62005CC0062_MT
Opinion of the Advocate-General
Opinion of the Advocate-General
I – Introduzzjoni
1. Dan huwa appell mis-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tal-Komunitajiet Ewropej ta’ l-14 ta’ Diċembru 2004, (2) li ma laqgħetx it-talba prinċipali għall-annullament tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni REM 14/01, tat-28 ta’ Ġunju 2002, li tirrifjuta talba magħmula mir-Repubblika Taljana għar-remissjoni ta’ dazji fuq l-importazzjoni dovuti min-Nordspedizionieri di Danielis Livio & C. Snc, Livio Danielis u Domenico D'Alessandro (aktar ’il quddiem, “Nordspedizionieri u oħrajn”)(3) .
2. Il-kwistjoni tirrigwarda, b’mod partikolari, ir-rekwiżiti ta’ “sitwazzjoni partikolari” kif imfissra fil-leġiżlazzjoni doganali Komunitarja, peress li huwa biss f’din it-tip ta’ sitwazzjoni li jistgħu jiġu maħfura d-dazji fuq l-importazzjoni. Tenut kont tad-data li fiha seħħew il-fatti li wasslu għal din il-kawża, l-analiżi għandha ssir fid-dawl tal-leġiżlazzjoni kumplessa(4) li kienet fis-seħħ qabel l-adozzjoni tal-Kodiċi Doganali Komuni.(5)
3. Din il-kwistjoni tiddependi wkoll mill-interpretazzjoni ta’ trattat bilaterali bejn Stat Membru, l-Italja, u pajjiż ieħor, is-Slovenja li dakinhar kien Stat terz, li fir-rigward tiegħu qed tiġi kkontestata l-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja. (6)
II – Il-kuntest ġuridiku
4. Sabiex dan l-appell jiġi deċiż, hemm bżonn illi jiġu eżaminati, minn naħa, id-dispożizzjonijiet allegatament miksura mill-Qorti tal-Prim’Istanza – kollha ta’ natura strettament Komunitarja – u, min-naħa l-oħra, ċerti prinċipji tat-trattat bilaterali bejn l-Italja u l-Jugoslavja dwar il-kooperazzjoni amministrattiva fil-qasam tad-dwana ffirmat fl-1965 (aktar ’il quddiem il-“Ftehim ta’ Belgrad”). (7)
5. Peress illi l-Kodiċi Doganali Komunitarju ma japplikax ratione temporis
billi l-fatti in kwistjoni seħħew qabel ma dan ġie adottat, id-dispożizzjonijiet legali rilevanti jinsabu mifruxin f’diversi regolamenti distinti, kważi dejjem f’partijiet, illi għalkemm fil-biċċa l-kbira tagħhom ġew abrogati, l-effett tagħhom baqa’ jinħass fl-applikazzjoni wiesgħa ta’ dan il-kodiċi wara l-1992.
A – Id-dritt Komunitarju
6. Dan huwa li ġara, per eżempju, fil-każ tar-regoli doganali dwar it-tranżitu Komunitarju, li jinsabu fir-Regolament Nru  222/77, (8) li fosthom l-Artikolu 36(1) jistabbilixxi li meta jiġi kkonstatat li waqt jew fl-okkażjoni ta’ operazzjoni ta’ tranżitu Komunitarju jseħħ ksur jew irregolarità fi Stat Membru partikolari, l-irkupru tad-dazji u ta’ taxxi oħra eventwalment eżiġibbli għandu jsir minn dan l-Istat Membru, skond il-liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi tiegħu, bla ħsara għat-teħid ta’ proċeduri kriminali.
7. Ir-Regolament Nru 474/90 (9) daħħal it-tielet paragrafu ta’ l-imsemmi Artikolu 36, sabiex jiġi stabbilit il-post fejn ikun sar il-ksur tal-liġi għall-finijiet ta’ l-impożizzjoni tad-dazji u ta’ taxxi oħra relatati, meta ma jkun hemm l-ebda prova tar-regolarità ta’ l-operazzjoni ta’ tranżitu jew tal-post fejn ikun fil-fatt seħħ il-ksur tal-liġi.
8. Ir-Regolament Nru 1062/87, (10) li żviluppa u ssimplifika r-Regolament Nru 222/77, ġie wkoll emendat bir-Regolament Nru 1429/90, (11) li daħħal l-Artikolu 11a, fit-Titolu Ia, taħt it-titolu “Dispożizzjonijiet applikabbli f’każ ta’ kunsinna mhux ippreżentati fl-uffiċċju tad-dwana tal-post ta’ destinazzjoni” illi jgħid:
“1. Meta kunsinna ma tkunx ġiet ippreżentata fl-uffiċċju tad-dwana tal-post ta’ destinazzjoni u l-post fejn ikun seħħ il-ksur jew l-irregolarità ma jkunx jista’ jiġi stabbilit, l-uffiċċju tal-post ta’ tluq għandu jinnotifika lill-persuna kkonċernata b’dan il-fatt malajr kemm jista’ jkun u fi kwalunkwe każ qabel l-għeluq tal-11-il xahar mid-data tar-reġistrazzjoni tad-dikjarazzjoni ta’ tranżitu Komunitarju.
2. In-notifika msemmija fil-paragrafu 1, b’mod partikolari, għandha tindika t-terminu li fih tista’ titressaq il-prova tar-regolarità ta’ l-operazzjoni ta’ tranżitu jew tal-post fejn ikun effettivament seħħ il-ksur jew l-irregolarità lill-uffiċċju tal-post ta’ tluq għas-sodisfazzjon ta’ l-awtoritajiet kompetenti.
Din it-terminu għandu jkun ta’ tliet xhur mid-data tan-notifika msemmija fil-paragrafu 1. Jekk il-prova meħtieġa ma tkunx ġiet prodotta sa meta jiskadi dan it-terminu, l-Istat Membru kompetenti għandu jieħu l-miżuri kollha neċessarji sabiex jirkupra d-dazji u t-taxxi l-oħra li jkunu dovuti.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
9. Id-dritt doganali Komunitarju jippermetti kemm il-ħlas lura, totali jew parzjali, tad-dazji fuq l-importazzjoni jew esportazzjoni kif ukoll ir-remissjoni parzjali ta’ l-ammont dovut. Il-kundizzjonijiet għal din ir-remissjoni tad-dazju huma msemmija fl-Artikolu 13(1) tar-Regolament Nru 1430/79, (12) kif emendat mir-Regolament 3069/86(13) :
“Id-dazji fuq l-importazzjoni jistgħu jitħallsu lura jew jiġu maħfura f’sitwazzjonijiet partikolari, apparti dawk imsemmija fit-taqsimiet A sa D, li jirriżultaw minn ċirkustanzi li ma jinvolvu l-ebda qerq jew negliġenza manifesta min-naħa tal-persuna kkonċernata.
[…]” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
B – Il-Ftehim ta’ Belgrad
10. Bl-iskop illi tiġi msaħħa l-kooperazzjoni bejn l-amministrazzjonijiet doganali Taljani u Jugoslavi, dan it-trattat huwa simili għal trattati analogi ta’ dak iż-żmien, kif jirriżulta minn paragun ta’ malajr mal-ftehim iffirmat fl-1967 f’dan il-qasam bejn is-sitt Stati Membri oriġinali, magħruf bħala il-“Konvenzjoni ta’ Ruma”.(14)
11. Wara li jesprimi l-għanijiet prinċipali tiegħu, jiġifieri il-prevenzjoni, is-sejba u l-ippenalizzar tal-ksur (Artikolu 1), il-Ftehim ta’ Belgrad jiddefinixxi l-kunċett ta’ “dispożizzjonijiet doganali” (Artikolu 2) u jinkludi l-obbligu li tinżamm kollaborazzjoni stretta bejn l-uffiċċji tad-dwana fuq il-fruntiera komuni (Artikolu 3).
12. Għall-finijiet ta’ dan l-appell huwa essenzjalment l-Artikolu 4 li huwa rilevanti peress li fih l-partijiet kontraenti jobbligaw ruħhom li jagħmlu għassa partikolari fuq iċ-ċaqlieq ta’ persuni, merkanzija u vetturi li jqisu suspettużi (paragrafu 1).
13. L-Artikolu 4(2) jirrikonoxxi l-impenn li jiġi miġġieled il-kuntrabandu u fit-tieni paragrafu tiegħu jistabbilixxi li:
Għandha ssir sorveljanza speċjali, fuq talba għal dan il-għan [mill-parti l-oħra kontraenti], fir-rigward ta’ l-esportazzjoni tal-prodotti li fit-territorju tal-parti kontraenti l-oħra jkunu suġġetti għal dazji għoljin u speċifiċi." [traduzzjoni mhux uffiċjali]
III – Il-fatti li wasslu għall-appell
A – Il-fatti li taw lok għall-kawża
14. Is-soċjetà f’isem kollettiv Nordspedizionieri di Danielis Livio & C., magħmula minn aġenti doganali u li għandha s-sede tagħha fi Trieste (L-Italja), għamlet, fuq talba ta’ l-impriża Cumberland Ltd, tliet dikjarazzjonijiet suċċessivi ta’ tranżitu Komunitarju estern fl-uffiċċju tad-dwana ta’ Fernetti (L-Italja) għall-ispedizzjoni ta’ kaxxi tal-kartun għall-ippakkjar mixtrija mingħand il-kumpannija Slovena Proexim Export-Import, li mbagħad kellhom jiġu ttrasportati fuq l-art lejn Spanja.
15. Id-dokumenti rispettivi tad-dwana kienu juru kunsinna ta’ 1,400 pakkett, b’piż totali ta’ 12,620 kilogramm fit-30 ta’ Ottubru 1991; ta’ 1,200 pakkett b’piż ta’ 12,510 kilogrammi, fil-5 ta’ Novembru ta’ l-istess sena; u ta’ 1,500 pakkett, b’total ta’ 12,842 kilogramm, fis-16 ta’ l-istess xahar.
