Edizzjoni Provviżorja
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
SZPUNAR
ippreżentati fis‑27 ta’ Novembru 2025 (1)
Kawża C‑421/24
Autorità per le Garanzie nelle Comunicazioni (AGCOM)
vs
Google Ireland Limited
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat, l-Italja))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Direttiva 2000/31/KE – Artikolu 1(5)(d) – Reklamar tal-logħob tal-ażżard – Artikolu 14(1) – Eżenzjoni mir-responsabbiltà għal servizzi ta’ hosting intermedjarji – Ftehim ta’ sħubija bejn fornitur ta’ servizzi ta’ hosting u utent”
I.      Introduzzjoni
1.        Stat Membru wieħed iddeċieda li jipprojbixxi kull forma ta’ reklamar tal-logħob tal-ażżard fit-territorju tiegħu. Fid-dawl tan-nuqqas ta’ armonizzazzjoni f’dan il-qasam u tar-rikonoxximent tal-konsegwenzi dannużi tal-logħob tal-flus għall-individwi u għas-soċjetà, tali projbizzjoni tista’, bħala prinċipju, tiġi awtorizzata mid-dritt tal-Unjoni.
2.        Kwistjoni oħra tikkonċerna l-eżekuzzjoni ta’ tali projbizzjoni, preċiżament kontra min. B’mod partikolari, is-setgħa diskrezzjonali mogħtija lill-Istati Membri fis-settur tal-logħob tal-ażżard għandha tiġi bbilanċjata mal-moviment liberu tas-servizzi tas-soċjetà tal-informazzjoni, previst mid-Direttiva 2000/31/KE (2).
3.        Projbizzjoni totali tar-reklamar tal-logħob tal-flus u tal-ażżard tista’ tiġi invokata kontra fornitur ta’ servizzi ta’ hosting li jopera pjattaforma ta’ kondiviżjoni ta’ vidjos li jaħżen kontenut terz li fih tali reklamar? Din hija domanda mqajma f’din it-talba għal deċiżjoni preliminari. Sabiex tiddeċiedi din il-kwistjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja hija mistiedna, fl-ewwel lok, teżamina jekk id-Direttiva 2000/31 tapplikax għall-attività ta’ dan il-fornitur ta’ servizzi ta’ hosting. Fl-affermattiv, hija sussegwentement ser ikollha bżonn
teżamina jekk tali fornitur jaqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-eżenzjoni mir-responsabbiltà prevista fl-Artikolu 14(1) ta’ din id-direttiva. Fil-każ ta’ risposta fl-affermattiv, hija finalment ser teħtieġ tevalwa jekk il-fornitur ta’ servizzi jissodisfax il-kundizzjonijiet sabiex jinvoka din id-dispożizzjoni legali.
II.    Il-kuntest ġuridiku
A.      Id-dritt tal-Unjoni
4.        Il-premessi 12, 21 u 42 tad-Direttiva 2000/31 kienu fformulati kif ġej:
“(12)            Huwa meħtieġ li jkunu esklużi ċerti attivitajiet minn din id-Direttiva, fuq il-bażi li l-libertà li jkunu ipprovduti servizzi f’dawn l-oqsma ma tistax, f’dan l-istadju, tkun garantita permezz tat-Trattat jew ta’ leġislazzjoni sekondarja eżistenti, [...]
[…]
(21)      [...] il-qasam kordinat ikopri biss ħtiġijiet li jirrigwardjaw attivitajiet online bħal ma hija informazzjoni minn, reklamar online, xiri online, kuntratti online […]
[…]
(42)      L-eżenzjonijiet mir-responsabbilità stabbilita f’din id-Direttiva jkopru biss każi meta l-attività ta’ dak li jipprovdi servizz għas-soċjetà ta’ l-informazzjoni tkun limitata għall-proċess tekniku ta’ operat u tagħti aċċess għal qafas ta’ komunikazzjoni li fuqu informazzjoni disponibbli minn partijiet terzi tkun trasmessa jew temporanjament maħżuna, bl-iskop biss li tagħmel it-trasmissjoni aktar effiċjenti; din l-attività hija sempliċement teknika, awtomatika u passiva fin-natura, li timplika li dak li jipprovdi servizz għas-soċjetà ta’ l-informazzjoni la jkollu tagħrif u lanqas kontroll fuq l-informazzjoni li tkun trasmessa jew maħżuna.”
5.        L-Artikolu 1(5) tal-imsemmija direttiva jipprevedi:
“Din id-Direttiva m’għandhiex tapplika fil-:
(a)      qasam tat-tassazzjoni;
(b)      kwistjonijiet li jirrigwardaw servizzi minn soċjetà ta’ l-informazzjoni koperti bid-Direttivi 95/46/KE [(3)] u 97/66/KE[(4)];
(ċ)      kwistjonijiet li jirrigwardaw ftehim jew prattiċi regolati b’liġi dwar kartell;
(d)      dawn l-attivitajiet li ġejjin ta’ servizzi minn soċjetà ta’ l-informazzjoni:
–        l-attivitajiet ta’ nutara jew professjonijiet ekwivalenti sal-limiti li dawn jinvolvu konnessjoni diretta u speċifika fl-eżerċizzju ta’ awtorità pubblika,
–        ir-rappreżentanza ta’ klijenti u d-difiża ta’ l-interessi tagħhom quddiem il-qrati,
–        attivitajiet ta’ logħob li jinvolvu mħatri b’valur monetarju f’logħob tax-xorti, inklużi lotteriji u transazzjonijiet ta’ logħob ta’ l-ażżard.”
6.        Skont l-Artikolu 2(a) ta’ din id-direttiva:
“Il-qasam ikkordinat jikkonċerna ħtiġijiet li magħhom dak li jipprovdi s-servizz għandu jkun konformi fir-rigward ta’:
[…]
–        il-prattika ta’ l-attività ta’ servizz minn soċjetà ta’ l-informazzjoni, bħal ma huma ħtiġijiet li jikkonċernaw l-imġieba ta’ dak li jipprovdi servizzi, ħtiġijiet li jirrigwardaw il-kwalità jew kontenut tas-servizz inklużi dawk applikabbli għal reklamar u kuntratti, jew ħtiġijiet li jikkonċernaw ir-responsabbilità ta’ min jipprovdi s-servizz”.
7.        Skont l-Artikolu 3(1) u (2) ta’ din id-direttiva:
“1.      Kull Stat Membru għandu jassigura li s-servizzi minn soċjetà ta’ l-informazzjoni provduti minn dak li jipprovdi servizz li jkun stabbilit fit-territorju tiegħu ikun konformi mad-disposizzjonijiet nazzjonali applikabbli fl-Istat Membru f’dak il-każ li huwa fil-qasam ikkordinat.
2.      L-Istati Membri ma jistgħux, għal raġunijiet li jidħlu fil-qasam ikkordinat, jillimitaw il-libertà li jkunu provduti servizz minn soċjetà ta’ l-informazzjoni minn Stat Membru ieħor.”
8.        It-Taqsima 4 ta’ din id-direttiva hija intitolata “Responsabbilità ta' intermedjarji li jipprovdu servizz”. L-Artikolu 14 ta’ din id-direttiva, intitolat “Hosting”, jipprevedi, fil-paragrafi 1 u 2:
“1.      Meta servizz għas-soċjetà ta' l-informazzjoni jkun provdut li jikkonsisti fiż-żamma ta' informazzjoni ipprovduta minn dak li jirċievi s-servizz, Stati Membri għandhom jassiguraw li dak li jipprovdi s-servizz ma jkunx responsabbli għall-informazzjoni miżmuma fuq it-talba ta' dak li jirċievi s-servizz, bil-kundizzjoni li:
(a)      dak li jipprovdi attwalment ma jkollux tagħrif ta' attività jew informazzjoni illegali u, fir-rigward ta' ħsarat, ma jkunx konxju tal-fatti jew taċ-ċirkostanzi li minnhom l-attività jew l-informazzjoni illegali tkun apparenti;
(b)      dak li jipprovdi, malli jakkwista t-tagħrif jew meta jsir konxju, jaġixxi mingħajr dewmien biex ineħħi jew iwaqqaf l-aċċess għall-informazzjoni.
2.      Il-paragrafu 1 m'għandux ikun applikabbli meta dak li jirċievi s-servizz ikun jaġixxi permezz ta' l-awtorità jew tal-kontroll ta' dak li jipprovdi.”
B.      Id-dritt Taljan
9.        L-Artikolu 9 of the decreto-legge n. 87 – Disposizioni urgenti per la dignità dei lavoratori e delle imprese (id-Digriet Liġi Nru
97 - Dispożizzjonijiet Urġenti fil-Qasam tad-Dinjità tal-Ħaddiema u tal-Impriżi), tat‑12 ta’ Lulju 2018 (GURI Nru 161, tat‑13 ta’ Lulju 2018) (iktar ’il quddiem d-“Digriet
Liġi Nru 87/2018”) jipprojbixxi kull forma ta’ reklamar, inkluż reklamar indirett, fir-rigward ta’ logħob jew ta’ mħatri li jinvolvu rebħ jew logħob tal-ażżard fi flus, ikun liema jkun u bi kwalunkwe mezz. Huwa jistabbilixxi wkoll multa amministrattiva fil-każ ta’ ksur ta’ din il-projbizzjoni, dovuta, b’mod partikolari, mill-“proprjetarju tal-mezzi jew tas-sit fejn dan ir-reklamar jixxandar”, ta’ ammont ugwali għal 20 % tal-valur tal-isponsorizzazzjoni jew tar-reklamar u, fi kwalunkwe każ, ta’ EUR 50 000 jew iktar. Barra minn hekk, hija tagħti lill-Autorità per le Garanzie nelle Comunicazioni (l-Awtorità Regolatorja tal-Komunikazzjonijiet, l-Italja, iktar ’il quddiem l-“AGCOM”), is-setgħa li jiġu applikati dawn is-sanzjonijiet.
III. Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
10.      Permezz ta’ deċiżjoni tad‑19 ta’ Lulju 2022 (iktar ’il quddiem id- “deċiżjoni kkontestata”), l-AGCOM imponiet fuq Google Ireland Limited (iktar ’il quddiem “Google”) multa ta’ EUR 750 000 talli ppromwoviet diversi siti internet għal-logħob b’rebħ fi flus fuq il-pjattaforma ta’ kondiviżjoni ta’ vidjos YouTube, bi ksur tal-Artikolu 9 tad-Digriet
Liġi Nru 87/2018. B’mod partikolari, l-AGCOM ikkonstatat li 630 vidjos (iktar ’il quddiem il-“vidjos inkwistjoni”) ġew imtellgħin fuq ħames kanali li jappartjenu lill-kreatur tal-kontenut Spike, li miegħu Google kienet iffirmat ftehim ta’ sħubija kummerċjali fil-kuntest tal-Programm ta’ Sħubija YouTube (YouTube Partnership Programme), (iktar ’il quddiem il-“YPP”). Għalhekk, l-AGCOM ordnat lil Google tneħħi dawn il-vidjos ta’ YouTube, kif ukoll kull vidjo ieħor kondiviż minn Spike li kienu simili fil-kontenut għal dawk identifikati fid-deċiżjoni kkontestata. Wara d-deċiżjoni kkontestata, Google neħħiet il-vidjos inkwistjoni minn YouTube.
11.      Google kkontestat dawn id-deċiżjonijiet tal-AGCOM quddiem it-Tribunale amministrativo regionale per il Lazio (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali ta’ Lazio, l-Italja), li laqgħet din l-azzjoni. Din il-qorti qieset li l-karatteristiċi tal-attività ta’ Google invokati mill-AGCOM kienu insuffiċjenti sabiex jipprekludu lil Google milli tibbenefika mill-eżenzjoni mir-responsabbiltà prevista mil-leġiżlazzjoni Taljana li tittrasponi l-Artikolu 14 tad-Direttiva 2000/31.
