Wydanie tymczasowe
WYROK TRYBUNAŁU (piąta izba)
z dnia 21 maja 2026 r.(*)
Odesłanie prejudycjalne – Współpraca wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych – Decyzja ramowa 2002/584/WSiSW – Europejski nakaz aresztowania – Procedura przekazywania osób między państwami członkowskimi – Fakultatywne podstawy odmowy wykonania – Artykuł 4
pkt 6 – Zobowiązanie państwa członkowskiego wykonującego nakaz do wykonania kary zgodnie z jego prawem wewnętrznym – Decyzja ramowa 2008/909/WSiSW – Wzajemne uznawanie orzeczeń w sprawach karnych orzekających kary lub środki polegające na pozbawieniu wolności – Podstawy odmowy uznania i wykonania – Artykuł 9 ust. 1 lit. i) – Osoba, która nie stawiła się osobiście na rozprawie, w wyniku której została skazana – Informacja o terminie posiedzenia i miejscu wyznaczonych na potrzeby rozprawy – Dobrowolne i jednoznaczne zrzeczenie się przez daną osobę osobistego stawiennictwa na tej rozprawie – Ocena przez właściwy organ wykonującego państwa członkowskiego – Obowiązek wykładni zgodnej
W sprawie C‑95/24 [Khuzdar](i),
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Corte d’appello di Napoli (sąd apelacyjny w Neapolu, Włochy) postanowieniem z dnia 6 lutego 2024 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 6 lutego 2024 r., w postępowaniu dotyczącym wykonania europejskiego nakazu aresztowania wydanego przeciwko
ATAU,
przy udziale:
Procura generale presso la Corte d’appello di Napoli,
TRYBUNAŁ (piąta izba),
w składzie: M.L. Arastey Sahún, prezes izby, E. Regan (sprawozdawca), D. Gratsias, B. Smulders i N. Fenger, sędziowie,
rzecznik generalny: J. Richard de la Tour,
sekretarz: C. Di Bella, administrator,
uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 15 maja 2025 r.,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
–        w imieniu ATAU – L. Migliaccio, A. Scardamaglio i C. Sgariglia, avvocati,
–        w imieniu rządu włoskiego – S. Fiorentino i G. Palmieri, w charakterze pełnomocników, których wspierali S. Faraci i A. Trimboli, avvocati dello Stato,
–        w imieniu rządu rumuńskiego – E. Gane, L. Ghiță i A. Wellman, w charakterze pełnomocników,
–        w imieniu Komisji Europejskiej – H. Leupold, F. Tomat oraz J. Vondung, w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 18 września 2025 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 4 pkt 6 decyzji ramowej Rady 2002/584/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi (Dz.U. 2002, L 190, s. 1), zmienionej decyzją ramową Rady 2009/299/WSiSW z dnia 26 lutego 2009 r. (Dz.U. 2009, L 81, s. 24) (zwanej dalej „decyzją ramową 2002/584”) oraz art. 9 ust. 1 lit. i) i art. 25 decyzji ramowej Rady 2008/909/WSiSW z dnia 27 listopada 2008 r. o stosowaniu zasady wzajemnego uznawania do wyroków skazujących na karę pozbawienia wolności lub inny środek polegający na pozbawieniu wolności – w celu wykonania tych wyroków w Unii Europejskiej (Dz.U. 2008, L 327, s. 27), zmienionej decyzją ramową Rady 2009/299 (zwanej dalej „decyzją ramową 2008/909”).
2        Wniosek ten został przedstawiony w ramach postępowania w sprawie wykonania europejskiego nakazu aresztowania wydanego przez sąd słowacki przeciwko osobie zamieszkującej we Włoszech do celów wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej w wyniku rozprawy, na której osoba ta nie stawiła się osobiście.
Ramy prawne
Prawo Unii
Decyzja ramowa 2002/584
3        Artykuł 4 decyzji ramowej 2002/584, zatytułowany „Fakultatywna odmowa [Podstawy fakultatywnej odmowy] wykonania europejskiego nakazu aresztowania”, stanowi:
„Wykonujący nakaz organ sądowy może odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania:
[…]
6)      jeśli europejski nakaz aresztowania został wydany w celu wykonania kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego [polegającego na pozbawieniu wolności], a osoba, której dotyczy wniosek [nakaz], jest obywatelem wykonującego nakaz państwa członkowskiego lub w tym państwie stale przebywa [przebywa w wykonującym nakaz państwie członkowskim, jest jego obywatelem lub ma w nim miejsce zamieszkania], a państwo to zobowiązuje się wykonać karę pozbawienia wolności lub środek zabezpieczający zgodnie z jego [ze swoim] prawem krajowym;
[…]”.
4        Artykuł 4a ust. 1 wspomnianej decyzji ramowej, zatytułowany „Decyzje [Orzeczenia] wydane w wyniku rozprawy, na której dana osoba nie stawiła się osobiście”, stanowi:
„[Wykonujący nakaz organ sądowy] może także odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania wydanego z myślą o wykonaniu kary pozbawienia wolności lub zastosowaniu środka zabezpieczającego [polegającego na pozbawieniu wolności], jeżeli dana osoba nie stawiła się osobiście na rozprawie, w wyniku której wydano orzeczenie, chyba że w europejskim nakazie aresztowania stwierdza się, że dana osoba, zgodnie z dalszymi wymogami proceduralnymi określonymi w prawie krajowym wydającego państwa członkowskiego:
a)      w odpowiednim terminie:
(i)      została wezwana osobiście i tym samym została poinformowana o wyznaczonym terminie i miejscu rozprawy, w wyniku której wydano to orzeczenie, albo inną drogą rzeczywiście otrzymała urzędową informację o wyznaczonym terminie i miejscu rozprawy w sposób jednoznacznie pozwalający stwierdzić, że wiedziała o wyznaczonej rozprawie;
oraz
(ii)      została poinformowana, że orzeczenie może zostać wydane, jeżeli nie stawi się na rozprawie;
albo
b)      wiedząc o wyznaczonej rozprawie, udzieliła pełnomocnictwa obrońcy, który został wyznaczony przez daną osobę albo przez państwo do tego, aby jej bronić na rozprawie, i obrońca ten faktycznie bronił jej na rozprawie;
albo
c)      po doręczeniu jej orzeczenia i wyraźnym pouczeniu o prawie do ponownego rozpoznania sprawy lub do złożenia odwołania, w których to procedurach dana osoba ma prawo uczestniczyć i które pozwalają na ponowne rozpoznanie sprawy pod względem merytorycznym z uwzględnieniem nowych dowodów oraz które mogą prowadzić do uchylenia lub zmiany pierwotnego orzeczenia:
(i)      wyraźnie oświadczyła, że nie kwestionuje orzeczenia;
lub
(ii)      w ustawowym terminie nie wystąpiła o ponowne rozpoznanie sprawy ani nie złożyła odwołania;
albo
d)      orzeczenie nie zostało jej doręczone osobiście, ale:
(i)      zostanie jej bezzwłocznie doręczone osobiście po jej przekazaniu oraz zostanie wyraźnie pouczona o prawie do ponownego rozpoznania sprawy lub do złożenia odwołania, w których to procedurach dana osoba ma prawo uczestniczyć i które pozwalają na ponowne rozpoznanie sprawy pod względem merytorycznym i z uwzględnieniem nowych dowodów oraz które mogą prowadzić do uchylenia lub zmiany pierwotnego orzeczenia;
oraz
(ii)      zostanie poinformowana o terminie, w którym musi wystąpić o takie ponowne rozpoznanie sprawy lub złożyć odwołanie, jak wspomniano w odnośnym europejskim nakazie aresztowania”.
Decyzja ramowa 2008/909
5        Artykuł 9 decyzji ramowej 2008/909, zatytułowany „Podstawy odmowy uznania i wykonania”, stanowi w ust. 1:
„Właściwy organ państwa wykonującego może odmówić uznania wyroku i wykonania kary, jeżeli:
[…]
i)      według zaświadczenia określonego w art. 4 dana osoba nie stawiła się osobiście na rozprawie, w wyniku której wydano orzeczenie, chyba że w zaświadczeniu stwierdza się, że dana osoba zgodnie z dalszymi wymogami proceduralnymi określonymi w prawie krajowym państwa wydającego nakaz:
(i)      w odpowiednim terminie:
–        została wezwana osobiście i tym samym została poinformowana o wyznaczonym terminie i miejscu rozprawy, w wyniku której wydano to orzeczenie, albo inną drogą rzeczywiście otrzymała urzędową informację o wyznaczonym terminie i miejscu rozprawy w sposób jednoznacznie pozwalający stwierdzić, że wiedziała o wyznaczonej rozprawie,
oraz
–        została poinformowana, że orzeczenie może zostać wydane, jeżeli nie stawi się ona na rozprawie;
albo
(ii)      wiedząc o wyznaczonej rozprawie, udzieliła pełnomocnictwa obrońcy, który został wyznaczony przez daną osobę albo przez państwo do tego, aby jej bronić na rozprawie, i obrońca ten faktycznie bronił jej na rozprawie;
albo
(iii)      po doręczeniu jej orzeczenia i wyraźnym pouczeniu o prawie do ponownego rozpoznania sprawy lub do złożenia odwołania, w których to procedurach dana osoba ma prawo uczestniczyć i które pozwalają na ponowne rozpoznanie sprawy pod względem merytorycznym z uwzględnieniem nowych dowodów oraz które mogą prowadzić do uchylenia lub zmiany pierwotnego orzeczenia:
–        wyraźnie oświadczyła, że nie kwestionuje orzeczenia,
lub
–        nie wystąpiła w ustawowym terminie o ponowne rozpoznanie sprawy ani nie złożyła odwołania;
[…]”.
6        Artykuł 25 tej decyzji ramowej przewiduje:
„Bez uszczerbku dla [decyzji ramowej 2002/584] przepisy niniejszej decyzji ramowej mają odpowiednio zastosowanie w zakresie, w jakim są zgodne z przepisami tej decyzji ramowej, do wykonywania kar, w przypadku gdy państwo członkowskie rozpocznie wykonywanie kary w sprawach objętych art. 4 ust. 6 tej decyzji ramowej lub gdy działając na mocy art. 5 ust. 3 tej decyzji ramowej, postawiło ono warunek, że dana osoba musi wrócić, aby odbyć karę w danym państwie członkowskim, dzięki czemu nie uniknie ona kary”.
