62022CJ0130
WYROK TRYBUNAŁU (piąta izba)
z dnia 12 grudnia 2024 r. (
*1
)
Odwołanie – Służba publiczna – Regulamin pracowniczy urzędników Unii Europejskiej i warunki zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej – Personel tymczasowy – Rozwiązanie umowy zawartej na czas nieokreślony – Okres wypowiedzenia – Utrzymanie obowiązków zachowania lojalności i poufności – Postępowanie dyscyplinarne – Wszczęcie dochodzenia administracyjnego – Umorzenie – Niezgodne z prawem działania, które można zarzucić organowi powołującemu – Krzywda – Dowód – Przesłanki dotyczące dochodzenia odpowiedzialności pozaumownej Unii
W sprawie C‑130/22 P
mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione w dniu 24 lutego 2022 r.,
DD, którego reprezentowała N. Lorenz, Rechtsanwältin,
strona wnosząca odwołanie,
w której drugą stroną postępowania jest:
Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA), którą reprezentowali: początkowo M. O’Flaherty, a następnie S. Rautio, w charakterze pełnomocników, których wspierał B. Wägenbaur, Rechtsanwalt,
strona pozwana w pierwszej instancji,
TRYBUNAŁ (piąta izba),
w składzie: I. Jarukaitis, prezes czwartej izby, pełniący obowiązki prezesa piątej izby, E. Regan i Z. Csehi (sprawozdawca), sędziowie,
rzecznik generalny: P. Pikamäe,
sekretarz: A. Calot Escobar,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
1
W odwołaniu DD wnosi o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 21 grudnia 2021 r., DD/FRA (T‑703/19, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”, EU:T:2021:923), którym Sąd oddalił jego skargę opartą na art. 270 TFUE i zmierzającą co do istoty do uzyskania zadośćuczynienia za krzywdę, jakiej miał doznać wnoszący odwołanie, oszacowaną ex æquo et bono na 50000 EUR, spowodowaną wszczęciem i prowadzeniem postępowania administracyjnego w Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA).
Ramy prawne
Regulamin pracowniczy
2
Artykuł 11 akapit pierwszy Regulaminu pracowniczego urzędników Unii Europejskiej (zwanego dalej „regulaminem pracowniczym”) stanowi:
„Urzędnik przy wykonywaniu swoich obowiązków i w swoim postępowaniu musi kierować się wyłącznie interesem Unii [Europejskiej]. Nie może on zwracać się o instrukcje ani przyjmować instrukcji od jakiegokolwiek rządu, organu, organizacji lub osoby spoza instytucji, w której pracuje. Urzędnik musi pełnić swoje obowiązki w sposób obiektywny, bezstronny oraz w poszanowaniu obowiązku zachowania lojalności wobec Unii”.
3
Artykuł 12a ust. 1 regulaminu pracowniczego stanowi:
„Urzędnicy powstrzymują się od jakichkolwiek form nękania psychicznego oraz molestowania seksualnego”.
4
Zgodnie z art. 17 regulaminu pracowniczego:
„1.   […] [U]rzędnik nie może, bez uzyskania odpowiedniej zgody, ujawniać informacji, które uzyskał w trakcie pełnienia obowiązków, o ile takie informacje nie zostały już podane do publicznej wiadomości lub nie są publicznie dostępne.
2.   Po opuszczeniu służby urzędnik jest nadal związany tym zobowiązaniem”.
5
Artykuł 25 akapit drugi regulaminu pracowniczego stanowi:
„Każda decyzja indywidualna, która jest podejmowana na podstawie przepisów niniejszego regulaminu pracowniczego, jest niezwłocznie przekazywana na piśmie zainteresowanemu urzędnikowi. Jakakolwiek decyzja powodująca negatywne skutki dla urzędnika powinna zawierać uzasadnienie”.
6
Zgodnie z art. 86 regulaminu pracowniczego:
„1.   W przypadku umyślnego lub spowodowanego zaniedbaniem naruszenia przez urzędnika lub byłego urzędnika obowiązków wynikających z niniejszego regulaminu pracowniczego, może zostać zastosowana wobec niego kara dyscyplinarna.
2.   Jeżeli organ powołujący [(zwany dalej »organem powołującym«)] lub OLAF [(Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych)] posiadają dowody na zaniedbanie w rozumieniu ust. 1, mogą rozpocząć postępowanie administracyjne mające na celu zweryfikowanie, czy nastąpiło takie zaniedbanie.
3.   Reguły, procedury oraz środki dyscyplinarne obejmujące postępowanie administracyjne określono w załączniku IX”.
7
Artykuł 1 załącznika IX do regulaminu pracowniczego stanowi:
„1.   W każdym przypadku gdy dochodzenie prowadzone przez OLAF ujawnia możliwość osobistego zaangażowania się urzędnika lub byłego urzędnika instytucji, osobę tę należy niezwłocznie powiadomić o tym fakcie, pod warunkiem że nie zagraża to prowadzonemu dochodzeniu. W żadnym wypadku nie można przyjąć ustaleń dotyczących urzędnika wskazanego z imienia i nazwiska po zakończeniu dochodzenia bez umożliwienia temu urzędnikowi zgłoszenia uwag co do dotyczących go faktów. W ustaleniach należy odnieść się do tych uwag.
[…]
3.   Jeśli w następstwie dochodzenia OLAF‑u nie można utrzymać zarzutów stawianych urzędnikowi, przedmiotowe dochodzenie zostaje umorzone bez podejmowania dalszych działań na podstawie decyzji dyrektora OLAF‑u, który informuje o tym urzędnika i instytucję na piśmie. Urzędnik może złożyć wniosek o umieszczenie tej decyzji w jego aktach osobowych”.
8
Artykuł 2 ust. 1 załącznika IX do regulaminu pracowniczego przewiduje:
„Zasady określone w art. 1 niniejszego załącznika stosuje się, mutatis mutandis, do innego rodzaju dochodzeń administracyjnych prowadzonych przez organ powołujący”.
9
Artykuł 3 załącznika IX do regulaminu pracowniczego stanowi:
„Na podstawie sprawozdania z dochodzenia, po powiadomieniu danego urzędnika o wszystkich dowodach znajdujących się w jego aktach oraz po wysłuchaniu urzędnika, organ powołujący może:
a)
zdecydować, że nie można wnieść sprawy przeciwko urzędnikowi, o czym urzędnik zostaje w takim wypadku pisemnie poinformowany; lub
b)
zdecydować, nawet jeśli niedopełnienie obowiązków miało miejsce lub wydaje się, że miało miejsce, o niepodjęciu żadnych środków dyscyplinarnych oraz, jeśli to właściwe, skierować upomnienie do urzędnika; lub
c)
w przypadku niedopełnienia obowiązku w rozumieniu art. 86 regulaminu pracowniczego:
(i)
zdecydować o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, o którym mowa w sekcji 4 niniejszego załącznika, lub
(ii)
zdecydować o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego przed komisją dyscyplinarną”.
10
Artykuł 29 załącznika IX do regulaminu pracowniczego stanowi:
„Jeżeli zgodnie z art. 1 ust. 3 i art. 22 ust. 2 niniejszego załącznika umorzono postępowanie przeciwko urzędnikowi, urzędnik ma prawo do żądania naprawienia wyrządzonych szkód przez odpowiednie ogłoszenie decyzji organu powołującego”.
WZIP
11
Artykuł 47 Warunków zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej (zwanych dalej „WZIP”) ma następujące brzmienie:
„Poza przypadkiem ustania zatrudnienia z powodu śmierci zatrudnienie członka personelu tymczasowego ustaje:
[…]
c) w przypadku gdy umowa zawarta jest na czas nieokreślony:
(i)
z upływem okresu wypowiedzenia przewidzianego w umowie; okres wypowiedzenia trwa nie krócej niż miesiąc za każdy przepracowany rok służby, nie mniej niż trzy miesiące i nie więcej niż 10 miesięcy. […]
[…]”.
Rozporządzenie (WE) nr 45/2001
12
Artykuł 4 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 45/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2000 r. o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje i organy wspólnotowe i o swobodnym przepływie takich danych (Dz.U. 2001, L 8, s. 1) stanowił:
„Dane osobowe muszą być:
a)
przetwarzane rzetelnie i legalnie;
[…]”.
Okoliczności powstania sporu
13
Okoliczności powstania sporu przedstawiono w pkt 1–26 zaskarżonego wyroku w następujący sposób:
„1
Skarżący, DD, został zatrudniony w dniu 1 sierpnia 2000 r. przez Europejskie Centrum Monitorowania Rasizmu i Ksenofobii (EUMC), obecnie Agencję Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA), jako członek personelu tymczasowego w rozumieniu art. 2 lit. a) [WZIP]. Początkowo był on zatrudniony na podstawie umowy na czas określony, a od dnia 16 grudnia 2006 r. – na podstawie umowy na czas nieokreślony.
2
Pismem z dnia 13 czerwca 2013 r. dyrektor FRA poinformował skarżącego, że podjął decyzję o rozwiązaniu z nim umowy na czas nieokreślony, i poprosił go o niestawianie się w miejscu pracy w okresie wypowiedzenia »rozpoczynającym się [tego samego dnia] i kończącym się w dniu 12 kwietnia 2014 r.«.
3
Dziesięciomiesięczny okres wypowiedzenia przewidziany w art. 47 lit. c) ppkt (i) WZIP upłynął w dniu 13 kwietnia 2014 r. W okresie wypowiedzenia skarżącego zwolniono z obowiązku świadczenia pracy i stawiania się w siedzibie FRA.
4
W e-mailach z dnia 5 marca i 9 października 2014 r. (zwanych dalej łącznie »spornymi e-mailami«) skarżący przesłał A, byłemu urzędnikowi FRA, ze swojego prywatnego adresu poczty elektronicznej pewne pochodzące z FRA informacje wewnętrzne o charakterze poufnym. Chodziło o dokumenty zawierające między innymi zestawienie płatności dokonanych przez FRA na rzecz B, jej byłego doradcy prawnego.
5
W dniu 20 marca 2015 r. dyrektor FRA wszczął na podstawie art. 2 załącznika IX do regulaminu pracowniczego […] dochodzenie administracyjne, dotyczące co do istoty okoliczności przekazania na zewnątrz dokumentów wewnętrznych FRA (zwane dalej […] »dochodzeniem administracyjnym«).
6
Dochodzenie [administracyjne] było prowadzone na podstawie trzech decyzji (zwanych dalej łącznie »decyzjami związanymi z wszczęciem postępowania administracyjnego«), a mianowicie, po pierwsze – decyzji DIR/003/2015 z dnia 20 marca 2015 r. o wszczęciu dochodzenia administracyjnego (zwanej dalej »decyzją o wszczęciu dochodzenia administracyjnego«), po drugie – decyzji DIR/004/2016 z dnia 3 marca 2016 r. o rozszerzeniu zakresu dochodzenia administracyjnego (zwanej dalej »decyzją o rozszerzeniu zakresu dochodzenia administracyjnego« […]), i po trzecie – decyzji DIR/005/2016 z dnia 18 marca 2016 r. o powołaniu komisji dochodzeniowej.
