62010CJ0115_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση C‑115/10,
με αντικείμενο αίτηση για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Fővárosi Bíróság (Ουγγαρία) με απόφαση της 31ης Αυγούστου 2009, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 3 Μαρτίου 2010, στο πλαίσιο της δίκης
Bábolna Mezőgazdasági Termelő, Fejlesztő és Kereskedelmi Zrt.
κατά
Mezőgazdasági és Vidékfejlesztési Hivatal Központi Szerve,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πρώτο τμήμα),
συγκείμενο από τους A. Tizzano, πρόεδρο τμήματος, A. Borg Barthet (εισηγητή), M. Ilešič, M. Safjan και M. Berger, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: J. Mazák
γραμματέας: A. Calot Escobar
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
– η Ουγγρική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τους Z. Fehér και K. Szíjjártó,
– η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από την Ε. Tσερέπα-Lacombe και τον A. Sipos,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 10ης Φεβρουαρίου 2011,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης
1. Η αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του κανονισμού (ΕΟΚ) 3508/92 του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 1992, για τη θέσπιση ενός ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης και ελέγχου σχετικά με ορισμένα καθεστώτα κοινοτικών ενισχύσεων (ΕΕ L 355, σ. 1), και του κανονισμού (EΚ) 1259/1999, του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1999, σχετικά με τη θέσπιση κοινών κανόνων για τα καθεστώτα άμεσης στήριξης στα πλαίσια της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΕΕ L 160, σ. 113).
2. Η εν λόγω αίτηση υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της Bábolna Mezőgazdasági Termelő, Fejlesztő és Kereskedelmi Zrt. (στο εξής: Bábolna) και της Mezőgazdasági és Vidékfejlesztési Hivatal Központi Szerve (Γραφείο Γεωργίας και Αγροτικής Αναπτύξεως, στο εξής: Hivatal) με αντικείμενο τη χορήγηση στην Bábolna εθνικής συμπληρωματικής ενισχύσεως για το έτος 2004.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
Η απόφαση 2004/281/EΚ
3. Η απόφαση 2004/281/ΕΚ του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 2004, για την αναπροσαρμογή της πράξης περί των όρων προσχωρήσεως της Τσεχικής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας της Εσθονίας, της Κυπριακής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας της Λεττονίας, της Δημοκρατίας της Λιθουανίας, της Δημοκρατίας της Ουγγαρίας, της Δημοκρατίας της Μάλτας, της Δημοκρατίας της Πολωνίας, της Δημοκρατίας της Σλοβενίας και της Σλοβακικής Δημοκρατίας και των προσαρμογών των συνθηκών επί των οποίων βασίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση, κατόπιν της μεταρρύθμισης της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΕΕ L 93, σ. 1), εκδόθηκε δυνάμει του άρθρου 2, παράγραφος 3, της Συνθήκης για την προσχώρηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση της Τσεχικής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας της Εσθονίας, της Κυπριακής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας της Λετονίας, της Δημοκρατίας της Λιθουανίας, της Δημοκρατίας της Ουγγαρίας, της Δημοκρατίας της Μάλτας, της Δημοκρατίας της Πολωνίας, της Δημοκρατίας της Σλοβενίας και της Σλοβακικής Δημοκρατίας, που υπεγράφη στην Αθήνα στις 16 Απριλίου 2003 (ΕΕ 2003, L 236, σ. 17) και του άρθρου 23 της οικείας Πράξεως Προσχωρήσεως και του άρθρου 23 της Πράξεως προσχωρήσεως (ΕΕ L 236, σ. 33, στο εξής: πράξη προσχωρήσεως).
4. Η απόφαση αυτή προβλέπει, μεταξύ άλλων, στο άρθρο της 1, σημείο 5, ότι αντικαθίσταται το σημείο 27 του κεφαλαίου 6. Α του παραρτήματος ΙΙ της Πράξεως προσχωρήσεως, που τροποποίησε τον κανονισμό 1259/1999, με διατάξεις που τροποποιούν τον κανονισμό (ΕΚ) 1782/2003, του Συμβουλίου της 29ης Σεπτεμβρίου 2003 για τη θέσπιση κοινών κανόνων για τα καθεστώτα άμεσης στήριξης στα πλαίσια της κοινής γεωργικής πολιτικής και για τη θέσπιση ορισμένων καθεστώτων στήριξης για τους γεωργούς και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΟΚ) αριθ. 2019/93, (ΕΚ) αριθ. 1452/2001, (ΕΚ) αριθ. 1453/2001, (ΕΚ) αριθ. 1454/2001, (ΕΚ) αριθ. 1868/94, (ΕΚ) αριθ. 1251/1999, (ΕΚ) αριθ. 1254/1999, (ΕΚ) αριθ. 1673/2000, (ΕΟΚ) αριθ. 2358/71 και (ΕΚ) αριθ. 2529/2001 (ΕΕ L 270, σ. 1, και τροποποιητικό ΕΕ 2004, L 94, σ. 70), προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι μεταρρυθμίσεις της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ) που επέφερε ο κανονισμός αυτός, ο οποίος εκδόθηκε μετά την υπογραφή των Πράξεων προσχωρήσεως.
