Voorlopige editie
ARREST VAN HET HOF (Vijfde kamer)
21 mei 2026 (*)
„ Prejudiciële verwijzing – Justitiële samenwerking in strafzaken – Kaderbesluit 2008/909/JBZ – Wederzijdse erkenning van strafvonnissen waarbij vrijheidsstraffen of tot vrijheidsbeneming strekkende maatregelen zijn opgelegd – Gronden tot weigering van de erkenning en de tenuitvoerlegging – Artikel 9, lid 1, onder i) – Betrokkene die niet in persoon is verschenen op het proces dat tot zijn veroordeling heeft geleid – Uitzonderingen – Machtiging, door de betrokkene, van een raadsman om zijn verdediging op het proces te voeren en betekeningen in ontvangst te nemen – Kennisgeving van het tijdstip en de plaats van dit proces – Vrijwillige en ondubbelzinnige afstand van de betrokkene om bij dat proces aanwezig te zijn – Beoordelingsmarge voor de bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat – Verplichting tot conforme uitlegging ”
In zaak C‑447/24 [Höldermann]
(i),
betreffende een verzoek om een prejudiciële beslissing krachtens artikel 267 VWEU, ingediend door het Kammergericht Berlin (hoogste rechterlijke instantie van de deelstaat Berlijn, Duitsland) bij beslissing van 21 juni 2024, ingekomen bij het Hof op 25 juni 2024, in de procedure
Staatsanwaltschaft Berlin,
in tegenwoordigheid van:
SO
wijst
HET HOF (Vijfde kamer),
samengesteld als volgt: M. L. Arastey Sahún, kamerpresident, E. Regan (rapporteur), D. Gratsias, B. Smulders en N. Fenger, rechters,
advocaat-generaal: J. Richard de la Tour,
griffier: M. Siekierzyńska, administrateur,
gezien de stukken en na de terechtzitting op 15 mei 2025,
gelet op de opmerkingen van:
–        SO, vertegenwoordigd door K. Bobisch, Rechtsanwalt,
–        de Poolse regering, vertegenwoordigd door B. Majczyna en J. Sawicka als gemachtigden,
–        de Europese Commissie, vertegenwoordigd door H. Leupold, F. Tomat en J. Vondung als gemachtigden,
gehoord de conclusie van de advocaat-generaal ter terechtzitting van 18 september 2025,
het navolgende
Arrest
1        Het verzoek om een prejudiciële beslissing betreft de uitlegging van artikel 9, lid 1, onder i), van kaderbesluit 2008/909/JBZ van de Raad van 27 november 2008 inzake de toepassing van het beginsel van wederzijdse erkenning op strafvonnissen waarbij vrijheidsstraffen of tot vrijheidsbeneming strekkende maatregelen zijn opgelegd, met het oog op de tenuitvoerlegging ervan in de Europese Unie (PB 2008, L 327, blz. 27), zoals gewijzigd bij kaderbesluit 2009/299/JBZ van de Raad van 26 februari 2009 (PB 2009, L 81, blz. 24) (hierna: „kaderbesluit 2008/909”).
2        Dit verzoek is ingediend in het kader van een procedure voor de erkenning en de tenuitvoerlegging in Duitsland van een veroordeling tot een vrijheidsstraf die door een Poolse rechterlijke instantie tegen een Duits onderdaan is uitgesproken na afloop van een proces waarop deze laatste niet in persoon is verschenen.
Toepasselijke bepalingen
Recht van de Unie
Kaderbesluit 2002/584
3        Artikel 4 bis („Beslissingen gegeven na een proces waarop de betrokkene niet in persoon is verschenen”) van kaderbesluit 2002/584/JBZ van de Raad van 13 juni 2002 betreffende het Europees aanhoudingsbevel en de procedures van overlevering tussen de lidstaten (PB 2002, L 190, blz. 1), zoals gewijzigd bij kaderbesluit 2009/299/JBZ van de Raad van 26 februari 2009 (PB 2009, L 81, blz. 24) (hierna: „kaderbesluit 2002/584”), bepaalt in lid 1:
„De uitvoerende rechterlijke autoriteit kan de tenuitvoerlegging van het Europees aanhoudingsbevel voor de uitvoering van een tot vrijheidsbeneming strekkende straf of maatregel ook weigeren, indien de betrokkene niet in persoon is verschenen op het proces dat tot de beslissing heeft geleid, tenzij in het Europees aanhoudingsbevel is vermeld dat, overeenkomstig nadere in het nationale recht van de uitvaardigende lidstaat bepaalde procedurevoorschriften:
a)      de betrokkene tijdig
i)      persoonlijk is gedagvaard en daarbij op de hoogte is gebracht van het tijdstip en de plaats van het proces dat tot de beslissing heeft geleid of anderszins daadwerkelijk officieel in kennis is gesteld van het tijdstip en de plaats van dat proces, zodat op ondubbelzinnige wijze vaststaat dat hij op de hoogte was van het voorgenomen proces;
en
ii)      ervan in kennis is gesteld dat een beslissing kan worden gegeven wanneer hij niet op het proces verschijnt;
of dat
b)      de betrokkene op de hoogte was van het voorgenomen proces, een zelf gekozen of van overheidswege toegewezen raadsman heeft gemachtigd zijn verdediging op het proces te voeren, en op het proces ook werkelijk door die raadsman is verdedigd;
of dat
c)      de betrokkene nadat de beslissing aan hem was betekend en hij uitdrukkelijk was geïnformeerd over zijn recht op een verzetprocedure of een procedure in hoger beroep, waarop hij het recht heeft aanwezig te zijn, waarop de zaak opnieuw ten gronde wordt behandeld en nieuw bewijsmateriaal wordt toegelaten, en die kan leiden tot herziening van de oorspronkelijke beslissing:
i)      uitdrukkelijk te kennen heeft gegeven dat hij de beslissing niet betwist;
of
ii)      niet binnen de voorgeschreven termijn verzet of hoger beroep heeft aangetekend;
of dat
d)      de beslissing niet persoonlijk aan de betrokkene is betekend, maar:
i)      hem na overlevering onverwijld persoonlijk zal worden betekend en hij uitdrukkelijk zal worden geïnformeerd over zijn recht op een verzetprocedure of een procedure in hoger beroep, waarop hij het recht heeft aanwezig te zijn, waarop de zaak opnieuw ten gronde wordt behandeld en nieuw bewijsmateriaal wordt toegelaten, en die kan leiden tot herziening van de oorspronkelijke beslissing;
en
ii)      dat de betrokkene wordt geïnformeerd over de termijn waarover hij beschikt om verzet of hoger beroep aan te tekenen, als vermeld in het desbetreffende Europees aanhoudingsbevel.”
Kaderbesluit 2008/909
4        In artikel 1 („Definities”) van kaderbesluit 2008/909 is het volgende bepaald:
„In dit kaderbesluit wordt verstaan onder:
a)      ‚vonnis’: een door een rechter van de beslissingsstaat gegeven onherroepelijke uitspraak of beschikking waarbij een sanctie aan een natuurlijke persoon wordt opgelegd;
b)      ‚sanctie’: een vrijheidsstraf of een tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel van bepaalde of onbepaalde duur die wegens een strafbaar feit in een strafprocedure is opgelegd;
c)      ‚beslissingsstaat’: de lidstaat waar het vonnis is gewezen;
d)      ‚tenuitvoerleggingsstaat’: de lidstaat waaraan het vonnis is toegezonden met het oog op de erkenning en tenuitvoerlegging ervan.”
5        Artikel 3 („Doel en werking”) van dit kaderbesluit bepaalt in lid 1:
„Met dit kaderbesluit wordt beoogd de regels vast te stellen volgens welke een lidstaat, ter bevordering van de reclassering van de gevonniste persoon, een vonnis erkent en de sanctie ten uitvoer legt.”
6        Artikel 4 („Criteria voor toezending van het vonnis en een certificaat aan een andere lidstaat”) van dat kaderbesluit bepaalt:
„Mits de gevonniste persoon zich in de beslissingsstaat of in de tenuitvoerleggingsstaat bevindt en hij zijn toestemming heeft verleend voor zover deze krachtens artikel 6 is vereist, kan het vonnis, vergezeld van het certificaat waarvan het model in bijlage I is opgenomen, aan een van de volgende lidstaten worden toegezonden:
a)      de lidstaat waarvan de gevonniste persoon onderdaan is en waar hij zijn woonplaats heeft, [...]
[...]”
7        Artikel 8 („Erkenning van het vonnis en tenuitvoerlegging van de sanctie”) van dat kaderbesluit bepaalt in lid 1:
„De bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat erkent een overeenkomstig artikel 4 en volgens de procedure van artikel 5 toegezonden vonnis en neemt onverwijld de maatregelen voor de tenuitvoerlegging van de sanctie, tenzij zij zich beroept op een van de in artikel 9 genoemde gronden tot weigering van de erkenning en de tenuitvoerlegging.”
8        Artikel 9 („Gronden tot weigering van de erkenning en tenuitvoerlegging”) van kaderbesluit 2008/909 bepaalt in lid 1:
„De bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat kan de erkenning van het vonnis en de tenuitvoerlegging van de sanctie weigeren in de volgende gevallen:
[...]
i)      volgens het in artikel 4 bedoelde certificaat de betrokkene niet in persoon is verschenen op het proces dat tot de beslissing heeft geleid, tenzij in het certificaat is vermeld dat de betrokkene, overeenkomstig nadere in het nationale recht van de beslissingsstaat bepaalde procedurevoorschriften:
i)      tijdig
–        persoonlijk is gedagvaard en daarbij op de hoogte is gebracht van het tijdstip en de plaats van het proces dat tot de beslissing heeft geleid of anderszins daadwerkelijk officieel in kennis is gesteld van het tijdstip en de plaats van dat proces, zodat op ondubbelzinnige wijze vaststaat dat hij op de hoogte was van het voorgenomen proces;
en
–        ervan in kennis is gesteld dat een beslissing kan worden gegeven wanneer hij niet op het proces verschijnt;
of
ii)      op de hoogte was van het voorgenomen proces, een zelf gekozen of van overheidswege toegewezen raadsman heeft gemachtigd zijn verdediging op het proces te voeren, en op het proces ook werkelijk door die raadsman is verdedigd;
of
iii)      nadat de beslissing aan hem was betekend en hij uitdrukkelijk was geïnformeerd over zijn recht op een verzetprocedure of een procedure in hoger beroep waarbij hij het recht heeft aanwezig te zijn, waarbij de zaak opnieuw ten gronde wordt behandeld en nieuw bewijsmateriaal wordt toegelaten, en die kan leiden tot herziening van de oorspronkelijke beslissing:
–        uitdrukkelijk te kennen heeft gegeven dat hij de beslissing niet betwist;
of
–        niet binnen de voorgeschreven termijn verzet of hoger beroep heeft aangetekend;
[...]”
