61964C0045
Conclusies van de Advocaat-Generaal Joseph Gand
van 19 oktober 1965 (
1
)
Mijnheer de President, mijne heren Rechters,
Aan de onderhavige procedure, waarin de Commissie de Italiaanse Republiek een schending verwijt van artikel 169 van het Verdrag van Rome, ging tussen partijen een langdurig geschil vooraf over de vraag of de teruggave van in- en uitvoerrechten en van bepaalde indirecte belastingen bij de uitvoer van de produkten van de machinale industrie, in overeenstemming was met artikel 96 van genoemd Verdrag.
Bezien wij de feiten voorzover zulks ter beoordeling van de door de Italiaanse Regering opgeworpen middelen van niet-ontvankelijkheid en van de door beide partijen ter zake aangevoerde argumenten, nodig is.
De Italiaanse wet no. 103 van 10 maart 1955 — bij de wet van 18 maart 1958 verlengd tot 31 december 1963 — voorzag ten behoeve van de machinaal vervaardigde produkten de teruggave — op het tijdstip van hun uitvoer — van „de invoerrechten en alle andere douanerechten, geheven op de in die waren verwerkte produkten afkomstig uit de ijzer- en staalindustrie”.
Het kan niet worden betwist — en het werd ook niet in ernst betwist — dat de teruggave in feite ook sommige indirecte belastingen betrof, geheven op grondstoffen en half afgewerkte produkten. Haar beloop werd, voor iedere post, vastgesteld volgens een eenheidstarief: X Lire per kilo. De teruggave was dus van globale aard.
In verschillende tot de Commissie gerichte klachten, werd gezegd dat zodanige regeling niet in overeenstemming is met artikel 96 van het Verdrag, luidende als volgt:
„Bij de uitvoer van produkten naar het grondgebied van een der Lid-Staten mag de teruggave van binnenlandse belastingen niet het bedrag overschrijden dat daarop al dan niet rechtstreeks geheven is.”
De Commissie verzocht dan ook sinds 1961 herhaaldelijk aan de Italiaanse Regering om nadere gegevens. Deze berichtte op 1 februari 1962, dat zij — rekening houdende met de tussen de Lid-Staten toegepaste verlaging der in- en uitvoerrechten — besloten had de teruggave van belastingen ten aanzien van naar de andere Lid-Staten uitgevoerde produkten met 35 % te verlagen en dat zij bereid was zo spoedig mogelijk een onderzoek in te stellen naar het deel van de teruggave hetwelk betrekking had op alle belastingen, met uitzondering van de omzetbelasting en voorts om gezamenlijk een tijdrooster op te stellen voor de geleidelijke eliminatie van deze factor. Nota's werden gewisseld, doch zonder resultaat; daarna legde de Italiaanse Regering op 3 mei 1963 een stuk over, waarin de voor teruggave in aanmerking komende belastingen werden vermeld, alsmede — bij wijze van voorbeeld — de uitwerking werd berekend van deze belastingen op de kostprijs van bepaalde produkten, of groepen van produkten. De Commissie, door dit stuk bevestigd in haar overtuiging, dat het toegepaste stelsel niet in overeenstemming was met het Verdrag, ving de in artikel 169 geregelde procedure aan; de Italiaanse Regering, uitgenodigd haar opmerkingen in te zenden, handhaafde weliswaar principieel haar standpunt, doch deelde voorts mede, dat een nieuwe wetstekst in voorbereiding was ter vervanging van de wet no. 103, welke aan het einde van het jaar buiten werking zou treden.
