62022CJ0700_RES
Kawża C‑700/22
RegioJet a.s.uSTUDENT AGENCY k.s.
vs
České dráhy a.s._Správa železnic, státní organizaceuČeská republika, Ministerstvo dopravy
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa min-Nejvyšší soud)
Sentenza tal‑Qorti tal‑Ġustizzja (Ir‑Raba’ Awla) tas‑7 ta’ Diċembru 2023
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Regolament (UE) 2015/1589 – Għajnuna eżistenti u għajnuna ġdida – Għajnuna mogħtija bi ksur tar-regoli proċedurali previsti fl-Artikolu 108(3) TFUE – Skadenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni previst fl-Artikolu 17 tar-Regolament (UE) 2015/1589 – Obbligu għall-qorti nazzjonali li tordna l-irkupru tal-għajnuna”
Għajnuna mogħtija mill-Istati – Irkupru ta’ għajnuna illegali – Għajnuna mogħtija bi ksur tar-regoli proċedurali tal-Artikolu 108 TFUE – Skadenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni previst fl-Artikolu 17 tar-Regolament 2015/1589 – Assenza ta’ impatt fuq is-setgħa tal-qorti nazzjonali li tordna r-rimbors tal-għajnuna
(Artikolu 108(3) TFUE; Regolament tal-Kunsill Nru 2015/1589, Artikolu 17)
(ara l-punti 13 sa 21)
Sunt
Fis‑26 ta’ Ġunju 2008, České dráhy, impriża ferrovjarja stabbilita fir-Repubblika Ċeka, ikkonkludiet kuntratt mal-Amministrazzjoni Nazzjonali tal-Linji tal-Ferrovija, li permezz tiegħu tal-ewwel ittrasferixxiet lil tat-tieni parti mill-impriża tagħha.
RegioJet u STUDENT AGENCY, kompetituri ta’ České dráhy, sostnew li l-prezz li din tal-aħħar kisbet fil-kuntest ta’ din it-tranżazzjoni jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE u li din tal-aħħar hija illegali peress li la ġiet innotifikata lill-Kummissjoni Ewropea skont l-Artikolu 108(3) TFUE u lanqas awtorizzata minn din tal-aħħar.
It-tilwima li qamet quddiem il-qrati Ċeki dwar is-suġġett tressqet quddiem in-Nejvyšší soud (il-Qorti Suprema, ir-Repubblika Ċeka).
Din it-tilwima qajmet, b’mod partikolari, il-kwistjoni dwar jekk l-iskadenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni ta’ għaxar snin previst fl-Artikolu 17(1) tar-Regolament 2015/1589 (
1
), li minħabba fiha għajnuna li tkun ġiet implimentata b’mod illegali ssir għajnuna eżistenti, iżżommx lill-qorti nazzjonali adita b’talba għall-irkupru ta’ tali għajnuna milli tordna r-rimbors tagħha mingħand l-impriża benefiċjarja. Mistoqsija dwar dan il-punt mill-Qorti Suprema Ċeka, il-Qorti tal-Ġustizzja rrispondiet din id-domanda fin-negattiv.
Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti tal‑Ġustizzja
Qabelxejn, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li l-qrati nazzjonali u l-Kummissjoni għandhom rwoli komplementari u distinti fl-implimentazzjoni tar-regoli tat-Trattat fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat. Fil-fatt, filwaqt li l-evalwazzjoni tal-kompatibbiltà ta’ miżuri ta’ għajnuna mas-suq komuni taqa’ taħt il-kompetenza esklużiva tal-Kummissjoni, li hija suġġetta għall-istħarriġ tal-qrati tal-Unjoni, il-qrati nazzjonali għandhom jiżguraw li, fil-każ ta’ ksur tal-obbligu ta’ notifika minn qabel tal-għajnuna mill-Istat lill-Kummissjoni previst fl-Artikolu 108(3) TFUE, jiġu mħarsa d-drittijiet tal-individwi.
Dwar l-effett tal-iskadenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni ta’ għaxar snin previst fl-Artikolu 17(1) tar-Regolament 2015/1589 fir-rigward ta’ proċeduri nazzjonali ta’ rkupru ta’ għajnuna illegali, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat, imbagħad, li dan ir-regolament ma jinkludi ebda dispożizzjoni dwar is-setgħat u l-obbligi tal-qrati nazzjonali, liema setgħat u obbligi jibqgħu rregolati mid-dispożizzjonijiet tat-Trattat. B’hekk, huma biss is-setgħat tal-Kummissjoni fil-qasam tal-irkupru tal-għajnuna mill-Istat li huma koperti mit-terminu ta’ preskrizzjoni previst fl-Artikolu 17(1) tar-Regolament 2015/1589.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, fl-assenza ta’ leġiżlazzjoni tal-Unjoni fil-qasam, l-irkupru tal-għajnuna illegali kellu jsir skont il-modalitajiet ta’ implimentazzjoni previsti mid-dritt nazzjonali applikabbli. F’dan il-kuntest, ir-regoli ta’ preskrizzjoni li setgħu japplikaw kienu, għalhekk, dawk tad-dritt nazzjonali, bla ħsara għall-prinċipji ta’ effettività u ta’ ekwivalenza.
Fl-aħħar nett, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li l-impriża benefiċjarja, České dráhy, ma setgħetx tislet argument mill-fatt li, fil-każ ta’ għajnuna eżistenti, li taqa’ taħt l-Artikolu 108(1) TFUE, il-qrati nazzjonali ma għandhomx is-setgħa li jordnaw l-irkupru tagħha. Fil-fatt, għalkemm, skont l-Artikolu 1(b)(iv) u l-Artikolu 17(3) tar-Regolament 2015/1589, għajnuna li tkun ġiet implimentata bi ksur tal-Artikolu 108(3) TFUE ssir għajnuna eżistenti fil-mument li fih jiskadi t-terminu ta’ preskrizzjoni previst fl-Artikolu 17(1) tal-imsemmi regolament, xorta jibqa’ l-fatt li din id-dispożizzjoni ma għandhiex l-effett li tirregolarizza retroattivament għajnuna mill-Istat ivvizzjata b’illegalità minħabba s-sempliċi fatt li din tkun saret għajnuna eżistenti.
Fid-dawl tal-premess, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li l-Artikolu 108(3) TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li l-qrati nazzjonali jistgħu jordnaw ir-rimbors ta’ għajnuna mill-Istat mogħtija bi ksur tal-obbligu ta’ notifika minn qabel previst minn din id-dispożizzjoni, minkejja li t-terminu ta’ preskrizzjoni previst fl-Artikolu 17(1) tar-Regolament 2015/1589 ikun laħaq skada fir-rigward ta’ din l-għajnuna, b’tali mod li din għandha titqies bħala għajnuna eżistenti.
(
1
)	Regolament tal-Kunsill (UE) 2015/1589 tat‑13 ta’ Lulju 2015 li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tal-Artikolu 108 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (ĠU 2015, L 248, p. 9).