62011CJ0548
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tielet Awla)
18 ta’ April 2013 (
*1
)
“Sigurtà soċjali — Regolament (KEE) Nru 1408/71 — Artikolu 1(r) — Kunċett ta’ ‘perijodi ta’ assigurazzjoni’ — Artikolu 46 — Kalkolu tal-pensjoni tal-irtirar — Perijodi ta’ assigurazzjoni li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni — Ħaddiem transkonfinali — Perijodu ta’ inkapaċità għax-xogħol — Kumulu ta’ benefiċċji simili mħallsa minn żewġ Stati Membri — Nuqqas ta’ teħid inkunsiderazzjoni ta’ dan il-perijodu bħala perijodu ta’ assigurazzjoni — Kundizzjoni ta’ residenza — Regoli nazzjonali antikumulu”
Fil-Kawża C-548/11,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Arbeidshof te Antwerpen (il-Belġju), permezz ta’ deċiżjoni tas-27 ta’ Ottubru 2011, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fil-31 ta’ Ottubru 2011, fil-proċedura
Edgard Mulders
vs
Rijksdienst voor Pensioenen,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tielet Awla),
komposta minn M. Ilešič, President tal-Awla, E. Jarašiūnas, A. Ó Caoimh (Relatur), C. Toader u C. G. Fernlund, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: P. Cruz Villalón,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
—
għall-Gvern Belġjan, minn M. Jacobs u L. Van den Broeck, bħala aġenti,
—
għall-Kummissjoni Ewropea, minn V. Kreuschitz u M. van Beek, bħala aġenti,
wara li rat id-deċiżjoni, meħuda wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li l-kawża tinqata’ mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikoli 1(r) u 46 tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1408/71, tal-14 ta’ Ġunju 1971, dwar il-pubblikazzjoni [l-applikazzjoni] tal-iskemi tas-sigurtà soċjali għall-persuni impjegati, għall-persuni li jaħdmu għal rashom u l-membri tal-familji tagħhom li jiċċaqalqu fi ħdan il-Komunità, fil-verżjoni tiegħu kif emendata u aġġornata bir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 118/97, tat-2 ta’ Diċembru 1996 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 3, p. 3, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Nru 1408/71”).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn E. Mulders u r-Rijksdienst voor Pensioenen (l-Uffiċċju nazzjonali tal-pensjonijiet Belġjan, iktar ’il quddiem ir-“RVP”), dwar in-nuqqas ta’ teħid inkunsiderazzjoni, għall-finijiet tal-kalkolu tal-pensjoni tal-irtirar tiegħu fil-Belġju, ta’ perijodu ta’ inkapaċità għax-xogħol li minħabba fih huwa bbenefika minn benefiċċju tal-assigurazzjoni għall-mard fi Stat Membru ieħor, f’dan il-każ fil-Pajjiżi l-Baxxi.
Il-kuntest ġuridiku
Il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni
3
L-Artikolu 1 tar-Regolament Nru 1408/71 jipprovdi:
“Għall-iskop ta’ dan ir-Regolament:
[...]
r)
‘perijodi ta’ assigurazzjoni’ jfissru perjodi ta’ kontribuzzjoni jew perjodu ta’ impjieg jew ta’ xogħol għal rasu kif iddefiniti u magħrufa bħala perjodi ta’ assigurazzjoni bil-leġislazzjoni taħt liema kienu kompluti jew ikkunsidrati bħala kompluti, u l-perjodi kollha meqjusa bħala tali, fejn huma meqjusa mill-imsemmija leġislazzjoni bħala ekwivalenti għall-perjodi ta’ assigurazzjoni;
[...]”
4
L-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1408/71, li jaqa’ taħt it-Titolu II tiegħu, intitolat “Determinazzjoni tal-leġiżlazzjoni applikabbli”, jipprovdi, fil-paragrafu 2 tiegħu, serje ta’ regoli bl-għan li tiġi ddeterminata l-leġiżlazzjoni applikabbli fil-qasam tas-sigurtà soċjali. Huwa indikat li dawn ir-regoli japplikaw bla ħsara għall-Artikoli 14 sa 17 tal-imsemmi regolament li fihom diversi regoli partikolari.
5
L-Artikolu 13(2)(a) tar-Regolament Nru 1408/71 jipprovdi:
“persuna impjegata fit-territorju ta’ Stat Membru wieħed tkun suġġetta għal-leġislazzjoni ta’ dak l-Istat anke jekk ikun jabita fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor jew jekk l-uffiċċju reġistrat inkella post tan-negozju ta’ l-impriża jew ta’ l-individwu li jimpjegah huwa stabbilit fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor”.
6
L-Artikolu 13(2)(f) ta’ dan ir-regolament, li ġie inkluż fih permezz tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2195/91, tal-25 ta’ Ġunju 1991 (ĠU L 206, p. 2), bi dħul fis-seħħ fid-29 ta’ Lulju 1991, jipprovdi:
“persuna li għaliha tispiċċa li tkun valida il-leġislazzjoni ta’ Stat Membru, mingħajr ma ssir applikabbli għaliha leġislazzjoni ta’ Stat ieħor skond waħda mir-regoli stipulata fis-sottoparagrafi li għaddew jew skond waħda mill-eċċezzjonijiet jew dispożizzjonijiet speċjali stipulati fl-Artikoli 14 u 17 tkun suġġetta għal-leġislazzjoni ta’ l-Istat Membru li fit-territorju tiegħu tkun tabita skond id-dispożizzjonijiet ta’ dik il-leġislazzjoni biss.”
