62019CJ0932
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is-Sitt Awla)
2 ta’ Settembru 2021 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Protezzjoni tal-konsumaturi – Klawżoli inġusti – Direttiva 93/13/KEE – Artikolu 1(2) – Artikolu 6(1) – Self iddenominat f’munita barranija – Differenza bejn ir-rata tal-kambju applikabbli waqt ir-rilaxx tal-fondi mislufa u dik applikabbli waqt ir-rimbors tagħhom – Leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li tipprevedi s-sostituzzjoni ta’ klawżola inġusta permezz ta’ dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali – Possibbiltà għall-qorti nazzjonali li tinvalida l-kuntratt kollu li jinkludi l-klawżola inġusta – Teħid inkunsiderazzjoni possibbli tal-protezzjoni offruta minn din il-leġiżlazzjoni u tar-rieda tal-konsumatur rigward l-applikazzjoni tagħha”
Fil-Kawża C‑932/19,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Győri Ítélőtábla (il-Qorti tal-Appell Reġjonali ta’ Győr, l-Ungerija), permezz ta’ deċiżjoni tal-10 ta’ Diċembru 2019, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fl-20 ta’ Diċembru 2019, fil-proċedura
JZ
vs
OTP Jelzálogbank Zrt.,
OTP Bank Nyrt.,
OTP Faktoring Követeléskezelő Zrt.,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is-Sitt Awla),
komposta minn L. Bay Larsen, President tal-Awla, C. Toader u N. Jääskinen (Relatur), Imħallfin,
Avukat Ġenerali: J. Kokott,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għal JZ, minn L. Marczingós, ügyvéd,
–
għal OTP Jelzálogbank Zrt., OTP Bank Nyrt. u OTP Faktoring Követeléskezelő Zrt., minn A. Lendvai, ügyvéd,
–
għall-Gvern Ungeriż, minn M. Z. Fehér u K. Szíjjártó, bħala aġenti,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn L. Havas u N. Ruiz García, bħala aġenti,
wara li rat id-deċiżjoni, meħuda wara li nstemgħet l-Avukata Ġenerali, li l-kawża tinqata’ mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 6(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 93/13/KEE tal-5 ta’ April 1993 dwar klawżoli inġusti f’kuntratti mal-konsumatur (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 2, p. 288).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn JZ u OTP Jelzálogbank Zrt., OTP Bank Nyrt. flimkien ma’ OTP Faktoring Követeléskezelő Zrt. (iktar ’il quddiem, flimkien, “OTP Jelzálogbank et”) rigward talba għall-annullament ta’ kuntratti ta’ self ibbażata fuq in-natura inġusta ta’ ċerti klawżoli li jinsabu fihom.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
3
Skont it-tlettax-il premessa tad-Direttiva 93/13:
“Billi d-disposizzjonijiet statutorji jew regolatorji ta’l-Istati Membri li jistabbilixxu direttament jew indirettament il-klawżoli tal-kuntratti tal-konsumatur huma preżunti li ma’ fihomx klawżoli inġusti; billi, għal dan il-għan, ma jidhirx li huwa meħtieġ li jiġu assoġġettati l-klawżoli li jirriflettu disposizzjonijiet mandatarji statutorji jew regolatorji u l-prinċipji jew id-disposizzjonijiet tal-konvenzjonijiet internazzjonali li għalihom huma parti l-Istati Membri jew il-Komunità; billi f’dak ir-rigward il-kliem “disposizzjonijiet mandatarji statutorji jew regolatorji” fl-Artikolu 1(2) ikopru wkoll ir-regoli li, skond il-liġi, għandhom jgħoddu bejn il-partijiet kontraenti sakemm ma twaqqfux xi arranġamenti oħra”.
4
L-Artikolu 1(2) ta’ din id-direttiva jipprovdi:
“Il-klawżoli kuntrattwali li jirriflettu disposizzjonijiet mandatarji statutorji jew regolatorji u d-disposizzjonijiet jew il-prinċipji ta’ konvenzjonijiet internazzjonali li għalihom ikunu parti l-Istati Membri jew il-Komunità, b’mod partikolari fil-qasam tat-trasport, m’għandhomx ikunu suġġetti għad-disposizzjonijiet ta’ din id-Direttiva.”
5
L-Artikolu 3 tal-imsemmija direttiva huwa fformulat kif ġej:
“1.   Klawżola kuntrattwali li ma tkunx ġiet negozjata individwalment għandha titqies inġusta jekk, kontra l-ħtieġa ta’ buona fede, tkun tikkawża żbilanċ sinifikanti fid-drittijiet u l-obbligi tal-partijiet li joħorġu mill-kuntratt, bi ħsara għall-konsumatur.
2.   Klawżola għandha dejjem tiġi kkunsidrata li ma tkunx ġiet innegozjat individwalment meta din tkun ġiet abbozzata minn qabel u l-konsumatur b’hekk ma jkunx seta’ jinfluwenza s-sustanza tal-klawżola, b’mod partikolari fil-kuntest ta’ kuntratt standard imfassal minn qabel.
[…]”
6
L-Artikolu 4(2) tal-istess direttiva jipprovdi:
“L-istima tan-natura inġusta tal-klawżoli la għandha tirrelata mad-definizzjoni tal-kwistjoni prinċipali tas-suġġett tal-kuntratt u lanqas mas-suffiċjenza tal-prezz u r-remunerazzjoni, fuq naħa waħda, kontra s-servizzi jew il-merkanzija provduti bi tpartit, fuq in-naħa l-oħra, safejn dawn il-klawżoli jkunu f’lingwaġġ sempliċi u ċar.”
7
L-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 93/13 jipprevedi li:
“L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu li klawżoli inġusti użati f’kuntratt konkluż ma konsumatur minn bejjiegħ jew fornitur għandhom, kif previst fil-liġi nazzjonali tagħhom, ma jkunux jorbtu lill-konsumatur u li l-kuntratt għandu jkompli jorbot lill-partijiet fuq dawn il-klawżoli jekk dan ikun kapaċi jkompli jeżisti mingħajr il-klawżoli inġusti.”
