Eagrán sealadach
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Séú Dlísheomra)
23 Aibreán 2026 (*)
(Tarchur chun réamhrialú – Slándáil shóisialta – Oibrithe imirceacha – Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 – Sochar dífhostaíochta – Ríomh – Airteagal 62(1) agus (2) – An ghníomhaíocht is deireanaí mar dhuine fostaithe nó féinfhostaithe arna déanamh faoi reachtaíocht Bhallstáit – Airteagal 62(3) – Sainchónaí fhaighteoir an tsochair dífhostaíochta atá lonnaithe i mBallstát seachas an ‘Ballstát inniúil’ – Riail ríofa nach gcuirtear san áireamh léi ‘go heisiach’ an tuarastal nó an t‑ioncam gairmiúil a fuair an duine lena mbaineann i leith a ghníomhaíochta is deireanaí mar dhuine fostaithe nó féinfhostaithe – Reachtaíocht náisiúnta lena leagtar síos riail ríofa éagsúil do dhaoine a raibh a bpost deireanach i mBallstát eile)
I gCás C‑116/25,
IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE, ó Administrativen sad – Blagoevgrad (an Chúirt Riaracháin, Blagoevgrad, an Bhulgáir), trí bhreith an 3 Feabhra 2025, a fuarthas ag an gCúirt an 4 Feabhra 2025, sna himeachtaí
Ts. E. S.
v
Direktor na Teritorialno podelenie na Natsionalnia osiguritelen institut – Blagoevgrad,
tugann AN CHÚIRT (an Séú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: I. Ziemele, Uachtarán Dlísheomra, F. Biltgen (Rapóirtéir), Uachtarán an Chéad Dlísheomra, ag feidhmiú mar Bhreitheamh den Séú Dlísheomra, agus A. Kumin, Breitheamh,
Abhcóide Ginearálta: T. Ćapeta,
Cláraitheoir: A. Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–        Ts. E. S., ag D.  Grozdanova agus K. Spiriev, advokati,
–        Rialtas na Bulgáire, ag T. Mitova agus T. Tsingileva, i gcáil Gníomhairí,
–        an Coimisiún Eorpach, ag B.-R. Killmann agus G. Koleva, i gcáil Gníomhairí,
tar éis cinneadh a dhéanamh, tar éis di an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breithiúnas a thabhairt ar an gcás gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1        Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú Airteagal 62(1) agus (2) de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2004 maidir le comhordú córas slándála sóisialta (IO 2004 L 166, lch. 1 agus ceartúchán IO 2004 L 200, lch. 1), arna leasú le Rialachán (CE) Uimh. 988/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Meán Fómhair 2009 (IO 2009 L 284, lch. 43) (‘Rialachán Uimh. 883/2004’).
2        Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir Ts. E. S., náisiúnach de chuid na Bulgáire, agus Direktor na Teritorialno podelenie na Natsionalnia osiguritelen institut – Blagoevgrad (Stiúrthóir na Roinne Críochaí den Institiúid Náisiúnta Slándála Sóisialta, Blagoevgrad, an Bhulgáir), maidir le sochar dífhostaíochta, a dheonaigh an Stiúrthóir trí riail nua a tugadh isteach i ndlí na Bulgáire chun críocha sochair dhífhostaíochta a ríomh a fhaightear de réir reachtaíocht Ballstát eile.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais Eorpaigh
Rialachán Uimh. 883/2004
3        Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in aithrisí 1, 4 agus 45 de Rialachán Uimh 883/2004:
‘(1)      Tagann na rialacha maidir le comhordú na gcóras slándála sóisialta náisiúnta faoi chuimsiú saorghluaiseacht daoine agus ba cheart go gcuideodh siad le feabhas a chur ar a gcaighdeán maireachtála agus ar a gcoinníollacha fostaíochta.
[...]
(4)      Ba cheart saintréithe sonracha na reachtaíochta náisiúnta slándála sóisialta a urramú agus níor cheart ach córas comhordúcháin a fhorbairt.
[...]
(45)      Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóir an Rialacháin seo, eadhon bearta comhordaithe a ghlacadh chun feidhmiú éifeachtach saorghluaiseacht daoine a ráthú, a ghnóthú go leordhóthanach agus, de bharr a fhairsinge agus a iarmhairtí, gur fearr a fhéadfar an cuspóir a ghnóthú ar leibhéal an Chomhphobail, féadfaidh an Comhphobal bearta a ghlacadh, i gcomhréir le prionsabal na comhréireachta a leagtar amach in Airteagal 5 den Chonradh. [...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
4        Foráiltear mar a leanas le hAirteagal 1 den Rialachán sin, dar teideal ‘Sainmhínithe’:
‘[...]
(j)      ciallaíonn “áit chónaithe” an áit ina mbíonn cónaí ar an duine de ghnáth
[…]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
5        Foráiltear mar a leanas le hAirteagal 62 den Rialachán sin, dar teideal ‘Ríomh an tsochair’:
‘1.      Institiúid inniúil Ballstáit a bhforálann a reachtaíocht do ríomh an tsochair ar bhonn mhéid an tuarastail deiridh nó an ioncaim ghairmiúil deiridh, cuirfidh sé san áireamh go heisiach an tuarastal nó an t‑ioncam gairmiúil a fhaigheann an duine lena mbaineann i ndáil lena ghníomhaíocht/gníomhaíocht dheireanach mar dhuine fostaithe nó féinfhostaithe faoin reachtaíocht sin a luaitear.
