Eagrán sealadach
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Deichiú Dlísheomra)
12 Márta 2026
(*)
(Tarchur chun réamhrialú – Beartas sóisialta – Cóir chomhionann san fhostaíocht agus sa tslí bheatha – Treoir 2000/78/CE – Toirmeasc ar idirdhealú ar bhonn míchumais – Airteagal 2(2) – Ceart múinteora atá faoi mhíchumas a bheith aistrithe
chuig limistéar críochach áirithe – Airteagal 5 – Cóiríocht réasúnta do dhaoine faoi mhíchumas – Tús áite don tsoghluaisteacht laistigh den limistéar críochach céanna i gcomparáid le soghluaisteacht idir limistéir críochacha eile)
I gCás C‑597/24 [Zirvatta]
(i),
IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267
CFAE ón Corte suprema di cassazione (an Chúirt Uachtarach um Achomharc Deiridh, an Iodáil), trí bhreith an 10 Meán Fómhair 2024, a fuarthas ag an gCúirt an 16 Meán Fómhair 2024, sna himeachtaí
C.M.
v
Ministero dell’Istruzione e del Merito,
idiragraithe:
Ufficio Scolastico Regionale per la Lombardia,
Ambito Territoriale di Mantova,
Ufficio Scolastico Regionale per la Calabria,
tugann AN CHÚIRT (an Deichiú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: M. L. Arastey Sahún (Rapóirtéir), Uachtarán an Chúigiú Dlísheomra, ag feidhmiú mar Uachtarán an Deichiú Dlísheomra, E.
Regan agus D
Gratsias, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: A.
Rantos,
Cláraitheoir: A.
Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe
seo a leanas:
–        Rialtas na hIodáile, ag S.
Fiorentino, i gcáil Gníomhaire, le cúnamh ó D. D’Alberti,
avvocato dello Stato, agus M. T. Lubrano Lobianco,
procuratore dello Stato,
–        an Coimisiún Eorpach, ag D.
Recchia agus E.
Schmidt, i gcáil Gníomhairí,
tar éis cinneadh a dhéanamh, i ndiaidh an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breith a thabhairt ar an gcás gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1        Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú ar Airteagal 2(2)(b)(i) agus Airteagal 5 de Threoir 2000/78/CE ón gComhairle an 27 Samhain 2000 lena mbunaítear creat ginearálta le haghaidh na córa comhionainne san fhostaíocht agus sa tslí bheatha (IO 2000 L 303, lch. 16).
2        Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir C.M., múinteoir atá faoi mhíchumas, agus an Ministero dell’Istruzione e del Merito (an Aireacht Oideachais agus Fiúntais, an Iodáil) maidir le hiarratas C.M. go n‑aistreofaí í go chúige eile seachas an cúige ina gcomhlíonann sí a feidhmeanna.
An dlí lena mbaineann
Dlí idirnáisiúnta
3        Faoi Airteagal 1 de Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine atá faoi Mhíchumas, a tugadh i gcrích i Nua-Eabhrac an 13 Nollaig 2006 agus arna fhormheas thar ceann an Chomhphobail Eorpaigh le Cinneadh 2010/48/CE ón gComhairle an 26 Samhain 2009 (IO 2010 L 23, lch. 35; ‘Coinbhinsiún na Náisiún Aontaithe’):
‘Is é is cuspóir don Choinbhinsiún seo tairbhiú iomlán agus cothrom chearta uile an duine agus shaoirsí bunúsacha na ndaoine uile faoi mhíchumas a chur chun cinn, a chosaint agus a áirithiú, agus meas ar a ndínit bhunúsach a chur chun cinn.
Ar dhaoine atá faoi mhíchumas, áirítear daoine a bhfuil lagú fadtéarmach coirp, meabhrach, intleachtúil nó céadfach orthu, ar lagú é, nuair a bhíonn orthu dul i ngleic le bacainní éagsúla, a d’fhéadfadh bac a chur ar rannpháirtíocht iomlán éifeachtach a bheith acu sa tsochaí ar bhonn comhionann le daoine eile.’
4        Is mar a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 2 den Choinbhinsiún sin:
‘Chun críocha an Choinbhinsiúin seo:
[...]
ciallaíonn “idirdhealú ar bhonn míchumais” aon idirdhealú, eisiamh nó srian ar bhonn míchumais arb é is cuspóir nó is éifeacht dó lagú nó neamhniú a dhéanamh ar chearta uile an duine agus ar shaoirsí bunúsacha a aithint, a theachtadh nó a fheidhmiú, ar bhonn comhionann le daoine eile, sa réimse polaitiúil, eacnamaíoch, sóisialta, cultúrtha, sibhialta nó in aon réimse eile. Áirítear leis gach cineál idirdhealaithe, lena n‑áirítear cóiríocht réasúnta a dhiúltú;
ciallaíonn “cóiríocht réasúnta” modhnú agus coigeartuithe is gá agus is iomchuí nach bhforchuireann ualach díréireach ná míchuí, i gcás inar gá i gcás ar leith, chun a áirithiú do dhaoine faoi mhíchumas go bhfuil siad ag tairbhiú do chearta uile an duine agus do na saoirsí bunúsacha uile nó go bhfuil na cearta sin agus na saoirsí sin á bhfeidhmiú ar bhonn comhionann le daoine eile;
[...]’
5        Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 5 den Choinbhinsiún sin:
‘1.      Aithníonn na Stáit is Páirtithe go bhfuil gach duine comhionann roimh an dlí agus faoin dlí agus go bhfuil siad i dteideal, gan aon idirdhealú, cosaint chomhionann agus sochar comhionann an dlí a fháil.
[...]
4.      Bearta sonracha is gá chun comhionannas de facto daoine faoi mhíchumas a luathú nó a bhaint amach, ní mheasfar gur idirdhealú iad faoi théarmaí an Choinbhinsiúin seo.’
6        Faoi Airteagal 27(1)(g) den Choinbhinsiún sin:
‘Aithníonn na Stáit is Páirtithe an ceart atá ag daoine faoi mhíchumas obair a dhéanamh, ar bhonn comhionann le daoine eile, ar a n‑áirítear obair a roghnaítear de dheoin an duine féin nó a nglactar léi faoi shaoirse i margadh saothair agus i dtimpeallacht oibre atá oscailte, cuimsitheach agus inrochtana do dhaoine faoi mhíchumas. Déanfaidh na Stáit is Páirtithe fíorú an chirt chun oibre a choimirciú agus a chur chun cinn, lena n‑áirítear dóibh siúd a fhaigheann míchumas le linn na fostaíochta, trí bhearta iomchuí a dhéanamh, lena n‑áirítear trí reachtaíocht, chun,
inter alia:
[...]
(g)      daoine faoi mhíchumas a fhostú san earnáil phoiblí’.
Dlí an Aontais Eorpaigh
7        Luaitear an méid seo a leanas in aithrisí 16, 20 agus 21 de Threoir 2000/78:
‘(16)      Beidh ról tábhachtach ag bearta a chur ar fáil chun riachtanais daoine faoi mhíchumas ag an obair a chur san áireamh maidir le hidirdhealú ar fhorais mhíchumais a chomhrac.
[...]
(20)      Ba cheart bearta iomchuí a dhéanamh, is é sin le rá bearta éifeachtacha agus praiticiúla chun an áit oibre a chur in oiriúint don mhíchumas, mar shampla áitribh agus trealamh, patrúin ama oibre, dáileadh cúraimí nó soláthar acmhainní oiliúna nó lánpháirtíochta a oiriúnú.
(21)      Chun a chinneadh an bhfuil ualach díréireach ag baint leis na bearta atá i gceist, ba cheart aird a thabhairt go háirithe ar na costais airgeadais agus ar na costais eile a bhaineann leo, ar scála agus acmhainní airgeadais na heagraíochta nó an ghnóthais agus ar an bhféidearthacht cistiú poiblí nó aon chúnamh eile a fháil.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
8        Foráiltear le hAirteagal 1 den Treoir sin, dar teideal ‘Ábhar’, mar seo a leanas:
‘Is é is cuspóir don Treoir seo creat ginearálta a bhunú chun idirdhealú ar fhorais reiligiúin nó chreidimh, mhíchumais, aoise nó ghnéaschlaonta maidir le fostaíocht agus slí bheatha a chomhrac, d’fhonn prionsabal na córa comhionainne sna Ballstáit a chur chun feidhme.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
9        Foráiltear le hAirteagal 2 den Treoir sin, dar teideal ‘Coincheap an idirdhealaithe’ mar seo a leanas:
‘1.      Chun críocha na Treorach seo, ciallóidh “prionsabal na córa comhionainne” nach ndéanfar aon idirdhealú díreach ná indíreach bunaithe ar aon cheann de na forais dá dtagraítear in Airteagal 1.
