62004TO0170_PL
Strony
Motywy wyroku
Sentencja
Strony
W sprawie T-170/04,
Confederazione nazionale dei consorzi volontari per la tutela delle denominazioni di origine e delle indicazioni geografiche tipiche dei vini italiani (FederDoc), z siedzibą w Rzymie (Włochy),
Consorzio per la tutela dei vini Valpolicella, z siedzibą w San Floriano (Włochy),
Consorzio tutela denominazione Frascati Soc. consortile coop. rl, z siedzibą we Frascati (Włochy),
Consorzio del vino Brunello di Montalcino, z siedzibą w Montalcino (Włochy),
Cantina cooperativa di Montefiascone Soc. coop. rl, z siedzibą w Montefiascone (Włochy),
Azienda agricola Ruggiero Giuseppa „Masseria Felicia” Snc,
z siedzibą w Carano di Sessa A. (Włochy),
Michele Moio, dawniej Luigi Srl, z siedzibą w Mondragone (Włochy),
Consorzio vino Chianti Classico, z siedzibą w Radda in Chianti (Włochy),
Consorzio tutela vini DOC Colli Piacentini, z siedzibą w Plaisance (Włochy),
Cantine grotta del sole Srl, z siedzibą w Quarto (Włochy),
Val Calore Soc. coop. rl, z siedzibą w Castel San Lorenzo (Włochy),
Consorzio tutela Morellino di Scansano, z siedzibą w Scansano (Włochy),
Consorzio tutela vini Gambellara DOC, z siedzibą w Gambellara (Włochy),
Consorzio tutela dei vini Soave e Recioto di Soave, z siedzibą w Soave (Włochy),
Azienda vitivinicola eredi Ing. Nicola Guglierame, z siedzibą w Pornassio (Włochy),
Cooperativa agricola di Riomaggiore, Manarola, Corniglia, Vernazza e Monterosso, z siedzibą w Riomaggiore (Włochy),
Consorzio per la tutela dei vini di Valtellina, z siedzibą w Sondrio (Włochy),
Consorzio tutela vini DOC „Breganze”, z siedzibą w Breganze (Włochy),
Consorzio volontario per la tutela del vino Marsala, z siedzibą w Marsala (Włochy),
Consorzio vini Valdichiana, z siedzibą w Arezzo (Włochy),
Consorzio del vino nobile di Montepulciano, z siedzibą w Montepulciano (Włochy),
reprezentowane przez L. Spagnuola Vigoritę, P. Tanoniego i R. Gandina, avvocati,
strona skarżąca,
przeciwko
Komisji Wspólnot Europejskich, reprezentowanej przez M. Nolina i V. Di Buccego, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,
strona pozwana,
mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie nieważności w całości lub ewentualnie częściowo rozporządzenia Komisji (WE) nr 316/2004 z dnia 20 lutego 2004 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 753/2002 ustanawiające niektóre zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1493/1999 odnośnie do opisu, oznaczania, prezentacji i ochrony niektórych produktów sektora wina (Dz.U. L 55, str. 16),
SĄD PIERWSZEJ INSTANCJI WSPÓLNOT EUROPEJSKICH (czwarta izba),
w składzie: H. Legal, prezes, P. Mengozzi i I. Wiszniewska-Białecka, sędziowie,
sekretarz: H. Jung,
wydaje następujące
Postanowienie
Motywy wyroku
Ramy prawne
1. Zasady ogólne dotyczące ochrony i używania tradycyjnych określeń opisujących wina zostały ustanowione mocą rozporządzenia Rady (WE) nr 1493/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wspólnej organizacji rynku wina (Dz.U. L 179, str. 1). Zasady wymienione w załączniku VII pkt B 1 lit. b) tiret piąte tego rozporządzenia stanowią, iż oznakowanie produktów uzyskanych na terenie Wspólnoty, w przypadku win stołowych z oznaczonym pochodzeniem geograficznym oraz win gatunkowych pochodzących z określonego regionu (POR), może być uzupełnione o inne tradycyjne określenia stosowane zgodnie z zasadami ustalonymi przez państwo członkowskie.
2. Sposoby stosowania rozporządzenia nr 1493/1999, w tym w szczególności zasady dotyczące ochrony określeń tradycyjnych, zostały ustanowione w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 753/2002 z dnia 29 kwietnia 2002 r. ustanawiającym niektóre zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1493/1999 odnośnie do opisu, oznaczania, prezentacji i ochrony niektórych produktów sektora wina (Dz.U. L 118, str. 1).
3. Zgodnie z art. 23 rozporządzenia nr 753/2002 „określenie »inne [dodatkowe] tradycyjne terminy [tj. określenia]« oznacza dodatkowe terminy [tj. określenia] tradycyjnie stosowane w państwach członkowskich producenta dla oznaczenia, w przypadku win wymienionych w [tytule IV tego rozporządzenia], produkcji bądź metody dojrzewania albo jakości, koloru, rodzaju miejsca lub szczególnego wydarzenia związanego z historią danego wina i zdefiniowane w ustawodawstwie państwa członkowskiego dla celów oznaczania win, o których mowa, pochodzących z terytorium tego państwa”.
