62023CJ0506
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (όγδοο τμήμα)
της 5ης Δεκεμβρίου 2024 (
*1
)
«Προδικαστική παραπομπή – Τελωνειακή ένωση – Γένεση και είσπραξη της τελωνειακής οφειλής – Κανονισμός (ΕΕ) 952/2013 – Είσπραξη δασμών αντιντάμπινγκ για εισαγωγές από την Κίνα – Είσπραξη τόκων υπερημερίας βάσει του κανονισμού 952/2013 – Εθνική ρύθμιση η οποία προβλέπει την επιβολή προστίμου λόγω εκπρόθεσμης καταβολής επιπλέον της είσπραξης τόκων υπερημερίας»
Στην υπόθεση C‑506/23,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Curtea de Apel Bucureşti (εφετείο Βουκουρεστίου, Ρουμανία) με απόφαση της 16ης Δεκεμβρίου 2022, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 8 Αυγούστου 2023, στο πλαίσιο της δίκης
Network One Distribution SRL
κατά
Agenţia Naţională de Administrare Fiscală – Direcţia Generală Regională a Finanţelor Publice Bucureşti,
Agenţia Naţională de Administrare Fiscală – Direcţia Generală de Administrare a Marilor Contribuabili,
Autoritatea Vamală Română – Direcţia Regională Vamală Bucureşti,
Ministerul Finanţelor – Direcţia Generală de Soluţionare a Contestaţiilor,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (όγδοο τμήμα),
συγκείμενο από τους N. Jääskinen (εισηγητή), πρόεδρο του ένατου τμήματος, προεδρεύοντα του όγδοου τμήματος, Δ. Γρατσία και M. Gavalec, δικαστές,
γενική εισαγγελέας: T. Ćapeta
γραμματέας: A. Calot Escobar
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
–
η Ρουμανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τις E. Gane, R. I. Haţieganu και A. Wellman,
–
η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τις F. Moro, M. Salyková και E. A. Stamate,
κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τη γενική εισαγγελέα, να εκδικάσει την υπόθεση χωρίς ανάπτυξη προτάσεων,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1
Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 114 του κανονισμού (ΕΕ) 952/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 9ης Οκτωβρίου 2013, για τη θέσπιση του ενωσιακού τελωνειακού κώδικα (ΕΕ 2013, L 269, σ. 1) (στο εξής: τελωνειακός κώδικας).
2
Η υπό κρίση αίτηση υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ, αφενός, της Network One Distribution SRL (στο εξής: Network One), εμπορικής εταιρίας υποκείμενης στον φόρο προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) στη Ρουμανία, και, αφετέρου, της Agenția Națională de Administrare Fiscală – Direcția Generală Regională a Finanțelor Publice București (εθνικής υπηρεσίας φορολογικής διοίκησης – γενική περιφερειακή διεύθυνση δημοσίων οικονομικών Βουκουρεστίου, Ρουμανία), της Agenția Națională de Administrare Fiscală – Direcția Generală de Administrare a Marilor Contribuabili (εθνικής υπηρεσίας φορολογικής διοίκησης – γενική διεύθυνση διαχείρισης φορολογουμένων μεγάλου πλούτου, Ρουμανία), της Autoritatea Vamală Română – Direcția Regională Vamală București (ρουμανικής τελωνειακής αρχής – περιφερειακή τελωνειακή διεύθυνση Βουκουρεστίου, Ρουμανία) και του Ministerul Finanțelor – Direcția Generală de Soluționare a Contestațiilor (Υπουργείου Οικονομικών – γενική διεύθυνση εξέτασης διοικητικών ενστάσεων, Ρουμανία) με αντικείμενο την επιβολή τόκων υπερημερίας και προστίμων λόγω εκπρόθεσμης καταβολής σε βάρος της Network One λόγω μη εξόφλησης δασμού αντιντάμπινγκ εντός της ταχθείσας προθεσμίας.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
Ο κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ) 2988/95
3
Ο τίτλος II του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) 2988/95 του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 1995, σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΕΕ 1995, L 312, σ. 1), ο οποίος επιγράφεται «Διοικητικά μέτρα και κυρώσεις», περιλαμβάνει το άρθρο 4, το οποίο ορίζει τα εξής:
«1.   Κάθε παρατυπία συνεπάγεται, κατά γενικό κανόνα, την αφαίρεση του αδικαιολογήτως αποκτηθέντος οφέλους:
—
με την υποχρέωση καταβολής των οφειλομένων ή επιστροφής των αδικαιολογήτως εισπραχθέντων ποσών,
[…]
2.   Η εφαρμογή των μέτρων της παραγράφου 1 περιορίζεται στην αφαίρεση του εξασφαλισθέντος οφέλους προσαυξημένου, εφόσον προβλέπεται, με τόκους που δύνανται να καθοριστούν κατ’ αποκοπήν.