12.      L-AGCOM appellat minn din is-sentenza quddiem il-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat, l-Italja), il-qorti tar-rinviju. Hija sostniet, minn naħa, li d-Direttiva 2000/31 ma hijiex applikabbli f’dan il-każ, peress li l-Artikolu 1(5)(d) tagħha jeskludi mill-kamp ta’ applikazzjoni tagħha t-“transazzjonijiet ta’ logħob ta’ l-ażżard” li jinvolvu mħatri b’valur monetarju f’logħob tal-ażżard. Konsegwentement, il-projbizzjoni prevista fl-Artikolu 9 tad-Digriet
Liġi Nru 87/2018 tista’ tiġi invokata kontra l-fornituri ta’ servizzi ta’ hosting. Min-naħa l-oħra, anki jekk l-attività ta’ Google ma kinitx eskluża mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2000/31, l-eżenzjoni mir-responsabbiltà prevista fl-Artikolu 14(1) ta’ din id-direttiva ma tapplikax, minħabba l-ftehim ta’ sħubija kummerċjali ffirmat bejn Google u l-kreatur tal-kontenut.
13.      Min-naħa tagħha, quddiem il-qorti tar-rinviju, Google ssostni li l-Artikolu 1(5)(d) tad-Direttiva 2000/31 ikopri biss il-fornituri ta’ servizzi tal-logħob tal-ażżard online. Min-naħa l-oħra, ma tinkludix il-fornituri ta’ servizzi ta’ hosting. Fir-rigward tal-applikazzjoni tal-Artikolu 14(1) ta’ din id-direttiva, Google ssostni li hija fornitur ta’ servizzi ta’ hosting “passiv” u li hija ma kinitx taf bl-illegalità tal-vidjos inkwistjoni. B’mod partikolari, hija ssostni li ma jeżistix kuntratt ad personam mal-kreatur tal-kontenut peress li dan tal-aħħar jagħmel parti mill-YPP bis-sempliċi aċċettazzjoni ta’ kuntratt standard imfassal unilateralment minn Google.
14.      Fir-rigward, fl-ewwel lok, tal-esklużjoni tal-attivitajiet tal-logħob tal-ażżard mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2000/31, il-qorti tar-rinviju tqis li, fid-dawl ta’ din tal-aħħar, l-attivitajiet kollha marbuta mas-settur tal-logħob tal-ażżard, inkluż ir-reklamar online, għandhom jiġu esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva.
15.      It-tieni, fil-każ li l-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi li d-Direttiva 2000/31 tapplika għall-attivitajiet ta’ servizzi ta’ hosting, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk, fiċ-ċirkustanzi ta’ din il-kawża, Google taqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-eżenzjoni mir-responsabbiltà prevista fl-Artikolu 14(1) ta’ din id-direttiva.
16.      F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tenfasizza li din is-sistema tapplika biss għall-fornituri ta’ servizzi ta’ hosting “passivi”.
17.      F’dan il-kuntest, il-qorti tar-rinviju tenfasizza l-karatteristiċi prinċipali li ġejjin tal-ftehim ta’ sħubija ffirmat bejn Google u kreatur tal-kontenut taħt il-qafas YPP:
–        Il-ftehim ġie konkluż wara talba minn kreatur tal-kontenut u eżami minn qabel imwettaq minn Google. Qabel kollox, Google teżamina jekk il-kreatur tal-kontenut jissodisfax il-limiti massimi sabiex ikun jista’ jibbenefika mill-YPP: li għandu 1 000 abbonat b’4 000 siegħa ta’ wiri (views) pubbliku validi f’dawn l-aħħar 12-il xahar; jew għandu 1 000 abbonat b’10 miljun wiri pubbliku
validu matul l-aħħar 90 jum (5). Barra minn hekk, Google tevalwa jekk il-kreatur tal-kontenut jgħix f’pajjiż/reġjun li fih il-YPP huwa disponibbli u jekk il-katina ma għandhiex “ksur ta’ Linji Gwida Komunitarji” (6) attivi.
–        Bl-istess mod, skont il-paġna internet “The YouTube Partner Programme overview and eliġibility”, is-“sistemi awtomatizzati u
eżaminaturi
umani” ta’ Google “ser jeżaminaw il-katina kollha kemm hi sabiex jiżguraw li ssegwi l-politiki u l-linji gwida kollha [ta’ Google]”. Tali eżami jista’ jdum xahar (7).
–        B’mod partikolari, fil-kuntest tal-“politiki ta’ monetizzazzjoni tal-kanal YouTube” tagħha, Google twettaq kontrolli regolari “sabiex tiddetermina jekk il-kanali monetizzanti jsegwux dawn il-politiki” (8). Dawn il-kontrolli jitwettqu minn eżaminaturi, li jivverifikaw il-kanal u l-kontenut fir-rigward tal-politiki ta’ YouTube. Peress li l-eżaminaturi ma jistgħux jivverifikaw kull vidjo, huma jistgħu jiffukaw fuq it-tema ewlenija tal-kanal, il-vidjos li l-iktar jarawhom, il-vidjos il-ġodda, l-ikbar proporzjon ta’ ħin ta’ wiri, il-metadata tal-vidjo (inklużi t-titli, l-istikers u d-deskrizzjonijiet) u t-taqsima “Dwar” tal-kanal (9).
–        Ladarba l-ftehim ta’ sħubija kummerċjali jiġi ffirmat, il-kreatur tal-kontenut jikseb l-istatus ta’ “Sieħeb Ivverifikat”. L-Imsieħba Vverifikati jiksbu sehem mid-dħul ta’ Google permezz tar-reklami mxandra lit-telespettaturi tal-vidjos tagħhom. Barra minn hekk, minħabba l-parteċipazzjoni tagħhom fil-politika ta’ monetizzazzjoni ta’ Google, il-kreaturi tal-kontenut jistgħu joffru abbonament għall-kanal tagħhom, li t-tariffa tiegħu tinġabar direttament minn Google. Minn dan, l-utenti jiksbu benefiċċji minn dan l-abbonament, li jvarjaw skont it-tip u l-prezz tal-abbonament magħżul. Dawn il-vantaġġi jistgħu jikkonsistu, fost l-oħrajn, fl-aċċess għal kontenut esklużiv, l-istreaming dirett għall-abbonati jew id-diskussjoni (chat) online.
18.      Fid-dawl ta’ dawn il-karatteristiċi tal-YPP, il-qorti tar-rinviju tqis li Google ma tistax tkun sempliċement “newtrali” jew “passiva” u, konsegwentement, li hija tista’ ma taqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2000/31.
19.      F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-qorti tar-rinviju ddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)      Abbażi tal-Artikolu 1(5) tad-Direttiva 2000/31/KE [...], is-sistema ta’ responsabbiltà ta’ fornituri ta’ servizzi ta’ hosting prevista fl-Artikolu 14 tal-istess direttiva hija applikabbli għal attivitajiet relatati mar-reklamar online għal logħob jew imħatri b’rebħ fi flus kif ukoll għal reklamar ta’ logħob tal-ażżard ?
Jekk il-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi fl-affermattiv għall-ewwel domanda [...]:
2)      Is-sistema ta’ responsabbiltà prevista fl-Artikolu 14 tad-Direttiva [2000/31] hija applikabbli għal fornitur ta’ servizzi ta’ hosting bħal Google f’dak li jirrigwarda l-kontenut ippubblikat mill-operaturi ta’ kanali YouTube li magħhom Google kkonkludiet ftehim ta’ sħubija kummerċjali deskritt iktar ’il fuq ?”
20.      Ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub minn Google; mill-Gvern Belġjan, Ċek, Taljan u Portugiż, kif ukoll mill-Kummissjoni Ewropea. L-istess partijiet, bl-eċċezzjoni tal-Gvern Ċek, ipparteċipaw fis-seduta li nżammet fl‑10 ta’ Settembru 2025.
IV.    Analiżi
A.      Fuq l-ewwel domanda
1.      Osservazzjonijiet preliminari
21.      Qabelxejn, minkejja li l-formulazzjoni tal-ewwel domanda tista’ tissuġġerixxi l-kuntrarju, YouTube hija mingħajr dubju pjattaforma multitematika ta’ kondiviżjoni ta’ vidjos, mhux speċifikament iddedikata għall-kondiviżjoni ta’ kontenut marbut mal-logħob tal-ażżard.
22.      Barra minn hekk, quddiem il-qorti tar-rinviju, Google tinvoka n-natura mhux ta’ reklamar tal-vidjos inkwistjoni billi tindika li dawn fihom biss informazzjoni dwar il-logħob tal-ażżard. Il-qorti tar-rinviju, madankollu, tqis
li dawk il-vidjos fihom reklamar tal-logħob tal-ażżard. Fil-fatt, kemm il-formulazzjoni kif ukoll il-motivi tal-ewwel domanda jidhru li huma bbażati fuq din il-premessa. Fid-dawl tat-tqassim tal-kompiti bejn il-Qorti tal-Ġustizzja u l-qrati nazzjonali, peress li dawn tal-aħħar biss huma kompetenti sabiex jevalwaw il-fatti sottomessi lilhom (10),
nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tibbaża ruħha wkoll fuq din l-ipoteżi.
23.      Minn dan isegwi li, permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 1(5)(d) tad-Direttiva 2000/31 għandux jiġi interpretat fis-sens li l-attività ta’ fornitur ta’ servizzi ta’ hosting li tikkonsisti fil-ħażna ta’ vidjos li jinkludu r-reklamar tal-logħob tal-ażżard taqax fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva.
2.      Kunsiderazzjonijiet
a)      Il-qafas ġenerali tad-Direttiva 2000/31
24.      Sabiex nirrispondi għall-ewwel domanda magħmula, l-ewwel nett nagħti fil-qosor il-prinċipji ewlenin li fuqhom hija bbażata d-Direttiva 2000/31.
25.      Skont l-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 200/31, din id-direttiva tfittex li tikkontribwixxi għal funzjonament sewwa tas-suq intern billi tassigura l-moviment liberu bejn l-Istati Membri ta’ servizz minn soċjetà ta’ l-informazzjoni. Għal dan il-għan, skont l-Artikolu 1(2) ta’ din tal-aħħar, hija tqarreb ċerti dispożizzjonijiet nazzjonali dwar is-servizzi tas-soċjetà tal-informazzjoni relatati mas-suq intern (Artikolu 3); l-istabbiliment ta’ fornituri ta’ servizzi (Kapitolu II, Taqsima 1); komunikazzjonijiet kummerċjali (Kapitolu II, Taqsima 2); kuntratti elettroniċi (Kapitolu II, Taqsima 3); ir-responsabbiltà tal-intermedjarji (Kapitolu II, Taqsima 4); u l-kodiċijiet tal-kondotta, soluzzjoni alternattiva għat-tilwim, azzjonijiet ġudizzjarji u kooperazzjoni bejn l-Istati Membri (Kapitolu III).
26.      F’dan ir-rigward, il-klawżola “suq intern” stabbilita fl-Artikolu 3 tad-Direttiva 2000/31 hija għalhekk ibbażata fuq l-applikazzjoni tal-prinċipji ta’ kontroll fl-Istat Membru ta’ oriġini u ta’ rikonoxximent reċiproku, b’tali mod li, fil-kuntest tal-qasam ikkoordinat iddefinit fl-Artikolu 2(h) ta’ din id-direttiva, is-servizzi minn soċjetà tal-informazzjoni huma rregolati biss fl-Istat Membru li fit-territorju tiegħu huma stabbiliti l-fornituri ta’ dawn is-servizzi (iktar ’il quddiem il-“prinċipju tal-pajjiż ta’ oriġini”) (11). Min-naħa tagħhom, il-Kapitoli II u III ta’ din id-direttiva għandhom l-għan li jarmonizzaw ċerti aspetti speċifiċi tal-kummerċ elettroniku (12).
b)      Fuq l-esklużjoni tal-attivitajiet ta’ logħob tal-ażżard mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2000/31
27.      L-Artikolu 1(5) tad-Direttiva 2000/31 jelenka ċerti “oqsma”, “kwistjonijiet” u “attivitajiet” li huma esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva. Dawn it-termini kollha jindikaw kamp ta’ applikazzjoni wiesa’ (13).
28.      Barra minn hekk, l-użu tal-plural (“l-attivitajiet li ġejjin”) jissuġġerixxi li l-Artikolu 1(5)(d) tad-Direttiva 2000/31 jinkludi iktar attivitajiet mis-sempliċi offerta ta’ logħob tal-ażżard permezz tal-internet stess (14).