7
Wyrokiem z dnia 8 października 2015 r., DD/FRA (F‑106/13 i F‑25/14, EU:F:2015:118), Sąd do spraw Służby Publicznej stwierdził nieważność decyzji o rozwiązaniu umowy, wspomnianej w pkt 2 powyżej. Oddalił on jednak żądania odszkodowawcze skarżącego, zmierzające do uzyskania zadośćuczynienia za doznaną przez niego krzywdę.
8
Skarżący wniósł odwołanie od wyroku Sądu do spraw Służby Publicznej, oddalone wyrokiem z dnia 19 lipca 2017 r., DD/FRA (T‑742/15 P, […], EU:T:2017:528).
9
W dniu 29 lutego 2016 r. FRA, w ramach wykonania wyroku z dnia 8 października 2015 r., DD/FRA (F‑106/13 i F‑25/14, EU:F:2015:118), przywróciła skarżącego na stanowisko.
10
W dniu 30 marca 2016 r. FRA skierowała do skarżącego notę, w której poinformowała go, po pierwsze, o wszczęciu dochodzenia administracyjnego, a po drugie, o przesłuchaniu przewidzianym na dzień 5 kwietnia 2016 r.
11
W korespondencji elektronicznej z tego samego dnia skarżący wystąpił do FRA o dostarczenie mu obciążających go dowodów. W odpowiedzi na wniosek skarżącego prowadzący dochodzenie przekazali mu, w tym samym dniu, niektóre dokumenty, w tym kopię jego e-maila z dnia 9 października 2014 r.
12
W e-mailu z dnia 4 kwietnia 2016 r., w uzupełnieniu do e-maila, o którym mowa w pkt 11 powyżej, FRA przekazała skarżącemu dodatkowe dowody, w tym kopię jego e-maila z dnia 5 marca 2014 r.
13
W dniu 5 kwietnia 2016 r. prowadzący dochodzenie z ramienia FRA przesłuchali skarżącego oraz siedmioro innych świadków.
14
W dniu 10 października 2016 r. poinformowano skarżącego, że sprawozdanie z dochodzenia [(zwane dalej »sprawozdaniem z dochodzenia«)] zostało ukończone.
15
W dniu 12 października 2016 r. skarżący zwrócił się do FRA o przekazanie mu wniosków zawartych w sprawozdaniu z dochodzenia, wyników dochodzenia oraz wszystkich innych dokumentów bezpośrednio związanych ze stawianymi mu zarzutami.
16
W e-mailu z dnia 20 października 2016 r., w odpowiedzi na e-mail, o którym mowa w pkt 15 powyżej, FRA przekazała skarżącemu wnioski zawarte w sprawozdaniu z dochodzenia.
17
W dniu 17 listopada 2016 r. skarżącego wezwano na dzień 6 grudnia 2016 r. w celu wysłuchania go w rozumieniu art. 3 załącznika IX do regulaminu pracowniczego. Przy okazji tej czynności skarżący otrzymał również kopię sprawozdania z dochodzenia wraz z załącznikami do niego.
18
W dniu 5 grudnia 2016 r. FRA poinformowała skarżącego, że wysłuchanie, o którym mowa w pkt 17 powyżej, zostało przełożone na późniejszą datę.
19
Wysłuchanie odbyło się w dniu 12 stycznia 2017 r. Podczas tej czynności skarżący przedstawił pisemne oświadczenie, w którym twierdził, że e-mail z dnia 9 października 2014 r. pochodził z wycieku we FRA, i zażądał wszczęcia wewnętrznego dochodzenia w tej sprawie.
20
W dniu 13 stycznia 2017 r. skarżący otrzymał protokół z wysłuchania, o którym mowa w pkt 19 powyżej.
21
W dniu 20 stycznia 2017 r. skarżący przekazał dyrektorowi FRA swoje uwagi końcowe w sprawie sprawozdania z dochodzenia.
22
W dniu 28 kwietnia 2017 r. dyrektor FRA podjął decyzję o zamknięciu dochodzenia administracyjnego. Decyzję tę doręczono skarżącemu w dniu 4 maja 2017 r.
23
W dniu 27 sierpnia 2018 r. skarżący złożył wniosek […] w rozumieniu art. 90 ust. 1 regulaminu pracowniczego, w którym zwrócił się, po pierwsze, o udzielenie mu dostępu do niektórych dokumentów, a mianowicie decyzji związanych z wszczęciem dochodzenia administracyjnego oraz noty kierownika działu kadr FRA z dnia 20 marca 2015 r. skierowanej do dyrektora […], po drugie, o wszczęcie dochodzenia w sprawie naruszenia poufności dochodzenia administracyjnego, oraz po trzecie, o zadośćuczynienie za krzywdę, której miał doznać wskutek niezgodnego z prawem działania FRA w toku dochodzenia administracyjnego.
24
Decyzją z dnia 21 grudnia 2018 r. (zwaną dalej »decyzją z dnia 21 grudnia 2018 r.«) dyrektor FRA częściowo uwzględnił wniosek z dnia 27 sierpnia 2018 r. i udzielił skarżącemu dostępu do niektórych dokumentów, o dostęp do których ten wnioskował i o których mowa w pkt 23 powyżej. Wśród dokumentów przekazanych skarżącemu były decyzje związane z wszczęciem dochodzenia administracyjnego. W pozostałym zakresie wniosku nie uwzględniono.
25
W dniu 5 marca 2019 r., działając na podstawie art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego, skarżący złożył zażalenie na decyzję z dnia 21 grudnia 2018 r. […].
26
Decyzją z dnia 24 czerwca 2019 r. (zwaną dalej »decyzją z dnia 24 czerwca 2019 r.«) dyrektor FRA przekazał skarżącemu notę z dnia 20 marca 2015 r. i oddalił zażalenie, o którym mowa w pkt 25 powyżej, w pozostałym zakresie”.
Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok
14
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 11 października 2019 r. wnoszący odwołanie wniósł skargę, o której mowa w pkt 1 niniejszego wyroku.
15
Na poparcie pierwszego żądania, w którym wnoszący odwołanie wniósł do Sądu o zasądzenie od FRA zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w jego ocenie z powodu niezgodnych z prawem działań, których FRA dopuściła się zarówno podczas wszczynania dochodzenia administracyjnego, jak i w toku tego dochodzenia, ów wnoszący odwołanie podniósł dziewięć zarzutów niezgodności z prawem, dotyczących niezgodnych z prawem działań FRA (zwanych dalej łącznie „niezgodnymi z prawem działaniami”), które wynikały:
–
jeśli chodzi o zarzut pierwszy (zwany dalej „pierwszym zarzutem niezgodności z prawem”) – z tego, że prowadzący dochodzenie nie mieli wystarczających uprawnień do prowadzenia dochodzenia, po pierwsze, w sprawie naruszenia przez wnoszącego odwołanie art. 11 i 17 regulaminu pracowniczego, oraz po drugie, w sprawie e-maila z dnia 5 marca 2014 r., zatem dochodzenie administracyjne było zdaniem wnoszącego odwołanie pozbawione podstawy prawnej i naruszało art. 86 ust. 2 regulaminu pracowniczego oraz art. 2 decyzji 2013/01 zarządu FRA z dnia 22 maja 2013 r. w sprawie prowadzenia dochodzeń administracyjnych i postępowań dyscyplinarnych;
–
jeśli chodzi o zarzut drugi (zwany dalej „drugim zarzutem niezgodności z prawem”) – z tego, że decyzja o wszczęciu dochodzenia administracyjnego nie opierała się na istnieniu uzasadnionego podejrzenia;
–
jeśli chodzi o zarzut trzeci (zwany dalej „trzecim zarzutem niezgodności z prawem”) – z tego, że FRA nie poinformowała go we właściwym czasie o wszczęciu dochodzenia administracyjnego i nie przekazała mu decyzji z nim związanych;
–
jeśli chodzi o zarzut czwarty (zwany dalej „czwartym zarzutem niezgodności z prawem”) – z nadmiernie długiego i nieracjonalnego czasu trwania postępowania administracyjnego;
–
jeśli chodzi o zarzut piąty (zwany dalej „piątym zarzutem niezgodności z prawem”) – z tego, że decyzja o zamknięciu dochodzenia nie została uzasadniona;
–
jeśli chodzi o zarzut szósty – z tego, że sprawozdanie z dochodzenia naruszało prawo i było obciążone oczywistym błędem w ocenie;
–
jeśli chodzi o zarzut siódmy – z naruszenia przez FRA poufności dochodzenia administracyjnego;
–
jeśli chodzi o zarzut ósmy (zwany dalej „ósmym zarzutem niezgodności z prawem”) – z naruszenia art. 4 ust. 1 lit. a) i art. 5 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 45/2001, oraz
–
jeśli chodzi o zarzut dziewiąty – z naruszenia obowiązku dbałości, z braku obiektywizmu i bezstronności oraz z nadużycia władzy.
16
W zaskarżonym wyroku Sąd orzekł o zasadności trzeciego i czwartego zarzutu niezgodności z prawem. Stwierdził on jednak, że przesłanki powstania odpowiedzialności instytucji lub jednostki Unii nie zostały w tej sprawie spełnione. Sąd stwierdził bowiem, że wnoszący odwołanie nie wykazał ani rzeczywistego charakteru krzywdy doznanej wskutek niezgodnych z prawem działań, ani związku przyczynowego pomiędzy tymi działaniami a podnoszoną krzywdą.
Żądania stron w postępowaniu odwoławczym
17
Wnoszący odwołanie wnosi do Trybunału o:
–
uchylenie zaskarżonego wyroku;
–
przyznanie mu w związku z tym zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, oszacowaną ex æquo et bono na 50000 EUR, a w razie potrzeby – stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 21 grudnia 2018 r. i decyzji z dnia 24 czerwca 2019 r., oraz
–
obciążenie FRA całością kosztów postępowania.
18
FRA wnosi do Trybunału o:
–
oddalenie odwołania oraz
–
obciążenie wnoszącego odwołanie całością kosztów postępowania.
W przedmiocie odwołania
19
Na poparcie odwołania wnoszący je podnosi osiem zarzutów odwołania, dotyczących błędów popełnionych przez Sąd, odpowiednio, w każdej z ośmiu części zaskarżonego wyroku, a mianowicie: w przedstawieniu stanu faktycznego, w badaniu zarzutów niezgodności z prawem – pierwszego, drugiego i od piątego do dziewiątego – oraz w części dotyczącej badania istnienia rzeczywistej szkody i związku przyczynowego.
