62013CC0447
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
SZPUNAR
ippreżentati fid-19 ta’ Ġunju 2014 (
1
)
Kawża C‑447/13 P
Riccardo Nencini
vs
Il-Parlament Ewropew
“Appell — Ex Membru tal-Parlament Ewropew — Kumpens intiż biex ikopri l-ispejjeż li jintefqu fit-twettiq tal-funzjonijiet Parlamentari — Kreditu li jirriżulta mill-applikazzjoni tal-proċedura għall-ħlas lura ta’ ammonti indebiti — Regoli ta’ preskrizzjoni — Artikolu 73a tar-Regolament Finanzjarju — Dies a quo — Artikolu 85b tar-Regoli ta’ Implementazzjoni — Prinċipju ta’ ċertezza legali — Prinċipju ta’ terminu raġonevoli”
I – Introduzzjoni
1.
Permezz tal-appell tiegħu, l-appellant, R. Nencini, ex Membru tal-Parlament Ewropew, jitlob l-annullament tas-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea Nencini vs Il-Parlament (
2
), li permezz tagħha hija ċaħdet ir-rikors għal annullament ippreżentat kontra d-deċiżjoni tas-Segretarju Ġenerali tal-Parlament Ewropew intiża sabiex jiġu rkuprati ċerti spejjeż imħallsa indebitament lill-apellant matul il-mandat parlamentari tiegħu.
2.
Dan l-appell iqajjem aspett tad-dritt tal-Unjoni li qatt ma ġie indirizzat qabel, li jirrigwarda t-terminu ta’ preskrizzjoni ta’ krediti tal-Unjoni Ewropea kontra terzi.
3.
L-argumenti tal-appellant jinvokaw il-prinċipju ta’ ċertezza ġuridika u jindikaw lakuna leġiżlattiva potenzjali fir-rigward tal-preskrizzjoni ta’ ċerti krediti tal-Unjoni. L-analiżi tal-konsegwenzi ta’ din il-lakuna mill-perspettiva tal-prinċipju ta’ ċertezza ġuridika tissolleva domanda dwar ir-rwol tal-qorti sabiex tiġi żgurata l-osservanza tal-imsemmi prinċipju meta l-liġi ma tgħid xejn.
II – Il-kuntest ġuridiku
4.
Fiż-żmien meta seħħew il-fatti, ir-Regolament Finanzjarju tal-Unjoni kien stabbilit permezz tar-Regolament (KE, Euratom) Nru 1605/2002 (
3
) u r-regoli ta’ implementazzjoni tiegħu permezz tar-Regolament (KE, Euratom) Nru 2342/2002 (
4
).
5.
L-Artikolu 73a tar-Regolament Finanzjarju jipprovdi:
“Bla preġudizzju għad-dispożizzjonijiet ta’ regolamenti speċifiċi u l-applikazzjoni tad-Deċiżjoni tal-Kunsill marbuta mas-sistema tar-riżorsi proprji tal-Komunitajiet, id-drittijiet tal-Komunitajiet fir-rigward ta’ partijiet terzi u d-drittijiet ta’ partijiet terzi fir-rigward tal-Komunitajiet għandhom ikunu soġġetti għal perijodu ta’ limitazzjoni [terminu ta’ preskrizzjoni] ta’ ħames snin.
Id-data biex jiġi kkalkulat il-perijodu ta’ limitazzjoni u l-kondizzjonijiet għall-interruzzjoni tal-perijodu għandhom jitniżżlu fir-regoli implimentattivi”.
6.
L-Artikolu 85b tar-Regoli ta’ Implementazzjoni, bit-titolu “Regoli għal perjodi ta’ limitazzjoni [preskrizzjoni]”, jipprovdi fl-ewwel subparagrafu tal-paragrafu 1 tiegħu:
“Il-perjodu ta’ [preskrizzjoni] għal drittijiet tal-Komunitajiet fir-rigward ta’ partijiet terzi għandu jibda jiddekorri malli tinqabeż l-iskadenza kkomunikata lid-debitur fin-nota ta’ debitu kif speċifikat fl-Artikolu 78(3)(b) [tar-Regoli ta’ Implementazzjoni]”.
III – Il-fatti li wasslu għall-kawża
7.
L-appellant kien membru tal-Parlament Ewropew matul il-leġiżlatura bejn l-1994 u l-1999.
8.
Kif jirriżulta mis-sentenza appellata, wara inkjesta mill-Uffiċċju Ewropew ta’ Kontra l-Frodi (OLAF), f’Diċembru 2006, il-Parlament fetaħ proċedura ta’ verifika, u sussegwentement proċedura għall-irkupru ta’ ċerti spejjeż tal-ivvjaġġar u ta’ assistenza parlamentari li kienu tħallsu lill-appellant bi ksur tar-regolament dwar l-ispejjeż u l-kumpens tal-Membri Parlamentari (iktar ’il quddiem ir-“Regolament SKU”).
9.
Fis-16 ta’ Lulju 2010, is-Segretarju Ġenerali tal-Parlament adotta d-deċiżjoni dwar l-irkupru tal-ammont ta’ EUR 455 903.04, redatta bl-Ingliż u kkomunikata lill-appellant fit-28 ta’ Lulju 2010. Fis-16 ta’ Awwissu 2010, l-appellant irċieva n-nota ta’ debitu tad-Direttur Ġenerali tad-Direttorat Ġenerali tal-Finanzi tal-Parlament, tal-4 ta’ Awwissu 2010, dwar l-ammont inkwistjoni.
10.
Fis-7 ta’ Ottubru 2010, is-Segretarju Ġenerali tal-Parlament adotta deċiżjoni ġdida, miktuba bit-Taljan, li ssostitwixxiet dik tas-16 ta’ Lulju 2010. Dik id-deċiżjoni ġiet ikkomunikata lill-appellant fit-13 ta’ Ottubru 2010, akkumpanjata b’nota ta’ debitu ġdida dwar l-istess ammont u li tissostitwixxi dik tal-4 ta’ Awwissu 2010.
IV – Il-proċedura quddiem il-Qorti Ġenerali u s-sentenza appellata
11.
Permezz ta’ atti ppreżentati fir-reġistru tal-Qorti Ġenerali fl-24 ta’ Settembru u fl-10 ta’ Diċembru 2010, l-appellant ippreżenta żewġ rikorsi distinti li jitolbu, fl-ewwel lok, l-annullament tal-atti tal-Parlament li ġew ikkomunikati lilu fit-28 ta’ Lulju u fis-16 ta’ Awwissu 2010 (Kawża T‑431/10) u, fit-tieni lok, l-annullament ta’ dawn l-aħħar atti u ta’ dawk ikkomunikati fit-13 ta’ Ottubru 2010 kif ukoll tar-rinviju għall-fajl tas-Segretarju Ġenerali tal-Parlament sabiex jiġi ddeterminat mill-ġdid l-ammont li għandu jiġi rkuprat (Kawża T‑560/10).
12.
It-talbiet għal proċedura sommarja ppreżentati mill-appellant f’dawn iż-żewġ kawżi ġew miċħuda mill-President tal-Qorti Ġenerali (
5
). Il-Kawżi T‑431/10 u T‑560/10 ġew magħquda mill-Qorti Ġenerali għall-finijiet tal-proċedura bil-miktub, il-proċedura orali u s-sentenza.
13.
Matul is-seduta tat-18 ta’ April 2012, l-appellant irtira r-rikors fil-Kawża T‑431/10.
14.
Fil-punti 22 sa 32 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali ddikjarat li kien ammissibbli r-rikors ippreżentat fil-Kawża T‑560/10 inkwantu kienet tirrigwarda l-annullament tad-deċiżjoni tas-Segretarju Ġenerali tal-Parlament tas-7 ta’ Ottubru 2010 (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kkontestata”).
15.
Insostenn tal-imsemmi rikors, l-appellant, essenzjalment, invoka erba’ motivi, li jirrigwardaw, l-ewwel nett, il-preskrizzjoni, it-tieni nett, ksur tal-prinċipju tal-kontradittorju u l-prinċipju ta’ protezzjoni ġuridika effettiva, it-tielet nett, ksur tar-Regolament SKU u, ir-raba’ nett, ksur tal-prinċipju ta’ proporzjonalità.
16.
Fil-punti 34 sa 54 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali eżaminat u ċaħdet l-ewwel motiv dwar il-preskrizzjoni.
17.
Il-Qorti Ġenerali kkunsidrat, fl-ewwel lok, li l-preskrizzjoni ta’ ħames snin imsemmija fl-Artikolu 73a tar-Regolament Finanzjarju għandha tiġi kkalkulata, meta jitqies l-Artikolu 85b tar-Regoli ta’ Implementazzjoni, sa mid-data ta’ għeluq kkomunikata lid-debitur fin-nota ta’ debitu. F’dan il-każ, meta titqies id-data tal-20 ta’ Jannar 2011 li ġiet ikkomunikata lill-appellant fin-nota ta’ debitu tat-13 ta’ Ottubru 2010, it-terminu ta’ preskrizzjoni ma kienx skada.