2.      Chun críocha mhír 1:
(a)      measfar go dtarlaíonn idirdhealú díreach i gcás ina gcaitear le duine amháin le níos lú fabhair ná mar a chaitear, a caitheadh nó mar a chaithfí le duine eile, i gcás inchomparáide, ar aon cheann de na forais dá dtagraítear in Airteagal 1;
(b)      measfar go dtarlaíonn idirdhealú indíreach nuair is dócha go gcuirfidh foráil, critéar nó cleachtas atá neodrach de réir dealraimh daoine de reiligiún nó creideamh, míchumas, aois nó gnéaschlaonadh ar leith faoi mhíbhuntáiste ar leith i gcomparáid le daoine eile, ach amháin:
(i)      má tá, leis an bhforáil seo, bonn cirt oibiachtúil leis an bhforáil, leis an gcritéar nó leis an gcleachtas sin trí chuspóir dlisteanach agus má tá na modhanna chun an cuspóir sin a bhaint amach iomchuí agus riachtanach [...]
[...]
5.      Ní dhéanfar dochar leis an Treoir seo do bhearta arna leagan síos leis an dlí náisiúnta a bhfuil gá leo i sochaí dhaonlathach chun an t‑ord poiblí a choinneáil agus chun cionta coiriúla a chosc, chun an tsláinte a chosaint agus chun cearta agus saoirse daoine eile a chosaint.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
10      Foráiltear le hAirteagal 3 den Treoir sin, dar teideal ‘Raon feidhme’, i mhír 1(a) agus (c):
‘Laistigh de theorainneacha na n‑inniúlachtaí arna dtabhairt don Chomhphobal [Eorpach], beidh feidhm ag an Treoir seo maidir le gach duine, maidir leis an earnáil phoiblí agus leis an earnáil phríobháideach araon, lena n‑áirítear comhlachtaí poiblí, i ndáil leis an méid seo a leanas:
(a)      na coinníollacha rochtana ar fhostaíocht, ar ghníomhaíochtaí mar dhaoine féinfhostaithe nó ar obair, lena n‑áirítear na critéir roghnúcháin agus na coinníollacha earcaíochta, gan beann ar an mbrainse ghníomhaíochta, agus ar gach leibhéal den ordlathas gairmiúil, lena n‑áirítear ardú céime;
[...]
(c)      coinníollacha fostaíochta agus oibre, lena n‑áirítear coinníollacha dífhostaithe agus luacha saothair’.
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
11      Foráiltear le hAirteagal 5 de Threoir 2000/78, dar teideal ‘Cóiríocht réasúnta do dhaoine faoi mhíchumas’ mar seo a leanas:
‘Chun a áirithiú go n‑urramófar prionsabal na córa comhionainne i ndáil le daoine faoi mhíchumas, cuirfear cóiríocht réasúnta ar fáil. Ciallaíonn sé sin go ndéanfaidh an fostóir bearta iomchuí, de réir mar is gá i gcás sonrach, chun a chur ar chumas duine faoi mhíchumas rochtain a bheith aige ar fhostaíocht, a bheith rannpháirteach i bhfostaíocht nó dul chun cinn a dhéanamh i bhfostaíocht nó dul faoi oiliúint, mura gcuirfeadh na bearta sin ualach díréireach ar an bhfostóir. Ní bheidh an t‑ualach sin díréireach nuair a dhéanfar é a leigheas go leordhóthanach le bearta atá ann cheana faoi chuimsiú bheartas míchumais an Bhallstáit lena mbaineann i bhfabhar daoine faoi mhíchumas.
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
12      Faoi Airteagal 7 den Treoir sin, dar teideal ‘Gníomhaíocht dhearfach
agus bearta sonracha’:
‘1.      D’fhonn comhionannas iomlán iarbhír a áirithiú, ní chuirfear cosc le
prionsabal na córa comhionainne ar aon Bhallstát bearta sonracha a choimeád ar bun nó a ghlacadh chun míbhuntáistí a bhaineann le haon cheann de na forais dá dtagraítear in Airteagal 1 a chosc nó a chúiteamh.
2.      Maidir le daoine faoi mhíchumas,
beidh prionsabal na córa comhionainne gan dochar do cheart na mBallstát forálacha a choimeád ar bun nó a ghlacadh maidir le cosaint na sláinte agus na sábháilteachta ag an obair nó maidir le bearta atá dírithe ar fhorálacha nó saoráidí a chruthú nó a chothabháil chun a lánpháirtiú sa timpeallacht oibre a chosaint nó a chur chun cinn.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí na hIodáile
Dlí Uimh. 104/1992
13      Faoi Airteagal 21 de legge n.
104 – Legge-quadro per l’assistenza, l’integrazione sociale e i diritti delle persone handicappate (Dlí Uimh. 104 a bhaineann le Creatdlí do chúnamh, comhtháthú sóisialta agus cearta na ndaoine faoi mhíchumas), an 5 Feabhra 1992 (GURI Uimh. 39 an 17 Feabhra 1992, gnáthfhorlíonadh Uimh. 30,
‘Dlí Uimh. 104/1992’):
‘1.      Beidh
ceart tosaíochta ag duine faoi mhíchumas is mó ná dhá thrian nó a bhfuil míchumas
air atá liostaithe sa chéad, sa dara agus sa tríú catagóir de Thábla A atá i gceangal le [legge n.
648 – Riordinamento delle disposizioni sulle pensioni di guerra (Dlí Uimh. 648 maidir le hatheagrú forálacha a bhaineann le pinsin chogaidh) an 10 Lúnasa 1950 (GURI Uimh. 200 an 1 Meán Fómhair 1950)], arna earcú ag comhlachtaí poiblí mar iarrthóir rathúil i gcomórtas nó ar bhealach eile,
maidir le post a roghnú as measc na bpost atá ar fáil.
2.      Tabharfar tosaíocht do na daoine dá dtagraítear i mír 1 i gcás aistrithe arna iarraidh sin’.
14      Foráiltear mar a leanas le hAirteagal 33(6) den Dlí sin:
‘De rogha air sin, féadfaidh duine fásta faoi mhíchumas trom an tsaoire dá dtagraítear i míreanna 2 agus 3 a thógáil gach re seach agus beidh sé de cheart aige an áit oibre is gaire dá áit chónaithe a roghnú, a mhéid is féidir, agus ní fhéadfar é a aistriú chuig áit fostaíochta eile gan a chomhaontú.’
Foraithne Reachtach Uimh. 297
15      Foráiltear le hAirteagal 465(1) de decreto legislativo n.
297 – Approvazione del testo unico delle disposizioni legislative vigenti in materia di istruzione,
relative alle scuole di ogni ordine e grado (Foraithne Reachtach Uimh. 297 lena leagtar síos na forálacha reachtacha is infheidhme maidir leis na dlíthe maidir leis an múinteoireacht agus scoileanna ar gach cineál agus ar gach leibhéal) an 16 Aibreán 1994 (GURI
Uimh. 115 an 19 Bealtaine 1994, gnáthfhorlíonadh Uimh. 79, ‘Foraithne Reachtach Uimh. 297’) mar seo a leanas:
‘Go dtí go gcuirfear forálacha Airteagal 470(1) chun feidhme,
déileálfar le hiarratais ar aistriú laistigh den chúige céanna sula ndéanfar iarratais ar aistriú ó chúige eile.’
16      Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 470 den Rialachán sin:
‘1.      Sna coinbhinsiúin sonracha a tugadh i gcrích idir na ceardchumainn agus an [Ministero dell’Istruzione,
dell’Università e della Ricerca (an Aireacht Oideachais, Ollscoile agus Taighde, an Iodáil)] leagtar amach an amlíne
agus na modúlachtaí lena gceadaítear soghluaisteacht ghairme (athrú ar dhisciplín teagaisc nó ar chéim an chórais oideachais) agus soghluaisteacht chríochach a thabhairt ar comhchéim, agus chun deireadh a chur leis an deighilt idir poist atá forchoimeádta do shoghluaisteacht idirchúigeach agus le haghaidh ceapacháin
bhuana, ionas go ndéanfar na ceapacháin sin
na poist iarmharacha atá fós folamh agus atá ar fáil tar éis oibríochtaí a bhaineann le soghluaisteacht ghairme agus chríochach a thabhairt chun críche le linn gach scoilbhliana.
