62007CC0043
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
MAZÁK
ippreżentati fit-13 ta’ Marzu 2008 (
1
)
Kawża C-43/07
D. M. M. A. Arens-Sikken
vs
Staatssecretaris van Financiën
“Moviment liberu tal-kapital — Artikoli 73 B u 73 D tat-Trattat KE (li saru, rispettivament, l-Artikoli 56 KE u 58 KE) — Leġiżlazzjoni nazzjonali dwar it-taxxa tas-suċċessjoni u t-taxxa fuq it-trasferiment li ma tipprovdix, fil-kalkolu tat-taxxi msemmija, għat-tnaqqis tad-dejn marbut ma’ għotja żejda li tirriżulta minn diviżjoni testamentarja parentali f’każ li, fil-mument tal-mewt tagħha, il-persuna li nfetħet is-suċċessjoni tagħha ma kinitx residenti fl-Istat Membru fejn tinsab il-proprjetà immobbli li hija s-suġġett tas-suċċessjoni — Restrizzjoni — Ġustifikazzjoni — Assenza — Assenza ta’ ftehim bilaterali dwar ħelsien minn taxxa doppja — Konsegwenzi fuq ir-restrizzjoni għall-moviment liberu tal-kapital ta’ konċessjoni għall-prevenzjoni tat-tassazzjoni doppja li hija iżgħar fl-Istat Membru ta’ residenza tal-persuna msemmija”
I — Introduzzjoni
1.
Permezz ta’ tliet domandi għal deċiżjoni preliminari magħmula permezz ta’ digriet tat-12 ta’ Jannar 2007, il-Hoge Raad der Nederlanden (l-Olanda) essenzjalment tixtieq tivverifika jekk il-leġiżlazzjoni Olandiża dwar it-tassazzjoni tas-suċċessjoni hijiex kompatibbli mal-Artikoli 56 KE u 58 KE dwar il-moviment liberu tal-kapital. Speċifikament, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk dawk id-dispożizzjonijiet tat-Trattat jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali li permezz tagħha — sabiex tiġi ddeterminata l-bażi ta’ stima tat-taxxa dovuta fuq il-wirt ta’ proprjetà immobbli li tinsab fit-territorju tal-Istat Membru kkonċernat — jista’ jittieħed kont ta’ ċertu dejn li jinħoloq fuq il-wirt jekk id-de cujus kien residenti, fil-mument tal-mewt, f’dak l-Istat Membru, iżda mhux jekk dik il-persuna kienet residenti fi Stat Membru ieħor.
2.
Il-kwistjonijiet imqajma fil-kawża preżenti huma simili ħafna għal dawk tal-kawża C-11/07 (
2
) — li fir-rigward tagħha wkoll ser nagħti l-konklużjonijiet tiegħi llum — li tikkonċerna wkoll leġiżlazzjoni nazzjonali li permezz tagħha, sabiex tiġi stmata t-taxxa fuq l-akkwist ta’ proprjetà immobbli b’wirt, ċertu passiv ma jistax jitnaqqas jekk, fil-mument tal-mewt, id-de cujus kien residenti fi Stat Membru ieħor.
3.
Fir-risposta li ser tagħti għad-domandi magħmula fil-proċeduri preżenti, il-Qorti tal-Ġustizzja ser ikollha l-opportunità tibni u telabora fuq il-ġurisprudenza eżistenti dwar it-tassazzjoni tas-suċċessjoni fil-kuntest tal-moviment liberu tal-kapital, b’mod partikolari dik li tirriżulta minn Barbier (
3
) u van Hilten-van der Heijden (
4
).
II — Il-leġiżlazzjoni rilevanti
A — Id-dritt Komunitarju
4.
L-Artikolu 56(1) KE (li qabel kien l-Artikolu 73b(1) tat-Trattat KE) jipprovdi:
“Fil-kwadru tad-disposizzjonijiet indikati f’dan il-Kapitolu, kull restrizzjoni fuq il-moviment tal-kapital bejn l-Istati Membri u bejn l-Istati Membri u pajjiżi terzi tkun projbita.”
5.
L-Artikolu 58 KE (li qabel kien l-Artikolu 73d tat-Trattat KE) jipprovdi:
“1.   Id-disposizzjonijiet ta’ l-Artikolu 56 [KE] m’għandhomx jippreġudikaw id-dritt ta’ l-Istati Membri:
(a)
li japplikaw id-disposizzjonijiet relevanti tal-liġi fiskali tagħhom li jagħmlu distinzjoni bejn persuni li jħallsu t-taxxa li mhumiex fl-istess sitwazzjoni rigward il-post ta’ residenza tagħhom jew rigward il-post fejn il-kapital tagħhom ikun investit;
[…]
3.   Il-miżuri u l-proċeduri msemmija fil-[paragrafu 1] m’għandhomx jikkostitwixxu mezz ta’ diskriminazzjoni arbitrarja jew restrizzjoni moħbija fuq il-moviment liberu ta’ kapital u ħlasijiet kif definit fl-Artikolu 56 [KE].”
6.
L-Anness I tad-Direttiva tal-Kunsill 88/361/KEE, tal-24 ta’ Ġunju 1988, għall-implimentazzjoni tal-Artikolu 67 tat-Trattat (artikolu li ġie sussegwentement abrogat mit-Trattat ta’ Amsterdam) (
5
), bl-intestatura “Nomenklatura tal-movimenti ta’ kapital li hemm riferenza għalihom fl-Artikolu 1 tad-direttiva”, jirreferi għal 13-il kategorija differenti ta’ moviment ta’ kapital. Taħt it-Titolu XI, bl-intestatura “Movimenti ta’ kapitali personali”, hemm elenkati dawn li ġejjin:
“[…]
D — Wirt u legati
[…]”
B — Id-dritt nazzjonali
7.
Skont il-liġi Olandiża, kull patrimonju huwa suġġett għat-taxxa. L-Artikolu 1(1) tas-Successiewet 1956 (Liġi tas-Suċċessjoni 1956) tat-28 ta’ Ġunju 1956 (iktar ’il quddiem l-“SW 1956”) jagħmel distinzjoni fuq il-bażi ta’ jekk il-persuna li l-patrimonju tagħha jkun qed jiġi amministrat kinitx residenti fl-Olanda jew barra mill-Olanda. Dan l-artikolu jipprovdi:
“Skond din il-liġi, it-taxxi li ġejjin għandhom ikunu imposti:
1.
Taxxa tas-suċċessjoni fuq il-valur tal-beni kollha ttrasferiti bis-saħħa tad-dritt li wieħed jiret wara l-mewt ta’ persuna li kienet residenti fl-Olanda fil-mument tal-mewt […];
2.
Taxxa fuq it-trasferiment fuq il-valur tal-beni elenkati fl-Artikolu 5(2) miksuba bħala rigal jew wirt wara l-mewt ta’ persuna li ma kinitx residenti fl-Olanda fiż-żmien ta’ dak ir-rigal jew ta’ dik il-mewt;
[…]”
8.
L-Artikolu 5(2) tal-SW 1956 jipprovdi:
“It-taxxa fuq it-trasferiment hija imposta fuq il-valur:
1.
tal-beni interni msemmija fl-Artikolu 13 tal-Wet op de vermogensbelasting 1964 […], wara t-tnaqqis ta’ kull dejn imsemmi f’dak l-artikolu;
[…]”
9.
L-Artikolu 13(1)(b-i) tal-Wet op de vermogensbelasting 1964 (Liġi dwar it-taxxa fuq il-patrimonju 1964) tas-16 ta’ Diċembru 1964 (iktar ’il quddiem il-“WV 1964”) jiddefinixxi “beni domestiċi” bħala li jinkludu “proprjetà immobbli li tinsab fl-Olanda jew drittijiet relatati magħha” (sa fejn ma jappartjenux lil impriża Olandiża).
10.
Skont l-Artikolu 13(2)(b) tal-WV 1964, “dejn domestiku” jinkludi dejn iggarantit b’ipoteka fuq proprjetà immobbli li tinsab fl-Olanda sa l-estent li jittieħed kont tal-interessi u l-ispejjeż relatati ma’ dan id-dejn meta jiġi ddeterminat id-dħul domestiku gross taħt l-Artikolu 49 tal-Wet op de Inkomstenbelasting 1964 (Liġi dwar it-taxxa fuq id-dħul) tas-16 ta’ Diċembru 1964.
11.
Skont l-Artikolu 49 tal-Liġi dwar it-taxxa fuq id-dħul tal-1964, “dħul domestiku gross” jinkludi d-dħul nett totali riċevut minn persuna li ma tkunx residenti fl-Olanda minn proprjetà immobbli li tinsab f’dak l-Istat Membru.
12.
Fir-rigward tat-taxxa tas-suċċessjoni, m’hemm ebda ftehim bejn l-Olanda u l-Italja dwar ħelsien minn taxxa doppja.
III — Il-kuntest fattwali, il-proċedura u d-domandi għal deċiżjoni preliminari
13.
P. L. Arens, li miegħu kienet miżżewġa D.M.M.A. Arens-Sikken, l-appellanta fil-proċeduri prinċipali, miet fit-8 ta’ Novembru 1998. Fil-mument tal-mewt tiegħu, P. L. Arens kien residenti fl-Italja u diġà kien residenti barra mill-Olanda għal aktar minn għaxar snin.