7
Skont it-tielet premessa tar-Regolament Nru 2195/91:
“billi rriżulta neċessarju, bħala riżultat tas-sentenza [tat-12 ta’ Ġunju 1986, Ten Holder, 302/84, Ġabra, p. 1821], li jiddaħħal punt f) fl-Artikolu 13(2) tar-Regolament [...] Nru 1408/71, b’mod li tiġi ddeterminata l-leġiżlazzjoni applikabbli għal dawk il-persuni li għalihom il-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru ma tibqax applikabbli mingħajr ma l-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru ieħor issir applikabbli għalihom, skont waħda mir-regoli stabbiliti fis-subparagrafi preċedenti tal-imsemmi paragrafu 2 tal-Artikolu 13 jew skont waħda mill-eċċezzjonijiet previsti fl-Artikoli 14 sa 17 tar-regolament inkwistjoni; [...]”. [traduzzjoni mhux uffiċjali]
8
L-Artikolu 46 tar-Regolament Nru 1408/71, intitolat “Għoti ta’ benefiċċji”, li jinsab fil-Kapitolu 3, intitolat “(Pensjonijiet) tax-xjuħija u tal-mewt”, tat-Titolu III ta’ dan ir-regolament, intitolat “Dispożizzjonijiet speċjali dwar id-diversi kategoriji ta’ benefiċċji”, huwa fformulat kif ġej:
“1.   Fejn il-kondizzjonijiet meħtieġa mil-leġislazzjoni ta’ Stat Membru għall-intitolar tal-benefiċċji jkunu ġew sodisfatti mingħajr ma jkollu jkun applikat l-Artikolu 45 jew l-Artikolu 40(3), jkunu japplikaw ir-regoli li ġejjin:
a)
l-istituzzjoni kompetenti tikkalkula l-ammont tal-benefiċċji li jkunu dovuti:
(i)
fuq naħa waħda, taħt id-dispożizzjonijiet biss tal-leġislazzjoni li hija tamministra;
(ii)
fuq in-naħa l-oħra, insegwitu għall-paragrafu 2;
b)
l-istituzzjoni kompetenti tista’, madanakollu, twarrab il-kalkolu li jrid jitwettaq skond (a)(ii) jekk ir-riżultat ta’ din il-kalkulazzjoni, barra mid-differenzi li joħorġu mill-użu tal-figuri sħaħ, ikun ugwali għal jew inqas mir-riżultat tal-kalkulazzjoni mwettqa skond (a)(i), sakemm dik l-istituzzjoni ma tapplika ebda leġislazzjoni li jkun fiha regoli kontra l-irkib (overlapping) [kumulu] kif kien hemm riferenza fl-Artikoli 46b u 46ċ jew jekk l-istituzzjoni msemmija qabel tapplika leġislazzjoni li jkun fiha regoli kontra l-irkib (overlapping) fil-każ li kien irreferut fl-Artikolu 46ċ, basta li l-imsemmija leġislazzjoni tistipula li benefiċċji ta’ tip differenti jittieħdu inkonsiderazzjoni biss abażi tar-relazzjoni tal-perjodi ta’ assigurazzjoni jew ta’ residenza mitluba minn dik il-leġislazzjoni sabiex tikkwalifika għall-intitolament ta’ benefiċċju sħiħ.
[...]
2.   Fejn l-kondizzjonijiet mitluba mil-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru għall-intitolar ta’ benefiċċji jissodisfaw biss wara l-applikazzjoni ta’ l-Artikolu 45 jew ta’ l-Artikolu 40(3), japplikaw ir-regoli li ġejjin:
a)
l-istituzzjoni kompetenti tikkalkula l-ammont teoretiku tal-benefiċċju li għalih il-persuna kkonċernata tkun tista’ tagħmel it-talba basta l-perijodi kollha ta’ l-assigurazzjoni u/jew tar-residenza, li kienu mwettqa taħt il-leġiżlazzjoni tal-Istati Membri li għalihom il-persuna impjegata jew li taħdem għal rasha kienet suġġetta, jkunu ġew imwettqa fl-Istat inkwistjoni taħt il-leġiżlazzjoni li hija tamministra fil-jum tal-għoti tal-benefiċċju. Jekk, taħt din il-leġiżlazzjoni, l-ammont tal-benefiċċju huwa indipendenti mit-tul tal-perjodi mwettqa, l-ammont jitqies bħala li jkun l-ammont teoretiku li għalih hemm riferenza f’dan il-paragrafu;
b)
l-istituzzjoni kompetenti sussegwentement tiddetermina l-ammont attwali tal-benefiċċju abażi tal-ammont teoretiku li għalih hemm riferenza fil-paragrafu preċedenti skond il-proporzjon tat-tul taż-żmien tal-perjodi ta’ assigurazzjoni jew tar-residenza mwettqa qabel il-materjalizzazzjoni tar-riskju taħt il-leġislazzjoni li hija tamministra mat-tul taz-żmien totali tal-perjodi ta’ assigurazzjoni u tar-residenza mwettqa qabel il-materjalizzazzjoni tar-riskju taħt il-leġislazzjonijiet ta’ l-Istati Membri kollha kkonċernati.
3.   Il-persuni kkonċernati jkunu intitolati għall-ogħla ammont ikkalkulat skond il-paragrafu 1 u 2 mill-istituzzjoni kompetenti ta’ kull Stat Membru mingħajr preġudizzju għal xi applikazzjoni taddispożizzjonijiet rigward riduzzjoni, sospensjoni jew tneħħija pprovdut għalihom bil-leġislazzjoni taħt liema huwa dovut il-benefiċċju.
