61980C0055
ΠΡΟΤΆΣΕΙΣ ΤΟῦ ΓΕΝΙΚΟΫ ΕΊΣΑΓΓΕΛΈΑ JEAN-PIERRE WARNER
ΠΟΫ ΑΝΑΠΤΫΧΘΗΚΑΝ ΣΤΊΣ 11 ΝΟΕΜΒΡΊΟΥ 1980 (
1
)
Κύριε πρόεδρε,
κύριοι δικαστές,
Τό Δικαστήριο ἐπιλήφθηκε τῶν δύο αὐτῶν υποθέσεων κατόπιν αἰτήσεων περί ἐκδόσεως προδικαστικῶν ἀποφάσεων, πού υπέβαλε τό Bundesgerichtshof. Σέ καθεμιά ἀπ' αυτές, ἀναιρεσίβλητη στην ἐνώπιον τοῦ ἐν λόγω δικαστηρίου διαδικασία εἶναι ή GEMA ή, γιά νά παρατεθεί ὁλόκληρη ή επωνυμία της, ἡ Gesellschaft für musikalische Aufführungs- und mechanische Vervielfältigungsrechte. Στην υπόθεση 55/80, ἀναιρε-σείουσα εἶναι ἡ Firma Musik-Vertrieb membran GmbH, ἡ ὁποία ἀσκεῖ τίς δραστηριότητες τοῦ εἰσαγωγέα καί διανομέα ηχητικών ὑποθεμάτων στό Ἀμβοῦργο. Στην ὑπόθεση 57/80, ἀναιρεσείουσα εἶναι ή Firma K-tel International GmbH, ἡ ὁποία ἀσκεῖ παρόμοιες δραστηριότητες στην Frankfurt-am-Main. Τό ἐπίδικο ζήτημα μεταξύ τῆς GEMA καί τῶν ἀναιρεσειουσῶν είναι, κατ' οὐσία, ἄν οἱ τελευταίες ὑποχρεούνταν νά καταβάλουν ὁρισμένα ποσά βάσει δικαιωμάτων τοῦ δημιουργοῦ μουσικών έργων, τά όποια έχουν ἀναπαραχθεί ἐπί ηχητικῶν υποθεμάτων, πού εἰσάχθηκαν στήν Ὁμοσπονδιακή Δημοκρατία τῆς Γερμανίας ἀπό ἄλλα Κράτη μέλη.
Όπως γνωρίζετε, κύριοι δικαστές, ἡ GEMA εἶναι γερμανική ἑταιρεία προστασίας δικαιωμάτων τοῦ δημιουργοί). Κατά τό μέρος πού ἐνδιαφέρει στην παρούσα υπόθεση, καθήκον τῆς εἶναι νά προσέχει τά συμφέροντα τῶν συνθέτων. Εἶναι μέλος τοῦ ΒΙΕΜ (Bureau International des Sociétés gérant les Droits d'Enregistrement et de Reproduction Mécanique), στό όποιο ἀνήκουν οἱ ἑταιρείες δικαιωμάτων τοῦ δημιουργού πολλών χωρῶν, συμπεριλαμβανομένων ὅλων τῶν εταιρειῶν αὐτοῦ τοῦ είδους πού εἶναι ἐγκατεστημένες στά Κράτη μέλη τῆς Κοινότητας.
Υπάρχει μεταξύ τῶν μελῶν τῆς ΒΙΕΜ καί μεταξύ αὐτών καί τῶν κατασκευαστῶν ηχητικῶν υποθεμάτων, οἱ όποιοι εἶναι μέλη τοῦ IFPI (ή International Federation of the Phonographic Industry), ένα σύστημα συμφωνιῶν πού ἔχει ως ἀποτέλεσμα τήν προστασία ὁλόκληρου σχεδόν τοῦ παγκόσμιου ρεπερτορίου μουσικῶν έργων, τά όποια ἀποτελούν ἀντικείμενο δικαιωμάτων τοῦ δημιουργού.
Μεταξύ τῶν ἐγγράφων, πού έχουν προσκομιστεί στό Δικαστήριο, περιλαμβάνονται δύο συμβάσεις-τύποι, ἡ πρώτη, χρησιμοποιούμενη ἀπό τήν GEMA καί ἡ δεύτερη χρησιμοποιούμενη ἀπό άλλα μέλη τῆς ΒΙΕΜ, γιά τή χορήγηση σέ κατασκευαστές δίσκων ἄδειας κατασκευής καί πωλήσεως δίσκων μέ έργα τοῦ ἐν λόγω ρεπερτορίου. Αυτές οἱ συμβάσεις-τύποι προβλέπουν ὅτι ὁ κατασκευαστής μπορεί νά ἐξάγει ὁλόκληρη ή μέρος τῆς παραγωγής του καί καθορίζουν τους συντελεστές τῶν τελών ἐκμεταλλεύσεως πού πρέπει νά καταβάλει γιά τους δίσκους πού κατασκευάζει, ἀνάλογα μέ τόν προορισμό τους.
Ή παράγραφος 10 τῆς συμβάσεως-τύπου τῆς GEMA ὁρίζει ὅτι, γιά τους δίσκους πού προορίζονται νά πωληθούν ἐντός τῆς Ὁμοσπονδιακής Δημοκρατίας τῆς Γερμανίας, ὁ κατασκευαστής καταβάλλει τέλος ἐκμεταλλεύσεως ἴσο μέ τό 8 ο/ο τῆς γερμανικής τιμής λιανικής πωλήσεως, ὑπό τήν επιφύλαξη διακυμάνσεων πού προβλέπονται ἐκεῖ, οἱ όποιες, ἀνάλογα μέ τήν περίπτωση, μπορεί νά συνιστοῦν αύξηση ἡ μείωση. Ή παράγραφος 11 ὁρίζει, γενικώς καί ὑπό τήν ἐπιφύλαξη παρεκκλίσεων, ὅτι, σέ περίπτωση εξαγωγής, τά τέλη ἐκμεταλλεύσεως εἶναι ἐκείνα τά όποια συνήθως καταβάλλονται ἐντός τῆς χώρας προορισμού.
Ή σύμβαση-τύπος ΒΙΕΜ λόγω τοῦ συνδυασμένου ἀποτελέσματος τοῦ ἄρθρου V καί τοῦ παραρτήματος ΙV, προβλέπει, κατά τό μέρος πού ἀσκεῖ ἐν προκειμένω ἐπιρροή, ὅτι:
(1)
στην ἠπειρωτική Εὐρώπη, ὁ συντελεστής τῶν τελών ἐκμεταλλεύσεως εἶναι τό 8 ο/ο τῆς τιμής λιανικής πωλήσεως τοῦ δίσκου στη χώρα γιά τήν ὁποία πρόκειται
(2)
στίς χώρες ὅπού τά τέλη εκμεταλλεύσεως καθορίζονται ἀπό τό νόμο, τά έργα πού καλύπτονται ἀπό τήν άδεια ἐκμεταλλεύσεως «ἀπολαύουν, ὡς πρός ὅλες τίς ἀπόψεις, τῶν προϋποθέσεων πού χορηγούνται ἡ θά χορηγούνταν ἀπό τους παραγωγούς τῶν χωρών αυτών» στά έργα πού περιλαμβάνονται στό εθνικό ρεπερτόριο.
Καί ἐδῶ ἀκόμη υπάρχουν διατάξεις πού σέ ειδικές περιπτώσεις προβλέπουν διακυμάνσεις πρός τά άνω ἡ πρός τά κάτω.
'Η συζήτηση ενώπιον τοῦ Δικαστηρίου ξεκίνησε ἀπό τήν ὑπόθεση ὅτι, τελικά, ὁ συντελεστής τοῦ τέλους εκμεταλλεύσεως πού καταβάλλεται σέ ὅλα τά Κράτη μέλη τῆς Κοινότητας ἐκτός ἀπό τό Ἡνωμένο Βασίλειο καί τήν 'Ιρλανδία, εἶναι 8 % ή περίπου 8 % τῆς τιμής τῆς τοπικής λιανικής πωλήσεως.
Ή κατάσταση στό Ἡνωμένο Βασίλειο είναι διαφορετική λόγω τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ Copyright Act 1956. Τό άρθρο αὐτό πού στό περιθώριό του φέρει τόν τίτλο «εἰδική ἐξαίρεση ὡς πρός τήν έγγραφη μουσικών έργων» ὁρίζει, συνοπτικά, ὅτι, ὅταν κατασκευάζονται ἡ εισάγονται στό 'Ηνωμένο Βασίλειο δίσκοι μουσικών έργων προκειμένου νά πωληθούν λιανικῶς ἀπό τό δικαιοῦχο τοῦ δικαιώματος τοῦ δημιουργοῦ τοῦ έργου ἤ μέ την ἄδειά του, κάθε ἄλλος κατασκευαστής μπορεί, χωρίς νά προσβάλει τό δικαίωμα τοῦ δημιουργοί), νά ἀναπαραγάγει τό έργο πρός τό σκοπό πωλήσεως λιανικῶς, ἀφοῦ γνωστοποιήσει τήν πρόθεση του στό δικαιοῦχο τοῦ δικαιώματος τοῦ δημιουργοί) καί ἀφοῦ τοῦ κατα-βάλει ὡς τέλη ἐκμεταλλεύσεως 6,25 ο/ο τῆς συνήθους τιμής λιανικής πωλήσεως κάθε ηχητικοῦ υποθέματος, ὑπό τήν επιφύλαξη ἑνός minimum ἀπό τρία farthings (τώρα 0,313 τῆς νέας πένας) ἀνά ἠχητικό ὑπόθεμα.
Φαίνεται ὅτι ἡ ύπαρξη τοῦ ἄρθρου 8 ἔχει ὡς πρακτικό ἀποτέλεσμα τό ὅτι κανένας κατασκευαστής ἠχητικῶν υποθεμάτων στό Ἡνωμένο Βασίλειο δέ δέχεται νά κατα-βάλει τέλη ἐκμεταλλεύσεως υψηλότερα ἀπό 6,25 ο/ο, γιατί, ἄν τό έκανε, θά διέτρεχε τόν κίνδυνο νά ὑποσκελιστεί ἀπό ἀνταγωνιστές. Φαίνεται, ἑπομένως, ὅτι ἡ σημασία αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου δέν έγκειται στην πρακτική ἐφαρμογή τοῦ συστήματος άδειων ἐκμεταλλεύσεως πού καθορίζεται ἀπό τό νόμο — γιατί ὁ ἀριθμός τῶν περιπτώσεων στίς όποιες χρησιμοποιείται ἡ διαδικασία αυτή εἶναι προφανώς μικρός — ἀλλα στήν ἐπίδραση πού ἀσκεῖ ἐπί τῶν διαπραγματεύσεων περί χορηγήσεως άδειων ἐκμεταλλεύσεως. Τό άρθρο καθορίζει ένα ὅριο, τό όποιο ένας συνετός κατασκευαστής δέν υπερβαίνει (βλ. τήν έκθεση τῆς επιτροπής στην ὁποία είχε ἀνατεθεί ἡ μελέτη τοῦ νόμου περί δικαιωμάτων τοῦ δημιουργού καί περί σχεδίων (Cmnd. 6732, 1977, ή «έκθεση Whitford», κεφάλαιο 6).
