Eagrán sealadach
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Dara Dlísheomra)
16 Aibreán 2026 (*)
(Tarchur chun réamhrialú – Comhfhogasú dlíthe – Maoin intleachtúil – Cóipcheart agus cearta gaolmhara – Treoir
2001/29/CE – Airteagal 2 – Ceart atáirgthe – Airteagal 3(1) – An ceart chun saothair a chur in iúl don phobal – Airteagal 5(2)(b) – An eisceacht ar a dtugtar ‘cóipeáil phríobháideach’ – Cúiteamh cóir – Seirbhís sruthaithe ar íocaíocht – Cóip sruthaithe as líne – Airteagal 5(5))
I gCás C‑496/24,
IARRAIDH ar réamhrialú de bhun Airteagal 267 CFAE, ó Hoge Raad der Nederlanden (an Chúirt Uachtarach, an Ísiltír), trí bhreith an 12 Iúil 2024, a fuarthas ag an gCúirt an 17 Iúil 2024, sna himeachtaí
Stichting Onderhandelingen Thuiskopievergoeding,
Stichting de Thuiskopie
v
HP Nederland BV,
Dell BV,
Stichting Overlegorgaan Blanco Informatiedragers,
tugann AN CHÚIRT (an Dara Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: K. Jürimäe, Uachtarán Dlísheomra, K. Lenaerts, Uachtarán na Cúirte, ag feidhmiú mar Bhreitheamh den Dara Dlísheomra, F. Schalin (Raipóirtéir), M. Gavalec agus Z. Csehi, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: M. Szpunar,
Cláraitheoir: A. Lamote, Riarthóir,
ag féachaint don chuid i scríbhinn den nós imeachta agus i ndiaidh éisteacht an 19 Meitheamh 2025,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna
dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–        Stichting Onderhandelingen Thuiskopievergoeding, ag S. M.
Kingma agus E. A.
Möhring,
advocaten,
–        Stichting de Thuiskopie, ag T. Cohen Jehoram agus J. J.
Valk,
advocaten,
–        HP Nederland BV,
Dell BV agus Stichting Overlegorgaan Blanco Informatiedragers, ag A. P.
Groen, A.M. van Aerde agus J. A.
Visser,
advocaten,
–        Rialtas na Fraince, ag B. Dourthe agus B. Herbaut, i gcáil Gníomhairí,
–        an Coimisiún Eorpach, ag P.-J. Loewenthal, J. Samnadda agus P. Vanden Heede, i gcáil Gníomhairí,
tar éis éisteacht le Tuairim an Abhcóide Ghinearálta ag éisteacht an 2 Deireadh Fómhair 2025,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1        Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 22 Bealtaine 2001 maidir le comhchuibhiú gnéithe áirithe de chóipcheart agus cearta gaolmhara sa tsochaí faisnéise (IO 2001 L 167, lch. 10), arna léamh i gcomhar le hAirteagal 5(5) den Treoir sin.
2        Rinneadh an iarraidh seo in dá shraith imeachtaí idir, ar thaobh amháin, Stichting Onderhandelingen Thuiskopievergoeding (‘SONT’), i gcás amháin agus Stichting de Thuiskopie (‘SdT’), i gcás eile, agus, ar an taobh eile, HP Nederland BV (‘HP’),
Dell BV (‘Dell’) agus Stichting Overlegorgaan Blanco Informatiedragers. Bhain na díospóidí sin le táille a bhí á héileamh ag HP agus ag Dell, a bhí beartaithe chun maoiniú a dhéanamh ar an gcúiteamh cóir a íoctar le sealbhóirí cóipchirt faoin eisceacht maidir le cóipeáil phríobháideach i gcomhthéacs seirbhís a sholáthraíonn cóipeanna i gcomhair sruthú as líne (offline streaming copies), a chuirtear ar fáil mar chuid de sheirbhís chun saothair cheoil nó chlosamhairc a shruthú ar éileamh trí mheán an idirlín.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais
3        Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in aithrisí 5, 10, 23 go 25, 31, 32, 35, 38 agus 39 de Threoir 2001/29:
‘(5)      Tá forbairt na teicneolaíochta tar éis veicteoirí an chruthaithe, an táirgthe agus an tsaothraithe a iolrú agus a éagsúlú. Cé nach bhfuil aon choincheap nua ag teastáil chun maoin intleachtúil a chosaint, ní mór na rialacha atá ann faoi láthair maidir le cóipcheart agus cearta gaolmhara a oiriúnú agus a chomhlánú chun a réaltachtaí eacnamaíocha amhail teacht chun cinn cineálacha nua saothraithe a chuimsiú go cuí.
[...]
(10)      Más amhlaidh go bhfuil údair nó taibheoirí le leanúint de bheith ag gabháil dá saothar cruthaitheach agus ealaíne, ní mór dóibh, in éineacht le léiritheoirí chun an obair sin a mhaoiniú, cúiteamh iomchuí a fháil as úsáid a gcuid saothar. Is mór an infheistíocht atá de dhíth chun táirgí amhail fónagraim, scannáin nó táirgí ilmheánacha, agus seirbhísí amhail seirbhísí “ar éileamh”, a tháirgeadh. Tá cosaint dhlíthiúil leordhóthanach ar chearta maoine intleachtúla riachtanach chun a ráthú go mbeidh cúiteamh den sórt sin ar fáil agus chun an deis a thabhairt toradh sásúil a fháil ar an infheistíocht sin.
[...]
(23)      Ní mór don Treoir seo ceart an údair cumarsáid a dhéanamh leis an bpobal a chomhchuibhiú a thuilleadh. Ba cheart an ceart sin a thuiscint sa chiall is leithne le go gcumhdaítear cumarsáid leis an bpobal nach bhfuil i láthair san áit a ndéantar an chumarsáid an chéaduair. Ba cheart a chumhdach leis an gceart sin aon tarchur den sórt sin nó aon atarchur saothair chuig an bpobal ar shreang nó ar mhodh gan sreang, lena n‑áirítear craolachán. Níor cheart aon ghníomh eile a chumhdach leis an gceart sin.
(24)      Maidir leis an gceart chun ábhar atá faoi chosaint a chur ar fáil don phobal dá dtagraítear in Airteagal 3(2), ba cheart a thuiscint go gcumhdaítear leis gach gníomh lena gcuirtear ábhar den sórt sin ar fáil don phobal nach bhfuil i láthair san áit ina ndearnadh an gníomh um chur ar fáil, agus nach gcumhdaítear leis aon ghníomh eile.
(25)      An éiginnteacht dhlíthiúil atá ann maidir le nádúr agus leibhéal na cosanta a thugtar do ghníomhartha tarchuir ar éileamh saothar atá faoi chóipcheart agus ábhar atá faoi chosaint ag cearta gaolmhara trí líonraí, ba cheart í a réiteach trí fhoráil a dhéanamh do chosaint chomhchuibhithe ar leibhéal an Chomhphobail. Ba cheart a shoiléiriú go bhfuil ceart eisiach ag gach sealbhóir cirt a sainaithnítear leis an Treoir seo saothair atá faoi chosaint cóipchirt nó aon ábhar eile atá faoi chosaint a chur ar fáil don phobal trí tharchur idirghníomhach ar éileamh. Is iad na saintréithe a bhaineann le tarchuir den sórt sin go bhféadfaidh rochtain a bheith ag daoine den phobal orthu ón áit agus ag am a roghnóidh na daoine sin féin.
[...]
