62024CJ0129_RES
Sprawa C‑129/24
Coillte Cuideachta Ghníomhaíochta Ainmnithe
przeciwko
Commissioner for Environmental Information
[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez High Court (Irlandia)]
Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 15 stycznia 2026 r.
Odesłanie prejudycjalne – Środowisko – Konwencja z Aarhus – Dyrektywa 2003/4/WE – Publiczny dostęp do informacji dotyczących środowiska – Pojęcia „wnioskodawcy” i „wniosku” – Wnioskodawcy anonimowi lub występujący pod pseudonimem – Prawo dostępu do informacji o środowisku – Ustalenia praktyczne – Obowiązek podania przez wnioskodawcę rzeczywistego nazwiska lub nazwy i aktualnego adresu fizycznego – Nieważność wniosku
Środowisko – Prawo dostępu do informacji – Dyrektywa 2003/4 – Wnioskodawca ubiegający się o informację o środowisku – Obowiązek zidentyfikowania się przez wnioskodawcę na podstawie rzeczywistego nazwiska (nazwy) lub aktualnego adresu fizycznego – Brak – Uregulowania krajowe nakładające na wnioskodawcę obowiązek takiej identyfikacji – Dopuszczalność – Przesłanki – Poszanowanie zasad równoważności i skuteczności
(konwencja z Aarhus, art. 2 pkt 4, art. 4; dyrektywa 2003/4 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 2 pkt 5)
(zob. pkt 27–44; sentencja)
Streszczenie
Rozpatrując wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, Trybunał wyjaśnił pojęcie wniosku o udzielenie dostępu do informacji o środowisku w rozumieniu dyrektywy 2003/4 (
1
) w związku z konwencją z Aarhus (
2
) i wypowiedział się w kwestii, czy organ władzy publicznej może uznać taki wniosek za nieważny, uzasadniając to tym, że wnioskodawca nie przestrzegał uregulowań krajowych, w których zobowiązano go do podania rzeczywistego nazwiska (nazwy) lub aktualnego adresu fizycznego.
W okresie od marca do czerwca 2022 r. Coillte Cuideachta Ghníomhaíochta Ainmnithe (zwane dalej „Coillte”), przedsiębiorstwo handlu drzewnego z udziałem irlandzkiego skarbu państwa, otrzymało 97 wniosków o udzielenie informacji o środowisku pochodzących od wnioskodawców anonimowych lub występujących pod pseudonimami, przy czym we wnioskach nie ujawniono adresów fizycznych tych wnioskodawców.
Uregulowania krajowe dokonujące transpozycji dyrektywy 2003/4 przewidują, że każdy, kto składa wniosek o udzielenie informacji o środowisku, musi podać rzeczywiste nazwisko (nazwę) lub adres. Uznawszy, że wyżej wymienione wnioski nie miały faktycznie na celu uzyskania informacji o środowisku, lecz stanowiły część zorganizowanej akcji prowadzonej z wątpliwych pobudek, takich jak pobudki służące zakłóceniu jego działania, Coillte zwróciło się do odnośnych wnioskodawców o podanie mu ich aktualnych adresów i o potwierdzenie, iż w owych wnioskach użyli swych prawdziwych i uznanych urzędowo nazwisk (nazw). Nie otrzymawszy żadnej odpowiedzi, przedsiębiorstwo to zasadniczo odrzuciło te wnioski jako nieważne.
Odnośni wnioskodawcy wystąpili następnie do Coillte o przeprowadzenie wewnętrznej procedury odwoławczej w przedmiocie tych decyzji o odrzuceniu wniosków. Przedsiębiorstwo to ponownie zwróciło się do owych wnioskodawców o potwierdzenie mu lub podanie ich uznanych urzędowo nazwisk (nazw) i o przekazanie mu ich aktualnych adresów. Jako że informacje te nie zostały przedstawione, wnioski o wszczęcie wewnętrznej procedury odwoławczej odrzucono z powodu nieważności.
81 z tych decyzji o odrzuceniu wniosków było przedmiotem odwołań administracyjnych do Commissioner for Environmental Information (komisarza ds. informacji o środowisku, Irlandia). Orzekając w przedmiocie 58 pierwszych przypadków odrzucenia, wydał on decyzję stwierdzającą, że Coillte nie miało podstaw do uznania wniosków o udzielenie informacji o środowisku za nieważne.
