Edizzjoni Provviżorja
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
CAMPOS SÁNCHEZ-BORDONA
ippreżentati fl‑10 ta’ Lulju (1)
Kawża C‑483/23
D,
A,
B,
C,
T
vs
Ministero dell’Economia e delle Finanze,
Comitato di Sicurezza Finanziaria,
Agenzia del Demanio
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mit-Tribunale Amministrativo Regionale per il Lazio (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali ta’ Lazio, l-Italja))
“Proċedura għal deċiżjoni preliminari — Politika estera — Miżuri restrittivi kontra l-Federazzjoni Russa għall-azzjonijiet tagħha li jdgħajfu jew jheddu l-integrità territorjali, is-sovranità u l-indipendenza tal-Ukraina — Regolament (UE) Nru 269/2014 — Iffriżar ta’ fondi u riżorsi ekonomiċi mqiegħda fi trust — Rikonoxximent ta’ trust ikkostitwit f’ġurisdizzjoni offshore — Settlor ta’ trust imsemmi fl-Anness I tar-Regolament Nru 269/2014 — Proprjetà, pussess u żamma tar-riżorsi ekonomiċi u fondi tat-trust — Kontroll tar-riżorsi ekonomiċi u fondi tat-trust — Trust assoċjat ma’ persuna ssanzjonata”
1.        Din it-talba għal deċiżjoni preliminari qiegħda ssir fl-isfond tal-adozzjoni ta’ miżuri restrittivi ta’ ffriżar ta’ riżorsi ekonomiċi u fondi, adottati mill-Unjoni Ewropea kontra l-Federazzjoni Russa sabiex jiġu mrażżna l-azzjonijiet li jdgħajfu jew jheddu l-integrità territorjali, is-sovranità u l-indipendenza tal-Ukraina.
2.        Fil-qosor, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk il-miżuri ta’ ffriżar jistgħux jiġu estiżi għal assi jew riżorsi ekonomiċi ttrasferiti għal trust (2) minn persuna (is-settlor tat-trust) normalment imsemmija fil-lista fl-Anness I tar-Regolament (UE) Nru 269/2014 (3).
3.        Il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiddeċiedi sa liema punt trust jista’ jservi bħala strument sabiex tiġi evitata l-applikazzjoni tal-miżuri restrittivi. Ir-risposta ser tinvolvi li jitqiesu l-kumplessità u l-flessibbiltà tat-trusts, entità legali aċċettata minn xi Stati Membri, iżda mhux minn kollha, fid-dritt intern
tagħhom.
I.      Il-kuntest ġuridiku
A.      Id-dritt internazzjonali. Konvenzjoni ta’ Den Haag tal‑1 ta’ Lulju 1985 dwar il-Liġi Applikabbli għat-Trusts u r-Rikonoxximent tagħhom (4)
4.        Skont l-Artikolu 2 tagħha:
“Għall-finijiet ta’ din il-konvenzjoni, it-terminu ‘trust’ jirreferi għar-relazzjonijiet ġuridiċi maħluqa – kemm jekk permezz ta’ att inter vivos jew causa
mortis
– minn persuna, is-settlor, billi jqiegħed assi taħt il-kontroll ta’ trustee fl-interess ta’ benefiċjarju jew għal skop speċifiku.
It-trust ikollu l-karatteristiċi li ġejjin:
a)      l-assi tat-trust jikkostitwixxu fond separat u ma jiffurmawx parti mill-patrimonju tat-trustee;
b)      it-titolu tal-assi tat-trust jiġi stabbilit f’isem it-trustee jew persuna oħra f’isem it-trustee;
c)      it-trustee għandu
s-setgħa u l-obbligu, li għandu jinżamm responsabbli għalihom, li jamministra, jimmaniġġja jew jiddisponi mill-assi skont il-kundizzjonijiet tat-trust u l-obbligi speċifiċi imposti mil-liġi fuq it-trustee.
Il-fatt li s-settlor iżomm ċerti prerogattivi jew li t-trustee jkollu ċerti drittijiet bħala benefiċjarju ma huwiex neċessarjament inkompatibbli mal-eżistenza ta’ trust” [traduzzjoni mhux uffiċjali].
5.        L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 6, jgħid:
“It-trust huwa rregolat mil-liġi magħżula mis-settlor. L-għażla għandha tkun espressa jew tirriżulta mid-dispożizzjonijiet tal-istrument li bih jinħoloq it-trust jew tingħata prova tal-eżistenza tiegħu, interpretati, meta jkun meħtieġ, fid-dawl taċ-ċirkustanzi tal-każ” [traduzzjoni mhux uffiċjali].
6.        L-Artikolu 11 jipprovdi:
“Kwalunkwe trust maħluq skont il-liġi msemmija fil-kapitolu preċedenti għandu jiġi rrikonoxxut bħala tali.
Dan ir-rikonoxximent għandu jimplika, mill-inqas, li l-assi tat-trust ikunu distinti mill-assi personali tat-trustee u li dan ikun jista’ jaġixxi bħala rikorrent jew konvenut u jkun jista’ jidher bħala trustee quddiem nutar jew kwalunkwe persuna li teżerċita funzjoni pubblika.
Sakemm il-liġi applikabbli għat-trust tkun teħtieġ jew tistabbilixxi hekk, dan ir-rikonoxximent għandu jinvolvi b’mod partikolari:
a)      li l-kredituri personali tat-trustee ma jkunux jistgħux jirrikorru għal miżuri ta’ sigurtà kontra l-assi tat-trust;
b)      li l-assi tat-trust ma għandhomx jiffurmaw parti mill-patrimonju tat-trustee f’każ ta’ insolvenza jew falliment ta’ dan tal-aħħar;
c)      li l-assi tat-trust ma għandhomx jiffurmaw parti mir-reġim patrimonjali taż-żwieġ jew mis-suċċessjoni tat-trustee;
d)      li l-assi tat-trust jistgħu jiġu mitluba jekk it-trustee, bi ksur tal-obbligi li jirriżultaw mit-trust, ikun ħallat l-assi tat-trust mal-assi personali tiegħu stess jew ikun ipproċeda għad-disponiment tagħhom. Madankollu, id-drittijiet u l-obbligi tal-parti terza li żżomm l-assi tat-trust ikomplu jiġu rregolati mil-liġi ddeterminata mir-regoli tal-kunflitt tal-forum” [traduzzjoni mhux uffiċjali].
B.      Id-dritt tal-Unjoni
1.      Regolament Nru 269/2014
7.        L-Artikolu 1 jistipula:
“Għall-finijiet ta’ dan ir-Regolament, japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:
[…]
d)      ‘riżorsi ekonomiċi’ tfisser assi ta’ kwalunkwe tip, kemm dawk tanġibbli kif ukoll dawk intanġibbli, mobbli jew immobbli, li mhumiex fondi iżda jistgħu jintużaw biex jinkisbu fondi, oġġetti jew servizzi;
e)      ‘iffriżar ta’ riżorsi ekonomiċi’ tfisser il-prevenzjoni tal-użu ta’ riżorsi ekonomiċi għall-akkwist ta’ fondi, oġġetti jew servizzi bi kwalunkwe mod, inklużi, iżda mhux biss, il-bejgħ, il-kiri jew l-ipotekar tagħhom;
f)      ‘l-iffriżar ta’ fondi’ tfisser il-prevenzjoni ta’ kull moviment, trasferiment, alterazzjoni, użu ta’, aċċess għal, jew negozju b’fondi li b’kull mod jirriżulta fi xi bidla fil-volum, fl-ammont, fil-post, fid-dritt tal-proprjetà, fil-pussess, fil-karattru, fid-destinazzjoni tagħhom jew kull bidla oħra li tippermetti li l-fondi jintużaw, inkluż l-immaniġġar ta’ portafolji;
g)      ‘fondi’ tfisser assi finanzjarji u benefiċċji ta’ kull xorta, li jinkludu, iżda mhux limitati għal:
[…]”.
8.        L-Artikolu 2 (5) jistipula:
“1.      Il-fondi u r-riżorsi ekonomiċi kollha li jappartjenu, li huma l-proprjetà, li huma fil-pussess jew taħt il-kontroll ta’ kwalunkwe persuna fiżika jew ġuridika, entità jew korp, jew persuni fiżiċi jew ġuridiċi, entitajiet jew korpi assoċjati magħhom, kif elenkati fl-Anness I, għandhom jiġu ffriżati.
2.      Ebda fond jew riżorsa ekonomika ma għandha titqiegħed għad-dispożizzjoni, direttament jew indirettament, għall-benefiċċju ta’ persuni fiżiċi jew ġuridiċi, entitajiet jew korpi, jew persuni fiżiċi jew ġuridiċi, entitajiet jew korpi assoċjati magħhom, kif elenkati fl-Anness I”.
9.        L-Artikolu 9 jindika:
“Il-parteċipazzjoni b’mod konxju u bi ħsieb, f’attivitajiet li għandhom l-għan jew l-effett li jevitaw il-miżuri msemmija fl-Artiklu 2 hija pprojbita”.
2.      Regolament ta’ Implimentazzjoni 2022/336
10.      Skont l-Artikolu 1 tiegħu, “[i]l-persuni u l-entità elenkati fl-Anness għal dan ir-Regolament għandhom jinżdiedu mal-lista li tinsab fl-Anness I għar-Regolament (UE) Nru 269/2014”.
3.      Direttiva (UE) 2015/849 (6)
11.      L-Artikolu 3 jipprovdi:
“Għall-finijiet ta’ din id-Direttiva, japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:
[…]
6)      ‘sid benefiċjarju’ tfisser kwalunkwe persuna jew persuni fiżiċi li huma s-sid jew li għandhom l-kontroll finali tal-klijent jew il-persuna jew persuni fiżiċi li f’isimhom tkun qed titwettaq transazzjoni jew attività u tinkludi:
[…]
b)      fil-każ ta’ trusts:
i)      is-settlor,
ii)      il-fiduċjarju/i,
iii)      il-protettur, jekk ikun hemm,
iv)      il-benefiċjarji, jew fejn l-individwi li jibbenefikaw mill-arranġament jew l-entità ġuridika jkunu għad iridu jiġu ddeterminati, il-klassi ta’ persuni li fl-interess ewlieni tagħhom huwa stabbilit jew operat l-arranġament jew l-entità ġuridika,
v)      kwalunkwe persuna fiżika oħra li teżerċita kontroll finali fuq it-trust permezz ta’ sjieda diretta jew indiretta jew permezz ta’ mezzi oħra;
c)      fil-każ ta’ entitajiet ġuridiċi bħal fondazzjonijiet, u arranġamenti legali simili għal trusts, il-persuna fiżika jew persuni fiżiċi li jkollhom pożizzjonijiet ekwivalenti jew simili għal dawk imsemmija fil-punt (b);
[…]”.
C.      Id-dritt Taljan
1.      Id-Digriet Leġiżlattiv 109/2007 (7)
12.      L-Artikolu 3 stabbilixxa l-Comitato di Sicurezza Finanziaria (il-Kumitat tas-Sigurtà Finanzjarja, l-Italja), organu tal-Ministero dell’Economia e delle Finanze (il-Ministeru għall-Ekonomija u għall-Finanzi, l-Italja) li jadotta l-miżuri ta’ ffriżar stabbiliti min-Nazzjonijiet Uniti, l-Unjoni u l-Ministeru għall-Ekonomija u għall-Finanzi.
13.      L-Artikolu 5 jipprojbixxi t-trasferiment, id-disponiment jew l-użu tar-riżorsi ffriżati, kif ukoll il-provvista diretta jew indiretta ta’ fondi jew riżorsi ekonomiċi lil entitajiet magħżula jew għall-benefiċċju tagħhom.
2.      Id-Digriet Leġiżlattiv 90/2017 (8)
14.      Skont il-kliem tad-digriet tar-rinviju, l-Artikolu 2(1) tiegħu, billi jemenda l-Artikolu 22(5) tad-Digriet Leġiżlattiv 231/2007, jistipula:
“It-trustees tat-trusts espressi, irregolati mil-Liġi Nru 364 tas‑16 ta’ Ottubru 1989, kif ukoll il-persuni li jeżerċitaw drittijiet, setgħat u fakultajiet ekwivalenti f’istituzzjonijiet legali analogi, sa fejn ikunu stabbiliti jew residenti fit-territorju tar-Repubblika Taljana, għandhom jiksbu u jżommu informazzjoni adegwata, preċiża u aġġornata dwar is-sjieda benefiċjarja tat-trust jew l-istitut
legali analogu, jiġifieri informazzjoni relatata mal-identità tas-settlor(s), it-trustee(s), il-protettur(i) jew kwalunkwe persuna oħra f’isem it-trustee, fejn applikabbli, tal-benefiċjarju jew klassijiet ta’ benefiċjarji u persuni fiżiċi oħra li jeżerċitaw kontroll fuq it-trust jew fuq l-istituzzjoni ġuridika analoga u kwalunkwe persuna fiżika oħra li, fl-aħħar mill-aħħar, teżerċita kontroll fuq l-assi kkontribwiti lit-trust jew lill-istituzzjoni ġuridika analoga permezz ta’ sjieda diretta jew indiretta jew permezz ta’ mezzi oħra”.
