Προσωρινό κείμενο
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΈΑ
JULIANE KOKOTT
της 16ης Απριλίου 2026 (1)
Υπόθεση C‑154/25
Ευρωπαϊκή Επιτροπή
κατά
Γαλλικής Δημοκρατίας
« Διαδικασία λόγω παραβάσεως – Οδηγία (ΕΕ) 2020/2184 – Ποιότητα του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης – Υπέρβαση της παραμετρικής τιμής για τα νιτρικά άλατα – Επανορθωτικές ενέργειες για την παύση της παράβασης – Λοιπές επανορθωτικές ενέργειες – Τροποποίηση διατάξεων κατά το προ της ασκήσεως της προσφυγής στάδιο »
I.      Εισαγωγή
1.        Με την υπό κρίση προσφυγή, η Επιτροπή ζητεί να αναγνωριστεί ότι η Γαλλία παρέβη
τις υποχρεώσεις που υπέχει από την
τρίτη οδηγία για το πόσιμο νερό (2) σε 107 μονάδες διανομής πόσιμου νερού λόγω υπερβολικών τιμών νιτρικών αλάτων στο πόσιμο νερό.
2.        Για τα νιτρικά άλατα στο πόσιμο νερό ισχύει ήδη από την πρώτη οδηγία για το πόσιμο νερό (3), ήτοι από το 1985, η παραμετρική τιμή 50 mg/l. Τούτο αντιστοιχεί σε καθοδηγητική τιμή που έχει δημοσιευτεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO, World Health Organisation· στο εξής: ΠΟΥ) από το 1993 (4).
3.        Οι συχνότερες πηγές νιτρικών αλάτων στο νερό είναι, κατά τον ΠΟΥ, οι γεωργικές δραστηριότητες (ανόργανα λιπάσματα και κοπριά), η επεξεργασία των λυμάτων, τα απόβλητα που περιέχουν άζωτο καθώς και τα λύματα που προέρχονται από βιομηχανικές διεργασίες και αυτοκίνητα οχήματα (5). Κατά τον ΠΟΥ, οι κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία συνίστανται, μεταξύ άλλων, στη μετατροπή των νιτρικών ιόντων (NO3) σε νιτρώδη ιόντα (NO2), η οποία μπορεί να οδηγήσει σε μεθαιμοσφαιριναιμία, μια οξείδωση των ερυθρών αιμοσφαιρίων, τα οποία δεν μπορούν πλέον να μεταφέρουν οξυγόνο. Τον ως άνω κίνδυνο αντιμετωπίζουν κυρίως βρέφη που τρέφονται με μπιμπερό έως την ηλικία των έξι μηνών. Περαιτέρω, υπάρχει κίνδυνος δυσμενών συνεπειών στον θυρεοειδή αδένα σε έγκυες γυναίκες και βρέφη. Επιπλέον, είναι πιθανό να υπάρχει συσχέτιση μεταξύ του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου και της ενδογενούς νιτροποίησης που οφείλεται στην υψηλή πρόσληψη νιτρικών και νιτροζώσιμων ενώσεων (6).
4.        Η υπέρβαση της παραμετρικής τιμής δεν αμφισβητείται, ωστόσο οι διάδικοι διαφωνούν ως προς το αν η Γαλλία απέδειξε, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, την έγκαιρη παύση της παράβασης και αν η αντιμετώπιση των παραβάσεων ήταν επαρκής.
5.        Περαιτέρω, η Επιτροπή κίνησε την εν λόγω διαδικασία ενώ ήταν σε ισχύ η δεύτερη οδηγία για το πόσιμο νερό (7) και, ως εκ τούτου, στήριξε την προειδοποιητική επιστολή δυνάμει του άρθρου 258, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ στην προγενέστερη εν λόγω ρύθμιση. Ως εκ τούτου, τίθεται ζήτημα παραδεκτού της προσφυγής η οποία στηρίζεται στην τρίτη οδηγία για το πόσιμο νερό.
II.    Νομικό πλαίσιο
6.        Κατά το άρθρο 24, παράγραφος 1, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό, η εν λόγω οδηγία έπρεπε να μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο έως τις 12 Ιανουαρίου 2023.
7.        Ωστόσο, η προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία κινήθηκε από την Επιτροπή βάσει της δεύτερης οδηγίας για το πόσιμο νερό, η οποία, με τη σειρά της, είχε αντικαταστήσει την πρώτη οδηγία για το πόσιμο νερό.
8.        Σύμφωνα με τις τρεις ανωτέρω οδηγίες, η περιεκτικότητα του πόσιμου νερού σε νιτρικά άλατα, η οποία αποτελεί το αντικείμενο του πρώτου λόγου προσφυγής, δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει από τις 17 Ιουλίου 1985 την παραμετρική τιμή 50 mg/l (8). Ωστόσο, η δεύτερη και η τρίτη οδηγία διαφέρουν όσον αφορά άλλες ρυθμίσεις.
Α.      Τρίτη οδηγία για το πόσιμο νερό
9.        Η Επιτροπή στηρίζει τον δεύτερο και τον τρίτο λόγο προσφυγής στο άρθρο 14, παράγραφοι 2 και 3, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό. Το άρθρο 14 ορίζει τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνουν τα κράτη μέλη σε περίπτωση υπέρβασης των παραμετρικών τιμών:
«2.
Εάν, παρά τα μέτρα που λαμβάνονται για να τηρηθούν οι υποχρεώσεις του άρθρου 4
παράγραφος 1, το νερό ανθρώπινης κατανάλωσης εξακολουθεί να μην πληροί τις παραμετρικές τιμές που καθορίζονται σύμφωνα με το άρθρο 5, και με την επιφύλαξη του άρθρου 6
παράγραφος 2, το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος εξασφαλίζει ότι λαμβάνονται, το ταχύτερο δυνατόν, οι απαιτούμενες επανορθωτικές ενέργειες για την αποκατάσταση της ποιότητας του εν λόγω νερού, και δίνει προτεραιότητα στην εφαρμογή τους, λαμβάνοντας μεταξύ άλλων υπόψη τον βαθμό υπέρβασης της σχετικής παραμετρικής τιμής και τον συνδεόμενο δυνητικό κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία.
[...]
3.
Ανεξαρτήτως του αν έχει σημειωθεί ή όχι μη συμμόρφωση με τις παραμετρικές τιμές, τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι απαγορεύεται η υδροδότηση νερού ανθρώπινης κατανάλωσης το οποίο αποτελεί δυνητικό κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία ή ότι περιορίζεται η χρήση του εν λόγω νερού ή ότι αναλαμβάνονται όλες οι άλλες επανορθωτικές ενέργειες που απαιτούνται για να προστατευτεί η ανθρώπινη υγεία.
Τα κράτη μέλη θεωρούν ότι η μη τήρηση των ελάχιστων απαιτήσεων για τις παραμετρικές τιμές που καθορίζονται στο παράρτημα I μέρη Α και Β συνιστά δυνητικό κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία, εκτός εάν η αρμόδια αρχή θεωρεί τη μη τήρηση της παραμετρικής τιμής ως ασήμαντη.
4.
Στις περιπτώσεις που περιγράφονται στις παραγράφους 2 και 3, όταν η μη τήρηση των παραμετρικών τιμών θεωρείται ότι συνιστά δυνητικό κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία, τα κράτη μέλη λαμβάνουν το συντομότερο δυνατόν όλα τα ακόλουθα μέτρα:
α)
ειδοποιούν όλους τους θιγόμενους καταναλωτές για τον δυνητικό κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία, καθώς και για τα αίτιά του, για την υπέρβαση της παραμετρικής τιμής και για τις επανορθωτικές ενέργειες που λαμβάνονται, συμπεριλαμβανομένης της απαγόρευσης ή των περιορισμών χρήσης ή άλλων ενεργειών·
β)
παρέχουν, και επικαιροποιούν τακτικά, τις απαραίτητες συμβουλές προς τους καταναλωτές σχετικά με τις προϋποθέσεις κατανάλωσης και χρήσης του νερού, με ιδιαίτερη μέριμνα για τις πληθυσμιακές ομάδες που εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο για την υγεία τους που σχετίζεται με το νερό· και
γ)
ενημερώνουν τους καταναλωτές όταν εξακριβωθεί ότι έχει πάψει να υφίσταται δυνητικός κίνδυνος για την ανθρώπινη υγεία και τους πληροφορούν ότι έχει αποκατασταθεί η κανονική υδροδότηση.
5.
Οι αρμόδιες αρχές ή άλλοι αρμόδιοι φορείς αποφασίζουν ποιες ενέργειες δυνάμει της παραγράφου 3 θα αναληφθούν, λαμβάνοντας υπόψη τους κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία οι οποίοι θα προέκυπταν από τυχόν διακοπή της υδροδότησης ή περιορισμό της χρήσης νερού ανθρώπινης κατανάλωσης.»
10.      Το καθεστώς παρεκκλίσεων του άρθρου 9 της δεύτερης οδηγίας για το πόσιμο νερό δεν περιελήφθη στην τρίτη οδηγία, ωστόσο το άρθρο 26 της εν λόγω οδηγίας ρύθμιζε τη διατήρηση των ήδη χορηγηθεισών παρεκκλίσεων:
«Οι παρεκκλίσεις που χορηγήθηκαν από τα κράτη μέλη σύμφωνα με το άρθρο 9
παράγραφος 1 της [δεύτερης οδηγίας για το πόσιμο νερό] και εξακολουθούν να ισχύουν στις 12 Ιανουαρίου 2023 θα συνεχίσουν να ισχύουν μέχρι τη λήξη τους. Μπορούν να ανανεωθούν σύμφωνα με το άρθρο 15 της παρούσας οδηγίας μόνο όταν δεν έχει ακόμη χορηγηθεί δεύτερη παρέκκλιση. Το δικαίωμα αίτησης προς την Επιτροπή για τρίτη παρέκκλιση σύμφωνα με το άρθρο 9
παράγραφος 2 της [δεύτερης οδηγίας για το πόσιμο νερό] εξακολουθεί να εφαρμόζεται για δεύτερες παρεκκλίσεις που εξακολουθούν να ισχύουν στις 12 Ιανουαρίου 2021.»
Β.      Δεύτερη οδηγία για το πόσιμο νερό
11.      Οι προαναφερθείσες διατάξεις του άρθρου 14 της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό περιλαμβάνονταν ήδη εν μέρει στο άρθρο 8 της δεύτερης οδηγίας για το πόσιμο νερό:
«2.
[Συμφωνεί σε μεγάλο βαθμό με το άρθρο 14, παράγραφος 2, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό.]
3.
[Πρώτη περίοδος συμφωνεί σε μεγάλο βαθμό με το άρθρο 14, παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό.] Στις περιπτώσεις αυτές, οι καταναλωτές ενημερώνονται αμέσως σχετικά και τους παρέχονται οι αναγκαίες οδηγίες
4.
[Συμφωνεί σε μεγάλο βαθμό με το άρθρο 14, παράγραφος 5, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό.]».
12.      Το άρθρο 9 της δεύτερης οδηγίας για το πόσιμο νερό προέβλεπε την πρόβλεψη παρεκκλίσεων από τις παραμετρικές τιμές:
«1.
Τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέπουν παρεκκλίσεις από τις παραμετρικές τιμές που καθορίζονται στο παράρτημα I μέρος Β ή που καθορίζονται σύμφωνα με το άρθρο 5
παράγραφος 3, μέχρις ενός ανώτατου ορίου που καθορίζουν τα ίδια, εφόσον η παρέκκλιση δεν συνεπάγεται πιθανό κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία και εφόσον η παροχή νερού ανθρώπινης κατανάλωσης στη συγκεκριμένη περιοχή δεν μπορεί να εξασφαλισθεί με άλλον εύλογο τρόπο. Οι παρεκκλίσεις πρέπει να είναι όσο το δυνατόν μικρότερης διάρκειας και δεν πρέπει να υπερβαίνουν την τριετία προς το τέλος της οποίας πρέπει να πραγματοποιείται επανεξέταση προκειμένου να καθοριστεί κατά πόσον έχει σημειωθεί ικανοποιητική πρόοδος. Όταν τα κράτη μέλη προτίθενται να παραχωρήσουν δεύτερη παρέκκλιση, γνωστοποιούν την επανεξέταση και τους λόγους για την απόφασή τους για παραχώρηση δεύτερης παρέκκλισης, στην Επιτροπή. Αυτή η δεύτερη παρέκκλιση δεν πρέπει επίσης να υπερβαίνει την τριετία.
2.
Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, τα κράτη μέλη μπορούν να υποβάλλουν στην Επιτροπή αίτηση για τρίτη παρέκκλιση για περίοδο που δεν υπερβαίνει την τριετία. Η Επιτροπή αποφασίζει σχετικά με την αίτηση αυτή εντός τριών μηνών.»