5. Η δέκατη αιτιολογική σκέψη της αποφάσεως 2004/281 προβλέπει:
«Προκειμένου να διατηρηθεί η συνοχή των συμπληρωματικών εθνικών αμέσων ενισχύσεων πρέπει να γίνουν ορισμένες αναπροσαρμογές μετά την εισαγωγή του νέου καθεστώτος ενιαίας ενίσχυσης. Ειδικότερα, είναι αναγκαία η προσαρμογή των ρυθμίσεων στην πράξη προσχώρησης προκειμένου να διασφαλιστεί ότι αυτές οι συμπληρωματικές ενισχύσεις είναι δυνατόν να λειτουργήσουν όπως έχει προβλεφθεί στο πλαίσιο τριών διαφορετικών εκδοχών: πρώτο, του “κλασικού” καθεστώτος άμεσης ενίσχυσης, δεύτερο, της περιφερειακής επιλογής για το νέο καθεστώς ενιαίας ενίσχυσης και τρίτο, του καθεστώτος ενιαίας ενίσχυσης βάσει της έκτασης.»
Ο κανονισμός (ΕΚ) 1782/2003
6. Ο κανονισμός (ΕΚ) 1782/2003 κατήργησε τους κανονισμούς 3508/92 και 1259/1999 με ισχύ από την 1η Μαΐου 2004.
7. Κατά την εικοστή πρώτη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 1782/2003:
«Τα καθεστώτα στήριξης στο πλαίσιο της [ΚΑΠ] προβλέπουν άμεση στήριξη του εισοδήματος, ιδιαίτερα προκειμένου να εξασφαλισθεί ένα ικανοποιητικό επίπεδο ζωής για τη γεωργική κοινότητα. Ο στόχος αυτός συνδέεται στενά με τη συντήρηση των γεωργικών περιοχών. […]»
8. Το άρθρο 1 του κανονισμού 1782/2003, όπως τροποποιήθηκε από την απόφαση 2004/281 (στο εξής: κανονισμός 1782/2003), προβλέπει:
«Ο παρών κανονισμός θεσπίζει:
– κοινούς κανόνες για τις άμεσες ενισχύσεις με βάση καθεστώτα στήριξης του εισοδήματος στα πλαίσια της [ΚΑΠ] που χρηματοδοτούνται από το Τμήμα Εγγυήσεων του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΚΓΤΠΕ), που απαριθμούνται στο παράρτημα Ι, εκτός από εκείνες που προβλέπονται από τον κανονισμό (ΕΚ) 1257/1999,
– στήριξη του εισοδήματος των γεωργών (που αναφέρεται στη συνέχεια ως καθεστώς ενιαίας ενίσχυσης),
– μεταβατική απλουστευμένη στήριξη εισοδήματος για γεωργούς στα νέα κράτη μέλη (ονομαζόμενη στο εξής «καθεστώς ενιαίας ενίσχυσης βάσει της έκτασης»),
[…]».
9. Δυνάμει του άρθρου 2 του κανονισμού 1782/2003:
«[…] ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
α) “γεωργός”: φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή ομάδα φυσικών ή νομικών προσώπων, ανεξαρτήτως της νομικής ιδιότητας που αποδίδει το εθνικό δίκαιο στην ομάδα και τα μέλη της, του οποίου η εκμετάλλευση βρίσκεται έδαφος της Κοινότητας, όπως αναφέρεται στο άρθρο 299 [ΕΚ] και το οποίο ασκεί γεωργική δραστηριότητα·
β) “εκμετάλλευση”: το σύνολο των παραγωγικών μονάδων που διαχειρίζεται ο γεωργός και οι οποίες βρίσκονται στην επικράτεια του ιδίου κράτους μέλους·
γ) “γεωργική δραστηριότητα”: η παραγωγή, η εκτροφή ή η καλλιέργεια γεωργικών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων της συγκομιδής, της άμελξης, της αναπαραγωγής και εκτροφής ζώων για γεωργική εκμετάλλευση, ή της διατήρησης της γης σε καλή γεωργική και περιβαλλοντική κατάσταση, όπως ορίζεται στο άρθρο 5».
10. Ο τίτλος ΙΙ του κανονισμού 1782/2003, ο οποίος επιγράφεται «Γενικές διατάξεις», προβλέπει στην παράγραφο 1, του άρθρο 22 αυτού, με τίτλο «Αιτήσεις για τη χορήγηση ενισχύσεως»:
«Ο γεωργός υποβάλλει για τις άμεσες ενισχύσεις που καλύπτονται από το ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης, μία αίτηση ετησίως, η οποία περιλαμβάνει ανάλογα με την περίπτωση τα ακόλουθα:
– όλα τα αγροτεμάχια της εκμετάλλευσης,
– τον αριθμό και το ποσό των δικαιωμάτων ενίσχυσης,
– κάθε πρόσθετη πληροφορία που προβλέπεται από τον παρόντα κανονισμό ή από τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη.»
11. Το άρθρο 28 του εν λόγω κανονισμού, με τίτλο «Πληρωμές», προβλέπει στην παράγραφό του 1:
«Εκτός αν προβλέπεται άλλως από τον παρόντα κανονισμό, οι ενισχύσεις στα πλαίσια των καθεστώτων στήριξης που αναφέρονται στο Παράρτημα Ι καταβάλλονται στο ακέραιο στους δικαιούχους.»
