62018CJ0261_RES
Zaak C‑261/18
Europese Commissie
tegen
Ierland
Arrest van het Hof (Grote kamer) van 12 november 2019
„Niet-nakoming – Arrest van het Hof waarbij niet-nakoming wordt vastgesteld – Niet-uitvoering – Richtlijn 85/337/EEG – Bouw van een windturbinepark waarvoor een vergunning is verleend – Project dat een aanzienlijk milieueffect kan hebben – Geen voorafgaande milieueffectbeoordeling – Regularisatieplicht – Artikel 260, lid 2, VWEU – Verzoek tot oplegging van een dwangsom en een forfaitaire som”
Milieu – Milieueffectbeoordeling voor bepaalde projecten – Richtlijn 85/337 – Verplichting voor de bevoegde autoriteiten om de beoordeling vóór de vergunning uit te voeren – Verzuim om een beoordeling te verrichten – Verplichting voor de autoriteiten om het verzuim te herstellen – Omvang – Beoordeling die na de bouw en de ingebruikneming van de betrokken installatie ter regularisatie wordt verricht – Toelaatbaarheid – Voorwaarden
(Art. 4, lid 3, VEU; richtlijn 85/337 van de Raad, zoals gewijzigd bij richtlijn 97/11, art. 2, lid 1, en art. 4, leden 1 en 2)
(zie punten 72‑78)
Milieu – Milieueffectbeoordeling voor bepaalde projecten – Richtlijn 85/337 – Verplichting voor de bevoegde autoriteiten om de beoordeling vóór de vergunning uit te voeren – Verzuim om een beoordeling te verrichten – Verplichting voor de autoriteiten om het verzuim te herstellen – Omvang – Geen beoordeling achteraf – Schending
(Richtlijn 85/337 van de Raad, zoals gewijzigd bij richtlijn 97/11, art. 2, lid 1, en art. 4)
(zie punten 79‑84)
Lidstaten – Verplichtingen – Uitvoering van de richtlijnen – Niet-nakoming – Rechtvaardiging op basis van de interne orde – Ontoelaatbaarheid
(Art. 258 VWEU)
(zie punten 89‑91)
Lidstaten – Verplichtingen – Niet-nakoming – Rechtvaardiging – Beginsel van bescherming van het gewettigd vertrouwen – Beroep op dit beginsel door een lidstaat om de vaststelling van niet-nakoming te verhinderen – Ontoelaatbaarheid
(Art. 258 VWEU)
(zie punten 92, 93)
Beroep wegens niet-nakoming – Arrest van het Hof waarbij de niet-nakoming wordt vastgesteld – Niet-nakoming van de verplichting om het arrest uit te voeren – Geldelijke sancties – Forfaitaire som – Vaststelling van het bedrag – Criteria – Ernst en duur van de inbreuk – Niet-uitvoering van een arrest inzake de milieueffectbeoordeling
(art. 260, lid 2, VWEU; richtlijn 85/337 van de Raad, zoals gewijzigd bij richtlijn 97/11)
(zie punten 115‑123)
Beroep wegens niet-nakoming – Arrest van het Hof waarbij de niet-nakoming wordt vastgesteld – Niet-nakoming van de verplichting om het arrest uit te voeren – Geldelijke sancties – Forfaitaire som – Vaststelling van het bedrag – Criteria – Financiële draagkracht – Datum van beoordeling
(Art. 260, lid 2, VWEU)
(zie punt 124)
Beroep wegens niet-nakoming – Arrest van het Hof waarbij de niet-nakoming wordt vastgesteld – Niet-nakoming van de verplichting om het arrest uit te voeren – Geldelijke sancties – Dwangsom – Vaststelling van de vorm en van het bedrag – Beoordelingsbevoegdheid van het Hof – Criteria
(Art. 260, lid 2, VWEU)
(zie punten 131‑135)
Samenvatting
Ierland wordt veroordeeld tot geldelijke sancties wegens de niet-uitvoering van een eerder arrest van het Hof waarbij onder meer de verplichting was opgelegd om een milieueffectbeoordeling te verrichten voor een windturbinepark
In het arrest Europese Commissie tegen Ierland (C‑261/18), dat is uitgesproken op 12 november 2019, heeft de Grote kamer van het Hof Ierland tot geldelijke sancties veroordeeld, omdat het niet concreet gevolg heeft gegeven aan het arrest van 3 juli 2008, Commissie/Ierland (
1
), waarbij het Hof had vastgesteld dat Ierland richtlijn 85/337 (
2
) had geschonden door een windturbinepark te bouwen in Derrybrien (Ierland) zonder een voorafgaande milieueffectbeoordeling te verrichten.
