62024CO0881
BESCHIKKING VAN HET HOF (Kamer voor toelatingvan hogere voorzieningen)
29 april 2025 (
*1
)
„Hogere voorziening – Arbitragebeding – Toelating van hogere voorzieningen – Artikel 170 ter van het Reglement voor de procesvoering van het Hof – Verzoek dat het belang van een vraag voor de eenheid, de samenhang of de ontwikkeling van het Unierecht aantoont – Gedeeltelijke toelating van de hogere voorziening”
In zaak C‑881/24 P,
betreffende een hogere voorziening krachtens artikel 56 van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie, ingesteld op 19 december 2024,
SC, vertegenwoordigd door A. Kunst, Rechtsanwältin,
rekwirante,
andere partij in de procedure:
Eulex Kosovo, gevestigd te Pristina (Kosovo),
verweerster in eerste aanleg,
geeft
HET HOF (Kamer voor toelating van hogere voorzieningen),
samengesteld als volgt: T. von Danwitz, vicepresident van het Hof, N. Jääskinen en M. Condinanzi (rapporteur), rechters,
griffier: A. Calot Escobar,
gelet op het voorstel van de rechter-rapporteur, advocaat-generaal J. Kokott gehoord,
de navolgende
Beschikking
1
Met haar hogere voorziening verzoekt SC om vernietiging van het arrest van het Gerecht van de Europese Unie van 6 november 2024, SC/Eulex Kosovo (T‑242/17 RENV-OP, EU:T:2024:772; hierna: „bestreden arrest”), waarbij het bij verstek gewezen arrest van 19 oktober 2022, SC/Eulex Kosovo (T‑242/17 RENV, EU:T:2022:637), is vernietigd en de verzoeken van SC zijn afgewezen.
Verzoek om toelating van de hogere voorziening
2
Krachtens artikel 58 bis, tweede alinea, onder b), van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie kunnen hogere voorzieningen tegen beslissingen van het Gerecht over de uitvoering van een overeenkomst die een arbitragebeding bevat in de zin van artikel 272 VWEU, slechts worden behandeld na voorafgaande toelating door het Hof.
3
Volgens artikel 58 bis, derde alinea, van dit Statuut wordt de hogere voorziening overeenkomstig de bepalingen van het Reglement voor de procesvoering van het Hof geheel of gedeeltelijk toegelaten wanneer daarbij een vraag aan de orde komt die belangrijk is voor de eenheid, de samenhang of de ontwikkeling van het Unierecht.
4
Volgens artikel 170 bis, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering voegt de rekwirant in de gevallen bedoeld in artikel 58 bis, tweede alinea, van voornoemd Statuut bij zijn verzoekschrift een verzoek om toelating van de hogere voorziening waarin hij uiteenzet welke vraag die belangrijk is voor de eenheid, de samenhang of de ontwikkeling van het Unierecht de hogere voorziening doet rijzen en dat alle gegevens bevat die het Hof nodig heeft om op dit verzoek uitspraak te doen.
5
Artikel 170 ter, leden 1 en 3, van dat Reglement bepaalt dat het Hof zo spoedig mogelijk bij met redenen omklede beschikking uitspraak doet op het verzoek om toelating van de hogere voorziening.
Argumenten van rekwirante
6
Ter ondersteuning van haar verzoek om toelating van de hogere voorziening voert rekwirante aan dat het eerste, het tweede en het vierde middel, ontleend aan schending van artikel 41, lid 1, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: „Handvest”) en het derde middel van deze hogere voorziening, dat is ontleend aan schending van de rechten van de verdediging, vragen opwerpen die belangrijk zijn voor de eenheid, de samenhang of de ontwikkeling van het Unierecht.
7
Met betrekking tot het eerste en het tweede middel van de hogere voorziening voert rekwirante aan dat het Gerecht het uit artikel 41, lid 1, van het Handvest voortvloeiende vereiste van onpartijdigheid – dat zowel objectief als subjectief geldt – heeft geschonden.