18.
Fit-tieni lok, il-Qorti Ġenerali eżaminat l-ewwel motiv tal-appellant fejn jallega ksur tal-prinċipju ta’ terminu raġonevoli.
19.
F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali indikat li l-proċedura stabbilita mill-Parlament setgħet infetħet qabel, fid-dawl b’mod partikolari taż-żmien li kien għadda bejn it-tmiem tal-mandat parlamentari tal-appellant u d-data meta ġiet adottata d-deċiżjoni kkontestata, peress li l-Parlament diġà kellu f’idejh id-dokumenti ta’ kontabbiltà relevanti kif ukoll peress li diġà kellha tinġibed l-attenzjoni tal-Parlament permezz ta’ ittra tal-appellant li permezz tagħha intalbet kjarifika dwar il-modalitajiet ta’ rimbors tal-ispejjeż inkwistjoni.
20.
Il-Qorti Ġenerali b’hekk ikkonstatat li l-Parlament kien naqas mill-obbligi li jirriżultaw mill-prinċipju ta’ terminu raġonevoli, waqt li indikat li ksur ta’ dan il-prinċipju ma jistax iwassal għall-annullament ta’ att ħlief jekk dak il-ksur ikun affettwa l-eżerċizzju ta’ drittijiet tad-difiża tad-destinatarju tiegħu. Issa, f’dan il-każ, l-appellant ma ressaq ebda argument li jallega ksur tad-drittijiet tad-difiża tiegħu minħabba l-ksur tal-prinċipju ta’ terminu raġonevoli. Il-ksur mill-Parlament tal-prinċipju ta’ terminu raġonevoli b’hekk ma setax iwassal għall-annullament tad-deċiżjoni kkontestata.
21.
Fil-punti segwenti tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali ċaħdet it-tieni motiv bħala ineffettiv (punti 55 sa 63), kif ukoll it-tielet u r-raba’ motivi bħala infondati (rispettivament, punti 64 sa 101 u 102 sa 113).
22.
Konsegwentement, il-Qorti Ġenerali, min-naħa waħda, ħassret il-Kawża T‑431/10 mir-reġistru waqt li ordnat li kull parti tbati l-ispejjeż tagħha u, min-naħa l-oħra, ċaħdet ir-rikors fil-Kawża T‑560/10 u kkundannat lill-appellant għall-ispejjeż fl-imsemmija kawża, inklużi l-ispejjeż fil-proċedura sommarja.
V – It-talbiet tal-partijiet
23.
Permezz tal-appell tiegħu, l-appellant jitlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tannulla s-sentenza appellata u, jekk l-appell jintlaqa’, preliminarjament, tannulla d-deċiżjoni kkontestata jew, sussidjarjament, jiġi ddeterminat b’mod ekwu l-ammont li għandu jiġi rkuprat jew li l-fajl jiġi rrinvijat lis-Segretarju Ġenerali tal-Parlament sabiex jistabbilixxi dak l-ammont fuq dik il-bażi.
24.
Barra minn hekk, l-appellant jitlob lill-Qorti tal-Ġustizzja li l-Parlament jiġi kkundannat għall-ispejjeż fil-Kawżi T‑431/10 u T‑561/10 kif ukoll għall-ispejjeż tal-appell.
25.
Il‑Parlament jitlob li l‑Qorti tal‑Ġustizzja jogħġobha tiċħad l‑appell u tikkundanna lill-appellant għall‑ispejjeż.
VI – Analiżi
26.
L-appellant iqajjem ħames aggravji, li l-ewwel erbgħa fosthom għandhom ċerta rabta mal-erba’ motivi mqajma fl-ewwel istanza.
27.
B’hekk, l-ewwel motiv jallega l-ksur tar-regoli ta’ preskrizzjoni u tal-prinċipji ta’ ċertezza ġuridika, ta’ raġonevolezza u ta’ effettività. Fil-kuntest ta’ dan l-aggravju, l-appellant jinvoka eċċezzjoni ta’ illegalità fir-rigward tal-Artikolu 85b tar-Regoli ta’ Implementazzjoni u, sussidjarjament, ukoll kontra l-Artikolu 73a tar-Regolament Finanzjarju.
28.
It-tieni aggravju jallega ksur tal-prinċipji ta’ kontradittorju u ta’ protezzjoni ġuridika effettiva, it-tielet wieħed jallega applikazzjoni żbaljata tar-regolament FID u r-raba’ wieħed jallega ksur tal-prinċipju ta’ proporzjonalità matul id-determinazzjoni tal-ammont li għandu jiġi rkuprat. Finalment, permezz tal-ħames aggravju, l-appellant jikkontesta l-fatt li ġie kkundannat iħallas l-ispejjeż kollha fil-Kawża T‑560/10 u parti mill-ispejjeż fil-Kawża T‑431/10.
29.
Il-Parlament jikkontesta dawn l-aggravji billi jsostni li dawn huma inammissibbli jew infondati.
30.
Ser nikkonċentra l-analiżi tiegħi fuq l-ewwel aggravju, peress li l-aggravji l-oħrajn għandhom, għal raġunijiet li ser nispjega fil-qosor sussegwentement, jiġu miċħuda a priori peress li huma inammissibbli jew infondati.
A – Fuq l-ewwel aggravju, li jallega ksur tar-regoli ta
’ preskrizzjoni u tal-prinċipji ta
’ ċertezza ġuridika, ta
’ raġonevolezza u ta
’ effettività
31.
L-ewwel aggravju, li jittratta dwar il-motivi msemmija fil-punti 34 sa 54 tas-sentenza appellata, essenzjalment, jikkonsisti fi tliet partijiet.
32.
Fl-ewwel lok, l-appellant isostni li l-Qorti Ġenerali interpretat b’mod żbaljat l-Artikolu 85b tar-Regoli ta’ Implementazzjoni, billi kkunsidrat li t-terminu ta’ preskrizzjoni jibda jiddekorri mid-data kkomunikata lid-debitur fin-nota ta’ debitu. Ikun hemm ksur tal-prinċipji ta’ ċertezza ġuridika u ta’ protezzjoni ġuridika effettiva jekk it-terminu ta’ preskrizzjoni jibda jiddekorri minn data li tiġi ddefinita liberament mill-kreditur, jiġifieri fid-data meta l-kreditur jinvoka l-kreditu. Skont l-appellant, it-terminu msemmi fl-Artikolu 85b tar-Regoli ta’ Implementazzjoni, interpretat fid-dawl tal-prinċipju ta’ ċertezza ġuridika, għandu jitqies bħala “terminu ieħor ta’ ħames snin” li jibda jiddekorri mid-data meta tinbagħat in-nota ta’ debitu u li jiżdied mat-terminu ta’ preskrizzjoni proprju, imsemmi fl-Artikolu 73a tar-Regolament Finanzjarju. Dan l-aħħar terminu jiddekorri, fil-fehma tiegħu, mill-mument minn meta d-dritt jista’ jiġi eżerċitat.
33.
Fit-tieni lok, f’każ li l-interpretazzjoni spjegata fil-punt preċedenti ma tkunx konvinċenti għall-Qorti tal-Ġustizzja, l-appellant jinvoka eċċezzjoni ta’ illegalità tal-Artikolu 85b tar-Regoli ta’ Implementazzjoni, peress li dan imur kontra l-Artikolu 73a tar-Regolament Finanzjarju. Sussidjarjament, huwa jeċċepixxi l-illegalità kemm tal-Artikolu 85b tar-Regoli ta’ Implementazzjoni kif ukoll tal-Artikolu 73a tar-Regolament Finanzjarju, minħabba ksur tal-“bażi ġuridika essenzjali” tal-preskrizzjoni, kif ukoll il-ksur tal-prinċipji ta’ ċertezza ġuridika u tad-drittijiet ta’ difiża.
34.
Fit-tielet lok, l-appellant jikkritika lill-Qorti Ġenerali talli eżaminat, b’mod żbaljat, bħala motiv awtonomu, l-argument tiegħu li jallega l-ksur tad-terminu raġonevoli. Skont l-apellant, il-Qorti Ġenerali, minflok ma rrispondiet għall-argument tiegħu li jallega ksur tar-regoli ta’ preskrizzjoni u tan-neċessità li tingħata interpretazzjoni konformi tal-Artikolu 85b tar-Regoli ta’ Implementazzjoni, eżaminat dawn l-argumenti fis-sens li jirrigwardaw il-ksur tad-terminu raġonevoli bħala korollarju tal-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba.
35.
Ser neżamina t-tliet partijiet tal-aggravju fl-istess ordni.
