62010CJ0553
WYROK TRYBUNAŁU (wielka izba)
z dnia 6 listopada 2012 r. (
*1
)
„Odwołanie — Koncentracja przedsiębiorstw na rynku księgarskim — Stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie zatwierdzenia przedsiębiorstwa inwestycyjnego jako nabywcy odsprzedawanych aktywów — Zakres ewentualnego braku niezależności pełnomocnika”
W sprawach połączonych C-553/10 P i C-554/10 P
mających za przedmiot dwa odwołania w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione w dniu 24 listopada 2010 r.,
Komisja Europejska, reprezentowana przez O. Beynet, A. Bouqueta oraz S. Noëgo, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,
wnosząca odwołanie,
w której pozostałymi uczestnikami postępowania są:
Éditions Odile Jacob SAS, z siedzibą w Paryżu (Francja), reprezentowana przez O. Frégeta, M. Struysa oraz L. Eskenazi, avocats,
strona skarżąca w pierwszej instancji,
Wendel Investissement SA, z siedzibą w Paryżu, reprezentowana przez M. Trabucchi, F. Gordona oraz C. Baldon, avocats,
Lagardère SCA, z siedzibą w Paryżu, reprezentowana przez A. Wincklera, F. de Bure’a oraz J.B. Pinçona, avocats,
interwenienci w pierwszej instancji,
oraz
Lagardère SCA, z siedzibą w Paryżu, reprezentowana przez A. Wincklera, F. de Bure’a oraz J.B. Pinçona, avocats,
wnosząca odwołanie,
w której pozostałymi uczestnikami postępowania są:
Éditions Odile Jacob SAS, z siedzibą w Paryżu, reprezentowana przez O. Frégeta, M. Struysa oraz L. Eskenazi, avocats,
strona skarżąca w pierwszej instancji,
Komisja Europejska, reprezentowana przez O. Beynet, A. Bouqueta oraz S. Noëgo, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,
strona pozwana w pierwszej instancji,
Wendel Investissement SA, z siedzibą w Paryżu, reprezentowana przez M. Trabucchi, F. Gordona oraz C. Baldon, avocats,
interwenient w pierwszej instancji,
TRYBUNAŁ (wielka izba),
w składzie: V. Skouris, prezes, A. Tizzano, J.N. Cunha Rodrigues, K. Lenaerts, wiceprezes, J.C. Bonichot i A. Prechal, prezesi izb, A. Rosas, R. Silva de Lapuerta, K. Schiemann, E. Juhász (sprawozdawca), M. Berger, E. Jarašiūnas i C.G. Fernlund, sędziowie,
rzecznik generalny: J. Mazák,
sekretarz: R. Şereş, administrator,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 13 grudnia 2011 r.,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 27 marca 2012 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1
W swych odwołaniach Komisja Europejska i Lagardère SCA (zwana dalej „Lagardère”) żądają uchylenia wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 13 września 2010 r. w sprawie T-452/04 Éditions Jacob przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II-4713 (zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”), w którym Sąd ten stwierdził nieważność decyzji Komisji (2004) D/203365 z dnia 30 lipca 2004 r. dotyczącej zatwierdzenia Wendel Investissement jako nabywcy aktywów zbywanych zgodnie z decyzją Komisji 2004/422/WE z dnia 7 stycznia 2004 r. uznającą koncentrację za zgodną ze wspólnym rynkiem i z Porozumieniem o Europejskim Obszarze Gospodarczym (sprawa COMP/M.2978 – Lagardère/Natexis/VUP) (Dz.U. L 125, s. 54) (zwanej dalej „sporną decyzją”).
2
W spornej decyzji Komisja zatwierdziła Wendel Investissement SA (zwaną dalej „Wendel Investissement”) jako nabywcę odsprzedawanych aktywów zgodnie z pkt 14 zobowiązań załączonych do decyzji 2004/422, której streszczenie zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej z dnia 28 kwietnia 2004 r., wydanej na podstawie art. 8 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 4064/89 z dnia 21 grudnia 1989 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw (Dz.U. L 395, s. 1, oraz sprostowanie: Dz.U. 1990, L 257, s. 13), zmienionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 1310/97 z dnia 30 czerwca 1997 r. (Dz.U. L 180, s. 1, oraz sprostowanie: Dz.U. 1998, L 40, s. 17) (zwanego dalej „rozporządzeniem nr 4064/89”) w sprawie COMP/M.2978 – Lagardère/Natexis/VUP.
3
Te dwie sprawy należą do szeregu spraw zapoczątkowanych skargami wniesionymi przez różne podmioty biorące udział w transakcji sprzedaży aktywów wydawniczych posiadanych w Europie przez Vivendi Universal Publishing SA (zwaną dalej „VUP”), które zostały następnie przeniesione na Lagardère i na Wendel Investissement; w dniu 28 czerwca 2012 r. wydany został już wyrok w sprawie C-404/10 P Komisja przeciwko Éditions Odile Jacob, dotyczący dostępu do dokumentów w trakcie postępowania w sprawie kontroli rozpatrywanej koncentracji przedsiębiorstw, a w dniu 6 listopada 2012 r. – wyrok w sprawie C-551/10 P Éditions Odile Jacob przeciwko Komisji, w przedmiocie zgodności z prawem koncentracji jako takiej.
Okoliczności powstania sporu
4
Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu zostały przedstawione w pkt 1–47 zaskarżonego wyroku w następujący sposób:
„1
W dniu 25 września 2002 r. Vivendi Universal SA […] postanowiła zbyć aktywa wydawnictwa, które na terenie Europy należały do jej spółki zależnej [VUP].
2
[Lagardère] złożyła ofertę nabycia tych aktywów, w skład których wchodziły udziały i aktywa umożliwiające nabycie kontroli nad VUP (zwane dalej »omawianymi aktywami«).
[…]
8
W dniu 29 października 2002 r. [Vivendi Universal SA] zaakceptowała zbycie omawianych aktywów na rzecz Lagardère.
9
W dniu 3 grudnia 2002 r. Investima 10 SAS [zwana dalej »Investima 10«], spółka w pełni zależna od Ecrinvest 4 SA [zwanej dalej »Ecrinvest 4«], będącej z kolei spółką w pełni zależną od kontrolowanej w pełni przez [Natexis Banques Populaire SA, zwaną dalej »NBP«] spółki Segex Sarl [zwanej dalej »Segex«], podpisała na rzecz VUP promesę nabycia omawianych aktywów.