[…]
4.   Τα μέτρα του παρόντος άρθρου δεν θεωρούνται κυρώσεις.»
4
Το άρθρο 5 του εν λόγω κανονισμού προβλέπει τα εξής:
«1.   Οι εκ προθέσεως ή εξ αμελείας παρατυπίες μπορούν να επισύρουν τις ακόλουθες διοικητικές κυρώσεις:
[…]
β)
πληρωμή ποσού το οποίο να υπερβαίνει τα αδικαιολογήτως εισπραχθέντα ή κακώς μη καταβληθέντα ποσά, προσαυξημένα ενδεχομένως με τόκους. Το επιπλέον αυτό ποσό, το οποίο καθορίζεται βάσει ποσοστού που θα οριστεί στις ειδικές διατάξεις, δεν μπορεί να υπερβαίνει το ύψος που είναι απολύτως αναγκαίο για να του προσδώσει αποτρεπτικό χαρακτήρα·
[…]
ζ)
άλλες κυρώσεις, ισοδύναμης φύσεως και έκτασης, αποκλειστικά οικονομικού χαρακτήρα, εφόσον προβλέπονται από τους τομεακούς κανόνες που θεσπίζει το Συμβούλιο [της Ευρωπαϊκής Ένωσης] βάσει των ιδιαίτερων αναγκών του συγκεκριμένου τομέα και με την επιφύλαξη, πάντοτε, των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων που έχει αναθέσει στην Επιτροπή το Συμβούλιο.
2.   Με την επιφύλαξη των τομεακών κανόνων που θα ισχύουν κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος κανονισμού, οι άλλες παρατυπίες μπορούν να επισύρουν μόνο τις μη ποινικές κυρώσεις που προβλέπονται στην παράγραφο 1 και μόνον εφόσον οι κυρώσεις αυτές απαιτούνται για την ορθή εφαρμογή των κανόνων.»
Ο κανονισμός (ΕΕ) 502/2013
5
Το άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΕ) 502/2013 του Συμβουλίου, της 29ης Μαΐου 2013, για την τροποποίηση του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 990/2011 για την επιβολή οριστικού δασμού αντιντάμπινγκ στις εισαγωγές ποδηλάτων καταγωγής Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας ύστερα από ενδιάμεση επανεξέταση κατ’ εφαρμογή του άρθρου 11 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1225/2009 (ΕΕ 2013, L 153, σ. 17), όριζε στις παραγράφους 1 και 4 τα εξής:
«1.   Επιβάλλεται οριστικός δασμός αντιντάμπινγκ στις εισαγωγές δίτροχων και άλλων ποδηλάτων (στα οποία περιλαμβάνονται και τα τρίτροχα διανομής εμπορευμάτων, αλλά εξαιρούνται τα μονότροχα), χωρίς κινητήρα, που υπάγονται στους κωδικούς ΣΟ ex87120030 και 87120070 (κωδικοί TARIC 8712007091 και 8712007099) καταγωγής Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας.
[…]
4.   Πλην αντιθέτων διατάξεων, εφαρμόζονται οι ισχύουσες διατάξεις για τους τελωνειακούς δασμούς.»
Ο τελωνειακός κώδικας
6
Το άρθρο 42 του τελωνειακού κώδικα, το οποίο φέρει τον τίτλο «Επιβολή κυρώσεων», ορίζει στις παραγράφους 1 και 2 τα εξής:
«1.   Κάθε κράτος μέλος προβλέπει κυρώσεις για μη συμμόρφωση με την τελωνειακή νομοθεσία. Οι κυρώσεις αυτές είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές.
2.   Εφόσον επιβάλλονται διοικητικές κυρώσεις, μπορούν να λαμβάνουν, μεταξύ άλλων, μία ή και τις δύο από τις ακόλουθες μορφές:
α)
χρηματική επιβάρυνση εκ μέρους των τελωνειακών αρχών, συμπεριλαμβανομένου, όπου απαιτείται, διακανονισμού που επέχει θέση ποινικής κύρωσης·
β)
ανάκληση, αναστολή ή τροποποίηση άδειας που κατέχει ο ενδιαφερόμενος.»
