Eagrán sealadach
TUAIRIM AN ABHCÓIDE GHINEARÁLTA
JEAN RICHARD DE LA TOUR
arna tabhairt an 22 Eanáir 2026 (1)
Cás C‑583/24 [Tagu] (i)
Nós imeachta coiriúil
v
DZ,
páirtí eile sna himeachtaí:
Openbaar Ministerie
(Iarraidh ar réamhrialú ó Rechtbank Amstardam (an Chúirt Dúiche, Amstardam, an Ísiltír))
(Tarchur chun réamhrialú – Comhar breithiúnach in ábhair choiriúla – Barántas gabhála Eorpach – Cinneadh Réime
2002/584/CGB – Airteagal 1(3) – Cinneadh Réime 2004/757/CGB – Airteagal 2(1)(a) agus (2) – Airteagal 4(1) agus (2)(b) – Forálacha íosta maidir leis na heilimintí a chomhdhéanann gníomhartha coiriúla agus pionóis i réimse na
gáinneála aindleathaí
ar dhrugaí – Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh – Airteagal 49(3) – Comhréireacht na bpionós – Rialú an údaráis bhreithiúnaigh de chuid an Bhallstáit fhorghníomhaithigh)
I.      Réamhrá
1.        Ós rud é gur chuir na húdaráis bhreithiúnacha eisiúna agus fhorghníomhaitheacha prionsabal na comhréireachta san áireamh agus Cinneadh Réime 2002/584/CGB ón gComhairle an 13 Meitheamh 2002 maidir leis an mbarántas gabhála Eorpach agus na nósanna imeachta um thabhairt suas idir na Ballstáit, (2) arna leasú le Cinneadh Réime 2009/299/CGB ón gComhairle an 26 Feabhra 2009, (3) á chur chun feidhme acu,
bhí sé ina ábhar mór díospóireachta, feiniméan a mhéadaítear go cinnte le neamhghníomh
Chinneadh Réime 2002/584 maidir leis an bpointe sin. (4)
2.        Go deimhin, níl aon tagairt do cheanglas sainráite sa Chinneadh Réime sin maidir le comhlíonadh phrionsabal na comhréireachta de chuid údaráis bhreithiúnacha na mBallstát maidir lena raon feidhme. (5) Chun cúiteamh a dhéanamh ar an neamhghníomh sin,
cuireadh an ceanglas sin le chéile sna lámhleabhair éagsúla maidir le heisiúint agus forfheidhmiú an bharántais ghabhála Eorpaigh, (6) agus ag
Parlaimint na hEorpa chomh maith. (7)
3.        Chuir an Coimisiún in iúl freisin ina Lámhleabhar 2023 gur chóir go mbeadh barántas gabhála Eorpach ‘comhréireach maidir lena chuspóir i gcónaí’. (8) Ón taobh sin de, ba cheart do na húdaráis bhreithiúnacha eisiúna ‘scrúdú a dhéanamh ar cé acu a d’fhéadfaí nó nach bhféadfaí bearta eile comhair bhreithiúnaigh a úsáid in ionad [barántas gabhála Eorpach] a eisiúint’, a mhéid a d’fhéadfadh bearta den sórt sin a bheith ‘éifeachtach agus gan bheith chomh comhéigneach céanna’. Ar bhonn níos ginearálta, cuireann an Coimisiún in iúl ‘go bhféadfadh fíorú na comhréireachta sula n‑eisítear [barántas gabhála Eorpach] muinín fhrithpháirteach a neartú idir údaráis bhreithiúnacha eisiúna na mBallstát’, rud a chuireann le ‘héifeachtacht an [bharántais ghabhála Eorpaigh] ar fud an Aontais’. (9)
4.        Cé nach luaitear go sainráite é i gCinneadh Réime 2002/584, tá ceanglas na comhréireachta mar bhonn leis an bpróiseas um thabhairt suas a bunaíodh leis an gCinneadh Réime sin. Ná ní féidir a mhalairt a dhéanamh ós rud é, faoi Airteagal 5(4) CAE, ‘[d]e bhun phrionsabal na comhréireachta, ní rachaidh inneachar agus foirm ghníomhaíocht an Aontais thar a bhfuil riachtanach chun cuspóirí na gConarthaí a bhaint amach’. Ag féachaint do na hiarmhairtí a bhaineann le barántas gabhála Eorpach ar chearta daoine iarrtha agus chun éifeachtacht agus luas na nósanna imeachta um thabhairt suas a áirithiú, tá sé thar a bheith tábhachtach, dá bhrí sin, go scrúdódh na húdaráis bhreithiúnacha eisiúna go cúramach agus le srian éigin i ngach cás an bhfuil gá le barántas den sórt sin.
5.        Leag an Chúirt féin, ar thionscnamh roinnt dá hAbhcóidí Ginearálta, (10) béim ar an ngá atá le hathbhreithniú ar chomhréireacht ón údarás breithiúnach eisiúna. A luaithe agus a thagann an fhéidearthacht chun cinn chun duine a ghabháil le heisiúint barántais gabhála Eorpaigh ar cuspóir den bharántas sin é agus gur féidir ionsaí a dhéanamh ar shaoirse an duine sin, is faoin údarás breithiúnach a bhfuil sé ar intinn aige barántas gabhála Eorpach a eisiúint, dar leis an gCúirt, scrúdú a dhéanamh, i bhfianaise imthosca an cháis, a bhfuil an éisiúint sin de chineál comhréireach. (11) Ar an gcaoi sin, dealraíonn sé go mbaineann an Chúirt úsáid as idirdhealú ar dá réir a eisítear barántas gabhála Eorpach chun críocha ionchúisimh nó chun críocha forghníomhú pionóis, os rud é gur shoiléirigh sí, san hipitéis deiridh sin, go n‑eascraíonn comhréireacht an bharántais sin ón gciontú arna thabhairt, ar nach mór dó a bheith chomhdhéanta de phionós nó ordú coinneála a mhaireann ar feadh ceithre mhí ar a laghad (12) mar a leagtar síos in Airteagal 2(1) de Chinneadh Réime 2002/584.
6.        Maidir leis an údarás breithiúnach forghníomhaitheach, ní léir ó chásdlí na Cúirte go gceanglaítear air scrúdú a dhéanamh ar chomhréireacht an bharántais gabhála Eorpaigh nach mór dó a fhorghníomhú. (13)
7.        Thairis sin, cuireann an Coimisiún in iúl ina Lámhleabhar 2023 gurb é an t‑údarás breithiúnach eisiúna amháin atá freagrach as comhréireacht barántais gabhála Eorpaigh a fhíorú. Tugann sé dá aire, i ndáil leis sin, nach bhfuil aon fhoráil i gCinneadh Réime 2002/584 ‘maidir leis an bhféidearthacht atá ag an mBallstát forghníomhaitheach measúnú a dhéanamh ar chomhréireacht barántais gabhála Eorpaigh’. De réir na hinstitiúide sin, tá sé sin ‘i gcomhréir le prionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh’. Dá mbeadh amhras tromchúiseach ar an údarás breithiúnach forghníomhaitheach, áfach, maidir le comhréireacht an bharántais gabhála Eorpaigh, ba cheart tosaíocht a thabhairt don bhealach ‘cumarsáide dírí’ idir an t‑údarás sin agus an t‑údarás breithiúnach eisiúna, chun teacht ar ‘réiteach níos iomchuí’.(14) Measann an Coimisiún nár cheart go dtarlódh cásanna den sórt sin ach amháin ‘in imthosca eisceachtúla’. (15)
8.        Tar éis na soiléirithe sin a dhéanamh, ba cheart a thabhairt faoi deara ag an tús go n‑iarrtar leis an iarraidh seo ar réamhrialú ar an gCúirt scrúdú a dhéanamh, ar bhealach ar leith, ar shaincheist na comhréireachta i gcomhthéacs an tsásra um thabhairt suas, cé, mar a mhíneoidh mé thíos, go bhfuil dáileadh na seiceálacha atá le déanamh ag na húdaráis bhreithiúnacha eisiúna agus fhorghníomhaitheacha, faoi seach, i gcroílár na díospóireachta dlíthiúla freisin.
9.        Beidh ar an gCúirt cinneadh a dhéanamh mar gheall ar an iarraidh seo freisin maidir leis an bpointe ar féidir leis an údarás breithiúnach forghníomhaitheach, agus más amhlaidh an cás, cad iad na coinníollacha faoinar féidir leis, diúltú barántas gabhála Eorpach chun críche pianbhreith choimeádta a éisiúint i gcás ina gceapann an t‑údarás sin go mbeadh riosca ann go dtiocfadh tabhairt suas an duine iarrtha salach ar phrionsabail na comhréireachta i dtaca le pionóis, a chumhdaítear in Airteagal 49(3) den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh.(16) Sa chomhthéacs seo, ní hé an fíorú a bhaineann le comhlíonadh phrionsabal na comhréireachta ag céim eisiúna an bharántais gabhála Eorpaigh atá faoi chaibidil, ach is é an fíorú a bhaineann le comhlíonadh an phrionsabail sin ag céim forghníomhaithe an bharántais sin, i dtaca leis an bpionós arna ghearradh sa Bhallstát eisiúna agus i gcás nach ann sa bharántas gabhála Eorpach ach an ionstraim nós imeachta a úsáidtear lena fhorghníomhú. (17)
10.      Go sonrach, baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú ar Airteagal 1(3) de Chinneadh Réime 2002/584, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 49(3) den Chairt, agus le hAirteagal 2(1) agus (2),
Airteagal 4(1) agus (2) agus Airteagal 5 de Chinneadh Réime 2004/757/CGB ón gComhairle an 25 Deireadh Fómhair 2004 lena leagtar síos forálacha íosta maidir leis na heilimintí a chomhdhéanann gníomhartha coiriúla agus pionóis i réimse na gáinneála aindleathaí ar dhrugaí.(18)
11.      Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí coiriúla arna dtionscnamh i gcoinne DZ maidir le barántas gabhála Eorpach arna eisiúint ina choinne chun pianbhreith choimeádta chríochnaitheach 7
mbliana a fhorghníomhú i leith cion arb é atá ann drugaí ‘ardriosca’ a thabhairt isteach sa Rómáin.
12.      Sa chomhthéacs sin, is gá a chinneadh an bhféadfaidh an t‑údarás breithiúnach forghníomhaitheach diúltú DZ a thabhairt suas i gcás ina measann sé go bhfuil pianbhreith den sórt sin díréireach agus, dá bhrí sin, go sáródh forghníomhú an bharántais gabhála Eorpaigh prionsabal chomhréireacht na bpionós, a chumhdaítear in Airteagal 49(3) den Chairt, agus, má tá, a mhéid a fhéadfaidh sé déanamh amhlaidh agus na coinníollacha faoina bhféadfaidh sé déanamh amhlaidh. Go háirithe, an gceanglaítear ar an údarás sin scrúdú dhá chéim a dhéanamh chun diúltú don tabhairt suas sin ar bhonn Airteagal 1(3) de Chinneadh Réime 2002/584? Más amhlaidh atá, cén t‑ábhar sonrach ba cheart a thabhairt do gach ceann den dá chéim den scrúdú sin?
II.    Fíorais sna príomhimeachtaí agus ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
13.      D’eisigh an Judecătoria Constanța (Cúirt Chéadchéime Constanța, an Rómáin) barántas gabhála Eorpach i gcoinne DZ. Ní mór do Rechtbank Amsterdam (Cúirt Dúiche Amstardam, an Ísiltír), arb é an chúirt a rinne an tarchur, agus é ina údarás breithiúnach forghníomhaitheach, cinneadh faoi fhorghníomhú an bharántais sin. Measann an chúirt sin nach féidir brath ar aon cheann de na forais le haghaidh neamhfhorghníomhú dá dtagraítear in Airteagail 3, 4 agus 4a de Chinneadh Réime 2002/584.
14.      Is é atá á lorg leis an mbarántas gabhála Eorpach forghníomhú pianbhreithe coimeádta ar feadh achar 7
mbliana, pianbhreith chríochnaitheach i ndiaidh cinneadh de chuid Curtea de Apel Constanța (Cúirt Achomhairc Constanța, an Rómáin), an 20 Nollaig 2023, agus an cinneadh sin arna thabhairt i ndiaidh nós imeachta ina raibh DZ i láthair i bpearsa.(19) Cuireann an chúirt a rinne an tarchur in iúl gur eascair an barántas sin as an gciontú a bhaineann leis na fíorais, a rinne DZ lena bhean chéile, arbh iad allmhairiú aindleathach trí ghram cannabas agus ceithre phiollaire ina raibh meitiléindé-ocsaimeitilamfataimín (MDMA) isteach sa Rómáin. Sonraíonn an chúirt sin go bhfuil na gníomhartha sin inphionóis sa Rómáin de bhun Airteagal 3 de Legea nr. 143/2000 privind prevenirea și combaterea traficului și consumului illicit de droguri (Dlí Uimh. 143/2000 maidir le gáinneáil agus tomhaltas aindleathach drugaí a chosc agus a chomhrac), (20) an 26 Iúil 2000, sa leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí (‘Dlí Uimh. 143/2000’), (21) agus Airteagal 46(2) den Codul penal (Cód Coiriúil). (22) Faoi dhlí na Rómáine, tá an cion céanna ann, is é sin ‘tabhairt isteach i dtír na ndrugaí ardriosca agus fíor-ardriosca’.
15.      Sonraíonn an chúirt a rinne an tarchur freisin, a mhéid a bhaineann sé le drugaí ‘fíor-ardriosca’, go bhfuil sé beartaithe le hAirteagal 3 de Dhlí Uimh. 143/2000 Airteagal 4(2)(b) de Chinneadh Réime 2004/757 a chur chun feidhme.(23) Cé go gceanglaítear leis an bhforáil dheireanach sin ar na Ballstáit foráil a dhéanamh maidir le cion is inphionóis le pionós uasta 5 go 10 mbliana príosúnachta ar a laghad, is léir ón bhfaisnéis bhreise arna soláthar ag an údarás breithiúnach eisiúna agus ag oifig na Rómáine de chuid Ghníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar Ceartais Choiriúil (Eurojust) go raibh an cion ‘tabhairt isteach sa tír ina bhfuil drugaí ardriosca agus fíor-ardriosca’ inphionóis le pionós íosta 7 mbliana príosúnachta.