1. Fuq l-ewwel parti, li tallega interpretazzjoni żbaljata tar-regoli dwar il-preskrizzjoni
a) Fuq l-istitut tal-preskrizzjoni
36.
Skont l-Artikolu 73a tar-Regolament Finanzjarju, il-krediti ta’ terzi lejn l-Unjoni kif ukoll dawk tal-Unjoni lejn terzi huma suġġetti għal terminu ta’ preskrizzjoni ta’ ħames snin.
37.
Din id-dispożizzjoni tistabbilixxi, fid-dritt tal-Unjoni, preskrizzjoni estintiva ta’ krediti applikabbli b’mod ġenerali u mingħajr preġudizzju għar-regoli speċjali, li b’hekk tista’ tiġi mqabbla ma’ terminu ta’ preskrizzjoni ta’ dritt komuni fl-ordinamenti ġuridiċi nazzjonali (
6
).
38.
Il-preskrizzjoni estintiva tal-krediti hija istituzzjoni ġuridika magħrufa mill-biċċa l-kbira tas-sistemi ġuridiċi kontemporanji. Din hija, sa fejn naf jien, preżenti mingħajr eċċezzjoni fl-ordinamenti ġuridiċi tal-Istati Membri kollha.
39.
Għandhom jitfakkru, f’dan ir-rigward, is-sisien fundamentali tal-preskrizzjoni bħala istitut tad-dritt modern (
7
).
40.
Fl-ewwel lok, fl-interess tal-ordni pubbliku, is-sistema ġuridika għandha tiġi interpretata b’mod li jiġi evitat li jitqajmu dubji dwar sitwazzjonijiet fattwali li jkun ilhom żmien twil. Dawn is-sitwazzjonijiet barra minn hekk iktar spiss ikunu konformi mad-dritt milli l-kuntrarju. Jekk dawn jiġu kkontestati, ikun hemm riskju li jintlaħqu soluzzjonijiet inġusti, fid-dawl tal-inċertezza tal-provi. Barra minn hekk, il-passaġġ taż-żmien għandu jwassal għal leġiżlazzjoni anki ta’ sitwazzjonijiet li huma kuntrarji għad-dritt. Effettivament, wara perijodu twil ta’ inazzjoni, il-persuna li tkun suġġetta għal obbligu tista’ tqis li ma għadhiex obbligata li teżegwixxi dak l-obbligu. Il-passaġġ taż-żmien jimplika diffikultajiet ta’ prova, peress li l-persuni kkonċernati ma jistgħux ikunu obbligati li jżommu l-provi għal perjodu indefinit. Finalment, il-preskrizzjoni tagħti inċentiv lill-kreditur biex jaġixxi b’ħeffa sabiex jasserixxi d-drittijiet tiegħu.
41.
B’hekk, l-objettiv tal-preskrizzjoni, minbarra ir-rwol tagħha ta’ stabilizzatur, jinsab, minn naħa waħda, fl-istigmatizzazzjoni tal-indolenza tal-kreditur li ma jurix diliġenza sabiex jasserixxi d-drittijiet tiegħu. Min-naħa l-oħra, il-preskrizzjoni hija intiża sabiex tillimita kawżi dwar kwistjonijiet qodma, peress li jkun hemm riskju għoli ta’ soluzzjonijiet arbitrarji minħabba diffikultajiet ta’ prova.
42.
Dan premess, dik l-istituzzjoni hija rregolata b’mod differenti fid-diversi sistemi ġuridiċi u, anki fi ħdan l-istess sistema ġuridika, għal kategoriji ta’ krediti differenti (
8
).
43.
Għandu jiġi osservat ukoll li l-istituzzjoni tal-preskrizzjoni ma tikkonsistix biss f’terminu, iżda tinkludi l-kundizzjonijiet kollha relatati mal-applikazzjoni tagħha, b’mod partikolari, id-dies a quo, il-metodi għall-kalkolu tat-terminu, il-kawżi ta’ sospensjoni u ta’ interruzzjoni, il-possibbiltà ta’ modifika tat-terminu mill-partijiet, l-effetti tal-iskadenza tat-terminu, eċċ.
44.
Dawn ir-regoli kollha, li jistgħu jkunu previsti minn dispożizzjonijiet differenti, jiffurmaw ħaġa waħda sħiħa indiviżibbli. Hija biss il-leġiżlazzjoni fit-totalità tagħha li tippermetti li tiġi evalwata l-portata reali tal-preskrizzjoni (
9
).
b) Fuq l-interpretazzjoni tal-Artikolu 73a tar-Regolament Finanzjarju u tal-Artikolu 85b tar-Regoli ta’ Implementazzjoni
45.
F’dan il-każ, l-interpretazzjoni tal-preskrizzjoni ta’ ħames snin timplika qari konġunt tad-dispożizzjonijiet tar-Regolament Finanzjarju u tar-Regoli ta’ Implementazzjoni.
46.
Dan il-qari konġunt jirriżulta mill-fatt li l-Artikolu 73a tar-Regolament Finanzjarju jiddefinixxi l-krediti kkonċernati mill-preskrizzjoni u jistabbilixxi t-terminu ta’ ħames snin, iżda jiddelega lill-Kummissjoni Ewropea l-kompitu li tiddetermina r-regoli għall-applikazzjoni tiegħu, bħad-data meta jibda jiddekorri t-terminu u l-kundizzjonijiet għall-interruzzjoni tiegħu. Dawn ir-regoli huma rregolati mill-Artikolu 85b tar-Regoli ta’ Implementazzjoni.
47.
Fir-rigward tad-dies a quo, skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 85b(1) tar-Regoli ta’ Implementazzjoni, it-terminu ta’ preskrizzjoni għall-krediti tal-Unjoni fil-konfront ta’ terzi jibda jiddekorri “malli tinqabeż l-iskadenza kkomunikata lid-debitur fin-nota ta’ debitu”.
48.
Nosserva li jirriżulta b’mod ċar mill-qari konġunt tad-dispożizzjonijiet iċċitati iktar ’il fuq li, għal dak li jirrigwarda l-krediti tal-Unjoni fil-konfront ta’ terzi, it-terminu ta’ preskrizzjoni ta’ ħames snin previst fl-Artikolu 73a tar-Regolament Finanzjarju jibda jiddekorri fid-data ta’ għeluq indikata fin-nota ta’ debitu.
49.
Din l-interpretazzjoni hija kkorroborata mill-objettiv tal-Artikolu 73a tar-Regolament finanzjarju kif ukoll mill-kuntest regolatorju tiegħu.
50.
Nirrileva li l-Artikolu 73a tar-Regolament Finanzjarju kien inkluż fit-taqsima bit-titolu “Irkupru” tal-ewwel parti, Titolu IV, Kapitolu 5, ta’ dan ir-regolament, li jirregola s-setgħat tal-uffiċjal tal-Unjoni li jawtorizza fil-kuntest tal-proċedura ta’ rkupru. Mill-motivi tal-att ta’ emenda li ddaħħal l-imsemmi Artikolu 73a fir-Regolament Finanzjarju jirriżulta li din id-dispożizzjoni l-ġdida hija intiża b’mod partikolari sabiex tillimita fiż-żmien il-possibbiltà li jiġu rkuprati l-krediti tal-Unjoni mingħand terzi, sabiex jiġi ssodisfatt il-prinċipju ta’ ġestjoni finanzjarja tajba (
10
). Issa, l-iffissar ta’ terminu li jiddekorri mid-data stabbilita fil-bidu tal-proċedura ta’ rkupru u li jinkwadra din il-proċedura jissodisfa dan l-objettiv li jikkonsisti fil-promozzjoni tal-prinċipju ta’ ġestjoni finanzjarja tajba.
51.
Din l-interpretazzjoni, li tgħid li t-terminu inkwistjoni jibda jiddekorri sa mid-data indikata fin-nota ta’ debitu, ġiet adottata wkoll fis-sentenza appellata.
52.
Effettivament, il-Qorti Ġenerali kkunsidrat, fil-punti 39 u 40 tas-sentenza appellata, li skont id-dispożizzjonijiet rilevanti tar-Regolament finanzjarju u tar-Regoli ta’ Implementazzjoni, it-terminu ta’ preskrizzjoni beda jiddekorri f’din il-kawża fl-20 ta’ Jannar 2011, jiġifieri fid-data ta’ għeluq kkomunikata lill-appellant fin-nota ta’ debitu li ġiet indirizzata lilu mill-Parlament fit-13 ta’ Ottubru 2010. Fid-data meta ġiet adottata d-deċiżjoni kkontestata, jiġifieri fis-7 ta’ Ottubru 2010, dak it-terminu kien għadu ma bediex jiddekorri u, għaldaqstant, il-preskrizzjoni ma ġietx akkwistata f’din il-kawża.
53.