10
W tym samym dniu Segex i Ecrinvest 4 zawarły z Lagardère umowę sprzedaży […] zezwalającą Lagardère (za pośrednictwem Ecrinvest 4) na nabycie – po zatwierdzeniu przez Komisję planowanej koncentracji – całości kapitału zakładowego spółki Investima 10, która objęła omawiane aktywa z zastrzeżeniem skorzystania przez VUP ze wspomnianej promesy nabycia. Cena zakupu akcji została zapłacona z góry przez Lagardère spółce Segex, do której należały wszystkie akcje składające się na kapitał zakładowy spółki Ecrinvest 4.
11
W dniu 20 grudnia 2002 r. VUP skorzystała z promesy nabycia złożonej przez spółkę Investima 10 i w tym samym dniu spółka ta zawarła z VUP umowę sprzedaży omawianych aktywów.
12
W tym samym dniu NBP opublikowała następujący komunikat prasowy:
»NBP nabywa całość sprzedawanych aktywów w celu ich odsprzedaży [spółce Lagardère] po uzyskaniu zezwolenia władz ds. konkurencji.
Od dnia dzisiejszego aktywa VUP należeć będą do spółki Investima 10 pośrednio kontrolowanej w pełni przez NBP.
Ta spółka akcyjna posiadająca zarząd i radę nadzorczą staje się spółką macierzystą spółek, do których należą zbywane aktywa.
[…]«.
[…]
14
W dniu 20 grudnia 2002 r. powołany został zarząd Investimy 10, przy czym pan B., będący prezesem kancelarii S., został mianowany członkiem zarządu, którego powołano jako »niezależną osobę trzecią« w rozumieniu art. 4 ust. 1 ppkt (ii) lit. e) umowy sprzedaży [zawartej przez Segex i Ecrinvest 4 z Lagardère].
15
Artykuł 2 ust. 2 umowy podpisanej przez Ecrinvest 4 oraz kancelarię S. w dniu 19 grudnia 2002 r. stanowi w akapicie pierwszym, że w ramach swego umocowania do reprezentacji spółki pan B. będzie działać w interesie Investimy 10 oraz w interesie omawianych aktywów, w szczególności zaś w trosce o utrzymanie ich zdatności do prowadzenia działalności gospodarczej, wartości ekonomicznej oraz konkurencyjności.
[…]
17
W dniu 14 kwietnia 2003 r. Lagardère notyfikowała Komisji plan przejęcia omawianych aktywów VUP, postępując zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia [nr 4064/89].
18
Decyzją z dnia 5 czerwca 2003 r., wobec stwierdzenia, że zgłoszony plan koncentracji wzbudza poważne wątpliwości co do zgodności ze wspólnym rynkiem, Komisja rozpoczęła pogłębioną kontrolę tej transakcji, na podstawie art. 6 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 4064/89.
19
Z pism stron wynika, że z dniem 14 października 2003 r. Investima 10 została przekształcona w spółkę Éditis SA [zwaną dalej »Éditis«].
20
W dniu 27 października 2003 r. Komisja wystosowała do Lagardère pismo w sprawie przedstawienia zarzutów, sygnalizując problemy w dziedzinie konkurencji, jakie stwarza zgłoszona koncentracja. W dniu 17 listopada Lagardère udzieliła odpowiedzi na rzeczone pismo.
21
W konsekwencji, w dniu 2 grudnia 2003 r., Lagardère przedstawiła Komisji szereg środków naprawczych w formie zobowiązań do odsprzedaży omawianych aktywów.
22
Decyzja [2004/422], wydana na podstawie art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 4064/89, stanowi:
»Artykuł 1
Zgłoszona transakcja, zmieniona pakietem zobowiązań z dnia 21 grudnia 2003 r., w ramach której Lagardère uzyskuje wyłączną kontrolę nad [omawianymi aktywami] VUP, występującej obecnie pod nazwą Éditis, zostaje uznana za zgodną ze wspólnym rynkiem oraz z porozumieniem w sprawie Europejskiego Obszaru Gospodarczego [z dnia 2 maja 1992 r. (Dz.U. 1994, L 1, s. 3)].
Artykuł 2
Artykuł 1 znajduje zastosowanie wyłącznie w razie całkowitego wypełnienia przez Lagardère zobowiązań wymienionych [w] załączniku II.
Artykuł 3
Niniejsza decyzja obowiązuje z zastrzeżeniem całkowitego wypełnienia przez Lagardère pozostałych zobowiązań opisanych w załączniku II«.
23
Zgodnie z pkt 1 zobowiązań zawartych w załączniku II Lagardère zobowiązana jest do odsprzedaży całości aktywów Éditis (zwanych dalej »odsprzedawanymi aktywami«) z wyłączeniem aktywów wyliczonych tamże (zwanych dalej »zachowanymi aktywami«).
24
Odsprzedawane aktywa stanowiły w przybliżeniu 60–70% światowego obrotu VUP i 70–80% obrotu uzyskanego przez VUP na rynkach wydawnictw francuskojęzycznych, których dotyczyła zatwierdzona koncentracja […].
25
Punkt 2 zobowiązań Lagardère wskazuje, że zachowane aktywa opisane są szczegółowo w załączniku I do zobowiązań.
26
Zgodnie z pkt 3 Lagardère zobowiązuje się do zawarcia ostatecznych umów odsprzedaży w terminie uznanym za poufny, biegnącym począwszy od daty doręczenia decyzji o warunkowym zatwierdzeniu koncentracji, oraz do dokonania rzeczywistej odsprzedaży w uznanym za poufny terminie, biegnącym od daty zawarcia umowy.
27
Lagardère pozostawiono możliwość wyboru nabywcy odsprzedawanych aktywów, przy uwzględnieniu kryteriów selekcji określonych w pkt 10 zobowiązań w następujący sposób:
»W celu zachowania rzeczywistej konkurencji na właściwych rynkach zgłaszający zobowiązuje się do zbycia odsprzedawanych aktywów na rzecz jednego lub kilku niezależnych od zgłaszającego nabywców, spełniających następujące warunki: […]«.
28
Punkt 14 zobowiązań Lagardère stanowi, że wybór nabywcy lub nabywców podlega zatwierdzeniu przez Komisję i że wniosek o zatwierdzenie zainteresowanych kandydatów winien zawierać informacje umożliwiające Komisji zbadanie, czy ich kandydatury spełniają wymogi określone w pkt 10, które wymieniono w pkt 27 niniejszego wyroku.