Kaderbesluit 2009/299
9        In de overwegingen 1, 4, 6, 8 en 15 van kaderbesluit 2009/299 staat te lezen:
„(1)      Het recht van een verdachte om in persoon te verschijnen tijdens het proces maakt deel uit van het recht op een eerlijk proces dat is voorzien in artikel 6 van het [op 4 november 1950 te Rome ondertekende] Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, zoals uitgelegd door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Het Hof heeft tevens verklaard dat het recht van de verdachte om in persoon tijdens het proces te verschijnen, niet absoluut is, alsook dat de verdachte onder bepaalde voorwaarden uit eigen beweging uitdrukkelijk of stilzwijgend, maar op ondubbelzinnige wijze afstand kan doen van dat recht.
[...]
(4)      Er moeten derhalve duidelijke, gemeenschappelijke gronden worden bepaald voor het niet erkennen van beslissingen die zijn gegeven na een proces waarbij de betrokkene niet in persoon is verschenen. Dit kaderbesluit strekt ertoe zulke gemeenschappelijke gronden nauwkeuriger te omschrijven, waardoor de uitvoerende autoriteit de beslissing met volledige inachtneming van het recht van verdediging van de betrokkene ten uitvoer kan leggen ondanks de afwezigheid van de betrokkene tijdens het proces. Dit kaderbesluit beoogt niet vormen en methoden, met inbegrip van de procedurevoorschriften, die worden gebruikt om de in dit kaderbesluit gespecificeerde resultaten te behalen, te regelen; deze blijven een zaak van het nationale recht van de lidstaten.
[...]
(6)      De bepalingen van dit kaderbesluit tot wijziging van andere kaderbesluiten leggen vast onder welke voorwaarden de erkenning en tenuitvoerlegging van een beslissing die is gegeven na een proces waarbij de betrokkene niet in persoon is verschenen, niet behoort te worden geweigerd. Het gaat om alternatieve voorwaarden. Indien aan één van de voorwaarden is voldaan, geeft de uitvaardigende autoriteit door de desbetreffende rubriek van het Europees aanhoudingsbevel of van het relevante certificaat bij de andere kaderbesluiten in te vullen, de garantie dat aan de voorschriften is of zal worden voldaan, hetgeen voldoende zou moeten zijn voor de tenuitvoerlegging van de beslissing op grond van het beginsel van wederzijdse erkenning.
[...]
(8)      Het recht op een eerlijk proces van een verdachte is gegarandeerd door het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, zoals uitgelegd door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Dit recht omvat het recht van de betrokkene om in persoon tijdens het proces te verschijnen. Om van dit recht gebruik te kunnen maken, dient de betrokkene op de hoogte te zijn van het voorgenomen proces. Ingevolge dit kaderbesluit dient elke lidstaat er overeenkomstig het nationale recht zorg voor te dragen dat de betrokkene op de hoogte is van het proces, met dien verstande dat het nationale recht in overeenstemming moet zijn met het genoemde Verdrag. Uit de jurisprudentie van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens blijkt, dat in voorkomend geval bij het beoordelen of de wijze van kennisgeving voldoende waarborgt dat de betrokkene op de hoogte is van het proces, ook in het bijzonder kan worden overwogen of de betrokkene voldoende diligent is geweest de aan hem gerichte kennisgeving in ontvangst te nemen.
[...]
(15)      De gronden voor niet-erkenning zijn facultatief. De vrijheid waarover de lidstaten beschikken om deze gronden in de nationale wetgeving op te nemen, wordt echter vooral bepaald door het recht op een eerlijk proces, waarbij tegelijkertijd rekening moet worden gehouden met het algemene doel van dit kaderbesluit, te weten het versterken van de procedurele rechten van personen en het faciliteren van de justitiële samenwerking in strafzaken”.
10      Artikel 1 („Doelstellingen en werkingssfeer”) van kaderbesluit 2009/299 bepaalt:
„1.      Doelstellingen van dit kaderbesluit zijn de procedurele rechten van personen tegen wie een strafprocedure loopt, te versterken, de justitiële samenwerking in strafzaken te faciliteren, in het bijzonder het bevorderen van de wederzijdse erkenning van rechterlijke beslissingen tussen de lidstaten.
2.      Dit kaderbesluit kan niet tot gevolg hebben dat de verplichting tot eerbiediging van de grondrechten en de fundamentele rechtsbeginselen die zijn neergelegd in artikel 6 [VEU], inclusief de rechten van de verdediging van personen tegen wie een strafprocedure loopt, en alle verplichtingen die in dat verband op de gerechtelijke autoriteiten rusten, worden aangetast.
3.      Dit kaderbesluit stelt gemeenschappelijke regels vast voor de erkenning en/of tenuitvoerlegging van rechterlijke beslissingen in een lidstaat (de uitvoerende lidstaat) die in een andere lidstaat (de uitvaardigende of beslissingslidstaat) zijn uitgevaardigd na een proces waarbij de betrokkene niet aanwezig was, overeenkomstig artikel 5, lid 1, van [kaderbesluit 2002/584], [...] artikel 9, lid 1, onder i), van [kaderbesluit 2008/909] [...].”
11      Bij artikel 2 („Wijzigingen van [kaderbesluit 2002/584]”) van kaderbesluit 2009/299 is overeenkomstig punt 1 ervan een artikel 4 bis ingevoegd in kaderbesluit 2002/584. Bij artikel 5 („Wijzigingen van [kaderbesluit 2008/909]”) van kaderbesluit 2009/299 is overeenkomstig punt 1 ervan een artikel 9, lid 1, onder i), ingevoegd in kaderbesluit 2008/909.
Richtlijn 2016/343
12      Overweging 36 van richtlijn (EU) 2016/343 van het Europees Parlement en de Raad van 9 maart 2016 betreffende de versterking van bepaalde aspecten van het vermoeden van onschuld en van het recht om in strafprocedures bij de terechtzitting aanwezig te zijn (PB 2016, L 65, blz. 1) luidt als volgt:
„In bepaalde omstandigheden moet een beslissing over de schuld of onschuld van een verdachte of beklaagde kunnen worden gegeven, zelfs wanneer de betrokkene niet bij de terechtzitting aanwezig is. Het in kennis stellen van een verdachte of beklaagde van de terechtzitting moet worden begrepen als het in persoon dagvaarden van de betrokkene of het anderszins aan de betrokkene verstrekken van officiële informatie over het tijdstip en de plaats van de terechtzitting, op een wijze die het hem mogelijk maakt kennis te krijgen van de terechtzitting. Het in kennis stellen van de verdachte of de beklaagde van de gevolgen van afwezigheid moet met name worden begrepen als het informeren van de betrokkene dat een beslissing kan worden gegeven wanneer hij niet op de terechtzitting verschijnt.”
13      Artikel 8 („Recht op aanwezigheid bij proces”) van deze richtlijn bepaalt in lid 2:
„De lidstaten kunnen voorzien in de mogelijkheid dat een proces, dat kan leiden tot een beslissing over schuld of onschuld van een verdachte of beklaagde, kan plaatsvinden in zijn afwezigheid, op voorwaarde dat:
a)      de verdachte of beklaagde tijdig in kennis is gesteld van de terechtzitting en van de gevolgen van zijn afwezigheid; of
b)      de verdachte of beklaagde, die van het proces in kennis is gesteld, wordt vertegenwoordigd door een gemachtigde advocaat die ofwel door de verdachte of de beklaagde dan wel door de staat werd aangesteld.”
Duits recht
14      § 84b („Aanvullende voorwaarden voor de toelaatbaarheid”) van het Gesetz über die internationale Rechtshilfe in Strafsachen (wet betreffende de internationale rechtshulp in strafzaken) van 27 juni 1994 (BGBl. 1994 I, blz. 1537), zoals gewijzigd bij de wet van 19 december 2022 (BGBl. 2022 I, blz. 2632), (hierna: „IRG”), bepaalt:
„(1)      De tenuitvoerlegging is niet toelaatbaar indien
[...]
2.      de veroordeelde persoon niet in persoon is verschenen op het proces dat tot de beslissing heeft geleid,
[...]
(3)      In afwijking van lid 1, punt 2, is de tenuitvoerlegging ook toelaatbaar indien
1.      de veroordeelde persoon tijdig
a)      persoonlijk is gedagvaard voor het proces dat tot de beslissing heeft geleid, of
b)      anderszins daadwerkelijk officieel in kennis is gesteld van het tijdstip en de plaats van dat proces, zodat op ondubbelzinnige wijze vaststaat dat hij op de hoogte was van de terechtzitting die was vastgesteld voor het proces, en
c)      ervan in kennis is gesteld dat ook een vonnis kon worden gewezen bij verstek,
[...]
3.      de veroordeelde persoon, die op de hoogte was van de terechtzitting, een raadsman heeft gemachtigd om zijn verdediging ter terechtzitting te voeren, en op die terechtzitting ook werkelijk door die raadsman is verdedigd.
(4)      In afwijking van lid 1, punt 2, is de tenuitvoerlegging ook toelaatbaar indien de veroordeelde persoon, nadat de beslissing aan hem is betekend,
1.      uitdrukkelijk te kennen heeft gegeven dat hij de beslissing niet betwist;
2.      niet binnen de voorgeschreven termijn verzet of hoger beroep heeft aangetekend.
De veroordeelde persoon moet vooraf uitdrukkelijk worden geïnformeerd over zijn recht op een verzetprocedure of een procedure in hoger beroep, waarop hij het recht heeft aanwezig te zijn, waarop de zaak opnieuw ten gronde wordt behandeld en nieuw bewijsmateriaal wordt toegelaten, en die kan leiden tot herziening van de oorspronkelijke beslissing.”
Hoofdgeding en prejudiciële vragen
15      Bij vonnis van 5 augustus 2019 heeft de Sąd Okręgowy w Zielonej Górze (rechter in eerste aanleg Zielona Góra, Polen) SO veroordeeld tot een vrijheidsstraf van één jaar wegens lidmaatschap van een criminele organisatie.
16      Bij arrest van 24 maart 2022 heeft de Sąd Okręgowy w Poznaniu (rechter in tweede aanleg Poznań, Polen) het door de raadsman van SO tegen dat vonnis ingestelde hoger beroep verworpen.
