62025CJ0195
WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)
z dnia 20 listopada 2025 r. (
*1
)
Odesłanie prejudycjalne – Polityka azylowa – Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości – Status uchodźcy lub status osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej – Wspólne procedury udzielania i cofania ochrony międzynarodowej – Dyrektywa 2001/55/WE – Tymczasowa ochrona w przypadku masowego napływu wysiedleńców – Artykuły 17 i 19 – Pojęcie „wniosku o udzielenie azylu” – Artykuł 3 ust. 1 – Nadanie statusu osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej osobie korzystającej z tymczasowej ochrony – Dyrektywa 2011/95/UE – Artykuł 18 – Dyrektywa 2013/32/UE – Artykuł 33 ust. 2 – Bezpośrednia skuteczność
W sprawie C‑195/25 [Framholm] (
i
)
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Förvaltningsrätten i Göteborg, migrationsdomstolen (sąd administracyjny w Göteborgu, orzekający w sprawach imigracyjnych, Szwecja) postanowieniem z dnia 11 marca 2025 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 11 marca 2025 r., w postępowaniu:
AA,
BA,
CA,
DA,
EA,
FA
przeciwko
Migrationsverket,
TRYBUNAŁ (trzecia izba),
w składzie: C. Lycourgos, prezes izby, O. Spineanu‑Matei, S. Rodin (sprawozdawca), N. Piçarra i N. Fenger sędziowie,
rzecznik generalny: M. Campos Sánchez-Bordona,
sekretarz: C. Strömholm, administratorka,
uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 10 lipca 2025 r.,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
–
w imieniu AA, BA, CA, DA, EA i FA – E. Nygren, jurist,
–
w imieniu Migrationsverket – C. Bexelius i J.M. Edlund, w charakterze pełnomocników,
–
w imieniu rządu szwedzkiego – O. Åbrink i C. Meyer‑Seitz, w charakterze pełnomocników,
–
w imieniu rządu bułgarskiego – T. Mitova, w charakterze pełnomocnika,
–
w imieniu Komisji Europejskiej – F. Blanc, M. Debieuvre, C. Faroghi i A. Katsimerou, w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 11 września 2025 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni:
–
art. 3 ust. 1, art. 17 ust. 1 i art. 19 ust. 2 dyrektywy Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między państwami członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (Dz.U. 2001, L 212, s. 12);
–
dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/95/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako beneficjentów ochrony międzynarodowej, jednolitego statusu uchodźców lub osób kwalifikujących się do otrzymania ochrony uzupełniającej oraz zakresu udzielanej ochrony (Dz.U. 2011, L 337, s. 9); a także
–
art. 10 ust. 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (Dz.U. 2013, L 180, s. 60).
2
Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu pomiędzy sześcioma obywatelami państw trzecich korzystającymi z tymczasowej ochrony a Migrationsverket (urzędem ds. migracji, Szwecja) w przedmiocie decyzji tego urzędu oddalających ich wnioski o udzielenie ochrony międzynarodowej mające na celu nadanie im statusu uchodźcy i statusu osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej.
Ramy prawne
Prawo Unii
Dyrektywa 2001/55
3
Artykuł 1 dyrektywy 2001/55 stanowi:
„Celem niniejszej dyrektywy jest uchwalenie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony w przypadku masowego napływu wysiedleńców z państw trzecich, [którzy] nie mogą powrócić do państwa pochodzenia, oraz wspieranie równowagi wysiłków państw członkowskich związanych z przyjęciem wysiedleńców i jego następstwami”.
4
Artykuł 2 tej dyrektywy stanowi:
„Do celów niniejszej dyrektywy:
a)
»tymczasowa ochrona« oznacza szczególnego rodzaju procedurę, celem zapewnienia, w przypadku zagrożenia wystąpienia bądź rzeczywistego wystąpienia masowego napływu wysiedleńców z państw trzecich, którzy nie mogą powrócić do państwa pochodzenia, […] natychmiastowej tymczasowej ochrony takim osobom, w szczególności gdy uzasadnione jest przypuszczenie, że system udzielania azylu nie będzie w stanie udźwignąć ciężaru takiego napływu bez negatywnych skutków dla działania tego systemu, ze szkodą dla zainteresowanych i innych osób poszukujących ochrony;
[…]
e)
»uchodźcy« oznaczają obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców w rozumieniu art. 1A konwencji [dotyczącej statusu uchodźców, podpisanej w Genewie w dniu 28 lipca 1951 r. (Recueil des traités des Nations unies, vol. 189, s. 150, nr 2545) (1954), uzupełnionej Protokołem dotyczącym statusu uchodźców, zawartym w Nowym Jorku w dniu 31 stycznia 1967 r. (zwanej dalej »konwencją genewską«)];
[…]
g)
»dokument pobytowy« oznacza każde pozwolenie lub zezwolenie wydane przez władze państwa członkowskiego w formie przewidzianej przez ustawodawstwo tego państwa członkowskiego, na podstawie którego obywatel państwa trzeciego lub bezpaństwowiec może zamieszkiwać na jego terytorium;
[…]”.
5
Zgodnie z art. 3 omawianej dyrektywy:
„1.   Tymczasowa ochrona nie przesądza możliwości przyznania statusu uchodźcy w rozumieniu [konwencji genewskiej].
2.   Państwa członkowskie udzielają tymczasowej ochrony z zachowaniem należnego poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności oraz z uwzględnieniem zobowiązań dotyczących non‑refoulement.
[…]
5.   Niniejsza dyrektywa nie ma wpływu na prawa poszczególnych państw członkowskich do przyjęcia lub utrzymania bardziej korzystnych warunków dla osób objętych tymczasową ochroną”.
6
Artykuł 17 tej samej dyrektywy ma następujące brzmienie:
„1.   Osoby korzystające z tymczasowej ochrony muszą mieć zapewnioną możliwość złożenia wniosku o udzielenie azylu w dowolnym czasie.
2.   Rozpatrywanie wniosku o azyl, które nie zostało zakończone przed wygaśnięciem okresu tymczasowej ochrony, zostaje ukończone po upływie tego okresu”.
7
Artykuł 19 dyrektywy 2001/55 stanowi:
„1.   Państwa członkowskie mogą postanowić, że nie można równocześnie korzystać z tymczasowej ochrony oraz statusu osoby ubiegającej się o azyl, kiedy wniosek o azyl jest w trakcie rozpatrywania.
