62021CJ0650
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (δεύτερο τμήμα)
της 20ής Απριλίου 2023 (
*1
)
«Προδικαστική παραπομπή – Κοινωνική πολιτική – Ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία – Οδηγία 2000/78/ΕΚ – Απαγόρευση των διακρίσεων λόγω ηλικίας – Αποδοχές των δημοσίων υπαλλήλων – Προϊσχύσασα εθνική ρύθμιση η οποία κρίθηκε ότι εισάγει δυσμενή διάκριση – Κατάταξη σε νέο σύστημα αποδοχών μέσω αναφοράς στην καθορισθείσα βάσει προϊσχύσαντος συστήματος αποδοχών αρχαιότητα – Διόρθωση της εν λόγω αρχαιότητας διά του καθορισμού ημερομηνίας αναφοράς για τη σύγκριση – Δυσμενής διάκριση την οποία συνεπάγεται η νέα κατάταξη – Κανόνας ο οποίος περιάγει σε μειονεκτική θέση τους ηλικιωμένους δημοσίους υπαλλήλους»
Στην υπόθεση C‑650/21,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Verwaltungsgerichtshof (Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο, Αυστρία) με απόφαση της 18ης Οκτωβρίου 2021, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 27 Οκτωβρίου 2021, στο πλαίσιο της δίκης
FW,
CE,
παρισταμένων των:
Landespolizeidirektion Niederösterreich,
Finanzamt Österreich
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα),
συγκείμενο από τους A. Prechal, πρόεδρο τμήματος, M. L. Arastey Sahún (εισηγήτρια), F. Biltgen, N. Wahl και J. Passer, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: J. Richard de la Tour
γραμματέας: Α. Calot Escobar
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
–
ο FW, εκπροσωπούμενος από την V. Treber-Müller, Rechtsanwältin,
–
ο CE, εκπροσωπούμενος από τον M. Riedl, Rechtsanwalt,
–
η Αυστριακή Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον A. Posch και την J. Schmoll,
–
η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τους B.‑R. Killmann και D. Martin,
κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, να εκδικάσει την υπόθεση χωρίς ανάπτυξη προτάσεων,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1
Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία των άρθρων 1, 2 και 6 της οδηγίας 2000/78/ΕΚ του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2000, για τη διαμόρφωση γενικού πλαισίου για την ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία (ΕΕ 2000, L 303, σ. 16), σε συνδυασμό με το άρθρο 21 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης).
2
Η αίτηση υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικων διαφορών μεταξύ, αφενός, του FW και του CE και, αφετέρου, της Landespolizeidirektion Niederösterreich (περιφερειακής αστυνομικής διευθύνσεως της Κάτω Αυστρίας, Αυστρία) και της Finanzamt Österreich (φορολογικής αρχής, Αυστρία), πρώην Finanzamt Salzburg-Land (φορολογικής αρχής του ομόσπονδου κράτους του Σάλτσμπουργκ, Αυστρία) (στο εξής, από κοινού: φορολογική αρχή), σχετικά με τον καθορισμό της αρχαιότητας του FW και του CE στη μισθολογική κλίμακα των δημοσίων υπαλλήλων του Ομοσπονδιακού Κράτους.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
3
Το άρθρο 1 της οδηγίας 2000/78, το οποίο φέρει τον τίτλο «Σκοπός», προβλέπει τα εξής:
«Σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι η θέσπιση γενικού πλαισίου για την καταπολέμηση των διακρίσεων λόγω θρησκείας ή πεποιθήσεων, ειδικών αναγκών, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού στον τομέα της απασχόλησης και της εργασίας, προκειμένου να υλοποιηθεί η αρχή της ίσης μεταχείρισης στα κράτη μέλη.»
4
Το άρθρο 2 της οδηγίας, το οποίο επιγράφεται «Η έννοια των διακρίσεων», ορίζει τα εξής:
«1.   Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, η αρχή της ίσης μεταχείρισης σημαίνει την απουσία άμεσης ή έμμεσης διάκρισης για έναν από τους λόγους που αναφέρονται στο άρθρο 1.
2.   Για τους σκοπούς της παραγράφου 1:
α)
συντρέχει άμεση διάκριση όταν, για έναν από τους λόγους που αναφέρονται στο άρθρο 1, ένα πρόσωπο υφίσταται μεταχείριση λιγότερο ευνοϊκή από αυτήν την οποία υφίσταται, υπέστη ή θα υφίστατο σε ανάλογη κατάσταση ένα άλλο πρόσωπο,
β)
συντρέχει έμμεση διάκριση όταν μια εκ πρώτης όψεως ουδέτερη διάταξη, κριτήριο ή πρακτική ενδέχεται να προκαλέσει μειονεκτική μεταχείριση ενός προσώπου μιας ορισμένης θρησκείας ή πεποιθήσεων, με μια ορισμένη ειδική ανάγκη, μιας ορισμένης ηλικίας, ή ενός ορισμένου γενετήσιου προσανατολισμού, σε σχέση με άλλα άτομα εκτός εάν,
i)
η εν λόγω διάταξη, κριτήριο ή πρακτική δικαιολογείται αντικειμενικά από ένα θεμιτό στόχο και τα μέσα για την επίτευξη του στόχου αυτού είναι πρόσφορα και αναγκαία, […]
[…]».
5
Το άρθρο 3 της εν λόγω οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Πεδίο εφαρμογής», ορίζει στην παράγραφό του 1, στοιχείο γʹ, τα εξής:
«Εντός των ορίων των εξουσιών που απονέμονται στην Κοινότητα, η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται σε όλα τα πρόσωπα, στο δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα, συμπεριλαμβανομένων των δημόσιων φορέων, όσον αφορά:
[…]
γ)
τις εργασιακές συνθήκες και τους όρους απασχόλησης, συμπεριλαμβανομένων των απολύσεων και των αμοιβών».
6
Το άρθρο 6 της ίδιας οδηγίας, το οποίο επιγράφεται «Δικαιολογημένη διαφορετική μεταχείριση λόγω ηλικίας», έχει ως εξής:
«1.   Κατά παρέκκλιση εκ του άρθρου 2 παράγραφος 2, τα κράτη μέλη δύνανται να προβλέπουν ότι η λόγω ηλικίας διαφορετική μεταχείριση δεν συνιστά διάκριση εφόσον δικαιολογείται στο πλαίσιο του εθνικού δικαίου αντικειμενικά και λογικά από έναν θεμιτό στόχο, ιδίως δε από θεμιτούς στόχους της πολιτικής στον τομέα της απασχόλησης, της αγοράς εργασίας και της επαγγελματικής κατάρτισης, και εφόσον τα μέσα επίτευξης του στόχου αυτού είναι πρόσφορα και αναγκαία.
[…]
2.   Κατά παρέκκλιση εκ του άρθρου 2 παράγραφος 2, τα κράτη μέλη δύνανται να προβλέπουν ότι δεν συνιστά διάκριση λόγω ηλικίας, όσον αφορά τα επαγγελματικά συστήματα κοινωνικής ασφάλισης, ο καθορισμός ηλικίας για την ένταξη ή την αποδοχή σε παροχές συνταξιοδότησης ή αναπηρίας, συμπεριλαμβανομένου και του καθορισμού για τα καθεστώτα αυτά διαφορετικού ορίου ηλικίας για εργαζόμενους ή για ομάδες ή κατηγορίες εργαζομένων και της χρήσης στο πλαίσιο των συστημάτων αυτών κριτηρίων ηλικίας στους αναλογιστικούς υπολογισμούς, υπό τον όρο ότι αυτό δεν καταλήγει σε διακρίσεις λόγω φύλου.»
7
Το άρθρο 16 της οδηγίας 2000/78, το οποίο φέρει τον τίτλο «Συμμόρφωση», ορίζει τα εξής:
«Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα ώστε να:
α)
καταργηθεί κάθε νομοθετική, κανονιστική ή διοικητική διάταξη αντιβαίνουσα στην αρχή της ίσης μεταχείρισης,
β)
κηρύσσονται ή μπορούν να κηρυχθούν άκυρες ή να τροποποιούνται οποιεσδήποτε διατάξεις αντίθετες προς την αρχή της ίσης μεταχείρισης οι οποίες περιέχονται στις ατομικές ή συλλογικές συμβάσεις ή συμφωνίες, τους εσωτερικούς κανονισμούς των επιχειρήσεων, τα καταστατικά κερδοσκοπικών ή μη κερδοσκοπικών οργανώσεων και τα καταστατικά ανεξάρτητων επαγγελματικών οργανώσεων και συνδικαλιστικών οργανώσεων εργαζομένων και των εργοδοτών.»
Το αυστριακό δίκαιο
8
Η αυστριακή νομοθεσία περί αποδοχών και προαγωγής των δημοσίων υπαλλήλων του Ομόσπονδου Κράτους τροποποιήθηκε επανειλημμένως λόγω της αντιθέσεως ορισμένων διατάξεών της προς το δίκαιο της Ένωσης. Από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι το νέο σύστημα αποδοχών και προαγωγής των δημοσίων υπαλλήλων, το οποίο προέκυψε κατόπιν νομοθετικών τροποποιήσεων το 2019 και το 2020, επιδιώκει την εξάλειψη των διακρίσεων λόγω ηλικίας συνεπεία του προϊσχύσαντος συστήματος αποδοχών και προαγωγής.
Ο GehG του 2010
9
Προκειμένου να αρθεί η διάκριση λόγω ηλικίας που απέρρεε από την προηγούμενη μορφή του Gehaltsgesetz (νόμου περί αποδοχών), η οποία διαπιστώθηκε με την απόφαση του Δικαστηρίου της 18ης Ιουνίου 2009, Hütter (C‑88/08, EU:C:2009:381), το άρθρο 8 του Gehaltsgesetz 1956 (νόμου του 1956 περί αποδοχών, BGBl. 54/1956), όπως τροποποιήθηκε με τον Bundesbesoldungsreform 2010 (ομοσπονδιακό νόμο του 2010 περί τροποποιήσεως του συστήματος αποδοχών, BGBl. I, 82/2010) (στο εξής: GehG του 2010), προέβλεπε στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Η μισθολογική προαγωγή καθορίζεται βάσει ημερομηνίας αναφοράς. Το χρονικό διάστημα που απαιτείται για την προαγωγή στο δεύτερο κλιμάκιο κάθε κατηγορίας προσωπικού είναι πέντε έτη και δύο έτη για τα λοιπά κλιμάκια, εκτός αν ορίζεται άλλως στο παρόν άρθρο.»
10
Το άρθρο 12 του GehG του 2010 όριζε τα εξής:
«1.   Υπό την επιφύλαξη των περιορισμών των παραγράφων 4 έως 8, η ημερομηνία αναφοράς για τη μισθολογική προαγωγή υπολογίζεται δια της αναδρομής από τον χρόνο της προσλήψεως στις περιόδους μετά την 30ή Ιουνίου του έτους κατά το οποίο συμπληρώθηκαν ή επρόκειτο να συμπληρωθούν εννέα έτη σχολικής φοιτήσεως από την ένταξη στον πρώτο βαθμό σχολικής εκπαιδεύσεως:
1)
οι περίοδοι που απαριθμούνται στην παράγραφο 2 λαμβάνονται υπόψη στο σύνολό τους·
2)
οι λοιπές περίοδοι
a)
οι οποίες πληρούν τα κριτήρια των παραγράφων 3 ή 3a, λαμβάνονται υπόψη στο σύνολό τους·
b)
οι οποίες δεν πληρούν τα κριτήρια των παραγράφων 3 ή 3a
aa)
λαμβάνονται υπόψη στο σύνολό τους μέχρι τα τρία έτη και
bb)
λαμβάνονται υπόψη κατά το ήμισυ για τρία επιπλέον έτη.
1a.   Η διάρκεια των περιόδων στις οποίες έχει γίνει αναδρομή σύμφωνα με την παράγραφο 1, σημείο 2, στοιχείο b, περίπτωση aa), και την παράγραφο 2, σημείο 6, και των περιόδων μαθητείας στις οποίες έχει γίνει αναδρομή σύμφωνα με την παράγραφο 2, σημείο 4, στοιχείο d, δεν μπορεί να υπερβαίνει συνολικώς τα τρία έτη. Ωστόσο, όταν
1)
η εκπαίδευση που έχει ολοκληρωθεί σύμφωνα με την παράγραφο 2, σημείο 6, έχει απαιτήσει περισσότερα από δώδεκα σχολικά επίπεδα βάσει των διατάξεων της σχολικής νομοθεσίας, η περίοδος αυτή παρατείνεται κατά ένα έτος ανά σχολικό επίπεδο μετά το δωδέκατο·
2)
η μαθητεία που έχει ολοκληρωθεί σύμφωνα με την παράγραφο 2, σημείο 4, στοιχείο d, έχει απαιτήσει περισσότερους από 36 μήνες μαθητείας βάσει των εφαρμοστέων διατάξεων, η περίοδος αυτή παρατείνεται κατά ένα μήνα για κάθε μήνα της μαθητείας που συμπληρώθηκε πέραν των 36 μηνών.
[…]»
11
Ο προσδιορισμός της ημερομηνίας αναφοράς βάσει της οποίας καθορίζεται η μισθολογική προαγωγή ενός δημοσίου υπαλλήλου και, ως εκ τούτου, η θέση του στη μισθολογική κλίμακα ήταν δυνατός, σύμφωνα με το άρθρο 113, παράγραφοι 10 και 11, του GehG του 2010, μόνον κατόπιν αιτήσεως, ενώ κατά τα λοιπά εξακολουθούσαν να εφαρμόζονται οι προηγούμενες διατάξεις ως είχαν στις 31 Δεκεμβρίου 2003.
Ο GehG του 2015
12
Προκειμένου να αρθεί η απορρέουσα από τον GehG του 2010 δυσμενής διάκριση λόγω ηλικίας η οποία διαπιστώθηκε με την απόφαση του Δικαστηρίου της 11ης Νοεμβρίου 2014, Schmitzer (C‑530/13, EU:C:2014:2359), ο GehG του 2010 τροποποιήθηκε αναδρομικώς με τον Bundesbesoldungsreform 2015 (ομοσπονδιακό νόμο του 2015 περί τροποποιήσεως του συστήματος αποδοχών, BGBl. I, 32/2015), με τον Dienstrechts-Novelle 2015 (νόμο του 2015 περί τροποποιήσεως του δημοσιοϋπαλληλικού δικαίου, BGBl. I, 65/2015) και με τον Besoldungsrechtsanpassungsgesetz (νόμο του 2016 περί αναπροσαρμογής του συστήματος αποδοχών, BGBl. I, 104/2016) (στο εξής: GehG του 2015).
