62022TJ0448_RES
Sprawa T‑448/22
PW
przeciwko
Europejskiej Służbie Działań Zewnętrznych
Wyrok Sądu (czwarta izba) z dnia 2 października 2024 r.
Służba publiczna – Członek personelu kontraktowego – Odmowa zwrotu kosztów corocznej podróży w odniesieniu do dzieci będących na utrzymaniu – Artykuł 8 ust. 1 załącznika VII do regulaminu pracowniczego – Skarga o stwierdzenie nieważności – Akt niekorzystny – Decyzja ustalająca ostatecznie stanowisko administracji – Dopuszczalność – Zasada dobrej administracji – Obowiązek dbałości
Skargi urzędników – Akt niekorzystny – Pojęcie – Odpowiedź administracji, której nie można uznać za ustalenie ostatecznego stanowiska instytucji z uwagi na brak istotnych informacji – Wyłączenie
(regulamin pracowniczy urzędników, art. 90, 91)
(zob. pkt 31, 33, 34, 41, 42)
Urzędnicy – Zwrot kosztów – Koszty corocznej podróży – Warunki i zasady – Uprawnienia dyskrecjonalne prawodawcy Unii – Przyjęcie ogólnych przepisów wykonawczych przewidujących płatność w trakcie konkretnego miesiąca na podstawie okoliczności rodzinnych beneficjenta – Wskazanie przez administrację rozsądnego terminu umożliwiającego beneficjentowi przekazanie tych informacji – Dopuszczalność
(regulamin pracowniczy urzędników, załącznik VII, art. 8 ust. 1)
(zob. pkt 57–62, 65, 66)
Akty instytucji – Wewnętrzne wytyczne – Pojęcie – Zasada opublikowana na stronie intranetowej instytucji – Włączenie – Skutki prawne
(zob. pkt 64, 68, 72)
Skargi urzędników – Zarzuty – Zarzut naruszenia obowiązku dbałości – Kwestionowanie zastosowania przez administrację terminu wobec skarżącego – Brak wyjaśnienia błędów, które miały być popełnione w ramach wyważania interesów – Ogólne odniesienie do skutków pandemii COVID-19 – Oddalenie
(regulamin pracowniczy urzędników, załącznik VII, art. 8)
(zob. pkt 78–80)
Postępowanie sądowe – Koszty – Koszty nieuzasadnione lub wynikające ze złej wiary – Zachowanie instytucji, które przyczyniło się do powstania sporu
(regulamin postępowania przed Sądem, art. 135 § 2)
(zob. pkt 85)
Streszczenie
W wyroku tym Sąd oddalił skargę wniesioną przez PW, członka personelu kontraktowego Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych (ESDZ), na decyzję dorozumianą ESDZ oddalającą jego wniosek o zapłatę kosztów corocznej podróży za cały rok kalendarzowy 2020 w odniesieniu do dzieci pozostających na jego utrzymaniu.
Przy tej okazji Sąd uzupełnił dotychczasowe orzecznictwo odnośnie do pojęcia „aktu niekorzystnego”. Przedstawił również dodatkowe wyjaśnienia na temat charakteru kosztów corocznej podróży i wykładni art. 8 załącznika VII do Regulaminu pracowniczego urzędników Unii Europejskiej (zwanego dalej „regulaminem pracowniczym”), który reguluje wypłatę tych kosztów, a także na temat mocy prawnej zasad wskazanych na stronie intranetowej instytucji.
W lutym 2020 r. skarżący rozpoczął pracę w delegaturze Unii Europejskiej w Waszyngtonie, DC (Stany Zjednoczone). Żona skarżącego pełniła służbę w Parlamencie Europejskim w Brukseli (Belgia). Z uwagi na zaszeregowanie do wyższej grupy to właśnie żona otrzymywała dodatki rodzinne i z tego względu wypłacano jej koszty corocznej podróży.
W czerwcu 2020 r. skarżący skontaktował się z ESDZ z żądaniem wypłacenia mu kosztów corocznej podróży w odniesieniu do czwórki dzieci pozostających na jego utrzymaniu a następnie podjął działania wskazane przez ESDZ oraz Urząd Administracji i Wypłacania Należności Indywidualnych (PMO), aby uzyskać zapłatę tych kosztów.