7
Το άρθρο 114 του τελωνειακού κώδικα, το οποίο φέρει τον τίτλο «Τόκος υπερημερίας», προβλέπει στις παραγράφους 1 και 2 τα εξής:
«1.   Πέραν του ποσού του εισαγωγικού ή εξαγωγικού δασμού, επιβάλλεται τόκος υπερημερίας από την ημερομηνία λήξης της καθορισμένης προθεσμίας για την καταβολή του μέχρι την ημερομηνία της πληρωμής αυτού.
Για κράτος μέλος με νόμισμα το ευρώ, το επιτόκιο του τόκου υπερημερίας ισούται με το δημοσιευμένο στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σειρά C, επιτόκιο που εφαρμόζει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στις κύριες πράξεις αναχρηματοδότησής της την πρώτη ημέρα του μήνα λήξης της προθεσμίας, προσαυξημένο κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες.
Για κράτος μέλος που δεν έχει ως νόμισμα το ευρώ, το επιτόκιο του τόκου υπερημερίας ισούται με το επιτόκιο που εφαρμόζει την πρώτη ημέρα του εν λόγω μήνα η Εθνική Κεντρική Τράπεζα για τις κύριες πράξεις αναχρηματοδότησής της, προσαυξημένο κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες, ή, για κράτος μέλος για το οποίο το επιτόκιο της Εθνικής Κεντρικής Τράπεζας δεν είναι διαθέσιμο, το πλησιέστερο επιτόκιο που ισχύει την πρώτη ημέρα του εν λόγω μήνα στη χρηματαγορά του κράτους μέλους, προσαυξημένο κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες.
2.   Όταν η τελωνειακή οφειλή γεννάται βάσει του άρθρου 79 ή 82 ή όταν η γνωστοποίηση της τελωνειακής οφειλής οφείλεται σε εκ των υστέρων έλεγχο, επιβάλλονται τόκοι υπερημερίας επιπλέον του ποσού του εισαγωγικού ή εξαγωγικού δασμού, από την ημερομηνία γένεσης της τελωνειακής οφειλής έως την ημερομηνία γνωστοποίησής της.
Το επιτόκιο του τόκου υπερημερίας καθορίζεται σύμφωνα με την παράγραφο 1.»
Το ρουμανικό δίκαιο
8
Το άρθρο 1 του legea nr. 207/2015 privind Codul de procedură fiscală (νόμου 207/2015 περί κώδικα φορολογικής διαδικασίας), της 20ής Ιουλίου 2015 (Monitorul Oficial al României, μέρος I, αριθ. 547 της 23ης Ιουλίου 2015, στο εξής: κώδικας φορολογικής διαδικασίας), ορίζει στα σημεία 20 και 33 τα εξής:
«20.   τόκος – παρεπόμενη φορολογική οφειλή η οποία ισοδυναμεί με τη ζημία που προκλήθηκε στον δικαιούχο της κύριας φορολογικής απαίτησης από τη μη εμπρόθεσμη καταβολή της κύριας φορολογικής οφειλής εκ μέρους του οφειλέτη.
[…]
33.   πρόστιμο λόγω εκπρόθεσμης καταβολής – παρεπόμενη φορολογική οφειλή η οποία συνιστά κύρωση λόγω μη εμπρόθεσμης καταβολής της κύριας φορολογικής οφειλής εκ μέρους του οφειλέτη.»
9
Το άρθρο 173, παράγραφος 1, του κώδικα φορολογικής διαδικασίας προβλέπει τα εξής:
«Οι τόκοι υπερημερίας και τα πρόστιμα λόγω εκπρόθεσμης καταβολής οφείλονται αφού καταστεί ληξιπρόθεσμη η κύρια φορολογική οφειλή του οφειλέτη.»
10
Το άρθρο 174, παράγραφοι 1 και 5, του κώδικα φορολογικής διαδικασίας ορίζει τα εξής:
«1.   Οι τόκοι υπολογίζονται για κάθε ημέρα καθυστέρησης από την αμέσως επόμενη ημέρα της ημερομηνίας λήξης της προθεσμίας πληρωμής και μέχρι την ημερομηνία διακανονισμού του οφειλόμενου ποσού.
