02 );
γ ) Πρέπει νά θεωρηθεί οτι, κατ’ εφαρμογή τής επεξηγηματικής σημειώσεως 3, πού αναφέρεται στήν δασμολογική κλάση 11.02, τό ρήμα «αποφλοιώνω» εσήμαινε επίσης γιά τό σόργο, σάν δημητριακό πού χαρακτηρίζεται ως «γυμνό», οτι από τούς σπόρους του έπρεπε νά έχει αφαιρεθεί τό περικάρπιο, καθώς καί τά κύτταρα αλευρόνης, έτσι ωστε νά καθίσταται «γενικώς» ορατός ο αλευρούχος πυρήνας ; Έπρεπε νά αποδοθεί στό
επίρρημα «γενικώς» η έννοια τού «κατά πλειονότητα» ( πάνω από 50 % ) ή η έννοια τού «κατά πολύ μεγάλη πλειονότητα» ( πάνω από 75 % );
δ)Γιά τήν ερμηνεία τού ορου «νιφάδες», ηταν επιτρεπτή η προσφυγή ( συμπληρωματικά ή — σέ περίπτωση αρνητικής απαντήσεως στά ερωτήματα α ) ως γ ) — αποκλειστικά ) στό αντίστοιχο προοίμιο προτελευταία αιτιολογική σκέψη τών κανονισμών ( ΕΟΚ ) 55/62 καί 141/64, καθώς καί στό άρθρο 2 παράγραφος 1 τού κανονισμού ( ΕΟΚ ) 92/62 καί στό άρθρο 15 παράγραφος 1 τού κανονισμού ( ΕΟΚ ) 141/64, σύμφωνα μέ τά οποία, η επιστροφή, γιά τά μεταποιημένα προϊόντα, έπρεπε νά υπολογίζεται εν σχέσει πρός τήν εισφορά, πού εισεπράχθη επί τών αναγκαίων γιά τήν παρασκευή τους βασικών προϊόντων;»
6 Τό πρώτο, τρίτο καί τέταρτο ερώτημα αφορούν τήν ερμηνεία τού ορου «νιφάδες σόργου», ενώ η ακολουθητέα μέθοδος ερμηνείας αποτελεί τό αντικείμενο τού δευτέρου ερωτήματος, πού πρέπει νά εξετασθεί πρώτα .
Επί τού δευτέρου ερωτήματος ( μέθοδος ερμηνείας )
7 Τό άρθρο 5 τού κανονισμού 141/64 παραπέμπει, γιά νά ορίσει τά προϊόντα επί τών οποίων εφαρμόζεται, στήν κλάση 11.02 τού κοινού δασμολογίου . Ομοίως, τό άρθρο 1 τού κανονισμού 19/62, ο οποίος ηταν τότε ο βασικός κανονισμός στόν τομέα τών σιτηρών, καθώς καί τό παράρτημα τού κανονισμού αυτού, ορίζουν τά προϊόντα, πού αποτελούν τό αντικείμενο τής κοινής οργανώσεως αγοράς, παραπέμποντας στίς κλάσεις τού κοινού δασμολογίου . Άρα οι χρησιμοποιούμενοι από τούς δύο αυτούς κανονισμούς οροι, γιά νά περιγράψουν τά διάφορα προϊόντα μεταποιήσεως μέ βάση τά σιτηρά, έχουν τό αυτό περιεχόμενο, οπως καί οι απαντώμενοι στό κοινό δασμολόγιο .
8 Μέ τήν απόφασή του τής 15ης Δεκεμβρίου 1971 ( Brodersen 21/71, Slg . σ . 1069, 1072 ), τό Δικαστήριο έκρινε οτι, γιά τήν ερμηνεία τών ορων πού απαντώνται στό παράρτημα τού κανονισμού 19/62, ελλείψει επεξηγηματικών σημειώσεων αφορουσών ειδικώς τό κοινό δασμολόγιο καί λαμβάνοντας υπ’ όψη οτι η επίδικος τελωνειακή κλάση επανελάμβανε ακριβώς κλάση τής ονομασίας τού Συμβουλίου Τελωνειακής Συνεργασίας, έπρεπε νά γίνει προσφυγή στίς επεξηγηματικές σημειώσεις τής ονοματολογίας αυτής . Στήν απόφασή του τής 8ης Απριλίου 1976 ( Merkur-Aussenhandel, 106/75, Slg . σ . 531 ), τό Δικαστήριο εστηρίχθη στίς εν λόγω επεξηγηματικές σημειώσεις γιά νά κρίνει οτι τό διακριτικό στοιχείο τών νιφάδων ειναι οτι προέρχονται από επεξεργασία αποφλοιώσεως, η οποία συνίσταται στήν αφαίρεση από τούς σπόρους μέρους τού φλοιού τους .
