61988CJ0024_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση 24/88,
που έχει ως αντικείμενο αίτηση του tribunal du travail του Dinant του Βελγίου προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του παραπέμποντος δικαστηρίου μεταξύ
Michel Georges
και
Office national d' allocations familiales pour travailleurs salaries,
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία των άρθρων 73 και 76 του κανονισμού 1408/71 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς που διακινούνται εντός της Κοινότητας (ΕΕ ειδ. έκδ. 05/001, σ. 73),
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα)
συγκείμενο από τους T. F. O' Higgins, πρόεδρο τμήματος, G. F. Mancini και F. A. Schockweiler, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: G. Tesauro
γραμματέας: D. Louterman, κυρία υπάλληλος διοικήσεως
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που κατέθεσαν:
- ο ΟΝΑFΤS, εναγόμενος της κύριας δίκης, εκπροσωπούμενος από τον L. Demine, δικηγόρο Charleroi,
- η βελγική κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον J. L. Dehaene, του συντονιστικού γραφείου του Υπουργού Κοινωνικών Υποθέσεων και Θεσμικών Μεταρρυθμίσεων,
- η γαλλική κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την E. Belliard και τον C. Chavance,
- η ολλανδική κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον E. F. Jacobs, γενικό γραμματέα του Υπουργείου Εξωτερικών,
- η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από το νομικό της σύμβουλο Δ. Γκουλούση,
έχοντας υπόψη την έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση και κατόπιν της προφορικής διαδικασίας της 14ης Φεβρουαρίου 1989,
αφού άκουσε το γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 14ης Μαρτίου 1989,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με Διάταξη της 8ης Ιανουαρίου 1988, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 21 Ιανουαρίου 1988, το tribunal du travail του Dinant υπέβαλε στο Δικαστήριο, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, προδικαστικό ερώτημα σχετικά με την ερμηνεία των άρθρων 73 και 76 του κανονισμού 1408/71 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς και τα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας (ΕΕ ειδ. έκδ. 05/ο01, σ. 73).
2 Το ερώτημα αυτό ανέκυψε στο πλαίσιο διαφοράς που έχει ως αντικείμενο την ακύρωση της αποφάσεως του Office national d' allocations familiales pour travailleurs salaries (εθνικός οργανισμός οικογενειακών επιδομάτων για μισθωτούς, εφεξής: ΟΝΑFΤS) να ζητήσει την επιστροφή των ποσών των οικογενειακών επιδομάτων που είχαν χορηγηθεί μέχρι τότε στον ενάγοντα της κύριας δίκης.
3 Ο ενάγων της κύριας δίκης, M. Georges, βέλγος υπήκοος, εργαζόταν κατά την επίμαχη περίοδο (1η Μαΐου 1977 μέχρι 30 Ιουνίου 1982) ως μισθωτός στη Γαλλία, ενώ η σύζυγος και τα δύο τέκνα του κατοικούσαν στο Βέλγιο.
4 Μέχρι τις 15 Μαΐου 1982, είχαν καταβληθεί στον Georges από τον ΟΝΑFΤS οικογενειακά επιδόματα, στο Βέλγιο, σύμφωνα με τη βελγική νομοθεσία και το άρθρο 73, παράγραφος 2, του προαναφερθέντος κανονισμού 1408/71, κατά το οποίο "ο μισθωτός που υπάγεται στη γαλλική νομοθεσία δικαιούται για τα μέλη της οικογενείας του που κατοικούν στο έδαφος κράτους μέλους, εκτός της Γαλλίας, οικογενειακών επιδομάτων κατά τη νομοθεσία του κράτους στο έδαφος του οποίου τα μέλη αυτά κατοικούν".
5 'Υστερα από έλεγχο που διενεργήθηκε το 1982, προέκυψε ότι, κατά την επίμαχη περίοδο, ο Georges ασκούσε δευτερεύουσα δραστηριότητα, ως ανεξάρτητος επαγγελματίας, στο Βέλγιο και είχε λάβει, για το λόγο αυτόν, οικογενειακά επιδόματα από τον αρμόδιο βελγικό οργανισμό, δηλαδή το Caisse d' assurances sociales des travailleurs independants de Belgique (ταμείο κοινωνικής ασφαλίσεως των ανεξάρτητων επαγγελματιών Βελγίου).