Ἡ παράγραφος 3 τοῦ ἄρθρου 8 παρέχει στό Board of Trade (τώρα Department of Trade) τήν ἐξουσία νά τροποποιεί, κατόπιν εγκρίσεως πού παρέχεται μέ ἀπόφαση κάθε τμήματος τοῦ Κοινοβουλίου, τό συντελεστή τοῦ τέλους ἐκμεταλλεύσεως πού καθορίζεται ἀπό τό νόμο, ἄν, κατόπιν διενεργείας δημόσιας έρευνας, φαίνεται ὅτι ὁ ἐν λόγω συντελεστής έπαυσε νά εἶναι εύλογος. Μιά τέτοια έρευνα διεξάχθηκε τό 1976 καί τό 1977. Εἶχε δέ ὡς ἀποτέλεσμα νά μή συστηθεί καμιά τροποποίηση ούτε ὡς πρός τό συνήθη συντελεστή 6,25 ο/ο ούτε ὡς πρός τό minimum τῶν 0,313 τῆς πένας. Φαίνεται ὅτι, ἐπ᾽ εὐκαιρία αυτής τῆς έρευνας, προσκομίστηκαν ἀποδεικτικά στοιχεία περί τῆς καταστάσεως πού προκύπτει ἀπό τήν ἐφαρμογή τῶν συμφωνιῶν ΒΙΕΜ σέ τρία άλλα Κράτη μέλη, δηλαδή τήν 'Ομοσπονδιακή Δημοκρατία τῆς Γερμανίας, τή Γαλλία καί τίς Κάτω Χώρες. 'Η έρευνα κατέδειξε ὅτι, λόγω τῶν διακυμάνσεων σέ σχέση μέ τό συντελεστή βάσεως 8 %, ὁ πραγματικός μέσος συντελεστής τοῦ τέλους ἐκμεταλλεύσεως σ᾽ αυτά τά Κράτη μέλη ήταν κατώτερος ἀπό 8 ο/ο: 7,18 ο/ο στην 'Ομοσπονδιακή Δημοκρατία τῆς Γερμανίας, 7,01 ο/ο στή Γαλλία καί 6,96 % στίς Κάτω Χώρες. (βλ. "Εκθεση τῆς έρευνας, Cmnd. 6903, 1977, ιδίως τίς σελίδες 14-15 καί 37).
Τό σύστημα πού ἐφαρμόζεται στην 'Ιρλανδία καί τό όποιο θεσπίστηκε μέ τόν Copyright Act 1963 εἶναι παρόμοιο μέ ἐκείνο πού επικρατεί στό Ἡνωμένο Βασίλειο, διαφέρει ὅμως σέ ένα σημαντικό σημείο. Τό άρθρο 8 τοῦ νόμου τοῦ 1963, ὅπως καί τό άρθρο 8 τοῦ βρετανικού νόμου τοῦ 1956, ὁρίζει ὅτι δέν προσβάλλεται τό δικαίωμα τοῦ δημιουργοῦ μουσικοῦ έργου, ὅταν ένας κατασκευαστής παράγει δίσκους αυτού τοῦ έργου, στην 'Ιρλανδία, γιά τή λιανική πώληση, ἄν τέτοιοι δίσκοι είχαν προηγουμένως κατασκευαστεί ἡ εἰσαχθεῖ στην 'Ιρλανδία πρός τό σκοπό λιανικής πωλήσεως ἀπό τό δικαιοῦχο τοῦ δικαιώματος τοῦ δημιουργού ἡ μέ τήν άδειά του καί ἄν ὁ κατασκευαστής γνωστοποίησε στό δικαιοῦχο τοῦ δικαιώματος τοῦ δημιουργού τήν πρόθεση του νά κατασκευάζει τούς δίσκους αυτούς. Ή διαφορά έγκειται στό γεγονός ὅτι, σύμφωνα μέ τόν Ιρλανδικό νόμο, ὁ κατασκευαστής υποχρεούται νά καταβάλει στό δικαιούχο τοῦ δικαιώματος τοῦ δημιουργοῦ «εύλογα τέλη ἐκμεταλλεύσεως». Ὁ νόμος δέ δίνει τόν ὁρισμό τοῦ εύλογου τέλους ἐκμεταλλεύσεως, ἀλλά ὁρίζει ὅτι, ὅταν οἱ συμβαλλόμενοι δέ συμφωνοῦν ὡς πρός τό ὕψος του, καθένας ἀπό αὐτούς μπορεί νά υποβάλει τή διαφορά στόν «Controller of Industrial and Commercial Property», ὁ όποιος μπορεί εἴτε νά προσδιορίσει ὁ ίδιος τό ποσό εἴτε νά παραπέμψει την υπόθεση σέ διαιτητή. Ὅταν ἀκολουθείται ἡ διαδικασία αυτή, ὁ κατασκευαστής μπορεί ἐν τω μεταξύ νά συνεχίσει τήν κατασκευή δίσκων, προκαταβάλλοντας ὡς τέλη ἐκμεταλλεύσεως στό δικαιοῦχο τοῦ δικαιώματος τοῦ δημιουργοί) ποσό ἴσο μέ τό 5 % τῆς συνήθους τιμής λιανικής πωλήσεως κάθε δίσκου. Ἅπαξ καί καθοριστεί τό ὕψος τῶν τελών εκμεταλλεύσεως, ὁ κατασκευαστής ὀφείλει νά καταβάλει στό δικαιούχο τοῦ δικαιώματος τοῦ δημιουργοῦ ή, ἐνδεχομένως, νά ἀξιώσει ἀπό αυτόν τή διαφορά μεταξύ τοῦ 5 % καί τοῦ ποσοῦ πού προσδιορίστηκε κατ' αυτή τή διαδικασία (βλ. άρθρα 13 παράγραφος 2, 31 καί 41 τοῦ νόμου). Δέν έχουμε κανένα στοιχείο σχετικά μέ τίς συνέπειες πού έχει στην πράξη ἡ εφαρμογή τῶν διατάξεων αὐτών.
Πρίν έλθω στά περιστατικά τῆς παρούσας υποθέσεως, πρέπει ἐπίσης νά ἀναφέρω τήν ἀπόφαση πού ἀπηύθυνε στην GEMA ἡ 'Επιτροπή στίς 2 'Ιουνίου 1971 (71/224/ΕΟΚ — JO L 134/15 τῆς 20ης 'Ιουνίου 1971). 'Επρόκειτο γιά ἀπόφαση πού λήφθηκε κατ' ἐφαρμογή τοῦ ἄρθρου 86 τῆς συνθήκης, κατόπιν διαδικασίας δυνάμει τοῦ κανονισμού 17. Ή 'Επιτροπή έκρινε μέ τήν ἐν λόγω ἀπόφαση ὅτι ἡ GEMA ήταν επιχείρηση πού κατείχε δεσπόζουσα θέση ἐντός σημαντικού τμήματος τῆς κοινῆς ἀγοράς (δηλαδή στην Ὁμοσπονδιακή Δημοκρατία τῆς Γερμανίας) καί ὅτι εἶχε ἐκμεταλλευθεί καταχρηστικῶς τή θέση αυτή μέ διάφορους τρόπους. Μεταξύ αὐτῶν, ένας συνίστατο στό ὅτι εἶχε ἀπαιτήσει ἀπό γερμανούς εἰσαγωγεῖς τήν καταβολή ὁλόκληρου τοῦ ποσοῦ τῶν τελών ἐκμεταλλεύσεως ἐξ 8 % ἐπί εισαγωγών δίσκων ἀπό άλλα Κράτη μέλη, καίτοι είχαν ήδη καταβληθεί τέλη εκμεταλλεύσεως γιά τους δίσκους αυτούς εἴτε στην ίδια τήν GEMA εἴτε σέ άλλες εταιρείες προστασίας τῶν δικαιωμάτων τῶν δημιουργών. Σχετικά μ' αὐτό ἡ 'Επιτροπή είπε ότι «ή παρούσα ἀπόφαση δέν εμποδίζει τήν GEMA νά ἀξιώσει, ἄν συντρέχει λόγος, ἀπό τούς εἰσαγωγεῖς τήν διαφορά μεταξύ τῶν λιγότερο υψηλών δικαιωμάτων εκμεταλλεύσεως πού ἰσχύουν στη χώρα καταγωγής καί τῶν περισσότερο ὑψηλών δικαιωμάτων ἐκμεταλλεύσεως πού συνήθως καταβάλλονται στή Γερμανία». Κατ' ουσία, τό πρόβλημα πού ἀνέκυψε στίς δύο υποθέσεις εἶναι ἄν, καί ἐνδεχομένως σέ ποιό βαθμό, σέ περίπτωση εισαγωγής ηχητικών υποθεμάτων ἀπό ένα Κράτος μέλος σέ άλλο, ή ἀξίωση συμπληρωματικής καταβολής, ὅπως ἐκείνη πού ἀντιμετώπισε ἡ Ἐπιτροπή στην ἐν λόγω ἀπόφαση, συμβιβάζεται μέ τίς διατάξεις τῆς συνθήκης περί ελεύθερης κυκλοφορίας τῶν ἐμπορευμάτων, ἀσχέτως τοῦ ποιά θά εἶναι ἐνδεχομένως ἡ κατάσταση βάσει τοῦ ἄρθρου 86.
