62007CJ0055
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tielet Awla)
24 ta’ April 2008 (
*1
)
“Direttiva 97/81/KE — Trattament ugwali bejn ħaddiema part-time u ħaddiema full-time — Diskriminazzjoni — Ostakolu amministrattiv ta’ natura li jillimita l-possibbiltà ta’ xogħol part-time”
Fil-Kawżi magħquda C-55/07 u C-56/07,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skond l-Artikolu 234 KE, imressqa mil-Landesgericht Bozen (l-Italja), permezz ta’ deċiżjonijiet tat-22 ta’ Novembru 2006, li wasslu fil-Qorti tal-Ġustizzja fl-1 ta’ Frar 2007, fil-proċeduri
Othmar Michaeler (C-55/07 u C-56/07),
Subito GmbH (C-55/07),
Ruth Volgger (C-56/07)
vs
Amt für sozialen Arbeitsschutz, li qabel kien Arbeitsinspektorat der Autonomen Provinz Bozen,
Autonome Provinz Bozen,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tielet Awla),
komposta minn A. Rosas, President ta’ l-Awla, J. N. Cunha Rodrigues, A. Ó Caoimh, P. Lindh (Relatur) u A. Arabadjiev, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: D. Ruiz-Jarabo Colomer,
Reġistratur: R. Grass,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
—
għall-Gvern Taljan, minn I. M. Braguglia, bħala aġent, assistit minn G. Fiengo, avvocato dello Stato,
—
għall-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, minn M. van Beek u I. Kaufmann-Bühler, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet ta’ l-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta ta’ l-24 ta’ Jannar 2008,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talbiet għal deċiżjoni preliminari jirrigwardaw l-interpretazzjoni tad-Direttiva tal-Kunsill 97/81/KE, tal-15 ta’ Diċembru 1997, li tikkonċerna l-Ftehim Qafas dwar ix-xogħol part-time konkluż mill-UNICE, miċ-CEEP u mill-ETUC (ĠU 1998, L 14, p. 9), kif ukoll il-prinċipju ta’ trattament ugwali bejn l-irġiel u n-nisa.
2
Dawn it-talbiet ġew ippreżentati fil-kuntest ta’ kawża bejn Subito GmbH (iktar ’il quddiem “Subito”) kif ukoll ir-rappreżentanti legali tagħha, O. Michaeler et R. Volgger, u l-Amt für sozialen Arbeitsschutz, li qabel kien Arbeitsinspektorat der Autonomen Provinz Bozen u l-Autonome Provinz Bozen dwar ksur tal-leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi obbligu ta’ notifikazzjoni tal-kuntratti ta’ xogħol part-time.
Il-kuntest ġuridiku
Il-leġiżlazzjoni Komunitarja
3
Id-Direttiva 97/81 hija intiża sabiex timplementa l-Ftehim Qafas dwar ix-xogħol part-time konkluż fis-6 ta’ Ġunju 1997 bejn l-organizzazzjonijiet ta’ natura ġenerali fl-industrija, jiġifieri l-Unjoni tal-Konfederazzjonijiet Industrijali u ta’ min Iħaddem Ewropea (UNICE), iċ-Ċentru Ewropew ta’ l-Intrapriżi Pubbliċi (CEEP) u l-Konfederazzjoni Ewropea tat-Trade Unions (ETUC), kif jidher fl-Anness ta’ din id-Direttiva (iktar ’il quddiem il-“Ftehim Qafas”).
4
L-ewwel u t-tieni subparagrafi tal-preambolu tal-Ftehim Qafas jipprovdu:
“Dan il-Ftehim Qafas huwa kontribuzzjoni għall-istrateġija ġenerali Ewropea dwar l-impjieg. Ix-xogħol part-time kellu impatt importanti fuq l-impjieg f'dawn l-aħħar snin. Għal din ir-raġuni, il-partijiet għal dan il-ftehim taw attenzjoni prijoritarja lil din il-forma tax-xogħol. Hija l-intenzjoni ta’ dawn il-partijiet li jikkunsidraw il-bżonn għal ftehim dwar forom oħra ta’ xogħol flessibbli.
