62019CJ0143_RES
Zaak C‑143/19 P
Der Grüne Punkt – Duales System Deutschland GmbH
tegen
Bureau voor intellectuele eigendom van de Europese Unie (EUIPO)
Arrest van het Hof (Vijfde kamer) van 12 december 2019
„Hogere voorziening – Uniemerk – Verordening (EG) nr. 207/2009 – Artikelen 15 en 66 – Normaal gebruik van een collectief Uniemerk – Merk inzake een systeem van inzameling en verwerking van verpakkingsafval – Aanbrenging op de verpakking van de waren waarvoor het merk is ingeschreven”
Uniemerk – Collectieve Uniemerken – Wezenlijke functie – Onderscheid tussen de waren of diensten van de leden van de vereniging die merkhouder is en die van andere ondernemingen
(Verordening nr. 207/2009 van de Raad, art. 66)
(zie punten 52‑54)
Uniemerk – Afstand, verval en nietigheid – Gronden van verval – Geen normaal gebruik van het merk – Bewijs van het gebruik van het oudere merk – Normaal gebruik – Begrip – Beoordelingscriteria – Collectief merk
[Verordening nr. 207/2009 van de Raad, art. 15, lid 1, en 51, lid 1, a)]
(zie punten 55‑58, 62, 72, 73)
Uniemerk – Afstand, verval en nietigheid – Gronden van verval – Geen normaal gebruik van het merk – Collectief beeldmerk dat een cirkel met twee pijlen weergeeft en dat betrekking heeft op een systeem van inzameling en verwerking van verpakkingsafval
[Verordening nr. 207/2009 van de Raad, art. 15, lid 1, en 51, lid 1, a)]
(zie punten 67‑70)
Samenvatting
Een collectief merk dat betrekking heeft op een systeem van inzameling van verpakkingsafval en dat wordt aangebracht op de verpakking van waren kan normaal zijn gebruikt voor de verpakte waren
Bij arrest van 12 december 2019,
Der Grüne Punkt/EUIPO
(C‑143/19 P), heeft het Hof het arrest van het Gerecht (
1
) vernietigd omdat daarin blijk werd gegeven van een onjuiste rechtsopvatting bij de toepassing van het begrip „normaal gebruik” op een collectief Uniemerk.
Rekwirante in de onderhavige zaak, Der Grüne Punkt, had de inschrijving verkregen van een collectief beeldmerk dat een cirkel met twee pijlen weergeeft en betrekking heeft op een systeem van inzameling en verwerking van verpakkingsafval. Het Bureau voor intellectuele eigendom van de Europese Unie (EUIPO) had een tegen dat merk ingestelde vordering tot vervallenverklaring gedeeltelijk toegewezen, op grond dat voornoemd merk niet normaal was gebruikt voor alle waren waarvoor het was ingeschreven, met uitzondering van de waren bestaande in verpakkingen.
Het door rekwirante ingestelde beroep tot vernietiging van de beslissing van de kamer van beroep van het EUIPO werd verworpen door het Gerecht.
Ter ondersteuning van haar hogere voorziening voert rekwirante aan dat het Gerecht is voorbijgegaan aan de uit de rechtspraak voortvloeiende uitlegging van het begrip „normaal gebruik” in de zin van artikel 15, lid 1, van verordening nr. 207/2009 (
2
) en niet naar behoren rekening heeft gehouden met de kenmerken van collectieve merken als bedoeld in artikel 66 van die verordening.
Om te beginnen heeft het Hof in herinnering gebracht dat de wezenlijke functie van een collectief merk erin bestaat de waren of diensten van de leden van de vereniging die merkhouder is te onderscheiden van die van andere ondernemingen. Anders dan bij een individueel merk bestaat de functie van een collectief merk er dus niet in om de consument te wijzen op de „identiteit van de oorsprong” van de waren of de diensten waarvoor het is ingeschreven. In dit verband heeft het Hof opgemerkt dat artikel 66 van verordening nr. 207/2009 geenszins vereist dat de fabrikanten, producenten, dienstverrichters of handelaars die zijn aangesloten bij een vereniging die houder van een collectief merk is, deel uitmaken van dezelfde groep ondernemingen waarvan de productie of dienstverrichting onder een en dezelfde controle staat. Voorts heeft het Hof vastgesteld dat collectieve merken, net als individuele merken, deel uitmaken van het economische verkeer. Het gebruik ervan moet dus, om als „normaal” in de zin van artikel 15, lid 1, van verordening nr. 207/2009 te kunnen worden aangemerkt, daadwerkelijk aansluiten bij het doel van de betrokken ondernemingen om voor hun waren en diensten een afzet te vinden of te behouden.
Vervolgens is het Hof tot de slotsom gekomen dat een collectief merk overeenkomstig de wezenlijke functie ervan wordt gebruikt zodra het de consument in staat stelt te begrijpen dat de betrokken waren of diensten afkomstig zijn van ondernemingen die zijn aangesloten bij de vereniging die merkhouder is, en deze waren of diensten aldus te onderscheiden van die van niet-aangesloten ondernemingen. Het Hof heeft geoordeeld dat in casu uit de door het Gerecht verrichte vaststellingen bleek dat het collectieve merk was gebruikt overeenkomstig de wezenlijke functie ervan, gelet op het feit dat de producent of verkoper van de litigieuze waren deel uitmaakte van rekwirantes systeem van licentieverlening.
Tot slot heeft het Hof opgemerkt dat bij de beoordeling of van het betrokken merk een normaal gebruik is gemaakt, in het bijzonder rekening moet worden gehouden met de gebruiken die in de betrokken economische sector gerechtvaardigd worden geacht om voor de door het merk beschermde waren of diensten een marktaandeel te behouden of te verkrijgen, de aard van die waren of diensten, de kenmerken van de markt en de omvang en de frequentie van het gebruik van het merk. Dienaangaande heeft het Hof vastgesteld dat het Gerecht heeft nagelaten die criteria toe te passen op de onderhavige zaak. Het Hof heeft met name geoordeeld dat het Gerecht moest nagaan of het gebruik dat in casu naar behoren was aangetoond, te weten het aanbrengen van het betrokken merk op de verpakking van de waren van de ondernemingen die zijn aangesloten bij het systeem van lokale inzameling en ecologische verwerking van verpakkingsafval, in de betrokken economische sectoren gerechtvaardigd werd geacht om voor de waren een marktaandeel te behouden of te verkrijgen. Volgens het Hof kan niet worden uitgesloten dat de aanduiding door de fabrikant of distributeur, op de verpakking van gangbare consumptiegoederen, dat hij is aangesloten bij een dergelijk recyclingsysteem, invloed kan hebben op de aankoopbeslissingen van de consument en dus kan bijdragen aan het behoud of de verkrijging van marktaandeel voor deze waren.
Omdat het Gerecht volgens het Hof blijk had gegeven van een onjuiste rechtsopvatting bij de toepassing van het begrip „normaal gebruik”, heeft het Hof het bestreden arrest en de beslissing van de kamer van beroep van het EUIPO vernietigd.
(
1
)	Arrest van 12 december 2018, Der Grüne Punkt/EUIPO – Halston Properties (Weergave van een cirkel met twee pijlen) (T‑253/17, EU:T:2018:909).
(
2
)	Verordening (EG) nr. 207/2009 van de Raad van 26 februari 2009 inzake het [Unie]merk (PB 2009, L 78, blz. 1).