62023TJ0435_RES
Υποθέσεις T‑435/23 και T‑224/24
YL
κατά
Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσηςκαι Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (τμήμα διευρυμένης συνθέσεως)της 10ης Σεπτεμβρίου 2025
«Υπαλληλική υπόθεση – Έκτακτοι υπάλληλοι – Απόφαση του διοικητικού συμβουλίου του EUIPO να μην υποβάλει στο Συμβούλιο πρόταση παρατάσεως της θητείας του προσφεύγοντος-ενάγοντος – Απόφαση του Συμβουλίου περί μη παρατάσεως της θητείας του προσφεύγοντος-ενάγοντος – Δικαίωμα ακροάσεως – Υποχρέωση αιτιολογήσεως – Πρόδηλο σφάλμα εκτιμήσεως – Ευθύνη»
Υπαλληλικές προσφυγές – Αρμοδιότητα του δικαστή της Ένωσης – Διαφορά αναγόμενη στη σχέση εργασίας που συνδέει τον υπάλληλο με το οικείο θεσμικό όργανο – Μη παράταση της θητείας του εκτελεστικού διευθυντή του Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Αναστολή ορισμένων από τις εξουσίες που του έχουν ανατεθεί ως εκτελεστικού διευθυντή – Παραδεκτό
(Άρθρα 270 και 340 ΣΛΕΕ· Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, άρθρα 90 και 91· κανονισμός 2017/1001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρα 143 § 1, 153 §§ 1, στοιχείο ηʹ, και 2, και 158 § § 1 και 3)
(βλ. σκέψεις 52-62, 66, 67)
Υπαλληλικές προσφυγές – Προϋποθέσεις παραδεκτού – Τήρηση της προηγούμενης διοικητικής διαδικασίας
(Άρθρο 270 ΣΛΕΕ· Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, άρθρα 90 § 2 και 91 § 2)
(βλ. σκέψεις 68-76)
Υπαλληλικές προσφυγές – Βλαπτική πράξη – Έννοια – Απόφαση του διοικητικού συμβουλίου του Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης να μην προτείνει την ανανέωση της θητείας του εκτελεστικού διευθυντή του Γραφείου – Προπαρασκευαστική πράξη – Δεν εμπίπτει
(Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, άρθρα 90 και 91· κανονισμός 2017/1001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 158 § § 3 και 4)
(βλ. σκέψεις 83-90)
Υπάλληλοι – Έκτακτοι υπάλληλοι – Πρόσληψη – Μη ανανέωση της θητείας του εκτελεστικού διευθυντή του Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Δικαίωμα ακροάσεως του ενδιαφερομένου – Περιεχόμενο – Παραβίαση – Συνέπειες
(Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 41 § 2, στοιχείο αʹ)
(βλ. σκέψεις 105-123)
Υπαλληλικές προσφυγές – Βλαπτική πράξη – Έννοια – Πράξεις παράγουσες δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα – Απόφαση περί αναστολής της αναθέσεως στον εκτελεστικό διευθυντή του Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης των εξουσιών της αρμόδιας για τους διορισμούς αρχής – Εμπίπτει
(Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, άρθρο 91 § 1)
(βλ. σκέψεις 130-132)
Προσφυγή ακυρώσεως – Έννομο συμφέρον – Έννοια – Προσφυγή δυνάμενη να προσπορίσει όφελος στον προσφεύγοντα – Συμφέρον που πρέπει να εξακολουθεί να υφίσταται έως την έκδοση της δικαστικής αποφάσεως – Προσβαλλόμενη πράξη η οποία έπαυσε να παράγει έννομα αποτελέσματα έναντι του προσφεύγοντος – Αιτήματα αποζημιώσεως στηριζόμενα εν μέρει στην έλλειψη νομιμότητας της προσβαλλομένης πράξεως – Διατήρηση του εννόμου συμφέροντος
(Άρθρο 263 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 135-137)
Υπάλληλοι – Οργάνωση των υπηρεσιών – Αναστολή της αναθέσεως στον εκτελεστικό διευθυντή του Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης των εξουσιών της αρμόδιας για τους διορισμούς αρχής – Προϋπόθεση – Εξαιρετικές περιστάσεις – Εξουσία εκτιμήσεως της Διοικήσεως – Δικαστικός έλεγχος – Όρια
(Κανονισμός 2017/1001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 153 § 2)
(βλ. σκέψεις 145-161)
