62022CJ0240_RES
Υπόθεση C‑240/22 P
Ευρωπαϊκή Επιτροπή
κατά
Intel Corporation Inc.
Απόφαση του Δικαστηρίου (πέμπτο τμήμα) της 24ης Οκτωβρίου 2024
«Αίτηση αναιρέσεως – Ανταγωνισμός – Κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης – Αγορά των μικροεπεξεργαστών – Απόφαση με την οποία διαπιστώνεται παράβαση του άρθρου 102 ΣΛΕΕ και του άρθρου 54 της Συμφωνίας για τον ΕΟΧ – Εκπτώσεις υπέρ πιστών πελατών – Χαρακτηρισμός τους ως καταχρηστικής πρακτικής – Στρατηγική σκοπούσα στον εκτοπισμό των ανταγωνιστών οι οποίοι είναι τουλάχιστον εξίσου αποτελεσματικοί με την κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση»
Αίτηση αναιρέσεως – Λόγοι – Παράβαση της απαγορεύσεως αποφάνσεως ultra petita – Προσφυγή ακυρώσεως κατά αποφάσεως της Επιτροπής με την οποία διαπιστώνεται παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού – Δεν συντρέχει – Εξέταση από το Γενικό Δικαστήριο επιχειρημάτων φερόμενων ως μη προβληθέντων με το εισαγωγικό της δίκης έγγραφο – Περαιτέρω ανάπτυξη προβληθέντος λόγου η οποία συνδέεται στενά με αυτόν – Επιτρέπεται
(Οργανισμός του Δικαστηρίου, άρθρο 21· Κανονισμός Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, άρθρα 76 και 84 § 1)
(βλ. σκέψεις 96-106)
Ανταγωνισμός – Διοικητική διαδικασία – Απόφαση της Επιτροπής με την οποία διαπιστώνεται παράβαση – Δικαστικός έλεγχος – Έλεγχος της νομιμότητας – Περιεχόμενο – Αντικατάσταση της αιτιολογίας της προσβαλλομένης πράξεως – Αποκλείεται
(Άρθρα 102 και 263 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 138, 158, 163, 166, 293, 316, 317)
Δεσπόζουσα θέση – Κατάχρηση – Έννοια – Αντικειμενική έννοια η οποία αφορά συμπεριφορές που μπορούν να επηρεάσουν τη δομή της αγοράς και έχουν ως αποτέλεσμα την παρακώλυση της διατήρησης ή της ανάπτυξης του ανταγωνισμού – Υποχρεώσεις τις οποίες υπέχει η κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση – Άσκηση υγιούς ανταγωνισμού – Κριτήρια εκτιμήσεως
(Άρθρο 102 ΣΛΕΕ· Συμφωνία ΕΟΧ, άρθρο 54)
(βλ. σκέψεις 175-180)
Δεσπόζουσα θέση – Κατάχρηση – Εκπτώσεις λόγω αποκλειστικότητας ή υπέρ πιστών πελατών –Ικανότητα περιορισμού του ανταγωνισμού και πρόκλησης αποτελεσμάτων εκτοπισμού – Ανάλυση με βάση το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή – Κριτήρια εκτιμήσεως
(Άρθρο 102 ΣΛΕΕ· Συμφωνία ΕΟΧ, άρθρο 54)
(βλ. σκέψεις 181, 182, 201, 203)
Δεσπόζουσα θέση – Κατάχρηση – Εκπτώσεις λόγω αποκλειστικότητας ή υπέρ πιστών πελατών –Ικανότητα περιορισμού του ανταγωνισμού και πρόκλησης αποτελεσμάτων εκτοπισμού – Ανάλυση με βάση το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή – Υποχρεώσεις ως προς την απόδειξη τις οποίες υπέχει η κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση που αμφισβητεί την ακρίβεια των υπολογισμών που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της εν λόγω ανάλυσης
(Άρθρο 102 ΣΛΕΕ· Συμφωνία ΕΟΧ, άρθρο 54)
(βλ. σκέψεις 204-208)
Δεσπόζουσα θέση – Κατάχρηση – Εκπτώσεις λόγω αποκλειστικότητας ή υπέρ πιστών πελατών –Ικανότητα περιορισμού του ανταγωνισμού και πρόκλησης αποτελεσμάτων εκτοπισμού – Η Επιτροπή φέρει το βάρος αποδείξεως – Ανάλυση με βάση το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή – Δικαστικός έλεγχος – Περιεχόμενο – Περίπλοκη οικονομική εκτίμηση – Έλεγχος του υποστατού, της αξιοπιστίας και της συνοχής των αποδεικτικών στοιχείων – Έλεγχος της πληρότητας των κρίσιμων στοιχείων