(31)      Ní mór cothromaíocht chóir idir cearta agus leasanna na gcatagóirí éagsúla sealbhóirí cirt, agus idir na catagóirí éagsúla sealbhóirí cirt agus úsáideoirí ábhair faoi chosaint a choinneáil. Ní mór athbhreithniú a dhéanamh ar na heisceachtaí agus ar na teorainneacha atá ann faoi láthair ar na cearta, dá bhforáiltear ag na Ballstáit, i bhfianaise na timpeallachta nua leictreonaí. Bíonn tionchar diúltach díreach ag na difríochtaí atá ann ó thaobh na n‑eisceachtaí agus na dteorainneacha le gníomhartha áirithe atá faoi réir srianta ar fheidhmiú an mhargaidh inmheánaigh i réimse an chóipchirt agus na gceart gaolmhar. D’fhéadfadh difríochtaí den sórt sin éirí níos suntasaí le tuilleadh forbartha ar shaothrú trasteorann saothar agus gníomhaíochtaí trasteorann. Chun feidhmiú cuí an mhargaidh inmheánaigh a áirithiú, ní mór na heisceachtaí agus na teorainneacha sin a shainiú ar bhealach níos comhchuí. Ní mór leibhéal comhchuibhithe na n‑eisceachtaí sin a bheith ag brath ar a dtionchar ar fheidhmiú cuí an mhargaidh inmheánaigh.
(32)      Tá liosta uileghabhálach sa Treoir seo d’eisceachtaí agus teorainneacha ar an gceart atáirgthe agus ar an gceart chun cumarsáid a dhéanamh leis an bpobal. Tá eisceachtaí nó teorainneacha áirithe ann nach bhfuil feidhm acu ach amháin maidir leis an gceart atáirgthe, i gcás inarb iomchuí. Tabharfaidh an liosta aird chuí ar éagsúlacht thraidisiúin dhlíthiúla na mBallstát agus é mar aidhm aige feidhmiú cuí an mhargaidh inmheánaigh a áirithiú. Cuirfidh na Ballstáit na heisceachtaí agus na teorainneacha sin i bhfeidhm go comhsheasmhach agus breithneofar an tsaincheist in athbhreithniú a dhéanfar amach anseo ar na forálacha cur chun feidhme.
[...]
(35)      I gcás eisceachtaí nó teorainneacha áirithe, ní mór cúiteamh cóir a thabhairt do na sealbhóirí cirt chun cúiteamh leordhóthanach a thabhairt dóibh as an úsáid a bhaintear as a saothair nó ábhar eile atá faoi chosaint. Agus foirm, modhanna agus leibhéal féideartha aon chúitimh á gcinneadh, ní mór na himthosca a bhaineann le gach cás a chur san áireamh. Chun na himthosca sin a mheas, bheadh an díobháil fhéideartha do na sealbhóirí cirt mar gheall ar an ngníomh atá i gceist ina chritéar úsáideach. I gcás ina bhfuair na sealbhóirí cirt íocaíocht cheana i bhfoirm eile, mar shampla, mar chuid de tháille cheadúnais, d’fhéadfadh sé nach mbeadh íocaíocht shonrach nó leithleach dlite. Ní mór do leibhéal an chúitimh chóir leibhéal úsáide na mbeart teicniúil cosanta dá bhforáiltear leis an Treoir seo a chur san áireamh. D’fhéadfadh sé nach mbeadh cásanna áirithe ina ndéantar díobháil íosta don sealbhóir cirt ina chúis le hoibleagáid íocaíochta.
[…]
(38)      Ní mór údarú a thabhairt do na Ballstáit foráil a dhéanamh d’eisceacht nó do theorainn ar an gceart atáirgthe le haghaidh cineálacha áirithe táirgthe táirgí fuaime, físe agus closamhairc i gcomhair úsáid phríobháideach, le cúiteamh cóir. D’fhéadfadh tabhairt isteach nó coimeád córas luacha saothair atá ceaptha chun cúiteamh a thabhairt do shealbhóirí cirt as an díobháil a bhain dóibh a bheith i gceist le heisceacht den sórt sin. Fiú má chuirtear isteach ar fheidhmiú an mhargaidh inmheánaigh leis na difríochtaí atá ann idir na córais luacha saothair sin, níor cheart dóibh, a mhéid a bhaineann le hatáirgeadh príobháideach analógach, tionchar suntasach a bheith acu ar fhorbairt na sochaí faisnéise. Is dócha go ndéantar cóipeanna digiteacha príobháideacha ar bhonn níos leithne agus d’fhéadfadh sé tionchar eacnamaíoch níos mó a bheith aige. Dá bhrí sin, is gá na difríochtaí atá ann idir cóipeanna príobháideacha digiteacha agus analógacha a chur san áireamh go cuí agus idirdhealú a dhéanamh eatarthu i ndáil le gnéithe áirithe.
(39)      Agus an eisceacht nó an teorainn maidir le cóipeáil phríobháideach á cur i bhfeidhm, ba cheart do na Ballstáit aird chuí a thabhairt ar fhorbairtí teicneolaíocha agus eacnamaíocha, go háirithe maidir le cóipeáil phríobháideach dhigiteach agus córais luacha saothair ghaolmhara, i gcás ina bhfuil bearta cosanta teicneolaíocha éifeachtacha ar fáil. Ní chuirfidh eisceachtaí ná teorainneacha den sórt sin cosc ar bhearta teicneolaíocha a úsáid ná ar aon ghníomh imchéimnithe a phionósú.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
4        Foráiltear le hAirteagal 2 den Treoir sin, dar teideal ‘Ceart atáirgthe’:
‘Déanfaidh na Ballstáit foráil maidir leis an gceart eisiach chun atáirgeadh díreach nó indíreach, sealadach nó buan a údarú nó a thoirmeasc ar aon mhodh agus in aon fhoirm, ina iomláine nó i bpáirt:
(a)      a bheith ag údair, maidir lena saothair;
(b)      a bheith ag taibheoirí, maidir lena dtaibhléirithe a fhosú;
(c)      a bheith ag léiritheoirí fónagram, maidir lena bhfónagraim;
(d)      a bheith ag na léiritheoirí a dhéanann an chéad fhosú ar scannáin, maidir le bunchóip agus cóipeanna a gcuid scannán;
(e)      a bheith ag eagraíochtaí craoltóireachta, maidir lena gcláir a fhosú, is cuma má dhéantar na cláir sin a chraoladh trí shreang nó gan sreang, lena n‑áirítear trí chábla nó trí shatailít.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
5        Leagtar an méid seo a leanas amach in Airteagal 3(1) den Treoir sin, dar teideal ‘An ceart chun saothair a chur in iúl don phobal agus an ceart ábhar eile atá faoi chosaint a chur ar fáil don phobal’:
‘Déanfaidh na Ballstáit foráil maidir leis an gceart eisiach ag údair cur in iúl a saothar don phobal, trí shreang nó gan sreang, lena n‑áirítear a saothair a chur ar fáil don phobal ar bhealach trína bhféadfadh duine den phobal rochtain a fháil orthu ón áit agus ag an am dá rogha féin, a údarú nó a thoirmeasc.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
6        Foráiltear mar seo a leanas in Airteagal 4 den Treoir sin, dar teideal ‘Ceart dáileacháin’:
‘1.      Déanfaidh na Ballstáit foráil maidir leis an gceart eisiach ag na húdair, bunchóip a saothar nó cóipeanna, aon chineál dáilte ar an bpobal trí dhíolachán nó ar shlí eile, a údarú nó a thoirmeasc.
2.      Ní bheidh an ceart dáileacháin sa Chomhphobal a bhaineann leis an mbunchóip nó cóipeanna de shaothar ídithe ach ar an gcéad díolachán nó aistriú eile maoine laistigh den Chomhphobal ar an ábhar sin ag an sealbhóir cirt nó lena thoil.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
7        Foráiltear le hAirteagal 5 de Threoir 2001/29 dar teideal ‘Eisceachtaí agus teorainneacha’ (2)(b), agus (5), mar seo a leanas:
‘2.      Féadfaidh na Ballstáit foráil a dhéanamh maidir le heisceachtaí nó teorainneacha ar an gceart atáirgthe dá bhforáiltear in Airteagal 2 sna cásanna seo a leanas:
[...]
