62019CC0174
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
GIOVANNIEGO PITRUZZELLI
przedstawiona w dniu 11 marca 2021 r. (
1
)
Sprawy połączone C‑174/19 P i C‑175/19 P
Scandlines Danmark ApS,
Scandlines Deutschland GmbH (C‑174/19 P)
Stena Line Scandinavia AB (C‑175/19 P)
przeciwko
Komisji Europejskiej
Odwołanie – Skarga o stwierdzenie nieważności – Pomoc państwa – Pomoc indywidualna – Finansowanie publiczne połączenia kolejowego przez cieśninę Fehmarn – Decyzja stwierdzająca, że dany środek nie stanowi pomocy państwa po zakończeniu wstępnego etapu badania – Wymóg dotyczący możliwości zakłócenia konkurencji – Monopol prawny – Odwołanie wzajemne – Dopuszczalność
1.
Niniejsza opinia dotyczy dwóch spraw dotyczących dwóch niemal identycznych odwołań wniesionych przez dwóch operatorów linii żeglugowych (spółki Scandlines Danmark ApS i Scandlines Deutschland GmbH, z jednej strony, oraz spółkę Stena Line Scandinavia AB, z drugiej strony, zwane dalej „wnoszącymi odwołanie”), którzy prowadzą działalność w cieśninie Fehmarn, będącej odcinkiem morza oddzielającym wyspę Fehmarn w Niemczech od wyspy Lolland w Danii. Oba odwołania (zwane dalej „odwołaniami głównymi”) zmierzają do uchylenia dwóch również niemal identycznych wyroków Sądu Unii Europejskiej (
2
), w których oddalił on w części wniesione przez spółki wnoszące odwołanie w niniejszym postępowaniu skargi o stwierdzenie nieważności decyzji, na mocy której Komisja Europejska postanowiła, po zakończeniu wstępnego etapu badania, nie wnosić zastrzeżeń odnośnie do środków przyjętych przez Królestwo Danii na rzecz projektu połączenia stałego w cieśninie Fehmarn (zwanej dalej „sporną decyzją”) (
3
).
2.
W tych dwóch sprawach Komisja wniosła odwołania wzajemne (zwane dalej „odwołaniami wzajemnymi”), w których zakwestionowała dopuszczalność skarg wnoszących odwołanie do Sądu.
3.
Oprócz znaczenia niniejszych spraw ze względu na znaczną skalę projektu dotyczącego cieśniny Fehmarn, który jest przedmiotem spornej decyzji, stwarzają one Trybunałowi okazję do przedstawienia wskazówek dotyczących wymogu, który jest niezbędny do uznania środka krajowego za „pomoc państwa”, aby środek ten mógł zakłócać konkurencję, w szczególności w odniesieniu do sytuacji, w której istnieje monopol prawny. W części dotyczącej odwołań wzajemnych niniejsze sprawy poruszają również interesujące kwestie związane z dopuszczalnością tego rodzaju odwołania.
I. Okoliczności faktyczne
4.
Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu zostały przedstawione w zaskarżonych wyrokach, do których odsyłam, jeśli chodzi o bardziej szczegółowe informacje (
4
). Dla celów niniejszego postępowania pragnę jedynie zwrócić uwagę na następujące kwestie:
A. Projekt połączenia przez cieśninę Fehmarn
5.
Na mocy umowy międzynarodowej zawartej w 2008 r. Republika Federalna Niemiec i Królestwo Danii zatwierdziły projekt połączenia przez cieśninę Fehmarn (zwany dalej „projektem”).
6.
Projekt obejmuje, po pierwsze, podmorski tunel łączący oba wybrzeża (coast-to-coast) od miejscowości Rødby na wyspie Lolland do miejscowości Puttgarden na wyspie Fehmarn za pomocą zelektryfikowanej linii kolejowej i autostrady (zwany dalej „połączeniem stałym”), a po drugie, wewnętrzne połączenia drogowe i kolejowe w Danii (zwane dalej „połączeniami wewnętrznymi”).
7.
W szczególności prace dotyczące części połączeń wewnętrznych odnoszącej się do połączeń kolejowych (zwanych dalej „wewnętrznymi połączeniami kolejowymi”) będą polegały na rozbudowie i modernizacji obecnie istniejącej linii kolejowej między Ringsted a Rødby o długości około 120 km, należącej do Banedanmarka, publicznego zarządcy państwowej infrastruktury kolejowej w Danii (
5
).
8.
Zgodnie z umową międzynarodową i duńską ustawą z 2015 r. dotyczącą budowy połączenia stałego i połączeń wewnętrznych oraz zarządzania nimi (
6
) wykonanie projektu zlecono dwóm duńskim przedsiębiorstwom publicznym. Pierwsze z nich, A/S Femern, jest odpowiedzialne za finansowanie, budowę i eksploatację (
7
) połączenia stałego, natomiast drugie, A/S Femern Landanlæg, jest odpowiedzialne za finansowanie, budowę i eksploatację połączeń wewnętrznych. Femern jest kontrolowany przez Femern Landanlæg, który z kolei jest kontrolowany przez spółkę należącą do państwa duńskiego.
9.
Jeśli chodzi w szczególności o wewnętrzne połączenia kolejowe (
8
), przedsiębiorstwo Femern Landanlæg jest odpowiedzialne za ich budowę i zarządzanie nimi, w tym za ich utrzymanie. Prace modernizacyjne na tych połączeniach będą wykonywane przez Banedanmarka, który będzie odpowiedzialny za eksploatację tych połączeń na takich samych warunkach jak w przypadku innych odcinków duńskiego państwowego systemu kolei (
9
). Po wykonaniu projektu własność wewnętrznych połączeń kolejowych będzie współdzielona między spółki Banedanmark (udziały w wysokości 20%) i Femern Landanlæg (udziały w wysokości 80%). Banedanmark będzie ponosił koszty związane z eksploatacją wewnętrznych połączeń kolejowych, natomiast koszty ich utrzymania zostaną podzielone między spółki Femern Landanlæg i Banedanmark proporcjonalnie do przypadających im udziałów.
10.
Projekt jest finansowany przez spółki Femern i Femern Landanlæg. W tym względzie władze duńskie przyjęły środki obejmujące wkład kapitałowy na rzecz spółki Femern oraz gwarancje państwowe i pożyczki państwowe na rzecz spółek Femern i Femern Landanlæg. W szczególności planowanie, budowa i eksploatacja zarówno połączenia stałego, jak i połączeń wewnętrznych są finansowane z pożyczek zaciągniętych na międzynarodowych rynkach finansowych, z gwarancją państwa duńskiego lub, jako finansowanie alternatywne, z pożyczek uzupełniających duńskiego banku narodowego.
11.
Femern będzie pobierać opłaty uiszczane przez użytkowników połączenia stałego w celu spłaty swojego zadłużenia oraz będzie wypłacać dywidendy na rzecz Femern Landanlæg, które Femern Landanlæg wykorzysta na spłatę swojego zadłużenia. Femern Landanlæg otrzyma ponadto 80% opłat uiszczanych przez operatorów kolejowych z tytułu korzystania z wewnętrznych połączeń kolejowych, pobieranych przez Banedanmarka, proporcjonalnie do podziału własności tej infrastruktury między spółki Femern Landanlæg a Banedanmark.
B. Sporna decyzja
12.
W następstwie wniesienia skarg kwestionujących zgodność środków przyjętych przez duńskie władze w odniesieniu do projektu z przepisami prawa Unii w dziedzinie pomocy państwa, a także zgłoszenia tych środków przez wspomniane władze zgodnie z art. 108 ust. 3 TFUE, Komisja przyjęła sporną decyzję w dniu 23 lipca 2015 r.
13.
Sporna decyzja składa się z dwóch części.
14.
W części pierwszej Komisja uznała, że środki przyznane Femern Landanlæg na finansowanie planowania, budowy i eksploatacji połączeń wewnętrznych nie stanowią pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE (
10
).
15.
Co się tyczy w szczególności wewnętrznych połączeń kolejowych, w decyzji tej Komisja uznała, że eksploatacja krajowej sieci kolejowej w Danii i zarządzanie ową siecią odbywają się na rynku zamkniętym dla konkurencji. Ściślej mówiąc, zauważywszy, że spółka Banedanmark będzie odpowiedzialna za modernizację i eksploatację rzeczonych połączeń na takich samych warunkach jak te mające zastosowanie do innych odcinków duńskiego państwowego systemu kolei, Komisja uznała, że ze względu na charakter krajowej infrastruktury kolejowej w Danii nie istnieje konkurencja na rynku eksploatacji krajowej sieci kolejowej i zarządzania ową siecią lub konkurencja o taki rynek (
11
). Ponadto Komisja uznała, że ze względu na to, iż eksploatacja rozpatrywanej sieci krajowej i zarządzanie tą siecią odbywają się na rynku krajowym, który jest odrębny i zamknięty geograficznie, pomoc finansowa przyznana Femern Landanlæg nie może wpłynąć na wymianę handlową między państwami członkowskimi (
12
).
16.
W drugiej części spornej decyzji (
13
), dotyczącej środków przyznanych spółce Femern na finansowanie planowania, budowy i eksploatacji połączenia stałego, Komisja stwierdziła, że nawet gdyby owe środki stanowiły pomoc państwa, finansowanie publiczne na rzecz spółki Femern byłoby jednak zgodne z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE.
II. Postępowanie przed Sądem i zaskarżone wyroki
17.
Pismami złożonymi w sekretariacie Sądu, odpowiednio, w dniach 10 i 11 listopada 2015 r. wnoszące odwołanie wniosły do Sądu dwie odrębne skargi, zarejestrowane jako sprawy T‑630/15 i T‑631/15, mające na celu stwierdzenie nieważności spornej decyzji.
18.
W toku postępowania przed Sądem Naturschutzbund Deutschland eV (zwana dalej „NABU”) i Föreningen Svensk Sjöfart (zwana dalej „FSS”) przystąpiły do sprawy w charakterze interwenientów popierających żądania skarżących. Królestwo Danii przystąpiło do sprawy w charakterze interwenienta popierającego żądania Komisji.
19.
W zaskarżonych wyrokach Sąd stwierdził w części nieważność spornej decyzji.
20.
Przede wszystkim oddalił on jako bezzasadne zarzuty podniesione przez wnoszące odwołanie w odniesieniu do części spornej decyzji dotyczącej środków przyznanych Femern Landanlæg na finansowanie planowania, budowy i eksploatacji wewnętrznych połączeń kolejowych (
14
).
21.
Sąd uwzględnił natomiast skargi wnoszących odwołanie w odniesieniu do analizy finansowania publicznego przyznanego spółce Femern w odniesieniu do części projektu dotyczącej połączenia stałego, uznając, że Komisja naruszyła ciążący na niej na mocy art. 108 ust. 2 TFUE obowiązek wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego ze względu na istnienie poważnych trudności (
15
).
22.
Po wydaniu zaskarżonych wyroków Komisja wszczęła formalne postępowanie wyjaśniające na podstawie art. 108 ust. 2 TFUE i przyjęła nową decyzję będącą przedmiotem trzech obecnie zawisłych przed Sądem skarg o stwierdzenie nieważności (
16
).
III. Postępowanie przed Trybunałem i żądania stron
23.
W odwołaniach głównych spółki Scandlines Danmark ApS i Scandlines Deutschland GmbH w sprawie C‑174/19 P, z jednej strony, oraz Stena Line Scandinavia AB w sprawie C‑175/19 P, z drugiej strony, wnoszą zasadniczo do Trybunału, po pierwsze, o uchylenie odpowiednio pierwszego i drugiego zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim Sąd oddalił podniesione przez nie zarzuty, a po drugie, o obciążenie Komisji kosztami postępowania. Wnoszące odwołanie wnoszą również o oddalenie odwołań wzajemnych Komisji oraz o obciążenie jej kosztami postępowania.
24.
Komisja wnosi do Trybunału o oddalenie odwołań głównych i obciążenie wnoszących odwołanie kosztami postępowania. Ponadto w swoich odwołaniach wzajemnych Komisja wnosi do Trybunału, po pierwsze, o uchylenie dorozumianego rozstrzygnięcia Sądu, w którym uznał on skargi wnoszących odwołanie za dopuszczalne w odniesieniu do środków przyznanych spółce Femern Landanlæg; po drugie, o stwierdzenie niedopuszczalności skargi w odniesieniu do tych środków; i po trzecie, o obciążenie wnoszących odwołanie kosztami postępowania przed Sądem i Trybunałem.
25.
Królestwo Danii wnosi do Trybunału o oddalenie odwołań głównych wnoszących odwołanie i uwzględnienie odwołań wzajemnych wniesionych przez Komisję.
26.
Żądania NABU i FSS, występujących przed Sądem w charakterze interwenientów popierających żądania wnoszących odwołanie, są zasadniczo analogiczne do żądań, które zostały przedstawione przez wnoszące odwołanie.
27.
Postanowieniami prezesa Trybunału z dnia 22 października 2019 r. Rederi AB Nordö-Link (zwana dalej „Rederi”), Trelleborg Hamn AB (zwana dalej „Trelleborg”) i Aktionsbündnis gegen eine feste Fehmarnbeltquerung eV (zwana dalej „Aktionsbündnis”) zostały dopuszczone do udziału w obu sprawach C‑174/19 P i C‑175/19 P w charakterze interwenientów popierających żądania wnoszących odwołanie. Ich żądania są zasadniczo analogiczne do żądań przedstawionych przez wnoszące odwołanie.
IV. Analiza
28.
W odwołaniach głównych, które mają prawie tę samą treść, wnoszące odwołanie podnoszą siedem zarzutów.
29.
Dwa pierwsze zarzuty dotyczą części zaskarżonych wyroków odnoszących się do analizy środków przyjętych na rzecz spółki Femern Landanlæg w odniesieniu do wewnętrznych połączeń kolejowych. W ramach tych zarzutów wnoszące odwołanie podnoszą, że Sąd naruszył prawo, uchybiając art. 107 ust. 1 i art. 108 ust. 2 TFUE, poprzez stwierdzenie, że Komisja nie popełniła błędu i nie napotkała poważnych trudności, uznając, że wspomniane środki nie stanowią pomocy państwa ze względu na to, iż nie mogą zakłócać konkurencji (zarzut pierwszy) i wpływać na wymianę handlową między państwami członkowskimi (zarzut drugi).
30.
Natomiast pięć pozostałych zarzutów podniesionych przez wnoszące odwołanie dotyczy części zaskarżonych wyroków odnoszących się do analizy środków przyjętych na rzecz spółki Femern w odniesieniu do połączenia stałego.
31.
W odwołaniach wzajemnych, których treść jest identyczna, Komisja podnosi jeden zarzut, w którym kwestionuje legitymację procesową wnoszących odwołanie do wszczęcia postępowania przed Sądem w odniesieniu do części spornej decyzji dotyczącej środków przyjętych na rzecz spółki Femern Landanlæg.
32.
Zgodnie z wnioskiem Trybunału w mojej analizie skupię się na odwołaniach wzajemnych Komisji i na dwóch pierwszych zarzutach odwołań głównych.
A. W przedmiocie odwołań wzajemnych
1.
Argumenty stron
33.
Odwołania wzajemne wniesione przez Komisję, popieraną w tym względzie przez Królestwo Danii, zmierzają do podważenia dorozumianych rozstrzygnięć, które zdaniem tej instytucji Sąd przyjął w zaskarżonych wyrokach w odniesieniu do dopuszczalności skarg wnoszących odwołanie w odniesieniu do części spornej decyzji dotyczącej środków przyjętych na rzecz spółki Femern Landanlæg.
34.
Komisja uważa przede wszystkim, że jej odwołania wzajemne są dopuszczalne. Przyznaje ona, że zgodnie z orzecznictwem wynikającym z wyroku z dnia 26 lutego 2002 r., Rada/Boehringer (C‑23/00 P, EU:C:2002:118; zwanego dalej „wyrokiem Boehringer”), orzeczenie Sądu, by pozostawić zarzut niedopuszczalności do rozstrzygnięcia w ramach rozpoznania sprawy co do istoty bez orzekania w przedmiocie tego zarzutu, nie może być przedmiotem odwołania. Zdaniem Komisji orzecznictwo to ma jednak zastosowanie wyłącznie do odwołań głównych, a nie do odwołań wzajemnych, które są obecnie uregulowane w art. 178 § 2 regulaminu postępowania. Przepis ten dopuszcza bowiem możliwość wniesienia odwołania od dorozumianego rozstrzygnięcia dotyczącego dopuszczalności skargi wniesionej do Sądu.
35.
Co do istoty Komisja twierdzi w odwołaniach wzajemnych, że skargi wniesione przez wnoszące odwołanie do Sądu były niedopuszczalne w zakresie, w jakim dotyczyły one środków przyjętych na rzecz spółki Femern Landanlæg, ponieważ środki te nie dotyczą wnoszących odwołanie indywidualnie. Wnoszące odwołanie nie wykazały bowiem, jak tego wymaga orzecznictwo, że część spornej decyzji dotyczy ich indywidualnie, w szczególności, że ta część spornej decyzji poważnie zagroziła ich pozycji na rynku. Z tych samych powodów wnoszące odwołanie nie mogą powoływać się na prawa proceduralne, które art. 108 ust. 2 TFUE gwarantuje zainteresowanym stronom, ponieważ nie można uznać ich za takie w odniesieniu do środków dotyczących wewnętrznych połączeń kolejowych.