2.      Cinnfear leis na comhaontuithe dá dtagraítear i mír 1 freisin an t‑ord tosaíochta idir na hoibríochtaí soghluaisteachta éagsúla, na critéir agus na socruithe chun na liostaí comhfhreagracha a tharraingt suas, chomh maith leis na critéir chun athruithe ar dhisciplín teagaisc agus ar mhéid an chórais oideachais faoi na hoibríochtaí sannta dá dtagraítear in Airteagal 479, a thabhairt chun críche, ar an tuiscint go bhfuil athruithe chun tacú le poist faoi réir an tsaincháilíocht riachtanach a bheith ag duine. Ní chuirfear an ceanglas sinsearachta san áireamh i gcás na n‑athruithe ar mhéid an chórais oideachais dá bhforáiltear san Airteagal seo’.
17      Foráiltear an méid seo a leanas le hAirteagal 601 den Fhoraithne sin:
‘1.      Beidh feidhm ag Airteagail 21 agus 33 de [Dlí Uimh. 104/1992] maidir leis an bhfoireann a chumhdaítear leis an téacs comhdhlúite seo.
2.      Leis na rialacha [thuasluaite], tabharfar an ceart tosaíochta maidir le ceapachán buan, earcaíocht mar bhaill foirne eatramhach, agus soghluaisteacht.’
Foraithne Reachtach Uimh. 216
18      Foráiltear le hAirteagal 3(3)a de decreto legislativo Uimh. 216 – Attuazione della direttiva 2000/78/CE per la parità di trattamento in materia di occupazione e di condizioni di lavoro e della direttiva n.
2014/54/UE relativa alle misure intese ad agevolare l’esercizio dei diritti conferiti ai lavoratori nel quadro della libera circolazione dei lavoratori (Foraithne Reachtach Uimh. 216 lena gcuirtear chun feidhme Treoir 2000/78/CE lena mbunaítear creat ginearálta le haghaidh na córa comhionainne san fhostaíocht agus sa tslí bheatha agus Treoir 2014/54/AE faoi bhearta lena n‑éascaítear feidhmiú na gceart a thugtar d’oibrithe i gcomhthéacs na saorghluaiseachta d’oibrithe) an 9 Iúil 2003 (GURI Uimh. 187 an 13 Lúnasa 2003), sa leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí, mar seo a leanas:
‘Chun a ráthú go gcomhlíonfar prionsabal na córa comhionainne do dhaoine faoi mhíchumas, ceanglaítear ar fhostóirí poiblí agus príobháideacha cóiríocht réasúnta a dhéanamh, mar a shainmhínítear le [Coinbhinsiún na Náisiún Aontaithe]’ arna dhaingniú faoi [legge Uimh. 18 – Ratifica ed esecuzione della Convenzione delle Nazioni Unite sui diritti delle persone con disabilità, con Protocollo opzionale,
fatta a New York il 13
dicembre 2006 e istituzione dell’Osservatorio nazionale sulla condizione delle persone con disabilità (Dlí Uimh. 18 maidir le ráthú agus cur i bhfeidhm Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe a bhaineann le cearta na ndaoine faoi mhíchumas, lena phrótacal roghnach, arna thabhairt i gcríoch i Nua Eabhrac an 13 Nollaig 2006 agus Bunú na Faireachlainne Náisiúnta ar dhálaí na ndaoine faoi mhíchumas) an 3 Márta 2009 (GURI Uimh. 61 an 14 Márta 2009)] san ionad oibre, chun comhionannas iomlán a áirithiú do dhaoine faoi mhíchumas le hoibrithe eile. Ní mór d’fhostóirí poiblí foráil a dhéanamh maidir leis an mír seo a chur chun feidhme gan ualaí ar airgeadas poiblí a thabhairt isteach nó a mhéadú, trí úsáid a bhaint as na hacmhainní daonna, airgeadais agus oibríochtúla atá ar fáil faoin reachtaíocht reatha.’
Comhaontú Comhchoiteann Forlíontach Náisiúnta do bhaill foirne in earnáil an oideachais scoile don tréimhse rialála ceathairbhliantúil 2006-2009 agus don téarma eacnamaíoch débhliantúil 2006-2007
19      De réir bhrí Airteagal 10(1) de contratto collettivo nazionale di lavoro relativo al personale del Comparto scuola per il quadriennio normativo 2006-2009 e biennio economico 2006-2007 (Comhaontú Comhchoiteann Forlíontach Náisiúnta do bhaill foirne in earnáil an oideachais scoile don tréimhse
rialála
ceathairbhliantúil 2006-2009 agus don téarma eacnamaíoch débhliantúil 2006-2007) an 27 Samhain 2007:
‘Sainmhíneofar critéir agus rialacha cur chun feidhme na soghluaisteachta chríochach
[...] na ndaoine dá dtagraítear sa Chomhaontú seo i gcomhthéacs na hidirbheartaíochta comhchoitinne náisiúnta breise [...]’.
CCNI
20      Luaitear an méid seo a leanas in Airteagal 6(2) de contratto collettivo nazionale integrativo concernente la mobilità del personale docente,
educativo ed A.T.A. per l’a.s.
2017/2018 (Comhaontú comhchoiteann forlíontach náisiúnta breise
maidir le soghluaisteacht na bhfoirne teagaisc, múinteoireachta, agus A.T.A. (foireann chúnta riaracháin agus theicniúil) 2017/2018) an 11 Aibreán 2017 (‘CCNI’):
‘Tá tosaíocht ag an tsoghluaisteacht laistigh den chúige céanna ar
an tsoghluaisteacht idir cúigí éagsúla [...]’
21      Foráiltear le hAirteagal 13(1) de CCNI mar a leanas:
‘1.      Córas tosaíochta
Déanfar na tosaíochtaí a leagtar amach san Airteagal seo a ghrúpáil go córasach de réir catagóire agus cuirfear san áireamh iad, san ord tosaíochta seo a leanas, in oibríochtaí soghluaisteachta, a bheidh go hiomlán críochach, a mbeidh feidhm acu maidir leo, cé is moite de phointe I, a mbeidh feidhm aige freisin maidir le soghluaisteacht ghairmiúil. [...]
I)      Éagumas agus ríochtaí tromchúiseacha sláinte
In oibríochtaí soghluaisteachta críochaí agus gairmiúla, beag beann ar chúige tionscnaimh an duine lena mbaineann, tabharfar príomhthosaíocht do gach ball den fhoireann teagaisc atá, in ord, faoi réir ceann amháin de na coinníollacha seo a leanas:
(1)      foirne teagaisc atá dall [...];
(2)      foirne teagaisc a bhfuil haema-scagdhealú á chur orthu [...].
Tá tosaíocht ag an múinteoir ar gach rogha scoile a léirítear agus ar gach rogha chun críche ceapacháin bhuana sa limistéar.
[...]
III)      Baill foirne faoi mhíchumas agus baill foirne atá faoi chúram speisialta agus leanúnach
I gcomhthéacs nósanna imeachta aistrithe, tabharfar tosaíocht do na baill foirne scoile seo a leanas:
(1)      daoine faoi mhíchumas dá dtagraítear in Airteagal 21 de [Dhlí Uimh. 104/1992], dá dtagraítear in Airteagal 601 [d’Fhoraithne Reachtach Uimh. 297], is mó ná dhá thrian a leibhéal míchumais nó a bhfuil míchumas orthu atá liostaithe sa chéad, sa dara agus sa tríú catagóir de Thábla A atá i gceangal le [Dlí Uimh. 648 maidir le hatheagrú forálacha a bhaineann le pinsin chogaidh] [...]
[...]
Féadfaidh na baill foirne dá dtagraítear i bpointe
III(1) [...] an tosaíocht sin a éileamh laistigh de chúige a mbardas cónaithe, agus i ndáil leis an gcúige sin amháin, ar choinníoll gur chuir siad in iúl gur fearr leo institiúid
oideachais amháin nó níos mó atá lonnaithe sa bhardas sin nó gur ainmnigh siad an bardas a chomhfhreagraíonn don bhardas sin nó do chuid de má tá sé ar intinn acu mian na n‑institiúidí
oideachais i mbardais eile nó i mbardais
nó i gcúigí eile a chur in iúl. [...]’
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
22      Tá C.M., atá faoi mhíchumas, ina múinteoir buan
ó 2016 i leith. Oibríonn sí in Ostiglia, atá suite
i gcúige Mantua (an Iodáil).
23      An 31 Deireadh Fómhair 2017, tar éis scrúdú leighis saineolach, chinn an coiste leighis atá freagrach as éagumas
go raibh míchumas uirthi lena mbaineann laghdú buan 70 % ar a cumas oibre.
24      I gcomhthéacs an chláir náisiúnta soghluaisteachta don scoilbhliain 2018/2019 a d’eagraigh an Aireacht Oideachais, Ollscoile agus Taighde, rinne C.M. iarratas go n‑aistreofaí í chuig cúige Catanzaro (an Iodáil),
agus í ag brath ar an tosaíocht a thugtar, faoi Airteagal 21 de Dhlí Uimh. 104/1992, do dhaoine faoi mhíchumas is mó ná dhá thrian.