Id-dritt Ungeriż
8
Skont l-Artikolu 1(1) tal-Kúriának a pénzügyi intézmények fogyasztói kölcsönszerződéseire vonatkozó jogegységi határozatával kapcsolatos egyes kérdések rendezéséről szóló 2014. évi XXXVIII. törvény (il-Liġi Nru XXXVIII tal-2014 li Tirregola Ċerti Kwistjonijiet Marbuta mad-Deċiżjoni Mogħtija mill-Kúria (il-Qorti Suprema, l-Ungerija) fl-Interess tal-Uniformità tad-Dritt Rigward Kuntratti ta’ Self Konklużi mill-Istabbilimenti Finanzjarji mal-Konsumaturi, iktar ’il quddiem il-”Liġi DH 1”]:
“Din il-liġi tapplika għall-kuntratti ta’ self konklużi mal-konsumaturi bejn l‑1 ta’ Mejju 2004 u d-data tad-dħul fis-seħħ ta’ din il-liġi. Għall-finijiet ta’ din il-liġi, għandhom jitqiesu bħala kuntratti ta’ self konklużi mal-konsumaturi l-kuntratti ta’ self jew ta’ leasing finanzjarju bbażati fuq munita barranija (rreġistrati f’munita barranija jew mogħtija f’munita barranija u rrimborsati fi forint Ungeriżi) jew fuq forint Ungeriżi u konklużi bejn stabbiliment finanzjarju u konsumatur, jekk klawżola ġenerali jew klawżola mhux innegozjata individwalment fis-sens tal-Artikolu 3(1) jew tal-Artikolu 4(1) hija integrata fl-imsemmi kuntratt.”
9
Skont l-Artikolu 3(1) u (2) ta’ din il-liġi:
“ 1.   F’kuntratt ta’ self konkluż ma’ konsumaturi, hija nulla – ħlief jekk din tkun kundizzjoni kuntrattwali nnegozjata individwalment – il-klawżola li skont din l-istabbiliment finanzjarju jiddeċiedi li huwa l-akkwist tal-beni li huwa s-suġġett tal-self jew tal-leasing finanzjarju, filwaqt li hija r-rata tal-kambju tal-bejgħ li tapplika għar-rimbors, jew kull rata tal-kambju oħra ta’ tip differenti minn dik stabbilita waqt ir-rilaxx tal-fondi.
2.   Il-klawżola vvizzjata b’nullità skont il-paragrafu 1 tiġi ssostitwita – bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 3 – minn dispożizzjoni intiża għall-applikazzjoni tar-rata tal-kambju uffiċjali stabbilita mill-Bank Nazzjonali [tal-Ungerija] għall-munita korrispondenti, tant sa fejn jikkonċerna r-rilaxx tal-fondi kif ukoll ir-rimbors (inklużi l-pagamenti bin-nifs fix-xahar jew kull infiq, spejjeż u kummissjonijiet oħra stabbiliti f’munita barranija).”
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
10
Ir-rikorrent fil-kawża prinċipali huwa konsumatur iddomiċiljat fl-Ungerija. Il-konvenuti fil-kawża prinċipali huma tliet stabbilimenti finanzjarji li s-sede tagħhom tinsab ukoll fit-territorju Ungeriż.
11
Fis‑16 ta’ Mejju 2007, ir-rikorrent fil-kawża prinċipali kkonkluda, ma’ OTP Bank, kuntratt ta’ self personali. Fl‑4 ta’ Ġunju 2007, huwa kkonkluda, ma’ OTP Jelzálogbank u OTP Bank, kuntratt ta’ self għal akkomodazzjoni, iggarantit b’ipoteka. Fl‑4 ta’ Settembru 2008, huwa kkonkluda, ma’ OTP Bank, kuntratt ta’ self għar-rifinanzjament ta’ dejn preċedenti. Is-self mogħti skont dawn it-tliet kuntratti ġie ddenominat f’munita barranija.
12
Sussegwentement, l-ewwel żewġ kuntratti ġew xolti minn OTP Bank u OTP Jelzálogbank, li ttrasferew il-krediti tagħhom lil OTP Faktoring Követeléskezelġ. Min-naħa l-oħra, it-tielet kuntratt intemm wara l-eżekuzzjoni tiegħu mir-rikorrent fil-kawża prinċipali.
13
Fil-kuntest tar-rikors li huwa ppreżenta quddiem il-Veszprémi Törvényszék (il-Qorti ta’ Veszprém, l-Ungerija) li ddeċidiet fl-ewwel istanza, ir-rikorrent fil-kawża prinċipali invoka n-nullità tat-tliet kuntratti ta’ self imsemmija iktar ’il fuq, billi eċċepixxa, b’mod iktar partikolari, in-natura inġusta tal-klawżoli ta’ dawn il-kuntratti li kienu jistipulaw li r-rata tal-kambju applikabbli waqt ir-rilaxx tal-fondi mislufa kienet differenti minn dik applikabbli għar-rimbors tagħhom. Permezz ta’ sentenza tat-3 ta’ Lulju 2019, il-qorti tal-ewwel istanza ċaħdet dan ir-rikors bħala infondat.
14
Ir-rikorrent fil-kawża prinċipali appella din is-sentenza quddiem il-qorti tar-rinviju, il-Gyġri Ítélġtábla (il-Qorti tal-Appell Reġjonali ta’ Győr, l-Ungerija), billi sostna b’mod partikolari, minn naħa, li l-konsegwenzi tan-natura inġusta ta’ tali klawżoli relatati ma’ differenza fil-kambju kellhom jiġu ddeterminati konformement mas-sentenza tat‑3 ta’ Ottubru 2019, Dziubak (C‑260/18, EU:C:2019:819) u, min-naħa l-oħra, li l-informazzjoni li kienet ġiet ipprovduta lilu mill-persuni li jsellfu dwar ir-riskju fil-kambju kienet insuffiċjenti.
15
Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li, matul is-sena 2014, il-leġiżlatur Ungeriż adotta diversi dispożizzjonijiet li kienu intiżi sabiex jirrimedjaw il-klawżoli li jistabbilixxu b’mod abbużiv ir-rata tal-kambju fil-kuntest tal-kuntratti ta’ self iddenominati f’munita barranija konklużi ma’ konsumaturi. Għalhekk, skont l-Artikolu 3(1) tal-Liġi DH 1, hija vvizzjata b’nullità, ħlief jekk tkun ġiet innegozjata individwalment, klawżola li tinsab f’tali kuntratt li tistipula li, fir-rigward tar-rilaxx tal-fondi, ir-rata tal-kambju tax-xiri tal-munita kkonċernata hija applikabbli, filwaqt li, fir-rigward tar-rimbors, hija r-rata tal-kambju tal-bejgħ ta’ din il-munita li hija applikabbli, jew kull rata tal-kambju oħra ta’ tip differenti minn dak applikat waqt l-imsemmi rilaxx. Barra minn hekk, il-paragrafu 2 tal-istess artikolu jistabbilixxi li l-klawżola dwar id-differenza fir-rata tal-kambju hekk ivvizzjata b’nullità tiġi ssostitwita, skont din il-liġi, b’dispożizzjoni intiża għall-applikazzjoni ta’ rata tal-kambju waħda, li hija stabbilita mill-Bank Nazzjonali tal-Ungerija, għall-munita kkonċernata.
