62023CJ0351_RES
Υπόθεση C‑351/23
GR REAL s. r. o.
κατά
POκαιRT
(αίτηση του Krajský súd v Prešove για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως)
Απόφαση του Δικαστηρίου (τμήμα μείζονος συνθέσεως) της 24ης Ιουνίου 2025
«Προδικαστική παραπομπή – Προστασία των καταναλωτών – Καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές – Οδηγία 93/13/ΕΟΚ – Άρθρο 6, παράγραφος 1 – Άρθρο 7, παράγραφος 1 – Σύμβαση καταναλωτικής πίστης – Σύμβαση της οποίας η εκπλήρωση εξασφαλίζεται με τη σύσταση ασφάλειας επί ακινήτου το οποίο αποτελεί την οικογενειακή κατοικία του καταναλωτή – Πρόωρη λύση της σύμβασης και υποχρέωση καταβολής του υπολοίπου της οφειλής – Εξωδικαστικός πλειστηριασμός του εν λόγω ακινήτου – Εθνική ρύθμιση κατά την οποία επιτρέπεται η διεξαγωγή του πλειστηριασμού χωρίς να έχει προηγουμένως ελεγχθεί η οικεία απαίτηση από δικαστήριο – Λόγοι ακυρότητας του εν λόγω πλειστηριασμού στους οποίους δεν συγκαταλέγεται η ύπαρξη καταχρηστικών ρητρών – Αποτελεσματικότητα της προστασίας που αναγνωρίζεται στους καταναλωτές – Άρθρα 7 και 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης»
Προστασία των καταναλωτών – Καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές – Οδηγία 93/13 – Πεδίο εφαρμογής – Ένδικη διαδικασία κινηθείσα από υπερθεματίστρια εταιρία στην οποία κατακυρώθηκε η οικογενειακή κατοικία καταναλωτή η οποία εκπλειστηριάσθηκε στο πλαίσιο εξωδικαστικής αναγκαστικής εκτέλεσης προς ικανοποίηση απαίτησης εξασφαλισθείσας με υποθήκη την οποία παραχώρησε ο καταναλωτής επί του εν λόγω ακινήτου, διαδικασία η οποία αποσκοπεί στην έξωση του καταναλωτή – Ανταγωγή ασκηθείσα από τον καταναλωτή στο πλαίσιο της διαδικασίας αυτής, με την οποία αμφισβητείται η νομιμότητα της μεταβίβασης της κυριότητας της εν λόγω οικογενειακής κατοικίας – Εμπίπτει – Προϋποθέσεις
(Οδηγία 93/13 του Συμβουλίου, άρθρα 6 § 1 και 7 § 1)
(βλ. σκέψεις 63-74, 77, 79-83, διατακτ. 1)
Προστασία των καταναλωτών – Καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές – Οδηγία 93/13 – Μέτρα που έχουν ως σκοπό να παύσει η χρήση των καταχρηστικών ρητρών – Εθνική ρύθμιση η οποία επιτρέπει τη συνέχιση εξωδικαστικής αναγκαστικής εκτέλεσης προς ικανοποίηση απαίτησης εξασφαλισθείσας με υποθήκη την οποία παραχώρησε καταναλωτής επί της οικογενειακής του κατοικίας, παρότι εκκρεμεί η εκδίκαση αίτησης προσωρινών μέτρων και υφίστανται συγκλίνουσες ενδείξεις ως προς την ενδεχόμενη ύπαρξη δυνητικώς καταχρηστικής ρήτρας στη σύμβαση βάσει της οποίας επισπεύσθηκε η εκτέλεση αυτή – Ρύθμιση η οποία δεν προβλέπει δυνατότητα να επιτευχθεί δικαστικώς η κήρυξη της ακυρότητας της αναγκαστικής εκτέλεσης λόγω της ύπαρξης τέτοιας ρήτρας στη σύμβαση – Δεν επιτρέπεται
(Οδηγία 93/13 του Συμβουλίου, άρθρα 6 § 1 και 7 § 1)
(βλ. σκέψεις 88-105, διατακτ. 2)
Σύνοψη
Το τμήμα μείζονος συνθέσεως του Δικαστηρίου, επιληφθέν αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως την οποία υπέβαλε το Krajský súd v Prešove (περιφερειακό δικαστήριο Prešov, Σλοβακία), αποφαίνεται επί της προστασίας που παρέχει στους καταναλωτές η οδηγία 93/13 (
1
), ερμηνευόμενη υπό το πρίσμα των θεμελιωδών δικαιωμάτων στον σεβασμό της κατοικίας και σε αποτελεσματική δικαστική προστασία (
2
), στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ δύο καταναλωτών και του υπερθεματιστή στον οποίο κατακυρώθηκε η οικογενειακή κατοικία των καταναλωτών αυτών με αντικείμενο, αφενός, την έξωση των καταναλωτών από την κατοικία τους κατόπιν της αγοράς της από τον υπερθεματιστή και, αφετέρου, ανταγωγή με την οποία οι καταναλωτές αμφισβήτησαν τη νομιμότητα της μεταβίβασης της κυριότητας του εν λόγω ακινήτου. Το Δικαστήριο εξετάζει επίσης τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες πρέπει να συνεχιστεί, άπαξ κινηθεί, διαδικασία εξωδικαστικής αναγκαστικής εκτέλεσης προς ικανοποίηση απαίτησης εξασφαλισθείσας με υποθήκη, προκειμένου να διασφαλιστεί ο σεβασμός των θεμελιωδών αυτών δικαιωμάτων καθώς και των απαιτήσεων που επιβάλλει η οδηγία 93/13.
