62023CO0097(01)
ΔΙΑΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ
της 21ης Ιουλίου 2023 (
*1
)
«Αίτηση αναιρέσεως – Αίτηση παρεμβάσεως – Άρθρο 40, δεύτερο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Συμφέρον στην επίλυση της διαφοράς – Αίτηση υποβαλλόμενη από τον Ευρωπαίο Επόπτη Προστασίας Δεδομένων (ΕΕΠΔ) – Απόρριψη»
Στην υπόθεση C‑97/23 P,
με αντικείμενο αίτηση αναιρέσεως δυνάμει του άρθρου 56 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ασκήθηκε στις 17 Φεβρουαρίου 2023,
WhatsApp Ireland Ltd, με έδρα το Δουβλίνο (Ιρλανδία), εκπροσωπούμενη από τους H.‑G. Kamann, Rechtsanwalt, F. Louis και A. Vallery, avocats, B. Johnston, C. Monaghan, P. Nolan, solicitors, D. McGrath, SC, P. Sreenan, SC, καθώς και από τις E. Egan McGrath, BL, και C. Geoghegan, BL,
αναιρεσείουσα,
όπου ο έτερος διάδικος είναι το:
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων, εκπροσωπούμενο από τις C. Foglia, M. Gufflet, G. Le Grand και I. Vereecken, επικουρούμενες από τους G. Haumont, E. de Lophem, G. Ryelandt και P. Vernet, avocats,
καθού πρωτοδίκως,
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ,
έχοντας υπόψη την πρόταση του εισηγητή δικαστή, T. von Danwitz,
αφού άκουσε τη γενική εισαγγελέα, T. Ćapeta,
εκδίδει την ακόλουθη
Διάταξη
1
Με την αίτηση αναιρέσεως, η αναιρεσείουσα WhatsApp Ireland Ltd ζητεί την αναίρεση της διάταξης του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 7ης Δεκεμβρίου 2022, WhatsApp Ireland κατά Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων (T‑709/21, στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, EU:T:2022:783), με την οποία απορρίφθηκε ως απαράδεκτη η προσφυγή της με αίτημα την ακύρωση της απόφασης 1/2021 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων της 28ης Ιουλίου 2021 (στο εξής: επίδικη απόφαση), η οποία εκδόθηκε βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της οδηγίας 95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων) (ΕΕ 2016, L 119, σ. 1, στο εξής: ΓΚΠΔ), κατόπιν έρευνας που διεξήγαγε η Data Protection Commission (εποπτική αρχή για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα των φυσικών προσώπων, Ιρλανδία) βάσει του άρθρου 56 του εν λόγω κανονισμού όσον αφορά τις διασυνοριακές πράξεις επεξεργασίας της WhatsApp Ireland στο πλαίσιο της παροχής των υπηρεσιών της στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
2
Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 28 Απριλίου 2023, ο Ευρωπαίος Επόπτης Προστασίας Δεδομένων (ΕΕΠΔ) ζήτησε, βάσει του άρθρου 40, δεύτερο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του άρθρου 130 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, το οποίο έχει εφαρμογή στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει του άρθρου 190, παράγραφος 1, του Κανονισμού αυτού, και του άρθρου 58, παράγραφος 4, του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1725 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2018, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από τα θεσμικά και λοιπά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης και την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών, και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 45/2001 και της απόφασης αριθ. 1247/2002/ΕΚ (ΕΕ 2018, L 295, σ. 39), να του επιτραπεί να παρέμβει στη δίκη υπέρ του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων.
