62012CC0093_MT
Opinion of the Advocate-General
Opinion of the Advocate-General
1. Għall-ewwel darba, il-Qorti tal-Ġustizzja hija mistienda tistabbilixxi jekk il-prinċipji tal-effettività u tal-ekwivalenza kif ukoll l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Ewropa (iktar ’il quddiem “il-Karta”) jipprekludux regola ta’ proċedura nazzjonali li għandha l-konsegwenza li tikkonċentra l-kawżi relatati mad-deċiżjonijiet tal-awtorità nazzjonali inkarigata mill-ħlas tal-għajnuna agrikola skont l-applikazzjoni tal-politika agrikola komuni (iktar ’il quddiem il-“PAK”), quddiem qorti waħda.
2. Fil-fatt, l-Administrativen sad Sofia-grad (il-Bulgarija) tqis illi tali speċjalizzazzjoni fil-kuntest ta’ dawn il-kawżi tista’ tiskuraġġixxi, jekk mhux timpedixxi, lill-partijiet ikkonċernati, jiġifieri lill-bdiewa, milli jkollhom aċċess għal din il-qorti u dan jikkostitwixxi ksur tad-dritt tagħhom għal rimedju effettiv.
3. F’dawn il-konklużjonijiet ser nindika r-raġunijiet li għalihom inqis illi l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta għandu jiġi interpretat fis-sens illi ma jipprekludix regola ta’ proċedura nazzjonali, bħalma hija dik fil-kawża prinċipali, li għandha l-konsegwenza li tikkonċentra l-kawżi relatati mad-deċiżjonijiet tal-awtorità nazzjonali inkarigata mill-ħlas tal-għajnuna agrikola skont l-applikazzjoni tal-PAK, quddiem l-Administrativen sad Sofia-grad, kemm-il darba din ir-regola ma timpedixxix b’mod eċċessiv l-aċċess tal-partijiet għall-qorti, fatt li għandu jiġi vverifikat mill-qorti nazzjonali.
I – Il-kuntest ġuridiku
A – Id-dritt tal-Unjoni
4. Fit-30 ta’ Novembru 2009, il-Kummissjoni Ewropea adottat ir-Regolament (KE) Nru 1122/2009 (2), li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-implementazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 73/2009 fir-rigward tal-kundizzjonalità, il-modulazzjoni u s-sistema integrata ta’ amministrazzjoni u kontroll, skont l-iskemi ta’ appoġġ għall-bdiewa previsti għal dan ir-regolament, kif ukoll għall-implimentazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1234/2007 fir-rigward tal-kundizzjonalità skont l-iskema ta’ appoġġ prevista għas-settur tal-inbid.
5. L-Artikolu 58 tar-Regolament Nru 1122/2009 jistabbilixxi kif ġej:
“Jekk, fir-rigward grupp ta’ uċuħ tar-raba’, l-erja dikjarata għall-finijiet ta’ kwalunkwe skema ta’ għajnuna relatata mal-erja, ħlief għal dawk għall-patata tal-lamtu u ż-żerriegħa previsti fit-Taqsimiet 2 u 5 tal-Kapitolu 1 tat-Titolu IV tar-Regolament (KE) Nru 73/2009, tkun taqbeż l-erja determinata skont l-Artikolu 57 ta’ dan ir-Regolament, l-għajnuna għandha tiġi kkalkulata abbażi tal-erja determinata mnaqqsa bid-doppju tad-differenza misjuba jekk dik id-differenza tkun ta’ iktar minn 3 % jew minn żewġ ettari, iżda ma tkunx taqbeż l-20 % tal-erja stabbilita.”
Jekk id-differenza tkun ta’ iktar minn 20 % tal-erja stabbilita, ma għandha tingħata l-ebda għajnuna marbuta mal-erja għall-grupp ta’ uċuħ tar-raba’ konċernat.
Jekk id-differenza hija ta’ iktar minn 50 %, il-bidwi għandu jkun eskluż għal darb’oħra milli jirċievi għajnuna tal-ammont daqs l-ammont li jikkorrispondi għad-differenza bejn l-erja ddikjarata u ż-żona stabbilita skont l-Artikolu 57 ta’ dan ir-Regolament. Dak l-ammont għandu jkun ibbilanċjat skont l-Artikolu 5(b) tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 885/2006. Jekk l-ammont ma jkunx jista’ jiġi bbilanċjat kompletament skont dak l-Artikolu matul it-tliet snin kalendarji ta’ wara s-sena kalendarja tas-sejba, il-bilanċ li jkun għad fadal għandu jitħassar.”
