Edizzjoni Provviżorja
SENTENZA TAL-QORTI ĠENERALI (Id-Disa’ Awla, b’ħames Imħallfin sedenti)
25 ta’ Marzu 2026 (*)
“Responsabbiltà mhux kuntrattwali – Kompetizzjoni – Akkordji – Suq tal-merkanzija bl-ajru – Tnaqqis tal-ammont tal-multa mill-Qorti Ġenerali – Rifjut tal-Kummissjoni li tħallas interessi fuq il-ħlas żejjed – Terminu ta’ preskrizzjoni – Bidu tad-dekorrenza – Interruzzjoni – Ammissibbiltà – Kunċett ta’ ‘interessi’ – Rati applikabbli”
Fil-Kawża T‑310/21,
Air Canada, stabbilita f’Saint-Laurent, Québec (il-Kanada), irrappreżentata minn T. Soames, I.-Z. Prodromou-Stamoudi, avukati, u M. T. Johnston, barrister,
rikorrenti,
vs
Il-Kummissjoni Ewropea, irrappreżentata minn P. Rossi, M. Domecq, T. Isacu de Groot u L. Wildpanner, bħala aġenti,
konvenuta,
IL-QORTI ĠENERALI (Id-Disa’ Awla, b’ħames Imħallfin sedenti),
komposta, waqt id-deliberazzjonijiet, minn S. Papasavvas, President, L. Truchot, H. Kanninen (Relatur), M. Sampol Pucurull u T. Perišin, Imħallfin,
Reġistratur: M. Zwozdziak-Carbonne, Amministratriċi,
wara li rat il-fażi bil-miktub tal-proċedura, b’mod partikolari:
–        id-digriet tal‑5 ta’ Lulju 2022 li jehmeż l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà mqajma mill-Kummissjoni fuq il-mertu,
–        id-deċiżjoni tal‑10 ta’ Awwissu 2023, meħuda skont l-Artikolu 69(d) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali u wara li tkun semgħet lill-partijiet, li tissospendi l-proċedura fl-istennija tad-deċiżjoni li ttemm l-istanza fil-kawża li tat lok għas-sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2024, Il‑Kummissjoni vs Deutsche Telekom (C‑221/22 P, EU:C:2024:488),
–        l-osservazzjonijiet tal-partijiet ippreżentati fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fil‑25 u fid‑29 ta’ Lulju 2024 dwar il-konsegwenzi li għandhom jinsiltu mis-sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2024, Il‑Kummissjoni vs Deutsche Telekom (C‑221/22 P, EU:C:2024:488), għal din il-kawża,
wara s-seduta tal‑5 ta’ Ġunju 2025,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1        Permezz tar-rikors tagħha, ir-rikorrenti, Air Canada, titlob, prinċipalment, abbażi tal-Artikolu 268 u tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 340 TFUE, il-kumpens għad-dannu li hija allegatament ġarrbet minħabba r-rifjut tal-Kummissjoni Ewropea li tħallasha interessi dovuti skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 266 TFUE b’eżekuzzjoni tas-sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 2015, Air Canada vs Il-Kummissjoni (T‑9/11, mhux ippubblikata, EU:T:2015:994), jew, sussidjarjament, abbażi tal-Artikolu 263 TFUE, l-annullament tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni tal‑25 ta’ Marzu 2021 li tirrifjuta l-ħlas ta’ interessi bir-rata legali.
I.      Il-fatti li wasslu għall-kawża
2        Ir-rikorrenti hija kumpannija tat-trasport bl-ajru attiva fis-suq tat-trasport tal-merkanzija bl-ajru.
3        Fid‑9 ta’ Novembru 2010, il-Kummissjoni adottat id-Deċiżjoni C(2010) 7694 final li tirrigwarda proċedura skont l-Artikolu 101 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE u l-Artikolu 8 tal-Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u l-Konfederazzjoni Svizzera dwar it-Trasport bl-Ajru (Każ C.39258 — Trasport ta’ Merkanzija bl-Ajru) (iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni tad‑9 ta’ Novembru 2010”).
4        Id-Deċiżjoni tad‑9 ta’ Novembru 2010 kienet tinkludi 21 destinatarju, fosthom ir-rikorrenti. Din id-deċiżjoni kienet tiddeskrivi, fil-motivi tagħha, ksur uniku u kontinwu tal-Artikolu 101 TFUE, tal-Artikolu 53 tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE) u tal-Artikolu 8 tal-Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u l-Konfederazzjoni Svizzera dwar it-Trasport bl-Ajru. Skont dawn il-motivi, id-destinatarji tal-imsemmija deċiżjoni kienu kkoordinaw l-aġir tagħhom fil-qasam tat-tariffi għall-provvista ta’ servizzi ta’ trasport ta’ merkanzija fiż-ŻEE u fl-Isvizzera.
5        L-Artikoli 1 sa 4 tad-Deċiżjoni tad‑9 ta’ Novembru 2010 jimputaw lid-destinatarji tal-imsemmija deċiżjoni l-aġir li jikkaratterizza dan il-ksur uniku u kontinwu.
6        L-Artikolu 5 tad-Deċiżjoni tad‑9 ta’ Novembru 2010 jirrigwarda l-multi. Sa fejn jikkonċerna din il-kawża, dan l-artikolu jipprovdi dan li ġej:
“Il-multi segwenti huma imposti għall-ksur imsemmi fl-Artikoli 1 sa 4 [tad-Deċiżjoni tad‑9 ta’ Novembru 2010]:
a)      Air Canada : 21 037 500 [euro];
[...]
Il-multi imposti għandhom jitħallsu f’euro f’terminu ta’ tliet xhur mid-data tan-notifika ta’ din id-deċiżjoni [...]
Wara l-iskadenza ta’ dan il-perijodu, huma awtomatikament dovuti interessi bir-rata applikabbli mill-Bank Ċentrali Ewropew għat-tranżazzjonijiet prinċipali tiegħu ta’ ffinanzjar mill-ġdid fl-ewwel jum tax-xahar li matul tiegħu ġiet adottata [d-Deċiżjoni tad‑9 ta’ Novembru 2010], b’żieda ta’ 3.5 punti perċentwali.
Meta impriża msemmija fl-Artikolu 1 [tad-Deċiżjoni tad‑9 ta’ Novembru 2010] tippreżenta rikors, l-imsemmija impriża għandha tkopri l-ammont tal-multa mhux iktar tard mid-data tal-iskadenza, jew billi tipprovdi garanzija bankarja aċċettabbli, jew billi tħallas il-multa provviżorjament skont l-Artikolu 85a(1) tar-Regolament (KE, Euratom) Nru 2342/2002 tal-Kummissjoni. [traduzzjoni mhux uffiċjali]”
7        Fis‑6 ta’ Jannar 2011, ir-rikorrenti ppreżentat rikors għal annullament kontra d-Deċiżjoni tad‑9 ta’ Novembru 2010.
8        Fil‑10 ta’ Frar 2011, ir-rikorrenti ħallset provviżorjament il-multa li kienet ġiet imposta fuqha permezz tal-Artikolu 5 tad-Deċiżjoni tad‑9 ta’ Novembru 2010.
9        Permezz tas-sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 2015, Air Canada vs Il‑Kummissjoni (T‑9/11, mhux ippubblikata, EU:T:2015:994), il-Qorti Ġenerali annullat id-Deċiżjoni tad‑9 ta’ Novembru 2010 sa fejn din kienet tirrigwarda lir-rikorrenti.
10      Fil‑5 ta’ Frar 2016, il-Kummissjoni informat lir-rikorrenti bid-deċiżjoni tagħha li tirrimborsaha ammont li jikkorrispondi għall-multa li hija kienet ħallset provviżorjament (EUR 21 037 500), flimkien ma’ rendiment ggarantit (EUR 468 540.80) (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni tal‑5 ta’ Frar 2016”). Hija ppreċiżat li dan l-ammont ta’ EUR 21 506 040.80 kien ser ikun “is-suġġett ta’ trasferiment illum”.
11      Ir-rikorrenti rċeviet dan l-ammont fit‑8 ta’ Frar 2016.
12      Fl‑4 ta’ Frar 2021, ir-rikorrenti bagħtet ittra lill-Kummissjoni fejn talbet il-ħlas tal-ammonti li ġejjin:
–        id-differenza bejn is-somma li kienet dovuta lilha bħala interessi “moratorji” bir-rata ta’ 4.5 % (rata ta’ interessi applikata mill-Bank Ċentrali Ewropew (BĊE) għat-tranżazzjonijiet ta’ ffinanzjar mill-ġdid miżjuda bi 3.5 punti perċentwali), ikkalkolata għall-perijodu bejn l‑10 ta’ Frar 2011 u t‑8 ta’ Frar 2016, u r-rendiment iggarantit imħallas fit‑8 ta’ Frar 2016, jiġifieri EUR 468 540.80;
–        l-interessi komposti kkalkolati abbażi tal-ammont li għadu dovut bħala interessi moratorji, għall-perijodu bejn id-data li fiha l-Kummissjoni pproċediet għar-rimbors, jiġifieri t‑8 ta’ Frar 2016, u d-data tal-ħlas effettiv tal-ammont imsemmi fl-inċiż preċedenti, bir-rata tal-interessi tal-BĊE għall-operazzjonijiet tiegħu ta’ ffinanzjar mill-ġdid fl‑1 ta’ Novembru 2010, jiġifieri 1 % miżjuda bi 3.5 punti perċentwali.
13      Fil‑25 ta’ Marzu 2021, il-Kummissjoni nnotifikat lir-rikorrenti bid-deċiżjoni tagħha li ma tilqax it-talba tagħha deskritta fil-punt 12 iktar ’il fuq (iktar ’il quddiem l-“ittra tal‑25 ta’ Marzu 2021”), minħabba li din it-talba kienet preskritta skont l-Artikolu 46 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea.
II.    Talbiet tal‑partijiet
14      Ir-rikorrenti titlob li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:
–        tiċħad l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà mqajma mill-Kummissjoni;
–        tordna l-Unjoni Ewropea, irrappreżentata mill-Kummissjoni, tagħti rimedju għad-dannu subit minħabba n-nuqqas ta’ ħlas tal-interessi moratorji u tal-interessi komposti dovuti skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 266 TFUE, sabiex tagħti effett lis-sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 2015, Air Canada vs Il‑Kummissjoni (T‑9/11, mhux ippubblikata, EU:T:2015:994), u għalhekk tħallas l-ammonti li ġejjin, skont it-tieni paragrafu tal-Artikolu 340 TFUE, l-Artikolu 268 TFUE u l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 266 TFUE:
–        ammont daqs l-interessi moratorji dovuti, jiġifieri interessi fuq is-somma ta’ EUR 21 037 500 bir-rata ta’ interessi tal-Bank Ċentrali Ewropew għat-tranżazzjonijiet ta’ ffinanzjar mill-ġdid tagħha fl‑1 ta’ Novembru 2010, jiġifieri 1 % miżjud bi 3.5 punti perċentwali għall-perijodu bejn l‑10
ta’ Frar 2011 u t‑8 ta’ Frar 2016, bi tnaqqis tad-dħul garantit diġà mħallsa ta’ EUR 468 540 80 li jirriżulta f’ammont ta’ EUR 4 264 896.70 jew, fin-nuqqas ta’ dak, bir-rata ta’ interessi li l-Qorti Ġenerali jidhrilha xierqa;
–        ammont daqs l-interessi dovuti fuq is-somma ta’ EUR 4 264 896.70 għall-perijodu ta’ bejn id‑9 ta’ Frar 2016 u l‑4 ta’ Frar 2021, data tat-talba għall-ħlas tal-interessi, bir-rata ta’ interessi tal-BĊE għat-tranżazzjonijiet ta’ ffinanzjar mill-ġdid fl‑1 ta’ Novembru 2010, jiġifieri 1 % miżjud bi 3.5 punti perċentwali, li jirriżulta f’ammont ta’ EUR 958 550.14 jew, fin-nuqqas ta’ dan, bir-rata ta’ interessi u għall-perijodu taż-żmien li l-Qorti Ġenerali jidhrilha xierqa;
–        ammont daqs l-interessi komposti dovuti fuq l-ammont li jikkorrispondi għall-interessi mhux imħallsa fuq is-somma dovuta fid-data tal-applikazzjoni għall-ħlas tal-interessi (EUR 5 223 446.84) jew kull ammont ieħor li l-Qorti Ġenerali jidhrilha xierqa għall-perijodu bejn il‑5 ta’ Frar 2021 u d-data li fiha l-Kummissjoni tħallas lura l-ammonti ta’ interessi dovuti bir-rata ta’ interessi tal-BĊE għat-tranżazzjonijiet ta’ ffinanzjar mill-ġdid fl‑1 ta’ Novembru 2010, jiġifieri 1 % miżjud bi 3.5 punti perċentwali jew, fin-nuqqas ta’ dak, bir-rata ta’ interessi li l-Qorti Ġenerali jidhrilha xierqa għall-perijodu;
–        sussidjarjament, tannulla l-ittra tal‑25 ta’Marzu 2021;
–        tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż.
