62013CC0066
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
BOT
ippreżentati fit-13 ta’ Marzu 2014 (
1
)
Kawża C‑66/13
Green Network SpA
vs
Autorità per l’energia elettrica e il gas
[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Consiglio di Stato (l-Italja)]
“Ambjent — Promozzjoni ta’ sorsi ta’ enerġija li jiġġeddu — Direttiva 2001/77/KE — Garanziji ta’ oriġini — Konklużjoni minn Stat Membru ta’ ftehim bilaterali mal-Konfederazzjoni Svizzera dwar ir-rikonoxximent ta’ garanziji ta’ oriġini — Kompetenza esterna tal-Unjoni Ewropea”
I – Introduzzjoni
1.
Bis-sentenza fundamentali tagħha tal-31 ta’ Marzu 1971, Il-Kummissjoni vs Il-Kunsill, imsejħa “AETR” (
2
), il-Qorti tal-Ġustizzja stabbilixxiet il-prinċipju li l-kompetenza tal-Komunità Ekonomika Ewropea biex tidħol f’impenji internazzjonali ma teżistix biss fil-każijiet espressament previsti fit-Trattat KEE, imma tista’ tirriżulta wkoll b’mod impliċitu mill-kompetenzi attribwiti lill-Komunità mil-lat intern, u rrikonoxxiet li, meta l-Komunità tkun effettivament eżerċitat il-kompetenza tagħha mil-lat intern bl-adozzjoni ta’ regoli komuni, il-kompetenza esterna parallela tagħha ssir esklużiva, b’mod li l-Istati Membri jitilfu l-fakultà li jikkuntrattaw ma’ Stati terzi impenji li jistgħu jaffettwaw dawn ir-regoli jew jibdlu l-portata tagħhom.
2.
Din il-kawża toffri l-okkażjoni lill-Qorti tal-Ġustizzja li tippreċiża l-kundizzjonijiet li hemm għall-implementazzjoni tad-duttrina AETR, iċċitata iktar ’il fuq, fil-qafas tal-politika tal-Unjoni Ewropea fuq il-protezzjoni tal-ambjent u, b’mod partikolari, l-iżvilupp tal-enerġiji prodotti minn sorsi li jiġġeddu (
3
).
3.
B’dawn id-domandi, il-Qorti tal-Ġustizzja qed tintalab tippreċiża jekk l-adozzjoni tad-Direttiva 2001/77/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-27 ta’ Settembru 2000, fuq il-promozzjoni ta’ elettriku prodott minn sorsi ta’ enerġija rinnovabbli fis-suq intern tal-elettriku (
4
), fissritx it-tneħħija mingħand l-Istati Membri tal-kompetenza konkorrenti nazzjonali tagħhom filwaqt li ċaħħdithom mill-fakultà li jikkonkludu ma’ Stati terzi ftehim li jirrigwarda r-rikonoxximent tal-garanziji ta’ oriġini biex tiġi stabbilita l-oriġini ħadra tal-elettriku importat minn dawn l-Istati.
4.
Il-Consiglio di Stato (l-Italja) jistaqsi wkoll jekk il-fatt li l-Istat terz ikkonċernat huwa l-Konfederazzjoni Svizzera, li fit-22 ta’ Lulju 1972 ikkonkludiet ftehim ta’ kummerċ ħieles mal-Komunità Ekonomika Ewropea (
5
), li jipprojbixxi, fl-Artikolu 13(1) tiegħu, ir-restrizzjonijiet kwantitattivi fuq l-importazzjoni u l-miżuri ta’ effett ekwivalenti, sakemm dawn ma jkunux iġġustifikati għar-raġunijiet imsemmija fl-Artikolu 20 tal-ftehim imsemmi (
6
), għandux effett fuq ir-risposta li għandha tingħata għad-domanda preċedenti.
5.
Fl-aħħar nett, il-qorti tar-rinviju tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk il-fatt li d-dispożizzjoni nazzjonali tirreferi għall-konklużjoni minn qabel ta’ ftehim mhux bejn l-Istat Membru u l-Istat terz ikkonċernat, imma bejn il-korpi ta’ ġestjoni tan-netwerks ta’ dawn iż-żewġ Stati jibdilx ir-risposta li għandha tingħata lid-domandi preċedenti, b’mod partikolari meta ftehim bħal dak ikollu natura taċita mingħajr ma jkun ġie riprodott f’att uffiċjali u l-eżistenza tiegħu tistrieħ fuq is-sempliċi affermazzjoni tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali.
6.
F’dawn il-konklużjonijiet, fl-ewwel lok ser insostni li l-garanziji ta’ oriġini jirrigwardaw qasam li huwa diġà kopert fil-parti l-kbira mir-regoli komuni, li ġew adottati progressivament mid-Direttiva 2001/77 fil-perspettiva ta’ armonizzazzjoni iżjed kompluta, l-eżerċizzju mill-Unjoni tal-kompetenza interna tagħha ħoloq kompetenza esterna esklużiva li tipprekludi dispożizzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tipprevedi l-konklużjoni mill-Istat Membru kkonċernat ta’ ftehim internazzjonali mal-Istati terzi dwar ir-rikonoxximent tal-garanziji ta’ oriġini.
7.
Fit-tieni lok, ser nenfasizza li l-fatt li l-Istat terz ikkonċernat huwa l-Konfederazzjoni Svizzera, li magħha l-Komunità kkonkludiet il-ftehim ta’ kummerċ ħieles, ma għandux effett fuq ir-risposta mogħtija lid-domanda preċedenti.
8.
Fit-tielet lok ser nispjega, primarjament, li ma hemmx lok li tingħata risposta għat-tielet u r-raba’ domandi u, sussidjarjament, li l-kompetenza esterna esklużiva li tirriżulta mill-eżerċizzju, mill-Unjoni, tal-kompetenza interna tagħha tipprekludi wkoll, fir-rigward tal-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali, dispożizzjoni nazzjonali li tirreferi għall-konklużjoni minn qabel ta’ ftehim mhux bejn l-Istat Membru u l-Istat terz ikkonċernat, imma bejn il-korpi ta’ ġestjoni tan-netwerks ta’ dawn iż-żewġ Stati, peress li tali dispożizzjoni għandha bħala għan jew bħala effett li tevita l-impossibbiltà għall-Istati Membri li jikkonkludu impenji internazzjonali ma’ Stati terzi.
II – Il-kuntest fattwali u ġuridiku
9.
Il-fatti rilevanti li fuqhom huma bbażati d-domandi magħmula mill-Consiglio di Stato huma dawn li ġejjin.
10.
Bis-saħħa ta’ kuntratt ta’ provvista konkluż fit-2 ta’ Ġunju 2005 ma’ Aar e Ticino SA di Elettricità, Green Network SpA (
7
), li teżerċita attività ta’ bejgħ ta’ elettriku, importat fl-Italja 873855 MWh ta’ elettriku prodott minn sorsi ta’ enerġija li jiġġeddu (
8
) ġejja mill-Isvizzera.
11.
Fl-Italja, l-importazzjoni tal-elettriku hija, fil-prinċipju, suġġetta għall-osservanza, mill-produttur, ta’ obbligu intiż biex jiffavorixxi l-użu ta’ elettriku aħdar. Fil-fatt, jirriżulta mill-Artikolu 11(1) u (3) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 79 fuq l-implementazzjoni tad-Direttiva 96/92/KE, dwar ir-regoli komuni għas-suq intern tal-elettriku (decreto legislativo n. 79 — Attuazione della direttiva 96/92/CE recante norme comuni per il mercato interno dell’energia elettrica), tas-16 ta’ Marzu 1999 (
9
), li l-operaturi li pproduċew jew importaw l-elettriku għandhom l-obbligu li jdaħħlu, fis-sena ta’ wara, fin-netwerk nazzjonali, kwota ta’ elettriku aħdar ġej minn installazzjonijiet li bdew joperaw jew li kienu żiedu l-produzzjoni tagħhom wara d-dħul fis-seħħ ta’ dak id-digriet, billi tiġi prevista l-possibbiltà li jħarsu dan l-obbligu jew bil-preżentazzjoni ta’ ċertifikat li jistabbilixxi li kwota ta’ elettriku aħdar prodott jew importat li effettivament iddaħħal fin-netwerk nazzjonali, jew bix-xiri ta’ ċertifikati ħodor mingħand l-amministratur tan-netwerk nazzjonali, li mill-1 ta’ Novembru 2005, issejjaħ Gestore dei Servizi Energetici — GSE SpA (
10
).
12.
Madankollu, l-operatur li jimporta elettriku aħdar jista’ jiġi eżentat minn dan l-obbligu bil-kundizzjonijiet li ġew ippreċiżati fl-Artikolu 4(6) tad-Digriet Ministerjali tal-11 ta’ Novembru 1999, imbagħad bl-Artikolu 20(3) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 378 fuq l-implementazzjoni tad-Direttiva 2001/77 (decreto legislativo n. 387 — Attuazione della direttiva 2001/77), tad-29 ta’ Diċembru 2003 (
11
).
13.
L-ewwel wieħed minn dawn iż-żewġ testi jipprovdi:
“L-obbligu stabbilit fl-Artikolu 11(1) […] tad-Digriet Leġiżlattiv […] Nru 79 jista’ jiġi eżegwit billi jiġi importat, għal kollox jew parzjalment, elettriku prodott f’istallazzjonijiet li bdew joperaw wara l-1 ta’ April 1999, li jkollhom sorsi li jiġġeddu, sakemm dawn l-istallazzjonijiet ikun jinsabu f’pajjiżi barranin li jadottaw strumenti analogi ta’ promozzjoni u ta’ inkoraġġament ta’ sorsi ta’ enerġija li jiġġeddu, bbażati fuq mekkaniżi tas-suq li jirrikonoxxu l-istess possibbiltà għal installazzjonijiet li jinsabu fl-Italja. F’dan il-każ, it-talba msemmija fil-paragrafu 3 għandha titressaq mid-detentur tal-obbligu fl-istess ħin mal-kuntratt tax-xiri tal-elettriku prodott mill-istallazzjoni u mat-titolu li jawtorizza d-dħul ta’ dan l-elettriku fin-netwerk nazzjonali. Id-data kollha għandha tiġi ċċertifikata mill-awtorità maħtura skont l-Artikolu 20(3) tad-Direttiva 96/92/KE [tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tad-19 ta’ Diċembru 1996, dwar ir-regoli komuni għas-suq intern tal-elettriku (
12
)] fil-pajjiż fejn tinstab l-istallazzjoni. Fil-każ ta’ pajjiżi li ma humiex membri tal-Unjoni Ewropea, l-aċċettazzjoni tat-talba hija suġġetta għall-konklużjoni ta’ ftehim bejn l-amministratur tan-netwerk nazzjonali u l-awtorità lokali analoga li tiddetermina l-modalitajiet tal-verifiki meħtieġa.”
14.
L-Artikolu 20(3) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 387 wassal, b’kundizzjonijiet differenti, għall-eżenzjoni mill-obbligu li jinxtraw ċertifikati ħodor filwaqt li nżammet id-distinzjoni li l-importazzjoni ssir mingħand Stat Membru jew mingħand Stat terz.