B – Id-dritt Bulgaru
6. Skont l-Artikolu 1(6) tal-liġi dwar l-għajnuna lill-bdiewa (Zakon za podpomagane na zemedelskite proizvoditeli), din tal-aħħar tirregola l-applikazzjoni tal-iskema ta’ ħlas uniku relatata mal-erja, skont il-PAK tal-Unjoni Ewropea.
7. Skont l-Artikolu 128 tal-Kodiċi ta’ proċedura amministrattiva (Administrativnoprotsesualen kodeks, iktar ’il quddiem l-“APK”), jaqgħu taħt il-kompetenza tal-qrati amministrattivi, il-kawżi kollha li jikkonċernaw it-talbiet għat-teħid, għall-emenda, għall-annullament jew għad-dikjarazzjoni tan-nullità ta’ att amministrattiv.
8. L-Artikolu 133(1) tal-APK jistabbilixxi illi l-kawżi jaqgħu taħt il-kompetenza tal-administrativen sad (il-qorti amministrattiva) li fil-ġurisdizzjoni tagħha tinsab is-sede tal-awtorità li adottat l-att amministrattiv ikkontestat.
9. Fil-Bulgarija, l-unika awtorità kompetenti biex tawtorizza jew tiċħad it-talbiet ta’ appoġġ skont l-iskemi tal-PAK hija l-Izpalnitelen direktor na Darzhaven fond “Zemedelie” (id-direttur eżekuttiv tal-fondi nazzjonali “Agrikoltura”, iktar ’il quddiem id-“Direktor”), li s-sede tagħha tinsab f’Sofia.
10. Il-paragrafu 19 tad-dispożizzjonijiet tranżitorji u finali tal-liġi li temenda u tikkumplimenta l-APK, jindika illi l-atti amministrattivi u individwali meħuda abbażi tal-liġi dwar il-proprjetà u l-isfruttament ta’ artijiet agrikoli (Zakon za sobstvenostta i polzuvaneto na zemedelskite zemi) u tad-digriet għall-applikazzjoni tagħha, kif ukoll ir-rifjut li jittieħdu tali atti — bl-eċċezzjoni ta’ dawk illi ttieħdu mill-Ministru għall-Agrikultura u għall-Ikel (Ministar na zemedelieto i hranite) — jistgħu jkunu s-suġġett ta’ rikors quddiem ir-Rayonen sad (il-Bulgarija) (qorti tal-ewwel istanza) tal-post fejn tinsab il-proprjetà immobbli, skont l-APK.
II – Il-fatti tal-kawża prinċipali
11. ET Agrokonsulting-04-Velko Stoyanov (iktar ’il quddiem “Agrokonsulting”) ilu rreġistrat bħala bidwi mit-23 ta’ Marzu 2007. Fil-11 ta’ Mejju 2010, dan tal-aħħar ressaq talba għall-għajnuna skont l-iskema ta’ appoġġ tal-PAK, minn naħa, għal pagament uniku relatat maż-żona u min-naħa l-oħra għal pagament kumplimentari skont l-ettari ta’ art agrikola. L-artijiet agrikoli kkonċernati jinsabu fir-reġjun ta’ Veliko Tarnovo (il-Bulgarija) madwar 250 kilometru mill-belt ta’ Sofia.
12. Id-Direktor permezz ta’ ittra tat-2 ta’ Ottubru 2011, ċaħad it-talba tal-Agrokonsulting, għar-raġuni illi ż-żoni ddikjarati minn dan tal-aħħar ma humiex konformi mar-rekwiżiti tar-Regolament Nru 1122/2009.
13. Agrokonsulting ippreżenta rikors kontra din id-deċiżjoni quddiem l-Administrativen sad-Burgas (il-Bulgarija). Fis-16 ta’ Novembru 2011, din il-qorti ssollevat l-eżistenza ta’ kunflitt ta’ kompetenza, issospendiet il-proċeduri quddiemha u rrinvijat il-kawża quddiem l-Administrativen sad Sofia-grad, sabiex din tal-aħħar tiddeċiedi dwar il-kompetenza tagħha, peress illi skont l-Artikolu 133 tal-APK, it-tilwima taqa’ taħt il-kompetenza tal-qorti amministrattiva li fil-ġurisdizzjoni tagħha tinsab is-sede tad-Direktor, jiġifieri Sofia.