2.      Beidh feidhm ag mír 1 freisin i gcás ina bhforáiltear leis an reachtaíocht arna riar ag an institiúid inniúil do thréimhse shonrach tagartha chun an tuarastal nó an t‑ioncam gairmiúil a chinneadh, a bheidh mar bhonn chun na sochair a ríomh agus i gcás, le linn na tréimhse sin ina hiomláine nó le linn cuid den tréimhse sin, ina mbeidh an duine lena mbaineann faoi réir reachtaíocht Ballstáit eile.
3.      De mhaolú ar mhíreanna 1 agus 2, a mhéid a bhaineann le daoine dífhostaithe dá bhforáiltear le hAirteagal 65(5)(a), déanfaidh institiúid na háite cónaithe ‘an tuarastal nó an t‑ioncam gairmiúil deiridh a fuair an duine lena mbaineann sa Bhallstát a raibh sé faoi réir a reachtaíochta le linn a ghníomhaíochta is deireanaí mar dhuine fostaithe nó féinfhostaithe a chur san áireamh.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
6        Foráiltear mar a leanas le hAirteagal 62 den Rialachán sin, dar teideal ‘Daoine dífhostaithe a raibh cónaí orthu i mBallstát seachas an Stát inniúil’:
‘[...]
2.      An duine atá iomlán dífhostaithe agus a raibh cónaí air, le linn a ghníomhaíochta is deireanaí mar dhuine fostaithe nó féinfhostaithe, i mBallstát seachas an Ballstát inniúil, agus bhfuil cónaí air fós sa Bhallstát sin nó a fhilleann ar an mBallstát sin, cuirfidh an duine sin é féin ar fáil do na seirbhísí fostaíochta sa Bhallstát cónaithe. Gan dochar d’Airteagal 64, féadfaidh duine atá go hiomlán dífhostaithe, mar chéim fhorlíontach, é féin a chur ar fáil do sheirbhísí fostaíochta an Bhallstáit is deireanaí a raibh sé ag gabháil dá ghníomhaíocht mar dhuine fostaithe nó féinfhostaithe.
Déanfaidh duine atá dífhostaithe, seachas oibrí imeallchríche, nach bhfilleann ar a Bhallstát cónaithe, é féin ar fáil do na seirbhísí fostaíochta sa Bhallstát is deireanaí a raibh sé faoi réir a reachtaíochta.
3.      Cláróidh an duine dífhostaithe dá dtagraítear sa dara habairt de mhír 2 mar dhuine atá ag lorg oibre le seirbhísí fostaíochta inniúla ábhartha an Bhallstáit ina bhfuil cónaí air. Beidh sé faoi réir cigireacht arna heagrú ann agus comhlíonfaidh sé na coinníollacha a leagtar síos le reachtaíocht an Bhallstáit sin. Má roghnaíonn sé é féin a chlárú freisin mar dhuine atá ag lorg oibre sa Bhallstát ina rinne sé a ghníomhaíocht is deireanaí mar dhuine fostaithe nó féinfhostaithe, comhlíonfaidh sé na hoibleagáidí is infheidhme sa Stát sin.
4.      Leagfar síos sa Rialachán Cur Chun Feidhme cur chun feidhme an dara habairt de mhír 2 agus an dara habairt de mhír 3 chomh maith leis na socruithe maidir le malartú faisnéise, comhar agus cúnamh frithpháirteach idir institiúidí agus seirbhísí an Bhallstáit chónaithe agus an Bhallstáit inar ghabh sé dá shlí bheatha dheireanach.
5.      (a)      Gheobhaidh an duine dífhostaithe dá dtagraítear sa chéad agus sa dara habairt de mhír 2 sochair i gcomhréir le reachtaíocht an Bhallstáit cónaithe amhail is dá mbeadh sé faoi réir na reachtaíochta sin le linn a ghníomhaíochta is deireanaí mar dhuine fostaithe nó féinfhostaithe. Is í institiúid na háite cónaithe a sholáthróidh na sochair sin.
[...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí na Bulgáire
7        Foráiltear mar a leanas le hAirteagal 54a den Kodeks za sotsialno osiguryavane (an Cód Árachais Shibhialta (DV Uimh. 110 an 17 Nollaig 1999), sa leagan arna leasú (DV Uimh. 67, an 9 Lúnasa 2024), atá infheidhme ón 13 Lúnasa 2024 (‘KSO’):
‘Beidh daoine a bhfuil ranníocaíochtaí slándála sóisialta íoctha nó dlite ina leith leis an gCiste Dífhostaíochta ar feadh 12 mhí ar a laghad le linn na 18 mí roimh dheireadh na ballraíochta i dteideal sochair dhífhostaíochta, agus ar fíor an méid seo a leanas fúthu,
1.      atá cláraithe mar dhaoine dífhostaithe leis an ngníomhaireacht fostaíochta;
2.      nach bhfuil an ceart chun pinsin scoir sa Bhulgáir ná chun pinsin seanaoise i Stát eile faighte acu, nó nach bhfaigheann pinsean scoir laghdaithe faoi Airteagal 68a ná pinsean ceirde faoi Airteagal 168;
3.      nach saothraíonn siad aon ghníomhaíocht ghairmiúil a bhfuil siad faoi réir árachas éigeantach ina leith faoin gCód seo nó faoi reachtaíocht Stáit eile, cé is moite de na daoine dá dtagraítear in Airteagal 114a(1) de Kodeks na truda [(An Cód Saothair) (DV Uimh. 26, an 1 Aibreán 1986, agus DV Uimh. 27, an 4 Aibreán 1986)].’