14.
P. L. Arens kien għamel testment, fejn ħalla l-proprjetà tiegħu f’partijiet ugwali lil D.M.M.A. Arens-Sikken u lil kull wieħed mill-erbat itfal tagħhom.
15.
Madankollu, bħala riżultat ta’ diviżjoni testamentarja parentali, kif imsemmi fil-verżjoni preċedenti tal-Artikolu 1167 tal-Burgerlijke Wetboek (Kodiċi Ċivili), il-patrimonju ta’ P. L. Arens għadda, fl-intier tiegħu, lil D.M.M.A. Arens-Sikken — l-assi kollha u d-djun kollha — bil-kundizzjoni li hi iktar tard tħallas lil kull wieħed mit-tfal l-ekwivalenti fi flus tas-sehem tagħhom tal-patrimonju (“id-dejn għall-għotja żejda tagħha”).
16.
Il-patrimonju kien jinkludi s-sehem ta’ P. L. Arens fi proprjetà immobbli fl-Olanda, b’valur tas-sehem ta’ HFL 475000 (għal finijiet ta’ ċarezza, minn issa’il quddiem ser nirreferi għal dak is-sehem sempliċiment bħala l-“proprjetà immobbli”).
17.
L-Ispettorat tat-Taxxa Olandiż kien tal-opinjoni li D.M.M.A. Arens-Sikken kienet kisbet, b’wirt minn persuna residenti barra l-pajjiż, proprjetà fl-Olanda ta’ valur ta’ HFL 475000 u, skont hekk, talabha tħallas taxxa fuq it-trasferiment ikkalkolata fuq il-bażi ta’ dak l-ammont.
18.
D.M.M.A. Arens-Sikken ressqet oġġezzjoni quddiem l-Ispettorat tat-Taxxa u sussegwentement appellat lill-Gerechtshof te’s-Hertogenbosch (il-Qorti Reġjonali tal-Appell ta’’s-Hertogenbosch). L-argument prinċipali quddiem dik il-qorti kien jekk, fir-rigward tal-wirt tagħha tal-proprjetà, D.M.M.A. Arens-Sikken għandhiex tkun mitluba tħallas taxxa fuq akkwist ta’ valur ta’ HFL 475000 jew fuq akkwist ta’ valur ta’ HFL 95000 (il-valur ta’ parti waħda minn ħamsa ta’ sehem).
19.
Il-Gerechtshof ċaħdet l-appell bħala mhux fondat fuq il-bażi, inter alia, li t-taxxa fuq it-trasferiment torbot mal-wirt tal-proprjetà immobbli taħt il-liġi tas-suċċessjoni. Hija ddeċidiet ukoll li d-diviżjoni parentali kienet tikkonċerna, fir-rigward ta’ D.M.M.A. Arens-Sikken, il-proprjetà immobbli fit-totalità tagħha.
20.
Wara, D.M.M.A. Arens-Sikken ressqet appell fil-kassazzjoni kontra dik id-deċiżjoni quddiem il-Hoge Raad der Nederlanden. Fid-digriet tar-rinviju, il-Hoge Raad der Nederlanden tiddikjara li l-Gerechtshof kienet korretta meta ddeċidiet li, għall-finijiet tat-taxxa fuq it-trasferiment, D.M.M.A. Arens-Sikken kienet, skont il-liġi tas-suċċessjoni, kisbet fit-totalità tagħha l-proprjetà immobbli mogħtija lilha. Għalhekk, it-talba prinċipali tagħha fil-kassazzjoni — li tgħid li kien hemm wirt konġunt, segwit minn diviżjoni parentali testamentarja — ma setgħetx tiġi milqugħa.
21.
Skont il-qorti tar-rinviju, il-Gerechtshof kienet korretta wkoll meta ddikjarat li, sabiex ikun valutat l-obbligu ta’ D.M.M.A. Arens-Sikken fir-rigward tat-taxxa fuq it-trasferiment, ma setax jittieħed kont tad-dejn għall-għotja żejda tagħha taħt id-diviżjoni inter vivos: dan id-dejn ma jistax ikun ikkunsidrat bħala “dejn domestiku” skont it-tifsira tal-Artikolu 13 tal-WV 1964 u, fil-kuntest tat-taxxa fuq it-trasferiment, id-dejn domestiku biss jista’ jitnaqqas.
22.
Madankollu, sa fejn l-effett tad-dispożizzjonijiet statutorji huwa li fl-aħħar mill-aħħar jiġi evitat it-tnaqqis ta’ dejn għal għotja żejda sempliċement minħabba li l-proprjetà kienet intirtet minn persuna li, fil-mument tal-mewt, kienet residenti barra mill-Olanda, il-qorti tar-rinviju issaqsi jekk dik il-konsegwenza hijiex kumpatibbli mal-moviment liberu tal-kapital kif garantit mill-Artikoli 56 KE u 58 KE. F’dak ir-rigward, il-Hoge Raad der Nederlanden qed issaqsi jekk id-dejn għal għotja żejda — filwaqt li tfakkar li, fl-opinjoni tagħha, dan huwa marbut anqas mill-viċin mal-proprjetà immobbli mill-obbligu li jkun trasferit it-titolu f’Barbier (
6
) jew mill-ispejjeż tal-akkwist f’Gerritse (
7
) — għandux, bħal f’dawk il-kawżi, ikun ikkunsidrat fid-determinazzjoni tal-bażi ta’ stima.
23.
F’każ li r-risposta għal dik id-domanda tkun fl-affermattiv, iqumu żewġ kwistjonijiet oħra: l-ewwel, rigward il-metodu korrett li għandu jkun applikat sabiex ikun ikkumparat l-ammont li kien ikun taxxabbli bħala taxxa tas-suċċessjoni mal-ammont taxxabbli bħala taxxa fuq it-trasferiment, sabiex tiġi ddeterminata l-eżistenza eventwali ta’ ksur tal-prinċipju ta’ moviment liberu tal-kapital (
8
); u, it-tieni, dwar ir-rilevanza, jekk hemm, tal-fatt li, jekk id-dejn għal għotja jitnaqqas fl-Olanda, l-Istat Membru tar-residenza jista’, skont il-leġiżlazzjoni tiegħu dwar ħelsien minn taxxa doppja, jagħti bħala konsegwenza konċessjoni iżgħar milli kieku kien ikun il-każ meta jkun qed jiġi vvalutat il-wirt ta’ D.M.M.A. Arens-Sikken għall-finijet tat-taxxa.
24.
F’dan l-isfond, il-Hoge Raad der Nederlanden iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tirrinvija s-segwenti d-domandi lill-Qorti tal-Ġustizzja għal deċiżjoni preliminari:
“1.
L-Artikoli 73b u 73d tat-Trattat KE (li saru, rispettivament, Artikoli 56 KE u 58 KE) għandhom ikunu interpretati bħala li jipprekludu Stat Membru milli jintaxxa l-wirt taħt il-liġi tas-suċċessjoni ta’ proprjetà immobbli li tinsab f’dak l-Istat Membru u li tifforma parti mill-patrimonju ta’ persuna residenti fi Stat Membru ieħor fil-mument tal-mewt tiegħu fuq il-bażi tal-valur tal-proprjetà immobbli mingħajr ma jittieħed kont tad-dejn għal għotja żejda dovut mill-eredi bħala konsegwenza ta’ diviżjoni testamentarja parentali?
2.
Jekk ir-risposta għad-domanda preċedenti tkun fl-affermattiv u jekk għandu wkoll ikun determinat permezz ta’ paragun jekk, u sa fejn, id-dejn għal għotja żejda għandu jkun ikkunsidrat, liema metodu ta’ paragun […] għandu jkun użat f’każ bħalma hu dak preżenti sabiex ikun determinat jekk it-taxxa tas-suċċessjoni li kienet tkun imposta li kieku t-testatur kien residenti fl-Olanda fil-mument tal-mewt tiegħu kinitx tkun inqas mit-taxxa fuq it-trasferiment?
3.
Tagħmel xi differenza fl-analiżi tal-obbligu possibbilment impost mit-Trattat KE fuq l-Istat Membru li fih tinsab il-proprjetà immobbli li jippermetti t-tnaqqis tad-dejn għal għotja żejda fl-intier jew parti minnu jekk dak it-tnaqqis iwassalx għal konċessjoni iżgħar sabiex tiġi evitata tassazzjoni doppja fl-Istat Membru li jqis li għandu l-awtorità li jintaxxa l-patrimonju fuq il-bażi tal-post tar-residenza tat-testatur?”
IV — Evalwazzjoni ġuridika
A — Argumenti prinċipali tal-partijiet
25.
Fil-proċeduri preżenti, ġew sottomessi osservazzjonijiet mill-Gvernijiet tal-Olanda u tal-Belġju kif ukoll mill-Kummissjoni, li kollha kienu wkoll irrappreżentati fis-seduta tat-13 ta’ Diċembru 2007.
26.