Fejn dak huwa l-każ, it-taqbil li għandu jitwettaq għandu jirrelata ma’ l-ammonti ddeterminati wara l-applikazzjoni ta’ l-imsemmija dispożizzjonijiet.
[...]”
9
Skont l-Artikolu 86 tar-Regolament Nru 1408/71, li jinsab fit-Titolu VI ta’ dan tal-aħħar, intitolat “Dispożizzjonijiet oħra”:
“1.   Kwalunkwe talba, dikjarazzjoni jew appell li jmissu kien sottomess, sabiex jaqbel mal-leġislazzjoni ta’ Stat Membru, fi żmien speċifiku lill-awtorità, istituzzjoni jew tribunal ta’ dak l-Istat ikun ammissibbli kemm-il darba jkun sottomess fi żmien l-istess perjodu lill-awtorità, istituzzjoni jew tribunal korrispondenti ta’ Stat Membru ieħor. F’tali każ l-awtorità, l-istituzzjoni jew it-tribunal li jirċievi t-talba, id-dikjarazzjoni jew l-appell irid jibagħtu bla telf ta’ żmien lill-awtorità, istituzzjoni jew tribunal kompetenti ta’ l-Istat ta’ l-ewwel jew direttament jew inkella permezz ta’ l-awtoritajiet kompetenti ta’ l-Istat Membru kkonċernat. [...]
[...]”
Il-leġiżlazzjoni Olandiża
10
L-Artikolu 6 tal-Liġi dwar l-assigurazzjoni ġenerali għax-xjuħija (Algemene Ouderdomswet, iktar ’il quddiem l-“AOW Olandiża”) jipprovdi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“1.   Hija assigurat, skont id-dispożizzjonijiet ta’ din il-liġi, dik il-persuna li għadha ma għalqitx l-età ta’ 65 sena u [...]
a.
hija resident, jew
b.
ma hijiex residenti, iżda hija suġġetta għat-taxxa fuq id-dħul għal xogħol li tkun għamlet fil-kuntest ta’ relazzjoni ta’ xogħol, fil-Pajjiżi l-Baxxi jew fil-kontinent.”
11
Id-Digrieti Irjali Nru 557, tad-19 ta’ Ottubru 1976, u Nru 164, tat-3 ta’ Mejju 1999, jeskludu, għall-finijiet tal-kostituzzjoni ta’ pensjoni abbażi tal-AOW Olandiża, il-kumulu ta’ benefiċċji, riċevuti skont il-Liġi dwar l-assigurazzjoni għall-inkapaċità għax-xogħol (Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering, iktar ’il quddiem il-“WAO Olandiża”), u benefiċċji riċevuti skont leġiżlazzjoni barranija, filwaqt li l-benefiċjarji ta’ dan il-kumulu ma humiex ikkunsidrati bħala assigurati taħt l-AOW Olandiża.
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
12
E. Mulders, li huwa ċittadin Belġjan li jirrisjedi fil-Belġju, ħadem f’dan l-Istat Membru mill-25 ta’ Jannar 1957.
13
Wara inċident fuq il-post tax-xogħol li ġara fit-2 ta’ Ottubru 1962, ġie rikonoxxut li E. Mulders kellu rata ta’ invalidità permanenti ta’ 10 %. Mill-1 ta’ Jannar 1969, il-Fonds belge des accidents du travail (Fond Belġjan tal-inċidenti fuq il-post tax-xogħol) beda jagħtih allowance minħabba din l-invalidità permanenti.
14
Mill-14 ta’ Novembru 1966, E. Mulders ġie impjegat bħala ħaddiem transkonfinali f’Maastricht (il-Pajjiżi l-Baxxi).
15
Fl-10 ta’ Frar 1982, ġie ddikjarat li E. Mulders kellu inkapaċità għax-xogħol fil-Pajjiżi l-Baxxi u, konsegwentement, ingħata, bħala benefiċċji tal-assigurazzjoni għall-mard, l-allowance prevista mill-WAO Olandiża, li tikkorrispondi għar-rata ta’ inkapaċità għax-xogħol ta’ 80 % sa 100 % (iktar ’il quddiem l-“allowance WAO”). Ġew imnaqqsa xi kontribuzzjonijiet minn din l-allowance, li jinkludu kontribuzzjonijiet tal-assigurazzjoni għax-xjuħija mħallsa, skont l-AOW Olandiża, lill-iskema tas-sigurtà soċjali Olandiża.
16
E. Mulders irċieva l-allowance WAO sal-25 ta’ Ottubru 1997.
17
Matul is-sena tal-1996, E. Mulders talab il-likwidazzjoni tal-pensjoni tiegħu kemm fil-Pajjiżi l-Baxxi, mis-Sociale Verzekeringsbank van Amstelveen (Fond tal-assigurazzjoni soċjali ta’ Amstelveen; iktar ’il quddiem l-“SV Olandiż”), kif ukoll fil-Belġju, mir-RVP.
18
Permezz ta’ deċiżjoni tal-20 ta’ Novembru 1997, ir-RVP ta pensjoni tal-irtirar lil E. Mulders. Madankollu, fil-kalkolu ta’ din il-pensjoni, ma tteħidx inkunsiderazzjoni l-perijodu bejn l-10 ta’ Frar 1982, data li fiha ġie rikonoxxut li l-ikkonċernat ma kienx kapaċi għax-xogħol fil-Pajjiżi l-Baxxi, u l-25 ta’ Ottubru 1997. Ir-RVP ibbaża d-deċiżjoni tiegħu fuq ir-rapport mibgħut mill-SV Olandiż, li jindika l-perijodi li matulhom E. Mulders kien assigurat fil-Pajjiżi l-Baxxi.