(Άρθρο 102 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 267-271)
Δεσπόζουσα θέση – Κατάχρηση – Εκπτώσεις λόγω αποκλειστικότητας ή υπέρ πιστών πελατών – Ικανότητα περιορισμού του ανταγωνισμού και πρόκλησης αποτελεσμάτων εκτοπισμού – Ανάλυση με βάση το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή – Δικαστικός έλεγχος – Συνεκτίμηση πραγματικών ή νομικών στοιχείων τα οποία δεν αμφισβητήθηκαν κατά τη διοικητική διαδικασία – Επιτρέπεται
(Άρθρο 102 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 273-279)
Δεσπόζουσα θέση – Κατάχρηση – Εκπτώσεις λόγω αποκλειστικότητας ή υπέρ πιστών πελατών – Ικανότητα περιορισμού του ανταγωνισμού και πρόκλησης αποτελεσμάτων εκτοπισμού – Ανάλυση με βάση το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή – Έκπτωση που χορηγείται με τη μορφή παροχής σε είδος – Προσδιορισμός της αξίας της εκπτώσεως – Κριτήρια
(Άρθρο 102 ΣΛΕΕ· Συμφωνία ΕΟΧ, άρθρο 54)
(βλ. σκέψεις 309-315)
Δεσπόζουσα θέση – Κατάχρηση – Εκπτώσεις λόγω αποκλειστικότητας ή υπέρ πιστών πελατών – Ικανότητα περιορισμού του ανταγωνισμού και πρόκλησης αποτελεσμάτων εκτοπισμού – Ανάλυση με βάση το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή – Ανεπάρκεια των στοιχείων που υποβλήθηκαν προς στήριξη της εν λόγω ανάλυσης – Υποχρέωση του Γενικού Δικαστηρίου να εξετάσει άλλα στοιχεία ικανά να αποδείξουν την εν λόγω ικανότητα εκτοπισμού των ανταγωνιστών – Δεν υφίσταται
(Άρθρα 102 και 263 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 328-343)
Σύνοψη
Με την απόφασή του, το Δικαστήριο απορρίπτει την αίτηση αναιρέσεως που άσκησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά της αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου της 26ης Ιανουαρίου 2022 (
1
), με την οποία το Γενικό Δικαστήριο ακύρωσε εν μέρει την απόφαση της Επιτροπής περί επιβολής κυρώσεων στην Intel για την κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης της στην παγκόσμια αγορά των μικροεπεξεργαστών με την εφαρμογή μιας συνολικής στρατηγικής η οποία αποσκοπούσε στον αποκλεισμό του κύριου ανταγωνιστή της από την αγορά. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, το Δικαστήριο επιλύει οριστικώς την εκκρεμή από το 2009 διαφορά μεταξύ της Intel και της Επιτροπής σε σχέση με το ανωτέρω ζήτημα, επικυρώνοντας, εν προκειμένω, την ανάλυση βάσει της οποίας το Γενικό Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ικανότητα των επίμαχων εκπτώσεων αποκλειστικότητας να προκαλέσουν εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά δεν είχε αποδειχθεί επαρκώς και, κατά συνέπεια, ακύρωσε τη σχετική διαπίστωση περί παραβάσεως επί του σημείου αυτού. Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο παρέχει διευκρινίσεις σχετικά με την έκταση του ελέγχου νομιμότητας τον οποίο οφείλει να ασκεί το Γενικό Δικαστήριο όταν καλείται να αποφανθεί επί μιας τέτοιας αναλύσεως των δυνητικών αντίθετων προς τους κανόνες του ανταγωνισμού αποτελεσμάτων τέτοιων πρακτικών, καθώς και επί της εφαρμογής του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή (as efficient competitor test) (στο εξής: κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή).