Zo gaf de Commissie op 11 december 1963 haar met redenen omklede advies waarbij zij de Italiaanse Republiek uitnodigde om uiterlijk op 31 december 1963 een einde te maken aan de met artikel 96 strijdige teruggaven; met nadruk verklaarde de Commissie, dat zij er zich tegen moest verzetten, dat de beweerde normoverschrijding voor onbepaalde tijd zou worden voortgezet in het bijzonder door het geven van weliswaar nieuwe wettelijke bepalingen, doch met analoge rechtsgevolgen. Daar zij meende, dat zulks het geval was met de wet no. 639 d.d. 5 juli 1964, waaraan terugwerkende kracht werd gegeven tot 1 januari 1964, heeft de Commissie op 13 oktober 1964 bij U beroep ingesteld. Deze nieuwe wet, op sommige punten iets ruimer dan de eerste, kent de teruggave toe — nog steeds volgens een eenheidstarief voor elke post — van de invoerrechten en van alle indirecte interne belastingen, met uitzondering van de algemene omzetbelasting; maar — in zoverre meegaande met de toen reeds aangevangen ontwikkeling — voorziet zij de geleidelijke verlaging van het bedrag der teruggave tot 80 % met ingang van 1 januari 1966. Voor de Commissie bestond er geen enkel wezenlijk verschil tussen deze regeling en die van de eerdere wet welke tot haar advies had geleid; bovendien zou er geen onderbreking in de tijd zijn, daar de nieuwe wet met terugwerkende kracht in werking zou treden tot op het tijdstip waarop de eerdere haar gelding verloor. Zij verzoekt U derhalve te beslissen, dat bovenbedoeld stelsel in strijd is met artikel 96 van het Verdrag, daar het de teruggave voorziet van enkele rechten, zoals registratie- en zegelrecht en het recht van hypotheek, de rechten geheven voor door de Staat gegeven vergunningen inzake auto's en reclame, welke niet onder voornoemd artikel vallen en voorts daar in dit stelsel het bedrag der terug te geven belastingen globaal wordt bepaald, in dier voege, dat een gemiddeld tarief wordt voorzien per produkt of groepen van produkten, hetgeen artikel 96 evenmin zou toelaten.
I — De ontvankelijkheid
Tegen dit beroep werpt de Italiaanse Republiek twee middelen van niet-ontvankelijkheid op, beide gegrond op de vormvoorschriften van artikel 169 van het Verdrag, luidende als volgt:
„Indien de Commissie van oordeel is dat een Lid-Staat een van de krachtens dit Verdrag op hem rustende verplichtingen niet is nagekomen, brengt zij dienaangaande een met redenen omkleed advies uit, na deze Staat in de gelegenheid te hebben gesteld zijn opmerkingen te maken. Indien de betrokken Staat dit advies niet binnen de door de Commissie vastgestelde termijn opvolgt, kan de Commissie de zaak aanhangig maken bij het Hof van Justitie.”
1.
In de eerste plaats, aldus de Italiaanse Regering, zouden de beide fasen, de administratieve en de gerechtelijke welke zich voor het Hof afspeelt, niet hetzelfde voorwerp hebben; immers de eerste fase zag op de wet no. 103 van 10 maart 1955 en de tweede op de wet no. 639 van 5 juli 1964. Ten aanzien van deze laatste wet evenwel, werd door de Commissie geen met redenen omkleed advies uitgebracht.
Zeker is het in elk geval dat de Commissie in haar advies van 11 december 1963 terecht of ten onrechte — dit is een vraag welke het geschil ten gronde en niet de ontvankelijkheid raakt — een identieke schending van artikel 96 van het Verdrag heeft gewraakt; voorts heeft zij zich in de loop van deze langdurige procedure steeds op dit voorschrift gebaseerd. Zij heeft tot verweerster het verwijt gericht, dat zij heffingen teruggaf welke niet het produkt maar de onderneming belastten en dat zij een globale methode heeft toegepast op grond waarvan het evenwicht tussen het teruggegeven bedrag en de werkelijk gedragen last niet kon worden gewaarborgd; en anderzijds heeft zij betwist dat de verlagingen van de teruggaven, reeds voorgeschreven tijdens de geldigheidsduur van de wet van 10 maart 1955, de beweerde onwettigheid van het stelsel konden opheffen.
