Edizzjoni Provviżorja
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tieni Awla)
29 ta’ Jannar 2026 (*)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Agrikoltura – Kompetizzjoni żleali – Prattiki kummerċjali żleali – Direttiva (UE) 2019/633 – Projbizzjoni – Artikolu 3(1)(d) – Talba, lill-fornitur, għal ħlas mingħajr rabta mal-bejgħ ta’ prodotti agrikoli u tal-ikel – Artikolu 6(1)(e) – Setgħa li jiġu imposti multi – Diversi prattiki kummerċjali żleali pprojbiti mogħtija l-klassifikazzjoni ta’ ‘ksur uniku’ li tagħti lok għall-impożizzjoni ta’ multa unika – Prinċipju ta’ ‘ne bis in idem’ – Leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi l-limitu massimu tal-multa”
Fil-Kawża C‑311/24,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Oberlandesgericht Wien (il-Qorti Reġjonali Superjuri ta’ Vjenna, l-Awstrija), permezz ta’ deċiżjoni tas‑26 ta’ April 2024, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fid‑29 ta’ April 2024, fil-proċedura
Bundeswettbewerbsbehörde
vs
M. GmbH,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tieni Awla),
komposta minn K. Jürimäe (Relatriċi), Presidenta tal-Awla, K. Lenaerts, President tal-Qorti tal-Ġustizzja, li qiegħed jaġixxi bħala Mħallef tat-Tieni Awla, F. Schalin, M. Gavalec u Z. Csehi, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: A. Rantos,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–        għall-Bundeswettbewerbsbehörde, minn C. F. Winkler,
–        għal M. GmbH, minn S. Albiez, Rechtsanwalt,
–        għall-Gvern Awstrijak, minn A. Posch, J. Schmoll u P. Thalmann, bħala aġenti,
–        għall-Kummissjoni Ewropea, minn A. Dawes, M. ter Haar u M. Zerwes, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tal‑11 ta’ Settembru 2025,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1        It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 6(1)(e) tad-Direttiva (UE) 2019/633 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑17 ta’ April 2019 dwar prattiki kummerċjali inġusti fir-relazzjonijiet bejn in-negozji fil-katina tal-provvista agrikola u alimentari (ĠU 2019, L 111, p. 59).
2        Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ erba’ kawżi magħquda, bejn il-Bundeswettbewerbsbehörde (l-Awtorità Federali tal-Kompetizzjoni, l-Awstrija, iktar ’il quddiem il-“BWB”) u l-kumpannija M. GmbH dwar il-validità ta’ talbiet għal ħlas li din tal-aħħar għamlet lill-fornituri tagħha.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
It-Trattat FUE
3        L-Artikolu 39(1) TFUE jistipula:
“L-għan tal-politika agrikola komuni għandu jkun:
a)      li tkabbar il-produzzjoni agrikola billi tippromwovi progress tekniku u billi tassigura l-iżvilupp razzjonali ta’ produzzjoni agrikola u l-aħjar utilizzazzjoni possibbli tal-fatturi ta’ produzzjoni, speċjalment tan-nies tax-xogħol,
b)      li tassigura b’dan il-mod livell ġust ta’ għajxien għall-popolazzjoni agrikola, partikolarment billi jkabbar il-qligħ individwali tal-ħaddiema fl-agrikoltura,
c)      li tagħmel is-swieq stabbli,
d)      li tiggarantixxi d-disponibilità tal-provvisti,
e)      li tassigura prezzijiet raġonevoli fil-konsenja tal-prodotti lill-konsumatur.”
4        L-Artikolu 43(2) TFUE jipprevedi:
“Il-Parlament Ewropew u l-Kunsill, li jaġixxu skond il-proċedura leġislattiva ordinarja u wara konsultazzjoni mal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali, għandhom jistabbilixxu l-organizzazzjoni komuni tas-swieq agrikoli prevista fl-Artikolu 40(1) kif ukoll id-dispożizzjonijiet l-oħra meħtieġa għall-kisba ta’ l-objettivi tal-politika agrikola komuni u l-politika komuni tas-sajd.”
Id-Direttiva 2019/633
5        Il-premessi 1, 6 sa 9, 14, 16, 24, 34 u 39 tad-Direttiva 2019/633 huma fformulati kif ġej:
“(1)      Fil-katina tal-provvista agrikola u alimentari, ta’ spiss ikun hemm żbilanċi sinifikanti fis-saħħa tan-negozjar bejn il-fornituri u x-xerrejja ta’ prodotti agrikoli u alimentari. Dawk l-iżbilanċi fis-saħħa tan-negozjar x’aktarx li jwasslu għal prattiki kummerċjali inġusti [żleali] meta sħab kummerċjali akbar u b’aktar saħħa jippruvaw jimponu ċerti prattiki jew arranġamenti kuntrattwali fir-rigward ta’ transazzjoni ta’ bejgħ li jkunu għall-vantaġġ tagħhom. Tali prattiki jistgħu pereżempju: jiddevjaw bil-kbir minn imġiba kummerċjali korretta, imorru kontra l-bona fide u n-negozjar ġust u jiġu imposti b’mod unilaterali minn sieħeb kummerċjali fuq ieħor; jimponu trasferiment inġustifikat u sproporzjonat tar-riskju ekonomiku minn fuq sieħeb kummerċjali għal fuq ieħor; jew jimponu żbilanċ sinifikanti ta’ drittijiet u obbligi fuq wieħed mis-sħab kummerċjali. Ċerti prattiki jistgħu jkunu manifestament inġusti anki meta ż-żewġ partijiet jaqblu dwarhom. Jenħtieġ li jiġi introdott standard minimu tal-Unjoni [Ewropea] għall-protezzjoni minn prattiki kummerċjali inġusti biex titnaqqas l-okkorrenza ta’ dawn il-prattiki li x’aktarx ikollhom impatt negattiv fuq l-istandards ta’ għajxien tal-komunità agrikoli. L-approċċ ta’ armonizzazzjoni minima f’din id-Direttiva jippermetti lill-Istati Membri jadottaw jew iżommu regoli nazzjonali li jmorru lil hinn mill-prattiki kummerċjali inġusti elenkati f’din id-Direttiva.
[...]
(6)      Filwaqt li r-riskju tan-negozju huwa inerenti fl-attività ekonomika kollha, il-produzzjoni agrikola hija partikularment miżgħuda bl-inċertezza minħabba d-dipendenza tagħha fuq proċessi bijoloġiċi u l-esponiment tagħha għall-kundizzjonijiet tat-temp. Dik l-inċertezza hija aggravata mill-fatt li l-prodotti agrikoli u alimentari huma xi ftit jew wisq suxxettibbli għat-tħassir u staġjonali. F’ambjent ta’ politika agrikola deċiżament aktar orjentat lejn is-suq milli kien fil-passat, il-protezzjoni minn prattiki kummerċjali inġusti saret aktar importanti għall-operaturi attivi fil-katina tal-provvista agrikola u alimentari.
(7)      B’mod partikolari, tali prattiki kummerċjali inġusti aktarx li jkollhom impatt negattiv fuq l-istandards ta’ għajxien tal-komunità agrikola. Dak l-impatt huwa mifhum li huwa jew dirett, peress li jikkonċerna produtturi agrikoli u l-organizzazzjonijiet tagħhom bħala fornituri, jew inkella indirett, b’effett kaskata tal-konsegwenzi tal-prattiki kummerċjali inġusti li jseħħu fil-katina tal-provvista agrikola u alimentari b’mod li jaffettwaw negattivament lill-produtturi primarji f’dik il-katina.
