62023CJ0292
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Mór-Dhlísheomra)
8 Aibreán 2025 (
*1
)
(Tarchur chun réamhrialú – Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (‘OIPE’) – Rialachán (AE) 2017/1939 – Airteagal 42(1) – Bearta nós imeachta atá ceaptha chun éifeachtaí dlíthiúla a bheith acu i leith tríú páirtithe – Athbhreithniú breithiúnach, ag na cúirteanna náisiúnta, i gcomhréir leis na ceanglais agus na nósanna imeachta dá bhforáiltear sa dlí náisiúnta – Raon feidhme – Toghairm finnéithe – Reachtaíocht náisiúnta lena gcuirtear cosc ar athbhreithniú breithiúnach díreach ar bheart den sórt sin – An dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE – Airteagail 47 agus 48 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh – Prionsabail na coibhéise agus na héifeachtachta)
I gCás C‑292/23,
IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE, ón Juzgado Central de Instrucción no 6 de Madrid (an Chúirt Lárnach Réamh-Imscrúdaithe Uimh. 6, Maidrid, an Spáinn), trí bhreith an 26 Aibreán 2023, a fuarthas ag an gCúirt an 3 Bealtaine 2023, sna himeachtaí coiriúla i gcoinne
I.R.O.,
F.J.L.R.,
tugann AN CHÚIRT (an Mór-Dhlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: K. Lenaerts, Uachtarán, T. von Danwitz, Leas-Uachtarán, K. Jürimäe, C. Lycourgos, I. Jarukaitis, S. Rodin, A. Kumin, N. Jääskinen, D. Gratsias (Rapóirtéir) agus M. Gavalec, Uachtaráin Dlísheomra, E. Regan, I. Ziemele, J. Passer, Z. Csehi agus O. Spineanu-Matei, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: A. M. Collins,
Cláraitheoir: R. Stefanova-Kamisheva, Riarthóir,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn agus tar éis éisteacht an 10 Meán Fómhair 2024,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–
Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (OIPE), ag J. F. Castillo García, L. De Matteis, i gcáil Gníomhairí, agus I. de Lucas Martín, Fiscal Europeo,
–
I.R.O. agus F.J.L.R., ag N. de Dorremochea Guiot, procurador, agus P. Soriano Mendiara, abogado,
–
Rialtas na Spáinne, ag A. Gavela Llopis agus P. Pérez Zapico, i gcáil Gníomhairí,
–
Rialtas na Fraince, ag R. Bénard, B. Dourthe agus B. Fodda, i gcáil Gníomhairí,
–
Rialtas na hIodáile, ag G. Palmieri, i gcáil Gníomhaire, le cúnamh ó D. G. Pintus, avvocato dello Stato,
–
Rialtas na hÍsiltíre, ag E. M. Besselink, K. Bulterman agus A. Hanje, i gcáil Gníomhairí,
–
an Coimisiún Eorpach, ag J. Baquero Cruz, F. Blanc agus H. Leupold, i gcáil Gníomhairí,
tar éis éisteacht le Tuairim an Abhcóide Ghinearálta ag éisteacht an 4 Deireadh Fómhair 2024
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1
Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú ar Airteagal 42(1) de Rialachán (AE) 2017/1939 ón gComhairle an 12 Deireadh Fómhair 2017 lena gcuirtear chun feidhme comhar feabhsaithe maidir le bunú Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (‘OIPE’) (IO 2017 L 283, lch. 1), Airteagal 7 de Threoir (AE) 2016/343 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 9 Márta 2016 maidir le gnéithe áirithe de thoimhde na neamhchiontachta agus den cheart chun bheith i láthair ag an triail in imeachtaí coiriúla a neartú (IO 2016 L 65, lch. 1), Airteagal 2 agus an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, Airteagal 86(3) CFAE, chomh maith le hAirteagail 6, 47 agus 48 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (‘an Chairt’).
2
Rinneadh an iarraidh in imeachtaí coiriúla arna dtionscnamh ag Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (OIPE) i gcoinne I.R.O. agus F.J.L.R. atá faoi réir imscrúdú ag an gcomhlacht sin maidir le gníomhartha calaoise fóirdheontais agus brionnú doiciméad a bhaineann le maoiniú tionscadail ag an Aontas Eorpach.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais Eorpaigh
3
Luaitear an méid seo a leanas in aithrisí 12, 30, 32, 83 agus 85 go 89 de Rialachán 2017/1939:
‘(12)
I gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta, is féidir an cuspóir maidir le cionta a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais a chomhrac ar bhealach níos fearr, de bharr a scála agus a éifeachtaí, ar leibhéal an Aontais. [...] Ós rud é nach féidir le Ballstáit [an Aontais] na cuspóirí a leagtar amach sa Rialachán seo, eadhon an comhrac i gcoinne cionta a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais a neartú trí Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a bhunú, a ghnóthú go leordhóthanach mar gheall ar ilroinnt ionchúiseamh náisiúnta i réimse na gcionta a dhéanann dochar do leasanna airgeadais an Aontais agus, de bharr na hinniúlachta a thugtar d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh chun na cionta sin a ionchúiseamh, gur fearr is féidir iad a ghnóthú ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh, i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta a leagtar amach in Airteagal 5 CAE. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta, mar a leagtar amach san Airteagal sin é, ní théann an Rialachán seo thar a bhfuil riachtanach chun na cuspóirí sin a bhaint amach agus áirithíonn sé gurb é an tionchar is lú is féidir a bheidh aige ar dhlíchórais agus ar struchtúir institiúideacha na mBallstát.
[...]
(30)
De ghnáth, ba cheart d’Ionchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha sna Ballstáit imscrúduithe OIPE a dhéanamh. [...]
[...]
(32)
Ba cheart do na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha a bheith ina gcuid dhílis de OIPE agus, dá réir sin, agus cionta a thagann faoi inniúlacht OIPE á n‑imscrúdú agus á n‑ionchúiseamh acu, ba cheart dóibh gníomhú go heisiach thar ceann OIPE agus in ainm OIPE ar chríoch a mBallstát faoi seach. [...]
[...]
(83)
Leis an Rialachán seo, ceanglaítear ar OIPE urraim a thabhairt, go háirithe, don cheart chun triail chóir a fháil, do chearta na cosanta agus do thoimhde na neamhchiontachta, mar a chumhdaítear in Airteagail 47 agus 48 den [Chairt]. [...] Dá bhrí sin, ba cheart gníomhaíochtaí OIPE a fheidhmiú i gcomhréir iomlán leis na cearta sin agus ba cheart an Rialachán seo a chur i bhfeidhm agus a léiriú dá réir sin.
[...]
(85)
Ba cheart feidhm a bheith ag na cearta cosanta dá bhforáiltear i ndlí an Aontais is infheidhme, amhail [Treoir 2016/343, arna cur chun feidhme] sa dlí náisiúnta, maidir le gníomhaíochtaí Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh. Ba cheart d’aon duine atá faoi dhrochamhras nó atá cúisithe a dtionscnaíonn OIPE imscrúdú ina leith tairbhe a bhaint as na cearta sin, agus as na cearta dá bhforáiltear sa dlí náisiúnta chun a iarraidh go gceapfar saineolaithe nó go n‑éistfear finnéithe, nó go gcuirfidh OIPE fianaise ar fáil thar ceann na cosanta ar shlí eile.
(86)
Le hAirteagal 86(3) CFAE, ceadaítear do reachtóir an Aontais na rialacha is infheidhme maidir leis an athbhreithniú breithiúnach ar bhearta nós imeachta arna ndéanamh ag OIPE i gcomhlíonadh a fheidhmeanna a chinneadh. Leis an inniúlacht sin a dheonaítear do reachtóir an Aontais, léirítear cineál sonrach chúraimí agus struchtúr OIPE, atá éagsúil ó chúraimí agus struchtúr chomhlachtaí agus ghníomhaireachtaí eile uile an Aontais agus lena gceanglaítear rialacha speisialta maidir le hathbhreithniú breithiúnach.
(87)
De réir Airteagal 86(2) CFAE, feidhmíonn OIPE a fheidhmeanna ionchúisitheora os comhair chúirteanna inniúla na mBallstát. Tá dlúthbhaint ag gníomhartha arna ndéanamh ag OIPE le linn a chuid imscrúduithe leis an ionchúiseamh a d’fhéadfadh a bheith mar thoradh air, agus dá bhrí sin tá éifeachtaí acu i ndlíchóras na mBallstát. In a lán cásanna, is iad na húdaráis náisiúnta um fhorfheidhmiú an dlí a dhéanfaidh na gníomhartha agus iad ag gníomhú faoi threoracha OIPE, tar éis dóibh údarú a fháil ó chúirt náisiúnta i gcásanna áirithe.
Is iomchuí, dá bhrí sin, a mheas gur cheart gníomhartha nós imeachta OIPE atá ceaptha chun éifeachtaí dlíthiúla a bheith acu ar thríú páirtithe a bheith faoi réir athbhreithniú ag na cúirteanna náisiúnta inniúla i gcomhréir leis na ceanglais agus na nósanna imeachta a leagtar síos leis an dlí náisiúnta. Ba cheart go n‑áiritheofaí leis sin go mbeidh gníomhartha nós imeachta OIPE a ghlactar roimh an díotáil agus a mbeartaítear éifeachtaí dlíthiúla a bheith acu ar thríú páirtithe (catagóir lena n‑áirítear an duine atá faoi dhrochamhras, an t‑íospartach, agus daoine leasmhara eile a bhféadfadh gníomhartha den sórt sin dochar a dhéanamh dá gcearta) faoi réir athbhreithniú breithiúnach ag cúirteanna náisiúnta [...] Gníomhartha nós imeachta a bhaineann le rogha an Bhallstáit a mbeidh a chúirteanna inniúil chun an t‑ionchúiseamh a éisteacht, atá le cinneadh ar bhonn na gcritéar a leagtar síos sa Rialachán seo, tá siad ceaptha chun éifeachtaí dlíthiúla a bheith acu i leith tríú páirtithe agus dá bhrí sin ba cheart iad a bheith faoi réir athbhreithniú breithiúnach ag cúirteanna náisiúnta, ag céim na trialach ar a dhéanaí.
[...] I gcás ina ndéantar foráil sa dlí náisiúnta d’athbhreithniú breithiúnach maidir le gníomhartha nós imeachta nach bhfuil ceaptha chun éifeachtaí dlíthiúla a bheith acu ar thríú páirtithe nó do chaingne dlí a bhaineann le mainneachtain eile gníomhú, níor cheart an Rialachán seo a léiriú mar rialachán a dhéanann difear d’fhorálacha dlí den sórt sin. Ina theannta sin, níor cheart a cheangal ar na Ballstáit foráil a dhéanamh maidir le hathbhreithniú breithiúnach ag na cúirteanna náisiúnta inniúla ar ghníomhartha nós imeachta nach bhfuil ceaptha chun éifeachtaí dlíthiúla a bheith acu ar thríú páirtithe, amhail saineolaithe a cheapadh nó costais finnéithe a aisíoc.
Ar deireadh, ní dhéanann an Rialachán seo difear do chumhachtaí na gcúirteanna náisiúnta trialach.