3
Προς στήριξη του αιτήματός του, ο ΕΕΠΔ ισχυρίζεται, πρώτον, ότι η έκβαση της υπό κρίση υπόθεσης θα έχει αντίκτυπο στην εκτέλεση των καθηκόντων του, τα οποία συνίστανται στην παρακολούθηση και τη διασφάλιση της εφαρμογής των διατάξεων του κανονισμού 2018/1725 και κάθε άλλης πράξης της Ένωσης στον τομέα της προστασίας των ελευθεριών και των θεμελιωδών δικαιωμάτων των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από θεσμικό ή άλλο όργανο ή οργανισμό της Ένωσης, καθώς και στην παροχή συμβουλών στα θεσμικά και λοιπά όργανα και οργανισμούς της Ένωσης για κάθε θέμα που αφορά την εν λόγω επεξεργασία. Ο ΕΕΠΔ υπογραμμίζει ειδικότερα ότι, όπως προκύπτει ιδίως από τις αιτιολογικές σκέψεις 4 και 5 του κανονισμού 2018/1725, οφείλει να διασφαλίζει την ομοιόμορφη ερμηνεία και εφαρμογή των διατάξεων τόσο του ΓΚΠΔ όσο και του κανονισμού 2018/1725. Στη συνέχεια, σημειώνει ότι η έκβαση της υπό κρίση υπόθεσης ενδέχεται να έχει αντίκτυπο στη συμβουλευτική του αρμοδιότητα, που προβλέπεται στο άρθρο 42 του κανονισμού 2018/1725. Συγκεκριμένα, ο ίδιος ο ΕΕΠΔ συνέβαλε στην πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον εξορθολογισμό της συνεργασίας μεταξύ των εθνικών εποπτικών αρχών προστασίας δεδομένων κατά την εφαρμογή του ΓΚΠΔ σε διασυνοριακές περιπτώσεις και θα μπορούσε, στο μέλλον, να κληθεί να γνωμοδοτήσει σχετικά με τη λειτουργία των μηχανισμών συνεργασίας που προβλέπονται από τον ΓΚΠΔ, καθώς και σχετικά με μελλοντικές τροποποιήσεις των κανόνων που αφορούν τους εν λόγω μηχανισμούς.
4
Δεύτερον, ο ΕΕΠΔ παρατηρεί ότι η επίδικη απόφαση αφορά αρχές και κανόνες που ισχύουν για τα θεσμικά και λοιπά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης και που αντιστοιχούν, κατ’ ουσίαν, στις αρχές και κανόνες που θεσπίζονται με τον ΓΚΠΔ, προσθέτει δε ότι ο ίδιος άσκησε το δικαίωμα ψήφου του στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων στο πλαίσιο της έκδοσης της εν λόγω απόφασης σύμφωνα με το άρθρο 68, παράγραφος 6, του ΓΚΠΔ. Επιπλέον, ήταν ο κύριος εισηγητής για την έκδοση των κατευθυντήριων γραμμών 3/2021 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων, της 13ης Απριλίου 2021, σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 65, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του ΓΚΠΔ, διάταξης επί της οποίας, κατά την άποψή του, βασίστηκε η επίδικη απόφαση.
5
Κατόπιν της επίδοσης στους διαδίκους της αιτήσεως παρεμβάσεως του ΕΕΠΔ από τον Γραμματέα του Δικαστηρίου, σύμφωνα με το άρθρο 131, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, το οποίο έχει εφαρμογή στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει του άρθρου 190, παράγραφος 1, του Κανονισμού αυτού, η WhatsApp Ireland και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους επί της αιτήσεως εντός της ταχθείσας προθεσμίας.
6
Ενώ το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων υποστηρίζει ότι πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση παρεμβάσεως του ΕΕΠΔ, η WhatsApp Ireland ζήτησε την απόρριψη της εν λόγω αιτήσεως.
Επί της αιτήσεως παρεμβάσεως
7
Κατά το άρθρο 40, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα της Ένωσης δύνανται να παρεμβαίνουν στις διαφορές που υποβάλλονται στο Δικαστήριο. Σύμφωνα με την πρώτη περίοδο του δεύτερου εδαφίου του εν λόγω άρθρου 40, το ίδιο δικαίωμα έχουν τα λοιπά όργανα και οι οργανισμοί της Ένωσης καθώς και κάθε άλλο πρόσωπο το οποίο έχει συμφέρον στην επίλυση της διαφοράς που έχει υποβληθεί στο Δικαστήριο.