2.   W przypadku gdy po rozpatrzeniu wniosku o azyl osobie kwalifikującej się lub korzystającej z tymczasowej ochrony nie zostanie przyznany status uchodźcy lub inny rodzaj ochrony, państwa członkowskie, bez uszczerbku dla art. 28, umożliwiają takiej osobie rozpoczęcie lub kontynuację korzystania z tymczasowej ochrony przez okres do końca trwania tymczasowej ochrony”.
Dyrektywa 2011/95
8
Dyrektywa 2011/95, wydana na podstawie art. 78 ust. 2 lit. a) i b) TFUE, uchyliła dyrektywę Rady 2004/83/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych norm dla kwalifikacji i statusu obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako uchodźców lub jako osób, które z innych względów potrzebują międzynarodowej ochrony, oraz zawartości przyznawanej ochrony (Dz.U. 2004, L 304, s. 12).
9
Motywy 12, 23, 24, 33 i 39 dyrektywy 2011/95 stanowią:
„(12)
Głównym celem niniejszej dyrektywy jest po pierwsze to, by państwa członkowskie stosowały wspólne kryteria identyfikacji osób rzeczywiście potrzebujących ochrony międzynarodowej, a po drugie, by osoby takie miały dostęp do minimalnego poziomu świadczeń we wszystkich państwach członkowskich.
[…]
(23)
Jako wytyczne dla właściwych organów krajowych państw członkowskich w stosowaniu konwencji genewskiej należy ustanowić normy dotyczące definicji i zakresu statusu uchodźcy.
(24)
Konieczne jest wprowadzenie wspólnych kryteriów uznawania wnioskodawców ubiegających się o azyl za uchodźców w rozumieniu art. 1 konwencji genewskiej.
[…]
(33)
Należy także ustanowić normy dotyczące definicji oraz zakresu statusu osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej. Ochrona uzupełniająca powinna mieć charakter komplementarny i dodatkowy wobec ochrony uchodźców przewidzianej w konwencji genewskiej.
[…]
(39)
Odpowiadając na zawarty w programie sztokholmskim apel, by ustanowić jednolity status uchodźców i osób kwalifikujących się do ochrony uzupełniającej, należy, z zastrzeżeniem koniecznych i obiektywnie uzasadnionych odstępstw, przyznać beneficjentom statusu ochrony uzupełniającej takie same prawa i świadczenia, z jakich korzystają uchodźcy zgodnie z niniejszą dyrektywą, oraz stosować do nich takie same kryteria kwalifikowalności”.
10
Zgodnie z art. 1 tej dyrektywy, zatytułowanym „Cel”:
„Celem niniejszej dyrektywy jest określenie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako beneficjentów ochrony międzynarodowej, jednolitego statusu uchodźców lub osób kwalifikujących się do otrzymania ochrony uzupełniającej oraz zakresu udzielanej ochrony”.
11
Artykuł 2 omawianej dyrektywy, zatytułowany „Definicje”, stanowi:
„Na użytek niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje:
a)
»ochrona międzynarodowa« oznacza status uchodźcy lub status osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej określony w lit. e) i g);
[…]
f)
»osoba kwalifikująca się do otrzymania ochrony uzupełniającej« oznacza obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca, który nie kwalifikuje się do uznania go za uchodźcę, lecz co do którego wykazano zasadnie, że jeśli wróci do swojego kraju pochodzenia, a w przypadku bezpaństwowca – do państwa swojego dawnego miejsca zwykłego pobytu, może mu rzeczywiście grozić poważna krzywda określona w art. 15 i do którego nie ma zastosowania art. 17 ust. 1 i 2 oraz który nie może lub ze względu na takie ryzyko nie chce korzystać z ochrony tego państwa;
g)
»status osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej« oznacza uznanie przez państwo członkowskie obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca za osobę kwalifikującą się do otrzymania ochrony uzupełniającej;
h)
»wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej« oznacza wniosek do państwa członkowskiego o ochronę złożony przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca, którego można uznać za osobę ubiegającą się o status uchodźcy lub status osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej, a który nie występuje wyraźnie o inny rodzaj ochrony pozostający poza zakresem stosowania niniejszej dyrektywy i mogący stanowić przedmiot osobnego wniosku;
[…]”.
12
Artykuł 18 tej samej dyrektywy, zatytułowany „Nadanie statusu osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej”, stanowi:
„Państwa członkowskie nadają status osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej obywatelowi państwa trzeciego lub bezpaństwowcowi, który kwalifikuje się do otrzymania ochrony uzupełniającej zgodnie z rozdziałem II i V”.
Dyrektywa 2013/32
13
Dyrektywa 2013/32, wydana na podstawie art. 78 ust. 2 lit. d) TFUE, uchyliła dyrektywę Rady 2005/85/WE z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w państwach członkowskich (Dz.U. 2005, L 326, s. 13).
14
Motywy 4 i 13 tej dyrektywy mają następujące brzmienie:
„(4)
[…] europejski system azylowy powinien objąć wspólne normy w zakresie sprawiedliwych i skutecznych procedur azylowych w państwach członkowskich, a w dłuższym terminie przepisy unijne prowadzące do wspólnej procedury azylowej w Unii [Europejskiej].
[…]
(13)
Zbliżenie przepisów dotyczących procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej powinno pomóc w ograniczeniu wtórnego przepływu wnioskodawców ubiegających się o ochronę międzynarodową między państwami członkowskimi w przypadkach, w których tego rodzaju przepływ byłby spowodowany różnicami w ramach prawnych oraz w stworzeniu równoważnych warunków stosowania dyrektywy [2011/95] w państwach członkowskich”.
15
Zgodnie z art. 1 dyrektywy 2013/32, zatytułowanym „Cel”:
„Celem niniejszej dyrektywy jest ustanowienie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej na mocy dyrektywy [2011/95]”.
16
Artykuł 2 omawianej dyrektywy, zatytułowany „Definicje”, stanowi:
„Na użytek niniejszej dyrektywy:
[…]
b)
»wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej« lub »wniosek« oznacza wniosek do państwa członkowskiego o ochronę złożony przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca, którego można uznać za osobę ubiegającą się o status uchodźcy lub status osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej, a który nie występuje wyraźnie o inny rodzaj ochrony pozostający poza zakresem stosowania […] dyrektywy [2011/95] i mogący stanowić przedmiot osobnego wniosku;
[…]
f)
»organ rozstrzygający« oznacza każdy organ quasi-sądowy lub administracyjny w państwie członkowskim odpowiedzialny za rozpatrywanie wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej i właściwy do podejmowania decyzji w takich sprawach w pierwszej instancji;
[…]
h)
»osoba kwalifikująca się do objęcia jej ochroną uzupełniającą« oznacza obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca, który spełnia wymogi art. 2 lit. f) dyrektywy [2011/95];
i)
»ochrona międzynarodowa« oznacza status uchodźcy lub status ochrony uzupełniającej określone w lit. j) i k);
j)
»status uchodźcy« oznacza uznanie przez państwo członkowskie obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca za uchodźcę;
k)
»status ochrony uzupełniającej« oznacza uznanie przez państwo członkowskie obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca za osobę kwalifikującą się do objęcia jej ochroną uzupełniającą;
[…]”.