6 Ο ΟΝΑFΤS θεώρησε ότι η διπλή αυτή επαγγελματική δραστηριότητα ενεργοποιούσε τις προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 76 του κανονισμού 1408/71, δυνάμει του οποίου το δικαίωμα οικογενειακών επιδομάτων που οφείλονται κατά τις διατάξεις του άρθρου 73 αναστέλλεται αν, λόγω της ασκήσεως επαγγελματικής δραστηριότητας, οφείλονται επίσης οικογενειακά επιδόματα δυνάμει της νομοθεσίας του κράτους μέλους στο έδαφος του οποίου κατοικούν τα μέλη της οικογενείας. Κατόπιν τούτου, βάσει της διατάξεως αυτής, ο ΟΝΑFΤS αποφάσισε στις 19 Μαΐου 1982 ότι, αφενός, τα οικογενειακά επιδόματα έπρεπε να αναληφθούν από το βελγικό σύστημα για ανεξάρτητους επαγγελματίες και, αφετέρου, ότι ο Georges έπρεπε να επιστρέψει το ποσό των οικογενειακών επιδομάτων που είχε αχρεωστήτως λάβει, δηλαδή 381 789 βελγικά φράγκα (ΒFR), και το οποίο αντιστοιχούσε στη διαφορά μεταξύ του ποσού των οικογενειακών επιδομάτων για μισθωτούς και του ποσού των επιδομάτων για ανεξάρτητους επαγγελματίες.
7 Ο Georges προσέβαλε την απόφαση αυτή ενώπιον του tribunal du travail του Dinant το οποίο, κρίνοντας ότι η διαφορά θέτει πρόβλημα ερμηνείας του κοινοτικού δικαίου, αποφάσισε την αναστολή της σχετικής διαδικασίας έως ότου το Δικαστήριο αποφανθεί επί του εξής προδικαστικού ερωτήματος:
"'Οταν ένας Βέλγος εργαζόμενος που κατοικεί στο Βέλγιο με την οικογένειά του, στην οποία περιλαμβάνονται τέκνα για τα οποία γεννάται δικαίωμα οικογενειακών παροχών, ασκεί ταυτόχρονα έμμισθη δραστηριότητα στο έδαφος άλλου κράτους μέλους (Γαλλία) και δευτερεύουσα δραστηριότητα ως ανεξάρτητος επαγγελματίας στο κράτος κατοικίας, μήπως πρέπει να θεωρηθεί ότι, όταν οι οικογενειακές παροχές που χορηγούνται στο κράτος κατοικίας λόγω της ασκήσεως μη έμμισθης δραστηριότητας αποδεικνύονται λιγότερο συμφέρουσες από αυτές που θα μπορούσαν να χορηγηθούν στο άλλο κράτος μέλος λόγω της ασκήσεως εντός αυτού έμμισθης δραστηριότητας, οι κανόνες προτεραιότητας και απαγορεύσεως της σωρεύσεως, των άρθρων 73 και 76 αντίστοιχα του κανονισμού (ΕΟΚ) 1408/71 (που ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο) δεν επιτρέπουν:
- να συναχθεί η γένεση δικαιώματος οικογενειακών επιδομάτων σε βάρος του άλλου κράτους μέλους (κράτος απασχολήσεως),
- να συναχθεί η ύπαρξη δικαιώματος προτεραιότητας σε βάρος του κράτους κατοικίας,
- να θεωρηθεί ότι το δικαίωμα που γεννάται στο κράτος απασχολήσεως αναστέλλεται μόνο μέχρι ποσού ίσου προς το ληφθέν, για την ίδια περίοδο και τα ίδια μέλη της οικογένειας, στο κράτος κατοικίας;"
8 Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά της διαφοράς της κύριας δίκης, η εξέλιξη της διαδικασίας, καθώς και οι γραπτές παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται πιο κάτω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
9 Για να δοθεί απάντηση στο υποβληθέν ερώτημα, πρέπει να αναγνωριστεί, όπως επανειλημμένα έχει κρίνει το Δικαστήριο, ότι ο σκοπός του άρθρου 51 της Συνθήκης, δηλαδή η εγκαθίδρυση της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων αποτελεί την κατευθυντήρια γραμμή για την ερμηνεία των κανονισμών που εκδίδει το Συμβούλιο στον τομέα της κοινωνικής ασφαλίσεως των διακινούμενων εργαζομένων.