[…]
5.   Το επιτόκιο υπερημερίας ανέρχεται σε 0,02 % για κάθε ημέρα καθυστέρησης.»
11
Το άρθρο 176 του κώδικα φορολογικής διαδικασίας, προβλέπει στις παραγράφους 1 έως 3 τα εξής:
«1.   Τα πρόστιμα λόγω εκπρόθεσμης καταβολής υπολογίζονται για κάθε ημέρα καθυστέρησης από την αμέσως επόμενη ημέρα της ημερομηνίας λήξης της προθεσμίας πληρωμής και μέχρι την ημερομηνία καταβολής του οφειλόμενου ποσού. Οι διατάξεις του άρθρου 174, παράγραφοι 2 έως 4 και οι διατάξεις του άρθρου 175 εφαρμόζονται αναλόγως.
2.   Το επιτόκιο του προστίμου λόγω εκπρόθεσμης καταβολής ανέρχεται σε 0,01 % για κάθε ημέρα καθυστέρησης.
3.   Η επιβολή προστίμου λόγω εκπρόθεσμης καταβολής δεν αίρει την υποχρέωση καταβολής τόκων.»
Η διαφορά της κύριας δίκης και το προδικαστικό ερώτημα
12
Κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ της 18ης Μαρτίου 2016 και της 28ης Σεπτεμβρίου 2017, η Network One εισήγαγε στη Ρουμανία παραδοσιακά και ηλεκτρικά ποδήλατα και ανταλλακτικά και υπέβαλε διάφορες διασαφήσεις για τη θέση των εν λόγω εμπορευμάτων σε ελεύθερη κυκλοφορία ενώπιον των ρουμανικών τελωνειακών αρχών κατά το χρονικό διάστημα από τις 30 Μαρτίου 2016 έως τις 28 Σεπτεμβρίου 2017. Στις διασαφήσεις αυτές αναφερόταν ως χώρα καταγωγής των εισαχθέντων εμπορευμάτων η Ταϊλάνδη.
13
Κατόπιν τελωνειακού ελέγχου ο οποίος διενεργήθηκε στις 30 Ιουλίου 2018 και αφορούσε την πραγματική προέλευση των εμπορευμάτων, η Direcția Generală Regională a Finanțelor Publice București – Direcția Regională Vamală București (γενική περιφερειακή διεύθυνση δημοσίων οικονομικών Βουκουρεστίου – περιφερειακή τελωνειακή διεύθυνση Βουκουρεστίου) διαπίστωσε ότι τα εν λόγω εμπορεύματα ήταν καταγωγής Κίνας και όχι Ταϊλάνδης.
14
Στις 25 Σεπτεμβρίου 2019 η ανωτέρω αναφερόμενη αρχή συνέταξε έκθεση ελέγχου και εξέδωσε απόφαση περί τακτοποίησης της κατάστασης (στο εξής: απόφαση τακτοποίησης), από τις οποίες προκύπτει η επιβολή σε βάρος της Network One δασμού αντιντάμπινγκ ύψους 1739090 ρουμανικών λέι (RON) (περίπου 366896 ευρώ), βάσει του κανονισμού 502/2013. Επιπλέον, η εν λόγω αρχή διαπίστωσε ότι η Network One υποχρεούτο να καταβάλει παρεπόμενη φορολογική οφειλή συνιστάμενη στους τόκους υπερημερίας επί του δασμού αντιντάμπινγκ βάσει του άρθρου 114 του τελωνειακού κώδικα, συνολικού ποσού 183209 RON (περίπου 38652 ευρώ), και σε πρόστιμα λόγω εκπρόθεσμης καταβολής βάσει του άρθρου 176 του κώδικα φορολογικής διαδικασίας, συνολικού ύψους 158312 RON (περίπου 33399 ευρώ).
15
Στις 7 Οκτωβρίου 2019, η Network One κατέβαλε τα ποσά που αντιστοιχούσαν στον προβλεπόμενο από τον κανονισμό 502/2013 δασμό αντιντάμπινγκ και στις σχετικές προσαυξήσεις.
16
Στη συνέχεια υπέβαλε διοικητική ένσταση κατά της έκθεσης ελέγχου και της αποφάσεως τακτοποίησης, η οποία απορρίφθηκε με διοικητική απόφαση της 25ης Ιουνίου 2020 της Direcția Generală de Administrare a Marilor Contribuabili – Serviciul soluționare contestații (γενικής διεύθυνσης διαχείρισης φορολογουμένων μεγάλου πλούτου – γενική διεύθυνση εξέτασης διοικητικών ενστάσεων, Ρουμανία).
