Eagrán sealadach
TUAIRIM AN ABHCÓIDE GHINEARÁLTA
RIMVYDAS NORKUS
arna tabhairt an 5 Márta 2026 (1)
Cás C‑575/24
Vodovody a kanalizace Přerov, a.s.
v
Úřad pro ochranu osobních udajů
(Iarraidh ar réamhrialú ó Městský soud v Praze (Cúirt Dúiche Phrág, Poblacht na Seice))
(Tarchur chun réamhrialú – Comhfhogasú reachtaíochta – Sonraí oscailte agus faisnéis ón earnáil phoiblí a athúsáid – Treoir (AE)
2019/1024 – Airteagal 2(3) – An coincheap ‘gnóthas poiblí’ – Rannpháirtíocht airgeadais i ngnóthas is le roinnt comhlachtaí poiblí é – Toimhde maidir le ‘tionchar ceannasach’ – Critéar mheasúnaithe)
I.      Réamhrá
1.        Is é atá i gceist leis an iarraidh seo ar réamhrialú a chuir Městský soud v Praze (Cúirt Dúiche Phrág, Poblacht na Seice) faoi bhráid na Cúirte de réir Airteagal 267 CFAE ná léiriú ar Airteagal 2(3) de Threoir (AE) 2019/1024 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Meitheamh 2019 maidir le sonraí oscailte, agus maidir le faisnéis ón earnáil phoiblí a athúsáid. (2)
2.        Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir an chuideachta Vodovody a kanalizace Přerov a.s. (‘an t‑iarratasóir’) agus Úřad pro ochranu osobních udajů (an Oifig Cosanta Sonraí Pearsanta, Poblacht na Seice, ‘an Oifig’). Baineann an díospóid sin le hiarratas ar rochtain a fháil ar mhiontuairiscí na gcruinnuithe ag comhlachtaí an iarratasóra. Dhiúltaigh an Coimisiún do dhéanamh de réir an iarratais ar an bhforas nach inaicmithe é mar ‘eintiteas faoi oibleagáid faisnéis a sholáthar’ de réir bhrí na bhforálacha náisiúnta. Foráiltear trí na forálacha sin, trína bhféachtar le Treoir 2019/1024 a thrasuí sa dlí intíre, go gceanglaítear ar ‘ghnóthais phoiblí’ faisnéis áirithe a nochtadh i gcás ina bhfuil siad i gcomhréir le coinníollacha atá ar aon dul leis na coinníollacha a leagtar amach in Airteagal 2(3) den Treoir sin. Le bheith níos cruinne faoi, is iad atá sna coinníollacha sin ná coinníollacha maidir le ‘tionchar ceannasach’ a imirt ag comhlachtaí poiblí. Baineann an dá cheist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú leis na coinníollacha sin.
3.        Sa mhéid go mbaineann an cás seo le
rochtain ag an bpobal ar fhaisnéis, a rialaítear leis an dlí náisiúnta, agus ní le sonraí a athúsáid de réir bhrí Threoir 2019/1024, tagann dlínse na Cúirte ar rialú a thabhairt ar an gcoincheap ‘gnóthas poiblí’ i gceist. Is ar thaobh dlínse léirithe a bheith ag an gCúirt é, i bprionsabal, go ndearna an reachtóir náisiúnta aithris shainráite ar dhlí an Aontais. Go deimhin, i gcomhréir leis an gcásdlí ar lorg bhreithiúnas Dzodzi, (3) d’fhéadfaí údar a thabhairt le léiriú aonfhoirmeach a thabhairt ar an gcoincheap sin go bhfuil leas ag an Aontas, sa mhéid go bhfuil nasc feidhmiúil idir an dá chorpas rialacha dlí atá i gceist. Bíodh is amhlaidh gur féidir sonraí a chur chun in‑athúsáideachta le rochtain a thabhairt don phobal ar fhaisnéis i gcásanna áirithe, tugtar leis an dá chorpas rialacha faoi dhá chuspóir is éagsúil go páirteach iad sin mar sin féin. Déanfar scrúdú ar an dá ghné sin sa Tuairim seo, a dhíreofar, de réir iarratas na Cúirte, ar cheist na dlínse.
II.    An dlí lena mbaineann
A.      Dlí an Aontais Eorpaigh
1.      Treoir 2014/25/CE
4.        Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 3(1) de Threoir 2014/25/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Feabhra 2014 maidir leis an soláthar a dhéanann eintitis a oibríonn in earnálacha an uisce, an fhuinnimh, an iompair agus na seirbhísí poist agus lena n‑aisghairtear Treoir 2004/17/CE, (4) dar teideal ‘Údaráis Chonarthacha’:
‘Chun críocha na Treorach seo, ciallaíonn “údaráis chonarthacha” údaráis Stáit, réigiúnacha nó áitiúla, comhlachtaí faoi rialú an dlí phoiblí nó comhlachais ina bhfuil údarás amháin nó níos mó den sórt sin nó comhlacht amháin nó níos mó den sórt sin faoi rialú an dlí phoiblí.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
5.        Foráiltear don mhéid seo a leanas le hAirteagal 4(2) den Treoir, ar Airteagal é dar teideal ‘Eintitis Chonarthacha’, mar a leanas:
‘Ciallaíonn “gnóthas poiblí” aon ghnóthas a bhféadfadh na húdaráis chonarthacha tionchar ceannasach a imirt air go díreach nó go hindíreach de bhua a n‑úinéireachta air, a rannpháirtíochta airgeadais ann, nó na rialacha maidir lena reáchtáil.
Glacfar le tionchar ceannasach a bheith ag na heintitis chonarthacha sna cásanna seo a leanas go léir inarb amhlaidh, go díreach nó go hindíreach:
(a)       tá formhór de chaipiteal suibscríofa an ghnóthais acu;
(b)       rialaíonn siad, go díreach nó go hindíreach, formhór na vótaí a ghabhann leis na scaireanna arna n‑eisiúint ag an ngnóthas
(c)       is féidir leo níos mó ná leath de chomhlacht riaracháin, bainistíochta nó maoirseachta an ghnóthais a cheapadh.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
2.      Treoir 2019/1024
6.        Foráiltear don mhéid seo a leanas le hAirteagal 1 de Treoir 2019/1024 dar teideal ‘ Ábhar agus raon feidhme’:
‘(1)      D’fhonn úsáid sonraí oscailte a chur chun cinn agus nuálaíocht i dtáirgí agus i seirbhísí a spreagadh, leagtar síos leis an Treoir seo sraith de rialacha íosta lena rialaítear an athúsáid agus na socruithe praiticiúla chun an athúsáid a éascú maidir leis na nithe seo a leanas:
(a)       doiciméid arb ann dóibh atá i seilbh comhlachtaí earnála poiblí na mBallstát;
(b)       doiciméid arb ann dóibh atá i seilbh gnóthas poiblí atá:
(i) ag gníomhú sna réimsí a shainítear i dTreoir 2014/25/AE;
[...]
(c)       sonraí taighde, de bhun na gcoinníollacha a leagtar amach in Airteagal 10.
2.      Níl feidhm ag an Treoir seo maidir leis na nithe seo a leanas:
[...]
(b) doiciméid atá i seilbh gnóthas poiblí:
(i)       a táirgeadh lasmuigh den scóip a bhaineann le soláthar seirbhísí leasa ghinearálta mar a shainítear sin sa dlí nó i rialacha ceangailteacha eile sa Bhallstáit;
(ii)       a bhaineann le gníomhaíochtaí atá go díreach faoi lé iomaíochta agus, dá bhrí sin, de bhun Airteagal 34 de Threoir 2014/25/AE, nach bhfuil faoi réir rialacha soláthair;
[...]
(d)       doiciméid, amhail sonraí íogaire, a bhfuil cosc ar rochtain orthu de bhua na gcóras rochtana sna Ballstáit, lena n‑áirítear na forais seo a leanas:
(i)       cosaint na slándála náisiúnta (eadhon, slándáil an Stáit), cosaint, nó an tslándáil phoiblí;
(ii)       rúndacht staidrimh;
(iii)       rúndacht tráchtála (lena n‑áirítear rúin ghnó, ghairmiúla nó chuideachta);
[...]
(f)       doiciméid a bhfuil an rochtain orthu srianta de bhua na gcóras rochtana sna Ballstáit, lena n‑áirítear cásanna ina gcaithfidh na saoránaigh nó na heintitis dhlíthiúla a chruthú go bhfuil leas ar leith acu i ndoiciméid chun rochtain a fháil orthu;
[...]
(3)      Is forbairt í an Treoir seo ar chórais rochtana an Aontais agus ar chórais rochtana náisiúnta, agus ní dochar í dóibh.
[...]
7.      Leis an Treoir seo rialaítear athúsáid doiciméad arb ann dóibh atá i seilbh chomhlachtaí earnála poiblí agus ghnóthais phoiblí na mBallstát [...]’
7.        Is sna focail seo a leanas atá Airteagal 2 den Treoir sin, dar teideal ‘Sainmhínithe’:
‘Chun críche na Treorach seo, tá feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:
(1)       ciallaíonn “comhlacht earnála poiblí” an Stát, údaráis réigiúnacha nó áitiúla, comhlachtaí a rialaítear leis an dlí poiblí nó comhlachais arna bhfoirmiú ag údarás amháin nó roinnt údarás den sórt sin nó comhlacht amháin nó roinnt comhlachtaí den sórt sin a rialaítear leis an dlí poiblí;
(2)       ciallaíonn “comhlachtaí a rialaítear leis an dlí poiblí” comhlachtaí ag a bhfuil na tréithe uile seo a leanas:
(a)       bunaítear iad leis an gcuspóir sonrach riachtanais leasa ghinearálta a chomhlíonadh, nach bhfuil carachtar tionsclaíoch ná tráchtála aige;
(b)       tá pearsantacht dhlítheanach acu; agus
(c)       tá siad á maoiniú, den chuid is mó, ag an Stát, ag údaráis réigiúnacha nó áitiúla, nó ag comhlachtaí eile a rialaítear leis an dlí poiblí; nó tá siad faoi réir maoirseacht bainistíochta ag na húdaráis nó na comhlachtaí sin; nó tá bord riaracháin, bainistíochta nó faireacháin acu, a bhfuil níos mó ná leath dá chomhaltaí ceaptha ag an Stát, ag údaráis réigiúnacha nó áitiúla nó ag comhlachtaí eile a rialaítear leis an dlí poiblí;
(3)       ciallaíonn “gnóthas poiblí” aon ghnóthas atá gníomhach sna réimsí a leagtar amach i bpointe (b) d'Airteagal 1(1) a bhféadfaidh comhlachtaí earnála poiblí tionchar ceannasach a imirt go díreach nó go hindíreach air de bhua a n‑úinéireachta air, a rannpháirteachais airgeadais ann, nó na rialacha lena rialaítear é. Measfar go bhfuil tionchar ceannasach á imirt ag na comhlachtaí earnála poiblí in aon cheann de na cásanna inar fíor an méid seo a leanas maidir leis na comhlachtaí sin, go díreach nó go hindíreach:
(a)       tá formhór de chaipiteal suibscríofa an ghnóthais acu;
(b)       rialaíonn siad, go díreach nó go hindíreach, formhór na vótaí a ghabhann leis na scaireanna arna n‑eisiúint ag an ngnóthas
(c) is féidir leo níos mó ná leath de chomhlacht riaracháin, bainistíochta nó maoirseachta an ghnóthais a cheapadh.
[...]
(6)       ciallaíonn “doiciméad”:
(a)       aon inneachar gan beann ar an meán (ar pháipéar, i bhfoirm leictreonach nó mar thaifead fuaime, físe nó closamhairc);
(b)       aon chuid d'inneachar den sórt sin;
[...]
