62021CJ0580
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (πέμπτο τμήμα)
της 20ής Απριλίου 2023 (
*1
)
«Προδικαστική παραπομπή – Περιβάλλον – Οδηγία 2009/28/ΕΚ – Προώθηση της ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας – Άρθρο 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ – Πρόσβαση στα συστήματα μεταφοράς και διανομής – Κατά προτεραιότητα πρόσβαση στην ηλεκτρική ενέργεια η οποία παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας – Παραγωγή τόσο από ανανεώσιμες όσο και από συμβατικές πηγές ενέργειας»
Στην υπόθεση C‑580/21,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Bundesgerichtshof (Ανώτατο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο, Γερμανία) με απόφαση της 6ης Ιουλίου 2021, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 22 Σεπτεμβρίου 2021, στο πλαίσιο της δίκης
EEW Energy from Waste Großräschen GmbH
κατά
MNG Mitteldeutsche Netzgesellschaft Strom GmbH,
παρισταμένης της:
50 Hertz Transmission GmbH,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πέμπτο τμήμα),
συγκείμενο από τους E. Regan, πρόεδρο τμήματος, Δ. Γρατσία, F. Biltgen, I. Jarukaitis και Z. Csehi (εισηγητή), δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: Α. Ράντος
γραμματέας: D. Dittert, προϊστάμενος μονάδας,
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 8ης Σεπτεμβρίου 2022,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
–
η EEW Energy from Waste Großräschen GmbH, εκπροσωπούμενη από τους B. Rechner και A. Vallone, Rechtsanwälte,
–
η MNG Mitteldeutsche Netzgesellschaft Strom GmbH, εκπροσωπούμενη από τους B. Christ και T. Höch, Rechtsanwälte,
–
η 50 Hertz Transmission GmbH, εκπροσωπούμενη από τους T. Burmeister και L. Reichstein, Rechtsanwälte,
–
η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τους B. De Meester και G. Wils,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 17ης Νοεμβρίου 2022,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1
Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2009/28/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2009, σχετικά με την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και την τροποποίηση και τη συνακόλουθη κατάργηση των οδηγιών 2001/77/ΕΚ και 2003/30/ΕΚ (ΕΕ 2009, L 140, σ. 16), σε συνδυασμό με το άρθρο 2, στοιχεία αʹ και εʹ, της οδηγίας αυτής, καθώς και του άρθρου 5, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, της οδηγίας.
2
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της EEW Energy from Waste Großräschen GmbH (στο εξής: EEW) και της MNG Mitteldeutsche Netzgesellschaft Strom GmbH (στο εξής: MNG Strom) σχετικά με τη ζημία την οποία υποστηρίζει ότι υπέστη η EEW κατόπιν επανειλημμένων αιτημάτων της MNG Strom σχετικών με την πρόσβαση στα δίκτυα όσον αφορά την παραγόμενη από την EEW ηλεκτρική ενέργεια.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
Η οδηγία 2001/77/ΕΚ
3
Κατά το άρθρο 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2001/77/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Σεπτεμβρίου 2001, για την προαγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας (ΕΕ 2001, L 283, σ. 33):
«Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, νοούνται ως:
[…]
γ)
“ηλεκτρική ενέργεια η οποία παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας”: η ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούν μόνον ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς και το μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας σε υβριδικούς σταθμούς οι οποίοι χρησιμοποιούν συμβατικές πηγές ενέργειας, συμπεριλαμβανομένης της ανανεώσιμης ηλεκτρικής ενέργειας που χρησιμοποιείται για την πλήρωση των συστημάτων αποθήκευσης και εξαιρουμένης της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από τα συστήματα αυτά».
Η οδηγία 2009/28
4
Οι αιτιολογικές σκέψεις 11, 60 και 61 της οδηγίας 2009/28, προτού αυτή καταργηθεί με την οδηγία (ΕΕ) 2018/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 2018, για την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (ΕΕ 2018, L 328, σ. 82), είχαν ως εξής:
«(11)
Είναι ανάγκη να τεθούν διαφανείς και αδιαμφισβήτητοι κανόνες για τον υπολογισμό του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και για τον καθορισμό των πηγών αυτών. […]
[…]
(60)
Η κατά προτεραιότητα πρόσβαση και η εγγυημένη πρόσβαση στην ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές είναι σημαντικές για την ένταξη των ανανεώσιμων ενεργειακών πηγών στην εσωτερική αγορά ενέργειας, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2, και στο πνεύμα του άρθρου 11 παράγραφος 3 της [οδηγίας 2003/54/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2003, σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και την κατάργηση της οδηγίας 96/92/ΕΚ – Δηλώσεις σχετικά με τις δραστηριότητες παροπλισμού και διαχείρισης των αποβλήτων (ΕΕ 2003, L 176, σ. 37]. Οι απαιτήσεις για τη διατήρηση της αξιοπιστίας και της ασφάλειας του δικτύου και για την κατανομή ενδέχεται να διαφέρουν ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του εθνικού δικτύου και την ασφαλή λειτουργία του. Η κατά προτεραιότητα πρόσβαση στο δίκτυο παρέχει εξασφάλιση προς τους συνδεδεμένους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές ότι θα μπορούν πάντοτε να πωλούν και να μεταφέρουν την ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές βάσει κανόνων σύνδεσης, όποτε υπάρχει η πηγή. Στην περίπτωση που η ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές είναι εντεταγμένη στην αγορά για άμεση παράδοση, η εξασφαλισμένη πρόσβαση εξασφαλίζει ότι όλη η πωλούμενη ηλεκτρική ενέργεια η οποία λαμβάνει στήριξη διαθέτει πρόσβαση στο δίκτυο, ώστε οι εγκαταστάσεις που είναι συνδεδεμένες με το δίκτυο να μπορούν να χρησιμοποιούν όσο το δυνατόν περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές. Ωστόσο, αυτό δεν συνεπάγεται υποχρέωση των κρατών μελών να στηρίζουν ή να θεσπίζουν υποχρεώσεις αγοράς ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Σε άλλα συστήματα, καθορίζεται πάγια τιμή για την ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές, συνήθως σε συνδυασμό με υποχρέωση αγοράς για το φορέα εκμετάλλευσης του συστήματος. Στην περίπτωση αυτή, υπάρχει ήδη κατά προτεραιότητα πρόσβαση.