29
Lagardère powinna wyznaczyć pełnomocnika spełniającego wymogi, które w pkt 15 zobowiązań sformułowano w następujący sposób:
»Zgłaszający wyznaczy pełnomocnika powołanego do realizacji zadań określonych poniżej. Pełnomocnik winien być osobą niezależną od Lagardère i Éditis, posiadającą kwalifikacje niezbędne do pełnienia swych funkcji – na przykład kwalifikacje doradcy bankowego, konsultanta lub audytora – oraz nienarażoną na konflikt interesów. Pełnomocnik będzie otrzymywać od Lagardère wynagrodzenie na warunkach, które nie zagrażają prawidłowemu wykonywaniu jego funkcji ani jego niezależności«.
30
Punkt 9 zobowiązań Lagardère stanowi, że osoba zarządzająca [wyodrębnionymi] składnikami aktywów (Hold Separate Manager) powoływana będzie w następujący sposób:
»Zgłaszający wyznaczy [osobę zarządzającą wyodrębnionymi składnikami aktywów] odpowiedzialną za zarządzanie zbywanymi aktywami pod nadzorem pełnomocnika. [Osoba zarządzająca wyodrębnionymi składnikami aktywów] winna zarządzać zbywanymi aktywami w sposób niezależny i w toku pełnienia zwykłych czynności, w celu zapewnienia, aby zachowana została ich zdatność do prowadzenia działalności gospodarczej, zbywalność, konkurencyjność i niezależność od zachowanych aktywów oraz od pozostałej działalności Lagardère. W sytuacji gdy członek zarządu spółki zależnej Éditis odpowiedzialny za sprzedaż aktywów zaprzestanie pełnienia swych funkcji [, osoba zarządzająca wyodrębnionymi składnikami aktywów] będzie uprawniona do wyznaczenia jego następcy, pod nadzorem pełnomocnika«.
31
Zadania pełnomocnika określone są w zobowiązaniach Lagardère w następujący sposób:
»20.
Celem działań pełnomocnika jest zapewnienie wykonania niniejszych zobowiązań. Komisja będzie kierować do pełnomocnika, z urzędu bądź na żądanie pełnomocnika lub zgłaszającego, wszelkie instrukcje dotyczące wykonania niniejszych zobowiązań.
[…]«.
32
Ponadto pkt 24 zobowiązań stanowi, że:
»W razie braku porozumienia między Lagardère a Éditis co do działań restrukturyzacyjnych niezbędnych do wykonania niniejszych zobowiązań każda ze stron może powiadomić o tym pełnomocnika listem poleconym, którego kopia winna zostać doręczona drugiej stronie. Pełnomocnik zaproponuje, w najkrótszym możliwym terminie i po wysłuchaniu stron z poszanowaniem zasady kontradyktoryjności, zakres niezbędnych działań restrukturyzacyjnych. Pełnomocnik przedstawi Komisji sprawozdanie informujące o treści udzielonych przez siebie zaleceń. Jeżeli mimo to Lagardère i Éditis nie dojdą do porozumienia, każda ze stron będzie mogła zwrócić się do Komisji o ustalenie, po wysłuchaniu stron z poszanowaniem zasady kontradyktoryjności, zakresu niezbędnych działań restrukturyzacyjnych«.
33
Wreszcie zobowiązania Lagardère ujęte w części zatytułowanej »Zmiana formy prawnej spółki Éditis« brzmią:
»30.
Po zatwierdzeniu przez Komisję nowego statutu zgłaszający przekształci Éditis w uproszczoną spółkę akcyjną. Po dokonaniu tego przekształcenia organami spółki Éditis będą […] prezes zarządu, któremu powierzone zostaną funkcje [osoby zarządzającej wyodrębnionymi składnikami aktywów] oraz […] komitet akcjonariuszy złożony z trzech […] przedstawicieli pełnomocnika, o których mowa powyżej w pkt 15, oraz dwóch […] przedstawicieli Lagardère.
31.
Uproszczona spółka akcyjna zostanie zorganizowana zgodnie z następującymi zasadami:
[…]
32.
W okresie między podjęciem przez Komisję decyzji o zatwierdzeniu zgłoszonej transakcji a przekształceniem Éditis w uproszczoną spółkę akcyjną zarząd nad spółką Éditis pozostanie w gestii obecnie istniejących organów spółki, działających w porozumieniu z pełnomocnikiem. W trakcie tego okresu Lagardère, jako akcjonariusz spółki Éditis, uprawniona będzie do otrzymywania wszelkich informacji dotyczących zachowanych aktywów. W odniesieniu do zbywanych aktywów pełnomocnik zapewni, aby Lagardère przekazywane były informacje, o których mowa powyżej w pkt 31 lit. c)«.
34
W dniu 5 lutego 2004 r. Komisja:
—
zaakceptowała A.K. jako osobę zarządzającą wyodrębnionymi składnikami aktywów i zatwierdziła przedłożony w dniu 30 stycznia 2004 r. projekt dokumentu określającego zakres jego obowiązków;
—
zaakceptowała wyznaczenie w charakterze pełnomocnika kancelarii S., reprezentowanej przez jej prezesa, pana B., oraz zatwierdziła przedstawiony w dniu 30 stycznia 2004 r. projekt pełnomocnictwa.
35
W dniu 9 lutego 2004 r. Lagardère mianowała kancelarię S. pełnomocnikiem.
36
W dniu 25 marca 2004 r. Éditis została przekształcona – w wykonaniu pkt 30 zobowiązań Lagardère – w uproszczoną spółkę akcyjną, do której organów należał odtąd – oprócz prezesa zarządu pełniącego funkcję zarządcy wyodrębnionych składników aktywów – komitet akcjonariuszy złożony z trzech przedstawicieli pełnomocnika i dwóch przedstawicieli Lagardère.
37
Lagardère kontaktowała się z kilkoma przedsiębiorstwami (w tym z [Éditions Odile Jacob SAS (zwaną dalej »Odile Jacob«)] potencjalnie zainteresowanymi nabyciem odsprzedawanych aktywów.
38
[Odile Jacob] wyraziła swe zainteresowanie proponowaną transakcją. Faksem z dnia 28 kwietnia 2004 r. złożyła spółce Lagardère swą ofertę przejęcia.
39
W komunikacie z dnia 19 maja 2004 r. Lagardère ogłosiła, że zatrzymała oferty zakupu złożone przez pięciu potencjalnych nabywców, w tym ofertę [Odile Jacob], i że do północy 25 maja 2004 r. przyznaje wyłączność na prowadzenie negocjacji spółce [Wendel Investissement].
40
W dniu 28 maja 2004 r. Lagardère i [Wendel Investissement] sporządziły projekt porozumienia w sprawie nabycia odsprzedawanych aktywów.
41
Pismem z dnia 4 czerwca 2004 r. Lagardère zwróciła się do Komisji o zatwierdzenie [Wendel Investissement] jako nabywcy tych aktywów.