16. Wara l-formalitajiet tat-tielet vjaġġ, it-trakk ġie awtorizzat ikompli għaddej. Ftit wara, id-direttur tad-dwana ta’ Fernetti, talab lill-pulizija doganali (Guardia di Finanzia) ta’ din il-lokalità sabiex teżamina t-tagħbija tat-trakk. It-trakk, li diġà kien ħareġ miż-żona doganali, ġie segwit u mwaqqaf mill-pulizija doganali ftit kilometri wara li qasam il-fruntiera. It-trakk mar lura taħt skorta fil-post tad-dwana sabiex jiġi spezzjonat hemmhekk. L-ispezzjoni wriet li l-kaxxi tal-kartun għall-ippakkjar ma kinux vojta, kif kien indikat fid-dikjarazzjoni tat-tranżitu, iżda kien fihom 8,190 kilogramm ta’ sigaretti ġejjin minn barra l-Komunità, mqassma fi 819-il pakkett. Is-sewwieq, is-Sur C., ġie arrestat u ġew issekwestrati t-trakk, il-merkanzija u d-dokumenti fil-pussess tas-sewwieq.
17. Bis-saħħa ta’ l-investigazzjoni mmexxija mill-awtoritajiet doganali ta’ l-Italja bil-kollaborazzjoni ta’ l-awtoritajiet Sloveni, sar magħruf li s-Sur C. kien involut fi tliet operazzjonijiet simili ta’ kuntrabandu ta’ sigaretti, billi uża d-dikjarazzjonijiet ta’ tranżitu tat-30 ta’ Ottubru u tal-5 ta’ Novembru 1991 magħmula minn Nordspedizionieri, kif ukoll dikjarazzjoni tas-16 ta’ Settembru 1991 magħmula mill-kumpannija Centralsped Srl.
18. Il-kunsinni tat-30 ta’ Ottubru u tal-5 ta’ Novembru 1991 urew diverġenza bejn id-dikjarazzjoni ppreżentata lill-awtoritajiet doganali Sloveni, jiġifieri ta’ tagħbijiet magħmula prinċipalment minn tabakk maħdum u d-dikjarazzjoni ppreżentata fil-post tad-dwana ta’ Fernetti, li kienet issemmi kaxxi ta’ l-ippakkjar. Ġie vverifikat ukoll li wara l-proċeduri uffiċjali, it-trakk kompla l-vjaġġ lejn destinazzjoni differenti minn dik imsemmija fil-formoli tad-dwana u battal il-kunsinna tiegħu bil-kuntrabandu fl-Italja.
19. Bħala riżultat ta’ l-investigazzjonijiet tagħha, il-pulizija Taljana sabet maħżen f’Bareggio (L-Italja) bil-merkanzija importata illegalment, u fit-8 ta’ April 1992, wara tfittxija fih, sabet 801 kaxxa (8,010 kilogrammi ta’ sigaretti).
20. Fis-16 ta’ Ottubru 1992, id-dipartiment tat-taxxa ta’ l-uffiċċju prinċipali tad-dwana ta’ Trieste ordna lil Nordspedizionieri, fil-kwalità tagħha ta’ prinċipal skond id-dispożizzjonijiet Komunitarji dwar it-tranżitu Komunitarju fir-rigward ta’ l-operazzjonijiet tat-30 ta’ Ottubru u tal-5 ta’ Novembru 1991, tħallas l-ammont ta’ ITL 2,951,462_300 dovut f’dazji, flimkien ma’ l-imgħaxijiet illi telgħu għal ITL 450,233,100, fuq 1,700 kaxxa (b’kollox 17,00 kilo) ta’ tabakk maħdum barra u mdaħħal u mibjugħ illegalment fit-territorju doganali tal-Komunità. Peress li l-kunsinna tas-16 ta’ Novembru 1991 ġiet issekwestrata mill-awtoritajiet doganali Taljani qabel ma ġiet offruta għall-bejgħ, ma ntalab ebda ħlas ta’ dazju fir-rigward tagħha.
21. Ir-rikorrenti kkontestaw din l-ordni ta’ ħlas quddiem it-Tribunale civile e penale ta’ Trieste, li annullah permezz ta’ sentenza ta’ Settembru 1994. Permezz ta’ sentenza mogħtija fil-5 ta’ Settembru 1996, il-Corte d’appello ta’ Trieste, ta’ deċiżjoni opposta għal dik tal-qorti inferjuri u kkundannat lil Nordspedizionieri u, sussidjarjament, lis-soċji tagħha in solidum
bejniethom, sabiex iħallsu l-ammont ta’ ITL 2,951,462_300. B’sentenza tas-26 ta’ Jannar 1999, il-Corte Suprema di Cassazione ma laqgħetx l-appell imressaq mir-rikorrenti kontra s-sentenza tal-Corte d'appello.
22. Sadanittant, fl-14 ta’Jannar 1994, l-imħallef tat-Tribunale civile e penale ta’ Trieste responsabbli mill-investigazzjoni preliminari ta digriet li temm il-proċedimenti kriminali mibdija għal kuntrabandu ta’sigaretti kontra s-sur G. Baldi, soċju tas-soċjetà Nordspedizionieri u awtur tad-dikjarazzjonijiet ta’ tranżitu maħruġa mill-istess soċjetà u użati fl-operazzjonijiet ta’ kuntrabandu.
23. F’Novembru 2000 Nordspdizionneri u oħrajn talbu lill-Kummissjoni sabiex jiġu maħfura d-dazji mitluba mill-awtoritajiet doganali Taljani [fl-ammont ta’ ITL 497,589,687 (EUR 256_983.63)]. Din it-talba kienet sostnuta mill-Istat Taljan li, f’Ġunju 2001, ippreżenta talba lill-Kummissjoni magħmula f’termini simili.
24. Fit-28 ta’ Ġunju 2002, il-Kummissjoni ċaħdet it-talba tar-Repubblika Taljana (aktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kkontestata”), peress illi ma kienx hemm sitwazzjoni partikolari li kienet tirriżulta minn ċirkustanzi li juru biċ-ċar li la kien hemm intenzjoni ta’ frodi u lanqas ta’ negliġenza manifesta min-naħa ta’ Nordspedizionieri u oħrajn, kif previst fl-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1430/79, b’tali mod illi ma setgħetx tiġi ġġustifikata r-remissjoni tad-dazji fuq l-importazzjoni fl-ammont in kwistjoni.
25. Permezz ta’ rikors ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti tal-Prim’Istanza fit-30 ta’ Ottubru 2002, Nordspedizionieri u s-Sinjuri Danielis ressqu din il-kawża.
B – Id-deċiżjoni kkontestata
26. It-talba prinċipali tar-rikorrenti hija l-annullament tad-deċiżjoni kkontestata u r-remissjoni tad-dazji fuq l-importazzjoni, u hija bbażata fuq żewġ motivi prinċipali, jiġifieri, l-ewwel wieħed jirrigwarda ċerti żbalji materjali u t-tieni wieħed jirrigwarda l-eżistenza ta’ sitwazzjoni partikolari, mingħajr l-ebda intenzjoni ta’ frodi jew negliġenza manifesta skond id-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1430/79.
27. Il-Qorti tal-Prim’Istanza ma laqgħet l-ebda wieħed minn dawn il-motivi.
28. Hija ċaħdet l-ewwel motiv(15) peress illi ma sabet l-ebda żball fid-deċiżjoni kkontestata, għall-kuntrarju ta’ dak li ġie allegat mir-rikorrenti, li sostnew li l-Kummissjoni kienet bidlet in-natura tal-fatti billi fir-raba’ premessa tad-deċiżjoni tagħha indikat li l-verifika ta’ l-operazzjoni tas-16 ta’ Novembru kienet saret fiż-żona doganali ta’ Fernetti. Skond ir-rikorrenti, tali affermazzjoni mhijiex verosimili, peress li l-pulizija doganali kienet spezzjonat it-trakk wara li kienu ġew iffinalizzati l-formalitajiet tad-dwana.
29. Apparti minn hekk, fil-kuntest ta’ l-istess motiv, il-Qorti tal-Prim’Istanza, ċaħdet, bħala inammissibbli, l-ilment li s-somma mitluba kienet żbaljata, (16) peress li hija kompetenza esklużiva ta’ l-awtoritajiet nazzjonali li jikkalkolaw l-ammont dovut.
30. Għal dak li jikkonċerna l-fatt li jiġu sodisfatti ż-żewġ rekwiżiti msemmija fl-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1430/79, ir-rikorrenti allegaw(17) : fl-ewwel lok, li huma kienu l-vittmi ta’ frodi li tmur lilhinn mir-riskji kummerċjali inerenti fl-attività professjonali tagħhom; fit-tieni lok, il-passività intenzjonata ta’ l-awtoritajiet Taljani, li ppermettew li jsiru l-operazzjonijiet illegali sabiex imbagħad jinkixef in-netwerk ta’ kuntrabandu; fit-tielet lok, in-nuqqas, min-naħa ta’ l-awtoritajiet doganali, li jħarsu l-obbligi ta’ kontroll ta’ l-operazzjonijiet tad-dwana; fir-raba’ lok, l-impossibbiltà għar-rikorrenti li jikkontrollaw l-operazzjonijiet ta’ trasport; u, fil-ħames lok, in-nuqqas ta’ teħid in kunsiderazzjoni ta’ l-interessi in kwistjoni fid-deċiżjoni kkontestata.
31. Madankollu, il-Qorti tal-Prim’Istanza ċaħdet dawn l-allegazzjonijiet waħda wara l-oħra, minħabba nuqqas ta’ provi suffiċjenti (għall-ewwel u t-tielet), jew bħala infondati (għat-tieni, ir-raba’ u l-ħames allegazzjonijiet).