Decyzja ramowa 2009/299
7        Zgodnie z motywami 1, 4, 6, 8 i 15 decyzji ramowej 2009/299:
„(1)      Zgodnie z wykładnią Europejskiego Trybunału Praw Człowieka prawo oskarżonego do stawienia się osobiście na rozprawie wynika z prawa do rzetelnego procesu sądowego określonego w art. 6 [europejskiej Konwencji] o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności [sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.]. Trybunał orzekł również, że to prawo oskarżonego do stawienia się osobiście na rozprawie nie ma charakteru bezwzględnego oraz że w pewnych okolicznościach oskarżony może z własnej woli zrezygnować – wyraźnie lub w sposób dorozumiany, lecz jednoznaczny – z korzystania z tego prawa.
[…]
(4)      Należy zatem określić jasne i wspólne podstawy nieuznawania orzeczeń wydanych w wyniku rozprawy, na której dana osoba nie stawiła się osobiście. Niniejsza decyzja ramowa służy doprecyzowaniu określenia takich wspólnych podstaw dających organowi wykonującemu możliwość wykonania orzeczenia mimo nieobecności danej osoby na rozprawie przy pełnym poszanowaniu prawa tej osoby do obrony. Niniejsza decyzja ramowa nie ma na celu regulowania form ani metod, w tym wymogów proceduralnych, stosowanych do osiągnięcia celów w niej określonych; są one regulowane prawem krajowym państw członkowskich.
[…]
(6)      Przepisy niniejszej decyzji ramowej zmieniającej inne decyzje ramowe określają warunki, w jakich nie należy odmawiać uznania i wykonania orzeczenia wydanego w wyniku rozprawy, na której dana osoba nie stawiła się osobiście. Są to warunki alternatywne; jeżeli spełniony jest jeden z nich, organ wydający – wypełniając odpowiednią część europejskiego nakazu aresztowania lub odpowiednie zaświadczenie na podstawie pozostałych decyzji ramowych – udziela zapewnienia, że wymogi zostały lub zostaną spełnione, co powinno być wystarczające do celów wykonania orzeczenia na podstawie zasady wzajemnego uznawania.
[…]
(8)      Prawo do rzetelnego procesu sądowego jest gwarantowane przez [europejską Konwencję] o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, zgodnie z wykładnią Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Prawo to obejmuje prawo danej osoby do stawienia się osobiście na rozprawie. W celu korzystania z tego prawa dana osoba musi wiedzieć o wyznaczonej rozprawie. Na mocy niniejszej decyzji ramowej każde państwo członkowskie zapewnia zgodnie z prawem krajowym, by dana osoba dowiedziała się o rozprawie, oczywiście w sposób spełniający wymogi wspomnianej konwencji. Zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, decydując o tym, czy sposób przekazania informacji wystarcza, by dana osoba dowiedziała się o rozprawie, szczególną uwagę można byłoby w stosownych przypadkach zwrócić także na starania danej osoby o uzyskanie skierowanych do niej informacji.
[…]
(15)      Podstawy nieuznawania są fakultatywne. Jednak swoboda państw członkowskich w transponowaniu tych podstaw do prawa krajowego jest ograniczona w szczególności koniecznością zagwarantowania prawa do rzetelnego procesu sądowego, z uwzględnieniem ogólnego celu niniejszej decyzji ramowej, którym jest wzmocnienie procesowych praw osób i ułatwienie współpracy sądowej w sprawach karnych”.
8        Artykuł 1 tej decyzji ramowej, zatytułowany „Cele i zakres zastosowania”, stanowi:
„1.      Niniejsza decyzja ramowa ma na celu wzmocnienie praw procesowych osób, wobec których toczy się postępowanie karne, ułatwienie współpracy sądowej w sprawach karnych, a w szczególności usprawnienie wzajemnego uznawania orzeczeń sądowych przez państwa członkowskie.
2.      Niniejsza decyzja ramowa nie powoduje zmiany obowiązku przestrzegania praw podstawowych i podstawowych zasad prawa zawartych w art. 6 traktatu, w tym prawa do obrony przysługującego osobom, wobec których toczy się postępowanie karne, ani nie powoduje zmiany żadnych obowiązków spoczywających w tym względzie na organach sądowych.
3.      Niniejsza decyzja ramowa ustanawia wspólne zasady uznawania lub wykonywania w jednym państwie członkowskim (wykonującym państwie członkowskim) orzeczeń sądowych wydanych w innym państwie członkowskim (wydającym państwie członkowskim) w wyniku postępowania, podczas którego dana osoba nie była obecna, zgodnie z przepisami art. 5 pkt 1 [decyzji ramowej 2002/584], […] art. 9 ust. 1 lit. i) [decyzji ramowej 2008/909] […]”.
9        W drodze art. 2 decyzji ramowej 2009/299, zatytułowanego „Zmiany w [decyzji ramowej 2002/584]”, zgodnie z jego pkt 1, do decyzji ramowej 2002/584 został wprowadzony art. 4a. W drodze art. 5 decyzji ramowej 2009/299, zatytułowanego „Zmiany w [decyzji ramowej 2008/909]”, zgodnie z jego pkt 1, do decyzji ramowej 2008/909 został wprowadzony art. 9 ust. 1 lit. i).
Dyrektywa (UE) 2016/343
10      Motyw 36 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/343 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie wzmocnienia niektórych aspektów domniemania niewinności i prawa do obecności na rozprawie w postępowaniu karnym (Dz.U. 2016, L 65, s. 1) ma następujące brzmienie:
„W pewnych okolicznościach powinna istnieć możliwość wydania orzeczenia w przedmiocie winy lub niewinności podejrzanego lub oskarżonego, nawet jeżeli jest on nieobecny na rozprawie. Może tak być w przypadku, gdy podejrzany lub oskarżony nie stawia się na rozprawie, pomimo że został on we właściwym czasie poinformowany o tej rozprawie i o konsekwencjach niestawiennictwa. Poinformowanie podejrzanego lub oskarżonego o rozprawie należy rozumieć jako doręczenie mu wezwania do rąk własnych lub przekazanie mu inną drogą urzędowej informacji o terminie i miejscu rozprawy w sposób, który umożliwia dowiedzenie się o tej rozprawie. Powiadomienie podejrzanego lub oskarżonego o konsekwencjach niestawiennictwa powinno w szczególności oznaczać powiadomienie tej osoby, iż orzeczenie może zostać wydane pod jej nieobecność na rozprawie”.
11      Artykuł 8 tej dyrektywy, zatytułowany „Prawo do obecności na rozprawie”, stanowi w ust. 2:
„Państwa członkowskie mogą postanowić, że rozprawa, której wynikiem może być orzeczenie w przedmiocie winy lub niewinności podejrzanego lub oskarżonego, może odbyć się pod jego nieobecność, pod warunkiem że:
a)      podejrzanego lub oskarżonego powiadomiono we właściwym czasie o rozprawie i o konsekwencjach niestawiennictwa; lub
b)      podejrzany lub oskarżony, którego powiadomiono o rozprawie, jest reprezentowany przez umocowanego obrońcę, wybranego przez tego podejrzanego lub oskarżonego lub wyznaczonego z urzędu”.
Prawo włoskie
Ustawa nr 69 ustanawiająca przepisy mające na celu dostosowanie prawa krajowego do decyzji ramowej 2002/584
12      La legge n. 69 – Disposizioni per conformare il diritto interno alla decisione quadro 2002/584/GAI del Consiglio, del 13 giugno 2002, relativa al mandato d’arresto europeo e alle procedure di consegna tra Stati membri (ustawa nr 69 z dnia 22 kwietnia 2005 r. ustanawiająca przepisy mające na celu dostosowanie prawa krajowego do decyzji ramowej Rady 2002/584/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi, GURI nr 98 z dnia 29 kwietnia 2005 r.), w brzmieniu mającym zastosowanie do stanu faktycznego w postępowaniu głównym, stanowi w art. 6 ust. 1 bis lit. b), że „[j]eżeli europejski nakaz aresztowania został wydany w celu wykonania kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności, zastosowanych po przeprowadzeniu rozprawy, na której dana osoba nie stawiła się osobiście, europejski nakaz aresztowania musi również zawierać wskazanie co najmniej jednego z następujących warunków: […]
b)      dana osoba, która została poinformowana o prowadzonym przeciwko niej postępowaniu, była reprezentowana na rozprawie, w wyniku której wydano wspomniane orzeczenie, przez obrońcę wyznaczonego przez tę osobę lub z urzędu”.
13      Zgodnie z art. 18 bis ust. 2 owej ustawy nr 69, w brzmieniu mającym zastosowanie do stanu faktycznego w postępowaniu głównym, „[j]eżeli europejski nakaz aresztowania został wydany w celu wykonania kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności, sąd apelacyjny może odmówić przekazania obywatela Włoch lub osoby, która zgodnie z prawem i faktycznie ma miejsce zamieszkania lub przebywa na terytorium Włoch nieprzerwanie od co najmniej 5 lat, pod warunkiem że sąd ten zarządzi wykonanie tej kary lub tego środka zabezpieczającego we Włoszech zgodnie ze swoim prawem krajowym”.