9 Τό εθνικό δικαστήριο διστάζει νά ακολουθήσει αυτή τήν νομολογία καί τούτο γιά τρείς λόγους .
10 Κατά πρώτο, παρατηρεί στό αιτιολογικό τής διατάξεώς του οτι δέν υπάρχει έδαφος γιά ερμηνεία οταν οι οροι ενός νομοθετικού κειμένου ειναι επαρκώς σαφείς καί ακριβείς . Όμως, τό άρθρο 5 παράγραφος 1 στοιχείο Β β ), προκειμένου νά υπαγάγει τίς νιφάδες άλλων σιτηρών εκτός τής κριθής καί τής βρώμης στόν συντελεστή μεταποιήσεως 180/100, δέν θέτει καμμία άλλη προϋπόθεση πλήν τής περιεκτικότητός τους σέ στάχτες, κατωτέρα ή ίση πρός 2 % .
11 Καί ναί μέν η ανωτέρω διάταξη εφαρμόζεται στίς νιφάδες σόργου, τών οποίων η περιεκτικότης σέ στάχτες δέν υπερβαίνει τό 2 % κατά βάρος, πλήν ομως δέν περιλαμβάνει κανένα ορισμό τού ορου «νιφάδες» . Η έννοια αυτή δέν δύναται νά προσδιορισθεί παρά σέ σχέση μέ τούς ορους πού χρησιμοποιούνται, τόσο στό κοινό δασμολόγιο, οσο καί στό παράρτημα τού κανονισμού 19/62, καθώς καί στό άρθρο 5 τού κανονισμού 141/64, γιά νά υποδηλώσουν τά άλλα μεταποιημένα μέ βάση τά σιτηρά προϊόντα, οπως σιτηρά θραυσμένα, πεπλατυσμένα, λειασμένα ή αποφλοιωμένα .
12 Κατά δεύτερο λόγο, τό Finanzgericht διστάζει νά στηριχθεί στίς επεξηγηματικές σημειώσεις τής ονοματολογίας τού Συμβουλίου Τελωνειακής Συνεργασίας, οι οποίες δέν ηταν τότε γνωστές στούς ενδιαφερομένους κύκλους στήν Ομοσπονδιακή Δημοκρατία τής Γερμανίας καί τών οποίων, εξ άλλου, μόνο τό αγγλικό καί γαλλικό κείμενο ησαν διαθέσιμα .
13 Ο δικαστής δύναται πάντως νά ανατρέξει, προκειμένου νά ερμηνεύσει ορους, πού περιέχονται σέ κείμενο κοινοτικού δικαίου, σέ σχόλια πού διετυπώθησαν στό πλαίσιο τού Συμβουλίου Τελωνειακής Συνεργασίας, τού οποίου οι εργασίες απετέλεσαν σημαντικό στοιχείο γιά τήν σύνταξη καί τήν εφαρμογή τού κοινού δασμολογίου . Εξ άλλου, πρέπει νά σημειωθεί οτι οι επεξηγηματικές σημειώσεις ειχαν δημοσιευθεί κατά τόν κρίσιμο χρόνο, ησαν δέ προσιτές στούς ενδιαφερομένους κύκλους .
14 Τέλος, τό εθνικό δικαστήριο διερωτάται άν δύναται νά στηριχθεί στίς επεξηγηματικές σημειώσεις τής ονοματολογίας τού Συμβουλίου Τελωνειακής Συνεργασίας γιά εξαγωγές πού επραγματοποιήθησαν τό 1965, ενώ οι επεξηγηματικές
σημειώσεις τού κοινού δασμολογίου, οι οποίες συμπίπτουν σέ μεγάλο βαθμό μέ εκείνες τής εν λόγω ονοματολογίας, εδημοσιεύθησαν αργότερα, οι δέ αποφάσεις τού Δικαστηρίου, οι οποίες αναφέρονται στίς ανωτέρω επεξηγηματικές σημειώσεις τού Συμβουλίου Τελωνειακής Συνεργασίας, χρονολογούνται από τό 1971 καί 1976 .