17      Bij beslissing van 30 januari 2023 heeft de Sąd Okręgowy w Zielonej Górze het verzoek van SO om tenuitvoerlegging van zijn vrijheidsstraf in Duitsland toegewezen op grond dat hij Duits onderdaan was en het centrum van zijn belangen in Berlijn (Duitsland) had, en zijn gezin eveneens in deze lidstaat woonde.
18      Bij brief van 2 februari 2023 heeft deze rechter – onder toezending van deze beslissing, het in artikel 4, lid 1, van kaderbesluit 2008/909 bedoelde certificaat, het vonnis van 5 augustus 2019 van de rechter in eerste aanleg, het arrest van 24 maart 2022 van de rechter in tweede aanleg, en de mededeling van het verzoek van SO in het Pools en in het Duits – het Staatsanwaltschaft Berlin (openbaar ministerie Berlijn, Duitsland), als bevoegde Duitse autoriteit, verzocht de tenuitvoerlegging van de tegen SO uitgesproken straf over te nemen.
19      Het Staatsanwaltschaft Berlin heeft de strafuitvoeringskamer van het Landgericht Berlin (rechter in eerste aanleg, Berlijn, Duitsland) gevraagd de tenuitvoerlegging van de vrijheidsstraf die bij het vonnis van 5 augustus 2019 is opgelegd, toelaatbaar te verklaren.
20      SO heeft zich voor deze strafuitvoeringskamer verzet tegen het verzoek van het Staatsanwaltschaft Berlin, waarbij hij met name betoogde dat hij niet in persoon was verschenen op 2 van de 28 terechtzittingen in het kader van zijn proces in Polen, dat, naar hij beweert, in eerste aanleg meer dan vier en een half jaar heeft geduurd, en dat hij evenmin was verschenen op de terechtzitting in hoger beroep. SO zegt niet te weten of hij op de 26 andere terechtzittingen en in hoger beroep is verdedigd.
21      Nadat de strafuitvoeringskamer de Sąd Okręgowy w Zielonej Górze om aanvullende informatie had verzocht, heeft deze rechter in een brief van 31 juli 2023 verklaard dat SO in eerste aanleg op 3 terechtzittingen was verschenen in 2012 en 2014, opmerkingen over de zaak had ingediend en had verzocht de verdere zittingen in zijn afwezigheid te houden indien hij niet zou verschijnen. SO is in kennis gesteld van zijn recht om aan het proces deel te nemen en van de verplichting om een wijziging van het adres waarop hij kan worden gedagvaard mee te delen en om te dien einde een adres in Polen op te geven. SO is daarentegen in hoger beroep niet verschenen, maar hij heeft zich laten verdedigen door een raadsman die de terechtzittingen in beide instanties heeft bijgewoond. De aanwezigheid van de beklaagde in hoger beroep is, net als die van een raadsman, naar Pools recht niet verplicht. De dagvaarding voor de terechtzitting in hoger beroep is betekend aan het Poolse adres dat SO heeft opgegeven voor betekeningen, namelijk het advocatenkantoor van zijn raadsman.
22      In antwoord op verdere vragen van de strafuitvoeringskamer van het Landgericht Berlin heeft de Sąd Okręgowy w Zielonej Górze bij brief van 19 september 2023 nog bijkomende informatie verstrekt over het proces in eerste aanleg.
23      Bij beslissing van 24 november 2023 heeft de strafuitvoeringskamer van het Landgericht Berlin het verzoek van het Staatsanwaltschaft Berlin om de tenuitvoerlegging in Duitsland van de aan SO opgelegde straf toelaatbaar te verklaren, afgewezen omdat deze laatste volgens de inlichtingen van de Sąd Okręgowy w Zielonej Górze niet was gedagvaard voor bepaalde terechtzittingen in het kader van het proces, met dien verstande dat niet bleek dat op die terechtzittingen proceshandelingen zijn verricht die uitsluitend medeverdachten aangingen, noch dat SO daar op een andere wijze van op de hoogte was. Evenmin had een raadsman namens hem aan die terechtzittingen deelgenomen.
24      Het Staatsanwaltschaft Berlin heeft tegen deze beslissing beroep ingesteld bij het Kammergericht Berlin (hoogste rechterlijke instantie van de deelstaat Berlijn, Duitsland), de verwijzende rechter. Het voert ter onderbouwing van dit beroep aan dat de aanwezigheid van SO op bepaalde terechtzittingen, waarop hij verklaringen heeft afgelegd over de zaak en ook om een proces in zijn afwezigheid heeft verzocht, volstaat, aangezien het zijn autonome beslissing was om de terechtzitting op andere dagen niet bij te wonen. Bovendien heeft SO zelf via zijn raadsman de Sąd Okręgowy w Zielonej Górze verzocht om tenuitvoerlegging van zijn veroordeling in Duitsland en aldus afstand gedaan van de bescherming van § 84b, lid 1, punt 2, IRG.
25      Volgens een verklaring van zijn raadsman was SO niet op de hoogte van het proces in hoger beroep. Hij zou niet zijn gedagvaard op zijn adres in Duitsland. Hij heeft dan ook evenmin met kennis van de terechtzitting een raadsman kunnen machtigen om hem op dat proces te vertegenwoordigen.
26      In antwoord op een vraag van de verwijzende rechter heeft de raadsman van SO voor de Poolse rechterlijke instanties in een verklaring van 28 februari 2024 verduidelijkt dat zijn volmacht betrekking had op zowel de procedure in eerste als die in tweede aanleg, dat SO het adres van zijn advocatenkantoor had opgegeven als het adres waar betekeningen in Polen konden worden verricht en waar brieven rechtsgeldig aan hem konden worden bezorgd overeenkomstig het Pools recht, en dat hij zich in hoger beroep had laten vervangen door een confrater. Hij verklaart dat hij SO waarschijnlijk niet in kennis heeft gesteld van het tijdstip van de terechtzitting, aangezien diens aanwezigheid op de terechtzitting niet verplicht was en hijzelf door een confrater werd vervangen.
27      De verwijzende rechter vraagt zich in de eerste plaats af of een dagvaarding die is betekend aan een gemachtigde die is aangewezen door een veroordeelde persoon die niet zelf is verschenen, voldoet aan de vereisten van artikel 9, lid 1, onder i), punt i), eerste streepje, van kaderbesluit 2008/909, zodat hij het vonnis waarbij deze persoon is veroordeeld moet erkennen en ten uitvoer leggen.
28      In dit verband is deze rechter van oordeel dat het begrip „proces dat tot de beslissing heeft geleid” van artikel 9, lid 1, onder i), van kaderbesluit 2008/909 op dezelfde wijze moet worden begrepen als het identieke begrip in artikel 4 bis van kaderbesluit 2002/584 dat het Hof reeds heeft uitgelegd in de arresten van 10 augustus 2017, Tupikas (C‑270/17 PPU, EU:C:2017:628), en 21 december 2023, Generalstaatsanwaltschaft Berlin (Verstekvonnis) (C‑397/22, EU:C:2023:1030), aangezien beide bepalingen in identieke bewoordingen zijn geformuleerd en bij hetzelfde kaderbesluit zijn gewijzigd, en er geen reden is om de overlevering met het oog op de tenuitvoerlegging van een Europees aanhoudingsbevel anders te behandelen dan de overname van de tenuitvoerlegging van een veroordeling. Dit begrip moet volgens deze rechter aldus worden opgevat dat het in het kader van een uit meerdere instanties bestaande strafprocedure enkel betrekking heeft op de instantie waarin de beslissing is gegeven waarbij na een nieuw – feitelijk en juridisch – onderzoek ten gronde een definitieve uitspraak is gedaan over de schuld van de betrokkene en over zijn veroordeling tot een straf. In casu gaat het om de terechtzitting in hoger beroep van 24 maart 2022 voor de Sąd Apelacyjny w Poznaniu en niet om de terechtzitting in eerste aanleg die de strafuitvoeringskamer van het Landgericht Berlin in aanmerking heeft genomen.
29      De verwijzende rechter neigt naar de opvatting dat een ontkennend antwoord op die vraag voortvloeit uit de arresten van 24 mei 2016, Dworzecki (C‑108/16 PPU, EU:C:2016:346), en 21 december 2023, Generalstaatsanwaltschaft Berlin (Verstekvonnis) (C‑397/22, EU:C:2023:1030), betreffende de gelijkluidende bepaling van artikel 4 bis, lid 1, onder a), i), van kaderbesluit 2002/584, waarin het Hof heeft geoordeeld dat een dagvaarding die is betekend aan een volwassen huisgenoot van de betrokkene die heeft toegezegd om die aan deze laatste te overhandigen, slechts aan de in deze bepaling genoemde voorwaarden voldoet indien uit het Europees aanhoudingsbevel blijkt dat, en in voorkomend geval wanneer, die persoon de dagvaarding daadwerkelijk aan de betrokkene heeft overhandigd. De uitvaardigende rechterlijke autoriteit dient dus in het Europees aanhoudingsbevel de elementen te vermelden op basis waarvan zij heeft geconstateerd dat de betrokkene de informatie over het tijdstip en de plaats van zijn proces daadwerkelijk officieel heeft ontvangen. Deze rechtspraak lijkt toepasbaar te zijn op het in artikel 4, lid 1, van kaderbesluit 2008/909 bedoelde certificaat, dat in casu geen dergelijke vermeldingen bevat.
30      De feiten in het hoofdgeding verschillen evenwel van die welke aan de orde waren in de zaken die tot die arresten hebben geleid, aangezien de persoon die de betekening heeft ontvangen door SO uitdrukkelijk bij de bevoegde rechterlijke autoriteiten was aangewezen als gemachtigde om betekeningen in ontvangst te nemen, door opgave van zijn adres als adres waarop die betekeningen konden worden verricht. Daaruit zou kunnen worden afgeleid dat SO wenste dat betekeningen aan de gemachtigde zouden worden gelijkgesteld met betekeningen aan hemzelf.
31      In de tweede plaats, ingeval het antwoord op de eerste vraag ontkennend luidt, meent de verwijzende rechter dat dient te worden onderzocht of de persoon die is veroordeeld zonder dat hij zelf is verschenen, op de terechtzitting in hoger beroep zodanig vertegenwoordigd was dat de grond tot weigering van de erkenning en tenuitvoerlegging komt te vervallen. Hij wenst dan ook te vernemen of de toepassingsvoorwaarden van artikel 9, lid 1, onder i), ii), van kaderbesluit 2008/909 in acht worden genomen wanneer deze persoon op het moment dat hij zijn raadsman machtigt om hem te vertegenwoordigen, niet op hoogte was van het tijdstip van het proces maar enkel van het feit dat er een proces zou plaatsvinden.