Στις 7 Απριλίου 2011 οι εναγόμενοι, PO και RT, συνήψαν με σλοβακικό πιστωτικό ίδρυμα (στο εξής: τράπεζα) σύμβαση δανείου ποσού 63000 ευρώ αποπληρωτέου σε μηνιαίες δόσεις. Καταληκτική ημερομηνία για την καταβολή της τελευταίας δόσης του δανείου ορίστηκε η 20ή Ιανουαρίου 2030. Σε περίπτωση καθυστέρησης πληρωμής, ρήτρα περιλαμβανόμενη στους γενικούς όρους συναλλαγών που εφάρμοζε η τράπεζα προέβλεπε την πρόωρη λύση της σύμβασης και την υποχρέωση καταβολής του υπολοίπου της οφειλής. Η σύμβαση δανείου προέβλεπε τη σύσταση υποθήκης επί της οικογενειακής κατοικίας των εναγομένων.
Στις 3 Νοεμβρίου 2016, λόγω της καθυστερημένης καταβολής μηνιαίων δόσεων από τους εναγομένους, η τράπεζα κατήγγειλε τη σύμβαση και κάλεσε τους εναγομένους να καταβάλουν ολόκληρο το υπόλοιπο της οφειλής από τη δανειακή σύμβαση. Υπέβαλε επίσης αίτηση για την επίσπευση αναγκαστικής εκτέλεσης προς ικανοποίηση της ενυπόθηκης απαίτησης με εξωδικαστικό πλειστηριασμό του εν λόγω ακινήτου.
Στις 21 Απριλίου 2017 οι εναγόμενοι άσκησαν ανακοπή ενώπιον του Okresný súd Prešov (πρωτοδικείου Prešov, Σλοβακία) ζητώντας να υποχρεωθεί η τράπεζα να απόσχει από την εκτέλεση της εν λόγω ενυπόθηκης απαίτησης και, ως προσωρινό μέτρο, να ανασταλεί η εκτέλεση έως την οριστική περάτωση της διαδικασίας επί της ουσίας.
Κατά τον πρώτο πλειστηριασμό, ο οποίος διενεργήθηκε στις 25 Απριλίου 2017, δεν υποβλήθηκαν προσφορές.
Με διάταξη της 26ης Μαΐου 2017, το πρωτοδικείο Prešov απέρριψε την αίτηση προσωρινών μέτρων των εναγομένων. Οι τελευταίοι άσκησαν έφεση κατά της διάταξης αυτής ενώπιον του περιφερειακού δικαστηρίου Prešov. Κατά τον δεύτερο πλειστηριασμό, στις 18 Ιουλίου 2017, πριν το περιφερειακό δικαστήριο εκδώσει την απόφασή του, η ενάγουσα, GR REAL, εταιρία δραστηριοποιούμενη, μεταξύ άλλων, στον τομέα των πιστώσεων, της διαχείρισης και της συντήρησης ακινήτων, απέκτησε το επίμαχο ακίνητο. Η πώληση με πλειστηριασμό πραγματοποιήθηκε παρά τις αντιρρήσεις που προέβαλε ο ΡΟ κατά της εκτέλεσης προς ικανοποίηση της επίμαχης ενυπόθηκης απαίτησης για τον λόγο ότι εκκρεμούσε ένδικη διαδικασία με σκοπό τη ματαίωση της εκτέλεσης και παρότι τόσο ο υπάλληλος του πλειστηριασμού όσο και ο υπερθεματιστής είχαν ενημερωθεί για την ύπαρξη εκκρεμούς ένδικης διαδικασίας σχετικά με την αναγκαστική εκτέλεση.