3.      Il-Liġi 364/1989 (9)
15.      Permezz ta’ din il-liġi, l-Italja rratifikat il-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal-1985.
II.    Il-fatti, it-tilwima u d-domandi preliminari
16.      It-trusts bħal dak inkwistjoni fit-tilwima ma humiex disponibbli pubblikament u ma jeżisti l-ebda reġistru pubbliku li jirreġistra l-istruttura u l-emendi tagħhom. Għalhekk, l-elementi fattwali ta’ din il-kawża għandhom jiġu kkunsidrati bħala dawk ippreżentati mill-qorti tar-rinviju, issupplimentati, fejn xieraq, b’dawk idderivati mid-dokumenti ppreżentati fil-fajl tal-kawża u mill-investigazzjonijiet tal-awtoritajiet Taljani.
17.      Suġġett għall-verifika finali mill-qorti tar-rinviju, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tipproċedi mill-fatti stabbiliti b’dan il-mod sabiex tirrispondi b’mod utli d-domandi li sarulha.
18.      Il-kumpanniji rikorrenti
B, A, C u D jeżerċitaw
attivitajiet kummerċjali fl-Italja, fejn għandhom is-sede tagħhom (10). Il-kapital tagħhom jappartjeni lil kumpannija tal-Bermuda (11) li l-assi tagħha, min-naħa tagħhom, tqiegħdu fi trust minn persuna fiżika (is-settlor) (12).
19.      It-trust ġie stabbilit permezz ta’ att bid-data tat‑18 ta’ Lulju 2007. Dan huwa rregolat mil-liġi tal-Bermuda, territorju Brittaniku ekstra-Ewropew. It-trust jipprovdi għal trustee (13) (l-ewwel kienet il-kumpannija H u mbagħad il-kumpannija T) (14) u protettur, li huwa persuna fiżika terza (15). Id-detenturi ta’ dawn il-korpi nbidlu maż-żmien. Id-direttur ġenerali tal-kumpannija H (il-kumpannija li aġixxiet bħala trustee sal‑1 ta’ April 2021) kien ukoll protettur tat-trust mill‑2014. Preċedentement, il-protettur kien ikun persuna b’fiduċja sħiħa tas-settlor (16).
20.      Il-benefiċjarji tat-trust, oriġinarjament, kienu s-settlor u l-membri tal-familja tiegħu. It-trustee u l-protettur tat-trust kienu elenkati wkoll bħala benefiċjarji mit-twaqqif tat-trust sal‑2014. Wara l-adozzjoni mill-Unjoni ta’ sanzjonijiet kontra r-Russja minħabba l-annessjoni tal-Krimea, l-istatut kostitwenti tat-trust ġie emendat fit‑28 ta’ Diċembru 2014. Is-settlor u żewġ membri oħra tal-familja tiegħu komplew bħala benefiċjarji. Kien previst li l-protettur fid-diskrezzjoni tiegħu seta’ jirrevoka u jissostitwixxi lit-trustee, li s-settlor seta’ jżid protetturi oħra, u li t-trustee, bil-kunsens tal-protettur, seta’ jżid benefiċjarji, iżda biss jekk dawn kienu persuni mhux issanzjonati mill-Unjoni.
21.      Skont att tad‑19 ta’ Diċembru 2017, it-trustee u l-protettur (17) iddeterminaw liema persuni issanzjonati mill-Unjoni kellhom jiġu kkunsidrata bħala persuni esklużi mit-trust. Konsegwentement, oħt is-settlor u n-neputi tiegħu ġew esklużi bħala benefiċjarji tat-trust.
22.      Fid‑19 ta’ Ġunju 2019, id-direttur ġenerali ta’ kumpannija fiduċjarja b’sede
fl-Isvizzera (il-kumpannija T) inħatar protettur tat-trust u, fl‑1 ta’ April 2021, inħatar bħala trustee.
23.      Is-settlor ġie eskluż bħala benefiċjarju permezz ta’ att tas‑7 ta’ Frar 2022, wieħed u għoxrin jum qabel l-inklużjoni nominali tiegħu fl-Anness I għar-Regolament Nru 269/2014, imwettaq skont id-Deċiżjoni (PESK) 2022/337 u r-Regolament ta’ Implimentazzjoni 2022/336.
24.      Il-protettur inizjali kompla bħala
l-uniku benefiċjarju wara li t-trust ġie emendat fis‑7 ta’ Frar 2022, fejn is-settlor eskluda lilu nnifsu miċ-ċirku tal-benefiċjarji. Fil-preżent, il-Gvern Taljan ma jistax jiddetermina b’ċertezza min huma l-benefiċjarji tat-trust. Fis-seduta, l-avukati tal-kumpanniji rikorrenti indikaw li l-benefiċjarji
huma istituzzjonijiet karitatevoli.
25.      Il-kumpanniji B, A, C u D kellhom kontijiet miftuħa f’fergħa ta’ bank f’Milan. Bejn is‑17 ta’ April 2013 u s‑7 ta’ Ġunju 2017, dawn il-kumpanniji indikaw lill-bank li s-sid benefiċjarju tagħhom kien is-settlor tat-trust.
26.      Fl‑14 ta’ Marzu 2022, il-Kumitat tas-Sigurtà Finanzjarja tal-Ministeru għall-Ekonomija u għall-Finanzi nnotifika lill-kumpanniji B, A, C u D li, skont l-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 269/2014 u d-Digriet Leġiżlattiv Nru 109/2007, kien ordna l-iffriżar tal-ishma u l-assi li kienu proprjetà ta’ dawk il-kumpanniji, peress li “jistgħu jiġu attribwiti indirettament [lis-settlor]”.
27.      Fil-11 ta’ Mejju 2022, il-kumpanniji B, A, C u D u l-kumpannija T (it-trustee) ikkontestaw quddiem it-Tribunale Amministrativo Regionale per il Lazio (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali ta’ Lazio, l-Italja)
il-miżura ta’ ffriżar adottata.
28.      Fil-kawża quddiem dik il-qorti:
–        Il-kumpanniji rikorrenti jsostnu, fil-qosor, li l-assi ffriżati huma barra mill-isfera ta’ influwenza tal-persuna msemmija
fl-Anness I għar-Regolament Nru 269/2014, jiġifieri s-settlor tat-trust. Permezz tal-kontribuzzjoni tal-kumpannija prinċipali lit-trust, l-assi tagħha ġew sseparati mill-assi tas-settlor. Skont l-istrument ta’ inkorporazzjoni u l-liġi applikabbli, l-ebda setgħa (diretta jew indiretta) ta’ ġestjoni jew kontroll ma hija mogħtija lis-settlor u dan ma jistax jibqa’ jeżerċita influwenza.
–        L-awtoritajiet Taljani jargumentaw, għall-kuntrarju, li l-kontribuzzjoni għal trust, peress li ma għandhiex effett trasferibbli, ma tinvolvix interruzzjoni
sħiħa tar-relazzjoni bejn is-settlor u l-assi kkontribwiti. Huma jiċċitaw ukoll id-Direttiva 2015/849, li l-Artikolu 3(6)(b)(i) tagħha jinkludi s-settlors ta’ trust fil-kategorija ta’ “sidien benefiċjarji”. Huma jinnutaw ukoll li, anki jekk is-settlor ma jibqax benefiċjarju tat-trust, l-assi jistgħu “jirritornaw” għas-sjieda jew għad-dispożizzjoni tiegħu jekk fl-aħħar mill-aħħar ma jiġux ittrasferiti lill-benefiċjarji (pereżempju, permezz tar-rinunzja tal-benefiċjarji jew ix-xoljiment bikri tat-trust).
29.      F’dan il-kuntest, it-Tribunale Amministrativo Regionale per il Lazio (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali ta’ Lazio) tagħmel dawn id-domandi għal deċiżjoni preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“1)      L-Artikolu 2(1) tar-Regolament [Nru 269/2014] għandu jiġi interpretat fis-sens li miżura ta’ ffriżar tista’ tiġi adottata wkoll fir-rigward ta’ trasferiment ta’ oġġetti jew riżorsi għal trust minn settlor imsemmi fl-Anness I tal-imsemmi regolament (persuna maħtura jew imniżżla fl-elenku), li għandha titqies bħala l-persuna li lilha jappartjenu l-oġġetti jew ir-riżorsi?
2)      Fil-każ ta’ risposta fin-negattiv, l-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 269/2014 għandu jiġi interpretat fis-sens li miżura ta’ ffriżar tista’ tiġi adottata wkoll fir-rigward ta’ trasferiment ta’ oġġetti jew riżorsi għal trust minn settlor imsemmi fl-Anness I tal-imsemmi regolament (persuna maħtura jew imniżżla fl-elenku), li għandha titqies bħala l-persuna assoċjata ma dik lil lilha jappartjenu l-oġġetti jew ir-riżorsi?
3)      Fil-każ ta’ risposta fin-negattiv, l-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 269/2014 għandu jiġi interpretat fis-sens li miżura ta’ ffriżar tista’ tiġi adottata wkoll fir-rigward ta’ trasferiment ta’ oġġetti jew riżorsi għal trust minn settlor imsemmi fl-Anness I tal-imsemmi regolament (persuna maħtura jew imniżżla fl-elenku), li għandha titqies bħala l-persuna li tikkontrolla l-oġġetti jew ir-riżorsi?”
III. Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
30.      It-talba għal deċiżjoni preliminari ġiet irreġistrata fil-Qorti tal-Ġustizzja fis‑26 ta’ Lulju 2023.
31.      Ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub mill-kumpanniji rikorrenti, mill-Gvern Belġjan, Franċiż, Taljan, Olandiż u Finlandiż, kif ukoll mill-Kummissjoni Ewropea.
32.      Il-kumpanniji rikorrenti, il-Gvern Belġjan, Ġermaniż u Taljan kif ukoll il-Kummissjoni pparteċipaw fis-seduta li nżammet
fit‑8 ta’ Mejju 2025.
IV.    Evalwazzjoni
33.      Qabel noffri risposta għad-domandi preliminari (18), naħseb li fehim aħjar tal-kontroversja jeħtieġ reviżjoni qasira tal-istitut tat-trust, kif ukoll tar-regoli li jirregolaw it-trusts stabbiliti skont id-dritt tal-Bermuda.
A.      Kunsiderazzjonijiet ġenerali dwar it-trusts
34.      It-trust huwa entità ġuridika żviluppata fil-pajjiżi tal-common law, li ma huwiex dejjem faċli li l-konfini tagħha jiġu ddeterminati u li l-aċċettazzjoni tagħha fi Stati oħra ġġenerat polemika (19).
35.      Fid-dritt tal-Unjoni ma hemm l-ebda regolamentazzjoni speċifika tat-trusts. Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja rreferiet għalihom f’kawżi relatati mat-tassazzjoni u s-suq intern. Fis-sentenza Trustees of the P Panayi Accumulation & Maintenance Settlements (20), hija enfasizzat dawn it-tliet karatteristiċi tat-trusts:
–        Fil-pajjiżi tal-common law, il-kelma trust fil-prinċipju tkopri tranżazzjoni trijangulari, li biha s-settlor ta’ trust jittrażmetti l-assi lil persuna, it-trustee, sabiex iġġestixxihom skont l-att kostituttiv tat-trust favur terza persuna (il-benefiċjarju).
–        Il-proprjetà tal-assi li jikkostitwixxu t-trust tinqasam bejn il-proprjetà ġuridika u l-proprjetà ekonomika (“legal ownership and economic ownership”), li jappartjenu, rispettivament, lit-trustee u l-benefiċjarju.
–        Għalkemm trust huwa rrikonoxxut mil-liġi u jipproduċi effetti legali, ma għandux personalità ġuridika tiegħu stess u jrid jaġixxi permezz tal-intermedjarju tat-trustee tiegħu. L-assi li jikkostitwixxu t-trust ma jidħlux fil-patrimonju tat-trustee li għandu jiġġestixxi l-assi “bħala patrimonju separat, distint mill-patrimonju tiegħu stess”. L-obbligu essenzjali tat-trustee huwa li josserva l-kundizzjonijiet u l-obbligi stabbiliti fl-att kostituttiv tat-trust u fil-liġi b’mod ġenerali.
36.      Din il-karatterizzazzjoni tat-trust (21) hija, essenzjalment, konsistenti ma’ dik tal-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal‑1985, li l-Artikolu 2 tagħha ttraskrivejt iktar ’il fuq.
37.      Il-kunċett ta’ trust li jirriżulta mill-Artikolu 2 tal-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal‑1985 huwa wiesa’ (22) u kien imfassal sabiex jinkludi trusts skont id-dritt Anglo-Sassonu u kunċetti relatati f’pajjiżi b’sistemi ta’ dritt ċivili (23), bħall-“fideicomiso”, il-“fiducia” jew it-“treuhand” Ġermaniż. B’dan il-mod, il-pajjiżi tal-common law żguraw ir-rikonoxximent tat-trusts fi Stati b’sistemi ta’ dritt ċivili (fejn it-trusts ma kinux jeżistu) u lil dawn tal-aħħar ir-rikonoxximent tal-entitajiet relatati tagħhom f’pajjiżi tal-common law (24).
38.      Il-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal-1985 daħlet fis-seħħ fl‑1992 u l-partijiet fiha huma biss tlettax-il Stat u territorji ekstra-Ewropej (25).
