62020CC0066
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
MANUEL CAMPOS SÁNCHEZ-BORDONA
της 11ης Μαρτίου 2021 (
1
)
Υπόθεση C‑66/20
XK,
παρισταμένης της:
Finanzamt für Steuerstrafsachen und Steuerfahndung Münster
[αίτηση της Procura Distrettuale della Repubblica presso il Tribunale ordinario di Trento (εισαγγελίας της περιφέρειας του πρωτοδικείου Trento, Ιταλία)για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
«Προδικαστική παραπομπή – Εξουσία υποβολής αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως βάσει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ – Δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις – Οδηγία 2014/41/ΕΕ – Ευρωπαϊκή εντολή έρευνας σε ποινικές υποθέσεις – Αρχή έκδοσης – Διοικητική αρχή ορισθείσα ως εισαγγελική αρχή σε ποινικές υποθέσεις αφορώσες φορολογικά αδικήματα – Απαίτηση δικαστικής επικύρωσης»
1.
Μπορεί γερμανική διοικητική αρχή (
2
), εξουσιοδοτημένη από το εσωτερικό δίκαιο να ασκεί τα δικαιώματα και τις αρμοδιότητες της εισαγγελικής αρχής ως προς ορισμένα αδικήματα, να εκδίδει ευρωπαϊκή εντολή έρευνας (στο εξής: ΕΕΕ) χωρίς την απαιτούμενη από το άρθρο 2, στοιχείο γʹ, σημείο ii), της οδηγίας 2014/41/ΕΕ επικύρωση (
3
);
2.
Αυτό είναι, κατ’ ουσίαν, το ερώτημα που υποβάλλει στο Δικαστήριο ιταλική εισαγγελική αρχή (
4
) στην οποία περιήλθε ΕΕΕ εκδοθείσα από τέτοια γερμανική αρχή, επί της αναγνώρισης και της εκτέλεσης της οποίας πρέπει να αποφανθεί. Προτού δοθεί απάντηση στο ερώτημα αυτό, πρέπει να εξακριβωθεί αν η εισαγγελία Trento δικαιούται να κάνει χρήση του μηχανισμού δικαστικής συνεργασίας που θεσπίζεται με το άρθρο 267 ΣΛΕΕ.
3.
Επομένως, το Δικαστήριο καλείται να εξετάσει, εκ νέου, τον «δικαστικό» χαρακτήρα της εισαγγελικής αρχής (
5
), πλην όμως από νέα οπτική. Τα ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν είναι α) αν το όργανο αυτό δικαιούται να υποβάλει το προδικαστικό ερώτημα στο πλαίσιο της ΕΕΕ (
6
) και β) αν διοικητικό όργανο στο οποίο το εθνικό δίκαιο αναθέτει, για τη δίωξη ορισμένων αδικημάτων, εξουσίες που ανήκουν στην εισαγγελική αρχή μπορεί να εξομοιωθεί με αυτήν, εκ νέου στο πλαίσιο των ΕΕΕ.
I. Νομοθετικό πλαίσιο
Α.
Το δίκαιο της Ένωσης. Η οδηγία 2014/41
4.
Οι αιτιολογικές σκέψεις 12 και 15 της οδηγίας 2014/41 διαλαμβάνουν τα εξής:
«(12)
Όταν εκδίδει ΕΕΕ, η αρχή έκδοσης δίνει ιδιαίτερη σημασία στην εξασφάλιση του πλήρους σεβασμού των δικαιωμάτων κατά το άρθρο 48 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (“Χάρτης”). Το τεκμήριο αθωότητας και το δικαίωμα της υπεράσπισης σε ποινική διαδικασία αποτελούν ακρογωνιαίο λίθο των θεμελιωδών δικαιωμάτων που αναγνωρίζονται στο[ν] Χάρτη όσον αφορά τον τομέα της ποινικής δικαιοσύνης. Οποιοσδήποτε περιορισμός των δικαιωμάτων αυτών από ερευνητικό μέτρο που διατάσσεται βάσει της παρούσας οδηγίας θα πρέπει να συμμορφώνεται πλήρως με τις απαιτήσεις του άρθρου 52 του Χάρτη σε ό,τι αφορά την αναγκαιότητα, την αναλογικότητα και τους στόχους γενικού συμφέροντος που θα πρέπει να επιδιώκει, ιδίως την προστασία των δικαιωμάτων των άλλων.
[…]
(15)
Η παρούσα οδηγία θα πρέπει να εφαρμόζεται [λαμβάνοντας] υπόψη τις οδηγίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 2010/64/ΕΕ [ (
7
)], 2012/13/ΕΕ [ (
8
)] και 2013/48/ΕΕ [ (
9
)] […] που αφορούν τα εκ της ποινικής δικονομίας δικαιώματα.»
5.
Το άρθρο 1 («Η [ΕΕΕ] και η υποχρέωση εκτέλεσής της») της οδηγίας 2014/41 έχει ως εξής:
«1.   Η [ΕΕΕ] είναι δικαστική απόφαση την οποία εκδίδει ή επικυρώνει δικαστική αρχή κράτους μέλους (“κράτος έκδοσης”) με σκοπό την εκτέλεση ενός ή περισσότερων συγκεκριμένων ερευνητικών μέτρων σε άλλο κράτος μέλος (“κράτος εκτέλεσης”) για τη λήψη αποδεικτικών στοιχείων βάσει της παρούσας οδηγίας.
Η ΕΕΕ μπορεί επίσης να εκδίδεται για την λήψη αποδεικτικών στοιχείων ευρισκομένων ήδη στην κατοχή των αρμόδιων αρχών του κράτους εκτέλεσης.
2.   Τα κράτη μέλη εκτελούν όλες τις ΕΕΕ με βάση την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης και τηρουμένης της παρούσας οδηγίας.
[…]»
6.
Κατά το άρθρο 2, στοιχείο γʹ, ως «αρχή έκδοσης» νοείται:
«i)
δικαστής, δικαστήριο, ανακριτής ή εισαγγελέας με αρμοδιότητα στη συγκεκριμένη υπόθεση, ή
ii)
κάθε άλλη αρμόδια αρχή ορισθείσα από το κράτος έκδοσης η οποία κάθε άλλη αρμόδια αρχή ορισθείσα από το κράτος έκδοσης η οποία στη συγκεκριμένη περίπτωση ενεργεί ως ανακριτική αρχή σε ποινικές διαδικασίες, αρμοδία να διατάσσει τη συγκέντρωση αποδεικτικών στοιχείων σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο. Επιπλέον, προτού διαβιβαστεί στην αρχή εκτέλεσης, η ΕΕΕ επικυρώνεται, αφού εξεταστεί αν τηρεί τις προϋποθέσεις της παρούσας οδηγίας για την έκδοση ΕΕΕ, ιδίως αυτές του άρθρου 6 παράγραφος 1 αυτής, από δικαστή, δικαστήριο, ανακριτή ή εισαγγελέα στο κράτος έκδοσης. Αν η ΕΕΕ έχει επικυρωθεί από δικαστική αρχή, η αρχή αυτή μπορεί επίσης να θεωρηθεί αρχή έκδοσης για τους σκοπούς της διαβίβασης της ΕΕΕ.»
7.
Το άρθρο 6 («Προϋποθέσεις έκδοσης και διαβίβασης ΕΕΕ») ορίζει τα εξής:
«1.   Μια ΕΕΕ μπορεί να εκδίδεται μόνον όταν η αρχή έκδοσης κρίνει ότι πληρούνται οι εξής προϋποθέσεις:
α)
η έκδοση της ΕΕΕ είναι απαραίτητη και αναλογική για τους σκοπούς της διαδικασίας του άρθρου 4, λαμβανομένων υπόψη των δικαιωμάτων του υπόπτου ή κατηγορουμένου· και
β)
το ή τα ερευνητικά μέτρα που προβλέπονται στην ΕΕΕ θα μπορούσαν να είχαν διαταχθεί υπό τις ίδιες προϋποθέσεις σε παρόμοια εγχώρια υπόθεση.
2.   Οι προϋποθέσεις της παραγράφου 1 αξιολογούνται σε κάθε υπόθεση από την αρχή έκδοσης.
3.   Όταν μια αρχή εκτέλεσης έχει λόγους να πιστεύει ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις της παραγράφου 1, μπορεί να συμβουλευθεί την αρχή έκδοσης σχετικά με τη σημασία της εκτέλεσης της ΕΕΕ. Μετά τη διαβούλευση αυτή η αρχή έκδοσης δύναται να ανακαλέσει την ΕΕΕ.»
8.
Το άρθρο 9 («Αναγνώριση και εκτέλεση») ορίζει τα εξής:
«1.   Η αρχή εκτέλεσης αναγνωρίζει άνευ ετέρου ΕΕΕ διαβιβασθείσα κατά την παρούσα οδηγία και μεριμνά για την εκτέλεσή της κατά τον ίδιο τρόπο και διαδικασία ως εάν επρόκειτο για ερευνητικό μέτρο διαταχθέν από αρχή του κράτους εκτέλεσης εκτός αν η αρχή αυτή αποφασίζει να επικαλεσθεί ένα[ν] εκ των λόγων μη αναγνώρισης ή μη εκτέλεσης ή ένα[ν] εκ των λόγων αναβολής κατά την παρούσα οδηγία.
2.   Η αρχή εκτέλεσης τηρεί τις διατυπώσεις και τις διαδικασίες που έχει ορίσει ρητώς η αρχή έκδοσης, εκτός εάν προβλέπεται άλλως στην παρούσα οδηγία και υπό την προϋπόθεση ότι οι εν λόγω διατυπώσεις και διαδικασίες δεν είναι αντίθετες προς τις θεμελιώδεις αρχές του δικαίου του κράτους εκτέλεσης.
3.   Όταν ΕΕΕ παραλαμβάνεται από αρχή εκτέλεσης και δεν έχει εκδοθεί ή επικυρωθεί από δικαστική αρχή, κατά το άρθρο 2 στοιχείο γ) η αρχή εκτέλεσης επιστρέφει την ΕΕΕ στο κράτος έκδοσης.
[…]»
9.