Υπάλληλοι – Βλαπτική απόφαση – Αναστολή της ανάθεσης στον εκτελεστικό διευθυντή του Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης των εξουσιών της αρμόδιας για τους διορισμούς αρχής – Υποχρέωση αιτιολογήσεως – Θεραπεία ανεπαρκούς αιτιολογήσεως διαρκούσης της ένδικης διαδικασίας – Προϋπόθεση – Εξαιρετικές περιστάσεις
(Άρθρο 296, εδ. 2, ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 163-170)
Υπαλληλικές προσφυγές – Αίτημα αποζημιώσεως προς αποκατάσταση της ζημίας που προκλήθηκε από συμπεριφορά μη έχουσα τον χαρακτήρα αποφάσεως – Μη διεξαγωγή προ της ασκήσεως της προσφυγής σύμφωνης προς τον ΚΥΚ διαδικασίας– Απαράδεκτο
(Άρθρο 270 ΣΛΕΕ· Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, άρθρα 90 και 91)
(βλ. σκέψεις 176, 177, 179, 184-186, 190, 206)
Υπαλληλικές προσφυγές – Αγωγή αποζημιώσεως – Ακύρωση της προσβαλλομένης παράνομης πράξεως – Προσήκουσα ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης
(Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, άρθρο 91)
(βλ. σκέψεις 188, 189, 208)
Υπαλληλικές προσφυγές – Πλήρης δικαιοδοσία – Αποκατάσταση της υλικής ζημίας που συνδέεται με την απώλεια ευκαιρίας – Εκτίμηση – Κριτήρια
(Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων, άρθρο 91 § 1)
(βλ. σκέψεις 194-203)
Σύνοψη
Επιληφθέν δύο προσφυγών-αγωγών (στο εξής: προσφυγές) που άσκησε ο YL, το Γενικό Δικαστήριο ακυρώνει, λόγω προσβολής του δικαιώματος ακροάσεως του προσφεύγοντος-ενάγοντος (στο εξής: προσφεύγων), την απόφαση του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης να μην παρατείνει τη θητεία του ως εκτελεστικού διευθυντή του Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUIPO). Επί τη ευκαιρία αυτή, διαπιστώνει ότι το Συμβούλιο πρέπει να θεωρηθεί ως η αρμόδια για τη σύναψη των συμβάσεων προσλήψεως αρχή (στο εξής: ΑΣΣΠΑ) του εκτελεστικού διευθυντή του EUIPO όσον αφορά τη διαδικασία παρατάσεως της θητείας του, οπότε προσφυγή με αίτημα την ακύρωση της αποφάσεως περί μη παρατάσεως της εν λόγω θητείας πρέπει να στηρίζεται στο άρθρο 270 ΣΛΕΕ.
Στις 18 Σεπτεμβρίου 2018, ο προσφεύγων-ενάγων διορίσθηκε, δυνάμει του άρθρου 158, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΕ) 2017/1001, για το σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκτελεστικός διευθυντής του EUIPO για περίοδο πέντε ετών, και δη από την 1η Οκτωβρίου 2018 έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2023 (
1
).
Αφού επιβεβαίωσε τη διαθεσιμότητα του YL και τη βούλησή του να διορισθεί εκ νέου στη θέση την οποία κατείχε στο EUIPO, ο πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου κάλεσε, με σημείωμα της 31ης Οκτωβρίου 2022, τα μέλη του να υποβάλουν στο Συμβούλιο πρόταση αποφάσεως σχετικά με την παράταση της θητείας του προσφεύγοντος.
Παρά τη θετική εισήγηση στο εν λόγω σημείωμα εκ μέρους του προέδρου του, το διοικητικό συμβούλιο αποφάσισε, κατά τη συνεδρίασή του της 22ας Νοεμβρίου 2022, να μην προτείνει στο Συμβούλιο την παράταση της θητείας του προσφεύγοντος, λαμβανομένης υπόψη της αξιολογήσεως των επιδόσεών του κατά την πρώτη θητεία του, καθώς και τα μελλοντικά καθήκοντα και προκλήσεις του EUIPO, και να κινήσει τη διαδικασία επιλογής για την εξεύρεση διαδόχου του YL. Τον Μάρτιο του 2023, το διοικητικό συμβούλιο αποφάσισε επίσης να αναστείλει την ανάθεση στον προσφεύγοντα των εξουσιών της αρμόδιας για τους διορισμούς αρχής (στο εξής: ΑΔΑ).
Με έγγραφο που κοινοποιήθηκε στο EUIPO στις 30 Μαΐου 2023, το Συμβούλιο απέρριψε το αίτημα του προσφεύγοντος περί παρατάσεως της θητείας του, αφού έλαβε υπόψη την αξιολόγηση στην οποία είχε προβεί το διοικητικό συμβούλιο.