(88)
Ba cheart dlíthiúlacht ghníomhartha nós imeachta OIPE atá beartaithe chun éifeachtaí dlíthiúla a bheith acu ar thríú páirtithe a bheith faoi réir athbhreithniú breithiúnach os comhair cúirteanna náisiúnta. I ndáil leis sin, ba cheart leigheasanna éifeachtacha a áirithiú i gcomhréir leis an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE. Thairis sin, mar a chuirtear i bhfios go láidir le cásdlí na Cúirte Breithiúnais, ní fhéadfaidh na rialacha náisiúnta nós imeachta lena rialaítear caingne chun cearta aonair a chosaint a dheonaítear le dlí an Aontais a bheith chomh fabhrach céanna leis na rialacha lena rialaítear caingne náisiúnta comhchosúla (prionsabal na coibhéise) agus ní fhéadfaidh siad feidhmiú na gceart a thugtar le dlí an Aontais a dhéanamh beagnach dodhéanta nó ródheacair (prionsabal na héifeachtachta).
Nuair a dhéanann cúirteanna náisiúnta athbhreithniú ar dhlíthiúlacht gníomhartha den sórt sin, féadfaidh siad é sin a dhéanamh ar bhonn dhlí an Aontais, lena n‑áirítear an Rialachán seo, agus ar bhonn an dlí náisiúnta freisin, a bhfuil feidhm aige sa mhéid nach ndéileáiltear le hábhar leis an Rialachán seo. [...]
(89)
Ní athraítear le foráil an Rialacháin seo maidir le hathbhreithniú breithiúnach cumhachtaí na Cúirte Breithiúnais chun athbhreithniú a dhéanamh ar chinntí riaracháin OIPE, a bhfuil sé beartaithe éifeachtaí dlíthiúla a bheith acu ar thríú páirtithe, eadhon cinntí nach ndéantar i gcomhlíonadh a fheidhmeanna maidir le himscrúdú, ionchúiseamh nó breithiúnas a thabhairt. Tá an Rialachán seo gan dochar freisin don fhéidearthacht atá ag Ballstát den Aontas Eorpach, ag Parlaimint na hEorpa, ag an gComhairle nó ag an gCoimisiún [Eorpach] caingne le haghaidh neamhniú a thionscnamh i gcomhréir leis an dara mír d’Airteagal 263 CFAE agus leis an gcéad mhír d’Airteagal 265 CFAE, agus d’imeachtaí um shárú faoi Airteagail 258 agus 259 CFAE.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
4
Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 4 den Rialachán sin, dar teideal ‘Cúraimí’:
‘Sonraítear in Airteagal 4 den Rialachán sin go bhfuil Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh freagrach as déantóirí cionta coiriúla a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais agus a gcomhchoirithe sna cionta sin a imscrúdú, a ionchúiseamh agus a thabhairt chun breithiúnais. Chuige sin, déanann OIPE imscrúduithe agus gníomhartha ionchúisimh agus feidhmíonn sí feidhmeanna ionchúisitheora i gcúirteanna inniúla na mBallstát, go dtí go dtabharfar an cás chun deiridh.’
5
Foráiltear le hAirteagal 8 den Rialachán sin, dar teideal ‘Struchtúr OIPE’:
‘1.   Is comhlacht doroinnte de chuid an Aontais é OIPE a fheidhmíonn mar aon Oifig amháin le struchtúr díláraithe.
2.   Tá OIPE ceaptha chun oibriú ar dhá leibhéal: lárnach agus díláraithe.
3.   Beidh an leibhéal lárnach comhdhéanta de Lároifig ag suíomh OIPE. Tá an Phríomh-Oifig comhdhéanta den choláiste, de na buan‑dlísheomraí, de cheannaire Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, de na teachtaí chuig Ceann Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, na hionchúisitheoirí Eorpacha agus an stiúrthóir riaracháin.
4.   Beidh an leibhéal díláraithe comhdhéanta d’Ionchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha a bheidh lonnaithe sna Ballstáit.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
6
Luaitear an méid seo a leanas in Airteagal 13 den Rialachán, dar teideal ‘Na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha’:
‘Gníomhóidh na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha thar ceann Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh ina mBallstáit faoi seach agus beidh na cumhachtaí céanna acu agus atá ag ionchúisitheoirí náisiúnta maidir le cásanna a imscrúdú, a ionchúiseamh agus a bhreithniú, de bhreis ar na cumhachtaí agus an stádas sonrach a thugtar dóibh agus faoi na coinníollacha a leagtar síos sa Rialachán seo agus faoi réir na gcumhachtaí agus an stádais sin.
Beidh na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha freagrach as na himscrúduithe agus na hionchúisimh sin a thionscain siad, a leithdháileadh orthu nó a ghabh siad ar láimh agus leas á bhaint acu as a gceart chun cuimhne. [...]
[...]’
7
Foráiltear le hAirteagal 28 de Rialachán 2017/1939, dar teideal ‘Imscrúdú a dhéanamh’ an méid seo a leanas:
‘Féadfaidh an tIonchúisitheoir Tarmligthe Eorpach atá ag déileáil leis an láimhseáil, i gcomhréir leis an Rialachán seo agus leis an dlí náisiúnta, bearta imscrúdaitheacha agus bearta eile a dhéanamh ar a thionscnamh nó ar a tionscnamh féin nó féadfaidh sé nó sí treoir a thabhairt d’údaráis inniúla a Bhallstáit nó a Ballstáit déanamh amhlaidh. [...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
8
Foráiltear le míreanna 1, 4 agus 5 d’Airteagal 30 de Rialachán 2017/1939, dar teideal ‘Bearta imscrúdaithe agus bearta eile’:
‘1.   I gcásanna inarb inphionóis an cion atá faoi imscrúdú le pionós uasta 4 bliana príosúnachta ar a laghad, áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha i dteideal na bearta imscrúdaitheacha seo a leanas a ordú nó a iarraidh:
(a)
cuardach [...]
(b)
táirgeadh aon ní nó doiciméid ábhartha a fháil, [...]
(c)
táirgeadh sonraí ríomhaireachta stóráilte a fháil, [...]
(d)
ionstraimeachtaí na coireachta nó fáltais ón gcoireacht a chalcadh [...]
(e)
cumarsáid leictreonach a thascradh [...]
(f)
rud a shainaithint agus a rianú [...]
[...]
4.   Beidh na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha i dteideal aon bheart eile ina mBallstát atá ar fáil d’ionchúisitheoirí faoin dlí náisiúnta i gcásanna náisiúnta comhchosúla a iarraidh nó a ordú, sa bhreis ar na bearta dá dtagraítear i mír 1.
5.   Ní fhéadfaidh na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha na bearta dá dtagraítear i míreanna 1 agus 4 a ordú ach amháin i gcás ina bhfuil forais réasúnacha ann lena chreidiúint go bhféadfadh an beart sonrach atá i gceist faisnéis nó fianaise a sholáthar atá úsáideach don imscrúdú, agus i gcás nach bhfuil aon bheart níos neamhchurónaí ar fáil a d’fhéadfadh an cuspóir céanna a bhaint amach. Déanfar na nósanna imeachta agus na rialacha mionsonraithe maidir leis na bearta a dhéanamh a rialú leis an dlí náisiúnta is infheidhme.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
9
Foráiltear le hAirteagal 41 den Rialachán, dar teideal ‘Raon feidhme chearta na ndaoine atá faoi dhrochamhras agus na ndaoine cúisithe’:
‘1.   Déanfar gníomhaíochtaí OIPE i gcomhréir iomlán le cearta daoine atá faoi dhrochamhras agus daoine cúisithe a chumhdaítear sa Chairt, lena n‑áirítear an ceart chun triail chóir a fháil agus na cearta chun cosanta. An ceart chun triail chóir a fháil agus cearta na cosanta
2.   Beidh ag aon duine atá faoi amhras nó atá cúisithe in imeachtaí coiriúla OIPE, ar a laghad, na cearta nós imeachta dá bhforáiltear i ndlí an Aontais, lena n‑áirítear treoracha maidir le cearta daoine atá faoi dhrochamhras agus cearta daoine atá cúisithe i nósanna imeachta coiriúla, mar a chuirtear chun feidhme leis an dlí náisiúnta iad, amhail:
[...]
(b)
an ceart chun faisnéise agus chun rochtain a fháil ar na cásdoiciméid […]
(c)
an ceart chun rochtain a fháil ar dhlíodóir agus an ceart cumarsáid a dhéanamh le tríú páirtithe agus iad a chur ar an eolas i gcás coinneála […]
(d)
an ceart chun fanacht ina dtost agus an ceart chun toimhde a bheith neamhchiontach […]
[…]
3.   Gan dochar do na cearta dá dtagraítear sa Chaibidil seo, beidh na cearta nós imeachta uile ar fáil do dhaoine atá faoi dhrochamhras agus do dhaoine cúisithe chomh maith le daoine eile a bhfuil baint acu le himeachtaí OIPE faoin dlí náisiúnta is infheidhme, lena n‑áirítear an fhéidearthacht fianaise a chur i láthair, a iarraidh go gceapfar saineolaithe nó go ndéanfar scrúdú saineolach ar fhinnéithe agus go dtabharfar éisteacht shaineolach d’fhinnéithe, agus a iarraidh ar OIPE na bearta sin a fháil thar ceann na cosanta.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
10
Foráiltear le hAirteagal 42 den Rialachán sin, dar teideal ‘Athbhreithniú breithiúnach’ mar seo a leanas:
‘1.   Beidh gníomhartha nós imeachta OIPE atá ceaptha éifeachtaí dlíthiúla a bheith acu ar thríú páirtithe faoi réir athbhreithniú ag na cúirteanna náisiúnta inniúla i gcomhréir leis na ceanglais agus na nósanna imeachta a leagtar síos leis an dlí náisiúnta. Is amhlaidh atá i gcás ina mainníonn OIPE gníomhartha nós imeachta a ghlacadh atá ceaptha chun éifeachtaí dlíthiúla a bheith acu ar thríú páirtithe agus a raibh ceangal dlíthiúil air iad a ghlacadh faoin Rialachán seo.
2.   Beidh dlínse ag an gCúirt Bhreithiúnais, i gcomhréir le hAirteagal 267 CFAE, chun réamhrialuithe a thabhairt maidir leis na nithe seo a leanas:
(a)
bailíocht ghníomhartha nós imeachta OIPE, a mhéid a thugtar ceist bhailíochta den sórt sin ar aird os comhair aon chúirt nó binse de chuid Ballstáit go díreach ar bhonn dhlí an Aontais;
(b)
léiriú nó bailíocht forálacha de dhlí an Aontais, lena n‑áirítear an Rialachán seo;
(c)
léiriú Airteagail 22 agus 25 den Rialachán seo i ndáil le haon choinbhleacht inniúlachta idir OIPE agus na húdaráis náisiúnta inniúla.
3.   De mhaolú ar mhír 1 den Airteagal seo, beidh cinntí OIPE cás a dhíbhe, a mhéid a dhéantar iad a chonspóid go díreach ar bhonn dhlí an Aontais, faoi réir athbhreithniú os comhair na Cúirte Breithiúnais i gcomhréir leis an gceathrú mír d’Airteagal 263 CFAE.
4.   Beidh dlínse ag an gCúirt Bhreithiúnais i gcomhréir le hAirteagal 268 CFAE in aon díospóid a bhaineann le cúiteamh as damáiste arna dhéanamh ag OIPE.
5.   Beidh dlínse ag an gCúirt Bhreithiúnais i gcomhréir le hAirteagal 272 CFAE in aon díospóid a bhaineann le clásail eadrána atá i gconarthaí arna dtabhairt i gcrích ag OIPE.
