BESCHIKKING VAN HET GERECHT (Achtste kamer)
9 december 2009 (*)
„Staatssteun – Steunregeling van Belgische autoriteiten ten gunste van intermodaal vervoer via waterwegen – Beschikking van Commissie om geen bezwaar te maken – Beroep tot nietigverklaring ingesteld door verenigingen die belangen behartigen van ondernemingen gevestigd in havengebied van Rotterdam – Geen merkbare aantasting van concurrentiepositie – Kennelijke niet-ontvankelijkheid”
In zaak T‑481/07,
Deltalinqs, gevestigd te Rotterdam (Nederland),
SVZ, Havenondernemersvereniging Rotterdam, gevestigd te Rotterdam,
vertegenwoordigd door M. Meulenbelt, advocaat,
verzoeksters,
tegen
Europese Commissie, vertegenwoordigd door G. Conte en S. Noë als gemachtigden,
verweerster,
ondersteund door
Vlaams Gewest (België),
en
Waterwegen en Zeekanaal NV, gevestigd te Willebroek (België),
vertegenwoordigd door Y. Van Gerven, advocaat,
interveniënten,
betreffende een beroep tot nietigverklaring van beschikking C(2007) 1939 def. van de Commissie van 10 mei 2007 om na de vooronderzoeksprocedure van artikel 88, lid 3, EG geen bezwaar te maken tegen de voorgenomen regeling van het Vlaams Gewest (België) voor steun aan het intermodale vervoer via de waterwegen (Steunmaatregel N 682/2006 – België),
geeft
HET GERECHT (Achtste kamer),
samengesteld als volgt: E. Martins Ribeiro, kamerpresident, S. Papasavvas en N. Wahl (rapporteur), rechters,
griffier: E. Coulon,
de navolgende
Beschikking
Voorgeschiedenis van het geding
1        Verzoeksters, Deltalinqs en SVZ, Havenondernemersvereniging Rotterdam, zijn verenigingen naar Nederlands recht die ongeveer 600 in de haven van Rotterdam (Nederland) en in de aangrenzende industriezone gevestigde ondernemingen vertegenwoordigen en hun belangen verdedigen. Deltalinqs heeft twee leden, te weten Stichting Europoort/Botlek Belangen en SVZ. De leden van SVZ zijn verenigingen waarvan de leden ondernemingen zijn die actief zijn in het havencomplex van Rotterdam.
Vooronderzoeksprocedure
2        Bij brief van 16 oktober 2006 hebben de Belgische autoriteiten overeenkomstig artikel 88, lid 3, EG een voorgenomen regeling voor steun aan het intermodale vervoer via de waterwegen (hierna: „betrokken steunregeling”) aangemeld bij de Commissie van de Europese Gemeenschappen. Bij brief van 29 januari 2007 hebben zij haar aanvullende informatie betreffende de betrokken steunregeling verstrekt.
3        Op 10 mei 2007 heeft de Commissie na de vooronderzoeksprocedure van artikel 88, lid 3, EG besloten geen bezwaar te maken tegen de betrokken steunregeling [beschikking C(2007) 1939 def. (Steunmaatregel N 682/2006); hierna: „bestreden beschikking”]. Volgens haar was de betrokken steunregeling in overeenstemming met artikel 3, lid 1, sub b, van verordening (EEG) nr. 1107/70 van de Raad van 4 juni 1970 betreffende de steunmaatregelen op het gebied van het vervoer per spoor, over de weg en over de binnenwateren (PB L 130, blz. 1), en dus verenigbaar met de gemeenschappelijke markt.
Bestreden beschikking
4        Uit de bestreden beschikking blijkt dat met de betrokken steunregeling werd beoogd het vervoer van containers te verplaatsen van de weg naar de binnenwateren, en het vervoer door verladers via de binnenwateren te doen toenemen. Algemeen gesteld had deze regeling tot doel de verkeerscongestie te verminderen en de externe kosten van het wegvervoer, zoals milieukosten en kosten voor wegenonderhoud, te beperken. Te dien einde zou centraal, via de terminalexploitanten, aan verladers die voor het gecombineerd vervoer van containers gebruikmaken van de Vlaamse binnenwateren per intermodale vervoerseenheid (ITU) een subsidie van 20 EUR worden verleend om het kostenverschil tussen het wegvervoer en het intermodale vervoer weg te werken. Voor de betaling van de subsidie moet onderscheid worden gemaakt tussen merchant haulage, waarbij de terminalexploitant de subsidie aftrekt van de factuur voor de behandeling van de container die hij aan de verlader stuurt, en carrier haulage, waarbij de terminalexploitant de subsidie aftrekt van de factuur aan de vervoerder, die deze subsidie op zijn beurt in mindering brengt op zijn factuur aan de verlader.