17
Στις 7 Δεκεμβρίου 2020 η Network One άσκησε προσφυγή ενώπιον του Tribunalul București (πρωτοδικείου Βουκουρεστίου, Ρουμανία) κατά της ως άνω διοικητικής απόφασης και κατά της απόφασης τακτοποίησης. Υποστήριξε συναφώς, μεταξύ άλλων, ότι με το άρθρο 114 του τελωνειακού κώδικα είχαν συγχωνευθεί σε έναν ενιαίο συντελεστή οι τόκοι και τα πρόστιμα και αμφισβήτησε τη συμπληρωματική επιβολή των προστίμων που προβλέπει ο κώδικας φορολογικής διαδικασίας, δεδομένου ότι, κατά την Network One, τα πρόστιμα αυτά αφορούσαν την ίδια κύρια φορολογική οφειλή. Συναφώς, η Network One υποστήριξε ότι η συγκεκριμένη πρακτική συνιστούσε παράβαση του άρθρου 114 του τελωνειακού κώδικα, καθόσον είχε ως αποτέλεσμα την αδικαιολόγητη αύξηση του ύψους των κυρώσεων που επιβλήθηκαν. Η προσφυγή απορρίφθηκε με απόφαση της 6ης Απριλίου 2021.
18
Η Network One άσκησε έφεση κατά της ως άνω απόφασης ενώπιον του Curtea de Apel București (εφετείου Βουκουρεστίου, Ρουμανία), το οποίο είναι το αιτούν δικαστήριο.
19
Το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί αν το άρθρο 114 του τελωνειακού κώδικα επιτρέπει σε εθνική τελωνειακή αρχή να απαιτήσει από οφειλέτη, ο οποίος δεν εξόφλησε τελωνειακή οφειλή εντός της ταχθείσας προθεσμίας, να καταβάλει, πέραν των τόκων υπερημερίας, και πρόστιμα λόγω εκπρόθεσμης καταβολής βάσει του εθνικού δικαίου.
20
Συναφώς, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει, πρώτον, ότι ο κώδικας φορολογικής διαδικασίας, του οποίου οι διατάξεις εφαρμόζονται συμπληρωματικά προς τις διατάξεις του τελωνειακού κώδικα, επιτρέπει να επιβληθούν σε βάρος φορολογουμένου ο οποίος δεν εξόφλησε φορολογική οφειλή εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας τόκοι υπερημερίας και πρόστιμα λόγω εκπρόθεσμης καταβολής τα οποία εξυπηρετούν, αντιστοίχως, διαφορετικούς σκοπούς. Συγκεκριμένα, ενώ οι τόκοι υπερημερίας διασφαλίζουν την αποκατάσταση της ζημίας που προκλήθηκε στον κρατικό προϋπολογισμό από οφειλέτη ο οποίος δεν εξόφλησε εμπροθέσμως τη φορολογική οφειλή, τα πρόστιμα λόγω εκπρόθεσμης καταβολής αποτελούν, αντιθέτως, κύρωση επιβαλλόμενη σε βάρος του οφειλέτη. Τέτοιοι διαφορετικοί σκοποί επιτρέπουν, όπως εν προκειμένω, τη σωρευτική επιβολή τόκων υπερημερίας και προστίμου λόγω εκπρόθεσμης καταβολής.
21
Δεύτερον, το αιτούν δικαστήριο υπενθυμίζει ότι, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, οσάκις ρύθμιση της Ένωσης δεν προβλέπει ειδική κύρωση σε περίπτωση παραβάσεως των διατάξεών της ή παραπέμπει, ως προς το σημείο αυτό, στις εθνικές διατάξεις, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να λαμβάνουν κάθε πρόσφορο μέτρο που να εγγυάται την αποτελεσματική εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης.
22
Μολονότι όμως ο κανονισμός 502/2013 δεν προβλέπει κυρώσεις σε περίπτωση παράβασης των διατάξεών του, ορίζει στο άρθρο 1, παράγραφος 4, ότι, κατ’ αρχήν, εφαρμόζονται οι διατάξεις περί τελωνειακών δασμών, διάταξη η οποία θα καθιστούσε εν προκειμένω δυνατή την εφαρμογή του άρθρου 114 του τελωνειακού κώδικα. Εξάλλου, βάσει αυτού ακριβώς του άρθρου, οι τελωνειακές αρχές επέβαλαν, πέραν του δασμού αντιντάμπινγκ, και «πρόστιμα λόγω εκπρόθεσμης καταβολής» από την ημερομηνία γένεσης της τελωνειακής οφειλής μέχρι την ημερομηνία γνωστοποίησής της.