8        Foráiltear mar a leanas le hAirteagal 54b(1), (5) agus (8) de KSO, dar teideal ‘Méid an tSochair Dífhostaíochta’):
‘(1)      Is éard a bheidh sa sochar dífhostaíochta laethúil 60 % den mheántuarastal laethúil nó den mheánioncam laethúil is iníoctha nó ar íocadh ranníocaíochtaí leis an gCiste ‘Dífhostaíochta’ ina leith le haghaidh na 24 mhí féilire dheireanacha roimh dheireadh na tréimhse árachais agus ní fhéadfaidh sé a bheith níos lú ná an t‑íosmhéid laethúil ná uasmhéid laethúil an tsochair dífhostaíochta.
[...]
(5)      Déanfar méid mhíosúil an tsochair dífhostaíochta a chinneadh tríd an méid a gheofar faoi mhír 1 a iolrú faoi líon na laethanta oibre sa mhí lena mbaineann sé.
[...]
(8)      I gcás ina n‑áirítear sa tréimhse dá dtagraítear i mír 1, ar ar a bonn a chinntear an meánphá laethúil nó an meánioncam laethúil atá faoi réir ranníocaíochtaí, nó an mhí ina dtagann deireadh leis an árachas, tréimhsí árachais a fuarthas faoi reachtaíocht Stáit a chuirtear i bhfeidhm leis na Rialacháin Eorpacha maidir le comhordú na gcóras slándála sóisialta, chun méid an tsochair dífhostaíochta a chinneadh, cuirfear an méid seo a leanas san áireamh:
1.      an t‑ioncam a fuair an duine le linn a fhostaíochta is deireanaí;
2.      an t‑ioncam uile a fuarthas sa Bhulgáir, [...] chomh maith le hioncam a fuarthas i Stáit eile a bhfuil feidhm ag rialacháin Eorpacha maidir le comhordú córas slándála sóisialta ina leith le linn na 24 mhí féilire dheireanacha roimh an mí inar chríochnaigh an t‑árachas.’
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
9        Is náisiúnach de chuid na Bulgáire í an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí, a bhfuil buanchónaí uirthi sa Bhulgáir, áit ina bhfuil a lárionad leasa.
10      Go dtí deireadh mhí Bealtaine 2024, bhí sí ag gabháil do ghníomhaíocht fostaíochta sa Bhulgáir. I mí an Mheithimh 2024, bhog sí go dtí an Spáinn ar bhonn sealadach, áit ina raibh sí ina hoibrí séasúrach le fostóir Spáinneach, ar feadh tréimhse idir an 7 Meitheamh agus an 13 Iúil 2024, eadhon tréimhse 28 lá ar an iomlán, agus fuair sí tuarastal EUR 2 590.80 ina leith.
11      Ón 14 Iúil 2024, bhí an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí go hiomlán dífhostaithe agus cuireadh ar ais chuig an mBulgáir í, áit inar chuir sí iarratas ar shochar dífhostaíochta faoi bhráid údaráis inniúla na Bulgáire an 2 Lúnasa 2024.
12      Le cinneadh an 13 Meán Fómhair 2024, ghlac an Teritorialno podelenie na Natsionalnia osiguritelen institut – Blagoevgrad (roinn chríochach den Institiúid Náisiúnta Slándála Sóisialta, Blagoevgrad, an Bhulgáir) leis an iarratas sin agus dheonaigh sé ceart don iarratasóir sochar dífhostaíochta BGN 29.71 (thart ar EUR 15) in aghaidh an lae a fháil ón 25 Iúil 2024 go dtí an 22 Iúil 2025.
13      Rinneadh an méid sin a chinneadh ar bhonn an tuillimh iomláin inárachaithe a fuair an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí le linn na 24 mhí féilire dheireanacha roimh an mí inar scoir a ranníocaíochtaí, eadhon don tréimhse idir an 1 Iúil 2022 agus an 13 Iúil 2024, is é sin le rá, méid iomlán BGN 25 154.03 (thart ar EUR 12 860), lena n‑áirítear an tuarastal uile a fuarthas le linn na tréimhse fostaíochta agus an ranníocaíocht a bhaineann lena fostaíocht dheireanach sa Spáinn agus aon ioncam ranníocach eile a bhaineann le tréimhsí fostaíochta roimhe sin agus ranníocaíocht a cuireadh i gcrích sa Bhulgáir le linn na tréimhse 24 mhí sin.