16.      Ag féachaint do líon na ndrugaí a luaitear sa bharántas gabhála Eorpach agus don ráiteas a rinne DZ ag an éisteacht os comhair na cúirte a rinne an tarchur –
eadhon go raibh na drugaí beartaithe lena gcaitheamh go pearsanta ag a bhean chéile, a d’úsáid iad chun pian a mhaolú (24) –
measann an chúirt sin gur cainníochtaí beaga iad de dhrugaí ‘ardriosca’ agus ‘fíor-ardriosca’ lena gcaitheamh go pearsanta. In aon chás, tugann an chúirt sin dá haire go raibh na cainníochtaí beaga drugaí sin i seilbh DZ agus a bhean chéile gan é a bheith ar intinn acu gáinneáil a dhéanamh orthu.
17.      Foráiltear le dlí na Rómáine go bhféadfaí an phianbhreith a laghdú, go háirithe trí imthosca maolaitheacha a chur san áireamh. Mar fhreagra ar iarraidh, áfach, luaigh an t‑údarás breithiúnach eisiúna, i gcás DZ, nach raibh imthosca géaraitheacha ann, amhail athshárú, ná imthosca maolaitheacha. Fiú dá mbeadh DZ in ann laghdú ar an bpianbhreith a éileamh agus dá gcuirfí an phianbhreith sin i bhfeidhm, ní fhéadfaí forghníomhú na pianbhreithe a chur ar fionraí mar gheall ar fhad na pianbhreithe sin. De réir an údaráis sin, dá gcuirfí foras chun an phianbhreith a laghdú i bhfeidhm, bheadh 4
bliana agus 8
mí i gceist agus, dá bhrí sin, bheadh níos mó ná 3
bliana i gceist.(25)
18.      Baineann an chúirt a rinne an tarchur de thátal as na tosca sin, seachas na himthosca lena dtugtar údar le laghdú ar an bpianbhreith, gur ceanglaíodh le reachtaíocht na Rómáine ar an gcúirt, i gcás ciontú as allmhairiú aindleathach ‘drugaí ardriosca agus fíor-ardriosca’ ag an tráth ina ndearnadh na cionta, pianbhreith íosta príosúnachta 7 mbliana a fhorchur, gan a chur san áireamh ar bhain an t‑iompar sin le cainníocht bheag drugaí nó an ndearna an duine a bhí ag gabháil don iompar sin amhlaidh le haghaidh tomhaltas pearsanta, ar a laghad gan é a bheith ar intinn aige gáinneáil aindleathach drugaí a dhéanamh.
19.      Ar an taobh eile, a mhéid a bhí feidhm ag féidearthacht dhlíthiúil amháin nó níos mó chun an pionós a laghdú, ceadaíodh leis an reachtaíocht sin don chúirt an pionós íosta sin a laghdú maidir le hallmhairiú aindleathach cainníochtaí beaga ‘drugaí ardriosca agus fíor-ardriosca’ le haghaidh tomhaltas pearsanta, ar a laghad gan é a bheith beartaithe gáinneáil a dhéanamh orthu, faoina leath (i gcás chur i bhfeidhm Airteagal 15 de Dhlí Uimh. 143/2000) nó faoi aon trian ar a mhéad (i gcás ina gcuirtear féidearthacht amháin eile nó níos mó i bhfeidhm chun an pionós a laghdú).
20.      Deir an chúirt a rinne an tarchur go ndearna abhcóide DZ agóid i gcoinne a thabhairt suas, ag áitiú go bhfuil an phianbhreith choimeádta a forchuireadh díréireach agus, dá bhrí sin, go bhfuil sí contrártha d’Airteagal 49(3) den Chairt. Measann an chúirt sin, i bhfianaise argóintí an abhcóide sin, go n‑ardaíonn an pionós íosta a cheanglaítear le reachtaíocht na Rómáine ar chúirt choiriúil na Rómáine a ghlacadh sa chás seo, arna mheas in éineacht leis na féidearthachtaí teoranta dlíthiúla chun an pionós a laghdú, ceisteanna ó thaobh phrionsabal chomhréireacht na bpionós dá dtagraítear san fhoráil sin.
21.      Ar an gcéad dul síos, de réir na cúirte sin, tagann an cheist chun cinn, i gcás ina n‑agraíonn an duine iarrtha fíorbhaol go bhforghníomhófar pianbhreith atá díréireach leis an gcion is bonn leis an mbarántas gabhála Eorpach, an gcaithfidh an t‑údarás breithiúnach forghníomhaitheach a fhíorú an bhféadfadh diúltú don tabhairt suas a bheith mar thoradh ar an mbaol sin.
22.      Tugann an chúirt a rinne an tarchur dá haire, i ndáil leis sin, nach bhfuil sé cinnte gur féidir tátal a bhaint as breithiúnas an 14 Iúil 2022,
Procureur général près la cour d’appel d’Angers, (26) nach féidir brath ar Airteagal 1(3) de Chinneadh Réime 2002/584 i gcomhar le hAirteagal 49(3) den Chairt.
23.      Ar an dara dul síos, de réir na cúirte sin, tagann roinnt ceisteanna breise chun cinn maidir leis an gcaoi ar cheart don údarás breithiúnach forghníomhaitheach a mheas an bhfuil fíorbhaol ann, sa Bhallstát eisiúna, go bhforghníomhófar pianbhreith chríochnaitheach dhíréireach.
24.      Dá bhrí sin, is gá a fhiafraí cén t‑athbhreithniú nach mór don údarás sin a chur i bhfeidhm i gcomhthéacs an mheasúnaithe sin agus cén ról atá aige, i gcomhthéacs an athbhreithnithe sin, i gcomhthéacs na hoibleagáide pianbhreith íosta a fhorchur, arna breithniú i gcomhar leis na féidearthachtaí chun an phianbhreith a laghdú agus forghníomhú na pianbhreithe dá bhforáiltear le dlí an Bhallstáit eisiúna a chur ar fionraí. Ina theannta sin, ós rud é go bhfuil an phianbhreith choimeádta a forchuireadh ar an duine iarrtha críochnaitheach, tagann an cheist chun cinn an bhféadfadh ráthaíocht a d’fhéadfadh údaráis an Bhallstáit eisiúna a sholáthar –
rud a thugann le tuiscint, mar shampla, go bhféadfadh pardún a thabhairt don duine iarrtha nó go bhféadfadh sé nó sí athbhreithniú a iarraidh fós ar an mbreithiúnas lena bhforchuirtear an phianbhreith –
deireadh a chur fós, i leith an duine iarrtha, le fíorbhaol, más ann dó, go sárófar Airteagal 49(3) den Chairt.
25.      Sna himthosca sin, chinn Rechtbank Amsterdam (Cúirt Dúiche Amstardam) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
1.
An bhfuil Airteagal 1(3) de Chinneadh Réime 2002/584/CGB maidir leis an mBarántas Gabhála Eorpach agus na nósanna imeachta um thabhairt suas [idir na Ballstáit], arna léamh i gcomhar le hAirteagal 49(3) den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh agus Airteagal 2(1)(a) agus (2),
Airteagal 4(1) agus (2)(b) agus Airteagal 5 de Chinneadh Réime 2004/757/CGB 2 lena leagtar síos forálacha íosta maidir leis na heilimintí a chomhdhéanann gníomhartha coiriúla agus pionóis i réimse na gáinneála aindleathaí ar dhrugaí, le léiriú sa chaoi seo a leanas:
i gcás ina ndéanann an duine iarrtha agóid i gcoinne an tabhairt suas ar an bhforas gur gearradh pianbhreith choimeádta íosta dhíréireach air sa Bhallstát eisiúna ar deireadh as cainníochtaí beaga drugaí a allmhairiú le haghaidh úsáid phearsanta, nó ar a laghad as cainníochtaí beaga drugaí a allmhairiú gan rún a bheith ag gabháil do gháinneáil,
ní mór don údarás breithiúnach forghníomhaitheach measúnú a dhéanamh, i gcás tabhairt suas chun an phianbhreith sin a fhorghníomhú, an mbeadh an duine iarrtha i bhfíorbhaol go bhforghníomhófaí pianbhreith atá díréireach leis an gcion is cúis leis an mbarántas gabhála Eorpach?
2. Más freagra dearfach a thabharfar ar Cheist 1:
(a)      Cén caighdeán athbhreithnithe nach mór don údarás breithiúnach forghníomhaitheach a chur i bhfeidhm agus measúnú á dhéanamh aige an bhfuil fíorbhaol ann go bhforghníomhófar pianbhreith dhíréireach chríochnaitheach de réir bhrí Cheist 1?
(b)
Cén ról atá ag an bhfíoras sa mheasúnú sin go gceanglaítear le dlí an Bhallstáit eisiúna,
lena gcuirtear chun feidhme Airteagal 4(2)(b) de Chinneadh Réime 2004/757/CGB lena leagtar síos forálacha íosta maidir leis na heilimintí a chomhdhéanann gníomhartha coiriúla agus pionóis i réimse na gáinneála aindleathaí ar dhrugaí agus an oibleagáid a eascraíonn as sin foráil a dhéanamh maidir le huastéarma príosúnachta cúig go deich mbliana ar a laghad,
ar an gcúirt náisiúnta íostéarma príosúnachta 7 mbliain a ghearradh i gcás ciontú mar gheall, go hachomair, ar allmhairiú drugaí a mheastar a bheith ar na cinn is díobhálaí don tsláinte, beag beann ar an méid drugaí lena mbaineann na gníomhartha sin agus an raibh na gníomhartha sin beartaithe d’úsáid phearsanta, nó an ndearnadh na gníomhartha sin d’fhonn drugaí den sórt sin a gháinneáil, sna cásanna seo a leanas:
–        ní fhéadfaidh an chúirt an pionós íosta sin a laghdú de mhéid iomlán nach mó ná aon trian den phianbhreith sin ach amháin in imthosca a laghdaíonn tromchúis an chiona nó an chontúirt a bhaineann leis an gciontóir, nó a admhaíonn an duine lena mbaineann an cion, nó de mhéid iomlán nach mó ná leath na pianbhreithe sin má éascaíonn an duine lena mbaineann sainaithint agus ionchúiseamh daoine eile a rinne cionta a bhaineann le drugaí, agus
–        go gcuireann fad an phionóis íosta sin (a d’fhéadfaí a laghdú) cosc ar an gcúirt forghníomhú na pianbhreithe sin a chur ar fionraí?
(c)      An féidir fíorbhaol féideartha go bhforghníomhófar pianbhreith dhíréireach chríochnaitheach de réir bhrí Cheist 1 a fhrisnéis fós le ráthaíocht ón mBallstát eisiúna, agus cén cineál ráthaíochta a bheadh inghlactha?’
26.      Chuir DZ, Openbaar Ministerie (Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí, an Ísiltír), Rialtais na Rómáine,
na hUngáire agus na Polainne, Éire agus an Coimisiún barúlacha i scríbhinn isteach agus ghlac siad páirt, i láthair Rialtas na Gearmáine freisin, ag an éisteacht a tionóladh an 23 Meán Fómhair 2025, inar fhreagair siad na ceisteanna le haghaidh freagra ó bhéal a chuir an Chúirt.
III. Measúnú
27.      Lena ceisteanna, a bhfuil sé beartaithe agam iad a scrúdú le chéile, iarrann an chúirt a rinne an tarchur ar an gCúirt, go bunúsach, a chinneadh an gceadaítear le hAirteagal 1(3) de Chinneadh Réime 2002/584, arna léamh i bhfianaise Airteagal 49(3) den Chairt, d’údarás breithiúnach forghníomhaitheach diúltú barántas gabhála Eorpach arna eisiúint chun pianbhreith choimeádta a fhorghníomhú, i gcás ina measann an t‑údarás sin go bhfuil an phianbhreith a forchuireadh iomarcach agus go bhféadfadh forghníomhú an bharántais sin prionsabal chomhréireacht na bpionós, a chumhdaítear san fhoráil sin den Chairt, a shárú.
28.      Eascraíonn na ceisteanna a d’ardaigh an chúirt a rinne an tarchur go bunúsach as na difríochtaí idir dlí coiriúil na hÍsiltíre agus dlí coiriúil na Rómáine maidir le déine an phionóis i leith cion amhail an cion atá i gceist sna príomhimeachtaí, eadhon drugaí ‘fíor-ardriosca’ a thabhairt isteach sa Rómáin. De réir na mínithe a thug Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí ag an éisteacht, go mbeadh tabhairt isteach drugaí sa Rómáin a bhaineann leis an gcatagóir sin, le haghaidh cainníocht suas le 10 ngram, inphionóis le téarma príosúnachta idir seachtain amháin agus 3
seachtaine san Ísiltír, is é 7 mbliana an téarma íosta príosúnachta sa Rómáin. Dá bhrí sin, tá na ceisteanna sin bunaithe ar an gcinneadh go bhfuil teorainn níos ísle na pianbhreithe príosúnachta dá bhforáiltear le dlí na Rómáine ard i gcomparáid leis an bpianbhreith dá bhforáiltear le dlí na hÍsiltíre. Ina theannta sin, tá teorainn leis an bhféidearthacht atá ag cúirt na Rómáine an phianbhreith a laghdú nó a forghníomhú a chur ar fionraí.
29.      D’fhonn ceisteanna na cúirte a rinne an tarchur a fhreagairt, ba cheart a mheabhrú go bhféachtar le Cinneadh Réime 2002/584, trí chóras simplithe agus éifeachtach a bhunú chun daoine ciontaithe nó daoine a bhfuil amhras fúthu gur sháraigh siad an dlí coiriúil a thabhairt suas, comhar breithiúnach a éascú agus dlús a chur leis d’fhonn rannchuidiú leis an gcuspóir arna leagan síos a bhaint amach go mbeidh an tAontas Eorpach ina limistéar saoirse, slándála agus ceartais, ar bhonn an ardleibhéil muiníne nach mór a bheith ann idir na Ballstáit.(27)
30.      Sa réimse a rialaítear leis an gCinneadh Réime sin, déantar prionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh, arb é, de réir aithris 6 de, ‘bunchloch’ an chomhair bhreithiúnaigh in ábhair choiriúla, a léiriú in Airteagal 1(2) den Chinneadh Réime sin, lena leagtar síos an riail go gceanglaítear ar na Ballstáit aon bharántas gabhála Eorpach a fhorghníomhú ar bhonn phrionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh agus i gcomhréir le forálacha an Chinnidh Réime sin.(28)
31.      Dá bhrí sin, ar thaobh amháin, ní fhéadfaidh údaráis bhreithiúnacha fhorghníomhaitheacha diúltú barántas gabhála Eorpach a fhorghníomhú ach amháin ar fhorais a eascraíonn as Cinneadh Réime 2002/584, arna léiriú ag an gCúirt Bhreithiúnais. Ar an taobh eile, cé gurb ionann forghníomhú an bharántais gabhála Eorpaigh agus an prionsabal, tá diúltú d’fhorghníomhú ceaptha a bheith ina eisceacht nach mór a léirmhíniú go docht.(29) Maidir leis na forais sin, foráiltear leis an gCinneadh Réime sin, in Airteagal 3, na forais maidir le neamhfhorghníomhú éigeantach barántais gabhála Eorpaigh agus, ina Airteagail 4 agus 4a, na forais le haghaidh neamh-fhorghníomhú roghnach an bharántais sin. (30)
32.      Tar éis dom a chinneadh nach mbaineann aon cheann de na forais sin le cineál díréireach na pianbhreithe a forchuireadh sa Bhallstát eisiúna (A), míneoidh mé na tátail a d’fhéadfaí a bhaint as Airteagal 1(3) de Chinneadh Réime 2002/584 i gcás ina bhfuil baol ann go sárófar prionsabal chomhréireacht na bpionós, a chumhdaítear in Airteagal 49(3) den Chairt (B).