10 Ως εκ τούτου, δεν είναι δυνατό, χωρίς να παραβιαστεί η αρχή αυτή, να εφαρμοστούν οι διατάξεις του άρθρου 76 του κανονισμού 1408/71 κατά τρόπο ώστε να στερηθεί ο εργαζόμενος, λόγω της υποκαταστάσεως των επιδομάτων που λαμβάνει σε ένα κράτος μέλος στα επιδόματα που οφείλονται από άλλο κράτος μέλος, του ευεργετήματος των ευνοϊκότερων επιδομάτων.
11 Βάσει της συλλογιστικής αυτής, το Δικαστήριο έκρινε, με την απόφαση της 23ης Απριλίου 1986 (Ferraioli, 153/84, Συλλογή 1986, σ. 1401), ότι οι αρχές από τις οποίες διαπνέεται ο κανονισμός 1408/71 απαιτούν όπως, σε περίπτωση όπου το ποσό των οικογενειακών επιδομάτων που πράγματι καταβάλλονται στο κράτος μέλος κατοικίας είναι κατώτερο του ποσού των επιδομάτων που προβλέπονται από τη νομοθεσία άλλου κράτους μέλους, ο εργαζόμενος δικαιούται να απαιτήσει από τον αρμόδιο φορέα του τελευταίου αυτού κράτους συμπληρωματικό επίδομα ίσο προς τη διαφορά μεταξύ των δύο ποσών.
12 Η νομολογία αυτή εφαρμόζεται και στην περίπτωση κατά την οποία ο εργαζόμενος ασκεί, ταυτόχρονα, δευτερεύουσα δραστηριότητα ως ανεξάρτητος επαγγελματίας στο κράτος μέλος κατοικίας της οικογενείας του και έμμισθη δραστηριότητα στο έδαφος άλλου κράτους μέλους.
13 Επομένως, στο προδικαστικό ερώτημα προσήκει η απάντηση ότι το άρθρο 76 του κανονισμού 1408/71 του Συμβουλίου πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι το δικαίωμα για τα οικογενειακά επιδόματα που οφείλονται από το κράτος μέλος απασχολήσεως δυνάμει του άρθρου 73 του κανονισμού αυτού δεν αναστέλλεται παρά για ποσό ίσο προς το ύψος των ιδίας φύσεως επιδομάτων που πράγματι καταβάλλονται στο κράτος μέλος, στο έδαφος του οποίου κατοικούν τα μέλη της οικογενείας. 'Οταν το ύψος των οικογενειακών επιδομάτων που πράγματι καταβάλλονται στο κράτος μέλος κατοικίας είναι κατώτερο του ύψους των επιδομάτων που προβλέπονται από τη νομοθεσία του άλλου κράτους μέλους, ο εργαζόμενος δικαιούται να απαιτήσει από τον αρμόδιο φορέα του τελευταίου αυτού κράτους συμπληρωματικό επίδομα ίσο προς τη διαφορά μεταξύ των δύο ποσών.
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
14 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η βελγική, η γαλλική και η ολλανδική κυβέρνηση καθώς και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης το χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα),
κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε το Tribunal du travail του Dinant, με απόφαση της 8ης Ιανουαρίου 1988, αποφαίνεται:
Το άρθρο 76 του κανονισμού 1408/71 του Συμβουλίου πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι το δικαίωμα για τα οικογενειακά επιδόματα που οφείλονται από το κράτος μέλος απασχολήσεως δυνάμει του άρθρου 73 του κανονισμού αυτού δεν αναστέλλεται παρά για ποσό ίσο προς το ύψος των ιδίας φύσεως επιδομάτων που πράγματι καταβάλλονται στο κράτος μέλος, στο έδαφος του οποίου κατοικούν τα μέλη της οικογενείας. 'Οταν το ύψος των οικογενειακών επιδομάτων που πράγματι καταβάλλονται στο κράτος μέλος κατοικίας είναι κατώτερο του ύψους των επιδομάτων που προβλέπονται από τη νομοθεσία του άλλου κράτους μέλους, ο εργαζόμενος δικαιούται να απαιτήσει από τον αρμόδιο φορέα του τελευταίου αυτού κράτους συμπληρωματικό επίδομα ίσο προς τη διαφορά μεταξύ των δύο ποσών.