14      Ag cur san áireamh gur chuir Teritorialno podelenie na Natsionalnia osiguritelen institut – Blagoevgrad (Roinn Chríochach den Institiúid Náisiúnta Slándála Sóisialta, Blagoevgrad) Airteagal 54b(8) de KSO i bhfeidhm, le linn na 24 mhí féilire dheireanacha roimh an mí inar scoir sí dá ranníocaíochtaí, chuir an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí tréimhsí fostaíochta agus ranníocaíochta isteach faoi reachtaíocht na Bulgáire agus faoi reachtaíocht Ballstáit eile. Leis an bhforáil sin, a tháinig i bhfeidhm an 13 Lúnasa 2024, maolaítear ar an modh chun sochair dhífhostaíochta a ríomh a leagtar síos in Airteagal 54b(1) de KSO is infheidhme maidir le daoine a bhí fostaithe nó féinfhostaithe sa Bhulgáir amháin le linn na tréimhse 24 mhí sin.
15      Tar éis diúltú, le cinneadh ó Stiúrthóir na Ranna Críochaí d’Institiúid Náisiúnta Slándála Sóisialta, Blagoevgrad an 16 Deireadh Fómhair 2024, dá achomharc riaracháin i gcoinne an chinnidh dá dtagraítear i mír 12 den bhreithiúnas seo, thug an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí caingean os comhair Administrativen sad – Blagoevgrad (an Chúirt Riaracháin, Blagoevgrad, an Bhulgáir), arb í an chúirt a rinne an tarchur í, a thacaíonn leis nach bhfuil feidhm ag Airteagal 62(3) de Rialachán Uimh. 883/2004, lena bhforáiltear ‘go gcuirfí san áireamh’ an tuarastal a fuair an duine lena mbaineann sa Bhallstát a raibh sí faoina réir le linn a ghníomhaíochta is deireanaí mar dhuine fostaithe. Maíonn sí, ar an taobh eile, go dtagann a cás faoi Airteagal 62(1) agus (2) den Rialachán sin, lena bhforchuirtear, chun críocha méid an tsochair dífhostaíochta a ríomh, go gcuirfear san áireamh ‘go heisiach’ an tuarastal a fuarthas i leith fhostaíocht deiridh an duine lena mbaineann.
16      Léiríonn an chúirt a rinne an tarchur go ndearnadh léiriú leanúnach, sa chásdlí náisiúnta, ar Airteagal 62(1) agus (2) de Rialachán Uimh. 883/2004, ar dá réir nach mór ríomh an tsochair dífhostaíochta bheith bunaithe go heisiach ar an tuarastal nó an ioncam a fuarthas le linn na gníomhaíochta is deireanaí mar dhuine fostaithe nó féinfhostaithe, go dtí teacht i bhfeidhm na rialach nua maidir le ríomh an tsochair dífhostaíochta a fuarthas faoi reachtaíocht Ballstát eile, a leagtar amach in Airteagal 54b(8) de KSO. Mar sin féin, ó glacadh an riail nua sin, tá roinnt cúirteanna náisiúnta tar éis an cásdlí a bhí ann roimhe seo a thréigean agus chinn siad, ós rud é nach bhfuil Rialachán Uimh. 883/2004 beartaithe ach chun scéimeanna slándála sóisialta a chomhordú gan scéim ghinearálta slándála sóisialta a bhunú, go bhfuil na Ballstáit fós inniúil chun na coinníollacha maidir le teidlíocht ar shochair slándála sóisialta a shocrú. Dá bhrí sin, measann na cúirteanna sin anois nach gceanglaítear le hAirteagal 62(1) agus (2) den Rialachán sin ar na Ballstáit méid an tsochair dífhostaíochta a chinneadh tríd an tuarastal nó an t‑ioncam a fuarthas i leith na gníomhaíochta is deireanaí mar dhuine fostaithe nó féinfhostaithe a chur san áireamh go heisiach, gan beann ar reachtaíocht an Bhallstáit ina ndearnadh an ghníomhaíocht sin.
17      Tá amhras ar an gcúirt a rinne an tarchur faoi chomhoiriúnacht Airteagal 54b(8) de KSO le hAirteagal 62(1) agus (2) de Rialachán Uimh. 883/2004.
18      Ar thaobh amháin, chinn an Chúirt, i míreanna 32 go 37 de bhreithiúnas an 23 Eanáir 2020, Bundesagentur für Arbeit (C‑29/19, EU:C:2020:36), go bhforchuirtear leis an bhforáil sin de Rialachán Uimh. 883/2004, arna léamh i bhfianaise an chirt chun saorghluaiseachta oibrithe, chun sochair dhífhostaíochta a ríomh, nach gcuirfear san áireamh ach an tuarastal a fuarthas i ndáil leis an ngníomhaíocht dheireanach mar dhuine fostaithe arna shaothrú ag oibrí a bhí faoi réir reachtaíocht níos mó ná Ballstát amháin.