13
Το άρθρο 8 του GehG του 2015, με τίτλο «Κατάταξη σε κλιμάκιο και μισθολογική προαγωγή», προέβλεπε στην παράγραφο 1 τα εξής:
«[…] Η κατάταξη σε κλιμάκιο και η μισθολογική προαγωγή γίνονται με βάση τη μισθολογική αρχαιότητα.»
14
Κατά το άρθρο 12, παράγραφος 1, του GehG του 2015, με τίτλο «Μισθολογική αρχαιότητα»:
«Η μισθολογική αρχαιότητα αντιστοιχεί στη διάρκεια του συνυπολογιζόμενου για τη μισθολογική προαγωγή χρόνου υπηρεσίας πλέον της διάρκειας της αναγνωριζόμενης προϋπηρεσίας.»
15
Το άρθρο 169c του GehG του 2015, το οποίο αφορά την ανακατάταξη των εν ενεργεία δημοσίων υπαλλήλων στο νέο σύστημα αποδοχών και μισθολογικής προαγωγής, προέβλεπε τα εξής:
«1.   Όλοι οι υπηρετούντες την 11η Φεβρουαρίου 2015 δημόσιοι υπάλληλοι που ανήκουν σε κατηγορία προσωπικού και μισθολογική κατηγορία του άρθρου 169d εντάσσονται στο νέο σύστημα αποδοχών που θεσπίζεται με τον παρόντα ομοσπονδιακό νόμο δυνάμει των κατωτέρω διατάξεων αποκλειστικώς βάσει των ως τότε αποδοχών τους. Οι δημόσιοι υπάλληλοι κατατάσσονται αρχικώς βάσει των ως τότε αποδοχών τους σε μισθολογικό κλιμάκιο του νέου συστήματος αποδοχών τέτοιο ώστε να διατηρούνται οι ισχύουσες αποδοχές τους. […]
2.   Η μετάβαση των δημοσίων υπαλλήλων στο νέο σύστημα αποδοχών πραγματοποιείται μέσω κατ’ αποκοπήν καθορισμού της μισθολογικής αρχαιότητάς τους. Κρίσιμο για τον κατ’ αποκοπήν καθορισμό είναι το ποσό μεταβάσεως. Ως ποσό μεταβάσεως νοούνται οι πλήρεις αποδοχές, χωρίς τις ενδεχόμενες έκτακτες προαγωγές, οι οποίες αποτέλεσαν τη βάση υπολογισμού των αποδοχών του δημοσίου υπαλλήλου για τον μήνα Φεβρουάριο του 2015 (μήνας μεταβάσεως). […]
2a.   Ως ποσό μεταβάσεως νοείται το ποσό αποδοχών το οποίο προβλέπεται για το μισθολογικό κλιμάκιο βάσει του οποίου όντως υπολογίσθηκαν οι αποδοχές που καταβλήθηκαν στον δημόσιο υπάλληλο κατά τον μήνα μεταβάσεως (κατάταξη βάσει του εκκαθαριστικού σημειώματος αποδοχών). Δεν λαμβάνει χώρα εξέταση του συννόμου των αποδοχών, ούτε όσον αφορά τη νόμιμη βάση τους ούτε όσον αφορά το ύψος τους. Εκ των υστέρων διόρθωση των αποδοχών λαμβάνεται υπόψη κατά τον υπολογισμό του ποσού μεταβάσεως μόνον εφόσον:
1)
η διόρθωση αυτή αφορά τυπικά σφάλματα τα οποία διαπράχθηκαν κατά την καταχώριση σε σύστημα αυτόματης επεξεργασίας δεδομένων, και
2)
η εσφαλμένη καταχώριση αποκλίνει προδήλως από τη σκοπούμενη καταχώριση, όπως η τελευταία αποδεικνύεται από έγγραφα που υπήρχαν ήδη κατά τον χρόνο της καταχωρίσεως.
[…]
3.   Η μισθολογική αρχαιότητα των δημοσίων υπαλλήλων που εντάσσονται στο νέο σύστημα καθορίζεται με βάση τον χρόνο που απαιτείται για την προαγωγή από το πρώτο μισθολογικό κλιμάκιο (από την πρώτη ημέρα) στο μισθολογικό κλιμάκιο της ίδιας κατηγορίας προσωπικού για το οποίο κλιμάκιο προβλέπεται ο κατώτερος μισθός που είναι εγγύτερος προς το ποσό μεταβάσεως, κατά τα οριζόμενα στον παρόντα νόμο όπως τροποποιήθηκε στις 12 Φεβρουαρίου 2015. Αν το ποσό μεταβάσεως ισοδυναμεί με το κατώτατο οριζόμενο ποσό για ορισμένο μισθολογικό κλιμάκιο της ίδιας κατηγορίας προσωπικού, κρίσιμο είναι το συγκεκριμένο μισθολογικό κλιμάκιο. Όλα τα συγκρινόμενα ποσά στρογγυλοποιούνται στον πλησιέστερο ακέραιο αριθμό ευρώ.
4.   Η μισθολογική αρχαιότητα που ορίζεται στην παράγραφο 3 προσαυξάνεται κατά τον χρόνο που παρήλθε από την ημερομηνία τελευταίας προαγωγής σε ανώτερο μισθολογικό κλιμάκιο μέχρι την τελευταία ημέρα του μήνα μεταβάσεως, καθόσον ο χρόνος αυτός συνυπολογίζεται για την προαγωγή.
[…]»
16
Κατά το άρθρο 175, παράγραφος 79, σημείο 3, του GehG του 2015, τα άρθρα του 8 και 12, συμπεριλαμβανομένων των τίτλων τους, τίθενται σε ισχύ, όπως τροποποιήθηκαν με τον GehG του 2015, την επομένη της δημοσιεύσεως, ήτοι στις 12 Φεβρουαρίου 2015, ενώ όλες οι προγενέστερες μορφές των άρθρων αυτών δεν μπορούν πλέον να εφαρμοσθούν σε εκκρεμείς ή μελλοντικές διαδικασίες.
Ο GehG του 2020
17
Προκειμένου να αρθεί η διάκριση λόγω ηλικίας η οποία απέρρεε από τον GehG του 2015 και διαπιστώθηκε με τις αποφάσεις του Δικαστηρίου της 8ης Μαΐου 2019, Leitner (C‑396/17, στο εξής: απόφαση Leitner, EU:C:2019:375), και της 8ης Μαΐου 2019, Österreichischer Gewerkschaftsbund (C‑24/17, EU:C:2019:373), ο GehG του 2015 τροποποιήθηκε με τον 2. Dienstrechts-Novelle 2019 (δεύτερο νόμο του 2019 περί τροποποιήσεως του δημοσιοϋπαλληλικού δικαίου, BGBl. I, 58/2019) και τον Dienstrechts-Novelle 2020 (νόμο του 2020 περί τροποποιήσεως του δημοσιοϋπαλληλικού δικαίου, BGBl. I, 153/2020) (στο εξής: GehG του 2020).
18
Κατά το άρθρο 169f του GehG του 2020:
«1.   Για τους δημοσίους υπαλλήλους
1)
οι οποίοι είναι εν ενεργεία κατά την ημερομηνία δημοσιεύσεως του [δεύτερου νόμου του 2019 περί τροποποιήσεως του δημοσιοϋπαλληλικού δικαίου] και
2)
για τους οποίους υπήρξε μετάβαση στο νέο σύστημα αποδοχών δυνάμει του άρθρου 169c, παράγραφος 1 (ενδεχομένως σε συνδυασμό με το άρθρο 169d, παράγραφοι 3, 4 ή 6) και
3)
για τους οποίους ο πρώτος καθορισμός της ημερομηνίας αναφοράς για την μισθολογική προαγωγή για την τρέχουσα πρόσληψη έγινε χωρίς να συνυπολογισθούν οι περίοδοι πριν από το 18ο έτος της ηλικίας και
4)
για τους οποίους, μετά τον πρώτο καθορισμό βάσει του σημείου 3, οι περίοδοι πριν από το 18ο έτος της ηλικίας δεν συνυπολογίσθηκαν σύμφωνα με τις διατάξεις του [ομοσπονδιακού νόμου του 2010 περί τροποποιήσεως του συστήματος αποδοχών] και δεν είχαν καμία απολύτως επίπτωση στην κατάταξη εκ του λόγου του ότι δεν ελήφθη υπόψη η βάσει του ομοσπονδιακού αυτού νόμου επιμήκυνση του χρονικού διαστήματος που απαιτείται για την πρώτη μισθολογική προαγωγή,
η θέση [στη μισθολογική κλίμακα] πρέπει να καθορίζεται αυτεπαγγέλτως εκ νέου με απόφαση.
[…]
3.   Όταν οι διαδικασίες που εκκρεμούν κατά την ημερομηνία δημοσιεύσεως του [δεύτερου νόμου του 2019 περί τροποποιήσεως του δημοσιοϋπαλληλικού δικαίου] αφορούν κυρίως το ζήτημα του συνυπολογισμού πρόσθετων περιόδων προϋπηρεσίας, τον νέο καθορισμό της ημερομηνίας αναφοράς για τη μισθολογική προαγωγή, ιδίως βάσει του άρθρου 113, παράγραφος 10, όπως τροποποιήθηκε με τον [ομοσπονδιακό νόμο του 2010 περί τροποποιήσεως του συστήματος αποδοχών], τον νέο καθορισμό μισθολογικής αρχαιότητας ή τον καθορισμό της θέσης στη [μισθολογική κλίμακα] των δημοσίων υπαλλήλων δυνάμει της παραγράφου 1, σημείο 3, ο νέος καθορισμός γίνεται στο πλαίσιο των διαδικασιών αυτών. Στις εκκρεμείς κατά την ημερομηνία δημοσιεύσεως του [δευτέρου νόμου του 2019 περί τροποποιήσεως του δημοσιοϋπαλληλικού δικαίου] διαδικασίες, στις οποίες το ζήτημα αυτό πρέπει να επιλυθεί ως προκαταρκτικό ζήτημα, η εκτίμηση πραγματοποιείται υπό την επιφύλαξη του άρθρου 38 του Allgemeines Verwaltungsverfahrensgesetz 1991 [(Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας, BGBl. 51/1991)], σύμφωνα με την παράγραφο 6.
4.   Ο νέος καθορισμός που προβλέπεται στις παραγράφους 1 έως 3 γίνεται, αφού καθορισθεί η ημερομηνία αναφοράς για τη σύγκριση (άρθρο 169g), με τον καθορισμό της μισθολογικής αρχαιότητας στις 28 Φεβρουαρίου 2015. Η μισθολογική αρχαιότητα κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 169c προσαυξάνεται κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ της ημερομηνίας αναφοράς για τη σύγκριση και της ημερομηνίας αναφοράς για τη μισθολογική προαγωγή, όταν η ημερομηνία αναφοράς για τη σύγκριση είναι προγενέστερη της ημερομηνίας αναφοράς για τη μισθολογική προαγωγή, άλλως μειώνεται κατά την περίοδο αυτή. Η σύγκριση γίνεται με την τελευταία ημερομηνία αναφοράς για τη μισθολογική προαγωγή, η οποία καθορίσθηκε αποκλειομένων των περιόδων πριν από το 18ο έτος της ηλικίας.
[…]
6.   Ο καθορισμός των αποδοχών γίνεται αναδρομικώς, λαμβανομένου υπόψη του χρόνου υπηρεσίας που επηρεάζει τη μισθολογική προαγωγή
1)
στην περίπτωση της παραγράφου 4 (για τις περιόδους πριν από την 1η Μαρτίου 2015 κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 169c, παράγραφος 6b, όπως ισχύει, και του άρθρου 8 όπως τροποποιήθηκε με τον [νόμο του 2015 περί τροποποιήσεως του δημοσιοϋπαλληλικού δικαίου]), με βάση τη νέα μισθολογική αρχαιότητα […]».
19
Το άρθρο 169g του GehG του 2020 ορίζει τα εξής:
«1.   Η ημερομηνία αναφοράς για τη σύγκριση υπολογίζεται κατά τρόπον ώστε οι προγενέστερες περίοδοι οι οποίες συμπληρώθηκαν μετά τη συμπλήρωση του ελάχιστου απαιτούμενου ορίου ηλικίας για την εργασία σε σύστημα εναλλασσόμενης καταρτίσεως κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 94/33/ΕΚ του Συμβουλίου, της 22ας Ιουνίου 1994, για την προστασία των νέων κατά την εργασία (ΕΕ 1994, L 216, σ. 12), και οι οποίες έπρεπε να συνυπολογιστούν ως προγενέστερες της προσλήψεως περίοδοι κατά τον υπολογισμό της ημερομηνίας αναφοράς για τη μισθολογική προαγωγή ή οι οποίες θα έπρεπε να έχουν συνυπολογιστεί ως προγενέστερες της προσλήψεως περίοδοι μη λαμβανομένου υπόψη του ορίου ηλικίας των 18 ετών, να συνυπολογίζονται με αναδρομή στον χρόνο πριν από την ημερομηνία προσλήψεως σύμφωνα με τις παραγράφους 2 έως 6.
2.   Οι ακόλουθες διατάξεις σχετικά με την ημερομηνία αναφοράς για τη μισθολογική προαγωγή εφαρμόζονται κατά τον υπολογισμό της ημερομηνίας αναφοράς για τη σύγκριση σύμφωνα με τις παραγράφους 3 έως 6:
1)
άρθρο 12, όπως τροποποιήθηκε με τον [2. Dienstrechts-Novelle 2007 (δεύτερο νόμο του 2007 περί τροποποιήσεως του δημοσιοϋπαλληλικού δικαίου, BGBl. I, 96/2007)],
2)
άρθρο 12a, όπως τροποποιήθηκε με τον [Dienstrechts-Novelle 2011 (νόμο του 2011 περί τροποποιήσεως του δημοσιοϋπαλληλικού δικαίου, BGBl. I, 140/2011)],
3)
άρθρο 113, όπως τροποποιήθηκε με τον [Dienstrechts-Novelle 2004 (νόμο του 2004 περί τροποποιήσεως του δημοσιοϋπαλληλικού δικαίου, BGBl. I, 176/2004)],
4)
άρθρο 113°, όπως τροποποιήθηκε με τον [Dienstrechts-Novelle 2007 (νόμο του 2007 περί τροποποιήσεως του δημοσιοϋπαλληλικού δικαίου, BGBl. I, 53/2007)], και
5)
το παράρτημα 1 όπως τροποποιήθηκε με τον [νόμο του 2004 περί τροποποιήσεως του δημοσιοϋπαλληλικού δικαίου].
