62022CJ0394
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
z dnia 14 listopada 2024 r. (
*1
)
Odesłanie prejudycjalne – Współpraca sądowa w sprawach cywilnych – Jurysdykcja i wykonywanie orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych – Rozporządzenie (UE) nr 1215/2012 – Zakres stosowania – Artykuł 1 ust. 2 lit. b) – Wyłączenie – Pojęcie „upadłości, układów i innych podobnych postępowań” – Sprawa wynikająca bezpośrednio z postępowania upadłościowego i ściśle z nim związana – Powództwo o zapłatę wierzytelności wytoczone po ogłoszeniu upadłości spółki dłużniczki i zgłoszeniu tej wierzytelności do masy upadłości – Rozporządzenie (WE) nr 1346/2000
W sprawie C‑394/22
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez hof van beroep te Antwerpen (sąd apelacyjny w Antwerpii, Belgia) postanowieniem z dnia 7 czerwca 2022 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 15 czerwca 2022 r., w postępowaniu:
Oilchart International NV
przeciwko
O.W. Bunker (Netherlands) BV,
ING Bank NV,
TRYBUNAŁ (druga izba),
w składzie: F. Biltgen (sprawozdawca), prezes pierwszej izby, pełniący obowiązki prezesa drugiej izby, M.L. Arastey Sahún, prezes piątej izby, i J. Passer, sędzia,
rzecznik generalny: L. Medina,
sekretarz: A. Lamote, administratorka,
uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 1 lutego 2024 r.,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
–
w imieniu Oilchart International NV – E. Van den Wijngaert, advocaat,
–
w imieniu ING Bank NV – D. Arts, T. Mertens, L. Rasking i E. Ulrix, advocaten,
–
w imieniu rządu niderlandzkiego – M.K. Bulterman i M.H.S. Gijzen, w charakterze pełnomocników,
–
w imieniu Komisji Europejskiej – S. Noë i W. Wils, w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzecznik generalnej na posiedzeniu w dniu 18 kwietnia 2024 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 1 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. 2012, L 351, s. 1; sprostowanie Dz.U. 2020, L 338, s. 12) w związku z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego (Dz.U. 2000, L 160, s. 1 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 19, t. 1, s. 191).
2
Wniosek ten złożono w ramach sporu pomiędzy Oilchart International NV, spółką prawa belgijskiego (zwaną dalej „Oilchartem”), a dwiema spółkami prawa niderlandzkiego – O.W. Bunker Netherland BV (zwaną dalej „OWB”) i ING Bank NV – w przedmiocie odzyskania środków z tytułu niezapłaconej faktury, wystawionej za usługi bunkrowania statków wykonane przez Oilchart na rzecz OWB, w stosunku do którego ogłoszono upadłość.
Ramy prawne
Prawo Unii
Rozporządzenie nr 1346/2000
3
Motywy 2 i 6 rozporządzenia nr 1346/2000 stanowią:
„(2)
Prawidłowe funkcjonowanie rynku wewnętrznego wymaga skutecznego i sprawnego funkcjonowania transgranicznych postępowań upadłościowych […].
[…]
(6)
Zgodnie z zasadą proporcjonalności niniejsze rozporządzenie powinno ograniczyć się do przepisów dotyczących właściwości dla wszczynania postępowań upadłościowych oraz wydawania orzeczeń bezpośrednio na podstawie postępowań upadłościowych i ściśle związanych z takimi postępowaniami. Ponadto niniejsze rozporządzenie powinno zawierać przepisy dotyczące uznawania takich orzeczeń oraz prawa właściwego, również odpowiadające tej zasadzie”.
4
Artykuł 3 owego rozporządzenia, zatytułowany „Jurysdykcja”, stanowi w ust. 1:
„Sądy państwa członkowskiego, na terytorium którego znajduje się główny ośrodek podstawowej działalności dłużnika, są właściwe dla wszczęcia postępowania upadłościowego. W przypadku spółek i osób prawnych domniemywa się, że głównym ośrodkiem ich podstawowej działalności jest siedziba określona w statucie, chyba że zostanie przeprowadzony dowód przeciwny”.
5
Artykuł 4 omawianego rozporządzenia, zatytułowany „Prawo właściwe”, ma następujące brzmienie:
„1.   O ile niniejsze rozporządzenie nie stanowi inaczej, dla postępowania upadłościowego i jego skutków właściwe jest prawo państwa członkowskiego, w którym zostaje wszczęte postępowanie, określanego dalej jako »państwo wszczęcia postępowania«.