19      Ar an taobh eile, trí riail a leagan síos maidir le ríomh an tsochair dífhostaíochta a mhaolaíonn ón riail dá bhforáiltear in Airteagal 54b(1) de KSO, i gcás ina bhfuil an tréimhse thagartha curtha i gcrích faoi reachtaíocht Ballstáit eile, d’fhéadfadh Airteagal 54b(8) de KSO a bheith ar neamhréir le hAirteagal 62(1) agus (2) de Rialachán Uimh. 883/2004.
20      Sna himthosca sin, chinn an Administrativen sad – Blagoevgrad (an Chúirt Riaracháin, Blagoevgrad) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt le haghaidh réamhrialú:
‘1)      An bhfuil Airteagal 62(1) agus (2) de [Rialachán (CE) Uimh. 883/2004] le léiriú sa chaoi go gceadaítear nach ndéanfaí ríomh mhéid an tsochair [dífhostaíochta] a chinneadh de réir an tuarastail a fuarthas le linn an tréimhse fostaíochta is déanaí, i gcás ina ndéantar foráil le reachtaíocht an Bhallstáit arna riar ag an institiúid inniúil do thréimhse thagartha sonrach is gá chun an bonn (an bonn) le haghaidh ríomh [an tsochair] a chinneadh agus go bhfuil an tréimhse dheireanach fostaíochta níos giorra ná an tréimhse sin […] ach go bhfuil na tréimhsí fostaíochta uile nó cuid díobh curtha i gcrích faoi reachtaíocht Ballstáit eile?
2)      An bhfuil Airteagal 62(1) agus (2) de [Rialachán Uimh. 883/2004] le léiriú sa chaoi go gceadaítear reachtaíocht Bhallstáit lena bhforáiltear do rialacha mionsonraithe eile maidir le méid an tsochair [dífhostaíochta] a ríomh ag brath ar cibé ar cuireadh na tréimhsí fostaíochta a cheanglaítear leis an reachtaíocht chomhfhreagrach isteach ina n‑iomláine faoin reachtaíocht sin nó ar cuireadh na tréimhsí fostaíochta uile nó cuid díobh i gcrích faoi reachtaíocht de Bhallstát eile?’
Na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
Réamhbharúlacha
21      Lena dá cheist, iarrann an chúirt a rinne an tarchur ar an gCúirt maidir le léiriú Airteagal 62(1) agus (2) de Rialachán Uimh. 883/2004.
22      I ndáil leis sin, ní mór a thabhairt faoi deara gur léir ó fhoclaíocht na forála sin go mbunaítear riail chun sochair dhífhostaíochta a ríomh atá infheidhme maidir le cás duine a chríochnaigh a ghníomhaíocht dheireanach mar dhuine fostaithe nó féinfhostaithe faoi reachtaíocht institiúid inniúil Ballstáit.
23      Maidir leis na sochair dhífhostaíochta a bhfuil institiúid inniúil an Bhallstáit sin ina dteideal, foráiltear le hAirteagal 62(1) agus (2) de Rialachán Uimh. 883/2004 go gcuirfidh institiúid inniúil Ballstáit a bhforáiltear a reachtaíocht go mbeidh ríomh an tsochair bunaithe ar mhéid an tuarastail nó an ioncaim ghairmiúil a bhí ann roimhe sin san áireamh ‘go heisiach an tuarastal nó an t ioncam gairmiúil a fhaigheann an duine lena mbaineann i ndáil lena ghníomhaíocht/gníomhaíocht dheireanach mar dhuine fostaithe nó féinfhostaithe faoin reachtaíocht sin […]’, tá feidhm ag an riail sin maidir le ríomh freisin i gcás ina bhforáiltear do thréimhse thagartha leis an reachtaíocht a chuirtear i bhfeidhm.
24      Os a choinne sin, maidir le daoine atá dífhostaithe go hiomlán a raibh cónaí orthu, le linn a ngníomhaíochta is deireanaí mar dhuine fostaithe nó féinfhostaithe, i mBallstát seachas an Ballstát inniúil agus a leanann de bheith ina gcónaí nó ag filleadh ar an mBallstát céanna, de réir bhrí na chéad abairte agus an dara habairt d’Airteagal 65(2) de Rialachán Uimh. 883/2004, dá dtagraítear in Airteagal 65(5)(a) de, ba cheart a shonrú, dá bhrí sin, go bhforáiltear le hAirteagal 62(3) den Rialachán sin do mhaolú ar na rialacha maidir le ríomh a leagtar síos i míreanna 1 agus 2 d’Airteagal 62.
25      Sa chás seo, is léir ón ordú tarchuir, ar an gcéad dul síos, go ndearna an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí a gníomhaíocht dheireanach mar dhuine fostaithe faoi reachtaíocht seachas an reachtaíocht faoina bhfaigheann sí sochair dhífhostaíochta. Lean sí dá gníomhaíocht dheireanach mar dhuine fostaithe sa Spáinn, faoi reachtaíocht an Bhallstáit sin, cé gur aithníodh í mar dhuine atá i dteideal sochair dhífhostaíochta sa Bhulgáir, faoi reachtaíocht an Bhallstáit sin.