32      Volgens deze rechter wijzen de bewoordingen van deze bepaling erop dat de vaststelling van het tijdstip van de terechtzitting moet voorafgaan aan de machtiging van een raadsman, maar geldt dat niet noodzakelijkerwijs voor een procedure in hoger beroep. De verwijzende rechter wijst er namelijk op dat een in eerste aanleg veroordeelde persoon die zijn raadsman machtigt om hoger beroep in te stellen, in de regel – voor zover dit naar nationaal recht is toegestaan en de aanwezigheid van de beklaagde op de terechtzitting in hoger beroep niet verplicht is – die raadsman ook zal machtigen om hem op die terechtzitting in hoger beroep zelfs in het geval van zijn afwezigheid te verdedigen. Hij merkt op dat die persoon met zekerheid weet dat er een terechtzitting in hoger beroep zal plaatsvinden, aangezien hij hoger beroep instelt, maar nog niet op de hoogte is van de exacte datum waarop de appelrechter de mondelinge behandeling zal vaststellen.
33      Het enkele feit van op de hoogte zijn dat er een proces in hoger beroep zal plaatsvinden volstaat volgens de verwijzende rechter, aangezien het in het verdere verloop van de procedure aan de veroordeelde persoon die in eerste aanleg niet zelf is verschenen staat om al dan niet contact op te nemen met de rechterlijke instantie en zijn raadsman teneinde het tijdstip van zijn proces in hoger beroep te vernemen.
34      De verwijzende rechter voegt daaraan toe dat zelfs wanneer de raadsman, die geen contact heeft met zijn cliënt en de beroepstermijn in acht wil nemen, uit voorzorg hoger beroep instelt zonder medeweten van deze laatste, de beroepsprocedure niet zal worden voortgezet zonder overleg met en bevestiging van de cliënt. Bijgevolg leidt de verwijzende rechter uit het optreden van de gekozen raadsman en de confrater die hem voor de Sąd Apelacyjny w Poznaniu heeft vervangen af dat een dergelijk overleg met SO heeft plaatsgevonden en dat deze zeker op de hoogte was van het op handen zijnde proces in hoger beroep, ook al was het tijdstip van de terechtzitting op het moment van dat overleg nog niet vastgesteld.
35      In de derde plaats, ingeval van een ontkennend antwoord op de eerste vraag en indien de tweede vraag aldus wordt beantwoord dat het tijdstip van de terechtzitting reeds moet zijn vastgesteld en de betrokkene daarvan op de hoogte moet zijn op het moment dat zijn raadsman wordt gemachtigd, merkt de verwijzende rechter op dat de overname van de tenuitvoerlegging van de sanctie niet toelaatbaar zou zijn op grond van § 84b, lid 1, punt 2, IRG aangezien § 84b, lid 3, punt 3, IRG – waarbij artikel 9, lid 1, onder i), ii), van kaderbesluit 2008/909 in Duits recht is omgezet – dan niet van toepassing is.
36      De verwijzende rechter stelt evenwel vast dat waar artikel 9, lid 1, van kaderbesluit 2008/909 de bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat een beoordelingsbevoegdheid verleent, § 84b, lid 1, punt 2, IRG voorziet in een absolute grond tot weigering van de erkenning en de tenuitvoerlegging. Deze rechter is van oordeel dat hij deze bepaling niet contra legem aldus kan uitleggen dat hij bij het onderzoek van de weigeringsgrond over een beoordelingsbevoegdheid beschikt die verder gaat dan de uitzonderingen van § 84b, leden 3 en 4, IRG.
37      De verwijzende rechter geeft aan dat hij, indien hij over een dergelijke beoordelingsbevoegdheid zou beschikken, de overname van de tenuitvoerlegging van de sanctie toelaatbaar zou achten. Ondanks het door hem ingestelde hoger beroep heeft SO immers onvoldoende contact gehouden met de Poolse rechterlijke autoriteiten en zijn raadsman, wiens advocatenkantoor hij had aangewezen als adres waarop betekeningen konden worden verricht. Hij had volgens de verwijzende rechter dus kennelijk geen interesse om zelf het proces in hoger beroep bij te wonen. Bovendien is het SO zelf die heeft gevraagd om de tegen hem uitgesproken veroordeling in Duitsland ten uitvoer te leggen. Gelet op deze omstandigheden is deze rechter van oordeel dat SO er geen rechtmatig belang bij heeft dat de tenuitvoerlegging van zijn veroordeling in Duitsland wordt geweigerd.
38      Dat brengt de verwijzende rechter ertoe het Hof vragen te stellen over de verenigbaarheid van de Duitse wetgeving met het beginsel van voorrang van het Unierecht, ook al kan een antwoord volgens hetwelk die wetgeving daarmee onverenigbaar is volgens hem worden afgeleid uit het arrest van 21 december 2023, Generalstaatsanwaltschaft Berlin (Veroordeling bij verstek) (C‑396/22, EU:C:2023:1029), waarin het Hof heeft geoordeeld dat het Duitse recht onverenigbaar was met artikel 4 bis, lid 1, van kaderbesluit 2002/584, dat in dezelfde bewoordingen is geformuleerd als artikel 9, lid 1, van kaderbesluit 2008/909.
39      In de vierde plaats vraagt de verwijzende rechter zich af of de veroordeelde persoon die niet zelf is verschenen afstand kan doen van de bescherming die voortvloeit uit artikel 9, lid 1, onder i), van kaderbesluit 2008/909 en, zo ja, of het verzoek van deze persoon aan de bevoegde autoriteit van de beslissingsstaat om tenuitvoerlegging van de sanctie in zijn lidstaat van herkomst een dergelijke afstandsverklaring vormt.
40      In casu is het gedrag van SO volgens deze rechter tegenstrijdig als hij enerzijds in Polen om de tenuitvoerlegging van zijn straf in Duitsland verzoekt – zonder enig voorbehoud of bezwaar tegen de veroordeling kenbaar te maken – en anderzijds in die lidstaat, in het stadium van die tenuitvoerlegging, daartegen bezwaar maakt. De verwijzende rechter is van mening dat met deze omstandigheid rekening zou moeten worden gehouden bij de uitoefening van de beoordelingsbevoegdheid waarover hij zou moeten beschikken om de veroordeling van een persoon die niet in persoon is verschenen te erkennen en ten uitvoer te leggen. Volgens het nationale recht komt een dergelijke beoordelingsbevoegdheid hem echter niet toe.
41      Ook al bevat kaderbesluit 2008/909 geen bepaling waaruit hij kan afleiden dat de veroordeelde persoon die niet zelf is verschenen afstand kan doen van de bescherming die voortvloeit uit artikel 9, lid 1, onder i), van dit kaderbesluit, stelt deze rechter vast dat deze bepaling betrekking heeft op een situatie waarin deze persoon door zijn eigen gedrag in het proces kan beslissen of hij bescherming wenst te genieten tegen de erkenning en de tenuitvoerlegging van een vonnis dat in zijn afwezigheid is gewezen. In punt iii) van die bepaling is namelijk voorzien in de mogelijkheid dat die persoon te kennen geeft dat hij een dergelijk vonnis niet betwist. Indien de uitvoerbaarheid van het vonnis in zoverre kan afhangen van de beslissing van de veroordeelde persoon die niet zelf is verschenen, zou het denkbaar zijn om, ook voor het verdere verloop van de tenuitvoerlegging, uit te gaan van een dergelijke beslissingsbevoegdheid, waarvan SO in het onderhavige geval dan gebruik zou hebben gemaakt door de Sąd Okręgowy w Zielonej Górze te verzoeken om tenuitvoerlegging van zijn straf in Duitsland.
42      In deze omstandigheden heeft het Kammergericht Berlin de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vragen:
„1)      Voldoet een dagvaarding aan een door de gevonniste persoon aangewezen nationale gemachtigde aan de vereisten van artikel 9, lid 1, onder i), punt i), eerste streepje, van [kaderbesluit 2008/909]?
2)      Moet artikel 9, lid 1, onder i), punt ii), van [kaderbesluit 2008/909] aldus worden uitgelegd dat het proces reeds moet zijn gepland op het tijdstip waarop de machtiging wordt verleend en dat de betrokkene op de hoogte moet zijn van de ervoor vastgestelde datum, of volstaat het dat de betrokkene de machtiging verleent of bevestigt in de wetenschap dat er een proces zal plaatsvinden?
3)      Is het verenigbaar met de voorrang van het Unierecht dat de Duitse wetgever in § 84b, lid 1, punt 2, [IRG] het geval van een veroordeling bij verstek als absolute ontoelaatbaarheidsgrond heeft vormgegeven, hoewel artikel 9, lid 1, onder i), van [kaderbesluit 2008/909], in dit verband slechts in een facultatieve weigeringsgrond voorziet?
4)      Kan de betrokkene afstand doen van de bescherming die voortvloeit uit artikel 9, lid 1, onder i), van [kaderbesluit 2008/909] en daarmee de tenuitvoerlegging van een verstekvonnis mogelijk maken, ook al is niet voldaan aan de voorwaarden van artikel 9, lid 1, onder i), punten i) tot en met iii), van het kaderbesluit? Vormt het verzoek tot tenuitvoerlegging in de staat van herkomst tegenover de bevoegde autoriteit van de beslissingsstaat een dergelijke afstandsverklaring?”
Beantwoording van de prejudiciële vragen
Opmerkingen vooraf
43      Er zij aan herinnerd dat kaderbesluit 2008/909, net als kaderbesluit 2002/584, op strafrechtelijk gebied invulling geeft aan de beginselen van wederzijds vertrouwen en wederzijdse erkenning. Dit kaderbesluit breidt de justitiële samenwerking uit met betrekking tot de erkenning en tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen wanneer personen in een andere lidstaat zijn veroordeeld tot vrijheidsstraffen of tot tot vrijheidsbeneming strekkende maatregelen, ter bevordering van hun reclassering [arrest van 4 september 2025, C.J. (Tenuitvoerlegging van een vonnis naar aanleiding van een EAB), C‑305/22, EU:C:2025:665, punt 45 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
44      Kaderbesluit 2008/909 beoogt, volgens artikel 3, lid 1, ervan, regels vast te stellen volgens welke een lidstaat, ter bevordering van de reclassering van de veroordeelde persoon, een vonnis erkent en de door een rechter van een andere lidstaat opgelegde sanctie ten uitvoer legt.