39.      It-trust jinvolvi l-ħolqien ta’ “fondi separati” (26) mill-proprjetarji tal-assi, fl-eżerċizzju tal-awtonomija tar-rieda tal-kreatur (settlor) tiegħu. Dawn il-fondi separati, li l-amministrazzjoni tagħhom hija r-responsabbiltà tat-trustees, huma, fil-prinċipju, immuni fil-konfront tal-kredituri tas-settlors, tat-trustees, u tal-benefiċjarji, ħlief għal
ftit eċċezzjonijiet (27).
40.      It-trust jinvolvi s-separazzjoni tal-proprjetà, l-amministrazzjoni, u l-benefiċċju ekonomiku ta’ assi. Għalhekk, it-trust jippermetti d-dissoċjazzjoni tas-sjieda, l-użu tal-proprjetà, u r-responsabbiltà patrimonjali (28).
41.      Minħabba dawn il-karatteristiċi (il-pragmatiżmu fil-ħolqien
tagħhom, in-natura tagħhom bħala fond separat, l-immunità fil-konfront tal-kredituri, il-flessibbiltà fil-kostituzzjoni tagħhom u l-kunfidenzjalità li jistgħu joffru), it-trusts intużaw kemm sabiex jintlaħqu għanijiet leġittimi(29) kif ukoll sabiex jiġu evitati t-taxxi, għall-ħasil tal-flus jew sabiex jinħarbu
sanzjonijiet internazzjonali (30).
42.      Fil-fatt, ċerti trusts jistgħu jiġu kklassifikati bħala purament apparenti (“sham trust”), meta dawk involuti fil-ħolqien tagħhom ifittxu li jagħtu impressjoni falza lil partijiet terzi, billi jaħbu l-fatt li s-settlor jibqa’ jkun, fil-fatt, is-sid tal-assi kkontribwiti għat-trust.
43.      Ir-riskju tal-użu ħażin ta’ dan il-kunċett huwa ikbar fil-każ ta’ trusts stabbiliti f’ċerti ġurisdizzjonijiet skont il-liġi ta’ Stat terz (31), li jridu jiġu rrikonoxxuti skont il-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal‑1985 (32). F’dan it-tip ta’ trust, il-karatteristiċi tiegħu huma “mfassla” skont il-bżonnijiet u x-xewqat tas-settlor (33).
44.      L-użu ħażin tat-trusts jispjega għaliex id-Direttiva 2015/849 indirizzathom meta rregolat il-miżuri maħsuba sabiex jipprevjenu l-użu tas-sistema finanzjarja għall-ħasil tal-flus jew il-finanzjament tat-terroriżmu. Il-punt 6 tal-Artikolu 3, jinkludi fost is-“sidien benefiċjarji” tal-assi l-persuni kollha involuti fi trust (settlor, trustee, protettur, benefiċjarju), kif ukoll kwalunkwe persuna fiżika oħra li fl-aħħar mill-aħħar teżerċita kontroll tat-trust permezz ta’ proprjetà diretta jew indiretta jew permezz ta’ mezzi oħra.
45.      Fir-rigward tal-miżuri restrittivi imposti skont ir-Regolament Nru 269/2014, l-użu ta’ trusts sabiex tiġi evitata l-applikazzjoni tagħhom minn persuni elenkati fl-Anness I ġie kkonfermat minn diversi analiżi (34). Mill-inqas wieħed minn dawn il-każijiet wassal għas-sentenza tal-Qorti Ġenerali tat‑8 ta’ Mejju 2024 (35).
B.      It-trust fid‑dritt tal-Bermuda
46.      It-tilwima inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma tistax tiġi sseparata mir-rikonoxximent fl-Italja, bl-applikazzjoni tal-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal‑1985, ta’ trust ikkostitwit skont id-dritt tal-Bermuda. Konsegwentement, ir-regoli sostantivi applikabbli għal dak it-trust huma dawk tal-Bermuda.
47.      Ir-regoli tal-Bermuda relatati mat-trusts huma bbażati fuq id-dritt Ingliż u huma inkorporati f’leġiżlazzjoni speċifika: it-Trust (Special Provisions) Act tal‑1989 u t-Trustee Act tal‑1975, kif emendati diversi drabi, flimkien mat-Trust (Regulation of Trust Business) Act tal‑2011 u l-Exemption Order tal‑2002 (36).
48.      Skont l-Artikolu 2(2), tat-Trust (Special Provision) Act tal‑1989, dawn li ġejjin huma l-karatteristiċi ta’ trust fil-Bermuda:
–        l-assi tat-trust jikkostitwixxu fond separat, li ma huwiex
parti mill-patrimonju tat-trustee;
–        is-sjieda tal-assi tat-trust ssir f’isem it-trustee jew ta’ persuna oħra nnominata mit-trustee;
–        it-trustee huwa
mogħni bis-setgħa u l-obbligu li jamministra u jiddisponi mill-assi tat-trust għall-benefiċċju tal-benefiċjarji, skont it-termini tal-att kostituttiv tat-trust, b’konformità mal-obbligi imposti mil-liġi.
49.      L-Artikolu 2(3) miżjud f’emenda tal‑2014, jippermetti li s-settlor ikun kobenefiċjarju tat-trust u cotrustee (37). L-ebda waħda minn dawn iż-żewġ ċirkustanzi ma tagħmel it-trust invalidu, ma tipprevjeni lit-trust milli jidħol fis-seħħ skont it-termini tiegħu tipprovoka l-integrazzjoni tal-assi tat-trust fil-patrimonju tas-settlor għal finijiet ta’ taxxa (Artikolu 2A(1)).
50.      Għalhekk, il-liġi tal-Bermuda toffri flessibbiltà kbira lit-trusts u tiffavorixxi u tipproteġi b’mod konsiderevoli l-pożizzjoni tas-settlors.
C.      L-ewwel domanda preliminari
1.      Preċiżjoni preliminari
51.      Il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk huwiex possibbli li tiġi adottata miżura ta’ ffriżar fir-rigward tal-assi u r-riżorsi ekonomiċi kkontribwiti lil trust minn settlor (maħtur fil-lista fl-Anness I għar-Regolament Nru 269/2014) “li [għandu jitqies] bħala l-persuna li lilha jappartjenu l-oġġetti jew ir-riżorsi”.
52.      L-awtoritajiet Taljani jiddikjaraw li s-settlor huwa s-sid benefiċjarju tal-kumpannija prinċipali u li din tal-aħħar tibqa’ taħt il-kontroll tiegħu. L-avukati tal-kumpanniji rikorrenti ma jaqblux ma’ din l-evalwazzjoni (38).
53.      Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tiddetermina jekk, bħala fatt rilevanti għat-tilwima, is-settlor ikkontribwixxiex għat-trust l-assi tal-kumpannija omm (ibbażata fil-Bermuda) li lilha
jappartjenu l-kumpanniji li l-assi u r-riżorsi tagħhom ikunu ġew iffriżati.
54.      Għall-finijiet tar-risposta preliminari, il-Qorti tal-Ġustizzja ma tistax ma tibdiex minn dik iċ-ċirkustanza (il-kontribuzzjoni għat-trust tal-assi tal-kumpannija omm). Mill-inqas żewġ fatturi jwasslu għal dan:
–        Minn naħa, il-kumpanniji li joperaw fl-Italja rrikonoxxew, bejn is‑17 ta’ April 2013 u s‑7 ta’ Ġunju 2017, li s-sid benefiċjarju tagħhom kien is-settlor tat-trust.
–        Min-naħa l-oħra, il-qorti tar-rinviju tafferma li l-persuna fiżika rreġistrata fl-Anness I tar-Regolament Nru 269/2014 (is-settlor) stabbilixxiet it-trust li għalih ikkontribwiet il-kumpannija omm
li tikkontrolla l-kumpanniji rikorrenti. Għalhekk, il-qorti tar-rinviju ssostni li s-settlor ikkontribwixxa l-assi u r-riżorsi ekonomiċi kkontestati lit-trust. Wara li stabbiliet din il-premessa, hija tixtieq tkun taf jekk is-settlor huwiex il-proprjetarju ta’ dawn l-assi u r-riżorsi (l-ewwel domanda preliminari) (39).
2.      Risposta għad-domanda
55.      Bil-kontroversja ffokata b’dan il-mod, għandi nindirizza l-argument li għamel il-Gvern Ġermaniż fis-seduta, li l-partijiet u l-intervenjenti l-oħra esprimew il-fehmiet tagħhom dwaru wkoll.
56.      Skont il-Gvern Ġermaniż, miżuri restrittivi jistgħu jiġu imposti biss fuq kumpanniji kkontrollati mis-settlor tat-trust jekk dawn il-kumpanniji jkunu espressament inklużi fil-lista ta’ persuni, entitajiet u korpi fl-Anness I tar-Regolament Nru 269/2014. Huwa jsostni din it-teżi fuq argumenti simili għal dawk adottati fis-sentenza tal-Qorti Ġenerali fil-kawża Melli Bank vs Il‑Kunsill (40), li, fil-fehma tiegħi, ma ġewx ikkorroborati sussegwentement mill-Qorti tal-Ġustizzja (41).
57.      L-argument tal-Gvern Ġermaniż jista’, eventwalment, jiġi aċċettat għall-kumpanniji b’ishma mhux maġġoritarji (kontroll parzjali) minn persuni suġġetti għal miżuri restrittivi. Min-naħa l-oħra, ma huwiex aċċettabbli meta jiġu applikati miżuri restrittivi għal kumpanniji li jkunu kompletament proprjetà tal-persuna elenkata fl-Anness I għar-Regolament Nru 269/2014 jew ikunu kkontrollati minnnha.
58.      Fil-każ ta’ kumpanniji li jkunu kompletament proprjetà ta’ (jew ikkontrollati minn) persuna fiżika elenkata fl-Anness I għar-Regolament Nru 269/2014, nifhem li l-inklużjoni tal-ismijiet ta’ kull waħda minn dawk il-kumpanniji f’dik il-lista ma hijiex meħtieġa għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 269/2014. L-inklużjoni tagħhom tikkomplika ħafna x-xogħol tal-leġiżlatur tal-Unjoni u ddgħajjef il-veloċità u l-effettività tal-miżuri restrittivi (42).
59.      Fil-fehma tiegħi, huwa biżżejjed li l-kapital kollu ta’ kumpannija jkun jappartjeni lill-persuna fiżika indikata fil-lista fl-Anness I tar-Regolament Nru 269/2014 (jew ikun ikkontrollat minnha) sabiex dak l-assi jiġi inkluż, mingħajr iktar dewmien, fil-kategorija tal-fondi u r-riżorsi ekonomiċi kollha ta’ dik il-persuna fiżika li jistgħu jiġu ffriżati (43).
60.      Id-dispożizzjoni deċiżiva sabiex tingħata risposta għall-ewwel domanda preliminari hija l-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 269/2014: “il-fondi u r-riżorsi ekonomiċi kollha li jappartjenu, li huma l-proprjetà, jew li huma fil-pussess jew taħt il-kontroll ta’ xi persuni fiżiċi, jew persuni fiżiċi jew ġuridiċi, entitajiet jew korpi assoċjati magħhom kif elenkati fl-Anness I jiġu ffriżati”.
61.      Din id-dispożizzjoni għandha portata wiesgħa ħafna, kemm minn perspettiva oġġettiva (assi u riżorsi li jistgħu jiġi ffriżati) kif ukoll minn perspettiva suġġettiva (persuni fiżiċi jew ġuridiċi li r-relazzjoni tagħhom ma’ dawn l-assi hija tas-sjieda, il-pussess, iż-żamma jew il-kontroll tagħhom). Id-definizzjoni ta’ “iffriżar ta’ riżorsi ekonomiċi” u “iffriżar ta’ fondi” li tinsab fil-punti (e) u (f) tal-Artikolu 1 tar-Regolament Nru 269/2014 hija wkoll wiesgħa ħafna.
62.      L-għan tal-leġiżlatur tal-Unjoni fid-definizzjoni daqshekk wiesgħa tar-rabta bejn il-persuna (li kontriha tiġi adottata l-miżura restrittiva) u l-assi huwa li tikseb l-iffriżar tal-fondi u r-riżorsi ekonomiċi kollha tagħha. Il-miżura żżommha milli tikseb (minn dawk il-fondi u r-riżorsi) benefiċċji ekonomiċi, kif ukoll milli tirrikorri għal strumenti li jippermettulha tevita l-impatt tagħhom (44).
63.      Il-kwistjoni hija jekk, f’kawża bħal dik li inkwistjoni hawnhekk, is-settlor tat-trust, li jikkontribwixxi għalih ċerti assi jew riżorsi ekonomiċi li sa dakinhar kienu proprjetà tiegħu, jibqax iżomm magħhom waħda mir-relazzjonijiet ġuridiċi li, skont ir-Regolament Nru 269/2014, jiddeterminaw l-iffriżar obbligatorju
tagħhom.
64.      Loġikament, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tiddetermina x’inhi l-pożizzjoni eżatta tas-settlor tat-trust f’din it-tilwima. Peress li l-konfigurazzjoni tat-trusts hija eteroġenja, flessibbli, u varjabbli ħafna, hija meħtieġa evalwazzjoni
każ b’każ. L-opaċità u n-nuqqas ta’ pubbliċità madwar it-trusts mingħajr dubju, tagħmel din l-evalwazzjoni diffiċli. Għalkemm l-evalwazzjoni
hija r-responsabbiltà tal-qorti tar-rinviju, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ toffrilha xi indikazzjonijiet
utli.