12. Ο τίτλος III του κανονισμού 1782/2003 αφορά το καθεστώς ενιαίας ενίσχυσης. Δυνάμει του άρθρου 44, παράγραφοι 1 έως 3, του εν λόγω κανονισμού:
«1. Κάθε δικαίωμα ενίσχυσης που συνοδεύεται από επιλέξιμο εκτάριο γεννά δικαίωμα καταβολής του ποσού που καθορίζεται στο δικαίωμα ενίσχυσης.
2. Ο όρος “επιλέξιμα εκτάρια” σημαίνει κάθε γεωργική έκταση της εκμετάλλευσης που καλύπτεται από αρόσιμη γη και μόνιμους βοσκοτόπους εκτός από εκτάσεις που χρησιμοποιούνται για μόνιμες καλλιέργειες, δάση ή εκτάσεις που χρησιμοποιούνται για μη γεωργικές δραστηριότητες.
3. Ο γεωργός δηλώνει τα αγροτεμάχια που αντιστοιχούν στο επιλέξιμο εκτάριο που συνοδεύει κάθε δικαίωμα ενίσχυσης. Πλην περιπτώσεων ανωτέρας βίας ή εξαιρετικών περιστάσεων, τα αγροτεμάχια αυτά βρίσκονται στη διάθεση του γεωργού για χρονική περίοδο τουλάχιστον 10 μηνών από ημερομηνία που θα καθορίσουν τα κράτη μέλη, όχι όμως ενωρίτερα από την 1η Σεπτεμβρίου του ημερολογιακού έτους το οποίο προηγείται του έτους υποβολής της αίτησης για συμμετοχή στο καθεστώς ενιαίας ενίσχυσης».
13. Ο τίτλος IVα του κανονισμού 1782/2003 επιγράφεται «Εφαρμογή καθεστώτων στήριξης στα νέα κράτη μέλη».
14. Δυνάμει του άρθρου 143α του εν λόγω κανονισμού:
«Στα νέα κράτη μέλη εισάγονται άμεσες ενισχύσεις σύμφωνα με το ακόλουθο χρονοδιάγραμμα αυξήσεων εκφραζόμενων ως ποσοστό του τότε ισχύοντος επιπέδου των ενισχύσεων αυτών στην Κοινότητα όπως διαμορφώνεται στις 30 Απριλίου 2004:
– 25 % έτος 2004,
– 30 % έτος 2005,
– 35 % έτος 2006,
– 40 % έτος 2007,
– 50 % έτος 2008,
– 60 % έτος 2009,
– 70 % έτος 2010,
– 80 % έτος 2011,
– 90 % έτος 2012,
– 100 % από το 2013.»
15. Το άρθρο 143β του κανονισμού 1782/2003, με τίτλο «Καθεστώς ενιαίας στρεμματικής ενίσχυσης», προβλέπει στις παραγράφους 1 έως 3:
«1. Τα νέα κράτη μέλη είναι δυνατόν να αποφασίσουν έως την ημερομηνία προσχώρησης να αντικαταστήσουν τις άμεσες ενισχύσεις κατά την περίοδο εφαρμογής που αναφέρεται στην παράγραφο 9 με ενιαία ενίσχυση βάσει της έκτασης η οποία υπολογίζεται σύμφωνα με την παράγραφο 2.
2. Η ενιαία ενίσχυση βάσει της έκτασης χορηγείται άπαξ ετησίως. Υπολογίζεται με διαίρεση της ετήσιας συνολικής χρηματοδότησης, που καθορίζεται σύμφωνα με την παράγραφο 3, δια της γεωργικής έκτασης κάθε νέου κράτους μέλους, που καθορίζεται σύμφωνα με την παράγραφο 4.
3. Για κάθε νέο κράτος μέλος η Επιτροπή καθορίζει ετήσια συνολική χρηματοδότηση:
– ως το άθροισμα των ποσών που θα ήσαν διαθέσιμα όσον αφορά το οικείο ημερολογιακό έτος για την καταβολή άμεσων ενισχύσεων στο νέο κράτος μέλος,
– σύμφωνα με τους σχετικούς κοινοτικούς κανόνες και βάσει των ποσοτικών παραμέτρων, όπως βασικές εκτάσεις, ανώτατα όρια πριμοδοτήσεων και μέγιστες εγγυημένες ποσότητες (ΜΕΠ), που προσδιορίζονται στην πράξη προσχώρησης και στην επακόλουθη κοινοτική νομοθεσία για κάθε άμεση ενίσχυση και
– προσαρμοζόμενο χρησιμοποιώντας το σχετικό ποσοστό που αναφέρεται στο άρθρο 143α για τη βαθμιαία εισαγωγή άμεσων ενισχύσεων.»
16. Το άρθρο 143γ του εν λόγω κανονισμού, με τίτλο «Συμπληρωματικές εθνικές άμεσες ενισχύσεις και άμεσες ενισχύσεις», ορίζει:
«[…]
2. Τα νέα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα, εφόσον το εγκρίνει η Επιτροπή, να συμπληρώνουν οιαδήποτε άμεση ενίσχυση μέχρι του εξής ορίου:
[…]
Η συνολική άμεση στήριξη που μπορεί να χορηγείται σε γεωργό στα νέα κράτη μέλη μετά την προσχώρηση στο πλαίσιο του σχετικού καθεστώτος άμεσων ενισχύσεων, συμπεριλαμβανομένων όλων των συμπληρωματικών εθνικών άμεσων ενισχύσεων, δεν υπερβαίνει το ύψος της άμεσης στήριξης που θα δικαιούνταν ο γεωργός βάσει του αντίστοιχου καθεστώτος άμεσων ενισχύσεων που ίσχυε τότε στα κράτη μέλη εντός της Κοινότητας με τη σύνθεση που είχε στις 30 Απριλίου 2004.