25      Diúltaíodh don iarratas ar aistriú de chuid C.M. ar an bhforas nach raibh poist leordhóthanacha sa chúige sin,
ós rud é gur
leithdháileadh na folúntais i gcomhthéacs aistrithe inmheánacha laistigh den chúige sin.
26      Thug C.M. caingean i gcoinne dhiúltú a hiarratais ar aistriú os comhair Tribunale di Mantova (Cúirt Dúiche Mantova, an Iodáil), ag lorg dearbhú go raibh sí i dteideal aistriú chuig cúige Catanzaro. Díbheadh an chaingean sin.
27      Rinne C.M. achomharc i gcoinne bhreithiúnas na cúirte sin os comhair Corte d’appello di Brescia (Cúirt Achomhairc Brescia, an Iodáil), a dhiúltaigh don achomharc ar an bhforas nach bhfuil feidhm ag tosaíocht do dhaoine faoi mhíchumas a mhéid a bhaineann le haistriú, dá bhforáiltear in Airteagal 13 de CCNI, ach amháin i gcomhthéacs nósanna imeachta soghluaisteachta laistigh den chúige céanna. Dá bhrí sin, ní féidir iarratais ar aistriú idirchúigeach a scrúdú ach amháin tar éis iarratais ar aistriú idirchúigeach a phróiseáil. Ní bhaineann ach múinteoirí dalla nó a bhfuil haema-scagdhealú á chur orthu tairbhe as ‘príomhthosaíocht’ aistrithe laistigh den chúige chéanna nó idir cúigí.
28      Rinne C.M. achomharc i gcoinne bhreithiúnas Corte d’appello di Brescia (Cúirt Achomhairc Brescia) os comhair an Corte suprema di cassazione (an Chúirt Uachtarach um Achomharc Deiridh, an Iodáil), arb í an chúirt a rinne an tarchur í.
29      Os comhair na cúirte sin,
mhaígh
C.M. go bhfuil an scéim soghluaisteachta d’fhoireann scoileanna poiblí,
ar dá réir nach féidir iarratais ar aistriú
idirchúigeach a scrúdú fúthu ach amháin tar éis iarratais ar aistriú idirchúigeach a phróiseáil, ina bac ar éifeachtacht na cosanta atá ag aon duine faoi mhíchumas is mó ná dhá thrian faoi Airteagal 21 de Dhlí Uimh. 104/1992. Thug
sí dá haire nach mbeadh duine den sórt sin i dteideal ach amháin na bpost a bhí fágtha
sa chúige a bhí uaidh. Mar thoradh ar sheichmhú na gcéimeanna inchúigeacha agus idirchúigeacha den phróiseas soghluaisteachta, agus iarratais ar aistriú idirchúigeach á scrúdú, d’fhéadfadh sé go mbeadh na poist a bhí le líonadh ar dtús líonta cheana féin, ar bhonn na n‑iarratas ar aistriú idirchúigeach arna gcur isteach ag múinteoirí nach bhfuil faoi mhíchumas, rud a fhágann nach bhfuil éifeacht ag an tosaíocht a thugtar do mhúinteoirí a chumhdaítear le hAirteagal 21. Dá bhrí sin, measann an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí, amhail múinteoirí dalla nó a bhfuil haema-scagdhealú á chur orthu, gur cheart di, de bhua a stádais míchumais, a deonaíodh di faoi Airteagal 21, a bheith in ann tairbhe a bhaint as príomhthosaíocht ó thaobh soghluaisteachta de.
30      Óna taobh féin de, áitíonn an Aireacht Oideachais agus Fiúntais gur cheart an t‑achomharc a dhíbhe ar an bhforas go bhfuil ceart C.M. chun aistriú faoi réir infhaighteacht post atá le líonadh sa chúige atá uaithi. Sa chás seo, cé gur deonaíodh tosaíocht faoi Airteagal 21(2) de Dhlí Uimh. 104/1992 do C.M., ní fhéadfaí a iarratas ar aistriú a dheonú toisc nach raibh aon fholúntas sa chúige a bhí uaithi.
31      Meabhraíonn an chúirt a rinne an tarchur go bhforáiltear le hAirteagal 21(2) go bhfuil tosaíocht ag múinteoirí atá faoi mhíchumas is mó ná dhá thrian ó thaobh na soghluaisteachta de, agus go bhfuil an fhoráil sin mar chuid den scéim is infheidhme maidir le soghluaisteacht chríochach,
lena n‑áirítear Airteagal 465(1) d’Fhoraithne Reachtach Uimh. 297, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 6(2) de CCNI,
nach mór go dtabharfaí tosaíocht d’iarratais ar aistriú múinteoirí laistigh den chúige céanna ar iarratais ar a n‑aistriú idir cúigí.
32      Mar sin féin, leis an tosaíocht sin a thugtar do shoghluaisteacht laistigh de chúige lena bhféadfar, dar leis an gcúirt sin, oibríochtaí casta soghluaisteachta foirne ar fud na críche náisiúnta a bhainistiú ar an mbealach is éifeachtaí is féidir chun a áirithiú go gcuirfear tús na scoilbhliana i ndálaí maithe, d’fhéadfaí na múinteoirí dá dtagraítear in Airteagal 21 de Dhlí Uimh. 104/1992 a chur faoi mhíbhuntáiste i gcomparáid le múinteoirí eile, i bhfianaise an laghdaithe de réir a chéile ar líon na bpost atá ar fáil sa teagasc. Dá bhrí sin, measann an chúirt sin gur gá ceist a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais maidir le comhoiriúnacht Airteagal 465(1) d’Fhoraithne Reachtach Uimh. 297, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 6(2) de CCNI, le dlí an Aontais.
33      Sna himthosca sin, chinn an Corte suprema di cassazione (an Chúirt Uachtarach um Achomharc Deiridh) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt le haghaidh réamhrialú:
‘(1)      An bhfuil Airteagal 5 ‘[Cóiríocht] réasúnta do dhaoine faoi mhíchumas’ [de Threoir 2000/78] le léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leis ar reachtaíocht náisiúnta, amhail reachtaíocht na hIodáile atá [i CCNI], lena n‑aithnítear, de bhua fhorálacha comhcheangailte [Airteagal 6(2) agus Airteagal 13(1)], an tosaíocht dá dtagraítear i mír
III(1) d’Airteagail 13(1) thuasluaite d’fhoireann scoile atá faoi mhíchumas dá dtagraítear in Airteagal 21 de Dhlí Uimh. 104/1992, dá dtagraítear in Airteagal 601 [d’Fhoraithne Reachtach Uimh. 297], agus soghluaisteacht idirchúigeach roimh an tsoghluaisteacht inmheánach?
(2)      Chun críocha Airteagal 2(2)(b)(i) de Threoir 2000/78, an bhfuil míbhuntáiste ar leith ann ina bhféadfadh na forálacha náisiúnta sin údar oibiachtúil a thabhairt do mhúinteoirí atá faoi mhíchumas is mó ná dhá thrian d’fhonn a áirithiú go ndéanfar oibríochtaí an‑chasta maidir le soghluaisteacht chríochach a bhaineann leis an gcríoch náisiúnta ar fad faoi thús na scoilbhliana agus go bhfuil na modhanna chun an aidhm sin a bhaint amach iomchuí agus nach dtéann siad thar a bhfuil riachtanach chun an cuspóir atá á shaothrú leis na rialacha reachtúla agus conarthacha a bhaint amach? Nó, os a choinne sin, an bhfuil idirdhealú i gcoinne na múinteoirí thuasluaite mar thoradh ar na rialacha thuasluaite, rud a fhágann go ndéantar an tosaíocht aitheanta i nósanna imeachta soghluaisteachta a neamhniú toisc nach mbaineann sé ach le soghluaisteacht laistigh de chúigí agus ní le soghluaisteacht idir cúigí agus, dá bhrí sin, nach bhfuil sé absalóideach (mar a fhoráiltear do chatagóirí eile daoine faoi mhíchumas)?’
Dlínse na Cúirte agus inghlacthacht na gceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
34      Áitíonn Rialtas na hIodáile nach bhfuil dlínse ag an gCúirt Bhreithiúnais na ceisteanna a tharchuirtear a scrúdú,
ós rud é go mbaineann na ceisteanna sin
le measúnú ar chomhoiriúnacht fhorálacha an chomhaontaithe cómhargála, eadhon Airteagail 6 agus 13 de CCNI, seachas forálacha gnímh reachtaigh nó rialúcháin, le Treoir
2000/78.
