62020TJ0678_RES
Υπόθεση T-678/20
Solar Electric Holding κ.λπ.
κατά
Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (όγδοο τμήμα) της 10ης Νοεμβρίου 2021
«Κρατικές ενισχύσεις – Αγορά ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές, συμπεριλαμβανομένης της φωτοβολταϊκής ενέργειας – Υποχρέωση, επιβαλλόμενη από τη γαλλική νομοθεσία, αγοράς της ηλεκτρικής ενέργειας σε τιμή ανώτερη από την αγοραία τιμή – Απόρριψη καταγγελίας – Άρθρο 12, παράγραφος 1, και άρθρο 24, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕE) 2015/1589 – Πεδίο εφαρμογής»
Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Εξέταση των καταγγελιών – Υποχρεώσεις της Επιτροπής – Καταγγελία που υπέβαλαν δικαιούχοι μη κοινοποιηθέντων μέτρων ενίσχυσης με σκοπό να εκδοθεί απόφαση περί μη προβολής αντιρρήσεων – Υποχρέωση της Επιτροπής να εξετάσει την καταγγελία – Δεν υφίσταται
(Κανονισμός 2015/1589 του Συμβουλίου, άρθρα 1, στοιχείο ηʹ, 12 § 1 και 24 § 2)
(βλ. σκέψεις 22-39, 43)
Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Αρμοδιότητες της Επιτροπής και αρμοδιότητες των εθνικών δικαστηρίων – Ρόλος των εθνικών δικαστηρίων – Διασφάλιση των δικαιωμάτων των πολιτών σε περίπτωση παραβιάσεως της υποχρεώσεως προηγούμενης κοινοποιήσεως – Υποχρέωση των εθνικών δικαστηρίων να διασφαλίζουν την κατά το εσωτερικό δίκαιο επέλευση όλων των εννόμων συνεπειών της παραβιάσεως αυτής – Περιεχόμενο
(Άρθρα 107 και 108 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 30, 31)
Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Εξέτασή τους από την Επιτροπή – Μη κοινοποιηθέντα μέτρα ενισχύσεων – Υποχρέωση της Επιτροπής να εκτιμήσει τη συμβατότητα με την εσωτερική αγορά – Προϋπόθεση – Καταγγελία που υποβάλλει ενδιαφερόμενος η οποία στηρίζεται σε παραβίαση των διατάξεων περί κρατικών ενισχύσεων
(Κανονισμός 2015/1589 του Συμβουλίου, άρθρα 1, στοιχείο ηʹ, 12 § 1 και 24 § 2)
(βλ. σκέψεις 49-54)
Σύνοψη
Προκειμένου να ενθαρρυνθεί η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην επικράτειά της, η Γαλλία επέβαλε το 2000 εκ του νόμου υποχρέωση της Électricité de France (EDF) και ορισμένων άλλων διανομέων ηλεκτρικής ενέργειας να συνάπτουν, κατόπιν αιτήσεως των ενδιαφερόμενων παραγωγών, συμβάσεις για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (στο εξής: πράσινη ηλεκτρική ενέργεια). Οι συμβάσεις αυτές συνάπτονταν για περίοδο 20 ετών και προέβλεπαν την αγορά πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας στην τιμή που καθόριζε η υπουργική απόφαση περί καθορισμού των τιμολογίων η οποία ίσχυε την ημερομηνία κατά την οποία ο παραγωγός υπέβαλε πλήρη αίτηση σύνδεσης με το δημόσιο δίκτυο.
Στο πλαίσιο αυτό, ο όμιλος Solar Electric, ο οποίος δραστηριοποιείται στην ανάπτυξη, κατασκευή και εκμετάλλευση φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων στη Γουιάνα και στη Μαρτινίκα, συνήψε συμβάσεις για την αγορά πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας από την EDF στις τιμές που καθορίζονταν, αντιστοίχως, με τις αποφάσεις της 10ης Ιουλίου 2006, της 12ης Ιανουαρίου 2010 και της 31ης Αυγούστου 2010 περί καθορισμού των τιμολογίων.
Μέχρι το τέλος του 2015, οι δαπάνες στις οποίες υποβλήθηκαν οι επιχειρήσεις διανομής ηλεκτρικής ενέργειας λόγω της υποχρέωσης αγοράς πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας αποτέλεσαν αντικείμενο μηχανισμού πλήρους αντιστάθμισης χρηματοδοτούμενου από εισφορά εισπραττόμενη από τους καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας. Από το 2016, το κόστος αυτό αντισταθμίζεται από λογαριασμό ειδικού σκοπού, ο οποίος χρηματοδοτείται από φόρους επί της κατανάλωσης ενεργειακών προϊόντων.
