62005CJ0206_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση C-206/05,
με αντικείμενο προσφυγή του άρθρου 226 ΕΚ λόγω παραβάσεως, η οποία ασκήθηκε στις 2 Μαΐου 2005,
Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων,
εκπροσωπούμενη από τους F. Erlbacher και K. Simonsson, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο,
προσφεύγουσα,
κατά
Βασιλείου της Σουηδίας,
εκπροσωπούμενου από την K. Norman,
καθής,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τέταρτο τμήμα),
συγκείμενο από τους K. Schiemann, πρόεδρο τμήματος, E. Juhász (εισηγητή) και M. Ilešič, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: L. A. Geelhoed
γραμματέας: R. Grass,
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, να εκδικάσει την υπόθεση χωρίς ανάπτυξη προτάσεων,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης
1. Με την προσφυγή της, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ζητεί από το Δικαστήριο να αναγνωρίσει ότι, προβλέποντας στην εσωτερική έννομη τάξη της την υποχρέωση υπαγωγής των επιβητόρων σε εκτίμηση της γενετικής αξίας τους εντός της Σουηδίας προκειμένου να μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την εκτός εκμεταλλεύσεως οχεία, το Βασίλειο της Σουηδίας παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει δυνάμει, κυρίως, του άρθρου 3 της οδηγίας 90/427/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 1990, σχετικά με τους όρους ζωοτεχνικού και γενεαλογικού χαρακτήρα που διέπουν το ενδοκοινοτικό εμπόριο ιπποειδών (EE L 224, σ. 55, στο εξής: οδηγία), και, επικουρικώς, του άρθρου 28 ΕΚ.
Το νομικό πλαίσιο
Η κοινοτική κανονιστική ρύθμιση
2. Η δεύτερη και η έκτη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας εξαγγέλλουν:
«εκτιμώντας ότι πρέπει, προκειμένου να εξασφαλισθεί η ορθολογική εξέλιξη της παραγωγής των ιπποειδών και να αυξηθεί κατ’ αυτόν τον τρόπο η παραγωγικότητα του οικείου τομέα, να καθορισθούν σε κοινοτικό επίπεδο οι κανόνες σχετικά με την εμπορία των ιπποειδών στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές·
[…]
ότι είναι σκόπιμο να απελευθερωθούν σταδιακά οι ενδοκοινοτικές συναλλαγές ιπποειδών που έχουν καταχωρισθεί· ότι η πλήρης απελευθέρωση των συναλλαγών προϋποθέτει μεταγενέστερη συμπληρωματική εναρμόνιση, ιδίως όσον αφορά τα κριτήρια σχετικά με την εκτός εκμεταλλεύσεως οχεία και τη χρησιμοποίηση σπέρματος και ωαρίων σύμφωνα με τις ιδιαιτερότητες κάθε γενεαλογικού βιβλίου.
[…]»
3. Το άρθρο 3, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας ορίζει:
«Το ενδοκοινοτικό εμπόριο ιπποειδών, του σπέρματός τους και των ωαρίων και των εμβρύων τους δεν είναι δυνατόν να απαγορευθεί ή να περιοριστεί για ζωοτεχνικούς ή γενεαλογικούς λόγους πλην όσων απορρέουν από την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας.»
4. Το άρθρο 7 της οδηγίας εξουσιοδοτεί την Επιτροπή, στο μέτρο που είναι αναγκαίο για την ομοιόμορφη εφαρμογή της οδηγίας, να καθορίσει, σύμφωνα με διαδικασία και τηρουμένων των αρχών που προβλέπει η οδηγία:
«α) τις μεθόδους ελέγχου των επιδόσεων και εκτιμήσεως της γενετικής αξίας των ιπποειδών αναπαραγωγής·
β) σε συνάρτηση με τις αναφερόμενες στο στοιχείο α΄ μεθόδους, τα γενικά κριτήρια [αποδοχής] για την αναπαραγωγή του αρσενικού ή, εφόσον απαιτείται, του θηλυκού ζώου αναπαραγωγής και τα γενικά κριτήρια χρησιμοποιήσεως του σπέρματός τους και των ωαρίων και εμβρύων τους.»
Η εθνική κανονιστική ρύθμιση
5. Στη Σουηδία, η υποχρέωση υπαγωγής των επιβητόρων προς αναπαραγωγή σε εκτίμηση της γενετικής αξίας τους, καθώς και οι αφορώσες την εν λόγω υποχρέωση λεπτομέρειες εφαρμογής, προβλέπονται με οδηγίες της εθνικής διοικήσεως γεωργίας σχετικά με τα ιπποειδή που χρησιμοποιούνται για την αναπαραγωγή και την ταυτοποίηση των ιπποειδών [Statens jordbruksverks föreskrifter (SJVFS 1994:82) om hästdjur som används till avel och om identifiering av hästdjur, στο εξής: εφαρμοστέα επί των ιπποειδών κανονιστική ρύθμιση].