Μετά την απόρριψη των διοικητικών ενστάσεών του κατά των αποφάσεων του διοικητικού συμβουλίου περί μη υποβολής προτάσεως παρατάσεως της θητείας του, περί της διαδικασίας επιλογής νέου εκτελεστικού διευθυντή και περί αναστολής της αναθέσεως των εξουσιών της ΑΔΑ, ο προσφεύγων άσκησε μια πρώτη προσφυγή στην υπόθεση Τ-435/23 με αίτημα την ακύρωσή τους καθώς και την ακύρωση της αποφάσεως περί μη παρατάσεως της θητείας του, όπως αποτυπώνεται στο έγγραφο που κοινοποιήθηκε στο EUIPO στις 30 Μαΐου 2023. Μετά την απόρριψη της μεταγενέστερης ενστάσεώς του κατά της τελευταίας αυτής αποφάσεως, άσκησε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και δεύτερη προσφυγή στην υπόθεση Τ-224/24, ζητώντας την ακύρωσή της.
Στο πλαίσιο αμφοτέρων των προσφυγών, ο προσφεύγων ζητεί επίσης την αποκατάσταση της υλικής ζημίας και την ικανοποίηση της ηθικής βλάβης που θεωρεί ότι υπέστη.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Προκαταρκτικώς, το Γενικό Δικαστήριο κρίνει εαυτό αρμόδιο να εκδικάσει τις προσφυγές που άσκησε ο προσφεύγων δυνάμει του άρθρου 270 ΣΛΕΕ.
Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι, δυνάμει της διατάξεως αυτής, είναι αρμόδιο να αποφαίνεται επί οποιασδήποτε διαφοράς μεταξύ της Ένωσης και των υπαλλήλων της εντός των ορίων και σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που καθορίζονται από τον ΚΥΚ καθώς και από το Καθεστώς που εφαρμόζεται επί του λοιπού προσωπικού της Ένωσης (στο εξής: ΚΛΠ) και ότι, στο πλαίσιο αυτό, η έννοια της «διαφοράς μεταξύ της Ένωσης και των υπαλλήλων της» ερμηνεύεται ευρέως από τη νομολογία.
Όσον αφορά, πρώτον, τη rationae personae αρμοδιότητα δυνάμει του άρθρου 270 ΣΛΕΕ, το άρθρο 91, παράγραφος 1, του ΚΥΚ διευκρινίζει ότι το Δικαστήριο είναι αρμόδιο να αποφαίνεται επί οποιασδήποτε διαφοράς μεταξύ της Ένωσης και «ενός προσώπου που υπόκειται στον [ΚΥΚ]».
Από το άρθρο 158, παράγραφος 1, του κανονισμού 2017/1001 προκύπτει ότι ο εκτελεστικός διευθυντής του EUIPO προσλαμβάνεται ως έκτακτος υπάλληλος, σύμφωνα με το άρθρο 2, στοιχείο αʹ, του ΚΛΠ, όπερ άλλωστε αναφέρεται ρητώς στη σύμβαση εργασίας που υπογράφηκε μεταξύ του EUIPO και του προσφεύγοντος. Προσέτι, ο εκτελεστικός διευθυντής ανήκει στο προσωπικό του EUIPO, στο οποίο εφαρμόζονται ο ΚΥΚ, το ΚΛΠ καθώς και οι εκτελεστικοί κανόνες τους, ενώ το διοικητικό συμβούλιο ορίζεται, δυνάμει του άρθρου 6, πρώτο εδάφιο, του ΚΛΠ, ως ΑΣΣΠΑ του εκτελεστικού διευθυντή όσον αφορά τον τρόπο ασκήσεως των εξουσιών του για τους σκοπούς της λειτουργίας του EUIPO.
Ως εκ τούτου, ο προσφεύγων άσκησε τις προσφυγές του ως υπάλληλος της Ένωσης, κατά την έννοια του άρθρου 270 ΣΛΕΕ, και ως πρόσωπο που υπόκειται στον ΚΥΚ κατά την έννοια των άρθρων 90 και 91 του ΚΥΚ.
Όσον αφορά, δεύτερον, τη rationae materiae αρμοδιότητα, κάθε διαφορά μεταξύ υπαλλήλου και του θεσμικού οργάνου στο οποίο αυτός υπάγεται εμπίπτει στο άρθρο 270 ΣΛΕΕ, όταν η διαφορά αυτή πηγάζει από τη σχέση εργασίας που συνδέει τον υπάλληλο με το θεσμικό όργανο.