15 Ειναι, πάντως, αξιοσημείωτο οτι ο ορος «νιφάδες» υπήρχε ήδη στό κοινό δασμολόγιο καί στούς γεωργικούς κανονισμούς, οι οποίοι ίσχυαν επί τών μεταποιημένων προϊόντων μέ βάση τά σιτηρά, κατά τόν κρίσιμο χρόνο . Τό γεγονός οτι η ερμηνεία τού ορου αυτού από τό Δικαστήριο εδόθη αργότερα δέν σημαίνει οτι ο ίδιος ορος θά ηδύνατο νά έχει διαφορετική σημασία προηγουμένως .
16 Στό δεύτερο ερώτημα προσήκει λοιπόν η απάντηση οτι, οσον αφορά τίς εξαγωγές πού επραγματοποιήθησαν κατά τό έτος 1965, ο δικαστής δύναται νά ανατρέξει, πρός τόν σκοπό τής ερμηνείας, στίς επεξηγηματικές σημειώσεις τής ονοματολογίας τού Συμβουλίου Τελωνειακής Συνεργασίας, κατά τίς οποίες ο χαρακτηρισμός τών νιφάδων συνδέεται μέ τό οτι προέρχονται αναγκαστικά από αποφλοιωμένους σπόρους .
Επί τού πρώτου, τρίτου καί τετάρτου ερωτήματος ( ορος «νιφάδες» )
17 Εκ τών ανωτέρω προκύπτει οτι ο ορος «νιφάδες», οπως απαντάται στό άρθρο 5 παράγραφος 1 στοιχείο Β τού κανονισμού 141/64, πρέπει νά λαμβάνεται υπό τήν έννοια οτι τό προϊόν αυτό παρασκευάζεται από αποφλοιωμένους σπόρους .
18 Μέ τό πρώτο ερώτημα καί τό πρώτο σκέλος τού τρίτου ερωτήματος ερωτάται, κυρίως, άν αυτό ισχύει επίσης καί στήν περίπτωση τών νιφάδων σόργου, δεδομένου οτι ο σόργος αποτελεί σιτηρό αποκαλούμενο «γυμνό», από τό οποίο αφαιρούνται οι μεμβράνες μέ απλό κοπάνισμα ή λίχνισμα, αντίθετα μέ τά «μή γυμνά» σιτηρά, τών οποίων οι μεμβράνες παραμένουν στερεά προσκολλημένες στούς σπόρους ακόμα καί μετά τό κοπάνισμα ή τό λίχνισμα .
19 Η επεξεργασία αποφλοιώσεως αποσαφηνίζεται στήν επεξηγηματική σημείωση 3, πού αφορά τήν κλάση 11.02 τής ονοματολογίας τού Συμβουλίου Τελωνειακής
Συνεργασίας, κατά τήν οποία από τούς αποφλοιωμένους σπόρους πρέπει νά έχει αφαιρεθεί ολόκληρο ή μέρος τού περικαρπίου . Η σημείωση αυτή, καίτοι αναφέρει τήν συγκεκριμένη περίπτωση τής μή γυμνής κριθής, δέν κάνει διάκριση μεταξύ γυμνών καί μή γυμνών σιτηρών .
20 Η επιχείρηση εξαγωγεύς, προσφεύγουσα στήν κυρία δίκη, ισχυρίσθη οτι η ερμηνεία αυτή δέν δύναται νά γίνει δεκτή στήν περίπτωση τού σόργου, διότι η αφαίρεση τού περικαρπίου θά έβλαπτε τήν θρεπτική αξία τού προϊόντος .
21 Πρέπει νά σημειωθεί, πάντως, οτι ο από θρεπτικής απόψεως ρόλος ενός εμπορεύματος αποτελεί ενα μόνο από τά στοιχεία, τά οποία δύνανται νά ληφθούν υπ’ όψη γιά τήν κατάταξη ενός προϊόντος σέ ορισμένη κλάση τού κοινού δασμολογίου . Εν προκειμένω, τά μεταποιημένα προϊόντα μέ βάση τά σιτηρά, πού αποτελούν τό αντικείμενο τής κλάσεως 11.02, χαρακτηρίζονται, σύμφωνα μέ τήν διατύπωση τής κλάσεως αυτής καί τίς σχετικές επεξηγηματικές σημειώσεις, από τά βασικά προϊόντα, από τά οποία παρεσκευάσθησαν καί από τίς τεχνικές επεξεργασίες, τίς οποίες υπέστησαν .
22 Μέ τό δεύτερο μέρος τού τρίτου ερωτήματος ερωτάται άν, γιά νά ειναι αποφλοιωμένοι οι σπόροι, πρέπει νά τούς έχει αφαιρεθεί τό περικάρπιο περιλαμβανομένων καί τών κυττάρων αλευρόνης .
