61985CJ0261_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση 261/85,
Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τον D . Grant Lawrence, μέλος της νομικής της υπηρεσίας, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον Γεώργιο Κρεμλή, μέλος της νομικής υπηρεσίας της Επιτροπής, κτίριο Jean Monnet, Kirchberg,
προσφεύγουσα,
κατά
Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και Βόρειας Ιρλανδίας,
εκπροσωπούμενου από τη S . J . Hay, Treasury Solicitor, επικουρούμενη από τους J . Swift, QC, και G . Barling, δικηγόρους, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο την οικεία πρεσβεία,
καθού,
που έχει ως αντικείμενο να αναγνωριστεί ότι το Ηνωμένο Βασίλειο, απαγορεύοντας την εισαγωγή παστεριωμένου γάλακτος και μη κατεψυγμένης παστεριωμένης κρέμας γάλακτος προελεύσεως άλλων κρατών μελών και ορίζοντας ότι η θερμικά επεξεργασμένη κρέμα γάλακτος και τα ποτά με βάση το γάλα μπορούν να παρασκευάζονται στη Μεγάλη Βρετανία μόνο από γάλα παραγωγής της Μεγάλης Βρετανίας και στη Βόρεια Ιρλανδία μόνο από γάλα παραγωγής της Βόρειας Ιρλανδίας, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 30 της Συνθήκης και τον κανονισμό 804/68 του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1968, περί κοινής οργάνωσης αγοράς στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων ( ΕΕ ειδ . έκδ . 03/003, σ . 82 ),
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
συγκείμενο από τους G . Bosco, πρόεδρο τμήματος, προεδρεύοντα, J . C . Moitinho de Almeida, πρόεδρο τμήματος, T . Koopamns, U . Everling, Y . Galmot, Κ . Κακούρη και F . Schockweiler, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας : J . Mischo
γραμματέας : B . Pastor, υπάλληλος διοικήσεως
έχοντας υπόψη την έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση και κατόπιν της προφορικής διαδικασίας της 15ης Οκτωβρίου 1987,
αφού άκουσε το γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 24ης Νοεμβρίου 1987,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με προσφυγή που κατέθεσε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 20 Αυγούστου 1985 η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων άσκησε, δυνάμει του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΟΚ, προσφυγή με την οποία ζητεί να αναγνωριστεί :
- ότι, απαγορεύοντας την εισαγωγή παστεριωμένου γάλακτος και μη κατεψυγμένης παστεριωμένης κρέμας προελεύσεως άλλων κρατών μελών και
- ορίζοντας ότι η θερμικά επεξεργασμένη κρέμα γάλακτος και τα ποτά με βάση το γάλα μπορούν να παρασκευάζονται στη Μεγάλη Βρετανία μόνο από γάλα παραγωγής της Μεγάλης Βρετανίας και στη Βόρεια Ιρλανδία μόνο από γάλα παραγωγής της Βόρειας Ιρλανδίας,
το Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και Βόρειας Ιρλανδίας παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 30 της Συνθήκης ΕΟΚ και από τον κανονισμό 804/68 του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1968, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων ( ΕΕ L 148, σ . 13 ).
2 Οι διατάξεις που επέβαλαν, για την παραγωγή στη Μεγάλη Βρετανία ποτών με βάση το γάλα και τη θερμικά επεξεργασμένη κρέμα γάλακτος, την αποκλειστική χρησιμοποίηση γάλακτος προελεύσεως της Μεγάλης Βρετανίας καθώς και οι αντίστοιχες διατάξεις που ίσχυαν για τη Βόρεια Ιρλανδία καταργήθηκαν από 1ης Ιουνίου 1986 . Κατόπιν αυτού η Επιτροπή παραιτήθηκε του κεφαλαίου αυτού της προσφυγής της .
3 Η προσφυγή διατηρείται επομένως μόνο ως προς την πρώτη των ανωτέρω αιτιάσεων που αφορά ειδικότερα διαφόρους κανονισμούς περί εισαγωγής γάλακτος που εκδόθηκαν βάσει του νόμου περί εισαγωγής γάλακτος ( Importation of Milk Act, 1983 ). Οι κανονισμοί αυτοί (( Importation of Milk regulations, 1983, SI 1983, Ν* 1563 Importation of Milk ( Scotland ) regulations, 1983, SI 1983, Ν* 1546 Importation of Milk regulations ( Northern Ireland ), 1983, SI 1983, Ν* 338 )) απαγορεύουν την εισαγωγή, σε ολόκληρο το Ηνωμένο Βασίλειο, αφενός παστεριωμένου γάλακτος και αφετέρου κρέμας γάλακτος εφόσον δεν είναι κατεψυγμένη .