29.      Min-naħa l-oħra, it-tifsira abitwali fil-lingwaġġ ta’ kuljum tal-espressjoni “attivitajiet tal-logħob tal-ażżard” ma tidhirx li tinkludi l-attivitajiet ta’ servizzi ta’ hosting. Fil-fatt, “hosting” jikkonsisti fil-ħażna ta’ informazzjoni pprovduta minn riċevitur tas-servizz, u meta jitlobha huwa stess (15).
L-element ċentrali ta’ din l-attività huwa l-ħażna ta’ informazzjoni, tkun xi tkun in-natura tagħha marbuta mal-logħob tal-ażżard. Dan ifisser li din l-attività ma hijiex speċifika għas-settur tal-logħob tal-ażżard.
30.      L-għan li jiġu esklużi ċerti attivitajiet mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2000/31 ikompli jsostni din l-interpretazzjoni. Fil-fatt, mill-proposta ta’ din id-direttiva jirriżulta li “ma huwiex possibbli li tiġi ggarantita l-libertà li jiġu pprovduti servizzi bejn l-Istati Membri fl-assenza ta’ rikonoxximent reċiproku jew ta’ armonizzazzjoni suffiċjenti sabiex jiġi ggarantit livell ekwivalenti ta’ protezzjoni tal-għanijiet ta’ interess ġenerali” [traduzzjoni mhux uffiċjali] (16). L-istess loġika tirriżulta mill-premessa 12 ta’ din id-direttiva (17).
31.      Minn dan isegwi li l-Artikolu 1(5)(d) tad-Direttiva 2000/31 huwa intiż li jevita, b’mod partikolari, l-applikazzjoni tal-prinċipju tal-pajjiż ta’ oriġini għall-attivitajiet li huma elenkati fih, b’tali mod li l-Istati Membri ta’ destinazzjoni jkunu għadhom jistgħu japplikaw ir-rekwiżiti li jirriżultaw mil-leġiżlazzjoni tagħhom, mingħajr ma jkunu marbuta mill-prinċipju ta’ rikonoxximent reċiproku (18).
32.      Fil-każ speċifiku tal-logħob tal-ażżard, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat li l-leġiżlazzjoni dwar il-logħob tal-ażżard tifforma parti mill-oqsma li fihom jeżistu diverġenzi kunsiderevoli ta’ natura morali, reliġjuża u kulturali bejn l-Istati Membri. Il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet ukoll il-konsegwenzi moralment u finanzjarjament dannużi assoċjati mal-imħatri u l-logħob tal-ażżard għall-individwu u għas-soċjetà. Fl-assenza ta’ armonizzazzjoni fil-livell tal-Unjoni f’dan il-qasam, huwa kull Stat Membru li għandu jiddetermina, f’dawn l-oqsma, skont l-iskala ta’ valuri tiegħu, ir-rekwiżiti li jinkludu l-protezzjoni tal-konsumaturi u tal-ordni pubbliku (19). Dawn huma b’mod ċar interessi settorjali, li huma kompletament estranji għall-attivitajiet tas-servizzi ta’ akkomodazzjoni.
33.      Ċertament, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset ukoll li r-reklamar jaqa’ fil-kuntest ta’ politika ta’ espansjoni kkontrollata tal-attivitajiet ta’ logħob tal-ażżard, sabiex dan jiġi dirett lejn ċirkwiti rregolati u awtorizzati u sabiex b’hekk jiġi miġġieled il-logħob illegali (20). Dan jista’ jiġi interpretat fis-sens li r-reklamar tal-logħob tal-ażżard huwa “attivitajiet ta’ logħob” fis-sens tal-Artikolu 1(5)(d) tad-Direttiva 2000/31. Kif enfasizzat mill-qorti tar-rinviju, din l-interpretazzjoni tista’ tiġi kkorroborata mill-Artikolu 2(h)(i) u mill-premessa 21 ta’ din id-direttiva, li jipprevedu li r-rekwiżiti dwar il-kwalità jew il-kontenut ta’ servizz jinkludu dawk applikabbli għar-reklamar tiegħu (21).
34.      Madankollu, fil-fehma tiegħi, sabiex l-Istati Membri jkunu jistgħu jmexxu politika ta’ espansjoni kkontrollata tal-logħob tal-ażżard, la huwa xieraq u lanqas neċessarju li tiġi eskluża iktar mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2000/31 l-attività ta’ fornitur ta’ servizzi ta’ hosting li tikkonsisti fil-ħażna ta’ vidjos li jinkludu r-reklamar tal-logħob tal-flus. Bl-istess mod, l-għan tal-esklużjoni prevista fl-Artikolu 1(5)(d) tagħha, imsemmi fil-punti 30 sa 32 ta’ dawn il-konklużjonijiet, ma huwiex affettwat jekk din l-attività taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva.
35.      Minn dan isegwi li, kif irrilevat il-Kummissjoni, għalkemm l-Artikolu 1(5)(d) tad-Direttiva 2000/31 jeskludi l-attivitajiet ta’ logħob tal-ażżard mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva, l-Artikoli 12 sa 15 tagħha japplikaw ukoll għall-kontenut marbut mal-logħob tal-ażżard (22).
36.      L-adozzjoni tal-Att dwar is-Servizzi Diġitali tidher li kkonfermat dan l-approċċ. L-Artikolu 89(1) tal-Att dwar is-Servizzi Diġitali ħassar l-Artikoli 12 sa 15 tad-Direttiva 2000/31. Fl-istess ħin, l-Artikoli 4 sa 6 u 8 tal-Att dwar is-Servizzi Diġitali essenzjalment jirriproduċu l-Artikoli 12 sa 15 ta’ din id-direttiva (kif jikkonferma l-Artikolu 89(2) tal-Att dwar is-Servizzi Diġitali). Huwa sinjifikattiv li dan l-att ma jinkludi l-ebda esklużjoni tal-attivitajiet tal-logħob tal-ażżard mill-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu, li jfisser li l-attivitajiet tal-logħob tal-ażżard jibqgħu esklużi mill-prinċipju tal-pajjiż ta’ oriġini, skont id-Direttiva 2000/31. Min-naħa l-oħra, il-kontenut marbut mal-logħob tal-ażżard huwa suġġett għall-Artikolu 6 tal-Att dwar is-Servizzi Diġitali, li jikkorrispondi għall-Artikolu 14 ta’ din id-direttiva.
37.      Fil-qosor, l-attivitajiet li jikkonsistu fil-provvista ta’ logħob tal-ażżard permezz tal-internet u, potenzjalment, fir-reklamar tal-logħob tal-ażżard huma dawk imsemmija fl-Artikolu 1(5)(d) tad-Direttiva 2000/31. Pjattaforma ta’ kondiviżjoni ta’ vidjos ma tinvolvi ruħha fl-ebda waħda minn dawn l-attivitajiet; għaldaqstant hija taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva.
38.      Dan ma jipprekludix li r-regola Taljana li tipprojbixxi r-reklamar tal-logħob tal-ażżard tiġi invokata kontra l-fornituri ta’ servizzi tas-soċjetà tal-informazzjoni li joffru reklamar ġenwin għal servizzi tal-logħob tal-ażżard. Dan huwa spjegat mill-fatt li dawn is-servizzi huma esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2000/31 bis-saħħa tal-Artikolu 1(5)(d) tagħha u, għaldaqstant, tal-prinċipju tal-pajjiż ta’ oriġini.
39.      Jista’ jsir kumment metodoloġiku ieħor. Naħseb li, f’dan l-istadju, ma għandux jiġi ddeterminat jekk, fil-prattika, il-fornitur ta’ servizzi ta’ hosting jikkontrollax il-kontenut li huwa jaħżen. Din l-evalwazzjoni hija meħtieġa skont l-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2000/31, meta fornitur li jikkontrolla l-informazzjoni li huwa jaħżen ma jkunx kopert minn din id-dispożizzjoni. Min-naħa l-oħra, għall-finijiet tal-Artikolu 1(5)(d) ta’ din id-direttiva, huwa biżżejjed li jiġi konkluż li l-attività inkwistjoni tikkonsisti fil-ħażna ta’ informazzjoni, ikun xi jkun il-kontenut tagħha, fuq talba tad-destinatarju tas-servizz (23).
40.      Konsegwentement, nipproponi li r-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li l-Artikolu 1(5)(d) tad-Direttiva 2000/31 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-attività ta’ fornitur ta’ servizzi ta’ hosting li tikkonsisti fil-ħażna ta’ vidjos li jinkludu r-reklamar tal-logħob tal-flus taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva.
B.      Fuq it-tieni domanda
1.      L-istruttura ġenerali tal-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2000/31
41.      Jekk il-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi fl-affermattiv għall-ewwel domanda, hija jkollha tiddetermina jekk l-attività ta’ fornitur ta’ servizzi ta’ hosting bħal Google, li tikkonsisti fil-ħażna ta’ kontenut ta’ terzi li miegħu huwa kkonkluda ftehim ta’ sħubija kummerċjali, taqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2000/31.
42.      Din id-dispożizzjoni tipprevedi eżenzjoni mir-responsabbiltà għall-fornituri ta’ servizzi ta’ hosting fir-rigward tal-kontenut maħżun fuq il-pjattaformi tagħhom minn terzi.
43.      Kif interpretata mill-Qorti tal-Ġustizzja, din id-dispożizzjoni teħtieġ, essenzjalment, analiżi f’żewġ stadji (24).
44.      L-ewwel, sabiex jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2000/31, fornitur ta’ servizzi għandu jipprovdi servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni li jikkonsisti f’“hosting”, fis-sens tal-Artikolu 14 ta’ din id-direttiva; barra minn hekk (25) l-aġir tiegħu għandu jkun limitat għal dak ta’ “fornitur intermedjarju” (26).
45.      Min-naħa l-oħra, l-paragrafu 1(a) u (b) ta’ din id-dispożizzjoni jiddeterminaw jekk l-eżenzjoni mir-responsabbiltà tistax tiġi invokata f’każ konkret (27). Sabiex dan ikun il-każ, il-fornitur ma għandux ikollu għarfien attwali tal-attività illegali [punt (a)] jew, mill-mument li jsir jaf biha, jaġixxi mingħajr dewmien sabiex ineħħi jew iwaqqaf l-aċċess għall-informazzjoni (subparagrafu (b)).
46.      F’dan ir-rigward, kif ser nelabora iktar ’il quddiem, sabiex jiġi ddeterminat jekk l-aġir tal-fornitur ta’ servizzi huwiex limitat għal dak ta’ intermedjarju, għandha essenzjalment issir enfasi fuq jekk il-fornitur ta’ servizzi jikkontrollax il-kontenut maħżun fuq il-pjattaforma tiegħu, minħabba l-mod kif il-mudell ekonomiku tiegħu huwa ddisinjat u applikat. Jekk dan ma jkunx il-każ, wieħed għandu jgħaddi għat-tieni stadju, li jeħtieġ analiżi tal-għarfien mill-fornitur tan-natura illegali ta’ kontenut speċifiku (28).
47.      Dan għandu implikazzjonijiet rilevanti.
48.      L-ewwel nett, kif ippreċiżat il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tagħha YouTube u Cyando, il-kundizzjonijiet li jippermettu li jitqies li l-Artikolu 14(1)(a) jew (b) tad-Direttiva 2000/31 ma huwiex issodisfatt huma partikolarment stretti, sa fejn dawn jiddeterminaw, fl-aħħar mill-aħħar, li fornitur ta’ servizzi ta’ hosting jista’ jinżamm responsabbli għal kontenut illegali speċifiku mqiegħed online fuq il-pjattaforma tiegħu minn utent (29). Tali limitu massimu għoli ma huwiex meħtieġ sabiex jiġi ddeterminat jekk il-fornitur jikkontrollax il-kontenut imtella’ fuq il-pjattaforma tiegħu minn terz. Il-fatt li wieħed jaqbeż l-ewwel stadju jirriżulta għalhekk f’sitwazzjonijiet mhux mixtieqa: xi fornituri ta’ servizzi li jindaħlu u jikkontrollaw b’mod inerenti l-kontenut minħabba l-mudell tan-negozju tagħhom xorta waħda jistgħu jaħarbu mir-responsabbiltà tagħhom billi jargumentaw li fil-fatt ma kellhomx għarfien ta’ kontenut illegali speċifiku.