16
Id-deċiżjoni tar-rinviju tindika wkoll li, wara s-sentenzi tal‑14 ta’ Marzu 2019, Dunai (C‑118/17, EU:C:2019:207), u tat‑3 ta’ Ottubru 2019, Dziubak (C‑260/18, EU:C:2019:819), dejjem iktar konsumaturi jitolbu lill-qrati Ungeriżi jiddikjaraw l-annullament sħiħ tal-kuntratt ta’ self tagħhom, pjuttost milli jissostitwixxu l-klawżola inġusta u jżommu dan il-kuntratt għall-kumplament, peress li huma jqisu li l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali rilevanti ma jipproteġuhomx b’mod suffiċjenti. Madankollu, il-maġġoranza tal-qrati aditi jqisu li, sa fejn in-natura inġusta tal-klawżoli dwar ir-riskju fil-kambju ma tistax tiġi stabbilita, huwa impossibbli għalihom li jannullaw kuntratt ta’ self unikament għaliex il-klawżoli dwar id-differenza fil-kambju inklużi fih huma invalidi u, għalhekk, li jiġu applikati l-konsegwenzi legali tal-invalidità ta’ dawn l-aħħar klawżoli għall-kuntratt kollu, billi b’dan il-mod ma japplikawx id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 3(1) u (2) tal-Liġi DH 1.
17
Barra minn hekk, fi stqarrija għall-istampa tal‑11 ta’ Ottubru 2019, il-Kúria (il-Qorti Suprema) indikat li s-sentenza tat‑3 ta’ Ottubru 2019, Dziubak (C‑260/18, EU:C:2019:819) ma kienet tagħti ebda possibbiltà ġdida għal rikors għall-konsumaturi Ungeriżi, peress li l-kunsiderazzjonijiet adottati f’din is-sentenza, fir-rigward tar-rimedju adegwat għan-natura inġusta tal-klawżoli relatati mad-differenza fil-kambju u mar-riskju fil-kambju, kienu marbuta mal-fatt li d-dritt Pollakk, inkwistjoni fil-kawża li tat lok għall-imsemmija sentenza, ma kienx jipprevedi regoli ta’ natura supplimentari bħal dawk stabbiliti mil-leġiżlatur Ungeriż li kienu ttieħdu inkunsiderazzjoni fis-sentenza tat-30 ta’ April 2014, Kásler u Káslerné Rábai (C‑26/13, EU:C:2014:282).
18
Għaldaqstant, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 3(1) u (2) tal-Liġi DH 1 humiex inkompatibbli mal-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 93/13, sa fejn dawn id-dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali japplikaw anki jekk il-konsumatur leż ikun esprima intenzjoni kuntrarja, u jekk, fl-affermattiv, l-imsemmija dispożizzjonijiet għandhomx jitħallew mhux applikati mill-qorti adita.
19
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Győri Ítélőtábla (il-Qorti tal-Appell Reġjonali ta’ Győr) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“L-Artikolu 6(1) tad-Direttiva [93/13] jipprekludi dispożizzjoni nazzjonali li, f’kuntratt ta’ self konkluż ma’ konsumatur, tiddikjara nulla, ħlief fil-każ ta’ kundizzjoni kuntrattwali nnegozjata individwalment, il-klawżola li permezz tagħha l-istituzzjoni finanzjarja tiddeċiedi li tapplika l-prezz tal-bejgħ [ir-rata tal-kambju tax-xiri] waqt ir-rilaxx tal-fondi intiżi għall-akkwist tal-beni li huwa s-suġġett tas-self jew tal-leasing finanzjarju, filwaqt li għar-rimbors japplika l-prezz tax-xiri [ir-rata tal-kambju tal-bejgħ] jew kwalunkwe rata ta’ kambju oħra minn dik stabbilita meta tħallas is-self, u tissostitwixxi din il-klawżola nulla b’dispożizzjoni li tapplika r-rata ta’ kambju uffiċjali tal-Bank Nazzjonali tal-Ungerija għall-munita inkwistjoni kemm fir-rigward tal-iżborż kif ukoll tar-rimbors, mingħajr ma tieħu inkunsiderazzjoni jekk, fid-dawl tal-klawżoli kollha tal-kuntratt, din id-dispożizzjoni effettivament tipproteġix lill-konsumatur minn konsegwenzi partikolarment dannużi, u mingħajr ma tippermetti lill-konsumatur jesprimi l-fehma tiegħu dwar jekk għandux l-intenzjoni jibbenefika mill-protezzjoni ta’ din il-leġiżlazzjoni?”
Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
20
Il-qorti tar-rinviju talbet lill-Qorti tal-Ġustizzja tissuġġetta din il-kawża għal proċedura mħaffa, skont l-Artikolu 105(1) tar-Regoli tal-Proċedura tagħha. Insostenn tat-talba tagħha, din il-qorti sostniet li eluf ta’ tilwimiet simili kienu attwalment pendenti fl-Ungerija u li risposta mogħtija malajr għad-domanda magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja tikkontribwixxi b’mod kunsiderevoli għaċ-ċertezza legali u għall-applikazzjoni effettiva tad-dritt.
21
Mill-Artikolu 105(1) tar-Regoli tal-Proċedura, jirriżulta li, meta n-natura tal-kawża teżiġi li tiġi ttrattata f’qasir żmien, il-President tal-Qorti tal-Ġustizzja jista’, fuq talba tal-qorti tar-rinviju jew, f’każijiet eċċezzjonali, ex officio, u wara li jinstemgħu l-Imħallef Relatur u l-Avukat Ġenerali, jiddeċiedi li r-rinviju għal deċiżjoni preliminari għandu jiġi suġġett għal proċedura mħaffa li tidderoga mid-dispożizzjonijiet tal-imsemmija regoli.