14. L-Administrativen sad Sofia-grad tqis li hemm lok illi l-kunflitt ta’ kompetenza jiġi sottomess lil Varhoven administrativen sad (il-Bulgarija). L-Administrativen sad Sofia-grad tesponi, madankollu, xi dubji dwar l-interpretazzjoni u l-portata li għandhom jingħataw lill-prinċipji tal-awtonomija proċedurali, tal-effettività u tal-ekwivalenza. Għalhekk, hija ddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja żewġ domandi preliminari.
III – Id-domandi preliminari
15. Il-Qorti tar-rinviju qed tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja ż-żewġ domandi preliminari segwenti:
“1) Il-prinċipju ta’ effettività, li joħroġ mill-ġurisprudenza tal-Unjoni Ewropea, u dak ta’ dritt għal rimedju effettiv quddiem qorti, ikkodifikat fl-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, għandhom jiġu interpretati fis-sens li dawn jipprekludu li regola ta’ proċedura nazzjonali, bħalma hija dik stipulata fl-Artikolu 133(1) tal-Kodiċi ta’ Proċedura Amministrattiva, tagħmel il-ġurisdizzjoni fil-qasam ta’ tilwim amministrattiv fir-rigward tal-implementazzjoni tal-politika agrikola komuni tal-Unjoni Ewropea dipendenti biss fuq is-sede tal-awtorità amministrattiva li tkun adottat l-att ikkontestat, meta jitqies li din ir-regola ma tiħux inkunsiderazzjoni la l-post fejn jinsabu l-immobbli u lanqas l-indirizz tal-persuna kkonċernata?
2) Il-prinċipju ta’ ekwivalenza, li joħroġ mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, għandu jiġi interpretat fis-sens li dan jipprekludi li regola ta’ proċedura nazzjonali, bħalma hija dik stipulata fl-Artikolu 133(1) tal-Kodiċi ta’ Proċedura Amministrattiva, tagħmel il-ġurisdizzjoni fil-qasam ta’ tilwim amministrattiv fir-rigward tal-implementazzjoni tal-politika agrikola komuni tal-Unjoni Ewropea dipendenti biss fuq is-sede tal-awtorità amministrattiva li tkun adottat l-att ikkontestat, meta titqies ir-regola stipulata fil-paragrafu 19 tad-dispożizzjonijiet tranżitorji u finali tal-Liġi li temenda u li tissupplimenta l-Kodiċi ta’ Proċedura Amminisrattiva (dwar il-ġurisdizzjoni fil-qasam ta’ tilwim amministrattiv domestiku dwar artijiet agrikoli)?”
IV – L-analiżi tiegħi
16. Permezz tad-domandi preliminari tagħha, tal-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf fis-sustanza, jekk il-prinċipji tal-ekwivalenza u tal-effettività kif ukoll l-Artikolu 47 tal-Karta għandhomx jiġu interpretati fis-sens illi jipprekludu regola ta’ proċedura nazzjonali, bħalma hija dik stabbilita fl-Artikolu 133(1) tal-APK, li għandha l-konsegwenza li tikkonċentra l-kawżi relatati mad-deċiżjonijiet tal-awtorità nazzjonali inkarigata mill-ħlas tal-għajnuna agrikola skont l-applikazzjoni tal-PAK, quddiem l-Administrativen sad Sofia-grad.
A – Osservazzjonijiet preliminari
17. Fl-osservazzjonijiet tiegħu bil-miktub, il-Gvern Ġermaniż jeċċepixxi l-inkompetenza tal-Qorti tal-Ġustizzja sabiex twieġeb għall-ewwel domanda preliminari, inkwantu din tikkonċerna l-Artikolu 47 tal-Karta. Huwa jqis illi d-dispożizzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma tikkonċernax l-implementazzjoni tad-dritt tal-Unjoni.
18. Ma nikkondividix din l-opinjoni.
19. Skont l-Artikolu 51(1) tal-Karta, id-dispożizzjonijiet ta’ din tal-aħħar huma indirizzati lill-Istati Membri unikament meta dawn jimplementaw id-dritt tal-Unjoni. Il-paragrafu 2 ta’ dan l-Artikolu, min-naħa tiegħu, jistabbilixxi illi l-Karta ma testendix il-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni lil hinn mill-kompetenzi tal-Unjoni la toħloq xi kompetenza u lanqas xi kompiti ġodda għall-Unjoni kif lanqas ma temenda l-kompetenzi u l-kompiti ddefiniti fit-trattati.