Με απόφαση της 13ης Μαΐου 2009 (
2
), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέβαλε στην κατασκευάστρια μικροεπεξεργαστών Intel πρόστιμο 1,06 δισεκατομμυρίων ευρώ λόγω κατάχρησης της δεσπόζουσας θέσης της στην παγκόσμια αγορά μικροεπεξεργαστών (Central Processing Units) (
3
) με αρχιτεκτονική x86 (
4
) (στο εξής: CPU x86), μεταξύ των μηνών Οκτωβρίου του 2002 και Δεκεμβρίου του 2007, με την εφαρμογή μιας στρατηγικής η οποία αποσκοπούσε στον αποκλεισμό του κύριου ανταγωνιστή της από την αγορά.
Με την απόφασή της, η Επιτροπή, καταλόγισε στην Intel δύο τύπους καταχρηστικής συμπεριφοράς έναντι των εμπορικών της εταίρων, ήτοι απροκάλυπτους περιορισμούς και υπό όρους εκπτώσεις. Όσον αφορά ειδικότερα τις τελευταίες, η Intel χορήγησε εκπτώσεις σε τέσσερις στρατηγικούς κατασκευαστές εξοπλισμού πληροφορικής [Dell, Hewlett-Packard (HP), NEC και Lenovo], υπό τον όρο ότι οι τελευταίοι θα αγοράζουν από αυτήν το σύνολο ή σχεδόν το σύνολο των CPU x86. Ομοίως, η Intel κατέβαλε χρηματικά ποσά σε μια ευρωπαϊκή επιχείρηση λιανικής πωλήσεως μικροηλεκτρονικών συσκευών (MSH) υπό τον όρο ότι η τελευταία θα πωλεί αποκλειστικά υπολογιστές εξοπλισμένους με CPU x86 της Intel. Με τις εν λόγω εκπτώσεις και χρηματικά ποσά (στο εξής: επίμαχες εκπτώσεις), η Intel επιδίωκε να εξασφαλίσει ως πιστούς πελάτες τους τέσσερις κατασκευαστές εξοπλισμού και τη Media-Saturn και, κατ’ αυτόν τον τρόπο, να περιορίσει σε σημαντικό βαθμό την ικανότητα των ανταγωνιστών της να την ανταγωνιστούν με βάση τα προτερήματα των CPU x86 δικής τους κατασκευής.
Με απόφαση της 12ης Ιουνίου 2014 (
5
), το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε στο σύνολό της την προσφυγή ακυρώσεως που η άσκησε Intel κατά της επίμαχης αποφάσεως. Το Δικαστήριο, επιληφθέν αιτήσεως αναιρέσεως που άσκησε η Intel, αναίρεσε την αρχική απόφαση με απόφαση της 6ης Σεπτεμβρίου 2017 (
6
) και ανέπεμψε την υπόθεση ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου. Με την αναιρετική απόφαση, το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι το Γενικό Δικαστήριο στηρίχθηκε, όπως ακριβώς και η Επιτροπή, στην παραδοχή ότι οι εκπτώσεις υπέρ πιστών πελατών που χορηγεί επιχείρηση κατέχουσα δεσπόζουσα θέση έχουν εκ φύσεως την ικανότητα να περιορίσουν τον ανταγωνισμό, με αποτέλεσμα να μην είναι αναγκαία η ανάλυση του συνόλου των περιστάσεων της υπό κρίση υπόθεσης και, ειδικότερα, η εφαρμογή του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή. Τούτου λεχθέντος, δεδομένου ότι η Επιτροπή είχε πάντως εφαρμόσει το ως άνω κριτήριο και δεδομένου ότι αυτό θεωρήθηκε πραγματικά σημαντικό στο πλαίσιο της εκτίμησης της ικανότητας των επίμαχων εκπτώσεων να προκαλέσουν τον εκτοπισμό των εξίσου αποτελεσματικών με την Intel ανταγωνιστών από την αγορά, το Δικαστήριο έκρινε ότι το Γενικό Δικαστήριο ήταν υποχρεωμένο να εξετάσει το σύνολο των επιχειρημάτων της Intel σχετικά με την εφαρμογή του κριτηρίου αυτού από την Επιτροπή, η οποία όφειλε όχι μόνο να αναλύσει τη σπουδαιότητα της δεσπόζουσας θέσης της επιχείρησης στην οικεία αγορά, το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις, τις συνθήκες και τους τρόπους χορήγησης των εν λόγω εκπτώσεων, τη διάρκεια χορήγησής τους και το ύψος τους, αλλά και να εκτιμήσει εάν υφίσταται στρατηγική σκοπούσα τον εκτοπισμό των ανταγωνιστών που είναι τουλάχιστον εξίσου αποτελεσματικοί με την εν λόγω επιχείρηση.