4 Με έγγραφο της 2ας Φεβρουαρίου 1984, η Επιτροπή δήλωσε στην κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου ότι κατά την άποψή της η απαγόρευση αυτή αντιβαίνει στο άρθρο 30 της Συνθήκης και δεν δικαιολογείται βάσει του άρθρου 36, της ζήτησε δε να διατυπώσει τις παρατηρήσεις της εντός ενός μηνός . Αφού η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου απήντησε ότι θεωρεί δικαιολογημένη την απαγόρευση αυτή βάσει του άρθρου 36, η Επιτροπή διατύπωσε στις 29 Νοεμβρίου 1984 την αιτιολογημένη γνώμη που προβλέπει το άρθρο 169 της Συνθήκης . 'Οταν πλέον το Ηνωμένο Βασίλειο δεν έλαβε τα αναγκαία μέτρα για να συμμορφωθεί προς τη γνώμη αυτή, η Επιτροπή άσκησε στις 20 Αυγούστου 1985 ενώπιον του Δικαστηρίου την υπό κρίση προσφυγή .
5 Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά καθώς και οι ισχυρισμοί και τα επιχειρήματα των διαδίκων . Τα στοιχεία αυτά του φακέλου δεν επαναλαμβάνονται πιο κάτω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για να σχηματίσει κρίση το Δικαστήριο .
Επί του παραδεκτού της προσφυγής
6 Με το υπόμνημα ανταπαντήσεως το Ηνωμένο Βασίλειο υποστηρίζει ότι η Επιτροπή μετέβαλε κατά τη διάρκεια της εκκρεμοδικίας το αντικείμενο της προσφυγής της όπως το είχε οριοθετήσει με την αιτιολογημένη γνώμη . Συγκεκριμένα, με το απαντητικό υπόμνημα η Επιτροπή κατηγόρησε το Ηνωμένο Βασίλειο ότι απαγορεύει εισαγωγές που ανταποκρίνονται προς τους όρους τους οποίους προβλέπει η οδηγία 85/397 του Συμβουλίου, της 5ης Αυγούστου 1985 ( ΕΕ L 226, σ . 13 ) για τα υγειονομικά προβλήματα και την υγειονομική πολιτική κατά τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές του θερμικά επεξεργασμένου γάλακτος, ενώ με την αιτιολογημένη γνώμη δεν αναφέρεται καθόλου σ' αυτή την οδηγία .
7 Αυτά τα επιχειρήματα δεν μπορούν να γίνουν δεκτά . Συγκεκριμένα, όπως προκύπτει από τη δικογραφία καθώς και από τη συζήτηση της υποθέσεως ενώπιον του Δικαστηρίου, καθ' όλη τη διάρκεια και της διοικητικής και της ένδικης διαδικασίας, η Επιτροπή διατήρησε απαράλλακτη, όπως την είχε προσδιορίσει, την παράβαση που προσάπτει στο Ηνωμένο Βασίλειο, ότι δηλαδή η απαγόρευση της εισαγωγής παστεριωμένου γάλακτος και μη κατεψυγμένης παστεριωμένης κρέμας γάλακτος αντιβαίνει στο άρθρο 30 της Συνθήκης και στην κοινή οργάνωση αγοράς γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων . Με το απαντητικό υπόμνημα η Επιτροπή αναφέρθηκε μεν στην εν λόγω οδηγία 85/397, που εκδόθηκε μετά τη διατύπωση της αιτιολογημένης γνώμης αλλά μόνο για να απαντήσει σ' έναν ισχυρισμό που είχε προβάλει αμυνόμενο το Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο επικαλέστηκε την οδηγία αυτή για να εξάρει τις διαφορές μεταξύ των εθνικών ρυθμίσεων και την ανάγκη ενός κοινοτικού συστήματος ελέγχου της ποιότητας του γάλακτος .
8 Επομένως η ένσταση απαραδέκτου που ήγειρε το Ηνωμένο Βασίλειο πρέπει να απορριφθεί .