Κρίσιμες είναι οι διατάξεις που αφορούν την κατηγορία προσωπικού στην οποία ανήκαν οι δημόσιοι υπάλληλοι κατά τον χρόνο του καθορισμού της ημερομηνίας αναφοράς για τη μισθολογική προαγωγή κατά το άρθρο 169f, παράγραφος 4, τελευταία περίοδος.
3.   Κατά παρέκκλιση από τις διατάξεις της παραγράφου 2, σημεία 1 έως 5
1)
οι προγενέστερες περίοδοι οι οποίες συμπληρώθηκαν πριν από τη συμπλήρωση του ελάχιστου ορίου ηλικίας για την εργασία στο πλαίσιο συστήματος εναλλασσόμενης καταρτίσεως κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της οδηγίας [94/33], υποκαθιστούν τις περιόδους που συμπληρώθηκαν πριν από το 18ο έτος της ηλικίας·
2)
για τους δημοσίους υπαλλήλους που ανήκουν σε κατηγορίες προσωπικού για τις οποίες οι διατάξεις σχετικά με την ημερομηνία αναφοράς για τη μισθολογική προαγωγή προβλέπουν ότι προσμετρώνται ως προγενέστερες της προσλήψεως περίοδοι οι περίοδοι σπουδών που πραγματοποιήθηκαν επιτυχώς σε ανώτερη σχολή, ως προγενέστερες περίοδοι λαμβάνονται υπόψη, υπό την έννοια των περιόδων σπουδών που πραγματοποιήθηκαν επιτυχώς σε ανώτερη σχολή, μόνον οι περίοδοι οι οποίες συμπληρώθηκαν
a)
μεταξύ της επομένης της 31ης Αυγούστου του ημερολογιακού έτους κατά το οποίο η υπάλληλος ή ο υπάλληλος έγινε δεκτός στο δωδέκατο σχολικό επίπεδο, και
b)
της επομένης της 30ής Ιουνίου του επόμενου ημερολογιακού έτους.
Όταν οι εφαρμοστέες στον/στη δημόσιο/α υπάλληλο διατάξεις της σχολικής νομοθεσίας προβλέπουν, κατ’ αρχήν, διάρκεια σπουδών μεγαλύτερη των δώδεκα ετών, η περίοδος που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ως προγενέστερη της προσλήψεως περίοδος αυξάνεται κατά ένα έτος ανά επιπλέον σχολικό επίπεδο·
3)
με τη σύμφωνη γνώμη του Ομοσπονδιακού ή της Ομοσπονδιακής Υπουργού Τεχνών, Πολιτισμού, Δημοσίων Υπηρεσιών και Αθλητισμού, λαμβάνονται καθ’ ολοκληρίαν υπόψη οι περίοδοι ισοδύναμης επαγγελματικής δραστηριότητας, κατά την έννοια του άρθρου 12, παράγραφος 2, σημείο 1a, οι οποίες
a)
συμπληρώθηκαν πριν από το 18ο έτος της ηλικίας ή
b)
συμπληρώθηκαν μετά το 18ο έτος της ηλικίας, όταν ο συνυπολογισμός των λοιπών προγενέστερων της προσλήψεως περιόδων είχε εκ του νόμου ανώτατο όριο προς το δημόσιο συμφέρον κατά την έννοια του άρθρου 12, παράγραφος 3, όπως ίσχυε τότε.
Κατά τον υπολογισμό ενδεχόμενης απώλειας σε περίπτωση μετατάξεως, οι ως άνω περίοδοι εξομοιώνονται με περιόδους που συμπληρώθηκαν στο πλαίσιο προσλήψεως από αυστριακό οργανισμό τοπικής αυτοδιοικήσεως·
4)
οι λοιπές περίοδοι που πρέπει να συνυπολογισθούν κατά το ήμισυ εντός του ανώτατου ορίου των τριών ετών λαμβάνονται υπόψη κατά το ήμισυ εντός του ανώτατου ορίου των επτά ετών·
5)
οι περίοδοι που συμπληρώθηκαν στο πλαίσιο σχέσεως μαθητείας σε οργανισμό τοπικής αυτοδιοικήσεως λαμβάνονται υπόψη ως προγενέστερες της προσλήψεως περίοδοι μόνον αν η δημόσια υπάλληλος ή ο δημόσιος υπάλληλος προσελήφθη μετά τις 31 Μαρτίου 2000·
6)
οι περίοδοι δραστηριότητας ως (εκπαιδευόμενου) επιστημονικού (καλλιτεχνικού) συνεργάτη κατά το άρθρο 6 του [Bundesgesetz über die Abgeltung von wissenschaftlichen und künstlerischen Tätigkeiten an Universitäten und Universitäten der Künste (ομοσπονδιακού νόμου περί καθεστώτος αμοιβής των επιστημονικών και καλλιτεχνικών δραστηριοτήτων στα πανεπιστήμια και στις ανώτατες σχολές καλών τεχνών, BGBl., 463/1974)], προσμετρώνται ως προγενέστερες της προσλήψεως περίοδοι μόνον αν η δημόσια υπάλληλος ή ο δημόσιος υπάλληλος προσελήφθη μετά τις 30 Σεπτεμβρίου 2001.
4.   Οι λοιπές περίοδοι οι οποίες προσμετρώνται κατά το ήμισυ θα λαμβάνονται υπόψη ως προγενέστερες της προσλήψεως περίοδοι για τον υπολογισμό της ημερομηνίας αναφοράς μόνο στο μέτρο που υπερβαίνουν 4 έτη προσμετρώμενα κατά το ήμισυ.
5.   Όταν έχει προβλεφθεί εκ του νόμου ανώτατο όριο ή απώλεια, όπως στην περίπτωση της μετατάξεως, για τον συνυπολογισμό προγενέστερων της προσλήψεως περιόδων που συμπληρώθηκαν μετά το 18ο έτος της ηλικίας, οι διατάξεις αυτές εφαρμόζονται κατά τον ίδιο τρόπο σε όλες τις προσμετρώμενες περιόδους.
6.   Στο μέτρο που οι παράγραφοι 3 έως 5 δεν προβλέπουν κανόνες που να εισάγουν παρέκκλιση, ως προς τον συνυπολογισμό προγενέστερων της προσλήψεως περιόδων, πρέπει να θεωρηθεί ότι, όσον αφορά τις περιόδους οι οποίες συμπληρώθηκαν μετά το 18ο έτος της ηλικίας, η σχετική κρίση έχει απρόσβλητο χαρακτήρα, όταν οι περίοδοι αυτές έχουν ήδη ληφθεί καθ’ ολοκληρίαν υπόψη ως προγενέστερες της προσλήψεως περίοδοι ή δεν ελήφθησαν υπόψη κατά τον καθορισμό της ημερομηνίας αναφοράς για τη μισθολογική προαγωγή (άρθρο 169f, παράγραφος 4, τελευταία περίοδος) βάσει των διατάξεων της παραγράφου 2, σημεία 1 έως 5, ή βάσει των διατάξεων αυτών υπό προϊσχύσασα μορφή.»
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
20
Οι FW και CE είναι δημόσιοι υπάλληλοι του αυστριακού ομοσπονδιακού κράτους.
21
Ο FW, γεννηθείς το 1970, διάνυσε περίοδο μαθητείας από την 1η Σεπτεμβρίου 1985 έως την 1η Αυγούστου 1988 σε δημόσια επιχείρηση. Την 1η Ιουλίου 1991 εντάχθηκε στην αυστριακή ομοσπονδιακή δημόσια διοίκηση. Ως ημερομηνία αναφοράς για τη μισθολογική προαγωγή και τη θέση του στη μισθολογική κλίμακα λήφθηκε υπόψη η 17η Σεπτεμβρίου 1989.
22
Ο CE, γεννηθείς το 1972, συμπλήρωσε περίοδο μαθητείας από την 1η Σεπτεμβρίου 1987 έως την 31η Αυγούστου 1990 σε αυστριακό οργανισμό τοπικής αυτοδιοικήσεως. Εντάχθηκε στην αυστριακή ομοσπονδιακή δημόσια διοίκηση την 1η Νοεμβρίου 1995. Ως ημερομηνία αναφοράς για τη μισθολογική προαγωγή και τη θέση του στη μισθολογική κλίμακα ελήφθη υπόψη η 23η Σεπτεμβρίου 1990.
23
Το 2010, κατόπιν της δημοσιεύσεως του ομοσπονδιακού νόμου του 2010 περί τροποποιήσεως του συστήματος αποδοχών, οι FW και CE υπέβαλαν έκαστος αίτηση καθορισμού νέας ημερομηνίας αναφοράς για τη μισθολογική προαγωγή τους, προκειμένου να ληφθούν επίσης υπόψη οι επιλέξιμες περίοδοι που συμπληρώθηκαν πριν από το 18ο έτος της ηλικίας τους και προκειμένου να προσαρμοσθεί αναλόγως η θέση τους στη μισθολογική κλίμακα.
24
Κρίνοντας επί των αιτήσεων αυτών, η φορολογική αρχή καθόρισε εν συνεχεία νέες ημερομηνίες αναφοράς για τους FW και CE, ήτοι, αντιστοίχως, την 1η Σεπτεμβρίου 1986 και την 1η Ιουλίου 1987. Εντούτοις, αρνήθηκε, βάσει του ισχύοντος εθνικού δικαίου, να τροποποιήσει τη θέση των τελευταίων στη μισθολογική κλίμακα.
25
Κατά τη διάρκεια του 2013 ο FW υπέβαλε εκ νέου αίτηση με την οποία ζήτησε τον καθορισμό της ημερομηνίας αναφοράς για τη μισθολογική προαγωγή του και την αντίστοιχη τοποθέτησή του στη μισθολογική κλίμακα, καθώς και την καταβολή αναδρομικών αποδοχών στις οποίες να λαμβάνονται υπόψη οι επιλέξιμες περίοδοι τις οποίες είχε συμπληρώσει πριν από το 18ο έτος της ηλικίας του.
26
Ο δε CE ζήτησε, το 2015, την καταβολή αναδρομικών αποδοχών που οφείλονταν λόγω της νέας ημερομηνίας αναφοράς για την προαγωγή του, όπως αυτή καθορίσθηκε μετά την υποβολή της σχετικής αιτήσεώς του το 2010, καθώς και τη διόρθωση του ποσού μεταβάσεως, το οποίο προβλέπει το άρθρο 169c, παράγραφος 2, του GehG του 2015.
27
Δεδομένου ότι η φορολογική αρχή απέρριψε την αίτηση του FW και παρέλειψε να εκδώσει εμπροθέσμως απόφαση επί της αιτήσεως του CE, αμφότεροι άσκησαν προσφυγή-αγωγή ενώπιον του Bundesverwaltungsgericht (ομοσπονδιακού διοικητικού δικαστηρίου, Αυστρία). Το δικαστήριο αυτό, με αποφάσεις της 28ης Σεπτεμβρίου 2020, όσον αφορά τον FW, και της 27ης Οκτωβρίου 2020, όσον αφορά τον CE, μετέθεσε την ημερομηνία αναφοράς για τη μισθολογική προαγωγή του FW κατά μία ημέρα, ήτοι στις 16 Σεπτεμβρίου 1989, και εκείνη του CE κατά τέσσερις ημέρες, ήτοι στις 19 Σεπτεμβρίου 1990, απορρίπτοντας τις προσφυγές-αγωγές κατά το μέρος που αφορούσαν την καταβολή αναδρομικών αποδοχών.
28
Εν συνεχεία, οι FW και CE άσκησαν αναίρεση κατά των αποφάσεων αυτών ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, ήτοι του Verwaltungsgerichtshof (Ανώτατου Διοικητικού Δικαστηρίου, Αυστρία).
29
Προκαταρκτικώς, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι το αυστριακό σύστημα αποδοχών των δημοσίων υπαλλήλων βασιζόταν αρχικώς στην αρχή κατά την οποία οι περίοδοι απασχολήσεως δημοσίου υπαλλήλου που συμπληρώθηκαν πριν από την ηλικία των 18 ετών δεν έπρεπε να προσμετρώνται για τον καθορισμό της ημερομηνίας αναφοράς για τη μισθολογική προαγωγή.
30
Συναφώς, το αιτούν δικαστήριο υπενθυμίζει ότι ο εθνικός νομοθέτης θέσπισε τον ομοσπονδιακό νόμο του 2010 περί τροποποιήσεως του συστήματος αποδοχών το πρώτον κατόπιν της αποφάσεως της 18ης Ιουνίου 2009, Hütter (C‑88/08, EU:C:2009:381), με την οποία το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι οι κανόνες καθορισμού των αποδοχών των Αυστριακών δημοσίων υπαλλήλων ήταν αντίθετοι προς το δίκαιο της Ένωσης, στο μέτρο που οι κανόνες αυτοί δεν προέβλεπαν τον συνυπολογισμό των προγενέστερων του 18ου έτους της ηλικίας περιόδων υπηρεσίας.
31
Μετά τη θέση σε ισχύ του ανωτέρω νόμου, οι περίοδοι που συμπληρώθηκαν πριν από το 18ο έτος της ηλικίας μπορούσαν, σύμφωνα με τις διατάξεις του GehG του 2010, να ληφθούν υπόψη για τον καθορισμό της ημερομηνίας αναφοράς για τη μισθολογική προαγωγή, αλλά μόνον κατόπιν αιτήσεως του ενδιαφερομένου υπαλλήλου και με συνέπεια την παράταση κατά τρία έτη του απαιτούμενου χρόνου για την προαγωγή από το πρώτο στο δεύτερο κλιμάκιο. Ωστόσο, με την απόφαση της 11ης Νοεμβρίου 2014, Schmitzer (C‑530/13, EU:C:2014:2359), το Δικαστήριο έκρινε, κατ’ ουσίαν, ότι η οδηγία 2000/78 αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση η οποία, προκειμένου να θέσει τέλος σε δυσμενή διάκριση λόγω ηλικίας, προβλέπει συνυπολογισμό περιόδων εκπαιδεύσεως και υπηρεσίας οι οποίες συμπληρώθηκαν πριν από τη συμπλήρωση του 18ου έτους της ηλικίας, αλλά η οποία, ταυτοχρόνως, προβλέπει μόνο για τους υπαλλήλους που υπήρξαν θύματα της διακρίσεως αυτής επιμήκυνση κατά τρία έτη του απαιτούμενου χρόνου για τη μετάβαση από το πρώτο στο δεύτερο κλιμάκιο εκάστης κατηγορίας προσωπικού ή εκάστης μισθολογικής κατηγορίας.
