Προσωρινό κείμενο
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
TAMARA ĆAPETA
της 30ής Απριλίου 2026 (1)
Υπόθεση C‑906/24 [Sirto] (i)
A,
B,
C,
D,
E,
F,
G
παρισταμένης της:
Maahanmuuttovirasto
[αίτηση του Korkein hallinto-oikeus(Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο, Φινλανδία)για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
« Προδικαστική παραπομπή – Ιθαγένεια της Ένωσης – Δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής στην επικράτεια των κρατών μελών – Σεβασμός της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής – Απομάκρυνση πολίτη της Ένωσης για λόγους δημόσιας τάξης ή δημόσιας ασφάλειας – Συνέπειες για το παράγωγο δικαίωμα διαμονής των τέκνων που φοιτούν στο σχολείο και/ή στον παιδικό σταθμό στο κράτος μέλος υποδοχής και του συζύγου που ασκεί στην πράξη την επιμέλειά τους »
I.      Εισαγωγή
1.        Σύμφωνα με την οδηγία περί ιθαγένειας (2), τα μέλη της οικογένειας ενός διακινούμενου εργαζομένου της Ένωσης έχουν παράγωγο δικαίωμα διαμονής στο κράτος μέλος υποδοχής, βάσει του δικαιώματος διαμονής του εν λόγω εργαζομένου.
2.        Τι συμβαίνει όμως εάν ο εν λόγω εργαζόμενος απελαθεί από το κράτος μέλος υποδοχής για λόγους δημόσιας τάξης ή δημόσιας ασφάλειας; Μπορούν τα μέλη της οικογένειάς του να παραμείνουν στο κράτος μέλος υποδοχής, ειδικά εάν ορισμένα από αυτά είναι τέκνα που φοιτούν σε σχολείο στο εν λόγω κράτος; Επιπλέον, σε περίπτωση που τα εν λόγω τέκνα έχουν αυτοτελές δικαίωμα διαμονής, πώς επηρεάζει η απόφασή τους να παραμείνουν στο κράτος μέλος υποδοχής προκειμένου να ολοκληρώσουν τη σχολική τους εκπαίδευση την απόφαση απέλασης του γονέα τους;
3.        Αυτά είναι, εν συντομία, τα ερωτήματα που τέθηκαν ενώπιον του Korkein hallinto-oikeus (Ανωτάτου Διοικητικού Δικαστηρίου, Φινλανδία), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου στην υπό κρίση υπόθεση, το οποίο ζητεί καθοδήγηση από το Δικαστήριο ως προς την ορθή ερμηνεία τόσο της οδηγίας περί ιθαγένειας όσο και του κανονισμού περί εργαζομένων (3).
II.    Τα πραγματικά περιστατικά της κύριας δίκης, τα προδικαστικά ερωτήματα και η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου
4.        Ο Α, Ρουμάνος υπήκοος, μετοίκησε στη Φινλανδία, όπου εργάστηκε και είχε εισόδημα τουλάχιστον από το 2017 έως το 2019. Το δικαίωμα διαμονής του στη Φινλανδία καταχωρίστηκε την 1η Μαρτίου 2018 για λόγους επαγγελματικής απασχόλησης. Από το 2020 έως το 2021 δεν είχε εισοδήματα από μισθωτή εργασία και όπως προκύπτει από το μητρώο εισοδήματος, μισθό έλαβε για τελευταία φορά τον Σεπτέμβριο του 2023.
5.        Η Β, Μολδαβή υπήκοος, είναι η σύζυγος του Α με τον οποίον έχουν πέντε τέκνα (τα C, D, E, F και G).
6.        Στις 15 Ιουλίου 2018 η Β εισήλθε στη Φινλανδία. Στις 24 Μαΐου 2019 η Β έλαβε, μαζί με τα τέκνα της C, D και E, δελτίο διαμονής μέλους της οικογένειας πολίτη της Ένωσης για το χρονικό διάστημα από 24 Μαΐου 2019 έως 24 Μαΐου 2024.
7.        Οι C, D και E –γεννημένοι το 2011, το 2013 και το 2015 αντίστοιχα– είναι Μολδαβοί υπήκοοι και φοιτούν σε δημοτικό σχολείο στη Φινλανδία.
8.        Ο F γεννήθηκε το 2019 και έχει τη ρουμανική ιθαγένεια. Στις 10 Μαΐου 2021 ζητήθηκε η καταχώριση του δικαιώματος διαμονής του F ως πολίτη της Ένωσης. Ο G γεννήθηκε το 2022 και έχει τη μολδαβική ιθαγένεια. O F και ο G φοιτούν σε παιδικό σταθμό.
9.        Κατά τα έτη 2019 έως 2022, ο A καταδικάστηκε στη Φινλανδία σε στερητική της ελευθερίας ποινή επτά μηνών με αναστολή λόγω διακεκριμένης κλοπής και σε στερητική της ελευθερίας ποινή τριών μηνών με αναστολή λόγω κλοπής, και, επίσης, του επιβλήθηκαν πλείονες χρηματικές ποινές λόγω κλοπής και απόπειρας κλοπής σε δύο περιπτώσεις, λόγω εξ αμελείας αποδοχής προϊόντων εγκλήματος, λόγω διατάραξης της ασφάλειας των συγκοινωνιών και λόγω κατοχής αντικειμένου ή ουσίας που μπορεί να προκαλέσει βλάβη σε τρίτους. Επιπλέον, είναι ύποπτος για διάπραξη κλοπής το 2020, για απόπειρα κλοπής το 2022 και για διάπραξη παράνομης απειλής το 2022.
10.      Με απόφαση της 22ας Νοεμβρίου 2022, η Maahanmuuttovirasto (Υπηρεσία Μετανάστευσης, Φινλανδία) διέταξε την απέλαση του Α στη Ρουμανία και του επέβαλε απαγόρευση εισόδου στη Φινλανδία για χρονικό διάστημα τριών ετών. Κατά την απόφαση, η απέλαση βασίστηκε σε λόγους δημόσιας τάξης και δημόσιας ασφάλειας που συνδέονταν με τη φύση και την κατ’ επανάληψη τέλεση των εγκληματικών δραστηριοτήτων του Α που εκτέθηκαν στο προηγούμενο σημείο.
11.      Με απόφαση της 24ης Νοεμβρίου 2022, η Maahanmuuttovirasto (Υπηρεσία Μετανάστευσης) αποφάσισε να απελάσει την B, μαζί με τα τέκνα της C, D και E και G, στη χώρα καταγωγής τους, τη Μολδαβία, με την αιτιολογία ότι ο συντηρών A είχε παύσει πλέον να πληροί τις προϋποθέσεις για να έχει δικαίωμα διαμονής. Την ίδια ημέρα και για παρόμοιους λόγους, η Maahanmuuttovirasto (Υπηρεσία Μετανάστευσης) ενημέρωσε ότι δεν θα καταχώριζε το δικαίωμα διαμονής του F και αποφάσισε να τον απελάσει στη χώρα καταγωγής του, τη Ρουμανία.
12.      Με αποφάσεις που εξέδωσε στις 29 Σεπτεμβρίου 2023, το Helsingin hallinto-oikeus (διοικητικό πρωτοδικείο Ελσίνκι, Φινλανδία) απέρριψε τις προσφυγές που άσκησαν οι A, B και τα τέκνα τους κατά των αποφάσεων της Maahanmuuttovirasto (Υπηρεσίας Μετανάστευσης).
13.      Οι αναιρεσείοντες της κύριας δίκης ζήτησαν από το αιτούν δικαστήριο να τους επιτραπεί να ασκήσουν αναίρεση κατά των αποφάσεων του διοικητικού πρωτοδικείου και, με τις αιτήσεις αναιρέσεως αυτές, ζήτησαν από το εν λόγω δικαστήριο να αναιρέσει
τις αποφάσεις του Helsingin hallinto-oikeus (διοικητικού πρωτοδικείου Ελσίνκι) και να ακυρώσει την απόφαση της Maahanmuuttovirasto (Υπηρεσίας Μετανάστευσης), αναπέμποντας τις υποθέσεις στην τελευταία για επανεξέταση. Επιπλέον, οι αναιρεσείοντες ζήτησαν από το Korkein hallinto-oikeus (Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο)
να απαγορεύσει
την εκτέλεση των μέτρων της απέλασης.
14.      Με παρεμπίπτουσες διατάξεις της 21ης Φεβρουαρίου 2024, το αιτούν δικαστήριο ανέστειλε την εκτέλεση των αποφάσεων
απέλασης
μέχρι την έκδοση της απόφασής του επί του αιτήματος να επιτραπεί η άσκηση αναίρεσης ή την έκδοση της απόφασής του επί της αιτήσεως αναιρέσεως.
15.      Κατ’ αρχάς, το Korkein hallinto-oikeus (Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο) εκτιμά ότι η κρίση της Maahanmuuttovirasto (Υπηρεσίας Μετανάστευσης) και του Helsingin hallinto-oikeus (διοικητικού πρωτοδικείου Ελσίνκι) ότι ο Α, λόγω της σοβαρότητας και της κατ’ επανάληψη τέλεσης των ποινικών αδικημάτων του, συνιστούσε απειλή για τη δημόσια τάξη και τη δημόσια ασφάλεια, είναι σύμφωνη με το εθνικό δίκαιο. Κατά την εκτίμηση του αιτούντος δικαστηρίου, μπορεί επίσης να γίνει δεκτό ότι, στην υπό κρίση υπόθεση, δεν συνέτρεχαν περιστάσεις από εκείνες που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τη συνολική στάθμιση, οι οποίες να υπερίσχυαν των λόγων απέλασης. Ωστόσο, κατά την κρίση του εν λόγω δικαστηρίου, ενδέχεται να αποβεί αναγκαία η επανεξέταση των λόγων απέλασης του Α και, ειδικότερα, της οικογενειακής κατάστασης, σε περίπτωση που το Δικαστήριο αποφανθεί ότι η σύζυγος του Α και τα τέκνα τους θα έχουν στη Φινλανδία αυτοτελές δικαίωμα διαμονής, ακόμη και αν ο Α απελαθεί.