(8)      Il-maġġoranza tal-Istati Membri, iżda mhux kollha, għandhom regoli nazzjonali speċifiċi li jipproteġu l-fornituri minn prattiki kummerċjali inġusti li jseħħu fir-relazzjonijiet minn bejn in-negozji fil-katina tal-provvista agrikola u alimentari. Fejn ir-rikors għad-dritt kuntrattwali jew inizjattivi awtoregolatorji jkun possibbli, il-biża' ta’ ritaljazzjoni kummerċjali kontra lmentatur, kif ukoll ir-riskji finanzjarji involuti fil-kontestazzjoni ta’ tali prattiki, jillimitaw il-valur prattiku ta’ dawk il-forom ta’ rimedju. Għalhekk, ċerti Stati Membri li għandhom regoli speċifiċi dwar prattiki kummerċjali inġusti jafdaw l-infurzar ta’ tali regoli f’idejn l-awtoritajiet amministrattivi. Madankollu, ir-regoli tal-Istati Membri dwar prattiki kummerċjali inġusti - sa fejn jeżistu - huma kkaratterizzati minn diverġenza sinifikanti.
(9)      L-għadd u d-daqs tal-operaturi jvarjaw tul l-istadji differenti tal-katina tal-provvista agrikola u alimentari. Differenzi fis-saħħa tan-negozjar, li jikkorrispondu għad-dipendenza ekonomika tal-fornitur fuq ix-xerrej, x’aktarx li jwasslu lill-operaturi akbar biex jimponu prattiki kummerċjali inġusti fuq operaturi iżgħar. Approċċ dinamiku, li jkun ibbażat fuq id-daqs relattiv tal-fornitur u tax-xerrej f’termini ta’ fatturat [dħul mill-bejgħ], jenħtieġ li jipprovdi protezzjoni minn prattiki kummerċjali inġusti li tkun aħjar għal dawk l-operaturi li għandhom l-aktar bżonnha. Prattiki kummerċjali inġusti huma partikolarment ta’ ħsara għall-intrapriżi żgħar u medji (SMEs) fil-katina tal-provvista agrikola u alimentari. Jenħtieġ li intrapriżi li jkunu akbar minn SMEs iżda b’fatturat annwali li ma jaqbiżx EUR 350 000 000, jiġu wkoll protetti minn prattiki kummerċjali inġusti biex jiġu evitati li l-ispejjeż ta’ tali prattiki tgħaddi għal fuq il-produtturi agrikoli. L-effett kaskata fuq il-produtturi agrikoli jidher li huwa partikularment sinifikanti għal intrapriżi b'fatturat annwali ta' mhux aktar minn EUR 350 000 000. Il-protezzjoni tal-fornituri intermedjarji ta’ prodotti agrikoli u alimentari, inkluż prodotti pproċessati, tista’ sservi wkoll biex tiġi evitata d-devjazzjoni tal-kummerċ mill-produtturi agrikoli u l-assoċjazzjonijiet tagħhom li jipproduċu prodotti pproċessati lejn il-fornituri mhux protetti.
[...]
(14)      Jenħtieġ li din id-Direttiva tapplika għall-imġiba kummerċjali ta’ operaturi akbar lejn operaturi li jkollhom anqas saħħa tan-negozjar. Approssimazzjoni xierqa tas-saħħa tan-negozjar relattiva hija l-fatturat annwali tal-operaturi differenti. Filwaqt li huwa approssimazzjoni, dan il-kriterju jagħti prevedibbiltà lill-operaturi rigward id-drittijiet u l-obbligi tagħhom taħt din id-Direttiva. Limitu massimu jenħtieġ li jipprevjeni li tingħata protezzjoni lill-operaturi li mhumiex vulnerabbli jew li huma sew anqas vulnerabbli minn sħab jew kompetituri iżgħar minnhom. Għaldaqstant, din id-Direttiva tistabbilixxi kategoriji ta’ operaturi bbbażati fuq il-fatturat tagħhom li skonthom tingħata protezzjoni.
[...]
(16)      Fid-deċiżjoni dwar jekk prattika kummerċjali partikolari titqiesx bħala inġusta, huwa importanti li jitnaqqas ir-riskju li jiġi limitat l-użu ta’ ftehimiet ġusti u li jkattru l-effiċjenza li jkunu maqbula bejn il-partijiet. Għaldaqstant, huwa xieraq li ssir distinzjoni bejn prattiki li jkunu previsti f’termini ċari u mhux ambigwi fi ftehimiet ta’ forniment jew fi ftehimiet sussegwenti bejn il-partijiet u prattiki li jseħħu wara li tkun bdiet it-transazzjoni mingħajr ma tkun ġiet maqbula minn qabel, sabiex jiġu pprojbiti biss bidliet unilaterali u retrospettivi għal dawk it-termini ċari u mhux ambigwi tal-ftehim ta’ forniment. Madankollu, ċerti prattiki kummerċjali huma meqjusa bħala inġusti min-natura tagħhom stess u jenħtieġ li ma jkunux soġġetti għal-libertà kuntrattwali tal-partijiet.
[...]
(24)      Din id-Direttiva ma tarmonizzax ir-regoli dwar l-oneru tal-provi li għandhom jiġu applikati fi proċedimenti quddiem l-awtoritajiet tal-infurzar nazzjonali, u lanqas ma tarmonizza d-definizzjoni ta’ ftehimiet ta’ forniment. Għaldaqstant, ir-regoli dwar l-oneru tal-provi u d-definizzjoni tal-ftehimiet ta’ forniment huma dawk stabbiliti mid-dritt nazzjonali tal-Istati Membri.
[...]
(34)      L-eżistenza ta’ deterrent, bħas-setgħa li jiġu imposti, jew li jingħata bidu għal proċedimenti, pereżempju proċedimenti ġudizzjarji, għall-impożizzjoni ta’ multi, jew penali [sanzjonijiet] oħra ugwalment effettivi, u li jiġu ppubblikati r-riżultati tal-investigazzjonijiet, inkluż il-pubblikazzjoni ta' informazzjoni li tirrigwarda x-xerrejja li jkunu wettqu l-ksur, tista’ tinkoraġġixxi bidliet fl-imġiba u soluzzjonijiet prekontenzjużi bejn il-partijiet, u għalhekk jenħtieġ li tkun parti mis-setgħat tal-awtoritajiet tal-infurzar. Il-multi jistgħu jkunu partikularment effettivi u dissważivi. Madankollu, jenħtieġ li l-awtorità tal-infurzar tkun tista’ tiddeċiedi f’kull investigazzjoni liema setgħa minn tagħha ser teżerċita u jekk timponix multa jew tinizjax proċedimenti għall-impożizzjoni ta’ multa jew xi penali oħra ugwalment effettiva.
[...]
(39)      Billi maġġoranza tal-Istati Membri diġà għandhom regoli nazzjonali dwar prattiki kummerċjali inġusti, għalkemm regoli diverġenti, huwa xieraq li tintuża Direttiva sabiex jiġi introdott standard minimu ta’ protezzjoni skont id-dritt tal-Unjoni. Dan jenħtieġ li jippermetti lill-Istati Membri jintegraw ir-regoli rilevanti fl-ordni legali nazzjonali tagħhom b’mod li jippermetti l-istabbiliment ta’ reġimi koeżivi. L-Istati Membri jenħtieġ li ma jkunux preklużi milli jżommu jew milli jintroduċu fit-territorju tagħhom regoli nazzjonali aktar stretti li jipprevedu livell ogħla ta’ protezzjoni minn prattiki kummerċjali inġusti fir-relazzjonijiet bejn in-negozji fil-katina tal-provvista agrikola u alimentari, soġġett għal-limiti tad-dritt tal-Unjoni applikabbli għall-funzjonament tas-suq intern, dment li tali regoli jkunu proporzjonati.”