45      Te dien einde voorziet artikel 4, lid 1, onder a), van kaderbesluit 2008/909 in de mogelijkheid dat een vonnis, vergezeld van het certificaat waarvan het model in bijlage I bij dat besluit is opgenomen, wordt toegezonden aan de lidstaat waarvan de veroordeelde persoon onderdaan is en waar hij zijn woonplaats heeft.
46      In dat verband bepaalt artikel 8, lid 1, van kaderbesluit 2008/909 dat de bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat in beginsel moet instemmen met het verzoek tot erkenning van een vonnis en tot tenuitvoerlegging van een in een andere lidstaat opgelegde vrijheidsstraf of tot vrijheidsbeneming strekkende maatregel, dat haar overeenkomstig de artikelen 4 en 5 van dat kaderbesluit is toegezonden. Zij kan in beginsel slechts weigeren gevolg te geven aan een dergelijk verzoek op grond van de in artikel 9 van dat kaderbesluit limitatief opgesomde gronden tot weigering van de erkenning en tenuitvoerlegging (arrest van 9 november 2023, Staatsanwaltschaft Aachen, C‑819/21, EU:C:2023:841, punt 20).
47      Met name kan de bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat volgens artikel 9, lid 1, onder i), van kaderbesluit 2008/909, waar het verzoek om een prejudiciële beslissing betrekking op heeft, de erkenning van een vonnis en de tenuitvoerlegging van de sanctie weigeren wanneer de betrokkene volgens het in artikel 4 van dit kaderbesluit bedoelde certificaat niet in persoon is verschenen op het proces dat tot de betrokken beslissing heeft geleid.
48      Dienaangaande zij eraan herinnerd dat het Hof in verband met artikel 4 bis van kaderbesluit 2002/584 heeft geoordeeld dat het begrip „proces dat tot de beslissing heeft geleid”, in de zin van deze bepaling, moet worden geacht te duiden op de procedure die heeft geleid tot de rechterlijke beslissing waarbij de persoon om wiens overlevering wordt verzocht in het kader van de tenuitvoerlegging van een Europees aanhoudingsbevel, onherroepelijk is veroordeeld [zie onder meer arrest van 21 december 2023, Generalstaatsanwaltschaft Berlin (Veroordeling bij verstek), C‑398/22, EU:C:2023:1031, punt 29 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
49      Wat meer in het bijzonder een situatie betreft zoals aan de orde in het hoofdgeding, waarin het proces in twee opeenvolgende instanties heeft plaatsgevonden, namelijk een eerste aanleg gevolgd door een procedure in hoger beroep, heeft het Hof geoordeeld dat de instantie die heeft geleid tot de beslissing in hoger beroep als enige relevant is voor de toepassing van artikel 4 bis, lid 1, van kaderbesluit 2002/584, mits deze instantie heeft geleid tot de beslissing waartegen geen gewoon rechtsmiddel meer openstaat en waarbij derhalve de zaak ten gronde definitief is afgedaan [zie onder meer arrest van 21 december 2023, Generalstaatsanwaltschaft Berlin (Veroordeling bij verstek), C‑398/22, EU:C:2023:1031, punt 32 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
50      Zoals de advocaat-generaal in punt 45 van zijn conclusie heeft opgemerkt, kan deze uitlegging van het begrip „proces dat tot de beslissing heeft geleid” van artikel 4 bis, lid 1, van kaderbesluit 2002/584 worden toegepast op artikel 9, lid 1, onder i), van kaderbesluit 2008/909, aangezien beide bepalingen bij dezelfde Uniehandeling – namelijk kaderbesluit 2009/299, meer bepaald respectievelijk artikel 2, lid 1, en artikel 5, lid 1, ervan – in de twee betrokken kaderbesluiten zijn ingevoegd, soortgelijke of zelfs identieke bewoordingen hebben en soortgelijke doelstellingen nastreven in verband met onder meer het recht van de betrokkene om in persoon op zijn proces te verschijnen en de eerbiediging van de rechten van verdediging van die betrokkene wanneer hij niet in persoon is verschenen op het proces dat tot zijn veroordeling heeft geleid, zoals met name blijkt uit de overwegingen 1, 4, 6 en 8 van kaderbesluit 2009/299.
51      Dat geldt ook, om dezelfde redenen, voor de uitlegging die het Hof in zijn rechtspraak over artikel 4 bis, lid 1, van kaderbesluit 2002/584 aan de andere begrippen in deze bepaling heeft gegeven, meer bepaald in zijn rechtspraak over de begrippen en uitdrukkingen in de punten a) tot en met c) daarvan, waarvan de bewoordingen precies overeenkomen met die van de punten i) tot en met iii) van artikel 9, lid 1, onder i), van kaderbesluit 2008/909, waarop de prejudiciële vragen betrekking hebben.
52      Die vragen moeten worden beantwoord tegen de achtergrond van deze voorafgaande opmerkingen.
Eerste vraag
53      Volgens vaste rechtspraak is het, in het kader van de bij artikel 267 VWEU ingestelde procedure van samenwerking tussen de nationale rechterlijke instanties en het Hof, de taak van het Hof om de nationale rechter een nuttig antwoord te geven aan de hand waarvan hij het bij hem aanhangige geding kan oplossen. Daartoe dient het zo nodig de voorgelegde vragen te herformuleren. Het staat in dit verband aan het Hof om uit alle door de nationale rechter verstrekte gegevens, met name uit de motivering van de verwijzingsbeslissing, de elementen van het Unierecht te putten die, gelet op het voorwerp van het geschil, uitlegging behoeven (arrest van 5 juni 2025, Nuratau, C‑349/24, EU:C:2025:397, punt 23 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
54      In casu blijkt uit de bewoordingen van de eerste vraag dat deze formeel betrekking heeft op het in artikel 9, lid 1, onder i), van kaderbesluit 2008/909 bedoelde geval. Dat betreft de situatie waarin de betrokkene volgens het in artikel 4 van dat kaderbesluit bedoelde certificaat niet in persoon is verschenen op het proces dat tot de veroordeling heeft geleid maar, overeenkomstig het eerste streepje van deze bepaling, tijdig en in persoon is gedagvaard en daarbij op de hoogte is gebracht van het tijdstip en de plaats van het proces dat tot de beslissing heeft geleid of anderszins daadwerkelijk officieel in kennis is gesteld van het tijdstip en de plaats van dat proces, zodat op ondubbelzinnige wijze vaststaat dat hij op de hoogte was van het voorgenomen proces en, overeenkomstig het tweede streepje van die bepaling, ervan in kennis is gesteld dat een beslissing kan worden gegeven wanneer hij niet op het proces verschijnt.
55      Uit de verwijzingsbeslissing blijkt evenwel dat de verwijzende rechter in het hoofdgeding geen uitspraak moet doen over een situatie waarin de betrokkene ervan in kennis is gesteld dat een beslissing kan worden gegeven wanneer hij niet op het proces verschijnt, maar over een situatie waarin deze betrokkene een raadsman heeft gemachtigd om zijn verdediging op het proces te voeren, en op het proces ook werkelijk door die raadsman is verdedigd, als bedoeld in artikel 9, lid 1, onder i), ii), van dat kaderbesluit.
56      Bijgevolg moet de eerste vraag aldus worden begrepen dat het Hof wordt verzocht om te bepalen of deze laatste bepaling aldus moet worden uitgelegd dat aan de voorwaarde inzake op de hoogte zijn van het voorgenomen proces ook voldaan is wanneer een dagvaarding niet direct aan de betrokkene is betekend maar aan een raadsman die hij heeft gemachtigd om zijn verdediging op het proces te voeren en die hij in de beslissingsstaat heeft aangewezen om de betekeningen in ontvangst te nemen.
57      Krachtens artikel 9, lid 1, onder i), van kaderbesluit 2008/909 kan de bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat de erkenning van het vonnis en de tenuitvoerlegging van de sanctie weigeren indien de betrokkene volgens het in artikel 4 van dit kaderbesluit bedoelde certificaat niet in persoon is verschenen op het proces dat tot de beslissing heeft geleid, tenzij in dat certificaat is vermeld dat de betrokkene zich, overeenkomstig nadere in het nationale recht van de beslissingsstaat bepaalde procedurevoorschriften, in een van de in de punten i) tot en met iii) van artikel 9, lid 1, onder i), bedoelde gevallen bevindt.
58      Hieruit volgt dat de bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat er in beginsel toe gehouden is een veroordeling te erkennen en ten uitvoer te leggen – ook al was de betrokkene niet aanwezig op het proces dat tot deze beslissing heeft geleid –, indien voldaan is aan de voorwaarden voor toepassing van een van de in de punten i) tot en met iii) van dat artikel 9, lid 1, onder i), van kaderbesluit 2008/909 bedoelde gevallen (zie naar analogie arrest van 24 mei 2016, Dworzecki, C‑108/16 PPU, EU:C:2008:909, punt 35).
59      In elk van de in die punten bedoelde gevallen doet de erkenning en de tenuitvoerlegging van een veroordeling namelijk geen afbreuk aan de rechten van verdediging van de betrokkene en ook niet aan het recht op een doeltreffende voorziening in rechte en op een eerlijk proces, zoals die zijn neergelegd in artikel 47 en artikel 48, lid 2, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: „Handvest”) [zie naar analogie arrest van 23 maart 2023, Minister for Justice and Equality (Opheffing van opschorting), C‑514/21 en C‑515/21, EU:C:2023:235, punt 73 en aldaar aangehaalde rechtspraak], aangezien de betrokkene in die gevallen wordt geacht vrijwillig en ondubbelzinnig te hebben afgezien van aanwezigheid op zijn proces (zie naar analogie arrest van 26 februari 2013, Melloni, C‑399/11, EU:C:2013:107, punt 52).
60      Wat meer in het bijzonder artikel 9, lid 1, onder i), ii), van kaderbesluit 2008/909 betreft, is de bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat ertoe gehouden een veroordeling te erkennen en ten uitvoer te leggen, niettegenstaande het feit dat de betrokkene niet in persoon is verschenen op het proces dat tot de beslissing heeft geleid, wanneer deze betrokkene, die op de hoogte was van het voorgenomen proces, tijdig een zelf gekozen of van overheidswege toegewezen raadsman heeft gemachtigd om zijn verdediging op het proces te voeren, en op het proces ook werkelijk door die raadsman is verdedigd.