III. Η προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία και τα αιτήματα
13.      Στις 30 Οκτωβρίου 2020 η Επιτροπή απέστειλε στη Γαλλία επιστολή σύμφωνα με το άρθρο 258, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ ζητώντας της να υποβάλει τις παρατηρήσεις της σχετικά με τον ισχυρισμό ότι, λόγω ρύπανσης του πόσιμου νερού με νιτρικά άλατα σε διάφορες κοινότητες σε έξι περιφέρειες, παραβιάστηκε το άρθρο 4, παράγραφος 1, σε συνδυασμό με το παράρτημα I, καθώς και το άρθρο 8, παράγραφοι 2, 3 και 7 της δεύτερης οδηγίας για το πόσιμο νερό.
14.      Αντιθέτως, η Επιτροπή στήριξε την αιτιολογημένη γνώμη της 15ης Φεβρουαρίου 2023 στο άρθρο 4, παράγραφος 1, σε συνδυασμό με το παράρτημα Ι, καθώς και στο άρθρο 14, παράγραφοι 2 και 3, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό. Με την ως άνω γνώμη, η Επιτροπή έταξε στη Γαλλία προθεσμία έως τις 15 Απριλίου 2023 προκειμένου να παύσει τις προβαλλόμενες παραβάσεις.
15.      Στις 21 Φεβρουαρίου 2025 η Επιτροπή άσκησε την υπό κρίση προσφυγή, ζητώντας από το Δικαστήριο:
1)
να διαπιστώσει ότι η Γαλλική Δημοκρατία
–      μη λαμβάνοντας τα αναγκαία μέτρα για να διασφαλίσει ότι το νερό ανθρώπινης κατανάλωσης πληροί τις ελάχιστες απαιτήσεις σχετικά με την παραμετρική τιμή για τα νιτρικά άλατα όσον αφορά τις 107 μονάδες διανομής πόσιμου νερού που προσδιορίζονται στο δικόγραφο της προσφυγής·
–      μη λαμβάνοντας το ταχύτερο δυνατόν τις απαιτούμενες επανορθωτικές ενέργειες για την αποκατάσταση της ποιότητας του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης όσον αφορά τις ως άνω 107 μονάδες διανομής πόσιμου νερού και παραλείποντας να δώσει προτεραιότητα στην εφαρμογή των εν λόγω επανορθωτικών μέτρων, λαμβανομένων υπόψη, μεταξύ άλλων, του βαθμού υπέρβασης της σχετικής παραμετρικής τιμής και του συνδεομένου με την εν λόγω υπέρβαση δυνητικού κινδύνου για την ανθρώπινη υγεία, και
–      παραλείποντας να περιορίσει τη χρήση του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης που επί μακρόν υπερβαίνει την παραμετρική τιμή για τα νιτρικά άλατα ή μη λαμβάνοντας οποιοδήποτε άλλο αναγκαίο μέτρο για την προστασία της ανθρώπινης υγείας και μη ενημερώνοντας επαρκώς τους καταναλωτές,
παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 4, παράγραφος 1, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το παράρτημα I, μέρος Β και από το άρθρο 14, παράγραφοι 2 και 3, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό·
2)
να καταδικάσει τη Γαλλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.
16.      Η Γαλλική Δημοκρατία ζητεί την απόρριψη της προσφυγής και την καταδίκη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στα δικαστικά έξοδα.
17.      Οι διάδικοι ανέπτυξαν τις απόψεις τους γραπτώς και κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 4ης Φεβρουαρίου 2026.
IV.    Σκεπτικό
18.      Προς στήριξη της προσφυγής, η Επιτροπή προβάλλει τρεις λόγους. Πρώτον, όσον αφορά τις 107 μονάδες διανομής πόσιμου νερού, η Γαλλία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 4, παράγραφος 1, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το παράρτημα I, μέρος Β, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό, καθόσον το εν λόγω κράτος μέλος δεν έλαβε τα αναγκαία μέτρα για να διασφαλίσει ότι το νερό ανθρώπινης κατανάλωσης πληροί τις ελάχιστες απαιτήσεις σχετικά με την παραμετρική τιμή 50 mg/l. Δεύτερον, το εν λόγω κράτος μέλος δεν έλαβε το ταχύτερο δυνατόν τις απαιτούμενες επανορθωτικές ενέργειες για την αποκατάσταση της ποιότητας του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης και παρέλειψε να δώσει προτεραιότητα στην εφαρμογή τους, πράγμα που συνιστά παράβαση του άρθρου 14, παράγραφος 2. Τρίτον, κατά παράβαση του άρθρου 14, παράγραφος 3, η Γαλλία
παρέλειψε να περιορίσει τη χρήση του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης που επί μακρόν υπερβαίνει την ανώτατη επιτρεπόμενη τιμή που έχει καθορισθεί για τα νιτρικά άλατα, δεν έλαβε οποιοδήποτε άλλο αναγκαίο μέτρο για την προστασία της ανθρώπινης υγείας και δεν ενημέρωσε επαρκώς τους καταναλωτές.
Α.      Επί του παραδεκτού της προσφυγής στο σύνολό της
19.      Η Επιτροπή στήριξε την πρόσκληση για υποβολή παρατηρήσεων δυνάμει του άρθρου 258, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ στη δεύτερη οδηγία για το πόσιμο νερό, ενώ η αιτιολογημένη γνώμη στηριζόταν στην τρίτη οδηγία για το πόσιμο νερό, της οποίας η προθεσμία μεταφοράς στο εσωτερικό δίκαιο είχε εν τω μεταξύ εκπνεύσει. Συνεπώς, πρέπει κατ’ αρχάς να εξεταστεί αυτεπαγγέλτως το ζήτημα του παραδεκτού της υπό κρίση προσφυγής (9).
20.      Τα αιτήματα της προσφυγής δεν μπορούν κατ’ αρχήν να βαίνουν πέραν των παραβάσεων τις οποίες αφορούν το διατακτικό της αιτιολογημένης γνώμης και το έγγραφο οχλήσεως. Τούτου διότι το νομότυπο της προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασίας συνιστά ουσιώδη εγγύηση που παρέχει η Συνθήκη όχι μόνο για την προστασία των δικαιωμάτων του εν λόγω κράτους μέλους, αλλά και για να εξασφαλιστεί ότι η διαδικασία που θα κινηθεί ενδεχομένως ενώπιον του Δικαστηρίου θα έχει ως αντικείμενο μια σαφώς καθορισμένη διαφορά (10). Εντούτοις, στην προσφυγή της, όταν κατά τη διάρκεια της προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασίας επέλθει μεταβολή του δικαίου της Ένωσης, η Επιτροπή παραδεκτώς μπορεί να διαπιστώσει παράβαση των υποχρεώσεων που απορρέουν από το αρχικό κείμενο πράξεως της Ένωσης, η οποία στη συνέχεια τροποποιήθηκε ή καταργήθηκε, εφόσον οι υποχρεώσεις αυτές διατηρήθηκαν δυνάμει των διατάξεων νέας πράξεως της Ένωσης (11).
21.      Επομένως, το παραδεκτό των δύο πρώτων λόγων προσφυγής δεν αμφισβητείται, καθόσον η Επιτροπή τους στηρίζει σε διατάξεις της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό, οι οποίες, με το ίδιο περιεχόμενο, περιλαμβάνονταν ήδη στη δεύτερη οδηγία για το πόσιμο νερό.
22.      Αντιθέτως, το αντικείμενο της διαφοράς δεν μπορεί να διευρυνθεί ούτως ώστε να καλύψει υποχρεώσεις απορρέουσες από νέες διατάξεις, οι οποίες δεν αντιστοιχούν σε υποχρεώσεις προβλεπόμενες από την οικεία πράξη ως είχε αρχικώς, διότι τούτο θα συνιστούσε παράβαση ουσιώδους τύπου θίγουσα το νομότυπο της διαδικασίας περί διαπιστώσεως παραβάσεως (12).
23.      Ωστόσο, οι βάσεις του τρίτου λόγου προσφυγής διαφέρουν από τις αντίστοιχες διατάξεις της δεύτερης οδηγίας για το πόσιμο νερό.
24.      Συνεπώς, οι δύο πρώτοι λόγοι προσφυγής είναι παραδεκτοί. Αντιθέτως, θα εξετάσω εν συνεχεία (υπό 4) το παραδεκτό του τρίτου λόγου προσφυγής από κοινού με τη βασιμότητά του.
Β.      Τήρηση της παραμετρικής τιμής για τα νιτρικά άλατα (πρώτος λόγος προσφυγής)
25.      Με τον πρώτο λόγο προσφυγής, η Επιτροπή προβάλλει υπέρβαση της παραμετρικής τιμής 50 mg/l για τα νιτρικά άλατα που προβλέπεται στο άρθρο 4, παράγραφος 1 και στο παράρτημα I, μέρος Β, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό σε 107 μονάδες διανομής πόσιμου νερού που απαριθμούνται στο παράρτημα A.8 του δικογράφου της προσφυγής.
26.      Κατά το άρθρο 4, παράγραφος 1, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το παράρτημα Ι, μέρος Β, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό, τα κράτη μέλη οφείλουν να τηρούν την παραμετρική τιμή 50 mg/l σε σχέση με τη μέγιστη συγκέντρωση νιτρικών αλάτων στο πόσιμο νερό. Οι διάδικοι συμφωνούν ότι εκ των ανωτέρω απορρέει υποχρέωση επίτευξης αποτελέσματος (13).
27.      Όσον αφορά 65 από τις ως άνω μονάδες διανομής πόσιμου νερού, η Γαλλία αναγνωρίζει ανεπιφύλακτα την παράβαση.
28.      Για 34 περαιτέρω μονάδες διανομής πόσιμου νερού, η Γαλλία ενημέρωσε το Δικαστήριο ότι εν τω μεταξύ διασφαλίζεται η τήρηση της παραμετρικής τιμής. Ωστόσο, το κράτος μέλος δεν αμφισβητεί το γεγονός ότι για την εκτίμηση της προσφυγής καθοριστική είναι η κατάσταση που επικρατούσε κατά την παρέλευση της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας της Επιτροπής (14), ήτοι στις 15 Απριλίου 2023, και ότι κατά την ανωτέρω ημερομηνία η παραμετρική τιμή δεν τηρούνταν ακόμη στις εν λόγω μονάδες διανομής.
29.      Επομένως, το μόνο αμφισβητούμενο ζήτημα είναι η τήρηση της παραμετρικής τιμής για τα νιτρικά άλατα σε οκτώ μονάδες διανομής πόσιμου νερού, το οποίο θα εξεταστεί εν συνεχεία.
1.      Μονάδα διανομής πόσιμου νερού Chevregny (002000143), Aisne, Hauts-de-France
30.      185 καταναλωτές είναι συνδεδεμένοι στο δίκτυο της μονάδας διανομής πόσιμου νερού Chevregny (002000143) του νομού Aisne στην περιφέρεια Hauts-de-France. Σύμφωνα με τους μη αμφισβητούμενους ισχυρισμούς της Γαλλίας, η τελευταία διαπιστωθείσα υπέρβαση της παραμετρικής τιμής ανάγεται στις 19 Οκτωβρίου 2022. Αντιθέτως, οι έξι τιμές που καταγράφηκαν μεταξύ 3 Νοεμβρίου 2022 και 6 Απριλίου 2023, καθώς και όλες οι τιμές που έχουν καταγραφεί έκτοτε, ήταν χαμηλότερες από την παραμετρική τιμή. Ως εκ τούτου, η Γαλλία υποστηρίζει ότι στις 15 Απριλίου 2023 η εν λόγω μονάδα διανομής πόσιμου νερού συμμορφωνόταν με την παραμετρική τιμή.
31.      Η Επιτροπή αντέτεινε, με το υπόμνημα απαντήσεως, ότι οι τιμές μέτρησης κατά την παρέλευση της προθεσμίας δεν αποδείκνυαν εισέτι τη σε διαρκή βάση συμμόρφωση με την παραμετρική τιμή. Παραπέμπει συναφώς σε απόφαση κατά την οποία η ενδεχόμενη τήρηση των παραμετρικών τιμών δεν θέτει υπό αμφισβήτηση τον διαρκή χαρακτήρα της προβαλλόμενης παραβάσεως στο σύνολό της, όταν από μεταγενέστερες μετρήσεις προκύπτει ότι συνεχίστηκε η υπέρβαση των εν λόγω τιμών και μετά τη λήξη της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας (15). Ωστόσο, όπως ορθώς εκθέτει η Γαλλία, το ως άνω επιχείρημα είναι αλυσιτελές όσον αφορά τη μονάδα διανομής πόσιμου νερού Chevregny, διότι, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, δεν υπήρξε πλέον υπέρβαση της παραμετρικής τιμής μετά τη λήξη της εν λόγω προθεσμίας.