6        L-Artikolu 1 ta’ din id-direttiva, intitolat “Suġġett u kamp ta’ applikazzjoni”, jipprevedi, fil-paragrafi 1 u 2 tiegħu:
“1.      Bil-ħsieb li jiġu miġġielda prattiki li jiddevjaw b’mod qawwi minn imġiba kummerċjali korretta, li huma kuntrarji għall-bona fide u n-negozjar ġust [leali] u li jiġu imposti b’mod unilaterali minn wieħed mis-sħab kummerċjali fuq l-ieħor, din id-Direttiva tistabbilixxi lista minima ta’ prattiki kummerċjali inġusti [żleali] pprojbiti fir-relazzjonijiet bejn ix-xerrejja u l-fornituri fil-katina tal-provvista agrikola u alimentari u tistabbilixxi regoli minimi rigward l-infurzar ta’ dawk il-projbizzjonijiet u arranġamenti għall-koordinazzjoni bejn l-awtoritajiet tal-infurzar.
2.      Din id-Direttiva tapplika għal ċerti prattiki kummerċjali inġusti li jokkorru b’rabta mal-bejgħ ta’ prodotti agrikoli u alimentari minn:
(a)      fornituri li jkollhom fatturat [dħul mill-bejgħ] annwali li ma jaqbiżx EUR 2 000 000 lil xerrejja li jkollhom fatturat annwali ta’ aktar minn EUR 2 000 000;
(b)      fornituri li jkollhom fatturat annwali ta’ aktar minn EUR 2 000 000 u li ma jaqbiżx EUR 10000000 lil xerrejja li jkollhom fatturat annwali ta’ aktar minn EUR 10 000 000;
(c)      fornituri li jkollhom fatturat annwali ta’ aktar minn EUR 10 000 000 u li ma jaqbiżx EUR 50 000 000 lil xerrejja li jkollhom fatturat annwali ta’ aktar minn EUR 50 000 000;
(d)      fornituri li jkollhom fatturat annwali ta’ aktar minn EUR 50 000 000 u li ma jaqbiżx EUR 150 000 000 lil xerrejja li jkollhom fatturat annwali ta’ aktar minn EUR 150 000 000;
(e)      fornituri li jkollhom fatturat annwali ta’ aktar minn EUR 150 000 000 u li ma jaqbiżx EUR 350 000 000 lil xerrejja li jkollhom fatturat annwali ta’ aktar minn EUR 350 000 000.
[...].”
7        L-Artikolu 3 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Projbizzjoni ta’ prattiki kummerċjali inġusti [żleali]”, jipprovdi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“L-Istati Membri għandhom jiżguraw li tal-anqas jiġu ppojbiti l-prattiki kummerċjali inġusti [żleali] kollha li ġejjin:
[...]
(d)      ix-xerrej jirrikjedi pagamenti mill-fornitur li ma jkunux relatati mal-bejgħ tal-prodotti agrikoli u alimentari tal-fornitur;
[...]”
8        L-Artikolu 6 tal-istess direttiva, intitolat “Setgħat tal-awtoritajiet tal-infurzar”, jipprovdi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“L-Istati Membri għandhom jiżguraw li kull waħda mill-awtoritajiet tal-infurzar tagħhom ikollha r-riżorsi u l-għarfien espert neċessarji biex twettaq id-dmirijiet tagħha, u għandhom jagħtuha s-setgħat li ġejjin:
[...]
(d)      is-setgħa li tieħu deċiżjonijiet li jikkonkludu li kien hemm ksur tal-projbizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 3 u li jirrikjedu li x-xerrej iġib fi tmiem il-prattika kummerċjali projbita; l-awtorità tista’ tastjeni milli tieħu kwalunkwe tali deċiżjoni, jekk dik id-deċiżjoni tirriskja l-iżvelar tal-identità ta’ lmentatur jew tirriskja li tikxef xi informazzjoni oħra li l-ilmentatur iqis li tali divulgazzjoni tkun dannuża għall-interessi tiegħu, u dment li l-ilmentatur ikun identifika dik l-informazzjoni f’konformità mal-Artikolu 5(3);
(e)      is-setgħa li timponi, jew li tagħti bidu għal proċedimenti għall-impożizzjoni ta’ multi u penali [sanzjonijiet] oħra ugwalment effettivi u miżuri proviżorji fuq l-awtur tal-ksur, f’konformità mar-regoli u proċeduri nazzjonali;
[...]
Il-penali msemmija fil-punt (e) tal-ewwel subparagrafu għandhom ikunu effettivi, proporzjonati u dissważivi, filwaqt li jittieħed kont tan-natura, id-durata [tul], ir-rikorrenza [natura rrepetuta ]u l-gravità tal-ksur.”
9        Skont il-kliem tal-Artikolu 9 tad-Direttiva 2019/633:
“1.      Bil-ħsieb li jiġi żgurat livell ogħla ta’ protezzjoni, l-Istati Membri jistgħu jżommu jew jintroduċu regoli immirati lejn il-ġlieda kontra prattiki kummerċjali inġusti [żleali] li jkunu aktar stretti minn dawk stabbiliti minn din id-Direttiva, dment li tali regoli nazzjonali jkunu kompatibbli mar-regoli dwar il-funzjonament tas-suq intern.
2.      Din id-Direttiva għandha tkun mingħajr preġudizzju għar-regoli nazzjonali mmirati lejn il-ġlieda kontra prattiki kummerċjali inġusti li ma jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-Direttiva, dment li tali regoli jkunu kompatibbli mar-regoli dwar il-funzjonament tas-suq intern.”
Id-dritt Awstrijak
10      L-Artikolu 5 tal-Bundesgesetz zur Verbesserung der Nahversorgung und der Wettbewerbsbedingungen (Faire-Wettbewerbsbedingungen-Gesetz) (il-Liġi Federali għat-Titjib tal-Provvista Lokali u tal-Kundizzjonijiet tal-Kompetizzjoni (il-Liġi dwar Kundizzjonijiet ta’ Kompetizzjoni Ġusti)) (BGBl. 392/1977), kif emendata bil-Bundesgesetz, mit dem das Bundesgesetz zur Verbesserung der Nahversorgung und der Wettbewerbsbedingungen geändert wird (il-Liġi Federali li Temenda l-Liġi Federali għat-Titjib tal-Provvista Lokali u tal-Kundizzjonijiet tal-Kompetizzjoni) (BGBl. I, 239/2021) (iktar ’il quddiem il-“FWBG”), jipprevedi:
“1.      L-għan tad-dispożizzjonijiet ta’ din it-taqsima hija l-ġlieda kontra l-prattiki kummerċjali żleali li jseħħu fil-kuntest tal-bejgħ ta’ prodotti agrikoli u tal-ikel. Huma jittrasponu d-[Direttiva 2019/633]. Dawn huma bla ħsara għat-Taqsima 1 u għall-[Bundesgesetz gegen Kartelle und andere Wettbewerbsbeschränkungen (Kartellgesetz 2005) (il-Liġi dwar il-Ġlieda kontra l-Akkordji u Restrizzjonijiet Oħra tal-Kompetizzjoni)].
2.      Id-dispożizzjonijiet ta’ din it-taqsima għandhom japplikaw għall-prattiki kummerċjali implimentati fil-kuntest tal-bejgħ ta’ prodotti agrikoli u tal-ikel minn:
1)      fornituri li jkollhom dħul mill-bejgħ annwali li ma jaqbiżx EUR 2 miljun lil xerrejja li jkollhom dħul mill-bejgħ annwali ta’ aktar minn EUR 2 miljun;
2.      fornituri li d-dħul mill-bejgħ annwali tagħhom huwa bejn EUR 2 miljun u EUR 10 miljun, lil xerrejja li d-dħul mill-bejgħ annwali tagħhom jaqbeż l-EUR 10 miljun;
3.      fornituri li d-dħul mill-bejgħ annwali tagħhom huwa ta’ bejn l-EUR 10 miljun u EUR 50 miljun, lil xerrejja li d-dħul mill-bejgħ annwali tagħhom jaqbeż il-EUR 50 miljun;
4.      fornituri li d-dħul mill-bejgħ annwali tagħhom huwa ta’ bejn EUR 50 miljun u EUR 150 miljun, lil xerrejja li d-dħul mill-bejgħ annwali tagħhom jaqbeż l-EUR 150 miljun;
5.      fornituri li d-dħul mill-bejgħ annwali tagħhom huwa ta’ bejn il-EUR 150 miljun u t-EUR 350 miljun, lil xerrejja li d-dħul mill-bejgħ annwali tagħhom jaqbeż it-EUR 350 miljun;
[...]