23
Τρίτον, το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι οι αμφιβολίες του ως προς τη δυνατότητα σωρευτικής επιβολής, δυνάμει του άρθρου 114 του τελωνειακού κώδικα, τόκων υπερημερίας και προστίμων λόγω εκπρόθεσμης καταβολής, σε περίπτωση μη εμπρόθεσμης εξόφλησης τελωνειακής οφειλής, δεν αίρονται από τη νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2913/92 του Συμβουλίου, της 12 Οκτωβρίου 1992, περί θεσπίσεως κοινοτικού τελωνειακού κώδικα (ΕΕ 1992, L 302, σ. 1), ο οποίος καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε από τον τελωνειακό κώδικα.
24
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Curtea de Apel București (εφετείο Βουκουρεστίου) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
«Έχει το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, ιδίως, το άρθρο 114 του [τελωνειακού κώδικα] την έννοια ότι αντιτίθενται σε διοικητική πρακτική η οποία, υπό περιστάσεις όπως αυτές της κύριας δίκης, επιβάλλει σε φορολογούμενο, όσον αφορά το ποσό του δασμού αντιντάμπινγκ, πέραν των προστίμων λόγω εκπρόθεσμης καταβολής τα οποία προβλέπονται στο άρθρο 114 του [εν λόγω κώδικα], και πρόστιμο λόγω εκπρόθεσμης καταβολής το οποίο προβλέπεται χωριστά στην εθνική νομοθεσία (στον κώδικα φορολογικής διαδικασίας);»
Επί του προδικαστικού ερωτήματος
25
Με το προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 114 του τελωνειακού κώδικα έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική διοικητική πρακτική κατά την οποία μπορεί να επιβληθεί, πέραν των τόκων υπερημερίας τους οποίους προβλέπει το εν λόγω άρθρο, και το προβλεπόμενο από την εθνική νομοθεσία πρόστιμο λόγω εκπρόθεσμης καταβολής.
26
Πρώτον, επισημαίνεται ότι, στο προδικαστικό ερώτημα το αιτούν δικαστήριο αναφέρεται σε «χρηματικές ποινές» οι οποίες προβλέπονται στο άρθρο 114 του τελωνειακού κώδικα και όχι σε «τόκους υπερημερίας». Εντούτοις, μολονότι η απόδοση του συγκεκριμένου άρθρου στη ρουμανική γλώσσα μνημονεύει επανειλημμένως τη φράση «πρόστιμο λόγω εκπρόθεσμης καταβολής» («penalitățile de înpérrziere»), από τον τίτλο του άρθρου («Dobânda la arierate») προκύπτει ρητώς ότι το μέτρο που προβλέπει το άρθρο αυτό είναι η είσπραξη «τόκου υπερημερίας» και όχι η επιβολή προστίμων.
27
Συναφώς, κατά πάγια νομολογία, η διατύπωση που χρησιμοποιείται σε ορισμένες γλωσσικές αποδόσεις διάταξης του δικαίου της Ένωσης δεν μπορεί να αποτελεί τη μοναδική βάση για την ερμηνεία της διάταξης αυτής, ούτε μπορεί να της δίδεται, συναφώς, προτεραιότητα σε σχέση με τις άλλες γλωσσικές αποδόσεις. Πράγματι, η ανάγκη ομοιόμορφης εφαρμογής και, ως εκ τούτου, ομοιόμορφης ερμηνείας μιας πράξεως της Ένωσης δεν επιτρέπει να λαμβάνεται υπόψη αυτή μεμονωμένα, όπως έχει αποδοθεί σε μία γλώσσα, αλλά επιτάσσει να ερμηνεύεται με γνώμονα την όλη οικονομία και τον σκοπό της κανονιστικής ρυθμίσεως της οποίας αποτελεί στοιχείο, υπό το πρίσμα, ιδίως, των αποδόσεών της σε όλες τις γλώσσες [απόφαση της 21ης Μαρτίου 2024, CBR (Ημιανοψία), C‑703/22, EU:C:2024:261, σκέψη 34 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
28
Αφενός, όσον αφορά την όλη οικονομία και τον σκοπό του τελωνειακού κώδικα, επιβάλλεται η παρατήρηση ότι αντικείμενο της εν λόγω νομοθετικής πράξης δεν είναι να προβλέψει κύρωση ή πρόστιμο για την περίπτωση μη συμμόρφωσης με την τελωνειακή νομοθεσία. Πράγματι, από το άρθρο 42 παράγραφος 1, του τελωνειακού κώδικα προκύπτει ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να προβλέπουν τέτοιες κυρώσεις.