A.      Easpa forais le haghaidh neamhfhorghníomhú i gCinneadh Réime 2002/584 maidir le cineál díréireach na pianbhreithe arna forchur sa Bhallstát eisiúna
33.      Ní fhoráiltear le Cinneadh Réime 2002/584 go bhféadfaidh an t‑údarás breithiúnach forghníomhaitheach diúltú barántas gabhála Eorpach a fhorghníomhú chun pianbhreith choimeádta a fhorghníomhú ar an bhforas amháin go bhfuil an phianbhreith sin díréireach leis an gcion a bhfuil sé beartaithe é a phionósú.
34.      D’fhéadfaí cinneadh den sórt sin a thuiscint freisin ó chásdlí na Cúirte.
35.      Dá bhrí sin, sa chás as ar eascair breithiúnas Procureur général près la cour d’appel d’Angers, iarradh ar an gCúirt an coinníoll maidir le coiriúlacht dhúbailte an ghnímh, a leagtar síos in Airteagal 2(4) agus in Airteagal 4(1) de Chinneadh Réime 2002/584, a léiriú. Go háirithe, chinn an Chúirt go gcomhlíontar an coinníoll sin i gcás ina n‑eisítear an barántas gabhála Eorpach chun pianbhreith choimeádta a fhorghníomhú, cé gur forchuireadh an phianbhreith sin, sa Bhallstát eisiúna, as an duine iarrtha do dhéanamh ciona aonair atá comhdhéanta de roinnt gníomhartha, nach bhfuil ach cuid díobh ina chion coiriúil sa Bhallstát forghníomhaitheach. (31)
36.      Ar iarratas ón gcúirt a rinne an tarchur an tsaincheist sin a scrúdú freisin i bhfianaise Airteagal 49(3) den Chairt, shonraigh an Chúirt go bhfuil léiriú den sórt sin i gcomhréir le prionsabal na comhréireachta i dtaca le cionta coiriúla agus pionóis, a leagtar síos san fhoráil sin.(32)
37.      I ndáil leis sin, chuir an Chúirt in iúl, ar an gcéad dul síos, sa chóras a bunaíodh le Cinneadh Réime 2002/584,
go n‑áirithíonn údaráis bhreithiúnacha an Bhallstáit eisiúna comhlíonadh phrionsabal na comhréireachta i dtaca le cionta coiriúla agus pionóis, ag cur leis, ar bhonn níos ginearálta,
gurb é an Ballstát eisiúna go príomha atá freagrach as urraim do chearta an duine a n‑iarrtar é a thabhairt suas a áirithiú. (33)
38.      Ar an dara dul síos, thug an Chúirt dá haire nach bhfuil cineál díréireach féideartha na pianbhreithe a forchuireadh sa Bhallstát eisiúna i measc na bhforas le neamhfhorghníomhú éigeantach agus roghnach barántais gabhála Eorpaigh dá dtagraítear in Airteagail 3, 4 agus 4a de Chinneadh Réime 2002/584. (34)
39.      Ina theannta sin, shonraigh an Chúirt nach gceanglaítear leis an gcoinníoll maidir le coiriúlacht dhúbailte an ghnímh ach a fháil amach an mbeadh gnéithe fíorasacha an chiona ba chúis le heisiúint an bharántais gabhála Eorpaigh sin ina gcion freisin, sa cháil sin, faoi dhlí an Bhallstáit fhorghníomhaithigh dá dtarlódh siad ar chríoch an Stáit sin.(35)
40.      Thuig an Chúirt as na tosca sin nach faoin údarás breithiúnach forghníomhaitheach atá sé, dá bhrí sin,
i gcomhthéacs an mheasúnaithe ar an gcoinníoll sin, measúnú a dhéanamh ar an bpianbhreith arna forchur sa Bhallstát eisiúna i bhfianaise Airteagal 49(3) den Chairt. (36)
41.      Is fíor nach mór anailís a dhéanamh ar fhreagra na Cúirte ina breithiúnas Procureur général près la cour d’appel d’Angers i bhfianaise choinníoll choiriúlacht dhúbailte an ghnímh, a mhéid nach luann an Chúirt ach go bhfuil a léiriú ar an gcoinníoll sin comhoiriúnach le prionsabal na comhréireachta i dtaca le cionta coiriúla agus pionóis, a chumhdaítear in Airteagal 49(3) den Chairt.
42.      Is amhlaidh fós, le foclaíocht ghinearálta mhíreanna 65 agus 66 den bhreithiúnas sin, go dtugann an Chúirt le fios gur cosúil go bhfuil measúnú ag an údarás breithiúnach forghníomhaitheach ar chineál díréireach féideartha na pianbhreithe arna forchur sa Bhallstát eisiúna ar neamhréir leis an gcóras a bunaíodh le Cinneadh Réime 2002/584. Dealraíonn sé dom gur cheart don Chúirt a shonrú go soiléir, i gcomhthéacs na n‑imeachtaí seo, nach féidir diúltú barántas gabhála Eorpach a fhorghníomhú, i bprionsabal, a bhunú ar an measúnú a rinne an t‑údarás breithiúnach forghníomhaitheach go bhfuil an phianbhreith a forchuireadh sa Bhallstát eisiúna díréireach ar bhonn tosca éagsúla, lena n‑áirítear a dhlí náisiúnta féin. I mo thuairimse, níl measúnú den sórt sin ón údarás breithiúnach sin inmhianaithe ná indéanta sa chleachtas.
43.      Níl an measúnú sin ón údarás breithiúnach forghníomhaitheach ar chomhréireacht na pianbhreithe inmhianaithe, ós rud é go dtabharfadh sé ar an údarás sin athscrúdú a dhéanamh ar fhiúntas na pianbhreithe a forchuireadh sa Bhallstát eisiúna, agus amhras a chaitheamh, i gcás inarb iomchuí, ar fhiúntas na pianbhreithe sin. Dá bhrí sin, bheadh an t‑údarás sin ina chomhlacht achomhairc a bhféadfadh an duine iarrtha agóid a dhéanamh os a chomhair i gcoinne chomhréireacht na pianbhreithe a ghearr cúirt de chuid an Bhallstáit eisiúna air. Ní féidir comhlacht achomhairc den sórt sin a bheith lonnaithe ach amháin sa Bhallstát sin agus ní féidir é a athlonnú chuig an mBallstát forghníomhaitheach, nach féidir lena údaráis bhreithiúnacha ról den sórt sin a thabhairt dóibh féin. Thairis sin, níl forais dlínse ag an údarás breithiúnach forghníomhaitheach lena gcuirtear ar a chumas rialacha dhlí coiriúil substainteach an Bhallstáit fhorghníomhaithigh a chur i bhfeidhm maidir le cion a bhfuil a phionósú faoi chúram chúirteanna an Bhallstáit eisiúna agus a bhfuil breithiúnas tugtha go neamhspleách ag ceann acu ar a bhfuil an barántas gabhála Eorpach a n‑iarrtar a fhorghníomhú bunaithe.
44.      Dá bhrí sin, ní faoin údarás breithiúnach forghníomhaitheach atá sé a mheas an bhfuil an phianbhreith arna forchur ag cúirt de chuid an Bhallstáit eisiúna iomchuí chun na cuspóirí a shaothraítear le reachtaíocht an Bhallstáit sin a bhaint amach agus an dtéann sí thar a bhfuil riachtanach chun na cuspóirí sin a bhaint amach. Ba mhaith liom a rá freisin, ar chúiseanna soiléire deimhneachta dlíthiúla, nach féidir leis an údarás breithiúnach forghníomhaitheach amhras a chaitheamh, ag céim a fhorghníomhaithe, ar an mbreithiúnas críochnaitheach a tugadh sa Bhallstát eisiúna, mar mura ndéanfaí amhlaidh, bhainfí an bonn den phrionsabal res judicata.
45.      Thairis sin, tá fíorú de chuid an údaráis bhreithiúnaigh fhorghníomhaithigh maidir le comhréireacht na pianbhreithe a chinn an Ballstát eisiúna ar neamhréir le prionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh go bunúsach.(37) Meabhraím go nglactar leis sin go bhfuil iontaoibh fhrithpháirteach idir na Ballstáit ina gcóras ceartais choiriúil agus go nglacann gach Ballstát acu le cur i bhfeidhm an dlí choiriúil is infheidhme sna Ballstáit eile, fiú i gcás ina mbeadh réiteach éagsúil ann dá gcuirfí a dhlí náisiúnta féin i bhfeidhm. (38) Tugtar le fios leis sin nach féidir leis an údarás breithiúnach forghníomhaitheach ceist chomhréireacht na bpionós a thomhas trí thagairt a dhéanamh dá chóras coiriúil féin, (39) agus tús áite á thabhairt dá mheasúnú féin ar chomhréireacht na bpionós, beag beann ar na rialacha arna leagan síos le dlí coiriúil substainteach an Bhallstáit eisiúna. Ba cheart a chur in iúl freisin go léiríonn na héagsúlachtaí i ndlí coiriúil na mBallstát éagsúlacht na roghanna a dhéanann siad i réimse an bheartais choiriúil, (40) de réir na dtosaíochtaí arna sainiú ag na reachtais náisiúnta, (41) lena n‑áirítear i réimse an dlí choiriúil shubstaintigh atá faoi réir comhchuibhiú íosta laistigh den Aontas. I ndáil leis sin, tá sé tábhachtach cosc a chur ar Bhallstáit áirithe, chun aimhleasa an chuspóra saoirse ó phionós agus cearta íospartach a chomhrac, a bheith ina n‑ionad dídine do dhaoine a chiontaítear ar an bhforas go gcuireann siad pionós ar chionta áirithe ar bhealach nach bhfuil chomh dian céanna. Ba cheart a thabhairt faoi deara freisin, mar a chinn an Chúirt cheana féin, cé go liostaítear in Airteagal 2(2) de Chinneadh Réime 2002/584, catagóirí cionta chun é a chur chun feidhme, is iad an sainmhíniú iarbhír ar na cionta sin agus na pionóis is infheidhme na cinn a eascraíonn as dlí an Bhallstáit eisiúna. Níl sé i gceist leis an gCinneadh Réime seo an dlí coiriúil substainteach a chomhchuibhiú, eadhon na cionta coiriúla atá i gceist ó thaobh na n‑eilimintí a chomhdhéanann iad ná na pionóis a ghabhann leo. (42)
46.      Tá imthoisc eile le cur leis na cinn sin, is é go ndealraíonn sé deacair, nó b’fhéidir dodhéanta, don údarás breithiúnach forghníomhaitheach dianmheasúnú tuisceanach a dhéanamh ar chomhréireacht na pianbhreithe arna chinn ag dlínse an Bhallstáit eisiúna, mar gheall ar an gcúis shimplí nach ndearnadh an nós imeachta os a comhair, níl an sainchomhad iomlán aici agus níl sí ar an eolas faoi shainghnéithe chóras coiriúil an Bhallstáit sin.(43) Ní dhealraíonn sé dom go réitíonn an malartú faisnéise dá bhforáiltear in Airteagal 15(2) agus (3) de Chinneadh Réime 2002/584 an fhadhb sin, ós rud é go bhfuil sé i ndán don údarás breithiúnach forghníomhaitheach a bheith curtha ar a chumas chun chinneadh a dhéanamh faoin achomharc agus ní chun na gnéithe atá de dhíth air chun measúnú a dhéanamh ar fhiúntas an bhreithiúnais agus pianbhreithe a cinneadh sa Bhallstát eisiúna a thabhairt dó. (44)
47.      Ar bhonn níos ginearálta, le réiteach den sórt sin, thabharfaí neamhaird ar an bhfíoras nach é cuspóir an Chinnidh Réime sin dlí coiriúil substainteach na mBallstát a chomhchuibhiú, ionas nach bhféadfadh éagsúlacht na rialacha maidir leis an ábhar a bheith mar thoradh air, tríd an deis a thabhairt don údarás breithiúnach forghníomhaitheach athbhreithniú a dhéanamh ar chomhlíonadh phrionsabal na comhréireachta pionós ag cúirt de chuid an Bhallstáit eisiúna, agus bac á chur ar an sásra um thabhairt suas arna bhunú leis an gCinneadh Réime sin. Chun an baol sin a sheachaint, tá sé fíor-riachtanach, dá bhrí sin, a áirithiú go dtagann comhlíonadh phrionsabal na comhréireachta pionós, i bprionsabal, faoi dhlínse chúirteanna an Bhallstáit eisiúna amháin, faoi na coinníollacha a leagtar síos le dlí coiriúil an Bhallstáit sin. Dá gcinnfí a mhalairt, bhainfí an bonn, ar ndóigh, den chuspóir córas simplithe agus éifeachtúil a bhunú chun tabhairt suas idir na Ballstáit a éascú agus dlús a chur leis.
48.      Mar sin féin, ní féidir a chur as an áireamh go hiomlán, in imthosca eisceachtúla,
go bhféadfadh an t‑údarás breithiúnach forghníomhaitheach diúltú barántas gabhála Eorpach a fhorghníomhú mar gheall ar bhaol go sárófar prionsabal na comhréireachta pionós. Tugaim faoi deara, thairis sin, nár rialaigh an Chúirt, ina breithiúnas Procureur général près la cour d’appel d’Angers, an bhféadfadh baol go sárófar prionsabal chomhréireacht na bpionós, a leagtar síos in Airteagal 49(3) den Chairt, a bheith ina fhoras uathrialach, ar bhonn Airteagal 1(3) de Chinneadh Réime 2002/584, chun diúltú barántas gabhála Eorpach a fhorghníomhú.