(11) ciallaíonn “athúsáid” an úsáid a bhaineann daoine nó eintitis dhlíthiúla as doiciméid atá i seilbh:
(a)       chomhlachtaí earnála poiblí, chun críocha tráchtála nó neamhthráchtála seachas an cuspóir tosaigh a bhí ann laistigh den chúram poiblí ar táirgeadh na doiciméid chuige, diomaite de mhalartú doiciméad idir comhlachtaí earnála poiblí chun a gcúraimí poiblí a shaothrú agus chuige sin amháin; nó
(b)       ghnóthais phoiblí, chun críocha tráchtála nó neamhthráchtála seachas an cuspóir tosaigh maidir le seirbhísí leasa ghinearálta a chur ar fáil ar táirgeadh na doiciméid chuige, diomaite de mhalartú doiciméad idir gnóthais phoiblí agus comhlachtaí earnála poiblí chun na cúraimí poiblí atá ar chomhlachtaí earnála poiblí a shaothrú agus chuige sin amháin.
[...]’
8.        Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 4(1) agus (6) den Treoir sin, ar Airteagal é dar teideal ‘Próiseáil a dhéanamh ar iarrataí ar athúsáid’:
‘1.      Déanfaidh comhlachtaí earnála poiblí, ar mhodhanna leictreonacha i gcás inar féidir agus inarb iomchuí, iarrataí ar athúsáid a phróiseáil agus an doiciméad a chur ar fáil lena athúsáid ag an iarratasóir nó, más gá ceadúnas, an tairiscint ceadúnais don iarratasóir a thabhairt chun críche laistigh de thréimhse réasúnach atá ag teacht leis na creataí ama a leagtar síos le haghaidh próiseáil iarrataí ar rochtain ar dhoiciméid.
[...]
6.      Ní bheidh ceangal ar na heintitis seo a leanas an tAirteagal seo a chomhlíonadh:
(a) gnóthais phoiblí;
[...]’
B.      Dlí Phoblacht na Seice
9.        Foráiltear don mhéid seo a leanas in § 2(1) den zákon č. 106/1999, Iml., o svobodném přístupu k informacím (Acht Uimh. 106/1999 um Shaorfháil Faisnéise; ‘an tAcht um Shaorfháil Faisnéise’):
‘Is iad údaráis Stáit, forais fhéinrialaitheacha áitiúila agus a gcomhlachtaí agus institiúidí poiblí na heintitis faoi oibleagáid faisnéis a sholáthar ar a gcumhachtaí faoin Acht seo.’
10.      De réir § 2a den Acht sin:
‘(1)      Aireofar sna heintitis faoi oibleagáid faisnéis a sholáthar gnóthais phoiblí chomh maith, a chiallaíonn, chun críocha an Achta seo, duine dlíthiúil nach eintiteas dá ndlitear faisnéis a sholáthar é de réir bhrí § 2(1)(a),
(a) arb amhlaidh seo a leanas dó:
1.       déanann sé gníomhaíocht ábhartha de réir an Achta um Sholáthar Poiblí,
2.       gníomhaíonn sé mar sholáthróir seirbhíse poiblí i gcomhréir le hAirteagal 2 de Rialachán (CE) Uimh. 1370/2007 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 23 Deireadh Fómhair 2007 maidir le seirbhísí poiblí iompair do phaisinéirí d’iarnród agus de bhóthar agus lena n‑aisghairtear Rialacháin (CEE) Uimh. 1191/69 agus (CEE) Uimh. 1107/70 ón gComhairle [(IO 2007 L 315, lch. 1)],
3.       gníomhaíonn sé mar aeriompróir a chomhlíonann na hoibleagáidí seirbhíse poiblí de réir Airteagal 16 de Rialachán (CE) Uimh. 1008/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Meán Fómhair 2008 maidir le rialacha comhchoiteanna le haghaidh oibriú aersheirbhísí sa Chomhphobal [(IO 2008 L 293, lch. 3)], nó
4.       gníomhaíonn sé mar longúinéir a chomhlíonann oibleagáidí seirbhíse poiblí de réir Airteagal 4 de Rialachán (CEE) Uimh. 3577/92 ón gComhairle [an 7 Nollaig 1992] lena ndéantar prionsabal na saoirse chun seirbhísí a sholáthar a chur i bhfeidhm ar iompar muirí laistigh de na Ballstáit (cabatáiste muirí) [(IO 1992 L 364, lch. 7)], agus
b)       is inimeartha tionchar ceannasach air, go díreach nó go hindíreach, ag eintiteas faoi oibleagáid faisnéis a sholáthar de réir § 2(1) de bharr rannpháirtíocht sa duine dlíthiúil sin nó de bhun na rialacha lena rialaítear é.
2.      Measfar go bhfuil tionchar ceannasach á imirt inarb amhlaidh a leanas, go díreach nó go hindíreach, d’eintiteas faoi oibleagáid faisnéis a sholáthar de réir § 2(1)
(a)       tá formhór de chaipiteal suibscríofa an ghnóthais phoiblí aige
(b)       rialaíonn siad, go díreach nó go hindíreach, formhór na vótaí a ghabhann leis na scaireanna arna n‑eisiúint ag an ngnóthas
(c)       is féidir leo níos mó ná leath de chomhlacht riaracháin, bainistíochta nó maoirseachta an ghnóthais phoiblí a cheapadh.’
11.      Maítear an méid seo a leanas i meabhrán míniúcháin zákon č. 241/2022 Sb.,
kterým se mění zákon č. 106/1999 Sb., o svobodném přístupu k informacím,
ve znění pozdějších předpisů,
zákon č. 123/1998 Sb., o právu na informace o životním prostředí,
ve znění pozdějších předpisů, a zákon č. 130/2002 Sb., o podpoře výzkumu,
experimentálního vývoje a inovací z veřejných prostředků a o změně některých souvisejících zákonů (zákon o podpoře výzkumu,
experimentálního vývoje a inovací),
ve znění pozdějších předpisů (Dlí Uimh. 241/2022 lena leasaítear Dlí Uimh. 106/1999 maidir le Saor-Rochtain ar Fhaisnéis, arna leasú, Dlí Uimh. 123/1998 maidir leis an gCeart ar Fhaisnéis Chomhshaoil, arna leasú, agus Dlí Uimh. 130/2002 maidir le maoiniú poiblí an taighde, na forbartha turgnamhaí agus na nuálaíochta agus maidir le dlíthe gaolmhara a leasú (Dlí maidir le Tacaíocht don Taighde, don Fhorbairt Thurgnamhach agus don Nuálaíocht), arna leasú), trínar thrasuigh Poblacht na Seice Treoir 2019/1024 i ndlíchóras Phoblacht na Seice:
‘Ó trasuíodh an chéad Treoir maidir le faisnéis ón earnáil phoiblí a athúsáid (2003/98/CE) [Treoir 2003/98/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Samhain 2003 (IO 2003 L 345, lch. 90)], thogh Poblacht na Seice réiteach lena dtagtar le chéile, ó thaobh na reachtaíochta de, an creat maidir le faisnéis a athúsáid (dar cuspóir, lena rá go simplí, ní formhaoirseacht phoiblí a dhéanamh ar chumhacht an Stáit ach ar úsáid a bhaint – go príobháideach nó ó thaobh tráchtála de – as na sonraí arna mbailiú, próiseáil na sonraí sin, srl.) agus feidhmiú an chirt pholaitiúil ar fhaisnéis de réir bhrí Airteagal 17(5) den Chairt um Chearta Bunúsacha [Phoblacht na Seice] (is bun leis formhaoirseacht phoiblí an Stáit, go háirithe ó thaobh seilbh ar earra). Go deimhin, agus an tAcht um Shaorfháil Faisnéise á chur i bhfeidhm acu, ní inscrúdaithe le fíorcheart ag eintitis faoi oibleagáid faisnéis a sholáthar (ach amháin i gcásanna eisceachtúla de bhun an chásdlí) na cúiseanna a bhíonn ag iarrthóir faisnéise ná na rúin a bhíonn aige leis an gcaoi leis na sonraí arna bhfáil a phróiseáil (ar dá réir a chuirfí in aghaidh coimircí bunreachtúla an chirt pholaitiúil ar fhaisnéis). Mar sin, i gcleachtas, is beag nach dodhéanta fíor-idirdhealú idir an dá fhoirm rochtana. Ós amhlaidh go bhfuil stádas bunreachtúil ag an gceart ar fhaisnéis, ní mór a gcomhionann de ráthaíochtaí a thabhairt do ‘ghnáthiarrthóirí’ ar fhaisnéis agus a bhíonn ag daoine a iarrann faisnéis ar mhaithe lena n‑athúsáid de réir bhrí na Treorach agus caithfidh corpas rialacha aonfhoirmeach a choinneáil ar bun dá bhrí sin. Is é is fearr mar sin do na heintitis faoi oibleagáid faisnéis a sholáthar agus, i ndeireadh na dála, do na hiarrthóirí, ná réiteach trína gcuirtear an dá chorpas rialacha dlí le chéile.’
III. Na fíorais is cúis le díospóid na bpríomhimeachtaí, an díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
12.      Is cuideachta phoiblí theoranta faoi rialú dhlí Phoblacht na Seice atá gníomhach in earnáil soláthartha agus cóireála uisce é an t‑iarratasóir. Is le lucht chathracha agus bhardais Phoblacht na Seice nach mór 100 % de, gan tromlach na rannpháirtíochta bheith ag aon scairshealbhóir agus aige féin amháin.
13.      Rinneadh iarratas dó, de bhun an Achta um Shaorfháil Faisnéise, ar fhaisnéis a bhaineann le roinnt miontuairiscí chaibidlí a chomhlachtaí.
14.      Agus é den tuairim nach raibh an fhaisnéis sin le soláthar aige ar an bhforas nárbh ‘eintiteas faoi oibleagáid faisnéis a sholáthar’ é, de réir bhrí an Achta um Shaorfháil Faisnéise, dhiúltaigh an t‑iarratasóir don iarratas sin.
15.      Cuireadh gearán faoi bhreith na hOifige i gcoinne an chinnidh sin a d’ordaigh, trí chinneadh an 7 Márta 2023, don iarratasóir caitheamh leis an iarratas ar fhaisnéis i gcomhréir leis an Acht um Shaorfháil Faisnéise.
16.      Thug an t‑iarratasóir caingean i gcoinne an chinnidh sin os comhair Městský soud v Praze (Cúirt Chathrach Phrág), arb í an chúirt a rinne an tarchur í.
17.      Measann an chúirt a rinne an tarchur, chun an díospóid a réiteach, gur faoin gcúirt sin atá sé a chinneadh an gá an t‑iarratasóir a aicmiú mar ‘ghnóthas poiblí’ de réir bhrí Airteagal 2(1) den Acht um Shaorfháil Faisnéise.
18.      Sonraíonn sé gur le dlí trína dtrasuitear Treoir 2019/1024 gur leis an Dlí maidir le Saor-Rochtain ar Fhaisnéis
a tugadh isteach an aicme sin eintiteas atá faoi oibleagáid faisnéis a sholáthar.
19.      De réir Městský soud v Praze (Cúirt Chathrach Phrág), baineann an díospóid sna príomhimeachtaí,
inter alia, le cé acu an bhfuil nó nach bhfuil an tionchar ceannasach le himirt ag aon eintiteas amháin nó an féidir é a bheith imeartha ag roinnt eintitis faoi rialú an dlí phoiblí le chéile ar nós, mar atá sna príomhimeachtaí, údaráis áitiúla.
20.      Os comhair na cúirte a rinne an tarchur, áitíonn an Oifig nach mór Airteagal 2a(1) den Acht um Shaorfháil Faisnéise a léiriú i gcomhréir le Treoir 2019/2014 sa chaoi gur leor, ina leith sin, tromlach na rannpháirtíochta a bheith ag roinnt comhlachtaí faoi rialú an dlí phoiblí san iarratasóir le chéile agus, dá bhrí sin, go bhfuil tionchar ceannasach á imirt acu.
