Απόφαση του Δικαστηρίου (ένατο τμήμα) της 20ής Νοεμβρίου 2025 –
Επιτροπή κατά Ιρλανδίας (Οδηγία πλαίσιο στον τομέα των υδάτων)
(Υπόθεση C-204/24)
« Παράβαση κράτους μέλους – Περιβάλλον – Οδηγία 2000/60/ΕΚ – Κοινοτική δράση στον τομέα της πολιτικής των υδάτων – Παράλειψη πλήρους και ορθής μεταφοράς στο εσωτερικό δίκαιο »
1.      Προσφυγή λόγω παραβάσεως – Εξέταση του βασίμου από το Δικαστήριο – Κατάσταση που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη – Κατάσταση κατά την εκπνοή της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας
(Άρθρο 258 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 67, 68, 114)
2.      Περιβάλλον – Πολιτική της Ένωσης στον τομέα των υδάτων – Οδηγία 2000/60 – Ανάγκη για ακριβή μεταφορά στο εσωτερικό δίκαιο από τα κράτη μέλη – Ελλιπής ή εσφαλμένη μεταφορά στο εσωτερικό δίκαιο των ορισμών της οδηγίας – Παράβαση
(Άρθρο 288, εδ. 3, ΣΛΕΕ· οδηγία 2000/60 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2014/101, άρθρο 2, σημείο 38)
(βλ. σκέψεις 69, 71-77)
3.      Περιβάλλον – Πολιτική της Ένωσης στον τομέα των υδάτων – Οδηγία 2000/60 – Περιβαλλοντικοί στόχοι – Υποχρέωση των αρμόδιων εθνικών αρχών να προκρίνουν τον αυστηρότερο στόχο όταν πρόκειται για περισσότερους από έναν στόχους που αφορούν το ίδιο υδατικό σύστημα – Μη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο όσον αφορά τα υπόγεια ύδατα και τα υδατικά συστήματα των προστατευόμενων περιοχών – Παράβαση
(Οδηγία 2000/60 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2014/101, άρθρο 4 §§ 1, στοιχεία βʹ και γʹ, και 2)
(βλ. σκέψεις 82-85, 89-91)
4.      Περιβάλλον – Πολιτική της Ένωσης στον τομέα των υδάτων – Οδηγία 2000/60 – Υποχρέωση να εκπονούνται, για κάθε περιοχή λεκάνης απορροής ποταμού, ανάλυση των χαρακτηριστικών της, μελέτη των επιπτώσεων της ανθρώπινης δραστηριότητας στην κατάσταση των επιφανειακών και των υπόγειων υδάτων, καθώς και οικονομική ανάλυση της χρήσης των υδάτων – Περιοδική επανεξέταση και επικαιροποίηση των εν λόγω αναλύσεων και μελετών – Δεν υφίσταται – Παράβαση
(Οδηγία 2000/60 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2014/101, άρθρο 5 § 2)
(βλ. σκέψεις 97-102)
5.      Περιβάλλον – Πολιτική της Ένωσης στον τομέα των υδάτων – Οδηγία 2000/60 – Ύδατα που χρησιμοποιούνται για την άντληση πόσιμου ύδατος – Υποχρέωση των κρατών μελών να αποτρέπουν την υποβάθμιση της ποιότητας των προσδιοριζόμενων υδατικών συστημάτων – Υποχρέωση αποτελέσματος – Περιθώριο εκτιμήσεως των κρατών μελών όσον αφορά τα προς θέσπιση μέτρα – Όρια – Υποχρέωση που ισχύει όχι μόνο για τα συστήματα επιφανειακών υδάτων, αλλά και για τα υπόγεια ύδατα που προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση – Υποχρέωση να ορίζονται όλοι οι φορείς που είναι υπεύθυνοι για την παροχή πόσιμου νερού – Μη πλήρης μεταφορά στο εθνικό δίκαιο – Παράβαση
(Οδηγία 2000/60 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2014/101, άρθρο 7 § § 1 και 3)
(βλ. σκέψεις 117-121, 123-125)
6.      Περιβάλλον – Πολιτική της Ένωσης στον τομέα των υδάτων – Οδηγία 2000/60 – Αρχή της ανάκτησης του κόστους για υπηρεσίες ύδατος – Υποχρέωση των κρατών μελών να υποβάλλουν έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της αρχής αυτής στο σχέδιο λεκάνης απορροής ποταμού – Στοιχεία που πρέπει να αναλύονται στην εν λόγω έκθεση – Μη πλήρης μεταφορά στο εθνικό δίκαιο – Παράβαση
(Οδηγία 2000/60 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2014/101, άρθρα 9 § § 1 και 2, και 13, και παράρτημα III)
(βλ. σκέψεις 139-148)
7.      Περιβάλλον – Πολιτική της Ένωσης στον τομέα των υδάτων – Οδηγία 2000/60 – Υποχρέωση εκπόνησης των προγραμμάτων μέτρων – Περιεχόμενο – Εκπόνηση βασικών μέτρων – Έλεγχοι που διέπουν την άντληση γλυκών επιφανειακών και υπόγειων υδάτων και την κατακράτηση γλυκών επιφανειακών υδάτων – Δυνατότητα εξαίρεσης για αντλήσεις ή κατακρατήσεις που δεν έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην κατάσταση των υδάτων – Εθνική ρύθμιση η οποία προβλέπει υπερβολικά υψηλό όριο καταγραφής των αντλήσεων νερού – Δεν επιτρέπεται
