62024TJ0289_RES
Sprawa T‑289/24
Brasserie Nationale (dawniej Brasseries Funck-Bricher et Bofferding)iMunhowen SA
przeciwko
Komisji Europejskiej
Wyrok sądu (szósta izba w składzie powiększonym) z dnia 2 lipca 2025 r.
Konkurencja – Koncentracje – Rynek hurtowej dystrybucji napojów – Artykuł 22 rozporządzenia (WE) nr 139/2004 – Wniosek o odesłanie do Komisji złożony przez organ ochrony konkurencji, który zgodnie z ustawodawstwem krajowym danego państwa członkowskiego nie jest właściwy do zbadania koncentracji – Decyzja Komisji o zbadaniu koncentracji – Termin na przedstawienie wniosku o odesłanie – Pojęcie „powiadomienia” – Poinformowanie zainteresowanych przedsiębiorstw o wniosku o odesłanie – System językowy – Termin powiadomienia o decyzji Komisji o zbadaniu koncentracji – Wpływ na handel między państwami członkowskimi – Zagrożenie znaczącym zakłóceniem konkurencji – Stosowność odesłania
Postępowanie sądowe – Reprezentacja stron – Skarga osoby prawnej prawa prywatnego – Obowiązek reprezentacji przez adwokata wystarczająco niezależnego od osoby prawnej – Reprezentacja przez adwokata, prezesa zarządu skarżącej spółki – Niedopuszczalność
(statut Trybunału Sprawiedliwości, art. 19 akapit trzeci, art. 53)
(zob. pkt 31–35)
Koncentracje przedsiębiorstw – Badanie przez Komisję – Wniosek o odesłanie koncentracji złożony do Komisji przez krajowy organ ochrony konkurencji – Wniosek o odesłanie na podstawie art. 22 rozporządzenia nr 139/2004 – Spoczywający na Komisji obowiązek poinformowania zainteresowanych przedsiębiorstw o wniosku o odesłanie – Pismo informacyjne sporządzone w języku innym niż język urzędowy państwa członkowskiego danego przedsiębiorstwa – Naruszenie obowiązującego systemu językowego – Brak niekorzystnych następstw dla danego przedsiębiorstwa – Brak wpływu naruszenia systemu językowego na prawidłowość postępowania administracyjnego
(rozporządzenia Rady: nr 1, art. 3; nr 139/2004, art. 22)
(zob. pkt 38–48)
Koncentracje przedsiębiorstw – Badanie przez Komisję – Wniosek o odesłanie koncentracji złożony do Komisji przez krajowy organ ochrony konkurencji – Wniosek o odesłanie na podstawie art. 22 rozporządzenia nr 139/2004 – Koncentracja niepodlegająca obowiązkowi zgłoszenia w państwie członkowskim składającym wniosek o odesłanie – Termin na przedstawienie wniosku o odesłanie – Rozpoczęcie biegu terminu – Data powiadomienia danego państwa członkowskiego o koncentracji – Pojęcie powiadomienia
(rozporządzenie Rady nr 139/2004, art. 22 ust. 1)
(zob. pkt 52–54, 58–76)
Koncentracje przedsiębiorstw – Badanie przez Komisję – Wniosek o odesłanie koncentracji złożony do Komisji przez krajowy organ ochrony konkurencji – Wniosek o odesłanie na podstawie art. 22 rozporządzenia nr 139/2004 – Spoczywający na Komisji obowiązek poinformowania zainteresowanych przedsiębiorstw o wniosku o odesłanie – Zakres
(rozporządzenie Rady nr 139/2004, art. 22 ust. 2)
(zob. pkt 101–111)
Koncentracje przedsiębiorstw – Badanie przez Komisję – Wniosek o odesłanie koncentracji złożony do Komisji przez krajowy organ ochrony konkurencji – Wniosek o odesłanie na podstawie art. 22 rozporządzenia nr 139/2004 – Spoczywający na Komisji obowiązek poinformowania zainteresowanych przedsiębiorstw o swojej decyzji w sprawie wniosku o odesłanie – Zakres
(rozporządzenie Rady nr 139/2004, art. 22 ust. 3)
(zob. pkt 115–124)
Koncentracje przedsiębiorstw – Badanie przez Komisję – Wniosek o odesłanie koncentracji złożony do Komisji przez krajowy organ ochrony konkurencji – Wniosek o odesłanie na podstawie art. 22 rozporządzenia nr 139/2004 – Spoczywający na Komisji obowiązek poinformowania zainteresowanych przedsiębiorstw o wniosku o odesłanie – Spoczywający na Komisji obowiązek wysłuchania zainteresowanych przedsiębiorstw przed podjęciem decyzji w sprawie wniosku o odesłanie