(b)      maidir le hatáirgeadh ar aon mheán arna dhéanamh ag duine nádúrtha le haghaidh úsáid phríobháideach agus chun críoch nach críocha tráchtála iad go díreach nó go hindíreach, ar choinníoll go bhfaigheann na sealbhóirí cirt cúiteamh cóir ina gcuirtear san áireamh cur i bhfeidhm nó easpa cur i bhfeidhm na mbeart teicneolaíoch dá dtagraítear in Airteagal 6 maidir leis na saothair nó leis an ábhar lena mbaineann.
[...]
5.      Ní chuirfear na heisceachtaí agus na teorainneacha dá bhforáiltear i míreanna 1, 2, 3 agus 4 i bhfeidhm ach amháin i gcásanna speisialta áirithe nach bhfuil ar neamhréir le gnáthshaothrú an tsaothair nó an ábhair eile atá faoi chosaint agus nach ndéanann dochar go míréasúnta do leasanna dlisteanacha an tsealbhóra cirt.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
8        Sonraítear in Airteagal 6 den Treoir sin, dar teideal ‘Oibleagáidí a bhaineann le bearta teicneolaíocha’ i míreanna 1 agus 3:
‘1. Déanann na Ballstáit foráil do chosaint dlí iomchuí i gcoinne imchéimniú aon bheart teicneolaíoch éifeachtach, a dhéanann an duine agus é feasach, nó a bhfuil cúiseanna bailí aige le creidiúint, go bhfuil an cuspóir sin á shaothrú aige.
[...]
3. Chun críocha na Treorach seo, ciallaíonn “bearta teicneolaíocha”, aon teicneolaíocht, aon ghléas, nó aon chomhpháirt a cheaptar, i ngnáthchúrsa a oibríochta nó a hoibríochta, chun gníomhartha nach bhfuil údaraithe ag sealbhóir cóipchirt nó cirt ghaolmhair le cóipcheart a chumhdaítear leis an dlí [...] a chosc nó a shrianadh. Measfar go bhfuil bearta teicneolaíocha éifeachtach i gcás ina rialaíonn na sealbhóirí cirt úsáid saothair faoi chosaint nó úsáid ábhair eile atá faoi chosaint trí chód rochtana nó próiseas cosanta a chur i bhfeidhm, amhail criptiú, scrobhadh nó tiontú eile an tsaothair nó ábhair eile atá faoi chosaint nó sásra um rialú cóipeanna lena mbaintear cuspóir na cosanta sin amach.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí na hÍsiltíre
9        De réir théarmaí Airteagal 1 den Auteurswet (an Dlí maidir le cóipcheart) an 23 Meán Fómhair 2912 (Stb. 1912,
Uimh. 308), sa leagan is infheidhme sa díospóid sna príomhimeachtaí (‘an Dlí maidir le cóipcheart’):
‘Is éard is cóipcheart ann an ceart eisiach atá ag údar saothair litríochta, eolaíochta nó ealaíne nó ag a chomharbaí i dteideal, an saothar sin a chur in iúl don phobal agus é a atáirgeadh, faoi réir na dteorainneacha a leagtar síos le dlí.’
10      Foráiltear don mhéid seo a leanas le hAirteagal 16 den Dlí maidir le Cóipcheart:
‘1      Atáirgeadh saothair iomlán nó cuid de shaothar ar mheán atá beartaithe chun saothar a léiriú, ní mheasfar gur sárú ar an gcóipcheart ar shaothar litríochta, eolaíochta nó ealaíne é, ar choinníoll nach bhfuil aon chuspóir tráchtála díreach nó indíreach ag an atáirgeadh agus go n‑úsáidtear é go heisiach ar mhaithe le cleachtadh, staidéar nó úsáid ag an duine nádúrtha a dhéanann an t‑atáirgeadh.
2.      I gcás atáirgeadh de réir bhrí mhír 1, íoctar luach saothair cothrom leis an údar nó lena chomharbaí i dteideal. Is ar mhonaróir nó ar allmhaireoir na meán dá dtagraítear i mír 1 a bheidh an oibleagáid an luach saothair a íoc.
[...]’
Na príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
11      De bhun Airteagal 16c(2) den Dlí maidir le cóipcheart, d’éiligh SdT agus SONT ar HP agus ar Dell, ina gcáil mar tháirgeoirí trealaimh teicneolaíochta faisnéise, íocaíocht táille as cóipeáil phríobháideach i leith
seirbhís a sholáthraíonn cóipeanna i gcomhair sruthú as líne (offline streaming copies), arna soláthar i dtaca le seirbhís sruthaithe ar éileamh saothar ceoil nó closamhairc trí mheán an idirlín. Agus iad den tuairim nach raibh an táille sin dlite i leith cóipeanna sruthaithe as líne, thug Stichting Overlegorgaan Blanco Informatiedragers, HP agus Dell cás os comhair rechtbank Den Haag (Cúirt Dúiche, an Háig, an Ísiltír) i gcoinne SdT agus SONT.
12      Le breithiúnas an 18 Meán Fómhair 2019, dhiúltaigh an chúirt sin don chaingean sin,
arna athrú le breithiúnas an 22 Márta 2022 ó Gerechtshof Den Haag (Cúirt Achomhairc, an Háig, an Ísiltír), inar cinneadh nach raibh aon chúiteamh cóir de réir bhrí Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29 agus Airteagal 16c den Dlí maidir le cóipcheart dlite i leith cóipeanna sruthaithe as líne,
a mhéid nach bhféadfaí na cóipeanna sin a aicmiú mar ‘chóipeáil phríobháideach’ de réir bhrí na forála deiridh sin.
13      Rinne SdT agus SONT achomharc ansin ar phointe dlí i gcoinne an bhreithiúnais sin os comhair Hoge Raad der Nederlanden (an Chúirt Uachtarach, an Ísiltír), arb í an chúirt a rinne an tarchur í.
14      Tá an chúirt a rinne an tarchur ag tabhairt aghaidh ar an gceist an féidir cóip sruthaithe as líne, ag féachaint do na coinníollacha faoina ndéantar í, a bheith ina atáirgeadh i gcomhair úsáid phríobháideach de réir bhrí Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29. Tugann an chúirt a rinne an tarchur, i ndáil leis sin, na mínithe seo a leanas.
15      Is éard is cóipeanna sruthaithe as líne ann íoslódálacha nó cóipeanna de shaothair (ceol, scannáin) a chuirtear ar fáil as líne d’úsáideoir seirbhíse sruthaithe íoctha. Leis sin, is féidir leis an úsáideoir na cóipeanna íoslódáilte sin a shruthú fiú nuair nach bhfuil rochtain idirlín aige. Tairgtear an chóip sruthaithe as líne mar chuid lárnach de sheirbhís síntiúis an tsoláthraí, ionas go bhfuil cuspóir tráchtála ag an soláthraí ina leith sin.
16      Comhlíonann táirgeadh cóipe sruthaithe as líne na coinníollacha cur chun feidhme seo a leanas. Roghnaíonn an t‑úsáideoir an saothar in‑íoslódáilte is mian leis a bheith ar fáil as líne, ag baint úsáid as an bhfeidhmiúlacht a chuirtear ar fáil chun na críche sin san fheidhmchlár seirbhíse sruthaithe. Ansin cuireann an soláthraí an t‑inneachar atá roghnaithe ag an úsáideoir ar chuid de chuimhne ghléas an úsáideora, arna roghnú go sonrach ag an soláthraí agus arna chur ar fáil dó ag an úsáideoir, gan an t‑úsáideoir a bheith in ann an suíomh stórála a roghnú, aon rogha a bheith aige ina leith sin agus gan bheith in ann an t‑inneachar a bhogadh go háit eile. Stórálann an soláthraí an t‑inneachar sin de réir modh criptiúcháin a chinneann sé féin agus arb eisean amháin atá in ann é a dhíchriptiú. Bíonn an t‑ábhar fós inrochtana san fheidhmchlár sruthaithe amháin a bhuí le bearta cosanta teicneolaíocha agus ní féidir leis an úsáideoir é a aistriú chuig meán eile. Ar dhul in éag tréimhse áirithe,
lena n‑áirítear ag deireadh an tsíntiúis, nó sna cásanna eile dá bhforáiltear sna coinníollacha úsáide, nó i gcás ina dtarraingíonn sealbhóir an chóipchirt a thoiliú siar, déantar an t‑ábhar a stóráiltear ar ghléas an úsáideora a scriosadh go huathoibríoch. Coimeádann an sealbhóir cirt smacht ar na saothair lena mbaineann. Is féidir leis a chinneadh cad iad na saothair a chuirtear ar fáil do shíntiúsóirí agus rochtain ar chóipeanna sruthaithe as líne a bhlocáil nó comhad íoslódáilte a scriosadh.