Στις 9 Αυγούστου 2017 το περιφερειακό δικαστήριο Prešov εξαφάνισε τη διάταξη της 26ης Μαΐου 2017 και διέταξε την εκ νέου εξέταση της αίτησης προσωρινών μέτρων των εναγομένων, με το σκεπτικό, μεταξύ άλλων, ότι το πρωτοδικείο Prešov όφειλε να εξετάσει τις ενστάσεις των εναγομένων σχετικά με την έλλειψη συμφωνίας των μερών όσον αφορά τη ρήτρα περί πρόωρης λύσης της σύμβασης και υποχρέωσης καταβολής του υπολοίπου της οφειλής.
Στις 19 Δεκεμβρίου 2017 οι εναγόμενοι παραιτήθηκαν από το δικόγραφο της ανακοπής την οποία είχαν ασκήσει στις 21 Απριλίου 2017, λόγω της πώλησης του επίμαχου ακινήτου. Ως εκ τούτου, στις 11 Ιανουαρίου 2018, το πρωτοδικείο Prešov περάτωσε τη διαδικασία.
Κατόπιν της άρνησης των εναγομένων να ελευθερώσουν το επίμαχο ακίνητο, το οποίο αποτελούσε τη μοναδική κατοικία που διέθεταν και στην οποία κατοικούσαν μαζί με τα τέκνα τους, εκ των οποίων τα δύο είναι ανήλικα, η ενάγουσα άσκησε αγωγή έξωσης ενώπιον του πρωτοδικείου Prešov. Η απόρριψη της αγωγής αυτής από το πρωτοδικείο επικυρώθηκε κατ’ έφεση από το περιφερειακό δικαστήριο Prešov.
Με διάταξη της 8ης Απριλίου 2021, το Najvyšší súd Slovenskej republiky (Ανώτατο Δικαστήριο της Σλοβακικής Δημοκρατίας) εξαφάνισε τις αποφάσεις αμφότερων των ως άνω δικαστηρίων και ανέπεμψε την υπόθεση στο πρωτοδικείο Prešov, προκειμένου το τελευταίο να εξετάσει το δικαίωμα κυριότητας της ενάγουσας. Το πρωτοδικείο έκανε δεκτή την αγωγή της ενάγουσας και διέταξε τους εναγομένους να ελευθερώσουν το επίμαχο ακίνητο, απορρίπτοντας την ανταγωγή τους με την οποία αμφισβητούσαν τη νομιμότητα της πώλησης του ακινήτου αυτού.
Τόσο η ενάγουσα όσο και οι εναγόμενοι άσκησαν έφεση κατά της πρωτόδικης απόφασης ενώπιον του περιφερειακού δικαστηρίου Prešov, το οποίο είναι το αιτούν δικαστήριο. Οι εναγόμενοι προβάλλουν ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου ότι υπήρξε προσβολή των δικαιωμάτων τους ως καταναλωτών και του δικαιώματός τους στον σεβασμό της κατοικίας.
Αφενός, το αιτούν δικαστήριο εκφράζει αμφιβολίες ως προς το αν η ρήτρα περί πρόωρης λύσης της επίμαχης σύμβασης δανείου και περί υποχρέωσης καταβολής του υπολοίπου της οφειλής συμβιβάζεται με την απαίτηση διαφάνειας, δεδομένου ότι η συγκεκριμένη ρήτρα περιλαμβανόταν μεν στους γενικούς όρους συναλλαγών της τράπεζας, πλην όμως δεν περιήλθε σε γνώση των εναγομένων. Αφετέρου, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται αν, κατά την οδηγία 93/13, η υπερθεματίστρια εταιρία στην οποία κατακυρώθηκε ακίνητο στο πλαίσιο εξωδικαστικού πλειστηριασμού και η οποία ήταν ενήμερη για την ύπαρξη εκκρεμούς ένδικης διαδικασίας σχετικής με το κύρος της ρήτρας βάσει της οποίας επισπεύσθηκε ο πλειστηριασμός απολαύει απόλυτης προστασίας ή αν η προστασία αυτή θα μπορούσε να περιοριστεί, λαμβανομένων υπόψη, μεταξύ άλλων, της ενεργητικής συμπεριφοράς των ενδιαφερόμενων καταναλωτών προκειμένου να προστατευθούν έναντι της αναγκαστικής εκτέλεσης επικαλούμενοι τον καταχρηστικό χαρακτήρα της εν λόγω ρήτρας, καθώς και των αμφιβολιών σχετικά με την καλή πίστη της εταιρίας αυτής.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Κατά πρώτον, το Δικαστήριο εξετάζει αν η επίμαχη στην κύρια δίκη ένδικη διαδικασία εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 93/13 (
3
).