16.      Το αιτούν δικαστήριο διερωτάται, κατ’ αρχάς, κατά πόσον το άρθρο 12, παράγραφος 3, της οδηγίας περί ιθαγένειας και/ή το άρθρο 10 του κανονισμού περί εργαζομένων έχουν την έννοια ότι τα τέκνα, τα οποία είτε φοιτούν σε δημοτικό σχολείο είτε στον παιδικό σταθμό στη Φινλανδία, καθώς και η μητέρα τους, η οποία έχει την επιμέλειά τους, έχουν αυτοτελές δικαίωμα διαμονής στη Φινλανδία. Επιπλέον, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί αν και σε ποιο βαθμό το γεγονός ότι έχει εκδοθεί εις βάρος του πατέρα, από του οποίου την ιδιότητα ως διακινούμενου εργαζομένου άντλησαν αρχικώς το δικαίωμα διαμονής τους, απόφαση απομάκρυνσής του από το κράτος μέλος υποδοχής με την αιτιολογία ότι συνιστά απειλή για τη δημόσια τάξη ή τη δημόσια ασφάλεια, ασκεί επιρροή ως προς το ενδεχόμενο ύπαρξης αυτοτελούς δικαιώματος διαμονής των τέκνων του.
17.      Ανακύπτει περαιτέρω το ζήτημα κατά πόσον η περίπτωση κατά την οποία τα μέλη της οικογένειας του Α διατηρούν το δικαίωμα διαμονής τους
συνεπάγεται την ανάγκη επανεξέτασης της απόφασης απομάκρυνσης. Κατά το αιτούν δικαστήριο, για την επίλυση του τελευταίου αυτού ζητήματος απαιτείται ερμηνεία του άρθρου 28, παράγραφος 1, της οδηγίας περί ιθαγένειας, σε συνδυασμό με το άρθρο 7 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης), σχετικά με τον σεβασμό της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής, και με το άρθρο 24, παράγραφοι 2 και 3, του Χάρτη, σχετικά με τα δικαιώματα του παιδιού.
18.      Υπό το πρίσμα των ανωτέρω εκτιμήσεων, το Korkein hallinto-oikeus (Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«(1)      Έχει το άρθρο 12, παράγραφος 3, της [οδηγίας περί ιθαγένειας], την έννοια ότι η έκδοση αποφάσεως απομάκρυνσης πολίτη της Ένωσης με την αιτιολογία ότι συνιστά απειλή για τη δημόσια τάξη ή τη δημόσια ασφάλεια δεν συνεπάγεται απώλεια των δικαιωμάτων διαμονής των τέκνων του τα οποία είναι εγγεγραμμένα σε δημοτικό σχολείο στο κράτος μέλος υποδοχής καθώς και του γονέα που ασκεί στην πράξη την επιμέλεια των τέκνων, εάν δεν έχει ολοκληρωθεί προηγουμένως η εκπαίδευσή τους, εφόσον η απόφαση απομάκρυνσης ούτε είναι απρόσβλητη ούτε έχει εκτελεστεί και ο πολίτης της Ένωσης εξακολουθεί να διαμένει στο κράτος μέλος υποδοχής;
Σε περίπτωση αρνητικής απάντησης στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα:
(2)      Έχει το άρθρο 10 του [κανονισμού περί εργαζομένων], την έννοια ότι, όταν υπηρεσία μετανάστευσης αποφασίζει ότι γονέας που είναι πολίτης της Ένωσης και είχε κατά το παρελθόν την ιδιότητα του μισθωτού πρέπει να απομακρυνθεί από το κράτος μέλος υποδοχής με την αιτιολογία ότι συνιστά απειλή για τη δημόσια τάξη ή τη δημόσια ασφάλεια, η απόφαση αυτή δεν συνεπάγεται απώλεια του δικαιώματος διαμονής των εγγεγραμμένων σε δημοτικό σχολείο του κράτους μέλους υποδοχής τέκνων του πολίτη της Ένωσης ο οποίος είχε την ιδιότητα του μισθωτού, καθώς και του γονέα που ασκεί στην πράξη την επιμέλεια των τέκνων αυτών, εάν δεν έχει ολοκληρωθεί προηγουμένως η εκπαίδευσή τους;
Σε περίπτωση καταφατικής απάντησης στο πρώτο ή στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα:
(3)      Έχει το άρθρο 28, παράγραφος 1, της [οδηγίας περί ιθαγένειας], το οποίο καθορίζει τις περιστάσεις τις οποίες πρέπει να λαμβάνει υπόψη το κράτος μέλος υποδοχής πριν λάβει απόφαση απομάκρυνσης για λόγους δημόσιας τάξης ή δημόσιας ασφάλειας, την έννοια ότι οι προϋποθέσεις απομάκρυνσης πολίτη της Ένωσης εις βάρος του οποίου έχει εκδοθεί τέτοια απόφαση πρέπει να επανεξεταστούν σε περίπτωση που, μετά την έκδοση της αποφάσεως, διαπιστωθεί ότι τα τέκνα και η σύζυγός του έχουν αυτοτελές δικαίωμα διαμονής στο κράτος μέλος υποδοχής και τα εν λόγω μέλη της οικογένειας επιθυμούν να παραμείνουν στο κράτος μέλος αυτό; Σε περίπτωση καταφατικής απάντησης, ποιες περιστάσεις πρέπει να εξετάζονται, ιδίως σε μια περίπτωση όπως η επίμαχη εν προκειμένω, κατά τη συνεκτίμηση της οικογενειακής και οικονομικής κατάστασης κατά την έννοια του άρθρου 28, παράγραφος 1, της [οδηγίας περί ιθαγένειας], σε συνδυασμό με το άρθρο 7 του [Χάρτη],
σχετικά με τον σεβασμό της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής, και με το άρθρο 24, παράγραφοι 2 και 3, του Χάρτη, σχετικά με τα δικαιώματα του παιδιού;»
19.      Γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν στο Δικαστήριο η Φινλανδική Κυβέρνηση και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
20.      Στις 4 Φεβρουαρίου 2026 διεξήχθη η επ’ ακροατηρίου συζήτηση κατά την οποία οι προσφεύγοντες της κύριας δίκης, η Φινλανδική Κυβέρνηση και η Επιτροπή ανέπτυξαν προφορικώς τις παρατηρήσεις τους.
III. Ανάλυση
21.      Για να εφαρμόζουν ορθά το δίκαιο της ιθαγένειας της Ένωσης, οι δικαστές πρέπει να διαθέτουν έναν ορισμένο βαθμό ικανότητας συνδυαστικής σκέψης. Τούτο καταδεικνύεται στην υπό κρίση υπόθεση.
22.      Το αιτούν δικαστήριο καλείται, κατ’ ουσίαν, να εξετάσει δύο διαφορετικά αλλά αλληλένδετα ζητήματα. Πρώτον, αν, και σε ποια βάση, διαφορετικές κατηγορίες μελών της οικογένειας (όπως οι σύζυγοι που είναι υπήκοοι τρίτων χωρών και τα παιδιά, ορισμένα εκ των οποίων είναι πολίτες της Ένωσης και ορισμένα υπήκοοι τρίτων χωρών) μπορούν να διατηρήσουν δικαίωμα διαμονής σε κράτος μέλος υποδοχής όταν το δικαίωμα αυτό απορρέει από το δικαίωμα ενός εργαζομένου πολίτη της Ένωσης να διαμένει στο εν λόγω κράτος, μολονότι οι αρμόδιες αρχές έχουν εν τω μεταξύ εκδώσει απόφαση απέλασης κατά του εν λόγω προσώπου με την αιτιολογία ότι συνιστά απειλή για τη δημόσια τάξη και τη δημόσια ασφάλεια (ακόμη και αν η εν λόγω απόφαση απέλασης δεν έχει ακόμη εκτελεστεί). Δεύτερον, αν τα εν λόγω μέλη της οικογένειας διατηρούν πράγματι το δικαίωμα διαμονής τους, με ποιον τρόπο επηρεάζει αυτό την (μη εκτελεσμένη ακόμη) απόφαση απέλασης του ως άνω προσώπου.
23.      Τα δύο πρώτα προδικαστικά ερωτήματα του αιτούντος δικαστηρίου αφορούν το πρώτο ζήτημα το οποίο περιγράφεται παραπάνω· θα τα εξετάσω στην ενότητα Α. Στη συνέχεια, στην ενότητα Β, θα εξετάσω το τρίτο προδικαστικό ερώτημα, που αφορά το δεύτερο ζήτημα το οποίο περιγράφεται παραπάνω.
