62023CJ0299
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (δέκατο τμήμα)
της 19ης Ιουνίου 2025 (
*1
)
«Προδικαστική παραπομπή – Μεταναστευτική πολιτική – Οδηγία (ΕΕ) 2016/801 – Προϋποθέσεις εισόδου και διαμονής υπηκόων τρίτων χωρών με σκοπό τις σπουδές – Άρθρο 34, παράγραφος 5 – Προσφυγή κατά της απόφασης με την οποία απορρίπτεται η αίτηση εισδοχής στο έδαφος κράτους μέλους με σκοπό τις σπουδές – Θεμελιώδες δικαίωμα αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας – Άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης»
Στην υπόθεση C‑299/23 [Darvate κ.λπ.] (
i
),
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το tribunal de première instance francophone de Bruxelles (γαλλόφωνο πρωτοδικείο Βρυξελλών, Βέλγιο) με απόφαση της 10ης Μαΐου 2023, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 11 Μαΐου 2023, στο πλαίσιο της δίκης
Ordre des barreaux francophones et germanophone de Belgique,
Coordination et Initiatives pour et avec les Réfugiés et les Étrangers ASBL,
NX
κατά
État belge,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δέκατο τμήμα),
συγκείμενο από τους Δ. Γρατσία, πρόεδρο τμήματος, E. Regan (εισηγητή) και J. Passer, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: J. Richard de la Tour
γραμματέας: A. Calot Escobar
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
–
οι Ordre des barreaux francophones et germanophone de Belgique, Coordination et Initiatives pour et avec les Réfugiés et les Étrangers ASBL και NX, εκπροσωπούμενοι από τον J. Hardy, την C. Jadot και τον M. Kaiser, avocats,
–
η Βελγική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τις M. Jacobs, C. Pochet και M. Van Regemorter, επικουρούμενες από την E. Derriks, avocate,
–
η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τις J. Hottiaux και Α. Κατσιμέρου,
κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, να εκδικάσει την υπόθεση χωρίς ανάπτυξη προτάσεων,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1
Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 5, παράγραφος 3, και του άρθρου 34 της οδηγίας (ΕΕ) 2016/801 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαΐου 2016, σχετικά με τις προϋποθέσεις εισόδου και διαμονής υπηκόων τρίτων χωρών με σκοπό την έρευνα, τις σπουδές, την πρακτική άσκηση, την εθελοντική υπηρεσία, τις ανταλλαγές μαθητών ή τα εκπαιδευτικά προγράμματα και την απασχόληση των εσωτερικών άμισθων βοηθών (au pair) (ΕΕ 2016, L 132, σ. 21, και διορθωτικό ΕΕ 2021, L 40, σ. 23), καθώς και της αρχής της αποτελεσματικότητας και των άρθρων 7, 14 και 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης).
2
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της Ordre des barreaux francophones et germanophone de Belgique, της Coordination et Initiatives pour et avec les Réfugiés et les Étrangers ASBL, ένωσης μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, και του NX, αφενός, και του État belge (Βελγικού Δημοσίου), αφετέρου, σχετικά με τη θέσπιση νομοθετικών διατάξεων που να διασφαλίζουν αποτελεσματικό μέσο έννομης προστασίας κατά των αποφάσεων περί αρνήσεως χορήγησης θεώρησης εισόδου με σκοπό τις σπουδές.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
3
Το άρθρο 5 της οδηγίας 2016/801, το οποίο φέρει τον τίτλο «Αρχές», ορίζει στις παραγράφους 1 και 3 τα εξής:
«1.   Η εισδοχή υπηκόου τρίτης χώρας δυνάμει της παρούσας οδηγίας υπόκειται σε έλεγχο δικαιολογητικών που αποδεικνύουν ότι ο εν λόγω υπήκοος τρίτης χώρας πληροί:
α)
τις γενικές προϋποθέσεις του άρθρου 7· και
β)
τις σχετικές ειδικές προϋποθέσεις των άρθρων 8, 11, 12, 13, 14 ή 16.