17
Artykuł 3 dyrektywy 2013/32, zatytułowany „Zakres stosowania”, stanowi w ust. 1:
„Niniejszą dyrektywę stosuje się do wszystkich wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej, z którymi wystąpiono na terytorium, w tym na granicy, na wodach terytorialnych lub w strefach tranzytowych państw członkowskich, oraz do cofania ochrony międzynarodowej”.
18
Artykuł 10 owej dyrektywy, zatytułowany „Wymogi dotyczące rozpatrywania wniosków”, w ust. 2 przewiduje:
„Rozpatrując wnioski o udzielenie ochrony międzynarodowej, organ rozstrzygający ustala najpierw, czy wnioskodawców można zakwalifikować jako uchodźców, a jeśli nie, czy wnioskodawcy kwalifikują się do objęcia ich ochroną uzupełniającą”.
19
Artykuł 33 tej dyrektywy, zatytułowany „Wnioski niedopuszczalne”, stanowi w ust. 2:
„Państwa członkowskie mogą uznać wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, wyłącznie jeżeli:
a)
inne państwo członkowskie udzieliło już ochrony międzynarodowej;
b)
państwo niebędące państwem członkowskim jest uznawane za kraj pierwszego azylu w odniesieniu do wnioskodawcy zgodnie z art. 35;
c)
państwo niebędące państwem członkowskim jest uznawane za kraj pierwszego azylu w odniesieniu do wnioskodawcy zgodnie z art. 38;
d)
wniosek jest kolejnym wnioskiem i nie zaistniały ani nie zostały przedstawione przez wnioskodawcę żadne nowe elementy lub oceny, czy wnioskodawca kwalifikuje się jako beneficjent ochrony międzynarodowej na mocy dyrektywy [2011/95]; lub
e)
osoba pozostająca na utrzymaniu wnioskodawcy złożyła wniosek po tym, jak na mocy art. 7 ust. 2 wyraziła zgodę, aby jej sprawa została rozpatrzona na podstawie wniosku złożonego w jej imieniu, i nie zachodzą okoliczności faktyczne związane z sytuacją tej osoby uzasadniające odrębny wniosek”.
Decyzja wykonawcza (UE) 2022/382 i kolejne decyzje wykonawcze
20
Na podstawie dyrektywy 2001/55 została wydana decyzja wykonawcza Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkująca wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz.U. 2022, L 71, s. 1).
21
Artykuł 2 wspomnianej decyzji wykonawczej stanowi w ust. 1–3:
„1.   Niniejsza decyzja ma zastosowanie do następujących kategorii wysiedleńców, którzy musieli opuścić Ukrainę począwszy od dnia 24 lutego 2022 r. w następstwie inwazji wojskowej rozpoczętej w tym dniu przez rosyjskie siły zbrojne:
a)
obywateli Ukrainy zamieszkałych w Ukrainie przed dniem 24 lutego 2022 r.;
b)
bezpaństwowców lub obywateli państw trzecich innych niż Ukraina, którzy przed dniem 24 lutego 2022 r. korzystali z ochrony międzynarodowej lub równoważnej ochrony krajowej w Ukrainie; oraz
c)
członków rodzin osób, o których mowa w lit. a) i b).
2.   Państwa członkowskie stosują niniejszą decyzję albo odpowiednią ochronę przewidzianą w ich prawie krajowym w odniesieniu do bezpaństwowców i obywateli państw trzecich innych niż Ukraina, którzy są w stanie udowodnić, że przed dniem 24 lutego 2022 r. legalnie przebywali w Ukrainie na podstawie ważnego zezwolenia na pobyt stały wydanego zgodnie z prawem ukraińskim, i którzy nie są w stanie w bezpiecznych i trwałych warunkach powrócić do kraju lub regionu pochodzenia.
3.   Zgodnie z art. 7 dyrektywy [2001/55] państwa członkowskie mogą stosować niniejszą decyzję także do innych osób, w tym bezpaństwowców i obywateli państw trzecich innych niż Ukraina, którzy legalnie przebywali w Ukrainie i którzy nie są w stanie bezpiecznych i trwałych warunkach powrócić w do kraju lub regionu pochodzenia”.
22
Tymczasowa ochrona przyznana wysiedleńcom z Ukrainy, o których mowa w art. 2 decyzji wykonawczej 2022/382, była kilkakrotnie przedłużana, po raz ostatni na mocy art. 1 decyzji wykonawczej Rady (UE) 2025/1460 z dnia 15 lipca 2025 r. w sprawie przedłużenia tymczasowej ochrony wprowadzonej decyzją wykonawczą (UE) 2022/382 (Dz.U. L, 2025/1460) do dnia 4 marca 2027 r.
Prawo szwedzkie
23
Przepisy regulujące prawo pobytu cudzoziemców w Szwecji i przyznanie ochrony międzynarodowej są zawarte w utlänningslag (2005:716) [ustawie o cudzoziemcach (2005:716)] (zwanej dalej „ustawą o cudzoziemcach”).
24
Rozdział 21 tej ustawy ma na celu transpozycję do prawa krajowego przepisów dotyczących tymczasowej ochrony zawartych w dyrektywie 2001/55. Ów rozdział podlegał zmianom w ramach transpozycji dyrektyw 2004/83 i 2005/85, lecz nie uległ zmianom z wejściem w życie dyrektyw 2011/95 i 2013/32, które odpowiednio je zastąpiły.
25
Rozdział 21 §5 omawianej ustawy stanowi:
„Wydanie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt wraz z tymczasową ochroną nie stanowi przeszkody do rozpatrzenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt w charakterze uchodźcy w rozumieniu rozdziału 4 §1. To samo dotyczy wniosku o nadanie statusu uchodźcy, o którym mowa w rozdziale 4 §3, oraz wniosku o wydanie dokumentu podróży, o którym mowa w rozdziale 4 §4.
