62021CC0766(01)
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
NICHOLASA EMILIOU
przedstawiona w dniu 6 czerwca 2024 r. (
1
)
Sprawa C‑766/21 P
Parlament Europejski
przeciwko
Axa Assurances Luxembourg SA,
Bâloise Assurances Luxembourg SA,
La Luxembourgeoise SA,
Nationale-Nederlanden Schadeverzekering Maatschappij NV
Odwołanie – Klauzula arbitrażowa umieszczona w umowie zawartej przez Unię Europejską – Artykuły 123 i 166 regulaminu postępowania przed Sądem – Pozwany, który nie złożył odpowiedzi na skargę – Wyrok zaoczny – Sprzeciw od wyroku zaocznego – Artykuły 41 i 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej – Dopuszczalność odwołania i odwołania wzajemnego
I. Wprowadzenie
1.
Niniejsze postępowanie dotyczy odwołania wniesionego przez Parlament Europejski od wyroku Sądu z dnia 29 września 2021 r. w sprawie Parlament/Axa Assurances Luxembourg i in. (
2
) oraz odwołania wzajemnego od tego wyroku wniesionego przez spółkę Nationale-Nederlanden Schadeverzekering Maatschappij NV (zwaną dalej „NN”).
2.
W niniejszej opinii – która jest drugą opinią w przedmiotowej sprawie, ponieważ postępowanie ustne zostało otwarte na nowo po przedstawieniu pierwszej opinii z dnia 18 stycznia 2024 r. (
3
) – rozważę kwestię, czy odwołanie wniesione przez Parlament należy uznać za niedopuszczalne w świetle zasad wynikających z wydanego przez Trybunał Sprawiedliwości wyroku z dnia 18 stycznia 2024 r., Eulex Kosovo/SC (
4
).
II. Ramy prawne
3.
Artykuł 41 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (zwanego dalej „statutem”) wskazuje:
„Jeśli należycie zawiadomiona strona pozwana nie złoży pisemnych wniosków, wydaje się przeciwko tej stronie wyrok zaoczny. Od wyroku zaocznego można wnieść sprzeciw w terminie jednego miesiąca od zawiadomienia o nim. […]”.
4.
Artykuł 56 akapit pierwszy statutu stanowi:
„Odwołanie może zostać wniesione do Trybunału Sprawiedliwości w terminie dwóch miesięcy od zawiadomienia o orzeczeniu, od którego wnoszone jest odwołanie, od orzeczeń Sądu kończących postępowanie w sprawie i orzeczeń tego Sądu rozstrzygających kwestie merytoryczne jedynie w części, lub rozstrzygających kwestię proceduralną dotyczącą zarzutu braku kompetencji lub niedopuszczalności”.
5.
Artykuł 123 regulaminu postępowania przed Sądem (zwanego dalej „regulaminem postępowania”), zatytułowany „Wyroki zaoczne”, przewiduje:
„§ 1.   Jeżeli Sąd stwierdzi, że pozwany, któremu skarga została prawidłowo doręczona, nie złożył odpowiedzi na skargę w formie lub terminie przepisanych […], skarżący może, w terminie wyznaczonym przez prezesa, wnieść do Sądu o wydanie wyroku zaocznego.
[…]
§ 3.   W wyroku zaocznym Sąd orzeka zgodnie z żądaniami skarżącego, chyba że jest oczywiście niewłaściwy do rozpoznania skargi lub skarga jest oczywiście niedopuszczalna albo prawnie oczywiście bezzasadna.
[…]”.
6.
Artykuł 166 regulaminu postępowania, zatytułowany „Sprzeciw od wyroku zaocznego”, stanowi:
„§ 1.   Zgodnie z postanowieniami art. 41 statutu od wyroku zaocznego można wnieść sprzeciw.
§ 2.   Sprzeciw wnosi pozwany, który nie złożył odpowiedzi na skargę, w terminie miesiąca od doręczenia wyroku wydanego zaocznie. […]
§ 3.   Po doręczeniu sprzeciwu prezes wyznacza stronie przeciwnej termin na przedstawienie uwag na piśmie.