42
W dniu 5 lipca 2004 r. kancelaria S. przedstawiła Komisji zwięzłe sprawozdanie, w którym uznała, że kandydatura [Wendel Investissement] spełnia kryteria określone w pkt 10 zobowiązań Lagardère.
43
[Sporną] decyzją Komisja zaakceptowała spółkę [Wendel Investissement] jako nabywcę odsprzedawanych aktywów, uznawszy, że spełnia ona kryteria zatwierdzenia [określone] w pkt 10 zobowiązań Lagardère.
44
Decyzję tę wydano zgodnie z pkt 14 zobowiązań Lagardère i na podstawie wspomnianego wyżej wniosku o zatwierdzenie nabywcy, załączonego do niego projektu umowy sprzedaży, sprawozdania kancelarii S., pisemnych odpowiedzi Lagardère i [Wendel Investissement] na wystosowane przez Komisję żądanie przedstawienia informacji, informacji dostarczonych przez [Wendel Investissement] podczas spotkania ze służbami Komisji, a także wymiany poglądów na temat kandydatury [Wendel Investissement] z organizacjami reprezentującymi personel Éditis oraz zainteresowane strony trzecie.
45
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 8 lipca 2004 r. [Odile Jacob] wniosła skargę o stwierdzenie nieważności decyzji [2004/422] (sprawa T-279/04).
46
Faksem z dnia 27 sierpnia 2004 r. Komisja przekazała do wiadomości [Odile Jacob] – w odpowiedzi na jej prośbę – [sporną] decyzję.
47
Przeniesienie na [Wendel Investissement] własności tych aktywów, określonych mianem »Nouvel Éditis«, nastąpiło w dniu 30 września 2004 r.”.
Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok
5
Pismem złożonym w dniu 8 listopada 2004 r. Odile Jacob wniosła skargę o stwierdzenie nieważności spornej decyzji na podstawie art. 230 WE.
6
W uzasadnieniu tej skargi Odile Jacob przywołuje cztery zarzuty, w ramach których twierdzi, odpowiednio, że Komisja, po pierwsze, uchybiła ciążącemu na niej obowiązkowi przeprowadzenia kontroli selekcji kandydatów do nabycia odsprzedawanych aktywów, po drugie, zatwierdziła jako nabywcę Wendel Investissement na podstawie sprawozdania sporządzonego przez pełnomocnika, który nie był niezależny od Éditis, Lagardère i Wendel Investissement, po trzecie, naruszyła ciążący na niej obowiązek uzasadnienia, a po czwarte, popełniła oczywisty błąd w ocenie zgodności kandydatury Wendel Investissement z przesłankami zatwierdzenia nabywcy odsprzedawanych aktywów, określonymi w pkt 10 lit. b) zobowiązań Lagardère.
7
Sąd, ustosunkowując się do drugiego zarzutu, który został przezeń zbadany w pierwszej kolejności, podniósł, że Investima 10, przekształcona w Éditis, w dniu 20 grudnia 2002 r. mianowała pana B., prezesa kancelarii S., członkiem swego zarządu jako niezależną osobę trzecią i mimo tego w dniu 9 stycznia 2004 r. Lagardère wyznaczyła kancelarię S. jako pełnomocnika umocowanego, na podstawie pkt 21 lit. g) zobowiązań, do „nadzorowania prawidłowego wykonania” przez Lagardère transakcji zbycia odsprzedawanych aktywów. Pełnomocnik ów otrzymywał z tego tytułu od Lagardère wynagrodzenie.
8
Kancelaria S. została zatem mianowana pełnomocnikiem w rozumieniu pkt 15 zobowiązań Lagardère, a pan B., jej ówczesny prezes, pełnił funkcje związane z piastowaniem tego stanowiska, mimo że sam pozostawał także członkiem zarządu Investimy 10, przekształconej później w Éditis. Ponadto pan B. pełnił jednocześnie funkcje członka zarządu Éditis i pełnomocnika od dnia 9 lutego 2004 r., czyli od daty udzielenia pełnomocnictwa kancelarii S., do dnia 25 marca 2004 r., czyli do dnia przekształcenia Éditis w uproszczoną spółkę akcyjną.
9
W tym kontekście Sąd uznał, że pan B. pozostawał w stosunku zależności od Éditis, mogącym budzić wątpliwości co do neutralności, którą osoba ta jako członek zarządu spółki Investima 10 przekształconej w Éditis winna wykazywać przy wykonywaniu zadań kancelarii, której jest prezesem i która została wyznaczona pełnomocnikiem. Niezachowana została zatem niezależność, z jaką pełnomocnik ów winien wykonywać swe zadania polegające na czuwaniu nad tym, aby zobowiązania Lagardère – a wśród nich zbycie odsprzedawanych aktywów – zostały wykonane w satysfakcjonujący sposób, oraz, w tym zakresie, na opracowywaniu zaleceń niezbędnych działań restrukturyzacyjnych oraz sprawozdania informującego Komisję o treści tych zaleceń. Pełnienie przez pana B. funkcji członka zarządu spółki, w której posiadaniu znajdowała się całość aktywów Éditis, może wpłynąć na niezależność, jaką osoba ta powinna zachować jako prezes kancelarii S. przy opracowywaniu zaleceń niezbędnych działań restrukturyzacyjnych oraz sprawozdania informującego Komisję o treści tych zaleceń.
10
Sąd podniósł, że zwrócono się do kancelarii S., występującej w charakterze pełnomocnika, o przedstawienie Komisji sprawozdania zawierającego ocenę kandydatury Wendel Investissement jako nabywcy odsprzedawanych aktywów w świetle kryteriów zatwierdzenia określonych w pkt 10 zobowiązań Lagardère załączonych do decyzji 2004/422.
11
Sąd w pkt 107 zaskarżonego wyroku wyciągnął wniosek, że sprawozdanie z oceny kandydatury Wendel Investissement zostało opracowane przez pełnomocnika, który nie spełniał wymogu niezależności względem Éditis, sformułowanego w pkt 15 zobowiązań Lagardère przywołanych w załączniku II do decyzji 2004/422.
12
Sporna decyzja została zaś oparta w szczególności na tym sprawozdaniu opracowanym przez pełnomocnika, który zgodnie z opinią Sądu wyrażoną w pkt 110 zaskarżonego wyroku miał „decydujący wpływ” na treść tej decyzji.
13
Sąd w pkt 118 i 119 zaskarżonego wyroku doszedł zatem do wniosku, że brak niezależności pełnomocnika, który opracował to sprawozdanie, stanowi naruszenie prawa mogące stanowić podstawę stwierdzenia nieważności spornej decyzji, i stwierdził jej nieważność, nie badając pozostałych zarzutów podniesionych przez Odile Jacob w uzasadnieniu żądania stwierdzenia nieważności.