17      Sna himthosca sin, chinn Hoge Raad der Nederlanden (an Chúirt Uachtarach, an Ísiltír) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt le haghaidh réamhrialú:
‘(1)      An féidir [cóip i gcomhair sruthú as líne (offline streaming copy), agus an tástáil trí chéim (Airteagal 5(5) de [Threoir 2001/29/CE]) á cur san áireamh freisin, a mheas mar atáirgeadh “ó dhuine nádúrtha le haghaidh úsáid phríobháideach agus le haghaidh críocha nach críocha tráchtála iad go díreach nó go hindíreach” de réir bhrí Airteagal 5(2)(b) de [Threoir 2001/29/CE]?
(2)      An gcuirtear bac ar reachtaíocht náisiúnta nach gcumhdaítear cóipeanna sruthaithe as líne freisin faoin eisceacht ó chóipeáil phríobháideach le cuspóirí [Threoir 2001/29], lena n‑áirítear na cuspóirí maidir le hardleibhéal cosanta cóipchirt, cothromaíocht chóir idir leasanna an tsealbhóra cirt agus leasanna an úsáideora, agus cur i bhfeidhm comhsheasmhach agus neodrach go teicniúil na n‑eisceachtaí agus na dteorainneacha ag na Ballstáit?
(3)      An bhfuil sé ábhartha don fhreagra ar cheann amháin nó ar an dá cheann de na ceisteanna roimhe seo an bhfaigheann na sealbhóirí cirt luach saothair in aghaidh na cóipe sruthaithe as líne a chruthaítear nó an bhfaigheann siad luach saothair [arna ríomh] bunaithe ar a mhinice a sheinneann úsáideoir na seirbhíse sruthaithe cóip sruthaithe as líne?’
Barúlacha tosaigh
18      Mar réamhphointe, is ceart a choinneáil i gcuimhne, de réir chásdlí socair na Cúirte, sa nós imeachta a leagtar síos in Airteagal 267 CFAE, lena bhforáiltear do chomhar idir na cúirteanna náisiúnta agus an Chúirt Bhreithiúnais, gur gá don Chúirt Bhreithiúnais freagra a thabhairt don chúirt náisiúnta a bheidh úsáideach di agus lena gcuirfear ar a cumas cinneadh a dhéanamh sa díospóid atá os a comhair. Chuige sin, is féidir leis an gCúirt Bhreithiúnais, i gcás inarb iomchuí, na ceisteanna a chuirtear faoina bráid a chur i bhfocail eile. Is faoin gCúirt atá sé, i ndáil leis sin, forálacha dhlí an Aontais lena n‑éilítear léiriú, a bhaint as an bhfaisnéis go léir a chuir an chúirt náisiúnta ar fáil, inter alia as forais an ordaithe tarchuir, i bhfianaise ábhar na díospóide (féach, chuige sin, breithiúnais an 29 Samhain 1978, Redmond, 83/78, EU:C:1978:214, mír 26, an 28 Samhain 2000, Roquette Frères, C‑88/99, EU:C:2000:652, mír 18, agus an 2 Nollaig 2025, Russmedia Digital agus Inform Media Press, C‑492/23, EU:C:2025:935, mír 44 agus an cásdlí dá dtagraítear).
19      I ndáil leis sin, ba cheart a thabhairt faoi deara go bhféachtar leis an gcéad cheist agus leis an dara ceist ón gcúirt a rinne an tarchur a chinneadh an bhféadfadh cóipeanna sruthaithe as líne, in imthosca amhail iad siúd a leagtar amach i míreanna 15 agus 16 den bhreithiúnas seo, teacht faoin eisceacht a bhaineann le cóipeáil i gcomhair úsáid phríobháideach, de réir bhrí Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 5(5) den Treoir sin.
20      Le hAirteagal 5(5), ceanglaítear nach mbeidh na heisceachtaí agus na teorainneacha ar an gceart atáirgthe infheidhme ach i gcásanna speisialta áirithe nach bhfuil ar neamhréir le gnáthshaothrú an tsaothair nó an ábhair eile atá faoi chosaint agus nach ndéantar dochar gan chúis do leasanna shealbhóir an chirt sin.
21      Mar is léir óna foclaíocht, ní shonraítear san fhoráil sin ach na coinníollacha maidir le cur i bhfeidhm na n‑eisceachtaí agus na dteorainneacha ar an gceart atáirgthe a údaraítear le hAirteagal 5(2) de Threoir 2001/29, eadhon nach bhfuil na heisceachtaí agus na teorainneacha sin infheidhme ach amháin i gcásanna speisialta áirithe nach bhfuil ar neamhréir le gnáthshaothrú an tsaothair nó an ábhair eile atá faoi chosaint agus nach ndéanann dochar go míréasúnta do leasanna dlisteanacha an tsealbhóra cirt. Dá bhrí sin, ní leagtar síos in Airteagal 5(5) den Treoir sin ábhar substainteach na n‑eisceachtaí agus na dteorainneacha éagsúla a leagtar amach i mír 2 den Airteagal sin, agus is amhlaidh nach bhfuil sé i gceist ach amháin agus na heisceachtaí agus na teorainneacha sin á gcur i bhfeidhm ag na Ballstáit (breithiúnas an 10 Aibreán 2014, ACI Adam agus páirtithe eile, C‑435/12, EU:C:2014:254, mír 25).
22      Bhain an Chúirt de thátal as an méid sin nach bhfuil sé beartaithe go mbeidh tionchar ag Airteagal 5(5) de Threoir 2001/29 ar ábhar substainteach na bhforálacha a thagann faoi Airteagal 5(2) den Treoir sin, ná,
inter alia, raon feidhme na n‑eisceachtaí agus na dteorainneacha dá bhforáiltear ann a leathnú (féach, chuige sin, breithiúnas an 10 Aibreán 2014,
ACI Adam agus páirtithe eile,
C‑435/12, EU:C:2014:254, mír 26).
23      Dá bhrí sin, ní mór an chéad cheist agus an dara ceist a chur in iúl ar bhealach nach mbaineann siad ach le léiriú Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29.
An chéad cheist agus an dara ceist
24      Lena céad cheist agus a dara ceist, arb iomchuí iad a scrúdú le chéile, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29 le léiriú sa chaoi go dtagann cur ar fáil, trí chóip sruthaithe as líne, saothair atá faoi chosaint, arna déanamh ag soláthraí seirbhíse sruthaithe ar ghléas an úsáideora deiridh, arna iarraidh sin ag an úsáideoir sin, gan an t‑úsáideoir sin a bheith in ann é a bheith ar fáil dó go teicniúil lasmuigh den tseirbhís sin agus, é á áirithiú, ag an am céanna, go bhfuil smacht ag sealbhóir an chóipchirt ar an saothar sin agus go bhféadfaidh sé bac a chur ar rochtain ar an gcóip sin, faoin eisceacht maidir le cóipeáil phríobháideach dá bhforáiltear san fhoráil sin.
