KONKLUŻJONIJIET SUPPLIMENTARI TAL-AVUKAT ĠENERALI
WATHELET
ippreżentati fil-15 ta’ Ottubru 2015 (1)
Kawża C‑689/13
Puligienica Facility Esco SpA (PFE)
vs
Airgest SpA
[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Consiglio di Giustizia amministrativa per la Regione siciliana (Kunsill tal-Ġustizzja Amministrattiva għar-Reġjun ta’ Sqallija, l-Italja)]
“Ftuħ mill-ġdid tal-proċedura orali – Artikolu 267 TFUE – Kunċett ta’ ‘qorti’ – Approċċ organizzazzjonali – Approċċ funzjonali”
I –    Introduzzjoni
1.        Dawn il-konklużjonijiet huma t-tieni konklużjonijiet ippreżentati fil-kuntest tal-kawża PFE (C‑689/13, EU:C:2015:263). It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda, minn naħa, l-interpretazzjoni tal-Artikolu 1(3) tad-Direttiva tal-Kunsill 89/665/KEE, tal-21 ta’ Diċembru 1989, dwar il-koordinazzjoni tal-liġijiet, ir-regolamenti u d-dispożizzjonijiet amministrattivi rigward l-applikazzjoni tal-proċeduri ta’ reviżjoni għall-għoti ta’ kuntratti ta’ provvista pubblika u xogħlijiet pubbliċi (2), kif emendata permezz tad-Direttiva 2007/66/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-11 ta’ Diċembru 2007 (3), u, min-naħa l-oħra, l‑interpretazzjoni tal-Artikolu 267 TFUE, kif ukoll tal-prinċipji ta’ supremazija tad-dritt tal-Unjoni u ta’ interpretazzjoni konformi.
2.        Permezz ta’ deċiżjoni tal-20 ta’ Jannar 2015, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li tirrinvija l-kawża lill-Ħames Awla. Saret seduta fil-11 ta’ Marzu 2015, u Puligienica Facility Esco SpA (PFE), Gestione Servizi Ambientali Srl, il-Gvern Taljan kif ukoll il-Kummissjoni Ewropea setgħu jippreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom fiha. Jien ippreżentajt l-ewwel konklużjonijiet tiegħi f’din il-kawża fit-23 ta’ April 2015 (4). Madankollu, fl-10 ta’ Ġunju 2015, fil-kuntest tad-deliberazzjoni tagħha, din l-awla ddeċidiet, b’applikazzjoni tal-Artikolu 60(3) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, li tirrinvija l-kawża lill-Qorti tal-Ġustizzja, li assenjatha mill-ġdid lill-Awla Manja.
3.        Permezz tad-digriet tagħha PFE (C‑689/13, EU:C:2015:521), il-Qorti tal-Ġustizzja għaldaqstant ordnat il-ftuħ mill-ġdid tal-proċedura orali u stiednet lill-partijiet interessati msemmija fl-Artikolu 23 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea jieħdu pożizzjoni dwar id-domanda li ġejja: “il-kunċett ta’ ‘qorti’, fis-sens tal-Artikolu 267 TFUE, u l-obbligu ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni kif interpretat mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea jipprevedu, skont approċċ funzjonali, l-awla ta’ qorti ta’ Stat Membru li tressqet kawża quddiemha jew, skont approċċ organizzazzjonali, din il-qorti fl-intier tagħha biss, li din l-awla tagħmel parti minnha organikament?”
4.        F’dawn il-konklużjonijiet, għalhekk, jien se niffoka biss fuq din id-domanda u se nillimita ruħi li nfakkar l-elementi utli għall-eżami tagħha. Fl-aħħar nett ninnota li l-Gvernijiet tal-Italja, tal-Pajjiżi l-Baxxi u tal-Polonja biss, flimkien mal-Kummissjoni, taw risposta għad-domanda magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja wara l-ftuħ mill-ġdid tal-proċedura orali. Waqt is-seduta tal-15 ta’ Settembru 2015, il-Gvern Taljan u l-Kummissjoni biss xtaqu jesprimu ruħhom.
II – Il-kuntest ġuridiku
5.        Id-Digriet Leġiżlattiv Nru 104, tat-2 ta’ Lulju 2010 (suppliment ordinarju għall-GURI Nru 156, tas-7 ta’ Lulju 2010), stabbilixxa l-Kodiċi ta’ Proċedura Amministrattiva.