32.      Αντιθέτως, κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η Επιτροπή υποστήριξε ότι η σε διαρκή βάση παύση της υπέρβασης της παραμετρικής τιμής για τα νιτρικά άλατα μπορεί να διαπιστωθεί μόνο με βάση τις τιμές μέτρησης για ένα ολόκληρο έτος. Ειδικότερα, η ρύπανση του πόσιμου νερού από νιτρικά άλατα εξαρτάται, ιδίως, από τη γεωργία και τις μετεωρολογικές συνθήκες.
33.      Η ανωτέρω επιχειρηματολογία είναι κατ’ αρχήν πειστική και δεν αμφισβητείται από τη Γαλλία. Τόσο οι καιρικές συνθήκες όσο και η γεωργία ακολουθούν έναν ετήσιο κύκλο, ο οποίος μπορεί, σε ορισμένες περιόδους του έτους, να έχει ως αποτέλεσμα οι πηγές πόσιμου νερού να εμφανίζουν υψηλότερα επίπεδα νιτρικών αλάτων. Ελλείψει άλλων αποδεικτικών στοιχείων, η ποιότητα του πόσιμου νερού πρέπει να παρακολουθείται για τουλάχιστον ένα έτος, προκειμένου να διαπιστωθεί αν έχει πράγματι εξαλειφθεί η αιτία των υπερβολικών επιπέδων νιτρικών αλάτων.
34.      Εντούτοις, η εν λόγω επιχειρηματολογία δεν αφορά την παύση της παραβάσεως αυτή καθεαυτήν, αλλά μόνον την απόδειξη της παύσης.
35.      Η οδηγία για το πόσιμο νερό δημιουργεί μεν υποχρέωση αποτελέσματος όσον αφορά την τήρηση των παραμετρικών τιμών, πλην όμως δεν είναι διατυπωμένη κατά τρόπο ώστε τα κράτη μέλη να υποχρεούνται να αποδεικνύουν την τήρηση των παραμετρικών τιμών ανά πάσα στιγμή κατά τη διάρκεια του προηγούμενου έτους.
36.      Εντούτοις, η παράβαση παύει όταν το κράτος μέλος αποκαταστήσει την αιτία της υπέρβασης. Συνεπώς, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί πόσιμο νερό από άλλη λιγότερο μολυσμένη πηγή ή να ληφθούν τεχνικά μέτρα για την εξάλειψη των νιτρικών αλάτων. Εάν τα ανωτέρω μέτρα είναι επαρκώς αποτελεσματικά, οι παραμετρικές τιμές θα τηρούνται στο μέλλον, το δε κράτος μέλος θα έχει εκπληρώσει πλήρως τις υποχρεώσεις του.
37.      Η εκπλήρωση της ανωτέρω υποχρέωσης δεν επηρεάζεται, αν το κράτος μέλος δεν είναι σε θέση να αποδείξει τη συμμόρφωσή του με αυτήν κατά τη λήξη της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας. Σε περίπτωση σύνδεσης με νέα πηγή, δεν θα πρέπει να απαιτείται προς τον σκοπό της εν λόγω απόδειξης πλήρης επόμενος ετήσιος κύκλος συμμόρφωσης με την παράμετρο. Αντιθέτως, θα αρκεί να αποδειχθεί η εν λόγω σύνδεση καθώς και η ποιότητα της νέας πηγής κατά το παρελθόν.
38.      Εντούτοις, στην περίπτωση κατά την οποία, ελλείψει άλλων αποδεικτικών στοιχείων, είναι αναγκαία η υποβολή τιμών μέτρησης για ολόκληρο το επόμενο έτος, πρέπει να είναι δυνατό να προσκομιστούν τα εν λόγω στοιχεία κατά τη διάρκεια της ένδικης διαδικασίας προκειμένου να αντικρουστεί η αιτίαση της Επιτροπής.
39.      Όσον αφορά την υπέρβαση της παραμετρικής τιμής, το Δικαστήριο έχει ήδη δεχθεί αποδεικτικά στοιχεία της Επιτροπής που αφορούν την περίοδο μετά την παρέλευση της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας. Οι μεταγενέστερες αυτές υπερβάσεις αποδείκνυαν, πρώτον, ότι, κατά την παρέλευση της προθεσμίας, δεν είχαν ακόμη ληφθεί όλα τα αναγκαία μέτρα για την παύση της παράβασης. Δεύτερον, αποδείκνυαν ότι το κράτος μέλος παρέλειψε κατά τρόπο συστηματικό και διαρκή («défaut persistant»)
να λάβει τα αναγκαία μέτρα για την παύση της παράβασης (16). Προκειμένου να αποδείξει τέτοιες συστηματικές και διαρκείς παραβάσεις, η Επιτροπή μπορεί να προσκομίσει αποδεικτικά στοιχεία που αφορούν την περίοδο μετά την παρέλευση της προθεσμίας (17).
40.      Αν όμως η Επιτροπή έχει τη δυνατότητα να αποδείξει την ύπαρξη παρόμοιων παραβάσεων με τη βοήθεια τέτοιων αποδεικτικών στοιχείων, το οικείο κράτος μέλος πρέπει επίσης να είναι σε θέση να προσκομίσει αντίστοιχες αποδείξεις προκειμένου να απαλλαγεί από την ευθύνη. Τούτο επιτάσσει η αρχή της ισότητας των όπλων, η οποία αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για τη διεξαγωγή δίκαιης δίκης, που κατοχυρώνεται, μεταξύ άλλων, στο άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (18), και αποσκοπεί στη διατήρηση της ισορροπίας μεταξύ των διαδίκων (19). Η εν λόγω αρχή συνεπάγεται ότι πρέπει να παρέχεται σε καθέναν από τους διαδίκους, καθώς και στα κράτη μέλη και στα όργανα (20), η εύλογη δυνατότητα να εκθέτει την άποψή του, συμπεριλαμβανομένων των αποδεικτικών στοιχείων, υπό συνθήκες που δεν τον περιάγουν σε σαφώς μειονεκτική θέση έναντι του αντιδίκου του (21).
41.      Εντούτοις, το παραδεκτό αποδεικτικών στοιχείων μεταγενέστερων της παρέλευσης της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας ουδόλως μεταβάλλει, στο πλαίσιο της διαδικασίας του άρθρου 258 ΣΛΕΕ, τον κρίσιμο χρόνο για τη διαπίστωση της παραβάσεως, διότι οι πληροφορίες σχετικά με μεταγενέστερες περιόδους χρησιμοποιούνται μόνο για να συναχθούν συμπεράσματα σχετικά με την κατάσταση ως είχε κατά την ημερομηνία αυτή.
42.      Όσον αφορά τη μονάδα διανομής πόσιμου νερού Chevregny, από την τήρηση της παραμετρικής τιμής από τις 3 Νοεμβρίου 2022 προκύπτει, σε κάθε περίπτωση, ότι κατά την παρέλευση της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας είχε εξαλειφθεί η αιτία της υπέρβασης της παραμετρικής τιμής για τα νιτρικά άλατα.
2.      Μονάδα διανομής πόσιμου νερού Wanquetin (062000861), Pas-de-Calais, Hauts-de-France
43.      727 καταναλωτές είναι συνδεδεμένοι στο δίκτυο της μονάδας διανομής πόσιμου νερού Wanquetin (062000861) του νομού Pas-de-Calais στην περιφέρεια Hauts-de-France. Πριν από τις 14 Απριλίου 2023, τρεις διαδοχικές τιμές μέτρησης ήταν χαμηλότερες από την παραμετρική τιμή, ωστόσο στις 5 Ιουνίου, στις 5 Οκτωβρίου και στις 18 Δεκεμβρίου τρέχοντος έτους η παραμετρική τιμή ξεπέρασε εκ νέου το όριο.
44.      Επομένως, η εν λόγω μονάδα διανομής πόσιμου νερού αποτελεί παράδειγμα προσωρινής μόνον συμμόρφωσης με την παραμετρική τιμή, η οποία ακριβώς δεν μπορεί να αποδείξει ότι η Γαλλία είχε εξαλείψει σε διαρκή βάση την αιτία των υπερβάσεων κατά την παρέλευση της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας.
45.      Εξ αυτού του λόγου, πρέπει να διαπιστωθεί ότι, όσον αφορά τη μονάδα διανομής πόσιμου νερού Wanquetin, ο πρώτος λόγος προσφυγής πρέπει να γίνει δεκτός.
3.      Μονάδα διανομής πόσιμου νερού Arconcey (021000666), Côte‑d’Or, Bourgogne-Franche-Comté
46.      223 καταναλωτές είναι συνδεδεμένοι στο δίκτυο της μονάδας διανομής πόσιμου νερού Arconcey (021000666) του νομού Côte‑d’Or στην περιφέρεια Bourgogne-Franche-Comté. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της Γαλλίας, η τελευταία διαπιστωθείσα υπέρβαση της παραμετρικής τιμής ανάγεται στις 9 Φεβρουαρίου 2023. Προηγουμένως, οι τιμές μέτρησης κυμαίνονταν για αρκετά χρόνια μεταξύ 60 και 70 mg/l νιτρικών αλάτων. Εντούτοις, από τις 12 Απριλίου 2023 οι τιμές μέτρησης κυμαίνονται σαφώς κάτω από την παραμετρική τιμή, συνήθως μεταξύ 30 και 40 mg/l. Τούτο οφείλεται πιθανώς στο γεγονός ότι η εν λόγω μονάδα διανομής συνδέθηκε με άλλο δίκτυο πόσιμου νερού τον Μάρτιο του 2023.
47.      Επομένως, οι τιμές μέτρησης επιβεβαιώνουν ότι, στη μονάδα διανομής πόσιμου νερού Arconcey, η αιτία της υπέρβασης της παραμετρικής τιμής για τα νιτρικά άλατα είχε εξαλειφθεί σε διαρκή βάση κατά την παρέλευση της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας.
4.      Μονάδα διανομής πόσιμου νερού Charencey (021000834), Côte-d’Or, Bourgogne-Franche-Comté
48.      36 καταναλωτές είναι συνδεδεμένοι στο δίκτυο της μονάδας διανομής πόσιμου νερού Charencey (021000834) του νομού Côte‑d’Or στην περιφέρεια Bourgogne-Franche-Comté. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της Γαλλίας, από τις 8 Δεκεμβρίου 2022 οι τιμές μέτρησης κυμαίνονται σαφώς κάτω από την παραμετρική τιμή, συνήθως κάτω από 20 mg/l. Ο λόγος για αυτό πιθανώς έγκειται στη σύνδεση με ένα άλλο δίκτυο πόσιμου νερού τον Ιανουάριο του 2023. Στο παρελθόν υπήρξαν ενίοτε σημαντικές υπερβάσεις.
49.      Και στην περίπτωση αυτή, οι πλέον πρόσφατες τιμές μέτρησης επιβεβαιώνουν ότι, στη μονάδα διανομής πόσιμου νερού Charencey, η αιτία της υπέρβασης της παραμετρικής τιμής για τα νιτρικά άλατα είχε εξαλειφθεί σε διαρκή βάση κατά την παρέλευση της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας.
5.      Μονάδα διανομής πόσιμου νερού Saint-Seine-l’Abbaye (021001229), Côte-d’Or, Bourgogne-Franche-Comté
50.      307 καταναλωτές είναι συνδεδεμένοι στο δίκτυο της μονάδας διανομής πόσιμου νερού Saint-Seine-l’Abbaye (021001229) του νομού Côte‑d’Or στην περιφέρεια Bourgogne-Franche-Comté. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της Γαλλίας, από τις 6 Μαρτίου 2023 οι τιμές μέτρησης κυμαίνονται κάτω από την παραμετρική τιμή, παρουσιάζοντας πτωτική τάση.
51.      Επομένως, από τις πλέον πρόσφατες τιμές μέτρησης προκύπτει ότι, στη μονάδα διανομής πόσιμου νερού Saint-Seine-l’Abbaye, η αιτία της υπέρβασης της παραμετρικής τιμής για τα νιτρικά άλατα είχε επίσης εξαλειφθεί σε διαρκή βάση κατά την παρέλευση της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας.
6.      Μονάδα διανομής πόσιμου νερού Turcey (021001767), Côte-d’Or, Bourgogne-Franche-Comté
52.      177 καταναλωτές είναι συνδεδεμένοι στο δίκτυο της μονάδας διανομής πόσιμου νερού Turcey (021001767) του νομού Côte‑d’Or στην περιφέρεια Bourgogne-Franche-Comté. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της Γαλλίας, οι τιμές μέτρησης μεταξύ 2 Ιανουαρίου και 25 Σεπτεμβρίου 2023 ήταν χαμηλότερες από την παραμετρική τιμή, ωστόσο στις 29 Νοεμβρίου 2023 σημειώθηκε σημαντική υπέρβαση ενώ και στις 24 Ιανουαρίου 2024 σημειώθηκε υπέρβαση της παραμετρικής τιμής. Έκτοτε, οι τιμές μέτρησης παρέμειναν χαμηλότερες από την παραμετρική τιμή.