Τά περιστατικά τῆς υποθέσεως 55/80 είναι τά έξης:
Τό 1974 ἡ ἑταιρεία Musik-Vertri eb membran GmbH (τήν ὁποία θά ἀποκαλώ ἐν συντομία «Musik-Vertrieb») δημοσίευσε έναν κατάλογο τιμών τῆς ἀπ' ὅπου προέκυπτε, κατά τή γνώμη τῆς GEMA, ὅτι ἡ Musik-Vertrieb ἐμπορευόταν στή Γερμανία δίσκους πού εισάγονταν ἀπό τό ἐξωτερικό, κυρίως ἀπό τίς ΗΠΑ, γιά τή διάθεση τῶν ὁποίων στή Γερμανία δέν είχε χορηγηθεί καμιά άδεια ἐκμεταλλεύσεως. 'Η GEMA ἐνήγαγε τή Musik-Vertrieb ἐνώπιον τοῦ Landgericht τοῦ 'Αμβούργου, αξιώνοντας λεπτομερή λογαριασμό ὅλων τῶν ηχητικών ὑποθεμάτων πού εἰσήγαγε ἡ Musik-Vertrieb ἀπό τήν 1η Ἀπριλίου 1973 καί τήν καταβολή τοῦ ποσοῦ πού μπορούσε νά καταστεί ἀπαιτητό βάσει τῶν τιμοκαταλόγων περί τελών ἐκμεταλλεύσεως πού δημοσίευσε ἡ GEMA. Ή ἀγωγή τῆς GEMA είχε ὡς βάση τό άρθρο 97 παράγραφος 1 τοῦ Urheberrechtsgesetz (νόμος περί τῶν δικαιωμάτων τῶν δημιουργών) τῆς 9ης Σεπτεμβρίου 1965, τό όποιο ὁρίζει:
«ὁποιοσδήποτε προσβάλλει το δικαίωμα τοῦ δημιουργοί) ἤ ἄλλο δικαίωμα πού προστατεύεται δυνάμει τοῦ παρόντος νόμου μπορεί νά ὑποχρεωθεί δικαστικῶς ἀπό τό πρόσωπο πού ἔχει βλαφτεῖ νά σταματήσει τήν προσβολή, σέ περίπτωση δέ πού πιθανολογείται επανάληψη τῆς προσβολῆς, νά ἀπόσχει αυτής καί, ἄν ἡ προσβολή ἔγινε ἐκ προθέσεως ἡ ἐξ ἀμελείας, νά καταβάλει ἀποζημίωση. Τό ζημιούμενο πρόσωπο μπορεί, ἀντί τῆς ἀποκαταστάσεως της ζημίας, νά ἀξιώσει τήν ἀπόδοση τοῦ κέρδους πού ἀπέκτησε μέ τήν προσβολή αυτή ὁ προσβάλλων τό δικαίωμα καί τήν υποβολή λογαριασμοί) περί τοῦ ἐν λόγω κέρδους».
Κατά τή διάρκεια τῆς διαδικασίας ενώπιον τοῦ Landgericht διαπιστώθηκε ὅτι ὁρισμένοι ἀπό τους ἐν λόγω δίσκους είχαν εισαχθεί ἀπό άλλα Κράτη μέλη τῆς Κοινότητας. "Οσον άφορᾶ τούς δίσκους αὐτούς, ἡ GEMA δήλωσε σαφώς ὅτι έλαβε ὑπόψη τῆς όλα τά τέλη εκμεταλλεύσεως πού είχαν ἤδη καταβληθεί σ᾽ αυτά τά Κράτη μέλη, δέν ἀξιώνει δέ παρά τή διαφορά μεταξύ αυτών καί τῶν τελών ἐκμεταλλεύσεως πού ὑπολογίζονται εφαρμόζοντας τους δικούς τῆς τιμοκαταλόγους στίς γερμανικές τιμές λιανικής πωλήσεως, οἱ όποιες, κατ᾽ αυτήν, ήταν οἱ ὑψηλότερες στην Κοινότητα κατά τόν κρίσιμο χρόνο.
Τό Landgericht ἀποφάνθηκε υπέρ τῆς GEMA καί μέ προδικαστική ἀπόφαση τῆς 18ης 'Ιουνίου 1976 διέταξε νά προσκομιστούν τά στοιχεία πού ζήτησε ἡ GEMA, ὑπό τήν ἐπιφύλαξη ἀσήμαντης τροποποιήσεως. Ή Musik-Vertrieb άσκησε έφεση κατ' αυτής τῆς ἀποφάσεως ενώπιον τοῦ Hanseatisches Oberlandesgericht τό όποῖο, μέ ἀπόφαση τῆς 5ης Μαίου 1977, επικύρωσε τήν απόφαση τοῦ Landgericht.
Ή Musik-Vertrieb άσκησε ἀναίρεση ενώπιον τοῦ Bundesgerichtshof.
Τό δικαστήριο αυτό, μέ διάταξη τῆς 19ης Δεκεμβρίου 1979, υπέβαλε στό Δικαστήριο ένα ἐρώτημα τό όποιο εἶναι, κατ' ουσία, τό ακόλουθο: ὅταν ηχητικά ὑποθέματα μου-σικοῦ έργου, πού ἀποτελοῦν ἀντικείμενο δικαιώματος τοῦ δημιουργοῦ, έχουν κατασκευαστεί καί τεθεί σέ κυκλοφορία ἐντός Κράτους μέλους δυνάμει άδειας ἐκμεταλλεύσεως, ἡ ὁποία περιορίζεται σ᾽ αυτό τό Κράτος μέλος καί ἡ ὁποία προβλέπει τήν καταβολή τελῶν εκμεταλλεύσεως πού ὑπολογίζονται βάσει τοῦ ἀριθμοῦ ἀντιτύπων καί τῆς τελικής τιμής λιανικής πωλήσεως σ᾽ αυτό τό Κράτος μέλος, συμβιβάζεται μέ τίς διατάξεις τῆς συνθήκης περί ἐλεύθερης κυκλοφορίας τῶν ἐμπορευμάτων (άρθρα 30 ἑπ.) τό νά ἐπικαλείται μιά εταιρεία δικαιωμάτων τοῦ δημιουργοῦ ἐντός άλλου Κράτους μέλους τά δικαιώματα τοῦ δημιουργοῦ εντός αὐτοῦ τοῦ Κράτους μέλους, γιά νά ἀξιώσει, λόγω τῆς εμπορίας τῶν ηχητικῶν ὑποθεμάτων σ᾽ αὐτό τό κράτος, καταβολή ποσοῦ ἴσου μέ τή διαφορά μεταξύ τῶν τελών εκμεταλλεύσεως πού συνήθως καταβάλλονται εκεί καί τῶν τελών ἐκμεταλλεύσεως (χαμηλότερων) πού έχουν ήδη καταβληθεί στό πρώτο Κράτος μέλος;
Ἀποτελεί Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό τῆς ὑποθέσεως 55/80 τό ὅτι συζητείται ἐνώπιόν μας μέ βάση τό γεγονός ὅτι οἱ σχετικές εἰσαγωγές έγιναν ὅλες ἀπό τό 'Ηνωμένο Βασίλειο, καίτοι σέ καμιά ἀπό τίς ἀποφάσεις ἡ διατάξεις τῶν ἐνδιαφερόμενων γερμανικών δικαστηρίων δέ γινόταν νύξη ὅτι τό πράγμα είχε έτσι.
Τά περιστατικά τῆς υποθέσεως 57/80 είναι περισσότερο άπλά.
Τό Μάρτιο τοῦ 1976, ἡ Firma Κ-tel International GmbH (τήν ὁποία θά ἀποκαλώ «K-tel») εἰσήγαγε ἀπό τό Ἡνωμένο Βασίλειο στην Ὁμοσπονδιακή Δημοκρατία τῆς Γερμανίας 100000 ἀντίτυπα ἑνός δίσκου 33 στροφών μέ τίτλο «25 Rockin and Rollin Greats». Τά μουσικά έργα πού είχαν ἀναπαραχθεί στό δίσκο αυτό ἀποτελοῦσαν τό ἀντικείμενο δικαιωμάτων τοῦ δημιουργοῦ, τῶν ὁποίων ἡ προστασία στό 'Ηνωμένο Βασίλειο είχε ἀνατεθεί στή «Mechanical Copyright Protection Society Limited» (τήν «MCPS»). Ή MCPS είχε χορηγήσει στην K-tel International Limited, θυγατρική ἑταιρεία τῆς K-tel, άδεια εκμεταλλεύσεως γιά τήν ἀναπαραγωγή καί τή διάθεση στό Ἡνωμένο Βασίλειο τῶν ἐν λόγω μουσικῶν έργων, έναντι καταβολής τελῶν ἐκμεταλλεύσεως ἐξ 6,25 ο/ο τῆς τιμής τῆς συνήθους λιανικής πωλήσεως τοῦ δίσκου στό 'Ηνωμένο Βασίλειο. Μόλις ἡ MCPS πληροφορήθηκε ὅτι ὁρισμένοι δίσκοι, πού καλύπτονταν μέ αὐτόν τόν τρόπο ἀπό τήν άδεια ἐκμεταλλεύσεως, προορίζονταν νά ἐξαχθούν ἡ είχαν ἐξαχθεί πρός τήν 'Ομοσπονδιακή Δημοκρατία τῆς Γερμανίας προσπάθησε νά ἐπιτύχει στό 'Ηνωμένο Βασίλειο νά τῆς κατα-βάλει ἡ K-tel International Limited, γιά τους δίσκους αυτούς, ποσό ίσο μέ τη διαφορά μεταξύ τῶν τελών ἐκμεταλλεύσεως πού καταβλήθηκαν στό 'Ηνωμένο Βασίλειο καί των τελῶν εκμεταλλεύσεως πού συνήθως εἰσπράττονται στήν Ὁμοσπονδιακή Δημοκρατία. Ἀφοῦ ἀπέτυχε ἡ προσπάθεια αύτη, ή MCPS γνωστοποίησε στην GEMA τά περιστατικά καί ἡ τελευταία ἐνήγαγε τήν K-tel ἐνώπιον τοῦ Landgericht Φραγκφούρτης. Ή GEMA στήριξε ἐκ νέου τήν ἀγωγή τῆς στό άρθρο 97 τοῦ νόμου περί των δικαιωμάτων τῶν δημουργῶν (Urheberrechtsgesetz). 'Ισχυρίστηκε ὅτι ἡ K-tel εἶχε προσβάλει τά δικαιώματα δημιουργοῦ των συνθετών τῶν ἐν λόγω μουσικών έργων καί ἀξίωσε ἐντόκως τό ποσό τῶν 156192,75 μάρκων, ποσό τό όποιο ἀντιπροσώπευε τή διαφορά μεταξύ τοῦ συνολικού ποσοῦ τῶν τελών ἐκμεταλλεύσεως πού εἶχαν καταβληθεί στό Ἡνωμένο Βασίλειο γιά τους ἐν λόγω δίσκους καί τῶν τελών εκμεταλλεύσεως πού υπολογίστηκαν ἐφαρμόζοντας τόν τιμοκατάλογο τῆς GEMA στην τιμή τῆς γερμανικής λιανικής πωλήσεως.
