61988J0348
ΈΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠ' ΑΚΡΟΑΤΗΡΊΟΥ ΣΥΖΉΤΗΣΗ
στην υπόθεση C-348/88 (
*1
)
Ι — Πραγματικά περιστατικά και διαδικασία
Στις 4 Ιουνίου 1987 υπάλληλοι γερμανικών δημοσίων υπηρεσιών επιφορτισμένοι με τον έλεγχο της αλιείας στη Βόρεια Θάλασσα, έλεγξαν το πλοίο του J. Hakvoort. Ο έλεγχος αφορούσε το μέγεθος των ματιών των διχτύων αλιείας.
Δυνάμει του άρθρου 2, παράγραφος 1, και του παραρτήματος 1 του κανονισμού (ΕΟΚ) 3094/86 του Συμβουλίου, της 7ης Οκτωβρίου 1986, για τη θέσπιση ορισμένων τεχνικών μέτρων διατηρήσεως των αλιευτικών πόρων ( ΕΕ L 288, σ. 1 ), το μέγιστο μέγεθος των ματιών των διχτύων καθορίστηκε για τη Βόρεια Θάλασσα σε 80 χιλιοστά.
Βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 2108/84 της Επιτροπής, της 23ης Ιουλίου 1984, σχετικά με λεπτομερείς κανόνες για τον προσδιορισμό του μεγέθους των ματιών των διχτύων αλιείας (ΕΕ L 194, σ. 22), «το μέγεθος των ματιών του διχτύου είναι ο αριθμητικός μέσος όρος, εκφρασμένος σε χιλιοστόμετρα, των μετρήσεων, του συνολικού αριθμού ματιών που επιλέγονται και μετρώνται... ». Το άρθρο 6 του ίδιου κανονισμού περιγράφει ως εξής τον τρόπο διενέργειας της διαδικασίας ελέγχου:
« 1.
Ο ελεγκτής μετρά μια σειρά 20 ματιών που επιλέγονται σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 3, εισάγοντας το μετρητή με το χέρι, χωρίς τη χρησιμοποίηση βάρους ή δυναμόμετρου.
Το μέγεθος του ματιού του διχτύου καθορίζεται τότε σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 5.
Αν ο υπολογισμός του μεγέθους του ματιού δείχνει ότι αυτό δεν συμφωνεί με τους ισχύοντες κανονισμούς τότε μετρώνται δύο επιπλέον σειρές 20 ματιών που επιλέγονται σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 3.
Το μέγεθος του ματιού υπολογίζεται πάλι, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 5, λαμβανομένων υπόψη των 60 ματιών που ήδη μετρήθηκαν. Με την επιφύλαξη των διατάξεων της παραγράφου 2, ο αριθμός αυτός είναι το μέγεθος του ματιού του διχτύου.
2.
Αν ο κυβερνήτης του πλοίου αμφισβητεί το μέγεθος του ματιού που καθορίζεται σύμφωνα με την παράγραφο 1, το μέγεθος αυτό δεν λαμβάνεται υπόψη για τον καθορισμό του μεγέθους του ματιού και το δίχτυ μετράται πάλι. Η νέα μέτρηση γίνεται με τη βοήθεια βάρους ή δυναμόμετρου προσαρτημένου στο μετρητή.
...
Για δίχτυα μεγέθους ματιού 35 mm ή λιγότερο, σύμφωνα με όσα προβλέπονται στην παράγραφο 1, εφαρμόζεται δύναμη 19,61 newton (ισοδύναμη με μάζα 2 kg) και για άλλα δίχτυα δύναμη 49.03 newton (ισοδύναμη με μάζα 5 kg ).