Rozpatrzenie wniosku, o którym mowa w akapicie pierwszym, może zostać odroczone jedynie ze szczególnych powodów. Jeżeli wniosek nie został rozpatrzony przed wygaśnięciem tymczasowej ochrony, powinien on zostać rozpatrzony jak najszybciej po upływie tego okresu”.
26
Migrationsverket, który jest organem właściwym do wydawania dokumentów pobytowych z tytułu tymczasowej ochrony, sporządza opinie prawne zawierające instrukcje dla swoich pracowników.
27
Zgodnie z opinią prawną zatytułowaną „Ordningen för prövningen enligt 21 kap. utlänningslagen” (system rozpatrywania wniosków przedstawionych na podstawie rozdziału 21 ustawy o cudzoziemcach) § 5 rozdziału 21 nie stanowi przeszkody ku temu, by osoba korzystająca z tymczasowej ochrony zwróciła się o nadanie jej statusu uchodźcy. Stosownie jednak do tej opinii brzmienie tego § 5 nie przewiduje możliwości rozpatrywania wniosków o udzielenie ochrony uzupełniającej.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
28
AA, obywatel nigeryjski posiadający zezwolenie na pobyt stały w Ukrainie, i BA, obywatelka ukraińska, a także ich czworo dzieci, CA, DA, EA i FA, wszystkie będące obywatelami Ukrainy, korzystają w Szwecji z tymczasowej ochrony zgodnie z dyrektywą 2001/55. Ochrona ta została im przyznana na podstawie decyzji wykonawczej 2022/382, a następnie przedłużona po raz ostatni na mocy decyzji wykonawczej 2025/1460. Skarżący w postępowaniu głównym przedstawili ponadto wnioski o udzielenie ochrony międzynarodowej.
29
Migrationsverket oddalił wniosek złożony przez AA jako bezzasadny w zakresie, w jakim dotyczył on nadania statusu uchodźcy, i odrzucił go jako niedopuszczalny w zakresie, w jakim dotyczył nadania statusu osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej. Wniosek złożony przez BA i jej czworga dzieci oddalono jako bezzasadny w zakresie, w jakim dotyczył on nadania statusu uchodźcy, i odrzucono bez badania co do istoty w zakresie, w jakim dotyczył nadania statusu osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej. W decyzjach oddalających owe wnioski Migrationsverket wskazał w szczególności, że przepisy krajowe regulujące prawo pobytu cudzoziemców i udzielenie ochrony międzynarodowej, a w szczególności rozdział 21 § 5 ustawy o cudzoziemcach, nie pozwalają beneficjentom tymczasowej ochrony w rozumieniu dyrektywy 2001/55 na złożenie wniosku mającego na celu uzyskanie statusu osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej w rozumieniu art. 2 dyrektywy 2011/95 i art. 2 dyrektywy 2013/32.
30
Skarżący w postępowaniu głównym wnieśli skargę na te decyzje Mgrationsverket do Förvaltningsrätten i Göteborg, migrationsdomstolen (sądu administracyjnego w Göteborgu, orzekającego w sprawach imigracyjnych, Szwecja), który jest sądem odsyłającym.
31
W uzasadnieniu skargi skarżący w postępowaniu głównym podnoszą, że dyrektywy 2011/95 i 2013/32, regulujące warunki i procedurę udzielania ochrony międzynarodowej, mają zastosowanie do beneficjentów tymczasowej ochrony w rozumieniu dyrektywy 2001/55. W tym względzie prawo do złożenia wniosku o udzielenie azylu przewidziane w art. 17 dyrektywy 2001/55 należy ich zdaniem rozumieć jako prawo do ubiegania się o nadanie statusu uchodźcy lub statusu ochrony uzupełniającej zgodnie z dyrektywami 2011/95 i 2013/32. Pojęcie „wniosku o udzielenie azylu” w rozumieniu art. 17 dyrektywy 2001/55 jest bowiem według nich równoznaczne z wnioskiem o udzielenie „ochrony międzynarodowej” w rozumieniu dyrektyw 2011/95 i 2013/32. Z uwagi na cel dyrektywy 2001/55 oraz systematykę jej art. 17 i 19, które są zdaniem skarżących bezpośrednio skuteczne, rozdział 21 § 5 ustawy o cudzoziemcach miałby być niezgodny z prawem Unii, a ponadto powinien zostać zmieniony w taki sposób, aby obejmował prawo do złożenia wniosku mającego na celu uzyskanie statusu osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej.
32
Migrationsverket twierdzi, że rozdział 21 § 5 ustawy o cudzoziemcach uniemożliwia rozpatrzenie wniosku mającego na celu uzyskanie statusu osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej złożonego przez cudzoziemca, który korzysta z tymczasowej ochrony. Uściśla on, że po dokonaniu transpozycji dyrektyw 2004/83 i 2005/85, które zostały zastąpione dyrektywami 2011/95 i 2013/32, rozdział 21 § 5 ustawy o cudzoziemcach, który umożliwia cudzoziemcom korzystającym z tymczasowej ochrony ubieganie się o status uchodźcy, nie został zmieniony w taki sposób, aby obywatele ci mogli ubiegać się o status osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej. Takie rozwiązanie byłoby zgodne z prawem Unii. Zdaniem Migrationsverket, dyrektywa 2001/55 ustanawia bowiem szczególny system, który ma zastosowanie przed ogólnymi zasadami dotyczącymi rozpatrywania wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej mających na celu nadanie statusu uchodźcy lub statusu osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej i zamiast nich. Według Migrationsverket przyznanie tymczasowej ochrony skutkuje częściowym niestosowaniem przepisów dyrektyw 2011/95 i 2013/32. Jedynym wyjątkiem od tej zasady jest prawo do złożenia wniosku o udzielenie azylu, czyli wniosku o nadanie statusu uchodźcy. Tymczasem zasadność wniosków skarżących w postępowaniu głównym o przyznanie tego statusu została zbadana przed oddaleniem tych wniosków.
33
Sąd odsyłający stawia sobie przede wszystkim pytanie o wykładnię art. 3, 17 i 19 dyrektywy 2001/55 oraz o ich związek z dyrektywami 2011/95 i 2013/32. W jego ocenie te dwie ostatnie dyrektywy znajdują zastosowanie zarówno do wniosku o nadanie statusu uchodźcy, jak i do wniosku mającego na celu uzyskanie statusu osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej złożonego przez beneficjentów tymczasowej ochrony na podstawie dyrektywy 2001/55, ponieważ nadanie tych dwóch pierwszych statusów, drugiego w braku możliwości nadania pierwszego, jest przedmiotem jednego i tego samego wniosku.