65.      L-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 269/2014 ma jiddefinixxix, iżda pjuttost jelenka ċerti kunċetti ġuridiċi, u ma jirreferix għal liġijiet oħra tal-Unjoni jew għad-dritt intern. Għalhekk, dawn huma kunċetti awtonomi tad-dritt tal-Unjoni li jeħtieġu interpretazzjoni uniformi applikabbli fl-Istati Membri kollha.
66.      Sabiex titwettaq din l-interpretazzjoni uniformi, għandha tingħata attenzjoni lit-tifsira litterali tad-dispożizzjoni, għall-kuntest tagħha u l-għan tal-leġiżlazzjoni li tifforma parti minnhom (45).
3.      Il-kriterju litterali
67.      L-interpretazzjoni grammatikali tal-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 269/2014 ma hijiex imposta b’mod ċar, minħabba d-differenzi bejn il-verżjonijiet lingwistiċi (46). Xi wħud jużaw erba’ tipi ta’ relazzjonijiet (il-verżjoni Taljana tuża t-termini “appartenenti a, posseduti, detenuti o controllati” u l-verżjoni Franċiża “appartenant aux, possèdent, détiennent, contrôlent”), filwaqt li oħrajn inaqqsuhom għal tlieta (il-verżjoni Spanjola titkellem biss dwar “propiedad, tenencia o control”) [“proprjetà, pussess jew kontroll”].
68.      Fil-fehma tiegħi, ma hemm l-ebda antinomija, iżda pjuttost komplementarjetà, bejn dawn il-verżjonijiet lingwistiċi. Fihom kollha hemm mill-inqas tliet tipi ta’ relazzjonijiet bejn il-persuni u l-assi jew ir-riżorsi ekonomiċi li għandhom jiġu ffriżati: il-proprjetà (“appartenant à”; “belonging to”; “appartenenti a”); id-detenzjoni jew sempliċi pussess (“possèdent”, “détiennent”; “owned”, “held”; “posseduti”, “detenuti”), u l-kontroll (“contrôllent”; “controlled”; “controllati”).
69.      Il-kunċetti ta’ proprjetà u pussess huma qrib u relatati mill-viċin ma’ xulxin, billi jimplikaw relazzjoni ġuridika diretta bejn il-persuni u l-assi tagħhom, filwaqt li l-kontroll jista’ jkun iktar indirett. Madankollu, dawn il-kategoriji kollha jaqblu li jespandu r-rabta li persuna jista’ jkollha mal-assi, lil hinn mis-sempliċi sjieda tagħhom, sabiex ikun hemm qbil dwar l-iffriżar ta’ dawn l-assi (47).
4.      Kriterji kuntestwali u finalisti
70.      Fid-determinazzjoni ta’ jekk, għall-finijiet tal-applikazzjoni tar-Regolament Nru 269/2014, l-assi jew ir-riżorsi ekonomiċi mqiegħda fi trust jibqgħux ikunu proprjetà jew taħt id-detenzjoni (pussess) tas-settlor, huwa meħtieġ li jiġi kkunsidrat l-objettiv ta’ dak ir-Regolament u l-konnessjoni tiegħu ma’ strumenti oħra tad-dritt tal-Unjoni.
71.      Mill-perspettiva tal-iskop tagħha, l-interpretazzjoni li ser nipproponi hija konsistenti mal-objettiv tar-regoli adottati mill-Unjoni sabiex timponi miżuri restrittivi fuq persuni marbuta mal-mexxeja Russi għall-aggressjoni kontra l-Ukraina (48). Dan l-objettiv ikun imfixkel jekk jiġi awtorizzat l-użu ta’ strumenti ġuridiċi li, permezz ta’ tekniki ftit jew wisq sofistikati, jippermettu lil dawn l-individwi jevadu l-applikazzjoni effettiva ta’ tali miżuri.
72.      Il-kriterju ta’ interpretazzjoni teleoloġika għalhekk jappoġġja interpretazzjoni estensiva tal-kategoriji riflessi fl-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 269/2014, adattata sabiex jinkiseb l-iffriżar tal-assi li jikkorrispondu għall-persuni elenkati fl-Anness I.
73.      L-analiżi sistematika għandha tibda mill-fatt li, b’mod ġenerali, it-trusts jippermettu separazzjoni jew skonnessjoni tas-sjieda ġuridika u tas-sjieda reali(49) tal-assi. L-istruttura kumplessa u l-opaċità ta’ dawn l-istrumenti jagħmluha diffiċli sabiex jiġu identifikati s-sidien veri tal-assi mqiegħda fi trust u jeħtieġu sforzi addizzjonali sabiex tiġi ddeterminata n-natura vera tar-relazzjonijiet koperti minn din l-entità ġuridika. Barra minn hekk, ir-riskju ta’ użu ħażin tat-trusts jiżdied meta t-trust ikun ġie stabbilit f’ġurisdizzjoni barranija (50).
74.      Għalhekk ikun essenzjali li jitqiesu r-regoli speċifiċi tad-dritt tal-Unjoni dwar il-possibbiltà li jiġu evitati l-miżuri restrittivi permezz tat-trusts jew strumenti ġuridiċi simili. Minn perspettiva sistematika, ir-regoli kontra l-ħasil tal-flus adottati mill-Unjoni jistgħu jkunu utli wkoll. Ser nanalizza xi wħud minnhom iktar ’il quddiem.
a)      It-trust bħala mezz ta’ evitar tal-miżuri restrittivi
75.      L-Artikolu 9 tar-Regolament Nru 269/2014 jipprojbixxi l-parteċipazzjoni konxja u deliberata f’azzjonijiet li l-għan jew l-effett tagħhom huwa li jiġu evitati miżuri restrittivi li jiffriżaw riżorsi finanzjarji u fondi adottati kontra persuni fiżiċi u ġuridiċi inklużi fl-Anness I ta’ dak ir-regolament.
76.      It-trusts, kif diġà spjegajt, jistgħu jintużaw relattivament faċilment sabiex jiġi evitat l-iffriżar tar-riżorsi ekonomiċi u l-fondi. Dan huwa dak li tinnota l-Kummissjoni fil-Gwida tagħha għall-operaturi ekonomiċi dwar iċ-ċirkomvenzjoni tas-sanzjonijiet kontra r-Russja (51).
77.      Din iċ-ċirkustanza tispjega l-adozzjoni ta’ regoli speċifiċi tad-dritt tal-Unjoni li għandhom it-tendenza li jipprevjenu l-użu ta’ trusts bħala mezz sabiex tiġi evitata l-applikazzjoni tal-miżuri restrittivi:
–        Fid-Deċiżjoni 2014/512/PESK (52), l-Artikolu 1j(1) u (2), jipprojbixxi r-reġistrazzjoni, il-provvista ta’ uffiċċju rreġistrat, indirizz kummerċjali jew amministrattiv, u servizzi ta’ ġestjoni lil trust jew kwalunkwe strument ġuridiku simili li jkollu bħala settlor jew benefiċjarju tiegħu diversi kategoriji ta’ persuni (inklużi ċittadini Russi jew residenti fir-Russja, persuni ġuridiċi jew entitajiet stabbiliti fir-Russja jew ikkontrollati direttament jew indirettament minn ċittadini Russi). Dan jipprojbixxi wkoll lil dawn il-persuni milli jaġixxu bħala trustees jew pożizzjonijiet simili.
–        L-Artikolu 3(1) tad-Direttiva (UE) 2024/1226 (53) jistabbilixxi regoli minimi għad-definizzjoni ta’ reati kriminali u ta’ penali fir-rigward tal-ksur ta’ miżuri restrittivi tal-Unjoni. Skont din id-dispożizzjoni, ser jitqies bħala reat iċ-ċirkomvenzjoni ta’ miżura restrittiva tal-Unjoni (54) permezz tal-użu, it-trasferiment lil parti terza, jew iċ-ċessjoni b’xi mod ieħor, ta’ fondi jew riżorsi ekonomiċi li huma proprjetà diretta jew indiretta ta’ persuna, entità jew korp deżinjati, jew li huma miżmuma jew ikkontrollati direttament jew indirettament minnhom, li għandhom jiġu ffriżati skont miżura restrittiva tal-Unjoni, sabiex jinħbew dawk il-fondi jew riżorsi ekonomiċi. Fil-fehma tiegħi, dan it-tip ta’ reat kriminali ġie mfassal, fost affarijiet oħra, sabiex jiġi miġġieled l-użu ta’ trusts u entitajiet ġuridiċi simili bħala strument li jiffaċilita ċ-ċirkomvenzjoni tal-miżuri restrittivi.
b)      Regoli dwar il-ħasil tal-flus
78.      Ir-regoli tad-dritt tal-Unjoni li, anki jekk jiġu adottati barra mill-portata speċifika tal-miżuri restrittivi, għandhom l-għan li jipprevjenu l-użu tas-sistema finanzjarja għall-ħasil tal-flus, jiffaċilitaw l-interpretazzjoni sistematika u finali tal-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 269/2014, fir-rigward tat-trusts.
79.      Dan għaliex iċ-ċirkomvenzjoni ta’ miżuri restrittivi tista’ titwettaq bl-użu tal-istess apparati, skemi u tekniki ġuridiċi msemmija fid-Direttiva 2015/849. Dan għandu l-għan li jipprevjeni li l-flussi illeċiti ta’ flus jagħmlu ħsara lill-integrità, l-istabbiltà u r-reputazzjoni tas-settur finanzjarju tal-Unjoni u jipperikolaw is-suq intern u l-iżvilupp internazzjonali tagħha (55).
80.      Wieħed mill-kunċetti ewlenin tad-Direttiva 2015/849 (56) huwa dak tas-“sid benefiċjarju” tal-assi. Fil-fatt, il-punt 6(b) tal-Artikolu 3 (57), jirrikjedi li ħames kategoriji ta’ persuni jiġu kklassifikati bħala “sidien benefiċjarji” fil-każ ta’ trusts, u fosthom hemm, l-ewwel, is-settlor jew settlors. Dan l-istess obbligu jestendi, skont l-Artikolu 31(1) ta’ dik id-direttiva, kif emendata bid-Direttiva 2019/2177, għall-istrumenti ġuridiċi li jkollhom struttura jew funzjonijiet analogi għal dawk tat-trusts.
81.      Huwa minnu li l-Artikolu 3 tad-Direttiva 2015/849 jinkorpora dawn id-definizzjonijiet għall-finijiet tal-applikazzjoni
ta’ din id-direttiva u li l-iskop tagħha huwa llimitat għall-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus. Madankollu, minn perspettiva sistematika tad-dritt tal-Unjoni, l-identifikazzjoni tas-settlor ta’ trust bħala s-“sid benefiċjarju” tal-assi (58) tista’ sservi sabiex jiġu interpretati kunċetti analogi fil-leġiżlazzjoni mmirata lejn il-ġlieda kontra mġiba oħra illeġittima daqs il-ħasil tal-flus, jiġifieri, li jkun ġie pprovdut b’mod attiv appoġġ materjali jew finanzjarju lill-politiċi Russi responsabbli għall-annessjoni tal-Krimea jew l-aggressjoni kontra l-Ukraina (59).
c)      Konklużjoni intermedja
82.      Fil-qosor, l-interpretazzjoni sistematika u teleoloġika
tal-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 269/2014, fid-dawl ta’ dispożizzjonijiet oħra dwar dan it-tip ta’ miżuri restrittivi u tar-regoli iktar ġenerali dwar il-ħasil tal-flus, tippermetti li jiġi sostnut
li s-settlor ta’ trust jista’, fil-prinċipju, jaqa’ taħt sitwazzjonijiet ġuridiċi previsti minn dik id-dispożizzjoni.
83.      Abbażi ta’ din il-premessa, iċ-ċirkustanzi fattwali ta’ kull trust u l-persuni involuti fih għandhom jiġu evalwati sabiex jiġi ddeterminat jekk intużax bħala mezz sabiex jiġu evitati l-miżuri restrittivi. Din l-evalwazzjoni, nirrepeti, hija r-responsabbiltà tal-qorti nazzjonali, li l-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tagħmlilha r-rakkomandazzjonijiet li ġejjin.
5.      Ir-relazzjoni ta-settlor mar-riżorsi ekonomiċi kkontribwiti għat-trust
84.      Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa
x’relazzjoni hemm bejn is-settlor u l-assi kkontribwiti lit-trust u li tiddetermina jekk dan l-istrument setax jintuża sabiex jiġu evitati l-miżuri restrittivi imposti skont ir-Regolament Nru 269/2014.
85.      Fit-tilwima inkwistjoni fil-kawża prinċipali, jiġi mqajjem każ klassiku ta’ dritt internazzjonali privat, jiġifieri r-rikonoxximent fl-Italja, skont id-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal‑1985, ta’ trust stabbilit skont id-dritt tal-Bermuda.
86.      Id-dritt applikabbli għat-trust huwa dak tal-Bermuda, ċirkustanza li ma ġietx ikkontestata mill-partijiet. L-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal-1985 jistipula li “t-trust għandu jkun irregolat mil-liġi magħżula mis-settlor” u l-Artikolu 8 tagħha jipprovdi li tali liġi “għandha tirregola l-validità tat-trust, l-interpretazzjoni u l-effetti tiegħu, u l-amministrazzjoni tiegħu” [traduzzjoni mhux uffiċjali].