32. Fil-kuntest ta’ dan l-appell, l-argument li l-awtoritajiet nazzjonali naqsu mill-obbligu tagħhom li jispezzjonaw il-merkanzija fuq il-fruntiera skond il-Ftehim ta’ Belgrad huwa importanti ħafna, peress li l-Qorti tal-Prim’Istanza waslet għall-konklużjoni li dak il-ftehim ma kienx jobbliga lill-awtoritajiet doganali Sloveni jinformaw, mingħajr dewmien, lill-awtoritajiet Taljani bit-trasport kollu ta’ tabakk li kien jitlaq mit-territorju tagħhom lejn l-Italja. (18)
33. Il-Qorti tal-Prim’Istanza qieset li l-ftehim kien jipprovdi biss għal għajnuna reċiproka u kollaborazzjoni stretta bejn iż-żewġ amministrazzjonijiet; it-twettiq ta’ sorveljanza partikolari fuq iċ-ċaqlieq ta’ merkanzija u tal-mezzi ta’ trasport indikati bħala li jikkostitwixxu traffiku illegali kbir; kif ukoll l-iskambju ta’ informazzjoni, b’mod partikolari, dawk dwar il-kategoriji ta’ prodotti li huma s-suġġett ta’ ksur doganali.
34. Peress li ma kkonstatat l-ebda sitwazzjoni partikolari, il-Qorti tal-Prim’Istanza ddeċidiet li ma teżaminax it-tieni rekwiżit dwar in-nuqqas ta’ frodi u negliġenza manifesta, (19) u ċaħdet ir-rikors.
IV – Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u t-talbiet tal-partijiet
35. L-appell ta’ Nordspedizionieri u oħrajn ġie ppreżentat fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-11 ta’ Frar 2005; fid-19 ta’ April ta’ wara l-Kummissjoni ppreżentat ir-risposta tad-difiża. Ir-replika u l-kontro-replika ġew ippreżentati fit-22 ta’ Settembru u fit-8 ta’ Novembru 2005, rispettivament.
36. L-appellanti jitolbu lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex:
– tannulla s-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza, li hija s-suġġett ta’ dan l-appell;
– tannulla d-Deċiżjoni tal-Kummissjoni (REM 14/01), tat-28 ta’ Ġunju 2002, li tirrifjuta talba magħmula mir-Repubblika Taljana għar-remissjoni ta’ dazji fuq l-importazzjoni dovuti fl-ammont ta’ EUR 256_983.63, peress li kien hemm ċirkustanzi partikolari li kienu juru li ma kienx hemm frodi jew negliġenza; u
– tordna lill-Kummissjoni tħallas l-ispejjeż.
37. Il-Kummissjoni, min-naħa tagħha, titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex:
– tiċħad kompletament l-appell magħmul minn Nordspedizionieri u oħrajn;
– tordna lill-appellanti jħallsu l-ispejjeż tagħhom u dawk tal-Kummissjoni, kemm dawk ta’ l-ewwel istanza kif ukoll dawk inkorsi quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.
38. Fis-seduta li nżammet fis-7 ta’ Settembru 2006, ir-rappreżentanti taż-żewġ naħat reġgħu sostnew il-pożizzjonijiet u t-talbiet tagħhom.
V – Analiżi tal-motivi ta’ l-appell
39. Nordspedizionieri u oħrajn ressqu erba’ motivi in sostenn ta’ l-appell tagħhom, billi allegaw il-ksur ta’ l-Artikolu 36(3) tar-Regolament Nru 222/77; it-tibdil tan-natura tal-fatti illi setgħu jwasslu għal dikjarazzjoni ta’ nullità tas-sentenza appellata minħabba nuqqas ta’ motivazzjoni, skond is-sentenza ta’ qabel ta’ l-aħħar ta’ l-Artikolu 81 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Prim’Istanza; (20) il-ksur ta’ l-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1430/79; u n-nuqqas ta’ frodi jew negliġenza fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.
40. Il-Kummissjoni tqis li l-ewwel motiv, u b’mod impliċitu, anki t-tieni wieħed, huma inammissibbli. Għalhekk, jeħtieġ li jiġu analizzati dawn l-allegazzjonijiet.
A – Fuq l-ammissibbiltà ta’ ċerti motivi
1. Ammissibbiltà ta’ l-ewwel motiv
41. Filwaqt li jibbażaw fuq l-Artikolu 36(3) tar-Regolament Nru 222/77, l-appellanti jikkontestaw id-dejn doganali, minħabba nuqqas ta’ kundizzjoni essenzjali sabiex dan ikun jista’ jeżisti, jiġifieri, in-notifika immedjata lid-debitur prinċipali u dan sa mhux aktar tard minn ħdax-il xahar mid-data tar-reġistrazzjoni tad-dikjarazzjoni ta’ tranżitu Komunitarju, li ma ntbagħtitx lill-uffiċċju tad-dwana tal-post ta’ destinazzjoni.
42. Biex isaħħu l-argument tagħhom huma jikkwotaw il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar din id-dispożizzjoni, liema ġurisprudenza tawtorizza lill-Istat Membru fejn ikun jinsab l-uffiċċju tal-post ta’ tluq, sabiex jiġbor id-dazji fuq l-importazzjoni fil-każ biss li jkun informa lid-debitur prinċipali li huwa għandu tliet xhur sabiex iġib prova tal-post fejn ikun effettivament sar il-ksur jew l-irregolarità, u li din il-prova ma tkunx tressqet f’dan it-terminu. (21)
43. Il-Kummissjoni tibbaża t-talba ta’ inammissibbiltà fuq il-fatt illi l-motiv ma tressaqx matul il-fażi amministrattiva preċedenti, fil-proċedura għar-remissjoni tad-dazji doganali, u lanqas ma tressaq quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza, u li, fi kwalunkwe każ, peress li din l-oġġezzjoni tikkonċerna atti ġuridiċi ta’ l-awtoritajiet nazzjonali tad-dwana, inkarigati esklużivament, bl-applikazzjoni tad-dritt Komunitarju, hija taqa’ taħt il-kompetenza tal-qrati nazzjonali.
44. Madankollu, ma jidhirx li dan huwa motiv ġdid, peress illi fir-replika tagħhom, Nordspedizionieri u oħrajn, isostnu li l-Qorti tal-Prim’Istanza setgħet eżaminat ex officio
din ir-raġuni ta’ nullità ta’ l-ordni ta’ ħlas maħruġa mill-uffiċċju doganali ta’ Fernetti, argument illi loġikament seta’ jitressaq biss għall-ewwel darba quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.
45. Barra minn hekk, mis-sentenza li qed tiġi appellata jirriżulta li fil-proċedimenti ta’ l-ewwel istanza, l-appellanti kienu diġà kkontestaw l-eżattezza ta’ l-ordni ta’ ħlas, u li għalhekk permezz ta’ dan l-appell, qegħdin sempliċement ibiddlu l-ordni ta’ importanza ta’ l-argumenti dwar l-iżball fil-kalkolu ta’ l-ammont dovut u tal-bażi legali. (22) Bħala riżultat ta’ dan, minn aspett formali, l-għan ta’ dan l-motiv baqa’ l-istess, anki jekk huwa bbażat fuq argumenti differenti.
46. Għall-kuntrarju, għal dak li jikkonċerna l-mertu, għandu jipprevali l-argument tal-Kummissjoni dwar in-nuqqas ta’ ġurisdizzjoni tal-qrati Komunitarji.
47. Kif irrilevat il-Qorti tal-Prim’Istanza fis-sentenza appellata(23), l-artikolu 13 tar-Regolament Nru 1430/79 jippermetti biss, f’ċerti ċirkustanzi speċjali u dejjem fin-nuqqas ta’ frodi jew negliġenza, li ċerti operaturi jiġu eżentati milli jħallsu d-dazji doganali dovuti, iżda mhux li jikkontestaw il-prinċipju li dejn doganali jibqa’ dovut. (24)
48. Minn dan isegwi li l-Qorti tal-Ġustizzja tilqa’ biss il-motivi li jinvokaw ċirkustanzi speċjali u n-nuqqas ta’ frodi jew negliġenza ta’ l-appellanti, iżda mhux dawk li jikkontestaw il-legalità tad-deċiżjonijiet ta’ l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti, li permezz tagħhom ikunu qed jitolbu l-ħlas tad-dazji, kwistjoni li għandha tiġi deċiża fi proċedimenti separati quddiem il-qrati nazzjonali kompetenti. (25)
49. Minkejja li mhuwiex motiv ġdid, minn aspett proċedurali mhuwiex loġiku li l-Qorti tal-Prim’Istanza tqajjem ex officio
dispożizzjoni li mhijiex kompetenti tapplika, u għalhekk jirriżulta li l-ewwel motiv mhuwiex b’saħħtu u b’hekk ma jistax jiġi milqugħ.
50. Barra minn hekk, anki jekk tiġi aċċettata l-ammissibbilità tal-motiv, dan xorta jibqa’ irrilevanti peress li m'hemm l-ebda kunflitt dwar il-post fejn seħħet l-irregolarità jew il-ksur tal-liġi, kif jeħtieġ l-Artikolu 36(3) tar-Regolament Nru 222/77. Ma jistax ikun mod ieħor minħabba l-fatt li t-tranżitu Komunitarju tal-prodotti tat-tabakk sar fl-Italja, peress li meta seħħew il-fatti, is-Slovenja ma kinitx parti mill-Komunità. Għaldaqstant, ma jista’ jkun hemm l-ebda dubju dwar il-post fejn seħħ il-ksur tal-liġi, kundizzjoni indispensabbli għall-applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni, u l-uffiċċju doganali ta’ Ferretti ma kellux bżonn li jagħti lill-appellanti terminu li fih kellhom iressqu provi tal-post fejn seħħ il-ksur tal-liġi.