Α.      Επί του πρώτου και του δευτέρου προδικαστικού ερωτήματος
24.      Κατ’ αρχήν, οι σύζυγοι υπηκόων τρίτων χωρών και τα συντηρούμενα τέκνα έχουν, βάσει της συνδυασμένης εφαρμογής των άρθρων 2, παράγραφος 2, και 7, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, και παράγραφος 2, της οδηγίας περί ιθαγένειας, παράγωγο δικαίωμα διαμονής σε κράτος μέλος στο οποίο ένας πολίτης της Ένωσης έχει αυτοτελές δικαίωμα διαμονής βάσει της ίδιας οδηγίας.
25.      Μετά από πέντε έτη νόμιμης διαμονής σε κράτος μέλος υποδοχής ως μέλος οικογένειας, ανεξάρτητα από την ιθαγένειά τους, τα εν λόγω πρόσωπα αποκτούν αυτοτελές δικαίωμα μόνιμης διαμονής (άρθρο 16, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας περί ιθαγένειας). Ωστόσο, φαίνεται ότι, στην υπό κρίση υπόθεση, ο πολίτης της Ένωσης, από τον οποίο τα μέλη της οικογένειας αντλούν το δικαίωμα διαμονής τους, διέμενε στη Φινλανδία για λιγότερο από πέντε έτη πριν από την έκδοση της απόφασης απέλασής του (4). Επομένως, τα μέλη της οικογένειας δεν έχουν δικαίωμα μόνιμης διαμονής –πράγμα το οποίο, ωστόσο, εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να επαληθεύσει.
26.      Ως εκ τούτου, χρήζει εκτίμησης το κατά πόσον τα ως άνω μέλη της οικογένειας μπορούν να επικαλεστούν δικαίωμα διαμονής σε διαφορετική νομική βάση.
27.      Συναφώς, το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι υπάρχουν δύο πιθανές νομικές βάσεις στις οποίες μπορεί να θεμελιωθεί το δικαίωμα διαμονής τουλάχιστον ορισμένων από τα εν λόγω παιδιά, γεγονός που μπορεί στη συνέχεια να ενεργοποιήσει παράγωγο δικαίωμα της μητέρας τους και άλλων αδελφών τους: το άρθρο 12, παράγραφος 3, της οδηγίας περί ιθαγένειας και το άρθρο 10 του κανονισμού περί εργαζομένων.
28.      Δεδομένου ότι υπάρχει ήδη νομολογία που επιβεβαιώνει ότι το άρθρο 10 του κανονισμού περί εργαζομένων
αναγνωρίζει δικαίωμα διαμονής σε τέκνο που προτίθεται να συνεχίσει τη σχολική του εκπαίδευση στο κράτος μέλος υποδοχής, θα ξεκινήσω την ανάλυσή μου με την εξέταση της εν λόγω διάταξης όπως εφαρμόζεται στην υπό κρίση περίπτωση (υποενότητα 1).
29.      Αντιθέτως, το άρθρο 12, παράγραφος 3, της οδηγίας περί ιθαγένειας δεν έχει ακόμη αποτελέσει αντικείμενο ερμηνείας από το Δικαστήριο. Στην υποενότητα 2 των παρουσών προτάσεων, θα προτείνω στο Δικαστήριο να ερμηνεύσει την εν λόγω διάταξη ως ενδεχομένως ασκούσα επιρροή στην υπό κρίση υπόθεση.
1.      Δικαίωμα διαμονής βάσει του άρθρου 10 του κανονισμού περί εργαζομένων
30.      Με το δεύτερο ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 10 του κανονισμού περί εργαζομένων έχει την έννοια ότι τα εγγεγραμμένα σε δημοτικό σχολείο του κράτους μέλους υποδοχής τέκνα του πολίτη της Ένωσης, του γονέα που ασκεί στην πράξη την επιμέλεια των τέκνων αυτών, καθώς και τα αδέλφια τους που φοιτούν σε παιδικό σταθμό, εξακολουθούν να έχουν δικαίωμα διαμονής μέχρις ότου ολοκληρωθεί η εκπαίδευσή τους, ακόμη και αν έχει εκδοθεί εις βάρος του πολίτη της Ένωσης από τον οποίο άντλησαν αρχικώς το δικαίωμα διαμονής τους απόφαση απομάκρυνσής του από το κράτος μέλος υποδοχής.
31.      Όσον αφορά τα ανήλικα τέκνα, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι βάσει του άρθρου 10 του κανονισμού περί εργαζομένων δύναται να χορηγείται αυτοτελές δικαίωμα διαμονής στα τέκνα πρώην διακινούμενου εργαζομένου της Ένωσης (5).
32.      Στην απόφαση Jobcenter Krefeld, το Δικαστήριο έκρινε ότι το τέκνο πρώην διακινούμενου εργαζομένου πολίτη της Ένωσης το οποίο έχει ξεκινήσει τη σχολική του φοίτηση στο κράτος μέλος υποδοχής, απολαύει, ιδίου δικαιώματος διαμονής, στηριζόμενου στο δικαίωμα ίσης μεταχείρισης κατά την πρόσβαση στην εκπαίδευση, εφόσον επιθυμεί να συνεχίσει να παρακολουθεί μαθήματα γενικής εκπαίδευσης στο κράτος μέλος υποδοχής (6).
33.      Τι σημαίνει αυτό για τους σκοπούς της υπό κρίση υπόθεσης;
34.      Από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι οι C, D και E φοιτούν σε δημοτικό σχολείο στη Φινλανδία.
35.      Δεδομένου ότι ο πατέρας τους μετοίκησε αρχικώς στη Φινλανδία ως εργαζόμενος, δικαιούνται, βάσει του άρθρου 10 του κανονισμού περί εργαζομένων, όπως ερμηνεύεται από το Δικαστήριο, να παραμείνουν στη Φινλανδία για όσο διάστημα παρακολουθούν μαθήματα
γενικής εκπαίδευσης. Το δικαίωμα διαμονής τους είναι αυτοτελές, μη εξαρτώμενο από την ιδιότητα του πατέρα τους ως εργαζομένου ή τη συνεχή διαμονή του στη Φινλανδία (7).
36.      Η μητέρα τους, Β, ως κηδεμόνας και γονέας που πράγματι ασκεί την επιμέλεια
των C, D και E, αντλεί δικαίωμα διαμονής από το αυτοτελές δικαίωμά τους να διαμένουν στη Φινλανδία (8).
37.      Ως εκ τούτου, απομένει προς εξέταση μόνον η περίπτωση των F και G, οι οποίοι είναι προσχολικής ηλικίας.
38.      Στην αγγλική γλωσσική απόδοση της απόφασης Jobcenter Krefeld, σχετικά με το δικαίωμα διαμονής βάσει του άρθρου 10 του κανονισμού περί εργαζομένων, επισημαίνεται «where that child wishes to attend general education courses in that Member State» («εφόσον το εν λόγω τέκνο παρακολουθεί μαθήματα γενικής εκπαίδευσης στο συγκεκριμένο κράτος μέλος (9)»). Ωστόσο, στη γαλλική γλωσσική απόδοση, όπως και σε ορισμένες άλλες γλωσσικές αποδόσεις, χρησιμοποιείται ο όρος «να συνεχίσει την εκπαίδευση (10)». Πράγματι, στην περίπτωση της ως άνω υπόθεσης τα τέκνα παρακολουθούσαν ήδη μαθήματα γενικής εκπαίδευσης στο κράτος μέλος υποδοχής και επιθυμούσαν να τα συνεχίσουν.
39.      Εντούτοις, στην υπό κρίση υπόθεση, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι F και G έχουν αυτοτελές δικαίωμα διαμονής επειδή φοιτούν σε παιδικούς σταθμούς. Κατά το εν λόγω θεσμικό όργανο, τέκνα που φοιτούν σε παιδικούς σταθμούς ή είναι ακόμη μικρότερης ηλικίας μπορούν να φοιτήσουν μελλοντικά στο σχολείο, πράγμα που σημαίνει ότι το δικαίωμά τους να λάβουν εκπαίδευση συνεπάγεται κατ’ ανάγκην ότι έχουν δικαίωμα παραμονής στο κράτος μέλος υποδοχής, δηλαδή υφιστάμενο δικαίωμα διαμονής.
40.      Αντιθέτως, η Φινλανδική Κυβέρνηση έχει την άποψη ότι το άρθρο 10 του κανονισμού περί εργαζομένων δεν συνεπάγεται δικαίωμα μελλοντικής εκπαίδευσης, από το οποίο θα μπορούσε να αντληθεί δικαίωμα διαμονής για κάθε τέκνο που διαμένει στην επικράτεια ενός κράτους μέλους.
41.      Για να διαπιστωθεί εάν το άρθρο 10 του κανονισμού περί εργαζομένων πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι αναγνωρίζει αυτοτελή δικαιώματα διαμονής στους F και G, μολονότι δεν έχουν ακόμη αρχίσει τη σχολική φοίτηση στη Φινλανδία, πρέπει να επισημανθεί ότι η ύπαρξη αυτοτελούς δικαιώματος των ανηλίκων να συνεχίσουν να διαμένουν στο κράτος μέλος υποδοχής φαίνεται να προκύπτει από την εκτίμηση ότι τα τέκνα των διακινούμενων εργαζομένων θα πρέπει να είναι σε θέση να ολοκληρώσουν με επιτυχία την εκπαίδευση που έχουν αρχίσει (11).