[…]
§ 5.   Sąd rozstrzyga wyrokiem, od którego nie można wnieść sprzeciwu”.
III. Kontekst niniejszej opinii
7.
Najistotniejsze aspekty faktycznych i prawnych okoliczności sporu do czasu przedstawienia pierwszej opinii zostały przedstawione w pkt 13–31 wspomnianej opinii. Nie widzę potrzeby powtarzania ich tutaj.
8.
W pierwszej opinii – która na wniosek Trybunału skupiona była na dopuszczalności odwołania wzajemnego i kilku innych kwestiach proceduralnych – proponowałem, aby Trybunał, po pierwsze, stwierdził, że odpowiedź NN na odwołanie jest dopuszczalna, oraz, po drugie, odrzucił odwołanie wzajemne NN jako niedopuszczalne. Ewentualnie, gdyby Trybunał uznał odwołanie wzajemne NN za dopuszczalne, zasugerowałem, aby Trybunał uchylił pkt 1 i 3 sentencji zaskarżonego wyroku z powodu naruszenia art. 123 ust. 3 regulaminu postępowania (
5
).
9.
W tym samym dniu, w którym przedstawiłem pierwszą opinię, Trybunał (czwarta izba) wydał wyżej wymieniony wyrok w sprawie Eulex Kosovo, którego główne aspekty pokrótce teraz omówię.
10.
W skardze wniesionej do Sądu w tamtej sprawie skarżący domagał się stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Eulex Kosovo oraz naprawienia szkody rzekomo poniesionej w związku z zachowaniem Eulex Kosovo. W odpowiedzi Eulex Kosovo podniósł zarzuty braku właściwości i niedopuszczalności skargi, ale nie złożył odpowiedzi na skargę w wyznaczonym terminie.
11.
Skarżący wniósł do Sądu o wydanie wyroku zaocznego. W wyroku zaocznym Sąd orzekł na niekorzyść Eulex Kosovo (
6
).
12.
Eulex Kosovo wniósł sprzeciw od wyroku zaocznego na podstawie art. 166 regulaminu postępowania, a niedługo później wniósł też odwołanie od tego wyroku do Trybunału.
13.
W swoim wyroku Trybunał odrzucił odwołanie na tej podstawie, że „odwołanie od wyroku zaocznego, który jest przedmiotem sprzeciwu, jest niedopuszczalne”. W szczególności Trybunał orzekł, że „[p]onieważ [wniesienie sprzeciwu od wyroku zaocznego] pociąga za sobą wznowienie postępowania przed Sądem, nie można uznać, że wyrok zaoczny, od którego wniesiono sprzeciw, kończy postępowanie w rozumieniu art. 56 [statutu]” (
7
).
14.
W świetle wyroku w sprawie Eulex Kosovo w niniejszej sprawie Trybunał (trzecia izba), mocą postanowienia z dnia 20 marca 2024 r., zdecydował o ponownym otwarciu ustnego etapu postępowania i przeprowadzeniu rozprawy, tak aby strony postępowania mogły podjąć debatę, a rzecznik generalny przedstawić wnioski na temat znaczenia fragmentów wyżej wspomnianego wyroku oraz ich potencjalnego wpływu na niniejsze postępowanie, w szczególności w odniesieniu do dopuszczalności odwołania Parlamentu. W tym kontekście Trybunał wystosował również do stron dwa pytania, na które miały one odpowiedzieć na rozprawie.
15.
Axa Assurances Luxembourg SA, Bâloise Assurances Luxembourg SA, La Luxembourgeoise SA (zwane dalej łącznie „pozostałymi pozwanymi”), NN (
8
) i Parlament przedstawiły swoje stanowiska i odpowiedziały na pytania podczas rozprawy przed Trybunałem, która odbyła się w dniu 17 kwietnia 2024 r.
IV. Analiza
16.