Επί της ουσίας
9 Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η ισχύουσα στο Ηνωμένο Βασίλειο ρύθμιση αντιβαίνει στο άρθρο 30 της Συνθήκης και δεν δικαιολογείται βάσει του άρθρου 36, καθότι το μέτρο της γενικής απαγόρευσης των εισαγωγών είναι δυσανάλογο σε σχέση με τους στόχους που έχει θέσει το κράτος αυτό . Πρώτον, δεν έχει αποδειχτεί κατά τι είναι ανεπαρκείς, όπως υποστηρίζεται, οι εγγυήσεις της ποιότητας του γάλακτος που παρέχουν οι νομοθεσίες των άλλων κρατών μελών . Δεύτερον, το Ηνωμένο Βασίλειο οφείλει, αντί να εισαγάγει γενική και απόλυτη απαγόρευση, να επιτρέπει την εισαγωγή του γάλακτος, το οποίο όπως διαπιστώνεται ανταποκρίνεται στις βρετανικές προδιαγραφές . Πράγματι, δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι το γάλα προελεύσεως των άλλων κρατών μελών ουδέποτε ανταποκρίνεται σ' αυτές τις προδιαγραφές . Το ζήτημα αυτό μπορεί να ερευνηθεί με ορισμένες δοκιμές υπό ικανοποιητικές συνθήκες ταχύτητας και το Ηνωμένο Βασίλειο οφείλει να συστήσει την κατάλληλη οργάνωση για τη διενέργεια των αναγκαίων ελέγχων . Τέλος, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι είναι υπερβολικό να απαγορεύεται, για λόγους που ανάγονται στη δημόσια υγεία, η εισαγωγή γάλακτος που ανταποκρίνεται ήδη στους κανόνες της προαναφερθείσας οδηγίας 85/397 .
10 Η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου αναγνωρίζει ότι η επίδικη ρύθμιση αντιβαίνει στο άρθρο 30 της Συνθήκης . Φρονεί όμως ότι δικαιολογείται βάσει του άρθρου 36 . Η εν λόγω κυβέρνηση παρατηρεί, πρώτον, ότι η παστερίωση παρέχει υποδεέστερες εγγυήσεις υγιεινής από την επεξεργασία σε πολύ υψηλή θερμοκρασία . Το Ηνωμένο Βασίλειο παρατηρεί ότι έχει θέσει στον τομέα αυτό, όπως εξάλλου του επιτρέπει η πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, προδιαγραφές που αντιστοιχούν σε υψηλό βαθμό προστασίας της υγείας και της ζωής των ανθρώπων, λαμβανομένου υπόψη του όγκου της κατανάλωσης γαλακτοκομικών προϊόντων και ότι η Επιτροπή ουδέποτε υποστήριξε ότι οι προδιαγραφές είναι υπερβολικά αυστηρές . Για να εξασφαλίσουν την τήρηση των προδιαγραφών αυτών οι αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου έχουν συστήσει ένα γενικό σύστημα ελέγχου της ποιότητας του γάλακτος που στηρίζεται σε νομοθετικά μέτρα, υπηρεσίες ελέγχου και ένα σύστημα επιβολής κυρώσεων, ισοδύναμο του οποίου δεν υπάρχει στα άλλα κράτη μέλη . Μόνον με μια τέτοια οργάνωση μπορεί να επιτευχθεί η τήρηση των ισχυουσών προδιαγραφών . Η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου παρατηρεί σχετικώς ότι η προαναφερθείσα οδηγία 85/397 σκοπεί ακριβώς να υποχρεώσει τα άλλα κράτη μέλη να υιοθετήσουν ένα ανάλογο σύστημα . Η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου προσθέτει ότι, ελλείψει κοινών κανόνων, πριν από τη θέση σε ισχύ της οδηγίας, κανένα κράτος μέλος δεν μπορεί να βεβαιώσει βασίμως ότι το γάλα των παραγωγών του πληροί τις προδιαγραφές του Ηνωμένου Βασιλείου .