15.
Meta l-elettriku jiġi importat minn Stat Membru, l-eżenzjoni tista’ tinkiseb mill-importatur bil-kundizzjoni li jippreżenta kopja ċċertifikata tal-garanzija ta’ oriġini maħruġa skont l-Artikolu 5 tad-Direttiva 2001/77 li jgħid:
“1.   L-Istati Membri għandhom, mhux aktar tard mis-27 ta’ Ottubru 2003, jiżguraw li l-oriġini ta’ l-elettriku prodott minn sorsi ta’ enerġija rinovabbli tista’ tkun iggarantita bħala tali fit-tifsira ta’ din id-Direttiva skond l-oġġettiv, kriterji trasparenti u mhux diskrimatorji preskritti f’kull Stat Membru. Għandhom jiżguraw li garanzija ta’ l-oriġini tinħareġ f’dan is-sens b’risposta għal talba.
[…]
3.   Garanzija ta’ l-oriġini għandha:
—
tispeċifika s-sorsi ta’ l-enerġija minn fejn kien prodott l-elettriku, waqt li jkunu speċifikati d-dati u l-postijiet ta’ produzzjoni, u fil-każ ta’ stallazzjonijiet idroelettriċi, tindika l-kapaċità;
—
isservi biex tippermetti l-produtturi ta’ l-elettriku minn sorsi ta’ enerġija rinovabbli biex jintwera li l-elettriku li jbiegħu huwa prodott minn sorsi ta’ enerġija rinovabbli fit-tifsira ta’ din id-Direttiva.
4.   Dawn il-garanziji ta’ oriġini, maħruġa skond il-paragrafu 2, għandhom ikunu rikonoxxuti reċiprokament mill-Istati Membri, esklussivament bħala prova ta’ l-elementi msemmija fil-paragrafu 3. […]
5.   L-Istati Membri jew il-korpi kompetenti għandhom idaħħlu fis-seħħ mekkaniżmi xierqa biex jiżguraw li ġaranziji ta’ l-oriġini huma kemm preċiżi u affidabbli. […]
[…]”
16.
Meta l-elettriku jiġi importat minn Stat terz, il-fakultà għall-operaturi li jiksbu eżenzjoni hija suġġetta għall-konklużjoni ta’ ftehim dwar ir-rikonoxximent tal-garanziji ta’ oriġini bejn, minn naħa, il-Ministeru tal-Attivitajiet Produttivi u l-Ministeru tal-Ambjent u tal-Protezzjoni tat-Territorju u, min-naħa l-oħra, il-ministeri kompetenti tal-Istat terz ikkonċernat.
17.
Ftehim bħal dan, imsejjaħ “memorandum ta’ ftehim”, ġie konkluż fis-6 ta’ Marzu 2007 bejn il-ministeri Taljani msemmija iktar ’il fuq u d-Dipartiment Federali tal-Ambjent, tat-Trasport, tal-Enerġija u tal-Komunikazzjonijiet tal-Konfederazzjoni Svizzera. Dan il-ftehim jistabbilixxi r-rikonoxximent reċiproku tal-garanziji ta’ oriġini għal dak li jirrigwarda l-elettriku importat mis-sena 2006, sena li matulha l-Konfederazzjoni Svizzera għaddiet leġiżlazzjoni li tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2001/77.
18.
Huwa fuq il-bażi tad-dispożizzjonijiet imsemmija iktar ’il fuq u, b’mod partikolari, tal-Artikolu 20(3) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 387, li Green Network talbet lil GSE jagħtiha eżenzjoni, għas-sena 2006, mill-obbligu li tixtri ċertifikati ħodor previsti fl-Artikolu 11 tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 79 għal dak li jirrigwarda l-kwantità ta’ elettriku importat fl-2005.
19.
B’deċiżjoni tas-7 ta’ Lulju 2006, il-GSE ċaħad din it-talba għar-raġuni li, fl-2005, ir-Repubblika Taljana u l-Konfederazzjoni Svizzera kienu għadhom ma kkonkludewx ftehim kif maħsub fl-Artikolu 20(3) imsemmi. Barra minn hekk, il-GSE impona fuq Green Network li tixtri 378 ċertifikat aħdar għal ammont globali ta’ EUR 2 367 792.
20.
Billi Green Netwerk ma eżegwietx l-obbligu tagħha, l-Awtorità għall-enerġija elettrika u l-gass ikkundannatha tħallas multa amministrattiva ta’ EUR 2 466 450 b’deċiżjoni tal-21 ta’ Jannar 2011, li minnha Green Network appellat quddiem it-Tribunale amministrativo regionale per la Lombardia.
21.
Billi dan l-appell kien ġie miċħud, Green Network ippreżentat appell quddiem il-Consiglio di Stato, li staqsa dwar il-possibbiltà għall-Istati Membri li jikkonkludu ftehim internazzjonali fuq ir-rikonoxximent ta’ garanziji ta’ oriġini meta miżuri interni kienu ġew adottati mill-Unjoni.
III – Id-domandi preliminari
22.
Huwa f’dan il-kuntest li, sabiex ineħħi d-dubji tiegħu, il-Consiglio di Stato ddeċieda li jissospendi l-proċeduri quddiemu u jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
L-Artikoli 3(2) [TFUE] u 216 TFUE — li fuq il-bażi tagħhom l-Unjoni għandha kompetenza esklużiva sabiex tikkonkludi ftehim internazzjonali meta l-konklużjoni ta’ ftehim huwa previst minn att leġiżlattiv tal-Unjoni jew huwa neċessarju sabiex tkun tista’ teżerċita l-kompetenza interna tagħha jew jista’ jeffettwa r-regoli komuni jew jibdel il-portata tagħhom, bil-konsegwenza doppja li s-setgħa li tikkonkludi ma’ Stat terz ftehim li jaffettwa r-regoli komuni jew jibdel il-portata tagħhom jew li jaffettwa qasam li huwa kompletament irregolat mid-dritt Komunitarju u jaqa’ taħt il-kompetenza esklużiva tal-Unjoni tiġi kkonċentrata f’idejn l-Unjoni nfisha u li din is-setgħa ma tibqax tappartjeni lill-Istati Membri, la individwalment u lanqas kollettivament — kif ukoll l-Artikolu 5 tad-Direttiva 2001/77[...] jipprekludu dispożizzjoni nazzjonali (l-Artikolu 20(3) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 387/2003) li tissuġġetta r-rikonoxximent tal-garanziji ta’ oriġini mogħtija minn Stati terzi għall-konklużjoni ta’ ftehim internazzjonali speċifiku bejn l-Istat Taljan u l-Istat terz?
2)
L-istess regoli tad-dritt Komunitarju jipprekludu l-leġiżlazzjoni nazzjonali hawn fuq imsemmija fil-każ li l-Istat terz huwa l-Konfederazzjoni Svizzera, li hija marbuta mal-Unjoni [...] permezz ta[l-]ftehim ta’ kummerċ ħieles [...]?
3)
Ir-regoli tad-dritt Komunitarja msemmija fl-ewwel domanda jipprekludu d-dispożizzjoni nazzjonali prevista fl-Artikolu 4(6) tad-Digriet Ministerjali tal-11 ta’ Novembru 1999 li jipprovdi li, fil-każ ta’ importazzjoni ta’ elettriku minn pajjiżi li ma humiex membri tal-Unjoni [...], l-aċċettazzjoni tat-talba hija suġġetta għall-konklużjoni ta’ ftehim bejn l-operatur tan-netwerk nazzjonali u l-awtorità lokali simili li jiddetermina l-modalitajiet għall-verifiki neċessarji?
4)
L-istess regoli tad-dritt Komunitarju jipprekludu b’mod partikolari l-leġiżlazzjoni nazzjonali hawn fuq imsemmija meta l-ftehim imsemmi fl-Artikolu 4(6) tad-Digriet Ministerjali tal-11 ta’ Novembru 1999 huwa ftehim purament taċitu, li ma ġie qatt espost f’att uffiċjali u li huwa s-suġġett ta’ sempliċi affermazzjoni tar-rikorrenti [fil-kawża prinċipali], li ma hijiex f’pożizzjoni li tispeċifika d-dettalji tiegħu?”
IV – L-analiżi tiegħi
A – Kunsiderazzjonijiet preliminari
23.
Qabel ma neżamina f’iktar dettall kull waħda mill-erba’ domandi magħmula mill-qorti tar-rinviju, minn naħa, wieħed għandu jistaqsi dwar l-ammissibbiltà tagħhom u, min-naħa l-oħra, titneħħa l-inċertezza li l-kliem tal-ewwel domanda joħloq dwar id-determinazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni applikabbli ratione temporis.
1. L-ammissibbiltà tad-domandi
24.
Għandi dubju dwar l-ammissibbiltà tad-domandi inkwantu meta dawn jiġu pparagunati jirriżulta li l-Consiglio di Stato bbaża d-deċiżjoni tiegħu fuq żewġ ipoteżijiet, miżmuma t-tnejn bħala possibbli, dwar id-dritt nazzjonali applikabbli għall-kawża prinċipali li, infakkar, tirrigwarda importazzjoni magħmula matul is-sena 2005 u li għaliha x-xiri korrispondenti ta’ ċertifikati ħodor kellu jsir fl-2006. Filwaqt li l-ewwel żewġ domandi huma bbażati fuq id-dispożizzjonijiet tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 387, li għandu bħala għan it-traspożizzjoni tad-Direttiva 2001/77, l-aħħar żewġ domandi, għall-kuntrarju, jippreżumu li d-dispożizzjonijiet tad-digriet ministerjali tal-11 ta’ Novembru 1999 baqgħu applikabbli.
25.
Jiena nikkunsidra li hija l-qorti tar-rinviju, wara li tkun rat iż-żewġ friegħi tal-alternattiva, li għandha tiddetermina d-dispożizzjoni fis-seħħ fid-data tal-fatti li wasslu għall-kawża prinċipali wara li jitqiesu l-prinċipji li jirregolaw l-applikazzjoni tal-liġi ratione temporis fid-dritt nazzjonali tagħha u li l-fatt li ma għamlitx din l-għażla qabel ma ġiet adita l-Qorti tal-Ġustizzja jista’ jitqies li jirrendi d-domandi ipotetiċi.
26.
Iżda matul is-seduta, il-Gvern Taljan indika, mingħajr ma ġie kontradett fuq dan il-punt, li kien jirriżulta mill-Artikolu 11(13) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 387 li s-sistema ġdida ta’ garanzija ta’ oriġini introdotta minn dan id-digriet kienet ħadet għal kollox post is-sistema ta’ qabel stabbilita bid-digriet ministerjali tal-11 ta’ Novembru 1999 u li wkoll dak id-digriet ministerjali kien ġie abrogat espressament minn digriet tal-24 ta’ Ottubru 2005.
27.
Għaldaqstant, jiena tal-fehma li l-ewwel żewġ domandi għandhom jingħataw risposta filwaqt li ma hemmx lok li tingħata risposta għat-tnejn l-oħra li huma bbażati fuq dispożizzjonijiet inapplikabbli.