[...]
3.   Όταν πληρούνται όλες οι γενικές και ειδικές προϋποθέσεις, οι υπήκοοι τρίτων χωρών δικαιούνται να λάβουν άδεια.
Όταν ένα κράτος μέλος εκδίδει άδεια διαμονής μόνο στο έδαφός του και πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις εισδοχής που προβλέπονται στην παρούσα οδηγία, το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος χορηγεί στον υπήκοο τρίτης χώρας την απαιτούμενη θεώρηση.»
4
Το άρθρο 7 της οδηγίας αυτής, το οποίο επιγράφεται «Γενικές προϋποθέσεις», προβλέπει στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Όσον αφορά την εισδοχή υπηκόου τρίτης χώρας δυνάμει της παρούσας οδηγίας, ο αιτών:
α)
προσκομίζει έγκυρο ταξιδιωτικό έγγραφο, κατά τα οριζόμενα στο εθνικό δίκαιο, και, εφόσον απαιτείται, αίτηση θεώρησης ή ισχύουσα θεώρηση ή, κατά περίπτωση, ισχύουσα άδεια διαμονής ή ισχύουσα θεώρηση μακράς διαμονής· τα κράτη μέλη δύνανται να απαιτούν η διάρκεια ισχύος του ταξιδιωτικού εγγράφου να καλύπτει τουλάχιστον τη διάρκεια της προβλεπόμενης διαμονής·
β)
προσκομίζει γονική άδεια ή ισοδύναμο έγγραφο για την προβλεπόμενη διαμονή σε περίπτωση που ο υπήκοος τρίτης χώρας είναι ανήλικος(-η) σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο του αντίστοιχου κράτους μέλους·
γ)
προσκομίζει τα αποδεικτικά στοιχεία που καταδεικνύουν ότι ο υπήκοος της τρίτης χώρας διαθέτει ή, εφόσον προβλέπεται από το εθνικό δίκαιο, ότι έχει υποβάλει αίτηση για ασφάλιση ασθένειας για όλους τους κινδύνους που καλύπτονται συνήθως για τους πολίτες του αντίστοιχου κράτους μέλους. Η ασφάλιση πρέπει να ισχύει για τη διάρκεια της προβλεπόμενης διαμονής·
δ)
προσκομίζει, αν το ζητήσει το κράτος μέλος, την απόδειξη πληρωμής του τέλους για τη διεκπεραίωση της αίτησης που προβλέπεται στο άρθρο 36·
ε)
προσκομίζει τα ζητούμενα από το οικείο κράτος μέλος αποδεικτικά στοιχεία που καταδεικνύουν ότι κατά την προβλεπόμενη διαμονή του ο υπήκοος τρίτης χώρας θα διαθέτει επαρκείς πόρους για την κάλυψη των εξόδων διαβίωσής του χωρίς να χρειάζεται να καταφύγει στο σύστημα κοινωνικής πρόνοιας του συγκεκριμένου κράτους μέλους, καθώς και για την κάλυψη των εξόδων ταξιδίου επιστροφής. Η αξιολόγηση των επαρκών πόρων πρέπει να βασίζεται σε εξατομικευμένη εξέταση κάθε περίπτωσης και να λαμβάνει υπόψη τους πόρους που προέρχονται, μεταξύ άλλων, από επιχορήγηση, υποτροφία για σπουδαστές ή άλλη υποτροφία, έγκυρη σύμβαση εργασίας ή δεσμευτική προσφορά εργασίας ή χρηματοδοτική δέσμευση από οργανισμό διαχείρισης προγράμματος ανταλλαγής μαθητών, φορέα υποδοχής ασκουμένων, οργανισμό αρμόδιο για πρόγραμμα εθελοντικής υπηρεσίας, οικογένεια υποδοχής ή οργανισμό που μεσιτεύει εσωτερικούς άμισθους βοηθούς (au pair).»