Dekret ustawodawczy nr 161 ustanawiający przepisy mające na celu dostosowanie prawa krajowego do decyzji ramowej 2008/909
14      Decreto legislativo n. 161 – Disposizioni per conformare il diritto interno alla decisione quadro 2008/909/GAI relativa all’applicazione del principio del reciproco riconoscimento alle sentenze penali che irrogano pene detentive o misure privative della libertà personale, ai fini della loro esecuzione nell’Unione Europea (dekret ustawodawczy nr 161 ustanawiający przepisy mające na celu dostosowanie prawa krajowego do decyzji ramowej 2008/909/WSiSW o stosowaniu zasady wzajemnego uznawania do wyroków skazujących na karę pozbawienia wolności lub inny środek polegający na pozbawieniu wolności – w celu wykonania tych wyroków w Unii Europejskiej) z dnia 7 września 2010 r. (GURI nr 230 z dnia 1 października 2010 r.), w brzmieniu mającym zastosowanie do stanu faktycznego w postępowaniu głównym, w art. 13 stanowi:
„Corte d’appello [(sąd apelacyjny)] odmawia uznania wyroku skazującego w jednym z następujących przypadków:
i)      jeżeli dana osoba nie stawiła się osobiście na rozprawie, w wyniku której wydano orzeczenie podlegające wykonaniu, chyba że w zaświadczeniu stwierdza się:
1)      że w odpowiednim terminie osoba ta została wezwana osobiście i tym samym została poinformowana o wyznaczonym terminie i miejscu rozprawy albo inną drogą rzeczywiście otrzymała urzędową informację o wyznaczonym terminie i miejscu rozprawy w sposób jednoznacznie pozwalający stwierdzić, iż wiedziała o wyznaczonej rozprawie, oraz że została poinformowana, iż orzeczenie może zostać wydane, jeżeli nie stawi się na rozprawie; albo
2)      że, wiedząc o wyznaczonym terminie rozprawy, udzieliła pełnomocnictwa obrońcy, który został wyznaczony przez nią lub z urzędu, i obrońca ten faktycznie bronił jej na rozprawie; albo
3)      że po doręczeniu jej orzeczenia i wyraźnym pouczeniu o prawie do ponownego rozpoznania sprawy lub do złożenia odwołania z możliwością uczestniczenia w tych procedurach w celu uzyskania ponownego rozpoznania oskarżenia pod względem merytorycznym, w tym uzyskania nowych dowodów, wyraźnie oświadczyła, że nie kwestionuje orzeczenia, lub nie wystąpiła w ustawowym terminie o ponowne rozpoznanie sprawy ani nie złożyła odwołania.
[…]”.
15      Artykuł 24 owego dekretu ustawodawczego nr 161, w brzmieniu mającym zastosowanie do stanu faktycznego w postępowaniu głównym, przewiduje, że w przypadku gdy Corte d’appello (sąd apelacyjny) odmawia przekazania, o które zwrócono się na podstawie europejskiego nakazu aresztowania opartego na wyroku skazującym, i zarządza wykonanie kary na terytorium Włoch, musi jednocześnie uznać w celu wykonania we Włoszech zagraniczny wyrok skazujący, na którym opiera się europejski nakaz aresztowania, jeżeli zachodzą ku temu przesłanki.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
16      W dniu 5 października 2015 r.
Okresný súd Dunajská Streda (sąd rejonowy w Dunajskiej Stredzie, Słowacja) wydał europejski nakaz aresztowania do celów wykonania wyroku skazującego na karę pięciu lat pozbawienia wolności wydanego w dniu 23 sierpnia 2010 r. przeciwko ATAU, która to kara powinna być wykonana w całości.
17      W dniu 19 czerwca 2023 r. ATAU został zatrzymany we Włoszech, w związku z czym Corte d’appello di Napoli (sąd apelacyjny w Neapolu, Włochy), który jest sądem odsyłającym, powinien rozpoznać wniosek o jego przekazanie złożony przez właściwe organy słowackie w drodze tego europejskiego nakazu aresztowania.
18      W toku postępowania przed sądem odsyłającym ATAU, który wykazał, że rzeczywiście i zgodnie z prawem zamieszkiwał we Włoszech od ponad pięciu lat, zwrócił się do tego sądu o to, by ten odmówił przekazania i, poprzez uznanie wyroku skazującego na karę pięciu lat pozbawienia wolności wydanego na Słowacji, zarządził wykonanie we Włoszech kary wymierzonej ATAU.
19      Na potrzeby oceny tego wniosku sąd odsyłający zwrócił się do właściwych organów słowackich o uzupełnienie uprzednio przekazanego zaświadczenia poprzez określenie gwarancji proceduralnych, z których korzystał ATAU.
20      Pismem z dnia 2 listopada 2023 r.
Okresný súd Dunajská Streda (sąd rejonowy w Dunajskiej Stredzie) odpowiedział, że ATAU nie uczestniczył osobiście w postępowaniu, w którym zapadł wydany wobec niego wyrok skazujący. Jednakże korzystał on z pomocy obrońcy i był przez niego reprezentowany w trakcie tego postępowania. Ponadto nigdy nie został poinformowany o terminie i miejscu rozprawy, nawet jeśli wiedział
o
trwającej
w jego sprawie rozprawie. Został on bowiem zatrzymany i tymczasowo aresztowany na Słowacji w dniu 28 września 2009 r. w związku z przestępstwem, za które następnie został skazany, po czym w dniu 15 grudnia 2009 r. został zwolniony i umieszczony w ośrodku dla uchodźców na terytorium Słowacji. Następnie zbiegł, nie powracając i nie wskazując adresu do doręczeń, w związku z czym Okresný súd Dunajská Streda (sąd rejonowy w Dunajskiej Strdzie) nie był w stanie odnaleźć go ani doręczyć mu wezwania do stawiennictwa na odnośnym posiedzeniu.
21      W konsekwencji ATAU nie stawił się osobiście na tym posiedzeniu. Rozprawa odbyła się jednak w obecności jego obrońcy, który go reprezentował i bronił, i zakończyła się wydaniem wyroku skazującego na karę pięciu lat pozbawienia wolności.
22      Sąd odsyłający wskazuje zatem, że jego zadaniem jest zbadanie, czy spełnione są przesłanki odmowy przekazania ATAU oraz, zgodnie z jego wnioskiem, zarządzenie wykonania we Włoszech orzeczonej wobec niego kary.
23      Sąd odsyłający zauważa, że zgodnie z uregulowaniami krajowymi rozpatrywanymi w postępowaniu głównym, jeżeli wykonujący nakaz organ sądowy odmawia wykonania europejskiego nakazu aresztowania wydanego w celu wykonania kary i zarządza wykonanie tej kary na terytorium Włoch, powinien on, na potrzeby takiego wykonania, uznać wyrok skazujący na ową karę.
24      W tym względzie, zgodnie z przepisami prawa włoskiego mającymi na celu transpozycję art. 9 ust. 1 lit. i) decyzji ramowej 2008/909, należy odmówić uznania wyroku wydanego w wyniku rozprawy, na której dana osoba nie stawiła się osobiście, z wyjątkiem trzech przypadków, w których osoba ta korzystała z gwarancji procesowych. Tymczasem w odniesieniu do tych trzech przypadków sąd odsyłający wskazuje, że przesłanki ich stosowania przewidziane w tym przepisie, określone w uregulowaniach krajowych rozpatrywanych w postępowaniu głównym, nie są w niniejszej sprawie spełnione. O ile bowiem dana osoba wiedziała o trwającej rozprawie, o tyle z postanowienia odsyłającego wynika, po pierwsze, że nie została ona poinformowana o wyznaczonym terminie i miejscu rozprawy ani o tym, że orzeczenie zostanie wydane w przypadku niestawiennictwa, po drugie, nawet jeśli wspomniana
osoba udzieliła pełnomocnictwa obrońcy, który rzeczywiście bronił jej podczas tej rozprawy, to nie wiedziała o wyznaczonym terminie rozprawy, a po trzecie, osoba ta nie otrzymała informacji pozwalających uznać, że z pełną znajomością rzeczy zaakceptowała wyrok skazujący wydany na tej właśnie rozprawie, na której nie stawiła się osobiście.
25      W konsekwencji sąd odsyłający uważa, że gdyby postanowił odmówić przekazania ATAU, nie mógłby zarządzić wykonania kary orzeczonej wobec niego na terytorium Włoch, ponieważ nie są spełnione przesłanki uznania przedmiotowego wyroku przewidziane w uregulowaniach krajowych rozpatrywanych w postępowaniu głównym.
26      Co się tyczy gwarancji proceduralnych związanych z wykonaniem europejskiego nakazu aresztowania, zgodnie z przepisami prawa włoskiego mającymi na celu transpozycję art. 4a ust. 1 decyzji ramowej 2002/584 sąd ten wskazuje, że zgodnie z warunkami przewidzianymi w uregulowaniach krajowych dotyczących przekazania danej osoby, jeżeli osoba ta nie stawiła się osobiście, przekazanie to jest dopuszczalne, jeżeli wspomniana osoba została poinformowana o trwającej w jej sprawie rozprawie i że korzystała z pomocy obrońcy.
27      Tym samym jeżeli dana osoba korzystała z pomocy obrońcy, zezwolenie na jej przekazanie na podstawie wydanego wobec niej europejskiego nakazu aresztowania jest możliwe pod zwykłym warunkiem, że została ona poinformowana o trwającej w jej sprawie rozprawie, przy czym takie przekazanie nie jest uzależnione od bardziej rygorystycznego warunku, mającego zastosowanie do uznania wyroku wydanego w celu wykonania kary na terytorium Włoch, że dana osoba została poinformowana o wyznaczonym terminie tej rozprawy.
28      Sąd odsyłający podkreśla zatem, że podczas gdy uregulowania krajowe rozpatrywane w postępowaniu głównym przewidują bardziej surową gwarancję proceduralną w odniesieniu do uznania wyroku skazującego w stosunku do gwarancji proceduralnej, jaką uregulowania te przewidują dla wykonania europejskiego nakazu aresztowania, taka różnica może pociągać za sobą niekorzystne dla tej osoby skutki, ponieważ mogłaby ona zostać przekazana wydającemu nakaz państwu członkowskiemu w celu wykonania tej kary, a jednocześnie pozbawiona możliwości odbycia kary w państwie członkowskim, w którym ma miejsce zamieszkania.
29      W konsekwencji sąd odsyłający zastanawia się nad zgodnością uregulowań krajowych rozpatrywanych w postępowaniu głównym z prawem Unii, w szczególności z art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 oraz z art. 9 ust. 1 lit. i) i art. 25 decyzji ramowej 2008/909.