28.
Għalhekk huwa biss b’mod sussidjarju li ser neżamina, fl-argumenti li ġejjin, ir-risposta li għandha tingħata lit-tielet domanda, filwaqt li nippreċiża li r-raba’ domanda, li fir-realtà ma tirrigwardax l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni iżda l-prova ta’ eżistenza ta’ kuntratt fid-dritt nazzjonali, tidher li hija, fi kwalunkwe każ, manifestament inammissibbli.
2. Id-dritt tal-Unjoni applikabbli
29.
Billi l-fatti li wasslu għall-kawża prinċipali seħħew matul is-sena 2005, id-dispożizzjonijiet tat-Trattat FUE li għalihom tirreferi l-qorti tar-rinviju ma japplikawx.
30.
Madankollu, billi r-riferiment għad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni li saru applikabbli biss wara ma jwassalx għall-inammissibbiltà tad-domandi, hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tirriformulahom.
31.
Fil-fatt, skont ġurisprudenza stabbilita, sabiex tagħti risposta utli lill-qorti li tkun għamlitilha domanda preliminari, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tieħu inkunsiderazzjoni regoli tad-dritt tal-Unjoni li għalihom il-qorti nazzjonali ma tkunx għamlet riferiment fid-domanda tagħha (
13
).
32.
Bis-saħħa ta’ din il-ġurisprudenza, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li tista’ tirrispondi domanda preliminari li tirreferi għal dispożizzjonijiet li ma japplikawx għall-fatti li wasslu għall-kawża inkwistjoni meta jitqiesu d-dispożizzjonijiet fis-seħħ fid-data ta’ dawn il-fatti (
14
).
33.
Għaldaqstant, jiena nqis li l-fatt li l-qorti tar-rinviju rreferiet għall-Artikoli 3(2) TFUE u 216 TFUE, li daħlu fis-seħħ biss wara d-data tal-fatti li wasslu għall-kawża prinċipali, ma jaffettwax l-ammissibbiltà tad-domandi, u għalhekk hemm bżonn li ssir riformulazzjoni kif ikun meħtieġ. Din il-konklużjoni hija iktar u iktar indikata billi d-dispożizzjonijiet ikkonċernati huma limitati biex jikkodifikaw, anki jekk parzjalment, il-ġurisprudenza preċedenti dwar il-kompetenza internazzjonali tal-Unjoni li tirriżulta, b’mod partikolari, mis-sentenza AETR, iċċitata iktar ’il fuq.
B – Fuq l-ewwel domanda
34.
Bl-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 5 tad-Direttiva 2001/77 tax lill-Unjoni kompetenza esklużiva sabiex tikkonkludi ma’ Stati terzi ftehim dwar ir-rikonoxximent tal-garanziji ta’ oriġini u jekk din il-kompetenza esklużiva tipprekludix dispożizzjoni nazzjonali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali li, fil-qafas ta’ sistema nazzjonali ta’ appoġġ għall-enerġiji ħodor, tistabbilixxi li, billi dan huwa elettriku aħdar importat minn Stat terz, il-fakultà għall-fornituri tal-elettriku li jiġu eżentati mill-obbligu li jakkwistaw ċertifikati ħodor huwa suġġett għal konklużjoni ta’ ftehim minn qabel bejn l-Istat Membru u l-Istat terz ikkonċernat dwar ir-rikonoxximent tal-garanziji ta’ oriġini.
1. Il-prinċipji applikabbli
35.
Sabiex tingħata risposta għall-ewwel domanda, għandu jitfakkar li l-protezzjoni tal-ambjent tirrigwarda l-kompetenza kondiviża jew konkorrenti bejn l-Unjoni u l-Istati Membri.
36.
Din ir-regola, li llum hija espliċitament imniżżla fl-Artikolu 4(2)(e) TFUE, kienet tirriżulta diġà mil-leġiżlazzjoni fis-seħħ fid-data tal-fatti li wasslu għall-kawża prinċipali (
15
). Filwaqt li l-Artikolu 175 KE, moqri flimkien mal-Artikolu 174(2) KE kien jagħti lill-Unjoni, fil-qasam tal-ambjent, kompetenza esterna espliċita (
16
), it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 174(2) KE kien jistabbilixxi l-introduzzjoni fil-miżuri ta’ armonizzazzjoni ta’ klawżola ta’ salvagwardja li tawtorizza lill-Istati Membri jieħdu, għal raġunijiet ambjentali mhux ekonomiċi, miżuri provviżorji. Min-naħa tiegħu, l-Artikolu 176 KE kien jawtorizza lill-Istati Membri jżommu jew jadottaw miżuri ta’ protezzjoni msaħħa, bil-kundizzjoni li jkunu kompatibbli mat-Trattat KE u jkunu nnotifikati lill-Kummissjoni Ewropea.
37.
Sa fejn l-Unjoni għandha fil-prinċipju kompetenza kondiviża fir-rigward tal-protezzjoni tal-ambjent, għandu jiġi vverifikat jekk id-Direttiva 2001/77 għamlitx din il-kompetenza, fil-qasam li hija tkopri, esklużiva bl-applikazzjoni tal-prinċipji li ġejjin mis-sentenza AETR, iċċitata iktar ’il fuq, billi ċċaħħad, preventivament, lill-Istati Membri minn kull poter regolatorju.
38.
Kif iddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja f’dik is-sentenza, il-kompetenza tal-Komunità biex tikkonkludi ftehim internazzjonali mhux biss tista’ tirriżulta minn setgħa espliċita mogħtija mit-Trattat KEE, iżda tista’ toħroġ ukoll b’mod impliċitu minn dispożizzjonijiet oħra ta’ dan it-Trattat u ta’ atti adottati, fl-ambitu ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, mill-istituzzjonijiet tal-Komunità (
17
). Il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat, b’mod partikolari, li “kull darba li, għall-implementazzjoni ta’ politika komuni prevista fit-Trattat, l-Komunità adottat xi dispożizzjonijiet li jistabbilixxu, taħt kwalunkwe forma, xi regoli komuni, l-Istati Membri ma għandhomx iktar id-dritt, sew jekk jaġixxu individwalment sew jekk kollettivament, li jidħlu għal obbligi, mal-Istati terzi, li jaffettwaw dawn ir-regoli” (
18
) [traduzzjoni mhux uffiċjali]. Hija żżid tgħid li “waqt li jkunu qed jiġu stabbiliti dawn ir-regoli komuni, hija biss il-Komunità li tista’ tassumi u teżegwixxi, b’effett fuq il-qasam ta’ applikazzjoni kollu tal-ordni ġuridiku Komunitarju, l-obbligi miftiehma ma’ Stati terzi” (
19
) [traduzzjoni mhux uffiċjali].
39.
Il-prinċipju ta’ paralleliżmu tal-kompetenzi esterni u interni sanċit fis-sentenza AETR, iċċitata iktar ’il fuq, huwa għalhekk suġġett għall-eżerċizzju minn qabel tal-kompetenza tal-Unjoni bl-adozzjoni ta’ regoli komuni, inklużi fl-oqsma li ma jirrigwardawx politika komuni (
20
), u għall-effett fuq ir-regoli komuni tal-azzjoni tal-Istat.
40.
Il-kunċett tal-effett fuq ir-regoli komuni, li qiegħed fil-qofol tad-duttrina tas-sentenza AETR, iċċitata iktar ’il fuq, kien ġie ppreċiżat sussegwentement fis-sentenzi u fl-opinjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja.
41.
Dan il-kunċett dejjem straħ fuq idea newtrali jew oġġettiva, fis-sens li l-ġurisprudenza ma teħtieġx li tkun teżisti kontradizzjoni bejn ir-regoli komuni u l-obbligi internazzjonali (
21
).
42.
Madankollu, dak il-kunċett għadda minn ċertu evoluzzjoni li tinqasam fi tliet stadji prinċipali.
43.
Fl-ewwel stadju, il-Qorti tal-Ġustizzja dehret tawtorizza interpretazzjoni wiesgħa, meta rrikonoxxiet l-eżistenza ta’ kompetenza estera impliċita esklużiva tal-Komunità li kienet iġġib magħha obbligu ta’ astensjoni tal-Istati Membri meta l-eżami tal-oqsma rispettivi tar-regoli komuni u tal-impenji internazzjonali kkunsidrati juri konkordanza, għalkemm inkompleta.
44.
Għalhekk, il-Qorti tal-Ġustizzja qalet fis-sentenza tagħha AETR, iċċitata iktar ’il fuq, li s-suġġett kkunsidrat “[jaqa’] fil-qasam ta’ applikazzjoni tar-Regolament [(KEE)] Nru 543/69 [ (
22
)]” (
23
) u li l-kompetenza Komunitarja li tirriżulta “[kienet] teskludi l-possibiltà ta’ kompetenza konkorrenti fl-Istati Membri, billi kull inizjattiva meħuda ’l barra mill-qafas tal-istituzzjonijiet komuni hija inkompatibbli mal-unità tas-suq komuni u l-applikazzjoni uniformi tad-dritt Komunitarju” (
24
) [traduzzjoni mhux uffiċjali].
45.
Bi tkomplija ta’ din il-ġurisprudenza, il-Qorti tal-Ġustizzja sostniet fl-Opinjoni tagħha 2/91, iċċitata iktar ’il fuq li “jekk ma teżisti l-ebda kontradizzjoni bejn [id-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni Nru 170 tal-Organizzazzjoni Dinjija tax-Xogħol dwar is-sigurtà fl-użu ta’ prodotti kimiċi fix-xogħol] u dawk tad-direttivi [li hemm fl-oqsma li jidħlu fil-Parti III ta’ dik il-konvenzjoni], madankollu wieħed għandu jammetti li l-Parti III [ta’ dik] il-konvenzjoni […] tirrigwarda qasam li fil-parti l-kbira diġà huwa kopert mir-regoli Komunitarji, li ġew adottati progressivament mill-1967 fil-perspettiva ta’ armonizzazzjoni dejjem iktar kompleta u intiża, minn naħa, biex telimina l-ostakoli għat-tibdil li jirriżulta mid-differenzi bejn r-regolamenti tal-Istati Membri u, min-naħa l-oħra, sabiex tiġi żgurata, fl-istess ħin, il-protezzjoni tal-popolazzjoni kif ukoll tal-ambjent” (
25
) [traduzzjoni mhux uffiċjali].
46.