32
Το αιτούν δικαστήριο διευκρινίζει ότι ο εθνικός νομοθέτης θέσπισε εν συνεχεία τον ομοσπονδιακό νόμο του 2015 περί τροποποιήσεως του συστήματος αποδοχών και τον νόμο του 2016 περί αναπροσαρμογής του συστήματος αποδοχών, προκειμένου να αντικαταστήσει, για τους εν ενεργεία στις 11 Φεβρουαρίου 2015 δημοσίους υπαλλήλους, το σύστημα αποδοχών, το οποίο βασιζόταν στην ημερομηνία αναφοράς για τη μισθολογική προαγωγή, με νέο σύστημα, στηριζόμενο στη μισθολογική αρχαιότητα, εισάγοντας έναν μηχανισμό ανακατατάξεως σε συνάρτηση με ορισμένο «ποσό μεταβάσεως», υπολογιζόμενο σύμφωνα με τους κανόνες του GehG του 2010 και, επομένως, στηριζόμενο εν τέλει, όσον αφορά τους υπαλλήλους που είχαν προσληφθεί πριν από την έναρξη ισχύος του GehG του 2010, ήτοι πριν από τις 31 Αυγούστου 2010, στις διατάξεις του προϊσχύσαντος νόμου περί αποδοχών οι οποίες, για τον συνυπολογισμό της προ της προσλήψεως επαγγελματικής πείρας, διέκριναν αναλόγως του αν η πείρα αυτή είχε αποκτηθεί πριν ή μετά το 18ο έτος της ηλικίας των ενδιαφερομένων και είχαν κριθεί, με την απόφαση της 18ης Ιουνίου 2009, Hütter (C‑88/08, EU:C:2009:381), ως εισάγουσες δυσμενείς διακρίσεις.
33
Συναφώς, με την απόφαση Leitner, το Δικαστήριο απεφάνθη ότι το δίκαιο της Ένωσης αντιτίθεται επίσης στο προβλεπόμενο από τον GehG του 2015 σύστημα αποδοχών και μισθολογικής προαγωγής, κρίνοντας, κατ’ ουσίαν, ότι η συγκεκριμένη ρύθμιση δεν ήταν κατάλληλη για τη θέσπιση ενός συστήματος μη συνεπαγόμενου διακρίσεις για τους δημοσίους υπαλλήλους που δεν ευνοούνταν από το προβλεπόμενο στον GehG του 2010 σύστημα αποδοχών και μισθολογικής προαγωγής, καθόσον διατηρούσε οριστικώς έναντι αυτών τη διάκριση λόγω ηλικίας που εισήχθη με το ανωτέρω σύστημα.
34
Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι ο Αυστριακός νομοθέτης θέσπισε τον δεύτερο νόμο του 2019 περί τροποποιήσεως του δημοσιοϋπαλληλικού δικαίου προκειμένου να καταστήσει την εθνική νομοθεσία σύμφωνη προς την οδηγία 2000/78 και προς την προαναφερθείσα νομολογία του Δικαστηρίου, ιδίως προς την απόφαση Leitner. Ο ανωτέρω νόμος αφορά τους δημοσίους υπαλλήλους οι οποίοι μετέβησαν στο νέο μισθολογικό σύστημα βάσει της αρχαιότητάς τους στην τότε ισχύουσα μισθολογική κλίμακα χωρίς να συνυπολογισθούν εκ των υστέρων οι περίοδοι οι οποίες τους αφορούσαν και τις οποίες είχαν συμπληρώσει πριν από το 18ο έτος της ηλικίας τους. Με τον τρόπο αυτό, ο Αυστριακός νομοθέτης έθεσε τις βάσεις για νέα, αυτεπαγγέλτως εφαρμοζόμενη κατάταξη, μέσω της οποίας προβλέπεται, σύμφωνα με τα άρθρα 169f και 169g του GehG του 2020, οίκοθεν επανεκτίμηση των επιλέξιμων περιόδων πριν από το 18ο έτος της ηλικίας του δημοσίου υπαλλήλου μέσω του καθορισμού ημερομηνίας αναφοράς για τη σύγκριση.
35
Εν προκειμένω, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται αν ο δεύτερος νόμος του 2019 περί τροποποιήσεως του δημοσιοϋπαλληλικού δικαίου κατήργησε πλέον τη δυσμενή διάκριση που είχε διαπιστώσει κατά το παρελθόν το Δικαστήριο.
36
Πρώτον, το αιτούν δικαστήριο παρατηρεί ότι το προβλεπόμενο από τον GehG του 2020 σύστημα αποδοχών εξακολουθεί να στηρίζεται σε μηχανισμό μεταβάσεως των δημοσίων υπαλλήλων στο νέο σύστημα αποδοχών επί τη βάσει της αρχαιότητας στην ισχύουσα στις 28 Φεβρουαρίου 2015 μισθολογική κλίμακα, ο καθορισμός της οποίας κρίθηκε από το Δικαστήριο με την απόφαση Leitner ότι εισάγει δυσμενή διάκριση. Ασφαλώς, οι αποδοχές του Φεβρουαρίου του 2015, ήτοι οι αποδοχές που αντιστοιχούν στον μήνα της μεταβάσεως, διορθώνονται, κατά το αιτούν δικαστήριο, από τη διαφορά μεταξύ της ημερομηνίας αναφοράς για τη μισθολογική προαγωγή και της ημερομηνίας αναφοράς για τη σύγκριση η οποία προβλέπεται στο άρθρο 169g του GehG του 2020. Εντούτοις, η αύξηση από τα τρία στα επτά έτη του ανωτάτου ορίου των «λοιπών περιόδων» οι οποίες πρέπει να προσμετρώνται κατά το ήμισυ, την οποία προβλέπει το εν λόγω άρθρο 169g, παράγραφος 3, σημείο 4, εξουδετερώνεται από την κατ’ αποκοπήν μείωση την οποία καθιερώνει η παράγραφος 4 του εν λόγω άρθρου, δυνάμει της οποίας οι περίοδοι αυτές λαμβάνονται υπόψη κατά τον υπολογισμό της ημερομηνίας αναφοράς για τη σύγκριση μόνο στο μέτρο που υπερβαίνουν τα τέσσερα έτη.
37
Δεύτερον, το αιτούν δικαστήριο παρατηρεί ότι, δυνάμει του άρθρου 169f, παράγραφος 1, σημεία 3 και 4, του GehG 2020, οι δημόσιοι υπάλληλοι των οποίων η ημερομηνία αναφοράς υπολογίσθηκε εκ νέου, κατόπιν υποβολής σχετικής αιτήσεως πριν από την έναρξη ισχύος του δεύτερου νόμου του 2019 περί τροποποιήσεως του δημοσιοϋπαλληλικού δικαίου, λαμβανομένων υπόψη των προγενέστερων του 18ου έτους της ηλικίας επιλέξιμων περιόδων, και των οποίων η θέση στη μισθολογική κλίμακα αναθεωρήθηκε αναλόγως, δεν απολαύουν του νέου καθορισμού της θέσης αυτής που προβλέπεται στο άρθρο 169g του 2020. Αντιθέτως, οσάκις ορισμένοι δημόσιοι υπάλληλοι έχουν, όπως εν προκειμένω, υποβάλει τέτοιες αιτήσεις και έχουν επίσης επιτύχει τον καθορισμό νέας ημερομηνίας αναφοράς, χωρίς όμως ακόμη τούτο να έχει επηρεάσει τη θέση τους στη μισθολογική κλίμακα, οι εν λόγω δημόσιοι υπάλληλοι εμπίπτουν πλέον στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 169g του GehG του 2020 και διατρέχουν στην περίπτωση αυτή τον κίνδυνο να μην τύχουν, όπως εν προκειμένω, καμίας πραγματικής βελτιώσεως της εφαρμοστέας στην περίπτωσή τους ημερομηνίας αναφοράς ούτε, επομένως, της θέσης τους στη μισθολογική κλίμακα. Ωστόσο, από τη νομολογία του Δικαστηρίου, και δη από την απόφαση της 16ης Ιουλίου 2020, État Belge (Οικογενειακή επανένωση – Ανήλικο τέκνο) (C‑133/19, C‑136/19 και C‑137/19, EU:C:2020:577, σκέψη 42 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), προκύπτει ότι δεν συνάδει προς τις αρχές της ίσης μεταχειρίσεως και της ασφάλειας δικαίου να εξαρτάται η ευδοκίμηση μιας αιτήσεως από την ταχύτητα με την οποία αυτή εξετάζεται ή με την οποία εκδίδεται απόφαση επί προσφυγής και, επομένως, από περιστάσεις για τις οποίες δεν ευθύνεται ο αιτών.
38
Τρίτον, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι, στο πλαίσιο του καθορισμού της ημερομηνίας αναφοράς για τη σύγκριση, το άρθρο 169g, παράγραφος 3, σημείο 5, του GehG του 2020 προβλέπει τον καθ’ ολοκληρίαν συνυπολογισμό των περιόδων μαθητείας μόνον οσάκις ο ενδιαφερόμενος υπάλληλος προσελήφθη από ημεδαπό οργανισμό τοπικής αυτοδιοικήσεως μετά τις 31 Μαρτίου 2000. Αντιθέτως, οι περίοδοι μαθητείας που συμπλήρωσαν οι προσληφθέντες πριν από την ημερομηνία αυτή δημόσιοι υπάλληλοι μπορούν να προσμετρηθούν μόνον κατά το ήμισυ ως «λοιπές περίοδοι». Επομένως, το εν λόγω σύστημα, καθόσον θέτει σε δυσμενέστερη μοίρα τους δημοσίους υπαλλήλους οι οποίοι προσελήφθησαν πριν από την εν λόγω ημερομηνία, οι οποίοι είναι κατά κανόνα μεγαλύτερης ηλικίας, ενδεχομένως συνιστά έμμεση διάκριση λόγω ηλικίας.
39
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Verwaltungsgerichtshof (Ομοσπονδιακό Διοικητικό Δικαστήριο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Έχει το δίκαιο της Ένωσης, και ειδικότερα τα άρθρα 1, 2 και 6 της οδηγίας [2000/78], σε συνδυασμό με το άρθρο 21 του [Χάρτη], την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική νομοθεσία με την οποία σύστημα αποδοχών που εισάγει δυσμενή διάκριση λόγω ηλικίας αντικαθίσταται από σύστημα αποδοχών στο οποίο η κατάταξη δημοσίου υπαλλήλου εξακολουθεί να καθορίζεται με βάση τη μισθολογική αρχαιότητα, ως βάση υπολογισμού της οποίας λαμβάνεται, κατά τρόπο που δεν αποφεύγει τις δυσμενείς διακρίσεις, σύμφωνα με το παλαιό σύστημα, ορισμένος μήνα μεταβάσεως (Φεβρουάριος 2015), με την εισαγωγή βεβαίως ορισμένων διορθώσεων σχετικά με τις αρχικώς υπολογισθείσες περιόδους προϋπηρεσίας, καθόσον προβλέπεται υπολογισμός της ημερομηνίας αναφοράς για τη σύγκριση, στο οποίο όμως νέο σύστημα, όσον αφορά τις περιόδους που έπονται της συμπληρώσεως του 18ου έτους της ηλικίας, σε έλεγχο υπόκεινται μόνο οι λοιπές, κατά το ήμισυ προσμετρώμενες, περίοδοι, και στο οποίο με τη διεύρυνση κατά τέσσερα έτη της περιόδου εντός της οποίας λαμβάνονται υπόψη οι περίοδοι προϋπηρεσίας αντισταθμίζεται το ότι οι λοιπές, κατά το ήμισυ προσμετρώμενες, περίοδοι θεωρείται ότι προσμετρώνται αναδρομικώς στον υπολογισμό της ημερομηνίας αναφοράς για τη σύγκριση μόνο στον βαθμό που υπερβαίνουν σε διάρκεια τα τέσσερα, κατά το ήμισυ λαμβανόμενα υπόψη, έτη (κατ’ αποκοπήν αφαίρεση τεσσάρων, κατά το ήμισυ λαμβανομένων υπόψη, ετών);
2)
Πρέπει να δοθεί διαφορετική απάντηση στο πρώτο ερώτημα για τις διαδικασίες στις οποίες, πριν τεθεί σε ισχύ ο δεύτερος νόμος του 2019 περί τροποποιήσεως του δημοσιοϋπαλληλικού δικαίου, με αποφάσεις που είχαν ήδη καταστεί απρόσβλητες καθορίσθηκε νέα ημερομηνία αναφοράς για την προαγωγή, χωρίς όμως αυτή να έχει ακόμη επηρεάσει το μισθολογικό καθεστώς του δημοσίου υπαλλήλου, καθόσον δεν είχε εισέτι εκδοθεί απόφαση της αρχής στο πλαίσιο άμεσης εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης, και στις οποίες διαδικασίες πλέον, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η εν τω μεταξύ καθορισθείσα ημερομηνία αναφοράς για την προαγωγή, η ημερομηνία αναφοράς για τη σύγκριση πρέπει να υπολογισθεί και πάλι, σε συνάρτηση πάντοτε με την καθορισθείσα ημερομηνία αναφοράς για την προαγωγή που εισάγει δυσμενή διάκριση λόγω ηλικίας, ενώ για τις λοιπές, κατά το ήμισυ προσμετρώμενες, περιόδους, εφαρμόζεται η κατ’ αποκοπήν αφαίρεση;
3.