21.      Ar an taobh eile, maíonn an t‑iarratasóir nach dtacaítear le léiriú den sórt sin le Treoir 2019/2014 agus nach féidir tionchar ceannasach a shuíomh ach amháin i gcás ina bhfuil rannpháirtíocht tromlaigh ag ceann de na húdaráis áitiúla amháin nó i gcás nach bhfuil aon amhras ann ach go bhfuil ag na heintitis faoi rialú an dlí phoiblí ar fad a leithéid de rannpháirtíocht acu le chéile agus iad ag gníomhú i gcomhar le chéile.
22.      Sna himthosca sin, chinn Městský soud v Praze (Cúirt Chathrach Phrág), bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘1)      An bhfuil Airteagal 2(3) de Threoir [2019/1024] le léiriú sa chaoi gur gnóthas é gnóthas poiblí chomh maith a d’fhéadfadh tionchar ceannasach a bheith ag roinnt údaráis phoiblí i gcomhpháirt le chéile ar an ngnóthas sin de réir a gceart úinéireachta, rannpháirtíocht airgeadais a bheith acu ann nó na rialacha maidir lena reáchtáil?
2)       Má tá freagra dearfach ar an gcéad cheist, an nglactar le tionchar ceannasach a bheith ann de réir an Airteagail thuasluaite de Threoir 2019/1024 fiú i gcás ina bhfuil an tromlach de chaipiteal suibscríofa an ghnóthais, an tromlach de chearta vótála de réir an chaipitil sa ghnóthas nó leathlíon chomhaltaí chomhlacht riaracháin, bainistithe nó maoirseachta an ghnóthais incheaptha ag roinnt údaráis phoiblí le chéile, nó an gá a scrúdú an amhlaidh go bhfuil na húdaráis phoiblí seo i gcomhar le chéile agus go bhfuil leasa coiteann acu?’
IV.    Na himeachtaí os comhair na Cúirte
23.      Fuarthas an t‑ordú tarchuir dar dáta an 23 Iúil 2024 i gClárlann na Cúirte an 28 Lúnasa 2024.
24.      Thíolaic na páirtithe sna príomhimeachtaí, Rialtas Phoblacht na Seice agus an Coimisiún Eorpach barúlacha i scríbhinn faoin teorainn ama arna leagan síos in Airteagal 23 de Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh.
25.      Le linn chruinniú ginearálta an 7 Deireadh Fómhair 2025, chinn an Chúirt gan éisteacht a thionól, i gcomhréir le hAirteagal 76(2) dá Rialacha Nós Imeachta.
26.      An 21 Deireadh Fómhair 2025, sheol an Chúirt iarratas ar fhaisnéis chuig an gcúirt a rinne an tarchur, ar seoladh freagra ina leith
chuici i litir dar dáta an 12 Samhain 2025.
V.      Anailís dhlíthiúil
A.      Réamhbharúlacha
1.      Beartas Eorpach maidir le sonraí oscailte
27.      Féachtar trí Threoir 2019/1024 le hathúsáid faisnéise ón earnáil phoiblí agus a hinfhaighteacht ar fud an Aontais Eorpaigh a chothú. Is bun léi an prionsabal gur acmhainn straitéiseach le haghaidh an gheilleagair dhigitigh, na nuálaíochta agus na sochaí sibhialta iad na sonraí atá ag eintitis phoiblí. (5) Féachtar trí chreat dlí comhchuibhithe a bhunú de réir na Treorach sin le deireadh a chur leis na bacainní ar faisnéis phoiblí a athúsáid agus lena saorghluaiseacht laistigh den mhargadh inmheánach a chothú. (6)
28.      I measc na mbunchuspóirí do Threoir 2019/1024 atá an cuspóir maidir le dálaí teicniúla agus dlíthiúla cur ar fáil agus athúsaide sonraí poiblí a chomhchuibhiú. Socraítear léi comhchaighdeáin íosta, ar nós formáidí oscailte a úsáid, meaisín‑inléiteacht agus, sa mhéid is féidir, go mbeadh an úsáid saor in aisce nó ar bheagchostas, ar mhaithe le hidir-inoibritheacht agus úsáid éifeachtach sonraí a ráthú. Bunaíodh creat trína gcuidítear le teacht chun cinn éiceachórais Eorpaigh sonraí oscailte leis an Treoir sin, trí athúsáid, ceadúnais chaighdeánaithe agus táillí féideartha a rialáil. (7)
29.      Is dlúthchuid de Threoir 2019/1024 iad na tacair sonraí ardluacha, is inbhainte go mór sochair eacnamaíocha agus shóisialta astu. Ní mór na tacair sin a chur ar fáil saor in aisce, i bhformáidí caighdeánaithe agus meaisín‑inléite, agus, i gcás inarb iomchuí, trí Chomhéadan Feidhmchláir (API). Ceanglaítear ar an gCoimisiún na catagóirí sonraí seo a shonrú i ngníomhartha cur chun feidhme. Féachtar tríd an gcur chuige sin leis an nuálaíocht a spreagadh, go háirithe i réimsí na hintleachta saorga, na seirbhísí digiteacha agus an taighde eolaíoch. (8)
30.      Ar deireadh, baineann Treoir 2019/1024 le straitéis dhomhanda chun an riaracháin phoiblí a nuachóiriú agus an trédhearcacht a chothú. Cuirtear i dtreis ról na sonraí oscailte i rannpháirtíocht dhaonlathach a chur chun cinn agus i bhfreagracht na n‑údarás poiblí a neartú. Cuirtear tríd an Treoir le teacht chun cinn geilleagair sonraí chuimsithigh inbhuanaithe trí chreat dlí soiléir agus comhleanúnach a bhunú atá in oiriúint do chóra sa scéal ó thaobh na teicneolaíochta de, fad a ráthaítear creat cothrom le faisnéis phoiblí a athúsáid chun sochair saoránach, gnóthas agus saoil na heolaíochta. (9)
2.      Treoir 2019/1024 a thrasuí ag na Ballstáit
31.      Athchuireadh agus athchóiríodh an Treoir sin le Treoir 2003/98 maidir le faisnéis ón earnáil phoiblí a athúsáid (ar a dtugtar ‘Treoir maidir le Faisnéis na hEarnála Poiblí’ chomh maith). Bhí ar na Ballstáit Treoir 2019/1024 a thrasuí sa dlí náisiúnta faoin 17 Iúil 2021 ar a dhéanaí. Faoin dáta sin, bhí na forálacha di trasuithe ag roinnt Ballstát cheana féin fad a rinne cuid eile acu moill. Ansin, thionscain an Coimisiún imeachtaí um shárú i gcoinne Ballstáit áirithe i leith neamh-thrasuí nó trasuí easpach. Chinn an Chúirt ar deireadh go ndearnadh sáruithe ag Ríocht na Beilge, ag Poblacht na Bulgáire, ag Poblacht na Laitvia agus ag Ríocht na hÍsiltíre, a ordaíodh go n‑íocfaidís cnapshuimeanna. (10)
32.      Bíodh is nach mbaineann an díospóid seo le himeachtaí maidir le sárú de réir Airteagal 258 CFAE ach le hiarraidh ar réamhrialú arna déanamh de réir Airteagal 267 CFAE, tugtar tuairisc leis, go pointe áirithe, ar an gcaoi a thrasuigh na Ballstáit Treoir 2019/1024 ina ndlíchórais intíre mar sin féin. Dá bhrí sin, thogair roinnt acu, ar aon nós le Poblacht na Seice, athúsáid sonraí mar aon le rochtain ar fhaisnéis a rialáil san aon ionstraim reachtach amháin, (11) bíodh is éagsúil na cumhachtaí reachtacha a bhaineann leis an dá réimse agus nach bhfuil cuspóirí an dá chorpas rialacha ar aon dul ach go páirteach.
33.      Go deimhin, bíodh baint ag rochtain ar fhaisnéis, ach amháin rialacháin áirithe earnála, le dlí na mBallstát, (12) baineann athúsáid sonraí le rialacháin an Aontais, le Treoir 2019/1024 sa chás seo. Dá bhrí sin, rialaigh an Chúirt sa chás ba chúis le breithiúnas HP – Hrvatska pošta (13) nach dtagann iarratas ar rochtain ar dhoiciméid atá ag comhlacht na hearnála poiblí faoi raon feidhme na Treorach sin. Sa chomhthéacs sin, agus i bhfianaise nach bhfuil dlínse ag an gCúirt dlí an Aontais a léiriú ach de réir theorainneacha na dlínse arna tabhairt di, (14) tarraingítear anuas ceisteanna íogaire faoi dhlínse na Cúirte de dheasca ceist a tharchur chuici ag cúirt náisiúnta faoi na forálacha maidir le rochtain ar fhaisnéis.
B.      Dlínse na Cúirte
34.      Mar réamhrialú, ní mór a mheabhrú, de réir cásdlí socair, i gcomhthéacs an chomhoibrithe idir an Chúirt Bhreithiúnais agus na cúirteanna náisiúnta dá bhforáiltear in Airteagal 267 CFAE, gur don chúirt náisiúnta ar tugadh an díospóid os a comhair nach mór freagracht a ghlacadh as an gcinneadh breithiúnach ina dhiaidh sin, i bhfianaise imthosca sonracha an cháis, an gá atá le réamhrialú ionas go mbeidh sí in ann a breithiúnas a thabhairt agus ábharthacht na gceisteanna a chuirfidh sí faoi bhráid na Cúirte Breithiúnais araon a chinneadh. Dá bhrí sin, ceanglaítear, i bprionsabal, ar an gCúirt rialú a thabhairt ach baint a bheith ag na ceisteanna arna dtarchur le léiriú ar dhlí an Aontais. (15)
35.      Mar sin féin, is cásdlí socair é freisin gur faoin gCúirt atá sé scrúdú a dhéanamh ar na dálaí inar tharchuir an chúirt náisiúnta an cás chuici, chun a chinneadh an bhfuil dlínse aici. (16) Is seasmhach é mar sin go ndéanfadh sí a leithéid de scrúdú i gcás, mar is amhlaidh atá anseo, inarb ann do bhaint ar leith idir dlí an Aontais agus an dlí náisiúnta, de bharr na caoi a roghnaigh an reachtóir le Treoir a thrasuí ina dhlíchóras intíre.
1.      Meabhrúchán ar an gcásdlí maidir le tagairtí arna ndéanamh sa dlí náisiúnta do dhlí an Aontais
36.      I dtaca leis sin,
ní mór a thabhairt chun cuimhne gur thug reachtóir Phoblacht na Seice isteach ceart ar rochtain ar fhaisnéis a bhaineann le heintitis a thagann faoin gcoincheap ‘gnóthas poiblí’, de réir bhrí Threoir 2019/1024, chomh maith. Tríd an tagairt sin, thrasuigh sé sa dlí intíre coincheap a bhaineann go sonrach le dlí an Aontais, ach chuir sé é i bhfeidhm maidir le cásanna nach dtagann faoi raon feidhme ábhartha na Treorach sin. Mar sin, cuireadh dhá chóras rialacha ag dul isteach ina chéile is éagsúil a priori iad, nach féidir lántuiscint a bhaint as an mbaint eatarthu ach trí anailís a dhéanamh orthu i bhfianaise na sainaidhme leis an dá cheann acu. Tarraingeoidh mé an pointe sin orm níos déanaí.
37.      I bprionsabal, tá dlínse léirithe na Cúirte cruinnithe do rialacha Threoir 2019/1024 arb amhlaidh a thrasuitear sa dlí intíre agus atá ábhartha do réiteach na díospóide agus dóibh amháin. Mar sin, ba cheart é a bheith de thoradh ar léamh beacht ar na coinníollacha maidir leis an nós imeachta um réamhrialú an Chúirt a chur ón dlínse ar léiriú a dhéanamh ar an gcoincheap ‘gnóthas poiblí’ i gcás a úsáidte in imeachtaí maidir leis an dlí náisiúnta faoi rochtain ar fhaisnéis amháin, ar nós sa cháis seo. Glactar le heisceacht sa chásdlí, áfach, i gcás ina ndéanann an reachtóir náisiúnta aithris ar choincheapa dhlí an Aontais dá shaorthoil féin chun a mhalairt de réimse ar an réimse a thagann faoi reachtaíocht thánaisteach a rialú. I gcomhthéacs mar sin, d’fhéadfadh sé a bheith ina údar le cás a thabhairt os comhair na Cúirte gurb ann do leas na Aontais a áirithiú go mbíonn na coincheapa á léiriú go haonfhoirmeach.