2.   Prawo państwa wszczęcia postępowania określa przesłanki wszczęcia postępowania upadłościowego, sposób jego prowadzenia i ukończenia. W szczególności określa ono:
a)
dłużników, w stosunku do których może być prowadzone postępowanie upadłościowe;
b)
mienie wchodzące w skład masy oraz sposób postępowania z mieniem nabytym przez dłużnika po wszczęciu postępowania;
c)
uprawnienia dłużnika i zarządcy;
[…]
e)
skutki postępowania upadłościowego co do niewykonanych umów dłużnika;
f)
[wpływ] wszczęcia postępowania upadłościowego na środki dochodzenia praw przez poszczególnych wierzycieli; z wyłączeniem toczących się postępowań;
g)
jakie wierzytelności mogą być zgłoszone w postępowaniu upadłościowym oraz sposób postępowania z wierzytelnościami powstałymi po wszczęciu postępowania;
h)
zasady zgłoszenia, sprawdzenia i ustalenia wierzytelności;
[…]
m)
zasady dotyczące nieważności, zaskarżania lub względnej bezskuteczności czynności prawnych dokonanych z pokrzywdzeniem ogółu wierzycieli”.
6
Rozporządzenie nr 1346/2000 zostało uchylone rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/848 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie postępowania upadłościowego (Dz.U. 2015, L 141, s. 19; sprostowanie Dz.U. 2016, L 349, s. 9). Zgodnie z art. 84 ust. 2 tego rozporządzenia rozporządzenie nr 1346/2000 stosuje się jednak do postępowań upadłościowych, które wszczęto przed dniem 26 czerwca 2017 r.
Rozporządzenie nr 1215/2012
7
Motywy 10 i 21 rozporządzenia nr 1215/2012 stanowią:
„(10)
Przedmiotowy zakres zastosowania niniejszego rozporządzenia powinien rozciągać się, pominąwszy kilka dokładnie określonych dziedzin prawa, na zasadniczą część prawa cywilnego i handlowego […].
[…]
(21)
W interesie zgodnego sprawowania wymiaru sprawiedliwości należy unikać tak dalece, jak jest to tylko możliwe, równoległych postępowań i zapewnić, aby w różnych państwach członkowskich nie zapadały niezgodne ze sobą orzeczenia […]”.
8
Zgodnie z art. 1 ust. 1 i art. 1 ust. 2 lit. b) owego rozporządzenia:
„1.   Niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie w sprawach cywilnych i handlowych, niezależnie od rodzaju sądu. Nie obejmuje ono w szczególności spraw podatkowych, celnych, administracyjnych ani spraw dotyczących odpowiedzialności państwa za działania lub zaniechania w wykonywaniu władzy publicznej (acta iure imperii).
2.   Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do:
[…]
b)
upadłości, układów i innych podobnych postępowań”.
9
Artykuł 28 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi:
„Jeżeli pozwany mający miejsce zamieszkania w jednym państwie członkowskim zostaje pozwany przed sąd innego państwa członkowskiego, ale się nie stawi, sąd stwierdza z urzędu brak swej jurysdykcji, o ile jego jurysdykcja nie wynika z przepisów niniejszego rozporządzenia”.
Prawo niderlandzkie
10
Artykuł 25 Wet op het faillissement en de surséance van betaling (ustawy o upadłości i zawieszeniu płatności) z dnia 30 września 1893 r. (Stb. 1893, nr 140, zwanej dalej „NFW”) brzmi następująco:
„1.   Powództwa dotyczące praw lub obowiązków wchodzących w skład masy upadłości mogą być wytaczane zarówno przeciwko syndykowi, jak i przez niego.
2.   Jeżeli tego rodzaju powództwa zostaną wytoczone lub będą kontynuowane przez upadłego dłużnika lub przeciwko niemu i doprowadzą do wydania orzeczenia przeciwko upadłemu dłużnikowi, to orzeczenie to nie będzie skuteczne w stosunku do masy upadłości”.
11
Artykuł 26 NFW stanowi:
„W toku postępowania upadłościowego powództwa o wykonanie zobowiązania z masy upadłości nie mogą być również wytaczane przeciwko upadłemu dłużnikowi w sposób inny niż przewidziany w art. 110”.
12
Zgodnie z brzmieniem art. 110 NFW:
„roszczenia zgłasza się syndykowi w formie faktury lub innego pisemnego oświadczenia wskazującego rodzaj i kwotę roszczenia, wraz z dokumentami uzupełniającymi lub ich kopią oraz oświadczeniem wskazującym, czy roszczenie dotyczy przywileju, zastawu, hipoteki lub prawa zatrzymania […]”.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
13
W ramach pakietu umów bunkrowania statków morskich w dniu 21 października 2014 r. Oilchart dostarczył OWB paliwo do statku Evita K., zacumowanego w porcie Sluiskil (Niderlandy).