15      Il-Kummissjoni titlob li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:
–        tiċħad ir-rikors bħala inammissibbli;
–        sussidjarjament, tiċħad ir-rikors bħala infondat;
–        tikkundanna lir-rikorrenti għall-ispejjeż.
III. Id‑dritt
16      Peress li r-rikorrenti ppreżentat it-talbiet għad-danni tagħha prinċipalment, dawn għandhom jiġu eżaminati l-ewwel.
A.      Fuq it-talbiet għad-danni
1.      Fuq l-eċċezzjonijiet ta’ inammissibbiltà mqajma mill-Kummissjoni
17      Fl-osservazzjonijiet tagħha dwar il-konsegwenzi li għandhom jinsiltu, għal din il-kawża, mis-sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2024, Il-Kummissjoni vs Deutsche Telekom (C‑221/22 P, EU:C:2024:488), il-Kummissjoni indikat li hija kienet ser iżżomm iż-żewġ eċċezzjonijiet ta’ inammissibbiltà, ibbażati, l-ewwel waħda, fuq il-preskrizzjoni tal-azzjoni għad-danni skont l-Artikolu 46 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea u, it-tieni waħda, fuq in-natura mhux xierqa tar-rimedju tar-rikors għad-danni sabiex tikkontesta l-eżekuzzjoni tas-sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 2015, Air Canada vs Il‑Kummissjoni (T‑9/11, mhux ippubblikata, EU:T:2015:994).
18      Qabel kollox, għandha tiġi eżaminata t-tieni eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà.
a)      Fuq it-tieni eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà, ibbażata fuq in-natura mhux xierqa tar-rimedju ta’ azzjoni għad-danni sabiex tiġi kkontestata l-eżekuzzjoni tas-sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 2015, Air Canada vs Il‑Kummissjoni (T‑9/11)
19      Il-Kummissjoni ssostni, essenzjalment, li r-rikorrenti ħadet rimedju mhux xieraq sabiex tikkontesta l-eżekuzzjoni tas-sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 2015, Air Canada vs Il‑Kummissjoni (T‑9/11, mhux ippubblikata, EU:T:2015:994). Hija kellha tippreżenta rikors għal annullament kontra d-deċiżjoni li permezz tagħha l-Kummissjoni ffissat is-somma li kellha tiġi rrimborsata lilha, jiġifieri l-ammont prinċipali tal-multa mħallsa indebitament, flimkien mar-rendiment prodott, minflok ma ppreżentat rikors għad-danni.
20      Il-Kummissjoni żżid li t-talba għad-danni tikkostitwixxi evitar tat-terminu previst fl-Artikolu 263 TFUE sabiex tiġi kkontestata d-deċiżjoni ta’ rimbors. Fil-fatt, din id-deċiżjoni tmur lura għax-xahar ta’ Frar 2016 filwaqt li dan ir-rikors għad-danni ġie ppreżentat biss fix-xahar ta’ Ġunju 2021.
21      Ir-rikorrenti tikkontesta l-argumenti tal-Kummissjoni.
22      Għandu jitfakkar li, meta r-rikorrenti titlob, bħal f’dan il-każ, il-ħlas ta’ interessi dovuti skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 266 TFUE wara sentenza ta’ annullament, id-dannu allegat jirriżulta mill-astensjoni żbaljat tal-Kummissjoni li tieħu miżura li tinvolvi l-eżekuzzjoni tas-sentenza ta’ annullament, bi ksur tal-obbligi tagħha taħt din id-dispożizzjoni (digriet tal‑4 ta’ Mejju 2005, Holcim (Franza) vs Il‑Kummissjoni, T‑86/03, EU:T:2005:157, punt 51).
23      Fil-fatt, mill-ewwel paragrafu tal-Artikolu 266 TFUE jirriżulta li l-istituzzjoni li l-att tagħha jkun ġie ddikjarat null għandha tieħu l-miżuri neċessarji għall-eżekuzzjoni tas-sentenza li tiddikjara dan l-att null u bla effett ex tunc. Dan iwassal, b’mod partikolari, għall-ħlas tas-somom imħallsa indebitament abbażi tal-istess att kif ukoll il-ħlas ta’ interessi (ara s-sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2024, Il‑Kummissjoni vs Deutsche Telekom, C‑221/22 P, EU:C:2024:488, punt 51 u l-ġurisprudenza ċċitata).
24      L-Artikolu 266 TFUE ma jistabbilixxix rimedju partikolari sabiex jiggarantixxi l-eżekuzzjoni tas-sentenzi tal-qrati tal-Unjoni. Jekk parti fil-kawża tqis li l-att adottat li jissostitwixxi l-att annullat ma huwiex konformi mal-motivi u mad-dispożittiv tas-sentenza, hija tista’ tippreżenta rikors ġdid għal annullament fuq il-bażi tal-Artikolu 263 TFUE. Ir-rikors għal nuqqas li tittieħed azzjoni, previst fl-Artikolu 265 TFUE, jikkostitwixxi, min-naħa l-oħra, ir-rimedju x-xieraq sabiex tiġi kkonstatata l-astensjoni illegali ta’ istituzzjoni li tieħu l-miżuri meħtieġa għall-eżekuzzjoni tas-sentenza (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑5 ta’ Settembru 2014, Éditions Odile Jacob vs Il‑Kummissjoni, T‑471/11, EU:T:2014:739, punt 71 u l-ġurisprudenza ċċitata). Ir-rikors għad-danni previst mill-Artikolu 268 u mit-tieni paragrafu tal-Artikolu 340 TFUE huwa intiż, min-naħa tiegħu, sabiex jikseb kumpens għad-danni kkawżati minn illegalità mwettqa fl-eżekuzzjoni ta’ deċiżjoni ta’ qorti tal-Unjoni.
25      Barra minn hekk, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, ir-rikors għad-danni ġie stabbilit bħala rimedju awtonomu, li għandu l-funzjoni partikolari tiegħu fil-kuntest tas-sistema tar-rimedji u li huwa suġġett għal kundizzjonijiet ta’ eżerċizzju definiti fir-rigward tal-għan speċifiku tiegħu (ara, f’dan is-sens, id-digriet tal‑21 ta’ Ġunju 1993, Van Parijs et vs Il‑Kunsill u Il‑Kummissjoni, C‑257/93, EU:C:1993:249, punt 14 u l-ġurisprudenza ċċitata; sentenza tat‑23 ta’ Marzu 2004, Médiateur vs Lamberts, C‑234/02 P, EU:C:2004:174, punt 59, u d-digriet tat‑3 ta’ Frar 2025, Kerkosand vs Il‑Kummissjoni, T‑216/24, mhux ippubblikat, EU:T:2025:142, punt 32 u l-ġurisprudenza ċċitata).
26      Madankollu, għalkemm parti tista’ taġixxi permezz ta’ azzjoni għad-danni, mingħajr ma tkun marbuta minn ebda test sabiex titlob l-annullament tal-att illegali li jikkawżalha dannu, hija ma tistax, madankollu, tevita b’dan il-mod l-inammissibbiltà ta’ talba li tikkonċerna l-istess illegalità u li hija intiża għall-istess għanijiet pekunjarji (ara s-sentenza tal‑5 ta’ Settembru 2019, Unjoni Ewropea vs Guardian Europe u Guardian Europe vs Unjoni Ewropea, C‑447/17 P u C‑479/17 P, EU:C:2019:672, punt 50 u l-ġurisprudenza ċċitata).
27      Għaldaqstant, rikors għad-danni għandu jiġi ddikjarat bħala inammissibbli meta jkun intiż, fir-realtà, għall-irtirar ta’ deċiżjoni individwali li tkun saret definittiva u meta jkollu bħala effett, jekk jintlaqa’, li jelimina l-effetti legali ta’ din id-deċiżjoni. Dan huwa l-każ jekk ir-rikorrent ifittex, permezz ta’ talba għad-danni, li jikseb riżultat li huwa identiku għal dak li kien jagħtih is-suċċess ta’ rikors għal annullament li naqas milli jibda fi żmien xieraq (ara s-sentenza tal‑5 ta’ Settembru 2019, Unjoni Ewropea vs Guardian Europe u Guardian Europe vs Unjoni Ewropea, C‑447/17 P u C‑479/17 P, EU:C:2019:672, punt 51 u l-ġurisprudenza ċċitata).
28      Għaldaqstant, għandu jiġi ddeterminat jekk, kif issostni l-Kummissjoni, l-ammissjoni tal-ammissibbiltà tat-talba għad-danni f’dan il-każ twassalx sabiex tiġi evitata, ħaġa li tipprojbixxi l-ġurisprudenza esposta fil-punti 24 sa 27 iktar ’il fuq, l-ommissjoni tar-rikorrenti li tikkontesta permezz ta’ rikors għal annullament ippreżentat fit-terminu għall-preżentata ta’ rikors previst fl-Artikolu 263 TFUE, id-deċiżjoni tal‑5 ta’ Frar 2016.
29      F’dan ir-rigward, mill-ġurisprudenza jirriżulta li s-sempliċi silenzju ta’ istituzzjoni ma jistax, bħala prinċipju, jiġi assimilat ma’ rifjut impliċitu, ħlief meta din il-konsegwenza tkun espressament prevista minn dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni. Mingħajr ma eskludiet li, f’ċerti ċirkustanzi speċifiċi, dan il-prinċipju jista’ ma jiġix applikat b’tali mod li s-silenzju jew in-nuqqas ta’ azzjoni ta’ istituzzjoni jistgħu eċċezzjonalment jitqiesu li għandhom valur ta’ deċiżjoni impliċita ta’ rifjut, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeduċiet minn dan li l-att li permezz tiegħu l-Kummissjoni tirrimborsa lil impriża l-ammont prinċipali biss tal-multa mħallsa indebitament mingħajr ma tieħu pożizzjoni b’mod espliċitu dwar il-ħlas tal-interessi ma kienx jikkostitwixxi deċiżjoni impliċita ta’ rifjut ta’ ħlas tal-imsemmija interessi li tista’ tiġi kkontestata b’rikors għal annullament (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑9 ta’ Diċembru 2004, Il‑Kummissjoni vs Greencore, C‑123/03 P, EU:C:2004:783, punt 45).
30      Issa, minn naħa, ebda dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni ma tipprevedi li s-silenzju tal-Kummissjoni joħloq deċiżjoni impliċita ta’ rifjut fil-kuntest tal-eżekuzzjoni ta’ sentenza skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 266 TFUE. Min-naħa l-oħra, ma jidhirx li s-silenzju tal-Kummissjoni kien simili għal deċiżjoni impliċita ta’ rifjut f’ċirkustanzi bħal dawk ta’ din il-kawża. Fil-fatt, fid-deċiżjoni tal‑5 ta’ Frar 2016 indirizzata lir-rikorrenti, il-Kummissjoni sempliċement indikat l-ammont li hija kellha l-intenzjoni tħallas. Ċertament hija ppreċiżat li hija kienet ser tirrimborsa mhux biss il-multa mħallsa provviżorjament, iżda wkoll li dan l-ammont kien ser jiżdied b’rendiment ggarantit. Mill-imsemmija deċiżjoni tal‑5 ta’ Frar 2016 kif ukoll mill-iskambju ta’ posta elettronika bejn ir-rikorrenti u l-Kummissjoni bejn it‑23 ta’ Diċembru 2015 u s‑17 ta’ Frar 2016 dwar ir-rimbors jirriżulta li l-Kummissjoni qatt ma ddeċidiet espliċitament fuq il-ħlas tal-interessi bħal dawk mitluba mir-rikorrenti f’din il-kawża. Fil-kuntest ta’ din il-proċedura, hija ma invokat ebda ċirkustanza speċifika li tiġġustifika li din id-deċiżjoni titqies eċċezzjonalment bħala deċiżjoni impliċita ta’ rifjut ta’ ħlas tal-interessi u barra minn hekk ebda element tal-proċess ma jippermetti li tiġi identifikata waħda.
31      F’tali ċirkustanzi, huwa l-att li, bħall-ittra tal‑25 ta’ Marzu 2021 f’dan il-każ, jopponi rifjut espliċitu għat-talba għall-ħlas tal-interessi li jikkostitwixxi l-att li jista’ jkun is-suġġett ta’ rikors għal annullament (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑9 ta’ Diċembru 2004, Il‑Kummissjoni vs Greencore, C‑123/03 P, EU:C:2004:783, punt 47, u d-digriet tal‑4 ta’ Mejju 2005, Holcim (Franza) vs Il‑Kummissjoni, T‑86/03, EU:T:2005:157, punt 43).
32      Konsegwentement, għandu jitqies li d-deċiżjoni tal‑5 ta’ Frar 2016 ma ddeċidietx dwar il-ħlas tal-interessi u, għaldaqstant, ma setgħetx titqies bħala rifjut ta’ ħlas tagħhom li jista’ jiġi kkontestat permezz ta’ rikors għal annullament. Huwa għalhekk żbaljat li l-Kummissjoni ssostni li l-preżentata ta’ rikors għad-danni tikkostitwixxi evitar tal-ommissjoni tar-rikorrenti li taġixxi permezz ta’ rikors għal annullament kontra l-imsemmija deċiżjoni.
