61979CJ0061_NL
Partijen
Onderwerp
Overwegingen van het arrest
Beslissing inzake de kosten
Dictum
Partijen
IN ZAAK 61/79,
BETREFFENDE EEN VERZOEK AAN HET HOF KRACHTENS ARTIKEL 177 EEG-VERDRAG VAN HET TRIBUNALE CIVILE E PENALE TE MILAAN, IN HET ALDAAR AANHANGIG GEDING TUSSEN
ITALIAANSE ADMINISTRATIE VAN DE STAATSFINANCIEN
EN
DENKAVIT ITALIANA SRL,
Onderwerp
OM EEN PREJUDICIELE BESLISSING OVER DE UITLEGGING VAN DE ARTIKELEN 13, LID 2, EN 92 EEG-VERDRAG MET BETREKKING TOT DE RESTITUTIE VAN BEDRAGEN DIE TER ZAKE VAN HEFFINGEN VAN GELIJKE WERKING ALS DOUANERECHTEN ZIJN INGEVORDERD,
Overwegingen van het arrest
1
BIJ BESCHIKKING VAN 1 MAART 1979, INGEKOMEN TER GRIFFIE VAN HET HOF OP 13 APRIL DAAROPVOLGENDE, HEEFT HET TRIBUNALE CIVILE E PENALE TE MILAAN KRACHTENS ARTIKEL 177 EEG-VERDRAG TWEE VRAGEN GESTELD OVER DE UITLEGGING VAN DE ARTIKELEN 13, LID 2, EN 92 EEG-VERDRAG IN VERBAND MET HET RECHT VAN DE BELASTINGPLICHTIGEN OM RESTITUTIE TE VERKRIJGEN VAN MET HET GEMEENSCHAPSRECHT ONVERENIGBARE NATIONALE BELASTINGEN DIE ZIJ TEVOREN MOCHTEN HEBBEN VOLDAAN .
2
DEZE VRAGEN LUIDEN ALS VOLGT :
'
' A . IS RESTITUTIE VAN BEDRAGEN, GEHEVEN ALS DOUANERECHTEN ( IN CASU SANITAIRE KEURINGSRECHTEN ) VOORDAT DEZE DOOR DE GEMEENSCHAPSINSTELLINGEN ALS HEFFINGEN VAN GELIJKE WERKING ALS DOUANERECHTEN WAREN GEKWALIFICEERD EN WAARVAN DE LAST DESTIJDS REEDS WAS AFGEWENTELD OP DE KOPERS VAN DE INGEVOERDE PRODUKTEN, VERENIGBAAR MET HET GEMEENSCHAPSRECHT EN INZONDERHEID MET DE RATIO VAN DE ARTIKELEN 13, LID 2, EN 92 EEG-VERDRAG?
B.IS HET IN STRIJD MET HET GEMEENSCHAPSRECHT EN INZONDERHEID MET DE ARTIKELEN 13, LID 2, EN 92 EEG-VERDRAG, DAT UIT HET VERBOD EN DE OPHEFFING VAN DE HEFFINGEN VAN GELIJKE WERKING ALS DOUANERECHTEN EEN RECHT VOOR DE JUSTITIABELEN VOORTVLOEIT OM RESTITUTIE TE VRAGEN VAN DE BEDRAGEN DIE DOOR HEN ONVERSCHULDIGD AAN DE STAAT ZIJN BETAALD EN DIE DE STAAT ZIJNERZIJDS BIJ WIJZE VAN HEFFINGEN VAN GELIJKE WERKING ONWETTIG HEEFT GEIND, NADAT DEZE HEFFINGEN DOOR HET GEMEENSCHAPSRECHT WAREN OPGEHEVEN, DOCH VOORDAT ZIJ DOOR DE GEMEENSCHAPSINSTELLINGEN ALS HEFFINGEN VAN GELIJKE WERKING WAREN GEKWALIFICEERD?
'
'
3 ZIJ ZIJN GESTELD NAAR AANLEIDING VAN EEN GEDING, IN 1978 DOOR DE FIRMA DENKAVIT ITALIANA AANHANGIG GEMAAKT TEGEN DE ITALIAANSE ADMINISTRATIE VAN DE STAATSFINANCIEN EN BETREKKING HEBBEND OP EEN BEDRAG VAN LIT 2 783 140, DAT DIE FIRMA IN DE PERIODE 1971-1974 HEEFT BETAALD TER ZAKE VAN SANITAIRE KEURINGSRECHTEN, OVEREENKOMSTIG ARTIKEL 32 VAN DE TESTO UNICO NR . 1265 VAN 27 JULI 1934 BETREFFENDE DE SANITAIRE WETTEN ( SUPPL . ORD . ALLA GAZZ . UFF . VAN
9 . 8 . 1934, NR . 186 ).
4 IN WEZEN GAAT HET DAARBIJ OM DE VRAAG OF, EN ZO JA, IN HOEVERRE DE LID-STATEN DIE NATIONALE HEFFINGEN OF RECHTEN HEBBEN TOEGEPAST WELKE LATER MET HET GEMEENSCHAPSRECHT IN STRIJD ZIJN VERKLAARD, VERPLICHT ZIJN DEZE OP VORDERING VAN DE BELASTINGPLICHTIGE TERUG TE BETALEN .