49.      It-tieni nett, u b’mod simili, il-punti (a) u (b) jidhru li huma inadegwati sabiex jieħdu inkunsiderazzjoni l-karatteristiċi speċifiċi tal-mudell kummerċjali ta’ pjattaforma li fl-aħħar mill-aħħar tista’ twaqqafha milli tinvoka l-eżenzjoni mir-responsabbiltà. Għalhekk, jekk tiġi mċajpra d-distinzjoni bejn iż-żewġ stadji jkun hemm ir-riskju li l-mudell kummerċjali ta’ pjattaforma partikolari jiġi mċaħħad minn ħafna drabi mir-rilevanza.
50.      Madankollu, iż-żewġ stadji huma ċertament marbuta. L-ewwel pass jaħdem prinċipalment bħala mekkaniżmu ta’ “filtraġġ” u huwa kundizzjoni minn qabel għall-applikazzjoni tal-punti (a) u (b) (30).
2.      Il-kriterju rilevanti għall-klassifikazzjoni ta’ fornitur ta’ servizzi ta’ hosting intermedjarju
51.      Skont il-ġurisprudenza, sabiex il-fornitur ta’ servizz fuq l-internet jkun jista’ jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 14 tad-Direttiva 2000/31, huwa essenzjali li huwa jkun intermedjarju li jipprovdi servizz fis-sens mitlub mill-leġiżlatur fil-kuntest tat-Taqsima 4 tal-Kapitolu II ta’ din id-direttiva (31).
52.      F’dan ir-rigward, mill-premessa 42 tad-Direttiva 2000/31 jirriżulta li l-eżenzjonijiet mir-responsabbiltà stabbiliti b’din id-direttiva jkopru biss il-każijiet meta l-attività ta’ dak li jipprovdi servizz għas-soċjetà tal-informazzjoni hija “sempliċement teknika, awtomatika u passiva”, u dan jimplika li dak li jipprovdi servizz għas-soċjetà tal-informazzjoni “la jkollu tagħrif u lanqas kontroll fuq l-informazzjoni li tkun trasmessa jew maħżuna” (32).
53.      Il-Qorti tal-Ġustizzja għalhekk iddeduċiet mill-premessa 42 tad-Direttiva 2000/31 li għandu jiġi eżaminat jekk ir-rwol tal-operatur huwiex newtrali, jiġifieri jekk l-aġir tiegħu huwiex purament tekniku, awtomatiku u passiv, li jimplika li huwa ma għandu ebda għarfien jew kontroll fuq il-kontenut li huwa jaħżen, jew jekk, għall-kuntrarju, dan l-operatur għandux rwol attiv li jippermettilu jsir jaf jew jikkontrolla dan il-kontenut (33).
54.      F’dan ir-rigward, nirrileva li, fil-konklużjonijiet tiegħu fil-kawża L’Oréal et, l-Avukat Ġenerali Jääskinen sostna li l-premessa 42 tad-Direttiva 2000/31 għandha tapplika biss għall-Artikolu 12 (“Mere conduit”) u għall-Artikolu 13 (“Caching”), peress li l-kriterji li huwa jistabbilixxi huma inadegwati fir-rigward tal-Artikolu 14 (34). Ġie sostnut ukoll li, fis-sentenza L’Oréal et, il-Qorti tal-Ġustizzja segwiet impliċitament l-approċċ tal-Avukat Ġenerali, peress li hija ma rreferietx għal din il-premessa (35).
55.      Jien tal-fehma li d-dibattitu huwa eċċessiv. Fis-sentenza L’Oréal et, il-Qorti tal-Ġustizzja, għalkemm ma semmietx speċifikament il-premessa 42 tad-Direttiva 2000/31, affermat mill-ġdid il-kriterju żviluppat fil-punt 114 tas-sentenza Google France (36). Barra minn hekk, fis-sentenza tagħha YouTube u Cyando, il-Qorti tal-Ġustizzja rreferiet espliċitament għal din il-premessa (37). Fl-aħħar nett, il-premessa 18 tal-Att dwar is-Servizzi Diġitali żviluppat u ċċarat il-premessa 42 ta’ din id-direttiva billi “kkodifikat” preċiżament il-ġurisprudenza li hija bbażata fuq din tal-aħħar għall-finijiet tal-interpretazzjoni tal-Artikolu 14 tal-imsemmija direttiva. Għalhekk huwa ċar li l-kriterju li jirriżulta minn din il-premessa, kif interpretat mill-Qorti tal-Ġustizzja, japplika wkoll għall-fornituri ta’ servizzi ta’ hosting.
56.      Dan premess, naqbel mal-fehma tal-Avukat Ġenerali Jääskinen li, meħud waħdu, in-“newtralità” tista’ ma tkunx l-iktar kriterju xieraq sabiex jiġi ddeterminat jekk fornitur ta’ servizzi ta’ hosting jaqax taħt l-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2000/31 (38). Fil-fatt, wieħed jista’ jistaqsi jekk il-fornituri ta’ servizzi ta’ hosting jistgħux qatt jitqiesu bħala kompletament “newtrali”. Bħala prinċipju, fornitur ta’ servizzi ta’ hosting li jikseb dħul mir-reklamar mill-pjattaforma tiegħu huwa interessat li jżid l-għadd ta’ utenti u tal-wiri. Bl-istess mod, id-dikotomija tar-rwol passiv jew attiv tidher insuffiċjenti sabiex tindirizza l-attivitajiet imwettqa minn fornitur ta’ servizzi ta’ hosting, b’mod partikolari f’qasam li qiegħed jevolvi b’mod kostanti. Fi kwalunkwe każ, jidhirli li, skont il-ġurisprudenza, kemm in-newtralità kif ukoll il-passività jipprevedu mudell ekonomiku li huwa bbażat a priori fuq nuqqas ta’ “għarfien jew kontroll tal-kontenut” (39). Essenzjalment, in-newtralità u l-passività għandhom jinftiehmu b’riferiment għall-kontenut li l-kreaturi jniżżlu fuq pjattaforma.
57.      X’tip ta’ intervent minn fornitur ta’ servizzi ta’ hosting jista’ għalhekk jeskludi mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2000/31? Sabiex tingħata risposta għal din id-domanda, nissuġġerixxi li niffoka qabel kollox fuq il-kriterji tal-għarfien jew tal-kontroll tal-kontenut, kif ukoll tal-assenza tiegħu, skont il-ġurisprudenza eżistenti. Fid-dawl taċ-ċirkustanzi ta’ din il-kawża, ser nipproponi sussegwentement li tiġi ċċarata t-tifsira ta’ wħud minn dawn il-kriterji.
a)      Il-kriterji ta’ għarfien jew ta’ kontroll tal-kontenut
58.      Il-kawża li wasslet għas-sentenza Google France kienet tikkonċerna l-attività tas-servizz ta’ referenzar bi ħlas “AdWords”. Dan is-servizz jippermetti lil kull operatur ekonomiku li juri ħolqa ta’ reklamar għas-sit tiegħu permezz tal-għażla ta’ waħda jew iktar kliem prinċipali, fil-każ li din jew dawn il-kliem prinċipali jaqblu ma’ dawk inklużi mill-utent tal-internet fil-mutur ta’ riċerka ta’ Google. Din il-ħolqa ta’ reklamar tidher fit-taqsima “liens commerciaux” (links sponsorjati), li tidher jew fuq in-naħa tal-lemin tal-iskrin, lejn il-lemin tar-riżultati naturali, inkella fuq in-naħa ta’ fuq tal-iskrin, fuq dawn ir-riżultati (40).
59.      Meta eżaminat jekk din l-attività kinitx taqa’ taħt l-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2000/31, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset rilevanti r-rwol ta’ Google fir-redazzjoni tal-messaġġ kummerċjali li akkumpanja l-ħolqa ta’ reklamar jew fl-istabbiliment jew l-għażla ta’ kliem prinċipali (41). Dan ifisser, essenzjalment, li operatur li jipparteċipa fir-redazzjoni, fil-ħolqien jew fl-għażla tal-kontenut ma jaqax fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni.
60.      Il-kawża li tat lok għas-sentenza L’Oréal et kienet tirrigwarda suq elettroniku operat minn eBay International AG (iktar ’il quddiem “eBay”) fejn reklami ta’ prodotti huma offruti għall-bejgħ minn persuni li jkunu ħolqu kont tal-bejjiegħ. eBay tiffattura tariffa ta’ perċentwali fuq tranżazzjonijiet li twettqu u tippermetti lix-xerrejja potenzjali li jagħmlu offerti għall-oġġetti offruti mill-bejjiegħa kif ukoll li jixtruhom għal prezz fiss. Barra minn hekk, il-bejjiegħa jistgħu jiftħu ħwienet online fuq is-siti tagħha. F’ċerti każijiet, eBay tgħin lill-bejjiegħa sabiex itejjbu l-offerti tagħhom ta’ bejgħ, sabiex jiftħu l-ħwienet tagħhom online, sabiex jippromwovu u sabiex iżidu l-bejgħ tagħhom. Barra minn hekk, hija tirreklama ċerti prodotti offruti fuq is-suq online tagħha permezz tal-wiri ta’ reklami minn operaturi ta’ muturi ta’ riċerka, bħal Google (42).
61.      Fid-dawl ta’ dawn il-karatteristiċi tas-suq ta’ eBay, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li operatur ikun ta assistenza li tkun b’mod partikolari sabiex jottimizza l-preżentazzjoni tal-offerti għall-bejgħ inkwistjoni jew sabiex tippromwovi dawk l-offerti, hemm lok li jitqies li huwa ma jkunx okkupa pożizzjoni newtrali bejn il-klijent bejjiegħ ikkonċernat u x-xerrejja potenzjali, iżda li huwa jkun assuma rwol attiv ta’ natura li jagħtih tagħrif jew kontroll tad-data relattiva għal dawk l-offerti. Ma jistax għalhekk jipprevalixxi ruħu, fir-rigward tal-imsemmija data, mid-deroga fil-qasam tar-responsabbiltà prevista fl-Artikolu 14 tad-Direttiva 2000/31 (43).
62.      Fl-aħħar nett, fis-sentenza YouTube u Cyando, il-Qorti tal-Ġustizzja eżaminat b’mod partikolari jekk l-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2000/31 ikoprix l-attività ta’ pjattaforma online, bħal YouTube, li fuqha l-utenti jistgħu jtellgħu mingħajr ħlas il-vidjos tagħhom stess u jqegħduhom għad-dispożizzjoni ta’ utenti tal-internet oħra (44).
Nirrileva li din il-kawża kienet tikkonċerna essenzjalment il-provvista “ordinarja” ta’ servizzi ta’ hosting minn YouTube, jiġifieri barra mill-kuntest YPP inkwistjoni f’din il-proċedura.
63.      Il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat b’mod partikolari li pjattaforma ta’ kondiviżjoni ta’ vidjos li ma tintervjenix fil-ħolqien jew fl-għażla ta’ kontenut imtella’ fuq il-pjattaforma tagħha minn utenti, li la tara u lanqas tikkontrolla dan il-kontenut qabel it-tlugħ tiegħu, peress li dan tal-aħħar jittella’ awtomatikament fuq din il-pjattaforma, tista’ taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2000/31 (45).
b)      Il-kriterji tan-nuqqas ta’ għarfien jew ta’ kontroll tal-kontenut
64.      Fis-sentenza L’Oréal et, il-Qorti tal-Ġustizzja iddeċidiet li s-sempliċi fatt li l-operatur ta’ suq online joffri għall-bejgħ fuq is-server tiegħu, jistabbilixxi l-modalitajiet tas-servizz tiegħu, jitħallas għal dan is-servizz u jagħti informazzjoni ġenerali lill-klijenti tiegħu ma jistax ikollu l-effett li jelimina d-derogi fil-qasam tar-responsabbiltà previsti mid-Direttiva 2000/31 (46).