87.      Għalhekk, il-kundizzjonijiet imposti mill-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal‑1985 għar-rikonoxximent tat-trusts, b’mod partikolari dawk li jinsabu fl-Artikoli 2 u 11 tagħha, għandhom jiġu osservati. Din l-aħħar dispożizzjoni tobbliga lill-Italja tirrikonoxxi għadd ta’ effetti tat-trusts sa
fejn il-liġi tal-Bermuda tipprevedi għalihom.
88.      Fil-fehma tiegħi, id-dritt Taljan u l-ġurisprudenza ta’ dan il-pajjiż dwar it-trusts, li l-qorti tar-rinviju ssemmi fid-digriet tagħha, ma jistgħux jinjoraw il-fatt li r-regoli sostantivi applikabbli għat-trust huma, f’din il-kawża, dawk tal-Bermuda. Skont dawn, għandha tiġi evalwata, bħala kwistjoni ta’ fatt, ir-relazzjoni tas-settlor mal-assi tat-trust.
89.      Skont l-Artikolu 2(2) tat-Trust (Special Provision) Act tal‑1989, f’Bermuda t-trusts għandhom il-karatteristiċi tipiċi ta’ istituzzjoni bħal din. Madankollu, il-leġizlazzjoni tal-Bermuda hija flessibbli ħafna u tipproteġi lis-settlor, billi tagħtih għadd ta’ prerogattivi li, fil-fehma tiegħi, jippermettulu jkompli jkun is-“sid benefiċjarju” tal-assi kkontribwiti lit-trust.
90.      Fost dawn il-prerogattivi, li ma jipprevjenux il-ħolqien ta’ trust (60), rrikonoxxuti mil-leġiżlazzjoni tal-Bermuda (61), il-qorti tar-rinviju tista’ tqis (u tivverifika jekk ġewx implimentati mis-settlor) dawn li ġejjin:
–        Is-settlor għandu s-setgħa li jirrevoka t-trust kollu kemm hu jew parzjalment. F’każ bħal dan, l-assi jerġgħu jsiru parti mill-assi tas-settlor (62). Kif jargumenta l-Gvern Taljan, din id-dispożizzjoni ġuridika turi li s-settlor ikollu “sjieda benefiċjarja” tal-assi tat-trust.
–        Is-settlor iżomm is-setgħa li jagħti struzzjonijiet vinkolanti rigward ix-xiri, iż-żamma, il-bejgħ, jew tranżazzjonijiet oħra ta’ negozju jew investiment li jinvolvu assi tat-trust, jew kwalunkwe investiment jew investiment mill-ġdid ta’ tali assi, u li jeżerċita kwalunkwe setgħa jew dritt derivat minn tali assi.
–        Is-settlor għandu l-possibbiltà li jaħtar, iżid, ineħħi, jew jissostitwixxi kwalunkwe trustee jew protettur tat-trust.
–        Is-settlor għandu s-setgħa li jżid, iħassar jew jeskludi benefiċjarju jew kategorija ta’ benefiċjarji, kif ukoll il-possibbiltà li s-settlor innifsu jkun kobenefiċjarju tat-trust.
91.      Is-somma ta’ dawn il-karatteristiċi turi li s-settlor ta’ trust irregolat mid-dritt tal-Bermuda jista’ jżomm relazzjoni mal-assi u r-riżorsi ekonomiċi li kkontribwixxa għat-trust li tista’ tagħmel lil dik il-persuna s-“sid benefiċjarju” tal-assi kkontribwiti. Tali relazzjoni taqa’ taħt l-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 269/2014, għall-finijiet tal-applikazzjoni ta’ miżura ta’ ffriżar għal dawk l-assi u r-riżorsi.
92.      Dak li ntqal sa issa jippermettili nissuġġerixxi dan li ġej bħala risposta għall-ewwel domanda preliminari: xejn ma jipprekludi, skont il-klawżoli speċifiċi tal-att ta’ kostituzzjoni, jew l-emendi tiegħu, u tad-dritt applikabbli għal trust partikolari, li r-riżorsi ekonomiċi u l-fondi mqiegħda fih ikomplu jitqiesu bħala fil-proprjetà jew il-pussess tas-settlor, għall-finijiet tal-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 269/2014.
D.      It-tieni domanda preliminari
93.      Peress li r-risposta li nipproponi għall-ewwel domanda tal-qorti tar-rinviju hija affermattiva, ma huwiex neċessarju li tiġi analizzata t-tieni domanda preliminari, ifformulata fil-każ li r-risposta għall-ewwel domanda tkun negattiva. Fi kwalunkwe każ, se nagħmel dan b’mod sussidjarju.
94.      Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk, kieku s-settlor ma kellux l-istatus ta’ persuna li lilha jappartjeni l-assi (ikkontribwit lit-trust), kienx ikun applikabbli l-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 269/2014, peress li dan l-assi kien ikun jappartjeni lil persuna oħra “assoċjata” miegħu (is-settlor).
95.      Skont il-qorti tar-rinviju, il-punt “persuni fiżiċi assoċjati” jista’ jinftiehem bħala li jirreferi għal “sitwazzjonijiet bħal dik fil-kawża preżenti, fejn l-assi, għalkemm ma jkunx nominalment attribwibbli lill-persuna indikata fl-Anness I [għar-Regolament Nru 269/2014], ikomplu jżommu rabta sinjifikattiva ma’ din tal-aħħar, mill-inqas sakemm jiġu ttrasferiti lill-benefiċjarji”.
96.      Il-qorti tar-rinviju żżid li “fil-każ tat-trust, il-persuna assoċjata għandha tkun b’mod ċar it-trustee, li jamministra l-assi kkontribwiti fl-interess tas-settlor. Il-validità kontinwa tal-programm inkorporat fl-att ta’ kostituzzjoni ma tbiddilx il-fatt li tali programm kien mixtieq mis-settlor sabiex jitwettaq
interess tiegħu stess u li l-amministraturi tat-trust [...] jintgħażlu mis-settlor jew, fi kwalunkwe każ, mis-suġġetti nnominati mis-settlor fl-att ta’ kostituzzjoni”.
97.      Minn dawn il-kunsiderazzjonijiet jirriżulta li, għall-qorti tar-rinviju, jista’ jkun hemm rabta ġuridika sinjifikattiva bejn settlor u trustee, li tippermetti li t-tnejn jiġu kklassifikati bħala persuni assoċjati, fis-sens tal-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 269/2014.
98.      Il-kriterju tal-“assoċjazzjoni” spiss jintuża f’atti tal-Kunsill relatati ma’ miżuri restrittivi, iżda ma huwiex iddefinit bħala tali u s-sinjifikat tiegħu jiddependi mill-kuntesti u ċ-ċirkustanzi varji. Dan jista’ jinftiehem li jirreferi għal persuni fiżiċi jew ġuridiċi magħquda, b’mod ġenerali, b’interessi komuni, mingħajr ma jkun neċessarju għalihom li jwettqu attività ekonomika kondiviża. Tipikament, dan il-kunċett jimplika l-eżistenza ta’ rabta li tmur lil hinn minn relazzjoni familjari (63).
99.      Madankollu, kif jindikaw il-Kummissjoni u diversi gvernijiet li intervjenew fil-proċedura, l-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 269/2014, meta jirreferi għal “persuni fiżiċi jew ġuridiċi, entitajiet jew korpi assoċjati”, jirrikjedi li dawn ikunu “elenkati fl-Anness I”.
100. L-inklużjoni fl-Anness I tar-Regolament Nru 269/2014 hija għalhekk essenzjali sabiex tiġi adottata miżura ta’ ffriżar ta’ fondi u riżorsi ekonomiċi fir-rigward tal-“assoċjat” ta’ persuna fiżika jew ġuridika (64).
101. Madankollu, għandu jiġi kkunsidrat jekk ir-rekwiżit li l-persuni assoċjati jridu jiġu elenkati wkoll fl-Anness I huwiex konsistenti mal-għanijiet li fuqhom hija bbażata l-estensjoni tal-portata suġġettiva tal-miżuri restrittivi, skont l-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 269/2014.
102. Minn dik il-perspettiva, tinftiehem l-interpretazzjoni proposta mill-Gvern Taljan: l-inklużjoni ta’ persuna fl-Anness I tar-Regolament Nru 269/2014 ċertament tippermetti l-applikazzjoni awtomatika tal-miżuri restrittivi, iżda dawn tal-aħħar jistgħu jiġu implimentati wkoll billi jintwera li teżisti r-rabta ta’ assoċjazzjoni, anki fin-nuqqas ta’ tali inklużjoni.
103. Għalkemm din l-interpretazzjoni tista’ tkun attraenti, de lege lata l-kliem tar-regola ma jippermettihiex: ir-rabta ta’ assoċjazzjoni teħtieġ l-inklużjoni espressa fl-Anness 1 tar-Regolament Nru 269/2014 tal-persuna jew entità assoċjata.
104. Skont il-qorti tar-rinviju, it-trust ikkontestat jinkludi assoċjazzjoni bejn is-settlor u t-trustee, iżda dan tal-aħħar ma huwiex inkluż fl-Anness I tar-Regolament Nru 269/2014.
105. Fin-nuqqas ta’ inklużjoni espressa bħal din, ir-relazzjoni mill-qrib bejn is-settlor u t-trustee jew il-protettur ikollha tiġi mmexxija permezz tal-kunċetti ta’ proprjetà jew pussess, analizzati fir-risposta għall-ewwel domanda preliminari, jew ta’ kontroll, li ser nindirizza fir-risposta għat-tielet waħda.
106. Għalhekk naħseb li l-miżura ta’ ffriżar tista’ tiġi adottata fir-rigward ta’ riżorsi ekonomiċi jew fondi kkontribwiti lil trust jekk il-persuna “assoċjata” tkun elenkata, min-naħa tagħha, fl-Anness I tar-Regolament Nru 269/2014.
E.      It-tielet domanda preliminari
107. Għal darba oħra, sussidjarjament, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf, fil-każ li r-risposta għall-ewwel u t-tieni domanda tkun negattiva, jekk l-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 269/2014 ikunx applikabbli sa
fejn is-settlor jikkontrolla l-assi jew ir-riżorsi li kkontribwixxa lit-trust.
108. Wara s-suġġeriment tiegħi li tingħata risposta affermattiva għall-ewwel domanda, ma huwiex neċessarju li nindirizza
t-tielet waħda. Madankollu, ser nagħmel dan f’każ li l-Qorti tal-Ġustizzja tieħu pożizzjoni differenti rigward id-domanda inizjali.
109. L-inklużjoni fl-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 269/2014 tat-terminu “kontroll” tal-fondi u r-riżorsi ekonomiċi tissupplimenta l-kriterji tal-proprjetà u l-pussess ta’ dawk l-istess assi jew riżorsi. L-inklużjoni tagħha hija dovuta għall-intenzjoni tal-leġiżlatur tal-Unjoni li jagħlaq iċ-ċirku ta’ sitwazzjonijiet possibbli u b’hekk jipprevjeni ċ-ċirkomvenzjoni tal-miżuri restrittivi.
110. Il-kriterju tal-kontroll tal-assi jippermettilna negħlbu l-użu ta’ apparati u skemi ġuridiċi li permezz tagħhom is-sid tal-assi jew tar-riżorsi jittrasferixxi l-proprjetà tiegħu lil partijiet terzi, iżda jkompli jiddeċiedi dwar l-użu u d-destinazzjoni tagħhom. Dan huwa wkoll partikolarment adattat sabiex jipprevjeni l-użu ta’ trusts stabbiliti f’ġurisdizzjonijiet barranin bħala mezz sabiex jiġu evitati l-miżuri restrittivi tal-Unjoni.
111. Il-Kummissjoni u l-Kunsill taw
linji gwida interpretattivi lill-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri għall-applikazzjoni tal-miżuri restrittivi ta’ ffriżar. Speċifikament, il-Kummissjoni indikat serje ta’ fatturi jew kriterji (65) li għandhom jitqiesu meta jiġi ddeterminat jekk entità tkunx ikkontrollata minn persuna jew entità oħra, jiġifieri, jekk din tal-aħħar tistax teżerċita u fil-fatt teżerċitax influwenza deċiżiva fuq l-imġiba ta’ dik tal-ewwel (66).
112. Ser niffoka fuq l-analiżi ta’ wħud minn dawn il-kriterji, li nqisha rilevanti. L-applikazzjoni tagħhom għat-trusts ma hijiex
dejjem possibbli, iżda xi wħud huma utli sabiex jiġi ddeterminat jekk is-settlor iżommx kontroll fuq il-fondi u r-riżorsi ekonomiċi li jikkontribwixxi għat-trust. Għal darba oħra, fl-aħħar mill-aħħar hija l-qorti tar-rinviju li għandha tiddeċiedi jekk dan ikunx il-każ f’din il-kawża inkwistjoni.