Το Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι, προκειμένου να διαπιστωθεί αν μπορεί να γίνει λυσιτελής επίκληση της οδηγίας 93/13 στο πλαίσιο τέτοιας διαδικασίας, πρέπει να εξεταστεί το αντικείμενο της διαδικασίας αυτής, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της διαφοράς στην οποία αυτή εντάσσεται καθώς και η ύπαρξη συγκλινουσών ενδείξεων ως προς την ενδεχόμενη ύπαρξη δυνητικώς καταχρηστικής ρήτρας στη σύμβαση ενυπόθηκου δανείου που αποτέλεσε το αντικείμενο της διαδικασίας αυτής.
Όσον αφορά, πρώτον, το αντικείμενο της διαδικασίας, το Δικαστήριο υπενθυμίζει τη νομολογία του σύμφωνα με την οποία δεν είναι κατ’ αρχήν δυνατή η λυσιτελής επίκληση της οδηγίας 93/13 στο πλαίσιο διαφοράς η οποία αφορά την προστασία του εμπράγματου δικαιώματος κυριότητας το οποίο νομίμως απέκτησε ο επαγγελματίας κατόπιν πώλησης με πλειστηριασμό (
4
). Υπενθυμίζει, επίσης, ότι το εθνικό δικαστήριο δεν μπορεί να προβεί σε εξέταση της καταχρηστικότητας συμβατικών ρητρών η οποία θα συνεπαγόταν την ακύρωση των πράξεων μεταβίβασης της κυριότητας ακινήτου, σε περίπτωση κατά την οποία έχει περατωθεί η διαδικασία εκτέλεσης προς ικανοποίηση ενυπόθηκης απαίτησης κατόπιν της οποίας πραγματοποιήθηκε η μεταβίβαση αυτή και τα δικαιώματα κυριότητας επί του ακινήτου έχουν μεταβιβαστεί σε τρίτον, χωρίς να έχει αμφισβητηθεί η νομιμότητα της μεταβίβασης (
5
). Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο διευκρινίζει ότι τα αντικείμενα των επίμαχων στην κύρια δίκη αγωγών διαφέρουν από τα επίμαχα αντικείμενα στην προεκτεθείσα νομολογία. Πράγματι, η διαφορά της κύριας δίκης παρουσιάζει την ιδιαιτερότητα ότι το αιτούν δικαστήριο έχει επιληφθεί, αφενός, αγωγής με αίτημα την έξωση των εναγομένων από την οικογενειακή κατοικία τους, την οποία άσκησε η ενάγουσα στο πλαίσιο της άσκησης του δικαιώματος κυριότητας που απέκτησε κατόπιν εξωδικαστικού πλειστηριασμού της κατοικίας αυτής και, αφετέρου, ανταγωγής με την οποία οι εναγόμενοι αμφισβητούν τη νομιμότητα της μεταβίβασης της κυριότητας της εν λόγω κατοικίας στην ενάγουσα, για τον λόγο ότι οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες πραγματοποιήθηκε η μεταβίβαση αυτή δεν πληρούν την απαίτηση περί αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας (
6
).
Ως εκ τούτου, σε αντίθεση με τη διαφορά την οποία αφορούσε η απόφαση Banco Santander (
7
), η διαφορά της κύριας δίκης δεν αφορά μόνον την προστασία του εμπράγματου δικαιώματος κυριότητας που αποκτήθηκε κατόπιν πώλησης ακινήτου με πλειστηριασμό, αλλά και τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες η διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης προς ικανοποίηση απαίτησης εξασφαλισθείσας με υποθήκη επί του ακινήτου αυτού κατέληξε στη μεταβίβαση του δικαιώματος κυριότητας στην υπερθεματίστρια εταιρία. Εν προκειμένω, στο πλαίσιο της ανταγωγής τους, οι εναγόμενοι δεν αντιτάσσουν στον αγοραστή ακινήτου, ο οποίος είναι τρίτος σε σχέση με τη σύμβαση ενυπόθηκου δανείου η οποία αφορά το ακίνητο αυτό, λόγους ακυρότητας της σύμβασης δανείου ή ορισμένων ρητρών της, αλλά αμφισβητούν την ίδια τη νομιμότητα της μεταβίβασης της κυριότητας του ακινήτου στον εν λόγω αγοραστή.