5        Aangaande de werkingssfeer van de betrokken steunregeling preciseert de bestreden beschikking het volgende:
–        de betrokken steunregeling is zonder enig onderscheid op grond van nationaliteit toegankelijk voor alle exploitanten van binnenvaartterminals, zeevervoerders en verladers;
–        enkel de extra kosten voor de overslag van containers worden vergoed. De kosten voor het vervoer via de binnenwateren zelf worden niet vergoed;
–        de subsidie is gekoppeld aan het ogenblik waarop de container bij de binnenvaartterminal wordt overgeslagen van of naar een binnenschip. De regeling geldt niet voor terminals in zeehavens, aangezien het overgrote deel van de containers in een zeehaven start of eindigt, met inbegrip van vervoer van containers via de weg;
–        wanneer een vervoerstroom van containers via meer dan één inlandcontainerterminal verloopt (een uitzonderlijk geval), komen de ITU die moeten worden overgeslagen slechts eenmaal in aanmerking voor de vaste vergoeding;
–        alle intermodaal vervoer over de Vlaamse binnenwateren waarbij de overslag in Vlaanderen plaatsvindt, komt in aanmerking voor subsidies. De regeling is enerzijds van toepassing op containers die via de Vlaamse zeehavens (zeevervoer) worden ingevoerd en hun eindbestemming bereiken via een inlandcontainerterminal in Vlaanderen en anderzijds op containers die via een inlandcontainerterminal naar een Vlaamse zeehaven worden gebracht waar ze aan boord van een zeeschip worden geladen om te worden uitgevoerd;
–        bij invoer moet de eindbestemming van de goederen in Vlaanderen liggen, terwijl bij uitvoer de goederen hun oorsprong in Vlaanderen moeten hebben;
–        zowel bestaande als nieuwe vervoersroutes komen in aanmerking voor steun.
6        In de bestreden beschikking wordt ook gepreciseerd dat om de subsidie te verkrijgen, de terminalexploitanten moeten zorgen voor een minimale jaarlijkse groei van het intermodale vervoer met 10 %. Een verlader die in het kader van deze regeling steun geniet, moet ook in de toekomst gebruikmaken van de binnenvaart. Indien hij gedurende één jaar steun wenst te genieten, is hij verplicht gedurende drie jaar minimaal het volume te vervoeren waarvoor hij subsidies heeft ontvangen. Indien hij gedurende twee jaar steun wenst te genieten, is hij verplicht gedurende zes jaar minimaal het volume te vervoeren waarvoor hij steun heeft gekregen. Wanneer hij voor een periode van drie jaar steun aanvraagt, is hij verplicht gedurende negen jaar minimaal het volume te vervoeren waarvoor hij steun heeft ontvangen.
7        Wat de juridische beoordeling van de betrokken steunregeling betreft, verklaart de Commissie in de bestreden beschikking dat vervoersondernemingen in de binnenvaartsector door de betrokken subsidies een commercieel voordeel uit de overheidsmiddelen ontvangen dat andere ondernemers die met hen concurreren niet krijgen. Bovendien zal deze regeling leiden tot een toename van overslagverrichtingen, hetgeen als een voordeel voor de terminalexploitanten kan worden beschouwd. Daaruit concludeert de Commissie dat aangezien de toegang tot zowel de markt voor het wegvervoer als de markt voor de binnenscheepvaart openstaat voor concurrentie, de betrokken regeling steun in de zin van artikel 87, lid 1, EG oplevert.
8        Volgens de Commissie is de betrokken steunregeling evenwel in overeenstemming met artikel 3, lid 1, sub b, van verordening nr. 1107/70, waarbij artikel 73 EG omstandig ten uitvoer is gelegd op het gebied van het vervoer, aangezien de steun beperkt blijft tot compensatie van onbetaalde, externe en infrastructuurkosten van concurrerende vervoerswijzen, de steun op niet-discriminerende basis wordt verleend en de steun niet leidt tot concurrentieverstoring waardoor het gemeenschappelijk belang wordt geschaad.
9        De bestreden beschikking is te vinden op de website van de Commissie waarvan het adres is vermeld in het Publicatieblad van de Europese Unie van 27 september 2007 (PB C 227, blz. 4).
Procesverloop en conclusies van partijen
10      Bij verzoekschrift, neergelegd ter griffie van het Gerecht op 21 december 2007, hebben verzoeksters het onderhavige beroep ingesteld.