Eveneens is het zeker dat, indien de wet van 5 juli 1964 niet een simpele verlenging is van de voorafgaande wet (in welk geval er geen sprake zou zijn van enig probleem), deze wet niettemin in wezen identiek is: de produkten waarvoor de teruggave plaatsvindt zijn dezelfde — de voor de teruggave geldende tarieven zijn gelijk, hoewel de groepen der in beide teksten uitdrukkelijk genoemde lasten enkele verschillen vertonen — ten slotte, indien de verlagingen van de teruggave al groter zijn, zo vormen zij niet een vernieuwing ten opzichte van het vroegere stelsel, waarin zij reeds bekend waren. Het enige verschil tussen de situatie op het ogenblik dat het advies werd uitgebracht en die van het ogenblik dat bij U beroep werd ingesteld, bestond in een verlaging van 10 % van het bedrag der teruggaven voor de naar de Lid-Staten uitgevoerde produkten.
Voor de Italiaanse Regering vormt de in artikel 169 aan het eigenlijke beroep voorafgaande fase een procedure van wezenlijke betekenis zowel wat haar vorm als haar concrete inhoud betreft en de Commissie zou, indien deze fase een door een wetgevende handeling in het leven geroepen situatie betreft, niet rechtstreeks aan het oordeel van het Hof mogen onderwerpen de situatie voortvloeiende uit de nieuwe wet, welke ten opzichte van de eerdere wet, fundamentele verschillen vertoont. Deze stelling is rechtens inderdaad juist; doch het komt ons voor dat in casu zich geen enkele fundamentele wijziging voordoet, hetzij in de teksten en minder nog in de praktijk welke de Commissie strijdig met het Verdrag heeft geoordeeld. Wij voegen hieraan toe dat de procedure van artikel 169 ten zeerste aan kracht zou inboeten indien een Lid-Staat, na het verstrijken van de hem gestelde termijn waarbinnen aan een beweerde schending van het Verdrag een eind moet worden gemaakt, deze zelfde situatie opnieuw in het leven zou kunnen roepen bij een latere wettelijke bepaling, of zelfs deze situatie zou kunnen handhaven door — gelijk in casu is geschied — aan de nieuwe wettelijke bepalingen terugwerkende kracht te verlenen. Wij stellen U dan ook voor deze eerste exceptie te verwerpen.
2.
Verweerster bestrijdt het beroep met een tweede middel van niet-ontvankelijkheid gegrond op het feit dat de posita van de Commissie tijdens de voorafgaande administratieve procedure enkele malen gewijzigd zouden zijn. Na eerst beweerd te hebben dat bepaalde rechten niet krachtens artikel 96 konden worden teruggegeven, daar zij met directe belastingen gelijk staan, zou de Commissie vervolgens betoogd hebben dat bedoelde rechten niet konden worden teruggegeven daar men hun uitwerking op de produktiekosten niet nauwkeurig kon berekenen. Onder deze omstandigheden zou de verwerende Regering de mogelijkheid ontnomen zijn om naar het voorschrift van artikel 169, eerste lid, ten aanzien van de overwegingen van het met redenen omklede advies haar opmerkingen voor te dragen.
Het Hof zal bij deze grief niet lang behoeven stil te staan. De brief waarmede de procedure aanvangt is een preliminaire handeling waarbij aan de Lid-Staat kennis wordt gegeven van de hem verweten handeling of nalatigheid, alsmede van de regelen van gemeenschapsrecht welke de Commissie door deze Staat geschonden acht : zij heeft derhalve slechts tot doel tot een gesprek te komen. Het is denkbaar dat de door de Lid-Staat gemaakte opmerkingen de stelling van de Commissie weerleggen, of haar bevestigen, dan wel voor de Commissie aanleiding vormen de gronden waarop haar aanvankelijke inzicht berustte nader te formuleren of zelfs te wijzigen en eerst dan wordt het met redenen omklede advies gegeven waarbij de instelling definitief positie kiest; het is op grondslag van dit advies dat Uw Hof recht zal doen. Doch deze prealabele procedure mag niet, gelijk verweerster wil, aan strenge regels worden onderworpen. In Uw arrest 7-61 heeft U voldoende geoordeeld een met redenen omkleed advies bevattende : „Een duidelijke uiteenzetting van de gronden welke de Commissie tot de overtuiging hebben gebracht dat de betrokken Staat een der krachtens het Verdrag op hem rustende verplichtingen niet is nagekomen”(Jurisprudentie, Deel VII blz. 693). Men behoeft slechts kennis te nemen van het in casu overgelegde met redenen omkleed advies, om vast te stellen dat zulks het geval is. Het is derhalve op grondslag van dit advies dat wij thans de beduidend moeilijker vraag van de gegrondheid van het beroep zullen onderzoeken.