5 IN HAAR SCHRIFTELIJKE OPMERKINGEN WIJST DE ITALIAANSE REGERING OP DE ERNSTIGE FINANCIELE PROBLEMEN WAARVOOR DE LID-STATEN ZOUDEN KOMEN TE STAAN ZO ZIJ VERPLICHT WAREN AAN DE DEELNEMERS AAN HET ECONOMISCH VERKEER NATIONALE HEFFINGEN EN RECHTEN TERUG TE BETALEN DIE IN DE GEMEENSCHAPPELIJKE OVERTUIGING DAT ZIJ IN OVEREENSTEMMING WAREN MET HET GEMEENSCHAPSRECHT, ZIJN INGEVORDERD EN VOLDAAN, WANNEER - SOMS EERST JAREN LATER - EEN IN HET KADER VAN ARTIKEL 177 EEG-VERDRAG DOOR HET HOF VAN JUSTITIE GEGEVEN UITLEGGING VAN HET GEMEENSCHAPSRECHT EEN VOORDIEN NIET EVIDENTE ONVERENIGBAARHEID AAN HET LICHT ZOU BRENGEN EN DE NATIONALE ADMINISTRATIEVE EN RECHTERLIJKE INSTANTIES ZICH WEGENS DE VOORRANG VAN HET GEMEENSCHAPSRECHT GENOOPT ZOUDEN ZIEN TOEPASSING VAN DE BETROKKEN NATIONALE BEPALINGEN TE WEIGEREN .
6
DIT ZOU MET NAME HET GEVAL ZIJN BIJ TAL VAN AAN DE GRENS TOEGEPASTE HEFFINGEN - MET NAME TER ZAKE VAN SANITAIRE CONTROLES -, WAARVAN EERST GELEIDELIJK - IN HET KADER VAN DOOR HET HOF VAN JUSTITIE GEGEVEN UITLEGGING VAN HET BEGRIP - IS GEBLEKEN DAT ZIJ EEN ZELFDE WERKING HEBBEN ALS EEN DOOR HET VERDRAG VERBODEN DOUANERECHT . DE COMMISSIE ZELF ZOU ZICH ERVAN BEWUST ZIJN GEWEEST DAT EEN VEEL LANGERE TERMIJN DAN OORSPRONKELIJK VOORZIEN - NAMELIJK HET EINDE VAN DE OVERGANGSPERIODE - NODIG WAS OM MEER DAN 500 SOORTEN HEFFINGEN TE ANALYSEREN EN TE BEPALEN OF ZIJ AL DAN NIET HEFFINGEN VAN GELIJKE WERKING ALS DOUANERECHTEN WAREN .
7 DE ITALIAANSE REGERING WIJST VOORTS OP DE AANMERKELIJKE VERSCHILLEN IN DE VOORWAARDEN WAARONDER IN DE VERSCHILLENDE LID-STATEN IN RECHTE KAN WORDEN OPGEKOMEN TEGEN ONREGELMATIG OPGELEGDE OF INGEVORDERDE BELASTINGEN OF ONVERSCHULDIGD BETAALDE BELASTINGEN KUNNEN WORDEN TERUGGEVORDERD . DEZE VERSCHILLEN ZOUDEN ZO GROOT ZIJN, DAT ZIJ OP HUN BEURT ZOUDEN KUNNEN LEIDEN TOT EEN
'
' ONEVENWICHTIGE SITUATIE '
'
TEN KOSTE VAN HET BEDRIJFSLEVEN, VOLSTREKT ANALOOG AAN DIE WELKE DOOR DE ONRECHTMATIGE INVORDERING WAS VEROORZAAKT .
8 TEN SLOTTE MERKT DE ITALIAANSE REGERING OP, DAT DE TEN ONRECHTE TOEGEPASTE HEFFINGEN UIT DE AARD DER ZAAK DOOR DE ONDERNEMINGEN DIE ZE HEBBEN VOLDAAN, ZIJN DOORBEREKEND IN HUN PRIJZEN, ZODAT DE LAST ERVAN UITEINDELIJK DOOR DE EINDVERBRUIKERS IS GEDRAGEN . TERUGBETALING ERVAN AAN DE ONDERNEMINGEN ZOU TOT ONGERECHTVAARDIGDE VERRIJKING LEIDEN EN IN FEITE NEERKOMEN OP EEN STEUNMAATREGEL .
9
DEZE OVERWEGINGEN BRENGEN DE ITALIAANSE REGERING TOT DE CONCLUSIE, DAT ER TERMEN AANWEZIG ZIJN OM HET BESTAAN TE ERKENNEN VAN EEN ALGEMEEN BEGINSEL VAN GEMEENSCHAPSRECHT, INHOUDENDE DAT TERUGBETALING VAN BEDRAGEN, INGEVORDERD TER ZAKE VAN RECHTEN WELKE ALS HEFFINGEN VAN GELIJKE WERKING ALS DOUANERECHTEN ZIJN AANGEMERKT, SLECHTS MOGELIJK IS VOOR ZOVER DIE BEDRAGEN ZIJN INGEVORDERD NA HET ARREST VAN HET HOF VAN JUSTITIE, WAARIN HET BETROKKEN HEFFINGTYPE ALS HEFFING VAN GELIJKE WERKING IS GEKWALIFICEERD . IN ZIJN ARREST VAN 8 APRIL 1976 ( ZAAK 43/75, DEFRENNE, JURISPR . 1976, BLZ . 455 ) ZOU HET HOF DE NOODZAAK VAN EEN DERGELIJK BEGINSEL TROUWENS HEBBEN ERKEND, EN DE CONCLUSIE DIE ERUIT MOET WORDEN GETROKKEN, ZOU ZIJN DAT HET RECHT VAN DE PARTICULIER OM BETALING VAN EEN HEFFING VAN GELIJKE WERKING TE WEIGEREN, NIET NOODZAKELIJK CORRELEERT MET EEN VERPLICHTING VAN DE IN GEBREKE GEBLEVEN STAAT OM DE EENMAAL INGEVORDERDE HEFFING TERUG TE BETALEN .