53.      Οι ανωτέρω υπερβάσεις καταδεικνύουν ότι, στη μονάδα διανομής πόσιμου νερού Turcey,
η αιτία της υπέρβασης της παραμετρικής τιμής για τα νιτρικά άλατα δεν είχε ακόμη εξαλειφθεί σε διαρκή βάση κατά την παρέλευση της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας.
7.      Μονάδα διανομής πόσιμου νερού Charmes (052001856), Haute-Marne, Grand Est
54.      148 καταναλωτές είναι συνδεδεμένοι στο δίκτυο της μονάδας διανομής πόσιμου νερού Charmes (052001856) του νομού Haute-Marne στην περιφέρεια Grand Est. Η τελευταία υπέρβαση της παραμετρικής τιμής ανάγεται στις 28 Οκτωβρίου 2022. Έκτοτε, οι τιμές μέτρησης είναι χαμηλότερες, παρουσιάζοντας πρόσφατα πτωτική τάση.
55.      Από τις εν λόγω τιμές μέτρησης μπορεί να συναχθεί ότι, κατά την παρέλευση της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας, είχε εξαλειφθεί η αιτία της υπέρβασης της παραμετρικής τιμής για τα νιτρικά άλατα στη μονάδα διανομής πόσιμου νερού Charmes.
8.      Μονάδα διανομής πόσιμου νερού Fays (052000917), Haute-Marne, Grand Est
56.      65 καταναλωτές είναι συνδεδεμένοι στο δίκτυο της μονάδας διανομής πόσιμου νερού Fays (052000917) του νομού Haute-Marne στην περιφέρεια Grand Est. Από τις 10 Φεβρουαρίου 2023 οι τιμές μέτρησης κυμαίνονται κάτω από την παραμετρική τιμή, με μία εξαίρεση στις 28 Αυγούστου 2023, χωρίς ωστόσο να υπάρχει μεγάλη απόκλιση.
57.      Η εν λόγω υπέρβαση καθώς και η μικρή απόκλιση των τιμών μέτρησης σε σχέση με την παραμετρική τιμή καταδεικνύουν ότι, κατά την παρέλευση της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας στη μονάδα διανομής πόσιμου νερού Fays, η αιτία της υπέρβασης της παραμετρικής τιμής για τα νιτρικά άλατα δεν είχε ακόμη εξαλειφθεί.
9.      Επιμέρους συμπέρασμα
58.      Κατά συνέπεια, η Γαλλία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 4, παράγραφος 1, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το παράρτημα I, μέρος Β, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό, καθόσον, όσον αφορά τις 107 μονάδες διανομής πόσιμου νερού που απαριθμούνται στο παράρτημα A.8 του δικογράφου της προσφυγής, εξαιρουμένων των μονάδων διανομής Chevregny, Arconcey, Charencey, Saint-Seine-l’Abbaye και Charmes, δεν έλαβε τα αναγκαία μέτρα για να διασφαλίσει ότι το νερό ανθρώπινης κατανάλωσης πληροί τις ελάχιστες απαιτήσεις σχετικά με την παραμετρική τιμή 50 mg/l για τα νιτρικά άλατα.
Γ.      Επανορθωτικές ενέργειες για την αποκατάσταση της ποιότητας του πόσιμου νερού (δεύτερος λόγος προσφυγής)
59.      Με τον δεύτερο λόγο προσφυγής, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η Γαλλία παρέβη το άρθρο 14, παράγραφος 2, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό όσον αφορά τις 107 μονάδες διανομής πόσιμου νερού που απαριθμούνται στο παράρτημα A.8 του δικογράφου της προσφυγής.
60.      Δυνάμει του άρθρου 14, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό, οι απαιτούμενες επανορθωτικές ενέργειες για την αποκατάσταση της ποιότητας του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης λαμβάνονται το συντομότερο δυνατόν όταν το νερό δεν πληροί τις παραμετρικές τιμές που καθορίζονται στο παράρτημα Ι, μέρος Β. Επιπλέον, δίνεται προτεραιότητα στην εφαρμογή των εν λόγω μέτρων, λαμβάνοντας μεταξύ άλλων υπόψη τον βαθμό υπέρβασης της σχετικής παραμετρικής τιμής και τον συνδεόμενο δυνητικό κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία.
61.      Όπως και το άρθρο 4, παράγραφος 1, σε συνδυασμό με το παράρτημα Ι, μέρος Β, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό, η ως άνω απαίτηση δημιουργεί για τα κράτη μέλη υποχρέωση αποτελέσματος (22), συνιστάμενη στη διασφάλιση της τήρησης των παραμετρικών τιμών. Συνοδεύεται από υποχρέωση επείγουσας δράσης, δεδομένου ότι τα μέτρα που προβλέπει το άρθρο 14, παράγραφος 2 πρέπει να λαμβάνονται «το συντομότερο δυνατόν» και κατά «προτεραιότητα» (23).
62.      Η Επιτροπή διατείνεται ότι η παράβαση της εν λόγω υποχρέωσης απορρέει από το γεγονός και μόνον ότι οι υπερβάσεις στις μονάδες διανομής διήρκεσαν από έξι έως τριάντα έξι έτη.
1.      Παραδεκτό του λόγου προσφυγής όσον αφορά τις πέντε μονάδες διανομής πόσιμου νερού στις οποίες έχει παύσει η υπέρβαση της παραμετρικής τιμής
63.      Βεβαίως, η Γαλλία εκτιμά ότι δεν συντρέχει παράβαση του άρθρου 14, παράγραφος 2, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό ούτε για τις οκτώ ζώνες υδροδότησης στις οποίες, κατά την άποψή της, δεν διαπιστώθηκε υπέρβαση της παραμετρικής τιμής για τα νιτρικά άλατα κατά τον κρίσιμο χρόνο.
64.      Εντούτοις, ανεξαρτήτως του αποτελέσματος της εξέτασης του πρώτου λόγου προσφυγής, το εν λόγω επιχείρημα είναι απορριπτέο. Πράγματι, κατά την παρέλευση της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας, η Γαλλία δεν ήταν πλέον υποχρεωμένη να λάβει περαιτέρω επανορθωτικές ενέργειες για τις πέντε μονάδες διανομής στις οποίες είχε παύσει η παράβαση. Ωστόσο, τούτο δεν εμποδίζει το Δικαστήριο να διαπιστώσει ότι η Γαλλία δεν έλαβε, το συντομότερο δυνατόν και κατά προτεραιότητα, τα αναγκαία μέτρα για την επίτευξη του εν λόγω αποτελέσματος.
65.      Τούτο αποδεικνύεται με ιδιαίτερη σαφήνεια από την περίπτωση της μονάδας διανομής πόσιμου νερού Chevregny, διότι, σύμφωνα με τον ισχυρισμό της Επιτροπής, ο οποίος δεν αμφισβητήθηκε από τη Γαλλία, η υπέρβαση σε εκείνη διήρκεσε από το 1997 έως το 2022, ήτοι 25 έτη. Είναι προφανές ότι η ως άνω παράβαση δεν έπαυσε το συντομότερο δυνατόν και κατά προτεραιότητα.
66.      Είναι αληθές ότι, στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων, το Δικαστήριο έκρινε απαράδεκτες προσφυγές που άσκησε η Επιτροπή όταν, κατά τη λήξη της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας, είχαν ήδη εκλείψει όλα τα αποτελέσματα της προκήρυξης του διαγωνισμού ή των επίμαχων συμβάσεων (24). Συναφώς, τούτο θα μπορούσε να ληφθεί υπόψη για τις μονάδες διανομής στις οποίες η παράβαση είχε ήδη παύσει κατά τον κρίσιμο χρόνο (25).
67.      Εντούτοις, αντιλαμβάνομαι την ανωτέρω νομολογία ως εξαίρεση από την αρχή σύμφωνα με την οποία η Επιτροπή δεν οφείλει να αποδεικνύει την ύπαρξη ειδικού εννόμου συμφέροντος στο πλαίσιο διαδικασίας λόγω παραβάσεως (26). Η ως άνω αρχή δεν σημαίνει ότι ουδόλως απαιτείται έννομο συμφέρον, αλλά απλώς ότι το εν λόγω συμφέρον τεκμαίρεται στο πλαίσιο διαδικασίας λόγω παραβάσεως. Ωστόσο, ένα τεκμήριο μπορεί να ανατραπεί κατ’ εξαίρεση, όπως συνέβη στις προμνημονευθείσες περιπτώσεις δημοσίων συμβάσεων.
68.      Εντούτοις, στην υπό κρίση υπόθεση, εξακολουθεί να υπάρχει επαρκές συμφέρον προκειμένου να διαπιστωθεί ότι η Γαλλία δεν έλαβε επανορθωτικές ενέργειες το συντομότερο δυνατόν και κατά προτεραιότητα στο σύνολο των 107 μονάδων.
69.      Πρώτον, η Γαλλία αμφισβητεί την παράβαση όσον αφορά το σύνολο των 107 μονάδων διανομής. Εξ αυτού και μόνο του λόγου, η Επιτροπή έχει έννομο συμφέρον να αποσαφηνίσει το Δικαστήριο την εν λόγω διαφωνία και όσον αφορά τις πέντε μονάδες στις οποίες έχει ήδη παύσει η παράβαση (27).
70.      Δεύτερον, στην υπό κρίση υπόθεση, υφίσταται συμφέρον για τη διαπίστωση της παράβασης και για τον λόγο ότι η προσφυγή αφορά πολλές παρόμοιες υποθέσεις στις οποίες εξακολουθεί να υφίσταται τέτοια παράβαση. Τούτο καταδεικνύει ότι υφίσταται ορισμένος κίνδυνος επανάληψης ικανός να θεμελιώσει έννομο συμφέρον (28).
71.      Τρίτον, η καταδίκη της Γαλλίας σε σχέση με τις πέντε μονάδες διανομής στην υπό κρίση υπόθεση θα μπορούσε να είναι σημαντική αν αποδειχθεί αναγκαία, στο μέλλον, η επιβολή χρηματικής ποινής και/ή κατ’ αποκοπήν ποσού δυνάμει του άρθρου 260, παράγραφος 2, δεύτερη περίοδος, ΣΛΕΕ λόγω μη συμμόρφωσης προς την απόφαση. Η ανωτέρω διαπίστωση συνιστά ένδειξη περί του ότι για την αποτελεσματική πρόληψη της επανάληψης στο μέλλον ανάλογων παραβάσεων του δικαίου της Ένωσης είναι αναγκαία η λήψη μέτρου αποτρεπτικού χαρακτήρα (29), καθόσον θα αναδείκνυε τη σοβαρότητα της υπό κρίση παράβασης.
72.      Επομένως, ο δεύτερος λόγος προσφυγής είναι παραδεκτός όσον αφορά το σύνολο των 107 μονάδων διανομής πόσιμου νερού που απαριθμούνται στο παράρτημα A.8 του δικογράφου της προσφυγής.
2.      Επί της βασιμότητας του λόγου προσφυγής
73.      Επί της ουσίας, η Γαλλία εκτιμά ότι δεν υπήρξε καθυστέρηση στη λήψη των επανορθωτικών ενεργειών, δεδομένου ότι οι υπερβάσεις για 52 μονάδες διανομής διήρκεσαν λιγότερο από δέκα έτη.
74.      Παρέλκει η απάντηση στο ερώτημα αν η Γαλλία κατ’ αυτόν τον τρόπο αναγνωρίζει σιωπηρώς την παράβαση για τις άλλες μονάδες διανομής, καθόσον το εν λόγω επιχείρημα δεν λαμβάνει υπόψη τις συνέπειες του χρονικού και δικονομικού πλαισίου που καθόριζε το άρθρο 9 της δεύτερης οδηγίας για το πόσιμο νερό, ιδίως όσον αφορά τις επανορθωτικές ενέργειες.
75.      Το άρθρο 9, παράγραφος 1, της δεύτερης οδηγίας για το πόσιμο νερό προέβλεπε τη δυνατότητα για τα κράτη μέλη να παρεκκλίνουν έως και τρία έτη από τις παραμετρικές τιμές που καθορίζονται στο παράρτημα Ι, μέρος Β, υπό την προϋπόθεση ότι οι παρεκκλίσεις δεν συνεπάγονταν πιθανό κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία και εφόσον η παροχή νερού ανθρώπινης κατανάλωσης στη συγκεκριμένη περιοχή δεν μπορούσε να εξασφαλιστεί με άλλον εύλογο τρόπο. Βάσει της ανωτέρω διάταξης επιτρεπόταν δεύτερη παρέκκλιση μέχρι τρία έτη, εφόσον το κράτος μέλος είχε ενημερώσει σχετικά την Επιτροπή. Δυνάμει του άρθρου 9, παράγραφος 2, πρώτη περίοδος, τα κράτη μέλη μπορούσαν να υποβάλουν στην Επιτροπή αίτηση για τρίτη παρέκκλιση για περίοδο που δεν υπερβαίνει την τριετία, η οποία έπρεπε να λάβει σχετική απόφαση. Το άρθρο 9, παράγραφος 3, προέβλεπε ότι το κράτος μέλος έπρεπε να παράσχει ορισμένες πληροφορίες κατά την παραχώρηση παρέκκλισης. Αντιθέτως, για τις παρεκκλίσεις κάτω των 30 ημερών, το άρθρο 9, παράγραφος 4, προέβλεπε απλουστευμένη διαδικασία παραχώρησης.
