Προσωρινό κείμενο
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (έβδομο τμήμα)
της 16ης Απριλίου 2026 (*)
« Προδικαστική παραπομπή – Σύναψη δημοσίων συμβάσεων – Οδηγία 2014/24/ΕΕ – Άρθρο 18 – Αρχές που διέπουν τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων – Ίση μεταχείριση και διαφάνεια – Άρθρο 42 – Τεχνικές προδιαγραφές – Εξουσία εκτιμήσεως της αναθέτουσας αρχής – Καθορισμός των αναγκών – Μνεία τύπου ή συγκεκριμένης παραγωγής – Περιπτώσεις στις οποίες η εν λόγω μνεία πρέπει να συνοδεύεται από τον όρο
“ή ισοδύναμο” »
Στην υπόθεση C‑568/24,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Curtea de Apel Cluj (εφετείο Cluj, Ρουμανία) με απόφαση της 17ης Ιουνίου 2024, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 23 Αυγούστου 2024, στο πλαίσιο της δίκης
Sof Medica SA
κατά
Spitalul Clinic Judeţean de Urgenţă Cluj-Napoca,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έβδομο τμήμα),
συγκείμενο από τους F. Schalin, πρόεδρο τμήματος, M. Gavalec (εισηγητή) και Z. Csehi, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: M. Campos Sánchez-Bordona
γραμματέας: A. Calot Escobar
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
–        η Sof Medica SA, εκπροσωπούμενη από τη L. Duţu, avocată,
–        η Τσεχική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την L. Halajová και τους M. Smolek και J. Vláčil,
–        η Εσθονική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τις H. Hirsik και M. Kriisa,
–        η Λιθουανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον K. Dieninis και την E. Kurelaitytė,
–        η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τους A. Biolan και G. Wils,
κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, να εκδικάσει την υπόθεση χωρίς ανάπτυξη προτάσεων,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1        Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 2, παράγραφος 1, σημείο 13, του άρθρου 18, παράγραφος 1, του άρθρου 42, παράγραφοι 1 έως 4, και του άρθρου 49 της οδηγίας 2014/24/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2014, σχετικά με τις διαδικασίες σύναψης δημοσίων συμβάσεων και την κατάργηση της οδηγίας 2004/18/ΕΚ (ΕΕ 2014, L 94, σ. 65, και διορθωτικό ΕΕ 2016, L 135, σ. 120).
2        Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της Sof Medica SA και του Spitalul Clinic Judeţean de Urgenţă Cluj-Napoca (νοσοκομείου επειγόντων περιστατικών της περιφέρειας Cluj-Napoca, Ρουμανία) (στο εξής: νοσοκομείο) σχετικά με τη σύναψη από το νοσοκομείο δημόσιας σύμβασης για την αγορά χειρουργικού ρομπότ το οποίο πληροί ορισμένες τεχνικές προδιαγραφές.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
3        Οι αιτιολογικές σκέψεις 74 και 92 της οδηγίας 2014/24 έχουν ως εξής:
«(74)      Οι τεχνικές προδιαγραφές που καθορίζονται από τους αγοραστές του Δημοσίου πρέπει να επιτρέπουν το άνοιγμα των δημόσιων [συμβάσεων] στον ανταγωνισμό καθώς και την επίτευξη των στόχων βιωσιμότητας. Για τον σκοπό αυτό, θα πρέπει να είναι δυνατή η υποβολή προσφορών που αντικατοπτρίζουν την ποικιλία των προτύπων για τεχνικές λύσεις και των τεχνικών προδιαγραφών στην αγορά, συμπεριλαμβανομένων όσων καταρτίζονται βάσει των κριτηρίων απόδοσης βάσει του κύκλου ζωής και της βιωσιμότητας της διαδικασίας παραγωγής των έργων, αγαθών και υπηρεσιών.
Κατά συνέπεια, οι τεχνικές προδιαγραφές θα πρέπει να καταρτίζονται κατά τρόπο ώστε να αποφεύγεται ο τεχνητός περιορισμός του ανταγωνισμού μέσω απαιτήσεων που να ευνοούν έναν συγκεκριμένο οικονομικό φορέα, αντικατοπτρίζοντας βασικά χαρακτηριστικά των αγαθών, υπηρεσιών ή έργων που παρέχονται συνήθως από τον οικονομικό φορέα αυτό. Η κατάρτιση των τεχνικών προδιαγραφών ως προς τις λειτουργικές απαιτήσεις και τις απαιτήσεις εκτέλεσης επιτρέπει εν γένει την επίτευξη του ανωτέρω στόχου με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Οι λειτουργικές απαιτήσεις και οι σχετικές με την εκτέλεση απαιτήσεις συνιστούν επίσης ενδεδειγμένα μέσα που θα ευνοήσουν την καινοτομία στις δημόσιες [συμβάσεις] και θα πρέπει να χρησιμοποιούνται όσο το δυνατόν ευρύτερα. Σε περίπτωση αναφοράς σε ευρωπαϊκό πρότυπο ή, ελλείψει αυτού, σε εθνικό πρότυπο, θα πρέπει να εξετάζονται από τις αναθέτουσες αρχές προσφορές βασιζόμενες σε άλλες ισοδύναμες λύσεις. Υπεύθυνος για την απόδειξη της ισοδυναμίας με το απαιτούμενο σήμα θα πρέπει να είναι ο οικονομικός φορέας.
Προκειμένου να αποδείξουν την εν λόγω ισοδυναμία, θα πρέπει να μπορεί να απαιτείται από τους προσφέροντες να παρέχουν στοιχεία
επαληθευμένα από τρίτο μέρος· ωστόσο, θα πρέπει επίσης να επιτρέπονται τυχόν άλλα ενδεδειγμένα αποδεικτικά μέσα, όπως ο τεχνικός φάκελος του κατασκευαστή, εφόσον ο ενδιαφερόμενος οικονομικός φορέας είτε δεν έχει πρόσβαση στα εν λόγω πιστοποιητικά ή εκθέσεις δοκιμών είτε δεν έχει τη δυνατότητα να τα αποκτήσει εντός των σχετικών προθεσμιών, υπό την προϋπόθεση ότι ο συγκεκριμένος οικονομικός φορέας αποδεικνύει ότι τα έργα, τα αγαθά και οι υπηρεσίες πληρούν τις απαιτήσεις και τα κριτήρια που προβλέπονται στις τεχνικές προδιαγραφές, τα κριτήρια ανάθεσης ή τους όρους εκτέλεσης σύμβασης.
[...]
(92)      Κατά την εκτίμηση της καλύτερης αναλογίας τιμής-ποιότητας, οι αναθέτουσες αρχές θα πρέπει να καθορίζουν τα σχετικά με το αντικείμενο της σύμβασης οικονομικά και ποιοτικά κριτήρια τα οποία θα χρησιμοποιήσουν για τον σκοπό αυτό. Τα κριτήρια αυτά θα πρέπει, συνεπώς, να επιτρέπουν τη συγκριτική αξιολόγηση του επιπέδου απόδοσης που προσφέρει κάθε προσφορά σε συνάρτηση με το αντικείμενο της σύμβασης, όπως ορίζεται στις τεχνικές προδιαγραφές. Όσον αφορά την καλύτερη αναλογία τιμής-ποιότητας, στην παρούσα οδηγία παρατίθεται μη εξαντλητικός κατάλογος πιθανών κριτηρίων ανάθεσης, συμπεριλαμβανομένων των περιβαλλοντικών και κοινωνικών πτυχών. Οι αναθέτουσες αρχές θα πρέπει να ενθαρρύνονται ώστε τα κριτήρια ανάθεσης που επιλέγουν να τους επιτρέπουν να αποκτούν έργα, αγαθά και υπηρεσίες υψηλής ποιότητας που να ανταποκρίνονται κατά τον καλύτερο τρόπο στις ανάγκες τους.
Τα επιλεγμένα κριτήρια ανάθεσης δεν θα πρέπει να παρέχουν στην αναθέτουσα αρχή απεριόριστη ελευθερία επιλογής και θα πρέπει να διασφαλίζουν τη δυνατότητα πραγματικού και δίκαιου ανταγωνισμού και να συνοδεύονται από ρυθμίσεις που να επιτρέπουν την ουσιαστική εξακρίβωση των πληροφοριών που παρέχουν οι προσφέροντες.
Για να προσδιοριστεί η πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά, εξασφαλίζεται η καλύτερη σχέση ποιότητας/τιμής, η απόφαση ανάθεσης της σύμβασης δεν θα πρέπει να βασίζεται μόνο σε μη κοστολογικά κριτήρια. Τα ποιοτικά κριτήρια θα πρέπει συνεπώς να συνοδεύονται από ένα κοστολογικό κριτήριο το οποίο θα μπορούσε, ανάλογα με την επιλογή της αναθέτουσας αρχής, να είναι είτε η τιμή είτε μια προσέγγιση βασιζόμενη στη σχέση αποδοτικότητας-κόστους, όπως, επί παραδείγματι, η κοστολόγηση του κύκλου ζωής. Τα κριτήρια ανάθεσης δεν θα πρέπει, ωστόσο, να θίγουν την εφαρμογή εθνικών διατάξεων που καθορίζουν τις αμοιβές για ορισμένες υπηρεσίες ή σταθερές τιμές για ορισμένα αγαθά.»