10 HIERTEGENOVER STELT DENKAVIT ITALIANA DAT DE RECHTSTREEKSE WERKING VAN HET VERBOD VAN ARTIKEL 13, LID 2, EEG-VERDRAG OM HEFFINGEN VAN GELIJKE WERKING ALS DOUANERECHTEN TOE TE PASSEN, IMPLICEERT DAT DEZE WERKING - MET DE RECHTEN DIE DE PARTICULIEREN ERAAN ONTLENEN - ONTSTAAT OP HET TIJDSTIP WAAROP INGEVOLGE DIE BEPALING DEZE HEFFINGEN HADDEN MOETEN ZIJN AFGESCHAFT, ONVERSCHILLIG WANNEER DE ONVERENIGBAARHEID VAN DE BETROKKEN HEFFING MET HET GEMEENSCHAPSRECHT IN RECHTE IS VASTGESTELD, HETZIJ DOOR HET HOF VAN JUSTITIE IN EEN NIET-NAKOMINGSPROCEDURE ALS BEDOELD IN ARTIKEL 169 VAN HET VERDRAG, HETZIJ DOOR DE NATIONALE RECHTER NA EEN KRACHTENS ARTIKEL 177 GEWEZEN ARREST TOT UITLEGGING VAN DE STREKKING VAN DE BETROKKEN GEMEENSCHAPSBEPALING .
DEZE RECHTSTREEKSE WERKING ZOU NOG INGRIJPENDER GEVOLGEN HEBBEN IN DIE ZIN, DAT ELKE NATIONALE BEPALING DIE DE UITOEFENING IN RECHTE VAN DE DOOR DE JUSTITIABELEN AAN DE RECHTSTREEKS TOEPASSELIJKE BEPALINGEN VAN HET GEMEENSCHAPSRECHT ONTLEENDE RECHTEN VERHINDERT OF BEPERKT, ZELF ONVERENIGBAAR WARE TE ACHTEN MET DE BETROKKEN COMMUNAUTAIRE BEPALING .
11 DE GESTELDE VRAGEN, DIE ONDERLING NAUW SAMENHANGEN, BETREFFEN DE DRAAGWIJDTE VAN TWEE VERDRAGSBEPALINGEN, NAMELIJK DE ARTIKELEN 13, LID 2, EN 92 . ZIJ STREKKEN ERTOE TE VERNEMEN WAT DE BETEKENIS IS VAN DEZE BEPALINGEN VOOR HET RECHT VAN DE JUSTITIABELEN OM TERUGBETALING VAN NATIONALE HEFFINGEN TE VERLANGEN, EN DE DAARAAN BEANTWOORDENDE VERPLICHTING DER LID-STATEN OM DIE HEFFINGEN TERUG TE BETALEN, INDIEN AAN TWEE - OF TENMINSTE AAN EEN VAN TWEE - DOOR DE NATIONALE RECHTER OMSCHREVEN VOORWAARDEN IS VOLDAAN, NAMELIJK : A ) DE BETROKKEN HEFFINGEN ZIJN EERST ALS HEFFINGEN VAN GELIJKE WERKING ALS INVOERRECHTEN EN BIJGEVOLG ALS ONVERENIGBAAR MET HET VERBOD VAN ARTIKEL 13, LID 2, GEKWALIFICEERD IN EEN NA HET EINDE VAN DE OVERGANGSPERIODE KRACHTENS ARTIKEL 177 VAN HET VERDRAG GEWEZEN UITLEGGINGSARREST VAN HET HOF VAN JUSTITIE, EN B ) DEGENE DIE DE BEDOELDE HEFFINGEN HEEFT VOLDAAN, HEEFT DE LAST ERVAN OP DE KOPER VAN DE INGEVOERDE PRODUKTEN AFGEWENTELD .
12 ALVORENS TE ONDERZOEKEN HOE DE GESTELDE VRAGEN MOETEN WORDEN BEANTWOORD, ZIJ EROP GEWEZEN DAT DE ONVERENIGBAARHEID VAN EEN BEPAALDE NATIONALE HEFFING MET HET GEMEENSCHAPSRECHT EN DE DAARUIT VOORTSPRUITENDE NIET-TOEPASSELIJKHEID ERVAN IN EEN CONCREET GEVAL, NIET DOOR HET HOF VAN JUSTITIE, RECHTDOENDE KRACHTENS ARTIKEL 177 EEG-VERDRAG, WORDT VASTGESTELD . IN HET KADER VAN DE BIJ DIE BEPALING INGESTELDE RECHTERLIJKE SAMENWERKING STAAT HET AAN DE NATIONALE RECHTERLIJKE INSTANTIES OM, MET TOEPASSING VAN DE FUNDAMENTELE REGEL VAN DE VOORRANG VAN HET GEMEENSCHAPSRECHT, IN DOOR DE BELANGHEBBENDEN BIJ HEN AANGEBRACHTE GESCHILLEN DE HANDHAVING TE VERZEKEREN VAN DE RECHTEN DIE DE JUSTITIABELEN INGEVOLGE HET VERDRAG AAN DE RECHTSTREEKSE WERKING VAN HET VERBOD VAN HEFFINGEN VAN GELIJKE WERKING ALS DOUANERECHTEN ONTLENEN . HET IS MET INACHTNEMING HIERVAN DAT DE GESTELDE VRAGEN ZIJN TE BEANTWOORDEN .
ARTIKEL 13, LID 2, EEG-VERDRAG
13
ARTIKEL 13, LID 2, VAN HET VERDRAG BEPAALT ALS VOLGT :
'
' HEFFINGEN, VAN GELIJKE WERKING ALS INVOERRECHTEN, TUSSEN DE LID-STATEN VAN TOEPASSING, WORDEN DOOR HEN IN DE LOOP VAN DE OVERGANGSPERIODE GELEIDELIJK OPGEHEVEN . DE COMMISSIE STELT BIJ WEGE VAN RICHTLIJNEN HET RITME VAN DEZE OPHEFFING VAST . ZIJ LAAT ZICH LEIDEN DOOR DE REGELS VERVAT IN ARTIKEL 14, LEDEN 2 EN 3, ALSOOK DOOR DE RICHTLIJNEN WELKE DE RAAD MET TOEPASSING VAN GENOEMD LID 2 HEEFT VASTGESTELD '
' .