(61)
Σε ορισμένες περιπτώσεις δεν είναι δυνατόν να διασφαλιστεί πλήρως η μεταφορά και η διανομή της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές χωρίς να επηρεάζεται η αξιοπιστία ή η ασφάλεια του διασυνδεδεμένου συστήματος. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να κριθεί σκόπιμο να δοθεί στους εν λόγω παραγωγούς οικονομική αποζημίωση. Ωστόσο, οι στόχοι της παρούσας οδηγίας απαιτούν τη συνεχή αύξηση της μεταφοράς και της διανομής ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές χωρίς να θίγεται η αξιοπιστία ή η ασφάλεια του συστήματος δικτύου. Προς τούτο, τα κράτη μέλη θα πρέπει να λαμβάνουν κατάλληλα μέτρα για να επιτρέπουν τη μεγαλύτερη διείσδυση της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, μεταξύ άλλων λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες των μεταβλητών πηγών και των πηγών που δεν επιδέχονται ακόμη αποθήκευση. Στο βαθμό που απαιτείται από τους στόχους που καθορίζονται στην παρούσα οδηγία, η σύνδεση νέων εγκαταστάσεων ανανεώσιμης ενέργειας θα πρέπει να επιτραπεί το ταχύτερο δυνατόν. Για το σκοπό αυτό, προκειμένου να επιταχυνθούν οι διαδικασίες σύνδεσης δικτύου, τα κράτη μέλη μπορούν να παρέχουν προτεραιότητα σύνδεσης ή ειδικές δυνατότητες σύνδεσης για τις νέες εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.»
5
Το άρθρο 1 της οδηγίας 2009/28, με τίτλο «Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής», προέβλεπε τα εξής:
«Η παρούσα οδηγία θεσπίζει κοινό πλαίσιο για την προώθηση της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Θέτει υποχρεωτικούς εθνικούς στόχους για το συνολικό μερίδιο ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας και το μερίδιο ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στις μεταφορές. Καθορίζει κανόνες για τη στατιστική μεταβίβαση μεταξύ κρατών μελών, για κοινά έργα μεταξύ κρατών μελών και με τρίτες χώρες, τις εγγυήσεις προέλευσης, τις διοικητικές διαδικασίες, την πληροφόρηση και την κατάρτιση και την πρόσβαση στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας για ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές. […]»
6
Το άρθρο 2 της οδηγίας αυτής όριζε:
«Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας ισχύουν οι ορισμοί της [οδηγίας 2003/54].
Ισχύουν επίσης οι ακόλουθοι ορισμοί και νοούνται ως:
α)
“ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές”: η ενέργεια από ανανεώσιμες μη ορυκτές πηγές ήτοι αιολική, ηλιακή, αεροθερμική, γεωθερμική, υδροθερμική και ενέργεια των ωκεανών, υδροηλεκτρική, από βιομάζα, από τα εκλυόμενα στους χώρους υγειονομικής ταφής αέρια, από τα αέρια που παράγονται σε μονάδες επεξεργασίας λυμάτων και από τα βιοαέρια·
[…]
ε)
“βιομάζα”: το βιοαποικοδομήσιμο κλάσμα προϊόντων, αποβλήτων και καταλοίπων βιολογικής προέλευσης από τη γεωργία (συμπεριλαμβανομένων των φυτικών και των ζωικών ουσιών), τη δασοκομία και τους συναφείς κλάδους, συμπεριλαμβανομένης της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας, καθώς και το βιοαποικοδομήσιμο κλάσμα των βιομηχανικών αποβλήτων και των οικιακών απορριμμάτων·
[…]
ι)
“εγγύηση προέλευσης”: ηλεκτρονικό έγγραφο το οποίο χρησιμεύει μόνον ως απόδειξη προς τον τελικό καταναλωτή ότι δεδομένο μερίδιο ή ποσότητα ενέργειας έχει παραχθεί από ανανεώσιμες πηγές όπως απαιτείται σύμφωνα με το άρθρο 3, παράγραφος 6, της [οδηγίας 2003/54]·
[…]».
7
Το άρθρο 5, παράγραφοι 1 και 3, της εν λόγω οδηγίας είχε ως εξής:
«1.   Η ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές σε κάθε κράτος μέλος υπολογίζεται ως το άθροισμα:
α)
της ακαθάριστης τελικής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές·
[…]
3.   Για τους σκοπούς της παραγράφου 1 στοιχείο α), η ακαθάριστη τελική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές υπολογίζεται ως η ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται σε ένα κράτος μέλος από ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές, εξαιρουμένης της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται με συστήματα αποθήκευσης μέσω άντλησης από νερό που έχει προηγουμένως αντληθεί στον άνω ταμιευτήρα.
Σε εργοστάσια πολλαπλών καυσίμων που χρησιμοποιούν ανανεώσιμες και συμβατικές πηγές ενέργειας, λαμβάνεται υπόψη μόνο το μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές. Για τους σκοπούς του εν λόγω υπολογισμού, η συμβολή κάθε πηγής ενέργειας υπολογίζεται με βάση το ενεργειακό της περιεχόμενο.
Η ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από υδροηλεκτρική και αιολική ενέργεια λαμβάνεται υπόψη σύμφωνα με τους κανόνες τυποποίησης του παραρτήματος II.»
8
Το άρθρο 15, παράγραφος 1, της οδηγίας όριζε τα ακόλουθα:
«Για να αποδεικνύεται στους τελικούς καταναλωτές το μερίδιο ή η ποσότητα ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στο ενεργειακό μείγμα προμηθευτή ενέργειας, σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 6 της οδηγίας [2003/54], τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε να είναι δυνατόν να παρέχεται εγγύηση για την προέλευση της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές κατά την έννοια της παρούσας οδηγίας, σύμφωνα με αντικειμενικά, διαφανή και αμερόληπτα κριτήρια.»
9
Το άρθρο 16, παράγραφοι 1 έως 2, της οδηγίας 2009/28 προέβλεπε τα κατωτέρω:
«1.   Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα για την ανάπτυξη δικτυακής υποδομής μεταφοράς και διανομής, ευφυών δικτύων, εγκαταστάσεων αποθήκευσης και του συστήματος ηλεκτροδότησης προκειμένου να καταστεί δυνατή η ασφαλής λειτουργία του συστήματος ηλεκτροδότησης ώστε να επιτρέπει την περαιτέρω ανάπτυξη της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές, συμπεριλαμβανομένων των διασυνδέσεων μεταξύ κρατών μελών, καθώς και μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν επίσης τα κατάλληλα μέτρα για να επιταχύνουν τις διαδικασίες χορήγησης άδειας για δικτυακή υποδομή και για να συντονίσουν την έγκριση της δικτυακής υποδομής με τις διοικητικές διαδικασίες και τις διαδικασίες προγραμματισμού.