22
Fis-6 ta’ Frar 2020, il-President tal-Qorti tal-Ġustizzja ddeċieda, wara li sema’ lill-Imħallef Relatur u lill-Avukat Ġenerali, li jiċħad it-talba għal proċedura mħaffa.
23
Fil-fatt, minn ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li n-numru kunsiderevoli ta’ persuni jew ta’ sitwazzjonijiet ġuridiċi potenzjalment ikkonċernati mid-deċiżjoni li qorti tar-rinviju għandha tagħti wara li tkun ressqet talba għal deċiżjoni preliminari quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja ma jistax, bħala tali, jikkostitwixxi ċirkustanza eċċezzjonali ta’ natura li tiġġustifika l-użu ta’ proċedura mħaffa. L-istess japplika għan-numru kunsiderevoli ta’ kawżi li jistgħu jiġu sospiżi sakemm jistennew id-deċiżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja mogħtija dwar ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat-8 ta’ Diċembru 2020, Staatsanwaltschaft Wien (Ordnijiet ta’ trasferiment iffalsifikati), C‑584/19, EU:C:2020:1002, punt 36, u tal‑25 ta’ Frar 2021, Gmina Wrocław (Konverżjoni tad-dritt ta’ użufrutt), C‑604/19, EU:C:2021:132, punt 47).
24
Minbarra dan, fir-rigward tal-indikazzjonijiet mogħtija mill-qorti tar-rinviju dwar dan is-suġġett, għandu jiġi ppreċiżat li diverġenza fir-rigward tal-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni fi ħdan qrati nazzjonali ma tistax tkun suffiċjenti, waħedha, sabiex jiġi ġġustifikat li r-rinviju għal deċiżjoni preliminari jiġi suġġett għal proċedura mħaffa. L-importanza li tiġi żgurata l-applikazzjoni uniformi fl-Unjoni Ewropea tad-dispożizzjonijiet kollha li jagħmlu parti mill-ordinament ġuridiku tagħha hija fil-fatt inerenti għal kull talba mressqa skont l-Artikolu 267 TFUE (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-14 ta’ Jannar 2021, The International Protection Appeals Tribunal et, C‑322/19 u C‑385/19, EU:C:2021:11, punt 49 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
Fuq id-domanda preliminari
Fuq l-ammissibbiltà
25
Fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom, OTP Jelzálogbank et isostnu, essenzjalment, li d-domanda preliminari hija inammissibbli, bħala li ma hijiex relatata mal-kawża prinċipali u bħala li hija ta’ natura ipotetika, minħabba li, minn naħa, il-klawżoli dwar id-differenza fil-kambju li huma s-suġġett tal-kawża prinċipali huma esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 93/13 skont l-Artikolu 1(2) tagħha u, min-naħa l-oħra, dawn il-klawżoli huma ineżistenti minħabba l-annullament tagħhom b’effett retroattiv skont l-Artikolu 3(1) tal-Liġi DH 1, mingħajr ma li r-rieda tal-konsumatur ikkonċernat jista’ jkollha kwalunkwe effett f’dan ir-rigward.
26
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja hija biss il-qorti nazzjonali li quddiemha titressaq il-kawża u li għandha tagħti d-deċiżjoni li għandha tevalwa, fir-rigward taċ-ċirkustanzi tal-kawża, kemm in-neċessità ta’ deċiżjoni preliminari sabiex tkun f’pożizzjoni li tagħti s-sentenza tagħha kif ukoll ir-rilevanza tad-domandi li hija tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja, li jibbenefikaw minn preżunzjoni ta’ rilevanza. Għaldaqstant, peress li d-domanda magħmula tirrigwarda l-interpretazzjoni jew il-validità ta’ regola tad-dritt tal-Unjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja, bħala prinċipju, hija marbuta li tagħti deċiżjoni, ħlief jekk ikun jidher b’mod manifest li l-interpretazzjoni mitluba ma għandha l-ebda rabta mar-realtà jew mas-suġġett tal-kawża prinċipali, meta l-problema tkun ta’ natura ipotetika jew inkella meta l-Qorti tal-Ġustizzja ma jkollhiex għad-dispożizzjoni tagħha l-punti ta’ fatt u ta’ liġi meħtieġa sabiex tirrispondi b’mod utli għall-imsemmija domanda (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-4 ta’ Ġunju 2020, Kancelaria Medius, C‑495/19, EU:C:2020:431, punti 21 u 22, kif ukoll tat-22 ta’ April 2021, Profi Credit Slovakia, C‑485/19, EU:C:2021:313, punt 38).
27
Fir-rigward tal-kawża prinċipali, mill-elementi tal-proċess li għandha l-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li kull wieħed mill-kuntratti ta’ self inkwistjoni fil-kawża prinċipali kien ġie ddenominat f’munita barranija u kien jinkludi, b’mod partikolari, klawżola li skontha l-fondi rrilaxxati favur il-konsumatur ikkonċernat kellhom jiġu kkonvertiti f’forint Ungeriżi abbażi tar-rata tal-kambju tax-xiri ta’ din il-munita applikata mill-istabbiliment finanzjarju li jsellef, filwaqt li l-kalkolu tal-pagamenti bin-nifs fix-xahar ta’ rimbors tas-self kellu jsir abbażi tar-rata tal-kambju tal-bejgħ tal-imsemmija munita applikata minn dan l-istess stabbiliment. Barra minn hekk, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-Artikolu 3 tal-Liġi DH 1 jipprevedi li tali klawżoli dwar id-differenza fil-kambju jiġu ddikjarati nulli, ħlief meta jkunu ġew innegozjati individwalment, u jiġu ssostitwiti b’dispożizzjoni li timponi l-applikazzjoni ta’ rata tal-kambju uffiċjali unika, li hija stabbilita mill-Bank Nazzjonali tal-Ungerija.