34
Zdaniem sądu odsyłającego z orzecznictwa Trybunału wynika, że dyrektywa 2001/55 ma na celu umożliwienie szybkiego zarządzania masowym napływem osób kwalifikujących się do ochrony uzupełniającej oraz że tymczasowa ochrona, którą zapewnia, nie uniemożliwia złożenia następnie pełnego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (wyrok z dnia 19 grudnia 2024 r., Kaduna, C‑244/24 i C‑290/24, EU:C:2024:1038, pkt 125–127).
35
Sąd odsyłający zauważa następnie, że dyrektywę 2001/55 należy interpretować w świetle tego, że ochrona uzupełniająca nie była częścią systemu azylowego Unii w chwili przyjęcia tej dyrektywy, ponieważ ochrona uzupełniająca została wprowadzona do prawa Unii dyrektywą 2004/83, którą zastąpiła dyrektywa 2011/95. W szczególności z brzmienia art. 19 ust. 2 dyrektywy 2001/55 oraz z Komunikatu Komisji w sprawie wytycznych operacyjnych dotyczących wykonania decyzji wykonawczej Rady 2022/382 stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkującej wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz.U. 2022, C 126 I, s. 1) wynika, że pojęcie „wniosku o udzielenie azylu” zawarte w art. 17 ust. 1 dyrektywy 2001/55 należy interpretować w ten sposób, że obejmuje ono zarówno wniosek o nadanie statusu uchodźcy, jak i wniosek o nadanie statusu osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej.
36
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, sąd odsyłający stawia sobie również pytanie o to, czy art. 17 ust. 1 i art. 19 ust. 2 dyrektywy 2001/55 w związku z art. 10 ust. 2 dyrektywy 2013/32 mają skutek bezpośredni. Wreszcie sąd ten powziął wątpliwości co do zgodności rozpatrywanych w postępowaniu głównym przepisów szwedzkich z prawem Unii oraz co do konsekwencji, jakie należy wyciągnąć z ewentualnej niezgodności.
37
W tym kontekście Förvaltningsrätten i Göteborg, migrationsdomstolen (sąd administracyjny w Göteborgu, orzekający w sprawach imigracyjnych) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)
Czy dyrektywa [2011/95] i dyrektywa [2013/32] mają zastosowanie do wniosków o nadanie statusu uchodźcy, jak również do wniosków o nadanie statusu ochrony uzupełniającej po przyznaniu tymczasowej ochrony na mocy dyrektywy [2001/55]?
2)
a)
Czy art. 17 ust. 1 i art. 19 ust. 2 dyrektywy [2001/55] należy interpretować w ten sposób, że możliwość złożenia »wniosku o udzielenie azylu« odnosi się do możliwości złożenia zarówno wniosku o nadanie statusu uchodźcy, jak i wniosku o udzielenie ochrony uzupełniającej, oraz rozpatrzenia takiego wniosku w świetle dyrektyw 2011/95 i 2013/32?
b)
Czy art. 3 ust. 1 dyrektywy [2001/55] należy interpretować w ten sposób, że tymczasowa ochrona przewidziana w tej dyrektywie stoi na przeszkodzie nadaniu statusu ochrony uzupełniającej przewidzianego w dyrektywie [2011/95] w odniesieniu do osób kwalifikujących się do tymczasowej ochrony lub korzystających z takiej ochrony na podstawie tej pierwszej dyrektywy?
3)
Jeżeli art. 17 ust. 1 i art. 19 ust. 2 dyrektywy 2001/55 mają również zastosowanie do prawa do ubiegania się o status ochrony uzupełniającej na podstawie dyrektywy 2011/95, to czy artykuły te, rozpatrywane w związku z art. 10 ust. 2 dyrektywy 2013/32, są wystarczająco jasne i precyzyjne, aby wywoływać skutek bezpośredni?
4)
Czy uregulowanie krajowe, takie jak szwedzkie uregulowanie przewidziane w rozdziale 21 § 5 [ustawy o cudzoziemcach], jest zgodne z prawem Unii, jeżeli w odniesieniu do wniosku o nadanie statusu uchodźcy i wniosku o udzielenie ochrony uzupełniającej uznaje ono prawo do złożenia tylko tego pierwszego wniosku?”.
Postępowanie przed Trybunałem
38
W swoim wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym sąd odsyłający zwrócił się do Trybunału o rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie przyspieszonym przewidzianym w art. 107 regulaminu postępowania przed Trybunałem.
39
W dniu 27 marca 2025 r. trzecia izba Trybunału, na wniosek sędziego sprawozdawcy i po wysłuchaniu rzecznika generalnego, postanowiła nie uwzględniać tego wniosku ze względu na to, że w niniejszej sprawie nie wykazano pilnego charakteru wymaganego przez ten przepis.
40
Postanowieniem prezesa Trybunału z dnia 22 maja 2025 r. niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie przyspieszonym, przewidzianym w art. 105 § 1 regulaminu postępowania.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie pytań pierwszego i drugiego
41
Poprzez pytania pierwsze i drugie, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 3, 17 i 19 dyrektywy 2001/55 w związku z dyrektywami 2011/95 i 2013/32 należy interpretować w ten sposób, że zezwalają one państwu członkowskiemu na oddalenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w zakresie, w jakim zmierza on do uzyskania statusu osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej z tego tylko powodu, że wnioskodawca korzysta z tymczasowej ochrony na podstawie dyrektywy 2001/55.
42
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przepisom prawa Unii, które, tak jak art. 3, 17 i 19 dyrektywy 2001/55, nie zawierają wyraźnego odesłania do prawa państw członkowskich dla określenia ich znaczenia i zakresu, należy zwykle nadać w całej Unii autonomiczną i jednolitą wykładnię, którą należy ustalić z uwzględnieniem nie tylko brzmienia tych przepisów, ale również kontekstu tych przepisów oraz celu realizowanego przez dane uregulowania (zob. w szczególności wyrok z 16 lipca 2020 r., AFMB i in., C‑610/18, EU:C:2020:565, pkt 50).