36.
Wnoszące odwołanie, których żądania popierają FSS i NABU, podnoszą zarzut niedopuszczalności odwołań wzajemnych Komisji i twierdzą, że odwołania te są w każdym razie bezzasadne co do istoty.
2.
Ocena
a)
W przedmiocie dopuszczalności odwołań wzajemnych
37.
Odwołania wzajemne wniesione przez Komisję mają na celu zakwestionowanie dorozumianych rozstrzygnięć, które Sąd rzekomo przyjął w zaskarżonych wyrokach w przedmiocie dopuszczalności części skarg wnoszących odwołanie dotyczących środków przyjętych na rzecz Femern Landanlæg.
38.
Przede wszystkim należy zbadać dopuszczalność odwołań wzajemnych wniesionych przez Komisję.
39.
Z zaskarżonych wyroków wynika, że Królestwo Danii zakwestionowało przed Sądem dopuszczalność skarg wniesionych przez wnoszące odwołanie w zakresie, w jakim dotyczyły one środków przyznanych spółce Femern Landanlæg ze względu na brak indywidualnego interesu w zaskarżeniu części spornej decyzji dotyczącej tych środków (
17
).
40.
Jednakże w zaskarżonych wyrokach Sąd nie dokonał analizy podniesionego przez Królestwo Danii aspektu dotyczącego dopuszczalności. Sąd wskazał, nie powołując się jednak wyraźnie na orzecznictwo wynikające z wymienionego wyżej wyroku Boehringer, że należało „zbadać przede wszystkim zasadność argumentów podniesionych przez skarżące” (
18
), a następnie odrzucił te argumenty co do istoty.
41.
Komisja uważa, że postępując w ten sposób, Sąd przyjął dorozumiane rozstrzygnięcie w przedmiocie dopuszczalności skarg wnoszących odwołanie w odniesieniu do części spornej decyzji dotyczącej środków przyznanych spółce Femern Landanlæg. Twierdzi ona, że na podstawie art. 178 § 2 regulaminu postępowania można wnieść odwołanie wzajemne od tego dorozumianego rozstrzygnięcia.
42.
Pragnę przypomnieć, że zgodnie z tym przepisem żądania odwołania wzajemnego mogą mieć na celu uchylenie rozstrzygnięcia, wyraźnego lub dorozumianego, w przedmiocie dopuszczalności skargi do Sądu.
43.
Jednakże w niniejszym przypadku, podobnie jak w przypadku dotyczącym wyroku Boehringer, jak zresztą przyznała sama Komisja, Sąd postanowił oddalić co do istoty zarzuty podniesione przez wnoszące odwołanie w odniesieniu do części decyzji dotyczącej środków przyznanych spółce Femern Landanlæg, nie rozstrzygając w przedmiocie dopuszczalności tej części skargi. Innymi słowy, podobnie jak w wyroku Boehringer, w zaskarżonych wyrokach Sąd uznał, że ze względów ekonomii procesowej uzasadnione jest rozpoznanie sprawy co do istoty bez orzekania o dopuszczalności.
44.
Z wyroku Boehringer (
19
) wynika, że jeśli ze względów związanych z prawidłowym sprawowaniem wymiaru sprawiedliwości Sąd uzna za uzasadnione, aby nie orzekać w przedmiocie zarzutu niedopuszczalności, ponieważ w każdym razie żądania muszą zostać oddalone co do istoty, Sąd nie przyjmuje żadnego rozstrzygnięcia, wyraźnego lub dorozumianego, w przedmiocie zarzutu niedopuszczalności. Z powyższego wynika, że skargę kwestionującą takie rozstrzygnięcie należy uznać za niedopuszczalną, ponieważ nie istnieje żadne rozstrzygnięcie Sądu podlegające zaskarżeniu (
20
).
45.
Wynika z tego, że ponieważ Sąd nie przyjął w niniejszej sprawie żadnego, nawet dorozumianego rozstrzygnięcia podlegającego zaskarżeniu w przedmiocie dopuszczalności skargi, nie przysługuje w tym względzie żadne odwołanie, ani główne, ani wzajemne. W związku z tym powołanie się przez Komisję na przepis art. 178 § 2 regulaminu postępowania nie może uzasadniać dopuszczalności jej odwołań wzajemnych.
46.
Z powyższych uwag wynika moim zdaniem, że wniesione przez Komisję odwołania wzajemne muszą zostać uznane za niedopuszczalne.
47.
Należy jednak również przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunał, rozpoznając odwołanie na podstawie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, zobowiązany jest orzec, w razie potrzeby z urzędu, w przedmiocie dopuszczalności skargi o stwierdzenie nieważności, a w konsekwencji w przedmiocie bezwzględnej przeszkody procesowej opartej na naruszeniu warunku ustanowionego w art. 263 akapit czwarty TFUE, zgodnie z którym skarżący może żądać stwierdzenia nieważności decyzji, której nie jest bezpośrednio adresatem, tylko wtedy, gdy dotyczy ona go bezpośrednio i indywidualnie (
21
).
48.
W przypadku gdyby, wbrew temu, co proponuję, Trybunał uznał odwołania wzajemne za dopuszczalne lub w każdym razie postanowił rozpatrzyć z urzędu dopuszczalność skarg wniesionych do Sądu przez wnoszące odwołanie w odniesieniu do tych ich części, które dotyczą środków przyznanych spółce Femern Landanlæg, istotne są moim zdaniem następujące uwagi.
b)
W przedmiocie legitymacji procesowej wnoszących odwołanie do występowania przed Sądem w odniesieniu do części spornej decyzji dotyczącej środków przyjętych na rzecz Femern Landanlæg
49.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że część spornej decyzji dotycząca środków przyznanych spółce Femern Landanlæg stanowi decyzję przyjętą po przeprowadzeniu wstępnego etapu badania (
22
), w którym Komisja stwierdziła, że rozpatrywane środki nie stanowią pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, i w związku z tym postanowiła nie wszczynać formalnego postępowania wyjaśniającego przewidzianego w art. 108 ust. 2 TFUE (
23
). Adresatem tej decyzji jest Królestwo Danii.
50.
Ze względu na to, iż sporna decyzja nie stanowi aktu regulacyjnego w rozumieniu art. 263 akapit czwarty TFUE, ponieważ nie jest aktem o zasięgu ogólnym (
24
), należy zbadać, czy decyzja ta dotyczy wnoszących odwołanie bezpośrednio i indywidualnie w rozumieniu tego postanowienia.
51.
W tym względzie przypominam, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, wynikającym ze znanego wyroku z dnia 15 lipca 1963 r., Plaumann/Komisja (
25
), podmioty inne niż te, które są adresatami decyzji, mogą twierdzić, iż dotyczy ich ona indywidualnie tylko wtedy, gdy decyzja ta dotyczy ich indywidualnie ze względu na określone cechy, które są im właściwe, lub sytuację faktyczną, która wyodrębnia je spośród wszystkich innych osób i w ten sposób indywidualizuje je w sposób analogiczny do adresata tej decyzji (
26
).
52.
Ponadto z orzecznictwa wynika, że w dziedzinie pomocy państwa należy rozróżnić dwa przypadki w celu ustalenia legitymacji procesowej strony skarżącej innej niż adresat decyzji, która kwestionuje decyzję Komisji o niewszczynaniu formalnego postępowania wyjaśniającego przewidzianego w art. 108 ust. 2 TFUE.
53.
W przypadku gdy skarga skarżącego ma na celu ochronę praw proceduralnych wynikających dla niego z postanowienia art. 108 ust. 2 TFUE, sama okoliczność, że jest on zainteresowaną stroną w rozumieniu tego postanowienia i art. 1 lit. h) rozporządzenia nr 659/1999, wystarczy, by odróżnić go w sposób analogiczny do adresata spornej decyzji, wobec czego należy uznać taką skargę o stwierdzenie nieważności za dopuszczalną (
27
).
54.
Jeżeli natomiast skarżący kwestionuje zasadność wydanej na podstawie art. 108 ust. 3 TFUE (lub nawet po przeprowadzeniu formalnego postępowania wyjaśniającego) decyzji w sprawie oceny pomocy, sama okoliczność, że skarżący może zostać uznany za zainteresowaną stronę w rozumieniu ust. 2 tego artykułu, nie może być wystarczająca dla uznania skargi za dopuszczalną. W takim przypadku skarżący musi zatem wykazać, że posiada szczególny status w rozumieniu wyroku Plaumann, o którym mowa w pkt 51 powyżej (
28
).
55.
W niniejszej sprawie, jak wyraźnie wynika z zaskarżonych wyroków (
29
), w skardze do Sądu wnoszące odwołanie zarówno zakwestionowały zasadność części spornej decyzji dotyczącej środków przyznanych spółce Femern Landanlæg (w ramach pierwszego zarzutu skargi), jak i podniosły naruszenie praw proceduralnych przyznanych im w art. 108 ust. 2 TFUE, ponieważ Komisja naruszyła ciążący na niej obowiązek wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego (w ramach trzeciego zarzutu skargi). Sąd postanowił jednak przeanalizować te zarzuty łącznie (
30
), oddalając je co do istoty, bez zbadania, jak stwierdzono w pkt 40 i 43 powyżej, kwestii dopuszczalności.
56.
W związku z tym, aby ocenić dopuszczalność skarg wnoszących odwołanie, należy, po pierwsze, ustalić, czy mają one legitymację procesową w rozumieniu wyroku Plaumann, o którym mowa w pkt 51 powyżej, do zakwestionowania zasadności części spornej decyzji dotyczącej środków przyznanych spółce Femern Landanlæg. W przypadku gdyby tak nie było, należałoby zatem, po drugie, ustalić, czy zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 53 powyżej posiadają one, przynajmniej jako zainteresowane strony, legitymację procesową w celu ochrony praw proceduralnych, które wywodzą one z postanowienia art. 108 ust. 2 TFUE.
57.
Po pierwsze, jeśli chodzi o legitymację procesową wnoszących odwołanie do kwestionowania zasadności części spornej decyzji dotyczącej środków przyznanych spółce Femern Landanlæg, pragnę zauważyć, że przed Sądem, aby uzasadnić swój indywidualny interes w zaskarżeniu spornej decyzji, wnoszące odwołanie powołały się na ich status konkurentów w stosunku do połączenia stałego jako podmioty prowadzące działalność w zakresie transportu morskiego, a także na ich aktywny udział we wstępnym postępowaniu wyjaśniającym przeprowadzonym przez Komisję. Wspomniały one również o korzystaniu z finansowania wynikającego ze spornych środków w celu likwidacji dostępu siecią kolejową (torów i stacji) do portów, umożliwiającego pasażerom pociągów dostęp do ich promów. Przed Trybunałem powołały się one również na swoją pozycję bezpośrednich konkurentów w stosunku do projektu jako całości.
58.
W tym względzie pragnę zauważyć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem do celów kwestionowania zasadności decyzji Komisji w sprawie oceny pomocy za podmioty, których decyzja dotyczy indywidualnie, uznawane są oprócz przedsiębiorstwa będącego beneficjentem pomocy w szczególności przedsiębiorstwa z nim konkurujące, które aktywnie uczestniczyły w postępowaniu, pod warunkiem że ich pozycja na rynku uległa istotnej zmianie wskutek środka pomocy będącego przedmiotem spornej decyzji (
31
).
59.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że beneficjentem środków zakwestionowanych w rozpatrywanych częściach odwołań jest spółka Femern Landanlæg, która – jak wynika z pkt 8 powyżej – jest odpowiedzialna za finansowanie, budowę i eksploatację połączeń wewnętrznych, w tym wewnętrznych połączeń kolejowych. Zakładając nawet, wbrew temu, co Sąd orzekł w zaskarżonych wyrokach, że w odniesieniu do wewnętrznych połączeń kolejowych rynek eksploatacji infrastruktury kolejowej i zarządzania nią należy uznać za otwarty na konkurencję (
32
), należy jednak stwierdzić, że wnoszące odwołanie, jako operatorzy prowadzący działalność w zakresie transportu morskiego w cieśninie Fehmarn, w żaden sposób nie wykazały, iż działają na rynku, na którym działa Femern Landanlæg, a zatem, że są konkurentami tej spółki.
60.
W tym względzie pragnę zauważyć, że przyjęte w orzecznictwie Trybunału podejście jest dość restrykcyjne. Trybunał miał bowiem okazję wyjaśnić, że sama okoliczność, iż dany akt może wywrzeć pewien wpływ na stosunki konkurencji panujące na danym rynku i że zainteresowane przedsiębiorstwo znajduje się w jakimkolwiek stosunku konkurencji wobec beneficjenta tego aktu, w żadnym razie nie jest wystarczająca do stwierdzenia, że wspomniany akt może dotyczyć tego przedsiębiorstwa indywidualnie (
33
).
61.
Z tego punktu widzenia ani argument, zgodnie z którym finansowanie wynikające ze spornych środków jest wykorzystywane do likwidacji dostępu do sieci kolejowej, ani argumenty dotyczące zintegrowanego charakteru projektu, o których mowa w pkt 57 powyżej, nie mogą wykazać istnienia bezpośredniego stosunku konkurencji między wnoszącymi odwołanie a beneficjentem spornych środków, to znaczy spółką Femern Landanlæg.
62.
Ponadto, jeśli chodzi o aktywny udział we wstępnym etapie badania, z orzecznictwa wynika, że udział w postępowaniu nie stanowi warunku koniecznego do wykazania indywidualnego oddziaływania na konkurenta, lecz jedynie „istotną okoliczność” w tym względzie (
34
).
63.
Z powyższych uwag wynika moim zdaniem, że wnoszące odwołanie nie mają legitymacji procesowej do kwestionowania zasadności części spornej decyzji dotyczącej środków przyznanych na rzecz spółki Femern Landanlæg.
64.
Po drugie, należy jednak jeszcze ustalić, czy ewentualnie mają one legitymację procesową do wszczęcia postępowania w celu ochrony praw proceduralnych, które mogłyby im przysługiwać jako „zainteresowanym stronom” w rozumieniu orzecznictwa przywołanego w pkt 53 powyżej.
65.
W tym względzie przypominam, że art. 1 lit. h) rozporządzenia nr 659/1999, powtarzający w istocie definicję rozwiniętą już w orzecznictwie Trybunału (
35
), definiuje pojęcie „zainteresowanych stron” jako „jakiekolwiek osoby, przedsiębiorstwa lub związki przedsiębiorstw, na których interesy może mieć wpływ przyznanie pomocy, w szczególności beneficjentów pomocy, konkurujące ze sobą przedsiębiorstwa lub stowarzyszenia handlowe”.
66.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem definicja ta nie wyklucza zakwalifikowania przedsiębiorstwa, które nie jest bezpośrednim konkurentem beneficjenta pomocy, jako zainteresowanej strony, jeżeli twierdzi ono, że jego interesy mogłyby zostać naruszone przez przyznanie pomocy (
36
). O ile przedsiębiorstwo konkurencyjne wobec beneficjenta pomocy niewątpliwie jest „zainteresowaną stroną” w rozumieniu art. 108 ust. 2 TFUE (
37
), o tyle podmiot, który nie konkuruje z beneficjentem pomocy, może zostać uznany za „zainteresowaną stronę”, o ile wykaże, że jego interesy mogłyby zostać naruszone przez przyznanie pomocy, co zgodnie z orzecznictwem wymaga wykazania, że środek może mieć konkretny wpływ na jego sytuację (
38
).
67.
Trybunał uznał na przykład, że status zainteresowanej strony posiada przedsiębiorstwo, które nie było bezpośrednim konkurentem beneficjenta pomocy, lecz które potrzebowało tego samego surowca dla swojego procesu produkcji, w przypadku gdy przedsiębiorstwo to stwierdziło, iż jego interesy mogą zostać naruszone przez przyznanie pomocy, i gdy wykazało w wystarczający sposób, że pomoc mogła mieć konkretny wpływ na jego sytuację (
39
).
68.
W niniejszym przypadku uważam, że o ile przedstawione w pkt 57 powyżej argumenty wnoszących odwołanie nie dowodzą istnienia bezpośredniego stosunku konkurencji ze spółką Femern Landanlæg, o tyle stanowią one wystarczający dowód zarówno na to, że przyznanie środków na rzecz spółki Femern Landanlæg może mieć wpływ na interesy wnoszących odwołanie, jak i na konkretne skutki tych środków dla ich sytuacji. Moim zdaniem argumenty te uzasadniają zatem uznanie, że wnoszące odwołanie posiadają status zainteresowanych stron.
69.
W mojej ocenie z powyższych uwag wynika, że wnoszące odwołanie, jako zainteresowane strony, mają legitymację procesową do zaskarżenia części spornej decyzji dotyczącej środków przyjętych na rzecz spółki Femern Landanlæg w zakresie, w jakim ich skargi mają na celu ochronę praw proceduralnych, które wywodzą one z postanowienia art. 108 ust. 2 TFUE. Nie mają one natomiast legitymacji procesowej do kwestionowania zasadności tej części spornej decyzji. Jak wyjaśnię poniżej, wezmę te ustalenia pod uwagę w analizie odwołań głównych.