14 VOLGENS VASTE RECHTSPRAAK VAN HET HOF, MET NAME NEERGELEGD IN DE ARRESTEN VAN 19 JUNI 1973 ( ZAAK 77/72, CAPOLONGO, JURISPR . 1973, BLZ . 611 ), 18 JUNI 1975 ( ZAAK 94/74, IGAV, JURISPR . 1975, BLZ . 699 ) EN 5 FEBRUARI 1976 ( ZAAK
87/75, BRESCIANI, JURISPR . 1976, BLZ . 129 ), BRENGT ARTIKEL 13, LID 2, TEN AANZIEN VAN ALLE HEFFINGEN VAN GELIJKE WERKING ALS DOUANERECHTEN UITERLIJK BIJ HET EINDE VAN DE OVERGANGSPERIODE, DAT WIL ZEGGEN PER 1 JANUARI 1970, EEN DUIDELIJK EN ONVOORWAARDELIJK VERBOD MEE TOT TOEPASSING VAN DIE HEFFINGEN, ZODAT DIT VERBOD NAAR ZIJN AARD VOLSTREKT GEEIGEND IS RECHTSTREEKSE GEVOLGEN TEWEEG TE BRENGEN IN DE RECHTSBETREKKINGEN TUSSEN DE LID-STATEN EN HUN JUSTITIABELEN . NAAR HET HOF IN ZIJN ARREST VAN 9 MAART 1978 ( ZAAK 106/77, SIMMENTHAL, JURISPR . 1978, BLZ . 643 ) HEEFT VERKLAARD, DIENEN DE REGELS VAN HET GEMEENSCHAPSRECHT VANAF HUN INWERKINGTREDING EN TIJDENS HUN GEHELE GELDIGHEIDSDUUR HUN VOLLE WERKING OP EENVORMIGE WIJZE IN ALLE LID-STATEN TE ONTPLOOIEN .
15 INGEVOLGE ARTIKEL 177 VAN HET VERDRAG IS HET HOF VAN JUSTITIE BEVOEGD PREJUDICIELE UITSPRAKEN TE DOEN, MET NAME OVER DE UITLEGGING VAN HET VERDRAG EN VAN HANDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN . DEZE BEVOEGDHEID DIENT EEN EENVORMIGE UITLEGGING EN TOEPASSING VAN HET GEMEENSCHAPSRECHT - INZONDERHEID VAN DE RECHTSTREEKS WERKENDE BEPALINGEN - DOOR DE NATIONALE RECHTERLIJKE INSTANTIES TE VERZEKEREN .
16 DE UITLEGGING DIE HET HOF VAN JUSTITIE KRACHTENS DE HEM BIJ ARTIKEL 177 VERLEENDE BEVOEGDHEID GEEFT VAN EEN VOORSCHRIFT VAN GEMEENSCHAPSRECHT, VERKLAART EN PRECISEERT, WANNEER DAARAAN BEHOEFTE BESTAAT, DE BETEKENIS EN STREKKING VAN DAT VOORSCHRIFT ZOALS HET SEDERT HET TIJDSTIP VAN ZIJN INWERKINGTREDING MOET OF HAD MOETEN WORDEN VERSTAAN EN TOEGEPAST . HIERUIT VOLGT DAT HET ALDUS UITGELEGDE VOORSCHRIFT DOOR DE RECHTER OOK KAN EN MOET WORDEN TOEGEPAST OP RECHTSBETREKKINGEN DIE ZIJN ONTSTAAN EN TOT STAND GEKOMEN VOOR HET ARREST WAARBIJ OP HET VERZOEK OM UITLEGGING IS BESLIST, INDIEN VOOR HET OVERIGE IS VOLDAAN AAN DE VOORWAARDEN WAARONDER EEN GESCHIL OVER DE TOEPASSING VAN DAT VOORSCHRIFT VOOR DE BEVOEGDE RECHTER KAN WORDEN GEBRACHT .
17 SLECHTS BIJ UITZONDERING ZAL HET HOF VAN JUSTITIE, ZOALS HET IN ZIJN ARREST VAN 8 APRIL 1976 ( ZAAK 43/75, DEFRENNE, JURISPR . 1976, BLZ . 455 ) HEEFT ERKEND, MET TOEPASSING VAN EEN AAN DE COMMUNAUTAIRE RECHTSORDE INHERENT ALGEMEEN BEGINSEL VAN RECHTSZEKERHEID EN MET HET OOG OP DE ERNSTIGE PROBLEMEN DIE ZIJN ARREST VOOR HET VERLEDEN ZOU KUNNEN MEEBRENGEN VOOR TE GOEDER TROUW TOT STAND GEKOMEN RECHTSBETREKKINGEN, AANLEIDING KUNNEN VINDEN, VOOR IEDERE BELANGHEBBENDE BEPERKINGEN TE STELLEN AAN DE MOGELIJKHEID MET EEN BEROEP OP DE ALDUS UITGELEGDE BEPALING DIE RECHTSBETREKKINGEN WEER IN GEDING TE BRENGEN .
18 EEN DERGELIJKE BEPERKING IS EVENWEL SLECHTS AANVAARDBAAR IN HET ARREST WAARIN DE GEVRAAGDE UITLEGGING WORDT GEGEVEN . HET FUNDAMENTELE VEREISTE VAN EENVORMIGE EN ALGEMENE TOEPASSING VAN HET GEMEENSCHAPSRECHT IMPLICEERT DAT ENKEL HET HOF VAN JUSTITIE HEEFT TE BESLISSEN OVER BEPERKINGEN RATIONE TEMPORIS, DIE VOOR EEN DOOR HEM GEGEVEN UITLEGGING HEBBEN TE GELDEN .