3.      Din id-direttiva tapplika għal bejgħ fejn il-fornitur jew ix-xerrej, jew it-tnejn li huma, ikunu stabbiliti fl-Unjoni.
[...]”
11      Skont l-Artikolu 5b tal-FWBG:
“[...]
2.      ‘[X]errej’ tfisser kwalunkwe persuna fiżika jew ġuridika li ma hijiex konsumatur, irrispettivament mill-post tal-istabbiliment ta’ din il-persuna, jew kwalunkwe awtorità pubblika fl-Unjoni, li tixtri prodotti agrikoli u tal-ikel; it-terminu ‘xerrej’ jista’ jinkludi grupp ta’ tali persuni fiżiċi u ġuridiċi li jagħmlu parti minn din il-kategorija;
3.      ‘[F]ornitur’ tfisser kwalunkwe produttur agrikolu jew kwalunkwe persuna fiżika jew ġuridika, irrispettivament mill-post tal-istabbiliment tagħhom, li tbigħ prodotti agrikoli u tal-ikel; it-terminu ‘fornitur’ jista’ jinkludi grupp ta’ tali produtturi agrikoli jew grupp ta’ tali persuni fiżiċi u ġuridiċi li jagħmlu parti minn din il-kategorija, bħal organizzazzjonijiet ta’ produtturi, organizzazzjonijiet ta’ fornituri u assoċjazzjonijiet ta’ tali organizzazzjonijiet.”
12      L-Artikolu 5c(1) tal-FWBG jipprevedi:
“Il-prattiċi kummerċjali msemmija fl-Anness I huma pprojbiti. [...]”
13      L-Artikolu 6(2) tal-FWBG jipprovdi:
“Fuq talba tal-awtorità responsabbli għall-investigazzjoni għall-finijiet tat-Taqsima 2, il-qorti kompetenti fil-qasam tal-akkordji tista’ timponi fuq xerrej fis-sens tal-punt 2 tal-Artikolu 5b, li jikser id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 5c, multa ta’ ammont massimu ta’ EUR 500 000. Il-kalkolu tal-ammont tal-multa għandu jieħu inkunsiderazzjoni b’mod partikolari l-gravità u t-tul tal-ksur, l-arrikkiment miksub bis-saħħa ta’ dan tal-aħħar, il-livell ta’ responsabbiltà u l-kapaċità ekonomika. L-Artikolu 33 tal-Liġi dwar il-Ġlieda kontra l-Akkordji u Restrizzjonijiet Oħra tal-Kompetizzjoni għandu japplika mutatis mutandis.”
14      L-Anness I tal-FWBG, intitolat “Prattiki kummerċjali pprojbiti f’kull ċirkustanza”, jipprovdi, fil-punt 4 tiegħu:
“Ix-xerrej jirrikjedi pagamenti mill-fornitur li ma jkunux relatati mal-bejgħ tal-prodotti agrikoli u tal-ikel tal-fornitur.”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
15      M., li hija l-konvenuta fil-kawża prinċipali, topera ħwienet ta’ bejgħ bl-imnut ta’ prodotti tal-ikel fl-Awstrija.
16      Fix-xahar ta’ Mejju 2023, M. għamlet talbiet għal ħlas lill-fornituri tagħha ta’ prodotti agrikoli u tal-ikel, li, skont il-BWB, ma kellhomx rabta mal-bejgħ ta’ dawn il-prodotti u li għalhekk kienu jiksru l-Artikolu 5c(1) u l-punt 4 tal-Anness I tal-FWBG, li jittrasponi l-Artikolu 3(1)(d) tad-Direttiva 2019/633.
17      Sabiex tiġġustifika dawn it-talbiet għal ħlas, M. iddikjarat li kienet affettwata ħafna fuq il-livell ekonomiku mir-riperkussjonijiet tal-pandemija tal-COVID-19 fuq it-turiżmu, li kkawżat tnaqqis tal-klijentela fil-qasam tal-bejgħ bl-imnut ta’ prodotti tal-ikel u żidiet kbar ħafna fl-ispejjeż. Hija għalhekk bdiet proċess ta’ ristrutturazzjoni kompleta tal-impriża tagħha, inkluż proċess ta’ trasformazzjoni tax-xiri. Fil-kuntest ta’ dan il-proċess ta’ trasformazzjoni, hija rreklutat konsulent estern, li taha l-parir li titlob kontribut finanzjarju mingħand il-fornituri tagħha sabiex tikkumpensa parzjalment għall-ispejjeż għoljin marbuta mal-imsemmi proċess.
18      Fis‑16 ta’ Mejju 2023, M. organizza online, għal dan il-għan, “Konferenza għall-Fornituri” (“Supplier Day”) li fil-kuntest tagħha hija tat lill-fornituri tagħha deskrizzjoni qasira tas-sitwazzjoni attwali tas-suq tal-prodotti agrikoli u tal-ikel, tal-problemi li ltaqgħet magħhom kif ukoll tat-telf li hija kienet qiegħda ġarrab. Hija spjegat il-proċess ta’ trasformazzjoni li kienet tinsab fih. L-għanijiet ta’ dan il-proċess ġew iddefiniti bħala l-professjonalizzazzjoni tal-ġestjoni tal-kategoriji (Category Management) u l-ottimizzazzjoni tal-proċessi interni. M. spjegat ukoll lill-fornituri tagħha l-bżonn ta’ investiment li hija kienet qiegħda
taffaċċja billi enfasizzat in-neċessità li jinxtraw unitajiet ta’ produzzjoni tal-idroġenu li ma jagħmlux ħsara lill-klima u li jsir investiment fi flotta ta’ trakkijiet newtrali f’termini ta’ CO2.
19      Fis‑17 ta’ Mejju 2023, M. bagħtet lil kull wieħed mill-fornituri tagħha waħda minn żewġ varjanti tal-istess posta elettronika, skont jekk kinux ipparteċipaw jew le għall-konferenza. F’din il-posta elettronika, hija talbithom iħallsu kontribut ta’ ammont partikolari sabiex jipparteċipaw fil-finanzjament tal-proċess ta’ trasformazzjoni li hija kienet ser tniedi. Din il-posta elettronika kellha magħha fatturi pro forma li kienu jinkludu diversi ammonti f’somma f’daqqa. Id-diversi messaġġi tal-posta elettroniċi ntbagħtu fl-istess ħin. B’eċċezzjoni tal-ammont indikat fuq il-fattura pro forma u tad-distinzjoni skont jekk il-fornitur inkwistjoni kienx ipparteċipa jew le għall-konferenza tas‑16 ta’ Mejju 2023, il-posta elettronika kienet identika għall-fornituri kollha.
20      Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li M. iddeċidiet, min jeddha, li ttemm it-talbiet għal investiment magħmula lill-fornituri, li tannulla l-fatturi pro forma annessi mal-posta elettronika u li tirrimborsa immedjatament l-ammonti diġà mħallsa. B’kollox, tnejn biss mis-sittax-il fornitur kienu ddeċidew li jilqgħu t-talba għal investimenti u li jħallsu l-ammonti indikati fuq il-fatturi pro forma annessi mal-posta elettronika.