26      Ar an dara dul síos, sonraíonn an chúirt a rinne an tarchur go bhfuil buanchónaí ar an iarratasóir sna príomhimeachtaí sa Bhulgáir, áit a bhfuil a lárionad leasa suite. Níl aon rud sa chomhad a cuireadh faoi bhráid na Cúirte chun tacú leis an gconclúid gur aistrigh an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí, le linn na tréimhse a chomhfhreagraíonn do shaothrú a gníomhaíochta deireanaí mar dhuine fostaithe nó tar éis fhoirceannadh na gníomhaíochta sin, a áit chónaithe ón mBulgáir go dtí an Spáinn.
27      Sna himthosca sin, faoi réir na bhfíoruithe atá le déanamh ag an gcúirt a rinne an tarchur, is cosúil, nuair a shaothraigh sí a gníomhaíocht dheireanach mar dhuine fostaithe sa Spáinn, go raibh cónaí ar an iarratasóir sna príomhimeachtaí sa Bhulgáir agus gur lean sí de bheith ina cónaí ar chríoch an Bhallstáit sin tar éis fhoirceannadh a gníomhaíochta deiridh mar dhuine fostaithe, eadhon i mBallstát seachas Ballstát a fostaíochta deireanaí, ionas go bhféadfaí feidhm a bheith ag an riail ríofa a leagtar síos in Airteagal 62(3) de Rialachán Uimh. 883/2004 maidir lena cás.
28      Faoin gcásdlí socair, faoin nós imeachta a leagtar síos in Airteagal 267 CFAE, i gcomhthéacs an nós imeachta lena bhforáiltear do chomhar idir na cúirteanna náisiúnta agus an Chúirt Bhreithiúnais, is faoin gCúirt Bhreithiúnais atá sé freagra a thabhairt ar an gcúirt náisiúnta a bheidh úsáideach di agus lena gcuirfear ar a cumas cinneadh a dhéanamh maidir leis an gcás atá os a comhair. Chuige sin, d’fhéadfadh sé go measann an Chúirt Bhreithiúnais gur gá forálacha dhlí an Aontais a chur san áireamh nár thagair an chúirt náisiúnta dóibh i bhfoclaíocht a ceiste (breithiúnais an 20 Márta 1986, Tissier, 35/85, EU:C:1986:143, mír 9, agus an 11 Nollaig 2025, Staatssecretaris Jeugd, Preventie en Sport (Toitíní Leictreonacha), C‑665/24, EU:C:2025:960, mír 37).
29      Dá réir sin, ní mór a mheas, lena dhá cheist, go n‑iarrann an chúirt a rinne an tarchur go ndéanfaidh an Chúirt Bhreithiúnais léiriú ar Airteagal 62(3) de Rialachán Uimh. 883/2004.
An chéad cheist
30      Lena céad cheist, iarrann an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach an bhfuil Airteagal 62(3) de Rialachán Uimh. 883/2004, arna léamh i gcomhar leis an gcéad agus an dara habairt d’Airteagal 65(2) agus Airteagal 65(5)(a) den Rialachán sin, le léiriú sa chaoi go gcuirtear bac leis ar reachtaíocht Bhallstáit, mar an Ballstát cónaithe, ar faoina réir nach gcinntear méid an tsochair dífhostaíochta atá dlite do dhuine a bhfuil an tréimhse thagartha dá bhforáiltear le reachtaíocht an Bhallstáit sin d’fhonn an sochar dífhostaíochta a fuarthas faoi reachtaíocht Ballstáit eile a ríomh, eadhon Ballstáit na fosaíochta is deireanaí, agus tuarastal nó ioncam gairmiúil a fuair an duine sin mar chuid dá ghníomhaíocht dheireanach mar dhuine fostaithe nó féinfhostaithe arna déanamh faoi reachtaíocht an Bhallstáit eile sin á chur san áireamh ‘go heisiach’.
31      De réir cásdlí socair, agus foráil de dhlí an Aontais á léiriú, is gá go gcuirfí san áireamh ní hamháin a téarmaí, ach freisin a comhthéacs agus na cuspóirí atá á saothrú leis na rialacha a bhfuil sí ina cuid dóibh (breithiúnais an 6 Deireadh Fómhair 1982 Cilfit, 283/81, EU:C:1982:335, mír 20, agus an 11 Nollaig 2025, GKV-Spitzenverband, C‑743/23, EU:C:2025:954, mír 41).
32      Sa chéad áit, foráiltear le hAirteagal 62(3) de Rialachán Uimh. 883/2004, chun an sochar dífhostaíochta a ríomh, déanfaidh institiúid na háite cónaithe ‘an tuarastal nó an t‑ioncam gairmiúil deiridh a fuair an duine lena mbaineann sa Bhallstát a raibh sé faoi réir a reachtaíochta le linn a ghníomhaíochta deireanaí mar dhuine fostaithe nó féinfhostaithe a chur san áireamh’.