II — Ten principale
1.
Bezien wij allereerst, zowel feitelijk als rechtens, de situatie op 31 december 1963 — de dag waarop de termijn bepaald bij de ingebrekestelling van de Commissie verliep — alsmede de toestand op 13 oktober 1964, de dag waarop het beroep bij U aanhangig werd gemaakt. Hiertoe gaan wij uit van de verschillende tussen partijen gedurende de administratieve fase en de schriftelijke behandeling gewisselde stukken, daaronder begrepen met name het document no. 16 afkomstig van het Italiaanse Bestuur hetwelk een berekeningsmethode bevat voor het bepalen van de uitwerking van de belastingen op produkten van de machinale produktie. Behalve deze gegevens zijn er voorts nog de ter zitting afgelegde nadere verklaringen in antwoord op door U aan partijen gestelde vragen.
Twee punten schijnen vast te staan :
a)
Ten aanzien van de belastingen welke bij de berekening van de teruggave in aanmerking werden genomen: Overeenkomstig de praktijk gevolgd onder vigueur van de wet no. 103, voorziet de wet no. 639 van 5 juli 1964 de teruggave niet alleen van de douanerechten doch ook van de interne directe belastingen, deze laatste met uitzondering van de algemene omzetbelasting. Van de aanvang van het geschil af heeft de Italiaanse Regering erkend, dat de teruggave verschillende belastingen omvatte waaronder met name de belasting op de produktie en de heffingen op het verbruik waarmede de produktie van de machinale industrie werd belast (brief van 20 februari 1961 = document no. 3). Meer in het bijzonder strekt de teruggave zich uit tot het registratie- en zegelrecht, het recht van hypotheek, de rechten door de Staat geheven voor vergunningen met betrekking tot auto's en gemaakte reclame. Wat deze laatste rechten en heffingen betreft, meent de Commissie dat, nu zij de onderneming en de produktie in haar geheel treffen — en niet het uitgevoerde produkt — zij niet in aanmerking komen voor de bij artikel 96 bedoelde teruggave.
b)
Wat de berekening van de teruggave betreft, weten wij dat hierbij twee elementen worden gecombineerd: de aan de wet no. 639 gehechte tabel (of het bij de wet no. 103 bedoelde wetsbesluit) stelt een eenheidstarief vast per produkt of groepen van produkten, variërende van 15 tot 800 Lire per kilo al naar gelang van het geval. Maar, voor de uitvoer naar de andere Lid-Staten wordt het globale bedrag met een steeds toenemend percentage verminderd: van 55 % op 1 juli 1963, tot 60 % op 1 januari 1964 en tot 65 % op 1 juli 1964, om ten slotte met ingang van 1 januari 1966 80 % te belopen.
Het is dus een globaal systeem op grondslag waarvan het document no. 16 en de daarin opgenomen 4 tabellen enkele gegevens verstrekken. Daar men de juiste uitwerking van de belastingen, welke inderdaad op de bedoelde produkten hebben gedrukt niet kan bepalen, volgt men een systeem, waarbij een bepaald standaardprodukt als voorbeeld wordt gekozen. Ten aanzien van een onderneming welke dan als type moet dienen, berekent men enerzijds de rechtstreeks door haar blijkens haar boekhouding betaalde belastingen in verhouding tot het bedrag van de produktie over de desbetreffende periode; anderzijds bepaalt men — volgens een nogal ingewikkelde methode — voor dezelfde onderneming de door haar indirect voldane belastingen, indirect daar zij zijn opgenomen in de prijs van het materiaal en de aangekochte produkten, bestemd voor de vervaardiging van die representatieve produkten; hiertoe worden voorts de leveranciers van de machinale industrieën in verschillende categorieën ondergebracht. Ten slotte bepaalt men de totale uitwerking der belastingen in verhouding tot de prijs en het gewicht van het betreffende produkt van de machinale industrie. Ook al werd deze methode slechts gegeven om zich een bepaald beeld van de gang van zaken te kunnen vormen, zij is niettemin het enige gegeven op grond waarvan de berekening van — en het aangenomen tarief voor — de op bepaalde produkten toegestane teruggaven kunnen worden gerechtvaardigd.