20. Il-paragrafi 1 u 2 tal-imsemmija dispożizzjoni huma marbuta mill-qrib. Fil-fatt, il-paragrafu 1 jippreċiża l-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu u l-paragrafu 2 jikkonfermah, billi jindika illi l-Karta ma jistax ikollha l-effett li testendi l-kompetenzi u l-kompiti kkonferiti lill-Unjoni permezz tat-trattati. Dan huwa riferiment espliċitu għal dak li jirriżulta b’mod loġiku mill-prinċipju ta’ sussidjarjetà u mill-fatt illi l-Unjoni għandha biss kompetenzi ta’ attribuzzjoni (3) .
21. Fil-każ preżenti, huwa meħtieġ li jitfakkar il-kuntest li fih tidħol il-kawża preżenti. L-Artikolu 133(1) tal-APK jistabbilixxi regola li tattribwixxi l-kompetenza għal dak li għandu x’jaqsam, b’mod partikolari, ma’ tilwim relatat mal-ħlas tal-għajnuna agrikola skont ir-Regolament Nru 1122/2009. Huwa minnu illi din ir-regola ma għandhiex l-għan li tittrasponi dan ir-regolament. Madankollu bilfors li taffettwa d-dritt tal-Unjoni u b’mod iktar partikolari d-drittijiet tal-partijiet li jirriżultaw minn dan ir-regolament, inkwantu jekk jirriżulta illi din tikser id-dritt għal rimedju effettiv, dawn id-drittijiet jistgħu jinbidlu b’mod kunsiderevoli, jekk mhux anke jiġu totalment miċħuda.
22. Għalhekk, ir-Repubblika tal-Bulgarija, bl-adozzjoni ta’ din ir-regola ta’ kompetenza, qed taġixxi fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni (4) .
23. Jekk jiġi ammess, fil-kawża preżenti, illi l-kwistjoni ma tikkonċernax l-implementazzjoni tad-dritt tal-Unjoni fis-sens tal-Artikolu 51(1) tal-Karta, għar-raġuni illi r-regola kkonċernata hija regola proċedurali nazzjonali, dan ikun iwassal sabiex tiġi eliminata kwalunkwe possibbiltà ta’ eżami tal-kompatibbiltà ta’ tali regola mad-drittijiet fundamentali żgurati mill-Karta.
24. Barra minn hekk, ma narax kif l-eżami tad-domanda preliminari, fid-dawl tal-Artikolu 47 tal-Karta, jista’ jestendi l-kamp tal-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni lil hinn mill-kompetenzi ta’ din tal-aħħar jew joħloq kompetenza jew kompiti ġodda għall-Unjoni jew anke jemenda l-kompetenzi u l-kompiti fit-trattati, fis-sens tal-Artikolu 51(2) tal-Karta.
B – Dwar id-domandi preliminari
25. Fil-kawża preżenti, il-qorti tar-rinviju għandha d-dubji tagħha dwar il-kwistjoni dwar jekk l-għoti tal-kompetenza esklużiva, favur l-Administrativen sad Sofia-grad, f’kawżi partikolari, jiġifieri dawk relatati mad-deċiżjonijiet tal-awtorità nazzjonali inkarigata mill-ħlas tal-għajnuna agrikola skont l-applikazzjoni tal-PAK, hux ta’ natura tali li jċaħħad lil persuni kkonċernati, f’dan il-każ lil bdiewa, minn aċċess effettiv għall-qorti.
26. F’dan il-kuntest infakkar illi, skont ġurisprudenza stabbilita, fin-nuqqas ta’ leġiżlazzjoni tal-Unjoni fir-rigward ta’ qasam partikolari, huwa l-kompitu tal-ordinament ġuridiku ta’ kull Stat li jagħżel il-qrati kompetenti u li jirregola l-metodi proċedurali ta’ rimedji intiżi, sabiex tiġi żgurata s-salvagwardja tad-drittijiet li jirriżultaw mid-dritt tal-Unjoni favur il-partijiet (5) .
27. Din hija l-espressjoni tal-prinċipju ta’ awtonomija proċedurali tal-Istati Membri. Madankollu, xorta jibqa’ l-fatt li dawn il-metodi proċedurali ma għandhomx ikunu inqas favorevoli minn dawk li jikkonċernaw rimedji simili fid-dritt intern (prinċipju ta’ ekwivalenza) u ma għandhomx irendu prattikament impossibbli jew eċċessivament diffiċli, l-eżerċizzju tad-drittijiet ikkonferiti mill-ordinament ġuridiku tal-Unjoni (prinċipju ta’ effettività) (6) .