Έχει το δίκαιο της Ένωσης, και ειδικότερα τα άρθρα 1, 2 και 6 της οδηγίας [2000/78], σε συνδυασμό με το άρθρο 21 του [Χάρτη], την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση με την οποία, παρά τον εκ νέου υπολογισμό της μισθολογικής αρχαιότητας και της θέσεως στη μισθολογική κλίμακα, οι περίοδοι που συμπληρώθηκαν στο πλαίσιο σχέσεως μαθητείας σε ημεδαπό οργανισμό τοπικής αυτοδιοικήσεως προσμετρώνται αναδρομικώς στον υπολογισμό της ημερομηνίας αναφοράς για τη σύγκριση μόνον εφόσον η δημοσιοϋπαλληλική σχέση εργασίας συνήφθη μετά τις 31 Μαρτίου 2000, και σε διαφορετική περίπτωση οι περίοδοι αυτές προσμετρώνται αναδρομικώς μόνον υπό την έννοια ότι αποτελούν λοιπές, κατά το ήμισυ προσμετρώμενες, περιόδους και, ως εκ τούτου, υπόκεινται στην κατ’ αποκοπήν αφαίρεση, δεδομένου ότι η νομοθεσία αυτή τείνει να θέτει σε μειονεκτική θέση τους υπαλλήλους με μεγαλύτερη αρχαιότητα;»
Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου
40
Με έγγραφο της 21ης Σεπτεμβρίου 2022, η Αυστριακή Κυβέρνηση ενημέρωσε το Δικαστήριο για νομοθετική τροποποίηση η οποία επήλθε μετά την απόφαση περί παραπομπής, ήτοι για την αναδρομική κατάργηση του άρθρου 169f, παράγραφος 1, σημείο 4, του GehG του 2020 από τον Dienstrechts-Novelle 2022 (νόμο του 2022 περί τροποποιήσεως του δημοσιοϋπαλληλικού δικαίου, BGBl I, 137/2022).
41
Εν συνεχεία, το Δικαστήριο απηύθυνε στο αιτούν δικαστήριο αίτημα παροχής διευκρινίσεων, ζητώντας του να διευκρινίσει, πρώτον, αν μπορούσε να επιβεβαιώσει την εν λόγω νομοθετική τροποποίηση, δεύτερον, αν ενέμενε στην προδικαστική παραπομπή υπό τις συνθήκες αυτές και, τρίτον, σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως, ποιες συνέπειες θα έπρεπε να συναχθούν όσον αφορά την υπό κρίση προδικαστική παραπομπή από την επενεχθείσα νομοθετική τροποποίηση.
42
Με έγγραφο της 19ης Οκτωβρίου 2022, το αιτούν δικαστήριο επιβεβαίωσε, κατ’ αρχάς, την αναδρομική κατάργηση του άρθρου 169f, παράγραφος 1, σημείο 4, του GehG του 2020. Εν συνεχεία, επισήμανε ότι η συγκεκριμένη νομοθετική τροποποίηση δεν αφορά το πρώτο και το τρίτο προδικαστικό ερώτημα. Τέλος, όσον αφορά το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, η επίμαχη νομοθετική τροποποίηση δεν ασκεί επιρροή επί της λυσιτέλειάς του, δεδομένου ότι το εν λόγω ερώτημα αφορά πρωτίστως την ερμηνεία του άρθρου 169f, παράγραφος 3, του GehG του 2020. Σύμφωνα με τους εθνικούς δικονομικούς κανόνες, η εκ μέρους του αιτούντος δικαστηρίου ερμηνεία πραγματοποιείται, εν πάση περιπτώσει, υπό το πρίσμα της πραγματικής και νομικής καταστάσεως που υφίστατο κατά τον χρόνο εκδόσεως της προσβαλλομένης στο πλαίσιο της διαφοράς της κύριας δίκης διοικητικής αποφάσεως, λόγος για τον οποίον οι μεταγενέστερες νομοθετικές τροποποιήσεις δεν ασκούν επιρροή, έστω και αν έχουν αναδρομική ισχύ. Κατά συνέπεια, το αιτούν δικαστήριο εμμένει στην υπό κρίση αίτηση προδικαστικής αποφάσεως στο σύνολό της.
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος
43
Με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινισθεί αν τα άρθρα 1, 2 και 6 της οδηγίας 2000/78, σε συνδυασμό με το άρθρο 21 του Χάρτη, έχουν την έννοια ότι αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση δυνάμει της οποίας η κατάταξη δημοσίου υπαλλήλου καθορίζεται βάσει της μισθολογικής αρχαιότητάς του στο πλαίσιο προγενέστερου συστήματος αποδοχών το οποίο κρίθηκε ότι εισήγε δυσμενή διάκριση, επειδή το εν λόγω σύστημα επέτρεπε μόνον τον συνυπολογισμό, για τους σκοπούς του καθορισμού της μισθολογικής αρχαιότητάς, των προγενέστερων της προσλήψεως του δημοσίου υπαλλήλου επιλέξιμων περιόδων οι οποίες συμπληρώθηκαν από την ηλικία των 18 ετών και εφεξής, αποκλειομένων των περιόδων οι οποίες συμπληρώθηκαν πριν από την ηλικία αυτή, καθόσον η συγκεκριμένη ρύθμιση προβλέπει ότι τυχόν διόρθωση των επιλέξιμων περιόδων του δημοσίου υπαλλήλου οι οποίες συμπληρώθηκαν προ της προσλήψεώς του, όπως αυτές είχαν αρχικώς υπολογισθεί, πραγματοποιείται δια του καθορισμού ημερομηνίας αναφοράς για τη σύγκριση, για τους σκοπούς της οποίας λαμβάνονται πλέον υπόψη, προκειμένου να καθορισθεί η εν λόγω αρχαιότητα, οι προγενέστερες της προσλήψεως επιλέξιμες περίοδοι οι οποίες συμπληρώθηκαν πριν από το 18ο έτος της ηλικίας του δημοσίου υπαλλήλου οσάκις, αφενός, όσον αφορά τις περιόδους οι οποίες συμπληρώθηκαν μετά το 18ο έτος της ηλικίας, λαμβάνονται υπόψη μόνον οι, κατά το ήμισυ προσμετρώμενες, «λοιπές περίοδοι» και, αφετέρου, οι εν λόγω «λοιπές περίοδοι» προσαυξάνονται από τρία σε επτά έτη, αλλά προσμετρώνται μόνον στο μέτρο που υπερβαίνουν τα τέσσερα έτη.
44
Προκαταρκτικώς, πρέπει να υπογραμμισθεί ότι, εν προκειμένω, τίθεται επομένως το ζήτημα αν η διαπιστωθείσα από το Δικαστήριο διαφορετική μεταχείριση λόγω ηλικίας μπορεί να θεωρηθεί ότι καταργήθηκε, δεδομένου ότι η εθνική ρύθμιση που αποσκοπεί στην οριστική εξάλειψη της εν λόγω διαφορετικής μεταχειρίσεως προβλέπει ότι, στο πλαίσιο του νέου υπολογισμού της μισθολογικής αρχαιότητας δημοσίου υπαλλήλου, οι προγενέστερες της προσλήψεως επιλέξιμες περίοδοι πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη οσάκις συμπληρώθηκαν πριν από το 18ο έτος της ηλικίας του, και συγκεκριμένα ως «λοιπές περίοδοι» οι οποίες πρέπει να προσμετρώνται κατά το ήμισυ για διάστημα επτά ετών αντί του διαστήματος τριών ετών το οποίο προέβλεπε η προγενέστερη εθνική ρύθμιση, αλλά ότι οι εν λόγω περίοδοι λαμβάνονται υπόψη για τον καθορισμό της μισθολογικής αρχαιότητας μόνο στην περίπτωση που υπερβαίνουν τα τέσσερα έτη.
45
Υπενθυμίζεται ευθύς εξαρχής ότι η απαγόρευση κάθε διακρίσεως λόγω, μεταξύ άλλων, ηλικίας κατοχυρώνεται στο άρθρο 21 του Χάρτη και ότι η εν λόγω απαγόρευση συγκεκριμενοποιήθηκε με την οδηγία 2000/78 στον τομέα της απασχολήσεως και της εργασίας [απόφαση της 17ης Νοεμβρίου 2022, Ministero dell’Interno (Όριο ηλικίας για την πρόσληψη αστυνομικών διοικητών), C‑304/21, EU:C:2022:897, σκέψη 36 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
46
Επομένως, πρέπει, κατ’ αρχάς, να εξετασθεί αν η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης εθνική ρύθμιση εισάγει διαφορετική μεταχείριση, κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 1, της οδηγίας 2000/78.
47
Συναφώς, πρέπει να υπομνησθεί ότι, σύμφωνα με την ανωτέρω διάταξη, η «αρχή της ίσης μεταχείρισης» σημαίνει την απουσία άμεσης ή έμμεσης διακρίσεως για έναν από τους λόγους που αναφέρονται στο άρθρο 1 της εν λόγω οδηγίας. Το δε άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, διευκρινίζει ότι, για τους σκοπούς της παραγράφου 1, συντρέχει άμεση διάκριση όταν, για έναν από τους λόγους που αναφέρονται στο άρθρο 1 της εν λόγω οδηγίας, ένα πρόσωπο υφίσταται μεταχείριση λιγότερο ευνοϊκή από αυτήν την οποία υφίσταται σε ανάλογη κατάσταση ένα άλλο πρόσωπο.
48
Στην υπόθεση της κύριας δίκης, οι κατηγορίες προσώπων που πρέπει να ληφθούν υπόψη για τη σύγκριση αυτή είναι, αφενός, οι δημόσιοι υπάλληλοι που έχουν συμπληρώσει επιλέξιμες περιόδους, έστω και εν μέρει, πριν από το 18ο έτος της ηλικίας τους και, αφετέρου, όσοι έχουν συμπληρώσει περιόδους της ίδιας φύσεως και ανάλογης διάρκειας μετά τη συμπλήρωση της συγκεκριμένη ηλικίας.
49
Από τη δικογραφία που έχει στη διάθεσή του το Δικαστήριο προκύπτει ότι ο Αυστριακός νομοθέτης, με τον δεύτερο νόμο του 2019 περί τροποποιήσεως του δημοσιοϋπαλληλικού δικαίου, εισήγαγε ένα νέο σύστημα καθορισμού της μισθολογικής αρχαιότητας των δημοσίων υπαλλήλων, προκειμένου να καταστήσει την εθνική νομοθεσία σύμφωνη με τη νομολογία του Δικαστηρίου όπως διαμορφώθηκε με την απόφαση Leitner.
50
Ειδικότερα, με τη θέσπιση του άρθρου 169f, παράγραφος 1, του GehG του 2020, σκοπός του εν λόγω νομοθέτη ήταν να καθορίσει αυτεπαγγέλτως, στη μισθολογική κλίμακα, τη θέση των εν ενεργεία δημοσίων υπαλλήλων οι οποίοι είχαν υπαχθεί σε μηχανισμό ανακατατάξεως γενόμενης βάσει «ποσού μεταβάσεως», σύμφωνα με το άρθρο 169c, παράγραφος 2, του GehG του 2015, ενώ το ποσό αυτό μεταβάσεως είχε καθορισθεί βάσει διατάξεων οι οποίες διακρίνουν, όσον αφορά τον συνυπολογισμό των προ της προσλήψεως επιλέξιμων περιόδων, αναλόγως του αν οι εν λόγω περίοδοι είχαν συμπληρωθεί πριν ή μετά το 18ο έτος της ηλικίας των ενδιαφερομένων.
51
Με την απόφαση Leitner, το Δικαστήριο έκρινε όμως ότι η μετάβαση των εν ενεργεία δημοσίων υπαλλήλων σε νέο σύστημα αποδοχών και μισθολογικής προαγωγής, που πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με το εν λόγω άρθρο 169c, παράγραφος 2, του GehG του 2015, στο πλαίσιο του οποίου η πρώτη κατάταξη των εν λόγω δημοσιών υπαλλήλων είχε καθορισθεί βάσει των τελευταίων αποδοχών τους δυνάμει του προηγούμενου συστήματος, διατηρούσε την εισαχθείσα με το προηγούμενο αυτό σύστημα άμεση διάκριση λόγω ηλικίας, κατά την έννοια της οδηγίας 2000/78.
52
Επομένως, πρέπει να εξετασθεί αν οι τροποποιήσεις που επέφερε ο δεύτερος νόμος του 2019 περί τροποποιήσεως του δημοσιοϋπαλληλικού δικαίου εξάλειψαν πράγματι και οριστικά αυτήν την εγγενή στο προγενέστερο σύστημα αποδοχών άμεση διάκριση λόγω ηλικίας.
53
Πρέπει δε να υπογραμμισθεί ότι ο νέος καθορισμός της μισθολογικής αρχαιότητας, όπως εισήχθη με τον νόμο αυτόν, συντελείται σε δύο στάδια. Πρώτον, λαμβάνεται υπόψη η μισθολογική αρχαιότητα που ίσχυε για τις αποδοχές της 28ης Φεβρουαρίου 2015, σύμφωνα με το άρθρο 169f, παράγραφος 4, του GehG του 2020. Η εν λόγω αρχαιότητα υπολογίζεται βάσει του ποσού μεταβάσεως κατά την έννοια του άρθρου 169c, παράγραφος 2, του GehG του 2015, ήτοι των ακαθάριστων αποδοχών βάσει των οποίων υπολογίσθηκαν οι μηνιαίες αποδοχές ενός δημοσίου υπαλλήλου για τον Φεβρουάριο του 2015 (μήνας μεταβάσεως).
54
Δεύτερον, η μισθολογική αρχαιότητα μπορεί, δυνάμει του άρθρου 169f, παράγραφος 4, δεύτερη περίοδος, του GehG του 2020, να διορθωθεί διά της συνεκτιμήσεως της διαφοράς μεταξύ της ημερομηνίας αναφοράς για την προαγωγή και μιας ημερομηνίας αναφοράς για τη σύγκριση, υπολογιζόμενης σύμφωνα με τους όρους του άρθρου 169g του GehG του 2020, προκειμένου, ενδεχομένως, να προστεθεί στην εν λόγω αρχαιότητα η διάρκεια που αντιστοιχεί στο μειονέκτημα που υπέστη προηγουμένως ο δημόσιος υπάλληλος κατά τον συνυπολογισμό των περιόδων επαγγελματικής δραστηριότητας τις οποίες είχε συμπληρώσει πριν από την πρόσληψή του.
55
Ωστόσο, αφενός, από την απόφαση Leitner (σκέψη 37) προκύπτει ότι η μισθολογική κλίμακα, όπως προκύπτει από τον GehG του 2015, είναι ικανή να διατηρήσει τα αποτελέσματα που ανέπτυξε το προγενέστερο σύστημα αποδοχών και μισθολογικής προαγωγής, λόγω της σχέσεως που καθιερώνει μεταξύ του τελευταίου μισθού που καταβλήθηκε κατ’ εφαρμογήν του εν λόγω συστήματος και της κατατάξεως στο νέο σύστημα αποδοχών και μισθολογικής προαγωγής.