B. W przedmiocie dwóch pierwszych zarzutów odwołań głównych
1.
Uwagi wstępne
70.
W ramach dwóch pierwszych zarzutów podniesionych w odwołaniach głównych wnoszące odwołanie, których żądania popierają NABU, FSS, Rederi, Trelleborg i Aktionsbündnis, podnoszą, iż zaskarżone wyroki naruszają prawo, uchybiając art. 107 ust. 1 i art. 108 ust. 2 TFUE, w zakresie, w jakim Sąd uznał, że Komisja nie popełniła błędu i nie napotkała poważnych trudności, stwierdzając, że środki przyznane spółce Femern Landanlæg nie mogły zakłócić konkurencji ani wpłynąć na wymianę handlową między państwami członkowskimi i że w związku z tym środki te nie stanowiły pomocy państwa.
71.
Na wstępie należy przypomnieć, po pierwsze, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, aby środek krajowy mógł zostać zakwalifikowany jako „pomoc państwa”, nie jest konieczne wykazanie, że dana pomoc ma rzeczywisty wpływ na wymianę handlową między państwami członkowskimi i że konkurencja jest rzeczywiście zakłócona, lecz jedynie ustalenie, czy owa pomoc może mieć wpływ na tę wymianę handlową i czy może ona zakłócić konkurencję (
40
).
72.
Po drugie, z analizy przeprowadzonej w pkt 49–69 powyżej wynika, że wnoszące odwołanie mają legitymację procesową do zaskarżenia części spornej decyzji dotyczącej środków przyjętych na rzecz spółki Femern Landanlæg jedynie w zakresie, w jakim ich skargi mają na celu ochronę praw proceduralnych, które wywodzą one z postanowienia art. 108 ust. 2 TFUE, a nie w celu zakwestionowania zasadności tej części spornej decyzji.
73.
Jednakże w niniejszej sprawie, jak wynika z pkt 55 powyżej, Sąd, nie poruszając kwestii dopuszczalności skarg, rozpatrzył łącznie zarzuty dotyczące naruszenia praw proceduralnych i zasadności rozpatrywanej części spornej decyzji. Z takiego wyboru Sądu wynika, że wnoszące odwołanie zakwestionowały w swoich odwołaniach analizę w odniesieniu do obu tych aspektów.
74.
W tym względzie należy jednak zauważyć, że zgodnie z orzecznictwem skarżący, który wnosi o stwierdzenie nieważności decyzji o niewnoszeniu zastrzeżeń, kwestionuje zasadniczo fakt, że przyjęta przez Komisję decyzja w przedmiocie spornej pomocy została wydana bez wszczynania przez tę instytucję formalnego postępowania wyjaśniającego, co naruszyło prawa proceduralne skarżącego. Aby żądanie stwierdzenia nieważności przez skarżącego zostało uwzględnione, skarżący może podnieść wszelkie zarzuty, które mogą wykazać, że ocena informacji i dowodów, którymi Komisja dysponowała na wstępnym etapie badania zgłoszonego środka, powinna była wzbudzić wątpliwości co do tego, czy środek ten ma charakter pomocy i czy jest on zgodny z rynkiem wewnętrznym. Użycie takich argumentów nie może jednak prowadzić do zmiany przedmiotu skargi ani do zmiany przesłanek dopuszczalności skargi. Przeciwnie, istnienie wątpliwości co do tego charakteru i tej zgodności z rynkiem wewnętrznym stanowi właśnie dowód, który należy przedstawić, aby wykazać, że Komisja była zobowiązana wszcząć formalne postępowanie wyjaśniające przewidziane w art. 108 ust. 2 TFUE (
41
).
75.
Ponadto Trybunał wyjaśnił, że zgodność z prawem decyzji o niewnoszeniu zastrzeżeń zależy od ustalenia, czy ocena informacji i dowodów, jakimi Komisja dysponowała na wstępnym etapie badania zgłoszonego środka, powinna była obiektywnie wzbudzić wątpliwości co do jego zgodności z rynkiem wewnętrznym, ponieważ takie wątpliwości powinny prowadzić do wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego, w którym mogą uczestniczyć zainteresowane strony, o których mowa w art. 1 lit. h) wspomnianego rozporządzenia. Te same zasady mają zastosowanie również wtedy, gdy Komisja ma wątpliwości co do samego charakteru badanego środka jako pomocy w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE (
42
).
76.
W tym kontekście z orzecznictwa wynika, że ponieważ kryterium poważnych trudności jest obiektywne, istnienie takich trudności powinno być oceniane nie tylko w świetle okoliczności przyjęcia przez Komisję decyzji wydanej po przeprowadzeniu badania wstępnego, lecz również w odniesieniu do ocen, na których Komisja oparła swoją decyzję (
43
).
77.
Z całości powyższych rozważań wynika, że w świetle stwierdzenia dokonanego w pkt 69 i 72 powyżej dwa pierwsze zarzuty odwołań głównych, w ramach których wnoszące odwołanie podnoszą również naruszenia prawa przez Sąd w odniesieniu do naruszenia ich praw proceduralnych wynikających z art. 108 ust. 2 TFUE, powinny być badane wyłącznie w tym zakresie. Natomiast zarzuty mające na celu podważenie dokonanej przez Sąd analizy zasadności rozpatrywanej części spornej decyzji są niedopuszczalne. Jednakże w świetle orzecznictwa przytoczonego w pkt 74–76 powyżej przeprowadzone przez Sąd badanie ocen, na których Komisja oparła się w spornej decyzji, może i powinno zostać przeanalizowane w celu ustalenia, czy oceny te uzasadniały stwierdzenie braku poważnych trudności w kwestii zakwalifikowania badanych środków jako pomocy w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.
2.
W przedmiocie zarzutu pierwszego dotyczącego naruszenia prawa przez Sąd przy analizie możliwości zakłócenia konkurencji przez środki przyznane spółce Femern Landanlæg
78.
Zarzut pierwszy podniesiony przez wnoszące odwołanie jest skierowany przeciwko, odpowiednio, pkt 87–127 pierwszego zaskarżonego wyroku i pkt 62–102 drugiego zaskarżonego wyroku i dzieli się na cztery części odpowiadające czterem naruszeniom prawa, jakich miał dopuścić się Sąd.
a)
W przedmiocie pierwszej części zarzutu pierwszego, dotyczącej zintegrowanego charakteru projektu
1) Zwięzłe przedstawienie argumentów stron
79.
W pierwszej części pierwszego zarzutu podniesionego w odwołaniach wnoszące odwołanie, których żądania popierają strony biorące udział w postępowaniu w charakterze interwenientów po ich stronie, kwestionują część zaskarżonych wyroków (
44
), w której Sąd oddalił ich argument, zgodnie z którym, skoro połączenie stałe oraz połączenia wewnętrzne stanowią zintegrowany projekt i skoro Komisja uznała, że środki przyznane spółce Femern na połączenie stałe mogły zakłócić konkurencję, to środki przyznane spółce Femern Landanlæg na wewnętrzne połączenia kolejowe również należało uznać za mogące zakłócić konkurencję.
80.
Wnoszące odwołanie, opierając się na wyroku z dnia 16 maja 2013 r., Komisja/Ryanair (C‑615/11 P, niepublikowany, EU:C:2013:310) (
45
), podnoszą, że przesłanka rozumowania Sądu, zgodnie z którą działalność Femern Landanlæg ogranicza się do zarządzania połączeniami wewnętrznymi i nie obejmuje świadczenia usług transportowych w cieśninie Fehmarn, opiera się na nieprawidłowej kwalifikacji prawnej okoliczności faktycznych. Z charakteru i celów projektu wynika bowiem, że stałe połączenie i połączenia wewnętrzne stanowią część zintegrowanego projektu oraz że połączenia wewnętrzne są budowane w celu świadczenia usług transportowych w cieśninie Fehmarn. Z finansowego punktu widzenia nie jest kwestionowane, że opłaty za korzystanie z połączenia stałego pokryją również koszty połączeń wewnętrznych, ponieważ spółka Femern jest zobowiązana do wypłaty dywidendy na rzecz spółki Femern Landanlæg. Z praktycznego punktu widzenia połączenie stałe jest zależne od połączeń wewnętrznych i bez nich spółka Femern nie byłaby w stanie świadczyć usług transportowych. Ponadto połączenia wewnętrzne nie istniałyby z kolei bez połączenia stałego. Środki przyjęte na połączenia wewnętrzne są zatem środkami niezbędnymi dla połączenia stałego. Wynika z tego, że jeśli środki przyznane spółce Femern mogą zakłócić konkurencję, to środki przyznane spółce Femern Landanlæg również mogą zakłócić konkurencję. Ponadto Sąd w sposób oczywisty popełnił błąd, uznając, że te dwa środki mają różne cele (
46
). W rzeczywistości dążą one do tego samego celu, a mianowicie do umożliwienia spółce Femern świadczenia usług transportowych przez cieśninę Fehmarn.
81.
NABU, FSS i Aktionsbündnis dodają, że sztuczny podział jednego projektu na kilka części w celu uniknięcia jego spójnej oceny jako pomocy państwa jest niezgodny z prawem. NABU podkreśla ponadto, że połączenie stałe i połączenia wewnętrzne należy uznać za jeden projekt nie tylko ze względu na ich cechy gospodarcze, lecz również ze względu na ich cechy w zakresie środowiska. Rederi i Aktionsbündnis podkreślają, że wewnętrzne połączenia kolejowe stanowią infrastrukturę kluczową dla zapewnienia usługi transportu kolejowego przez cieśninę Fehmarn oraz że ich budowa przyczynia się do poprawy pozycji konkurencyjnej spółki Femern. Wynika z tego, że środki przyznane spółce Femern Landanlæg mają w oczywisty sposób wpływ na rynek usług transportowych w cieśninie Fehmarn.
82.
Komisja twierdzi, że zarzuty szczegółowe zawarte w pierwszej części pierwszego zarzutu odwołań głównych są niedopuszczalne, ponieważ wbrew temu, co przewiduje art. 169 § 2 regulaminu postępowania, wnoszące odwołanie nie wskazały w zaskarżonych wyrokach punktów, w których zawarte są błędne ustalenia Sądu. W pozostałym zakresie Komisja kwestionuje co do istoty argumenty przedstawione przez wnoszące odwołanie i interwenientów popierających ich żądania.
83.
Królestwo Danii podnosi, że wspomniane zarzuty szczegółowe są niedopuszczalne, ponieważ z jednej strony stanowią jedynie powtórzenie zarzutu już oddalonego przez Sąd, a z drugiej strony podważają kwestie faktyczne rozstrzygnięte przez Sąd, przy czym nie podnoszą przeinaczenia tych okoliczności faktycznych. W pozostałym zakresie Królestwo Danii kwestionuje co do istoty argumenty przedstawione przez wnoszące odwołanie i interwenientów popierających ich żądania.
2) Ocena
84.
W pierwszej części pierwszego zarzutu odwołań wnoszące odwołanie kwestionują oddalenie w zaskarżonych wyrokach przedstawionego przez nie argumentu dotyczącego zintegrowanego charakteru projektu. Przed Sądem twierdziły one zasadniczo, że ze względu na ów zintegrowany charakter stwierdzenie, iż środki przyjęte na rzecz spółki Femern w odniesieniu do połączenia stałego mogą zakłócić konkurencję, skutkuje tym, że poprzez swego rodzaju „efekt domina” (
47
) środki przyjęte na rzecz spółki Femern Landanlæg w odniesieniu do wewnętrznych połączeń kolejowych również mogą zakłócić konkurencję, w szczególności w odniesieniu do usług transportowych w cieśninie Fehmarn.
85.
W tym względzie należy przypomnieć, że w zaskarżonych wyrokach Sąd ustosunkował się do rzeczonego argumentu, uznając, iż nie można stwierdzić, że środki przyjęte na rzecz spółki Femern Landanlæg, dotyczące wewnętrznych połączeń kolejowych, stanowią pomoc państwa z tego tylko powodu, że zostały one przyjęte w ramach tego samego projektu przewidującego środki na rzecz spółki Femern dotyczące połączenia stałego i że zostały one uznane za pomoc państwa. Zdaniem Sądu chodziło bowiem o dwa środki, które choć dotyczą tego samego projektu, mają różne cele i różnych beneficjentów (
48
).
86.
Na wstępie należy odnieść się do argumentów podniesionych odpowiednio przez Komisję i Królestwo Danii, podających w wątpliwość dopuszczalność zarzutów szczegółowych zawartych w rozpatrywanych częściach pierwszego zarzutu odwołań ze względu na to, że wnoszące odwołanie nie wskazały istotnych punktów w zaskarżonych wyrokach i jedynie ponowiły zarzuty, które zostały już oddalone przez Sąd.
87.
W tym względzie, po pierwsze, nie podzielam stanowiska Komisji, zgodnie z którym przesłanki określone w art. 169 § 2 regulaminu postępowania nie zostały spełnione. W pierwszej części pierwszego zarzutu odwołań wnoszące odwołanie wskazały bowiem wyraźnie punkty zaskarżonych wyroków, które zamierzają zakwestionować za pomocą swoich argumentów (
49
), i nie ulega wątpliwości, że argumenty te zmierzają do podważenia toku rozumowania Sądu zawartego we wspomnianych punktach.
88.
Po drugie, pragnę zauważyć, że wprawdzie zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zarzut odwołania polegający jedynie na powtórzeniu zarzutów i argumentów przedstawionych już przed Sądem jest niedopuszczalny (
50
), to jednak wbrew temu, co twierdzi Królestwo Danii, w rozpatrywanych częściach pierwszego zarzutu odwołania wnoszące odwołanie nie tylko powtórzyły argument podniesiony w pierwszej instancji, lecz kwestionują tok rozumowania, w którym Sąd oddalił ów argument w zaskarżonych wyrokach, i sposób, w jaki Sąd zastosował prawo Unii. W tym względzie przypominam, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału kwestie prawne rozpatrywane w pierwszej instancji mogą być ponownie rozważane w ramach odwołania, ponieważ gdyby strona nie mogła oprzeć odwołania na zarzutach i argumentach podniesionych już przed Sądem, postępowanie odwoławcze byłoby pozbawione częściowo znaczenia (
51
).
89.
Co do istoty wnoszące odwołanie twierdzą, że zawarte w zaskarżonych wyrokach rozumowanie Sądu jest oparte na błędnej kwalifikacji prawnej okoliczności faktycznych w odniesieniu do zakresu działalności Femern Landanlæg.
90.
W tym względzie uważam, po pierwsze, że odniesienie do pkt 32 wyroku z dnia 16 maja 2013 r., Komisja/Ryanair (C‑615/11 P, niepublikowany, EU:C:2013:310), który dotyczy przepisów niemających znaczenia dla niniejszych spraw i zawiera stwierdzenie, że Sąd nie popełnił żadnego błędu w kwalifikacji prawnej pisma, nie jest istotne. W każdym razie odniesienie to nie może w żaden sposób potwierdzić argumentacji wnoszących odwołanie.
91.
Po drugie, uważam, że w zakresie, w jakim podniesiony przez wnoszące odwołanie zarzut szczegółowy należy rozumieć jako skierowany przeciwko stwierdzeniu Sądu, zgodnie z którym działalność spółki Femern Landanlæg ograniczała się do rynku eksploatacji infrastruktury kolejowej i zarządzania nią w odniesieniu do wewnętrznych połączeń kolejowych i nie obejmowała świadczenia usług transportowych w cieśninie Fehmarn, nawet przy założeniu, że Sąd oparł się na takim stwierdzeniu, co moim zdaniem nie wynika z zakwestionowanych punktów zaskarżonych wyroków, w mojej ocenie należy uznać ów zarzut szczegółowy za niedopuszczalny. Ma on bowiem zasadniczo na celu zwrócenie się do Trybunału o zakwestionowanie dokonanych przez Sąd ustaleń i ocen okoliczności faktycznych, w szczególności w odniesieniu do zakresu działalności spółki Femern Landanlæg, nie opierając się jednak na nieprawidłowości ustaleń faktycznych wynikającej z dokumentów zawartych w aktach sprawy lub na przeinaczeniu okoliczności faktycznych, co, jak wynika z utrwalonego orzecznictwa, nie jest dopuszczalne w ramach odwołania (
52
).
92.
Ponadto podniesione przez wnoszące odwołanie argumenty dotyczące zintegrowanego charakteru projektu i tożsamości celów środków przyjętych na rzecz spółek Femern i Femern Landanlæg nie mogą uzasadniać stwierdzenia, że Sąd oparł się na błędnej kwalifikacji prawnej okoliczności faktycznych w odniesieniu do zakresu działalności spółki Femern Landanlæg. Ani ze zintegrowanego charakteru projektu z finansowego i praktycznego punktu widzenia, ani z ewentualnej tożsamości celów środków przyjętych na rzecz spółek Femern i Femern Landanlæg nie wynika bowiem w żaden sposób, by działalność Femern Landanlæg obejmowała świadczenie usług transportowych w cieśninie Fehmarn.
93.