[…]
4. Σε περίπτωση που νέο κράτος μέλος αποφασίσει να εφαρμόσει το καθεστώς ενιαίας στρεμματικής ενισχύσεως, το νέο αυτό κράτος μέλος δύναται να χορηγήσει συμπληρωματική εθνική ενίσχυση υπό τους όρους που αναφέρονται στις παραγράφους 5 και 8.
5. Για το έτος 2004, το συνολικό ποσόν ανά (υπο)τομέα συμπληρωματικής εθνικής ενίσχυσης χορηγούμενης στο εν λόγω έτος κατά την εφαρμογή του καθεστώτος ενιαίας ενίσχυσης βάσει της έκτασης περιορίζεται από συγκεκριμένη συνολική χρηματοδότηση ανά (υπο)τομέα. Η αυτή χρηματοδότηση ισούται με τη διαφορά μεταξύ:
– του συνολικού ποσού στήριξης ανά (υπο)τομέα που προκύπτει από την εφαρμογή των διατάξεων των στοιχείων α) ή β) της παραγράφου 2, κατά περίπτωση, και
– του συνολικού ποσού άμεσης ενίσχυσης που θα ήταν διαθέσιμο στο οικείο νέο κράτος μέλος για τον ίδιο (υπο)τομέα κατά το οικείο έτος στο πλαίσιο του καθεστώτος ενιαίας ενίσχυσης βάσει της έκτασης.
Για κάθε έτος από το 2005 και μετά δεν ισχύει η απαίτηση λειτουργίας του ανωτέρω περιορισμού με εφαρμογή (υπο)τομεακών συγκεκριμένων συνολικών χρηματοδοτήσεων. Πάντως τα νέα κράτη μέλη διατηρούν το δικαίωμα να εφαρμόζουν (υπο)τομεακές συγκεκριμένες συνολικές χρηματοδοτήσεις, υπό την προϋπόθεση ότι οι εν λόγω (υπο)τομεακές συγκεκριμένες συνολικές χρηματοδοτήσεις αφορούν μόνον:
– τις άμεσες ενισχύσεις που συνδυάζονται με το καθεστώς ενιαίας ενίσχυσης, ή/και
– μία ή περισσότερες από τις άμεσες ενισχύσεις που αποκλείονται ή είναι δυνατόν να αποκλείονται από το καθεστώς ενιαίας ενίσχυσης σύμφωνα με το άρθρο 70 παράγραφος 2 ή είναι δυνατόν να υπόκεινται σε μερική εφαρμογή όπως αναφέρεται στο άρθρο 64 παράγραφος 2.
6. Το νέο κράτος μέλος δύναται να αποφασίζει, με βάση αντικειμενικά κριτήρια και μετά από άδεια της Επιτροπής, σχετικά με τα προς χορήγηση ποσά συμπληρωματικής εθνικής ενίσχυσης.
7. Η άδεια της Επιτροπής:
– όταν εφαρμόζονται οι διατάξεις του στοιχείου β) της παραγράφου 2, προσδιορίζει τα σχετικά ομοειδή προς την ΚΓΠ εθνικά καθεστώτα άμεσης ενίσχυσης,
– καθορίζει το ύψος μέχρι το οποίο είναι δυνατή η καταβολή συμπληρωματικής εθνικής ενίσχυσης, το ποσοστό της συμπληρωματικής εθνικής ενίσχυσης και, κατά περίπτωση, τους όρους για τη χορήγησή της,
– χορηγείται με την επιφύλαξη τυχόν αναπροσαρμογών οι οποίες είναι δυνατόν να καταστούν αναγκαίες λόγω εξελίξεων στην [ΚΑΠ].
8. Δεν πραγματοποιούνται συμπληρωματικές εθνικές πληρωμές ή ενίσχυση για γεωργικές δραστηριότητες για τις οποίες δεν προβλέπονται απευθείας πληρωμές στην Κοινότητα κατά τα προβλεπόμενα στις 30 Απριλίου 2004.
[…]»
Η εθνική νομοθεσία
17. Το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, της υπουργικής αποφάσεως 6/2004, της 22ας Ιανουαρίου 2004, σχετικά με τις γενικές προϋποθέσεις χορηγήσεως αγροτικών ενισχύσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμπληρωματικών ενισχύσεων χρηματοδοτούμενων πλήρως από τον εθνικό προϋπολογισμό και γεωργικών ενισχύσεων που εμπίπτουν στην εθνική αρμοδιότητα (Magyar Közlöny 2004/7), προβλέπει ότι ενισχύσεις που υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής της εν λόγω αποφάσεως, συμπεριλαμβανομένων των εθνικών συμπληρωματικών ενισχύσεων, δικαιούται κάθε νομικό πρόσωπο ή κάθε εμπορική εταιρία χωρίς νομική προσωπικότητα, εφόσον δεν υπόκεινται σε διαδικασία πτωχευτικού συμβιβασμού («csődeljárás»), πτωχεύσεως («felszámolás»), συλλογικής διαχείρισης χρεών («adósságrendezés») ή εκκαθάρισης («végelszámolás»).