6.   Beidh dlínse ag an gCúirt Bhreithiúnais i gcomhréir le hAirteagal 270 CFAE in aon díospóid a bhaineann le cúrsaí foirne.
7.   Beidh dlínse ag an gCúirt Bhreithiúnais chun rialú ar dhífhostú an Phríomh-Ionchúisitheora Eorpaigh nó na nIonchúisitheoirí Eorpacha [...].
8.   Tá an tAirteagal seo gan dochar d’athbhreithniú breithiúnach ag an gCúirt Bhreithiúnais i gcomhréir leis an gceathrú mír d’Airteagal 263 CFAE ar chinntí OIPE a dhéanann difear do chearta na n‑ábhar sonraí faoi Chaibidil VIII agus ar chinntí OIPE nach gníomhartha nós imeachta iad, amhail cinntí OIPE a bhaineann leis an gceart chun rochtain phoiblí a fháil ar dhoiciméid, nó cinntí lena ndíbhtear Ionchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha arna nglacadh de bhun Airteagal 17(3) den Rialachán seo, nó aon chinntí riaracháin eile.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí na Spáinne
LO 9/2021
11
Ley Orgánica 9/2021 de aplicación del Reglamento (AE) 2017/1939 del Consejo, de 12 de octubre de 2017, por el que se establece una cooperación reforzada para la creación de la Fiscalía Europea (Dlí Orgánach 9/2021 lena gcuirtear chun feidhme Rialachán (AE) 2017/1939 ón gComhairle an 12 Deireadh Fómhair 2017 lena gcuirtear chun feidhme comhar feabhsaithe maidir le bunú Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh) an 1 Iúil 2021 (BOE Uimh. 157, an 2 Iúil 2021, lch. 78523 (‘LO 9/2021’), bunaítear, laistigh de gach cúirt inniúil, Juez de garantías (an Chúirt Mhaoirseachta), ar cúirt í, de réir aithrisí an dlí orgánaigh sin, nach bhfuil bainteach le seoladh na n‑imeachtaí, ach a gcuirtear de chúram uirthi, mar sin féin, na cúraimí athbhreithnithe bhreithiúnaigh dá bhforáiltear go sainráite leis an dlí orgánach sin.
12
Foráiltear le hAirteagal 42 de LO 9/2021:
‘1.   Déanfaidh ITEnna, i gcomhréir le forálacha [an Dlí Orgánach seo], Rialachán [2017/1939] agus leis na rialacha a leagtar síos ina rialacha nós imeachta, an t‑imscrúdú lena n‑ordaítear cur i gcrích gach céime den imscrúdú agus lena ndéantar na bearta cosanta eatramhacha a leagtar amach in Ley de Enjuiciamiento Criminal [(Cód um Nós Imeachta Coiriúil)], seachas na bearta sin a fhorchoimeádtar do na cúirteanna leis an mBunreacht agus le forálacha dlíthiúla eile, nach mór a bheith údaraithe ag an mbreitheamh ráthaíochtaí.
[…]
3.   Déanfar an t‑imscrúdú i gcomhréir le forálacha an Chóid um Nós Imeachta Coiriúil, ach amháin i gcásanna áirithe dá bhforáiltear go sainráite sa Dlí Orgánach sin.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
13
Foráiltear le hAirteagal 43 de LO 9/2021 an méid seo a leanas:
‘1.   Féadfaidh an tIonchúisitheoir Tarmligthe Eorpach finnéithe a thoghairm agus ráitis a ghlacadh ó aon duine a bhfuil eolas aige nó aici ar fhíorais agus ar imthosca a bhaineann le cion agus an duine atá freagrach as a chinneadh nó a d’fhéadfadh faisnéis úsáideach a sholáthar chun na críche sin.
Cé is moite de dhaoine atá díolmhaithe ón oibleagáid teacht i láthair agus fianaise finné a sholáthar sa chuid ó bhéal d’imeachtaí cúirte, ceanglaítear ar aon duine arna thoghairm ag an Ionchúisitheoir Tarmligthe Eorpach teacht i láthair mar fhinné agus fianaise a thabhairt maidir le gach rud a bhfuil ar eolas aige nó aici maidir leis na ceisteanna a chuirtear air nó uirthi.
2.   Glacfar an ráiteas finné san fhoirm a leagtar síos sa Chód um Nós Imeachta Coiriúil.
Féadfaidh na páirtithe sna himeachtaí, trína ndlíodóirí, freastal le linn don fhinné a bheith i mbun ráitis, agus sa chás sin, ag deireadh an ráitis, tabharfar an deis dóibh iarraidh ar an bhfinné aon soiléiriú a mheasann siad is gá a dhéanamh.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
14
Foráiltear an méid seo a leanas le hAirteagal 90 de LO 9/2021:
‘Ní fhéadfar agóid a dhéanamh i gcoinne na gcinntí arna ndéanamh ag [ITE] le linn an nós imeachta imscrúdaithe ach amháin os comhair bhreitheamh na ráthaíochtaí sna cásanna dá bhforáiltear go sainráite sa Dlí Orgánach sin.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
15
Rialaítear an nós imeachta achomhairc le hAirteagal 91 de LO 9/2021.
16
De bhun LO 9/2021, féadfaidh an cosantóir sna himeachtaí imscrúdaithe achomharc a dhéanamh i gcoinne na gcinntí seo a leanas ón Ionchúisitheoir Tarmligthe Eorpach:
–
an cinneadh lena dtionscnaítear na himeachtaí;
–
an cinneadh lena ndiúltaítear ráiteas nua a ghlacadh ón duine atá faoi imscrúdú, a d’iarr amhlaidh;
–
an cinneadh lena ndiúltaítear na bearta imscrúdaithe atá á lorg a dhéanamh os comhair ITE;
–
an cinneadh lenar diúltaíodh doiciméid agus tuarascálacha a cuireadh isteach a áireamh sa cháschomhad;
–
an cinneadh lena ndiúltaítear idirghabháil an tsaineolaí arna cheapadh ag an gcosaint sa réimse saineolais ar aontaigh sé nó sí aghaidh a thabhairt air;
–
an cinneadh lena ndiúltaítear saineolaí a scaoileadh ó chás;
–
an cinneadh maidir le bearta cosanta eatramhacha;
–
an cinneadh lena n‑ordaítear duine a chur faoi choimeád; agus
–
an cinneadh an t‑imscrúdú a athoscailt.
An Cód um Nós Imeachta Coiriúil
17
Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 311 den Chód um Nós Imeachta Coiriúil:
‘Déanfaidh an breitheamh imscrúdaithe gach beart imscrúdaithe a mholann Oifig an Ionchúisimh Phoiblí nó aon pháirtí sna himeachtaí, mura rud é go measann sé nó sí iad a bheith neamhriachtanach nó dochrach.
Féadfaidh an cinneadh lena ndiúltaítear do na dualgais a iarradh a bheith faoi réir achomharc ordlathach, a dhéanfar a chinneadh ag an am céanna agus a tharchur chuig an gcúirt inniúil a d’eisigh an cinneadh sin.
[…]’
18
Foráiltear mar a leanas in Airteagal 766(1) den Chód um Nós Imeachta Coiriúil:
‘Féadfaidh cinntí an bhreithimh imscrúdaithe agus an bhreithimh choiriúil, nach bhfuil díolmhaithe ó achomharc, a bheith faoi réir caingean chun an cinneadh nó achomharc a athrú. Mura bhforáiltear a mhalairt le dlí, ní chuirfidh achomhairc den sórt sin cúrsa na n‑imeachtaí ar fionraí.’
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
19
Bhí I.R.O. agus F.J.L.R. ina stiúrthóirí ar chuideachta Spáinneach a fuair fóirdheontas chun tionscadal arna mhaoiniú ag cistí an Aontais a chur chun feidhme. Chuir an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) in iúl don Fiscalía de área de Getafe-Leganés (Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí, Getafe-Leganés, an Spáinn) nach raibh údar leordhóthanach le costais foirne dhíreacha a d’éiligh an chuideachta sin i leith beirt thaighdeoirí a d’fhostaigh sí chun an tionscadal a dhéanamh, eadhon Y.C. agus I.M.B.
20
Rinne Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí, Getafe-Leganés, gearán leis an Juzgado de Primera Instancia e Instrucción no 1 de Getafe (an Chúirt Chéadchéime agus Réamh-Imscrúduithe Uimh. 1, Getafe, an Spáinn) inar líomhnaíodh cion na calaoise fóirdheontais. An 20 Aibreán 2021, thionscain an chúirt sin imscrúdú coiriúil i gcoinne I.R.O. san imscrúdú sin, ceistíodh I.R.O. an 21 Bealtaine 2021, agus d’fheidhmigh sí a cheart chun bheith ina thost. An 2 Iúil 2021, scrúdaigh an chúirt sin Y.C. mar fhinné.
21
Le cinneadh an 26 Iúil 2022, d’fheidhmigh na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha a láimhseálann an cás sa Spáinn a gceart chun tabhairt chun cuimhne agus thionscain siad an t‑imscrúdú as a n‑eascraíonn an tarchur sin chun réamhrialú.
22
Le cinntí an 22 Lúnasa agus an 25 Deireadh Fómhair 2022, de bhun Airteagal 27 de LO 9/2021, chuir na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha sin a toghairm I.R.O. agus F.J.L.R. faoi seach chun teacht i láthair don chéad éisteacht chun gach ceann acu a chur ar an eolas go raibh siad faoi réir imscrúdú ar chalaois fóirdheontais agus brionnú doiciméad, ar bhonn, faoi seach, Airteagal 308 nó, i gcás inarb ábhartha, Airteagal 306 den Chód Coiriúil (Cód Coiriúil), agus Airteagail 390 agus 392 den Chód sin.
23
Le cinneadh an 2 Feabhra 2023 (‘cinneadh an 2 Feabhra 2023’), arna ghlacadh de bhun Airteagal 43 de LO 9/2021, d’iarr na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha sin ar Y.C. agus I.M.B. teacht os a gcomhair mar fhinnéithe. An 7 Feabhra 2023, ag brath ar Airteagal 90 de LO 9/2021, chuir na dlíodóirí a bhfuil ionadaíocht á déanamh acu ar I.R.O. agus F.J.L.R. achomharc os comhair OIPE i gcoinne an chinnidh sin sa mhéid is gur thoghairm sé Y.C. a bheith i láthair mar fhinné. D’áitigh siad nach raibh an beart imscrúdaithe sin ábhartha, ná riachtanach ná úsáideach, ós rud é gur thug an Juzgado de Primera Instancia e Instrucción no 1 de Getafe (an Chúirt Chéadchéime agus Réamh-Imscrúduithe Uimh. 1, Getafe) éisteacht cheana féin do Y.C. sa cháil sin. An 8 Feabhra 2023, cuireadh an t‑achomharc sin in iúl don Juzgado Central de Instrucción no 6 de Madrid (an Chúirt Lárnach Réamh-Imscrúdaithe Uimh. 6, Maidrid, an Spáinn), a bhfuil ról na cúirte maoirseachta aici sna himeachtaí agus arb í an chúirt a rinne an tarchur í.