Wara li ġiet spjegata l-leġiżlazzjoni Olandiża dwar it-taxxa tas-suċċessjoni u, b’mod partikolari, wara li ġiet iċċarata d-differenza bejn it-taxxa tas-suċċessjoni u t-taxxa fuq it-trasferiment, il-Gvern Olandiż jikkontendi li Domanda 1 għandha tkun imwieġba fin-negattiv.
27.
Fl-opinjoni tiegħu, dik il-pożizzjoni la tinvolvi diskriminazzjoni u lanqas ostaklu għall-moviment liberu tal-kapital.
28.
F’dak ir-rigward, il-Gvern Olandiż jikkontendi, l-ewwel — filwaqt li jibbaża ruħu fuq is-sentenza van Hilten-van der Heijden (
9
) — li l-fatt li d-dejn għal għotja żejda ma jistax jitnaqqas (għall-finijiet tat-taxxa fuq it-trasferiment) jekk id-de cujus ma kienx residenti fl-Olanda fil-mument tal-mewt, iżda jistgħu jitnaqqsu (għall-finijiet tat-taxxa tas-suċċessjoni) jekk kien residenti hemm, mhuwa xejn ħlief distinzjoni li tirriżulta b’mod naturali mill-mod li bih is-setgħat ta’ tassazzjoni huma allokati bejn l-Istati Membri. L-Olanda hija kompetenti li tintaxxa biss l-akkwist ta’ proprjetà domestika, f’dan il-każ il-proprjetà immobbli. Għall-finijiet tat-tassazzjoni tal-akkwist b’wirt, is-sitwazzjoni fejn il-mejjet kien residenti fl-Olanda u s-sitwazzjoni fejn kien residenti x’imkien ieħor huma pjuttost differenti u ma jistgħux ikunu ikkumparati.
29.
Il-Gvern Olandiż jikkontendi, fit-tieni lok, li mhija involuta ebda diskriminazzjoni fl-eżerċizzju tas-setgħa ta’ tassazzjoni fil-kawża quddiem il-qorti tar-rinviju, peress li d-dejn għal għotja żejda mhuwiex marbut mill-qrib mal-proprjetà immobbli fis-sens tas-sentenza Gerritse (
10
).
30.
Huwa jargumenta, fit-tielet lok, illi dan id-dejn għalhekk m’għandux l-effett li jnaqqas il-valur tal-patrimonju, kif imsemmi fis-sentenza Barbier (
11
). Tnaqqis fil-valur huwa l-kriterju deċisiv għall-identifikazzjoni ta’ rabta suffiċjenti bejn dejn u proprjetà immobbli. Għall-kuntrarju tal-obbligu li jkun trasferit it-titolu inkwistjoni fis-sentenza Barbier, id-dejn għal għotja żejda fil-kawża preżenti mhuwiex marbut speċifikament mal-proprjetà immobbli fiha nfisha, iżda pjuttost mal-wirt fit-totalità tiegħu.
31.
Waqt is-seduta, il-Gvern Olandiż ċaħad l-argument imressaq mill-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej li l-leġiżlazzjoni Olandiża tipprevedi metodu differenti ta’ kalkolu li għandu jkun applikat skont jekk id-de cujus inkwistjoni kienx residenti jew le, bl-effett li t-tqassim tal-patrimonju jvarja għall-finijiet tat-tassazzjoni. Huwa ammetta, madankollu, li l-piż tat-taxxa in ġenerali jista’ jvarja, prinċipalment minħabba n-natura inkrimentali tat-taxxa applikabbli. Fil-kawża quddiem il-qorti tar-rinviju, peress li d-de cujus ma kienx residenti, taxxa fuq l-akkwist tal-proprjetà b’ wirt kienet imposta fil-forma ta’ taxxa fuq it-trasferiment fuq il-valur tal-proprjetà li tinsab fl-Olanda, li kienet meqjusa li kienet intirtet totalment mill-mara. Kieku, min-naħa l-oħra, P. L. Arens kien residenti fl-Olanda fil-mument tal-mewt, it-taxxa kienet tkun imposta fil-forma ta’ taxxa tas-suċċessjoni u kien jittieħed kont tal-assi u d-djun kollha tal-patrimonju: għalhekk kienet tkun imposta taxxa fuq il-mara, wara li jittieħed kont tad-dejn għal għotja żejda tagħha, u wkoll fuq it-tfal fir-rigward tal-krediti tagħhom għal għotja inqas li jikkorrispondu mal-għotja żejda tal-mara. Il-fatt li fil-kawża preżenti saret stima ta’ taxxa fir-rigward tal-mara biss jirrifletti l-fatt li, meta l-patrimonju kkonċernat huwa dak ta’ persuna li mhijiex residenti, la d-dejn għal għotja żejda u lanqas il-krediti għal għotja inqas mhuma kkunsidrati. Għar-raġunijiet hawn fuq imsemmija, dik is-sitwazzjoni mhijiex kuntrarja għall-moviment liberu tal-kapital. Il-bażi ta’ stima — fi kliem ieħor, il-valur totali tal-proprjetà immobbli intaxxata — tkun fi kwalunkwe każ l-istess fiż-żewġ każijiet.
32.
B’mod kompletament alternattiv, il-Gvern Olandiż jikkontendi fir-rigward tad-Domanda 2 li kwalunkwe paragun li għandu jsir għandu jkun limitat, skont il-parametri tas-setgħa ta’ tassazzjoni, għall-proprjetà immobbli li tinsab fl-Olanda. Għalhekk, ma jista’ jittieħed ebda kont ta’ elementi estranji tal-wirt jew ta’ kwalunkwe eżenzjonijiet li minnhom il-patrimonju seta’ bbenefika kieku d-de cujus kien residenti fl-Olanda fil-mument tal-mewt (
12
).
33.
Fir-rigward tad-Domanda 3, il-Gvern Olandiż josserva li, sabiex ikun determinat jekk hemmx ksur, il-Qorti tal-Ġustizzja tikkunsidra kwalunkwe ftehim dwar it-tassazzjoni fis-seħħ bejn l-Istati Membri kkonċernati. B’mod partikolari, jirriżulta mis-sentenza Denkavit Internationaal u Denkavit France (
13
) li, sabiex ikun stabbilit jekk id-dritt Komunitarju kienx miksur, il-Qorti tal-Ġustizzja l-ewwel tevalwa l-leġiżlazzjoni nazzjonali u biss f’każ li din tkun kuntrarja għad-dritt Komunitarju hija tipproċedi sabiex teżamina, fit-tieni lok, jekk l-iżvantaġġ subit mill-persuna taxxabbli kienx fil-fatt newtralizzat permezz ta’ ftehim bejn l-Istati Membri inkwistjoni.
34.
Il-Gvern Olandiż jikkonkludi li fl-evalwazzjoni dwar jekk hemmx obbligu li d-dejn għal għotja żejda jitħalla jkun imnaqqas, totalment jew parzjalment, għandu jittieħed kont tal-konsegwenzi meta l-patrimonju kollu huwa vvalutat għat-taxxa mill-Istat Membru li jikkunsidra lilu nnifsu li għandu l-awtorità li jagħmel dan bis-saħħa tal-post ta’ residenza tad-de cujus. B’mod speċifiku, għandha tkun ikkunsidrata l-possibilità li l-Istat Membru tal-aħħar jista’, skont il-leġiżlazzjoni tiegħu dwar ħelsien minn taxxa doppja, jippermetti biss konċessjoni fiskali iżgħar fid-dawl tat-tnaqqis li jkun diġà ngħata.
35.
Il-Gvern Belġjan essenzjalment jaqbel mal-opinjonijiet tal-Gvern Olandiż. Huwa jissuġġerixxi, barra minn hekk, li d-dejn jew passiv fuq patrimonju jistgħu jkunu maqsuma fi tliet tipi: (i) dawk inerenti fil-proprjetà; (ii) dawk li jirriżultaw mill-akkwist tal-proprjetà, li huwa t-tip ta’ dejn inkwistjoni fil-kawża preżenti; u (iii) dawk li jiffurmaw parti mill-patrimonju, iżda li huma assoċjati mal-proprjetà b’mod limitat biss — jew saħansitra bl-ebda mod-, bħal fil-kawża Eckelkamp et. Il-Gvern Belġjan jikkontendi li, skont is-sentenza Barbier (
14
), l-Istat Membru li fih il-proprjetà tinsab għandu jikkunsidra, fir-rigward tal-istima tat-taxxa ta’ wirt minn persuna mhux residenti, biss id-dejn tal-ewwel tip, fi kliem ieħor, dejn intrinsiku għall-proprjetà li tinsab fit-territorju tiegħu.
36.
Huwa jenfasizza li fil-kuntest tat-tassazzjoni diretta, is-sitwazzjonijiet ta’ persuni residenti u persuni mhux residenti mhumiex, bħala regola, komparabbli.
37.
Huwa jargumenta, barra minn hekk, li l-Istat Membru biss li fih id-de cujus kien residenti (“l-Istat Membru ta’ residenza”) huwa f’pożizzjoni li jivvaluta s-sitwazzjoni ekonomika tiegħu fit-totalità tagħha u jikkunsidra l-assi u d-djun kollha fil-kalkolu tat-taxxa tas-suċċessjoni. Għalhekk, dejn bħalma huwa dak inkwistjoni huwa, fil-prinċipju, dejjem ikkunsidrat mill-Istat Membru ta’ residenza. B’hekk, it-tnaqqis ta’ dan id-dejn fl-Istat Membru fejn tinsab il-proprjetà jista’ fil-fatt iwassal għal tnaqqis doppju.