65.      Fis-sentenza Youtube u Cyando, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat li l-fatt li l-operatur ta’ pjattaforma ta’ kondiviżjoni ta’ vidjos, bħal YouTube, jimplimenta miżuri tekniċi intiżi sabiex jiskopri, fost il-vidjos ikkomunikati lill-pubbliku permezz tal-pjattaforma tiegħu, il-kontenut li jista’ jikser id-drittijiet tal-awtur ma jimplikax li, b’dan il-mod, dan l-operatur għandu rwol attiv li jagħtih għarfien u kontroll tal-kontenut ta’ dawn il-vidjos, sakemm il-fornituri ta’ servizzi tas-soċjetà tal-informazzjoni li jadottaw miżuri intiżi speċifikament għall-ġlieda kontra tali ksur ikunu esklużi mis-sistema ta’ eżenzjoni mir-responsabbiltà prevista fl-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2000/31 (47).
66.      Bl-istess mod, fl-interpretazzjoni tal-kundizzjoni stabbilita fl-Artikolu 14(1)(a) tad-Direttiva 2000/31, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-fatt li l-operatur ta’ pjattaforma ta’ kondiviżjoni ta’ kontenut online jagħmel indiċjar awtomatiku tal-kontenut imtella’ fuq din il-pjattaforma, li din għandha funzjoni ta’ riċerka u li hija tirrakkomanda vidjos skont il-profili jew il-preferenzi tal-utenti ma huwiex biżżejjed sabiex jiġi konkluż li hija effettivament għandha għarfien ta’ attività jew ta’ informazzjoni illegali (48).
A fortiori, kif sostnejt fil-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Russmedia Digital u Inform Media Press, dawn iċ-ċirkustanzi lanqas ma huma ta’ natura li jeskludu lil dan l-operatur mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-eżenzjoni mir-responsabbiltà prevista fl-Artikolu 14(1) ta’ din id-direttiva (49).
c)      Kjarifika ta’ ċerti kriterji u applikazzjoni għal dan il-każ
67.      Kif imsemmi iktar
’il fuq, fornitur ta’ servizzi ta’ hosting jista’ ma jaqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2000/31 billi (i) jipparteċipa fl-abbozzar, fil-ħolqien u fl-għażla tal-kontenut; (ii) jimmonitorja jew jeżamina l-kontenut qabel ma jittella’, jew (iii) jottimizzah.
68.      Min-naħa l-oħra, fornitur ta’ servizzi ta’ hosting jista’ jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni legali anke jekk (i) jitħallas għal dak is-servizz; (ii) jimplimenta miżuri tekniċi sabiex jidentifika kontenut illegali; jew (iii) jipproponi ċerti funzjonijiet ta’ wiri fuq il-pjattaforma tiegħu.
69.      Tnejn minn dawn il-kriterji huma partikolarment rilevanti f’dan il-każ:
l-ottimizzazzjoni tal-preżentazzjoni tal-kontenut u l-aspett ta’ remunerazzjoni. Għalhekk ser niffoka fuqhom.
1)      Fuq il-kriterju ta’ “ottimizzazzjoni”
70.      L-“otimizzazzjoni” hija kriterju oskur li jista’ jiġi interpretat b’ħafna modi. B’mod partikolari, wieħed jista’ jsostni li billi toffri lill-Imsieħba Vverifikati funzjonalitajiet addizzjonali għall-kanali tagħhom, bħal streaming live, kontenut esklużiv u diskussjoni (chat) online (50), YouTube “tottimizza” l-offerta tal-kreatur tal-kontenut.
71.      Madankollu, ma naħsibx li dan kien is-sens mixtieq mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza L’Oréal et. Kif diġà sostna l-Avukat Ġenerali Saugmandsgaard Øe fil-konklużjonijiet tiegħu fil-kawżi magħquda Youtube u Cyando (51), dan il-kriterju għandu jinftiehem fid-dawl tal-ispeċifiċitajiet tal-attività ta’ eBay.
72.      Fil-fatt, eBay ipprovdiet assistenza selettiva u personalizzata lil ċerti utenti billi tejbet il-kontenut tal-offerti tagħhom għall-bejgħ, billi għenithom joħolqu ħwienet online u billi ppromwoviet direttament l-offerti tagħhom permezz ta’ servizzi ta’ terzi. Huwa f’dan il-kuntest li l-Qorti tal-Ġustizzja rreferiet għall-ottimizzazzjoni u għall-promozzjoni tal-offerti għall-bejgħ bħala sinjal tal-kontroll tal-kontenut.
73.      Min-naħa l-oħra, meta eżaminat jekk l-attività ta’ eBay kinitx taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2000/31, il-Qorti tal-Ġustizzja ma attribwixxietx rilevanza għall-fatt li dan is-suq online kien jiddefinixxi kategoriji differenti ta’ bejjiegħa skont il-prestazzjoni tal-bejgħ tagħhom (52).
74.      Għalhekk jidher li, bl-użu tat-terminu ta’ ottimizzazzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja kellha f’moħħha l-attivitajiet tas-servizzi ta’ hosting li jinterferixxu direttament mal-kontenut imqiegħed online mill-utenti. Permezz tal-assistenza pprovduta lil ċerti utenti, il-fornitur tal-hosting inevitabbilment jeżerċita kontroll fuq il-kontenut.
75.      Bla ħsara għall-konferma mill-qorti tar-rinviju, jiġifieri b’riferiment għat-termini tal-kuntratt li jirregola l-YPP kif ukoll għall-mod kif jiġu nnegozjati, l-ebda assistenza ta’ dan it-tip ma tidher li hija offruta lill-Imsieħba Verified. Huma sempliċement jiġu offruti, fuq bażi ugwali, l-istess
funzjonalitajiet addizzjonali tal-pjattaforma ta’ kondiviżjoni ta’ vidjos (53), li ma jinfluwenzawx direttament il-kontenut li joħolqu u jtellgħu fuq din il-pjattaforma.
76.      B’hekk, fil-fehma tiegħi, id-definizzjoni ta’ kategoriji differenti ta’ kreaturi tal-kontenut ma hijiex fiha nnifisha problematika, bil-kundizzjoni li, fi ħdan kull kategorija, ma jiġi offrut l-ebda trattament personalizzat lil kreaturi ta’ kontenut speċifiku. Billi jiżgura tali pproċessar, il-fornitur ta’ servizzi ikun neċessarjament jinteraġixxi ma’ kontenut b’mod li jmur lil hinn mis-sempliċi ħażna tiegħu. Dan jippermetti, min-naħa tiegħu, lill-fornitur ta’ servizzi jikkontrolla dan il-kontenut.
77.      Għalhekk huwa utli li ssir distinzjoni bejn l-“ottimizzazzjoni teknika jew ta’ wiri” u l-“ottimizzazzjoni tal-kontenut”, peress li din tal-aħħar biss trendi inapplikabbli l-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2000/31 (54).
78.      Fil-fehma tiegħi, din id-distinzjoni tirriżulta diġà mis-sentenza YouTube u Cyando. Kif diġà semmejt iktar
’il fuq, minn din is-sentenza jirriżulta b’mod ċar li l-indiċjar tal-kontenut, il-ħolqien ta’ funzjoni ta’ tfittxija u r-rakkomandazzjoni ta’ vidjos ibbażati fuq profili jew preferenzi tal-utenti ma humiex biżżejjed sabiex tiġi evitata l-applikazzjoni tal-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2000/31 (55).
79.      Fil-fehma tiegħi, ma hemmx differenza sostanzjali bejn dawn il-karatteristiċi tal-attività ta’ YouTube eżaminati mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza YouTube u Cyando u dawk inkwistjoni f’din il-proċedura. Għalhekk it-tnejn li huma għandhom jiffurmaw parti mill-kategorija ta’ “ottimizzazzjoni tal-wiri”.
80.      Fil-fatt, il-funzjonalitajiet addizzjonali marbuta mal-programm YPP jidhru li huma żvilupp naturali tas-servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni pprovdut minn pjattaforma ta’ kondiviżjoni ta’ vidjos bħal YouTube (56). Dawn itejbu l-esperjenza tal-utenti u għalhekk għandhom it-tendenza li jżidu l-għadd ta’ klikks, li huwa inerenti fil-mudell kummerċjali ta’ kwalunkwe pjattaforma ta’ kondiviżjoni ta’ vidjos. Jekk dan jibqa’ fil-limiti tal-ottimizzazzjoni tal-wiri
mela l-attività tibqa’ dik ta’ intermedjarju. Iż-żieda fin-numru ta’ klikks issir problematika biss jekk, biex tagħmel dan, il-pjattaforma tinfluwenza l-kontenut innifsu.
81.      Din l-interpretazzjoni hija konformi mal-għanijiet ta’ promozzjoni tal-innovazzjoni (57) u ta’ salvagwardja tal-libertà ta’ espressjoni u informazzjoni tal-utenti(58), li wasslu għall-adozzjoni tas-sistema ta’ eżenzjoni mir-responsabbiltà stabbilita fl-Artikoli 12 sa 15 tad-Direttiva 2000/31. Fil-fatt, interpretazzjoni wiesgħa tal-kriterju ta’ ottimizzazzjoni, bħal dik deskritta fil-punt 70 ta’ dawn il-konklużjonijiet, probabbilment tiskoraġġixxi lill-pjattaformi milli jiżviluppaw modi ġodda kif juru kontenut kondiviż minn kreaturi ta’ kontenut li jista’ jinteressa lill-utenti (59).
82.      Barra minn hekk, tliet kummenti kuntestwali jindikaw li ċertu livell ta’ kontroll tal-kontenut jista’ effettivament ikun inevitabbli.
83.      L-ewwel nett, skont l-Artikolu 12(3), l-Artikolu 13(2) u l-Artikolu 14(3) tad-Direttiva 2000/31, l-awtoritajiet nazzjonali jistgħu jeżiġu li l-fornitur tas-servizz iwaqqaf ksur jew jipprevjeni ksur (60). Dan jimplika neċessarjament li jkun hemm ċertu livell ta’ kontroll fuq il-kontenut, mingħajr ma jkun possibbli li jiġi invokat it-telf tal-eżenzjoni mir-responsabbiltà (61).
84.      Min-naħa l-oħra, u minkejja li bbażat ruħha fuq il-premessa 42 tad-Direttiva 2000/31 sabiex tistabbilixxi l-kundizzjonijiet li fihom fornitur ta’ servizzi ta’ hosting jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 14 ta’ din id-direttiva, il-Qorti tal-Ġustizzja tidher li taċċetta li dan is-servizz jeżiġi, min-natura tiegħu, livell ogħla ta’ kontroll fuq il-kontenut (62), meta mqabbel mal-“mere conduit” u l-“caching”(63).
85.      It-tielet nett, il-kriterju tal-kontenut għandu jiġi applikat fid-dawl tal-dik li spiss tissejjaħ bħala l-“klawżola tas-Samaritan it-tajjeb”, imsemmija mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza YouTube u Cyando (64) u attwalment stabbilita fl-Artikolu 7 tal-Att dwar is-Servizzi Diġitali.
86.      Dan premess, nirrikonoxxi li l-kumplessità dejjem tikber tal-attivitajiet eżerċitati mill-pjattaformi ta’ kondiviżjoni ta’ vidjos, kif enfasizzata mill-qorti tar-rinviju, tagħmilha estremament diffiċli li ssir distinzjoni bejn l-attivitajiet li jinfluwenzaw il-kontenut u dawk li ma jinfluwenzawhx (65).
87.      Sabiex il-qorti tar-rinviju tiġi assistita f’kompitu bħal dan, tajjeb li jitqiesu xi ftit xenarji differenti.
88.      Pjattaforma ta’ kondiviżjoni ta’ vidjos tista’ tgħin lil xi kreaturi tal-kontenut sabiex jilħqu ċertu għadd ta’ abbonati, jiġifieri billi tipprovdilhom statistiċi dwar suġġetti ta’ interess għall-utenti, billi tagħmel suġġerimenti li fuqhom jittellgħu l-vidjos abbażi ta’ dawn il-preferenzi u billi tagħtihom pariri dwar kif jifformulaw id-deskrizzjoni tal-kanal (66). Fil-fehma tiegħi, dawn huma eżempji ċari ta’ “ottimizzazzjoni” li jwassal għal kontroll fuq il-kontenut, fis-sens tal-ġurisprudenza.