Moim zdaniem odwołanie wniesione przez Parlament jest dopuszczalne. Jak wyjaśnię poniżej, wbrew argumentom podniesionym na rozprawie przez pozwane, przeciwny wniosek nie jest spójny ani z odpowiednimi przepisami proceduralnymi Unii, ani z wyrokiem w sprawie Eulex Kosovo.
A.
Zaskarżony wyrok jako zbiór wyroków
17.
Na wstępie pragnę podkreślić, że zaskarżony wyrok nie jest wyrokiem zaocznym w rozumieniu art. 41 statutu w całości. Wynika to, po pierwsze, z wyraźnego brzmienia tego przepisu: „[j]eśli należycie zawiadomiona strona pozwana nie złoży pisemnych wniosków, wydaje się przeciwko tej stronie wyrok zaoczny” (
9
).
18.
W związku z tym wyrok zaoczny stanowi jedynie ta część wyroku, która dotyczy NN, ponieważ jest to strona, która „nie złoży[ła] pisemnych wniosków”. Pozostała część wyroku ma pod tym względem odmienny charakter, biorąc pod uwagę, że pozostałe pozwane w pierwszej instancji należycie uczestniczyły w tym postępowaniu.
19.
Po drugie, złożony charakter zaskarżonego wyroku znajduje również odzwierciedlenie w jego strukturze i treści. Wyrok ten jest podzielony na dwie części: pierwsza z nich dotyczy żądań Parlamentu wobec NN (pkt 45–61 uzasadnienia oraz pkt 1 i 3 sentencji), zaś druga – żądań Parlamentu wobec trzem pozostałym pozwanym (pkt 62–138 uzasadnienia oraz pkt 2 i 4 sentencji). Tym samym obie części wyroku są odrębne i niezależne od siebie.
20.
Wynika to z faktu, że o ile w drugiej części wyroku Sąd zbadał żądania skarżącego, dokonując pełnej analizy odpowiednich faktów i przepisów prawa, o tyle w pierwszej części zbadał jego żądania w ramach testu określonego w art. 123 ust. 3 regulaminu postępowania, który, jak wskazałem w pierwszej opinii, stanowi „niepogłębione” badanie (
10
).
21.
To właśnie z tego powodu zaskarżony wyrok należy uznać za „zbiór wyroków”. Wyrok ten wpływa na sytuację prawną czterech pozwanych w sposób indywidualny i konkretny (
11
). W istocie Parlament mógł wnieść odrębną skargę przeciwko każdej z pozwanych, co doprowadziłoby do wydania przez Sąd czterech odrębnych wyroków.
22.
Jak Parlament słusznie zauważył na rozprawie, fakt, że cztery pozwane są związane tą samą umową, nie wyklucza możliwości zróżnicowania ich sytuacji prawnej. A fortiori ma to miejsce w niniejszej sprawie, ponieważ przedmiotowa umowa ustanawia wspólną, ale nie solidarną, odpowiedzialność czterech towarzystw ubezpieczeniowych. Ponadto żadne z postanowień umowy, w tym klauzula arbitrażowa zawarta w jej art. I.19, nie wymaga, aby Parlament występował jednocześnie przeciwko wszystkim pozwanym.
23.
Fakt, że Parlament zdecydował się wystąpić przeciwko pozwanym w ramach jednej procedury sądowej, niczego w tym względzie nie zmienia. Wynik postępowania, takiego jak to w niniejszej sprawie, nie musi być bowiem taki sam dla wszystkich pozwanych. Pozwane mogłyby na przykład wybrać różne linie obrony lub niektóre z nich mogłyby zdecydować o zawarciu ugody ze skarżącym, który w zamian mógłby wycofać część swoich żądań (
12
).
24.
Powyższego nie podważa wyrok w sprawie Eulex Kosovo. Jak bowiem wspomniano w punktach 10–12 powyżej, spór ten dotyczył jednego pozwanego, który nie złożył odpowiedzi na skargę w wyznaczonym terminie. Postępowanie w pierwszej instancji zostało w całości przeprowadzone in absentia, a w konsekwencji wyrok jest w całości wyrokiem zaocznym. Przedmiotem postępowania wszczętego przez pozwanego na podstawie art. 166 regulaminu postępowania był więc cały wyrok (
13
).