28
Ċertament, l-Artikolu 1(2) tad-Direttiva 93/13 jeskludi mill-kamp ta’ applikazzjoni tagħha l-klawżoli kuntratttwali li jirriflettu “disposizzjonijiet mandatarji statutorji jew regolatorji”, espressjoni li, fid-dawl tat-tlettax-il premessa ta’ din id-direttiva, tinkludi kemm id-dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali li japplikaw bejn il-partijiet kuntrattwali, indipendentement mill-għażla tagħhom u dawk li huma ta’ natura supplimentari, jiġifieri li japplikaw awtomatikament, fl-assenza ta’ arranġament differenti bejn il-partijiet (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-3 ta’ Marzu 2020, Gómez del Moral Guasch, C‑125/18, EU:C:2020:138, punti 29 sa 32, u d-digriet tal‑14 ta’ April 2021, Credit Europe Ipotecar IFN u Credit Europe Bank, C‑364/19, EU:C:2021:306, punt 27 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
29
Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li l-imsemmi Artikolu 1(2) kellu jiġi interpretat fis-sens li l-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 93/13 ma jkoprix klawżoli li jirriflettu dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali obbligatorji, introdotti wara l-konklużjoni ta’ kuntratt ta’ self konkluż ma’ konsumatur u intiżi sabiex jieħdu post klawżola tiegħu vvizzjata b’nullità, billi jimponu rata tal-kambju ffissata mill-Bank Nazzjonali tal-Istat Membru kkonċernat, kif dan huwa previst mil-leġiżlazzjoni Ungeriża, u b’mod iktar partikolari, mid-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 3(1) u (2) tal-Liġi DH 1 (ara’ f’dan is-sens, is-sentenzi tal-20 ta’ Settembru 2018, OTP Bank u OTP Faktoring, C‑51/17, EU:C:2018:750, punti 62 sa 64 u 70, kif ukoll tal-14 ta’ Marzu 2019, Dunai, C‑118/17, EU:C:2019:207, punt 37).
30
Madankollu, hekk kif jirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju, id-domanda magħmula ma tikkonċernax il-klawżoli kuntrattwali mdaħħla a posteriori skont il-leġiżlazzjoni Ungeriża rilevanti fil-kuntratti ta’ self bħala tali, iżda l-effetti ta’ din il-leġiżlazzjoni fuq il-garanziji ta’ protezzjoni li jirriżultaw mill-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 93/13 b’relazzjoni mal-klawżola dwar id-differenza fil-kambju inkluża inizjalment fil-kuntratti ta’ self ikkonċernati. Issa, f’kuntest fattwali u leġiżlattiv simili, fil-kawża li tat lok għas-sentenza tal‑14 ta’ Marzu 2019, Dunai (C‑118/17, EU:C:2019:207), il-Qorti tal-Ġustizzja interpretat l-imsemmi artikolu. Għaldaqstant, ma jidhirx li s-suġġett tal-kawża prinċipali ma jaqax taħt il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva, kif iddefinit mill-Artikolu 1(2) tagħha.
31
B’mod iktar preċiż, id-domanda magħmula hija intiża, essenzjalment, sabiex jiġi ddeterminat jekk il-ġurisprudenza Ungeriża msemmija fil-punt 16 ta’ din is-sentenza, li tgħid li r-relazzjoni kuntrattwali fl-intier tagħha ma tistax tintemm unikament minħabba li l-klawżoli dwar id-differenza fil-kambju huma invalidi, hijiex kompatibbli mas-sistema ta’ protezzjoni tal-konsumaturi stabbilita mid-Direttiva 93/13, sa fejn is-sostituzzjoni ta’ tali klawżoli b’dispożizzjoni legali sseħħ b’mod oġġettiv u awtomatiku, mingħajr ma l-qrati nazzjonali jkunu jistgħu jieħdu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi kollha tal-każ, u b’mod partikolari rieda kuntrarja tal-konsumatur.
32
Peress li risposta għall-imsemmija domanda hija utli għall-qorti tar-rinviju sabiex tkun tista’ tiddeċiedi t-tilwima li tressqet quddiemha, isegwi li din it-talba għal deċiżjoni preliminari hija ammissibbli.
Fuq il-mertu
33
Permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 93/13 għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li, f’dak li jirrigwarda l-kuntratti ta’ self konklużi ma’ konsumatur, tqis bħala vvizzjata b’nullità klawżola dwar id-differenza fil-kambju kkunsidrata bħala inġusta u tobbliga lill-qorti nazzjonali li għandha ġurisdizzjoni sabiex tissostitwixxiha b’dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali li timponi l-użu ta’ rata tal-kambju uffiċjali, mingħajr ma tipprevedi l-possibbiltà, għal din il-qorti, li tilqa’ t-talba tal-konsumatur ikkonċernat intiża għall-annullament sħiħ tal-kuntratt ta’ self, minkejja li din il-qorti tqis li ż-żamma ta’ dan il-kuntratt tmur kontra l-interessi tal-konsumatur, b’mod partikolari fir-rigward tar-riskju tal-kambju li dan tal-aħħar ikompli jbati skont klawżola oħra tal-imsemmi kuntratt.
34
Fir-rigward tal-kuntest li din id-domanda tagħmel parti minn hu, mill-proċess li għandha l-Qorti tal-Ġustizzja u mis-sentenzi tagħha relatati mal-leġiżlazzjoni Ungeriża fil-qasam (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑3 ta’ Diċembru 2015, Banif Plus Bank, C‑312/14, EU:C:2015:794, punti 43 u 44, kif ukoll tal‑20 ta’ Settembru 2018, OTP Bank u OTP Faktoring, C‑51/17, EU:C:2018:750, punti 26 u 27) li, fid-dawl tas-sentenza tat-30 ta’ April 2014, Kásler u Káslerné Rábai (C‑26/13, EU:C:2014:282), il-Kúria (il-Qorti Suprema) iddeċidiet id-Deċiżjoni Nru 2/2014 PJE tagħha (Magyar Közlöny 2014/91., p. 10975), mogħtija fl-interess tal-uniformità tad-dritt ċivili u li tirrigwarda l-kuntratti ta’ self konklużi bejn bejjiegħa jew fornituri u konsumaturi. Skont din id-deċiżjoni, il-klawżoli dwar id-differenza tal-kambju li jinsabu f’kuntratti ta’ self iddenominati f’munita barranija, sa fejn jipprevedu nuqqas ta’ simmetrija bejn ir-rata tal-kambju tax-xiri ta’ din il-munita applikata meta jiġu rrilaxxati l-fondi u r-rata tal-kambju tal-bejgħ tagħha applikata għall-kalkolu tal-pagamenti bin-nifs fix-xahar tar-rimbors tagħhom, għandhom jitqiesu li huma inġusti, peress li, b’mod partikolari, il-bank jirċievi mingħand il-konsumatur remunerazzjoni ugwali għad-differenza bejn l-imsemmija rati mingħajr ma jipprovdilu servizz bħala korrispettiv. Min-naħa l-oħra, fir-rigward tal-klawżoli dwar ir-riskju tal-kambju, li għandhom bħala effett li r-riskju ta’ żieda fil-valur tal-imsemmija munita jaqa’ biss fuq il-konsumatur bħala korrispettiv ta’ rata ta’ interessi iktar vantaġġuża minn dik offruta għal self iddenominat f’munita nazzjonali, l-imsemmija deċiżjoni tindika li dawn il-klawżoli ma jistgħux jiġu mistħarrġa fir-rigward tan-natura inġusta tagħhom, peress li, bħala prinċipju, dawn jirrigwardaw is-suġġett prinċipali tal-kuntratt, fis-sens tal-leġiżlazzjoni nazzjonali intiża li tittrasponi l-Artikolu 4(2) tad-Direttiva 93/13.