24
Iarrann an chúirt a rinne an tarchur ar an gCúirt treoir a thabhairt di maidir le léirmhíniú dhlí an Aontais chun cur ar a cumas measúnú a dhéanamh ar éifeachtaí Rialachán 2017/1939 maidir le dlínse na cúirte maoirseachta athbhreithniú a dhéanamh ar ghníomhartha nós imeachta áirithe de chuid OIPE atá beartaithe chun éifeachtaí dlíthiúla a bheith acu i leith tríú páirtithe. Tugann sí faoi deara, de bhun Airteagail 42 agus 43 de LO 9/2021, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 90 de, nach féidir athbhreithniú breithiúnach a dhéanamh ar ghníomhartha nós imeachta OIPE ach amháin má údaraítear é go sainráite leis an dlí orgánach sin. Ós rud é nach bhfuil toghairmeacha finné i measc na ngníomhartha a n‑údaraítear athbhreithniú den sórt sin ina leith leis an dlí orgánach sin, ní fhéadfar achomharc a dhéanamh chuig an gcúirt mhaoirseachta i gcoinne chinneadh an 2 Feabhra 2023.
25
Mar sin féin, tugann an chúirt a rinne an tarchur dá haire go n‑údaraítear le hAirteagal 42 de Rialachán 2017/1939 athbhreithniú breithiúnach a dhéanamh ar ghníomhartha nós imeachta OIPE atá beartaithe chun éifeachtaí dlíthiúla a bheith acu i leith tríú páirtithe agus measann sí gurb amhlaidh atá i gcás chinneadh an 2 Feabhra 2023.
26
Sa chéad áit, measann sí go bhfuil éifeacht dhíreach ag an gcinneadh sin maidir leis na daoine a thoghairtear, sa mhéid go ndéantar dochar leis, ar thaobh amháin, dá gceart bunúsach dul isteach agus imeacht as críoch an Aontais agus gluaiseacht faoi shaoirse laistigh di, arna chosaint le hAirteagal 6 den Chairt agus, ar an taobh eile, a gcearta cosanta, contrártha le hAirteagal 48 den Chairt, a mhéid atá féidearthacht réasúnta ann go bhféadfadh a ráitis a nochtadh go raibh baint acu ar bhealach éigin leis na gníomhartha atá i gceist agus go bhféadfadh sé a bheith indéanta fianaise ar iompar coiriúil a fháil uaidh sin, in imthosca nach bhforáiltear leis an gCód um Nós Imeachta Coiriúil, go dtabharfaidh dlíodóir cúnamh d’fhinnéithe agus ráitis á ndéanamh acu.
27
Sa dara háit, dar leis an gcúirt sin, tá éifeachtaí ag toghairm finné Y.C. agus I.M.B. i leith daoine atá ina n‑ábhar d’imscrúdú leanúnach. Ar thaobh amháin, measann sí go bhféadfadh toghairm finné i leith Y.C., ós rud é gur thug sé ráiteas finné cheana féin os comhair an Juzgado de Primera Instancia e Instrucción no 1 de Getafe (an Chúirt Chéadchéime agus Réamh-Imscrúduithe Uimh. 1, Getafe), tionchar a imirt ar cheart na ndaoine sin chun imeachtaí gan moill mhíchuí, ós rud é go mbeadh gníomhartha nós imeachta a rinneadh cheana féin i gceist leis sin. Ar an taobh eile, tugann sí faoi deara go bhféadfadh ráitis Y.C. agus I.M.B. a bheith in ann fianaise inchoiritheach a fháil a dhéanfadh dochar do na daoine is ábhar don imscrúdú.
28
I bhfianaise na mbreithnithe sin, tá an chúirt a rinne an tarchur den tuairim go bhféadfadh srian gan údar, ag féachaint do phrionsabail na coibhéise agus na héifeachtachta, ar cheart aonair a dhíorthaítear ó dhlí an Aontais a bheith mar thoradh ar easpa achomhairc i ndáil le cinneadh an 2 Feabhra 2023.
29
Maidir le prionsabal na coibhéise, tugann an chúirt a rinne an tarchur faoi deara, dá ndéanfadh breitheamh imscrúdaithe Spáinneach scrúdú ar na fíorais atá i gceist, arb ionann é agus an tIonchúisitheoir Tarmligthe Eorpach ar an leibhéal náisiúnta, gurbh iomchuí an nós imeachta imscrúdaithe choiriúil a leanúint, ós rud é go bhfuil na cionta ábhartha inphionóis le tréimhse phríosúnachta nach faide ná 5 bliana. Faoi Airteagal 766 den Chód um Nós Imeachta Coiriúil, féadfar cinntí lena n‑ordaíonn breithiúna imscrúdaithe bearta imscrúdaithe i gcomhthéacs an nós imeachta sin a achomharc chuig an mbreitheamh a rinne an cinneadh atá faoi chonspóid agus ina dhiaidh sin chuig cúirt níos airde.
30
Ina theannta sin, tugann an chúirt a rinne an tarchur dá haire, go deimhin, de réir cásdlí náisiúnta, i gcomhthéacs an nós imeachta imscrúdaithe ar a dtugtar ‘Procedimiento Sumario Ordinario’ (nós imeachta i leith cionta is inphionóis le téarma phríosúnachta níos faide ná 5 bliana), foráiltear le hAirteagal 311 den Chód um Nós Imeachta Coiriúil nach féidir achomharc a dhéanamh in aghaidh cinntí chun bearta imscrúdaithe arna n‑iarraidh ag páirtithe a ghlacadh. Mar sin féin, níor dheimhnigh an Tribunal Supremo (an Chúirt Uachtarach, an Spáinn) an cásdlí sin, lena leathnaítear cur i bhfeidhm forála de nós imeachta imscrúdaithe Procedimiento Sumario Ordinario, d’aon toil agus níor eascair athchóiriú reachtach as.
31
Measann an chúirt a rinne an tarchur, dá bhrí sin, go bhfuil sárú ann ar phrionsabal na coibhéise ós rud é nach gceadaítear le LO 9/2021 achomharc a dhéanamh i gcoinne toghairm finné, cé nach leagtar síos leis an gCód um Nós Imeachta Coiriúil aon chineál teorann maidir leis an bhféidearthacht agóid a dhéanamh i gcoinne cinntí ó bhreitheamh imscrúdaithe maidir le bearta imscrúdaithe a dhéanamh nó a dhiúltú.
32
Maidir le prionsabal na héifeachtachta, sonraíonn an chúirt sin go gcuireann LO 9/2021 srian ar athbhreithniú breithiúnach ar ghníomhartha na nIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha do na cásanna sin a liostaítear go cuimsitheach. Measann sí go sáraítear le cineál sriantach chumhachtaí athbhreithnithe na cúirte maoirseachta a eascraíonn as an dlí sin, go háirithe as Airteagal 90 de, an ceart chun leigheas breithiúnach éifeachtach a fháil agus cearta na cosanta a ráthaítear do pháirtithe le Rialachán 2017/1939 agus a eascraíonn as an gCairt, chomh maith leis na luachanna is gné dhílis den smacht reachta ar a bhfuil an tAontas Eorpach fothaithe. Ina theannta sin, tá an t‑achomharc dá bhforáiltear in Airteagal 42(1) den Rialachán sin mar chuid de nós imeachta arb é is bunchuspóir leis calaois agus seachaint cánach a chomhrac laistigh den Aontas. Dá bhrí sin, i gcomhréir le prionsabal an chomhair dhílis, tá leas dlisteanach agus cúis sháraitheach ann ar mhaithe leis an leas ginearálta nach bhfuil sé d’éifeacht ag na rialacha nós imeachta lena rialaítear an t‑achomharc sin ar an leibhéal náisiúnta a shubstaint a bhaint d’achomharc den sórt sin, a eascraíonn ó dhlí an Aontais, nó a fheidhmiú a theorannú.
33
Sna himthosca sin, chinn an Juzgado Central de Instrucción no 6 de Madrid (an Chúirt Lárnach Réamh-Imscrúdaithe Uimh. 6, Maidrid), bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘(1)
An gcaithfear Airteagal 42(1) de Rialachán 2017/1939 a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leis ar fhoráil náisiúnta amhail Airteagal 90 de LO 9/2021 an 1 Iúil, lena n‑eisiatar ó athbhreithniú breithiúnach gníomh nóis imeachta ó Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a bhfuil éifeachtaí dlíthiúla aige ar thríú páirtithe (sa chaoi a chuirtear in iúl) amhail cinneadh [an 2 Feabhra 2023] ón Ionchúisitheoir Tarmligthe Eorpach chun finnéithe a thoghairm?
(2)
An gcaithfear Airteagail 6 agus 48 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh agus Airteagal 7 de Threoir (AE) 343/343 a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leo ar fhoráil náisiúnta amhail Airteagal 90 i gcomhar le hAirteagail 42.1 agus 42.33 agus 43 de LO 9/2021 an 1 Iúil lena n‑eisiatar ó athbhreithniú breithiúnach gníomh nóis imeachta ó Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh amhail an cinneadh ón Ionchúisitheoir Tarmligthe Eorpach chun tríú páirtí, ar measadh go réasúnta go raibh sé páirteach sna cionta atá faoi imscrúdú, a thoghairm mar fhinné?
(3)
An gcaithfear an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE agus Airteagal 86(3) CFAE a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leo ar chóras athbhreithnithe bhreithiúnaigh amhail an córas dá bhforáiltear in Airteagail 90 agus 91 de LO 9/2021 a bhaineann le gníomhartha ó na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha arna dtabhairt faoi Airteagail 42.1 agus 43 de LO 9/2021, lena n‑eisiatar ó athbhreithniú breithiúnach beart arna dhéanamh ag an Ionchúisitheoir Tarmligthe Eorpach agus a chumhacht fiosrúcháin á feidhmiú aige, agus nach bhfuil aon choibhéis aige leis na rialacha nóis imeachta náisiúnta lena rialaítear agóid a dhéanamh in aghaidh cinntí arna n‑eisiúint ag na Breithiúna fiosrúcháin agus a gcumhacht fiosrúcháin á feidhmiú acu?
(4)
An gcaithfear Airteagal 2 CAE, lena gcumhdaítear na luachanna is gné dhílis den smacht reachta ar a bhfuil an tAontas fothaithe, arna léamh in éineacht, ar an gcéad dul síos, leis an gceart chun leigheas éifeachtach agus triail chóir a fháil, agus na ráthaíochtaí uile dá bhforáiltear in Airteagal 47 den [Chairt] agus prionsabal na héifeachtachta a chumhdaítear sa dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc ar chóras athbhreithnithe bhreithiúnaigh ar ghníomhartha na nIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha amhail an córas dá bhforáiltear le reachtaíocht na Spáinne in Airteagail 90 agus 91 de LO 9/2021?’
Breithniú ar na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
Inghlacthacht
34
Áitíonn OIPE agus Rialtas na Spáinne, Rialtas na Fraince agus Rialtas na hÍsiltíre, chomh maith leis an gCoimisiún, nach bhfuil an dara ceist inghlactha toisc nach bhfuil inti ach ceist hipitéiseach. Baineann na príomhimeachtaí le hagóidí, arna dtionscnamh ag daoine is ábhar d’imscrúdú OIPE, ar chinneadh OIPE tríú páirtithe a thoghairm mar fhinnéithe, agus baineann an cheist sin leis an bhféidearthacht go ndéanfadh na finnéithe sin féin agóid i gcoinne an chinnidh sin.
35
Ina theannta sin, áitíonn OIPE go bhfuil an tríú agus an ceathrú ceist hipitéiseach freisin, ós rud é, dá réir sin, nach dtugtar go huathoibríoch le hAirteagal 42(1) de Rialachán 2017/1939 an ceart chun athbhreithniú breithiúnach a fháil ar ghníomhartha nós imeachta OIPE, in éagmais bunús dlí sa dlí náisiúnta.