25.
Sytuacja jest odmienna w niniejszej sprawie, ponieważ w sprzeciwie wniesionym na podstawie art. 166 regulaminu postępowania (
14
) NN wniosła o uchylenie jedynie pkt 1 i 3 sentencji zaskarżonego wyroku. Nie mogło być bowiem inaczej: są to jedyne części wyroku które – zgodnie z terminologią art. 41 statutu – są wydanym przeciwko NN wyrokiem zaocznym.
B.
Charakter zaskarżonego wyroku jako częściowo kończącego postępowanie w sprawie
26.
Z powyższego wynika, że sam fakt, iż jedna z pozwanych w niniejszym sporze nie złożyła odpowiedzi na skargę w pierwszej instancji, nie pozbawia wyroku Sądu ostatecznego charakteru w odniesieniu do żądań Parlamentu wobec pozostałych pozwanych.
27.
W odniesieniu do tych pozwanych ów wyrok stanowi „orzeczenie kończące postępowanie w sprawie” w rozumieniu art. 56 akapit pierwszy statutu i w związku z tym może być przedmiotem odwołania do Trybunału. Od tych części zaskarżonego wyroku nie przysługuje – by użyć sformułowania zastosowanego przez Trybunał w pkt 29 wyroku w sprawie Eulex Kosovo – żaden inny środek zaskarżenia.
28.
W szczególności wspomniane części wyroku nie mogą zostać zakwestionowane na podstawie art. 166 regulaminu postępowania w ramach postępowania wszczętego przez pozwanego, który nie złożył odpowiedzi na skargę. Przeciwny wniosek prowadziłby do dosyć dziwnej sytuacji. Sąd musiałby ponownie zbadać nie tylko te kwestie, które ocenił w toku niepogłębionego badania właściwych okoliczności faktycznych i prawnych (w odniesieniu do NN) (
15
), ale także te, których pełnoprawnej analizy już dokonał (w odniesieniu do pozostałych pozwanych).
29.
Co więcej, musiałby to zrobić pomimo faktu, że pozostałe pozwane nie uczestniczą w postępowaniu w sprawie sprzeciwu od wyroku zaocznego. Artykuł 166 regulaminu postępowania wyraźnie stanowi bowiem, że jedynie „strona przeciwna” (to jest skarżący) może przedstawić swoje uwagi w postępowaniu zainicjowanym sprzeciwem pozwanego od wyroku zaocznego. Taka sytuacja nie odpowiadałaby w mojej ocenie potrzebie ochrony prawa do obrony pozostałych pozwanych i zasadzie równości broni.
30.
Z pewnością można by argumentować, że użycie pojęcia „strony” w liczbie pojedynczej w tym przepisie – co, dodam, jest spójne we wszystkich wersjach językowych regulaminu postępowania – niekoniecznie wyklucza, w niektórych przypadkach, możliwość istnienia więcej niż jednej strony.
31.
Taka interpretacja art. 166 regulaminu postępowania byłaby jednak wyraźnie sprzeczna z logiką przewidzianego w nim mechanizmu. Procedura przewidziana w tym przepisie nie jest formą odwołania od wyroku ani wznowienia postępowania. Jest to raczej instrument proceduralny pozwalający na ponowne otwarcie postępowania w sprawie (
16
), umożliwiający stronie, która nie złożyła odpowiedzi na skargę, przystąpienie do postępowania, tak aby sprawa, która została tymczasowo rozstrzygnięta inaudita altera parte (
17
), mogła zostać ostatecznie rozstrzygnięta w wyniku postępowania kontradyktoryjnego, w którym przestrzegana jest zasada audi alteram partem (
18
). Z tej perspektywy nie ma oczywiście potrzeby angażowania pozostałych pozwanych w postępowanie wszczęte na podstawie art. 166 regulaminu postępowania, ponieważ zostały już one wysłuchane.
32.