4        Το άρθρο 2 της οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ορισμοί», προβλέπει στην παράγραφο 1, σημείο 13, τα εξής:
«Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
[...]
13)      ως “έγγραφο διαδικασίας σύναψης σύμβασης” νοείται κάθε έγγραφο το οποίο παρουσιάζει ή στο οποίο παραπέμπει η αναθέτουσα αρχή με σκοπό να περιγράψει ή να προσδιορίσει στοιχεία της σύμβασης ή της διαδικασίας ανάθεσης, συμπεριλαμβανομένης της προκήρυξης σύμβασης, της προκαταρκτικής προκήρυξης σε περίπτωση που χρησιμοποιείται ως μέσο προκήρυξης του διαγωνισμού, των τεχνικών προδιαγραφών, του περιγραφικού εγγράφου, των προτεινόμενων όρων της σύμβασης, των υποδειγμάτων για την προσκόμιση των εγγράφων από τους υποψηφίους και τους προσφέροντες, των πληροφοριών σχετικά με τις γενικές υποχρεώσεις και τυχόν πρόσθετων εγγράφων».
5        Το άρθρο 18 της οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Αρχές εφαρμοζόμενες στις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων», ορίζει στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Οι αναθέτουσες αρχές αντιμετωπίζουν τους οικονομικούς φορείς ισότιμα και χωρίς διακρίσεις και ενεργούν με διαφανή και αναλογικό τρόπο.
Ο σχεδιασμός των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων δεν γίνεται με σκοπό τον αποκλεισμό της από το πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας ή τον τεχνητό περιορισμό του ανταγωνισμού. Ο ανταγωνισμός θεωρείται ότι περιορίζεται τεχνητά όταν οι διαδικασίες σύναψης συμβάσεων έχουν σχεδιαστεί με σκοπό την αδικαιολόγητα ευνοϊκή ή δυσμενή μεταχείριση ορισμένων οικονομικών φορέων.»
6        Το άρθρο 29 της οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ανταγωνιστική διαδικασία με διαπραγμάτευση», ορίζει στην παράγραφο 1 τα ακόλουθα:
«Στις ανταγωνιστικές διαδικασίες με διαπραγμάτευση, μπορεί να υποβάλλει αίτηση συμμετοχής στο πλαίσιο προκήρυξης διαγωνισμού που περιλαμβάνει τις πληροφορίες που ορίζονται στο παράρτημα V μέρος Β και Γ οποιοσδήποτε οικονομικός φορέας, παρέχοντας τις πληροφορίες για την ποιοτική επιλογή που ζητούνται από την αναθέτουσα αρχή.
Στα έγγραφα της διαδικασίας σύναψης σύμβασης, οι αναθέτουσες αρχές καθορίζουν το αντικείμενο της σύμβασης, περιγράφοντας τις ανάγκες τους και τα χαρακτηριστικά που απαιτούνται για τις προμήθειες, τα έργα ή τις υπηρεσίες της σύμβασης και προσδιορίζουν τα κριτήρια ανάθεσης σύμβασης. Επίσης, αναφέρουν ποια στοιχεία της περιγραφής ορίζουν τις ελάχιστες προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούν όλες οι προσφορές.
Οι παρεχόμενες πληροφορίες είναι επαρκώς ακριβείς ώστε να μπορούν οι οικονομικοί φορείς να αναγνωρίζουν τη φύση και το αντικείμενο της σύμβασης και να αποφασίζουν αν θα ζητήσουν να συμμετάσχουν στη διαδικασία.
[...]»
7        Κατά το άρθρο 42 της οδηγίας 2014/24, το οποίο φέρει τον τίτλο «Τεχνικές προδιαγραφές»:
«1.      Οι τεχνικές προδιαγραφές που ορίζονται στο παράρτημα VII σημείο 1 παρατίθενται στα έγγραφα της διαδικασίας σύναψης σύμβασης και καθορίζουν τα χαρακτηριστικά που απαιτείται να έχουν τα έργα, οι υπηρεσίες ή οι προμήθειες.
Τα χαρακτηριστικά αυτά μπορεί επίσης να αναφέρονται στην ειδική διαδικασία ή μέθοδο παραγωγής ή παροχής των ζητούμενων έργων, προμηθειών ή υπηρεσιών ή σε ειδική διαδικασία άλλου σταδίου του κύκλου ζωής τους, ακόμη και αν οι παράγοντες αυτοί δεν αποτελούν μέρος της υλικής τους υπόστασης, υπό την προϋπόθεση ότι συνδέονται με το αντικείμενο της σύμβασης και βρίσκονται σε αναλογία με την αξία και τους στόχους της.
[...]
2.      Οι τεχνικές προδιαγραφές εξασφαλίζουν ισότιμη πρόσβαση των οικονομικών φορέων στη διαδικασία σύναψης σύμβασης και δεν έχουν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία αδικαιολόγητων εμποδίων στο άνοιγμα της σύμβασης στον ανταγωνισμό.
3.      Υπό την επιφύλαξη των υποχρεωτικών εθνικών τεχνικών κανόνων, εφόσον συμβιβάζονται με το δίκαιο της Ένωσης, οι τεχνικές προδιαγραφές διατυπώνονται με έναν από τους κατωτέρω τρόπους:
α)      ως επιδόσεις ή λειτουργικές απαιτήσεις, συμπεριλαμβανομένων των περιβαλλοντικών χαρακτηριστικών, υπό την προϋπόθεση ότι οι παράμετροι είναι επαρκώς ακριβείς ώστε να επιτρέπουν στους προσφέροντες να προσδιορίζουν το αντικείμενο της σύμβασης και στις αναθέτουσες αρχές να αναθέτουν τη σύμβαση·
β)      με παραπομπή σε τεχνικές προδιαγραφές και, με σειρά προτεραιότητας, σε εθνικά πρότυπα που μεταφέρουν ευρωπαϊκά πρότυπα, ευρωπαϊκές τεχνικές αξιολογήσεις, κοινές τεχνικές προδιαγραφές, διεθνή πρότυπα, άλλα τεχνικά συστήματα αναφοράς που έχουν θεσπιστεί από ευρωπαϊκούς φορείς τυποποίησης ή –όταν αυτά δεν υπάρχουν– σε εθνικά πρότυπα, εθνικές τεχνικές εγκρίσεις ή εθνικές τεχνικές προδιαγραφές στον τομέα του σχεδιασμού, του υπολογισμού και της εκτέλεσης των έργων και της χρησιμοποίησης των προμηθειών· κάθε παραπομπή συνοδεύεται από τη μνεία “ή ισοδύναμο”·
γ)      ως επιδόσεις ή λειτουργικές απαιτήσεις κατά τα οριζόμενα στο στοιχείο α), με παραπομπή, ως τεκμήριο συμμόρφωσης προς τις εν λόγω επιδόσεις ή λειτουργικές απαιτήσεις, στις τεχνικές προδιαγραφές που αναφέρονται στο στοιχείο β)·
δ)      με παραπομπή στις τεχνικές προδιαγραφές που αναφέρονται στο στοιχείο β) για ορισμένα χαρακτηριστικά και με παραπομπή στις επιδόσεις ή στις λειτουργικές απαιτήσεις που αναφέρονται στο στοιχείο α) για άλλα χαρακτηριστικά.
4.      Εκτός εάν δικαιολογείται από το αντικείμενο της σύμβασης, οι τεχνικές προδιαγραφές δεν περιέχουν μνεία συγκεκριμένης κατασκευής ή προέλευσης ή ιδιαίτερης μεθόδου κατασκευής που να χαρακτηρίζει τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες που παρέχονται από συγκεκριμένο οικονομικό φορέα ούτε εμπορικού σήματος, διπλώματος ευρεσιτεχνίας, τύπου ή συγκεκριμένης καταγωγής ή παραγωγής που θα είχε ως αποτέλεσμα να ευνοούνται ή να αποκλείονται ορισμένες επιχειρήσεις ή ορισμένα προϊόντα. Η εν λόγω μνεία επιτρέπεται, κατ’ εξαίρεση, όταν δεν είναι δυνατόν να γίνει αρκούντως ακριβής και κατανοητή περιγραφή του αντικειμένου της σύμβασης κατ’ εφαρμογή της παραγράφου 3. Η εν λόγω μνεία συνοδεύεται από τους όρους “ή ισοδύναμο”.
[...]»
8        Το άρθρο 46 της οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Υποδιαίρεση συμβάσεων σε τμήματα», προβλέπει στην παράγραφο 1, δεύτερο εδάφιο, τα εξής:
«Εξαιρουμένων των συμβάσεων οι οποίες έχουν διαιρεθεί υποχρεωτικά, σύμφωνα με την παράγραφο 4 του παρόντος άρθρου, οι αναθέτουσες αρχές αναφέρουν τους βασικούς λόγους της απόφασής τους για μη διαίρεση σε τμήματα, στοιχείο που περιλαμβάνεται στα έγγραφα της διαδικασίας σύναψης σύμβασης ή στη χωριστή έκθεση κατ’ άρθρο 84.»
9        Το άρθρο 49 της εν λόγω οδηγίας, το οποίο τιτλοφορείται «Προκηρύξεις σύμβασης», ορίζει τα εξής:
«Οι προκηρύξεις σύμβασης χρησιμοποιούνται ως μέσο προκήρυξης του διαγωνισμού για όλες τις διαδικασίες, με την επιφύλαξη του άρθρου 26
παράγραφος 5 δεύτερο εδάφιο και του άρθρου 32. Οι προκηρύξεις σύμβασης περιέχουν τις πληροφορίες που προβλέπονται στο παράρτημα V μέρος Γ και δημοσιεύονται σύμφωνα με το άρθρο 51.»