76.      Οι ως άνω διατάξεις ήταν κατ’ αρχήν εφαρμοστέες στην υπό κρίση υπόθεση, καθόσον η προθεσμία μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό έληξε μόλις στις 12 Ιανουαρίου 2023, ήτοι λίγο πριν από την αιτιολογημένη γνώμη της 15ης Φεβρουαρίου 2023, ενώ κατά το άρθρο 26, παράγραφος 2, της εν λόγω οδηγίας οι παρεκκλίσεις που είχαν χορηγηθεί έως εκείνη τη στιγμή βάσει της δεύτερης οδηγίας εξακολουθούσαν να ισχύουν.
77.      Πρώτον, οι περίοδοι χάριτος θα μπορούσαν να εφαρμοστούν μόνον αν η Γαλλία είχε επίσης κάνει χρήση των εν λόγω παρεκκλίσεων. Εντούτοις, η Γαλλία δεν προβάλλει καμία παρέκκλιση στην υπό κρίση υπόθεση. Ωστόσο, χωρίς την εφαρμογή του καθεστώτος παρεκκλίσεων, αποκλείεται, σε περίπτωση πολυετούς καθυστέρησης χωρίς ενδείξεις για μέτρα που έχουν ήδη εφαρμοστεί, να γίνει δεκτό ότι οι επανορθωτικές ενέργειες ελήφθησαν το συντομότερο δυνατόν και κατά προτεραιότητα.
78.      Δεύτερον, οι εισάγοντες παρέκκλιση κανόνες καταδεικνύουν ότι, κατά την άποψη του νομοθέτη, οι αιτίες της υπέρβασης πρέπει, κατά κανόνα, να εξαλείφονται εντός τριετίας. Συμπληρωματική προθεσμία τριών ετών προϋπέθετε την ενημέρωση της Επιτροπής και, ως εκ τούτου, της παρείχε τη δυνατότητα να εξακριβώσει αν πληρούνταν οι προϋποθέσεις παρεκκλίσεως. Η τήρηση των εν λόγω προϋποθέσεων θα μπορούσε να διασφαλιστεί από την Επιτροπή μέσω διαδικασίας λόγω παραβάσεως. Για την παράταση της προθεσμίας κατά τρία έτη απαιτούνταν εξαιρετικές περιστάσεις, οι οποίες έπρεπε να αναγνωριστούν από την Επιτροπή.
79.      Τρίτον, είναι αμφίβολο αν οι προϋποθέσεις του καθεστώτος
παρεκκλίσεων είναι δυνατό να πληρούνται σε περίπτωση υπέρβασης της παραμετρικής τιμής για τα νιτρικά άλατα. Ειδικότερα, η Γαλλία αναγνωρίζει ότι η υπέρβαση της παραμετρικής τιμής για τα νιτρικά άλατα απειλεί την υγεία των βρεφών ηλικίας κάτω των έξι μηνών και των εγκύων. Κατά συνέπεια, η εν λόγω υπέρβαση συνεπάγονταν πιθανό κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία. Τούτο θα μπορούσε να σημαίνει ότι οι εν λόγω υπερβάσεις θα έπρεπε να εξαλειφθούν εντός σαφώς συντομότερου χρονικού διαστήματος από τα τρία έτη που προβλέπονται για μια χορηγηθείσα παρέκκλιση.
80.      Ως εκ τούτου, είναι επίσης αλυσιτελές το επιχείρημα της Γαλλίας σχετικά με το περιθώριο εκτιμήσεως το οποίο φέρεται να απορρέει από το γεγονός ότι, κατά το άρθρο 14, παράγραφος 2, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό, λαμβάνονται υπόψη, μεταξύ άλλων, ο βαθμός υπέρβασης της σχετικής παραμετρικής τιμής και ο συνδεόμενος δυνητικός κίνδυνος για την ανθρώπινη υγεία, όταν δίνεται προτεραιότητα σε επανορθωτικές ενέργειες. Πράγματι, το εν λόγω περιθώριο εκτιμήσεως δεν μπορεί να παρατείνει σημαντικά την προθεσμία για την επανόρθωση της κατάστασης καθιστώντας δυνατή την καταστρατήγηση του καθεστώτος παρεκκλίσεων που προβλέπεται στο άρθρο 9 της δεύτερης οδηγίας για το πόσιμο νερό.
81.      Επιπρόσθετα, επισημαίνεται ότι, σε πολλές περιπτώσεις, η διάρκεια των υπερβάσεων δεν επιτρέπει να συναχθεί το συμπέρασμα ότι ελήφθη υπόψη η έκτασή τους ή η απόδοση των οικείων μονάδων διανομής. Είναι αληθές ότι πρόκειται συχνά για πολύ μικρές μονάδες με μερικές εκατοντάδες ή ακόμη και λιγότερους από εκατό καταναλωτές. Για τόσο μικρές μονάδες, η εξάλειψη της υπέρβασης μπορεί να συνιστά σημαντική οικονομική επιβάρυνση, ιδίως όταν το κόστος μετακυλίεται σε λίγους καταναλωτές. Ωστόσο, ακριβώς σε πολλές από τις μεγαλύτερες μονάδες, από τις οποίες επηρεάζονται πάνω από χίλια ή ακόμη και πολλές χιλιάδες άτομα, οι υπερβάσεις ήδη διαρκούν επί μακρόν. Έτσι, στη μεγαλύτερη μονάδα Berck-sur-Mer (062000460) του νομού Pas-de-Calais της περιφέρειας Hauts de France, με 20 611 καταναλωτές, η παραμετρική τιμή έχει ξεπεραστεί εδώ και είκοσι έξι έτη. Στο παράρτημα A.8 του δικογράφου της προσφυγής, περιλαμβάνονται οκτώ ακόμη μονάδες με περισσότερους από χίλιους καταναλωτές, στις οποίες οι υπερβάσεις διαρκούν άνω των είκοσι ετών (30). Δεν εντοπίζεται σε αυτές κάποια ιεράρχηση προτεραιοτήτων ή συνολική στάθμιση συμφερόντων.
82.      Ως εκ τούτου, η Γαλλία παρέβη το άρθρο 14, παράγραφος 2, πρώτη περίοδος, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό, καθόσον δεν έλαβε το ταχύτερο δυνατόν τις απαιτούμενες επανορθωτικές ενέργειες όσον αφορά τις 107 μονάδες διανομής πόσιμου νερού που απαριθμούνται στο παράρτημα A.8 του δικογράφου της προσφυγής για την αποκατάσταση της ποιότητας του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης και παρέλειψε να δώσει προτεραιότητα στην εφαρμογή των εν λόγω επανορθωτικών μέτρων, λαμβανομένων υπόψη, μεταξύ άλλων, του βαθμού υπέρβασης της σχετικής παραμετρικής τιμής και του συνδεόμενου με την εν λόγω υπέρβαση δυνητικού κινδύνου για την ανθρώπινη υγεία.
Δ.      Οποιοδήποτε άλλο αναγκαίο μέτρο για την προστασία της ανθρώπινης υγείας (τρίτος λόγος προσφυγής)
83.      Με τον τρίτο λόγο προσφυγής, η Επιτροπή προσάπτει στη Γαλλία ότι παρέλειψε να περιορίσει τη χρήση του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης που επί μακρόν υπερβαίνει την παραμετρική τιμή για τα νιτρικά άλατα, ότι δεν έλαβε οποιοδήποτε άλλο αναγκαίο μέτρο για την προστασία της ανθρώπινης υγείας και ότι δεν ενημέρωσε επαρκώς τους καταναλωτές.
84.      Βεβαίως, αντιθέτως προς τους δύο άλλους λόγους προσφυγής, ο λόγος αυτός δεν αφορά ρητώς και τις 107 μονάδες διανομής πόσιμου νερού που αποτελούν το αντικείμενο της υπό κρίση υπόθεσης. Εντούτοις από την αιτιολογία του λόγου προσφυγής προκύπτει ότι η Επιτροπή τον συσχετίζει με όλες τις μονάδες.
85.      Η Γαλλία υποστηρίζει επίσης, σε σχέση με τον λόγο αυτό, ότι η παράβαση δεν εξακολουθεί για τις μονάδες στις οποίες δεν διαπιστώθηκε πλέον υπέρβαση κατά την παρέλευση της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας. Ωστόσο, το ανωτέρω επιχείρημα πρέπει επίσης να απορριφθεί για τους προεκτεθέντες λόγους (31).
86.      Κατ’ αρχάς, πρέπει να καθοριστεί κατά πόσον τα επιχειρήματα που προβάλλει η Επιτροπή προς στήριξη αυτού του λόγου είναι παραδεκτά και, εν συνεχεία, να εξεταστεί η βασιμότητά του.
1.      Παραδεκτό
87.      Αμφιβολίες ως προς το παραδεκτό ανακύπτουν από τις διαφορές μεταξύ της δεύτερης και της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό, δεδομένου ότι η Επιτροπή, κατά την κίνηση της προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασίας με την προειδοποιητική επιστολή της 30ής Οκτωβρίου 2020, παρέπεμπε ακόμη στη δεύτερη οδηγία, ενώ στην αιτιολογημένη γνώμη και ιδίως στην προσφυγή παραπέμπει στην τρίτη οδηγία.
88.      Πράγματι, στο πλαίσιο διαδικασίας λόγω παραβάσεως κινηθείσας από την Επιτροπή βάσει αρχικού κειμένου πράξεως της Ένωσης, η οποία στη συνέχεια τροποποιήθηκε ή καταργήθηκε, και την οποία συνεχίζει βάσει της νέας πράξεως της Ένωσης, η Επιτροπή μπορεί, όπως εκτέθηκε (32), να στηριχθεί μόνο στις διατάξεις που διατηρήθηκαν δυνάμει της νέας πράξεως.
89.      Για το παραδεκτό της επιχειρηματολογίας της Επιτροπής ασκεί επιρροή το γεγονός ότι το άρθρο 14, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο (βλ. σχετικά υπό 1) και το άρθρο 4 (βλ. σχετικά υπό 3) της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό δεν περιλαμβάνονταν στη δεύτερη οδηγία. Περαιτέρω, πρέπει να εξεταστεί μια λεπτή τροποποίηση του άρθρου 14, παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο (βλ. σχετικά υπό 2).
α)      Άρθρο 14, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό
90.      Η Επιτροπή στηρίζει ρητώς τον τρίτο λόγο προσφυγής και στα δύο εδάφια του άρθρου 14, παράγραφος 3, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό. Κατά το πρώτο εδάφιο της εν λόγω διάταξης, ανεξαρτήτως του αν έχει σημειωθεί ή όχι μη συμμόρφωση με τις παραμετρικές τιμές, τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι απαγορεύεται η υδροδότηση νερού ανθρώπινης κατανάλωσης το οποίο αποτελεί δυνητικό κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία ή ότι περιορίζεται η χρήση του νερού ή ότι αναλαμβάνονται όλες οι άλλες επανορθωτικές ενέργειες που απαιτούνται για να προστατευτεί η ανθρώπινη υγεία. Το δεύτερο εδάφιο προβλέπει ότι τα κράτη μέλη θεωρούν ότι η μη τήρηση των ελάχιστων απαιτήσεων για τις παραμετρικές τιμές που καθορίζονται στο παράρτημα I, μέρη Α και Β, συνιστά δυνητικό κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία, εκτός εάν η αρμόδια αρχή θεωρεί τη μη τήρηση της παραμετρικής τιμής ως ασήμαντη.
91.      Ωστόσο, μόνον το πρώτο εδάφιο (σε μεγάλο βαθμό (33)) περιλαμβανόταν στο άρθρο 8, παράγραφος 3, της δεύτερης οδηγίας για το πόσιμο νερό, στην οποία παρέπεμψε η Επιτροπή στην προειδοποιητική επιστολή κατά την κίνηση της προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασίας.
92.      Το τεκμήριο που προβλέπεται στο άρθρο 14, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό, κατά το οποίο η μη τήρηση των ελάχιστων απαιτήσεων για τις παραμετρικές τιμές πρέπει να θεωρείται ότι συνιστά δυνητικό κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία, δεν περιλαμβάνεται στην αντίστοιχη διάταξη της δεύτερης οδηγίας για το πόσιμο νερό. Αντιθέτως, στην αιτιολογική σκέψη 27 της δεύτερης οδηγίας διαλαμβανόταν ότι, σε περίπτωση μη τήρησης μιας παραμέτρου ενδεικτικής σημασίας, τα οικεία κράτη μέλη εξετάζουν αν η εν λόγω μη τήρηση δημιουργεί κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία.