4. Rozporządzenie nr 753/2002 ustanowiło w załączniku III wykaz tradycyjnych określeń ośmiu państw producentów (Republiki Federalnej Niemiec, Republiki Austrii, Królestwa Hiszpanii, Republiki Francuskiej, Republiki Greckiej, Republiki Włoskiej, Wielkiego Księstwa Luksemburga i Republiki Portugalskiej), które były w nich uznane i chronione. Wykaz ten podzielony został na dwie części: część A i część B. Część A wymienia w przypadku Republiki Włoskiej 43 tradycyjne określenia w kategorii win gatunkowych POR. Część B zaś zawiera w przypadku Republiki Włoskiej 17 tradycyjnych określeń, na które powołują się skarżący, stosowanych dla kategorii win gatunkowych POR, a mianowicie: Amarone, Cannellino, Brunello, Est! Est!! Est!!!, Falerno, Governo all’uso toscano, Gutturnio, Lacryma Christi, Lambiccato, Morellino, Recioto, Sciacchetrà – lub Sciac-trà, Sforzato – lub Sfurzat, Torcolato, Vergine, Vino Nobile i Vin Santo. Wykaz ten mógł być uzupełniany bądź zmieniany po przesłaniu Komisji zawiadomienia zgodnie z art. 24 ust. 7 rozporządzenia nr 753/2002.
5. Zgodnie z art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 753/2002 tradycyjne określenia wymienione w załączniku III są zarezerwowane dla win, z którymi są związane, oraz są chronione przed:
„a) wszelkiego rodzaju niewłaściwym stosowaniem, imitacją bądź przywołaniem, nawet w przypadkach gdy terminowi [tj. określeniu] objętemu ochroną towarzyszą określenia takie jak: »rodzaj«, »typ«, »styl«, »imitacja«, »gatunek« itp.;
b) wszelkim innym bezpodstawnym, fałszywym lub wprowadzającym w błąd wskazaniem co do charakteru bądź zasadniczych cech wina, umieszczonym na wewnętrznym lub zewnętrznym opakowaniu, w materiałach reklamowych lub jakichkolwiek dokumentach dotyczących tego wina;
c) wszelkimi innym praktykami mogącymi wprowadzić konsumentów w błąd, szczególnie sprawiającymi wrażenie, że wino kwalifikuje się do określenia […] chronionym terminem [tj. określeniem]”.
6. Artykuł 24 ust. 3 rozporządzenia 753/2002 zabrania opisywania wina niespełniającego wymogów koniecznych do korzystania z oznaczenia tradycyjnego za pomocą umieszczania na etykietach znaków towarowych zawierających tradycyjne określenie figurujące w załączniku III. W drugim akapicie tego samego ustępu przewidziane zostało jednak odstępstwo dotyczące szczególnych przypadków, gdy sporne znaki handlowe były legalnie zarejestrowane we Wspólnocie przed dniem publikacji rozporządzenia nr 753/2002 i od chwili rejestracji były używane w dobrej wierze.
7. Artykuł 24 ust. 4 akapit trzeci rozporządzenia nr 753/2002 stanowi, że każde tradycyjne określenie wymienione w załączniku III jest związane z jedną kategorią lub większą liczbą kategorii win, wśród których wymienia się wina gatunkowe POR. Przepis ten precyzuje jednocześnie, że jeśli wina gatunkowe POR nie zostały już uwzględnione w ramach jednej z pozostałych kategorii win, ochrona tradycyjnych określeń ma zastosowanie jedynie do oznaczania win innych niż wina likierowe, wina musujące, gazowane wina musujące oraz wina półmusujące i gazowane wina półmusujące.
8. Przepisy art. 24 ust. 5 i 6 rozporządzenia nr 753/2002 ustanawiają wymogi, jakie muszą spełnić tradycyjne określenia, aby móc znaleźć się odpowiednio w części A lub B załącznika III.
9. Aby móc znaleźć się w części A załącznika III, tradycyjne określenia powinny, na warunkach przewidzianych w art. 24 ust. 5 przed zmianą wprowadzoną rozporządzeniem Komisji nr 316/2004 z dnia 20 lutego 2004 r. zmieniającym rozporządzenie nr 753/2002 (Dz.U. L 55, str. 16, dalej zwanego „zaskarżonym rozporządzeniem”):
„a) być szczegółow[e] sam[e] w sobie i precyzyjnie zdefiniowan[e] w ustawodawstwie państwa członkowskiego;
b) być w dostatecznym stopniu wyróżniającym[i] się […] lub cieszyć się uznaną renomą na rynku Wspólnoty;
c) być tradycyjnie używan[e] co najmniej od 10 lat w danym państwie członkowskim;
d) być stosowan[e] dla jednego lub więcej wina wspólnotowego, albo jednej lub więcej kategorii wina wspólnotowego”.
10. Aby zakwalifikować się do włączenia do załącznika III część B tradycyjne określenie musi – zgodnie z art. 24 ust. 6 rozporządzenia nr 753/2002 przed zmianą wprowadzoną zaskarżonym rozporządzeniem – spełnić wymogi określone w ust. 5, przedstawione powyżej, oraz musi „być stosowan[e] dla wina z oznaczeniem geograficznym i musi identyfikować to wino jako pochodzące z regionu lub okolicy na terytorium Wspólnoty, gdzie określona jakość, renoma bądź inne cechy charakterystyczne wina określane przez ten tradycyjny termin [tj. określenie] są zasadniczo związane z tym pochodzeniem geograficznym”.
11. Artykuł 24 ust. 8 rozporządzenia nr 753/2002 zdefiniował wymogi, jakie muszą spełnić oraz procedurę, jaką muszą zastosować producenci z państw trzecich, aby móc oznaczyć swe towary przy użyciu tradycyjnych określeń wymienionych w części A załącznika III.