Μέ ἀπόφαση τῆς 30ής Μαρτίου 1977, τό Landgericht έκανε δεκτό τό αἴτημα τῆς GEMA. 'Αφοῦ άσκησε χωρίς ἐπιτυχία έφεση ἐνώπιον τοῦ Oberlandesgericht τῆς Frankfurt-am-Main, ἡ K-tel προσέφυγε ενώπιον τοῦ Bundesgerichtshof. Τό Bundesgerichtshof υπέβαλε στό Δικαστήριο ἐρώτημα, τό ὁποίο έχει διατυπωθεί μέ ταυτόσημους πρός ἐκείνους τοῦ ἐρωτήματος στην υπόθεση 55/80 ὅρους.
Καί στίς δύο διατάξεις περί παραπομπής, τό Bundesgerichtshof κρίνει ὅτι, κατά τή γνώμη του, ἐπί τή βάσει μόνο τοῦ γερμανικοῦ δικαίου, οἱ ἀποφάσεις τῶν κατωτέρων δικαστηρίων εἶναι ὀρθές.
Πρίν έλθω στά πραγματικά ἐρωτήματα στά ὁποῖα, κύριοι δικαστές, καλεῖστε νά ἀπαντήσετε, πρέπει νά ἀναφερθώ σύντομα σ' ένα ἐπιχείρημα πού προβλήθηκε ἐπ' ὀνόματι τῆς GEMA καί σύμφωνα μέ τό ὁποῖο είχε τό δικαίωμα νά στηριχθεί στην ἀπόφαση τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς 2ας 'Ιουνίου 1971, τήν ὁποία ἀνέφερα ἀνωτέρω, καί στό γεγονός ὅτι ἡ GEMA μετά ἀπ' αύτή τήν ἀπόφαση ἀξίωσε, χωρίς ἀντιρρήσεις, βάσει τῆς ἀποφάσεως τήν καταβολή συμπληρωματικών ποσών, ὁπως αυτά πού εἶναι ἐπίδικα στην παρούσα υπόθεση.
Τό ἐπιχείρημα αὐτό, κατά τή γνώμη μου, δέν εὐσταθεί. Ή ἀπόφαση τῆς Ἐπιτροπής δέν είχε σχέση, καί δέν μπορούσε νά έχει, παρά μέ τήν κατάσταση πού ὑφίστατο στό πλαίσιο τοῦ ἄρθρου 86 τῆς συνθήκης. Ούτε κάν ἀνέφερε τό άρθρο 30. 'Εν πάση περιπτώσει, ἡ ἀπόφαση δέν μπορούσε νά δεσμεύσει τίς ἀναιρεσείουσες στίς παροῦσες υποθέσεις. 'Ακόμη δέ περισσότερο δέν μποροῦσε νά δεσμεύσει τό παρόν Δικαστήριο.
Τό πρώτο ζήτημα πού καλείστε νά ἐπιλύσετε, κύριοι δικαστές, εἶναι κατά πόσο τό άρθρο 30 τῆς συνθήκης εφαρμόζεται σέ περιστατικά ὅπως αυτά τῆς παρούσας υποθέσεως.
'Ως πρός αυτό, ἡ GEMA τονίζει ὅτι ὁ σκοπός πού επιδιώκει στίς υποθέσεις αὐτές δέν εἶναι νά ἀπαγορεύσει ἡ νά περιορίσει τήν εἰσαγωγή στην 'Ομοσπονδιακή Δημοκρατία τῆς Γερμανίας ηχητικών ὑποθεμάτων πού έχουν κατασκευαστεί στό 'Ηνωμένο Βασίλειο, ἀλλά νά ἐπιβάλει σ' αυτά τά ηχητικά υποθέματα μιά χρηματική ἐπιβάρυνση, πού προορίζεται νά ἀντισταθμίσει τό κατώτερο επίπεδο τῶν τελών ἐκμεταλλεύσεως πού δύνανται νά ληφθοῦν στό 'Ηνωμένο Βασίλειο. Ή επιβολή μιᾶς τέτοιας ἐπιβαρύνσεως δέ συνιστά, κατά τή GEMA, ποσοτικό περιορισμό ἡ μέτρο Ισοδύναμου ἀποτελέσματος. Ή Ιταλική κυβέρνηση υπέβαλε παρατηρήσεις πρός ὑποστήριξη τοῦ επιχειρήματος αὐτοῦ.
Ἐκ πρώτης ὄψεως εἶναι ἕνα σημαντικό ἐπιχείρημα, ἀλλά μοῦ φαίνεται ὅτι, ἀπό την άποψη τῆς GEMA, ὁδηγεῖ πάρα πολύ μακριά. Είναι ἀναμφισβήτητο ὅτι οἱ διατάξεις τῆς συνθήκης περί ελεύθερης κυκλοφορίας τῶν εμπορευμάτων διακρίνουν μεταξύ δύο ἀμοιβαίως ἀποκλειστικών κατηγοριών ἐμποδίων στίς ἐμπορικές συναλλαγές. Ή μιά ἀποτελείται ἀπό «δασμούς ... καί επιβαρύνσεις Ισοδύναμου ἀποτελέσματος», οἱ όποιοι συνιστούν τό ἀντικείμενο των άρθρων 12 μέχρι 17 τῆς συνθήκης ἡ άλλη καλύπτει τούς «ποσοτικούς περιορισμούς ... καθώς καί κάθε μέτρο ισοδύναμου ἀποτελέσματος», οἱ όποιοι συνιστούν τό ἀντικείμενο τῶν άρθρων 30 μέχρι 37. Δέ χώρᾶ ἐπίσης ἀμφιβολία ως πρός τό ὅτι, γενικώς, μιά χρηματική ἐπιβάρυνση, πού επιβάλλεται ἐπί ἐμπορευμάτων λόγω τῆς διελεύσεως τους ἀπό τά σύνορα, ἀποτελεί δασμό ή ἐπιβάρυνση ισοδύναμου ἀποτελέσματος, ἀνεξάρτητα ἀπό τό ἄν εισπράττεται ἡ όχι πρός όφελος τοῦ κράτους, ἐφ' ὅσον, ἐν πάση περιπτώσει, εἰσπράττεται κατ' ἐφαρμογή τῆς ἐθνικῆς νομοθεσίας — υπάρχει πλήθος σχετικών ἀποφάσεων τοῦ Δικαστηρίου — τό δέ άρθρο 97 παράγραφος 1 τοῦ νόμου περί τῶν δικαιωμάτων των δημιουργών ἀποτελεί ἀναμφισβήτητα ἐθνική νομοθεσία. Ἐν τούτοις, δέν ἀμφισβητείται επίσης τό γεγονός ὅτι δέν μπορεί νά γίνει ἐπίκληση τοῦ ἄρθρου 36 τῆς συνθήκης σχετικά μέ δασμό ἡ μέ ἐπιβάρυνση Ισοδύναμου ἀποτελέσματος — βλ. υπόθεση 7/68 Ἐπιτρπή κατά Ἰταλίας (Recueil 1968 σ. 423), υπόθεση 29/72 Marimex κατά Amministrazione Finanziaria Italiana (Recueil 1972 σ. 1309) καί υπόθεση 46/76 Bauhuis κατά Pays-Bas (Recueil 1977 τόμος 1 σ. 5). Ἔτσι τό ἐπιχείρημα της GEMA θά κατέληγε λογικά στό συμπέρασμα ὅτι αυτό πού ἐκείνη ἐπιδιώκει νά πετύχει ἀπαγορεύεται ἀπολύτως ἀπό τή συνθήκη, άσχετα ἀπό τό ἄν αυτό δικαιολογείται γιά λόγους προστασίας τῆς βιομηχανικής καί ἐμπορικής Ιδιοκτησίας κατά τήν ἔννοια τοῦ ἄρθρου 36. Δέν εἶναι δυνατό νά ἀποφύγει κανείς τό ἐν λόγω συμπέρασμα, σύμφωνα μέ τό ἐπιχείρημα τῆς GEMA, παρά μόνο θεωρώντας ὅτι μιά χρηματική επιβάρυνση, ὁπως αὐτή πού ἐπιδιώκει νά εἰσπράττει ἡ GEMA, δέ συνιστᾶ καθόλου ἐμπόδιο στίς ἐμπορικές συναλλαγές τοῦ είδους πού ἀναφέρει ἡ συνθήκη.
Κατά τή διάρκεια τῆς συνεδριάσεως, ἕνα ἐπιχείρημα, κατ' αυτή μάλιστα τήν έννοια, προβλήθηκε ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου ἐπ' ὀνόματι τῆς γαλλικής κυβερνήσεως. Τό ἐπιχείρημα αὐτό βασίζεται, ἄν τό ἀντιλήφθηκα καλά, στό γεγονός ὅτι στή νομοθεσία τῶν περισσότερων Κρατῶν μελῶν, καί βεβαίως στό πλαίσιο τῆς συμβάσεως τῆς Βέρνης, στην ὁποία έχουν συμβληθεί ὅλα τά Κράτη μέλη, τά δικαιώματα τοῦ δημιουργού περιέχουν δύο στοιχεία, τά «οικονομικά» δικαιώματα καί τά «ηθικά» δικαιώματα. Οἰκονομικά δικαιώματα εἶναι ἐκείνα πού επιτρέπουν στό συγγραφέα ἡ στό συνθέτη νά κερδίζει χρήματα ἀπό τήν ἐργασία του καί δέ διαφέρουν, ὅπως τό ἀναγνώρισε ἡ γαλλική κυβέρνηση, ἀπό ὁποιοδήποτε άλλο είδος βιομηχανικής ή ἐμπορικής ἰδιοκτησίας. Τά ηθικά δικαιώματα ὅμως εἶναι, σύμφωνα μέ ὅσα εἶπε ή γαλλική κυβέρνηση, ἀναπαλλοτρίωτα καί ἐπιτρέπουν στό συγγραφέα ἡ στό συνθέτη νά ἐπιβάλει, σέ κάθε περίπτωση, περιορισμούς ως πρός τή χρησιμοποίηση τοῦ έργου του, στσύς ὁποίους περιλαμβάνονται οἱ περιορισμοί τῆς ἐλεύθερης κυκλοφορίας τῶν ἀντιτύπων του.
