SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA
22 ta’ Ottubru 2002 (*)
“Id-dritt tal-kompetizzjoni – Artikolu 14(3) u (6) tar-Regolament Nru 17 – Deċiżjoni tal-Kummissjoni li tordna investigazzjoni – Assistenza mill-awtoritajiet nazzjonali – Interpretazzjoni tas-sentenza tal-21 ta’ Settembru 1989, Hoechst vs Il-Kummissjoni – Prinċipji ġenerali – Protezzjoni kontra interventi arbitrarji jew sproporzjonati ta’ l-awtoritajiet pubbliċi fl-isfera ta’ attivita privata ta’
persuna ġuridika – Portata ta’ l-istħarriġ li l-qorti nazzjonali kompetenti għandha twettaq sabiex tawtorizza miżuri ta’ koerċizzjoni – Obbligu tal-Kummissjoni li tipprovdi informazzjoni – Kooperazzjoni leali”
Fil-kawża C-94/00,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja skond l-Artikolu 234 KE, mill-Cour
de cassation (Franza) u intiża sabiex tikseb, fil-kawża pendenti quddiem dik il-qorti bejn
Roquette Frères SA
u
Directeur général de la concurrence, de la consommation et de la répression des fraudes,
fil-preżenza tal-:
Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej,
deċiżjoni preliminari dwar l-interpretazzjoni ta’ l-Artikolu 14 tar-Regolament tal-Kunsill Nru 17, tas-6 ta’ Frar 1962, l-ewwel
Regolament li jimplementa l-Artikoli 85 u 86 tat-Trattat (ĠU 1962, 13, p.204), u tas-sentenza tal-21 ta’ Settembru 1989, Hoechst
vs Il-Kummissjoni (46/87 u 227/88, Ġabra p.2859),
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA,
komposta minn G. C. Rodríguez Iglesias, President, J.P. Puissochet, M.Wathelet u R.Schintgen, Presidenti ta’ Awla, C.Gulmann,
D. A. O. Edward, A. La Pergola (Relatur), P. Jann, V.Skouris, F.Macken, N.Colneric, S. von Bahr u J. N. Cunha Rodrigues, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: J. Mischo,
Reġistratur: L. Hewlett, Amministratur,
wara li rat l-osservazzjonijiet bil-miktub ippreżentati:
–        għal Roquette Frères SA, minn O.Prost u A.Choffel, avocats,
–        għall-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, minn G. Marenco u F. Siredey-Garnier, bħala aġenti,
–        għall-Gvern Franċiż, minn K. Rispal Bellanger u F.Million, bħala aġenti,
–        għall-Gvern Ġermaniż, minn W.-D.Plessing u minn B. Muttelsee-Schön, bħala aġenti,
–        għall-Gvern Elleniku, minn A. Samoni-Rantou u G. Karipsiadis, bħala aġenti,
–        għall-Gvern Taljan, minn U. Leanza, bħala aġent, assistit minn R. Quadri, avvocato dello Stato,
–        għall-Gvern tar-Renju Unit, minn J. E. Collins, bħala aġent, assistit minn J. Turner, barrister,
–        għall-Gvern Norveġiż, minn H. Seland, bħala aġent,
wara li rat ir-rapport għas-seduta,
wara li semgħet l-osservazzjonijiet orali ta’ Roquette Frères SA, irrappreżentata minn O. Prost u A. Choffel, tal-Kummissjoni,
irrappreżentata minn G. Marenco u F. Siredey-Garnier, tal-Gvern Franċiż, irrappreżentat minn R. Abraham, bħala aġent, tal-Gvern
Elleniku, irrappreżentat minn A. Samoni-Rantou u G. Karipsiadis, tal-Gvern Taljan, irrappreżentat minn M. Greco, bħala aġent,
u tal-Gvern tar-Renju Unit, irrappreżentat minn J. E. Collins u J. Turner, fis-seduta ta’ l-10 ta’ Lulju 2001,
wara li semgħet il-konklużjonijiet ta’ l-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta ta’ l-20 ta’ Settembru 2001,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1        Permezz ta’ sentenza tas-7 ta’ Marzu 2000, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fit-13 ta’ Marzu 2000, il-Cour de cassation (Franza)
ressqet, skond l-Artikolu 234 KE, żewġ domandi għal deċiżjoni preliminari dwar l-interpretazzjoni ta’ l-Artikolu 14 tar-Regolament
tal-Kunsill Nru 17 tas-6 ta’ Frar 1962, l-ewwel Regolament li jimplementa l-Artikoli 85 u 86 tat-Trattat (ĠU 1962, 13, p.204),
u tas-sentenza tal-21 ta’ Settembru 1989, Hoechst vs Il-Kummissjoni (46/87 u 227/88, Ġabra p.2859).
2        Dawn id-domandi tqajmu fil-kuntest ta’ appell ta’ Roquette Frères SA (iktar ’il quddiem, “Roquette Frères”) kontra digriet
tal-President tat-tribunal de grande instance (Qorti Reġjonali), Lille (Franza), li awtorizza spezzjonijiet u qbid fl-uffiċċji
ta’ din il-kumpannija sabiex jinġabru provi tal-parteċipazzjoni eventwali tagħha fi ftehim u/jew fi prattiċi miftiehma li
jistgħu jikkostitwixxu ksur ta’ l-Artikolu 85 tat-Trattat KE (li sar Artikolu 81 KE).
Il-kuntest ġuridiku
Ir-Regolament Nru 17
3        L-Artikolu 14 tar-Regolament Nru 17 jagħti lill-Kummissjoni setgħat ta’ investigazzjoni sabiex tindaga dwar ksur eventwali
tar-regoli tal-kompetizzjoni applikabbli għall-impriżi. Skond din id-dispożizzjoni:
“1.      [...]
[…] l-uffiċjali awtorizzati mill-Kummissjoni għandhom is-setgħa:
a) li jeżaminaw il-kotba u dokumenti oħra tan-negozju;
b) li jieħdu kopji jew biċċiet mill-kotba u d-dokumenti tan-negozju;
c) li jitolbu spjegazzjonijiet orali fuq il-post;
d) li jidħlu f’kull fond, art u mezzi tat-trasport ta’ l-impriżi.
[...]
3.       Impriżi u assoċjazzjonijiet ta’ impriżi għandhom jissottomettu ruħhom għall-investigazzjonijiet ordnati mid-deċiżjoni tal-Kummissjoni.
Id-deċiżjoni għandha tispeċifika s-suġġett in materja u l-għan ta’ l-investigazzjoni, tappunta d-data li fiha għandha tibda
u tindika l-penalitajiet pprovduti fl-Artikolu 15(1)(ċ) u fl-Artikolu 16(1)(d) u d-dritt li tieħu d-deċiżjoni għar-reviżjoni
mill-Qorti tal-Ġustizzja.
[...]
6.      Meta impriża topponi nvestigazzjoni ordnata skond dan l-Artikolu, l-Istat Membru konċernat għandu jgħati l-assistenza meħtieġa
lill-uffiċjali awtorizzati mill-Kummissjoni sabiex dawn jagħmlu l-investigazzjoni tagħhom. L-Istati Membri għandhom, wara
l-konsultazzjoni mal-Kummissjoni, jieħdu l-miżuri meħtieġa għal dan il-għan qabel l-1 ta’ Ottubru 1962.”
Id-dritt nazzjonali
4        Fi Franza, il-proċeduri ta’ investigazzjoni fil-qasam tal-kompetizzjoni huma rregolati mill-ordinanza Nru 86-1243, ta’ l-1
ta’ Diċembru 1986, dwar il-liberta’ tal-prezzijiet u tal-kompetizzjoni (JORF tad-9 ta’ Diċembru 1986, p.14773, iktar ’il quddiem
l-“ordinanza dwar il-kompetizzjoni”).
5        L-Artikolu 48 ta’ l-ordinanza dwar il-kompetizzjoni jistipula kif ġej:
“L-investigaturi jistgħu jwettqu spezzjonijiet u jaqbdu dokumenti fi kwalunkwe fond biss, meta l-investigazzjonijiet jintalbu
mill-ministru ta’ l-ekonomija jew mill-Kunsill tal-kompetizzjoni u b’awtorizzazzjoni ġudizzjarja mogħtija permezz ta’ digriet
tal-president tat-tribunal de grande instance [...]
L-imħallef għandu jivverifika li t-talba għal awtorizzazzjoni li jkun ġie adit biha hija fondata; din it-talba għandu jkollha
l-elementi kollha ta’ informazzjoni li jistgħu jiġġustifikaw l-ispezzjoni.
[...] Huwa għandu jaħtar uffiċjal jew diversi uffiċjali tal-pulizija ġudizzjarja inkarigat/i sabiex jassisti/u f’dawn l-operazzjonijiet
u sabiex iżommu/h infurmat dwar l-iżvolġiment tagħhom.
[...]”
6        Sabiex tikkjarifika l-portata ta’ din id-dispożizzjoni, il-qorti tar-rinviju tindika li, permezz ta’ deċiżjoni tad-29 ta’
Dicembru 1983, il-Conseil constitutionnel (Kunsill Kostituzzjonali) (Franza) iddeċieda li l-investigazzjonijiet fil-fondi
privati jistgħu jsiru biss jekk jiġi osservat l-Artikolu 66 tal-Kostituzzjoni, li jafda f’idejn l-awtorità ġudizzjarja l-protezzjoni
tal-liberta’ ta’ l-individwu u, b’mod partikolari, ta’ l-invjolabbiltà tad-dar. Il-Conseil constitutionnel iddeduċa minn dan
li d-dispożizzjonijiet legali applikabbli f’dan ir-rigward għandhom jassenjaw b’mod espliċitu lill-qorti kompetenti l-kompitu
li tivverifika, fiċ-ċirkustanzi partikolari ta’ kull każ, il-fondatezza tat-talba li jkun ġie adit biha.
7        Jirriżulta mill-Artikolu 56a ta’ l-ordinanza dwar il-kompetizzjoni li d-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 48 ta’ l-imsemmija
ordinanza huma applikabbli f’każ li l-Kummissjoni titlob assistenza fuq il-bażi ta’ l-Artikolu 14(6) tar-Regolament Nru 17.
Il-kuntest fattwali u proċedurali tal-kawża principali u d-domandi preliminari
8        Roquette Frères teżerċita l-attivita` ta’ kummerċjalizzazzjoni ta’ sodium gluconate u ta’ glucono-delta-lactone.
9        Fl-10 ta’ Settembru 1998, il-Kummissjoni adottat, fuq il-bażi ta’ l-Artikolu 14(3) tar-Regolament Nru 17, deċiżjoni li ordnat
lil Roquette Frères sabiex tissottometti ruħha għal investigazzjoni (iktar ’il quddiem, id-“deċiżjoni ta’ investigazzjoni
ta’ l-10 ta’ Settembru 1998”).
10      L-Artikolu 1 tal-parti operattiva ta’ din id-deċiżjoni jistipula kif ġej:
“L-impriża Roquette Frères SA hija obbligata tissottometti ruħha għal investigazzjoni dwar l-eventwali parteċipazzjoni fi
ftehim u/jew prattiċi miftiehma fis-setturi tas-sodium gluconate u tal-glucono-delta-lactone, li jistgħu jikkostitwixxu ksur
ta’ l-Artikolu 85 tat-Trattat KE. L-investigazzjoni tista’ tiġi effettwata fl-istabbilimenti kollha ta’ din l-impriża.