12. Zaskarżone rozporządzenie wprowadziło do rozporządzenia nr 753/2002 zmiany, których celem było uwzględnienie zastrzeżeń, jakie rozporządzenie to wzbudzało w pewnej liczbie państw trzecich produkujących wino. Zmiany te zostały wprowadzone między innymi w odpowiedzi na wnioski tych państw złożone w związku z wprowadzaniem w życie niektórych porozumień zawartych w ramach Światowej Organizacji Handlu i dotyczyły umożliwienia im używania pewnych tradycyjnych określeń.
13. Artykuł 1 pkt 4 zaskarżonego rozporządzenia wprowadził zmiany do art. 24 rozporządzenia 753/2002, zastępując zdanie wprowadzające do ust. 5 i usuwając ust. 6 i 8. Powyższe zmiany wprowadziły rozróżnienie między częścią A i częścią B załącznika III. Wymogi, od których uzależnione jest umieszczenie tradycyjnego określenia jednego z państw członkowskich w załączniku III, są od tej pory jednakowe z tymi, które poprzednio stosowały się do umieszczania w części A, podczas gdy zasady dotyczące win pochodzących z państw trzecich zostały przeniesione do art. 37 ust. 1 rozporządzenia nr 753/2002, zmienionego przez art. 1 pkt 10 zaskarżonego rozporządzenia.
14. Nowy art. 37 ust. 1 lit. e) rozporządzenia nr 753/2002 zezwala producentom win z państw trzecich na używanie dodatkowych określeń tradycyjnych, których aktualny wykaz zawiera określenia, które poprzednio figurowały w częściach A i B załącznika III. Wynikający z tych zmian tekst brzmi następująco:
„1. Dla celów załącznika VII (B)(2) do rozporządzenia […] nr 1493/1999 etykietowanie win pochodzących z krajów trzecich (z wyjątkiem win musujących, napowietrzanych win musujących i napowietrzanych win półmusujących, ale uwzględniające wina z przejrzałych winogron[)] i moszczu gronowego w fermentacji dokonywanej w krajach trzecich przeznaczonego do bezpośredniej konsumpcji przez człowieka, noszących wskazanie geograficzne zgodnie z art. 36 może być uzupełnione w następujący sposób:
[…]
e) w przypadku win [z] krajów trzecich i moszczu gronowego w fermentacji produkowanego do bezpośredniej konsumpcji pochodzącego z krajów trzecich, dodatkowe tradycyjne oznaczenia [tj. określenia]:
i) inne niż te wyszczególnione w załączniku III, zgodne z zasadami mającymi zastosowanie do producentów win w zainteresowanych krajach trzecich, w tym z tymi wywodzącymi się z przedstawicielskich organizacji handlowych oraz
ii) wyszczególnione w załączniku III, z zastrzeżeniem że warunki korzystania zgodne są z zasadami mającymi zastosowanie do producentów wina w zainteresowanych krajach trzecich, w tym z tymi wywodzącymi się z przedstawicielskich organizacji handlowych, i spełniają następujące wymogi:
– kraje te złożyły uzasadniony wniosek do Komisji i przedstawiły stosowne zasady uzasadniające uznanie tradycyjnych oznaczeń [tj. określeń],
– nazwy [tj. określenia] te są specyficzne same w sobie,
– nazwy [tj. określenia] te wyróżniają się wystarczająco […]lub cieszą się uznaną renomą w zainteresowanym kraju trzecim,
– nazwy [tj. określenia] te są tradycyjnie używane na terenie danego kraju trzeciego przez co najmniej 10 lat,
– nazwy [tj. określenia] te są wykorzystywane dla jednej lub większej liczby kategorii wina w zainteresowanym kraju trzecim,
– zasady ustanowione przez kraj trzeci nie są skonstruowane w sposób, który mógłby wprowadzać konsumentów w błąd co do danego oznaczenia [tj. określenia],
ponadto niektóre tradycyjne określenia wyszczególnione w załączniku III mogą być stosowane odnośnie [do] etykietowania win noszących geograficzne wskazanie i pochodzących z kraju trzeciego w oryginalnym języku kraju trzeciego lub w innym języku, jeżeli używanie języka innego niż oficjalny język kraju jest uznawane za tradycyjne w związku z tradycyjnym oznakowaniem, jeżeli użycie takiego języka jest uwzględnione w legislacji danego kraju i jeżeli taki język służył stale do tradycyjnego oznakowania przez co najmniej 25 lat.
Artykuł 23 oraz art. 24 ust. 2, ust. 3, ust. 4 akapit drugi i ust. 6 lit. c) mają zastosowanie mutatis mutandis.
Dla każdego tradycyjnego oznakowania [tj. określenia], o którym mowa w punkcie ii) są wskazane w załączniku III zainteresowane kraje trzecie.
[…]”.
Przebieg postępowania i żądania stron
15. Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 18 maja 2004 r. skarżący wnieśli niniejszą skargę.
16. Skargę wniosło następujących 21 skarżących:
– FederDoc (Confederazione nazionale dei consorzi volontari per la tutela delle denominazioni di origine e delle indicazioni geografiche tipiche dei vini italiani), która jest stowarzyszeniem skupiającym w ramach konfederacji włoskie dobrowolne stowarzyszenia producentów wina, a którego zadaniem jest według statutu w szczególności zapewnianie wszelkiego wsparcia owym stowarzyszeniom oraz działanie na rzecz ochrony prawnej oznaczeń włoskich na płaszczyźnie krajowej i międzynarodowej,
– siedmiu włoskich producentów, którzy produkują i sprzedają wino gatunkowe POR korzystające z jednego z 17 tradycyjnych określeń dodatkowych dawniej wymienionych w części B załącznika III do rozporządzenia nr 753/2002 (zwani dalej „producentami włoskimi”);
– trzynaście consorzi volontari (zwanych dalej „dobrowolnymi stowarzyszeniami”), których zadaniem jest podwyższanie w oczach odbiorców i konsumentów wartości włoskich win gatunkowych POR poprzez zapewnianie promocji ich nazw w sposób, który wyróżnia je spośród win konkurujących na rynku. Owe stowarzyszenia zapewniają również ochronę – w tym ochronę przed sądem – oznaczeń, dla których każde z nich zostało ustanowione na podstawie legge (ustawy włoskiej) nr 164 z dnia 10 lutego 1992 r. dotyczącej reżimu oznaczeń win.