30      Ponadto sąd ten podkreśla, że chociaż art. 9 ust. 1 lit. i) decyzji ramowej 2008/909 przewiduje zwykłą możliwość odmowy uznania wydanego wyroku, w sytuacji gdy dana osoba, która nie stawiła się osobiście na rozprawie, w wyniku której została skazana, nie została poinformowana w szczególności o przewidywanym terminie tej rozprawy, przepisy prawa włoskiego mające na celu transpozycję tego przepisu przewidują natomiast obowiązek odmowy uznania tego wyroku w takich okolicznościach.
31      Różnica ta ma zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie. Uregulowania rozpatrywane w postępowaniu głównym zakazują bowiem wspomnianemu sądowi uznania wyroku skazującego wydanego wobec ATAU, podczas gdy gdyby ten sam sąd dysponował takim uprawnieniem, mógłby on, korzystając z tego uprawnienia, uznać ten wyrok, a tym samym odmówić przekazania danej osoby i zarządzić wykonanie we Włoszech orzeczonej wobec niego kary.
32      W tych okolicznościach Corte d’appello di Napoli (sąd apelacyjny w Neapolu) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
„1)      [Czy art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 oraz art. 9 ust. 1 lit. i) i art. 25 decyzji ramowej 2008/909] należy interpretować w ten sposób, że sąd państwa wykonującego, do którego zwrócono się o uznanie podlegającego wykonaniu zagranicznego wyroku skazującego, jest uprawniony, a nie zobowiązany, do odmowy uznania wyroku, jeżeli okaże się, że podczas rozprawy, w wyniku której wydano ten wyrok, nie zapewniono oskarżonemu żadnej z gwarancji proceduralnych przewidzianych w art. 9 ust. 1 lit. i) [decyzji ramowej 2008/909]?
2)      [Czy art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 oraz art. 9 ust. 1 lit. i) i art. 25 decyzji ramowej 2008/909] należy interpretować w ten sposób, że sąd państwa wykonującego, do którego zwrócono się o nakazanie przekazania na podstawie europejskiego nakazu aresztowania wydanego w celu wykonania wyroku, w przypadku gdy łącznie spełnione są przesłanki nakazania przekazania skazanego do państwa skazania i przesłanki odmowy jego przekazania przy jednoczesnym nakazaniu wykonania kary na terytorium państwa wykonującego nakaz, jest uprawniony do odmowy przekazania, do uznania wyroku i do nakazania jego wykonania na jego terytorium, nawet jeśli podczas rozprawy, w wyniku której wydano uznany wyrok, nie zapewniono oskarżonemu żadnej z gwarancji proceduralnych przewidzianych w art. 9 ust. 1 lit. i) decyzji ramowej [2008/909]?”.
W przedmiocie dopuszczalności wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym
33      Rząd włoski twierdzi, że wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest niedopuszczalny, ponieważ jest czysto hipotetyczny. Występując bowiem o uznanie we Włoszech wyroku skazującego na karę pięciu lat pozbawienia wolności orzeczonej na Słowacji, ATAU wyraźnie zaakceptował wyrok skazujący wydany w wyniku rozprawy, na której nie stawił się osobiście, w związku z czym sąd odsyłający, zgodnie z przepisem prawa włoskiego mającym na celu transpozycję art. 9 ust. 1 lit. i) ppkt (iii) decyzji ramowej 2008/909, powinien uznać wyrok, którym orzeczono tę karę, w celu jej wykonania na terytorium Włoch.
34      W tym względzie należy przypomnieć, że – zgodnie z utrwalonym orzecznictwem – w ramach ustanowionej w art. 267 TFUE współpracy między Trybunałem i sądami krajowymi wyłącznie do sądu krajowego, przed którym zawisł spór i który powinien przyjąć na siebie odpowiedzialność za mające zapaść orzeczenie sądowe, należy dokonanie oceny, w świetle szczególnych okoliczności sprawy, zarówno konieczności wydania orzeczenia w trybie prejudycjalnym po to, aby tenże sąd krajowy był w stanie wydać swoje orzeczenie, jak i znaczenia dla sprawy pytań zadanych Trybunałowi. W związku z tym jeśli postawione pytania dotyczą wykładni prawa Unii, Trybunał jest w zasadzie zobowiązany do wydania orzeczenia (wyrok z dnia 12 października 2023 r., INTER CONSULTING, C‑726/21, EU:C:2023:764, pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo).
35      Wynika stąd, że pytania dotyczące wykładni prawa Unii, z którymi zwrócił się do Trybunału sąd krajowy w ramach stanu prawnego i faktycznego, za którego ustalenie sąd ten jest odpowiedzialny i którego to ustalenia prawidłowość nie podlega ocenie Trybunału, korzystają z domniemania, że mają znaczenie dla sprawy. Odrzucenie przez Trybunał wniosku sądu krajowego jest możliwe tylko wtedy, gdy jest oczywiste, że wykładnia prawa Unii, o którą wnioskowano, nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym lub przedmiotem sporu przed sądem krajowym, gdy problem jest natury hipotetycznej bądź gdy Trybunał nie dysponuje elementami stanu faktycznego albo prawnego, które są konieczne do udzielenia użytecznej odpowiedzi na pytania, które zostały mu przedstawione (wyrok z dnia 12 października 2023 r., INTER CONSULTING, C‑726/21, EU:C:2023:764, pkt 33 i przytoczone tam orzecznictwo).
36      W związku z tym, w ramach podziału kompetencji między sądami Unii Europejskiej a sądami krajowymi, przy ocenie dopuszczalności wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym Trybunał powinien uwzględnić zakreślony w postanowieniu odsyłającym kontekst faktyczny i prawny, w który wpisują się pytania prejudycjalne (zob. podobnie wyrok z dnia 12 października 2023 r., INTER CONSULTING, C‑726/21, EU:C:2023:764, pkt 34, przytoczone tam orzecznictwo).
37      W niniejszej sprawie sąd odsyłający wyraźnie wskazał w postanowieniu odsyłającym, że nie uważa, aby w przypadku ATAU były spełnione przesłanki stosowania przepisu prawa włoskiego transponującego art. 9 ust. 1 lit. i) ppkt (iii) decyzji ramowej 2008/909. W związku z tym, zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w poprzednim punkcie niniejszego wyroku, niezależnie od zastrzeżeń wyrażonych przez rząd włoski w odniesieniu do tej oceny faktycznej dokonanej przez ten sąd, badanie pytań prejudycjalnych należy przeprowadzić w oparciu o tę ocenę.
38      Ponadto sąd odsyłający przedstawił Trybunałowi elementy stanu faktycznego i prawnego, które są niezbędne do udzielenia użytecznej odpowiedzi na przedłożone pytania, oraz powody, dla których uważa, że wykładnia przepisów, o których mowa w tych pytaniach, jest niezbędna w toczącym się przed nim postępowaniu. Nie wydaje się zatem, aby pytania te nie miały żadnego związku ze stanem faktycznym lub przedmiotem postępowania głównego ani by dotyczyły problemu hipotetycznego.
39      W związku z tym wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest dopuszczalny.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie pytania drugiego
40      Poprzez pytanie drugie, które należy zbadać w pierwszej kolejności, sąd odsyłający zmierza w istocie do ustalenia, czy art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 oraz art. 9 ust. 1 lit. i) i art. 25 decyzji ramowej 2008/909 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, na mocy których w przypadku kary orzeczonej w sytuacji, gdy dana osoba nie stawiła się osobiście na rozprawie, w wyniku której została skazana, jeżeli przesłanki odmowy przekazania tej osoby z jednej strony i zarządzenia wykonania tej kary na terytorium państwa wykonującego z drugiej strony są spełnione zgodnie z przepisami tych uregulowań transponujących decyzję ramową 2002/584, sąd wykonującego nakaz państwa członkowskiego nie może zarządzić wykonania wspomnianej kary ze względu na to, że nie zostały spełnione przesłanki dotyczące uznania wyroku skazującego zgodnie z przepisami wspomnianych uregulowań transponujących decyzję ramową 2008/909.
41      W pierwszej kolejności należy zauważyć, że na podstawie art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 organ sądowy wykonującego nakaz państwa członkowskiego może odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania wydanego w celu wykonania kary pozbawienia wolności, jeżeli – jak w tym przypadku – osoba, której dotyczy nakaz, ma miejsce zamieszkania w wykonującym nakaz państwie członkowskim, a państwo to zobowiązuje się doprowadzić do wykonania tej kary zgodnie ze swoim prawem krajowym.
42      Co się tyczy decyzji ramowej 2008/909, jej at. 25 przewiduje, że bez uszczerbku dla decyzji ramowej 2002/584 przepisy decyzji ramowej 2008/909 mają odpowiednio zastosowanie w zakresie, w jakim są zgodne z przepisami decyzji ramowej 2002/584, między innymi do wykonywania kar, w przypadkach gdy państwo członkowskie zobowiązuje się do wykonania kary zgodnie z art. 4 ust. 6 tej ostatniej decyzji ramowej.
43      W tym względzie art. 9 ust. 1 lit. i) decyzji ramowej 2008/909 przewiduje podstawę odmowy uznania i wykonania wyroku skazującego, jeżeli dana osoba nie stawiła się osobiście na rozprawie, w wyniku której została skazana, z zastrzeżeniem trzech przypadków, o których mowa, odpowiednio, w ppkt (i), (ii)
i (iii), w których nie można odmówić uznania i wykonania takiego wyroku skazującego.
44      W niniejszej sprawie sąd odsyłający zastanawia się nad dalszymi działaniami, jakie należy podjąć w związku z tym, że w odniesieniu do przypadku, gdy dana osoba nie stawiła się osobiście na rozprawie, w wyniku której została skazana, przepisy prawa włoskiego mające na celu transpozycję art. 4a ust. 1 decyzji ramowej 2002/584, dotyczące warunków, w jakich okoliczność ta stanowi podstawę odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania wydanego wobec danej osoby, różnią się od przepisów mających na celu transpozycję art. 9 ust. 1 lit. i) decyzji ramowej 2008/909, które dotyczą warunków, w jakich wspomniana okoliczność stanowi podstawę odmowy uznania i wykonania wyroku skazującego wspomnianej osoby.