61      Het is juist dat uit de rechtspraak van het Hof over artikel 9, lid 1, onder i), i), van kaderbesluit 2008/909 – dat, zoals in punt 54 van het onderhavige arrest is opgemerkt, in essentie betrekking heeft de situatie waarin de betrokkene niet in persoon is verschenen op het proces dat tot zijn veroordeling heeft geleid maar in persoon is gedagvaard of anderszins daadwerkelijk officieel in kennis is gesteld van het tijdstip en de plaats van dat proces – volgt dat met name gelet op de bewoordingen van het eerste streepje van deze bepaling, luidens welke op ondubbelzinnige wijze moet vaststaan dat deze betrokkene „op de hoogte was van het voorgenomen proces”, uit de omstandigheid dat een dagvaarding wordt overhandigd aan een derde die toezegt deze dagvaarding aan de betrokkene te overhandigen, noch op ondubbelzinnige wijze kan worden afgeleid dat de betrokkene de informatie over het tijdstip en de plaats van zijn proces „daadwerkelijk” heeft ontvangen noch, in voorkomend geval, op welk exact tijdstip hij die heeft ontvangen [zie naar analogie arresten van 24 mei 2016, Dworzecki, C‑108/16 PPU, EU:C:2016:346, punt 47, en 21 december 2023, Generalstaatsanwaltschaft Berlin (Verstekvonnis), C‑397/22, EU:C:2023:1030, punt 31].
62      Zoals de advocaat-generaal in punt 53 van zijn conclusie heeft opgemerkt, ligt dit echter anders wanneer een dagvaarding is betekend aan een raadsman die de betrokkene heeft gemachtigd om zijn verdediging op het proces te voeren en die hij in de beslissingsstaat heeft aangewezen om de betekeningen in ontvangst te nemen.
63      De verzending, door de bevoegde autoriteit van de beslissingsstaat, van die dagvaarding naar het adres van het advocatenkantoor van de raadsman van de betrokkene staat immers gelijk met een kennisgeving aan die betrokkene zelf, die in dat geval wordt geacht die dagvaarding te hebben ontvangen (zie naar analogie arrest van 20 mei 2025, Kachev, C‑135/25 PPU, EU:C:2025:366, punt 37 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
64      Derhalve moet op de eerste vraag worden geantwoord dat artikel 9, lid 1, onder i), ii), van kaderbesluit 2008/909 aldus moet worden uitgelegd dat aan de in deze bepaling gestelde voorwaarde inzake op de hoogte zijn van het voorgenomen proces ook voldaan is wanneer een dagvaarding niet direct aan de betrokkene is betekend maar aan een raadsman die hij heeft gemachtigd om zijn verdediging op het proces te voeren en die hij in de beslissingsstaat heeft aangewezen om de betekeningen in ontvangst te nemen.
Tweede vraag
65      Met zijn tweede vraag wenst de verwijzende rechter in essentie te vernemen of artikel, lid 1, onder i), ii), van kaderbesluit 2008/909 aldus moet worden uitgelegd dat deze bepaling slechts van toepassing is indien de betrokkene in kennis was gesteld van het tijdstip en de plaats van de terechtzitting op het moment dat hij een raadsman machtigde om zijn verdediging op het proces te voeren.
66      Om te beginnen moet worden opgemerkt dat de bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat volgens die bepaling, en overeenkomstig de in de punten 57 tot en met 59 van het onderhavige arrest aangehaalde rechtspraak, ertoe gehouden is een veroordeling te erkennen en ten uitvoer te leggen wanneer de betrokkene niet in persoon is verschenen op het proces dat tot die beslissing heeft geleid indien deze betrokkene op de hoogte was van het voorgenomen proces, overeenkomstig het in de eerste zinsnede van die bepaling gestelde vereiste, een zelf gekozen of van overheidswege toegewezen raadsman heeft gemachtigd om zijn verdediging op het proces te voeren, en op dat proces ook werkelijk door die raadsman is verdedigd.
67      Om deze tweede vraag te kunnen beantwoorden moet dan ook worden bepaald wat de draagwijdte is van het in de eerste zinsnede van punt ii) van artikel 9, lid 1, onder i), van kaderbesluit 2008/909 gestelde vereiste dat de betrokkene op de hoogte was van het voorgenomen proces, welk vereiste bij gebreke van een verwijzing naar het nationaal recht van de lidstaten een autonoom Unierechtelijk begrip vormt dat op het grondgebied van de Europese Unie uniform moet worden uitgelegd (zie naar analogie arrest van 24 mei 2016, Dworzecki, C‑108/16 PPU, EU:C:2016:346, punten 28‑31).
68      Wat dit betreft, zij eraan herinnerd dat overeenkomstig vaste rechtspraak bij de uitlegging van een bepaling van Unierecht niet enkel rekening moet worden gehouden met haar bewoordingen, maar ook met haar context en met de doelstellingen die worden nagestreefd met de regeling waarvan zij deel uitmaakt (arresten van 17 november 1983, Merck, 292/82, EU:C:1983:335, punt 12, en 4 september 2025, Casa Judeţeană de Asigurări de Sănătate Mureș e.a., C‑489/23, EU:C:2025:651, punt 31).
69      Wat de bewoordingen van artikel 9, lid 1, onder i), ii), van kaderbesluit 2008/909 betreft, moet worden opgemerkt dat uit de formulering van deze bepaling in de verschillende taalversies ervan, niet ondubbelzinnig kan worden afgeleid of zij voor de toepassing ervan vereist dat de betrokkene op de hoogte was van het precieze tijdstip van de terechtzitting in het kader van het proces dat tot zijn veroordeling heeft geleid.
70      In het bijzonder bevat de Italiaanse taalversie van artikel 9, lid 1, onder i), ii), van dit kaderbesluit weliswaar uitdrukkelijk een dergelijk vereiste, maar sommige versies, zoals de Engelse en de Franse, vereisen enkel „kennis van het voorgenomen proces”, terwijl andere versies „kennis van de vastgestelde terechtzitting vereisen, zoals de Duitse en de Hongaarse, of „kennis van de geplande terechtzitting”, zoals de Tsjechische, de Pools en de Zweedse.
71      Hoewel deze verschillende uitdrukkingen weliswaar de indruk kunnen wekken dat de betrokkene, zoals uitdrukkelijk is bepaald in de Italiaanse taalversie van deze bepaling, op de hoogte moet zijn geweest van het tijdstip van de terechtzitting in het kader van het proces dat tot zijn veroordeling heeft geleid, neemt dit niet weg dat de in bepaalde taalversies van een Unierechtelijke bepaling gebruikte formulering volgens vaste rechtspraak niet als enige grondslag voor de uitlegging van die bepaling kan dienen of daartoe voorrang kan hebben boven de andere taalversies. De bepalingen van het Unierecht moeten immers op uniforme wijze worden uitgelegd en toegepast in het licht van de tekst in alle talen van de Unie. Wanneer er verschillen bestaan tussen de taalversies van een bepaling van Unierecht moet, volgens vaste rechtspraak, bij de uitlegging van de betrokken bepaling worden gelet op de context en de doelstelling van de regeling waarvan zij een onderdeel vormt [zie in die zin arrest van 23 oktober 2025, Naturvårdsverket (Verwerking van afval na terugname), C‑221/24 en C‑222/24, EU:C:2025:818, punt 45 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
72      Wat in dit verband de context van punt ii) van artikel 9, lid 1, onder i), van kaderbesluit 2008/909 betreft, moet worden vastgesteld dat punt i) van deze bepaling vereist dat de betrokkene ofwel persoonlijk is gedagvaard en daarbij op de hoogte is gebracht van „het tijdstip en de plaats van het proces” dat tot de beslissing heeft geleid, hetzij anderszins daadwerkelijk officieel in kennis is gesteld van „het tijdstip en de plaats van dat proces”, zodat op ondubbelzinnige wijze vaststaat dat „hij op de hoogte was van het voorgenomen proces”.
73      Derhalve moet worden vastgesteld dat uit de bewoordingen zelf van artikel 9, lid 1, onder i), i), van dit kaderbesluit blijkt dat de daarin gebruikte uitdrukking „op de hoogte was van het voorgenomen proces” vereist dat de betrokkene in kennis is gesteld van het tijdstip en de plaats van het proces dat tot zijn veroordeling heeft geleid.
74      In het kader van een contextuele uitlegging lijkt daaruit te kunnen worden afgeleid dat het overeenkomstige, in de eerste zinsnede van punt ii) van artikel 9, lid 1, onder i), gestelde vereiste om redenen van coherentie dezelfde draagwijdte kan krijgen, zodat deze bepaling aldus moet worden uitgelegd dat zij vereist dat de betrokkene in kennis is gesteld van het tijdstip van de terechtzitting en van de plaats van het proces dat tot zijn veroordeling heeft geleid.
75      Deze uitlegging vindt steun in de bepalingen van richtlijn 2016/343, die minimumvoorschriften vaststelt inzake bepaalde aspecten van strafprocedures, waaronder het „recht op aanwezigheid bij zijn proces”, in het bijzonder artikel 8, lid 2, ervan, dat een relevant contextueel element vormt voor de uitlegging van artikel 9, lid 1, onder i), van dit kaderbesluit omdat beide bepalingen functioneel in verband staan [zie in die zin arrest van 16 januari 2025, VB II (Informatie over het recht op een nieuw proces), C‑400/23, EU:C:2025:14, punt 48].
76      In dit verband zij in herinnering gebracht dat de lidstaten volgens artikel 8, lid 2, van richtlijn 2016/343 kunnen voorzien in de mogelijkheid dat een proces dat kan leiden tot een beslissing over schuld of onschuld van een verdachte of beklaagde plaatsvindt in zijn afwezigheid, op voorwaarde dat de verdachte of beklaagde tijdig in kennis is gesteld van de terechtzitting en van de gevolgen van zijn afwezigheid [punt a) van deze bepaling], of dat deze verdachte of beklaagde, die van het proces in kennis is gesteld, wordt vertegenwoordigd door een gemachtigde advocaat die ofwel door die verdachte of beklaagde dan wel door de staat werd aangesteld [punt b) van deze bepaling].
77      Het Hof heeft geoordeeld dat dit artikel 8, lid 2, van richtlijn 2016/343 bijzonder belang hecht aan de kennisgeving aan de betrokkene, aangezien uit die bepaling blijkt dat een proces alleen bij verstek kan worden gehouden op de uitdrukkelijke voorwaarde dat de betrokkene in kennis is gesteld van de terechtzitting. Onder verwijzing naar met name overweging 36 van deze richtlijn heeft het Hof gepreciseerd dat de in zowel punt a) als punt b) van dat artikel 8, lid 2, gestelde voorwaarde dat de betrokkene in kennis wordt gesteld van de terechtzitting, vereist dat hem informatie wordt verstrekt over het tijdstip en de plaats van de terechtzitting, op een wijze die het hem mogelijk maakt kennis te krijgen van die terechtzitting [zie in die zin arrest van 15 september 2022, HN (Proces van een verdachte die van het grondgebied is verwijderd), C‑420/20, EU:C:2022:679, punten 51 en 52].