(rozporządzenie Rady nr 139/2004, art. 22 ust. 2, 3)
(zob. pkt 132, 133)
Koncentracje przedsiębiorstw – Badanie przez Komisję – Wniosek o odesłanie koncentracji złożony do Komisji przez krajowy organ ochrony konkurencji – Wniosek o odesłanie na podstawie art. 22 rozporządzenia nr 139/2004 – Badanie koncentracji przez Komisję – Przesłanki – Wpływ na handel między państwami członkowskimi – Kryterium – Koncentracja mogąca mieć zauważalny wpływ na przepływy handlowe między państwami członkowskimi – Zakres uznania, jakim dysponuje Komisja – Brak oczywistego błędu w ocenie
(rozporządzenie Rady nr 139/2004, art. 22 ust. 1, 3)
(zob. pkt 143–170)
Koncentracje przedsiębiorstw – Badanie przez Komisję – Wniosek o odesłanie koncentracji złożony do Komisji przez krajowy organ ochrony konkurencji – Wniosek o odesłanie na podstawie art. 22 rozporządzenia nr 139/2004 – Badanie koncentracji przez Komisję – Przesłanki – Zagrożenie znaczącym zakłóceniem konkurencji na terytorium państwa członkowskiego składającego wniosek o odesłanie – Kryterium – Rzeczywiste ryzyko istotnego niekorzystnego wpływu na konkurencję na wspomnianym terytorium – Zakres uznania, jakim dysponuje Komisja – Brak oczywistego błędu w ocenie
(rozporządzenie Rady nr 139/2004, art. 22 ust. 1, 3)
(zob. pkt 177–183, 198–201, 213–215)
Koncentracje przedsiębiorstw – Badanie przez Komisję – Wniosek o odesłanie koncentracji złożony do Komisji przez krajowy organ ochrony konkurencji – Wniosek o odesłanie na podstawie art. 22 rozporządzenia nr 139/2004 – Badanie koncentracji przez Komisję – Spełnione przesłanki formalne i materialne – Zakres uznania, jakim dysponuje Komisja przy podejmowaniu decyzji o zbadaniu koncentracji
(rozporządzenie Rady nr 139/2004, art. 22)
(zob. pkt 220–224)
Streszczenie
Sąd, orzekający w składzie powiększonym, oddalił skargę o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Europejskiej (
1
) uwzględniającej wniosek Autorité de concurrence du Grand-Duché de Luxembourg (organu ochrony konkurencji Wielkiego Księstwa Luksemburga, zwanego dalej „ACL”) o zbadanie zgodności z rynkiem wewnętrznym koncentracji zapowiedzianej przez luksemburską spółkę Brasserie Nationale. W tym kontekście Sąd uściślił kwestię początku biegu terminu przewidzianego w rozporządzeniu 139/2004 (
2
) na złożenie takiego wniosku przez krajowy organ ochrony konkurencji
W dniu 22 grudnia 2023 r. Brasserie Nationale, prowadząca działalność w zakresie produkcji piwa i wody mineralnej, skontaktowała się z ACL, aby poinformować go, że jej zależna w 100 % spółka luksemburska, Munhowen, zamierza nabyć Boissons Heintz. Zarówno Munhowen, jak i Boissons Heintz, której siedziba również znajduje się w Luksemburgu, prowadzą działalność w zakresie hurtowej dystrybucji napojów, w przypadku pierwszej z nich w Luksemburgu i w sąsiednich regionach Francji i Belgii, a w przypadku drugiej wyłącznie w Luksemburgu.
Zapowiedziana koncentracja nie miała wymiaru europejskiego w rozumieniu art. 1 rozporządzenia 139/2004 i w związku z tym nie musiała zostać zgłoszona Komisji. Wobec braku w Luksemburgu systemu kontroli koncentracji nie istniał też obowiązek zgłoszenia z tego tytułu w tym państwie członkowskim. Koncentracja nie wymagała również zgłoszenia w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w jednym z państw będących stronami Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG).