89.      Fl-aħħar nett, nixtieq niffoka fuq karatteristika oħra tal-YPP. Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-evalwaturi ta’ Google jistgħu jeżaminaw il-kanal tal-kreatur tal-kontenut, jiġifieri billi jeżaminaw kampjun tal-vidjos imtellgħin online fuqhom (67). Fid-dawl tal-interpretazzjoni tal-kriterju ta’ “ottimizzazzjoni” li nipproponi, tali eżamijiet fihom infushom ma juru ebda influwenza min-naħa ta’ Google fuq il-kontenut imqiegħed online mill-imsieħba vverifikati. Dak li huwa importanti huwa dak li jagħmlu l-eżaminaturi wara dawn l-eżamijiet: jissuġġerixxu ċertu edizzjoni tal-kontenut? Jitolbu li jitħassru ċerti vidjos? Jistgħu japprovaw xi msieħba meta mqabbla ma’ oħrajn skont il-kontenut tal-kanali tagħhom? Fl-affermattiv, l-attività ta’ Google tista’ ma taqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2000/31.
90.      F’dan il-kuntest, mill-informazzjoni għad-dispożizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li Google la tivverifika u lanqas tissorvelja l-kontenut tal-vidjos qabel ma jittellgħu mill-utenti. Google tidher li teżamina biss il-vidjos li diġà jeżistu fuq il-kanal tal-kreatur (68). Skont il-kriterji ddefiniti fis-sentenza YouTube u Cyando (69), dan jissuġġerixxi assenza ta’ kontroll tal-kontenut.
91.      Bħala konklużjoni, bla ħsara għall-konferma mill-qorti tar-rinviju, Google ma tidher li twettaq ebda ottimizzazzjoni tal-kontenut imtella’ għall-pjattaforma ta’ kondiviżjoni ta’ vidjos tagħha fil-kuntest tal-YPP.
2)      “Remunerazzjoni”
92.      Il-Gvern Belġjan, dak Taljan u Portugiż essenzjalment sostnew, fil-kuntest ta’ din il-proċedura, li s-sempliċi fatt li Google tqassam id-dħul iġġenerat mir-reklamar u mill-abbonament għall-kanali tagħhom mal-Imsieħba Vverifikati jirrendi inapplikabbli l-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2000/31. Essenzjalment, billi taqsam id-dħul mal-kreaturi tal-kontenut, Google ma hijiex newtrali.
93.      Jien ma naqbilx ma’ din il-pożizzjoni.
94.      Qabelxejn, infakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja eskludiet espressament li r-remunerazzjoni teskludi awtomatikament l-attività ta’ fornitur ta’ servizzi ta’ hosting mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2000/31 (70).
95.      Sabiex jiġi evalwat jekk hemmx lok li jiġi adottat approċċ differenti f’din il-proċedura, nipproponi li jiġu eżaminati l-kundizzjonijiet li fihom l-operaturi kkonċernati fis-sentenzi Google France, L’Oréal et u YouTube u Cyando ġew irremunerati. Ser insostni li ma jidhirx li hemm differenza sostanzjali bejn dawn il-kawżi u din il-kawża.
96.      Fir-rigward tas-sistema tas-servizz ta’ referenzar AdWords, kienet dovuta tariffa minn dawk li jirreklamaw għal kull klikk fuq il-ħolqa ta’ reklamar (71).
97.      Dwar is-suq ta’ eBay, huwa paċifiku li eBay titħallas billi tirċievi perċentwal minn fuq it-tranżazzjonijiet imwettqa mill-imsemmija offerti għall-bejgħ. Il-qsim tad-dħul mal-utenti kien għalhekk inerenti għall-mudell ekonomiku ta’ eBay.
98.      Fil-kawża li tat lok għas-sentenza Youtube u Cyando, kien paċifiku li YouTube kellha dħul mir-reklamar mill-pjattaforma tagħha u kienet tippermetti kemm lill-kreaturi tal-kontenut kif ukoll lid-detenturi tad-drittijiet tal-awtur jibbenefikaw minnha (72) Ma sar l-ebda riferiment għad-dħul li jirriżulta mill-adeżjonijiet mal-kanali (73).
99.      Fil-każ ta’ Cyando AG, il-pjattaforma tagħha ta’ hosting u ta’ kondiviżjoni ta’ fajls kienet toffri mingħajr ħlas lill-utenti kollha tal-internet spazju ta’ ħażna sabiex itellgħu fajls. Għal kull fajl li kien imtella’, Cyando tistabbilixxi awtomatikament ħolqa għat-tniżżil (download-link) li tippermetti l-aċċess dirett għall-fajl ikkonċernat u tikkomunikah awtomatikament lill-utent li jkun tellgħu. L-utenti jistgħu jaqsmu dawn il-ħoloq ta’ tniżżil fuq l-internet, u b’hekk jippermettu lill-utenti tal-internet l-oħra jaċċedu għall-fajls maħżuna fuq il-pjattaforma ta’ Cyando. It-tniżżil (download) ta’ fajls mill-pjattaforma ta’ Cyando huwa bla ħlas. Madankollu, il-kwantità u l-veloċità tat-tniżżil ivarjaw skont it-tip ta’ abbonament (imħallas jew le). Infakkar li, fil-kuntest ta’ programm imsejjaħ ta’ “sħubija”, Cyando kienet tħallas remunerazzjoni lill-utenti li kienu tellgħu fajls skont in-numru ta’ tniżżil ta’ dawn il-fajls minn utenti oħra (74).
100. B’hekk, il-fatt li pjattaforma taqsam id-dħul ma’ xi wħud mill-utenti tagħha ma jidher li huwa xejn ġdid. B’mod notevoli, il-mudell finanzjarju tal-pjattaforma ta’ Cyando kien jixbah lill-YPP inkwistjoni f’din il-proċedura. Madankollu, dan ma wassalx lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tikkonkludi li Cyando ma kinitx taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2000/31 (75).
101. Minn dan isegwi li, fih innifsu, il-qsim tad-dħul mal-kreaturi tal-kontenut ma jistax jeskludi fornitur ta’ servizzi ta’ hosting mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni.
102. Madankollu, ma jistax jiġi eskluż li l-possibbiltà li jiġu kondiviżi s-suċċess u l-benefiċċji tal-kanali ospitati minn pjattaforma tista’ tinċentivaha tinfluwenza l-kontenut ta’ dawn il-kanali. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha teżamina jekk dan huwiex il-każ, billi tibbaża ruħha fuq elementi bħal dawk identifikati, b’mod partikolari, fil-punti 75 sa 80 u 88 sa 90 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
d)      Konklużjoni
103. Infakkar li l-karatteristiċi li ġejjin tal-YPP ġew mgħarrfa lill-Qorti tal-Ġustizzja mill-qorti tar-rinviju: l-iffirmar ta’ ftehim ta’ sħubija kummerċjali biss ma’ ċerti utenti; eżami ta’ kampjun ta’ vidjos imtellgħin mill-kreaturi tal-kontenut; il-karatteristiċi aġġornati tal-pjattaforma disponibbli biss għas-Sħab Ivverifikati; u l-qsim tad-dħul.
104. Fid-dawl tal-kriterji eżaminati f’din it-taqsima, jidhirli li ebda waħda minn dawn il-karatteristiċi ma hija ta’ natura li tippermetti lil Google tikkontrolla l-kontenut imqiegħed online mill-kreaturi tal-kontenut fuq YouTube, fis-sens tal-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2000/31.
3.      L-Artikolu 14(2) tad-Direttiva 2000/31
105. Din il-konklużjoni ma hijiex ikkontestata mill-Artikolu 14(2) tad-Direttiva 2000/31, li jipprevedi li “l-paragrafu 1 m’għandux ikun applikabbli meta dak li jirċievi s-servizz ikun jaġixxi permezz ta’ l-awtorità jew tal-kontroll ta’ dak li jipprovdi”.
106. Skont l-ispjegazzjonijiet ipprovduti mill-Kummissjoni matul il-proċess leġiżlattiv, “l-awtorità u s-superviżjoni tal-fornitur irreferew għar-relazzjoni kuntrattwali”[traduzzjoni mhux uffiċjali] (76).
107. Madankollu, fil-fehma tiegħi, is-sempliċi eżistenza ta’ relazzjoni kuntrattwali bejn fornitur ta’ servizzi u utent hija manifestament insuffiċjenti sabiex tirrendi inapplikabbli l-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2000/31. Sabiex jiġi ddeterminat jekk l-utent ikunx qiegħed jaġixxi taħt l-awtorità jew il-kontroll tal-fornitur, il-kundizzjonijiet speċifiċi tal-kuntratt jenħtieġ li jiġu eżaminati.
108. B’mod partikolari, għandu jiġi ddeterminat jekk, skont dan il-kuntratt, hijiex stabbilita relazzjoni individwali bejn il-fornitur ta’ servizzi u kull wieħed mill-utenti tiegħu.
109. Dan jidher li huwa l-każ, “Pereżempju, fejn il-fornitur ta’ pjattaforma online li tippermetti lill-konsumaturi jikkonkludu kuntratti mill-bogħod mal-kummerċjanti jiddetermina l-prezz tal-oġġetti jew tas-servizzi offruti mill-kummerċjant”. F’dan il-każ, “jista’ jitqies li l-kummerċjant jaġixxi taħt l-awtorità jew il-kontroll ta' dik il-pjattaforma online” (premessa 23 tal-Att dwar is-Servizzi Diġitali).
110. Mill-banda l-oħra, kif indikajt fil-punt 75 ta’ dawn il-konklużjonijiet, dan ma jidhirx li huwa l-każ tal-ftehim ta’ sħubija ffirmat bejn Google u l-Imsieħba Vverifikati kollha tagħha.
4.      L-Artikolu 14(1)(a) u (b) tad-Direttiva 2000/31
111. Jekk jiġi stabbilit li l-attività ta’ Google taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2000/31, hija tkun eżentata mir-responsabbiltà tagħha biss jekk tissodisfa waħda miż-żewġ kundizzjonijiet stabbiliti fil-punti (a) u (b) ta’ dan l-artikolu.
112. Il-kwistjoni dwar jekk waħda minn dawn il-kundizzjonijiet hijiex issodisfatta f’każ partikolari tiddependi kompletament fuq il-fatti. Għaldaqstant, din hija kwistjoni li taqa’ taħt il-ġurisdizzjoni tal-qrati nazzjonali, bla ħsara għall-elementi ta’ interpretazzjoni pprovduti mill-Qorti tal-Ġustizzja.
113. Fir-rigward tal-kundizzjoni prevista fl-Artikolu 14(1)(a) tad-Direttiva 2000/31, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat b’mod partikolari li din il-kundizzjoni ma tistax titqies li ma hijiex issodisfatta għas-sempliċi raġuni li dan l-operatur jaf, b’mod ġenerali, li l-pjattaforma tiegħu tintuża wkoll għall-kondiviżjoni ta’ kontenut illegali. Il-Qorti tal-Ġustizzja għalhekk ikkonkludiet li “tagħrif ta’ attività jew informazzjoni illegali” jirreferi għal informazzjoni u għal attivitajiet illegali speċifiċi (77).
114. Fil-fehma tiegħi, meta tivverifika jekk Google għandhiex effettivament għarfien ta’ informazzjoni illegali konkreta, il-qorti tar-rinviju għandha tagħti attenzjoni partikolari lill-eżamijiet imwettqa mill-eżaminaturi ta’ Google. Fil-fatt, fis-sentenza L’Oréal et, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li l-fornitur jista’ jkollu tali għarfien effettiv tan-natura illegali tal-kontenut, b’mod partikolari, permezz tal-investigazzjonijiet fuq inizjattiva tiegħu (78). Barra minn hekk, nirrileva li, fil-kawża li tat lok għas-sentenza YouTube u Cyando, fejn tali verifiki ma kinux inkwistjoni, Google kienet tidher biss li kellha għarfien astratt tat-tqegħid għad-dispożizzjoni illegali ta’ kontenut protett fuq il-pjattaforma tagħha.