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
18. Στις 28 Μαΐου 2004, η Bábolna υπέβαλε στη Hivatal αίτηση χορηγήσεως ενιαίας στρεμματικής ενισχύσεως και της συναφούς συμπληρωματικής εθνικής ενισχύσεως.
19. Την 1η Σεπτεμβρίου 2004 η Bábolna τέθηκε σε εκκαθάριση κατ’ εκτέλεση της κυβερνητικής αποφάσεως 2186/2004, της 22ας Ιουλίου 2004, με σκοπό την αναδιάρθρωση του κεφαλαίου και την ιδιωτικοποίηση της εταιρίας Bábolna Mezőgazdasági Termelő, Fejlesztő és Kereskedelmi Zrt. [ Határozatok Tára αριθ. 2004/33 (22 Ιουλίου)].
20. Με την από 17 Μαΐου 2005 απόφαση η Hivatal έκανε εν μέρει δεκτή την αίτηση της Bábolna και ενέκρινε τη χορήγηση 174 410 400 ουγγρικών φιορινίων (HUF) ως ενιαία στρεμματική ενίσχυση και 70 677 810 HUF ως συμπληρωματική εθνική ενίσχυση για αρόσιμες γαίες.
21. Εντούτοις, έχοντας διαπιστώσει ότι η Bábolna είχε τεθεί σε εκκαθάριση από την 1η Σεπτεμβρίου 2004, η Hivatal εξέδωσε νέα απόφαση τροποποιητική της από 17 Μαΐου 2005 αποφάσεως. Με την εν λόγω τροποποιητική απόφαση απέρριψε, βάσει του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, της υπουργικής αποφάσεως 6/2004, της 22ας Ιανουαρίου 2004, την αίτηση της πρώτης για χορήγηση συμπληρωματικής εθνικής ενισχύσεως για αρόσιμες γαίες, υποχρεώνοντας την Bábolna να επιστρέψει το ποσό των 15 829 789 HUF που της είχε καταβάλει σχετικώς.
22. Η Bábolna προσέφυγε κατά της αποφάσεως αυτής, ζητώντας να ακυρωθεί η απόφαση και να διατηρηθεί σε ισχύ η αρχική εγκριτική της αιτήσεως απόφαση της 17ης Μαΐου 2005.
23. Ενώπιον του Fővárosi Bíróság (δικαστήριο της Βουδαπέστης) προέβαλε ότι οι εφαρμοστέοι εν προκειμένω κοινοτικοί κανόνες δεν προβλέπουν αποκλεισμό σε περίπτωση εκκαθαρίσεως. Μόνη προϋπόθεση χορηγήσεως της ενισχύσεως είναι η εκμετάλλευση της ενώσεως των παραγωγών να βρίσκεται στο έδαφος της Κοινότητας, ενώ η νομική ιδιότητα που έχει ο αιτών κατά το εθνικό δίκαιο είναι συναφώς άνευ σημασίας.
24. Η Hivatal ζήτησε με τη σειρά της να απορριφθεί η προσφυγή.
25. Κατά το αιτούν δικαστήριο για την επίλυση της εκκρεμούσας ενώπιόν του διαφοράς είναι αναγκαίο να προσδιοριστεί αν εμπορική εταιρία που ασκεί γεωργικές δραστηριότητες εντός κράτους μέλους δικαιούται να λάβει συμπληρωματική εθνική ενίσχυση, παρότι έχει τεθεί υπό εκκαθάριση.
26. Το Fővárosi Bíróság ζητεί να διευκρινιστεί ειδικότερα αν οι συμπληρωματικές εθνικές ενισχύσεις μπορούν να ρυθμίζονται κατά τρόπο αυτοτελή, ανεξαρτήτως των αρχών και των κανόνων του δικαίου της Ένωσης. Το εν λόγω δικαστήριο ερωτά επομένως αν κράτος μέλος μπορεί να εξαρτά τη χορήγηση συμπληρωματικής εθνικής ενισχύσεως από προϋποθέσεις αυστηρότερες και περιοριστικότερες σε σχέση με τις ισχύουσες στο πλαίσιο του συστήματος ενιαίας στρεμματικής ενισχύσεως που καθιερώνει το ως άνω δίκαιο.
27. Το εν λόγω δικαστήριο διαπιστώνει, εξάλλου, όσον αφορά το πέμπτο προδικαστικό ερώτημα που θέτει, ότι το ουγγρικό δίκαιο προβλέπει ειδικές ρυθμίσεις για τις διαδικασίες πτωχευτικού συμβιβασμού, πτωχεύσεως και εκκαθαρίσεως.