Na de uitspraak van het arrest van 2008 had Ierland een regularisatieprocedure opgezet waarmee het de beheerder van het windturbinepark in Derrybrien in staat wilde stellen aan de vereisten van richtlijn 85/337 te voldoen. Aangezien de beheerder van het windturbinepark zich niet aan deze procedure had onderworpen en die procedure evenmin ambtshalve door de Ierse autoriteiten was ingeleid, heeft de Commissie evenwel een tweede beroep wegens niet-nakoming bij het Hof ingesteld.
Het Hof heeft allereerst de verplichtingen onderzocht die op een lidstaat rusten wanneer de vergunning voor een project is verleend in strijd met de in richtlijn 85/337 opgelegde verplichting om een voorafgaande milieueffectbeoordeling uit te voeren. Het Hof heeft eraan herinnerd dat de lidstaten uit hoofde van het beginsel van loyale samenwerking verplicht zijn alle nodige maatregelen te treffen om het verzuim om een milieueffectbeoordeling te verrichten, te herstellen. Zij dienen met name ook na de inbedrijfstelling van een installatie een beoordeling ter regularisatie te verrichten. Bij die beoordeling moet niet alleen rekening worden gehouden met de toekomstige effecten van de betrokken installatie, maar ook met de milieueffecten die zich sinds de bouw ervan hebben voorgedaan. Zij kan leiden tot de wijziging of intrekking van de vergunningen die in strijd met de verplichting tot voorafgaande beoordeling zijn verleend.
Ondanks de wetswijziging waarbij een regularisatieprocedure werd ingevoerd, heeft Ierland ervan afgezien om een nieuwe milieueffectbeoordeling van het windturbinepark te verrichten, hetgeen in strijd is met het aan het arrest van 2008 toekomende gezag.
Vervolgens heeft het Hof de verschillende argumenten afgewezen die door Ierland waren aangevoerd om zich te rechtvaardigen. Ten eerste kan Ierland zich niet beroepen op nationale bepalingen die de mogelijkheden beperken om de ter uitvoering van het arrest van 2008 ingevoerde regularisatieprocedure in te leiden. In dat kader heeft het Hof eraan herinnerd dat de nationale autoriteiten verplicht waren tot het herstellen van het verzuim om de milieueffectbeoordeling te verrichten en dat de uit richtlijn 85/337 voortvloeiende verplichtingen ook golden voor de beheerder van het windturbinepark, aangezien hij onder zeggenschap van Ierland stond. Ten tweede kan Ierland zich niet beroepen op de rechtszekerheid en het gewettigd vertrouwen van de beheerder van het windturbinepark in verworven rechten om zich te onttrekken aan de gevolgen van de objectieve vaststelling van de niet-nakoming van richtlijn 85/337, ook al zijn de vergunningen voor de bouw van het windturbinepark in Derrybrien definitief geworden. Dienaangaande heeft het Hof benadrukt dat projecten met een vergunning waartegen geen rechtstreeks beroep meer kan worden ingesteld niet zonder meer kunnen worden geacht rechtmatig te zijn vergund conform de eisen van de milieueffectbeoordelingsverplichting.
Gelet op de ernst en de duur van de niet-nakoming – sinds het arrest van 2008 zijn meer dan elf jaar zijn verstreken zonder dat Ierland de maatregelen heeft getroffen die nodig zijn om zich naar dat arrest te voegen – en rekening houdend met de financiële draagkracht van Ierland, heeft het Hof deze lidstaat veroordeeld tot betaling aan de Europese Commissie van een forfaitaire som van 5000000 EUR en een dwangsom van 15000 EUR per dag, te rekenen vanaf de uitspraak van het arrest tot de datum van uitvoering van het arrest van 2008.
(
1
)	Arrest van 3 juli 2008, Commissie/Ierland, (C‑215/06, EU:C:2008:380).
(
2
)	Richtlijn 85/337/EEG van de Raad van 27 juni 1985 betreffende de milieueffectbeoordeling van bepaalde openbare en particuliere projecten (PB 1985, L 175, blz. 40).