Po trzecie, nawet gdyby przyjąć z pewnym wysiłkiem interpretacyjnym, że zarzut szczegółowy podniesiony przez wnoszące odwołanie w ramach wspomnianej wyżej pierwszej części zarzutu odwołania należy rozumieć w ten sposób, że powołują się one na naruszenie prawa ze względu na to, iż Sąd nie uznał „efektu domina” wynikającego ze zintegrowanego charakteru projektu i w związku z tym błędnie nie stwierdził, że skoro środki przyjęte na rzecz spółki Femern mogły zakłócić konkurencję na rynku usług transportowych w cieśninie Fehmarn, to środki przyznane spółce Femern Landanlæg również mogły zakłócić tę konkurencję, uważam, że nie można uwzględnić owego zarzutu szczegółowego.
94.
Jak wynika bowiem z pkt 85 powyżej, w zaskarżonych wyrokach Sąd ustosunkował się do tego argumentu, nie naruszając moim zdaniem prawa, w ten sposób, że ponieważ środki przyjęte na rzecz spółek Femern i Femern Landanlæg, chociaż dotyczą tego samego projektu, są dwoma odrębnymi środkami pomocy, które mają różnych beneficjentów, różny przedmiot i różne cele, uznanie charakteru pomocy w odniesieniu do jednego z owych środków nie może prowadzić automatycznie – lub, jak to określił Sąd, „jedynie z tego powodu” – do uznania, że również drugi środek ma charakter pomocy.
95.
W tym względzie należy zauważyć, że wnoszące odwołanie nie zakwestionowały faktu, iż Komisja, a w konsekwencji Sąd, potraktowały te środki jako dwa odrębne środki pomocy, aczkolwiek odnoszące się do jednego projektu. Ani w skardze do Sądu, ani przed Trybunałem nie twierdziły one, że sporne środki powinny były zostać zbadane łącznie lub że stanowiły one podstawę jednej pomocy państwa, która powinna była zostać przeanalizowana jako całość. Nie kwestionują one również stwierdzenia Sądu, zgodnie z którym beneficjenci są różni, mimo iż ustalono, że są ze sobą powiązani (
53
).
96.
Jedynie FSS, a w sposób mniej wyraźny NABU, podniosły w swoich odpowiedziach przedstawionych przed Trybunałem, że projekt powinien był zostać zbadany w całości bez sztucznego dzielenia na dwie części. Pragnę jednak zauważyć, że żaden z dwóch interwenientów nie podniósł tego argumentu przed Sądem. Ponadto ani wnoszące odwołanie, ani interwenienci nie podnieśli przed Sądem w sposób jasny i wyraźny ewentualnego błędu wynikającego z nieuwzględnienia skutków środków przyznanych spółce Femern Landanlæg jako takich dla konkurencji na rynku usług transportowych w cieśninie Fehmarn (
54
).
97.
Należy w tym względzie przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem kompetencje Trybunału są co do zasady ograniczone do oceny rozstrzygnięcia prawnego w kwestii zarzutów, które były rozpatrywane przez sąd pierwszej instancji (
55
). Nie można zatem zarzucić Sądowi, że naruszył prawo, nie uwzględniając zarzutów, które nie zostały przed nim podniesione przez strony. Nowe argumenty, które nie zostały przedstawione Sądowi, należy zatem uznać za niedopuszczalne w postępowaniu odwoławczym (
56
).
98.
Wnoszące odwołanie powołały się przed Sądem na zintegrowany charakter projektu jedynie i wyłącznie w celu uzasadnienia swojego argumentu dotyczącego pewnego rodzaju „automatycznego efektu domina”, a mianowicie okoliczności, że skoro środki przyjęte na rzecz spółki Femern mogą mieć wpływ na konkurencję na rynku usług transportowych w cieśninie Fehmarn, to środki, które są odmienne, lecz zostały przyjęte w ramach tego samego projektu na rzecz spółki Femern Landanlæg, także mogą mieć taki wpływ (
57
). Jak wskazano w pkt 94 powyżej, moim zdaniem Sąd odpowiedział na ten argument, nie naruszając prawa. Nie można bowiem wywnioskować z samej okoliczności, że dwa różne środki, których beneficjenci i cel są odmienne (
58
), są przyjmowane w ramach tego samego projektu i że jeden z nich jest pomocą państwa, iż oba te środki stanowią automatycznie pomoc państwa.
99.
Ponadto, jeśli chodzi o podniesione przez wnoszące odwołanie argumenty dotyczące celu projektu i środków przyjętych na rzecz spółek Femern i Femern Landanlæg w tych ramach, dodam – jedynie tytułem uzupełnienia i bez zamiaru zajęcia stanowiska w przedmiocie kwestii faktycznych, które nie należą do kompetencji Trybunału w postępowaniach odwoławczych – że chociaż nie ulega wątpliwości, iż celem projektu jako całości jest poprawa warunków przewozu pasażerów i transportu towarów między krajami nordyckimi a Europą Środkową (
59
), bezsporne jest jednak, że, jak twierdzi Królestwo Danii, wewnętrzne połączenia kolejowe będą wykorzystywane w ramach regionalnego transportu kolejowego, niezależnie od wykorzystania połączenia stałego. Wynika z tego, że cel środków przyjętych na rzecz spółki Femern Landanlæg, choć częściowo zbieżny z celem środków przyjętych na rzecz spółki Femern w zakresie, w jakim wykonanie połączeń wewnętrznych pozwoli na korzystanie z połączenia stałego, ma jednak swoiste cechy szczególne. Z powyższego wynika, że Sąd nie popełnił żadnego błędu, uznając, iż cele środków były odmienne.
100.
W świetle całości powyższych uwag jestem zdania, że należy oddalić pierwszą część pierwszego zarzutu odwołań głównych.
b)
W przedmiocie części drugiej i trzeciej zarzutu pierwszego, dotyczących otwarcia de lege i de facto rynku eksploatacji infrastruktury kolejowej w Danii i zarządzania nią
1) Zwięzłe przedstawienie argumentów stron
101.
W drugich i trzeciej części pierwszego zarzutu odwołań głównych wnoszące odwołanie, popierane przez interwenientów, kwestionują części zaskarżonych wyroków, w których Sąd oddalił zarzuty szczegółowe, w których podniosły one, że wniosek Komisji, zgodnie z którym nie istnieje konkurencja „na” rynku krajowej sieci kolejowej w Danii lub „o” taki rynek, jest błędny. Zdaniem wnoszących odwołanie rynek eksploatacji infrastruktury kolejowej w Danii i zarządzania tą infrastrukturą jest bowiem de lege i de facto otwarty na konkurencję (
60
).
102.
W ramach drugiej części zarzutu pierwszego wnoszące odwołanie twierdzą, że Sąd błędnie uznał, iż okoliczność, że duńska ustawa o kolejach (
61
) umożliwia każdemu przedsiębiorstwu spełniającemu określone wymogi uzyskanie zezwolenia na eksploatację infrastruktury kolejowej w Danii, zarządzanie tą infrastrukturą i jej utrzymanie, nie oznacza, że rynek eksploatacji infrastruktury kolejowej i zarządzania tą infrastrukturą jest otwarty na konkurencję (
62
). Zdaniem wnoszących odwołanie możliwość uzyskania takiego zezwolenia dowodzi, że w Danii rynek eksploatacji infrastruktury kolejowej i zarządzania tą infrastrukturą jest z mocy prawa otwarty na konkurencję przynajmniej w odniesieniu do konkurencji „o” rynek. W tym względzie istotna jest możliwość budowy przez przedsiębiorstwo własnej infrastruktury i samodzielnego zarządzania nią lub świadczenia usług związanych z istniejącą infrastrukturą, w tym infrastrukturą państwową.
103.
Takie podejście jest zgodne ze stanowiskiem wyrażonym przez samą Komisję, zgodnie z którym w prawie Unii rynek eksploatacji infrastruktury kolejowej i zarządzania tą infrastrukturą może zostać uznany za zamknięty dla konkurencji tylko wtedy, gdy działalność ta podlega monopolowi prawnemu, który wyklucza nie tylko konkurencję „na” rynku, lecz również konkurencję „o” rynek (
63
).
104.
Nie dotyczy to jednak Danii. W Danii nie przyznano bowiem żadnemu przedsiębiorstwu wyłącznego prawa lub monopolu prawnego w zakresie eksploatacji infrastruktury kolejowej lub zarządzania nią. Wręcz przeciwnie, duńska ustawa o kolejach przewidziała wspomniany system zezwoleń, który wyraźnie zezwala każdemu przedsiębiorstwu na prowadzenie działalności w zakresie eksploatacji sieci kolejowej i zarządzania nią pod warunkiem spełnienia określonych wymogów bezpieczeństwa. Ten system zezwoleń zapewnia, po pierwsze, że konkurujące przedsiębiorstwa mogą konkurować między sobą, ponieważ same mogą stać się naturalnymi monopolami poprzez budowę infrastruktury. Przedsiębiorstwo inne niż Femern Landanlæg mogło zatem zostać wybrane do otrzymania funduszy na budowę wewnętrznych połączeń kolejowych. Po drugie, system ten pokazuje, że konkurujące przedsiębiorstwa mogą działać w warunkach naturalnych monopoli innych przedsiębiorstw. Mogłoby to mieć miejsce, w przypadku gdyby na przykład Femern Landanlæg lub Banedanmark zleciły budowę infrastruktury wewnętrznych połączeń kolejowych lub zarządzanie tą infrastrukturą.
105.
Co więcej, z wyroków: z dnia 19 grudnia 2019 r., Arriva Italia i in. (C‑385/18, EU:C:2019:1121, zwanego dalej „wyrokiem Arriva Italia”); z dnia 29 lipca 2019 r., Azienda Napoletana Mobilità (C‑659/17, EU:C:2019:633, zwanego dalej „wyrokiem Azienda Napoletana Mobilità”), wynika, iż Trybunał uznał, że bezpośrednie przyznanie praw wyłącznych nie wyklucza konkurencji o rynek właśnie wtedy, gdy państwo nie jest pozbawione możliwości ogłaszania przetargów na eksploatację sieci kolejowych i zarządzania nimi.
106.
Podobnie jak inne sektory gospodarki, które implikują korzystanie z infrastruktury sieciowej, takie jak na przykład sektor telekomunikacji, energetyczny lub gazowy, w których rynki są otwarte na konkurencję po prostu poprzez umożliwienie operatorom świadczenia usług w częściach infrastruktury sieciowej, należy uznać rynek zarządzania infrastrukturą kolejową w Danii za otwarty na konkurencję w rozumieniu prawa Unii, przynajmniej w odniesieniu do konkurencji „o” rynek, gdyż duńskie ramy prawne zarządzania infrastrukturą kolejową przewidują warunki eksploatacji istniejących sieci kolejowych (w tym sieci państwowej) i zarządzania tymi sieciami.
107.
Z tych samych względów błędne jest rozumowanie Sądu, zgodnie z którym przedsiębiorstwa inne niż Banedanmark, które uzyskały rzeczone zezwolenia, działały na lokalnych odcinkach sieci kolejowej, stanowiących naturalne monopole (
64
). Ponadto zawarte w zaskarżonych wyrokach argumenty dotyczące operatorów z innych państw członkowskich posiadających zezwolenie (
65
) oraz faktu, że liberalizacja sektora kolejowego nie jest obowiązkowa (
66
), są nieistotne, ponieważ duński system zezwoleń pokazuje, że rynek jest otwarty i został zliberalizowany.
108.
W ramach trzeciej części zarzutu pierwszego wnoszące odwołanie twierdzą, że Sąd naruszył prawo, uznając, iż rynek eksploatacji infrastruktury kolejowej w Danii i zarządzania nią nie był de facto otwarty na konkurencję. W swoim rozumowaniu Sąd nie uwzględnił bowiem zasadniczej kwestii, że w braku monopolu prawnego i w przypadku systemu zezwoleń, który umożliwia każdemu przedsiębiorstwu zarządzanie infrastrukturą kolejową, nie ma znaczenia, gdzie infrastruktura ta się znajduje lub kto jest jej właścicielem. Istnienie konkurentów w niektórych częściach sieci kolejowej, które zostało uznane w zaskarżonych wyrokach, stanowi ostateczny dowód na to, że rynek jest otwarty na konkurencję również de facto. Chociaż niektórzy właściciele sieci mogliby zdecydować się na samodzielne zarządzanie częścią sieci, nie zmieniłoby to faktu, że rynek jest otwarty na konkurencję właśnie dlatego, że przedsiębiorstwa mogą konkurować, aby stać się właścicielami naturalnego monopolu poprzez samodzielne budowanie sieci.
109.
Wreszcie, wnoszące odwołanie, popierane w tej kwestii przez niektórych interwenientów popierających ich żądania, podnoszą, że w każdym razie, nawet gdyby uznać, iż środki przyjęte na rzecz spółki Femern Landanlæg nie mogą zakłócić konkurencji na rynku eksploatacji infrastruktury kolejowej i zarządzania tą infrastrukturą, nie ma wątpliwości co do tego, że owe środki zakłócają konkurencję na rynkach wyższego szczebla (rynek dostarczania materiałów do budowy infrastruktury kolejowej) i na rynkach niższego szczebla (rynki świadczenia usług kolejowych w Danii).
110.
NABU, FSS, Rederi, Trelleborg i Aktionsbündnis podnoszą argumenty podobne do argumentów przedstawionych przez wnoszące odwołanie.
111.
W szczególności NABU podnosi, że zgodnie z prawem Unii, aby rynek został uznany za zamknięty dla konkurencji, powinien istnieć ustawowy zakaz konkurowania na danym rynku wobec każdego innego przedsiębiorstwa, oraz że taki zakaz nie istnieje w Danii. Podobnie Rederi, Aktionsbündnis i Trelleborg podkreślają, że sama Komisja wskazała, iż monopol prawny istnieje tylko wtedy, gdy dana usługa jest zastrzeżona na mocy przepisów ustawowych lub wykonawczych dla wyłącznego usługodawcy, a jej świadczenie jest wyraźnie zakazane wobec innych przedsiębiorstw (
67
). Rederi i Aktionsbündnis utrzymują, że w niniejszej sprawie prawo przyznane Banedanmarkowi w zakresie eksploatacji infrastruktury kolejowej i zarządzania nią nie stanowi prawa wyłącznego, o czym świadczy fakt, że inne przedsiębiorstwa kolejowe, zarówno krajowe, jak i zagraniczne, zostały upoważnione do zarządzania infrastrukturą kolejową i nie istnieje żaden prawny zakaz zarządzania infrastrukturą kolejową w Danii. Rederi dodaje, że nawet gdyby wspomniane prawo miało charakter wyłączny, choć takiego nie ma, prawo duńskie nie wyklucza w żaden sposób konkurencji „o” rynek, ponieważ każde przedsiębiorstwo posiadające zezwolenie na prowadzenie działalności w Danii może uczestniczyć w postępowaniach o udzielenie zamówienia i konkurować w zakresie eksploatacji infrastruktury kolejowej, zarówno publicznej, jak i prywatnej, oraz zarządzania taką infrastrukturą.
112.
Rederi i Trelleborg podnoszą ponadto, że wniosek Sądu, zgodnie z którym obecność operatorów prywatnych w sieciach będących w posiadaniu jednostek samorządu terytorialnego nie dowodzi istnienia konkurencji, jest równoznaczny z twierdzeniem, że rynek mógłby być otwarty na konkurencję tylko wtedy, gdyby przedsiębiorstwa zarządzały infrastrukturą kolejową będącą w posiadaniu państwa na warunkach konkurencji. Nie jest to jednak prawdą, biorąc pod uwagę fakt, że rozpatrywana infrastruktura nie znajduje się w posiadaniu państwa, lecz spółki Femern Landanlæg, oraz że część sieci kolejowej państwa jest w pełni zintegrowana z sieciami komunalnymi i prywatnymi. Zarówno spółka Rederi, jak i spółka Trelleborg uważają ponadto, że Sąd nie wziął pod uwagę potencjalnej konkurencji.
113.
Na rozprawie Rederi podniosła, że nawet jeśli duńska ustawa przyznaje operatorowi (Banedanmark) zarządzanie częścią infrastruktury kolejowej, nie można uznać, że rynek eksploatacji infrastruktury kolejowej w Danii i zarządzania tą infrastrukturą jest zmonopolizowany. Z jednej strony bowiem z orzecznictwa wynika, że monopol jedynie na części rynku nie wystarcza do wykluczenia zakłócenia konkurencji (
68
), a z drugiej strony w Danii różne przedsiębiorstwa mogą oferować i faktycznie oferują takie usługi na rynku. W tym względzie Trelleborg dodaje, że ze względu na zintegrowany charakter sieci kolejowych wystarczyłoby, aby tylko część sieci była otwarta dla konkurencji, żeby cała sieć została uznana za otwartą dla konkurencji.
114.
FSS podnosi, że możliwość uzyskania zezwolenia, która jest dostępna dla każdego operatora krajowego lub zagranicznego, oznacza automatycznie, że istnieje konkurencja „o” rynek, ponieważ każdy zainteresowany operator jest prawnie upoważniony do uzyskania zamówienia na eksploatację wewnętrznych połączeń kolejowych i zarządzanie nimi, wraz ze związanymi z nim środkami finansowymi. W związku z tym, nawet jeśli każda infrastruktura kolejowa posiada cechy charakterystyczne dla naturalnego monopolu, nie oznacza to, że operatorzy infrastruktury nie mogą konkurować ze sobą „o” rynek. FSS twierdzi ponadto, że finansowanie wewnętrznych połączeń kolejowych będzie miało większy wpływ na konkurencyjność transportu kolejowego ze szkodą dla innych rodzajów transportu, takich jak transport drogowy, transport lotniczy lub transport morski.