Fit-tieni stadju, il-Qorti tal-Ġustizzja tidher li orjentat ruħha lejn idea iktar stretta tal-kunċett tal-effett fuq ir-regoli komuni, billi ssuġġettat l-applikazzjoni tal-prinċipju tal-paralleliżmu tal-kompetenzi esterni u interni għal tliet kriterji speċifiċi. Għalhekk, fl-Opinjoni 1/94 tagħha, tal-15 ta’ Novembru 1994 (
26
), dwar il-ftehim ġenerali fuq il-kummerċ tas-servizzi u l-ftehim fuq l-aspetti tad-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali li jaffettwaw il-kummerċ, il-Qorti tal-Ġustizzja, wara li qalet li “l-kompetenza esterna esklużiva tal-Komunità ma tirriżultax ipso facto mill-poter tagħha li toħroġ regoli mil-lat intern” (
27
) u li “huwa biss sa fejn ir-regoli komuni ikunu ġew stabbiliti mil-lat intern li l-kompetenza esterna tal-Komunità ssir esklużiva” (
28
), u wara li kkonstatat li “l-kwistjonijiet kollha tat-trasport ma kinux diġà suġġetti għal regoli komuni” (
29
), ikkunsidrat li l-Komunità tikseb kompetenza esterna esklużiva meta hija tkun “inkludiet fl-atti leġiżlattivi interni tagħha klawżoli fuq it-trattament li għandhom jingħataw iċ-ċittadini ta’ pajjiż terz jew li hija tkun tat espressament lill-istituzzjonijiet tagħha kompetenza biex jinnegozjaw ma’ pajjiżi terzi” (
30
) jew anki meta tkun “wettqet armonizzazzjoni kompleta” (
31
) [traduzzjoni mhux uffiċjali].
47.
Dan l-approċċ iktar strett, peress li ma huwiex biżżejjed li jiġi stabbilit li l- qasam kopert mir-regoli komuni u dak kopert mill-ftehim internazzjonali previst jikkoinċidu b’mod sinjifikattiv biżżejjed, ġie ikkonfermat, anzi mwessa’, bis-sentenzi tal-5 ta’ Novembru 2002 imsejħin “sema miftuħ” (
32
).
48.
Fit-tielet stadju, li beda bl-Opinjoni 1/03 tagħha, iċċitata iktar ’il fuq, fuq il-Konvenzjoni dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (
33
), il-Qorti tal-Ġustizzja meta għamlet sinteżi tal-ġurisprudenza tagħha, jidher li waslet għal idea iktar miftuħa tal-kunċett tal-effett fuq ir-regoli komuni. Hija enfasizzat b’mod partikolari li t-tliet ipoteżijiet imsemmija kemm fl-Opinjoni 1/94, iċċitata iktar ’il fuq, kif ukoll fis-sentenzi, iċċitati iktar ’il fuq, sema miftuħ kienu biss “eżempji” (
34
) li l-formulazzjoni tagħhom kellha oriġini f’kuntesti partikolari. Billi ddeċidiet “f’termini ħafna iktar ġeneriċi” (
35
), il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet kompetenza esklużiva lill-Komunità meta l-konklużjoni ta’ ftehim mill-Istati Membri tkun inkompatibbli mal-unità tas-suq komuni u l-applikazzjoni uniformi tad-dritt Komunitarju (
36
) u qalet li ma kienx neċessarju li jkun hemm konkordanza sħiħa bejn il-qasam kopert mill-ftehim internazzjonali u dak tal-leġiżlazzjoni Komunitarja (
37
).
49.
Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja pprovdiet metodu ta’ analiżi li jippermetti li jiġi ddeterminat jekk il-kriterju msemmi fil-espressjoni “f’qasam li fil-parti l-kbira tiegħu ġa jkun kopert b’regoli Komunitarji” ġiex sodisfatt billi indikat li l-bażi kellha tkun mhux biss il-portata tar-regoli inkwistjoni, iżda wkoll in-natura tagħhom u l-kontenut tagħhom, u fakkret li kellu jitqies mhux biss l-istat attwali tad-dritt Komunitarju fil-qasam ikkonċernat, imma wkoll il-perspettivi tal-evoluzzjoni tiegħu, meta dawn huma prevedibbli fil-waqt ta’ din l-analiżi (
38
).
50.
Fl-aħħar nett hija rrilevat li huwa essenzjali li tiġi żgurata applikazzjoni uniformi u koerenti tar-regoli Komunitarji u funzjonament xieraq tas-sistema stabbilita minnhom sabiex tiġi mħarsa l-effikaċja sħiħa tad-dritt Komunitarju (
39
).
51.
Huwa fid-dawl tal-kundizzjonijiet magħmula b’dan il-mod għall-ksib mill-Unjoni ta’ kompetenza esterna esklużiva bl-eżerċizzju tal-kompetenza interna tagħha li wieħed għandu jara, bl-implementazzjoni tal-metodu ta’ analiżi li stabbilixxiet il-Qorti tal-Ġustizzja, minn naħa, jekk u sa fejn l-Unjoni adottat regoli komuni dwar il-garanziji ta’ oriġini u, min-naħa l-oħra, jekk l-adozzjoni mir-Repubblika Taljana ta’ dispożizzjonijiet li jistabbilixxu l-konklużjoni mal-Konfederazzjoni Svizzera ta’ ftehim dwar ir-rikonoxximent tal-garanziji ta’ oriġini tistax taffettwa dawn ir-regoli.
2. L-eżistenza ta’ regoli komuni
52.
Biex wieħed jifhem il-portata eżatta tal-eżerċizzju mill-Unjoni tal-kompetenza tagħha interna u l-portata tal-qasam okkupat li jirriżulta, huwa essenzjali li titqies mhux biss id-Direttiva 2001/77, iżda wkoll id-Direttiva 2009/28/KE (
40
) kif ukoll evoluzzjonijiet prevedibbli tad-dritt tal-Unjoni.
a) Id-Direttiva 2001/77
53.
Kif jirriżulta mit-titolu tagħha, mill-preambolu tagħha u mill-Artikolu 1 tagħha, id-Direttiva 2001/77 hija intiża biex tippromwovi l-elettriku aħdar fis-suq intern tal-elettriku, billi tistabbilixxi miri kkwantifikati ta’ progress tal-kontribuzzjoni ta’ sorsi ta’ enerġija li jiġġeddu fit-taħlita tal-enerġija ta’ kull Stat Membru.
54.
Din id-Direttiva għandha żewġ karatteristiċi essenzjali.
55.
L-ewwel karatteristika essenzjali hija li, fir-rigward ta’ garanziji ta’ oriġini, din hija direttiva ta’ armonizzazzjoni u ta’ rikonoxximent reċiproku.
56.
Waħda mill-miżuri stabbiliti fid-Direttiva 2001/77 biex jintlaħaq l-għan ta’ żvilupp ta’ produzzjoni ta’ elettriku aħdar hija l-introduzzjoni tal-garanzija ta’ oriġini. Il-leġiżlatur bl-ebda mod ma llimita ruħu li jiffissa regoli minimi biss iżda ssuġġetta diversi aspetti ta’ dan il-qasam għal armonizzazzjoni, flimkien ma’ prinċipju ta’ rikonoxximent reċiproku. B’mod partikolari, introduċa definizzjoni uniformi għall-Unjoni kollha tal-garanzija ta’ oriġini (
41
), billi taha wkoll portata (
42
) uniformi fil-livell tal-Unjoni. Dik id-direttiva tindika wkoll, b’mod preċiż, l-informazzjoni li għandu jkollha l-garanzija ta’ oriġini (
43
) u tistabbilixxi wkoll regoli komuni dwar is-sorsi ta’ enerġija li jiġġeddu eliġibbli għal din il-garanzija (
44
). Hija tobbliga l-Istati Membri jiddefinixxu kriterji ta’ ħruġ oġġettivi, trasparenti u mhux diskriminatorji (
45
), filwaqt li tistedinhom jaħtru korpi indipendenti ta’ attivitajiet ta’ produzzjoni u ta’ distribuzzjoni, inkarigati mis-superviżjoni ta’ dan il-ħruġ (
46
). L-Istati Membri għandhom iħarsu wkoll il-preċiżjoni u l-affidabbiltà tal-garanziji ta’ oriġini (
47
). Fl-aħħar nett, dik id-direttiva tobbligahom jirrikonoxxu l-garanziji ta’ oriġini mogħtija fi Stat Membru ieħor u tistabbilixxi kontroll tal-Kummissjoni fuq ir-rifjut ta’ rikonoxximent ta’ dawn il-garanziji (
48
).
57.
It-tieni karatteristika tad-Direttiva 2001/77 hi li min-natura tagħha hija provviżorja.
58.
Kif jirriżulta mill-Artikolu 1 tagħha, din id-Direttiva għandha wkoll bħala għan li “tinħoloq bażi għal qafas tal-Komunità fil-ġejjieni tiegħu” (
49
). Hija tistabbilixxi li l-Kummissjoni għandha, mhux iktar tard mis-27 ta’ Ottubru 2005, tippreżenta rapport fuq l-esperjenza miksuba dwar l-applikazzjoni u l-koeżistenza ta’ diversi mekkaniżmi ta’ appoġġ għall-enerġija ħadra, u jekk ikun il-każ, jiġi akkumpanjat bi proposta ta’ qafas Komunitarju dwar l-iskemi ta’ appoġġ (
50
), kif ukoll rapport fil-qosor fuq l-implementazzjoni tad-Direttiva 2001/77, mhux iktar tard mill-31 ta’ Diċembru 2005, akkumpanjat, jekk ikun il-każ, minn proposti kumplimentari indirizzati lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill tal-Unjoni Ewropea (
51
). In-natura tranżitorja ta’ dik id-direttiva toħloq il-ħtieġa ta’ interpretazzjoni dinamika tad-dispożizzjonijiet tagħha, li tqis l-għanijiet fit-tul tal-leġiżlazzjoni dwar il-promozzjoni tal-enerġija ħadra u tal-evoluzzjonijiet li seħħew mill-adozzjoni tagħha. Għalhekk huwa essenzjali li wieħed jifhem il-qasam kopert mir-regoli komuni filwaqt li titqies id-Direttiva 2009/28.
b) Id-Direttiva 2009/28
59.
Id-Direttiva 2001/77 tħassret kompletament, mill-1 ta’ Jannar 2012, bid-Direttiva 2009/28 li, kif jirriżulta mill-premessa 13 u mill-Artikolu 3 ta’ din tal-aħħar, tistabbilixxi għanijiet nazzjonali obbligatorji dwar il-parti tal-enerġija ħadra fil-konsum totali tal-enerġija.
60.
F’dan ir-rigward, dak l-artikolu jsemmi l-għan ta’ minimu ta’ 20 % ta’ enerġija ħadra fil-konsum finali gross tal-enerġija tal-Unjoni sas-sena 2020.
61.
Huwa f’dan il-kuntest li l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(3)(b) tad-Direttiva 2009/28 jsemmi, fost il-miżuri li l-Istati Membri jistgħu japplikaw biex jilħqu l-għanijiet tagħhom, il-miżuri ta’ kooperazzjoni mal-Istati terzi. Għalhekk, b’differenza mad-Direttiva 2001/77, id-Direttiva 2009/28 fiha taqsima supplimentari dwar ir-relazzjonijiet internazzjonali fejn l-Istati Membri huma awtorizzati jikkooperaw mal-Istati terzi fuq kull tip ta’ proġett komuni li jirrigwarda l-produzzjoni tal-elettriku aħdar u fejn huwa stabbilit, skont ċerti kundizzjonijiet enumerati fl-Artikoli 9 u 10 tagħha, li l-elettriku importat minn Stat terz jista’ jittieħed inkunsiderazzjoni għall-evalwazzjoni tal-osservanza tal-għanijiet nazzjonali globali. B’mod sorprendenti ħafna, din id-direttiva tistabbilixxi wkoll, wara awtorizzazzjoni tal-Kummissjoni, li jiġi kkunsidrat l-elettriku prodott u kkonsmat fi Stat terz fil-kuntest partikolari tal-bini, b’perijodi ta’ eżekuzzjoni twal ħafna, ta’ interkonnessjoni maħsuba biex tintuża għall-esportazzjoni tal-elettriku aħdar lejn l-Unjoni. Skont il-premessa 39 ta’ dik id-direttiva, dik il-fakultà hija ġġustifikata mill-interess kbir għall-Ewropa ta’ proġetti ġewwa Stati terzi, bħall-Pjan Solari għall-Mediterran.