25      Ba cheart a thabhairt faoi deara, mar réamhphointe, go bhforáiltear le hAirteagal 5(2) de Threoir 2001/29 d’eisceachtaí nó do theorainneacha ar an gceart atáirgthe dá bhforáiltear in Airteagal 2 den Treoir sin. Dá réir sin, tá raon feidhme na heisceachta maidir le cóipeáil phríobháideach, dá bhforáiltear in Airteagal 5(2)(b) den Treoir sin, teoranta do ghníomhartha atáirgthe amháin, d’eisiamh,
inter alia,
na ngníomhartha sin a thagann faoi raon feidhme an chur in iúl don phobal, de réir bhrí Airteagal 3 den Treoir sin.
26      Is gá, dá bhrí sin, scrúdú a dhéanamh an ionann cóip sruthaithe as líne de shaothar atá faoi chosaint, arna déanamh ag soláthraí seirbhíse sruthaithe faoi na coinníollacha a thuairiscítear i míreanna 15 agus 16 den bhreithiúnas seo, agus atáirgeadh, de réir bhrí Airteagal 2, nó, os a choinne sin, an dtagann sí faoi raon feidhme na gceart dá bhforáiltear in Airteagal 3 den Treoir sin agus, go sonrach, faoin gceart chun saothair a chur in iúl don phobal.
27      Faoi Airteagal 3(1) de Threoir 2001/29, déanfaidh na Ballstáit foráil maidir leis an gceart eisiach ag údair cur in iúl a saothair don phobal,
trí shreang nó gan sreang, lena n‑áirítear a saothair a chur ar fáil don phobal ar bhealach trína bhféadfadh duine den phobal rochtain a fháil orthu ón áit agus ag an am dá rogha féin, a údarú nó a thoirmeasc.
28      Is léir ón bhforáil sin go bhfuil dhá ghné i gceist leis an gcoincheap ‘cur in iúl don phobal’ eadhon gníomh lena ndéantar saothar a chur in iúl agus cur in iúl an tsaothair sin do phobal (breithiúnas an 19 Nollaig 2019,
NederlandsUitgeversverbond agus Groep Algemene Uitgevers,
C‑263/18, ‘an breithiúnas in Tom Kabinet’, EU:C:2019:1111, mír 61 agus an cásdlí dá dtagraítear).
29      Ar an gcéad dul síos, maidir leis an gcoincheap ‘gníomh cur in iúl’, ní mór a thabhairt faoi deara go gcuimsíonn an méid sin aon tarchur den saothar atá faoi chosaint don phobal nach bhfuil i láthair san áit a ndéantar an chumarsáid an chéaduair, agus sin gan beann ar an modh nó ar an bpróiseas teicniúil a úsáidtear (féach, chuige sin, breithiúnais an 29 Samhain 2017,
VCAST,
C‑265/16, EU:C:2017:913, mír 42 agus an cásdlí dá dtagraítear agus Tom Kabinet, mír 62).
30      Ní mór a thabhairt faoi deara, thairis sin, nach mór gach tarchur nó atarchur de shaothar ina n‑úsáidtear modh teicneolaíoch sonrach a bheith údaraithe, i bprionsabal, ar bhonn aonair ag údar an tsaothair atá i gceist (breithiúnas an 29 Samhain 2017,
VCAST,
C‑265/16, EU:C:2017:913, mír 43 agus an cásdlí dá dtagraítear).
31      Ina theannta sin, maidir leis an gcoincheap ‘cur ar fáil don phobal’, de réir bhrí na forála sin,
a thagann faoin
gcoincheap níos leithne ‘cur in iúl don phobal’, chinn an Chúirt, chun go n‑aicmeofaí gníomh mar ghníomh cur ar fáil don phobal, nach mór don ghníomh sin na coinníollacha a leagtar amach in Airteagal 3(1) de Threoir 2001/29 a chomhlíonadh, eadhon a chur ar chumas don phobal lena mbaineann rochtain a fháil ar an saothar nó ar an ábhar atá i gceist ón áit agus ag an am dá rogha féin, gan é a bheith cinntitheach cé acu a bhaineann nó nach mbaineann na daoine atá sa phobal sin úsáid as an bhféidearthacht sin (féach, chuige sin, an breithiúnas in Tom Kabinet, mír 63 agus an cásdlí dá dtagraítear).
32      Go sonrach, maidir le saothar nó ábhar atá faoi chosaint a chur ar fáil don phobal ionas gur féidir le gach duine rochtain a fháil air ón áit agus ag an am dá rogha féin, is léir ón meabhrán míniúcháin a ghabhann leis an togra le haghaidh treorach ‘gurb é an gníomh cinntitheach an gníomh lena gcuirtear an saothar ar fáil don phobal, agus dá réir sin é a thairiscint ar shuíomh atá inrochtana don phobal, gníomh a thagann roimh an tarchur ar éileamh’ agus ‘nach bhfuil sé tábhachtach an bhfuair an duine sin an saothar sin nó nach bhfuair’(an breithiúnas in Tom Kabinet, mír 64). Is amhlaidh atá, i bprionsabal, i gcás ina gcuirtear an saothar ar fáil trí ardán sruthaithe lenar féidir an t‑úsáideoir a iarraidh go ndéanfar cóip ar a ghléas ionas gur féidir leis rochtain a fháil air ón áit agus ag an am dá rogha féin.
33      Ar an dara dul síos, chun teacht faoin gcoincheap ‘cur in iúl don phobal’, de réir bhrí Airteagal 3(1) de Threoir 2001/29, is gá freisin na saothair faoi chosaint a chur in iúl do ‘phobal’, agus go bhfuil líon neamhchinntithe faighteoirí ionchasacha i gceist leis an gcur in iúl sin (féach, chuige sin, an breithiúnas in Tom Kabinet, mír 66 agus an cásdlí dá dtagraítear).
34      Is léir freisin ón meabhrán míniúcháin a ghabhann leis an togra le haghaidh treorach, ar an gcéad dul síos, go bhfuil an ceart maidir le cur in iúl don phobal ábhartha freisin i gcás ina bhféadfadh rochtain aonair a bheith ag roinnt daoine den phobal nach bhfuil gaol acu lena chéile, ó áiteanna éagsúla agus ag amanna éagsúla, ar shaothar a bhfuil rochtain ag an bpobal air ar shuíomh gréasáin agus, ar an dara dul síos, go bhfuil an pobal comhdhéanta dá bhaill aonair (an breithiúnas in Tom Kabinet, mír 67).
35      I ndáil leis sin, bhí deis ag an gCúirt roimhe seo a shoiléiriú, ar an gcéad dul síos, go mbaineann tairseach de minimis áirithe leis an gcoincheap ‘pobal’, lena n‑eisiatar ón gcoincheap sin grúpa daoine lena mbaineann atá róbheag, agus, ar an dara dul síos, gur cheart na héifeachtaí carnacha a bhaineann le saothar atá faoi chosaint a chur ar fáil, trí íoslódáil, d’fhaighteoirí féideartha a chur san áireamh. Dá bhrí sin, ní mór aird a thabhairt,
inter alia, ar líon na ndaoine a bhféadfadh rochtain a bheith acu ar an saothar céanna ag an am céanna, ach freisin ar líon na ndaoine sin a bhféadfadh rochtain a bheith acu air i ndiaidh a chéile (breithiúnas in Tom Kabinet, mír 68).