19
DE NOODZAKELIJKE VOORWAARDEN VOOR EEN DERGELIJKE BEPERKING DOEN ZICH NIET VOOR WANNEER HET VOOR DE NATIONALE RECHTER GEBRACHTE GESCHIL BETREKKING HEEFT OP HET VERBOD OM NATIONALE HEFFINGEN VAN GELIJKE WERKING ALS INVOERRECHTEN TOE TE PASSEN . HET HOF VAN JUSTITIE HEEFT IMMERS AL IN 1962 - DUS NOG VOOR HET EINDE VAN DE OVERGANGSPERIODE - DE ALGEMENE STREKKING EN HET ABSOLUTE KARAKTER VAN DIT VERBOD VASTGESTELD IN ZIJN ARREST VAN 14 DECEMBER 1962 ( GEVOEGDE ZAKEN 2 EN 3/62, COMMISSIE T . LUXEMBURG EN BELGIE, JURISPR . 1962, BLZ . 857 ). IN DIT ARREST HEEFT HET HOF VERKLAARD DAT
'
' HET BEGRIP HEFFING VAN GELIJKE WERKING ALS EEN DOUANERECHT, IN PLAATS VAN EEN UITZONDERING TE ZIJN OP DE ALGEMENE REGEL VAN HET VERBOD VAN DOUANERECHTEN, DAARENTEGEN EEN NOODZAKELIJKE AANVULLING DAAROP VORMT, WAARDOOR HET VERBOD EERST EFFECTIEF KAN WORDEN '
' .
20 EVENZO HEEFT HET HOF IN ZIJN ARREST VAN 16 JUNI 1966 ( GEVOEGDE ZAKEN 52 EN 55/65, DUITSLAND T . COMMISSIE, JURISPR . 1966, BLZ . 311 ) HET ARGUMENT VERWORPEN DAT ADMINISTRATIEVE RECHTEN DIE EEN TEGENPRESTATIE VORMEN VOOR BIJZONDERE WERKZAAMHEDEN VAN DE ADMINISTRATIE, NIET ONDER HET BEGRIP HEFFING VAN GELIJKE WERKING ZOUDEN VALLEN . IN ZIJN ARREST VAN 10 DECEMBER 1968 ( ZAAK 7/68, COMMISSIE T . ITALIE, JURISPR . 1968, BLZ . 591 ) HEEFT HET HOF DEZE UITLEGGING BEVESTIGD TEN AANZIEN VAN RECHTEN OP ITALIAANSE KUNSTWERKEN, EN IN ZIJN ARREST VAN 1 JULI 1969 ( ZAAK 24/68, COMMISSIE T . ITALIE, JURISPR . 1969, BLZ . 194 ) TEN AANZIEN VAN STATISTIEKRECHTEN . IN ZIJN ARREST VAN DEZELFDE DATUM IN DE GEVOEGDE ZAKEN 2 EN 3/69 ( SOCIAAL FONDS VOOR DE DIAMANTARBEIDERS, JURISPR . 1969, BLZ . 212 ) HEEFT HET HOF TEN SLOTTE VERKLAARD DAT ONDER EEN HEFFING VAN GELIJKE WERKING ALS BEDOELD IN DE ARTIKELEN 9 EN 12 EEG-VERDRAG IS TE VERSTAAN IEDERE GELDELIJKE LAST WELKE, ZONDER EEN DOUANERECHT IN EIGENLIJKE ZIN TE ZIJN, WEGENS GRENSOVERSCHRIJDING OP BINNEN DE GEMEENSCHAP CIRCULERENDE GOEDEREN WORDT GELEGD, VOOR ZOVER ZIJ NIET BIJ SPECIFIEKE VERDRAGSBEPALINGEN IS TOEGELATEN, WAARBIJ VOOR HET OVERIGE DE OMSTANDIGHEID DAT MET DE BETROKKEN HEFFING DUIDELIJK EEN DOEL VAN SOCIALE ZEKERHEID WERD GEDIEND, BUITEN BESCHOUWING DIENT TE BLIJVEN .
21 BLIJKENS DEZE VASTE RECHTSPRAAK WAREN ZOWEL DE LID-STATEN ALS DE DEELNEMERS AAN HET ECONOMISCH VERKEER REEDS VOOR HET EINDE VAN DE OVERGANGSPERIODE, DAT WIL ZEGGEN REEDS VOOR HET TIJDSTIP WAAROP HET VERBOD INGEVOLGE ARTIKEL 13, LID 2, EEG-VERDRAG ALGEMENE EN ONVOORWAARDELIJKE WERKING ZOU VERKRIJGEN, VOLDOENDE BEKEND MET DE STREKKING VAN HET VERBOD, ZODAT ER GEEN TERMEN AANWEZIG ZIJN OM, ALTHANS VOOR WAT DE PERIODE NA 1 JANUARI 1970 BETREFT, DIE STREKKING TE BEPERKEN .
22 OPMERKING VERDIENT EVENWEL DAT WANNEER UIT EEN VOORSCHRIFT VAN GEMEENSCHAPSRECHT, ZOALS ARTIKEL 13, LID 2, VAN HET VERDRAG, VOORTVLOEIT DAT DE TOEPASSING VAN NATIONALE HEFFINGEN OF RECHTEN IS VERBODEN - MET ALLE VORENBESCHREVEN GEVOLGEN VAN DIEN -, HET DAN TER WAARBORGING VAN DE RECHTEN DIE DE JUSTITIABELEN AAN DE RECHTSTREEKSE WERKING VAN EEN DERGELIJK VERBOD ONTLENEN, NIET PER SE NOODZAKELIJK IS DAT IN ALLE LID-STATEN EEN EENVORMIGE REGELING BESTAAT TEN AANZIEN VAN DE FORMELE EN MATERIELE VOORWAARDEN WAARAAN BIJ BETWISTING OF TERUGVORDERING VAN DIE HEFFINGEN MOET WORDEN VOLDAAN .