35
Huwa f’dan il-kuntest li kienet ġiet adottata l-Liġi DH 1 (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-14 ta’ Marzu 2019, Dunai, C‑118/17, EU:C:2019:207, punt 36), li l-effetti tagħha huma kkontestati mir-rikorrent fil-kawża prinċipali. B’mod iktar konkret, dan jitlob lill-qorti tar-rinviju sabiex teskludi, fil-każ preżenti, l-applikazzjoni tal-Artikolu 3(1) u (2) ta’ din il-liġi, għaliex huwa jqis iktar konformi mal-interessi tiegħu stess li kull wieħed mill-kuntratti inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma jkunx sempliċement modifikat, iżda annullat kompletament, abbażi tal-preżenza, f’kull wieħed minnhom, ta’ klawżola dwar id-differenza tal-kambju ddikjarata inġusta u nulla.
36
Il-qorti tar-rinviju għandha dubju kemm tista’ tilqa’ din it-talba, fid-dawl tal-ġurisprudenza dominanti fl-Ungerija li tapplika b’mod strett il-Liġi DH 1, billi sempliċement tissostitwixxi b’effett retroattiv kull klawżola dwar id-differenza tal-kambju vvizzjata b’nullità, skont l-Artikolu 3(1) ta’ din il-liġi, permezz ta’ dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali, jiġifieri dik li tinsab fl-Artikolu 3(2) tal-imsemmija liġi, li timponi l-użu tar-rata tal-kambju uffiċjali stabbilita mill-Bank Nazzjonali tal-Ungerija, mingħajr ma tinvalida l-kuntratt inkwistjoni kollu kemm hu.
37
Din il-qorti tixtieq tkun taf, fl-ewwel lok, jekk l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 93/13 jipprekludix dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali li, bħal dik li tinsab fl-Artikolu 3 tal-Liġi DH 1, tipprekludi lill-qorti adita milli tilqa’ talba ta’ konsumatur intiża għall-annullament ta’ kuntratt ta’ self ibbażata fuq in-natura inġusta ta’ klawżola dwar id-differenza fil-kambju, minkejja li din il-qorti tqis li ż-żamma tal-kuntratt tmur kontra l-interessi tal-konsumatur, b’mod partikolari fir-rigward tar-riskju fil-kambju li dan tal-aħħar ikompli jsostni skont klawżola oħra ta’ dan il-kuntratt.
38
Issa, fil-kawża li tat lok għas-sentenza tal‑14 ta’ Marzu 2019, Dunai (C‑118/17, EU:C:2019:207), li taqa’ taħt il-kuntest ġuridiku u fattwali analogu għal dak ta’ din il-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ntalbet tirrispondi domanda simili.
39
Il-Qorti tal-Ġustizzja l-ewwel nett ikkonstatat, fil-punti 36 u 37 ta’ din is-sentenza, fir-rigward tal-klawżoli li jissostitwixxu l-klawżola inġusta dwar id-differenza fil-kambju u li jsiru retroattivament parti integrali mill-kuntratti ta’ self skont il-leġiżlazzjoni Ungeriża msemmija f’din il-kawża, b’mod partikolari l-Artikolu 3 tal-Liġi DH 1, li tali klawżoli, sa fejn jirriflettu dispożizzjonijiet leġiżlattivi imperattivi, ma jaqgħux taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 93/13, peress li din ma tapplikax, konformement mal-Artikolu 1(2) tagħha, għall-kundizzjonijiet li jinsabu fi-kuntratt bejn bejjiegħ jew fornitur u konsumatur li huma stabbiliti minn leġiżlazzjoni nazzjonali.
40
Sussegwentement, fir-rigward tal-klawżola dwar id-differenza fil-kambju li kienet tinsab inizjalment fil-kuntratti ta’ self u tal-effetti tal-imsemmija leġiżlazzjoni fuq il-garanziji ta’ protezzjoni li jirriżultaw mill-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 93/13 b’rabta ma din il-klawżola, il-Qorti tal-Ġustizzja essenzjalment iddeċidiet, fil-punti 38 u 40 tal-imsemmija sentenza, li, sa fejn il-leġiżlatur Ungeriż irrimedja, l-problemi marbuta mal-prattika relatata mal-kuntratti li jinkludu klawżola dwar id-differenza fil-kambju, billi impona s-sostituzzjoni tagħha u billi ssalvagwardja l-validità tal-kuntratti kkonċernati, tali approċċ jikkorrispondi mal-għan li għandu jintlaħaq mil-leġiżlatur tal-Unjoni fil-kuntest ta’ din id-direttiva, u b’mod partikolari tal-Artikolu 6(1) tagħha, jiġifieri li jiġi stabbilit mill-ġdid l-ekwilibriju bejn il-partijiet, filwaqt li fil-prinċipju tinżamm il-validità tal-kuntratt kollu, u mhux li jiġu annullati l-kuntratti kollha li jinkludu klawżoli inġusti.