38.
Fir-rigward tad-Domanda 2, il-Gvern Belġjan jikkontendi li f’każ li l-Istat Membru li fih tinsab il-proprjetà immobbli jkollu jippermetti t-tnaqqis ta’ dejn għal għotja żejda, dan it-tnaqqis għandu jkun possibbli biss jekk il-proporzjon tad-dejn attribwibbli lill-proprjetà domestika ma jkunx diġà ġie mnaqqas mill-Istat Membru tar-residenza għall-finijiet tal-kalkolu tat-taxxa tas-suċċessjoni dovuta f’dak l-Istat. Barra minn hekk, tnaqqis għandu jkun possibbli biss sakemm it-taxxa fuq it-trasferiment imposta fuq il-proprjetà domestika trendi l-piż tat-taxxa ogħla milli kien ikun li kieku d-de cujus kien residenti fl-Istat Membru li fih tinsab il-proprjetà u, għalhekk, kienet taxxa tas-suċċessjoni ġiet imposta minflok (f’liema każ il-beni totali fid-dinja kollha tal-patrimonju kienu jkunu kkunsidrati).
39.
Fl-aħħar nett, fir-rigward tar-risposta li għandha tingħata għad-Domanda 3, il-Gvern Belġjan jaqbel essenzjalment mal-Gvern Olandiż.
40.
Skont il-Kummissjoni, li twieġeb id-Domandi 1 u 2 flimkien, is-sitwazzjoni ta’ persuna residenti fl-Olanda u li, ġeneralement, irċeviet ħafna mid-dħul tagħha hemmhekk mhijiex fil-prinċipju komparabbli mas-sitwazzjoni ta’ persuna li mhix residenti fl-Olanda u li tippossjedi biss proprjetà immobbli hemmhekk. Il-Kummissjoni taqbel mal-Gvern Belġjan u Olandiż li kwalunkwe eżenzjoni għandha tkun applikata fl-Istat Membru tar-residenza u li — għall-kuntrarju tad-dejn diskuss fil-kawża Eckelkamp et — id-dejn għal għotja żejda m’għandux ikun ikkunsidrat bħala dejn marbut mill-qrib mal-proprjetà immobbli fis-sens tas-sentenza Barbier (
15
). Dan id-dejn m’għandux l-effett li jnaqqas il-valur tal-proprjetà immobbli kkonċernata.
41.
Il-Kummissjoni ssostni, madankollu — filwaqt li tara d-domanda minn perspettiva oħra — li l-leġiżlazzjoni Olandiża inkwistjoni mhijiex koerenti, fis-sens li l-kalkolu tat-taxxa tas-suċċessjoni (applikabbli meta d-de cujus kien residenti fl-Olanda) kien ikun ibbażat fuq is-suppożizzjoni li kien hemm diversi eredi, filwaqt li t-taxxa fuq it-trasferiment (applikabbli meta d-de cujus ma kienx residenti) tista’ tkun ikkalkulata — bħal fil-każ preżenti — fuq is-suppożizzjoni li l-wirt kien għadda biss lil persuna waħda, fi kliem ieħor il-mara. Minħabba n-natura inkrimentali ta’ dawk it-taxxi, dak jista’ jwassal li l-piż tat-taxxa ġenerali fuq il-proprjetà immobbli jvarja skont jekk id-de cujus kienx residenti fl-Istat Membru ta’ tassazzjoni. Waqt l-seduta, il-Kummissjoni spjegat li hi ma tikkritikax in-natura inkrimentali tat-taxxa fiha infisha, iżda pjuttost il-fatt li, fl-opinjoni tagħha, huwa possibbli li, f’każijiet fejn id-de cujus ma kienx residenti, il-konjuġi li jibqa’ ħaj biss ikun ikkunsidrat bħala l-eredi u intaxxat bħala konsegwenza ta’ dan, filwaqt li f’każijiet fejn id-de cujus kien residenti, it-taxxa hija imposta fuq l-eredi kollha u fuq il-krediti rispettivi tagħhom għal għotja inqas.
42.
Il-Kummissjoni tikkonkludi li, f’dawk iċ-ċirkustanzi, il-leġiżlazzjoni fiskali inkwistjoni tista’ tmur kontra l-moviment liberu tal-kapital, peress li ma tressqet ebda ġustifikazzjoni valida mill-Gvern Olandiż.
43.
Fir-rigward tad-Domanda 3, il-Kummissjoni tosserva li, fir-rigward tat-taxxa tas-suċċessjoni, m’hemm ebda ftehim bejn l-Olanda u l-Italja dwar ħelsien minn taxxa doppja. Hija targumenta wkoll li Stat Membru ma jistax, sabiex jiġġustifika restrizzjoni fuq il-moviment liberu tal-kapital, jiddependi fuq kreditu jew konċessjoni fiskali li Stat Membru ieħor jista’ — jekk ikun jixtieq — jipprevedi u li jista’ jikkumpensa totalment jew parzjalment l-iżvantaġġ sostnut mill-persuna taxxabbli. Għalhekk mhuwiex rilevanti għar-raġunijiet preżenti jekk u sa fejn l-Istat ta’ residenza jista’ jagħti din il-konċessjoni.
B — Evalwazzjoni
44.
Permezz tad-domandi tagħha, li nikkunsidra xieraq li jkunu eżaminati flimkien (
16
), il-qorti tar-rinviju qed issaqsi essenzjalment jekk l-Artikoli 56 KE u 58 KE jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali bħal dik diskussa fil-proċeduri prinċipali, taħt liema — għall-finijiet tad-determinazzjoni tal-bażi ta’ stima tat-taxxa dovuta fuq il-wirt ta’ proprjetà immobbli li tinsab fit-territorju ta’ dak l-Istat Membru — jista’ jkun ikkunsidrat dejn għal għotja żejda jekk il-persuna li mingħandha l-proprjetà immobbli kienet intirtet kienet residenti, fil-mument tal-mewt, f’dak l-Istat Membru, iżda mhux jekk, bħal fil-każ quddiem il-qorti tar-rinviju, dik il-persuna kienet residenti fi Stat Membru ieħor.
45.
Jista’ jingħad ukoll fir-rigward tas-suġġett tal-proċeduri preżenti li din il-Qorti mhijiex ikkonċernata bil-kwistjoni mqajjma fil-proċeduri prinċipali rigward jekk, għall-finijiet tal-impożizzjoni tat-taxxa fuq it-trasferiment, l-appellanta quddiem il-qorti tar-rinviju għandhiex tkun ikkunsidrata bħala li wirtet il-proprjetà immobbli fit-totalità tagħha jew jekk kienx hemm wirt konġunt. Dik hija kwistjoni li għandha tiġi ddeterminata skont il-liġi tas-suċċessjoni nazzjonali, li barra minn hekk jidher mid-digriet tar-rinviju li ġiet solvuta mill-qorti tar-rinviju li tikkunsidra li l-appellanta kienet wirtet il-proprjetà immobbli fit-totalità tagħha.
46.
Sussegwentement, għandu jkun imfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, għalkemm it-tassazzjoni diretta taqa’ taħt il-kompetenza tal-Istati Membri, huma għandhom, madankollu, jeżerċitaw din il-kompetenza b’mod konformi mad-dritt Komunitarju (
17
).
47.
Fir-rigward, b’mod aktar partikolari, l-applikabilità ratione materiae tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-moviment liberu tal-kapital għal sitwazzjoni bħal dik diskussa — li, fil-fatt, ma ġietx ikkontestata mill-partijiet għall-proċeduri preżenti — hija ġurisprudenza stabbilita li s-suċċessjoni hija moviment ta’ kapital fis-sens tal-Artikolu 56 KE (li qabel kien l-Artikolu 73b tat-Trattat KE), ħlief f’każijiet fejn l-elementi kostituttivi tagħha jkunu limitati għal Stat Membru wieħed (
18
).
48.
Huwa biżżejjed li jiġi osservat f’dak ir-rigward li s-sitwazzjoni fil-kawża quddiem il-Hoge Raad der Nederlanden mhijiex, b’mod ċar, purament domestika peress illi tikkonċerna t-tassazzjoni tal-akkwist b’wirt ta’ proprjetà immobbli minn persuna residenti, fil-mument tal-mewt, fi Stat Membru li mhuwiex l-Olanda, jiġifieri, li mhuwiex l-Istat Membru li fih tinsab il-proprjetà immobbli.
49.
Il-wirt diskuss fil-proċeduri prinċipali għalhekk jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-moviment liberu tal-kapital.
50.
Huwa għalhekk neċessarju li jkun eżaminat jekk leġiżlazzjoni nazzjonali bħal din inkwistjoni tammontax għal restrizzjoni projbita fuq il-moviment liberu tal-kapital.
51.