38.      Is é sin go díreach comhthéacs an chásdlí is toradh é ar bhreithiúnas Dzodi, ar dá réir is féidir léiriú a bheith le déanamh ag an gCúirt ar fhoráil dhlí an Aontais is cuid í dá dhlíchóras intíre, ionas nach gcuirfí as don chomhchuibhiú a iarrtar ar leibhéal an Aontais trí éagsúlachtaí go náisiúnta. Bíonn sé faoi dhianrialú, áfach, faoi mar a chuirtear leis an dlínse sin. Ar dtús, ceanglaítear gur trasuíodh nó cuireadh an fhoráil i gceist isteach sa dlí intíre agus, anuas air sin, go bhfuil leas oibiachtúil ag an Aontas a áirithiú go léireofaí go haonfhoirmeach é. Ní leor gan ach tagairt a dhéanamh do chatagóir choincheapúil dhlí an Aontais: ní mór a léiriú gurb ann do nasc feidhmiúil idir raon feidhme ábhartha dhlí an Aontais agus an reachtaíocht náisiúnta lena ndéantar aithris air.
39.      Sa chleachtas, bíonn feidhm ag an gcásdlí sin i gcás nach dtagann díospóid, de bharr a cineáil, faoi raon feidhme dhlí an Aontais, ach ina dtagraítear leis an reachtaíocht náisiúnta atá i gceist go díreach agus gan choinníoll d’fhorálacha dhlí an Aontais, dá bhrí go gcruthaítear an nasc feidhmiúil sin idir foráil dhlí an Aontais agus an dlí náisiúnta. I gcás mar sin, bíonn údar le dlínse a bheith ag an gCúirt ach nasc is dlúth a dhóthain a bheith ann idir foráil dhlí an Aontais a cuireadh chun infheidhmeachta mar sin agus an reachtaíocht náisiúnta, dá bhrí go mbraitheann réiteach na díospóide ar an léiriú air. (17)
40.      Léirítear trí chur chuige sin na Cúirte, fiú i gcás ina mbaineann an díospóid leis an dlí náisiúnta den chuid is mó, go bhféadfaí cead idirghabhála a thabhairt don Chúirt trí choincheapa ó dhlí an Aontais a thabhairt isteach de shaorthoil, ar chuntar go bhfuil leas an Aontais aonfhoirmeach a ráthú taispeáinte go soiléir. I dtaca leis sin, ní mór a lua go bhfuil sé de leas ag an Aontas agus na Ballstáit araon nach ndéantar dhá léiriú ar an aon choincheap, ceann acu a bhaineann le dlí an Aontais a chur i bhfeidhm agus an ceann eile i gcomhthéacs is intíre amháin. (18) Leanann an tarchur chun réamhrialú de bheith feidhmiúil amháin, áfach, ós rud é nach rialaíonn an Chúirt ar cheisteanna náisiúnta amháin ach ar cheisteanna amháin is inimeartha tionchar ar chur i bhfeidhm comhsheasmhach dhlí an Aontais le léiriú a dhéanamh orthu. Is féidir comhréiteach a fháil leis an gceanglas sin idir prionsabal na coimhdeachta agus an gá éifeachtacht agus comhsheasmhacht an dlí thánaistigh a chaomhnú.
41.      De réir an chásdlí, caithfidh gur léir fianaise nithiúil air gur cuireadh forálacha dhlí an Aontais chun infheidhmeachta leis an dlí náisiúnta ón ordú tarchuir féin, (19) nó, ar a laghad ar bith, ón bhfreagra arna thabhairt ag an gcúirt a rinne an tarchur ar iarratas ar shoiléiriú arna dhéanamh chuige sin ag an gCúirt. (20) Is bun í den chuid is mó le m’anailís treoir arna tabhairt ag an gcúirt a rinne an tarchur ar shainghnéithe reachtaíocht Phoblacht na Seice mar sin. Tá tábhacht faoi leith leis an bhfaisnéis lena bhféadfar tuiscint a fháil ar an gcaoi a roghnaigh an reachtóir le Treoir 2019/1024 a thrasuí ina dhlíchóras intíre.
42.      I bhfianaise na mbreithnithe sin, is gá scrúdú a dhéanamh, sa chás seo, an gcomhlíontar na coinníollacha arna leagan síos leis an gcásdlí sin, chun dlínse na Cúirte a chinneadh.
2.      Baint leis an gcás seo ag an gcásdlí maidir le tagairt do dhlí an Aontais
(a)    Foráil dhlí an Aontais a thrasuí nó a thabhairt isteach sa dlí náisiúnta
43.      Ar an gcéad dul síos, is gá gur trasuíodh nó gur tugadh isteach foráil dhlí an Aontais sa dlíchóras náisiúnta go foirmiúil. Ciallaíonn sé sin gur aithris an reachtóir náisiúnta an fhoráil de chuid an Aontais lena mbaineann, nár tháinig ach faoi raon feidhme dhlínse an Aontais amháin ar dtús, bíodh is go ndearnadh amhlaidh le dlí, le hordú nó le haon ionstraim dlí inmheánach eile.
44.      Comhlíontar an coinníoll sin go soiléir sa chás seo ós rud é, mar a luaigh mé thuas, gur thug reachtóir Phoblacht na Seice an coincheap ‘gnóthas poiblí’ isteach, a dhíorthaítear ó reachtaíocht an Aontais maidir le soláthar poiblí (21) agus a dhéantar aithris air ina dhiaidh sin i dTreoir 2019/1024, san Acht um Shaorfháil Faisnéise. Mar sin, ní mór a chinneadh gur gcuireadh an coincheap sin chun infheidhmeachta sa dlí náisiúnta, fiú má úsáidtear é i réimse is éagsúil a priori é leis an réimse atá beartaithe ag reachtóir an Aontais, is é sin rochtain ag an bpobal ar fhaisnéis.
(b)    Tagairt dhíreach neamhchoinníollach a dhéanamh d’fhorálacha dhlí an Aontais
45.      Ar an dara dul síos, ceanglaítear leis an gcásdlí go mbeadh tagairt ‘dhíreach’ agus ‘neamhchoinníollach’ sa dlí náisiúnta d’fhorálacha dhlí an Aontais a iarrtar é a léiriú, ar mhaithe le nasc dlíthiúil iarbhír a bhunú idir an riail náisiúnta agus an riail fhornáisiúnta. (22) Áirithítear leis an gceanglas sin nach mbeadh an fhoráil náisiúnta ach faoi réir dhlí an Aontais, dá bhrí gur féidir leis an gCúirt cur le haonfhoirmeacht a léirithe agus aon éagsúlacht idir na Ballstát a sheachaint.
46.      De réir an choinníll sin, ní iarrtar ar an gCúirt rialú a thabhairt ach amháin i gcás ina bhfuil gá lena hidirghabháil chun comhchuibhiú ar leibhéal an Aontais a áirithiú, agus ní i ngach cás a bhaineann le forálacha dhlí an Aontais. Is cosúil, mar sin, gurb iad atá sna critéir arna mbunú leis an gcásdlí ná ionstraimí beartaithe do na cásanna a aithint ina bhfuil feidhm ag an bhforáil. Chun iad a chur i bhfeidhm i gceart maidir leis an gcás seo, is gá brí agus raon feidhme na gcoincheap ‘díreach’ agus ‘neamhchoinníollach’ a shoiléiriú ar dtús.
(1)    Tagairt dhíreach
47.      An tuiscint atá le baint as an bhfocal ‘díreach’ ná nach mór tagairt d’aon turas gan athbhrí a bheith inti. (23) Tugtar le tuiscint ó na tréithe sin nach mór rún an reachtóra tagairt a dhéanamh d’ábhar fhorálacha dhlí an Aontais a chur in iúl go soiléir a dhóthain leis an reachtaíocht náisiúnta. Mar sin féin, ní gá an tagairt do rialacha ábhartha an Aontais a bheith le feiceáil go sainráite i dtéacs iarbhír na forála náisiúnta is infheidhme, ar choinníoll go ndréachtaítear é mar atá soiléir agus gan athbhrí a dhóthain.
48.      I dtaca leis sin, ní mór a thabhairt faoi deara go sonraítear san Acht um Shaorfháil Faisnéise, in Airteagal 1 de, go dtrasuítear leis ‘forálacha ábhartha dhlí an Aontais Eorpaigh agus go socraítear leis na rialacha maidir le faisnéis a sholáthar agus na coinníollacha maidir leis an gceart ar rochtain ar an bhfaisnéis sin a fheidhmiú’ (curtha faoi chló Iodálach agam féin). (24) Pléitear é sin go mion sa chéad fhonóta, ina sonraítear gur iad forálacha dhlí an Aontais a fhéachtar lena dtrasuí sa dlí i gceist ná forálacha Threoir 2019/1024. Cuireann an chúirt a rinne an tarchur an méid sin i dtreis chomh maith ina freagra ar an iarratas de chuid na Cúirte ar shoiléiriú.
49.      A mhéid a bhaineann, go sonrach, leis an sainmhíniú ar ‘gnóthas poiblí’ a leagtar amach in Airteagal 2 den Dlí atá i gceist, ba cheart a thabhairt faoi deara go ndéantar aithris leis, sna bunchodanna de, ar ábhar an sainmhínithe atá in Airteagal 2(3) de Threoir 2019/1024. Léirítear an chomhréireacht sin go háirithe sa chritéar maidir le ‘tionchar ceannasach’ a imríonn na húdaráis phoiblí ar an ngnóthas lena mbaineann, ar critéar é is ábhar an léiriú air don iarraidh ar réamhrialú arna déanamh ag an gcúirt a rinne an tarchur.
50.      De réir na mínithe a thug an chúirt a rinne an tarchur mar fhreagra ar iarratas ar shoiléiriú arna dhéanamh ag an gCúirt, chinn reachtóir Phoblacht na Seice d’aon turas ‘raon feidhme pearsanta an Dlí maidir le saor-rochtain ar fhaisnéis a chur ar aon dul le raon feidhme pearsanta na Treorach’. Deimhnítear é sin chomh maith de toisc gur beag nach comhionann focail na bhforálacha ábhartha agus an ráitis ar chúiseanna agus an tábla comparáide dar teideal ‘Comhréir le dlí an Aontais’, mar atá ceangailte le bille Acht Uimh. 241/2022.
51.      Tacaítear leis go raibh sé de rún ag reachtóir Phoblacht na Seice tagairt ‘dhíreach’
a dhéanamh d’fhorálacha na Treorach, de réir bhrí chásdlí na Cúirte, trí na travaux préparatoires, ar dá réir a bhí sé d’aidhm cheana féin ag an Acht
um Shaorfháil Faisnéise, sa bhunleagan, Treoir 2003/98, is é sin, an gníomh reachtach a bhí ann roimhe sin, a thrasuí. (25) I ndiaidh athbhreithniú a dhéanamh ar an ionstraim sin, mheas reachtóir Phoblacht na Seice gur gá na coigeartuithe arna ndéanamh le Treoir 2019/1024 a thabhairt isteach trí dhlí leasaithe, ar mhaithe le leanúnachas agus comhréireacht an chreata náisiúnta le dlí an Aontais a áirithiú.
52.      Dá bhrí sin, ní mór a mheas go gcomhlíontar an chéad cheann de na coinníollacha arna leagan síos i gcásdlí na Cúirte sa chás seo.