Όταν το μέγεθος του ματιού προσδιορίζεται σύμφωνα με το άρθρο 5, με τη βοήθεια βάρους ή δυναμόμετρου, μετράται μια σειρά 20 μόνο ματιών. »
Σύμφωνα με όσα διαπίστωσε το παραπέμπον δικαστήριο, οι ελεγκτές διενήργησαν πολλαπλούς ελέγχους. Αρχικά μέτρησαν με το χέρι 20 μάτια. Αυτή η πρώτη μέτρηση έδειξε ότι το μέγεθος των ματιών ήταν μικρότερο από τα 80 χιλιοστά που ορίζει ο κανονισμός 3094/86. Μετά δεύτερο έλεγχο 20 επιπλέον ματιών με τη βοήθεια μετρητή με χρησιμοποίηση βάρους 5 χιλιόγραμμων προέκυψε ότι το μέγεθος των ματιών ήταν 73 χιλιοστά, ήτοι μικρότερο από το κατώτατο επιτρεπτό όριο.
Τότε οι ελεγκτές υποχρέωσαν τον Hakvoort να καταπλεύσει στον λιμένα του Cuxhaven, όπου έγινε τρίτη μέτρηση 20 ματιών, με μετρητή με χρησιμοποίηση βάρους 5 χιλιόγραμμων, μέθοδος η οποία είχε χρησιμοποιηθεί για τη δεύτερη μέτρηση. Από αυτή την τρίτη μέτρηση προέκυψε μέγεθος ματιών 76 χιλιοστών, ήτοι επίσης μικρότερο από το κατώτατο επιτρεπτό όριο.
Το Staatliche Fischereiamt Bremerhaven ( κρατική υπηρεσία αλιείας του Bremerhaven, στο εξής: Fischereiamt) επέβαλε στον Hakvoort πρόστιμο 22000 γερμανικών μάρκων λόγω παραβάσεως της κανονιστικής ρυθμίσεως περί του μεγέθους των ματιών των διχτύων. Ακόμη το Fischereiamt αποφάσισε την κατάσχεση του αλιεύματος καθώς και του διχτύου.
Ο ενδιαφερόμενος προσέβαλε την απόφαση αυτή ενώπιον του Amtsgericht Bremerhaven, ισχυριζόμενος ότι οι πραγματοποιηθείσες μετρήσεις δεν μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως απόδειξη για τη στοιχειοθέτηση της παραβάσεως. Πράγματι, οι ελεγκτές δεν τήρησαν τη διαδικασία του άρθρου 6 του κανονισμού 2108/84, καθόσον προέβησαν στις μετρήσεις με τη βοήθεια βάρους χωρίς να γίνει προηγουμένως μέτρηση με το χέρι 60 ματιών, όπως ορίζει ο κανονισμός αυτός.
Αντίθετα, η Fischereiamt ισχυρίστηκε ότι η μέθοδος που χρησιμοποίησαν οι ελεγκτές δεν επιδέχεται αμφισβήτηση. Οι ελεγκτές μπορούσαν ανά πάσα στιγμή να μετρήσουν τα δίχτυα με τη βοήθεια βάρους. Η μέθοδος αυτή είναι πιο ακριβής απ' ό,τι η μέτρηση με το χέρι και θα ήταν πιο ευνοϊκή για τον κυβερνήτη του πλοίου, καθώς η χρησιμοποίηση του βάρους θα διέστελλε περισσότερο τα μάτια.