45      W tym względzie należy jednak zauważyć, że art. 4a ust. 1 lit. a)–c) decyzji ramowej 2002/584 i art. 9 ust. 1 lit. i) decyzji ramowej 2008/909, które zostały włączone do obu rozpatrywanych decyzji ramowych na mocy tego samego aktu Unii, a mianowicie decyzji ramowej 2009/299, a dokładniej, odpowiednio, na mocy art. 2 ust. 1 i art. 5 ust. 1 tej ostatniej, mają podobne, a nawet identyczne brzmienie i realizują analogiczne cele dotyczące w szczególności prawa danej osoby do osobistego stawiennictwa na rozprawie i poszanowania prawa do obrony tej osoby, jeżeli nie stawiła się ona osobiście na rozprawie, w wyniku której została skazana, co wynika w szczególności z motywów 1, 4, 6 i 8 decyzji ramowej 2009/299. Wynika stąd, że orzecznictwo dotyczące art. 4a ust. 1 decyzji ramowej 2002/584 znajduje zastosowanie do art. 9 ust. 1 lit. i) decyzji ramowej 2008/909 w odniesieniu do pojęć wspólnych dla tych dwóch przepisów (zob. podobnie dzisiejszy wyrok Hölderman, C‑447/24, pkt 50, 51).
46      Tym samym przesłanki stosowania przypadków, w których okoliczność, że dana osoba nie stawiła się osobiście na rozprawie, w wyniku której została skazana, nie może stanowić podstawy odmowy, na podstawie art. 4a ust. 1 lit. a)–c) decyzji ramowej 2002/584, wykonania europejskiego nakazu aresztowania wydanego w celu wykonania kary, nie różnią się od przesłanek przypadków, w których taka okoliczność nie może stanowić podstawy odmowy, zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. i) decyzji ramowej 2008/909, uznania i wykonania wyroku skazującego.
47      W związku z tym uregulowania krajowe, które uzależniają takie przypadki od spełnienia różnych przesłanek w zależności od tego, czy są one oceniane na podstawie przepisów krajowych mających na celu transpozycję art. 4a ust. 1 lit. a)–c) decyzji ramowej 2002/584, czy na podstawie przepisów mających na celu transpozycję art. 9 ust. 1 lit. i) decyzji ramowej 2008/909, nie mogą być zgodne z tymi przepisami prawa Unii.
48      Gdyby sąd odsyłający uznał, że tak jest w przypadku przepisów prawa włoskiego rozpatrywanych w postępowaniu głównym, należy przypomnieć, że zasadę pierwszeństwa prawa Unii należy interpretować w ten sposób, że nie nakłada ona na sąd krajowy obowiązku odstąpienia od stosowania przepisu prawa krajowego niezgodnego z przepisami tej decyzji ramowej, ponieważ jej przepisy nie są bezpośrednio skuteczne. Organy państw członkowskich, w tym sądy, są jednak zobowiązane do dokonywania wykładni prawa krajowego w możliwie największym zakresie zgodnej z prawem Unii, umożliwiającej osiągnięcie rezultatu zgodnego z celem wyznaczonym w owej decyzji ramowej [zob. analogicznie wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., Generalstaatsanwaltschaft Berlin (Skazanie pod nieobecność oskarżonego), C‑398/22, EU:C:2023:1031, pkt 47 i przytoczone tam orzecznictwo].
49      O ile bowiem decyzje ramowe nie mogą wywoływać bezpośredniego skutku, o tyle jednak ich wiążący charakter powoduje powstanie po stronie organów krajowych państw członkowskich obowiązku wykładni zgodnej prawa krajowego od dnia upływu terminu transpozycji tych decyzji ramowych. Stosując swoje prawo krajowe, organy te są zatem zobowiązane dokonywać jego wykładni, tak dalece jak to możliwe, w świetle brzmienia i celu danej decyzji ramowej, tak aby osiągnąć przewidziany w niej rezultat, przy czym wykładnia prawa krajowego contra legem jest jednak wykluczona. Tak więc zasada wykładni zgodnej wymaga uwzględnienia całości swego prawa krajowego i stosowania uznanych w porządku krajowym metod wykładni, by zapewnić pełną skuteczność tej decyzji ramowej i dokonać rozstrzygnięcia zgodnego z realizowanymi przez nią celami [wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., Generalstaatsanwaltschaft Berlin (Skazanie pod nieobecność oskarżonego), C‑398/22, EU:C:2023:1031, pkt 48 i przytoczone tam orzecznictwo].
50      Do sądu odsyłającego będzie zatem należało dokonanie, z uwzględnieniem całości jego prawa krajowego i przy zastosowaniu uznanych w porządku krajowym metod wykładni, wykładni uregulowań krajowych rozpatrywanych w postępowaniu głównym, tak dalece jak to możliwe, w świetle brzmienia i celu decyzji ramowych 2002/584 i 2008/909 w tym kierunku, że przepisy prawa włoskiego mające na celu transpozycję art. 4a ust. 1 lit. a)–c) decyzji ramowej 2002/584 i te mające na celu transpozycję art. 9 ust. 1 lit. i) ppkt (i)–(iii) decyzji ramowej 2008/909 przewidują te same przesłanki stosowania.
51      W drugiej kolejności należy zauważyć, że – jak wynika z informacji zawartych we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym – do celów uznania i wykonania wyroku skazującego ATAU pytania sądu odsyłającego dotyczą w szczególności sytuacji, o której mowa w art. 4a ust. 1 lit. b) decyzji ramowej 2002/584 i w art. 9 ust. 1 lit. i) ppkt (ii) decyzji ramowej 2008/909.
52      Zgodnie bowiem z uregulowaniami krajowymi mającymi na celu transpozycję pierwszego z tych przepisów, jeżeli dana osoba udzieliła pełnomocnictwa obrońcy, który rzeczywiście bronił jej na rozprawie,
to o ile osoba ta została poinformowana o trwającej w jej sprawie rozprawie, nie ma podstaw do odmówienia wykonania wydanego przeciwko niej europejskiego nakazu aresztowania ze względu na to, że nie stawiła się ona osobiście na rozprawie.
53      Jednakże w analogicznych okolicznościach, lecz w których, dokładniej, dana osoba nie wiedziała o wyznaczonym terminie rozprawy, uregulowanie krajowe mające na celu transpozycję drugiego z tych przepisów stoi na przeszkodzie uznaniu wyroku skazującego tej
osoby, w związku z czym odmowa wykonania nakazu aresztowania i wykonanie orzeczonej kary na terytorium Włoch, jak przewiduje art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584, nie są możliwe.
54      W związku z tym, biorąc pod uwagę wątpliwości sądu odsyłającego co do zasad oceny przesłanek zastosowania przypadku, o którym mowa w art. 9 ust. 1 lit. i) ppkt (ii) decyzji ramowej 2008/909, należy wyjaśnić okoliczności, które – w sytuacji gdy dana osoba nie stawiła się osobiście na rozprawie, w wyniku której została skazana – mogą być objęte ppkt (ii) tego przepisu, które to okoliczności
– jak wskazano w pkt 45 niniejszego wyroku – mogą również wchodzić w zakres stosowania art. 4a ust. 1 lit. b) decyzji ramowej 2002/584.
55      Na podstawie z art. 9 ust. 1 lit. i) decyzji ramowej 2008/909 właściwy organ wykonującego państwa członkowskiego może odmówić uznania wyroku i wykonania kary, jeżeli zgodnie z zaświadczeniem przewidzianym w art. 4 tej decyzji ramowej dana osoba nie stawiła się osobiście na rozprawie, w wyniku której wydano ten wyrok, chyba że w zaświadczeniu tym wskazano, że osoba ta, zgodnie z innymi wymogami proceduralnymi określonymi w prawie krajowym wydającego państwa członkowskiego, znajduje się w jednej z sytuacji, o których mowa w art. 9 ust. 1 lit. i) ppkt (i), (ii) lub (iii).
56      Wynika stąd, że właściwy organ wykonującego państwa członkowskiego jest co do zasady zobowiązany do uznania i wykonania wyroku skazującego, niezależnie od nieobecności danej osoby na rozprawie, w wyniku której wydano ten wyrok, jeżeli spełnione są przesłanki zastosowania jednego z przypadków, o których mowa w art. 9 ust. 1 lit. i),
ppkt (i), (ii) lub iii) wspomnianej decyzji ramowej (zob. analogicznie wyrok z dnia 24 maja 2016 r., Dworzecki, C‑108/16 PPU, EU:C:2016:346, pkt 35).
57      W każdym bowiem z przypadków, o których mowa w tych punktach, uznanie i wykonanie wyroku skazującego nie narusza prawa danej osoby do obrony ani prawa do skutecznego środka prawnego i do rzetelnego procesu, zapisanych w art. 47 i art. 48 ust. 2 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”) [zob. analogicznie wyrok z dnia 23 marca 2023 r., Minister for Justice and Equality (Uchylenie warunkowego zawieszenia wykonania kary, C‑514/21 i C‑515/21, EU:C:2023:235, pkt 73 i przytoczone tam orzecznictwo], przy czym w takich przypadkach przyjmuje się, że dana osoba dobrowolnie i w sposób jednoznaczny zrezygnowała z obecności na rozprawie (zob. analogicznie wyrok z dnia 26 lutego 2013 r., Melloni, C‑399/11, EU:C:2013:107, pkt 52).
58      Co się tyczy w szczególności art. 9 ust. 1 lit. i) ppkt (ii) decyzji ramowej 2008/909, na właściwym organie wykonującego państwa członkowskiego ciąży obowiązek uznania i wykonania wyroku skazującego, niezależnie od okoliczności, że dana osoba nie stawiła się osobiście na rozprawie, w wyniku której wydano ten wyrok, jeżeli osoba ta, zgodnie z wymogiem rozpoczynającym ten przepis, wiedząc o wyznaczonej rozprawie, udzieliła pełnomocnictwa obrońcy, który został wyznaczony albo przez wspomnianą osobę, albo przez państwo, aby jej bronić na rozprawie, i obrońca ten faktycznie bronił jej na tej rozprawie.