Postępowania przed Trybunałem i żądania stron
14
Postanowieniem z dnia 29 marca 2011 r. Prezes Trybunału postanowił o połączeniu spraw C-553/10 P i C-554/10 P dla celów procedury ustnej i wydania wyroku.
15
W swym odwołaniu w sprawie C-553/10 P Komisja wnosi do Trybunału o:
—
uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim stwierdzono w nim nieważność spornej decyzji;
—
w odpowiednim przypadku – wydanie ostatecznego wyroku w kwestiach będących przedmiotem niniejszego odwołania oraz oddalenie skargi o stwierdzenie nieważności; oraz
—
obciążenie Odile Jacob kosztami postępowania w obydwu instancjach.
16
Lagardère popiera żądania zawarte w odwołaniu Komisji.
17
Wendel Investissement wnosi do Trybunału o:
—
uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim stwierdza nieważność spornej decyzji;
—
wydanie ostatecznego wyroku w kwestiach będących przedmiotem niniejszego odwołania oraz oddalenie wniesionej przez Odile Jacob skargi o stwierdzenie nieważności; oraz
—
obciążenie Odile Jacob kosztami postępowania.
18
Odile Jacob wnosi do Trybunału o:
—
oddalenie tego odwołania;
—
tytułem żądania ewentualnego, jeśli odwołanie zostanie uwzględnione, a Trybunał uzna, że postępowanie jest na etapie pozwalającym na wydanie orzeczenia w sprawie – stwierdzenie nieważności spornej decyzji; oraz
—
obciążenie Komisji kosztami postępowania.
19
W swym odwołaniu w sprawie C-554/10 P Lagardère wnosi do Trybunału o:
—
uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim stwierdzono w nim nieważność spornej decyzji;
—
oddalenie wniesionej przez Odile Jacob do Sądu skargi przeciwko tej decyzji; oraz
—
obciążenie Odile Jacob całością kosztów związanych z niniejszym postępowaniem w obu instancjach.
20
W swych odpowiedziach na odwołanie Komisja i Wendel Investissement wnoszą do Trybunału o:
—
uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim stwierdzono w nim nieważność spornej decyzji;
—
oddalenie wniesionej przez Odile Jacob skargi przeciwko tej decyzji; oraz
—
obciążenie Odile Jacob całością kosztów związanych z niniejszym postępowaniem w obu instancjach.
21
Odile Jacob wnosi do Trybunału o:
—
oddalenie odwołania;
—
tytułem żądania ewentualnego, jeśli odwołanie zostanie uwzględnione, a Trybunał uzna, że postępowanie jest na etapie pozwalającym na wydanie orzeczenia w sprawie – stwierdzenie nieważności spornej decyzji; oraz
—
obciążenie Komisji kosztami postępowania.
W przedmiocie odwołań
22
W uzasadnieniu odwołania w sprawie C-553/10 P Komisja podnosi trzy zarzuty. W ramach pierwszego z nich twierdzi, że Sąd naruszył prawo, gdyż nie zbadał konsekwencji ewentualnego braku niezależności pełnomocnika od spółki Éditis przy realizacji jego zadań dotyczących spółki Wendel Investissement. W ramach zarzutu drugiego Komisja podnosi, że Sąd naruszył prawo, uzasadnił swój wyrok w sposób wewnętrznie sprzeczny i przeinaczył fakty, uznając, że sprawozdanie przedstawione przez pełnomocnika miało decydujący wpływ na treść spornej decyzji. Zarzutu trzeci, dotyczący naruszenia prawa, jakiego miał się dopuścić Sąd ze względu na to, że uznał zarzut za istotny dla sprawy i naruszył w tym względzie obowiązek uzasadnienia, składa się z dwóch części. Pierwsza z nich dotyczy naruszenia prawa, jakiego miał się dopuścić Sąd ze względu na to, że stwierdził nieważność spornej decyzji, opierając się na zarzucie, który należało było uznać za nieistotny dla sprawy. Druga część tego zarzutu dotyczy naruszenia obowiązku uzasadnienia ze względu na to, iż Sąd nie wskazał względów, na których się oparł, wyciągając wniosek, że gdyby pełnomocnik był naprawdę niezależny, sporna decyzja mogłaby mieć inną treść.
23
W ramach swego odwołania w sprawie C-554/10 P Lagardère podnosi dwa zarzuty. Pierwszy z nich dotyczy naruszenia przez Sąd prawa ze względu na to, że uzasadniając stwierdzenie nieważności spornej decyzji, Sąd oparł się na zarzucie niezgodności z prawem decyzji o zatwierdzeniu pełnomocnika. W ramach drugiego zarzutu Lagardère twierdzi, iż Sąd dopuścił się naruszenia prawa, błędnie uznając, że obecność [przedstawiciela] pełnomocnika w zarządzie Éditis jako niezależnej osoby trzeciej może uzasadniać stwierdzenie nieważności spornej decyzji. Ten zarzut, dzielący się na cztery części, odpowiada w swej istocie pierwszemu z zarzutów podniesionych w sprawie C-553/10 P.
24
Ze względu na to, że trzy pierwsze z zarzutów podniesionych w sprawie C-553/10 P i zarzut drugi w sprawie C-554/10 P wiążą się ze sobą, należy rozpatrzyć je łącznie.
W przedmiocie trzech pierwszych z zarzutów podniesionych w sprawie C-553/10 P i zarzutu drugiego w sprawie C-554/10 P
Argumentacja stron
25
Zdaniem Komisji Sąd naruszył prawo ze względu na to, że nie zbadał, w jakim zakresie ów brak niezależności pełnomocnika miałby wywierać wpływ na dokonywaną przez tę instytucję ocenę Wendel Investissement jako nabywcy odsprzedawanych aktywów, ani dlaczego można było podejrzewać tego pełnomocnika o sporządzenie sprawozdania mogącego wprowadzić wydającą sporną decyzję Komisję w błąd. Takie stanowisko jest zdaniem Komisji sprzeczne z orzecznictwem Sądu, zgodnie z którym brak niezależności osoby, której powierzono ocenę kandydata, ma znaczenie prawne jedynie wówczas, gdy zostanie dowiedzione, że przy dokonywaniu takiej oceny osoba ta kierowała się względami innymi niż troska o prawidłowe wykonanie powierzonych jej zadań. Sąd nie zbadał, czy okoliczność, iż pełnomocnik był wystarczająco niezależny od Éditis, mogła mieć konsekwencje dla obiektywności treści sporządzonego przezeń sprawozdania oraz, co za tym idzie, oceny Wendel Investissement jako nabywcy. Efektem tego Sąd uznał ów zarzut za pozbawiony znaczenia dla stwierdzenia nieważności spornej decyzji.