B.      Na hiarmhairtí atá le baint as Airteagal 1(3) de Chinneadh Réime 2002/584 i gcás baol go sárófar prionsabal chomhréireacht na bpionós, a chumhdaítear in Airteagal 49(3) den Chairt
49.      Is léir ó Airteagal 1(3) de Chinneadh Réime 2002/584 nach bhféadfadh sé a bheith d’éifeacht ag an gcinneadh sin modhnú a dhéanamh ar an oibleagáid na cearta bunúsacha a ráthaítear leis an gCairt a urramú.
50.      Forchuirtear an oibleagáid sin ar na Ballstáit nuair a chinneann siad duine a thabhairt suas, ós rud é gurb ionann cinneadh maidir le tabhairt suas den sórt sin agus cur chun feidhme dhlí an Aontais, de réir bhrí Airteagal 51(1) den Chairt. Dá bhrí sin, ceanglaítear ar údaráis bhreithiúnacha fhorghníomhaitheacha na mBallstát a áirithiú, agus an cinneadh sin á ghlacadh acu, go n‑urramófar na cearta bunúsacha a aithnítear sa Chairt don duine is ábhar do bharántas gabhála Eorpach.(45)
51.      Sa chomhthéacs sin, tá sé tábhachtach a mheabhrú go bhforáiltear le hAirteagal 49(3) den Chairt nár cheart déine na bpionós a bheith díréireach leis an gcion. Tá an fhoráil sin infheidhme nuair a chuirtear dlí an Aontais i bhfeidhm le foráil náisiúnta.(46) De réir chásdlí na Cúirte Breithiúnais, i gcomhréir leis an bprionsabal sin, ní rachaidh na bearta pionósacha a cheadaítear faoin reachtaíocht náisiúnta thar a bhfuil riachtanach chun na cuspóirí a shaothraítear go dlisteanach leis an reachtaíocht sin a bhaint amach. Ní mór déine na bpionós a bheith i gcomhréir le tromchúis na sáruithe ar forchuireadh iad ina leith, go háirithe trí fhíoréifeacht dhíspreagthach a áirithiú, agus gan dul thar a bhfuil riachtanach chun na cuspóirí sin a bhaint amach (47)
52.      Ina theannta sin, ceanglaítear le prionsabal na comhréireachta, agus an pionós á chinneadh agus méid na fíneála á shocrú, nach mór imthosca aonair an cháis a chur san áireamh.(48) Ní mór a chur san áireamh freisin, chun measúnú a dhéanamh ar chomhréireacht na bpionós, an fhéidearthacht atá ar fáil don chúirt náisiúnta an t‑aicmiú i ndáil leis an aicmiú a leagtar amach sa díotáil a athrú, a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le cur i bhfeidhm pionóis nach bhfuil chomh dian céanna, agus an fhéidearthacht an pionós i ndáil le tromchúis an tsáraithe a aimsíodh a mhodhnú. (49)
53.      Ar bhonn Airteagal 1(3) de Chinneadh Réime 2002/584, tá foras uathrialach sainaitheanta ag an gCúirt a d’fhéadfadh, i gcás ina gcomhlíontar coinníollacha áirithe, údar a thabhairt, ar bhonn eisceachtúil, do dhiúltú tabhairt suas ar thaobh an údaráis bhreithiúnaigh fhorghníomhaithigh i gcás ina bhfuil baol ann go sárófar cearta bunúsacha an duine iarrtha. Go dtí seo, measadh an fhéidearthacht foras den sórt sin a agairt i ndáil le riosca go sárófaí na cearta bunúsacha a ráthaítear in Airteagail 4 (toirmeasc ar chéastóireacht agus ar íde nó ar phionós atá mídhaonna nó táireach), 7 (an ceart go n‑urramófaí an saol príobháideach agus saol an teaghlaigh), 24 (cearta an linbh) agus 47 (an ceart chun leigheas éifeachtach a fháil os comhair binse neamhspleách neamhchlaonta arna bhunú roimhe sin le dlí) den Chairt.
54.      Níl aon chúis ann, i mo thuairimse, an fhéidearthacht go bhféadfadh riosca sáraithe ar an gceart bunúsach a chumhdaítear in Airteagal 49(3) den Chairt údar a thabhairt freisin, go heisceachtúil, le diúltú tabhairt suas ar bhonn Airteagal 1(3) de Chinneadh Réime 2002/584 a eisiamh go hiomlán agus go catagóireach. Tugaim faoi deara, thairis sin, gur chinn an Chúirt cheana féin, ina breithiúnas Alchaster, cé gur i gcomhthéacs léiriú ar ghníomh eile de dhlí an Aontais, (50) go gceanglaítear ar údaráis bhreithiúnacha fhorghníomhaitheacha na mBallstát a áirithiú, agus cinneadh maidir le tabhairt suas á ghlacadh acu, go n‑urramófar na cearta bunúsacha a eascraíonn as Airteagal 49(1) den Chairt, ina sonraítear,
inter alia, nach bhforchuirfear aon phionós níos troime ná an pionós a bhí infheidhme tráth a rinneadh an cion. Ba cheart, i mo thuairimse, go bhféadfaí an measúnú sin a leathnú chuig Airteagal 49(3) den Chairt. (51)
55.      Dá bhrí sin, tá baol ann go sárófar an ceart bunúsach a chosnaítear le hAirteagal 49(3) den Chairt, i mo thuairimse, lena gceadaítear don údarás breithiúnach forghníomhaitheach diúltú, tar éis scrúdú iomchuí, éifeacht a thabhairt do bharántas gabhála Eorpach.
56.      Maidir leis na rialacha mionsonraithe a bhaineann le scrúdú den sórt sin, measaim nár cheart don Chúirt imeacht óna cásdlí, lena bhféachtar le cineál eisceachtúil diúltaithe do thabhairt suas bunaithe ar Airteagal 1(3) de Chinneadh Réime 2002/584 a chaomhnú, trí fhíorú an bhaoil go sárófar cearta bunúsacha a chur faoi réir scrúdú dhá chéim.
57.      I ndáil leis sin, is léir ó chásdlí na Cúirte nach mór, i bprionsabal, an measúnú, in imeachtaí chun barántas gabhála Eorpach a fhorghníomhú, ar cé acu atá nó nach bhfuil fíorbhaol ann go sárófar na cearta bunúsacha a ráthaítear in Airteagail 4, 7, 24 agus 47 den Chairt, a dhéanamh trí scrúdú a dhéanamh in dhá chéim ar leith nach féidir a mheascadh, a mhéid a bhaineann siad le hanailís ar bhonn critéir éagsúla, agus nach mór, dá bhrí sin, a dhéanamh dá réir sin.(52)
58.      Chuige sin, ní mór don údarás breithiúnach forghníomhaitheach,
mar chéad chéim, a chinneadh an bhfuil fianaise oibiachtúil, iontaofa, bheacht agus nuashonraithe go cuí ann a d’fhéadfadh a léiriú gurb ann d’fhíorbhaol go sárófar, sa Bhallstát eisiúna, ceann de na cearta bunúsacha sin mar gheall ar easnaimh shistéamacha nó ghinearálaithe nó easnaimh a dhéanann difear níos sonraí do ghrúpa daoine atá inaitheanta go hoibiachtúil. (53)
59.      I gcomhthéacs an dara céim, ní mór don údarás breithiúnach forghníomhaitheach a fhíorú, go sonrach agus go beacht, a mhéid is dócha go mbeidh tionchar ag na heasnaimh a sainaithníodh le linn na chéad chéime den scrúdú ar an duine is ábhar do bharántas gabhála Eorpach agus, ag féachaint dá staid phearsanta, an bhfuil forais shubstaintiúla ann lena chreidiúint go bhfuil fíorbhaol ann go sárófar na cearta bunúsacha sin má thugtar suas don Bhallstát eisiúna iad. (54)
60.      Agus measúnú á dhéanamh an bhféadfadh baol a bheith ann go sárófar cearta bunúsacha le forghníomhú barántais gabhála Eorpaigh, ní mór don údarás breithiúnach forghníomhaitheach, dá bhrí sin, é féin a scaradh ón gcás sonrach agus filleadh air ach amháin má bhraitheann sé sa Bhallstát eisiúna go bhfuil easnaimh shistéamacha nó ghinearálaithe nó easnaimh a dhéanann difear níos sonraí do ghrúpa daoine atá inaitheanta go hoibiachtúil. Dá bhrí sin, tagann anailís shistéamach, i bprionsabal, roimh anailís aonair.
61.      Dá bhrí sin, tá cur chun feidhme an fhorais le tabhairt suas a dhiúltú bunaithe ar Airteagal 1(3) de Chinneadh Réime 2002/584 teorannaithe go docht ag an gCúirt, arb é atá ann ceangal a chur ar an údarás breithiúnach forghníomhaitheach dianscrúdú éilitheach a dhéanamh. Tugtar údar leis sin de bharr an fhíorais ar dá réir go bhfuil an córas simplithe agus éifeachtach chun daoine ciontaithe nó daoine a bhfuil amhras fúthu a thabhairt suas arna leagan síos le Cinneadh Réime 2002/584 bunaithe ar an ardchéim muiníne a chaithfidh a bheith ann idir na Ballstáit agus ar bhonn phrionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh.(55) Dar leis an gCúirt, ceanglaítear, le prionsabal na muiníne frithpháirtí, ar gach Ballstát a mheas, ach amháin in imthosca eisceachtúla, go bhfuil dlí an Aontais agus, go háirithe, na cearta bunúsacha a aithnítear i ndlí an Aontais á gcomhlíonadh ag gach Ballstát eile. (56) De bhua na toimhde sin, ní fhéadfaí ní hamháin leibhéal níos airde cosanta náisiúnta do chearta bunúsacha ó Bhallstát eile ná an leibhéal a ráthaítear le dlí an Aontais a éileamh, ach freisin, cé is moite do chásanna eisceachtúla, ní féidir a dhearbhú an bhfuil, i gcás áirithe, na cearta bunúsacha a ráthaíonn an tAontas Eorpach á n‑urramú ag an mBallstát eile sin. (57)
62.      Is sa chomhthéacs sin a ghlactar leis go n‑urramaíonn an Ballstát eisiúna cearta bunúsacha a eascraíonn as prionsabal na muiníne frithpháirtí gur leag an Chúirt béim ar an bhfíoras go bhfuil an oibleagáid chun a shuíomh gurb ann d’easnaimh shistéamacha nó ghinearálaithe nó d’easnaimh a dhéanann difear níos sonraí do ghrúpa daoine atá inaitheanta go hoibiachtúil sular féidir a fháil amach, go sonrach agus go beacht, an bhfuil fíorbhaol ann go sárófar ceart bunúsach leis an duine is ábhar do bharántas gabhála Eorpach, go sonrach chun cosc a chur ar fhíorú den sórt sin a dhéanamh lasmuigh de chásanna eisceachtúla. (58)
63.      Chuir an Chúirt in iúl go bhfágann comhlíonadh na hoibleagáide sin gur féidir,
inter alia,
leithdháileadh na bhfreagrachtaí a ráthú idir an Ballstát eisiúna agus an Ballstát forghníomhaitheach maidir le caomhnú na gceanglas is gné dhílis de chearta bunúsacha a eascraíonn as cur i bhfeidhm iomlán phrionsabail na muiníne frithpháirtí agus an aitheantais fhrithpháirtigh atá mar bhonn le feidhmiú shásra an bharántais gabhála Eorpaigh. (59)
64.      Mar a chuir mé in iúl cheana féin i mo Thuairim sa chás Puig Gordi agus páirtithe eile,
(60) níl aon amhras ann, mar údaráis nach mór dóibh Cinneadh Réime
2002/584 a chur i bhfeidhm, go bhfuil sé de cheangal ar na húdaráis bhreithiúnacha eisiúna agus fhorghníomhaithe na cearta bunúsacha a chosnaítear leis an gCairt a urramú. Mar sin féin, chun go bhfeidhmeoidh an córas um thabhairt suas a bunaíodh leis an gCinneadh Réime sin, roinntear na freagrachtaí ina leith sin, i gcomhréir le prionsabal na muiníne frithpháirtí, idir an dá údarás sin. Dá dtabharfaí de chumhacht don údarás breithiúnach eisiúna agus don údarás breithiúnach forghníomhaitheach na seiceálacha céanna a dhéanamh, chuirfí éifeachtúlacht agus luas an tabhairt suas i mbaol. Thairis sin, tá muinín fhrithpháirteach contrártha le cros-seiceálacha a bheith déanta ag gach údarás chun urraim na gceart bunúsach sa Bhallstát lena mbaineann an t‑údarás eile a fhíorú. Ní féidir le diúltú barántas gabhála Eorpach a fhorghníomhú arna bhunú ar chinneadh ón údarás breithiúnach forghníomhaitheach go bhfuil baol ann go sárófar cearta bunúsacha sa Bhallstát eisiúna ach a bheith, mar sin, de chineál eisceachtúil. (61)
65.      Cé go raibh an Chúirt in ann an oibleagáid atá ar an údarás breithiúnach forghníomhaitheach scrúdú sistéamach a dhéanamh, mar chéad chéim, a eisiamh, ar bhonn ad hoc, is i gcás ina gcruthaítear go bhfuil scrúdú den sórt sin míchuí chun measúnú a dhéanamh ar an riosca líomhnaithe go sárófar cearta bunúsacha, agus sa chás sin amháin. Is amhlaidh atá, i bhfianaise Airteagal 4 den Chairt, lena leagtar síos ceart iomlán, i gcás ina bhfuil tinnis ainsealacha thromchúiseacha a mhaireann ar feadh tréimhse éiginnte ar an duine iarrtha, ar tinnis iad a d’fhéadfadh dul in olcas go suntasach má thugtar suas é. (62) Mar sin féin, tá an ceanglas maidir le cineál eisceachtúil an diúltaithe an barántas gabhála Eorpach a fhorghníomhú fós sa chás sin. Sa chás sin, forchuireann an Chúirt íostairseach tromchúise a sháraíonn an leibhéal dosheachanta fulaingthe a bhaineann go dlúth le coinneáil chun údar a thabhairt le diúltú den sórt sin, eadhon go ndéanfadh tabhairt suas an duine iarrtha, atá go dona tinn, é nó í a nochtadh d’fhíorbhaol go dtiocfadh laghdú suntasach ar a ionchas saoil nó ar a hionchas saoil nó go dtiocfadh meath tapa, suntasach agus doleasaithe ar a shláinte nó ar a sláinte. (63)
66.      Measaim, áfach, nach gá eisceacht nua a chur leis an gceanglas maidir le scrúdú dhá chéim i gcomhthéacs an cháis seo. Dá bhrí sin, measaim go bhfuil gá, mar chéad chéim, le scrúdú sistéamach chun measúnú a dhéanamh ar an mbaol go sárófar Airteagal 49(3) den Chairt i gcás barántas gabhála Eorpach a fhorghníomhú.