8
Όσον αφορά, ειδικότερα, τον ΕΕΠΔ, η ικανότητά του ως διαδίκου ενώπιον των δικαστηρίων της Ένωσης προβλέπεται ρητώς στο άρθρο 58, παράγραφος 4, του κανονισμού 2018/1725, σύμφωνα με το οποίο ο ΕΕΠΔ «έχει την εξουσία να προσφεύγει στο Δικαστήριο υπό τους όρους που προβλέπουν οι Συνθήκες και να παρεμβαίνει σε υποθέσεις που φέρονται ενώπιον του Δικαστηρίου».
9
Ωστόσο, ένα τέτοιο δικαίωμα παρεμβάσεως δεν είναι απόλυτο καθόσον ο ΕΕΠΔ δεν συμπεριλαμβάνεται στους «προνομιούχους» παρεμβαίνοντες του άρθρου 40, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εξάλλου, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι ο ΕΕΠΔ οφείλει να ασκεί το δικαίωμά του προς παρέμβαση τηρώντας τα όρια που απορρέουν από την αποστολή που του έχει ανατεθεί (βλ., κατ’ αναλογίαν, διάταξη της 17ης Μαρτίου 2005, Κοινοβούλιο κατά Συμβουλίου, C‑317/04, EU:C:2005:189, σκέψη 16· πρβλ., επίσης, διάταξη του Προέδρου του Δικαστηρίου της 14ης Οκτώβριου 2008, Επιτροπή κατά Γερμανίας, C‑518/07, EU:C:2008:563, σκέψεις 12, 17 και 18).
10
Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι ο ΕΕΠΔ, του οποίου το δικαίωμα παρεμβάσεως θεμελιώνεται στο άρθρο 40, δεύτερο εδάφιο, του εν λόγω Οργανισμού, πρέπει να έχει συμφέρον στην επίλυση της διαφοράς προκειμένου να ασκήσει το δικαίωμα παρεμβάσεως στο πλαίσιο συγκεκριμένης διαφοράς.
11
Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η έννοια του «συμφέροντος στην επίλυση της διαφοράς», κατά την εν λόγω διάταξη, πρέπει να ορίζεται με γνώμονα το αντικείμενο της διαφοράς και να νοείται ως άμεσο και ενεστώς συμφέρον στην έκβαση των αιτημάτων αυτών καθεαυτά και όχι ως συμφέρον σε σχέση με τους προβαλλόμενους λόγους ή τα προβαλλόμενα επιχειρήματα. Πράγματι, ο όρος «επίλυση της διαφοράς» παραπέμπει στη ζητούμενη τελική κρίση, όπως αυτή θα αποτυπωθεί στο διατακτικό της προς έκδοση απόφασης ή διάταξης (διάταξη του Προέδρου του Δικαστηρίου της 1ης Σεπτεμβρίου 2022, Google και Alphabet κατά Επιτροπής, C‑48/22 P, EU:C:2022:667, σκέψη 6 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
12
Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι τα λοιπά όργανα και οι οργανισμοί της Ένωσης, σε αντίθεση με τα φυσικά και νομικά πρόσωπα, μπορούν να ζητήσουν να παρέμβουν σε διαφορά που έχει υποβληθεί στο Δικαστήριο όχι για να υπερασπιστούν ιδιωτικά συμφέροντα, αλλά μάλλον, όταν η πράξη από την οποία ανέκυψε η διαφορά εκδόθηκε κατά το πέρας διαδικασίας στην οποία κλήθηκε να συμμετάσχει το εν λόγω όργανο ή ο εν λόγω οργανισμός, για να υπερασπιστούν τη γνώμη που εξέδωσαν ή τις αξιολογήσεις που πραγματοποίησαν στο πλαίσιο της εν λόγω διαδικασίας. Επομένως, όσον αφορά τις αιτήσεις παρεμβάσεως των λοιπών οργάνων και οργανισμών της Ένωσης, το Δικαστήριο εφαρμόζει την προϋπόθεση της ύπαρξης άμεσου και ενεστώτος συμφέροντος στην επίλυση της διαφοράς κατά τρόπο που να αντικατοπτρίζει την ως άνω ιδιαιτερότητα (διάταξη του Προέδρου του Δικαστηρίου της 22ας Σεπτεμβρίου 2022, Mylan IRE Healthcare κατά Επιτροπής, C‑237/22 P, EU:C:2022:726, σκέψεις 15 και 16 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