33      Ar an dara dul síos, foráiltear le hAirteagal 62(1) agus (2) den Rialachán sin, ina bhforáiltear i míreanna 1 agus 2, mar a cuireadh in iúl i mír 23 den bhreithiúnas seo, chun críocha sochair dhífhostaíochta a ríomh, go gcuirfidh institiúid inniúil Bhallstát na fostaíochta deireanaí san áireamh ‘go heisiach an tuarastal nó an t ioncam gairmiúil a fhaigheann an duine lena mbaineann i ndáil lena ghníomhaíocht/gníomhaíocht dheireanach mar dhuine fostaithe nó féinfhostaithe faoin reachtaíocht sin […]’, agus go bhfuil feidhm ag an riail sin freisin i gcás ina bhforáiltear do thréimhse thagartha leis an reachtaíocht arna chur i bhfeidhm ag an institiúid inniúil.
34      Dá bhrí sin, cé go gceanglaítear le hAirteagal 62(1) den Rialachán sin ar institiúid inniúil Bhallstát na fostaíochta deireanaí an tuarastal nó an t‑ioncam gairmiúil a fuair an duine lena mbaineann mar gheall ar an ngníomhaíocht dheireanach mar dhuine fostaithe nó féinfhostaithe a chur san áireamh go heisiach, ciallaíonn easpa beachtais den sórt sin i mír 3 d’Airteagal 62 nach mór d’institiúid na háite cónaithe an tuarastal nó an t‑ioncam gairmiúil a fhaigheann duine dífhostaithe dá dtagraítear in Airteagal 65(5)(a) den Rialachán sin i ndáil lena ghníomhaíocht dheireanach mar dhuine fostaithe nó féinfhostaithe a chur san áireamh, gan iallach a bheith uirthi é sin a dhéanamh ‘go heisiach’.
35      Sa tríú háit, mar is léir ó aithris 4 sa bhrollach a ghabhann le Rialachán Uimh. 883/2004, urramaítear leis an Rialachán sin saintréithe sonracha na reachtaíochta náisiúnta maidir le slándáil shóisialta agus ní fhéachtar leis ach le córas comhordaithe a bhunú. Ní cheanglaítear leis an gcuspóir sin Airteagal 62(3) den Rialachán sin a léiriú sa chaoi go bhforchuirtear leis ach an tuarastal nó an t‑ioncam gairmiúil a fhaigheann an duine lena mbaineann i ndáil leis an ngníomhaíocht dheireanach mar dhuine fostaithe nó féinfhostaithe a chur san áireamh chun sochair a ríomh ag an mBallstát cónaithe, agus in ainneoin fhoclaíocht na forála sin agus an comhthéacs ina bhfuil sí leagtha síos, mar a léirítear i míreanna 32 go 34 den bhreithiúnas seo.
36      In aon chás, ní féidir le duine dífhostaithe amhail dá dtagraítear in Airteagal 65(5)(a) de Rialachán Uimh. 883/2004 brath ar léiriú d’Airteagal 62(1) agus (2) de Rialachán Uimh. 883/2004 amhail arna dhéanamh ag an gCúirt i mbreithiúnas an 23 Eanáir 2020, Bundesagentur für Arbeit (C‑29/19, EU:C:2020:36) os comhair údaráis an Bhallstáit cónaithe, dá ndéanann an chúirt a rinne an tarchur tagairt ina hiarraidh ar réamhrialú, chuig údaráis a Bhallstáit cónaithe. Bhain an cás as a n‑eascraíonn an breithiúnas sin le hoibrí a thagann faoi raon feidhme an Rialacháin seo agus a raibh sainchónaí air sa Bhallstát ina ndearna sé a ghníomhaíocht ghairmiúil dheireanach agus ar faoina reachtaíocht a bhain sé tairbhe as sochar dífhostaíochta. Tagann cás den sórt sin faoin riail ríofa a leagtar amach in Airteagal 62(1) agus (2) den Rialachán sin agus, dá bhrí sin, tá sé éagsúil le cás an iarratasóra sna príomhimeachtaí.
37      I bhfianaise na mbreithnithe uile roimhe seo, ní mór an chéad cheist a fhreagairt sa chaoi nach mór Airteagal 62(3) de Rialachán Uimh. 883/2004, arna léamh i gcomhar leis an gcéad agus an dara habairt d’Airteagal 65(2) agus le hAirteagal 65(5)(a) den Rialachán sin, a léiriú sa chaoi nach gcuirtear bac leis ar reachtaíocht Bhallstáit, eadhon an Ballstát cónaithe, ar faoina réir nach gcinntear méid an tsochair dífhostaíochta atá dlite do dhuine a bhfuil an tréimhse thagartha dá bhforáiltear le reachtaíocht an Bhallstáit sin d’fhonn an sochar dífhostaíochta a fuarthas faoi reachtaíocht Ballstáit eile a ríomh, eadhon Ballstáit na fosaíochta is deireanaí, agus tuarastal nó ioncam gairmiúil a fuair an duine sin mar chuid dá ghníomhaíocht dheireanach mar dhuine fostaithe nó féinfhostaithe arna déanamh faoi reachtaíocht an Bhallstáit eile sin á chur san áireamh ‘go heisiach’.
An dara ceist
38      Lena dara ceist iarrann an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 62 de Rialachán Uimh. 883/2004 le léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leis ar reachtaíocht náisiúnta lena bhforáiltear, chun sochair dhífhostaíochta a ríomh, do rialacha éagsúla ag brath ar cé acu atá nó nach bhfuil an tréimhse thagartha curtha i gcrích ina hiomláine ag daoine atá i staid dífhostaíochta faoin reachtaíocht náisiúnta nó ar cé acu a chuir nó nár chuir siad an tréimhse thagartha sin i gcrích faoi reachtaíocht Ballstáit eile.