Fil-kawża inkwistjoni hija diskussa d-distinzjoni magħmula mil-leġiżlazzjoni fiskali Olandiża, fir-rigward tat-tassazzjoni tas-suċċessjoni, bejn żewġ sitwazzjonijiet: (i) meta proprjetà immobbli li tinsab fl-Olanda tintiret minn persuna li mhijiex residenti u (ii) meta din il-proprjetà tintiret minn persuna residenti.
52.
Fil-każ (i) (is-sitwazzjoni hawnhekk), il-proprjetà immobbli hija suġġetta għal taxxa fuq it-trasferiment, li ma tippermettix li d-dejn għal għotja żejda, bħal dak sostnut minn D.M.M.A. Arens-Sikken bħala riżultat tal-diviżjoni testamentarja parentali, ikun imnaqqas mill-valur tal-proprjetà għall-finijiet tal-kalkolu tal-bażi ta’ stima, peress li dan id-dejn mhuwiex ikkunsidrat bħala “dejn domestiku” fis-sens tal-Artikolu 13(2)(b) tal-WV 1964, kif interpretat mill-Gerechtshof u l-qorti tar-rinviju. Taxxa fuq it-trasferiment hija għalhekk imposta fuq il-valur tal-proprjetà kkonċernata mingħajr tnaqqis.
53.
B’kuntrast ma’ dan, fil-każ (ii), l-akkwist b’wirt tal-proprjetà immobbli huwa suġġett minflok għal taxxa tas-suċċessjoni, li jfisser li d-dejn għal għotja żejda jkun ikkunsidrat fid-determinazzjoni tal-bażi ta’ stima.
54.
Il-Gvern Olandiż enfasizza f’dak ir-rigward, madankollu, li għalkemm huwa veru li, għall-finijiet tat-taxxa tas-suċċessjoni, jittieħed kont tad-dejn għal għotja żejda ta’ D.M.M.A. Arens-Sikken, il-krediti korrispondenti għal għotja nieqsa tal-eredi l-oħra jkunu wkoll suġġetti għat-taxxa.
55.
Il-Gvern Olandiż madankollu ma ċaħadx id-dikjarazzjoni tal-Kummissjoni li, minħabba l-fatt li kemm it-taxxa fuq it-trasferiment kif ukoll it-taxxa tas-suċċessjoni huma taxxi progressivi, it-tassazzjoni globali tal-proprjetà immobbli tista’ tkun ogħla f’każijiet bħal dak quddiem il-qorti tar-rinviju milli kienet tkun kieku l-proprjetà kienet intirtet minn persuni residenti u suġġetta għat-taxxa tas-suċċessjoni.
56.
Jibqa’ l-fatt, konsegwentement, li d-dejn fiskali totali f’każ bħal dak ta’ D.M.M.A. Arens-Sikken — fejn ma jistax jittieħed kont tad-dejn għal għotja żejda tagħha għad-determinazzjoni tat-taxxa fuq it-trasferiment — huwa ikbar minn dak li jkun imġarrab kieku t-taxxa tas-suċċessjoni kienet applikabbli, fi kliem ieħor, li kieku l-proprjetà immobbli intirtet minn persuna residenti. Barra minn hekk, dik il-konstatazzjoni mhijiex ikkontestata mill-fatt li, kif kien ikkontenda l-Gvern Olandiż, il-proprjetà immobbli trasferita fiha nfisha hija vvalutata bl-istess valur f’kull każ.
57.
Huwa għalhekk ċar illi, taħt il-leġiżlazzjoni Olandiża dwar it-taxxa tas-suċċessjoni, wirt bħal ma hu dak inkwistjoni, miksub minn persuna li mhix residenti, jirċievi trattament fiskali inqas favorevoli meta mqabbel ma’ tali wirt miksub minn persuna residenti.
58.
F’dak ir-rigward, għandu jkun osservat li l-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat fil-kawża Barbier — li wkoll kienet ikkonċernat t-tassazzjoni ta’ proprjetà immobbli miksuba b’wirt minn persuna li mhix residenti — li miżuri pprojbiti mill-Artikolu 56 KE bħala restrizzjonijiet fuq il-moviment tal-kapital jinkludu dawk li l-effett tagħhom huwa li jnaqqsu l-valur tas-suċċessjoni ta’ persuna residenti fi Stat li mhuwiex l-Istat Membru li fih jinsabu l-beni kkonċernati u li jintaxxa l-wirt ta’ dawk il-beni (
19
).
59.
Il-Gvern Olandiż ssottometta f’dak ir-rigward li l-każ inkwistjoni għandu jkun distint minn dak tal-kawża Barbier, fis-sens li l-leġiżlazzjoni inkwistjoni hawnhekk m’għandhiex l-effett li tnaqqas il-valur tas-suċċessjoni fis-sens tal-kawża hawn fuq imsemmija, billi, għall-kuntrarju tal-obbligu li jkun trasferit it-titolu inkwistjoni fil-kawża Barbier, l-obbligu inkwistjoni f’dan il-każ mhuwiex marbut mal-proprjetà immobbli b’tali mod li jaffettwa l-valur fih innifsu li bih il-proprjetà hija vvalutata, kemm għat-taxxa fuq it-trasferiment kif ukoll għat-taxxa tas-suċċessjoni.
60.
Minix konvint, madankollu, mir-rilevanza ta’ dik id-distinzjoni. Fl-opinjoni tiegħi, il-valur tas-suċċessjoni, muri fid-dawl tar-realtajiet ekonomiċi, huwa mnaqqas ukoll fis-sens tal-kawża Barbier jekk il-valur tas-suċċessjoni ikkunsidrat fit-totalità tiegħu huwa, bħal fil-każ preżenti, imnaqqas — meta mqabbel ma’ sitwazzjoni purament domestika — bħala riżultat tal-fatt li d-dejn għal għotja żejda sostnut meta l-proprjetà kienet miksuba b’wirt ma jistax jitnaqqas.
61.
Kemm mill-perspettiva ta’ testatur (prospettiv) — li jikkunsidra dawn l-effetti fiskali meta jieħu residenza fi Stat Membru li mhuwiex l-Istat Membru ta’ oriġini tiegħu fejn għandu proprjetà immobbli jew meta jikseb proprjetà immobbli f’dan l-aħħar Stat filwaqt li jirrisjedi fi Stat Membru ieħor (
20
) — u, a fortiori, mill-perspettiva tal-eredi, id-domanda deċiżiva mhijiex f’liema punt fid-determinazzjoni tat-taxxa dovuta ma jkunx “teknikament” ikkunsidrat obbligu jew fattur ieħor kapaċi li jnaqqas l-ammont tat-taxxa, iżda pjuttost id-domanda dwar jekk il-piż ġenerali tat-taxxa ikunx ogħla, bl-effett li l-valur totali tal-wirt finalment riċevut ikun imnaqqas (
21
).
62.
Isegwi li l-leġiżlazzjoni nazzjonali diskussa fil-proċeduri prinċipali tista’, fil-prinċipju, tirrestrinġi l-moviment liberu tal-kapital.
63.
Madankollu, il-Gvern Olandiż, sostnut mill-Gvern Belġjan, essenzjalment jibbaża ruħu fuq żewġ argumenti ewlenin sabiex juri li dik il-leġiżlazzjoni hija kompatibbli mad-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-moviment liberu tal-kapital u li d-distinzjoni li fuqha hija bbażata hija ġġustifikata. Huwa jsostni, l-ewwel nett, filwaqt li jibbaża ruħu fuq ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, bħas-sentenzi Schumacker (
22
) u Gerritse (
23
), li s-sitwazzjonijiet rispettivi ta’ de cujus residenti u ta’ de cujus mhux residenti mhumiex komparabbli fir-rigward tat-tassazzjoni ta’ akkwist b’wirt. Fit-tieni lok, u b’konnessjoni mill-viċin ma’ dak l-argument, huwa jinnota li n-nuqqas ta’ tnaqqis tad-dejn għal għotja żejda fil-każ ta’ proprjetà immobbli li ntirtet mingħand persuna li mhix residenti huwa stabbilit fil-prinċipji tad-dritt fiskali internazzjonali, abbażi ta’ liema huwa l-Istat Membru ta’ residenza li għandu jikkunsidra obbligi personali bħal dawk inkwistjoni hawnhekk.
64.
Sabiex jitqies jekk dawk il-kunsiderazzjonijiet jistgħux jiġġustifikaw il-leġiżlazzjoni inkwistjoni fil-kawża preżenti, jista’ jkun utli li jiġu mfakkra ċertu aspetti ta’ “l-ambjent legali” li fih id-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-moviment liberu tal-kapital joperaw fir-rigward tat-tassazzjoni diretta u li tkun rikapitulata fil-qosor il-ġurisprudenza rilevanti f’dak il-kuntest.
65.
Għandu jkun imfakkar, b’mod partikolari, li sa fejn ebda miżuri Komunitarji ta’ għaqda jew ta’ armonizzazzjoni ma ġew adottati fir-rigward tat-tassazzjoni diretta għal dak il-għan, l-Istati Membri jibqgħu fil-prinċipju kompetenti sabiex jiddeterminaw il-kriterji għat-tassazzjoni u li jiddeterminaw il-fatturi ta’ konnessjoni sabiex jiġu allokati s-setgħat ta’ tassazzjoni, kemm unilateralment jew permezz ta’ ftehim internazzjonali (
24
).
