61981CJ0038_EL
Διάδικοι
Αντικείμενο της υπόθεσης
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στήν υπόθεση 38/81,
η οποία έχει ως αντικείμενο αίτηση τού Bundesgerichtshof πρός τό Δικαστήριο, κατ’ εφαρμογή τού πρωτοκόλλου τής 3ης Ιουνίου 1971 περί ερμηνείας από τό Δικαστήριο τής Συμβάσεως τής 27ης Σεπτεμβρίου 1968 περί αρμοδιότητος τών δικαστηρίων καί εκτελέσεως τών αποφάσεων επί αστικών καί εμπορικών υποθέσεων, μέ τήν οποία ζητείται στό πλαίσιο τής εκκρεμούς ενώπιον τού αιτούντος δικαστηρίου διαφοράς μεταξύ
EFFER SPA, Castel Maggiore ( Μπολώνια ), Ιταλία,
HANS-JOACHIM KANTNER, Langen, Ομοσπονδιακή Δημοκρατία τής Γερμανίας,
Αντικείμενο της υπόθεσης
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως πρός τήν ερμηνεία τού άρθρου 5, περίπτωση 1 τής Συνθήκης τής 27ης Σεπτεμβρίου 1968 περί αρμοδιότητος τών δικαστηρίων καί εκτελέσεως τών αποφάσεων επί αστικών καί εμπορικών υποθέσεων,
Σκεπτικό της απόφασης
1 Μέ διάταξη τής 29ης Ιανουαρίου 1981, πού περιήλθε στό Δικαστήριο τή 19η Φεβρουαρίου 1981, τό Bundesgerichtshof υπέβαλε, κατ’ εφαρμογή τού πρωτοκόλλου τής 3ης Ιουνίου 1971 περί ερμηνείας από τό Δικαστήριο τής Συμβάσεως τής 27ης Σεπτεμβρίου 1968 περί αρμοδιότητος τών δικαστηρίων καί εκτελέσεως τών αποφάσεων επί αστικών καί εμπορικών υποθέσεων, προδικαστικό ερώτημα ως πρός τήν ερμηνεία τού άρθρου 5 περίπτωση 1 τής Συμβάσεως αυτής, τό οποίο έχει ως εξής :
«Τό πρόσωπο πού έχει τήν κατοικία του στό έδαφος συμβαλλομένου κράτους δύναται νά εναχθεί σέ άλλο συμβαλλόμενο κράτος :
άν πρόκειται διά διαφορά εκ συμβάσεως, ενώπιον τού δικαστηρίου τού τόπου οπου εξετελέσθη ή πρέπει νά εκτελεσθεί η ενοχή πού συνιστά τήν βάση τής αγωγής·
. . . » 1 .
1 — Ανεπίσημη μετάφραση .
2 Τό ερώτημα αυτό ανέκυψε στό πλαίσιο διαφοράς μεταξύ τής εταιρίας Effer SpA, Castel Maggiore ( Μπολώνια — Ιταλία ) καί τού Kantner, μηχανικού-συμβούλου επί θεμάτων ευρεσιτεχνίας, εγκατεστημένου στήν Darmstadt ( Ομοσπονδιακή Δημοκρατία τής Γερμανίας ).
3 Η Effer SpA, αναιρεσείουσα στήν κυρία δίκη, ειναι επιχείρηση κατασκευής γερανών . Οι γερανοί αυτοί διετίθεντο στό εμπόριο στήν Ομοσπονδιακή Δημοκρατία τής Γερμανίας, από τήν εταιρία Hydraulikkran ( εφ’ εξής : Hykra ). Μετά τήν εφεύρεση μιάς νέας συσκευής από τήν Effer, έπρεπε νά διαπιστωθεί άν η πώληση τής συσκευής αυτής έθιγε ήδη κατοχυρωμένα δικαιώματα ευρεσιτεχνίας . Πρός τόν σκοπό αυτό η Hykra, κατόπιν συζητήσεως μέ τήν Effer τόν Δεκέμβριο 1971, ανέθεσε στόν Kantner, μηχανικό-σύμβουλο, νά προβεί σέ έρευνες στήν Γερμανία . Η διαφορά μεταξύ τών διαδίκων στήν κυρία δίκη αναφέρεται στό άν η Hykra, η οποία εν τών μεταξύ επτώχευσε, ειχε δώσει εντολή στόν Kantner εν ονόματι τής Effer ή εν ονόματι της . Πρός καταβολήν τής αμοιβής του — τής οποίας τό υψος δέν αμφισβητείται — ο Kantner ήσκησε αγωγή ενώπιον ενός γερμανικού δικαστηρίου τόν Δεκέμβριο 1974 . Η εταιρία Effer αμφισβήτησε οτι