23 Σύμφωνα μέ τήν προμνησθείσα επεξηγηματική σημείωση 3, από τούς αποφλοιωμένους σπόρους έχει αφαιρεθεί «ολόκληρο ή μέρος» τού περικαρπίου· «ο αλευρούχος πυρήν τών αποφλοιωμένων σπόρων ειναι γενικώς ορατός» .
24 Όπως προκύπτει από τήν επεξήγηση αυτή, η επεξεργασία αποφλοιώσεως συνίσταται στήν αφαίρεση από τούς σπόρους ολοκλήρου ή μέρους τού περικαρπίου τους, εις τρόπον ωστε, στίς περισσότερες περιπτώσεις, αυτή η ολική ή μερική αφαίρεση τού περικαρπίου συνεπάγεται τήν απομάκρυνση, επί μέρους, τής εξωτερικής επιφανείας τού σπόρου, τής εσωτερικής μεβράνης ( testa ) καί τών κυττάρων αλευρόνης, ωστε νά καθίσταται ορατό, μέρος τού αλευρούχου πυρήνος .
25 Επομένως, στό πρώτο καί στό τρίτο ερώτημα προσήκει η απάντηση οτι τό άρθρο 5 τού κανονισμού 141/64 πρέπει νά ερμηνεύεται υπό τήν έννοια οτι οι
νιφάδες σόργου προέρχονται από αποφλοιωμένους σπόρους σόργου . Οι σπόροι ειναι αποφλοιωμένοι οταν τούς αφαιρεθεί ολόκληρο ή μέρος τού περικαρπίου, έτσι ωστε, στίς περισσότερες περιπτώσεις, νά καθίσταται ορατός ο αλευρούχος πυρήνας, επί μέρους τής εξωτερικής επιφανείας τού σπόρου .
26 Η ερμηνεία αυτή επιβεβαιώνεται άλλωστε, από τήν εν γένει οικονομία τού άρθρου 5 τού κανονισμού 141/64 . Πράγματι, ο συντελεστής μεταποιήσεως 180/100, τού οποίου τό υψος δικαιολογείται από τίς απώλειες πού υφίσταται τό προϊόν βάσεως κατά τήν μεταποίηση σέ νιφάδες, δέν δύναται νά εφαρμοσθεί σέ σπόρους σόργου, οι οποίοι δέν έχουν υποστεί παρά μιά απλή επεξεργασία στόν ατμό καί τριβή .
27 Υπό τίς περιστάσεις αυτές, τό τέταρτο ερώτημα πού υπέβαλε τό εθνικό δικαστήριο κατέστη άνευ αντικειμένου .
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί τών δικαστικών εξόδων
28 Τά έξοδα, στά οποία υπεβλήθη η Επιτροπή τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, η οποία κατέθεσε παρατηρήσεις στό Δικαστήριο, δέν αποδίδονται . Δεδομένου οτι η διαδικασία έχει ως πρός τούς διαδίκους τής κυρίας δίκης τόν χαρακτήρα παρεμπίπτοντος, πού ανέκυψε ενώπιον τού εθνικού δικαστηρίου, σέ αυτό εναπόκειται νά αποφανθεί επί τών δικαστικών εξόδων .
Διατακτικό
Διά ταύτα
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ( πρώτο τμήμα )
κρίνοντας επί τών ερωτημάτων, τά οποία τού υπέβαλε τό Hessisches Finanzgericht, αποφαίνεται :
1 ) Όσον αφορά εξαγωγές, πού επραγματοποιήθησαν κατά τό έτος 1965, ο δικαστής δύναται νά ανατρέξει, γιά σκοπούς ερμηνείας, στίς επεξηγηματικές σημειώσεις τής ονοματολογίας τού Συμβουλίου Τελωνειακής Συνεργασίας, κατά τίς οποίες οι νιφάδες χαρακτηρίζονται από τό γεγονός οτι προέρχονται αναγκαστικά από αποφλοιωμένους σπόρους .
2 ) Τό άρθρο 5 τού κανονισμού 141/64 πρέπει νά ερμηνευθεί υπό τήν έννοια οτι οι νιφάδες σόργου προέρχονται από αποφλοιωμένους σπόρους σόργου . Οι σπόροι ειναι αποφλοιωμένοι, οταν τούς έχει αφαιρεθεί ολόκληρο ή μέρος τού περικαρπίου, έτσι ωστε, στίς περισσότερες περιπτώσεις, νά καθίσταται ορατός ο αλευρούχος πυρήνας επί μέρους τής εξωτερικής επιφανείας τού σπόρου .