Coillte zaskarżyło tę ostatnią decyzję do High Court (wysokiego trybunału, Irlandia), będącego sądem odsyłającym. Sąd ten zwrócił się do Trybunału z pytaniami prejudycjalnymi dotyczącymi zasadniczo ustalenia, czy pojęcie wnioskodawcy w rozumieniu art. 2 pkt 5 dyrektywy 2003/4 w związku z konwencją z Aarhus należy interpretować w ten sposób, że obejmuje ono wymóg zidentyfikowania osoby fizycznej lub prawnej na podstawie rzeczywistego nazwiska (nazwy) lub aktualnego adresu fizycznego oraz czy, w przypadku odpowiedzi przeczącej, stoi ono na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które wymagają, by wnioskodawca był zidentyfikowany.
Ocena Trybunału
Trybunał stwierdził na wstępie, że dyrektywa 2003/4 nie uzależnia statusu „wnioskodawcy” od zidentyfikowania osoby fizycznej lub prawnej, która zwraca się o udostępnienie informacji o środowisku, przez wskazanie jej rzeczywistego nazwiska (nazwy) lub aktualnego adresu fizycznego, skutkiem czego państwa członkowskie nie mają obowiązku zażądania takiego zidentyfikowania.
Tego braku obowiązku nie podważają cele realizowane poprzez dyrektywę 2003/4, a mianowicie, po pierwsze, zagwarantowanie prawa dostępu do informacji o środowisku, które znajdują się w posiadaniu organów władzy publicznej lub które są przeznaczone dla tych organów, oraz określenie podstawowych warunków i praktycznych ustaleń dotyczących realizacji tego prawa, a także, po drugie, zapewnienie, że informacje o środowisku będą automatycznie stopniowo udostępniane i rozpowszechniane w społeczeństwie.
Niemniej jednak Trybunał zauważył, że dyrektywa 2003/4 nie nakłada na organy władzy publicznej obowiązku udostępnienia podmiotowi innemu niż osoba fizyczna lub prawna informacji o środowisku, które znajdują się w ich posiadaniu lub które są dla nich przeznaczone. Dyrektywa ta nie nakłada również na te organy władzy publicznej, po udzieleniu dostępu do owych informacji osobie fizycznej lub prawnej, obowiązku ponownego udzielenia dostępu do rzeczonych informacji w krótkim czasie z powodu złożenia przez tę osobę fizyczną lub prawną znacznej liczby identycznych wniosków. Takie wnioski mogą bowiem mieć wpływ na skuteczność dostępu przez inne osoby fizyczne lub prawne do informacji o środowisku ze względu na niedysponowanie przez organy władz publicznych nieograniczonymi zasobami.
W konsekwencji w braku przepisu prawa Unii Europejskiej określającego bardziej precyzyjnie ustalenia praktyczne w zakresie dostępu do informacji o środowisku zadaniem państw członkowskich jest określenie w ich porządkach prawnych zasad umożliwiających upewnienie się, że wnioski o udzielenie dostępu do tych informacji są faktycznie składane przez osoby fizyczne i prawne oraz że nie są one wnioskami takimi jak wyżej wymienione wnioski.
Trybunał wyjaśnił jednak, że zasady te nie mogą być mniej korzystne od zasad regulujących podobne sytuacje podlegające prawu krajowemu (zasada równoważności) ani czynić w praktyce niemożliwym lub zbyt utrudnionym wykonywanie uprawnień przyznanych w prawie Unii (zasada skuteczności). W niniejszym wypadku Trybunał nie ma wątpliwości co do zgodności rozpatrywanych uregulowań krajowych z zasadą równoważności. Ponadto podanie rzeczywistego nazwiska (nazwy) lub aktualnego adresu fizycznego danego wnioskodawcy nie czyni praktycznie niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym wykonywania prawa dostępu do informacji o środowisku przyznanego przez porządek prawny Unii.
W tych okolicznościach Trybunał stwierdził, że uregulowania krajowe mogą zawierać wymóg, by każdy, kto składa wniosek o udzielenie dostępu do informacji o środowisku w rozumieniu dyrektywy 2003/4, mógł być zidentyfikowany przez organ władzy publicznej, do którego skierowano taki wniosek, na podstawie nazwiska (nazwy), adresu oraz wszelkich innych istotnych danych kontaktowych, z poszanowaniem zasad równoważności i skuteczności.
(
1
)	Dyrektywa 2003/4/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylająca dyrektywę Rady 90/313/EWG (Dz.U. 2003, L 41, s. 26).
(
2
)	Konwencja o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do [wymiaru] sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, podpisana w Aarhus w dniu 25 czerwca 1998 r. i zatwierdzona w imieniu Wspólnoty Europejskiej decyzją Rady 2005/370/WE z dnia 17 lutego 2005 r. (Dz.U. 2005, L 124, s. 1; zwana dalej „konwencją z Aarhus”).