35      Anuas air sin, maíonn an rialtas sin go leagtar síos le hAirteagal 64 de decreto legislativo no 165 – Norme generali sull’ordinamento del lavoro alle dipendenze delle amministrazioni pubbliche (Foraithne Reachtach Uimh. 165 lena leagtar síos rialacha ginearálta maidir le heagrú oibre i riaracháin phoiblí) an 30 Marta 2001 (GURI Uimh. 106 an 9 Bealtaine 2001) maidir le ceisteanna a bhaineann le héifeachtacht, bailíocht nó léiriú comhaontaithe chomhchoitinn a tharchur chuig an Agenzia per la rappresentanza negoziale delle pubbliche amministrazioni (ARAN)
(an Gníomhaireacht um Iondadaíocht an Riaracháin Phoiblí
do Chaibidlíocht Pá, an Iodáil).
36      In aon chás, fiú dá mbeadh an Chúirt Bhreithiúnais den tuairim nach mór Treoir 2000/78 a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc léi ar Airteagail 6 agus 13 de CCNI, cheanglófaí ar an gcúirt a rinne an tarchur Airteagal 465 d’Fhoraithne Reachtach Uimh. 297 a chur i bhfeidhm, lena bhforáiltear go ndéileálfar le hiarratais ar aistriú laistigh den chúige chéanna roimh iarratais ar aistriú ó chúige eile, agus mar thoradh air sin nach mbaineann an cheist sin le réiteach na díospóide sna príomhimeachtaí.
37      I ndáil leis sin, ní mór a thabhairt chun cuimhne go bhfuil an córas comhair arna bhunú in Airteagal 267
CFAE bunaithe ar dheighilt shoiléir feidhmeanna idir na cúirteanna náisiúnta agus an Chúirt Bhreithiúnais. In imeachtaí arna dtionscnamh ar bhonn Airteagal 267, is faoi chúirteanna na mBallstát, agus ní faoin gCúirt Bhreithiúnais, atá sé forálacha náisiúnta a léiriú agus níl dualgas ar an gCúirt Bhreithiúnais rialú a thabhairt cé acu atá nó nach bhfuil rialacha an dlí náisiúnta ag luí le dlí an Aontais. Os a choinne sin,
tá an Chúirt inniúil chun
na heilimintí léirithe ar fad faoi dhlí an Aontais a sholáthar don chúirt náisiúnta lena gceadaítear di measúnú a dhéanamh ar chomhréireacht rialacha
an dlí inmheánaigh le reachtaíocht an Aontais (breithiúnas an 18 Samhain 2020,
Syndicat CFTC,
C‑463/19, EU:C:2020:932, mír 29 agus an cásdlí dá dtagraítear).
38      Cé gur fíor, go foirmiúil, trína ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú, arna léamh i bhfianaise fhorais an ordaithe tarchuir, go n‑iarrann an chúirt a rinne an tarchur ar an gCúirt Bhreithiúnais rialú a thabhairt ar chomhoiriúnacht fhorálacha an dlí inmheánaigh
le dlí an Aontais, is amhlaidh fós go bhféadfaidh an Chúirt Bhreithiúnais freagra úsáideach a thabhairt ar na ceisteanna sin trí threoir a thabhairt don chúirt sin maidir le heilimintí léirithe faoi dhlí an Aontais a chuirfidh ar a cumas rialú a thabhairt ar chomhoiriúnacht an dlí inmheánaigh
le dlí an Aontais. Mar thoradh air sin, a mhéid a bhaineann na ceisteanna le léiriú dhlí an Aontais, tá iallach ar an gCúirt Bhreithiúnais, i bprionsabal, rialú a thabhairt (féach, chuige sin, breithiúnas an 18 Samhain 2020,
Syndicat CFTC,
C‑463/19, EU:C:2020:932, mír 30 agus an cásdlí dá dtagraítear).
39      I ndáil leis sin, ba cheart a mheabhrú go bhfuil toimhde ábharthachta ag baint leis na ceisteanna maidir le léiriú dhlí an Aontais arna dtarchur ag an gcúirt náisiúnta sa chomhthéacs fíorasach agus reachtach a bhfuil an chúirt sin freagrach as a shainiú, agus nach faoin gCúirt atá sé a chruinneas a chinneadh. Ní féidir leis an gCúirt Bhreithiúnais diúltú rialú a thabhairt ar cheist arna tarchur ag cúirt náisiúnta le haghaidh réamhrialú ach amháin más léir nach bhfuil baint ar bith ag an léiriú arna iarraidh ar dhlí an Aontais le fíricí iarbhír nó le cuspóir na díospóide sna príomhimeachtaí, más fadhb de chineál hipitéiseach í nó mura bhfuil an fhaisnéis fhíorasach agus dhlíthiúil is gá ag an gCúirt Bhreithiúnais chun freagra úsáideach a thabhairt ar na ceisteanna a cuireadh uirthi (breithiúnas an 18 Nollaig 2025,
Tenergie (Iarratas ar loghadh dleachtanna ar allmhairí),
C‑259/24, EU:C:2025:1013, mír 26 agus an cásdlí dá dtagraítear).
40      Sa chás seo, baineann na ceisteanna a tharchuirtear le léiriú ar phrionsabal na córa comhionainne a ráthaítear le Treoir 2000/78,
Airteagal 5 den Treoir sin, a bhaineann le ‘Cóiríocht réasúnta do dhaoine faoi mhíchumas’ agus Airteagal 2(2)(b)(i) den Treoir sin, maidir leis na cúiseanna lena dtugtar údar do dhifríocht sa chóir.
41      Ina theannta sin, ní mór a thabhairt faoi deara go leagtar amach go leordhóthanach san ordú tarchuir na fíorais agus an reachtaíocht a bhaineann leis na ceisteanna arna gcur mar aon leis na cúiseanna amhrais a bhí ag an gcúirt a rinne an tarchur faoi chomhréireacht na reachtaíochta náisiúnta i gceist sna príomhimeachtaí le dlí an Aontais. Dá bhrí sin, ní cosúil nach bhfuil aon bhaint ag na ceisteanna sin le fíricí iarbhír ná le cuspóir na díospóide sna príomhimeachtaí ná go mbaineann siad le fadhb hipitéiseach.
42      Mar sin, tá dlínse ag an gCúirt Bhreithiúnais na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú a fhreagairt agus tá na ceisteanna sin inghlactha.
Na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
An chéad cheist
43      Lena céad cheist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 5 de Threoir 2000/78 le léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leis ar reachtaíocht náisiúnta lena bhforáiltear do scéim a bhaineann le soghluaisteachta ghairmiúíl agus
chríochach lena dtugtar tosaíocht, ó thaobh na soghluaisteachta de, do mhúinteoirí áirithe faoi mhíchumas, trí thosaíocht a thabhairt d’oibríochtaí soghluaisteachta laistigh de chúige thar oibríochtaí soghluaisteachta idirchúigeacha.
44      Mar réamhphointe, ba cheart a thabhairt faoi deara gur léir ó theideal agus ó bhrollach na Treorach sin, agus óna hábhar agus óna cuspóir, go bhfuil sé beartaithe creat ginearálta a bhunú chun a áirithiú go mbainfidh gach duine tairbhe as cóir chomhionann ‘i gcúrsaí fostaíochta agus slí beatha’ trí chosaint éifeachtach a thabhairt ar idirdhealú bunaithe ar aon cheann de na forais a liostaítear in Airteagal 1 di, lena n‑áirítear míchumas (breithiúnas an 11 Meán Fómhair 2025,
Bervidi,
C‑38/24, EU:C:2025:690, mír 41 agus an cásdlí dá dtagraítear).
45      I gcomhréir le hAirteagal 3(1)(a) agus (c) de Threoir 2000/78, tá feidhm ag an Treoir sin, laistigh de theorainneacha na réimsí inniúlachta a thugtar don Aontas, maidir le gach duine, san earnáil phoiblí agus san earnáil phríobháideach araon, lena n‑áirítear comhlachtaí poiblí, maidir le, inter alia, coinníollacha rochtana ar fhostaíocht agus ar dhálaí fostaíochta agus oibre (breithiúnas an 11 Meán Fómhair 2025,
Bervidi,
C‑38/24, EU:C:2025:690, mír 42 agus an cásdlí dá dtagraítear).
46      Sa chás seo, ní mór scrúdú a dhéanamh an gcuirtear an ‘cóiríocht réasúnta’ i bhfeidhm leis an reachtaíocht náisiúnta atá i gceist sna príomhimeachtaí, lena bhforáiltear do thosaíocht do shoghluaiseacht do mhúinteoirí áirithe atá faoi mhíchumas, de réir bhrí Airteagal 5 den Treoir sin.