51. Fil-qosor, dawn il-kunsiderazzjonijiet iwassluni sabiex nirrakkomanda li l-ewwel motiv jiġi ddikjarat inammissibbli.
2. Fuq l-ammissibbiltà tat-tieni motiv ta’ l-appell
52. Għal Nordspedizionieri u oħrajn, il-Qorti tal-Prim’Istanza bidlet in-natura tal-fatti ta’ dan il-każ billi, fil-punt 29 tas-sentenza appellata, warrbet l-ilment li r-raba’ premessa tad-deċiżjoni kkontestata kien fiha żball materjali peress li kienet tindika li l-uffiċċju doganali ta’ Fernetti kien talab lill-pulizija doganali tagħmel il-verifika tad-dikjarazzjoni tas-16 ta’ Novembru 1991, meta fir-realtà din l-ispezzjoni saret barra miż-żona tad-dwana, wara li tlestew il-formalitajiet kollha u meta t-trakk kien diġà daħal diversi kilometri fit-territorju Taljan.
53. Bħala prova eżatta tal-kronoloġija tal-fatti u tar-raġunijiet li effettivament wasslu għall-verifika tal-merkanzija, l-appellanti ppreżentaw dikjarazzjoni iffirmata mis-Sur Vito Portale, li kien id-direttur ta’ l-uffiċċju doganali ta’ Fernetti meta seħħew il-fatti in kwistjoni. Permezz ta’ dawn iż-żewġ elementi, l-iżball fil-fatti ddikjarati u d-dokument indikat, ir-rikorrenti jallegaw li qed jipprovdu analiżi korretta tal-fatti, li fid-dawl tagħha tirriżulta l-eżistenza ta’ “sitwazzjoni partikolari” skond l-Artikolu 13(1) tar-Regolament Nru 1430/79.
54. Għall-Kummissjoni, il-kritika li tinsab fil-punti preċedenti, hija intiża sabiex issir analiżi mill-ġdid taċ-ċirkustanzi li wasslu għal dawn il-proċeduri, u għaldaqstant tqis li din għandha tiġi miċħuda bħala inammissibbli, inkluża x-xhieda tas-Sur Portale.
55. Jiena mhiniex konvinta bl-argument tal-Kummissjoni, u naħseb li huwa xi ftit simplistiku.
56. Fl-ewwel lok, il-Qorti tal-Prim’Istanza rrikonoxxiet(26) li jista’ jkun xieraq li tiġi rrifjutata kemm il-konstatazzjoni kif ukoll il-kwalifika tal-fatti li saru fl-ewwel istanza, u b’hekk tkun qed tmur lilhinn mill-ġurisprudenza oriġinali tagħha. (27)
57. Fit-tieni lok, meta f’appell tiġi kkontestata l-eżattezza tal-fatti jew ta’ l-evalwazzjoni tagħhom, għandha ssir evalwazzjoni ġdida, peress li qatt m'għandu jkun possibbli li jiġi allegat it-tibdil tan-natura tal-fatti jew tal-provi.
58. Nordspedizionieri u oħrajn ressqu appell bl-intenzjoni li jitolbu s-sostituzzjoni ta’ l-evalwazzjoni tal-Qorti tal-Prim’Istanza dwar il-fatti kif riprodotti fir-raba’ premessa tad-deċiżjoni kkontestata ma’ dik tagħhom, kif spjegata fil-punt 52 ta’ dawn il-konklużjonijiet, u għalhekk jeħtieġ li din it-talba tiġi milqugħa u li tiġi eskluża l-inammissibilità invokata mill-Kummissjoni.
59. Madankollu, diffiċli li wieħed jifhem x''inhu l-għan tat-talba tar-rikorrenti għaliex anki jekk jiġi aċċettat illi sar żball fid-deskrizzjoni tal-fatti, il-verżjoni ta’ Nor dspedizionieri u oħrajn taqbel eżattament ma’ dik tal-paragrafi 10 sa 19 tas-sentenza appellata u, b’mod partikolari ma dak li ngħad fil-punt 11.
60. F’dan is-sens, l-motiv imressaq mir-rikorrenti u x-xhieda tas-Sur Portale (28) huma superfluwi, u peress li jissuġġerixxu verżjoni identika għal dik użata, ma jistgħux jintużaw sabiex jikkontestaw is-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza.
61. Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjoni, it-tieni motiv għandu jiġi miċħud bħala irrilevanti.
B – Fuq it-tielet motiv ta’ l-appell
62. Hawnhekk, ir-rikorrenti jinvokaw il-ksur tad-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1430/79, safejn is-sentenza appellata ċaħdet li tirrikonoxxi l-eżistenża ta’ “sitwazzjoni partikolari” taħt l-Artikolu 13(1) tar-Regolament Nru 1430/79. Min-naħa l-oħra l-Kummissjoni titlob li dan l-motiv jiġi miċħud peress illi huwa infondat.
63. L-ispjegazzjonijiet twal, kumplessi u dettaljati ta’ l-appell, kif ukoll ir-risposti, mhux inqas twal tal-konvenuta, jeħtieġu li l-portata tat-talba tiġi limitata sabiex wara jkun jista’ jsir eżami tal-mertu.
1. Limitazzjoni tal-motiv
64. Nordspedizionieri u oħrajn jibbażaw dan l-motiv fuq il-ħames talbiet imressqa quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza, (29) jiġifieri, il-fatt illi huma l-vittmi ta’ frodi li tmur lilhinn mir-riskji kummerċjali inerenti fl-attività professjonali tagħhom; il-passività intenzjonata ta’ l-awtoritajiet Taljani li ppermettew li jsiru operazzjonijiet illegali sabiex imbagħad jinkixef in-netwerk ta’ kuntrabandu; in-nuqqas, min-naħa ta’ l-awtoritajiet doganali, li jħarsu l-obbligi ta’ kontroll ta’ l-operazzjonijiet tad-dwana; l-impossibbiltà għar-rikorrenti li jikkontrollaw l-operazzjonijiet ta’ trasport; u n-nuqqas ta’ teħid in kunsiderazzjoni ta’ l-interessi in kwistjoni fid-deċiżjoni kkontestata.
65. Apparti l-fatt illi dan ir-raġunament ta’ l-appellanti jirrepeti, essenzjalment, il-motivi mressqa quddiem l-ewwel qorti, dan jitlob li ssir evalwazzjoni mill-ġdid tal-fatti, ħaġa li l-Qorti tal-Ġustizzja skond id-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 58 ta’ l-Istatut tagħha ma tistax tagħmel, u għalhekk għandha teskludi l-analiżi ta’ l-appellanti dwar dan il-punt.
66. L-istrateġija adottata hija ċara; qed jiġi użat metodu differenti minn dak użat fl-ewwel istanza sabiex il-fatti jiġu jixbhu lil dawk tas-sentenza De Hann, (30) li fiha l-Qorti tal-Ġustizzja qalet li “il-ħtiġijiet ta’ investigazzjoni diliġenti mill-awtoritajiet nazzjonali jistgħu, fin-nuqqas ta’ frodi jew negliġenza imputabbli lid-debitur, li ma kienx informat bl-investigazzjoni, jistgħu jikkostitwixxu sitwazzjoni partikolari skond l-Artikolu 13(1) tar-Regolamet Nru 1430/79, peress li, il-fatt li għall-finijiet ta’ l-investigazzjoni l-awtoritajiet nazzjonali ppermettew deliberatament li jsir ċertu ksur u ċerti irregolaritajiet, u b’hekk ħolqu debitu doganali għall-prinċipal, qiegħed lil dan ta’ l-aħħar f’sitwazzjoni partikolari meta mqabbel ma’ l-operaturi l-oħrajn li jwettqu l-istess attività”.(31)
67. B’riżultat ta’ dan, peress li l-imsemmija linji ta’ difiża għandhom jiġu miċħuda minħabba li jirrigwardaw il-fatti, l-unika allegazzjoni li għandha tiġi analizzata hija dik li tirrigwarda l-iżball dwar il-liġi li kkommettiet il-Qorti tal-Prim’Istanza meta interpretat il-Ftehim ta’ Belgrad, peress illi Nordspedizionieri u oħrajn iqisu li dan il-fatt jista’ jiġi mqabbel mat-tip ta’ ksur tal-liġi li fis-sentenza DeHann ġie aċċettat sabiex jiġġustifika l-eżistenza ta’ sitwazzjoni partikolari skond l-Artikolu 13(1) tar-Regolament Nru 1430/79.
68. Madankollu, in-natura ta’ l-imsemmi Ftehim, trattat bilaterali bejn Stat Membru (l-Italja) u, fiż-żmien meta seħħew il-fatti, pajjiż terz (is-Slovenja), titlob analiżi ta’ kwistjoni preliminari: il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tinterpreta dan it-tip ta’ dispożizzjonijiet, partikolarment meta l-Qorti tal-Prim’Istanza tkun naqset milli tagħti deċiżjoni dwar dan il-punt fis-sentenza appellata. Il-fatt li jiġi ssuperat dan l-ostaklu jippermetti li jiġi eżaminat jekk il-mertu tal-kwistjoni huwiex fondat.
2. Il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tinterpreta l-Ftehim ta’ Belgrad
a) It-trattati internazzjonali quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
69. Il-punt tat-tluq jinsab fil-poteri li l-Artikolu 220 KE jagħti, b’mod ġenerali, lill-Qorti tal-Ġustizzja meta jagħtiha l-inkarigu li tiżgura "li jiġi osservat id-dritt fl-interpretazzjoni u fl-applikazzjoni ta’ dan it-Trattat".
70. Id-dubji dwar il-portata tas-setgħa li jiġu interpretati trattati internazzjonali li, min-natura tagħhom, ma jaqgħux taħt it-Trattat KE, ġew ikkjarifikati fis-sentenza Haegeman, (32) dwar il-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni mal-Greċja, (33) li qieset li dawn it-tipi ta’ ftehim huma atti adottati minn waħda mill-istituzzjonijiet kif imsemmija fl-Artikolu 234 KE, u għaldaqstant, id-dispożizzjonijiet tagħhom jifformaw parti integrali mis-sistema legali tal-Komunità sa mid-dħul tagħhom fis-seħħ. (34)
71. Id-diskussjoni tkompliet, u mxiet lejn il-qasam ta’ ftehim multilaterali, jiġifieri, ftehim bejn il-Komunità u l-Istati Membri, peress li dawn jaqsmu bejniethom il-poteri leġiżlattivi, ma’ pajjiżi terzi, u s-soluzzjoni tad-diskussjoni kienet favur li l-Qorti tal-Ġustizzja jkollha ġurisdizzjoni.