28. Huwa għalhekk fid-dawl ta’ dawn il-prinċipji, kif ukoll tad-dritt għal rimedju effettiv espress fl-Artikolu 47 tal-Karta, illi l-qorti tar-rinviju qed titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tistabbilixxi jekk dawn tal-aħħar jipprekludux liġi nazzjonali li tikkonferixxi l-kompetenza esklużiva lill-Administrativen sad Sofia-grad, f’tilwim relatat mal-ħlas ta’ għajnuna agrikola fil-qasam tal-PAK.
29. Madankollu jidhirli illi huwa opportun li nipproċedi għal dan l-eżami unikament mill-perspettiva tal-Artikolu 47 tal-Karta.
30. Fil-fatt, ir-rekwiżiti tal-ekwivalenza u tal-effettività jesprimu l-obbligu ġenerali tal-Istati Membri li jiżguraw il-protezzjoni ġudizzjarja tad-drittijiet li l-partijiet għandhom bis-saħħa tad-dritt tal-Unjoni (7) .
31. Il-prinċipju ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva, li huwa dritt fundamentali, jinkludi d-dritt għal rimedju effettiv (8) . Dan id-dritt huwa espress fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta li jistabbilixxi illi kull persuna li d-drittijiet u l-libertajiet tagħha żgurati mil-liġi tal-Unjoni jiġu vvjolati għandha d-dritt għal rimedju effettiv quddiem qorti.
32. Għaldaqstant, fid-dawl ta’ dawn l-elementi, jidhirli illi l-eżami tal-kwistjoni jista’ jsir biss mill-perspettiva ta’ din id-dispożizzjoni (9) .
33. B’mod iktar preċiż, il-kwistjoni hija dik dwar jekk il-persuna li tkun qed tressaq it-talba għall-għajnuna agrikola, skont il-PAK, hijiex impedita milli tinvoka d-drittijiet illi hija għandha bis-saħħa tal-Unjoni, minħabba l-fatt uniku illi l-kawżi relatati mal-ħlas ta’ din l-għajnuna huma kkonċentrati esklużivament quddiem l-Administrativen sad Sofia-grad. Il-qorti tar-rinviju, fil-fatt, tqis illi d-distanza ġeografika bejn il-post ta’ residenza tal-persuna li tkun qed tressaq it-talba u l-post fejn tinsab il-qorti, tista’ f’ċerti każijiet, bħalma huwa dak fil-kawża prinċipali, tikkostitwixxi ostakolu għall-eżerċizzju tad-dritt għal rimedju effettiv, peress illi timpedixxi l-aċċess fiżiku għall-qorti jew għallinqas tiskoraġġixxi lil persuna milli tressaq it-talba. F’dan il-każ jirriżulta ksur tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta.
34. Fir-realtà, il-kwistjoni tal-ispeċjalizzazzjoni tal-Administrativen sad Sofia-grad hija hawnhekk fil-qalba tad-dibattitu. Tista’ din konkretament timpedixxi l-aċċess fiżiku għall-qorti, jew għallinqas tiskoraġġixxih?
35. Fl-eżerċizzju tal-poter sovran tagħhom, l-Istati Membri ta’ spiss jagħmlu l-għażla tal-ispeċjalizzazzjoni tal-kawżi fl-organizzazzjoni tal-istruttura ġudizzjarja tagħhom, jew għaliex il-kawża inkwistjoni tkun teknika jew għaliex tkun speċifika, bħal dawk relatati mal-privattivi, mal-minuri jew inkella mat-terroriżmu (10) .
36. Din l-ispeċjalizzazzjoni tista’ tieħu diversi forom, bħall-konċentrazzjoni ta’ kawżi quddiem qorti jew inkella l-ħolqien ta’ awli speċjalizzati fi ħdan l-istess qorti.
37. L-Istat Membru għandu għalhekk jieħu inkunsiderazzjoni bosta fatturi għall-finijiet tal-organizzazzjoni tal-mappa ġudizzjarja tat-territorju u, b’mod partikolari l-aċċessibbiltà tal-mezzi tat-trasport biex il-parti tkun tista’ tibbenefika mill-aċċess fiżiku effettiv għall-qorti. L-evalwazzjoni magħmula mill-awtoritajiet nazzjonali tiddependi għalhekk mill-partikolaritajiet ta’ kull territorju.