14
W dniu 22 października 2014 r. Oilchart wystawił na OWB fakturę opiewającą na kwotę 116471,45 USD (dolarów amerykańskich, około 107229,44 EUR). opa
15
Orzeczeniem z dnia 21 listopada 2014 r. rechtbank te Rotterdam (sąd rejonowy w Rotterdamie, Niderlandy) ogłosił upadłość OWB.
16
Oilchart zgłosił syndykom OWB wierzytelność wynikającą z owej nieopłaconej faktury w celu jej zweryfikowania.
17
Z powodu szeregu nieopłaconych faktur Oilchart doprowadził do zajęcia kilku statków morskich, do których dostarczył wcześniej paliwo. W celu uzyskania zwolnienia z owego zajęcia ustanowiono na rzecz Oilchartu gwarancje, z których można było skorzystać na podstawie orzeczenia sądowego lub orzeczenia arbitrażowego w Belgii, wydanego przeciwko bądź OWB, bądź właścicielowi zajętego statku.
18
W dniu 11 marca 2015 r. Oilchart wniósł do rechtbank van koophandel te Antwerpen (sądu gospodarczego w Antwerpii, Belgia) pozew przeciwko OWB, mający na celu uzyskanie między innymi zapłaty z tytułu wspomnianej nieopłaconej faktury. ING Bank, jako cesjonariusz, uprawniony z tytułu umowy przelewu wierzytelności zawartej z OWB w zamian za udostępnienie mu linii kredytowej, przystąpił do sprawy, w ramach owego pozwu, w charakterze interwenienta.
19
Mimo uznania swojej właściwości do wydania orzeczenia w przedmiocie rzeczonego pozwu, w wyroku z dnia 15 marca 2017 r. sąd ów orzekł jednak, na podstawie niderlandzkiego prawa upadłościowego, że wspomniany pozew jest niedopuszczalny.
20
W dniu 16 maja 2017 r. Oilchart wniósł od tego orzeczenia apelację do sądu odsyłającego, którym jest hof van beroep te Antwerpen (sąd apelacyjny w Antwerpii, Belgia).
21
Ponieważ OWB nie stawiło się na rozprawie ani przed rechtbank van koophandel te Antwerpen (sądem gospodarczym w Antwerpii), ani przed sądem odsyłającym, sąd odsyłający uznał za konieczne zbadanie swojej jurysdykcji zgodnie z art. 28 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012.
22
Odwołując się do orzecznictwa Trybunału, sąd odsyłający zastanawia się, czy powództwo wytoczone OWB przez Oilchart opiera się na ogólnych przepisach prawa cywilnego i handlowego w rozumieniu art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 1215/2012, czy na przepisach szczególnych dotyczących postępowań upadłościowych.
23
W tym względzie sąd odsyłający wyjaśnia, że pozew Oilchartu przeciwko OWB wniesiono po wszczęciu postępowania upadłościowego – przy czym nie wspomniano w nim o tej okoliczności – na podstawie szczególnego przepisu ustawodawstwa niderlandzkiego dotyczącego upadłości, a mianowicie na podstawie art. 25 ust. 2 NFW, dotyczącego powództw związanych nie z masą upadłości, lecz z osobistymi interesami upadłego dłużnika, a nie – na podstawie ust. 1 owego artykułu, odnoszącego się bezpośrednio do tej masy.
24
Zdaniem owego sądu dokładny charakter powództwa wytoczonego przez Oilchart i kwestię możliwości wytoczenia takiego powództwa przeciwko spółce, w stosunku do której ogłoszono upadłość, powinno się zbadać w świetle stanowiących odstępstwo przepisów szczególnych niderlandzkiego prawa upadłościowego, a nie – w świetle ogólnych przepisów prawa cywilnego i handlowego. W ramach poprzedzającego wspomniane badanie ustalania swojej jurysdykcji sąd odsyłający zastanawia się jednak, czy rozpatrywane w postępowaniu głównym powództwo nie jest ściśle związane z postępowaniem upadłościowym i czy wobec tego sąd, przed którym wszczęto postępowanie upadłościowe, nie jest sądem jedynie właściwym do orzeczenia w przedmiocie tego powództwa.
25
Ponadto sąd odsyłający zastanawia się, czy art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 1346/2000 stoi na przeszkodzie przepisowi krajowemu, który zezwala wierzycielowi na wytoczenie w jednym państwie członkowskim powództwa o zapłatę wierzytelności, którą zgłosił już do masy upadłości w innym państwie członkowskim.