115.
Komisja podnosi na wstępie, że zawarte w drugiej części zarzutu pierwszego zarzuty szczegółowe są niedopuszczalne. Zaskarżone wyroki nie zawierają bowiem żadnego stwierdzenia, zgodnie z którym rynek eksploatacji infrastruktury kolejowej w Danii i zarządzania tą infrastrukturą nie jest z mocy prawa otwarty dla konkurencji. Zarzut skierowany przeciwko takiemu stwierdzeniu jest zatem niedopuszczalny. Komisja uważa ponadto, że podobnie jak w przypadku pierwszej części również trzecią część zarzutu pierwszego należy uznać za niedopuszczalną ze względu na to, że nie spełnia ona wymogów określonych w art. 169 § 2 regulaminu postępowania, o których mowa w pkt 82 powyżej. W pozostałym zakresie Komisja kwestionuje co do istoty argumenty podniesione przez wnoszące odwołanie i interwenientów popierających ich żądania.
116.
Królestwo Danii utrzymuje, że zarówno druga, jak i trzecia część zarzutu pierwszego są niedopuszczalne, ponieważ stanowią one jedynie powtórzenie zarzutów podniesionych w pierwszej instancji przed Sądem. W pozostałym zakresie rząd duński kwestionuje co do istoty argumenty podniesione przez wnoszące odwołanie i interwenientów popierających ich żądania.
2) Ocena
117.
W drugiej i trzeciej części zarzutu pierwszego wnoszące odwołanie, popierane przez interwenientów popierających ich żądania, kwestionują części zaskarżonych wyroków, w których Sąd oddalił ich argumenty, w których podniosły one, że rynek eksploatacji infrastruktury kolejowej w Danii i zarządzania tą infrastrukturą jest de lege i de facto otwarty dla konkurencji.
i) Zwięzłe przedstawienie rozumowania Sądu
118.
W tym względzie należy przypomnieć, że w zaskarżonych wyrokach Sąd uznał, po pierwsze, iż przepisy duńskiej ustawy, na które powołują się wnoszące odwołanie (
69
), nie oznaczają, że eksploatacja infrastruktury kolejowej i zarządzanie nią są otwarte dla konkurencji oraz że możliwość uzyskania zezwolenia na zarządzanie infrastrukturą kolejową nie oznacza, że istnieje konkurencja „na” rynku eksploatacji duńskiej krajowej sieci kolejowej, w tym wewnętrznych połączeń kolejowych, i zarządzania tą siecią lub konkurencja „o” taki rynek (
70
). Zdaniem Sądu okoliczność, że niektóre przedsiębiorstwa, które uzyskały wspomniane zezwolenie, mogą prowadzić działalność w tych częściach sieci kolejowej, które mają charakter naturalnych monopoli różniących się od krajowej sieci kolejowej, nie jest wystarczająca, aby wykazać, że ta krajowa sieć kolejowa, która jest zarządzana przez Banedanmarka w ramach monopolu prawnego, jest otwarta dla konkurencji. Dotyczy to również wewnętrznych połączeń kolejowych, obejmujących rozbudowę i modernizację istniejącej infrastruktury należącej już do Banedanmarka, a które po zrealizowaniu projektu będą się znajdować w posiadaniu Banedanmarka wraz z Femern Landanlæg (
71
) i które nadal będą stanowić integralną część istniejącej sieci krajowej (
72
).
119.
Po drugie, Sąd uznał, że istnienie lokalnych sieci – stanowiących naturalne monopole różniące się od krajowej infrastruktury kolejowej, w tym od wewnętrznych połączeń kolejowych – zarządzanych przez przedsiębiorstwa inne niż Banedanmark, nie dowodzi, że, podobnie jak te lokalne sieci, wewnętrzne połączenia kolejowe są również zarządzane w wyniku postępowania konkurencyjnego, ani że Femern Landanlæg prowadzi działalność na rynkach otwartych dla konkurencji (
73
).
ii) W przedmiocie dopuszczalności i ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd
120.
Przed przystąpieniem do analizy co do istoty zarzutów szczegółowych podniesionych przez wnoszące odwołanie i interwenientów wobec tego rozumowania Sądu należy oddalić zarzuty niedopuszczalności podniesione przez Komisję i Królestwo Danii. W tym względzie odsyłam do pkt 87 i 88 powyżej i uważam, że z tych samych powodów części druga i trzecia zarzutu pierwszego również spełniają wymogi określone w art. 169 § 2 regulaminu postępowania oraz nie stanowią wyłącznie powtórzenia argumentów podniesionych w pierwszej instancji.
121.
Jeśli chodzi o zarzut niedopuszczalności, w którym Komisja podnosi, że zaskarżone wyroki nie zawierają żadnego stwierdzenia, zgodnie z którym rynek eksploatacji infrastruktury kolejowej w Danii i zarządzania tą infrastrukturą nie jest z mocy prawa otwarty dla konkurencji, moim zdaniem również należy go oddalić. O ile bowiem prawdą jest, że w zaskarżonych wyrokach Sąd nie dokonał wyraźnie takiego stwierdzenia, o tyle nie ulega wątpliwości, że oddalił on argumenty podniesione przez wnoszące odwołanie, w których twierdziły one, że rozpatrywany rynek jest otwarty z mocy prawa, co wynika ponadto z tytułu sekcji 2 w pkt 108 pierwszego zaskarżonego wyroku i w pkt 83 drugiego zaskarżonego wyroku. W drugiej części zarzutu pierwszego wnoszące odwołanie kwestionują w ramach odwołania rozumowanie Sądu zawarte w tej sekcji zaskarżonych wyroków. Wynika z tego, że wspomniana część zarzutu jest dopuszczalna.
122.
W odniesieniu do dopuszczalności należy następnie przypomnieć, że – jak wskazano już w pkt 91 powyżej – zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, w sytuacji gdy Sąd dokonał ustalenia lub oceny okoliczności faktycznych, Trybunał jest uprawniony na podstawie art. 256 TFUE jedynie do kontroli kwalifikacji prawnej tych okoliczności i wynikających z nich skutków prawnych. Ocena okoliczności faktycznych, taka jak dokonana przez Sąd ocena dotycząca prawa krajowego, nie stanowi zatem, z wyłączeniem przypadku przeinaczenia dowodów przedstawionych przed Sądem, kwestii prawnej podlegającej jako taka kontroli Trybunału (
74
).
123.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunał wnioskuje z tego, że jeśli chodzi o dokonaną przez Sąd wykładnię prawa krajowego, jest on właściwy w ramach odwołania jedynie do ustalenia, czy nie doszło do przeinaczenia tego prawa, które musi w oczywisty sposób wynikać z akt sprawy (
75
).
124.
W tym względzie pragnę zauważyć, że w zaskarżonych wyrokach Sąd dokonał szeregu ustaleń faktycznych, na których oparł swoje wnioski i które zgodnie z orzecznictwem wspomnianym w dwóch poprzednich punktach nie mogą być kwestionowane w postępowaniu odwoławczym.
125.
Po pierwsze, Sąd stwierdził, że w Danii istnieje przyznany spółce Banedanmark monopol prawny w odniesieniu do krajowej infrastruktury kolejowej państwa (
76
) oraz że na mocy duńskiej ustawy o prawie kolejowym (
77
) spółka Banedanmark jest odpowiedzialna za zarządzanie państwową infrastrukturą kolejową i wewnętrznymi połączeniami kolejowymi (
78
).
126.
Po drugie, Sąd dokonał ustalenia faktycznego, że linia między miejscowościami Ringsted a Rødby (
79
), będąca wcześniej własnością spółki Banedanmark, na której będą prowadzone prace związane z rozbudową i modernizacją, stanowi i będzie stanowić integralną część istniejącej sieci krajowej oraz będzie nadal zarządzana przez spółkę Banedanmark zgodnie z zasadami mającymi zastosowanie do całej krajowej sieci kolejowej (
80
).
127.
Po trzecie, w pkt 109 i nast. pierwszego zaskarżonego wyroku oraz w pkt 84 i nast. drugiego zaskarżonego wyroku Sąd dokonał wykładni przepisów duńskiej ustawy o kolejach dotyczących zezwoleń na eksploatację infrastruktury kolejowej i zarządzanie nią (
81
).
128.
W świetle tych ustaleń faktycznych należy zatem zbadać, czy zarzuty szczegółowe i argumenty podniesione przez wnoszące odwołanie i interwenientów popierających ich żądania podważają kwestionowane przez nie rozumowanie Sądu w zaskarżonych wyrokach.
129.
W tym względzie należy przede wszystkim zauważyć, że argumentacja przedstawiona przez wnoszące odwołanie opiera się w dużej mierze na założeniu, które zostało wielokrotnie i wyraźnie powtórzone w ich pismach procesowych, zgodnie z którym w Danii nie istnieje monopol prawny w odniesieniu do infrastruktury kolejowej rozpatrywanej w ujęciu ogólnym. Jednakże w świetle orzecznictwa przytoczonego w pkt 122 i 123 powyżej oczywiste jest, że w odniesieniu do państwowej infrastruktury kolejowej założenie to jest niezgodne z ustaleniem faktycznym Sądu, o którym mowa w pkt 125 powyżej, w związku z czym argumenty, które opierają się na owym założeniu, powinny zostać odrzucone jako niedopuszczalne.
130.
W tym względzie należy również zauważyć, że w swoich odwołaniach wnoszące odwołanie w żaden sposób nie podniosły przeinaczenia okoliczności faktycznych przez Sąd w tej kwestii. Nie podniosły one żadnego zarzutu szczegółowego mającego na celu wykazanie, że Sąd przeinaczył prawo duńskie poprzez stwierdzenie w zaskarżonych wyrokach, że istnieje monopol prawny na rzecz spółki Banedanmark w odniesieniu do krajowej infrastruktury kolejowej (
82
).
131.
W swoich replikach wnoszące odwołanie wyjaśniły zakres podniesionych przez nie zarzutów szczegółowych dotyczących dokonanej przez Sąd wykładni prawa duńskiego. Te zarzuty szczegółowe dotyczą błędnej kwalifikacji prawnej skutków ustaleń faktycznych (to znaczy wykładni prawa krajowego) dokonanych przez Sąd. Niezależnie od okoliczności, że moim zdaniem taki zarzut szczegółowy jest zasadniczo równoznaczny z zakwestionowaniem dokonanej przez Sąd wykładni prawa krajowego i że w związku z tym, jak już wskazano, jest on niedopuszczalny, uważam w każdym razie, że Sąd, podobnie jak zresztą Komisja w spornej decyzji, nie naruszył prawa, kwalifikując skutki prawne wynikające z istnienia monopolu prawnego na rzecz spółki Banedanmark w odniesieniu do krajowej infrastruktury kolejowej. Z istnienia tego monopolu prawnego wynika bowiem, że działalności w zakresie eksploatacji infrastruktury kolejowej państwa i zarządzania tą infrastrukturą nie można uznać za działalność otwartą ani de lege, ani de facto dla konkurencji, ponieważ ze względu na istnienie owego monopolu żaden inny operator poza spółką Banedanmark nie może z prawnego punktu widzenia oferować usług eksploatacji rzeczonej infrastruktury kolejowej i zarządzania nią.
132.
Ponadto, jeśli chodzi o stwierdzenie Sądu, o którym mowa w pkt 126 powyżej, że wewnętrzne połączenia kolejowe stanowią część krajowej sieci kolejowej, pragnę zauważyć, że w swoich odwołaniach wnoszące odwołanie stwierdziły jedynie, iż poczynione przez nie uwagi w przedmiocie otwarcia de lege rynku eksploatacji infrastruktury kolejowej i zarządzania nią dotyczą również tej kwestii (
83
). Nie przedstawiły one jednak w tym względzie żadnego konkretnego argumentu ani też nie podniosły przeinaczenia okoliczności faktycznych. Taki zarzut szczegółowy, któremu nie towarzyszy żadne, choćby zwięzłe przedstawienie argumentów na jego poparcie, jest moim zdaniem niedopuszczalny. Ponadto jest on również niedopuszczalny w zakresie, w jakim jest skierowany przeciwko dokonanym przez Sąd ustaleniom faktycznym.
133.
Wreszcie należy zauważyć, że zarzuty szczegółowe, w drodze których wnoszące odwołanie i niektórzy interwenienci podnoszą, iż środki przyjęte na rzecz spółki Femern Landanlæg mogą w każdym razie zakłócać konkurencję na rynkach wyższego i niższego szczebla w stosunku do rynku eksploatacji infrastruktury kolejowej i zarządzania nią, nie zostały podniesione przed Sądem. Są to zatem nowe zarzuty, które są niedopuszczalne w postępowaniu odwoławczym zgodnie z orzecznictwem, o którym mowa w pkt 97 powyżej. Z tych samych względów uważam za niedopuszczalny podniesiony przez FSS argument dotyczący wpływu finansowania wewnętrznych połączeń kolejowych na konkurencyjność transportu kolejowego ze szkodą dla innych rodzajów transportu.
iii) Co do istoty
134.
Co do istoty należy przede wszystkim przeanalizować niektóre argumenty dotyczące stwierdzenia przez Sąd istnienia rzeczonego monopolu prawnego na rzecz spółki Banedanmark, które są dopuszczalne w zakresie, w jakim dotyczą kwestii prawnych.
135.
Odnoszę się, po pierwsze, do argumentów, za pomocą których wnoszące odwołanie i niektórzy z interwenientów popierających ich żądania twierdzą, że Sąd popełnił błąd w zakresie, w jakim ich zdaniem zgodnie z prawem Unii monopol prawny można stwierdzić tylko wtedy, gdy dana usługa jest zastrzeżona na mocy przepisów ustawowych lub wykonawczych dla wyłącznego usługodawcy, a świadczenie tej usługi jest wyraźnie zakazane wobec wszelkich innych operatorów, co nie ma miejsca w Danii, gdzie taki zakaz nie istnieje. Na poparcie swoich argumentów wnoszące odwołanie i wspomniani interwenienci powołują się na pkt 188 zawiadomienia w sprawie pojęcia pomocy państwa i na dokument Komisji zatytułowany „Infrastructure Analytical Grid for Railway, Metro and Local Transport Infrastructure” (
84
).
136.
W tym względzie pragnę przede wszystkim zauważyć, że, jak wynika z orzecznictwa, rzeczone dwa dokumenty nie wiążą w żaden sposób Trybunału w zakresie wykładni prawa Unii (
85
).
137.
Ponadto uważam, że analizę istnienia na danym rynku monopolu prawnego w rozumieniu prawa Unii należy przeprowadzać w każdym indywidualnym przypadku z uwzględnieniem z jednej strony rynku właściwego i jego specyfiki, a z drugiej strony rozpatrywanych krajowych ram prawnych.
138.
W niniejszej sprawie, jak wskazano w pkt 125 i 126 powyżej, Sąd stwierdził, że zgodnie z duńskimi przepisami Banedanmark jest odpowiedzialny za zarządzanie krajową infrastrukturą kolejową, której część stanowią i nadal będą stanowić wewnętrzne połączenia kolejowe. Z powyższego stwierdzenia wynika, że o ile Królestwo Danii nie postanowi zmienić swoich przepisów i otworzyć na konkurencję zadań powierzonych obecnie spółce Banedanmark poprzez ogłoszenie postępowań o udzielenie zamówienia publicznego, żaden inny operator poza spółką Banedanmark nie może oferować ani świadczyć usług w zakresie eksploatacji krajowej infrastruktury kolejowej i zarządzania nią. Wynika z tego, że w odniesieniu do owej infrastruktury z prawnego punktu widzenia nie istnieje żadna konkurencja ani „na” rynku, ani „o” rynek. Ponadto bezsporne jest, że – jak zresztą zauważył Sąd – prawo Unii nie nakłada na państwa członkowskie obowiązku otwarcia na konkurencję eksploatacji rzeczonej infrastruktury i zarządzania nią (
86
). Uważam, iż w takiej sytuacji nie można zarzucić Sądowi, że naruszył on prawo Unii poprzez stwierdzenie istnienia monopolu prawnego wykluczającego istnienie konkurencji w odniesieniu do działalności w zakresie eksploatacji krajowej infrastruktury kolejowej w Danii i zarządzania tą infrastrukturą.
139.
Po drugie, należy rozpatrzyć argument, w którym wnoszące odwołanie podnoszą, że zaskarżone wyroki są sprzeczne z orzecznictwem wynikającym z wyroków Trybunału w sprawach Arriva Italia i Azienda Napoletana Mobilità (
87
).
140.
W tym względzie pragnę zauważyć, że wyrok Arriva Italia dotyczył odesłania prejudycjalnego, w którym Consiglio di Stato (rada stanu, Włochy) zwróciła się do Trybunału między innymi z pytaniem, czy przyznanie kwoty pieniężnej publicznemu przedsiębiorstwu kolejowemu znajdującemu się w trudnej sytuacji finansowej, które na podstawie umowy zawartej z Regione Puglia (regionem Apulia) korzysta z wyłącznego prawa w zakresie zarządzania lokalną infrastrukturą kolejową i jej utrzymania oraz świadczenia usług publicznego przewozu pasażerów w ramach tej infrastruktury, stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE (
88
).