5
Το άρθρο 11 της οδηγίας 2016/801, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ειδικές προϋποθέσεις για τους σπουδαστές», ορίζει στην παράγραφο 1 τα ακόλουθα:
«Εκτός από τις γενικές προϋποθέσεις που ορίζονται στο άρθρο 7 όσον αφορά την εισδοχή υπηκόου τρίτης χώρας με σκοπό τις σπουδές, ο αιτών προσκομίζει αποδεικτικά στοιχεία:
α)
ότι ο υπήκοος τρίτης χώρας έχει γίνει δεκτός σε ίδρυμα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης για να παρακολουθήσει πρόγραμμα σπουδών·
β)
σε περίπτωση που το απαιτεί το κράτος μέλος, ότι έχει καταβάλει τα τέλη εγγραφής που χρεώνει το ίδρυμα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης·
γ)
σε περίπτωση που το απαιτεί το κράτος μέλος, ότι έχει επαρκή γνώση της γλώσσας του προγράμματος σπουδών το οποίο θα παρακολουθήσει·
δ)
σε περίπτωση που το απαιτεί το κράτος μέλος, ότι ο υπήκοος τρίτης χώρας διαθέτει επαρκείς πόρους για την κάλυψη των εξόδων σπουδών.»
6
Το άρθρο 34 της οδηγίας 2016/801, το οποίο φέρει τον τίτλο «Διαδικαστικές εγγυήσεις και διαφάνεια», ορίζει στις παραγράφους 1, 3 και 5 τα εξής:
«1.   Οι αρμόδιες αρχές του οικείου κράτους μέλους εκδίδουν απόφαση σχετικά με την αίτηση χορήγησης ή ανανέωσης άδειας και κοινοποιούν την απόφασή τους γραπτώς στον αιτούντα, σύμφωνα με τις διαδικασίες κοινοποίησης που προβλέπονται στην εθνική νομοθεσία, το ταχύτερο δυνατό και το αργότερο εντός 90 ημερών από την ημερομηνία υποβολής της πλήρους αίτησης.
[...]
3.   Εάν οι πληροφορίες ή τα δικαιολογητικά που παρέχονται προς υποστήριξη της αίτησης είναι ελλιπή, οι αρμόδιες αρχές ενημερώνουν τον αιτούντα, εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος, για τις συμπληρωματικές πληροφορίες που απαιτούνται και ορίζουν εύλογη προθεσμία υποβολής τους. Η περίοδος που αναφέρεται στις παραγράφους 1 ή 2 αναστέλλεται μέχρις ότου οι αρμόδιες αρχές λάβουν τις απαιτούμενες συμπληρωματικές πληροφορίες. Εάν οι συμπληρωματικές πληροφορίες ή τα συμπληρωματικά έγγραφα δεν προσκομισθούν εντός της προθεσμίας αυτής, η αίτηση μπορεί να απορριφθεί.
[...]
5.   Κάθε απόφαση με την οποία κρίνεται απαράδεκτη ή απορρίπτεται αίτηση ή με την οποία δεν ανανεώνεται ή ανακαλείται άδεια υπόκειται σε ένδικα μέσα στο οικείο κράτος μέλος σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο. Η γραπτή κοινοποίηση προσδιορίζει το δικαστήριο ή τη διοικητική αρχή ενώπιον των οποίων ο ενδιαφερόμενος μπορεί να προσφύγει, καθώς και την προθεσμία εντός της οποίας μπορεί να ασκήσει την προσφυγή.»