115. Fil-kuntest ta’ tali evalwazzjoni, iċ-ċirkustanzi rilevanti jinkludu t-tip ta’ kontenut illegali inkwistjoni. Nirrileva, f’dan ir-rigward, li l-kawża li tat lok għas-sentenza YouTube u Cyando kienet tikkonċerna kontenut li kiser drittijiet ta’ proprjetà intellettwali. Min-naħa l-oħra, din il-kawża tikkonċerna kontenut li jinkludi reklamar tal-logħob tal-ażżard, li huwa pprojbit mid-dritt Taljan. Fid-dawl ta’ dan it-tip speċifiku ta’ kontenut illegali, għandu jiġi evalwat ukoll jekk, billi teżamina, b’mod partikolari, it-tema tal-kanal, il-vidjos l-iktar reċenti u l-iktar li sar wiri tagħhom, Google ssir taf b’dan il-kontenut illegali speċifiku. F’dan ir-rigward, il-fatt li l-kanal inkwistjoni huwa ddedikat kompletament għal-logħob tal-ażżard, kif enfasizza l-Gvern Taljan waqt is-seduta, jista’ jindika li, permezz tal-eżamijiet imwettqa mill-eżaminaturi tagħha, Google saret taf b’kontenut illegali konkret. Dan huwa iktar u iktar il-każ peress li Google żviluppat linji gwida ddettaljati għall-utenti fir-rigward tal-logħob tal-ażżard u tal-kontenut promozzjonali tal-logħob tal-ażżard. Dawn il-linji gwida jinkludu rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi, inkluża l-Italja (79). Fl-aħħar nett, jista’ jkun xieraq li jiġi vverifikat jekk il-vidjos effettivament eżaminati mill-eżaminaturi f’din il-kawża ppermettewx lil Google tikseb għarfien speċifiku tal-kontenut illegali.
116. Jekk il-qorti tar-rinviju tikkonkludi li, bis-saħħa tal-eżamijiet imwettqa mill-evalwaturi tagħha, Google effettivament saret taf b’kontenut illegali speċifiku, il-kundizzjoni prevista fl-Artikolu 14(1) b) tad-Direttiva 2000/31 lanqas ma tkun issodisfatta. Fil-fatt, kieku dan kien il-każ, meta saret taf bil-kontenut illegali (waqt dawn l-eżamijiet), Google ma “[aġixxietx] mingħajr dewmien biex [t]neħħi jew [t]waqqaf l-aċċess għall-informazzjoni”.
117. Għaldaqstant, nipproponi li r-risposta għat-tieni domanda għandha tkun li l-attività ta’ fornitur ta’ servizzi ta’ hosting, li tikkonsisti fil-ħażna ta’ kontenut ta’ terzi li magħhom ikun ikkonkluda kuntratt ta’ sħubija kummerċjali, taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2000/31, sakemm il-kundizzjonijiet preċiżi li skonthom dan il-kuntratt ikun ġie nnegozjat u l-klawżoli tiegħu ma jkunux ta’ natura li jippermettu lill-fornitur ta’ servizzi ta’ hosting ikun jaf jew jikkontrolla l-kontenut maħżun fuq il-pjattaforma tiegħu. Jekk, permezz tal-eżamijiet imwettqa mill-eżaminaturi tiegħu, tali fornitur ta’ servizzi ta’ hosting effettivament isir jaf b’kontenut illegali speċifiku, fatt li għandu jiġi ddeterminat mill-qorti tar-rinviju, il-kundizzjonijiet previsti fis-subparagrafi (a) u (b) ta’ din id-dispożizzjoni ma jistgħux jiġu ssodisfatti.
V.      Konklużjoni
118. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet magħmula iktar ’il fuq, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għad-domandi preliminari magħmula mill-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat, l-Italja) kif ġej:
(1)      L-Artikolu 1(5)(d) tad-Direttiva 2000/31/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑8
ta’
Ġunju 2000 dwar ċerti aspetti legali tas-servizzi minn soċjetà ta’ l-informazzjoni, partikolarment il-kummerċ elettroniku, fis-Suq Intern (Direttiva dwar il-kummerċ elettroniku),
għandu jiġi interpretat fis-sens li l-attività ta’ fornitur ta’ servizzi ta’ hosting li tikkonsisti fil-ħażna ta’ vidjos li jinkludu r-reklamar tal-logħob tal-flus taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva.
(2)      L-attività ta’ fornitur ta’ servizzi ta’ hosting, li tikkonsisti fil-ħażna ta’ kontenut ta’ terzi, li magħhom huwa kkonkluda ftehim ta’ sħubija kummerċjali, taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2000/31, sakemm il-kundizzjonijiet preċiżi li skonthom dan il-kuntratt ikun ġie nnegozjat u l-klawżoli tiegħu ma jkunux ta’ natura li jippermettu lill-fornitur ta’ servizzi ta’ hosting ikun jaf jew jikkontrolla l-kontenut maħżun fuq il-pjattaforma tiegħu. Jekk, permezz tal-eżamijiet imwettqa mill-eżaminaturi tiegħu, tali fornitur ta’ servizzi ta’ hosting effettivament isir jaf b’kontenut illegali speċifiku, fatt li għandu jiġi ddeterminat mill-qorti tar-rinviju, il-kundizzjonijiet previsti fis-subparagrafi (a) u (b) ta’ din id-dispożizzjoni ma jistgħux jiġu ssodisfatti.
1      Lingwa oriġinali: l-Ingliż.
2      Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑8 ta’ Ġunju 2000 dwar ċerti aspetti legali tas-servizzi minn soċjetà ta’ l-informazzjoni, partikolarment il-kummerċ elettroniku, fis-Suq Intern (Direttiva dwar il-kummerċ elettroniku) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 25, p. 399).
3      Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑24 ta’ Ottubru 1995 dwar il-protezzjoni ta’ individwi fir-rigward ta’ l-ipproċessar ta’ data personali u dwar il-moviment liberu ta’ dik id-data (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 15, p. 355)
4      Direttiva tal-Parlament Ewropew u l-Kunsill tal‑15 ta’ Diċembru 1997 li tirrigwarda l-ipproċessar ta’ data personali u l-protezzjoni tal-privatezza fis-settur tat-telekomunikazzjoni (ĠU 1998, L 24, p. 1).
5      Ara l-paġna internet li ġejja: https://support.google.com/youtube/answer/72851?hl=en-GB&co=GENIE.Platform%3DAndroid&sjid=14318423154464006262-EU.
6      Ara l-paġna internet li ġejja: https://support.google.com/youtube/answer/2802032.
7      Ara l-paġna internet li ġejja: https://support.google.com/youtube/answer/72851?hl=en-GB&co=GENIE.Platform%3DAndroid&sjid=14318423154464006262-EU.
8      F’dan ir-rigward, fil-paġna internet tagħha intitolata “Il-Politiki ta’ Monetizzazzjoni tal-Kanal YouTube” (https://support.google.com/youtube/answer/1311392?hl=en-GB&ref_topic=9153642&sjid=14318423154464006262-EU), Google tippreċiża li “[d]awn il-politiki japplikaw għal kull persuna jew fil-Programm Sieħeb YouTube jew li qiegħed ifittex li japplikah”; ara wkoll: https://support.google.com/youtube/answer/72851?hl=en-GB&co=GENIE.Platform%3DAndroid&sjid=14318423154464006262-EU.
9      Ara l-paġna internet li ġejja: https://support.google.com/youtube/answer/1311392?hl=en-GB&ref_topic=9153642&sjid=14318423154464006262-EU.
10      Sentenza tas‑16 ta’ Marzu 1978, Oehlschläger (104/77, EU:C:1978:69, punt 4). Ara wkoll is-sentenza tal‑1 ta’ Awwissu 2025, T. et (C‑422/23, C‑455/23, C‑459/23, C‑486/23 u C‑493/23, EU:C:2025:592, punt 121).
11      Sentenzi tad‑9 ta’ Novembru 2023, Google Ireland et (C‑376/22, EU:C:2023:835, punt 42), u tat‑30 ta’ Mejju 2024, Airbnb Ireland u Amazon Services Europe (C‑662/22 u C‑667/22, EU:C:2024:432, punt 55). Ara wkoll, Crabit, E., “La directive sur le commerce électronique: le projet “Méditerranée”, Revue du droit de l’Union européenne”,
Vol. 4, 2000, Bruylant, Bruxelles, p. 749 sa 833, f’p. 759.
12      Ara, f’dan ir-rigward, il-konklużjonijiet tiegħi fil-kawżi magħquda WebGroup Czech Republic et (C‑188/24 u C‑190/24, EU:C:2025:709, punti 54 u 55).
13      Ara, fir-rigward tal-‘qasam tat-tassazzjoni’, sentenzi tas‑27 ta’ April 2022, Airbnb Ireland (C‑674/20, EU:C:2022:303, punt 29 u l-ġurisprudenza ċċitata). L-Artikolu 2(2) tad-Direttiva 2006/123/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 2006 dwar is-servizzi fis-suq intern (ĠU 2006, L 376, p. 36), jelenka wkoll ċerti “attivitajiet” li għalihom din id-direttiva ma tapplikax. Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑15 ta’ Ottubru 2015,
Grupo Itevelesa et (C‑168/14, EU:C:2015:685, punt 45).
14      Il-Qorti tal-Ġustizzja tidher li tuża b’mod indifferenti t-termini “logħob tal-ażżard”, “logħob tal-flus” u “imħatri u logħob”. Ara, f’dan ir-rigward, b’mod partikolari, is-sentenza tat‑8 ta’ Settembru 2010, Stoß et (C‑316/07, C‑358/07 sa C‑360/07, C‑409/07 u C‑410/07, iktar ’il quddiem is-“sentenza Stoß et”, EU:C:2010:504, punti 77, 79, 80 u 82). Għal raġunijiet ta’ ċarezza, ser napplika l-istess metodu.
15      L-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2000/31 u l-Artikolu 3(g)(iii) tar-Regolament (UE) 2022/2065 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad‑19 ta’ Ottubru 2022 dwar Suq Uniku għas-Servizzi Diġitali u li jemenda d-Direttiva 2000/31/KE (l-Att dwar is-Servizzi Diġitali) (ĠU 2022, L 277, p. 1) (iktar ’il quddiem l-“Att dwar is-Servizzi Diġitali”).
16      Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar ċerti aspetti tal-kummerċ elettroniku fis-suq intern (COM (1998) 586 final), p. 32.
17      L-Artikolu 2(2)(h) tad-Direttiva 2006/123 jipprevedi esklużjoni ekwivalenti tal-attivitajiet tal-logħob tal-ażżard mill-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu. F’dan il-kuntest, il-premessa 25 ta’ din id-direttiva tgħid li “Attivitajiet ta’ logħob ta’ l-ażżard, inklużi lotteriji u transazzjonijiet ta’ mħatri, għandhom ikunu esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-Direttiva fid-dawl tan-natura speċifika ta’ dawn l-attivitajiet, li jinvolvu implimentazzjoni mill-Istati Membri ta’ linji politiċi li għandhom x’jaqsmu mal-politika pubblika u mal-ħarsien tal-konsumatur.” Ara wkoll, f’dan is-sens, il-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża UTOTECHNICA FLEET SERVICES  (C‑278/22, EU:C:2023:401, punt 38, nota ta’ qiegħ il-paġna 11).
18      Infakkar li l-attivitajiet elenkati fl-Artikolu 1(5)(d) huma esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2000/31 fl-intier tagħha, inkluż il-prinċipju tal-pajjiż ta’ oriġini skont l-Artikolu 3 l-Kapitoli II u III ta’ din id-direttiva. Madankollu, kif jirriżulta mill-proposta għal din id-direttiva (ara l-punt 30 ta’ dawn il-konklużjonijiet), l-għan prinċipali ta’ din l-esklużjoni huwa li tinżamm is-setgħa ta’ evalwazzjoni tal-Istati Membri ta’ destinazzjoni f’attivitajiet li ma għandhomx rikonoxximent reċiproku, bħal-logħob tal-ażżard.
19      Sentenza tat‑2 ta’ Marzu 2023, Recreatieprojecten Zeeland et (C‑695/21, EU:C:2023:144, punt 14 u l-ġusriprudenza ċċitata). Ara wkoll is-sentenza Stoß et (punt 76 u l-ġurisprudenza ċċitata).
20      Is-sentenza Stoß et (punt 101 u l-ġurisprudenza ċċitata). Fir-rigward tal-projbizzjonijiet fuq ir-reklamar tal-logħob tal-ażżard imposti mill-Istati Membri fuq l-istabbilimenti tal-logħob tal-ażżard, ara s-sentenza tat‑2 ta’ Marzu 2023, Recreatieprojecten Zeeland et (C‑695/21, EU:C:2023:144).