Hier zij nog opgemerkt dat tabel no. 1 uitdrukkelijk de verschillende belastingen vermeldt waarvan de Commissie beweert dat zij van de teruggave moeten worden uitgesloten. Ter zitting heeft de Rechter-Rapporteur de vraag gesteld hoe het nu respectievelijk — ten aanzien van de teruggave — staat met twee ondernemingen die hetzelfde produkt vervaardigen maar waarvan de één slechts een hypotheek aangaat of reclame maakt en op deze wijze de daartoe voorziene heffingen moet dragen. U herinnert zich het hierop door de advocaat van de Italiaanse Regering gegeven antwoord : „Het resultaat is volkomen gelijk.”
2.
Is nu een dergelijk stelsel — hierboven zo nauwkeurig omschreven als het dossier dit toelaat — al dan niet in overeenstemming met artikel 96? Dit artikel moet worden gezien in het kader van hoofdstuk 2 : „Bepalingen betreffende de belastingen”. Het vormt de tegenhanger van het voorafgaande artikel, bepalende dat een Lid-Staat slechts in beperkte mate interne belastingen mag leggen op produkten van de overige Lidstaten. In beide gevallen wordt beoogd te verhinderen dat men via een belasting de nationale produkten anders of gunstiger behandelt. Nog moet worden opgemerkt — en hieruit blijkt op zijn minst van een bepaalde tendens — dat dit hoofdstuk en met name het artikel waarover wij thans handelen, het accent minder legt op de ondernemingen dan op de produkten.
Het eerste punt van het geschil raakt de vraag van welke belastingen artikel 96 teruggave toestaat. Verweerster zegt: alle indirecte belastingen van welke aard ook en zij beroept zich daarbij op de bewoordingen van artikel 98, hetwelk de teruggave aan beperkte regels onderwerpt voorzover het „andere belastingen dan de omzetbelasting, de accijnzen en de overige indirecte belastingen” betreft. Het argument is niet beslissend indien men zowel van de tekst van artikel 96 als van het doel van dit voorschrift uitgaat: waar het de rechten vermeldt die al dan niet rechtstreeks op de uitgevoerde produkten worden geheven, ziet het op de belastingen betreffende hetzij het afgewerkte produkt, hetzij de grondstoffen en de half afgewerkte produkten, welke reeds in eerdere fasen van de produktie zijn verwerkt. Het is evenwel zeker dat — niettegenstaande hun aard van indirecte belasting — dit karakter niet kan worden toegekend aan de registratie- en zegelrechten, het recht van hypotheek, de heffingen op de door de Staat afgegeven vergunningen, op auto's en reclame, immers deze belastingen raken niet de produkten als zodanig, in welk stadium van de vervaardiging ook, maar eerder de onderneming. Hun werking varieert naar gelang van de kenmerken van deze laatste en niet van de produkten. Het valt niet in te zien hoe onder deze omstandigheden ten opzichte van deze belastingen het beginsel van artikel 96 zou kunnen worden geëerbiedigd, hetwelk de teruggave tot het bedrag van de inderdaad opgelegde belasting beperkt. Wij menen dan ook dat de zoëven door ons genoemde belastingen niet behoren tot die waarop artikel 96 doelt.