21      Il-BWB ikkonstatat li, bħala xerrej, M. kienet talbet mingħand sittax-il fornitur tagħha ħlas li ma kellux rabta mal-bejgħ ta’ prodotti agrikoli u tal-ikel. B’dan il-mod, hija qieset li kull waħda minn dawn it-talbiet għal ħlas kienet tikser l-Artikolu 5c(1) tal-FWBG, moqri flimkien mal-punt 4 tal-Anness I tiegħu. Fl‑10 ta’ Novembru 2023, hija għalhekk adixxiet lill-Oberlandesgericht Wien (il-Qorti Reġjonali Superjuri ta’ Vjenna), li hija l-qorti tar-rinviju, b’sittax-il talba intiżi għall-impożizzjoni ta’ multa fuq M., skont l-Artikolu 6(2) tal-FWBG.
22      Erbgħa minn dawn it-talbiet ġew assenjati lill-Awla Ħamsa u Għoxrin ta’ dik il-qorti. Dawn ġew magħquda u jikkonċernaw l-erba’ fornituri li ġejjin:
–        P. GmbH — talba għal ħlas għal ammont ta’ EUR 12 000;
–        L. GmbH — talba għal ħlas għal ammont ta’ EUR 10 000;
–        R. GmbH — talba għal ħlas għal ammont ta’ EUR 12 000;
–        S. GmbH — talba għal ħlas għal ammont ta’ EUR 18 000.
23      Il-BWB tqis li kull talba għal ħlas tikkostitwixxi ksur separat.
24      M. tikkontesta li dawn huma talbiet separati billi targumenta li s-sittax-il talba magħmula mill-BWB huma kollha bbażati fuq l-istess sitwazzjoni fattwali. Għal din ir-raġuni, fl-opinjoni tagħha, id-diviżjoni artifiċjali f’sittax-il talba separata tikser il-prinċipju ta’ ne bis in idem. Sussidjarjament, M. issostni li, fil-verità, hija qiegħda tiġi akkużata bi ksur uniku u kontinwu. Dan il-kunċett ġuridiku ġurisprudenzjali, li oriġina mid-dritt applikabbli fil-qasam tal-akkordji u tal-kompetizzjoni huwa, fl-opinjoni tagħha, applikabbli wkoll għad-dispożizzjonijiet tal-FWBG li jittrasponu d-Direttiva 2019/633.
25      Skont il-qorti tar-rinviju, l-Artikolu 6(2) tal-FWBG jipprevedi sanzjoni ta’ natura kriminali. Issa, skont id-duttrina kriminali Awstrijaka, aġir bħal dak li bih hija akkużata M. għandu jiġi kklassifikat bħala “ksur uniku” fis-sens li jikkostitwixxi uniċità ta’ azzjoni ġuridika (tatbestandliche Handlungseinheit). Dik il-qorti tindika li, b’konsegwenza ta’ dan, anki jekk il-fatti jirrigwardaw relazzjonijiet kummerċjali ma’ sittax-il fornitur, għandha tiġi imposta multa unika ta’ ammont massimu ta’ EUR 500 000, prevista fl-Artikolu 6(2) tal-FWBG.
26      Madankollu, l-imsemmija qorti għandha dubji dwar jekk dan ir-riżultat jippermettix li jintlaħaq l-għan iddefinit fid-Direttiva 2019/633, jiġifieri ċertu bbilanċjar mill-ġdid bejn is-setgħa ta’ negozjar tax-xerrejja u dik tal-fornituri fil-katina tal-provvista agrikola u tal-ikel. L-istess qorti tqis li dan l-ibbilanċjar mill-ġdid jista’ jseħħ biss fil-livell tar-relazzjoni individwali bejn ix-xerrej u l-fornitur. Min-naħa l-oħra, jekk l-aġir ta’ M. jkollu jiġi kklassifikat bħala li jikkostitwixxi pluralità ta’ ksur li jwassal għall-impożizzjoni ta’ diversi multi b’mod parallel, għandu jiġi mistoqsi wkoll jekk tali soluzzjoni hijiex konformi ma’ din id-direttiva.
27      F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-Oberlandesgericht Wien (il-Qorti Reġjonali Superjuri ta’ Vjenna) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel id-domandi preliminari li ġejjin lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“1.a.      L-Artikolu 6(1)(e) tad-[Direttiva 2019/633] għandu jiġi interpretat fis-sens li, f’sitwazzjoni fejn xerrej, abbażi ta’ deċiżjoni fformulata minnu b’mod [b’motivazzjoni] uniformi, jitlob fl-istess jum u b’mod separat ħlas mingħand diversi fornituri li jgawdu minn protezzjoni taħt l-Artikolu 1 ta’ din id-direttiva, bi ksur tal-Artikolu 3(1)(d) tal-imsemmija direttiva, jipprekludi dispożizzjoni legali nazzjonali li tipprovdi li dawn it-talbiet għal ħlas għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni kollha flimkien bħala ksur wieħed (unità tal-azzjoni) u għalhekk għandhom jiġu ssanzjonati darba biss?
1.b.      Għall-finijiet tar-risposta għall-parti (a) ta’ din l-ewwel domanda, fid-dawl tar-rekwiżit, previst fl-aħħar sentenza tal-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 2019/633, li s-sanzjoni għandha tkun effettiva, proporzjonata u dissważiva fid-dawl tan-natura, tat-tul, tan-natura rrepetuta u tal-gravità tal-ksur, huwa rilevanti l-fatt li, skont ir-regola nazzjonali Awstrijaka li tistabbilixxi s-sanzjoni (l-Artikolu 6(2) tal-FBWG), għal dan il-ksur tista’ tiġi imposta multa li l-ammont massimu tagħha jista’ jkun ta’ EUR 500 000 (biss)?
2.      Fil-każ li tingħata risposta fl-affermattiv għall-parti (a) tal-ewwel domanda:
L-Artikolu 6(1)(e) tad-Direttiva 2019/633 għandu jiġi interpretat fis-sens li kull talba għal ħlas lil kull fornitur, sa fejn tmur kontra l-projbizzjoni prevista fl-Artikolu 3(1)(d) ta’ din id-direttiva, għandha titqies individwalment bħala prassi kummerċjali sanzjonabbli u li fir-rigward tagħha għandha tiġi imposta sanzjoni separata (multa), konformement mal-prinċipju ta’ kumulu, b’tali mod li għandhom jiġu imposti diversi multi, u dan filwaqt li jittieħed inkunsiderazzjoni l-fatt li, skont ir-regola nazzjonali Awstrijaka li tistabbilixxi s-sanzjoni (l-Artikolu 6(2) tal-FBWG), tista’ tiġi imposta multa li l-ammont massimu tagħha jista’ jkun ta’ EUR 500 000?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel domanda
28      Permezz tal-ewwel domanda tagħha, ikkunsidrata fit-totalità tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 6(1)(e) tad-Direttiva 2019/633 għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi li diversi talbiet għal ħlas mingħajr rabta mal-bejgħ ta’ prodotti agrikoli u tal-ikel, fis-sens tal-Artikolu 3(1)(d) ta’ din id-direttiva, u indirizzati simultanjament minn xerrej lil diversi fornituri b’motivazzjoni uniformi għandhom jiġu kklassifikati flimkien bħala ksur uniku, li jagħti lok għall-impożizzjoni ta’ multa unika, li hija limitata għal ammont fiss.