26
W tych okolicznościach hof van beroep te Antwerpen (sąd apelacyjny w Antwerpii) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)
Czy art. 1 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 1215/2012 […] w związku z art. 3 ust. 1 rozporządzenia [nr 1346/2000] należy interpretować w ten sposób, że w zakres [zawartego] w art. 1 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 1215/2012 [pojęcia] »upadłości, układów i innych podobnych postępowań« wchodzi również postępowanie dotyczące roszczenia, które zostało opisane w pozwie jako zwykłe roszczenie w sprawie gospodarczej, bez powołania się na wcześniej ogłoszoną upadłość strony pozwanej, podczas gdy właściwą podstawą prawną tego roszczenia są stanowiące odstępstwo przepisy szczególne niderlandzkiego prawa upadłościowego (art. 25 ust. 2 [NFW]), przy czym:
–
należy określić, czy takie roszczenie należy uznać za roszczenie możliwe do zweryfikowania (art. 26 w związku z art. 110 [NFW]), czy za roszczenie niemożliwe do zweryfikowania (art. 25 ust. 2 NFW);
–
wydaje się, że kwestia, czy oba roszczenia mogą być dochodzone jednocześnie i czy jedno z roszczeń nie wydaje się wykluczać drugiego, biorąc pod uwagę szczególne skutki prawne każdego z roszczeń (w tym możliwość skorzystania z gwarancji bankowej wydanej po ogłoszeniu upadłości), powinna być rozstrzygnięta według przepisów szczególnych niderlandzkiego prawa upadłościowego?
[…]
2)
Czy przepisy art. 25 ust. 2 NFW mogą być uznawane za zgodne z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 1346/2000 w zakresie, w jakim ten przepis prawny dopuszcza dochodzenie takiego roszczenia (art. 25 ust. 2 NFW) przed sądem innego państwa członkowskiego zamiast przed sądem upadłościowym państwa [wszczęcia postępowania]?”.
Postępowanie przed Trybunałem
27
W dniu 31 marca 2023 r. Trybunał skierował do sądu odsyłającego wniosek o udzielenie informacji dotyczących ram faktycznych i prawnych sporu w postępowaniu głównym, na który to wniosek sąd ów odpowiedział w dniu 28 kwietnia 2023 r.
28
W dniu 11 lipca 2023 r. Trybunał zwrócił się do sądu odsyłającego z pytaniem, czy biorąc pod uwagę okoliczność, że Oilchart wycofał pozew w postępowaniu głównym, sąd ten zamierza podtrzymać swój wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.
29
Wyrokiem z dnia 27 listopada 2023 r. sąd ów poinformował Trybunał, że postępowanie przed nim wciąż jest w toku, ponieważ cofnięcie pozwu przez Oilchart nie zostało uwzględnione.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie pytania pierwszego
30
Poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 1 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 1215/2012 należy interpretować w ten sposób, że ma on zastosowanie do wytoczonego w państwie członkowskim przeciwko spółce powództwa o zapłatę za dostarczone towary, w którym nie wskazano ani na postępowanie upadłościowe wszczęte uprzednio w stosunku do owej spółki w innym państwie członkowskim, ani na okoliczność, że wierzytelność została już zgłoszona do masy upadłości.
31
W szczególności chodzi o ustalenie, czy powództwo takie jest objęte zakresem stosowania art. 1 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 1215/2012, który to artykuł wyklucza z owego zakresu upadłość, układy i inne podobne postępowania. W wypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej powództwo to wchodziłoby w zakres przedmiotowy rozporządzenia nr 1346/2000, którego art. 3 ust. 1 przyznaje sądom państwa członkowskiego, na terytorium którego znajduje się główny ośrodek podstawowej działalności dłużnika, wyłączną jurysdykcję do wszczęcia głównego postępowania upadłościowego (zob. podobnie wyrok z dnia 4 grudnia 2019 r., Tiger i in., C‑493/18, EU:C:2019:1046, pkt 23, 25, 29 i przytoczone tam orzecznictwo).