W tym kontekście dodam na marginesie, że odmienna wykładnia art. 166 regulaminu postępowania mogłaby prowadzić do nadużyć proceduralnych. W postępowaniu wszczętym przeciwko wielu współpozwanym jeden z nich mógłby bowiem strategicznie nie brać udziału w pierwszym postępowaniu, tak aby w przypadku przegranej pozostałych pozwanych sprzeciw od wyroku zaocznego umożliwił wszystkim pozwanym „drugie podejście” do ich sprawy. W tym nowym postępowaniu pozwani mogliby też wykorzystać swoją znajomość powodów, dla których powołane do tej pory argumenty nie przekonały Sądu (
19
). Ponadto skuteczność przepisów dotyczących ciężaru zarzutu zawartych w regulaminie postępowania byłaby w tej sytuacji znacznie obniżona (
20
).
33.
Nie ma zatem podstaw do uznania, że tymczasowy charakter części wyroku stanowiącej wyrok zaoczny rozciąga się na pozostałe części wyroku, w których Sąd zbadał kwestie w ramach postępowania kontradyktoryjnego i wydał orzeczenie z pełną znajomością argumentów faktycznych i prawnych przedstawionych przez wszystkie zainteresowane strony. W związku z tym możliwe jest zakwestionowanie tych części wyroku w drodze odwołania wniesionego do Trybunału zgodnie z art. 56 statutu.
C.
Termin do wniesienia odwołania
34.
Na rozprawie pozwane zaproponowały również alternatywną interpretację odpowiednich ram proceduralnych. Podniosły one, że w odniesieniu do pozostałych pozwanych zaskarżony wyrok w istocie kończy postępowanie w sprawie (co twierdzi również Parlament), ale nie może zostać zakwestionowany w odwołaniu, dopóki nie zostanie zakończone postępowanie w sprawie sprzeciwu od wyroku zaocznego zainicjowane przez NN. W ich ocenie jest to konieczne w celu zabezpieczenia prawa NN do obrony i uniknięcia ryzyka sprzecznych decyzji w tych samych kwestiach.
35.
Argumenty te mnie nie przekonują.
36.
Artykuł 56 akapit pierwszy statutu jest sformułowany bardzo jasno i stanowi, że odwołanie od (między innymi) orzeczenia Sądu kończącego postępowanie w sprawie należy wnieść „w terminie dwóch miesięcy od zawiadomienia o orzeczeniu, od którego wnoszone jest odwołanie”. Żaden przepis statutu, regulaminu postępowania lub regulaminu postępowania przed Trybunałem nie przewiduje wyjątku od tej zasady (
21
).
37.
Argument pozwanych byłby również niezgodny z zasadą należytego sprawowania wymiaru sprawiedliwości z co najmniej dwóch powodów.
38.
Po pierwsze, znacznie wydłużyłoby to czas postępowania – i wynikający z tego stan niepewności prawnej – w odniesieniu do tych części sporu, które nie są przedmiotem postępowania na podstawie art. 166 regulaminu postępowania. Po drugie, de facto dawałoby to stronom, które zamierzają odwołać się od części wyroku niebędącego wyrokiem zaocznym, dłuższy (i najczęściej znacznie dłuższy) czas na przygotowanie odwołania. Jest to sprzeczne z zasadą równości broni, ponieważ pozostałe strony danego postępowania przed Sądem (w szczególności strony sprzeciwiające się żądaniom wnoszącego odwołanie) miałyby jedynie dwa miesiące na ustosunkowanie się do argumentów wnoszącego odwołanie (
22
).
39.
Nie przekonuje mnie również ryzyko sprzecznych decyzji podniesione przez pozwane. Istnieją specjalne mechanizmy proceduralne stworzone w tym celu. W szczególności zgodnie z art. 54 statutu, art. 69 regulaminu postępowania i art. 55 regulaminu postępowania przed Trybunałem zarówno Sąd, jak i Trybunał mogą zarządzić w sytuacjach takich jak ta rozpatrywana w niniejszej sprawie zawieszenie postępowania do czasu wydania orzeczenia przez drugi z sądów.
