62023CJ0511_RES
Cás C-511/23
Caronte & Tourist SpA
v
Autorità Garante della Concorrenza e del Mercato (AGCM)
(iarraidh ar réamhrialú_arna taisceadh ag an Tribunale Amministrativo Regionale per il Lazio
Breithiúnas na Cúirte (an Dara Dlísheomra) an 30 Eanáir 2025
(Tarchur chun réamhrialú – Iomaíocht – Airteagal 102 CFAE – Mí-úsáid ceannasachta – Acmhainní na n-údarás náisiúnta iomaíochta chun na rialacha iomaíochta a chur chun feidhme – Cinneadh (AE) 2019/1 – Neamhspleáchas na n-údarás iomaíochta náisiúnta – Airteagal 4(5) – Tosaíochtaí a leagan síos do nósanna imeachta maidir le hAirteagail 101 agus 102 CFAE – Fíneálacha arna bhforchur ar ghnóthais agus ar chomhlachais ghnóthas – Airteagal 13 – Nósanna imeachta um shárú ar rialacha dlí na hiomaíochta – Tréimhse réasúnta a chomhlíonadh – Reachtaíocht náisiúnta lena bhforáiltear go bhfuil oibleagáid ar an údarás náisiúnta ráiteas agóidí a eisiúint laistigh de thréimhse 90 lá tar éis dó eolas a fháil ar ghnéithe bunriachtanacha an tsáraithe – Cinneadh an údaráis iomaíochta náisiúnta a chur ar neamhní ina iomláine agus go huathoibríoch i gcás nach gcomhlíontar an teorainn ama sin – An prionsabal ne bis in idem – An chumhacht chun imeachtaí nua um shárú a thionscnamh i leith na bhfíoras céanna a bhaint – Prionsabal na héifeachtachta – Cearta cosanta gnóthas)
Ceisteanna arna dtarchur le haghaidh réamhrialú – Dlínse na Cúirte – Léiriú arna lorg maidir le foráil de dhlí an Aontais atá infheidhme maidir le staid inmheánach de réir an dlí náisiúnta – Dlínse chun an léiriú sin a thabhairt
(Airteagal 267 CFAE)
(féach míreanna 29-34)
Gníomhartha na n-institiúidí – Treoracha – Forfheidhmiú ag na Ballstáit – Oibleagáid na mBallstát le linn na tréimhse trasuite – Oibleagáid gan forálacha a ghlacadh a d’fhéadfadh an toradh a cheanglaítear faoin Treoir sin a chur i mbaol – Oibleagáid do na cúirteanna náisiúnta, a luaithe a thagann an Treoir i bhfeidhm agus a mhéid is féidir, an dlí náisiúnta a léiriú ar bhealach nach gcuirfear an cuspóir arna shaothrú i mbaol
(Airteagal 4(3) CAE; an tríú mír d’Airteagal 288 CFAE)
(féach míreanna 36-40)
Iomaíocht – Rialacha an Aontais Eorpaigh – Cur i bhfeidhm ag na húdaráis náisiúnta iomaíochta – Cinneadh go ndearnadh sárú ar dhlí na hiomaíochta agus lena bhforchuirtear fíneáil – Infheidhmeacht rialacha nós imeachta náisiúnta – Coinníollacha – Prionsabal na héifeachtachta a urramú – Reachtaíocht náisiúnta lena bhforáiltear go bhfuil oibleagáid ar an údarás náisiúnta ráiteas agóidí a eisiúint laistigh de thréimhse 90 lá tar éis dó eolas a fháil ar ghnéithe bunriachtanacha an tsáraithe – Reachtaíocht lena bhféadfaí neamhspleáchas oibríochtúil an údaráis náisiúnta iomaíochta a chur i mbaol – Reachtaíocht lena mbaineann riosca sistéamach go mbeidh saoirse ó phionós i leith sáruithe ar dhlí iomaíochta an Aontais – Neamhcheadmach