2.   Με την επιφύλαξη των απαιτήσεων για τη διατήρηση της αξιοπιστίας και της ασφάλειας του δικτύου, και βάσει διαφανών και αμερόληπτων κριτηρίων που καθορίζονται από τις αρμόδιες εθνικές αρχές:
α)
τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι ευρισκόμενοι στο έδαφός τους φορείς εκμετάλλευσης συστημάτων μεταφοράς και διανομής εγγυώνται τη μεταφορά και τη διανομή της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές·
β)
τα κράτη μέλη εξάλλου προβλέπουν ότι η ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές έχει προτεραιότητα ή εξασφάλιση πρόσβασης στο δίκτυο ηλεκτροδότησης·
γ)
τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε, κατά την κατανομή των εγκαταστάσεων ηλεκτροπαραγωγής, οι φορείς εκμετάλλευσης συστημάτων μεταφοράς να δίνουν προτεραιότητα σε εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούν ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές στον βαθμό που το επιτρέπει η ασφαλής λειτουργία του εθνικού συστήματος ηλεκτροδότησης και βάσει διαφανών και αμερόληπτων κριτηρίων. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε να λαμβάνονται τα δέοντα επιχειρησιακά μέτρα σχετικά με το δίκτυο και την αγορά προκειμένου να ελαχιστοποιούνται οι περιορισμοί της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές. Όταν λαμβάνονται σημαντικά μέτρα για τον περιορισμό των ανανεώσιμων ενεργειακών πηγών προκειμένου να εξασφαλιστούν η ασφάλεια του εθνικού συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας και ο ενεργειακός εφοδιασμός, τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι αρμόδιοι φορείς εκμετάλλευσης των συστημάτων να υποβάλλουν έκθεση για τα μέτρα αυτά, αναφέροντας τι διορθωτικά μέτρα προτίθενται να λάβουν για την αποφυγή μη σκόπιμων περικοπών.»
Το γερμανικό δίκαιο
10
Το άρθρο 3, με τίτλο «Ορισμοί», του Erneuerbare-Energien-Gesetz (νόμου περί ανανεώσιμων πηγών ενέργειας), της 25ης Οκτωβρίου 2008 (BGBl. 2011 Ι, σ. 1634), όπως ίσχυε από την 1η Ιανουαρίου 2012 έως τις 31 Ιουλίου 2014 (στο εξής: EEG του 2012), είχε ως εξής:
«Για τους σκοπούς του παρόντος νόμου, νοούνται ως:
1)
“εγκατάσταση”, κάθε μονάδα ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας […]
3)
“ανανεώσιμες πηγές ενέργειας”, […] ενέργεια παραγόμενη από βιομάζα […], καθώς και από το βιοαποικοδομήσιμο κλάσμα των οικιακών απορριμμάτων και των βιομηχανικών αποβλήτων,
[…]».
11
Το άρθρο 11 του EEG του 2012, το οποίο έφερε τον τίτλο «Διαχείριση της τροφοδότησης του δικτύου με ηλεκτρική ενέργεια», προέβλεπε στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Οι φορείς εκμετάλλευσης δικτύων […] δικαιούνται, κατ’ εξαίρεση, να ρυθμίζουν εγκαταστάσεις συνδεδεμένες, άμεσα ή έμμεσα, με το δίκτυό τους […]:
1)
εφόσον, σε διαφορετική περίπτωση, θα προκαλούνταν συμφόρηση στον τομέα του σχετικού δικτύου, περιλαμβανομένου και του δικτύου προηγούμενου σταδίου,
2)
υπό την προϋπόθεση ότι διασφαλίζεται η προτεραιότητα υπέρ της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας […], εκτός εάν πρέπει να παραμείνουν στο δίκτυο άλλες εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής προς διαφύλαξη της ασφάλειας και της αξιοπιστίας του συστήματος εφοδιασμού με ηλεκτρική ενέργεια, […]
[…]»
12
Το άρθρο 12 του EEG του 2012, το οποίο έφερε τον τίτλο «Εξαιρετικές διατάξεις», προέβλεπε στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Εάν η τροφοδοσία του δικτύου με ηλεκτρική ενέργεια από εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιούν ανανεώσιμες πηγές ενέργειας […] μειωθεί λόγω συμφόρησης του δικτύου κατά την έννοια του άρθρου 11, παράγραφος 1, οι φορείς εκμετάλλευσης που θίγονται από το μέτρο αυτό […] αποζημιώνονται για το 95 % των διαφυγόντων εσόδων, πλέον των επιπρόσθετων εξόδων και αφαιρουμένων των δαπανών που εξοικονομήθηκαν. […]»
13
Από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως προκύπτει ότι οι διατάξεις αυτές του EEG του 2012 αντιστοιχούν, κατ’ ουσίαν, στις διατάξεις των τριών τροποποιήσεων του EEG που είχαν διαδοχικώς εφαρμογή στη διαφορά της κύριας δίκης.
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
14
Η EEW εκμεταλλεύεται στο Großräschen (Γερμανία) εγκατάσταση θερμικής επεξεργασίας αποβλήτων η οποία παράγει ηλεκτρική ενέργεια και θερμική ενέργεια. Ένα μέρος των αποβλήτων αυτών, αποτελούμενο από βιοαποικοδομήσιμα απόβλητα, υπόκειται σε επεξεργασία μέσω καύσης ταυτόχρονα με άλλα είδη αποβλήτων. Το ποσοστό των βιοαποικοδομήσιμων αποβλήτων ποικίλλει και μπορεί να φθάνει έως και το 50 % του συνολικού όγκου των αποβλήτων. Μέρος της παραγόμενης από την εγκατάσταση αυτή ηλεκτρικής ενέργειας τροφοδοτεί το δίκτυο του οποίου διαχειρίστρια είναι η MNG Strom, με την οποία η EEW έχει συνάψει σύμβαση σύνδεσης και προμήθειας.
15
Μεταξύ των ετών 2011 και 2016 η MNG Strom, στο πλαίσιο της εκ μέρους της διαχείρισης της ασφάλειας του δικτύου και, κατά περίπτωση, σε συνεννόηση με την 50 Hertz Transmission GmbH ως διαχειρίστρια δικτύου μεταφοράς, ζήτησε επανειλημμένως από την EEW να μειώσει προσωρινά την τροφοδοσία των αντίστοιχων δικτύων λόγω προβλημάτων συμφόρησης. Κατά συνέπεια, η EEW άσκησε αγωγή κατά της MNG Strom με την οποία της ζήτησε την καταβολή αποζημίωσης ποσού 2,24 εκατομμυρίων ευρώ, βάσει, μεταξύ άλλων, του άρθρου 12 του EEG του 2012.
16
Το δευτεροβάθμιο δικαστήριο απέρριψε την αγωγή της EEW με το σκεπτικό ότι η ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται στην εγκατάσταση της EEW δεν προέρχεται αποκλειστικώς από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και, ως εκ τούτου, η εγκατάσταση αυτή δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως «εγκατάσταση ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας», κατά την έννοια των εφαρμοστέων εθνικών διατάξεων.
17
Η EEW άσκησε αναίρεση κατά της αποφάσεως αυτής ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, Bundesgerichtshof (Ανωτάτου Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου, Γερμανία).