Waqt li jirrikonoxxu d-diversità tas-sitwazzjonjiet fl-Istati Membri u waqt li jagħrfu li x-xogħol part-time huwa karatteristika ta’ l-impjieg f'ċerti setturi u attivitajiet, dan il-ftehim jistabbilixxi l-prinċipji ġenerali u l-ħtiġiet minimi li għandhom x'jaqsmu max-xogħol part-time. Turi d-disposizzjoni ta’ l-imsieħba soċjali li jistabbilixxu qafas ġenerali għall-eliminazzjoni tad-diskriminazzjoni kontra ħaddiema part-time u li jgħinu l-iżvilupp ta’ l-opportunitajiet għal xogħol part-time fuq bażi aċċettabbli għal min iħaddem u għall-ħaddiema.”
5
Id-dispożizzjonijiet tal-Ftehim Qafas rilevanti għall-finijiet tal-kawżi preżenti huma s-segwenti:
“Konsiderazzjonijiet Ġenerali
[…]
5.
Billi l-partijiet għal dan il-ftehim jagħtu importanza lil miżuri li jistgħu jiffaċilitaw l-aċċess għal xogħol part-time għal nisa u rġiel sabiex jippreparaw għal irtirar, jaqdu flimkien l-obbligi tax-xogħol u tal-familja, u biex jieħdu opportunitajiet ta’ edukazzjoni u taħriġ sabiex itejbu l-kapaċitajiet u l-opportunitajiet għal karriera u dan għal benefiċċju reċiproku ta’ min jimpjega u l-ħaddiema u manjiera [b’mod] li tgħin l-iżvilupp ta’ l-intrapriżi;
[…]
Il-Klawżola 1: L-iskop
L-iskop ta’ dan il-Ftehim Qafas hu:
a)
li jipprovdi għat-tneħħija tad-diskriminazzjoni kontra ħaddiema part-time u li jtejjeb il-kwalità ta’ xogħol part-time;
b)
li jiffaċilita l-iżvilupp ta’ xogħol part-time fuq bażi volontarja u li jikkontribwixxi għall-organizzazzjoni flessibbli ta’ ħin ta’ xogħol b’tali mod li jieħu in konsiderazzjoni il-bżonnijiet ta’ min iħaddem u tal-ħaddiema.
[…]
Il-Klawżola 4 : Il-prinċipju ta’ non-diskriminazzjoni
1.
Fejn għandhom x’jaqsmu il-kondizzjonijiet tax-xogħol, ħaddiema part-time m’għandhomx jiġu ttrattati b’manjiera inqas favorevoli minn ħaddiema full-time ta’ l-istess tip biss minħabba li huma jaħdmu part-time kemm-il darba dan it-trattament differenti mhuwiex oġġettivament ġustifikat.
2.
Meta approprjat, il-prinċipju ta’ pro rata temporis għandu japplika.
3.
L-arranġamenti għall-applikazzjoni ta’ din il-klawżola għandhom ikunu definiti mill-Istati Membri u/jew is-sieħba soċjali, b’kont meħud tal-leġiżlazzjoni Ewropea, il-liġi nazzjonali, il-ftehim kollettiv u l-prattika.
4.
Meta oġġettivament ġustifikat l-Istati Membri jistgħu wara konsultazzjoni ma’ l-imsieħba soċjali skond il-liġi nazzjonali, il-ftehim kollettiv jew il-prattika u/jew l-imsieħba soċjali jistgħu, meta approprjat, jikkondizzjonaw l-aċċess għal impjiegi partikolari bi kwalifiki ta’ perjodu ta’ servizz, ħin maħdum jew rati ta’ qligħ. Il-kwalifiki li għandhom x’jaqsmu ma’ l-aċċess ta’ ħaddiema part-time għal kondizzjonijiet ta’ l-impjieg partikolari għandhom jiġu ezaminati perjodikament b’kont meħud tal-prinċipju ta’ non-diskriminazzjoni espress fil-Klawżola 4.1.