6. Το άρθρο 29 της εφαρμοστέας επί των ιπποειδών κανονιστικής ρυθμίσεως προβλέπει:
«Ο επιβήτορας πρέπει να έχει αποτελέσει αντικείμενο εκτιμήσεως της γενετικής αξίας του στη Σουηδία για να μπορέσει να χρησιμοποιηθεί για την εκτός εκμεταλλεύσεως οχεία. Η γενεσιουργός του δικαιώματος προς χρήση ενός επιβήτορα εκτίμηση της γενετικής αξίας του λογίζεται ως πραγματοποιηθείσα εφόσον ο έλεγχος των επιδόσεων διενεργήθηκε σύμφωνα με τα άρθρα 20 έως 22 ή εφόσον ο επιβήτορας αποτέλεσε αντικείμενο ενός μόνο ελέγχου των απογόνων του σύμφωνα με τα άρθρα 24 έως 26 και εκδόθηκε πιστοποιητικό γενετικής αξίας σύμφωνα με το άρθρο 27.»
7. Τα άρθρα 20 και 21 της ανωτέρω κανονιστικής ρυθμίσεως απαριθμούν τα προς χρήση κριτήρια εκτιμήσεως στο πλαίσιο ελέγχου των επιδόσεων ενός ιπποειδούς. Μεταξύ των κριτηρίων αυτών περιλαμβάνονται, ιδίως, η γενεαλογία, οι επιδόσεις, η εξωτερική εμφάνιση, το σφρίγος και η υγεία κάθε ζώου κεχωρισμένως. Σύμφωνα με το άρθρο 22 της ανωτέρω κανονιστικής ρυθμίσεως, οι αφορώσες αλλοδαπό ιπποειδές πληροφορίες που κοινοποιεί αναγνωρισμένη και τηρούσα γενεαλογικά βιβλία αλλοδαπή οργάνωση ή ένωση εκτροφέων πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη.
8. Τα άρθρα 24 και 25 της ανωτέρω κανονιστικής ρυθμίσεως προβλέπουν τις αφορώσες τον έλεγχο των απογόνων ενός ιπποειδούς λεπτομέρειες. Σύμφωνα με το άρθρο 26 της ιδίας κανονιστικής ρυθμίσεως, οι αφορώσες τους απογόνους ενός αλλοδαπού ιπποειδούς πληροφορίες που κοινοποιεί αναγνωρισμένη και τηρούσα γενεαλογικά βιβλία αλλοδαπή οργάνωση ή ένωση εκτροφέων πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη.
9. Δυνάμει του άρθρου 27 της εφαρμοστέας επί των ιπποειδών κανονιστικής ρυθμίσεως, εκδίδεται πιστοποιητικό γενετικής αξίας για κάθε ιπποειδές, η γενετική αξία του οποίου αποτέλεσε αντικείμενο εκτιμήσεως. Το εν λόγω πιστοποιητικό πρέπει να περιλαμβάνει για κάθε ιπποειδές, μεταξύ άλλων, το όνομα, την ταυτοποίηση, τη γενεαλογία, το αποτέλεσμα του ελέγχου των επιδόσεων και, εφόσον απαιτείται, του ελέγχου των απογόνων.
Η προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία
10. Η Η Επιτροπή επελήφθη καταγγελίας σχετικά με το άρθρο 29 της εφαρμοστέας επί των ιπποειδών κανονιστικής ρυθμίσεως, διάταξη προβλέπουσα την υποχρέωση υποβολής των επιβητόρων σε εκτίμηση της γενετικής αξίας τους εντός της Σουηδίας προκειμένου να είναι δυνατόν να χρησιμοποιούνται για την εκτός εκμεταλλεύσεως οχεία.