10      Το παράρτημα V της οδηγίας 2014/24, το οποίο φέρει τον τίτλο «Πληροφορίες που πρέπει να περιλαμβάνονται στις προκηρύξεις και στις γνωστοποιήσεις», περιλαμβάνει το μέρος Γ, στο οποίο απαριθμούνται οι πληροφορίες που πρέπει να περιλαμβάνονται στις προκηρύξεις δημόσιας σύμβασης. Το σημείο 30 του μέρους Γ έχει ως εξής:
«Ενδεχομένως, άλλες σχετικές πληροφορίες.»
11      Το παράρτημα VII της οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ορισμός ορισμένων τεχνικών προδιαγραφών», αναφέρει στο σημείο 1 τα εξής:
«Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας νοούνται ως:
1.      “τεχνική προδιαγραφή”: ένα από τα ακόλουθα
[...]
β)      όταν πρόκειται για δημόσιες συμβάσεις προμηθειών ή υπηρεσιών: η προδιαγραφή που περιέχεται σε έγγραφο το οποίο προσδιορίζει τα απαιτούμενα χαρακτηριστικά ενός προϊόντος ή μιας υπηρεσίας, όπως τα επίπεδα ποιότητας, τα επίπεδα της περιβαλλοντικής και κλιματικής επίδοσης, ο σχεδιασμός για όλες τις απαιτήσεις (συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας πρόσβασης για τα άτομα με αναπηρία), και η αξιολόγηση της συμμόρφωσης, της καταλληλότητας, της χρήσης του προϊόντος, της ασφάλειας ή των διαστάσεών του, συμπεριλαμβανομένων των απαιτήσεων που ισχύουν για το προϊόν όσον αφορά την ονομασία πώλησης, την ορολογία, τα σύμβολα, τις δοκιμές και μεθόδους δοκιμών, τη συσκευασία, τη σήμανση και την επίθεση ετικετών, τις οδηγίες για τους χρήστες, τις διαδικασίες και μεθόδους παραγωγής σε οποιοδήποτε στάδιο του κύκλου ζωής της προμήθειας ή της υπηρεσίας, καθώς και τις διαδικασίες αξιολόγησης της συμμόρφωσης».
Το ρουμανικό δίκαιο
12      Το άρθρο 2 του Legea nr. 98/2016,
privind achizițiile publice (νόμου 98/2016 περί δημοσίων συμβάσεων), της 19ης Μαΐου 2016 (Monitorul Oficial al României, μέρος I, αριθ. 390 της 23ης Μαΐου 2016), ορίζει στην παράγραφο 2 τα εξής:
«Η σύναψη των δημοσίων συμβάσεων και η διοργάνωση των διαγωνισμών διέπονται από τις ακόλουθες αρχές:
a)      της απαγόρευσης των διακρίσεων·
b)      της ίσης μεταχείρισης·
c)      της αμοιβαίας αναγνώρισης·
d)      της διαφάνειας·
e)      της αναλογικότητας·
f)      της ευθύνης.»
13      Το άρθρο 50 του νόμου 98/2016 προβλέπει τα εξής:
«1.      Οι αναθέτουσες αρχές δεν σχεδιάζουν ούτε διαμορφώνουν τις δημόσιες συμβάσεις ή τα στοιχεία τους με σκοπό τον αποκλεισμό τους από το πεδίο εφαρμογής των διατάξεων του παρόντος νόμου ή τον τεχνητό περιορισμό του ανταγωνισμού.
2.      Για τους σκοπούς της παραγράφου 1, θεωρείται ότι υφίσταται τεχνητός περιορισμός του ανταγωνισμού όταν η σύμβαση ή τα στοιχεία της έχουν σχεδιαστεί ή διαρθρωθεί με σκοπό την αδικαιολόγητα ευνοϊκή ή δυσμενή μεταχείριση ορισμένων οικονομικών φορέων.»
14      Το άρθρο 155 του νόμου προβλέπει στις παραγράφους 1, 2 και 6 τα εξής:
«1.      Οι τεχνικές προδιαγραφές καθορίζονται στα έγγραφα του διαγωνισμού και καθορίζουν τα χαρακτηριστικά που απαιτείται να έχουν τα έργα, οι υπηρεσίες ή τα προϊόντα που αποτελούν αντικείμενο της σύμβασης.
2.      Τα χαρακτηριστικά της παραγράφου 1 μπορεί επίσης να αφορούν την ειδική διαδικασία ή μέθοδο εκτέλεσης των έργων, κατασκευής των προϊόντων ή παροχής των ζητούμενων υπηρεσιών ή ειδική διαδικασία άλλου σταδίου του κύκλου ζωής τους, ακόμη και αν τα στοιχεία
αυτά δεν αποτελούν μέρος της υλικής υπόστασης των προς απόκτηση προϊόντων, έργων ή υπηρεσιών, αλλά υπό την προϋπόθεση ότι τα εν λόγω χαρακτηριστικά συνδέονται με το αντικείμενο της δημόσιας σύμβασης/της συμφωνίας-πλαισίου και βρίσκονται σε αναλογία με την αξία και τους στόχους της.
[...]
6.      Οι τεχνικές προδιαγραφές πρέπει να εξασφαλίζουν ισότιμη πρόσβαση όλων των οικονομικών φορέων στη διαδικασία ανάθεσης και να μην έχουν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία αδικαιολόγητων εμποδίων στη διασφάλιση αποτελεσματικού ανταγωνισμού μεταξύ των οικονομικών φορέων.»
15      Το άρθρο 156 του εν λόγω νόμου προβλέπει στις παραγράφους 2 έως 4 τα εξής:
«2.      Εκτός εάν δικαιολογείται από το αντικείμενο της σύμβασης, οι τεχνικές προδιαγραφές δεν περιέχουν μνεία συγκεκριμένης κατασκευής ή προέλευσης ή ιδιαίτερης μεθόδου κατασκευής που να χαρακτηρίζει τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες που παρέχονται από συγκεκριμένο οικονομικό φορέα ούτε εμπορικών σημάτων, διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, τύπων ή συγκεκριμένης καταγωγής ή παραγωγής που θα είχε ως αποτέλεσμα να ευνοούνται ή να αποκλείονται ορισμένοι οικονομικοί φορείς ή ορισμένα προϊόντα.
3.      Κατά παρέκκλιση από τις διατάξεις της παραγράφου 2, ο καθορισμός των τεχνικών προδιαγραφών μέσω του προσδιορισμού των στοιχείων της παραγράφου 2 επιτρέπεται σε εξαιρετικές περιπτώσεις, όταν δεν είναι δυνατόν να γίνει αρκούντως ακριβής και κατανοητή περιγραφή του αντικειμένου της σύμβασης σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 1· στις περιπτώσεις αυτές, ο προσδιορισμός των στοιχείων περί των οποίων γίνεται λόγος στην παράγραφο 2 συνοδεύεται από τον όρο “ή ισοδύναμο”.
4.      Όταν η αναθέτουσα αρχή καθορίζει τις τεχνικές προδιαγραφές κατά τις διατάξεις της παραγράφου 1, στοιχείο b, δεν απορρίπτει προσφορά με την αιτιολογία ότι τα έργα, τα προϊόντα ή οι υπηρεσίες για τις οποίες υποβάλλεται η προσφορά δεν πληρούν τις τεχνικές προδιαγραφές στις οποίες έχει γίνει παραπομπή, εφόσον ο προσφέρων αποδεικνύει στην προσφορά του, με κάθε ενδεδειγμένο μέσο, ότι οι λύσεις που προτείνει πληρούν κατά ισοδύναμο τρόπο τις απαιτήσεις που καθορίζονται από τις τεχνικές προδιαγραφές.»
16      Το άρθρο 1 των μεθοδολογικών κανόνων που επισυνάπτονται στην Hotărârea Guvernului nr. 395/2016, pentru aprobarea Normelor metodologice de aplicare a prevederilor referitoare la atribuirea contractului de achiziție publică/acordului-cadru din Legea nr. 98/2016 privind achizițiile publice (απόφαση της κυβέρνησης 395/2016 για την έγκριση των μεθοδολογικών κανόνων εφαρμογής των διατάξεων σχετικά με την ανάθεση δημόσιας σύμβασης/συμφωνίας-πλαισίου του νόμου 98/2016 περί δημοσίων συμβάσεων), της 2ας Ιουνίου 2016 (Monitorul Oficial al României,
μέρος I, αριθ. 423 της 6ης Ιουνίου 2016), ορίζει τα εξής:
«1.      Κατά τη διαδικασία σύναψης δημοσίων συμβάσεων, κάθε περίπτωση για την οποία δεν υφίσταται ρητή ρύθμιση ερμηνεύεται υπό το πρίσμα των αρχών που προβλέπονται στο άρθρο 2, παράγραφος 2, του [νόμου 98/2016].
2.      Κατά την εφαρμογή της διαδικασίας σύναψης δημόσιας σύμβασης, η αναθέτουσα αρχή οφείλει να λαμβάνει όλα τα αναγκαία μέτρα για την αποτροπή καταστάσεων οι οποίες ενδέχεται να προκαλέσουν σύγκρουση συμφερόντων και/ή να εμποδίσουν, να περιορίσουν ή να στρεβλώσουν τον ανταγωνισμό.