26
Komisja podnosi, że to ona zawsze podejmuje ostateczną decyzję o zatwierdzeniu w ramach koncentracji nabywcy odsprzedawanych aktywów, która to decyzja opiera się nie tylko na sprawozdaniu pełnomocnika, lecz również na informacjach zebranych przez tę instytucję z własnej inicjatywy.
27
Popierająca Komisję Wendel Investissement zgadza się z zastrzeżeniami zgłaszanymi przez tę instytucję wobec zaskarżonego wyroku i podkreśla, że Sąd nie dowiódł, dlaczego istniejący między Éditis a pełnomocnikiem związek mógł mieć wpływ na treść sporządzonego przez tego ostatniego sprawozdania w przedmiocie oceny Wendel Investissement jako nabywcy.
28
Zdaniem Odile Jacob nie można zarzucać Sądowi, iż ten powołał się na przepisy prawa francuskiego w celu sprawdzenia, czy jednoczesne pełnienie przez pana B. funkcji członka zarządu Éditis i – z racji bycia prezesem kancelarii S. – funkcji pełnomocnika było zgodne z kryterium niezależności wobec tej spółki, ponieważ działanie Sądu stanowi jedynie zastosowanie odpowiedniego prawa spółek oraz zasady określającej prawo mające zastosowanie do danej spółki zgodnie z zasadami rządzącymi prywatnym prawem międzynarodowym, w tym między innymi z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 z dnia 17 czerwca 2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych (Rzym I) (Dz.U. L 177, s. 6).
29
Zdaniem Lagardère Sąd nie powinien był wyciągnąć wniosku, że brak niezależności pełnomocnika jest automatyczną konsekwencją łączących pana B. z Éditis związków, lecz powinien on był przeprowadzić ocenę tego, czy umocowanie pana B. do reprezentacji spółki przeszkodziło mu w wykonywaniu powierzonych mu zadań w sposób niezależny i przejrzysty. Lagardère stoi na stanowisku, że rzeczone umocowanie i wykonywanie przez pełnomocnika powierzonych mu zadań nie tylko nie pociągają za sobą powstania konfliktu interesów, lecz przeciwnie, obydwa te działania mają za cel niezależność Éditis, i z tego względu uzupełniają się wzajemnie.
30
Jeśli chodzi o zakres braku niezależności pełnomocnika, Odile Jacob jest zdania, że podniesiony przez Komisję argument jest pozbawiony znaczenia dla sprawy, ponieważ stwierdzona przez Sąd niezgodność z prawem dotyczy naruszenia istotnych zobowiązań umownych, które stały się wiążące wskutek wydania decyzji Komisji 2004/422, i że bezprawność ta automatycznie unieważnia cały proces decyzyjny dotyczący nakazanej w zobowiązaniach Lagardère sprzedaży.
31
W ramach drugiego z zarzutów Komisja podnosi, że w zaskarżonym wyroku dopuszczono się naruszenia prawa, że uzasadniono go w sposób wewnętrznie sprzeczny i że przeinaczono w nim okoliczności faktyczne, a to ze względu na to, iż Sąd uznał, że sporządzone przez pełnomocnika sprawozdanie miało decydujący wpływ na treść spornej decyzji. Zdaniem Komisji, wyciągając taki wniosek, Sąd nie wziął pod uwagę istniejącego pomiędzy nią a pełnomocnikiem podziału zadań. To Komisja decyduje o tym, czy zatwierdzi kandydaturę nabywcy. Choć zawarta w sporządzonym przez pełnomocnika sprawozdaniu ocena jest brana przez Komisję pod uwagę przy wydawaniu ostatecznej decyzji, to w żadnym wypadku instytucja ta nie jest związana opinią pełnomocnika, która nie może zastąpić jej własnej decyzji. Komisja ma obowiązek przeprowadzić konieczne dochodzenie i z własnej inicjatywy zebrać informacje, opierając się na swych własnych służbach i korzystając z odpowiedzi udzielonych na żądania udzielenia informacji kierowane do uczestniczących w transakcji przedsiębiorstw, czyli w niniejszym przypadku do Lagardère i Wendel Investissement.
32
Z pewnych istniejących między sprawozdaniem pełnomocnika i sporną decyzją podobieństw nie można wyciągać wniosku, że owo sprawozdanie miało „decydujący wpływ” na tę decyzję, jak wskazał to Sąd w pkt 110 zaskarżonego wyroku. Zdaniem Komisji w obu tych dokumentach powtarzają się tylko obiektywne i sprawdzalne okoliczności faktyczne, a nie – subiektywne oceny.
33
Wendel Investissement popiera argumentację Komisji.
34
Odile Jacob stoi na stanowisku, że Sąd nie zignorował istniejącego pomiędzy Komisją a pełnomocnikiem podziału zadań. Ten brak niezależności zatwierdzonego pełnomocnika unieważnił zdaniem Odile Jacob cały proces decyzyjny. Komisja w rzeczywistości uwzględniła wnioski wyciągnięte przez pełnomocnika w sprawozdaniu w spornej decyzji.
35
Dokonując w pkt 112–116 zaskarżonego wyroku analizy porównawczej sporządzonego przez pełnomocnika sprawozdania i spornej decyzji pod kątem czterech określonych w pkt 10 zobowiązań Lagardère warunków dotyczących cech, jakie ma posiadać nabywca odsprzedawanych aktywów, Sąd słusznie podniósł, że ocena dokonana przez Komisję była identyczna z tą, która została zawarta w sprawozdaniu pełnomocnika. Odile Jacob jest więc zdania, że Sąd słusznie uznał, iż sprawozdanie to wywarło decydujący wpływ na sporną decyzję.
36
Jeśli chodzi o trzeci z podniesionych w sprawie C-553/10 P zarzutów, Odile Jacob podnosi, że brak niezależności pełnomocnika nie jest tylko zwykłą nieprawidłowością, lecz stanowi również naruszenie istotnych wymogów procedury administracyjnej, które winno pociągnąć za sobą stwierdzenie nieważności spornej decyzji, i to bez konieczności wykazywania, czy decyzja ta miałaby inną treść, gdyby nie doszło do tej nieprawidłowości. Warunek niezależności pełnomocnika ma zasadnicze znaczenie w zobowiązaniach Lagardère, którym decyzja 2004/422 nadała moc wiążącą. Spełnienie wymogu niezależności pełnomocnika należy badać ex ante, a nie ex post, aby w ten sposób uniknąć konieczności przeprowadzania kontroli subiektywnych motywacji, które mogły kierować pełnomocnikiem podczas wykonywania przezeń jego zadań, jak wynika to z przyjętych przez Komisję w dniu 16 maja 2002 r. zaleceń w sprawie niezależności biegłych rewidentów w UE: zbiór podstawowych zasad (Dz.U. L 191, s. 22). Ten wymóg niezależności jest powiązany z wymogiem niezależności i niezawisłości sędziowskiej.