17. W osobnym piśmie, złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 28 lipca 2004 r., Komisja podniosła w trybie art. 114 regulaminu Sądu Pierwszej Instancji zarzut niedopuszczalności.
18. W dniu 24 września 2004 r. skarżący przedłożyli uwagi w przedmiocie owego zarzutu.
19. W niniejszej skardze skarżący wnoszą do Sądu o:
– stwierdzenie nieważności zaskarżonego rozporządzenia w całości bądź ewentualnie w części obejmującej przepisy art. 1 pkt 3, pkt 8 lit. a), pkt 9, 10 i 18,
– obciążenie Komisji kosztami postępowania.
20. W piśmie podnoszącym zarzut niedopuszczalności Komisja wnosi do Sądu o:
– odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej;
– obciążenie skarżących kosztami postępowania.
21. W piśmie zawierającym uwagi w przedmiocie zarzutu niedopuszczalności skarżący wnoszą do Sądu o:
– nieuwzględnienie zarzutu niedopuszczalności i rozpatrzenie sprawy co do istoty;
– pomocniczo – rozpoznanie zarzutu niedopuszczalności w ramach rozpatrywania sprawy co do istoty.
Co do prawa
22. Zgodnie z art. 114 ust. 1 regulaminu jeśli jedna ze stron o to wnosi, Sąd może orzec w przedmiocie niedopuszczalności bez rozpatrywania istoty sprawy. Zgodnie z ust. 3 tego artykułu jeżeli Sąd nie zadecyduje inaczej, pozostała część postępowania odbywa się ustnie. W niniejszej sprawie Sąd ocenia, iż akta sprawy dają mu wystarczająco jasny pogląd na sprawę, a zatem zbędnym jest otwieranie procedury ustnej.
Argumenty stron
23. Komisja twierdzi, że skarga jest niedopuszczalna, albowiem zaskarżone rozporządzenie nie dotyczy skarżących indywidualnie.
24. Jej zdaniem bowiem producenci włoscy nie są w stanie wykazać się cechami osobistymi ani szczególnymi okolicznościami, które wyróżniałyby ich spośród wszelkich innych podmiotów.
25. Podobnie dobrowolne stowarzyszenia nie mają jej zdaniem prawa do wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności, albowiem żaden z ich członków nie ma indywidualnego interesu prawnego w zaskarżeniu tego rozporządzenia.
26. Wreszcie z tych samych powodów, co jej członkowie, FederDoc jako zrzeszenie dobrowolnych stowarzyszeń nie może zostać dopuszczone do udziału w sprawie w charakterze skarżącej.
27. Skarżący uważają, że skarga jest dopuszczalna. Zniesienie rozróżnienia pomiędzy częściami A i B załącznika III do rozporządzenia nr 753/2002 szkodzi interesom włoskich producentów, albowiem pozbawia ich możliwości zabronienia producentom z państw trzecich używania jednego ze spornych określeń w ramach sprzedaży ich wina na terenie Wspólnoty.
28. Ponadto ich zdaniem okoliczności faktyczne niniejszej sprawy są w istocie analogiczne do okoliczności faktycznych leżących u podstaw wyroku Trybunału z dnia 18 maja 1994 r. w sprawie C-309/89 Codorniu przeciwko Radzie, Rec. str. I-1853. Włoscy producenci bowiem produkują i sprzedają wino korzystające z jednego z siedemnastu spornych tradycyjnych określeń dodatkowych, które to określenia są oznaczeniami odróżniającymi porównywalnymi ze wspólnymi znakami towarowymi, z którymi związane są prawa wyłączne, nawet jeśli prawa te przysługują jednocześnie pewnej liczbie producentów uprawnionych do korzystania z nich.
29. Z drugiej strony zadaniem dobrowolnych stowarzyszeń jest organizowanie i koordynowanie działalności zawodowej podmiotów zajmujących się produkcją i sprzedażą produktów noszących oznaczenie lub oznaczenia, dla ochrony którego lub których dane stowarzyszenie zostało specjalnie powołane do życia. Skargi są zatem dopuszczalne, albowiem owe stowarzyszenia reprezentują interesy przedsiębiorców, których kwestia dotyczy indywidualnie, przy czym przepis prawny wyraźnie przyznaje im szereg uprawnień o charakterze proceduralnym.
30. Jednocześnie ze statutu FederDoc wynika, że zadaniem tego stowarzyszenia jest działanie na rzecz ochrony prawnej oznaczeń włoskich na płaszczyźnie krajowej i międzynarodowej, stąd dany akt dotyczy go indywidualnie na takiej samej zasadzie jak stowarzyszeń dobrowolnych.