13
Συνεπώς, όσον αφορά τις αιτήσεις παρεμβάσεως σε διαφορά με αντικείμενο την ακύρωση πράξης της Ένωσης ή ακόμη την αναίρεση απόφασης του Γενικού Δικαστηρίου που απορρίπτει προσφυγή ακυρώσεως κατά τέτοιας πράξης, τις οποίες υποβάλλουν λοιπά όργανα και οργανισμοί της Ένωσης, πρέπει να θεωρηθεί ότι η απαίτηση περί άμεσου και ενεστώτος συμφέροντος στην επίλυση της διαφοράς αυτής πληρούται, μεταξύ άλλων, αν το όργανο ή ο οργανισμός είναι σε θέση να αποδείξει ότι η επίμαχη πράξη της Ένωσης εκδόθηκε κατά το πέρας διαδικασίας στην οποία προβλέπεται, βάσει του δικαίου της Ένωσης, η συμμετοχή του, ενδεχομένως μέσω της έκδοσης γνώμης ή της διενέργειας αξιολογήσεων (διάταξη του Προέδρου του Δικαστηρίου της 22ας Σεπτεμβρίου 2022, Mylan IRE Healthcare κατά Επιτροπής, C‑237/22 P, EU:C:2022:726, σκέψη 17 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
14
Εν προκειμένω, όσον αφορά το πρώτο επιχείρημα που προέβαλε ο ΕΕΠΔ προς στήριξη της αιτήσεώς του παρεμβάσεως, το οποίο στηρίζεται στον αντίκτυπο της υπό κρίση υπόθεσης επί του καθήκοντός του να διασφαλίζει την ομοιόμορφη εφαρμογή των διατάξεων του κανονισμού 2018/1725 και του ΓΚΠΔ καθώς και να εκδίδει γνωμοδοτήσεις σχετικά με τη λειτουργία των μηχανισμών συνεργασίας που προβλέπει ο ΓΚΠΔ, επισημαίνεται ότι η επίδικη απόφαση, η οποία εκδόθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων, βασίζεται στο άρθρο 65 του ΓΚΠΔ και ότι ο κανονισμός 2018/1725 δεν περιέχει ανάλογη διάταξη, οπότε δεν φαίνεται να τίθεται στην προκειμένη περίπτωση το ζήτημα της ομοιόμορφης εφαρμογής των δύο αυτών κανονισμών υπό το πρίσμα του εν λόγω άρθρου 65.
15
Εν πάση περιπτώσει, με την αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, το Γενικό Δικαστήριο αποφάνθηκε αποκλειστικώς επί του παραδεκτού της προσφυγής ακυρώσεως της οποίας είχε επιληφθεί, οπότε το μόνο ζήτημα που τίθεται εν προκειμένω είναι αν η WhatsApp Ireland μπορεί να προσβάλει απευθείας την επίδικη απόφαση ενώπιον του δικαστή της Ένωσης. Κατά συνέπεια, η απόφαση του Δικαστηρίου με την οποία θα περατωθεί η ενώπιόν του δίκη θα αφορά αποκλειστικά το παραδεκτό της προσφυγής ακυρώσεως και όχι τη βασιμότητα του αιτήματος ακυρώσεως της επίδικης απόφασης. Σε περίπτωση αναιρέσεως της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης από το Δικαστήριο, η διαφορά δεν θα μπορεί να θεωρηθεί ώριμη προς εκδίκαση επί της ουσίας κατά την έννοια του άρθρου 61, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεδομένου ότι το Γενικό Δικαστήριο εξέδωσε απόφαση δυνάμει του άρθρου 129 του Κανονισμού του Διαδικασίας, χωρίς να εισέλθει στην ουσία της υπόθεσης.