40.
W istocie to właśnie miało miejsce w niniejszym sporze, ponieważ postępowanie przed Sądem w sprawie sprzeciwu od wyroku zaocznego wszczęte przez NN zostało zawieszone do czasu podjęcia przez Trybunał decyzji w niniejszym postępowaniu odwoławczym.
41.
W tym kontekście chciałbym również podkreślić, że możliwość wystąpienia różnych wyników w odrębnych postępowaniach w sytuacji takiej jak ta w niniejszej sprawie niekoniecznie oznacza istnienie sprzecznych decyzji. Jak już bowiem wspomniałem w pkt 23, sytuacja różnych pozwanych może się różnić z perspektywy zarówno prawa materialnego, jak i procedury. W każdym razie to do Trybunału należy zazwyczaj zapewnienie spójności orzecznictwa poprzez orzekanie w przedmiocie odwołania (odwołań) od orzeczeń wydanych w pierwszej instancji.
42.
Nie przekonują mnie również argumenty dotyczące naruszenia prawa do obrony pozwanego, który nie złożył odpowiedzi na skargę. Jeśli dobrze rozumiem, sedno argumentacji byłoby tu następujące: postępowanie przed Sądem w sprawie sprzeciwu od wyroku zaocznego mogłoby zostać pozbawione jakiegokolwiek znaczenia, ponieważ Trybunał mógłby ostatecznie orzec w istotnych kwestiach w kontekście odwołania wniesionego przez pozostałych pozwanych.
43.
Jednak z powodów wyjaśnionych w pkt 44–65 pierwszej opinii, ponieważ NN była pozwaną w pierwszej instancji i ma „interes prawny w uwzględnieniu lub oddaleniu odwołania”, może ona złożyć odpowiedź na odwołanie wniesione przez Parlament. Nie zmienia tego fakt, że w pierwszej instancji była ona pozwaną, która nie złożyła odpowiedzi na skargę. Jednym z powodów mojego stanowiska w tym względzie była konieczność zapewnienia ochrony prawa NN do skutecznego środka odwoławczego i prawa do bycia wysłuchaną – z uwagi na podobieństwo kwestii rozpatrywanych w obu postępowaniach (postępowanie przed Sądem w sprawie sprzeciwu od wyroku zaocznego i odwołanie przed Trybunałem).
44.
NN ma zatem prawo wypowiedzieć się we wszystkich kwestiach, o których Trybunał może orzec w postępowaniu odwoławczym. W tych okolicznościach nie może być mowy o naruszeniu jej prawa do bycia wysłuchaną.
45.
Dla NN może być to niewygodne, że jej sytuacja prawna podlega ocenie w dwóch odrębnych postępowaniach (bezpośrednio przed Sądem w postępowaniu w sprawie sprzeciwu od wyroku zaocznego i pośrednio przed Trybunałem w postępowaniu odwoławczym), ale wynika to po prostu z jej własnej decyzji, aby nie uczestniczyć w pierwotnym postępowaniu wszczętym przez Parlament.
46.
Na koniec chciałbym dodać, że alternatywna interpretacja odpowiednich ram proceduralnych przedstawiona przez pozwane przywodzi na myśl przysłowiowe dążenie do tego, aby mieć ciastko i zjeść ciastko. Sugerują one bowiem, że ustalenia Sądu w odniesieniu do żądań Parlamentu wobec pozostałych pozwanych „kończą postępowanie w sprawie”, ponieważ nie podlegają postępowaniu wszczętemu przez NN na podstawie art. 166 regulaminu postępowania, a zarazem nie podlegają odwołaniu dopóty, dopóki postępowanie to jest w toku.
47.
Moim zdaniem tylko jedna z tych dwóch hipotez może być prawidłowa: w ramach procedury przewidzianej w art. 166 regulaminu postępowania albo wszystko jest ponownie „otwarte”, albo części zaskarżonego wyroku kończące postępowanie w sprawie mogą być przedmiotem odwołania w normalnym terminie dwóch miesięcy. Z powodów przytoczonych w niniejszej opinii jestem głęboko przekonany, że to druga hipoteza jest prawidłowa. W związku z tym odwołanie Parlamentu należy uznać za dopuszczalne.