31. Ponadto skarżący uważają, iż od chwili wydania wyroku Trybunału z dnia 15 lipca 1963 r. w sprawie 25/62 Plaumann przeciwko Komisji, Rec. str. 197 niezbędnym jest dokonywanie wykładni przepisu art. 230 akapit czwarty WE szerszej od tej, jakiej dokonywano przed jego wydaniem, przy czym należy jej dokonywać zgodnie z zasadą skutecznej ochrony sądowej. Nadto odwołują się oni do ostatecznej wersji projektu Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy, podpisanego w Rzymie w dniu 29 października 2004 r. (Dz.U. C 310, str. 1), który to traktat przewiduje zmianę przepisu art. 230 akapit czwarty WE poprzez usunięcie obowiązku wykazania się indywidualnym interesem prawnym, w przypadku gdy skarga o stwierdzenie nieważności dotyczy rozporządzenia, które nie wymaga środków wykonawczych.
Ocena Sądu
32. Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 230 czwarty akapit WE „każda osoba fizyczna lub prawna może wnieść […] skargę na decyzje […] które mimo przyjęcia w formie rozporządzenia […] dotyczą jej bezpośrednio i indywidualnie”.
W przedmiocie charakteru zaskarżonych przepisów
33. Według ustalonej linii orzecznictwa kryterium rozróżnienia między rozporządzeniem i decyzją należy poszukiwać w ogólnym zasięgu danego aktu bądź w jego braku (wyrok Trybunału z dnia 14 grudnia 1962 r. w sprawach połączonych 16/62 i 17/62 Confédération nationale des producteurs de fruits et légumes i in. przeciwko Radzie EWG, Rec. str. 901, pkt 918, oraz wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 3 lutego 2005 r. w sprawie T-139/01 Comafrica i Dole Fresh Fruit Europe przeciwko Komisji, Zb.Orz. str. II‑409, pkt 87). Akt ma zasięg ogólny, gdy znajduje zastosowanie w sytuacjach określonych w sposób obiektywny i wywołuje skutki prawne wobec określonych rodzajów podmiotów opisanych w sposób abstrakcyjny (ww. wyrok w sprawie Comafrica i Dole Fresh Fruit Europe przeciwko Komisji, pkt 87; zob. również podobnie wyrok Trybunału z dnia 21 listopada 1989 r. w sprawie C-244/88 Usines coopératives de déshydratation du Vexin i in. przeciwko Komisji, Rec. str. 3811, pkt 13).
34. W niniejszym stanie faktycznym zaskarżone rozporządzenie – w tym w szczególności przepisy, których stwierdzenia nieważności domagają się pomocniczo skarżący – pociąga za sobą osłabienie poziomu ochrony przysługującego siedemnastu tradycyjnym określeniom dodatkowym wymienionym początkowo w części B załącznika III. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 6 rozporządzenia nr 753/2002, aby móc znaleźć się w części B, owe tradycyjne określenia muszą nie tylko spełniać wymogi ustanowione w art. 24 ust. 5 cytowanym powyżej w pkt 8, lecz również „mus[zą] być stosowan[e] dla wina z oznaczeniem geograficznym i mus[zą] identyfikować to wino jako pochodzące z regionu lub okolicy na terytorium Wspólnoty, gdzie określona jakość, renoma bądź inne cechy charakterystyczne wina określane przez ten tradycyjny termin [tj. określenie] są zasadniczo związane z tym pochodzeniem geograficznym”. Określenia wymienione w części B mogły zatem być używane jedynie w odniesieniu do win pochodzących z regionów lub miejscowości specyficznych dla terytorium Wspólnoty, zaś upoważnieni producenci mieli prawo sprzeciwić się sprzedaży wewnątrz Wspólnoty win pochodzących z państw trzecich i opatrzonych określeniami tradycyjnymi. W wyniku zmian wprowadzonych do rozporządzenia nr 753/2002 przez zaskarżone rozporządzenie, w tym w szczególności przez jego art. 1 pkt 4, tradycyjne określenia dodatkowe, które wymienione były poprzednio w części B załącznika III, mogą od tej chwili być stosowane przez producentów wina pochodzących z państw trzecich, po spełnieniu przez nich wymogów ustanowionych w rozporządzeniu nr 753/2002.
35. Jednakże skarżący nie są jedynymi podmiotami, których dotyczą zmiany wprowadzone przez zaskarżone rozporządzenie. Rozporządzenie to stosuje się jednakowo do wszystkich innych – tak obecnych, jak i przyszłych – włoskich producentów win, upoważnionych zgodnie z prawem do stosowania tradycyjnych określeń włoskich. Co więcej, mając na względzie fakt, iż chodzi tu o akt, którego stosowanie ani nie ogranicza się do terytorium włoskiego, ani nie jest ograniczone w czasie, akt ten nie dotyczy wyłącznie producentów włoskich, lecz wywołuje skutki prawne również wobec bliżej nieokreślonej liczby producentów z innych państw członkowskich, którzy stosują lub będą stosować określenia wymienione w części B załącznika III. Rzeczony wykaz zawiera zresztą – poza siedemnastoma określeniami włoskimi – również inne określenia, stosowane w odniesieniu do win produkowanych w Niemczech, Austrii, Hiszpanii, Francji, Grecji i Portugalii.
36. Stąd zaskarżone rozporządzenie stanowi przepis o charakterze generalnym w rozumieniu art. 249 drugi akapit WE, a zatem środek o charakterze normatywnym. Znajduje ono zastosowanie w sytuacjach określonych w sposób obiektywny i wywołuje skutki prawne wobec takich kategorii podmiotów gospodarczych, które spełniają pewną liczbę wymogów zdefiniowanych w sposób obiektywny i abstrakcyjny (zob. podobnie postanowienie Trybunału z dnia 26 października 2000 r. w sprawie C-447/98 P Molkerei Großbraunshain i Bene Nahrungsmittel przeciwko Komisji, Rec. str. I-9097, pkt 67, oraz postanowienie Sądu Pierwszej Instancji z dnia 6 lipca 2004 r. w sprawie T-370/02 Alpenhain-Camembert-Werk i in. przeciwko Komisji, Zb.Orz. str. II‑2097, pkt 55 oraz powołane tam orzecznictwo). Ten zasięg ogólny wynika zresztą z przedmiotu spornego rozporządzenia, jakim jest sprecyzowanie zasad używania tradycyjnych określeń oraz ich ochrony na całym terytorium Wspólnoty Europejskiej.