εδημιουργήθησαν συμβατικές σχέσεις μεταξύ αυτής καί τού μηχανικού-συμβούλου . Από τήν προβαλλομένη ανυπαρξία συμβάσεως, η Effer συνάγει οτι τά γερμανικά δικαστήρια δέν ειναι αρμόδια . Τά πρωτοβάθμια καί δευτεροβάθμια γερμανικά δικαστήρια έκαναν δεκτή τήν αγωγή τού Kantner . Η Effer ήσκησε τότε αναίρεση ενώπιον τού Bundesgerichtshof, τό οποίο απεφάσισε νά αναβάλει τήν έκδοση οριστικής αποφάσεως καί νά υποβάλει στό Δικαστήριο τό ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα :
«Ο ενάγων έχει τήν ευχέρεια νά επιλέξει ως κατά τόπο αρμόδιο τό δικαστήριο τού τόπου εκτελέσεως τής συμβάσεως, σύμφωνα μέ τό άρθρο 5 περίπτωση 1 τής Συμβάσεως, ακόμη καί οταν αμφισβητείται η σύναψη τής συμβάσεως από τήν οποία πηγάζει η αξίωση πού αποτελεί τήν βάση τής αγωγής;»
4 Ο Kantner, αναιρεσίβλητος στήν κυρία δίκη, καί η Επιτροπή τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων υποστηρίζουν οτι η απάντηση στό ερώτημα αυτό πρέπει νά ειναι καταφατική . Η κυβέρνηση τού Ηνωμένου Βασιλείου, μολονότι δέν συμμερίζεται πλήρως τήν άποψη αυτή, υποστηρίζει πάντως οτι η αμφισβήτηση περί τήν υπαρξη τής συμβάσεως δέν εμποδίζει τήν εφαρμογή τού κανόνος τού άρθρου 5 περίπτωση 1 τής Συμβάσεως, υπό τόν ορο οτι η ενοχή έχει, εκ πρώτης όψεως, συμβατικό χαρακτήρα καί οτι ο ενάγων ασκεί τήν αγωγή καλοπίστως . Μόνο η εταιρία Effer υποστήριζε οτι ο ενάγων δέν δύναται νά επιλέξει ως κατά τόπο αρμόδιο τό δικαστήριο τού τόπου εκτελέσεως τής συμβάσεως, οταν η υπαρξη τής συμβάσεως πού συνιστά τήν βάση τής αγωγής τελεί υπό αμφισβήτηση .
5 Ειναι βέβαιο οτι τό γράμμα τού άρθρου 5 περίπτωση 1 τής συμβάσεως δέν ειναι, ως πρός τό επίδικο σημείο, σαφές . Ενώ η διατύπωση τής διατάξεως αυτής περιέχει στό γερμανικό κείμενο τήν έκφραση « . . . Vertrag oder Ansprueche aus einem Vertrag» η γαλλική καί ιταλική απόδοση περιέχουν αντιστοίχως, τήν έκφραση « . . . en matiere contractuelle» καί « . . . in materia contrattuale» . Υπό τίς προϋποθέσεις αυτές, λαμβανομένης υπ’ όψη τής ανομοιομορφίας μεταξύ τών διαφόρων γλωσσικών αποδόσεων τού ανωτέρω άρθρου, γιά νά ανευρεθεί η ζητουμένη από τό εθνικό δικαστήριο ερμηνεία, πρέπει η διάταξη αυτή νά εξετασθεί υπό τό φώς τόσο τού αντικειμένου καί τού σκοπού τής συμβάσεως, οσο καί τής αλληλουχίας της μέ τίς λοιπές διατάξεις τής συμβάσεως .
6 Από τίς διατάξεις τής συμβάσεως καί κυρίως από τό προοίμιό της προκύπτει οτι η σύμβαση έχει κατ’ ουσία, ως αντικείμενο τήν ενίσχυση τής νομικής προστασίας τών εντός τής Κοινότητος εγκατεστημένων προσώπων . Πρός τόν σκοπό αυτό η σύμβαση προβλέπει σύνολο κανόνων, οι οποίοι έχουν ως στόχο μεταξύ άλλων νά εμποδίσουν τήν ταυτόχρονη σώρευση εκκρεμών δικών εντός δύο ή περισσοτέρων Κρατών μελών, καί πού επιτρέπουν, πρός τό συμφέρον τής ασφαλείας τού δικαίου καί τών διαδίκων τόν καθορισμό τού εθνικού δικαστηρίου τό οποίο ειναι τό πλέον αρμόδιο κατά τόπο γιά νά επιληφθεί μιάς διαφοράς .