72. Dan jirriżulta, fl-ewwel lok, mis-sentenza Demirel, (35) fejn il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li kellha ġurisdizzjoni minħabba l-fatt li l-ftehim ta’ assoċjazzjoni kienu jkopru s-suġġetti kollha inklużi fit-Trattat KE, (36) u dan ġie kkonfermat, fit-tieni lok, mis-sentenza Hermès, (37) li fiha l-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet li kellha ġurisdizzjoni tagħti deċiżjoni dwar l-Artikolu 50 tal-Ftehim TRIPS(38) peress li jeżistu kompetenzi Komunitarji u nazzjonali għall-konklużjoni ta’ dan il-ftehim.
73. Minħabba dan it-twessigħ tal-kompetenza ta’ interpretazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja skond il-kompetenza tal-Komunità, ikkonfermat mis-sentenza Dior, (39) jeħtieġ li f’dan il-każ jiġi aċċertat jekk illum l-għan tal-Ftehim ta’ Belgrad jaqax taħt xi waħda mill-kompetenzi tal-Komunità, f’liema każ ikun iġġustifikat ir-rwol ta’ interpretazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja, jew jekk għandhomx jintgħażlu triqat oħra.
74. Jiena konxju mid-differenzi bejn is-sentenzi msemmija fil-punti preċedenti, u, b’mod partikolari, mill-fatt illi f’dan il-każ, il-ftehim mhuwiex iffirmat mill-Komunità iżda minn Stat Membru u Stat terz, kif ukoll mill-fatt li din il-kawża tressqet b’rikors dirett, attwalment fl-istadju ta’ l-appell, u mhux permezz ta’ rinviju għal deċiżjoni preliminari.
75. Peress illi dawn il-fatturi ser jinfluwenzaw l-iżviluppi li ġejjin, id-definizzjoni preċiża tal-qafas tal-kompetenzi nazzjonali, Komunitarji jew kompetenzi li jinqasmu bejn il-Komunità u l-Istat Membri, isservi, ta’ l-inqas, sabiex tikkonferma, jew jekk le, sabiex tiċħad l-argument ibbażat fuq it-twessigħ tal-kompetenzi. Għalhekk, jeħtieġ li jiġu analizzati l-konsegwenzi tagħhom fid-dettall.
b) Il-kompetenza tal-Komunità fil-qasam tad-dwana: evoluzzjoni
76. Fid-dawl tal-portata tal-Ftehim ta’ Belgrad, limitat għall-għajnuna amministrattiva reċiproka fil-prevenzjoni u s-sejbien tal-ksur tal-liġi doganali u l-ippenalizzar tiegħu, m’hemmx bżonn ta’ analiżi profonda tal-kompetenzi f’dan is-settur, sa mill-oriġini tiegħu fl-Artikoli 18 sa 29 tat-Trattat KEE, illum fil-biċċa l-kbira tagħhom abrogati,(40) sad-dħul fis-seħħ tal-Kodiċi Doganali Komunitarju fl-1993.
77. L-integrazzjoni milħuqa f’dan il-qasam waqqfet lill-Istati Membri milli jamministraw id-dazji doganali u t-taxxi ta’ effett ekwivalenti, ħlief għall-miżuri konkreti ta’ infurzar u ta’ impożizzjoni ta’ penali f’każ ta’ ksur. (41) Għalhekk, huwa biżżejjed li wieħed iħares lejn l-għan tal-Ftehim ta’ Belgrad sabiex jivverifika jekk, il-kompetenzi nazzjonali affettwati minnu, ġralhomx l-istess jew għadhomx jistgħu jiġu eżerċitati.
78. Diġà semmejt il-Konvenzjoni ta’ Ruma(42) ta’ l-1967, li kienet tirregola, b’mod dettaljat, il-komunikazzjoni u l-metodi ta’ kooperazzjoni bejn is-servizzi ta’ informazzjoni u investigazzjoni fil-kuntest tal-prevenzjoni u l-impożizzjoni ta’ penali f’każ ta’ ksur, u li kienet simili għall-ftehim fil-każ in eżami, u li l-ikbar nuqqas li kienet tiġi kkritikata bih kien il-fatt li ma kinitx taqa taħt il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja għal dak li jikkonċerna l-interpretazzjoni tagħha. (43)
79. B’hekk, l-istorja ta’ l-evoluzzjoni tagħha tagħti informazzjoni ferm importanti fl-evoluzzjoni ta’ dan il-qasam: fl-1981 ġie adottat ir-Regolament Nru 1468/81, (44) li, ibbażat fuq l-Artikolu 308 KE, “ikkomunitarizza” xi elementi bażiċi tal-Konvenzjoni ta’ Ruma ta’ l-1967. L-operazzjoni kirurġika legali kienet tikkonsisti fis-separazzjoni ta’ dawk l-elementi strettament funzjonali mil-lat tad-dwana, jiġifieri, l-għajnuna amministrattiva reċiproka, mill-nukleu tal-kompiti esklużivament nazzjonali, b’mod partikolari mil-liġijiet dwar l-għajnuna reċiproka f’affarijiet penali. (45)
80. B’dan il-mod, l-imsemmija Konvenzjoni ta’ Ruma kienet iżżomm il-kooperazzjoni ġudizzjarja barra mit-trattati Komunitarji u llum hija inkluża fit-“tielet pilastru”; min-naħa l-oħra, tneħħiet minnha l-kollaborazzjoni bejn l-Istati fl-amministrazzjoni tad-dwani.
81. Min-natura stess tad-dispożizzjoni użata bħala bażi legali – l-Artikolu 308 KE – li jattribwixxi kompetenzi lill-Komunità meta jkun hemm diskrepanzi bejn l-għanijiet u l-poteri ta’ l-organi tagħha(46) u b’hekk jissupplementa n-nuqqas ta’ kompetenza li jaġixxu ta’ l-istituzzjonijiet ta’ l-Unjoni skond it-Trattat, (47) ma jistax ikun hemm dubju dwar in-natura Komunitarja tal-poteri li jinsabu fir-Regolament Nru 1468/81, (48) li żiedu l-lista ta’ l-“imprevedibbli”. (49)
82. Minkejja li l-Ftehim ta’ Belgrad huwa trattat bilaterali ma’ Stat terz meta seħħew il-fatti ta’ dan il-każ, meta jiġu kkunsidrati l-iżviluppi li saru, dan għandu jitqies bħala miżura ta’ eżekuzzjoni fil-kuntest ta’ poter Komunitarju, peress li issa m'għadhiex teżisti n-natura internazzjonali tiegħu minħabba l-proċess ta’ tkabbir tal-kompetenzi doganali Ewropej.
83. Fil-qosor, jekk napplikaw il-metodu ta’ twessigħ tal-kompetenzi Komunitarji għal dawk ta’ interpretazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja, kif deskritti iktar ’il fuq, jirriżulta li ta’ l-inqas parti kunsiderevoli tal-Ftehim ta’ Belgrad taqa’ taħt il-kompetenza ta’ l-Unjoni.
84. Barra minn hekk, dan l-iżvilupp dinamiku għadu għaddej peress li l-Konvenzjoni ta’ Ruma ġiet sostitwita b’konvenzjoni oħra fl-1998, (50) li tirregola l-funzjonijiet ta’ l-Istati Membri fir-rigward tal-kooperazzjoni fil-qasam tal-ġustizzja u ta’ l-affarijiet interni, speċjalment l-Artikolu 26 li jagħti ġurisdizzjoni lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tinterpreta l-konvenzjoni, għalkemm b’ċerti differenzi sinjifikattivi meta mqabbla mas-sistema normali ta’ rinviju għal deċiżjoni preliminari. (51)
c) Elementi partikolari għal din il-kawża
85. Għal dawk li mhumiex konvinti mill-metodu ta’ twessigħ tal-kompetenzi f’din il-kawża, jew minħabba li ma jikkunsidrawhx xieraq barra mill-ftehim multilaterali,(52) jew minħabba r-rispett reverenzjali lejn il-konvenzjoni legali, u għalhekk ma jistgħux jifhmu kif trattat bilaterali bħall-Ftehim ta’ Belgrad jista’ jiġi adattat għall-evoluzzjoni tal-proċess ta’ integrazzjoni Ewropea, jeħtieġ li jitressqu argumenti oħra li huma daqstant konvinċenti.
86. Fl-ewwel lok, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat illi għandha ġurisdizzjoni fir-rigward ta’ trattat bilaterali, li jaqa’ barra mill-ambitu Komunitarju, anki wara li diġà kienet sostniet il-kuntrarju.
87. B’hekk, fis-sentenza Vandeweghe (53), il-Qorti tal-Ġustizzja sostniet li kellha ġurisdizzjoni sabiex twieġeb domanda preliminari dwar l-Artikolu 2 tat-Tielet Ftehim Supplementari għall-Konvenzjoni dwar is-Sigurtà Soċjali, iffirmat fis-7 ta’ Diċembru 1957 bejn ir-Renju tal-Belġju u r-Repubblika Federali tal-Ġermanja, minħabba li l-interpretazzjoni ta’ xi dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1408/71 (54) kienet rilevanti għal dan il-ftehim supplimentari. (55)
88. Fit-tieni lok, fil-konklużjonijiet tiegħu fil-kawża Bresciani, iċċitata iktar ’il fuq, l-Avukat Ġenerali Trabucchi enfasizza il-ħtieġa li tiġi applikata, b’mod inċidentali, disposizzjoni tad-dritt internazzjonali, bħall-Konvenjoni ta’ Yaoundé ta’ l-1963, biex tiġi ddeterminata l-portata ta’ l-inkarigu meħud minn Stat, minkejja d-dubji dwar il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja li tmur lil hinn mill-kuntest ta’ sempliċi interpretazzjoni u ta’ dikjarazzjoni tal-validità ta’ att Komunitarju. (56)
89. Dawn iż-żewġ eżempji juru l-impenn involut sabiex l-interessi ta’ l-attività ġudizzjarja jitpoġġew qabel il-formaliżmu ortodoss, b’tali mod li s-sistema legali Ewropea u s-sistemi legali nazzjonali jkunu jistgħu jiġu integrati, mingħajr ma tinkiser l-ebda dispożizzjoni u mingħajr ma jiġi ppreġudikat l-ekwilibriju ta’ l-istituzzjonijiet kif stabbilit fit-Trattat KE.