28. Κρίνοντας ότι η έκβαση της διαφοράς της οποίας έχει επιληφθεί εξαρτάται από την ερμηνεία του εφαρμοστέου δικαίου της Ένωσης, το Fővárosi Bíróság αποφάσισε να αναστείλει την εκδίκαση της διαφοράς και να θέσει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1) Είναι δυνατό οι προϋποθέσεις για τη χορήγηση κοινοτικής ενισχύσεως δυνάμει της [ΚΑΠ] (ΕΓΤΠΕ) να διαφέρουν από τις προϋποθέσεις για τη χορήγηση εθνικής συμπληρωματικής ενισχύσεως, ήτοι, είναι δυνατό οι προϋποθέσεις για τη χορήγηση εθνικής συμπληρωματικής ενισχύσεως να προβλέπονται από αυστηρότερους κανόνες σε σχέση με τους κανόνες που ισχύουν για τη χορήγηση ενισχύσεως από το ΕΓΤΠΕ;
2) Μπορούν τα άρθρα 1, παράγραφος 4, του [κανονισμού 3508/92] και 10, στοιχείο α΄, του [κανονισμού (ΕΚ) 1259/1999] να ερμηνευθούν, όσον αφορά τον καθορισμό των δικαιούχων των ενισχύσεων, υπό την έννοια ότι πρέπει να συντρέχουν δύο προϋποθέσεις, ήτοι α) να πρόκειται για ένωση παραγωγών γεωργικών προϊόντων (ή για μεμονωμένο παραγωγό) β) των οποίων (ή του οποίου) η εκμετάλλευση να βρίσκεται στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης;
3) Μπορούν οι προαναφερθέντες κανονισμοί να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι ο παραγωγός του οποίου η εκμετάλλευση βρίσκεται στο έδαφος της [Ευρωπαϊκής Ένωσης] και ο οποίος σκοπεύει να παύσει τη δραστηριότητά του στο μέλλον (αφού λάβει την επιδότηση) δεν έχει δικαίωμα να λάβει ενίσχυση;
4) Πώς πρέπει να ερμηνεύεται ο όρος “νομική ιδιότητα που αποδίδει το εθνικό δίκαιο” στο πλαίσιο των δύο προαναφερθέντων κανονισμών;
5) Καλύπτει ο όρος “νομική ιδιότητα που αποδίδει το εθνικό δίκαιο” και τη νομική ιδιότητα που σχετίζεται με τον τρόπο λύσεως παραγωγού επιχειρήσεως (ή ενώσεως τέτοιων επιχειρήσεων) […];
6) Είναι δυνατόν να διαχωριστούν απολύτως οι προϋποθέσεις, αφενός, της υπαγωγής στην ενιαία στρεμματική ενίσχυση [της Ευρωπαϊκής Ένωσης] από τις προϋποθέσεις υπαγωγής στη συμπληρωματική εθνική ενίσχυση; Ποια η σχέση μεταξύ των αρχών, των συστημάτων και των σκοπών των δύο αυτών τύπων ενισχύσεων;
7) Είναι δυνατόν να αποκλειστεί από τη συμπληρωματική εθνική ενίσχυση ένωση παραγωγών (ή μεμονωμένος παραγωγός) που κατά τα λοιπά πληροί τις προϋποθέσεις υπαγωγής στο σύστημα της ενιαίας στρεμματικής ενισχύσεως;
8) Καλύπτει το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 1259/1999, βάσει του άρθρου 1 αυτού, και τη συμπληρωματική εθνική ενίσχυση, λαμβανομένου υπόψη ότι, σε περίπτωση μερικής μόνο χρηματοδότησης από το ΕΓΤΠΕ, καταβάλλεται συμπληρωματική εθνική ενίσχυση;
9) Δικαιούται συμπληρωματική εθνική ενίσχυση ο παραγωγός του οποίου η εκμετάλλευση λειτουργεί απολύτως νόμιμα και βρίσκεται στο έδαφος της Κοινότητας;
10) Αν η λύση των εμπορικών εταιριών ρυθμίζεται από την εθνική νομοθεσία με χωριστούς κανόνες, έχουν οι κανόνες αυτοί σημασία όσον αφορά τις κοινοτικές ενισχύσεις (και τις συναφείς εθνικές ενισχύσεις);
11) Πρέπει οι [ευρωπαϊκοί] και οι εθνικοί κανόνες που διέπουν την [ΚΑΠ] να ερμηνεύονται κατά τρόπον ώστε να θεσπίζεται σύνθετο νομικό σύστημα, το οποίο να ερμηνεύεται κατά τρόπο ενιαίο και να λειτουργεί υπό πανομοιότυπες αρχές και προϋποθέσεις;
12) Έχουν τα άρθρα 1, παράγραφος 4, του κανονισμού 3508/92 και 10, στοιχείο α΄, του κανονισμού 1259/1999 την έννοια ότι, όσον αφορά την ενίσχυση, δεν ασκεί απολύτως καμία επιρροή η πρόθεση του παραγωγού να παύσει τις δραστηριότητές του ή, ακόμη, η νομική ιδιότητα που αποκτά εξ αυτού του λόγου ο εν λόγω παραγωγός;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Προκαταρκτικές παρατηρήσεις
29. Στο πλαίσιο διευρύνσεως της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έλαβε χώρα το 2004, η Πράξη προσχωρήσεως προέβλεψε την προσθήκη στον κανονισμό 1259/1999 διατάξεων σχετικά, αφενός, με την καθιέρωση άμεσων ενισχύσεων στα νέα κράτη μέλη και, αφετέρου, με το καθεστώς ενιαίας στρεμματικής ενισχύσεως. Οι διατάξεις αυτές προστέθηκαν ακολούθως με την απόφαση 2004/281 στον κανονισμό 1782/2003, που κατήργησε, με ισχύ από την 1η Μαΐου 2004, τους κανονισμούς 3508/92 και 1259/1999.
30. Υπ’ αυτές τις συνθήκες, η διαφορά της κύριας δίκης διέπεται, λαμβανομένης υπόψη της ημερομηνίας των πραγματικών περιστατικών, από τον κανονισμό 1782/2003.