6.        Skont l-Artikolu 99(3) ta’ dan il-Kodiċi, “[j]ekk l-awla li quddiemha jitressaq ir-rikors tqis li hija ma taqbilx ma’ prinċipju tad-dritt stabbilit mis-seduta plenarja, hija għandha tirrinvija lil din tal-aħħar id-deċiżjoni tar-rikors, permezz ta’ digriet motivat”.
7.        L-Artikolu 99(4) tal-imsemmi kodiċi jippreċiża li “[i]s-seduta plenarja għandha tiddeċiedi dwar it-tilwima kollha, ħlief jekk hija tiddeċiedi li tistabbilixxi l-prinċipju tad-dritt jew li tirrinvija l-kumplament tal-kawża lill-awla tar-rinviju”.
III – Analiżi
A –    Tfakkira tal-interpretazzjoni proposta fl-ewwel konklużjonijiet tiegħi
8.        B’mod preliminari, nosserva li l-Gvern Taljan, kif ukoll iż-żewġ gvernijiet l-oħra li rrispondew għad-domanda magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja jappoġġaw l-interpretazzjoni funzjonali tal-kunċett ta’ “qorti”.
9.        Din hija wkoll il-pożizzjoni li, b’mod impliċitu iżda ċert, jien sostnejt fl-ewwel konklużjonijiet tiegħi. Fl-aħħar tal-analiżi tat-tieni domanda preliminari magħmula mill-qorti tar-rinviju, jien ikkonkludejt li “l-Artikolu 267 TFUE jipprekludi dispożizzjoni, bħal dik tal-Artikolu 99(3) tal-Kodiċi ta’ Proċedura Amministrattiva, interpretata bħala li timponi lill-awla tal-qorti li d-deċiżjonijiet tagħha ma jistgħux ikunu suġġetti għal rimedju ġudizzjarju [azzjoni ġudizzjarja], meta hija ma taqbilx mal-prinċipju tad-dritt stabbilit mis-seduta plenarja ta’ din l-istess qorti, li tirrinvija lilha d-deċiżjoni li hija s-suġġett tar-rikors mingħajr ma jkollha l-possibbiltà li tressaq preliminarjament domanda preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja” (5).
10.      Għalkemm jien ma semmejtx espressament l-idea tal-kunċett “funzjonali” ta’ qorti fis-sens tal-Artikolu 267 TFUE, dan madankollu huwa konformi mas-soluzzjoni rrakkomandata. Barra minn hekk, din hija l-idea li ser inżomm f’dawn il-konklużjonijiet supplimentari.
B –    Il-Consiglio di Giustizia amministrativa per la Regione siciliana (Kunsill tal-Ġustizzja Amministrattiva għar-Reġjun ta’ Sqallija) u l-impatt tal-Artikolu 99(3) tal-Kodiċi ta’ Proċedura Amministrattiva fuq in-natura finali tad-deċiżjonijiet tiegħu
11.      Magħmul minn żewġ awli li jikkostitwixxu awli separati tal-Consiglio di Stato (Kunsill tal-Istat, l-Italja) (6), in-natura ġudizzjarja tal-Consiglio di Giustizia amministrativa per la Regione siciliana (Kunsill tal-Ġustizzja Amministrattiva għar-Reġjun ta’ Sqallija), fis-sens tal-Artikolu 267 TFUE, ma jidhirlix li tista’ titpoġġa f’dubju. Fil-fatt, skont l-Artikolu 6(1) tal-Kodiċi ta’ Proċedura Amministrattiva, “[i]l-Consiglio di Stato [Kunsill tal-Istat] huwa l-korp tal-qorti amministrattiva tal-aħħar istanza”.
12.      Il-Gvern Taljan ikkonferma, waqt is-seduta tal-15 ta’ Settembru 2015, li minn naħa, id-deċiżjonijiet meħuda mill-Consiglio di Giustizia amministrativa per la Regione siciliana (Kunsill tal-Ġustizzja Amministrattiva għar-Reġjun ta’ Sqallija) ma setgħu jkunu suġġetti għal ebda rikors u li, min-naħa l-oħra, lanqas in-nuqqas ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 99(3) tal-Kodiċi ta’ Proċedura Amministrattiva ma seta’ jkun suġġett għal rikors u ssanzjonat (7).