(Airteagal 102 CFAE; Treoir 2019/1 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Airteagal 4(5) agus 13(1))
(féach míreanna 43-61, 66-76, 81 agus an chuid oibríochtúil)
Iomaíocht – Rialacha an Aontais Eorpaigh – Cur i bhfeidhm ag na húdaráis náisiúnta iomaíochta – Cinneadh go ndearnadh sárú ar dhlí na hiomaíochta agus lena bhforchuirtear fíneáil – Coinníollacha – Prionsabal na héifeachtachta a urramú – Cearta cosanta na ngnóthas lena mbaineann a urramú – Na coinníollacha sin a chothromú le linn shocrú na dteorainneacha ama is infheidhme maidir leis na himeachtaí um shárú
(Airteagal 102 CFAE; Treoir 2019/1 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Airteagal 3(1) agus (2))
(féach míreanna 62-65)
Iomaíocht – Rialacha an Aontais – Oibleagáidí na mBallstát – Toirmeasc ar bhearta a ghlacadh nó a choimeád ar bun lena gcuirtear éifeachtacht na rialacha sin i mbaol – Oibleagáidí na gcúirteanna náisiúnta – Oibleagáid an reachtaíocht náisiúnta a léiriú i gcomhréir le dlí an Aontais – Raon feidhme
(Airteagal 102 CFAE; Treoir 2019/1 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle)
(féach míreanna 78-80)
Résumé
Mar fhreagra ar iarraidh ar réamhrialú ón Tribunale amministrativo regionale per il Lazio (an Chúirt Riaracháin Réigiúnach, Lazio, an Iodáil), cinneann an Chúirt go gcuirtear cosc le Treoir 2019/1 (
1
) agus le hAirteagal 102 CFAE ar reachtaíocht náisiúnta lena gceanglaítear ar údarás iomaíochta náisiúnta tús a chur leis an gcéim imscrúdaithe sáraíochta den nós imeachta i réimse na hiomaíochta laistigh de 90 lá ón tráth a bhfuil sé ar an eolas faoi na gnéithe bunriachtanacha den sárú líomhainte.
An 24 Márta 2018, fuair an Autorità garante della concorrenza e del mercato (Údarás Iomaíochta na hIodáile, ‘AGCM’) gearán maidir leis na praghsanna arna gcleachtadh ag an gcuideachta Caronte & Tourist SpA (‘C&T’), a chuireann seirbhís farantóireachta ar fáil i gCaolas Messina (an Iodáil).
Tar éis dul i dteagmháil le húdarás chalafort Messina chun faisnéis bhreise a fháil, thug AGCM fógra do C&T faoina chinneadh chun imeachtaí a thionscnamh maidir le sárú i réimse na hiomaíochta an 4 Lúnasa 2020.
Lena chinneadh an 11 Aibreán 2022, dhearbhaigh AGCM, ar bhonn na reachtaíochta náisiúnta, go raibh mí-úsáid ceannasachta ann ó thaobh C&T de mar gheall ar phraghsanna ró-ard don tseirbhís farantóireachta feithiclí i gcaolas Messina. Dá bharr sin, d’ordaigh an t-údarás sin do C&T deireadh a chur leis an gcleachtas sin sa todhchaí agus ghearr sé fíneáil air.
Rinne C&T agóid i gcoinne chinneadh an 11 Aibreán 2022 os comhair na Cúirte Riaracháin Réigiúnaí, Lazio, í, ag brath, inter alia, ar an bhfíoras gur tionscnaíodh an chéim imscrúdaithe sáraíochta den nós imeachta inar tugadh an cinneadh sin ró-dhéanach.