38. Għaldaqstant, jekk huwa minnu illi l-obbligu ġenerali tal-Istati Membri li jiżguraw il-protezzjoni ġudizzjarja tad-drittijiet illi partijiet għandhom bis-saħħa tad-dritt tal-Unjoni, jgħodd ukoll għal dak li għandu x’jaqsam mal-għażla tal-qrati kompetenti biex dawn jieħdu konjizzjoni tal-azzjonijiet imsejsa fuq dan id-dritt (11), il-Qorti tal-Ġustizzja ma tistax tisostitwixxi l-evalwazzjoni tagħha għal dik tal-Istati Membri, għal dak li għandu x’jaqsam mal-aħjar politika li għandha tiġi adottata fil-qasam tad-distribuzzjoni tal-kawżi u l-organizzazzjoni tal-mappa ġudizzjarja fit-territorji rispettivi tagħhom (12) . L-Istat Membru huwa fl-aqwa pożizzjoni biex iwettaq din l-evalwazzjoni, peress illi huwa l-uniku li għandu għad-dispożizzjoni tiegħu l-għarfien essenzjali.
39. Fl-opinjoni tiegħi għalhekk, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tillimita ruħha għall-indikazzjoni lil qorti nazzjonali tal-elementi li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni biex jiġi eżaminat jekk il-konċentrazzjoni tal-kawżi quddiem qorti partikolari, tostakolax b’mod eċċessiv l-aċċess għall-qorti u b’hekk tippreġudika d-dritt għal rimedju effettiv.
40. F’dan ir-rigward, fil-punt 45 tas-sentenza DEB, iċċitata iktar ’il fuq, li kienet tikkonċerna l-għoti ta’ għajnuna legali, il-Qorti tal-Ġustizzja, b’referenza għall-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, indikat illi d-dritt ta’ aċċess għal qrati mhux assolut. Għalhekk il-Qorti tal-Ġustizzja indikat illi hija l-qorti nazzjonali li għandha tivverifika jekk il-kundizzjonijiet għall-għoti tal-għajnuna legali jikkostitwixxux limitazzjoni għad-dritt ta’ aċċess għall-qrati li tippreġudika dan id-dritt fis-sustanza tiegħu stess, jekk humiex intiżi sabiex jilħqu għan leġittimu u jekk teżistix relazzjoni raġonevoli ta’ proporzjonalità bejn il-mezzi użati u l-għan fil-mira. (13) .
41. Hekk ukoll għandu jsir fil-każ preżenti.
42. B’mod partikolari, biex jiġi ddeterminat jekk ir-regola li tattribwixxi l-kompetenza inkwistjoni fil-kawża prinċipali tippreġudikax id-dritt ta’ aċċess għall-qorti, huwa meħtieġ, fl-ewwel lok, kif espost mill-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet tagħha, li jiġu invokati, fir-rigward tad-distanza li trid tiġi traskorsa mill-persuna li ressqet it-talba, il-mezzi tat-trasport eżistenti biex wieħed jasal f’Sofia. Fil-kawża preżenti, jirriżulta mil-fatti fil-kawża prinċipali illi s-sede tal-Agrokonsulting tinsab f’ Burgas, madwar 370 kilometru minn Sofia. L-eżistenza ta’ netwerk awtostradali, iżda wkoll ferrovjali u bl-ajru għandhom ukoll jittieħdu inkunsiderazzjoni mill-qorti tar-rinviju.
43. F’dan ir-rigward, id-Direktor indika, waqt is-seduta, illi biex wieħed imur minn belt għall-oħra hemm vjaġġ awtostradali ta’ tliet sigħat. Għalkemm huwa minnu illi tali distanza tista’ tkun kunsiderevoli f’għajnejn il-partijiet l-iktar vulnerabbli, ma jidhirlix illi tikkostitwixxi ostakolu materjali li jirrestrinġi b’mod eċċessiv l-aċċess għall-Administrativen sad Sofia-grad.
44. Fi kwalunkwe każ, fl-evalwazzjoni tagħha, l-qorti tar-rinviju għandha tivverifika jekk il-mezzi tat-trasport eżistenti humiex faċilment aċċessibbli għall-persuna li qed tressaq it-talba u jekk l-ispejjeż illi jiġġeneraw humiex ta’ natura projbittiva sal-punt li jiskoraġixxuha milli tressaq rikors kontra d-deċiżjoni tad-Direktor, li ċaħdilha t-talba għall-għajnuna agrikola. Il-Qorti tar-rinviju tista’, pereżempju, tevalwa dawn l-ispejjeż fid-dawl tal-ammont li jista’ jingħata mill-għajnuna legali.