Στο άρθρο 11 απαριθμούνται οι «λόγοι μη αναγνώρισης ή μη εκτέλεσης».
Β.
Το εθνικό δίκαιο
1. Το γερμανικό δίκαιο. Abgabenordnung (φορολογικός κώδικας)
10.
Το άρθρο 386 ορίζει τα εξής:
«1.   Σε περίπτωση υπόνοιας φορολογικού αδικήματος, η ανάκριση διενεργείται από τη φορολογική αρχή. Για τους σκοπούς του παρόντος τμήματος, νοούνται ως αρχή η “Hauptzollamt” [Κύρια Τελωνειακή Υπηρεσία], η “Finanzamt”, η “Bundeszentralamt für Steuern” [Ομοσπονδιακή Φορολογική Υπηρεσία] και το “Familienkasse” [ταμείο οικογενειακών παροχών].
2.   Η φορολογική αρχή διεξάγει την ανάκριση κατά τρόπο ανεξάρτητο, τηρουμένων των ορίων του άρθρου 399, παράγραφος 1, και των άρθρων 400 και 401, όταν οι πράξεις
1)
στοιχειοθετούν αποκλειστικά και μόνον φορολογικό αδίκημα ή
2)
στοιχειοθετούν επίσης παράβαση άλλων ποινικών νόμων και το αδίκημα θίγει τους εκκλησιαστικούς φόρους ή άλλα έσοδα δημοσίου δικαίου σχετικά με τις φορολογητέες βάσεις, τα φορολογητέα ποσά ή το ποσό των φόρων.
3.   Η παράγραφος 2 δεν εφαρμόζεται εάν έχει εκδοθεί ένταλμα σύλληψης ή κράτησης εις βάρος προσώπου το οποίο διώκεται για τις πράξεις.
4.   Η φορολογική αρχή δύναται ανά πάσα στιγμή να παραπέμψει την υπόθεση στην εισαγγελική αρχή. Η εισαγγελική αρχή δύναται να αναλάβει την υπόθεση οποτεδήποτε. Σε αμφότερες τις περιπτώσεις, η εισαγγελική αρχή δύναται, σε συμφωνία με τη φορολογική αρχή, να αναπέμψει την υπόθεση στη φορολογική αρχή.»
11.
Το άρθρο 399, παράγραφος 1, διαλαμβάνει τα εξής:
«Εάν ενεργεί κατά τρόπο ανεξάρτητο δυνάμει του άρθρου 386, παράγραφος 2, η φορολογική αρχή ασκεί τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που έχει η εισαγγελική αρχή κατά το στάδιο της ανάκρισης.»
12.
Στις 14 Μαρτίου 2017, η Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση προέβη στην ακόλουθη δήλωση σε σχέση με τις ΕΕΕ που εκδίδουν γερμανικές διοικητικές αρχές:
«Βάσει του άρθρου 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας [2014/41], οι αιτήσεις που εκδίδουν οι γερμανικές διοικητικές αρχές πρέπει να επικυρώνονται, γενικώς, από την εισαγγελική αρχή του περιφερειακού δικαστηρίου της περιφέρειας στην οποία βρίσκεται η οικεία διοικητική αρχή. Εντούτοις, τα ομόσπονδα κράτη μπορούν να αναθέτουν την αρμοδιότητα για την επικύρωση των αιτήσεων αυτών σε δικαστήριο ή να ρυθμίζουν άλλως, σε τοπικό επίπεδο, την αρμοδιότητα για την επικύρωση εκ μέρους της εισαγγελικής αρχής. Οι αιτήσεις που εκδίδουν οι γερμανικές διοικητικές αρχές οι οποίες είναι εξουσιοδοτημένες να διεξάγουν ανάκριση σε ποινική υπόθεση κατά τρόπο ανεξάρτητο δυνάμει του άρθρου 386, παράγραφος 2, του φορολογικού κώδικα δεν χρήζουν επικύρωσης από δικαστική αρχή ή δικαστήριο. Στην περίπτωση αυτή, οι φορολογικές αρχές ασκούν τα δικαιώματα και τις αρμοδιότητες της εισαγγελικής αρχής δυνάμει του άρθρου 399, παράγραφος 1, του φορολογικού κώδικα […] και ενεργούν ως δικαστική αρχή, κατά την έννοια του άρθρου 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας [2014/41]».
2. Το ιταλικό δίκαιο. Νομοθετικό διάταγμα 108/17 (
10
)
13.
Κατά το άρθρο 4, παράγραφος 1, «η εισαγγελική αρχή του δικαστηρίου της πρωτεύουσας της δικαστικής περιφέρειας στην οποία πρέπει να λάβουν χώρα οι ζητούμενες πράξεις προβαίνει, με αιτιολογημένη διάταξη, στην αναγνώριση της εντολής έρευνας εντός προθεσμίας τριάντα ημερών από την παραλαβή της ή, εάν είναι διαφορετική, εντός της προθεσμίας που ορίζεται από την αρχή έκδοσης και, εν πάση περιπτώσει, εντός εξήντα ημερών το αργότερο».
14.
Επιπλέον, κατά το άρθρο 5, παράγραφος 1, «όταν η αρχή έκδοσης ζητεί την εκτέλεση της πράξης από δικαστή ή όταν η πράξη η οποία ζητείται πρέπει, σύμφωνα με το ιταλικό δίκαιο, να εκτελεστεί από δικαστή, η εισαγγελική αρχή αναγνωρίζει την εντολή έρευνας και ζητεί την εκτέλεση από τον αρμόδιο για την προκαταρκτική έρευνα δικαστή».
15.
Βάσει του άρθρου 10, παράγραφος 3, «η εντολή έρευνας που εκδίδεται από μη δικαστική αρχή ή η οποία δεν έχει επικυρωθεί από δικαστική αρχή επιστρέφεται στην αρχή έκδοσης».
II. Τα πραγματικά περιστατικά, η διαδικασία της κύριας δίκης και το προδικαστικό ερώτημα
16.
Στις 14 Νοεμβρίου 2019, περιήλθε στην εισαγγελία Trento μια ΕΕΕ εκδοθείσα την ίδια ημέρα από τη Finanzamt Münster, για τη διενέργεια έρευνας σε εμπορικά καταστήματα, στο πλαίσιο έρευνας για φοροδιαφυγή, βάσει των άρθρων 369 και 370 του γερμανικού φορολογικού κώδικα.
17.
Η ΕΕΕ είχε υπογραφεί από τον γενικό διευθυντή της Finanzamt Münster και δεν έφερε δικαστική επικύρωση.
18.
Στις 20 Δεκεμβρίου 2019, η εισαγγελία Trento επιβεβαίωσε στη Finanzamt Münster την παραλαβή της ΕΕΕ και απέστειλε σε αυτήν έγγραφο με το οποίο ζητούσε αντίγραφο της εν λόγω ΕΕΕ επικυρωμένο από δικαστική αρχή. Κατ’ αυτήν, η επικύρωση ήταν αναγκαία διότι η αρχή έκδοσης ήταν διοικητική αρχή.
19.
Στις 8 Ιανουαρίου 2020, η Finanzamt Münster γνωστοποίησε στην εισαγγελία Trento ότι η ΕΕΕ δεν έχρηζε επικύρωσης από δικαστική αρχή, διότι, βάσει του άρθρου 399, παράγραφος 1, του φορολογικού κώδικα, η Finanzamt ασκεί καθήκοντα εισαγγελέα στις διαδικασίες που αφορούν φορολογικά αδικήματα και πρέπει να θεωρηθεί δικαστική αρχή κατά την έννοια του άρθρου 2 της οδηγίας 2014/41.
20.
Στο πλαίσιο αυτό, η εισαγγελία Trento υπέβαλε στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
«Έχει το άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, σημείο ii) της οδηγίας 2014/41 […], καθόσον αυτό ορίζει ότι ως αρχή έκδοσης μπορεί να θεωρηθεί και “κάθε άλλη αρμόδια αρχή ορισθείσα από το κράτος έκδοσης η οποία στη συγκεκριμένη περίπτωση ενεργεί ως ανακριτική αρχή σε ποινικές διαδικασίες, αρμοδία να διατάσσει τη συγκέντρωση αποδεικτικών στοιχείων σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο”, διευκρινίζοντας, ωστόσο, σε αυτήν την περίπτωση, ότι “προτού διαβιβαστεί στην αρχή εκτέλεσης, η EEE επικυρώνεται, αφού εξεταστεί αν τηρεί τις προϋποθέσεις της παρούσας οδηγίας για την έκδοση ΕΕΕ, ιδίως αυτές του άρθρου 6 παράγραφος 1 αυτής, από δικαστή, δικαστήριο, ανακριτή ή εισαγγελέα στο κράτος έκδοσης”, την έννοια ότι επιτρέπει σε κράτος μέλος να απαλλάσσει διοικητική αρχή από την υποχρέωση να ζητήσει την επικύρωση της ευρωπαϊκής εντολής έρευνας, χαρακτηρίζοντας την αρχή αυτή ως “δικαστική αρχή κατά την έννοια του άρθρου 2 της οδηγίας”;»
21.
Η εισαγγελία Trento διατείνεται ότι, στο πλαίσιο της παθητικής διαδικασίας αναγνώρισης της ΕΕΕ, βάσει του άρθρου 9 της οδηγίας 2014/41 και των άρθρων 4 και 10 του νομοθετικού διατάγματος 108/17, έχει καθήκον να «επιλύει διαφορές με πλήρη ανεξαρτησία γνώμης». Ως εκ τούτου, έχει εξουσία υποβολής αίτησης προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ.
22.
Επί της ουσίας, η εισαγγελία Trento επισημαίνει ότι η ΕΕΕ πρέπει υποχρεωτικά να εκδοθεί ή να επικυρωθεί από δικαστική αρχή. Αυτό προκύπτει, λόγω της αναλογίας μεταξύ ΕΕΕ και ΕΕΣ (
11
), από την απόφαση της 10ης Νοεμβρίου 2016, Özçelik (
12
).
23.