23 BIJ VERGELIJKING VAN DE NATIONALE STELSELS BLIJKT HET VRAAGSTUK VAN DE BETWISTING VAN ONWETTIG INGEVORDERDE OF DE TERUGBETALING VAN ONVERSCHULDIGD BETAALDE HEFFINGEN IN DE VERSCHILLENDE LID-STATEN EN ZELFS BINNEN EEN ZELFDE LID-STAAT UITEENLOPENDE OPLOSSINGEN TE HEBBEN GEVONDEN, AFHANKELIJK VAN HET SOORT BELASTING OF HEFFING WAAROM HET GAAT . IN SOMMIGE GEVALLEN STELT DE WET ZOWEL TEN AANZIEN VAN TOT DE BELASTINGDIENST GERICHTE BEZWAARSCHRIFTEN ALS VAN BEROEPEN IN RECHTE STRAKKE VOORWAARDEN VOOR WAT BETREFT DE VORM WAARIN EN DE TERMIJN WAARBINNEN DERGELIJKE RECHTSVORDERINGEN OF VERZOEKEN KUNNEN WORDEN INGEDIEND . MET HET OOG OP DE GOEDE WERKING VAN DERGELIJKE RECHTSMIDDELEN, HEEFT HET HOF IN ZIJN ARRESTEN VAN 16 DECEMBER 1976 ( ZAKEN 33/76, REWE, EN 45/76, COMET, JURISPR . 1976, BLZ . 1989, RESP . 2043 ) ERKEND DAT HET IN OVEREENSTEMMING IS MET HET GEMEENSCHAPSRECHT WANNEER IN HET BELANG VAN DE RECHTSZEKERHEID VAN ZOWEL DE BELASTINGPLICHTIGE ALS DE ADMINISTRATIE REDELIJKE BEROEPSTERMIJNEN WORDEN BEPAALD .
24 IN ANDERE GEVALLEN MOETEN BEROEPEN TOT TERUGBETALING VAN ONVERSCHULDIGD BETAALDE HEFFINGEN VOOR DE GEWONE RECHTER WORDEN INGESTELD, BIJ VOORBEELD IN DE VORM VAN EEN ACTIE UIT ONVERSCHULDIGDE BETALING . VOOR DEZE BEROEPEN GELDEN MEER OF MINDER LANGE TERMIJNEN, IN BEPAALDE GEVALLEN DE NORMALE VERJARINGSTERMIJN VAN HET GEMENE RECHT, ZODAT WANNEER MOCHT WORDEN VASTGESTELD DAT BEPAALDE NATIONALE BELASTINGBEPALINGEN ONVERENIGBAAR ZIJN MET DE VEREISTEN VAN HET GEMEENSCHAPSRECHT, DE BETROKKEN LID-STATEN MET GECUMULEERDE VORDERINGEN TOT EEN AANZIENLIJK BEDRAG KUNNEN WORDEN GECONFRONTEERD .
25 OVEREENKOMSTIG HET IN ARTIKEL 5 EEG-VERDRAG NEERGELEGDE SAMENWERKINGSBEGINSEL IS HET, NAAR IN DE VOORMELDE ARRESTEN VAN 16 DECEMBER 1976 ( REWE EN COMET ) WERD OVERWOGEN, DE NATIONALE RECHTER DIE DE RECHTSBESCHERMING HEEFT TE VERZEKEREN WELKE VOOR DE JUSTITIABELEN VOORTVLOEIT UIT DE RECHTSTREEKSE WERKING VAN GEMEENSCHAPSRECHTELIJKE BEPALINGEN . BIJ GEBREKE VAN EEN GEMEENSCHAPSREGELING TER ZAKE VAN DE BETWISTING OF TERUGVORDERING VAN ONWETTIG OPGEEISTE OF TEN ONRECHTE TOEGEPASTE NATIONALE HEFFINGEN, IS HET EEN AANGELEGENHEID VAN DE NATIONALE RECHTSORDE VAN ELKE LID-STAAT OM DE BEVOEGDE RECHTER AAN TE WIJZEN EN DE PROCESREGELS TE GEVEN VOOR DE RECHTSVORDERINGEN MET HET OOG OP DE BESCHERMING VAN DE RECHTEN DIE DE JUSTITIABELEN AAN DE RECHTSTREEKSE WERKING VAN HET GEMEENSCHAPSRECHT ONTLENEN, MET DIEN VERSTANDE DAT DIE REGELS NIET ONGUNSTIGER MOGEN ZIJN DAT DIE VOOR SOORTGELIJKE NATIONALE VORDERINGEN EN DAT ZIJ IN GEEN GEVAL DUSDANIG MOGEN ZIJN, DAT DE UITOEFENING VAN DE RECHTEN WELKE DE NATIONALE RECHTER HEEFT TE HANDHAVEN, PRAKTISCH ONMOGELIJK WORDT GEMAAKT .
26 TE DEZEN ZIJ EROP GEWEZEN DAT DE BESCHERMING VAN DE DOOR DE COMMUNAUTAIRE RECHTSORDE TER ZAKE GEWAARBORGDE RECHTEN NIET VERGT DAT TEN ONRECHTE TOEGEPASTE HEFFINGEN WORDEN TERUGBETAALD IN OMSTANDIGHEDEN DIE ZOUDEN UITLOPEN OP EEN ONGERECHTVAARDIGDE VERRIJKING VAN DE RECHTHEBBENDEN . HET GEMEENSCHAPSRECHT VERZET ZICH ER DAN OOK NIET TEGEN, DAT DE NATIONALE RECHTERLIJKE INSTANTIES OVEREENKOMSTIG HUN NATIONAAL RECHT REKENING HOUDEN MET HET FEIT DAT DE TEN ONRECHTE TOEGEPASTE HEFFINGEN DOOR DE BELASTINGPLICHTIGE ONDERNEMING IN HAAR PRIJZEN ZIJN VERDISCONTEERD EN OP HAAR AFNEMERS ZIJN AFGEWENTELD .