59      W tym kontekście należy w pierwszej kolejności ustalić zakres wymogu rozpoczynającego art. 9 ust. 1 lit. i) ppkt (ii) decyzji ramowej 2008/909, dotyczący wiedzy danej osoby o wyznaczonej rozprawie, który stanowi, wobec braku odesłania do prawa krajowego, autonomiczne pojęcie prawa Unii, które należy interpretować w sposób jednolity na terytorium Unii (zob. analogicznie wyrok z dnia 24 maja 2016 r., Dworzecki, C‑108/16 PPU, EU:C:2016:346, pkt 28–31), a następnie, w drugiej kolejności, sprecyzować zasady jego oceny.
60      Jeżeli chodzi, po pierwsze, o zakres tego wymogu, należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa Unii należy uwzględniać nie tylko jego brzmienie, lecz także jego kontekst oraz cele uregulowań, których część przepis ten stanowi (wyroki: z dnia 17 listopada 1983 r., Merck, 292/82, EU:C:1983:335, pkt 12; a także z dnia 4 września 2025 r., Casa Judeţeană de Asigurări de Sănătate Mureș i in., C‑489/23, EU:C:2025:651, pkt 31).
61      Co się tyczy brzmienia art. 9 ust. 1 lit. i) ppkt (ii) decyzji ramowej 2008/909, należy zauważyć, że sformułowanie tego przepisu w różnych wersjach językowych nie pozwala na jednoznaczne ustalenie, czy przepis ten wymaga dla jego stosowania, aby dana osoba wiedziała o terminie
posiedzenia wyznaczonym na potrzeby rozprawy, w wyniku której została skazana.
62      W szczególności o ile włoska wersja językowa art. 9 ust. 1 lit. i) ppkt (ii) tej decyzji ramowej wyraźnie zawiera taki wymóg, o tyle niektóre wersje, takie jak angielska i francuska, ograniczają się do wymogu, by dana osoba „wiedziała o przewidzianej rozprawie”, podczas gdy inne wymagają, jak wersje niemiecka i węgierska, by „wiedziała o wyznaczonym posiedzeniu” lub, jak wersje czeska, polska i szwedzka, „wiedziała o wyznaczonej rozprawie”.
63      O ile prawdą jest, że te różne wyrażenia mogłyby sugerować, iż dana osoba powinna, podobnie jak wyraźnie przewiduje to włoska wersja językowa tego przepisu, wiedzieć o terminie posiedzenia wyznaczonym na potrzeby rozprawy, w wyniku której została skazana, o tyle jednak zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sformułowania użytego w jednej z wersji językowych przepisu prawa Unii nie można traktować jako jedynej podstawy jego wykładni lub przyznawać mu w tym zakresie pierwszeństwa względem innych wersji językowych. Przepisy prawa Unii należy bowiem interpretować i stosować w sposób jednolity w świetle wersji sporządzonych we wszystkich językach Unii. W przypadku rozbieżności między różnymi wersjami językowymi tekstu prawa Unii dany przepis należy zatem interpretować z uwzględnieniem kontekstu i celu uregulowań, których stanowi on część [zob. podobnie wyrok z dnia 23 października 2025 r., Naturvårdsverket (Przetwarzanie odpadów po odbiorze), C‑221/24 i C‑222/24, EU:C:2025:818, pkt 45 i przytoczone tam orzecznictwo].
64      W tym względzie, co się tyczy kontekstu, w jaki wpisuje się art. 9 ust. 1 lit. i) ppkt (ii) decyzji ramowej 2008/909, należy stwierdzić, że ppkt (i) tego przepisu wymaga, aby dana osoba została wezwana osobiście i tym samym została poinformowana o „wyznaczonym terminie i miejscu rozprawy”, w wyniku której wydano to orzeczenie, albo inną drogą rzeczywiście otrzymała urzędową informację o „wyznaczonym terminie i miejscu rozprawy” w sposób jednoznacznie pozwalający stwierdzić, że „wiedziała o wyznaczonej rozprawie” (zob. dzisiejszy wyrok Hölderman, C‑447/24, pkt 72).
65      Należy zatem stwierdzić, że z samego brzmienia art. 9 ust. 1 lit. i) ppkt (i) tej decyzji ramowej wynika, że zawarte w nim wyrażenie „wiedziała o wyznaczonej rozprawie” wymaga, by dana osoba została poinformowana o terminie i miejscu posiedzenia
wyznaczonego na potrzeby rozprawy, w wyniku której została skazana
(zob. dzisiejszy wyrok Hölderman, C‑447/24, pkt 73).
66      Wydaje się, że w ramach wykładni kontekstualnej można z tego wywnioskować, iż odpowiedni wymóg, rozpoczynający art. 9 ust. 1 lit. i) ppkt (ii), może, ze względów spójności, uzyskać ten sam zakres, w związku z czym przepis ten należy interpretować w ten sposób, że wymaga on, aby dana osoba została poinformowana o terminie i miejscu posiedzenia wyznaczonego na potrzeby rozprawy, w wyniku której została skazana
(zob. dzisiejszy wyrok Hölderman, C‑447/24, pkt 74).
67      Wykładnia ta znajduje potwierdzenie w przepisach dyrektywy 2016/343, a w szczególności w jej art. 8 ust. 2, który stanowi element kontekstu istotny dla wykładni art. 9 ust. 1 lit. i) tej decyzji ramowej ze względu na funkcjonalny związek między tymi dwoma przepisami [zob. podobnie wyrok z dnia 16 stycznia 2025 r., VB II (Informacja o prawie do wznowienia postępowania), C‑400/23, EU:C:2025:14, pkt 48].
68      W tej kwestii należy przypomnieć, że zgodnie z art. 8 ust. 2 dyrektywy 2016/343, która ustanawia normy minimalne dotyczące niektórych elementów postępowań karnych, w tym „prawa do obecności na rozprawie”, państwa członkowskie mogą postanowić, że rozprawa, której wynikiem może być orzeczenie w przedmiocie winy lub niewinności podejrzanego lub oskarżonego, może odbyć się pod jego nieobecność, pod warunkiem że albo zgodnie z art. 8 ust. 2 lit. a) podejrzanego lub oskarżonego powiadomiono we właściwym czasie o rozprawie i o konsekwencjach niestawiennictwa, albo zgodnie art. 8 ust. 2 lit. b) ów podejrzany lub ów oskarżony, którego powiadomiono o rozprawie, jest reprezentowany przez umocowanego obrońcę, wybranego przez samego podejrzanego lub oskarżonego lub wyznaczonego z urzędu.
69      Tymczasem Trybunał orzekł, że art. 8 ust. 2 dyrektywy 2016/343 przywiązuje szczególną wagę do powiadomienia danej osoby, w zakresie, w jakim wyraźnie uzależnia on jakąkolwiek możliwość prowadzenia rozprawy pod nieobecność oskarżonego od warunku, by dana osoba została powiadomiona o tej rozprawie. Opierając się w szczególności na motywie 36 tej dyrektywy, Trybunał wyjaśnił, że przesłanka określona zarówno w lit. a), jak i w lit. b) tego art. 8 ust. 2, zgodnie z którą dana osoba powinna zostać poinformowana o rozprawie, wymaga, aby została ona została poinformowana o terminie i miejscu posiedzenia wyznaczonego na potrzeby rozprawy
w sposób, który umożliwia dowiedzenie się o tej rozprawie [zob. podobnie wyrok z dnia 15 września 2022 r., HN (Proces oskarżonego wydalonego z terytorium), C‑420/20, EU:C:2022:679, pkt 51, 52].
70      Wykładnia celowościowa art. 9 ust. 1 lit. i) ppkt (ii) decyzji ramowej 2008/909 potwierdza również wykładnię, zgodnie z którą wymóg rozpoczynający ten ppkt (ii) wymaga, aby dana osoba została poinformowana o terminie i miejscu posiedzenia wyznaczonego na potrzeby rozprawy, w wyniku której została skazana.
71      Jak bowiem wyraźnie wynika z art. 1 decyzji ramowej 2009/299 w związku z jej motywami 1 i 15, ów art. 9 ust. 1 lit. i), doprecyzowując określenie wspólnych podstaw wykonania wyroku skazującego mimo nieobecności danej osoby na rozprawie, ma na celu ochronę jej prawa do osobistego stawiennictwa w postępowaniu karnym przeciwko niej, które to prawo stanowi istotny element prawa do obrony, a w bardziej ogólnym ujęciu – ma ogromne znaczenie dla poszanowania prawa do rzetelnego procesu karnego, zapisanego w art. 47 akapity drugi i trzeci oraz w art. 48 Karty, przy jednoczesnym usprawnieniu wzajemnego uznawania orzeczeń sądowych przez państwa członkowskie [zob. podobnie i analogicznie wyrok z dnia 23 marca 2023 r., Minister for Justice and Equality (Uchylenie warunkowego zawieszenia wykonania kary), C‑514/21 i C‑515/21, EU:C:2023:235, pkt 50, 60 i przytoczone tam orzecznictwo].
72      Tymczasem wykładnia art. 9 ust. 1 lit. i) ppkt (ii) decyzji ramowej 2008/909, zgodnie z którą należy poinformować daną osobę o terminie i miejscu posiedzenia wyznaczonego
na potrzeby rozprawy, ułatwia realizację tych celów, ponieważ umożliwia ona danej osobie osobiste stawiennictwo, jeżeli ma ona taką wolę, i to aż do momentu faktycznego rozpoczęcia rozprawy lub, w stosownych przypadkach, upewnienie się, że osoba ta dobrowolnie i jednoznacznie zrezygnowała ze stawiennictwa na tej rozprawie.
73      Co się tyczy, po drugie, zasad oceny przesłanek stosowania przypadków, o których mowa w art. 9 ust. 1 lit. i) ppkt (i), (ii) lub (iii) tej decyzji ramowej, w których – jak przypomniano w pkt 57 niniejszego wyroku – należy przyjąć, że dana osoba dobrowolnie i w sposób jednoznaczny zrezygnowała z obecności na rozprawie, właściwy organ wykonującego państwa członkowskiego powinien dokonać oceny, w ramach badania, czy przesłanki te są spełnione, poszanowania prawa do obrony tej osoby, z należytym uwzględnieniem wszystkich okoliczności charakteryzujących rozpatrywaną przez niego sprawę, do których należy w szczególności zachowanie tej osoby.
