61992CJ0398_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση C-398/92,
που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Hanseatisches Oberlandesgericht Hamburg (Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας) προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ
Firma Mund & Fester
και
Firma Hatrex Internationaal Transport,
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία του άρθρου 7 της Συνθήκης ΕΟΚ σε συνδυασμό με το άρθρο 220 της ίδιας Συνθήκης και τη Σύμβαση της 27ης Σεπτεμβρίου 1968 για τη διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (ΕΕ 1982, L 388, σ. 7), όπως τροποποιήθηκε μεταγενέστερα,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έκτο τμήμα),
συγκείμενο από τους G. F. Mancini, πρόεδρο τμήματος, Κ. Ν. Κακούρη (εισηγητή), F. A. Schockweiler, P. J. G. Kapteyn και J. L. Murray, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: G. Tesauro
γραμματέας: J.-G. Giraud
λαμβάνοντας υπόψη τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν:
- η Firma Mund & Fester, εκπροσωπούμενη από τον Juergen Kroeger, δικηγόρο Αμβούργου,
- η Γερμανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον Ernst Roeder, Ministerialrat στο Ομοσπονδιακό Υπουργείο Οικονομίας, και τον Alfred Dittrich, Regierungsdirektor στο Ομοσπονδιακό Υπουργείο Δικαιοσύνης,
- η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τους Bernd Langeheine και Pieter Van Nuffel, μέλη της Νομικής Υπηρεσίας,
έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 16ης Δεκεμβρίου 1993,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με Διάταξη της 16ης Νοεμβρίου 1992, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 23 του ίδιου μήνα, το Hanseatisches Oberlandesgericht Hamburg υπέβαλε προς το Δικαστήριο, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, ένα προδικαστικό ερώτημα ως προς την ερμηνεία του άρθρου 7 της Συνθήκης ΕΟΚ σε συνδυασμό με το άρθρο 220 της ίδιας Συνθήκης και τη Σύμβαση της 27ης Σεπτεμβρίου 1968 για τη διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (ΕΕ 1982, L 388, σ. 7), όπως τροποποιήθηκε μεταγενέστερα (στο εξής: Σύμβαση των Βρυξελλών).
2 Το ερώτημα αυτό ανέκυψε στα πλαίσια μιας δίκης που κίνησε η γερμανική εταιρία Mund & Fester κατά της εταιρίας διεθνών μεταφορών Hatrex Internationaal Transport (στο εξής: Hatrex) που εδρεύει στις Κάτω Χώρες, διώκουσα να διαταχθεί η συντηρητική κατάσχεση των πραγμάτων της Hatrex που βρισκόντουσαν στη Γερμανία.
3 Η Hatrex μετέφερε από το Carsamba (Τουρκία) στο Αμβούργο φουντούκια, τα οποία κατά τη μεταφορά εφθάρησαν από την υγρασία, δεδομένου ότι το φορτηγό που τα μετέφερε είχε ελαττωματική αδιάβροχη επένδυση.
4 Η Mund & Fester, στην οποία εκχωρήθηκαν τα δικαιώματα του αναθέσαντος τη μεταφορά, αξίωσε την καταβολή αποζημιώσεως και προκειμένου να εξασφαλίσει αυτήν την απαίτηση, υπέβαλε στις 23 Ιουνίου 1992 ενώπιον του Landesgericht Hamburg αίτηση, σύμφωνα με το άρθρο 917 της Zivilprozessordnung (Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας, στο εξής: ΖΡΟ), διώκουσα να διαταχθεί η συντηρητική κατάσχεση του φορτηγού της Hatrex που χρησιμοποιήθηκε για τη μεταφορά των φουντουκιών και βρισκόταν ακόμα στη Γερμανία.
5 Το άρθρο 917 της ΖΡΟ ορίζει:
"1. Η συντηρητική κατάσχεση πραγμάτων διατάσσεται οσάκις υπάρχει ο κίνδυνος ότι, χωρίς την έκδοση τέτοιας διατάξεως, θα καταστεί αδύνατη ή θεμελιωδώς δυσχερέστερη η εκτέλεση της αποφάσεως επί της κυρίας υποθέσεως.
2. Το γεγονός ότι η απόφαση θα πρέπει να εκτελεστεί στην αλλοδαπή πρέπει να θεωρείται ως επαρκής λόγος για την επιβολή συντηρητικής κατασχέσεως."