L-impriża għandha tippermetti lill-uffiċjali tal-Kummissjoni inkarigati sabiex iwettqu l-investigazzjoni, u lill-uffiċjali
ta’ l-Istat Membru li jassistuhom sabiex jaċċedu għal kull fond, art u mezz ta’ trasport tagħha waqt il-ħinijiet normali ta’
ftuħ ta’ l-uffiċċji. L-impriża għandha tippreżenta sabiex jiġu eżaminati l-kotba u dokumenti tan-negozju oħra mitluba minn
dawn l-uffiċjali; hija għandha tippermettilhom jeżaminaw il-kotba tagħha u dokumenti tan-negozju oħra fil-postijiet fejn jinsabu
u jieħdu kopji tagħhom jew ta’ biċċiet minnhom. Barra dan, hija għandha tforni immedjatament l-spjegazzjonijiet orali kollha
li dawn l-uffiċjali jistgħu jitolbu u li jkollhom x’jaqsmu mas-suġġett ta’ l-investigazzjoni.”
11      Il-motivi tad-deċiżjoni ta’ investigazzjoni ta’ l-10 ta’ Settembru 1998 huma s-segwenti:
“Id-destinatarja ta’ din id-deċiżjoni hija attiva fil-qasam tas-sodium gluconate. Is-sodium gluconate jintuża, inter alia, bħala prodott għat-tindif industrijali, għat-trattament ta’ superfiċi metalliċi, għall-produzzjoni ta’ sustanzi kimiċi tat-tessuti,
u bħala ritardant (setting retarder) fis-settur ta’ l-industrija tal-konkos.
Il-Kummissjoni għandha informazzjoni fis-sens li dawk responsabbli mill-imsemmija impriża kienu żammew laqgħat regolari ma’
kompetituri, li matulhom ishma mis-suq tas-sodium gluconate kienu ġew allokati u prezzijiet minimi kienu ġew miftiehma fil-konfront
ta’ l-utenti tad-diversi reġjuni tas-suq. Il-livelli ta’ bejgħ – kemm globali kif ukoll dawk relattivi għar-reġjuni diversi,
ukoll ġew iffissati. Kull laqgħa kienet tagħti lok għall-evalwazzjoni ta’ kemm il-ftehim ġie rispettat, u jidher li kull impriża
li tkun eċċediet il-bejgħ allokat għaliha kellha tipprova tnaqqas il-bejgħ tagħha matul il-perijodu suċċessiv.
Id-destinatarja ta’ din id-deċiżjoni tipproduċi wkoll il-glucono-delta-lactone. Il-glucono-delta-lactone jintuża fil-produzzjoni
ta’ ġobnijiet, ta’ prodotti abbażi tal-laħam u ta’ tofu.
Il-Kummissjoni għandha informazzjoni li tindika li l-kuntatti in kwistjoni ma’ kompetituri kienu jestendu wkoll għall-glucono-delta-lactone.
B’mod partikolari kienu jinżammu konverżazzjonijiet bi- jew multilaterali spiss, mhux bħala parti ċentrali mil-laqgħat dwar
is-sodium gluconate
(iżda qabilhom jew warajhom, jew waqt il-pawsi). Il-parteċipanti kienu, f’din l-okkażjoni, jiskambjaw
informazzjoni dwar is-suq, il-prezzijiet tas-suq u l-livelli tad-domanda. Kienu jżommu konverżazzjonijiet ukoll dwar il-kapaċità
ta’ manifattura u l-volumi tal-bejgħ. Il-kuntatti kienu mmirati lejn il-kontroll tal-prezzijiet u jidher li kienu tali li
pprovokaw koordinazzjoni fl-aġir tal-parteċipanti fis-suq.
Jekk l-eżistenza tagħhom tiġi ppruvata, il-ftehim u/jew il-prattiċi miftiehma msemmija iktar ’il fuq jistgħu jikkostitwixxu
ksur gravi ta’ l-Artikolu 85 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea. In-natura stess ta’ tali ftehim u/jew prattiċi
miftiehma tissuġġerixxi li jiġu implementati b’mezzi sigrieti u li, f’dan ir-rigward, investigazzjoni hija l-aktar mezz xieraq
sabiex tinġabar evidenza ta’ l-eżistenza tagħhom.
Sabiex il-Kummissjoni tkun tista’ tiskopri l-fatti kollha li jikkonċernaw il-ftehim u/jew prattiċi miftiehma eventwali u l-kuntest
li fih jinsabu, huwa neċessarju li tinżamm investigazzjoni skond l-Artikolu 14 tar-Regolament Nru 17.
Id-destinatarja ta’ din id-deċiżjoni jista’ jkun li għandha informazzjoni li hija neċessarja għall-Kummissjoni sabiex tkompli
bl-investigazzjoni tagħha dwar il-każ deskritt hawn fuq.
Sabiex tiġi ppreżervata l-effettività ta’ l-investigazzjoni, huwa neċessarju li l-impriża ma tkunx infurmata b’dan minn qabel.
Huwa għalhekk neċessarju li l-impriża tiġi mġiegħla, permezz ta’ deċiżjoni, tissottometti ruħha għal investigazzjoni skond
l-Artikolu 14(3) tar-Regolament Nru 17.”
12      Il-Kummissjoni talbet lill-Gvern Franċiż jieħu l-miżuri neċessarji sabiex jiggarantixxi li tingħata assistenza mill-awtoritajiet
nazzjonali, kif inhu previst mill-Artikolu 14(6) tar-Regolament Nru 17, f’każ ta’ oppożizzjoni ta’ Roquette Frères għall-investigazzjoni
hekk proposta.
13      Fl-14 ta’ Settembru 1998, bħala risposta għal dik it-talba, l-awtoritajiet amministrattivi kompetenti ppreżentaw rikors quddiem
il-president tat-tribunal de grande instance ta’ Lille sabiex jiksbu fil-konfront ta’ Roquette Frères l-awtorizzazzjoni għal
spezzjonijiet u qbid, prevista mill-Artikoli 48 u 56a ta’ l-ordinanza dwar il-kompetizzjoni. Essenzjalment, l-annessi ma’
dan ir-rikors kienu jikkonsistu f’kopja tad-deċiżjoni ta’ investigazzjoni ta’ l-10 ta’ Settembru 1998 u kopja tas-sentenza
Hoechst vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq.
14      Il-president tat-tribunal de grande instance ta’ Lille laqa’ dan ir-rikors permezz ta’ digriet mogħti fl-istess ġurnata (iktar
’il quddiem, id-“digriet ta’ awtorizzazzjoni”).
15      Id-digriet ta’ awtorizzazzjoni ġie notifikat fis-16 ta’ Settembru 1998. L-investigazzjoni twettqet fis-16 u s-17 ta’ Settembru
1998. Roquette Frères ikkooperat f’din l-investigazzjoni, imma esprimiet riżervi dwar it-teħid ta’ kopji ta’ ċerti dokumenti.
16      Fl-appell tagħha kontra d-digriet ta’ awtorizzazzjoni, Roquette Frères issostni li l-president tat-tribunal de grande instance
ta’ Lille ma setax jordna li ssir spezzjoni f’fond privat mingħajr ma kien assigura ruħu, fid-dawl tad-dokumenti li l-awtoritajiet
amministrattivi kellhom jgħaddulu, li kienu jeżistu verament suspetti serji ta’ prattiċi antikompetittivi tali li jiġġustifikaw
l-għoti ta’ setgħat ta’ koerċizzjoni.
17      Fis-sentenza tar-rinviju, il-Cour de cassation ikkonstatat li ebda informazzjoni jew evidenza li jippermettu li tiġi preżunta
l-eżistenza tal-prattiċi antikompetittivi suspettati ma ġiet ippreżentata lill-president tat-tribunal de grande instance ta’
Lille, għalhekk kien impossibbli għalih li jivverifika jekk, fiċ-ċirkostanzi speċifiċi, it-talba li ġie adit biha kinitx ġustifikata.
Hija ssostni wkoll li, fid-deċiżjoni ta’ investigazzjoni ta’ l-10 ta’ Settembru 1998, il-Kummissjoni llimitat ruħha sabiex
tindika li kellha informazzjoni fis-sens li Roquette Frères kienet qed tiżvolġi l-prattiċi antikompetittivi deskritti minnha,
mingħajr ma rreferiet, anke fil-qosor fl-analiżi tagħha, għall-informazzjoni li hija sostniet li kellha u li fuqha bbażat
l-evalwazzjoni tagħha.
18      Il-Cour de cassation, filwaqt li tesponi l-karatteristiċi ta’ l-istħarriġ li għandha twettaq il-Qorti Franċiża kompetenti
taħt l-Artikolu 48 ta’ l-ordinanza tal-kompetizzjoni u d-deċiżjoni tal-Conseil constitutionnel tad-29 ta’ Diċembru 1983 imsemmija
fil-punt 6 ta’ din is-sentenza, tfakkar, f’dan ir-rigward, li jirriżulta mis-sentenza Hoechst vs Il-Kummissjoni, iċċitata
iktar ’il fuq, li, fl-implementazzjoni tas-setgħat ta’ investigazzjoni tagħha, il-Kummissjoni għandha tirrispetta l-garanziji
proċedurali previsti mid-dritt nazzjonali.
19      Il-Cour de cassation tirreferi, barra minn dan, għall-punti 17 u 18 tas-sentenza Hoechst vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar
’il fuq, li jistipulaw li ma jeżistix xi prinċipju ġenerali tad-dritt Komunitarju li jiggarantixxi, fir-rigward ta’ l-impriżi,
id-dritt għall-invjolabbiltà tad-dar u lanqas ma teżisti ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-drittijiet tal-bniedem li tiddeduċi
tali prinċipju mill-Artikolu 8 tal-Konvenzjoni Ewropea għall-protezzjoni tad-drittijiet tal-bniedem u tal-libertajiet fundamentali,
iffirmata f’Ruma fl-4 ta’ Novembru 1950 (iktar ’il quddiem, il-“KEDB”).
20      Madankollu, il-Cour de Cassation tosserva, f’dan ir-rigward, li, fis-sentenza tagħha Niemietz vs Il-Ġermanja tas-16 ta’ Diċembru
1992 (sensiela A Nru 251-B), li ngħatat wara s-sentenza Hoecsht vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, il-Qorti Ewropea
tad-drittijiet tal-bniedem iddeċidiet li l-Artikolu 8 tal-KEDB jista’ jkun applikabbli għal ċerti attivitajiet jew għal ċerti
fondi professjonali jew kummerċjali. Il-Cour de cassation tagħmel referenza wkoll għall-Artikolu 6(2) UE, li jimponi fuq l-Unjoni
Ewropea r-rispett tad-drittijiet fundamentali kif inhuma ggarantiti mil-KEDB u kif jirriżultaw mit-tradizzjonijiet kostituzzjonali,
komuni għall-Istati Membri, bħala prinċipji ġenerali tad-dritt Komunitarju, kif ukoll għall-Artikolu 46(d) UE, li jipprovdi
li l-imsemmi Artikolu 6(2) jaqa’ taħt il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja.