33      Għaldaqstant, it-tieni eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà għandha tiġi miċħuda.
b)      Fuq l-ewwel eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà, ibbażata fuq il-preskrizzjoni tal-azzjoni għad-danni
34      Il-Kummissjoni ssostni li l-azzjoni għad-danni hija preskritta fid-dawl tal-Artikolu 46 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea.
35      Hija tqis li, anki jekk jitqies li t-terminu ta’ preskrizzjoni beda jiddekorri sa mhux iktar tard mit‑8 ta’ Frar 2016, data tar-rimbors, it-terminu ta’ preskrizzjoni ta’ ħames snin previst fl-Artikolu 46 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea skada sa mhux iktar tard mit‑8 ta’ Frar 2021. Barra minn hekk, anki jekk jitqies li t-terminu ta’ preskrizzjoni kien għadu ma skadiex u li l-ittra tal‑25 ta’ Marzu 2021 kellha l-effett li tinterrompi dan it-terminu, hija estendiet dan it-terminu biss sal‑25 ta’ Mejju 2021, konformement mal-Artikolu 46 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea. Fil-fatt, din l-aħħar dispożizzjoni tirreferi biss għat-terminu ta’ xahrejn imsemmi fl-Artikolu 263 TFUE u mhux ukoll għat-terminu fiss għal raġuni ta’ distanza ta’ għaxart ijiem previst fl-Artikolu 60 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali. Fil-fatt, l-imsemmi Artikolu 60 japplika biss għat-termini proċedurali. Issa, l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 46 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea jipprevedi terminu ta’ preskrizzjoni u mhux terminu ta’ proċedura. Insostenn tal-argument tagħha, il-Kummissjoni tinvoka s-sentenza tat‑8 ta’ Novembru 2012, Evropaïki Dynamiki vs Il‑Kummissjoni (C‑469/11 P, EU:C:2012:705, punti 52, 54 u 56).
36      Ir-rikorrenti tikkontesta l-argumenti tal-Kummissjoni u tqis li t-terminu ta’ xahrejn imsemmi fl-Artikolu 263 TFUE, li għalih jirreferi l-Artikolu 46 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea sabiex jippreżenta rikors kontra r-risposta għat-talba preliminari, għandu jiżdied bit-terminu fiss għal raġuni ta’ distanza ta’ għaxart ijiem previst fl-Artikolu 60 tar-Regoli tal-Proċedura. Għalhekk, ir-rikors għad-danni tagħha ġie ppreżentat fit-termini previsti.
1)      Fuq il-bidu tad-dekorrenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni tal-azzjoni għad-danni
37      L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 46 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, applikabbli għall-proċedura quddiem il-Qorti Ġenerali skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 53 tal-istess Statut, huwa fformulat kif ġej:
“L-azzjonijiet kontra l-Unjoni f’materja ta’ responsabbilltà non-kontrattwali jiġu preskritti b’ħames snin li jingħaddu minn meta jiġri l-fatt li jagħti lok għalihom. Il-preskrizzjoni tiġi nterrotta kemm bil-preżentata tar-rikors quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, kif ukoll bit-talba qabel il-preżentata li tista’ tagħmel il-parti leża lill-istituzzjonijiet kompetenti tal-Unjoni. F’dan l-aħħar każ, ir-rikors għandu jiġi preżentat fit-terminu ta’ xahrejn previst fl-Artikolu 263 [TFUE]; japplikaw meta jkun il-każ, rispettivament id-dispożizzjonijiet tat-tieni subparagrafu tal-Artikoli 265 [TFUE].”
38      Skont ġurisprudenza stabbilita, it-terminu ta’ preskrizzjoni jibda jiddekorri meta l-kundizzjonijiet li għalihom huwa suġġett l-obbligu ta’ kumpens ikunu ssodisfatti, u b’mod partikolari meta d-dannu li għandu jiġi kkumpensat ikun ikkonkretizza ruħu (ara s-sentenza tat‑8 ta’ Novembru 2012, Evropaïki Dynamiki vs Il‑Kummissjoni, C‑469/11 P, EU:C:2012:705, punt 34 u l-ġurisprudenza ċċitata).
39      F’sitwazzjoni bħal dik f’dan il-każ, li għandha bħala għan il-kumpens ta’ dannu li jikkorrispondi għall-ammont tal-interessi dovuti fuq l-ammont prinċipali ta’ multa mħallsa indebitament, hija l-allegata astensjoni tal-Kummissjoni milli tħallas lill-persuna kkonċernata interessi, skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 266 TFUE, li hija l-oriġini tad-dannu allegat. Minn dan isegwi li hija din l-astensjoni li tikkostitwixxi l-“fatt”, fis-sens tal-ewwel sentenza tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 46 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea li tagħti bidu għat-terminu ta’ preskrizzjoni ta’ ħames snin. (ara, f’dan is-sens, id-digrieti tas‑27 ta’ Ottubru 2023, British Airways vs Il‑Kummissjoni, C‑138/23 P, mhux ippubblikat, EU:C:2023:821, punt 57, u tal‑4 ta’ Mejju 2005, Holcim (Franza) vs Il‑Kummissjoni, T‑86/03, EU:T:2005:157, punti 40 u 51).
40      F’dan il-każ, l-allegata astensjoni tal-Kummissjoni milli tieħu l-miżuri neċessarji għall-eżekuzzjoni tas-sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 2015, Air Canada vs Il‑Kummissjoni (T‑9/11, mhux ippubblikata, EU:T:2015:994), ikkonkretizzat ruħha fit‑8 ta’ Frar 2016 permezz tar-rimbors effettiv tal-ammont prinċipali tal-multa mħallsa indebitament, li kien miżjud bir-rendiment ggarantit, mingħajr madankollu ma kien akkumpanjat mill-interessi msemmija fil-punt 23 iktar ’il fuq.
41      Għaldaqstant, hemm lok li jiġi kkunsidrat li t-terminu ta’ preskrizzjoni beda jiddekorri fit‑8 ta’ Frar 2016, li l-partijiet jaqblu dwaru.
2)      Fuq l-iskadenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni tal-azzjoni għad-danni
42      Skont l-Artikolu 46 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, il-preskrizzjoni hija interrotta, fil-qasam tar-responsabbiltà mhux kuntrattwali, jew permezz tar-rikors ippreżentat quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, jew permezz tat-talba preliminari li l-vittma tista’ tindirizza lill-istituzzjoni kompetenti tal-Unjoni.
43      Fir-rigward tat-tieni każ, li fih il-persuna kkonċernata tressaq quddiem l-istituzzjoni kompetenti tal-Unjoni talba intiża għall-kumpens tad-dannu allegat, huma possibbli żewġ ipoteżijiet. L-ewwel waħda hija dik li fiha l-persuna kkonċernata tippreżenta rikors quddiem il-qorti tal-Unjoni mingħajr ma tistenna li l-istituzzjoni kompetenti tiddeċiedi dwar it-talba tagħha u qabel l-iskadenza tat-terminu previst fit-tieni paragrafu tal-Artikolu 265 TFUE. It-tieni waħda hija dik li fiha l-istituzzjoni kompetenti tiċħad it-talba preliminari jew ma tweġibx għaliha fit-terminu previst fit-tieni paragrafu tal-Artikolu 265 TFUE, f’liema każ l-interruzzjoni tat-terminu tinkiseb biss jekk din it-talba tkun segwita minn rikors ippreżentat fit-termini stabbiliti mill-Artikoli 263 u 265 TFUE, skont il-każ (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑14 ta’ Lulju 1967, Kampffmeyer et vs Il‑Kummissjoni, 5/66, 7/66, 13/66 sa 16/66 u 18/66 sa 24/66, mhux ippubblikata, EU:C:1967:31, p. 337, u d-digriet tal‑4 ta’ Awwissu 1999, Fratelli Murri vs Il‑Kummissjoni, T‑106/98, EU:T:1999:163, punt 29). F’dawn iż-żewġ każijiet, huwa fid-data li fiha l-istituzzjoni kkonċernata tirċievi t-talba minn qabel li t-terminu ta’ preskrizzjoni jitqies li ġie interrott (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑27 ta’ Settembru 2007, Pelle u Konrad vs Il‑Kunsill u Il‑Kummissjoni, T‑8/95 u T‑9/95, EU:T:2007:298, punt 80 u l-ġurisprudenza ċċitata).
44      L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 46 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea jsemmi għalhekk diversi termini. Minn naħa, huwa jiffissa t-terminu ta’ preskrizzjoni għal ħames snin. Min-naħa l-oħra, fil-każ ta’ talba minn qabel lill-istituzzjoni kompetenti, huwa jirreferi għat-terminu previst mill-Artikolu 263 TFUE, filwaqt li ssir preċiżazzjoni li, jekk ikun il-każ, id-dispożizzjonijiet tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 265 TFUE huma applikabbli.
45      Kif indikat fil-punt 41 iktar ’il fuq, it-terminu ta’ preskrizzjoni beda jiddekorri fit‑8 ta’ Frar 2016. Ir-rikorrenti ressqet it-talba preliminari tagħha fl‑4 ta’ Frar 2021, jiġifieri qabel it‑8 ta’ Frar 2021, data ta’ skadenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni. Il-Kummissjoni ċaħdet it-talba tagħha fil‑25 ta’ Marzu 2021.
46      Ir-rikorrenti ppreżentat dan ir-rikors fit‑2 ta’ Ġunju 2021, jiġifieri xahrejn u tmint ijiem wara li l-Kummissjoni ċaħdet it-talba preliminari tagħha fil‑25 ta’ Marzu 2021.
47      Il-partijiet ma jaqblux dwar l-applikazzjoni tat-terminu fiss għal raġuni ta’ distanza ta’ għaxart ijiem, previst fl-Artikolu 60 tar-Regoli tal-Proċedura, għat-terminu ta’ xahrejn imsemmi fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu 46 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea b’riferiment għall-Artikolu 263 TFUE.
48      L-Artikolu 60 tar-Regoli tal-Proċedura jipprevedi li t-termini tal-proċedura għandhom jiżdiedu b’terminu fiss għal raġuni ta’ distanza ta’ għaxart ijiem. Dan it-terminu ġie stabbilit sabiex jittieħdu inkunsiderazzjoni d-diffikultajiet li jiltaqgħu magħhom il-partijiet minħabba d-distanza ikbar jew iżgħar tagħhom mis-sede tal-Qorti tal-Ġustizzja (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑8 ta’ Novembru 2012, Evropaïki Dynamiki vs Il‑Kummissjoni, C‑469/11 P, EU:C:2012:705, punt 48).
49      Qabel kollox għandu jiġi rrilevat li t-terminu ta’ preskrizzjoni ta’ ħames snin previst fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu 46 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea ma huwiex terminu ta’ proċedura. Huwa min-natura tiegħu differenti minn tali terminu (sentenza tat‑8 ta’ Novembru 2012, Evropaïki Dynamiki vs Il‑Kummissjoni, C‑469/11 P, EU:C:2012:705, punt 49). Minn dan jirriżulta li t-terminu fiss għal raġuni ta’ distanza ta’ għaxart ijiem ma japplikax għall-imsemmi terminu ta’ preskrizzjoni (sentenza tat‑8 ta’ Novembru 2012, Evropaïki Dynamiki vs Il‑Kummissjoni, C‑469/11 P, EU:C:2012:705, punt 59).
50      Fir-rigward tat-terminu ta’ xahrejn imsemmi fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu 46 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea b’riferiment għall-Artikolu 263 TFUE, dan huwa terminu differenti minn dak ta’ preskrizzjoni. Dan jirrigwarda att proċedurali li l-persuna kkonċernata għandha twettaq sabiex ir-rikors għad-danni tagħha jkun ammissibbli wara l-interruzzjoni tat-terminu ta’ preskrizzjoni.
51      Issa, mill-ġurisprudenza jirriżulta li r-riferiment, fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu 46 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, għat-terminu ta’ xahrejn previst fl-Artikolu 263 TFUE għandu l-effett li japplika, fil-qasam tal-interruzzjoni tal-preskrizzjoni, ir-regoli ta’ kalkolu tat-termini applikabbli fil-kuntest ta’ dan l-aħħar artikolu (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑7 ta’ Frar 2002, Schulte vs Il‑Kunsill u Il‑Kummissjoni, T‑261/94, EU:T:2002:27, punt 63 u l-ġurisprudenza ċċitata), li jinkludi t-terminu għal raġuni ta’ distanza previst mill-Artikolu 60 tar-Regoli tal-Proċedura (ara, f’dan is-sens, id-digriet tad‑19 ta’ Settembru 2001, Jestädt vs Il‑Kunsill u Il‑Kummissjoni, T‑332/99, EU:T:2001:218, punt 53).