W przedmiocie pierwszego zarzutu odwołania, części drugiej trzeciego zarzutu odwołania i piątego zarzutu odwołania
Argumentacja stron
20
W pierwszym zarzucie odwołania, w drugiej części trzeciego zarzutu odwołania i w piątym zarzucie odwołania, które należy rozpatrywać łącznie, wnoszący odwołanie zarzuca Sądowi, że przeinaczył on dowody i naruszył prawo, gdy stwierdził, iż w niniejszej sprawie dziesięciomiesięczny okres wypowiedzenia powinno się uznać za normalny okres pracy, w którym wnoszący odwołanie nie podlegał zwolnieniu z obowiązków zachowania lojalności i poufności, nałożonych na niego, odpowiednio, na mocy art. 11 i 17 regulaminu pracowniczego.
21
Wnoszący odwołanie podnosi w szczególności, iż w pkt 3 i 78 zaskarżonego wyroku Sąd przeinaczył dowody i dokonał błędnej kwalifikacji okoliczności faktycznych, gdy orzekł, że w okresie wypowiedzenia wnoszący odwołanie nie został zwyczajnie „zwolniony z obowiązku świadczenia pracy”, lecz że poproszono go nie tylko o niewypełnianie obowiązków służbowych, lecz również o niestawianie się w siedzibie FRA. Dlatego w przeciwieństwie do tego, co Sąd stwierdził w pkt 77 i 78 zaskarżonego wyroku, okresu wypowiedzenia nie można uznać za normalny okres pracy. Tym samym Sąd naruszył prawo, gdy stwierdził, że w okresie tym wnoszący odwołanie nie podlegał zwolnieniu z obowiązków zachowania lojalności i poufności, nałożonych na niego, odpowiednio, na mocy art. 11 i 17 regulaminu pracowniczego. Wnoszący odwołanie dodaje w replice, że owo przeinaczenie dowodów jest podstawą, na której opierają się wnioski Sądu w pkt 58, 63, 86, 155, 174, 229, 243 i 245 zaskarżonego wyroku.
22
Wnoszący odwołanie uważa również, że Sąd naruszył prawo w pkt 77–80 zaskarżonego wyroku, gdy stwierdził, iż wspomnianych obowiązków zachowania lojalności i poufności należy przestrzegać w okresie wypowiedzenia. Tymczasem, po pierwsze, okresu wypowiedzenia, w którym wnoszący odwołanie – w przeciwieństwie do każdego innego członka personelu – nie miał dostępu do siedziby FRA, nie można uznać za „normalny okres pracy”. Po drugie, Sąd zinterpretował art. 17 regulaminu pracowniczego szeroko – w ten sposób, że zainteresowany jest w tym okresie członkiem personelu, o ile istnieje stosunek umowny. Ponadto według wnoszącego odwołanie z wersji niemieckiej i francuskiej tego przepisu wynika, że do celów stosowania art. 17 regulaminu pracowniczego samo istnienie tego stosunku w okresie wypowiedzenia nie jest wystarczające. Podobnie wszystkie wersje językowe art. 11 regulaminu pracowniczego wskazują – jako wymóg stosowania tego artykułu – aktywny status pracownika.
23
Wnoszący odwołanie twierdzi wreszcie zasadniczo, że Sąd naruszył prawo w pkt 154 zaskarżonego wyroku, gdy stwierdził, że w dniu 5 marca 2014 r., w momencie wysłania jednego ze spornych e-maili, wnoszący odwołanie wciąż był pracownikiem podlegającym regulaminowi pracowniczemu.
24
Według FRA, po pierwsze, poprzez stwierdzenie, że dziesięciomiesięczny okres wypowiedzenia nie stanowił w niniejszym przypadku „normalnego okresu pracy najemnej”, wnoszący odwołanie zmierza do podważenia oceny okoliczności faktycznych przyjętej przez Sąd, co jest niedopuszczalne na etapie postępowania odwoławczego. Tak czy inaczej, w owym okresie wypowiedzenia wnoszący odwołanie nadal korzystał ze wszystkich przysługujących mu świadczeń finansowych i podlegał obowiązkom członka personelu, z wyjątkiem obowiązku świadczenia pracy.
25
Po drugie, FRA podnosi, że poprzez stwierdzenie, że obowiązki przewidziane w art. 11 i 17 regulaminu pracowniczego nie miały zastosowania w okresie wypowiedzenia, wnoszący odwołanie ogranicza się do powtórzenia argumentów, które podniósł w skardze oraz w replice w pierwszej instancji i które zostały odrzucone przez Sąd. Tak czy inaczej, z orzecznictwa wynika, że obowiązków wynikających z regulaminu pracowniczego należy przestrzegać w okresie urlopu z przyczyn osobistych, zatem to samo dotyczy okresu wypowiedzenia.
Ocena Trybunału
26
Co się tyczy, po pierwsze, argumentu wnoszącego odwołanie dotyczącego zarzucanego przeinaczenia, które Sąd miał popełnić w pkt 3 i 78 zaskarżonego wyroku, należy przypomnieć, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału z art. 256 ust. 1 akapit drugi TFUE i art. 58 akapit pierwszy Statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wynika, że jedynie Sąd jest właściwy do dokonywania z jednej strony ustaleń faktycznych, z wyjątkiem sytuacji, gdy nieprawidłowość jego ustaleń wynika z przedłożonych mu dokumentów zawartych w aktach sprawy, a z drugiej strony oceny owych ustalonych okoliczności faktycznych. Jak z tego wynika, ocena stanu faktycznego nie stanowi, z zastrzeżeniem przeinaczenia dowodów przedstawionych Sądowi, kwestii prawnej podlegającej jako taka kontroli Trybunału (wyrok z dnia 25 kwietnia 2024 r., NS/Parlament, C‑218/23 P, EU:C:2024:358, pkt 58 i przytoczone tam orzecznictwo).
27
Takie przeinaczenie występuje wówczas, gdy – bez przeprowadzania nowych dowodów – ocena dowodów istniejących okazuje się oczywiście błędna lub oczywiście sprzeczna z ich brzmieniem. Niemniej takie przeinaczenie musi wynikać w sposób oczywisty z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, bez konieczności dokonywania nowej oceny okoliczności faktycznych i dowodów. Ponadto w sytuacji gdy strona wnosząca odwołanie powołuje się na przeinaczenie dowodów, winna ona dokładnie wskazać, które dowody zostały jej zdaniem przez Sąd przeinaczone, oraz wykazać błędy w analizie, które w jej opinii doprowadziły Sąd do takiego przeinaczenia (wyroki: z dnia 27 kwietnia 2023 r., Fondazione Cassa di Risparmio di Pesaro i in./Komisja, C‑549/21 P, EU:C:2023:340, pkt 73 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 11 stycznia 2024 r., Foz/Rada, C‑524/22 P, EU:C:2024:23, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo).
28
W niniejszej sprawie należy podkreślić, że w pkt 3 i 78 zaskarżonego wyroku Sąd odnosi się do e-maila z dnia 13 czerwca 2013 r., w którym FRA poinformowała wnoszącego odwołanie o decyzji o rozwiązaniu z nim umowy o pracę. Jak stwierdził Sąd w pkt 2 zaskarżonego wyroku i jak przyznaje sam wnoszący odwołanie, z owego e-maila wyraźnie wynika, że dyrektor FRA poprosił go o niestawianie się w miejscu pracy w okresie wypowiedzenia.
29
Wnoszący odwołanie nie przedstawia żadnego argumentu, który mógłby wykazać nieprawidłowość ustaleń wynikających z interpretacji owego e-maila przez Sąd. Wnoszący odwołanie nie wyjaśnia bowiem z należytą jasnością i precyzją, w jaki sposób Sąd przeinaczył treść rzeczonego e-maila, gdy stwierdził w pkt 3 i 78 zaskarżonego wyroku, że w okresie wypowiedzenia wnoszący odwołanie został zwolniony z obowiązku świadczenia pracy i stawiania się w siedzibie FRA. Argumentację tę należy zatem oddalić jako bezzasadną.
30
Po drugie, co się tyczy argumentu dotyczącego podnoszonego naruszenia prawa, polegającego na tym, że Sąd niesłusznie przyjął, iż okres wypowiedzenia powinno się uznać za „normalny okres pracy”, w pkt 77–80 i 154 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził co do istoty, że nawet jeżeli wnoszący odwołanie w czasie trwania obowiązującego go dziesięciomiesięcznego okresu wypowiedzenia został zwolniony z wynikających z jego umowy o pracę obowiązków świadczenia pracy i stawiania się w siedzibie FRA, to nadal podlegał on prawom i obowiązkom wynikającym z regulaminu pracowniczego, między innymi obowiązkom zachowania lojalności i poufności.
31
W tym względzie z art. 47 lit. c) ppkt (i) WZIP wynika, że poza przypadkiem ustania zatrudnienia z powodu śmierci członka personelu tymczasowego zatrudnienie to ustaje, w przypadku gdy umowa zawarta jest na czas nieokreślony, z upływem okresu wypowiedzenia przewidzianego w umowie, przy czym ów okres wypowiedzenia trwa nie krócej niż miesiąc za każdy przepracowany rok służby, nie mniej niż trzy miesiące i nie więcej niż 10 miesięcy.
32
Wynika z tego, że członek personelu tymczasowego nie traci w okresie wypowiedzenia statusu pracownika Unii i nadal podlega obowiązkom nałożonym na każdego urzędnika Unii, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej (zob. analogicznie wyrok z dnia 6 marca 2001 r., Connolly/Komisja, C‑274/99 P, EU:C:2001:127, pkt 69).
33
Dlatego Sąd nie naruszył prawa, gdy orzekł w pkt 77, 79 i 154 zaskarżonego wyroku, że w okresie wypowiedzenia poprzedzającym rozwiązanie umowy o pracę z FRA wnoszący odwołanie zachowywał status pracownika Unii, podlegającego prawom i obowiązkom wynikającym z regulaminu pracowniczego.
34
W szczególności w odniesieniu do argumentacji, zgodnie z którą Sąd niesłusznie stwierdził, że obowiązków zachowania lojalności i poufności wynikających, odpowiednio, z art. 11 i 17 regulaminu pracowniczego należy przestrzegać w okresie wypowiedzenia, należy podkreślić, iż w przeciwieństwie do tego, co podnosi wnoszący odwołanie, nic w systematyce, kontekście czy celu owych przepisów nie pozwala stwierdzić, że w braku szczegółowych przepisów wymagają one, dla ich stosowania, by dany pracownik lub urzędnik Unii pozostawał „aktywnie” na stanowisku, na którym jest zobowiązany do wykonywania obowiązków służbowych, i by rzeczone przepisy przestawały mieć zastosowanie od momentu, w którym ów okres wypowiedzenia rozpoczyna swój bieg.