19
Fit-13 ta’ Jannar 1998, fil-kuntest tal-eżami tal-applikazzjoni għall-pensjoni mressqa minn E. Mulders fil-Pajjiżi l-Baxxi, l-SV Olandiż ikkunsidra li, matul il-perijodu msemmi iktar ’il fuq, E. Mulders ma kienx assigurat skont l-AOW Olandiża, peress li kien jirċievi, fl-istess żmien, kemm l-allowance WAO u kif ukoll pensjoni mogħtija mill-assigurazzjoni għall-inċidenti fuq il-post tax-xogħol fil-Belġju. L-SV Oldandiż iddeċieda li dan il-kumulu ma huwiex permess mil-leġiżlazzjoni Olandiża u jeskludi l-benefiċċju tal-assigurazzjoni previst mill-AOW Olandiża.
20
Permezz ta’ rikors tat-12 ta’ Frar 1998, E. Mulders ikkontesta d-deċiżjoni tar-RVP quddiem l-Arbeidsrechtbank te Tongeren (Tribunal industrijali ta’ Tongres).
21
Permezz ta’ deċiżjoni tad-9 ta’ Ġunju 1999, din il-qorti ddikjarat dan ir-rikors infondat. Madankollu, skont l-Artikolu 86 tar-Regolament Nru 1408/71, hija rrinvijat it-talba ta’ E. Mulders dwar ir-rikonoxximent tal-perijodu bejn l-10 ta’ Frar 1982 u l-25 ta’ Ottubru 1997, inklużi, bħala perijodu ta’ assigurazzjoni għall-finijiet tal-pensjoni tal-irtirar, quddiem il-qorti Olandiża kompetenti.
22
Fit-8 ta’ Lulju 1999, E. Mulders ippreżenta rikors kontra d-deċiżjoni mogħtija fid-9 ta’ Ġunju 1999 mill-Arbeidsrechtbank te Tongeren quddiem l-Arbeidshof te Antwerpen (Qorti industrijali ta’ Antwerpen). Huwa sostna li n-nuqqas ta’ teħid inkunsiderazzjoni tal-perijodu ta’ inkapaċità għax-xogħol sussegwenti għall-waqfien definittiv tal-attivitajiet tiegħu bħala persuna impjegata fil-Pajjiżi l-Baxxi jaffettwa d-dritt tiegħu għall-moviment liberu rrikonoxxut mid-dritt tal-Unjoni, minħabba li jtelliflu benefiċċji li huma garantiti lilu mil-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru.
23
Fl-24 ta’ Novembru 1999, abbażi tad-dokumenti trażmessi mill-Arbeidsrechtbank te Tongeren, is-SV Olandiż ikkunsidra li, matul il-perijodu inkwistjoni, E. Mulders ma kienx assigurat skont l-AOW Olandiża. Skont din l-awtorità, peress li E. Mulders waqaf definittivament mix-xogħol fil-Pajjiżi l-Baxxi fl-10 ta’ Frar 1982, is-sitwazzjoni tiegħu, fir-rigward tal-assigurazzjoni għax-xjuħija, kellha tiġi evalwata, sa minn din id-data, esklużivament abbażi tal-leġiżlazzjoni Olandiża, sa fejn ir-regoli dwar id-determinazzjoni tal-leġiżlazzjoni applikabbli previsti fir-Regolament Nru 1408/71 ma baqgħux applikabbli fir-rigward tiegħu. Barra minn dan, is-SV Olandiż argumenta li, għall-perijodu bejn l-10 ta’ Frar 1982 u l-25 ta’ Ottubru 1997, E. Mulders la kien jissodisfa l-Artikolu 6(1)(b) tal-AOW Olandiża, li jipprovdi li, sabiex tkun assigurata skont l-imsemmija liġi, il-persuna li ma tkunx residenti fil-Pajjiżi l-Baxxi għandu jkollha, f’dan l-Istat Membru, impjieg li jkun suġġett għat-taxxa fuq id-dħul, u lanqas il-leġiżlazzjoni Olandiża, li teskludi l-kumulu tal-allowance WAO u ta’ benefiċċji riċevuti skont leġiżlazzjoni barranija.
24
Mill-osservazzjonijiet tal-Kummissjoni Ewropea, li tirreferi għall-indikazzjonijiet mogħtija mir-RVP fil-proċedura prinċipali, jirriżulta li E. Mulders ma ppreżentax rikors kontra din id-deċiżjoni tal-SV Olandiż.
25
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-Arbeidshof te Antwerpen iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel id-domanda preliminari li ġejja lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“Ikun hemm ksur tal-Artikolu 46 tar-Regolament [Nru 1408/71], meta, għall-finijiet tal-kalkolu tal-pensjoni ta’ ħaddiem migrant, perijodu ta’ inkapaċità ta’ xogħol li tkun wasslet għal allowance għal inkapaċità ta’ xogħol u għal ħlas skont [l-AOW Olandiża], ma jkunx ikkunsidrat bħala ‘perijod[u] ta’ l-assigurazzjoni’ fis-sens tal-Artikolu 1(r) ta’ dan ir-regolament?”
Fuq id-domanda preliminari
Fuq l-ammissibbiltà
26
Il-Gvern Belġjan jikkunsidra li din it-talba għal deċiżjoni preliminari għandha tiċċaħħad bħala inammissibbli peress li d-deċiżjoni tar-rinviju ma tesponix b’mod suffiċjenti la l-kuntest fattwali u lanqas ir-regoli Belġjani u Olandiżi li abbażi tagħhom ġiet adottata d-deċiżjoni tar-RVP u ma tindikax ir-raġunijiet li wasslu lill-qorti tar-rinviju biex tikkunsidra neċessarju li tressaq id-domanda preliminari.