62.
Id-Direttiva 2009/28 għamlet ukoll ċerti bidliet fis-sistema tal-garanzija ta’ oriġini, b’mod partikolari billi għamlet preċiżazzjonijiet supplimentari partikolari dwar il-forma u l-kontenut tagħha. Madankollu, baqgħet ikkonċepita esklużivament bħala strument ta’ prova.
c) L-evoluzzjonijiet prevedibbli tad-dritt tal-Unjoni
63.
Għal dak li jirrigwarda l-għan tal-iżvilupp tal-enerġija ħadra, għandu jiġi osservat li l-promozzjoni tal-produzzjoni tal-enerġija ħadra fl-Unjoni hija kkunsidrata bħala għan essenzjali, irrikonoxxut fil-livell tal-Unjoni. Għalhekk, fil-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-22 ta’ Jannar 2014 (
52
), iż-żieda tal-minimu ta’ enerġija ħadra għal 27 % fl-2030 tissemma bħala wieħed mill-għanijiet prinċipali miftiehma fil-livell Ewropew, li t-twettiq tiegħu ser ikun ggarantit minn sistema ġdida ta’ tmexxija bbażata fuq l-implementazzjoni ta’ pjanijiet enerġetiċi nazzjonali. Huwa interessanti li jiġi kkonstatat li l-iffissar ta’ għan vinkolanti fil-livell tal-Unjoni jirrifletti approċċ ġdid iktar kollettiv, koerenti u kkoordinat tal-promozzjoni ta’ enerġija ħadra.
64.
Fil-fatt, l-analiżi kemm tad-Direttiva 2001/77 kif ukoll tad-Direttiva 2009/28 u tal-evoluzzjonijiet prevedibbli tad-dritt tal-Unjoni tippermetti l-konstatazzjoni li l-qasam tal-garanzija ta’ oriġini, ikkunsidrat fil-kumpless tiegħu bħala wieħed mill-istrumenti ewlenin tal-promozzjoni tal-enerġija ħadra fi ħdan l-Unjoni Ewropea, huwa rregolat diġà fil-parti l-kbira fid-dritt tal-Unjoni.
65.
Issa għandu jiġi evalwat jekk ir-regoli komuni li jeżistu fuq is-suġġett humiex affettwati bl-azzjoni unilaterali tar-Repubblika Taljana.
3. L-effett fuq ir-regoli komuni tal-azzjoni tal-Istat
66.
Ma hemmx kontestazzjoni li l-Artikolu 20(3) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 387, meta jissuġġetta l-eżenzjoni mill-obbligu tax-xiri taċ-ċertifikati ħodor għall-elettriku importat mingħand Stat terz għall-konklużjoni ta’ ftehim ma’ dan l-Istat, li jkollu bħala oġġett li jaħseb biex l-oriġini tal-“elettriku [aħdar] importat […] ikun iggarantit bħala tali skont l-Artikolu 5 tad-Direttiva 2001/77”, jagħti lil dan il-ftehim qasam materjali li jikkoinċidi eżattament ma’ dak kopert minn din id-direttiva. Għalhekk għandu jiġi kkonstatat li l-fatt li l-oqsma rispettivi tal-ftehim previst u ta’ dik id-direttiva jidħlu f’xulxin huwa kkonfermat bir-riferiment espress li jagħmel it-test tal-liġi nazzjonali għad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 5 tagħha.
67.
Bla dubju, meta jirreferi sempliċiment għall-garanzija ta’ oriġini kif hija rregolata fid-dritt tal-Unjoni, dan it-test tal-liġi jidher li ma joħloqx inkompatibbiltà bejn il-kontenut tad-Direttiva 2001/77 u dak tal-ftehim intiż, b’tali mod li r-Repubblika Taljana, marbuta biż-żewġ testi, tkun tista’ tirrispetta d-dispożizzjonijiet ta’ wieħed mingħajr ma tikser l-obbligi ġejjin mill-oħrajn. Madankollu, meta, kif inhu dan il-każ, il-ftehim internazzjonali previst jirrigwarda l-qasam ta’ applikazzjoni tar-regoli komuni jew, fi kwalunkwe każ, qasam kopert diġà fil-parti l-kbira minn dawn ir-regoli, l-Istati Membri titneħħilhom il-kompetenza esterna tagħhom anki jekk ma teżisti l-ebda kontradizzjoni bejnhom u dan il-ftehim (
53
). Din in-newtralità tal-effett fuq ir-regoli komuni fis-sens tad-duttrina tas-sentenza AETR, iċċitata iktar ’il fuq, hija spjegabbli għaliex hemm il-ħtieġa li tiġi żgurata l-unità u l-effikaċja tad-dritt tal-Unjoni, li jistgħu jiġu kompromessi bil-miżuri adottati b’mod frammentat mill-Istati Membri (
54
).
68.
Ir-riferiment li jsir fil-leġiżlazzjoni Taljana għall-Artikolu 5 tad-Direttiva 2001/77 ma jidhirlix li huwa tali li jeskludi kull riskju ta’ inkompatibbiltà bejn l-impenji li ħadet ir-Repubblika Taljana fir-rigward ta’ Stati terzi u r-regoli tal-Unjoni. Xejn ma jippermetti li jiġi ggarantit, b’mod partikolari, li l-ftehim ma jawtorizzax l-għoti ta’ garanziji ta’ oriġini ħlief għall-elettriku aħdar li jissodisfa d-definizzjoni li tidher fl-Artikolu 2 ta’ dik id-direttiva (
55
).
69.
Barra minn hekk, fil-fehma tiegħi, il-konklużjoni minn Stat Membru ta’ ftehim ma’ Stat terz dwar ir-rikonoxximent tal-garanziji ta’ oriġini ma jikkonformax mal-għanijiet tal-politika tal-Unjoni dwar l-iżvilupp tal-enerġija ħadra u hija ta’ natura li tikkomprometti l-effettività tal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni. F’dan ir-rigward, għandu jiġi enfasizzat li l-introduzzjoni ta’ garanziji ta’ oriġini maħsubin biex jistabbilixxu l-oriġini ħadra tal-elettriku prodott kellu bħala effett li jiġi ffaċilitat il-kummerċ tal-elettriku aħdar fil-qafas tas-suq intern tal-elettriku u li tiġi ffavorita l-kompetizzjoni bejn il-produtturi, b’mod partikolari billi l-klijenti finali jkunu jistgħu jiġu informati fuq l-oriġini tal-elettriku li jkunu qed jixtru.
70.
It-twettiq tal-għanijiet li fuqhom hija bbażata l-politika ambjentali u tal-enerġija tal-Unjoni, bħat-tiswija, bi prijorità għas-sors, tal-ħsara għall-ambjent, it-tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra, it-tkabbir tal-produzzjoni tal-enerġija ħadra fl-Unjoni Ewropea kollha, l-iżvilupp tal-perspettivi tat-tkabbir u ta’ użu fl-Istati Membri kif ukoll il-promozzjoni tas-sigurtà tal-provvista u t-tnaqqis tad-dipendenza fuq l-importazzjoni tal-enerġija, huwa marbut mill-qrib mad-destin tal-importazzjoni ta’ enerġija ħadra li ġejja minn Stati terzi.
71.
Il-konklużjoni ta’ ftehim internazzjonali mill-Istati Membri ma’ pajjiżi terzi tista’ tpoġġi fil-perikolu t-twettiq ta’ dawn l-għanijiet, għaliex l-azzjoni tal-Unjoni favur il-protezzjoni tal-ambjent titlef manifestament l-effettività tagħha jekk kull Stat Membru jkun jista’ liberament jiddetermina jekk u sa fejn biħsiebu jsostni l-importazzjoni tal-elettriku aħdar li ġej minn Stati terzi. Kif enfasizzat il-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet tagħha kemm bil-miktub u orali, meta jiġi konkluż ftehim internazzjonali għall-finijiet tar-rikonoxximent ta’ vantaġġi marbutin mal-importazzjoni tal-elettriku aħdar li ġej minn Stati terzi, il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali tista’ tiffavorixxi l-importazzjoni ta’ enerġija ħadra minn dawn l-Istati Membri għad-detriment tal-enerġija ħadra prodotta fl-Istati Membri. Barra minn hekk, għalkemm il-GSE sostna matul is-seduta, li l-elettriku aħdar importat mill-Isvizzera ma kienx ġie kkunsidrat għat-twettiq tal-għanijiet nazzjonali, il-konklużjoni ta’ ftehim internazzjonali bejn Stat Membru u Stat terz ma toffri l-ebda garanzija fuq dan. Għandu jiġi rrilevat ukoll li l-Artikolu 20(4) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 387, li jinsab fil-fajl nazzjonali ppreżentat lir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja, kien jidher jawtorizza t-teħid inkunsiderazzjoni, għat-twettiq tal-għan nazzjonali, l-enerġija ħadra importata, sew jekk minn Stati terzi, bla ħsara għall-konklużjoni ta’ ftehim bejn il-ministeri kompetenti tar-Repubblika Taljana u sew jekk mill-Istat terz ikkonċernat. Fl-aħħar nett, infakkar li issa hija d-Direttiva 2009/28 li tirregola l-kwistjoni billi tikkoordina l-azzjoni tal-Istati Membri fir-rigward ta’ Stati terzi (
56
).
72.
Fl-aħħar nett, l-effett neċessarju, fis-sens tad-duttrina tas-sentenza AETR, iċċitata iktar ’il fuq, fuq ir-regoli komuni adottati mill-Unjoni fil-qasam tal-garanzija ta’ oriġini jingħaqad mal-effettività tad-dispożizzjonijiet tat-trattati dwar il-protezzjoni tal-ambjent biex jagħtu lill-Unjoni l-kompetenza esklużiva biex tikkonkludi mal-Istati terzi kull ftehim li jirrigwarda s-suġġett irregolat mid-Direttiva 2001/77, u għaldaqstant l-Istati Membri jitneħħilhom kull dritt li jidħlu f’impenji dwar ir-rikonoxximent tal-garanziji ta’ oriġini, sa fejn dawn jistgħu jaffettwaw id-dispożizzjonijiet ta’ din id-direttiva jew li jibdlu l-portata tagħha.
73.
Madankollu, jien tal-fehma li jistgħu jiġu indirizzati tliet oġġezzjonijiet kontra din is-soluzzjoni.
74.