36      Sa chás seo, is léir ón iarraidh ar réamhrialú go bhfuil an fheidhmiúlacht sruthaithe as líne atá i gceist sna príomhimeachtaí, ina ndéantar cóip logánta ar ghléas úsáideoir ón ardán sruthaithe saothair atá faoi chosaint, ar fáil do ghrúpa síntiúsóirí sa chaoi go bhféadfaidh siad rochtain a fháil air ón áit agus ag an am dá rogha féin. Dá bhrí sin, ní mór a mheas, i bprionsabal, gurb ionann seirbhís den sórt sin agus saothar a chur in iúl don phobal, de réir bhrí Airteagal 3(1) de Threoir 2001/29. Ar an gcaoi chéanna, dealraíonn sé go bhféadfaidh aon duine leasmhar síntiús a ghlacadh le hardáin sruthaithe den sórt sin agus go bhféadfaidh roinnt síntiúsóirí, rochtain ar an saothar céanna a iarraidh ag an am céanna le haghaidh sruthú as líne. Dá bhrí sin, ní mór a mheas go bhfuil líon suntasach daoine ann a bhféadfadh rochtain a bheith acu, ag an am céanna nó i ndiaidh a chéile, ar an saothar céanna tríd an bhfeidhmiúlacht sin.
37      Dá bhrí sin, faoi réir fíorú ag an gcúirt a rinne an tarchur agus na tosca ábhartha go léir á gcur san áireamh, ní mór a mheas gurb ionann saothar faoi chosaint a bheith á chur ar fáil ag soláthraí seirbhíse sruthaithe ar ghléas an úsáideora deiridh, trí chóip sruthaithe as líne, arna iarraidh sin ag an úsáideoir sin, agus saothar a chur ar fáil don phobal ar bhealach a bhféadfaidh an pobal rochtain a fháil air ón áit agus ag am dá rogha féin, de réir bhrí Airteagal 3(1) de Threoir 2001/29.
38      I gcás den sórt sin, ní féidir an gníomh atá i gceist a aicmiú mar ‘atáirgeadh’ de réir bhrí Airteagal 2 den Treoir sin, agus mar thoradh air sin, i gcomhréir leis an méid a luaitear i mír 25 den bhreithiúnas seo, ní féidir leis an ngníomh sin teacht faoi raon feidhme Airteagal 5(2)(b) den Treoir sin.
39      Más rud é, áfach, go mbeadh an chúirt a rinne an tarchur den tuairim gur ghá na gníomhartha atá i gceist sna príomhimeachtaí a aicmiú mar ghníomhartha ‘atáirgthe’, de réir bhrí Airteagal 2, is faoin gcúirt sin a bheadh sé ansin a fhíorú an gcomhlíontar na coinníollacha a leagtar síos in Airteagal 5(2)(b) chun a chinneadh an gcaithfidh na cosantóirí sna príomhimeachtaí an luach saothair cothrom atá á lorg a íoc.
40      Sonraítear in Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29 go bhféadfaidh na Ballstáit foráil a dhéanamh maidir le heisceacht ar an gceart atáirgthe i ndáil le hatáirgeadh ar aon mheán arna dhéanamh ag duine nádúrtha le haghaidh úsáid phríobháideach agus chun críoch nach críocha tráchtála iad go díreach nó go hindíreach, ar choinníoll go bhfaigheann sealbhóirí cirt cúiteamh cóir.
41      Ba cheart a thabhairt faoi deara, chuige sin, gur chinn an Chúirt nach mór cóip arna déanamh ag duine nádúrtha atá ag gníomhú ina cháil phríobháideach a mheas mar ghníomh a d’fhéadfadh dochar a dhéanamh don sealbhóir cirt lena mbaineann, i gcás ina ndéantar é gan údarú roimh ré a lorg ón sealbhóir cirt sin (breithiúnas an 29 Samhain 2017,
VCAST,
C‑265/16, EU:C:2017:913, mír 33 agus an cásdlí dá dtagraítear).
42      I ndáil leis sin, is léir ó Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 6 den Treoir sin, nach mór don duine nádúrtha cóip den saothar atá i gceist a bheith aige agus smacht a bheith aige uirthi chun atáirgeadh a dhéanamh i gcomhair úsáid phríobháideach. Tagann gníomh atáirgthe faoin eisceacht dá bhforáiltear in Airteagal 5(2)(b) den Treoir sin sa chás ina ndearna duine nádúrtha é, nó i gcás ina ndearnadh é ar thionscnamh duine nádúrtha, agus sna cásanna sin amháin. Ní féidir leis sin a bheith amhlaidh i gcás, trí bhíthin bearta teicneolaíocha dá dtagraítear in Airteagal 6, ina gcuireann sealbhóir an chóipchirt ar an saothar lena mbaineann cosc ar ghníomh den sórt sin go teicniúil. Thairis sin, mar a thugann an tAbhcóide Ginearálta faoi deara i mír 14 dá Thuairim, is léir ón gcásdlí nach bhféadfaidh duine nádúrtha tairbhe a bhaint as an eisceacht maidir le cóipeáil phríobháideach ach amháin má bhí rochtain roimh ré aige ar an saothar lena mbaineann san fhoirm arb í foinse an atáirgthe í. Ina theannta sin, ní mór rochtain den sórt sin a bheith dleathach, is é sin le rá, rochtain a fuarthas le húdarú ón sealbhóir cóipchirt. Leis an eisceacht maidir le cóipeáil phríobháideach, ní fhéadfaí an ceart a bhaint den sealbhóir cirt chun rochtain ar shaothair nó ar ábhair a bhfuil daoine ag iarraidh cóipeanna príobháideacha díobh a dhéanamh a chosc ná a údarú (féach, chuige sin, breithiúnas an 29 Samhain 2017,
VCAST,
C‑265/16, EU:C:2017:913, mír 39).
43      Sa chás seo, níl foinse na cóipe i seilbh na n‑úsáideoirí seirbhísí sruthaithe agus ní fhaigheann siad rochtain ar na saothair lena mbaineann, i bhfoirm cóipeanna sruthaithe as líne, ach i ndiaidh na saothair sin a chóipeáil. Is é an soláthraí seirbhíse sruthaithe a chuireann an saothar a roghnaíonn an t‑úsáideoir ar fáil tríd an saothar sin a chur i gcuid de chuimhne an ghléis faoi na coinníollacha a luaitear i mír 16 den bhreithiúnas seo. Chomh maith leis sin, sa chomhthéacs sin, níl soláthraí na seirbhíse sruthaithe teoranta do sheirbhís atáirgthe a chur ar fáil don úsáideoir, seachas sin, cuireann sé an saothar sin ar fáil don úsáideoir i bhfoirm cóip sruthaithe as líne, ach coimeádann sé smacht ar an gcóip sin. Mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara i mír 15 dá Thuairim, ní dhéanann sé difear, i ndáil leis sin más féidir leis an úsáideoir rochtain a fháil freisin ar na saothair chéanna trí shruthú. Ní hé an sruthú atá mar fhoinse den chóip sruthaithe as líne agus ní hionann úsáid iarbhír rochtana ar shaothair shonracha ar an mbealach sin agus coinníoll chun cóip den sórt sin a fháil.
44      Sna himthosca sin, ní mór a mheas, i gcás nach bhfaigheann duine nádúrtha rochtain ar an saothar lena mbaineann ach amháin tar éis cóip de arna déanamh ag an soláthraí seirbhíse sruthaithe, nach féidir a mheas go ndearna an duine sin an chóip sin de réir bhrí Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29. Faoi réir na bhfíoruithe atá le déanamh ag an gcúirt a rinne an tarchur, is é an soláthraí seirbhíse sruthaithe, agus ní
an duine nádúrtha lena mbaineann, atá i seilbh foinse na cóipe.
45      Ina theannta sin, ba cheart a mheabhrú, a luaithe a bheidh an chóip sruthaithe as líne déanta ag an soláthraí seirbhíse sruthaithe arna hiarraidh sin ag an úsáideoir, nach bhfuil an chóip sin ar fáil don úsáideoir gan srian. Mar a luaitear i mír 16 den bhreithiúnas seo, tá bearta curtha i bhfeidhm ag an soláthraí seirbhíse sin amhail,
inter alia, trí mhodh criptiúcháin, ionas nach féidir leis an úsáideoir an chóip sin a bhogadh, a aistriú ná a atáirgeadh. Ina theannta sin, déantar an chóip a scriosadh go huathoibríoch ag deireadh shíntiús an úsáideora nó sna cásanna eile dá bhforáiltear sna coinníollacha úsáide agus féadfar é a scriosadh i gcás ina dtarraingítear siar toiliú an tsealbhóra cóipchirt. Ós rud é go gcoimeádann an sealbhóir cirt smacht den sórt sin, is féidir toimhde a dhéanamh, faoi réir na bhfíoruithe atá le déanamh ag an gcúirt a rinne an tarchur, go ndéantar an chóip sruthaithe as líne le húdarú ón sealbhóir cirt sin, ionas nach féidir a chinneadh go ndearnadh aon díobháil de réir bhrí an chásdlí dá dtagraítear i mír 41 den bhreithiúnas seo.