93.      Επομένως, στην υπό κρίση υπόθεση, η Επιτροπή δεν μπορεί να στηριχθεί στο τεκμήριο ότι η υπέρβαση της παραμετρικής τιμής για τα νιτρικά άλατα συνιστά δυνητικό κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία. Το επιχείρημα που προβάλλεται συναφώς είναι απαράδεκτο.
94.      Αντιθέτως, η Γαλλία δεν εμποδίζεται, κατ’ αρχήν, να επικαλεστεί το γεγονός ότι, κατά το άρθρο 14, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό, μπορεί να αποκλειστεί δυνητικός κίνδυνος για την ανθρώπινη υγεία, εάν οι αρμόδιες αρχές κρίνουν ότι η μη τήρηση της παραμετρικής τιμής είναι ασήμαντη. Πράγματι, η Γαλλία δεν μπορεί να στερηθεί του ανωτέρω αμυντικού ισχυρισμού που υπάρχει πλέον για τον λόγο και μόνον ότι η Επιτροπή απέστειλε πολύ νωρίς την προειδοποιητική επιστολή. Ωστόσο, το περιθώριο εκτιμήσεως που παρέχεται κατ’ αυτόν τον τρόπο δεν πρέπει να βαίνει πέραν της αρχικώς προβλεφθείσας κατά την αιτιολογική σκέψη 27 της δεύτερης οδηγίας εξουσίας ελέγχου των κρατών μελών.
β)      Επιλογές δράσης κατά το άρθρο 14, παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό
95.      Καίτοι το άρθρο 14, παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό, με μια πρώτη ματιά, αντιστοιχούσε στο άρθρο 8, παράγραφος 3 της δεύτερης οδηγίας, η εφαρμογή του στην υπό κρίση υπόθεση θέτει επίσης ζήτημα παραδεκτού. Πράγματι, οι δύο διατάξεις συμφωνούν σε μεγάλο βαθμό μόνο στη γερμανική και την ελληνική έκδοση, ενώ όλες οι άλλες γλωσσικές εκδόσεις του άρθρου 14, παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό έχουν υποστεί λεπτή τροποποίηση σε σχέση με το άρθρο 8, παράγραφος 3, πρώτη περίοδος, της δεύτερης οδηγίας. Η Επιτροπή παραπέμπει, τουλάχιστον σιωπηρώς, στην τροποποιημένη αυτή έκδοση.
96.      Το άρθρο 8, παράγραφος 3, πρώτη περίοδος, της δεύτερης οδηγίας προέβλεπε τρεις επιλογές δράσης σε περίπτωση ενδεχόμενου κινδύνου για την ανθρώπινη υγεία, ήτοι, πρώτον, την απαγόρευση παροχής νερού, δεύτερον, τον περιορισμό της χρήσης και, τρίτον, την ανάληψη άλλων απαιτούμενων ενεργειών για να προστατευθεί η ανθρώπινη υγεία. Και οι τρεις επιλογές, όπως και στη γερμανική και ελληνική έκδοση του άρθρου 14, παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο, της τρίτης οδηγίας, συνδέονταν με «ή». Ως εκ τούτου, οι αρμόδιες αρχές μπορούσαν να επιλέξουν μία εκ των τριών επιλογών.
97.      Αντιθέτως, όλες οι άλλες γλωσσικές εκδόσεις του άρθρου 14, παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό προβλέπουν (είτε) την απαγόρευση υδροδότησης ή τον περιορισμό της χρήσης και (επιπλέον) την ανάληψη άλλων απαιτούμενων ενεργειών. Ως εκ τούτου, το περιθώριο δράσης περιορίζεται από τρεις σε δύο επιλογές, ήτοι την απαγόρευση ή τον περιορισμό, ενώ επιπλέον ενδέχεται να χρειαστεί η ανάληψη άλλων απαιτούμενων ενεργειών.
98.      Η εν λόγω τροποποίηση από «ή» σε «και» περιλαμβάνεται ήδη στην πρόταση της Επιτροπής, η οποία την επισήμανε, ωστόσο δεν την εξήγησε (34). Εντούτοις, η γερμανική και η ελληνική μετάφραση της πρότασης δεν υιοθέτησαν την εν λόγω τροποποίηση.
99.      Βεβαίως, ανεξαρτήτως των ανωτέρω διαφορών στις γλωσσικές εκδόσεις, το άρθρο 14, παράγραφος 5, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό, ειδικότερα, συνηγορεί υπέρ της βουλήσεως του νομοθέτη της Ένωσης να εξακολουθήσει να παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να επιλέγουν μεταξύ των τριών τρόπων δράσης. Σε τελική ανάλυση, το ανωτέρω ζήτημα μπορεί να παραμείνει ανοικτό στην υπό κρίση υπόθεση, διότι και ως προς το σημείο αυτό η Επιτροπή μπορεί να στηρίξει τις αιτιάσεις της στη νέα ρύθμιση μόνο στο μέτρο κατά το οποίο διατηρεί σε ισχύ την παλαιά ρύθμιση.
100. Κατά συνέπεια, στην υπό κρίση υπόθεση, το επιχείρημα της Επιτροπής ότι, σε περίπτωση δυνητικού κινδύνου για την ανθρώπινη υγεία, η Γαλλία θα έπρεπε να επιλέξει μεταξύ της απαγόρευσης υδροδότησης και του περιορισμού της χρήσης είναι απαράδεκτο. Αντιθέτως, η Γαλλία έχει δικαίωμα να επικαλεστεί το γεγονός ότι οι αρμόδιες αρχές είχαν κατ’ αρχήν στη διάθεσή τους και τις τρεις επιλογές.
γ)      Άρθρο 14, παράγραφος 4, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό
101. Αμφίβολο είναι επίσης το παραδεκτό της επιχειρηματολογίας της Επιτροπής σχετικά με τις υποχρεώσεις πληροφόρησης σε περίπτωση υπέρβασης της παραμετρικής τιμής για τα νιτρικά άλατα κατά το άρθρο 14, παράγραφος 4, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό, το οποίο ρυθμίζει τις εν λόγω υποχρεώσεις με σχετικά λεπτομερή τρόπο. Αντιθέτως, η δεύτερη οδηγία προέβλεπε μόνο, στο άρθρο 8, παράγραφος 3, δεύτερη περίοδος, ότι, στις περιπτώσεις που διαλαμβάνονται σήμερα στο άρθρο 14, παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό, οι καταναλωτές ενημερώνονται αμέσως σχετικά και τους παρέχονται οι αναγκαίες οδηγίες. Επιπλέον, το άρθρο 8, παράγραφος 7, προέβλεπε ότι οι καταναλωτές ενημερώνονται όταν αναλαμβάνονται επανορθωτικές ενέργειες εκτός από τις περιπτώσεις κατά τις οποίες οι αρμόδιες αρχές κρίνουν ότι η μη τήρηση των παραμετρικών τιμών είναι άνευ σημασίας.
102. Το άρθρο 14, παράγραφος 4, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό διατηρεί την υποχρέωση του άρθρου 8, παράγραφος 3, δεύτερη περίοδος, και παράγραφος 7, της δεύτερης οδηγίας να παρέχονται στους καταναλωτές σχετικές πληροφορίες και συμβουλές σε περίπτωση υπέρβασης της παραμετρικής τιμής που συνεπάγεται δυνητικό κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία και να ενημερώνονται για τυχόν επανορθωτικές ενέργειες.
103. Εντούτοις, τα κράτη μέλη διέθεταν, δυνάμει του άρθρου 8, παράγραφος 3, δεύτερη περίοδος, της δεύτερης οδηγίας, μεγαλύτερο περιθώριο εκτιμήσεως για τον καθορισμό της έκτασης των εν λόγω πληροφοριών και οδηγιών σε σχέση με το άρθρο 14, παράγραφος 4, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό. Το ανωτέρω μεγαλύτερο περιθώριο εκτιμήσεως πρέπει να ληφθεί υπόψη στην υπό κρίση υπόθεση προκειμένου να εκτιμηθεί αν η Γαλλία τήρησε τις υποχρεώσεις πληροφόρησης που υπέχει.
104. Περαιτέρω, η Επιτροπή δεν μπορεί να απαιτήσει από τη Γαλλία να παράσχει περισσότερες πληροφορίες ή συμβουλές από αυτές που απαιτεί το άρθρο 14, παράγραφος 4, της τρίτης οδηγίας, ακόμη και αν, λόγω των περιστάσεων της συγκεκριμένης περίπτωσης, επιπρόσθετες πληροφορίες ή οδηγίες δυνάμει του άρθρου 8, παράγραφος 3, δεύτερη περίοδος, της δεύτερης οδηγίας παρίσταντο αναγκαίες. Τούτο καθόσον η Γαλλία υπόκειτο κατά τον κρίσιμο χρόνο και εξακολουθεί επί του παρόντος να υπόκειται μόνον στις απαιτήσεις του άρθρου 14, παράγραφος 4 (35).
δ)      Ενδιάμεσο συμπέρασμα
105. Κατά συνέπεια, η επιχειρηματολογία της Επιτροπής σχετικά με τον τρίτο λόγο προσφυγής είναι απαράδεκτη καθόσον παραπέμπει στις τροποποιήσεις του άρθρου 14, παράγραφοι 3 και 4, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό σε σχέση με το άρθρο 8, παράγραφος 3, της δεύτερης οδηγίας. Τούτο αφορά το τεκμήριο που προβλέπεται στο άρθρο 14, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, της τρίτης οδηγίας, κατά το οποίο η υπέρβαση της παραμετρικής τιμής για τα νιτρικά άλατα αποτελεί δυνητικό κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία, την τροποποίηση του άρθρου 14, παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο, όσον αφορά τις διάφορες επιλογές δράσης, και την εξειδίκευση των υποχρεώσεων πληροφόρησης του άρθρου 14, παράγραφος 4.
2.      Βασιμότητα – Τήρηση του άρθρου 14, παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό
106. Προκειμένου να αποδείξει τη βασιμότητα του τρίτου λόγου προσφυγής, ήτοι παράβαση του άρθρου 14, παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό, η Επιτροπή πρέπει, συνεπώς, να αποδείξει κατ’ αρχάς ότι η υπέρβαση της παραμετρικής τιμής για τα νιτρικά άλατα συνιστά δυνητικό κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία. Μόνο επ’ αυτής της βάσης μπορεί να εκτιμηθεί αν η Γαλλία έλαβε τις απαιτούμενες επανορθωτικές ενέργειες.
α)      Δυνητικός κίνδυνος για την ανθρώπινη υγεία
107. Καίτοι η Επιτροπή δεν μπορεί να στηριχθεί στο τεκμήριο δυνητικού κινδύνου κατά το άρθρο 14, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό, το εν λόγω ζήτημα δεν αποτελεί ιδιαίτερο πρόβλημα στην υπό κρίση υπόθεση.
108. Συγκεκριμένα, η Γαλλία αναγνωρίζει ότι η υπέρβαση της παραμετρικής τιμής για τα νιτρικά άλατα συνιστά κίνδυνο για την υγεία των εγκύων και των βρεφών ηλικίας κάτω των έξι μηνών. Πρόκειται για δυνητικό κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία.
109. Ωστόσο, οι διάδικοι διαφωνούν ως προς την ύπαρξη άλλων δυνητικών κινδύνων για την ανθρώπινη υγεία. Η Επιτροπή επικαλείται συναφώς την αρχή της προφυλάξεως, ωστόσο, χωρίς περαιτέρω διευκρίνιση, η εν λόγω αρχή δεν επιτρέπει ακόμη να τεκμαίρεται η ύπαρξη δυνητικών κινδύνων.
110. Η Επιτροπή παρέχει μια τέτοια διευκρίνιση όσον αφορά τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου. Ο ως άνω κίνδυνος περιλαμβάνεται σε έγγραφο του ΠΟΥ στο οποίο παραπέμπουν αμφότεροι οι διάδικοι (36). Ομοίως, ο γαλλικός Anses (37), σε έκθεση που υποβλήθηκε από τη Γαλλία στο πλαίσιο της διαδικασίας, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι υπάρχει θετική συσχέτιση μεταξύ της νιτρορρύπανσης του πόσιμου νερού και του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου, καθώς και ότι υπάρχει υποψία συσχέτισης με τον καρκίνο των ωοθηκών και των νεφρών (38). Ως εκ τούτου, η άρνηση της Γαλλίας να αναγνωρίσει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνων ως δυνητικό κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία είναι αντιφατική και απορριπτέα. Αντιθέτως, ο εν λόγω κίνδυνος εμφάνισης καρκίνων συνιστά πρόσθετο δυνητικό κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία.