Het andere geschilpunt betreft de gevolgde methode van berekening voor de vaststelling van de teruggave en hier — zulks in strijd met hetgeen verweerster een ogenblik schijnt te hebben aangenomen — richt de kritiek zich op het geheel van de belastingen, daaronder mede begrepen die, waarvan niet wordt betwist dat zij in beginsel voor teruggave in aanmerking komen. Deze teruggave wordt globaal vastgesteld voor elk produkt of groep van produkten en wel op x Lire per kilo. De Commissie is van oordeel dat het beroep op de gevolgde praktijk van een globale vaststelling op grondslag van gemiddelde tarieven in strijd is met artikel 96 en wel op grond van het feit dat het bedrag van sommige teruggaven onvermijdelijk hoger zal zijn dan dat van de in werkelijkheid gedragen fiscale lasten. Het doet er weinig toe, aldus voorts de Commissie, dat daarentegen andere teruggaven niet het bedrag bereiken van hetgeen op grond van bedoeld artikel verkregen zou kunnen worden; dit feit zou de onrechtmatigheid van het gevolgde procédé niet opheffen.
Hiertegen merkt verweerster op dat andere bepalingen van het Verdrag, met name artikel 97, een globaal systeem voorzien hetwelk met de doelstellingen van de Gemeenschap alleszins verenigbaar is en dat, nu artikel 96 niet dwingend voorschrijft dat teruggaven volgens bepaalde modaliteiten moeten geschieden, alle methoden geoorloofd zijn en dus eveneens het globale stelsel.
Ik acht deze stelling uiterst twijfelachtig. Artikel 97 is het enige dat — op fiscaal gebied — de vaststelling van gemiddelde percentages veroorlooft; bovendien voegt het hieraan toe dat deze vaststelling „evenwel geen inbreuk mag maken op de in de artikelen 95 en 96 genoemde beginselen”. Het artikel staat dit stelsel slechts toe voor de Staten welke belastingen heffen op basis van de omzet volgens het cumulatieve cascadestelsel en houdt tevens rekening met de aan dit systeem eigen bijzonderheden. Sommige auteurs hebben evenwel betoogd dat het procédé van gemiddelde percentages gevolgd mag worden voor alle overige belastingen waarop — in het land van verbruik — de regel van de geschatte belasting van toepassing is; immers het Verdrag beperkt zich tot het geven van regels van algemene aard zonder zich over de toepassingsmodaliteiten uit te spreken. Deze interpretatie komt ons — gezien de bewoordingen van artikel 96 — gewaagd voor, daar de globale methode in bepaalde gevallen noodzakelijkerwijs tot teruggaven leidt welke hoger zijn dan de inderdaad gedragen lasten.
Her sterke argument evenwel ten gunste van deze methode is haar eenvoud, zoal niet — gelijk verweerster vroeger eens heeft beweerd — haar noodzaak, ingeval men niet wenst over te gaan tot de schatting van de uitwerking der belastingen „ex post”, welke schatting niet alleen moeilijk doch bovendien onzeker is. Dit moge juist zijn, doch wij kunnen niet inzien hoe zodanig stelsel rechtens te verdedigen vervalt; de globale methode vormt dan ook naar het ons voorkomt in beginsel een schending van artikel 96 van het Verdrag.
Tot nog toe hebben wij het wetsbesluit van 18 januari 1962 buiten beschouwing gelaten evenals de wet van 5 juli 1964 waarbij het globale bedrag van de teruggave — toegepast om in dezelfde lijn te blijven als de vermindering van de douanerechten tussen de Lid-Staten — progressief wordt verminderd.
Artikel 96, aldus de Italiaanse Regering, ziet veel meer op een concrete situatie dan op een formele regel. Het stelt als enige grens voor de toelaatbare teruggaven dat deze de — al dan niet direct opgelegde — belastingen niet zullen overschrijden. Het is van weinig belang dat in het verleden onwettig teruggaven werden gedaan van bepaalde belastingen; de verlaging van het globale bedrag van de teruggave, welke uiteraard de fiscale component — en niet alleen de douanerechtelijke-component van de teruggave beïnvloedt, heeft tot noodzakelijk gevolg dat zij het gedeelte, gevormd door de litigieuze belastingen, absorbeert. Indien men veronderstelt, dat deze laatste eertijds werden teruggegeven, dan was zulks niet meer het geval op het ogenblik dat de Commissie haar met redenen omkleed advies gaf en er kon derhalve op dat tijdstip geen sprake zijn van een overtreding. Hoe dit ook zij — verweerster heeft herhaaldelijk op dit punt geïnsisteerd — de Commissie zou het bewijs moeten leveren, dat, ondanks de verlagingen, de teruggaven hoger zijn dan het Verdrag toelaat. De beperking der teruggave uit overwegingen van budgettair beleid is een vraagstuk van interne aard, hetwelk de Commissie niet aangaat. Zij moet zich beperken tot kennisneming van het resultaat en mag dit — indien zij zulks nodig acht — verifiëren ten einde er zich van te overtuigen dat het de in het Verdrag toegestane grens niet overschrijdt.