Il-Klawżola 5: Opportunitajiet għal xogħol part-time
1.
Fil-kuntest tal-Klawżola 1 ta’ dan il-Ftehim u tal-prinċipju ta’ non-diskriminazzjoni bejn ħaddiema part-time u full-time:
a)
L-Istati Membri, wara konsultazzjonijiet ma’ l-imsieħba soċjali skond il-liġi nazzjonali jew prattika, għandhom jidentifikaw u jirrevedu ostakoli ta’ natura legali jew amministrattiva li jistgħu jillimitaw l-opportunitajiet għal xogħol part-time u, meta approprjat, jeliminawhom;
b)
l-imsieħba soċjali, waqt li jaġixxu fis-settur tal-kompetenza tagħhom u permezz tal-proċeduri stabbiliti fil-ftehim kollettiv, għandhom jidentifikaw u jirrevedu l-ostakoli li jistgħu jillimitaw l-opportunitajiet għal xogħol part-time u, meta approprjat, jeliminawhom.
[…]”
Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
6
L-Artikolu 2 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 61, li jimplementa d-Direttiva 97/81/KE li tikkonċerna l-Ftehim Qafas dwar ix-xogħol part-time konkluż bejn l-UNICE, iċ-CEEP u l-ETUC (Digriet Leġiżlattiv Nru 61, attuazione della direttiva 97/81/CE relativa all’accordo-quadro sul lavoro a tempo parziale concluso dall’UNICE, dal CEEP e dalla CES), tal-25 ta’ Frar 2000 (GURI Nru 66, ta’ l-20 ta’ Marzu 2000, p. 4, iktar ’il quddiem id-“Digriet Leġiżlattiv Nru 61/2000”) jobbliga lil min iħaddem li jinnotifika kopja ta’ kuntratt ta’ xogħol part-time lid-Direttorat Provinċjali kompetenti ta’ l-ispezzjoni tax-xogħol u tas-sigurtà soċjali, fi żmien 30 ġurnata wara l-konklużjoni ta’ l-imsemmi kuntratt.
7
Skond l-Artikolu 8 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 61/2000, il-ksur ta’ dan l-obbligu huwa ppenalizzat b’multa amministrattiva ta’ EUR 15 għal kull ħaddiem ikkonċernat u għal kull ġurnata ta’ dewmien.
8
L-obbligu ta’ notifikazzjoni pprovdut fl-Artikolu 2 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 61/2000 ġie mħassar permezz tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 276, ta’ l-10 ta’ Settembru 2003 (suppliment ordinarju tal-GURI Nru 159, tad-9 ta’ Ottubru 2003).
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
9
Permezz tad-deċiżjonijiet tal-25 ta’ Marzu u tad-29 ta’ April 2003, l-Amt für sozialen Arbeitsschutz, li qabel kien Arbeitsinspektorat der Autonomen Provinz Bozen, impona multi li ammontaw għal total ta’ EUR 233550 fuq Subito kif ukoll fuq ir-rappreżentati tagħha O. Michaeler u R. Volgger, peress li dawn, bi ksur ta’ l-Artikolu 2 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 61/2000, naqsu milli jinnotifikaw lil dan l-ispettorat numru ta’ kuntratti ta’ xogħol part-time.
10
Dawn id-deċiżjonijiet kienu s-suġġett ta’ rikorsi min-naħa ta’ Subito u mir-rappreżentanti legali tagħha quddiem il-Landesgericht Bozen.