90. Jekk kemm-il darba, sabiex jiġu supplementati d-dispożizzjonijiet Komunitarji, tiġi aċċettata l-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja, fil-kuntest ta’ l-Artikolu 234 KE, sabiex tinterpreta d-dispożizzjonijiet legali li, bħala prinċipju, jaqgħu barra mis-sistema legali Komunitarja, ikun diffiċli li din il-ġurisdizzjoni tiġi miċħuda f’din il-kawża, meta s-soluzzjoni għal dan l-appell teżiġi l-integrazzjoni ta’ l-Artikolu 13(1) tar-Regolament 1430/79, permezz ta’ trattat bilaterali, mhux għaliex l-evalwazzjoni ta’ din dispożizzjoni teħtieġ tali għajnuna fl-interpretazzjoni, iżda peress li l-interpretazzjoni korretta tal-Ftehim ta’ Belgrad teħtieġ li jkun hemm il-fatti kollha neċessarji għall-applikazzjoni ta’ l-imsemmija dispożizzjoni fis-sens tal-ġurisprudenza De Haan, diġà iċċitata iktar ’il fuq, b’mod partikolari, il-ksur ta’ obbligu legali min-naħa ta’ l-awtoritajiet Sloveni.
91. Wara kollox, dan huwa biss eżerċizzju ta’ integrazzjoni tas-sistema legali, b’mod li l-kummenti għal dan il-ftehim mhumiex ta’ natura erga omnes,
iżda huma limitati min-natura tal-ftehim stess.
92. F’dan il-kuntest, in-nuqqas ta’ ġurisdizzjoni min-naħa tal-Qorti tal-Ġustizzja jkun ifisser, fl-aħħar mill-aħħar, nuqqas ta’ twettiq ta’ l-obbligi tagħha, nuqqas milli tagħmel ġustizzja, u sitwazzjoni li mhijiex rikonċiljabbli mal-funzjonijiet ta’ din il-Qorti Komunitarja għolja, skond l-Artikolu 220 KE. (57)
93. Fid-dawl ta’ dak li ngħad dwar il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tinterpreta l-Ftehim ta’ Belgrad, hemm bżonn sempliċement li din tiġi kkonfermata u ma tistax tiġi kkontestata bl-ebda mod.
3. Analiżi ta’ l-appell
94. Għal Nordspedizionieri u oħrajn, l-ispirtu tat-Trattat imsemmi, jeħtieġ li l-awtoritajiet Sloveni jikkomunikaw kull trasport ta’ merkanzija “sensittiva” lill-awtoritajiet doganali ta’ Fernetti. Peress illi dawn kienu jafu bir-rotot kollha tat-trakk mit-30 ta’ Ottubru 1991 u kienu jafu li fih sigaretti li fl-Italja huma suġġetti għal taxxa partikolari u iktar għolja, il-pulizija tal-fruntiera Slovena kellhom jinnotifikaw il-forzi ta’ l-ordni ta’ l-Italja skond id-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 4 tal-Ftehim ta’ Belgrad.
95. Peress li s-Slovenja naqset minn dan l-obbligu, il-prodotti tat-tabakk iddaħħlu illegalment fit-territorju Taljan, bi ħsara għall-aġenti doganali, li kieku kienu skoprew il-kuntrabandu fil-ħin, ma kinux iħallsu d-dazji doganali rispettivi. Il-Qorti tal-Prim’Istanza interpretat id-dispożizzjoni msemmija bħala waħda li ma timponi ebda obbligu espress li tingħata informazzjoni dwar il-merkanzija, opinjoni li l-appellanti jqisu bħala żbaljata fil-liġi.
96. Bħala riżultat ta’ dan, jeħtieġ li jiġi eżaminat jekk tali interpretazzjoni kinitx korretta, kif issostni l-Kummissjoni fid-deċiżjoni kkontestata.
97. Jiena naqbel ma’ l-idea li l-ksur eventwali tal-Ftehim ta’ Belgrad jista’ jitqabbel mal-ksur tal-liġi li s-sentenza De Hann aċċettat bħala ġustifikazzjoni ta’ l-eżistenza ta’ sitwazzjoni partikolari fis-sens ta’ l-Artikolu 13(1) tar-Regolament Nru 1430/79, peress li, jekk dan ma kienx il-każ, ma kienx ikun hemm għalfejn titkompla l-analiżi tal-motiv.
98. Bla dubju, ma’ ħarsa ħafifa, jidher biċ-ċar, li l-Ftehim huwa ta’ natura obbligatorja. Dan jirriżulta, per eżempju, mill-iskop tiegħu stess, il-ġlieda kontra l-ksur tal-liġijiet doganali fiż-żewġ Stati u, b’mod partikolari, l-prevenzjoni ta’ tali ksur (Artikolu 1(1)).
99. Barra minn hekk, il-pajjiżi kontraenti ntrabtu li jżommu “kollaborazzjoni stretta bejn l-uffiċċji tad-dwana fuq il-fruntiera komuni” (Artikolu 1(1)), li jeħtieġ applikazzjoni stretta tal-Ftehim.
100. U jekk dan ma kienx biżżejjed, l-Artikolu 4 jinkludi obbligu ta’ “sorveljanza speċjali” fuq ċerti tipi ta’ persuni, vetturi u merkanziji (paragrafu 1), rekwiżit illi jsir “sorveljanza partikolari” fil-każ ta’ “esportazzjonijiet ta’ prodotti li, fit-territorju tal-parti kontraenti l-oħra, huma suġġetti għal taxxi speċifiċi u għoljin (it-tieni subparagrafu ta’ l-Artikolu 4(2). [traduzzjoni mhux uffiċjali]
101. Madankollu, il-forza obbligatorja ta’ dawn id-dispożizzjonijiet tonqos meta jiġu kkunsidrati l-limiti tal-Ftehim, bħall-prijorità ta’ kontrolli sempliċi u rapidi [Artikolu 3, (b) u (c)], u t-twettiq ta’ l-obbligu ta’ sorveljanza speċjali (Artikolu 3 (1)).
102. F’dan il-kuntest, hija partikolarment rilevanti s-“sorveljanza partikolari” fuq ċerti oġġetti, li għandha ssir biss “fuq it-talba [tal-parti kontraenti l-oħra]” (it-tieni subparagrafu ta’ l-Artikolu 4(2)), inklużi, fi kwalunkwe każ, is-sigaretti. Għaldaqstant, minn dan jirriżulta li l-awtoritajiet doganali Sloveni setgħu jiksru l-Ftehim fil-każ biss li l-Istat Taljan kien għamel talba bħal din lill-kontroparti.
103. Kull spjegazzjoni oħra differenti hija bla bażi, peress li jkun assurd li trattat internazzjonali jobbliga li Stat kontraenti jkun jaf, mingħajr ma jingħata informazzjoni, liema merkanzija tkun intaxxata b’mod speċjali fil-pajjiż kontraenti l-ieħor. Rekwiżit bħal dan imur lil hinn minn dak kollu wieħed raġonevolment jistenna minn kooperazzjoni leali taħt id-dritt internazzjonali. (58)
104. Għaldaqstant il-Qorti tal-Prim’Istanza ma kkommettiet l-ebda żball ta’ liġi meta qieset li l-Ftehim ta’ Belgrad ma jimponix fuq l-awtoritajiet doganali taż-żewġ pajjiżi l-obbligu li jinformaw lil xulxin li tkun għaddiet merkanzija li, fil-pajjiż konfinanti rispettiv, tkun intaxxata b’mod għoli u speċjali.
105. Fid-dawl ta’ dak li ngħad preċedentement, it-tielet motiv ta’ dan l-appell għandu jiġi miċħud.
C – B - Fuq ir-raba’ motiv ta’ l-appell
106. L-ilment ta’ Nordspedizionieri u oħrajn, f’din l-okkażjoni, jirreferi għan-nuqqas ta’ motivazzjoni tas-sentenza appellata peress li, minħabba l-fatt li l-Qorti tal-Prim’Istanza naqset milli tanalizza t-tieni rekwiżit ta’ l-Artikolu 13(1) tar-Regolament Nru 1430/79, dak dwar l-ineżistenza ta’ frodi jew negliġenza manifesta, hija ma kkonstatatx li kien hemm sitwazzjoni partikolari, (59) element indispensabbli biex tingħata r-remissjoni mid-dazji.
107. Madankollu, ikun illoġiku li wieħed jippretendi li jiġu analizzati l-elementi kumulattivi ta’ dispożizzjoni. Meta l-Qorti tal-Prim’Istanza tikkunsidra l-possibbiltà ta’ remissjoni tad-dazju mitlub mingħand aġent, hija mhijiex obbligata li tipprepara rapport komplut dwar ir-rekwiżiti sodisfatti f’każ partikolari, iżda għandha tiddetermina jekk dawn ikunux kollha sodisfatti, b’tali mod illi, jekk ikun nieqes wieħed mir-rekwiżiti, it-talba għandha tiġi miċħuda, skond il-liġi, irrispettivament minn kwalunkwe deċiżjoni dwar ir-rekwiżiti l-oħra.