L-ewwel waħda, li esprima l-Gvern Taljan, tistrieħ fuq ir-rwol irrikonoxxut mid-Direttiva 2001/77 lill-Istati Membri fl-organizzazzjoni tas-sistema tal-garanzija ta’ oriġini. Meta tafda f’idejhom id-definizzjoni tal-kriterji oġġettivi, trasparenti u mhux diskriminatorji biex tiġi ggarantita l-oriġni tal-elettriku aħdar, il-ħatra ta’ korpi fdati bis-superviżjoni tal-għoti tal-garanziji ta’ oriġini u t-twaqqif ta’ mekkaniżmi xierqa biex iħarsu l-preċiżjoni u l-affidabbiltà tagħhom, din id-direttiva qed tistabbilixxi l-“kontribuzzjoni regolatorja” tal-Istati Membri, fi kliem ieħor, il-kompetenza parallela tagħhom.
75.
Din l-ewwel oġġezzjoni tista’ titwarrab mingħajr diffikultà. Kif iddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja ripetutament, direttiva tista’ titqies li hija regola komuni li minnha jirriżulta r-rikonoxximent ta’ kompetenza esterna esklużiva (
57
), bit-tneħħija tal-kompetenza tal-Istati Membri li tvarja, f’din l-ipoteżi, skont l-intensità leġiżlattiva tad-direttiva u l-marġni ta’ manuvra tagħhom imħolli għad-determinazzjoni tal-metodi ta’ traspożizzjoni tagħhom fil-qafas ta’ kompetenza, limitata, ta’ eżekuzzjoni (
58
). Li l-leġiżlatur tal-Unjoni ħalla lill-Istati Membri ċerti kompiti dwar l-għoti tal-garanziji ta’ oriġini ma jipprekludix li jiġi rrikonoxxut li l-qasam ta’ dawn il-garanziji, ikkunsidrat fil-kumpless tiegħu, huwa fil-parti l-kbira diġà armonizzat mid-dritt tal-Unjoni.
76.
It-tieni oġġezzjoni, forsi l-iktar waħda qawwija, hija bbażata fuq id-distinzjoni li tagħmel id-Direttiva 2001/77 bejn il-garanziji ta’ oriġini u ċ-ċertifikati ħodor kif ukoll fuq il-poter imħolli f’idejn l-Istati Membri biex jiddeterminaw jekk l-elettriku li l-oriġini ħadra tiegħu hija stabbilita b’garanzija ta’ oriġini jistax jibbenefika jew le minn mekkaniżmi ta’ appoġġ. Skont il-Gvern Taljan u l-GSE, is-sistema inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tikkostitwixxi sistema ta’ għajnuna fis-sens ta’ din id-Direttiva, tidħol fil-qafas tal-prerogattivi rrikonoxxuti lill-Istati Membri minn dik id-direttiva.
77.
Din l-oġġezzjoni ma tikkonvinċinix u dan għat-tliet raġunijiet li ġejjin.
78.
L-ewwel nett, meta wieħed jaqra d-deċiżjoni tar-rinviju, jidher li l-kamp ta’ applikazzjoni tal-ftehim internazzjonali li l-konklużjoni tiegħu hija prevista bid-digriet tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 387 għandu portata ferm usa’ mill-iskemi ta’ appoġġ biss, għaliex dawn it-tipi ta’ ftehim ikopru, b’mod iktar globali, ir-rikonoxximent tal-garanziji ta’ oriġini, kemm jekk dawn jintużaw jew le fil-qasam ta’ skema ta’ għajnuna.
79.
It-tieni nett, fis-sistema globali u, min-natura tagħhom, tranżitorja ta’ miżuri ta’ appoġġ għall-enerġija ħadra li telabora d-Direttiva 2001/77 sabiex jintlaħqu l-għanijiet sas-sena 2010, qabel l-implementazzjoni prevista ta’ qafas verament Komunitarju, jidhirli li l-kompetenza residwa rrikonoxxuta lill-Istati Membri biex jintervjenu permezz ta’ dispożizzjonijiet nazzjonali f’sitwazzjoni speċifika li l-Unjoni temporanjament waqfet milli tirregola bit-twaqqif ta’ regoli komuni, għandha tiġi interpretata fis-sens li hija ma tikkostitwixxix riżerva ta’ kompetenza għall-benefiċċju tagħhom, iżda awtorizzazzjoni li tingħatalhom b’titolu prekarju mil-leġiżlatur tal-Unjoni fil-qafas tal-implementazzjoni tad-dritt tal-Unjoni. Fil-fehma tiegħi, l-Unjoni riedet manifestament teżerċita l-kompetenza tagħha fil-qasam sħiħ ikkonċernat, inkluż dwar id-determinazzjoni tal-portata tal-garanziji ta’ oriġini fir-rigward tal-iskemi ta’ għajnuna nazzjonali, anki jekk provviżorjament, hija ddelegatilhom il-kwistjoni.
80.
F’dan ir-rigward għandu jiġi rrilevat, bħala analoġija, li fl-Opinjoni 1/03, iċċitata iktar ’il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja li bbażat ruħha fuq in-“natura komprensiva u koerenti” (
59
) tas-sistema tar-regoli tal-kunflitt tal-ġurisdizzjonijiet li elabora r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 44/2001, tat-22 ta’ Diċembru 2000, dwar ġurisdizzjoni u rikonoxximent u eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (
60
), interpretat dispożizzjoni ta’ dan ir-regolament li kien jirreferi għal-leġiżlazzjoni tal-Istati Membri (
61
) bħala implementazzjoni tad-dritt tal-Unjoni.
81.
It-tielet nett, il-poter irrikonoxxut lill-Istati Membri huwa limitat esklużivament għad-determinazzjoni tal-appoġġ mogħti lill-enerġija ħadra ġejja minn Stat Membru ieħor u għalhekk fil-fehma tiegħi ma tipprovdix bażi għal titolu ta’ kompetenza għall-konklużjoni ta’ ftehim internazzjonali ma’ Stat terz. Barra minn hekk, jiena spjegajt fil-konklużjonijiet tiegħi fil-kawżi Essent Belgium (C‑204/12 sa C‑208/12) u Ålands Vindkraft (C‑573/12), li bħalissa huma pendenti fil-Qorti tal-Ġustizzja, ir-raġunijiet għaliex nikkunsidra li poter bħal dak ma jikkonformax mad-dritt primarju.
82.
It-tielet oġġezzjoni tikkonsisti fit-tqegħid fid-dubju tan-natura reali u effettiva tal-effett fuq ir-regoli komuni abbażi taċ-ċirkustanza li fid-data tal-fatti li wasslu għall-kawża prinċipali, ir-Repubblika Taljana u l-Konfederazzjoni Svizzera kienu għadhom ma kkonkludewx ftehim dwar ir-rikonoxximent tal-garanziji ta’ oriġini. Fi kliem ieħor, dispożizzjoni nazzjonali li hija limitata biex tipprevedi l-konklużjoni ta’ ftehim internazzjonali tista’ tkun ta’ natura li taffettwa r-regoli komuni?
83.
Fil-fehma tiegħi, din id-domanda għandha tingħata risposta pożittiva. Minn naħa, l-adozzjoni ta’ dispożizzjoni nazzjonali li tipprevedi l-konklużjoni ta’ ftehim internazzjonali mal-ewwel toħloq effett teoretiku fuq ir-regoli komuni u tikkontradixxi l-effett tat-tneħħija ta’ kompetenza tal-Istati Membri li tirriżulta mill-eżerċizzju, mill-Unjoni, tal-kompetenza interna tagħha. Min-naħa l-oħra, dispożizzjoni nazzjonali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali toħloq riskju, effett potenzjali reali fuq ir-regoli komuni fil-każ fejn il-ftehim jiġi konkluż effettivament, u dan huwa biżżejjed għall-ġustifikazzjoni tal-applikazzjoni tad-duttrina tas-sentenza AETR, iċċitata iktar ’il fuq.
84.
Din l-idea wiesgħa tal-kunċett ta’ effett jidhirli li tinsab fil-ġurisprudenza. F’sentenza tat-12 ta’ Frar 2009, Il-Kummissjoni vs Il-Greċja (
62
), il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat, fil-kuntest ta’ azzjoni għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu li ressqet il-Kummissjoni kontra r-Repubblika Ellenika, li sempliċi inizjattiva meħuda minn Stat Membru fi ħdan organizzazzjoni internazzjonali “tista’” (
63
) taffettwa l-leġiżlazzjoni tal-Unjoni, billi din l-inizjattiva setgħet tibda proċess li seta’ jwassal għal adozzjoni ta’ regoli ġodda li għandhom effett fuq din il-leġiżlazzjoni (
64
).
85.
B’analoġija, dan ir-raġunament jista’ jiġi estiż għal kull azzjoni ta’ Stat Membru li tista’ twassal għall-adozzjoni ta’ regoli internazzjonali li jkunu ta’ natura li jaffettwaw ir-regoli komuni adottati mill-Unjoni (
65
).
86.
Dan huwa l-każ tad-dispożizzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
87.
Wara li warrabt dawn l-oġġezzjonijiet, qed nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja li tirrispondi l-ewwel domanda billi tiddeċiedi li l-garanziji ta’ oriġini li jirrigwardaw qasam kopert diġà fil-parti l-kbira mir-regoli komuni, adottati progressivament wara d-Direttiva 2001/77 fil-perspettiva ta’ armonizzazzjoni iżjed kompluta, l-eżerċizzju mill-Unjoni tal-kompetenza interna tagħha ħoloq kompetenza esterna esklużiva li tipprekludi dispożizzjoni nazzjonali, bħal dik fil-kawża prinċipali, li tipprevedi l-konklużjoni mill-Istat Membru kkonċernat ta’ ftehim internazzjonali mal-Istati terzi dwar ir-rikonoxximent tal-garanziji ta’ oriġini.
C – Fuq it-tieni domanda
88.
Bit-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi essenzjalment jekk l-eżerċizzju mill-Unjoni tal-kompetenza interna tagħha, wara l-adozzjoni tad-Direttiva 2001/77, iċċaħħadx lill-Istati Membri mid-dritt tagħhom li jikkuntrattaw mal-Istati terzi, inkluż fil-każ fejn l-Istat terz ikkonċernat huwa l-Konfederazzjoni Svizzera, li hija marbuta mal-Unjoni bi ftehim ta’ kummerċ ħieles.
89.
Jekk noqogħdu mat-termini li fihom ġiet abbozzata d-domanda, malajr tinstab risposta rilevanti. Il-fatt li l-Konfederazzjoni Svizzera kkonkludiet ftehim ta’ kummerċ ħieles ma għandu l-ebda effett fuq ir-regoli li jirrigwardaw it-tqassim tal-kompetenzi bejn l-Unjoni u l-Istati Membri tagħha. Għaldaqstant, mifhuma f’dan is-sens, id-domanda teħtieġ risposta negattiva.
90.