Δεύτερον, όσον αφορά τις ιδιαιτερότητες της διαφοράς στην οποία εντάσσεται η διαδικασία και, ειδικότερα, τη στάση των καταναλωτών σε σχέση με την επίμαχη διαδικασία εξωδικαστικής αναγκαστικής εκτέλεσης, το Δικαστήριο υπογραμμίζει ότι η στάση τους δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως εντελώς αδρανής.
Συγκεκριμένα, αφενός, οι εναγόμενοι άσκησαν ανακοπή με την οποία ζήτησαν να εμποδιστεί η συνέχιση της διαδικασίας αυτής και, παραλλήλως, υπέβαλαν αίτηση προσωρινών μέτρων με αίτημα την αναστολή της διαδικασίας. Κατά το αιτούν δικαστήριο, το εν λόγω ένδικο βοήθημα ήταν το μόνο ικανό να εμποδίσει τη διενέργεια εξωδικαστικού πλειστηριασμού. Υπό την επιφύλαξη της εκτίμησης στην οποία οφείλει να προβεί το αιτούν δικαστήριο, το γεγονός ότι, μετά τη διενέργεια του επίμαχου πλειστηριασμού, οι εναγόμενοι παραιτήθηκαν από το δικόγραφο της ανακοπής δεν αναιρεί τη διαπίστωση ότι οι εναγόμενοι δεν παρέμειναν αδρανείς, διότι μπορούσαν ευλόγως να θεωρήσουν ότι η ανακοπή είχε καταστεί άνευ αντικειμένου.
Αφετέρου, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι, κατά τον δεύτερο πλειστηριασμό, οι εναγόμενοι ενημέρωσαν την ενάγουσα για την ύπαρξη εκκρεμούς αίτησης προσωρινών μέτρων με αίτημα την αναστολή της αναγκαστικής εκτέλεσης προς ικανοποίηση της επίμαχης ενυπόθηκης απαίτησης. Η εκτίμηση αυτή των πραγματικών περιστατικών εμπίπτει στην αρμοδιότητα του αιτούντος δικαστηρίου και δεσμεύει το Δικαστήριο, μολονότι η ενάγουσα αμφισβητεί ότι ενημερώθηκε για την ύπαρξη τέτοιας αίτησης.
Τρίτον, το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι, κατά την ημερομηνία του πλειστηριασμού, υπήρχαν συγκλίνουσες ενδείξεις ως προς την ενδεχόμενη ύπαρξη δυνητικώς καταχρηστικής ρήτρας στη σύμβαση βάσει της οποίας επισπεύσθηκε η αναγκαστική εκτέλεση προς ικανοποίηση της επίμαχης ενυπόθηκης απαίτησης. Συγκεκριμένα, εκφράζει αμφιβολίες ως προς το αν συμβιβάζεται με την απαίτηση διαφάνειας η ρήτρα περί πρόωρης λύσης της σύμβασης και υποχρέωσης καταβολής του υπολοίπου της οφειλής βάσει της οποίας επισπεύσθηκε η εν λόγω αναγκαστική εκτέλεση.
Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, το Δικαστήριο κρίνει ότι, σε αντίθεση με την υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση Banco Santander (
8
), οι εναγόμενοι δεν παρέμειναν αδρανείς στο πλαίσιο της διαδικασίας εξωδικαστικής αναγκαστικής εκτέλεσης. Αντιθέτως, έκαναν χρήση των ενδίκων βοηθημάτων που προβλέπει η εθνική νομοθεσία προκειμένου να εναντιωθούν στην εκτέλεση αυτή, ενημερώνοντας συγχρόνως για τις ενέργειές τους τα εμπλεκόμενα στην εκτέλεση πρόσωπα. Παρά ταύτα, η διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης συνεχίστηκε και κατέληξε στην πώληση με πλειστηριασμό της οικογενειακής τους κατοικίας, χωρίς ουδόλως να ελεγχθεί δικαστικώς η αιτία της απαίτησης της οποίας την ικανοποίηση αξίωνε η τράπεζα, τούτο δε παρά το γεγονός ότι υπήρχαν συγκλίνουσες ενδείξεις ως προς τον δυνητικώς καταχρηστικό χαρακτήρα της ρήτρας περί πρόωρης λύσης της σύμβασης και υποχρέωσης καταβολής του υπολοίπου της οφειλής βάσει της οποίας επισπεύσθηκε η αναγκαστική εκτέλεση. Ωστόσο, υπό τέτοιες περιστάσεις, η προστασία της ασφάλειας δικαίου ως προς την ήδη πραγματοποιηθείσα μεταβίβαση της κυριότητας σε τρίτο (
9
) δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει απόλυτο χαρακτήρα.