Κατά τή γνώμη μου, τό ἐπιχείρημα αυτό δέν εὐσταθεί.
Ὅπως σαφώς εμφαίνεται ἀπό τό άρθρο 6α τῆς συμβάσεως τῆς Βέρνης, τά ηθικά δικαιώματα τοῦ δημιουργού εἶναι (α) τό δικαίωμα «νά διεκδικεί τήν πατρότητα τοῦ ἔργου» καί (β) τό δικαίωμα «νά αντιτάσσεται σέ κάθε παραμόρφωση, περικοπή ἡ άλλη τροποποίηση τοῦ ἔργου αὐτοῦ ἡ σέ κάθε άλλη ενέργεια ἀναφερόμενη στό ἐν λόγω ἔργο, ή ὁποία θά ἔθιγε τήν τιμή ἤ τή φήμη του». (Αυτή εἶναι ἡ διατύπωση τοῦ τελευταίου κειμένου τῆς συμβάσεως, πού προέκυψε ἀπό τήν ἀναθεώρηση τοῦ Παρισιοῦ τό 1971, ἀπό τήν ὁποία δεσμεύονται τέσσερα Κράτη μέλη, δηλαδή ἡ Γαλλία, ἡ Ὁμοσπονδιακή Δημοκρατία τῆς Γερμανίας, οἱ Κάτω Χῶρες καί τό Λουξεμβοῦργο. Ή διατύπωση τοῦ κειμένου τῶν Βρυξελλῶν τοῦ 1948, ἀπό τήν ὁποία δεσμεύονται τά άλλα Κράτη μέλη, δέ διαφέρει ουσιαστικά ὅσον ἀφορᾶ τήν παρούσα ὑπόθεση.)
Παρά τό σεβασμό πού ὀφείλεται στή γαλλική κυβέρνηση, δέν μπορῶ νά καταλάβω πως μπορεί νά θίγουν αὐτά τά ηθικά δικαιώματα ἀπό τήν ἁπλή εισαγωγή ἀπό ἕνα Κράτος μέλος σέ ένα άλλο, ἀντιτύπων έργου τῶν ὁποίων ἡ κατασκευή ἐπιτράπηκε ἀπό τό δημιουργό εντός τοῦ πρώτου Κράτους μέλους. Ἐπιπλέον, πρέπει νά παρατηρηθεί ὅτι, ἄν γινόταν δεκτό τό ἐπιχείρημα τῆς γαλλικής κυβερνήσεως, θά ὁδηγοῦσε στό συμπέρασμα ὅτι ὁ δημιουργός έχει τό δικαίωμα νά επιβάλει ἀπόλυτη ἀπαγόρευση ἐπί τῆς ἐξαγωγής ἀντιτύπων τοῦ έργου του ἀπό ἕνα Κράτος μέλος σέ άλλο, πράγμα τό όποιο εἶναι πολύ περισσότερο ἀπ᾽ ὅ, τι ἀπαιτεί ἡ GEMA καί τό όποιο εἶναι προφανώς ἀσυμβίβαστο μέ τήν έννοια τῆς κοινής ἀγορᾶς. Στην πραγματικότητα, ἡ GEMA στίς ὑποθέσεις αυτές δέ στηρίζεται στά ἠθικά δικαιώματα, άλλά στά οικονομικά δικαιώματα τοῦ δημιουργοί).
Παραμένει ἡ δυσκολία ὅτι, ἐκ πρώτης ὄψεως, φαίνεται ὅτι δέν εἶναι ὀρθό νά χαρακτηριστεί ἡ επιβολή χρηματικής ἐπιβαρύνσεως ὡς «ποσοτικός περιορισμός ή μέτρο Ισοδύναμου ἀποτελέσματος». Κατά τή γνώμη μου, ἡ δυσκολία αὐτή δέν ὑπερπηδᾶται ἀναφέροντας τόν πολύ γνωστό ὁρισμό τῶν «μέτρων ἰσοδύναμου πρός ποσοτικούς περιορισμούς ἀποτελέσματος», πού διατύπωσε τό Δικαστήριο στην υπόθεση 8/74 Procureur du Roi κατά Dassonville (Recueil 1974 τόμος 1 σ. 837) καί ὁ όποιος συχνά ἐπαναλήφθηκε ἀπό τότε, διότι, ἄν ὁ ὁρισμός αυτός διαβαστεί κατά γράμμα, εἶναι ἀρκετά ευρύς, ώστε θά περιλάβει τό σύνολο τῶν δασμών καί τόν ἐπιβαρύνσεων Ισοδύναμου ἀποτελέσματος, πράγμα τό όποιο ήθελε σαφώς νά ἀποφύγει. Στην ὑπόθεση 74/76 Iannelli κατά Meroni (Recueil 1977 τόμος 1 σ. 557, σκέψη 9 τῆς ἀποφάσεως) τό Δικαστήριο εἶπε: «ὅσο ευρύ κι ἄν εἶναι τό πεδίο ἐφαρμογής τοῦ ἄρθρου 30, δέν περιλαμβάνει, ἐν τούτοις, τά εμπόδια πού καλύπτονται ἀπό άλλες εἰδικές διατάξεις τῆς συνθήκης: έτσι δέν ἐμπίπτουν στην ἀπαγόρευση τοῦ άρθρου 30 τά ἐμπόδια δημοσιονομικοῦ χαρακτήρα ἡ ισοδύναμου ἀποτελέσματος πού καλύπτονται ἀπό τά άρθρα 9 μέχρι 16 καί 95 τῆς συνθήκης».
'Η λύση τοῦ αἰνίγματος εἶναι, κατά τή γνώμη μου, ἡ ἀκόλουθη.
Κατ' ἀρχήν πρέπει νά φέρεται κατά νοῦ ὅτι ὅταν τό άρθρο 30 ἀναφέρεται σέ ένα «μέτρο», ἐννοεί μέτρο πού λαμβάνεται ἀπό Κράτος μέλος. αυτό δέ σημαίνει μέτρο πού λαμβάνεται ἀπό ἰδιώτη — βλ. πχ. τήν υπόθεση 7/68 'Επιτροπή κατά 'Ιταλίας (ἀναφέρθηκε ήδη), στην ὁποία τό Δικαστήριο έκρινε, ὅσον ἀφορᾶ τό κεφάλαιο τῆς συνθήκης τοῦ ὁποίου ἀποτελούν μέρος τά άρθρα 30 καί 34, ὅτι: «τό κεφάλαιο αυτό έχει ὡς ἀντικείμενο τίς κρατικές παρεμβάσεις στό ἐνδοκοινοτικό ἐμπόριο μέ μέτρα πού έχουν τό χαρακτήρα ὁλικών ἡ μερικών ἀπαγορεύσεων εισαγωγής, ἐξαγωγής ἡ διαμετακομίσεως, ἀνάλογα μέ τήν περίπτωση ... σέ μέτρα αὐτοῦ τοῦ είδους ... ἀναφέρεται τό άρθρο 36 ...»: βλ. ἐπίσης τόν«ὁρισμό στην Dassonville» πού ἀναφέρεται στους «εμπορικούς κανόνες τῶν Κρατών μελῶν». βλ. τέλος τίς προτάσεις τοῦ γενικοῦ εισαγγελέως Trabucchi στίς υποθέσεις 15 καί 16/74 Centrafarm κατά Sterling Drug Centrafarm κατά Winthrop (Recueil 1974 τόμος 2 σ. 1178), ὅπου διακήρυξε ὅτι: «... τό μέτρο ισοδύναμου ἀποτελέσματος είναι ὁ ίδιος ὁ ἐθνικός νόμος ... ». "Ετσι, στίς παρούσες ὑποθέσεις, τό μέτρο πού λαμβάνεται υπόψη δέν εἶναι ἡ αξίωση της GEMA, άλλά τό ἄρθρο 97 παράγραφος 1 τοῦ Urheberrechtsgesetz. Κατά δεύτερο λόγο πρέπει, κατά τή γνώμη μου, νά ἑρμηνευθεί ἡ συνθήκη σάν σύνολο καί μέ ὀρθή ἐκτίμηση τοῦ προβλήματος πού ἀντιμετώπισαν οἱ συντάκτες της, ὅταν κλήθηκαν νά πραγματευθοῦν την ἐμπορική καί βιομηχανική ἰδιοκτησία σέ σχέση μέ την ἐλεύθερη κυκλοφορία τῶν ἐμπορευμάτων. Τά διπλώματα εὑρεσιτεχνίας, τά σήματα, τό δικαίωμα τοῦ δημιουργού καί τά άλλα εἴδη βιομηχανικής καί ἐμπορικής Ιδιοκτησίας έχουν ως κοινό καί θεμελιώδες χαρακτηριστικό τό ότι επιτρέπουν στους δικαιούχους μιας τέτοιας ιδιοκτησίας νά περιορίζουν τή μή επιτρεπόμενη χρησιμοποίηση τῆς ἀπό άλλα πρόσωπα καί Ιδίως νά περιορίζουν τό ἐμπόριο ἀγαθών πού προσβάλλει τήν ιδιοκτησία αυτή. Ἦταν, συνεπώς, φυσικό νά ἀναφέρουν οἱ συντάκτες τῆς συνθήκης τήν ἐμπορική καί βιομηχανική ἰδιοκτησία στό μέρος τῆς συνθήκης πού εἶναι ἀφιερωμένο στην ελεύθερη κυκλοφορία ἐμπορευμάτων (τίτλος 1 τοῦ δεύτερου μέρους) καί στό κεφάλαιο περί καταργήσεως τῶν ποσοτικών περιορισμών ἡ τῶν μέτρων ισοδύναμου ἀποτελέσματος παρά ὁπουδήποτε άλλοῦ. Ἀξίωση πρός ἀποκατάσταση τῆς ζημίας ἡ δικαστική ἐνέργεια πού επιδιώκει κάθε άλλη μορφή χρηματικής ἀποζημιώσεως λόγω προσβολής διπλώματος εὑρεσιτεχνίας σήματος ἡ δικαιώματος τοῦ δημιουργοῦ ἡ κάθε άλλου είδους βιομηχανικής ἡ ἐμπορικής ἰδιοκτησίας εἶναι, ἀπό τή φύση της, παρεπόμενο ένδικο μέσο. Προϋποθέτει, γενικώς, τήν ύπαρξη τοῦ σημαντικότερου δικαιώματος πρός περιορισμό τῆς ίδιας τῆς προσβολής. Αυτό διασαφηνίστηκε μέ τους ὅρους τοῦ ἄρθρου 97 παράγραφος 1 τοῦ Urheberrechtsgesetz, τό όποιο ἀναφέρει κατ' ἀρχήν τό δικαίωμα ζημιουμένου μέρους νά ἀπαιτήσει ἀπό τό πρόσωπο πού προσβάλλει τό προστατευόμενο δικαίωμα νά παύσει τήν προσβολή καί, ἄν ὑπάρχει πιθανότητα επαναλήψεως, νά ἀπέχει αὐτής, χαρακτηρίζει δέ τήν καταβολή ἀποζημιώσεως ἡ τόν υπολογισμό καί τήν ἀπόδοση τῶν μή ὀφειλομένων κερδών ὡς δευτερεύοντα μέσα θεραπείας πού δέν παρέχονται παρά μόνο ὑπό ὁρισμένες συνθήκες. Ό δικηγόρος τῶν ἀναιρεσειουσῶν τόνισε ὀρθώς, κατά τή γνώμη μου, ὅτι τά ποσά πού ἀξιώνει ἡ GEMA στίς υποθέσεις αυτές δέν ήταν, κατ' ὀρθή ἀνάλυση, τέλη ἐκμεταλλεύσεως — γιατί δέν ἀξιώθηκαν ἀπό δικαιούχους συμβατικών ἀδειῶν ἐκμεταλλεύσεως — άλλά ποσά πού ἀξιώθηκαν ἀπό ἀνεξάρτητους εισαγωγείς μέ τήν ἀπό τό νόμο προβλεπόμενη βάση τῆς προσβολής τοῦ δικαιώματος τοῦ δημιουργοῦ.