Επί του σημείου αυτού, το Γενικό Δικαστήριο παρατηρεί ότι η απόφαση σχετικά με την αναστολή της αναθέσεως των εξουσιών της ΑΔΑ λαμβάνεται από το διοικητικό συμβούλιο και έχει ως αντικείμενο την αναστολή των εξουσιών της ΑΔΑ τις οποίες το διοικητικό συμβούλιο ανέθεσε στον προσφεύγοντα υπό την ιδιότητά του ως εκτελεστικού διευθυντή. Επομένως, η διαφορά, καθόσον σχετίζεται με την εν λόγω απόφαση, αφορά τη σχέση εργασίας που συνδέει τον προσφεύγοντα με το EUIPO.
Το ίδιο ισχύει και για τη διαφορά σχετικά με τη μη παράταση της θητείας του προσφεύγοντος. Συγκεκριμένα, κατά τη διαδικασία παρατάσεως της θητείας του εκτελεστικού διευθυντή, το διοικητικό συμβούλιο προβαίνει σε αξιολόγηση των επιδόσεων του εν λόγω διευθυντή καθώς και των μελλοντικών καθηκόντων και προκλήσεων του EUIPO, το δε Συμβούλιο, αφού λάβει υπόψη την αξιολόγηση αυτή, δύναται να παρατείνει τη θητεία του. Υπό το πρίσμα αυτό, μολονότι ο εκτελεστικός διευθυντής δεν συνδέεται τυπικώς με το Συμβούλιο με σχέση εργασίας, εντούτοις το θεσμικό αυτό όργανο εκδίδει απόφαση η οποία, ανεξαρτήτως του περιεχομένου της, επηρεάζει τη σχέση εργασίας μεταξύ του εκτελεστικού διευθυντή και του εργοδότη του, ήτοι του EUIPO, και, ως εκ τούτου, την πρόσληψή του ως εκτάκτου υπαλλήλου Επομένως, το Συμβούλιο πρέπει να θεωρηθεί ως ΑΣΣΠΑ του εκτελεστικού διευθυντή όσον αφορά τη διαδικασία παρατάσεως της θητείας του.
Προσέτι, το Γενικό Δικαστήριο εξετάζει το παραδεκτό των ακυρωτικών αιτημάτων που στρέφονται κατά της αποφάσεως περί μη υποβολής προτάσεως παρατάσεως της θητείας του προσφεύγοντος.
Υπενθυμίζει, συναφώς, ότι συνιστούν πράξεις δεκτικές προσφυγής ακυρώσεως όλες οι πράξεις των θεσμικών και λοιπών οργάνων ή οργανισμών της Ένωσης οι οποίες παράγουν δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα ικανά να θίξουν τα συμφέροντα του προσφεύγοντος. Όταν η έκδοση πράξεων ή αποφάσεων πραγματοποιείται μετά το πέρας διαδικασίας περιλαμβάνουσας περισσότερα στάδια επεξεργασίας, μόνον τα μέτρα που καθορίζουν οριστικώς τη θέση του θεσμικού οργάνου συνιστούν πράξεις δεκτικές προσφυγής, αποκλειομένων των ενδιάμεσων μέτρων, τα οποία προηγήθηκαν αυτών και είχαν ως αντικείμενο την προπαρασκευή τους.
Εν προκειμένω, η διαδικασία παρατάσεως της θητείας του εκτελεστικού διευθυντή διεξάγεται σε δύο στάδια, εκ των οποίων το πρώτο συνίσταται στη διενέργεια αξιολογήσεως από το διοικητικό συμβούλιο και το δεύτερο στην έκδοση αποφάσεως σχετικά με την ενδεχόμενη παράταση από το Συμβούλιο, το οποίο λαμβάνει υπόψη την εν λόγω αξιολόγηση χωρίς ωστόσο να δεσμεύεται από αυτήν. Επομένως, δεδομένου ότι η τελική απόφαση ελήφθη από το Συμβούλιο, η απόφαση σχετικά με τη μη υποβολή προτάσεως παρατάσεως της θητείας του προσφεύγοντος είναι προπαρασκευαστική πράξη, καθόσον δεν παράγει κανένα δεσμευτικό έννομο αποτέλεσμα ικανό να θίξει τα συμφέροντα του προσφεύγοντος και καθόσον δεν μπορεί να επηρεάσει την ελευθερία επιλογής του Συμβουλίου ως προς την παράταση της θητείας. Κατά συνέπεια, το αίτημα ακυρώσεως της τελευταίας αυτής αποφάσεως είναι απαράδεκτο.