Ocena Trybunału
37
Wnoszące odwołanie podnoszą w istocie, że Sąd dopuścił się szeregu naruszeń prawa ze względu na to, iż nie przeprowadził analizy wpływu skutków ewentualnego braku niezależności pełnomocnika wobec Éditis na ocenę kandydatury Wendel Investissement jako nabywcy aktywów Éditis, i twierdzą, że sporządzone przez pełnomocnika sprawozdanie mogło wprowadzić w błąd Komisję, gdy ta, oceniając, czy można zatwierdzić Wendel Investissement jako nabywcę odsprzedawanych aktywów, dokonywała oceny kandydatury tej spółki.
38
Zgodnie z art. 1 decyzji 2004/422 zgłoszona transakcja, w ramach której Lagardère uzyskuje wyłączną kontrolę nad omawianymi aktywami VUP, występującej obecnie pod nazwą Éditis, została uznana za zgodną ze wspólnym rynkiem oraz z Porozumieniem o Europejskim Obszarze Gospodarczym, pod warunkiem wypełnienia przez Lagardère określonych w załączniku II do tej decyzji zobowiązań.
39
Zgodnie z pkt 15 i 21 zobowiązań zawartych w załączniku II do decyzji 2004/422 strona zgłaszająca wyznacza pełnomocnika umocowanego do wykonywania powierzonych mu zadań o ogólnym i szczególnym charakterze, w szczególności polegających na zapewnieniu, że przyjęte przez Lagardère zobowiązania są wykonywane w satysfakcjonujący sposób, oraz na zagwarantowaniu, iż zbywane aktywa są utrzymywane i zarządzane w ramach odrębnej struktury w sposób odrębny i niezależny od zarządu sprawowanego nad zachowanymi aktywami oraz inną działalnością Lagardère, aż do dnia rzeczywistej sprzedaży zbywanych aktywów.
40
W razie braku porozumienia między Lagardère a Éditis co do działań restrukturyzacyjnych niezbędnych do wykonania niniejszych zobowiązań każda ze stron może poinformować o tym pełnomocnika. Pełnomocnik, działając zgodnie z pkt 24 zobowiązań, zaproponuje w formie zaleceń zakres tych działań. Pełnomocnik poinformuje o tym Komisję, która [w braku porozumienia Lagardère i Éditis] sama będzie mogła ustalić zakres niezbędnych działań restrukturyzacyjnych.
41
Aby zapewnić, że powierzone pełnomocnikowi zadania zostaną wykonane, w pkt 15 zobowiązań wyjaśniono, iż winien on być osobą niezależną od Lagardère i Éditis oraz nienarażoną na konflikt interesów. Pełnomocnik będzie otrzymywać od Lagardère wynagrodzenie na warunkach, które nie zagrażają prawidłowemu wykonywaniu jego funkcji ani jego niezależności.
42
Ta niezależność jest jednym z przyjętych przez Lagardère zobowiązań, które muszą być w pełni przestrzegane. Ten wymóg niezależności został ustalony ex ante i dotyczy całego spektrum działalności pełnomocnika.
43
Z pkt 85 i 87 zaskarżonego wyroku wynika, że pan B., prezes kancelarii S., został w dniu 20 grudnia 2002 r. mianowany członkiem zarządu spółki Investima 10, przekształconej następnie w Éditis, a w dniu 9 lutego 2004 r. kancelaria S. została wyznaczona pełnomocnikiem. W pkt 89 zaskarżonego wyroku stwierdzono, że pan B. pełnił jednocześnie funkcje członka zarządu Éditis i pełnomocnika od dnia 9 lutego 2004 r. do dnia 25 marca 2004 r., czyli do dnia przekształcenia Éditis w uproszczoną spółkę akcyjną. Po tym przekształceniu pan B. nadal utrzymywał ścisłe związki z Éditis ze względu na to, że pełnomocnik miał trzech przedstawicieli w komitecie akcjonariuszy.
44
W tych okolicznościach Sąd w pkt 104 zaskarżonego wyroku wyciągnął prawidłowy wniosek, że pełnienie przez pana B. funkcji członka zarządu spółki Investima 10, przekształconej w Éditis, mogło mieć wpływ na niezależność tego pełnomocnika, a sytuacja ta nie pozwalała mu na w pełni niezależne wykonywanie zadań niezależnego pełnomocnika, zgodnie z wymogami określonymi w pkt 15 zobowiązań Lagardère.
45
Słusznie więc w pkt 107 zaskarżonego wyroku Sąd wyciągnął wniosek, że sprawozdanie w przedmiocie oceny kandydatury Wendel Investissement jako nabywcy odsprzedawanych aktywów zostało opracowane przez pełnomocnika, który nie spełniał wymogu niezależności względem Éditis.
46
Komisja nie kwestionuje stwierdzeń poczynionych przez Sąd w przedmiocie braku niezależności pełnomocnika ze względu na to, że chodziło tu o okoliczność faktyczną. Zarzuca ona natomiast Sądowi, że nie zbadał on, czy ów brak niezależności miał rzeczywisty wpływ na treść spornej decyzji i czy w braku tej nieprawidłowości sporna decyzja miałaby inną treść. Zdaniem Komisji sytuacja, w której znajdował się pełnomocnik, nie miała wpływu na obiektywność wyrażonej przezeń w sprawozdaniu oceny nabywcy aktywów Éditis i, co za tym idzie, na zgodność spornej decyzji z prawem.
47
Należy oddalić ten argument Komisji.
48
W niniejszym przypadku bowiem pełnomocnik umocowany do „nadzorowania prawidłowego wykonania” zobowiązań przyjętych przez stronę zgłaszającą pełnił funkcje, które zostały mu powierzone przez Komisję. Są to funkcje, które Komisja mogłaby wykonywać sama, gdyby dysponowała odpowiednimi zasobami ludzkimi.
49
Wynika to wyraźnie z pkt 52, 53, 55 i 56 obwieszczenia Komisji w sprawie środków zaradczych dopuszczalnych na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 4064/89 i rozporządzenia Komisji (WE) nr 447/98 (Dz.U. 2001, C 68, s. 3). W szczególności pkt 56 tego obwieszczenia stanowi, że „[pełnomocnik] przejmie na siebie określone obowiązki mające zapewnić w imieniu Komisji spełnienie w dobrej wierze zobowiązań”.