Γι' αυτούς τους λόγους, νομίζω ὅτι τό άρθρο 30 μπορεί νά ἐφαρμοστεῖ στην παρούσα υπόθεση. Τό συμπέρασμα αυτό ἐπιβεβαιώνεται ἀπό τήν ἀπόφαση πού εξέδωσε τό Cour d'Appel τῶν Βρυξελλών στην υπόθεση SABAM κατά Time Limit (26 'Οκτωβρίου 1978 JΤ 1979, σ. 407), στην ὁποία μᾶς παρέπεμψαν οἱ δικηγόροι τῶν ἀναιρεσειουσῶν καί τῆς Ἐπιτροπής.
Λογικά, τό δεύτερο ἐρώτημα πού τίθεται είναι ἄν λαμβάνεται ὑπόψη τό άρθρο 36 τῆς συνθήκης.
Μπορώ νά είμαι σύντομος στό σημείο αὐτό. Τό ἐρώτημα δέν τίθεται παρά γιατί, στην ὁρολογία τῶν νομικών συστημάτων ορισμένων Κρατών μελών, τό δικαίωμα τοῦ δημιουργοῦ δέν ἀποτελεί «βιομηχανική ή εμπορική ιδιοκτησία», άλλά «πνευματική ή καλλιτεχνική ιδιοκτησία». Στίς προτάσεις πού ἀνέπτυξα στίς υποθέσεις 52 καί 62/79, στίς υποθέσεις Coditei (δέν ἔχουν ἀκόμα δημοσιευτεί στή Συλλογή), ἐξέφρασα τήν άποψη ὅτι, στό πλαίσιο τοῦ ἄρθρου 36, ή φράση «βιομηχανική καί ἐμπορική Ιδιοκτησία» πρέπει νά ἑρμηνευθεί ὑπό τήν έννοια ὅτι περιλαμβάνει τό δικαίωμα τοῦ δημιουργοῦ. Δέ χρειάζεται νά ἐπαναλάβω αυτά πού ἐξέθεσα ἐκεῖ. Μας προτάθηκε ὅτι μπορεί κανείς νά συναγάγει ἀπό τή διατύπωση τῆς σκέψεως 15 τῆς ἀποφάσεως πού ἐξέδωσε τό Δικαστήριο στήν υπόθεση 62/79 ὅτι τό Δικαστήριο συμμερίζεται τήν άποψη αυτή. Ἐν πάση περιπτώσει, κανείς δέν ὑποστήριξε σ᾽ αὐτές τίς ὑποθέσεις ὅτι τό δικαίωμα τοῦ δημιουργοῦ βρίσκεται ἐκτός τοῦ πεδίου εφαρμογής τοῦ άρθρου 36. Πράγματι, κατά τή συνεδρίαση, ὁμόφωνα οἱ δικηγόροι ἀναγνώρισαν ὅτι καλύπτεται ἀπό τήν προστασία τοῦ άρθρου αὐτοῦ.
Μέ αὐτή τή βάση, τό ἑπόμενο ἐρώτημα εἶναι: ποιό εἶναι τό ἀποτέλεσμα τοῦ άρθρου 36.
Οἱ συνέπειες του, ὅσον άφορᾶ τά διπλώματα ευρεσιτεχνίας καί τά σήματα, προσδιορίστηκαν μέ σειρά ἀποφάσεων τοῦ Δικαστηρίου οἱ ὁποίες εἶναι τόσο γνωστές, ώστε δέ χρειάζεται νά τίς παραθέσω. Οἱ κανόνες δικαίου, ὅπως διατυπώθηκαν στή νομολογία αύτη, ἐκτέθηκαν περιληπτικά καί κατά προσήκοντα τρόπο ἀπό τό Δικαστήριο στήν ἀπόφαση πού ἐξέδωσε στην υπόθεση 119/75 Terrapin κατά Terranova (Recueil 1976 τόμ. 1 σ. 1039):
«Συνεπεία τῶν διατάξεων τῆς συνθήκης περί ελεύθερης κυκλοφορίας τῶν εμπορευμάτων καί ιδίως τοῦ ἄρθρου 30, ἀπαγορεύονται μεταξύ Κρατῶν μελών ποσοτικοί περιορισμοί ἐπί τῶν εἰσαγωγῶν καί κάθε μέτρο ισοδύναμου ἀποτελέσματος.
Σύμφωνα ὅμως μέ τό άρθρο 36, οἱ διατάξεις αυτές δέν εμποδίζουν τίς ἀπαγορεύσεις ή τούς περιορισμούς ἐπί τῶν εἰσαγωγῶν πού δικαιολογοῦνται ἀπό λόγους προστασίας βιομηχανικῆς καί ἐμπορικῆς ἰδιοκτησίας.
Ἐν τούτοις, τόσο ἀπό αὐτό τό ἴδιο τό άρθρο, Ιδίως ἀπό τή δεύτερη φράση του, ὅσο καί ἀπό τά συμφραζόμενα, συνάγεται ὅτι, καίτοι ἡ συνθήκη δέν ἐπηρεάζει τήν ὑπόσταση τῶν δικαιωμάτων πού ἀναγνωρίζονται ἀπό τή νομοθεσία Κράτους μέλους στόν τομέα τῆς βιομηχανικής καί ἐμπορικής νομοθεσίας, μπορεί, παρ' ὅλα αυτά, ή άσκηση τῶν ἐν λόγω δικαιωμάτων, κατά τίς περιστάσεις, νά περιοριστεί ἀπό τίς ἀπαγορεύσεις τῆς συνθήκης.
Κατά τό μέρος πού προβλέπει ἐξαίρεση σέ μιά ἀπό τίς θεμελιώδεις ἀρχές τῆς κοινής ἀγοράς, τό άρθρο 36 δέ δέχεται, πράγματι, παρεκκλίσεις ἀπό τήν ἐλεύθερη κυκλοφορία τῶν ἐμπορευμάτων παρά κατά τό μέτρο πού οἱ παρεκκλίσεις αυτές δικαιολογούνται ἀπό τήν προστασία τῶν δικαιωμάτων πού συνιστοῦν τό εἰδικό ἀντικείμενο τῆς ἐν λόγω ἰδιοκτησίας.
Ἀπό τά ἀνωτέρω έπεται ὅτι δέν μπορεί ὁ δικαιοῦχος δικαιώματος βιομηχανικής καί εμπορικής ἰδιοκτησίας πού προστατεύεται ἀπό τή νομοθεσία Κράτους μέλους, νά ἐπικαλείται τή νομοθεσία αυτή γιά νά εμποδίσει τήν εισαγωγή προϊόντος πού διοχετεύτηκε νόμιμα στην ἀγορά άλλου Κράτους μέλους ἀπό τόν ἴδιο τό δικαιοῦχο ἡ μέ τή συναίνεση του».
(Σκέψεις 5 καί 6 τῆς ἀποφάσεως.)
Ή ἀπόφαση πού εξέδωσε τό Δικαστήριο στην ὑπόθεση 70/80 Deutsche Grammophon κατά Metro (Recueil 1971 τόμος 2 σ. 487) αναφέρει μέ ἐπίταση ὅτι οἱ ἴδιες ἀρχές ἐφαρμόζονται στό δικαίωμα του. δημιουργοῦ. Μέ αυτή τή βάση, τό γεγονός ὅτι οἱ ἐπίδικοι στην παρούσα υπόθεση δίσκοι κατασκευάστηκαν καί διατέθηκαν στό ἐμπόριο κατόπιν χορηγήσεως άδειας εκμεταλλεύσεως μέσα στό 'Ηνωμένο Βασίλειο σημαίνει, ἐκ πρώτης ὄψεως, ὅτι δέν μπορεῖ νομίμως νά ἐμποδιστεί ἡ εισαγωγή τους σέ άλλα Κράτη μέλη.
'Υποστηρίχτηκε, ἐν τούτοις, ἀπό τήν GEMA καί τή γαλλική κυβέρνηση ὅτι ἡ ὑπόθεση Deutsche Grammophon διαφέρει ἀπό τήν παρούσα, ὡς πρός τό ὅτι άφορα τό δικαίωμα κατασκευαστή ηχητικῶν ὑποθεμάτων νά ἐλέγχει τήν διάθεση των προϊόντων του, δικαίωμα πού τό Δικαστήριο χαρακτήρισε ὡς «συγγενές πρός τό δικαίωμα τοῦ δημιουργού» καί τό όποιο ήταν διαφορετικό ἀπό τό δικαίωμα τοῦ δημιουργοῦ ἑνός συνθέτη. Υποστηρίχτηκε ὅτι ἡ διαφορά έγκειται στήν «προσωπική» φύση ἑνός τέτοιου δικαιώματος τοῦ δημιουργοῦ.