L-appellant jallega li din il-konstatazzjoni tal-Qorti Ġenerali hija bbażata fuq interpretazzjoni żbaljata tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 85b(1) tar-Regoli ta’ Implementazzjoni. Skont l-appellant, din id-dispożizzjoni, sa fejn tirreferi għad-data kkomunikata fin-nota ta’ debitu, għandha titqies li tirreferi għal “terminu ieħor ta’ ħames snin” apparti t-terminu ta’ preskrizzjoni proprju, li, dan tal-aħħar, kellu jibda jiddekorri mill-jum meta l-kreditu seta’ jiġi invokat.
54.
Issa, nosserva li l-interpretazzjoni ssuġġerita mill-appellant b’ebda mod ma hija kkorroborata mit-termini tal-Artikolu 73a tar-Regolament Finanzjarju, li jirreferu b’mod ċar, f’dak li jirrigwarda l-krediti tal-Unjoni fil-konfront ta’ terzi, għal terminu wieħed ta’ ħames snin.
55.
Barra minn hekk, jidhirli li l-approċċ issuġġerit mill-appellant ipoġġi f’dubju l-legalità tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 85b(1) tar-Regoli ta’ Implementazzjoni u potenzjalment iwassal għal interpretazzjoni contra legem.
56.
Fil-fatt, jekk nassumu li, meta adottat l-Artikolu 85b tar-Regoli ta’ Implementazzjoni, il-Kummissjoni stabbilixxiet regoli dwar “terminu ieħor ta’ ħames snin” apparti dak imsemmi fl-Artikolu 73a tar-regolament finanzjarju, kif jipproponi l-appellant, dan ikun ifisser li l-imsemmija regoli huma vvizzjati b’illegalità, sa fejn jinjoraw id-delegazzjoni prevista fl-imsemmi tieni subparagrafu tal-Artikolu 73a.
57.
B’hekk, nikkunsidra li d-dispożizzjonijiet inkwistjoni ma jistgħux jiġu interpretati kif jipproponi l-appellant, u li l-Qorti Ġenerali kienet korretta fid-dritt meta ddeċidiet li t-terminu inkwistjoni jibda jiddekorri mid-data ta’ għeluq indikata fin-nota ta’ debitu.
c) Fuq il-konsegwenzi tal-interpretazzjoni mill-perspettiva tal-prinċipju ta’ ċertezza ġuridika
58.
X’inhuma l-konsegwenzi tal-interpretazzjoni li nipproponi fid-dawl tal-prinċipju ta’ ċertezza ġuridika invokat mill-appellant?
59.
Nixtieq nenfasizza li, fil-fehma tiegħi, dan il-prinċipju jipprekludi li l-azzjoni li tirriżulta minn kreditu tkun tista’ tiġi pperpetwata fiż-żmien mingħajr limitazzjoni. Tali sitwazzjoni tmur kontra r-rwol ta’ stabilizzatur tas-sistema ġuridika, kif ukoll kontra l-bilanċ bejn l-interessi leġittimi rispettivi tad-debituri u tal-kredituri. Huwa f’dan is-sens li jista’ jingħad li l-preskrizzjoni estintiva tikkostitwixxi “prinċipju” komuni tas-sistemi ġuridiċi moderni.
60.
Ir-risposta għall-kwistjoni jekk it-terminu ta’ preskrizzjoni li jirriżulta mill-interpretazzjoni mogħtija fis-sentenza appellata jippermettix li jiġu żgurati l-interessi tad-debitur f’termini ta’ ċertezza ġuridika tiddependi mir-relazzjoni bejn il-mument meta l-kreditu tal-Unjoni jsir dovut u l-mument meta jiġi kkonstatat permezz tal-adozzjoni ta’ att amministrattiv.
61.
Għandu jiġi osservat li, fl-ispirtu tal-Artikolu 60 tar-Regolament Finanzjarju, l-eżekuzzjoni tad-dħul tal-Unjoni jinkludi b’mod partikolari l-istabbiliment tal-kreditu u tal-irkupru tiegħu.
62.
Skont l-Artikolu 71(2) tal-imsemmi regolament, kull kreditu identifikat bħala ċert, likwidu u dovut għandu jkun ikkonstatat b’ordni ta’ rkupru, segwita b’nota ta’ debitu indirizzata lid-debitur.
63.
L-Artikolu 78(1) tar-Regoli ta’ Implementazzjoni jiddefinixxi l-konstazzjoni ta’ kreditu, mill-uffiċjal tal-Unjoni li jawtorizza, bħala r-“rikonoxximent tad-dritt tal-Unjoni fil-konfront ta’ debitur u l-istabbiliment tad-dritt li jintalab ħlas mid-detentur”. Mill-paragrafu 3 tal-istess artikolu li n-nota ta’ debitu hija att li permezz tagħha dik il-konstatazzjoni tiġi nnotifikata lid-debitur. In-nota ta’ debitu tindika d-data ta’ għeluq għall-ħlas, u wara din id-data l-istituzzjoni tipproċedi għall-irkupru tal-kreditu u l-interessi moratorji jsiru dovuti.
64.
F’dan ir-rigward nosserva li ma jistax jiġi eskluż li ċerti krediti tal-Unjoni jsiru dovuti biss wara l-att li jikkonstata l-kreditu b’mod konformi mal-Artikolu 71(2) tar-Regolament Finanzjarju.
65.
Fuq din il-bażi, l-att li jikkonstata l-kreditu u li jiġi kkomunikat lid-debitur permezz tan-nota ta’ debitu jista’, għal ċerti krediti, jitqies bħala att kostituttiv li jagħti lok għal dritt tal-Unjoni li jiġi invokat il-kreditu kontra t-terz ikkonċernat (
11
).
66.
Għal dawn il-krediti, it-terminu ta’ preskrizzjoni msemmi fl-Artikolu 73a tar-Regolament Finanzjarju u fl-Artikolu 85b tar-Regoli ta’ Implementazzjoni, li jibda jiddekorri mid-data indikata fin-nota ta’ debitu, jikkostitwixxi mezz adegwat għall-protezzjoni tal-interessi tad-debitur. Fil-fatt, għal dawn il-krediti, id-data ta’ komunikazzjoni tan-nota ta’ debitu hija qrib ħafna ta’ dik meta jsir dovut.
67.
Ma hemm ebda dubju, madankollu, li krediti oħrajn tal-Unjoni diġà jkunu dovuti fil-mument meta jiġi adottat l-att li jikkonstata l-kreditu li jikkostitwixxi, f’dan ir-rigward, att dikjarattiv.
68.
Għal dawn l-aħħar krediti, it-terminu previst fl-Artikolu 73a tar-regolament finanzjarju u fl-Artikolu 85b tar-Regoli ta’ Implementazzjoni huwa insuffiċjenti bħala strument għall-protezzjoni tal-interessi tad-debitur li jirriżulta mill-prinċipju ta’ ċertezza ġuridika, peress li dan jibda jiddekorri mid-data magħżula mill-kreditur, li ma għandha ebda konnessjoni mal-mument meta l-kreditu jinħoloq jew isir dovut.
69.
B’hekk hemm lakuna fid-dritt tal-Unjoni li tista’ toħloq riskju li ċerti krediti tal-Unjoni jiġu pperpetwati b’mod indefinit fiż-żmien, peress li t-terminu ta’ preskrizzjoni jibda jiddekorri biss mill-mument meta dawn jiġu kkonstatati u jinbeda l-irkupru skont il-proċedura prevista fir-Regolament Finanzjarju.
70.
Il-portata ta’ dik il-lakuna tidher li hija relattivament limitata minħabba l-ispeċifiċità tar-relazzjonijiet ġuridiċi tal-Unjoni bħala kreditriċi.
71.
Fl-ewwel lok, kif diġà indikajt, għall-krediti li jsiru dovuti biss meta jiġu kkonstatati mill-uffiċjal tal-Unjoni li jawtorizza, it-terminu ta’ preskrizzjoni li jiddekorri mid-data indikata fin-nota ta’ debitu jidher li huwa adegwat.
72.
Barra minn hekk, fir-rigward tal-krediti li jirriżultaw minn sanzjonijiet u miżuri punittivi, iċ-ċertezza ġuridika tal-individwi hija żgurata mill-eżistenza tat-termini speċjali li jinkwadraw l-eżerċizzju tas-setgħa ta’ sanzjoni (
12
).
73.
Barra minn hekk, il-krediti li jirriżultaw mir-relazzjonijiet kuntrattwali tal-Unjoni jistgħu jkunu suġġetti għar-regoli tal-preskrizzjoni li jinsabu fil-liġi applikabbli magħżula mill-partijiet fil-kuntratt jew mir-regoli dwar il-kunflitt tal-liġijiet. Finalment, il-krediti miżmuma mill-Unjoni fil-konfront ta’ terzi bħala konsegwenza ta’ delitt jistgħu wkoll ikunu suġġetti għad-dritt nazzjonali applikabbli skont ir-regoli dwar il-kunflitt tal-liġijiet (
13
).