Εκτιμώντας ότι η επίλυση διαφοράς προϋποθέτει ερμηνεία της κοινοτικής κανονιστικής ρυθμίσεως, το Amtsgericht Bremerhaven αποφάσισε με Διάταξη του να αναστείλει τη διαδικασία μέχρις ότου το Δικαστήριο εκδώσει προδικαστική απόφαση επί των ακόλουθων ερωτημάτων:
« 1)
Έχει το άρθρο 2, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΟΚ) 3094/86 του Συμβουλίου της 7ης Οκτωβρίου 1986 ( ΕΕ L 288, σ. 1 ), την έννοια ότι μέγεθος ματιού κατά την έννοια της διατάξεως αυτής είναι μόνο το μέγεθος που διαπιστώνεται με αυστηρή τήρηση της διαδικασίας προσδιορισμού που προβλέπει ο κανονισμός (ΕΟΚ) 2108/84 της Επιτροπής της 23ης Απριλίου 1984 ( ΕΕ 194, σ.22);
2)
'Εχει το άρθρο 6 του κανονισμού ( ΕΟΚ ) της Επιτροπής της 23ης Ιουλίου 1984 την έννοια ότι ο ελεγκτής πρέπει οπωσδήποτε να εξεύρει το μέγεθος των ματιών ενός διχτύου μετρώντας αρχικά το μέγεθος 60 ματιών με το χέρι και ότι, μόνον εφόσον υπάρξει αμφισβήτηση εκ μέρους του κυβερνήτη του πλοίου, έχει το δικαίωμα να προσδιορίσει το μέγεθος των ματιών κατόπιν μετρήσεως με τη βοήθεια βάρους κατά το άρθρο 6, παράγραφος 2, του κανονισμού 2108/84,
ή
είναι ο ελεγκτής ελεύθερος να πραγματοποιήσει μόνο μέτρηση με τη βοήθεια βάρους κατά το άρθρο 6, παράγραφος 2, του κανονισμού 2108/84, χωρίς προηγουμένως να πραγματοποιήσει μέτρηση με το χέρι ή 60 ματιών κατά το άρθρο 6, παράγραφος 1, του κανονισμού 2108/84 και χωρίς να υπάρχει αμφισβήτηση εκ μέρους του κυβερνήτη, να χρησιμοποιήσει δε το αποτέλεσμα της μετρήσεως αυτής και μόνο για να κρίνει αν συντρέχει παράβαση του άρθρου 2 του κανονισμού 3094/85;
3)
Αποτελεί η προστασία του ελεγχόμενου κυβερνήτη έναν από τους σκοπούς των διατάξεων του κανονισμού 2108/84; »
Η Διάταξη του Amtsgericht Bremerhaven πρωτοκολλήθηκε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 29 Νοεμβρίου 1988.
Σύμφωνα προς το άρθρο 20 του πρωτοκόλλου περί του οργανισμού του Δικαστηρίου της ΕΟΚ, κατέθεσαν γραπτές παρατηρήσεις στις 28 Φεβρουαρίου 1989 η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τον Μ. Booß, στις 9 Μαρτίου 1989 ο J. Hakvoort, εκπροσωπούμενος από τον δικηγόρο Βρέμης Peltzer και στις 10 Μαρτίου 1989 η Staatsanwaltschaft (εισαγγελική αρχή) της Βρέμης, εκπροσωπούμενη από τον αντεισαγγελέα Βρέμης Bohlen.
Κατόπιν εκθέσεως του εισηγητή δικαστή και μετά από ακρόαση του γενικού εισαγγελέα, το Δικαστήριο αποφάσισε να προχωρήσει στην προφορική διαδικασία χωρίς προηγούμενη διεξαγωγή αποδείξεων.
Κατ' εφαρμογήν του άρθρου 95, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού διαδικασίας, το Δικαστήριο αποφάσισε στις 6 Δεκεμβρίου 1989 να αναθέσει την εκδίκαση της υποθέσεως στο πρώτο τμήμα.
II — Γραπτές παρατηρήσεις που κατατέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου
Επί τον πρώτου ερωτήματος (εφαρμοστέα ρύθμιση)
Το Staatsanwaltschaft της Βρέμης ( στο εξής: Staatsanwaltschaft) θεωρεί ότι οι σχετικές με τη διαδικασία ελέγχου των διχτύων διατάξεις δεν μπορούν να περιλαμβάνονται σε κοινοτικό κανονισμό και, επομένως, στον κανονισμό 2108/84, διότι η Κοινότητα δεν έχει αρμοδιότητα να θεσπίζει διατάξεις αναφορικά με την προσκόμιση αποδείξεων στο πλαίσιο εθνικής διαδικασίας επιβολής ποινικών ή διοικητικών κυρώσεων.
Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα έχει αρμοδιότητα μόνο να θεσπίζει τις ουσιαστικές διατάξεις αναφορικά με ζητήματα αλιείας. Επομένως, μπορεί να καθορίζει τα στοιχεία της αντικειμενικής υποστάσεως παραβάσεων, εν προκειμένω τους κανόνες σχετικά με το μέγεθος των ματιών των διχτύων. Αντίθετα, η Επιτροπή δεν είναι αρμόδια να καθορίζει τη διαδικασία ελέγχου την οποία πρέπει να τηρούν οι εθνικές αρχές για την εξακρίβωση του αν το μέγεθος των ματιών των διχτύων είναι το οριζόμενο από την κανονιστική ρύθμιση.
Συνεπώς, το Staatsanwaltschaft της Βρέμης προτείνει στο Δικαστήριο να απορρίψει την αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως ως απαράδεκτη, διότι τα ερωτήματα που υπέβαλε το αιτούν δικαστήριο αφορούν ρύθμιση που στερείται εννόμου αποτελέσματος.
Ο Hakvoort και η Επιτροπή προτείνουν να δοθεί η απάντηση ότι το μέγεθος των ματιών κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 1, του κανονισμού 3094/86 είναι αποκλειστικά το μέγεθος που διαπιστώνεται με αυστηρή τήρηση της διαδικασίας που προβλέπει ο κανονισμός 2108/84.
Ο κανονισμός 3094/86 του Συμβουλίου προβλέπει στο άρθρο 2 ότι απαγορεύεται η χρήση διχτύων με μέγεθος ματιών μικρότερο από το ελάχιστο αναφερόμενο στο παράρτημα του. Σύμφωνα με το άρθρο 3 του ίδιου κανονισμού, η Επιτροπή πρέπει να θεσπίσει τους τεχνικούς κανόνες αναφορικά με τον προσδιορισμό του μεγέθους των ματιών. Οι κανόνες αυτοί περιλαμβάνονται στον κανονισμό 2108/84, ο οποίος θεσπίστηκε βάσει του άρθρου 14 του κανονισμού ( ΕΟΚ) 171/83 του Συμβουλίου, της 25ης Ιανουαρίου 1983, περί ορισμένων προσωρινών τεχνικών μέτρων διατηρήσεως των αλιευτικών πόρων ( ΕΕ L 24, σ. 14 ), τον οποίο αντικατέστησε ο κανονισμός 3094/86.
Επί τον δεύτερον ερωτήματος (διενέργεια του ελέγχου)
Για την περίπτωση που ο κανονισμός 2108/84 κριθεί νόμιμος, το Staatsanwaltschaft της Βρέμης θεωρεί ότι το άρθρο 6 του κανονισμού αυτού πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι η ενεργούσα τον έλεγχο αρχή μπορεί να διακόψει ανά πάσα στιγμή τη μέτρηση με το χέρι, συνεχίζοντας αντ' αυτής τη μέτρηση με τη βοήθεια βάρους, ιδίως όταν το δίχτυ προφανώς δεν έχει τις νόμιμες διαστάσεις. Η μέτρηση με το χέρι αποτελεί δυνατή διευκόλυνση της διαδικασίας υπέρ της ενεργούσας τον έλεγχο αρχής. Η αρχή αυτή θα μπορούσε να περιοριστεί στη μέτρηση με το χέρι, η οποία είναι ευκολότερη, αλλά λιγότερο ακριβής από τη μέτρηση με τη βοήθεια βάρους. Εξάλλου, οι ελεγκτές οφείλουν να πραγματοποιούν μετρήσεις με τη βοήθεια βάρους μόνο σε περίπτωση αμφισβητήσεως εκ μέρους του κυβερνήτη.