52      Għalhekk, peress li t-terminu stabbilit mill-Artikolu 263 TFUE huwa terminu proċedurali, mill-Artikolu 60 tar-Regoli tal-Proċedura jirriżulta li kull applikazzjoni ta’ dan it-terminu għandha tiżdied b’terminu fiss għal raġuni ta’ distanza ta’ għaxart ijiem. Għaldaqstant, sa fejn l-Artikolu 46 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea jirreferi espressament għat-terminu stabbilit mill-Artikolu 263 TFUE u sa fejn l-imsemmi Artikolu 46 ma jinkludi ebda dispożizzjoni li tostakola l-applikazzjoni tal-Artikolu 60 tar-Regoli tal-Proċedura, is-sempliċi assenza ta’ riferiment għall-imsemmi Artikolu 60 ma tistax, kuntrarjament għal dak li ssostni l-Kummissjoni, tipprekludi l-applikazzjoni tal-imsemmi Artikolu 60 għal dan il-każ.
53      Bħala konklużjoni, għandu jiġi kkonstatat li t-terminu ta’ preskrizzjoni ġie interrott permezz tat-talba minn qabel tar-rikorrenti fl‑4 ta’ Frar 2021, qabel l-iskadenza tal-perijodu ta’ ħames snin. Sussegwentement, hija ppreżentat ir-rikors tagħha fit-terminu ta’ xahrejn u għaxart ijiem wara r-risposta tal-Kummissjoni għat-talba tagħha fil‑25 ta’ Marzu 2021. Għaldaqstant, it-talba għad-danni mressqa fil-kuntest ta’ dan ir-rikors ma hijiex preskritta.
54      Għaldaqstant, l-ewwel eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà għandha tiġi miċħuda.
55      Konsegwentement, hemm lok li tiġi miċħuda l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà mqajma mill-Kummissjoni fl-intier tagħha u li tiġi eżaminata l-fondatezza tat-talbiet għad-danni.
2.      Fuq il‑mertu
56      Ir-rikorrenti titlob, essenzjalment, minn naħa, il-kumpens għad-dannu li jirriżulta mill-eżekuzzjoni inkompleta mill-Kummissjoni tas-sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 2015, Air Canada vs Il‑Kummissjoni (T‑9/11, mhux ippubblikata, EU:T:2015:994), minħabba l-assenza ta’ ħlas, fit‑8 ta’ Frar 2016, tal-interessi kollha dovuti fil-kuntest tar-rimbors tal-ammont indebitament miġbur tal-multa u, min-naħa l-oħra, il-ħlas tal-interessi moratorji kkalkolati fuq l-ammont ta’ dan il-kumpens għall-perijodu sussegwenti għal din id-data sal-eżekuzzjoni ta’ din is-sentenza.
57      It-tieni paragrafu tal-Artikolu 340 TFUE jipprevedi li, fil-qasam tar-responsabbiltà mhux kuntrattwali, l-Unjoni għandha, skont il-prinċipji ġenerali komuni għas-sistemi legali tal-Istati Membri, tikkumpensa d-danni kkawżati mill-istituzzjonijiet tagħha jew mill-membri tal-persunal tagħha fit-twettiq tal-funzjonijiet tagħhom.
58      Skont ġurisprudenza stabbilita, sabiex tiġi stabbilita r-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni huwa meħtieġ li jkunu ssodisfatti numru ta’ kundizzjonijiet, jiġifieri l-eżistenza ta’ ksur suffiċjentement serju ta’ dispożizzjoni legali intiża li tagħti drittijiet lill-individwi, ir-realtà tad-dannu u l-eżistenza ta’ rabta kawżali bejn il-ksur tal-obbligu tal-awtur tal-att u d-dannu mġarrab mill-persuni leżi (ara, is-sentenza tal‑10 ta’ Settembru 2019, HTTS vs Il‑Kunsill, C‑123/18 P, EU:C:2019:694, punt 32 u l-ġurisprudenza ċċitata).
a)      Fuq it-talba għal kumpens minħabba l-eżekuzzjoni inkompleta tas-sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 2015, Air Canada vs Il‑Kummissjoni (T‑9/11)
1)      Fuq l-eżistenza ta’ ksur suffiċjentement serju ta’ dispożizzjoni legali li għandha l-għan li tagħti drittijiet lill-individwi
59      Ir-rikorrenti ssostni li l-Kummissjoni kisret l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 266 TFUE billi rrifjutat li tħallasha l-interessi intiżi li jikkumpensaw b’rata fissa ċ-ċaħda tat-tgawdija tas-somma mħallsa provviżorjament minħabba l-multa imposta (iktar ’il quddiem l-“interessi fissi”). Mis-sentenza tal‑20 ta’ Jannar 2021, Il‑Kummissjoni vs Printeos (C‑301/19 P, EU:C:2021:39), jirriżulta li tali rifjut ta’ ħlas jikkostitwixxi ksur suffiċjentement serju tal-imsemmi artikolu. Id-dritt għal ħlas lura sħiħ huwa ssodisfatt bil-ħlas ta’ tali interessi bir-rata ta’ finanzjar mill-ġdid tal-BĊE miżjuda bi 3.5 punti perċentwali, jiġifieri f’dan il-każ 4.5 %. Din ir-rata tirriżulta mill-applikazzjoni tal-Artikolu 86 tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE, EURATOM) Nru 2342/2002 tat‑23
ta’ Diċembru 2002 li jippreskrivi regoli ddettaljati għall-implimentazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 1605/2002 fuq ir-Regolamenti Finanzjaru li jgħodd għall-baġit ġenerali tal-Komunitajiet Ewropej (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 1, Vol. 4, p. 145). B’hekk, hija titlob li l-Kummissjoni tiġi kkundannata tħallas id-differenza bejn l-interessi li hija rċeviet u dawk li hija kellha tiġbor bħala interessi fissi. Fl-osservazzjonijiet tagħha dwar is-sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2024, Il‑Kummissjoni vs Deutsche Telekom (C‑221/22 P, EU:C:2024:488), ir-rikorrenti ssostni li din is-sentenza tikkonferma l-pożizzjoni tagħha.
60      Fir-risposta u fil-kontroreplika, il-Kummissjoni ssostni li hija ma kisritx l-Artikolu 266 TFUE, u wisq inqas wettqet ksur suffiċjentement serju ta’ din id-dispożizzjoni. F’dan ir-rigward, hija tfakkar li hija rrimborsat lir-rikorrenti l-ammont tal-multa mħallsa provviżorjament, flimkien mal-interessi prodotti, skont l-Artikolu 85a(2) tar-Regolament Nru 2342/2002 sabiex jiġi eliminat kull arrikkiment indebitu.
61      Fl-osservazzjonijiet tagħha dwar is-sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2024, Il Kummissjoni vs Deutsche Telekom (C‑221/22 P, EU:C:2024:488), il-Kummissjoni tirrikonoxxi li din is-sentenza ssolvi favur ir-rikorrenti l-kwistjoni ġenerali tad-dritt ta’ din tal-aħħar għal interessi fissi, u li r-rata ta’ dawn l-interessi tista’ tiġi stabbilita b’riferiment, fost oħrajn, għall-Artikolu 83(2)(b) tar-Regolament ta’ Delega tal-Kummissjoni (UE) Nru 1268/2012 tad‑29 ta’ Ottubru 2012 dwar ir-regoli tal-applikazzjoni tar-Regolament (UE, Euratom) Nru 966/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar ir-regoli finanzjarji applikabbli għall-baġit ġenerali tal-Unjoni (ĠU 2012, L 362, p. 1), għall-perijodu inkluż bejn il-ħlas provviżorju tal-multa u d-deċiżjoni ta’ rimbors.
62      Madankollu, il-Kummissjoni ssostni li, anki jekk is-sentenzi tal‑20 ta’ Jannar 2021, Il‑Kummissjoni vs Printeos (C‑301/19 P, EU:C:2021:39), u tat‑12 ta’ Frar 2019, Printeos vs Il‑Kummissjoni (T‑201/17, EU:T:2019:81), jagħtu interpretazzjoni ġuridika korretta, il-fatt li ma ġewx osservati, fix-xahar ta’ Frar 2016, ma jikkostitwixxix ksur suffiċjentement serju ta’ dispożizzjoni legali tal-Unjoni. Ir-rekwiżiti oġġettivi tad-dritt tal-Unjoni ma ġewx iddefiniti b’mod ċar fil-mument tal-adozzjoni tad-deċiżjoni tal‑5 ta’ Frar 2016 li b’hekk juru l-eżistenza ta’ diffikultà ta’ applikazzjoni jew ta’ interpretazzjoni. Fil-fehma tagħha, is-sentenza tat‑12 ta’ Frar 2019, Printeos vs Il‑Kummissjoni (T‑201/17, EU:T:2019:81), ħolqot dritt għar-rimbors kompletament ġdid. Issa, fis-sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2024, Il‑Kummissjoni vs Deutsche Telekom (C‑221/22 P, EU:C:2024:488), din il-kwistjoni ma qamitx peress li s-sentenza tat‑12 ta’ Frar 2019, Printeos vs Il‑Kummissjoni (T‑201/17, EU:T:2019:81), ingħatat qabel ma l-Kummissjoni tat ir-rimbors favur Deutsche Telekom fid‑19 ta’ Frar 2019.
63      F’dan il-każ, il-ksur suffiċjentement serju li bih hija kkritikata l-Kummissjoni huwa dak tal-Artikolu 266 TFUE minħabba li hija ma eżegwixxietx b’mod sħiħ is-sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 2015, Air Canada vs Il‑Kummissjoni (T‑9/11, mhux ippubblikata, EU:T:2015:994).
64      Fir-rigward tal-kundizzjoni dwar l-aġir illegali attribwit lill-istituzzjoni jew lill-korp tal-Unjoni kkonċernat, huwa mfakkar, fil-punt 58 iktar ’il fuq, li għandu jiġi stabbilit ksur suffiċjentement serju ta’ dispożizzjoni legali li għandha l-għan li tagħti drittijiet lill-individwi.
65      L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 266 TFUE huwa dispożizzjoni legali intiża sabiex tagħti drittijiet lill-individwi. Fil-fatt, din id-dispożizzjoni tipprevedi obbligu assolut u inkundizzjonat tal-istituzzjoni li minnha joriġina l-att annullat li tieħu, fl-interess tar-rikorrent li jkun rebaħ il-kawża, il-miżuri neċessarji għall-eżekuzzjoni tas-sentenza li tiddikjara dan l-att null u bla effett ex tunc, li għalih jikkorrispondi dritt tar-rikorrent għall-osservanza sħiħa ta’ dan l-obbligu (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑12 ta’ Frar 2019, Printeos vs Il‑Kummissjoni, T‑201/17, EU:T:2019:81, punt 55). Dan iwassal, b’mod partikolari, għall-ħlas tas-somom imħallsa indebitament abbażi tal-istess att kif ukoll il-ħlas ta’ interessi (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2024, Il‑Kummissjoni vs Deutsche Telekom, C‑221/22 P, EU:C:2024:488, punt 57).
66      Minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li l-ħlas ta’ interessi jikkostitwixxi miżura ta’ eżekuzzjoni tas-sentenza ta’ annullament, fis-sens tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 266 TFUE, sa fejn hija intiża li tikkumpensa fil-forma ta’ somma f’daqqa ċ-ċaħda tat-tgawdija ta’ kreditu u, barra minn hekk, wara l-għoti ta’ din is-sentenza ta’ annullament, tħeġġeġ lid-debitur jeżegwixxi dan fl-iqsar termini possibbli (ara s-sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2024, Il‑Kummissjoni vs Deutsche Telekom, C‑221/22 P, EU:C:2024:488, punt 52 u l-ġurisprudenza ċċitata).
67      B’hekk, mill-ewwel paragrafu tal-Artikolu 266 TFUE jirriżulta li, fil-każ ta’ annullament jew ta’ tnaqqis b’effett ex tunc, minn qorti tal-Unjoni, ta’ multa imposta permezz ta’ deċiżjoni tal-Kummissjoni għal ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni, din l-istituzzjoni hija obbligata tirrimborsa l-ammont kollu jew parti minnu tal-multa mħallsa provviżorjament, flimkien mal-interessi għall-perijodu mid-data tal-ħlas provviżorju ta’ din il-multa sad-data tar-rimbors tagħha (sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2024, Il‑Kummissjoni vs Deutsche Telekom, C‑221/22 P, EU:C:2024:488, punt 53).
68      F’dan il-każ, il-Kummissjoni kienet għalhekk marbuta mhux biss għar-rimbors tal-multa mħallsa provviżorjament, iżda wkoll għall-ħlas ta’ interessi, ħaġa li hija ma tikkontestax. Fil-fatt, hija ħallset l-interessi, jiġifieri l-interessi ġġenerati.