Ως εκ τούτου, πρέπει να καθοριστεί αν διοικητική αρχή, όπως η Finanzamt, εξουσιοδοτημένη από το εσωτερικό δίκαιο να ασκεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, καθήκοντα εισαγγελικής αρχής, μπορεί να εκδίδει ΕΕΕ χωρίς δικαστική επικύρωση.
24.
Κατά την εισαγγελία Trento, η απάντηση πρέπει να δοθεί εφαρμόζοντας στη συγκεκριμένη υπόθεση τη νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με τα ΕΕΣ, ήτοι, εκκινώντας από την παραδοχή ότι: α) η έννοια της «δικαστικής αρχής» είναι ομοιόμορφη και δεν μπορεί να εξαρτάται από την ερμηνεία που δίδουν σε αυτή τα επιμέρους κράτη μέλη· και β) η εν λόγω έννοια περιλαμβάνει μόνον όργανα τα οποία δεν υπόκεινται σε εντολές ή οδηγίες τρίτων, και ειδικότερα της εκτελεστικής εξουσίας.
III. Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου
25.
Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως περιήλθε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 24 Ιανουαρίου 2020.
26.
Γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν η Γερμανική, η Ιταλική και η Πορτογαλική Κυβέρνηση καθώς και η Επιτροπή.
27.
Το Δικαστήριο θεώρησε ότι δεν ήταν απαραίτητη η διεξαγωγή επ’ ακροατηρίου συζητήσεως, κάλεσε όμως τους μετέχοντες στη διαδικασία να απαντήσουν σε δύο ερωτήσεις σχετικές με τον δικαστικό έλεγχο των ΕΕΕ (
13
) και το εφαρμοστέο ιταλικό δίκαιο (
14
).
IV. Ανάλυση
Α.
Επί του παραδεκτού της αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως
28.
Κατά το άρθρο 267 ΣΛΕΕ, μόνο «δικαστήριο» δύναται –ή οφείλει– να υποβάλει στο Δικαστήριο, προκειμένου αυτό να αποφανθεί με «προδικαστικές αποφάσεις», ερώτημα «επί της ερμηνείας των Συνθηκών» ή «επί του κύρους και της ερμηνείας» του παράγωγου δικαίου της Ένωσης.
29.
Η έννοια του «δικαστηρίου», στο πλαίσιο αυτό, είναι ζήτημα το οποίο πρέπει να καθοριστεί αποκλειστικά και μόνον βάσει του δικαίου της Ένωσης: οι απαιτήσεις ενότητας και ομοιομορφίας της εφαρμογής του καθιστούν την έννοια αυτή αυτοτελή, ανεξάρτητη από τα επιμέρους εθνικά δίκαια (
15
).
30.
Κατά τον καθορισμό του πλαισίου εντός του οποίου εντάσσεται η έννοια, το Δικαστήριο έλαβε παραδοσιακά υπόψη πλείονες παράγοντες, οι οποίοι άρχισαν να αναδεικνύονται στην απόφαση Vaassen-Göbbels (
16
). Την ιδιότητα του «δικαστηρίου» έχουν αποκλειστικά και μόνον τα όργανα που θεσπίστηκαν με μόνιμο χαρακτήρα δυνάμει νόμου, εφαρμόζουν κανόνες δικαίου στο πλαίσιο διαδικασίας εκατέρωθεν ακροάσεως, η δικαιοδοσία τους έχει δεσμευτικό χαρακτήρα και ενεργούν με πλήρη ανεξαρτησία (
17
).
31.
Κατ’ αρχήν, οι ως άνω προϋποθέσεις συντρέχουν σωρευτικώς μόνον στην περίπτωση των δικαστών και των δικαστηρίων που εντάσσονται στη δικαστική εξουσία κάθε κράτους μέλους. Εντούτοις, το Δικαστήριο επέδειξε σχετική ευελιξία κατά την εκτίμηση της πλήρωσής τους, με αποτέλεσμα να αναγνωρίσει την ιδιότητα «δικαστηρίου» σε όργανα εκτός της δικαστικής εξουσίας, όπως σε επιτροπή προσφυγών επαγγελματικού συλλόγου (
18
) ή επιτροπή δημοτικών προσφυγών (
19
).
32.
Η μη αυστηρή τήρηση τυπικών προϋποθέσεων από το Δικαστήριο στον τομέα αυτό δέχθηκε επικρίσεις, υπό την έννοια ότι, τελικώς, οι απαιτήσεις που τέθηκαν στην απόφαση Vaassen-Göbbels «αλλοιώθηκαν» (
20
). Εντούτοις, το Δικαστήριο διόρθωσε πρόσφατα την προηγούμενη θέση του, η οποία ήταν υπερβολικά φιλελεύθερη (
21
).
33.
Στην πραγματικότητα, η νομολογία του Δικαστηρίου ανταποκρίνεται στον λόγο ύπαρξης του μηχανισμού δικαστικής συνεργασίας του άρθρου 267 ΣΛΕΕ: «να εξασφαλιστεί η διαφύλαξη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών και της αυτονομίας της […] έννομης τάξεως [της Ένωσης]» (
22
).
34.
Στον σκοπό αυτό ανταποκρίνεται δικαιοδοτικό σύστημα το οποίο έχει ως «[α]κρογωνιαίο λίθο […] [τη] διαδικασία προδικαστικής παραπομπής του άρθρου 267 ΣΛΕΕ η οποία, καθιερώνοντας τον διάλογο σε επίπεδο δικαιοδοτικών οργάνων ακριβώς μεταξύ του Δικαστηρίου και των δικαστηρίων των κρατών μελών, αποσκοπεί στη διασφάλιση της ενότητας της ερμηνείας του δικαίου της Ένωσης […], καθιστώντας κατά τον τρόπο αυτό δυνατή τη διασφάλιση της συνοχής του, της πλήρους αποτελεσματικότητάς του και της αυτονομίας του καθώς και, εν τέλει, του ιδιάζοντος χαρακτήρα του δικαίου που θεσπίζουν οι Συνθήκες» (
23
).
35.
Το γεγονός ότι η διαδικασία του άρθρου 267 ΣΛΕΕ έχει τη μορφή «διαλόγου σε επίπεδο δικαιοδοτικών οργάνων» οφείλεται στο ότι τα δικαστήρια είναι εκείνα που έχουν, συνήθως, τον τελευταίο λόγο σχετικά με τους κανόνες που απαρτίζουν την έννομη τάξη των κρατών μελών. Όταν οι κανόνες του δικαίου της Ένωσης έχουν συνέπειες στην έννομη τάξη των κρατών μελών –και στις συνακόλουθες ένδικες διαφορές–, σκοπός της παραπομπής στο Δικαστήριο είναι να αποφευχθεί η παγίωση τελικών λύσεων οι οποίες δεν συνάδουν προς το δίκαιο της Ένωσης (
24
).
36.
Για τον λόγο αυτόν, τα εθνικά δικαστήρια απευθύνονται στο Δικαστήριο ζητώντας από αυτό να άρει τις αμφιβολίες που ανακύπτουν σχετικά με την ορθή έννοια των κανόνων της Ένωσης οι οποίοι έχουν συνέπειες στην ένδικη διαφορά.
37.
Με την άσκηση ενδίκων μέσων, οι πλείονες ερμηνείες του δικαίου από τα μη δικαιοδοτικά όργανα (περιλαμβανομένων των διοικητικών) τα οποία εφαρμόζουν το δίκαιο στην εθνική έννομη τάξη ανάγονται τελικώς σε μία, αυτήν που δίδουν τα εθνικά δικαστήρια. Τελικώς, έγκυρες θα είναι μόνον οι ερμηνείες τις οποίες επικυρώνουν τα δικαιοδοτικά όργανα και, επομένως, ευλόγως το άρθρο 267 ΣΛΕΕ καθιστά αυτά τους φυσικούς (και αποκλειστικούς) συνομιλητές του Δικαστηρίου.
38.
Δεν είναι, όμως, μόνον αυτό. Όπως προεκτέθηκε, σκοπός της διαδικασίας του άρθρου 267 ΣΛΕΕ είναι η διασφάλιση «της ενότητας της ερμηνείας του δικαίου της Ένωσης» (
25
). Επομένως, μέσω του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, το Δικαστήριο παρέχει στα εθνικά δικαστήρια την ερμηνεία των διατάξεων του δικαίου της Ένωσης τις οποίες πρέπει να εφαρμόσουν για την επίλυση των ενδίκων διαφορών που υποβάλλονται στην κρίση τους. Διασφαλίζεται επίσης ότι καμία διάταξη του δικαίου της Ένωσης δεν εκφεύγει της δεσμευτικής ερμηνείας του Δικαστηρίου.
39.
Σκοπός του άρθρου 267 ΣΛΕΕ είναι να αποφευχθεί η παγίωση στις εθνικές έννομες τάξεις ερμηνειών του δικαίου της Ένωσης οι οποίες δεν στάθηκε δυνατόν να τύχουν της επικύρωσης του Δικαστηρίου. Στην περίπτωση αυτή, στον κίνδυνο πεπλανημένης ερμηνείας θα πρέπει να προστεθεί η μάλλον αναπόφευκτη πληθώρα ερμηνειών των ευρωπαϊκών κανόνων στα επιμέρους κράτη μέλη, με τις επιζήμιες συνέπειες που αυτό θα έχει για την ενότητα του δικαίου της Ένωσης. Για τον λόγο αυτό, το άρθρο 267 ΣΛΕΕ όχι μόνον παρέχει τη δυνατότητα στα εθνικά δικαστήρια τελευταίου βαθμού δικαιοδοσίας να υποβάλλουν προδικαστικά ερωτήματα, αλλά επιπλέον τα υποχρεώνει να το πράττουν.
40.
Εκτιμώ ότι, για τον ίδιο ακριβώς λόγο, το Δικαστήριο εφάρμοσε, με τη νομολογία του, λειτουργική προσέγγιση, αποδεχόμενο προδικαστικές παραπομπές από όργανα τα οποία δεν ήταν δικαστικά υπό τη στενή του όρου έννοια. Όταν οι πράξεις των οργάνων αυτών δεν υπόκεινται στην άσκηση ενδίκων μέσων στην εσωτερική έννομη τάξη, υφίσταται κίνδυνος παγίωσης τελικών ερμηνειών του δικαίου της Ένωσης χωρίς την παρέμβαση του Δικαστηρίου.