W dniu 7 lutego 2024 r., po wymianie szeregu pism z Brasserie Nationale, Munhowen i podmiotami trzecimi, ACL wystąpił do Komisji z wnioskiem o zbadanie spornej koncentracji na podstawie art. 22 ust. 1 rozporządzenia 139/2004 (zwanym dalej „wnioskiem o odesłanie”).
W dniu 8 lutego 2024 r. Komisja poinformowała organy ochrony konkurencji pozostałych państw członkowskich oraz Urząd Nadzoru Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu o wniosku o odesłanie. Jednak żadne państwo członkowskie ani państwo będące stroną Porozumienia EOG nie wniosło o przyłączenie się do wniosku o odesłanie.
Pismem z tego samego dnia Komisja poinformowała Brasserie Nationale o wniosku o odesłanie i wezwała ją do przedstawienia uwag. W dniu 9 lutego 2024 r. Komisja przekazała to pismo przedstawicielom ustawowym Brasserie Nationale i Munhowen.
Po otrzymaniu uwag Brasserie Nationale w przedmiocie wniosku o odesłanie Komisja uwzględniła ten wniosek decyzją z dnia 14 marca 2024 r.
Brasserie Nationale i jej spółka zależna Munhowen wniosły zatem do Sądu skargę o stwierdzenie nieważności tej decyzji.
Ocena Sądu
Na poparcie skargi skarżące podniosły w szczególności, że ACL przedstawił Komisji wniosek o odesłanie po upływie terminu mającego zastosowanie na mocy rozporządzenia 139/2004.
W tym względzie Sąd zauważył, że zgodnie z art. 22 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia 139/2004 „[w]niosek [o odesłanie] składany jest najpóźniej w ciągu 15 dni roboczych od daty zgłoszenia koncentracji lub, jeżeli zgłoszenie nie jest wymagane, powiadomienia danego państwa członkowskiego w inny sposób”. Sąd ponadto stwierdził, że wobec braku systemu kontroli koncentracji w Luksemburgu zgłoszenie przedmiotowej koncentracji nie było w tym państwie członkowskim wymagane. Zatem początkiem biegu terminu 15 dni roboczych była w niniejszym przypadku data powiadomienia ACL o tej koncentracji.
W zaskarżonej decyzji Komisja potwierdziła zaś dochowanie terminu 15 dni, ponieważ koncentracja została zakomunikowana ACL najwcześniej w dniu 17 stycznia 2024 r., czyli w dniu, w którym organ ten otrzymał po raz pierwszy stosowne informacje na temat tej koncentracji i jej skutków, pozwalające mu na dokonanie wstępnej oceny, czy zostały spełnione przesłanki wystąpienia z wnioskiem o odesłanie na podstawie art. 22 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia 139/2004.
Owa argumentacja Komisji została jednak zakwestionowana przez skarżące, które podniosły, że „powiadomienie” o koncentracji w rozumieniu art. 22 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia 139/2004 nie wymaga aktywnego przekazania istotnych informacji umożliwiających krajowemu organowi ochrony konkurencji dokonanie wstępnej oceny, czy spełnione są przesłanki wystąpienia z wnioskiem o odesłanie.
Powołując się na utrwalone orzecznictwo, Sąd przypomniał, że znaczenie pojęcia „powiadomienia” w rozumieniu art. 22 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia 139/2004 należy ustalić na podstawie wykładni literalnej, kontekstualnej, celowościowej i historycznej tego przepisu.
Stwierdziwszy zatem, że różne wersje językowe tego przepisu nie są zbieżne, Sąd zauważył, że z historycznego punktu widzenia użycie terminu „powiadomienie” było konieczne w celu umożliwienia państwom członkowskim niedysponującym uregulowaniem krajowym w dziedzinie kontroli koncentracji zwrócenia się do Komisji o zbadanie koncentracji mogących wywołać negatywne skutki na jego terytorium, gdy koncentracje te wpływają również na handel między państwami członkowskimi. Niemniej jednak, niezależnie od tej perspektywy, wykładnia historyczna nie pozwala na wyjaśnienie brzmienia art. 22 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia 139/2004.