31. Δεδομένου ότι αποστολή του Δικαστηρίου είναι να ερμηνεύει όλες τις διατάξεις του δικαίου της Ένωσης που έχουν ανάγκη τα εθνικά δικαστήρια, προκειμένου να αποφανθούν επί των διαφορών των οποίων έχουν επιληφθεί, ακόμη και όταν οι διατάξεις αυτές δεν αναφέρονται ρητώς στα ερωτήματα που του υποβάλλουν τα δικαστήρια αυτά (βλ., συναφώς, αποφάσεις της 8ης Μαρτίου 2007, C‑45/06, Campina, Συλλογή 2007, σ. I‑2089, σκέψη 31), πρέπει να θεωρηθεί ότι τα προδικαστικά ερωτήματα αφορούν τον κανονισμό 1782/2003 ή ότι εντάσσονται στο πλαίσιο του εν λόγω κανονισμού.
Επί του συνόλου των ερωτημάτων
32. Με τα δώδεκα ερωτήματά του, τα οποία σκόπιμο είναι να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί κατ’ ουσίαν αν ο κανονισμός 1782/2003 απαγορεύει εθνική ρύθμιση η οποία αποκλείει από το δικαίωμα συμπληρωματικής εθνικής ενισχύσεως τα νομικά πρόσωπα που ασκούν γεωργικές δραστηριότητες στην επικράτεια του επίμαχου κράτους μέλους, για τον λόγο ότι έχουν τεθεί υπό εκκαθάριση.
33. Ο κανονισμός 1782/2003 θεσπίζει μεταξύ άλλων, κατά το άρθρο του 1, κοινούς κανόνες για τις άμεσες ενισχύσεις με βάση καθεστώτα στήριξης του εισοδήματος στα πλαίσια της [ΚΑΠ], στήριξη του εισοδήματος των γεωργών (καθεστώς ενιαίας ενίσχυσης) καθώς και μεταβατική απλουστευμένη στήριξη εισοδήματος για γεωργούς στα νέα κράτη μέλη (καθεστώς ενιαίας ενίσχυσης βάσει της έκτασης).
34. Κατά τα άρθρα 143α και 143β του κανονισμού 1782/2003, οι άμεσες ενισχύσεις ή, ενδεχομένως, το καθεστώς ενιαίας στρεμματικής ενισχύσεως εισήχθησαν σταδιακά στα νέα κράτη μέλη. Σκοπός της σταδιακής αυτής εισαγωγής καθεστώτων ενισχύσεων της Ένωσης στα νέα κράτη μέλη είναι η απρόσκοπτη ολοκλήρωση της αναγκαίας αναδιαρθρώσεως του γεωργικού τομέα στα νέα κράτη μέλη και η αποτροπή της δημιουργίας σημαντικών οικονομικών ανισοτήτων και της προκλήσεως στρεβλώσεων στην κοινωνία με τη χορήγηση ενισχύσεων δυσανάλογων προς το επίπεδο των εισοδημάτων των γεωργών και ολόκληρου του πληθυσμού (βλ., κατ’ αναλογία, απόφαση της 23ης Οκτωβρίου 2007, C‑273/04, Πολωνία κατά Συμβουλίου, Συλλογή 2007, σ. I‑8925, σκέψη 69).
35. Κατά το άρθρο 143γ, παράγραφοι 2 και 4, του κανονισμού 1782/2003, τα νέα κράτη μέλη έχουν, εντούτοις, τη δυνατότητα να χορηγούν συμπληρωματική των άμεσων ενισχύσεων ή της ενιαίας στρεμματικής ενισχύσεως εθνική ενίσχυση χρηματοδοτούμενη, τουλάχιστον εν μέρει, από τον εθνικό προϋπολογισμό τους.
36. Συναφώς, ο κανονισμός 1782/2003 εκχωρεί στα εν λόγω κράτη μέλη ορισμένο περιθώριο διακριτικής ευχέρειας στο πλαίσιο της εφαρμογής της συμπληρωματικής εθνικής ενισχύσεως. Ειδικότερα, το άρθρο 143β, παράγραφος 6, του εν λόγω κανονισμού προβλέπει ότι τα νέα κράτη μέλη δύνανται να αποφασίζουν, με βάση αντικειμενικά κριτήρια και μετά από άδεια της Επιτροπής, σχετικά με τα προς χορήγηση ποσά συμπληρωματικής εθνικής ενίσχυσης.
37. Εντούτοις, δεδομένου ότι η θέσπιση εθνικής ρυθμίσεως όπως η εφαρμοστέα στη διαφορά της κύριας δίκης εντάσσεται στο πλαίσιο της [ΚΑΠ], τέτοια ρύθμιση δεν μπορεί να θεσπίζεται ή να εφαρμόζεται κατά τρόπον ώστε να θέτει σε κίνδυνο τους σκοπούς της εν λόγω πολιτικής και, ειδικότερα, αυτούς του ολοκληρωμένου συστήματος διαχειρίσεως και ελέγχου σχετικά με ορισμένα καθεστώτα κοινοτικών ενισχύσεων (βλ., κατ’ αυτή την έννοια, απόφαση της 5ης Μαΐου 2011, C-230/09 και C-231/09, Kurt und Thomas Etling κ.λπ., μη δημοσιευθείσα ακόμη στη Συλλογή, σκέψη 75), και πιο συγκεκριμένα αυτών που επιδιώκουν τα καθεστώτα ενισχύσεων που προβλέπει ο κανονισμός 1782/2003.