Ό λόγος γιά τόν ὁποῖο τό Δικαστήριο χαρακτήρισε τά δικαιώματα κατασκευαστή ηχητικών υποθεμάτων μάλλον ὡς «συγγενή πρός τό δικαίωμα τοῦ δημιουργοῦ» παρά ἁπλώς ὡς «δικαίωμα τοῦ δημιουργοῦ» έγκειται, χωρίς ἀμφιβολία, στό γεγονός ὅτι περιγράφονται έτσι στή νομοθεσία ὁρισμένων Κρατών μελών, καθώς καί στίς σχετικές διεθνείς συμβάσεις. Λίγο ὅμως ἐνδιαφέρει, κατά τή γνώμη μου, ἡ ονομασία. Τό ερώτημα εἶναι ἄν υπάρχει οὐσιώδης διαφορά μεταξύ αὐτών των δικαιωμάτων καί τῶν δικαιωμάτων τοῦ συνθέτη. Φαίνεται ὅτι ἡ προτεινόμενη διαφορά, δηλαδή ἡ «προσωπική» φύση τῶν δικαιωμάτων τοῦ συνθέτη, δέ συνίσταται σέ τίποτα περισσότερο ἀπό τήν ύπαρξη στά δικαιώματα τοῦ συνθέτη τοῦ στοιχείου τῶν ηθικών δικαιωμάτων. Εξήγησα ήδη γιατί, κατά τή γνώμη μου, δέ λαμβάνεται ἐν προκειμένω ὑπόψη τό στοιχείο αὐτό.
Ἐπ᾽ ὀνόματι τῆς GEMA τονίστηκε ἐπίσης ή 16η σκέψη τῆς ἀποφάσεως πού ἐξέδωσε τό Δικαστήριο στην ὑπόθεση 62/79, ὅπού τό Δικαστήριο έκρινε ὅτι ἡ συνθήκη δέν ἀπαγορεύει τήν επιβολή γεωγραφικών ὁρίων στίς άδειες ἐκμεταλλεύσεως τοῦ δικαιώματος τοῦ δημιουργού, ἀκόμη κι ὅταν τά όρια αυτά ἀντιστοιχούν στά σύνορα τῶν Κρατών μελών. 'Αλλά αὐτό ἐξηγείται ἀπό τό γεγονός ὅτι τό ιδιαίτερο ἐπίδικο δικαίωμα σ᾽ αὐτή τήν υπόθεση ήταν τό δικαίωμα ἐκτελέσεως τοῦ έργου, πού έχει ὡς εἰδικό ἀντικείμενο νά παρέχει στό δικαιούχο του τό δικαίωμα νά ἐπιτρέπει ή νά ἀπαγορεύει κάθε εκτέλεση τοῦ προστατευόμενου ἀπό τό δικαίωμα αυτό έργου, ἀπ᾽ ὅπου προκύπτει ὅτι δέν μπορεί νά ἐφαρμοστεί στόν τομέα τοῦ δικαιώματος εκτελέσεως ἡ ἀρχή «τῆς ἀναλώσεως τῶν δικαιωμάτων», ὁπως εφαρμόζεται στόν τομέα τῆς εμπορίας τῶν ἀγαθών. Αυτό, άλλωστε, ἐπιβεβαίωσε τό Δικαστήριο μέ τή σκέψη 12 τῆς ἀποφάσεως.
Κατά συνέπεια, δέ βλέπω κανένα λόγο νά ἐφαρμοστούν σέ δικαίωμα τοῦ δημιουργού πού ἀνήκει σέ συνθέτη, σέ σχέση δέ μέ τά ἀντίτυπα τοῦ έργου του, ἀρχές διαφορετικές ἀπό εκείνες πού ἐφαρμόζονται στά διπλώματα ευρεσιτεχνίας, στά σήματα καί στά δικαιώματα τοῦ κατασκευαστή ηχητικών υποθεμάτων.
"Ερχομαι έτσι στό ἐρώτημα ἄν, σύμφωνα μέ τίς ἐν λόγω ἀρχές, ἡ προστασία τοῦ δικαιώματος τοῦ δημιουργοῦ τοῦ συνθέτη δικαιολογεί τήν επιβολή επί τῶν ἐπιδίκων στην παρούσα ὑπόθεση δίσκων μιᾶς επιβαρύνσεως, ὁπως αὐτή πού αξιώνει ἡ GEMA.
Ή GEMA ἐπιδιώκει νά δικαιολογήσει τήν επιβάρυνση αυτή βάσει δύο διακεκριμένων λόγων.
Κατ᾽ ἀρχήν υποστηρίζει (καί ὡς πρός αὐτό υποστηρίζεται ἀπό τή βελγική κυβέρνηση) ὅτι, ἐφ᾽ ὅσον τά τέλη ἐκμεταλλεύσεως καθορίζονται, κατά κανόνα, ὑπό τή μορφή ποσοστοῦ τῶν τιμών λιανικής πωλήσεως καί ἐφ᾽ ὅσον οἱ τιμές λιανικής πωλήσεως διαφέρουν ἀπό τό ένα Κράτος μέλος στό άλλο, εἶναι δίκαιο νά εισπράττει ὁ συνθέτης, τοῦ ὁποίου τό έργο έχει εγγραφεί ἐπί ἠχητικοῦ υποθέματος καί ἐξάγεται ἀπό Κράτος μέλος ὅπου οἱ τιμές εἶναι χαμηλές πρός Κράτος μέλος ὅπού οἱ τιμές εἶναι υψηλές, ένα ποσοστό τῆς διαφορᾶς. Όπως παρατηρεί ἡ Ἐπιτροπή, ἡ άποψη αυτή στηρίζεται σέ μή ὀρθή εκτίμηση τῆς έννοιας τῆς κοινής ἀγορᾶς. Οἱ διαφορές μεταξύ τοῦ επιπέδου τῶν τιμών στίς διάφορες χώρες τῆς κοινής ἀγορᾶς δέν εἶναι λόγος γιά νά ἐπιδιώξει κανείς νά ἀπομονώσει τίς χώρες αὐτές μεταξύ τους. 'Αντίθετα, εἶναι λόγος γιά νά ἐπιμείνει κανείς στην ἐλεύθερη μεταξύ τους κυκλοφορία τῶν ἐμπορευμάτων, ὅπως τήν πρόβλεψε ή συνθήκη. Εκείνο πού μοῦ φαίνεται ὅτι παραβλέπει ἡ GEMA, εἶναι τό ὅτι (ὑπό τήν ἐπιφύλαξη αυτών τά όποια θά ἀναφέρω σέ λίγο στό θέμα τῆς καταστάσεως πού δημιουργήθηκε στό Ἡνωμένο Βασίλειο μέ τό άρθρο 8 τοῦ Copyright Act 1956) ἡ ἴδια ή ύπαρξη τῆς κοινής ἀγοράς συνεπάγεται τό ὅτι τά τέλη ἐκμεταλλεύσεως πρέπει νά καθορίζονται γιά τήν ἀγορά αυτή σάν σύνολο καί ὄχι γιά τίς κατ' ιδίαν εθνικές ἀγορές. Ἔχω βεβαίως συνείδηση τοῦ γεγονότος ὅτι αὐτό ἰσοδυναμεῖ μέ τό ὅτι οἱ ρυθμίσεις πού έγιναν ὑπό τήν αἰγίδα τῆς ΒΙΕΜ χρειάζονται ἀναθεώρηση.
Τό δεύτερο ἐπιχείρημα τῆς GEMA (ὡς πρός τό όποιο υποστηρίζεται ἀπό τή γαλλική κυβέρνηση) βασίζεται στό νοθευτικό ἀποτέλεσμα τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ Copyright Act 1956 στό Ἡνωμένο Βασίλειο. Κατά τή γνώμη μου, ἡ GEMA στηρίζεται ἐδῶ σέ ἀσφαλέστερη βάση.
Στην υπόθεση 24/67, Parke Davis κατά Centrafarm (Recueil 1968 σ. 55), τό Δικαστήριο έκρινε πράγματι ὅτι ὁ δικαιοῦχος ὀλλανδικοί) διπλώματος ευρεσιτεχνίας εἶχε τό δικαίωμα νά περιορίσει τίς παράλληλες εἰσαγωγές φαρμακευτικῶν προϊόντων ιταλικής προελεύσεως στίς Κάτω Χῶρες, ὅπου τά προϊόντα αυτά δέν εἶναι δεκτικά προστασίας βάσει τοῦ διπλώματος. Τό Δικαστήριο δέν εξέτασε τό ζήτημα ἄν τά προϊόντα εἶχαν διατεθεί στό ἐμπόριο ἐντός τῆς 'Ιταλίας ἀπό τό δικαιούχο τοῦ διπλώματος ευρεσιτεχνίας ἡ μέ τή συναίνεσή του. Ἀπό τήν ἀπόφαση προκύπτει ἐμμέσως ὅτι αυτό δέν εἶχε ἐπί τοῦ προκειμένου σημασία, ὅπως πράγματι έπρεπε νά ήταν ή περίπτωση. Δέν μπορεί νά υπάρξει ἀνάλωση δικαιωμάτων ἐκεῖ ὅπου δέν υπάρχουν δικαιώματα. Γιά νά εκφράσω τήν ἐν λόγω σκέψη μέ άλλο τρόπο, στην Ἰταλία ὁ δικαιοῦχος τοῦ διπλώματος ευρεσιτεχνίας δέν εἶχε καμιά δυνατότητα νά ἀξιώσει ἀμοιβή γιά τήν ἐφεύρεση του. Ό καθηγητής Michel Waelbroek διατύπωσε τήν άποψη ὅτι τό ἀποτέλεσμα τῆς ἀποφάσεως αὐτής μπορούσε νά μετριαστεί μέ τίς ἀποφάσεις πού εξέδωσε τό Δικαστήριο στην ὑπόθεση Deutsche Grammophon καί στην υπόθεση Sterling Drug, ἀλλά δέ νομίζω ὅτι μπορεῖ νά εἶναι έτσι, γιά τους λόγους πού πράγματι ὁ ίδιος ὁ καθηγητής Waelbroek ἐκθέτει (βλ. τό άρθρο του «The effect of the Rome Treaty on the exercise of National Industrial Property Rights» στό 21ο Antitrust Bulletin, 1976 σ. 99).