39      I ndáil leis sin, is léir ón ordú tarchuir go bhforáiltear le hAirteagal 54b(8) de KSO, ar an gcéad dul síos, go n‑áirítear sa tréimhse thagartha tréimhsí fostaíochta agus ranníocaíochtaí a fuarthas faoin reachtaíocht náisiúnta agus iad siúd a fuarthas faoi reachtaíocht Ballstáit eile agus, ar an dara dul síos, i gcás ina n‑áirítear sa tréimhse thagartha sin tréimhsí fostaíochta agus ranníocaíochtaí a fuarthas faoi reachtaíocht Ballstáit eile, chun méid an tsochair dífhostaíochta a chinneadh, cuirfear san áireamh an t‑ioncam a fuarthas ón bhfostaíocht dheireanach agus an t‑ioncam a fuarthas faoi reachtaíocht na Bulgáire agus faoi reachtaíocht aon Bhallstáit eile le 24 mhí féilire anuas roimh mhí an scoir árachais.
40      Cuirtear san áireamh leis na rialacha sonracha dá bhforáiltear le foráil den dlí náisiúnta amhail an fhoráil atá i gceist sna príomhimeachtaí i ndáil le daoine a d’fheidhmigh a gceart chun saorghluaiseachta agus a dtagann a gcás faoin riail ríofa a leagtar síos in Airteagal 62(3) de Rialachán Uimh. 883/2004, tréimhsí fostaíochta a cuireadh isteach faoin reachtaíocht náisiúnta agus tréimhsí a cuireadh i gcrích faoi reachtaíocht Ballstáit eile araon, i gcomhréir leis an gcuspóir a eascraíonn as aithrisí 1 agus 45 den Rialachán sin feidhmiú éifeachtach an chirt chun saorghluaiseachta atá ag daoine a áirithiú. Áirithítear leo freisin, i gcomhréir le hAirteagal 62(3), go gcuirfear san áireamh an tuarastal nó an t‑ioncam gairmiúil a fuarthas i ndáil leis an ngníomhaíocht dheireanach mar dhuine fostaithe nó féinfhostaithe a shaothraítear faoi reachtaíocht Ballstáit eile.
41      I bhfianaise an mhéid uile roimhe seo, ní mór an dara ceist a fhreagairt sa chaoi nach mór Airteagal 62 de Rialachán Uimh. 883/2004 a léiriú sa chaoi nach gcuirtear cosc leis ar reachtaíocht Bhallstáit lena bhforáiltear, chun críocha sochar dífhostaíochta a ríomh, do rialacha éagsúla ag brath ar cé acu atá nó nach bhfuil an tréimhse thagartha curtha i gcrích ina hiomláine ag daoine dífhostaithe faoi reachtaíocht an Bhallstáit sin nó gur chuir siad an tréimhse thagartha uile sin nó cuid den tréimhse thagartha sin i gcrích faoi reachtaíocht Ballstáit eile.
Costais
42      Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte Breithiúnais, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Séú Dlísheomra) mar seo a leanas:
1.      Maidir le hAirteagal 62(3) de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2004 maidir le comhordú córas slándála sóisialta, arna leasú le Rialachán Uimh. 988/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Meán Fómhair 2019, arna léamh i gcomhar leis an gcéad agus an dara habairt d’Airteagal 65(2) agus Airteagal 65(5)(a) de Rialachán Uimh. 883/2004 arna leasú,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ní chuirtear bac leis ar reachtaíocht Bhallstáit, eadhon an Ballstát cónaithe, ar faoina réir nach gcinntear méid an tsochair dífhostaíochta atá dlite do dhuine a bhfuil an tréimhse thagartha dá bhforáiltear le reachtaíocht an Bhallstáit sin d’fhonn an sochar dífhostaíochta a fuarthas faoi reachtaíocht Ballstát eile a ríomh, eadhon Ballstáit na fosaíochta is deireanaí, agus tuarastal nó ioncam gairmiúil a fuair an duine sin mar chuid dá ghníomhaíocht dheireanach mar dhuine fostaithe nó féinfhostaithe arna déanamh faoi reachtaíocht an Bhallstáit eile sin á chur san áireamh ‘go heisiach’.
2.      Maidir le hAirteagal 62 de Rialachán Uimh. 883/2004, arna leasú le Rialachán Uimh. 988/2009,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ní chuirtear cosc leis ar reachtaíocht Bhallstáit lena bhforáiltear, chun críocha sochar dífhostaíochta a ríomh, do rialacha éagsúla ag brath ar cé acu atá nó nach bhfuil an tréimhse thagartha curtha i gcrích ina hiomláine ag daoine dífhostaithe faoi reachtaíocht an Bhallstáit sin nó gur chuir siad an tréimhse thagartha uile sin nó cuid den tréimhse thagartha sin i gcrích faoi reachtaíocht Ballstáit eile.
Sínithe
*      Teanga an cháis: an Bhulgáiris.