32
Trybunał orzekł już bowiem, że co się tyczy odpowiednich zakresów stosowania rozporządzeń nr 1215/2012 i nr 1346/2000, to rozporządzenia te należy interpretować w sposób pozwalający uniknąć nie tylko wszelkiego nakładania się zakresów ustanowionych tymi aktami przepisów, ale także powstawania jakichkolwiek luk prawnych. Zatem powództwa wyłączone z zakresu zastosowania rozporządzenia nr 1215/2012 na podstawie jego art. 1 ust. 2 lit. b) jako dotyczące „upadłości, układów i innych podobnych postępowań” należą do zakresu zastosowania rozporządzenia nr 1346/2000. Na zasadzie symetrii – powództwa niewchodzące w zakres stosowania art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 1346/2000 należą do zakresu stosowania rozporządzenia nr 1215/2012 (zob. podobnie wyroki: z dnia 6 lutego 2019 r., NK, C‑535/17, EU:C:2019:96, pkt 24; z dnia 18 września 2019 r., Riel, C‑47/18, EU:C:2019:754, pkt 33 i przytoczone tam orzecznictwo).
33
Trybunał wyjaśnił również, że – jak stanowi w szczególności motyw 10 rozporządzenia nr 1215/2012 – intencją prawodawcy Unii było przyjęcie szerokiego pojęcia „spraw cywilnych i handlowych” zawartego w art. 1 ust. 1 tego rozporządzenia, a w konsekwencji – szerokiego zakresu zastosowania owego rozporządzenia. Natomiast zakres stosowania rozporządzenia nr 1346/2000, zgodnie z jego motywem 6, nie powinien być interpretowany szeroko (zob. podobnie wyroki: z dnia 20 grudnia 2017 r., Valach i in., C‑649/16, EU:C:2017:986, pkt 25; z dnia 6 lutego 2019 r., NK, C‑535/17, EU:C:2019:96, pkt 25 i przytoczone tam orzecznictwo).
34
Zgodnie z tymi zasadami Trybunał orzekł, że odpowiednie zakresy stosowania tych dwóch rozporządzeń są wyraźnie rozgraniczone i że jedynie powództwa wytaczane bezpośrednio na podstawie postępowania upadłościowego i ściśle z nim związane są wyłączone z zakresu stosowania rozporządzenia nr 1215/2012. W konsekwencji jedynie te powództwa wchodzą w zakres stosowania rozporządzenia nr 1346/2000 (zob. podobnie wyroki: z dnia 6 lutego 2019 r., NK, C‑535/17, EU:C:2019:96, pkt 26; z dnia 18 września 2019 r., Riel, C‑47/18, EU:C:2019:754, pkt 34 i przytoczone tam orzecznictwo).
35
To podwójne kryterium, zawarte w motywie 6 rozporządzenia nr 1346/2000 w celu ograniczenia przedmiotu tego rozporządzenia, zostało zresztą przejęte w swoim brzmieniu przez – niemające zastosowania ratione temporis do sprawy w postępowaniu głównym – rozporządzenie 2015/848 w zakresie, w jakim w jego art. 6, zatytułowanym „Jurysdykcja w sprawach wynikających bezpośrednio z postępowania upadłościowego i ściśle z nim powiązanych”, przewidziano, że sądy państwa członkowskiego, na którego terytorium wszczęto postępowanie upadłościowe, są właściwe w sprawach wynikających bezpośrednio z tego postępowania i z nim ściśle powiązanych (zob. podobnie wyrok z dnia 6 lutego 2019 r., NK, C‑535/17, EU:C:2019:96, pkt 27).
36
W świetle powyższych rozważań należy zatem ustalić, czy powództwo o zapłatę za dostarczone towary, wniesione przeciwko spółce, w stosunku do której wszczęto postępowanie upadłościowe, spełnia owo podwójne kryterium.
37
Jeżeli chodzi o pierwsze kryterium – w celu ustalenia, czy powództwo wynika bezpośrednio z postępowania upadłościowego, należy zauważyć, że z utrwalonego orzecznictwa Trybunału wynika, iż rozstrzygającym elementem przesądzającym o zidentyfikowaniu dziedziny, do której należy owo powództwo, nie są ramy proceduralne, w które się ono wpisuje, lecz jego podstawa prawna. Zgodnie z tym podejściem należy badać, czy źródłem uprawnienia lub obowiązku służącego jako podstawa powództwa są ogólne przepisy prawa cywilnego i handlowego, czy też stanowiące od nich odstępstwo przepisy szczególne dotyczące postępowań upadłościowych (zob. podobnie wyroki: z dnia 6 lutego 2019 r., NK, C‑535/17, EU:C:2019:96, pkt 28; z dnia 18 września 2019 r., Riel, C‑47/18, EU:C:2019:754, pkt 33; z dnia 4 grudnia 2019 r., Tiger i in., C‑493/18, EU:C:2019:1046, pkt 27 i przytoczone tam orzecznictwo).