41.
Πράγματι, όπως προεκτέθηκε, τα δικαστήρια είναι εκείνα τα οποία έχουν, συνήθως, τον τελευταίο λόγο στην έννομη τάξη των κρατών μελών (
26
). Κατά συνέπεια, το άρθρο 267 ΣΛΕΕ μνημονεύει τα δικαστήρια, ως –επαναλαμβάνω– τους φυσικούς συνομιλητές του Δικαστηρίου.
42.
Τούτου λεχθέντος, προς αποφυγή του κινδύνου πολλαπλών ερμηνειών του δικαίου της Ένωσης, ο κανόνας αυτός μπορεί να κάμπτεται, σε εξαιρετικές περιπτώσεις στις οποίες δεν είναι δυνατή η παρέμβαση αμιγώς δικαιοδοτικών οργάνων, λόγω των χαρακτηριστικών της εθνικής έννομης τάξης.
43.
Αυτό επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας D. Ruiz-Jarabo Colomer: «[η] δικαστηριακή οργάνωση μιας Ευρώπης που αποτελείται από είκοσι επτά κράτη μέλη αντιστοιχεί σε πολύ ετερογενείς παραμέτρους και αντιλήψεις», με αποτέλεσμα να «[ε]ίναι δυσχερές να υπάρξει κάποιο υπόδειγμα το οποίο να περιγράφει κατά τρόπο ενιαίο τη δικαστική λειτουργία σε τόσες χώρες». Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τα κριτήρια που διατυπώθηκαν στην απόφαση Vaassen-Göbbels ερμηνεύθηκαν «με τόσο γενικό και διασταλτικό τρόπο» (
27
).
44.
Επομένως, το Δικαστήριο ενήργησε βάσει ενός ιδανικού προτύπου καθορισμένου με γνώμονα τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν συνήθως τα δικαιοδοτικά όργανα (εν ολίγοις, τα μνημονευόμενα στην απόφαση Vaassen‑Göbbels) (
28
). Εντούτοις, με την πάροδο του χρόνου, υποβλήθηκαν στην κρίση του Δικαστηρίου υποθέσεις οι οποίες το οδήγησαν να σχετικοποιήσει τη σημασία των κριτηρίων που διατυπώθηκαν στην απόφαση αυτή, όταν αυτό ήταν αναγκαίο προκειμένου να υπαχθούν στην έννοια του «δικαστηρίου» όργανα τα οποία, καίτοι λειτουργούν εκτός της δικαστικής εξουσίας, ασκούν καθήκοντα δικαιοδοτικής φύσεως (
29
).
45.
Πάντως, το Δικαστήριο υπήρξε αδιάλλακτο όσον αφορά την απαίτηση να ασκεί το όργανο που υποβάλλει προδικαστικό ερώτημα ουσιαστικά καθήκοντα δικαιοδοτικής φύσεως, ήτοι να εκφέρει αμετάκλητη δικανική κρίση σε συγκεκριμένη ένδικη διαφορά.
46.
Όπως προεκτέθηκε, το Δικαστήριο δεν δίστασε να χαρακτηρίσει «δικαστήριο» επιτροπή προσφυγών επαγγελματικού συλλόγου, παρά το γεγονός ότι οι αποφάσεις της μπορούσαν να προσβληθούν ενώπιον των δικαστηρίων. Το γεγονός αυτό θα έπρεπε να ήταν επαρκές για να οδηγήσει το Δικαστήριο στο συμπέρασμα ότι θα απέκειτο στα δικαστήρια αυτά, εφόσον συνέτρεχε περίπτωση, να υποβάλουν ενδεχόμενο προδικαστικό ερώτημα. Εντούτοις, η περίσταση ότι, στην πράξη, δεν ασκούνταν ένδικα μέσα κατά των αποφάσεων της επιτροπής αυτής ήταν επαρκής προκειμένου το Δικαστήριο να αποφανθεί ότι οι εν λόγω αποφάσεις ήταν, εν τοις πράγμασι, δικαιοδοτικής φύσεως (
30
).
47.
Επομένως, αυτό που έχει σημασία, στο πλαίσιο του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, είναι να μπορούν να έχουν πρόσβαση στο Δικαστήριο τα όργανα τα οποία έχουν τον τελευταίο λόγο στο εθνικό δίκαιο όταν τίθεται ζήτημα ερμηνείας κανόνων του δικαίου της Ένωσης. Τούτο δε ισχύει τόσο για τα δικαστικά όργανα, υπό τη στενή του όρου έννοια, όσο και για άλλα όργανα τα οποία, χωρίς να έχουν την ιδιότητα αυτή, ασκούν κατ’ εξαίρεση εν τοις πράγμασι δικαιοδοτικής φύσεως καθήκοντα σε τελικό βαθμό σε μια διαφορά. Πρέπει να παρέχεται και στα μεν και στα δε η δυνατότητα να δίνουν τον λόγο στο Δικαστήριο ώστε αυτό να εκφέρει με την κρίση του τη δεσμευτική ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης.
48.
Ευλόγως, επομένως, ερμηνεύθηκε ευρέως η φράση «για την έκδοση της δικής του απόφασης» στο άρθρο 267 ΣΛΕΕ, προκειμένου να αποφευχθεί «το ενδεχόμενο να κρίνεται απαράδεκτο πλήθος διαδικαστικών αιτημάτων και να μην μπορούν να εξεταστούν από το Δικαστήριο, καθώς και να στερείται το Δικαστήριο της δυνατότητας να αποφανθεί επί της ερμηνείας του συνόλου των διατάξεων του δικαίου της Ένωσης τις οποίες υποχρεούται να εφαρμόσει το αιτούν δικαστήριο» (
31
).
49.
Επομένως, η επίγνωση του Δικαστηρίου ότι έχει τον τελευταίο λόγο όσον αφορά την ερμηνεία του συνόλου του δικαίου της Ένωσης οδήγησε στη διατύπωση δύο εξαιρέσεων, τις οποίες επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας D. Ruiz‑Jarabo Colomer: i) αδυναμία προσφυγής ενώπιον των δικαστηρίων και ii) ανάθεση της άσκησης δικαστικών καθηκόντων σε παραδικαστικά όργανα δυνάμει συνταγματικού κανόνα (
32
).
50.
Οι αντιρρήσεις όσον αφορά το παραδεκτό της αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως που υπέβαλε η εισαγγελία Trento πρέπει να εξεταστούν υπό το πρίσμα των προεκτεθέντων. Το όργανο αυτό πληροί τα κριτήρια της ίδρυσης με νόμο, της μονιμότητας, του δεσμευτικού χαρακτήρα της δικαιοδοσίας του και της εφαρμογής κανόνων δικαίου.
51.
Ακόμη και αν η διαδικασία αναγνώρισης και εκτέλεσης της ΕΕΕ δεν προβλέπει εκατέρωθεν ακρόαση, πράγμα αμφίβολο, το Δικαστήριο έχει υποβαθμίσει τη σημασία του στοιχείου αυτού με την παρατήρηση ότι δεν συνιστά «απόλυτο κριτήριο» (
33
).
52.
Επομένως, όλα τα στοιχεία φαίνεται να υποδεικνύουν ότι συντρέχει η πρώτη από τις προμνησθείσες εξαιρέσεις, δεδομένου ότι, βάσει των πληροφοριών που προσκόμισαν η εισαγγελία Trento και η Ιταλική Κυβέρνηση (
34
), καίτοι η απόφαση της εισαγγελίας να αναγνωρίσει την ΕΕΕ μπορεί να υποβληθεί σε δικαστικό έλεγχο, δεν είναι δυνατή η άσκηση ενδίκου μέσου ενώπιον των δικαστηρίων κατά της απόφασης άρνησης της αναγνώρισης της ΕΕΕ, η οποία είναι αναγκαία για την εκτέλεσή της.
53.
Υπό τις συνθήκες αυτές, φρονώ ότι πρέπει να αναγνωριστεί στην εισαγγελία Trento η δυνατότητα υποβολής του προδικαστικού ερωτήματος.
54.
Θα μπορούσε, εντούτοις, να προβληθεί η αντίρρηση ότι, εάν η εισαγγελική αρχή αναγνωρίσει το κύρος της ΕΕΕ, η απόφασή της θα μπορεί να προσβληθεί ενώπιον δικαστηρίου και αυτό θα έχει τον τελευταίο λόγο και, επομένως, την εξουσία να υποβάλει προδικαστικό ερώτημα.
55.
Στο στάδιο της διαδικασίας στο οποίο ανέκυψε η προδικαστική παραπομπή, η εισαγγελία Trento δεν έχει αποφασίσει ακόμη σχετικά με τη συνέχεια που πρέπει να δώσει στην ΕΕΕ, επί της αναγνώρισης της οποίας θα πρέπει να αποφανθεί. Και τούτο διότι, ακριβώς, τρέφει αμφιβολίες για το αν συντρέχουν, βάσει της οδηγίας 2014/41, οι προϋποθέσεις για την αναγνώριση της επίμαχης ΕΕΕ.
56.
Επομένως, η εισαγγελία Trento θα μπορούσε να προκαλέσει την παρέμβαση δικαστηρίου μόνον εάν αναγνώριζε την ΕΕΕ, παρά το γεγονός ότι, κατά την άποψή της, πρόκειται για ΕΕΕ εκδοθείσα από αναρμόδιο όργανο (τη Finanzamt Münster). Εν ολίγοις, θα αναγκαζόταν να εκδώσει απόφαση έχοντας επίγνωση του ενδεχομένου να μην είναι αυτή ορθή και ευελπιστώντας ότι θα υπάρξει δικαστική παρέμβαση η οποία, εξάλλου, δεν μπορεί να θεωρείται βέβαιη.
57.