11
Fid-deċiżjonijiet ta’ rinviju tagħha, din il-qorti turi dubji fir-rigward tal-kompatibbiltà ta’ l-obbligu ta’ notifikazzjoni tal-kuntratti ta’ xogħol part-time mad-Direttiva 97/81. Filwaqt li din id-direttiva għandha bħala għan li tippromwovi x-xogħol part-time, id-dispożizzjonijiet nazzjonali in kwistjoni jsegwu l-għan oppost, peress li n-notifikazzjoni obbligatorja tal-kuntratti ta’ xogħol part-time tikkostitwixxi ostakolu burokratiku għal dan it-tip ta’ organizzazzjoni tax-xogħol. Peress li jżidu l-ispejjeż tax-xogħol part-time, dawn id-dispożizzjonijiet għandhom ukoll bħala konsegwenza li joħolqu nuqqas ta’ trattament ugwali u restrizzjoni tal-kompetizzjoni favur kumpanniji li jimpjegaw ħaddiema part-time.
12
Il-qorti tar-rinviju tirrileva wkoll li l-effett indirett tal-leġiżlazzjoni in kwistjoni huwa li jippreġudika l-ugwaljanza bejn l-irġiel u n-nisa safejn ix-xogħol part-time, fil-parti l-kbira, jikkonċerna iktar lil dawn ta’ l-aħħar (sentenzi tat-13 ta’ Mejju 1986, Bilka-Kaufhaus, 170/84, Ġabra p. 1607; tas-7 ta’ Marzu 1996, Freers u Speckmann, C-278/93, Ġabra p. I-1165; tas-17 ta’ Ġunju 1998, Hill u Stapleton, C-243/95, Ġabra p. I-3739, kif ukoll tal-15 ta’ Settembru 1998, Ansaldo Energia et, C-279/96 sa C-281/96, Ġabra p. I-5025).
13
Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li l-Landesgericht Bozen iddeċiediet li tissospendi l-proċeduri u tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja domanda preliminari li ġejja:
“Dispożizzjonijiet nazzjonali (Artikoli 2 u 8 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 61/2000) li jimponu fuq min iħaddem l-obbligu li jinnotifika lid-Direttorat provinċjali kompetenti ta’ l-ispezzjoni tax-xogħol b’kopja tal-kuntratti ta’ xogħol part-time fi żmien 30 ġurnata wara l-konklużjoni ta’ dawn il-kuntratti, billi jimponu multa ta’ EUR 15 għal kull ħaddiem in kwisjtoni u għal kull ġurnata ta’ dewmien f’każ ta’ nuqqas ta’ notifikazzjoni, mingħajr ma jistabbilixxu limitu ogħla għall-multa amministrattiva […], huma kontra d-dispożizzjonijiet tad-dritt Komunitarju u tad-Direttiva 97/81 […]?”.
14
Permezz ta’ digriet tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-18 ta’ April 2007, il-Kawżi C-55/07 u C-56/07 ġew magħquda għall-finijiet tal-proċedura bil-miktub u orali kif ukoll tas-sentenza.
Fuq id-domanda preliminari
Osservazzjonijiet ippreżentati quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
15
Il-Gvern Taljan isostni li d-Digriet Leġiżlattiv Nru 61/2000 għandu l-istess għan bħad-Direttiva 97/81 li jassigura t-traspożizzjoni fis-sistema legali nazzjonali, jiġifieri, il-protezzjoni u l-inċentiv għax-xogħol part-time. Minn dan l-aspett, l-obbligu ta’ notifikazzjoni tal-kuntratti ta’ xogħol part-time jikkostitwixxi strument li jippermetti l-assigurazzjoni tal-koordinazzjoni ta’ l-attività tal-korpi kollha li huma responsabbli mill-ispezzjoni tax-xogħol fl-Italja. Din hija miżura li tikkontribwixxi għall-ġlieda kontra x-xogħol illegali u li tippermetti lid-diversi korpi ta’ spezzjoni tax-xogħol sabiex ikunu infurmati bil-prattiċi tas-suq permezz ta’ bażi ta’ informazzjoni.