Με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο υιοθέτησε τις διαπιστώσεις της αρχικής αποφάσεως όσον αφορά τους απροκάλυπτους περιορισμούς και τον παράνομο χαρακτήρα τους υπό το πρίσμα του άρθρου 102 ΣΛΕΕ, καθώς και τις εκτιμήσεις της εν λόγω αποφάσεως σχετικά με τον χαρακτηρισμό των επίμαχων εκπτώσεων ως «εκπτώσεων λόγω αποκλειστικότητας».
Αντιθέτως, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε, σύμφωνα με τα νομικά ζητήματα που επιλύθηκαν με την αναιρετική απόφαση, τα επιχειρήματα της Intel σχετικά με την εφαρμογή του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή από την Επιτροπή. Στο πλαίσιο αυτό, το Γενικό Δικαστήριο εντόπισε σφάλματα κατά την εφαρμογή από την Επιτροπή του εν λόγω κριτηρίου σε σχέση με τους τέσσερις κατασκευαστές εξοπλισμού και την MSH. Το Γενικό Δικαστήριο εντόπισε, ομοίως, σφάλματα κατά την εξέταση από την Επιτροπή του ποσοστού κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις και της διάρκειας εφαρμογής τους, τα οποία δικαιολογούσαν τη μερική ακύρωση της επίμαχης αποφάσεως, κατά το μέρος που με αυτήν οι επίμαχες εκπτώσεις χαρακτηρίστηκαν ως πρακτικές οι οποίες συνιστούσαν παράβαση του άρθρου 102 ΣΛΕΕ, καθώς και την ακύρωση του επιβληθέντος στην Intel προστίμου (
7
).
Η Επιτροπή άσκησε αίτηση αναιρέσεως κατά της αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου. Προέβαλε, αφενός, σφάλματα κατά την εξέταση από το Γενικό Δικαστήριο του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή και, αφετέρου, υπέρβαση των ορίων του δικαστικού ελέγχου στον οποίο προέβη το Γενικό Δικαστήριο στο πλαίσιο της ανάλυσης της ικανότητας των επίμαχων εκπτώσεων να περιορίσουν τον ανταγωνισμό.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Το Δικαστήριο εξετάζει κατ’ αρχάς τις αιτιάσεις οι οποίες διατυπώθηκαν στο πλαίσιο των δύο πρώτων λόγων αναιρέσεως και οι οποίες αφορούν, κατ’ ουσίαν, την έκταση του δικαστικού ελέγχου στον οποίο όφειλε να προβεί το Γενικό Δικαστήριο στο πλαίσιο της ανάλυσης της ικανότητας των επίμαχων εκπτώσεων να περιορίσουν τον ανταγωνισμό. Συναφώς, το Δικαστήριο κρίνει ότι δεν μπορεί να προσαφθεί στο Γενικό Δικαστήριο ότι παρέλειψε να εξετάσει κατά πόσον η ικανότητα των επίμαχων εκπτώσεων να προκαλέσουν το αντίθετο προς τους κανόνες του ανταγωνισμού αποτέλεσμα του εκτοπισμού των ανταγωνιστών από την αγορά μπορούσε να αποδειχθεί με βάση στοιχεία της επίμαχης αποφάσεως διαφορετικά από εκείνα επί των οποίων στηρίχθηκε η Επιτροπή για τη διαπίστωση της παράβασης του άρθρου 102 ΣΛΕΕ, δεδομένου ότι δεν εναπόκειται στο Γενικό Δικαστήριο να υποκαταστήσει με τη δική του αιτιολογία την αιτιολογία του οργάνου που εξέδωσε την πράξη της οποίας τη νομιμότητα ελέγχει. Εξάλλου, όσον αφορά τα στοιχεία και έγγραφα της δικογραφίας τα οποία το Γενικό Δικαστήριο δύναται να λάβει υπόψη στο πλαίσιο των εκτιμήσεων του, το Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν μπορεί να στηριχθεί σε στοιχεία που δεν κοινοποιήθηκαν στην Επιτροπή κατά τη διοικητική διαδικασία ούτε σε στοιχεία που δεν προκύπτουν από την επίμαχη απόφαση. Εν προκειμένω, από την εξέταση των βαλλόμενων στοιχείων της αιτιολογίας της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως ουδόλως προκύπτει παραβίαση των ανωτέρω αρχών.