66.
Konsegwenza waħda, li se jkolli nerġa’ nirreferi għaliha iktar ’il quddiem, hija li, bħal f’oqsma oħrajn fejn m’hemmx armonizzazzjoni Komunitarja, l-Artikolu 56 KE ma jipprojbixxix restrizzjonijiet jew żvantaġġi li jirriżultaw sempliċiment mid-disparitajiet eżistenti bejn is-sistemi tat-taxxa nazzjonali u l-eżerċizzju parallel minn żewġ Stati Membri tas-setgħat ta’ tassazzjoni sovrani tagħhom (
25
). L-implikazzjoni hija li l-Artikolu 56 KE jkopri, b’kuntrast, restrizzjonijiet li huma attribwibbli għar-regoli tat-taxxa ta’ Stat Membru wieħed.
67.
Sussegwentement, jista’ jintqal li l-Qorti tal-Ġustizzja ġeneralment aċċettat kriterji ta’ tqassim li jirriżultaw mill-prinċipju ta’ territorjalità u rrikonoxxiet, b’mod partikolari, li r-residenza hija, għall-finijiet ta’ taxxa, il-fattur konnettiv li fuqu id-dritt internazzjonali tat-taxxa huwa bħala regola fondat għall-finijiet tal-allokazzjoni tas-setgħat ta’ tassazzjoni bejn l-Istati f’sitwazzjonijiet li jinvolvu elementi estranji (
26
).
68.
F’dak id-dawl, il-post tar-residenza ta’ persuna taxxabbli jista’ għalhekk — bħala kriterju għall-allokazzjoni tas-setgħat ta’ tassazzjoni — jkun oġġettivament rilevanti fir-rigward tal-impożizzjoni ta’ taxxi indiretti.
69.
Huwa f’dak l-isfond li, kif osserva l-Gvern Olandiż, il-Qorti tal-Ġustizzja aċċettat fil-linja ta’ kawżi Schumacker li, fir-rigward ta’ taxxi indiretti, is-sitwazzjonijiet rispettivi ta’ persuni residenti u persuni mhux residenti mhumiex, bħala regola, komparabbli, sabiex, fid-dritt fiksali, huwa possibbli li r-residenza tal-persuna li tħallas it-taxxa tista’ tikkostitwixxi fattur li jiġġustifika regoli nazzjonali li jipprevedu trattament differenti bejn il-persuni li jħallsu t-taxxa residenti u dawk mhux residenti (
27
).
70.
Fuq l-istess linja, l-Artikolu 58(1)(a) KE jipprovdi espressament li “l-Artikolu 56 [KE] m’għand[ux] jippreġudika d-dritt ta’ l-Istati Membri … li japplikaw id-dispożizzjonijiet relevanti tal-liġi fiskali tagħhom li jagħmlu distinzjoni bejn persuni li jħallsu t-taxxa li m’humiex fl-istess sitwazzjoni rigward il-post ta’ residenza tagħhom […]”.
71.
Il-Qorti tal-Ġustizzja ripetutament enfasizzat, madankollu, li dik id-dispożizzjoni, sa fejn hija eċċezzjoni għall-prinċipju fundamentali tal-moviment liberu tal-kapital, għandha tkun interpretata strettament u li mhux il-leġiżlazzjoni fiskali kollha li tagħmel distinzjoni bejn il-persuni li jħallsu t-taxxa fuq il-bażi tal-post tar-residenza tagħhom jew l-Istat Membru li fih jinvestu l-kapital tagħhom hija awtomatikament kumpatibbli mat-Trattat (
28
).
72.
Barra minn hekk, l-eċċezzjoni pprovduta fl-Artikolu 58(1)(a) KE hija fiha nfisha limitata mill-Artikolu 58(3) KE, li jipprovdi li d-dispożizzjonijiet nazzjonali msemmija fl-Artikolu 58(1) KE “m’għandhomx jikkostitwixxu mezz ta’ diskriminazzjoni arbitrarja jew restrizzjoni moħbija fuq il-moviment liberu tal-kapital u ħlasijiet kif definit fl-Artikolu 56 [KE]”.
73.
Għalhekk għandha ssir distinzjoni bejn it-trattament mhux ugwali li huwa permess taħt l-Artikolu 58(1)(a) KE u diskriminazzjoni arbitrarja li hija pprojbita mill-Artikolu 58(3) KE. Kif isegwi f’dak ir-rigward mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, sabiex miżura nazzjonali tkun tista’ tiġi kkunsidrata bħala kompatibbli mad-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-moviment liberu tal-kapital, id-differenza fit-trattament għandha tikkonċerna sitwazzjonijiet li mhumiex oġġettivament komparabbli jew tkun iġġustifikata minn raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali (
29
).
74.
Huwa għalhekk ċar li dak li jservi fl-analiżi finali bħala miżura huwa l-prinċipju ġenerali ta’ trattament ugwali, jew ta’ non-diskriminazzjoni, li jirrikjedi li sitwazzjonijiet komparabbli ma jkunux ittrattati b’mod differenti u li sitwazzjonijiet differenti ma jkunux ittrattati bl-istess mod (
30
).
75.
Għalkemm, fil-prinċipju, għandu jkun ikkunsidrat f’kull sitwazzjoni speċifika jekk kriterju li jagħmel distinzjoni bħar-residenza huwiex element oġġettiv rilevanti li jista’ jiġġustifika d-differenza fit-trattament ikkonċernat (
31
), il-ġurisprudenza turi ċertu kriterji li l-Qorti tal-Ġustizzja applikat sabiex tistabbilixxi jekk żewġ sitwazzjonijiet humiex oġġetivament komparabbli fir-rigward ta’ ċerta miżura fiskali.
76.
Jista’ jkun osservat, l-ewwel nett, li l-Qorti tal-Ġustizzja tagħti importanza lill-konsistenza fl-eżerċizzju tas-setgħat ta’ tassazzjoni fis-sens illi, meta Stat Membru ikun għażel li jimponi forma partikolari ta’ taxxa fuq persuni mhux residenti kif ukoll fuq persuni residenti, isegwi li persuni residenti u persuni mhux residenti għandhom ukoll ikunu kkunsidrati bħala komparabbli fir-rigward ta’ kwalunkwe tnaqqis li jirrigwarda dik it-tassazzjoni (
32
).
77.
Għalhekk, fis-sentenza tagħha Denkavit Internationaal u Denkavit France, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li malli Stat Membru, unilateralment jew permezz ta’ konvenzjoni, jimponi t-taxxa fuq id-dħul mhux biss fuq l-azzjonisti residenti, iżda wkoll fuq azzjonisti mhux residenti, fir-rigward tad-dividendi li huma jirċievu mingħand kumpannija residenti, is-sitwazzjoni tal-imsemmija azzjonisti mhux residenti ssir tixbah lil dik tal-azzjonisti residenti (
33
).
78.
Ir-raġunament tal-Qorti tal-Ġustizzja jipproċedi fuq linji simili f’numru ta’ kawżi li minnhom jidher li, sa fejn is-sitwazzjonijiet ta’ persuni residenti u ta’ persuni mhux residenti huma kkunsidrati taħt il-leġiżlazzjoni fiskali ta’ Stat Membru bħala komparabbli fir-rigward ta’ ċertu forma ta’ dħul, assi jew, b’mod iktar ġenerali, avveniment taxxabbli, is-sitwazzjonijiet tagħhom għandhom wkoll ikunu kkunsidrati bħala komparabbli fir-rigward tat-teħid inkunsiderazzjoni ta’ spejjeż, passiv jew obbligi li huma b’xi mod “marbuta direttament” mad-dħul, assi jew avveniment taxxabbli li fuqhom it-taxxa hija imposta.
79.
Għaldaqstant, fis-sentenza Gerritse, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li, minħabba l-fatt li l-ispejjeż tan-negozju inkwistjoni kienu marbuta direttament mal-attività li ġġenerat d-dħul taxxabbli fil-Ġermanja, persuni residenti u dawk mhux residenti kienu mpoġġija f’sitwazzjoni komparabbli f’dak ir-rigward sabiex il-persuni residenti u dawk mhux residenti wkoll kellhom ikunu trattati bl-istess mod fir-rigward tat-tnaqqis ta’ dawk l-ispejjeż (
34
). B’mod simili fil-kawża Bouanich, il-Qorti tal-Ġustizzja eżaminat leġiżlazzjoni li, fir-rigward tat-tassazzjoni ta’ pagamenti lil azzjonisti fl-okkażjoni ta’ xiri mill-ġdid ta’ ishma, ippermettiet lill-azzjonisti residenti jnaqqsu l-ispejjeż tal-akkwist ta’ dawk l-ishma, filwaqt li dak it-tnaqqis kien miċħud lill-azzjonisti mhux residenti. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li, peress li l-ispejjeż tal-akkwist kienu marbuta direttament mal-ħlas suġġett għat-taxxa, iż-żewġ kategoriji ta’ persuni li jħallsu taxxa kienu, f’dak ir-rigward, f’sitwazzjoni komparabbli (
35
).