27
Għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, id-domandi dwar l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni magħmula mill-qorti nazzjonali fil-kuntest legali u fattwali li tiddefinixxi taħt ir-responsabbiltà tagħha, u li ma huwiex il-kompitu tal-Qorti tal-Ġustizzja li tivverifika l-eżattezza tiegħu, jibbenefikaw minn preżunzjoni ta’ rilevanza. Ir-rifjut tal-Qorti tal-Ġustizzja li tagħti risposta għal domanda magħmula minn qorti nazzjonali huwa possibbli biss meta jkun jidher b’mod evidenti li l-interpretazzjoni mitluba tad-dritt tal-Unjoni ma għandha ebda relazzjoni mar-realtà jew mas-suġġett tal-kawża prinċipali, meta l-problema tkun ta’ natura ipotetika jew inkella meta l-Qorti tal-Ġustizzja ma jkollhiex il-punti ta’ fatt u ta’ liġi neċessarji sabiex tirrispondi b’mod utli għad-domandi li jkunu sarulha (sentenza tat-22 ta’ Ġunju 2010, Melki u Abdeli, C-188/10 u C-189/10, Ġabra p. I-5667, punt 27 u l-ġurisprudenza ċċitata).
28
Minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta wkoll li l-ħtieġa li tingħata interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni li tkun utli għall-qorti nazzjonali teżiġi li dik il-qorti tiddefinixxi l-kuntest fattwali u leġiżlattiv tad-domandi magħmula minnha jew li, minn tal-inqas, tispjega s-sitwazzjonijiet fattwali li fuqhom ikunu bbażati dawn id-domandi. Id-deċiżjoni tar-rinviju għandha barra minn dan tindika r-raġunijiet preċiżi li wasslu lill-qorti nazzjonali sabiex ikollha dubji dwar l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni u sabiex tikkunsidra neċessarju li tagħmel domanda preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja (sentenza tat-8 ta’ Settembru 2009, Liga Portuguesa de Futebol Profissional u Bwin International, C-42/07, Ġabra p. I-7633, punt 40).
29
Issa, għandu jiġi kkonstatat li d-domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju tirrigwarda l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1408/71 f’kawża reali li fil-kuntest tagħha, kif jirriżulta wkoll b’mod partikolari mill-punt 22 ta’ din is-sentenza, E. Mulders qiegħed jargumenta li n-nuqqas tat-teħid inkunsiderazzjoni, għall-finijiet tal-kalkolu tal-pensjoni tal-irtirar tiegħu fil-Belġju, tal-perijodu li matulu huwa rċieva l-allowance WAO jista’ jippreġudika l-moviment liberu tal-ħaddiema stabbilit mid-dritt tal-Unjoni. Kif jirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju, li fiha huwa espost il-kuntest fattwali u leġiżlattiv tal-kawża prinċipali, il-qorti tar-rinviju għandha dubju dwar il-konformità mal-imsemmi regolament tan-nuqqas ta’ teħid inkunsiderazzjoni ta’ dan il-perijodu.
30
F’dawn iċ-ċirkustanzi, din id-talba għal deċiżjoni preliminari hija ammissibbli.
Fuq il-mertu
31
Permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi essenzjalment jekk l-Artikoli 1(r) u 46 tar-Regolament Nru 1408/71 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu li, meta jsir il-kalkolu tal-pensjoni tal-irtirar fi Stat Membru, perijodu ta’ inkapaċità għax-xogħol, li matulu benefiċċju tal-assigurazzjoni għall-mard, li minnu jkunu nżammu xi kontribuzzjonijiet tal-assigurazzjoni għax-xjuħija, ikun tħallas fi Stat Membru ieħor lil ħaddiem migrant, ma jkunx ikkunsidrat mil-leġiżlazzjoni ta’ dan l-Istat Membru l-ieħor bħala “perijodu ta’ assigurazzjoni” fis-sens ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, u dan minħabba li l-persuna kkonċernata ma tkunx residenti ta’ dan l-aħħar Stat u/jew tkun ibbenefikat minn benefiċċju simili skont il-leġiżlazzjoni tal-ewwel Stat Membru, li ma setax jiġi akkumulat ma’ dan il-benefiċċju tal-assigurazzjoni għall-mard.
32
Għandu jiġi enfasizzat minn qabel li, għall-kuntrarju ta’ dak li argumentaw l-awtoritajiet Olandiżi fil-kuntest tal-kawża prinċipali, iċ-ċirkustanza li E. Mulders waqaf definittivament mix-xogħol fil-Pajjiżi l-Baxxi fl-10 ta’ Frar 1982 b’ebda mod ma timplika li s-sitwazzjoni tiegħu fir-rigward tal-assigurazzjoni għax-xjuħija għandha tiġi evalwata, b’effett minn din id-data, esklużivament abbażi tal-leġiżlazzjoni Olandiża, minħabba r-regoli dwar id-determinazzjoni tal-leġiżlazzjoni applikabbli previsti fl-Artikolu 13(2) tar-Regolament Nru 1408/71 ma għadx għandhom effett fir-rigward tiegħu.