67.      Dá bhrí sin, is faoin údarás breithiúnach forghníomhaitheach atá sé, i gcás ina maíonn an duine is ábhar do bharántas gabhála Eorpach gur gearradh pionós díréireach air agus, dá bhrí sin, go bhfuil sé neamhchosanta ar bhaol go sárófar Airteagal 49(3) den Chairt i gcás tabhairt suas, measúnú a dhéanamh ar fhiúntas an éilimh sin i gcomhthéacs scrúdú dhá chéim.
68.      Dá bhrí sin, i gcás ina maíonn an duine sin go bhfuil sé i mbaol den sórt sin, ach go measann an t‑údarás breithiúnach forghníomhaitheach nach fianaise oibiachtúil, iontaofa, bheacht agus nuashonraithe go cuí í an fhianaise atá ar fáil dó a d’fhéadfadh a léiriú gurb ann d’easnaimh shistéamacha nó ghinearálaithe nó d’easnaimh a dhéanann difear níos sonraí do ghrúpa daoine atá inaitheanta go hoibiachtúil, a bhaineann le cur i bhfeidhm an phrionsabail sin sa Bhallstát eisiúna, ní féidir leis an údarás sin diúltú an barántas gabhála Eorpach sin a fhorghníomhú ar an bhforas a líomhnaíonn an duine sin.(64) Dá bhrí sin, níl aon chúis bhailí ann go dtoimhdeodh an t‑údarás breithiúnach forghníomhaitheach nár comhlíonadh prionsabal chomhréireacht na bpionós sa Bhallstát eisiúna, ós rud é go gceanglaítear ar an údarás breithiúnach sin, os a choinne sin, a anailís a bhunú ar chomhlíonadh an phrionsabail sin, i gcomhréir le prionsabal na muiníne frithpháirtí. (65)
69.      Is é an Ballstát eisiúna go príomha atá freagrach as cearta bunúsacha a áirithiú i gcomhthéacs nós imeachta a bhaineann le barántas gabhála Eorpach. (66) Dá bhrí sin nach mór don údarás breithiúnach forghníomhaitheach a mhuinín a chur i gcúirteanna an Bhallstáit eisiúna.(67) In éagmais muinín den sórt sin, cheanglófaí ar an údarás breithiúnach forghníomhaitheach, a luaithe a fhaigheann sé líomhaintí amhail na líomhaintí atá i gceist sna príomhimeachtaí, athbhreithniú a dhéanamh ar chur i bhfeidhm, de chuid chúirteanna an Bhallstáit eisiúna, a rialacha féin maidir le dlí coiriúil an Bhallstáit sin i gcás aonair, a bheadh contrártha le prionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh atá mar bhonn le Cinneadh Réime 2002/584. Leanann sé ó chásdlí socair na Cúirte nach féidir an Cinneadh Réime sin, arna léamh i bhfianaise fhorálacha na Cairte, a léiriú ar bhealach a chaitheann amhras ar éifeachtacht chóras an chomhair bhreithiúnaigh idir na Ballstáit. (68)
70.      Maidir le hábhar an scrúdaithe dhá chéim atá le déanamh ag an údarás breithiúnach forghníomhaitheach i gcás ina n‑agraítear baol go sárófar prionsabal chomhréireacht na bpionós a chumhdaítear in Airteagal 49(3) den Chairt, féadfar cur síos a dhéanamh ar an dá chéim den scrúdú sin mar seo a leanas.
71.      Maidir leis an gcéad chéim, ba cheart don údarás breithiúnach forghníomhaitheach, ionas gur féidir leis a chinneadh an bhfuil na heasnaimh sin suite, measúnú foriomlán a dhéanamh ar na rialacha atá i bhfeidhm sa Bhallstát eisiúna chun a chinneadh an mbaintear a gcumhacht de bhreithiúna náisiúnta, i leith catagóirí áirithe cionta coiriúla, imthosca aonair an cháis aonair a chur san áireamh tríd an bpianbhreith a shainoiriúnú. I mo thuairimse, d’fhéadfadh an t‑údarás breithiúnach forghníomhaitheach a mheas go suitear na heasnaimh sin más léir ón measúnú foriomlán sin go mbaintear, go ginearálta, an tairbhe a bhaineann le sainoiriúnú na pianbhreithe de dhaoine a chiontaítear i gcionta a bhaineann leis na catagóirí sin a dhéanamh sa Bhallstát sin. (69)
72.      Go deimhin, mar a luaigh an tAbhcóide Ginearálta Bot ina Thuairim in Aranyosi agus Căldăraru, (70) ‘ag céim na pianbhreithe, eisiatar leis an bprionsabal nach mór don phionós a bheith sainoiriúnaithe don chiontóir an prionsabal nach mór don phionós a bheith uathoibríoch agus cinnte go hiomlán. Cinnfidh an chúirt
an phianbhreith ansin ar bhonn phearsantacht an chiontóra, mar a léirítear go háirithe le cineál an chiona a rinneadh, leis na himthosca ina ndearnadh é, leis an imscrúdú pearsantachta, le teistiméireachtaí, le measúnuithe síceolaíocha agus síciatracha, agus leis na féidearthachtaí ath-lánpháirtithe a thairgeann pearsantacht an duine sin.’ Leis an bprionsabal nach mór don phionós a bheith sainoiriúnaithe don chiontóir, is féidir iompar an duine chiontaithe, a phearsantacht agus a staid ábhartha, teaghlaigh agus shóisialta a chur san áireamh. (71) Dá bhrí sin, rannchuidíonn sainoiriúnú an phionóis le pionós comhréireach a fhorchur.
73.      Dá bhrí sin, i gcás ina leagtar síos i ndlíchóras an Bhallstáit eisiúna rialacha lena gceadaítear don chúirt náisiúnta an phianbhreith a shainoiriúnú de réir chineál agus thromchúis an chiona, chomh maith le himthosca pearsanta an chúisí, féadfar, i bprionsabal, an baol go ngearrfaí pionós díréireach ar an gcúisí a chur as an áireamh. Is amhlaidh atá a fortiori i gcás ina bhféadfar athbhreithniú a dhéanamh ar chomhlíonadh an phrionsabail sin ag an gcúirt sin trí bhíthin leigheas dlí, mar atá sna príomhimeachtaí.
74.      Ba mhaith liom a chur in iúl freisin, i mo thuairimse, nach leor an cinneadh nach mór cumhacht na cúirte náisiúnta chun an phianbhreith a shainoiriúnú a fheidhmiú laistigh de theorainneacha áirithe faoi dhlí an Bhallstáit eisiúna, amhail cóimheas a shocrú chun an phianbhreith a laghdú i gcás imthosca maolaitheacha i ndlí na Rómáine nó íosphionóis a thabhairt isteach, chun a shuíomh gurb ann d’easnaimh shistéamacha, ghinearálaithe nó chatagóireacha sa Bhallstát sin. Ní féidir easnaimh den sórt sin a shuíomh ach amháin má chuirtear cosc ar an gcúirt náisiúnta lena dlí náisiúnta an phianbhreith a shainoiriúnú agus ní mura féidir léi an chumhacht sin a fheidhmiú ach amháin laistigh de theorainneacha áirithe.
75.      Sa dara céim, i gcás ina n‑eascraíonn an riosca a líomhnaíonn an duine iarrtha as an bhfíoras, i gcás tabhairt suas, go mbeidh air pianbhreith dhíréireach a fhorghníomhú, níor cheart a shuíomh gurb ann do riosca den sórt sin ach amháin más rud é, i bhfianaise na rialacha is infheidhme sa Bhallstát eisiúna, gur léir go bhfuil baol ann go sárófar an prionsabal sin. (72) Is amhlaidh atá i gcás inar léir go sáraíonn an phianbhreith a fhorchuirtear, go mór, an méid is gá chun pionós a ghearradh ar an gcion atá i gceist.
76.      I ndáil leis sin, ní leor an cinneadh, i gcás an chiona choiriúil chéanna, go bhfuil difríocht shuntasach idir an pionós a tabhaíodh sa Bhallstát eisiúna agus sa Bhallstát forghníomhaitheach chun údar a thabhairt le haighneacht den sórt sin. Ní féidir dlí coiriúil an Bhallstáit eisiúna a bheith mar an pointe comparáide iomchuí, ós rud é go gcaithfear an leibhéal cosanta a ráthaítear le hAirteagal 49(3) den Chairt a chinneadh ag leibhéal an Aontais agus ní i dtaca le Ballstát aonair.(73) Dá bhrí sin,
ní
féidir údarás breithiúnach forghníomhaitheach caighdeán níos airde a chur i bhfeidhm maidir le comhlíonadh phrionsabal na comhréireachta i dtaca le pionóis ná an caighdeán a ráthaítear leis an bhforáil sin. (74) Thairis sin, is féidir difríocht amhail sin idir na Ballstáit a mhíniú de dheasca na n-éagsúlachtaí atá i bhfeidhm sna polasaithe coiriúla, atá dosheachanta, in easnamh comhchuibhiú iomlán ar na rialacha den dlí coiriúil ábhartha idir na Ballstáit.
77.      I gcás ina nglacfar rialacha íosta ar leibhéal an Aontais, i gcomhréir le hAirteagal 83(1) CFAE, maidir le cionta coiriúla agus pionóis a shainiú i gceann de na réimsí coireachta fíorthromchúisí a bhfuil gné thrasteorann ag baint leo a liostaítear sa dara fomhír den fhoráil sin, féadfaidh na rialacha sin treoir úsáideach a thabhairt don údarás breithiúnach forghníomhaitheach freisin, i gcás ina dtagann an staid ba chúis leis an gciontú faoi raon feidhme ghníomh an Aontais lena bhforáiltear do na rialacha sin. Maidir leis an bpointe sin, ba mhaith liom a chur in iúl, faoi Airteagal 2(2) den Chinneadh Réime sin, (75)‘nach n‑áireofar iompar amhail allmhairiú drugaí faoi raon feidhme an Chinnidh Réime sin i gcás ina mbíonn déantóirí na coire ag gabháil dó go heisiach le haghaidh tomhaltas pearsanta mar a shainmhínítear sa dlí náisiúnta’. (76)
78.      Ba mhaith liom a rá freisin nach gciallaíonn an ceanglas nach mór an baol go sárófar prionsabal na comhréireachta pionóis a bheith follasach, i mo thuairimse, gur cheart go mbeadh an pionós a fhorchuirtear mídhaonna agus táireach, de réir bhrí Airteagal 4 den Chairt. Is fíor go leanann sé ó chásdlí na Cúirte Eorpaí um Chearta an Duine go bhféadfar an ‘díréir shoiléir’ idir an cion agus an pionós a scrúdú i bhfianaise Airteagal 3 den Choinbhinsiún Eorpach chun Cearta an Duine agus Saoirsí Bunúsacha a Chosaint.(77) Measaim, áfach, go bhféadfadh an t‑údarás breithiúnach forghníomhaitheach a chinneadh go sáraíonn an phianbhreith a forchuireadh sa Bhallstát eisiúna go follasach, le déine mhór, an méid is gá chun an cion atá i gceist a phionósú, gan gá go mbeadh an phianbhreith sin mídhaonna nó táireach, de réir bhrí Airteagal 4 den Chairt.
79.      Sa chás seo, ní cosúil liomsa go léiríonn cuntas dhlí na Rómáine a tugadh os comhair na Cúirte go bhfuil easnaimh shistéamacha nó ghinearálaithe ann, nó go bhfuil easnaimh ann a dhéanann difear do ghrúpa daoine atá inaitheanta go hoibiachtúil lena mbaineann DZ, agus prionsabal chomhréireacht na bpionós á chur i bhfeidhm. Cé go socraítear an tairseach pionóis íosta ar leibhéal a d’fhéadfadh a bheith ard, eadhon 7
mbliana, cuireann roinnt imthosca ar chumas na cúirte an phianbhreith a shainoiriúnú, rud a d’fhéadfadh a bheith ina chúis léi an phianbhreith a fhorchuirtear a laghdú trína tabhairt faoi bhun na tairsí íosta sin.