36
De réir cásdlí socair, tá toimhde ábharthachta ag ceisteanna maidir le léiriú dhlí an Aontais arna dtarchur ag cúirt náisiúnta sa chomhthéacs fíorasach agus reachtach a bhfuil an chúirt sin freagrach as a shainiú, agus nach faoin gCúirt atá sé a chruinneas a chinneadh. Ní féidir leis an gCúirt diúltú rialú a thabhairt ar cheist arna tarchur ag cúirt náisiúnta ach amháin má dhealraíonn sé go follasach nach mbaineann an léiriú atá á lorg ar dhlí an Aontais le fíricí iarbhír nó le cuspóir na díospóide sna príomhimeachtaí, i gcás ina bhfuil an fhadhb hipitéiseach, nó i gcás nach bhfuil an fhaisnéis fhíorasach agus dhlíthiúil is gá ag an gCúirt chun freagra úsáideach a thabhairt ar na ceisteanna a cuireadh uirthi (breithiúnas an 24 Deireadh Fómhair 2018, XC agus páirtithe eile, C‑234/17, EU:C:2018:853, mír 16 agus an cásdlí dá dtagraítear).
37
Sa chás seo, ar thaobh amháin, lena dara ceist, iarrann an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gcuirtear cosc le hAirteagail 6 agus 48 den Chairt, chomh maith le hAirteagal 7 de Threoir 2016/343, ar riail den dlí náisiúnta nach bhforáiltear leis an bhféidearthacht, do thríú páirtithe, achomharc a dhéanamh i gcoinne cinneadh ó OIPE lena ndéantar iad a thoghairm chun teacht i láthair mar fhinnéithe, ag féachaint do sháruithe ar a gcearta bunúsacha ar dócha go n‑eascróidh siad as an gcinneadh sin.
38
Ba cheart a thabhairt faoi deara, cé go mbaineann an díospóid sna príomhimeachtaí le hachomharc i gcoinne chinneadh an 2 Feabhra 2023, lenar mhol na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha atá ag déileáil leis an gcás sna príomhimeachtaí Y.C. agus I.M.B. a tharchur os a gcomhair mar fhinnéithe, ní hiad na daoine sin a rinne an t‑achomharc sin, ach I.R.O. agus F.J.L.R., atá ina n‑ábhair imscrúdaithe ag na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha sin ar glacadh an cinneadh sin ina leith. Dá bhrí sin, ós rud é nach míníonn an chúirt a rinne an tarchur na cúiseanna, d’ainneoin an chomhthéacs sin, gur gá don Chúirt, mar sin féin, freagra a thabhairt ar an dara ceist, nach bhfuil an cheist sin inghlactha.
39
Ar an taobh eile, féachtar leis an tríú agus leis an gceathrú ceist, go bunúsach, a chinneadh an gcuireann prionsabail na coibhéise agus na héifeachtachta cosc ar reachtaíocht náisiúnta lena gcuirtear srian ar an bhféidearthacht achomharc a dhéanamh i gcoinne ghníomhartha nós imeachta OIPE do líon áirithe cásanna atá liostaithe go cuimsitheach agus, mar thoradh air sin, nach dtugann cosaint atá coibhéiseach leis an gcosaint a thugtar leis na rialacha nós imeachta náisiúnta is infheidhme maidir le hachomhairc i gcoinne cinntí arna ndéanamh i bhfeidhmiú a gcumhachtaí imscrúdaitheacha ag breithiúna imscrúdaithe, atá coibhéiseach, ar an leibhéal náisiúnta, leis na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha.
40
I ndáil leis sin, mar is léir ón iarraidh ar réamhrialú, measann an chúirt a rinne an tarchur, faoin dlí náisiúnta mar atá sé faoi láthair, nach féidir achomharc a thionscnamh i gcoinne chinneadh OIPE Y.C. agus I.M.B. a thoghairm mar fhinnéithe, arb é is ábhar don díospóid sna príomhimeachtaí. Thairis sin, measann sé, contrártha le haighneacht OIPE, nach mór an dlí náisiúnta a léirmhíniú sa chaoi gur féidir achomharc a dhéanamh i gcoinne cinntí lena n‑ordaíonn breitheamh imscrúdaithe bearta imscrúdaithe atá le déanamh i gcomhthéacs imscrúdú coiriúil.
41
I bhfianaise na mbreithnithe sin, agus nach faoin gCúirt atá sé amhras a chaitheamh orthu, is cosúil go bhfuil an tríú agus an ceathrú ceist ábhartha maidir le toradh na díospóide os comhair na cúirte a rinne an tarchur, ós rud é gur dócha go mbeidh inghlacthacht an achomhairc sna príomhimeachtaí ag brath ar fhreagra na Cúirte ar na ceisteanna sin. Thairis sin, baineann an phléadáil do-ghlacthachta a d’ardaigh OIPE le léiriú Airteagal 42(1) de Rialachán 2017/1939 agus, dá bhrí sin, baineann sí le substaint na gceisteanna sin agus ní lena n‑inghlacthacht.
42
Dá bhrí sin, tá an tríú agus an ceathrú ceist inghlactha.
An chéad cheist, an tríú ceist agus an ceathrú ceist
43
Leis an gcéad cheist, leis an tríú ceist agus leis an gceathrú ceist, ar cheart iad a scrúdú le chéile, iarrann an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá Airteagal 42(1) de Rialachán 2017/1939, arna léamh i bhfianaise an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, Airteagail 47 agus 48 den Chairt agus prionsabail na coibhéise agus na héifeachtachta, a léirmhíniú sa chaoi go gcuirtear cosc leo ar reachtaíocht náisiúnta ar dá réir nach bhféadfaidh daoine is ábhar d’imscrúdú OIPE agóid dhíreach a dhéanamh os comhair na cúirte náisiúnta inniúla ar chinneadh trína ndéanann an tIonchúisitheoir Tarmligthe Eorpach atá ag déileáil leis an gcás lena mbaineann finnéithe a thoghairm os comhair na cúirte náisiúnta inniúla i gcomhthéacs an imscrúdaithe sin.
44
Foráiltear le hAirteagal 4 de Rialachán 2017/1939 go mbeidh ‘OIPE freagrach as déantóirí cionta coiriúla a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais, agus a gcomhchoirithe sna cionta sin, a imscrúdú, a ionchúiseamh agus a thabhairt chun breithiúnais’. I ndáil leis sin, tá OIPE le himscrúduithe a dhéanamh, gníomhartha ionchúisimh a dhéanamh agus feidhmeanna ionchúisitheora a fheidhmiú i gcúirteanna inniúla na mBallstát go dtí go ndiúscrófar an cás go críochnaitheach.
45
Foráiltear le hAirteagal 8(1) den Rialachán sin go mbeidh OIPE ina chomhlacht doroinnte de chuid an Aontais a oibríonn mar oifig aonair amháin ag a bhfuil struchtúr díláraithe. Luaitear in Airteagal 8(2) go (4) go bhfuil OIPE le heagrú ar dhá leibhéal, eadhon, ar thaobh amháin, leibhéal lárnach, ina mbeidh an Lároifig ag suíomh OIPE, agus, ar an taobh eile, leibhéal díláraithe ina mbeidh Ionchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha a bheidh lonnaithe sna Ballstáit.
46
De réir Airteagal 13(1) den Rialachán sin, arna léamh i bhfianaise aithrisí 30 agus 32 de, mar riail ghinearálta, ba cheart d’Ionchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha, a ghníomhóidh thar ceann OIPE ina mBallstáit faoi seach, imscrúduithe OIPE a dhéanamh (breithiúnas an 21 Nollaig 2023, G.K. agus páirtithe eile (Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh), C‑281/22, EU:C:2023:1018, mír 42).
47
De bhun Airteagal 28(1) de Rialachán 2017/1939, féadfaidh an tIonchúisitheoir Tarmligthe Eorpach a láimhseálann cás, i gcomhréir leis an Rialachán sin agus leis an dlí náisiúnta, na bearta imscrúdaithe agus na bearta eile a dhéanamh as a stuaim féin. Go sonrach, tá sé de chumhacht ag Ionchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha ní hamháin na bearta imscrúdaithe dá dtagraítear in Airteagal 30(1) den Rialachán sin a ghlacadh, ar a laghad i gcásanna ina bhfuil an cion atá faoi réir an imscrúdaithe inphionóis le pionós uasta 4 bliana phríosúnachta ar a laghad, ach freisin, i gcomhréir le hAirteagal 30(4), aon bheart eile ina mBallstát atá ar fáil d’ionchúisitheoirí faoin dlí náisiúnta i gcásanna náisiúnta comhchosúla a iarraidh nó a ordú. Ina theannta sin, mar a luaitear in Airteagal 30(5), rialófar na nósanna imeachta agus na rialacha mionsonraithe chun na bearta a dhéanamh leis an dlí náisiúnta is infheidhme.
48
Sa chomhthéacs sin, mar a luaitear in aithris 86 de Rialachán 2017/1939, chun cineál sonrach chúraimí agus struchtúr OIPE a chur san áireamh, rud atá éagsúil le cúraimí agus gníomhaireachtaí eile uile an Aontais, ceadaítear le hAirteagal 86(3) CFAE do reachtas an Aontais na rialacha is infheidhme maidir le hathbhreithniú breithiúnach ar bhearta nós imeachta arna ndéanamh ag OIPE i gcomhlíonadh a fheidhmeanna a chinneadh.
49
D’fheidhmigh reachtas an Aontais an inniúlacht sin chun Airteagal 42 den Rialachán sin a ghlacadh, lena bhforáiltear i mír 1 go mbeidh gníomhartha nós imeachta OIPE atá ceaptha chun éifeachtaí dlíthiúla a bheith acu i leith tríú páirtithe faoi réir athbhreithniú ag na cúirteanna náisiúnta inniúla i gcomhréir leis na ceanglais agus na nósanna imeachta a leagtar síos leis an dlí náisiúnta.
50
Chun a chinneadh an gcuirtear cosc le hAirteagal 42(1) ar reachtaíocht náisiúnta nach gceadaíonn do dhaoine is ábhar d’imscrúdú OIPE agóid a dhéanamh go díreach os comhair na cúirte náisiúnta inniúla i gcoinne cinneadh faoina bhféadfaidh an tIonchúisitheoir Tarmligthe Eorpach atá ag déileáil leis an gcás lena mbaineann teacht i láthair mar fhinnéithe, ní mór a fháil amach an gcumhdaítear cinneadh den sórt sin leis an gcoincheap ‘gníomhartha nós imeachta OIPE atá beartaithe chun éifeachtaí dlíthiúla a bheith acu i leith tríú páirtithe’, de réir bhrí na forála sin.
51
I gcomhréir le cásdlí socair, leanann sé ón ngá atá le dlí an Aontais a chur i bhfeidhm go haonfhoirmeach agus ó phrionsabal an chomhionannais nach ndéantar tagairt shainráite inti do dhlí na mBallstát chun brí agus raon feidhme na forála sin a chinneadh ar fud an Aontais, ag féachaint ní hamháin d’fhoclaíocht na forála sin ach freisin don chomhthéacs ina bhfuil sí agus do na cuspóirí a shaothraítear leis na rialacha ar cuid díobh í (breithiúnas an 30 Aibreán 2024, M.N. (EncroChat), C‑670/22, EU:C:2024:372, mír 109 agus an cásdlí dá dtagraítear).