74.
Xorta jibqa’ l-fatt li ċerti krediti tal-Unjoni, bħal dak inkwistjoni f’din il-kawża, ma jaqgħu taħt ebda waħda minn dawn l-ipoteżijiet u b’hekk hemm riskju li jkomplu jippersistu b’mod indefinit sakemm l-istituzzjoni tal-Unjoni tikkonstata b’mod definittiv l-eżistenza tagħhom u tipproċedi biex tirkuprahom.
d) Fuq l-eżistenza tal-lakuna leġiżlattiva
75.
Fil-fehma tiegħi, din hija lakuna li ma tistax tiġi rrimedjata permezz tal-interpretazzjoni tar-Regolament Finanzjarju u tar-Regoli ta’ Implementazzjoni.
76.
F’dan ir-rigward, l-appellant jipproponi li d-dispożizzjonijiet inkwistjoni jiġu interpretati fis-sens li jistabbilixxu preskrizzjoni “doppja”, li tikkonsisti f’żewġ termini li kull wieħed minnhom għandu punt ta’ tluq differenti: għal wieħed, id-data meta jista’ jiġi invokat il-kreditu u, għall-oħra, id-data indikata fin-nota ta’ debitu.
77.
Fil-fehma tiegħi, dan l-approċċ ifisser, fir-realtà, li l-qorti setgħet tinjora t-test regolatorju u tistabbilixxi terminu ġdid ta’ preskrizzjoni, minbarra dak previst fir-Regolament Finanzjarju u r-Regoli ta’ Implementazzjoni.
78.
Ninsab konvint li l-qorti tal-Unjoni għandha tassumi bis-sħiħ ir-rwol tagħha sabiex tikkundanna l-ksur tal-prinċipju ta’ ċertezza ġuridika fil-każijiet individwali li jkollha quddiemha.
79.
Madankollu, ma jidhirlix li dan ir-rwol jista’ b’mod leġittimu jasal sabiex jistabbilixxi terminu ġdid ta’ preskrizzjoni.
80.
Fil-fehma tiegħi, l-iffissar tat-terminu ta’ preskrizzjoni jaqa’ taħt il-kompetenza proprja tal-leġiżlatur.
81.
Din il-kunsiderazzjoni hija bbażata fuq diversi raġunijiet. Sabiex jiġi ddeterminat it-terminu ta’ preskrizzjoni, il-leġiżlatur għandu jibbilanċja ċ-ċertezza ġuridika tad-debitur mal-interess leġittimu tal-kreditur sabiex tiġi rrestawrata l-legalità. Sabiex jiġi ddeterminat terminu preċiż, dan l-ibbilanċjar għandu jsir in abstracto, u mhux għal kawża konkreta. Sabiex ma jiġux kompromessi l-aspettattivi leġittimi tal-kreditur, it-terminu ta’ preskrizzjoni kif ukoll ir-regoli ta’ implementazzjoni kollha għandhom ikunu stabbiliti u magħrufa minn qabel. Barra minn hekk, l-iffissar ta’ terminu ta’ preskrizzjoni jeħtieġ li jiġu ddeterminati l-kundizzjonijiet kollha li jiċċirkundaw l-applikazzjoni tiegħu.
82.
Dawn il-kunsiderazzjonijiet japplikaw bl-istess saħħa għall-kompetenza relatata mad-determinazzjoni tal-punt ta’ tluq tat-terminu ta’ preskrizzjoni.
83.
Fil-fatt, l-identifikazzjoni tal-punt ta’ tluq tikkostitwixxi strument ta’ kalibrazzjoni, li huwa importanti daqs it-terminu ta’ preskrizzjoni nnifsu, li jippermetti li jiġi żgurat bilanċ bejn l-interessi tal-kreditur u dawk tad-debitur.
84.
Dan il-bilanċ jista’ jkun iddefinit b’mod differenti fil-kuntest tar-responsabbiltajiet kuntrattwali u extra kuntrattwali.
85.
Min-naħa waħda, għall-krediti li jirriżultaw mill-ksur ta’ klawżola kuntrattwali, it-terminu ta’ preskrizzjoni jibda jiddekorri, bħala regola ġenerali, fil-mument meta l-kreditu jsir dovut, li normalment jikkoinċidi mad-data meta jkun seħħ il-ksur.
86.
Min-naħa l-oħra, għall-krediti li jirriżultaw minn delitt, għandu jitqies il-fatt li l-kreditur jista’ ma jkunx konxju immedjatament mill-fatt imwettaq jew ma jkunx konxju li ġarrab dannu. Barra minn hekk, jista’ ma jkollux l-informazzjoni kollha meħtieġa sabiex iressaq azzjoni.
87.
Għal dawn l-aħħar krediti, id-determinazzjoni tal-punt ta’ tluq tat-terminu ta’ preskrizzjoni hija kwistjoni iktar delikata, li tissolva b’mod differenti mil-leġiżlaturi tad-diversi Stati Membri.
88.
Fid-diversi sistemi ġuridiċi, dan il-punt ta’ tluq jista’ jiġi ffissat a tempore facti, jiġifieri fid-data meta jkun twettaq il-fatt jew meta jkun deher id-dannu, jew inkella jista’ jiġi stabbilit a tempore scientiae. Dan l-aħħar mument jista’ jiġi identifikat b’mod differenti: jista’ jkun il-jum meta l-kreditur ikun skopra l-fatt jew id-dannu, il-jum meta l-fatt jew id-dannu raġonevolment kellu jiġi skopert, il-jum meta l-kreditur ikun akkwista ċertezza dwar ir-rabta ta’ kawżalità bejn il-fatt u d-dannu, jew dak meta jkun sar jaf jew kellu jsir jaf bl-identità tal-persuna responsabbli (
14
). Il-kriterju li wieħed isir konxju jimplika, barra minn hekk, id-determinazzjoni ta’ livell ta’ informazzjoni suffiċjenti sabiex jiġi stabbilit meta jibda jiddekorri t-terminu (
15
). Barra minn hekk, ċerti sistemi ġuridiċi jistabbilixxu punt ta’ tluq differenti għall-krediti li jirriżultaw minn att illeċitu intenzjonali jew atti li jistgħu jkunu suġġetti għal proċeduri penali (
16
).
89.
L-għażla bejn dawn id-diversi possibbiltajiet hija eżerċizzju ta’ bilanċjar tal-interess li, fil-fehma tiegħi, jaqa’ b’mod ċar taħt il-funzjoni tal-leġiżlatur.
90.
Għal dawn ir-raġunijiet kollha, nikkunsidra li ma huwiex prevedibbli li jiġi stabbilit terminu ta’ preskrizzjoni, jew il-punt ta’ tluq tiegħu, b’mod ġudizzjarju. Indipendentement min-numru ta’ soluzzjonijiet possibbli, it-terminu ta’ preskrizzjoni u l-punt ta’ tluq tiegħu għandhom ikunu magħrufa mill-kreditur minn qabel.
91.
F’ċerti każijiet eċċezzjonali, il-qorti tista’ tbiddel it-terminu ta’ preskrizzjoni jew ir-regoli tal-applikazzjoni tiegħu (
17
), iżda kif għadni kif enfasizzajt, jidhirli li l-possibbiltà li jiġu stabbiliti tali terminu jew tali regoli ma tistax taqa’ taħt ir-rwol ta’ qorti.
92.
Jidhirli li l-assenza ta’ terminu li jista’ jestingwi ċerti krediti tal-Unjoni qabel ma jkunu ġew ikkonstatati mill-kreditur huwa kundannabbli mill-perspettiva tal-prinċipju ta’ ċertezza ġuridika.
93.
Madankollu, hija l-kompetenza tal-leġiżlatur sabiex jirrimedja dan billi jemenda r-regoli li japplikaw ir-Regolament Finanzjarju.
e) Fuq il-prinċipju ta’ terminu raġonevoli
94.
F’dik is-sitwazzjoni, li twassal għal inċertezza ġuridika, il-qorti tal-Unjoni għandha, fil-fehma tiegħi, tirrikorri għal kull strument li jaqa’ taħt il-kompetenzi tagħha sabiex jiġi żgurat l-osservanza sħiħa tal-prinċipju ta’ ċertezza ġuridika fil-kawża li biha hija adita.
95.
F’dan ir-rigward għandu jsir riferiment għad-diversi kunċetti legali marbuta mal-passaġġ taż-żmien, li jistgħu jvarjaw skont l-ordinament ġuridika iżda li huma, bħall-istitut tal-preskrizzjoni, korollarji tal-prinċipju ta’ ċertezza ġuridika.
96.