3.      Όταν η αναθέτουσα αρχή διαπιστώνει ότι συντρέχει περίπτωση κατά τα διαλαμβανόμενα στην παράγραφο 2, οφείλει να εξαλείψει τα αποτελέσματα που απορρέουν από την εν λόγω κατάσταση, λαμβάνοντας, βάσει των αρμοδιοτήτων της, κατά περίπτωση, διορθωτικά μέτρα για την τροποποίηση, την παύση, την ανάκληση ή την ακύρωση των πράξεων οι οποίες επηρέασαν την ορθή εφαρμογή της διαδικασίας ανάθεσης ή των δραστηριοτήτων που συνδέονται με αυτή.
[...]»
17      Το άρθρο 20, παράγραφος 10, των μεθοδολογικών κανόνων προβλέπει τα εξής:
«Η συγγραφή υποχρεώσεων περιλαμβάνει υποχρεωτικά τεχνικές προδιαγραφές οι οποίες αντιπροσωπεύουν απαιτήσεις, προδιαγραφές, και τεχνικά χαρακτηριστικά που καθιστούν δυνατή την αντικειμενική περιγραφή κάθε προϊόντος, υπηρεσίας ή έργου, κατά τρόπο που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες της αναθέτουσας αρχής.»
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
18      Στις 23 Φεβρουαρίου 2024 το νοσοκομείο, ως αναθέτουσα αρχή, προκήρυξε ανοικτό διαγωνισμό με τίτλο «Παροχή, εγκατάσταση και θέση σε λειτουργία [του] χειρουργικού ρομπότ 2», εκτιμώμενης αξίας 25 400 000 ρουμανικών λέι (RON) (περίπου 5 000 000 ευρώ).
19      Το νοσοκομείο είχε προηγουμένως κινήσει διαδικασία διαβούλευσης με την αγορά για το χειρουργικό ρομπότ που αποτελούσε το αντικείμενο του διαγωνισμού, από την οποία προέκυψε, αφενός, ότι υπήρχαν δύο τύποι χειρουργικών ρομπότ με παρόμοιες λειτουργίες, ήτοι ένα ρομπότ μονοκόμματου τύπου (οι βραχίονες του ρομπότ είναι διατεταγμένοι κατά τρόπο μονοκόμματο) και ένα ρομπότ αρθρωτού τύπου (οι βραχίονες του ρομπότ είναι διατεταγμένοι με χωριστές αρθρώσεις) και, αφετέρου, ότι εντοπίστηκαν τουλάχιστον τρεις κατασκευαστές ρομπότ αρθρωτού τύπου.
20      Στη συγγραφή υποχρεώσεων του διαγωνισμού, το νοσοκομείο παρουσίασε τις τεχνικές προδιαγραφές του χειρουργικού ρομπότ με τους ακόλουθους όρους: «Αρθρωτός και κινητός εξοπλισμός ρομποτικά υποβοηθούμενης χειρουργικής, ο οποίος περιλαμβάνει τουλάχιστον τέσσερα αρθρωτά στοιχεία
εξοπλισμένα με ανεξάρτητους ρομποτικούς βραχίονες και διαθέτει πιστοποιημένη δυνατότητα εφαρμογής τουλάχιστον για τις ακόλουθες ειδικότητες: γενική χειρουργική, γυναικολογία, ουρολογία, χειρουργική θώρακος. Ο εξοπλισμός πρέπει να μπορεί να τοποθετηθεί στο χειρουργείο χωρίς να απαιτούνται ειδικές διευθετήσεις και να καθιστά δυνατή την υβριδική προσέγγιση της [χειρουργικής] επέμβασης με ταχεία μετάβαση από την κλασική λαπαροσκοπική χειρουργική στη ρομποτικά υποβοηθούμενη χειρουργική και αντιστρόφως, οσάκις τούτο είναι αναγκαίο κατά τη διάρκεια [χειρουργικής] διαδικασίας. Ο εξοπλισμός πρέπει να μπορεί να χρησιμοποιείται σε συνεχή βάση».
21      Ως προμηθευτής χειρουργικών ρομπότ μονοκόμματου τύπου, η Sof Medica θεώρησε ότι οι εν λόγω τεχνικές προδιαγραφές παραβιάζουν τις αρχές περί συνάψεως δημοσίων συμβάσεων των άρθρων 2, 50, 155 και 156 του νόμου 98/2016, τα οποία αποσκοπούν να θέσουν σε εφαρμογή τα άρθρα 18 και 42 της οδηγίας 2014/24, διότι ευνοούν μόνον τα χειρουργικά ρομπότ αρθρωτού τύπου. Ως εκ τούτου, η Sof Medica ζήτησε από το Tribunalul Cluj (πρωτοδικείο Cluj, Ρουμανία) να υποχρεωθεί η αναθέτουσα αρχή να απαλείψει τις εν λόγω τεχνικές προδιαγραφές οι οποίες, κατά την άποψή της, εισάγουν διακρίσεις, να καθορίσει ελάχιστες απαιτήσεις για τη διασφάλιση διαφανούς διαδικασίας στηριζόμενης στον πραγματικό ανταγωνισμό και, εάν δεν είναι δυνατή η διόρθωση των εγγράφων του διαγωνισμού, να ακυρώσει τη διαδικασία σύναψης της οικείας σύμβασης.
22      Το νοσοκομείο αντέτεινε ότι η αγορά χειρουργικού ρομπότ αρθρωτού τύπου δικαιολογείται από πλείονα ειδικά στοιχεία. Συγκεκριμένα, δεδομένου ότι το νοσοκομείο αποτελείται από παλαιά κτίρια, πρέπει να ληφθούν υπόψη οι ικανότητες υλικοτεχνικής υποστήριξης των χειρουργείων, τα οποία είναι μικρού μεγέθους, η ανάγκη μεταφοράς του ιατρικού εξοπλισμού μεταξύ των χειρουργείων ανάλογα με τις ανάγκες και τα επείγοντα περιστατικά καθώς και ο αριθμός των χειρουργικών αιθουσών και η διάρθρωσή τους. Η διάταξη των αιθουσών αυτών απαιτεί ένα ρομπότ με ευέλικτο και κατάλληλο για τον διαθέσιμο χώρο σχήμα, με περιορισμένο βάρος και το οποίο να καταλαμβάνει περιορισμένη επιφάνεια στο έδαφος, ιδιότητες που δεν αντιστοιχούν στα χαρακτηριστικά ενός ρομπότ μονοκόμματου τύπου.
23      Με απόφαση της 22ας Μαρτίου 2024, το Tribunalul Cluj (πρωτοδικείο Cluj) απέρριψε την προσφυγή της Sof Medica ως εν μέρει άνευ αντικειμένου και εν μέρει αβάσιμη.
24      Η Sof Medica άσκησε αναίρεση κατά της απόφασης της 22ας Μαρτίου 2024 ενώπιον του Curtea de Apel Cluj (εφετείου Cluj, Ρουμανία), το οποίο είναι το αιτούν δικαστήριο.
25      Το αιτούν δικαστήριο διατηρεί αμφιβολίες ως προς τρία ζητήματα όσον αφορά το περιθώριο εκτιμήσεως που διαθέτει η αναθέτουσα αρχή κατά τον καθορισμό των τεχνικών προδιαγραφών.
26      Κατά πρώτον, διερωτάται αν, υπό το πρίσμα της αρχής της διαφάνειας, η οποία προβλέπεται στο άρθρο 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/24, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το άρθρο 49
της οδηγίας, η αναθέτουσα αρχή μπορεί να αποκλείσει προσφέροντα βάσει τεχνικών προδιαγραφών που δικαιολογούνται από «αντικειμενική ανάγκη», όταν η εν λόγω ανάγκη περιήλθε σε γνώση του προσφέροντος το πρώτον μετά τη δημοσίευση των σχετικών με τον οικείο διαγωνισμό εγγράφων, στο πλαίσιο ένδικης διαδικασίας.
27      Κατά δεύτερον, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται αν το άρθρο 42, παράγραφος 1, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, και παράγραφος 4, της οδηγίας 2014/24 μπορεί να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι ο περιοριστικός χαρακτήρας που απορρέει από το σύνολο των απαιτήσεων που μνημονεύονται στις τεχνικές προδιαγραφές ενός διαγωνισμού, ο οποίος θα επέβαλλε τη μνεία «ή ισοδύναμο» στα έγγραφα του διαγωνισμού, πρέπει να εκτιμάται λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των απαιτήσεων που διαλαμβάνονται στα εν λόγω έγγραφα.
28      Κατά τρίτον και τελευταίον, διερωτάται επίσης αν, σε περίπτωση καταφατικής απάντησης στα ερωτήματα που εκτίθενται στις σκέψεις 26 και 27 της παρούσας αποφάσεως, οι αρχές της ίσης μεταχείρισης και της απαγόρευσης των διακρίσεων, οι οποίες προβλέπονται στο άρθρο 18, παράγραφος 1, της οδηγίας, μπορούν να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι ο περιοριστικός χαρακτήρας των τεχνικών προδιαγραφών πρέπει να εκτιμάται σε συνάρτηση με  την «αντικειμενική ανάγκη» που επικαλέστηκε η αναθέτουσα αρχή πριν από την ημερομηνία δημοσίευσης της προκήρυξης και των εγγράφων του οικείου διαγωνισμού.