21      Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑1 ta’ Ottubru 2020, A (Reklamar u bejgħ ta’ prodotti mediċinali online) (C‑649/18, EU:C:2020:764, punti 53 u 59).
22      Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni – Il-logħob tal-ażżard onlajn fis-suq intern li jakkumpanja d-dokument Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni – Lejn qafas komprensiv għal-logħob tal-azzard onlajn (SWD (2012) 345 final), p. 17.
23      Nirrikonoxxi li, fl-osservazzjonijiet tagħha, il-Kummissjoni ssostni impliċitament li l-kunċett ta’ “host” fis-sens tal-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2000/31 diġà jippresupponi nuqqas ta’ kontroll fuq il-kontenut maħżun. Madankollu, inqis li dan ir-rekwiżit huwa rilevanti biss sabiex jiġi ddeterminat jekk l-eżenzjoni mir-responsabbiltà prevista f’din id-dispożizzjoni tapplikax.
24      Ara, f’dan ir-rigward, is-sentenzi tat‑12 ta’ Lulju 2011, L’Oréal et (C‑324/09, iktar ’il quddiem is-“sentenza L’Oréal et”, EU:C:2011:474, punti 118 u 119), u tat‑22 ta’ Ġunju 2021, YouTube u Cyando (C‑682/18 u C‑683/18, iktar ’il quddiem is-“sentenza YouTube u Cyando”, EU:C:2021:503, punti 109 u 110). Ara wkoll il-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Russmedia Digital u Inform Media Press (C‑492/23, EU:C:2025:68, punt 53) kif ukoll fil-kawżi magħquda WebGroup Czech Republic et (C‑188/24 u C‑190/24, EU:C:2025:709, punt 236).
25      Jidher li ma huwiex ikkontestat li dawn il-kundizzjonijiet huma ssodisfatti f’dan il-każ. Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi YouTube u Cyando (punti 103 u 104), kif ukoll tas‑26 ta’ April 2022, Il‑Polonja vs Il‑Parlament u Il‑Kunsill (C‑401/19, EU:C:2022:297, punt 28).
26      Ara, f’dan ir-rigward, Wilman, F., The Responsibility of Online Intermediaries for Illegal User Content in the EU and the US, Edward Elgar Publishing, 2020, p. 35, u Wilman, F., Kalėda, S. u Loewenthal, P-J., The EU Digital Services Act, Oxford University Press, 2024, p. 52 u 3 (li jikkummenta l-Artikoli 4 sa 6 tal-Att dwar is-Servizzi Diġitali; f’dan ir-rigward, ara l-punt 36 ta’ dawn il-konklużjonijiet). Ara wkoll, fl-istess sens, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Saugmandsgaard Øe fil-kawżi magħquda YouTube u Cyando (C‑682/18 u C‑683/18, EU:C:2020:586, iktar ’il quddiem il-“konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Saugmandsgaard Øe fil-kawżi magħquda YouTube u Cyando”, EU:C:202:586, punti 41 u 148).
27      Ara Wilman, F., Kalėda, S. u Loewenthal, P., nota ta’ qiegħ il-paġna 26, op. cit., p. 52.
28      Ara, b’mod partikolari, dwar id-distinzjoni bejn iż-żewġ stadji, Wilman, F., op. cit., nota ta’ qiegħ il-paġna 26, p. 35. Ara wkoll Van Eecke, P., “Online Service Providers and liability: A plea for a balanced approach’, Common Market Law Review, vol. 48, 2011, p. 1455 sa 1502, f’p. 1472, li jiddistingwi bejn “għarfien ġenerali” u “għarfien speċifiku”. Għall-finijiet ta’ ċarezza, f’dawn il-konklużjonijiet, ser nirreferi prinċipalment għall-“kontroll tal-kontenut” meta jiġi eżaminat jekk Google taqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2000/31.
29      Ara l-punt 113 ta’ dawn il-konklużjonijiet. Infakkar, f’dan ir-rigward, li l-Artikolu 14 tad-Direttiva 2000/31 jikkonċerna kull tip ta’ responsabbiltà, inkluża r-responsabbiltà kriminali.
30      It-tieni domanda preliminari tidher li tikkonċerna biss il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2000/31, jiġifieri r-rwol ta’ intermedjarju tal-fornitur ta’ servizzi ta’ hosting (l-ewwel stadju tal-analiżi). Madankollu, sabiex tingħata risposta utli lill-qorti tar-rinviju, ser neżamina wkoll jekk waħda miż-żewġ kundizzjonijiet imsemmija fis-subparagrafi (a) u (b) ta’ din id-dispożizzjoni tistax tiġi ssodisfatta (it-tieni stadju tal-analiżi).
31      Ara s-sentenza tat‑23 ta’ Marzu 2010, Google France u Google (C‑236/08 sa C‑238/08, iktar ’il quddiem is-“sentenza Google France”, EU:C:2010:159, punt112), kif ukoll is-sentenza L’Oréal et (punt 112).
32      Ara s-sentenzi Google France (punt 113), kif ukoll YouTube u Cyando, (punt 105).
33      Ara s-sentenza tal‑11 ta’ Settembru 2014, Papasavvas (C‑291/13, EU:C:2014:2209, punt 41). Ara wkoll is-sentenza YouTube u Cyando (punt 106 u l-ġurisprudenza ċċitata).
34      Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Jääskinen fil-kawża L’Oréal et (C‑324/09, EU:C:2010:757, punti 138 sa 141).
35      Ara, b’mod partikolari, Wilman, F., nota ta’ qiegħ il-paġna 26, op. cit., p. 30.
36      Ara s-sentenza L’Oréal et (punt 113).
37      Ara s-sentenza YouTube u Cyando (punt 105).
38      Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Jääskinen fil-kawża L’Oréal et (C‑324/09, EU:C:2010:757, punt 146).
39      Ara, f’dan ir-rigward, Kuczerawy, A., “Active vs. passive hosting in the EU mediating liability regime: time for a change?’, KU Leuven Centre for IT and IP Law (blog), 2018; and Riordan, J., The Liability of Internet Intermediaries, Oxford University Press, Oxford, 2016, p. 404.
40      Ara s-sentenza Google France (punt 23). Ir-riżultati naturali huma essenzjalment dawk li jintwerew fuq mutur ta’ tfittxija f’ordni dixxendenti ta’ rilevanza wara tfittxija mwettqa minn utent tal-internet fuq il-bażi ta’ kelma waħda jew iktar (ara din is-sentenza, punt 22).
41      Ara s-sentenza Google France (punt 118).
42      Ara s-sentenza L’Oréal et (punti 28, 29 u 31). Dwar l-użu minn eBay tas-servizz AdWords ta’ Google sabiex tippromwovi l-prodotti għall-bejgħ fuq is-sit internet tagħha, ara wkoll il-punti 39, 84 u 85 tagħha.
43      Ara s-sentenza L’Oréal et (punt 116).
44      Ara s-sentenza YouTube u Cyando (punt 19).
45      Ara s-sentenza YouTube u Cyando (punti 92 u 109).
46      Ara s-sentenza L’Oréal et (punt 115). Fir-rigward tar-remunerazzjoni, ara wkoll is-sentenza Google France (punt 116).
47      Ara s-sentenza YouTube u Cyando (punt 109).
48      Ara s-sentenza YouTube u Cyando (punt 114).
49      Ara l-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Russmedia Digital u Inform Media Press (C‑492/23, EU:C:2025:68, EU:C:2025:68, punt 53).
50      Ara l-punt 17 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
51      Ara l-punti 158 u 159 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
52      Ara, f’dan ir-rigward, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Jääskinen fil-kawża L’Oréal et (C‑324/09, EU:C:2010:757, punt 26).
53      F'dan ir-rigward, skont Google, hemm madwar tliet miljun Sieħeb Ivverifikat.
54      Il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Saugmandsgaard Øe fil-kawżi magħquda YouTube u Cyando (punti 160 u 162). Ara wkoll Riordan, J., nota ta’ qiegħ il-paġna 39, op. cit., p. 409.
55      Ara l-punt 66 ta’ dawn il-konklużjonijiet. Ara wkoll il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Saugmandsgaard Øe fil-kawżi magħquda YouTube u Cyando (punt 157).
56      Ara wkoll il-premessa 40 tad-Direttiva 2000/31.
57      Proposta għal direttiva (COM (1998) 586 finali), nota ta’ qiegħ il-paġna, p. 4. Ara wkoll Rapport mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kumitat Ekonomiku u Soċjali – L-Ewwel Rapport dwar l-applikazzjoni tad-Direttiva 2000/31 (COM(2003) 70), p. 13.
58      Ara l-premessi 9 u 46 tad-Direttiva 2000/31. Ara wkoll is-sentenza YouTube u Cyando (punt 113).
59      Ara l-premessa 16 tal-Att dwar is-Servizzi Diġitali. Ara wkoll Wilman, F., Kalėda, S. u Loewenthal, P‑J., nota’ ta’ qiegħ il-paġna 26, op. cit., p. 72, u Husovec, M., Injunctions against Intermediaries in the European Union, Cambridge University Press, 2017, p. 55.
60      Ara, fir-rigward tal-Artikolu 14(3) tad-Direttiva 2000/31, is-sentenza YouTube u Cyando (punt 131).
61      Ara, f’dan ir-rigward, Stalla-Bourdillon, S. u Thorburn, R., ‘The scandal of intermediary: acknowledging the both/and dispensation for regulating hybrid actors’, f’Petkova, B. u Ojanen, T. (Edituri), Fundamental Rights Protection Online: the Future Regulation of Intermediaries, Edward Elgar, 20190, p. 157.
62      Ara s-sentenza Google France (punti 26 u 115), fejn ma ngħatat l-ebda attenzjoni għall-fatt li, fir-rigward tas-servizz ta’ referenzar AdWords, l-ordni tal-wiri tal-ħoloq ta’ reklamar kienet iddeterminata skont, b’mod partikolari, il-prezz massimu għal kull klikk u l-kwalità tar-reklam kif evalwat minn Google.
63      Premessa 43 tad-Direttiva 2000/31; ara wkoll is-sentenza tal‑15 ta’ Settembru 2016, Mc Fadden (C‑484/14, EU:C:2016:689, punti 60 sa 63), u Van Eecke, P., nota ta’ qiegħ il-paġna 28, op.cit., p. 1463.
64      Ara l-punt 65 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
65      Ara, f’dan ir-rigward, Stalla-Bourdillon, S. u Thorburn, R., nota ta’ qiegħ il-paġna 61, op. cit., p. 149.
66      Ara, f’dan ir-rigward, il-punt 59 ta’ dawn il-konklużjonijiet. Ara wkoll Van Eecke, P.,
op. cit., p. 1472.
67      Ara l-punt 17 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
68      Ara, f’dan ir-rigward, il-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża Russmedia Digital u Inform Media Press (C‑492/23, EU:C:2025:68, punt 60).
69      Ara l-punt 63 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
70      Ara s-sentenzi Google France (punt 116), kif ukoll L’Oréal et (punt 115).
71      Ara s-sentenza Google France (punt 25).
72      Ara s-sentenza YouTube u Cyando (punt 96).
73      Il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Saugmandsgaard Øe fil-kawżi magħquda YouTube u Cyando (punt 142).
74      Ara s-sentenza YouTube u Cyando (punti 41 sa 43). Ara wkoll il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Saugmandsgaard Øe fil-kawżi magħquda YouTube u Cyando (punt 31).
75      Ara, f’dan ir-rigward, is-sentenza YouTube u Cyando (punt 109).
76      Ara Riżultat tal-proċeduri tal-Grupp ta’ Ħidma dwar Kwistjonijiet Ekonomiċi (servizzi tas-Soċjetà tal-Informazzjoni) fil‑15‑25 ta’ Frar 1999, dokument tal-Kunsill 6251/99 (1999), p. 4.
77      Ara s-sentenza YouTube u Cyando (punti 111 u 112).
78      Ara l-punt 122 ta’ din is-sentenza.
79      Ara l-paġna internet li ġejja: https://support.google.com/adspolicy/answer/15132179?hl=en-GB&sjid=5810413720643412243-EU.