41
Il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li l-leġiżlatur nazzjonali baqa’ obbligat li josserva r-rekwiżiti li jirriżultaw mill-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 93/13 u li l-fatt li klawżola kuntrattwali, permezz ta’ leġiżlazzjoni, ġiet iddikjarata inġusta u vvizzjata b’nullità u sussegwentement issostitwita, sabiex jissussisti l-kuntratt ikkonċernat, ma jistax ikollu l-effett li jdgħajjef il-protezzjoni ggarantita lill-konsumaturi minn din id-direttiva, kif imfakkra fil-punt 39 ta’ din is-sentenza (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-14 ta’ Marzu 2019, Dunai, C‑118/17, EU:C:2019:207, punti 41 sa 43, kif ukoll tad-29 ta’ April 2021, Bank BPH, C‑19/20, EU:C:2021:341, punti 77 sa 79)
42
Fl-aħħar nett, fir-rigward tal-limiti li jistgħu jiġu imposti minn Stat Membru fir-rigward tal-possibbiltà għall-qrati li jannullaw il-kuntratt kollu kemm hu minħabba l-eżistenza ta’ klawżola inġusta, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 93/13 ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprojbixxi lill-qorti adita milli tilqa’ talba intiża għall-annullament ta’ kuntratt ta’ self ibbażat fuq in-natura inġusta ta’ klawżola dwar id-differenza fil-kambju, bil-kundizzjoni li l-konstatazzjoni tan-natura inġusta ta’ tali klawżola tippermetti li tiġi stabbilita mill-ġdid is-sitwazzjoni fid-dritt u fil-fatt li kienet tkun dik tal-konsumatur fl-assenza ta’ tali klawżola inġusta, b’mod partikolari billi jiġi stabbilit dritt ta’ restituzzjoni tal-vantaġġi miksuba indebitament, għad-dannu tiegħu, mill-bejjiegħ jew mill-fornitur fuq il-bażi tal-imsemmija klawżola inġusta, ħaġa li għandha tiġi vverifikata mill-qorti adita (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑21 ta’ Diċembru 2016, Gutiérrez Naranjo et, C‑154/15, C‑307/15 u C‑308/15, EU:C:2016:980, punti 61 sa 66; tal-14 ta’ Marzu 2019, Dunai, C‑118/17, EU:C:2019:207, punti 44, 45 u 56, kif ukoll tad-29 ta’ April 2021, Bank BPH, C‑19/20, EU:C:2021:341, punti 51 u 52).
43
Dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha huma kompletament trasponibbli għal tilwima bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali u rilevanti sabiex tingħata risposta għad-domanda magħmula f’din il-kawża.
44
Għalhekk, konformement mal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja msemmija fil-punti 41 u 42 ta’ din is-sentenza, sa fejn ir-rikors ippreżentat joriġina mill-klawżola dwar id-differenza fil-kambju li inizjalment kienet tinsab fil-kuntratti ta’ self konklużi ma’ OTP Jelzálogbank et, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk il-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli, li permezz tagħha l-klawżoli ta’ din in-natura huma vvizzjati b’nullità u ssostitwiti, ippermettietx li tiġi stabbilita mill-ġdid, fid-dritt u fil-fatt, is-sitwazzjoni li fiha r-rikorrent fil-kawża prinċipali kien isib ruħu fl-assenza ta’ tali klawżola inġusta, b’mod partikolari billi tiftaħ lil dan il-konsumatur dritt għall-ħlas lura tas-somom miġbura indebitament mill-bejjiegħa jew mill-fornituri kkonċernati (ara, b’analoġija, is-sentenzi tal‑14 ta’ Marzu 2019, Dunai, C‑118/17, EU:C:2019:207, punt 44 u l-ġurisprudenza ċċitata, kif ukoll tad‑29 ta’ April 2021, Bank BPH, C‑19/20, EU:C:2021:341, punti 51 u 52).
45
Għandu jingħad ukoll li dan l-istħarriġ ġudizzjarju fir-rigward tal-klawżola dwar id-differenza fil-kambju huwa bla ħsara għal dak li jista’ jitwettaq, fid-dawl tad-Direttiva 93/13, fir-rigward tal-klawżoli l-oħra tal-kuntratti inkwistjoni fil-kawża prinċipali, bħal dawk dwar ir-riskju fil-kambju, filwaqt li madankollu jittieħdu inkunsiderazzjoni fatturi ta’ esklużjoni mill-evalwazzjoni tan-natura inġusta ta’ klawżoli kuntrattwali li huma previsti fl-Artikolu 4(2) ta’ din id-direttiva.
46
Fit-tieni lok, il-qorti tar-rinviju tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-possibbiltà, jew in-neċessità, għal kull qorti adita, li tilqa’ t-talba tal-konsumatur ikkonċernat intiża sabiex jitwettaq annullament sħiħ tal-kuntratt ta’ self inkwistjoni, pjuttost milli l-annullament biss tal-klawżola dwar id-differenza fil-kambju u s-sostituzzjoni tagħha b’dispożizzjoni nazzjonali, kif dan huwa previst mil-leġiżlazzjoni nazzjonali li hija applikabbli fil-kawża prinċipali.
47
F’dan ir-rigward, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li d-dritt għal protezzjoni effettiva tal-konsumatur jinkludi l-possibbiltà tiegħu li jirrinunzja milli jinvoka d-drittijiet li jirriżultaw mis-sistema ta’ protezzjoni kontra l-użu ta’ klawżoli inġusti mill-bejjiegħa jew fornituri li d-Direttiva 93/13 stabbilixxiet għall-benefiċċju tal-konsumaturi. Għalhekk hija l-qorti nazzjonali li għandha tieħu inkunsiderazzjoni, skont il-każ, ir-rieda espressa mill-konsumatur meta, konxju tan-natura mhux vinkolanti ta’ klawżola inġusta, madankollu jindika li jopponi li tiġi mwarrba, u b’hekk jagħti kunsens liberu u informat għal din il-klawżola (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat-3 ta’ Ottubru 2019, Dziubak, C‑260/18, EU:C:2019:819, punti 53 u 54; tad-29 ta’ April 2021, Bank BPH, C‑19/20, EU:C:2021:341, punti 46 u 47, kif ukoll id-digriet tal-1 ta’ Ġunju 2021, Banco Santander, C‑268/19, mhux ippubblikat, EU:C:2021:423, punti 30 u 31).