Ponieważ skarżący nie dochował terminu, ustalonego na 2 maja, do zmiany beneficjenta wypłaty kosztów corocznej podróży za bieżący rok, w lipcu 2020 r. Parlament dokonał wypłaty kosztów corocznej podróży w odniesieniu do dzieci małżeństwa, obliczonych w oparciu o odległość pomiędzy Brukselą a Madrytem (Hiszpania) na rzecz małżonki skarżącego.
Skarżący zażądał uregulowania zapłaty tych kosztów. W wiadomości elektronicznej z dnia 18 stycznia 2021 r. ESDZ poinformowała skarżącego, że zostanie dokonana wypłata „2/12” w odniesieniu do pozostających na jego utrzymaniu dzieci wraz z wynagrodzeniem za luty.
Nie otrzymawszy oczekiwanej zapłaty ani z wynagrodzeniem za luty, ani za marzec, skarżący kilkakrotnie ponawiał swoje żądanie. Wiadomością elektroniczną z dnia 29 marca 2021 r. PMO poinformowało skarżącego, że po szczegółowej analizie akt sprawy okazało się, iż otrzymał już wypłatę kosztów corocznej podróży w odniesieniu do pozostających na jego utrzymaniu dzieci z wynagrodzeniem za sierpień 2020 r., za grudzień 2020 r. i za luty 2021 r.
Skarżący, stwierdziwszy, że ma prawo otrzymać zapłatę kosztów corocznej podróży w odniesieniu do pozostających na jego utrzymaniu dzieci za rok 2020 w pełnej wysokości, w wiadomości elektronicznej z dnia 30 marca 2021 r. zakwestionował kwotę wskazaną przez PMO. ESDZ nie odpowiedziała na tę wiadomość elektroniczną.
Skarżący złożył zażalenie na dorozumianą decyzję odmawiającą korekty obliczenia spornego zwrotu kosztów corocznej podróży. ESDZ odrzuciła zażalenie jako niedopuszczalne, ponieważ według niej było złożone po terminie, gdyż w jej ocenie aktem niekorzystnym dla skarżącego była wiadomość elektroniczna z dnia 18 stycznia 2021 r.
W tym kontekście skarżący wystąpił do Sądu celem uzyskania stwierdzenia nieważności decyzji dorozumianej.
Ocena Sądu
W pierwszej kolejności Sąd przypomniał, że aktami niekorzystnymi zawierającymi ostateczne stanowisko instytucji są jedynie takie akty, które zostały wydane przez właściwy organ oraz wywołują wiążące skutki prawne mogące bezpośrednio i natychmiastowo wpłynąć na interesy zainteresowanego, zmieniając w istotny sposób jego sytuację prawną. Kwalifikacja aktu jako niekorzystnego nie zależy od formy lub tytułu tego aktu, lecz od jego treści.
Sąd stwierdził w tym względzie, że informacje podane przez ESDZ w wiadomości elektronicznej z dnia 18 stycznia 2021 r. nie wystarczają, aby pozwolić zrozumieć skarżącemu, że odmówiono mu wypłaty całkowitej kwoty. W związku z tym nie można przyjąć, że ta wiadomość elektroniczna określa ostateczne stanowisko ESDZ w odniesieniu do zapłaty kosztów corocznej podróży na dzieci pozostające na jego utrzymaniu. Owa wiadomość nie może więc stanowić początku biegu trzymiesięcznego terminu przewidzianego w art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego.
Z tego wynika, że skarżący słusznie zwrócił się do administracji w dniu 30 marca 2021 r. z wnioskiem o wydanie decyzji w jego sprawie. Brak odpowiedzi na ten wniosek w terminie czterech miesięcy od dnia złożenia wniosku jest, zgodnie z art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego, równoznaczny z dorozumianą decyzją odmowną i skarżący słusznie w dniu 28 października 2021 r. złożył zażalenie mające na celu stwierdzenie jej nieważności, dochowując trzymiesięcznego terminu przewidzianego w art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego.