11. Εκτιμώντας ότι η ανωτέρω διάταξη είναι ασυμβίβαστη προς την οδηγία και εν πάση περιπτώσει προς τα άρθρα 28 ΕΚ και 30 ΕΚ, η Επιτροπή κίνησε έναντι του Βασιλείου της Σουηδίας την προβλεπόμενη στο άρθρο 226 ΕΚ διαδικασία παραβάσεως αποστέλλοντας στις 18 Ιουλίου 2002 έγγραφο οχλήσεως προς το εν λόγω κράτος μέλος προκειμένου να υποβάλει τις παρατηρήσεις του. Δεδομένου ότι η δοθείσα απάντηση δεν την ικανοποίησε, η Επιτροπή διατύπωσε στις 25 Ιουλίου 2003 αιτιολογημένη γνώμη με την οποία εμμένει στην άποψή της περί του ασυμβιβάστου της επίδικης εθνικής διατάξεως προς το κοινοτικό δίκαιο και καλεί το Βασίλειο της Σουηδίας να λάβει τα αναγκαία μέτρα συμμορφώσεώς του προς την ανωτέρω αιτιολογημένη γνώμη εντός προθεσμίας δύο μηνών από την κοινοποίησή της.
12. Με την από 22 Σεπτεμβρίου 2003 απάντησή της επί της αιτιολογημένης γνώμης, η Σουηδική Κυβέρνηση ισχυρίστηκε ότι το εγκαθιδρυθέν σε εθνικό επίπεδο σύστημα σχετικά με την αναπαραγωγή των ιπποειδών δεν αντίκειται προς το κοινοτικό δίκαιο. Εντούτοις, η Σουηδική Κυβέρνηση διευκρίνισε ότι, κατόπιν της αναθεωρήσεως και της εκτιμήσεως που έλαβαν χώρα, διαπιστώθηκε ότι η σουηδική κανονιστική ρύθμιση επιδεχόταν τροποποίηση προκειμένου να καταστεί λιγότερο περιοριστική.
13. Κατά τη διάρκεια του έτους 2004, οι εκπρόσωποι της Σουηδικής Κυβερνήσεως και της Επιτροπής πραγματοποίησαν δύο συσκέψεις προκειμένου να εξετάσουν πρόταση νέας κανονιστικής ρυθμίσεως. Εντούτοις, δεδομένου ότι δεν επείσθη περί του συμβιβαστού της ανωτέρω προτάσεως προς το κοινοτικό δίκαιο, η Επιτροπή αποφάσισε να ασκήσει την υπό κρίση προσφυγή.
Επί της προσφυγής
Επιχειρηματολογία των διαδίκων
14. Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι το άρθρο 29 της εφαρμοστέας επί των ιπποειδών κανονιστικής ρυθμίσεως συνιστά περιορισμό του ενδοκοινοτικού εμπορίου ιπποειδών απαγορευόμενο δυνάμει του άρθρου 3, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας. Συγκεκριμένα, κατά το άρθρο 29, υφίσταται υποχρέωση ο προερχόμενος από άλλο κράτος μέλος πλην του Βασιλείου της Σουηδίας και δεκτός προς αναπαραγωγή σύμφωνα με τις εφαρμοστέες στο οικείο κράτος διατάξεις επιβήτορας να αποτελέσει αντικείμενο εκτιμήσεως της γενετικής αξίας του εντός της Σουηδίας προκειμένου να δυνηθεί να χρησιμοποιηθεί για την αναπαραγωγή. Εξ αυτού προκύπτει επί πλέον κόστος που επιβαρύνει, ανάλογα με την περίπτωση, τον ιδιοκτήτη του επιβήτορα ή τον ιδιοκτήτη του θηλυκού ίππου.
15. Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η επίδικη εθνική διάταξη πρέπει να θεωρηθεί ως κριτήριο αποδοχής των επιβητόρων προς αναπαραγωγή κατά την έννοια του άρθρου 7 της οδηγίας. Έτσι, η ανωτέρω διάταξη εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας και αποτελεί τμήμα του εναρμονισμένου με αυτή τομέα.
16. Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι το άρθρο 7 της οδηγίας την εξουσιοδοτεί ρητώς, στο μέτρο που απαιτείται για την ομοιόμορφη εφαρμογή της οδηγίας και τηρουμένων των αρχών που εξαγγέλλει το άρθρο 4, παράγραφος 1, αυτής, να καθορίζει τις μεθόδους ελέγχου των επιδόσεων και εκτιμήσεως της γενετικής αξίας των ζώων αναπαραγωγής και, σε συνάρτηση με τις ανωτέρω μεθόδους, να καθορίζει τα γενικά κριτήρια αποδοχής των ζώων προς αναπαραγωγή.
17. Η Επιτροπή διευκρινίζει ότι δεν έκρινε αναγκαίο να θεσπίσει διατάξεις στηριζόμενες στο άρθρο 7 της οδηγίας και υπογραμμίζει ότι το γεγονός ότι δεν όρισε τέτοιες διατάξεις δεν συνεπάγεται ότι ένα κράτος μέλος δύναται να εκδίδει τέτοιας φύσεως διατάξεις, οι οποίες, όπως η επίδικη, συνιστούν περιορισμό στο ενδοκοινοτικό εμπόριο ιπποειδών.