18
Κατά το δικαστήριο αυτό, η έκβαση της αιτήσεως αναιρέσεως εξαρτάται από την απάντηση στο ερώτημα αν η εγκατάσταση της EEW συνιστά «εγκατάσταση ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας», κατά την έννοια του άρθρου 12 του EEG του 2012, ερμηνευόμενου υπό το πρίσμα του άρθρου 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2001/77 και των διατάξεων της οδηγίας 2009/28, ιδίως δε του άρθρου 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, αυτής.
19
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Bundesgerichtshof (Ανώτατο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Έχει το άρθρο 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2009/28, σε συνδυασμό με το άρθρο 2, στοιχείο αʹ και στοιχείο εʹ, της οδηγίας αυτής, την έννοια ότι, κατά την τροφοδότηση του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας, πρέπει να παρέχεται προτεραιότητα και σε εγκαταστάσεις παραγωγής στις οποίες η ηλεκτρική ενέργεια παράγεται μέσω θερμικής επεξεργασίας μεικτών αποβλήτων που περιέχουν κυμαινόμενο ποσοστό βιοαποικοδομήσιμων βιομηχανικών αποβλήτων και οικιακών απορριμμάτων;
2)
Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο πρώτο ερώτημα: Εξαρτάται η παροχή προτεραιότητας, κατά την τροφοδότηση του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας, με βάση το άρθρο 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2009/28 από το ύψος του ποσοστού βιοαποικοδομήσιμων αποβλήτων που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας κατά τον τρόπο που περιγράφεται στο πρώτο ερώτημα;
3)
Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο δεύτερο ερώτημα: Υφίσταται κρίσιμο κατώτατο όριο όσον αφορά το ποσοστό βιοαποικοδομήσιμων αποβλήτων, κάτω από το οποίο αποκλείεται η εφαρμογή, ως προς την παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια, των ρυθμίσεων που ισχύουν για την ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές;
4)
Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο τρίτο ερώτημα: Ποιο είναι ή πώς πρέπει να προσδιορίζεται το ποσοστό του ορίου αυτού;
5)
Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο πρώτο και στο δεύτερο ερώτημα: Είναι δυνατόν, κατά την εφαρμογή των ρυθμίσεων που διέπουν την ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές σε περίπτωση ηλεκτρικής ενέργειας η οποία παράγεται μόνον κατά ορισμένο ποσοστό από βιοαποικοδομήσιμα απόβλητα, να χρησιμοποιηθεί η λογική του άρθρου 5, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, της οδηγίας 2009/28 κατά τέτοιον τρόπο, ώστε οι εν λόγω ρυθμίσεις να εφαρμόζονται μόνον ως προς το ποσοστό ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές και το ποσοστό αυτό να υπολογίζεται με βάση το ενεργειακό περιεχόμενο κάθε πηγής ενέργειας;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος
20
Με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί κατ’ ουσίαν να διευκρινιστεί αν το άρθρο 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2009/28 έχει την έννοια ότι η κατά προτεραιότητα πρόσβαση στο δίκτυο ηλεκτροδότησης της οποίας τυγχάνουν οι εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιούν ανανεώσιμες πηγές ενέργειας πρέπει να παρέχεται όχι μόνον στις εγκαταστάσεις που παράγουν ηλεκτρική ενέργεια αποκλειστικώς από ανανεώσιμες πηγές, αλλά και σε εκείνες οι οποίες παράγουν ηλεκτρική ενέργεια τόσο από ανανεώσιμες όσο και από συμβατικές πηγές ενέργειας.
21
Κατά το άρθρο 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2009/28, τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε, κατά την κατανομή των εγκαταστάσεων ηλεκτροπαραγωγής, οι φορείς εκμετάλλευσης συστημάτων μεταφοράς να δίνουν προτεραιότητα σε εγκαταστάσεις οι οποίες χρησιμοποιούν ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές, στον βαθμό που το επιτρέπει η ασφαλής λειτουργία του εθνικού συστήματος ηλεκτροδότησης και βάσει διαφανών και αμερόληπτων κριτηρίων.
22
Μολονότι η οδηγία 2009/28 ορίζει, στο άρθρο 2, στοιχείο αʹ, την έννοια της «ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές» ως περιλαμβάνουσα, μεταξύ άλλων, τη «βιομάζα» και, στο άρθρο 2, στοιχείο εʹ, την έννοια της «βιομάζας» ως περιλαμβάνουσα, μεταξύ άλλων, «το βιοαποικοδομήσιμο κλάσμα των βιομηχανικών αποβλήτων και των οικιακών απορριμμάτων», αντιθέτως, δεν διευκρινίζει το περιεχόμενο της έννοιας της «εγκατάστασης ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιεί ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές», κατά το άρθρο 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ.
23
Υπό τις συνθήκες αυτές, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, από τις επιταγές τόσο της ομοιόμορφης εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης όσο και της αρχής της ισότητας προκύπτει ότι οι όροι που χρησιμοποιούνται σε διάταξη του δικαίου της Ένωσης η οποία δεν περιέχει ρητή παραπομπή στο δίκαιο των κρατών μελών για τον προσδιορισμό της έννοιας και του πεδίου εφαρμογής της πρέπει, κατά κανόνα, να ερμηνεύονται κατά τρόπο αυτοτελή και ομοιόμορφο σε ολόκληρη την Ένωση, με γνώμονα όχι μόνον το γράμμα της διάταξης, αλλά και το πλαίσιο στο οποίο αυτή εντάσσεται, καθώς και τον σκοπό που επιδιώκει η οικεία ρύθμιση [απόφαση της 2ας Ιουνίου 2022, T.N. και N.N. (Δήλωση αποποιήσεως της κληρονομίας), C‑617/20, EU:C:2022:426, σκέψη 35 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
24
Όσον αφορά, κατ’ αρχάς, το γράμμα του άρθρου 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, πρώτη περίοδος, της οδηγίας 2009/28, το γράμμα αυτό, μνημονεύοντας τις εγκαταστάσεις που «χρησιμοποιούν» ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, δεν παρέχει, αφ’ εαυτού, τη δυνατότητα να καθοριστεί αν η εν λόγω διάταξη αφορά μόνον τις εγκαταστάσεις που παράγουν ηλεκτρική ενέργεια αποκλειστικώς από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ή αν εφαρμόζεται και σε εκείνες που χρησιμοποιούν, για τον σκοπό αυτό, εν μέρει μόνον τέτοιες πηγές ενέργειας.
25
Εκτός αυτού, η δεύτερη περίοδος της ίδιας αυτής διάταξης, η οποία αναφέρεται στα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται για την ελαχιστοποίηση της μη χρήσης ηλεκτρικής ενέργειας παραγόμενης από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, φαίνεται, στο μέτρο που χρησιμοποιεί το ρήμα «ελαχιστοποιούνται», να εκκινεί από την αρχή ότι η κατά προτεραιότητα πρόσβαση πρέπει να παρέχεται και στις εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούν εν μέρει μόνον ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Πράγματι, ο αποκλεισμός τέτοιων εγκαταστάσεων θα είχε ως συνέπεια τον αποκλεισμό από την κατά προτεραιότητα πρόσβαση ενός, ενδεχομένως σημαντικού, μέρους της «πράσινης» ηλεκτρικής ενέργειας.