42.      Συνεπώς, συμφωνώ με τη Φινλανδική Κυβέρνηση ότι το άρθρο 10
του κανονισμού περί εργαζομένων δεν μπορεί να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι αναγνωρίζει δικαίωμα στην εκπαίδευση·απλώς δίνει το δικαίωμα στα παιδιά που έχουν ήδη αρχίσει τη σχολική φοίτηση στο κράτος μέλος υποδοχής να τη συνεχίσουν, ακόμη και κατόπιν απώλειας του αυτοτελούς δικαιώματος διαμονής του γονέα τους, το οποίο αυτός είχε προηγουμένως ως εργαζόμενος πολίτης της Ένωσης.
43.      Ως εκ τούτου, δεδομένου ότι οι F και G είναι παιδιά προσχολικής ηλικίας, δεν φαίνεται να απολαύουν αυτοτελούς δικαιώματος διαμονής στη Φινλανδία βάσει του άρθρου 10 του κανονισμού περί εργαζομένων. Παρεμπιπτόντως, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι εναπόκειται σε κάθε κράτος μέλος να αποφασίσει πότε αρχίζει η υποχρεωτική γενική εκπαίδευση (12). Συναφώς, εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να διαπιστώσει, βάσει του φινλανδικού δικαίου, εάν η φοίτηση σε παιδικό σταθμό νοείται ως έναρξη επίσημης εκπαίδευσης και εάν οι F και G έχουν, εξ αυτού του λόγου, δικαίωμα διαμονής.
44.      Ακόμη και αν οι F και G δεν απολαύουν δικαιώματος διαμονής βάσει του άρθρου 10 του κανονισμού περί εργαζομένων, τούτο δεν σημαίνει ότι δεν μπορούν να θεμελιώσουν δικαίωμα διαμονής σε άλλη βάση, ανεξάρτητα από τον αρχικό τους συντηρούντα.
45.      Σε αυτό το πλαίσιο, συμφωνώ με την Επιτροπή ότι εάν οι F και G εξαναγκάζονταν να εγκαταλείψουν τη Φινλανδία, η Β θα έπρεπε επίσης να εγκαταλείψει τη χώρα, πράγμα που θα συνεπαγόταν αυτομάτως την υποχρεωτική αναχώρηση και των C, D και E. Συνεπώς, το δικαίωμα των F και G να παραμείνουν στη Φινλανδία θα μπορούσε να αντληθεί από το δικαίωμα, το οποίο κατοχυρώνεται
στο δίκαιο της Ένωσης, των C, D και E να παραμείνουν στο εν λόγω κράτος μέλος.
46.      Οποιαδήποτε αξιολόγηση των δικαιωμάτων των παιδιών που απορρέουν από το δίκαιο της Ένωσης πρέπει να στηρίζεται σε μια συνολική, κατά περίπτωση εκτίμηση του βαθμού εξάρτησης των παιδιών από τον γονέα τους ο οποίος απολαύει δικαιώματος διαμονής σε κράτος μέλος βάσει του δικαίου της Ένωσης (13). Κατά την αξιολόγηση αυτή πρέπει να δίνεται προτεραιότητα στο υπέρτατο συμφέρον του παιδιού και στο δικαίωμά του στην οικογενειακή ζωή (άρθρα 24 και 7 του Χάρτη, αντιστοίχως), λαμβανομένων ιδιαιτέρως υπόψη της ηλικίας, της ανάπτυξης και των συναισθηματικών δεσμών του παιδιού με τον εν λόγω γονέα, καθώς και των ψυχολογικών κινδύνων του αποχωρισμού από αυτόν (14).
47.      Συναφώς, μπορεί να γίνει παραλληλισμός με την απόφαση Subdelegación del Gobierno en Toledo (Διαμονή μέλους της οικογένειας – Ανεπαρκείς πόροι (15)).
48.      Η εν λόγω υπόθεση αφορούσε, ομοίως, γονέα υπήκοο τρίτης χώρας με ανήλικο τέκνο που είναι πολίτης της Ένωσης και άλλο τέκνο που είναι υπήκοος τρίτης χώρας. Στην εν λόγω απόφαση, το Δικαστήριο αναγνώρισε ότι η άρνηση χορήγησης άδειας διαμονής σε ανήλικο υπήκοο τρίτης χώρας θα είχε πιθανότατα ως αποτέλεσμα να εξαναγκαστεί η μητέρα του να εγκαταλείψει τη χώρα και, κατά συνέπεια, να εξαναγκαστεί να μετεγκατασταθεί και το άλλο της παιδί, το οποίο είναι πολίτης της Ένωσης.
49.      Στην κύρια δίκη, οι εκτιμήσεις αυτές ισχύουν ομοίως για τον G (ο οποίος είναι υπήκοος τρίτης χώρας), τον F (ο οποίος είναι πολίτης της Ένωσης) και τη μητέρα τους B (η οποία είναι επίσης υπήκοος τρίτης χώρας).
50.      Επιπλέον, υπενθυμίζεται ότι, κατά την πάγια νομολογία του, το Δικαστήριο έχει επιβεβαιώσει ότι τα δικαιώματα που απορρέουν άμεσα από το άρθρο 10 του κανονισμού περί εργαζομένων υφίστανται ανεξάρτητα από τους όρους και τους περιορισμούς που προβλέπονται στην οδηγία περί ιθαγένειας (16). Αυτό ισχύει, κατά τη γνώμη μου, εξίσου και για τα παρεπόμενα δικαιώματα που απορρέουν άμεσα ή έμμεσα από την ίδια διάταξη, σε συνδυασμό με τον Χάρτη.
51.      Συνεπώς, συμπερασματικά, οι C, D και E έχουν αυτοτελές δικαίωμα διαμονής δυνάμει του άρθρου 10 του κανονισμού περί εργαζομένων, το οποίο βασίζεται στην εγγραφή τους σε εκπαιδευτικό ίδρυμα στο κράτος μέλος υποδοχής. Η B, ως γονέας που ασκεί πράγματι την επιμέλεια, έχει παράγωγο δικαίωμα διαμονής καθ’ όλη τη διάρκεια της σχολικής τους φοίτησης. Οι F και G πρέπει να απολαύουν εξίσου παράγωγου δικαιώματος διαμονής προκειμένου οι C, D και E να μπορούν να απολαύουν του δικαιώματος διαμονής τους.
2.      Δικαίωμα διαμονής βάσει του άρθρου 12, παράγραφος 3, της οδηγίας περί ιθαγένειας
52.      Με το πρώτο ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί κατά πόσον το δικαίωμα διαμονής των τέκνων και της μητέρας τους θα μπορούσε να θεμελιωθεί στο άρθρο 12, παράγραφος 3, της οδηγίας περί ιθαγένειας. Δεδομένου ότι έχω ήδη διαπιστώσει ότι τα εν λόγω δικαιώματα μπορούν να θεμελιώνονται άμεσα ή έμμεσα στο άρθρο 10 του κανονισμού περί εργαζομένων, δεν είναι απαραίτητο να απαντήσω στο ερώτημα αυτό προκειμένου να μπορέσει το αιτούν δικαστήριο να επιλύσει τη διαφορά που εκκρεμεί ενώπιόν του. Εντούτοις, επειδή το ερώτημα υποβλήθηκε, θα εκθέσω στο Δικαστήριο την άποψή μου.
53.      Υπενθυμίζεται ότι το άρθρο 12, παράγραφος 3, της οδηγίας περί ιθαγένειας ορίζει:
«Η αναχώρηση του πολίτη της Ένωσης από το κράτος μέλος υποδοχής ή ο θάνατός του δεν συνεπάγεται απώλεια του δικαιώματος διαμονής των τέκνων του ή του γονέα ο οποίος έχει πράγματι την επιμέλεια των τέκνων, ανεξαρτήτως ιθαγένειας, εφόσον τα τέκνα διαμένουν στο κράτος μέλος υποδοχής και είναι εγγεγραμμένα σε εκπαιδευτικό ίδρυμα με σκοπό την πραγματοποίηση σπουδών, έως την ολοκλήρωση των σπουδών τους.»
54.      Ο Α και άλλοι υποστηρίζουν ότι το άρθρο 12, παράγραφος 3, της οδηγίας περί ιθαγένειας εφαρμόζεται σε περιπτώσεις όπως αυτή της κύριας δίκης. Η Επιτροπή έχει την άποψη ότι, εφόσον ο Α δεν έχει αναχωρήσει από τη Φινλανδία, η εν λόγω διάταξη δεν εφαρμόζεται. Ωστόσο, η Φινλανδική Κυβέρνηση θεωρεί ότι μια τέτοια περίσταση δεν αποκλείει την εφαρμογή του άρθρου 12, παράγραφος 3, της οδηγίας περί ιθαγένειας στην υπό κρίση υπόθεση.
55.      Το άρθρο 12 της οδηγίας περί ιθαγένειας αφορά τη διατήρηση του δικαιώματος διαμονής από τα μέλη της οικογένειας σε περίπτωση θανάτου ή αναχώρησης του πολίτη της Ένωσης από τον οποίο αντλείται το δικαίωμα διαμονής τους. Όπως και το άρθρο 10 του κανονισμού περί εργαζομένων, το άρθρο 12, παράγραφος 3, της οδηγίας περί ιθαγένειας προβλέπει τη διατήρηση του δικαιώματος διαμονής των παιδιών που έχουν ήδη αρχίσει την εκπαίδευσή τους στο κράτος μέλος υποδοχής, προκειμένου να μπορέσουν να ολοκληρώσουν τις σπουδές αυτές. Η εν λόγω διάταξη εφαρμόζεται στα παιδιά ανεξαρτήτως της ιθαγένειά τους.