141.
Jeśli chodzi o przesłankę dotyczącą możliwości zakłócenia warunków konkurencji przez sporny środek, podniesiono przed Trybunałem, że powierzenie tych zadań wspomnianemu przedsiębiorstwu podlegało monopolowi prawnemu w prawie włoskim, który wykluczał konkurencję na właściwym rynku (
89
). Trybunał, powołując się na pkt 188 lit. b) zawiadomienia w sprawie pojęcia pomocy państwa, odrzucił jednak ten argument.
142.
W tym względzie Trybunał orzekł, że aby móc wykluczyć takie zakłócenie w takich okolicznościach, konieczne jest, aby monopol prawny nie tylko wykluczał konkurencję na rynku, lecz również konkurencję o rynek, to znaczy każdą potencjalną konkurencję o pozycję wyłącznego dostawcy danej usługi (
90
). Trybunał uznał ponadto, że w celu ustalenia, iż chodziło o rynek, na którym konkurencja została wykluczona, należało wykazać, że Regione Puglia jest zobowiązany na mocy przepisów ustawowych lub wykonawczych do przyznania zarządzania omawianą infrastrukturą kolejową i świadczeniem usług kolejowego przewozu pasażerów wyłącznie danemu przedsiębiorstwu, co nie wynikało z akt sprawy, którymi Trybunał dysponował (
91
).
143.
W niniejszej sprawie należy jednak zauważyć, że wewnętrzne połączenia kolejowe stanowią infrastrukturę kolejową, która – jak stwierdził Sąd i jak wspomniano w pkt 126 powyżej – stanowiła już część krajowej infrastruktury kolejowej zarządzanej na podstawie wspomnianego monopolu prawnego przez spółkę Banedanmark przed zrealizowaniem projektu i która po jego zrealizowaniu nadal będzie stanowiła część owej infrastruktury. W związku z tym, w przeciwieństwie do tego, co miało miejsce w wyroku Arriva Italia, wydaje się zatem wykluczone pod względem prawnym, by w niniejszej sprawie zarządzanie rozpatrywaną infrastrukturą kolejową mogło zostać powierzone innemu operatorowi niż Banedanmark.
144.
Podobnie niniejsza sprawa różni się od sprawy analizowanej we wspomnianym wyżej wyroku Azienda Napoletana Mobilità, który dotyczył zarządzania usługami lokalnego transportu publicznego.
145.
Po trzecie, jeśli chodzi o podniesiony przez spółkę Rederi argument, zgodnie z którym przyznanie monopolu prawnego jedynie w odniesieniu do części infrastruktury kolejowej, w sytuacji gdy kilka przedsiębiorstw może oferować i faktycznie oferuje usługi eksploatacji infrastruktury kolejowej i zarządzania nią, nie jest wystarczające, aby uznać, że rynek jest zmonopolizowany i że w związku z tym konkurencja jest wykluczona, nie może on moim zdaniem zostać uwzględniony. Jak bowiem Sąd wskazał w zaskarżonych wyrokach (
92
), różne sieci kolejowe, w których działają wspomniane przedsiębiorstwa posiadające zezwolenie w Danii, są odrębne od krajowej infrastruktury kolejowej i stanowią same w sobie naturalne monopole i to niezależnie od okoliczności, na którą zwraca uwagę spółka Trelleborg, że sieci te są połączone z państwową infrastrukturą kolejową. Wynika z tego, że fakt, iż istnieją przedsiębiorstwa świadczące usługi w zakresie eksploatacji tej infrastruktury i zarządzania nią, nie oznacza w żaden sposób, że działalność w zakresie eksploatacji krajowej sieci kolejowej i zarządzania nią jest otwarta na konkurencję i że w związku z tym środki dotyczące finansowania owej infrastruktury mogą zakłócać konkurencję.
146.
W związku z powyższym, chociaż z wyroku z dnia 23 stycznia 2019 r., Fallimento Traghetti del Mediterraneo (C‑387/17, EU:C:2019:51), wynika, że pomoc państwa może zagrażać zakłóceniem konkurencji, nawet jeśli dany rynek jest tylko częściowo otwarty na konkurencję (
93
), zasada ta nie ma jednak zastosowania w niniejszej sprawie. W tym względzie pragnę zauważyć, że wyrok ten nie dotyczył sektora kolejowego ani innych sektorów gospodarki, które wiążą się z użytkowaniem infrastruktury sieciowej, lecz przypadku, w którym dotacje zostały przyznane przed liberalizacją rynku, który początkowo był zamknięty na konkurencję.
147.
Po czwarte, co się tyczy różnych argumentów podniesionych przez wnoszące odwołanie i interwenientów popierających ich żądania, zgodnie z którymi przewidziany w duńskiej ustawie system zezwoleń wskazuje, że w Danii rynek eksploatacji infrastruktury kolejowej i zarządzania nią jest de lege otwarty na konkurencję przynajmniej w odniesieniu do konkurencji „o” rynek, wszystkie owe argumenty opierają się na założeniu, że nie istnieje monopol prawny na rzecz spółki Banedanmark w krajowej sieci kolejowej, w tym w wewnętrznych połączeniach kolejowych. Założenie to jest niezgodne z ustaleniem faktycznym dokonanym przez Sąd, o którym mowa w pkt 125 powyżej.
148.
W szczególności argument, zgodnie z którym w świetle systemu zezwoleń nie jest wykluczone, że przedsiębiorstwa mogą budować własną infrastrukturę i same stać się naturalnymi monopolistami lub zarządzać infrastrukturą innych przedsiębiorstw na zasadach konkurencji, nie uwzględnia faktu, że wewnętrzne połączenia kolejowe już istniały oraz stanowiły i nadal będą stanowić część krajowej sieci kolejowej państwa, w odniesieniu do której Banedanmark posiada rzeczony monopol prawny, oraz że prace dotyczące wewnętrznych połączeń kolejowych, choć bardzo znaczące, dotyczyły rozbudowy i modernizacji linii kolejowych już istniejących i podlegających wyżej wspomnianemu monopolowi prawnemu, który posiada Banedanmark. Istnienie takiego monopolu stwierdzonego przez Sąd wyklucza zatem, by eksploatacja tych linii i zarządzanie nimi mogło być powierzone innym podmiotom.
149.
Ponadto argument, zgodnie z którym każde przedsiębiorstwo posiadające zezwolenie w Danii może brać udział w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego na eksploatację infrastruktury kolejowej państwa i zarządzanie nią, nie jest w żaden sposób uzasadniony. Podobnie twierdzenie, zgodnie z którym w ramach wspomnianego systemu zezwoleń przedsiębiorstwa inne niż Banedanmark mogłyby prowadzić budowę lub zarządzanie częściami krajowej infrastruktury kolejowej objętej wspomnianym monopolem prawnym, nie jest niczym poparte.
150.
W odniesieniu do podniesionego przez spółkę Rederi argumentu, w którym podkreśla ona, że wewnętrzne połączenia kolejowe nie należą do państwa, lecz do spółki Femern Landanlæg, pragnę zauważyć, że o ile prawdą jest, jak wynika z pkt 9 powyżej, że po zrealizowaniu projektu infrastruktura ta będzie w 80% należała do spółki Femern Landanlæg, a w 20% do spółki Banedanmark, należy jednak uznać za udowodnione (
94
), że krajowe połączenia kolejowe będą stanowić część sieci krajowej, w odniesieniu do której Banedanmark posiada monopol na zarządzanie, co zostało stwierdzone przez Sąd w zakresie ustaleń faktycznych. Okoliczność, że sieć państwowa jest zintegrowana z sieciami gminnymi i prywatnymi, nie okazuje się mieć znaczenia dla tego argumentu.
151.
Po piąte, jeśli chodzi o argumenty, które wnoszące odwołanie opierają na analogii do innych sektorów gospodarki, które implikują użytkowanie infrastruktury sieciowej, takich jak sektor telekomunikacji, energetyczny lub gazowy, pragnę przede wszystkim zauważyć, że dotyczą one świadczenia usług w sieci, a nie zarządzania ową siecią, w związku z czym nie są one moim zdaniem istotne. Ponadto z powyższych uwag wynika, że Sąd nie popełnił błędu, uznając, iż ze względu na istnienie monopolu prawnego na rzecz spółki Banedanmark zarządzanie krajową siecią kolejową nie zostało zliberalizowane w Danii. Stwierdzenia tego nie podważa żadna analogia do systemu prawnego istniejącego w innych sektorach gospodarki.
152.
Wreszcie, z powyższych uwag wynika, że należy również odrzucić argumenty przedstawione przez wnoszące odwołanie i interwenientów popierających ich żądania, dotyczące rzekomego istnienia konkurencji de facto. Argumenty te opierają się bowiem również na założeniu, że w Danii nie istnieje monopol prawny na rzecz spółki Banedanmark. Jak już wskazano, owo założenie jest niezgodne z dokonanym przez Sąd ustaleniem faktycznym, wspomnianym w pkt 125 powyżej, zgodnie z którym istnieje monopol prawny w odniesieniu do krajowej infrastruktury kolejowej, której eksploatacja i zarządzanie nie mogą zatem być przedmiotem konkurencji pomimo systemu zezwoleń, na który powołują się wnoszące odwołanie.
153.
W świetle powyższej analizy uważam, że należy oddalić również części drugą i trzecią zarzutu pierwszego.
c)
W przedmiocie części czwartej zarzutu pierwszego, dotyczącej rozróżnienia między budową i utrzymaniem z jednej strony, a eksploatacją infrastruktury kolejowej i zarządzaniem nią z drugiej strony
1) Zwięzłe przedstawienie argumentów stron
154.
W czwartej części zarzutu pierwszego odwołań głównych wnoszące odwołanie, popierane przez interwenientów, kwestionują części zaskarżonych wyroków (
95
), w których Sąd oddalił argumenty, za pomocą których podniosły one, że otwarta na konkurencję działalność w zakresie budowy i utrzymania sieci kolejowej stanowi część działalności objętej pojęciem eksploatacji infrastruktury kolejowej (
96
), którą powierzono spółce Femern Landanlæg na mocy ustawy dotyczącej budowy (
97
).
155.
Wnoszące odwołanie podnoszą, po pierwsze, że ponieważ przewidziany w duńskiej ustawie o kolejach system zezwoleń, o którym mowa w pkt 102 powyżej, dotyczy bez rozróżnienia budowy, eksploatacji i utrzymania sieci kolejowej, jest oczywiste, że wszystkie te rodzaje działalności są otwarte na konkurencję w Danii w rozumieniu prawa Unii.
156.
Po drugie, wnoszące odwołanie utrzymują, że przepisy art. 3 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 7 ust. 1 dyrektywy 2012/34 (
98
) stoją w sprzeczności ze stwierdzeniem Sądu, zgodnie z którym działalność w zakresie zarządzania infrastrukturą kolejową i działalność w zakresie utrzymania tej infrastruktury stanowią dwa odrębne rynki. Z art. 3 pkt 2 dyrektywy 2012/34 wynika bowiem, że urzędowe funkcje zarządcy infrastruktury obejmują zarówno zarządzanie infrastrukturą kolejową, jak i jej utrzymanie, co świadczy o tym, że oba rodzaje działalności stanowią część tego samego rynku. Wniosek ten znajduje potwierdzenie w art. 7 ust. 1 dyrektywy 2012/34, z którego wynika, że rozróżnienie między funkcjami podstawowymi a innymi funkcjami nie ma znaczenia dla ustalenia, czy działalność w zakresie zarządzania jest oddzielona od działalności w zakresie utrzymania, czy też nie. W każdym razie z zawartej w prawie duńskim ustawowej definicji pojęcia „zarządcy infrastruktury” wynika, że operatorzy ci prowadzą działalność zarówno w zakresie zarządzania, jak i utrzymania. Ponadto Sąd nie wyjaśnił, dlaczego doszedł do wniosku, że budowa i utrzymanie z jednej strony oraz eksploatacja infrastruktury kolejowej i zarządzanie nią z drugiej strony stanowią dwa odrębne rynki.
157.
Po trzecie, wnoszące odwołanie podnoszą, że wniosek Sądu, zgodnie z którym z przywołanych przez niego duńskich przepisów wynika, iż spółka Femern Landanlæg nie była w stanie prowadzić działalności w zakresie budowy i utrzymania sieci, konkurując z innymi operatorami, jest błędny (
99
). Z ustawy dotyczącej budowy wynika bowiem, że Femern Landanlæg, podobnie jak Femern, posiada zezwolenie na prowadzenie budowy. Sąd przeinaczył zatem dowody.
158.
Interwenienci popierający żądania wnoszących odwołanie popierają przedstawione przez nie argumenty. Rederi i Trelleborg dodają, że wbrew temu, co orzekł Sąd, rozporządzenie nr 1222 w sprawie zadań i uprawnień Banedanmarka (
100
) nie powierza tej spółce odpowiedzialności za budowę, modernizację i utrzymanie publicznej infrastruktury kolejowej, lecz jedynie infrastruktury kolejowej państwa. Ustawa dotycząca budowy stanowi lex specialis zastępującą przepisy tego rozporządzenia, przyznając spółce Femern Landanlæg prawo do budowy i eksploatacji wewnętrznych połączeń kolejowych. Femern Landanlæg jest co najmniej potencjalnym konkurentem innych zarządców infrastruktury kolejowej.
159.
Komisja i Królestwo Danii kwestionują co do istoty argumenty wnoszących odwołanie i interwenientów.
2) Ocena
160.
Należy przede wszystkim zauważyć, że w zaskarżonych wyrokach Sąd stwierdził, iż strony są zgodne co do tego, że rynki budowy i utrzymania infrastruktury kolejowej są otwarte na konkurencję. Sąd uznał jednak, że są to rynki odrębne od rynku eksploatacji infrastruktury kolejowej i zarządzania nią w ścisłym znaczeniu oraz że Femern Landanlæg nie prowadzi działalności na tych rynkach.
161.
Sąd uznał ponadto, że z przepisów ustawy o planowaniu połączenia stałego (
101
), ustawy dotyczącej budowy, statutu spółki Femern Landanlæg oraz rozporządzenia nr 1222 w sprawie zadań i uprawnień Banedanmarka wynika, że chociaż przepisy te nakładają na spółkę Femern Landanlæg odpowiedzialność za budowę i eksploatację wewnętrznych połączeń kolejowych, spółka ta nie jest w stanie prowadzić działalności w zakresie budowy i utrzymania sieci w warunkach konkurencji z innymi operatorami. Na podstawie powyższych uwag Sąd doszedł do wniosku, że niezależnie od tego, czy działalność polegająca na utrzymaniu infrastruktury stanowi technicznie część działalności w zakresie eksploatacji infrastruktury lub zarządzania nią, z jednej strony Femern Landanlæg nie prowadzi bezpośrednio tej działalności, ani działalności w zakresie budowy, a z drugiej strony zawarte w spornej decyzji odniesienia do działalności w zakresie eksploatacji sieci kolejowej i zarządzania nią nie obejmują wykonywania działalności związanej z budową i utrzymaniem.
162.
W tym względzie, co się tyczy, po pierwsze, argumentu wnoszących odwołanie dotyczącego przewidzianego w duńskiej ustawie o kolejach systemu zezwoleń, pragnę zauważyć, że argument ten opiera się na przesłance, zgodnie z którą ów system otworzył na konkurencję rynek eksploatacji infrastruktury kolejowej w Danii i zarządzania nią. W odniesieniu do wewnętrznych połączeń kolejowych przesłanka ta została odrzucona w analizie drugiej i trzeciej części zarzutu pierwszego w pkt 124–153 powyżej. W konsekwencji argument ów nie może zostać uwzględniony.
163.
Po drugie, moim zdaniem należy również odrzucić argument, za pomocą którego wnoszące odwołanie podnoszą, że ustalenie przez Sąd, że rynki budowy i utrzymania sieci kolejowej są odrębne od rynku eksploatacji infrastruktury kolejowej i zarządzania nią, jest sprzeczne z różnymi przepisami dyrektywy 2012/34.
164.
W tym względzie pragnę bowiem zauważyć przede wszystkim, że okoliczność, iż danemu operatorowi jako „zarządcy infrastruktury” w rozumieniu art. 3 pkt 2 dyrektywy 2012/34 mogą zostać powierzone różne funkcje, nie oznacza w żadnym razie, że funkcje te muszą koniecznie zostać uznane za element jednolitego rynku właściwego. Ten sam operator może prowadzić działalność na różnych rynkach właściwych. Z ostatniego zdania tego przepisu wynika ponadto, że wymienione w nim funkcje mogą zostać powierzone różnym operatorom. Z tego samego punktu widzenia zawarty w art. 7 ust. 1 dyrektywy 2012/34 przepis dotyczący funkcji podstawowych w żaden sposób nie przemawia za twierdzeniem, że rozpatrywane funkcje stanowią część jednolitego rynku właściwego. Moim zdaniem wnoszące odwołanie nie mogą zatem powoływać się na te przepisy dyrektywy 2012/34 na poparcie twierdzenia, że Sąd popełnił błąd w tym względzie.
165.