Η εισαγγελία Trento θα μπορούσε να αποφανθεί βάσει των στοιχείων που έχει στη διάθεσή της μόνον εάν ήταν βέβαιη ότι η απόφασή της να αρνηθεί να αναγνωρίσει την ΕΕΕ μπορεί επίσης να αποτελέσει αντικείμενο δικαστικού ελέγχου. Δεν θα ασκούσε επιρροή, για τους σκοπούς του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, το γεγονός ότι ο έλεγχος αυτός θα διενεργούνταν από δικαστήριο του κράτους μέλους έκδοσης της ΕΕΕ (Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας), το οποίο θα είχε πάντοτε τη δυνατότητα να υποβάλει προδικαστικό ερώτημα στο Δικαστήριο (
35
).
58.
Εντούτοις, η επίμαχη ΕΕΕ δεν εκδόθηκε από δικαστήριο, αλλά από διοικητικό όργανο, το οποίο επίσης δεν έχει πρόσβαση στο Δικαστήριο μέσω του άρθρου 267 ΣΛΕΕ.
59.
Στο πλαίσιο στο οποίο υποβάλλεται το προδικαστικό ερώτημα, η εισαγγελία Trento τείνει να θεωρεί ότι η ΕΕΕ της Finanzamt Münster πρέπει να φέρει την επίμαχη επικύρωση. Βάσει της παραδοχής αυτής, ζητεί από το Δικαστήριο να επιβεβαιώσει την ερμηνεία που δίδει στην οδηγία 2014/41.
60.
Εάν το προδικαστικό ερώτημα δεν γίνει δεκτό, η εισαγγελία Trento θα μπορεί να ενεργήσει σύμφωνα με την ερμηνεία που δίδει στην οδηγία 2014/41 και να αρνηθεί την αναγνώριση που ζητεί η Finanzamt Münster. Δεδομένου ότι, όπως προεκτέθηκε, η Finanzamt Münster θα αδυνατεί επίσης να υποβάλει προδικαστικό ερώτημα και δεν είναι βέβαιο ότι η έκδοση της ΕΕΕ αποφασίστηκε στο πλαίσιο δικαστικής διαδικασίας (
36
), το αποτέλεσμα θα είναι ότι κανένα δικαστήριο δεν θα μπορεί να απευθυνθεί στο Δικαστήριο προκειμένου αυτό να αποφανθεί επί της ερμηνείας της οδηγίας αυτής.
61.
Εάν η λύση αυτή γενικευθεί και διαπιστωθεί ότι η εισαγγελία του Trento δεν μπορεί να υποβάλει προδικαστικό ερώτημα υπό τις περιστάσεις της υπό κρίση υπόθεσης, θα δημιουργηθεί ένα τυφλό σημείο στην ερμηνεία διάταξης του δικαίου της Ένωσης. Αυτό ακριβώς είναι που πρέπει να αποφευχθεί, χάριν της ενότητας της έννομης τάξης της Ένωσης, όπως τονίστηκε στην απόφαση Gradbeništvo Korana.
62.
Κατά τα λοιπά, το γεγονός ότι το Δικαστήριο αρνήθηκε, στο παρελθόν, να αναγνωρίσει στην εισαγγελία Τορίνου την ιδιότητα οργάνου που δικαιούται να υποβάλει το προδικαστικό ερώτημα (απόφαση X) δεν είναι καθεαυτό καθοριστικό για τη λύση που πρέπει να δοθεί επί του παρόντος.
63.
Ασφαλώς, η νομολογία της απόφασης X εξακολουθεί να ισχύει πλήρως. Πρέπει, όμως, να εφαρμοστεί λαμβάνοντας υπόψη ότι το μόνο στοιχείο που έχει σημασία δεν είναι η οργανική ή θεσμική ιδιότητα της εισαγγελίας, αλλά η λειτουργία που αυτή ασκεί, ως εκτελεστική αρχή, στη διαδικασία της οδηγίας 2014/41.
64.
Εν αντιθέσει προς την υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση X, στην οποία η εισαγγελία Τορίνου ενεργούσε ως διάδικος σε ποινική διαδικασία ενώπιον δικαστηρίου, εν προκειμένω η εισαγγελία Trento παρεμβαίνει ως όργανο το οποίο εφαρμόζει οριστικά σε εθνικό επίπεδο κανόνα του δικαίου της Ένωσης. Από λειτουργικής απόψεως, συμπεριφέρεται ως δικαιοδοτικό όργανο και δεν χωρεί ένδικο μέσο κατά της απόφασης με την οποία μπορεί ενδεχομένως να αρνηθεί να αναγνωρίσει την ΕΕΕ. Δεδομένου ότι ενεργεί υπό την ιδιότητα αυτή, δεν υφίστανται, κατά την άποψή μου, εμπόδια στην αναγνώριση της ιδιότητάς της ως «δικαστηρίου» κατά την έννοια του άρθρου 267 ΣΛΕΕ.
65.
Αξίζει να επισημανθεί ένα τελευταίο στοιχείο.
66.
Το γεγονός ότι η εισαγγελία Trento ενεργεί ουσιαστικά ή λειτουργικά ως δικαστήριο ενδέχεται να αναδεικνύει κάποια δυσλειτουργία του εσωτερικού δικαίου, δεδομένου ότι, κατ’ αρχήν, όλες οι δημόσιες ενέργειες πρέπει να υπόκεινται σε δικαστικό έλεγχο (
37
).
67.
Εντούτοις, το Δικαστήριο δεν καλείται να αποφανθεί επί του ζητήματος αυτού στην υπό κρίση υπόθεση, καθότι δεν αφορά το αντικείμενο της προδικαστικής παραπομπής. Ακόμη και αν το εσωτερικό δίκαιο προέβλεπε ένδικο μέσο κατά της απόφασης της εισαγγελίας Trento περί αρνήσεως της αναγνώρισης ΕΕΕ (ζήτημα το οποίο, επαναλαμβάνω, δεν αφορά την υπό κρίση υπόθεση και υποθετικό ερώτημα στο οποίο, επιπλέον, θα έπρεπε, κατά την Επιτροπή και την Ιταλική Κυβέρνηση, να δοθεί αρνητική απάντηση) (
38
), η δυσχέρεια που συνεπάγεται η έλλειψη δυνατότητας πρόσβασης στο Δικαστήριο στη συγκεκριμένη υπόθεση στην οποία ανέκυψε το υπό κρίση προδικαστικό ερώτημα δεν θα αντιμετωπιζόταν.
68.
Συμπερασματικά, δεδομένου ότι καθίσταται «δικαστήριο» προκειμένου να αποφασίσει σχετικά με την άρνηση αναγνώρισης της ΕΕΕ, χωρίς να υφίσταται δυνατότητα άσκησης ενδίκου μέσου κατά της απόφασής της, όπως προεκτέθηκε, η εισαγγελία Trento έχει την εξουσία να υποβάλει το υπό κρίση προδικαστικό ερώτημα στο Δικαστήριο.
Β.
Επί της ουσίας
69.
Σύμφωνα με το άρθρο 1, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/41, η ΕΕΕ είναι «δικαστική απόφαση» (
39
). Κατά το άρθρο 2, στοιχείο γʹ, της ίδιας οδηγίας, η απόφαση αυτή μπορεί να ληφθεί και να εκδοθεί από δικαστή ή εισαγγελέα (
40
) και, επιπλέον, από όποιον «ενεργεί ως ανακριτική αρχή σε ποινικές διαδικασίες, αρμοδία να διατάσσει τη συγκέντρωση αποδεικτικών στοιχείων» (
41
).
70.
Στην τελευταία αυτή περίπτωση, η ΕΕΕ που εκδίδεται από την «ανακριτική αρχή» πρέπει να «εξεταστεί […] από δικαστή, δικαστήριο, ανακριτή ή εισαγγελέα», (
42
) ήτοι, από τα όργανα που μπορούν να εκδίδουν τα ίδια ΕΕΕ.
71.
Το γράμμα του άρθρου 2, στοιχείο γʹ, σημείο ii), της οδηγίας 2014/41 με πείθει ότι πρέπει να δοθεί αρνητική απάντηση στο υποβληθέν προδικαστικό ερώτημα. Επομένως, συντάσσομαι με την άποψη της Ιταλικής και της Πορτογαλικής Κυβέρνησης, καθώς και της Επιτροπής.
72.
Φρονώ ότι οι λόγοι που προέβαλε η Γερμανική Κυβέρνηση για να δικαιολογήσει την ανάθεση στη Finanzamt των εξουσιών ανάκρισης που αυτή διαθέτει στον φορολογικό τομέα, βάσει του εσωτερικού δικαίου, δεν είναι ασυμβίβαστοι με το δίκαιο της Ένωσης.
73.
Ειδικότερα, αυτή η ανάθεση εξουσιών είναι σύμφωνη προς τη διάταξη του άρθρου 2, στοιχείο γʹ, σημείο ii), της οδηγίας 2014/41, στην οποία γίνεται μνεία σε «κάθε άλλη αρμόδια αρχή ορισθείσα από το κράτος έκδοσης» η οποία «ενεργεί ως ανακριτική αρχή σε ποινικές διαδικασίες, αρμοδία να διατάσσει τη συγκέντρωση αποδεικτικών στοιχείων σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο» (
43
).
74.
Δεν είναι, όμως, αυτό το ζήτημα.
75.
Το ζήτημα είναι ότι, καίτοι αναγνωρίζει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να ορίσουν τις αρχές που είναι αρμόδιες να διεξάγουν ανακρίσεις σε ποινικές υποθέσεις και να διατάσσουν τη συγκέντρωση αποδεικτικών στοιχείων, το άρθρο 2, στοιχείο γʹ, σημείο ii), της οδηγίας 2014/41 δεν παρέχει στις ούτως ορισθείσες αρχές άλλο καθήκον πλην εκείνου που περιορίζεται στην απόφαση έκδοσης ΕΕΕ η οποία, «προτού διαβιβαστεί στην αρχή εκτέλεσης, […] επικυρώνεται». Συγκεκριμένα, επικυρώνεται από δικαστήριο, δικαστή ή εισαγγελέα.
76.
Η Finanzamt Münster είναι αναμφισβήτητα διοικητικό όργανο και, επομένως, κατά την οδηγία 2014/41, δεν δικαιούται να εκδώσει ΕΕΕ αφ’ εαυτής. Ειδικότερα, δεν δικαιούται να «διαβιβάσει» την ΕΕΕ στην αρχή εκτέλεσης χωρίς την προηγούμενη επικύρωση δικαστικής αρχής, νοουμένης ως τέτοιας δικαστηρίου, δικαστή ή εισαγγελέα, κατά το άρθρο 2, στοιχείο γʹ, σημείο ii), της οδηγίας 2014/41.