47      Faoin bhforáil sin, chun a áirithiú go n‑urramófar prionsabal na córa comhionainne i ndáil le daoine faoi mhíchumas, ní mór go
gcuirfear cóiríocht réasúnta ar fáil, a chiallaíonn go nglacfaidh
an fostóir bearta iomchuí, de réir mar is gá i gcás sonrach, chun a chur ar chumas duine faoi mhíchumas rochtain a bheith aige ar fhostaíocht, a bheith rannpháirteach i bhfostaíocht nó dul chun cinn a dhéanamh i bhfostaíocht nó dul faoi oiliúint, mura gcuirfeadh na bearta sin ualach díréireach ar an bhfostóir. Ní bheidh an t‑ualach sin díréireach nuair a dhéanfar é a leigheas go leordhóthanach le bearta atá ann cheana faoi chuimsiú bheartas míchumais an Bhallstáit lena mbaineann i bhfabhar daoine faoi mhíchumas.
48      Is léir ó Airteagal 5 de Threoir 2000/78, arna léamh i bhfianaise aithris 20 den Treoir sin,
gurb ionann bearta iomchuí, de bhun Airteagal 5,
agus bearta éifeachtacha agus praiticiúla atá ceaptha chun an t‑ionad
oibre a chur in oiriúint don mhíchumas, mar shampla trí áitribh agus trealamh, patrúin oibre, dáileadh cúraimí nó soláthar acmhainní oiliúna nó bainistíochta
a oiriúnú.
49      Mar sin féin, leagtar amach in aithris 20 liosta neamh-uileghabhálach de bhearta iomchuí, a d’fhéadfadh a bheith de chineál fisiciúil, eagraíochtúil agus/nó oideachais, ós rud é go n‑éilítear le hAirteagal 5, arna léamh i bhfianaise Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe, sainmhíniú leathan ar an gcoincheap ‘cóiríocht réasúnta’ (féach, chuige sin, breithiúnas an 10 Feabhra 2022,
HR Rail,
C‑485/20, EU:C:2022:85, mír 40 agus an cásdlí dá dtagraítear).
50      Go deimhin, ní mór a shoiléiriú gur féidir brath ar fhorálacha an Choinbhinsiúin sin chun léiriú a dhéanamh ar fhorálacha Threoir 2000/78, sa chaoi nach mór an Treoir sin a léiriú, a mhéid is féidir, i gcomhréir leis an gCoinbhinsiún sin (breithiúnas an 11 Meán Fómhair 2025,
Pauni,
C‑5/24, EU:C:2025:689, mír 33 agus an cásdlí dá dtagraítear).
51      I gcomhréir leis an gceathrú mír d’Airteagal 2 den Choinbhinsiún sin, ní mór a thuiscint go gciallaíonn ‘cóiríocht réasúnach’ ‘modhnú agus coigeartuithe is gá agus is iomchuí nach bhforchuireann ualach díréireach ná míchuí, i gcás inar gá i gcás ar leith, chun a áirithiú do dhaoine faoi mhíchumas go bhfuil siad ag tairbhiú do chearta uile an duine agus do na saoirsí bunúsacha uile nó go bhfuil na cearta sin agus na saoirsí sin á bhfeidhmiú ar bhonn comhionann le daoine eile’.
52      Ní mór an tagairt a dhéantar, in aithris 20 de Threoir 2000/78, d’eagrú na ‘háite oibre’ a thuiscint mar bhéim a leagan ar thosaíocht
cóiríocht
den sórt sin i bhfianaise bearta eile lenar féidir timpeallacht oibre an duine faoi mhíchumas a oiriúnú chun cur ar a chumas páirt iomlán agus éifeachtach a ghlacadh sa saol oibre ar bhonn phrionsabal an chomhionannais le hoibrithe eile. Dá bhrí sin, d’fhéadfaí a áireamh ar na bearta sin bearta a bheith á gcur chun feidhme ag an bhfostóir lena gcuirtear ar chumas an duine sin a phost a choinneáil, amhail aistriú chuig áit oibre
eile (breithiúnas an 10 Feabhra 2022,
HR Rail,
C‑485/20, EU:C:2022:85, mír 41).
53      Foráiltear le haithris 21 den Treoir sin, chun a chinneadh an bhfuil ualach díréireach ag baint leis na bearta atá i gceist, ba cheart aird a thabhairt go háirithe ar na costais airgeadais agus ar na costais eile a bhaineann leo, ar scála agus acmhainní airgeadais na heagraíochta nó an ghnóthais agus ar an bhféidearthacht cistiú poiblí nó aon chúnamh eile a fháil.
54      Dá bhrí sin, ní mór an coincheap ‘cóiríocht réasúnta’, de réir bhrí Airteagal 5 den Treoir sin, a thuiscint ar bhealach leathan mar thagairt do dheireadh a chur leis na bacainní éagsúla a chuireann bac ar rannpháirtíocht iomlán agus éifeachtach daoine faoi mhíchumas sa saol gairmiúil ar bhonn comhionann le hoibrithe eile (breithiúnas an 21 Deireadh Fómhair 2021,
Komisia za zashtita ot diskriminatsia,
C‑824/19, EU:C:2021:862, mír 57 agus an cásdlí dá dtagraítear).
55      Mar sin féin, de bhun Airteagal 5, ‘[déanfaidh] an fostóir bearta iomchuí, de réir mar is gá i gcás sonrach’.
56      Mar a áitíonn an Coimisiún Eorpach ina bharúlacha i scríbhinn, chun an cóiríocht réasúnta is gá a chur ar fáil chun a chur ar chumas oibrí faoi mhíchumas rochtain a fháil ar fhostaíocht, páirt a ghlacadh inti nó dul chun cinn a dhéanamh inti, de réir bhrí Airteagal 5, is gá, dá bhrí sin, a bheith ar an eolas go sonrach faoi riachtanais shonracha staid an oibrí sin agus faoi na deacrachtaí agus na bacainní a bhíonn aige maidir le rochtain a fháil ar a chuid oibre agus í a fheidhmiú.
57      Sa chomhthéacs sin, is léir ó chásdlí na Cúirte, i gcás ina dtagann oibrí chun bheith neamhábalta go buan a phost a áitiú mar gheall ar mhíchumas, go bhféadfadh a athshannadh chuig post eile a bheith ina bheart iomchuí i gcomhthéacs cóiríocht réasúnta, de réir bhrí Airteagal 5, ós rud é go gcuireann sé ar chumas an oibrí sin a phost a choinneáil, trína rannpháirtíocht iomlán agus éifeachtach sa saol gairmiúil a áirithiú ar bhonn phrionsabal na córa comhionainne le hoibrithe eile (féach, chuige sin, breithiúnas an 10 Feabhra 2022,
HR Rail,
C‑485/20, EU:C:2022:85, míreanna 41 agus 43).
58      Mar sin féin, níl an fhéidearthacht duine faoi mhíchumas a shannadh do phost eile ar fáil ach amháin i gcás ina bhfuil folúntas amháin ar a laghad ann a d’fhéadfadh an t‑oibrí atá i gceist a líonadh (breithiúnas an 18 Eanáir 2024,
Ca Na Negreta,
C‑631/22, EU:C:2024:53, mír 45 agus an cásdlí dá dtagraítear).
59      Sa chás seo, i gcomhréir le hAirteagal 465(1) d’Fhoraithne Reachtach Uimh. 297 arna léamh i gcomhar le hAirteagal 6(2) de CCNI,
tagann scrúdú ar shoghluaisteacht laistigh den chúige
roimh scrúdú na n‑iarratas ar shoghluaisteacht idirchúigeach.
60      I gcomhréir le hAirteagal 21 de Dhlí Uimh. 104/1992, tugtar tosaíocht don tsoghluaiseacht do dhaoine faoi mhíchumas is mó ná dhá thrian.
61      Is fíor, mar is léir ó mhíreanna 54 go 58 den bhreithiúnas seo, nach mór an coincheap ‘cóiríocht réasúnta’, de réir bhrí Airteagal 5 de Threoir 2000/78, a thuiscint go forleathan, sa chaoi go gcumhdaítear leis gach beart lena bhféadfar freastal ar riachtanais duine faoi mhíchumas i gcás sonrach.
62      Mar sin féin, is cosúil go bhforáiltear leis an scéim náisiúnta atá i gceist sna príomhimeachtaí, mar a leagtar amach i míreanna 59 agus 60 den bhreithiúnas seo, do bhearta de chineál ginearálta agus teibí agus, dá bhrí sin, ní féidir a mheas go bhforáiltear léi do bhearta arna nglacadh, i ndáil leis an duine faoi mhíchumas lena mbaineann, ‘de réir mar is gá i gcás sonrach’, de réir bhrí Airteagal 5.