35
Po pierwsze, co się tyczy art. 11 regulaminu pracowniczego, zainteresowany musi przestrzegać przewidzianego w nim obowiązku zachowania lojalności co najmniej w okresie, w którym posiada on status urzędnika lub pracownika, ponieważ obowiązek ten ma na celu głównie zachowanie relacji zaufania, jaka musi istnieć między owymi osobami a instytucjami Unii, z którymi są one związane (zob. podobnie wyrok z dnia 6 marca 2001 r., Connolly/Komisja, C‑274/99 P, EU:C:2001:127, pkt 44).
36
Po drugie, jeśli chodzi o obowiązek zachowania poufności, który zgodnie z art. 17 akapit pierwszy regulaminu pracowniczego nakazuje urzędnikowi lub pracownikowi Unii powstrzymanie się od jakiegokolwiek ujawniania, bez uzyskania odpowiedniej zgody, informacji, które uzyskał on w trakcie pełnienia obowiązków, o ile takie informacje nie zostały już podane do publicznej wiadomości lub nie są publicznie dostępne, wystarczy wskazać, że z brzmienia ust. 2 owego przepisu wynika, iż po zakończeniu pełnienia obowiązków taki urzędnik lub pracownik nadal podlega wspomnianemu obowiązkowi.
37
Zatem zasada ta ma tym bardziej zastosowanie do okresu wypowiedzenia, który poprzedza, w stosownym wypadku, zakończenie pełnienia obowiązków przez urzędnika lub pracownika Unii.
38
Wniosków tych nie mogą podważyć argumenty podniesione przez wnoszącego odwołanie, dotyczące tego, że w niniejszym przypadku w okresie wypowiedzenia dyrektor FRA zakazał mu wykonywania obowiązków służbowych oraz zabronił mu wstępu do siedziby tej jednostki, co oznaczało zdaniem wnoszącego odwołanie, że jego pracodawca nie traktował go w tym okresie jako członka personelu.
39
W tym względzie należy stwierdzić, że o ile w art. 47 lit. c) ppkt (i) WZIP nie przewidziano wyraźnie odpowiedniego dostosowania w okresie wypowiedzenia warunków pracy pracownika, z którym rozwiązano umowę, w związku z czym okres ten uważa się za normalny okres pracy, o tyle instytucje, organy i jednostki Unii dysponują szerokimi uprawnieniami dyskrecjonalnymi w zakresie organizacji swoich służb i przydzielania stanowisk podległemu im personelowi, pod warunkiem że owo przydzielanie jest dokonywane w interesie służby i zapewnia przestrzeganie równoważności stanowisk, w tym w odniesieniu do członków personelu objętych okresem wypowiedzenia.
40
Dlatego decyzja o zwolnieniu członka personelu tymczasowego, z którym rozwiązano umowę, z wynikającego z tej umowy obowiązku świadczenia pracy i o zabronieniu mu stawiania się w siedzibie instytucji lub jednostki Unii, z którą jest związany, w okresie wypowiedzenia może co do zasady stanowić środek podjęty w interesie służby i nie musi nieuchronnie prowadzić do wykluczenia – w przeciwieństwie do tego, co twierdzi co do istoty wnoszący odwołanie – możliwości uznawania tego okresu wypowiedzenia za „normalny okres pracy”.
41
W tych okolicznościach Sąd nie naruszył prawa, gdy stwierdził w pkt 80 zaskarżonego wyroku, że okoliczność, iż w okresie wypowiedzenia wnoszący odwołanie został zwolniony z obowiązku świadczenia pracy i nie mógł stawiać się w siedzibie FRA, nie może w niniejszym przypadku zwalniać go z obowiązków zachowania lojalności i poufności, nałożonych na niego, odpowiednio, w art. 11 i 17 regulaminu pracowniczego, zatem argumentację wnoszącego odwołanie w tym względzie należy uznać za bezzasadną.
42
W konsekwencji pierwszy zarzut odwołania, część drugą trzeciego zarzutu odwołania i piąty zarzut odwołania należy oddalić jako bezzasadne.
W przedmiocie drugiego zarzutu odwołania oraz części pierwszej i trzeciej trzeciego zarzutu odwołania
Argumentacja stron
43
W drugim zarzucie odwołania oraz w częściach pierwszej i trzeciej trzeciego zarzutu odwołania, które należy rozpatrywać łącznie, wnoszący odwołanie podnosi, że Sąd kilkukrotnie – w pkt 49–84 zaskarżonego wyroku – naruszył prawo oraz że popełnił kilka oczywistych błędów w ocenie, a także przeinaczył dowody w ramach oceny pierwszego i drugiego zarzutu niezgodności z prawem, dotyczących wszczęcia dochodzenia administracyjnego i rozszerzenia jego zakresu, oraz że nie przedstawił w tym zakresie wystarczającego uzasadnienia.
44
Po pierwsze, zdaniem wnoszącego odwołanie Sąd przeinaczył dowody i naruszył prawo, gdy stwierdził, że decyzja o wszczęciu dochodzenia administracyjnego obejmowała sporne e-maile, to znaczy również e-mail z dnia 5 marca 2014 r., podczas gdy w decyzji tej była mowa jedynie o e-mailu z dnia 9 października 2014 r. Wnoszący odwołanie twierdzi, że Sąd nie zbadał jego argumentacji dotyczącej tego, iż rzeczona decyzja dotyczyła wycieku pojedynczego dokumentu, a mianowicie dokumentu załączonego do e-maila z dnia 9 października 2014 r., a nie treści e-maila z dnia 5 marca 2014 r. W tym względzie podkreśla on, że Sąd nie uwzględnił z jednej strony brzmienia wspomnianej decyzji, a z drugiej strony kontekstu, w jaki ta decyzja się wpisywała. Podobnie Sąd naruszył prawo w pkt 52–61 zaskarżonego wyroku, gdy w interpretacji zakresu decyzji o rozszerzeniu zakresu dochodzenia administracyjnego nie wziął pod uwagę ani jej wyraźnych sformułowań, ani kontekstu, w jaki się wpisywała – między innymi wymogów wynikających z rozporządzenia nr 45/2001 oraz brzmienia sentencji decyzji w sprawie powołania komisji dochodzeniowej.
45
Wnoszący odwołanie podnosi, po drugie, że w swojej analizie Sąd nie dokonał wystarczającego rozróżnienia pomiędzy wszczęciem dochodzenia administracyjnego a rozszerzeniem jego zakresu. Mimo że wnoszący odwołanie przyznaje, iż jak wynika z pkt 66 zaskarżonego wyroku, drugi zarzut niezgodności z prawem wiąże się ściśle z pierwszym, uważa on, że co się tyczy tego ostatniego, decyzja o wszczęciu dochodzenia administracyjnego dotyczyła wycieku pojedynczego dokumentu, podczas gdy kwestia prawna podniesiona w ramach drugiego zarzutu niezgodności z prawem dotyczyła tego, czy dowody, którymi dysponowała FRA w momencie wszczęcia dochodzenia administracyjnego, spełniały wymogi uznania ich za stanowiące uprawdopodobnienie niezbędne do wszczęcia dochodzenia administracyjnego. Wobec tego zdaniem wnoszącego odwołanie Sąd nie dokonał wystarczającego rozróżnienia między spornymi e-mailami i nie stwierdził, że e-mail z dnia 9 października 2014 r., jedyny, którego początkowo dotyczyło wszczęcie dochodzenia administracyjnego, można uznać za takie uprawdopodobnienie.
46
Po trzecie, Sąd przeinaczył dowody, przedstawił niewystarczające uzasadnienie i naruszył prawo, gdy stwierdził – wbrew temu, co wynikało ze szczególnie obszernych sformułowań decyzji o rozszerzeniu zakresu dochodzenia administracyjnego, wydanej w marcu 2016 r. – że argument wnoszącego odwołanie, zgodnie z którym FRA rozpoczęła „operację losowego wyszukiwania obciążających go informacji” czy też „polowanie na obciążające go informacje”, stanowił zwykłe twierdzenie, niepotwierdzone żadnymi konkretnymi dowodami.
47
FRA podnosi niedopuszczalność drugiego zarzutu odwołania, a także części pierwszej i trzeciej trzeciego zarzutu odwołania, i twierdzi, że wnoszący odwołanie ogranicza się do kwestionowania ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd; dodaje też, że tak czy inaczej argumentacja wnoszącego odwołanie jest oczywiście bezzasadna.
Ocena Trybunału
48
Po pierwsze, ponieważ wnoszący odwołanie podnosi, że Sąd przeinaczył dowody i dokonał błędnej interpretacji decyzji związanych z wszczęciem dochodzenia administracyjnego, należy przypomnieć, że o ile przeinaczenie dowodów może polegać na interpretacji dokumentu sprzecznej z jego treścią, o tyle w celu stwierdzenia takiego przeinaczenia nie wystarczy wykazać, że dokument ten mógł być przedmiotem interpretacji innej niż ta przyjęta przez Sąd. W tym celu niezbędne jest wykazanie, że Sąd w sposób oczywisty przekroczył granice rozsądnej oceny rzeczonego dokumentu, a mianowicie odczytał go w sposób sprzeczny z jego brzmieniem (wyrok z dnia 23 marca 2023 r., PV/Komisja, C‑640/20 P, EU:C:2023:232, pkt 134).
49
W niniejszej sprawie należy zauważyć z jednej strony, że z samego brzmienia zamieszczonej w pkt 50 zaskarżonego wyroku sentencji decyzji o wszczęciu dochodzenia administracyjnego, której nie zakwestionowano w ramach niniejszego odwołania, wynika, iż dochodzenie to miało na celu ustalenie okoliczności faktycznych oraz okoliczności, w jakich wnoszący odwołanie wszedł w posiadanie dokumentów wewnętrznych FRA, mimo że od dnia 14 czerwca 2013 r. nie miał już do takich dokumentów dostępu. Z drugiej strony w decyzji o rozszerzeniu zakresu dochodzenia administracyjnego FRA postanowiła, zgodnie z zamieszczonymi w pkt 53 zaskarżonego wyroku sformułowaniami owej decyzji, których również nie zakwestionowano w ramach niniejszego odwołania, rozszerzyć zakres wspomnianego dochodzenia w odniesieniu zarówno do okresu, jak i do osób, i objąć nim również podmioty zewnętrzne i byłych pracowników FRA w celu ustalenia osób zamieszanych w wyciek i wykrycia jego źródła.