W odniesieniu do zarzutu szczegółowego dotyczącego rzekomego braku uzasadnienia zaskarżonych wyroków przypominam, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału spoczywający na Sądzie obowiązek uzasadnienia nie wymaga od niego przedstawienia wyjaśnienia, w którym odniósłby się on w sposób wyczerpujący i indywidualny do całej argumentacji przedstawionej przez strony sporu. Uzasadnienie to może być zatem dorozumiane, pod warunkiem że umożliwia ono zainteresowanym poznanie podstaw, na których Sąd oparł swe rozstrzygnięcie, a Trybunałowi dostarcza elementów wystarczających do dokonania kontroli w trybie odwołania (
102
).
166.
W niniejszej sprawie wystarczy stwierdzić, że rozumowanie przedstawione przez Sąd w pkt 121–127 pierwszego zaskarżonego wyroku i pkt 96–102 drugiego zaskarżonego wyroku zarówno pozwala wnoszącym odwołanie na poznanie powodów, dla których Sąd odrzucił ich argumenty, jak i dostarcza Trybunałowi elementów wystarczających do dokonania kontroli sądowej. Z rozumowania tego wynika bowiem jednoznacznie, że Sąd uznał, po pierwsze, że chociaż nie jest wykluczone, iż działalność w zakresie utrzymania może być technicznie objęta bardziej ogólnym pojęciem zarządzania siecią, to jednak rodzaje działalności w zakresie budowy i utrzymania infrastruktury kolejowej są specyficznymi rodzajami działalności, które same w sobie stanowią rynki odrębne od rynku eksploatacji infrastruktury kolejowej i zarządzania nią, a po drugie, że ze względu na przepisy wymienione w pkt 161 powyżej Femern Landanlæg nie może prowadzić takiej działalności w warunkach konkurencji z innymi operatorami. Moim zdaniem zarzut szczegółowy dotyczący rzekomego braku uzasadnienia powinien zatem zostać oddalony.
167.
Wreszcie, po trzecie, jeśli chodzi o zarzut szczegółowy dotyczący przeinaczenia dowodów w odniesieniu do ustawy dotyczącej budowy, jest on moim zdaniem nieistotny dla niniejszej sprawy. Jak wynika bowiem z pkt 161 powyżej, w celu uzasadnienia swego wniosku, zgodnie z którym Femern Landanlæg nie jest w stanie prowadzić działalności w zakresie budowy i utrzymania sieci w konkurencji z innymi operatorami, Sąd oparł się na szeregu przepisów, a nie tylko na ustawie dotyczącej budowy. W swoich odwołaniach wnoszące odwołanie w żaden sposób nie wyjaśniają, dlaczego nawet przy założeniu, że Sąd przeinaczył znaczenie ustawy dotyczącej budowy, inne przepisy, na których oparł on swoje rozstrzygnięcie, nie mogą stanowić uzasadnienia dla jego wniosku.
168.
W tym względzie należy ponadto zauważyć, że jak przyznano w dodatkowych argumentach przedstawionych przez spółki Rederi i Trelleborg, wspomniane wyżej rozporządzenie nr 1222 w sprawie zadań i uprawnień Banedanmarka powierza tej spółce odpowiedzialność za budowę, modernizację i utrzymanie państwowej infrastruktury kolejowej. W związku z tym w pkt 126 powyżej wskazano, że Sąd stwierdził, iż wewnętrzne połączenia kolejowe stanowią część krajowej sieci kolejowej państwa, a ustalenie to, jak wynika z pkt 132 powyżej, nie zostało skutecznie podważone przez wnoszące odwołanie. Wynika z tego, że Sąd nie popełnił błędu, stwierdzając, iż na podstawie przepisów wymienionych w pkt 161 powyżej Femern Landanlæg nie jest w stanie prowadzić działalności w zakresie budowy i utrzymania sieci w warunkach konkurencji z innymi operatorami w odniesieniu do wewnętrznych połączeń kolejowych.
169.
Jeśli chodzi o argument, zgodnie z którym ustawa dotycząca budowy stanowi lex specialis zastępującą przepisy rozporządzenia nr 1222 w sprawie zadań i uprawnień Banedanmarka, jest to nowy argument, mający na celu podważenie oceny Sądu dotyczącej prawa krajowego. Argument ten jest zatem niedopuszczalny zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 122 i 123 powyżej.
170.
Z powyższych uwag wynika moim zdaniem, że czwarta część zarzutu pierwszego również powinna zostać oddalona.
171.
W związku z tym moim zdaniem należy oddalić w całości zarzut pierwszy.
3.
W przedmiocie zarzutu drugiego dotyczącego naruszenia prawa przez Sąd przy analizie możliwości wpływu środków przyznanych spółce Femern Landanlæg na wymianę handlową między państwami członkowskimi
a)
Argumenty stron
172.
W zarzucie drugim odwołań głównych wnoszące odwołanie, popierane przez FSS i Rederi, twierdzą, że Sąd naruszył art. 107 ust. 1 i art. 108 ust. 2 TFUE, stwierdzając w zaskarżonych wyrokach (
103
), że środki przyznane spółce Femern Landanlæg nie mogły mieć wpływu na wymianę handlową między państwami członkowskimi. Wnoszące odwołanie wskazują jedynie, po pierwsze, że z powodów przedstawionych w ramach pierwszego zarzutu odwołania, w szczególności ze względu na to, iż środki przyznane spółce Femern Landanlæg mogą mieć wpływ na konkurencję zarówno na rynku zarządzania infrastrukturą kolejową, jak i na rynku transportu w cieśninie Fehmarn, środki te mogą wpływać na wymianę handlową między państwami członkowskimi. Ponadto, po drugie, projekt dotyczy budowy i eksploatacji infrastruktury łączącej dwa państwa członkowskie.
173.
Komisja i Królestwo Danii, po pierwsze, uważają, że zarzut drugi jest niedopuszczalny ze względu na to, iż również w tym przypadku wymogi przewidziane w art. 169 § 2 regulaminu postępowania nie zostały spełnione, a po drugie, kwestionują ten zarzut co do istoty.
b)
Ocena
174.
W tym względzie uważam przede wszystkim, że z tych samych powodów, o których mowa w pkt 87 powyżej, również w odniesieniu do zarzutu drugiego odwołań głównych, zarzut niedopuszczalności oparty na art. 169 § 2 regulaminu postępowania powinien zostać oddalony.
175.
W zaskarżonych wyrokach Sąd oddalił argumenty dotyczące możliwości wpływu środków przyznanych spółce Femern Landanlæg na wymianę handlową między państwami członkowskimi, uznając, po pierwsze, że brak konkurencji na rynku zarządzania krajową infrastrukturą kolejową uniemożliwia innym spółkom z siedzibą w innych państwach członkowskich wejście na ten rynek, a po drugie, że ustawa o planowaniu, o której mowa w pkt 161 powyżej, nie pozwala spółce Femern Landanlæg na prowadzenie działalności innej niż działalność dotycząca połączeń wewnętrznych.
176.
W tym względzie pragnę zauważyć, że powyższe uwagi Sądu stanowią zasadniczo ustalenia faktyczne, których nie są w stanie podważyć argumenty podniesione przez wnoszące odwołanie, które nie podnoszą żadnego przeinaczenia okoliczności faktycznych. Należy również zauważyć, że środki przyznane spółce Femern Landanlæg dotyczą finansowania infrastruktury, a mianowicie wewnętrznych połączeń kolejowych, które znajdują się w obrębie jednego państwa członkowskiego i nie łączą bezpośrednio dwóch państw członkowskich. Infrastruktura ta nie ma zatem charakteru transgranicznego przypisywanego jej przez wnoszące odwołanie. Ponadto, jak stwierdzono w pkt 95 powyżej, wnoszące odwołanie nie zakwestionowały konieczności przeprowadzenia jednolitej analizy środków przyznanych w ramach projektu różnym beneficjentom i mających różny cel.
177.
Z powyższych uwag wynika moim zdaniem, że należy oddalić również zarzut drugi odwołań głównych.
V. Wnioski
178.
W świetle powyższych uwag proponuję Trybunałowi:
1)
aby uznał, że wniesione przez Komisję odwołania wzajemne są niedopuszczalne;
2)
oddalił zarzuty pierwszy i drugi odwołań głównych wniesionych przez Scandlines Danmark ApS i Scandlines Deutschland GmbH oraz przez Stena Line Scandinavia AB.
(
1
)	Język oryginału: włoski.
(
2
)	Wyroki: z dnia 13 grudnia 2018 r.Scandlines Danmark i Scandlines Deutschland/Komisja (T‑630/15, niepublikowany, EU:T:2018:942, zwany dalej „pierwszym zaskarżonym wyrokiem”) i Stena Line Scandinavia/Komisja (T‑631/15, niepublikowany, EU:T:2018:944, zwany dalej „drugim zaskarżonym wyrokiem”); w dalszej części będę odnosił się do tych dwóch wyroków łącznie jako do „zaskarżonych wyroków”.
(
3
)	Decyzja Komisji C(2015) 5023 z dnia 23 lipca 2015 r. dotycząca pomocy państwa SA.39078 (2014/N) (Dania) przeznaczonej na finansowanie projektu stałego połączenia drogowo-kolejowego przez cieśninę Fehmarn (Dz.U. 2015, C 325, s. 5).
(
4
)	Zobacz pkt 2–22 obu zaskarżonych wyroków. W tym względzie zob. jeszcze bardziej szczegółowo motywy 4–28 spornej decyzji.
(
5
)	Dokładniej rzecz ujmując, projekt przewiduje przekształcenie obecnie istniejącej jednotorowej linii kolejowej między miastami Vordingborg i Rødby w dwutorową linię kolejową oraz elektryfikację odcinka linii kolejowej między Ringsted a Rødby i zapewnienie nowych systemów sygnalizacji kolejowej (zob. motyw 5 spornej decyzji). Jeśli chodzi o wewnętrzne połączenia drogowe, to nie są one przedmiotem niniejszych spraw.
(
6
)	Lov no 575 om anlæg og drift af en fast forbindelse over Femern Bælt med tilhørende landanlæg i Danmark (ustawa nr 575 dotycząca budowy stałego połączenia w cieśninie Fehmarn i wewnętrznych połączeń w Danii oraz zarządzania nimi) z dnia 4 maja 2015 r. (zwana dalej „ustawą dotyczącą budowy”).
(
7
)	Na wstępie należy wyjaśnić z terminologicznego punktu widzenia, że zgodnie z tym, co Sąd wskazał w pkt 100 pierwszego zaskarżonego wyroku i w pkt 75 drugiego zaskarżonego wyroku, w niniejszych sprawach zwrot „eksploatacja” (w języku angielskim „operation”, w języku francuskim „exploitation”) infrastruktury kolejowej oznacza odpłatne udostępnianie tej infrastruktury przedsiębiorstwom świadczącym usługi transportu kolejowego, natomiast zwrot „zarządzanie” (w języku angielskim „management”, w języku francuskim „gestion”) oznacza utworzenie i utrzymanie infrastruktury fizycznej. Jak wynika z pkt 99–107 pierwszego zaskarżonego wyroku i pkt 74–82 drugiego zaskarżonego wyroku, takie znaczenie tych zwrotów niekoniecznie odpowiada znaczeniu określonemu w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/34/UE z dnia 21 listopada 2012 r. w sprawie utworzenia jednolitego europejskiego obszaru kolejowego (Dz.U. 2012, L 343, s. 32, w wersji pierwotnej bez późniejszych zmian, mającej zastosowanie w chwili przyjęcia spornej decyzji).
(
8
)	Jeśli chodzi o połączenia drogowe, zostaną one wykonane bezpośrednio przez państwo duńskie i zostaną udostępnione nieodpłatnie wszystkim użytkownikom (zob. pkt 9 zaskarżonych wyroków).
(
9
)	Z motywu 53 spornej decyzji wynika, że działalność polegająca na eksploatacji infrastruktury obejmuje zarządzanie zdolnością przepustową, alokację zdolności przepustowej infrastruktury kolejowej oraz pobieranie opłat od operatorów kolejowych korzystających z linii.
(
10
)	Motywy 50–57 spornej decyzji.
(
11
)	Zobacz motywy 53–55 spornej decyzji i pkt 19 zaskarżonych wyroków.
(
12
)	Zobacz motyw 55 spornej decyzji i pkt 19 zaskarżonych wyroków.
(
13
)	Motywy 58–124 spornej decyzji.
(
14
)	Zobacz pkt 78–134 zaskarżonych wyroków.
(
15
)	Zobacz pkt 135–280 zaskarżonych wyroków.
(
16
)	Decyzja Komisji (UE) 2020/1472 z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie pomocy państwa SA.39078‑2019/C (ex 2014/N) wdrożonej przez Danię na rzecz Femern A/S (Dz.U. 2020, L 339, s. 1). W decyzji tej Komisja stwierdziła, że niektóre środki przyjęte na rzecz spółki Femern nie stanowią pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, a inne z tych środków stanowią pomoc państwa w rozumieniu tego postanowienia, lecz są zgodne z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE (zob. art. 1 i 2 decyzji). Decyzja ta była przedmiotem skargi w sprawach T‑364/20, Dania/Komisja; T‑390/20, Scandlines Danmark i Scandlines Deutschland/Komisja; oraz T‑391/20, Stena Line Scandinavia/Komisja.
(
17
)	Zobacz pkt 80 pierwszego zaskarżonego wyroku i pkt 55 drugiego zaskarżonego wyroku.
(
18
)	Zobacz pkt 81 pierwszego zaskarżonego wyroku i pkt 56 drugiego zaskarżonego wyroku.
(
19
)	Jak już miałem sposobność niedawno zaznaczyć [zob. przypis 114 mojej opinii z dnia 21 stycznia 2021 r. w sprawach połączonych World Duty Free Group i Hiszpania/Komisja (C‑51/19 P i C‑64/19 P EU:C:2021:51), w którym zawarto odpowiednie odesłania do orzecznictwa], chociaż orzecznictwo wynikające z wyroku Boehringer było przedmiotem krytyki ze strony różnych rzeczników generalnych, jest ono nadal stosowane zarówno przez Sąd, jak i przez Trybunał (w odniesieniu do niedawnego zastosowania w ramach postępowania odwoławczego zob. wyrok z dnia 21 grudnia 2016 r., Club Hotel Loutraki i in./Komisja, C‑131/15 P, EU:C:2016:989, pkt 68).
(
20
)	Zobacz wyrok Boehringer, pkt 50–54.
(
21
)	Zobacz wyroki: z dnia 29 listopada 2007 r., Stadtwerke Schwäbisch Hall i in./Komisja (C‑176/06 P, niepublikowany, EU:C:2007:730, pkt 18); z dnia 29 lipca 2019 r., Bayerische Motoren Werke i Freistaat Sachsen/Komisja (C‑654/17 P, EU:C:2019:634, pkt 44).
(
22
)	W ramach ustanowionego w art. 108 TFUE postępowania w sprawie kontroli pomocy państwa należy odróżnić, po pierwsze, wstępny etap badania pomocy uregulowany w ust. 3 tego artykułu, mający na celu jedynie umożliwienie Komisji sformułowania wstępnej opinii w sprawie częściowej lub całkowitej zgodności danej pomocy, a po drugie, etap badania, o którym mowa w ust. 2 tego artykułu. Zobacz wyrok z dnia 17 września 2015 r., Mory i in./Komisja (C‑33/14 P, EU:C:2015:609, pkt 94 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
23
)	Zgodnie z art. 4 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. [108 TFUE] (Dz.U. 1999, L 83, s. 1), uchylonego w międzyczasie rozporządzeniem Rady (UE) 2015/1589 z dnia 13 lipca 2015 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. 2015, L 248, s. 9). Zobacz w szczególności motyw 57 i tiret pierwsze sentencji spornej decyzji.
(
24
)	W tym względzie zob. wyrok z dnia 6 listopada 2018 r., Scuola Elementare Maria Montessori/Komisja, Komisja/Scuola Elementare Maria Montessori i Komisja/Ferracci (odC‑622/16 P do C‑624/16 P, EU:C:2018:873, pkt 29 i nast.).
(
25
)	Wyrok z dnia 15 lipca 1963 r., Plaumann/Komisja (25/62, EU:C:1963:17, s. 220).
(
26
)	W dziedzinie pomocy państwa zob. m.in. wyrok z dnia 17 września 2015 r., Mory i in./Komisja (C‑33/14 P, EU:C:2015:609, pkt 93 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
27
)	W tym względzie zob. wyroki: z dnia 24 maja 2011 r., Komisja/Kronoply i Kronotex (C‑83/09 P, EU:C:2011:341, pkt 48); z dnia 17 września 2015 r., Mory i in./Komisja (C‑33/14 P, EU:C:2015:609, pkt 95 i przytoczone tam orzecznictwo). W odniesieniu do możliwości zastosowania tych zasad do decyzji przyjętych zgodnie z art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 659/1999 zob. wyrok z dnia 17 lipca 2008 r., Athinaïki Techniki/Komisja (C‑521/06 P, EU:C:2008:422, pkt 53).
(
28
)	Zobacz m.in. wyrok z dnia 17 września 2015 r., Mory i in./Komisja (C‑33/14 P, EU:C:2015:609, pkt 97 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
29
)	Zobacz pkt 36 pierwszego zaskarżonego wyroku i pkt 32 drugiego zaskarżonego wyroku.