43
Co się tyczy w pierwszej kolejności brzmienia przepisów, o których wykładnię zwrócił się sąd odsyłający, należy podkreślić, z jednej strony, że art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/55 uściśla, iż tymczasowa ochrona nie przesądza o możliwości nadania statusu uchodźcy na podstawie konwencji genewskiej, podczas gdy art. 17 tej dyrektywy przewiduje, że osoby korzystające z tymczasowej ochrony muszą mieć zapewnioną możliwość złożenia wniosku o udzielenie azylu w dowolnym czasie oraz że rozpatrywanie wniosków, które nie zostało zakończone przed wygaśnięciem okresu tymczasowej ochrony, zostaje ukończone po upływie tego okresu.
44
Z drugiej strony, zgodnie z art. 19 dyrektywy 2001/55, w przypadku gdy po rozpatrzeniu wniosku o azyl osobie kwalifikującej się lub korzystającej z tymczasowej ochrony nie zostanie przyznany status uchodźcy lub inny rodzaj ochrony, państwa członkowskie, bez uszczerbku dla art. 28, umożliwiają takiej osobie rozpoczęcie lub kontynuację korzystania z tymczasowej ochrony przez okres do końca trwania tymczasowej ochrony.
45
W związku z tym o ile przepisy te wspominają wyraźnie jedynie o możliwości ubiegania się o status uchodźcy i uzyskania tego statusu przez osobę korzystającą z tymczasowej ochrony, o tyle nie można jednak przyjąć, że z samego brzmienia tych przepisów wynika, iż zezwalają one państwom członkowskim na odmowę rozpatrzenia, czy osoba ubiegająca się o ochronę międzynarodową spełnia przesłanki uzyskania statusu beneficjenta ochrony uzupełniającej, dopóki osoba ta korzysta z tymczasowej ochrony przewidzianej w dyrektywie 2001/55.
46
Po pierwsze, z samego brzmienia art. 19 dyrektywy 2001/55 wynika bowiem, że beneficjentom tymczasowej ochrony można przyznać ochronę inną niż azyl. Po drugie, ani art. 3, 17 i 19 tej dyrektywy, ani żaden inny przepis wspomnianej dyrektywy nie odnoszą się do sposobu, w jaki procedura mająca na celu uzyskanie ochrony uzupełniającej ma zastosowanie do osoby korzystającej z tymczasowej ochrony na podstawie wspomnianej dyrektywy. Jak zasadniczo zauważył rzecznik generalny w pkt 45 i 46 opinii, brak jakichkolwiek uregulowań w tej dyrektywie w tym względzie wynika zarówno z faktu, że dyrektywa 2001/55 została przyjęta przed przyjęciem dyrektywy 2004/83, która ustanowiła status beneficjenta ochrony uzupełniającej, jak i z okoliczności, że pierwsza z tych dyrektyw nigdy nie została zmieniona.
47
Co się tyczy w drugiej kolejności celu realizowanego przez dyrektywę 2001/55, z jej art. 1 wynika, że jednym z celów tej dyrektywy jest ustanowienie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony w przypadku masowego napływu wysiedleńców z państw trzecich, którzy nie mogą powrócić do kraju pochodzenia. Z art. 2 lit. a) tej dyrektywy wynika, że wprowadzenie w życie tej ochrony polega między innymi na zapewnieniu, aby reżim przyznawania ochrony międzynarodowej nie został przeciążony masowym i jednoczesnym składaniem wniosków o uzyskanie statusu uchodźcy, a to w interesie zarówno tych wysiedleńców, jak i innych osób ubiegających się o ochronę międzynarodową. Z tego wynika, że wprowadzony przez omawianą dyrektywę mechanizm tymczasowej ochrony ma na celu między innymi utrzymanie dobrego funkcjonowania reżimu ochrony międzynarodowej w państwach członkowskich (wyrok z dnia 19 grudnia 2024 r., Kaduna, C‑244/24 i C‑290/24, EU:C:2024:1038, pkt 81, 125).
48
Co za tym idzie, dyrektywa 2001/55 ma zapewniać w szczególności zachowanie przez korzystających z tymczasowej ochrony obywateli państw trzecich i bezpaństwowców skutecznej możliwości uzyskania ochrony międzynarodowej w następstwie przeprowadzenia stosownego badania ich indywidualnej sytuacji, przy jednoczesnym natychmiastowym zagwarantowaniu ochrony o bardziej ograniczonym zakresie (zob. podobnie wyrok z dnia 19 grudnia 2024 r., Kaduna, C‑244/24 i C‑290/24, EU:C:2024:1038, pkt 127).
49
Tymczasem ów cel przemawia za taką wykładnią art. 3, 17 i 19 dyrektywy 2001/55, zgodnie z którą przepisy te uniemożliwiają państwom członkowskim przyjęcie, że beneficjent tymczasowej ochrony nie może – dopóki trwa ta ochrona – ubiegać się o ochronę uzupełniającą.
50
W trzeciej kolejności – kontekst, w jaki wpisuje się dyrektywa 2001/55, również skłania do przyjęcia takiej wykładni, przy czym szczególną uwagę należy zwrócić w tym zakresie na dyrektywy 2011/95 i 2013/32, które, podobnie jak dyrektywa 2001/55, stanowią część wspólnej polityki w dziedzinie ochrony międzynarodowej, ustanowionej przez prawodawcę Unii na podstawie obecnego art. 78 TFUE.
51
W tym względzie, po pierwsze, należy zauważyć, że dyrektywa 2011/95 – podobnie jak dyrektywa 2004/83, którą zastąpiła – ustanawia dwa odrębne systemy ochrony międzynarodowej, a mianowicie status uchodźcy i status osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej (zob. podobnie wyrok z dnia 13 września 2018 r., Ahmed, C‑369/17, EU:C:2018:713, pkt 38).
52
Jak wynika z motywów 6 i 33 dyrektywy 2011/95, ochrona uzupełniająca ma charakter komplementarny wobec ochrony uchodźców przewidzianej w konwencji genewskiej (wyrok z dnia 13 września 2018 r., Ahmed, C‑369/17, EU:C:2018:713, pkt 39).
53
Należy również zauważyć, że z art. 13 i 18 dyrektywy 2011/95 w związku z definicjami „uchodźcy” i „osoby kwalifikującej się do otrzymania ochrony uzupełniającej” zawartymi w jej art. 2 lit. d) i f) wynika, że ochrona międzynarodowa, o której mowa w tej dyrektywie, powinna zasadniczo być przyznawana każdemu obywatelowi państwa trzeciego lub bezpaństwowcowi, który żywi uzasadnione obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej bądź też który ponosi rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w rozumieniu art. 15 tej dyrektywy (wyrok z dnia 29 lipca 2019 r., Torubarov, C‑556/17, EU:C:2019:626, pkt 49).