V. Wnioski
48.
W świetle powyższego proponuję, aby Trybunał uznał odwołanie wniesione przez Parlament Europejski za dopuszczalne.
(
1
)	Język oryginału: angielski.
(
2
)	T‑384/19, EU:T:2021:630 (zwany dalej „zaskarżonym wyrokiem”).
(
3
)	Opinia w sprawie Parlament/Axa Assurances Luxembourg i in. (C‑766/21 P, EU:C:2024:63) (zwana dalej „pierwszą opinią”).
(
4
)	C‑785/22 P, EU:C:2024:52 (zwany dalej „wyrokiem w sprawie Eulex Kosovo”).
(
5
)	Wnioski te pozostają aktualne. W związku z tym nie będę omawiał związanych z nimi aspektów niniejszego sporu.
(
6
)	Wyrok z dnia 19 października 2022 r., SC/Eulex Kosovo (T‑242/17 RENV, EU:T:2022:637).
(
7
)	Punkty 31, 32 wyroku w sprawie Eulex Kosovo.
(
8
)	NN i pozostałe pozwane będą dalej określane jako „pozwane”.
(
9
)	Wyróżnienie moje.
(
10
)	Punkt 132 pierwszej opinii.
(
11
)	Zobacz analogicznie wyrok z dnia 6 listopada 1990 r., Weddel/Komisja (C‑354/87, EU:C:1990:371, pkt 23).
(
12
)	W istocie w niniejszej sprawie wynik postępowania w odniesieniu do NN i pozostałych pozwanych był odmienny, aczkolwiek uważam to za wynik naruszenia prawa przez Sąd. Zobacz pkt 120–148 pierwszej opinii.
(
13
)	Zobacz pkt 32 wyroku w sprawie Eulex Kosovo.
(
14
)	Sprawa T‑384/19 OP, Parlament/Axa Assurances Luxembourg i in., obecnie w toku.
(
15
)	Zobacz w tym względzie pkt 130–132 pierwszej opinii.
(
16
)	Zobacz pkt 31 wyroku w sprawie Eulex Kosovo.
(
17
)	Zobacz w tym względzie pkt 40 pierwszej opinii.
(
18
)	Na temat znaczenia tej zasady w unijnych postępowaniach sądowych zob. wyrok z dnia 15 lipca 2021 r., Komisja/Landesbank Baden-Württemberg i SRB (C‑584/20 P i C‑621/20 P, EU:C:2021:601, pkt 57 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
19
)	Sprowadzając tę argumentację ad absurdum, można nawet rozważać sytuacje, w których kilku współpozwanych decyduje się nie uczestniczyć w pierwszym postępowaniu, a następnie jeden po drugim kwestionują, na podstawie art. 166 regulaminu postępowania, wyroki Sądu, prowadząc w ten sposób do „kaskady” postępowań w pierwszej instancji. Dopóki bowiem wszyscy współpozwani nie wzięliby należytego udziału w postępowaniu, jakaś część wyroku zawsze byłaby wyrokiem zaocznym.
(
20
)	Zobacz w szczególności art. 84 („Nowe zarzuty”) i art. 85 („Dowody i wnioski dowodowe”) regulaminu postępowania.
(
21
)	Warto zauważyć, że oba akty zawierają szereg przepisów, które w pewnych okolicznościach pozwalają na zawieszenie biegu niektórych terminów w nich określonych. Zobacz w szczególności art. 55 ust. 3, art. 71 ust. 2 i art. 147 ust. 7 regulaminu postępowania oraz art. 46 ust. 3, art. 55 ust. 5 i art. 186 ust. 3 regulaminu postępowania przed Trybunałem.
(
22
)	Zobacz art. 172 regulaminu postępowania przed Trybunałem, który stanowi również, że „termin [na złożenie odpowiedzi na odwołanie] nie podlega przedłużeniu”.