(2)    Tagairt neamhchoinníollach
53.      Ó thaobh an fhocail ‘neamhchoinníollach’, ní mór a bhaint de thuiscint astu go bhfuil dhá cheanglas éagsúla i gceist leis. Ar an gcéad dul síos, tugtar le tuiscint leis gurb infheidhme gan teorainn maidir leis an gcás i gceist sna príomhimeachtaí forálacha dhlí an Aontais dá dtagraítear leis, (26) dá bhrí nach féidir leis an gcúirt a rinne an tarchur claonadh ón léiriú arna sholáthar ag an gCúirt. (27) Tagann an léiriú sin ón gcásdlí ar dá réir is tábhachtach go bhfuil éifeacht cheangailteach ag breithiúnas na Cúirte sna príomhimeachtaí. (28)
54.      Comhlíontar an chéad cheanglas sin sa chás seo, i bhfianaise na faisnéise arna tabhairt ag an gcúirt a rinne an tarchur, ar dá réir a bhfuil feidhm ag forálacha ábhartha Threoir 2019/1024 gan srian maidir leis na príomhimeachtaí. De réir na cúirte a rinne an tarchur, bhí sí féin den tuairim nach féidir léi claonadh ón léiriú a thabharfaidh an Chúirt. Mar sin, bheadh sé chun leasa dhlíthiúil an Aontais go ndéanfaí léiriú aonfhoirmeach ar fhorálacha dhlí an Aontais ar mhaithe le héagsúlachtaí ó thaobh léiriú de a sheachaint as sin amach. Deimhnítear leis an ráiteas sin go mbeidh an léiriú a thabharfaidh an Chúirt ar an gcoincheap ‘gnóthas poiblí’ sa chás seo de cheangal ar an gcúirt a rinne an tarchur bíodh baint shonrach aige leis an gceart rochtana.
55.      Anuas air sin, ceanglaítear de réir an fhocail ‘neamhchoinníollach’ go bhfuil ag an tagairt baint leis an gcreat reachtach ar fad den fhoráil lena mbaineann nó, go teicniúil níos mó, de reachtaíocht uile an Aontais. (29) Dá bhrí sin, níorbh fhéidir ‘neamhchoinníollacht’ a thabhairt síos do thagairt ag an reachtóir náisiúnta do phrionsabal aonarach reachtaíocht an Aontais sa mhéid gur dócha go mbeadh sé ó bhaint leis an díospóid sna príomhimeachtaí, agus hipitéiseach amháin mar sin, cásdlí na Cúirte a chur i bhfeidhm maidir lena leithéid de chás agus, dá bhrí sin, maidir leis an bhfreagra ar an gcéad cheist arna tarchur. (30) Féachtar tríd an gceanglas sin lena sheachaint go dtarchuirfí ceisteanna chuig an gCúirt nach bhfuil nasc feidhmiúil leordhóthanach acu le cur i bhfeidhm éifeachtach dhlí an Aontais. Léirítear leis an rún, arna athdhearbhú arís is arís eile sa chásdlí, dlínse chúirt an Aontais a chruinniú ní do chásanna ina bhfuil forálacha ábhartha dhlí an Aontais inar spreagadh le reachtaíocht náisiúnta nó inarb amhlaidh nach dtrasuítear ach codanna coincheapúla áirithe fhorálacha áirithe dhlí an Aontais isteach sa reachtaíocht náisiúnta ach do chásanna ina gcuirtear forálacha ábhartha dhlí an Aontais chun infheidhmeachta go fíor leis an reachtaíocht náisiúnta. (31)
56.      Agus é á chur i bhfeidhm maidir leis an gcás seo, baintear de thátal as an gceanglas sin gur thrasuigh reachtóir Phoblacht na Seice Treoir 2019/1024 san Acht um Shaorfháil Faisnéise. Ní dhearna sé, áfach, nach bhfuil baint ag an oibríocht sin ach le hoibleagáidí trasuithe faoi dhlí an Aontais. A mhalairt air sin, rinne sé go bhfuil baint ag an Treoir sin maidir le gnéithe a bhaineann le rochtain ar fhaisnéis chomh maith, ar ábhar é a bhaineann leis an dlínse reachtach intíre i bprionsabal. Dá réir sin, chuir an reachtóir náisiúnta le raon feidhme reachtach na Treorach sin, dá bhrí go socraítear trí dhlí aon Aontais na rialacha maidir le rochtain ar fhaisnéis, go pointe áirithe. Is léir óna leithéid de thionscnamh an rún comhsheasmhacht agus comhleanúnachas an chreata dhlíthiúil náisiúnta le ceanglais struchtúracha dhlíchóras an Aontais a áirithiú, sa bhreis na híoscheanglais arna bhforchur leis an Treoir.
57.      Go deimhin, mar atá de réir na
travaux préparatoires, mheas reachtóir Phoblacht na Seice gurb amhlaidh, go hoibiachtúil, gur ‘dhodéanta idirdhealú idir iarratas ar rochtain ar fhaisnéis agus iarratas ar athúsáid’. (32) Dá bhrí sin, ba ghá a gcomhionann de ráthaíochtaí agus dálaí próiseála a chur ar fáil d’iarrthóirí sa dá chás. Ós rud é nach raibh sé de chumhacht ag na comhlachtaí atá freagrach as scrúdú a dhéanamh ar na hiarratais sin cúiseanna nó rúin na n‑iarratasóirí a fhiosrú ná iad a fhíorú, mheas reachtóir Phoblacht na Seice gur ghá córas dlí ar leith a bhunú. Measadh gurbh é cur chuige den sórt sin an cur chuige ab iomchuí, do na comhlachtaí atá faoi réir na n‑oibleagáidí sin agus, ag deireadh na dála, do na hiarratasóirí féin.
58.      Is gné struchtúraithe den ollstruchtúr reachtach náisiúnta í rogha reachtóir Phoblacht na Seice an t‑aon sainmhíniú amháin a ghlacadh ar ‘ghnóthas poiblí’ le haghaidh an chirt rochtana agus athúsáide. Trí shainmhínithe a chomhchuibhiú, d’áirithigh sé comhsheasmhacht ábhartha idir dhá chóras dlí atá éagsúil go traidisiúnta, agus ag an am céanna gnóthais phoiblí a chur faoi réir dualgas dúbailte trédhearcachta: an ceart chun an fhaisnéis atá ina seilbh a chur in iúl agus an ceart cead a n‑úsáidte a thabhairt. Cuidítear tríd an gcur chuige sin leis an gcreat dlíthiúil a shimpliú agus le héagsúlachtaí ó thaobh léiriú de a sheachaint is inchothaithe í agus corpas rialacha ar leith á gcur i bhfeidhm i dteannta a chéile. Tá éifeacht níos caolchúisí aige freisin, áfach, trí raon feidhme dhlí an Aontais a chur ag baint go hindíreach le cásanna a thagann, i bprionsabal, faoi raon feidhme an chirt ar rochtain a fháil ar fhaisnéis amháin. Mar sin, cuirtear loighic Threoir 2019/1024 i bhfíor-chroílár an chórais náisiúnta a bhaineann le trédhearcacht riaracháin, ar dá réir a chuirtear le comhleanúnachas foriomlán an chórais. (33)
59.      Sna himthosca sin, ní mór a mheas go bhfuil an nasc idir reachtaíocht Phoblacht na Seice agus dlí an Aontais ‘neamhchoinníollach’ de réir bhrí chásdlí na Cúirte. Go deimhin, ní hamhlaidh amháin go bhfuil an dlí náisiúnta ina spreagadh le Treoir 2019/1024 ach áirítear go gcuirtear Treoir 2019/1024 i bhfeidhm go héifeachtach chomh maith trína héifeachtaí reachtacha a chur ag baint le cásanna a thagann faoin dlí intíre. Bíonn tionchar reachtach cinnteach ar léiriú agus cur i bhfeidhm an chreata dhlíthiúil naisiúnta de thoisc idir na tagartha ábhartha seasta sin don Treoir agus a sainmhínithe agus prionsabal a thabhairt isteach go díreach. Dá bhrí sin, is ‘neamhchoinníollach’ an tagairt arna déanamh, sa mhéid go mbaineann sí le comhthéacs reachtach na Treorach ar fad agus ní le ceann dá prionsabail theibí.
(c)    Leas an Aontais Eorpaigh maidir le léiriú aonfhoirmeach ar na forálacha de dhlí an Aontais lena mbaineann a áirithiú
60.      Mar a luaigh mé thuas, is é is aidhm don cheanglas maidir le tagairt ‘dhíreach’ agus ‘neamhchoinníollach’ d’fhorálacha dhlí an Aontais, go bunúsach, cásanna a aithint ina mbíonn leas sonrach ag an Aontas Eorpach léiriú comhsheasmhach agus aonfhoirmeach a áirithiú ar choincheapa dhlí an Aontais arna n‑aithris ag an reachtóir náisiúnta, chun éagsúlachtaí sa chásdlí amach anseo a sheachaint.
61.      D’ainneoin chineál díreach agus neamhchoinníollach an naisc idir reachtaíocht Phoblacht na Seice agus Treoir 2019/1024, a cuireadh i dtábhacht i gcomhthéacs m’anailíse, is gá fós scrúdú a dhéanamh ar an leas oibiachtúil a d’fhéadfadh a bheith ag an Aontas Eorpach maidir le léiriú aonfhoirmeach a dhéanamh ar an gcoincheap ‘gnóthas poiblí’ a áirithiú sa chás seo. (34) I mo thuairimse, ní intuigthe ina n‑iomláine fíor-shuntas na gcritéar sin ach amháin dá rachfaí amach ar chineál an leasa sin nach mbaineann ach leis an Aontas amháin. Tagann an ceanglas sin ó loighic féin an tarchuir chun réamhrialú, ós rud é nach bhfuil údar le dlínse na Cúirte ach sa mhéid go mbaineann an cheist arna cur ar an gCúirt le níos mó ná creat an dlíchórais náisiúnta amháin.
62.      Trína dlínse léirithe a fheidhmiú, cuireann an Chúirt le dlíchóras an Aontais a thógáil go comhleanúnach agus go comhchuí. Dá bhrí sin, i bhfianaise na feidhme sin, is gá measúnú a dhéanamh ar an ionchur a d’iarrfaí ar an gCúirt a dhéanamh sa chás seo, chomh maith leis na hiarmhairtí a bhaineann le haon mhainneachtain i bhfeidhmiú na dlínse sin. Mar a leagfaidh mé amach sa Tuairim seo, is léir sa chás seo an leas léiriú aonfhoirmeach a áirithiú.
63.      Tugtar míniú ar an ngá a bhunú an ann do leas an Aontais foráil shonrach arna haithris a léiriú. Mar a chuir mé in iúl cheana féin, is ionstraimí iad atá beartaithe chun cásanna a aithint ina bhfuil gá le léiriú den sórt sin. (35) I gcás ina gcomhlíontar na critéir sin, beifear in ann, mar riail ghinearálta, a thoimhdiú go bhfuil nasc feidhmiúil ann le dlíchóras an Aontais, ach is amhlaidh fós go bhféadfar an toimhde sin a fhrisnéis in éagmais nasc den sórt sin.
64.      D’fhonn a sheachaint, i gcás nach gcomhlíontar na critéir sin ach go foirmiúil, go dtabharfaí aitheantas ar deireadh do dhlínse na Cúirte in éagmais fíorleas de chuid an Aontais, is gá anailís níos mionsonraithe a dhéanamh ar thabhairt isteach na forála a d’aithris an reachtóir náisiúnta isteach i ndlíchóras an Aontais. I dtaca leis sin, tá tábhacht faoi leith leis an mbaint atá aici leis na forálacha lena dtrasuítear Treoir 2019/1024.