77.
Η Γερμανική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι, κάνοντας χρήση της δικονομικής αυτοτέλειάς της, ανέθεσε στη Finanzamt, στον φορολογικό τομέα, την άσκηση καθηκόντων που ανήκουν στην εισαγγελική αρχή, μαζί με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που αυτή έχει. Πρόκειται, κατά τη Γερμανική Κυβέρνηση, για εξαίρεση προβλεπόμενη από τον νόμο, η οποία συνιστά παρέκκλιση από την αποκλειστική εξουσία της εισαγγελικής αρχής στην ποινική ανάκριση.
78.
Καθιστά η ανάθεση αυτή τη Finanzamt «εισαγγελέα» κατά την έννοια της οδηγίας 2014/41; Δεν το νομίζω.
79.
Η ανάθεση από το εσωτερικό δίκαιο στη Finanzamt, στον τομέα της δίωξης φορολογικών αδικημάτων, εξουσιών ανάκρισης ισοδύναμων με εκείνες της εισαγγελικής αρχής δεν αρκεί για την εξομοίωση των δύο αυτών οργάνων στο σύστημα της οδηγίας 2014/41.
80.
Όπως επισημαίνει η Επιτροπή, η Finanzamt είναι διοικητική αρχή, αρμόδια για τη διαχείριση των φορολογικών υποθέσεων, η οποία εντάσσεται στην εκτελεστική εξουσία. Ακόμη και αν η γερμανική νομοθεσία της αναθέτει περιορισμένες εξουσίες ανάκρισης σχετικά με συγκεκριμένα αδικήματα, υφίσταται σαφής διάκριση μεταξύ της φορολογικής αρχής και της εισαγγελικής αρχής. Η Finanzamt δεν διαθέτει το σύνολο των εξουσιών της εισαγγελικής αρχής και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να εξομοιωθεί με αυτήν ως αρχή έκδοσης ΕΕΕ.
81.
Η ratio του άρθρου 2 της οδηγίας 2014/41 είναι ότι οι διοικητικές αρχές, ανεξαρτήτως των εξουσιών που τους ανατίθενται βάσει του εσωτερικού δικαίου, θα χρειάζονται την επικύρωση των δικαστικών αρχών (περιλαμβανομένου του εισαγγελέα) για την έκδοση ΕΕΕ.
82.
Η ratio αυτή θα έπαυε να υφίσταται αν τα κράτη μέλη μπορούσαν, άνευ ετέρου, να επιτρέπουν στις αρχές που υπάγονται στην εκτελεστική εξουσία να διαβιβάζουν ΕΕΕ μη επικυρωμένες από τις δικαστικές αρχές (περιλαμβανομένου του εισαγγελέα), μέσω του μηχανισμού που εξομοιώνει, προς τον σκοπό αυτό, τις πρώτες με τις δεύτερες.
83.
Στο επιχείρημα αυτό πρέπει να προστεθεί εκείνο που αφορά τον ρόλο που διαδραματίζουν οι αμιγώς δικαστικές αρχές (περιλαμβανομένου του εισαγγελέα) όσον αφορά τις ΕΕΕ.
84.
Κατά την αιτιολογική σκέψη 12 της οδηγίας 2014/41, η αρχή έκδοσης πρέπει να αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων, δεδομένου ότι «[τ]ο τεκμήριο αθωότητας και το δικαίωμα της υπεράσπισης σε ποινική διαδικασία αποτελούν ακρογωνιαίο λίθο των θεμελιωδών δικαιωμάτων που αναγνωρίζονται στο Χάρτη όσον αφορά τον τομέα της ποινικής δικαιοσύνης».
85.
Για τον λόγο αυτόν, ο νομοθέτης της Ένωσης υπογράμμισε ότι «[ο]ποιοσδήποτε περιορισμός των δικαιωμάτων αυτών από ερευνητικό μέτρο που διατάσσεται βάσει της παρούσας οδηγίας θα πρέπει να συμμορφώνεται πλήρως με τις απαιτήσεις του άρθρου 52 του Χάρτη σε ό,τι αφορά την αναγκαιότητα, την αναλογικότητα και τους στόχους γενικού συμφέροντος που θα πρέπει να επιδιώκει, ιδίως την προστασία των δικαιωμάτων των άλλων» (
44
).
86.
Στο πνεύμα αυτό, το άρθρο 6, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/41 επιτρέπει την έκδοση ΕΕΕ μόνον εάν είναι «απαραίτητη και αναλογική […] λαμβανομένων υπόψη των δικαιωμάτων του υπόπτου ή κατηγορουμένου». Επιπλέον, η αρχή έκδοσης πρέπει να λαμβάνει υπόψη, κατά το άρθρο 6, παράγραφος 2, πλείονες οδηγίες σχετικές με τα δικονομικά δικαιώματα στις ποινικές διαδικασίες (
45
).
87.
Επομένως, η αρχή έκδοσης ΕΕΕ υποχρεούται, χάριν της δέουσας στάθμισης του γενικού συμφέροντος και των θεμελιωδών δικαιωμάτων που ενδεχομένως προσβάλλονται, να εκτιμήσει τον αναγκαίο και αναλογικό χαρακτήρα της ΕΕΕ, εκτίμηση για την οποία απαιτείται θεσμική ιδιότητα η οποία δεν χαρακτηρίζει τα διοικητικά όργανα.
88.
Ακόμη και αν έχουν ανατεθεί σε διοικητικό όργανο όπως η Finanzamt εξουσίες χαρακτηριστικές της εισαγγελικής αρχής, η ανάθεση αυτή δεν την καθιστά «δικαστική αρχή», κατά την έννοια της οδηγίας 2014/41, η οποία μπορεί να προβεί σε αυτήν την εκτίμηση του αναγκαίου και αναλογικού χαρακτήρα της ΕΕΕ.
89.
Τα ειδικά ουσιαστικά προσόντα που οδήγησαν τον Γερμανό νομοθέτη να αναθέσει στη Finanzamt εξουσίες στον τομέα της ανάκρισης φορολογικών αδικημάτων δείχνουν ότι πρόκειται για εξαιρετικά εξειδικευμένο όργανο στον συγκεκριμένο τομέα. Η εξειδίκευση αυτή, όμως, δεν αρκεί, στο σύστημα της οδηγίας 2014/41, προκειμένου να αναγνωριστούν στο όργανο αυτό η ικανότητα ολιστικής θεώρησης και τα προσόντα, γενικότερα, που απαιτεί η στάθμιση δικαιωμάτων και συμφερόντων πριν από την απόφαση έκδοσης ΕΕΕ.
90.
Το Δικαστήριο έχει αποφανθεί ότι στην έννοια του όρου «δικαστική αρχή»«εμπίπτουν όχι μόνον οι δικαστές ή τα δικαιοδοτικά όργανα κράτους μέλους, αλλά, ευρύτερα, οι αρχές που καλούνται να μετάσχουν στην απονομή της ποινικής δικαιοσύνης» (
46
), εξαιρουμένων πάντοτε των διοικητικών αρχών, οι οποίες μετέχουν της εκτελεστικής εξουσίας (
47
).
91.
Καίτοι δεν διαθέτει οπωσδήποτε την ανεξαρτησία που χαρακτηρίζει τα δικαστήρια, η εισαγγελική αρχή δεν είναι όργανο το οποίο υπόκειται στην εκτελεστική εξουσία, κατά την έννοια της υπαγωγής και της εξάρτησης που χαρακτηρίζουν τις διοικητικές αρχές. Είναι αληθές ότι, σε ορισμένα νομικά συστήματα, οι εισαγγελικοί λειτουργοί μπορούν να λαμβάνουν επιμέρους οδηγίες από την εκτελεστική εξουσία, όμως, ακόμη και στην περίπτωση αυτή, απολαύουν ενός καθεστώτος αυτονομίας που τους διακρίνει από τα όργανα της εκτελεστικής εξουσίας (
48
).
92.
Η θεσμική θέση της εισαγγελικής αρχής ως εγγυητή της νομιμότητας ενώπιον των δικαστηρίων την καθιστά πραγματικό εταίρο στην απονομή της δικαιοσύνης, διότι δεν μεριμνά αποκλειστικά ή κυρίως για το συμφέρον της δημόσιας διοίκησης, αλλά για το γενικό συμφέρον της τήρησης του νόμου. Εξ ου και το άρθρο 2 της οδηγίας 2014/41 αντιμετωπίζει με τον ίδιο τρόπο την εισαγγελική αρχή και τους δικαστές (
49
).
93.
Η κατά περίπτωση άσκηση ανακριτικών καθηκόντων, παρεμφερών εκείνων της εισαγγελικής αρχής, δεν συνεπάγεται ότι η Finanzamt παύει να είναι διοικητικό όργανο, το οποίο, ως τέτοιο, υπόκειται διαρθρωτικά και λειτουργικά στην ιεραρχία της διοίκησης και, ειδικότερα, δεν διαθέτει τα απαραίτητα προσόντα για να προβεί στην εκτίμηση της αναγκαιότητας και στη στάθμιση που απαιτεί η οδηγία 2014/41. Η εκτίμηση αυτή βαίνει πέραν της προστασίας του ιδιαίτερου συμφέροντος της φορολογικής αρχής και περιλαμβάνει το γενικό συμφέρον του συνόλου του κράτους και τη διασφάλιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων των πολιτών.
V. Πρόταση
94.
Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στην Procura Distrettuale della Repubblica presso il Tribunale ordinario di Trento (εισαγγελία της περιφέρειας του πρωτοδικείου Trento, Ιταλία) ως εξής:
«Το άρθρο 2, στοιχείο γʹ, σημείο ii), της οδηγίας 2014/41/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 3ης Απριλίου 2014, περί της ευρωπαϊκής εντολής έρευνας σε ποινικές υποθέσεις, έχει την έννοια ότι δεν επιτρέπει σε κράτος μέλος να απαλλάσσει εθνικές διοικητικές αρχές αρμόδιες στον φορολογικό τομέα, ακόμη και όταν έχουν εξουσία να διεξάγουν την ανάκριση σε συγκεκριμένες ποινικές διαδικασίες, από την υποχρέωση να ζητούν, πριν από τη διαβίβαση ευρωπαϊκής εντολής έρευνας στην αρχή εκτέλεσης, την επικύρωση αυτής από δικαστή, δικαστήριο, ανακριτή ή εισαγγελέα στο κράτος έκδοσης».
(
1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η ισπανική.
(
2
)	Πρόκειται, εν προκειμένω, για τη Finanzamt für Steuerstrafsachen und Steuerfahndung Münster (οικονομική υπηρεσία φορολογικής έρευνας και φορολογικών αδικημάτων Münster, Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, στο εξής: Finanzamt Münster).
(
3
)	Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 3ης Απριλίου 2014, περί της ευρωπαϊκής εντολής έρευνας σε ποινικές υποθέσεις (ΕΕ 2014, L 130, σ. 1 και διορθωτικό ΕΕ 2015, L 143, σ. 16).
(
4
)	Η Procura Distrettuale della Repubblica presso il Tribunale Ordinario di Trento (εισαγγελία της περιφέρειας του πρωτοδικείου Trento, Ιταλία, στο εξής: εισαγγελία Trento).
(
5
)	Το Δικαστήριο αποφάνθηκε σχετικά με τη δυνατότητα της εισαγγελικής αρχής να εκδίδει, ως «δικαστική αρχή», ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης (στο εξής: ΕΕΣ) στις αποφάσεις της 27ης Μαΐου 2019, OG και PI (εισαγγελικές αρχές Lübeck και Zwickau) (C‑508/18 και C‑82/19 PPU, EU:C:2019:456, στο εξής: απόφαση OG και PI), και της 27ης Μαΐου 2019, PF (Γενικός Εισαγγελέας της Λιθουανίας) (C‑509/18, EU:C:2019:457). Αποφάνθηκε επίσης σχετικά με την αρμοδιότητα της εισαγγελικής αρχής να εκδίδει ΕΕΕ στην απόφαση της 8ης Δεκεμβρίου 2020, Staatsanwaltschaft Wien (Πλαστές τραπεζικές εντολές μεταφοράς χρημάτων) (C‑584/19, EU:C:2020:1002, στο εξής: απόφαση Staatsanwaltschaft Wien).
(
6
)	Υπόθεση επί της οποίας αποφάνθηκε αρνητικά, στην απόφαση της 12ης Δεκεμβρίου 1996, X (C‑74/95 και C‑129/95, EU:C:1996:491, στο εξής: απόφαση X).
(
7
)	Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Οκτωβρίου 2010, σχετικά με το δικαίωμα σε διερμηνεία και μετάφραση κατά την ποινική διαδικασία (ΕΕ 2010, L 280, σ. 1).
(
8
)	Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2012, σχετικά με το δικαίωμα ενημέρωσης στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών (ΕΕ 2012, L 142, σ. 1).
(
9
)	Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Οκτωβρίου 2013, σχετικά με το δικαίωμα πρόσβασης σε δικηγόρο στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας και διαδικασίας εκτέλεσης του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης, καθώς και σχετικά με το δικαίωμα ενημέρωσης τρίτου προσώπου σε περίπτωση στέρησης της ελευθερίας του και με το δικαίωμα επικοινωνίας με τρίτα πρόσωπα και με προξενικές αρχές κατά τη διάρκεια της στέρησης της ελευθερίας (ΕΕ 2013, L 294, σ. 1).
(
10
)	Decreto legislativo n. 108/17. Norme di attuazione della direttiva 2014/41/UE del Parlamento europeo e del Consiglio, del 3 aprile 2014, relativa all’ordine europeo di indagine penale (Νομοθετικό διάταγμα 108/17. Κανόνες εφαρμογής της οδηγίας [2014/41]), της 21ης Ιουνίου 2017 (GURI 162, της 13ης Ιουλίου 2017).
(
11
)	Ρυθμίζονται από την απόφαση-πλαίσιο 2002/584/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 13ης Ιουνίου 2002, για το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης και τις διαδικασίες παράδοσης μεταξύ των κρατών μελών (ΕΕ 2002, L 190, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση-πλαίσιο 2009/299/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2009 (ΕΕ 2009, L 81, σ. 24).
(
12
)	Υπόθεση C‑453/16 PPU, EU:C:2016:860.
(
13
)	Το Δικαστήριο έθεσε στους μετέχοντες στη διαδικασία την ερώτηση αν, βάσει του δικαίου της Ένωσης, στην περίπτωση που η απόφαση μη αναγνώρισης ΕΕΕ εκδίδεται από «αρχή εκτέλεσης», κατά την έννοια του άρθρου 2, στοιχείο δʹ, της οδηγίας 2014/41, η οποία δεν είναι δικαστής ή δικαστήριο, η εν λόγω απόφαση πρέπει να υποβληθεί σε δικαστικό έλεγχο.
(
14
)	Το Δικαστήριο ζήτησε από την Ιταλική Κυβέρνηση να εκθέσει τη διαδικασία αναγνώρισης και εκτέλεσης της ΕΕΕ από την εισαγγελική αρχή, διευκρινίζοντας τις περιπτώσεις στις οποίες καλείται ενδεχομένως να παρέμβει σε αυτήν δικαστής ή δικαστήριο και τις περιπτώσεις στις οποίες παρεμβαίνει μόνον η εισαγγελική αρχή. Το Δικαστήριο ζήτησε επίσης από την Ιταλική Κυβέρνηση να εκθέσει τα ένδικα βοηθήματα που προβλέπονται στο εθνικό δίκαιο, σε περίπτωση άρνησης αναγνώρισης και εκτέλεσης της ΕΕΕ.
(
15
)	Απόφαση της 21ης Ιανουαρίου 2020, Banco de Santander (C‑274/14, EU:C:2020:17, στο εξής: απόφαση Banco de Santander).
(
16
)	Απόφαση της 30ής Ιουνίου 1996 (C‑61/65, EU:C:1966:39, στο εξής: απόφαση Vaassen-Göbbels).
(
17
)	Απόφαση Banco de Santander (σκέψη 51 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
18
)	Απόφαση της 6ης Οκτωβρίου 1981, Broekmeulen (246/80, EU:C:1981:218, στο εξής: απόφαση Broekmeulen).
(
19
)	Απόφαση της 29ης Νοεμβρίου 2001, De Coster (C‑17/00, EU:C:2001:651).
(
20
)	Αυτό επέκρινε ο γενικός εισαγγελέας D. Ruiz-Jarabo Colomer στις προτάσεις του στην υπόθεση Umweltanwalt von Kärnten (C‑205/08, EU:C:2009:397, σημείο 25, στο εξής: προτάσεις στην υπόθεση Umweltanwalt von Kärnten). Κατά την άποψή του, η εξέλιξη της νομολογίας είχε ως αποτέλεσμα να «γίνεται δεκτή η υποβολή προδικαστικού ερωτήματος από ένα ετερογενές αμάλγαμα οργάνων, πράγμα που δεν ανταποκρίνεται πάντοτε στην κατά το άρθρο [267 ΣΛΕΕ] έννοια του δικαιοδοτικού οργάνου». Ακολούθησε, επομένως, τη γραμμή που ανέπτυξε στις προτάσεις του στην υπόθεση De Coster (C‑17/00, EU:C:2001:366, σημείο 14, στο εξής: προτάσεις De Coster).
(
21
)	Απόφαση Banco de Santander (σκέψη 55).
(
22
)	Γνωμοδότηση 2/13 (Προσχώρηση της Ένωσης στην ΕΣΔΑ), της 18ης Δεκεμβρίου 2014 (EU:C:2014:2454, σημείο 174, στο εξής: γνωμοδότηση 2/13).
(
23
)	Γνωμοδότηση 2/13 (σκέψη 176). Η υπογράμμιση δική μου.
(
24
)	Εν τέλει, τα δικαστήρια είναι εκείνα που, με την αμετάκλητη δικανική κρίση τους (jus dicere) σε συγκεκριμένη υπόθεση, διασφαλίζουν ότι οι νομοθετικές και δικαιοδοτικές διαδικασίες οι οποίες καταλήγουν στην τελική εφαρμογή των γενικών και αφηρημένων κανονιστικών διατάξεων της έννομης τάξης εφαρμόστηκαν όπως καθορίζεται στην εν λόγω έννομη τάξη. Υπ’ αυτή την έννοια, παραπέμπω στις προτάσεις μου στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις OG και PI (C‑508/18 και C‑82/19 PPU, EU:C:2019:337, σημείο 66). Στο ίδιο πνεύμα, στις προτάσεις μου στην υπόθεση PF (C‑509/18, EU:C:2019:338, σημείο 27), επισήμανα ότι καθήκον του δικαστή «είναι να έχει τον τελευταίο λόγο για την εφαρμογή του δικαίου, ώστε η διδόμενη [με τον τελευταίο αυτό λόγο] απάντηση, με την ιδιότητα του δεδικασμένου, να είναι σύμφωνη με το δίκαιο και, συνεπώς, έγκυρη». Η εξουσία να διασφαλίζει την κανονικότητα του τελευταίου λόγου της έννομης τάξης είναι σε τέτοιο βαθμό καθοριστική της λειτουργίας του δικαστή ώστε «θα μπορούσε να ειπωθεί ότι [η έννομη τάξη] δεν είναι για τον δικαστή μέσο, αλλά σκοπός αφ’ εαυτού. Ακριβέστερα, ο μοναδικός σκοπός στον οποίον υπόκειται» (όπ.π., σημείο 28).
(
25
)	Γνωμοδότηση 2/13 (σκέψη 176).