I ndáil leis sin, míníonn an chúirt sin, i gcomhréir leis an reachtaíocht náisiúnta, arna léiriú ag an Consiglio di Stato (an Chomhairle Stáit, an Iodáil), nach mór do AGCM an chéim imscrúdaithe sáraíochta d’imeachtaí i réimse na hiomaíochta a thionscnamh trí bhíthin ráiteas agóidí laistigh de 90 lá ón tráth a mbeidh sé ar an eolas faoi na gnéithe bunriachtanacha den sárú líomhainte, ar féidir leo a bheith teoranta don chéad tuairisc maidir leis an sárú (‘an teorainn ama lena mbaineann’). I gcás ina mainneofaí an teorainn ama sin a chomhlíonadh, chuirfí cinneadh AGCM a glacadh ag deireadh an nós imeachta um shárú ar neamhní ina iomláine, agus ní bheadh ar an ngnóthas lena mbaineann a shuíomh gur bhain damáiste dó mar gheall ar neamhchomhlíonadh na teorann ama lena mbaineann. De bhun an phrionsabail ne bis in idem, ní fhéadfaidh an t-údarás sin imeachtaí nua um shárú a thionscnamh i dtaca leis an gcleachtas céanna, fiú i gcás nár chuir an gnóthas lena mbaineann deireadh leis an gcleachtas sin.
Ós rud é go bhfuil Cúirt Riaracháin Réigiúnach Lazio in amhras an bhfuil reachtaíocht den sórt sin i gcomhréir le dlí iomaíochta an Aontais, chinn sé ceist a chur ar an gCúirt faoin ábhar sin.
Measúnú na Cúirte
Mar réamhphointe, thug an Chúirt dá haire, sa chás seo, gur glacadh cinneadh AGCM chun an chéim imscrúdaithe sáraíochta den nós imeachta a thionscnamh i ndáil le C&T le linn na tréimhse chun Treoir 2019/1 a thrasuí, ar treoir í atá beartaithe chun údaráis iomaíochta na mBallstát a chumhachtú le bheith ina bhforfheidhmitheoirí níos éifeachtaí agus chun dea-fheidhmiú an mhargaidh inmheánaigh a áirithiú. Mar is léir ó chásdlí socair, le linn na tréimhse chun treoir a thrasuí, ní mór do na Ballstáit ar a bhfuil sí dírithe staonadh ó aon bheart a dhéanamh a d’fhéadfadh baint amach an toraidh a leagtar síos leis an treoir sin a chur i mbaol go mór.
I bhfianaise an mhéid sin, tugann an Chúirt dá haire go bhfiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, lena ceist le haghaidh réamhrialú, go bunúsach, an bhfuil Treoir 2019/1 agus Airteagal 102 CFAE le léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leo ar reachtaíocht náisiúnta amhail an reachtaíocht atá i gceist sna príomhimeachtaí.
I ndáil leis sin, meabhraíonn an Chúirt ar dtús, in éagmais rialacha sonracha de chuid an Aontais lena rialaítear teorainneacha ama nós imeachta d’údaráis náisiúnta iomaíochta chun sáruithe a shuí agus chun pionóis a fhorchur, gur faoi na Ballstáit atá sé rialacha nós imeachta náisiúnta a leagan síos agus a chur i bhfeidhm sa réimse sin, ach go bhfuil an inniúlacht sin le feidhmiú i gcomhréir le dlí an Aontais.
Dá réir sin, ní mór do na rialacha náisiúnta lena leagtar síos teorainneacha ama den sórt sin, i gcomhréir le prionsabal na deimhneachta dlíthiúla, féachaint lena áirithiú go ndéileálfaidh na húdaráis iomaíochta le cásanna laistigh de thréimhse ama réasúnta, ach nach mbeidh sé d’éifeacht acu cur chun feidhme éifeachtach Airteagail 101 agus 102 CFAE agus Threoir 2019/1 sa dlíchóras náisiúnta a chur i mbaol.
Chun a n-oibleagáid maidir le dlí an Aontais a chur chun feidhme a chomhlíonadh go héifeachtach i réimse na hiomaíochta, ní mór do na húdaráis iomaíochta náisiúnta a bheith in ann leibhéil éagsúla tosaíochta a thabhairt do ghearáin a thugtar os a gcomhair trí chorrlach breithmheasa leathan a bheith acu chun na críche sin. Tá údar le corrlach breithmheasa leathan den sórt sin a aithint freisin i bhfianaise Threoir 2019/1.