29      Υπό τις συνθήκες αυτές, το Curtea de Apel Cluj (εφετείο Cluj) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)      Έχει η αρχή της διαφάνειας, η οποία [προβλέπεται] από το άρθρο 18, παράγραφος 1, της οδηγίας
[2014/24], σε συνδυασμό με το άρθρο 49 και το άρθρο 2, παράγραφος 1, σημείο 13, της οδηγίας, την έννοια ότι απαγορεύει τον αποκλεισμό προσφέροντος βάσει ορισμένων τεχνικών προδιαγραφών που δικαιολογούνται από την “αντικειμενική ανάγκη”, η οποία προσδιορίζεται από την αναθέτουσα αρχή το πρώτον μετά τη δημοσίευση της προκήρυξης
και των εγγράφων του διαγωνισμού;
2)      Έχουν οι διατάξεις του άρθρου 42, [παράγραφος] 1, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, και παράγραφος 4, της οδηγίας 2014/24 την έννοια ότι η εκτίμηση του περιοριστικού χαρακτήρα των τεχνικών προδιαγραφών, ο οποίος θα καθιστούσε αναγκαίο να συμπεριληφθεί ο όρος
“ή ισοδύναμο” στα έγγραφα του διαγωνισμού, πραγματοποιείται επίσης μέσω σωρευτικής ανάλυσης όλων των απαιτήσεων που διαλαμβάνονται στα έγγραφα του διαγωνισμού;
3)      Σε περίπτωση καταφατικής απάντησης στα δύο πρώτα ερωτήματα, έχουν η αρχή της ίσης μεταχείρισης και η αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων, οι οποίες [προβλέπονται] από το άρθρο 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/24, την έννοια ότι η εκτίμηση του περιοριστικού χαρακτήρα των τεχνικών προδιαγραφών πρέπει να συνδέεται με την “αντικειμενική ανάγκη” της αναθέτουσας αρχής πριν από τη δημοσίευση της προκήρυξης και των εγγράφων του διαγωνισμού;»
Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου
30      Το αιτούν δικαστήριο ζήτησε να εξετασθεί η υπό κρίση αίτηση προδικαστικής αποφάσεως κατά την ταχεία διαδικασία του άρθρου 105 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου.
31      Η αίτηση αυτή απορρίφθηκε με διάταξη του Προέδρου του Δικαστηρίου της 13ης Δεκεμβρίου 2024, Sof Medica (C‑568/24, EU:C:2024:1055).
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Επί του πρώτου και του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος
32      Με το πρώτο και το τρίτο προδικαστικό ερώτημα, τα οποία πρέπει να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/24, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το άρθρο 42, παράγραφοι 1 και 2, καθώς και με το άρθρο 49 της οδηγίας, έχει την έννοια ότι οι αρχές της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης, τις οποίες προβλέπει το άρθρο 18, παράγραφος 1, αντιτίθενται στο να αποκλείει η αναθέτουσα αρχή, στο πλαίσιο δημόσιας σύμβασης προμήθειας, την προσφορά προσφέροντος βάσει τεχνικών προδιαγραφών,
ενώ δεν έχει περιληφθεί, κατά την ημερομηνία δημοσίευσης της προκήρυξης σύμβασης, αντικειμενικός δικαιολογητικός λόγος για τις εν λόγω προδιαγραφές στα έγγραφα διαδικασίας σύναψης σύμβασης, κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 1, σημείο 13, της εν λόγω οδηγίας.
33      Κατά πρώτον, επισημαίνεται ότι το άρθρο 2, παράγραφος 1, σημείο 13, της οδηγίας 2014/24 ορίζει απλώς ως «έγγραφο διαδικασίας σύναψης σύμβασης» κάθε έγγραφο το οποίο παρουσιάζει ή στο οποίο παραπέμπει η αναθέτουσα αρχή με σκοπό να περιγράψει ή να προσδιορίσει στοιχεία της σύμβασης ή της διαδικασίας ανάθεσης, συμπεριλαμβανομένων, μεταξύ άλλων, της προκήρυξης σύμβασης και των τεχνικών προδιαγραφών.
34      Εντούτοις, η διάταξη αυτή ουδέν αναφέρει ως προς το αν, κατά την ημερομηνία δημοσίευσης της προκήρυξης σύμβασης, η οικεία αναθέτουσα αρχή υποχρεούται να αναφέρει τους αντικειμενικούς δικαιολογητικούς λόγους στους οποίους στηρίζεται μια τεχνική προδιαγραφή.
35      Κατά δεύτερον, επισημαίνεται ότι το άρθρο 49 της οδηγίας 2014/24, κατ’ ουσίαν, απλώς ορίζει ότι οι προκηρύξεις σύμβασης χρησιμοποιούνται ως μέσο προκήρυξης διαγωνισμού, ότι περιέχουν τις πληροφορίες που προβλέπονται στο παράρτημα V, μέρος Γ, της οδηγίας και ότι δημοσιεύονται σύμφωνα με το άρθρο 51 αυτής. Μολονότι το μέρος Γ, το οποίο φέρει τον τίτλο «Πληροφορίες που πρέπει να περιλαμβάνονται στις προκηρύξεις δημόσιας σύμβασης», απαριθμεί πολλές πληροφορίες που πρέπει να παρέχονται, δεν μνημονεύει, μεταξύ των πληροφοριών αυτών, υποχρέωση αναφοράς των αντικειμενικών δικαιολογητικών λόγων στους οποίους στηρίζεται μια τεχνική προδιαγραφή.
36      Κατά τρίτον, από το άρθρο 42, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/24 προκύπτει ότι οι τεχνικές προδιαγραφές, οι οποίες ορίζονται στο σημείο 1 του παραρτήματος VII της οδηγίας, παρατίθενται στα έγγραφα της διαδικασίας σύναψης σύμβασης και καθορίζουν τα χαρακτηριστικά που απαιτείται να έχουν οι προμήθειες. Όσον αφορά δημόσιες συμβάσεις προμηθειών ή υπηρεσιών, το σημείο 1, στοιχείο βʹ, του παραρτήματος VII ορίζει την τεχνική προδιαγραφή ως την προδιαγραφή που περιέχεται σε έγγραφο το οποίο προσδιορίζει τα απαιτούμενα χαρακτηριστικά ενός προϊόντος ή μιας υπηρεσίας, όπως είναι τα επίπεδα ποιότητας, τα επίπεδα της περιβαλλοντικής και κλιματικής επίδοσης, ο σχεδιασμός για όλες τις απαιτήσεις (συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας πρόσβασης για τα άτομα με αναπηρία) και η αξιολόγηση της συμμόρφωσης, η καταλληλότητα, η χρήση του προϊόντος, η ασφάλεια ή οι διαστάσεις του, συμπεριλαμβανομένων των απαιτήσεων που ισχύουν για το προϊόν όσον αφορά την ονομασία πώλησης, την ορολογία, τα σύμβολα, τις δοκιμές και μεθόδους δοκιμών, τη συσκευασία, τη σήμανση και την επίθεση ετικετών, τις οδηγίες για τους χρήστες, τις διαδικασίες και μεθόδους παραγωγής σε οποιοδήποτε στάδιο του κύκλου ζωής της προμήθειας ή της υπηρεσίας, καθώς και τις διαδικασίες αξιολόγησης της συμμόρφωσης. Εντούτοις, ούτε από το γράμμα του άρθρου 42, παράγραφος 1, ούτε από το γράμμα του σημείου 1, στοιχείο βʹ, προκύπτει ότι η αναθέτουσα αρχή υποχρεούται να αιτιολογεί αντικειμενικά τις τεχνικές προδιαγραφές που έχει καθορίσει.
37      Συναφώς, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι η αναθέτουσα αρχή διαθέτει ευρύ περιθώριο εκτιμήσεως κατά τη διατύπωση των τεχνικών προδιαγραφών μιας συμβάσεως, καθόσον είναι η πλέον αρμόδια να προσδιορίσει τις προμήθειες που χρειάζεται και να καθορίσει τις προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούνται ώστε να επιτευχθούν τα επιθυμητά αποτελέσματα (πρβλ. αποφάσεις της 25ης Οκτωβρίου 2018, Roche Lietuva, C‑413/17, EU:C:2018:865, σκέψεις 29 και 30, καθώς και της 16ης Ιανουαρίου 2025, DYKA Plastics, C‑424/23, EU:T:2025:15, σκέψη 42).
38      Ωστόσο, η αναθέτουσα αρχή οφείλει να διασφαλίζει, σύμφωνα με το άρθρο 42, παράγραφος 2, της οδηγίας 2014/24, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το άρθρο 18, παράγραφος 1, αυτής, ότι οι τεχνικές προδιαγραφές εξασφαλίζουν ισότιμη πρόσβαση των οικονομικών φορέων στις διαδικασίες συνάψεως σύμβασης και δεν έχουν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία αδικαιολόγητων εμποδίων στο άνοιγμα των δημοσίων συμβάσεων στον ανταγωνισμό (απόφαση της 16ης Ιανουαρίου 2025, DYKA Plastics, C‑424/23, EU:C:2025:15, σκέψη 42).