113. L-ewwel wieħed minn dawn il-kriterji huwa “s-setgħa li taħtar jew tneħħi l-maġġoranza tal-membri tal-korp amministrattiv, maniġerjali jew superviżorju” tal-persuna ġuridika jew tal-entità kkontrollata. Fit-trusts, skont il-konfigurazzjoni tagħhom, is-settlor jikkontrolla lil dawk li jintervjenu fihom: huwa jaħtar u jista’ jibdel it-trustee, l-istess kif jista’ jaħtar u jibdel il-protettur. Jiġifieri, id-“dell twil” jew longa manus tas-settlor jippermettilu, skont il-każ, jeżerċita l-influwenza tiegħu fuq dawk li jamministraw it-trust, li jiddependu mir-rieda tas-settlor li jibqa’ fil-kariga tiegħu.
114. Isseħħ sitwazzjoni simili bil-kriterju ta’ “influwenza fuq l-istrateġija tan-negozju, il-politika operattiva, il-pjanijiet tan-negozju, l-investiment, il-kapaċità, il-finanzjament, ir-riżorsi umani u l-kwistjonijiet ġuridiċi”. Is-settlor jista’ jiddetermina dawn l-elementi minn qabel fl-att ta’ kostituzzjoni, li jorbot lit-trustee fil-ġestjoni u l-amministrazzjoni tal-assi tat-trust. Barra minn hekk, huwa komuni li s-settlor jaħtar trustee tal-fiduċja assoluta tiegħu, għalhekk xejn ma jipprevenih milli jipprovdi struzzjonijiet għall-ġestjoni tat-trust mingħajr il-ħtieġa li jippubblikahom. Is-settlor jista’ jinkludi wkoll fl-att ta’ kostituzzjoni l-obbligu li jingħata perjodikament informazzjoni dwar l-amministrazzjoni tat-trust.
115. Kif diġà nnutajt, id-dritt tal-Bermuda jagħti setgħat wesgħin lis-settlor ta’ trust, li jista’ jamministra t-trust flimkien mat-trustee u jibdel il-persuna jew il-kumpannija li jaħtar sabiex twettaq dik il-funzjoni. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tiddetermina jekk, f’dan il-każ, jeżistux ċirkustanzi bħal dawn li jindikaw li s-settlor jikkontrolla l-ġestjoni tal-assi tat-trust.
116. Indikazzjoni addizzjonali (u indiretta) tal-kontroll eżerċitat mis-settlor hija li r-riżorsi ekonomiċi u l-assi tat-trust jintużaw għal attivitajiet li hu stess, de facto, huwa r-riċevitur jew il-benefiċjarju ewlieni jew uniku tagħhom (67).
117. Il-kontroll jidher ukoll fil-possibbiltajiet tas-settlor li jistabbilixxi mekkaniżmi superviżorji addizzjonali. B’mod partikolari, jista’ jaħtar protettur tat-trust sabiex jiżgura l-amministrazzjoni tajba tar-riżorsi u l-fondi. Id-dispożizzjoni għar-revoka tat-trust jekk l-objettivi tal-att ta’ inkorporazzjoni ma jintlaħqux fl-aħħar mill-aħħar tagħti lis-settlor kontroll tal-aħħar istanza.
118. Fil-qosor, id-dritt tal-Bermuda, partikolarment wara r-riforma tal‑2014 tat- Trusts (Special Provisions) Act tal-1989, jagħti prerogattivi notevoli
lis-settlor, li jista’ jirriżerva setgħat sinjifikattivi sabiex jikkontrolla t-trust.
119. Inżid li, kif tissuġġerixxi l-qorti tar-rinviju (68), il-bidliet li seħħew fit-trust inkwistjoni sa mill-ħolqien tiegħu, anki jekk huma mmirati sabiex inaqqsu s-setgħat tas-settlor, jidhru li jiddependu mir-rieda ta’ dan tal-aħħar u juru, għal darba oħra, is-setgħat ta’ kontroll tiegħu. Dawn il-bidliet ma jimmodifikawx, anzi pjuttost isaħħu, il-kapaċità tas-settlor li jikkontrolla, direttament jew indirettament, l-assi li kkontribwixxa għat-trust, billi jissostitwixxi t-trustees jew il-protetturi b’persuni oħra tal-fiduċja tiegħu.
120. Għalhekk xejn ma jipprekludi
lis-settlor milli jżomm, fis-sens tal-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 269/2014, kontroll fuq il-fondi u r-riżorsi ekonomiċi li jikkontribwixxi għal trust, billi jeżerċita influwenza deċiżiva (69) fuqhom. Ninsisti, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika
jekk dan huwiex il-każ f’din il-kawża_.
V.      Konklużjoni
121. Fid-dawl ta’ dak li ġie espost iktar ’il fuq, nipproponi li r-risposta għat-Tribunale Amministrativo Regionale per il Lazio (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali ta’ Lazio, l-Italja) tkun fit-termini li ġejjin:
“L-Artikolu 2(1) tar-Regolament tal-Kunsill Nru 269/2014 tas‑17 ta’ Marzu 2014 dwar miżuri restrittivi fir-rigward ta’ azzjonijiet li jdgħajfu jew jheddu l-integrità territorjali, is-sovranità u l-indipendenza tal-Ukraina, kif emendat mir-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 476/2014 tat‑12 ta’ Mejju 2014 u implimentat mir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2022/336 tat‑28 ta’ Frar 2022,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
ma hemm xejn li jipprekludi, skont il-klawżoli individwali tal-att ta’ kostituzzjoni, jew l-emendi tiegħu, u d-dritt applikabbli għal trust partikolari, li r-riżorsi ekonomiċi u l-fondi mqiegħda fih ikomplu jitqiesu taħt il-proprjetà jew sempliċement iż-żamma tat-trustee, għall-finijiet tal-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 269/2014”.
1      Lingwa oriġinali: l-Ispanjol.
2      Ser nuża t-terminu Ingliż “trust” bi preferenza fuq oħrajn li jirreferu għal figuri simili, iżda ma humiex neċessarjament koinċidenti (pereżempju il-fedekommessi).
3      Regolament tal-Kunsill tas‑17 ta’ Marzu 2014 dwar miżuri restrittivi fir-rigward ta’ azzjonijiet li jdgħajfu jew jheddu l-integrità territorjali, is-sovranità u l-indipendenza tal-Ukraina (ĠU 2014, L 78, p. 6, rettifika fil‑ĠU 2014, L 294, p. 64), kif emendat bir-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 476/2014 tat‑12 ta’ Mejju 2014 (ĠU 2014, L 137, p. 1), u applikat bir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2022/336 tat‑28 ta’ Frar 2022 (ĠU 2022, L 58, p. 1, rettifika fil-ĠU 2022, L 67, p. 113). L-inklużjoni tas-settlor tat-trust fil-lista tal-Anness I saret skont id-Deċiżjoni tal-Kunsill (PESK) 2022/337 tat‑28 ta’ Frar 2022 li temenda d-Deċiżjoni 2014/145/PESK dwar miżuri restrittivi fir-rigward ta’ azzjonijiet li jipperikolaw jew jheddu l-integrità territorjali, is-sovranità u l-indipendenza tal-Ukrajna (ĠU 2022, L 59, p. 1, rettifika fil-ĠU 2022, L 67, p. 112), u tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni 2022/336.
4      Iktar ’il quddiem imsejħa l-“Konvenzjoni ta’ Den Haag tal-1985”. Test bl-Ingliż disponibbli fuq https://assets.hcch.net/docs/8618ed48-e52f-4d5c-93c1-56d58a610cf5.pdf.
5      Kliem li jirriżulta mill-emenda introdotta mir-Regolament Nru 476/2014.
6      Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑20 ta’ Mejju 2015 dwar il-prevenzjoni tal-użu tas-sistema finanzjarja għall-finijiet tal-ħasil tal-flus jew il-finanzjament tat-terroriżmu, li temenda r-Regolament (UE) Nru 648/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, u li tħassar id-Direttiva 2005/60/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u d-Direttiva tal-Kummissjoni 2006/70/KE (ĠU 2015, L 141, p. 73, rettifika fil-ĠU L, 2024/90601), kif emendata bid-Direttiva (UE) 2019/2177 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑18 ta’ Diċembru 2019 (ĠU 2019, L 334, p. 155).
7      Decreto legislativo 22 giugno 2007, n. 109 — Misure per prevenire, contrastare e reprimere il finanziamento del terrorismo e l’attività dei Paesi che minacciano la pace e la sicurezza internazionale, in attuazione della direttiva 2005/60/CE (Digriet Leġiżlattiv Nru 109 tat‑22 ta’ Ġunju 2007 dwar miżuri għall-prevenzjoni, il-ġlieda kontra u s-soppressjoni tal-finanzjament tat-terroriżmu u l-attivitajiet ta’ pajjiżi li jheddu l-paċi u s-sigurtà internazzjonali, fl-implimentazzjoni tad-Direttiva 2005/60/KE) (GURI Nru 172, tas‑26 ta’ Lulju 2007).
8      Decreto legislativo 25 maggio 2017, n. 90 — Attuazione della direttiva (UE) 2015/849 relativa alla prevenzione dell’uso del sistema finanziario a scopo di riciclaggio dei proventi di attività criminose e di finanziamento del terrorismo e recante modifica delle direttive 2005/60/CE e 2006/70/CE e attuazione del regolamento (UE) n. 2015/847 riguardante i dati informativi che accompagnano i trasferimenti di fondi e che abroga il regolamento (CE) n. 1781/2006 (Digriet Leġiżlattiv Nru 90 tal‑25 ta’ Mejju 2017 dwar l-applikazzjoni tad-Direttiva (UE) 2015/849 dwar il-prevenzjoni tal-użu tas-sistema finanzjarja għall-finijiet tal-ħasil tal-flus jew il-finanzjament tat-terroriżmu, li temenda d-Direttivi 2005/60/KE u 2006/70/KE, u r-Regolament (UE) 2015/847 dwar l-informazzjoni li takkumpanja t-trasferimenti ta’ fondi u li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 1781/2006) (GURI Nru 140 tad‑19 ta’ Ġunju 2017, suppliment ordinarju Nru 28).
9      Legge 16 ottobre 1989, n. 364 — Ratifica ed esecuzione della convenzione sulla legge applicabile ai trusts e sul loro riconoscimento, adottata a L’Aja il 1º luglio 1985 (Liġi Nru 364 tas‑16 ta’ Ottubru 1989 dwar ir-ratifika u l-implimentazzjoni tal-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal‑1 ta’ Lulju 1985 dwar il-Liġi Applikabbli għat-Trusts u r-Rikonoxximent tagħhom) (GURI Nru 261 tat‑8 ta’ Novembru 1989, suppliment ordinarju Nru 84).
10      Il-kumpanniji B u A, flimkien mal-kumpannija Ċiprijotta N, huma proprjetarji ta’ vilel lussużi f’Arzachena, fuq il-Costa Smeralda, Sardinja. Il-kumpannija C hija ddedikata għall-kiri ta’ karozzi u l-kumpannija D għall-provvista ta’ servizzi turistiċi. Sakemm ġiet adottata l-miżura ta’ ffriżar, il-vilel imsemmija hawn fuq kienu ġew mikrija sistematikament lis-settlor tat-trust b’mod esklużiv.
11      Dan huwa rrikonoxxut mill-kumpanniji rikorrenti fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom (punt 1): il-kumpannija omm ibbażata fil-Bermuda għandha hija proprjetarja tal-ishma kollha fl-erba’ kumpanniji.
12      F’dak li jirrigwarda r-relazzjoni tas-settlor mal-assi kkontribwiti lill-kumpannija omm, ara l-punti 51 sa 54 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
13      Jiena nuża din id-denominazzjoni, minflok dik ta’ fideicomisario. It-trustee, kif ser nispjega iktar ’il quddiem, jimmaniġġja u jamministra l-assi kkontribwiti lit-trust, skont id-dispożizzjonijiet tal-istrument ta’ inkorporazzjoni, u jittrasferixxi l-assi kkontribwiti lill-benefiċjarji, ladarba t-trust ikun ġie konkluż jew skont dan.
14      Il-kumpannija T aġixxiet bħala trustee mill‑1 ta’ April 2021, billi qabel kienet il-kumpannija H, kif irrappurtat mill-Gvern Taljan fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu, il-punti 4 u 10.
15      Il-protettur għandu l-funzjoni li jiżgura l-eżekuzzjoni korretta tal-programm previst fit-trust.
16      Bejn l‑2006 u l‑2013, dik il-persuna serviet bħala direttur maniġerjali ta’ kumpannija Russa li kienet proprjetà tas-settlor tat-trust, li topera fis-setturi tal-azzar u tal-minjieri. Mill‑2013, hija
direttur maniġerjali ta’ kumpannija Russa oħra li tikkontrolla l-kumpanniji li fihom is-settlor tat-trust u l-membri tal-familja tiegħu huma
l-azzjonisti ewlenin.
17      Persuna oħra fdata mis-settlor serviet bħala protettur bejn l‑2014 u l‑2021.
18      Fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu, il-Gvern Taljan argumenta li t-talba għal deċiżjoni preliminari hija inammissibbli, abbażi tal-Artikolu 275 TFUE. Madankollu, fis-seduta, huwa rrinunzja espressament l-oġġezzjoni tiegħu ta’ inammissibbiltà, fid-dawl tal-ġurisprudenza stabbilita mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tal‑10 ta’ Settembru 2024, fil-kawża Neves 77 Solutions (C‑351/22, EU:C:2024:723), punt 39.