56
Στο μέτρο που η μετάβαση πραγματοποιείται χωρίς διάκριση μεταξύ των δημοσίων υπαλλήλων που τέθηκαν σε μειονεκτική θέση από το προγενέστερο σύστημα αποδοχών και μισθολογικής προαγωγής και των δημοσίων υπαλλήλων που δεν τέθηκαν σε μειονεκτική θέση, επισημαίνεται ότι το εφαρμοστέο στη διαφορά της κύριας δίκης αυστριακό σύστημα αποδοχών φαίνεται να εξακολουθεί να στηρίζεται, τουλάχιστον σε πρώτο στάδιο, στην ημερομηνία αναφοράς για τη μισθολογική προαγωγή η οποία υπολογίζεται, σύμφωνα με την απόφαση Leitner, κατά τρόπο εισάγοντα δυσμενείς διακρίσεις, καθώς και στο ποσό μεταβάσεως που προκύπτει βάσει αυτής.
57
Αφετέρου, δυνάμει του άρθρου 169g, παράγραφος 1, του GehG του 2020, η ημερομηνία αναφοράς για τη σύγκριση υπολογίζεται λαμβανομένων υπόψη, αναδρομικώς κατά την ημερομηνία προσλήψεως, των προγενέστερων επιλέξιμων περιόδων οι οποίες συμπληρώθηκαν μετά το 14ο έτος της ηλικίας, η οποία είναι η ελάχιστη ηλικία που απαιτείται από το δίκαιο της Ένωσης για τη σύναψη σχέσεως εργασίας, επιτρεπομένου συνεπώς, μεταξύ άλλων, να λαμβάνονται υπόψη, ακόμη και όταν συμπληρώθηκαν πριν από το 18ο έτος της ηλικίας του δημοσίου υπαλλήλου, οι περίοδοι του άρθρου 169g, παράγραφος 2, σημείο 1, του GehG του 2020, ήτοι, κατ’ ουσίαν, ορισμένες περίοδοι εργασίας και καταρτίσεως οι οποίες πρέπει να συνυπολογίζονται καθ’ ολοκληρίαν, καθώς και οι «λοιπές περίοδοι» που μνημονεύονται στη σκέψη 44 της παρούσας αποφάσεως.
58
Συναφώς, σύμφωνα με τις διευκρινίσεις της Αυστριακής Κυβερνήσεως, ο νέος αυτός υπολογισμός οδήγησε, μεταξύ των 48047 περαιωμένων μέχρι τότε υποθέσεων, σε βελτίωση της μισθολογικής αρχαιότητας κατά έναν μήνα έως ένα έτος σε 19463 περιπτώσεις, και σε βελτίωση της μισθολογικής αρχαιότητας κατά ένα έτος και πλέον σε 2821 περιπτώσεις, αυτές δε οι τελευταίες περιπτώσεις περιλαμβάνουν ως επί το πλείστον υπαλλήλους έχοντες συνάψει σχέση εργασίας ή, όπως ο D. Hütter στη διαφορά της κύριας δίκης στην υπόθεση C‑88/08, επιλέξιμη σχέση μαθητείας πριν από το 18ο έτος της ηλικίας τους, για τους οποίους οι περίοδοι αυτές πρέπει πλέον να προσμετρώνται καθ’ ολοκληρίαν ως επιλέξιμες περίοδοι προκειμένου να προσδιορισθεί η θέση των εν λόγω υπάλληλων στη μισθολογική κλίμακα.
59
Επομένως, υπό την επιφύλαξη των εξακριβώσεων στις οποίες οφείλει να προβεί το αιτούν δικαστήριο, προκύπτει ότι η ημερομηνία αναφοράς για τη σύγκριση όντως επέτρεψε να ληφθούν υπόψη οι επιλέξιμες περίοδοι που συμπληρώθηκαν πριν από το 18ο έτος της ηλικίας του δημοσίου υπαλλήλου προκειμένου να διορθωθεί η αρχαιότητα, η οποία είχε προηγουμένως καθοριστεί βάσει του άρθρου 169c του GehG του 2015 άνευ συνεκτιμήσεως των εν λόγω περιόδων.
60
Εντούτοις, το αιτούν δικαστήριο παρατηρεί ότι, σύμφωνα με το άρθρο 169g, παράγραφος 6, του GehG του 2020, δεν μπορούν να λαμβάνονται υπόψη όλες οι επιλέξιμες περίοδοι οι οποίες είναι προγενέστερες της προσλήψεως του οικείου δημοσίου υπαλλήλου, στο μέτρο που οι περίοδοι οι οποίες συμπληρώθηκαν μετά το 18ο έτος της ηλικίας και έχουν ήδη αξιολογηθεί για τον προσδιορισμό της ημερομηνίας αναφοράς για τη μισθολογική προαγωγή δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο νέας αξιολογήσεως.
61
Εντούτοις, δυνάμει της «κατ’ αποκοπήν αφαιρέσεως» του άρθρου 169g, παράγραφος 4, του GehG του 2020, οι «λοιπές περίοδοι», οι οποίες προσμετρώνται κατά το ήμισυ, λαμβάνονται υπόψη ως προγενέστερες της προσλήψεως περίοδοι για τον υπολογισμό της ημερομηνίας αναφοράς για τη σύγκριση μόνον εφόσον υπερβαίνουν τα τέσσερα έτη.
62
Συναφώς, το αιτούν δικαστήριο παρατηρεί ότι, μολονότι το ανώτατο όριο των «λοιπών περιόδων» οι οποίες πρέπει να προσμετρώνται κατά το ήμισυ βάσει του άρθρου 12, παράγραφος 1, σημείο 2, στοιχείο b, του νόμου περί αποδοχών του 1956, όπως τροποποιήθηκε με τον δεύτερο νόμο του 2007 περί τροποποιήσεως του δημοσιοϋπαλληλικού δικαίου, αυξήθηκε από τα τρία στα επτά έτη με το άρθρο 169g, παράγραφος 3, σημείο 4, του GehG του 2020, η παράγραφος 4 του εν λόγω άρθρου έχει ως αποτέλεσμα η εν λόγω αύξηση του ανωτάτου ορίου των «λοιπών περιόδων» σε επτά έτη να αντισταθμίζεται από την κατ’ αποκοπήν αφαίρεση των τεσσάρων ετών που προβλέπει η τελευταία αυτή διάταξη.
63
Εντούτοις, πρέπει να επισημανθεί, αφενός, ότι το άρθρο 169g, παράγραφος 4, του GehG του 2020 έχει εφαρμογή σε όλους τους εν ενεργεία δημοσίους υπαλλήλους, χωρίς να διακρίνει αναλόγως του αν οι εν λόγω δημόσιοι υπάλληλοι περιήλθαν ή όχι σε μειονεκτική θέση εξαιτίας του συστήματος αποδοχών και μισθολογικής προαγωγής που προβλέπει ο GehG του 2015 λόγω της ηλικίας τους, όπερ εναπόκειται επίσης στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει. Αφετέρου, η κατ’ αποκοπήν αφαίρεση τεσσάρων ετών την οποία προβλέπει η ανωτέρω διάταξη εφαρμόζεται ανεξαρτήτως της ηλικίας του δημοσίου υπαλλήλου κατά τη συμπλήρωση των επίμαχων «λοιπών περιόδων» επαγγελματικής δραστηριότητας, ήτοι ανεξαρτήτως του αν αυτές συμπληρώθηκαν πριν ή μετά το 18ο έτος της ηλικίας του ενδιαφερομένου.
64
Εντούτοις, πρέπει να υπογραμμισθεί ότι, στο μέτρο που ο συνυπολογισμός κατά το ήμισυ των επιλέξιμων περιόδων που συμπληρώθηκαν μεταξύ της ηλικίας των 14 ετών και της ηλικίας των 18 ετών εξουδετερώνεται από την εφαρμογή της κατ’ αποκοπήν αφαιρέσεως των τεσσάρων ετών, την οποία προβλέπει το άρθρο 169g, παράγραφος 4, του GehG του 2020, οι δημόσιοι υπάλληλοι που μπορούν να επικαλεστούν μόνον τέτοιες περιόδους συμπληρωθείσες πριν από το 18ο έτος της ηλικίας τους στερούνται το δικαίωμα να επιτύχουν βελτίωση της θέσης τους στη μισθολογική κλίμακα.
65
Επομένως, εν προκειμένω, λόγω της κατ’ αποκοπήν αφαιρέσεως των τεσσάρων ετών την οποία προβλέπει το άρθρο 169g, παράγραφος 4, του GehG του 2020, οι επίμαχες στην κύρια δίκη περίοδοι μαθητείας των αναιρεσειόντων δεν επηρέασαν σημαντικά τον υπολογισμό της ημερομηνίας αναφοράς για τη σύγκριση, τούτο δε παρά την αύξηση κατά τέσσερα έτη του ανωτάτου ορίου των «λοιπών περιόδων» ως χρονικού διαστήματος το οποίο πρέπει να προσμετράται, ούτε επηρέασαν, ως εκ τούτου, τον καθορισμό της θέσης τους στη μισθολογική κλίμακα.
66
Ως εκ τούτου, υπό την επιφύλαξη της εκτιμήσεως στην οποία πρέπει να προβεί το αιτούν δικαστήριο, ο δεύτερος νόμος του 2019 περί τροποποιήσεως του δημοσιοϋπαλληλικού δικαίου δεν φαίνεται να εξάλειψε τη διάκριση λόγω ηλικίας η οποία διαπιστώθηκε με την απόφαση Leitner, στο μέτρο που, μεταξύ άλλων, ο καθορισμός της μισθολογικής αρχαιότητας εξακολουθεί να πραγματοποιείται με διαφορετική μεταχείριση των δημοσίων υπαλλήλων των οποίων η επαγγελματική πείρα αποκτήθηκε, έστω και εν μέρει, πριν από το 18ο έτος της ηλικίας τους σε σχέση με εκείνους οι οποίοι απέκτησαν, μετά τη συμπλήρωση της ηλικίας αυτής, επαγγελματική πείρα της ίδιας φύσεως και ανάλογης διάρκειας.
67
Περαιτέρω, πρέπει να εξεταστεί αν η διαφορετική αυτή μεταχείριση θα μπορούσε να δικαιολογηθεί βάσει του άρθρου 6, παράγραφος 1, της οδηγίας 2000/78.
68
Βάσει της ανωτέρω διατάξεως, κατά παρέκκλιση των οριζομένων στο άρθρο 2, παράγραφος 2, της οδηγίας, τα κράτη μέλη δύνανται να προβλέπουν ότι η λόγω ηλικίας διαφορετική μεταχείριση δεν συνιστά διάκριση εφόσον δικαιολογείται στο πλαίσιο του εθνικού δικαίου αντικειμενικά και λογικά από έναν θεμιτό στόχο, ιδίως δε από θεμιτούς στόχους της πολιτικής στον τομέα της απασχόλησης, της αγοράς εργασίας και της επαγγελματικής κατάρτισης, και εφόσον τα μέσα επίτευξης του στόχου αυτού είναι πρόσφορα και αναγκαία.
69
Εν προκειμένω, από τη δικογραφία που έχει στη διάθεσή του το Δικαστήριο προκύπτει ότι οι νομοθετικές τροποποιήσεις του επίμαχου στην υπόθεση της κύριας δίκης συστήματος αποδοχών και μισθολογικής προαγωγής φαίνεται να υπαγορεύονται από εκτιμήσεις τόσο δημοσιονομικής όσο και διοικητικής φύσεως, όπερ εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει.
70
Μολονότι, βεβαίως, από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι οι δημοσιονομικοί λόγοι μπορούν να αποτελούν τη βάση των επιλογών του κράτους μέλους στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής και να επηρεάζουν τη φύση ή την έκταση των μέτρων που προτίθεται να θεσπίσει το κράτος αυτό, οι λόγοι αυτοί δεν μπορούν, αυτοί και μόνοι, να αποτελούν θεμιτό σκοπό, κατά την έννοια του άρθρου 6, παράγραφος 1, της οδηγίας 2000/78 (απόφαση της 21ης Ιουλίου 2011_Fuchs και Köhler, C‑159/10 και C‑160/10, EU:C:2011:508, σκέψη 74). Το ίδιο ισχύει όσον αφορά τους λόγους διοικητικής φύσεως που επικαλείται η Αυστριακή Κυβέρνηση (απόφαση Leitner, σκέψη 43 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
71
Συνεπώς, ακόμη και αν η επίμαχη στην κύρια δίκη ρύθμιση είναι ικανή να διασφαλίσει την προστασία των κεκτημένων δικαιωμάτων και της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης των δημοσίων υπαλλήλων που ευνοήθηκαν από το σύστημα αποδοχών το οποίο προέβλεπε ο GehG του 2015, εντούτοις δεν είναι κατάλληλη για τη θέσπιση συστήματος μη συνεπαγόμενου διακρίσεις για τους δημοσίους υπαλλήλους που δεν ευνοήθηκαν από το εν λόγω σύστημα αποδοχών και μισθολογικής προαγωγής, καθόσον φαίνεται ότι διατηρεί έναντι αυτών τη διάκριση λόγω ηλικίας η οποία εισήχθη με το προηγούμενο σύστημα (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση Leitner, σκέψη 49).