54
Wobec tego jeżeli dana osoba spełnia ustanowione przez prawo Unii minimalne normy dla uzyskania jednego z tych statusów, gdy spełnia przesłanki określone, odpowiednio, w rozdziałach II i III lub w rozdziałach II i V dyrektywy 2011/95, państwa członkowskie są zobowiązane, z zastrzeżeniem przewidzianych w tej dyrektywie podstaw wykluczenia i przewidzianych w dyrektywie 2013/32 podstaw niedopuszczalności wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, do przyznania żądanej ochrony międzynarodowej, gdyż państwom tym nie przysługują żadne uprawnienia dyskrecjonalne w tym zakresie (zob. podobnie wyrok z dnia 29 lipca 2019 r., Torubarov, C‑556/17, EU:C:2019:626, pkt 50).
55
Natomiast żaden przepis dyrektywy 2011/95 nie stanowi, że beneficjentom tymczasowej ochrony nie można przyznać ochrony uzupełniającej, a ustalenie to jest zgodne z ustaleniem dokonanym w pkt 45 i 46 niniejszego wyroku w odniesieniu do art. 3, 17 i 19 dyrektywy 2001/55.
56
Po drugie, dyrektywa 2013/32 definiuje w art. 2 wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej jako wniosek do państwa członkowskiego, z którym występuje obywatel państwa trzeciego lub bezpaństwowiec, którego można uznać za osobę ubiegającą się o status uchodźcy lub status ochrony uzupełniającej.
57
Co się tyczy art. 10 ust. 2 tej dyrektywy, to stanowi on, że rozpatrując wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, właściwy organ krajowy ustala najpierw, czy wnioskodawca spełnia przesłanki nadania statusu uchodźcy, a jeśli nie, czy spełnia przesłanki do objęcia ich ochroną uzupełniającą. Wynika z tego, że – jak podkreśliła Komisja Europejska – wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej może zostać oddalony jako bezzasadny jedynie w zakresie, w jakim właściwy organ doszedł do wniosku, że wnioskodawcy nie można nadać ani statusu uchodźcy, ani statusu osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej.
58
Trybunał orzekł również, że art. 33 ust. 2 dyrektywy 2013/32, dotyczący wniosków niedopuszczalnych, należy interpretować ściśle, a zatem nie można go stosować do sytuacji, która nie odpowiada jego brzmieniu. I tak przepis ten wymienia w sposób wyczerpujący sytuacje, w których państwa członkowskie mogą odrzucić wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej jako niedopuszczalny bez jakiegokolwiek badania tego wniosku co do istoty [zob. podobnie wyroki: z dnia 19 marca 2020 r., Bevándorlási és Menekültügyi Hivatal (Tompa), C‑564/18, EU:C:2020:218, pkt 30; z dnia 1 sierpnia 2022 r., Bundesrepublik Deutschland (Dziecko uchodźców urodzone poza państwem przyjmującym), C‑720/20, EU:C:2022:603, pkt 51].
59
Tymczasem fakt bycia beneficjentem tymczasowej ochrony nie figuruje wśród podstaw niedopuszczalności wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej, o których mowa w art. 33 ust. 2 dyrektywy 2013/32.
60
Tym samym zarówno z dyrektywy 2011/95, jak i z dyrektywy 2013/32 wynika, po pierwsze, że państwo członkowskie nie może odrzucić wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej jako niedopuszczalnego z tego tylko powodu, że został on złożony przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca, który jest beneficjentem tymczasowej ochrony przewidzianej w dyrektywie 2001/55, a po drugie, że przed oddaleniem tego wniosku jako bezzasadnego należy zbadać, czy wnioskodawca ten spełnia przesłanki nadania mu statusu uchodźcy, a jeśli nie – statusu osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej, przy czym okoliczność, że korzysta on już z tymczasowej ochrony, nie ma w tym względzie znaczenia.
61
Z uwagi na powyższe odpowiedź na dwa pierwsze pytania jest następująca: art. 3, 17 i 19 dyrektywy 2001/55 w związku z dyrektywami 2011/95 i 2013/32 należy interpretować w ten sposób, że nie zezwalają one państwu członkowskiemu na oddalenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w zakresie, w jakim zmierza on do uzyskania statusu osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej, z tego tylko powodu, że wnioskodawca korzysta z tymczasowej ochrony na podstawie dyrektywy 2001/55.
W przedmiocie pytań trzeciego i czwartego
62
Poprzez pytania trzecie i czwarte, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 17 ust. 1 i art. 19 ust. 2 dyrektywy 2001/55 w związku z art. 10 ust. 2 dyrektywy 2013/32 należy interpretować w ten sposób, że są one bezpośrednio skuteczne.
63
W tym względzie należy na wstępie przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w ramach ustanowionej w art. 267 TFUE procedury współpracy między sądami krajowymi a Trybunałem do tego ostatniego należy udzielenie sądowi krajowemu użytecznej odpowiedzi, która umożliwi mu rozstrzygnięcie zawisłego przed nim sporu. W tym aspekcie do Trybunału należy – gdy zajdzie taka potrzeba – przeformułowanie przedstawionego mu pytania. Ponadto Trybunał może wziąć pod rozwagę normy prawa Unii, na które sąd krajowy nie powołał się w swoim pytaniu (zob. w szczególności wyrok z dnia 4 września 2025 r., Casa Judeţeană de Asigurări de Sănătate Mureș i in., C‑489/23, EU:C:2025:651, pkt 63 i przytoczone tam orzecznictwo).
64
W niniejszej sprawie z postanowienia odsyłającego wynika, że poprzez pytania trzecie i czwarte sąd odsyłający dąży do ustalenia, czy powinien odstąpić od stosowania ustawodawstwa szwedzkiego, na mocy którego właściwy organ krajowy jest zobowiązany przyjąć, że obywatel państwa trzeciego lub bezpaństwowiec nie może uzyskać ochrony uzupełniającej w rozumieniu dyrektyw 2011/95 i 2013/32, jeśli korzysta on z tymczasowej ochrony na podstawie dyrektywy 2001/55, ze względu na sprzeczność tego ustawodawstwa z przepisem prawa Unii mającym bezpośrednią skuteczność.
65
Tymczasem z pkt 45 i 46 oraz z pkt 53–60 niniejszego wyroku wynika, po pierwsze, że art. 18 dyrektywy 2011/95 i art. 33 ust. 2 dyrektywy 2013/32 stoją na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie odmówiło nadania statusu osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej obywatelowi państwa trzeciego lub bezpaństwowcowi z tego tylko powodu, że ten ostatni korzysta z tymczasowej ochrony na podstawie dyrektywy 2001/55, a po drugie, że art. 17 i 19 dyrektywy 2001/55 nie mogą podważyć takiego wniosku.