8
In de eerste plaats betoogt zij in wezen dat het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door in de punten 56 en 57 van het bestreden arrest het tweede en het derde middel van het beroep in eerste aanleg – waarmee rekwirante respectievelijk aanvoerde dat er sprake was van een belangenconflict en dat het onpartijdigheidsbeginsel was geschonden – gezamenlijk te onderzoeken in het licht van artikel 41, lid 1, van het Handvest. In dit verband voert zij aan dat het Gerecht in de punten 65 en 66 van het bestreden arrest ten onrechte heeft geëist dat zij aantoont dat er „objectieve, relevante en onderling overeenstemmende aanwijzingen” zijn voor een belangenconflict of partijdigheid, terwijl het relevante criterium dat het Hof heeft ontwikkeld in de arresten van 21 oktober 2021, Parlement/UZ (C‑894/19 P, EU:C:2021:863, punt 54), en 11 januari 2024, Hamers/Cedefop (C‑111/22 P, EU:C:2024:5, punten 47 en 52), het criterium is van de „legitieme twijfel” over het bestaan van een eventueel belangenconflict of een gebrek aan onpartijdigheid van een ambtenaar.
9
In de tweede plaats voert rekwirante aan dat het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door voorbij te gaan aan de rechtspraak die voortvloeit uit het arrest van 21 oktober 2021, Parlement/UZ (C‑894/19 P, EU:C:2021:863, punten 59 en 63), betreffende het ontbreken van objectieve onpartijdigheid. Volgens rekwirante volgt uit die rechtspraak dat de voorkennis van de feiten van de zaak en de voorafgaande deelname van een hiërarchieke meerdere aan de administratieve procedures legitieme twijfel kunnen doen rijzen over diens onpartijdigheid. In casu is het Gerecht dus voorbijgegaan aan zowel het feit dat rekwirantes hiërarchieke meerdere voorkennis had van de feiten van de zaak, als het feit dat zij door die voorkennis een negatief vooroordeel over rekwirante kon hebben.
10
Volgens rekwirante werpen het eerste en het tweede middel ten eerste de vraag op welke bewijsstandaard geschikt is om te beoordelen of er sprake is van een belangenconflict, als „variant” van het gebrek aan onpartijdigheid van een ambtenaar. Deze vraag is van belang voor de eenheid, de samenhang of de ontwikkeling van het Unierecht, aangezien zij zich ook op andere gebieden van het Unierecht voordoet.
11
Ten tweede hebben deze middelen betrekking op de vraag – die eveneens belangrijk is voor de eenheid, de samenhang en de ontwikkeling van het Unierecht – of de rechtspraak van het Hof die voortvloeit uit de arresten van 21 oktober 2021, Parlement/UZ (C‑894/19 P, EU:C:2021:863), en 11 januari 2024, Hamers/Cedefop (C‑111/22 P, EU:C:2024:5), niet alleen van toepassing is op administratieve onderzoeken in het kader van tuchtprocedures, maar ook op alle andere soorten administratieve procedures, waaronder die welke in de onderhavige zaak aan de orde zijn.
12
Met het derde middel van de hogere voorziening, dat betrekking heeft op het onderhoud over het intern vergelijkend onderzoek van 2016, betoogt rekwirante dat het Gerecht de rechten van de verdediging heeft geschonden door in punt 79 van het bestreden arrest te oordelen dat er geen aanleiding was om te gelasten dat er leesbare nota’s van het onderhoud werden overgelegd – volgens rekwirante waren de handgeschreven aantekeningen van haar hiërarchieke meerdere onleesbaar – en dat werd toegelicht op welke wijze de beoordelingen waren opgesteld.
13
Met het vierde middel van de hogere voorziening betoogt rekwirante dat de voorafgaande mededeling van de samenstelling van een jury van een vergelijkend onderzoek, althans op verzoek van een kandidaat, onder het vereiste van onpartijdigheid van artikel 41, lid 1, van het Handvest valt. Een dergelijke voorafgaande mededeling stelt de kandidaten in staat om de samenstelling van een jury van een vergelijkend onderzoek te betwisten wanneer zij vermoeden dat er sprake is van partijdigheid of een belangenconflict, en om in een vroeg stadium een klacht in te dienen. Volgens rekwirante gaat de aldus opgeworpen vraag verder dan het vierde middel, aangezien de beoordeling door het Hof belangrijke aanwijzingen voor andere zaken kan opleveren.