52
Sa chéad áit, is fíor, i gcomhréir le foclaíocht Airteagal 42(1) de Rialachán 2017/1939, go ndéanann na cúirteanna náisiúnta inniúla athbhreithniú breithiúnach ar ghníomhartha nós imeachta OIPE atá beartaithe chun éifeachtaí dlíthiúla a bheith acu i leith tríú páirtithe ‘i gcomhréir leis na ceanglais agus na nósanna imeachta a leagtar síos leis an dlí náisiúnta’.
53
Mar sin féin, is léir ó fhoclaíocht Airteagal 42(1) nach mbaineann an tagairt do ‘na ceanglais agus na nósanna imeachta a leagtar síos leis an dlí náisiúnta’ ach leis na rialacha mionsonraithe ar dá réir a dhéanann na cúirteanna náisiúnta inniúla athbhreithniú breithiúnach ar na gníomhartha atá i gceist, agus ní le raon feidhme an choincheapa ‘gníomhartha nós imeachta atá ceaptha chun éifeachtaí dlíthiúla a bheith acu i leith tríú páirtithe’, nach dtagraítear san fhoráil sin do dhlí na mBallstát, de réir bhrí an chásdlí dá dtagraítear i mír 51 den bhreithiúnas seo.
54
Ina theannta sin, mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara i míreanna 39 go 43 dá Thuairim, is léir ó fhocail agus ó scéim Airteagal 42 de Rialachán 2017/1939, arna léamh i bhfianaise aithrisí 86, 87 agus 89 de, chomh maith le comhthéacs na forála sin, go bhfuil sé beartaithe, go háirithe, foráil a dhéanamh maidir le comhroinnt inniúlachtaí idir na cúirteanna náisiúnta agus Cúirteanna an Aontais Eorpaigh chun an t‑athbhreithniú breithiúnach ar ghníomhaíochtaí OIPE a fheidhmiú.
55
Dá bhrí sin, cé go sanntar le hAirteagal 42(1), mar a mheabhraítear i míreanna 49 agus 52 den bhreithiúnas seo, dlínse do na cúirteanna náisiúnta athbhreithniú a dhéanamh ar ghníomhartha nós imeachta OIPE atá beartaithe chun éifeachtaí dlíthiúla a bheith acu i leith tríú páirtithe, liostaítear in Airteagal 42(2) go (8) na cásanna ina bhfuil an t‑athbhreithniú breithiúnach ar ghníomhaíochtaí OIPE, os a choinne sin, laistigh de dhlínse Chúirteanna an Aontais Eorpaigh.
56
Go háirithe, le hAirteagal 42(3) de Rialachán 2017/1939, tugtar dlínse do Chúirteanna an Aontais Eorpaigh athbhreithniú a dhéanamh, i gcomhréir leis an gceathrú mír d’Airteagal 263 CFAE, ar chinntí OIPE cás a dhíbhe, a mhéid a dhéantar iad a chonspóid go díreach ar bhonn dhlí an Aontais. Ina theannta sin, de bhun Airteagal 42(8) den Rialachán sin, déanann Cúirteanna an Aontais Eorpaigh athbhreithniú freisin, i gcomhréir leis an gceathrú mír d’Airteagal 263 CFAE, ar chinntí OIPE a dhéanann difear do chearta cosanta sonraí na n‑ábhar sonraí faoi Chaibidil VIII den Rialachán sin, agus ar chinntí OIPE nach bearta nós imeachta iad, amhail cinntí a bhaineann leis an gceart chun rochtain phoiblí a fháil ar dhoiciméid, cinneadh lena ndéantar Ionchúisitheoir Tarmligthe Eorpach a dhíbhe, arna ghlacadh de bhun Airteagal 17(3) den Rialachán, nó aon chinneadh riaracháin eile.
57
Dá bhrí sin, is gníomhartha iad ‘gníomhartha nós imeachta’, de réir bhrí Airteagal 42(1) de Rialachán 2017/1939, a ndéanann na cúirteanna náisiúnta athbhreithniú ar a ndlíthiúlacht, i bprionsabal, cé is moite de ghníomhartha a chumhdaítear le hAirteagal 42(3), agus i gcodarsnacht le cinntí a bhaineann le cosaint sonraí pearsanta agus ‘cinntí riaracháin’ OIPE, de réir bhrí Airteagal 42(8), a thagann faoi raon feidhme Airteagal 263 CFAE.
58
Leanann sé ón méid sin roimhe seo gur coincheap uathrialach de dhlí an Aontais é an coincheap ‘gníomhartha nós imeachta OIPE atá ceaptha éifeachtaí dlíthiúla a bheith acu i leith tríú páirtithe’, de réir bhrí Airteagal 42(1) de Rialachán 2017/1939, nach mór a léiriú ar bhonn critéir aonfhoirmeacha. Is le léirmhíniú den sórt sin amháin a fhéadfar a áirithiú, ar fud an Aontais Eorpaigh, go ndéanfar inniúlachtaí a roinnt go comhleanúnach idir cúirteanna náisiúnta agus Cúirteanna an Aontais chun athbhreithniú breithiúnach a fheidhmiú ar ghníomhaíocht OIPE.
59
Sa dara háit, is gá scrúdú a dhéanamh an dtagann cinneadh ó OIPE finnéithe a thoghairm chun láithriú faoin gcoincheap sin, nach sainmhínítear le Rialachán 2017/1939.
60
I ndáil leis sin, ar an gcéad dul síos, is léir ó aithris 87 den Rialachán go n‑áirítear leis an nath ‘gníomhartha nós imeachta’, go háirithe, na gníomhartha sin ‘a rinne OIPE le linn a himscrúduithe’. Tá comhthuiscint idir na páirtithe gur ‘gníomh nós imeachta’ é an cinneadh atá i gceist sna príomhimeachtaí, de réir na gnáthbhrí a thugtar don léiriú sin, agus gur glacadh an gníomh sin le linn imscrúdú de chuid OIPE.
61
Ar an dara dul síos, maidir leis an gceist an gcaithfear a mheas gur gníomh nós imeachta é cinneadh den sórt sin ‘a bhfuil sé beartaithe éifeachtaí dlíthiúla a bheith aige i leith tríú páirtithe’, ba cheart a thabhairt faoi deara, ar dtús, go bhfreagraíonn an abairt sin don chritéar a úsáidtear sa chéad mhír d’Airteagal 263 CFAE chun raon feidhme na ngníomhartha ar féidir agóid a dhéanamh ina gcoinne os comhair Chúirteanna an Aontais trí chaingean le haghaidh neamhniú dá bhforáiltear leis an Airteagal sin a shainiú.
62
I ndáil leis sin, ba cheart a mheabhrú, de réir cásdlí socair, go bhféadfar caingean le haghaidh neamhniú a thionscnamh, ar bhonn na chéad mhíre d’Airteagal 263 CFAE, i gcoinne aon fhoráil nó gníomh arna ghlacadh ag institiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais, cibé foirm a bheidh acu, a bhfuil a n‑éifeachtaí dlíthiúla ceangailteach ar dhuine nádúrtha nó dlítheanach agus a d’fhéadfadh difear a dhéanamh dóibh trí athrú ar leith a dhéanamh ar a sheasamh dlíthiúil (breithiúnas an 22 Meán Fómhair 2022, IMG v an Coimisiún, C‑619/20 P agus C‑620/20 P, EU:C:2022:722, mír 98 agus an cásdlí dá dtagraítear).
63
Dá bhrí sin, d’fhéadfaí a thuiscint ó fhoclaíocht Airteagal 42(1) de Rialachán 2017/1939, arna léamh i bhfianaise scéim ghinearálta an Rialacháin sin agus chuspóir Airteagal 42, agus tagairt á déanamh do chritéar atá ar aon dul leis an gcritéar dá dtagraítear sa chéad mhír d’Airteagal 263 CFAE, go raibh sé beartaithe ag reachtas an Aontais gan an t‑athbhreithniú breithiúnach éigeantach ar ghníomhartha nós imeachta OIPE a theorannú do chatagóirí áirithe gníomhartha nós imeachta, ach raon feidhme an athbhreithnithe sin a leathnú chun gach gníomh de chineál nós imeachta a chumhdach atá beartaithe chun éifeachtaí dlíthiúla ceangailteacha a bheith acu a d’fhéadfadh difear a dhéanamh do leasanna tríú páirtithe trí athrú ar leith a dhéanamh ar a seasamh dlíthiúil, lena n‑áirítear iad siúd a glacadh le linn nós imeachta imscrúdaithe choiriúil.
64
Sa chomhthéacs sin, ar thaobh amháin, ba cheart a thabhairt faoi deara, de réir aithris 87 de Rialachán 2017/1939, go n‑ainmnítear leis an téarma ‘tríú páirtí’, dá dtagraítear in Airteagal 42 den Rialachán sin, catagóir daoine lena mbaineann ní hamháin ‘duine atá faoi dhrochamhras’ agus ‘íospartach’, ach ‘daoine leasmhara eile a bhféadfadh na gníomhartha sin difear a dhéanamh dá gcearta’.
65
Ina theannta sin, sa tríú mír d’aithris 87, chun léiriú a thabhairt ar an gcoincheap ‘gníomhartha nós imeachta nach bhfuil ceaptha chun éifeachtaí dlíthiúla a bheith acu i leith tríú páirtithe’, rinne reachtas an Aontais tagairt go sainráite do cheapadh saineolaithe nó d’aisíoc costas finné. Ós rud é nach bhfuil sa liosta sin ach sampla amháin, ní féidir a chur as an áireamh, ar dtús, go bhféadfaí cinneadh chun duine a thoghairm mar fhinné, nach n‑áirítear sna gníomhartha nós imeachta a liostaítear in aithris 87, a mheas mar chinneadh a bhfuil éifeachtaí dlíthiúla ceangailteacha aige a d’fhéadfadh difear a dhéanamh do leasanna an duine lena mbaineann trí athrú ar leith a dhéanamh ar a sheasamh dlíthiúil.
66
Ar an taobh eile, is é an léiriú a leagtar amach i mír 63 den bhreithiúnas seo an t‑aon cheann lenar féidir a ráthú go gcomhlíonfar an prionsabal gur aontas é an tAontas Eorpach atá bunaithe ar an smacht reachta ina bhfuil gníomhartha a institiúidí, a chomhlachtaí, a oifigí agus a ghníomhaireachtaí faoi réir athbhreithniú ar a gcomhoiriúnacht, go háirithe, leis na Conarthaí, le prionsabail ghinearálta an dlí agus le cearta bunúsacha (féach, chuige sin, breithiúnas an 3 Deireadh Fómhair 2013, Inuit Tapiriit Kanatami agus páirtithe eile v an Pharlaimint agus an Chomhairle, C‑583/11 P, EU:C:2013:625, mír 91 agus an cásdlí dá dtagraítear).