56.      Εντούτοις, σε αντίθεση με το άρθρο 10 του κανονισμού περί εργαζομένων, το οποίο εφαρμόζεται ανεξαρτήτως αν ο πρώην εργαζόμενος έχει εγκαταλείψει το κράτος μέλος υποδοχής ή όχι, το άρθρο 12, παράγραφος 3, της οδηγίας περί ιθαγένειας εφαρμόζεται μόνον όταν το πρόσωπο που ήταν η αρχική πηγή του δικαιώματος διαμονής των παιδιών αναχωρήσει από το κράτος μέλος υποδοχής ή αποβιώσει.
57.      Υπενθυμίζεται ότι η απόφαση απομάκρυνσης του Α δεν είναι ούτε απρόσβλητη ούτε έχει εκτελεστεί. Αντιθέτως, αποτελεί αντικείμενο εκκρεμούς αναιρετικής διαδικασίας κατά την οποία το αιτούν δικαστήριο ανέστειλε την εκτέλεση της εν λόγω απόφασης έως την έκδοση της προδικαστικής απόφασης του Δικαστηρίου.
58.      Κατά τη γνώμη μου, η διατύπωση του άρθρου 12, παράγραφος 3, της οδηγίας περί ιθαγένειας δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η απόφαση απέλασης
πρέπει να εκτελείται για να θεμελιωθεί το δικαίωμα των τέκνων να λαμβάνουν εκπαίδευση. Ωστόσο, η αναχώρηση του γονέα –είτε έχει ήδη συντελεστεί είτε πρόκειται να συμβεί– πρέπει να είναι βέβαιη. Ως εκ τούτου, κατά τη γνώμη μου, η ως άνω διάταξη εφαρμόζεται όταν μια απόφαση απέλασης έχει καταστεί απρόσβλητη, ακόμη και αν δεν έχει ακόμη εκτελεστεί, διαφορετικά θα χανόταν η πρακτική της αποτελεσματικότητα.
59.      Ωστόσο, τούτο δεν συμβαίνει στην υπόθεση της κύριας δίκης, διότι κατά της απόφασης απέλασης έχει κατατεθεί αίτηση αναιρέσεως και δεν υπάρχει καμία βεβαιότητα αναχώρησης.
60.      Υπό την έννοια αυτή, η απάντηση που πρέπει να δοθεί στο πρώτο υποβληθέν ερώτημα έχει ως εξής: το άρθρο 12, παράγραφος 3, της οδηγίας περί ιθαγένειας πρέπει να ερμηνεύεται υπό την έννοια ότι εφαρμόζεται μόνον όταν η απόφαση απέλασης του συντηρούντος έχει είτε εκτελεστεί είτε έχει τουλάχιστον καταστεί απρόσβλητη.
61.      Εντούτοις, υπό τις περιστάσεις της υπό κρίση υπόθεσης και προκειμένου να δοθεί ικανοποιητική απάντηση στο τρίτο ερώτημα του αιτούντος δικαστηρίου, είναι αναγκαίο να εξεταστεί η περίπτωση κατά την οποία ο συντηρών είναι στην πραγματικότητα υποχρεωμένος να εγκαταλείψει το κράτος μέλος υποδοχής, ωστόσο, τα τέκνα του, τα οποία είναι εγγεγραμμένα σε εκπαιδευτικό πρόγραμμα, διατηρούν το δικαίωμα διαμονής τους στο εν λόγω κράτος.
62.      Μολονότι το ιστορικό θεσπίσεως του άρθρου 12, παράγραφος 3, της οδηγίας περί ιθαγένειας δεν είναι ιδιαίτερα χρήσιμο, το γράμμα της διάταξης υποδηλώνει ότι στόχος της είναι η προστασία του δικαιώματος των παιδιών να λαμβάνουν εκπαίδευση στο ίδιο περιβάλλον στο οποίο έχουν ήδη αρχίσει να τη λαμβάνουν (17). Επομένως, ο στόχος της εν λόγω διάταξης θα πρέπει να ερμηνεύεται με τον ίδιο τρόπο όπως και εκείνος του άρθρου 10 του κανονισμού περί εργαζομένων, όπως ερμηνεύεται από το Δικαστήριο.
63.      Συνοψίζοντας, τα τέκνα πρώην διακινούμενου εργαζομένου μπορούν να αποκτήσουν αυτοτελές δικαίωμα διαμονής στο κράτος μέλος υποδοχής εάν είναι εγγεγραμμένα σε εκπαιδευτικό πρόγραμμα και για όσο διάστημα συνεχίζουν την εκπαίδευσή τους. Εάν ο αρχικός συντηρών από τον οποίο αντλούν το δικαίωμα διαμονής τους είναι διακινούμενος εργαζόμενος πολίτης της Ένωσης, τα παιδιά μπορούν να αποκτήσουν αυτοτελές δικαίωμα διαμονής στο κράτος μέλος υποδοχής βάσει είτε του άρθρου 10 του κανονισμού περί εργαζομένων είτε του άρθρου 12, παράγραφος 3, της οδηγίας περί ιθαγένειας.
64.      Το εναπομένον ερώτημα που υπέβαλε το αιτούν δικαστήριο είναι κατά πόσον το δικαίωμα των μελών της οικογένειας να παραμείνουν στο κράτος μέλος υποδοχής επηρεάζεται από το γεγονός ότι έχει εκδοθεί εις βάρος του αρχικού συντηρούντος, από τον οποίο αντλούν το δικαίωμα διαμονής, απόφαση απομάκρυνσής του από το κράτος μέλος υποδοχής, επειδή θεωρείται ότι συνιστά απειλή για τη δημόσια τάξη ή τη δημόσια ασφάλεια.
3.      Οι επιπτώσεις για τα μέλη της οικογένειας από τον περιορισμό του δικαιώματος διαμονής του συντηρούντος για λόγους δημόσιας τάξης ή δημόσιας ασφάλειας
65.      Οι κανόνες του δικαίου της Ένωσης σχετικά με τους περιορισμούς των δικαιωμάτων των πολιτών της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους όσον αφορά την είσοδο και τη διαμονή στο έδαφος κράτους μέλους, για λόγους δημόσιας τάξης ή δημόσιας ασφάλειας, βασίζονται στην αρχή της εξατομίκευσης των εν λόγω περιοριστικών μέτρων.
66.      Η αρχή αυτή προέρχεται από την οδηγία 64/221/ΕΟΚ (18), και ιδίως από το άρθρο 3, παράγραφος 1, αυτής, το οποίο όριζε ότι «[τ]α μέτρα δημοσίας τάξεως ή δημοσίας ασφαλείας πρέπει να βασίζονται αποκλειστικά στην προσωπική συμπεριφορά του ατόμου που αφορούν» (19). Η θέση αυτή, βάσει της εν λόγω αρχής, έχει ήδη επιβεβαιωθεί από το Δικαστήριο (20).
67.      Η οδηγία 64/221 αντικαταστάθηκε από την οδηγία περί ιθαγένειας και παρόμοια διάταξη περιέχεται στο άρθρο 27, παράγραφος 2, αυτής. Η ερμηνεία της εν λόγω διάταξης από το Δικαστήριο δεν έχει μεταβληθεί (21).
68.      Η απαίτηση να βασίζεται ένα μέτρο που περιορίζει το δικαίωμα διαμονής ενός προσώπου στην ατομική συμπεριφορά του, συνεπάγεται ότι, κατ’ αρχήν, τα δικαιώματα διαμονής των μελών της οικογένειας δεν πρέπει να επηρεάζονται από την προσωπική συμπεριφορά του πατέρα και/ή της συζύγου του.
69.      Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι τα τέκνα που φοιτούν σε σχολείο, η μητέρα τους που ασκεί πράγματι την επιμέλειά τους, καθώς και τα αδέλφια τους που φοιτούν σε παιδικό σταθμό εξακολουθούν να απολαύουν του δικαιώματος διαμονής στη Φινλανδία (είτε αυτοτελές είτε παράγωγο) βάσει του άρθρου 10 του κανονισμού περί εργαζομένων, σε συνδυασμό με τα άρθρα 7 και 24 του Χάρτη, ακόμη και αν έχει ληφθεί για τον συντηρούντα
απόφαση απέλασης για λόγους δημόσιας τάξης ή δημόσιας ασφάλειας, δεδομένου ότι η ατομική συμπεριφορά αυτών των μελών της οικογένειας δεν εγείρει παρόμοιες ανησυχίες με τη συμπεριφορά του αρχικού συντηρούντος τους.
Β.      Επί του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος
70.      Με το τρίτο ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί εάν η απέλαση
ενός πατέρα πρέπει να επανεξεταστεί, σύμφωνα με το άρθρο 28, παράγραφος 1, της οδηγίας περί ιθαγένειας, σε συνδυασμό με τα άρθρα 7 και 24 του Χάρτη, προκειμένου να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι η σύζυγός του και τα τέκνα του επιθυμούν να παραμείνουν στο κράτος μέλος υποδοχής βάσει των αυτοτελών ή παράγωγων δικαιωμάτων διαμονής τους, τα οποία πλέον έχουν αποσυνδεθεί από το αρχικό δικαίωμα παραμονής τους στο εν λόγω κράτος, το οποίο αντλούνταν από τον πατέρα ως αρχικό συντηρούντα τους.