80.
F’dak l-isfond għandu jkun osservat fil-każ inkwistjoni, l-ewwel nett, li għalkemm it-taxxi tas-suċċessjoni applikabbli huma formalment imposti fuq il-valur tal-proprjetà immobbli li tifforma parti mill-patrimonju ta’ persuna li mhix residenti, m’għandux ikun injorat il-fatt li s-suċċessjoni hija intaxxata f’idejn l-eredi. Għaldaqstant, il-kawża ma tikkonċernax esklussivament is-sitwazzjoni personali tad-de cujus u r-responsabbiltà tal-Istat Membru tar-residenza tiegħu li jikkunsidra, skont il-prinċipju ta’ residenza invokat mill-Gvern Olandiż, iċ-ċirkustanzi u l-obbligi personali kollha tiegħu, peress li huma l-eredi li huma l-persuni taxxabbli taħt l-SW 1956 u suġġetti għat-taxxa skont is-sehem taghhom fil-wirt.
81.
B’mod partikolari, f’sitwazzjoni fejn l-eredi nfushom kienu residenti fl-Olanda, u li fir-rigward tagħhom l-istess regola ta’ nuqqas ta’ tnaqqis apparentament tapplika fir-rigward tas-suċċessjoni ta’ proprjetà immobbli mingħand persuna mhux residenti, wieħed jista’ jsaqsi jekk l-Istat ta’ residenza jkunx verament f’pożizzjoni aħjar sabiex jikkunsidra obbligi bħal dawk inkwistjoni, li huma sostnuti mill-eredi minħabba l-għotja żejda tiegħu (
36
).
82.
Fit-tieni lok, l-okkażjoni li fiha d-dejn għal għotja żejda huwa sostnut hija l-akkwist b’wirt li fuqu huma imposti t-taxxi fuq it-trasferiment. Huma għalhekk direttament marbuta mat-trasferiment lill-eredi tal-proprjetà immobbli li jagħti lok għall-impożizzjoni tat-taxxi tas-suċċessjoni.
83.
Fit-tielet lok, għandu jkun osservat li l-leġiżlazzjoni inkwistjoni tirrikonoxxi b’implikazzjoni li s-sitwazzjonijiet fejn proprjetà immobbli tintiret minn persuni residenti u minn persuni mhux residenti rispettivament huma komparabbli, sa fejn din tipprovdi (taħt l- SW 1956) għal taxxa tas-suċċessjoni li għandha tkun intaxxata fiż-żewġ każijiet, jew fil-forma ta’ taxxa tas-suċċessjoni jew bħala taxxa fuq it-trasferiment. Mill-proċess jirriżulta b’mod ċar li, bl-eċċezzjoni tal-possibiltajiet għal tnaqqis, dawk iż-żewġ taxxi huma fil-prinċipju żewġ faċċati tal-istess munita.
84.
F’dawk iċ-ċirkostanzi, ma jistax fl-opinjoni tiegħi jkun sostnut li, fir-rigward tat-tnaqqis ta’ dejn għal għotja żejda, is-sitwazzjoni ta’ persuna li tiret proprjetà immobbli minn persuna mhux residenti hija oġġettivament differenti minn dik ta’ persuna li tiret minn persuna residenti. Għalhekk, ma narax kif is-sempliċi fatt li d-de cujus ma kienx, fil-mument tal-mewt, residenti fl-Istat Membru fejn tinsab il-proprjetà immobbli li tifforma parti mill-patrimonju tiegħu jista’ jipprovdi ġustifikazzjoni oġġettiva sabiex eredi jkun miċħud, f’sitwazzjoni bħal ma hi dik quddiem il-qorti tar-rinviju, it-tnaqqis ta’ dejn għal għotja żejda sostnuti fl-okkażjoni tal-akkwist ta’ dik il-proprjetà permezz ta’ wirt.
85.
Isegwi minn dak li ntqal li d-differenza fit-trattament fiskali inkwistjoni tammonta għal diskriminazzjoni arbitrarja u hija għalhekk inkompatibbli mad-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-moviment liberu tal-kapital.
86.
Fl-aħħar nett, għandu jkun miżjud li, kif il-Kummissjoni ġustament iddikjarat, id-domanda dwar jekk jew sa fejn l-Istat Membru ta’ residenza tad-de cujus jista’ jagħti kreditu jew konċessjoni fiskali ma jista’ jkollha ebda rilevanza fuq dik il-konstatazzjoni.
87.
Dak huwa fil-fatt konsegwenza tan-nuqqas ta’ regoli komuni li jirregolaw l-allokazzjoni tas-setgħat ta’ tassazzjoni tal-Istati Membri (
37
), li — partikolarment f’każ bħal dan fejn m’hemmx ftehim dwar ħelsien minn taxxa doppja — jrendi l-obbligi ta’ Stat Membru taħt id-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-moviment liberu tal-kapital dipendenti b’mod fortwitu fuq il-mod li bih Stat Membru ieħor għażel li jagħmel użu mis-setgħat ta’ tassazzjoni tiegħu. Barra minn hekk, ikun diffiċli ħafna li jkun stabbilit sistematikament f’kull każ, anke jekk l-Istat ta’ residenza pprovda sabiex tingħata konċessjoni jew kreditu, jekk l-effett żvantaġġuż tat-tassazzjoni fl-Istat Membru fejn tinstab il-proprjetà jkunx totalment paċut.
88.
Barra minn hekk, anke jekk, fir-rigward tal-każ inkwistjoni, l-iżvantaġġ sostnut mill-eredi fl-Istat Membru fejn tinsab il-proprjetà ikun totalment paċut b’kreditu jew konċessjoni mogħtija mill-Istat Membru ta’ residenza tad-de cujus, dak jista’ ma jkunx il-każ f’sitwazzjonijiet fejn id-de cujus kien residenti fi Stat Membru ieħor.
89.
Huwa ċar ukoll mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li, fil-każ tat-tassazzjoni diretta, il-possibiltà li dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-moviment liberu ġew miksura hija bħala regola evalwata fuq il-bażi ta’ approċċ pajjiż b’pajjiż (
38
).
90.
Fir-rigward, b’mod iktar partikolari, l-argument imressaq mill-Gvern Olandiż li t-teħid inkunsiderazzjoni tad-dejn għal għotja żejda inkwistjoni jista’ jwassal għal tnaqqis doppju, hija ġurisprudenza stabbilita li ċittadin Komunitarju ma jistax ikun miċħud mid-dritt li jibbaża ruħu fuq id-dispożizzjonijiet tat-Trattat għar-raġuni li huwa qed jieħu profitt minn vantaġġi fiskali li huma legalment previsti fir-regoli fi Stat Membru ieħor li mhux l-Istat ta’ residenza tiegħu (
39
).
91.
Isegwi li d-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-moviment liberu tal-kapital jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali bħal dik inkwistjoni fil-proċeduri prinċipali, li permezz tagħha — għall-finijiet tad-determinazzjoni tal-bażi ta’ stima tat-taxxa dovuta fuq il-wirt ta’ proprjetà immobbli li tinsab fit-territorju tal-Istat Membru kkonċernat — jista’ jittieħed inkunsiderazzjoni dejn għal għotja żejda li jirriżulta minn diviżjoni testamentarja parentali, jekk il-persuna mingħand min il-proprjetà intirtet kienet residenti, fil-mument tal-mewt, f’dak l-Istat Membru, iżda mhux jekk dik il-persuna kienet residenti fi Stat Membru ieħor. Mhuwiex rilevanti f’dak ir-rigward jekk jew sa fejn l-Istat Membru ta’ residenza tad-de cujus jista’ jagħti konċessjoni fiskali.
V — Konklużjoni
92.
Għar-raġunjiet hawn fuq esposti, nipproponi li d-domandi mressqa mill- Hoge Raad der Nederlanden għandhom jingħataw din ir-risposta:
“Id-dispożizzjonijiet tat-Trattat KE dwar il-moviment liberu tal-kapital jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali bħal dik inkwistjoni fil-proċeduri prinċipali, li permezz tagħha — għall-finijiet tad-determinazzjoni tal-bażi ta’ stima tat-taxxa dovuta fuq il-wirt ta’ proprjetà immobbli li tinsab fit-territorju tal-Istat Membru kkonċernat — jista’ jittieħed inkunsiderazzjoni dejn għal għotja żejda li jirriżulta minn diviżjoni testamentarja parentali, jekk il-persuna mingħand min il-proprjetà intirtet kienet residenti, fil-mument tal-mewt, f’dak l-Istat Membru, iżda mhux jekk dik il-persuna kienet residenti fi Stat Membru ieħor.
Mhuwiex rilevanti f’dak ir-rigward jekk jew sa fejn l-Istat Membru ta’ residenza tad-de cujus jista’ jagħti konċessjoni fiskali.”
(
1
)	Lingwa oriġinali: l-Ingliż.
(
2
)	Eckelkamp et, pendenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.
(
3
)	Sentenza tal-11 ta’ Diċembru 2003 (C-364/01, Ġabra p. I-15013).
(
4
)	Sentenza tat-23 ta’ Frar 2006 (C-513/03, Ġabra p. I-1957).