19      Hayton, David, “Trust in Private International Law”, Recueils de cours, Académie de droit international, 2013, p. 9 sa 98; Hayton, D. et (edituri.), Principles of European Trust Law, Kluwer, 1999; Noseda, F., “Unpacking the trust concept: closing the common law-civil law gap”, Trust & Trustees, 2024, p. 1 sa 9.
20      Sentenza tal‑14 ta’ Settembru 2017 (C‑646/15, EU:C:2017:682), punti 3 sa 5.
21      L-Artikolu X.–1:201 tal-Prinċipji, id-Definizzjonijiet u r-Regoli Mudell tad-Dritt Privat Ewropew. Abbozz ta’ Qafas Komuni ta’ Referenza (Draft Common Frame of Reference, DCFR) joffri d-definizzjoni li ġejja: “Trust huwa relazzjoni ġuridika fejn persuna waħda, it-trustee, tkun obbligata timmaniġġja jew tiddisponi minn assi wieħed jew iktar (il-fond tat-trust) skont it-termini li jirregolaw dik ir-relazzjoni ġuridika (it-termini tat-trust) għall-benefiċċju ta’ persuna oħra, il-benefiċjarju, jew fl-interess pubbliku.
22      L-Artikolu 3 tal-Konvenzjoni ta’ Den Haag 1985 madankollu, jillimita l-applikabbiltà tagħha għal trusts stabbiliti volontarjament u li l-prova tagħhom tkun bil-miktub.
23      Von Overbeck, A. E., “Rapport explicatif sur la Convention de La Haye de 1985 relative au trust” (rapport ta’ spjegazzjoni), f’Actes et documents de la Quinzième session (1984), volum II, Trusts — loi applicable et reconnaissance, Den Haag, Imprimerie Nationale, 1985, p. 370 sa 415.
24      Il-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal‑1985 ma kellhiex l-għan li tintroduċi l-kunċett tat-trust fil-pajjiżi li ma rrikonoxxewhx, iżda biss li tippromwovi r-rikonoxximent tiegħu.
25      Fost l-Istati Partijiet li japplikaw il-Konvenzjoni hemm ħames Stati Membri tal-Unjoni (Ċipru, l-Italja, il-Lussemburgu, Malta u r-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi). Franza ffirmat il-Konvenzjoni iżda għadha ma rratifikathiex, u l-Unjoni ma hijiex parti f’din il-konvenzjoni. Ir-Renju Unit u l-Bermuda bħala territorju Brittaniku ekstra-Ewropew
huma partijiet mill-Konvenzjoni. Minbarra Stati oħra b’sistemi ta’ common law (l-Awstralja, il-Kanada u l-Istati Uniti, li ffirmawha iżda għadhom ma rratifikawhiex), Stati jew mikro-Stati li joperaw bħala ċentri finanzjarji (il-Liechtenstein, Monaco, il-Panama, San Marino u l-Isvizzera) huma wkoll partijiet għal din il-konvenzjoni. L-Istati Partijiet li għalihom tapplika l-Konvenzjoni jistgħu jiġu kkonsultati fuq https://www.hcch.net/es/instruments/conventions/status-table/?cid=59.
26      Dan huwa t-terminu użat fl‑Artikolu 2 tal-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal‑1985.
27      L-assi huwa eżentat mill-azzjoni tal-kredituri personali kemm tas-settlor kif ukoll tat-trustee u l-benefiċjarju. Il-kredituri ta’ dan tal-aħħar jistgħu jaħtfu d-drittijiet tiegħu kontra t-trust biss, u biss jekk ma jkunx trust “discretionary”, “protective” jew “spendthrift”. Rigward il-gvern ta’ dan il-patrimonju separat, jiġifieri r-relazzjonijiet bejn is-settlor, it-trustee u l-benefiċjarju, it-trust huwa rregolat minn regoli ftit jew wisq simili għal dawk li jirregolaw il-kuntratti tal-mandat, tal-kummissjoni u tal-aġenzija.
28      Ara Hansmann, H., u Mattei, U., “The Functions of Trust Law: A Comparative Legal and Economic Analysis”, New York University Law Review, Vol. 73, 1998, p. 434.
29      It-trasferiment tal-amministrazzjoni ta’ assi lil parti terza bil-għan li tiġi organizzata suċċessjoni; li tiġi protetta l-proprjetà ta’ minorenni jew ċerti kategoriji ta’ membri tal-familja jew adulti vulnerabbli; li jiġu mmaniġġjati kollettivament assi għal grupp ta’ kumpanniji kapitali; li jiġi ffinanzjat proġett ta’ karità permezz ta’ intermedjarju għall-ġbir ta’ fondi; u jsiru investimenti bil-għan li tiġi ffinanzjata spiża futura (pereżempju, spejjeż ta’ studju jew pensjoni tal-irtirar). Ara GAFI u Egmont Group, Ħabi tal-identità tal-benefiċjarji finali, Lulju 2018, disponibbli fuq https://www.fatf-gafi.org/content/dam/fatf-gafi/translations/reports/SPANISH-FATF-Egmont-Concealment-Beneficial-Ownership.pdf.
30      Ara x-xogħlijiet tat-Task Force ta’ Azzjoni Finanzjarja (FATF) (Grupp ta’ Azzjoni Finanzjarja Internazzjonali) u, b’mod partikolari, FATF, Gwida dwar il-benefiċjarju finali u trasparenza ta’ strutturi ġuridiċi oħrajn, Pariġi, 2024, disponibbli fuq https://www.fatf-gafi.org/content/dam/fatf-gafi/translations/reports/Spanish-Guidance%20on%20Beneficial%20Ownership%20and%20Transparency%20of%20Legal%20Arrangements.pdf.coredownload.inline.pdf.
31      FATF u Egmont Group, Ħabi tal-identità tal-benefiċjarji finali, Lulju 2018, punt 50.
32      Il-ġurisprudenza titkellem dwar “offshore-inspired trusts” u tenfasizza l-użu mhux xieraq ta’ trusts sabiex jiġu evitati t-taxxi u jinħaslu l-flus. Ara, fost oħrajn, Samet, I., “On trust, hypocrisy and conscience”, The Cambridge Law Journal, Vol. 83, ħarġa 1, 2024, p. 158 sa 183; Dagan, H., u Samet, I., “What’s Wrong with Massively Discretionary Trusts”, Law Quarterly Review, Vol. 138, 2022, p. 624; u Smith, L., “Massively Discretionary Trusts”, Trusts & Trustees, Vol. 25, 2019, p. 397.
33      Anki l-ġuristi f’ċerti ġurisdizzjonijiet offshore jirreklamaw dawn it-tipi ta’ vantaġġi, kif jidher, pereżempju, f’“Best Offshore Trust Jurisdiction — a Comparison”, disponibbli fuq https://www.offshorecorporation.com/trust/.
34      Sskont il-Multilateral Repo Task Force, “Global Advisory on Russian Sanctions Evasion”, id‑9 ta’ Marzu 2023, p. 3, disponibbli fuq https://finance.ec.europa.eu/system/files/2023-03/230309-repo-global-advisory_en.pdf, “specifically, REPO members have discovered trust arrangements that may have been designed to thwart sanctions enforcement. These arrangements may indicate that everyone involved in the trust —including law firms, grantors (also defined as protectors), trustees, settlors, and beneficiaries— may be involved in sanctions evasion. In some instances, sanctioned Russians individuals and entities and their proxies may involve relatives and close associates in these legal structures and arrangements to further obfuscate their ownership or relation to the assets. It is not uncommon for these legal entities and arrangements to be located in jurisdictions that are tax or corporate formation havens, which may afford a degree of secrecy to Russian elites and their proxies”.
35      Is-sentenza Ismailova vs Il‑Kunsill (T‑234/22, EU:T:2024:287), punti 136 sa 153. Din is-sentenza ġiet appellata fil-Kawża C‑506/24 P, li għadha pendenti.
36      It-testi aġġornati ta’ dawn l-istandards huma disponibbli fuq https://www.bermudalaws.bm/search/*/SPContentType:%C7%82%C7%82436f6e736f6c696461746564204c6177.
37      L-Artikolu 2(3), emendat mill‑2014: 22 s. 2, fis-seħħ mis‑16 ta’ Lulju 2014: “The reservation or grant by the settlor of certain rights and powers, and the fact that the trustee may himself have rights as a beneficiary, are not necessarily inconsistent with the existence of a trust”.
38      Skont l-avukati tal-kumpanniji rikorrenti, il-kumpannija omm, min-naħa tagħha, hija proprjetà tal-kumpannija T, kumpannija fiduċjarja tad-dritt Svizzeru bis-sede tagħha fl-Isvizzera u trustee attwali tat-trust.
39      Ara, b’mod partikolari, id-digriet tar-rinviju (paġna 8 tal-oriġinal bit-Taljan anonimizzat): “id-domanda magħmula f’din it-talba għal deċiżjoni preliminari tikkonċerna l-possibbiltà li jiġi kkunsidrat li l-assi, ir-riżorsi u r-relazzjonijiet ikkontribwiti [għat-trust] ikunu jistgħu jinftiehmu bħala ‘li jappartjenu’ lis-settlor, anki jekk dan tal-aħħar ma jkunx l-utent jew l-amministratur tal-assi kkontribwiti jew il-benefiċjarju finali tagħhom, jew lil suġġett ‘assoċjat’ mas-settlor jew, fl-aħħar mill-aħħar, ‘ikkontrollat’ mis-settlor innifsu, bil-konsegwenza li, fil-każ ta’ assi kkontribwiti lit-trust mis-settlor innominat (jew inkluż fil-lista), jistgħu jiġu applikati l-miżuri ta’ ffriżar previsti fl-Artikolu 2(1) tar-[Regolament Nru 269/2014]”.
40      Sentenza tad‑9 ta’ Lulju 2009, Melli Bank vs Il‑Kunsill (T‑246/08 u T‑332/08, EU:C:2009:266), punt 146.
41      Sentenza tat‑13 ta’ Marzu 2012, Melli Bank vs Il‑Kunsill (C‑380/09 P, EU:C:2012:137), punt 76 et seq.
42      Il-ħtieġa li fil-lista tal-Anness I għar-Regolament Nru 269/2014 jiġu inklużi kumpanniji li huma kompletament proprjetà ta’ persuna fiżika (jew ikkontrollati minnha) tfisser li din l-istess regola tiġi estiża għal tipi oħra ta’ assi, sabiex kull assi li fuqu dik il-persuna teżerċita sjieda jew kontroll ikollu wkoll jiġi identifikat u rreġistrat fil-listi. Loġikament, din l-interpretazzjoni tal-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 269/2014 għandha tiġi miċħuda.
43      Fis-seduta, il-Gvern Ġermaniż irrikonoxxa li l-iffriżar tal-assi ta’ kumpannija li ma hijiex inkluża fil-lista tal-Anness I tar-Regolament Nru 269/2014 kien fattibbli meta, min-naħa tagħha, persuna inkluża f’dik il-lista jkollha s-sjieda, iż-żamma jew il-kontroll ta’ dawk l-assi.
44      Is-sentenza tal‑11 ta’ Novembru 2021, Bank Sepah (C‑340/20, EU:C:2021:903), il-punt 56 jindika li, sabiex jintlaħqu l-għanijiet tal-miżuri restrittivi, mhux biss huwa leġittimu, iżda wkoll indispensabbli, li d-definizzjonijiet tal-kunċetti ta’ “ffriżar ta’ fondi” u ta’ “ffriżar ta’ riżorsi ekonomiċi” jingħataw interpretazzjoni wiesgħa, peress li “għandu jiġi prekluż kull użu tal-assi ffriżati li jippermetti li jiġu evitati r-regolamenti inkwistjoni u li jiġu sfruttati n-nuqqasijiet tas-sistema”.
45      Sentenzi tas‑16 ta’ Jannar 2025, VB II (Informazzjoni dwar id-dritt għal proċess ġdid) (C‑400/23, EU:C:2025:14), punt 40; u tat‑30 ta’ Novembru 2021, LR Ģenerālprokuratūra (C‑3/20, EU:C:2021:969), punt 79.
46      Il-verżjonijiet bil-lingwa Ingliża (“belonging to, owned, held, controlled”), Ġermaniża (“Eigentum”, “Besitz”, “gehalten”, “kontrolliert”), Franċiża (“appartenant aux, possèdent, détiennent, contrôlent”), Taljana (“appartenenti a, posseduti, detenuti, controllati”), Portugiża (“pertencentes, na posse ou que se encontram à disposição ou sob controlo”), Rumena (“aparțin, se află în proprietatea ori posesia sau sunt controlate”) u Olandiża (“toebehoren aan, eigendom, bezit, zeggenschap”) jużaw erba’ termini differenti. Il-verżjoni Spanjola ssemmi biss tliet termini: “propiedad”, “tenencia” u “control”. Barra minn hekk, il-verżjoni Ġermaniża u l-verżjoni Spanjola ma fihomx terminu ekwivalenti b’mod ċar għal “appartenenti a”, li huwa preżenti fil-verżjoni Ingliża, il-verżjoni Portugiża u l-verżjoni Franċiża.