11 Πρέπει να σημειωθεί ότι, όπως αναγνωρίζουν αμφότεροι οι διάδικοι, η επίδικη ρύθμιση εμπίπτει στο άρθρο 30 της Συνθήκης και στον κανονισμό 804/68 που σκοπεί τη δημιουργία ενιαίας αγοράς γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων . Επομένως το μόνο ζήτημα προς επίλυση είναι το αν τα επίδικα μέτρα δικαιολογούνται ή όχι βάσει του άρθρου 36 της Συνθήκης από λόγους που ανάγονται στην προστασία της υγείας και της ζωής των ανθρώπων .
12 Σημειωτέον σχετικώς ότι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η υγεία και η ζωή των προσώπων είναι μεν αγαθά που προστατεύονται από το άρθρο 36 και κατά συνέπεια τα κράτη μέλη είναι αρμόδια να αποφασίζουν εντός των ορίων της Συνθήκης για το επίπεδο προστασίας που επιθυμούν να τους εξασφαλίσουν πλην όμως μια εθνική ρύθμιση που έχει περιοριστικό επί των εισαγωγών αποτέλεσμα δεν συμβιβάζεται με τη Συνθήκη παρά μόνον εφόσον είναι αναγκαία για την αποτελεσματική προστασία των αγαθών αυτών και υπό τον όρο ότι ο στόχος αυτός δεν μπορεί να επιτευχθεί με μέτρα λιγότερο περιοριστικά του ενδοκοινοτικού εμπορίου ( αποφάσεις της 20ής Μαΐου 1986, De Peijper, 104/75, ECR 1986, σ . 613 της 8ης Φεβρουαρίου 1983, Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου, 124/81, Συλλογή 1983, σ . 203 και της 6ης Ιουνίου 1984, Melkunie, 97/83, Συλλογή 1984, σ . 2367 ).
13 Βεβαίως, όπως παρατηρεί το Ηνωμένο Βασίλειο, η τεχνική της παστεριώσεως δεν παρέχει τις ίδιες εγγυήσεις για τη δημόσια υγεία με την αποστείρωση ή την επεξεργασία σε πολύ υψηλή θερμοκρασία . Υπό τις συνθήκες αυτές το Ηνωμένο Βασίλειο ευλόγως επιδιώκει να αντισταθμίσει αυτή την ανεπάρκεια με αυστηρές προδιαγραφές όσον αφορά ολόκληρο τον κύκλο της παραγωγής και της εμπορίας από τη γεωργική εκμετάλλευση μέχρι τον τελικό καταναλωτή . Σημειωτέον εξάλλου ότι οι προδιαγραφές αυτές είναι κατά μεγάλο μέρος ισοδύναμες αυτών που θέτει η προαναφερθείσα οδηγία 85/397 .
14 Οι θεωρήσεις αυτές όμως δεν απαλλάσσουν την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την τήρηση της υποχρέωσης που της επιβάλλει το κοινοτικό δίκαιο να μη θέτει περιορισμούς στο ενδοκοινοτικό εμπόριο που υπερβαίνουν το απολύτως αναγκαίο για την προστασία της υγείας και της ζωής των ανθρώπων .
15 Από τη σκοπιά αυτή η επίδικη ρύθμιση, η οποία σκοπεί τη γενική και απόλυτη απαγόρευση των εισαγωγών των συγκεκριμένων προϊόντων με την αιτιολογία ότι αποκλείεται, εν πάση περιπτώσει, να ανταποκρίνονται στις υγειονομικές προδιαγραφές του Ηνωμένου Βασιλείου, είναι δυσανάλογη σε σχέση με τους επιδιωκόμενους στόχους . Πράγματι, δεδομένου ότι δεν υπάρχουν κοινοί κανόνες, η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου μπορούσε να επιτύχει τους στόχους αυτούς επιτρέποντας συγχρόνως την εισαγωγή από άλλα κράτη μέλη παστεριωμένου γάλακτος και μη κατεψυγμένης παστεριωμένης κρέμας γάλακτος που ανταποκρίνονται στις δικές της προδιαγραφές .
16 Ακόμη κι αν θεωρηθεί ακριβές, όπως υποστηρίζει η Βρετανική κυβέρνηση - πράγμα που δεν προκύπτει ούτε από τη δικογραφία ούτε από τη συζήτηση ενώπιον του Δικαστηρίου - ότι δεν υπάρχει προς το παρόν σε κανένα κράτος μέλος σύστημα παραγωγής παστεριωμένου γάλακτος που ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της βρετανικής νομοθεσίας, βέβαιο είναι πάντως ότι η απόλυτη απαγόρευση που επιβάλλει το Ηνωμένο Βασίλειο αποθαρρύνει εκ των προτέρων τους παραγωγούς των άλλων κρατών μελών από την προσαρμογή στις απαιτήσεις αυτές και παρεμποδίζει τουλάχιστον δυνητικά το ενδοκοινοτικό εμπόριο .