(Οδηγία 2000/60 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2014/101, άρθρο 11 § 3, στοιχείο εʹ)
(βλ. σκέψεις 179, 181-186)
8.      Περιβάλλον – Πολιτική της Ένωσης στον τομέα των υδάτων – Οδηγία 2000/60 – Υποχρέωση εκπόνησης των προγραμμάτων μέτρων – Περιεχόμενο – Εκπόνηση βασικών μέτρων – Βελτίωση των υδρομορφολογικών συνθηκών με σκοπό την επίτευξη της απαιτούμενης οικολογικής κατάστασης ή του καλού οικολογικού δυναμικού των τεχνητών ή ιδιαιτέρως τροποποιημένων υδατικών συστημάτων – Θέσπιση και διενέργεια ελέγχων για τον σκοπό αυτό – Συστήματα ελέγχου που πρέπει να βασίζονται σε γενικούς δεσμευτικούς κανόνες εσωτερικού δικαίου – Δεν υφίστανται – Παράβαση
(Οδηγία 2000/60 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2014/101, άρθρο 11 § 3, στοιχείο θʹ)
(βλ. σκέψεις 199-203)
9.      Προσφυγή λόγω παραβάσεως – Απόδειξη της παράβασης – Η Επιτροπή φέρει το βάρος αποδείξεως – Προσκόμιση στοιχείων από τα οποία προκύπτει η παράβαση – Τεκμήρια – Δεν επιτρέπονται
(Άρθρο 258 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 209, 210)
10.    Περιβάλλον – Πολιτική της Ένωσης στον τομέα των υδάτων – Οδηγία 2000/60 – Υποχρέωση εκπόνησης των προγραμμάτων μέτρων – Περιεχόμενο – Εκπόνηση βασικών μέτρων – Μέτρα για την πρόληψη των σημαντικών διαρροών ρύπων από τεχνικές εγκαταστάσεις και των επεισοδίων ρύπανσης λόγω ατυχήματος – Υποχρέωση που ισχύει όχι μόνο για τα συστήματα επιφανειακών υδάτων, αλλά και για τα υπόγεια ύδατα – Μη μεταφορά στο εσωτερικό δίκαιο όσον αφορά τα υπόγεια ύδατα – Παράβαση
(Οδηγία 2000/60 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2014/101, άρθρο 11 § 3, στοιχείο ιβʹ)
(βλ. σκέψεις 217-221)
11.    Περιβάλλον – Πολιτική της Ένωσης στον τομέα των υδάτων – Οδηγία 2000/60 – Υποχρέωση να εκπονούνται, για κάθε περιοχή λεκάνης απορροής ποταμού, ανάλυση των χαρακτηριστικών της, μελέτη των επιπτώσεων της ανθρώπινης δραστηριότητας στην κατάσταση των επιφανειακών και των υπόγειων υδάτων, καθώς και οικονομική ανάλυση της χρήσης των υδάτων – Περιεχόμενο – Ανάγκη προσδιορισμού των σημαντικών ανθρωπογενών πιέσεων και εκτίμησης των επιπτώσεών τους – Παράλειψη εμπρόθεσμης μεταφοράς στην εσωτερική έννομη τάξη – Παράβαση
(Οδηγία 2000/60 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2014/101, άρθρα 3, 4 και 5 § 1 και παράρτημα II, σημεία 1.4 και 1.5)
(βλ. σκέψεις 229-232, 235-240)
12.    Περιβάλλον – Πολιτική της Ένωσης στον τομέα των υδάτων – Οδηγία 2000/60 – Υποχρέωση παρακολουθήσεως της καταστάσεως των επιφανειακών και των υπόγειων υδάτων και των προστατευόμενων περιοχών – Περιεχόμενο – Απαιτήσεις για την παρακολούθηση της οικολογικής και της χημικής κατάστασης των επιφανειακών υδάτων – Απαιτήσεις για την παρακολούθηση της χημικής κατάστασης των υπόγειων υδάτων – Παράλειψη εμπρόθεσμης μεταφοράς στην εσωτερική έννομη τάξη – Παράβαση
(Οδηγία 2000/60 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρα 4 και 8 § § 1 και 2, και παράρτημα V, σημεία 1.3.1 έως 1.3.5 και 2.4.5, εδ. 1)
(βλ. σκέψεις 229-232, 235-240)
Διατακτικό
Το Δικαστήριο αποφασίζει:
1)
Η Ιρλανδία, μη μεταφέροντας πλήρως ή ορθώς στο εσωτερικό δίκαιο το άρθρο 2, σημείο 38, το άρθρο 4, παράγραφος 2, το άρθρο 5, παράγραφος 2, το άρθρο 7, παράγραφος 3, το άρθρο 9, παράγραφος 2, το άρθρο 11, παράγραφος 3, στοιχεία αʹ έως δʹ, όσον αφορά τα υπόγεια ύδατα, το άρθρο 11, παράγραφος 3, στοιχείο εʹ, το άρθρο 11, παράγραφος 3, στοιχείο θʹ, όσον αφορά τα επιφανειακά ύδατα, το άρθρο 11, παράγραφος 3, στοιχείο ιβʹ, όσον αφορά τα υπόγεια ύδατα, καθώς και τα σημεία 1.4 και 1.5 του παραρτήματος II και τα σημεία 1.3.1 έως 1.3.5 και το σημείο 2.4.5, πρώτο εδάφιο, του παραρτήματος V της οδηγίας 2000/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2000, για τη θέσπιση πλαισίου κοινοτικής δράσης στον τομέα της πολιτικής των υδάτων, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τις διατάξεις αυτές.
2)
Απορρίπτει την προσφυγή κατά τα λοιπά.
3)
Καταδικάζει την Ιρλανδία στα δικαστικά έξοδα.