21      Huwa f’dawn il-kundizzjonijiet li l-Cour de cassation issospendiet il-proċedimenti u għamlet id-domandi preliminari segwenti
lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“1)      Meta jittieħdu in kunsiderazzjoni d-drittijiet fundamentali rikonoxxuti mill-ordinament legali Komunitarju u l-Artikolu 8
tal-Konvenzjoni Ewropea għall-protezzjoni tad-drittijiet tal-bniedem, is-sentenza tal-21 ta’ Settembru 1989, Hoechst vs Il-Kummissjoni,
għandha tiġi interpretata fis-sens li l-qorti nazzjonali li jkollha ġurisdizzjoni, skond id-dritt nazzjonali tagħha tal-kompetizzjoni,
sabiex tordna spezzjonijiet u qbid minn uffiċjali ta’ l-amministrazzjoni fil-fondi ta’ l-impriżi, ma tistax ma takkordax l-awtorizzazzjoni
mitluba meta tkun tal-fehma li l-informazzjoni jew l-evidenza ppreżentata lilha, li minnha għandha tiġi dedotta l-eżistenza
ta’ prattiċi antikompetittivi min-naħa ta’ l-impriżi msemmija fid-deċiżjoni ta’ investigazzjoni tal-Kummissjoni m’hijiex biżżejjed
sabiex tawtorizza miżura bħal din jew meta, bħal f’dan il-każ, ebda informazzjoni jew evidenza ma tkun ġiet ippreżentata lilha?
2)      F’każ li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrifjuta li tirrikonoxxi l-obbligu tal-Kummissjoni li tippreżenta lill-qorti nazzjonali kompetenti
l-evidenza jew l-informazzjoni li għandha u li minnha tassumi l-eżistenza ta’ prattiċi antikompetittivi, jekk jittieħdu in
kunsiderazzjoni d-drittijiet fundamentali msemmija, din il-qorti tista’ xorta waħda tinnega l-awtorizzazzjoni sabiex jitwettqu
l-ispezzjonijiet u l-qbid mitluba meta tkun tal-fehma li d-deċiżjoni tal-Kummissjoni m’hijiex immotivata biżżejjed, bħal f’dan
il-każ, u ma tippermettilhiex tivverifika, b’mod konkret, il-fondatezza tat-talba magħmula lilha, u b’hekk issib lilha nfisha
fl-impossibbiltà li twettaq l-istħarriġ li jeżiġi d-dritt nazzjonali tagħha?”
Fuq l-effett tal-prinċipji ġenerali tad-dritt Komunitarju
22      Kif jirriżulta mis-sentenza tar-rinviju, il-Cour de cassation tistaqsi dwar l-effett possibbli li jista’ jkollhom fuq il-prinċipji
stabbiliti mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Hoechst vs il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, u għalhekk, fuq is-soluzzjonijiet
għad-domandi preliminari li għamlet, ċerti żviluppi li seħħew fil-qasam tal-protezzjoni tad-drittijiet tal-bniedem, wara li
ngħatat l-imsemmija sentenza.
23      F’dan ir-rigward, għandu jiġi mfakkar li skond ġurisprudenza kostanti, id-drittijiet fundamentali jagħmlu parti integrali
mill-prinċipji ġenerali tal-liġi li l-Qorti tal-Ġustizzja tiggarantixxi l-osservanza tagħhom u li, għal dan il-għan, din ta’
l-aħħar tispira ruħha mit-tradizzjonijiet kostituzzjonali komuni għall-Istati Membri u mill-indikazzjonijiet mogħtija mill-istrumenti
internazzjonali dwar il-protezzjoni tad-drittijiet tal-bniedem li l-Istati Membri ikkooperaw fihom u aderixxew għalihom. Il-KEDB,
f’dan ir-rigward, għandha sinjifikat partikolari (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi Hoecsht vs Il-Kummissjoni, iċċitata
iktar ’il fuq, punt 13, u tas-6 ta’ Marzu 2001, Connolly vs Il-Kummissjoni, C-274/99 P, Gabra p. I-1611, punt 37).
24      Kif indikat ukoll il-Qorti tal-Ġustizzja, il-prinċipji żviluppati minn din il-ġurisprudenza kienu reġgħu ġew ikkonfermati
mill-preambolu ta’ l-Att Uniku Ewropew, imbagħad mill-Artikolu F(2) tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea (sentenza tal-15 ta’
Dicembru 1995, Bosman, C-415/93, Ġabra p. I-4921, punt 79). Dawn issa jinsabu fl-Artikolu 6(2) UE (sentenza Connolly vs Il-Kummissjoni,
iċċitata iktar ’il fuq, punt 38).
25      Barra minn hekk, jirriżulta wkoll minn ġurisprudenza kostanti tal-Qorti tal-Ġustizzja li meta leġiżlazzjoni nazzjonali tidħol
fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt Komunitarju, il-Qorti tal-Ġustizzja, adita b’domanda preliminari, għandha tipprovdi l-kriterji
kollha ta’ interpretazzjoni li l-qorti nazzjonali jkollha bżonn sabiex tiddetermina jekk dik il-leġiżlazzjoni hijiex konformi
mad-drittijiet fundamentali li l-Qorti tal-Ġustizzja tassigura l-osservanza tagħhom, kif jirriżultaw, b’mod partikolari, mill-KEDB
(ara, b’mod partikolari, is-sentenza tat-18 ta’ Gunju 1991, kawża C-260/89, ERT, Gabra p. I-2925, punt 42, u ta’ l-4 ta’ Ottubru
1991, Society for the protection of Unborn Children Ireland, C-159/90, Ġabra p. I-4685, punt 31).
26      Peress li d-domandi preliminari jirrigwardaw essenzjalment il-portata ta’ l-istħarriġ li jista’ jitwettaq mill-qorti ta’ Stat
Membru meta dan l-Istat jiġi mitlub jaġixxi fuq talba għal assistenza magħmula mill-Kummissjoni abbażi ta’ l-Artikolu 14(6)
tar-Regolament Nru 17, minn dan isegwi li l-Qorti tal-Ġustizzja hija kjarament kompetenti sabiex tforni lill-qorti tar-rinviju
l-elementi ta’ interpretazzjoni kollha neċessarji għall-evalwazzjoni min-naħa tagħha, tal-kompatibbiltà tal-leġiżlazzjoni
nazzjonali applikabbli għall-finijiet ta’ l-imsemmi stħarriġ mad-dritt Komunitarju, inkluż, jekk ikun il-każ, id-drittijiet
stabbiliti mill-KEDB bħala prinċipji ġenerali tad-dritt li l-Qorti tal-Ġustizzja tassigura l-osservanza tagħhom.
27      Għandu jiġi mfakkar f’dan ir-rigward li, fil-punt 19 tas-sentenza Hoechst vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, il-Qorti
tal-Ġustizzja rrikonoxxiet li l-ħtieġa ta’ protezzjoni kontra interventi arbitrarji jew sproporzjonati mill-awtoritajiet pubbliċi
fil-qasam ta’ l-attivitajiet privati ta’ kwalunkwe persuna, kemm jekk fiżika jew ġuridika, tikkostitwixxi prinċipju ġenerali
tad-dritt Komunitarju.
28      Il-Qorti tal-Ġustizzja sostniet ukoll li l-awtoritajiet kompetenti ta’ l-Istati Membri għandhom josservaw dan il-prinċipju
ġenerali meta jiġu mitluba jaġixxu fuq talba għal assistenza magħmula mill-Kummissjoni skond l-Artikolu 14(6) tar-Regolament
Nru 17 (ara s-sentenza Hoechst vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punti 19 u 33).
29      Meta tiġi determinata l-portata ta’ dan il-prinċipju, għal dak li jirrigwarda l-protezzjoni tal-fondi kummerċjali tal-kumpanniji,
għandha tittieħed in kunsiderazzjoni l-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-drittijiet tal-bniedem ta’ wara s-sentenza Hoechst
vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, ġurisprudenza li minnha jirriżulta, minn naħa, li l-protezzjoni tad-dar, li hi
ttrattata mill-Artikolu 8 tal-KEDB, tista’ tigi estiża, f’ċerti ċirkustanzi, għall-imsemmija fondi (ara, b’mod partikolari,
Qorti Ewropea tad-drittijiet tal-bniedem, sentenza Colas Est et vs Franza tas-16 ta’April 2002, li għadha ma ġietx ippubblikata fir-Recueil des arrêts et décisions, § 41) u, min-naħa l-oħra, li d-dritt ta’ interferenza awtorizzat mill-Artikolu 8(2) tal-KEDB “jista’ jiġi estiż iktar faċilment
għal fondi jew attivitajiet professjonali jew kummerċjali milli għal każijiet oħra (sentenza Niemietz vs Il-Ġermanja, iċċitata
iktar ’il fuq, §31).
Fuq l-obbligu ta’ kooperazzjoni leali
30      Sabiex tingħata risposta utli lill-qorti tar-rinviju, għandhom jittieħdu in kunsiderazzjoni r-rekwiżiti li jitnisslu mill-obbligu
ta’ kooperazzjoni leali li jinsab fl-Artikolu 5 tat-Trattat KE (li sar Artikolu 10 KE).
31      Kif jirriżulta mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, obbligu ta’ kooperazzjoni leali hu impost kemm fuq l-awtoritajiet
ġudizzjarji ta’ l-Istati Membri li jaġixxu fl-ambitu tal-ġurisdizzjoni tagħhom (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi ta’ l-10
ta’ April 1984, Von Colson u Kamann, 14/83,
Ġabra p. 1891, punt 26, u tat-8 ta’ Ottubru 1987, Kolpinghuis Nijmegem, 80/86,
Ġabra p. 3969, punt 12) kif ukoll fuq l-istituzzjonijiet Komunitarji, li għandhom obbligu reċiproku ta’ kooperazjoni leali
ma’ l-Istati Membri (ara, b’mod partikolari, is-sentenza ta’ l-10 ta’ Frar 1983, Il-Lussemburgu vs Il-Parlament, 230/81, Ġabra
p. 255, punt 38, u d-digriet tat-13 ta’ Lulju 1990, Zwartveld et, C-2/88 IMM, Ġabra p. I-3365, punt 17).
32      Għandu jiġi enfasizzat f’dan ir-rigward li meta, bħal f’dan il-każ, l-awtoritajiet Komunitarji u nazzjonali jintalbu jaħdmu
flimkien sabiex jinkisbu xi għanijiet tat-Trattat permezz ta’ eżerċizzju koordinat tas-setgħat rispettivi tagħhom, tali kooperazzjoni
hija partikolarment essenzjali.
Fuq id-domandi preliminari
33      Permezz taż-żewġ domandi tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi essenzjalment jekk, skond
id-dritt Komunitarju, qorti nazzjonali, li jkollha ġurisdizzjoni skond id-dritt nazzjonali sabiex tawtorizza spezzjonijiet
u qbid fil-fondi ta’ impriżi suspettati bi ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni, tistax, quddiem talba għal assistenza magħmula
mill-Kummissjoni skond Artikolu 14(6) tar-Regolament Nru 17:
–        tirrifjuta l-awtorizzazzjoni għall-ispezzjonijiet, għar-raġuni li l-informazzjoni jew l-evidenza li tinsab fil-faxxiklu tal-Kummissjoni
u li fuqha din tibbaża s-suspetti tagħha ma ġietx ippreżentata lilha, jew li din l-informazjoni u din l-evidenza mhumiex biżżejjed
sabiex jiġġustifikaw il-miżura mitluba;
–        jew inkella, jekk din il-qorti nazzjonali ma tistax tikseb il-preżentazzjoni ta’ l-imsemmija informazzjoni u evidenza, tirrifjuta
li tagħti din l-awtorizzazzjoni għar-raġuni li l-informazzjoni li toħroġ mill-motivazzjoni tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni li
torda investigazzjoni hi insuffiċjenti sabiex tippermetti lill-imsemmija qorti tivverifika, b’mod konkret, il-fondatezza tal-miżuri
mitluba, kif madankollu inhi marbuta tagħmel skond id-dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali.