Το βελγικό δίκαιο
7
Το άρθρο 39/82 του loi du 15 décembre 1980 sur l’accès au territoire, le séjour, l’établissement et l’éloignement des étrangers (νόμου της 15ης Δεκεμβρίου 1980 περί της εισόδου στην επικράτεια, της διαμονής, της εγκαταστάσεως και της απομάκρυνσης των αλλοδαπών) (Moniteur belge της 31ης Δεκεμβρίου 1980, σ. 14584), όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης (στο εξής: νόμος της 15ης Δεκεμβρίου 1980), ορίζει τα εξής:
«§ 1. Οσάκις πράξη διοικητικής αρχής είναι δεκτική ακυρώσεως δυνάμει του άρθρου 39/2, το Conseil [(συμβούλιο)] είναι το μόνο αρμόδιο να διατάξει την αναστολή της εκτελέσεώς της.
Η αναστολή διατάσσεται, αφού οι διάδικοι έχουν ακουστεί ή κληθεί δεόντως, με αιτιολογημένη απόφαση του προέδρου του δικάζοντος τμήματος ή του δικαστή υποθέσεων αλλοδαπών που ορίζει για τον σκοπό αυτό.
Σε περίπτωση κατεπείγοντος, η αναστολή μπορεί να διαταχθεί προσωρινώς χωρίς προηγούμενη ακρόαση των διαδίκων ή μερικών εξ αυτών.
[...]
§ 2. Η αναστολή της εκτελέσεως δύναται να διαταχθεί μόνον εφόσον προβάλλονται σοβαροί λόγοι ικανοί να δικαιολογήσουν την ακύρωση της προσβαλλομένης πράξεως και υπό τον όρο ότι η άμεση εκτέλεση της πράξεως δημιουργεί κίνδυνο προκλήσεως σοβαρής βλάβης δύσκολα επανορθώσιμης. Η τελευταία αυτή προϋπόθεση πληρούται, μεταξύ άλλων, όταν προβάλλεται σοβαρός λόγος βάσει των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου, ειδικότερα δε των δικαιωμάτων από τα οποία δεν χωρεί παρέκκλιση δυνάμει του άρθρου 15, δεύτερο εδάφιο, της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών[, η οποία υπεγράφη στη Ρώμη στις 4 Νοεμβρίου 1950].
Οι αποφάσεις με τις οποίες διατάχθηκε η αναστολή δύνανται να ανακληθούν ή να μεταρρυθμιστούν κατόπιν αιτήματος των διαδίκων.
§ 3. Πλην της περιπτώσεως κατεπείγοντος, η αίτηση αναστολής και η αίτηση ακυρώσεως πρέπει να ασκούνται με το ίδιο δικόγραφο.
[...]
Η αίτηση αναστολής περιλαμβάνει έκθεση των λόγων και των πραγματικών περιστατικών που, κατά τον αιτούντα, δικαιολογούν να διαταχθεί η αναστολή ή, κατά περίπτωση, να χορηγηθούν προσωρινά μέτρα.
[...]
§ 4. Ο πρόεδρος του τμήματος, ή ο δικαστής υποθέσεων αλλοδαπών που ορίζεται από αυτόν, αποφαίνεται επί της αιτήσεως αναστολής εντός τριάντα ημερών από την υποβολή της. Αν διαταχθεί η αναστολή, η απόφαση επί της αιτήσεως ακυρώσεως εκδίδεται εντός τεσσάρων μηνών από την έκδοση της δικαστικής αποφάσεως.
Εάν στον αλλοδαπό έχει επιβληθεί μέτρο απομάκρυνσης ή επαναπροώθησης του οποίου η εκτέλεση επίκειται, ιδίως δε όταν έχει τεθεί υπό περιορισμό όπως ορίζεται στα άρθρα 74/8 και 74/9 ή όταν τελεί υπό κράτηση, ο αλλοδαπός δύναται, εφόσον δεν έχει ασκήσει αίτηση αναστολής κατά την τακτική διαδικασία, να ζητήσει με τη διαδικασία του κατεπείγοντος την αναστολή εκτελέσεως του μέτρου αυτού εντός της προθεσμίας που προβλέπεται στο άρθρο 39/57, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο.