Επί της εκτιμήσεως από την Επιτροπή του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή
Στη συνέχεια, το Δικαστήριο αναλύει διαδοχικά τις αιτιάσεις της Επιτροπής σχετικά με την εξέταση από το Γενικό Δικαστήριο της εφαρμογής του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή όσον αφορά ορισμένους κατασκευαστές εξοπλισμού.
Όσον αφορά την Dell, το Δικαστήριο εξετάζει ειδικότερα αν το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε, όπως υποστήριξε η Επιτροπή, σε πλάνη κατά την ανάλυση των αποδεικτικών στοιχείων βάσει των οποίων μπορεί να αμφισβητηθεί η ορθότητα του συμπεράσματος στο οποίο είχε καταλήξει η Επιτροπή βάσει του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή.
Εν προκειμένω, η Επιτροπή στηρίχθηκε στο κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή προκειμένου να εκτιμήσει την ικανότητα των επίμαχων εκπτώσεων να προκαλέσουν τον εκτοπισμό από την αγορά ενός ανταγωνιστή εξίσου αποτελεσματικού με την Intel, ο οποίος ωστόσο δεν κατέχει δεσπόζουσα θέση. Συναφώς, το Δικαστήριο επισημαίνει ότι σκοπός του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή ήταν να προσδιοριστεί η τιμή στην οποία ένας ανταγωνιστής εξίσου αποτελεσματικός με την Intel, ο οποίος έχει το ίδιο κόστος με αυτή, θα έπρεπε να πωλεί τους δικούς του CPU x86, ώστε να παράσχει αντιστάθμισμα στους στρατηγικούς κατασκευαστές εξοπλισμού πληροφορικής και την MSH για την απώλεια των επίμαχων εκπτώσεων της Intel, προκειμένου να καθοριστεί αν ο ανταγωνιστής αυτός θα μπορούσε πάντοτε να καλύπτει το κόστος του σε μια τέτοια περίπτωση.
Το εν λόγω κριτήριο στηρίζεται, επομένως, στη σύγκριση μεταξύ του διεκδικήσιμου μεριδίου (
8
) και του απαιτούμενου μεριδίου (
9
) για κάθε κατασκευαστή εξοπλισμού πληροφορικής, καθώς και για την MSH. Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο επισημαίνει ότι η Επιτροπή στηρίχθηκε σε υποθέσεις που προϋποθέτουν τη συνεκτίμηση πολυάριθμων αριθμητικών στοιχείων.
Διευκρινίζοντας τον βαθμό αποδείξεως που απαιτείται προκειμένου η κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση να είναι σε θέση να ανατρέψει το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε η Επιτροπή, το Δικαστήριο υπογραμμίζει ότι δεν αρκεί η εν λόγω επιχείρηση να αμφισβητήσει απλώς την ακρίβεια κάποιου από τους υπολογισμούς που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της εφαρμογής του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, αλλά πρέπει να αποδείξει πλημμέλεια ή σφάλμα ικανό να μεταβάλει το αποτέλεσμα της εφαρμογής του κριτηρίου αυτού, μετατρέποντάς το από αρνητικό σε θετικό, ούτως ώστε να δημιουργούνται εύλογες αμφιβολίες ως προς τη βασιμότητα του συμπεράσματος που έγινε δεκτό.