38
I tak Trybunał orzekł, że powództwo wytoczone na podstawie klauzuli zastrzeżenia prawa własności, wykonywanej przez sprzedawcę wobec nabywcy, w stosunku do którego ogłoszono upadłość, dotyczy kwestii prawnej niezależnej od wszczęcia postępowania upadłościowego. Innymi słowy, powództwo to stanowi niezależne powództwo, którego podstawą nie są przepisy regulujące postępowanie upadłościowe i które nie wymaga wszczęcia tego rodzaju postępowania ani podjęcia działań ze strony zarządcy (zob. podobnie wyrok z dnia 10 września 2009 r., German Graphics Graphische Maschinen, C‑292/08, EU:C:2009:544, pkt 31, 32).
39
Ponadto powództwo przeciwko osobie trzeciej wytoczone przez powoda w oparciu o umowę cesji wierzytelności zawartą z zarządcą wyznaczonym w postępowaniu upadłościowym wchodzi w zakres pojęcia „sprawy cywilnej i handlowej” w zakresie, w jakim spór nie dotyczy ważności umowy cesji zawartej przez zarządcę i w jakim dochodzenie roszczeń z tytułu wierzytelności nabytych przez cesjonariusza podlega innym normom niż te, które mają zastosowanie w postępowaniu upadłościowym (zob. podobnie wyrok z dnia 19 kwietnia 2012 r., F-Tex, C‑213/10, EU:C:2012:215, pkt 37, 42, 49).
40
Dotyczy to również sytuacji, gdy spór – w ramach dochodzenia przez cesjonariusza roszczeń z tytułu nabytych przez niego wierzytelności – dotyczy samego zachowania cesjonariusza (zob. podobnie wyrok z dnia 19 kwietnia 2012 r., F-Tex, C‑213/10, EU:C:2012:215, pkt 42). W zakres stosowania rozporządzenia nr 1346/2000 wchodzi natomiast powództwo dotyczące dokonanego w ramach postępowania upadłościowego przeniesienia udziałów – w zakresie, w jakim zarzuca się zarządcy, iż ten nie skorzystał z uprawnienia wywodzonego z prawa krajowego regulującego postępowania upadłościowe (zob. podobnie wyrok z dnia 2 lipca 2009 r., SCT Industri, C‑111/08, EU:C:2009:419, pkt 28).
41
Nie wchodzi również w zakres stosowania rozporządzenia nr 1215/2012 powództwo o ustalenie istnienia wierzytelności w celu jej zarejestrowania w ramach postępowania upadłościowego, ponieważ takie powództwo wytacza się bezpośrednio na podstawie przepisów krajowych prawa upadłościowego (zob. podobnie wyrok z dnia 18 września 2019 r., Riel, C‑47/18, EU:C:2019:754, pkt 37, 38), ani powództwo dotyczące odpowiedzialności członków rady wierzycieli, którzy na posiedzeniu doprowadzili do przekształcenia postępowania restrukturyzacyjnego w postępowanie upadłościowe, ponieważ takie powództwo stanowi bezpośrednią i nieodłączną konsekwencję wykonywania funkcji wywodzonej wprost z przepisów krajowych regulujących postępowanie upadłościowe (zob. podobnie wyrok z dnia 20 grudnia 2017 r., Valach i in., C‑649/16, EU:C:2017:986, pkt 30, 35).
42
W niniejszym przypadku z informacji zawartych w aktach sprawy, którymi dysponuje Trybunał, jak również z wyjaśnień przekazanych przez sąd odsyłający wynika, że powództwo rozpatrywane w sprawie w postępowaniu głównym ma na celu zasądzenie od spółki zapłaty za dostarczone towary zgodnie z umową zawartą przed wszczęciem w stosunku do tej spółki postępowania upadłościowego. Zgodnie z umowami zawartymi później w celu zwolnienia z zajęcia, do którego doprowadzono, takie zasądzenie okazuje się konieczne, aby powód w postępowaniu głównym mógł skorzystać z gwarancji bankowych ustanowionych na jego rzecz.
43
Otóż należy stwierdzić, że zarówno zobowiązania umowne, na które powołano się w ramach powództwa, jak i mechanizmy egzekwowania przewidziane w odniesieniu do rzeczonych zobowiązań oparte są na prawie zobowiązań i są niezależne od przepisów szczególnych znajdujących zastosowanie do postępowań upadłościowych.
44
Ponadto powództwo o zapłatę za dostarczone towary jest niezależne w zakresie, w jakim można je wytoczyć poza ramami jakiegokolwiek postępowania upadłościowego.