(1)    An nasc intreach agus doscartha idir rochtain ar fhaisnéis agus a hathúsáid ina dhiaidh sin
65.      Ar an gcéad dul síos, ní mór a thabhairt faoi deara go mbíonn an fheidhm agus raon feidhme fós ag an gcoincheap ‘gnóthas poiblí’, mar a aithrisítear i reachtaíocht Phoblacht na Seice, a thugtar dó le dlí an Aontais, sa mhéid go socraítear leis na heintitis atá faoi réir na n‑oibleagáidí trédhearcachta agus faoi réir faisnéis a chur ar fáil a d’fhéadfaí a athúsáid. Dá bhrí sin, ní féidir a léiriú, fiú i gcomhthéacs a thagann faoi raon feidhme an chirt chun rochtain a fháil ar fhaisnéis, a scaradh ón léiriú a glacadh i gcomhthéacs Threoir 2019/1024, faoi phian go mbainfí de chomhleanúnachas chóras reachtach an Aontais maidir le sonraí poiblí a oscailt.
66.      Go deimhin, bíonn rochtain ar fhaisnéis ina réamhriachtanas éigeantach ag aon athúsáid a bhaint. Ní fhéadfaidh baint gan bheith ag athúsáid de réir bhrí Threoir 2019/1024 ach le faisnéis ar cuireadh rochtain ar fáil uirthi roimhe sin, is é sin le rá, arna cur ar fáil ag údarás poiblí nó ag gnóthas poiblí de bhun ceart rochtana arna dheonú do shaoránaigh. Deimhnítear freisin le léiriú teileolaíoch ar fhorálacha ábhartha na Treorach sin, arna shoiléiriú ina haithrisí, gurb ann do nasc intreach agus doscartha idir rochtain ar fhaisnéis agus a hathúsáid ina dhiaidh sin, mar a léireoidh mé thíos.
67.      Is léir cheana féin ó aithris 5 de Threoir 2019/1024 gur coinníoll riachtanach í rochtain ar fhaisnéis chun í a athúsáid, ina luaitear gur ceart bunúsach í rochtain ar fhaisnéis a chumhdaítear sa Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, lena n‑áirítear an tsaoirse chun faisnéis a fháil agus a thabhairt gan cur isteach ó údaráis phoiblí. Ní bheadh aon chiall leis an tagairt don cheart bunúsach sin mura gcuirfí tríthi le cuspóir na hathúsáide dá dtagraítear sa Treoir sin a bhaint amach. Deimhnítear le haithris 18 an nasc sin idir an dá réimse trína chur in iúl go bhfuil an beartas Eorpach athúsáide dírithe ar ‘shonraí poiblí inrochtana’, lena nglactar leis go bhfuil rochtain roimh ré ann.
68.      Thairis sin, cuirtear i dtreis in aithris 23 den Treoir sin nach mór do na Ballstáit na doiciméid ar fad atá ann a chur chun in‑úsáideachta,
mura gcuirtear teorainn nó cosc le rochtain ar dhoiciméid de réir na rialacha náisiúnta maidir leis an rochtain sin, fad a shoiléirítear gur bun iad le Treoir 2019/1024 na rialacha náisiúnta maidir le rochtain ar dhoiciméid agus nach bhféachtar tríthi lena leasú. Léirítear na prionsabail sin freisin i roinnt forálacha d’Airteagal 1(2) den Treoir sin, lena gcuirtear rochtain ar chineálacha áirithe doiciméad faoi réir rialacha an dlí náisiúnta, fad a athdhearbhaítear bailíocht na rialacha sin in Airteagal 1(3). Dá bhrí sin,
ceadaítear trí Airteagal 4(3) de Threoir 2019/1024 d’údaráis phoiblí iarratas ar athúsáid sonraí a dhiúltú ar bhonn na bhforálacha atá i bhfeidhm sa Bhallstát lena mbaineann nó ar bhonn na bhforálacha lena dtrasuitear an Treoir sin lena gcuirtear cosc ar rochtain ar chatagóirí áirithe doiciméad. Ar deireadh, leagtar béim in aithrisí 27 agus 28 den Treoir sin ar an ngá atá ann do na Ballstáit rochtain ar shonraí a áirithiú, go háirithe chun críoch eolaíoch, agus na straitéisí a chur le chéile is gá iad chun na rialacha sin a dhéanamh níos sofhaighte.
69.      Ar an dara dul síos, is tábhachtach a lua go leanann an dá réimse,
bíodh is éagsúil iad de réir an chéad chuspóra dóibh – baineann ceann acu leis an trédhearcacht riaracháin agus an ceann eile leis an sochar eacnamaíoch agus sóisialta le baint
as na sonraí poiblí–,
comhghaolmhar agus spleách le chéile agus iad á gcur i bhfeidhm. Is fíor gur léir ón anailís ar Threoir 2019/1024 go bhfuil sé beartaithe freisin leis an gceart ar rochtain ar fhaisnéis, a aithnítear i ndlíchórais roinnt Ballstát agus a chuirtear chun feidhme le dlíthe riaracháin éagsúla, mar is amhlaidh i bPoblacht na Seice chomh maith, na saoránaigh a chur i gcumas maoirseacht dhaonlathach a dhéanamh ar na húdaráis. (36) Ní chuirtear aon chosc, áfach, tríd an gcuspóir ar thabhairt faoi chuspóirí eile leis an gceart rochtana sin chomh maith, go háirithe athúsáid a bhaint as faisnéis arna cur ar fáil ar an gcaoi sin chun críocha atá ar mhaithe le leas an phobail freisin agus a thagann faoin Treoir sin, mar is léir ó léamh na n‑aithrisí.
70.      Ar an gcéad dul síos,  léirítear in aithris 14 de Threoir 2019/1024 go ‘spreagtar an trédhearcacht agus an fhreagracht’ de réir na cumhachta athúsáid a bhaint as na doiciméid atá i seilbh chomhlacht na hearnála poiblí. Ar an dara dul síos, is léir ó aithris 16 den Treoir sin go bhféadfadh ról tábhachtach a bheith ag beartais sonraí oscailte, arb é is aidhm dóibh infhaighteacht agus athúsáid fhorleathana faisnéise ón earnáil phoiblí chun críoch príobháideach nó tráchtála a áirithiú le srianta dlíthiúla, teicniúla nó airgeadais íosta nó gan aon srianta dlíthiúla, teicniúla nó airgeadais, agus a chuireann sreabhadh faisnéise chun cinn, ní hamháin d’oibreoirí eacnamaíocha ach freisin, ar an gcéad dul síos, don phobal, maidir le ‘rannpháirtíocht shóisialta a chur chun cinn’. Tagraítear leis an ráiteas sin, i mo thuairimse, do leas na saoránach páirt a ghlacadh i bpróiseas cruthaithe na tola polaitiúla i sochaí dhaonlathach. Níl leas an phobail sa trédhearcacht sin, áfach, ar neamhréir le cuspóir rialála Threoir 2019/1024; os a choinne sin, ní mór a mheas go bhfuil sé i gcomhréir ar an mórgóir leis an Rialachán sin. (37)
71.      Tá Treoir 2019/1024 bunaithe go hintuigthe ar an mbaint sin idir an dá réimse a mhéid nach gcruthaítear léi ceart uathrialach rochtana ar fhaisnéis, ach glactar leis gurb ann, i ngach Ballstát, do chóras rochtana náisiúnta éifeachtach. Ar deireadh, bhí sé beartaithe ag reachtóir an Aontais coincheap na ‘hathúsáide’ a thabhairt isteach i gcreat reachtach gaolmhar, arna chruthú ag an reachtóir náisiúnta cheana féin. Trí na hábhair sin a chódú in aon ionstraim dlí amháin, d’fhéach an ionstraim dlí sin, óna taobh féin de, lena tabhairt isteach i ndlíchóras intíre a éascú. Dá bhrí sin, chuir gach ceann acu le comhleanúnachas creata dhlíthiúil chomhtháite, ina bhfuil gnéithe den dlí náisiúnta agus de dhlí an Aontais araon.
72.      Dá bhrí sin, chun críocha an cháis seo, ní mór léiriú comhsheasmhach a dhéanamh ar léiriú na gcoincheap is coiteann don dá réimse, go háirithe léiriú an ‘ghnóthais phoiblí’, chun aon chontrárthacht a sheachaint agus na rialacha ábhartha á gcur i bhfeidhm. Go deimhin, chuirfí as don chuspóir do Threoir 2019/1024 leis na dá chorpas rialacha a scaradh go saorga, is é sin a áirithiú go bhfuil faisnéis ón earnáil phoiblí chomh hoscailte, trédhearcach agus úsáideach ó thaobh an gheilleagair de agus is féidir. Dá bhrí sin, tá gá le léiriú aonfhoirmeach, rud nach féidir ach leis an gCúirt a ráthú.
(2)    Riosca na n‑éagsúlachtaí ó thaobh léiriú de
(i)    Rioscaí do spás sonraí Eorpach comhleanúnach a chruthú
73.      Ba cheart a thabhairt faoi deara, ar an tríú dul síos, nach riosca teoiriciúil ar bhealach ar bith é an riosca gurbh ann d’éagsúlachtaí léirithe, dá gcinnfeadh an Chúirt nach bhfuil dlínse aici na ceisteanna a tharchuir an chúirt a rinne an tarchur sa chás seo a fhreagairt. Mar thoradh ar léiriú náisiúnta uathrialach, d’fhéadfaí srian a chur ar an aicme eintiteas a gceanglaítear orthu a bhfaisnéis a chur ar fáil, nó, os a choinne sin, go leathnófaí go míchuí é, rud a bhainfeadh an bonn den chuspóir comhchuibhithe a shaothraítear le Treoir 2019/1024.
74.      Ós rud é go ndearna reachtóir Phoblacht na Seice aithris shainráite ar an gcoincheap ‘gnóthas poiblí’ mar a shainmhínítear i dTreoir 2019/1024 chun rochtain ar fhaisnéis agus a hathúsáid a áirithiú, tá dlúthbhaint ag a léiriú ar an leibhéal náisiúnta leis an léiriú arna ghlacadh le dlí an Aontais. Dá ndéanfadh na cúirteanna náisiúnta léiriú neamhspleách ar an gcoincheap sin mar sin féin, bheadh riosca suntasach ann go mbeadh éagsúlachtaí téarmaíochta agus feidhmiúla ann. Is é an toradh dosheachanta a bheadh ar fhorbairt den sórt sin go dtiocfadh córais náisiúnta ilchineálacha chun cinn, bunaithe ar chritéir ar leithligh chun na
heintitis a shocrú a bhfuil a bhfaisnéis le cur ar fáil acu. Bheadh cúirteanna náisiúnta in ann an coincheap sin a léiriú, ní hamháin sa réimse sin, ach freisin maidir leis an gceart chun faisnéis a athúsáid, ar bhonn a ndlíthe náisiúnta faoi seach, a mbeadh sé d’éifeacht aige a n‑éifeachtacht iomlán a bhaint de cheanglais dhlí an Aontais. Bhainfí an bonn lena leithéid d’éagsúlachtaí den chomhleanúnachas arna lorg ag reachtóir an Aontais agus de bhaint amach na gcuspóirí maidir le comhchuibhiú faoina dtugtar le Treoir 2019/1024. (38)
75.      Is é an toradh a bheadh ar dhearcadh
róchruinn go ndíolmhófaí eintitis thábhachtacha áirithe – ar nós cuideachtaí poiblí atá ag feidhmiú in earnálacha straitéiseacha – ó na hoibleagáidí sonraí a chur ar fáil, ar dá réir a chuirfí úsáideoirí agus d’oibreoirí eacnamaíocha ó acmhainní riachtanacha. Os a choinne sin, d’fhéadfadh cur i bhfeidhm iomarcach na n‑oibleagáidí sin maidir le heintitis nach bhfuil sé beartaithe, faoi dhlí an Aontais, iad a aicmiú mar ‘ghnóthais phoiblí’ a bheith mar thoradh ar dhearcadh róleathan, ar dá réir a d’fhéadfaí bac díréireach a chur ar a bhfeidhmiú eacnamaíoch. Sa dá chás,
chuirfí as d’aontacht agus d’éifeachtacht an chórais Eorpaigh maidir le faisnéis ón earnáil phoiblí a athúsáid.