46      Ina theannta sin, ní mór a thabhairt faoi deara, in imthosca den sórt sin, go dtagann na bearta thuasluaite faoin gcoincheap ‘bearta teicneolaíocha’, a shainmhínítear in Airteagal 6(3) de Threoir 2001/29 mar aon teicneolaíocht, aon ghléas nó aon chomhpháirt a cheaptar, i ngnáthchúrsa a oibríochta nó a hoibríochta,
inter alia, chun gníomhartha nach bhfuil údaraithe ag sealbhóir an chóipchirt i ndáil le saothair nó ábhar eile a chosc nó a shrianadh, arb iad na gníomhartha sin, mar is léir ó Airteagail 2 go 4 den Treoir sin, saothair a atáirgeadh, a chur in iúl don phobal agus a chur ar fáil don phobal, chomh maith leis an mbunchóip nó na cóipeanna de shaothair a dháileadh. Sainmhínítear an coincheap sin ar bhonn leathan agus áirítear cur i bhfeidhm cóid rochtana nó próisis cosanta, amhail criptiú, scrobhadh nó tiontú eile an tsaothair nó an ábhair atá faoi chosaint nó sásra rialaithe na cóipe (féach, chuige sin, breithiúnas an 23 Eanáir 2014,
Nintendo agus páirtithe eile,
C‑355/12, EU:C:2014:25, míreanna 24, 25 agus 27).
47      Sa chás seo, tá sé i gceist leis na bearta teicneolaíocha a chuir an soláthraí seirbhíse i bhfeidhm le haghaidh cóipeanna sruthaithe as líne cosc a chur ar úsáideoirí na cóipeanna sin a bhogadh, a aistriú nó a atáirgeadh lasmuigh den tseirbhís lena mbaineann, agus a áirithiú go gcoinneoidh sealbhóir an chóipchirt smacht orthu, rud a d’fhéadfadh ligean dó rochtain orthu a bhlocáil, ionas nach féidir le húsáideoirí an chóip sruthaithe as líne a bheith ar fáil dóibh mura n‑údaraíonn an sealbhóir sin é sin. Dá bhrí sin, ní féidir, i bprionsabal, cóip atá faoi réir bearta teicneolaíocha den sórt sin lena gcosnaítear an sealbhóir cirt sin ar ghníomhartha a bhfuil a údarú ag teastáil ina leith a aicmiú mar ‘chóip phríobháideach’ de réir bhrí Airteagal 5(2)(b) den Treoir sin.
48      I bhfianaise an mhéid sin go léir, ní mór an chéad cheist agus an dara ceist a fhreagairt sa chaoi nach mór Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29 a léiriú sa chaoi nach dtagann cur ar fáil, trí chóip sruthaithe as líne, saothair atá faoi chosaint, arna déanamh ag soláthraí seirbhíse sruthaithe ar ghléas an úsáideora deiridh, arna iarraidh sin ag an úsáideoir sin, gan an t‑úsáideoir sin a bheith in ann é a bheith ar fáil dó go teicniúil lasmuigh den tseirbhís sin agus, é á áirithiú, ag an am céanna, go bhfuil smacht ag sealbhóir an chóipchirt ar an saothar sin agus go bhféadfadh sé
bac a chur ar rochtain ar an gcóip sin, faoin eisceacht maidir le cóipeáil phríobháideach dá bhforáiltear san fhoráil sin.
An tríú ceist
49      Lena tríú ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29 le léiriú sa chaoi go ndéantar difear do chur i bhfeidhm na heisceachta dá bhforáiltear san fhoráil sin leis an bhfíoras go ndearnadh íocaíocht leis an sealbhóir cóipchirt as an ngníomh cóipeála chun an saothar lena mbaineann a shruthú as líne nó an chóip sin a úsáid, de bhun ceadúnas lena n‑údaraítear an chóip sin.
50      Ba cheart a mheabhrú,
de réir
Airteagal 2 de Threoir 2001/29, go dtabharfaidh na Ballstáit an ceart eisiach d’údair atáirgeadh díreach nó indíreach, sealadach nó buan ar aon mhodh agus in aon fhoirm, ina n‑iomláine nó i bpáirt, ar a saothair a údarú nó a thoirmeasc, agus an ceart á fhorchoimeád do na Ballstáit sin, faoi Airteagal 5(2) den Treoir sin, foráil a dhéanamh maidir le heisceachtaí agus teorainneacha ar an gceart sin (breithiúnas an 10 Aibreán 2014,
ACI Adam agus páirtithe eile,
C‑435/12, EU:C:2014:254, mír 21).
51      Chinn an Chúirt, i ndáil leis sin, i gcás ina gcinneann na Ballstáit eisceacht le haghaidh cóipeáil phríobháideach a bhunú ina ndlí náisiúnta go gceanglaítear orthu, go sonrach, foráil a dhéanamh, de bhun Airteagal 5(2)(b) ‘cúiteamh cóir’ a íoc le sealbhóirí an chirt eisiach atáirgthe (féach, chuige sin, breithiúnais an 21 Deireadh Fómhair 2010,
Padawan,
C‑467/08,
EU:C:2010:620, mír 30, agus an 16 Meitheamh 2011,
Stichting de Thuiskopie,
C‑462/09,
EU:C:2011:397, mír 22).
52      Is fíor gur chinn an Chúirt cheana féin, i gcás inar chinn Ballstát, de bhun Airteagal 5(2) de Threoir 2001/29, aon cheart atá ag sealbhóirí cirt atáirgeadh príobháideach a saothar a eisiamh, i gcomhthéacs raon feidhme ábhartha na forála sin, go mbeidh aon ghníomh údaraithe arna ghlacadh acu sin gan éifeachtaí dlíthiúla i ndlí an Bhallstáit sin. Bhain an Chúirt de thátal as sin nach bhfuil aon tionchar ag gníomh den sórt sin ar an díobháil a dhéantar do shealbhóirí cirt mar thoradh ar thabhairt isteach an bhirt lena mbaintear an ceart atá i gceist díobh agus, dá bhrí sin, nach féidir aon éifeacht a bheith aige ar chúiteamh cóir, cibé acu a fhoráiltear don chúiteamh sin go héigeantach nó ar bhonn roghnach, faoin bhforáil is infheidhme den Treoir sin (breithiúnas an 5 Márta 2015,
Copydan Båndkopi,
C‑463/12, EU:C:2015:144, mír 65 agus an cásdlí dá dtagraítear).
53      É sin ráite, níl feidhm ag conclúid den sórt sin ach amháin sa chás, dá dtagraítear i mír 42 den bhreithiúnas seo, inar dócha go mbeidh cóip den saothar lena mbaineann ar fáil do na daoine nádúrtha féin lena mbaineann agus go mbeidh smacht acu ar an gcóip sin. Tá an fhéidearthacht fós ag an sealbhóir cóipchirt ar an saothar sin na bearta teicneolaíocha dá dtagraítear in Airteagal 6 de Threoir 2001/29 a chur i bhfeidhm agus, ar an gcaoi sin, gníomhartha neamhúdaraithe atáirgthe a chosc nó a theorannú, fiú más ar mhaithe le
húsáid phríobháideach atá iad. I ndáil leis sin, ní mór a mheas go bhforáiltear le hAirteagal 6(1) den Treoir sin nach mór do na Ballstáit cosaint dhlíthiúil iomchuí a sholáthar i gcoinne imchéimniú aon bheart teicneolaíoch éifeachtach. Dá bhrí sin, ní féidir a thuiscint ón gcásdlí dá dtagraítear sa mhír roimhe seo den bhreithiúnas seo gurb ionann an eisceacht sin agus ceart daoine nádúrtha cóip a dhéanamh de shaothar le haghaidh úsáid phríobháideach agus nach bhfuil aon éifeacht dhlíthiúil ag aon údarú ó shealbhóir cóipchirt, lena n‑áirítear i gcás ina gcoinníonn an sealbhóir cirt sin smacht ar a shaothar trí bhearta teicneolaíocha.