6 Το Landesgericht Hamburg με Διάταξη της ίδιας ημέρας απέρριψε την αίτηση συντηρητικής κατασχέσεως. Συγκεκριμένα, έκρινε ότι δεν ίσχυε ο προβλεπόμενος λόγος στο άρθρο 917, παράγραφος 2, της ΖΡΟ, δεδομένου ότι επρόκειτο περί εκτελέσεως αποφάσεως εντός κράτους συμβαλλομένου στη Σύμβαση των Βρυξελλών.
7 Η Mund & Fester άσκησε ενώπιον του Hanseatisches Oberlandesgericht Hamburg ανακοπή κατά της Διατάξεως του Landesgericht Hamburg, ισχυριζόμενη, μεταξύ άλλων, ότι η ερμηνεία του άρθρου 917, παράγραφος 2, της ΖΡΟ δεν επηρεάζεται από τη Σύμβαση των Βρυξελλών.
8 Το Hanseatisches Oberlandesgericht Hamburg, εκτιμώντας ότι η απόφαση επί του αιτήματος συντηρητικής κατασχέσεως εξαρτάται από το αν ο προβλεπόμενος στο άρθρο 917, παράγραφος 2, της ΖΡΟ λόγος κατασχέσεως ισχύει όταν η απόφαση πρόκειται να εκτελεστεί στις Κάτω Χώρες, αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
"Αποτελεί η ανάγκη εκτελέσεως στην αλλοδαπή αποφάσεως περί συντηρητικής κατασχέσεως (άρθρο 917, παράγραφος 2, του γερμανικού Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας) λόγο για να διαταχθεί η συντηρητική κατάσχεση, ακόμη και όταν η αναγκαστική εκτέλεση πρόκειται να γίνει σε χώρα που έχει προσχωρήσει στη Σύμβαση της ΕΟΚ για τη διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση δικαστικών αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, της 27ης Σεπτεμβρίου 1968;"
9 Το εθνικό δικαστήριο με το ερώτημά του αυτό ζητεί στην ουσία να μάθει αν το άρθρο 7 της Συνθήκης ΕΟΚ, σε συνδυασμό με το άρθρο 220 της ίδιας Συνθήκης και τη Σύμβαση των Βρυξελλών, αντιτίθεται σε εθνική διάταξη του αστικού δικονομικού δικαίου η οποία, οσάκις η απόφαση επί της κυρίας υποθέσεως θα πρέπει να εκτελεστεί στο εθνικό έδαφος, επιτρέπει τη συντηρητική κατάσχεση, για τον μοναδικό λόγο ότι πιθανολογείται ότι, χωρίς την επιβολή της, η εκτέλεση της αποφάσεως επί της κυρίας υποθέσεως θα καταστεί αδύνατη ή θεμελιωδώς δυσχερέστερη, ενώ, οσάκις η απόφαση επί της κυρίας υποθέσεως θα πρέπει να εκτελεστεί σε άλλο κράτος μέλος, επιτρέπει τη συντηρητική κατάσχεση, για τον μοναδικό λόγο ότι η απόφαση επί της κυρίας υποθέσεως θα πρέπει να εκτελεστεί στην αλλοδαπή.
10 Προκειμένου να δοθεί απάντηση σ' αυτό το ερώτημα θα πρέπει προηγουμένως να εξεταστεί αν η διάταξη αυτή εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της Συνθήκης ΕΟΚ.
11 Το άρθρο 220, τέταρτη περίπτωση, της Συνθήκης αυτής που προβλέπει ότι τα κράτη μέλη, εφόσον είναι αναγκαίο, θα διεξαγάγουν μεταξύ τους διαπραγματεύσεις για να εξασφαλίσουν προς όφελος των υπηκόων τους την απλούστευση των διατυπώσεων για την αμοιβαία αναγνώριση και εκτέλεση δικαστικών και διαιτητικών αποφάσεων, καίτοι δεν έχει ως αντικείμενο να θέσει ένα νομικό κανόνα που θα ισχύει ως τέτοιος, αλλά περιορίζεται στη χάραξη του πλαισίου μιας διαπραγματεύσεως μεταξύ των κρατών μελών (βλ. την απόφαση του Δικαστηρίου της 11ης Ιουλίου 1985, 137/84, Mutsch, Συλλογή 1985, σ. 2681, σκέψη 11), αποσκοπεί στο να διευκολύνει τη λειτουργία της κοινής αγοράς, με τη θέσπιση κανόνων που θα ρυθμίζουν την αρμοδιότητα για την επίλυση των σχετικών διαφορών και με την άρση, στο μέτρο του εφικτού, των σχετικών με την αναγνώριση και την εκτέλεση των αποφάσεων στο έδαφος των συμβαλλομένων κρατών δυσχερειών.