76.      Le cois na rioscaí sin, d’fhéadfaí an iomaíocht sa mhargadh inmheánanach a shaobhadh chomh maith leis na héagsúlachtaí ó thaobh léiriú de idir Ballstáit. D’fhéadfadh gnóthais phoiblí iomaíocha atá bunaithe i mBallstáit éagsúla a bheith faoi réir oibleagáidí curtha ar fáil atá éagsúil ó fhréamh, ag brath ar an raon feidhme a leagann gach reachtóir náisiúnta ar an gcoincheap sin. Chuirfí na cúraimí riaracháin agus eacnamaíochta ar na heintitis sin chun neamhchothroime trí leithéid de scoilteadh, dá bhrí go gcruthófaí buntáistí saorga iomaíochta nach bun leo rún reachtóir an Aontais. Bhainfí as go mór den chuspóir maidir le dálaí iomaíochta comhionanna a áirithiú,
mar atá ina mbunús leis an mbeartas ar fad ó thaobh sonraí oscailte agus comhchuibhithe de.
77.      Anuas air sin, ba ghéarfhadbhach léiriú aonfhoirmeach gan a dhéanamh ar an gcoincheap ‘gnóthas poiblí’, de dheasca an róil ceaptha struchtúir atá aige i dTreoir 2019/1024. Go deimhin, cinntear tríd an gcoincheap sin
ceann de ghnéithe lárnacha raon feidhme pearsanta na Treorach sin agus cuirtear aithint eintiteas faoi oibleagáid faoi réir oibleagáidí oscailteachta agus athúsáide. Ba chúis scoilteadh ó thaobh léiriú de le neamhdheimhneacht dhlíthiúil, le haghaidh na n‑údarás poiblí agus le haghaidh gníomhaithe príobháideacha, agus d’fhéadfaí drogall a chur roimh thionscnaimh nuálaíochta bunaithe ar athúsáid trasteorann sonraí poiblí dá réir. Bheadh sé sin ar neamhréir le cuspóir bunúsach na Treorach sin, is é sin sonraí ón infhaighteacht leathan, thrédhearcach agus fhónta ó thaobh an gheilleagair de sonraí ón earnáil phoiblí a chur chun cinn ar fud an Aontais Eorpaigh. (39)
78.      Teastaítear ón uaillmhian sin spás sonraí Eorpach comhleanúnach a chruthú, bunaithe ar chritéir choiteanna agus ar mhuinín fhrithpháirteach i méid na n‑oibleagáidí atá ar eintitis phoiblí. Chuirfí
bac ar bhaint amach an spáis sin trí aon éagsúlacht sa sainmhíniú ar ‘gnóthas poiblí’,
de thoisc teorainn le hidir-inoibritheacht sonraí, de thoisc bac a chur le hathúsáid trasteorann agus de thoisc oibreoirí a chur i gcumas níos lú táirgí digiteacha luachmhara a fhorbairt san Aontas ar fad. Mar sin, is dlúthchuid de chomhleanúnachas agus éifeachtacht an chreata dlí Eorpaí is infheidhme é maidir le sonraí ón earnáil phoiblí a athúsáid é léiriú aonfhoirmeach ar an gcoincheap sin, nach bhfuil ina dhíospóireacht ó thaobh na téarmaíochta amháin ná baol air.
(ii) Rioscaí do chomhleanúnachas reachtach inmheánach
79.      Go háirithe, is cosúil go bhfuil sé fíor-riachtanach léiriú aonfhoirmeach ar an gcoincheap ‘gnóthas poiblí’ a ghlacadh chun comhleanúnachas reachtach inmheánach a chaomhnú. Go deimhin, ba chúis tuiscint mhalartach a bhaint as an gcoincheap sin san aon dlíchóras amháin, de réir cé acu rochtain nó athúsáid ar fhaisnéis a bheith i gceist leis, le difir ó thaobh na gcoinníollacha nós imeachta is infheidhme maidir leis na hiarratais arna dtíolacadh chun an dá chríoch sin. Bheadh sé deacair, áfach, teacht ar chomhréiteach idir cás den sórt sin agus ceanglais na comhsheasmhachta seasta, ós rud é, mar a luaigh mé cheana féin, go nglactar leis go loighciúil le hathúsáid faisnéise gur tugadh rochtain uirthi roimh ré. (40) Feictear dom gur thug breithnithe comhchosúla ar reachtóir Phoblacht na Seice córas aontaithe a bhunú. (41)
80.      Tacaíonn comhlíonadh phrionsabal na deimhneachta dlíthiúla freisin le léiriú aonfhoirmeach ar an gcoincheap ‘gnóthas poiblí’ san aon dlíchóras intíre. Ní mór do dhaoine a bheith in ann a shocrú go cinnte an dtagann siad faoi raon feidhme na bhforálacha ábhartha. Dá ndéanfaí léiriú difriúil ar an gcoincheap sin de réir an réimse rialála lena mbaineann, is é an toradh a bheadh air sin staid dothuarthachta reachtaí,
ar dá réir a chuirfí cosc ar na heintitis lena mbaineann eolas iomlán a bheith acu ar a gcearta agus ar a n‑oibleagáidí. Bheadh éiginnteacht dhlíthiúil den sórt sin contrártha do phrionsabal ginearálta na hintuarthachta agus chobhsaíocht na rialach, a bhfuil tábhacht faoi leith leis i ndlí an Aontais. Is le léiriú comhsheasmhach trasearnálach amháin is féidir a áirithiú gur féidir leis na heintitis lena mbaineann measúnú cruinn a dhéanamh ar a n‑oibleagáidí tuairiscithe nó rochtana.(42)
81.      Thairis sin, ceanglaítear le prionsabal na córa comhionainne faoi dhlí an Aontais nach mór sainmhíniú aonfhoirmeach a thabhairt ar an gcoincheap ‘gnóthas poiblí’. Mar thoradh ar léirithe éagsúla ag brath ar an gcomhthéacs dlíthiúil, d’fhéadfadh sé go gcaithfí ar bhealach éagsúil le heintitis atá inchomparáide go hoibiachtúil, ag brath go simplí ar cé acu a agraíonn nó nach n‑agraíonn iarratasóir an ceart chun rochtain a fháil ar fhaisnéis nó a cheart athúsáide. Ní thabharfaí údar lena leithéid de chóir neamhionann agus d’fhéadfaí caitheamh go neamhionann le cásanna inchomparáide. Os a choinne sin, ceanglaítear le prionsabal an chomhionannais go gcaithfear le cásanna comhchosúla ar an mbealach céanna in éagmais cúiseanna tréana lena dtugtar údar le hidirdhealú a dhéanamh. (43) Is léir go gcuirtear cosc tríd sin bac ar scoilteadh an tsainmhínithe de réir an réimse lena mbaineann.
82.      Éiríonn argóint eile ó phrionsabal na héifeachtachta, ar dá réir nach mór forálacha dhlí an Aontais a bheith go hiomlán éifeachtach. Dá ndéanfaí léiriú éagsúil ar an gcoincheap ‘gnóthas poiblí’, bheadh an baol ann go gcuirfí as do na cuspóirí a thugtar fúthu leis na treoracha lena mbaineann, is iad an trédhearcacht, an fhreagracht phoiblí a chur chun cinn agus margadh inmheánach feidhmiúil faisnéise a chruthú. Dá dtabharfaí a mhalairt síos d’eintitis ag brath ar an réimse dlí, d’fhéadfadh bacainní suntasacha ar rochtain ar fhaisnéis nó ar athúsáid faisnéise a bheith mar thoradh air sin sa chleachtas. Chuirfí as do chun feidhme éifeachtach dhlí an Aontais agus na rialacha ó éifeachtach lena leithéid de
scoilteadh. Os a choinne sin, áirithítear cur i bhfeidhm comhsheasmhach le léiriú aonfhoirmeach agus áirithítear éifeachtacht iomlán na bhforálacha atá i gceist.
83.      Ar na cúiseanna arna leagan amach sna pointí roimhe seo, measaim go bhfuil leas follasach fós ag an Aontas léiriú aonfhoirmeach ar an gcoincheap atá i gceist a áirithiú, ar réamhriachtanas é do chomhleanúnachas foriomlán an chreata lena rialaítear trédhearcacht agus athúsáid faisnéise ón earnáil phoiblí. Ón taobh sin de, is faoin gCúirt atá sé an ceanglas sin a chur san áireamh agus a chur leis an gcomhsheasmhacht sin trína dlínse léirithe a fheidhmiú ina hiomláine.
3.      Conclúid idirmheánach
84.      Dá bhrí sin,
tá sé de dhlínse ag an gCúirt rialú a thabhairt maidir leis an léiriú ar an gcoincheap ‘gnóthas poiblí’ i gcomhthéacs na díospóide sna príomhimeachtaí. Tugtar údar lena mheas go dtagann an cheist arna cur ar an gCúirt faoi dhlínse réamhrialaithe na Cúirte de thoisc nasc díreach neamhchoinníollach a bheith ann idir an reachtaíocht náisiúnta agus Treoir 2019/1024 agus de thoisc leas soiléir an Aontais léiriú aonfhoirmeach ar an gcoincheap a áirithiú. Mar sin, is gá a scrúdú, de bhua tuillteanais, ar raon feidhme nach mór
a bheith leis an gcoincheap ‘gnóthas poiblí’ i bhfianaise chreat reachtach na Treorach sin agus a thugtha istigh i ndlí Phoblacht na Seice.
VI.    Conclúid
Tá dlínse bhreithiúnais ag an gCúirt na ceisteanna a fhreagairt a tharchuir Městský soud v Praze (Cúirt Chathrach Phrág, Poblacht na Seice) trína cinneadh an 23 Iúil 2024.
1      Bunteanga: an Fhraincis.
2       IO 2019 L 172, lch. 56.
3      Breithiúnas an 18 Deireadh Fómhair 1990, Dzodzi (C‑297/88 agus C‑197/89,
‘breithiúnas Dzodzi’, EU:C:1990:360).
4       IO 2014 L 94, lch. 243.
5      Tionscnaíodh an ghluaiseacht ‘Sonraí Oscailte’ (‘Open Data’) sna Stáit Aontaithe in 1957-1958 ar chruthú an World Data Center System, córas idirnáisiúnta arna bhunú le linn Bhliain Idirnáisiúnta na Geoifisice chun tacair mhóra sonraí a bhailiú agus a chur ar saorfháil. Tugadh bunús dlí di ina dhiaidh sin in 1966 leis an Freedom of Information Act, a treisíodh in 2007 leis an Open Government Act, lenar tugadh tosaíocht rialtais do thrédhearcacht agus scaipeadh sonraí poiblí. Tháinig an ghluaiseacht chomh fada leis an Eoraip ansin, go háirithe leis an Ríocht Aontaithe agus leis an bhFrainc, mar a chothaítí sonraí poiblí a chur ar fáil agus a athúsáid trí thionscnaimh náisiúnta. De réir a chéile, rinneadh iarracht dhomhanda den Open Data mar sin ar dá réir a d’féachtaí le daoine a chur in eolas níos fearr, leis an nuálaíocht a chothú
agus le cur leis an rannpháirtíocht saoránach (Noyer, J.-M./Carmes, M., ‘Le mouvement “Open data” dans la grande transformation des intelligences collectives’, Les débats du numérique, Páras 2013, lch. 137).
6       Féach go háirithe aithrisí 3, 7, 15, 18, 36, 47, 61, 65
de Threoir 2019/1024 .