Το 2019, το γαλλικό Cour de cassation (Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο) έκρινε ότι τα μέτρα που στηρίζονταν στις αποφάσεις της 10ης Ιουλίου 2006 και της 12ης Ιανουαρίου 2010 περί καθορισμού των τιμολογίων, με τις οποίες τέθηκε σε εφαρμογή μηχανισμός υποχρεωτικής αγοράς πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας σε τιμή υψηλότερη από την αγοραία τιμή, συνιστούσαν παράνομες κρατικές ενισχύσεις, καθόσον δεν είχαν κοινοποιηθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Η Solar Electric, αφού η Επιτροπή επιβεβαίωσε ότι δεν της είχαν κοινοποιηθεί τα μέτρα που στηρίζονταν στις επίμαχες αποφάσεις, υπέβαλε καταγγελία σχετικά με τα καθεστώτα ενισχύσεων που προέκυπταν από τις εν λόγω αποφάσεις περί καθορισμού των τιμολογίων και κάλεσε την Επιτροπή να αποφανθεί ρητώς επί της συμβατότητάς τους με την εσωτερική αγορά.
Η ως άνω καταγγελία υποβλήθηκε κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 24, παράγραφος 2, του κανονισμού περί λεπτομερών κανόνων για την εφαρμογή του άρθρου 108 ΣΛΕΕ (
1
), δυνάμει του οποίου κάθε ενδιαφερόμενο μέρος μπορεί να υποβάλει καταγγελία για να ενημερώσει την Επιτροπή για εικαζόμενη παράνομη ενίσχυση ή εικαζόμενη καταχρηστική εφαρμογή ενισχύσεως.
Με έγγραφο της 3ης Σεπτεμβρίου 2020, η Επιτροπή απέρριψε την καταγγελία με την αιτιολογία ότι το αντικείμενό της δεν ενέπιπτε στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 24, παράγραφος 2, του κανονισμού περί λεπτομερών κανόνων για την εφαρμογή του άρθρου 108 ΣΛΕΕ.
Επικυρώνοντας το συμπέρασμα αυτό, το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει την προσφυγή ακυρώσεως που άσκησε η Solar Electric κατά της αποφάσεως αυτής.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει, κατ’ αρχάς, ότι η καταγγελία που υπέβαλε η Solar Electric αποσκοπούσε στην εκ μέρους της Επιτροπής έκδοση αποφάσεως περί μη προβολής αντιρρήσεων ως προς τη συμβατότητα με την εσωτερική αγορά των μέτρων που εφάρμοσαν οι γαλλικές αρχές και τα οποία στηρίζονταν στις αποφάσεις της 10ης Ιουλίου 2006, της 12ης Ιανουαρίου 2010 και της 31ης Αυγούστου 2010 περί καθορισμού των τιμολογίων.
Επομένως, η προσφυγή της εγείρει το ζήτημα αν το άρθρο 24, παράγραφος 2, του κανονισμού περί λεπτομερών κανόνων για την εφαρμογή του άρθρου 108 ΣΛΕΕ παρέχει στον δικαιούχο παρανόμως καταβληθείσας νέας ενίσχυσης δικαίωμα υποβολής καταγγελίας στην Επιτροπή με σκοπό να εκδοθεί εκ μέρους της απόφαση με την οποία κηρύσσεται συμβατή με την εσωτερική αγορά ενίσχυση η οποία δεν κοινοποιήθηκε από το οικείο κράτος μέλος.
Μολονότι από τη γραμματική ερμηνεία των διατάξεων του κανονισμού περί λεπτομερών κανόνων για την εφαρμογή του άρθρου 108 ΣΛΕΕ φαίνεται να προκύπτει ότι οι δικαιούχοι ενισχύσεων που καταβλήθηκαν παρανόμως μπορούν να υποβάλουν καταγγελία στην Επιτροπή βάσει του άρθρου 24, παράγραφος 2, του εν λόγω κανονισμού, ωστόσο το συμπέρασμα αυτό πρέπει να απορριφθεί για λόγους που αφορούν την αρχιτεκτονική του ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων, καθώς και για λόγους οικονομίας του μηχανισμού των καταγγελιών.
Όσον αφορά, αφενός, την αρχιτεκτονική του ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων, το Γενικό Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι η υποχρέωση κοινοποίησης συνιστά ένα από τα θεμελιώδη στοιχεία του συστήματος ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων που καθιέρωσε η Συνθήκη ΛΕΕ, το οποίο θεσπίζει προληπτικό έλεγχο επί των σχεδίων νέων ενισχύσεων προβλεπόμενο στο άρθρο 108, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, από την ίδια την οικονομία του άρθρου 108, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ προκύπτει ότι η υποχρέωση κοινοποίησης των σχεδίων ενισχύσεων στην Επιτροπή βαρύνει τα κράτη μέλη. Αν όμως γινόταν δεκτό ότι ο δικαιούχος παρανόμως καταβληθείσας ενίσχυσης μπορεί να υποβάλει στην Επιτροπή καταγγελία προκειμένου η Επιτροπή να διαπιστώσει τη συμβατότητα της ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά, τούτο θα είχε ως μόνον αποτέλεσμα να παρασχεθεί στον εν λόγω δικαιούχο η δυνατότητα να υπεισέλθει στη θέση του οικείου κράτους μέλους, το οποίο είναι το μόνον αρμόδιο να κοινοποιήσει ένα μέτρο ενίσχυσης στην Επιτροπή.