34      Sabiex dawn id-domandi jingħataw risposta, għandu jiġi mfakkar li mill-Artikolu 14(6) tar-Regolament Nru 17 jirriżulta li
huwa f’idejn kull Stat Membru li jiddetermina l-kundizzjonijiet li taħthom għandha tingħata l-assistenza lill-uffiċjali tal-Kummissjoni
mill-awtoritajiet nazzjonali. Minn dan jirriżulta, b’mod partikolari, li, meta din ta’ l-aħħar tkun trid twettaq, bl-għajnuna
ta’ l-awtoritajiet nazzjonali, miżuri ta’ investigazzjoni mingħajr il-kollaborazzjoni ta’ l-impriżi kkonċernati, għandha tosserva
l-garanziji proċedurali stabbiliti għal dan il-għan mid-dritt nazzjonali (sentenza Hoechst vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar
’il fuq, punti 33 sa 34).
35      Madankollu, jirriżulta mill-ġurisprudenza tal-qorti tal-Ġustizzja li, fl-eżerċizzju ta’ din is-setgħa, l-Istati Membri huma
suġġetti għal obbligu doppju li jirriżulta mid-dritt Komunitarju. Dawn għandhom jiggarantixxu li l-azzjoni tal-Kummissjoni
tkun effettiva filwaqt li fl-istess ħin jirrispettaw diversi prinċipji ġenerali tad-dritt Komunitarju (sentenza Hoechst vs
Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punt 33).
36      Huwa preċiżament sabiex tiġi ggarantita l-osservanza tal-prinċipju ġenerali msemmi fil-punt 27 ta’ din is-sentenza li l-Qorti
tal-Ġustizzja ddeċidiet li hija l-entità nazzjonali kompetenti li għandha teżamina jekk il-miżuri ta’ koerċizzjoni previsti
humiex arbitrarji jew sproporzjonati fil-konfront tas-suġġett ta’ l-investigazzjoni (sentenza Hoechst vs Il-Kummissjoni, iċċitata
iktar ’il fuq, punt 35).
37      Il-Qorti tal-Ġustizzja indikat ukoll li l-Kummissjoni għandha, min-naħa tagħha, tassigura li l-imsemmija entità nazzjonali
jkollha l-elementi neċessarji kollha sabiex tkun tista’ twettaq dan l-istħarriġ u tassigura l-osservanza tar-regoli tad-dritt
nazzjonali fl-implementazzjoni tal-miżuri ta’ koerċizzjoni (sentenza Hoechst vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punti
34 u 35).
38      F’dan il-każ, id-domandi preliminari jirrigwardaw il-portata ta’ l-istħarriġ li tista’ tintalab twettaq qorti nazzjonali,
li jkollha ġurisdizzjoni, skond id-dritt nazzjonali, sabiex tawtorizza spezzjonijiet fil-fondi ta’ impriżi suspettati bi ksur
tar-regoli tal-kompetizzjoni, meta din il-qorti tkun qed tieħu konjizzjoni ta’ talba għal assistenza magħmula mill-Kummissjoni
skond l-Artikolu 14(6) tar-Regolament Nru 17, kif ukoll in-natura ta’ l-elementi ta’ informazzjoni li l-Kummissjoni għandha
tassigura li tipprovdi lil din il-qorti nazzjonali sabiex tkun tista’ twettaq dan l-istħarriġ.
Fuq l-għan ta’ l-istħarriġ li għandha twettaq il-qorti nazzjonali kompetenti
39      Ghandu jiġi mfakkar, fl-ewwel lok, li jirriżulta mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li, meta l-entità nazzjonali kompetenti
tkun qed teżamina l-kwistjoni quddiemha, hija ma tistax tissostitwixxi l-evalwazzjoni tagħha dwar il-ħtieġa li jsiru l-investigazzjonijiet
ordnati għal dik tal-Kummissjoni. L-evalwazzjonijiet ta’ fatt u ta’ liġi magħmula mill-Kummissjoni huma suġġetti biss għal
stħarriġ tal-legalita` tagħhom mill-qrati Komunitarji (sentenza Hoechst vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punt 35).
40      L-istħarriġ imwettaq mill-qorti nazzjonali kompetenti, li għandu jirrigwarda biss il-miżuri ta’ koerċizzjoni mitluba, ma jistax
imur lil hinn minn eżami, mitlub mid-dritt Komunitarju, sabiex jiġi stabbilit li l-miżuri ta’ koerċizzjoni in kwistjoni m’humiex
arbitrarji u huma proporzjonati għas-suġġett ta’ l-investigazzjoni. Eżami bħal dan jeżawrixxi l-ġurisdizzjoni ta’ dik il-qorti
għal dak li jirrigwarda l-istħarriġ tal-fondatezza tal-miżuri ta’ koerċizzjoni mitluba permezz ta’ talba għal assistenza magħmula
mill-Kummissjoni abbażi ta’ l-Artikolu 14(6) tar-Regolament Nru 17.
Fuq il-portata ta’ l-istħarriġ li għandha twettaq il-qorti nazzjonali kompetenti
41      Sabiex tiġi ddeterminata l-portata ta’ l-istħarriġ mitlub mid-dritt Komunitarju u li għandu jitwettaq mill-qorti nazzjonali
kompetenti, għandu l-ewwel nett jiġi mfakkar il-kuntest li fih jinsabu l-miżuri ta’ koerċizzjoni li għandhom jiġu mistħarrġa.
42      B’hekk għandu jiġi mfakkar, fl-ewwel lok, li s-setgħat mogħtija lill-Kummissjoni mill-Artikolu 14(1) tar-Regolament Nru 17
għandhom l-għan li jippermettulha twettaq il-missjoni tagħha li tassigura li r-regoli tal-kompetizzjoni jiġu osservati fis-suq
komuni. Dawn ir-regoli għandhom l-għan li jiġi evitat li l-kompetizzjoni tiġi mfixkla għad-detriment ta’ l-interess ġenerali,
ta’ l-impriżi individwali u tal-konsumaturi (sentenza Hoechst vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punt 25), u b’hekk
jikkontribwixxu sabiex jiġi assigurat il-ġid ekonomiku fil-Komunità.
43      Fit-tieni lok, għandha tiġi enfasizzata l-eżistenza ta’ diversi garanziji li jirriżultaw mid-dritt Komunitarju.
44      Qabel kollox, il-miżuri ta’ koerċizzjoni li jistgħu jintalbu mill-awtoritajiet nazzjonali fil-kuntest ta’ l-implementazzjoni
ta’ l-Artikolu 14(6) tar-Regolament Nru 17 huma intiżi biss biex jippermettu lill-uffiċjali tal-Kummissjoni sabiex jeżerċitaw
is-setgħat ta’ investigazzjoni li għandha din l-istituzzjoni. Dawn is-setgħat, li huma elenkati fl-Artikolu 14(1) ta’ l-imsemmi
Regolament, huma delimitati b’mod ċar.
45      B’hekk, b’mod partikolari, huma esklużi mill-portata ta’ l-investigazzjoni li tista’ twettaq il-Kummissjoni d-dokumenti li
m’għandhomx x’jaqsmu man-negozju, jiġifieri dawk li ma jkollhomx x’jaqsmu ma’ l-attivitajiet ta’ l-impriża fis-suq (sentenza
tat-18 ta’ Mejju 1982, AM & S Europe vs Il-Kummissjoni, 155/79, Ġabra p. 1575, punt 16).
46      Barra minn hekk, bla ħsara għall-garanziji taħt il-liġi nazzjonali li tirregola l-implementazzjoni tal-miżuri ta’ koerċizzjoni,
l-impriżi sottoposti għal investigazzjonijiet jibbenefikaw minn diversi garanziji Komunitarji, fosthom, b’mod partikolari,
id-dritt għal assistenza legali jew dak għar-rispett tal-kunfidenzjalità tal-korrispondenza bejn l-avukati u l-klijenti (ara
s-sentenzi ċċitati iktar ’il fuq, AM & S Europe vs Il-Kummissjoni, punti 18 sa 27, u Hoechst vs Il-Kummissjoni, punt 16, kif
ukoll is-sentenza tas-17 ta’ Ottubru 1989, Dow Benelux vs Il-Kummissjoni, 85/87, Ġabra p. 3137, punt 27).
47      Fl-aħħar nett, l-Artikolu 14(3) tar-Regolament Nru 17 jimponi fuq il-Kummissjoni l-obbligu li timmotiva d-deċiżjoni li biha
tordna investigazzjoni billi tindika s-suġġett u l-għan ta’ l-investigazzjoni, li, kif ġie ppreċiżat mill-Qorti tal-Ġustizzja,
jikkostitwixxi rekwiżit fundamentali mhux biss sabiex tintwera n-natura ġustifikata ta’ l-investigazzjoni ppjanata ġewwa l-fondi
ta’ l-impriżi kkonċernati, iżda anki sabiex dawn l-impriżi jkunu jistgħu jifhmu l-portata ta’ l-obbligu tagħhom li jikkooperaw
u fl-istess ħin jipproteġu d-drittijiet ta’ difiża tagħhom (sentenza Hoechst vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punt
29).
48      Il-Kummissjoni hija obbligata bl-istess mod tiddikjara fid-deċiżjoni tagħha, bl-akbar preċiżjoni possibbli, dak li qed jiġi
mfittex u l-elementi li qed jiġu investigati (sentenza tas-26 ta’ Ġunju 1980, National Panasonic vs Il-Kummissjoni, 136/79,
Ġabra p. 2033, punti 26 u 27). Kif ġie deċiż mill-Qorti tal-Ġustizzja, dan ir-rekwiżit huwa intiż sabiex jipproteġi d-drittijiet
ta’ difiża ta’ l-impriżi kkonċernati, billi dawn id-drittjijet ikunu kompromessi serjament jekk il-Kummissjoni tkun tista’
tinvoka evidenza kontra l-impriżi li tkun inkisbet waqt investigazzjoni, iżda ma jkollhiex x’taqsam mas-suġġett jew l-għan
tagħha (Dow Benelux vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punt 18).
49      Fit-tielet lok, għandu jiġi mfakkar li impriża li kontra tagħha l-Kummissjoni tkun ordnat investigazzjoni tista’, skond id-dispożizzjonijiet
tar-raba’ paragrafu ta’ l-Artikolu 173 tat-Trattat KE (li sar, wara emenda, ir-raba’ paragrafu ta’ l-Artikolu 230 KE), tressaq
rikors kontra tali deċiżjoni quddiem il-qorti Komunitarja. F’każ li l-imsemmija deċiżjoni tiġi annullata mill-qorti Komunitarja,
il-Kummissjoni ma titħallhiex, minħabba f’hekk, tuża, għall-finijiet tal-proċeduri dwar ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni
Komunitarji, id-dokumenti kollha jew l-atti ta’ prova li hija setgħat kisbet matul l-imsemmija investigazzjoni. Jekk tagħmel
hekk, tista’ tesponi ruħha għar-riskju li l-qorti Komunitarja tannulla d-deċiżjoni dwar il-ksur fil-parti li tkun ibbażata
fuqhom (ara d-digrieti tas-26 ta’ Marzu 1987, Hoechst vs Il-Kummissjoni, 46/87 R, Ġabra p. 1549, punt 34, u tat-28 ta’ Ottubru
1987, Dow Chemical Nederland vs Il-Kummissjoni, 85/87 R, Ġabra p. 4367, punt 17).