71.      Δυνάμει του άρθρου 28, παράγραφοι 1, και 2, της οδηγίας περί ιθαγένειας, πριν λάβουν απόφαση απέλασης για λόγους δημόσιας τάξης ή δημόσιας ασφάλειας, οι αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους υποδοχής οφείλουν να αξιολογήσουν την προσωπική κατάσταση του προσώπου (όπως την υγεία, την οικογενειακή ή την οικονομική του κατάσταση), και τους δεσμούς και το επίπεδο ενσωμάτωσής του στην κοινωνία του κράτους μέλους υποδοχής, καθώς και τους δεσμούς του εν λόγω προσώπου με τη χώρα καταγωγής του.
72.      Οποιαδήποτε απόφαση απέλασης ενός προσώπου
πρέπει να βασίζεται στην αρχή της αναλογικότητας (22), πράγμα που συνεπάγεται τη στάθμιση, αφενός, της απειλής που απορρέει από την προσωπική συμπεριφορά του εν λόγω πολίτη για τα θεμελιώδη συμφέροντα της κοινωνίας του κράτους υποδοχής και, αφετέρου, της προστασίας των δικαιωμάτων των πολιτών της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους βάσει του κανονισμού περί εργαζομένων, της οδηγίας περί ιθαγένειας και του Χάρτη.
73.      Όπως συμφώνησε η Φινλανδική Κυβέρνηση κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, κάθε μέτρο που περιορίζει την ελευθερία κυκλοφορίας πρέπει να είναι σύμφωνο με το θεμελιώδες δικαίωμα στην ιδιωτική και οικογενειακή ζωή το οποίο κατοχυρώνεται στο άρθρο 7 του Χάρτη, καθώς και το υπέρτατο συμφέρον του παιδιού, όπως προστατεύεται από το άρθρο 24, παράγραφος 2, αυτού (23). Ο αποκλεισμός ενός προσώπου από ένα κράτος μέλος στο οποίο διαμένει η οικογένειά του συνιστά άμεση προσβολή των δικαιωμάτων αυτών. Επιπλέον, το Δικαστήριο έχει ήδη αναγνωρίσει ότι πρωταρχική σημασία πρέπει να δίνεται στο υπέρτατο συμφέρον του παιδιού.(24)
74.      Κατά τη γνώμη μου, αυτό σημαίνει ότι η αρχή μετανάστευσης στην υπό κρίση υπόθεση είχε την υποχρέωση να λάβει υπόψη τα δικαιώματα διαμονής τόσο των τέκνων όσο και της συζύγου, καθώς και τα άρθρα 7 και 24 του Χάρτη, κατά την έκδοση της αρχικής απόφασης απέλασης του Α.
75.      Ωστόσο, εάν η εν λόγω αρχή δεν προέβη σε τέτοια αξιολόγηση, η απόφασή της πρέπει να επανεξεταστεί μόλις καταστεί σαφές ότι τα μέλη της οικογένειας του προσώπου εις βάρος του οποίου εκδόθηκε απόφαση απέλασης έχουν δικαίωμα παραμονής στη Φινλανδία και επιθυμούν να ασκήσουν αυτό το δικαίωμα.
76.      Κατά τον τρόπο αυτό δίδεται απάντηση στο πρώτο σκέλος του τρίτου ερωτήματος του αιτούντος δικαστηρίου: Το άρθρο 28, παράγραφος 1, της οδηγίας περί ιθαγένειας πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι οι προϋποθέσεις της απόφασης απέλασης
πολίτη της Ένωσης εις βάρος του οποίου έχει εκδοθεί τέτοια απόφαση πρέπει να επανεξεταστούν σε περίπτωση που, μετά την έκδοση της αποφάσεως, διαπιστωθεί ότι τα τέκνα και η σύζυγός του έχουν αυτοτελές δικαίωμα διαμονής στο κράτος μέλος υποδοχής και τα εν λόγω μέλη της οικογένειας επιθυμούν να παραμείνουν στο κράτος μέλος αυτό.
77.      Το αιτούν δικαστήριο ζητεί περαιτέρω να διευκρινιστεί ποιες ειδικές περιστάσεις πρέπει να εξεταστούν σε μια περίπτωση όπως αυτή της υπόθεσης της κύριας δίκης.
78.      Πρώτον, κατά πάγια νομολογία, κατά την εκτίμηση του βαθμού εξάρτησης, οι αρμόδιες εθνικές αρχές πρέπει να αξιολογούν διεξοδικά όλες τις συγκεκριμένες περιστάσεις της εκάστοτε επιμέρους περίπτωσης (25).
Όταν οι αρχές εξετάζουν το υπέρτατο συμφέρον του τέκνου ως στοιχείο σε απόφαση απέλασης ενός από τους γονείς του, πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την ηλικία του παιδιού, τη σωματική και συναισθηματική τους ανάπτυξη, την ένταση του συναισθηματικού δεσμού του τέκνου με τον γονέα, καθώς και τον κίνδυνο που θα συνεπαγόταν για την ισορροπία του τέκνου ο αποχωρισμός του από τον γονέα (26).
79.      Για τη διενέργεια αυτής της εκτίμησης, οι αρχές πρέπει να λάβουν υπόψη τον αντίκτυπο της διακοπής της οικογενειακής ενότητας και τη δυνατότητα των τέκνων να διατηρήσουν επαφή και με τους δύο γονείς. Στο πλαίσιο αυτό, μπορεί να εξεταστεί η δυνατότητα μετοίκησης ολόκληρης της οικογένειας σε άλλο κράτος
(μέλος), οπότε οι αρχές που λαμβάνουν την απόφαση πρέπει να συνεκτιμήσουν το επίπεδο ενσωμάτωσης των παιδιών στην κοινωνία της Φινλανδίας.
80.      Ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, ο Α κ.λπ. διατείνονται ότι, προκειμένου να διατηρηθεί η οικογενειακή ενότητα, ενδέχεται να χρειαστεί να μετοικήσει ολόκληρη η οικογένεια στη Μολδαβία, καθώς δεν έχουν όλα τα μέλη της οικογένειας ρουμανική υπηκοότητα (27).
81.      Συναφώς, κρίσιμη για την υπό κρίση υπόθεση θα μπορούσε να είναι η νομολογιακή τάση που διαμορφώθηκε με την απόφαση Ruiz Zambrano (28). Ακόμη και αν γίνει δεκτό ότι η απόφαση σε αυτή την υπόθεση αφορούσε μη μετακινούμενο ανήλικο πολίτη της Ένωσης, η σχετική νομολογιακή τάση αντιτίθεται γενικά στην απομάκρυνση πολιτών της Ένωσης από την επικράτεια των κρατών μελών. Δεδομένου ότι ο F είναι πολίτης της Ένωσης, η υποχρεωτική μετακίνηση της οικογένειας στη Μολδαβία θα είχε συνέπειες αντίθετες προς τη νομολογία Ruiz Zambrano.
82.      Συνεπώς, οι εθνικές αρχές που επιλαμβάνονται της κύριας δίκης πρέπει να αξιολογήσουν κατά πόσον είναι δυνατή η από κοινού διαβίωση ολόκληρης της οικογένειας στη Ρουμανία. Η αξιολόγηση αυτή δεν πρέπει να βασίζεται σε μια απλή θεωρητική παραδοχή, αλλά πρέπει να προκύπτει από συγκεκριμένη εξέταση της κατάστασης όλων των μελών της οικογένειας (29).
83.      Ένας παράγοντας που οι αρχές θα πρέπει να λάβουν υπόψη κατά τη στάθμιση, είναι η σοβαρότητα των αδικημάτων που διέπραξε το πρόσωπο το οποίο αφορά η απόφαση απέλασης. Όπως επισήμανε η Φινλανδική Κυβέρνηση κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, κατά την εκτίμηση της αναλογικότητας του μέτρου απομάκρυνσης του πατέρα, η σοβαρότητα του/των αδικήματος/αδικημάτων που θεμελιώνουν την προσβαλλόμενη απόφαση απέλασης αποτελεί σημαντικό παράγοντα. Όταν το αδίκημα ή η συμπεριφορά είναι λιγότερο σοβαρά, μπορεί να δοθεί μεγαλύτερη βαρύτητα στη διατήρηση της οικογενειακής ενότητας, η οποία, μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη και να υπερισχύει της ανάγκης απομάκρυνσης.
84.      Συναφώς, η οδηγία περί ιθαγένειας προβλέπει δύο διαφορετικούς κανόνες τους οποίους τα κράτη μέλη πρέπει να τηρούν όταν αποφασίζουν εάν θα επιβάλουν μέτρα για τον περιορισμό του δικαιώματος εισόδου ή παραμονής των προσώπων στην επικράτειά τους. Αν ένα πρόσωπο διαμένει στο κράτος μέλος υποδοχής για λιγότερο από πέντε έτη, μπορεί να επιβληθεί τέτοιο μέτρο λόγω συμπεριφοράς που αντίκειται στη δημόσια τάξη, τη δημόσια ασφάλεια ή τη δημόσια υγεία (άρθρο 27, παράγραφος 1, της οδηγίας περί ιθαγένειας). Ωστόσο, η απέλαση των επί μακρόν διαμενόντων μπορεί να αποφασιστεί μόνο για σοβαρούς λόγους δημόσιας τάξης ή δημόσιας ασφάλειας (άρθρο 28, παράγραφος 2, της οδηγίας περί ιθαγένειας). Εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει εάν ο πρώτος προσφεύγων της κύριας δίκης εμπίπτει στην πρώτη ή στη δεύτερη κατηγορία.