80.      Ar an gcéad dul síos, faoi Airteagal 75(2)(b) den Chód Coiriúil,(78) arna léamh i gcomhar le hAirteagal 76(1) de,
féadfar teorainneacha speisialta an phionóis (íosteorainn agus uasteorainn) a laghdú aon trian i gcás imthosca maolaitheacha. Cuireann Rialtas na Rómáine in iúl ina bharúlacha i scríbhinn go bhféadfadh laghdú ar fhad na pianbhreithe ó 7 mbliana go 4 bliana agus 8 mí a bheith mar thoradh ar chur i bhfeidhm na bhforálacha sin. (79)
81.      Ar an gcaoi sin, de bhun Airteagal 375, dar teideal ‘Nós imeachta um réiteach coiriúil’, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 396(10) den Codul de Procedură penală (Cód um Nós Imeachta Coiriúil), is féidir teorainneacha speisialta na pianbhreithe (íosteorainn agus uasteorainn) a laghdú aon trian má admhaíonn an duine atá i gceist go bhfuil sé ciontach agus má sheasann an chúirt leis an staid fhíorasach a admhaíonn an duine atá i gceist. Cuireann Rialtas na Rómáine in iúl ina bharúlacha i scríbhinn go bhféadfadh laghdú ar fhad na pianbhreithe ó 4 bliana agus 8 mí go 1120 lá, is é sin le rá 3 bliana, 1 mhí agus 10 lá, a bheith mar thoradh ar chur i bhfeidhm na bhforálacha sin.(80)
82.      Ar deireadh, de réir Airteagal 15 de Dhlí Uimh. 143/2000, má thuairiscíonn an cúisí, le linn imeachtaí coiriúla, daoine eile a rinne cionta a bhaineann le drugaí agus má chuidíonn sé leis na húdaráis iad a shainaithint agus a ionchúiseamh, tá sé i dteideal laghdú a fháil ar leath na dteorainneacha pionóis a leagtar síos le dlí. Cuireann Rialtas na Rómáine in iúl ina bharúlacha i scríbhinn go bhféadfadh laghdú ar fhad na pianbhreithe ó 1 120 lá a bheith mar thoradh ar chur i bhfeidhm na forála sin, is é sin le rá, 3 bliana, 1 mhí agus 10 lá, go 560 lá, is é sin le rá, bliain amháin, 6 mhí agus 20 lá.(81)
83.      Is gá a chur leis na féidearthachtaí sin chun an pionós a laghdú go bhfuil an fhéidearthacht ag cúirt
na Rómáine forghníomhú pionóis a chur ar fionraí, de bhun Airteagal 91 den Chód Coiriúil, i gcás pianbhreith d’uasmhéid 3
bliana.(82) Thairis sin, ní feictear dom go gcuirtear bac le dlí na Rómáine ar an gcúirt
náisiúnta chun aicmiú an tsáraithe a leasú i dtaca leis sin atá sa ghníomh cúisimh, ach an fhéidearthacht sin a bheith ann chun cur i bhfeidhm pionóis níos lú tromchúisí a chur i gcrích. (83)
84.      Cé go nglacaim leis na soiléirithe agus na ríomhanna sin go léir leis an gcúram is gá, a mhéid a bhaineann sé le cur i bhfeidhm dhlí na Rómáine, tugaim faoi deara gur gnách go léiríonn an fhianaise atá ar fáil don Chúirt nár cuireadh cosc ar an gcúirt a d’fhorchuir an phianbhreith príosúnachta 7 mbliana ar DZ le forálacha a dlí náisiúnta an phianbhreith a shainoiriúnú, agus imthosca aonair uile an cháis á gcur san áireamh. Dá bhrí sin, d’fhéadfadh an chúirt sin an pionós a athrú de réir thromchúis an chiona a fuarthas, rud a d’fhágfadh, i gcás inarb iomchuí, go mbeadh sé faoi bhun na híostáirsí 7 mbliana. Dá bharr sin, bhí an fhéidearthacht ag an gcúirt sin, de bhun dhlí na Rómáine, eilimintí amhail an chainníocht bheag drugaí atá i gceist a chur san áireamh chomh maith leis an bhfíoras gur cosúil go raibh sé ar intinn ag DZ agus a bhean chéile úsáid phearsanta, de réir imthosca maolaitheacha, a bhaint as na drugaí a tugadh isteach, d’fhonn an phianbhreith a laghdú i gcomhréir leis na laghduithe arna leagan síos le dlí na Rómáine.(84) Is faoi chúirt
na Rómáine amháin é le cinneadh cibé acu ar chóir na himthosca maolaitheacha, sa chás seo, a chur san áireamh nó nár chóir, agus na heilimintí fianaise inter alia agus iompar DZ ar fáil don chúirt
sin. Cuirim in iúl freisin gur féidir le breithiúnas na cúirte céadchéime a bheith ina ábhar achomhairc, inar féidir leis an Curtea de Apel Constanța (Cúirt Achomhairc Constanța) athbhreithniú a dhéanamh ar chomhréireacht na pianbhreithe a gearradh i gcoinne DZ.
85.      Ba mhaith liom a chur in iúl freisin go n‑údaraítear go sainráite le hAirteagal 15(2) de Chinneadh Réime 2002/584 don údarás breithiúnach forghníomhaitheach, i gcás ina measann sé nach leor an fhaisnéis a chuir an Ballstát eisiúna ar fáil chun go mbeidh sé in ann cinneadh a dhéanamh maidir le tabhairt suas, a iarraidh go gcuirfear an fhaisnéis bhreise is gá ar fáil mar ábhar práinne. Ina theannta sin, i gcomhréir le hAirteagal 15(3) den Chinneadh Réime sin, féadfaidh an t‑údarás breithiúnach eisiúna, tráth ar bith, aon fhaisnéis úsáideach bhreise a tharchur chuig an údarás breithiúnach forghníomhaitheach.(85) Is féidir tátal a bhaint as cásdlí na Cúirte, agus na rialacha is infheidhme sa Bhallstát eisiúna á scrúdú, ní féidir leis an údarás breithiúnach forghníomhaitheach diúltú do bharántas gabhála Eorpach a fhorghníomhú agus an staid sin á bunú ar na heilimintí a bhailigh an t‑údarás breithiúnach forghníomhaitheach féin maidir leis na rialacha sin gan sonraí breise a iarraidh ón údarás breithiúnach eisiúna ina leith. (86) Thairis na rialacha a bhaineann le ríomh na pianbhreithe, is féidir leis an údarás breithiúnach eisiúna, de réir mar a bheidh, na sonraí a bhaineann le modhanna forghníomhaithe na pianbhreithe (87) agus an fhéidearthacht chun achomharc agus athbhreithniú a dhéanamh ar na rialacha maidir leis an maithiúnas a iarraidh.
IV.    Conclúid
86.      I bhfianaise na mbreithnithe go léir roimhe seo, molaim go bhfreagródh an Chúirt Bhreithiúnais na ceisteanna a tharchuir Rechtbank Amsterdam (Cúirt Dúiche Amstardam, an Ísiltír) le haghaidh réamhrialú mar seo a leanas:
Maidir le hAirteagal 1(3) de Chinneadh Réime 2002/584/CGB ón gComhairle an 13 Meitheamh 2002 maidir leis an mbarántas gabhála Eorpach agus na nósanna imeachta um thabhairt suas idir Ballstáit, arna leasú le Cinneadh Réime 2009/299/CGB ón gComhairle an 26 Feabhra 2009, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 49(3) den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ní fhéadfaidh an t‑údarás breithiúnach forghníomhaitheach a n‑iarrtar air cinneadh a dhéanamh maidir le tabhairt suas duine is ábhar do bharántas gabhála Eorpach arna eisiúint chun pianbhreith choimeádta a fhorghníomhú diúltú an barántas sin a fhorghníomhú ar an bhforas go bhfuil an duine sin i mbaol, tar éis é a thabhairt suas don Bhallstát eisiúna, go mbeidh air pianbhreith a fhorghníomhú atá contrártha do phrionsabal na comhréireachta i dtaca le pionóis a chumhdaítear san fhoráil sin den Chairt um Chearta Bunúsacha, ach amháin:
–        ar an gcéad dul síos, má tá fianaise oibiachtúil, iontaofa, bheacht agus nuashonraithe go cuí ag an údarás breithiúnach sin go bhfuil easnaimh shistéamacha nó ghinearálaithe ann, nó go bhfuil easnaimh ann lena ndéantar difear do ghrúpa daoine atá inaitheanta go hoibiachtúil lena mbaineann an duine lena mbaineann, agus prionsabal chomhréireacht na bpionós a chumhdaítear san fhoráil sin den Chairt um Chearta Bunúsacha á chur i bhfeidhm, rud a chiallaíonn go gceiltear leis na rialacha atá i bhfeidhm sa Bhallstát eisiúna ar na cúirteanna náisiúnta, i gcás catagóirí áirithe cionta coiriúla, a gcumhacht imthosca aonair an cháis aonair a chur san áireamh tríd an bpionós a shainoiriúnú, agus
–        ar an dara dul síos, má mheasann an t‑údarás breithiúnach sin, in imthosca sonracha an cháis atá i gceist, go bhfuil forais thromchúiseacha agus chruthaithe ann lena chreidiúint gur follasach go mbeidh an duine sin, ag féachaint don chinneadh go sáraíonn an phianbhreith a forchuireadh sa Bhallstát eisiúna go follasach,
agus le leibhéal fíor-thromchúiseach, an méid is gá chun pionós a ghearradh ar an gcion atá i gceist, go mbeidh sé i mbaol den sórt sin má thugtar suas don Bhallstát sin é.
1      Bunteanga: an Fhraincis.
i      Is ainm bréige é ainm an cháis seo. Ní fhreagraíonn sé d’fhíorainm aon pháirtí sna himeachtaí.
2      IO 2002 L 190, lch. 1.
3      IO 2009 L 81, lch. 24; ‘Cinneadh Réime 2002/584’.
4      Féach go háirithe, Carrera, S., Guild, E., agus Hernanz, N., ‘Europe’s most wanted?’ Recalibrating Trust in the European Arrest Warrant System’,
CEPS Papers in Liberty and Security in Europe, Centre for European Policy Studies, an Bhruiséil,
Uimh. 55, 2013, go háirithe mír 3.1,
dar teideal ‘Proportionality’; Helenius, D., ‘Mutual Recognition in Criminal Matters and the Principle of Proportionality: Effective Proportionality or Proportionate Effectiveness?’,
New Journal of European Criminal Law, Iml. 5,
Uimh. 3, Intersentia, Mortsel, 2014, lgh. 349 go 369; Glerum, V., agus Kijlstra, H., ‘EAW: Next steps, Will Pandora’s Box Be Opened?’,
Review of European and Comparative Law, Iml. 54,
Uimh. 3, Ollscoil Chaitliceach Eoin Pól II Lublin, Lublin, 2023, lgh. 125 go 145; Klaus, W., Włodarczyk-Madejska, J., agus Wzorek, D., ‘In the Pursuit of Justice: (Ab)Use of the European Arrest Warrant in the Polish Criminal Justice System’,
Central and Eastern European Migration Review, Iml. 10 Uimh. 1, an tIonad um Thaighde ar Imirce d’Ollscoil Vársá, Vársá, 2021, lgh. 95 go 117; Klip, A.,
‘Transposition and Implementation of the Framework Decision’,
Report and recommendations, ImprovEAW Research Project, ar fáil ag an seoladh idirlín seo: https://improveaw.eu/media/90, go háirithe mír 2.5.4, dar teideal ‘Proportionality of issuing an EAW’, mír 2.5.6, dar teideal ‘Proportionality revisited’, agus mír 2.6.3, dar teideal ‘Proportionality of executing an EAW’; Mitsilegas, V., EU Criminal Law after Lisbon: Rights, Trust and the Transformation of Justice in Europe, Hart Publishing, Oxford, 2016, go háirithe lgh. 142 go 146; Shabbir, A., ‘Proportionality’,
The European Arrest Warrant: Trust, Fundamental Rights, and the Rule of Law – A Comparative Report of 14 EU Member States, STREAM Project, ar fáil ag an seoladh idirlín seo: https://stream-eaw.eu/wp-content/uploads/2023/09/final-STREAM-Comparative-Report.pdf, lgh. 34 go 38, chomh maith le Xanthopoulou, E., ‘The Quest for Proportionality for the European Arrest Warrant: Fundamental Rights Protection in a Mutual Recognition Environment’,
New Journal of European Criminal Law, Iml.
6,
Uimh. 1, Intersentia, Mortsel, 2015, lgh. 32 go 52.
5      Tá sé sin contrártha d’ionstraimí aitheantais eile in ábhair choiriúla. Féach, inter alia,
Airteagal 6(1)(a) de Threoir 2014/41/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 3 Aibreán 2014 maidir leis an Ordú Imscrúdaithe Eorpach in ábhair choiriúla (IO 2014 L 130, lch. 1), lena bhforáiltear ‘nach bhféadfaidh an t‑údarás eisiúna OIE a eisiúint ach amháin más rud é [...] go bhfuil eisiúint OIE riachtanach agus comhréireach chun críocha na n‑imeachtaí dá dtagraítear in Airteagal 4, agus cearta an duine atá faoi dhrochamhras nó an duine atá cúisithe á gcur san áireamh’ (béim curtha leis).
6      Féach an Lámhleabhar Eorpach maidir le Conas Barántas Gabhála Eorpach a Eisiúint a d’fhoilsigh Comhairle an Aontais Eorpaigh an 18 Meitheamh 2008 (8216/2/08 REV 2) agus a leagan athbhreithnithe an 17 Nollaig 2010 (17195/1/10 REV 1). Rinne an Coimisiún Eorpach athbhreithniú ar an lámhleabhar sin in 2017: féach an Teachtaireacht ón gCoimisiún, Lámhleabhar maidir le Conas Barántas Gabhála Eorpach a Eisiúint agus a Fhorghníomhú, 28 Meán Fómhair 2017 (C(2017) 6389 (IO 2017 C 335, lch. 1)). In 2023, rinneadh athbhreithniú ar an lámhleabhar deireanach sin (C(2023) 7782 (IO C, C/2023/1270), ‘Lámhleabhar 2023’).
7      Féach rún ó Pharlaimint na hEorpa an 27 Feabhra 2014 ina bhfuil moltaí don Choimisiún maidir leis an athbhreithniú ar an mBarántas Gabhála Eorpach (2013/2109 (INL) (IO 2017 C 285, lch. 18)), lena n‑áirítear ‘tástáil chomhréireachta, agus cinntí maidir le haitheantas frithpháirteach á ndéanamh, ar bhonn na n‑imthosca agus na dtosca ábhartha uile, amhail tromchúis an chiona, cibé acu atá nó nach bhfuil an cás réidh lena thriail, an tionchar ar chearta an duine iarrtha, lena n‑áirítear an saol teaghlaigh agus an saol príobháideach a chosaint, na himpleachtaí costais agus beart malartach iomchuí a bheith ar fáil nach mbeadh chomh cunórach céanna’ (mír 7(b) agus iarscríbhinn).
8      Féach Lámhleabhar 2023 (mír 2.4., dar teideal ‘Comhréireacht’, go háirithe lch. 18).
9      Féach Lámhleabhar 2023 (mír 2.4., dar teideal ‘Comhréireacht’, go háirithe lch. 19).
10      Féach,
inter alia, Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Bot i gCásanna Aranyosi agus Căldăraru (C‑404/15 agus C‑659/15 PPU, EU:C:2016:140, míreanna 145 go 155), agus Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Campos Sánchez-Bordona i gCás Poltorak  (C‑452/16 PPU, EU:C:2016:782, mír 38).
11      Féach, inter alia, breithiúnas an 31 Eanáir 2023,
Puig Gordi agus páirtithe eile (C‑158/21, ‘breithiúnas Puig Gordi agus páirtithe eile’, EU:C:2023:57, mír 144 agus an cásdlí dá dtagraítear). I gcomhthéacs an athbhreithnithe ar chomhréireacht atá le déanamh ag an údarás breithiúnach eisiúna, cuirtear san áireamh ní hamháin sáruithe ar cheart chun saoirse an duine lena mbaineann, ach freisin éifeachtaí an nós imeachta um thabhairt suas ar chaidreamh sóisialta agus teaghlaigh an duine sin, i gcás ina bhfanann an duine sin i mBallstát seachas an Ballstát eisiúna: féach breithiúnas an 9 Deireadh Fómhair 2019,
NJ (Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí, Vín) (C‑489/19 PPU, EU:C:2019:849, mír 44).
12      Féach breithiúnas an 12 Nollaig 2019,
Openbaar Ministerie (Ionchúisitheoir an Rí, an Bhruiséil) (C‑627/19 PPU, EU:C:2019:1079, mír 38). D’fhéadfaí forchoimeádais a dhéanamh ina leith sin: féach, inter alia, Glerum, V., agus Kijlstra, H., op. cit., lgh. 129 agus 130.