Επιπλέον, ακόμα και αν υποτεθεί ότι η μέτρηση με το χέρι πρέπει να γίνεται σε κάθε περίπτωση, το Amtsgericht Bremerhaven μπορεί να αποφασίσει, στα πλαίσια της γερμανικής ποινικής δικονομίας, ότι αποδεικτικά στοιχεία τα οποία έχουν αποκτηθεί εξ υποθέσεως παράνομα μπορούν να χρησιμεύσουν ως απόδειξη για τη στοιχειοθέτηση μιας παραβάσεως.
Τέλος το παραπέμπον δικαστήριο μπορούσε ακόμα να διατάξει μετρήσεις σύμφωνα με την κατ' αυτό προσφορότερη μέθοδο, αφού το δίχτυ είχε κατασχεθεί.
Ο Hakwort ισχυρίζεται ότι κάθε εθνική διοικητική πρακτική σχετικά με τον καθορισμό του μεγέθους των ματιών των διχτύων που διαφέρει από την περιγραφόμενη στον κανονισμό 2108/84 απαγορεύεται, εισάγει δυσμενείς διακρίσεις και είναι περιττή: απαγορεύεται διότι η διαδικασία ελέγχου περιλαμβάνεται σε κανονισμό πράγμα το οποίο σημαίνει ότι η μη τήρηση των προβλεπόμενων από τον κανονισμό αυτό κανόνων εκ μέρους των εθνικών αρχών είναι αντίθετη προς την αρχή της υπεροχής των κοινοτικών κανόνων εισάγει δυσμενείς διακρίσεις διότι οι αλιείς υπόκεινται σε διαφορετικούς κανόνες ανάλογα με τη θαλάσσια περιοχή στην οποία αλιεύουν τέλος, είναι περιττή διότι η Κοινότητα έχει θεσπίσει συναφώς πλήρη κανονιστική ρύθμιση.
Αναφορικά με τη διαδικασία ελέγχου που περιγράφεται στο άρθρο 6 του κανονισμού 2108/84, ο Hakvoort υποστηρίζει ότι η πλήρης εκτέλεση του ελέγχου με το χέρι αποτελεί προϋπόθεση για να μπορεί να διενεργηθεί ο έλεγχος με τη βοήθεια βάρους. Καταρχάς, ο έλεγχος με το χέρι δεν μπορεί να θεωρηθεί αυθαίρετος, καθόσον διέπεται από σαφείς κανόνες που ορίζονται στο άρθρο 2 του κανονισμού 2108/84. Τέλος, επιβάλλεται να γίνεται αρχικά ο έλεγχος με το χέρι, διότι μόνον αν ο κυβερνήτης αμφισβητεί τις πρώτες μετρήσεις οφείλουν οι ελεγκτές να εκτελέσουν μετρήσεις με τη βοήθεια βάρους. Επιπλέον, από κανένα στοιχείο του εν λόγω κανονισμού δεν προκύπτει ότι ο κοινοτικός νομοθέτης θέλησε να δείξει προτίμηση υπέρ της μιας ή της άλλης μεθόδου ελέγχου. Τέλος, ο προηγούμενος έλεγχος με το χέρι δικαιολογείται λόγω πρακτικών αναγκών, αφού ο έλεγχος αυτός διενεργείται πιο γρήγορα σε σχέση με τον έλεγχο με τη βοήθεια βάρους.
Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι εθνικές αρχές πρέπει να τηρούν τη σειρά που καθορίζει το άρθρο 6 του κανονισμού 2108/84 για την εκτέλεσητων μετρήσεων. Αφενός, οι δύο μέθοδοι μετρήσεως δεν οδηγούν κατ' ανάγκην στα ίδια αποτελέσματα. Αφετέρου, η μέτρηση με τη βοήθεια βάρους δεν είναι κατ' ανάγκην ευνοϊκότερη για τον κυβερνήτη σε σχέση με τον έλεγχο με το χέρι.