17 Υπό τις συνθήκες αυτές το Ηνωμένο Βασίλειο οφείλει να καταρτίσει ένα σύστημα που θα επιτρέπει στους εν λόγω εισαγωγείς να αποδεικνύουν ότι τα εισαγόμενα γαλακτοκομικά προϊόντα ανταποκρίνονται στις ισχύουσες εθνικές προδιαγραφές . 'Οπως έχει κρίνει το Δικαστήριο ( βλέπε ιδίως απόφαση της 8ης Φεβρουαρίου 1983, Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου, Συλλογή 1983, σ . 203 ) το Ηνωμένο Βασίλειο έχει τη δυνατότητα να βεβαιωθεί ότι τηρούνται αυτές οι προδιαγραφές ζητώντας από τους εισαγωγείς να προσκομίζουν πιστοποιητικά που εκδίδουν προς τούτο οι αρμόδιες αρχές των χωρών εξαγωγής . Δυνάμει της ίδιας νομολογίας, το Ηνωμένο Βασίλειο έχει επίσης τη δυνατότητα να βεβαιώνεται για την τήρηση των προδιαγραφών που έχει ορίσει με τη διενέργεια ελέγχων και να μην επιτρέπει την είσοδο των παρτίδων που διαπιστώνονται ακατάλληλες, εξετάζοντας συγχρόνως το ενδεχόμενο της διευκολύνσεως και απλουστεύσεως των ελέγχων αυτών μέσω συνεργασίας με τις αρχές των άλλων κρατών μελών .
18 Τέλος, η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου υποστηρίζει μεν ότι η κατάρτιση ενός τέτοιου συστήματος θα προκαλούσε περιττές δαπάνες λόγω του ότι όλα τα κράτη μέλη θα πρέπει να συμμορφωθούν εντός προθεσμίας που λήγει σύντομα, την 1η Ιανουαρίου 1989, προς τις διατάξεις της προαναφερθείσας οδηγίας 85/397, πρέπει όμως να σημειωθεί, αφενός, ότι η Επιτροπή της απηύθυνε το έγγραφο οχλήσεως στις 2 Φεβρουαρίου 1984 και, αφετέρου, ότι τίποτε δεν εμποδίζει την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου να καταρτίσει από τώρα το σύστημα που προβλέπει η οδηγία αυτή πριν από τη λήξη της προθεσμίας που έχει προς τούτο .
19 Επομένως το συμπέρασμα είναι ότι το Ηνωμένο Βασίλειο, θεσπίζοντας τα διάφορα προεκτεθέντα μέτρα που έχουν ως αποτέλεσμα να απαγορεύουν την εισαγωγή στο έδαφός του παστεριωμένου γάλακτος και μη κατεψυγμένης παστεριωμένης κρέμας γάλακτος προελεύσεως των άλλων κρατών μελών, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 30 της Συνθήκης και από τον προαναφερθέντα κανονισμό του Συμβουλίου της 27ης Ιουνίου 1968 .
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
20 Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του κανονισμού διαδικασίας ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα . Εξάλλου κατά την παράγραφο 4 του άρθρου 69 "ο παραιτούμενος διάδικος καταδικάζεται στα έξοδα εκτός αν η παραίτησή του δικαιολογείται από τη στάση του αντιδίκου ". Επειδή το Ηνωμένο Βασίλειο ηττήθηκε, η δε παραίτηση της Επιτροπής οφείλεται στη στάση του, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα .
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
αποφασίζει :
1 ) Το Ηνωμένο Βασίλειο, απαγορεύοντας την εισαγωγή στο έδαφός του παστεριωμένου γάλακτος και μη κατεψυγμένης παστεριωμένης κρέμας γάλακτος προελεύσεως των άλλων κρατών μελών, το Ηνωμένο Βασίλειο παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 30 της Συνθήκης και από τον κανονισμό 804/68 του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1968, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων .
2 ) Καταδικάζει το Ηνωμένο Βασίλειο στα δικαστικά έξοδα .