50
Dlatego stwierdzenie dokonane przez Sąd w pkt 51, 55 i 58 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym decyzje związane z wszczęciem dochodzenia administracyjnego sformułowano na tyle szeroko, aby można było uznać, że obejmują one wszystkie elementy związane ze spornym wyciekiem, wobec czego dochodzenie to mogło niewątpliwie dotyczyć każdego innego dokumentu, który mógł zostać ujawniony bez uzyskania odpowiedniej zgody i który miał związek ze spornymi e-mailami, a mianowicie zarówno z e-mailem z dnia 9 października 2014 r., jak i tym z dnia 5 marca 2014 r., nie wydaje się w sposób oczywisty nieprawdziwe w świetle brzmienia i kontekstu owych dokumentów.
51
Argumentację dotyczącą przeinaczenia decyzji związanych ze wszczęciem dochodzenia administracyjnego należy zatem oddalić jako bezzasadną.
52
Co się tyczy, po drugie, argumentacji dotyczącej tego, że Sąd nie dokonał w pkt 64–85 zaskarżonego wyroku wystarczającego rozróżnienia pomiędzy wszczęciem dochodzenia administracyjnego a rozszerzeniem jego zakresu, ponieważ e-mail z dnia 5 marca 2014 r. nie mógł stanowić uprawdopodobnienia umożliwiającego wszczęcie dochodzenia administracyjnego, należy przypomnieć, że jak wynika z orzecznictwa przytoczonego w pkt 26 niniejszego wyroku, w postępowaniu odwoławczym Trybunał nie jest właściwy do ustalania okoliczności faktycznych ani też, co do zasady, do badania dowodów, które Sąd przyjął na poparcie tych okoliczności.
53
Skoro bowiem dowody zostały uzyskane w prawidłowy sposób, przy poszanowaniu ogólnych zasad prawa i wymogów proceduralnych dotyczących ciężaru dowodu i postępowania dowodowego, wyłącznie do Sądu należy ocena, jaką wagę należy nadać przedstawionym dowodom, z zastrzeżeniem przypadku ich przeinaczenia (wyrok z dnia 11 stycznia 2024 r., Foz/Rada, C‑524/22 P, EU:C:2024:23, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo).
54
Tymczasem poprzez swoją argumentację, streszczoną w pkt 45 niniejszego wyroku, wnoszący odwołanie zmierza w rzeczywistości do tego, by Trybunał ponownie zbadał dowody przedstawione w pierwszej instancji i ocenione w zaskarżonym wyroku, bez powoływania się na jakiekolwiek ich przeinaczenie przez Sąd, co – z powodów przedstawionych w poprzednim punkcie – wykracza poza kompetencje Trybunału.
55
Należy zatem odrzucić tę argumentację jako niedopuszczalną.
56
W trzeciej i ostatniej kolejności wnoszący odwołanie zarzuca Sądowi, że ten w pkt 85 zaskarżonego wyroku błędnie stwierdził, iż argument, zgodnie z którym FRA rozpoczęła w marcu 2016 r. „operację losowego wyszukiwania obciążających go informacji” czy też „polowanie na obciążające go informacje”, był zwykłym twierdzeniem, niepotwierdzonym żadnymi konkretnymi informacjami.
57
W tym względzie należy stwierdzić, że argumentacja przedstawiona na poparcie tego zarzutu częściowego nie pozwala wykazać, że stwierdzenia dokonane przez Sąd we wspomnianym punkcie zaskarżonego wyroku opierają się na przeinaczeniu dowodów przedstawionych w pierwszej instancji, i ma ona w rzeczywistości na celu podważenie niezależnej oceny okoliczności faktycznych dokonanej w tym zakresie przez Sąd.
58
Zgodnie z orzecznictwem przypomnianym w pkt 26 niniejszego wyroku argumentację tę należy zatem odrzucić jako niedopuszczalną.
59
W związku z tym drugi zarzut odwołania oraz części pierwszą i trzecią trzeciego zarzutu odwołania należy częściowo odrzucić jako niedopuszczalne, a w pozostałej części – oddalić je jako bezzasadne.
W przedmiocie czwartego zarzutu odwołania
Argumentacja stron
60
W czwartym zarzucie odwołania wnoszący je podnosi, że Sąd w pkt 145–149 zaskarżonego wyroku naruszył prawo, przedstawił niewystarczające uzasadnienie i przeprowadził niepełne badanie skargi w pierwszej instancji.
61
Wnoszący odwołanie uważa przede wszystkim, że Sąd niesłusznie stwierdził w pkt 146 zaskarżonego wyroku, iż art. 25 akapit drugi regulaminu pracowniczego dotyczy obowiązku uzasadnienia w odniesieniu w szczególności do decyzji niekorzystnych dla urzędnika Unii. Następnie wskazuje on, że Sąd naruszył prawo, gdy stwierdził, że wnoszący odwołanie nie może zasadnie powoływać się na naruszenie art. 3 załącznika IX do regulaminu pracowniczego ze względu na to, że decyzja o zamknięciu dochodzenia administracyjnego nie została uzasadniona. Ponadto Sąd nie uzasadnił powodu, dla którego wnoszący odwołanie nie może powoływać się na art. 41 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”).
62
Wreszcie Sąd jedynie częściowo zbadał piąty zarzut niezgodności z prawem, a także – w pkt 149 zaskarżonego wyroku – nie uzasadnił w wystarczający sposób swojego orzeczenia o braku potrzeby badania pozostałych argumentów przywołanych w tym względzie przez wnoszącego odwołanie, w szczególności tych dotyczących podnoszonego naruszenia zasady pewności prawa.
63
Zdaniem wnoszącego odwołanie poprzez zamknięcie dochodzenia administracyjnego bez dokonania wyboru konkretnej opcji FRA naruszyła zasadę pewności prawa. Przewidziane w art. 29 załącznika IX do regulaminu pracowniczego prawo urzędnika lub pracownika Unii, któremu nie postawiono żadnego zarzutu, do żądania naprawienia poniesionej szkody byłoby bowiem uzależnione od okoliczności, że organ powołujący zdecydował się skorzystać z możliwości, o której mowa w art. 3 lit. a) załącznika IX do regulaminu pracowniczego. W niniejszej sprawie poprzez odstąpienie od wyboru jednej z możliwości, o których mowa w owym art. 3, FRA obeszła wspomniany przepis oraz art. 29 załącznika IX do regulaminu pracowniczego i zasadniczo pozbawiła te przepisy znaczenia i jakiejkolwiek skuteczności. W związku z tym FRA naruszyła zasadę pewności prawa, ponieważ wnoszący odwołanie miał uzasadniony interes w skorzystaniu z praw przyznanych mu w art. 29 załącznika IX do regulaminu pracowniczego w związku z art. 3 tego załącznika.
64
FRA podnosi niedopuszczalność czwartego zarzutu odwołania oraz dodaje, że tak czy inaczej zarzut ten jest oczywiście bezzasadny.
65
FRA wskazuje, po pierwsze, że zgodnie z art. 41 ust. 2 lit. a) Karty lit. c) tego przepisu ma zastosowanie jedynie do decyzji niekorzystnych dla jej adresata. Otóż zdaniem FRA Sąd słusznie orzekł w pkt 145 i 147 zaskarżonego wyroku, że decyzja o zamknięciu postępowania dyscyplinarnego nie stanowi aktu niekorzystnego dla zainteresowanej osoby, i przedstawił w tym względzie wystarczające uzasadnienie.
66
Po drugie, w przeciwieństwie do tego, co podnosi wnoszący odwołanie, decyzja o zamknięciu dochodzenia administracyjnego nie narusza zasady pewności prawa.
67
Po trzecie, FRA podnosi, że w niniejszej sprawie, nawet gdyby Sąd naruszył prawo, gdy stwierdził, że decyzja o zamknięciu dochodzenia administracyjnego powinna była zawierać uzasadnienie, nie przyniosłoby to wnoszącemu odwołanie jakiejkolwiek korzyści. Wobec tego wnoszący odwołanie nie może mieć uzasadnionego interesu w zakwestionowaniu, z powodu braku uzasadnienia, decyzji o zamknięciu prowadzonego w jego sprawie dochodzenia.
Ocena Trybunału
68
Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 25 akapit drugi zdanie drugie regulaminu pracowniczego każda decyzja indywidualna, która jest podejmowana na podstawie regulaminu pracowniczego i „powoduje negatywne skutki” dla zainteresowanego urzędnika, powinna zawierać uzasadnienie. Ów obowiązek uzasadnienia aktu powodującego negatywne skutki (zwanego dalej „aktem niekorzystnym”) ma na celu, po pierwsze, dostarczenie zainteresowanemu informacji wystarczających do oceny, czy akt jest zasadny, czy też ewentualnie obarczony jest wadą pozwalającą zakwestionować jego zgodność z prawem, a po drugie, umożliwienie sądowi przeprowadzenia kontroli w tym względzie [postanowienie z dnia 23 lipca 2019 r., UC/Parlament, C‑196/19 P, EU:C:2019:653, pkt 5 (stanowisko rzecznika generalnego H. Saugmandsgaarda Øe, pkt 6 i przytoczone tam orzecznictwo)].
69
W niniejszej sprawie Sąd stwierdził w pkt 147 i 148 zaskarżonego wyroku, bez orzekania w przedmiocie innych argumentów przedstawionych w tym względzie przez wnoszącego odwołanie, iż ten nie może zasadnie powoływać się na naruszenie art. 3 załącznika IX do regulaminu pracowniczego polegające na tym, że decyzja o zamknięciu dochodzenia administracyjnego nie zawierała uzasadnienia – ze względu na to, iż taka decyzja nie stanowi „aktu niekorzystnego” w rozumieniu art. 90 i 91 regulaminu pracowniczego.
70
Dlatego należy najpierw zbadać, czy rzeczona decyzja o zamknięciu dochodzenia administracyjnego jest aktem niekorzystnym w rozumieniu art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego.
71
Zgodnie z tym przepisem każda osoba, wobec której zastosowanie znajduje regulamin pracowniczy, może złożyć organowi powołującemu zażalenie na akt, z którym wiążą się niekorzystne dla niej skutki. Artykuł 91 ust. 1 regulaminu pracowniczego uściśla, że Trybunał Sprawiedliwości jest właściwy w zakresie rozstrzygania wszelkich sporów pomiędzy Unią a taką osobą w przedmiocie zgodności z prawem aktu, z którym wiążą się niekorzystne dla tej osoby skutki, w rozumieniu art. 90 ust. 2. Na podstawie art. 117 WZIP przepisy te stosuje się analogicznie do środków prawnych wniesionych przez innych pracowników (zob. podobnie wyrok z dnia 15 grudnia 2022 r., Picard/Komisja, C‑366/21 P, EU:C:2022:984, pkt 94).