69      Madankollu, sa fejn l-interessi li għandhom jitħallsu huma ta’ natura fissa, il-Kummissjoni hija obbligata, skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 266 TFUE, tħallas lill-persuna kkonċernata l-eventwali differenza bejn l-ammont tal-interessi ġġenerati u l-interessi fissi (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2024, Il‑Kummissjoni vs Deutsche Telekom, C‑221/22 P, EU:C:2024:488, punt 64 u l-ġurisprudenza ċċitata).
70      Issa, ir-rikorrenti ssostni li l-interessi ġġenerati minnha huma inqas mill-interessi fissi dovuti lilha.
71      Madankollu, il-Kummissjoni ssostni li hija ma wettqitx illegalità serja meta ħallset lir-rikorrenti biss l-interessi prodotti.
72      Fil-fatt, il-Kummissjoni tosserva li, fil-mument tal-ħlas tal-interessi f’dan il-każ, fl-2016, hija applikat biss il-ġurisprudenza fis-seħħ f’dak iż-żmien. L-obbligu li jitħallsu interessi fissi jirriżulta biss mis-sentenza tat‑12 ta’ Frar 2019, Printeos vs Il‑Kummissjoni (T‑201/17, EU:T:2019:81), mogħtija fit‑12 ta’ Frar 2019.
73      Il-Kummissjoni ssostni li l-legalità tal-aġir tagħha għandha tiġi evalwata skont l-elementi ta’ dritt u ta’ fatt eżistenti fil-mument tal-adozzjoni tagħha. Għalhekk, fil-każ ta’ bidla sinjifikattiva tal-ġurisprudenza sussegwenti għall-att li wassal għad-dannu, dan l-att ma jikkostitwixxix ksur suffiċjentement serju tad-dritt tal-Unjoni li jista’ jagħti lok għar-responsabbiltà mhux kuntrattwali fis-sens tal-Artikoli 268 u 340 TFUE. L-aġir tagħha ma jistax jiġi evalwat billi jsir riferiment għall-evoluzzjoni ulterjuri tad-dritt li tirriżulta mis-sentenzi tat‑12 ta’ Frar 2019, Printeos vs Il‑Kummissjoni (T‑201/17, EU:T:2019:81), tal‑20 ta’ Jannar 2021, Il‑Kummissjoni vs Printeos (C‑301/19 P, EU:C:2021:39), u tal‑11 ta’ Ġunju 2024, Il‑Kummissjoni vs Deutsche Telekom (C‑221/22 P, EU:C:2024:488).
74      F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li, minn naħa, ksur suffiċjentement serju ta’ dispożizzjoni legali li għandha l-għan li tagħti drittijiet lill-individwi huwa stabbilit meta dan jimplika ksur manifest u gravi mill-istituzzjoni kkonċernata tal-limiti imposti fuq is-setgħa ta’ evalwazzjoni tagħha (ara s-sentenza tal‑11 ta’ Jannar 2024, Dyson et vs Il‑Kummissjoni, C‑122/22 P, EU:C:2024:11, punt 48 u l-ġurisprudenza ċċitata).
75      Min-naħa l-oħra, meta istituzzjoni tal-Unjoni tiddisponi biss minn marġni ta’ evalwazzjoni kunsiderevolment imnaqqas, jekk mhux ineżistenti, il-ksur sempliċi tad-dritt tal-Unjoni jista’ jkun suffiċjenti sabiex tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ ksur suffiċjentement serju ta’ dan id-dritt, li jista’ jistabbilixxi r-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni (ara s-sentenza tal‑20 ta’ Jannar 2021, Il‑Kummissjoni vs Printeos, C‑301/19 P, T‑201/17, EU:C:2021:39, punt 103 u l-ġurisprudenza ċċitata).
76      Barra minn hekk, hija biss il-konstatazzjoni ta’ irregolarità li ma wettqitx, f’ċirkustanzi analogi, amministrazzjoni normalment prudenti u diliġenti li tippermetti li tiġi stabbilita r-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni (ara s-sentenza tal‑10 ta’ Settembru 2019, HTTS vs Il‑Kunsill, C‑123/18 P, EU:C:2019:694, punt 43 u l-ġurisprudenza ċċitata).
77      Għandu jitfakkar li l-illegalità ta’ att jew ta’ aġir li jista’ jistabbilixxi r-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni għandha tiġi evalwata skont il-punti ta’ liġi u ta’ fatt eżistenti fil-mument tal-adozzjoni tal-imsemmi att jew aġir (sentenza tal‑10 ta’ Settembru 2019, HTTS vs Il‑Kunsill, C‑123/18 P, EU:C:2019:694, punt 39).
78      Fil-fatt, il-kunċett ta’ “ksur suffiċjentement serju” huwa kunċett statiku, iffriżat fil-mument tal-adozzjoni tal-att jew tal-aġir illegali kkonċernat (sentenza tal‑10 ta’ Settembru 2019, HTTS vs Il‑Kunsill, C‑123/18 P, EU:C:2019:694, punt 55). Għalhekk, il-livell ta’ serjetà tal-ksur ta’ dispożizzjoni legali tal-Unjoni mwettaq mill-istituzzjoni inkwistjoni, meħtieġ mill-ġurisprudenza, sa fejn huwa marbut intrinsikament ma’ dan il-ksur, ma jistax jiġi evalwat f’mument differenti minn dak li fih twettaq l-imsemmi ksur (sentenza tal‑10 ta’ Settembru 2019, HTTS vs Il‑Kunsill, C‑123/18 P, EU:C:2019:694, punt 45).
79      Issa, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat, fis-sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2024, Il‑Kummissjoni vs Deutsche Telekom (C‑221/22 P, EU:C:2024:488, punti 52 sa 57), billi bbażat ruħha fuq ġurisprudenza stabbilita sew (sentenza tat‑12 ta’ Frar 2015, Il‑Kummissjoni vs IPK International, C‑336/13 P, EU:C:2015:83, punt 30; ara wkoll is-sentenza tal‑10 ta’ Ottubru 2001, Corus UK vs Il‑Kummissjoni, T‑171/99, EU:T:2001:249, punti 53 u 54 u l-ġurisprudenza ċċitata), li l-ħlas ta’ interessi jikkostitwixxi miżura ta’ eżekuzzjoni tas-sentenza ta’ annullament, fis-sens tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 266 TFUE, sa fejn huwa intiż li jikkumpensa fil-forma ta’ somma f’daqqa ċ-ċaħda tat-tgawdija ta’ kreditu u li jħeġġeġ lid-debitur jeżegwixxi, fl-iqsar termini possibbli, is-sentenza ta’ annullament.
80      Fil-fatt, skont din l-istess ġurisprudenza, l-għoti ta’ interessi fuq l-ammont imħallas indebitament jidher bħala komponent indispensabbli tal-obbligu ta’ restawr tal-istat impost fuq il-Kummissjoni wara sentenza ta’ annullament jew ta’ ġurisdizzjoni sħiħa. Dawn għandhom l-għan li jpoġġu lill-persuna kkonċernata fis-sitwazzjoni li kellha legalment tkun tagħha li kieku l-att annullat ma kienx ġie adottat billi jittieħed inkunsiderazzjoni l-fatt li dan l-istabbiliment mill-ġdid seħħ biss wara perijodu ta’ żmien ftit jew wisq twil li matulu hija ġiet imċaħħda mit-tgawdija tas-somma mħallsa (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑10 ta’ Ottubru 2001, Corus UK vs Il‑Kummissjoni, T‑171/99, EU:T:2001:249, punt 54).
81      Barra minn hekk, dejjem skont din l-istess ġurisprudenza, l-interessi għandhom jiġu kkalkolati abbażi ta’ rata fissa, ikkalkolata b’riferiment għar-rata ta’ interessi legali, mingħajr kapitalizzazzjoni, għall-perijodu bejn id-data tal-ħlas provviżorju tal-multa imposta u dik tar-rimbors mill-Kummissjoni tas-somma mħallsa indebitament (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑10 ta’ Ottubru 2001, Corus UK vs Il‑Kummissjoni, T‑171/99, EU:T:2001:249, punti 60 u 61).
82      Minn dan isegwi li l-Kummissjoni ma setgħetx tinjora l-konsegwenzi li kellhom jinsiltu mill-applikazzjoni tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 266 TFUE fil-mument tar-rimbors tal-multa lir-rikorrenti, jiġifieri fix-xahar ta’ Frar 2016. Fil-fatt, sa fejn minn ġurisprudenza preċedenti għall-eżekuzzjoni tas-sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 2015, Air Canada vs Il‑Kummissjoni (T‑9/11, mhux ippubblikata, EU:T:2015:994), jirriżulta li l-ħlas ta’ interessi huwa intiż li jikkumpensa fil-forma ta’ somma f’daqqa ċ-ċaħda tat-tgawdija tas-somma mħallsa indebitament, il-Kummissjoni kellha tkun taf li s-sempliċi ħlas tal-interessi prodotti mar-rimbors tas-somma mħallsa indebitament abbażi tal-multa ma kienx neċessarjament jikkostitwixxi eżekuzzjoni kompleta tal-imsemmija sentenza.
83      Madankollu, il-Kummissjoni ssostni wkoll li l-eventwali żball tagħha għandu, fi kwalunkwe każ, jitqies bħala skużabbli minħabba d-diffikultà ta’ applikazzjoni jew ta’ interpretazzjoni tal-obbligu tagħha li jirriżulta mill-eżekuzzjoni ta’ sentenza li tannulla jew tirriforma l-multa mħallsa provviżorjament, konformement mal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 266 TFUE. Issa, dan l-argument iwassal sabiex tiġi miċħuda n-natura suffiċjentement serja tal-illegalità għall-istess motivi bħal dawk invokati fil-punti 60 sa 62 iktar ’il fuq.
84      Għaldaqstant, b’teħid inkunsiderazzjoni tar-rifjut li tħallas interessi fissi abbażi taċ-ċaħda tat-tgawdija tas-somma mħallsa indebitament mir-rikorrenti abbażi tal-multa għas-sempliċi raġuni li l-Kummissjoni kienet irrimborsat l-interessi ġġenerati, mingħajr ma żgurat ruħha li dan l-ammont kien tal-inqas ugwali għal dak tal-interessi fissi dovuti, għandha tiġi kkonstatata l-eżistenza ta’ ksur suffiċjentement serju tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 266 TFUE li jista’ jistabbilixxi r-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni fis-sens tal-Artikolu 268 TFUE, moqri flimkien mat-tieni paragrafu tal-Artikolu 340 TFUE.
2)      Fuq id-dannu
85      Skont ġurisprudenza stabbilita, id-dannu li għalih jintalab kumpens fil-kuntest ta’ azzjoni għad-danni mhux kuntrattwali tal-Unjoni għandu jkun reali u ċert, fatt li għandu jiġi pprovat mir-rikorrent (ara s-sentenza tad-9
ta’
Novembru 2006, Agraz et vs Il‑Kummissjoni, C‑243/05 P, EU:C:2006:708, punt 27 u l-ġurisprudenza ċċitata). Huwa dan tal-aħħar li għandu jipproduċi provi konklużivi kemm dwar l-eżistenza kif ukoll dwar il-portata tad-dannu invokat minnu (ara s-sentenza tas‑16
ta’
Settembru 1997, Blackspur DIY et vs Il‑Kunsill u Il‑Kummissjoni, C‑362/95 P, EU:C:1997:401, punt 31 u l-ġurisprudenza ċċitata).
86      Madankollu, peress li l-interessi inkwistjoni huma ta’ natura fissa, ir-rikorrenti ma hijiex obbligata tipprova l-eżistenza ta’ dannu lil hinn mis-sempliċi assenza ta’ ħlas komplet tal-imsemmija interessi (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑11 ta’ Ġunju 2024, Il‑Kummissjoni vs Deutsche Telekom, C‑221/22 P, EU:C:2024:488, punt 62, u tal‑10 ta’ Ottubru 2001, Corus UK vs Il‑Kummissjoni, T‑171/99, EU:T:2001:249, punt 56).
87      Peress li l-Kummissjoni ħallset lir-rikorrenti, minbarra l-ammont indebitament miġbur abbażi tal-multa, l-interessi ġġenerati, l-eżistenza ta’ dannu u, jekk ikun il-każ, il-portata tiegħu jiddependu mid-differenza bejn l-interessi fissi li l-Kummissjoni kellha tħallas u dawn l-interessi ġġenerati.
88      Ir-rikorrenti tqis li r-rata ta’ interessi għandha tiġi ffissata abbażi tar-rata prevista mill-Artikolu 86(2)(b) tar-Regolament Nru 2342/2002, jiġifieri r-rata ta’ ffinanzjar mill-ġdid tal-BĊE, miżjuda bi 3.5 punti perċentwali. Fil-fehma tagħha, is-sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2024, Il‑Kummissjoni vs Deutsche Telekom (C‑221/22 P, EU:C:2024:488), tikkonferma l-pożizzjoni tagħha dwar ir-rata ta’ interessi li għandha tiġi applikata.