67
Mar sin féin, ba cheart a mheabhrú freisin, chun a chinneadh, i gcás ar leith, an bhfuil sé beartaithe go mbeidh éifeachtaí dlíthiúla ceangailteacha ag an ngníomh atá faoi chonspóid, gur gá substaint an ghnímh a scrúdú agus measúnú a dhéanamh ar a éifeachtaí i bhfianaise critéir oibiachtúla, amhail ábhar an ghnímh atá i gceist, agus an comhthéacs inar glacadh é agus cumhachtaí na hinstitiúide, an chomhlachta, na hoifige nó na gníomhaireachta a ghlac é á chur san áireamh, de réir mar is iomchuí. Níor cheart na cumhachtaí sin a thuiscint sa réasúnaíocht theibí, ach ba cheart iad a mheas mar thosca atá mar bhonn eolais don anailís shonrach ar ábhar an ghnímh atá i gceist, atá lárnach agus fíor-riachtanach (féach de réir analaí, breithiúnas an 22 Meán Fómhair 2022, IMG v an Coimisiún, C‑619/20 P agus C‑620/20 P, EU:C:2022:722, mír 99 agus an cásdlí dá dtagraítear).
68
I bhfianaise an mhéid a liostaítear i míreanna 62 go 67 den bhreithiúnas seo, ní féidir cinneadh a dhéanamh ar bhonn teibí agus ginearálta maidir le cinneadh ó Ionchúisitheoir Tarmligthe Eorpach finné a thoghairm chun láithriú a dhéanamh ar éifeachtaí dlíthiúla ceangailteacha a d’fhéadfadh difear a dhéanamh do chearta na ndaoine is ábhar d’imscrúdú, amhail na hiarratasóirí sna príomhimeachtaí, trí athrú ar leith a dhéanamh ar a seasamh dlíthiúil.
69
Ceanglaítear leis na critéir sin measúnú in concreto a dhéanamh ar an ngníomh atá i gceist i ndáil, go háirithe, le stádas ‘tríú páirtí’ an duine a dhéanann agóid i gcoinne an ghnímh sin, ábhar an ghnímh, an comhthéacs inar glacadh é agus cumhachtaí an chomhlachta a d’ordaigh é.
70
I ndáil leis sin, ba cheart a mheas, mar is léir ó aithrisí 83 agus 85 go 87 de Rialachán 2017/1939, nach mór Airteagal 42(1) den Rialachán sin, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 41 de, a léiriú sa chaoi go bhfágann an t‑athbhreithniú breithiúnach ar ghníomhartha nós imeachta atá beartaithe chun éifeachtaí dlíthiúla a bheith acu i leith tríú páirtithe gur féidir a áirithiú go n‑urramóidh OIPE cearta bunúsacha na ndaoine a bhfuil éifeachtaí den sórt sin ag na gníomhartha nós imeachta sin ina leith agus, go háirithe, a fhíorú go n‑urramaíonn an comhlacht sin an ceart chun cothroime nós imeachta agus cearta cosanta daoine atá faoi dhrochamhras agus daoine cúisithe, i gcomhréir le hAirteagail 47 agus 48 den Chairt.
71
Go háirithe, is éard atá i gceist le hathbhreithniú den sórt sin, go háirithe, a fháil amach an gcomhlíontar, ní hamháin cearta nós imeachta daoine atá faoi dhrochamhras agus daoine cúisithe a leagtar síos le dlí an Aontais, dá dtagraítear in Airteagal 41(1) den Rialachán sin, ach freisin, i gcomhréir le hAirteagal 41(3) de, na cearta nós imeachta uile a dheonaítear leis an dlí náisiúnta is infheidhme maidir leis na daoine sin chomh maith le daoine eile a ndéanann nósanna imeachta OIPE difear dóibh.
72
Ós rud é go bhféadfadh imlíne na gcoimircí nós imeachta a dheonaítear do na catagóirí éagsúla daoine a bheith éagsúil ag brath ar rialacha nós imeachta náisiúnta an Bhallstáit lena mbaineann, d’fhéadfadh imlíne na ngníomhartha nós imeachta is inghlactha do na daoine sin agóid a dhéanamh os comhair na gcúirteanna náisiúnta a bheith éagsúil, dá bhrí sin, ag brath ar an dlí náisiúnta is infheidhme.
73
Dá bhrí sin, braitheann an measúnú ar éifeachtaí cinnidh chun finné a thoghairm ar chearta daoine is ábhar d’imscrúdú, go pointe áirithe, ar rialacha nós imeachta náisiúnta agus ar chomhthéacs sonrach an imscrúdaithe choiriúil ar lena linn a ghlac OIPE an cinneadh sin, agus mar thoradh air sin gurb iad na cúirteanna náisiúnta atá inniúil chun an t‑athbhreithniú breithiúnach dá bhforáiltear in Airteagal 42(1) de Rialachán 2017/1939 a dhéanamh is oiriúnaí chun é a dhéanamh.
74
Tá tacaíocht don léiriú sin le fáil in aithrisí 12 agus 87 den Rialachán. Ar thaobh amháin, is léir ó aithris 12 go raibh sé beartaithe ag reachtas an Aontais, i gcomhréir le prionsabail na coimhdeachta agus na comhréireachta, a leagtar amach in Airteagal 5(3) agus (4) CAE, teorainn a chur lena mhéid a comhchuibhíodh an t‑athbhreithniú breithiúnach ar ghníomhartha nós imeachta OIPE chuig an méid atá fíor-riachtanach chun leibhéal aonfhoirmeach cosanta breithiúnaí éifeachtaí a chomhlíonann dlí príomha an Aontais a áirithiú i leith na ngníomhartha sin. Ar an taobh eile, tá sé comhsheasmhach freisin le leibhéal substaintiúil comhtháthaithe an chomhlachta sin de chuid an Aontais i gcórais nós imeachta choiriúil na mBallstát sa chomhthéacs ina bhfeidhmíonn siad a n‑inniúlachtaí, arb é, mar is léir ón gcéad mhír d’aithris 87 den Rialachán, an chúis atá leis na cúirteanna náisiúnta a bhfuil dlínse acu i leith na ngníomhartha nós imeachta a chumhdaítear le hAirteagal 42(1) den Rialachán.
75
Dá bhrí sin, is faoi na cúirteanna náisiúnta inniúla atá sé measúnú a dhéanamh, ag féachaint, go háirithe, do rialacha nós imeachta náisiúnta, agus do chomhthéacs sonrach an imscrúdaithe choiriúil lena mbaineann siad, an bhfuil sé beartaithe le cinneadh ón Ionchúisitheoir Tarmligthe Eorpach lena ndéantar finné a thoghairm éifeachtaí dlíthiúla ceangailteacha a bheith aige a d’fhéadfadh difear a dhéanamh do leasanna na ndaoine a dhéanann agóid i gcoinne an chinnidh sin, amhail, sa chás seo, na daoine is ábhar don imscrúdú sin, trí athrú ar leith a dhéanamh ar a seasamh dlíthiúil, go háirithe trí dhifear a dhéanamh dá gcearta nós imeachta. Más amhlaidh an cás, tá an cinneadh sin faoi réir athbhreithniú ag na cúirteanna sin, de bhun Airteagal 42(1) de Rialachán 2017/1939.
76
Sa tríú háit, maidir leis an gceist an gá, i gcás inarb iomchuí, an t‑athbhreithniú breithiúnach sin a dhéanamh trí achomharc díreach i gcoinne an chinnidh sin, ba cheart a thabhairt faoi deara nach sonraítear i bhfoclaíocht na forála sin an gá do na Ballstáit foráil a dhéanamh do leigheas dlí sonrach lena gceadaítear agóid dhíreach in aghaidh gníomh nós imeachta de chuid OIPE agus an gá go gcuirfí an gníomh atá faoi chonspóid ar neamhní mar thoradh ar an athbhreithniú sin.
77
Os a choinne sin, foráiltear leis an bhforáil sin go ndéanfar an t‑athbhreithniú breithiúnach atá i gceist ‘i gcomhréir leis na ceanglais agus na nósanna imeachta a leagtar síos leis an dlí náisiúnta’. Dá bhrí sin, ar choinníoll go ráthaítear na cearta a chumhdaítear in Airteagail 47 agus 48 den Chairt go hiomlán, ní chuirtear as an áireamh leis an bhforáil sin go bhféadfaí an t‑athbhreithniú breithiúnach sin a dhéanamh mar cheist theagmhasach i mBallstáit nach bhforáiltear iontu do leigheas sonrach den sórt sin chun agóid a dhéanamh i gcoinne gníomhartha a ordaítear le linn na n‑imeachtaí sin.
78
Tá tacaíocht don léiriú sin in aithris 88 de Rialachán 2017/1939, ina luaitear, maidir leis an athbhreithniú ar dhlíthiúlacht arna dhéanamh ag cúirteanna náisiúnta i ndáil le gníomhartha nós imeachta atá beartaithe chun éifeachtaí dlíthiúla a bheith acu i leith tríú páirtithe, gur cheart leigheasanna éifeachtacha dlí a áirithiú i gcomhréir leis an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE.
79
Leis an bhforáil sin de Chonradh an Aontais Eorpaigh, forchuirtear ar na Ballstáit an oibleagáid leigheasanna a sholáthar atá leordhóthanach chun cosaint dlí éifeachtach a áirithiú sna réimsí a chumhdaítear le dlí an Aontais. De réir chásdlí na Cúirte, freagraíonn an oibleagáid sin don cheart chun leigheas éifeachtach a fháil do gach duine a ndéantar a chearta agus a shaoirsí a ráthaítear le dlí an Aontais a shárú, mar a leagtar amach sa chéad mhír d’Airteagal 47 den Chairt. Mar sin féin, ní chiallaíonn an oibleagáid sin ach go n‑aithnítear go bhfuil sé de cheart ag gach duine agóid a dhéanamh os comhair na gcúirteanna i gcoinne gníomh a dhéanann dochar dó nó di atá de chineál a sháródh na cearta agus na saoirsí sin, agus ní gá go mbeadh leigheas díreach dlí ag sealbhóir an chirt sin chun leigheas éifeachtach a fháil arb é is príomhchuspóir dó beart ar leith a thabhairt faoi cheist, ar choinníoll go bhfuil leigheas dlí amháin nó níos mó ann freisin, os comhair na gcúirteanna náisiúnta inniúla éagsúla, lena gcuirtear ar chumas an tsealbhóra cirt sin a fháil, mar cheist theagmhasach, athbhreithniú breithiúnach ar an mbeart sin lena n‑áirithítear go n‑urramófar na cearta agus na saoirsí a ráthaítear don sealbhóir cirt sin le dlí an Aontais, gan bheith faoi réir, chuige sin, an riosca go ngearrfaí pionós i gcás neamhchomhlíonadh an bhirt atá i gceist (féach, chuige sin, breithiúnas an 6 Deireadh Fómhair 2020, État luxembourgeois (An ceart caingean a thabhairt i gcoinne iarraidh ar fhaisnéis i gcúrsaí cánach), C‑245/19 agus C‑246/19, EU:C:2020:795, míreanna 47, 58 agus 79 agus an cásdlí dá dtagraítear).