Beoordeling door het Hof
14
Vooraf moet worden opgemerkt dat het aan de rekwirant staat om aan te tonen dat de vragen die hij met zijn hogere voorziening aan de orde stelt belangrijk zijn voor de eenheid, de samenhang of de ontwikkeling van het Unierecht (beschikking van 10 december 2021, EUIPO/The KaiKai Company Jaeger Wichmann, C‑382/21 P, EU:C:2021:1050, punt 20 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
15
Bovendien moet blijkens artikel 58 bis, derde alinea, van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie juncto artikel 170 bis, lid 1, en artikel 170 ter, lid 4, van het Reglement voor de procesvoering het verzoek om toelating van de hogere voorziening alle gegevens bevatten die het Hof nodig heeft om uitspraak te doen over de toelating van de hogere voorziening en om, indien deze ten dele wordt toegelaten, vast te stellen op welke middelen of onderdelen van de hogere voorziening de memorie van antwoord betrekking dient te hebben. Aangezien de in artikel 58 bis van dit Statuut vervatte regeling voor de voorafgaande toelating van hogere voorzieningen ertoe strekt de toetsing door het Hof te beperken tot vragen die belangrijk zijn voor de eenheid, de samenhang of de ontwikkeling van het Unierecht, dient het Hof in het kader van de hogere voorziening immers alleen de middelen te behandelen die dergelijke vragen opwerpen en die door de rekwirant zijn bewezen (beschikkingen van 10 december 2021, EUIPO/The KaiKai Company Jaeger Wichmann, C‑382/21 P, EU:C:2021:1050, punt 21, en 30 januari 2023, bonnanwalt/EUIPO, C‑580/22 P, EU:C:2023:126, punt 11).
16
Een verzoek om toelating van een hogere voorziening moet dus in ieder geval duidelijk en nauwkeurig aangeven op welke middelen de hogere voorziening is gebaseerd, met dezelfde nauwkeurigheid en duidelijkheid de door elk middel opgeworpen rechtsvraag vermelden, preciseren of die vraag belangrijk is voor de eenheid, de samenhang of de ontwikkeling van het Unierecht, en specifiek aangeven waarom voornoemde vraag belangrijk is in het licht van het aangevoerde criterium. Wat in het bijzonder de middelen van de hogere voorziening betreft, moet het verzoek om toelating van de hogere voorziening preciseren welke bepaling van Unierecht of welke rechtspraak door het arrest of de beschikking waartegen de hogere voorziening is gericht, zou zijn geschonden, een beknopte uiteenzetting geven van de onjuiste rechtsopvatting waarvan het Gerecht blijk zou hebben gegeven, en aangeven in hoeverre deze onjuiste opvatting van invloed is geweest op de uitkomst van het arrest of de beschikking waartegen de hogere voorziening is gericht. Wanneer de aangevoerde onjuiste rechtsopvatting voortvloeit uit miskenning van de rechtspraak, moet het verzoek om toelating van de hogere voorziening op beknopte maar duidelijke en nauwkeurige wijze uiteenzetten, ten eerste, waarin de gestelde tegenstrijdigheid ligt – door zowel de door de rekwirant bestreden punten van het arrest of de beschikking waartegen de hogere voorziening is gericht, als de punten van de beslissing van het Hof of het Gerecht die niet nageleefd zouden zijn, aan te duiden – en, ten tweede, om welke concrete redenen een dergelijke tegenstrijdigheid een vraag opwerpt die belangrijk is voor de eenheid, de samenhang of de ontwikkeling van het Unierecht (beschikkingen van 10 december 2021, EUIPO/The KaiKai Company Jaeger Wichmann, C‑382/21 P, EU:C:2021:1050, punt 22, en 30 januari 2023, bonnanwalt/EUIPO, C‑580/22 P, EU:C:2023:126, punt 12).
17
Overeenkomstig het beginsel dat de bewijslast rust op diegene die om toelating van een hogere voorziening verzoekt, moet de rekwirant aantonen dat zijn hogere voorziening een of meerdere vragen opwerpt die belangrijk zijn voor de eenheid, de samenhang of de ontwikkeling van het Unierecht, waarbij de draagwijdte van die criteria de context van het arrest waartegen de hogere voorziening is gericht, en uiteindelijk ook de context van zijn hogere voorziening, overstijgt (zie in die zin beschikkingen van 16 november 2022, EUIPO/Nowhere, C‑337/22 P, EU:C:2022:908, punt 32, en 30 januari 2023, bonnanwalt/EUIPO, C‑580/22 P, EU:C:2023:126, punt 15).