13.      Bħalma diġà indikajt fl-ewwel konklużjonijiet tiegħi, il-Corte suprema di cassazione (Qorti tal-Kassazzjoni, l-Italja) stess qieset, fis-sentenza Nru 2403 mogħtija fl-4 ta’ Frar 2014 fl-awli magħquda, li, “fis-sistema ġudizzjarja amministrattiva Taljana, huwa l-Consiglio di Stato [Kunsill tal-Istat], u l-awli tiegħu u s-seduta plenarja mingħajr distinzjoni, li għandhom jiddeċiedu bħala qorti tal-aħħar istanza fis-sens tat-tielet paragrafu tal-Artikolu 267 TFUE” (8).
14.      Barra minn hekk, il-possibbiltà għal din il-qorti li tagħmel domanda preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja ma hijiex fatt ġdid peress li l-Qorti tal-Ġustizzja diġà tat risposta għal diversi talbiet għal deċiżjoni preliminari li tressqu lilha mill-Consiglio di Giustizia amministrativa per la Regione siciliana (Kunsill tal-Ġustizzja Amministrattiva għar-Reġjun ta’ Sqallija) (9).
15.      Iż-żamma ta’ approċċ organizzazzjonali minn din il-qorti għalhekk tkun timplika li qorti, fis-sens tal-Artikolu 267 TFUE, tista’ titlef din il-kapaċità minħabba modalità li tappartjeni lill-organizzazzjoni ġudizzjarja ta’ Stat Membru.
C –    L-effett tar-rinunzja għall-kompetenza tal-awla ta’ qorti favur l-istess qorti komposta b’mod differenti
16.      Minn ġurisprudenza li llum hija stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-Artikolu 267 TFUE jipprekludi leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li tistabbilixxi proċedura inċidentali ta’ stħarriġ tal-kostituzzjonalità tal-liġijiet nazzjonali jekk in-natura prijoritarja ta’ din il-proċedura jkollha l-konsegwenza li ċċaħħad lill-qorti nazzjonali milli teżerċita l-possibbiltà tagħha jew l-obbligu tagħha li tagħmel domandi preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja kemm qabel it-trażmissjoni ta’ kwistjoni ta’ kostituzzjonalità lill-qorti nazzjonali responsabbli milli teżerċita l-istħarriġ tal-kostituzzjonalità tal-liġijiet kif ukoll, jekk ikun il-każ, wara d‑deċiżjoni ta’ din il-qorti dwar din il-kwistjoni (10). Minn din il-ġurisprudenza jirriżulta li l-qorti li titressaq il-kawża quddiemha għandha tkun dejjem kapaċi, f’mument partikolari, li tagħmel domanda preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja.
17.      Fil-kawża li tikkonċernana, l-Artikolu 99(3) tal-Kodiċi ta’ Proċedura Amministrattiva ma jimponix ir-rinviju lil qorti oħra iżda lill-istess qorti komposta b’mod differenti. L-element essenzjali madankollu, fil-fehma tiegħi, ma huwiex din id-differenza iżda l-fatt li, jekk il-Consiglio di Giustizia amministrativa per la Regione siciliana (Kunsill tal-Ġustizzja Amministrattiva għar-Reġjun ta’ Sqallija) [jew kwalunkwe awla oħra tal-Consiglio di Stato (Kunsill tal-Istat)] jiddeċiedi, fuq il-bażi tal-Artikolu 99(3) tal-Kodiċi ta’ Proċedura Kriminali, li jirrinvija l-kawża lis-seduta plenarja, fil-prinċipju, dan ma jkunx għadu adit mill-kawża u konsegwentement ma jkunx jista’ jagħmel domanda preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja, irrispettivament minn jekk hux simultanjament jew wara (11).
18.      Madankollu, ma hemm xejn fl-Artikolu 99(3) tal-Kodiċi ta’ Proċedura Amministrattiva li jidher li jċaħħad lil awla tal-Consiglio di Stato [Kunsill tal-Istat] milli tagħmel użu, qabel din ir-rinunzja għall-kompetenza, mill-Artikolu 267 TFUE (12). Mingħajr dubju ma huwiex inutli li jiġi ppreċiżat li din hija wkoll l-interpretazzjoni ssuġġerita mill-Gvern Taljan.