7 Από τό σύνολο τών διατάξεων τής συμβάσεως καί κυρίως από τίς διατάξεις τού τμήματος 7, προκύπτει οτι, στίς αναφερόμενες στό άρθρο 5 περίπτωση 1 τής συμβάσεως περιπτώσεις, η αρμοδιότης τού εθνικού δικαστηρίου νά αποφανθεί επί ζητημάτων σχετικών μέ μία σύμβαση, περιλαμβάνει καί τό ζήτημα τής εκτιμήσεως τού άν υπάρχουν τά θεμελιούντα τήν ίδια τήν σύμβαση περιστατικά, καθ’ οσον μία τέτοια εκτίμηση ειναι απαραίτητη γιά νά επιτρέψει στό επιλαμβανόμενο εθνικό δικαστήριο νά θεμελιώσει τήν αρμοδιότητά του δυνάμει τής συμβάσεως . Στήν αντίθετη περίπτωση, υφίσταται ο κίνδυνος οι διατάξεις τού άρθρου 5 τής συμβάσεως νά στερηθούν τής νομικής τους σημασίας, εφ’ οσον θά εγίνετο δεκτό οτι αρκεί ο ισχυρισμός ενός διαδίκου περί τού ανυποστάτου τής συμβάσεως γιά νά εμποδισθεί η εφαρμογή τού περιεχομένου στίς εν λόγω διατάξεις κανόνος . Αντιθέτως, οι στόχοι καί, τό πνεύμα τής συμβάσεως απαιτούν τέτοια ερμηνεία τών ανωτέρω διατάξεων, ωστε τό καλούμενο νά επιλύσει διαφορά εκ συμβάσεως δικαστήριο, νά δύναται νά ελέγχει, ακόμη καί αυτεπαγγέλτως τίς ουσιώδεις προϋποθέσεις τής αρμοδιότητός του, εν όψει σαφών καί ουσιωδών στοιχείων, προσκομιζομένων από τόν ενδιαφερόμενο διάδικο, τά οποία αποδεικνύουν τό υποστατό ή ανυπόστατο τής συμβάσεως . Η ερμηνεία αυτή, εξ άλλου, συμφωνεί μέ τήν απόφαση τής 14ης Δεκεμβρίου 1977 ( Sanders κατά Van der Putte, 73/77, Rec . σ . 2383 ), ως πρός τήν αρμοδιότητα επί μισθώ
σεων ακινήτων ( άρθρο 16, περίπτωση 1 τής συμβάσεως ), τών δικαστηρίων τού κράτους στό οποίο ευρίσκεται τό ακίνητο . Στήν υπόθεση αυτή τό Δικαστήριο έκρινε οτι τέτοια αρμοδιότης υφίσταται καί άν ακόμη τό αντικείμενο τής διαφοράς αναφέρεται «στήν υπαρξη» τής συμβάσεως μισθώσεως .
8 Συνεπώς, η απάντηση στό ερώτημα, πού υπέβαλε τό Bundesgerichtshof ειναι οτι ο ενάγων δύναται νά επιλέξει ως κατά τόπο αρμόδιο τό δικαστήριο τού τόπου εκτελέσεως τής συμβάσεως, σύμφωνα μέ τό άρθρο 5 παράγραφος 1 τής συμβάσεως τής 27ης Σεπτεμβρίου 1968 περί αρμοδιότητος τών δικαστηρίων επί αστικών καί εμπορικών υποθέσεων, ακόμη καί άν η κατάρτιση τής συμβάσεως, πού αποτελεί τήν βάση τής αγωγής, τελεί υπό αμφισβήτηση μεταξύ τών διαδίκων .
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί τών δικαστικών εξόδων
Τά έξοδα στά οποία υπεβλήθησαν τό Ηνωμένο Βασίλειο καί η Επιτροπή τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, πού κατέθεσαν παρατηρήσεις στό Δικαστήριο, δέν αποδίδονται· δεδομένου οτι η παρούσα διαδικασία έχει ως πρός τούς διαδίκους τής κυρίας δίκης τόν χαρακτήρα παρεμπίπτοντος πού ανέκυψε ενώπιον τού εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται νά αποφανθεί επί τών δικαστικών εξόδων .
Διατακτικό
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ( πρώτο τμήμα )
κρίνοντας επί τού ερωτήματος πού τού υπέβαλε τό Bundesgerichtshof μέ διάταξη τής 29ης Ιανουαρίου 1981, αποφαίνεται :
Ο ενάγων δύναται νά επιλέξει ως κατά τόπο αρμόδιο δικαστήριο τού τόπου εκτελέσεως τής συμβάσεως, σύμφωνα μέ τό άρθρο 5 περίπτωση 1 τής συμβάσεως τής 27ης Σεπτεμβρίου 1968 περί αρμοδιότητος τών δικαστηρίων καί
εκτελέσεως τών αποφάσεων επί αστικών καί εμπορικών υποθέσεων, ακόμη καί άν η κατάρτιση τής συμβάσεως, πού αποτελεί τήν βάση τής αγωγής, τελεί υπό αμφισβήτηση μεταξύ τών διαδίκων .