66
W tych okolicznościach należy przeformułować pytania trzecie i czwarte oraz przyjąć, że poprzez te pytania sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 18 dyrektywy 2011/95 i art. 33 dyrektywy 2013/32 należy interpretować w ten sposób, że są one bezpośrednio skuteczne i że w związku z tym, w braku możliwości dokonania wykładni ustawodawstwa krajowego w sposób zgodny z wymogami wynikającymi z tych przepisów, do sądów krajowych należy odstąpienie od stosowania tego ustawodawstwa.
67
W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że w celu zapewnienia skuteczności wszystkich przepisów prawa Unii zasada pierwszeństwa wymaga, aby sądy krajowe dokonywały wykładni ich prawa krajowego w możliwie najszerszym zakresie zgodnej z prawem Unii (wyrok z dnia 24 czerwca 2019 r., Popławski, C‑573/17, EU:C:2019:530, pkt 57).
68
Obowiązek wykładni prawa krajowego zgodnie z prawem Unii jest jednak w pewnym zakresie ograniczony i w szczególności nie może służyć jako podstawa dla dokonywania wykładni prawa krajowego contra legem (wyrok z dnia 6 października 2021 r., Sumal, C‑882/19, EU:C:2021:800, pkt 72 i przytoczone tam orzecznictwo).
69
W konsekwencji do sądu odsyłającego należy ocena, czy rozdział 21 § 5 ustawy o cudzoziemcach można interpretować w ten sposób, że uzyskanie zezwolenia na pobyt na podstawie dyrektywy 2001/55 nie stoi na przeszkodzie zbadaniu zasadności wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, który ma na celu nadanie statusu osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej. Okoliczność, że sporządzona przez Migrationsverket opinia argumentuje na rzecz niezgodnej z prawem Unii wykładni tego przepisu krajowego, nie ma w tym względzie znaczenia.
70
W drugiej kolejności, w sytuacji gdy sąd odsyłający musiałby stwierdzić, że nie można dokonać wykładni ustawodawstwa krajowego zgodnej z prawem Unii, należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w wypadkach, gdy przepisy dyrektywy są z punktu widzenia ich treści bezwarunkowe i wystarczająco precyzyjne, jednostki mogą powoływać się na nie przed sądami krajowymi przeciwko państwu jeśli państwo to nie transponowało dyrektywy do prawa krajowego w wyznaczonym terminie bądź jeśli dokonało niewłaściwej transpozycji (wyrok z dnia 6 listopada 2018 r., Max‑Planck‑Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften, C‑684/16, EU:C:2018:874, pkt 63 i przytoczone tam orzecznictwo).
71
W niniejszej sprawie art. 18 dyrektywy 2011/95, dotyczący prawa każdego obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca do uzyskania statusu beneficjenta ochrony uzupełniającej, jeżeli spełnia on warunki przewidziane w rozdziałach II i V tej dyrektywy, ustanawia normę, której treść jest bezwarunkowa i wystarczająco precyzyjna, aby można było uznać, że przepis ten jest bezpośrednio skuteczny.
72
Podobnie art. 33 dyrektywy 2013/32, wymieniający wyczerpująco, jak przypomniano w pkt 58 niniejszego wyroku, przypadki, w których wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej może zostać odrzucony jako niedopuszczalny, ustanawia normę, której treść jest bezwarunkowa i wystarczająco precyzyjna, aby można było przyjąć, że przepis ten jest bezpośrednio skuteczny (wyrok z dnia 14 maja 2020 r., Országos Idegenrendészeti Főigazgatóság Dél‑alföldi Regionális Igazgatóság, C‑924/19 PPU i C‑925/19 PPU, EU:C:2020:367, pkt 182).
73
W związku z tym gdyby sąd odsyłający miał stwierdzić, że nie jest możliwe dokonanie wykładni prawa krajowego w sposób zgodny z art. 18 dyrektywy 2011/95 i art. 33 dyrektywy 2013/32, byłby on zobowiązany do zapewnienia, w ramach swoich kompetencji, ochrony prawnej wynikającej dla jednostek z tych art. 18 i 33 oraz do zagwarantowania pełnej skuteczności tych przepisów poprzez odstąpienie w razie potrzeby od stosowania rozdziału 21 § 5 ustawy o cudzoziemcach (zob. analogicznie wyrok z dnia 3 czerwca 2025 r., Kinsa, C‑460/23, EU:C:2025:392, pkt 72).
74
W świetle powyższych rozważań odpowiedź na pytania trzecie i czwarte jest następująca: art. 18 dyrektywy 2011/95 i art. 33 dyrektywy 2013/32 należy interpretować w ten sposób, że są one bezpośrednio skuteczne i że w związku z tym, w braku możliwości dokonania wykładni ustawodawstwa krajowego w sposób zgodny z wymogami wynikającymi z tych art. 18 i 33, do sądów krajowych należy odstąpienie od stosowania tego ustawodawstwa.
W przedmiocie kosztów
75
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:
1)
Artykuły 3, 17 i 19 dyrektywy Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między państwami członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami, rozpatrywane w świetle dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/95/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako beneficjentów ochrony międzynarodowej, jednolitego statusu uchodźców lub osób kwalifikujących się do otrzymania ochrony uzupełniającej oraz zakresu udzielanej ochrony oraz w świetle dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej
należy interpretować w ten sposób, że:
nie zezwalają one państwu członkowskiemu na oddalenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w zakresie, w jakim zmierza on do uzyskania statusu osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej, z tego tylko powodu, że wnioskodawca korzysta z tymczasowej ochrony na podstawie dyrektywy 2001/55.
2)
Artykuł 18 dyrektywy 2011/95 oraz art. 33 dyrektywy 2013/32
należy interpretować w ten sposób, że:
są one bezpośrednio skuteczne i że w związku z tym, w braku możliwości dokonania wykładni ustawodawstwa krajowego w sposób zgodny z wymogami wynikającymi z tych art. 18 i 33, do sądów krajowych należy odstąpienie od stosowania tego ustawodawstwa.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: szwedzki.
(
i
)	Niniejszej sprawie została nadana fikcyjna nazwa. Nie odpowiada ona rzeczywistej nazwie ani rzeczywistemu nazwisku żadnej ze stron postępowania.