108. Il-ġurisprudenza ma tħalli l-ebda dubju dwar il-kompitu tal-qrati Komunitarji quddiem rekwiżiti kumulattivi, bħal per eżempju, fil-qasam tar-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Komunità, fejn l-eżitu ta’ rikors jiddependi mill-prova ta’ l-aġir illegali ta’ l-istituzzjonijiet Komunitarji, tal-fatt li seħħ id-danni u r-rabta kawżali bejn it-tnejn, b’tali mod li, jekk ikun nieqes wieħed minn dawn ir-rekwiżiti, ir-rikors ma jkunx jista’ jirnexxi. (60)
109. Il-mod kif inhu miktub l-Artikolu 13(1) tar-Regolament Nru 1430/79 jeħtieġ li jiġu ppruvati ż-żewġ elementi flimkien. Għaldaqstant, il-Qorti tal-Prim’Istanza la żbaljat u lanqas naqset mill-obbligu tagħha ta’ motivazzjoni, u għalhekk ir-raba’ motiv għandu jiġi miċħud bħala manifestament infondat.
110. Fid-dawl ta’ l-analiżi tal-motivi ta’ l-appell, li parti minnhom huma inammissibbli u parti oħra huma infondati, jiena nipproponi li r-rikors jiġi miċħud kollu kemm hu.
VI – Spejjeż
111. Skond id-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 122, u b’referenza għall-Artikolu 69(2) tar-Regoli tal-Proċedura, applikabbli għall-appell skond l-Artikolu 118, il-parti li titlef il-kawża għandha tbati l-ispejjeż. Jekk il-motivi ta’ l-appell tagħhom jiġu miċħuda, kif għandu jsir fl-opinjoni tiegħi, l-appellanti għandhom jiġu kkundannati jħallsu l-ispejjeż ta’ dan l-appell.
112. Il-Kummissjoni talbet li Nordspedizionieri u oħrajn jiġu kkundannati jħallsu l-ispejjeż ta’ l-ewwel istanza. Peress li fis-sentenza appellata l-appellanti kienu diġà ġew ordnati jagħmlu dan, din it-talba ġdida ta’ l-istituzzjoni Komunitarja għandha tiġi meqjusa bħala irrilevanti.
VII – Konklużjoni
113. Fid-dawl ta’ dak kollu li ngħad preċedentement, fl-opinjoni tiegħi l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiċħad l-appell imressaq minn Nordspedizionieri di Danielis Livio & C. Snc, Livio Danielis u Domenico D'Alessandro mis-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza ta’ l-14 ta’ Diċembru 2004, fil-kawża T‑332/02, bħala parzjalment inammissibbli u parzjalment infondat, bl-ispejjeż kontra l-appellanti.
(1) .
(2)  –	Sentenza Nordspedizionieri di Danielis Livio et
vs Il-Kummissjoni (T‑332/02, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra).
(3)  –	Din kienet akkumpanjata minn talba sussidjarja sabiex jinħafer id-dejn doganali fuq 8,010 kilo ta’ prodotti tat-tabakk barranin issekwestrati mill-awtoritajiet Taljani fit-8 ta’ April 1992 fil-maħżen klandestin ta’ Bareggio, talba li mhuwiex neċessarju li tissemma f’dawn il-konklużjonijiet, peress li mhijiex rilevanti għal dan l-appell.
(4)  –	Il-kumplessità ta’ din il-leġiżlazzjoni tispjega d-dikjarazzjoni ta’ Claude J. Berr, “Union douanière”, fir- Revue trimestrielle de droit européen,
37 (3), Lulju-Settembru 2001, pp. 627 et seq., fejn jgħid li l-problemi li jqumu f’kuntesti oħrajn, bħall-unjoni monetarja jew il-koeżjoni soċjali, jistimulaw l-ispirtu aktar milli t-tariffa doganali jew il-kwistjoni tal-validità taċ-ċertifikati ta’ oriġini, u għalhekk id-dritt doganali sar qasam irriżervat għal ftit speċjalisti.
(5)  –	Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2913/92, tat-12 ta’ Ottubru 1992, li jwaqqaf il-Kodiċi Doganali Komunitarju (ĠU L 302, 1992, p. 1).
(6)  –	F’dan il-kuntest, kien sorprendenti li fis-sentenza appellata, il-Qorti tal-Prim’Istanza ma staqsietx lilha nnifisha dwar il-ġurisdizzjoni tagħha jew, ta’ l-inqas, ma uriet ebda dubju dwar dan.
(7)  –	Accordo di mutua assistenza amministrativa per la prevenzione e la repressione delle frodi doganali fra la Repubblica Italiana e la Repubblica Socialista Federativa di Jugoslavia, iffirmat f’Belgrad, fl-10 ta’ Novembru 1965, verżjoni uffiċjali fil-Bollettino Ufficiale (Trattati e convenzioni), 1967, vol. CIV − nru.178; il-liġi nazzjonali li timplementa dan il-ftehim ġiet ippubblikata fil- Gazzetta Ufficiale
tat-8 ta’ Lulju 1967, nru.169. Hija daħlet fis-seħħ fl-1 ta’ Frar 1968.
(8)  –	Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 222/77, tat-13 ta’ Diċembru 1976, dwar it-tranżitu Komunitarju (ĠU L 38, p. 1). It-tranżitu estern huwa rregolat fl-Artikoli 91 sa 97 u dak intern fl-Artikoli 163 sa 165 tal-Kodiċi Doganali, iżda r-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2726/90, tas-17 ta’ Settembru 1990, dwar it-tranżitu Komunitarju (ĠU L 262, 1990 p. 1), issostitwixxa r-Regolament Nru 222/77; madankollu, peress li dan daħal fis-seħħ fl-1 ta’ Jannar 1993, bis-saħħa ta’ l-Artikolu 47(1), huwa m’għandux jittieħed in kunsiderazzjon f’din il-kawża peress li l-fatti tagħha seħħew qabel din id-data.
(9)  –	Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 474/90, tat-22 ta’ Frar 1990, li jemenda, sabiex jabroga n-nota ta’ avviż ta’ tranżitu fuq fruntiera interna tal-Komunità, ir-Regolament Nru 222/77 dwar it-tranżitu Komunitarju (ĠU L 51, 1990, p. 1).
(10)  –	Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 1062/87, tas-27 ta’ Marzu 1987, dwar dispożizzjonijiet ta’ applikazzjoni kif ukoll miżuri ta’ simplifikazzjoni tal-proċedura ta’ tranżitu Komunitarju (ĠU L 107, 1987, p. 1).
(11)  –	Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 1429/90, tad-29 ta’ Mejju 1990, li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1062/87 dwar dispożizzjonijiet ta’ applikazzjoni kif ukoll miżuri ta’ simplifikazzjoni tal-proċedura ta’ tranżitu Komunitarju (ĠU L 137, p. 21).
(12)  –	Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1430/79, tat-2 ta’ Lulju 1979, dwar il-ħlas lura jew ir-remissjoni tad-dazji fuq l-importazzjoni jew l-esportazzjoni (ĠU L 175, p. 1), emendat bir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3069/86, tas-7 ta’ Ottubru 1986 (ĠU L 286, p. 1).
(13)  –	Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3069/86, tas-7 ta’ Ottubru 1986, li jemenda r-Regolament (KEE) Nru 1430/79, dwar il-ħlas lura jew ir-remissjoni tad-dazji fuq l-importazzjoni jew l-esportazzjoni (ĠU L 286, p. 1).
(14)  –	Convention entre la Belgique, la République Fédérale d'Allemagne, la France, l'Italie, le Luxembourg et les Pays-Bas, pour l'assistance mutuelle entre les administrations douanières respectives,
iffirmata f’Ruma fis-6 ta’ Settembru 1967 u li tista’ tiġi kkonsultata fit-Tractatenblad van het Koninkrijk der Nederlanden, 1968, Nru 172.
(15)  –	Punti 27 sa 30 tas-sentenza appellata.
(16)  –	Punti 31 sa 39.
(17)  –	Punti 43 sa 89.
(18)  –	Punt 79.
(19)  –	Punti 90 sa 96.
(20)  –	Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Prim’Istanza tal-Komunitajiet Ewropej, tat-2 ta’ Mejju 1991 (ĠU L 136 tat-30 ta’ Mejju 1991, p. 1), wara corrigendum
(ĠU L 317, 19.9.1991, p. 34), u wara li ġew emendati (ĠU L 298, 12.10.2005, p. 1).
(21)  –	Sentenza tal-21 ta’ Ottubru 1999, Lensing & Brockhausen (C-233/98, Ġabra p. I‑7349), punt 31.
(22)  –	Punt 31 tas-sentenza appellata.
(23)
–	Punt 33 tas-sentenza
(24)  –	Sentenzi tat-12 ta’ Marzu 1987, Cerealmangimi u Italgrani vs Kummissjoni (244/85 u 245/85, Ġabra p. 1303), punt 11; u tas-6 ta’ Lulju 1993, CT Control (Rotterdam) u JCT Benelux vs Il-Kummissjoni (C-121/91 u C-122/91, Ġabra p. I ‑ 3873), punt 43.
(25)  –	Sentenza CT Control (Rotterdam) u JCT Benelux vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punti 44 u 45.
(26)  –	Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, tat-2 ta’ Marzu 1994, Hilti vs Il-Kummissjoni (C-53/92 P, Ġabra p. I‑667, punti 42 u 43).
(27)  –	Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, ta’ l-1 ta’ Ottubru 1991, Vidrányi vs Il-Kummissjoni (C-283/90 P, Ġabra p. I‑4339), punt 12, imsemmija mill-Kummissjoni fir-risposta tad-difiża tagħha.