33
Huwa minnu li, fil-mument li E. Mulders waqaf definittivament mix-xogħol, jiġifieri fl-10 ta’ Frar 1982, l-Artikolu 13(2)(f) tar-Regolament Nru 1408/71, li jiddetermina, b’mod partikolari, il-leġiżlazzjoni applikabbli għall-persuni li jkunu definittivament waqqfu kull attività (sentenza tal-14 ta’ Ottubru 2010, van Delft et, C-345/09, Ġabra p. I-9879, punt 46 u l-ġurisprudenza ċċitata), kien għadu ma daħalx fis-seħħ, peress li din id-dispożizzjoni ddaħħlet fl-imsemmi regolament biss fid-29 ta’ Lulju 1991, b’riżultat tal-adozzjoni tar-Regolament Nru 2195/91.
34
Madankollu, għandu jiġi kkonstatat li, sa minn qabel din id-data, kif jirriżulta mit-tielet premessa tar-Regolament Nru 2195/91, il-Qorti tal-Ġustizzja kienet diġà ddeċidiet li, minkejja li l-Artikolu 13(2)(a) tar-Regolament Nru 1408/71 ma kienx isemmi espressament il-każ ta’ ħaddiem li ma kienx impjegat fiż-żmien li xtaq jibbenefika mill-benefiċċji tal-assigurazzjoni għall-mard, din id-dispożizzjoni kienet tirrigwarda, f’dan il-każ, il-leġiżlazzjoni tal-Istat li fit-territorju tiegħu l-ħaddiem kien impjegat fl-aħħar lok, sabiex b’hekk ħaddiem li waqaf milli jeżerċita l-attivitajiet tiegħu fit-territorju ta’ Stat Membru u li ma marx jaħdem fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor kien jibqa’ suġġett għal-leġiżlazzjoni tal-Istat Membru tal-aħħar impjieg tiegħu (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat-12 ta’ Jannar 1983, Coppola, 150/82, Ġabra p. 43, punt 11, u Ten Holder, iċċitata iktar ’il fuq, punti 13 sa 15).
35
Minn dan jirriżulta li persuna, bħal E. Mulders, li, fil-kawża prinċipali waqaf definittivament mix-xogħol qabel id-29 ta’ Lulju 1991 u li sussegwentement ma reġax ħadem, kienet taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 13(2)(a) tar-Regolament Nru 1408/71, li peress li l-aħħar impjieg ta’ E. Mulders kien fil-Pajjiżi l-Baxxi, jindikaw il-leġiżlazzjoni Olandiża bħala l-leġiżlazzjoni applikabbli.
36
F’dan il-każ, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li, skont din il-leġiżlazzjoni nazzjonali, it-teħid inkunsiderazzjoni bħala perijodu ta’ assigurazzjoni, għall-finijiet tal-kalkolu ta’ pensjoni tal-irtirar, ta’ perijodu ta’ inkapaċità għax-xogħol li matulu jkun tħallas benefiċċju tal-assigurazzjoni għall-mard huwa suġġett għall-kundizzjoni li l-persuna kkonċernata tirrisjedi fit-territorju nazzjonali jekk tkun waqfet, bħal fil-kawża prinċipali, minn kull attività bħala persuna impjegata suġġetta għat-taxxa fuq id-dħul fil-Pajjiżi l-Baxxi, u għall-kundizzjoni li din il-persuna ma takkumulax dan il-benefiċċju ma’ benefiċċju simili mogħti skont leġiżlazzjoni barranija, filwaqt li l-benefiċċju tal-assigurazzjoni previst mill-AOW Olandiża jkun eskluż jekk waħda jew l-oħra minn dawn il-kundizzjonijiet ma tkunx sodisfatta.
37
Għandu jitfakkar li, skont l-Artikolu 1(r) tar-Regolament Nru 1408/71, il-kundizzjonijiet li huwa suġġett għalihom l-istabbiliment tal-perijodi ta’ assigurazzjoni, għandhom jiġu ddefiniti esklużivament mil-leġiżlazzjoni tal-Istat Membru li fl-ambitu tagħha jkunu twettqu l-perijodi inkwistjoni (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tas-17 ta’ Settembru 1997, Iurlaro, C-322/95, Ġabra p. I-4881, punt 28, u tat-3 ta’ Marzu 2011, Tomaszewska, C-440/09, Ġabra p. I-1033, punt 26).
38
Madankollu, minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li, meta jistabbilixxu l-imsemmija kundizzjonijiet, l-Istati Membri huma marbuta josservaw id-dritt tal-Unjoni u, b’mod partikolari, l-għan tar-Regolament Nru 1408/71 u l-prinċipji li fuqhom huwa bbażat (sentenza Tomaszewska, iċċitata iktar ’il fuq, punt 27), kif ukoll l-Artikoli 45 sa 48 TFUE li jistabbilixxu l-moviment liberu tal-ħaddiema (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi Iurlaro, iċċitata iktar ’il fuq, punt 28, u tat-3 ta’ Ottubru 2002, Barreira Pérez, C-347/00, Ġabra p. I-8191, punt 23).
39
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, id-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1408/71 li jiddeterminaw il-leġiżlazzjoni applikabbli, fosthom l-Artikolu 13 ta’ dan tal-aħħar, ma għandhomx biss l-għan li jevitaw l-applikazzjoni simultanja ta’ diversi leġiżlazzjonijiet nazzjonali u l-kumplikazzjonijiet li jistgħu jirriżultaw minn dan, iżda wkoll li ma jippermettux li l-persuni li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 1408/71 jiċċaħħdu minn protezzjoni f’dak li jirrigwarda s-sigurtà soċjali minħabba li ma jkunx hemm leġiżlazzjoni li tapplika għalihom (sentenzi tal-11 ta’ Ġunju 1998, Kuusijärvi, C-275/96, Ġabra p. I-3419, punt 28; tas-7 ta’ Lulju 2005, van Pommeren-Bourgondiën, C-227/03, Ġabra p. I-6101, punt 34, u tal-21 ta’ Frar 2013, Dumont de Chassart, C-619/11, punt 38).