26
Περαιτέρω, όσον αφορά το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται η εν λόγω διάταξη, το άρθρο 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2001/77 όριζε την «ηλεκτρική ενέργεια η οποία παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας» ως «ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούν μόνον ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς και το μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας σε υβριδικούς σταθμούς οι οποίοι χρησιμοποιούν συμβατικές πηγές ενέργειας».
27
Η οδηγία 2009/28, η οποία αντικατέστησε την οδηγία 2001/77 και η οποία ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της κύριας δίκης, δεν επανέλαβε τον ορισμό αυτό. Η οδηγία αυτή ορίζει, στο άρθρο 2, στοιχείο αʹ, την «ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές» ως «ενέργεια από ανανεώσιμες μη ορυκτές πηγές» και διευκρινίζει, στη συνέχεια, ποιες ανανεώσιμες πηγές εμπίπτουν στον ορισμό αυτό. Κατά συνέπεια, όπως επισήμανε η 50 Hertz Transmission, ο χαρακτηρισμός της «ηλεκτρικής ενέργειας η οποία παράγεται από ανανεώσιμες πηγές» δεν εξαρτάται πλέον από το είδος της εγκατάστασης στην οποία παρήχθη η ηλεκτρική ενέργεια, αλλά μόνον από τις πηγές ενέργειας που χρησιμοποιούν οι εν λόγω εγκαταστάσεις για την παραγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας.
28
Τέλος, όσον αφορά τους σκοπούς που επιδιώκει η οδηγία 2009/28, αντικείμενο της οδηγίας αυτής είναι, όπως ορίζεται στο άρθρο της 1, η θέσπιση κοινού πλαισίου για την προώθηση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, διά της επιβολής, μεταξύ άλλων, υποχρεωτικών εθνικών στόχων για το συνολικό μερίδιο ενέργειας από τέτοιες πηγές στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας.
29
Επιπλέον, από την αιτιολογική σκέψη 60 της οδηγίας αυτής προκύπτει ότι η οδηγία έχει ως σκοπό, μέσω της ένταξης της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στην αγορά για άμεση παράδοση, να ενθαρρύνει στον μέγιστο δυνατό βαθμό τη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας παραγόμενης από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η αιτιολογική σκέψη 61 της εν λόγω οδηγίας αναφέρει ότι αυτή αποσκοπεί στη συνεχή αύξηση της μεταφοράς και της διανομής ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές και ότι, προς τούτο, τα κράτη μέλη θα πρέπει να λαμβάνουν κατάλληλα μέτρα για να επιτρέπουν τη μεγαλύτερη διείσδυση της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.
30
Εκτός αυτού, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, όσον αφορά την εγγυημένη πρόσβαση στο δίκτυο την οποία προβλέπει το άρθρο 16, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2009/28, η οδηγία αποσκοπεί στην ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας κατά τρόπον ώστε να διασφαλίζεται ότι όλη η ηλεκτρική ενέργεια η οποία παράγεται από ανανεώσιμες πηγές έχει πρόσβαση στα δίκτυα, προκειμένου να είναι δυνατόν να χρησιμοποιείται η μέγιστη δυνατή ποσότητα ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (πρβλ. απόφαση της 27ης Ιανουαρίου 2022, Fondul Proprietatea, C‑179/20, EU:C:2022:58, σκέψη 62).
31
Οι σκοποί όμως της μεγιστοποίησης της χρήσης ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και της συνεχούς αύξησης της μεταφοράς και της διανομής ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα μπορούσαν να υπονομευθούν εάν μια εγκατάσταση παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που δεν χρησιμοποιεί αποκλειστικώς ανανεώσιμες πηγές ενέργειας εξομοιωνόταν, εξ αυτού του λόγου, με εγκατάσταση η οποία χρησιμοποιεί μόνο συμβατικές πηγές ενέργειας και, ως εκ τούτου, αποκλειόταν από την κατά προτεραιότητα πρόσβαση που προβλέπεται στο άρθρο 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2009/28.
32
Ως εκ τούτου, στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2009/28 έχει την έννοια ότι η κατά προτεραιότητα πρόσβαση στο δίκτυο ηλεκτροδότησης της οποίας τυγχάνουν οι εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιούν ανανεώσιμες πηγές ενέργειας πρέπει να παρέχεται όχι μόνον στις εγκαταστάσεις που παράγουν ηλεκτρική ενέργεια αποκλειστικώς από ανανεώσιμες πηγές, αλλά και σε εκείνες οι οποίες παράγουν ηλεκτρική ενέργεια τόσο από ανανεώσιμες όσο και από συμβατικές πηγές ενέργειας.
Επί του δεύτερου, του τρίτου, του τέταρτου και του πέμπτου προδικαστικού ερωτήματος
33
Με το δεύτερο, το τρίτο, το τέταρτο και το πέμπτο προδικαστικό ερώτημα, τα οποία πρέπει να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2009/28 έχει την έννοια ότι μια εγκατάσταση η οποία παράγει ηλεκτρική ενέργεια τόσο από ανανεώσιμες όσο και από συμβατικές πηγές ενέργειας, σε κυμαινόμενο ποσοστό, τυγχάνει κατά προτεραιότητα πρόσβασης στο δίκτυο μόνο για το ποσοστό της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και, σε περίπτωση καταφατικής απάντησης, με ποιον τρόπο πρέπει να εφαρμόζεται η εν λόγω κατά προτεραιότητα πρόσβαση.
34
Εν προκειμένω, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται ειδικότερα αν μια εγκατάσταση όπως εκείνη την οποία εκμεταλλεύεται η EEW, η οποία παράγει ηλεκτρική ενέργεια από μείγμα αποβλήτων που περιέχει κυμαινόμενο ποσοστό βιοαποικοδομήσιμων βιομηχανικών αποβλήτων και οικιακών απορριμμάτων, τυγχάνει κατά προτεραιότητα πρόσβασης στο δίκτυο μόνο για την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από το κυμαινόμενο αυτό ποσοστό.
35
Συναφώς, επισημαίνεται εκ προοιμίου ότι από τους ορισμούς του άρθρου 2, στοιχεία αʹ και εʹ, της οδηγίας 2009/28 προκύπτει ότι, μολονότι η ενέργεια που προκύπτει από την αξιοποίηση της βιομάζας αποτελεί ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, μόνον το βιοαποικοδομήσιμο κλάσμα, μεταξύ άλλων, των βιομηχανικών αποβλήτων και των οικιακών απορριμμάτων εμπίπτει στην έννοια της «βιομάζας», όπως αυτή ορίζεται στην ως άνω οδηγία. Ως εκ τούτου, η ενέργεια που παράγεται από τη θερμική επεξεργασία βιομηχανικών αποβλήτων και οικιακών απορριμμάτων θεωρείται, για την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από αυτό το βιοαποικοδομήσιμο κλάσμα των εν λόγω αποβλήτων και εξαιρουμένου του κλάσματός τους που αποτελείται από συμβατικά απόβλητα, ως ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές.