39      Το Δικαστήριο έχει υπογραμμίσει ότι οι αρχές της ίσης μεταχειρίσεως, της απαγορεύσεως των διακρίσεων και της διαφάνειας έχουν καθοριστική σημασία όσον αφορά τις τεχνικές προδιαγραφές, δεδομένου του κινδύνου δημιουργίας δυσμενών διακρίσεων εξαιτίας της επιλογής των τεχνικών προδιαγραφών ή εξαιτίας του τρόπου με τον οποίο οι προδιαγραφές αυτές διατυπώνονται (απόφαση της 25ης Οκτωβρίου 2018, Roche Lietuva, C‑413/17, EU:C:2018:865, σκέψη 34).
40      Στο ίδιο πνεύμα, από την αιτιολογική σκέψη 74 της οδηγίας 2014/24 συνάγεται ότι οι τεχνικές προδιαγραφές θα πρέπει να καταρτίζονται κατά τρόπο ώστε να αποφεύγεται ο τεχνητός περιορισμός του ανταγωνισμού μέσω απαιτήσεων που ευνοούν έναν συγκεκριμένο οικονομικό φορέα, αντικατοπτρίζοντας βασικά χαρακτηριστικά των αγαθών που παρέχονται συνήθως από τον οικονομικό φορέα αυτό. Συγκεκριμένα, κατά την αιτιολογική σκέψη 74, «θα πρέπει να είναι δυνατή η υποβολή προσφορών που αντικατοπτρίζουν την ποικιλία των προτύπων για τεχνικές λύσεις και των τεχνικών προδιαγραφών στην αγορά [...]».
41      Η τήρηση των απαιτήσεων αυτών έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε περίπτωση κατά την οποία οι τεχνικές προδιαγραφές είναι διατυπωμένες κατά τρόπο ιδιαιτέρως λεπτομερή. Πράγματι, όσο πιο λεπτομερείς είναι οι τεχνικές προδιαγραφές, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος να ευνοηθούν τα προϊόντα συγκεκριμένου κατασκευαστή (απόφαση της 25ης Οκτωβρίου 2018, Roche Lietuva, C‑413/17, EU:C:2018:865, σκέψη 34).
42      Συνακόλουθα, ο βαθμός λεπτομέρειας των τεχνικών προδιαγραφών θα πρέπει επίσης να συνάδει με την αρχή της αναλογικότητας, πράγμα το οποίο σημαίνει ότι θα πρέπει να εξετάζεται κατά πόσον ο βαθμός λεπτομέρειας αυτός είναι αναγκαίος για την επίτευξη των επιδιωκόμενων σκοπών (πρβλ. απόφαση της 25ης Οκτωβρίου 2018, Roche Lietuva,
C‑413/17, EU:C:2018:865, σκέψη 41).
43      Εντούτοις, ούτε το άρθρο 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/24 ούτε το άρθρο 42, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας επιβάλλουν να ερμηνευθούν οι αρχές της διαφάνειας και της ίσης μεταχειρίσεως υπό την έννοια ότι απαιτούν από την αναθέτουσα αρχή να αναφέρει, κατά την ημερομηνία δημοσιεύσεως της σχετικής προκήρυξης σύμβασης, τους αντικειμενικούς δικαιολογητικούς λόγους στους οποίους στηρίζονται οι τεχνικές προδιαγραφές που έχει καθορίσει.
44      Πράγματι, η αρχή της διαφάνειας
συνεπάγεται ότι οι όροι και οι κανόνες διεξαγωγής της διαδικασίας ανάθεσης πρέπει να είναι διατυπωμένοι με σαφήνεια, με ακρίβεια και χωρίς αμφισημία στην προκήρυξη σύμβασης ή στη συγγραφή υποχρεώσεων, ώστε, αφενός, όλοι οι ευλόγως ενημερωμένοι και επιδεικνύοντες τη συνήθη επιμέλεια διαγωνιζόμενοι να μπορούν να αντιληφθούν το ακριβές περιεχόμενό τους και να τους ερμηνεύουν με τον ίδιο τρόπο και, αφετέρου, η αναθέτουσα αρχή να είναι σε θέση να ελέγξει αποτελεσματικά αν οι προσφορές των διαγωνιζομένων ανταποκρίνονται στα κριτήρια που διέπουν την επίμαχη σύμβαση (απόφαση της 10ης Μαΐου 2012, Επιτροπή κατά Κάτω Χωρών,
C‑368/10, EU:C:2012:284, σκέψη 109 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Επομένως, η αρχή της διαφάνειας απαιτεί απλώς και μόνον τα έγγραφα του διαγωνισμού να είναι σαφή, ακριβή και μη αμφίσημα, χωρίς να φθάνει μέχρι του σημείου να απαιτεί από τις αναθέτουσες αρχές να αναφέρουν ειδικώς, κατά την ημερομηνία δημοσίευσης της οικείας προκήρυξης σύμβασης, όλους τους αντικειμενικούς δικαιολογητικούς λόγους στους οποίους στηρίζεται κάθε τεχνική προδιαγραφή που μνημονεύεται στη συγγραφή υποχρεώσεων. Η τελευταία αυτή απαίτηση ανάγεται, αντιθέτως, την τήρηση της αρχής της αναλογικότητας, με αποτέλεσμα η αναθέτουσα αρχή να πρέπει να είναι σε θέση να δικαιολογήσει για ποιον λόγο ο βαθμός λεπτομέρειας των οικείων τεχνικών προδιαγραφών είναι αναγκαίος για την επίτευξη των επιδιωκόμενων σκοπών.
45      Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι η αρχή της διαφάνειας, στην οποία αναφέρεται το άρθρο 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/24, δεν υποχρεώνει την αναθέτουσα αρχή να παραθέσει αντικειμενικούς δικαιολογητικούς λόγους που να εξηγούν, κατά την άποψή της, το περιεχόμενο των τεχνικών προδιαγραφών που διαλαμβάνονται στα έγγραφα του οικείου διαγωνισμού.
46      Κατά τέταρτον, η ερμηνεία αυτή επιρρωννύεται από τη γενική οικονομία της οδηγίας 2014/24. Πράγματι, οσάκις ο νομοθέτης της Ένωσης θέλησε να εκθέτει η αναθέτουσα αρχή, στα έγγραφα διαδικασίας σύναψης σύμβασης, την αιτιολογία που δικαιολογεί κάποιο χαρακτηριστικό ή προϋπόθεση σχετικά με τη σύναψη συμβάσεως ή με διαδικασία συνάψεως συμβάσεως, το προέβλεψε ρητώς. Τούτο ισχύει, για παράδειγμα, στην περίπτωση του άρθρου 46, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, της οδηγίας, το οποίο προβλέπει την υποχρέωση της αναθέτουσας αρχής να αναφέρει τους βασικούς λόγους που δικαιολογούν την απόφαση για μη διαίρεση μιας σύμβασης σε τμήματα, ή ακόμη στην περίπτωση του άρθρου 29, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, της εν λόγω οδηγίας, το οποίο προβλέπει ότι, όταν η αναθέτουσα αρχή αποφασίζει να προσφύγει σε ανταγωνιστική διαδικασία με διαπραγμάτευση, πρέπει να καθορίζει, στα έγγραφα της διαδικασίας σύναψης σύμβασης, το αντικείμενο της οικείας σύμβασης, περιγράφοντας τις ανάγκες της και τα χαρακτηριστικά που απαιτούνται για τις προμήθειες, τα έργα ή τις υπηρεσίες που αποτελούν το αντικείμενο της σύμβασης.
47      Κατά πέμπτον και τελευταίον, ερμηνεία αντίθετη προς εκείνη που προκρίνεται στη σκέψη 45 της παρούσας αποφάσεως θα μπορούσε να διαταράξει την επιδιωκόμενη από τον νομοθέτη της Ένωσης ισορροπία μεταξύ των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων των προσφερόντων και των αναθετουσών αρχών. Πράγματι, μια τέτοια ερμηνεία θα κατέληγε στο να απαιτείται από την αναθέτουσα αρχή να αιτιολογεί λεπτομερώς κάθε συγκεκριμένη απαίτηση, με πληροφορίες σχετικές με τις ανάγκες που επιδιώκει να ικανοποιήσει και βάσει των οποίων κατάρτισε τις τεχνικές προδιαγραφές. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μια τέτοια υποχρέωση αιτιολογήσεως θα συνεπαγόταν ιδιαιτέρως επαχθή, ή ακόμη και δυσανάλογη, διοικητική επιβάρυνση για την οικεία αναθέτουσα αρχή και θα έθετε υπό αμφισβήτηση το ευρύ περιθώριο εκτιμήσεως που της αναγνωρίζεται κατά τον προσδιορισμό των αναγκών της και τη διατύπωση των τεχνικών προδιαγραφών μιας σύμβασης.
48      Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, στο πρώτο και στο τρίτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/24, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το άρθρο 42, παράγραφοι 1 και 2, και με το άρθρο 49 της οδηγίας, έχει την έννοια ότι οι αρχές της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης, τις οποίες προβλέπει το άρθρο 18, παράγραφος 1, δεν αντιτίθενται στο να αποκλείει η αναθέτουσα αρχή, στο πλαίσιο δημόσιας σύμβασης προμήθειας, την προσφορά προσφέροντος βάσει τεχνικών προδιαγραφών,
ενώ δεν έχει περιληφθεί, κατά την ημερομηνία δημοσίευσης της προκήρυξης σύμβασης, αντικειμενικός δικαιολογητικός λόγος για τις εν λόγω προδιαγραφές στα έγγραφα διαδικασίας σύναψης σύμβασης, κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 1, σημείο 13, της εν λόγω οδηγίας.