Η Επιτροπή εκθέτει τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα των δύο μεθόδων μετρήσεως.
Ο έλεγχος με το χέρι είναι καλύτερος, καθόσον παρέχεται έτσι η δυνατότητα μετρήσεων μεγαλύτερου αριθμού ματιών σε μικρό χρονικό διάστημα, πράγμα το οποίο διευρύνει τη βάση υπολογισμού για την εύρεση του μέσου όρου του μεγέθους των ματιών. Αντίθετα, η μέθοδος αυτή δεν είναι ακριβής, διότι το μέγεθος εξαρτάται από τη δύναμη την οποία ο ελεγκτής καταβάλλει κατά τη μέτρηση του ματιού με το μετρητή.
Αντίθετα, η μέθοδος μετρήσεως με τη βοήθεια βάρους είναι ακριβέστερη αλλά λιγότερο πρακτική, ιδίως στη θάλασσα, διότι απαιτεί περισσότερο χρόνο. Αυτή η δυσχέρεια οδήγησε την Επιτροπή να- περιορίσει τη μέτρηση με τη βοήθεια βάρους σε μια σειρά 20 ματιών.
Τέλος, η Επιτροπή προσθέτει ότι, για την επίτευξη των στόχων τόσο της διατηρήσεως των αλιευτικών πόρων όσο και της ταχείας διεξαγωγής του ελέγχου, ο ελεγκτής πρέπει να προβαίνει καταρχάς στη μέτρηση με το χέρι μιας πρώτης σειράς 20 ματιών. Στη συνέχεια, εάν από την πρώτη μέτρηση φανεί ότι τα μάτια έχουν μικρό μέγεθος, ο ελεγκτής πρέπει να μετρήσει με το χέρι δύο άλλες σειρές 20 ματιών, αυτή τη φορά προς το συμφέρον του αλιέα και επίσης για την ταχεία διεξαγωγή του ελέγχου. Τέλος, πάντοτε εφόσον το μέγεθος των ματιών δεν βρίσκεται εντός των επιτρεπομένων ορίων, ο ελεγκτής πρέπει να ενεργήσει τρίτη μέτρηση, προς το συμφέρον του αλιέα, με τη βοήθεια βάρους, έτσι ώστε να εξαλειφθεί ο υποκειμενικός παράγων που ενέχει η μέτρηση με το χέρι, η οποία εξαρτάται άμεσα από την πίεση που ασκεί ο ελεγκτής τη στιγμή που τοποθετεί το μετρητή.
Επί τον τρίτου ερωτήματος (προστασία τόν κυβερνήτη)
Το Staatsanwaltschaft της Βρέμης υποστηρίζει ότι οι διατάξεις του κανονισμού 2108/84 δεν θεσπίστηκαν με σκοπό την προστασία του κυβερνήτη του πλοίου στο οποίο διενεργείται έλεγχος. Οι διατάξεις αυτές έχουν ως μόνο σκοπό την προστασία των αλιευτικών πόρων. Κατά τον Hakvoort και την Επιτροπή, οι διατάξεις του κανονισμού 2108/84 αποσκοπούν επίσης στην προστασία του κυβερνήτη του πλοίου στο οποίο διενεργείται έλεγχος, καθόσον ο έλεγχος αυτός μπορεί να οδηγήσει στην κίνηση ποινικής ή διοικητικής διαδικασίας εις βάρος του.
Επ' αυτού παρατηρούν ότι η επανάληψη των μετρήσεων σε διαφορετικά μάτια, αρχικά με το χέρι και στη συνέχεια με τη βοήθεια βάρους, εξασφαλίζει αυτή την προστασία, διότι οι μετρήσεις αυτές καθιστούν δυνατό τον αντικειμενικότερο υπολογισμό του μεγέθους των ματιών.
R. Joliet
εισηγητής δικαστής
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.