50
Przypomnieć należy, że w pkt 15 zobowiązań Lagardère został nałożony na tę spółkę obowiązek powołania pełnomocnika, który między innymi winien „być niezależny od Lagardère i Éditis”.
51
Nie ma więc wątpliwości, że taki pełnomocnik winien przede wszystkim być niezależny od stron i dodatkowo działać w sposób od nich niezależny, efektem czego sam brak niezależności wystarcza do tego, aby stwierdzić nieważność decyzji Komisji takiej jak sporna decyzja. Kwestia tego, czy pełnomocnik ów działał w sposób niezależny, może być analizowana jedynie wtedy, gdy uprzednio zostanie stwierdzone, że był on rzeczywiście niezależny od stron.
52
Ze względu na to, że Sąd słusznie stwierdził, iż pełnomocnik nie był niezależny od stron, nie musiał on analizować tego, czy pełnomocnik ten rzeczywiście działał w sposób, który świadczył o jego braku niezależności.
53
Z powyższego wynika, że Sąd nie dopuścił się naruszenia prawa, stwierdzając nieważność spornej decyzji ze względu na brak niezależności pełnomocnika. Trzy zarzuty podniesione przez Komisję oraz drugi zarzut Lagardère są zatem bezzasadne i należy je odrzucić.
W przedmiocie zarzutu pierwszego w sprawie C-554/10 P, dotyczącego niezgodności z prawem
Argumentacja stron
54
Lagardère podnosi, że Sąd nie mógł wyciągnąć wniosku o niezgodności z prawem spornej decyzji na podstawie tej niezgodności decyzji o zatwierdzeniu pełnomocnika ze względu na to, że zarzut niezgodności z prawem nie może zostać podniesiony w odniesieniu do tych dwóch odrębnych decyzji. Ponieważ Odile Jacob nie wniosła skargi przeciwko decyzji o zatwierdzeniu pełnomocnika, nie może ona podnosić jej niezgodności z prawem na poparcie żądania stwierdzenia nieważności spornej decyzji, która stała się niezaskarżalna.
55
Zdaniem Lagardère i Wendel Investissement rozumowanie Sądu prowadzi do rozpatrzenia zarzutu niezgodności z prawem decyzji o zatwierdzeniu pełnomocnika, która jest decyzją indywidualną. Rozumowanie Sądu sprowadza się do zakwestionowania decyzji zatwierdzającej pełnomocnika, która jest decyzją indywidualną w drodze zarzutu nieważności [skierowanego przeciwko spornej decyzji]. Sąd zbadał bowiem bezpośrednio nie podstawy wydania spornej decyzji, lecz podstawy poprzedzającego wydanie tej decyzji mianowania pełnomocnika.
56
Lagardère podnosi, że decyzja o zatwierdzeniu pełnomocnika została podana do wiadomości stron w dniu 15 lutego 2005 r., począwszy od której to daty naruszyła ona interesy Odile Jacob i stała się aktem zaskarżalnym w rozumieniu art. 263 TFUE. Dlatego zdaniem Lagardère należało ją zaskarżyć w odpowiednim terminie skargą odrębną od skargi skierowanej przeciwko spornej decyzji. Sąd nie mógł więc przyjąć za podstawę stwierdzenia nieważności spornej decyzji niezgodności owego mianowania pełnomocnika z prawem.
57
Odile Jacob odrzuca argumenty Lagardère i Wendel Investissement, podnosząc, że decyzję o zatwierdzeniu pełnomocnika należy postrzegać nie jako decyzję odrębną, lecz jako decyzję stanowiącą jeden z szeregu aktów prowadzących do wydania spornej decyzji.
58
Odile Jacob podnosi ponadto, że nie była ona adresatem, w rozumieniu art. 263 TFUE i orzecznictwa, decyzji o zatwierdzeniu pełnomocnika, a więc trudno by jej było podważyć tę decyzję w drodze odrębnej skargi.
Ocena Trybunału
59
Należy zauważyć, że decyzja o zatwierdzeniu pełnomocnika została podana do wiadomości Odile Jacob dopiero w dniu 17 lutego 2005 r.
60
Odile Jacob wniosła w dniu 8 listopada 2004 r. do Sądu skargę o stwierdzenie nieważności spornej decyzji, kwestionując jednocześnie warunki, na jakich zatwierdzono pełnomocnika. Należy zaś podnieść, że w tym dniu nie podano jeszcze do wiadomości Odile Jacob decyzji o zatwierdzeniu pełnomocnika. Nie można jej zatem zarzucać tego, że w swej skardze przeciwko spornej decyzji zakwestionowała ona również zgodność z prawem decyzji o zatwierdzeniu pełnomocnika, nie zwracając się uprzednio o stwierdzenie jej nieważności, choć owa decyzja należała do tej samej grupy aktów co sporna decyzja.
61
Nadmiernym i zbytecznym formalizmem byłoby żądanie od Odile Jacob, aby wniosła ona odrębną skargę kwestionującą indywidualną decyzję, która została podana do jej wiadomości już po wniesieniu przez nią pierwotnej skargi, która stanowi jeden z szeregu aktów i która została w każdym razie zakwestionowana już w tej pierwotnej skardze.
62
Dlatego też zarzut ten powinien zostać oddalony.
63
Ponieważ nie można było przyjąć żadnego z podniesionych przez wnoszące odwołanie zarzutów, odwołania w sprawach połączonych C-553/10 P i C-554/10 P należy oddalić.
W przedmiocie kosztów
64
Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania, jeżeli odwołanie nie jest zasadne, Trybunał rozstrzyga o kosztach. Zgodnie z art. 138 §§ 1 i 2 tego regulaminu, mającym zgodnie z jego art. 184 § 1 i art. 190 § 1 zastosowanie do postępowania odwoławczego, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Komisja i Lagardère przegrały sprawę, a Odile Jacob wniosła o obciążenie ich kosztami postępowania, należy obciążyć je tymi kosztami, a także kosztami poniesionymi przez Odile Jacob w ramach niniejszego postępowania odwoławczego.
65
Ponieważ Odile Jacob nie wniosła o obciążenie kosztami Wendel Investissement, spółka ta poniesie tylko swoje koszty postępowania.
Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:
1)
Odwołania zostają oddalone.
2)
Komisja Europejska i Lagardère SCA ponoszą swoje własne koszty, a także koszty poniesione przez Éditions Odile Jacob SAS.
3)
Wendel Investissement SA pokrywa własne koszty.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: francuski.