48
Minbarra dan, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, b’mod analogu, sa fejn l-imsemmija sistema ta’ protezzjoni kontra l-klawżoli inġusti ma tapplikax jekk il-konsumatur jopponiha, dan għandu a fortiori jkollu d-dritt li jopponi, skont din l-istess sistema, li jiġi protett kontra l-konsegwenzi dannużi pprovokati mill-invalidità tal-kuntratt kollu kemm hu meta ma jixtieqx jinvoka din il-protezzjoni, fiċ-ċirkustanzi msemmija fis-sentenza tat-30 ta’ April 2014, Kásler u Káslerné Rábai (C‑26/13, EU:C:2014:282), jiġifieri fl-ipoteżi fejn it-tneħħija tal-klawżola inġusta tobbliga lill-qorti sabiex tinvalida dan il-kuntratt kollu hemm hu, u b’hekk il-konsumatur jiġi espost għal konsegwenzi partikolarment dannużi, b’mod li dan tal-aħħar jiġi ppenalizzat (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-3 ta’ Ottubru 2019, Dziubak, C‑260/18, EU:C:2019:819, punti 46 sa 48, 55 u 56).
49
Madankollu, fir-rigward tal-kriterji li jippermettu li jiġi evalwat jekk kuntratt jistax jibqa’ jissussisti mingħajr il-klawżoli inġusti u limiti mfassla mid-dritt tal-Unjoni li għandhom jiġu osservati mill-Istati Membri f’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 93/13 ma jistax jiġi interpretat fis-sens li, waqt l-imsemmija evalwazzjoni, il-qorti adita tista’ tibbaża ruħha biss fuq in-natura possibbilment vantaġġuża, għall-konsumatur, tal-annullament tal-kuntratt inkwistjoni kollu kemm hu. Huwa fil-prinċipju fir-rigward tal-kriterji previsti mid-dritt nazzjonali li, f’każ konkret, il-possibbiltà taż-żamma ta’ kuntratt li ċerti klawżoli tiegħu kienu ġew invalidati għandha tiġi eżaminata u, konformement mal-approċċ oġġettiv adottat mill-Qorti tal-Ġustizzja, ma huwiex permess li s-sitwazzjoni ta’ waħda mill-partijiet fil-kuntratt titqies, fid-dritt nazzjonali, bħala l-kriterju determinanti li jirregola d-destin futur tal-kuntratt (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-15 ta’ Marzu 2012, Pereničová u Perenič, C‑453/10, EU:C:2012:144, punti 32 u 33; tat-3 ta’ Ottubru 2019, Dziubak, C‑260/18, EU:C:2019:819, punti 40 u 41, kif ukoll tad-29 ta’ April 2021, Bank BPH, C‑19/20, EU:C:2021:341, punti 56, 83 u 90).
50
Għalhekk, ir-rieda espressa mill-konsumatur ikkonċernat ma tistax tipprevali fuq l-evalwazzjoni, li taqa’ taħt is-setgħa sovrana tal-qorti adita, dwar jekk l-implimentazzjoni tal-miżuri li huma previsti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali rilevanti tippermettix tassew li tiġi stabbilita mill-ġdid is-sitwazzjoni fid-dritt u fil-fatt li kienet tkun dik tal-konsumatur fl-assenza ta’ din il-klawżola inġusta.
51
Fir-rigward tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, id-domanda magħmula għandha tiġi risposta li l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 93/13 għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li, f’dak li jikkonċerna l-kuntratti ta’ self konklużi ma’ konsumatur, tivvizzja b’nullità klawżola dwar id-differenza fil-kambju kkunsidrata bħala inġusta u li tobbliga lill-qorti nazzjonali li għandha ġurisdizzjoni sabiex tissostitwixxiha b’dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali li timponi l-użu ta’ rata tal-kambju uffiċjali, mingħajr ma tipprevedi l-possibbiltà, għal din il-qorti, li tilqa’ t-talba tal-konsumatur ikkonċernat intiża għall-annullament sħiħ tal-kuntratt ta’ self, minkejja li l-imsemmija qorti tqis li ż-żamma ta’ dan il-kuntratt tmur kontra l-interessi tal-konsumatur, b’mod partikolari fir-rigward tar-riskju fil-kambju li dan tal-aħħar ikompli jsostni skont klawżola oħra tal-imsemmi kuntratt, sa fejn din l-istess qorti tkun, min-naħa l-oħra, fil-pożizzjoni li tikkonstata, fil-kuntest tal-eżerċizzju tas-setgħa diskrezzjonali sovrana tagħha u mingħajr ma r-rieda espressa minn dan il-konsumatur tkun tista’ tipprevali fuqha, li l-implimentazzjoni tal-miżuri hekk previsti minn din il-leġiżlazzjoni nazzjonali tippermetti tassew li tiġi stabbilita mill-ġdid is-sitwazzjoni fid-dritt u fil-fatt li kienet tkun dik tal-imsemmi konsumatur fl-assenza ta’ din il-klawżola inġusta.
Fuq l-ispejjeż
52
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Is-Sitt Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 6(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 93/13/KEE tal‑5 ta’ April 1993 dwar klawżoli inġusti f’kuntratti mal-konsumatur, għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li, f’dak li jikkonċerna l-kuntratti ta’ self konklużi ma’ konsumatur, tivvizzja b’nullità klawżola dwar id-differenza fil-kambju kkunsidrata bħala inġusta u li tobbliga lill-qorti nazzjonali li għandha ġurisdizzjoni sabiex tissostitwixxiha b’dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali li timponi l-użu ta’ rata tal-kambju uffiċjali, mingħajr ma tipprevedi l-possibbiltà, għal din il-qorti, li tilqa’ t-talba tal-konsumatur ikkonċernat intiża għall-annullament sħiħ tal-kuntratt ta’ self, minkejja li l-imsemmija qorti tqis li ż-żamma ta’ dan il-kuntratt tmur kontra l-interessi tal-konsumatur, b’mod partikolari fir-rigward tar-riskju fil-kambju li dan tal-aħħar ikompli jsostni skont klawżola oħra tal-imsemmi kuntratt, sa fejn din l-istess qorti tkun, min-naħa l-oħra, fil-pożizzjoni li tikkonstata, fil-kuntest tal-eżerċizzju tas-setgħa diskrezzjonali sovrana tagħha u mingħajr ma r-rieda espressa minn dan il-konsumatur tkun tista’ tipprevali fuqha, li l-implimentazzjoni tal-miżuri hekk previsti minn din il-leġiżlazzjoni nazzjonali tippermetti tassew li tiġi stabbilita mill-ġdid is-sitwazzjoni fid-dritt u fil-fatt li kienet tkun dik tal-imsemmi konsumatur fl-assenza ta’ din il-klawżola inġusta.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Ungeriż.