72
Zgodnie z orzecznictwem Trybunału aktami niekorzystnymi w rozumieniu art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego mogą być jedynie akty wywołujące wiążące skutki prawne, mogące naruszyć bezpośrednio i natychmiastowo interesy skarżącego poprzez znaczącą zmianę jego sytuacji prawnej (wyrok z dnia 15 grudnia 2022 r., Picard/Komisja, C‑366/21 P, EU:C:2022:984, pkt 95 i przytoczone tam orzecznictwo).
73
Aby określić, czy zaskarżony akt wywołuje takie skutki, należy skupić się na istocie tego aktu i oceniać te skutki na podstawie obiektywnych kryteriów, takich jak treść wspomnianego aktu, z uwzględnieniem, w razie potrzeby, kontekstu jego wydania oraz uprawnień instytucji, która go wydała (wyrok z dnia 15 grudnia 2022 r., Picard/Komisja, C‑366/21 P, EU:C:2022:984, pkt 96 i przytoczone tam orzecznictwo).
74
Pojęcie „aktu niekorzystnego” w rozumieniu art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego należy bowiem interpretować szeroko i rozumieć jako oznaczające każdy akt, który może mieć bezpośredni wpływ na określoną sytuację prawną (zob. analogicznie wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., Scuola europea di Varese, C‑431/22, EU:C:2023:1021, pkt 64).
75
Artykuł 3 załącznika IX do regulaminu pracowniczego, który ma na celu uregulowanie działań organu powołującego po zakończeniu etapu dochodzenia administracyjnego, w niniejszej sprawie zamkniętego, wymienia jako zamknięty katalog trzy możliwości, jakimi dysponuje ten organ na podstawie sprawozdania z dochodzenia administracyjnego. Z jasnego i jednoznacznego brzmienia tego artykułu wynika bowiem, że po przekazaniu zainteresowanemu urzędnikowi Unii wszystkich dokumentów znajdujących się w aktach sprawy i po jego wysłuchaniu organ powołujący może, po pierwsze, postanowić, że urzędnikowi temu nie można postawić żadnego zarzutu, w którym to przypadku powinien poinformować go o tym na piśmie. Po drugie, nawet jeśli doszło do niedopełnienia obowiązków, których dotyczy sprawa, lub domniemywa się, że do niego doszło, organ powołujący może zdecydować o niepodjęciu żadnych środków dyscyplinarnych oraz, w stosownym wypadku, skierować do urzędnika wyłącznie upomnienie. Po trzecie, w przypadku umyślnego lub spowodowanego zaniedbaniem naruszenia przez urzędnika lub byłego urzędnika obowiązków wynikających z regulaminu pracowniczego organ powołujący może podjąć decyzję o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego i, w razie potrzeby, o skierowaniu sprawy w tym celu do komisji dyscyplinarnej (dzisiejszy wyrok, DD/FRA, C‑587/21 P, pkt 36).
76
Tymczasem ponieważ decyzja o umorzeniu może stanowić decyzję, zgodnie z którą organ powołujący stwierdza, że nie można postawić urzędnikowi żadnego zarzutu w rozumieniu art. 3 lit. a) załącznika IX do regulaminu pracowniczego, należy wskazać, że decyzja taka oznacza zmianę sytuacji prawnej owego urzędnika i przyznaje mu pewne prawa.
77
Po pierwsze, jak wynika z art. 29 załącznika IX do regulaminu pracowniczego w związku z art. 1 ust. 3 i art. 2 ust. 1 tego załącznika, jeżeli postępowanie przeciwko urzędnikowi umorzono, ten ostatni mógłby mieć prawo, w stosownym wypadku, do naprawienia wyrządzonych mu szkód przez odpowiednie ogłoszenie decyzji organu powołującego.
78
Po drugie, zgodnie z art. 1 ust. 3 załącznika IX do regulaminu pracowniczego w związku z art. 2 ust. 1 tego załącznika, jeżeli urzędnikowi nie można postawić żadnego zarzutu, przedmiotowe dochodzenie zostaje umorzone bez podejmowania dalszych działań na podstawie decyzji organu powołującego, doręczonej urzędnikowi na piśmie, a urzędnik ma prawo złożyć wniosek o umieszczenie tej decyzji w jego aktach osobowych.
79
Dlatego decyzję o zamknięciu dochodzenia administracyjnego dotyczącego urzędnika lub pracownika Unii należy uznać za akt mogący wpłynąć bezpośrednio na jego sytuację prawną, a w związku z tym za „akt niekorzystny” w rozumieniu art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego, tym bardziej jeżeli sformułowania zawarte w tym akcie i kontekst, w jaki się on wpisuje, nie pozwalają, jak w niniejszym przypadku, stwierdzić z wystarczającą pewnością, że owemu urzędnikowi lub pracownikowi nie można postawić żadnego zarzutu w rozumieniu art. 3 załącznika IX do regulaminu pracowniczego. Otóż jeżeli wnoszący odwołanie nie ma zostać pozbawiony skutecznej ochrony sądowej, pozwalającej mu na podniesienie praw, które wywodzi on z tego regulaminu, musi on mieć możliwość dokładnego poznania przyczyn zakończenia postępowania administracyjnego w jego sprawie.
80
W świetle tych okoliczności Sąd naruszył prawo, gdy w pkt 147 i 148 zaskarżonego wyroku orzekł, że decyzja FRA o zamknięciu postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie wnoszącego odwołanie nie stanowi dla tego ostatniego aktu niekorzystnego, wobec czego wnoszący odwołanie nie mógł zasadnie powołać się na naruszenie art. 3 załącznika IX do regulaminu pracowniczego ze względu brak uzasadnienia rzeczonej decyzji.
81
W związku z tym należy uwzględnić czwarty zarzut odwołania i uchylić zaskarżony wyrok w zakresie, w jakim Sąd oddalił podniesiony przez wnoszącego odwołanie piąty zarzut niezgodności z prawem.
W przedmiocie szóstego zarzutu odwołania
Argumentacja stron
82
W szóstym zarzucie odwołania wnoszący je zarzuca w istocie Sądowi, że ten w pkt 169–173 zaskarżonego wyroku kilkukrotnie naruszył prawo i przeprowadził niepełne badanie argumentów przedstawionych przez niego na poparcie ósmego zarzutu niezgodności z prawem. Poza tym Sąd nie wypełnił w tym względzie spoczywającego na nim obowiązku uzasadnienia.
83
W części pierwszej szóstego zarzutu odwołania wnoszący je podnosi, że błędy popełnione przez Sąd w ocenie pierwszego i drugiego zarzutu niezgodności z prawem wpływają na ocenę, której Sąd dokonał w odniesieniu do ósmego zarzutu niezgodności z prawem, wobec czego jego argumentacja pokrywa się częściowo z argumentacją przytoczoną na poparcie dwóch pierwszych zarzutów odwołania. W tym kontekście wnoszący odwołanie twierdzi co do istoty, że Sąd nie uzasadnił wystarczająco swojego orzeczenia, zgodnie z którym w niniejszej sprawie nie naruszono art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 45/2001. Tymczasem według wnoszącego odwołanie Sąd miał również obowiązek zbadać, czy dochodzenie administracyjne spełniało wymogi w zakresie ochrony danych osobowych.
84
W części drugiej szóstego zarzutu wnoszący je podnosi, iż Sąd niesłusznie stwierdził – w świetle okoliczności, że dochodzenie administracyjne wszczęto na podstawie wystarczającej poszlaki – iż wnoszący odwołanie nie może skutecznie powoływać się na naruszenie rozporządzenia nr 45/2001. Tymczasem według wnoszącego odwołanie wszczęcie i prowadzenie dochodzenia administracyjnego, a także wszystkie późniejsze czynności wynikające z tego dochodzenia były sprzeczne z rozporządzeniem nr 45/2001. FRA była bowiem w posiadaniu danych osobowych wnoszącego odwołanie zawartych w spornych e-mailach, w postaci załączników do wniosku osoby trzeciej o udzielenie dostępu do dokumentów, i zdecydowała o późniejszym przetwarzaniu tych danych w sposób niezgodny z owym celem. Wnoszący odwołanie zarzuca w tym względzie Sądowi, że ten zaniechał orzeczenia w przedmiocie jego argumentów przedstawionych w uwagach z dnia 15 lutego 2021 r. w sprawie odpowiedzi FRA na pytania Sądu.
85
FRA podnosi oczywistą niedopuszczalność szóstego zarzutu odwołania. W każdym razie zarzut ten jest w jej opinii bezzasadny. Zauważa ona co do istoty, że wnoszący odwołanie ogranicza się do powtórzenia twierdzeń, które przedstawił w pierwszej instancji.
Ocena Trybunału
86
Zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 26 niniejszego wyroku należy najpierw odrzucić jako niedopuszczalne argumenty przedstawione w części pierwszej szóstego zarzutu odwołania, w których podnosząc, iż nie było podstaw prawnych uzasadniających włączenie do dochodzenia administracyjnego e-maila z dnia 9 października 2014 r., a w związku z tym nie było „uprawdopodobnienia” do celów wszczęcia tego dochodzenia, wnoszący odwołanie co do istoty kwestionuje dokonaną przez Sąd ocenę okoliczności faktycznych bez podniesienia choćby najmniejszego ich przeinaczenia.
87
Co się tyczy podnoszonego w tym względzie braku uzasadnienia zaskarżonego wyroku, należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału obowiązek uzasadnienia nie oznacza nałożenia na Sąd obowiązku ustosunkowania się w sposób wyczerpujący do każdego punktu rozumowania przedstawionego przez strony sporu; przedstawione przez Sąd uzasadnienie może zatem być dorozumiane, pod warunkiem że pozwala zainteresowanym na poznanie powodów, dla których Sąd nie przychylił się do ich argumentów, a Trybunałowi daje do dyspozycji elementy wystarczające do sprawowania kontroli (wyrok z dnia 9 listopada 2023 r., XC/Komisja, C‑527/21 P, EU:C:2023:850, pkt 99 i przytoczone tam orzecznictwo).
88
W niniejszej sprawie – po stwierdzeniu w pkt 170 zaskarżonego wyroku, że argumenty przedstawione przez wnoszącego odwołanie, dotyczące podnoszonego naruszenia przez FRA, podczas wszczynania dochodzenia administracyjnego, art. 4 ust. 1 lit. a) i art. 5 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 45/2001, były ściśle powiązane z argumentami, które wnoszący odwołanie przedstawił na poparcie drugiego zarzutu niezgodności z prawem – Sąd orzekł w pkt 171–173 owego wyroku, iż z przeprowadzonej w ramach tego drugiego zarzutu niezgodności z prawem analizy wynika, że dochodzenie administracyjne w sprawie wnoszącego odwołanie zostało wszczęte na podstawie wystarczającej poszlaki wskazującej na to, iż doszło do naruszenia obowiązków wynikających z regulaminu pracowniczego, zgodnie z art. 86 ust. 2 regulaminu pracowniczego. W tych okolicznościach Sąd uznał co do istoty, że argumenty wnoszącego odwołanie, w których zarzucał on FRA naruszenie przepisów rozporządzenia nr 45/2001, należy oddalić ze względu na to, iż są one oparte na błędnym założeniu.