Επί του δευτέρου προδικαστικού ερωτήματος
49      Με το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 42, παράγραφος 1, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, και παράγραφος 4, της οδηγίας 2014/24 έχει την έννοια ότι η αναθέτουσα αρχή μπορεί να προβλέπει, στις τεχνικές προδιαγραφές δημόσιας σύμβασης για την προμήθεια χειρουργικού ρομπότ, απαιτήσεις σχετικά με τον αρθρωτό και κινητό χαρακτήρα, το βάρος του χειρουργικού ρομπότ που αποτελεί το αντικείμενο της σύμβασης, την επιφάνεια που αυτό καταλαμβάνει στο έδαφος καθώς και τη διάταξη των βραχιόνων του, χωρίς οι απαιτήσεις αυτές να συνοδεύονται από τον
όρο «ή ισοδύναμο».
50      Επισημαίνεται εκ προοιμίου ότι, στην περίπτωση διαδικασίας σύναψης δημόσιας σύμβασης προμηθειών, η διατύπωση των τεχνικών προδιαγραφών αποσκοπεί, σύμφωνα με το άρθρο 42, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/24, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το σημείο 1, στοιχείο βʹ, του παραρτήματος VII της οδηγίας, στο
να
καθοριστούν τα χαρακτηριστικά που απαιτείται να έχουν οι οικείες προμήθειες, όπως είναι, μεταξύ άλλων, η καταλληλότητα, η χρήση του οικείου προϊόντος και η ασφάλεια ή οι διαστάσεις του.
Στον βαθμό που οι τεχνικές προδιαγραφές προσδιορίζουν τα χαρακτηριστικά αυτά, καθορίζουν, όπως προκύπτει από την αιτιολογική σκέψη 92 της οδηγίας, το ίδιο το αντικείμενο της οικείας δημόσιας σύμβασης (πρβλ. απόφαση της 16ης Ιανουαρίου 2025, DYKA Plastics, C‑424/23,
EU:T:2025:15, σκέψη 40).
51      Το άρθρο 42,
παράγραφος 3, της οδηγίας 2014/24 απαριθμεί εξαντλητικώς τις μεθόδους διατυπώσεως των τεχνικών προδιαγραφών που πρέπει να περιλαμβάνονται στα έγγραφα διαδικασίας σύναψης σύμβασης, χωρίς να καθιερώνει οποιαδήποτε ιεραρχική κατάταξη των μεθόδων αυτών (πρβλ. απόφαση της 16ης Ιανουαρίου 2025, DYKA Plastics, C‑424/23, EU:C:2025:15, σκέψεις 29 και 30 καθώς και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
52      Στο πλαίσιο αυτό, η αναθέτουσα αρχή μπορεί να αποφασίσει να διατυπώσει τεχνικές προδιαγραφές ως επιδόσεις ή λειτουργικές απαιτήσεις, σύμφωνα με το άρθρο 42, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, της οδηγίας. Μπορεί επίσης να επιλέξει να παραπέμψει σε εθνικά πρότυπα που μεταφέρουν ευρωπαϊκά πρότυπα, ευρωπαϊκές τεχνικές αξιολογήσεις, κοινές τεχνικές προδιαγραφές, διεθνή πρότυπα, άλλα τεχνικά συστήματα αναφοράς που έχουν θεσπιστεί από ευρωπαϊκούς φορείς τυποποίησης ή –όταν αυτά δεν υπάρχουν– σε εθνικά πρότυπα, εθνικές τεχνικές εγκρίσεις ή εθνικές τεχνικές προδιαγραφές στον τομέα του σχεδιασμού, του υπολογισμού και της εκτέλεσης των έργων και της χρησιμοποίησης των προμηθειών, σύμφωνα με το άρθρο 42, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ. Μπορεί ακόμη να προβεί σε συνδυασμό των δύο αυτών μεθόδων, σύμφωνα με το άρθρο 42, παράγραφος 3, στοιχεία γʹ και δʹ. Όταν μια αναθέτουσα αρχή διατυπώνει τεχνικές προδιαγραφές σύμφωνα με τη μέθοδο που προβλέπεται στο ως άνω άρθρο 42, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, κάθε παραπομπή στην τελευταία αυτή διάταξη πρέπει να συνοδεύεται από τη μνεία «ή ισοδύναμο».
53      Ωστόσο, εν προκειμένω, επισημαίνεται ότι οι τεχνικές προδιαγραφές που αφορούν την επίμαχη σύμβαση, όπως εκτίθενται στη σκέψη 20 της παρούσας αποφάσεως, δεν φαίνεται να έχουν διατυπωθεί σύμφωνα με τη μέθοδο του άρθρου 42, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2014/24, οπότε η διάταξη αυτή δεν έχει εφαρμογή.
54      Εντούτοις, πρέπει επίσης να επισημανθεί ότι το άρθρο 42, παράγραφος 4, πρώτη περίοδος, της οδηγίας απαγορεύει, κατ’ αρχήν, να περιέχουν οι τεχνικές προδιαγραφές μνεία «συγκεκριμένης κατασκευής ή προέλευσης ή ιδιαίτερης μεθόδου κατασκευής που να χαρακτηρίζει τα προϊόντα [...] που παρέχονται από συγκεκριμένο οικονομικό φορέα» ή «τύπου ή συγκεκριμένης [...] παραγωγής που θα είχε ως αποτέλεσμα να ευνοούνται ή να αποκλείονται ορισμένες επιχειρήσεις ή ορισμένα προϊόντα». Πράγματι, μια τέτοια μνεία όχι μόνο δεν συμβάλλει στο άνοιγμα της οικείας δημόσιας σύμβασης στον ανταγωνισμό, αλλά έχει ως συνέπεια τον περιορισμό του (πρβλ. απόφαση της 16ης Ιανουαρίου 2025, DYKA Plastics, C‑424/23, EU:C:2025:15, σκέψεις 48 και 49).
55      Ωστόσο, η εν λόγω «κατ’ αρχήν» απαγόρευση υπόκειται σε δύο εξαιρέσεις. Αφενός, η δεύτερη περίοδος του άρθρου 42, παράγραφος 4, της οδηγίας 2014/24 προβλέπει ότι η αναθέτουσα αρχή μπορεί, κατ’ εξαίρεση, στα έγγραφα διαδικασίας σύναψης σύμβασης που περιέχουν τις τεχνικές προδιαγραφές, να περιλάβει μνεία διαλαμβανόμενη στο άρθρο 42, παράγραφος 4, υπό την προϋπόθεση ότι, όπως προβλέπει κατ’ ουσίαν η δεύτερη περίοδος της εν λόγω διατάξεως, οι επιδόσεις ή οι λειτουργικές απαιτήσεις που μνημονεύονται σύμφωνα με το άρθρο 42, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, της οδηγίας ή οι προδιαγραφές που μνημονεύονται σύμφωνα με το άρθρο 42, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, της εν λόγω οδηγίας, ή ο συνδυασμός των δύο, δεν καθιστούν, αυτές καθεαυτές, δυνατό να γίνει αρκούντως ακριβής και κατανοητή περιγραφή του αντικειμένου της σύμβασης. Σε μια τέτοια περίπτωση, η αναθέτουσα αρχή οφείλει, σύμφωνα με την τρίτη περίοδο του άρθρου 42, παράγραφος 4, της ίδιας οδηγίας, να συνοδεύσει τη μνεία αυτή με τον όρο «ή ισοδύναμο» (πρβλ. απόφαση της 16ης Ιανουαρίου 2025, DYKA Plastics, C‑424/23,
EU:T:2025:15, σκέψη 50).
56      Αφετέρου, όπως προκύπτει από τη φράση «[ε]κτός αν δικαιολογείται από το αντικείμενο της σύμβασης», η οποία περιλαμβάνεται στην πρώτη περίοδο του άρθρου 42, παράγραφος 4, της οδηγίας 2014/24, η διαλαμβανόμενη στην εν λόγω διάταξη μνεία μπορεί επίσης να χρησιμοποιείται όταν τούτο είναι θεμιτό λαμβανομένου υπόψη του αντικειμένου της σύμβασης. Η περίπτωση αυτή, η οποία διαφέρει από εκείνη που προβλέπεται στη δεύτερη περίοδο του άρθρου 42, παράγραφος 4, πρέπει να θεωρηθεί ως περίσταση η οποία επιτρέπει στην αναθέτουσα αρχή να αποκλείσει την ίδια την εφαρμογή του κανονιστικού περιεχομένου της παραγράφου 4, το οποίο περιλαμβάνει την κατ’ αρχήν απαγόρευση που διατυπώνεται στην πρώτη περίοδο της παραγράφου αυτής, την εξαίρεση από την απαγόρευση που προβλέπεται στη δεύτερη περίοδο της εν λόγω παραγράφου 4 και την απαίτηση, που προβλέπεται στην τρίτη περίοδο της παραγράφου αυτής, να προστεθεί, σε περίπτωση εφαρμογής της ως άνω εξαίρεσης, ο όρος «ή ισοδύναμο» (πρβλ. απόφαση της 16ας Ιανουαρίου 2025, DYKA Plastics,
C‑424/23, EU:T:2025:15, σκέψη 51).