13      Maidir leis na cúiseanna i gcoinne tástáil chomhréireachta á tabhairt isteach ag an údarás breithiúnach forghníomhaitheach, féach, inter alia, Weyembergh, A., Armada, I., agus Brière, C., ‘Annex I – Critical Assessment of the Existing European Arrest Warrant Framework Decision »,
Revising the European Arrest Warrant, Euroean Added Value Assessment accompanying the European Parliament’s Legislative own‑Initiative Report, European Parliamentary Reasearch Service, ar fáil ag an seoladh Idirlín: https://www.europarl.europa.eu/thinktank/en/document/IPOL-JOIN_ET(2013)510979, go háirithe lch. 37. Cuireann na húdair in iúl go gciallaíonn an cuspóir maidir leis na nósanna imeachta um thabhairt suas a shimpliú agus a bhrostú go ndéantar formhór na seiceálacha, go háirithe an ceann a bhaineann le comhréireacht an bharántais gabhála Eorpaigh, sa Bhallstát eisiúna agus go bhfuil muinín ag an údarás breithiúnach forghníomhaitheach as na seiceálacha sin. Thairis sin, bheadh sé deacair glacadh le tástáil chomhréireachta a dhéanann an t‑údarás sin, ós rud é gur measúnú suibiachtúil é go páirteach a bhraitheann den chuid is mó ar fhíorais agus ar imthosca an cháis agus ar bheartas coiriúil an Bhallstáit eisiúna. Le tástáil den sórt sin, cheanglófaí ar an údarás breithiúnach forghníomhaitheach eolas éigin a bheith aige ar chóras ceartais choiriúil an Bhallstáit sin. É sin ráite, ba cheart a thabhairt faoi deara go gceadaítear dó, leis an lánrogha atá ag an údarás breithiúnach forghníomhaitheach i gcomhthéacs na bhforas le neamhfhorghníomhú roghnach, prionsabal na comhréireachta a chur san áireamh go pointe áirithe.
14      Féach Lámhleabhar 2023 (mír 5.8., dar teideal ‘Comhréireacht – Ról an Bhallstáit fhorghníomhaithigh’, lch. 57). Féach freisin, chun na críche céanna, an rún ón bParlaimint a luaitear i bhfonóta ar bhun leathanach 7 den Tuairim seo, a bhfuil an togra seo a leanas san iarscríbhinn a ghabhann leis: ‘I gcás ina bhfuil cúis ag an údarás forghníomhaitheach lena chreidiúint go bhfuil an beart díréireach, féadfaidh sé dul i gcomhairle leis an údarás eisiúna maidir leis an tábhacht a bhaineann leis an gcinneadh um aitheantas frithpháirteach a fhorghníomhú. Tar éis comhairliúcháin, féadfaidh an t‑údarás eisiúna cinneadh a dhéanamh a chinneadh maidir le haitheantas frithpháirteach a tharraingt siar’.
15      Féach Lámhleabhar 2023 (mír 5.8., dar teideal ‘Comhréireacht – Ról an Bhallstáit fhorghníomhaithigh’, lch. 57).
16      Anseo feasta ‘an Chairt’.
17      D’fhéadfaí an nath ‘retrospective proportionality’ a úsáid chun cur síos a dhéanamh ar an gcás sin: féach Haggenmüller, S., ‘The Principle of Proportionality and the European Arrest Warrant’,
Oñati Socio-Legal Series, Iml. 3,
Uimh. 1, Oñati International Institute for the Sociology of Law (ar líne) 2013, lch. 95 go 106, go háirithe lch. 100 agus 101.
18      IO 2004 L 335, lch. 8.
19      Ag an éisteacht, luaigh Rialtas Rómáine go ndearna DZ achomharc ar phointe dlí agus gur diúltaíodh dó toisc é a bheith do-ghlactha.
20      Monitorul Oficial al României, Cuid I,
Uimh. 362 an 3 Lúnasa 2000, arna athfhoilsiú in Monitorul Oficial al României, Cuid I,
Uimh. 163 an 6 Márta 2014.
21      Faoi Airteagal 3(1) den Dlí sin, ‘beidh tabhairt isteach sa tír nó imeacht aisti agus allmhairiú nó onnmhairiú drugaí ardriosca, in éagmais an chirt chun é sin a dhéanamh, inphionóis le téarma príosúnachta idir 3 bliana agus 10 mbliana agus toirmeasc’. Foráiltear le mír 2 den Airteagal sin, ‘má bhaineann na gníomhartha dá dtagraítear i mír 1 le drugaí fíor-ardriosca, is éard a bheidh sa phionós téarma príosúnachta idir 7 mbliana agus 15 bliana agus toirmeasc’.
22      Faoin bhforáil sin, ‘is iad na comh-dhéantóirí iad siúd a dhéanann an gníomh céanna go díreach dá bhforáiltear leis an dlí coiriúil’.
23      De réir na forála sin, ‘[d]éanfaidh gach Ballstát na bearta is gá chun a áirithiú go mbeidh na cionta dá dtagraítear in Airteagal 2(1)(a), (b) agus (c) [amhail allmhairiú aindleathach drugaí] inphionóis le pionóis uasta de 5 go 10 mbliana príosúnachta ar a laghad i ngach ceann de na cásanna seo a leanas: [...] baineann an cion le drugaí atá i measc na ndrugaí is díobhálaí don tsláinte nó a bhfuil damáiste suntasach déanta do shláinte roinnt daoine mar thoradh air’.
24      I mír 9 dá bharúlacha i scríbhinn, deir Rialtas na Rómáine, áfach, ‘gur scrúdaigh an Chúirt Chéadchéime líomhaintí a bhaineann le cuspóir leighis na ndrugaí, a tháinig ar an gconclúid go raibh siad bréagach, tar éis measúnú a dhéanamh ar stair leighis bhean chéile [DZ] agus ar chomhdhéanamh na dtáirgí íocshláinte a fhorordaítear di’.
25      Sonraíonn an chúirt a rinne an tarchur nach bhféadfaidh an chúirt forghníomhú pianbhreitheanna príosúnachta a chur ar fionraí ach amháin ar feadh tréimhsí suas le 3
bliana faoi Dhlí Uimh. 143/2000.
26      C‑168/21, ‘an breithiúnas in Procureur général près la cour d’appel d’Angers’, (Príomh-Ionchúisitheoir Poiblí i gCúirt Achomhairc Angers) EU:C:2022:558.
27      Féach,
inter alia, breithiúnas an 4 Meán Fómhair 2025,
C.J. (Forghníomhú pianbhreithe i ndiaidh barántas gabhála Eorpach) (C‑305/22, ‘breithiúnas C.J.’, EU:C:2025:665, mír 39 agus an cásdlí dá dtagraítear).
28      Féach,
inter alia, breithiúnas C.J. (mír 40 agus an cásdlí dá dtagraítear).
29      Féach,
inter alia,
breithiúnas C.J.
(mír 41 agus an cásdlí dá dtagraítear).
30      Féach breithiúnas C.J.
(mír 42).
31      Féach breithiúnas Procureur général près la cour d’appel d’Angers (mír 63 agus mír 2 den chuid oibríochtúil).
32      Féach breithiúnas Procureur général près la cour d’appel d’Angers (mír 64).
33      Féach breithiúnas Procureur général près la cour d’appel d’Angers (mír 65).
34      Féach breithiúnas Procureur général près la cour d’appel d’Angers (mír 66).
35      Féach breithiúnas Procureur général près la cour d’appel d’Angers (mír 67).
36      Féach breithiúnas Procureur général près la cour d’appel d’Angers (mír 68).
37      Mar a thugann Helenius, D., op. cit. dá aire, ‘tugtar le tuiscint le prionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh [...] nach mór don Bhallstát forghníomhaitheach glacadh le [...] difríochtaí i leibhéil na bpionós’ (lch.
368).
38      Féach,
inter alia, chuige sin, breithiúnais an 11 Feabhra 2003,
Gözütok agus Brügge (C‑187/01 agus C‑385/01, EU:C:2003:87, mír 33), agus an 23 Eanáir 2018,
Piotrowski (C‑367/16, EU:C:2018:27, mír 52). Sa bhreithiúnas deireanach sin, chinn an Chúirt go bhféadfadh fíor-athbhreithniú ar shubstaint na hanailíse a rinneadh cheana i gcomhthéacs an chinnidh bhreithiúnaigh arna ghlacadh sa Bhallstát eisiúna, atá mar bhonn leis an mbarántas gabhála Eorpach, a bheith mar thoradh ar an measúnú a rinne an t‑údarás breithiúnach forghníomhaitheach ar cé acu a chomhlíontar nó nach gcomhlíontar na coinníollacha breise a leagtar síos le dlí an Bhallstáit fhorghníomhaithigh go sonrach maidir le hionchúiseamh nó ciontú mionaoisigh is ábhar. Le hathbhreithniú den sórt sin,
shárófaí prionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh agus bhainfí an éifeacht phraiticiúil uile de. Dá bhrí sin, ní cheadaítear leis an bprionsabal sin don údarás breithiúnach forghníomhaitheach a mheasúnú féin ar dhliteanas coiriúil an mhionaoisigh is ábhar do bharántas gabhála Eorpach a chur in ionad an mheasúnaithe a rinneadh cheana, sa Bhallstát eisiúna, i gcomhthéacs an chinnidh bhreithiúnaigh ar a bhfuil an barántas sin bunaithe.
39      Féach Lenaerts, K., ‘The Principle of Mutual Recognition in the Area of Freedom, Security and Justice’, óráid a tugadh ag Fourth Annual Sir Jeremy Lever Lecture in Ollscoil Oxford, an 30 Eanáir 2015, go háirithe lch. 12.
40      Féach Haggenmüller, S., op. cit.,
go háirithe lgh. 100 agus 101. Luann an t‑údar Cinneadh Uimh. 2879 ón Ard-Chúirt Bhreithiúnais (Sasana agus an Bhreatain Bheag), Sandru v Rialtas na Rómáine, an 28 Deireadh Fómhair 2009, maidir le heiseachadadh, a bhí bunaithe ar chiontú duine chúisithe sa Rómáin i bpríosúnacht 3
bliana as deich sicín a ghoid agus a mharú. Sa chinneadh sin, tugann an Tiarna Justice Elias dá aire ‘go mbraitheann an pionós iomchuí, i bpáirt, ar an gcultúr [...]. D’fhéadfadh sé, mar shampla, sa chás seo go gcaitheann cúirteanna na Rómáine le gadaíocht eallaigh agus lena scriosadh ina dhiaidh sin ar bhealach i bhfad níos déine ná mar a dhéanfadh cúirteanna Shasana de ghnáth. Má mheastar go bhfuil an phianbhreith róthrom, is é an réiteach atá ann agóid a dhéanamh ina coinne sa Rómáin’ (míreanna 14 agus 15).
41      Mar shampla, agus an tábhacht a d’fhéadfadh a bheith ag baint le catagóir áirithe cionta a chomhrac i mBallstát á cur san áireamh, féach breithiúnas an 4 Bealtaine 2023,
Agenția Națională de Integritate (C‑40/21, EU:C:2023:367, míreanna 60 go 66). I mír 80 dá bharúlacha i scríbhinn, míníonn Rialtas na Rómáine, ‘mar gheall ar scála na gáinneála ar dhrugaí agus na héifeachtaí tubaisteacha a bhaineann le húsáid drugaí, go háirithe i measc daoine óga agus déagóirí, gur ardaíodh in 2023 teorainneacha na pianbhreithe príosúnachta as an gcion coiriúil a bhaineann le drugaí ‘fíor-ardriosca’ a thabhairt isteach sa tír. I gcomhthéacs ina raibh siad 7-15 bliana d’aois roimhe seo, tá siad 10-20 bliain d’aois faoi láthair’. Is é is aidhm don bheartas coiriúil sin, atá bunaithe ar mhéadú ar líon na ngáinneálaithe agus na n‑úsáideoirí drugaí, dul i ngleic go daingean leis an ‘baol sóisialta an‑ard’ a bhaineann le húsáid drugaí (mar shampla, tionóiscí tromchúiseacha bóthair), d’fhonn cosc agus beatha agus sláinte an duine a chosaint (mír 81).
42      Féach breithiúnas an 3 Bealtaine 2007,
Advocaten voor de Wereld (C‑303/05, EU:C:2007:261, míreanna 52, 53 agus 59).
43      Sa chinneadh ón Ard-Chúirt Bhreithiúnais (Sasana agus an Bhreatain Bheag), a luaitear i bhfonóta 40 den Tuairim seo, deir an Tiarna Breithimh Elias, ‘[s]a mhéid a chuireann sé sin d’oibleagáid ar ár gcúirteanna fiúntas na pianbhreithe arna forchur ag cúirt eachtrach a cheistiú nó a scrúdú, gurb ionann é agus iarraidh orthu feidhm nach bhfuil feistithe dóibh a chomhlíonadh. [...] [...] Tá faisnéis theoranta ag ár gcúirteanna maidir leis na tosca a thug ar chúirt eachtrach an phianbhreith a d’fhorchuir sí a fhorchur’ (mír 14).
44      Ba cheart a lua freisin nach bhfuil sé de cheart ag an údarás breithiúnach a eisíonn barántas gabhála Eorpach páirt a ghlacadh, mar pháirtí, sna himeachtaí a bhaineann le forghníomhú an bharántais gabhála sin os comhair an údaráis bhreithiúnaigh fhorghníomhaithigh: féach breithiúnas an 29 Iúil 2024,
Breian (C‑318/24 PPU, ‘breithiúnas Breian’, EU:C:2024:658, mír 96).
45      Féach, de réir analaí, breithiúnas an 29 Iúil 2024,
Alchaster (C‑202/24, EU:C:2024:649, mír 49; ‘breithiúnas Alchaster’, EU:C:2024:649, mír 49). I ndáil leis sin, ní bhaineann sé le hábhar nach dtagann an cás as ar eascair forchur na pianbhreithe i gcoinne DZ faoi raon feidhme Chinneadh Réime 2004/757. Maidir leis an bpointe sin, ba mhaith liom a chur in iúl,
faoi Airteagal 2(2) den Chinneadh Réime sin, ‘nach n‑áireofar iompar amhail allmhairiú drugaí faoi raon feidhme an Chinnidh Réime sin i gcás ina mbíonn déantóirí na coire ag gabháil dó go heisiach le haghaidh tomhaltas pearsanta mar a shainmhínítear sa dlí náisiúnta’. Maidir leis an ngné sin, féach, áfach, breithiúnas an 11 Meitheamh 2020,
Prokuratura Rejonowa w Słupsku (C‑634/18, EU:C:2020:455), inar ghlac an Chúirt leis go raibh dlínse aici ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú maidir le hAirteagal 4(2)(a) de Chinneadh Réime 2004/757, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 2(1)(c) de, agus Airteagail 20, 21 agus 49 den Chairt, a fhreagairt, ós rud é gur roghnaigh an reachtas náisiúnta imthosca géaraitheacha seilbhe ‘cainníochtaí móra drugaí’ a chur i bhfeidhm, de réir bhrí Airteagal 4(2)(a) den Chinneadh Réime sin, chun iompar a eisiamh óna raon feidhme, eadhon drugaí a shealbhú le haghaidh tomhaltas pearsanta amháin.