63      Go deimhin, is léir ón ordú tarchuir go ndeonaítear tosaíocht maidir le soghluaiseacht, dá bhforáiltear leis an scéim náisiúnta sin, go huathoibríoch do na daoine lena mbaineann de réir na catagóire lena mbaineann a míchumas, go háirithe leibhéal a míchumais, gan aon fhoráil a bheith ann chun a riachtanais féin a chur san áireamh, i gcás inarb iomchuí, i gcás sonrach.
64      Fágann sé sin nach féidir a mheas go gcuirtear ‘cóiríocht réasúnta’ chun feidhme leis an tosaíocht ó thaobh na soghluaisteachta de
de réir bhrí Airteagal 5 de Threoir 2000/78, rud atá le fíorú ag an gcúirt a rinne an tarchur mar sin féin.
65      I bhfianaise an mhéid sin go léir, is é an freagra ar an gcéad cheist nach mór Airteagal 5 de Threoir 2000/78 a léiriú sa chaoi nach gcuirtear cosc leis ar reachtaíocht náisiúnta lena bhforáiltear do scéim a bhaineann le soghluaisteacht ghairmiúil agus chríochach
lena dtugtar tosaíocht ó thaobh na soghluaisteachta de, do mhúinteoirí áirithe atá faoi mhíchumas, trí thosaíocht a thabhairt d’oibríochtaí soghluaisteachta laistigh de chúige
thar oibríochtaí soghluaisteachta idirchúigeacha, ós rud é nach dtagann an scéim sin, ós rud é nach gcuirtear san áireamh léi riachtanais shonracha daoine faoi mhíchumas i gcásanna sonracha, faoin gcoincheap ‘cóiríocht réasúnta’ de réir bhrí na forála sin.
An dara ceist
66      Lena dara ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach,
an bhfuil Airteagal 2(2)(b) de Threoir 2000/78 le léiriú sa chaoi gurb ionann scéim náisiúnta a bhaineann le soghluaisteacht ghairmiúil agus chríochach
lena dtugtar tosaíocht, ó thaobh soghluaisteachta de, do mhúinteoirí áirithe atá faoi mhíchumas thar mhúinteoirí nach bhfuil faoi mhíchumas, agus tosaíocht á tabhairt d’oibríochtaí soghluaisteachta laistigh de chúige thar oibríochtaí soghluaisteachta idirchúigeacha, agus idirdhealú indíreach, de réir bhrí na forála sin, chun dochar na múinteoirí a rinne iarratas ar aistriú idirchúigeach, nach féidir údar a thabhairt leis tríd an gcuspóir soghluaiseacht múinteoirí a áirithiú ar fud na críche náisiúnta ag féachaint do thús na scoilbhliana.
67      Mar réamhbharúil, ba cheart a mheabhrú go n‑ionchorpraítear leis an Treoir sin, sa réimse a chumhdaítear léi, prionsabal ginearálta an neamh-idirdhealaithe a chumhdaítear in Airteagal 21 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, lena dtoirmisctear aon idirdhealú atá bunaithe,
inter alia, ar mhíchumas. Thairis sin, foráiltear le hAirteagal 26 den Chairt um Chearta Bunúsacha go n‑aithníonn agus go n‑urramaíonn an tAontas Eorpach ceart daoine faoi mhíchumas chun tairbhiú de bhearta atá ceaptha chun neamhspleáchas na ndaoine sin, a lánpháirtiú sóisialta agus gairmiúil agus a rannpháirtíocht i saol an phobail, a áirithiú (breithiúnas an 11 Meán Fómhair 2025,
Pauni,
C‑5/24, EU:C:2025:689, mír 32 agus an cásdlí dá dtagraítear).
68      Faoi Airteagal 2(1) den Treoir sin, chun críocha na Treorach sin, ba cheart ‘prionsabal na córa comhionainne’ a thuiscint sa chaoi nach ndéanfar aon idirdhealú díreach ná indíreach bunaithe ar aon cheann de na forais,
inter alia, ar mhíchumas. Thairis sin, is léir ó Airteagal 2(2)(b), chun críocha mhír 1, go dtarlaíonn idirdhealú indíreach nuair is dócha go gcuirfidh foráil, critéar nó cleachtas atá neodrach de réir dealraimh daoine faoi mhíchumas ar leith faoi mhíbhuntáiste ar leith i gcomparáid le daoine eile.
69      Sa chomhthéacs sin, ní mór a mheabhrú nach mbaintear an bonn den chosaint dá bhforáiltear le Treoir 2000/78 le cóir mhíbhuntáisteach ar bhonn míchumais ach amháin a mhéid is idirdhealú í, de réir bhrí Airteagal 2 di. Go deimhin, ní mór oibrí faoi mhíchumas a chumhdaítear leis an Treoir sin a chosaint ar aon idirdhealú i ndáil le hoibrí nach bhfuil faoi mhíchumas. Is gá, dá bhrí sin, scrúdú a dhéanamh an bhféadfadh idirdhealú indíreach in aghaidh daoine faoi mhíchumas a bheith mar thoradh ar an reachtaíocht náisiúnta atá i gceist sna príomhimeachtaí, maidir leis an dá chatagóir oibrithe sin (féach, chuige sin, breithiúnas an 11 Meán Fómhair 2025,
Pauni,
C‑5/24, EU:C:2025:689, mír 34 agus an cásdlí dá dtagraítear).
70      Is faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé freisin a mheas, maidir leis na himthosca atá i gceist sna príomhimeachtaí, an gcuirtear oibrí faoi mhíchumas faoi ‘mhíbhuntáiste ar leith’
leis an reachtaíocht náisiúnta atá infheidhme maidir leis na hoibrithe uile lena mbaineann gan aon mhíchumas a chur san áireamh, de réir bhrí Airteagal 2(2)(b) den Treoir sin.
71      I ndáil leis sin, ba cheart a thabhairt faoi deara nach leanann sé ón gcoincheap ‘míbhuntáiste ar leith’, a úsáidtear san fhoráil sin, ná ó na sonraí eile atá san Airteagal sin, go bhfuil míbhuntáiste den sórt sin ann ach amháin i gcás ina bhfuil éagothroime thromchúiseach, soiléir agus thar a bheith suntasach ann. Ní mór a thuiscint leis an gcoincheap sin gurb iad na daoine a chosnaítear leis an Treoir sin go háirithe, lena n‑áirítear oibrithe faoi mhíchumas, a chuirtear, mar thoradh ar an bhforáil, ar an gcritéar nó ar an gcleachtas atá i gceist, faoi mhíbhuntáiste (féach breithiúnais an 11 Meán Fómhair 2025, Pauni, C‑5/24, EU:C:2025:689, mír 41 agus an cásdlí dá dtagraítear).
72      Dá bhrí sin, d’fhéadfaí a shuí gurb ann do mhíbhuntáiste ar leith den sórt sin, inter alia, dá gcruthófaí go bhfuil tionchar diúltach ag an bhforáil, an gcritéar nó an gcleachtas sin ar chionroinnt i bhfad níos mó d’oibrithe faoi mhíchumas ná iad siúd nach bhfuil faoi mhíchumas (breithiúnas an 11 Meán Fómhair 2025, Pauni, C‑5/24, EU:C:2025:689, mír 42 agus an cásdlí dá dtagraítear).
73      Mar sin féin, ní mór a thabhairt faoi deara nach léir ón gcomhad atá os comhair na Cúirte gurb ionann an reachtaíocht náisiúnta atá i gceist sna príomhimeachtaí agus míbhuntáiste do C.M. a bhaineann lena míchumas féin i gcomparáid le múinteoirí nach bhfuil faoi mhíchumas.
74      Mar a áitíonn an Coimisiún ina bharúlacha i scríbhinn, is cosúil, os a choinne sin, go bhfuil C.M. i staid lena mbaineann buntáiste ar a laghad i gcomparáid le múinteoirí nach bhfuil faoi mhíchumas, a mhéid a bhaineann sí tairbhe as an tosaíocht i dtéarmaí soghluaisteachta a dheonaítear leis an reachtaíocht náisiúnta atá i gceist sna príomhimeachtaí, cé nach mbaineann na múinteoirí sin tairbhe ar bith as, ós rud é nach bhféadfaidh siad iarratas a dhéanamh ach amháin ar phoist atá fós folamh tar éis gach iarratas tosaíochta a bheith deonaithe.
75      Thairis sin, fulaingíonn gach múinteoir, bíodh sé faoi mhíchumas nó ná bíodh, a dhéanann iarratas ar aistriú idirchúigeach éifeachtaí diúltacha na rialach ar dá réir a thagann scrúdú na n‑iarratas ar shoghluaisteacht laistigh den chúige roimh scrúdú na n‑iarratas ar shoghluaisteacht idirchúige, sa mhéid, tar éis scrúdú a dhéanamh ar iarratais ar shoghluaisteacht laistigh den chúige, a thagann laghdú suntasach ar líon na bpost atá ar fáil chun iarratais ar aistriú idirchúige a shásamh.