74      Co się tyczy w szczególności art. 9 ust. 1 lit. i) ppkt (ii) wspomnianej decyzji ramowej, a przede wszystkim wymogu rozpoczynającego ten przepis, dotyczącego poinformowania o wyznaczonej rozprawie, fakt, że dana osoba nie została bezpośrednio poinformowana, jak ma to miejsce w postępowaniu głównym, nie musi koniecznie skutkować tym, że przesłanka ta nie jest spełniona.
75      Jak bowiem zauważył rzecznik generalny w pkt 47 opinii, w celu ustalenia, czy wspomniana przesłanka została spełniona, należy zwrócić szczególną uwagę z jednej strony na starania podjęte przez organy publiczne w celu powiadomienia osoby skazanej pod jej nieobecność o rozprawie, a z drugiej strony na starania podjęte przez tę osobę w celu uzyskania dotyczących jej informacji (zob. analogicznie wyrok z dnia 20 maja 2025 r., Kachev, C‑135/25 PPU, EU:C:2025:366 pkt 35 i przytoczone tam orzecznictwo).
76      Z orzecznictwa Trybunału wynika zatem, że gdy z precyzyjnych i obiektywnych wskazówek wynika, że zainteresowana osoba, po otrzymaniu oficjalnej informacji o tym, że jest oskarżona o popełnienie przestępstwa, a więc wiedząc, iż ma się odbyć rozprawa w jej sprawie, umyślnie dąży do uniknięcia oficjalnego otrzymania informacji dotyczących terminu i miejsca tej rozprawy, można przyjąć, że osoba ta spełnia wspomnianą przesłankę [zob. analogicznie wyroki: z dnia 19 maja 2022 r., Spetsializirana prokuratura (Proces zbiegłego oskarżonego), C‑569/20, EU:C:2022:401, pkt 48; z dnia 20 maja 2025 r., Kachev, C‑135/25 PPU, EU:C:2025:366, pkt 35].
77      W niniejszej sprawie z informacji przekazanych przez sąd odsyłający wynika w szczególności, że ATAU wiedział o trwającej w jego sprawie rozprawie, lecz zbiegł, nie wracając na terytorium słowackie i nie wskazując adresu do doręczeń. Do sądu odsyłającego będzie należało zbadanie, czy takie okoliczności stanowią precyzyjne i obiektywne wskazówki pozwalające uznać, że możliwe jest przyjęcie, że dana osoba spełnia tę przesłankę.
78      W tym względzie należy zauważyć, że Trybunał uznał, iż istnienie takich wskazówek można stwierdzi na przykład wtedy, gdy dana osoba umyślnie podała właściwym organom krajowym nieprawidłowy adres lub nie przebywa już pod podanym adresem [zob. analogicznie wyrok z dnia 19 maja 2022 r., Spetsializirana prokuratura (Proces zbiegłego oskarżonego), C‑569/20, EU:C:2022:401, pkt 49]. Nie można wykluczyć, że w świetle wszystkich okoliczności charakteryzujących sprawę rozpatrywaną przez właściwy organ wykonującego państwa członkowskiego takie stwierdzenie może również wynikać z faktu, że dana osoba z własnej woli nie podała takiego adresu.
79      Ponadto nie można również wykluczyć, że możliwe jest przyjęcie, że dana osoba spełnia tę przesłankę dotyczącą wiedzy o wyznaczonej rozprawie, o której mowa w art. 9 ust. 1 lit. i) ppkt (ii) decyzji ramowej 2008/909, jeżeli po wskazaniu adresu kancelarii swojego obrońcy do celów doręczeń dana osoba umyślnie unikała wszelkich kontaktów z tym obrońcą.
80      Niemniej jednak sąd odsyłający będzie musiał wziąć pod uwagę, że może być tak tylko pod warunkiem, że właściwe organy krajowe podjęły w rozsądnym zakresie
starania w celu ustalenia miejsca pobytu danej osoby i poinformowania jej o wyznaczonym terminie i miejscu rozprawy (zob. analogicznie wyrok z dnia 20 maja 2025 r., Kachev, C‑135/25 PPU, EU:C:2025:366, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo).
81      W odniesieniu do przesłanki dotyczącej pełnomocnictwa udzielonego obrońcy, który został wyznaczony przez daną osobę albo przez państwo do tego, aby jej bronić na rozprawie, oraz do faktu, że obrońca ten faktycznie bronił jej na rozprawie, należy uściślić, że istnienie „pełnomocnictwa” w rozumieniu art. 9 ust. 1 lit. i) ppkt (ii) decyzji ramowej 2008/909 wymaga, aby dana osoba sama powierzyła obrońcy, w stosownym przypadku wyznaczonemu z urzędu, zadanie reprezentowania jej na tej rozprawie prowadzonej pod jej nieobecność (zob. analogicznie wyrok z dnia 20 maja 2025 r., Kachev, C‑135/25 PPU, EU:C:2025:366, pkt 41 i przytoczone tam orzecznictwo).
82      Tak więc Trybunał orzekł, że sama okoliczność, iż osoba skazana pod jej nieobecność była broniona przez obrońcę wyznaczonego z urzędu w trakcie całego postępowania sądowego prowadzonego pod jej nieobecność, nie jest wystarczająca do spełnienia drugiej przesłanki określonej w tym przepisie. Fakt bycia reprezentowanym przez obrońcę pozwala wykazać, że osoba sądzona pod jej nieobecność dobrowolnie i jednoznacznie zrzekła się prawa do uczestnictwa w rozprawie tylko wtedy, gdy osoba ta świadomie powierzyła temu obrońcy prowadzenie swojej obrony przed sądem, co zakłada, że specjalnie wyznaczyła tego obrońcę do reprezentowania jej na rozprawie prowadzonej pod jej nieobecność (zob. analogicznie wyrok z dnia 20 maja 2025 r., Kachev, C‑135/25 PPU, EU:C:2025:366, pkt 59, 61).
83      Ponieważ sąd odsyłający wskazuje, że ATAU korzystał z pomocy obrońcy i był przez niego reprezentowany w trakcie postępowania, a rozprawa, w wyniku której został skazany, odbyła się w obecności jego obrońcy, który go reprezentował i bronił, do sądu tego będzie należało sprawdzenie, w świetle rozważań przedstawionych w pkt 81 i 82 niniejszego wyroku, że z okoliczności tych wynika, iż została spełniona przesłanka przewidziana w art. 9 ust. 1 lit. i) ppkt (ii) decyzji ramowej 2008/909, dotycząca udzielenia pełnomocnictwa obrońcy, który został wyznaczony przez tę osobę lub przez państwo, aby bronić jej na rozprawie, i obrońca ten faktycznie bronił jej na rozprawie.
84      W świetle całości powyższych rozważań na pytanie drugie należy odpowiedzieć, że art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 oraz art. 9 ust. 1 lit. i) i art. 25 decyzji ramowej 2008/909 należy interpretować w ten sposób, że:
–        stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, na mocy których w przypadku kary orzeczonej w sytuacji, gdy dana osoba nie stawiła się osobiście na rozprawie, w wyniku której została skazana, jeżeli przesłanki odmowy przekazania tej osoby z jednej strony i zarządzenia wykonania tej kary na terytorium państwa wykonującego z drugiej strony są spełnione zgodnie z przepisami tych uregulowań transponujących decyzję ramową 2002/584, sąd wykonującego nakaz państwa członkowskiego nie może zarządzić wykonania wspomnianej kary ze względu na to, że nie zostały spełnione przesłanki dotyczące uznania wyroku skazującego zgodnie z przepisami wspomnianych uregulowań transponujących decyzję ramową 2008/909;
–        wymóg dotyczący wiedzy o wyznaczonej rozprawie rozpoczynający art. 9 ust. 1 lit. i) ppkt (ii) decyzji ramowej 2008/909 jest spełniony, jeżeli w świetle wszystkich należycie uwzględnionych istotnych okoliczności, w szczególności zachowania danej osoby, możliwe jest przyjęcie, że została ona poinformowana o terminie i miejscu posiedzenia wyznaczonego na potrzeby rozprawy, w wyniku której została skazana.
W przedmiocie pytania pierwszego
85      Poprzez pytanie pierwsze, które należy zbadać w drugiej kolejności, sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 oraz art. 9 ust. 1 lit. i) i art. 25 decyzji ramowej 2008/909 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, na mocy których w przypadku wyroku skazującego wydanego w sytuacji, gdy dana osoba nie stawiła się osobiście na rozprawie, w wyniku której została skazana,
a nie zostały spełnione przesłanki stosowania przypadków, o których mowa w tym art. 9 ust. 1 lit. i), w szczególności przesłanka określona w ppkt (ii) tego przepisu, właściwy organ wykonującego nakaz państwa członkowskiego nie jest uprawniony do uznania tego wyroku skazującego.
86      W tym względzie należy zauważyć, że pytanie to będzie użyteczne dla postępowania głównego tylko wtedy, gdyby sąd odsyłający miał stwierdzić, w świetle odpowiedzi na pytanie drugie, że przesłanki zastosowania przypadku, o którym mowa w art. 9 ust. 1 lit. i) ppkt (ii) tej decyzji ramowej, w okolicznościach sprawy w postępowaniu głównym nie są spełnione.
87      Z samego brzmienia tego art. 9 ust. 1 lit. i), a w szczególności ze wskazania, że wykonujący nakaz organ sądowy „może” odmówić uznania wyroku i wykonania danej kary, wynika, że właściwy organ wykonującego nakaz państwa członkowskiego dysponuje uprawnieniem do odmowy uznania i wykonania wyroku skazującego, jeżeli dana osoba nie stawiła się osobiście na rozprawie, w wyniku której wydano ten wyrok, chyba że zaświadczenie przewidziane w art. 4 tej decyzji ramowej wskazuje, że przesłanki stosowania przypadków określonych, odpowiednio, w art. 9 ust. 1 ppkt (i), (ii) i (iii) decyzji ramowej 2008/909 są spełnione [zob. analogicznie wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., Generalstaatsanwaltschaft Berlin (Skazanie pod nieobecność oskarżonego), C‑396/22, EU:C:2023:1029, pkt 38, 39 i przytoczone tam orzecznictwo].