Natomiast wykładnia kontekstualna art. 22 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia 139/2004 wskazuje, że „powiadomienie” powinno polegać na aktywnym przekazaniu informacji właściwemu organowi zainteresowanego państwa członkowskiego, pozwalającym mu na dokonanie wstępnej oceny przesłanek przewidzianych w akapicie pierwszym tego ustępu, pozwalających na złożenie wniosku o odesłanie.
Owa wykładnia kontekstualna znajduje potwierdzenie w wykładni celowościowej art. 22 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia 139/2004 w zakresie, w jakim pozwala ona na zapewnienie kontroli koncentracji w terminach zgodnych zarówno z wymogami dobrej administracji, jak i wymogami obrotu handlowego.
Ponadto, jako że wykładnia ta zapewnia jasne określenie początku biegu terminu przewidzianego w art. 22 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia 139/2004, narzuca się ona również w świetle zasady pewności prawa.
Sąd stwierdził zatem, że powiadomienie w rozumieniu art. 22 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia 139/2004 powinno, jeśli chodzi o jego formę, polegać na aktywnym przekazaniu istotnych informacji właściwemu organowi zainteresowanego państwa członkowskiego i, jeśli chodzi o jego treść, zawierać informacje wystarczające, aby umożliwić temu organowi przeprowadzenie wstępnej oceny przesłanek przewidzianych w akapicie pierwszym tego ustępu. W tym kontekście nie ma znaczenia, czy informacje te zostały przekazane przez zainteresowane przedsiębiorstwa, czy przez osoby trzecie lub przez jakiekolwiek inne źródło.
W świetle powyższego Sąd stwierdził, że w braku dowodu aktywnego przekazania ACL przed dniem 17 stycznia 2024 r. wszystkich informacji istotnych dla wstępnej oceny przesłanek określonych w art. 22 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia 139/2004 nie można zarzucać Komisji, że w pkt 28 zaskarżonej decyzji przyjęła tę datę jako początek biegu terminu 15 dni roboczych przewidzianego w akapicie drugim tego ustępu.
Sąd oddalił ponadto podniesiony na poparcie nieważności zarzut podważający zawarte w zaskarżonej decyzji stwierdzenie Komisji, zgodnie z którym w braku krajowego systemu kontroli koncentracji w Luksemburgu uwzględnienie wniosku o odesłanie było stosowne i zgodne z przysługującymi jej uprawnieniami dyskrecjonalnymi.
W tym względzie skarżące podnoszą, że art. 22 rozporządzenia 139/2004 stanowi system prawny, którego przesłanki stosowania są przewidziane w ust. 3 tego artykułu. Ich zdaniem względy celowości nie mają miejsca w takim systemie, w związku z czym kwestia stosowności rzeczonego uwzględnienia nie powstaje.
Przypomniawszy, że art. 22 rozporządzenia 139/2004 pozwala Wielkiemu Księstwu Luksemburga na odesłanie badania koncentracji do Komisji, i to pomimo braku przepisów krajowych w dziedzinie kontroli koncentracji w tym państwie członkowskim, Sąd podkreślił, że zgodnie z ust. 3 tego artykułu Komisja „może” podjąć decyzję o zbadaniu koncentracji będącej przedmiotem takiego wniosku o odesłanie, jeżeli spełnione są przesłanki formalne i materialne przewidziane w tym przepisie.
O ile wynika z tego, że przesłanki te muszą być spełnione w celu uwzględnienia wniosku o odesłanie, o tyle słowo „może” wskazuje, że Komisja nie jest zobowiązana do jego uwzględnienia, lecz dysponuje w tym względzie zakresem uznania. W niniejszym przypadku Komisja miała zatem prawo ocenić stosowność odesłania koncentracji, uwzględniając elementy charakteryzujące tę konkretną sytuację.
W świetle powyższego i po oddaleniu pozostałych zarzutów szczegółowych podniesionych przez skarżące Sąd oddalił w całości skargę o stwierdzenie nieważności.
(
1
)	Decyzja Komisji C(2024)o1788 final z dnia 14 marca 2024 r., wydana na podstawie art. 22 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 z dnia 20 stycznia 2004 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw (Dz.U. 2004, L 24, s. 1) i art. 57 porozumienia EOG (zwana dalej „zaskarżoną decyzją”).
(
2
)	Rozporządzenie Rady (WE) nr 139/2004 z dnia 20 stycznia 2004 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw (Dz.U. 2004, L 24, s. 1).