72
Από το σύνολο των ανωτέρω σκέψεων προκύπτει ότι στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα προσήκει η απάντηση ότι τα άρθρα 1, 2 και 6 της οδηγίας 2000/78, σε συνδυασμό με το άρθρο 21 του Χάρτη, έχουν την έννοια ότι αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση δυνάμει της οποίας η κατάταξη δημοσίου υπαλλήλου καθορίζεται βάσει της μισθολογικής αρχαιότητάς του στο πλαίσιο προγενέστερου συστήματος αποδοχών το οποίο κρίθηκε ότι εισήγε δυσμενή διάκριση, επειδή το εν λόγω σύστημα επέτρεπε μόνον τον συνυπολογισμό, για τους σκοπούς του καθορισμού της μισθολογικής αρχαιότητας, των προγενέστερων της προσλήψεως του δημοσίου υπαλλήλου επιλέξιμων περιόδων οι οποίες συμπληρώθηκαν από την ηλικία των 18 ετών και εφεξής, αποκλειομένων των περιόδων οι οποίες συμπληρώθηκαν πριν από την ηλικία αυτή, καθόσον η συγκεκριμένη ρύθμιση προβλέπει ότι τυχόν διόρθωση των επιλέξιμων περιόδων του δημοσίου υπαλλήλου οι οποίες συμπληρώθηκαν προ της προσλήψεώς του, όπως αυτές είχαν αρχικώς υπολογισθεί, πραγματοποιείται διά του καθορισμού ημερομηνίας αναφοράς για τη σύγκριση, για τους σκοπούς της οποίας λαμβάνονται πλέον υπόψη, προκειμένου να καθορισθεί η εν λόγω αρχαιότητα, οι προγενέστερες της προσλήψεως επιλέξιμες περίοδοι οι οποίες συμπληρώθηκαν πριν από το 18ο έτος της ηλικίας του δημοσίου υπαλλήλου οσάκις, αφενός, όσον αφορά τις περιόδους οι οποίες συμπληρώθηκαν μετά το 18ο έτος της ηλικίας, λαμβάνονται υπόψη μόνον οι, κατά το ήμισυ προσμετρώμενες, «λοιπές περίοδοι» και, αφετέρου, οι εν λόγω «λοιπές περίοδοι» προσαυξάνονται από τρία σε επτά έτη, αλλά προσμετρώνται μόνο στο μέτρο που υπερβαίνουν τα τέσσερα έτη.
Επί του δευτέρου προδικαστικού ερωτήματος
73
Με το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινισθεί αν το δίκαιο της Ένωσης έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση η οποία προβλέπει, όσον αφορά τους δημοσίους υπαλλήλους για τους οποίους υφίστατο διαδικασία με αντικείμενο τον επαναπροσδιορισμό της θέσης τους στη μισθολογική κλίμακα που ήταν εκκρεμής κατά την ημερομηνία δημοσιεύσεως νομοθετικής τροποποιήσεως του περιλαμβάνοντος την εν λόγω κλίμακα συστήματος αποδοχών, ότι οι αποδοχές υπολογίζονται εκ νέου σύμφωνα με τις νέες διατάξεις σχετικά με την ημερομηνία αναφοράς για τη σύγκριση, διατάξεις που περιλαμβάνουν νέους περιορισμούς όσον αφορά την ανώτατη διάρκεια των επιλέξιμων περιόδων, ενώ ανάλογος υπολογισμός δεν πραγματοποιείται για τους δημοσίους υπαλλήλους για τους οποίους διαδικασία με το ίδιο αντικείμενο, κινηθείσα προηγουμένως, έχει ήδη περατωθεί με απρόσβλητη απόφαση, στηριζόμενη σε ημερομηνία αναφοράς η οποία καθορίσθηκε κατά τρόπο ευνοϊκότερο δυνάμει του προγενέστερου συστήματος αποδοχών του οποίου οι διατάξεις που κρίθηκαν από τον εθνικό δικαστή ως εισάγουσες δυσμενείς διακρίσεις έμειναν ανεφάρμοστες, κατ’ άμεση εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως που προβλέπει το δίκαιο της Ένωσης.
74
Προκειμένου να δοθεί απάντηση στο ερώτημα αυτό, πρέπει να εξετασθεί αν η επίμαχη στην κύρια δίκη εθνική ρύθμιση εισάγει διαφορετική μεταχείριση αντίθετη προς το δίκαιο της Ένωσης κατά το μέτρο που εξαρτά τον νέο υπολογισμό των αποδοχών, ο οποίος πραγματοποιείται βάσει των διατάξεων σχετικά με την ημερομηνία αναφοράς για τη σύγκριση, από το γεγονός ότι κατά τον χρόνο δημοσιεύσεως της ρυθμίσεως αυτής ήταν εκκρεμής ή είχε περατωθεί διαδικασία για τον επαναπροσδιορισμό της θέσης του δημοσίου υπαλλήλου στη μισθολογική κλίμακα.
75
Συναφώς, αφενός, από το άρθρο 169f, παράγραφος 3, του GehG του 2020 προκύπτει ότι, οσάκις διαδικασίες με αντικείμενο τον συνυπολογισμό περιόδων προϋπηρεσίας προγενέστερων της προσλήψεως των δημοσίων υπαλλήλων ήταν εκκρεμείς κατά την ημερομηνία δημοσιεύσεως του δεύτερου νόμου του 2019 περί τροποποιήσεως του δημοσιοϋπαλληλικού δικαίου, ο νέος καθορισμός της ημερομηνίας αναφοράς για την προαγωγή, ο νέος καθορισμός της μισθολογικής αρχαιότητας ή ο καθορισμός της θέσης των εν λόγω δημοσίων υπαλλήλων στη μισθολογική κλίμακα γίνεται στο πλαίσιο των εν λόγω διαδικασιών.
76
Αφετέρου, από την a contrario ερμηνεία του άρθρου 169f, παράγραφος 1, σημείο 4, του GehG του 2020 προκύπτει ότι αποκλείονται από μια τέτοια ανακατάταξη οι δημόσιοι υπάλληλοι για τους οποίους, κατά την ημερομηνία δημοσιεύσεως του δεύτερου νόμου του 2019 περί τροποποιήσεως του δημοσιοϋπαλληλικού δικαίου, είχε ήδη καθορισθεί, με απρόσβλητη απόφαση, νέα ημερομηνία αναφοράς για την προαγωγή, διά της συνεκτιμήσεως των προγενέστερων της προσλήψεως περιόδων προϋπηρεσίας τους οι οποίες είχαν συμπληρωθεί πριν από το 18ο έτος της ηλικίας τους, κατόπιν σχετικής αιτήσεως, με αποτέλεσμα η εφαρμογή της νέας αυτής ημερομηνίας να έχει ως αποτέλεσμα τη βελτίωση της θέσης των οικείων δημοσίων υπαλλήλων στη μισθολογική κλίμακα.
77
Ως εκ τούτου, όσον αφορά τις παρεμφερείς κατηγορίες προσώπων, το άρθρο 169f, παράγραφος 3, του GehG του 2020 φαίνεται να έχει ως αποτέλεσμα, υπό την επιφύλαξη της εκτιμήσεως στην οποία πρέπει να προβεί το αιτούν δικαστήριο, ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι οι οποίοι ενδεχομένως περάτωσαν διαδικασίες στο πλαίσιο των οποίων επικαλέσθηκαν την ύπαρξη διακρίσεως λόγω ηλικίας επωφελούνται πλήρους συνυπολογισμού των προ της προσλήψεώς τους περιόδων προϋπηρεσίας οι οποίες συμπληρώθηκαν πριν από το 18ο έτος της ηλικίας τους. Αντιθέτως, στην περίπτωση που οι διαδικασίες αυτές δεν είχαν ακόμη περατωθεί κατά την ημερομηνία δημοσιεύσεως του δεύτερου νόμου του 2019 περί τροποποιήσεως του δημοσιοϋπαλληλικού δικαίου, ήτοι στις 8 Ιουλίου 2019, οι ενδιαφερόμενοι δημόσιοι υπάλληλοι τυγχάνουν της ίδιας μεταχειρίσεως με όλους τους άλλους δημοσίους υπαλλήλους, για τους οποίους η διόρθωση της ημερομηνίας αναφοράς για τη σύγκριση πρέπει να πραγματοποιηθεί αυτεπαγγέλτως.
78
Επομένως, προκύπτει ότι, υπό την επιφύλαξη επαληθεύσεως από το αιτούν δικαστήριο, για την πρώτη κατηγορία δημοσίων υπαλλήλων έχει τερματισθεί η μεταχείριση την οποία το Δικαστήριο έκρινε με την απόφαση Leitner ως εισάγουσα δυσμενή διάκριση, καθόσον οι εν λόγω δημόσιοι υπάλληλοι μπόρεσαν να επωφεληθούν από τη λύση που εκτίθεται στη σκέψη 75 της εν λόγω αποφάσεως, κατά την οποία, μεταξύ άλλων, για όσο διάστημα δεν έχουν ληφθεί μέτρα για την αποκατάσταση της ίσης μεταχειρίσεως, χορηγούνται στους μη ευνοηθέντες από το προγενέστερο σύστημα αποδοχών και μισθολογικής προαγωγής δημοσίους υπαλλήλους τα ίδια πλεονεκτήματα με εκείνα που έλαβαν οι ευνοηθέντες από το σύστημα αυτό δημόσιοι υπάλληλοι, όσον αφορά τόσο τον συνυπολογισμό των περιόδων υπηρεσίας που συμπληρώθηκαν πριν από το 18ο έτος της ηλικίας όσο και τη μισθολογική προαγωγή. Αντιθέτως, όπως προκύπτει από την απάντηση του Δικαστηρίου στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα, τούτο δεν ισχύει όσον αφορά τη δεύτερη κατηγορία δημοσίων υπαλλήλων.
79
Το αιτούν δικαστήριο παρατηρεί ότι, όσον αφορά τους αναιρεσείοντες της κύριας δίκης, οι οποίοι εμπίπτουν στη δεύτερη αυτή κατηγορία, η φορολογική αρχή υπολόγισε εκ νέου για καθέναν από αυτούς την ημερομηνία αναφοράς για την προαγωγή λαμβάνοντας υπόψη τρία επιπλέον έτη σε σχέση με την ημερομηνία αναφοράς για την προαγωγή η οποία είχε εφαρμοσθεί στην περίπτωσή τους κατόπιν της προσλήψεώς τους. Εντούτοις, οι νέοι αυτοί υπολογισμοί δεν συνεπάγονταν βελτίωση της θέσης των αναιρεσειόντων στη μισθολογική κλίμακα, δεδομένου ότι οι διαδικασίες που τους αφορούσαν εξακολουθούσαν να είναι εκκρεμείς κατά την ημερομηνία δημοσιεύσεως του δεύτερου νόμου του 2019 περί τροποποιήσεως του δημοσιοϋπαλληλικού δικαίου. Ως εκ τούτου, η ημερομηνία αναφοράς για τη σύγκριση θα πρέπει, εκ νέου, να συναχθεί από την ημερομηνία αναφοράς για την προαγωγή η οποία εφαρμόσθηκε στην περίπτωσή τους κατόπιν της προσλήψεώς τους, ήτοι από ημερομηνία η οποία υπολογίσθηκε κατά τρόπο εισάγοντα δυσμενείς διακρίσεις. Επομένως, η ημερομηνία αναφοράς για την προαγωγή που ισχύει για τους αναιρεσείοντες δεν βελτιώθηκε κατά τρία επιπλέον έτη, αλλά μόλις κατά μερικές ημέρες.
80
Συναφώς, υπογραμμίζεται ότι κάθε μέτρο που αποσκοπεί στην εξάλειψη δυσμενούς διακρίσεως αντίθετης προς το δίκαιο της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων των ατομικών μέτρων που αφορούν τη χορήγηση, στα άτομα της ευρισκόμενης σε δυσμενέστερη θέση κατηγορίας, των πλεονεκτημάτων που λαμβάνουν τα άτομα της ευνοούμενης κατηγορίας, συνιστά εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης, η οποία πρέπει να είναι σύμφωνη με τις απαιτήσεις του (πρβλ. απόφαση της 7ης Οκτωβρίου 2019, Safeway, C‑171/18, EU:C:2019:839, σκέψη 37).
81
Μεταξύ των απαιτήσεων αυτών περιλαμβάνονται εκείνες που απορρέουν από τη γενική αρχή της ίσης μεταχειρίσεως που κατοχυρώνεται στο άρθρο 20 του Χάρτη και από την αρχή της ασφάλειας δικαίου.
82
Πάντως, από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι εθνική ρύθμιση, όπως το άρθρο 169f, παράγραφος 3, του GehG του 2020, η οποία έχει ως αποτέλεσμα, υπό περιστάσεις όπως αυτές της υποθέσεως της κύριας δίκης, τη διαφορετική μεταχείριση των δημοσίων υπαλλήλων που κίνησαν διαδικασία προκειμένου να επιτύχουν νέο καθορισμό της ημερομηνίας αναφοράς για την προαγωγή τους βάσει των προγενέστερων της προσλήψεώς τους περιόδων προϋπηρεσίας τις οποίες είχαν συμπληρώσει πριν από το 18ο έτος της ηλικίας τους, αναλόγως του αν, κατόπιν επανεξέτασης των εν λόγω περιόδων από τις αρμόδιες αρχές ή τα αρμόδια δικαστήρια υπάρχει απρόσβλητη απόφαση, αντιβαίνει στην αρχή της ίσης μεταχειρίσεως, όπως αυτή κατοχυρώνεται στο άρθρο 20 του Χάρτη, και στην αρχή της ασφάλειας δικαίου, οι οποίες απαιτούν πανομοιότυπη και προβλέψιμη μεταχείριση όλων των δημοσίων υπαλλήλων οι οποίοι ευρίσκονται από χρονικής απόψεως στην ίδια κατάσταση, στο μέτρο που ο συνυπολογισμός των εν λόγω περιόδων εξαρτάται από περιστάσεις για τις οποίες δεν ευθύνονται οι ενδιαφερόμενοι δημόσιοι υπάλληλοι, όπως είναι ο απαιτηθείς χρόνος για την εξέταση των αιτήσεών τους [βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 9ης Σεπτεμβρίου 2021, Bundesrepublik Deutschland (Μέλος της οικογένειας), C‑768/19, EU:C:2021:709, σκέψη 41 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
83
Κατόπιν των ανωτέρω σκέψεων, στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα προσήκει η απάντηση ότι η αρχή της ίσης μεταχειρίσεως, όπως κατοχυρώνεται στο άρθρο 20 του Χάρτη, καθώς και η αρχή της ασφάλειας δικαίου έχουν την έννοια ότι αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση η οποία προβλέπει, όσον αφορά τους δημοσίους υπαλλήλους για τους οποίους υφίστατο διαδικασία με αντικείμενο τον επαναπροσδιορισμό της θέσης τους στη μισθολογική κλίμακα που ήταν εκκρεμής κατά την ημερομηνία δημοσιεύσεως νομοθετικής τροποποιήσεως του περιλαμβάνοντος την εν λόγω κλίμακα συστήματος αποδοχών, ότι οι αποδοχές υπολογίζονται εκ νέου σύμφωνα με τις νέες διατάξεις σχετικά με την ημερομηνία αναφοράς για τη σύγκριση, διατάξεις που περιλαμβάνουν νέους περιορισμούς όσον αφορά την ανώτατη διάρκεια των επιλέξιμων περιόδων, με αποτέλεσμα να μην εξαλείφεται η διάκριση λόγω ηλικίας η οποία είναι αντίθετη προς τα άρθρα 1, 2 και 6 της οδηγίας 2000/78, ερμηνευόμενα σε συνδυασμό με το άρθρο 21 του Χάρτη, ενώ ανάλογος υπολογισμός δεν πραγματοποιείται για τους δημοσίους υπαλλήλους για τους οποίους διαδικασία με το ίδιο αντικείμενο, κινηθείσα προηγουμένως, έχει ήδη περατωθεί με απρόσβλητη απόφαση στηριζόμενη σε ημερομηνία αναφοράς η οποία καθορίσθηκε κατά τρόπο ευνοϊκότερο δυνάμει του προγενέστερου συστήματος αποδοχών του οποίου οι διατάξεις που κρίθηκαν από τον εθνικό δικαστή ως εισάγουσες δυσμενείς διακρίσεις έμειναν ανεφάρμοστες, κατ’ άμεση εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως που προβλέπει το δίκαιο της Ένωσης.