16
Mhux talli din ma tikkostitwixxix ostakolu burokratiku, iżda din il-miżura tikkostitwixxi, għall-ħaddiema, garanzija ta’ trasparenza u tgħin fil-ġlieda kontra x-xogħol illegali. Barra minn hekk, din il-formalità ma toħloq ebda nuqqas ta’ ugwaljanza u lanqas ma toħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni bejn il-kumpanniji.
17
Il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej tikkunsidra li l-obbligu, taħt piena ta’ multa, li jiġu nnotifikati l-kuntratti kkonċernati lill-ispettorat tax-xogħol imur kontra l-għan tad-Direttiva 97/81.
18
Din id-direttiva hija intiża, minn naħa, li tneħħi d-diskriminazzjoni fir-rigward tal-ħaddiema part-time, u min-naħa l-oħra, li tiffaċilita l-iżvilupp tax-xogħol part-time, b’mod partikolari, permezz tat-tneħħija ta’ l-ostakoli li jistgħu jiddiswadu lill-impriżi milli jirrikorru għal dan it-tip ta’ xogħol. Id-Direttiva 97/81 timponi li x-xogħol part-time jiġi meqjus bl-istess mod bħax-xogħol full-time, kemm fir-rigward tal-kundizzjonijiet tax-xogħol kif ukoll ta’ l-aċċess għax-xogħol. Għaldaqstant, il-klawżola 5 tal-Ftehim Qafas tipprekludi l-ħolqien ta’ ostakoli mhux iġġustifikati permezz ta’ raġunijiet oġġettivi. Fil-premessi tagħha, din id-direttiva tirreferi għall-ħolqien ta’ kuntest ġenerali sabiex jiġu eliminati diskriminazzjonijiet fir-rigward tal-ħaddiema part-time u għall-iżvilupp tal-possibbiltà ta’ xogħol part-time. Il-punt 5 tal-Kunsiderazzjonijiet Ġenerali tal-Ftehim Qafas jipprovdi li l-aċċess għal xogħol part-time għandu jsir iżjed faċli għall-irġiel u għan-nisa.
19
Minkejja li hija l-qorti nazzjonali li għandha tivverifika jekk il-miżura in kwistjoni hijiex iġġustifikata minn raġunijiet oġġettivi, il-Kummissjoni tiddubita jekk tali raġunijiet jeżistux fil-kawża preżenti. Billi tirreferi għas-sentenzi tat-12 ta’ Diċembru 1989, Messner (C-265/88, Ġabra p. 4209, punt 14) u tad-29 ta’ Frar 1996, Skanavi u Chryssanthakopoulos (C-193/94, Ġabra p. I-929, punt 36), hija tfakkar, f’dan ir-rigward, li hemm lok li tittieħed in kunsiderazzjoni s-sistema ta’ penali marbuta mal-miżura nazzjonali kkonċernata, u, b’mod partikolari, in-natura proporzjonali tagħha. Madankollu, fil-każ preżenti, din is-sistema ta’ penali hija iktar iebsa, peress li l-multi huma mingħajr limitu.
20
Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni tqis li mhuwiex neċessarju li jiġi eżaminat jekk il-miżura nazzjonali in kwistjoni għandhiex effett diskriminatorju fir-rigward tan-nisa, safejn din il-kwistjoni ma tippreżentax rabta suffiċjentement stretta mal-kawża prinċipali.
Ir-risposta tal-Qorti tal-Ġustizzja
21
Id-Direttiva 97/81 u l-Ftehim Qafas huma intiżi, minn naħa, sabiex jippromwovu x-xogħol part-time, u min-naħa l-oħra, sabiex jeliminaw id-diskriminazzjoni bejn il-ħaddiema part-time u l-ħaddiema full-time.