7       Féach go háirithe aithrisí 2, 15, 17-19, 34, 66 agus 68 de Threoir 2019/1024.
8       Féach, go háirithe, aithrisí 3, 14, 27, 31, 32, 36, 46, 66 go 69 de Threoir 2019/1024.
9       Féach, go háirithe, aithrisí 6, 11, 16, 23, 26, 49, 52 agus 70 de Threoir 2019/1024.
10      Féach breithiúnais an 22 Bealtaine 2025, an Coimisiúin v an Laitvia (Treoir maidir le sonraí oscailte agus faisnéis ón earnáil phoiblí a athúsáid) (C‑238/23, EU:C:2025:374); an Coimisiúin v an Bhulgáir (Treoir maidir le sonraí oscailte agus faisnéis ón earnáil phoiblí a athúsáid) (C‑237/23, EU:C:2025:373); an Coimisiúin v an Bheilg (Treoir maidir le sonraí oscailte agus faisnéis ón earnáil phoiblí a athúsáid) (C‑215/23, nár foilsíodh, EU:C:2025:371); an Coimisiúin v an Ísiltír (Treoir maidir le sonraí oscailte agus faisnéis ón earnáil phoiblí a athúsáid) (C‑213/23, EU:C:2025:370).
11      Is cosúil go ndearna roinnt Ballstáit eile – inter alia, Poblacht na Cróite, Poblacht na hEastóine, Poblacht na Fionlainne, Poblacht na Portaingéile, an Rómáin agus Poblacht na Slóivéine – an rogha chomh maith athúsáid sonraí agus rochtain ar fhaisnéis i gcreat comhaontaithe dlí amháin.
12      Is faoi dhlínse na mBallstát, faoi mar atá dlí an Aontais, a thagann an ceart ar rochtain ar dhoiciméid atá ag na húdaráis náisiúnta amháin, a shocraíonn siad lena rialacha intíre trédhearcachta an raoin feidhme agus an nós imeachta ag baint leo. Níl ag an Aontas aon chorpas ginearálta rialacha trína bhforchuirtear oibleagáidí ar na húdaráis náisiúnta go díreach; ní leagtar síos íoscheanglais ach le dlíthe áirithe earnála, inter alia, maidir le faisnéis chomhshaoil agus maidir le faisnéis ón earnáil phoiblí a athúsáid. Ní féidir a bhaint de bhrí as na bearta sin, áfach, go gcruthaítear leo ceart ar rochtain ghinearálta ar dhoiciméid náisiúnta riaracháin; mar sin, leanann an ceart gan bheith comhchuibhithe go bunúsach agus rialaítear leis an dlí intíre é.
13      Breithiúnas an 21 Samhain 2024, HP – Hrvatska pošta (C‑336/23, EU:C:2024:979).
14      Féach breithiúnas an 15 Samhain 2016, Ullens de Schooten (C‑268/15, EU:C:2016:874, mír 40).
15      Féach breithiúnais Dzodzi (míreanna 34 agus 35), an 14 Feabhra 2019, Milivojević (C‑630/17, EU:C:2019:123, mír 47), agus an 10 Nollaig 2020, J & S Service (C‑620/19, EU:C:2020:1011, mír 31).
16      Féach breithiúnais an 16 Meitheamh 2016, Rodríguez Sánchez (C‑351/14, EU:C:2016:447, mír 55), an 10 Nollaig 2020, J & S Service (C‑620/19, EU:C:2020:1011, mír 32), an 5 Nollaig 2024, Tallinna Kaubamaja Grupp agus KIA Auto (C‑606/23, EU:C:2024:1004), mír 17), agus an 19 Meitheamh 2025, Hôtel Plaza (C‑419/24, EU:C:2025:464, mír 29).
17      Féach breithiúnais an 24 Samhain 2022, Cafpi agus Aviva assurances (C‑691/21, EU:C:2022:926, míreanna 30 go 32), agus an 13 Samhain 2025, Šiľarský (C‑197/24, EU:C:2025:876, míreanna 35 go 37).
18      Féach Tuairim an Abhcóide Ginearálta Bobek i gCás J & S Service (C‑620/19, EU:C:2020:649, mír 61).
19      Féach breithiúnas an 16 Samhain 2023, BG (Iasachtaí a dheonú gan údarú) (C‑427/22, EU:C:2023:877, mír 43 agus an cásdlí dá dtagraítear).
20      Féach, mar shampla, breithiúnais an 16 Meitheamh 2016, Rodríguez Sánchez (C‑351/14, EU:C:2016:447, mír 63), an 30 Eanáir 2020, Generics (UK) agus páirtithe eile (C‑307/18, EU:C:2020:52, mír 28), an 24 Samhain 2022, Cafpi agus Aviva assurances (C‑691/21, EU:C:2022:926, míreanna 29 agus 33), agus ordú an 5 Iúil 2024, EUROCASH1 (C‑788/23, EU:C:2024:589, mír 20).
21      Le bheith níos sonraí faoi, an coincheap dá dtagraítear in Airteagal 4(2) de Threoir 2014/25.
22      Féach breithiúnais Dzodzi (míreanna 34 agus 36), an 28 Bealtaine 1995, Kleinwort Benson (C‑346/93, EU:C:1995:85, mír 16), agus an 13 Deireadh Fómhair 2022, Baltijas Starptautiskā Akadēmija agus Stockholm School of Economics in Riga (C‑164/21 agus C‑318/21, EU:C:2022:785, mír 35).
23      Féach breithiúnais an 21 Nollaig 2011, Cicala (C‑482/10, EU:C:2011:868, mír 25) agus an 7 Samhain 2013, Romeo (C‑313/12, EU:C:2013:718, míreanna 19 go 38). Féach Tuairim an Abhcóide Ginearálta Cruz Villalón i gCás Allianz Hungária Biztosító agus páirtithe eile (C‑32/11, EU:C:2012:663, mír 29) chomh maith.
24      An bunleagan as Seicis: ‘TENTO zákon zapracovává příslušné předpisy Evropské unie a upravuje pravidla pro poskytování informací a dále upravuje podmínky práva svobodného přístupu k těmto informacím. ’
25      Féach mír 31 den Tuairim seo.
26      Féach breithiúnas an 21 Nollaig 2011, Cicala (C‑482/10, EU:C:2011:868, mír 27).
27      Féach ordú an 9 Meán Fómhair 2014, Parva Investitsionna Banka agus páirtithe eile (C‑488/13, EU:C:2014:2191, mír 29).
28      Féach breithiúnais an 28 Márta 1995,
Kleinwort Benson (C‑346/93, EU:C:1995:85, míreanna 23 agus 24), an 17 Iúil 1997, Leur-Bloem (C‑28/95, EU:C:1997:369, mír 27), agus an 17 Iúil 1997, Giloy (C‑130/95, EU:C:1997:372, mír 24).
29      Féach, chuige sin, Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Cruz Villalón i gCás Allianz Hungária Biztosító agus páirtithe eile (C‑32/11, EU:C:2012:663, mír 29) agus Abhcóide Ginearálta
Pikamäe i gCásanna Uamtha Deutsche Post agus páirtithe eile (C‑203/18 agus C‑374/18, EU:C:2019:502, mír 49).
30      Féach, i ndáil leis sin, Tuairim an Abhcóide Ghinearálta
Jacobs i gCás Leur-Bloem (C‑28/95, EU:C:1996:332, mír 75) agus Tuairim an Abhcóide Ghinearálta
Tizzano i gCás Adam (C‑267/99, EU:C:2001:190, mír 34). Féach mír 32 de Thuairim an Abhcóide Ghinearálta i gCásanna Kofisa Italia (C‑1/99 agus C‑226/99, EU:C:2000:498) chomh maith, ar dá réir
‘nach mór don Chúirt Bhreithiúnais gan rialú a thabhairt ach ina dtagann comhthéacs fíorasach agus reachtach na díospóide faoi raon feidhme na forála Comhphobail’.
31      Féach breithiúnas an 10 Nollaig 2020, J & S Service (C‑620/19, EU:C:2020:1011, mír 44 et seq.), inar rialaigh an Chúirt nach raibh tagairt dhíreach neamhchoinníollach de thoisc nach ndearnadh leis an reachtaíocht náisiúnta ach aithris ar choincheapa dhlí an Aontais gan an creat reachtach ar fad a chur chun infheidhmeachta ina leith. Go háirithe, ní raibh sé i gceist ag an reachtóir náisiúnta an Rialacháin Ghinearálta maidir le Cosaint Sonraí (RGCS) a chur chun infheidhmeachta maidir le breis ar a raon feidhme féin, ach leasaigh sé a chuspóir agus a réim trína chur in oiriúint do chomhthéacs dlí eile.
32      Féach mír 11 den Tuairim seo.
33      Is cosúil an cás seo go pointe áirithe leis an gcás ina dtrasuíonn reachtóir náisiúnta, ar a thionscnamh féin, forálacha dhlí an Aontais chun comhchuibhiú na rialacha is infheidhme maidir le cásanna inmheánacha amháin a áirithiú agus iad siúd a thagann faoi raon feidhme dhlí an Aontais (féach breithiúnas an 21 Samhain 2019, Deutsche Post agus páirtithe eile, C‑203/18 agus C‑374/18, EU:C:2019:999, mír 40).
34      Tá an cur chuige a ghlactar anseo ar aon dul, tríd is tríd, le chur chuige a mhol an tAbhcóide Ginearálta Bobek ina Thuairim i gcás Seirbhís J & S (C‑620/19, EU:C:2020:649, míreanna 60 et seq.). Thóg sé an cheist, mar is ceart, an gá leas den sórt sin de chuid an Aontais a dhearbhú i ngach cás, nó an bhfuil gá le measúnú difreáilte ag brath ar imthosca sonracha gach cáis. De réir an chur chuige sin, is faoin gCúirt atá sé a chinneadh go sonrach an bhfuil leas den sórt sin ann i ngach cás aonair.
35      Féach mír 46 den Tuairim seo.
36      Ina freagra ar iarratas na Cúirte ar fhaisnéis, míníonn an chúirt a rinne an tarchur gurb é cuspóir an Dlí maidir le saor-rochtain ar fhaisnéis ceart bunreachtúil an phobail chun faisnéise atá i seilbh údarás poiblí, údarás réigiúnach nó áitiúil, chomh maith le hinstitiúidí poiblí agus gnóthais phoiblí eile a ráthú. Ón 2016 ar aghaidh, tá foráil ghinearálta ann freisin maidir le sonraí oscailte, lena leathnaítear a chuspóir chun athúsáid faisnéise ón earnáil phoiblí a chur chun cinn.
37      Féach mír 30 den Tuairim seo.
38      Mínítear in Lenaerts, K., Gutman, K., Nowak, J. T., EU Procedural Law, an 2ú
heag., Oxford 2023, mír 6.29, lch. 259, go gcuireann an Chúirt, trína dlínse léirithe a aithint, cosc ar fhoráil dhlí an Aontais atá i gceist saol dá cuid féin a bheith aici. Is é sin go díreach an iarmhairt dhosheachanta, i mo thuairimse, dá staonfadh an Chúirt, sa chás seo, óna dlínse a fheidhmiú chun an coincheap ‘gnóthas poiblí’ a léiriú, lena n‑áirítear i bhfianaise an chirt rochtana.
39      Féach mír 27 et seq. den Tuairim seo.
40      Féach mír 66 et seq. den Tuairim seo.
41      Féach mír 57 den Tuairim seo.
42      Chinn an Chúirt go comhsheasmhach go bhfuil sé thar a bheith tábhachtach, chun ceanglas na deimhneachta dlíthiúla a chomhlíonadh, go mbeadh staid dhlíthiúil shoiléir agus bheacht ag daoine aonair a chuirfeadh ar a gcumas a gcearta agus a n‑oibleagáidí uile a fhionnadh agus, i gcás inarb iomchuí, brath orthu os comhair na gcúirteanna náisiúnta (féach breithiúnais an 15 Samhain 2001, an Coimisiún v an Iodáil, C‑49/00, EU:C:2001:611, mír 22, agus an 20 Samhain 2003, an Coimisiún v an Fhrainc, C‑296/01, EU:C:2003:626, mír 55).
43      Féach breithiúnais an 15 Aibreán 2010, Gualtieri v an Coimisiún (C-485/08 P, EU:C:2010:188, mír 70), agus an 20 Samhain 2025, Siegfried PharmaChemikalien (C-617/24, EU:C:2025:908, mír 40).