Sa chomhthéacs sin, is léir ó chuspóir féin na céime roimh an ráiteas agóidí in imeachtaí um shárú i réimse na hiomaíochta agus ón gcorrlach breithmheasa leathan atá le bheith ag údarás náisiúnta iomaíochta chun tosaíochtaí a leagan síos dá imeachtaí a bhaineann le cur chun feidhme Airteagal 102 CFAE, gurb amhlaidh, le linn na céime sin den nós imeachta, nach mór don údarás sin a bheith in ann ní hamháin na réamhbhearta imscrúdaithe a ghlacadh agus na measúnuithe fíorais agus dlí a dhéanamh, ar minic iad a bheith casta, agus a bhfuil gá leo chun measúnú a dhéanamh an bhfuil údar le tús a chur leis an gcéim imscrúdaithe den nós imeachta, agus freisin lena roghnú, de réir an leibhéil tosaíochta is mian leis a thabhairt, i bhfeidhmiú a neamhspleáchais oibriúcháin, do nós imeachta um shárú atá ar siúl, agus an tráth is iomchuí chun tús a chur leis an gcéim imscrúdaithe sáraíochta den nós imeachta sin, más iomchuí sin.
Dá bhrí sin, ní mór an fhéidearthacht a bheith ag údarás iomaíochta náisiúnta tionscnamh na céime imscrúdaithe sáraíochta in imeachtaí faoi leith a chur siar go sealadach, cé go bhfuil gnéithe fíor-riachtanacha an tsáraithe líomhainte suite aige cheana féin. Mar sin féin, ní fhéadfadh sé a bheith de thoradh ar chur siar sealadach den sórt sin go sárófaí an tréimhse réasúnta ina bhfuil an chéim roimh an ráiteas agóidí le cur i gcrích.
I bhfianaise an mhéid sin thuas, tugann an Chúirt dá haire go bhfuil baol ann go gcuirfidh cur i bhfeidhm na teorann ama atá i gceist sa réamhchéim de na himeachtaí imscrúdaithe arna seoladh ag AGCM d’oibleagáid air déileáil go neamhdhealaithe leis na himeachtaí um shárú go léir atá os a chomhair gan imthosca sonracha gach nós imeachta a chur san áireamh, ach trí ord croineolaíoch amháin a leanúint, rud a chuirfeadh cosc air tosaíochtaí dá imeachtaí a bhaineann le cur chun feidhme Airteagail 101 agus 102 CFAE a leagan síos agus a chur chun feidhme.
Thairis sin, d’fhéadfadh na hiarmhairtí a bhaineann le dul thar an teorainn ama atá i gceist cosc a chur ar AGCM comhoibriú go hiomlán laistigh den Ghréasán Eorpach Iomaíochta, arna bhunú ag na húdaráis iomaíochta náisiúnta agus ag an gCoimisiún, mar is léir ó Threoir 2019/1, ar mhaith le dlúthchomhar maidir le hAirteagail 101 agus 102 CFAE a chur i bhfeidhm agus a fhorfheidhmiú.
Thairis sin, tugann an Chúirt faoi deara, ar an gcéad dul síos, nach féidir, in aon chás, cearta cosanta na ngnóthas is ábhar d’imeachtaí um shárú a shárú mar gheall ar mhainneachtain an teorainn ama atá i gceist a chomhlíonadh agus mar gheall air sin amháin. Ar an dara dul síos, is cosúil go bhfágann na hiarmhairtí atá ann i gcás sárú ar an teorainn ama atá i gceist, mar a thuairiscíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bhfuil baol ann go mbeadh saoirse ó phionós ann i leith fíorais arb ionann iad agus sáruithe ar dhlí iomaíochta an Aontais, rud atá ar neamhréir le prionsabal na héifeachtachta.