Naturalment, id-domanda tista’ tinftiehem f’sens iktar wiesa’, jiġifieri, dispożizzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali li, fin-nuqqas ta’ ftehim bejn ir-Repubblika Taljana u l-Konfederazzjoni Svizzera, tobbliga, taħt piena ta’ sanzjoni, importatur tal-elettriku aħdar li ġej mill-Isvizzera li jixtri ċertifikati ħodor li jikkorrispondu ma’ ċertu kwota ta’ elettriku aħdar importat hija kompatibbli mal-prinċipju ta’ moviment ħieles tal-merkanzija u l-projbizzjoni tal-miżuri ta’ effett ekwivalenti għal restrizzjonijiet kwantitattivi fuq l-importazzjoni?
91.
Madankollu, kif jirriżulta b’mod ċar mill-kliem tad-diversi domandi, il-qorti tar-rinviju ma kellhiex ħsieb li tikseb preċiżazzjonijiet ħlief għal dak li jirrigwarda l-esklużività eventwali tal-kompetenza esterna tal-Unjoni.
92.
Niddubita wkoll li l-informazzjoni pprovduta mill-qorti tar-rinviju kinitx biżżejjed biex tippermetti lil dawk ikkonċernati msemmija fl-Artikolu 23 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea li jippreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom fuq id-domanda li għadni kif ifformulajt.
93.
Minkejja dan, sabiex tingħata risposta utli lill-qorti tar-rinviju, ser nipprovdi ċerti indikazzjonijiet dwar il-parametri li għandhom jiġu kkunsidrati.
94.
F’ċirkustanzi (
66
) oħra semmejt ir-raġunijiet li wassluni nsostni li r-restrizzjonijiet nazzjonali fuq l-importazzjoni tal-elettriku aħdar li ġej minn Stat Membru ieħor jikkostitwixxu ostakoli diskriminatorji għall-kummerċ bejn l-Istati Membri li ma jistgħux ikunu ġġustifikati minn rekwiżiti imperattivi dwar il-protezzjoni tal-ambjent.
95.
Għall-kuntrarju, nikkunsidra li dawn ir-rekwiżiti jiġġustifikaw għal kollox ir-restrizzjonijiet fuq l-importazzjoni tal-elettriku aħdar li ġej minn Stat terz bħall-Konfederazzjoni Svizzera u, b’mod partikolari, li l-ġustifikazzjonijiet kollha li hemm fis-sentenza tat-13 ta’ Marzu 2001, PreussenElektra (
67
) japplikaw hawnhekk kollha kemm huma.
96.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat, b’mod partikolari li, fin-nuqqas ta’ sistema ta’ rikonoxximent reċiproku tal-garanziji ta’ oriġini, l-oriġini ħadra tal-elettriku prodott fi Stat terz ma tistax tiġi ggarantita kif inhi għall-elettriku prodott fi Stat Membru ieħor u li l-Konfederazzjoni Svizzera, li ilha għal diversi snin tinnegozja ftehim bilaterali fuq l-elettriku mal-Unjoni (
68
), la tipparteċipa fil-politika tal-Unjoni fil-qasam tal-ambjent (
69
) u lanqas fit-twettiq tas-suq intern tal-enerġija.
97.
Għaldaqstant, l-ostakolu għall-kummerċ li jista’ jirriżulta mill-obbligu ta’ xiri taċ-ċertifikati ħodor jidhirli li huwa leġittimu fid-dawl tal-Artikolu 20 tal-ftehim ta’ kummerċ ħieles.
D – Fuq it-tielet domanda
98.
Bit-tielet domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk ir-rikonoxximent, għall-benefiċċju tal-Unjoni, ta’ kompetenza esterna esklużiva jipprekludix dispożizzjoni nazzjonali li tissuġġetta r-rikonoxximent tal-garanziji ta’ oriġini maħruġin minn Stati terzi għall-konklużjoni ta’ ftehim mhux bejn l-Istat Membru u l-Istat terz ikkonċernat, imma bejn l-amministratur tan-netwerk nazzjonali tal-Istat Membru u l-awtorità analoga tal-Istat terz.
99.
Jiena diġà esprimejt ir-raġunijiet għaliex nikkunsidra li din id-domanda ma hija inammissibbli (
70
). Għalhekk huwa biss b’mod sussidjarju li ser neżaminaha.
100.
L-Artikolu 4(6) tad-Digriet Ministerjali tal-11 ta’ Novembru 1999 jirreferi għall-konklużjoni ta’ ftehim bejn l-amministratur tan-netwerk Taljan u l-awtorità analoga tal-Istat terz, li jiddetermina l-modalitajiet tal-verifiki meħtieġa.
101.
Għalhekk, il-ftehim li huwa previst li jiġi konkluż ma huwiex ftehim internazzjonali fis-sens tad-dritt internazzjonali pubbliku, iżda kuntratt, tad-dritt pubbliku jew privat, konkluż bejn l-amministraturi tan-netwerks tal-elettriku.
102.
Issa, it-tneħħija progressiva tal-Istati Membri mill-ordinament internazzjonali fl-istess waqt li l-Unjoni teżerċita l-kompetenza tagħha fuq il-livell intern għandha bħala konsegwenza prinċipali li ċċaħħad lil dawn l-Istati mill-kompetenza tagħhom li jikkonkludu ftehim internazzjonali li jirrigwarda l-materja koperta mil-leġiżlazzjoni tal-Unjoni.
103.
Madankollu, b’mod iktar ġenerali, l-Istati Membri huma obbligati josservaw il-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali fl-eżerċizzju tal-kompetenzi u r-rekwiżit ta’ għaqda fir-rappreżentazzjoni internazzjonali tal-Unjoni, li tagħha hija l-espressjoni. Għaldaqstant ma jistgħux jevadu l-esklużività tal-kompetenza tal-Unjoni billi jissimulaw l-eżerċizzju ta’ kompetenza leġiżlattiva b’delega magħmula lil korpi pubbliċi jew privati li, filwaqt li jaġixxu taħt il-kontroll tagħhom, ikunu mqabbda jikkonkludu ftehim ma’ korp paragunabbli ma’ Stat terz.
104.
Għaldaqstant, jiena tal-fehma, l-istess bħall-Kummissjoni, li r-raġunament magħmul b’risposta għall-ewwel domanda jista’ jiġi applikat għal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni.
105.
Konsegwentement, ir-risposta għat-tielet domanda għandha tkun li l-kompetenza esterna esklużiva li tirriżulta mill-eżerċizzju, min-naħa tal-Unjoni, tal-kompetenza interna tagħha tipprekludi wkoll, fid-dawl tal-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali, dispożizzjoni nazzjonali li tirreferi għall-konklużjoni minn qabel ta’ ftehim mhux bejn l-Istat Membru u l-Istat terz ikkonċernati, iżda bejn il-korpi amministraturi tan-netwerks ta’ dawn iż-żewġ Stati, peress li tali dispożizzjoni għandha l-għan jew l-effett li tevadi l-fatt li huwa impossibbli għall-Istati Membri li jikkonkludu impenji internazzjonali ma’ Stati terzi.
V – Konklużjoni
106.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, jiena tal-fehma li d-domandi preliminari magħmulin mill-Consiglio di Stato jingħataw risposta kif ġej:
1)
Il-garanziji ta’ oriġini li jirrigwardaw qasam li huwa diġà kopert fil-parti l-kbira mir-regoli komuni, li ġew adottati progressivament mid-Direttiva 2001/77 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-27 ta’ Settembru 2001, fuq il-promozzjoni ta’ elettriku prodott minn sorsi ta’ enerġija rinnovabbli fis-suq intern tal-elettriku, fil-perspettiva ta’ armonizzazzjoni iżjed kompluta, l-eżerċizzju mill-Unjoni Ewropea tal-kompetenza interna tagħha ħoloq kompetenza esterna esklużiva li tipprekludi dispożizzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tipprevedi l-konklużjoni mill-Istat Membru kkonċernat ta’ ftehim internazzjonali mal-Istati terzi dwar ir-rikonoxximent tal-garanziji ta’ oriġini.
2)
Il-fatt li l-Istat terz ikkonċernat huwa l-Konfederazzjoni Svizzera, li magħha l-Komunità Ekonomika Ewropea kkonkludiet ftehim ta’ kummerċ ħieles fit-22 ta’ Lulju 1972, ftehim konkluż, approvat u kkonfermat f’isem il-Komunità bir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2840/72, tad-19 ta’ Diċembru 1972, kif emendat bid-Deċiżjoni Nru 1/2000 tal-Kumitat Konġunt KE‑Svizzera, tal-25 ta’ Ottubru 2000, ma għandux effett fuq ir-risposta preċedenti.
3)
Il-kompetenza esterna esklużiva li tirriżulta mill-eżerċizzju, min-naħa tal-Unjoni Ewropea, tal-kompetenza interna tagħha tipprekludi wkoll, fid-dawl tal-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali, dispożizzjoni nazzjonali li tirreferi għall-konklużjoni minn qabel ta’ ftehim mhux bejn l-Istat Membru u l-Istat terz ikkonċernati, iżda bejn il-korpi amministraturi tan-netwerks ta’ dawn iż-żewġ Stati, peress li tali dispożizzjoni għandha l-għan jew l-effett li tevadi l-fatt li huwa impossibbli għall-Istati Membri li jikkonkludu impenji internazzjonali ma’ Stati terzi.
(
1
)	Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
(
2
)	22/70, Ġabra p. 263.
(
3
)	Għall-faċilità fl-espressjoni, ser niddeskrivi din l-enerġija bħala “enerġija ħadra”.
(
4
)	ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 12, Vol. 2, p. 121.
(
5
)	Ftehim konkluż, approvat u kkonfermat f’isem il-Komunità bir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2840/72, tad-19 ta’ Diċembru 1972 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 11, Vol. 11, p. 104), kif emendat bid-Deċiżjoni Nru 1/2000 tal-Kumitat Konġunt KE-Svizzera, tal-25 ta’ Ottubru 2000 (ĠU L 51, p. 1, iktar ’il quddiem il-“il-ftehim ta’ kummerċ ħieles”).
(
6
)	Skont dak l-Artikolu, “il-ftehim [ta’ kummerċ ħieles] ma għandux jipprekludi projbizzjonijiet jew restrizzjonijiet fuq importazzjonijiet, esportazzjonijiet jew merkanzija intransitu ġġustifikati mill-moralità pubblika, l-ordni pubbliku jew is-sigurtà pubblika; il-protezzjoni tas-saħħa u l-ħajja tal-bnedmin, tal-annimali jew tal-pjanti; il-protezzjoni ta’ teżori nazzjonali ta’ valur artistiku, storiku jew arkeoloġiku; jew il-protezzjoni ta’ proprjetà industrijali u kummerċjali u lanqas leġiżlazzjoni fil-qasam tad-deheb jew tal-fidda. Dawn il-projbizzjonijiet jew restrizzjonijiet ma għandhomx, madanakollu, jikkostitwixxu mezz ta’ diskriminazzjoni arbitrarja jew restrizzjoni mmaskrata fuq il-kummerċ bejn il-Partijiet Kontraenti”. [traduzzjoni mhux uffiċjali]
(
7
)	Iktar ’il quddiem “Green Network”.
(
8
)	Iktar ’il quddiem “elettriku aħdar”.