37. Wniosku tego nie zmieniają twierdzenia skarżących, według których przepisy zaskarżonego rozporządzenia tracą swój ogólny i abstrakcyjny charakter ze względu na dyskrecjonalny sposób oceniania niektórych kryteriów pozwalających na uznanie istnienia tradycyjnego określenia oraz ze względu na fakt, iż uprawnienie do używania poszczególnych określeń jest przyznawane winom pochodzącym z państw trzecich dopiero po umieszczeniu nazwy tego państwa trzeciego w załączniku III. Jak zostało już bowiem wyjaśnione, przepisy te w jednakowym stopniu dotyczą innych producentów, którzy stosują bądź będą stosowali w przyszłości tradycyjne określenia dodatkowe.
W przedmiocie legitymacji procesowej skarżących
38. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem nie można wykluczyć istnienia przypadku, w którym przepis, który ze swej natury oraz ze względu na swój zakres ma charakter przepisu normatywnego, albowiem znajduje zastosowanie do ogółu zainteresowanych podmiotów gospodarczych, może dotyczyć w sposób indywidualny niektórych spośród nich. Dzieje się tak w sytuacji, gdy sporny akt dotyczy w sposób szczególny danej osoby fizycznej lub prawnej ze względu na pewne cechy, które są dla niej specyficzne lub ze względu na okoliczności faktyczne, które wyróżniają ją spośród wszystkich innych podmiotów, indywidualizując ją w sposób analogiczny do tego, w jaki jest zindywidualizowany adresat decyzji (zob. podobnie ww. wyrok Trybunału w sprawie Codorniu przeciwko Radzie, pkt 19 i 20, oraz wyrok z dnia 25 lipca 2002 r. w sprawie C-50/00 P Unión de Pequeños Agricultores przeciwko Radzie, Rec. str. I-6677, pkt 36 i powołane tam orzecznictwo).
39. W następnej kolejności należy zatem zbadać, czy włoscy producenci, stowarzyszenia dobrowolne i FederDoc istotnie znajdują się w tego typu sytuacji.
– W przedmiocie indywidualnego interesu prawnego producentów włoskich
40. W niniejszej sprawie producenci włoscy podnoszą, iż zniesienie rozróżnienia między częściami A i B załącznika do rozporządzenia nr 753/2002 pociągnęło za sobą obniżenie poziomu ochrony, z której korzystało siedemnaście tradycyjnych określeń dodatkowych dotyczących Włoch i wymienionych w części B załącznika III, w stosunku do których mieli one wyłączne prawa używania wewnątrz Wspólnoty, przez co owo zniesienie zagroziło ich interesom. Jednakże sytuacja ta nie pozwala na uznanie, że producenci włoscy mają indywidualny interes prawny analogiczny do tego, jaki mieliby adresaci decyzji. Zniesienie bowiem przedmiotowego zróżnicowania dotyczy producentów włoskich w takim samym stopniu, w jakim dotyczy ono wszystkich innych producentów wspólnotowych, których wina mogły być opatrzone określeniami wymienionymi poprzednio w części B załącznika III.
41. Należy również stwierdzić, że fakt, iż rozporządzenie wywiera wpływ na sytuację prawną określonej jednostki, nie jest wystarczający do jej wyróżnienia (postanowienie Sądu Pierwszej Instancji z dnia 2 kwietnia 2004 r. w sprawie T-231/02 Gonnelli i AIFO przeciwko Komisji, Rec. str. II‑1051, pkt 38).
42. W niniejszej sprawie istnienie ochrony prawnej określonych i enumeratywnie wymienionych określeń tradycyjnych nie ma takiego charakteru, który wyłaniałby producentów włoskich spośród innych wspólnotowych producentów win gatunkowych POR opatrzonych tradycyjnymi określeniami dodatkowymi. Skoro ci ostatni znajdują się w analogicznej sytuacji w stosunku do producentów włoskich, wszak nie tylko mogą powołać się na ochronę ich określeń tradycyjnych, ale również ponoszą konsekwencje osłabienia ochrony określeń tradycyjnych, które były wymienione w części B załącznika III do rozporządzenia nr 753/2002.
43. Podobnie choć środki przewidziane w zaskarżonym rozporządzeniu mogą pociągnąć za sobą poważne konsekwencje gospodarcze dla skarżących, to nie zmienia to faktu, iż podobne konsekwencje wynikają z niego również dla innych producentów win gatunkowych POR we Wspólnocie (zob. podobnie wyrok Trybunału z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawie C-142/00 P Komisja przeciwko Antylom Niderlandzkim, Rec. str. I-3483, pkt 77, oraz ww. postanowienie w sprawie Gonnelli i AIFO przeciwko Komisji, pkt 45). Dlatego skutki uznane przez skarżących jako szkodliwe dla producentów włoskich nie wyróżniają ich spośród zainteresowanych podmiotów gospodarczych.