11      Bij akte, neergelegd ter griffie van het Gerecht op 19 november 2008, hebben het Vlaams Gewest en Waterwegen en Zeekanaal NV, een verzelfstandigd agentschap van publiek recht dat belast is met het beheer en de exploitatie van een deel van de bevaarbare waterwegen en aanhorigheden in dit gewest, verzocht om in de onderhavige procedure te worden toegelaten tot interventie aan de zijde van de Commissie. Bij beschikking van 29 januari 2009 heeft de president van de Achtste kamer van het Gerecht deze interventie overeenkomstig artikel 116, lid 6, van het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht toegestaan.
12      Op rapport van de rechter-rapporteur heeft het Gerecht (Achtste kamer), dat zich door de processtukken voldoende voorgelicht achtte, overeenkomstig artikel 111 van het Reglement voor de procesvoering besloten om zonder mondelinge behandeling te beslissen.
13      Verzoeksters concluderen dat het het Gerecht behage:
–        de bestreden beschikking nietig te verklaren;
–        de Commissie te verwijzen in de kosten.
14      De Commissie, ondersteund door het Vlaams Gewest en Waterwegen en Zeekanaal, concludeert dat het het Gerecht behage:
–        het beroep niet-ontvankelijk te verklaren of, subsidiair, het beroep te verwerpen;
–        verzoeksters te verwijzen in de kosten.
In rechte
15      Volgens artikel 111 van het Reglement voor de procesvoering kan het Gerecht, wanneer het kennelijk onbevoegd is kennis te nemen van een beroep of wanneer dit kennelijk niet-ontvankelijk of kennelijk ongegrond is, zonder de behandeling voort te zetten, beslissen bij met redenen omklede beschikking.
16      In casu acht het Gerecht zich voldoende voorgelicht door de processtukken en beslist het overeenkomstig dit artikel uitspraak te doen zonder de behandeling voort te zetten.
Argumenten van partijen
17      De Commissie werpt geen formele exceptie van niet-ontvankelijkheid in de zin van artikel 114 van het Reglement voor de procesvoering op, maar stelt dat het beroep niet-ontvankelijk is omdat verzoeksters niet individueel worden geraakt in de zin van artikel 230, vierde alinea, EG.
18      Zij merkt allereerst op dat een vereniging die is opgericht ter behartiging van de collectieve belangen van een groep justitiabelen niet individueel wordt geraakt door een handeling die de algemene belangen van die groep treft, en dus geen beroep tot nietigverklaring kan instellen namens haar leden wanneer deze laatsten dat zelf ook niet kunnen.
19      Vervolgens wijst zij erop dat uit de rechtspraak blijkt dat nu verzoeksters slechts de gegrondheid van de bestreden beschikking betwisten, en niet stellen dat hun procedurele rechten niet zijn geëerbiedigd, de enkele omstandigheid dat sommige van hun leden de hoedanigheid van belanghebbenden in de zin van artikel 88, lid 2, EG bezitten er niet toe leidt hun procesbevoegdheid toe te kennen. De rechtspraak verlangt immers dat verzoeksters aantonen dat hun leden door de bestreden beschikking individueel worden geraakt in de zin van het arrest van het Hof van 15 juli 1963, Plaumann/Commissie (25/62, Jurispr. blz. 207), door aan te tonen dat deze beschikking hun marktpositie wezenlijk ongunstig kan beïnvloeden.
20      Aangezien niet duidelijk wordt vermeld welke leden van verzoeksters eventueel worden geraakt door de betrokken steunregeling, en ook gegevens ontbreken op grond waarvan kan worden geconcludeerd dat de concurrentiepositie van die leden door de regeling ernstig wordt aangetast, kunnen verzoeksters volgens de Commissie echter op geen enkele manier worden geacht door de bestreden beschikking individueel te worden geraakt.
21      Verzoeksters stellen daarentegen dat zij door de bestreden beschikking individueel worden geraakt en dat hun beroep ontvankelijk moet worden verklaard.
22      Zij betogen dat hun ledenbestand zeer veel ondernemingen omvat die betrokken zijn bij de organisatie van het vervoer van containers naar het achterland, met name naar Vlaanderen, en wier concurrentiepositie door de betrokken steunregeling dus ernstig wordt aangetast. Zij benadrukken dat het volgens de rechtspraak niet vereist is dat de steun een aanzienlijke verkleining van hun marktaandeel of een groot financieel verlies tot gevolg heeft opdat zij worden geacht door de bestreden beschikking individueel te zijn geraakt in de zin van artikel 230 EG. Het bewijs van een wezenlijke beïnvloeding van de marktpositie van een concurrent kan immers niet worden beperkt tot het bestaan van bepaalde elementen die wijzen op een terugloop van zijn commerciële of financiële prestaties.