18. Εξ αυτού η Επιτροπή συνάγει ότι η επίδικη εθνική διάταξη δεν είναι απόρροια της εφαρμογής της οδηγίας και είναι ασυμβίβαστη προς το άρθρο 3, πρώτο εδάφιο, αυτής.
19. Επικουρικώς, η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι, αν το Δικαστήριο έκρινε ότι η ανωτέρω εθνική διάταξη δεν αντίκειται προς την οδηγία, θα αντέκειτο, εν πάση περιπτώσει, προς το άρθρο 28 ΕΚ και δεν θα δικαιολογούνταν βάσει του άρθρου 30 ΕΚ.
20. Συναφώς, η Επιτροπή ισχυρίζεται, ιδίως, ότι, όπως προκύπτει τόσο από τις διατάξεις του εθνικού δικαίου όσο και από τις παρασχεθείσες από τη Σουηδική Κυβέρνηση διευκρινίσεις, η προβλεπόμενη στο άρθρο 29 της εφαρμοστέας επί των ιπποειδών κανονιστικής ρυθμίσεως υποχρέωση σκοπεί μάλλον στη βελτίωση των χαρακτηριστικών γνωρισμάτων κάθε φυλής παρά στην προστασία της υγείας και της ζωής των ζώων. Η άποψη αυτή εδράζεται στο γεγονός ότι, όπως προκύπτει από το άρθρο 29, η υποχρέωση υποβολής των επιβητόρων σε εκτίμηση της γενετικής αξίας τους δεν εφαρμόζεται στην περίπτωση των εντός της εκμεταλλεύσεως χρησιμοποιουμένων για την οχεία επιβητόρων. Αν όντως η ανωτέρω υποχρέω ση είχε ως στόχο την προστασία της οχείας και της ζωής των ιπποειδών θα έπρεπε επίσης να τυγχάνει εφαρμογής και επί των τελευταίων.
21. Επί πλέον, η Επιτροπή παρατηρεί ότι, όπως προκύπτει από το άρθρο 29 της εφαρμοστέας επί των ιπποειδών κανονιστικής ρυθμίσεως, δεν υφίσταται υποχρέωση επιτεύξεως συγκεκριμένου αποτελέσματος κατά την εκτίμηση της γενετικής αξίας ενός επιβήτορα προκειμένου να γίνει δεκτός για την αναπαραγωγή, αλλά αρκεί ότι η εκτίμηση έλαβε χώρα. Προκειμένου να προστατευθεί η υγεία και η ζωή των ιπποειδών θα έπρεπε να προβλέπεται ο επιβήτωρ για τον οποίο το αποτέλεσμα δεν υπήρξε ικανοποιητικό να αποκλείεται από την αναπαραγωγή κατά τρόπον ώστε να αποφεύγεται η μεταβίβαση στους απογόνους του σοβαρών γενετικών ανωμαλιών.
22. Η Σουηδική Κυβέρνηση παραδέχεται το βάσιμο των αιτημάτων της Επιτροπής περί διαπιστώσεως ότι η επίδικη εθνική διάταξη είναι ασυμβίβαστη προς το άρθρο 3 της οδηγίας, καθώς και το βάσιμο των αιτημάτων της Επιτροπής περί καταδίκης της Σουηδίας στα δικαστικά έξοδα.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
23. Το άρθρο 29 της εφαρμοστέας επί των ιπποειδών κανονιστικής ρυθμίσεως, το οποίο θεσπίζει κριτήριο αποδοχής του επιβήτορα για την αναπαραγωγή, κατά την έννοια του άρθρου 7 της οδηγίας, εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής αυτής.
24. Σύμφωνα με το άρθρο 3 της οδηγίας, τα κράτη μέλη δεν μπορούν να απαγορεύουν ή να περιορίζουν το ενδοκοινοτικό εμπόριο ιπποειδών, του σπέρματος και των ωαρίων και εμβρύων τους για ζωοτεχνικούς ή γενεαλογικούς λόγους πλήν όσων απορρέουν από την εφαρμογή της οδηγίας.