18
Dit bewijs houdt in dat zowel het bestaan als het belang van dergelijke vragen moet worden aangetoond, met concrete gegevens die eigen zijn aan het geval in kwestie, en niet alleen met algemene argumenten (zie in die zin beschikkingen van 16 november 2022, EUIPO/Nowhere, C‑337/22 P, EU:C:2022:908, punt 33, en 30 januari 2023, bonnanwalt/EUIPO, C‑580/22 P, EU:C:2023:126, punt 16).
19
In casu moet in de eerste plaats worden vastgesteld dat in het verzoek om toelating van de hogere voorziening nauwkeurig en duidelijk de vier in het kader van de hogere voorziening aangevoerde middelen worden uiteengezet. Het eerste, het tweede en het vierde middel zijn ontleend aan schending van artikel 41, lid 1, van het Handvest, het derde aan schending van de rechten van de verdediging.
20
Wat in de tweede plaats het eerste en het tweede middel van de hogere voorziening betreft, waarmee rekwirante aanvoert dat het Gerecht het uit artikel 41, lid 1, van het Handvest voortvloeiende vereiste van onpartijdigheid niet heeft nageleefd, moet worden geoordeeld dat in het verzoek om toelating van de hogere voorziening genoegzaam wordt uiteengezet waarin de vermeende onjuiste rechtsopvattingen van het Gerecht bestaan, die het gevolg zijn van de niet-naleving van de rechtspraak van het Hof, in welke mate die vermeende fouten van invloed zijn geweest op de uitkomst van het bestreden arrest en waarom die fouten, gesteld al dat zij zijn aangetoond, elk een vraag opwerpen die belangrijk is voor de eenheid, de samenhang of de ontwikkeling van het Unierecht.
21
Zoals in punt 8 van de onderhavige beschikking is opgemerkt, blijkt uit dit verzoek namelijk dat de eerste gestelde onjuiste rechtsopvatting erin bestaat dat het Gerecht in de punten 65 en 66 van het bestreden arrest in strijd met de rechtspraak van het Hof heeft geëist dat rekwirante aantoont dat er sprake is van „objectieve, ter zake dienende en onderling overeenstemmende aanwijzingen” van een belangenconflict of partijdigheid, terwijl het relevante criterium, zoals uit die rechtspraak volgt, het criterium is van de „legitieme twijfel” over het bestaan van een eventueel belangenconflict of een gebrek aan onpartijdigheid van een ambtenaar, die niet kan worden weggenomen. Volgens dat verzoek zou de vordering van rekwirante zijn toegewezen indien een dergelijke fout niet was gemaakt.
22
Door te benadrukken dat de vraag naar de passende bewijsstandaard voor de beoordeling van het bestaan van een belangenconflict, als variant van het gebrek aan onpartijdigheid van een ambtenaar, ook op andere gebieden van het Unierecht rijst en dat de uniforme toepassing van deze standaard bijdraagt aan de samenhang van het Unierecht, voert rekwirante bovendien aan dat de aldus opgeworpen rechtsvraag buiten het kader van haar hogere voorziening valt, aangezien het antwoord op die vraag gevolgen kan hebben die verder gaan dan het onderhavige geval. Hiermee zet rekwirante de concrete redenen uiteen waarom een dergelijke vraag van belang is voor de eenheid, de samenhang of de ontwikkeling van het Unierecht.
23
Zoals in punt 9 van de onderhavige beschikking is opgemerkt, blijkt voorts uit het verzoek om toelating van de hogere voorziening dat de tweede gestelde onjuiste rechtsopvatting in wezen is ontleend aan het feit dat het Gerecht in de punten 81 en 82 van het bestreden arrest, in strijd met de rechtspraak van het Hof, heeft nagelaten te oordelen dat de voorafgaande kennis van de feiten van de zaak en de voorafgaande deelname van een hiërarchieke meerdere aan de administratieve procedures legitieme twijfel over diens onpartijdigheid konden doen rijzen.
24
Voorts merkt rekwirante op dat met deze vraag ook de vraag rijst of de rechtspraak van het Hof die voortvloeit uit de arresten van 21 oktober 2021, Parlement/UZ (C‑894/19 P, EU:C:2021:863), en 11 januari 2024, Hamers/Cedefop (C‑111/22 P, EU:C:2024:5), niet alleen van toepassing is op administratieve onderzoeken in het kader van tuchtprocedures, maar ook op alle andere soorten administratieve procedures. Vastgesteld moet worden dat deze vraag verder gaat dan geschillen op het gebied van de openbare dienst of arbeidsovereenkomsten.