50      Għandu jiġi kkonstatat li l-eżistenza ta’ l-istħarriġ ġudizzjarju li bih huma nkarigati l-qrati Komunitarji u r-regoli dettaljati
dwar l-eżerċizzju tas-setgħat ta’ investigazzjoni tal-Kummissjoni, b’mod partikolari kif jirriżultaw mill-punti 43 sa 48 ta’
din is-sentenza, jikkontribwixxu għall-protezzjoni ta’ l-impriżi minn miżuri li jkunu arbitrarji u sabiex dawn il-miżuri jinżammu
fil-limitu ta’ dak li huwa neċessarju sabiex jiġu mħarsa l-interessi leġittimi speċifikati fil-punt 42 ta’ din is-sentenza.
51      Fir-raba’ lok, għandu jiġi mfakkar li, kif jirriżulta mill-punti 35 u 39 ta’ din is-sentenza, l-entità nazzjonali kompetenti
għandha, minn naħa, tassigura li jiġi ggarantit li l-azzjoni tal-Kummissjoni tkun effettiva u, min-naħa l-oħra, tevita li
tissostitwixxi l-evalwazzjoni tagħha dwar il-ħtieġa li jsiru l-investigazzjonijiet ordnati għal dik tal-Kummissjoni. L-evalwazzjonijiet
ta’ fatt u ta’ liġi magħmula mill-Kummissjoni huma suġġetti għal stħarriġ mill-qrati Komunitarji.
52      Għalkemm il-qorti nazzjonali li jkollha ġurisdizzjoni sabiex tawtorizza l-miżuri ta’ koerċizzjoni għandha tieħu in kunsiderazzjoni
l-kuntest partikolari li fih tkun ġiet adita u l-kunsiderazzjonijiet li jinsabu fil-punti 42 sa 51 ta’ din is-sentenza, dawn
ir-rekwiżiti ma jistgħux ifixkluha jew jiddispensawha milli tissodisfa l-obbligu tagħha, li tassigura b’mod konkret, f’kull
każ, li l-miżura ta’ koerċizzjoni prevista ma tkunx arbitrarja jew sproporzjonata fil-konfront tas-suġġett ta’ l-investigazzjoni
ordnata (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, Funke vs Franza tal-25 ta’ Frar 1993,
sensiela A Nru 256-A, § 55; Camenzind vs L-Iżvizzera tas-16 ta’ Diċembru 1997, Recueil des arrêts et décisions, 1997-VIII, § 45, u Colas Est et vs Franza, iċċitata iktar ’il fuq, § 47).
53      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet esposti hawn fuq, għandu jiġi ddeterminat x’jirrikjedi preċiżament l-eżerċizzju ta’ tali
stħarriġ kif ukoll in-natura ta’ l-informazzjoni li l-qorti nazzjonali in kwistjoni għandu jkollha għad-dispożizzjoni tagħha.
Għandha ssir distinzjoni, f’dan ir-rigward, bejn l-istħarriġ li jivverifika li l-miżuri ta’ koerċizzjoni m’humiex arbitrarji
u l-istħarrriġ tal-proporzjonalità tagħhom għas-suġġett ta’ l-investigazzjoni.
L-istħarriġ li jassigura li l-miżuri ta’ koerċizzjoni m’humiex arbitrarji u l-informazzjoni li tista’ tiġi mitluba mill-Kummissjoni
54      Fl-ewwel lok, fir-rigward ta’ l-istħarriġ intiż sabiex jiġi vverifikat in-nuqqas ta’ arbitrarjetà ta’ miżura ta’ koerċizzjoni
intiża sabiex tippermetti t-twettiq ta’ l-investigazzjoni ordnata mill-Kummissjoni, għandu jiġi indikat li dan jirrikjedi
essenzjalment li l-qorti nazzjonali kompetenti tassigura ruħha mill-eżistenza ta’ indizji serji biżżejjed li jippermettu li
jiġi suspettat ksur tar-regoli ta’ kompetizzjoni mill-impriża kkonċernata.
55      Dan l-istħarriġ mhuwiex differenti ħafna minn dak li jistgħu jintalbu jwettqu l-qrati Komunitarji sabiex jivverifikaw li d-deċiżjoni
ta’ investigazzjoni stess m’hijiex arbitrarja, jiġifieri, li ma tkunx ġiet adottata fin-nuqqas ta’ fatti li jistgħu jiġġustifikaw
l-investigazzjoni (sentenza tas-17 ta’ Ottubru 1989, Dow Chemical Ibérica et vs Il-Kummissjoni, 97/87 sa 99/87, Ġabra p. 3165, punt 52). Għandu fil-fatt jiġi mfakkar li l-investigazzjonijiet magħmula
mill-Kummissjoni huma intiżi sabiex jippermettulha tiġbor l-evidenza dokumentarja neċessarja sabiex tivverifika r-realtà u
l-portata ta’ sitwazzjoni ta’ fatt u ta’ liġi partikolari li dwarha l-Kummissjoni diġà tipposjedi informazzjoni (sentenza
National Panasonic vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punti 13 u 21).
56      Tali affinità fin-natura ta’ l-istħarriġ imwettaq mill-qrati Komunitarji u mill-entità nazzjonali kompetenti m’għandhiex,
madankollu, toskura d-distinzjoni bejn l-għanijiet differenti li għandom dawn iż-żewġ tipi ta’ stħarriġ.
57      Is-setgħat ta’ investigazzjoni mogħtija lill-Kummissjoni permezz ta’ l-Artikolu 14(1) tar-Regolament Nru 17 huma limitati
għall-għoti ta’ awtorizzazzjoni lill-uffiċjali tagħha sabiex jidħlu fil-postijiet li huma jagħżlu, għall-fatt li jistgħu jeżiġu
li jiġu ppreżentati lilhom id-dokumenti li jitolbu u għall-fatt li jistgħu jeżiġu li jintwera lilhom il-kontenut ta’ l-għamara
li huma jindikaw (sentenza Hoechst vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punt 31).
58      Min-naħa l-oħra, il-miżuri ta’ koerċizzjoni li jaqgħu taħt il-kompetenza ta’ l-entitajiet nazzjonali jinvolvu s-setgħa sabiex
jiksbu aċċess għal fondi jew għal għamara jew sabiex jisfurzaw lill-impjegati ta’ l-impriża sabiex jagħtuhom dan l-aċċess,
u wkoll sabiex iwettqu perkwiżizzjonijiet mingħajr l-awtorizzazzjoni ta’ min huwa responsabbli għall-impriża (sentenza Hoechst
vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punt 31).
59      Fid-dawl ta’ l-indħil fl-isfera privata li dawn il-miżuri ta’ koerċizzjoni jġibu magħhom, l-użu tagħhom jirrikjedi li l-entità
nazzjonali kompetenti tkun tista’ tassigura ruħha, b’mod awtonomu, li m’humiex arbitrarji.
60      B’mod partikolari, dan l-eżami tal-possibbiltà ta’ arbitrarjetà ma jistax jiġi prekluż minħabba li jista’ jiġri, skond il-punt
35 tas-sentenza Hoechst, li l-entità nazzjonali kompetenti, meta tkun qed taċċerta ruħha mill-eżistenza ta’ indizji serji
biex tkun tista’ tissuspetta ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni, tissostitwixxi l-apprezzament tagħha dwar il-ħtieġa għall-investigazzjonijiet
ordnati għal dak tal-Kummissjoni u tqajjem dubji dwar l-evalwazzjoni ta’ fatt u ta’ liġi magħmula minn din ta’ l-aħħar.
61      Minn dan jirriżulta li, sabiex il-qorti nazzjonali kompetenti tkun tista’ tassigura ruħha min-nuqqas ta’ arbitrarjetà tal-miżuri
ta’ koerċizzjoni mitluba, il-Kummissjoni hija obbligata tagħtiha spjegazzjonijiet li juru b’mod dettaljat li l-Kummissjoni
għandha, fil-faxxiklu tagħha, elementi u indizji serji li jippermettu li jiġi suspettat ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni
mill-impriża kkonċernata.
62      Min-naħa l-oħra, il-qorti nazzjonali kompetenti ma tistax titlob li jintbagħtulha l-informazzjoni u l-evidenza li jinsabu
fil-faxxiklu tal-Kummissjoni u li fuqhom huma bbażati s-suspetti tagħha.
63      F’dan ir-rigward, għandu, fil-fatt, jittieħed in kunsiderazzjoni l-obbligu ta’ l-Istati Membri, imsemmi fil-punt 35 ta’ din
is-sentenza, li tiġi assigurata l-effettività ta’ l-azzjoni tal-Kummissjoni.
64      Minn naħa, kif ġustament sostnew il-Kummissjoni, il-Gvern tal-Ġermanja u dak tar-Renju Unit, il-kapaċità tal-Kummissjoni li
tiggarantixxi l-anonimità għal uħud mis-sorsi ta’ informazzjoni tagħha hi ta’ importanza kruċjali sabiex jiġu żgurati l-prevenzjoni
u r-ripressjoni effettivi tal-prattiċi antikompetittivi pprojbiti.
65      Għandu jiġi kkonstatat f’dan ir-rigward li, li kieku l-Kummissjoni kienet obbligata tibgħat lid-diversi entitajiet nazzjonali
kompetenti fil-qasam tal-kompetizzjoni, informazzjoni u evidenza fattwali li juru l-identità tas-sorsi ta’ informazzjoni tagħha,
jew li jippermettu li din l-identità tiġi dedotta, dan jista’ jżid ir-riskji għal dawk li jkunu fornew l-informazzjoni li
jiġu identifikati minn terzi, b’mod partikolari minħabba rekwiżiti proċedurali tal-liġi ta’ Stat Membru partikolari.
66      Min-naħa l-oħra, għandu jittieħed in kunsiderazzjoni wkoll il-fatt li t-trażmissjoni fiżika lill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti
tal-varji elementi ta’ informazzjoni u evidenza fattwali li jinsabu fil-faxxiklu tal-Kummissjoni jistgħu jiġġeneraw riskji
ulterjuri għal dak li jikkonċerna l-effettività ta’ l-azzjoni Komunitarja, b’mod partikolari f’każ li investigazzjonijiet
paralleli jkunu jridu jsiru fl-istess ħin f’aktar minn Stat Membru wieħed. Għandhom fil-fatt jittieħdu in kunsiderazzjoni
r-riskji u d-dewmien marbutin ma’ dawn it-trażmissjonijiet, kif ukoll id-diversità tal-forom proċedurali li possibbilment
ikollhom jirrispettaw skond is-sistemi legali ta’ l-Istati Membri kkonċernati, jew iż-żmien eventwalment neċessarju għall-eżami,
minn dawn l-entitajiet, ta’ dokumenti li jistgħu jirriżultaw ikkumplikati u twal.
67      Fil-kuntest tat-tqassim tal-kompetenzi previst fl-Artikolu 234 KE, hija bħala regola l-qorti nazzjonali kompetenti li għandha
tevalwa jekk l-ispjegazzjonijiet imsemmija fil-punt 61 ta’ din is-sentenza jkunux ingħataw fil-każ partikolari in eżami u
li teżerċita fuq din il-bażi l-istħarriġ li hija mistennija li twettaq skond id-dritt Komunitarju. Għandu jiġi miżjud, f’dan
ir-rigward li, meta l-qorti nazzjonali tkun mitluba tiddeċiedi dwar talba għal assistenza magħmula mill-Kummissjoni abbażi
ta’ l-Artikolu 14(6) tar-Regolament Nru 17, hija għandha saħansitra tagħti attenzjoni akbar għal din l-allokazzjoni tal-kompetenzi,
billi talba għal deċiżjoni
preliminari, ħlief jekk issir, bħalma ġara fil-kawża prinċipali, wara li l-investigazzjonijiet
jkunu ġew eżegwiti, hija ta’ tali natura li tittardja d-deċiżjoni ta’ din il-qorti u li tirrendi pubblika t-talba għal assistenza,
u b’hekk tipperikola li l-azzjoni tal-Kummissjoni tiġi paralizzata u li kull investigazzjoni ulterjuri tisfa’ inutli.