29      Preliminarjament, mill-premessi 1, 7 u 39 tad-Direttiva 2019/633 jirriżulta li din hija intiża sabiex tistabbilixxi fil-livell tal-Unjoni standard minimu ta’ protezzjoni tal-fornituri ta’ prodotti agrikoli u tal-ikel kontra l-prattiki kummerċjali żleali tax-xerrejja fi ħdan il-katina tal-provvista agrikola u tal-ikel, sabiex titnaqqas il-frekwenza ta’ dawn il-prattiki li jista’ jkollhom konsegwenzi negattivi fuq l-istandards ta’ għajxien tal-komunità agrikola. Dawn il-konsegwenzi jistgħu jkunu jew diretti, sa fejn jaffettwaw lill-produtturi agrikoli u lill-organizzazzjonijiet tagħhom inkwantu fornituri, jew inkella indirett minħabba l-effett kaskata tal-konsegwenzi tal-prattiki kummerċjali żleali fil-katina tal-provvista agrikola u tal-ikel u li fl-aħħar mill-aħħar jaffettwaw lill-produtturi primarji f’din il-katina.
30      Minn din il-perspettiva, minn naħa, l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(1) ta’ din id-direttiva jipprevedi li l-Istati Membri għandhom jiżguraw li mill-inqas il-prattiki kummerċjali żleali kollha elenkati f’din id-dispożizzjoni jkunu pprojbiti. Fost dawn il-prattiki, hemm, fil-punt (d) tal-imsemmija dispożizzjoni, il-prattika fejn ix-xerrej jitlob lill-fornitur ħlasijiet li ma humiex marbuta mal-bejgħ ta’ prodotti agrikoli u tal-ikel tal-fornitur.
31      Min-naħa l-oħra, kif jirriżulta mill-Artikolu 4 tad-Direttiva 2019/633, kull Stat Membru għandu jaħtar awtorità waħda jew iktar responsabbli għall-infurzar, fuq livell nazzjonali, tal-projbizzjonijiet previsti fl-Artikolu 3 ta’ din id-direttiva. Skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 6(1) tal-imsemmija direttiva, kull waħda minn dawn l-awtoritajiet għandu jkollha r-riżorsi, l-għarfien espert u s-setgħat neċessarji sabiex twettaq il-missjoni tagħha.
32      Huwa fid-dawl ta’ dawn il-preċiżazzjonijiet li għandha tingħata risposta għall-ewwel domanda li tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 6(1)(e) tal-istess direttiva.
33      Din id-dispożizzjoni tipprevedi li l-Istati Membri għandhom jagħtu lill-imsemmija awtoritajiet is-setgħa li jimponu multi u sanzjonijiet oħra daqstant effikaċi u li jieħdu miżuri provviżorji kontra l-awtur tal-ksur jew li jibdew proċedura għal dan l-għan, konformement mar-regoli u mal-proċeduri nazzjonali. It-tieni subparagrafu ta’ dan l-Artikolu 6(1) jindika wkoll li dawn is-sanzjonijiet għandhom ikunu effettivi, proporzjonati u dissważivi, fid-dawl tan-natura, tat-tul, tan-natura rrepetuta u tal-gravità tal-ksur.
34      Għalhekk, kif jissuġġerixxi l-Avukat Ġenerali fil-punt 26 tal-konklużjonijiet tiegħu, iż-żewġ aspetti tal-problema mqajma mill-qorti tar-rinviju, li jirrigwardaw, minn naħa, il-klassifikazzjoni komuni bħala ksur uniku mogħtija lil diversi prattiki kummerċjali żleali kkunsidrati flimkien, li jwasslu għall-impożizzjoni ta’ multa unika għal dawn il-prattiki kollha u, min-naħa l-oħra, il-limitu massimu ta’ din il-multa, għandhom jiġu ttrattati suċċessivament.
35      Skont ġurisprudenza stabbilita, għall-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni mhux biss il-kliem tagħha, iżda wkoll il-kuntest tagħha u l-għanijiet li l-leġiżlazzjoni li minnha tagħmel parti tfittex li tilħaq (sentenzi tas‑17 ta’ Novembru 1983, Merck, 292/82, EU:C:1983:335, punt 12, u tat‑8 ta’ Mejju 2025, Pielatak, C‑410/23, EU:C:2025:325, punt 54 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
36      F’dak li jirrigwarda, fl-ewwel lok, il-kompatibbiltà, mal-Artikolu 6(1)(e) tad-Direttiva 2019/633, ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi li diversi prattiki kummerċjali żleali identiċi, ipprojbiti skont l-Artikolu 3(1)(d) ta’ din id-direttiva, imwettqa mill-istess xerrej simultanjament, għandhom jiġu kklassifikati flimkien bħala “ksur uniku” li jistgħu jagħtu lok biss għall-impożizzjoni ta’ multa unika, għandu, qabelxejn, jiġi kkonstatat li l-formulazzjoni ta’ dan l-Artikolu 6(1)(e) sempliċement tagħmel riferiment, b’mod ġenerali, għar-regoli u għall-proċeduri nazzjonali mingħajr ma tipprovdi indikazzjonijiet speċifiċi dwar il-possibbiltà li diversi prattiki pprojbiti jiġu kklassifikati bħala ksur uniku. Din id-dispożizzjoni tħalli għalhekk, bħala prinċipju, lill-Istati Membri liberi li jagħżlu, jew le, tali klassifikazzjoni, sakemm, konformement mat-tieni subparagrafu tal-imsemmi Artikolu 6(1), is-sanzjoni imposta f’dan ir-rigward tkun effettiva, proporzjonata u dissważiva, fid-dawl tan-natura, tat-tul, tan-natura rrepetuta u tal-gravità tal-ksur.
37      F’dak li jirrigwarda, sussegwentement, il-kuntest li minnu tifforma parti din id-dispożizzjoni, għandu jiġi rrilevat li mill-premessi 1 u 39 tad-Direttiva 2019/633 jirriżulta li l-leġiżlatur tal-Unjoni għażel approċċ ibbażat fuq armonizzazzjoni minima tar-regoli dwar il-prattiki kummerċjali żleali fir-relazzjonijiet bejn l-impriżi fi ħdan il-katina tal-provvista agrikola u tal-ikel.
38      Din il-loġika ta’ armonizzazzjoni minima timmanifesta ruħha permezz ta’ diversi riferimenti fit-test ta’ din id-direttiva għad-dritt tal-Istati Membri, li għandhom jippreċiżaw l-implementazzjoni jew il-portata ta’ ċerti regoli li din tistabbilixxi. Il-premessa 24 tal-imsemmija direttiva tindika, pereżempju, li din id-direttiva la tarmonizza r-regoli dwar l-oneru tal-provi li għandhom jiġu applikati fi proċedimenti quddiem l-awtoritajiet tal-infurzar nazzjonali, u lanqas ma tarmonizza d-definizzjoni ta’ ftehimiet ta’ forniment. Bl-istess mod, l-Artikolu 6(1)(c) tal-istess direttiva jippreċiża li dawn l-awtoritajiet għandu jkollhom is-setgħa li jwettqu spezzjonijiet mhux imħabbra fuq il-post fil-kuntest tal-investigazzjonijiet tagħhom, konformement mar-regoli u mal-proċeduri nazzjonali.
39      Barra minn hekk, id-Direttiva 2019/633 espliċitament tħalli lill-Istati Membri liberi li jikkompletaw is-sistema ta’ protezzjoni tal-fornituri ta’ prodotti agrikoli u tal-ikel b’regoli nazzjonali iktar protettivi. F’dan is-sens, l-Artikolu 9 ta’ din id-direttiva jipprovdi li, bil-ħsieb li jiġi żgurat livell ogħla ta’ protezzjoni, l-Istati Membri jistgħu jżommu jew jintroduċu regoli mmirati lejn il-ġlieda kontra prattiki kummerċjali żleali li jkunu aktar stretti minn dawk stabbiliti mill-imsemmija direttiva, bil-kundizzjoni li dawn ir-regoli nazzjonali jkunu kompatibbli mar-regoli dwar il-funzjonament tas-suq intern.