27 DE ITALIAANSE REGERING HEEFT DE AANDACHT GEVESTIGD OP DE BEPERKINGEN DIE KUNNEN WORDEN GESTELD AAN HET RECHT OM TEGEN ONWETTIGE BELASTINGEN OP TE KOMEN OF TERUGBETALING ERVAN TE VORDEREN, ALSMEDE OP HET ONDERSCHEID DAT TE DEZER ZAKE DOOR DE NATIONALE WETTELIJKE REGELINGEN WORDT GEMAAKT TUSSEN DE VOORWAARDEN WAARONDER VOLDOENING VAN EEN BELASTING KAN WORDEN GEWEIGERD OF TEGEN INVORDERING ERVAN KAN WORDEN OPGEKOMEN, EN DIE WAARONDER REEDS VOLDANE BELASTINGEN KUNNEN WORDEN TERUGGEVORDERD . IN HET GEVAL VAN NATIONALE BELASTINGEN EVENWEL EN BIJ DE HUIDIGE STAND VAN HET GEMEENSCHAPSRECHT MOETEN DEZE OVERWEGINGEN WORDEN GEREALISEERD IN HET KADER VAN DE NATIONALE WETTELIJKE REGELINGEN, REKENING HOUDENDE MET DE VORENBEDOELDE BEPERKINGEN .
28 OP DE VRAGEN BETREFFENDE DE UITLEGGING VAN ARTIKEL 13, LID 2, MOET MITSDIEN WORDEN GEANTWOORD :
A ) DAT DE RECHTSTREEKSE WERKING VAN ARTIKEL 13, LID 2, EEG-VERDRAG IMPLICEERT DAT NA HET EINDE VAN DE OVERGANGSPERIODE BIJ DE ADMINISTRATIEVE EN RECHTERLIJKE INSTANTIES VAN DE LID-STATEN KAN WORDEN OPGEKOMEN TEGEN NATIONALE HEFFINGEN DIE GELIJKE WERKING HEBBEN ALS DOUANERECHTEN, RESPECTIEVELIJK VORDERINGEN TOT TERUGBETALING VAN DERGELIJKE HEFFINGEN KUNNEN WORDEN INGESTELD, OOK MET BETREKKING TOT HET TIJDVAK VOOR EEN DOOR HET HOF KRACHTENS ARTIKEL 177 GEWEZEN UITLEGGINGSARREST, WAARBIJ EEN DERGELIJKE HEFFING ALS HEFFING VAN GELIJKE WERKING IS GEKWALIFICEERD ;
B ) DAT HET EVENWEL EEN AANGELEGENHEID VAN DE RECHTSORDE VAN ELKE LID-STAAT IS OM DE VOORWAARDEN TE BEPALEN WAARONDER DE BELASTINGPLICHTINGEN TEGEN DIE BELASTINGEN KUNNEN OPKOMEN OF TERUGBETALING ERVAN KUNNEN VORDEREN, MITS DEZE VOORWAARDEN NIET ONGUNSTIGER ZIJN DAN DIE VOOR GELIJKSOORTIGE NATIONALE VORDERINGEN EN ZIJ DE UITOEFENING VAN DE DOOR DE COMMUNAUTAIRE RECHTSORDE VERLEENDE RECHTEN NIET PRAKTISCH ONMOGELIJK MAKEN ;
C ) DAT HET GEMEENSCHAPSRECHT ZICH ER NIET TEGEN VERZET DAT DE NATIONALE RECHTERLIJKE INSTANTIES OVEREENKOMSTIG HUN NATIONAAL RECHT REKENING HOUDEN MET HET FEIT DAT DE TEN ONRECHTE TOEGEPASTE HEFFINGEN DOOR DE BELASTINGPLICHTIGE ONDERNEMING IN HAAR PRIJZEN ZIJN VERDISCONTEERD EN OP HAAR AFNEMERS ZIJN AFGEWENTELD .
ARTIKEL 92 EEG-VERDRAG
29 MET ZIJN VERWIJZING NAAR ARTIKEL 92 VAN HET VERDRAG BEDOELT DE NATIONALE RECHTER IN WEZEN TE VRAGEN OF HET FEIT DAT TEN ONRECHTE TOEGEPASTE HEFFINGEN IN DE DOOR HEM BESCHREVEN OMSTANDIGHEDEN AAN DE ONDERNEMINGEN WORDEN TERUGBETAALD, NIET ZOU ZIJN TE BESCHOUWEN ALS EEN STEUNMAATREGEL ALS BEDOELD IN ARTIKEL 92 VAN HET VERDRAG, EN MITSDIEN ALS ONVERENIGBAAR MET HET GEMEENSCHAPSRECHT .
30 VOLGENS ARTIKEL 92, LID 1,
'
' ZIJN STEUNMAATREGELEN VAN DE STATEN OF IN WELKE VORM OOK MET STAATSMIDDELEN BEKOSTIGD, DIE DE MEDEDINGING DOOR BEGUNSTIGING VAN BEPAALDE ONDERNEMINGEN OF BEPAALDE PRODUKTIES VERVALSEN OF DREIGEN TE VERVALSEN, ONVERENIGBAAR MET DE GEMEENSCHAPPELIJKE MARKT, VOOR ZOVER DEZE STEUN HET HANDELSVERKEER TUSSEN DE LID-STATEN ONGUNSTIG BEINVLOEDT '
' .