Taħt id-dritt tal-Unjoni, fir-rigward tar-relazzjonijiet ġuridiċi bejn l-istituzzjonijiet tal-Unjoni u d-debituri individwali, dan ir-rwol ta’ “soluzzjoni ta’ għajnuna” huwa, fil-fehma tiegħi, issodisfatt b’mod l-iktar adegwat mill-prinċipju ta’ terminu raġonevoli.
97.
Skont dan il-prinċipju, li r-rwol transversali tiegħu ġie kkonfermat f’bosta okkażjonijiet (
18
), fl-ipoteżi fejn terminu legali ma jkunx ġie previst, l-istituzzjonijiet tal-Unjoni huma obbligati li josservaw terminu raġonevoli f’kull aġir tagħhom.
98.
Dan it-terminu raġonevoli jiddependi miċ-ċirkustanzi tal-każ u ma jistax jiġi ffissat b’riferiment għal limitu massimu preċiż, iddeterminat b’mod astratt. L-applikazzjoni tiegħu hija intiża li tipproteġi, fuq bażi ta’ każ b’każ, iċ-ċertezza ġuridika tal-individwi fir-relazzjonijiet tagħhom mal-Unjoni, meta ma jkunx hemm terminu legali (
19
).
99.
Għandu jiġi enfasizzat li l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ terminu raġonevoli ma tistax tiggarantixxi l-istess grad ta’ ċertezza ġuridika u ta’ prevedibbiltà tas-sitwazzjonijiet ġuridiċi bħat-terminu ta’ preskrizzjoni legali, li d-durata u l-konsegwenzi tal-iskadenza tiegħu huma ddeterminati bil-quddiem.
100.
Madankollu, fl-assenza ta’ terminu legali adegwat, l-użu tal-prinċipju ta’ terminu raġonevoli jidhirli li huwa l-istrument xieraq sabiex ikun jista’ jiġi evitat, fil-kuntest ta’ kawża partikolari, li lakuna leġiżlattiva fir-rigward tal-preskrizzjoni tagħmel ħsara lill-interessi leġittimi tad-debitur tal-Unjoni.
101.
F’din il-kawża, billi poġġiet l-istħarriġ tagħha taħt il-perspettiva ta’ dan il-prinċipju, il-Qorti Ġenerali b’hekk irrispondiet għall-allegazzjonijiet tal-appellant f’kamp li, fl-istess ħin, kien xieraq għar-rwol tal-qorti u jippermetti li tiġi żgurata l-protezzjoni tal-interessi leġittimi sottostanti għall-argument tal-appellant.
102.
Barra minn hekk, fl-appell tiegħu, l-appellant ma jikkritikax il-kunsiderazzjonijiet adottati mill-Qorti Ġenerali fil-kuntest ta’ dan l-eżami.
103.
B’mod partikolari, l-appellant ma jikkontestax il-motiv tal-punt 51 tas-sentenza appellata, li jfakkar kunsiderazzjoni stabbilita sew fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja skont liema l-konstatazzjoni ta’ ksur tal-prinċipju ta’ terminu raġonevoli ma tistax twassal għall-annullament ta’ att ħlief jekk it-tul ta’ żmien tal-aġir tal-istituzzjoni kellu effett possibbli fuq l-eżitu tal-proċedura li tkun wasslet għall-adozzjoni ta’ dan l-att. Dan huwa l-każ, b’mod partikolari, jekk id-drittijiet tad-difiża tad-destinatarju jkunu potenzjalment kompromessi (
20
). Issa, l-appellant ma jikkontestax il-konstatazzjoni tal-Qorti Ġenerali li f’dan il-każ hija ma stabbilixxietx li kien hemm ksur tad-drittijiet tad-difiża tiegħu.
104.
Fid-dawl ta’ dawn l-osservazzjonijiet kollha, nikkunsidra li l-ewwel parti tal-ewwel aggravju tal-appellant, li tallega interpretazzjoni żbaljata, hija infondata.
2. Fuq it-tieni parti, li hija bbażata fuq eċċezzjoni ta’ illegalità
105.
L-appellant isostni li l-Artikolu 85b tar-Regoli ta’ Implementazzjoni kif ukoll, sussidjarjament, l-Artikolu 73a tar-Regolament Finanzjarju, huma vvizzjati b’illegalità.
106.
Infakkar li motiv ippreżentat għall-ewwel darba fil-kuntest ta’ appell quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja għandu jiġi miċħud bħala inammissibbli, ħlief jekk ikun jikkonsisti f’motiv li l-Qorti Ġenerali kellha tissolleva ex ufficio.
107.
Fil-fatt, skont ġurisprudenza stabbilita, il-fatt li parti tiġi awtorizzata tqajjem motiv jew argumenti, għall-ewwel darba quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, li hija ma tkunx qajmet quddiem il-Qorti Ġenerali, ikun ifisser, li tkun qed tiġi awtorizzata tressaq quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, li għandha kompetenza limitata fil-qasam tal-appell, kawża iżjed estensiva minn dik li tkun tressqet quddiem il-Qorti Ġenerali (
21
).
108.
Issa, kif jirriżulta mill-proċess, l-appellant ma invokax, quddiem il-Qorti Ġenerali, l-illegalità tal-Artikolu 73a tar-Regolament Finanzjarju jew tal-Artikolu 85b tar-Regoli ta’ Implementazzjoni.
109.
Barra minn hekk, fl-appell tiegħu, l-appellant ma invoka ebda argument dwar il-ksur, mill-Qorti Ġenerali, tal-obbligu li jitqajjem motiv ta’ ordni pubbliku.
110.
B’hekk nikkunsidra li l-eċċezzjoni ta’ illegalità invokata mill-appellant f’din il-kawża tmur kontra l-projbizzjoni ta’ motivi ġodda fl-istadju tal-appell, u, għaldaqstant, hija inammissibbli.
3. Fuq it-tielet parti, dwar il-portata tal-eżami mill-Qorti Ġenerali
111.
L-appellant essenzjalment isostni li l-Qorti Ġenerali, b’mod żbaljat, eżaminat il-ksur tal-prinċipju ta’ terminu raġonevoli minflok ma rrispondiet għall-argument prinċipali tagħha li jallega ksur tar-regoli ta’ preskrizzjoni.
112.
Dan l-argument, fir-realtà, iqajjem żewġ problemi distinti. L-ewwel nett, jirrigwarda l-kwistjoni jekk il-Qorti Ġenerali rrisponditx għall-argument invokat mill-appellant fl-ewwel istanza. It-tieni nett, iqajjem il-kwistjoni jekk il-Qorti Ġenerali eżaminatx ġustament dan l-argument mill-perspettiva tal-osservanza tal-prinċipju ta’ terminu raġonevoli.
113.
Fl-ewwel lok, f’dak li jirrigwarda l-allegat nuqqas ta’ risposta, infakkar li l-Qorti Ġenerali ma hijiex obbligata li tirrispondi espliċitament għall-argumenti kollha ssollevati fl-ewwel istanza mill-partijiet fil-kawża. Għaldaqstant, il-motivazzjoni tal-Qorti Ġenerali tista’ tkun impliċita, bil-kundizzjoni li permezz tagħha l-persuni kkonċernati jkunu jistgħu jkunu jafu r-raġunijiet għaliex il-Qorti Ġenerali ma tkunx laqgħat l-argumenti tagħhom u li permezz tagħha l-Qorti tal-Ġustizzja jkollha elementi biżżejjed sabiex teżerċita l-istħarriġ tagħha (
22
).
114.
F’dan il-każ, kif jirriżulta mill-proċess, l-appellant sostna quddiem il-Qorti Ġenerali li jeżisti prinċipju ġenerali ta’ dritt li l-preskrizzjoni tibda tiddekorri fil-mument meta l-kreditur jista jasserixxi l-kreditu tiegħu. Skont l-appellant, dan il-prinċipju, li huwa komuni fis-sistemi ġuridiċi tal-Istati Membri, għandu jwassal lill-Qorti Ġenerali sabiex twarrab kull interpretazzjoni oħra tar-regoli tal-preskrizzjoni inkwistjoni.
115.
Issa, il-Qorti Ġenerali impliċitament, iżda neċessarjament, ċaħdet dan l-argument fil-punti 38 sa 42 tas-sentenza appellata.
116.
Fil-fatt, fir-rigward tal-motiv li jallega l-ksur tar-regoli tal-preskrizzjoni ta’ ħames snin, il-Qorti Ġenerali indikat li l-Artikolu73a tar-Regolament Finanzjarju, invokat mill-appellant, jirreferi għad-data ffissata fir-Regoli ta’ Implementazzjoni u b’hekk għandu jinqara flimkien ma’ dawn tal-aħħar. Sussegwentement, il-Qorti Ġenerali interpretat il-preskrizzjoni ta’ ħames snin fid-dawl tal-Artikolu 85b tar-Regoli ta’ Implementazzjoni, billi kkonstatat li t-terminu ta’ preskrizzjoni jibda jiddekorri, kif jirriżulta espliċitament mill-istess artikolu, sa mid-data ta’ għeluq indikata fin-nota ta’ debitu.