40      Minn dan jirriżulta li, fejn id-Direttiva 2019/633 hija siekta, il-loġika ta’ armonizzazzjoni minima timplika li r-regoli dwar il-kumulu tal-pieni jew dwar il-modalitajiet ta’ klassifikazzjoni ta’ diversi prattiki kummerċjali żleali jaqgħu, bħala prinċipju, taħt id-diskrezzjoni tal-Istati Membri li lilhom id-Direttiva 2019/633 la timponi u lanqas ma tipprojbixxi l-adozzjoni ta’ tali regoli.
41      Fl-aħħar nett, l-interpretazzjoni li tirriżulta mill-punti 36 sa 40 ta’ din is-sentenza hija sostnuta mill-għanijiet imfittxija mid-direttiva inkwistjoni. Fil-fatt, ma jistax jitqies li d-Direttiva 2019/633 tiffoka fuq il-protezzjoni ta’ kull fornitur ta’ prodotti agrikoli u tal-ikel fir-relazzjoni partikolari tiegħu ma’ xerrej, fatt li jkun jipprojbixxi kull klassifikazzjoni bħala ksur uniku għal diversi ksur li jinvolvu fornituri differenti jew kull kumulu tal-pieni imposti għal tali ksur. Kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 37 tal-konklużjonijiet tiegħu, l-għan imfittex minn din id-direttiva, jiġifieri l-protezzjoni tal-istandards ta’ għajxien tal-komunità agrikola, imur lil hinn mis-sempliċi protezzjoni tar-relazzjonijiet individwali bejn ix-xerrejja u l-fornituri. Minn din il-perspettiva, il-possibbiltà li diversi prattiki illegali jiġu kklassifikati flimkien ma ddgħajjifx, bħala prinċipju, l-effettività tal-projbizzjoni ta’ dawn il-prattiki u ma tikkompromettix dan l-għan tal-imsemmija direttiva.
42      Barra minn hekk, sabiex il-qorti tar-rinviju tingħata risposta utli u kompleta, għandu jingħad ukoll, l-ewwel nett, li l-kunċett ta’ “ksur uniku u kontinwu”, kif jirriżulta mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-Artikolu 101 TFUE, ma huwiex rilevanti fil-kuntest tad-Direttiva 2019/633. F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li l-bażi legali ta’ din id-direttiva, jiġifieri l-Artikolu 43(2) TFUE, hija intiża għat-tkomplija tal-politika agrikola komuni, konformement mal-Artikolu 39(1) TFUE. Għaldaqstant, dawn ma humiex id-dispożizzjonijiet ta’ dan it-trattat li jirrigwardaw ir-regoli tal-kompetizzjoni. Dan jimplika li l-kunċett ta’ “ksur uniku u kontinwu”, żviluppat fil-kuntest tad-dritt tal-kompetizzjoni, għandu loġika differenti minn dik applikata fil-kuntest tal-imsemmija direttiva.
43      Fi kwalunkwe każ, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-Artikolu 101 TFUE, dan l-artikolu jista’ jiġi miksur mhux biss minn att iżolat, iżda wkoll minn sensiela ta’ atti jew saħansitra minn aġir kontinwu. Meta diversi azzjonijiet jifformaw parti minn “pjan ġenerali”, minħabba l-għan identiku tagħhom, li jikkawża distorsjoni tal-kompetizzjoni fis-suq komuni, il-Kummissjoni Ewropea tista’ timputa r-responsabbiltà ta’ dawn l-azzjonijiet skont il-parteċipazzjoni fil-ksur ikkunsidrat fit-totalità tiegħu (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑7
ta’
Jannar 2004, Aalborg Portland et vs Il‑Kummissjoni (C‑204/00 P, C‑205/00 P, C‑211/00 P, C‑213/00 P, C‑217/00 P u C‑219/00 P, EU:C:2004:6, punt 258). Għalhekk, il-kunċett ta’ “ksur uniku u kontinwu” jintuża fil-kuntest ta’ regoli dwar il-produzzjoni tal-prova fil-qasam tal-kompetizzjoni u, b’mod iktar preċiż, sabiex jiffaċilita l-imputazzjoni ta’ ċertu aġir lil impriżi. Għaldaqstant, dan il-kunċett ma huwiex rilevanti meta l-awtoritajiet tal-infurzar ikunu jistgħu, sabiex japplikaw sanzjoni inqas ħarxa, jikklassifikaw flimkien diversi aġiri li jaqgħu taħt l-istess loġika u jikkunsidraw li dan jikkostitwixxi ksur uniku.
44      It-tieni nett, hekk kif irrileva ġustament l-Avukat Ġenerali fil-punti 35 u 36 tal-konklużjonijiet tiegħu, il-prinċipju ta’ ne bis in idem lanqas ma jista’ jiġi invokat sabiex l-Istati Membri jiġu obbligati jirrinunzjaw milli jadottaw regoli li jippermettu li diversi prattiki kummerċjali żleali meħuda flimkien jiġu kklassifikati bħala ksur uniku.
45      F’dan ir-rigward, mill-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-Artikolu 50 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea jirriżulta li l-prinċipju ta’ ne bis in idem jipprojbixxi kumulu kemm ta’ proċeduri kif ukoll ta’ sanzjonijiet għall-istess fatti u kontra l-istess persuna (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑20 ta’ Marzu 2018, Garlsson Real Estate et, C‑537/16, EU:C:2018:193, punt 27 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata u tal‑20 ta’ Marzu 2018, Menci, C‑524/15, EU:C:2018:197, punt 25 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). Peress li l-kundizzjoni “idem” għaldaqstant teħtieġ li l-fatti materjali jkunu identiċi, dan il-prinċipju ma huwiex intiż li japplika meta l-fatti inkwistjoni ma jkunux identiċi, iżda jkunu biss simili (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑30 ta’ Jannar 2025, Engie România, C‑205/23, EU:C:2025:43, punt 58 u l-ġurisprudenza ċċitata). Il-kriterju rilevanti sabiex tiġi evalwata l-eżistenza tal-istess ksur huwa dak tal-identiċità tal-fatti materjali, mifhuma bħala l-eżistenza ta’ ġabra ta’ ċirkustanzi konkreti inseparabbilment marbuta bejniethom li wasslu sabiex il-persuna kkonċernata tinstab mhux ħatja jew tiġi kkundannata b’mod definittiv (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑30 ta’ Jannar 2025, Engie România (C‑205/23, EU:C:2025:43, punt 57 u l-ġurisprudenza ċċitata).
46      Issa, fil-każ li għadd ta’ prattiki kummerċjali żleali mmirati lejn fornituri differenti jiġu kklassifikati bħala ksur uniku, il-kundizzjoni “idem” tkun, bħala prinċipju, nieqsa.
47      Il-fatt li l-prattiki inkwistjoni fil-kawża prinċipali jistgħu jiġu kklassifikati bħala “ksur uniku” skont id-dritt nazzjonali ma jbiddel xejn f’dan ir-rigward. Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li l-klassifikazzjoni ġuridika tal-fatti fid-dritt nazzjonali ma hijiex rilevanti għall-finijiet tal-konstatazzjoni tal-eżistenza ta’ ksur wieħed, sa fejn il-portata tal-protezzjoni mogħtija mill-Artikolu 50 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali ma tistax tvarja minn Stat Membru għall-ieħor (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑20 ta’ Marzu 2018, Garlsson Real Estate et, C‑537/16, EU:C:2018:193, punt 38, kif ukoll tal‑20 ta’ Marzu 2018, Menci, C‑524/15, EU:C:2018:197, punt 36).