31 DEZE BEPALING HEEFT DUS BETREKKING OP BESLUITEN VAN DE LID-STATEN, WAARDOOR DEZE MET HET OOG OP DE VERWEZENLIJKING VAN EIGEN ECONOMISCHE EN SOCIALE DOELEINDEN, EENZIJDIG EN AUTONOOM GELDMIDDELEN TER BESCHIKKING VAN ONDERNEMINGEN OF ANDERE RECHTSSUBJECTEN STELLEN OF HUN VOORDELEN VERSCHAFFEN OM DE VERWEZENLIJKING VAN DE NAGESTREEFDE ECONOMISCHE OF SOCIALE DOELSTELLINGEN TE BEVORDEREN . ZIJ IS NIET VAN TOEPASSING OP EEN VERPLICHTING TOT RESTITUTIE VAN BEDRAGEN, DIE HAAR OORZAAK VINDT IN DE OMSTANDIGHEID DAT DIE BEDRAGEN DOOR DEGENE DIE ZE HEEFT BETAALD, NIET WAREN VERSCHULDIGD . HIERUIT VOLGT DAT EEN NATIONAAL BELASTINGSTELSEL, WAARONDER EEN BELASTINGPLICHTIGE KAN OPKOMEN TEGEN EEN BELASTING OF TERUGBETALING ERVAN KAN VORDEREN, GEEN STEUNMAATREGEL IN DE ZIN VAN ARTIKEL 92 EEG-VERDRAG BEVAT . OF HET AL DAN NIET MOGELIJK IS EEN BELASTING OP DIE GROND TERUG TE VORDEREN, HANGT IMMERS AF VAN DE BIJZONDERHEDEN VAN DE NATIONALE WETTELIJKE REGELINGEN BETREFFENDE DE ACTIE UIT ONVERSCHULDIGDE BETALING, MET NAME OP FISCAAL GEBIED .
32 OP DE VRAGEN BETREFFENDE DE UITLEGGING VAN ARTIKEL 92 EEG-VERDRAG MOET DERHALVE WORDEN GEANTWOORD, DAT DE VERPLICHTING VAN DE ADMINISTRATIE VAN EEN LID-STAAT OM AAN DE BELASTINGPLICHTIGEN DIE DAAROM VERZOEKEN, DE WEGENS HUN ONVERENIGBAARHEID MET HET GEMEENSCHAPSRECHT ONVERSCHULDIGDE HEFFINGEN OF RECHTEN OVEREENKOMSTIG HET NATIONALE RECHT TERUG TE BETALEN, NIET EEN STEUNMAATREGEL IN DE ZIN VAN ARTIKEL 92 EEG-VERDRAG IS .
Beslissing inzake de kosten
KOSTEN
33 DE KOSTEN DOOR DE DEENSE EN DE ITALIAANSE REGERING EN DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN WEGENS INDIENING HUNNER OPMERKINGEN BIJ HET HOF GEMAAKT, KUNNEN NIET VOOR VERGOEDING IN AANMERKING KOMEN . TEN AANZIEN VAN PARTIJEN IN HET HOOFDGEDING IS DE PROCEDURE ALS EEN ALDAAR GEREZEN INCIDENT TE BESCHOUWEN, ZODAT DE NATIONALE RECHTER OVER DE KOSTEN HEEFT TE BESLISSEN .
Dictum
HET HOF VAN JUSTITIE,
UITSPRAAK DOENDE OP DE DOOR HET TRIBUNALE CIVILE E PENALE TE MILAAN BIJ BESCHIKKING VAN 1 MAART 1979 GESTELDE VRAGEN, VERKLAART VOOR RECHT :
1 . A ) DE RECHTSTREEKSE WERKING VAN ARTIKEL 13, LID 2, EEG-VERDRAG IMPLICEERT DAT NA HET EINDE VAN DE OVERGANGSPERIODE BIJ DE ADMINISTRATIEVE EN RECHTERLIJKE INSTANTIES VAN DE LID-STATEN KAN WORDEN OPGEKOMEN TEGEN NATIONALE HEFFINGEN DIE GELIJKE WERKING HEBBEN ALS DOUANERECHTEN, RESPECTIEVELIJK VORDERINGEN TOT TERUGBETALING VAN DERGELIJKE HEFFINGEN KUNNEN WORDEN INGESTELD, OOK MET BETREKKING TOT HET TIJDVAK VOOR EEN DOOR HET HOF KRACHTENS ARTIKEL 177 GEWEZEN UITLEGGINGSARREST WAARBIJ EEN DERGELIJKE HEFFING ALS HEFFING VAN GELIJKE WERKING IS GEKWALIFICEERD .
B)HET IS EEN AANGELEGENHEID VAN DE RECHTSORDE VAN ELKE LID-STAAT OM DE VOORWAARDEN TE BEPALEN WAARONDER DE BELASTINGPLICHTIGEN TEGEN DIE BELASTINGEN KUNNEN OPKOMEN OF TERUGBETALING ERVAN KUNNEN VORDEREN, MITS DEZE VOORWAARDEN NIET ONGUNSTIGER ZIJN DAN DIE VOOR GELIJKSOORTIGE NATIONALE VORDERINGEN EN ZIJ DE UITOEFENING VAN DOOR DE COMMUNAUTAIRE RECHTSORDE VERLEENDE RECHTEN NIET PRAKTISCH ONMOGELIJK MAKEN .
C)HET GEMEENSCHAPSRECHT VERZET ZICH ER NIET TEGEN, DAT DE NATIONALE RECHTERLIJKE INSTANTIES OVEREENKOMSTIG HUN NATIONAAL RECHT REKENING HOUDEN MET HET FEIT DAT DE TEN ONRECHTE TOEGEPASTE HEFFINGEN DOOR DE BELASTINGPLICHTIGE ONDERNEMING IN HAAR PRIJZEN ZIJN VERDISCONTEERD EN OP HAAR AFNEMERS ZIJN AFGEWENTELD .
2 . DE VERPLICHTING VAN DE ADMINISTRATIE VAN EEN LID-STAAT OM AAN DE BELASTINGPLICHTIGEN DIE DAAROM VERZOEKEN, DE WEGENS HUN ONVERENIGBAARHEID MET HET GEMEENSCHAPSRECHT ONVERSCHULDIGDE HEFFINGEN OF RECHTEN OVEREENKOMSTIG HET NATIONALE RECHT TERUG TE BETALEN, IS NIET EEN STEUNMAATREGEL IN DE ZIN VAN ARTIKEL 92 EEG-VERDRAG .