(
5
)	ĠU L 178, p. 5.
(
6
)	Iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 3.
(
7
)	Sentenza tat-12 ta’ Ġunju 2003 (C-234/01, Ġabra p. I-5933).
(
8
)	F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tqabbel l-approċċi ddefiniti f’Barbier, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 3, b’mod partikolari fil-punt 62, u Gerritse, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 7, rispettivament.
(
9
)	Iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 4.
(
10
)	Iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 7, punt 27.
(
11
)	Iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 3.
(
12
)	F’dan ir-rigward, qed isir riferiment għas-sentenzi Gerritse, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 7, u tal-14 ta’ Frar 1995, Schumacker (C-279/93, Ġabra p. I-225).
(
13
)	Sentenza tal-14 ta’ Diċembru 2006 (C-170/05, Ġabra. p. I-11949).
(
14
)	Iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 3.
(
15
)	Ibid.
(
16
)	B’mod partikolari, kif se jsir evidenti mill-evalwazzjoni li ġejja, id-domanda dwar jekk hemmx jew le restrizzjoni jew diskriminazzjoni pprojbita mid-dispożizzjonijiet dwar il-moviment liberu tal-kapital ma tistax tiġi mwieġba mingħajr ma jkun applikat punt ta’ referenza jew metodu ta’ paragun.
(
17
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tas-7 ta’ Settembru 2004, Manninen (C-319/02, Ġabra p. I-7477, punt 19); tal-14 ta’ Settembru 2006, Centro di Musicologia Walter Stauffer (C-386/04, Ġabra p. I-8203, punt 15), u tad-29 ta’ Marzu 2007, Rewe Zentralfinanz (C-347/04, Ġabra p. I-2647, punt 21).
(
18
)	Ara, fost oħrajn, f’dan ir-rigward, is-sentenza tas-17 ta’ Jannar 2008, Jäger (C-256/06, Ġabra p. I-123, punt 25), u s-sentenza van Hilten-van der Heijden, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 4, punt 42.
(
19
)	Ara f’dan ir-rigward is-sentenzi Barbier, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 3, punt 62; van Hilten-van der Heijden, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 4, punt 44; u, l-aktar reċenti, Jäger, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota 18, punt 30.
(
20
)	Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Mischo mogħtija fil-kawża Barbier, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 3, punt 30.
(
21
)	Ara wkoll f’dan ir-rigward is-sentenza Jäger, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 18, punt 32, fejn il-Qorti tal-Ġustizzja ikkunsidrat li kien deċiżiv f’dan il-kuntest li d-dispożizzjonijiet nazzjonali inkwistjoni jirriżultaw f’wirt li huwa suġġett għal taxxa tas- suċċessjoni li hi ogħla minn dik li kienet tkun pagabbli f’sitwazzjoni purament domestika.
(
22
)	Iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 12.
(
23
)	Iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 7.
(
24
)	Ara, f’dan ir-rigward, is-sentenzi tat-12 ta’ Mejju 1998, Gilly (C-336/96, Ġabra p. I-2793, punti 24 u 30), u tal-21 ta’ Settembru 1999, Saint-Gobain ZN (C-307/97, Ġabra p. I-6161, punt 57).
(
25
)	F’dan is-sens, ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-25 ta’ Ottubru 2007, Porto Antico di Genova (C-427/05, Ġabra p. I-9303, punt 19), u tal-14 ta’ Novembru 2006, Kerckhaert u Morres (C-513/04, Ġabra p. I-10967, punt 22).
(
26
)	Ara, pereżempju, is-sentenza Gerritse, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 7, punt 45.
(
27
)	Fis-sentenza tagħha Schumacker, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 12, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat, fir-rigward tat-taxxa fuq id-dħul, li s-sitwazzjoni ta’ persuna residenti hija differenti minn dik ta’ persuna li m’hijiex residenti “sa fejn il-parti ewlenija tad-dħul tagħha hija normalment ikkonċentrata fl-Istat ta’ residenza. Barra minn hekk, dak l-Istat ġeneralment għandu għad-dispożizzjoni tiegħu l-informazzjoni kollha neċessarja sabiex tkun evalwata l-kapaċità ġenerali tal-persuna li tħallas it-taxxa li tħallas, wara li jkunu kkunsidrati ċ-ċirkustanzi personali u familjari tiegħu” (ara l-punti 31 u 33).
(
28
)	Ara, b’mod parikolari, is-sentenzi tat-13 ta’ Diċembru 2005, Marks & Spencer (C-446/03, Ġabra. p. I-10837, punt 37); Manninen, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 17, punt 28, u Jäger, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 18, punt 40.
(
29
)	Ara, fost oħrajn, f’dan ir-rigward, is-sentenzi Manninen, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 17, punti 28 u 29; tas-6 ta’ Ġunju 2000, Verkooijen (C-35/98, Ġabra p. I-4071, punt 43); tal-5 ta’ Lulju 2005, D. (C-376/03, Ġabra p. I-5821, punt 25), u tat-8 ta’ Settembru 2005, Blanckaert (C-512/03, Ġabra p. I-7685, punt 42).
(
30
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza Schumacker, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 12, punt 30. Ara wkoll, b’mod partikolari, is-sentenzi tas-17 ta’ Lulju 1977, National Farmers’ Union et (C-354/95, Ġabra p. I-4559, punt 61), u tat-2 ta’ Ottubru 2003, Garcia Avello (C-148/02, Ġabra p. I-11613, punt 31).
(
31
)	Ara, f’dan ir-rigward, is-sentenza Marks & Spencer, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 28, punt 38.
(
32
)	Ara, f’dan ir-rigward, is-sentenza tat-28 ta’ Jannar 1986, Il-Kummissjoni vs Franza (270/83, Rec. p. 273, punt 20). Ara wkoll il-konklużjonijiet ippreżentati mill-Avukat Ġenerali Lenz fil-kawża Futura Participations u Singer (sentenza tal-15 ta’ Mejju 1997, C-290/95, Ġabra p. I-2471, punti 38 u 39).
(
33
)	Sentenza ċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 13, punt 35. Ara wkoll is-sentenza tat-12 ta’ Diċembru 2006, Test Claimants in Class IV of the ACT Group Litigation (C-374/04, Ġabra p. I-11673, punt 68).
(
34
)	Sentenza Gerritse iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 7, punti 27 u 28. F’dak li jikkonċerna r-referenza għal “rabta diretta”, ara wkoll is-sentenzi tad-19 ta’ Jannar 2006, Bouanich (C-265/04, Ġabra p. I-923, punt 40) u Jäger, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 18, punt 44.
(
35
)	Sentenza Bouanich iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna preċedenti, punti 39 u 40; għal iktar referenza għall-kriterju ta’ “rabta diretta” ara wkoll is-sentenza Jäger, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 18, punt 44. Jidhirli, madankollu, li dak li jikkostitwixxi “rabta diretta” suffiċjenti jiddependi ħafna fuq il-kuntest konkret u, b’mod partikolari, fuq it-tip ta’ taxxa inkwistjoni. Għalhekk minix konvint li huwa bżonnjuż jew anke possibbli li ssir distinzjoni, kif issuġġerixxa l-Gvern Belġjan, in abstracto bejn ċertu livelli ta’ “direttezza” li obbligu jew passiv jista’ juri, pereżempju, fir-rigward ta’ beni li fir-rigward tiegħu tkun imposta taxxa.
(
36
)	Ara f’dan il-kuntest in-nota ta’ qiegħ il-paġna 27 iktar ’il fuq. Meta narawha minn dik il-perspettiva, is-sitwazzjoni preżenti tixbah ukoll każijiet li jikkonċernaw it-tassazzjoni ta’ dħul li ġej minn sors barrani, pereżempju minn dividendi, mill-Istat ta’ residenza tal-persuna taxxabbli u li fihom il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li fir-rigward tal-leġiżlazzjoni fiskali tal-Istat ta’ residenza tiegħu, il-pożizzjoni ta’ azzjonist li jirċievi dividendi m’hijiex neċessarjament mibdula sempliċiment minħabba l-fatt li huwa jirċievi dawk id-dividendi minn kumpannija stabbilita fi Stat Membru ieħor, li, fl-eżerċizzju tas-sovranità fiskali tiegħu, jagħmel dawk id-dividendi suġġetti għal tnaqqis f’ras il-għajn permezz ta’ taxxa fuq id-dħul. (Ara f’dan ir-rigward, b’mod partikolari, is-sentenza Kerckhaert u Morres, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 25, punt 19).
(
37
)	Ara l-punt 66 hawn fuq.
(
38
)	Għaldaqstant, il-Qorti tal-Ġustizzja ma laqgħatx l-argument li huwa Stat ieħor li għandu, anke jekk hemm ftehim dwar ħelsien mit-taxxa doppja, jikkorreġi l-effetti ta’ restrizzjoni: ara, f’dan ir-rigward, is-sentenzi Denkavit Internationaal et Denkavit France, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 13, punti 51 u 52, u tat-8 ta’ Novembru 2007, Amurta, C-379/05, Ġabra p. I-9569, punt 55.
(
39
)	Ara, b’mod partikolari, is-sentenza Barbier, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 3, punt 71.