23      Het uit de betrokken steunregeling voortvloeiende voordeel, dat slechts wordt toegekend wanneer de containers via Vlaamse zeehavens worden in‑ of uitgevoerd, berokkent een even aanzienlijke schade aan ondernemingen die zijn gevestigd in andere zeehavens, waaronder die van Rotterdam. Deze regeling heeft dus een rechtstreekse nadelige invloed op het concurrentievermogen van de leden van verzoeksters die betrokken zijn bij het containervervoer en dezelfde binnenvaartterminals gebruiken als de vervoerders die de steun ontvangen.
24      Dienaangaande stellen verzoeksters dat de Vlaamse havens niet de enige zijn die in Vlaanderen een belangrijk afzetgebied hebben inzake vervoer naar het achterland. In het bijzonder wordt de haven van Rotterdam, die geografisch gunstig is gelegen, veelvuldig gebruikt als in‑ of uitvoerzeehaven voor intermodaal vervoer (via Vlaamse binnenvaartterminals) en voor wegvervoer van en naar Vlaanderen. Er bestaan met name vaste binnenvaartroutes tussen de haven van Rotterdam en minstens acht Vlaamse binnenvaartterminals. Bovendien heeft de haven van Rotterdam op ten minste vijf van deze routes meer dan 25 % van het volume van het containervervoer in handen. Deze vervoersdiensten concurreren rechtstreeks met die welke worden geleverd vanuit Antwerpen, Zeebrugge, Gent en Oostende, want deze vier Vlaamse zeehavens leveren vervoersdiensten naar dezelfde bestemmingen als die waarnaar het vervoer vanuit de zeehaven van Rotterdam gebeurt.
25      In repliek stellen verzoeksters dat de Commissie miskent dat de steun ten goede komt aan de verladers die nu kunnen kiezen tussen vervoer vanuit Antwerpen naar een Vlaamse binnenhaven en vervoer vanuit Rotterdam naar diezelfde Vlaamse binnenhaven. Indien de betrokken steunregeling, zoals de Commissie erkent, voor de terminalexploitanten een voordeel meebrengt doordat de overslag toeneemt, zou dit voordeel logischerwijze ook ten goede moeten komen aan de ondernemingen die de handelingen vóór en na de overslag verrichten. De maatregel brengt dus een voordeel mee voor de Vlaamse terminalexploitanten, maar ook voor de Vlaamse zeehavens, aangezien de steun niet wordt verleend wanneer de containers niet via Vlaamse zeehavens worden vervoerd, en voor alle vervoers‑ en logistieke ondernemingen die in deze havens actief zijn.
26      Verzoeksters preciseren ook dat uit hun statuten duidelijk blijkt dat zij, als verenigingen, de gemeenschappelijke belangen behartigen van hun leden, nagenoeg alle in het Rotterdamse havencomplex gevestigde ondernemingen, in het bijzonder de ondernemingen die actief zijn op het gebied van vervoer en logistiek. Het feit dat de bestreden beschikking een nadelige invloed heeft op de marktpositie van verzoeksters’ leden of van de leden van deze leden kan dus geen belemmering vormen voor de ontvankelijkheid van het beroep. Deltalinqs omvat immers via haar twee leden, Stichting Europoort/Botlek Belangen en SVZ, bijna alle in het Rotterdamse havencomplex gevestigde ondernemingen die betrokken zijn bij de organisatie van de overslag en het vervoer van containers naar het achterland. De leden van de leden van SVZ zijn verenigingen die deze bedrijven vertegenwoordigen. Die ondernemingen worden volgens verzoeksters geraakt door de keuze die hun klanten maken op basis van de kosten en de wijze van het containervervoer.
27      Verzoeksters zijn bovendien van mening dat de opvatting van de Commissie dat de ondernemingen die actief zijn in het containervervoer tussen de haven van Rotterdam en het Vlaamse achterland geen concurrenten zijn van de ondernemingen die de begunstigden zijn van de betrokken steunregeling, de toestand miskent van de markt, die wordt gekenmerkt door een scherpe concurrentie tussen de zeehavens waarvan de achterlanden elkaar overlappen. De Commissie heeft in haar beschikkingspraktijk zelf erkend dat deze overlapping bestaat en dat zij de relevante markt voor containervervoer beïnvloedt.