25
Wat daarentegen in de derde plaats het derde middel van de hogere voorziening betreft, dat is ontleend aan schending van de rechten van de verdediging en betrekking heeft op de weigering van het Gerecht om te gelasten dat er leesbare nota’s van het onderhoud worden overgelegd en dat wordt toegelicht op welke wijze de beoordelingen zijn opgesteld, stelt rekwirante weliswaar dat het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting, maar neemt dit niet weg dat zij zich ertoe beperkt die onjuiste opvatting te vermelden en algemene argumenten aan te voeren, zonder de redenen uiteen te zetten waarom een dergelijke fout, gesteld al dat zij zou zijn aangetoond, concreet gezien een belangrijke vraag doet rijzen voor de eenheid, de samenhang of de ontwikkeling van het Unierecht, wat zou rechtvaardigen dat de hogere voorziening wordt toegelaten. Derhalve moet worden geoordeeld dat rekwirante in dit verband niet aan alle in punt 16 van de onderhavige beschikking genoemde vereisten heeft voldaan.
26
Wat in dezelfde zin en in de vierde plaats het vierde middel van de hogere voorziening betreft, dat betrekking heeft op de voorafgaande mededeling van de samenstelling van een jury van een vergelijkend onderzoek – welke mededeling op grond van het in artikel 41, lid 1, van het Handvest neergelegde vereiste van onpartijdigheid dient te gebeuren, althans indien een kandidaat daarom verzoekt – moet worden benadrukt dat rekwirante, ten eerste, niet aangeeft welke onjuiste rechtsopvatting het Gerecht zou hebben begaan en die ertoe zou hebben geleid dat het Gerecht die bepaling heeft geschonden en, ten tweede, niet uiteenzet waarom een dergelijke onjuiste rechtsopvatting, gesteld dat zij zou zijn aangetoond, een belangrijke vraag zou doen rijzen voor de eenheid, de samenhang of de ontwikkeling van het Unierecht. Derhalve moet worden vastgesteld dat rekwirante in dit verband niet aan alle in de punten 14 tot en met 16 van de onderhavige beschikking genoemde vereisten heeft voldaan.
27
Gelet op rekwirantes uiteenzetting toont het onderhavige verzoek om toelating van de hogere voorziening rechtens genoegzaam aan dat het eerste en het tweede middel van de hogere voorziening vragen aan de orde stellen die belangrijk zijn voor de eenheid, de samenhang of de ontwikkeling van het Unierecht.
28
Gelet op het voorgaande dient de hogere voorziening gedeeltelijk te worden toegelaten, door het onderzoek ervan te beperken tot het eerste en het tweede middel, waarop de memorie van antwoord betrekking zal moeten hebben, en dient de hogere voorziening niet te worden toegelaten voor het overige.
Kosten
29
Artikel 170 ter, lid 4, van het Reglement voor de procesvoering bepaalt dat wanneer de hogere voorziening na toetsing aan de criteria in artikel 58 bis, derde alinea, van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie geheel ten dele wordt toegelaten, de behandeling wordt voortgezet overeenkomstig de artikelen 171 tot en met 190 bis van dit Reglement.
30
Volgens artikel 137 van dat Reglement, dat krachtens artikel 184, lid 1, ervan op de procedure in hogere voorziening van toepassing is, wordt ten aanzien van de proceskosten beslist in het arrest of de beschikking waardoor een einde komt aan het geding.
31
Aangezien het verzoek om toelating van de hogere voorziening wordt toegewezen, dient de beslissing omtrent de kosten te worden aangehouden.
Het Hof (Kamer voor toelating van hogere voorzieningen) beschikt:
1)
De hogere voorziening wordt toegelaten wat het eerste en het tweede middel betreft, waarop de memorie van antwoord uitsluitend betrekking zal moeten hebben.
2)
De hogere voorziening wordt niet toegelaten voor het overige.
3)
De beslissing omtrent de kosten wordt aangehouden.
ondertekeningen
(
*1
)	Procestaal: Engels.