β)      Επανορθωτικές ενέργειες
111. Συνεπώς, τίθεται το ζήτημα εάν η Γαλλία έλαβε τις απαιτούμενες επανορθωτικές ενέργειες κατά το άρθρο 14, παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό, εξαιτίας των δυνητικών κινδύνων για την υγεία των εγκύων και των βρεφών και εξαιτίας των κινδύνων εμφάνισης καρκίνου.
112. Όπως προεκτέθηκε, δεν μπορεί κατ’ αρχήν να προσαφθεί στη Γαλλία, στην υπό κρίση υπόθεση, ότι οι αρμόδιες αρχές επέλεξαν μεταξύ των τριών ειδών επανορθωτικών ενεργειών που προβλέπονταν στο άρθρο 8, παράγραφος 3, της δεύτερης οδηγίας για το πόσιμο νερό. Πρόκειται, πρώτον, για την απαγόρευση παροχής νερού ανθρώπινης κατανάλωσης, δεύτερον, για τον περιορισμό της χρήσης του και, τρίτον, για άλλες απαιτούμενες ενέργειες.
113. Κατά την Επιτροπή, λόγω του δυνητικού κινδύνου για την ανθρώπινη υγεία, θα έπρεπε να είχαν επιβληθεί περιορισμοί ή ακόμη και απαγορεύσεις σε όλες τις μονάδες διανομής πόσιμου νερού στις οποίες σημειώθηκαν υπερβάσεις.
114. Εντούτοις, μάλλον αποκλείεται, σε αυτές τις περιπτώσεις, η ρύπανση του νερού βρύσης με νιτρικά άλατα να μπορεί να δικαιολογήσει την απαγόρευση παροχής νερού βρύσης. Όπως ορθώς υποστηρίζει η Γαλλία, η παροχή νερού επιβάλλεται για τον λόγο και μόνον ότι, παρά τη ρύπανση με νιτρικά άλατα, η υδροδότηση είναι αναγκαία και ασφαλής για άλλους σκοπούς πλην της διατροφής, π.χ. για την προσωπική υγιεινή, για καθαρισμό ή για την άρδευση κήπων.
115. Ενδέχεται ωστόσο, να ήταν δυνατός ο περιορισμός της χρήσης του νερού βρύσης για διατροφικούς σκοπούς. Η αποτελεσματικότητα ενός τέτοιου περιορισμού είναι ενδεχομένως αμφίβολη, καθώς η εφαρμογή του σε ιδιωτικά νοικοκυριά είναι πρακτικά αδύνατη. Εντούτοις, μάλλον δεν αποκλείεται σχετικός έλεγχος σε εστιατόρια και κυλικεία. Επιπλέον, μια τέτοια διαταγή από τις αρμόδιες αρχές θα καθιστούσε σαφέστερη τη σοβαρότητα του δυνητικού κινδύνου για την ανθρώπινη υγεία σε σχέση με τις απλές σχετικές οδηγίες. Ως εκ τούτου, πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο περιορισμού της χρήσης, τουλάχιστον ως επιλογή.
116. Η κύρια εναλλακτική λύση σε σχέση με τον περιορισμό της χρήσης θα ήταν η απλή ενημέρωση των καταναλωτών. Μολονότι η ενημέρωση δεν θα πρέπει κατ’ ανάγκη να πληροί τις απαιτήσεις του άρθρου 14, παράγραφος 4, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό, ορισμένα στοιχεία
είναι απαραίτητα και θα πρέπει επίσης να παρέχονται σε συνδυασμό με τυχόν περιορισμό της χρήσης.
117. Τούτο ισχύει ιδίως στην περίπτωση της υπέρβασης της παραμετρικής τιμής καθεαυτήν και των δυνητικών κινδύνων που απορρέουν από την εν λόγω υπέρβαση για την ανθρώπινη υγεία. Αμφότερες οι πληροφορίες είναι απαραίτητες προκειμένου οι καταναλωτές να είναι σε θέση να αντιδράσουν κατάλληλα.
118. Επιπλέον, τα κράτη μέλη υπείχαν ήδη υποχρέωση, δυνάμει του άρθρου 8, παράγραφος 3, δεύτερη περίοδος, της δεύτερης οδηγίας για το πόσιμο νερό, να παρέχουν «οδηγίες». Ως εκ τούτου, έπρεπε, τουλάχιστον, να παρέχουν στους καταναλωτές συστάσεις σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης του μολυσμένου νερού βρύσης υπό το πρίσμα των ενδεχομένων κινδύνων.
119. Το άρθρο 8, παράγραφος 7, της δεύτερης οδηγίας απαιτούσε επίσης να ενημερώνονται οι καταναλωτές για τις επανορθωτικές ενέργειες, εκτός από τις περιπτώσεις κατά τις οποίες οι αρμόδιες αρχές έκριναν ότι η μη τήρηση των παραμετρικών τιμών είναι άνευ σημασίας. Δεδομένου ότι η Γαλλία αναγνωρίζει τουλάχιστον ότι η υπέρβαση της παραμετρικής τιμής για τα νιτρικά άλατα συνιστά δυνητικό κίνδυνο για την υγεία των εγκύων και των βρεφών, θα ήταν αντιφατικό οι αρμόδιες αρχές να κρίνουν ότι η εν λόγω υπέρβαση είναι άνευ σημασίας. Ως εκ τούτου, θα έπρεπε επίσης να είχαν παρασχεθεί πληροφορίες σχετικά με τις επανορθωτικές ενέργειες.
120. Ένα πρόσθετο μέτρο το οποίο θα πρέπει τουλάχιστον να εξεταστεί είναι η εναλλακτική παροχή καθαρού νερού. Από πρακτική άποψη, η παροχή εμφιαλωμένου νερού φαίνεται να είναι η πιο εφικτή λύση. Μολονότι μια τέτοια παροχή θα ήταν χρήσιμη για τους ενδιαφερόμενους και, σε περίπτωση περιορισμού της χρήσης, θα μπορούσε να συμβάλει στην τήρηση του εν λόγω περιορισμού, ωστόσο, κατά κανόνα, οι καταναλωτές θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να προμηθεύονται εμφιαλωμένο νερό για διατροφικούς σκοπούς με τις τακτικές αγορές τους. Ταυτόχρονα, υπάρχει ο φόβος ότι το κόστος μιας τέτοιας παροχής, ιδίως στις μικρότερες μονάδες διανομής, θα ήταν δυσανάλογο σε σχέση με τα οφέλη. Κατά συνέπεια, η εναλλακτική παροχή καθαρού νερού σε περίπτωση υπέρβασης της παραμετρικής τιμής για τα νιτρικά άλατα δεν φαίνεται, κατ’ αρχήν, να είναι υποχρεωτική βάσει του δικαίου της Ένωσης. Σε μεμονωμένες περιπτώσεις, τούτο μπορεί να διαφέρει, επί παραδείγματι λόγω ειδικών οικονομικών αναγκών ή περιορισμένης κινητικότητας, ωστόσο μια τέτοια περίπτωση θα πρέπει να τεκμηριώνεται κατάλληλα για την επιβολή υποχρέωσης.
121. Κατά το άρθρο 14, παράγραφος 5 (άρθρο 8, παράγραφος 4, της δεύτερης οδηγίας για το πόσιμο νερό), αρμόδιες αρχές ή άλλοι αρμόδιοι φορείς αποφασίζουν ποιες ενέργειες θα αναληφθούν. Επομένως, έπρεπε να επιλέξουν μεταξύ του περιορισμού της χρήσης του μολυσμένου νερού και της απλής ενημέρωσης των καταναλωτών. Στο πλαίσιο αυτό, έπρεπε επίσης να λάβουν υπόψη τους κινδύνους που θα συνεπαγόταν για την ανθρώπινη υγεία ο περιορισμός της χρήσης του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης.
122. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή όφειλε να προσδιορίσει τους λόγους για τους οποίους οι αρμόδιες αρχές ή άλλοι αρμόδιοι φορείς δεν επέβαλαν περιορισμούς ή δεν παρείχαν συγκεκριμένες πληροφορίες και να εξηγήσει γιατί η εν λόγω εκτίμηση δεν είναι ορθή.
123. Η Επιτροπή παραπέμπει σε στοιχεία που παρέσχε η Γαλλία, τα οποία παρατίθενται σε πίνακες του παραρτήματος προς απάντηση στην προειδοποιητική επιστολή (39), όπου διαλαμβάνονται λεπτομερώς τα μέτρα που ελήφθησαν για κάθε μονάδα διανομής πόσιμου νερού. Υποστηρίζει γενικώς ότι οι πληροφορίες δεν λαμβάνουν υπόψη τους πιθανούς κινδύνους υπέρβασης της παραμετρικής τιμής για τα νιτρικά άλατα. Συγκεκριμένα, οι πληροφορίες που παρέχονται στους πολίτες θα πρέπει να περιλαμβάνουν εξηγήσεις σχετικά με τις πιθανές επιπτώσεις της εν λόγω υπέρβασης στην ανθρώπινη υγεία.
124. Ωστόσο, από τους πίνακες που περιλαμβάνονται στο παράρτημα προς απάντηση στην προειδοποιητική επιστολή προκύπτει ότι, στο σύνολο σχεδόν των οικείων μονάδων διανομής πόσιμου νερού, η χρήση του νερού για τη διατροφή εγκύων και βρεφών απαγορεύθηκε ή, τουλάχιστον, αποθαρρύνθηκε για τις εν λόγω πληθυσμιακές ομάδες.
125. Σύμφωνα με τους ανωτέρω πίνακες, μόνο σε τρεις μονάδες, οι οποίες επίσης μνημονεύονται στο παράρτημα A.8 του δικογράφου της προσφυγής, δεν προειδοποιήθηκαν οι εν λόγω πληθυσμιακές ομάδες. Πρόκειται για τις Cohons (052001829), Charmes (052001856) και Fays [052000917 (5200106 στο παράρτημα A.8 του δικογράφου της προσφυγής)] που βρίσκονται όλες στον νομό Haute-Marne στην περιφέρεια Grand Est.
126. Το κατά πόσον οι περιορισμοί και οι πληροφορίες όσον αφορά τους κινδύνους για τις εγκύους και τα βρέφη ήταν επαρκείς σε άλλες περιπτώσεις απαιτεί αξιολόγηση κατά περίπτωση, την οποία, ωστόσο, η Επιτροπή δεν διενήργησε.
127. Αντιθέτως, δεν προκύπτουν στοιχεία ως προς το ότι οι γαλλικές αρχές ενημέρωσαν τους καταναλωτές για τους κινδύνους εμφάνισης καρκίνου ή ότι έχουν έστω λάβει υπόψη τους εν λόγω κινδύνους. Ούτε στην υπό κρίση υπόθεση εκφράζει η Γαλλία άποψη επί του ανωτέρω ζητήματος. Συνεπώς, πρέπει να γίνει δεκτό ότι οι αρμόδιες αρχές δεν έλαβαν τα απαραίτητα μέτρα όσον αφορά τον εν λόγω δυνητικό κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία.
128. Κατά συνέπεια, η Γαλλία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 14, παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό, καθόσον δεν εξέδωσε τις αναγκαίες προειδοποιήσεις όσον αφορά τον δυνητικό κίνδυνο για την υγεία των εγκύων και των βρεφών στις μονάδες διανομής Cohons, Charmes και Fays καθώς και τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου που αφορά όλους τους καταναλωτές, στο σύνολο των μονάδων διανομής που απαριθμούνται στο παράρτημα A.8 του δικογράφου της προσφυγής.
129. Κατά τα λοιπά, ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί.
V.      Επί των δικαστικών εξόδων
130. Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 3, του Κανονισμού Διαδικασίας, σε περίπτωση μερικής ήττας των διαδίκων, όπως στην υπό κρίση υπόθεση, κάθε διάδικος φέρει τα δικαστικά έξοδά του.