22
Dan l-għan doppju jirriżulta mill-kliem tal-klawżola 1 tal-Ftehim Qafas (ara l-punt 5 ta’ din is-sentenza) kif ukoll mill-premessi tad-Direttiva 97/81. F’dan ir-rigward, għandu jiġi mfakkar li, il-ħames premessa ta’ din id-direttiva tipprovdi li l-“konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew ta’ Essen enfasizzaw il-bżonn li jittieħdu miżuri biex jippromwovu l-impjieg u l-opportunitajiet ugwali għan-nisa u l-irġiel, u talbu li jittieħdu miżuri bl-iskop li fit-tkabbir tiżdied l-intensità ta’ l-impjiegi, b’mod partikolari permezz ta’ organizzazzjoni ta’ xogħol iktar flessibbli b’tali mod li tissodisfa kemm ix-xewqat tal-ħaddiema kif ukoll il-bżonnijiet tal-kompetizzjoni”. Barra minn hekk, mill-premessa ħdax ta’ din id-direttiva jirriżulta li l-partijiet firmatarji tal-Ftehim Qafas “wrew ix-xewqa tagħhom li jistabbilixxu l-qafas ġenerali biex tiġi eliminata d-diskriminazjoni kontra ħaddiema part-time u biex jikkontribwixxu għall-iżvilupp ta’ potenzjal ta’ xogħol part-time fuq bażi li hi aċċettabbli kemm għal min iħaddem u għall-ħaddiema”. Fl-aħħar nett, skond it-tmintax-il-premessa ta’ l-imsemmija Direttiva, “[i]l-Kummissjoni abbozzat proposta għal Direttiva skond l-Artikolu 2(2) tal-Ftehim dwar il-politika soċjali [konkluż bejn l-Istati Membri u l-Komunità Ewropea bl-eċċezzjoni tar-Renju Unit tal-Gran Brittanja u ta’ l-Irlanda ta’ Fuq (ĠU 1992, C 191, p. 91), anness mal-Protokoll (Nru 14) dwar il-politika soċjali, anness mat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea] li jipprovdi li d-Direttivi fis-settur tal-politika soċjali ‘għandhom jevitaw li jimponu rbit amministrattiv, finanzjarju u legali b’tali mod li kien iżomm lura l-ħolqien u l-iżvilupp ta’ impriżi żgħar u ta’ daqs medju’”.
23
Skond l-għan tal-promozzjoni tax-xogħol part-time, il-klawżola 5(1)(a) tal-Ftehim Qafas tipprovdi l-obbligu lill-Istati Membri “[li] jidentifikaw u [li] jirrevedu ostakoli ta’ natura legali jew amministrattiva li jistgħu jillimitaw l-opportunitajiet għal xogħol part-time u, meta approprjat, [li] jeliminawhom.”
24
Madankollu, għandu jiġi kkonstatat li l-Artikolu 2 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 61/2000, peress li jimponi lill-kumpanniji li jinnotifikaw lill-awtoritajiet kompetenti kopja ta’ kull kuntratt ta’ xogħol part-time, dan jistabbilixxi ostakolu amministrattiv li jista’ jillimita l-possibbiltà ta’ xogħol part-time, skond il-klawżola 5(1)(a) tal-Ftehim Qafas.
25
F’dan ir-rigward, għandu jiġi enfasizzat li fl-atti trażmessi lill-Qorti tal-Ġustizzja mill-qorti tar-rinviju, mhemm ebda indikazzjoni li l-konklużjoni ta’ kuntratti ta’ xogħol full time hija suġġetta għal obbligu simili ta’ notifikazzjoni.