117.
B’hekk jidhirli li din il-parti tal-ewwel aggravju ma hijiex fondata, għal dak li jirrigwarda l-allegat nuqqas ta’ risposta għal argument imqajjem fl-ewwel istanza.
118.
Fit-tieni lok, il-kritika li saret mill-appellant tikkonċerna r-rilevanza tal-analiżi bbażata fuq il-prinċipju ta’ terminu raġonevoli.
119.
Min-naħa waħda, anki jekk jiġi preżunt li l-Qorti Ġenerali setgħet tevita li teżamina l-osservanza tal-prinċipju ta’ terminu raġonevoli bħala motiv distint ta’ annullament, dan ifisser biss li fis-sentenza appellata hemm raġunijiet ad abundantiam, li ma jistax iwassal għall-annullament tagħha. Min-naħa l-oħra, kif diġà osservajt fil-kuntest tal-analiżi tal-ewwel parti ta’ dan l-aggravju (
23
), il-Qorti Ġenerali ġustament eżaminat l-argument tal-appellant fuq il-bażi tal-prinċipju ta’ terminu raġonevoli.
120.
Fil-fehma tiegħi, l-argument tal-appellant li huwa bbażat fuq in-natura inadegwata tal-eżami tat-terminu raġonevoli, kif ukoll it-tielet parti tal-ewwel aggravju fit-totalità tagħha għandhom jiġu miċħuda.
121.
Wara din l-analiżi, jidhirli li l-ewwel aggravju ma jistax jiġi aċċettat.
B – Fuq it-tieni sal-ħames aggravji
122.
Permezz tat-tieni aggravju tiegħu, l-appellant jikkritika lill-Qorti Ġenerali li żnaturat it-tieni motiv tar-rikors, fejn huwa qal li ma setax jippreżenta l-osservazzjonijiet tiegħu fuq il-punti kollha li servew bħala bażi għad-deċiżjoni kkontestata.
123.
Nosserva li l-appellant jonqos milli jippreċiża b’mod ċar f’xiex jikkonsisti l-allegat żnaturament, iżda jirreferi b’mod ġenerali għad-dikjarazzjoni tal-fatti tal-kawża. Għaldaqstant, a priori, l-allegazzjonijiet tiegħu fil-kuntest tat-tieni aggravju ma humiex issostanzjati b’mod suffiċjenti.
124.
Permezz tat-tielet aggravju tiegħu, l-applikant isostni li, fil-kuntest taċ-ċaħda tal-argumentazzjoni dwar id-determinazzjoni tad-domiċilju għall-finijiet tar-rimbors tal-ispejjeż tal-ivvjaġġar, il-Qorti Ġenerali kienet obbligata li tippreċiża l-kontenut tal-kunċett ta’ domiċilju fis-sens tad-dritt tal-Unjoni. Barra minn hekk, skont l-appellant, il-Qorti Ġenerali ma setgħetx teskludi kull possibbiltà ta’ regolarizzazzjoni tal-irregolarità mwettqa fl-għażla tal-benefiċjarji tal-kumpens, filwaqt li l-fatti allegati kienu jistabbilixxu n-natura purament formali ta’ din l-irregolarità.
125.
Fil-fehma tiegħi, permezz ta’ dawn l-allegazzjonijiet, kif huma fformulati mill-perspettiva ta’ interpretazzjoni żbaljata tal-leġiżlazzjoni SKU, l-appellant fir-realtà qiegħed jipprova jikseb evalwazzjoni ġdida tal-fatti, li tmur lil hinn mill-kompetenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kuntest ta’ appell (
24
). Għalhekk, it-tielet aggravju huwa inammissibbli.
126.
Ir-raba’ aggravju, invokat b’mod sussidjarju, huwa bbażat fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ proporzjonalità. L-appellant isostni li, għalkemm il-krediti tal-Parlament għandhom jiġu ġġustifikati fil-prinċipju tagħhom, l-ammont tagħhom għandu jinbidel sabiex jitqiesu l-bona fede tal-appellant ċ-ċirkustanzi konkreti ta’ dan il-każ.
127.
B’hekk l-appellant essenzjalment itenni l-argumenti li ġew eżaminati u miċħuda mill-Qorti Ġenerali fil-punti 102 sa 113 tas-sentenza appellata u ma jqajjem ebda żball ta’ dritt li jivvizzja l-motivi tas-sentenza appellata. Fil-fehma tiegħi, ir-raba’ aggravju huwa, għal din ir-raġuni, inammissibbli (
25
).
128.
Finalment, il-ħames aggravju jikkonċerna unikament min għandu jħallas l-ispejjeż fiż-żewġ kawżi magħquda quddiem il-Qorti Ġenerali.
129.
Għandu jitfakkar li, skont it-tieni paragrafu tal-Artikolu 58 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja l-appell ma jistax jirrigwarda biss l-ammont tal-ispejjeż u min għandu jħallashom. Skont ġurisprudenza stabbilita sew, dik ir-regola tapplika għall-konklużjonijiet li jikkonċernaw l-allegata irregolarità tad-deċiżjoni tal-Qorti Ġenerali dwar l-ispejjeż, fl-ipoteżi fejn ikunu ġew miċħuda l-aggravji l-oħrajn kollha (
26
).
130.
B’hekk, jekk il-Qorti tal-Ġustizzja ssegwi l-proposta tiegħi li tiċħad l-ewwel erba’ aggravji, ma jkunx hemm lok li jiġi eżaminat il-ħames aggravju dwar l-allegata irregolarità mwettqa mill-Qorti Ġenerali meta qassmet l-ispejjeż tal-kawża.
131.
Għaldaqstant, nipproponi li jiġu miċħuda t-tieni sal-ħames aggravji u li jiġi miċħud ukoll l-appell fit-totalità tiegħu.
132.
Peress li l-appellant tilef, nipproponi li, b’applikazzjoni tal-Artikoli 184(1) u 138(1) tar-Regoli tal-Proċedura, jiġi kkundannat biex ibati l-ispejjeż, kif mitlub mill-Parlament.
VII – Konklużjoni
133.
Fid-dawl ta’ dak kollu li ntqal hawn fuq, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tiċħad l-appell u tikkundanna lil Riccardo Nencini għall-ispejjeż.
(
1
)	Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
(
2
)	T‑431/10 u T‑560/10, EU:T:2013:290 (iktar ’il quddiem is-“sentenza appellata”).
(
3
)	Regolament tal-Kunsill, tal-25 ta’ Ġunju 2002, rigward ir-Regolament Finanzjarju applikabbli għall-baġit ġenerali tal-Komunitajiet Ewropej (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 1, Vol. 4, p. 74), kif emendat bir-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 1995/2006, tat-13 ta’ Diċembru 2006 (ĠU L 390, p. 1, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Finanzjarju”).
(
4
)	Regolament tal-Kummissjoni, tat-23 ta’ Diċembru 2002, li jippreskrivi regoli ddettaljati għall-implimentazzjoni tar-Regolament Nru 1605/2002 u (ĠU L 357, p. 1) fil-verżjoni kif emendata bir-Regolament tal-Kummissjoni (KE, Euratom) Nru 478/2007, tat-23 ta’ April 2007 (ĠU L 111, p. 13, iktar ’il quddiem ir-“Regoli ta’ Implementazzjoni”).
(
5
)	Rispettivament, id-digrieti Nencini vs Il-Parlament tad-19 ta’ Ottubru 2010 (T‑431/10 R, EU:T:2010:441) u tas-16 ta’ Frar 2011 (T‑560/10 R, EU:T:2011:40).
(
6
)	Għandha ssir ukoll distinzjoni bejn l-imsemmi Artikolu 73a u dispożizzjonijiet oħrajn ta’ atti tal-Unjoni li jistabbilixxu dispożizzjonijiet dwar is-setgħa li jiġu imposti sanzjonijiet jew miżuri punittivi oħrajn. Ara, fir-rigward ta’ sanzjonijiet imposti abbażi ta’ ksur tal-Artikoli 101 TFUE u 102 TFUE, l-Artikolu 25 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1/2003, tas-16 ta’ Diċembru 2002, fuq l-implimentazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni mniżżlin fl-Artikoli [101 TFUE] u [102 TFUE] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 2, p. 205) u, fir-rigward ta’ frodi li tagħmel ħsara lill-interessi finanzjarji tal-Unjoni, l-Artikolu 3 tar-Regolament tal-Kunsill (KE, EURATOM) Nru 2988/95, tat-18 ta’ Diċembru 1995, dwar il-protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Komunità Ewropea (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 1, Vol. 1, p. 340).