29
Αφετέρου, και εν πάση περιπτώσει, σε πολλές γλωσσικές αποδόσεις, το άρθρο 114 του τελωνειακού κώδικα αναφέρεται μάλλον στην έννοια των «τόκων υπερημερίας» παρά στην έννοια του «προστίμου λόγω εκπρόθεσμης καταβολής», όπως, μεταξύ άλλων, στην απόδοση του εν λόγω άρθρου στην ισπανική γλώσσα («Intereses de demora»), τη γερμανική γλώσσα («Verzugszinsen»), την αγγλική γλώσσα («Interest on arrears»), τη γαλλική γλώσσα («Intérêts de retard»), την ιταλική γλώσσα («Interesse di mora»), την ολλανδική γλώσσα («Vertragingsrente»), την πολωνική γλώσσα («Odsetki za zwłokę»), την πορτογαλική γλώσσα («Juros de mora»), τη φινλανδική γλώσσα («Viivästyskorko») ή τη σουηδική γλώσσα («Dröjsmålsränta»).
30
Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, από τη μνεία του όρου «πρόστιμο λόγω εκπρόθεσμης καταβολής» στη ρουμανική απόδοση του άρθρου 114 του τελωνειακού κώδικα δεν μπορεί να συναχθεί ότι το προβλεπόμενο στο άρθρο αυτό μέτρο είναι η επιβολή προστίμου λόγω εκπρόθεσμης καταβολής και όχι η είσπραξη τόκων υπερημερίας.
31
Δεύτερον, υπενθυμίζεται ότι το Δικαστήριο έκρινε, όσον αφορά το άρθρο 232, παράγραφος 1, του κανονισμού 2913/92, με τον οποίο είχε θεσπιστεί ο κοινοτικός τελωνειακός κώδικας που καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε από τον τελωνειακό κώδικα, ότι «[σ]κοπός των τόκων υπερημερίας είναι […] η άρση των συνεπειών που έχει η υπέρβαση της προθεσμίας καταβολής, και κυρίως η αποφυγή του ενδεχομένου να αποκομίσει ο οφειλέτης των δασμών αδικαιολόγητο όφελος από το γεγονός ότι τα ποσά που αφορά η τελωνειακή αυτή οφειλή παραμένουν στη διάθεσή του ακόμη και μετά τη λήξη της προθεσμίας εξόφλησης της οφειλής του» (απόφαση της 31ης Μαρτίου 2011, Aurubis Balgaria, C‑546/09, EU:C:2011:199, σκέψη 29).
32
Επομένως, οι τόκοι υπερημερίας αποσκοπούν στην άμβλυνση των συνεπειών που απορρέουν από τη μη τήρηση της προθεσμίας πληρωμής και στην αντιστάθμιση του οφέλους που αδικαιολογήτως αποκτά ο επιχειρηματίας λόγω της καθυστέρησης της εξόφλησης φορολογικής οφειλής και όχι στην επιβολή κύρωσης για μια τέτοια καθυστέρηση.
33
Επιπλέον, όπως υπομνήσθηκε στη σκέψη 28 της παρούσας αποφάσεως, η παράγραφος 1 του άρθρου 42 του τελωνειακού κώδικα προβλέπει, κατ’ ουσίαν, ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να επιβάλλουν κυρώσεις για τη μη συμμόρφωση με την τελωνειακή νομοθεσία και ότι οι επιβαλλόμενες κυρώσεις πρέπει να είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές. Η παράγραφος 2 του άρθρου 42 διευκρινίζει εξάλλου ότι οι κυρώσεις αυτές μπορούν, μεταξύ άλλων, όπως εν προκειμένω, να λάβουν τη μορφή χρηματικής επιβάρυνσης επιβαλλομένης από τις τελωνειακές αρχές.