26
L-argument tal-Gvern Taljan li dan l-obbligu ta’ notifikazzjoni huwa ġġustifikat mill-ħtieġa li jkun hemm ġlieda kontra x-xogħol illegali u li l-amministrazzjoni tiġi infurmata bil-prattiċi tal-ħaddiema mhuwiex konvinċenti. Fil-fatt, sabiex tali preokkupazzjonijiet ikunu jistgħu jiġġustifikaw il-miżura in kwistjoni fil-kawża prinċipali, ikun neċessarju li din tkun proporzjonata fir-rigward ta’ l-għan li għandu jintlaħaq. Kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punti 46 sa 48 tal-konklużjonijiet tiegħu, jeżistu miżuri oħra li huma inqas vinkolanti u li jippermettu lill-Gvern Taljan li jilħaq l-għanijiet invokati fil-qasam tal-ġlieda kontra l-frodi u x-xogħol illegali, qasam li fih l-awtoritajiet nazzjonali diġà għandhom mezzi ta’ sorveljanza, ta’ spezzjoni u ta’ kontroll.
27
Minbarra l-piż finanazjarju li din il-formalità ta’ notifikazzjoni amministrattiva tqiegħed direttament fuq l-impriżi, hemm lok li jiġi rrilevat li l-Artikolu 2 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 61/2000 jinkludi sistema ta’ sanzjoni li tipprovdi l-impożizzjoni ta’ multa ta’ EUR 15 għal kull kuntratt ta’ xogħol in kwistjoni u għal kull ġurnata ta’ dewmien tan-notifikazzjoni ta’ dan il-kuntratt, mingħajr ebda limitu għall-ammont globali tal-multa.
28
Iż-żewġ aspetti ta’ din il-formalità amministrattiva u ta’ din is-sistema ta’ sanzjoni flimkien jikkontribwixxu sabiex jiddisswadu lil min iħaddem li jirrikorri għax-xogħol part-time.
29
Barra minn hekk, minħabba l-ispejjeż u s-sanzjonijiet li huma assoċjati miegħu, l-obbligu ta’ notifikazzjoni lill-amministrazzjoni tal-kuntratti part-time x’aktarx jaffettwa iktar lill-impriżi żgħar u ta’ daqs medju li, peress li ma jiddisponux minn riżorsi sostanzjali bħal dawk ta’ l-impriżi kbar, u għalhekk ikunu mħeġġa li ma jirrikorrux għal din it-tip ta’ organizzazzjoni tax-xogħol part-time, li d-Direttiva 97/81 tippromwovi.
30
Għaldaqstant, mingħajr ma huwa neċessarju li tingħata deċiżjoni dwar l-interpretazzjoni tal-prinċipju tat-trattament ugwali bejn l-irġiel u n-nisa, ir-risposta għad-domanda magħmula mil-Landesgericht Bozen għandha tkun li l-klawżola 5(1)(a) tal-Ftehim Qafas għandha tiġi interpretata fis-sens li tipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali bħal dik in kwistjoni fil-kawża prinċipali li teżiġi n-notifikazzjoni lill-amministrazzjoni ta’ kopja tal-kuntratti ta’ xogħol part-time fi żmien 30 ġurnata mill-konklużjoni tagħhom.
Fuq l-ispejjeż
31
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni ta’ l-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk ta’ l-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tielet Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
Il-klawżola 5(1)(a) tal-Ftehim Qafas dwar ix-xogħol part-time konkluż mill-UNICE, miċ-CEEP u mill-ETUC, anness mad-Direttiva tal-Kunsill 97/81/KE, tal-15 ta’ Diċembru 1997, li tikkonċerna l-Ftehim Qafas dwar ix-xogħol part-time konkluż mill-UNICE, miċ-CEEP u mill-ETUC, għandha tiġi interpretata fis-sens li tipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik in kwistjoni fil-kawża prinċipali, li teżiġi n-notifikazzjoni lill-amministrazzjoni ta’ kopja ta’ kuntratti ta’ xogħol part-time fi żmien 30 ġurnata mill-konklużjoni tagħhom.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.