89
Tymczasem uzasadnienie to jest wystarczające, aby umożliwić wnoszącemu odwołanie zrozumienie, z jakich powodów jego argumentacja została oddalona, a Trybunałowi – przeprowadzenie kontroli. Podnoszony przez wnoszącego odwołanie zarzut niewystarczającego uzasadnienia należy zatem oddalić jako bezzasadny.
90
Z powyższego wynika, że część pierwszą szóstego zarzutu odwołania należy oddalić.
91
Co się tyczy części drugiej szóstego zarzutu odwołania, w pierwszej kolejności wystarczy wskazać, że ponieważ argumenty przedstawione przez wnoszącego odwołanie na poparcie tej części zarzutu należy rozumieć jako dotyczące niezbadania przez Sąd argumentacji będącej rozszerzeniem argumentacji przedstawionej przez wnoszącego odwołanie w ramach uwag z dnia 15 lutego 2021 r. na poparcie ósmego zarzutu niezgodności z prawem, dotyczącego naruszenia art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 45/2001, z pkt 88 niniejszego wyroku wynika, że Sąd, orzekając w pkt 172 i 173 zaskarżonego wyroku, iż FRA wszczęła dochodzenie administracyjne w sposób prawidłowy, stwierdził w sposób dorozumiany, lecz niebudzący wątpliwości, że dane osobowe wnoszącego odwołanie zawarte w spornych e-mailach były przetwarzane w sposób legalny, zgodnie z owym przepisem. Tym samym Sądowi nie można zarzucić, że naruszył on w tym względzie obowiązek uzasadnienia.
92
W drugiej kolejności, co się tyczy podnoszonego naruszenia prawa polegającego na naruszeniu art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 45/2001 ze względu na pominięcie przez Sąd okoliczności, że sporne e-maile zawierające dane osobowe wnoszącego odwołanie FRA otrzymała przez pomyłkę i dlatego nie zostały one uzyskane zgodnie z prawem, wystarczy przypomnieć, że zasadą mającą pierwszeństwo w prawie Unii jest zasada swobodnego doboru środków dowodowych, zatem strony mają zasadniczo możliwość powołania się, w celu udowodnienia danego faktu, na środki dowodowe każdego rodzaju (wyrok z dnia 10 września 2020 r., Hamas/Rada, C‑386/19 P, EU:C:2020:691, pkt 73).
93
W tym względzie należy przypomnieć, że art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 45/2001 stanowi, iż dane osobowe muszą być przetwarzane rzetelnie i legalnie. Z tego przepisu nie można jednak wnioskować, wbrew temu, co twierdzi wnoszący odwołanie, iż przepis ów stanowi wyraz bardziej ogólnej zasady, która w niniejszym przypadku zabraniałaby FRA wykorzystania w ramach dochodzenia administracyjnego informacji przekazanej tej jednostce przez osobę trzecią z tego jedynie względu, że informacje te zostały uzyskane w innym celu i że przekazanie ich rzeczonej jednostce nastąpiło przez pomyłkę.
94
W tych okolicznościach część drugą szóstego zarzutu odwołania należy uznać za bezzasadną.
95
Wobec tego szósty zarzut odwołania należy oddalić w całości.
W przedmiocie siódmego zarzutu odwołania
Argumentacja stron
96
W siódmym zarzucie odwołania wnoszący je podnosi co do istoty, że w analizie zawartej w pkt 223–229 zaskarżonego wyroku Sąd naruszył prawo, gdy oddalił on twierdzenia dotyczące podnoszonego nękania psychicznego jako sformułowane zbyt ogólnikowo. Wnoszący odwołanie twierdzi co do istoty, że trzeci i czwarty zarzut niezgodności z prawem, które Sąd uznał w pkt 98, 111 i 139 zaskarżonego wyroku za wykazane w odniesieniu do działań FRA, mają związek z dochodzeniem administracyjnym i odpowiadają wynikającym z orzecznictwa kryteriom, które musi spełniać niewłaściwe zachowanie, aby uznać je za nękanie. Tym samym, w przeciwieństwie do tego, co wynikałoby z pkt 227 zaskarżonego wyroku, zarzucanych działań nie można uznać za wpisujące się w normalny przebieg dochodzenia administracyjnego.
97
FRA kwestionuje argumentację wnoszącego odwołanie. Twierdzi ona co do istoty, że siódmy zarzut odwołania jest oczywiście niedopuszczalny, a w każdym razie bezzasadny, ponieważ wnoszący odwołanie ogranicza się do podważenia dokonanej przez Sąd oceny dowodów, na które wnoszący odwołanie powołał się w pierwszej instancji.
Ocena Trybunału
98
W siódmym zarzucie odwołania, skierowanym przeciwko pkt 223–229 zaskarżonego wyroku, wnoszący odwołanie twierdzi co do istoty, że Sąd naruszył prawo, gdy uznał, że niezależnie od faktu stwierdzonego w pkt 98, 111 i 139 zaskarżonego wyroku, o ile wobec FRA można rzeczywiście podnieść trzeci i czwarty zarzut niezgodności z prawem, o tyle nie wystarcza to do stwierdzenia, że doszło do nękania psychicznego, którego w swojej opinii wnoszący odwołanie doznał w ramach dochodzenia administracyjnego.
99
W tym względzie należy wskazać, że Sąd oparł owo stwierdzenie na swojej niezależnej ocenie okoliczności faktycznych i dowodów w odniesieniu do wagi trzeciego i czwartego zarzutu niezgodności z prawem, uznanych za wykazane w odniesieniu do działań FRA. I tak, w pkt 227–229 zaskarżonego wyroku Sąd orzekł, że owe zarzuty niezgodności z prawem nie mogły – nawet rozpatrywane łącznie, i w braku innych informacji przedstawionych przez wnoszącego odwołanie – znamionować nękania psychicznego w rozumieniu art. 12a regulaminu pracowniczego.
100
Wnoszący odwołanie nie przedstawił przed Trybunałem jakiejkolwiek konkretnej argumentacji prawnej mogącej wykazać, poprzez które stwierdzenia, między innymi w pkt 228 zaskarżonego wyroku, Sąd zignorował przytoczone w pkt 223–225 zaskarżonego wyroku orzecznictwo dotyczące pojęcia „nękania psychicznego” w rozumieniu art. 12a regulaminu pracowniczego i dokonał błędnej kwalifikacji prawnej okoliczności faktycznych.
101
Wydaje się zatem, że pod pozorem zarzutu naruszenia prawa – bez powoływania się na przeinaczenie przez Sąd okoliczności faktycznych – wnoszący odwołanie dąży w rzeczywistości zwyczajnie do tego, by Trybunał ponownie zbadał okoliczności faktyczne przedstawione przez wnoszącego odwołanie na poparcie skargi wniesionej w pierwszej instancji, co nie należy, zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 26 niniejszego wyroku, do kompetencji Trybunału.
102
W świetle powyższych rozważań siódmy zarzut odwołania należy odrzucić jako niedopuszczalny.
W przedmiocie ósmego zarzutu odwołania
Argumentacja stron
103
W ósmym zarzucie odwołania wnoszący je zarzuca Sądowi, że ten w pkt 237 i 240–242 zaskarżonego wyroku dokonał błędnej interpretacji orzecznictwa mającego zastosowanie w zakresie odpowiedzialności pozaumownej Unii w odniesieniu – ściślej mówiąc – do dowodów, jakie należy przedstawić, by można było stwierdzić istnienie krzywdy. Odwołując się do orzecznictwa Sądu, należy wskazać, że złożenie wniosku dowodowego niekoniecznie uważa się za warunek uznania krzywdy i że wystarczy, iż strona skarżąca wykaże, że działanie zarzucane danej instytucji lub jednostce Unii mogło wyrządzić jej taką krzywdę. Ponadto wnoszący odwołanie twierdzi, że z orzecznictwa Trybunału wynika, iż w przypadku szkody niemajątkowej istnienie szkody i związku przyczynowego nie musi być precyzyjnie wykazane, ponieważ ich istnienie może również zostać wywnioskowane z charakteru uchybienia i z okoliczności.
104
Poza tym wnoszący odwołanie podnosi, że zaskarżony wyrok nie zawiera jakiegokolwiek uzasadnienia powodów, z jakich nieprzekazanie przez FRA wszystkich żądanych dokumentów i jej odmowa uznania swoich działań za niezgodne z prawem w toku postępowania poprzedzającego wniesienie skargi nie mogły wywołać u niego stresu, niepokoju i poczucia niesprawiedliwości.
105
Wreszcie wnoszący odwołanie podnosi naruszenie art. 47 Karty, potwierdzającego prawo do skutecznej ochrony sądowej, ze względu na to, że Sąd nie zasądził na rzecz wnoszącego odwołanie zadośćuczynienia za krzywdę, której ten miał doznać, mimo że Sąd uznał, iż w toku dochodzenia administracyjnego FRA dopuściła się niezgodnych z prawem działań. Według wnoszącego odwołanie rozumowanie Sądu pozbawia go skutecznego środka prawnego pozwalającego na naprawienie szkody związanej z tym rodzajem niezgodnych z prawem działań.
106
FRA uważa, że argumenty, w których wnoszący odwołanie kwestionuje pkt 242 zaskarżonego wyroku, są, po pierwsze, oczywiście bezzasadne w zakresie, w jakim wnoszący odwołanie ogranicza się w nich do powtórzenia argumentów przedstawionych w pkt 134 skargi wniesionej w pierwszej instancji, a po drugie, oczywiście niedopuszczalne w zakresie, w jakim podnosi on, że doznał szkody niematerialnej.
107
Co się tyczy przedstawionego przez wnoszącego odwołanie argumentu dotyczącego podnoszonego naruszenia art. 47 Karty, jednostka ta wskazuje, że prawo do skutecznego środka prawnego dotyczy dostępu do wymiaru sprawiedliwości, lecz nie daje gwarancji sukcesu. Ponadto FRA twierdzi, że prawo Unii nie zwalnia wnoszącego odwołanie z obowiązku przedstawienia dowodów i nie pozwala na uwzględnienie żądania naprawienia podnoszonej szkody niemajątkowej, w wypadku gdy żądanie to opiera się na czystych spekulacjach.