34
Συναφώς, το Δικαστήριο υπενθύμισε εξάλλου ότι, ελλείψει εναρμονίσεως της νομοθεσίας της Ένωσης στον τομέα των κυρώσεων που επιβάλλονται σε περίπτωση μη τηρήσεως των προϋποθέσεων που προβλέπει σύστημα το οποίο έχει θεσπιστεί με την τελωνειακή νομοθεσία, τα κράτη μέλη είναι αρμόδια να επιλέγουν τις κυρώσεις που θεωρούν κατάλληλες. Οφείλουν πάντως να ασκούν την αρμοδιότητα αυτή τηρώντας το δίκαιο της Ένωσης και τις γενικές αρχές του και, κατά συνέπεια, τηρώντας την αρχή της αναλογικότητας (απόφαση της 4ης Μαρτίου 2020, Schenker, C‑655/18, EU:C:2020:157, σκέψη 42 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
35
Ειδικότερα, τα επιτρεπόμενα από την εθνική νομοθεσία διοικητικά ή κατασταλτικά μέτρα δεν πρέπει να βαίνουν πέραν του μέτρου που είναι αναγκαίο για την επίτευξη των σκοπών που θεμιτώς επιδιώκονται με τη νομοθεσία αυτή και δεν πρέπει, επίσης, να είναι υπέρμετρα σε σχέση με τους εν λόγω σκοπούς (απόφαση της 4ης Μαρτίου 2020, Schenker, C‑655/18, EU:C:2020:157, σκέψη 43 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
36
Εξάλλου, το άρθρο 4 του κανονισμού 2988/95 ορίζει, κατ’ ουσίαν, ότι μια παρατυπία συνεπάγεται, κατά γενικό κανόνα, την αφαίρεση του αδικαιολογήτως αποκτηθέντος οφέλους και ότι η αφαίρεση αυτή μπορεί να προσαυξηθεί με τόκους οι οποίοι δύνανται να καθοριστούν κατ’ αποκοπήν. Διευκρινίζει ότι τα προβλεπόμενα σε αυτό μέτρα δεν θεωρούνται κυρώσεις. Αντιθέτως, το άρθρο 5 του κανονισμού αυτού ορίζει ότι οι εκ προθέσεως ή εξ αμελείας παρατυπίες μπορούν να επισύρουν διοικητικές κυρώσεις και συγκεκριμένα, μεταξύ άλλων, την καταβολή ποσού το οποίο να υπερβαίνει τα αδικαιολογήτως εισπραχθέντα ή κακώς μη καταβληθέντα ποσά, προσαυξημένα ενδεχομένως με τόκους.
37
Εν προκειμένω, από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι τα πρόστιμα λόγω εκπρόθεσμης καταβολής που προβλέπονται στο άρθρο 176 του κώδικα φορολογικής διαδικασίας αποτελούν χρηματική κύρωση η οποία επιβάλλεται στον οφειλέτη που δεν έχει εξοφλήσει εμπροθέσμως φορολογική οφειλή.
38
Επομένως, λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, πρέπει να γίνει δεκτό ότι μια τέτοια κύρωση η οποία προβλέπεται από το εθνικό δίκαιο δεν είναι, κατ’ αρχήν, ασύμβατη προς το δίκαιο της Ένωσης, υπό την επιφύλαξη των εξακριβώσεων στις οποίες οφείλει να προβεί το αιτούν δικαστήριο όσον αφορά την αναλογικότητά της.
39
Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, στο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 114 του τελωνειακού κώδικα έχει την έννοια ότι δεν αντιτίθεται σε εθνική διοικητική πρακτική κατά την οποία μπορεί, πέραν των προβλεπόμενων στο εν λόγω άρθρο τόκων υπερημερίας, να επιβληθεί και πρόστιμο λόγω εκπρόθεσμης καταβολής, το οποίο προβλέπεται στην εθνική νομοθεσία.
Επί των δικαστικών εξόδων
40
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (όγδοο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 114 του κανονισμού (ΕΕ) 952/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 9ης Οκτωβρίου 2013, για τη θέσπιση ενωσιακού τελωνειακού κώδικα,
έχει την έννοια ότι:
δεν αντιτίθεται σε εθνική διοικητική πρακτική κατά την οποία μπορεί, πέραν των προβλεπόμενων στο εν λόγω άρθρο τόκων υπερημερίας, να επιβληθεί και πρόστιμο λόγω εκπρόθεσμης καταβολής, το οποίο προβλέπεται στην εθνική νομοθεσία.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η ρουμανική.