45
Poza tym ani wszczęcie postępowania upadłościowego, ani wyznaczenie zarządcy nie skutkują zmianą podstawy prawnej powództwa podlegającego ogólnym przepisom prawa cywilnego i handlowego, tak aby mogło ono wejść w zakres stosowania przepisów szczególnych dotyczących postępowań upadłościowych.
46
Trybunał orzekł bowiem, że sam fakt, iż wyznaczony w ramach postępowania upadłościowego zarządca dochodził, po wszczęciu takiego postępowania, roszczeń o zapłatę w interesie wierzycieli, nie zmienia istotnie charakteru przywołanej wierzytelności, która jest niezależna od postępowania upadłościowego i która nadal podlega, co do istoty, ogólnym przepisom prawa (zob. podobnie wyroki: z dnia 6 lutego 2019 r., NK, C‑535/17, EU:C:2019:96, pkt 29 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 21 listopada 2019 r., CeDe Group, C‑198/18, EU:C:2019:1001, pkt 36).
47
Jeżeli chodzi o drugie kryterium, przywołane w pkt 34 niniejszego wyroku, to – również zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału – ścisłość powiązania pomiędzy wytoczonym powództwem a postępowaniem upadłościowym przesądza o zastosowaniu, bądź nie, wyłączenia ustanowionego w art. 1 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 1215/2012 (zob. podobnie wyroki: z dnia 20 grudnia 2017 r., Valach i in., C‑649/16, EU:C:2017:986, pkt 27 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 6 lutego 2019 r., NK, C‑535/17, EU:C:2019:96, pkt 30).
48
Jak wskazała rzecznik generalna w pkt 57 opinii, kryterium to pozwala na uwzględnienie czynników kontekstowych innych niż te związane z podstawą prawną powództwa.
49
Mimo że w sprawie rozpatrywanej w postępowaniu głównym nie można zanegować istnienia pewnego powiązania między wytaczanym powództwem a postępowaniem upadłościowym – jako że powództwo to zostało wytoczone po ogłoszeniu upadłości spółki dłużniczki – w ramach którego to postępowania strona powodowa w postępowaniu głównym przedłożyła zgłoszenie do masy upadłości tej samej wierzytelności, której dotyczyło powództwo, to jednak nie wydaje się, by sama tożsamość wierzytelności, której dotyczyło powództwo przed sądem odsyłającym, z wierzytelnością przedstawioną syndykom masy upadłości wystarczała, aby poddać owo powództwo wyłączeniu, o którym mowa w art. 1 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 1215/2012.
50
W tym względzie należy podkreślić, że ustalenie właściwego sądu pozostaje bez uszczerbku dla kwestii prawa właściwego dla powództwa rozpatrywanego w postępowaniu głównym lub odpowiednich przepisów, które mają posłużyć do ustalenia prawa znajdującego zastosowanie do powództwa wytoczonego w postępowaniu głównym (zob. podobnie wyrok z dnia 21 listopada 2019 r., CeDe Group, C‑198/18, EU:C:2019:1001, pkt 38).
51
Zarówno bowiem kwestia dopuszczalności indywidualnego powództwa wytoczonego spółce w upadłości, jak i kwestia losu takiego powództwa w wypadku zgłoszenia wierzytelności do masy upadłości podlegają nie normom dotyczącym ustalania jurysdykcji, lecz normom kolizyjnym określającym prawo właściwe.
52
W tym względzie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1346/2000 wynika, że dla postępowania upadłościowego i jego skutków właściwe jest prawo państwa członkowskiego, na którego terytorium zostaje wszczęte postępowanie upadłościowe.
53
Artykuł 4 ust. 2 tego rozporządzenia wyjaśnia, że prawo państwa wszczęcia postępowania określa przesłanki wszczęcia postępowania upadłościowego, sposób jego prowadzenia i ukończenia, wymieniając przy tym – nieenumeratywnie – różne etapy postępowania upadłościowego regulowanego przez prawo państwa wszczęcia postępowania i określając w szczególności: w lit. e) – skutki postępowania upadłościowego co do niewykonanych umów, w lit. f) – [wpływ] wszczęcia postępowania upadłościowego na środki dochodzenia praw przez poszczególnych wierzycieli, w lit. h) – zasady zgłoszenia, sprawdzenia i ustalenia wierzytelności, w lit. g) – jakie wierzytelności mogą być zgłoszone w postępowaniu upadłościowym oraz sposób postępowania z wierzytelnościami powstałymi po wszczęciu postępowania, a także – w lit. m) – zasady dotyczące nieważności, zaskarżania lub względnej bezskuteczności czynności prawnych dokonanych z pokrzywdzeniem ogółu wierzycieli.