Κατά συνέπεια, το Δικαστήριο κρίνει ότι εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 93/13 (
10
), ερμηνευόμενης υπό το πρίσμα των δικαιωμάτων στον σεβασμό της κατοικίας και σε αποτελεσματική δικαστική προστασία (
11
), ένδικη διαδικασία στο πλαίσιο της οποίας, αφενός, η υπερθεματίστρια εταιρία στην οποία κατακυρώθηκε ακίνητο εκπλειστηριασθέν στο πλαίσιο εξωδικαστικής αναγκαστικής εκτέλεσης προς ικανοποίηση απαίτησης εξασφαλισθείσας με υποθήκη την οποία παραχώρησε καταναλωτής σε επαγγελματία πιστωτικό φορέα επί ακινήτου το οποίο αποτελεί την οικογενειακή κατοικία του καταναλωτή ζητεί την έξωση του εν λόγω καταναλωτή και, αφετέρου, ο καταναλωτής αμφισβητεί, με ανταγωγή, τη νομιμότητα της μεταβίβασης της κυριότητας του εν λόγω ακινήτου στην υπερθεματίστρια εταιρία, η οποία πραγματοποιήθηκε παρότι εκκρεμούσε ακόμη κατά τον χρόνο της μεταβίβασης ένδικη διαδικασία με αίτημα την αναστολή της αναγκαστικής εκτέλεσης λόγω της ύπαρξης καταχρηστικών ρητρών στη σύμβαση βάσει της οποίας επισπεύσθηκε η εκτέλεση, διαδικασία για την οποία η υπερθεματίστρια εταιρία είχε προηγουμένως ενημερωθεί από τον καταναλωτή. Τούτο ισχύει εφόσον, κατά την ημερομηνία του επίμαχου πλειστηριασμού, υπήρχαν συγκλίνουσες ενδείξεις ως προς τον δυνητικώς καταχρηστικό χαρακτήρα των ρητρών αυτών και εφόσον ο καταναλωτής έκανε χρήση των ενδίκων βοηθημάτων των οποίων η άσκηση μπορούσε ευλόγως να αναμένεται από τον μέσο καταναλωτή, προκειμένου να επιτύχει τον δικαστικό έλεγχο των εν λόγω ρητρών.
Κατά δεύτερον, το Δικαστήριο διαπιστώνει ότι η οδηγία 93/13, ερμηνευόμενη υπό το πρίσμα των δικαιωμάτων στον σεβασμό της κατοικίας και σε αποτελεσματική δικαστική προστασία, αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση (
12
) η οποία επιτρέπει τη συνέχιση εξωδικαστικής αναγκαστικής εκτέλεσης προς ικανοποίηση απαίτησης εξασφαλισθείσας με υποθήκη την οποία παραχώρησε καταναλωτής σε επαγγελματία πιστωτικό φορέα επί ακινήτου το οποίο αποτελεί την οικογενειακή κατοικία του καταναλωτή, παρότι εκκρεμεί η εκδίκαση αίτησης προσωρινών μέτρων με αίτημα την αναστολή της αναγκαστικής εκτέλεσης και υφίστανται συγκλίνουσες ενδείξεις ως προς την ενδεχόμενη ύπαρξη δυνητικώς καταχρηστικής ρήτρας στη σύμβαση βάσει της οποίας επισπεύσθηκε η αναγκαστική εκτέλεση. Τούτο ισχύει όταν η ρύθμιση αυτή δεν προβλέπει καμία δυνατότητα να επιτευχθεί δικαστικώς η κήρυξη της ακυρότητας της αναγκαστικής εκτέλεσης λόγω της ύπαρξης καταχρηστικών ρητρών στη σύμβαση αυτήν.
Εν προκειμένω, υπό την επιφύλαξη των εξακριβώσεων στις οποίες οφείλει να προβεί το αιτούν δικαστήριο, τα ένδικα βοηθήματα τα οποία είχαν στη διάθεσή τους οι εναγόμενοι κατά τον χρόνο διενέργειας του πλειστηριασμού δεν πληρούσαν την απαίτηση αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας.