47      Ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑10 ta’ Settembru 2019, HTTS vs Il‑Kunsill (C‑123/18 P, EU:C:2019:694), punt 69: “L-użu mir-Regolament Nru 961/2010 tal-kliem ‘miżmuma’ u ‘ikkontrollata’ jissodisfa l-ħtieġa li l-Kunsill ikun jista’ jieħu miżuri effettivi kontra l-persuni, l-entitajiet jew il-korpi kollha marbuta ma’ kumpanniji involuti fil-proliferazzjoni nukleari. Minn dan jirriżulta li ż-żamma jew il-kontroll jistgħu jkunu diretti jew indiretti. Fil-fatt, li kieku din ir-rabta kellha tiġi stabbilita biss fuq il-bażi taż-żamma jew tal-kontroll dirett tal-imsemmija persuni, il-miżuri jkunu jistgħu jiġu evitati b’numru kbir ta’ possibbiltajiet ta’ kontroll kuntrattwali jew fattwali, li jagħtu lil kumpannija possibbiltajiet daqstant wiesgħa daqs żamma jew kontroll dirett sabiex teżerċita influwenza fuq entitajiet oħra”. Il-Qorti tal-Ġustizzja kompliet tiddikjara (fil-punt 70) li l-kunċett ta’ “kumpannija miżmuma jew ikkontrollata” ma għandux, fil-qasam tal-miżuri restrittivi, l-istess portata bħal dik li għandu, b’mod ġenerali, fid-dritt tal-kumpanniji, fejn il-kwistjoni tkun li tiġi identifikata r-responsabbiltà kummerċjali ta’ kumpannija li legalment tkun taħt il-kontroll deċiżjonali ta’ entità kummerċjali oħra.
48      Fil-kliem tal-Qorti tal-Ġustizzja, “l-importanza tal-għanijiet imfittxija mill-atti kontenzjużi, jiġifieri, il-protezzjoni tal-integrità territorjali, tas-sovranità u tal-indipendenza tal-Ukraina kif ukoll li titmexxa ’l quddiem soluzzjoni paċifika għall-kriżi f’dan il-pajjiż, li, [...] jaqgħu taħt l-għan iktar wiesgħa taż-żamma tal-paċi u tas-sigurtà internazzjonali, konformement mal-għanijiet tal-azzjoni esterna tal-Unjoni elenkati fl-Artikolu 21 TUE, hija ta’ natura li tiġġustifika konsegwenzi negattivi, anki kunsiderevoli, għal ċerti operaturi”. Sentenza tat‑28 ta’ Marzu 2017, Rosneft (C‑72/15, EU:C:2017:236), punt 150; u tas‑17 ta’ Settembru 2020, Rosneft
et vs Il‑Kunsill (C‑732/18 P, EU:C:2020:727), punt 85.
49      Il-punt 6(b) tal-Artikolu 3 tad-Direttiva 2015/849 juża, ġustament, il-kunċett ta’ “sid benefiċjarju” tal-assi mqiegħda fi trust.
50      Dokument COM(2020) 560 final, tas‑16 ta’ Settembru 2020, Rapport tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill li jivvaluta jekk l-Istati Membri debitament identifikawx it-trusts u l-arranġamenti ġuridiċi kollha rregolati permezz tal-liġijiet tagħhom u jekk dawn kinux soġġetti għall-obbligi tad-Direttiva (UE) 2015/849, p. 4.
51      Il-Kummissjoni Ewropea, Guidance for EU operators: Implementing enhanced due diligence to shield against Russia sanctions circumvention, is‑7 ta’ Settembru 2023, p. 9. Jitqies bħala indikazzjoni ċara ta’ ċirkomvenzjon (“red flag”) l-użu ta’ “complex corporate or trust structures linked to countries friendly to Russia or whose complexity is not justified by the business profile of the customer. Use of trust arrangements or complex corporate structures involving offshore companies”. Dokument disponibbli fuq https://finance.ec.europa.eu/system/files/2023-12/guidance-eu-operators-russia-sanctions-circumvention_en.pdf.
52      Deċiżjoni tal-Kunsill tal‑31 ta’ Lulju 2014 dwar miżuri restrittivi fid-dawl tal-azzjonijiet tar-Russja li jiddestabbilizzaw is-sitwazzjoni fl-Ukraina (ĠU 2014, L 229, p. 13, rettifika fil‑ĠU 2014, L 263, p. 35), kif emendata bid-Deċiżjoni tal-Kunsill (PESK) 2022/884 tat-3 ta’ Ġunju 2022 (ĠU 2022, L 153, p. 128).
53      Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑24 ta’ April 2024 dwar id-definizzjoni ta’ reati kriminali u ta’ penali għall-ksur ta’ miżuri restrittivi tal-Unjoni u li temenda d-Direttiva (UE) 2018/1673 (DO L, 2024/1226). It-terminu ta’ inkorporazzjoni tiegħu fid-dritt nazzjonali ntemm fl‑20 ta’ Mejju 2025.
54      Il-premessa 15 tipprovdi: “Eżempju ta’ mġiba ta’ ċirkomvenzjoni tal-miżuri restrittivi tal-Unjoni li qed issir dejjem aktar mifruxa huwa l-prattika minn persuni, entitajiet u korpi deżinjati li jużaw, jittrasferixxu lil parti terza jew iċedu b’xi mod ieħor fondi jew riżorsi ekonomiċi li huma direttament jew indirettament proprjetà ta’, miżmuma jew ikkontrollati minn dawk il-persuni, l-entitajiet jew il-korpi deżinjati sabiex jaħbu dawk il-fondi jew ir-riżorsi ekonomiċi. […] Għalhekk, jenħtieġ li dik l-imġiba ta’ ċirkomvenzjoni tal-miżuri restrittivi tal-Unjoni tikkostitwixxi reat kriminali skont din id-Direttiva”.
55      Sentenza tat‑18 ta’ April 2024, Citadeles nekustamie īpašumi (C‑22/23, EU:C:2024:327), punt 32; u tas‑17 ta’ Novembru 2022, Rodl & Partner (C‑562/20, EU:C:2022:883), punt 34.
56      Id-Direttiva 2015/849 għandha tapplika sal‑10 ta’ Lulju 2027, data li minnha ser tiġi ssostitwita bir-Regolament (UE) 2024/1624 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑31 ta’ Mejju 2024 dwar il-prevenzjoni tal-użu tas-sistema finanzjarja għall-finijiet tal-ħasil tal-flus jew il-finanzjament tat-terroriżmu (ĠU L, 2024/1624), u bid-Direttiva (UE) 2024/1640 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑31 ta’ Mejju 2024 dwar il-mekkaniżmi li għandhom jiġu stabbiliti mill-Istati Membri għall-prevenzjoni tal-użu tas-sistema finanzjarja għall-finijiet tal-ħasil tal-flus jew il-finanzjament tat-terroriżmu, li temenda d-Direttiva (UE) 2019/1937, u li temenda u tħassar id-Direttiva (UE) 2015/849 (ĠU L, 2024/1640). Dawn ir-regoli jżommu l-istess kunċett wiesa’ għad-determinazzjoni tas-sjieda benefiċjarja fit-trusts. Speċifikament, l-Artikolu 58(1) tar-Regolament 2024/1624 jirreplika, b’mod kważi identiku, il-kontenut tal-punt 6(b)
tal-Artikolu 3tad-Direttiva 2015/849.
57      Ara t-traskrizzjoni fil-punt 11 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
58      Infakkar li l-kumpanniji rikorrenti infurmaw lill-entità bankarja li kienu joperaw magħha li s-sid benefiċjarju
tagħhom kien is-settlor tat-trust.
59      Ara, f’dan ir-rigward, ir-raġunijiet għall-inklużjoni fl-Anness I għar-Regolament Nru 269/2014, kif stipulat fid-Deċiżjoni (PESK) 2022/337.
60      Trust (Special Provision) Act 1989, Artikolu 2(3), emendata minn 2014: 22 s. 2, fis-seħħ mis‑16 ta’ Lulju 2014: “The reservation or grant by the settlor of certain rights and powers, and the fact that the trustee may himself have rights as a beneficiary, are not necessarily inconsistent with the existence of a trust”.
61      Il-prerogattivi tas-settlor huma msejħa “reserved powers” fit-Trust (Special Provision) Act 1989, Artikolu 2A(2).
62      Il-qorti tar-rinviju għandha tiddeċiedi jekk, fil-każ li t-trust ikun ġie maħluq bħala irrevokabbli, tibqax xi possibbiltà li wieħed jibbenefika minn din id-dispożizzjoni regolatorja, pereżempju, meta l-objettivi tal-att ta’ kostituzzjoni ma jintlaħqux.
63      Il-Qorti tal-Ġustizzja, fir-rigward tar-reġim ta’ miżuri restrittivi imposti kontra l-Mjanmar/Burma, iddeċidiet li persuna fiżika ma tistax tkun suġġetta għal miżuri restrittivi sempliċement għaliex ikollha rabta familjari ma’ persuni li huma stess huma suġġetti għal tali miżuri u mingħajr ma tittieħed inkunsiderazzjoni l-imġiba personali tagħha (sentenza tat‑13 ta’ Marzu 2012, Tay Za vs Il‑Kunsill, C‑376/10 P, EU:C:2012:138, punt 66). L-Avukata Ġenerali Medina, fil-konklużjonijiet tagħha fil-kawża Timchenko vs Il‑Kunsill (C‑703/23 P, EU:C:2025:273), punt 48 tindika li, sabiex ikunu kklassifikati bħala “assoċjati” fis-sens tal-Artikolu 1(1), in fine, tad-Deċiżjoni 2014/145 (kif emendata), il-persuni fiżiċi kkonċernati mill-imsemmi artikolu għandhom “juru rabta li tmur lil hinn minn sempliċi relazzjoni tal-familja”, b’mod li, meta żewġ persuni jkunu marbuta b’tali relazzjoni, “l-eżistenza oġġettiva ta’ nisġa ta’ interessi komuni” għandha tkun stabbilita. F’dawk il-każijiet, il-persuni assoċjati kienu nominalment inklużi fil-listi tar-regolamenti rispettivi.
64      Skont il-Kummissjoni Ewropea, Consolidated FAQs on the implementation of Council Regulation No 833/2014 and Council Regulation No 269/2014, l‑14 ta’ Mejju 2024, p. 22, “strictly speaking, only the persons and entities who/which appear under the column ‘Name’ in Annex I to Council Regulation (EU) 269/2014 are directly subject to an asset freeze and a prohibition to make funds and economic resources available to them or for their benefit. However, these restrictions can affect transactions with natural or legal persons, entities or bodies associated with them, some of which happen to be mentioned in the ‘Identifying information’ and/or ‘Reasons’ columns of Annex I to Council Regulation (EU) 269/2014”.
65      Kummissjoni Ewropea, Opinjoni dwar l-Artikolu 2(2) tar-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 269/2014, dokument C(2021) 4223 final, tat‑8 ta’ Ġunju 2021. Dawn il-fatturi huma sostanzjalment konsistenti ma’ dawk indikati mill-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, Miżuri restrittivi (sanzjonijiet) — Aġġornament tal-aħjar prattiki tal-UE għall-implimentazzjoni effettiva ta’ miżuri restrittivi, tas‑27 ta’ Ġunju 2022, punt 62, disponibbli fuq https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-10572-2022-INIT/mt/pdf.
66      Rigward l-implimentazzjoni ta’ miżuri restrittivi fuq l-Iran, is-sentenza tal‑10 ta’ Settembru 2019, HTTS vs Il‑Kunsill (C‑123/18 P, EU:C:2019:694), il-punt 75 jiddikjara li kumpannija setgħet tiġi kklassifikata bħala “kumpannija miżmuma jew ikkontrollata minn entità oħra” meta din tal-aħħar tkun tinsab f’sitwazzjoni fejn tkun f’pożizzjoni li tinfluwenza l-għażliet tal-kumpannija ikkonċernata, u dan anki fl-assenza ta’ kwalunkwe rabta legali, ta’ proprjetà jew ta’ parteċipazzjoni fil-kapital bejn iż-żewġ entitajiet ekonomiċi.
67      Jekk kumpannija li l-iskop tagħha huwa li tkun proprjetarja ta’ villa lussuża tiġi kkontribwita lit-trust u l-villa tiġi mikrija esklużivament lis-settlor, dan jiżvela l-kontroll li hu stess jeżerċita fuq il-kumpannija u l-villa.
68      Fl-aħħar punt tad-digriet tar-rinviju tagħha.
69      Ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑31 ta’ Mejju 2018, Ernst & Young, (C‑633/16, EU:C:2018:371), punt 45; u s-sentenza tal‑4 ta’ Marzu 2020, Marine Harvest vs Il‑Kummissjoni (C‑10/18 P, EU:C:2020:149), punt 49, li jiddefinixxi l-kunċett ta’ “kontroll” bħala “possibbiltà, mogħtija permezz ta’ drittijiet, ta’ kuntratti jew ta’ mezzi oħra, li tiġi eżerċitata influwenza determinanti fuq l-attività ta’ impriża.” Għal dawn il-finijiet, dan iqis l-Artikolu 3(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 139/2004 tal-20 ta’ Jannar 2004 dwar il-kontroll ta’ konċentrazzjonijiet bejn impriżi (ir-Regolament tal-KE dwar l-Għaqdiet) (ĠU 2004, L 24, p. 1).