28      Ook heeft de betrokken steunregeling, aangezien zij van toepassing is op vervoerders voor „containers die via de Vlaamse zeehavens (zeevervoer) worden ingevoerd en hun eindbestemming bereiken via een inlandcontainerterminal in Vlaanderen” en voor „containers die via een inlandcontainerterminal naar een Vlaamse zeehaven worden gebracht waar ze aan boord van een zeeschip worden geladen om te worden uitgevoerd”, duidelijk nadelige gevolgen voor de marktpositie van verzoeksters’ leden, en in het bijzonder voor terminalexploitanten, vervoers‑ en logistieke ondernemingen en voor alle in de haven van Rotterdam gevestigde ondersteunende ondernemingen en hun klanten, die alle kosten voor de overslag aan de binnenvaartterminals in Vlaanderen moeten betalen indien zij kiezen voor vervoer via de zeehaven van Rotterdam.
29      Tot slot betogen verzoeksters dat de niet-ontvankelijkverklaring van het onderhavige beroep neerkomt op de conclusie dat in de communautaire rechtsorde geen enkel beroep mogelijk is tegen een steunregeling zoals de betrokken steunregeling.
Beoordeling door het Gerecht
30      Volgens artikel 230, vierde alinea, EG kan iedere natuurlijke of rechtspersoon beroep instellen tegen de tot hem gerichte beschikkingen, alsmede tegen beschikkingen die, hoewel genomen in de vorm van een verordening, of van een beschikking gericht tot een andere persoon, hem rechtstreeks en individueel raken.
31      Aangezien de bestreden beschikking tot het Koninkrijk België is gericht, moet in casu worden onderzocht of zij verzoeksters rechtstreeks en individueel raakt.
32      Wat de beroepen van verenigingen betreft, is het vaste rechtspraak dat een beroep van een vereniging die handelt in de plaats van één of meer van haar leden die zelf een ontvankelijk beroep hadden kunnen instellen, ontvankelijk is (zie arrest Hof van 22 december 2008, British Aggregates/Commissie, C‑487/06 P, nog niet gepubliceerd in de Jurisprudentie, punt 39, en aldaar aangehaalde rechtspraak).
33      Wat de voorwaarde inzake het individueel geraakt zijn betreft, is het eveneens vaste rechtspraak dat degenen die niet adressaat van een beschikking zijn, slechts kunnen stellen individueel te worden geraakt, indien deze beschikking hen betreft uit hoofde van zekere bijzondere hoedanigheden of van een feitelijke situatie, welke hen ten opzichte van ieder ander karakteriseert en hen derhalve individualiseert op soortgelijke wijze als de adressaat (arrest Plaumann/Commissie, punt 19 supra, Jurispr. blz. 232; arresten Hof van 19 mei 1993, Cook/Commissie, C‑198/91, Jurispr. blz. I‑2487, punt 20; 15 juni 1993, Matra/Commissie C‑225/91, Jurispr. blz. I‑3203, punt 14, en 13 december 2005, Commissie/Aktionsgemeinschaft Recht und Eigentum, C‑78/03 P, Jurispr. blz. I‑10737, punt 33).
34      Bijgevolg moet het Gerecht nagaan of verzoeksters’ leden, of althans sommige daarvan, in casu kunnen worden geacht door de bestreden beschikking individueel te worden geraakt.
35      In het onderhavige geval verzoeken verzoeksters het Gerecht op grond van artikel 230 EG een na de vooronderzoeksprocedure van artikel 88, lid 3, EG gegeven beschikking nietig te verklaren.
36      Dienaangaande zij eraan herinnerd dat in het kader van de procedure van toezicht op steunmaatregelen in de zin van artikel 88 EG onderscheid moet worden gemaakt tussen, enerzijds, de in lid 3 van dit artikel bedoelde inleidende fase van het onderzoek van steunmaatregelen, die er slechts toe dient de Commissie in staat te stellen zich een eerste oordeel te vormen over de gedeeltelijke of volledige verenigbaarheid van de betrokken steun en, anderzijds, de onderzoeksfase van lid 2 van dit artikel. Slechts in het kader van deze fase, die de Commissie in staat moet stellen zich volledig te informeren over alle gegevens van de zaak, voorziet het Verdrag in de verplichting voor de Commissie de belanghebbenden uit te nodigen hun opmerkingen in te dienen (arresten Cook/Commissie, punt 33 supra, punt 22; Matra/Commissie, punt 33 supra, punt 16, en Commissie/Aktionsgemeinschaft Recht und Eigentum, punt 33 supra, punt 34).