Ocena Trybunału
108
Zgodnie z orzecznictwem Trybunału każdą instytucję lub jednostkę Unii można pociągnąć do odpowiedzialności ze względu na jej działanie, o ile spełnione są przesłanki dotyczące niezgodności tego działania z prawem – rzeczywisty charakter szkody i istnienie związku przyczynowego między rzeczonym działaniem a podnoszoną szkodą (wyroki: z dnia 4 czerwca 2020 r., Schokker/EASA, C‑310/19 P, EU:C:2020:435, pkt 54; z dnia 2 czerwca 2022 r., EM/Parlament, C‑299/21 P, EU:C:2022:429, pkt 122).
109
Jeśli chodzi o przesłanki dotyczące rzeczywistego charakteru szkody i istnienia związku przyczynowego, odpowiedzialność ta może powstać tylko wtedy, gdy strona wnosząca odwołanie naprawdę poniosła szkodę rzeczywistą i pewną, a szkoda wynika w sposób wystarczająco bezpośredni z podnoszonej niezgodności z prawem danego działania. Do strony wnoszącej odwołanie należy zatem przedstawienie sądowi Unii dowodów zarówno na istnienie, jak i na zakres szkody, na którą strona ta się powołuje, a także na istnienie wystarczająco bezpośredniego związku przyczynowego między rzeczoną niezgodnością z prawem a poniesioną szkodą (zob. podobnie wyrok z dnia 5 marca 2024 r., Kočner/Europol, C‑755/21 P, EU:C:2024:202, pkt 135 i przytoczone tam orzecznictwo).
110
W tym względzie z orzecznictwa Trybunału wynika również, że złożenie wniosku dowodowego niekoniecznie jest uważane za warunek uznania krzywdy. Jednak na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wykazania co najmniej, że działanie zarzucane danej instytucji mogło spowodować, że doznała ona takiej krzywdy (zob. podobnie wyrok z dnia 16 lipca 2009 r., SELEX Sistemi Integrati/Komisja, C‑481/07 P, EU:C:2009:461, pkt 38).
111
Wynika z tego, że nawet w braku dowodów mogących wykazać istnienie i zakres krzywdy przesłanka dotycząca istnienia takiej krzywdy może zostać spełniona, jeżeli wnoszący odwołanie wykaże, że krzywda niewątpliwie wynikała z zarzucanego działania.
112
W niniejszej sprawie, co się tyczy istnienia krzywdy w oparciu o czwarty zarzut niezgodności z prawem, dotyczący nadmiernie długiego czasu trwania postępowania administracyjnego, należy stwierdzić, że gdy w ramach niezależnej oceny okoliczności faktycznych Sąd uznał, iż nie można domniemywać, że wnoszący odwołanie doznał owej krzywdy, ponieważ nie mógł być on narażony na stres lub niepokój przed poinformowaniem go o wspomnianym dochodzeniu, podczas gdy po poinformowaniu go o tym fakcie postępowanie przebiegło w rozsądnym terminie, Sąd słusznie mógł też orzec, w pkt 234–236 zaskarżonego wyroku, że do wnoszącego odwołanie należało – zgodnie z orzecznictwem, o którym mowa w pkt 110 niniejszego wyroku – przedstawienie dowodów wykazujących, że występujący u niego poziom stresu i niepokoju wykraczał ponad poziom dopuszczalny w kontekście postępowania administracyjnego, czego wnoszący odwołanie nie uczynił.
113
Natomiast co się tyczy dwóch pozostałych przypadków niezgodnego z prawem działania, uznanych przez Sąd w pkt 89–111 zaskarżonego wyroku w ramach badania trzeciego zarzutu niezgodności z prawem za wykazane, a mianowicie, po pierwsze, naruszenia obowiązku poinformowania wnoszącego odwołanie w stosownym czasie o tym, że w jego sprawie toczy się dochodzenie administracyjne, a po drugie, nieprzekazania dokumentów bezpośrednio związanych ze stawianymi wnoszącemu odwołanie zarzutami, Sąd stwierdził w pkt 237 i 238 owego wyroku, że sam fakt, iż wnoszący odwołanie podnosi naruszające jego godność i integralność niezgodne z prawem działania, które można zarzucić FRA w toku dochodzenia administracyjnego, oraz ich szczególnie krzywdzący charakter w zakresie, w jakim działania te głęboko zraniły go psychicznie, jest niewystarczający do wykazania rzeczywistego i pewnego charakteru krzywdy, której z tego powodu miał w swojej opinii doznać wnoszący odwołanie, ponieważ nie przedstawił on najmniejszego dowodu na poparcie swoich zarzutów.
114
Niemniej ze wspomnianych powodów Sąd, ignorując orzecznictwo przypomniane w pkt 110 niniejszego wyroku, nie stwierdził, że naruszenie obowiązku poinformowania w stosownym czasie o toczącym się dochodzeniu administracyjnym oraz nieprzekazanie dokumentów związanych bezpośrednio ze stawianymi wnoszącemu odwołanie zarzutami nie mogły same w sobie spowodować podniesionej krzywdy, a mianowicie stresu, niepokoju i poczucia niesprawiedliwości.
115
Z powyższego wynika, że w pkt 237 i 238 zaskarżonego wyroku Sąd naruszył prawo, gdy stwierdził, że nie można uznać, iż wnoszący odwołanie wykazał rzeczywisty i pewny charakter krzywdy, której miał doznać z powodu naruszenia obowiązku poinformowania go w stosownym czasie o toczącym się dochodzeniu administracyjnym i nieprzekazania mu dokumentów związanych bezpośrednio ze stawianymi mu zarzutami, wyłącznie ze względu na to, że wnoszący odwołanie nie przedstawił dowodów na poparcie żądania odszkodowawczego.
116
Tym samym należy uwzględnić ósmy zarzut odwołania i uchylić zaskarżony wyrok w zakresie, w jakim Sąd oddalił w nim roszczenia odszkodowawcze zawarte w skardze w zakresie, w jakim zmierzały one do zadośćuczynienia za krzywdę, jakiej zgodnie z oświadczeniem wnoszącego odwołanie doznał on w wyniku niezgodnych z prawem działań, na które powołał się w ramach trzeciego zarzutu niezgodności z prawem.
W przedmiocie skierowania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd
117
Zgodnie z art. 61 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jeśli odwołanie jest zasadne, Trybunał uchyla orzeczenie Sądu. Może on wydać orzeczenie ostateczne w sprawie, jeśli stan postępowania na to pozwala, lub skierować sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd.
118
W niniejszej sprawie z pkt 230 i 231 zaskarżonego wyroku wynika, że ponieważ Sąd uwzględnił podniesione w skardze w pierwszej instancji zarzuty obejmujące trzeci i czwarty zarzut niezgodności z prawem, orzekł on jedynie, w pkt 232–243 owego wyroku, w przedmiocie podniesionych szkód wynikających z niezgodnych z prawem działań, których dotyczyły owe zarzuty niezgodności z prawem, a mianowicie, po pierwsze, nieracjonalnego czasu trwania postępowania administracyjnego oraz naruszenia w rozsądnym terminie obowiązku poinformowania o tym, że toczy się dochodzenie administracyjne, a po drugie, nieprzekazania dokumentów mających bezpośredni związek ze stawianymi wnoszącemu odwołanie zarzutami.
119
Tymczasem, jak stwierdzono w pkt 80 niniejszego wyroku, Sąd naruszył prawo w pkt 147 i 148 zaskarżonego wyroku, gdy orzekł zasadniczo, że decyzja FRA o zamknięciu postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie wnoszącego odwołanie nie jest aktem, który może być dla niego niekorzystny, i dlatego nie ma potrzeby badania co do istoty jego argumentacji odnoszącej się do piątego zarzutu niezgodności z prawem, dotyczącego braku uzasadnienia owej decyzji, ani sprawdzania, czy inne przesłanki, które muszą wystąpić łącznie, by powstała odpowiedzialność pozaumowna Unii, zostały w niniejszym przypadku spełnione.
120
W tych okolicznościach Trybunał stwierdza, że niniejszy stan postępowania dotyczącego żądania zadośćuczynienia za krzywdę, którą wnoszący odwołanie miał ponieść z powodu niezgodnego z prawem działania podniesionego w skardze wniesionej w pierwszej instancji na poparcie piątego zarzutu niezgodności z prawem, nie pozwala na wydanie orzeczenia w sprawie i że sprawę należy skierować do ponownego rozpoznania przez Sąd, aby ten mógł zbadać co do istoty ów zarzut niezgodności z prawem.
121
Podobnie, do Sądu będzie należało zbadanie, czy niezgodne z prawem działania, które uznał on za wykazane w ramach trzeciego zarzutu niezgodności z prawem przedstawionego w ramach skargi wniesionej w pierwszej instancji, mogły spowodować krzywdę podnoszoną przez wnoszącego odwołanie.
W przedmiocie kosztów
122
Ze względu na to, że sprawa zostaje przekazana Sądowi do ponownego rozpoznania, rozstrzygnięcie o kosztach nastąpi w orzeczeniu kończącym niniejsze postępowanie odwoławcze.
Z powyższych względów Trybunał (piąta izba) orzeka, co następuje:
1)
Wyrok Sądu Unii Europejskiej z dnia 21 grudnia 2021 r., DD/FRA (T‑703/19, EU:T:2021:923), zostaje uchylony w zakresie, w jakim, po pierwsze, oddalono w nim piąty zarzut niezgodności z prawem podniesiony przez DD, a po drugie, oddalono w nim jako bezzasadne żądania odszkodowawcze zawarte w skardze, dotyczące trzeciego zarzutu niezgodności z prawem, w zakresie, w jakim żądania te zmierzały do uzyskania zadośćuczynienia za krzywdę doznaną przez wnoszącego odwołanie w wyniku naruszenia przez Agencję Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA) obowiązku poinformowania go w stosownym czasie o toczącym się w jego sprawie dochodzeniu administracyjnym oraz nieprzekazania dokumentów bezpośrednio związanych ze stawianymi mu zarzutami.
2)
W pozostałej części odwołanie zostaje oddalone.
3)
Sprawa zostaje skierowana do ponownego rozpoznania przez Sąd Unii Europejskiej, aby ten orzekł w przedmiocie skargi w pierwszej instancji w odniesieniu do, po pierwsze, piątego zarzutu niezgodności z prawem podniesionego przez DD na poparcie owej skargi, a po drugie, rzeczywistego charakteru podniesionej przez DD w ramach trzeciego zarzutu niezgodności z prawem krzywdy doznanej w wyniku naruszenia przez Agencję Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA) obowiązku poinformowania go w stosownym czasie o toczącym się w jego sprawie dochodzeniu administracyjnym oraz nieprzekazania dokumentów bezpośrednio związanych ze stawianymi mu zarzutami.
4)
Rozstrzygnięcie o kosztach nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: angielski.