57      Κατά συνέπεια, όταν μια μνεία όπως η διαλαμβανόμενη στο άρθρο 42, παράγραφος 4, πρώτη περίοδος, της οδηγίας 2014/24 δικαιολογείται από το αντικείμενο της οικείας σύμβασης, μπορεί να περιληφθεί στις τεχνικές προδιαγραφές, χωρίς να έχουν εφαρμογή η απαγόρευση της πρώτης περιόδου της εν λόγω διατάξεως ή οι προϋποθέσεις που προβλέπονται στη δεύτερη και την τρίτη περίοδο της διατάξεως (πρβλ. απόφαση της 16ης Ιανουαρίου 2025, DYKA Plastics, C‑424/23,
EU:T:2025:15, σκέψη 52).
58      Η περίπτωση αυτή, την οποία αφορά η φράση «[ε]κτός αν δικαιολογείται από το αντικείμενο της σύμβασης», πρέπει, προκειμένου να μη θιγεί ο σκοπός του ανοίγματος των δημοσίων συμβάσεων στον ανταγωνισμό, να ερμηνεύεται στενά, ώστε να καλύπτει μόνον τις περιπτώσεις στις οποίες η απαίτηση σχετικά με έναν τύπο προϊόντος ή με τις διαστάσεις του προϊόντος απορρέει αναπόφευκτα από το αντικείμενο της σύμβασης (πρβλ. απόφαση της 16ης Ιανουαρίου 2025, DYKA Plastics, C‑424/23,
EU:T:2025:15, σκέψη 53).
59      Εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εκτιμήσει, υπό το πρίσμα του συνόλου των ανωτέρω σκέψεων, αν το νοσοκομείο μπορεί εγκύρως να επιβάλει απαιτήσεις σχετικά με τον αρθρωτό και κινητό χαρακτήρα, το βάρος του χειρουργικού ρομπότ που αποτελεί το αντικείμενο της επίμαχης σύμβασης, την επιφάνεια που αυτό καταλαμβάνει στο έδαφος καθώς και τη διάταξη των βραχιόνων του, χωρίς οι απαιτήσεις αυτές να συνοδεύονται από τον όρο «ή ισοδύναμο».
60      Εν προκειμένω, μολονότι εναπόκειται εν τέλει στο αιτούν δικαστήριο να εφαρμόσει τους κανόνες του άρθρου 42 της οδηγίας 2014/24, όπως έχουν ερμηνευθεί από το Δικαστήριο, εντούτοις το Δικαστήριο μπορεί να παράσχει ενδείξεις προκειμένου να καθοριστεί σε ποιον βαθμό οι κανόνες αυτοί μπορούν να εφαρμοστούν σε τέτοιες απαιτήσεις.
61      Το αιτούν δικαστήριο διερωτάται ειδικότερα ως προς τις απαιτήσεις που μνημονεύονται στη συγγραφή υποχρεώσεων σχετικά με τον αρθρωτό και κινητό χαρακτήρα, το βάρος του χειρουργικού ρομπότ που αποτελεί το αντικείμενο της επίμαχης σύμβασης, την επιφάνεια που αυτό καταλαμβάνει στο έδαφος καθώς και τη διάταξη των βραχιόνων του. Συναφώς, πρέπει να γίνει δεκτό ότι οι απαιτήσεις αυτές αφορούν έναν «τύπο» προϊόντος ή μια «συγκεκριμένη παραγωγή» που μπορεί να έχει «ως αποτέλεσμα να ευνοούνται ή να αποκλείονται ορισμένες επιχειρήσεις ή ορισμένα προϊόντα», κατά την έννοια του άρθρου 42, παράγραφος 4, πρώτη περίοδος, της οδηγίας 2014/24, δεδομένου ότι οι εν λόγω απαιτήσεις έχουν ως αποτέλεσμα τον αποκλεισμό των επιχειρήσεων που προμηθεύουν χειρουργικά ρομπότ μονοκόμματου τύπου ή χειρουργικά ρομπότ αρθρωτού τύπου που υπερβαίνουν το μέγιστο βάρος ή/και τη μέγιστη καταλαμβανόμενη επιφάνεια στο έδαφος που καθορίζονται στη συγγραφή υποχρεώσεων.
62      Εντούτοις, στο αιτούν δικαστήριο εναπόκειται να εξακριβώσει αν, σύμφωνα με το άρθρο 156, παράγραφος 2, του νόμου 98/2016, με το οποίο μεταφέρεται στην εσωτερική έννομη τάξη το άρθρο 42, παράγραφος 4, πρώτη περίοδος, της οδηγίας 2014/24, οι απαιτήσεις που μνημονεύονται στην προηγούμενη σκέψη απορρέουν αναπόφευκτα από το αντικείμενο της επίμαχης σύμβασης. Επομένως, σ’
αυτό εναπόκειται να εξακριβώσει αν οι απαιτήσεις αυτές συνδέονται με τις διαστάσεις και τη διάρθρωση των χειρουργικών αιθουσών, στις οποίες, κατά την εν λόγω συγγραφή υποχρεώσεων, δεν πρέπει να «απαιτούνται ειδικές διευθετήσεις». Αν, κατόπιν της εξετάσεως αυτής, το αιτούν δικαστήριο καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι εν λόγω απαιτήσεις απορρέουν αναπόφευκτα από το αντικείμενο της σύμβασης, η αναθέτουσα αρχή μπορεί να προβλέψει τέτοιες απαιτήσεις, χωρίς αυτές να συνοδεύονται από τον
όρο «ή ισοδύναμο».
63      Πέραν των περιπτώσεων στις οποίες απαιτήσεις όπως οι επίμαχες στην υπόθεση της κύριας δίκης, σχετικά με τον αρθρωτό και κινητό χαρακτήρα, το βάρος του χειρουργικού ρομπότ που αποτελεί το αντικείμενο της οικείας σύμβασης, την επιφάνεια που αυτό καταλαμβάνει στο έδαφος καθώς και τη διάταξη των βραχιόνων του, απορρέουν αναπόφευκτα από το αντικείμενο της επίμαχης σύμβασης, η αναθέτουσα αρχή δεν μπορεί να επιβάλει τις απαιτήσεις αυτές χωρίς να προσθέσει τον όρο «ή ισοδύναμο».
64      Κατόπιν των ανωτέρω σκέψεων, στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 42, παράγραφοι 1 και 4, της οδηγίας 2014/24 έχει την έννοια ότι η αναθέτουσα αρχή δεν μπορεί να προβλέπει, στις τεχνικές προδιαγραφές δημόσιας σύμβασης για την προμήθεια χειρουργικού ρομπότ, απαιτήσεις σχετικά με τον αρθρωτό και κινητό χαρακτήρα, το βάρος του χειρουργικού ρομπότ που αποτελεί το αντικείμενο της σύμβασης, την επιφάνεια που αυτό καταλαμβάνει στο έδαφος καθώς και τη διάταξη των βραχιόνων του, χωρίς οι απαιτήσεις αυτές να συνοδεύονται από τον όρο «ή ισοδύναμο», εκτός αν, υπό το πρίσμα των εγγράφων διαδικασίας σύναψης σύμβασης, οι εν λόγω απαιτήσεις απορρέουν αναπόφευκτα από το αντικείμενο της σύμβασης.
Επί των δικαστικών εξόδων
65      Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (έβδομο τμήμα) αποφαίνεται:
1)      Το άρθρο 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/24/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2014, σχετικά με τις διαδικασίες σύναψης δημοσίων συμβάσεων και την κατάργηση της οδηγίας 2004/18/ΕΚ, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το άρθρο 42, παράγραφοι 1 και 2, και με το άρθρο 49 της οδηγίας 2014/24,
έχει την έννοια ότι:
οι αρχές της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης, τις οποίες προβλέπει το άρθρο 18, παράγραφος 1, δεν αντιτίθενται στο να αποκλείει η αναθέτουσα αρχή, στο πλαίσιο δημόσιας σύμβασης προμήθειας, την προσφορά προσφέροντος βάσει τεχνικών προδιαγραφών, ενώ δεν έχει περιληφθεί, κατά την ημερομηνία δημοσίευσης της προκήρυξης σύμβασης, αντικειμενικός δικαιολογητικός λόγος για τις εν λόγω προδιαγραφές στα έγγραφα διαδικασίας σύναψης σύμβασης, κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 1, σημείο 13, της εν λόγω οδηγίας.
2)      Το άρθρο 42, παράγραφοι 1 και 4, της οδηγίας 2014/24
έχει την έννοια ότι:
η αναθέτουσα αρχή δεν μπορεί να προβλέπει, στις τεχνικές προδιαγραφές δημόσιας σύμβασης για την προμήθεια χειρουργικού ρομπότ, απαιτήσεις σχετικά με τον αρθρωτό και κινητό χαρακτήρα, το βάρος του χειρουργικού ρομπότ που αποτελεί το αντικείμενο της σύμβασης, την επιφάνεια που αυτό καταλαμβάνει στο έδαφος καθώς και τη διάταξη των βραχιόνων του, χωρίς οι απαιτήσεις αυτές να συνοδεύονται από τον όρο «ή ισοδύναμο», εκτός αν, υπό το πρίσμα των εγγράφων διαδικασίας σύναψης σύμβασης, οι εν λόγω απαιτήσεις απορρέουν αναπόφευκτα από το αντικείμενο της σύμβασης.
(υπογραφές)
*      Γλώσσα διαδικασίας: η ρουμανική.