78      Ook de teleologische uitlegging van punt ii) van artikel 9, lid 1, onder i), van kaderbesluit 2008/909 biedt steun aan de uitlegging volgens welke het eerste vereiste van dit punt ii) inhoudt dat de betrokkene in kennis moet zijn gesteld van het tijdstip en de plaats van het proces dat tot zijn veroordeling heeft geleid.
79      Zoals uitdrukkelijk blijkt uit artikel 1 van kaderbesluit 2009/299, gelezen in het licht van de overwegingen 1 en 15 ervan, beoogt dat artikel 9, lid 1, onder i), door een nauwkeurigere omschrijving van gemeenschappelijke gronden voor tenuitvoerlegging van een veroordeling ondanks de afwezigheid van de betrokkene tijdens zijn proces diens recht om in persoon bij het tegen hem gevoerde strafproces te verschijnen – dat een essentieel onderdeel is van de rechten van de verdediging en meer in het algemeen van het grootste belang is voor de eerbiediging van het recht op een eerlijk strafproces, dat is verankerd in artikel 47, tweede en derde alinea, en artikel 48 van het Handvest – te beschermen, en daarnaast de wederzijdse erkenning van rechterlijke beslissingen tussen de lidstaten te bevorderen [zie in die zin en naar analogie arrest van 23 maart 2023, Minister for Justice and Equality (Opheffing van opschorting), C‑514/21 en C‑515/21, EU:C:2023:235, punten 50 en 60 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
80      De uitlegging van artikel 9, lid 1, onder i), ii), van kaderbesluit 2008/909 volgens welke de betrokkene in kennis moet worden gesteld van het tijdstip en de plaats van de terechtzitting in het kader van zijn proces, bevordert de verwezenlijking van deze doelstellingen. Zij stelt de betrokkene immers in staat om in persoon te verschijnen indien hij dat wenst, en dit tot het tijdstip waarop het proces daadwerkelijk plaatsvindt, ofwel maakt zij het mogelijk om na te gaan of de betrokkene vrijwillig en ondubbelzinnig heeft afgezien van aanwezigheid op zijn proces.
81      In deze context moet nog worden gepreciseerd dat, anders dan de bewoordingen van artikel 9, lid 1, onder i), ii), van kaderbesluit 2008/909 kunnen doen vermoeden, deze bepaling niet aldus kan worden opgevat dat zij vereist dat de kennisgeving van het tijdstip en de plaats van het proces van de betrokkene plaatsvindt voordat deze laatste zijn raadsman machtigt om zijn verdediging op het proces te voeren. Zoals de advocaat-generaal in punt 106 van zijn conclusie heeft benadrukt, zouden anders buitensporige formele vereisten worden gesteld, zoals de noodzaak om de machtiging met het oog op het proces in hoger beroep te bevestigen of te verlengen, terwijl deze machtiging aanvankelijk is verleend voor de gehele procedure.
82      Aangezien die kennisgeving tot doel heeft de betrokkene in staat te stellen bij het proces aanwezig te zijn, is het immers niet van belang of hij deze kennisgeving ontvangt voordat er een machtiging wordt verleend aan een raadsman dan wel daarna. Overigens moet worden opgemerkt dat wanneer de betrokkene een raadsman machtigt om in het kader van de betrokken procedure hoger beroep in te stellen en hem te vertegenwoordigen, deze machtiging noodzakelijkerwijs voorafgaat aan de kennisgeving van het tijdstip en de plaats van het proces in hoger beroep, die in dat stadium per definitie niet bekend zijn.
83      Uit het voorgaande volgt dus dat het in de eerste zinsnede van punt ii) van artikel 9, lid 1, onder i), van kaderbesluit 2008/909 gestelde vereiste inhoudt dat de betrokkene in kennis moet zijn gesteld van het tijdstip en de plaats van het proces, zonder dat het van belang is of hij deze kennisgeving heeft ontvangen voordat hij een raadsman heeft gemachtigd om zijn verdediging op het proces te voeren dan wel daarna.
84       Bijgevolg moet op de tweede vraag worden geantwoord dat artikel 9, lid 1, onder i), ii), van kaderbesluit 2008/909 aldus moet worden uitgelegd dat voor toepassing van deze bepaling vereist is dat de betrokkene tijdig in kennis is gesteld van het tijdstip en de plaats van de terechtzitting in het kader van zijn proces, maar niet dat deze daarvan in kennis is gesteld voordat hij een raadsman heeft gemachtigd om zijn verdediging op dat proces te voeren.
Derde vraag
85      Met zijn derde vraag wenst de verwijzende rechter in essentie te vernemen of artikel 9, lid 1, onder i), van kaderbesluit 2008/909 aldus moet worden uitgelegd dat het zich verzet tegen een nationale regeling die de bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat verplicht om de erkenning en de tenuitvoerlegging van een in de beslissingsstaat uitgesproken veroordeling te weigeren wanneer de voorwaarden voor toepassing van de in de punten i) tot en met iii) van deze bepaling bedoelde gevallen niet vervuld zijn.
86      Deze vraag is in het kader van het hoofdgeding slechts nuttig indien de verwijzende rechter in het licht van het antwoord op de tweede vraag zou vaststellen dat in de omstandigheden van het hoofdgeding niet voldaan is aan de voorwaarden voor toepassing van het in punt ii) van artikel 9, lid 1, onder i), van dit kaderbesluit bedoelde geval.
87      Uit de bewoordingen zelf van artikel 9, lid 1, onder i), en in het bijzonder uit de vermelding dat de rechterlijke autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat de erkenning van het betrokken vonnis en de tenuitvoerlegging van de sanctie „kan” weigeren, blijkt dat de bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat over de bevoegdheid beschikt om de erkenning van een vonnis en de tenuitvoerlegging van de sanctie te weigeren indien de betrokkene niet in persoon is verschenen op het proces dat tot dat vonnis heeft geleid, tenzij volgens het in artikel 4 van dit kaderbesluit bedoelde certificaat is voldaan aan de voorwaarden voor toepassing van de respectievelijk in de punten i), ii) en iii), van artikel 9, lid 1, onder i), van deze bepaling genoemde gevallen [zie naar analogie arrest van 21 december 2023, Generalstaatsanwaltschaft Berlin (Veroordeling bij verstek), C‑396/22, EU:C:2023:1029, punten 38 en 39 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
88      Artikel 9, lid 1, onder i), van dit kaderbesluit beperkt aldus de mogelijkheid tot weigering van de erkenning en tenuitvoerlegging van een veroordeling door een nauwkeurige en uniforme opsomming te geven van de voorwaarden waaronder de erkenning en de tenuitvoerlegging van een dergelijk vonnis dat is gewezen na een proces waarop de betrokkene niet in persoon is verschenen, niet mogen worden geweigerd [zie naar analogie arrest van 23 maart 2023, Minister for Justice and Equality (Opheffing van opschorting), C‑514/21 en C‑515/21, EU:C:2023:235, punt 49 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
89      Hieruit volgt dat, zoals blijkt uit punt 58 van het onderhavige arrest, de bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat ertoe gehouden is een veroordeling te erkennen en ten uitvoer te leggen – ook al was de betrokkene niet aanwezig op het proces dat tot de betrokken beslissing heeft geleid –,
wanneer voldaan is aan de voorwaarden voor toepassing van een van de in respectievelijk de punten i), ii) en iii) van artikel 9, lid 1, onder i), bedoelde gevallen.
90      Niettemin kan de bevoegde autoriteit van de uitvoerende lidstaat, gelet op het feit dat artikel 9, lid 1, onder i), van kaderbesluit 2008/909 voorziet in een facultatieve grond tot weigering van de erkenning en de tenuitvoerlegging van een veroordeling, hoe dan ook, na te hebben vastgesteld dat de voorwaarden voor toepassing van de in de punten i), ii) en iii) van deze bepaling bedoelde gevallen niet vervuld zijn wat betreft de situatie van de persoon tegen wie een dergelijk vonnis is gewezen, rekening houden met alle specifieke omstandigheden van elk geval, waaronder het gedrag van deze persoon, op grond waarvan zij zich ervan kan vergewissen dat de erkenning en de tenuitvoerlegging van dat vonnis geen schending van diens rechten van verdediging inhouden [zie naar analogie arrest van 23 maart 2023, Minister for Justice and Equality (Opheffing van opschorting), C‑514/21 en C‑515/21, EU:C:2023:235, punten 76 en 78 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
91      In casu blijkt uit de verwijzingsbeslissing dat de nationale regeling in het hoofdgeding de bevoegde autoriteit van de uitvoerende lidstaat verplicht om de erkenning en de tenuitvoerlegging van een in de uitvaardigende lidstaat uitgesproken veroordeling te weigeren wanneer niet voldaan is aan de voorwaarden voor toepassing van een van de in de punten i), ii) en iii) van artikel 9, lid 1, onder i), van kaderbesluit 2008/909 bedoelde gevallen. Die regeling ontneemt deze autoriteit dus een beoordelingsmarge om op basis van de omstandigheden van het geval na te gaan of de rechten van verdediging van de betrokkene niettemin kunnen worden geacht te zijn geëerbiedigd en, bijgevolg, om te beslissen de veroordeling in kwestie te erkennen en ten uitvoer te leggen.
92      In die omstandigheden is een dergelijke nationale regeling in strijd met artikel 9, lid 1, onder i), van kaderbesluit 2008/909.