19.      F’din l-ipoteżi, hija din l-awla li għandha tislet il-konsegwenzi tas-sentenza li se tingħata mill-Qorti tal-Ġustizzja jew li tirrinvija, jekk ikun meħtieġ, f’dak il-ħin biss, il-kawża lis-seduta plenarja tal-Consiglio di Stato [Kunsill tal-Istat]. Għaldaqstant għandha tkun din li tiddeċiedi dwar il-kawża bi qbil mas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jew li tagħmel domanda mill-ġdid lil din tal-aħħar.
20.      Tali interpretazzjoni, barra minn hekk, għandha l-vantaġġ li jitnaqqas ir-riskju ta’ nuqqas ta’ applikazzjoni jew ta’ applikazzjoni ħażina tad-dritt tal-Unjoni.
21.      Jien se ntemm dawn ir-rimarki dwar ir-rinunzja għall-kompetenza permezz ta’ riflessjoni li tirriżulta mis-sentenza Syfait et (C‑53/03, EU:C:2005:333). Fl‑ewwel konklużjonijiet tiegħi, jien issuġġerejt soluzzjoni parallela ma’ dik li tinsab fis-sentenza Parfums Christian Dior (C‑337/95, EU:C:1997:517) (13). Jidhirli possibbli wkoll li tinsilet lezzjoni a contrario mis-sentenza Syfait et (C‑53/03, EU:C:2005:333).
22.      F’din il-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja kienet irrifjutat il-ġurisdizzjoni tagħha b’mod partikolari minħabba l-fatt li awtorità tal-kompetizzjoni setgħet tneħħitilha l-kompetenza għall-proċess mill-Kummissjoni, skont l-Artikolu 11(6) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1/2003, tas-16 ta’ Diċembru 2002, fuq l-implimentazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni mniżżlin fl-Artikoli 81 [KE] u 82 [KE] (14). Madankollu, b’differenza għal modalità ta’ organizzazzjoni ġudizzjarja bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, fil-qasam tal-kompetizzjoni, il-qorti li tagħmel id-domanda preliminari la hija responsabbli mit-trasferiment innifsu u lanqas mill-mument fejn il-proċess jista’ jiġi ttrasferit quddiem qorti oħra. Għall-kuntrarju, f’dan il-każ, hija l-awla tal-Consiglio di Stato [Kunsill tal-Istat] li tiddeċiedi, wara li tagħmel domanda preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja, jekk tirrinvijax il-proċess lis-seduta plenarja. Jekk tagħmel dan, hija tippreżerva l-kapaċità tagħha ta’ qorti fis-sens tal-Artikolu 267 TFUE sad-deċiżjoni ta’ rinunzja għall-kompetenza meħuda minnha stess.
23.      Biex nikkonkludi, jidhirli li kawża tinftiehem f’konformità ma’ approċċ funzjonali u li din għalhekk ma tistax titlef din il-“kapaċità” minkejja l-possibbiltà ta’ rinunzja għall-kompetenza, favur l-istess qorti komposta b’mod differenti, wara s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja.
D –    Riflessjonijiet addizzjonali
24.      Barra minn hekk, jien naħseb li, minn naħa, l-għan ta’ kooperazzjoni inerenti għall-Artikolu 267 TFUE u, min-naħa l-oħra, diffikultà prattika fl-applikazzjoni tal-approċċ organizzazzjonali għandhom ukoll iwasslu lill-Qorti tal-Ġustizzja biex tiċħad dan il-kunċett tal-qorti fis-sens tal-Artikolu 267 TFUE.
1.      Il-prinċipju ta’ kooperazzjoni bejn il-Qorti tal-Ġustizzja u l-qrati tal-Istati Membri
25.      L-ewwel nett, approċċ organizzazzjonali tal-kunċett ta’ “qorti” fis-sens tal-Artikolu 267 TFUE jidhirli li jmur kontra l-fatt li l-Artikolu 267 TFUE jistabbilixxi, skont ġurisprudenza stabbilita, “proċedura ta’ kooperazzjoni diretta bejn il-Qorti tal-Ġustizzja u l-qrati tal-Istati Membri” (15). Din l-idea ta’ kooperazzjoni hija msaħħa mill-prinċipju bl-istess isem. Fil-fatt, bħalma nnota b’mod rilevanti l-Avukat Ġenerali Cruz Villalón, il-prinċipju tal-kooperazzjoni leali stabbilit fl-Artikolu 4(3) TUE japplika wkoll għall-qrati, “inklużi ż-żewġ qrati kkonċernati f’din il-kawża importanti” (16). Jien għalhekk nissimpatizza mal-argument tal-Kummissjoni li skontu, bis-saħħa tal-prinċipju tal-kooperazzjoni leali, kull dispożizzjoni dwar l-organizzazzjoni u l-proċedura ġudizzjarja ma għandhiex tiġi interpretata biss f’konformità mal-Artikolu 267 TFUE, iżda wkoll b’mod li jiffavorixxi l-aċċess għall-mekkaniżmu tar-rinviju għal deċiżjoni preliminari ddefinit minnu (17).