68      Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, għandu jiġi mfakkar li meta l-Qorti tal-Ġustizzja tkun adita b’domanda preliminari,
hija hi kompetenti sabiex tipprovdi l-elementi ta’ interpretazzjoni kollha relattivi għad-dritt Komunitarju li jistgħu jippermettu
lill-qorti tar-rinviju tiddeċiedi l-kawża miġjuba quddiemha.
69      Rigward il-kawża prinċipali, għandu jiġi osservat li jirriżulta mill-motivi tad-deċiżjoni ta’ investigazzjoni ta’ l-10 ta’
Settembru 1998, kif inhuma riprodotti fil-punt 11 ta’ din is-sentenza, li l-Kummissjoni indikat is-suspetti preċiżi ħafna
li kellha fir-rigward ta’ Roquette Frères u l-parteċipanti l-oħra fl-akkordju suspettat, billi pprovdiet informazzjoni dettaljata
dwar iż-żamma regolari ta’ laqgħat sigrieti u dwar dak li kien jiġi diskuss u miftiehem f’dawn il-laqgħat.
70      Għalkemm il-Kummissjoni ma ndikatx in-natura ta’ l-evidenza li fuqhom ibbażat is-suspetti tagħha, bħal, per eżempju, ilment,
xhieda jew dokumenti skambjati bejn il-parteċipanti fl-akkordju suspettat, is-sempliċi nuqqas ta’ indikazzjonijiet simili
ma jistax ikun biżżejjed biex jixħet dubji fuq l-eżistenza ta’ evidenza serja biżżejjed meta, bħal fil-kawża prinċipali, l-ispjegazzjoni
dettaljata ta’ l-informazzjoni li għandha l-Kummissjoni rigward is-suġġett preċiż ta’ l-akkordju suspettat u dwar il-forom
konkreti li ħa l-akkordju meta twettaq hija tali li tippermetti lill-qorti nazzjonali kompetenti tikkonsolida l-konvinzjoni
tagħha li l-Kummissjoni verament tipposjedi din l-evidenza.
L-istħarriġ tal-proporzjonalità tal-miżuri ta’ koerċizzjoni għas-suġġett ta’ l-investigazzjoni u l-elementi ta’ informazzjoni
li jistgħu jiġu mitluba mill-Kummissjoni għall-finijiet ta’ dan l-istħarriġ.
71      Fit-tieni lok, fir-rigward ta’ l-istħarriġ sabiex jiġi vverifikat jekk il-miżuri ta’ koerċizzjoni humiex proporzjonati għas-suġġett
ta’ l-investigazzjoni ordnata mill-Kummissjoni, għandu jiġi rrilevat li dan l-istħarriġ jinvolvi li jiġi stabbilit li dawn
il-miżuri huma xierqa sabiex jassiguraw li l-investigazzjoni tista’ ssir.
72      F’dan ir-rigward, għandu jiġi mfakkar b’mod partikolari li Artikolu 14(3) tar-Regolament Nru 17 jimponi fuq l-impriżi kkonċernati
l-obbligu li jissottomettu ruħhom għall-investigazzjonijiet ordnati mill-Kummissjoni, u li l-paragrafu 6 ta’ l-istess dispożizzjoni
jipprovdi għall-assistenza ta’ l-Istati Membri lill-uffiċjali awtorizzati mill-Kummissjoni biss fil-każ li impriża topponi
tali investigazzjoni.
73      Huwa veru li l-Qorti tal-Ġustizzja aċċettat, f’dan ir-rigward, li l-assistenza tista’ tintalab bħala miżura ta’ prekawzjoni,
sabiex tingħeleb kull oppożizzjoni eventwali min-naħa ta’ l-impriża (sentenza Hoechst vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il
fuq, punt 32).
74      Madankollu, għandu jiġi ppreċiżat li miżuri ta’ koerċizzjoni jistgħu jintalbu bħala miżura ta’ prekawzjoni biss fejn jeżistu
raġunijiet għalfejn hu mistenni li jkun hemm oppożizzjoni għall-investigazzjoni u wkoll attentati sabiex tiġi moħbija jew
imneħħija evidenza fil-każ fejn l-impriża kkonċernata tkun mgħarrfa b’investigazzjoni ordnata skond l-Artikolu 14(3) tar-Regolament
Nru 17.
75      Minn dan isegwi li hija l-Kummissjoni li għandha tforni lill-qorti nazzjonali kompetenti l-ispjegazzjonijiet li jippermettulha
tassigura ruħha li, jekk il-Kummissjoni ma tkunx tista’ tikseb, bħala miżura ta’ prekawzjoni, l-assistenza mitluba sabiex
tegħleb l-oppożizzjoni eventwali min-naħa ta’ l-impriża, ikun impossibbli, jew diffiċli ħafna, li jiġu stabbiliti l-fatti
li jikkostitwixxu l-ksur.
76      L-istħarriġ tal-proporzjonalità tal-miżuri ta’ koerċizzjoni previsti għas-suġġet ta’ l-investigazzjoni jinvolvi, min-naħa
l-oħra, in-neċessità li jiġi stabbilit li dawn il-miżuri ma jiġġenerawx inkonvenjenzi eċċessivi u intollerabbli meta mqabbla
ma’ l-għanijiet ta’ din l-investigazzjoni (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tat-13 ta’ Novembru 1990, Fedesa et, C-331/88, Ġabra p. I-4023, punt 13; tat-21 ta’ Frar 1991, Zuckerfabrik Süderdithmarschen u Zuckerfabrik Soest, C-143/88
u C-92/89, Ġabra p. I-415, punt 73; tat-13 ta’ Mejju 1997, Il-Ġermanja vs Il-Parlament u Il-Kunsill, C-233/94, Ġabra p. I-2405,
punt 57, u tat-28 ta’ April 1998, Metronome Musik, C-200/96, Ġabra p. I-1953, punti 21 u 26).
77      F’dan ir-rigward, għandu jiġi mfakkar li, fl-evalwazzjoni tal-proporzjonalità tal-miżura ta’ investigazzjoni nfisha, il-Qorti
tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-għażla li għandha tagħmel il-Kummissjoni bejn investigazzjoni permezz ta’ sempliċi awtorizzazzjoni
u dik ordnata permezz ta’ deċiżjoni ma tiddependix minn ċirkostanzi bħas-serjetà partikolari tas-sitwazzjoni, l-urġenza estrema
jew il-ħtieġa ta’ diskrezzjoni assoluta, imma mill-ħtieġa ta’ investigazzjoni adegwata, fid-dawl tal-partikolaritajiet tal-każ.
Il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet minn dan li, meta deċiżjoni ta’ investigazzjoni hija intiża biss sabiex tippermetti lill-Kummissjoni
tiġbor l-informazzjoni kollha meħtieġa sabiex tevalwa jekk it-Trattat ġiex miksur, tali deċiżjoni ma tiksirx il-prinċipju
ta’ proporzjonalità (National Panasonic vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punti 28 sa 30).
78      Għandu jiġi mfakkar ukoll, f’dan ir-rigward, li bħala regola hija l-Kummissjoni li għandha tiddeċiedi jekk xi informazzjoni
hijiex neċessarja sabiex tiskopri ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni (sentenzi AM & S Europe vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar
’il fuq, punt 17 u tat-18 ta’ Ottubru 1989, Orkem vs Il-Kummissjoni, 374/87, Ġabra p. 3283, punt 15). Anke jekk hija diġà
għandha xi indizji, jew elementi ta’ prova dwar l-eżistenza ta’ ksur, il-Kummissjoni tista’ leġittimament tikkunsidra li huwa
neċessarju li tordna investigazzjonijiet ulterjuri li jippermettulha tevalwa aħjar il-ksur, id-dewmien tiegħu jew tidentifika
ċ-ċirku ta’ l-impriżi involuti (ara, f’dan is-sens, fir-rigward ta’ talbiet għal assistenza addizzjonali, is-sentenza Orkem
vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punt 15).
79      Madankollu, sabiex l-istħarriġ magħmul mill-entità nazzjonali kompetenti ma jiġix imċaħħad minn kull sinjifikat u ma tiġix
injorata l-intrużjoni fl-isfera privata li jinvolvi l-użu tal-forza pubblika, għandu jiġi ammess li, f’dak li jikkonċerna
tali miżura, l-entità nazzjonali ma tistax, meta tieħu deċiżjoni dwar il-proporzjonalità, ma tagħtix każ ta’ fatturi bħas-serjetà
tal-ksur suspettat, in-natura ta’ l-involviment ta’ l-impriża kkonċernata jew l-importanza ta’ dak li qed jiġi mfittex.
80      Konsegwentement, il-qorti nazzjonali kompetenti għandu jkollha l-liberta’ li tirrifjuta l-miżuri ta’ koerċizzjoni mitluba
fejn id-dannu suspettat għall-kompetizzjoni jkun minimu wisq, il-grad ta’ involviment probabbli ta’ l-impriża kkonċernata
jkun dgħajjef wisq, jew l-evidenza mfittxija tkun wisq sekondarja sabiex l-indħil fl-isfera ta’ l-attivitajiet privati ta’
persuna ġuridika li ġġib magħha perkwiżizzjoni fejn tintuża l-forza pubblika ma jidhirx sproporzjonat u intollerabbli fil-konfront
ta’ l-għanijiet ta’ l-investigazzjoni.
81      Konsegwentement, sabiex il-qorti nazzjonali kompetenti tkun tista’ tkun f’pożizzjoni li tistħarreġ il-proporzjonalità, il-Kummissjoni
għandha, bħala regola, tinforma lil dik il-qorti bil-karatteristiċi essenzjali tal-ksur suspettat, sabiex tkun tista’ tevalwa
s-serjetà tiegħu, billi tindika s-suq li huwa maħsub li ġie affettwat, in-natura tar-restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni suspettati,
kif ukoll il-grad ta’ involviment preżunt ta’ l-impriża kkonċernata.
82      Kif diġà ġie deċiż mill-Qorti tal-Ġustizzja fir-rigward tal-motivazzjoni ta’ deċiżjonijiet ta’ investigazzjoni nfushom, m’huwiex
indispensabbli, min-naħa l-oħra, li l-informazzjoni kkomunikata jkun fiha indikazzjoni preċiża tas-suq rilevanti, deskrizzjoni
ġuridika eżatta tal-ksur preżunt jew indikazzjoni tal-perijodu li matulu seħħ dan il-ksur (sentenza Dow Benelux vs Il-Kummissjoni,
iċċitata iktar ’il fuq, punt 10).
83      Il-Kummissjoni hija obbligata tindika wkoll, bl-akbar preċiżjoni possibbli, dak li qed jiġi mfittex u l-elementi li għandhom
jiġu investigati (sentenza National Panasonic vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punti 26 u 27), kif ukoll is-setgħat
mogħtija lill-investigaturi Komunitarji.
84      Għandu madankollu jiġi mfakkar, f’dan ir-rigward, li ma jistax jiġi meħtieġ mill-Kummissjoni li hija tillimita ruħha għal
talba għall-produzzjoni ta’ dokumenti jew faxxikli li tkun diġà tista’ tidentifika bi preċiżjoni minn qabel, ħaġa li tirrendi
d-dritt tagħha għal aċċess għal dawn id-dokumenti jew faxxikli inutli. Kif diġà ddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja, dan id-dritt
jimplika, għall-kuntrarju, il-fakulta’ li jiġu mfittxa elementi ta’ informazzjoni oħra li ma jkunux għadhom magħrufa jew kompletament
identifikati (sentenza Hoechst vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punt 27).