25. Το άρθρο 29 της εφαρμοστέας επί των ιπποειδών κανονιστικής ρυθμίσεως έχει περιοριστικό αποτέλεσμα. Πράγματι, όπως προκύπτει από τις παρατηρήσεις της Επιτροπής, χωρίς δε τούτο να αμφισβητείται από τη Σουηδική Κυβέρνηση, τα προερχόμενα από άλλο κράτος μέλος ιπποειδή πρέπει να αποτελούν αντικείμενο εκτιμήσεως της γενετικής αξίας τους εντός της Σουηδίας προκειμένου να καταστεί δυνατό να χρησιμοποιηθούν εκεί για τους σκοπούς της εκτός εκμεταλλεύσεως οχείας, γεγονός που είναι γενεσιουργό επί πλέον κόστους για τους χρήστες, ικανού να αποτελέσει τροχοπέδη για το ενδοκοινοτικό εμπόριο ιπποειδών με προορισμό τη Σουηδία.
26. Σύμφωνα με το άρθρο 7 της οδηγίας, έχει ανατεθεί στην Επιτροπή το καθήκον να απαγορεύει, στο αναγκαίο για την ομοιόμορφη εφαρμογή της οδηγίας μέτρο, τις μεθόδους ελέγχου των επιδόσεων και εκτιμήσεως της γενετικής αξίας των επιβητόρων προς αναπαραγωγή και να καθορίζει τα γενικά κριτήρια αποδοχής του επιβήτορα προς αναπαραγωγή ή, εφόσον απαιτείται, του θηλυκού ζώου προς αναπαραγωγή, καθώς και τα γενικά κριτήρια χρησιμοποιήσεως του σπέρματος, των ωαρίων και των εμβρύων τους.
27. Χωρίς να απαιτείται να εξεταστεί αν η ανωτέρω διάταξη αφήνει και, σε καταφατική περίπτωση, σε ποιο βαθμό ορισμένες αρμοδιότητες στα κράτη μέλη προκειμένου να θεσπίζουν και να διατηρούν κανονιστικές ρυθμίσεις μη συνιστώσες απαγόρευση ή περιορισμό του ενδοκοινοτικού εμπορίου ιπποειδών, ειδικότερα στην περίπτωση κατά την οποία η Επιτροπή δεν έκανε χρήση της αρμοδιότητάς της, όπως προκύπτει εν πάση περιπτώσει από τη σαφή διάταξη του άρθρου 3, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας, οποιαδήποτε κανονιστική ρύθμιση θεσπίζουσα παρόμοια απαγόρευση ή περιορισμό μπορεί να είναι μόνον απόρροια της εφαρμογής της οδηγίας. Η επίδικη σουηδική κανονιστική ρύθμιση, η οποία εμπεριέχει, όπως προκύπτει από τη σκέψη 25 της παρούσας αποφάσεως, παρόμοιο περιορισμό δεν είναι απόρροια της εφαρμογής της οδηγίας.
28. Το Βασίλειο της Σουηδίας παραδέχεται το βάσιμο των αιτημάτων της Επιτροπής σχετικά με τη διαπίστωση του ασυμβιβάστου του άρθρου 29 της εφαρμοστέας επί των ιπποειδών κανονιστικής ρυθμίσεως προς το άρθρο 3 της οδηγίας.
29. Κατόπιν αυτού, η ασκηθείσα από την Επιτροπή προσφυγή πρέπει να θεωρηθεί ως βάσιμη.
30. Επομένως, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι το Βασίλειο της Σουηδίας, προβλέποντας στην εσωτερική έννομη τάξη του την υποχρέωση υπαγωγής των επιβητόρων σε εκτίμηση της γενετικής αξίας τους εντός της Σουηδίας προκειμένου να είναι δυνατή η χρησιμοποίησή τους για την εκτός εκμεταλλεύσεως οχεία, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει δυνάμει του άρθρου 3 της οδηγίας.
Επί των δικαστικών εξόδων
31. Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον υπήρξε σχετικό αίτημα του αντιδίκου. Δεδομένου ότι η Επιτροπή ζήτησε την καταδίκη του Βασιλείου της Σουηδίας και το τελευταίο ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τέταρτο τμήμα) αποφασίζει:
1) Το Βασίλειο της Σουηδίας, προβλέποντας στην εσωτερική έννομη τάξη του την υποχρέωση υπαγωγής των επιβητόρων σε εκτίμηση της γενετικής αξίας τους εντός της Σουηδίας προκειμένου να είναι δυνατή η χρησιμοποίησή τους για την εκτός εκμεταλλεύσεως οχεία, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει δυνάμει του άρθρου 3 της οδηγίας 90/427/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 1990, σχετικά με τους όρους ζωοτεχνικού και γενεαλογικού χαρακτήρα που διέπουν το ενδοκοινοτικό εμπόριο ιπποειδών.
2) Καταδικάζει το Βασίλειο της Σουηδίας στα δικαστικά έξοδα.