38. Η διακριτική ευχέρεια που διαθέτουν τα νέα κράτη μέλη είναι επιπλέον περιορισμένη, καθόσον, όπως προβλέπει το άρθρο 143γ, παράγραφος 7, του εν λόγω κανονισμού, το ύψος μέχρι το οποίο είναι δυνατή η καταβολή συμπληρωματικής εθνικής ενίσχυσης, το οποίο πρέπει να μην υπερβαίνει τα όρια που θέτει η παράγραφος 2 –ή ανά περίπτωση 5– του εν λόγω άρθρου, καθώς και το ποσοστό της ως άνω ενισχύσεως και οι τυχόν όροι για τη χορήγησή της πρέπει να έχουν εγκριθεί προηγουμένως από την Επιτροπή.
39. Εν προκειμένω, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι από τη δικογραφία προκύπτει ότι το πρόγραμμα της Δημοκρατίας της Ουγγαρίας της 18ης Μαΐου 2004 σχετικά με τις συμπληρωματικές άμεσες εθνικές ενισχύσεις, που ενέκρινε η Επιτροπή στις 29 Ιουνίου 2004 [C(2004) 2295], δεν περιελάμβανε την προϋπόθεση ότι συμπληρωματική εθνική ενίσχυση είναι δυνατό να χορηγηθεί μόνο σε γεωργούς, κατά την έννοια του κανονισμού 1782/2003, που δεν έχουν τεθεί υπό εκκαθάριση.
40. Επομένως, επιβάλλεται η διαπίστωση, εν προκειμένω, ότι, όσον αφορά τη χορήγηση συμπληρωματικής εθνικής ενισχύσεως όπως η επίδικη, ο κανονισμός 1782/2003 απαγορεύει την επιβολή προϋποθέσεως που δεν ενέκρινε η Επιτροπή, χωρίς να είναι αναγκαίο να εξετάζεται η συμβατότητα της προϋποθέσεως αυτής με τους σκοπούς του ως άνω κανονισμού και τις γενικές αρχές του δικαίου της Ένωσης, τις οποίες υποχρεούνται εξίσου να τηρούν και τα κράτη μέλη (βλ. προπαρατεθείσα απόφαση Kurt und Thomas Etling κ.λπ., σκέψη 74).
41. Λαμβανομένων υπόψη των προηγηθεισών σκέψεων, στα προδικαστικά ερωτήματα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι ο κανονισμός 1782/2003 έχει την έννοια ότι απαγορεύει εθνική ρύθμιση που αποκλείει από το δικαίωμα συμπληρωματικής εθνικής ενισχύσεως τα νομικά πρόσωπα που ασκούν γεωργική δραστηριότητα στην επικράτεια του οικείου κράτους μέλους για τον λόγο ότι έχουν τεθεί υπό εκκαθάριση, εφόσον η Επιτροπή δεν έχει προηγουμένως εγκρίνει προϋπόθεση σχετική με την ανυπαρξία τέτοιου είδους διαδικασίας.
Επί των δικαστικών εξόδων
42. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πρώτο τμήμα) αποφαίνεται:
Ο κανονισμός (ΕΚ) 1782/2003 του Συμβουλίου, της 29ης Σεπτεμβρίου 2003, για τη θέσπιση κοινών κανόνων για τα καθεστώτα άμεσης στήριξης στα πλαίσια της κοινής γεωργικής πολιτικής και για τη θέσπιση ορισμένων καθεστώτων στήριξης για τους γεωργούς και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΟΚ) 2019/93, (ΕΚ) 1452/2001, (ΕΚ) 1453/2001, (ΕΚ) 1454/2001, (ΕΚ) 1868/94, (ΕΚ) 1251/1999, (ΕΚ) 1254/1999, (ΕΚ) 1673/2000, (ΕΟΚ) 2358/71 και (ΕΚ) 2529/2001, όπως τροποποιήθηκε από την απόφαση 2004/281/ΕΚ του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 2004, για την αναπροσαρμογή της πράξης περί των όρων προσχωρήσεως της Τσεχικής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας της Εσθονίας, της Κυπριακής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας της Λεττονίας, της Δημοκρατίας της Λιθουανίας, της Δημοκρατίας της Ουγγαρίας, της Δημοκρατίας της Μάλτας, της Δημοκρατίας της Πολωνίας, της Δημοκρατίας της Σλοβενίας και της Σλοβακικής Δημοκρατίας και των προσαρμογών των συνθηκών επί των οποίων βασίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση, κατόπιν της μεταρρύθμισης της κοινής γεωργικής πολιτικής, έχει την έννοια ότι απαγορεύει εθνική ρύθμιση που αποκλείει από το δικαίωμα συμπληρωματικής εθνικής ενισχύσεως τα νομικά πρόσωπα που ασκούν γεωργική δραστηριότητα στην επικράτεια του οικείου κράτους μέλους για τον λόγο ότι έχουν τεθεί υπό εκκαθάριση, εφόσον η Επιτροπή δεν έχει προηγουμένως εγκρίνει προϋπόθεση ανυπαρξίας τέτοιου είδους διαδικασίας.