44. Tak czy inaczej dla uznania, że dany akt dotyczy ich indywidualnie nie wystarczy, aby oddziaływał on gospodarczo na niektórych przedsiębiorców w większym stopniu niż na ich konkurentów (postanowienia Sądu Pierwszej Instancji z dnia 15 września 1999 r. w sprawie T-11/99 Van Parys i in. przeciwko Komisji, Rec. str. II-2653, pkt 50, oraz z dnia 10 grudnia 2004 r. w sprawie T-196/03 EFfCI przeciwko Parlamentowi i Radzie, Rec. str. II‑4263, pkt 47).
45. Nadto nie można zresztą dojść do wniosku, iż skoro włoscy producenci są uprawnieni do korzystania z praw wyłącznych, zatem dany akt dotyczy ich indywidualnie w rozumieniu ww. wyroku w sprawie Codorniu przeciwko Radzie.
46. W powyższej sprawie przepis o zasięgu ogólnym uniemożliwiał skarżącemu używanie graficznego znaku towarowego, który to znak skarżący wcześniej zarejestrował i którego tradycyjnie używał od dłuższego czasu przed przyjęciem spornego w tej sprawie rozporządzenia, przez co różnił się on od innych podmiotów gospodarczych. Prawdą jest, iż prawo do tradycyjnych określeń wykazuje szereg cech wspólnych z prawami wynikającymi z rejestracji wspólnego znaku towarowego. Niemniej jednak podobieństwo to nie wystarcza do wyciągnięcia wniosku, iż sytuacja producentów włoskich jest identyczna bądź analogiczna do sytuacji skarżącego w rozstrzygniętej ww. wyrokiem sprawie Codorniu przeciwko Radzie. Mając bowiem na uwadze prawa wyłączne wynikające z rejestracji znaku towarowego skarżący w tej sprawie jako jedyny znalazł się, wskutek przyjęcia spornego rozporządzenia, w sytuacji całkiem odmiennej niż sytuacja wszystkich innych podmiotów gospodarczych.
47. W tym przypadku nie mamy do czynienia z taką sytuacją. W przeciwieństwie do rozporządzenia zaskarżonego w ww. wyroku w sprawie Codorniu przeciwko Radzie rozporządzenie zaskarżone w niniejszej sprawie nie wyróżnia tylko jednej osoby, lecz wywołuje skutki prawne również w stosunku do wszystkich – tak obecnych, jak i przyszłych – producentów wina, którzy są zgodnie z prawem upoważnieni do używania siedemnastu włoskich określeń tradycyjnych, jak również w stosunku do wszystkich innych producentów, pochodzących z innych państw członkowskich, którzy używają lub będą używali w przyszłości określeń zamieszczonych początkowo w części B załącznika III. Stąd sytuacja producentów włoskich, będących skarżącymi w niniejszej sprawie, nie jest wyjątkowa, tak jak miało to miejsce w ww. sprawie Codorniu przeciwko Radzie.
48. Wynika z tego, że zaskarżone rozporządzenie dotyczy producentów włoskich jedynie ze względu na ich obiektywną cechę bycia producentami wina gatunkowego POR. W konsekwencji wobec niewykazania indywidualnego interesu producenci włoscy nie mają legitymacji procesowej do zaskarżenia przedmiotowego rozporządzenia.
– W przedmiocie indywidualnego interesu prawnego stowarzyszeń dobrowolnych
49. Według utrwalonego orzecznictwa skargi wniesione przez stowarzyszenia są dopuszczalne w trzech przypadkach, a mianowicie wtedy, gdy reprezentują one interesy przedsiębiorców, którzy sami posiadają legitymację procesową, gdy różnią się od innych ze względu na to, iż kwestia dotyczy ich własnych interesów prawnych jako stowarzyszeń, w szczególności dlatego, iż akt, którego stwierdzenia nieważności się domagają, zmienił ich pozycję negocjacyjną, bądź gdy konkretny przepis prawny wyraźnie przyznaje im uprawnienia o charakterze proceduralnym (postanowienie Sądu Pierwszej Instancji z dnia 30 września 1997 r. w sprawie T-122/96 Federolio przeciwko Komisji, Rec. str. II-1559, pkt 61, oraz ww. postanowienie w sprawie EFfCI przeciwko Parlamentowi i Radzie, pkt 42).
50. Odnośnie do pierwszego przypadku należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem nie można uznać, że akt wywierający wpływ na ogólne interesy danej kategorii podmiotów dotyczy indywidualnie stowarzyszenia ustanowionego w celu promowania wspólnych interesów danej kategorii podmiotów gdy akt ten nie dotyczy samych podmiotów indywidualnie (zob. podobnie ww. postanowienia w sprawie Gonnelli i AIFO przeciwko Komisji, pkt 48, oraz w sprawie EFfCI przeciwko Parlamentowi i Radzie, pkt 43). W niniejszym stanie faktycznym z przedstawionej powyżej analizy wynika, że członkowie stowarzyszeń dobrowolnych nie udowodnili, jakoby zaskarżone rozporządzenie dotyczyło ich indywidualnie ze względu na jakieś cechy szczególne, które byłyby im właściwe, bądź ze względu na okoliczności faktyczne, które różniłyby ich od wszystkich innych podmiotów.