(
30
)	Zobacz pkt 39 pierwszego zaskarżonego wyroku i pkt 33 drugiego zaskarżonego wyroku.
(
31
)	Orzecznictwo to wynika z wyroku z dnia 28 stycznia 1986 r., Cofaz i in./Komisja (169/84, EU:C:1986:42, pkt 25). Zobacz także wyrok z dnia 17 września 2015 r., Mory i in./Komisja (C‑33/14 P, EU:C:2015:609, pkt 97 i przytoczone tam orzecznictwo). W odniesieniu do bardzo niedawnego obszernego badania tego orzecznictwa zob. opinię rzecznika generalnego M. Szpunara w sprawie Deutsche Lufthansa/Komisja (C‑453/19 P, EU:C:2020:862, pkt 39 i nast.).
(
32
)	W tym względzie zob. pkt 101 i nast. poniżej.
(
33
)	Zobacz m.in. wyrok z dnia 22 grudnia 2008 r., British Aggregates/Komisja (C‑487/06 P, EU:C:2008:757, pkt 47 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
34
)	Zobacz analogicznie wyrok z dnia 22 listopada 2007 r., Sniace/Komisja (C‑260/05 P, EU:C:2007:700, pkt 56, 57); a także opinia rzecznika generalnego M. Szpunara w sprawie Deutsche Lufthansa/Komisja, pkt 41, o której mowa w przypisie 31 niniejszej opinii.
(
35
)	Zobacz wyrok z dnia 2 kwietnia 1998 r., Komisja/Sytraval i Brink’s France (C‑367/95 P, EU:C:1998:154, pkt 41 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
36
)	Zobacz wyrok z dnia 27 października 2011 r., Austria/Scheucher-Fleisch i in. (C‑47/10 P, EU:C:2011:698, pkt 132 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
37
)	Wyrok z dnia 3 września 2020 r., Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten in Nederland i in./Komisja (C‑817/18 P, EU:C:2020:637, pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
38
)	Zobacz w szczególności wyroki: z dnia 24 maja 2011 r., Komisja/Kronoply i Kronotex (C‑83/09 P, EU:C:2011:341, pkt 65); z dnia 27 października 2011 r., Austria/Scheucher-Fleisch i in. (C‑47/10 P, EU:C:2011:698, pkt 132). Zobacz także opinia rzecznika generalnego M. Szpunara w sprawie Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten in Nederland i in./Komisja (C‑817/18 P, EU:C:2020:255, pkt 36 i nast. i przytoczone tam orzecznictwo).
(
39
)	Zobacz wyrok z dnia 24 maja 2011 r., Komisja/Kronoply i Kronotex (C‑83/09 P, EU:C:2011:341, pkt 64, 65).
(
40
)	Zobacz m.in. wyrok z dnia 27 czerwca 2017 r., Congregación de Escuelas Pías Provincia Betania (C‑74/16, EU:C:2017:496, pkt 78 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
41
)	Zobacz podobnie wyrok z dnia 3 września 2020 r., Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten in Nederland i in./Komisja (C‑817/18 P, EU:C:2020:637, pkt 81 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
42
)	Wyrok z dnia 21 grudnia 2016 r., Club Hotel Loutraki i in./Komisja (C‑131/15 P, EU:C:2016:989, pkt 32, 33 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
43
)	Wyrok z dnia 21 grudnia 2016 r., Club Hotel Loutraki i in./Komisja (C‑131/15 P, EU:C:2016:989, pkt 31).
(
44
)	Punkty 87–93 pierwszego zaskarżonego wyroku i pkt 62–68 drugiego zaskarżonego wyroku.
(
45
)	Wnoszące odwołanie powołują się na pkt 32 tego wyroku.
(
46
)	Zobacz pkt 88 pierwszego zaskarżonego wyroku i pkt 63 drugiego zaskarżonego wyroku.
(
47
)	Wyrażenie to zostało użyte przez Królestwo Danii w jego pismach procesowych.
(
48
)	Zobacz w szczególności pkt 88 pierwszego zaskarżonego wyroku i pkt 63 drugiego zaskarżonego wyroku.
(
49
)	Zobacz przypis 44 niniejszej opinii.
(
50
)	Zobacz m.in. postanowienie z dnia 3 września 2019 r., ND i OE/Komisja (C‑317/19 P, niepublikowane, EU:C:2019:688, pkt 27, 28 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
51
)	Wyrok z dnia 21 grudnia 2016 r., Club Hotel Loutraki i in./Komisja (C‑131/15 P, EU:C:2016:989, pkt 26 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
52
)	Zobacz ostatnio m.in. wyrok z dnia 9 grudnia 2020 r., Groupe Canal +/Komisja (C‑132/19 P, EU:C:2020:1007, pkt 68 i przytoczone tam orzecznictwo). W tym względzie zob. także pkt 122 poniżej.
(
53
)	Ponieważ nie wszystkie z tych aspektów zostały zakwestionowane, nie mogą one być przedmiotem analizy ani Sądu, ani tym bardziej Trybunału w postępowaniu odwoławczym.
(
54
)	Wnoszące odwołanie nie podniosły również tego argumentu przed Trybunałem. Dopiero w odpowiedziach na odwołania wzajemne Komisji podniosły one jedynie w celu uzasadnienia argumentów dotyczących dopuszczalności, że „uruchomienie wewnętrznych połączeń kolejowych wywołuje skutki na rynku transportu w cieśninie Fehmarn”. Niektórzy interwenienci, w tym spółka Rederi, która powołała się na rozprawie na wyrok z dnia 28 lipca 2011 r., Mediaset/Komisja (C‑403/10 P, niepublikowany, EU:C:2011:533), podnieśli przed Trybunałem, że środki przyznane spółce Femern Landanlæg zakłócają konkurencję na „powiązanym” rynku usług transportowych w cieśninie Fehmarn, gdyż wzmacniają one pozycję spółki Femern lub powodują wzrost popytu na tym rynku. Należy jednak zauważyć, że argumenty te nie zostały podniesione przed Sądem i są zatem nowymi argumentami, które są niedopuszczalne w ramach odwołania w rozumieniu orzecznictwa przywołanego w pkt 97. To samo odnosi się do argumentu, zgodnie z którym wewnętrzne połączenia kolejowe stanowią infrastrukturę kluczową dla zapewnienia usługi transportu kolejowego w cieśninie Fehmarn. W tym względzie pragnę również zauważyć, że wnoszące odwołanie nie tylko nie twierdziły, iż środki przyjęte na rzecz spółki Femern Landanlæg sprzyjały pozycji konkurencyjnej spółki Femern, lecz przeciwnie, jak wynika z akt postępowania w pierwszej instancji, nie zakwestionowały one nawet argumentu Komisji, zgodnie z którym sporne środki były korzystne jedynie dla spółek Banedanmark i Femern Landanlæg, lecz nie dla spółki Femern. W tym względzie zob. w szczególności pkt 8 replik przedstawionych przed Sądem.
(
55
)	W tym względzie zob. m.in. wyroki: z dnia 28 listopada 2019 r., Brugg Kabel i Kabelwerke Brugg/Komisja (C‑591/18 P, niepublikowany, EU:C:2019:1026, pkt 70 i przytoczone tam orzecznictwo); z dnia 11 grudnia 2008 r., Komisja/Département du Loiret (C‑295/07 P, EU:C:2008:707, pkt 95 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
56
)	Zobacz m.in. wyrok z dnia 28 listopada 2019 r., Brugg Kabel i Kabelwerke Brugg/Komisja (C‑591/18 P, niepublikowany, EU:C:2019:1026, pkt 70 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
57
)	Zobacz pkt 38 i 39 skarg oraz pkt 7 replik przedstawionych przed Sądem.
(
58
)	W tym względzie bezsporne jest, że oba środki mają różne cele, a mianowicie celem środków przyjętych na rzecz spółki Femern jest finansowanie, budowa i eksploatacja stałego połączenia, a celem środków przyjętych na rzecz spółki Femern Landanlæg jest finansowanie, budowa i eksploatacja połączeń wewnętrznych.
(
59
)	Zobacz motyw 6 spornej decyzji.
(
60
)	Zobacz odpowiednio pkt 108–116 i 117–120 pierwszego zaskarżonego wyroku oraz pkt 83–91 i 92–95 drugiego zaskarżonego wyroku. W swoich odwołaniach wnoszące odwołanie podnoszą, że kwestionują również, odpowiednio, pkt 96 pierwszego zaskarżonego wyroku i pkt 69–70 drugiego zaskarżonego wyroku, w których Sąd uznał, że wewnętrzne połączenia kolejowe stanowią część krajowej sieci kolejowej, lecz nie przedstawiają żadnej konkretnej argumentacji w tym zakresie. W tym względzie zob. pkt 132 poniżej.
(
61
)	Bekendtgørelse af lov no 1249 om jernbane (ustawa nr 1249 o kolejach) z dnia 11 listopada 2010 r. (zwana dalej „duńską ustawą o kolejach”).
(
62
)	Punkt 108 i nast. pierwszego zaskarżonego wyroku oraz pkt 83 i nast. drugiego zaskarżonego wyroku.
(
63
)	Wnoszące odwołanie powołują się na dokument Komisji zatytułowany „Infrastructure Analytical Grid for Railway, Metro and Local Transport Infrastructure”, który można pobrać ze strony https://ec.europa.eu/competition/state_aid/modernisation/grid_rail_metro_en.pdf.
(
64
)	Punkt 112 pierwszego zaskarżonego wyroku i pkt 87 drugiego zaskarżonego wyroku.
(
65
)	Punkt 113 pierwszego zaskarżonego wyroku i pkt 88 drugiego zaskarżonego wyroku.
(
66
)	Punkt 111 pierwszego zaskarżonego wyroku i pkt 86 drugiego zaskarżonego wyroku.
(
67
)	Rederi, Trelleborg i Aktionsbündnis powołują się na pkt 11 dokumentu wymienionego w przypisie 63 niniejszej opinii, który istnieje jedynie w języku angielskim, oraz na przypis 272 w pkt 188 lit. a) zawiadomienia Komisji w sprawie pojęcia pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE (Dz.U. 2016, C 262, s. 1; zwanego dalej „zawiadomieniem w sprawie pojęcia pomocy państwa”).
(
68
)	Spółka Rederi powołała się na pkt 39 wyroku z dnia 23 stycznia 2019 r., Fallimento Traghetti del Mediterraneo (C‑387/17, EU:C:2019:51).
(
69
)	Mianowicie sekcje 2 i 3 § 3 rozdziału 3 duńskiej ustawy o kolejach, o której mowa w przypisie 61 niniejszej opinii.
(
70
)	Punkty 108–112 pierwszego zaskarżonego wyroku i pkt 83–87 drugiego zaskarżonego wyroku.
(
71
)	Punkt 112 pierwszego zaskarżonego wyroku i pkt 87 drugiego zaskarżonego wyroku.
(
72
)	Punkt 95 pierwszego zaskarżonego wyroku i pkt 70 drugiego zaskarżonego wyroku.
(
73
)	Punkty 119, 120 pierwszego zaskarżonego wyroku i pkt 94, 95 drugiego zaskarżonego wyroku.
(
74
)	Zobacz m.in. wyrok z dnia 3 kwietnia 2014 r., Francja/Komisja (C‑559/12 P, EU:C:2014:217, pkt 78, 79 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
75
)	Zobacz m.in. wyroki: z dnia 6 listopada 2018 r., Scuola Elementare Maria Montessori/Komisja, Komisja/Scuola Elementare Maria Montessori i Komisja/Ferracci (odC‑622/16 P do C‑624/16 P, EU:C:2018:873, pkt 107); z dnia 21 grudnia 2016 r., Komisja/Hansestadt Lübeck (C‑524/14 P, EU:C:2016:971, pkt 20 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
76
)	Zobacz pkt 112 pierwszego zaskarżonego wyroku i pkt 87 drugiego zaskarżonego wyroku.
(
77
)	Rozdział 5 § 16 ustawy nr 686 o prawie kolejowym (Jernbanelov nr 686) z dnia 27 maja 2015 r. (zwanej dalej „duńską ustawą o prawie kolejowym”).
(
78
)	Zobacz pkt 114 pierwszego zaskarżonego wyroku i pkt 89 drugiego zaskarżonego wyroku.
(
79
)	Zobacz pkt 7 powyżej i przypis 5 niniejszej opinii.
(
80
)	Zobacz pkt 95 pierwszego zaskarżonego wyroku i pkt 70 drugiego zaskarżonego wyroku.
(
81
)	Rozdział 3, §§ 2 i 3 duńskiej ustawy o kolejach, przytoczonej w przypisie 61 niniejszej opinii.
(
82
)	Zobacz m.in. wyrok z dnia 21 grudnia 2011 r., A2A/Komisja (C‑320/09 P, niepublikowany, EU:C:2011:858, pkt 125). W odniesieniu do przykładu zarzutu odwołania podniesionego w sprawie w dziedzinie pomocy państwa, dotyczącego przeinaczenia przez Sąd prawa krajowego, zob. pkt 161 i nast. opinii rzecznika generalnego E. Tancheva w sprawie Komisja/Włochy i in. (C‑425/19 P, EU:C:2020:878). Z tego samego powodu należy odrzucić jako niedopuszczalny argument, w którym spółka Rederi podniosła na rozprawie, nie podnosząc przy tym przeinaczenia okoliczności faktycznych, że zgodnie z rozdziałem 5 § 16 duńskiej ustawy o prawie kolejowym (zob. przypis 77 niniejszej opinii) przyznany spółce Banedanmark monopol prawny nie obejmuje wewnętrznych połączeń kolejowych.
(
83
)	Zobacz pkt 34 odwołania wniesionego przez Scandlines Danmark ApS i Scandlines Deutschland GmbH oraz pkt 32 odwołania wniesionego przez Stena Line Scandinavia AB.
(
84
)	Zobacz w szczególności przypisy 63 i 67 niniejszej opinii.
(
85
)	Zobacz m.in. wyrok z dnia 16 lipca 2020 r., Nexans France i Nexans/Komisja (C‑606/18 P, EU:C:2020:571, pkt 104 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
86
)	Zobacz pkt 111 pierwszego zaskarżonego wyroku i pkt 86 drugiego zaskarżonego wyroku.
(
87
)	Zobacz pkt 105 powyżej.
(
88
)	Zobacz wyrok Arriva Italia, pkt 13, 29, 30, 58.
(
89
)	Zobacz wyrok Arriva Italia, pkt 54.
(
90
)	Zobacz wyrok Arriva Italia, pkt 57.
(
91
)	Zobacz wyrok Arriva Italia, pkt 58.
(
92
)	Zobacz pkt 112 pierwszego zaskarżonego wyroku i pkt 87 drugiego zaskarżonego wyroku.
(
93
)	Zobacz wyrok z dnia 23 stycznia 2019 r., Fallimento Traghetti del Mediterraneo (C‑387/17, EU:C:2019:51, pkt 39).
(
94
)	Zobacz pkt 132 powyżej.
(
95
)	Punkty 121–127 pierwszego zaskarżonego wyroku i pkt 96–102 drugiego zaskarżonego wyroku.
(
96
)	W odniesieniu do zakresu tych pojęć w niniejszych sprawach zob. przypis 7 niniejszej opinii.
(
97
)	Zobacz przypis 6 niniejszej opinii.
(
98
)	Artykuł 3 pkt 2 dyrektywy 2012/34 definiuje pojęcie „zarządcy infrastruktury” jako „każdy podmiot lub przedsiębiorstwo, które są odpowiedzialne w szczególności za założenie infrastruktury kolejowej, zarządzanie nią i jej utrzymanie, w tym za prowadzenie ruchu pociągów, urządzenia bezpiecznej kontroli jazdy i urządzenia sterowania ruchem kolejowym (srk)” oraz stanowi, że „funkcje zarządcy infrastruktury na sieci lub części sieci mogą być przydzielane różnym podmiotom lub przedsiębiorstwom”. Artykuł 7 ust. 1 tej dyrektywy stanowi, że „[p]aństwa członkowskie zapewniają, aby podstawowe funkcje dotyczące wyznaczania sprawiedliwego i niedyskryminacyjnego dostępu do infrastruktury były powierzane podmiotom lub przedsiębiorstwom, które same nie świadczą kolejowych usług przewozowych”, i określa te podstawowe funkcje.
(
99
)	Zobacz pkt 125 pierwszego zaskarżonego wyroku i pkt 100 drugiego zaskarżonego wyroku. Z tych samych powodów wnoszące odwołanie kwestionują także wniosek zawarty odpowiednio w pkt 127 i 102 zaskarżonych wyroków.
(
100
)	Bekendtgørelse no 1222 om Banedanmarks opgaver og beføjelser z dnia 21 listopada 2014 r. Zobacz pkt 124 pierwszego zaskarżonego wyroku i pkt 99 drugiego zaskarżonego wyroku.
(
101
)	Lov no 285 om projektering af fast forbindelse over Femern Bælt med tilhørende landanlæg i Danmark z dnia 15 kwietnia 2009 r.
(
102
)	Zobacz m.in. wyrok z dnia 25 listopada 2020 r., Komisja/GEA Group (C‑823/18 P, EU:C:2020:955, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
103
)	Punkty 128–132 pierwszego zaskarżonego wyroku i pkt 103–107 drugiego zaskarżonego wyroku.