26.      Konsegwentement, meta qorti tal-aħħar istanza – li, fir-rigward tad-dritt nazzjonali Taljan, hija l-qorti tar-rinviju (18) – tesprimi d-dubji tagħha dwar l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni u tal-applikazzjoni tiegħu minn qorti ġudizzjarja oħra tal-aħħar istanza tal-ordinament ġuridiku tagħha, saħansitra mis-seduta plenarja tagħha stess, jidhirli li hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tagħtiha risposta.
27.      Bħalma diġà sostnejt fl-ewwel konklużjonijiet tiegħi, il-fatt li awla ta’ qorti li d-deċiżjonijiet tagħha ma jistgħux ikunu suġġetti għal rikors fid-dritt intern tiġi rrifjutata l-possibbiltà li tagħmel domanda lill-Qorti tal-Ġustizzja għall-unika raġuni li s-seduta plenarja ta’ din l-istess qorti għandha tagħmel dan jidhirli li jmur kontra l-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, li dejjem irrikonoxxiet “lill-qrati nazzjonali diskrezzjoni mill-iktar wiesgħa sabiex jadixxu lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk huma jqisu li kawża pendenti quddiemhom tqajjem kwistjonijiet li jeżiġu interpretazzjoni jew evalwazzjoni tal-validità tad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni neċessarji għal deċiżjoni tal-kawża mressqa quddiemhom” (19).
28.      F’dan ir-rigward ningħaqad mal-pożizzjoni tal-Gvern Pollakk li skontha kull lakuna f’din is-sistema ta’ kooperazzjoni bejn il-qrati nazzjonali u l-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tqajjem inkwistjoni l-effikaċja nnifisha tad-dispożizzjonijiet tat-trattat u tal-leġiżlazzjoni sekondarja li l-qorti nazzjonali turi li għandha dubji dwarhom (20).
29.      Fil-fatt, idea organizzazzjonali tal-kunċett ta’ “qorti” iżżid ir-riskju li fl-Istat Membru inkwistjoni tiġi stabbilita ġurisprudenza kuntrarja għad-dritt tal‑Unjoni. Fil-każ fejn l-“awla” ta’ qorti li tiddeċiedi fl-aħħar istanza ma tiddeċidix li tirrinvija l-kawża lis-seduta plenarja u tagħti deċiżjoni li tmur kontra d-dritt tal-Unjoni, l-ebda kulleġġ ġudikanti ma jkun jista’ jirriformaha. Madankollu, bħalma fakkart fl-ewwel konklużjonijiet tiegħi, jekk il-qrati nazzjonali li d-deċiżjonijiet tagħhom ma jistgħux ikunu suġġetti għal azzjoni ġudizzjarja taħt id-dritt intern għandhom l-obbligu li jressqu kawża quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja meta jiffaċċjaw kwistjoni b’rabta mal-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, dan isir biex “jevitaw li fi Stat Membru tiġi stabbilita ġurisprudenza nazzjonali mhux konformi mar-regoli tad-dritt [tal-Unjoni]” (21).
2.      Diffikultà prattika fl-applikazzjoni tal-idea organizzazzjonali
30.      Sussegwentement, idea organizzazzjonali tal-kunċett ta’ “qorti” fl-applikazzjoni tal-Artikolu 267 TFUE, fil-fehma tiegħi, diffiċli li titħaddan fil-prattika mill-Qorti tal-Ġustizzja.
31.      Fil-fatt, bħalma fakkart preċedentement, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà tat risposti diversi drabi għal domandi preliminari magħmula mill-Consiglio di Giustizia amministrativa per la Regione siciliana (Kunsill tal-Ġustizzja Amministrattiva għar-Reġjun ta’ Sqallija) (22).