Επιπλέον, αν αναγνωριζόταν στον δικαιούχο παρανόμως καταβληθείσας ενίσχυσης η δυνατότητα να προσφύγει στην Επιτροπή, τούτο θα κλόνιζε τον θεμελιώδη και επιτακτικό χαρακτήρα της υποχρέωσης κοινοποίησης των μέτρων ενίσχυσης και της απαγόρευσης εφαρμογής τους βάσει του άρθρου 108, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ, καθώς και της βασικής κύρωσης που συνδέεται με την παράλειψη του κράτους μέλους να συμμορφωθεί ειδικά προς την εν λόγω υποχρέωση προηγουμένης κοινοποίησης, δηλαδή της επιστροφής της ενίσχυσης.
Εξάλλου, οι δικαιούχοι παράνομης ενίσχυσης μπορούν να προσφύγουν στα εθνικά τους δικαστήρια προκειμένου να επιβληθούν κυρώσεις για τη ρητή ή σιωπηρή άρνηση του κράτους που κατέβαλε την ενίσχυση να συμμορφωθεί προς την υποχρέωσή του κοινοποίησης. Συνεπώς, δεν συντρέχει λόγος να αναγνωριστεί στους εν λόγω δικαιούχους το δικαίωμα να κινήσουν, μέσω καταγγελίας προς την Επιτροπή, τη διαδικασία εξέτασης της συμβατότητας της ενίσχυσης με σκοπό την έγκρισή της.
Όσον αφορά, αφετέρου, την οικονομία του μηχανισμού των καταγγελιών που θεσπίστηκε με τον κανονισμό περί λεπτομερών κανόνων για την εφαρμογή του άρθρου 108 ΣΛΕΕ, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει ότι ο μηχανισμός αυτός σχεδιάστηκε για τον προσδιορισμό των μη συμβατών με την εσωτερική αγορά ενισχύσεων. Ως εκ τούτου, το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 24, παράγραφος 2, του κανονισμού 2015/1589 περιορίζεται στις καταγγελίες παράνομων ενισχύσεων τις οποίες οι καταγγέλλοντες θεωρούν μη συμβατές με την εσωτερική αγορά. Αντιθέτως, το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 24, παράγραφος 2, του κανονισμού δεν καλύπτει τις καταγγελίες με τις οποίες οι καταγγέλλοντες υποστηρίζουν ότι η ενίσχυση είναι συμβατή με την εσωτερική αγορά και πρέπει, για τον λόγο αυτό, να εγκριθεί από την Επιτροπή.
Κατά συνέπεια, οι δικαιούχοι παράνομης ενίσχυσης δεν μπορούν να στηριχθούν στο άρθρο 24, παράγραφος 2, του κανονισμού περί λεπτομερών κανόνων για την εφαρμογή του άρθρου 108 ΣΛΕΕ για να υποβάλουν καταγγελία κατά παράνομης ενίσχυσης την οποία λαμβάνουν άμεσα ή έμμεσα, και τούτο προκειμένου να εκδώσει η Επιτροπή απόφαση που διαπιστώνει το συμβατό της εν λόγω ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά.
Τέλος, το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει επίσης το επιχείρημα της Solar Electric κατά το οποίο η παράλειψη της Επιτροπής να λάβει θέση επί της καταγγελίας της δημιουργεί κενό δικαίου, στην αποτροπή του οποίου αποσκοπούν τα άρθρα 107 έως 109 ΣΛΕΕ καθώς και ο κανονισμός 2015/1589, υπενθυμίζοντας ότι το δίκαιο της Ένωσης δεν επιβάλλει στην Επιτροπή την υποχρέωση να προβαίνει σε εκτίμηση της συμβατότητας μιας μη κοινοποιηθείσας ενίσχυσης αμέσως μόλις ενημερωθεί σχετικά με καταγγελία που υπέβαλε δικαιούχος, όπως η Solar Electric.
(
1
)	Κανονισμός (ΕΚ) 2015/1589 του Συμβουλίου, της 13ης Ιουλίου 2015, περί λεπτομερών κανόνων για την εφαρμογή του άρθρου 108 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ 2015, L 248, σ. 9) (στο εξής: κανονισμός περί λεπτομερών κανόνων για την εφαρμογή του άρθρου 108 ΣΛΕΕ).