Συγκεκριμένα, αφενός, τα εν λόγω ένδικα βοηθήματα δεν παρείχαν πραγματική δυνατότητα αναστολής της διενέργειας του πλειστηριασμού αυτού στο πλαίσιο αναγκαστικής εκτέλεσης, προκειμένου να καταστεί δυνατός ο δικαστικός έλεγχος μιας δυνητικώς καταχρηστικής ρήτρας στη σύμβαση βάσει της οποίας επισπεύσθηκε η εκτέλεση, μολονότι εκκρεμούσε ενώπιον δικαστηρίου αίτηση αναστολής. Το άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 93/13 απαιτεί να μη στερείται ο καταναλωτής της πραγματικής δυνατότητας να επιτύχει την αναστολή διαδικασίας εκτέλεσης η οποία επισπεύσθηκε βάσει εκτελεστού τίτλου στηριζόμενου σε συμβατική ρήτρα της οποίας το κύρος αμφισβητείται δικαστικώς λόγω του καταχρηστικού χαρακτήρα της. Πράγματι, ελλείψει της αναστολής αυτής, η απόφαση με την οποία διαπιστώνεται ο καταχρηστικός χαρακτήρας της ρήτρας θα παρείχε στον καταναλωτή μόνον εκ των υστέρων προστασία συνιστάμενη αποκλειστικώς στην καταβολή αποζημίωσης, η οποία θα ήταν ελλιπής και ανεπαρκής. Η απαίτηση αυτή δικαιολογείται κατά μείζονα λόγο όταν, όπως στην παρούσα υπόθεση, η διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης αφορά την κατοικία του καταναλωτή και της οικογένειάς του, η προστασία της οποίας αποτελεί έκφανση του θεμελιώδους δικαιώματος στον σεβασμό της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής (
13
).
Αφετέρου, τα εν λόγω ένδικα βοηθήματα δεν παρείχαν στους εναγομένους τη δυνατότητα να ζητήσουν την κήρυξη της ακυρότητας του πλειστηριασμού λόγω της ύπαρξης καταχρηστικής ρήτρας στη σύμβαση βάσει της οποίας επισπεύσθηκε η αναγκαστική εκτέλεση (
14
), τούτο δε παρά την ύπαρξη συγκλινουσών ενδείξεων ως προς τον δυνητικώς καταχρηστικό χαρακτήρα της ρήτρας αυτής.
Το Δικαστήριο προσθέτει ότι, λαμβανομένης υπόψη της πρόσφατης νομολογίας του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Σλοβακικής Δημοκρατίας σχετικά με τον νόμο περί εκουσίων πλειστηριασμών (
15
), δεν φαίνεται να αποκλείεται η δυνατότητα σύμφωνης προς τις διατάξεις της οδηγίας 93/13 ερμηνείας του νόμου αυτού (
16
). Συναφώς, αν το αιτούν δικαστήριο εκτιμήσει ότι έχει τη δυνατότητα να προβεί σε μια τέτοια ερμηνεία του νόμου, όσον αφορά τους προβλεπόμενους σε αυτόν λόγους ακυρώσεως, ο ίδιος νόμος προβλέπει επίσης ότι το αίτημα για την κήρυξη ακυρότητας πρέπει να υποβληθεί εντός τριών μηνών από την ημερομηνία της κατακύρωσης. Υπό την επιφύλαξη εξακρίβωσης από το αιτούν δικαστήριο, δεν μπορούσε ευλόγως να αναμένεται από τους εναγομένους να υποβάλουν αίτημα για την κήρυξη της ακυρότητας του επίμαχου πλειστηριασμού δυνάμει του νόμου περί εκουσίων πλειστηριασμών, στο μέτρο που δεν μπορούσαν να προβλέψουν την ερμηνεία του νόμου αυτού στην οποία προέβη το Ανώτατο Δικαστήριο της Σλοβακικής Δημοκρατίας πέντε έτη μετά τον πλειστηριασμό αυτόν.
Η σημασία, όμως, του δημοσίου συμφέροντος στο οποίο στηρίζεται η προστασία την οποία παρέχει η οδηγία 93/13 στους καταναλωτές και η ανάγκη διασφάλισης της αποτελεσματικότητας των δικαιωμάτων που οι πολίτες αντλούν από αυτήν δικαιολογούν, ελλείψει αποτελεσματικών μέσων ένδικης προστασίας που να παρέχουν στους εναγομένους της κύριας δίκης τη δυνατότητα να ασκήσουν τα δικαιώματά τους τα οποία απορρέουν από την ίδια οδηγία πριν από την ημερομηνία του πλειστηριασμού, τη μη απώλεια του δικαιώματός τους να προσβάλουν την αναγκαστική εκτέλεση που κατέληξε στην κατακύρωση.