54      Ón taobh sin de freisin, is leis an dearcadh sin freisin nach mór cásdlí na Cúirte a thuiscint ina gcuirtear béim air go raibh sé beartaithe ag reachtas an Aontais an eisceacht sin a theorannú do chásanna ina ndearna cóipeáil phríobháideach an tsaothair lena mbaineann díobháil do shealbhóir an chóipchirt ar an saothar sin sa mhéid is go gcailleann sé an deis chun a cheart eisiach a fheidhmiú. Chuige sin, léirítear leis an téarma ‘cúiteamh’ in aithrisí 35 agus 38 de Threoir 2001/29 toil an reachtóra sin córas sonrach cúitimh a leagan síos a gcuirtear i bhfeidhm i gcás damáiste, atá chun dochair do shealbhóirí cirt, a bhfuil sé de thoradh air, i bprionsabal,
go bhfuil oibleagáid ann na sealbhóirí sin a chúiteamh (féach, chuige sin, breithiúnas an 21 Deireadh Fómhair 2010,
Padawan,
C‑467/08, EU:C:2010:620, mír 41).
55      Ar an taobh eile, ciallaíonn sé sin nach féidir cúiteamh cóir den sórt sin a fháil i gcás inar choinnigh sealbhóir cóipchirt an tsaothair a bhí ina ábhar do chóip smacht ar an saothar sin trí bhearta teicneolaíocha agus inar thug sé a údarú don chóip sin, go háirithe trí cheadúnas.
56      Sa chás seo,
tugann an chúirt a rinne an tarchur le tuiscint go bhféadfadh sé go bhfaigheadh sealbhóir cirt an tsaothair lena mbaineann, trí tháille cheadúnais a chaibidlíonn sé le soláthraí na seirbhíse sruthaithe, luach saothair a ríomhtar i bpáirt de réir an líon uaireanta a sheinneann úsáideoir na seirbhíse sin cóip sruthaithe as líne. Ar bhonn na n‑imthosca sin agus aon bheart teicneolaíoch arna chur i bhfeidhm, d’fhéadfaí a mheas go bhfuil an sealbhóir cirt in ann maoirseacht a dhéanamh ar úsáid a shaothair atá faoi chosaint ag daoine a bhfuil rochtain acu orthu go dleathach, agus go dtagann údarú cóipeanna sruthaithe as líne faoi raon feidhme ghnáthshaothrú ag an sealbhóir cirt, a bhféadfaidh sé luach saothair a chaibidliú ina leith agus a chóipcheart á fheidhmiú.
57      I ndáil leis sin, ní mór a thabhairt faoi deara nach mbaineann na socruithe luacha saothair, a leagtar síos i gcomhaontú ceadúnais lena n‑údaraítear do sholáthraí seirbhíse sruthaithe cóipeanna sruthaithe as líne a dhéanamh ar ghléasanna úsáideoirí deiridh, le hábhar chun a chinneadh an bhféadfadh na cóipeanna sin teacht faoi raon feidhme na heisceachta maidir le cóipeáil phríobháideach dá bhforáiltear in Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29. Is é an rud is tábhachtaí ná gur choinnigh sealbhóir na gceart lena gcosnaítear an saothar lena mbaineann smacht ar an saothar sin trí bhearta teicneolaíocha agus go raibh sé in ann na cóipeanna sin a údarú, ós rud é go gciallaíonn an imthoisc sin gur fheidhmigh an sealbhóir sin a cheart chun rochtain ar an saothar sin a chosc nó a údarú agus, dá bhrí sin, nach féidir na cóipeanna céanna a mheas mar bheith ina gcúis leis an damáiste a bhain don sealbhóir sin.
58      Os a choinne sin, sa chás, dá dtagraítear i mír 42 den bhreithiúnas seo, ina bhféadfadh daoine nádúrtha cóip den saothar lena mbaineann a bheith ar fáil dóibh agus smacht acu a bheith uirthi, ní bheidh éifeachtaí dlíthiúla ag údarú ó shealbhóir an chóipchirt ar an saothar sin. Sa chás sin, beidh aon luach saothair a íoctar as an údarú sin gan bhunús a mhéid nach n‑eascraíonn as na gníomhartha atáirgthe a thagann faoin eisceacht a bhaineann le cóipeáil phríobháideach, de réir bhrí Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29, ach ceart chun cúiteamh cóir a fháil, de réir bhrí na forála sin.
59      I bhfianaise na mbreithnithe roimhe seo, is é an freagra ar an tríú ceist nach mór Airteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29 a léiriú sa chaoi nach ndéantar difear do chur i bhfeidhm na heisceachta dá bhforáiltear san fhoráil sin leis an bhfíoras go ndearnadh íocaíocht leis an sealbhóir cóipchirt as an ngníomh cóipeála chun an saothar lena mbaineann a shruthú as líne nó an chóip sin a úsáid, de bhun ceadúnas lena n‑údaraítear an chóip sin, ar choinníoll nár chuir an sealbhóir cóipchirt ar an saothar lena mbaineann bearta teicneolaíocha i bhfeidhm, agus, dá réir sin, nárbh fhéidir leis an sealbhóir sin an gníomh sin a údarú.
Costais
60      Ós rud é, sa mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a cuireadh faoi bhráid na Cúirte Breithiúnais, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Dara Dlísheomra) mar seo a leanas:
1.      Maidir le hAirteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 22 Bealtaine 2001 maidir le comhchuibhiú gnéithe áirithe den chóipcheart agus cearta gaolmhara sa tsochaí faisnéise,
ní mór léiriú a dhéanamh air mar seo a leanas:
ní thagann cur ar fáil, trí chóip sruthaithe as líne, saothair atá faoi chosaint, arna déanamh ag soláthraí seirbhíse sruthaithe ar ghléas an úsáideora deiridh, arna iarraidh sin ag an úsáideoir sin, gan an t‑úsáideoir sin a bheith in ann é a bheith ar fáil dó go teicniúil lasmuigh den tseirbhís sin agus, é á áirithiú, ag an am céanna, go bhfuil smacht ag sealbhóir an chóipchirt ar an saothar sin agus go bhféadfaidh sé bac a chur ar rochtain ar an gcóip sin, faoin eisceacht maidir le cóipeáil phríobháideach dá bhforáiltear san fhoráil sin.
2.      Maidir le hAirteagal 5(2)(b) de Threoir 2001/29,
ní mór léiriú a dhéanamh air mar seo a leanas:
ní dhéantar difear do chur i bhfeidhm na heisceachta dá bhforáiltear san fhoráil sin leis an bhfíoras go ndearnadh íocaíocht leis an sealbhóir cóipchirt as an ngníomh cóipeála chun an saothar lena mbaineann a shruthú as líne nó an chóip sin a úsáid, de bhun ceadúnas lena n‑údaraítear an chóip sin, ar choinníoll nár chuir an sealbhóir cóipchirt ar an saothar lena mbaineann bearta teicneolaíocha i bhfeidhm, agus, dá réir sin, nárbh fhéidir leis an sealbhóir sin an gníomh sin a údarú.
Sínithe
*      Teanga an cháis: an Ollainnis.