45. Dawn l-elementi għandhom ukoll jiġu bbilanċjati mal-għan li huwa segwit mir-regola nazzjonali li tatribwixxi l-kompetenza. Fil-kawża preżenti, l-ispeċjalizzazzjoni tal-Administrativen sad Sofia-grad fil-kawżi relatati mal-ħlas tal-għajnuna agrikola tispjega ruħha permezz tal-ispeċjalizzazzjoni ta’ dawn il-kawżi.
46. Fil-fatt, kemm fl-osservazzjonijiet sottomessi lill-Qorti tal-Ġustizzja kif ukoll waqt is-seduta, il-partijiet kollha ssollevaw din l-ispeċjalizzazzjoni. Għalhekk, il-prova tal-eliġibbiltà għall-għajnuna agrikola tal-PAK hija prodotta mill-esperti maħtura mill-qorti. Id-Direktor indika illi dawn tal-aħħar prattikament qatt ma jmorru fuq il-post, inkwantu jirreferu għall-ortofotografija, jiġifieri ritratti meħuda mill-ajru jew satellitari li jiġu kkonsultati fis-sistema ta’ kontroll integrat li tinsab f’Sofia. F’dawn it-tip ta’ kawżi, il-kuntatt dirett u personali mal-persuna li tkun ressqet it-talba jidher li huwa għalhekk inqas essenzjali milli kieku l-kwistjoni kienet tikkonċerna kawżi relatati mal-kamp kriminali jew familjari, pereżempju.
47. Fl-aħħar nett, wieħed ma jridx jinsa illi l-konċentrazzjoni ta’ kawżi quddiem qorti partikolari tippermetti li din tal-aħħar takkwista ċertu għarfien, u dan għandu l-effett, b’mod partikolari, li jnaqqas iż-żmien tal-kawża. Fil-kawża preżenti, il-Gvern Bulgaru indika, waqt is-seduta, illi ż-żmien quddiem l-Administrativen sad Sofia-grad huwa minn sitta sa tmien xhur, kontra tnax sa tmintax-il xahar li huma r-regola ġenerali. Issa, id-dritt li s-smigħ tal-kawża jsir fi żmien raġonevoli, ukoll jikkostitwixxi aspett essenzjali tad-dritt għal rimedju effettiv (14) .
48. L-ispeċjalizzazzjoni tal-qorti tista’ għalhekk ukoll tikkontribwixxi għal-amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja u għar-riżoluzzjoni effikaċi tat-tilwim, u dan fl-interess tal-partijiet. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni ssollevat, waqt is-seduta, element li jidhirli li huwa partikolarment rilevanti għall-kawża preżenti. Fil-fatt, fil-kuntest tal-pagamenti mħallsa skont il-PAK, skont l-Artikolu 9 tar-Regolament (KE) Nru 883/2006 (15), kull spiża mħallsa barra mit-termini jew miż-żminijiet stipulati ssir suġġetta għal inklużjoni bħala tnaqqis fil-qafas tal-pagamenti. Għal din ir-raġuni, il-bdiewa li ġew irrifjutati l-ħlas tal-għajnuna agrikola, għandhom għalhekk interess illi r-rikors jiġi deċiż malajr, peress illi fin-nuqqas hemm ir-riskju illi l-ammont allokat jitnaqqas.
49. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, jiena tal-opinjoni illi l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta għandu jiġi interpretat fis-sens illi ma jipprekludix regola ta’ proċedura nazzjonali, bħalma hija dik stabbilita fl-Artikolu 133(1) tal-APK, illi għandha l-konsegwenza li tikkonċentra l-kawżi relatati mad-deċiżjonijiet tal-awtorità nazzjonali inkarigata mill-ħlas tal-għajnuna agrikola skont l-applikazzjoni tal-PAK quddiem l-Administrativen sad Sofia-grad, kemm-il darba din ir-regola ma tostakolax b’mod eċċessiv l-aċċess għall-qorti lill-partijiet, li huwa fatt li għandu jiġi vverifikat mill-qorti nazzjonali.