76      Dá réir sin, ní féidir a mheas go gcuireann an rialachán náisiúnta atá i gceist sna príomhimeachtaí C.M. faoi ‘míbhuntáiste ar leith’, de réir bhrí Airteagal 2(2) de Threoir 2000/78, i gcomparáid le múinteoirí nach bhfuil faoi mhíchumas, nó dá bhrí sin, go suitear difríocht sa chóir atá bunaithe go hindíreach ar mhíchumas, de réir bhrí na forála sin.
77      In éagmais ‘míbhuntáiste ar leith’ den sórt sin, ní gá, dá bhrí sin, a fháil amach an féidir údar a thabhairt leis an reachtaíocht sin leis an gcuspóir soghluaisteacht múinteoirí a áirithiú ar fud na críche náisiúnta ag féachaint do thús na scoilbhliana, nó an bhfuil na modhanna chun an cuspóir sin a bhaint amach iomchuí agus riachtanach, i gcomhréir le hAirteagal 2(2)(b)(i) den Treoir sin.
78      É sin ráite, ba cheart a thabhairt faoi deara, ina bharúlacha i scríbhinn, go maíonn an Coimisiún, cé gurb ionann an reachtaíocht náisiúnta atá i gceist sna príomhimeachtaí agus gníomhaíocht dhearfach, de réir bhrí Airteagal 7 den Treoir sin, go mbíonn difríocht sa chóir mar thoradh uirthi ar bhonn mhíchumas na ndaoine lena mbaineann. Faoi Airteagal 13(1)(I) de CCNI, tá príomhthosaíocht ag daoine dalla agus daoine a bhfuil haema-scagdhealú á chur orthu, ó thaobh na soghluaisteachta de, sa mhéid go mbaineann an tosaíocht sin le hiarratais ar shoghluaisteacht laistigh den chúige agus le hiarratais ar shoghluaisteacht idirchúigeach araon. Ina theannta sin, i gcomhréir le hAirteagal 13(1)(III) de CCNI, maidir le daoine faoi mhíchumas is mó ná dhá thrian níl ach tosaíocht ‘choibhneasach’ acu, a mhéid nach mbaineann sé ach le hiarratais ar shoghluaisteacht laistigh den chúige. Mar sin féin, ní mór a thabhairt faoi deara, i ndáil leis sin, nach gcuireann an chúirt a rinne an tarchur fianaise sonracha ar fáil lenar féidir an comhthéacs nó na cúiseanna atá mar bhonn den idirdhealú a rinneadh idir na catagóirí éagsúla de dhaoine faoi mhíchumas a eascraíonn as na forálacha sin a mheas.
79      I ndáil leis sin, ní mór a mheabhrú go bhfuil prionsabal na córa comhionainne, atá cumhdaithe i dTreoir 2000/78, beartaithe chun oibrí faoi mhíchumas a chosaint, de réir bhrí na Treorach sin, ó aon idirdhealú ar bhonn an mhíchumais sin, ní hamháin maidir le hoibrithe nach bhfuil faoi mhíchumas, ach freisin i ndáil le hoibrithe eile faoi mhíchumas (breithiúnas an 26 Eanáir 2021,
Szpital Kliniczny im. dra J. Babińskiego Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Krakowie,
C‑16/19, EU:C:2021:64, mír 36).
80      I gcás ina gcaitear le hoibre ar bhealach nach bhfuil chomh fabhrach céanna le hoibrí eile i gcás inchomparáide agus gur léir, i bhfianaise imthosca ábhartha uile an cháis, go bhfuil an chóir neamhfhabhrach sin bunaithe ar mhíchumas an chéad oibrí sin, a mhéid atá sí bunaithe ar chritéar a bhfuil dlúthbhaint aige leis an míchumas sin, tá an chóir sin contrártha leis an toirmeasc ar idirdhealú díreach a leagtar síos in Airteagal 2(2)(a) den Treoir sin (breithiúnas an 26 Eanáir 2021,
Szpital Kliniczny im. dra J. Babińskiego Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Krakowie,
C‑16/19, EU:C:2021:64, mír 48).
81      Thairis sin, chinn an Chúirt Breithiúnais go bhféadfadh údar a bheith le hidirdhealú díreach bunaithe ar cheann de na forais dá dtagraítear, amhail míchumas, in Airteagal 1 de Threoir 2000/78, ar bhonn Airteagal 2(5) nó Airteagal 7 den Treoir sin (féach, chuige sin, breithiúnas an 22 Eanáir 2019,
Cresco Investigation,
C‑193/17, EU:C:2019:43, mír 52).
82      Is léir ó chásdlí na Cúirte Breithiúnais nach mór scrúdú a dhéanamh ar aon údar i bhfianaise an chuspóra atá á shaothrú leis an reachtaíocht lena mbaineann (féach, chuige sin, breithiúnas an 22 Eanáir 2019,
Cresco Investigation,
C‑193/17, EU:C:2019:43, míreanna 54 agus 66).
83      Sa chás seo, in éagmais faisnéis leordhóthanach maidir leis an gcuspóir atá á shaothrú leis an reachtaíocht náisiúnta atá i gceist sna príomhimeachtaí, níl an Chúirt in ann, ar an gcéad dul síos, tuairim a chur in iúl maidir le hinchomparáideacht chás na gcatagóirí éagsúla daoine faoi mhíchumas, de réir bhrí an chásdlí dá dtagraítear i mír
80 den bhreithiúnas seo. Ar an dara dul síos, ar an gcúis chéanna, níl an Chúirt Breithiúnais in ann a mheas an bhféadfadh údar a bheith le reachtaíocht den sórt sin ar bhonn na bhforálacha dá dtagraítear i mír
81 den bhreithiúnas seo.
84      I bhfianaise an mhéid sin go léir, is é an freagra ar an dara cheist an bhfuil Airteagal 2(2)(b) de Threoir 2000/78 le léiriú sa chaoi nach ionann scéim náisiúnta a bhaineann le soghluaisteacht ghairmiúil agus chríochach
lena dtugtar tosaíocht, ó thaobh soghluaisteachta de, do mhúinteoirí áirithe atá faoi mhíchumas thar mhúinteoirí nach bhfuil faoi mhíchumas, agus tosaíocht
á tabhairt ag an am céanna d’oibríochtaí soghluaisteachta laistigh de chúige thar oibríochtaí soghluaisteachta idirchúigeacha, agus idirdhealú indíreach, de réir bhrí na forála sin, chun dochair do mhúinteoirí a rinne iarratas ar aistriú idirchúige.
Costais
85      Os rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin.
Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Deichiú Dlísheomra) mar seo a leanas:
1.      Maidir le hAirteagal 5 de Threoir 2000/78/CE ón gComhairle an 27 Samhain 2000 lena mbunaítear creat ginearálta le haghaidh na córa comhionainne san fhostaíocht agus sa tslí bheatha,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ní chuirtear cosc leis ar reachtaíocht náisiúnta lena bhforáiltear do scéim a bhaineann le soghluaisteacht ghairmiúil agus chríochach lena dtugtar tosaíocht, ó thaobh na soghluaisteachta de, do mhúinteoirí áirithe faoi mhíchumas, trí thosaíocht a thabhairt d’oibríochtaí soghluaisteachta laistigh de chúige thar oibríochtaí soghluaisteachta idirchúigeacha, ós rud é nach dtagann an scéim sin, ós rud é nach gcuirtear san áireamh léi riachtanais shonracha daoine faoi mhíchumas i gcásanna sonracha, faoin gcoincheap ‘cóiríocht réasúnta’ de réir bhrí na forála sin.
2.      Maidir le hAirteagal 2(2)(b) de Threoir 2000/78,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ní hionann scéim náisiúnta a bhaineann le soghluaisteacht ghairmiúil agus chríochach lena dtugtar tosaíocht, ó thaobh soghluaisteachta de, do mhúinteoirí áirithe atá faoi mhíchumas thar mhúinteoirí nach bhfuil faoi mhíchumas, agus tosaíocht á tabhairt d’oibríochtaí soghluaisteachta laistigh de chúige thar oibríochtaí soghluaisteachta idirchúigeacha, agus idirdhealú indíreach, de réir bhrí na forála sin, chun dochair do mhúinteoirí a rinne iarratas ar aistriú idirchúige.
[Sínithe]
*      Teanga an cháis: an Iodáilis.
i      Is ainm bréige é ainm an cháis seo. Ní fhreagraíonn sé d’fhíorainm aon pháirtí sna himeachtaí.