36
Περαιτέρω, το Δικαστήριο έχει κρίνει, σε σχέση με το άρθρο 16, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2009/28, ότι, μολονότι η συγκεκριμένη διάταξη μνημονεύει τη δυνατότητα να καθιερωθεί «εξασφάλιση πρόσβασης» στο δίκτυο υπέρ της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές, τούτο ισχύει μόνον όσον αφορά την «πράσινη» ηλεκτρική ενέργεια, και ότι η προαναφερθείσα διάταξη δεν μπορεί, συνεπώς, να χρησιμεύσει ως νομική βάση για εθνικές διατάξεις περί εγγυημένης πρόσβασης των εγκαταστάσεων παραγωγής ενέργειας από συμβατικές πηγές (πρβλ. απόφαση της 27ης Ιανουαρίου 2022, Fondul Proprietatea, C‑179/20, EU:C:2022:58, σκέψη 65). Όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 46 των προτάσεών του, κατ’ ανάλογο τρόπο πρέπει να ερμηνευθεί και η αρχή της κατά προτεραιότητα πρόσβασης στο δίκτυο η οποία προβλέπεται στο άρθρο 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, της εν λόγω οδηγίας.
37
Ως εκ τούτου, μια εγκατάσταση παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας η οποία χρησιμοποιεί μείγμα αποβλήτων του οποίου μόνον ένα κυμαινόμενο ποσοστό αποτελείται από βιοαποικοδομήσιμα βιομηχανικά απόβλητα και οικιακά απορρίμματα ή, γενικότερα, χρησιμοποιεί σε κυμαινόμενο ποσοστό τόσο ανανεώσιμες όσο και συμβατικές πηγές ενέργειας πρέπει να μπορεί να τύχει της κατά προτεραιότητα πρόσβασης που προβλέπεται στο άρθρο 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2009/28, μόνο για το κυμαινόμενο ποσοστό ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
38
Εντούτοις, η οδηγία 2009/28 δεν καθορίζει με ποιον τρόπο πρέπει να υπολογίζεται το ποσοστό της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγει από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μια εγκατάσταση παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας η οποία χρησιμοποιεί τόσο ανανεώσιμες όσο και συμβατικές πηγές ενέργειας και, ειδικότερα, αν το ποσοστό αυτό πρέπει να φθάνει ορισμένο ελάχιστο όριο προκειμένου να παρασχεθεί η κατά προτεραιότητα πρόσβαση ως προς την παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια.
39
Η οδηγία αυτή περιορίζεται, στο άρθρο της 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, στην επιβολή δύο απαιτήσεων.
40
Πρώτον, η ως άνω διάταξη εξαρτά την κατά προτεραιότητα πρόσβαση από τις ανάγκες που άπτονται της ασφάλειας του εθνικού συστήματος ηλεκτροδότησης. Συναφώς, η αιτιολογική σκέψη 60 της οδηγίας 2009/28 διευκρινίζει ότι οι απαιτήσεις που αφορούν τη διατήρηση της αξιοπιστίας και της ασφάλειας του δικτύου καθώς και την κατανομή ενδέχεται να διαφέρουν ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του εθνικού δικτύου και την ασφαλή λειτουργία του.
41
Δεύτερον, το άρθρο 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2009/28 απαιτεί η διαχείριση της κατά προτεραιότητα πρόσβασης να γίνεται βάσει διαφανών και αμερόληπτων κριτηρίων. Συναφώς, η αιτιολογική σκέψη 11 της οδηγίας αυτής υπογραμμίζει τη σπουδαιότητα της θέσπισης σαφών και αδιαμφισβήτητων κανόνων για τον υπολογισμό του ποσοστού της ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές και για τον καθορισμό των πηγών αυτών. Εκτός αυτού, η αιτιολογική σκέψη 60 της εν λόγω οδηγίας υπενθυμίζει, γενικώς, ότι η κατά προτεραιότητα πρόσβαση που προβλέπεται αποκλειστικώς για την ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές είναι σημαντική για την ένταξη των ανανεώσιμων ενεργειακών πηγών στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και, ειδικότερα, ότι η κατά προτεραιότητα πρόσβαση αυτή θα πρέπει να αντικατοπτρίζεται στους εθνικούς κανόνες σύνδεσης, παρέχοντας στους συνδεδεμένους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές τη διαβεβαίωση ότι θα μπορούν πάντοτε να πωλούν και να μεταφέρουν την ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές, όποτε υπάρχει η πηγή.
42
Επομένως, τα κράτη μέλη διαθέτουν ευρύ περιθώριο εκτίμησης κατά τον καθορισμό του τρόπου εφαρμογής της κατά προτεραιότητα πρόσβασης της οποίας πρέπει να τυγχάνουν οι εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που χρησιμοποιούν ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούν τους σκοπούς που επιδιώκει η οδηγία αυτή.
43
Εξάλλου, το Δικαστήριο έχει διαπιστώσει ότι, με την έκδοση της οδηγίας 2009/28, o νομοθέτης της Ένωσης όχι μόνο δεν είχε την πρόθεση να προβεί στην εξαντλητική εναρμόνιση των εθνικών καθεστώτων στηρίξεως της παραγωγής πράσινης ενέργειας, αλλά έλαβε ως αφετηρία, αφενός, τη διαπίστωση ότι τα κράτη μέλη εφαρμόζουν διαφορετικά καθεστώτα στηρίξεως και, αφετέρου, την αρχή ότι επιβάλλεται η διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας των καθεστώτων αυτών προκειμένου να διατηρηθεί η εμπιστοσύνη των επενδυτών και να παρασχεθεί στα κράτη μέλη αυτά η δυνατότητα να προσδιορίσουν αποτελεσματικά εθνικά μέτρα για την επίτευξη των συνολικών εθνικών δεσμευτικών στόχων που τους θέτει η εν λόγω οδηγία (απόφαση της 4ης Οκτωβρίου 2018, L.E.G.O., C‑242/17, EU:C:2018:804, σκέψη 53 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
44
Κατά συνέπεια, εναπόκειται, κατά πάγια νομολογία, στο εθνικό δικαστήριο, που είναι το μόνο αρμόδιο να εκτιμήσει τα πραγματικά περιστατικά και να ερμηνεύσει την εθνική νομοθεσία, να κρίνει αν πληρούνται εν προκειμένω οι απαιτήσεις που απορρέουν από το δίκαιο της Ένωσης σχετικά με τον καθορισμό του τρόπου εφαρμογής της κατά προτεραιότητα πρόσβασης για τις εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούν ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Εντούτοις, το Δικαστήριο, το οποίο καλείται στο πλαίσιο διαδικασίας προδικαστικής παραπομπής να δώσει στο εθνικό δικαστήριο χρήσιμες απαντήσεις, είναι αρμόδιο να παράσχει, με βάση τη δικογραφία της υποθέσεως της κύριας δίκης και τις γραπτές και προφορικές παρατηρήσεις που του έχουν υποβληθεί, ενδείξεις ως προς τα στοιχεία που πρέπει να λάβουν υπόψη τα κράτη μέλη προκειμένου να εφαρμόσουν την κατά προτεραιότητα πρόσβαση στο δίκτυο, οι οποίες θα παράσχουν στο εθνικό δικαστήριο τη δυνατότητα να εκδώσει την απόφασή του (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 22ας Σεπτεμβρίου 2020, Cali Apartments, C‑724/18 και C‑727/18, EU:C:2020:743, σκέψη 78 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
45
Συναφώς, η απαίτηση του άρθρου 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2009/28, κατά την οποία η κατά προτεραιότητα πρόσβαση στο δίκτυο πρέπει να καθορίζεται βάσει διαφανών και αμερόληπτων κριτηρίων, συνεπάγεται, όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 54 των προτάσεών του, ότι τα κριτήρια αυτά πρέπει να είναι σαφή, να έχουν γνωστοποιηθεί εκ των προτέρων από τα κράτη μέλη και να είναι, ως προς την εφαρμογή τους, προβλέψιμα για όλους τους ενδιαφερομένους.