37      Wanneer de Commissie, zonder de formele onderzoeksprocedure van artikel 88, lid 2, EG in te leiden, op basis van artikel 88, lid 3, constateert dat een steunmaatregel verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt, kunnen degenen die door de in lid 2 geboden procedurele waarborgen worden beschermd, de eerbiediging daarvan slechts afdwingen indien zij de mogelijkheid hebben die beschikking voor de gemeenschapsrechter te betwisten. Om deze redenen verklaart de gemeenschapsrechter een door een belanghebbende in de zin van artikel 88, lid 2, EG ingesteld beroep tot nietigverklaring van een dergelijke beschikking ontvankelijk, wanneer degene die het beroep instelt, daarmee de procedurele rechten wil doen eerbiedigen die hij aan deze laatste bepaling ontleent (zie arrest Commissie/Aktionsgemeinschaft Recht und Eigentum, punt 33 supra, punt 35, en aldaar aangehaalde rechtspraak).
38      De belanghebbenden in de zin van artikel 88, lid 2, EG, die aldus overeenkomstig artikel 230, vierde alinea, EG beroep tot nietigverklaring kunnen instellen, zijn de personen, ondernemingen of verenigingen die eventueel door de verlening van steun in hun belangen worden geraakt, dat wil zeggen met name de ondernemingen die met de begunstigden van de steun concurreren, en de beroepsorganisaties (zie arrest Commissie/Aktionsgemeinschaft Recht und Eigentum, punt 33 supra, punt 36, en aldaar aangehaalde rechtspraak).
39      Indien de verzoeker de gegrondheid van de beschikking waarbij de steun wordt beoordeeld als zodanig betwist, kan het feit dat hij als belanghebbende in de zin van artikel 88, lid 2, EG kan worden beschouwd daarentegen op zich niet volstaan om het beroep ontvankelijk te verklaren. Dan moet hij aantonen dat hij een bijzondere status heeft in de zin van de rechtspraak die voortvloeit uit het arrest Plaumann/Commissie (punt 18 supra). Daarvan is met name sprake wanneer de marktpositie van de verzoeker merkbaar wordt aangetast door de steun waarop de betrokken beschikking betrekking heeft (zie arrest Hof van 28 januari 1986, Cofaz e.a./Commissie, 169/84, Jurispr. blz. 391, punten 22‑25, en arrest Commissie/Aktionsgemeinschaft Recht und Eigentum, punt 33 supra, punt 37, en aldaar aangehaalde rechtspraak).
40      In casu hebben verzoeksters ter ondersteuning van hun beroep twee middelen aangevoerd. Het eerste middel is ontleend aan schending van artikel 3, lid 1, van verordening nr. 1107/70, junctis de artikelen 12 EG en 73 EG. Het tweede middel is ontleend aan niet-nakoming van de motiveringsplicht.
41      Geen enkel van deze middelen tot nietigverklaring strekt ertoe te doen vaststellen dat de betrokken steunmaatregelen ernstige moeilijkheden opleveren met betrekking tot hun verenigbaarheid met de gemeenschappelijke markt, zodat de Commissie verplicht was de formele procedure in te leiden. Verzoeksters komen niet op tegen de weigering van de Commissie om de formele onderzoeksprocedure in te leiden, maar uitsluitend tegen de gegrondheid van de bestreden beschikking.
42      Het onderhavige beroep kan dus niet aldus worden uitgelegd dat daarmee wordt opgekomen tegen de weigering om de procedure van artikel 88, lid 2, EG in te leiden en aldus uit deze bepaling voortvloeiende procedurele rechten te doen eerbiedigen; het strekt ertoe de nietigverklaring van de bestreden beschikking ten gronde te verkrijgen. Het loutere feit dat verzoeksters als belanghebbenden in de zin van artikel 88, lid 2, EG kunnen worden beschouwd, volstaat op zich dus niet om het beroep ontvankelijk te verklaren. Derhalve moeten zij aantonen dat zij een bijzondere status hebben in de zin van de rechtspraak die voortvloeit uit het arrest Plaumann/Commissie (punt 19 supra).
43      In casu kunnen verzoeksters, die verenigingen zijn die de belangen behartigen van verschillende ondernemingen in de regio Rotterdam, slechts worden geacht individueel te zijn geraakt in de zin van de rechtspraak die voortvloeit uit het arrest Plaumann/Commissie (punt 19 supra), voor zover zij bewijzen dat de marktpositie van hun leden door de betrokken steunregeling merkbaar wordt aangetast (zie in die zin arrest Cofaz e.a./Commissie, punt 39 supra, punten 22‑25, en arrest Hof van 22 november 2007, Sniace/Commissie, C‑260/05 P, Jurispr. blz. I‑10005, punt 54).