85      Kif ġie ppreċiżat fil-punt 67 ta’ din is-sentenza, hija bħala regola l-qorti nazzjonali kompetenti li għandha tevalwa jekk,
fil-każ in kwistjoni, l-informazzjoni msemmija fil-punti 75, 81 u 83 ta’ din is-sentenza ngħatawx mill-Kummissjoni u li għandha
twettaq, fuq din il-bażi, l-istħarriġ li għandha teżerċita skond id-dritt Komunitarju.
86      Kif ġie mfakkar fil-punt 68 ta’ din is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja hija madankollu kompetenti sabiex tipprovdi l-elementi
ta’ interpretazzjoni kollha relattivi għad-dritt Komunitarju li jistgħu jippermettu lill-qorti tar-rinviju tiddeċiedi l-kawża
miġjuba quddiemha.
87      Fir-rigward tal-kawża prinċipali, għandu jiġi rrilevat qabel kollox li jirriżulta mill-motivi tad-deċiżjoni ta’ investigazzjoni
ta’ l-10 ta’ Settembru 1998, kif inhuma riprodotti fil-punt 11 ta’ din is-sentenza, li l-Kummissjoni indikat b’mod suffiċjenti
kif trid il-liġi l-karatteristiċi ta’ l-akkordju suspettat, enfasizzat is-serjeta’ tiegħu u ppreċiżat li Roquette Frères kienet
waħda mill-partecipanti fil-laqgħat deskritti.
88      Għandu jiġi kkonstatat ukoll li, fl-imsemmija motivi, il-Kummissjoni enfasizzat, minn naħa waħda, li Roquette Frères setgħet
kellha xi informazzjoni neċessarja biex titkompla l-investigazzjoni tagħha. Hija indikat, min-naħa l-oħra, li n-natura stess
ta’ l-akkordji suspettati tagħti l-impressjoni li kienu ser jigu implementati b’mezzi sigrieti, b’mod li investigazzjoni tikkostitwixxi
l-mezz l-aktar xieraq sabiex jinġabru l-elementi li jippruvaw l-eżistenza tagħhom u li kien neċessarju li l-impriża tiġi mġiegħla,
permezz ta’ deċiżjoni, tissottometti ruħha għal investigazzjoni skond l-Artikolu 14(3) tar-Regolament Nru 17. Jidher li dawn
l-indikazzjonijiet huma tali li jippermettu lill-qorti nazzjonali kompetenti sabiex tevalwa jekk huwiex neċessarju li tagħti
b’mod preventiv l-awtorizzazzjoni mitluba.
89      Fir-rigward tas-suġġett ta’ l-investigazzjonijiet li għandhom isiru, jirriżulta mill-parti operattiva u mill-motivi tad-deċiżjoni
ta’ investigazzjoni ta’ l-10 ta’ Settembru 1998, kif ġew riprodotti fil-punti 10 u 11 rispettivament ta’ din is-sentenza,
li l-Kummissjoni riedet tieħu konjizzjoni ta’ l-elementi kollha ta’ fatt dwar il-ftehim u/jew prattiċi miftiehma hekk suspettati
u tivverifika l-partecipazzjoni eventwali ta’ Roquette Frères fihom. Għal dawn ir-raġunijiet, l-imsemmija deċiżjoni tordna
lil din l-impriża sabiex tippermetti l-aċċess għall-fondi tagħha lill-uffiċjali awtorizzati mill-Kummissjoni, sabiex tippreżenta
l-kotba u d-dokumenti l-oħra tan-negozju rikjesti minn dawn ta’ l-aħħar u sabiex tippermetti li jispezzjonawhom u jikkupjawhom,
kif ukoll sabiex jingħataw l-ispjegazzjonijiet orali mitluba mill-imsemmija uffiċjali li għandhom x’jaqsmu mas-suġġett ta’
l-investigazzjoni. Dawn il-preċiżazzjonijiet jindikaw b’mod suffiċjenti kif trid il-liġi dak li qed jiġi mfittex u s-setgħat
li jistgħu jintużaw għal dan il-għan.
Fuq l-attitudni li għandha tiġi adottata mill-qorti nazzjonali kompetenti u mill-Kummissjoni f’kaz li l-informazzjoni kkomunikata
minn din ta’ l-aħħar ma tkunx biżżejjed
90      Meta qorti nazzjonali tikkunsidra li l-informazzjoni kkomunikata mill-Kummissjoni ma tissodisfax ir-rekwiżiti msemmija fil-punti
75, 81 u 83 ta’ din is-sentenza, din il-qorti, kompetenti skond id-dritt nazzjonali sabiex tawtorizza spezzjonijiet, ma tistax
tikkuntenta ruħha li tiċħad it-talba li tkun ġiet adita biha.
91      F’każ bħal dan, il-qorti msemmija u l-Kummissjoni għandhom, b’mod konformi ma’ l-obbligu ta’ kooperazzjoni leali mfakkar fil-punti
30 sa 32 ta’ din is-sentenza, jikkollaboraw sabiex jegħlbu d-diffikultajiet li jqumu minħabba l-attwazzjoni tad-deċiżjoni
ta’ investigazzjoni ordnata mill-Kummissjoni (ara, b’analoġija, is-sentenzi tal-15 ta’ Jannar 1986, Il-Kummissjoni vs Il-Belġju,
52/84, Ġabra p. 89, punt 16, u ta’ l-10
ta’ Lulju 1990, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja, C-217/88, Ġabra p. I-2879, punt 33).
92      Sabiex tissodisfa dan l-obbligu u tikkontribwixxi sabiex tiggarantixxi, kif għandha tagħmel, l-effettività ta’ l-azzjoni tal-Kummissjoni,
il-qorti għandha, għalhekk, tinforma lill-Kummissjoni jew lill-awtorità nazzjonali li minnha ġiet adita fuq talba ta’ din
ta’ l-aħħar, fl-iqsar żmien possibbli, bid-diffikultajiet misjuba, billi titlob, fejn ikun hemm bżonn, informazzjoni addizzjonali
li tippermettilha teżerċita l-istħarriġ li hija nkarigata twettaq. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-qorti għandha tagħti l-akbar
attenzjoni għar-rekwiżiti ta’ koordinazzjoni, ta’ ħeffa u ta’ diskrezzjoni xierqa sabiex jiggarantixxu l-effettività ta’ l-investigazzjonijiet
paralleli msemmija fil-punt 66 ta’ din is-sentenza.
93      L-obbligu ta’ kooperazzjoni leali impost fuq il-Kummissjoni, bl-istess mod, huwa ta’ importanza partikolari meta din il-kooperazzjoni
tiġi stabbilita ma’ l-awtoritajiet ġudizzjarji ta’ Stat Membru inkarigat biex jassigura l-applikazzjoni u r-rispett tad-dritt
Komunitarju fl-ordinament ġuridiku nazzjonali (digriet Zwartveld et, iċċitat iktar ’il fuq, punt 18). Huwa kompitu tal-Kummissjoni wkoll li tara li tipprovdi, fl-inqas żmien possibbli, l-informazzjoni
addizzjonali eventwali li tintalab mill-qorti nazzjonali kompetenti u li tkun tali li tissodisfa r-rekwiżiti mfakkra fil-punt
90 ta’ din is-sentenza.
94      Huwa biss meta tkun ingħatat dawn il-kjarifiki eventwali, jew fin-nuqqas li l-Kummissjoni tirrispondi b’mod utli għat-talba
tagħha, li l-qorti nazzjonali kompetenti tista’ tirrifjuta li tagħti l-assistenza mitluba, jekk ma tistax, fid-dawl ta’ l-informazzjoni
li tipposjedi, tikkonkludi li l-miżuri ta’ koerċizzjoni previsti mhumiex arbitrarji u sproporzjonati fil-konfront tas-suġġett
ta’ l-investigazzjoni tal-miżuri ta’ koerċizzjoni previsti.
Fuq il-mod kif l-informazzjoni tista’ tingħata lill-qorti nazzjonali kompetenti
95      Fir-rigward tal-mod kif l-informazzjoni mitluba tista’ tingħata lill-qorti nazzjonali kompetenti, għandu jiġi rrilevat li
r-raġuni għalfejn il-qorti tar-rinviju qed titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi dwar l-adegwatezza tal-motivazzjoni
tad-deċiżjoni ta’ l-investigazzjoni ta’ l-10 ta’ Settembru 1998, hija, fuq kollox, li fil-kawża prinċipali, l-uniku element
ta’ evalwazzjoni ppreżentat lill-qorti nazzjonali kompetenti huwa t-test ta’ din id-deċiżjoni.
96      Madankollu, għandu jiġi indikat li, għal qorti nazzjonali, il-motivazzjoni kontenuta f’tali deċiżjoni ta’ investigazzjoni
hi rilevanti biss bħala element ta’ evalwazzjoni li tippermettilha tassigura ruħha li l-miżura ta’ koerċizzjoni mitluba la
hija arbitrarja u lanqas sproporzjonata fil-konfront tas-suġġett ta’ l-investigazzjoni. L-istħarriġ tar-rekwiżiti li għandhom
jiġu ssodisfati mill-motivazzjoni ta’ kull deċiżjoni tal-Kummissjoni li tordna investigazzjoni, kif inhuma definiti fl-Artikolu
14(3) tar-Regolament Nru 17, jaqa’, fil-fatt, taħt il-kompetenza esklużiva tal-qrati Komunitarji.
97      Filwaqt li l-elementi li għandhom jiġu inklużi fid-deċiżjoni ta’ investigazzjoni nfisha, b’mod partikolari skond Artikolu
14(3) tar-Regolament Nru 17, jikkorrispondu, in parti, għall-informazzjoni li għandha tiġi kkomunikata lill-qorti nazzjonali
kompetenti sabiex hija tkun tista’ teżerċita l-istħarriġ tagħha, din l-informazzjoni tista’ tirriżulta wkoll minn sorsi oħra.
98      F’dan ir-rigward, id-dritt Komunitarju ma jimponi ebda forma partikolari għall-komunikazzjoni ta’ informazzjoni lill-qorti
nazzjonali kompetenti u, billi l-għan huwa li l-qorti nazzjonali tkun tista’ twettaq l-istħarriġ li għandha teżerċita, din
l-informazzjoni tista’ tirriżulta kemm mid-deċiżjoni ta’ investigazzjoni nfisha, kif ukoll mit-talba magħmula lill-awtoritajiet
nazzjonali skond l-Artikolu 14(6) tar-Regolament Nru 17, jew anki minn risposta, anki jekk magħmula b’mod verbali, għal domanda
li tkun saret minn din il-qorti.
99      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha esposti hawn fuq, ir-risposta għad-domandi magħmula għandha tkun li:
–        Skond il-prinċipju ġenerali tad-dritt Komunitarju li jagħti protezzjoni kontra l-interventi ta’ l-awtoritajiet pubbliċi fl-isfera
ta’ attività privata ta’ persuna fiżika jew ġuridka li jkunu arbitrarji jew sproporzjonati, qorti nazzjonali, kompetenti skond
id-dritt nazzjonali sabiex tawtorizza spezzjonijiet u qbid fil-fondi ta’ impriżi suspettati bi ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni,
għandha teżamina jekk il-miżuri ta’ koerċizzjoni mitluba permezz ta’ talba għal assistenza magħmula mill-Kummissjoni abbażi
ta’ l-Artikolu 14(6) tar-Regolament Nru 17 ikunux arbitrarji jew sproporzjonati fil-konfront tas-suġġett ta’ l-investigazzjoni
ordnata. Bla ħsara għall-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali li jirregolaw l-implementazzjoni tal-miżuri
ta’ koerċizzjoni, id-dritt Komunitarju jipprekludi li l-istħarriġ imwettaq minn din il-qorti nazzjonali fir-rigward tal-fondatezza
ta’ l-imsemmija miżuri jmur lil hinn minn dak li huwa meħtieġ mill-prinċipju ġenerali msemmi hawn fuq.