46      Féach,
inter alia,
breithiúnas an 19 Deireadh Fómhair 2023,
G. ST. T. (Comhréireacht na pianbhreithe i gcás góchumtha) (C‑655/21, ‘breithiúnas G. ST. T.’, EU:C:2023:791, mír 62).
47      Féach,
inter alia,
breithiúnais G. ST. T. (mír 65 agus an cásdlí dá dtagraítear) chomh maith leis an 3 Iúil 2025,
Beach and bar management (C‑733/23, ‘breithiúnas Beach and bar management’, EU:C:2025:515, mír 48).
48      Féach,
inter alia, i ndáil leis sin, breithiúnais G. ST. T. (mír 67 agus an cásdlí dá dtagraítear) chomh maith le
Beach and bar management (mír 49).
49      Féach,
inter alia, breithiúnais G. ST. T.  (mír 68 agus an cásdlí dá dtagraítear) chomh maith le Beach and bar management (mír 50).
50      Ba é an Comhaontú Trádála agus Comhair idir an tAontas Eorpach agus an Comhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach, de pháirt, agus Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann, den pháirt eile, an comhaontú sin (IO 2021 L 149, lch. 10).
51      Féach breithiúnas Alchaster (míreanna 49 go 51).
52      Féach,
inter alia, an breithiúnas in Alchaster
(mír 52 agus an cásdlí dá dtagraítear).
53      Féach,
inter alia, breithiúnas Alchaster (mír 53 agus an cásdlí dá dtagraítear).
54      Féach,
inter alia, breithiúnas Alchaster (mír 54 agus an cásdlí dá dtagraítear).
55      Féach,
inter alia, breithiúnas Alchaster (mír 56 agus an cásdlí dá dtagraítear).
56      Féach,
inter alia, breithiúnas Alchaster (mír 57 agus an cásdlí dá dtagraítear).
57      Féach,
inter alia, breithiúnas Alchaster (mír 58 agus an cásdlí dá dtagraítear).
58      Féach, go háirithe, breithiúnas Alchaster (mír 59 agus an cásdlí dá dtagraítear).
59      Féach,
inter alia, breithiúnas Alchaster (mír 60 agus an cásdlí dá dtagraítear).
60      C‑158/21, EU:C:2022:573.
61      Féach mo Thuairim i gCás Puig Gordi agus páirtithe eile (C‑158/21, EU:C:2022:573).
62      Féach breithiúnas an 18 Aibreán 2023,
E.D.L. (Foras le haghaidh diúltú ar bhonn tinnis) (C‑699/21, EU:C:2023:295).
63      Féach breithiúnas an 18 Aibreán 2023,
E. D. L. (Foras le haghaidh diúltú ar bhonn tinnis) (C‑699/21, EU:C:2023:295, míreanna 40, 42 agus 50).
64      Féach, de réir analaí, breithiúnas Puig Gordi agus páirtithe eile (mír 111).
65      Féach, de réir analaí, breithiúnas Puig Gordi agus páirtithe eile (mír 114).
66      Féach, go háirithe, breithiúnas Breian (mír 32 agus an cásdlí dá dtagraítear, chomh maith le mír 52).
67      Féach
breithiúnas Puig Gordi agus páirtithe eile (mír 115).
68      Féach,
inter alia,
Puig Gordi agus páirtithe eile
(mír 116 agus an cásdlí dá dtagraítear).
69      Tugaim faoi deara, i gcás cion a thagann faoi raon feidhme Chinneadh Réime 2004/757, go bhfuil sainoiriúnú riachtanach an phionóis soiléir ó fhoclaíocht iarbhír an Chinnidh Réime sin. Luaitear in aithris 5 den Chinneadh Réime sin, ‘chun leibhéal na bpionós a chinneadh, ba cheart gnéithe fíorasacha amhail cainníochtaí agus cineál na ndrugaí atá á ngáinneáil, cibé acu a rinneadh na cionta faoi chuimsiú eagraíocht choiriúil nó nach ndearnadh, a chur san áireamh’.
70      C‑404/15 agus C‑659/15 PPU, EU:C:2016:140, mír 139.
71      Féach mo Thuairim i gCás AV (Breithiúnas iomlán) (C‑221/19, EU:C:2020:815, mír 35). Féach freisin Pradel, J., ‘Du Principe de Proportionalité en Droit Pénal’,
Cahiers de Droit, Iml. 60,
Uimh. 4, Université Laval, Québec, 2019, lgh. 1129 go 1150, ina luaitear ‘go ndéantar tástáil chomhréireachta ar bhonn an athbhreithnithe ar an ráiteas ar chúiseanna’ agus ‘gur ceathairéad doscartha réasúnta iad comhréireacht, tromchúis, spreagadh agus sainoiriúnú’ (lch.
1149). Tugadh faoi deara freisin ‘go bhfuil an breitheamh, i bhfeidhmiú a oifige, faoi cheangal anois chun sainoiriúnú agus spreagadh atá ag dul i méid i gcónaí a chur lena chinntí. Dar leis, is cinnte go bhfuil comhréireacht ar cheann de na bealaí is éifeachtaí chun [...] breitheamh a chur ‘idir an dlí agus an ceartas’: féach Saenko, L., ‘De la proportionnalité de la peine encourue’,
Gazette du Palais, Lextenso Éditions, Issy-les-Moulineaux, 24 Deireadh Fómhair 2017,
Uimh. 36, lgh. 73 go 76, go háirithe lch. 73. Féach freisin Daubigney, M.-C., agus Lavielle, B., ‘La motivation de la proportionnalité de l’infraction et de la peine dans le jugement pénal’, Revue Justice Actualités,
Uimh. 24, École Nationale de la Magistrature, Bordeaux, 2020, lgh. 117 go 127.
72      Féach, de réir analaí, breithiúnas Puig Gordi agus páirtithe eile (míreanna 107 agus 133).
73      Ní mór don údarás breithiúnach forghníomhaitheach an measúnú ar an mbaol go sárófar cearta bunúsacha a dhéanamh i bhfianaise chaighdeán cosanta na gceart sin a ráthaítear le dlí an Aontais: féach,
inter alia, breithiúnas an 21 Nollaig 2023,
GN (Foras le haghaidh diúltú bunaithe ar leas an linbh) (C‑261/22, EU:C:2023:1017, mír 44 agus an cásdlí dá dtagraítear).
74      Féach, de réir analaí, breithiúnas Breian (mír 122).
75      Glacadh an Cinneadh Réime sin, inter alia, ar bhonn Airteagal 31(1)(e) CAE, lenar foráladh, go háirithe, go mbeadh sé d’aidhm ag comhghníomhaíocht i réimse an chomhair bhreithiúnaigh in ábhair choiriúla bearta a ghlacadh de réir a chéile lena mbunaítear rialacha íosta maidir leis na heilimintí a chomhdhéanann gníomhartha coiriúla agus pionóis i réimse na gáinneála aindleathaí ar dhrugaí.
76      Féach breithiúnas an 11 Meitheamh 2020, Prokuratura Rejonowa w Słupsku (C-634/18, EU:C:2020:455), ar dá réir a leanann sé ó na forálacha sin go bhfuil sé de shaoirse ag na Ballstáit caitheamh le seilbh cainníochtaí móra drugaí le haghaidh tomhaltas pearsanta mar chion coiriúil géaraitheach (mír 37). I mír 76 dá bharúlacha i scríbhinn, deir Rialtas na Rómáine, faoi dhlí na Rómáine, gurb é an critéar den chineál druga (‘ardriosca’) a chinneann cineál géaraitheach an chiona. Sa chás seo, feictear dom gurb ionann an córas ceartais choiriúil as ar eascair pianbhreith phríosúnachta 7 mbliana a fhorchur ar DZ agus léiriú ar bheartas coiriúil arb é is aidhm dó pionós an-dian a ghearradh sa Rómáin ar an gcion drugaí ‘ardriosca’ a thabhairt isteach sa Bhallstát sin, rud nach cosúil domsa a d’fhéadfaí a thabhairt faoi cheist i gcomhthéacs chur chun feidhme an tsásra um thabhairt suas.
77      Arna shíniú sa Róimh an 4 Samhain 1950. Féach, chuige sin, Simon, A., ‘La disproportion de la répression pénale près la Cour européenne des droits de l’homme’,
Gazette du Palais, Lextenso Éditions, Issy-les-Moulineaux,
Uimh. 36, an 24 Deireadh Fómhair 2017, lgh. 64 go 67. Féach,
inter alia, breithiúnais ECtHR an 12 Feabhra 2008,
Kafkaris v an Chipir (CE:ECHR:2008:0212JUD002190604); an 9 Iúil 2013,
Vinter agus páirtithe eile v an Ríocht Aontaithe (CE:ECHR:2013:0709JUD006606909); an 4 Meán Fómhair 2014,
Trabelsi v an Bheilg (CE:ECHR:2014:0904JUD000014010), agus an 29 Meitheamh 2023,
Bijan Balahan v an tSualainn (CE:ECHR:2023:0629JUD000983922).
Mar a luaigh an Chúirt Eorpach um Chearta an Duine ina breithiúnas an 4 Meán Fómhair 2014, Trabelsi v an Bheilg (CE:ECHR:2014:0904JUD000014010), toirmisctear le hAirteagal 3 den Choinbhinsiún Eorpach chun Cearta an Duine agus Saoirsí Bunúsacha a Chosaint, inter alia, pianbhreith saoil a bheith dolaghdaithe de jure nó de facto (§ 113). Léirítear cásdlí sin na Cúirte Eorpaí um Chearta an Duine in Airteagal 5(2) de Chinneadh Réime 2002/584, lena bhforáiltear, i gcás ina bhfuil an cion ar a bhfuil an barántas gabhála Eorpach bunaithe inphionóis le pianbhreith choimeádta saoil nó le hordú coinneála saoil, go bhféadfaidh forghníomhú an bharántais sin a bheith faoi réir an choinníll go leagtar síos le córas dlí an Bhallstáit eisiúna forálacha lena gceadaítear athbhreithniú a dhéanamh ar an bpianbhreith a forchuireadh – arna iarraidh sin nó tar éis 20 bliain ar a dhéanaí – nó chun bearta trócaire a chur i bhfeidhm a bhfuil an duine ina dteideal faoi dhlí nó faoi chleachtas an Bhallstáit eisiúna d’fhonn neamhfhorghníomhú na pianbhreithe nó an bhirt sin.
78      De bhun na bhforálacha sin, d’fhéadfadh na cásanna a leanas a bheith ina n‑imthosca breithiúnacha maolaitheacha: na hiarrachtaí a rinne ciontóir iarmhairtí an chiona a dhíothú nó a laghdú (pointe (a)) agus imthosca a bhaineann leis an gcion lena laghdaítear a thromchúisí atá sé nó lena laghdaítear an bhagairt a bhaineann leis an gciontóir (pointe (b)).
79      Féach mír 85 de na barúlacha i scríbhinn ó Rialtas na Rómáine.
80      Ibidem. I mír 11 dá bharúlacha i scríbhinn, cuireann Rialtas na Rómáine in iúl gur ghearr an chúirt chéadchéime pionós níos lú ar bhean chéile DZ, ós rud é gur aithin sí na gníomhartha a rinneadh.
81      Féach mír 85 de na barúlacha i scríbhinn ó Rialtas na Rómáine.
82      Mar a chuireann Rialtas na Rómáine in iúl i mír 86 dá bharúlacha i scríbhinn, faoi Airteagal 91(d) den Chód Coiriúil, is faoin gcúirt atá sé an cinneadh maidir leis an bhforfheidhmiú a chur ar fionraí, a mheas, ‘ag féachaint do dhuine an chiontóra, dá iompar roimh dhéanamh an chiona, d’iarrachtaí an chiontóra iarmhairtí an chiona choiriúil a dhíothú nó a mhaolú, agus dá chumas é féin a leasú [...], gur leor an phianbhreith a fhorchur agus, fiú gan í a fhorghníomhú, nach ndéanfaidh an duine ciontaithe cionta eile a thuilleadh’.
83      Féach,
inter alia, chuige sin, breithiúnas Beach and bar management (mír 50 agus an cásdlí dá dtagraítear).
84      Is cosúil nach bhfuil an fhéidearthacht sin teoranta do chásanna ina bhfuil imthosca maolaitheacha eisceachtúil nó iomadúil, contrártha leis an méid a bhí i gceist in breithiúnas
G. ST. T. (mír 85).
85      Féach,
inter alia, breithiúnas Breian
(mír
109).
86      Féach, de réir analaí, breithiúnas Breian (mír 122). Ina theannta sin, d’fhéadfadh baint a bheith ag an bhfaisnéis atá an t‑údarás breithiúnach forghníomhaitheach i dteideal a iarraidh leis an gcéad chéim agus leis an dara céim den scrúdú nach mór don údarás sin a dhéanamh. Mar sin féin, ní féidir leis an údarás breithiúnach eisiúna faisnéis a iarraidh ar an údarás breithiúnach eisiúna nach mbaineann ach leis an dara céim den scrúdú sin amháin i gcás ina measann sé nach bhfuil sé bunaithe go bhfuil easnaimh shistéamacha nó ghinearálaithe ann, nó go bhfuil easnaimh ann a dhéanann difear do ghrúpa daoine atá inaitheanta go hoibiachtúil leis an duine lena mbaineann (féach, chuige sin, breithiúnas an 21 Nollaig 2023,
GN (Foras le haghaidh diúltú ar bhonn na leasanna is fearr don leanbh) (C‑261/22, EU:C:2023:1017, mír 50 agus an cásdlí dá dtagraítear).
87      Táim ag smaoineamh go háirithe ar na rialacha maidir le scaoileadh saor luath, rud a d’fhéadfadh déine na pianbhreithe a forchuireadh a fhritháireamh go pointe áirithe.