Εν προκειμένω, το Δικαστήριο επισημαίνει ότι το Γενικό Δικαστήριο, στο πλαίσιο της εκ μέρους του ανέλεγκτης εκτίμησης των αποδεικτικών στοιχείων που προσκόμισε η Intel, έκρινε ότι από το σύνολο των κρίσιμων στοιχείων που έπρεπε να ληφθούν υπόψη για την εκτίμηση του διεκδικήσιμου μεριδίου της Dell προέκυπτε ότι το διεκδικήσιμο αυτό μερίδιο θα μπορούσε κατά πάσα πιθανότητα να υπερβαίνει το ποσοστό του 7,1 % που δέχθηκε η Επιτροπή, η οποία επέλεξε να στηριχθεί σε μέρος μόνον των στοιχείων, με συνέπεια ότι το αποτέλεσμα της εφαρμογής του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή θα μπορούσε να είχε μεταβληθεί, μετατρεπόμενο από αρνητικό σε θετικό, αν είχε ληφθεί υπόψη το σύνολο των εν λόγω στοιχείων. Η Επιτροπή, εξάλλου, μπορούσε να θεωρήσει ότι το διεκδικήσιμο αυτό μερίδιο ήταν δυνατό, πλην όμως επέλεξε να στηριχθεί μόνο σε ορισμένα στοιχεία.
Ως εκ τούτου, το Γενικό Δικαστήριο ορθώς έκρινε ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε επαρκώς κατά νόμον το βάσιμο της εκτίμησης του διεκδικήσιμου μεριδίου της Dell.
Το Δικαστήριο, αφού απέρριψε επίσης τις αιτιάσεις με τις οποίες προβάλλεται πλάνη περί το δίκαιο και προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας της Επιτροπής κατά την εξέταση της εφαρμογής του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή ως προς την HP, εξετάζει τις αιτιάσεις σχετικά με την εξέταση της εφαρμογής του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή ως προς τη Lenovo, οι οποίες αφορούν ειδικότερα την εκτίμηση του ύψους των εκπτώσεων που χορηγήθηκαν στον εν λόγω κατασκευαστή εξοπλισμού πληροφορικής.
Εν προκειμένω, ένα τμήμα των εκπτώσεων που χορήγησε η Intel στη Lenovo χορηγήθηκε υπό τη μορφή δύο πλεονεκτημάτων σε είδος, ήτοι της επέκτασης της τυποποιημένης εγγύησης της Intel κατά ένα έτος και της προσφοράς για βελτίωση της χρήσης μιας πλατφόρμας διανομής της Intel στην Κίνα.
Όπως διευκρίνισε δε το Γενικό Δικαστήριο, η έκταση και η φύση των επίμαχων εκπτώσεων που χορηγήθηκαν αποτελούν παράγοντες οι οποίοι λαμβάνονται υπόψη κατά τον υπολογισμό του απαιτούμενου μεριδίου για τον προσδιορισμό του αποτελέσματος της εφαρμογής του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή. Κατά συνέπεια, όταν οι εν λόγω εκπτώσεις χορηγούνται σε είδος, έστω και εν μέρει, πρέπει να εκτιμώνται.
Συναφώς, το Δικαστήριο επισημαίνει ότι η αντιστάθμιση που προσφέρει ο εξίσου αποτελεσματικός με την Intel ανταγωνιστής δεν είναι απαραίτητο να λάβει τη μορφή παροχής σε χρήμα ίσης προς την αξία της παροχής σε είδος για τον οικείο πελάτη, αλλά μπορεί να συνίσταται σε ισοδύναμη παροχή σε είδος. Είναι επίσης αδιάφορο, από την υποκειμενική άποψη του πελάτη, το ότι η αξία της παροχής διαφέρει από το κόστος το οποίο ένας εξίσου αποτελεσματικός με την Intel ανταγωνιστής θα έπρεπε να αναλάβει προκειμένου να τη χορηγήσει στον εν λόγω πελάτη.