Op dit punt zien wij geen absoluut bevredigende oplossing, Het is namelijk niet uitgesloten, gelijk verweerster betoogt, dat het gedeelte van de teruggave op de onderhavige belastingen betrekking hebbende, inderdaad door de achtereenvolgende verlagingen „geabsorbeerd” is; maar hoe dit te bewijzen? En op wie rust de bewijslast? En indien het feit al bewezen is, is het dan toereikend om iedere schending van artikel 96 uit te sluiten? Wij wijzen er nogmaals op dat gelet op de betreffende verdragsteksten, noch de teruggave der door ons genoemde heffingen noch het bezigen van een globale methode, gerechtvaardigd konden worden; het valt dan ook nauwelijks te betwisten dat de door verweerster op dit punt gevolgde praktijk een schending vormde van artikel 96 en dat de Commissie bevoegd was hiertegen stelling te nemen. Toen laatstgenoemde het gesprek eenmaal had aangevangen, werd — zacht gezegd — slechts met de uiterste terughoudendheid op de verzoeken om opheldering geantwoord. Met name schenen de enige verstrekte cijfers — in het document no. 16 — te bevestigen dat de gevolgde wijze van teruggave en sommige componenten daarvan met het Verdrag in strijd zijn. Zonder twijfel moet de Commissie bewijzen dat het gebruik van een bepaalde methode door een Lid-Staat de niet-nakoming van een zijner verplichtingen inhoudt. Maar wij menen dat deze eis niet kan worden gesteld ten aanzien van deze instelling, wanneer het gaat om een rekenkundig onderzoek en de betrokken Lid-Staat heeft nagelaten daartoe de nodige gegevens te verschaffen, waarover hij bovendien alleen beschikt. Dit was juist de gang van zaken in het onderhavige geval waarin het oorspronkelijke gebrek in de gevolgde praktijk beweerdelijk verdwenen zou zijn door beperkingen der teruggave; uitgesloten is dit niet, maar het feit zal slechts bewezen kunnen worden op grondslag van nauwkeurige, door verweerster verschafte rekenkundige gegevens en logischerwijze zou dan moeten worden aangetoond, dat op het in aanmerking genomen tijdstip de teruggave in geen enkel geval en voor geen enkel produkt hoger was dan de geheven belastingen waarvan krachtens artikel 96 van het Verdrag teruggave geoorloofd is.
Onder deze omstandigheden komen twee oplossingen in aanmerking. De eerste, waarvan de enkele vermelding ons reeds voldoende voorkomt haar terzijde te stellen, is deze: het Hof, van oordeel dat het genoegzaam is ingelicht over de beginselen, doch niet ten aanzien van de feiten, nodigt de verwerende Staat uit de rekenkundige gegevens waarop zijn beweringen berusten te verschaffen, en doet op grond daarvan uitspraak.
Dan wel — en dit is de oplossing welke wij U voorstellen — het Hof beslist dat de Italiaanse Republiek een der op haar krachtens het Verdrag rustende verplichtingen niet is nagekomen, doordat zij een stelsel van globale teruggave heeft gevolgd, met name ten aanzien van zekere belastingen waarop artikel 96 niet van toepassing is, zonder dat daarbij kon worden vastgesteld dat de, ten dage van het instellen van het onderhavige beroep op het tarief van teruggave aangebrachte verlagingen, het aan dit stelsel klevende gebrek konden opheffen.
Wij concluderen dan ook in deze zin en voorts dat de Regering van de Italiaanse Republiek in de kosten zal worden verwezen.
(
1
)	Vertaald uit het Frans.