46
Επιπλέον, από την ανταλλαγή επιχειρημάτων κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση ενώπιον του Δικαστηρίου προκύπτει ότι οι εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας μπορούν, για τους σκοπούς της εφαρμογής του άρθρου 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2009/28, να κατανεμηθούν σε τρεις ομάδες, ήτοι, αντιστοίχως, στις εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούν μόνον ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, σε εκείνες που χρησιμοποιούν μόνο συμβατικές πηγές ενέργειας και σε εκείνες που χρησιμοποιούν μείγμα ανανεώσιμων και συμβατικών πηγών ενέργειας.
47
Είναι σαφές, αφενός, ότι οι εγκαταστάσεις της πρώτης ομάδας πρέπει πάντοτε να τυγχάνουν, υπό την επιφύλαξη των περιορισμών που αφορούν την ασφάλεια και τη δυναμικότητα του δικτύου, κατά προτεραιότητα πρόσβασης για το σύνολο της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγουν και ότι οι εγκαταστάσεις της δεύτερης ομάδας δεν μπορούν να αποκτήσουν, βάσει της διάταξης αυτής, καμία κατά προτεραιότητα πρόσβαση και, αφετέρου, ότι οι εγκαταστάσεις των δύο αυτών πρώτων ομάδων πρέπει, κατ’ αρχήν, να τυγχάνουν ίσης μεταχείρισης εντός της ομάδας στην οποία ανήκουν.
48
Αντιθέτως, όσον αφορά τις εγκαταστάσεις της τρίτης ομάδας, πρέπει να υπομνησθεί, πρώτον, ότι, όπως προκύπτει από τη σκέψη 37 της παρούσας απόφασης, οι εγκαταστάσεις αυτές τυγχάνουν κατά προτεραιότητα πρόσβασης μόνο για το μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές. Δεύτερον, εντός της τρίτης αυτής ομάδας, οι εγκαταστάσεις δεν μπορούν να τυγχάνουν ίσης μεταχείρισης, στο μέτρο που το ποσοστό των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που χρησιμοποιούν δεν είναι κατ’ ανάγκην το ίδιο.
49
Ο επιδιωκόμενος από την οδηγία 2009/28 σκοπός της ενθάρρυνσης της χρήσης ενέργειας παραγόμενης από ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές θα διακυβευόταν όμως αν οι εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούν σημαντικό ποσοστό ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ετύγχαναν συστηματικώς κατά προτεραιότητα πρόσβασης, εις βάρος άλλων εγκαταστάσεων που χρησιμοποιούν και αυτές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αλλά σε μικρότερο βαθμό. Εντούτοις, γεγονός παραμένει ότι, λαμβανομένου υπόψη του ίδιου αυτού σκοπού, οι πρώτες πρέπει να μπορούν να προτιμώνται έναντι των δεύτερων, χωρίς ωστόσο να τυγχάνουν συστηματικά κατά προτεραιότητα πρόσβασης.
50
Επομένως, τα κριτήρια καθορισμού της σειράς με την οποία ο διαχειριστής δικτύου κατανέμει φορτία στις εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούν μείγμα ανανεώσιμων και συμβατικών πηγών ενέργειας πρέπει να αντικατοπτρίζουν το ύψος του ποσοστού των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που χρησιμοποιούν.
51
Ομοίως, τα κριτήρια αυτά πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες και τους τεχνικούς περιορισμούς που χαρακτηρίζουν τη διαχείριση της πρόσβασης των εγκαταστάσεων στα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας. Συναφώς, η MNG Strom επισήμανε ότι ο διαχειριστής του δικτύου μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας δεν γνωρίζει, σε πραγματικό χρόνο, σε ποιο ποσοστό μια εγκατάσταση παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας χρησιμοποιεί βιοαποικοδομήσιμα απόβλητα όταν αυτός καλείται να επιλέξει τη σειρά με την οποία θα επιβληθεί η διακοπή της τροφοδοσίας στις εγκαταστάσεις, δεδομένου ότι, εξάλλου, ούτε οι ίδιοι οι φορείς εκμετάλλευσης των εγκαταστάσεων αυτών γνωρίζουν ανά πάσα στιγμή ποιο ποσοστό της παραγόμενης ενέργειας προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές. Η 50 Hertz Transmission, από την πλευρά της, τόνισε ότι η απόφαση περί παροχής προτεραιότητας συνιστά μέτρο έκτακτης ανάγκης το οποίο λαμβάνεται σχεδόν αυτοστιγμεί και ότι έχει επιπτώσεις στους φορείς εκμετάλλευσης του μεταγενέστερου σταδίου, όπερ σημαίνει ότι τα κριτήρια προτεραιότητας πρέπει να είναι τέτοια ώστε να είναι δυνατή η παροχή συγκεκριμένων κατευθυντηρίων γραμμών στον διαχειριστή του δικτύου.