54
Z łącznej analizy art. 3 i 4 rozporządzenia nr 1346/2000 wynika, że celem tego uregulowania jest co do zasady zapewnienie zbieżności między sądami mającymi jurysdykcję a prawem właściwym dla postępowania upadłościowego. Z wyjątkiem bowiem przypadków, w których rozporządzenie to wyraźnie stanowi inaczej, prawo właściwe podąża, zgodnie z art. 4 tego rozporządzenia, za jurysdykcją ustaloną na podstawie art. 3 tego rozporządzenia (zob. podobnie wyrok z dnia 21 listopada 2019 r., CeDe Group, C‑198/18, EU:C:2019:1001, pkt 30).
55
Tymczasem, ponieważ art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 1346/2000 ogranicza się do kwestii właściwości sądów do wszczęcia postępowania upadłościowego oraz ponieważ zakres stosowania art. 4 tego rozporządzenia jest szerszy niż zakres jego art. 3 o tyle, o ile ma on zastosowanie do postępowań upadłościowych oraz do ich skutków, owej zbieżności między prawem właściwym a sądem mającym jurysdykcję nie można zagwarantować w każdej sytuacji.
56
W niniejszej sprawie postępowanie upadłościowe rozpatrywane w postępowaniu głównym zostało wszczęte w Niderlandach, zatem prawem właściwym dla tego postępowania i jego skutków jest, zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1346/2000, prawo niderlandzkie.
57
Z powyższego wynika, że powództwo rozpatrywane w postępowaniu głównym, mające na celu zasądzenie od spółki, w stosunku do której ogłoszono upadłość, zapłaty za dostarczone towary, podlega prawu niderlandzkiemu w zakresie, w jakim to według tego prawa należy, jak wspomniano w pkt 53 niniejszego wyroku, określić skutki postępowania upadłościowego co do niewykonanych umów i wpływ tego postępowania na dochodzenie praw przez poszczególnych wierzycieli, ustanowić zasady zgłoszenia, sprawdzenia i ustalenia wierzytelności oraz zasad dotyczących czynności prawnych, które mogą zostać dokonane z pokrzywdzeniem wierzycieli.
58
Jak podkreśliła Komisja Europejska na rozprawie przed Trybunałem, to zastosowanie do postępowania upadłościowego i wszystkich jego skutków tego samego prawa, ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1346/2000, pozwala na zagwarantowanie osiągnięcia celów tego rozporządzenia w odniesieniu do równości wierzycieli i ochrony ich interesów niezależnie od jurysdykcji.
59
W tych okolicznościach należy ponadto wskazać, że zasada zawarta w rozporządzeniu nr 1215/2012 – zgodnie z którą, jeżeli przed sądami różnych państw członkowskich zawisły sprawy o to samo roszczenie między tymi samymi stronami, sąd, przed którym wytoczono powództwo później, zawiesza postępowanie, aby uniknąć sytuacji, w jakiej w sprawach tych zostałyby wydane niezgodne ze sobą orzeczenia – nie ma zastosowania, nawet w drodze analogii, do systemu rozporządzenia nr 1346/2000 w zakresie, w jakim uznaje ono, między innymi dla wtórnych postępowań upadłościowych, jurysdykcję sądów innych państw członkowskich (zob. podobnie wyrok z dnia 18 września 2019 r., Riel, C‑47/18, EU:C:2019:754, pkt 42, 44, 46).
60
W świetle wszystkich powyższych rozważań odpowiedź na pytanie pierwsze brzmi: art. 1 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 1215/2012 należy interpretować w ten sposób, że nie ma on zastosowania do wytoczonego w państwie członkowskim przeciwko spółce powództwa o zapłatę za dostarczone towary, w którym nie wskazano ani na postępowanie upadłościowe wszczęte uprzednio w stosunku do owej spółki w innym państwie członkowskim, ani na okoliczność, że wierzytelność została już zgłoszona do masy upadłości.
W przedmiocie pytania drugiego
61
Biorąc pod uwagę odpowiedź udzieloną na pytanie pierwsze, nie ma konieczności udzielania odpowiedzi na pytanie drugie.
W przedmiocie kosztów
62
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
Artykuł 1 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych
należy interpretować w ten sposób, że:
nie ma on zastosowania do wytoczonego w państwie członkowskim przeciwko spółce powództwa o zapłatę za dostarczone towary, w którym nie wskazano ani na postępowanie upadłościowe wszczęte uprzednio w stosunku do owej spółki w innym państwie członkowskim, ani na okoliczność, że wierzytelność została już zgłoszona do masy upadłości.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: niderlandzki.