Αντιθέτως, το Γενικό Δικαστήριο κρίνει παραδεκτό το αίτημα ακυρώσεως της αποφάσεως του Συμβουλίου περί μη παρατάσεως της θητείας του προσφεύγοντος. Εξετάζοντας επί της ουσίας το αίτημα αυτό, το Γενικό Δικαστήριο εγκύπτει στην αιτίαση του προσφεύγοντος περί προσβολής του δικαιώματος ακροάσεως.
Κατ’ αρχάς, υπενθυμίζει ότι το δικαίωμα αυτό έχει εφαρμογή σε κάθε διαδικασία που κινείται κατά προσώπου και είναι ικανή να επηρεάσει δυσμενώς τα συμφέροντά του, έστω και αν η εφαρμοστέα νομοθεσία δεν το προβλέπει. Εν προκειμένω, ο προσφεύγων είχε επιβεβαιώσει ρητώς τη διαθεσιμότητά του και τη βούλησή του να διατηρήσει τη θέση του στο EUIPO πριν από την απόφαση περί μη παρατάσεως της θητείας του. Επομένως, η απόφαση αυτή πρέπει να θεωρηθεί ότι εκδόθηκε κατόπιν αιτήματός του για παράταση της θητείας του. Δεδομένου, όμως, ότι η απόφαση περί μη παρατάσεως καταλήγει αναπόφευκτα στη μη ανανέωση της συμβάσεώς του ως εκτάκτου υπαλλήλου του EUIPO, τον επηρεάζει δυσμενώς και, συνεπώς, καθιστά επιβεβλημένη την άσκηση του δικαιώματος ακροάσεως κατά τον χρόνο εκδόσεώς της. Συναφώς, δεν ασκεί επιρροή το ζήτημα αν η διαδικασία διορισμού του εκτελεστικού διευθυντή και παρατάσεως της θητείας του διέπεται από τον ΚΥΚ και από το ΚΛΠ.
Το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει στη συνέχεια ότι το συμφέρον του προσφεύγοντος να τύχει ακροάσεως εκδηλώθηκε κυρίως αφότου αποδείχθηκε, κατά το πέρας της συνεδριάσεως του διοικητικού συμβουλίου της 22ας Νοεμβρίου 2022, ότι δεν υπήρχε πλειοψηφία στο εν λόγω συμβούλιο υπέρ της παρατάσεως της θητείας του. Πράγματι, προ της ανωτέρω ημερομηνίας, ο προσφεύγων γνώριζε μόνον το σημείωμα της 31ης Οκτωβρίου 2022, το οποίο περιείχε θετική εισήγηση για τον ίδιο και σύσταση, εκ μέρους του προέδρου του διοικητικού συμβουλίου, για παράταση της θητείας του. Επομένως, το Συμβούλιο όφειλε να παράσχει στον προσφεύγοντα τη δυνατότητα να ασκήσει λυσιτελώς το δικαίωμα ακροάσεως σε κατάλληλο χρόνο μεταξύ της συνεδριάσεως του διοικητικού συμβουλίου της 22ας Νοεμβρίου 2022 και της εκδόσεως της αποφάσεως περί μη παρατάσεως της θητείας του
Δεδομένου ότι το Συμβούλιο δεν παρέσχε στον προσφεύγοντα τη δυνατότητα να ασκήσει το δικαίωμα ακροάσεως, μολονότι η διαδικασία θα μπορούσε να καταλήξει σε διαφορετικό αποτέλεσμα, το Γενικό Δικαστήριο ακυρώνει την απόφαση περί μη παρατάσεως της θητείας του λόγω προσβολής του δικαιώματος ακροάσεως. Προσέτι, επιδικάζει κατ’ αποκοπήν αποζημίωση ύψους 25000 ευρώ προς αποκατάσταση της υλικής ζημίας που προκλήθηκε από την απώλεια της ευκαιρίας του προσφεύγοντος να παραταθεί η θητεία του.
Το Γενικό Δικαστήριο ακυρώνει επίσης την απόφαση περί αναστολής της αναθέσεως στον προσφεύγοντα των εξουσιών της ΑΔΑ, δεδομένου ότι το διοικητικό συμβούλιο δεν απέδειξε τη συνδρομή εξαιρετικών περιστάσεων ικανών να θεμελιώσουν την απόφαση αυτή.
(
1
)	Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2017/1001 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 2017, για το σήμα της ΕΕ (ΕΕ 2017, L 154, σ. 1).