89      Ir-rikorrenti titlob kumpens fl-ammont ta’ EUR 4 264 896,70 li jikkorrispondi għall-interessi fissi kkalkolati fuq l-ammont prinċipali mħallas indebitament abbażi tal-multa (EUR 21 037 500), bir-rata ta’ 4.5 % għall-perijodu mill‑10 ta’ Frar 2011 sat‑8 ta’ Frar 2016, wara li jitnaqqas l-ammont ta’ EUR 468 540.80 li jikkorrispondi għall-interessi prodotti diġà mħallsa mill-Kummissjoni.
90      Fl-osservazzjonijiet tagħha dwar is-sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2024, Il‑Kummissjoni vs Deutsche Telekom (C‑221/22 P, EU:C:2024:488), il-Kummissjoni tirrileva li l-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li l-Qorti Ġenerali ma kinitx wettqet żball ta’ liġi meta applikat “b’analoġija” rata ta’ interessi ugwali għar-rata ta’ ffinanzjar mill-ġdid tal-BĊE miżjuda bi 3.5 punti perċentwali.
91      Il-Kummissjoni ssostni li jeżistu madankollu raġunijiet mhux indirizzati fis-sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2024, Il‑Kummissjoni vs Deutsche Telekom (C‑221/22 P, EU:C:2024:488), li għalihom rata iktar baxxa minn dik mitluba mir-rikorrenti hija biżżejjed sabiex tikkumpensa għaċ-ċaħda tat-tgawdija tal-fondi mħallsa provviżorjament. Hija żżid li, minkejja li r-rata ta’ interessi mitluba mir-rikorrenti ġiet ammessa fil-punt 84 tal-imsemmija sentenza, sa fejn “ma tidhirx irraġonevoli jew sproporzjonata”, it-termini li fihom dan huwa espress f’din is-sentenza jissuġġerixxu li din ma hijiex l-unika rata ta’ interessi li tista’ tiġi aċċettata. Waqt is-seduta, il-Kummissjoni sostniet li r-Regolament Nru 2342/2002 kien applikabbli f’dan il-każ.
92      Kif ġie espost fil-punt 87 iktar ’il fuq, għandha tiġi identifikata r-rata ta’ interessi li għandha tiġi applikata sabiex tiġi ddeterminata l-eżistenza ta’ dannu subit mir-rikorrenti u l-portata tagħha.
93      Preliminarjament, għandu jiġi rrilevat li, fis-sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2024, Il‑Kummissjoni vs Deutsche Telekom (C‑221/22P, EU:C:2024:488, punt 90), il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret, ċertament fil-kuntest ta’ osservazzjoni de lege ferenda, l-għanijiet tal-interessi fissi. Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, ir-rata applikabbli għal dawn l-interessi ma tistax tillimita ruħha li tikkumpensa l-iżvalutazzjoni monetarja li seħħet matul il-perijodu li għalih l-interessi għandhom jitħallsu, mingħajr ma tkopri l-kumpens fil-forma ta’ somma f’daqqa li għalih l-impriża li ħallset din il-multa għandha dritt minħabba l-fatt li hija ġiet imċaħħda għal ċertu żmien mit-tgawdija tal-fondi li jikkorrispondu għall-ammont indebitament miġbur mill-Kummissjoni.
94      Mill-ġurisprudenza jirriżulta li, għall-finijiet tad-determinazzjoni tal-ammont tal-interessi fissi li għandhom jitħallsu lil impriża li tkun ħallset multa imposta mill-Kummissjoni, wara l-annullament jew it-tnaqqis ta’ din il-multa, l-istituzzjoni għandha tapplika r-rata ffissata għal dan l-għan mil-leġiżlazzjoni finanzjarja tal-Unjoni fis-seħħ matul il-perijodu ta’ ċaħda tat-tgawdija tal-ammont ikkonċernat u, b’mod iktar preċiż, mid-dispożizzjonijiet ta’ din il-leġiżlazzjoni dwar ir-rata ta’ interessi għall-krediti mhux irrimborsati fid-data ta’ skadenza (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2024, Il‑Kummissjoni vs Deutsche Telekom, C‑221/22 P, EU:C:2024:488, punt 78 u l-ġurisprudenza ċċitata)
95      Fis-sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2024, Il‑Kummissjoni vs Deutsche Telekom (C‑221/22 P, EU:C:2024:488, punt 83), il-Qorti tal-Ġustizzja ċertament osservat li la l-Artikolu 83 tar-Regolament ta’ Delega Nru 1268/2012 u lanqas ebda dispożizzjoni oħra ta’ dan ir-regolament ma kienet tistabbilixxi r-rata tal-interessi li tikkorrispondi għal kumpens fil-forma ta’ somma f’daqqa tan-natura ta’ dak inkwistjoni. F’dawn iċ-ċirkustanzi, fil-punt 84 tal-imsemmija sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja ma kkunsidratx żbaljata l-applikazzjoni mill-Qorti Ġenerali, b’analoġija, tar-rata ta’ interessi prevista fl-Artikolu 83(2)(b) tal-imsemmi regolament, jiġifieri r-rata ta’ ffinanzjar mill-ġdid tal-BĊE miżjuda bi 3.5 punti perċentwali minkejja li din id-dispożizzjoni tirrigwarda l-ipoteżi ta’ dewmien fil-ħlas, jiġifieri dik fejn kreditu ma jitħallasx fid-data ta’ skadenza prevista. F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset ukoll li din ir-rata ta’ interessi ma kinitx tidher irraġonevoli jew sproporzjonata fid-dawl tal-għan tal-interessi inkwistjoni (sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2024, Il‑Kummissjoni vs Deutsche Telekom, C‑221/22 P, EU:C:2024:488, punt 84).
96      Sabiex tingħata deċiżjoni dwar ir-rata ta’ interessi applikabbli f’dan il-każ, għandu l-ewwel nett jiġi mfakkar li r-rikorrenti ħallset provviżorjament il-multa fl‑10 ta’ Frar 2011, jiġifieri taħt is-sistema stabbilita mir-Regolament Nru 2342/2002. Wara dan il-ħlas, ir-Regolament Nru 1605/2002 u r-Regolament Nru 2342/2002 ġew issostitwiti rispettivament bir-Regolament (UE, Euratom) Nru 966/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑25 ta’ Ottubru 2012 dwar ir-regoli finanzjarji applikabbli għall-baġit ġenerali tal-Unjoni u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 1605/2002 (ĠU 2012, L 298, p. 1), u bir-Regolament ta’ Delega Nru 1268/2012. Dawn tal-aħħar daħlu fis-seħħ fis‑27 ta’ Ottubru 2012 u fl‑1 ta’ Jannar 2013 rispettivament. Is-sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 2015, Air Canada vs Il‑Kummissjoni (T‑9/11, mhux ippubblikata, EU:T:2015:994), u r-rimbors tal-ammont prinċipali tal-multa u tal-interessi prodotti lir-rikorrenti fit‑8 ta’ Frar 2016 seħħew wara d-dħul fis-seħħ ta’ din il-leġiżlazzjoni l-ġdida.
97      F’dan ir-rigward, għandu jiġi osservat li r-raġunament segwit mill-Qorti Ġenerali fis-sentenza tad‑19 ta’ Jannar 2022, Deutsche Telekom vs Il‑Kummissjoni (T‑610/19, EU:T:2022:15), jista’ jiġi traspost għal din il-kawża. Fil-fatt, kemm l-Artikolu 83(2) tar-Regolament ta’ Delega Nr 1268/2012 kif ukoll l-Artikolu 86(2) tar-Regolament Nru 2342/2002 jirrigwardaw ir-rati ta’ interessi għall-krediti mhux irrimborsati fid-data ta’ skadenza. Il-punt (a) ta’ dawn iż-żewġ paragrafi jikkonċerna l-każ fejn l-avveniment li jagħti lok għal kuntratt pubbliku huwa d-dejn, filwaqt li l-punt (b) ta’ dawn il-paragrafi jkopri l-każijiet l-oħra kollha u jiffissa r-rata ta’ interessi bir-rata ta’ ffinanzjar mill-ġdid tal-BĊE miżjuda bi 3.5 punti perċentwali.
98      Għalhekk, fl-assenza ta’ dispożizzjoni partikolari fil-leġiżlazzjoni finanzjarja li tiffissa r-rata tal-interessi li tikkorrispondi għall-kumpens fil-forma ta’ somma f’daqqa għaċ-ċaħda tat-tgawdija tas-somma relatata mal-ammont tal-multa indebitament miġbura mill-Kummissjoni, għall-perijodu bejn id-data tal-ħlas provviżorju tagħha u dik tar-rimbors tagħha mill-istituzzjoni, applikazzjoni b’analoġija tal-Artikolu 86(2)(b) tar-Regolament Nru 2342/2002 u tal-Artikolu 83(2)(b) tar-Regolament ta’ Delega Nru 1268/2012 tippermetti li jiġi osservat l-għan tal-interessi inkwistjoni f’din il-kawża.
99      Madankollu, il-Kummissjoni tqis li jeżistu raġunijiet li għalihom rata ta’ interessi iktar baxxa minn dik mitluba mir-rikorrenti hija biżżejjed sabiex tikkumpensa l-imsemmija ċaħda ta’ tgawdija. Fil-fehma tagħha, din ir-rata għandha tkun dik applikata meta d-debitur jikkostitwixxi garanzija finanzjarja minflok il-ħlas tal-multa, jiġifieri dik prevista fl-Artikolu 86(5) tar-Regolament Nru 2342/2002 li hija essenzjalment identika għall-Artikolu 83(4) tar-Regolament ta’ Delega Nru 1268/2012.
100    Issa, għandu jiġi rrilevat li fil-punti 85 sa 87 tas-sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2024, Il‑Kummissjoni vs Deutsche Telekom (C‑221/22 P, EU:C:2024:488), il-Qorti tal-Ġustizzja ċaħdet tali argument.
101    Madankollu, il-Kummissjoni ssostni li l-motivi mressqa mill-Qorti tal-Ġustizzja ma jindirizzawx l-argument tagħha li jgħid li, meta multa ggarantita minn garanzija bankarja tiġi kkonfermata mill-Qorti Ġenerali, li jwassal għall-konklużjoni li l-fondi kellhom jitqiegħdu għad-dispożizzjoni tal-Kummissjoni mid-data tal-iskadenza tal-ħlas skont id-deċiżjoni li timponi l-multa, il-Kummissjoni ġiet imċaħħda mill-użu ta’ dan l-ammont matul it-tul tal-kawża. Skont il-Kummissjoni, f’dan il-każ, hija tista’ titlob biss ir-rata ta’ interessi iktar baxxa stabbilita fl-Artikolu 83(4) tar-Regolament ta’ Delega Nru 1268/2012 jew fl-Artikolu 86(5) tar-Regolament Nru 2342/2002.
102    Għandu jitfakkar li l-Artikolu 86(5) tar-Regolament Nru 2342/2002 u l-Artikolu 83(4) tar-Regolament ta’ Delega Nru 1268/2012 japplikaw għall-multi meta d-debitur jikkostitwixxi garanzija finanzjarja aċċettata mill-uffiċjal tal-kontabbiltà minflok pagament. Għalhekk, għandu jiġi kkonstatat li l-leġiżlatur ippreveda piż ta’ interessi speċifiku għal dan il-każ (sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2024, Il‑Kummissjoni vs Deutsche Telekom, C‑221/22 P, EU:C:2024:488, punt 85).
103    F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar ukoll li l-Artikolu 5 tad-Deċiżjoni tad‑9 ta’ Novembru 2010 kien jipprevedi li, fil-każ ta’ preżentata ta’ rikors minn impriża ssanzjonata, din setgħet tkopri l-multa fl-iskadenza billi tipprovdi garanzija bankarja jew billi tipproċedi għall-ħlas provviżorju tal-multa, skont l-Artikolu 85a(1) tar-Regolament Nru 2342/2002. Għalhekk, l-użu ta’ garanzija finanzjarja jibqa’ alternattiva għall-ħlas fi flus kontanti.
104    Għandu jiġi kkonstatat li, fil-każ ta’ rikors għal garanzija bankarja, il-Kummissjoni ma tinsabx f’sitwazzjoni paragunabbli għal dik tar-rikorrenti li pproċediet għall-ħlas provviżorju tal-multa. Ċertament, fil-kuntest ta’ garanzija bankarja, il-Kummissjoni hija mċaħħda mit-tgawdija tal-ammont li jikkorrispondi għall-multa imposta. Madankollu, l-għażla tal-garanzija bankarja ma twassal għal ebda tfaqqir tal-Kummissjoni peress li din iċċaħħadha biss mill-benefiċċju immedjat minn fondi addizzjonali. Barra minn hekk, il-kostituzzjoni u ż-żamma tal-garanzija bankarja jiġġeneraw spiża addizzjonali sostnuta kompletament mill-parti responsabbli għall-ħlas tal-multa.