51. Przechodząc do drugiego przypadku należy stwierdzić, że choć prawdą jest, iż istnieją szczególne okoliczności – takie jak rola, jaką stowarzyszenie odegrało w ramach postępowania, które doprowadziło do przyjęcia aktu w rozumieniu art. 230 WE – mogące uzasadniać dopuszczalność skargi wniesionej przez stowarzyszenie, którego członków sporny akt nie dotyczy indywidualnie w szczególności gdy miał on wpływ na jego pozycję negocjacyjną (ww. postanowienie w sprawie EFfCI przeciwko Parlamentowi i Radzie, pkt 42; zob. również podobnie wyrok Trybunału z dnia 2 lutego 1988 r. w sprawach połączonych 67/85, 68/85 i 70/85 Van der Kooy i in. przeciwko Komisji, Rec. str. 219, pkt 21–24), to jednak ani z akt sprawy nie wynika, ani też sami skarżący nie twierdzili, iż z taką sytuacją mamy do czynienia w tym przypadku.
52. Co się wreszcie tyczy trzeciego przypadku należy stwierdzić, że zaskarżone rozporządzenie nie dotyczy też stowarzyszeń dobrowolnych indywidualnie ze względu na to, iż konkretny przepis prawa przyznaje im szereg uprawnień o charakterze proceduralnym. Po pierwsze należy zauważyć, że zaskarżone rozporządzenie zostało przyjęte przez Komisję bez jakiegokolwiek udziału stowarzyszeń dobrowolnych w tym procesie. Po drugie, wbrew wymogom postawionym w tym względzie w powołanym powyżej w pkt 49 orzecznictwie, stowarzyszenia dobrowolne nie powołują się na żadne uprawnienie o charakterze proceduralnym, które byłoby im przyznane przez przepisy o wspólnej organizacji rynku wina czy też przez jakiekolwiek inne przepisy prawa wspólnotowego. Wreszcie nie mogą one też powołać się w tym względzie na swe szczególne zadania i funkcje, które byłyby im przyznane przez ich wewnętrzny porządek prawny celem zmiany ustanowionego w art. 230 WE systemu wnoszenia skarg, którego zadaniem jest umożliwienie sędziemu wspólnotowemu kontroli legalności aktów instytucji wspólnotowych pod rygorem uzależnienia dopuszczalności skargi o stwierdzenie nieważności od autonomicznej decyzji organów krajowych, bazującej raczej na interesie prawnym danego państwa członkowskiego niż na ogólnym interesie wspólnotowym (zob. podobnie ww. postanowienie w sprawie Federolio przeciwko Komisji, pkt 64).
53. Mając na względzie powyższe należy stwierdzić, iż nie można uznać, że zaskarżone rozporządzenie dotyczy dobrowolnych stowarzyszeń indywidualnie.
– W przedmiocie indywidualnego interesu prawnego FederDoc
54. Uwagi poczynione w kwestii legitymacji procesowej stowarzyszeń dobrowolnych w takim samym stopniu odnoszą się do dopuszczalności skargi wniesionej przez FederDoc, albowiem jest ono federacją dobrowolnych stowarzyszeń. FederDoc nie odegrał zresztą żadnej szczególnej roli w procesie przyjmowania zaskarżonego rozporządzenia, stąd jego postanowienia statutowe pozostają bez wpływu na ten wniosek. W konsekwencji nie można uznać, że zaskarżone rozporządzenie dotyczy FederDoc indywidualnie w rozumieniu utrwalonego orzecznictwa Trybunału i Sądu Pierwszej Instancji, podobnie jak to ma miejsce w przypadku pozostałych skarżących.
Wniosek
55. Z powyższych rozważań wynika, że żaden ze skarżących nie wykazał, że zaskarżone rozporządzenie, ani poszczególne przepisy, o których stwierdzenie nieważności wniesiono tytułem ewentualnym, dotyczą go indywidualnie.
56. Wniosek ten nie ulega zmianie w świetle argumentów skarżących wywodzonych z potrzeby dokonania szerszej wykładni przepisu art. 230 czwarty akapit WE oraz z wymogów związanych z ochroną sądową. Z jednej bowiem strony Trybunał potwierdził utrwaloną linię swego orzecznictwa w wyroku z dnia 1 kwietnia 2004 r. w sprawie C-263/02 P Komisja przeciwko Jégo-Quéré (Rec. str. I‑3425) oraz w ww. wyroku w sprawie Unión de Pequeños Agricultores przeciwko Radzie; z drugiej zaś strony, choć prawdą jest, iż ustanowioną w art. 230 akapit czwarty WE przesłankę indywidualnego oddziaływania należy interpretować w świetle zasady skutecznej ochrony sądowej, przy wzięciu pod uwagę wszelkich okoliczności, które indywidualizują skarżącego, to jednak wykładnia taka nie może prowadzić do pominięcia tej przesłanki (ww. wyrok w sprawie Unión de Pequeños Agricultores przeciwko Radzie, pkt 44).
57. Należy wreszcie stwierdzić, iż bezprzedmiotowy jest argument, jaki skarżący wywodzą z art. III-365 ust. 4 projektu Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy, albowiem w dniu dzisiejszym akt ten nie ma mocy obowiązującej.
58. Z całości powyższych rozważań wynika, że nie można uznać, iż zaskarżone rozporządzenie dotyczy skarżących indywidualnie w rozumieniu art. 230 akapit czwarty WE, a zatem skarga zostaje odrzucona w całości jako niedopuszczalna.
W przedmiocie kosztów
59. Zgodnie z art. 87 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ skarżący przegrali sprawę, należy – zgodnie z żądaniem Komisji – obciążyć ich kosztami postępowania.
Sentencja
Z powyższych względów
SĄD PIERWSZEJ INSTANCJI (czwarta izba)
postanawia:
1) Skarga zostaje odrzucona jako niedopuszczalna.
2) Skarżący pokryją własne koszty oraz koszty poniesione przez Komisję.
Wydano w Luksemburgu w dniu 28 czerwca 2005 r.