(28)  –	Dan l-element ta’ prova qajjem ċertu polemika kemm dwar l-ammissibbiltà (il-Kummissjoni sejħitlu tardiv) kif ukoll dwar l-utilità tiegħu. L-argument ta’ l-appellanti dwar il-validità tal-mument li fih ippreżentawh, għall-ewwel darba fl-appell, minħabba r-rifjut inizjali mid-direttur preċedenti tad-dwana, għandu jiġi miċħud mingħajr l-ebda eżitazzjoni, peress illi r-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Prim’Istanza, li jirregolaw l-provi permezz ta’ xhieda fl-Artikoli 68 et seq., jipprovdu l-metodu kif għandhom jiġu solvuti eventwali diffikultajiet marbutin mat-taħrik tax-xhieda. B’hekk, l-Artikolu 69(1) jobbliga lix-xhieda jitilgħu jixhdu taħt piena ta’ multa, sanzjoni li tolqot bl-istess mod lil xhud li, mingħajr raġuni valida, jirrifjuta li jixhed. Għalhekk, il-Qorti tal-Prim’Istanza mhijiex nieqsa mill-poteri sabiex iġġiegħel lix-xhieda jitilgħu jixhdu. Apparti minn hekk, f’ċerti każijiet jistgħu jinħarġu ittri rogatorji sabiex tinġabar ix-xhieda ta’ persuni jew ta’ esperti. Minn dan jirriżulta li l-uniku skop li din il-prova titressaq tant tard fil-proċedura huwa li tagħmel tajjeb għall-fatt li ma ġietx ippreżentata fl-ewwel istanza. Għalhekk kif tirrileva l-Kummissjoni fir-risposta tagħha, il-kontenut tad-dikjarazzjoni miktuba tas-Sur Portale tikkonferma l-verżjoni tal-Qorti tal-Prim’Istanza, u mhija ta’ ebda interess ulterjuri.
(29)  –	Punt 30 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(30)  –	Sentenza tas-7 ta’ Lulju 1999, De Hann (C‑61/98, Ġabra p. I‑5003).
(31)  –	Ibidem, punt 56.
(32)  –	Sentenza tat-30 ta’ April 1974, Haegeman (181/73, Ġabra 1974 p. I‑449). Ikkonfermata wara mis-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-5 ta’ Frar 1976, Bresciani vs Amministrazione delle Finanze (87/75, Ġabra 1976 p. 129), dwar l-interpretazzjoni tal-Konvenzjoni ta’ Yaoundé ta’ l-1963; ta’ l-24 ta’ Novembru 1977, Razanatsimba (65/77, Ġabra 1977 p. 2229), dwar l-interpretazzjoni tal-Konvenzjoni ta’ Lomé; u aktar reċentement, mis-sentenzi tal-31 ta’ Jannar 1991, Kziber (C‑18/90, Ġabra 1991 p. I‑199), u tal-5 ta’ April 1995, Krid (C‑103/94, Ġabra p. I‑719), dwar il-Ftehim ta’ Kooperazzjoni mal-Marokk u ma' l-Alġerija; kif ukoll l-Opinjoni 1/76, tas-26 ta’ April 1977 (Ġabra p. 741), punt 18.
(33)  –	Ftehim li jistabbilixxi Assoċjazzjoni bejn il-Komunità Ekonomika Ewropea u l-Greċja, approvat bid-Deċiżjoni tal-Kunsill 63/106/KEE, tal-25 ta’ Settembru 1961 (ĠU 26, 1963, p. 293).
(34)  –	Sentenza Haegeman, iċċitata iktar ’il fuq, punt 3 sa 6.
(35)  –	Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, tat-30 ta’ Settembru 1987, Demirel vs Stadt Schwäbisch Gmünd (12/86, Ġabra p. 3719), punt 9.
(36)  –	Il-Gvern Ġermaniż u dak tar-Renju Unit ikkontestaw pubblikament il-kompetenza tal-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tinterpreta d-dispożizzjonijiet li jirregolaw il-moviment liberu tal-persuni taħt il-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni mat-Turkija.
(37)  –	Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-16 ta’ Ġunju 1998, Hermès (C‑53/96, Ġabra p. I‑3603), punti 28 u 29.
(38)  –	Ftehim dwar l-Aspetti tad-Drittijiet ta’ Prorpjetà Intellettwali relatati mal-Kummerċ li jidher fl-Anness 1C tal-Ftehim li jistabbilixxi l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ, approvat f’isem il-Komunità, għal dak li jikkonċerna oqsma taħt il-kompetenza tagħha, bis-saħħa tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 94/800/KE, tat-22 ta’ Diċembru 1994 (ĠU L 336, p 1).
(39)  –	Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, ta’ l-14 ta’ Diċembru 2000, Dior et
(C‑300/98 u C‑392/98, Ġabra p. I‑11307), punti 35 et seq .
(40)  –	Bis-saħħa tat-Trattat ta’ Amsterdam, li ħalla biss fis-seħħ l-Artikoli 28 u 29 (illum l-Artikoli 26 u 27 KE, rispettivament). It-tneħħija ta’ dawn id-dispożizzjonijiet kienet ir-riżultat ta’ ħtieġa teknika aktar milli politika billi fir-realtà l-għanijiet stabbiliti f’dawn id-dispożizzjonijiet intlaħqu kompletament u għalhekk dawn id-dispożizzjonijiet ma kellhomx bżonn jiġu implementati fil-futur.
(41)  –	Berr, C. J., Op. cit,
p. 632.
(42)  –	Fil-punt 10 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(43)  –	Vaulont, N., La Unión Aduanera de la Comunidad Económica Europea,
OPOCE, Lussemburgu, 1981, p. 12.
(44)  –	Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1468/81, tad-19 ta’ Mejju 1981, dwar l-għajnuna reċiproka bejn l-awtoritajiet amministrattivi ta’ l-Istati Membri u l-kooperazzjoni bejn dawn ta’ l-aħħar u l-Kummissjoni biex tkun assigurata l-applikazzjoni korretta tal-liġi dwar materji doganali u agrikoli (ĠU L 144, p. 1).
(45)  –	Il-premessa ta’ qabel ta’ l-aħħar tar-Regolament Nru 1468/81.
(46)  –	Rossi, M., "Artikel 308 EG-Vertrag", f’Callies, C./Ruffert, M., Kommentar zu EU‑Vertrag und EG‑Vertrag,
it-tieni edizzjoni. Estiża u riveduta, Neuwied/Kriftel, 2002, p. 2538.
(47)  –	Opinjoni 2/94, tat-28 ta’ Marzu 1996 (Ġabra p. I‑1759), punt 29.
(48)  –	Sostitwit mir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 515/97, tat-13 ta’ Marzu 1997, dwar għajnuna reċiproka bejn l-awtoritajiet amministrattivi ta’ l-Istati Membri u l-ko[o]perazzjoni bejn dawn ta’ l-aħħar u l-Kummissjoni biex tkun assigurat[a] l-applika[zzjoni] korrett[a] tal-liġi dwar materji doganali u agrikoli (ĠU L 144, p. 1).
(49)  –	Imsejħa hekk minn Alonso García, R., Derecho Comunitario – Sistema constitucional y administrativo de la Comunidad Europea,
Ed. Centro de Estudios Ramón Areces, S.A., Madrid, 1994, p. 570.
(50)  –	Konvenzjoni stabbilita fuq il-bażi ta’ l-Artikolu K.3 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea, dwar l-għajnuna reċiproka u l-kooperazzjoni bejn l-amministrazzjonijiet doganali [ĠU C 24, 1998, p. 1].
(51)  –	Għal aktar dettalji ara r-rapport spjegattiv dwar il-konvenzjoni msemmija fin-nota preċedenti, approvat mill-Kunsill fit-28 ta’ Mejju 1998 (ĠU C 189, p. 1).
(52)  –	Fir-rigward tad-diffikultajiet fl-interpretazzjoni, bl-istess mod, tal-ftehim kollha, inklużi l-kategoriji differenti ta’ ftehim multilaterali, huwa utli li wieħed jirreferi għall-konklużjonijiet ta’ l-Avukat Ġenerali Tesauro fil-kawża Hermès, iċċitata iktar ’il fuq, b’mod partikolari l-punt 18.
(53)  –	Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, tas-27 ta’ Novembru 1973, Vandeweghe vs Berufsgenossenschaft Chemische Industrie (130/73, Ġabra p. 1329).
(54)  –	Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1408/71, ta’ l-14 ta’ Ġunju 1971, dwar l-applikazzjoni ta’ l-iskemi tas-sigurtà soċjali għall-persuni impjegati u l-familja tagħhom li jiċċaqilqu ġewwa l-Komunità (ĠU L 149, p. 2).
(55)  –	Sentenza Vandeweghe vs Berufsgenossenschaft Chemische Industrie, iċċitata iktar ’il fuq, punt 3.
(56)  –	Konklużjonijiet ta’ l-Avukat Ġenerali Trabucchi fil-kawża Bresciani vs Amministrazione delle Finanze, iċċitata iktar ’il fuq, punt 4. Is-sentenza, mill-banda l-oħra, ma kkunsidratx din il-kwistjoni.
(57)  –	D. Simon, Le système juridique communautaire,
Presses Universitaires de France, it-tieni edizzjoni, Pariġi, 1998, p. 332. Ara wkoll is-sentenza tat-12 ta’ Lulju 1957, Algera et vs Il-Parlament (7/56 u 3/57 sa 7/57, Ġabra p. 81), p. 115.
(58)  –	Iċ-ċirkulari ta’ l-14 ta’ Jannar 1985, maħruġa mill-Ministero delle Finanze u li rreferew għaliha l-partijiet fis-seduta, fiha biss xi istruzzjonijiet tekniċi dwar l-implementazzjoni tal-Ftehim ta’ Belgrad indirizzati lill-awtoritajiet doganali Taljani responsabbli għall-fruntiera mas-Slovenja, li ma jfixkilx dan ir-raġunament.
(59)  –	Punt 34 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(60)  –	Sentenzi tal-15 ta’ Settembru 1994, KYDEP vs Il-Kunsill u l-Kummissjoni (C‑146/91, Ġabra 1994 p. I‑4199), punt 19; tad-9 ta’ Settembru 1999, Lucaccioni vs Il-Kummissjoni (C‑257/98 P, Ġabra 1999 p. I‑5251), punt 14; u ta’ l-14 ta’ Ottubru 1999, Atlanta vs Il-Komunità Ewropea (C‑104/97 P, Ġabra 1999 p. I‑6983), punt 65.