12 Τα κράτη συνήψαν τη Σύμβαση των Βρυξελλών βάσει αυτού του άρθρου και εντός του πλαισίου που αυτό καθορίζει. Συνεπώς, οι διατάξεις της Συμβάσεως αυτής που αναφέρονται στη διεθνή δικαιοδοσία και στην απλοποίηση των σχετικών με την αναγνώριση και την εκτέλεση των αποφάσεων διατυπώσεων, καθώς και οι εθνικές διατάξεις στις οποίες η Σύμβαση παραπέμπει, συνδέονται με τη Συνθήκη ΕΟΚ.
13 Εν προκειμένω, πρέπει να εξεταστεί αν η επίμαχη στην κυρία δίκη εθνική διάταξη εισάγει δυσμενή διάκριση λόγω ιθαγενείας απαγορευόμενη από το άρθρο 7 της Συνθήκης.
14 Κατά πάγια νομολογία, η διάταξη αυτή απαγορεύει κάθε δυσμενή διάκριση λόγω ιθαγενείας στο πεδίο εφαρμογής της Συνθήκης. Η διάταξη αυτή εμποδίζει όχι μόνον τις πρόδηλες διακρίσεις με κριτήριο την ιθαγένεια, αλλά και κάθε μορφή συγκεκαλυμμένης διακρίσεως, η οποία, κατόπιν εφαρμογής άλλων κριτηρίων διακρίσεως, καταλήγει στην ουσία στο ίδιο αποτέλεσμα (βλ. την απόφαση του Δικαστηρίου της 29ης Οκτωβρίου 1980, 22/80, Boussac, Rec. 1980, σ. 3427, σκέψη 9).
15 Η επίμαχη στην κύρια δίκη εθνική διάταξη αποτελεί μια μορφή συγκεκαλυμμένης διακρίσεως.
16 Μολονότι από την εξέταση του άρθρου 917, παράγραφος 2, της ΖΡΟ προκύπτει ότι δεν υπάρχει πρόδηλη διάκριση με βάση την ιθαγένεια, δεδομένου ότι η παράγραφος αυτή εφαρμόζεται σε κάθε περίπτωση που μια απόφαση πρέπει να εκτελεστεί στο εξωτερικό, ακόμα και αν τα πράγματα που αποτελούν το αντικείμενο της κατασχέσεως ανήκουν σε Γερμανό υπήκοο, ωστόσο, στην ουσία δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι, όπως ορθώς παρατηρεί η Επιτροπή, η τελευταία περίπτωση είναι σπάνια, εφόσον η μεγάλη πλειονότητα των πράξεων εκτελέσεως στο εξωτερικό αφορά φυσικά πρόσωπα που δεν έχουν τη γερμανική ιθαγένεια ή νομικά πρόσωπα που δεν είναι εγκατεστημένα στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας. Συνεπώς, η επίμαχη εθνική διάταξη παράγει στην ουσία τα ίδια αποτελέσματα με τη βασιζόμενη στην ιθαγένεια διάκριση.
17 Ωστόσο, αυτή η διαπίστωση δεν αρκεί για να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι μια διάταξη, όπως η επίμαχη στην κυρία δίκη, είναι ασυμβίβαστη με το άρθρο 7 της Συνθήκης. Προς τούτο απαιτείται, ακόμα, η επίμαχη διάταξη να μη δικαιολογείται από αντικειμενικές περιστάσεις.
18 Εν προκειμένω, αξίζει να υπομνηστεί ότι η συντηρητική κατάσχεση εξασφαλίζει στον δανειστή τη δυνατότητα να εκτελέσει αποτελεσματικώς και εγκαίρως τη μεταγενέστερη καταψηφιστική απόφαση κατά του οφειλέτη. Κατά το άρθρο 917, παράγραφος 1, της ΖΡΟ, αυτό το συντηρητικό μέτρο πρέπει να διατάσσεται οσάκις, κατά εύλογη κρίση, λαμβανομένων υπόψη των συγκεκριμένων περιστάσεων, υφίσταται κίνδυνος να καταστεί αδύνατη ή θεμελιωδώς δυσχερέστερη η εκτέλεση της μεταγενέστερης αποφάσεως, αν δεν ληφθεί αυτό το μέτρο. Κατ' εφαρμογήν της παραγράφου 2 του ιδίου άρθρου, τεκμαίρεται ότι οι αυτές δυσκολίες υφίστανται αποκλειστικώς λόγω του γεγονότος ότι η εκτέλεση πρέπει να γίνει σε διαφορετικό κράτος από την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας.