93      In dit verband moet eraan worden herinnerd dat het beginsel van voorrang van het Unierecht aldus moet worden uitgelegd dat het een nationale rechterlijke instantie niet verplicht om een bepaling van nationaal recht die onverenigbaar is met de bepalingen van dit kaderbesluit buiten toepassing te laten, aangezien deze geen rechtstreekse werking hebben. De autoriteiten van de lidstaten, met inbegrip van de rechterlijke instanties, zijn evenwel verplicht om het nationale recht zo veel mogelijk conform uit te leggen, waardoor zij een resultaat kunnen garanderen dat verenigbaar is met het door dit kaderbesluit nagestreefde doel [zie naar analogie arrest van 21 december 2023, Generalstaatsanwaltschaft Berlin (Veroordeling bij verstek), C‑398/22, EU:C:2023:1031, punt 47 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
94      Hoewel kaderbesluiten geen rechtstreekse werking hebben, heeft de bindende aard ervan immers wel tot gevolg dat de nationale autoriteiten van de lidstaten verplicht zijn om het nationale recht in overeenstemming hiermee uit te leggen vanaf het moment dat de omzettingstermijn van die kaderbesluiten verstrijkt. Bij de toepassing van hun nationaal recht moeten die autoriteiten dit dus zo veel mogelijk in het licht van de bewoordingen en het doel van het kaderbesluit uitleggen teneinde het daarmee beoogde resultaat te bereiken, waarbij een uitlegging contra legem van het nationaal recht evenwel is uitgesloten. Dit beginsel van een conforme uitlegging vereist aldus dat het gehele nationale recht in aanmerking wordt genomen en toepassing wordt gegeven aan de daarin erkende uitleggingsmethoden, teneinde de volle werking van dit kaderbesluit te verzekeren en tot een oplossing te komen die in overeenstemming is met de daarmee nagestreefde doelstelling [arrest van 21 december 2023, Generalstaatsanwaltschaft Berlin (Veroordeling bij verstek), C‑398/22, EU:C:2023:1031, punt 48 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
95      Hieruit volgt dat de verwijzende rechter, indien hij van oordeel zou zijn dat niet voldaan is aan de voorwaarden voor toepassing van de in artikel 9, lid 1, onder i), van kaderbesluit 2008/909 bedoelde gevallen, met name het in punt ii) bedoelde geval, met inaanmerkingneming van zijn gehele nationaal recht en toepassing gevend aan de daarin erkende uitleggingsmethoden, de nationale regeling in het hoofdgeding zo
veel mogelijk moet uitleggen in het licht van de bewoordingen en het doel van kaderbesluit 2008/909, in die zin dat hij op basis van alle omstandigheden van het geval kan beoordelen of de rechten van verdediging van de betrokkene niettemin kunnen worden geacht te zijn geëerbiedigd, zodat de veroordeling in kwestie moet worden erkend en ten uitvoer gelegd.
96      Derhalve moet op de derde vraag worden geantwoord dat artikel 9, lid 1, onder i), van kaderbesluit 2008/909 aldus moet worden uitgelegd dat het zich verzet tegen een nationale regeling die de bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat verplicht om de erkenning en de tenuitvoerlegging van een in de beslissingsstaat uitgesproken veroordeling te weigeren wanneer aan geen van de voorwaarden voor toepassing van de in de punten i) tot en met iii) van deze bepaling voldaan is.
Vierde vraag
97      Met zijn vierde vraag wenst de verwijzende rechter in essentie te vernemen of artikel 9, lid 1, onder i), van kaderbesluit 2008/909 aldus moet worden uitgelegd dat de bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat, wanneer zij vaststelt dat de voorwaarden voor toepassing van de in de punten i) tot en met iii) van die bepaling bedoelde gevallen niet vervuld zijn, rekening kan houden met het feit dat de betrokkene de bevoegde autoriteit van de beslissingsstaat heeft verzocht om tenuitvoerlegging van zijn veroordeling in de lidstaat waarvan hij onderdaan is en waar hij het centrum van zijn belangen heeft, teneinde te beslissen dat die tenuitvoerlegging geen schending van zijn rechten van verdediging inhoudt.
98      Dienaangaande moet meteen worden opgemerkt dat het antwoord op deze vraag net als het antwoord op de derde vraag in het kader van het hoofdgeding slechts nuttig is indien de verwijzende rechter in het licht van het antwoord op de tweede vraag zou vaststellen dat in de omstandigheden van het hoofdgeding niet voldaan is aan de voorwaarden voor toepassing van het in punt ii) van artikel 9, lid 1, onder i), van dit kaderbesluit bedoelde geval.
99      Zoals in de punten 57 tot en met 59 van het onderhavige arrest is opgemerkt, vermeldt artikel 9, lid 1, onder i) van dat kaderbesluit in de punten i) tot en met iii) de omstandigheden waarin de betrokkene moet worden geacht vrijwillig en ondubbelzinnig te hebben afgezien van aanwezigheid op zijn proces, zodat de bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat ertoe gehouden is een na afloop van dat proces uitgesproken veroordeling te erkennen en ten uitvoer te leggen.
100    Zoals de verwijzende rechter in zijn beslissing opmerkt, kan een dergelijke afstand voortvloeien uit het gedrag van de betrokkene wanneer hij, overeenkomstig het in punt iii) van artikel 9, lid 1, onder i), bedoelde geval, uitdrukkelijk te kennen heeft gegeven dat hij de beslissing die is gegeven na afloop van een proces waarop hij niet in persoon is verschenen niet betwist, of niet binnen de voorgeschreven termijn verzet of hoger beroep heeft aangetekend.
101    Zoals de advocaat-generaal in de punten 129 en 130 van zijn conclusie heeft aangegeven, voldoet het feit dat de betrokkene, zoals in het hoofdgeding, de bevoegde autoriteit van de beslissingsstaat heeft verzocht om de straf die hem is opgelegd na afloop van een proces waarop hij niet in persoon is verschenen ten uitvoer te leggen in de lidstaat waarvan hij onderdaan is en waar hij het centrum van zijn belangen heeft, als zodanig echter niet aan de voorwaarden van deze bepaling, zoals de verwijzende rechter met zijn vierde vraag terecht suggereert, aangezien niets de betrokkene belet een dergelijk verzoek in te dienen en zich tegelijkertijd het recht voor te behouden om het vonnis waarbij hij tot die straf is veroordeeld te betwisten en een nieuw proces te vragen.
102    Na deze precisering zij eraan herinnerd dat uit de in punt 90 van het onderhavige arrest aangehaalde rechtspraak volgt dat de bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat, na te hebben vastgesteld dat de voorwaarden voor toepassing van de in de punten i) tot en met iii) van artikel 9, lid 1, onder i), van kaderbesluit 2008/909 bedoelde gevallen niet vervuld zijn, rekening kan houden met andere omstandigheden aan de hand waarvan zij zich ervan kan vergewissen dat de erkenning en de tenuitvoerlegging van de veroordeling in kwestie geen schending opleveren van de rechten van verdediging van de betrokkene, met name het gedrag van deze laatste.
103    In die omstandigheden staat het de bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat dus vrij om rekening te houden met een verzoek, zoals dat in het hoofdgeding, tot tenuitvoerlegging van de sanctie in de lidstaat waarvan de betrokkene onderdaan is en waar hij het centrum van zijn belangen heeft, teneinde te beslissen dat die tenuitvoerlegging geen schending van zijn rechten van verdediging inhoudt, zodat de in artikel 9, lid 1, onder i), van kaderbesluit 2008/909 neergelegde grond tot weigering van de erkenning en de tenuitvoerlegging niet hoeft te worden toegepast, niettegenstaande het feit dat de voorwaarden voor toepassing van de in de punten i) tot en met iii) van deze bepaling bedoelde gevallen niet vervuld zijn.
104    Bijgevolg moet op de vierde vraag worden geantwoord dat artikel 9, lid 1, onder i), van kaderbesluit 2008/909 aldus moet worden uitgelegd dat de bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat, wanneer zij vaststelt dat de voorwaarden voor toepassing van de in de punten i) tot en met iii) van deze bepaling bedoelde gevallen niet vervuld zijn, rekening kan houden met het feit dat de betrokkene de bevoegde autoriteit van de beslissingsstaat heeft verzocht om tenuitvoerlegging van de sanctie in de lidstaat waarvan hij onderdaan is en waar hij het centrum van zijn belangen heeft, teneinde te beslissen dat die tenuitvoerlegging geen schending van zijn rechten van verdediging inhoudt.
Kosten
105    Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de verwijzende rechter over de kosten heeft te beslissen. De door anderen wegens indiening van hun opmerkingen bij het Hof gemaakte kosten komen niet voor vergoeding in aanmerking.
Het Hof (Vijfde kamer) verklaart voor recht:
1)      Artikel 9, lid 1, onder i), ii), van kaderbesluit 2008/909/JBZ van de Raad van 27 november 2008 inzake de toepassing van het beginsel van wederzijdse erkenning op strafvonnissen waarbij vrijheidsstraffen of tot vrijheidsbeneming strekkende maatregelen zijn opgelegd, met het oog op de tenuitvoerlegging ervan in de Europese Unie, zoals gewijzigd bij kaderbesluit 2009/299/JBZ van de Raad van 26 februari 2009,
moet aldus worden uitgelegd dat
aan de in deze bepaling gestelde voorwaarde inzake op de hoogte zijn van het voorgenomen proces ook voldaan is wanneer een dagvaarding niet direct aan de betrokkene is betekend maar aan een raadsman die hij heeft gemachtigd om zijn verdediging op het proces te voeren en die hij in de beslissingsstaat heeft aangewezen om de betekeningen in ontvangst te nemen.
2)      Artikel 9, lid 1, onder i), ii), van kaderbesluit 2008/909, zoals gewijzigd bij kaderbesluit 2009/299,
moet aldus worden uitgelegd dat
voor toepassing van deze bepaling vereist is dat de betrokkene tijdig in kennis is gesteld van het tijdstip en de plaats van de terechtzitting in het kader van zijn proces, maar niet dat deze daarvan in kennis is gesteld voordat hij een raadsman heeft gemachtigd om zijn verdediging op dat proces te voeren.
3)      Artikel 9, lid 1, onder i), van kaderbesluit 2008/909, zoals gewijzigd bij kaderbesluit 2009/299,
moet aldus worden uitgelegd dat
het zich verzet tegen een nationale regeling die de bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat verplicht om de erkenning en de tenuitvoerlegging van een in de beslissingsstaat uitgesproken veroordeling te weigeren wanneer aan geen van de voorwaarden voor toepassing van de in de punten i) tot en met iii) van deze bepaling voldaan is.
4)      Artikel 9, lid 1, onder i), van kaderbesluit 2008/909, zoals gewijzigd bij kaderbesluit 2009/299,
moet aldus worden uitgelegd dat
de bevoegde autoriteit van de tenuitvoerleggingsstaat, wanneer zij vaststelt dat de voorwaarden voor toepassing van de in de punten i) tot en met iii) van deze bepaling bedoelde gevallen niet vervuld zijn, rekening kan houden met het feit dat de betrokkene de bevoegde autoriteit van de beslissingsstaat heeft verzocht om tenuitvoerlegging van de sanctie in de lidstaat waarvan hij onderdaan is en waar hij het centrum van zijn belangen heeft, teneinde te beslissen dat die tenuitvoerlegging geen schending van zijn rechten van verdediging inhoudt.
ondertekeningen
*      Procestaal: Duits.
ii      Dit is een fictieve naam, die niet overeenkomt met de werkelijke naam van enige partij in de procedure.