Ἕπεται ὅτι, ἄν δέν υπήρχε προστασία τοῦ δικαιώματος τοῦ δημιουργοῦ τῶν συνθετών στό 'Ηνωμένο Βασίλειο, ἡ GEMA θά δικαιούταν νά ἀσκεῖ πλήρως τά δικαιώματα πού τῆς ἀπονέμει ἡ γερμανική νομοθεσία. Μιά τέτοια προστασία υπάρχει πράγματι στό Ἡνωμένο Βασίλειο, άλλά περιορίζεται ἀπό τό ἀποτέλεσμα τοῦ άρθρου 8. 'Ενώ σέ ὅλα τά άλλα Κράτη μέλη (ἐκτός ἴσως τῆς Ἰρλανδίας) οἱ συντελεστές των τελών εκμεταλλεύσεως καθορίζονται στό πλαίσιο ἐλεύθερων διαπραγματεύσεων μεταξύ τῶν δικαιούχων τοῦ δικαιώματος τοῦ δημιουργοί) καί τῶν κατασκευαστών ηχητικών υποθεμάτων, στό Ἡνωμένο Βασίλειο οἱ συντελεστές αυτοί περιορίζονται λόγω τοῦ ἀποτελέσματος τοῦ ἄρθρου 8, στό ὅριο 6,25 ο/ο, ὅπως τό έχω ἀναφέρει. Ἀπό αὐτό συνεπάγεται ὅτι, κατά τή γνώμη μου, ἡ GEMA δικαιούται νά ἀσκεῖ τά δικαιώματα πού παρέχει ἡ γερμανική νομοθεσία στους συνθέτες, κατά τό μέρος πού είναι ἀναγκαίο προκειμένου νά ἀντισταθμιστεί τό ἐν λόγω περιοριστικό ἀποτέλεσμα.
Διατυπώνοντας τήν άποψη αυτή, δέν παραβλέπω τό γεγονός ὅτι, στην ὑπόθεση Sterling Drug, τό Δικαστήριο έκρινε ὅτι δέν επιτρέπεται στό δικαιούχο τοῦ διπλώματος ευρεσιτεχνίας νά ἀσκεῖ τά δικαιώματα πού τοῦ παρέχει τό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας στό Κράτος μέλος εἰσαγωγῆς, γιά νά ἀντιμετωπίσει «διαφορές τιμής ἀπορρέουσες ἀπό κυβερνητικά μέτρα πού λαμβάνονται στή χώρα ἐξαγωγής μέ σκοπό νά ἐλέγχεται ή τιμή τοῦ ἐν λόγω προϊόντος». Ἐν τούτοις, μοῦ φαίνεται ὅτι υπάρχει, ὡς πρός τήν παρούσα υπόθεση, θεμελιώδης διαφορά μεταξύ τῶν συνηθισμένων μέτρων ἐλέγχου τιμών, τά όποια ἁπλώς ἐπηρεάζουν τίς συνθήκες ἀγοράς κατά τό μάλλον καί ἦττον προσωρινά καί μιᾶς διατάξεως, ή ὁποία περιορίζει αυτό καθαυτό τό δικαίωμα βιομηχανικῆς καί ἐμπορικῆς Ιδιοκτησίας.
Ἡ γαλλική κυβέρνηση μᾶς ἐπέστησε σχετικῶς τήν προσοχή στό άρθρο 13 τῆς συμβάσεως τῆς Βέρνης. Ή παράγραφος 1 τοῦ άρθρου αὐτοῦ (στό κείμενο τῶν Βρυξελλών) ὁρίζει ὅτι οἱ δημιουργοί μουσικῶν έργων ἀπολαύουν τοῦ ἀποκλειστικοί) δικαιώματος νά παρέχουν τήν άδεια έγγραφης τῶν έργων τους. Ή παράγραφος 2 επιτρέπει στή νομοθεσία κάθε χώρας νά εξαρτά τό δικαίωμα αυτό ἀπό ἐπιφυλάξεις καί ὅρους, άλλά προβλέπει ὅτι κάθε ἐπιφύλαξη ἡ ὅρός αὐτῆς τῆς φύσεως δέ θά ἰσχύει παρά στή χώρα αὐτή. Ή γαλλική κυβέρνηση Ισχυρίστηκε ὅτι, ἄν εἶχε ἐπιτραπεί στό 'Ηνωμένο Βασίλειο, δυνάμει της συνθήκης ΕΟΚ, νά ἐξάγει, τρόπος τοῦ λέγειν, πρός άλλα Κράτη μέλη τό ἀνώτατο κατά νόμο ὅριο τελών ἐκμεταλλεύσεως, θά ἐδημιουργεῖτο σύγκρουση μεταξύ τῶν διατάξεων τῆς συνθήκης καί τῶν διατάξεων τῆς συμβάσεως τῆς Βέρνης. Ή γαλλική κυβέρνηση συνέχισε υποστηρίζοντας ὅτι, δυνάμει τοῦ ἄρθρου 234 τῆς συνθήκης, κάθε σύγκρουση αὐτοῦ τοῦ εἴδους πρέπει νά ἐπιλύεται υπέρ τῆς συμβάσεως της Βέρνης. Δέ νομίζω ὅτι αυτό εἶναι ὀρθό, γιατί μεταξύ τῶν Κρατῶν μελών ἡ συνθήκη υπερισχύει τό άρθρο 234 περιορίζεται στή διασφάλιση τῶν δικαιωμάτων καί των υποχρεώσεων πού υφίστανται μεταξύ Κρατών μελών καί τρίτων χωρών — βλ. υπόθεση 10/61 'Επιτροπή κατά 'Ιταλίας (Recueil 1962 σ. 1) καί ὑπόθεση 812/79 A-G κατά Burgoa (14 'Οκτωβρίου 1980, μή ἀκόμα δημοσιευμένη στή Συλλογή). 'Αλλά, ἄν εἶναι ὀρθή ἡ άποψη πού διατύπωσα ὡς πρός ἀποτέλεσμα τοῦ ἄρθρου 36 της συνθήκης, λίγο ενδιαφέρει τό άρθρο 13 της συμβάσεως τῆς Βέρνης ἐκτός ἴσως ως γενικό πλαίσιο.
Είπα ὅτι, κατά τή γνώμη μου, ἡ GEMA δικαιούται νά ἀσκεῖ τά δικαιώματα πού της ἀπονέμει ἡ γερμανική νομοθεσία κατά τό μέρος πού εἶναι ἀναγκαίο γιά νά ἀντισταθμιστεί τό ἀποτέλεσμα τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ βρετανικοῦ νόμου. Αυτό δέ σημαίνει ὄτι θεωρώ ὅτι αὐτή δικαιούται νά ἀξιώσει χωρίς ὅρους καί ἐπιφυλάξεις τή διαφορά μεταξύ τοῦ βρετανικού κατά νόμο συντελεστῆ τῶν 6,25 % καί τῶν τελών ἐκμεταλλεύσεως πού υπολογίζονται σύμφωνα μέ τίς δικές τῆς κλίμακες. Πράγματι, νομίζω ὅτι οἱ κλίμακες τῆς GEMA εἶναι χωρίς ἐπιρροή. Αὐτό πού κατά τή γνώμη μου δικαιούται εἶναι ἡ διαφορά μεταξύ τῶν τελών εκμεταλλεύσεως πού πράγματι καταβλήθηκαν στό Ἡνωμένο Βασίλειο (εἴτε εἶναι τό 6,25 % τῆς τιμῆς λιανικῆς πωλήσεως στό 'Ηνωμένο Βασίλειο εἴτε ὁποιοδήποτε άλλο ποσό) καί τῶν τελών ἐκμεταλλεύσεως πού θά μπορούσαν νά καθοριστοῦν μέ συμβατικές διαπραγματεύσεις στό Ἡνωμένο Βασίλειο, σέ περίπτωση πού δέν ὑπῆρχε τό άρθρο 8, ξεκινώντας δέ ἀπό τή σκέψη ὅτι τά ηχητικά υποθέματα, γιά τά όποια είχαν καταβληθεῖ τά ἐν λόγω τέλη εκμεταλλεύσεως, μπορούσαν παντού μέσα στην Κοινότητα νά διατίθενται ἐλεύθερα στό ἐμπόριο. 'Αν, κύριοι δικαστές, συμμερίζεστε τήν άποψη μου, ἐναπόκειται βεβαίως στά γερμανικά δικαστήρια νά καθορίσουν τό ποσό πού πράγματι δικαιούται ἡ GEMA. Αυτό ἐπιβάλλει, χωρίς καμιά ἀμφιβολία, στά γερμανικά δικαστήρια ἕνα δύσκολο έργο, άλλά όχι δυσκολότερο, νομίζω, ἀπό τό έργο πού τά δικαστήρια επιτελούν καθημερινά σέ ὅλη τήν Κοινότητα ὅταν καθορίζουν ἀποζημιώσεις σέ ὑποθέσεις ὅπου ἐμπλέκονται παράγοντες πού πρέπει νά ἐκτιμηθούν.
Ἐν συμπεράσματι, ἀπαντώντας στό ἐρώτημα πού υπέβαλε στό Δικαστήριο τό Bundesgerichtshof σέ καθεμιά ἀπό τίς υποθέσεις αὐτές, σᾶς προτείνω, κύριοι δικαστές, νά ἀποφανθείτε ὡς ακολούθως:
Ὅταν ἠχητικά υποθέματα μουσικοῦ έργου, πού αποτελοῦν τό ἀντικείμενο δικαιώματος τοῦ δημιουργοί), έχουν διατεθεί στό ἐμπόριο εντός Κράτους μέλους μέ τήν άδεια τοῦ δικαιούχου τοῦ δικαιώματος τοῦ δημιουργοῦ, οἱ διατάξεις της συνθήκης ΕΟΚ περί ἐλεύθερης κυκλοφορίας τῶν εμπορευμάτων ἀπαγορεύουν τήν είσπραξη ὁποιουδήποτε ποσοῦ κατά τήν εισαγωγή αὐτῶν τῶν ηχητικῶν υποθεμάτων σέ άλλο Κράτος μέλος, έκτός ἄν ἡ ισχύουσα νομοθεσία στό Κράτος μέλος εξαγωγῆς περιορίζει τά δικαιώματα τοῦ δικαιούχου τοῦ δημιουργοῦ, περίπτωση κατά τήν ὁποία μπορεί νά γίνει ἐπίκληση τῆς νομοθεσίας τοῦ Κράτους μέλους εἰσαγωγῆς, κατά τό μέρος πού εἶναι ἀναγκαίο προκειμένου νά ἀντισταθμιστεί ὁ ἐν λόγω περιορισμός.
(
1
)	Μετάφραση ἀπό τά ἀγγλικά.