Κατά συνέπεια, σύμφωνα με τα βασικά στοιχεία του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, μια έκπτωση που χορηγείται με τη μορφή παροχής σε είδος πρέπει να αξιολογείται λαμβανομένου υπόψη ενός υποθετικού ανταγωνιστή με διάρθρωση κόστους ανάλογη με εκείνη της Intel. Το Δικαστήριο προσθέτει ότι μπορεί πάντως το κόστος αυτό να απαιτήσει κάποια προσαρμογή, ώστε να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι το κόστος του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή μπορεί να επηρεάζεται από το γεγονός ότι καλύπτει μόνον το διεκδικήσιμο μερίδιο των πελατών, το οποίο είναι μικρότερο από το μη διεκδικήσιμο μερίδιο της Intel.
Κατά συνέπεια, η Επιτροπή, η οποία δεν στήριξε τη συλλογιστική της στο ότι ο υποθετικός ανταγωνιστής θα ήταν ικανός να πωλεί CPU x86 στη Lenovo, προσφέροντάς της ταυτοχρόνως πλεονεκτήματα σε είδος υπό τους ίδιους όρους με την Intel, στηρίχθηκε σε παραδοχή αντίθετη προς τα θεμέλια του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή που εκτίθεται στην επίμαχη απόφαση. Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο, στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, δεν υποκατέστησε την εκτίμηση της Επιτροπής με τη δική του, αλλά επισήμανε μια εσωτερική ασυνέπεια στο κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή,
Επί των συνεπειών που πρέπει να συναχθούν από τα σφάλματα που διαπιστώθηκαν στο πλαίσιο του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή
Τέλος, το Δικαστήριο αναλύει τις αιτιάσεις της Επιτροπής όσον αφορά την εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου εσφαλμένη εκτίμηση των συνεπειών που πρέπει να συναχθούν από τα σφάλματα που διαπιστώθηκαν στο πλαίσιο του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή.
Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο διευκρινίζει την έκταση του δικαστικού ελέγχου στον οποίο όφειλε να προβεί το Γενικό Δικαστήριο στο πλαίσιο της εκ μέρους του εξέτασης της αναλύσεως στην οποία προέβη η Επιτροπή σχετικά με την ικανότητα των επίμαχων εκπτώσεων να προκαλέσουν εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά.
Κατά πάγια νομολογία, τα συστατικά στοιχεία μιας παραβάσεως πρέπει να προκύπτουν από την αιτιολογία της πράξεως με την οποία διαπιστώνεται η παράβαση, τα δε δικαιοδοτικά όργανα της Ένωσης δεν μπορούν να τα τροποποιήσουν υποκαθιστώντας, στο πλαίσιο του κατά το άρθρο 263 ΣΛΕΕ ελέγχου νομιμότητας, την αιτιολογία του οργάνου που εξέδωσε την επίμαχη πράξη με τη δική τους.
Εν προκειμένω, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, χωρίς τα επιμέρους στοιχεία της εκτιμήσεώς του να αμφισβητηθούν από την Επιτροπή στο πλαίσιο της αιτήσεως αναιρέσεως, ότι η Επιτροπή υπέπεσε σε σφάλματα κατά την εφαρμογή του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, δεν εξέτασε δεόντως το κριτήριο του ποσοστού κάλυψης της αγοράς και δεν προέβη σε ορθή ανάλυση της διάρκειας των επίμαχων εκπτώσεων.
Υπό το πρίσμα των ανωτέρω εκτιμήσεων, το Γενικό Δικαστήριο δεν όφειλε να εξετάσει αν, βάσει μιας συλλογιστικής απαλλαγμένης από τα σφάλματα τα οποία αυτό διαπίστωσε με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, οι επίμαχες εκπτώσεις ήταν ικανές να εκτοπίσουν από την αγορά έναν εξίσου αποτελεσματικό με την Intel ανταγωνιστή, χρησιμοποιώντας ως βάση, για τους σκοπούς της εν λόγω εξέτασης, στοιχεία διαφορετικά από εκείνα επί των οποίων στηρίχθηκε η Επιτροπή προκειμένου να αποδείξει την ικανότητα αυτή.