44      Vastgesteld moet evenwel worden dat verzoeksters, die enkel hebben gesteld dat, gelet op de bestaande concurrentieverhouding tussen de haven van Rotterdam en de havens in Vlaanderen, zoals die van Antwerpen, de betrokken steunregeling de positie van bepaalde ondernemingen die zij vertegenwoordigen ongunstig kon beïnvloeden, geen concrete elementen hebben aangevoerd waaruit kan worden geconcludeerd dat dit inderdaad het geval is.
45      Gesteld al dat bepaalde van verzoeksters’ leden marktdeelnemers in de sector vervoer en overslag van containers zijn die als concurrenten van de begunstigden van de betrokken steunregeling kunnen worden beschouwd, te weten niet alleen de verladers die gebruikmaken van de binnenwateren, maar ook de in Vlaanderen gevestigde terminalexploitanten, hebben verzoeksters niet rechtens genoegzaam aangegeven waarom de bestreden beschikking de belangen van deze leden kan schaden doordat zij hun positie op de betrokken markt wezenlijk beïnvloedt.
46      Hoewel niet kan worden uitgesloten dat de haven van Rotterdam wegens haar geografische ligging concurreert met de havens in het Vlaams Gewest, in het bijzonder met de haven van Antwerpen, zoals verzoeksters betogen, hebben zij niet met concrete gegevens over de in Rotterdam gevestigde containervervoersondernemingen die naar het Vlaamse achterland vervoeren aangetoond of, en in welke mate, de betrokken steunregeling, die in Vlaanderen het containervervoer via de binnenwateren in plaats van over de weg wil bevorderen, zal leiden tot een aanmerkelijke verschuiving van de vervoers‑ en overslagactiviteiten van de in deze haven gevestigde ondernemingen naar de Vlaamse havens, en bijgevolg een belangrijke invloed zal hebben op de concurrentiepositie op de markt van de rond de haven van Rotterdam gevestigde ondernemingen.
47      Dienaangaande zij eraan herinnerd dat de betrokken steunregeling slechts beoogt compensatie te bieden voor de meerkosten bij de overslag van containers in de Vlaamse binnenvaartterminals die de vervoersondernemingen moeten dragen in het geval van vervoer via de binnenwateren, maar die niet worden gedragen door de wegvervoerders. Bijgevolg raakt de betrokken steunregeling, die voornamelijk de keuze van de vervoerswijze van containers in Vlaanderen beïnvloedt, de concurrentieverhoudingen tussen diensten voor containervervoer over de weg en binnenvaartdiensten. Verzoeksters’ stelling dat deze regeling ondernemingen die tot dusver hun containers van of naar Rotterdam vervoerden er indirect toe kan brengen dit te doen via een Vlaamse haven, is onvoldoende onderbouwd. Verzoeksters hebben in dit verband niet op pertinente wijze te kennen gegeven waarom de keuze van verladers voor een bepaalde zeehaven, die, zoals zij hebben erkend, afhankelijk is van veel factoren, zoals de kwaliteit en de prijs van de verbindingen met het achterland, door de bestreden regeling onvermijdelijk zal worden beïnvloed.
48      Voorts heeft het Hof reeds verklaard dat een onderneming zich niet enkel op de hoedanigheid van concurrent van de door de betrokken maatregel begunstigde onderneming kan beroepen, maar bovendien moet aantonen dat haar marktpositie wezenlijk is beïnvloed (arresten Hof van 23 mei 2000, Comité d’entreprise de la Société française de production e.a./Commissie, C‑106/98 P, Jurispr. blz. I‑3659, punten 40 en 41, en 22 november 2007, Spanje/Lenzing, C‑525/04 P, Jurispr. blz. I‑9947, punt 33).
49      Ofschoon het bewijs van een wezenlijke beïnvloeding van de marktpositie van een concurrent niet kan worden beperkt tot het bestaan van bepaalde elementen die wijzen op een terugloop van zijn commerciële of financiële prestaties, zoals verzoeksters terecht betogen, moeten zij toch gegevens verstrekken waaruit met name de bijzondere kenmerken van de concurrentie op de betrokken markt naar voren komen, de ernstige aard van de verstoringen die worden teweeggebracht door de toekenning van de betrokken steun aan hun leden die actief zijn op die markt en de gevolgen van die steun op het gehanteerde prijsniveau (zie in die zin arrest Spanje/Lenzing, punt 48 supra, punten 35 en 37).