52
Πρέπει να προστεθεί ότι η φύση της ηλεκτρικής ενέργειας είναι τέτοια ώστε, άπαξ και διοχετευθεί στο δίκτυο μεταφοράς ή διανομής, είναι δύσκολο να προσδιοριστεί η προέλευσή της και ιδίως η πηγή ενέργειας από την οποία παρήχθη (απόφαση της 1ης Ιουλίου 2014, Ålands Vindkraft, C‑573/12, EU:C:2014:2037, σκέψη 87). Ομοίως, κατά τη στιγμή που ο διαχειριστής δικτύου μεταφοράς κατανέμει φορτίο σε εγκατάσταση παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας η οποία χρησιμοποιεί τόσο ανανεώσιμες όσο και συμβατικές πηγές ενέργειας, είναι εξίσου δύσκολο να προσδιοριστεί επακριβώς το μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγει η εγκατάσταση αυτή από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Οι τεχνικές αυτές συνθήκες συνεπάγονται ορισμένο βαθμό αβεβαιότητας, με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατόν να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ένα μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας που δηλώθηκε ως παραχθείσα από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας να μην έχει παραχθεί εξ ολοκλήρου κατ’ αυτόν τον τρόπο κατά το συγκεκριμένο χρονικό σημείο.
53
Ο δε σκοπός τον οποίο επιδιώκει η οδηγία 2009/28, ήτοι να ενθαρρυνθεί στον μέγιστο δυνατό βαθμό η πρόσβαση της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στα δίκτυα, δεν απαιτεί να γνωρίζει ο διαχειριστής δικτύου, κατά τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή κατά την οποία ο εν λόγω διαχειριστής κατανέμει φορτίο σε εγκατάσταση παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που χρησιμοποιεί ενεργειακό μείγμα, την ακριβή αναλογία την οποία αντιπροσωπεύει αυτό το είδος ηλεκτρικής ενέργειας επί της συνολικής ποσότητας ενέργειας που προμηθεύει η εν λόγω εγκατάσταση.
54
Αρκεί, συναφώς, η εφαρμογή των κριτηρίων που έχουν επιλέξει οι αρμόδιες εθνικές αρχές να καθιστά δυνατή, για αρκούντως μακρά και αντιπροσωπευτική περίοδο και στο μέτρο του τεχνικώς εφικτού, την παροχή κατά προτεραιότητα πρόσβασης στο δίκτυο σε κάθε εγκατάσταση η οποία παράγει ηλεκτρική ενέργεια τόσο από ανανεώσιμες όσο και από συμβατικές πηγές ενέργειας, τούτο δε κατ’ αναλογία προς το ύψος του ποσοστού των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που χρησιμοποιεί η εγκατάσταση αυτή.
55
Δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο οι αρμόδιες εθνικές αρχές να λάβουν, προς τούτο, υπόψη μια εγγύηση προέλευσης, κατά την έννοια του άρθρου 2, στοιχείο ιʹ, της οδηγίας 2009/28, χορηγηθείσα, κατά περίπτωση, σε παραγωγό ηλεκτρικής ενέργειας δυνάμει του άρθρου 15 της οδηγίας αυτής, ανεξαρτήτως του γεγονότος ότι η εγγύηση αυτή εκδίδεται, όπως προκύπτει, μεταξύ άλλων, από την παράγραφο 1 της διάταξης αυτής, προκειμένου να παρασχεθεί στους τελικούς καταναλωτές η δυνατότητα να βεβαιώνονται για την ακριβή σύνθεση του ενεργειακού μείγματος ενός προμηθευτή ενέργειας.
56
Εξάλλου, τίποτα δεν εμποδίζει τις αρμόδιες εθνικές αρχές, στο πλαίσιο της άσκησης της διακριτικής ευχέρειας που διαθέτουν κατά τον καθορισμό των εν λόγω κριτηρίων, να στηρίζονται σε ορισμένες διατάξεις του άρθρου 5, παράγραφος 3, της οδηγίας 2009/28, μεταξύ δε άλλων στη διάταξη κατά την οποία, σε εργοστάσια πολλαπλών καυσίμων που χρησιμοποιούν τόσο ανανεώσιμες όσο και συμβατικές πηγές ενέργειας, για τους σκοπούς του υπολογισμού του μέρους της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές, η συμβολή κάθε πηγής ενέργειας υπολογίζεται με βάση το ενεργειακό της περιεχόμενο.
57
Από το σύνολο των ανωτέρω σκέψεων προκύπτει ότι στο δεύτερο, στο τρίτο, στο τέταρτο και το πέμπτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2009/28 έχει την έννοια ότι μια εγκατάσταση η οποία παράγει ηλεκτρική ενέργεια τόσο από ανανεώσιμες όσο και από συμβατικές πηγές ενέργειας τυγχάνει κατά προτεραιότητα πρόσβασης στο δίκτυο μόνο για το ποσοστό της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Εναπόκειται στα κράτη μέλη να καθορίσουν τον τρόπο εφαρμογής της εν λόγω κατά προτεραιότητα πρόσβασης, θεσπίζοντας διαφανή και αμερόληπτα κριτήρια τα οποία, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τις απαιτήσεις διατήρησης της αξιοπιστίας και της ασφάλειας του δικτύου, καθιστούν δυνατό τον καθορισμό της σειράς προτεραιότητας ανάλογα με το ύψος του ποσοστού των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που χρησιμοποιεί κάθε εγκατάσταση ηλεκτροπαραγωγής.
Επί των δικαστικών εξόδων
58
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πέμπτο τμήμα) αποφαίνεται:
1)
Το άρθρο 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2009/28/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2009, σχετικά με την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και την τροποποίηση και τη συνακόλουθη κατάργηση των οδηγιών 2001/77/ΕΚ και 2003/30/ΕΚ,
έχει την έννοια ότι:
η κατά προτεραιότητα πρόσβαση στο δίκτυο ηλεκτροδότησης της οποίας τυγχάνουν οι εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιούν ανανεώσιμες πηγές ενέργειας πρέπει να παρέχεται όχι μόνον στις εγκαταστάσεις που παράγουν ηλεκτρική ενέργεια αποκλειστικώς από ανανεώσιμες πηγές, αλλά και σε εκείνες οι οποίες παράγουν ηλεκτρική ενέργεια τόσο από ανανεώσιμες όσο και από συμβατικές πηγές ενέργειας.
2)
Το άρθρο 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2009/28
έχει την έννοια ότι:
μια εγκατάσταση η οποία παράγει ηλεκτρική ενέργεια τόσο από ανανεώσιμες όσο και από συμβατικές πηγές ενέργειας τυγχάνει κατά προτεραιότητα πρόσβασης στο δίκτυο μόνο για το ποσοστό της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Εναπόκειται στα κράτη μέλη να καθορίσουν τον τρόπο εφαρμογής της εν λόγω κατά προτεραιότητα πρόσβασης, θεσπίζοντας διαφανή και αμερόληπτα κριτήρια τα οποία, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τις απαιτήσεις διατήρησης της αξιοπιστίας και της ασφάλειας του δικτύου, καθιστούν δυνατό τον καθορισμό της σειράς προτεραιότητας ανάλογα με το ύψος του ποσοστού των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που χρησιμοποιεί κάθε εγκατάσταση ηλεκτροπαραγωγής.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.