85.      Χάριν πληρότητας, όπως επισημάνθηκε κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, πρέπει να υπομνησθεί ότι το άρθρο 33, παράγραφος 2, της οδηγίας περί ιθαγένειας προβλέπει ότι, αν η απόφαση απέλασης εκτελείται περισσότερο από δύο έτη αφότου εκδοθεί, το κράτος μέλος πρέπει να βεβαιώνεται
ότι το αφορώμενο άτομο εξακολουθεί να αποτελεί πραγματική απειλή για τη δημόσια τάξη ή τη δημόσια ασφάλεια, και πρέπει να εξετάζει επίσης κατά πόσον έχει, ενδεχομένως, επέλθει ουσιαστική μεταβολή των περιστάσεων αφότου εκδόθηκε η απόφαση απέλασης.
86.      Συνεπώς, ακόμη και αν, κατά την αναιρετική διαδικασία, η αρχική απόφαση της Maahanmuuttovirasto (Υπηρεσίας Μετανάστευσης) επικυρωθεί από το αιτούν δικαστήριο, ενδέχεται να επιβάλλεται νέα εξέταση δυνάμει του άρθρου 33, παράγραφος 2, της οδηγίας περί ιθαγένειας, βάσει των επικρατουσών συνθηκών.
87.      Επομένως, πριν λάβουν απόφαση απέλασης ενός προσώπου από κράτος μέλος, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να εξετάσουν, σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας και κατόπιν κατάλληλης στάθμισης, αφενός, τα συμφέροντα της οικογένειας συνολικά και το υπέρτατο συμφέρον των τέκνων, και, αφετέρου, τα συμφέροντα της κοινωνίας του κράτους υποδοχής. Όσον αφορά το πρώτο από αυτά τα δύο στοιχεία, οι αρχές πρέπει να αξιολογήσουν την οικογενειακή κατάσταση του εν λόγω προσώπου, τους λόγους διατήρησης της οικογενειακής ενότητας, τη δυνατότητα διατήρησης της οικογενειακής ενότητας σε άλλη χώρα, το υπέρτατο συμφέρον των τέκνων, συμπεριλαμβανομένης, κατά περίπτωση, της επιθυμίας της συζύγου και των τέκνων να παραμείνουν στο κράτος μέλος υποδοχής στο οποίο έχουν δικαίωμα διαμονής αυτοτελές, μη εξαρτώμενο από εκείνο του εν λόγω προσώπου. Όσον αφορά το δεύτερο από τα ως άνω δύο στοιχεία, οι αρχές πρέπει να λάβουν υπόψη τη σοβαρότητα των αδικημάτων, τη διάρκεια της διαμονής του προσώπου στο κράτος μέλος υποδοχής, καθώς και τους πολιτιστικούς και κοινωνικούς δεσμούς του με το εν λόγω κράτος σε σύγκριση με τους δεσμούς που έχει το εν λόγω πρόσωπο με τη χώρα καταγωγής του.
IV.    Πρόταση
88.      Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στα προδικαστικά ερωτήματα που υπέβαλε το Korkein hallinto-oikeus (Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο, Φινλανδία) ως εξής:
(1)      Το άρθρο 12, παράγραφος 3, της οδηγίας 2004/38/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, σχετικά με το δικαίωμα των πολιτών της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους να κυκλοφορούν και να διαμένουν ελεύθερα στην επικράτεια των κρατών μελών, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1612/68 και την κατάργηση των οδηγιών 64/221/ΕΟΚ, 68/360/ΕΟΚ, 72/194/ΕΟΚ, 73/148/ΕΟΚ, 75/34/ΕΟΚ, 75/35/ΕΟΚ, 90/364/ΕΟΚ, 90/365/ΕΟΚ και 93/96/ΕΟΚ,
έχει την έννοια ότι εφαρμόζεται μόνον όταν η απόφαση απομάκρυνσης του συντηρούντος έχει εκτελεστεί ή είναι απρόσβλητη.
Εντούτοις, όταν οι αρμόδιες αρχές αποφασίζουν εάν θα απελαθεί ή όχι ένα πρόσωπο, θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη το γεγονός ότι τα τέκνα, τα οποία είναι εγγεγραμμένα σε εκπαιδευτικό πρόγραμμα στο κράτος μέλος υποδοχής, θα αποκτήσουν αυτοτελές δικαίωμα διαμονής στο εν λόγω κράτος βάσει της ως άνω διάταξης μόλις η απόφαση απέλασης καταστεί απρόσβλητη.
(2)      Το άρθρο 10 του κανονισμού (ΕΕ) 492/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 2011, που αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων στο εσωτερικό της Ένωσης, σε συνδυασμό με τα
άρθρα 7
και 24 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
έχει την έννοια ότι, ακόμη και όταν η υπηρεσία μετανάστευσης αποφασίζει ότι ο γονέας, ο οποίος είναι πολίτης της Ένωσης και είχε στο παρελθόν την ιδιότητα του μισθωτού, πρέπει να απομακρυνθεί από το κράτος μέλος υποδοχής με την αιτιολογία ότι συνιστά απειλή για τη δημόσια τάξη ή τη δημόσια ασφάλεια, εντούτοις, διατηρείται το δικαίωμα διαμονής των τέκνων του, τα οποία είναι εγγεγραμμένα και φοιτούν σε δημοτικό σχολείο στο κράτος μέλος υποδοχής, των αδελφών τους που φοιτούν σε παιδικό σταθμό, καθώς και του γονέα που ασκεί στην πράξη την επιμέλεια των τέκνων αυτών, έως ότου ολοκληρωθεί η εκπαίδευσή τους.
(3)      Το άρθρο 28, παράγραφος 1, της οδηγίας 2004/38, σε συνδυασμό με τα άρθρα 7 και 24 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων,
έχει την έννοια ότι οι προϋποθέσεις απομάκρυνσης πολίτη της Ένωσης εις βάρος του οποίου έχει εκδοθεί τέτοια απόφαση πρέπει να επανεξεταστούν σε περίπτωση που, μετά την έκδοση της αποφάσεως, διαπιστωθεί ότι τα τέκνα και ο/η σύζυγός του έχουν αυτοτελές δικαίωμα διαμονής στο κράτος μέλος υποδοχής και τα εν λόγω μέλη της οικογένειας επιθυμούν να παραμείνουν στο κράτος μέλος αυτό.
Κατά την επανεξέταση απόφασης, οι αρχές που λαμβάνουν την απόφαση ή το αρμόδιο εθνικό δικαστήριο πρέπει να λάβουν υπόψη, σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας και κατόπιν κατάλληλης στάθμισης, αφενός, τα συμφέροντα της οικογένειας συνολικά και το υπέρτατο συμφέρον των τέκνων, και, αφετέρου, τα συμφέροντα της κοινωνίας του κράτους υποδοχής. Όσον αφορά το πρώτο από αυτά τα δύο στοιχεία, οι αρχές πρέπει να αξιολογήσουν την οικογενειακή κατάσταση του εν λόγω προσώπου, τους λόγους διατήρησης της οικογενειακής ενότητας, τη δυνατότητα διατήρησης της οικογενειακής ενότητας σε άλλη χώρα, το υπέρτατο συμφέρον των τέκνων, συμπεριλαμβανομένης, κατά περίπτωση, της επιθυμίας της συζύγου και των τέκνων να παραμείνουν στο κράτος μέλος υποδοχής στο οποίο έχουν δικαίωμα διαμονής αυτοτελές, μη εξαρτώμενο από εκείνο του εν λόγω προσώπου. Όσον αφορά το δεύτερο από τα ως άνω δύο στοιχεία, οι αρχές πρέπει να λάβουν υπόψη τη σοβαρότητα των αδικημάτων, τη διάρκεια της διαμονής του προσώπου στο κράτος μέλος υποδοχής, καθώς και τους πολιτιστικούς και κοινωνικούς δεσμούς του με το εν λόγω κράτος σε σύγκριση με τους δεσμούς που έχει το εν λόγω πρόσωπο με τη χώρα καταγωγής του.
1      Γλώσσα του πρωτοτύπου: η αγγλική.
i      Η ονομασία που έχει δοθεί στην υπό κρίση υπόθεση είναι πλασματική. Δεν αντιστοιχεί στο πραγματικό όνομα κανενός από τους διαδίκους.
2      Οδηγία 2004/38/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, σχετικά με το δικαίωμα των πολιτών της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους να κυκλοφορούν και να διαμένουν ελεύθερα στην επικράτεια των κρατών μελών, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1612/68 και την κατάργηση των οδηγιών 64/221/ΕΟΚ, 68/360/ΕΟΚ, 72/194/ΕΟΚ, 73/148/ΕΟΚ, 75/34/ΕΟΚ, 75/35/ΕΟΚ, 90/364/ΕΟΚ, 90/365/ΕΟΚ και 93/96/ΕΟΚ (ΕΕ 2004, L 158, σ. 77, και διορθωτικά ΕΕ 2004, L 229, σ. 35, ΕΕ 2005 L 197, σ. 34, και ΕΕ 2007 L 204, σ. 28· στο εξής: οδηγία περί ιθαγένειας).
3      Κανονισμός (ΕΕ) 492/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 2011, που αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων στο εσωτερικό της Ένωσης (ΕΕ 2011, L 141, σ. 1·
στο εξής: κανονισμός περί εργαζομένων).