32.      Barra minn hekk, mir-risposta tal-Gvern Taljan għad-domanda magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja wara l-ftuħ mill-ġdid tal-proċedura orali jirriżulta li l-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili Taljan fih dispożizzjoni analoga għall-Artikolu 99 tal-Kodiċi ta’ Proċedura Amministrattiva għall-Corte suprema di cassazione (Qorti tal-Kassazzjoni). Fil-fatt, skont l-Artikolu 273(3) tal-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili, “jekk l-awla sempliċi [il-Corte suprema di cassazione (Qorti tal-Kassazzjoni)] tqis li hija ma taqbilx ma’ prinċipju tad-dritt stabbilit mill-awli magħquda, hija għandha tirrinvija lil dawn tal-aħħar id-deċiżjoni tar-rikors, permezz ta’ digriet motivat”. Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà tat risposta għal diversi rinviji għal deċiżjoni preliminari magħmula minn din il-qorti.
33.      Li kieku l-Qorti tal-Ġustizzja kellha tħaddan approċċ organizzazzjonali tal-kunċett ta’ “qorti” fis-sens tal-Artikolu 267 TFUE, dan ikun jimplika li l-qrati kollha ta’ Stat Membru li għandu regola proċedurali analoga għal dik stabbilita mill-Kodiċi ta’ Proċedura Amministrattiva jew mill-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili Taljani jistgħu jagħmlu domanda lill-Qorti tal-Ġustizzja biss bil-kundizzjoni li ma jqajmux inkwistjoni prinċipju tad-dritt stabbilit mis-seduta plenarja tal-imsemmija qorti.
34.      Tali definizzjoni tal-qorti fis-sens tal-Artikolu 267 TFUE ma tkunx prattikabbli peress li din toħloq diffikultà għall-Qorti tal-Ġustizzja biex tivverifika l-ġurisdizzjoni proprja tagħha. Fil-fatt, din tista’ tiġi vverifikata biss jekk ikun hemm informazzjoni eżawrjenti tal-qorti tar-rinviju fuq id-dritt proċedurali tagħha. Madankollu, il-modalitajiet proċedurali nazzjonali kollha mhux neċessarjament jinġiebu għall-attenzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fl-okkażjoni ta’ rinviju għal deċiżjoni preliminari. Barra minn hekk, in-nuqqas ta’ ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja jkun jiddependi mill-applikazzjoni effettiva tar-regoli proċedurali inkwistjoni fil-każ inkwistjoni li wassal għat-talba għal deċiżjoni preliminari. Fil-fatt, biex nerġa’ nirreferi għall-każ tal-Kodiċi ta’ Proċedura Amministrattiva Taljan, awla tal-Consiglio di Stato (Kunsill tal-Istat) ma tagħmilx domanda preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja neċessarjament għax hija tqis li prinċipju tad-dritt stabbilit mis-seduta plenarja jmur kontra d-dritt tal-Unjoni. Madankollu, huwa f’dan il-każ biss li l-Qorti tal-Ġustizzja ma jkollhiex ġurisdizzjoni.
35.      Tali idea, barra minn hekk, tmur kontra l-approċċ stabbilit tal-Qorti tal-Ġustizzja li jiddefinixxi l-qorti bħala l-unika u l-istess entità, irrispettivament mill-organizzazzjoni interna tagħha. Prova ta’ din id-definizzjoni “globali” tal-qrati dak li jkun jista’ jsibha fil-mod kif il-Qorti tal-Ġustizzja tidentifika l-qrati nazzjonali fis-sentenzi tagħha. Dawn, fil-fatt, isir riferiment għalihom b’mod esklużiv billi jissejħu “ġenerali”, mingħajr ma jsir riferiment għall-kompożizzjoni tagħhom (awla, plenarja, eċċ.).
IV – Konklużjoni
36.      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, kif ukoll tal-analiżi mwettqa fil-punti 63 sa 89 tal-ewwel konklużjonijiet tiegħi, ippreżentati f’din il-kawża fit-23 ta’ April 2015, inqis li l-kunċett ta’ “qorti”, fis-sens tal-Artikolu 267 TFUE, għandu jiġi interpretat skont approċċ funzjonali. Dan l-artikolu konsegwentement jipprevedi l-qorti jew l-awla ta’ qorti ta’ Stat Membru li quddiemha titressaq il-kawża.
1 – Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
2 – ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 1, p. 246.
3 – ĠU L 335, p. 31.
4 – C‑689/13, EU:C:2015:263.
5 – Punt 91 tal-ewwel konklużjonijiet tiegħi.