Το Δικαστήριο διευκρινίζει επίσης ότι, δεδομένου ότι το αιτούν δικαστήριο θα μπορούσε να καταλήξει στη διαπίστωση της ακυρότητας του πλειστηριασμού και, κατά συνέπεια, στην αποκατάσταση των εννόμων σχέσεων που υφίσταντο μεταξύ των εναγομένων και της τράπεζας πριν από τη διενέργεια του πλειστηριασμού, το αιτούν δικαστήριο οφείλει να εξετάσει, υπό το πρίσμα του εφαρμοστέου εθνικού δικαίου, τη δυνατότητα να επιτραπεί στην τράπεζα να μετάσχει στη διαδικασία, με κάθε πρόσφορο δικονομικό μέσο.
(
1
)	Οδηγία 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 1993, σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές (ΕΕ 1993, L 95, σ. 29).
(
2
)	Το μεν άρθρο 7 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης), το οποίο αφορά τον σεβασμό της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής, κατοχυρώνει το δικαίωμα στον σεβασμό της κατοικίας, το δε άρθρο 47 του Χάρτη προβλέπει το δικαίωμα αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας.
(
3
)	Και ειδικότερα στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 6, παράγραφος 1, και του άρθρου 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 93/13.
(
4
)	Απόφαση της 7ης Δεκεμβρίου 2017, Banco Santander (C‑598/15, EU:C:2017:945, σκέψεις 44 και 47).
(
5
)	Απόφαση της 17ης Μαΐου 2022, Ibercaja Banco (C‑600/19, EU:C:2022:394, σκέψη 57).
(
6
)	Όπως προβλέπεται στο άρθρο 47 του Χάρτη και στο άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 93/13.
(
7
)	Απόφαση της 7ης Δεκεμβρίου 2017, Banco Santander (C‑598/15, EU:C:2017:945).
(
8
)	Απόφαση της 7ης Δεκεμβρίου 2017, Banco Santander (C‑598/15, EU:C:2017:945).
(
9
)	Στην οποία αναφέρθηκε το Δικαστήριο με τις αποφάσεις της 7ης Δεκεμβρίου 2017, Banco Santander (C‑598/15, EU:C:2017:945, σκέψη 45), και της 17ης Μαΐου 2022, Ibercaja Banco (C‑600/19, EU:C:2022:394, σκέψη 57).
(
10
)	Και ειδικότερα στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 6, παράγραφος 1, και του άρθρου 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 93/13.
(
11
)	Άρθρα 7 και 47 του Χάρτη.
(
12
)	Zákon č. 527/2002 Z. z. o dobrovoľných dražbách a o doplnení zákona Slovenskej národnej rady č. 323/1992 Zb. o notároch a notárskej činnosti (Notársky poriadok) v znení neskorších predpisov [νόμος 527/2002 περί των εκουσίων πλειστηριασμών και περί της συμπληρώσεως του νόμου 323/1992 του Σλοβακικού Εθνικού Συμβουλίου περί συμβολαιογράφων και συμβολαιογραφικών πράξεων (συμβολαιογραφικός κώδικας), στο εξής: νόμος περί εκουσίων πλειστηριασμών].
(
13
)	Άρθρο 7 του Χάρτη.
(
14
)	Το άρθρο 21, παράγραφος 2, του νόμου περί εκουσίων πλειστηριασμών προβλέπει το δικαίωμα να ζητηθεί η κήρυξη της ακυρότητας της πώλησης εντός τριών μηνών από την ημερομηνία της κατακύρωσης, σε περίπτωση αμφισβήτησης του κύρους της σύμβασης περί σύστασης της οικείας εμπράγματης ασφάλειας ή σε περίπτωση παράβασης των διατάξεων του νόμου αυτού.
(
15
)	Με τις γραπτές παρατηρήσεις της, η Σλοβακική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι, με νομολογία του 2022, η οποία επικυρώθηκε το 2023, το Ανώτατο Δικαστήριο της Σλοβακικής Δημοκρατίας ερμήνευσε το άρθρο 21, παράγραφος 2, του νόμου περί εκουσίων πλειστηριασμών υπό την έννοια ότι η ύπαρξη καταχρηστικών ρητρών στη σύμβαση βάσει της οποίας επισπεύσθηκε εξωδικαστική αναγκαστική εκτέλεση συνιστά λόγο για την κήρυξη της ακυρότητας της πώλησης με πλειστηριασμό που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της εκτέλεσης αυτής.
(
16
)	Και, ειδικότερα, του άρθρου 21, παράγραφος 2, του νόμου περί εκουσίων πλειστηριασμών.