W drugiej kolejności, co się tyczy art. 8 załącznika VII do regulaminu pracowniczego, Sąd zauważył, że ma on na celu umożliwienie urzędnikowi i osobom pozostającym na jego utrzymaniu udanie się, co najmniej raz w roku, do miejsca pochodzenia urzędnika w celu zachowania z nim więzi rodzinnych, społecznych i kulturowych. Jednakże to w ramach przysługujących mu uprawnień dyskrecjonalnych prawodawca postanowił, że członkowie służby publicznej Unii otrzymają zwrot kosztów corocznej podróży poniesionych w związku z corocznym urlopem wypoczynkowym, chociaż żadna nadrzędna norma prawa Unii lub prawa międzynarodowego nie zobowiązuje go do przyznania takich uprawnień urzędnikom i członkom ich rodzin. Przysługuje mu zatem szeroki zakres uznania przy określaniu warunków i sposobów takiego zwrotu.
I tak, w celu zarządzania wypłatą kosztów corocznej podróży w odniesieniu do dzieci pozostających na utrzymaniu w terminie przewidzianym w przyjętych przez Komisję ogólnych przepisach wykonawczych do art. 8 załącznika VII do regulaminu pracowniczego (zwanych dalej „OPW”), mających zastosowanie do ESDZ, PMO ustaliło termin 2 maja na złożenie wniosku przewidzianego w tym przepisie, określającego, które z miejsc pochodzenia rodziców będzie brane pod uwagę jako podstawa wypłaty. Ustalenie takiego terminu jest bowiem zarówno rozsądne, jak i konieczne, aby zapewnić sprawne zarządzanie przez administrację licznymi sprawami i zwrot kosztów corocznej podróży w terminie przewidzianym w OPW.
W tym względzie zasada opublikowana na stronie intranetowej, która zawiera termin 2 maja, odzwierciedla dorozumianą decyzję ESDZ o zrównaniu systemów mających zastosowanie do dwóch kategorii personelu, czyli personelu pełniącego służbę w Unii i personelu pełniącego służbę poza Unią. Stanowi ona zatem wewnętrzną wytyczną mającą na celu zagwarantowanie zainteresowanym urzędnikom identycznego traktowania w zakresie wypłaty kosztów corocznej podróży. Decyzja instytucji, podana do wiadomości całemu personelowi, określająca procedurę mającą zastosowanie w ramach wykonywania jej uprawnień dyskrecjonalnych, stanowi bowiem wewnętrzną wytyczną, którą jako taką należy uznać za regułę postępowania, którą administracja sama sobie narzuca i od której nie może odstąpić bez wskazania powodów, pod rygorem naruszenia zasady równego traktowania.
Ponadto, biorąc pod uwagę ryczałtowy charakter płatności i termin ustalony w OPW do jej dokonania, PMO nie przekroczyło przysługującego mu zakresu uznania, gdy postanowiło, że wniosek przewidziany w art. 8 ust. 1 regulaminu pracowniczego nie może mieć mocy wstecznej. Dotrzymanie tego terminu nie warunkuje bowiem zapłaty kosztów corocznej podróży, która jest prawem wynikającym z regulaminu pracowniczego i która nastąpi na rzecz jednego z rodziców, lecz ma na celu jedynie umożliwienie administracji uzyskania we właściwym czasie informacji dotyczących odległości geograficznej, na podstawie której oblicza się kwotę tych kosztów.
Ponadto skarżący nie może skutecznie twierdzić, że nie wiedział o terminie ustalonym na złożenie wspólnego wniosku małżonków, o którym mowa w art. 8 ust. 1 załącznika VII do regulaminu pracowniczego. O terminie tym jest mowa na dostępnej dla personelu ESDZ stronie intranetowej tej instytucji, co jest wystarczające do wykazania zapoznania się z nim przez urzędników i pracowników pełniących służbę, którzy mają do niej dostęp.
Wynika stąd, że z uwagi na przekroczenie terminu na złożenie wspólnego wniosku przez skarżącego i jego małżonkę, ESDZ nie naruszyła art. 8 ust. 1 załącznika VII do regulaminu pracowniczego, gdy odmówiła zapłaty pełnej kwoty kosztów corocznej podróży dzieci pozostających na utrzymaniu skarżącego na podstawie odległości między Madrytem a Waszyngtonem.