105    Għall-kuntrarju, il-ħlas provviżorju tal-multa jikkostitwixxi telf ta’ fondi li r-rikorrenti kellha u setgħet tuża liberament. Minn dan jirriżulta tnaqqis immedjat ekwivalenti għall-ammont tal-multa imposta. Barra minn hekk, minkejja li l-Kummissjoni tirċievi immedjatament l-ammont li jikkorrispondi għall-multa imposta, hija ma tistax tiddisponi minnha liberament sal-eżawriment tar-rimedji ġudizzjarji kollha, kif jirriżulta mill-Artikolu 85a(2) tar-Regolament Nru 2342/2002 u mill-Artikolu 90(3) tar-Regolament ta’ Delega Nru 1268/2012. Barra minn hekk, din iċ-ċaħda tal-użu tal-fondi li jikkorrispondu għall-multa imposta hija konsegwenza tal-eżerċizzju tad-dritt għal azzjoni legali tar-rikorrenti sabiex tistħarreġ il-legalità tad-deċiżjoni li timponi l-multa.
106    Minn dan jirriżulta li, fil-każ ta’ ċaħda tar-rikors kontra d-deċiżjoni li timponi l-multa, l-interess previst fl-Artikolu 86(5) tar-Regolament Nru 2342/2002 u fl-Artikolu 83(4) tar-Regolament ta’ Delega Nru 1268/2012 li l-impriża għandha tħallas lill-Kummissjoni ma huwiex paragunabbli mal-interessi fil-forma ta’ somma f’daqqa li din tal-aħħar għandha tħallas wara deċiżjoni tal-qorti tal-Unjoni li tikkonstata l-illegalità tad-deċiżjoni tagħha.
107    Minn dan isegwi wkoll li l-Kummissjoni ma tinsabx fl-istess sitwazzjoni skont jekk, fl-istennija tad-deċiżjoni ġudizzjarja, id-debitur ta’ multa jirrikorri għal garanzija finanzjarja jew jekk iwettaqx il-ħlas provviżorju tal-multa. B’hekk, din id-differenza fis-sitwazzjoni tal-Kummissjoni skont l-għażla magħmula mid-debitur tal-multa ma tistax tiġġustifika, f’dan il-każ, l-applikazzjoni tar-rata ta’ interessi invokata mill-Kummissjoni.
108    Għaldaqstant, l-argument tal-Kummissjoni bbażat fuq l-eżistenza ta’ rata ta’ interessi adegwata inferjuri għal dik imsemmija fil-punt 101 iktar ’il fuq għandu jiġi miċħud.
109    Konsegwentement, ir-rata tal-interessi applikabbli f’dan il-każ għandha tiġi ffissata permezz tal-applikazzjoni, b’analoġija, tar-rata prevista fl-Artikolu 86(2)(b) tar-Regolament Nru 2342/2002 u fl-Artikolu 83(2)(b) tar-Regolament ta’ Delega Nru 1268/2012, jiġifieri r-rata tal-interessi applikata mill-BĊE għall-operazzjonijiet prinċipali tiegħu ta’ iffinanzjar mill-ġdid fix-xahar ta’ Frar 2011, jiġifieri 1 % miżjuda bi 3.5 punti perċentwali, jiġifieri 4.5 %.
110    Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-ammont tal-interessi fil-forma ta’ somma f’daqqa jammonta, billi tiġi applikata rata ta’ interessi ta’ 4.5 % fuq l-ammont ta’ EUR 21 037 500 għall-perijodu mill‑10 ta’ Frar 2011 sat‑8 ta’ Frar 2016, għal EUR 4 733 437.50. Id-dannu subit mir-rikorrenti jikkorrispondi għalhekk għad-differenza bejn dan l-ammont u l-interessi ġġenerati (EUR 468 540.80), jiġifieri EUR 4 264 896.70.
3)      Fuq ir-rabta kawżali
111    Ir-rikorrenti ssostni li d-dannu li hija ġarrbet jirriżulta direttament min-nuqqas tal-Kummissjoni li twettaq l-obbligi tagħha taħt l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 266 TFUE. Minn naħa, hija ssostni li hija kellha d-dritt li tagħżel bejn il-kostituzzjoni ta’ garanzija bankarja, li l-Kummissjoni ma wrietx li kienet inqas oneruża, u l-ħlas provviżorju tal-multa. Min-naħa l-oħra, hija ssostni li hija għandha d-dritt tressaq talba intiża għall-ħlas tal-interessi fil-forma ta’ somma f’daqqa fi kwalunkwe mument sakemm dan ikun qabel il-preskrizzjoni tal-azzjoni għad-danni.
112    Il-Kummissjoni ssostni li l-ammont tal-interessi fissi għandu jiġi rrifjutat jew imnaqqas minħabba l-fatt li r-rikorrenti naqset milli tillimita t-telf tagħha kuntrarjament għall-prinċipju fundamentali f’dan is-sens. Ir-rikorrenti ma wrietx li l-interessi fissi li hija qiegħda titlob huma inqas mit-telf li hija kienet tbati li kieku hija kienet ikkostitwixxiet garanzija bankarja minflok ma għamlet ħlas provviżorju. Fil-fatt, sa fejn hija kellha l-għażla bejn dawn iż-żewġ soluzzjonijiet sabiex tħallas il-multa, hija kellha tagħżel, fil-mument tal-ħlas tal-multa b’mod provviżorju, is-soluzzjoni li kienet tillimita għall-massimu l-ammont tad-dannu tagħha fil-każ ta’ annullament tal-multa.
113    Għandu jitfakkar li, il-kundizzjoni dwar ir-rabta kawżali stabbilita fit-tieni paragrafu tal-Artikolu 340 TFUE tirrigwarda l-eżistenza ta’ rabta suffiċjentement diretta ta’ kawża u effett bejn l-aġir tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni u d-dannu, rabta li huwa r-rikorrent li għandu jipproduċi l-prova tagħha, b’tali mod li l-aġir ikkritikat għandu jkun il-kawża determinanti tad-dannu (ara s-sentenza tat‑13 ta’ Diċembru 2018, Unjoni Ewropea vs Kendrion, C‑150/17 P, EU:C:2018:1014, punt 52 u l-ġurisprudenza ċċitata).
114    Fi kliem ieħor, anki fil-każ ta’ kontribuzzjoni eventwali tal-istituzzjonijiet għad-dannu li għalih qed jintalab il-kumpens, dik il-kontribuzzjoni tista’ tkun remota wisq minħabba responsabbiltà li għandhom persuni oħrajn u jekk ikun il-każ ir-rikorrenti (ara is-sentenza tal‑10 ta’ Jannar 2017, Gascogne Sack Deutschland u Gascogne vs Unjoni Ewropea, T‑577/14, EU:T:2017:1, punt 117 u l-ġurisprudenza ċċitata).
115    F’dan ir-rigward, ġie deċiż ukoll li, waqt l-eżami tar-rabta kawżali bejn l-aġir li bih hija akkużata l-istituzzjoni tal-Unjoni u d-dannu allegat mill-persuna leża, għandu jiġi vverifikat jekk din tal-aħħar, bir-riskju li jkollha tbati d-dannu hija stess, tatx prova, bħala persuna prudenti, ta’ diliġenza raġonevoli sabiex tevita d-dannu jew sabiex tillimita l-portata tiegħu. Fil-fatt, din ir-rabta kawżali tista’ tinkiser permezz ta’ aġir negliġenti tal-persuna leża, fejn din in-negliġenza tirriżulta li hija l-kawża determinanti tad-dannu (ara d-digriet tal‑4 ta’ Ġunju 2012, Azienda Agricola Bracesco vs Il‑Kummissjoni, T‑440/09, mhux ippubblikat, EU:T:2012:269, punti 39 u 40 u l-ġurisprudenza ċċitata).
116    Kif jirriżulta mill-punti 65 sa 84 iktar ’il fuq, wara s-sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 2015, Air Canada vs Il‑Kummissjoni (T‑9/11, mhux ippubblikata, EU:T:2015:994), il-Kummissjoni kienet obbligata tirrimborsa lir-rikorrenti l-ammont tal-multa mħallsa provviżorjament, flimkien ma’ interessi fissi.
117    F’dan il-każ, il-Kummissjoni ħallset biss l-ammont tal-interessi ġġenerati u għalhekk kisret l-obbligu tagħha li tħallas interessi fissi skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 266 TFUE. Għaldaqstant, dan in-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu għandu rabta ta’ kawża u effett suffiċjentement dirett mad-dannu subit mir-rikorrenti (ara l-punti 92 sa 110 iktar ’il fuq).
118    F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni ma tistax tikkritika lir-rikorrenti talli għażlet liberament li tħallas provviżorjament il-multa minflok ma kkostitwixxiet garanzija bankarja. Fil-fatt, l-għażla tar-rikorrenti li tħallas provviżorjament il-multa tagħha hija konformi mad-Deċiżjoni tad‑9 ta’ Novembru 2010, u b’mod partikolari mal-Artikolu 5(4) tagħha, u ma tistax tikser ir-rabta kawżali bejn l-illegalità kkonstatata u d-dannu subit.
119    Konsegwentement, teżisti rabta kawżali suffiċjentement diretta bejn il-ksur suffiċjentement serju tad-dritt tal-Unjoni u d-dannu subit mir-rikorrenti.
b)      Fuq l-interessi moratorji
120    Minn naħa, ir-rikorrenti titlob bħala interessi moratorji, fil-kuntest tat-talbiet tagħha għad-danni, interessi moratorji mingħajr kapitalizzazzjoni fuq is-somma ta’ EUR 4 264 896.70 li tikkorrispondi għall-interessi fissi mitluba għall-perijodu mid‑9 ta’ Frar 2016 sal‑4 ta’ Frar 2021 bl-istess rata ta’ interessi bħal dik imfakkra fil-punt 88 iktar ’il fuq, jiġifieri ammont ta’ EUR 958 550.14.
121    Min-naħa l-oħra, ir-rikorrenti titlob il-ħlas tal-interessi komposti, bir-rata tal-interessi mfakkra fil-punt 88 iktar ’il fuq, fuq is-somma dovuta fl‑4 ta’ Frar 2021, jiġifieri s-somma ta’ EUR 5 223 446.84 (EUR 4 264 896.70 + EUR 958 550.14), sal-ħlas sħiħ mill-Kummissjoni.
122    Fir-rigward tal-interessi msemmija fil-punt 120 iktar ’il fuq, il-Kummissjoni ssostni li r-rikorrenti dewmet b’mod eċċessiv it-tressiq tat-talba preliminari tagħha skont l-Artikolu 46 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, b’tali mod li l-kreditu prinċipali tagħha ta’ EUR 4 264 896.70, li jirrappreżenta l-interessi mitluba għall-perijodu mill-ħlas provviżorju tal-multa sad-deċiżjoni ta’ rimbors, jiżdied b’EUR 958 550, jiġifieri żieda ta’ iktar minn 20 %. Din iż-żieda ma hijiex imputabbli għal xi nuqqas tal-Kummissjoni li jista’ jittieħed inkunsiderazzjoni skont l-Artikolu 340 TFUE, iżda hija kompletament dovuta għall-inerzja tar-rikorrenti. Fil-fehma tagħha, ir-rikorrenti ma wrietx diliġenza raġonevoli sabiex tillimita l-portata tad-dannu tagħha minħabba t-tardività tat-talba preliminari tagħha skont l-Artikolu 46 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea. Fil-fatt, it-terminu ta’ preskrizzjoni previst minn dan l-artikolu ma jistax jiġġustifika l-astensjoni żbaljat tagħha għall-perijodu wara r-rimbors tal-multa mill-Kummissjoni. Fl-osservazzjonijiet tagħha dwar is-sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2024, Il‑Kummissjoni vs Deutsche Telekom (C‑221/22 P, EU:C:2024:488), il-Kummissjoni tirrileva li din il-kwistjoni ma tqajmitx fl-imsemmija sentenza.
123    Għandu jitfakkar li, fir-rigward ta’ talba bbażata fuq ir-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni prevista fit-tieni paragrafu tal-Artikolu 340 TFUE, mill-ġurisprudenza jirriżulta li, fl-assenza ta’ ċirkustanzi partikolari, l-obbligu li jitħallsu interessi moratorji jitnissel sa mis-sentenza li tikkonstata l-obbligu li jiġi kkumpensat id-dannu (ara s-sentenzi tal‑10 ta’ Jannar 2017, Gascogne Sack Deutschland u Gascogne vs Unjoni Ewropea, T‑577/14, EU:T:2017:1, punt 178 u l-ġurisprudenza ċċitata, u tad‑19 ta’ Jannar 2022, Deutsche Telekom vs Il‑Kummissjoni, T‑610/19, EU:T:2022:15, punt 141 u l-ġurisprudenza ċċitata).
124    Għalhekk, kif jirriżulta wkoll mis-sentenza tal‑20 ta’ Jannar 2021, Il‑Kummissjoni vs Printeos (C‑301/19 P, EU:C:2021:39, punti 122 sa 124 u 129), l-għoti ta’ interessi moratorji għal perijodu qabel l-għoti tas-sentenza huwa possibbli f’ċirkustanzi partikolari.