80
I ndáil leis sin, cé nach mór Airteagal 42(1) de Rialachán 2017/1939 a léamh i bhfianaise an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE agus Airteagail 47 agus 48 den Chairt, tá sé gan dochar, áfach, do na rialacha nós imeachta lena rialaítear athbhreithniú breithiúnach arna dhéanamh ag na cúirteanna náisiúnta. Dá bhrí sin, d’fhéadfadh an t‑athbhreithniú sin a bheith i bhfoirm ceist theagmhasach, arna láimhseáil, go háirithe, ag an gcúirt trialach coiriúla, ar choinníoll go ráthaítear leis na rialacha nós imeachta sin ceart chun leigheas éifeachtach a fháil, lena nglactar leis go bhfuil dlínse ag an gcúirt a éisteann an díospóid chun scrúdú a dhéanamh ar gach ceist dlí agus fíorais atá ábhartha do réiteach na díospóide sin. Go háirithe, ní mór dlínse a bheith ag an gcúirt sin chun a fhíorú nach bhfuarthas nó nár úsáideadh an fhianaise ar a bhfuil an gníomh lena mbaineann bunaithe de shárú ar na cearta agus saoirsí a ráthaítear don duine lena mbaineann le dlí an Aontais (féach, chuige sin, breithiúnas an 6 Deireadh Fómhair 2020, État luxembourgeois (An ceart caingean a thabhairt i gcoinne iarraidh ar fhaisnéis i gcúrsaí cánach), C‑245/19 agus C‑246/19, EU:C:2020:795, mír 82 agus an cásdlí dá dtagraítear).
81
Sa cheathrú háit agus san áit dheireanach, mar a thugtar le fios in aithris 88 de Rialachán 2017/1939, ní mór Airteagal 42(1) de a léiriú i bhfianaise phrionsabal neamhspleáchais nós imeachta na mBallstát.
82
I gcomhréir leis an bprionsabal sin, is faoi chóras dlí náisiúnta gach Ballstáit atá sé rialacha nós imeachta a leagan síos lena rialaítear na leigheasanna is gá chun cosaint dlí éifeachtach a áirithiú do pháirtithe aonair sna réimsí a chumhdaítear le dlí an Aontais, ar choinníoll, áfach, nach bhfuil na rialacha sin, i gcásanna a rialaítear le dlí an Aontais, níos neamhfhabhraí ná i gcásanna intíre comhchosúla (prionsabal na coibhéise) agus nach bhfágann siad go bhfuil feidhmiú na gceart a thugtar le dlí an Aontais (prionsabal na héifeachtachta) dodhéanta nó ródheacair (féach, chuige sin, breithiúnas an 21 Nollaig 2021, Randstad Italia, C‑497/20, EU:C:2021:1037, míreanna 56 agus 58 agus an cásdlí dá dtagraítear).
83
Maidir le prionsabal na coibhéise, chuir an chúirt a rinne an tarchur amhras in iúl i dtaobh an gcomhlíonann na rialacha nós imeachta náisiúnta is infheidhme an prionsabal sin.
84
Chun a fháil amach an gcomhlíontar prionsabal na coibhéise, is iomchuí, ar thaobh amháin, na nósanna imeachta nó na caingne inchomparáide a shainaithint agus, ar an taobh eile, a chinneadh an láimhseáiltear na caingne atá bunaithe ar an dlí náisiúnta ar bhealach níos fabhraí ná caingne inchomparáide a bhaineann le cosaint na gceart a eascraíonn as dlí an Aontais (breithiúnas an 26 Meán Fómhair 2018, Staatssecretaris van Veiligheid en justitie (Éifeacht fionraí an achomhairc), C‑180/17, EU:C:2018:775, mír 38 agus an cásdlí dá dtagraítear).
85
Maidir le hinchomparáideacht na gcaingne, is faoin gcúirt náisiúnta, a bhfuil eolas díreach aici ar na rialacha nós imeachta is infheidhme, atá sé a fháil amach an bhfuil na caingne lena mbaineann comhchosúil maidir lena gcuspóir, lena gcúis caingne agus lena saintréithe bunúsacha (breithiúnas an 26 Meán Fómhair 2018, Staatssecretaris van Veiligheid en justitie (Éifeacht fionraí an achomhairc), C‑180/17, EU:C:2018:775, mír 39 agus an cásdlí dá dtagraítear).
86
Sa chás seo, mar a luadh i míreanna 29 agus 40 den bhreithiúnas seo, is léir ón iarraidh ar réamhrialú nach mór na leigheasanna i gcoinne ghníomhartha nós imeachta na nIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha atá ag feidhmiú sa Spáinn a chur i gcomparáid leis na leigheasanna atá ann, faoin dlí náisiúnta, i gcoinne gníomhartha comhchosúla breithimh imscrúdaithe, atá coibhéiseach, ar an leibhéal náisiúnta, le hIonchúisitheoir Tarmligthe Eorpach.
87
Maidir le láimhseáil chomhchosúil na gcaingne, ní mór a mheabhrú nach mór don chúirt náisiúnta anailís a dhéanamh ar gach cás ina n‑ardaítear an cheist an bhfuil riail nós imeachta náisiúnta lena rialaítear caingne bunaithe ar dhlí an Aontais níos neamhfhabhraí ná na rialacha lena rialaítear caingne náisiúnta comhchosúla agus ról na rialacha lena mbaineann sa nós imeachta ina iomláine á chur san áireamh, chomh maith le hoibriú agus aon ghnéithe speisialta de na rialacha sin os comhair na gcúirteanna náisiúnta éagsúla (breithiúnas an 26 Meán Fómhair 2018, Staatssecretaris van Veiligheid en justitie (Éifeacht fionraí an achomhairc), C‑180/17, EU:C:2018:775, mír 40 agus an cásdlí dá dtagraítear).
88
I ndáil leis sin, mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara, go bunúsach, i mír 61 dá Thuairim, is léir ón bhfaisnéis a chuir an chúirt a rinne an tarchur ar fáil go bhfuil na daoine is ábhar d’imscrúdú ag Ionchúisitheoir Tarmligthe Eorpach atá ag feidhmiú sa Spáinn i staid nach bhfuil chomh fabhrach céanna leis na daoine atá faoi réir imscrúdú ag breitheamh imscrúdaithe, ós rud é go n‑eisiatar leis an reachtaíocht náisiúnta is infheidhme maidir le hathbhreithniú breithiúnach ar ghníomhartha nós imeachta OIPE an fhéidearthacht achomharc díreach a dhéanamh i gcoinne cinneadh lena ndéantar finnéithe a thoghairm chun teacht i láthair, cé go bhforáiltear leis an reachtaíocht is infheidhme maidir le hathbhreithniú breithiúnach ar ghníomh comhchosúil breithimh imscrúdaithe go bhféadfaí achomharc a dhéanamh os comhair an bhreithimh imscrúdaithe sin nó os comhair cúirt níos airde.
89
Mar sin féin, is faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé a fháil amach an amhlaidh atá, ag féachaint do na critéir a leagtar amach i mír 87 den bhreithiúnas seo agus, go háirithe, an iomchuí diúltú do léiriú an dlí náisiúnta a chuir Rialtas na Spáinne agus OIPE ar aghaidh ina mbarúlacha i scríbhinn, ar dá réir is féidir, i gcás intíre amháin, forálacha nós imeachta a chur i bhfeidhm nach bhforáiltear leo d’achomharc díreach den sórt sin.
90
Maidir le prionsabal na héifeachtachta, ní mór a mheas, sa chás seo, nach bhfuil ceanglais i gceist leis sin a théann thar na ceanglais a eascraíonn as an gceart chun cosaint bhreithiúnach éifeachtach a fháil, mar a ráthaítear sa chéad mhír d’Airteagal 47 den Chairt agus sa dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE (féach, chuige sin, breithiúnas an 26 Meán Fómhair 2018, Staatssecretaris van Veiligheid en justitie (Éifeacht fionraí an achomhairc), C‑180/17, EU:C:2018:775, mír 43 agus an cásdlí dá dtagraítear). Is léir ó mhír 79 den bhreithiúnas seo nach gcuireann na forálacha sin de dhlí príomha an Aontais cosc ar easpa leigheas díreach i gcoinne gníomh nós imeachta de chuid OIPE lena gcuirtear finnéithe toghairme i láthair, ar choinníoll go gcomhlíontar na ceanglais dá dtagraítear, go háirithe, i míreanna 79 agus 80 den bhreithiúnas seo.
91
I bhfianaise na bhforas roimhe seo, is é an freagra ar an gcéad cheist, ar an tríú ceist agus ar an gceathrú ceist ná nach mór Airteagal 42(1) de Rialachán 2017/1939, arna léamh i bhfianaise an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, Airteagail 47 agus 48 den Chairt agus prionsabail na coibhéise agus na héifeachtachta, a léiriú sa chaoi go bhfuil cinneadh lena ndéanann an tIonchúisitheoir Tarmligthe Eorpach atá ag déileáil leis an gcás lena mbaineann, le linn imscrúdaithe, finnéithe a thoghairm faoi réir athbhreithniú ag an gcúirt náisiúnta inniúil, de bhun Airteagal 42(1), i gcás ina bhfuil sé beartaithe leis an gcinneadh sin éifeachtaí dlíthiúla ceangailteacha a bheith aige a d’fhéadfadh difear a dhéanamh do leasanna na ndaoine a dhéanann agóid i gcoinne an chinnidh sin, amhail na daoine atá faoi réir an imscrúdaithe sin, trí athrú ar leith a dhéanamh ar a staid dhlíthiúil. Más amhlaidh an cás, ní mór a ráthú leis an dlí náisiúnta go ndéanfaidh cúirt na trialach coiriúla athbhreithniú breithiúnach éifeachtach ar an gcinneadh sin, ar a laghad mar cheist theagmhasach, i gcás inarb infheidhme. Mar sin féin, trí phrionsabal na coibhéise a chur i bhfeidhm, i gcás ina bhforáiltear le forálacha nós imeachta náisiúnta maidir le caingne intíre comhchosúla go bhféadfaí agóid dhíreach a dhéanamh i gcoinne cinneadh den chineál céanna, ní mór an fhéidearthacht sin a thabhairt freisin do na daoine sin.
Costais
92
Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte Breithiúnais, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Mór-Dhlísheomra) mar seo a leanas:
Maidir le hAirteagal 42(1) de Rialachán (AE) 2017/1939 ón gComhairle an 12 Deireadh Fómhair 2017 lena gcuirtear chun feidhme comhar feabhsaithe maidir le bunú Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (‘OIPE’), arna léamh i bhfianaise an dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, Airteagail 47 agus 48 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh agus phrionsabail na coibhéise agus na héifeachtachta,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
le cinneadh lena ndéanann an tIonchúisitheoir Tarmligthe Eorpach atá ag déileáil leis an gcás lena mbaineann, le linn imscrúdaithe, finnéithe a thoghairm chun teacht i láthair, tá sé faoi réir athbhreithniú ag an gcúirt náisiúnta inniúil, de bhun Airteagal 42(1), i gcás ina bhfuil sé beartaithe leis an gcinneadh sin éifeachtaí dlíthiúla ceangailteacha a bheith aige a d’fhéadfadh difear a dhéanamh do leasanna na ndaoine a dhéanann agóid i gcoinne an chinnidh sin, amhail na daoine is ábhar don imscrúdú sin, trí athrú ar leith a dhéanamh ar a staid dhlíthiúil.
Más amhlaidh an cás, ní mór a ráthú leis an dlí náisiúnta go ndéanfaidh cúirt na trialach coiriúla athbhreithniú breithiúnach éifeachtach ar an gcinneadh sin, ar a laghad mar cheist theagmhasach, i gcás inarb infheidhme.
Mar sin féin, trí phrionsabal na coibhéise a chur i bhfeidhm, i gcás ina bhforáiltear le forálacha nós imeachta náisiúnta maidir le caingne intíre comhchosúla go bhféadfaí agóid dhíreach a dhéanamh i gcoinne cinneadh den chineál céanna, ní mór an fhéidearthacht sin a thabhairt freisin do na daoine sin.
[Sínithe]
(
*1
)	Teanga an cháis: an Spáinnis.