4      Συναφώς, φαίνεται ότι όταν εκδόθηκε
η απόφαση της 22ας Νοεμβρίου 2022, ο Α διέμενε στη Φινλανδία για χρονικό διάστημα τεσσεράμισι ετών, συνεπώς δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις για το καθεστώς μόνιμης διαμονής ούτε ο ίδιος ούτε τα μέλη της οικογένειάς του που μετέπειτα εγκαταστάθηκαν μαζί του.
5      Πρβλ. αποφάσεις της 17ης Σεπτεμβρίου 2002, Baumbast και R (C‑413/99, EU:C:2002:493, σκέψη 63), και της 6ης Οκτωβρίου 2020, Jobcenter Krefeld (C‑181/19, EU:C:2020:794, σκέψη 35, στο εξής: απόφαση Jobcenter Krefeld).
6      Πρβλ. απόφαση Jobcenter Krefeld (σκέψη 35 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
7      Πρβλ. απόφαση Jobcenter Krefeld, (σκέψη 37 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
8      Πρβλ. απόφαση Jobcenter Krefeld (σκέψη 35 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
9      Απόφαση Jobcenter Krefeld(σκέψη 35 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), η υπογράμμιση δική μου.
10      Στη γαλλική γλώσσα: «lorsqu’il souhaite poursuivre des cours d’enseignement général dans cet État membre»,
στη γερμανική γλώσσα: «wenn es weiter am allgemeinen Unterricht in diesem Mitgliedstaat teilnehmen möchte»,
στην κροατική γλώσσα: «kada ono želi nastaviti s općim obrazovanjem u toj državi članici»,
και στην ιταλική γλώσσα: «qualora intenda proseguire corsi di insegnamento generale in tale Stato membro».
11      Πρβλ. απόφαση της 17ης Σεπτεμβρίου 2002, Baumbast και R (C‑413/99, EU:C:2002:493, σκέψη 53). Για παρεμφερή συλλογιστική, βλ. προτάσεις του γενικού εισαγγελέα L. A. Geelhoed στην υπόθεση Baumbast και R (C‑413/99, EU:C:2001:385, σημείο 62). Παρεμπιπτόντως, τούτο αντανακλά τη διατύπωση του άρθρου 12, παράγραφος 3, της οδηγίας περί ιθαγένειας, καθώς και την περίπτωση που η διάταξη αυτή αποσκοπεί να προστατεύσει.
12      Σχετικά με την κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ των κρατών μελών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της εκπαίδευσης, βλ. προτάσεις μου στις υποθέσεις Επιτροπή κατά Ουγγαρίας (Αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης) (C‑769/22, EU:C:2025:408, σημείο 56) και Επιτροπή κατά Σλοβακίας (Εθνοτικές διακρίσεις στον τομέα της εκπαίδευσης) (C‑799/23, EU:C:2025:621, σημείο 67), στις οποίες επισημαίνεται ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει μόνο υποστηρικτικές αρμοδιότητες στον εν λόγω τομέα. Προς
επιβεβαίωση
αυτής
της
θέσης
βλ. απόφαση της 21ης Απριλίου 2026, Επιτροπή κατά Ουγγαρίας (Αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης) (C 769/22, EU:C:2026:326, σκέψη 272 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
13      Ristuccia, F., «Ties that bind and ties that compel: Dependency and the Ruiz Zambrano
doctrine», Common Market Law Review, 2023, 5, σ. 1227 έως
1268, ιδίως
σ. 1252.
14      Πρβλ. προτάσεις μου στην υπόθεση Safi (C‑147/24, EU:C:2025:650, σημεία 97 έως 99 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
15      Βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση της 5ης Μαΐου 2022
(C‑451/19 και C‑532/19, EU:C:2022:354).
16      Πρβλ. απόφαση Jobcenter Krefeld (σκέψη 38). Αυτό σημαίνει ότι οι B, C, D, E, F και G δεν χρειάζεται να πληρούν όλες τις προϋποθέσεις που ορίζονται από τον κανονισμό περί εργαζομένων και την οδηγία περί ιθαγένειας.
17      Ωστόσο, από την αιτιολογική έκθεση της Επιτροπής που συνοδεύει την πρόταση για την οδηγία περί ιθαγένειας διαπιστώνεται ότι το κίνητρο θέσπισης της εν λόγω διάταξης ήταν φροντίδα των παιδιών που έχουν ήδη προσαρμοστεί στο εκπαιδευτικό σύστημα του κράτους μέλους υποδοχής και ενδέχεται να αντιμετωπίσουν προβλήματα προσαρμογής σε ένα νέο σύστημα. Συνεπώς, η διάταξη αυτή στοχεύει στην αποφυγή της δυσμενούς μεταχειρίσεως των παιδιών αυτών απλώς και μόνον επειδή ο γονέας τους, πολίτης της Ένωσης, αναχωρεί από το έδαφος του κράτους μέλους υποδοχής για επαγγελματικούς ή άλλους λόγους. Πρβλ. Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Αιτιολογική έκθεση της πρότασης οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το δικαίωμα των πολιτών της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους να κυκλοφορούν και να διαμένουν ελεύθερα στην επικράτεια των κρατών μελών [COM(2001) 257 τελικό] (ΕΕ 2001, C 270 E, σ. 150)· διαθέσιμο στον ιστότοπο https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX:52001PC0257.
18      Οδηγία του Συμβουλίου, της 25ης Φεβρουαρίου 1964, περί του συντονισμού των ειδικών μέτρων για τη διακίνηση και τη διαμονή αλλοδαπών, τα οποία δικαιολογούνται από λόγους δημοσίας τάξεως, δημοσίας ασφαλείας και δημοσίας υγείας (ΕΕ ειδ. έκδ. 05/001, σ. 16).
19      Η υπογράμμιση δική μου.
20      Βλ., για παράδειγμα, αποφάσεις της 28ης Οκτωβρίου 1975, Rutili (36/75, EU:C:1975:137, σκέψη 19), και της 27ης Οκτωβρίου 1977, Bouchereau (30/77, EU:C:1977:172, σκέψη 28).
21      Βλ. για παράδειγμα, πρόσφατη απόφαση της 13ης Ιουνίου 2024, Pedro Francisco (C‑62/23, EU:C:2024:502, σκέψη 32).
22      Η υποχρέωση τήρησης της αρχής της αναλογικότητας ορίζεται σαφώς στο άρθρο 27, παράγραφος 2, της οδηγίας περί ιθαγένειας, αν και απορρέει ήδη από το άρθρο 52, παράγραφος 1, του Χάρτη, το οποίο επιτάσσει κάθε περιορισμός του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας να είναι σύμφωνος με την αρχή της αναλογικότητας.
23      Πρβλ. αποφάσεις της 23ης Νοεμβρίου 2010, Τσακουρίδης (C‑145/09, EU:C:2010:708, σκέψη 52), και της 25ης Νοεμβρίου 2025, Wojewoda Mazowiecki (C‑713/23, EU:C:2025:917, σκέψη 63 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
24      Βλ., για παράδειγμα, απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2023, GN (Λόγος άρνησης στηριζόμενος στο υπέρτατο συμφέρον του παιδιού) (C‑261/22, EU:C:2023:1017, σκέψη 41).
25      Πρβλ. αποφάσεις της 13ης Σεπτεμβρίου 2016, Rendón Marín (C‑165/14, EU:C:2016:675, σκέψη 85), της 5ης Μαΐου 2022, Subdelegación del Gobierno en Toledo (Διαμονή μέλους της οικογένειας – Ανεπαρκείς πόροι) (C‑451/19 και C‑532/19, EU:C:2022:354, σκέψη 53 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και της 25ης Απριλίου 2024, NW και PQ (Διαβαθμισμένες πληροφορίες) (C‑420/22 και C‑528/22, EU:C:2024:344,  σκέψη 77).
26      Πρβλ. απόφαση της 10ης Μαΐου 2017, Chavez-Vilchez κ.λπ. (C‑133/15, EU:C:2017:354, σκέψη 71). Βλ. επίσης, μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 8ης Μαΐου 2018, K.A. κ.λπ. (Οικογενειακή επανένωση στο Βέλγιο) (C‑82/16, EU:C:2018:308, σκέψη 72), της 7ης Σεπτεμβρίου 2022, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Φύση του δικαιώματος διαμονής δυνάμει του άρθρου 20 ΣΛΕΕ) (C‑624/20, EU:C:2022:639, σκέψεις 38 και 39), και της 22ας Ιουνίου 2023, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Ταϊλανδή μητέρα ανήλικου τέκνου ολλανδικής ιθαγένειας) (C‑459/20, EU:C:2023:499, σκέψη 48).
27      Συναφώς, εξ όσων γνωρίζω, μολονότι οι Μολδαβοί υπήκοοι τυγχάνουν, για ιστορικούς λόγους, ευνοϊκής μεταχείρισης όσον αφορά την πολιτογράφηση στη Ρουμανία, εντούτοις, δεν έχουν κανένα προνόμιο ως προς τις άδειες διαμονής. Βλ. άρθρο 11, παράγραφος 1, του Legea nr. 21/1991 a cetăţeniei române (νόμου 21/1991 περί ρουμανικής ιθαγένειας), όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον Lege nr. 14/2025 (νόμο 14/2025) της 12ης Μαρτίου 2025.
28      Απόφαση της 8ης Μαρτίου 2011, Ruiz Zambrano (C‑34/09, EU:C:2011:124).
29      Πρβλ. προτάσεις μου στην υπόθεση Safi (C‑147/24, EU:C:2025:650, σημεία 81 έως 84).