40
Għaldaqstant, dawn id-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1408/71 jistabbilixxu sistema ta’ regoli ta’ kunflitt li l-effett tan-natura kompleta tagħhom huwa li jneħħu lil-leġiżlaturi nazzjonali s-setgħa li jiddeterminaw il-portata u l-kundizzjonijiet ta’ applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni nazzjonali tagħhom fuq dan is-suġġett fir-rigward tal-persuni li huma suġġetti għaliha u fir-rigward tat-territorju li fih id-dispożizzjonijiet nazzjonali jipproduċu l-effetti tagħhom (sentenza van Delft et, iċċitata iktar ’il fuq, punt 51).
41
Minn dan jirriżulta li l-kundizzjonijiet li għalihom l-Istati Membri jissuġġettaw l-istabbiliment tal-perijodi ta’ assigurazzjoni f’ebda każ ma jista’ jkollhom l-effett li jeskludu mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali l-persuni li għalihom, skont ir-Regolament Nru 1408/71, tapplika din l-istess leġiżlazzjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-17 ta’ Jannar 2012, Salemink, C-347/10, punt 40 u l-ġurisprudenza ċċitata).
42
Issa, kif argumentat ġustament il-Kummissjoni, dan huwa l-effett prodott mil-leġiżlazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali sa fejn tissuġġetta l-benefiċċju tal-assigurazzjoni previst mill-AOW Olandiża għal kundizzjoni ta’ residenza li twassal sabiex teskludi t-teħid inkunsiderazzjoni, għall-finijiet tal-kalkolu tal-pensjoni tal-irtirar, tal-perijodu ta’ inkapaċità għax-xogħol subita minn persuna mhux residenti.
43
Fil-fatt, fid-data meta din il-persuna waqfet mill-attivitajiet tagħha bħala persuna impjegata, l-Artikolu 13(2)(a) tar-Regolament Nru 1408/71 kien jimponi l-prinċipju li din il-persuna tibqa’ suġġetta għal-leġiżlazzjoni tal-Istat Membru tal-aħħar impjieg tagħha, anki jekk kienet residenti fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor.
44
Din id-dispożizzjoni ma tkunx osservata jekk il-kundizzjoni ta’ residenza imposta mil-leġiżlazzjoni tal-Istat Membru li fit-territorju tiegħu l-persuna kkonċernata waqfet mill-attività tagħha bħala persuna impjegata, sabiex tiġi aċċettata fl-iskema tal-assigurazzjoni prevista minn din il-leġiżlazzjoni fil-qasam tal-pensjoni tal-irtirar, tkun tista’ tiġi invokata fil-konfront tal-persuni koperti mill-imsemmi Artikolu 13(2)(a). Għal dak li jirrigwarda lil dawn il-persuni, din id-dispożizzjoni għandha l-effett li tissostitwixxi l-kundizzjoni ta’ residenza b’kundizzjoni bbażata fuq l-eżerċizzju tal-attività bħala persuna impjegata fit-territorju tal-Istat Membru kkonċernat (sentenza Salemink, iċċitata iktar ’il fuq, punt 41).
45
Barra minn dan, għandu jitfakkar li, għalkemm id-dritt primarju tal-Unjoni ma jistax jiggarantixxi lil persuna assigurata li ċaqliq fi Stat Membru ma huwiex ser ikollu impatt fil-qasam tas-sigurtà soċjali, b’mod partikolari fil-qasam tal-benefiċċji tal-mard u tal-pensjonijiet tax-xjuħija, sa fejn dan iċ-ċaqliq, fid-dawl tad-differenzi li jeżistu bejn l-iskemi u l-leġiżlazzjonijiet tal-Istati Membri, jista’ jkun, skont il-każ, iktar jew inqas vantaġġuż jew żvantaġġuż għall-persuna kkonċernata mill-aspett tal-protezzjoni soċjali, minn ġurisprudenza stabbilita sew jirriżulta li jekk l-applikazzjoni tagħha tkun inqas favorevoli, leġiżlazzjoni nazzjonali hija konsistenti mad-dritt tal-Unjoni, sakemm b’mod partikolari, din il-leġiżlazzjoni nazzjonali ma tiżvantaġġax lill-ħaddiem ikkonċernat meta mqabbel ma’ dawk li jeżerċitaw l-attivitajiet kollha tagħhom fl-Istat Membru fejn hija tapplika u sakemm ma twassalx esklużivament u sempliċement għall-ħlas ta’ kontribuzzjonijiet soċjali lil fondi li ma tibbenefikax minnhom (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tad-19 ta’ Marzu 2002, Hervein et, C-393/99 u C-394/99, Ġabra p. I-2829, punt 51; tad-9 ta’ Marzu 2006, Piatkowski, C-493/04, Ġabra p. I-2369, punt 34; van Delft et, iċċitata iktar ’il fuq, punti 100 u 101, kif ukoll tat-30 ta’ Ġunju 2011, da Silva Martins, C-388/09, Ġabra p. I-5737, punti 72 u 73).