16
Υπό τις συνθήκες αυτές, προκύπτει ότι ο ΕΕΠΔ, ιδίως στο μέτρο που επικαλείται τη συμβουλευτική του αποστολή έναντι των λοιπών οργάνων και οργανισμών της Ένωσης για κάθε θέμα που αφορά την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, καθώς και την προβλεπόμενη από το άρθρο 42 του κανονισμού 2018/1725 συμβουλευτική του αρμοδιότητα, θα μπορούσε να δικαιολογήσει συμφέρον όχι όσον αφορά την επίλυση της διαφοράς που έχει αχθεί ενώπιον του Δικαστηρίου με την ασκηθείσα εν προκειμένω αίτηση αναιρέσεως, δηλαδή το παραδεκτό της προσφυγής ακυρώσεως κατά της επίδικης απόφασης υπό το πρίσμα του συστήματος των ενδίκων βοηθημάτων που προβλέπεται στη Συνθήκη ΛΕΕ, αλλά όσον αφορά τη λύση στην οποία ενδεχομένως θα καταλήξει το Γενικό Δικαστήριο σε περίπτωση που επιληφθεί της υπόθεσης μετά την αναίρεση της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης από το Δικαστήριο (πρβλ. διάταξη του Προέδρου του Δικαστηρίου της 28ης Ιανουαρίου 2020, VodafoneZiggo Group κατά Επιτροπής, C‑689/19 P, EU:C:2020:50, σκέψη 20 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
17
Το δεύτερο επιχείρημα του ΕΕΠΔ, σχετικό με το ότι άσκησε το δικαίωμα ψήφου του στο πλαίσιο της έκδοσης της επίδικης απόφασης και ότι υπήρξε, επιπλέον, ο κύριος εισηγητής κατά την έκδοση των κατευθυντήριων γραμμών που μνημονεύονται στη σκέψη 4 της παρούσας διάταξης, δεν αποδεικνύει το συμφέρον του ΕΕΠΔ στην επίλυση της διαφοράς. Ο ΕΕΠΔ δεν μπορεί να επικαλεστεί ένα τέτοιο συμφέρον για να θεμελιώσει δικαίωμα παρεμβάσεως, δεδομένου ότι το συμφέρον που επικαλείται δεν προσιδιάζει στον ΕΕΠΔ και, επιπλέον, ταυτίζεται πλήρως με εκείνο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων, το οποίο είναι ήδη διάδικος στη διαφορά και υπέρ του οποίου επιθυμεί να παρέμβει (βλ., κατ’ αναλογίαν, διάταξη του Προέδρου του Δικαστηρίου της 1ης Σεπτεμβρίου 2022, Google και Alphabet κατά Επιτροπής, C‑48/22 P, EU:C:2022:667, σκέψη 12).
18
Από το σύνολο των ανωτέρω σκέψεων προκύπτει ότι ο ΕΕΠΔ δεν απέδειξε ότι έχει συμφέρον στην επίλυση της διαφοράς κατά την έννοια του άρθρου 40, δεύτερο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, ως εκ τούτου, η αίτηση παρεμβάσεώς του πρέπει να απορριφθεί.
Επί των δικαστικών εξόδων
19
Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, το οποίο εφαρμόζεται στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει του άρθρου 184, παράγραφος 1, του ίδιου Κανονισμού, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα έξοδα, εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι ο ΕΕΠΔ ηττήθηκε όσον αφορά την αίτηση παρεμβάσεώς του και καθόσον ούτε η WhatsApp Ireland ούτε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων ζήτησαν την καταδίκη του στα δικαστικά έξοδα, ο ΕΕΠΔ, η WhatsApp Ireland και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων πρέπει να φέρουν τα δικαστικά έξοδά τους σε σχέση με την αίτηση παρεμβάσεως του ΕΕΠΔ.
Για τους λόγους αυτούς, ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου διατάσσει:
1)
Απορρίπτει την αίτηση παρεμβάσεως του Ευρωπαίου Επόπτη Προστασίας Δεδομένων.
2)
Ο Ευρωπαίος Επόπτης Προστασίας Δεδομένων, η WhatsApp Ireland Ltd καθώς και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων φέρουν τα δικαστικά τους έξοδα.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.