6 – F’konformità mal-Artikolu 1(2) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 373, tal-24 ta’ Diċembru 2003, intitolat “Modalitajiet tal-applikazzjoni tar-Regolamenti speċjali tar-Reġjun ta’ Sqallija dwar l-eżerċizzju tal-funzjonijiet tal-Consiglio di Stato fir-reġjun” (suppliment ordinarju tal-GURI Nru 10, tal-14 ta’ Jannar 2004).
7 – Il-Gvern Taljan kien diġà semma din l-assenza ta’ sanzjoni fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu. Ara l-punt 76 u l-ġurisprudenza tal-Consiglio di Stato [Kunsill tal-Istat] iċċitata fl-ewwel konklużjonijiet tiegħi.
8 – Skont iċ-ċitazzjoni magħmula mill-Gvern Taljan fil-punt 9 tar-risposta tiegħu għad-domanda magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja wara l-ftuħ mill-ġdid tal-proċedura orali (enfasi magħmula minni).
9 – Ara s-sentenza Valvo (C‑78/07, EU:C:2008:171); id-digriet Rizzo (C‑107/11, EU:C:2012:96), kif ukoll is-sentenza Ottica New Line di Accardi Vincenzo (C‑539/11, EU:C:2013:591). Ninnota li ż-żewġ talbiet għal deċiżjoni preliminari tal-aħħar tressqu wara d-dħul fis-seħħ tal-Kodiċi ta’ Proċedura Amministrattiva.
10 – Sentenza Melki u Abdeli (C‑188/10 u C‑189/10, EU:C:2010:363, punt 57 u d-dispożittiv). Ara, ukoll, is-sentenza A (C‑112/13, EU:C:2014:2195, punt 46 u d-dispożittiv).
11 – Skont l-Artikolu 99(4) tal-Kodiċi ta’ Proċedura Amministrattiva, meta titressaq kawża quddiem is-seduta plenarja tal-Consiglio di Stato [Kunsill tal-Istat], din “tiddeċiedi dwar il-kawża [it-tilwima] kollha, ħlief jekk hija tiddeċiedi li tistabbilixxi prinċipju tad-dritt jew li tirrinvija l-kumplament tal-kawża lill-awla tar-rinviju”.
12 – Barra minn hekk, f’konformità mal-konklużjoni li jien wasalt għaliha fl-ewwel konklużjonijiet tiegħi, interpretazzjoni oħra, li timponi “lill-awla tal-qorti li d-deċiżjonijiet tagħha ma jistgħux ikunu suġġetti għal rimedju ġudizzjarju [azzjoni ġudizzjarja], meta hija ma taqbilx mal-prinċipju tad-dritt stabbilit mis-seduta plenarja ta’ din l-istess qorti, li tirrinvija lilha d-deċiżjoni li hija s-suġġett tar-rikors mingħajr ma jkollha l-possibbiltà li tressaq preliminarjament domanda preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja [b’hekk tkun inkompatibbli mal-Artikolu 267 TFUE]” (ara l-punt 91 tal-ewwel konklużjonijiet tiegħi). Enfasi magħmula minni.
13 – Ara l-punti 85 sa 89 tal-ewwel konklużjonijiet tiegħi.
14 – ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 2, p. 205.
15 – Sentenza Gauweiler et (C‑62/14, EU:C:2015:400, punt 15 u l-ġurisprudenza ċċitata. Enfasi magħmula minni.
16 – Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Cruz Villalón fil-kawża Gauweiler et (C‑62/14, EU:C:2015:7, punt 64).
17 – Punt 12 tar-risposta tal-Kummissjoni għad-domanda magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja wara l-ftuħ mill-ġdid tal-proċedura orali.
18 – Ara l-punti 66 u 69 sa 76 tal-ewwel konklużjonijiet tiegħi, kif ukoll il-punti 11 sa 13 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
19 – Sentenza Križan et (C‑416/10, EU:C:2013:8, punt 64 u l-ġurisprudenza ċċitata). Enfasi magħmula minni. Ara l-punt 64 tal-ewwel konklużjonijiet tiegħi.
20 – Ara l-punt 5 tar-risposta tal-Gvern Pollakk għad-domanda magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja wara l-ftuħ mill-ġdid tal-proċedura orali.
21 – Sentenza Lyckeskog (C‑99/00, EU:C:2002:329, punt 14 u l-ġurisprudenza ċċitata).
22 – Ara l-ġurisprudenza ċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 9.