(
9
)	GURI Nru 75, tal-31 ta’ Marzu 1999, iktar ’il quddiem id-“Digriet Leġiżlattiv Nru 79”.
(
10
)	Iktar ’il quddiem il-“GSE”.
(
11
)	Suppliment ordinarju mal-GURI Nru 25, tal-31 ta’ Jannar 2004, iktar ’il quddiem id-“Digriet Leġiżlattiv Nru 387”.
(
12
)	ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 12, Vol. 2, p. 3.
(
13
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tas-7 ta’ Marzu 2013, Efir (C‑19/12, punti 26 u 27 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata), u tal-25 ta’ April 2013, Jyske Bank Gibraltar (C‑212/11, punt 38 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
14
)	Sentenza tat-8 ta’ Diċembru 2011, Banco Bilbao Vizcaya Argentaria (C-157/10, Ġabra p. I-13023, punti 17 sa 21).
(
15
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-1 ta’ Ottubru 2009, Il-Kummissjoni vs IL-Kunsill (C-370/07, Ġabra p. I-8917, punt 49); tad-9 ta’ Marzu 2010, ERG et (C-378/08, Ġabra p. I-1919, punt 55); tat-8 ta’ Marzu 2011, Lesoochranárske zoskupenie (C-240/09, Ġabra p. I-1255, punt 31); tad-29 ta’ Marzu 2012, Il-Kummissjoni vs Il-Polonja (C‑504/09 P, punt 79); kif ukoll Il-Kummissjoni vs L-Estonja (C‑505/09 P, punt 81).
(
16
)	Ara s-sentenza Lesoochranárske zoskupenie, iċċitata iktar ’il fuq (punt 35).
(
17
)	Sentenza AETR, iċċitata iktar ’il fuq (punt 16).
(
18
)	Ibidem (punt 17). Il-korsiv miżjud minni.
(
19
)	Ibidem (punt 18).
(
20
)	Ara l-Opinjoni 2/91, tad-19 ta’ Marzu 1993 (Ġabra p. I‑1061, punt 11).
(
21
)	Ara s-sentenza tal-14 ta’ Lulju 2005, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja (C-433/03, Ġabra p. I-6985, punt 45 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
22
)	Regolament tal-Kunsill, tal-25 ta’ Marzu 1969, dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerta leġiżlazzjoni soċjali dwar it-trasport bit-triq (ĠU L 77, p. 49).
(
23
)	Punt 30. Il-korsiv miżjud minni.
(
24
)	Punt 31. Il-korsiv miżjud minni.
(
25
)	Punt 25. Il-korsiv miżjud minni. L-espressjoni “qasam li fil-parti l-kbira diġà huwa kopert” bir-regoli “komunitarji” jew “komuni” ġiet użata minn dakinhar diversi drabi mill-Qorti tal-Ġustizzja [ara l-Opinjoni 1/03, tas-7 ta’ Frar 2006 (Ġabra p. I‑1145, punt 126), kif ukoll is-sentenzi tal-5 ta’ Novembru 2002, Il‑Kummissjoni vs L-Awstrija (C-475/98, Ġabra p. I-9797, punt 97); tat-2 ta’ Ġunju 2005, Il-Kummissjoni vs Il-Lussemburgu (C-266/03, Ġabra p. I-4805, punt 43); u Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja, iċċitata iktar ’il fuq (punt 45)].
(
26
)	Ġabra p. I‑5267.
(
27
)	Punt 77.
(
28
)	Idem.
(
29
)	Idem. Il-korsiv miżjud minni.
(
30
)	Punt 95.
(
31
)	Punt 96. Il-korsiv miżjud minni.
(
32
)	Il-Kummissjoni vs Ir-Renju Unit (C-466/98, Ġabra p. I-9427); Il-Kummissjoni vs Id-Danimarka (C-467/98, Ġabra p. I-9519); Il-Kummissjoni vs L-Isvezja (C-468/98, Ġabra p. I-9575); Il-Kummissjoni vs Il-Finlandja (C-469/98, Ġabra p. I-9627); Il-Kummissjoni vs Il-Belġju (C-471/98, Ġabra p. I-9681); Il‑Kummissjoni vs Il-Lussemburgu (C-472/98, Ġabra p. I-9741), Il-Kummissjoni vs L-Awstrija, iċċitata iktar ’il fuq; u Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja (C-476/98, Ġabra p. I-9855).
(
33
)	Konvenzjoni ffirmata fit-30 ta’ Ottubru 2007, li ġiet approvata f’isem il-Komunità bid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2009/430/KE, tas-27 ta’ Novembru 2008 (ĠU 2009, L 147, p. 1).
(
34
)	Opinjoni 1/03, iċċitata iktar ’il fuq (punt 121).
(
35
)	Ibidem (punt 122).
(
36
)	Idem.
(
37
)	Ibidem (punt 126).
(
38
)	Idem.
(
39
)	Ibidem (punt 128).
(
40
)	Direttiva 2009/28/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-23 ta’ April 2009, dwar il-promozzjoni tal-użu tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli u li temenda u sussegwentement tħassar id-Direttivi 2001/77/KE u 2003/30/KE (ĠU L 140, p. 16).
(
41
)	Artikolu 5 tad-Direttiva 2001/77.
(
42
)	It-tieni inċiż tal-Artikolu 5(3) u l-Artikolu 5(4) ta’ din id-direttiva.
(
43
)	L-ewwel inċiż tal-Artikolu 5(3) tad-Direttiva 2001/77. Il-garanzija ta’ oriġini għandha ssemmi s-sors ta’ enerġija li minnha jkun ġie prodott l-elettriku, id-dati u l-postijiet ta’ produzzjoni kif ukoll, fil-każ ta’ installazzjonijiet idroelettriċi, il-kapaċità.
(
44
)	Kif jirriżulta mill-qari flimkien tal-Artikoli 2(a) u 5(1) ta’ din id-direttiva, is-sorsi ta’ enerġija li jiġġeddu li għalihom trid tingħata l-garanzija ta’ oriġini huma l-enerġija mir-riħ, mix-xemx, ġeotermali, mill-mewġ, mill-frugħ tal-baħar u idroelettrika, mill-bijomassa, mill-gass tal-miżbliet, mill-gass ta’ impjanti tat-trattament tad-drenaġġ u mill-bijogass.
(
45
)	L-ewwel sentenza tal-Artikolu 5(1) ta’ dik id-direttiva.
(
46
)	Artikolu 5(2) tad-Direttiva 2001/77.
(
47
)	Artikolu 5(5) ta’ dik id-direttiva.
(
48
)	Artikolu 5(4) tad-Direttiva 2001/77.
(
49
)	Il-korsiv miżjud minni.
(
50
)	Artikolu 4(2) ta’ dik id-direttiva.
(
51
)	Artikolu 8 ta’ dik id-direttiva.
(
52
)	Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Qafas ta’ Politika għall-Klima u l-Enerġija fil-perjodu ta’ bejn l-2020 u l-2030 [COM(2014) 15 finali].
(
53
)	Ara l-punt 41 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
54
)	Ara, f’dan is-sens, il-punt 71 tal-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Tizzano fil-kawżi li taw lok għas-sentenzi ċċitati iktar ’il fuq, sema miftuħ.
(
55
)	Ara wkoll in-nota ta’ qiegħ il-paġna 44 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
56
)	Ara l-punt 64 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
57
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza AETR, iċċitata iktar ’il fuq, li tgħid li r-regoli komuni jistgħu jittieħdu “tkun xi tkun il-forma tagħhom”. Ara, bl-istess mod, l-Opinjonijiet 1/94 u 2/91 imsemmija iktar ’il fuq.
(
58
)	Ara, f’dan is-sens, E. Neframi, “Les accords mixtes de la Communauté européenne: aspects communautaires et internationaux”, teżi, Bruylant, 2007, li josserva li, “fl-applikazzjoni ta’ direttiva l-Istati Membri ma jeżerċitawx kompetenza reżidwa awtonoma imma kompetenza limitata. Huma jitilfu l-poter li jiddeċiedu fil-prinċipju l-azzjoni tagħhom, filwaqt li jibqgħu liberi li jagħżlu l-modalitajiet tagħhom” [traduzzjoni libera] (p. 50). Jista’ jsir paragun parallel mat-tneħħija tal-kompetenza li twassal għall-adozzjoni tad-direttivi ta’ armonizzazzjoni fl-ordinament intern. Wara l-eżerċizzju, mill-Unjoni, tal-kompetenza interna tagħha, l-Istati Membri ma jkunux iktar kompetenti biex jimmodifikaw unilateralment il-kontenut tar-regoli nazzjonali armonizzati [ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat-3 ta’ Ottubru 1985, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja (28/84, Ġabra p. 3097, punt 28), u tal-14 ta’ Ġunju 1988, Dansk Denkavit (29/87, Ġabra p. 2965, punt 16)].
(
59
)	Punt 148.
(
60
)	ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 4, p. 42.
(
61
)	Dan huwa l-Artikolu 4(1) tar-Regolament Nru 44/2001, li jgħid li “[j]ekk il-konvenut ma jkunx domiċiljat fi Stat Membru, il-ġurisdizzjoni tal-qrati ta’ kull Stat Membru għandha, bla ħsara għall-Artikoli 22 u 23, tkun determinata bil-liġi ta’ dak l-Istat Membru”.
(
62
)	C-45/07, Ġabra p. I-701.
(
63
)	Punti 19 u 23.
(
64
)	Punt 21.
(
65
)	Ara, f’dan is-sens, E. Neframi, “Renforcement des obligations des États membres dans le domaine des relations extérieures”, Revue trimestrielle de droit européen, 2009, p. 601.
(
66
)	Ara l-konklużjonijiet tiegħi fil-kawżi ċċitati iktar ’il fuq Essent Belgium u Ålands Vindkraft.
(
67
)	C-379/98, Ġabra p. I-2099.
(
68
)	Sa fejn huwa possibbli li jingħad, skont l-Aġenzija Ewropa Nru 11016 tat-12 ta’ Frar 2014, it-tkomplija ta’ negozjati bejn l-Unjoni u l-Konfederazzjoni Svizzera tista’ tidher kompromessa mir-referendum tad-9 ta’ Frar 2014, dwar l-inizjattiva intitolata “Kontra l-immigrazzjoni tal-massa”.
(
69
)	Bl-eċċezzjoni tal-parteċipazzjoni tagħha fl-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent u għan-Netwerk Ewropew ta’ Informazzjoni u Osservazzjoni tal-Ambjent. Ara, dwar dan is-suġġett, Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u l-Konfederazzjoni Svizzera dwar il-parteċipazzjoni ta’ din tal-aħħar fl-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent u fin-Network Ewropew ta’ Informazzjoni u Osservazzjoni tal-Ambjent (ĠU 2006, L 90, p. 37). Ftehim konkluż u approvat f’isem il-Komunità permezz tad-Deċiżjoni tal-Kunsill Nru 2006/235/KE tas-27 ta’ Frar 2006 (ĠU L 90, p. 36).
(
70
)	Ara l-punti 24 sa 27 ta’ dawn il-konklużjonijiet.