–        Id-dritt Komunitarju jobbliga lill-Kummissjoni sabiex tassigura ruħha li l-imsemmija qorti nazzjonali jkollha għad-dispożizzjoni
tagħha l-elementi kollha neċessarji sabiex tkun tista’ twettaq l-istħarriġ li hija inkarigata teżerċita. F’dan ir-rigward,
l-informazzjoni pprovduta mill-Kummissjoni għandha, bħala regola, tinkludi:
–        deskrizzjoni tal-karatteristiċi essenzjali tal-ksur suspettat, jiġifieri, għall-inqas, indikazzjoni tas-suq li hu preżunt
li hu affettwat u tan-natura tar-restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni suspettati;
–        spjegazzjonijiet dwar il-mod kif l-impriża kkonċernata mill-miżuri ta’ koerċizzjoni hija preżunta li hi implikata fl-imsemmi
ksur;
–        spjegazzjonijiet li juru b’mod dettaljat li l-Kummissjoni għandha informazzjoni u evidenza fattwali serji li permezz tagħhom
tissuspetta dan il-ksur min-naħa ta’ l-impriża kkonċernata;
–        l-indikazzjoni, bl-akbar preċiżjoni possibbli, ta’ dak li qed jiġi mfittex u ta’ l-elementi li għandhom jiġu investigati,
kif ukoll tas-setgħat mogħtija lill-investigaturi Komunitarji, u,
–        f’każ li l-assistenza ta’ l-awtoritajiet nazzjonali tintalab mill-Kummissjoni bħala miżura preventiva, sabiex tegħleb l-oppożizzjoni
eventwali ta’ l-impriża kkonċernata, spjegazzjonijiet li jippermettu lill-imsemmija qorti nazzjonali tassigura ruħha li, jekk
ma jiġux awtorizzati l-miżuri ta’ koerċizzjoni b’mod preventiv, ikun impossibbli, jew diffiċli ħafna, li jiġu stabbiliti l-fatti
li jikkostitwixxu l-ksur.
–        Min-naħa l-oħra, il-qorti nazzjonali kompetenti ma tistax titlob li jintbagħtulha l-informazzjoni u l-evidenza li jinsabu
fil-faxxiklu tal-Kummissjoni u li fuqhom huma bbażati s-suspetti tagħha.
–        Meta l-imsemmija qorti tikkunsidra li l-informazzjoni kkomunikata mill-Kummissjoni ma tissodisfax ir-rekwiżiti msemmija iktar ’il
fuq, hija ma tistax, mingħajr ma tikser l-Artikoli 14(6) tar-Regolament Nru 17 u l-Artikolu 5 tat-Trattat, tikkuntenta ruħha
li tiċħad it-talba li tkun ġiet adita biha. F’każ bħal dan, din il-qorti hija obbligata tinforma lill-Kummissjoni jew lill-awtorità
nazzjonali li minnha ġiet adita fuq talba ta’ din ta’ l-aħħar, fl-iqsar żmien possibbli, bid-diffikultajiet misjuba, billi
titlob, fejn ikun hemm bżonn, il-kjarifiki li jippermettulha teżerċita l-istħarriġ li hija nkarigata twettaq. Huwa biss meta
tkun ingħatat dawn il-kjarifiki eventwali, jew fin-nuqqas li l-Kummissjoni tirrispondi b’mod utli għat-talba tagħha, li l-qorti
nazzjonali tista’ tirrifjuta li tagħti l-awtorizzazzjoni mitluba, jekk ma tistax, fid-dawl ta’ l-informazzjoni li tipposjedi,
tikkonkludi li l-miżuri ta’ koerċizzjoni previsti mhumiex arbitrarji u sproporzjonati fil-konfront tas-suġġett ta’ l-investigazzjoni
tal-miżuri ta’ koerċizzjoni previsti.
–        L-informazzjoni li l-Kummissjoni għandha tipprovdi lill-qorti nazzjonali tista’ tirriżulta kemm mid-deċiżjoni li tordna l-investigazzjoni
nfisha, kif ukoll mit-talba magħmula lill-awtoritajiet nazzjonali abbażi ta’ l-Artikolu 14(6) tar-Regolament Nru 17, jew anki
minn risposta, anki jekk magħmula b’mod verbali, għal domanda li tkun saret minn din il-qorti.
Fuq l-ispejjeż
100    L-ispejjeż sostnuti mill-Gvernijiet ta’ Franza, tal-Ġermanja, Elleniku, ta’ l-Italja, tar-Renju Unit u tan-Norveġja, li ppreżentaw
osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, ma jistgħux jitħallsu lura. Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet
fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti nazzjonali, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż.
Għal dawn il-motivi,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA,
bħala risposta għad-domandi magħmula lilha mill-Cour de cassation, permezz ta’ sentenza tas-7 ta’Marzu 2000, taqta’ u tiddeċiedi:
1)      Skond il-prinċipju ġenerali tad-dritt Komunitarju li jagħti protezzjoni kontra l-interventi ta’ l-awtoritajiet pubbliċi fl-isfera
ta’ attività privata ta’ persuna fiżika jew ġuridka li jkunu arbitrarji jew sproporzjonati, qorti nazzjonali, kompetenti skond
id-dritt nazzjonali sabiex tawtorizza spezzjonijiet u qbid fil-fondi ta’ impriżi suspettati bi ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni,
għandha teżamina jekk il-miżuri ta’ koerċizzjoni mitluba permezz ta’ talba għal assistenza magħmula mill-Kummissjoni abbażi
ta’ l-Artikolu 14(6) tar-Regolament tal-Kunsill Nru 17 tas-6 ta’ Frar 1962, l-ewwel Regolament li jimplementa l-Artikoli 85
u 86 tat-Trattat, ikunux arbitrarji jew sproporzjonati fil-konfront tas-suġġett ta’ l-investigazzjoni ordnata. Bla ħsara għall-applikazzjoni
tad-dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali li jirregolaw l-implementazzjoni tal-miżuri ta’ koerċizzjoni, id-dritt Komunitarju
jipprekludi li l-istħarriġ imwettaq minn din il-qorti nazzjonali fir-rigward tal-fondatezza ta’ l-imsemmija miżuri jmur lil
hinn minn dak li huwa meħtieġ mill-prinċipju ġenerali msemmi hawn fuq.
2)      Id-dritt Komunitarju jobbliga lill-Kummissjoni sabiex tassigura ruħha li l-imsemmija qorti nazzjonali jkollha għad-dispożizzjoni
tagħha l-elementi kollha neċessarji sabiex tkun tista’ twettaq l-istħarriġ li hija inkarigata teżerċita. F’dan ir-rigward,
l-informazzjoni pprovduta mill-Kummissjoni għandha, bħala regola, tinkludi:
–        deskrizzjoni tal-karatteristiċi essenzjali tal-ksur suspettat, jiġifieri, għall-inqas, indikazzjoni tas-suq li hu preżunt
li hu affettwat u tan-natura tar-restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni suspettati;
–        spjegazzjonijiet dwar il-mod kif l-impriża kkonċernata mill-miżuri ta’ koerċizzjoni hija preżunta li hi implikata fl-imsemmi
ksur;
–        spjegazzjonijiet li juru b’mod dettaljat li l-Kummissjoni għandha informazzjoni u evidenza fattwali serji li permezz tagħhom
tissuspetta dan il-ksur min-naħa ta’ l-impriża kkonċernata;
–        l-indikazzjoni, bl-akbar preċiżjoni possibbli, ta’ dak li qed jiġi mfittex u ta’ l-elementi li għandhom jiġu investigati,
kif ukoll tas-setgħat mogħtija lill-investigaturi Komunitarji, u,
–        f’każ li l-assistenza ta’ l-awtoritajiet nazzjonali tintalab mill-Kummissjoni bħala miżura preventiva, sabiex tegħleb l-oppożizzjoni
eventwali ta’ l-impriża kkonċernata, spjegazzjonijiet li jippermettu lill-imsemmija qorti nazzjonali tassigura ruħha li, jekk
ma jiġux awtorizzati l-miżuri ta’ koerċizzjoni b’mod preventiv, ikun impossibbli, jew diffiċli ħafna, li jiġu stabbiliti l-fatti
li jikkostitwixxu l-ksur.
3)      Min-naħa l-oħra, il-qorti nazzjonali kompetenti ma tistax titlob li jintbagħtulha l-informazzjoni u l-evidenza li jinsabu
fil-faxxiklu tal-Kummissjoni u li fuqhom huma bbażati s-suspetti tagħha.
4)      Meta l-imsemmija qorti tikkunsidra li l-informazzjoni kkomunikata mill-Kummissjoni ma tissodisfax ir-rekwiżiti msemmija fil-punt
2 ta’ dan id-dispożittiv, hija ma tistax, mingħajr ma tikser l-Artikoli 14(6) tar-Regolament Nru 17 u l-Artikolu 5 tat-Trattat
KE (li sar l-Artikolu 10 KE), tikkuntenta ruħha li tiċħad it-talba li tkun ġiet adita biha. F’każ bħal dan, din il-qorti hija
obbligata tinforma lill-Kummissjoni jew lill-awtorità nazzjonali li minnha ġiet adita fuq talba ta’ din ta’ l-aħħar, fl-iqsar
żmien possibbli, bid-diffikultajiet misjuba, billi titlob, fejn ikun hemm bżonn, il-kjarifiki li jippermettulha teżerċita
l-istħarriġ li hija nkarigata twettaq. Huwa biss meta tkun ingħatat dawn il-kjarifiki eventwali, jew fin-nuqqas li l-Kummissjoni
tirrispondi b’mod utli għat-talba tagħha, li l-qorti nazzjonali tista’ tirrifjuta li tagħti l-awtorizzazzjoni mitluba, jekk
ma tistax, fid-dawl ta’ l-informazzjoni li tipposjedi, tikkonkludi li l-miżuri ta’ koerċizzjoni previsti mhumiex arbitrarji
u sproporzjonati fil-konfront tas-suġġett ta’ l-investigazzjoni tal-miżuri ta’ koerċizzjoni previsti.
5)      L-informazzjoni li l-Kummissjoni għandha tipprovdi lill-qorti nazzjonali tista’ tirriżulta kemm mid-deċiżjoni li tordna l-investigazzjoni
nfisha, kif ukoll mit-talba magħmula lill-awtoritajiet nazzjonali abbażi ta’ l-Artikolu 14(6) tar-Regolament Nru 17, jew anki
minn risposta, anki jekk magħmula b’mod verbali, għal domanda li tkun saret minn din il-qorti.
Rodríguez Iglesias
Puissochet
Wathelet
Schintgen
Gulmann
Edward
La Pergola
Jann
Skouris
Macken
Colneric
von Bahr
Cunha Rodrigues
Mogħtija fil-qorti bil-miftuħ fil-Lussemburgu, fit-22 ta’ Ottubru 2002.
R. Grass
G. C. Rodríguez Iglesias
Reġistratur
President
* Lingwa tal-kawża: il-Franċiż