Sna coinníollacha sin, cinneann an Chúirt go bhféadfadh a bheith mar thoradh ar chur i bhfeidhm na teorann ama atá i gceist maidir le gníomhaíocht AGCM go gcuirfí isteach ar neamhspleáchas oibríochtúil an údaráis sin agus riosca sistéamach saoirse ó phionós a chruthú maidir le fíorais arb ionann iad agus sáruithe ar Airteagal 102 CFAE. Dá thoradh sin, tá na forálacha náisiúnta lena bhforáiltear don teorainn ama atá i gceist de chineál go gcuirfí isteach go mór ar an toradh a fhorordaítear le Treoir 2019/1.
I bhfianaise an mhéid sin thuas, tagann an Chúirt ar an gconclúid nach mór Treoir 2019/1 agus Airteagal 102 CFAE, arna léamh i bhfianaise phrionsabal na héifeachtachta, a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc orthu ar reachtaíocht náisiúnta reachtaíocht náisiúnta ar dá réir, le linn imeachtaí maidir le cleachtas frithiomaíoch arna seoladh ag údarás náisiúnta iomaíochta, ar an gcéad dul síos, a fhorchuirtear oibleagáid ar an údarás sin an chéim imscrúdaithe sáraíochta den nós imeachta sin a thionscnamh trí ráiteas agóidí a sheoladh chuig an ngnóthas sin laistigh de theorainn ama 90 lá ón tráth a bhfuil sé ar an eolas faoi na gnéithe bunriachtanacha den sárú líomhainte, a d’fhéadfadh a bheith teoranta do na gnéithe sa chéad tuairisc maidir leis an sárú sin, agus, ar an dara dul síos, a dhéantar neamhchomhlíonadh na teorann ama sin a phionósú tríd an gcinneadh críochnaitheach ón údarás sin ag deireadh an nós imeachta um shárú a chur ar neamhní ina iomláine agus tríd an gcumhacht a bhaint den údarás sin imeachtaí nua um shárú a thionscnamh maidir leis an gcleachtas céanna.
Ina theannta sin, ós rud é, i gcomhréir le dlí na hIodáile, go bhfuil feidhm ag an teorainn ama 90 lá atá i gceist sa chás seo maidir leis an réamhchéim scrúdaithe, ag AGCM, ar chleachtais tráchtála éagóracha gnóthas i ndail le tomhaltóirí, tháinig an Chúirt ar an gconclúid, mar fhreagra ar iarraidh ar réamhrialú chomhuaineach arna taisceadh ag Cúirt Riaracháin Réigiúnach Lazio, i mbreithiúnas ar an lá céanna (
2
) agus ar chúiseanna comhchosúil leo siúd dá dtagraítear thuas, nach mór Airteagail 11 agus 13 de Threoir 2005/29 (
3
), arna léamh i bhfianaise phrionsabal na héifeachtachta, a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leo ar reachtaíocht náisiúnta lena gceanglaítear, faoi na coinníollacha céanna, ar an údarás náisiúnta atá freagrach as forfheidhmiú na reachtaíochta maidir le cosaint tomhaltóirí an chéim imscrúdaithe sáraíochta de na himeachtaí um shárú a sheolann sé a thionscnamh laistigh de theorainn ama 90 lá ón tráth a bhfuil sé ar an eolas faoi na gnéithe bunriachtanacha den sárú líomhainte.
(
1
)	Airteagal 1 de Threoir (AE) 2019/1 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2018 maidir le húdaráis iomaíochta na mBallstát a chumhachtú le bheith ina bhforfheidhmitheoirí níos éifeachtaí agus chun dea-fheidhmiú an mhargaidh inmheánaigh a áirithiú (IO 2019 L 11, lch. 3).
(
2
)	Breithiúnas an 30 Eanáir 2025, Trenitalia (C-510/23).
(
3
)	Treoir 2005/29/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Bealtaine 2005 maidir le cleachtais tráchtála éagóracha idir gnólachtaí agus tomhaltóirí sa mhargadh inmheánach agus lena leasaítear Treoir 84/450/CEE ón gComhairle agus Treoracha 97/7/CE, 98/27/CE agus 2002/65/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Rialachán (CE) Uimh. 2006/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (‘An Treoir maidir le Cleachtais Tráchtála Éagóracha’) (IO 2005 L 149, lch. 22).