88      Ów art. 9 ust. 1 lit. i) ogranicza zatem możliwość odmowy uznania i wykonania wyroku skazującego, wymieniając w sposób precyzyjny i jednolity warunki, w jakich nie można odmówić uznania i wykonania takiego wyroku w wyniku rozprawy, na której dana osoba nie stawiła się osobiście [zob. analogicznie wyrok z dnia 23 marca 2023 r., Minister for Justice and Equality (Uchylenie warunkowego zawieszenia wykonania kary), C‑514/21 i C‑515/21, EU:C:2023:235, pkt 49 i przytoczone tam orzecznictwo].
89      Można stąd wywieść, że – jak wynika z pkt 56 niniejszego wyroku – właściwy organ wykonującego państwa członkowskiego jest zobowiązany do uznania i wykonania wyroku skazującego, mimo nieobecności danej osoby na rozprawie, w wyniku której wydano dane orzeczenie, jeżeli spełnione są przesłanki zastosowania jednego z przypadków, o których mowa, odpowiednio, w art. 9 ust. 1 lit. i) ppkt (i), (ii) lub (iii).
90      Uściśliwszy powyższe, mając na uwadze fakt, że art. 9 ust. 1 lit. i) decyzji ramowej 2008/909 przewiduje fakultatywną podstawę odmowy uznania i wykonania wyroku skazującego, właściwy organ wykonującego państwa członkowskiego może w każdym razie, po stwierdzeniu, że przesłanki zastosowania przypadków, o których mowa w ppkt (i), (ii) lub (iii) tego przepisu, nie są spełnione w odniesieniu do sytuacji osoby, której dotyczy taki wyrok, uwzględnić wszystkie właściwe dla każdego przypadku okoliczności umożliwiające mu upewnienie się, że uznanie i wykonanie tego wyroku nie pociąga za sobą naruszenia prawa do obrony tej osoby [zob. analogicznie wyrok z dnia 23 marca 2023 r., Minister for Justice and Equality (Uchylenie warunkowego zawieszenia wykonania kary), C‑514/21 i C‑515/21, EU:C:2023:235, pkt 76 i przytoczone tam orzecznictwo].
91      W takich okolicznościach, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 68 opinii, można w szczególności wziąć pod uwagę zachowanie danej osoby, w szczególności fakt, że starała się ona uniknąć doręczenia skierowanej do niej informacji lub uniknąć jakiegokolwiek kontaktu ze swoimi obrońcami [zob. analogicznie wyrok z dnia 23 marca 2023 r., Minister for Justice and Equality (Uchylenie warunkowego zawieszenia wykonania kary), C‑514/21 i C‑515/21, EU:C:2023:235, pkt 78 i przytoczone tam orzecznictwo], i to niezależnie od znaczenia, jakie ma takie zachowanie dla oceny, jak wynika z pkt 74–80 niniejszego wyroku, czy spełnione są przesłanki zastosowania przypadków, o których mowa w art. 9 ust. 1 lit. i) ppkt (i)–(iii).
92      Podobnie o ile okoliczność, że dana osoba wniosła, tak jak w niniejszej sprawie, o wykonanie kary w państwie członkowskim, w którym zamieszkuje i w którym znajduje się centrum jej interesów życiowych, nie spełnia jako taka przesłanek określonych w art. 9 ust. 1 lit. i) ppkt (iii) decyzji ramowej 2008/909, o tyle właściwy organ wykonującego nakaz państwa członkowskiego może wziąć pod uwagę taki wniosek i – w stosownym wypadku – wolę niekorzystania z ewentualnego prawa do wznowienia postępowania, by stwierdzić, że wykonanie to nie pociąga za sobą naruszenia prawa do obrony tej osoby, w związku z czym nie ma potrzeby stosowania podstawy odmowy uznania i wykonania przewidzianej w art. 9 ust. 1 lit. i) decyzji ramowej 2008/909, mimo faktu, że przesłanki zastosowania przypadków, o których mowa w art. 9 ust. 1 lit. i) ppkt (i)–(iii), nie są spełnione (zob. podobnie dzisiejszy wyrok Hölderman, C‑447/24, pkt 101–103).
93      Chociaż art. 9 ust. 1 lit. i) tej decyzji ramowej przewiduje uprawnienie, z postanowienia odsyłającego wynika, że uregulowania krajowe mające na celu transpozycję wspomnianej decyzji ramowej zobowiązują właściwy organ wykonującego państwa członkowskiego do odmowy uznania i wykonania wyroku skazującego wydanego w wydającym nakaz państwie członkowskim, jeżeli nie są spełnione przesłanki zastosowania przypadków, o których mowa w art. 9 ust. 1 lit. i) ppkt (i)–(iii) owej decyzji ramowej. Uregulowania to pozbawiają zatem ten organ zakresu uznania do celów sprawdzenia na podstawie okoliczności danej sprawy, czy można jednak uznać, że prawo danej osoby do obrony było przestrzegane, a tym samym do celów podjęcia decyzji o uznaniu i wykonaniu danego wyroku skazującego.
94      W tych okolicznościach wydaje się, że takie uregulowanie krajowe jest sprzeczne z art. 9
ust. 1
lit. i) decyzji ramowej 2008/909.
95      Wynika z tego, że w świetle rozważań przedstawionych w pkt 48 i 49 niniejszego wyroku, gdyby sąd odsyłający miał uznać, że przesłanki stosowania przypadków, o których mowa w art. 9 ust. 1 lit. i) decyzji ramowej 2008/909, w szczególności w ppkt (ii) tego przepisu, nie zostały spełnione, musiałby on, z uwzględnieniem całości jego prawa krajowego i przy zastosowaniu uznanych w tym prawie metod wykładni, dokonać wykładni uregulowań krajowych rozpatrywanych w postępowaniu głównym, tak dalece jak to możliwe, w świetle brzmienia i celu tej decyzji ramowej, w kierunku dającym mu możliwość przeprowadzenia oceny, na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, czy można jednak uznać, że prawo dalej osoby do obrony było przestrzegane, w związku z czym należy uznać i wykonać dany wyrok skazujący.
96      W świetle całości powyższych rozważań na pytanie pierwsze należy odpowiedzieć, że art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 oraz art. 9 ust. 1 lit. i) i art. 25 decyzji ramowej 2008/909 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, na mocy których w przypadku wyroku skazującego wydanego w sytuacji, gdy dana osoba nie stawiła się osobiście na rozprawie, w wyniku której została skazana,
a nie zostały spełnione przesłanki stosowania przypadków, o których mowa w tym art. 9 ust. 1 lit. i), w szczególności przesłanka określona w ppkt (ii) tego przepisu, właściwy organ wykonującego nakaz państwa członkowskiego nie jest uprawniony do uznania tego wyroku skazującego.
W przedmiocie kosztów
97      Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (piąta izba) orzeka, co następuje:
1)      Artykuł 4 pkt 6 decyzji ramowej Rady 2002/584/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi, zmienionej decyzją ramową Rady 2009/299/WSiSW z dnia 26 lutego 2009 r., a także art. 9 ust. 1 lit. i) i art. 25 decyzji ramowej Rady 2008/909/WSiSW z dnia 27 listopada 2008 r. o stosowaniu zasady wzajemnego uznawania do wyroków skazujących na karę pozbawienia wolności lub inny środek polegający na pozbawieniu wolności – w celu wykonania tych wyroków w Unii Europejskiej, zmienionej decyzją ramową 2009/299,
należy interpretować w ten sposób, że:
–        stoją one przeszkodzie uregulowaniom krajowym, na mocy których w przypadku kary orzeczonej w sytuacji, gdy dana osoba nie stawiła się osobiście na rozprawie, w wyniku której została skazana, jeżeli przesłanki odmowy przekazania tej osoby z jednej strony i zarządzenia wykonania tej kary na terytorium państwa wykonującego z drugiej strony są spełnione zgodnie z przepisami tych uregulowań transponujących decyzję ramową 2002/584 ze zmianami, sąd wykonującego nakaz państwa członkowskiego nie może zarządzić wykonania wspomnianej kary ze względu na to, że nie zostały spełnione przesłanki dotyczące uznania wyroku skazującego zgodnie z przepisami wspomnianych uregulowań transponujących decyzję ramową 2008/909 ze zmianami;
–        wymóg dotyczący wiedzy o wyznaczonej rozprawie rozpoczynający art. 9 ust. 1 lit. i) ppkt (ii) decyzji ramowej 2008/909 ze zmianami jest spełniony, jeżeli w świetle wszystkich należycie uwzględnionych istotnych okoliczności, w szczególności zachowania danej osoby, możliwe jest przyjęcie, że została ona poinformowana o terminie i miejscu posiedzenia wyznaczonego na potrzeby rozprawy, w wyniku której została skazana.
2)      Artykuł 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584, zmienionej decyzją ramową 2009/299, a także art. 9 ust. 1 lit. i) oraz art. 25 decyzji ramowej 2008/909, zmienionej decyzją ramową 2009/299,
należy interpretować w ten sposób, że:
stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, na mocy których w przypadku wyroku skazującego wydanego w sytuacji, gdy dana osoba nie stawiła się osobiście na rozprawie, w wyniku której została skazana, a nie zostały spełnione przesłanki stosowania przypadków, o których mowa w tym art. 9 ust. 1 lit. i), w szczególności przesłanka określona w ppkt (ii) tego przepisu, właściwy organ wykonującego nakaz państwa członkowskiego nie jest uprawniony do uznania tego wyroku skazującego.
Podpisy
*      Język postępowania: włoski.
i      Niniejszej sprawie została nadana fikcyjna nazwa. Nie odpowiada ona rzeczywistej nazwie ani rzeczywistemu nazwisku żadnej ze stron postępowania.