19 Αν ένα τεκμήριο αυτού του είδους δικαιολογείται οσάκις η εκτέλεση της μεταγενέστερης αποφάσεως πρέπει να γίνει στο έδαφος τρίτου κράτους, δεν συμβαίνει το ίδιο οσάκις πρόκειται περί εκτελέσεως στο έδαφος των κρατών μελών της Κοινότητας. Πράγματι, όλα αυτά τα κράτη αποτελούν τα συμβαλλόμενα μέρη στη Σύμβαση των Βρυξελλών, τα δε εδάφη τους, όπως έχει επισημανθεί στην έκθεση επί της Συμβάσεως των Βρυξελλών (ΕΕ 1986, C 298, σ. 29 και ειδικότερα σ. 41), μπορούν να θεωρηθούν ως αποτελούντα μια ενότητα.
20 Συνεπώς, ενώ οι συνθήκες εκτελέσεως των αποφάσεων και οι κίνδυνοι που συνδέονται με τις δυσκολίες κατά την εκτέλεση είναι οι ίδιοι σε όλα τα κράτη μέλη, η διάταξη της παραγράφου 2 του άρθρου 917 της ΖΡΟ θεωρεί, στην ουσία, ότι οι κίνδυνοι και οι δυσκολίες είναι βέβαιοι και δεδομένοι λόγω και μόνον του γεγονότος ότι η εκτέλεση θα γίνει στο έδαφος άλλου κράτους μέλους, αντί του εδάφους της Γερμανίας.
21 Συνεπώς, η εθνική διάταξη δεν δικαιολογείται από αντικειμενικές περιστάσεις.
22 Ενόψει των ανωτέρω, στο υποβληθέν ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 7 της Συνθήκης ΕΟΚ, σε συνδυασμό με το άρθρο 220 της ίδιας Συνθήκης και τη Σύμβαση των Βρυξελλών, αντιτίθεται σε εθνική διάταξη του αστικού δικονομικού δικαίου η οποία, οσάκις η απόφαση επί της κυρίας υποθέσεως θα πρέπει να εκτελεστεί στο εθνικό έδαφος, επιτρέπει τη συντηρητική κατάσχεση, για τον μοναδικό λόγο ότι πιθανολογείται ότι, χωρίς την επιβολή της, η εκτέλεση της αποφάσεως επί της κυρίας υποθέσεως θα καταστεί αδύνατη ή θεμελιωδώς δυσχερέστερη, ενώ, οσάκις η απόφαση επί της κυρίας υποθέσεως θα πρέπει να εκτελεστεί σε άλλο κράτος μέλος, επιτρέπει τη συντηρητική κατάσχεση, για τον μοναδικό λόγο ότι η απόφαση επί της κυρίας υποθέσεως θα πρέπει να εκτελεστεί στην αλλοδαπή.
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
23 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Γερμανική Κυβέρνηση και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, οι οποίες κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έκτο τμήμα),
κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε με Διάταξη της 16ης Νοεμβρίου 1992 το Hanseatisches Oberlandesgericht Hamburg, αποφαίνεται:
Το άρθρο 7 της Συνθήκης ΕΟΚ, σε συνδυασμό με το άρθρο 220 της ίδιας Συνθήκης και τη Σύμβαση των Βρυξελλών για τη διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση των αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, αντιτίθεται σε εθνική διάταξη του αστικού δικονομικού δικαίου η οποία, οσάκις η απόφαση επί της κυρίας υποθέσεως θα πρέπει να εκτελεστεί στο εθνικό έδαφος, επιτρέπει τη συντηρητική κατάσχεση, για τον μοναδικό λόγο ότι πιθανολογείται ότι, χωρίς την επιβολή της, η εκτέλεση της αποφάσεως επί της κυρίας υποθέσεως θα καταστεί αδύνατη ή θεμελιωδώς δυσχερέστερη, ενώ, οσάκις η απόφαση επί της κυρίας υποθέσεως θα πρέπει να εκτελεστεί σε άλλο κράτος μέλος, επιτρέπει τη συντηρητική κατάσχεση, για τον μοναδικό λόγο ότι η απόφαση επί της κυρίας υποθέσεως θα πρέπει να εκτελεστεί στην αλλοδαπή.