46
Kif il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet b’mod kostanti, l-għan tal-Artikoli 45 u 42 TFUE ma jintlaħaqx jekk, b’riżultat tal-eżerċizzju tad-dritt għal moviment liberu tagħhom, il-ħaddiema migranti jitilfu l-vantaġġi tas-sigurtà soċjali li tassiguralhom biss il-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru, b’mod partikolari meta dawn il-vantaġġi jirrappreżentaw il-korrispettiv ta’ kontribuzzjonijiet li huma jkunu ħallsu (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-21 ta’ Ottubru 1975, Petroni, 24/75, Ġabra p. 1149, punti 13, u da Silva Martins, iċċitata iktar ’il fuq, punt 74 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
47
Issa, għandu jiġi kkonstatat li dawn ir-rekwiżiti ma jkunux osservati meta, bħalma huwa l-każ fil-kawża prinċipali, leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru teskludi bħala perijodu ta’ assigurazzjoni għall-finijiet tal-kalkolu ta’ pensjoni tal-irtirar ta’ ħaddiem migrant il-perijodu kollu li matulu l-kontribuzzjonijiet kienu tħallsu minn dan il-ħaddiem fir-rigward tal-assigurazzjoni għax-xjuħija, filwaqt li jkun paċifiku li dan il-perijodu kien jittieħed inkunsiderazzjoni li kieku l-persuna kkonċernata kellha r-residenza tagħha f’dan l-Istat Membru.
48
Huwa irrilevanti f’dan ir-rigward li, minħabba l-eżistenza ta’ regola nazzjonali dwar l-antikumulu, il-benefiċċju tal-assigurazzjoni għall-mard li minnu tnaqqsu dawn il-kontribuzzjonijiet ma setax jiġi akkumulat ma’ benefiċċju simili li, fil-kawża prinċipali, tħallas lill-persuna kkonċernata matul l-imsemmi perijodu skont il-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru ieħor. Fil-fatt, barra l-fatt li din ir-regola nazzjonali dwar l-antikumulu ma ġietx applikata mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti meta tħallsu l-benefiċċji kkonċernati minn din ir-regola, li ġiet invokata a posteriori għall-finijiet tal-kalkolu ta’ benefiċċju distint, f’dan il-każ pensjoni tal-irtirar, jibqa’ l-fatt li, sa fejn ġew effettivament imnaqqsa kontribuzzjonijiet fir-rigward tal-assigurazzjoni għax-xjuħija mill-benefiċċju tal-assigurazzjoni għall-mard imħallas lill-persuna kkonċernata minn dawn l-awtoritajiet, dawn il-kontribuzzjonijiet jitħallsu lil fondi li din il-persuna ma tibbenefikax minnhom jekk l-imsemmija regola tkun tista’ tiġi invokata fil-konfront tagħha.
49
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, ir-risposta għad-domanda magħmula għandha tkun li l-Artikoli 1(r) u 46 tar-Regolament Nru 1408/71, moqrija fid-dawl tal-Artikolu 13(2)(a) ta’ dan ir-regolament u tal-Artikoli 45 TFUE u 48 TFUE, għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu li, meta jsir il-kalkolu tal-pensjoni tal-irtirar fi Stat Membru, perijodu ta’ inkapaċità għax-xogħol, li matulu benefiċċju tal-assigurazzjoni għall-mard, li minnu jkunu tnaqqsu kontribuzzjonijiet fir-rigward tal-assigurazzjoni għax-xjuħija, ikun tħallas fi Stat Membru ieħor lil ħaddiem migrant, ma jitteħidx inkunsiderazzjoni mil-leġiżlazzjoni ta’ dan l-Istat Membru l-ieħor bħala “perijodu ta’ assigurazzjoni” fis-sens ta’ dawn id-dispożizzjonijiet minħabba li l-persuna kkonċernata ma tkunx residenti f’dan l-aħħar Stat u/jew tkun ibbenefikat minn benefiċċju simili skont il-leġiżlazzjoni tal-ewwel Stat Membru, li ma setax jiġi akkumulat ma’ dan il-benefiċċju tal-assigurazzjoni għall-mard.
Fuq l-ispejjeż
50
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tielet Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikoli 1(r) u 46 tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1408/71, tal 14 ta’ Ġunju 1971, dwar il-pubblikazzjoni [l-applikazzjoni] tal-iskemi tas-sigurtà soċjali għall-persuni impjegati, għall-persuni li jaħdmu għal rashom u l-membri tal-familji tagħhom li jiċċaqalqu fi ħdan il-Komunità, fil-verżjoni tiegħu kif emendata u aġġornata bir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 118/97, tat-2 ta’ Diċembru 1996, moqrija fid-dawl tal-Artikolu 13(2)(a) ta’ dan ir-regolament u tal-Artikoli 45 TFUE u 48 TFUE, għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu li, meta jsir il-kalkolu tal-pensjoni tal-irtirar fi Stat Membru, perijodu ta’ inkapaċità għax-xogħol, li matulu benefiċċju tal-assigurazzjoni għall-mard, li minnu jkunu tnaqqsu kontribuzzjonijiet fir-rigward tal-assigurazzjoni għax-xjuħija, ikun tħallas fi Stat Membru ieħor lil ħaddiem migrant, ma jitteħidx inkunsiderazzjoni mil-leġiżlazzjoni ta’ dan l-Istat Membru l-ieħor bħala “perijodu ta’ assigurazzjoni” fis-sens ta’ dawn id-dispożizzjonijiet minħabba li l-persuna kkonċernata ma tkunx residenti f’dan l-aħħar Stat u/jew tkun ibbenefikat minn benefiċċju simili skont il-leġiżlazzjoni tal-ewwel Stat Membru, li ma setax jiġi akkumulat ma’ dan il-benefiċċju tal-assigurazzjoni għall-mard.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Olandiż.