Ειδικότερα, η απλή αναφορά, στην επίμαχη απόφαση, στη διάρκεια εφαρμογής από την Intel των επίμαχων εκπτώσεων και στο χρονοδιάγραμμά τους, ανεξαρτήτως των συμπερασμάτων που μπορούσαν να συναχθούν από το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, δεν αρκούσε, αφ’ εαυτής, για να στηρίξει οριστικά συμπεράσματα όσον αφορά τα κατ’ αυτόν τον τρόπο προκαλούμενα αποτελέσματα εκτοπισμού των ανταγωνιστών από την αγορά. Το Γενικό Δικαστήριο ωσαύτως δεν όφειλε να λάβει υπόψη την πραγματική ικανότητα του κύριου ανταγωνιστή της Intel να παραμείνει στην αγορά λόγω του αποδοτικού, καινοτόμου και ελκυστικού χαρακτήρα των προϊόντων του, δεδομένου ότι η ανάλυση αυτή είναι ανεξάρτητη από το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή.
(
1
)	Απόφαση της 26ης Ιανουαρίου 2022, Intel Corporation κατά Επιτροπής (T‑286/09 RENV, EU:T:2022:19, στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση).
(
2
)	Απόφαση C(2009) 3726 τελικό της Επιτροπής, της 13ης Μαΐου 2009, σχετικά με διαδικασία εφαρμογής του άρθρου [102 ΣΛΕΕ] και του άρθρου 54 της Συμφωνίας για τον ΕΟΧ (υπόθεση COMP/C‑3/37.990 – Intel) (στο εξής: επίμαχη απόφαση).
(
3
)	Ο επεξεργαστής αποτελεί βασικό εξάρτημα κάθε υπολογιστή, τόσο από πλευράς συνολικής επίδοσης του συστήματος όσο και από πλευράς συνολικού κόστους της συσκευής.
(
4
)	Οι μικροεπεξεργαστές που χρησιμοποιούνται στους υπολογιστές κατατάσσονται σε δύο κατηγορίες, ήτοι στους μικροεπεξεργαστές x86 και στους επεξεργαστές με διαφορετική αρχιτεκτονική. Η αρχιτεκτονική x86 αποτελεί πρότυπο σχεδιασμένο από την Intel, το οποίο καθιστά δυνατή τη λειτουργία αμφοτέρων των λειτουργικών συστημάτων Windows και Linux.
(
5
)	Απόφαση της 12ης Ιουνίου 2014, Intel κατά Επιτροπής (T‑286/09, EU:T:2014:547, στο εξής: αρχική απόφαση).
(
6
)	Απόφαση της 6ης Σεπτεμβρίου 2017, Intel κατά Επιτροπής (C‑413/14 P, EU:C:2017:632, στο εξής: αναιρετική απόφαση).
(
7
)	Εκτιμώντας ότι δεν ήταν σε θέση να προσδιορίσει το ύψος του προστίμου που αφορούσε αποκλειστικά τους απροκάλυπτους περιορισμούς, το Γενικό Δικαστήριο ακύρωσε στο σύνολό του το άρθρο της επίμαχης αποφάσεως με το οποίο επιβλήθηκε στην Intel πρόστιμο ύψους 1,06 δισεκατομμυρίων ευρώ για τη διαπιστωθείσα παράβαση.
(
8
)	Η φράση αυτή σημαίνει, εν προκειμένω, το μερίδιο αγοράς ως προς το οποίο οι πελάτες της Intel ήταν διατεθειμένοι και σε θέση να αναθέσουν τον εφοδιασμό τους σε άλλον προμηθευτή και το οποίο ήταν κατ’ ανάγκην περιορισμένο, λαμβανομένων υπόψη, μεταξύ άλλων, της φύσης του προϊόντος καθώς και της εμπορικής φήμης της Intel και του προφίλ της.
(
9
)	Η φράση αυτή σημαίνει, εν προκειμένω, το μερίδιο των αναγκών του πελάτη που πρέπει να κερδίσει ένας εξίσου αποτελεσματικός με την Intel ανταγωνιστής προκειμένου να αποκτήσει πρόσβαση στην αγορά χωρίς να υποστεί ζημίες.