(
7
)	Dawn il-bażijiet ġew stabbiliti minn Friedrich Carl von Savigny f’System des heutigen römischen Rechts (Band 5., Berlin 1841, p. 267). Sussegwentement nikkwota lil B. Kordasiewicz, Problematyka dawności, f’: System prawa prywatnego, Tom 2, Prawo cywilne — Część ogólna, Varsavja, CH Beck, Instytut Nauk Prawnych PAN 2012, p. 576.
(
8
)	Għan analiżi tad-dritt komparattiv, ara E.W. Hondius (ed.), Extinctive prescription: on the limitation of actions: reports to the XIVth Congress, International Academy of Comparative Law, Ateni 1994, u J. Zrałek, Przedawnienie w międzynarodowym obrocie handlowym, Zakamycze — Kraków, 2005.
(
9
)	Għaldaqstant, Hondius (op. cit., p. 8) jiċċita bosta fatturi differenti li kellhom influwenza fuq il-portata tal-preskrizzjoni, u jikkonkludi li diskussjoni limitata għal aspett wieħed biss tal-preskrizzjoni, bħat-terminu, ma tagħmilx sens. Skont id-dritt internazzjonali privat, l-użu tal-eċċezzjoni ta’ ordni pubbliku, minħabba n-natura inadegwata tat-terminu ta’ preskrizzjoni li jirriżulta mil-lex causae, huwa limitat għal ipoteżijiet eċċezzjonali u jeħtieġ li jitqiesu d-dispożizzjonijiet kollha li għandhom influwenza fuq it-tul ta’ żmien tat-terminu (ara Zrałek, op. cit., p. 150).
(
10
)	Ara l-premessa 26 tar-Regolament tal-Kunsill (KE, EURATOM) Nru 1995/2006, tat-13 ta’ Diċembru 2006, li jemenda r-Regolament Nru 1605/2002 (ĠU L 390, p. 1).
(
11
)	Ara, pereżempju, is-sentenza Lito Maieftiko Gynaikologiko kai Cheirourgiko Kentro vs Il‑Kummissjoni (T‑552/11, UE:T:2013:349, punti 46 u 72). Il-Qorti Ġenerali kkonstatat li, sabiex kreditu dovut ikun jista’ jinħoloq skont il-kuntratt inkwistjoni, konkluż bejn il-Kummissjoni u terz, il-Kummissjoni kellha b’mod partikolari tispeċifika l-kundizzjonijiet ta’ rimbors tas-somma imħallsa indebitament, u hija għamlet dan f’nota ta’ debitu. Dan ifisser li, f’din il-kawża, il-kreditu jsir dovut biss minn meta tintbagħat in-nota ta’ debitu.
(
12
)	Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 6 iktar ’il fuq.
(
13
)	Fl-assenza ta’ armonizzazzjoni tad-dritt dwar ir-responsabbiltà extrakuntrattwali, id-dritt nazzjonali jista’ jkun applikabbli għall-krediti li jirriżultaw minn delitt li jikkawża dannu lill-Unjoni. Ara wkoll ir-rikors għad-danni ippreżentat mill-Kummissjoni quddiem qorti Belġjana, li jirrigwarda d-dannu mġarrab minħabba akkordju bejn diversi manifatturi tal-lifts. Dan ir-rikors kien jinvolvi talba għal deċiżjoni preliminari li tat lok għas-sentenza Otis et (C‑199/11, EU:C:2012:684).
(
14
)	Ara Hondius f’: Hondius (ed.), op. cit., p. 21, li jagħmel riferiment għar-rapporti nazzjonali li jinsabu fix-xogħol, u Zrałek, op. cit., p. 59.
(
15
)	Pereżempju, l-awturi Pollakki jaqblu dwar il-fatt li kwalunkwe informazzjoni dwar il-persuna responsabbli ma hijiex biżżejjed, u li l-kreditur għandu jkollu informazzjoni minn sors kompetenti u ta’ tali portata li tkun tippermetti li wieħed ikun jista’ jattribwixxi, bi grad ta’ probabbiltà suffiċjenti, il-fatti mwettqa lil persuna magħrufa. Ara Kordasiewicz, op. cit., p. 612.
(
16
)	Bħala eżempju, l-Artikolu 442(1) tal-Kodiċi Ċivili Pollakk jipprovdi terminu ta’ preskrizzjoni eċċezzjonalment twil, ta’ għoxrin sena mill-jum meta jkun twettaq il-fatt, għall-krediti li jikkonċernaw d-dannu mġarrab minħabba ksur penali.
(
17
)	Fid-dritt Pollakk, il-qorti tista’ tintervjeni fir-rigward tal-konsegwenzi tal-preskrizzjoni f’każ ta’ abbuż ta’ dritt, li jikkostitwixxi speċi ta’ “valv ta’ sigurtà” (ara Kordasiewicz, op. cit., p. 606). Fid-dritt Ġermaniż, il-Bundesfinanzhof iddeċidiet li għandha kompetenza “ta’ għajnuna” (“Notkompetenz”) li tippermettilha tqassar it-terminu ta’ preskrizzjoni previst f’dak li qabel kien l-Artikolu 195 tal-BGB (Kodiċi Ċivili Federali) (BFH, 7 ta’ Lulju 2009, Az. VII R 24/06). Skont id-dritt tal-Unjoni, il-qorti nazzjonali tista’ tkun obbligata li temenda t-terminu ta’ preskrizzjoni li jirriżulta mid-dritt nazzjonali fl-ipoteżi li l-applikazzjoni tiegħu ma tkunx tosserva l-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Manfredi et, C‑295/04 sa C‑298/04, EU:C:2006:461, punti 77 sa 82).
(
18
)	Ser niċċita biss xi ftit eżempji tal-applikazzjoni tiegħu f’diversi oqsma, b’mod partikolari, l-irkupru tal-għajnuna mħallsa illegalment (sentenza Falck u Acciaierie di Bolzano vs Il-Kummissjoni, C‑74/00 P u C‑75/00 P, EU:C:2002:524), l-awditjar tal-kontijiet tal-FAEGG (sentenza Il-Greċja vs Il-Kummissjoni, C‑321/09 P, EU:C:2011:218), l-irkupru tal-ispejjeż mġarrba quddiem il-qorti tal-Unjoni (digriet Dietz vs Il-Kummissjoni, 126/76 DEP, EU:C:1979:158), il-preżentata ta’ talba għad-danni minn uffiċjal (digriet Marcuccio vs Il-Kummissjoni, T‑157/09 P, EU:T:2010:403), u l-azzjonijiet għall-irkupru ta’ ammonti indebiti fir-rigward ta’ funzjoni pubblika (sentenza Ronsse vs Il-Kummissjoni, T‑205/01, EU:T:2002:269).
(
19
)	Ara, għal sinteżi tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-kunċett ta’ “terminu raġonevoli”, is-sentenza Arango Jaramillo et vs BEI (C‑334/12 RX‑II, EU:C:2013:134, punti 27 sa 34).
(
20
)	Ara s-sentenzi Technische Unie vs Il-Kummissjoni (C‑113/04 P, EU:C:2006:593, punt 48) u, b’analoġija, Groupe Gascogne vs Il-Kummissjoni (C‑58/12 P, EU:C:2013:770, punti 73 u 74).
(
21
)	Sentenzi Sison vs Il-Kunsill (C‑266/05 P, EU:C:2007:75, punt 95), kif ukoll L-Isvezja et vs Api u l-Kummissjoni (C‑514/07 P, C‑528/07 P u C‑532/07 P, EU:C:2010:541, punt 126) u d-digriet EMC Development vs Il-Kummissjoni (C‑367/10 P, EU:C:2011:203, punt 93).
(
22
)	Ara s-sentenza FIAMM et vs Il-Kunsill u l-Kummissjoni (C‑120/06 P u C‑121/06 P, EU:C:2008:476, punt 96 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
23
)	Ara l-punti 94 sa 104 iktar ’il fuq.
(
24
)	Ara s-sentenza E.ON Energie vs Il-Kummissjoni (C‑89/11 P, EU:C:2012:738, punt 64 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
25
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenza Eurocoton et vs Il-Kunsill (C‑76/01 P, EU:C:2003:511, punt 47).
(
26
)	Sentenzi Henrichs vs Il-Kummissjoni (C‑396/93 P, EU:C:1995:280, punti 65 u 66), kif ukoll Edwin vs UASI (C‑263/09 P, EU:C:2011:452, punt 78). Għalkemm il-ġurisprudenza ċċitata tiddikjara tali aggravju dwar l-ispejjeż inammissibbli, fil-fehma tiegħu jkun iktar xieraq li jiġi kkunsidrat li, fil-każ taċ-ċaħda tal-aggravji l-oħrajn, ma hemmx iktar lok li jiġi eżaminat.