(
26
)	Στις αρχές του κράτους δικαίου καταλέγεται η απαίτηση να έχουν τα δικαστήρια τον οριστικό τελευταίο λόγο, δεδομένου ότι η εγγύηση της υπαγωγής των δημόσιων αρχών στον νόμο συνίσταται στο ενδεχόμενο δικαστικού ελέγχου όλων, ανεξαιρέτως, των πράξεων των εν λόγω αρχών. Στην εγγύηση αυτή προστίθεται εκείνη που αναγνωρίζει τα φυσικά πρόσωπα ως δικαιούχους του δικαιώματος αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας, το οποίο κατοχυρώνεται στο άρθρο 47 του Χάρτη. Σε πρόσφατη διάταξη του δικαίου της Ένωσης, το «κράτος δικαίου» ορίζεται ως «η αξία της Ένωσης που κατοχυρώνεται στο άρθρο 2 ΣΕΕ», η οποία περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων αρχών, την «αποτελεσματική δικαστική προστασία, από […] δικαστήρια […], και όσον αφορά τα θεμελιώδη δικαιώματα» [άρθρο 2, στοιχείο αʹ, του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2092 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2020, περί γενικού καθεστώτος αιρεσιμότητος για την προστασία του προϋπολογισμού της Ένωσης (ΕΕ 2020, L 433I, σ. 1)].
(
27
)	Προτάσεις Umweltanwalt von Kärnten (σημείο 35). Το Δικαστήριο ενήργησε τοιουτοτρόπως «προκειμένου να περιληφθούν στον ευρωπαϊκό προδικαστικό διάλογο οι κοινές συνταγματικές παραδόσεις» (όπ.π. σημείο 36).
(
28
)	Στα οποία, παραδόξως, δεν περιλαμβανόταν το κριτήριο της δικαστικής ανεξαρτησίας. Ο γενικός εισαγγελέας D. Ruiz-Jarabo Colomer επισήμανε στις προτάσεις του στην υπόθεση De Coster (σημείο 17), ότι η απαίτηση της ανεξαρτησίας μνημονεύεται για πρώτη φορά στην απόφαση της 11ης Ιουνίου 1987, X (14/86, EU:C:1987:275), και δεν επαναλήφθηκε άνευ όρων πριν από την απόφαση της 30ής Μαρτίου 1993, Corbiau (C‑24/92, EU:C:1993:118).
(
29
)	Παρά το γεγονός ότι στο εσωτερικό δίκαιο χαρακτηρίζονται ρητώς διοικητικά όργανα. Αυτό συνέβη, για παράδειγμα, στην περίπτωση του Tribunal Català de Contractes del Sector Públic, διοικητικού οργάνου κατά το ισπανικό δίκαιο, το οποίο το Δικαστήριο θεώρησε, στην απόφαση της 6ης Οκτωβρίου 2015, Consorci Sanitari del Maresme (C‑203/14, EU:C:2015:664), «δικαστήριο» κατά την έννοια του άρθρου 267 ΣΛΕΕ.
(
30
)	Απόφαση Broekmeulen (σκέψη 17): «λόγω της ελλείψεως, στην πράξη, αποτελεσματικού ενδίκου μέσου ενώπιον των τακτικών δικαστηρίων, επί θεμάτων που αφορούν την εφαρμογή του [ενωσιακού] δικαίου, η επιτροπή προσφυγών», της οποίας οι αποφάσεις «στην πραγματικότητα αναγνωρίζονται ως οριστικές, πρέπει να θεωρηθεί ως δικαστήριο ενός [κ]ράτους μέλους, κατά την έννοια τού άρθρου [267 ΣΛΕΕ]» (η υπογράμμιση δική μου).
(
31
)	Απόφαση της 28ης Φεβρουαρίου 2019, Gradbeništvo Korana (C‑579/17, EU:C:2019:162, σκέψη 35, στο εξής: απόφαση Gradbeništvo Korana). H υπογράμμιση δική μου.
(
32
)	Προτάσεις Umweltanwalt von Kärnten (σημεία 40 έως 49).
(
33
)	Απόφαση της 17ης Σεπτεμβρίου 1997, Dorsch Consult (C‑54/96, EU:C:1997:413, σκέψη 31).
(
34
)	Αυτό είναι το σαφές νόημα της γραπτής απάντησης (σημείο 8) της Ιταλικής Κυβέρνησης στην ερώτηση που έθεσε το Δικαστήριο, η οποία μνημονεύεται στην υποσημείωση 14 των παρουσών προτάσεων.
(
35
)	Το Δικαστήριο δέχθηκε ότι δικαστήριο του κράτους έκδοσης μπορεί να κάνει χρήση του άρθρου 267 ΣΛΕΕ επ’ ευκαιρία της ερμηνείας του δικαίου της Ένωσης από τις αρχές του κράτους μέλους εκτέλεσης στην απόφαση της 25ης Ιουλίου 2018, AY (Ένταλμα σύλληψης – Μάρτυρας) (C‑268/17, EU:C:2018:602). Στην υπόθεση αυτή, το γεγονός ότι η ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης σε ένα κράτος μέλος μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα το δικαστήριο άλλου κράτους μέλους να ανακαλέσει ΕΕΣ, απευθυνόμενο στο πρώτο κράτος μέλος, οδήγησε το Δικαστήριο στο συμπέρασμα ότι «δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι τα υποβληθέντα ερωτήματα ουδεμία σχέση έχουν με το υποστατό ή το αντικείμενο της δίκης η οποία εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου ούτε ότι το πρόβλημα είναι υποθετικής φύσεως» (όπ.π., σκέψη 27).
(
36
)	Η Γερμανική Κυβέρνηση διευκρινίζει στις γραπτές παρατηρήσεις της (σημείο 54) ότι της ΕΕΕ που εξέδωσε η Finanzamt Münster προηγήθηκε εντολή έρευνας εκδοθείσα από το Amtsgericht Münster (ειρηνοδικείο αστικών και ποινικών υποθέσεων Münster, Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας). Εντούτοις, δεν διευκρινίζεται αν στην ΕΕΕ καταγράφεται μόνον το περιεχόμενο της δικαστικής αυτής εντολής –οπότε η ΕΕΕ θα μπορούσε να αποδοθεί στο Amtsgericht– ή αν η δικαστική εντολή χρησιμεύει ως γενική βάση για την έκδοση απόφασης της οποίας το συγκεκριμένο περιεχόμενο καθορίζει αποκλειστικά η Finanzamt. Εν πάση περιπτώσει, δεν θα μπορούσαν να απορριφθούν ΕΕΕ εκδοθείσες από διοικητικά όργανα, πριν από την επίσημη κίνηση δικαστικής διαδικασίας.
(
37
)	Επ’ αυτού ειδικότερα, βλ. σημείο 41 των παρουσών προτάσεων.
(
38
)	Αυτή ήταν η απάντηση που έδωσε γραπτώς η Επιτροπή στην ερώτηση του Δικαστηρίου, η οποία μνημονεύεται στην υποσημείωση 13 των παρουσών προτάσεων. Αυτή είναι επίσης η άποψη της Ιταλικής Κυβέρνησης (σημεία 22 έως 30 της απάντησής της).
(
39
)	Η Γερμανική Κυβέρνηση επισήμανε (σημεία 38 έως 43 των γραπτών παρατηρήσεών της) ότι, εν αντιθέσει προς άλλες γλωσσικές αποδόσεις, η απόδοση της διάταξης στη γερμανική γλώσσα δεν χρησιμοποιεί το επίθετο «δικαστικός» («justizielle»), αλλά τον όρο «δικαιοδοτικός» («gerichtliche»). Εκτιμώ ότι η διαφορά στερείται σημασίας, δεδομένου ότι η ρητή μνεία στους εισαγγελείς στο άρθρο 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2014/41 καθιστά σαφές ότι η ΕΕΕ δεν γίνεται αντιληπτή ως απόφαση που λαμβάνεται, σε κάθε περίπτωση, από ασκούντα δικαιοδοσία υπό τη στενή του όρου έννοια.
(
40
)	Συγκεκριμένα, κατά το σημείο i), από «δικαστή, δικαστήριο, ανακριτή ή εισαγγελέα με αρμοδιότητα στη συγκεκριμένη υπόθεση».
(
41
)	Άρθρο 2, στοιχείο γʹ, σημείο ii), της οδηγίας 2014/41.
(
42
)	Όπ.π.
(
43
)	Η υπογράμμιση δική μου.
(
44
)	Η υπογράμμιση δική μου.
(
45
)	Οδηγίες 2010/64, 2012/13 και 2013/48. Βλ. σημείο 4 και υποσημειώσεις 7, 8 και 9 των παρουσών προτάσεων.
(
46
)	Απόφαση OG και PI (σκέψη 50).
(
47
)	Απόφαση της 10ης Νοεμβρίου 2016, Poltorak (C‑452/16 PPU, EU:C:2016:858, σκέψη 35).
(
48
)	Το γεγονός ότι η εισαγγελική αρχή λαμβάνει επιμέρους οδηγίες από την εκτελεστική εξουσία συνεπάγεται ότι δεν μπορεί να εκδίδει ΕΕΣ (απόφαση OG και PI), αλλά δεν την εμποδίζει να εκδίδει ΕΕΕ (απόφαση Staatsanwaltschaft Wien).
(
49
)	Στην απόφαση της 2ας Μαρτίου 2021, Prokuratuur (Προϋποθέσεις πρόσβασης σε δεδομένα σχετιζόμενα με ηλεκτρονικές επικοινωνίες), C‑746/18, EU:C:2021:152, όσον αφορά την ειδική περίπτωση της πρόσβασης σε δεδομένα κίνησης και σε δεδομένα θέσης για σκοπούς ποινικής έρευνας, το Δικαστήριο ερμήνευσε την οδηγία 2002/58/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2002, σχετικά με την επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και την προστασία της ιδιωτικής ζωής στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών (οδηγία για την προστασία ιδιωτικής ζωής στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες) (ΕΕ 2002, L 201, σ. 37), όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2009/136/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Νοεμβρίου 2009 (ΕΕ 2009, L 337, σ. 11), υπό την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση η οποία απονέμει στην εισαγγελική αρχή αρμοδιότητα να επιτρέπει τέτοιου είδους πρόσβαση όταν η αρχή αυτή διευθύνει διαδικασία ανάκρισης ποινικών αδικημάτων και ενεργεί, ενδεχομένως, ως κατηγορούσα αρχή.