50      In casu wijzen verzoeksters echter enkel op het bestaan van een concurrentieverhouding tussen de Vlaamse havens en de haven van Rotterdam inzake containervervoer naar het achterland, die indirect invloed zou hebben op het concurrentievermogen van de ondernemingen die actief zijn in het intermodale containervervoer vanuit de Rotterdamse havenzone ten aanzien van die welke hun bedrijfsactiviteiten ontplooien vanuit Vlaamse havens. Dergelijke algemene beweringen volstaan niet om te erkennen dat verzoeksters procesbevoegdheid bezitten.
51      Bijgevolg moet worden geconcludeerd dat verzoeksters geen enkel concreet gegeven hebben aangevoerd waaruit de negatieve gevolgen van de bestreden beschikking voor de situatie van de genoemde ondernemingen blijken, zoals gegevens over de vermoedelijke ontwikkeling van hun marktaandelen in het containervervoer naar het Vlaamse achterland of van de specifieke situatie van hun leden die actief zijn in de vervoerssector.
52      Op grond van een en ander en zonder dat uitspraak hoeft te worden gedaan over de vraag of verzoeksters representatief zijn voor de ondernemingen die actief zijn in het containervervoer naar het Vlaamse achterland, hetgeen de Commissie betwijfelt, kunnen verzoeksters niet worden geacht door de bestreden beschikking individueel te worden geraakt. Zij hebben dan ook geen procesbevoegdheid.
53      Aan deze conclusie wordt niet afgedaan door verzoeksters’ argument dat, indien het onderhavige beroep niet-ontvankelijk zou worden verklaard, zij over geen enkel middel beschikken om op te komen tegen de bestreden beschikking. Volgens vaste rechtspraak van het Hof mogen de voorwaarden voor ontvankelijkheid van een beroep tot nietigverklaring immers niet tot een dode letter worden gemaakt door de uitlegging die de verzoekende partij geeft aan het recht op doeltreffende rechterlijke bescherming. Wat meer in het bijzonder het in casu aan de orde zijnde gebied betreft, heeft het Hof gepreciseerd dat een particulier die niet rechtstreeks en individueel wordt geraakt door een beschikking van de Commissie inzake staatssteun en wiens belangen in voorkomend geval dus niet worden geschaad door de in deze beschikking bedoelde steunmaatregel, geen recht op rechterlijke bescherming jegens een dergelijke beschikking geldend kan maken (zie arrest Sniace/Commissie, punt 43 supra, punten 64 en 65, en aldaar aangehaalde rechtspraak). Uit de hierboven weergegeven feiten en omstandigheden volgt echter dat in casu juist niet is voldaan aan één van deze twee voorwaarden, aangezien verzoeksters niet hebben aangetoond dat zij door de bestreden beschikking individueel werden geraakt. Bijgevolg kunnen verzoeksters niet op goede gronden stellen dat de niet-ontvankelijkverklaring van het onderhavige beroep afbreuk doet aan hun recht op doeltreffende rechterlijke bescherming.
54      Bijgevolg moet het onderhavige beroep kennelijk niet-ontvankelijk worden verklaard.
Kosten
55      Volgens artikel 87, lid 2, van het Reglement voor de procesvoering wordt de in het ongelijk gestelde partij in de kosten verwezen, voor zover dit is gevorderd. Aangezien verzoeksters in het ongelijk zijn gesteld, moeten zij, overeenkomstig de vordering van de Commissie, naast hun eigen kosten ook de kosten van de Commissie dragen.
56      Volgens artikel 87, lid 4, derde alinea, van dit Reglement kan het Gerecht bepalen dat een interveniënt zijn eigen kosten zal dragen. In casu zullen interveniënten aan de zijde van de Commissie, het Vlaams Gewest en Waterwegen en Zeekanaal NV, hun eigen kosten dragen.
HET GERECHT (Achtste kamer)
beschikt:
1)      Het beroep wordt kennelijk niet-ontvankelijk verklaard.
2)      Deltalinqs en SVZ, Havenondernemersvereniging Rotterdam, dragen hun eigen kosten alsmede die van de Commissie.
3)      Het Vlaams Gewest en Waterwegen en Zeekanaal NV dragen hun eigen kosten.
Luxemburg, 9 december 2009
De griffier
De president van de Achtste kamer
E. Coulon
* Procestaal: Nederlands.