48      Mill-kunsiderazzjonijiet esposti iktar ’il fuq jirriżulta li l-Artikolu 6(1)(e) tad-Direttiva 2019/633 għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix, bħala prinċipju, leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi li diversi prattiki kummerċjali żleali pprojbiti skont l-Artikolu 3(1) ta’ din id-direttiva jistgħu jiġu kklassifikati flimkien bħala ksur uniku li jista’ jagħti lok biss għal multa unika.
49      Fit-tieni lok, għandu jiġi ddeterminat jekk l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 2019/633 għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi, minkejja dan, tali leġiżlazzjoni nazzjonali meta din tkun tipprevedi limitu massimu tal-multa prevista sabiex tissanzjona dan l-għadd ta’ prattiki kklassifikati flimkien bħala ksur uniku.
50      F’dan ir-rigward, it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 6(1) ta’ din id-direttiva jipprovdi li s-sanzjonijiet imsemmija fl-Artikolu 6(1)(e) għandhom ikunu effettivi, proporzjonati u dissważivi, fid-dawl tan-natura, tat-tul, tan-natura rrepetuta u tal-gravità tal-ksur.
51      F’dak li jirrigwarda, b’mod partikolari, il-prinċipju ta’ proporzjonalità, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li dan il-prinċipju jeżiġi, fil-kuntest tad-determinazzjoni tas-sanzjoni kif ukoll fil-kuntest tal-iffissar tal-ammont tal-multa, li jittieħdu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi individwali tal-każ inkwistjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑19 ta’ Ottubru 2023, G. ST. T. (Proporzjonalità tal-piena f’każ ta’ kontrafazzjoni) (C‑655/21, EU:C:2023:791, punt 67 u l-ġurisprudenza ċċitata). Bl-istess mod, il-miżuri repressivi ma għandhomx imorru lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħqu l-għanijiet imfittxija mil-leġiżlazzjoni kkonċernata (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑23 ta’ Novembru 2023, J. P. Mali, C‑653/22, EU:C:2023:912, punt 32 u l-ġurisprudenza ċċitata). Għaldaqstant, il-proporzjonalità għandha tiġi evalwata b’mod konkret fid-dawl tal-għanijiet imfittxija mill-miżura repressiva kkonċernata.
52      Dan ir-rekwiżit, l-istess bħar-rekwiżiti li jirriżultaw mit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 6(1) tal-imsemmija direttiva, jippreżupponi li l-awtorità tal-infurzar nazzjonali jew il-qorti nazzjonali inkarigata li tissanzjona l-ksur tal-projbizzjonijiet li jirriżultaw mill-Artikolu 3 tal-istess direttiva għandha s-setgħa ta’ evalwazzjoni neċessarja sabiex tistabbilixxi sanzjoni konformi ma’ dawn ir-rekwiżiti kollha.
53      Issa, meta diversi prattiki kummerċjali żleali pprojbiti skont l-Artikolu 3 tad-Direttiva 2019/633 jiġu kklassifikati flimkien bħala ksur uniku b’tali mod li jistgħu jagħtu lok biss għall-impożizzjoni ta’ multa unika b’limitu massimu, huwa possibbli li l-awtorità tal-infurzar jew il-qorti responsabbli għad-determinazzjoni tal-ammont ta’ din il-multa tkunu, f’ċerti każijiet, imċaħħda mis-setgħa diskrezzjonali neċessarja sabiex tikkonforma ruħha mal-imsemmija rekwiżiti.
54      B’mod partikolari, dan jista’ jkun il-każ meta l-ammont massimu tal-multa stabbilit mil-leġiżlazzjoni nazzjonali jkun ferm inqas mill-aspettattivi ta’ qligħ finanzjarju li x-xerrej kien qiegħed jippjana li jagħmel bl-impożizzjoni, fuq numru ta’ fornituri tiegħu, ta’ ħlasijiet mingħajr rabta mal-bejgħ tal-prodotti agrikoli u tal-ikel ta’ dawn il-fornituri. Fil-fatt, meta t-total akkumulat ta’ dawn il-ħlasijiet jaqbeż kunsiderevolment il-limitu tal-multa, is-sanzjoni massima unika għal dawn il-prattiki kollha li jikkostitwixxu ksur la tista’ tkun suffiċjenti sabiex tiggarantixxi l-effett dissważiv imfittex u lanqas ma tista’ tkun effettiva u konformi mal-prinċipju ta’ proporzjonalità.
55      Għaldaqstant, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk hija għandhiex, fil-kuntest tal-kawża prinċipali, is-setgħa ta’ evalwazzjoni neċessarja sabiex tistabbilixxi l-ammont tal-multa konformement mar-rekwiżiti previsti fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 2019/633. Meta tagħmel dan, hija għandha b’mod partikolari tieħu inkunsiderazzjoni l-ammont tal-qliegħ finanzjarju li x-xerrej kien qiegħed jippjana li jagħmel bl-impożizzjoni, fuq numru ta’ fornituri tiegħu, ta’ ħlasijiet mingħajr rabta mal-bejgħ tal-prodotti agrikoli u tal-ikel tagħhom meta mqabbel mal-limitu massimu stabbilit għall-multa li tissanzjona dawn il-ħlasijiet illegali kollha.
56      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet esposti iktar ’il fuq, ir-risposta li għandha tingħata għall-ewwel domanda għandha tkun li l-Artikolu 6(1)(e) tad-Direttiva 2019/633, moqri flimkien mat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 6(1) ta’ din id-direttiva, għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi li diversi talbiet għal ħlas mingħajr rabta mal-bejgħ ta’ prodotti agrikoli u tal-ikel, fis-sens tal-Artikolu 3(1)(d) tal-imsemmija direttiva, u indirizzati simultanjament minn xerrej lil diversi fornituri b’motivazzjoni uniformi għandhom jiġu kklassifikati flimkien bħala ksur uniku, li jagħti lok għall-impożizzjoni ta’ multa unika, li hija limitata għal ammont fiss, bil-kundizzjoni li l-awtorità tal-infurzar nazzjonali jew il-qorti nazzjonali inkarigata li tissanzjona dan il-ksur ikollha s-setgħa ta’ evalwazzjoni neċessarja sabiex timponi multa li tkun effettiva, proporzjonata u dissważiva, fid-dawl tan-natura, tat-tul, tan-natura rrepetuta u tal-gravità tal-imsemmi ksur.
Fuq it-tieni domanda
57      Fid-dawl tar-risposta mogħtija għall-ewwel domanda preliminari, ma hemmx lok li tingħata risposta għat-tieni domanda tal-qorti tar-rinviju.
Fuq l-ispejjeż
58      Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tieni Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 6(1)(e) tad-Direttiva (UE) 2019/633 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑17 ta’ April 2019 dwar prattiki kummerċjali inġusti fir-relazzjonijiet bejn in-negozji fil-katina tal-provvista agrikola u alimentari, moqri flimkien mat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 6(1) ta’ din id-direttiva,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi li diversi talbiet għal ħlas mingħajr rabta mal-bejgħ ta’ prodotti agrikoli u tal-ikel, fis-sens tal-Artikolu 3(1)(d) tal-imsemmija direttiva, u indirizzati simultanjament minn xerrej lil diversi fornituri b’motivazzjoni uniformi għandhom jiġu kklassifikati flimkien bħala ksur uniku, li jagħti lok għall-impożizzjoni ta’ multa unika, li hija limitata għal ammont fiss, bil-kundizzjoni li l-awtorità tal-infurzar nazzjonali jew il-qorti nazzjonali inkarigata li tissanzjona dan il-ksur ikollha s-setgħa ta’ evalwazzjoni neċessarja sabiex timponi multa li tkun effettiva, proporzjonata u dissważiva, fid-dawl tan-natura, tat-tul, tan-natura rrepetuta u tal-gravità tal-imsemmi ksur.
Firem
*      Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.