VI.    Πρόταση
131. Κατόπιν των ανωτέρω, προτείνω στο Δικαστήριο να αποφανθεί ως ακολούθως:
1)      Η Γαλλική Δημοκρατία:
α)      παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 4, παράγραφος 1, και το παράρτημα I, μέρος Β, της οδηγίας (ΕΕ) 2020/2184 σχετικά με την ποιότητα του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης, καθόσον δεν έλαβε τα αναγκαία μέτρα για να διασφαλίσει ότι το νερό ανθρώπινης κατανάλωσης πληροί τις ελάχιστες απαιτήσεις σχετικά με την παραμετρική τιμή 50 mg/l στις 107 μονάδες διανομής πόσιμου νερού που απαριθμούνται στο παράρτημα Α.8 της προσφυγής της Επιτροπής, εξαιρουμένων των μονάδων διανομής Chevregny, Arconcey, Charencey, Saint‑Seine‑l’Abbaye και Charmes,
β)      παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 14, παράγραφος 2, της οδηγίας 2020/2184, καθόσον δεν έλαβε το ταχύτερο δυνατόν τις απαιτούμενες επανορθωτικές ενέργειες όσον αφορά τις 107 μονάδες διανομής πόσιμου νερού που απαριθμούνται στο παράρτημα A.8 του δικογράφου της προσφυγής για την αποκατάσταση της ποιότητας του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης και παρέλειψε να δώσει προτεραιότητα στην εφαρμογή των εν λόγω επανορθωτικών μέτρων, λαμβανομένων υπόψη, μεταξύ άλλων, του βαθμού υπέρβασης της σχετικής παραμετρικής τιμής και του συνδεόμενου με την εν λόγω υπέρβαση δυνητικού κινδύνου για την ανθρώπινη υγεία, και
γ)      παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 14, παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας 2020/2184, καθόσον δεν εξέδωσε τις αναγκαίες προειδοποιήσεις όσον αφορά τον δυνητικό κίνδυνο για την υγεία των εγκύων και των βρεφών στις μονάδες διανομής Cohons, Charmes και Fays καθώς και τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου που αφορά όλους τους καταναλωτές στο σύνολο των μονάδων διανομής που απαριθμούνται στο παράρτημα A.8 του δικογράφου της προσφυγής.
2)      Κατά τα λοιπά, η προσφυγή απορρίπτεται.
3)      Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Γαλλική Δημοκρατία φέρουν εκάστη τα δικαστικά έξοδά της.
1      Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γερμανική.
2      Οδηγία (EΕ) 2020/2184 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2020, σχετικά με την ποιότητα του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης (ΕΕ 2020, L 435, σ. 1).
3      Οδηγία 80/778/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 15ης Ιουλίου 1980 περί της ποιότητας του πόσιμου νερού (ΕΕ ειδ. έκδ. 15/001, σ. 255).
4      WHO, History of Guideline Development, Nitrate and nitrite.
5      WHO, Nitrate and Nitrite in Drinking-water, 2016 (WHO/FWC/WSH/16.52, σ. 1).
6      WHO, Nitrate and Nitrite in Drinking-water, 2016 (WHO/FWC/WSH/16.52, σ. 11 επ.).
7      Οδηγία 98/83/ΕΚ του Συμβουλίου της 3ης Νοεμβρίου 1998 σχετικά με την ποιότητα του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης (ΕΕ 1998, L 330, σ. 32).
8      Άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, άρθρο 5, παράγραφος 1, και παράρτημα I, μέρος Γ, σειρά 20, της πρώτης οδηγίας για το πόσιμο νερό· άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, άρθρο 5, παράγραφος 1, και παράρτημα I, μέρος B, της δεύτερης οδηγίας για το πόσιμο νερό, καθώς και άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, άρθρο 5, παράγραφος 1, και παράρτημα I, μέρος B, της τρίτης οδηγίας για το πόσιμο νερό.
9      Πρβλ. απόφαση της 24ης Μαΐου 2011, Επιτροπή κατά Πορτογαλίας (C‑52/08, EU:C:2011:337, σκέψη 39).
10      Απόφαση της 9ης Νοεμβρίου 1999, Επιτροπή κατά Ιταλίας (C‑365/97, EU:C:1999:544, σκέψεις 35 και 36).
11      Αποφάσεις της 9ης Νοεμβρίου 1999, Επιτροπή κατά Ιταλίας (C‑365/97, EU:C:1999:544, σκέψη 36), και της 24ης Μαΐου 2011, Επιτροπή κατά Πορτογαλίας (C‑52/08, EU:C:2011:337, σκέψη 42).
12      Αποφάσεις της 10ης Σεπτεμβρίου 2009, Επιτροπή κατά Ελλάδας (C‑416/07, EU:C:2009:528, σκέψη 28), της 24ης Μαΐου 2011, Επιτροπή κατά Πορτογαλίας (C‑52/08, EU:C:2011:337, σκέψη 42), και της 14ης Μαΐου 2020, Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου (ΦΠΑ – Καθεστώς που ισχύει στις προθεσμιακές αγορές) (C‑276/19, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2020:368, σκέψη 39).
13      Όσον αφορά τις οδηγίες για το πόσιμο νερό που ίσχυαν στο παρελθόν, βλ. αποφάσεις της 14ης Νοεμβρίου 2002, Επιτροπή κατά Ιρλανδίας
(C‑316/00, EU:C:2002:657, σκέψη 37), και της 25ης Ιανουαρίου 2024, Επιτροπή κατά Ιρλανδίας (Τριαλομεθάνια στο πόσιμο νερό) (C‑481/22, EU:C:2024:85, σκέψη 65).
14      Αποφάσεις της 7ης Σεπτεμβρίου 2023, Επιτροπή κατά Ιταλίας (Οριακές τιμές – Αρσενικό και φθοριούχα) (C‑197/22, EU:C:2023:642, σκέψη 51), και της 25ης Ιανουαρίου 2024, Επιτροπή κατά Ιρλανδίας (Τριαλομεθάνια στο πόσιμο νερό) (C‑481/22, EU:C:2024:85, σκέψη 43).
15      Απόφαση της 7ης Σεπτεμβρίου 2023, Επιτροπή κατά Ιταλίας (Οριακές τιμές – Αρσενικό και φθοριούχα) (C‑197/22, EU:C:2023:642, σκέψη 65).
16      Αποφάσεις της 22ας Ιουνίου 2022, Επιτροπή κατά Σλοβακίας (Προστασία του αγριόκουρκου) (C‑661/20, EU:C:2022:496, σκέψεις 94 έως 97), της 7ης Σεπτεμβρίου 2023, Επιτροπή κατά Ιταλίας (Οριακές τιμές – Αρσενικό και φθοριούχα) (C‑197/22, EU:C:2023:642, σκέψη 55), και της 25ης Ιανουαρίου 2024, Επιτροπή κατά Ιρλανδίας (Τριαλομεθάνια στο πόσιμο νερό) (C‑481/22, EU:C:2024:85, σκέψη 81).
17      Αποφάσεις της 26ης Απριλίου 2005, Επιτροπή κατά Ιρλανδίας
(C‑494/01, EU:C:2005:250, σκέψη 37), και της 5ης Απριλίου 2017, Επιτροπή κατά Βουλγαρίας (C‑488/15, EU:C:2017:267, σκέψη 42).
18      Απόφαση της 12ης Ιουλίου 2022, Nord Stream 2 κατά Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συμβουλίου (C‑348/20 P, EU:C:2022:548, σκέψη 128).
19      Πρβλ. αποφάσεις της 26ης Ιουνίου 2007, Ordre des barreaux francophones et germanophone κ.λπ. (C‑305/05, EU:C:2007:383, σκέψη 31), και της 28ης Ιουλίου 2016, Conseil des ministres (C‑543/14, EU:C:2016:605, σκέψη 40).
20      Πρβλ. αποφάσεις της 2ας Δεκεμβρίου 2009, Επιτροπή κατά Ιρλανδίας κ.λπ. (C‑89/08 P, EU:C:2009:742, σκέψη 53), της 21ης Σεπτεμβρίου 2010, Σουηδία κ.λπ. κατά API και Επιτροπής (C‑514/07 P, C‑528/07 P και C‑532/07 P, EU:C:2010:541, σκέψη 89), και της 10ης Σεπτεμβρίου 2020, Ρουμανία κατά Επιτροπής (C‑498/19 P, EU:C:2020:686, σκέψη 75).
21      Πρβλ. αποφάσεις της 28ης Ιουλίου 2016, Conseil des ministres (C‑543/14, EU:C:2016:605, σκέψη 40), της 16ης Μαΐου 2017, Berlioz Investment Fund (C‑682/15, EU:C:2017:373, σκέψη 96), και της 12ης Ιουλίου 2022, Nord Stream 2 κατά Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συμβουλίου (C‑348/20 P, EU:C:2022:548, σκέψη 128).
22      Απόφαση της 7ης Σεπτεμβρίου 2023, Επιτροπή κατά Ιταλίας (Οριακές τιμές – Αρσενικό και φθοριούχα) (C‑197/22, EU:C:2023:642, σκέψη 95).
23      Αποφάσεις της 7ης Σεπτεμβρίου 2023, Επιτροπή κατά Ιταλίας (Οριακές τιμές – Αρσενικό και φθοριούχα) (C‑197/22, EU:C:2023:642, σκέψη 96), και της 25ης Ιανουαρίου 2024, Επιτροπή κατά Ιρλανδίας (Τριαλομεθάνια στο πόσιμο νερό) (C‑481/22, EU:C:2024:85, σκέψη 108).
24      Αποφάσεις της 31ης Μαρτίου 1992, Επιτροπή κατά Ιταλίας (C‑362/90, EU:C:1992:158, σκέψεις 11 και 13), και της 11ης Οκτωβρίου 2007, Επιτροπή κατά Ελλάδας (C‑237/05, EU:C:2007:592, σκέψη 29).
25      Βλ. σημείο 58 των παρουσών προτάσεων.
26      Αποφάσεις της 4ης Απριλίου 1974, Επιτροπή κατά Γαλλίας (167/73, EU:C:1974:35, σκέψη 15), της 10ης Απριλίου 2003, Επιτροπή κατά Γερμανίας (C‑20/01 και C‑28/01, EU:C:2003:220, σκέψη 29), και της 18ης Νοεμβρίου 2020, Επιτροπή κατά Γερμανίας (Επιστροφή του ΦΠΑ – Τιμολόγια) (C‑371/19, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2020:936, σκέψη 45).
27      Πρβλ. απόφαση της 10ης Μαρτίου 1987, Επιτροπή κατά Ιταλίας (199/85, EU:C:1987:115, σκέψεις 8 και 9).
28      Αποφάσεις της 6ης Μαρτίου 1979, Simmenthal κατά Επιτροπής (92/78, EU:C:1979:53, σκέψη 32), της 7ης Ιουνίου 2007, Wunenburger κατά Επιτροπής (C‑362/05 P, EU:C:2007:322, σκέψη 50), και της 6ης Σεπτεμβρίου 2018, Bank Mellat κατά Συμβουλίου (C‑430/16 P, EU:C:2018:668, σκέψη 64).
29      Πρβλ. αποφάσεις της 9ης Δεκεμβρίου 2008, Επιτροπή κατά Γαλλίας (C‑121/07, EU:C:2008:695, σκέψη 69), της 17ης Νοεμβρίου 2011, Επιτροπή κατά Ιταλίας (C‑496/09, EU:C:2011:740, σκέψη 89), και της 27ης Μαρτίου 2025, Επιτροπή κατά Ιταλίας (Επεξεργασία των αστικών λυμάτων) (C‑515/23, EU:C:2025:209, σκέψη 93).
30      Verton (062000461), Pas-de-Calais, Hauts-de-France: 1947 καταναλωτές, 26 έτη, Wavignies (060001115), Oise, Hauts-de-France: 1200 καταναλωτές, 25 έτη, CCSSOM Secteur Villiers Conflans (051001447), Marne, Grand Est: 1861 καταναλωτές, 36 έτη, Pars-lès-Romilly-Gélannes Reseau (010000235), Aube, Grand Est: 3122 καταναλωτές, 15 έτη, Marigny-Saint-Flavy Réseau (010000239), Aube, Grand Est: 4032 καταναλωτές, 25 έτη, Villiers-Saint-George (077001446), Seine-et-Marne, Île-de-France: 1214 καταναλωτές, 28 έτη, Méréville (091000168), Essonne, Île-de-France: 3271 καταναλωτές, 21 έτη, Argent-sur-Sauldre (018000133), Cher, Centre-Val de Loire: 2285 καταναλωτές, 25 έτη και Dammarie (028000808), Eure-et-Loir, Centre-Val de Loire: 1551 καταναλωτές, 24 έτη.
31      Βλ. σημεία 63 έως 70 των παρουσών προτάσεων.
32      Βλ. σημείο 20 των παρουσών προτάσεων.
33      Βλ., συναφώς, σημεία 95 επ. των παρουσών προτάσεων.
34      Άρθρο 12 της πρότασης οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ποιότητα του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης (αναδιατύπωση), COM(2017) 753 final.
35      Βλ. σημείο 94 των παρουσών προτάσεων.
36      Βλ. σημείο 3 των παρουσών προτάσεων.
37      Agence nationale de sécurité sanitaire de l’alimentation, de l’environnement et du travail (εθνικός οργανισμός υγειονομικής ασφάλειας τροφίμων, περιβάλλοντος και εργασίας, Γαλλία).
38      Évaluation des risques liés à la consommation de nitrates et nitrites (Ιούλιος 2022), σ. 194.
39      Το παράρτημα A.2 του δικογράφου της προσφυγής περιέχει διάφορα παραρτήματα προς απάντηση στην προειδοποιητική επιστολή. Το δεύτερο παράρτημα, σ. 138 έως 152, διευκρινίζει τα μέτρα που έλαβαν οι υγειονομικές αρχές, το τρίτο παράρτημα, σ. 153 έως 169, περιλαμβάνει πληροφορίες και οδηγίες.