Επί του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος
84
Με το τρίτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινισθεί αν τα άρθρα 1, 2 και 6 της οδηγίας 2000/78, σε συνδυασμό με το άρθρο 21 του Χάρτη, έχουν την έννοια ότι αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση η οποία προβλέπει ότι οι περίοδοι μαθητείας οι οποίες διανύθηκαν σε ημεδαπό οργανισμό τοπικής αυτοδιοίκησης συνυπολογίζονται καθ’ ολοκληρίαν, στο πλαίσιο του καθορισμού της ημερομηνίας αναφοράς για τη σύγκριση, μόνον όταν ο οικείος δημόσιος υπάλληλος προσελήφθη από το Δημόσιο μετά από ορισμένη ημερομηνία, ενώ οι περίοδοι μαθητείας συνυπολογίζονται κατά το ήμισυ, υποκείμενες σε κατ’ αποκοπήν αφαίρεση, όταν ο οικείος δημόσιος υπάλληλος προσελήφθη από το Δημόσιο πριν από την εν λόγω ημερομηνία.
85
Υπενθυμίζεται ευθύς εξαρχής ότι, όπως συνάγεται από τη σκέψη 47 της παρούσας αποφάσεως, από το άρθρο 2, παράγραφος 1, της οδηγίας 2000/78, σε συνδυασμό με το άρθρο της 1, προκύπτει ότι, για τους σκοπούς της εν λόγω οδηγίας, η αρχή της ίσης μεταχειρίσεως επιτάσσει την απουσία οποιασδήποτε άμεσης ή έμμεσης διακρίσεως με βάση, μεταξύ άλλων, την ηλικία. Επιπλέον, όπως προκύπτει από το άρθρο της 2, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, για τους σκοπούς της εν λόγω οδηγίας, συντρέχει έμμεση διάκριση λόγω ηλικίας όταν μια εκ πρώτης όψεως ουδέτερη διάταξη, κριτήριο ή πρακτική ενδέχεται να προκαλέσει μειονεκτική μεταχείριση ενός προσώπου ορισμένης ηλικίας σε σχέση με άλλα πρόσωπα, εκτός εάν η εν λόγω διάταξη, κριτήριο ή πρακτική δικαιολογείται αντικειμενικά από έναν θεμιτό σκοπό και τα μέσα για την επίτευξη του σκοπού αυτού είναι πρόσφορα και αναγκαία.
86
Επομένως, προκειμένου να κριθεί αν οι αναιρεσείοντες της κύριας δίκης μπορούν να επικαλεσθούν την υπομνησθείσα στην προηγούμενη σκέψη αρχή, πρέπει να εξακριβωθεί αν, υπό περιστάσεις όπως αυτές της υποθέσεως της κύριας δίκης, οι δημόσιοι υπάλληλοι που προσελήφθησαν από το αυστριακό Ομοσπονδιακό Κράτος μέχρι και τις 31 Μαρτίου 2000 και εκείνοι που προσελήφθησαν μετά την ημερομηνία αυτή τυγχάνουν, άμεσα ή έμμεσα, διαφορετικής μεταχειρίσεως λόγω της ηλικίας την οποίαν είχαν κατά τον χρόνο της προσλήψεώς τους.
87
Συναφώς, διαπιστώνεται ότι, κατά το άρθρο 169g, παράγραφος 3, σημείο 5, του GehG του 2020, οι περίοδοι μαθητείας σε ημεδαπό οργανισμό τοπικής αυτοδιοικήσεως λαμβάνονται υπόψη, στο πλαίσιο του καθορισμού της ημερομηνίας αναφοράς για τη σύγκριση, μόνον εφόσον ο οικείος υπάλληλος έχει συνάψει σχέση εργασίας με το αυστριακό Ομοσπονδιακό Κράτος μετά τις 31 Μαρτίου 2000.
88
Εν προκειμένω, οι περίοδοι μαθητείας των αναιρεσειόντων της κύριας δίκης, οι οποίες συμπληρώθηκαν σε ημεδαπό οργανισμό τοπικής αυτοδιοικήσεως, δεν μπορούν να συνυπολογισθούν καθ’ ολοκληρίαν στο πλαίσιο του καθορισμού της ημερομηνίας συγκρίσεως, δεδομένου ότι έκαστος εξ αυτών προσελήφθη από το αυστριακό Ομοσπονδιακό Κράτος πριν από τις 31 Μαρτίου 2000.
89
Επομένως, η διαφορετική αυτή μεταχείριση προκύπτει από την ημερομηνία προσλήψεως των δημοσίων υπαλλήλων από το εν λόγω κράτος, εφόσον οι κανόνες σχετικά με τον συνυπολογισμό των περιόδων μαθητείας έχουν εφαρμογή σε συνάρτηση με την ημερομηνία αυτή.
90
Ωστόσο, ως μόνο κριτήριο που ασκεί επιρροή για την εφαρμογή των κανόνων σχετικά με τον συνυπολογισμό των περιόδων μαθητείας σύμφωνα με τον GehG του 2020, η ημερομηνία προσλήψεως του δημοσίου υπαλλήλου από το αυστριακό Ομοσπονδιακό Κράτος, την οποία προβλέπει το άρθρο 169g, παράγραφος 3, σημείο 5, του GehG του 2020, συνιστά κριτήριο ανεξάρτητο από την ηλικία του δημοσίου υπαλλήλου κατά την ημερομηνία προσλήψεώς του. Ως εκ τούτου, το κριτήριο αυτό, το οποίο εξαρτά την εφαρμογή των νέων κανόνων από την ημερομηνία προσλήψεως του δημοσίου υπαλλήλου και μόνον, είναι, ως αντικειμενικό και ουδέτερο στοιχείο, προδήλως ξένο προς οποιαδήποτε συνεκτίμηση της ηλικίας των προσλαμβανομένων (απόφαση της 14ης Φεβρουαρίου 2019, Horgan και Keegan, C‑154/18, EU:C:2019:113, σκέψη 25 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
91
Ως εκ τούτου, οι νέες προϋποθέσεις συνυπολογισμού των περιόδων μαθητείας οι οποίες διανύθηκαν σε ημεδαπό οργανισμό τοπικής αυτοδιοικήσεως, αναλόγως της ημερομηνίας εισόδου στην υπηρεσία του αυστριακού Ομοσπονδιακού Κράτους, στηρίζονται σε κριτήριο το οποίο ουδόλως συνδέεται με την ηλικία των οικείων δημοσίων υπαλλήλων, δεδομένου ότι από κανένα στοιχείο εξάλλου δεν προκύπτει ότι οι εν λόγω προϋποθέσεις εμπεριέχουν οποιαδήποτε έμμεση διάκριση λόγω ηλικίας (πρβλ. απόφαση της 20ής Οκτωβρίου 2022, Curtea de Apel Alba Iulia κ.λπ., C‑301/21, EU:C:2022:811, σκέψεις 58 και 59 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
92
Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω παρατηρήσεων, στο τρίτο προδικαστικό ερώτημα προσήκει η απάντηση ότι τα άρθρα 1, 2, και 6 της οδηγίας 2000/78, σε συνδυασμό με το άρθρο 21 του Χάρτη, έχουν την έννοια ότι δεν αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση η οποία προβλέπει ότι οι περίοδοι μαθητείας οι οποίες διανύθηκαν σε ημεδαπό οργανισμό τοπικής αυτοδιοικήσεως συνυπολογίζονται καθ’ ολοκληρίαν, στο πλαίσιο του καθορισμού της ημερομηνίας αναφοράς για τη σύγκριση, μόνον όταν ο οικείος δημόσιος υπάλληλος προσελήφθη από το Δημόσιο μετά από ορισμένη ημερομηνία, ενώ οι περίοδοι μαθητείας συνυπολογίζονται κατά το ήμισυ, υποκείμενες σε κατ’ αποκοπήν αφαίρεση, όταν ο οικείος δημόσιος υπάλληλος προσελήφθη από το Δημόσιο πριν από την εν λόγω ημερομηνία.
Επί των δικαστικών εξόδων
93
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δεύτερο τμήμα) αποφαίνεται:
1)
Τα άρθρα 1, 2 και 6 της οδηγίας 2000/78/ΕΚ του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2000, για τη διαμόρφωση γενικού πλαισίου για την ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία, σε συνδυασμό με το άρθρο 21 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
έχουν την έννοια ότι:
αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση δυνάμει της οποίας η κατάταξη δημοσίου υπαλλήλου καθορίζεται βάσει της μισθολογικής αρχαιότητάς του στο πλαίσιο προγενέστερου συστήματος αποδοχών το οποίο κρίθηκε ότι εισήγε δυσμενή διάκριση, επειδή το εν λόγω σύστημα επέτρεπε μόνον τον συνυπολογισμό, για τους σκοπούς του καθορισμού της μισθολογικής αρχαιότητας, των προγενέστερων της προσλήψεως του δημοσίου υπαλλήλου επιλέξιμων περιόδων οι οποίες συμπληρώθηκαν από την ηλικία των 18 ετών και εφεξής, αποκλειομένων των περιόδων οι οποίες συμπληρώθηκαν πριν από την ηλικία αυτή, καθόσον η συγκεκριμένη ρύθμιση προβλέπει ότι τυχόν διόρθωση των επιλέξιμων περιόδων του δημοσίου υπαλλήλου οι οποίες συμπληρώθηκαν προ της προσλήψεώς του, όπως αυτές είχαν αρχικώς υπολογισθεί, πραγματοποιείται διά του καθορισμού ημερομηνίας αναφοράς για τη σύγκριση, για τους σκοπούς της οποίας λαμβάνονται πλέον υπόψη, προκειμένου να καθορισθεί η εν λόγω αρχαιότητα, οι προγενέστερες της προσλήψεως επιλέξιμες περίοδοι οι οποίες συμπληρώθηκαν πριν από το 18ο έτος της ηλικίας του δημοσίου υπαλλήλου οσάκις, αφενός, όσον αφορά τις περιόδους οι οποίες συμπληρώθηκαν μετά το 18ο έτος της ηλικίας, λαμβάνονται υπόψη μόνον οι, κατά το ήμισυ προσμετρώμενες, «λοιπές περίοδοι» και, αφετέρου, οι εν λόγω «λοιπές περίοδοι» προσαυξάνονται από τρία σε επτά έτη, αλλά προσμετρώνται μόνο στο μέτρο που υπερβαίνουν τα τέσσερα έτη.
2)
Η αρχή της ίσης μεταχειρίσεως, όπως κατοχυρώνεται στο άρθρο 20 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, καθώς και η αρχή της ασφάλειας δικαίου,
έχουν την έννοια ότι:
αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση η οποία προβλέπει, όσον αφορά τους δημοσίους υπαλλήλους για τους οποίους υφίστατο διαδικασία με αντικείμενο τον επαναπροσδιορισμό της θέσης τους στη μισθολογική κλίμακα που ήταν εκκρεμής κατά την ημερομηνία δημοσιεύσεως νομοθετικής τροποποιήσεως του περιλαμβάνοντος την εν λόγω κλίμακα συστήματος αποδοχών, ότι οι αποδοχές υπολογίζονται εκ νέου σύμφωνα με τις νέες διατάξεις σχετικά με την ημερομηνία αναφοράς για τη σύγκριση, διατάξεις που περιλαμβάνουν νέους περιορισμούς όσον αφορά την ανώτατη διάρκεια των επιλέξιμων περιόδων, με αποτέλεσμα να μην εξαλείφεται η διάκριση λόγω ηλικίας η οποία είναι αντίθετη προς τα άρθρα 1, 2 και 6 της οδηγίας 2000/78, ερμηνευόμενα σε συνδυασμό με το άρθρο 21 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, ενώ ανάλογος υπολογισμός δεν πραγματοποιείται για τους δημοσίους υπαλλήλους για τους οποίους διαδικασία με το ίδιο αντικείμενο, κινηθείσα προηγουμένως, έχει ήδη περατωθεί με απρόσβλητη απόφαση στηριζόμενη σε ημερομηνία αναφοράς η οποία καθορίσθηκε κατά τρόπο ευνοϊκότερο δυνάμει του προγενέστερου συστήματος αποδοχών του οποίου οι διατάξεις που κρίθηκαν από τον εθνικό δικαστή ως εισάγουσες δυσμενείς διακρίσεις έμειναν ανεφάρμοστες, κατ’ άμεση εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως που προβλέπει το δίκαιο της Ένωσης.
3)
Τα άρθρα 1, 2 και 6 της οδηγίας 2000/78, σε συνδυασμό με το άρθρο 21 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων,
έχουν την έννοια ότι:
δεν αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση η οποία προβλέπει ότι οι περίοδοι μαθητείας οι οποίες διανύθηκαν σε ημεδαπό οργανισμό τοπικής αυτοδιοικήσεως συνυπολογίζονται καθ’ ολοκληρίαν, στο πλαίσιο του καθορισμού της ημερομηνίας αναφοράς για τη σύγκριση, μόνον όταν ο οικείος δημόσιος υπάλληλος προσελήφθη από το Δημόσιο μετά από ορισμένη ημερομηνία, ενώ οι περίοδοι μαθητείας συνυπολογίζονται κατά το ήμισυ, υποκείμενες σε κατ’ αποκοπήν αφαίρεση, όταν ο οικείος δημόσιος υπάλληλος προσελήφθη από το Δημόσιο πριν από την εν λόγω ημερομηνία.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.