V – Konklużjoni
50. Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja twieġeb kif ġej lill-Administrativen sad Sofia-grad (il-Bulgarija):
L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea għandu jiġi interpretat fis-sens illi ma jipprekludix regola ta’ proċedura nazzjonali, bħalma hija dik stabbilita fl-Artikolu 133(1) tal-kodiċi ta’ proċedura amministrattiva, illi għandha l-konsegwenza li tikkonċentra l-kawżi relatati mad-deċiżjonijiet tal-awtorità nazzjonali inkarigata mill-ħlas tal-għajnuna agrikola skont l-applikazzjoni tal-politika agrikola komuni quddiem l-Administrativen sad Sofia-grad, kemm-il darba din ir-regola ma tostakolax b’mod eċċessiv l-aċċess għall-qorti lill-partijiet, fatt li għandu jiġi vverifikat mill-qorti nazzjonali.
(1) .
(2) – ĠU L 316, p. 65.
(3) – Ara l-ispjegazzjonijiet relatati mal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali (ĠU 2007 C 303 p. 17).
(4) – L-ispjegazzjonijiet relatati mal-Artikolu 51(1) tal-Karta jindikaw illi “[f]ir-rigward ta’ l-Istati Membri, joħroġ b’mod ċar mill-każistika tal-Qorti tal-Ġustizzja li l-obbligu tar-rispett għad-drittijiet fundamentali definit f’kuntest ta’ l-Unjoni jorbot biss lill-Istati Membri meta dawn jaġixxu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-liġi ta’ l-Unjoni ” (l-enfasi hija tiegħi). Huma kkwotati b’mod partikolari s-sentenzi tat-13 ta’ Lulju 1989, Wachauf (Kawża 5/88, Ġabra p. 2609), tat-18 ta’ Ġunju 1991, ERT vs DEP (C-260/89, Ġabra p. I-2925), u tat-18 ta’ Diċembru 1997, Annibaldi (C-309/96, Ġabra p I-7493). Nirreferi wkoll għall-punti 116 sa 120 tal-konklużjonijiet tiegħi ppreżentati fil-kawża li tat lok għas-sentenza tas-6 ta’ Settembru 2011, Scattolon (C-108/10, Ġabra p. I-7491). Għall-konferma ta’ din l-interpretazzjoni, ara, fl-aħħar nett is-sentenza tas-26 ta’ Frar 2013, Åkerberg Fransson (C-617/10,
punti 17 et seq ).
(5) – Ara s-sentenza tal-15 ta’ April 2008, Impact (C-268/06, Ġabra p. I-2483, punt 44 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(6)
–	Ara s-sentenza tat-22 ta’ Diċembru 2010, DEB (C-279/09, Ġabra p. I-13849, punt 28 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(7) – Ara s-sentenza tad-29 ta’ Ottubru 2009, Pontin (C-63/08, Ġabra p. I-10467, punt 44 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(8) – Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-6 ta’ Novembru 2012, Otis et (C-199/11, punti 46 u 48, kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
(9) – Fis-sentenza DEB, iċċitata iktar ’il fuq, il-domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju kienet tikkonċerna l-punt dwar jekk il-prinċipju ta’ effettività kellux jiġi interpretat fis-sens illi kien jipprekludi li regola nazzjonali tissuġġetta l-eżerċizzju tal-azzjoni ġudizzjarja għall-ħlas ta’ depożitu fuq l-ispejjeż u tistabbilixxi illi ma tistax tingħata għajnuna legali lil persuna ġuridika li ma tkunx tinsab f’pożizzjoni li tħallas dan id-depożitu. Il-Qorti tal-Ġustizzja reġgħat fformulat id-domanda biex teżaminha biss mill-perspettiva tal-Artikolu 47 tal-Karta (punti 27 sa 33).
(10) –  Ara l-link tal-Internet segwenti: https://e-justice.europa.eu
(11) – Ara s-sentenza Impact, iċċitata iktar ’il fuq (punti 47 u 48). Ara wkoll is-sentenza tat-30 ta’ Settembru 2003, Köbler (C-224/01, Ġabra p. I-10239, punt 46).
(12) – Ara, f’dan is-sens, is-sentenza Köbler, iċċitata iktar ’il fuq (punt 47 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(13) – Ibidem
(punti 46 u 47 u 60).
(14) – Ara t-tieni paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta.
(15) – Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 883/2006 tal- 21 ta’ Ġunju 2006 li jistipula l-modalitajiet ta’ implimentazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1290/2005, rigward iż-żamma tal-kotba tal-aġenziji tal-ħlas, id-dikjarazzjonijiet tal-ispejjeż u tad-dħul u l-kundizzjonijiet ta’ ħlas lura tal-ispejjeż fil-qafas tal-EAGF u tal-EAFRD (ĠU L 32M, p. 615).