125    Issa, f’dan il-każ, minn naħa, l-obbligu tal-Kummissjoni li tinkludi interessi fissi fir-rimbors tal-multa mħallsa provviżorjament mir-rikorrenti jirriżulta direttament mill-Artikolu 266 TFUE u n-nuqqas ta’ tgawdija tas-somma li tikkorrispondi għall-imsemmija interessi beda jseħħ fil-mument tal-imsemmi rimbors (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑20 ta’ Jannar 2021, Il‑Kummissjoni vs Printeos, C‑301/19 P, EU:C:2021:39, punti 122 sa 124 u 129, u tat‑8 ta’ Marzu 2023, Campine u Campine Recycling vs Il‑Kummissjoni, T‑94/20, mhux ippubblikata, EU:T:2023:110, punti 105 sa 108).
126    Min-naħa l-oħra, fl-ittra tagħha indirizzata lill-Kummissjoni fl‑4 ta’ Frar 2021, ir-rikorrenti fakkret b’mod ċar lil din tal-aħħar l-obbligi tagħha li jirriżultaw mill-Artikolu 266 TFUE kif ukoll mill-ġurisprudenza u talbet il-kapitalizzazzjoni tal-interessi sal-ħlas sħiħ mill-Kummissjoni (ara punt 12 iktar ’il fuq).
127    B’hekk, sa fejn iċ-ċirkustanzi partikolari deskritti fil-punti 125 u 126 iktar ’il fuq huma ssodisfatti fid-data tat-talba minn qabel tar-rikorrenti, ippreżentata fl-ittra tal‑4 ta’ Frar 2021 indirizzata lill-Kummissjoni, hemm lok li jingħataw interessi moratorji fuq l-ammont ta’ EUR 4 264 896.70 mill‑5 ta’ Frar 2021 sal-ħlas sħiħ mill-Kummissjoni. Min-naħa l-oħra, ma teżisti ebda ċirkustanza partikolari li tiġġustifika l-għoti ta’ interessi moratorji għall-perijodu inkluż bejn id-data tar-rimbors tal-multa, it‑8 ta’ Frar 2016, u d-data tat-talba preliminari, l‑4 ta’ Frar 2021, peress li d-dewmien fit-tressiq tal-imsemmija talba minn qabel huwa imputabbli biss għall-aġir tar-rikorrenti.
128    Fir-rigward tar-rata tal-interessi applikabbli, għandu jiġi applikat l-Artikolu 99(2)(b) tar-Regolament (UE, Euratom) 2018/1046 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑18 ta’ Lulju 2018 dwar ir-regoli finanzjarji applikabbli għall-baġit ġenerali tal-Unjoni, li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1296/2013, (UE) Nru 1301/2013, (UE) Nru 1303/2013, (UE) Nru 1304/2013, (UE) Nru 1309/2013, (UE) Nru 1316/2013, (UE) Nru 223/2014, (UE) Nru 283/2014, u d-Deċiżjoni Nru 541/2014/UE u li jħassar ir-Regolament (UE, Euratom) Nru 966/2012 (ĠU 2018, L 193, p. 1, rettifika fil-ĠU 2019, L 60, p 36), applikabbli fil-mument tat-talba minn qabel fis-sens tal-Artikolu 46 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea f’din il-kawża. Skont din id-dispożizzjoni, l-interessi moratorji mogħtija lir-rikorrenti għandhom jiġu kkalkolati abbażi tar-rata applikata mill-BĊE għall-operazzjonijiet prinċipali tiegħu ta’ ffinanzjar mill-ġdid fl‑4 ta’ Frar 2021, jiġifieri 0 % miżjuda bi 3.5 punti perċentwali, jiġifieri f’dan il-każ 3.5 %.
129    Konsegwentement, ir-rikorrenti għandha tingħata interessi moratorji fuq l-ammont ta’ EUR 4 264 896.70, bir-rata tal-interessi ta’ 3.5 % mill‑5 ta’ Frar 2021 u dan sal-ħlas sħiħ mill-Kummissjoni.
c)      Konklużjoni dwar it-talba għad-danni
130    Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, hemm lok li l-Kummissjoni tiġi kkundannata tħallas lir-rikorrenti kumpens għad-dannu kkawżat lilha mill-ksur suffiċjentement serju tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 266 TFUE u li jikkonsisti fl-assenza ta’ ġbir ta’ interessi fissi bir-rata ta’ 4.5 % fuq l-ammont tal-multa indebitament imħallsa, għall-perijodu bejn il-ħlas
provviżorju tal-multa fl‑10 ta’ Frar 2011 u r-rimbors tal-multa indebitament imħallsa fit‑8 ta’ Frar 2016, wara t-tnaqqis tal-ammont tal-interessi diġà mħallsa mill-Kummissjoni waqt ir-rimbors tal-multa. L-ammont ta’ dan il-kumpens jammonta għal EUR 4 264 896,70. Ir-rikorrenti għandha wkoll tingħata interessi moratorji fuq dan l-ammont ta’ EUR 4 264 896.70, bir-rata tal-interessi ta’ 3.5 % mill‑5 ta’ Frar 2021 sal-ħlas sħiħ mill-Kummissjoni.
131    Il-kumplament tat-talbiet għad-danni huma miċħuda, b’tali mod li hemm lok li jiġu eżaminati wkoll it-talbiet għal annullament ippreżentati sussidjarjament.
B.      Fuq it-talbiet għal annullament
132    Ir-rikorrenti titlob, sussidjarjament, l-annullament tal-ittra tal‑25 ta’ Marzu 2021 li permezz tagħha l-Kummissjoni ċaħdet it-talba tagħha għall-ħlas tal-ammonti li jikkorrispondu għall-interessi fissi u għall-interessi moratorji. L-uniku motiv tar-rikorrenti huwa bbażat fuq l-iżball tal-Kummissjoni sa fejn hija kkunsidrat li t-talba għall-ħlas tal-interessi kienet preskritta.
133    Il-Kummissjoni teċċepixxi l-inammissibbiltà tat-talba għal annullament tar-rikorrenti minħabba l-assenza ta’ interess ġuridiku u, sussidjarjament, in-natura konfermattiva tal-ittra tal‑25 ta’ Marzu 2021.
134    Il-Kummissjoni ssostni li r-rikorrenti ma għandha l-ebda interess li titlob l-annullament tal-ittra tal‑25 ta’ Marzu 2021. Fil-fehma tagħha, ir-rikorrenti ma rnexxilhiex tispjega kif ir-rikors għal annullament jagħtiha vantaġġ. Hija ssostni li t-talba għal annullament hija ineffettiva anki jekk ir-rikorrenti ġustament issostni li t-terminu ta’ preskrizzjoni beda jiddekorri mid-data tal-astensjoni allegatament illegali tal-Kummissjoni li tħallasha interessi fissi. Barra minn hekk, l-annullament tal-ittra tal‑25 ta’ Marzu 2021, abbażi tal-Artikolu 263 TFUE, ma jista’ joħloq ebda obbligu għall-Kummissjoni li tħallas lir-rikorrenti l-interessi li hija titlob.
135    Ir-rikorrenti ssostni li hija għad għandha interess fl-annullament tal-ittra tal‑25 ta’ Marzu 2021. Il-konstatazzjoni ta’ illegalità fil-konfront tagħha tista’ sservi bħala bażi għal eventwali rikors għad-danni intiż sabiex jikkumpensa d-dannu kkawżat minn din l-ittra. Barra minn hekk, hija għandha interess li tikkontestaha sabiex tipprevjeni li l-illegalità allegata ma terġax isseħħ fil-futur. Ulterjorment, minn annullament tal-imsemmija ittra jirriżulta li l-Kummissjoni hija obbligata teżamina mill-ġdid ir-risposta tagħha dwar l-eżekuzzjoni tas-sentenza ta’ annullament skont l-Artikolu 266 TFUE u għalhekk li taġixxi b’mod konformi mad-dritt tal-Unjoni billi tħallasha l-interessi dovuti lilha.
136    Minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li rikors għal annullament imressaq minn persuna fiżika jew ġuridika huwa ammissibbli biss sa fejn ir-rikorrent ikollu interess li l-att ikkontestat jiġi annullat. Dan l-interess għandu jkun eżistenti u attwali u għandu jiġi evalwat fil-ġurnata li fiha jitressaq ir-rikors. Għandu wkoll ikompli jeżisti sakemm tingħata d-deċiżjoni tal-qorti (ara is-sentenza tas‑7 ta’ Ġunju 2007, Wunenburger vs Il‑Kummissjoni, C‑362/05 P, EU:C:2007:322, punt 42 u l-ġurisprudenza ċċitata).
137    Tali interess jippreżupponi li l-annullament ta’ dan l-att jista’ jkollu, fih innifsu, konsegwenzi legali jew, fi kliem ieħor, li r-rikors jista’, bl-eżitu tiegħu, jagħti benefiċċju lill-parti li tkun ippreżentatu (ara d-digriet tal‑25 ta’ Novembru 2014, Global Steel Wire vs Il‑Kummissjoni, T‑429/10 u T‑578/10, mhux ippubblikat, EU:T:2014:1008, punt 18 u l-ġurisprudenza ċċitata).
138    Issa, talbiet intiżi jew għall-annullament tar-rifjut ta’ istituzzjoni, ta’ korp jew ta’ organu tal-Unjoni li jirrikonoxxi dritt għal kumpens li rikorrent barra minn hekk isostni skont l-Artikoli 268 u 340 TFUE għandhom jiġu miċħuda bħala inammissibbli, peress li r-rikorrent ma jiġġustifika, bħala prinċipju, ebda interess li jippreżenta tali talbiet flimkien mat-talba tiegħu għal kumpens (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑13 ta’ Ġunju 1972, Compagnie d’approvisionnement, de transport et de crédit u Grands Moulins de Paris vs Il‑Kummissjoni, 9/71 u 11/71, EU:C:1972:52, punti 9 sa 11, u s-sentenza tas‑17 ta’ Lulju 2024, Montanari vs EUCAP Sahel Niger, T‑371/22, EU:T:2024:494, punt 63 u l-ġurisprudenza ċċitata).
139    Għandu jiġi rrilevat li, fl-ittra tal‑25 ta’ Marzu 2021, il-Kummissjoni tiddeċiedi dwar il-bidu tad-dekorrenza tat-terminu ta’ preskrizzjoni tal-azzjoni għad-danni previst fl-Artikolu 46 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, jiġifieri d-data tal-ħlas provviżorju tal-multa mir-rikorrenti. Il-Kummissjoni għalhekk qieset li din l-azzjoni kienet preskritta u għalhekk ċaħdet għal din ir-raġuni t-talba tar-rikorrenti.
140    Għandu jiġi kkonstatat li, permezz tat-talba tagħha għal annullament, ir-rikorrenti tfittex fir-realtà li tikseb l-istess riżultat pekunjarju bħat-talbiet tagħha għad-danni. Għaldaqstant, ir-rikorrenti ma tiġġustifikax interess li tikseb l-annullament tal-ittra tal‑25 ta’ Marzu 2021 minbarra li tissodisfa t-talba tagħha għad-danni, kif turi wkoll in-natura sussidjarja ta’ din it-talba għal annullament.
141    Għaldaqstant, it-talbiet għal annullament għandhom jiġu miċħuda bħala inammissibbli, mingħajr ma hemm bżonn li tingħata deċiżjoni dwar l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà mqajma sussidjarjament.
IV.    Fuq l‑ispejjeż
142    Skont l-Artikolu 134(1) tar-Regoli tal-Proċedura, il-parti li titlef il-kawża għandha tiġi kkundannata għall-ispejjeż, jekk dawn ikunu ntalbu. Skont l-Artikolu 134(3) tal-istess regoli, jekk il-partijiet jitilfu rispettivament fuq waħda jew iktar mit-talbiet tagħhom, kull parti għandha tbati l-ispejjeż rispettivi tagħha
143    F’dan il-każ, peress li kull parti tilfet parzjalment it-talbiet tagħha, huma għandhom jiġu kkundannati jbatu l-ispejjeż rispettivi tagħhom.
Għal dawn ir-raġunijiet,
Il-QORTI ĠENERALI (Id-Disa’ Awla, b’ħames Imħallfin sedenti)
taqta’ u tiddeċiedi:
1)      Il-Kummissjoni Ewropea hija kkundannata tħallas kumpens ta’ ammont ta’ EUR 4 264 896.70 lil Air Canada bħala kumpens għad-dannu mġarrab.
2)      Il-kumpens msemmi fil-paragrafu 1 għandu jiżdied b’interessi moratorji għall-perjodu mill‑5 ta’ Frar 2021 sal-ħlas sħiħ tiegħu bir-rata ta’ 3.5 %.
3)      Il-kumplament tar-rikors huwa miċħud.
4)      Air Canada u l-Kummissjoni għandhom ibatu l-ispejjeż rispettivi tagħhom.
Papasavvas
Truchot
Kanninen
Sampol Pucurull
Perišin
Mogħtija f’qorti bil-miftuħ fil-Lussemburgu, fil‑25 ta’ Marzu 2026.
Firem
*      Lingwa tal-kawża: l-Ingliż.