Εάν η αίτηση παρίσταται προδήλως εκπρόθεσμη, ο πρόεδρος του επιληφθέντος τμήματος, ή ο δικαστής υποθέσεων αλλοδαπών που ορίζεται από αυτόν, αναφέρει τούτο στη διάταξή του και καλεί χωρίς καθυστέρηση τους διαδίκους για εμφάνιση εντός είκοσι τεσσάρων ωρών από την παραλαβή της αιτήσεως. Ο πρόεδρος του τμήματος ή ο δικαστής υποθέσεων αλλοδαπών προβαίνει σε λεπτομερή και αυστηρή εξέταση όλων των αποδεικτικών στοιχείων που περιήλθαν σε γνώση του, ιδίως όσων τυχόν υποδηλώνουν την ύπαρξη σοβαρών υπονοιών ότι η εκτέλεση της προσβαλλομένης αποφάσεως θα εξέθετε τον αιτούντα σε κίνδυνο προσβολής των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων από τα οποία δεν χωρεί παρέκκλιση δυνάμει του άρθρου 15, δεύτερο εδάφιο, της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, όπερ υπόκειται σε λεπτομερή και αυστηρό έλεγχο.
Η αίτηση αναστολής κατεπείγοντος χαρακτήρα εξετάζεται εντός σαράντα οκτώ ωρών από την παραλαβή της από τον πρόεδρο του τμήματος ή από τον δικαστή υποθέσεων αλλοδαπών. Εντούτοις, η προθεσμία αυτή παρατείνεται κατά πέντε ημέρες από την ημέρα κατά την οποία η εν λόγω αίτηση παραλήφθηκε από το Conseil [(συμβούλιο)], όταν η πραγματική απομάκρυνση ή επαναπροώθηση του αλλοδαπού έχει προγραμματιστεί σε ημερομηνία μεταγενέστερη της προθεσμίας των οκτώ ημερών.
Εάν ο πρόεδρος του τμήματος ή ο δικαστής υποθέσεων αλλοδαπών δεν αποφανθεί εντός της προθεσμίας, πρέπει να ειδοποιήσει σχετικώς τον πρώτο πρόεδρο ή τον πρόεδρο. Αυτός λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εκδοθεί απόφαση, ανάλογα με την περίπτωση, είτε το αργότερο εντός εβδομήντα δύο ωρών από την παραλαβή της αιτήσεως είτε το συντομότερο δυνατό. Σε αμφότερες τις περιπτώσεις δύναται, μεταξύ άλλων, να εκδικάσει την υπόθεση και να αποφανθεί ο ίδιος.
Κατά παρέκκλιση από τα προηγούμενα εδάφια, ο πρόεδρος του επιληφθέντος τμήματος ή ο δικαστής υποθέσεων αλλοδαπών που ορίζεται από αυτόν αποφαίνεται κατά προτεραιότητα επί του παραδεκτού της αιτήσεως, εν ανάγκη χωρίς να καλέσει τους διαδίκους, εφόσον πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
1° πρόκειται για δεύτερο μέτρο απομάκρυνσης ή επαναπροώθησης, και
2° η αίτηση είναι προδήλως εκπρόθεσμη και
3° η αίτηση υποβάλλεται λιγότερο από δώδεκα ώρες πριν από το προβλεπόμενο για την εκτέλεση του μέτρου χρονικό σημείο, και
4° ο αιτών ή, κατά περίπτωση, ο δικηγόρος του ενημερώνονται τουλάχιστον σαράντα οκτώ ώρες πριν από το προβλεπόμενο για την εκτέλεση του μέτρου χρονικό σημείο.
Εάν κηρύξει απαράδεκτη την αίτηση, με την απόφαση περατώνεται η διαδικασία. Εάν κηρύξει παραδεκτή την αίτηση, η διαδικασία συνεχίζεται κατά τα προβλεπόμενα στα εδάφια 3 έως 6.
[...]»
8
Το άρθρο 60 του νόμου της 15ης Δεκεμβρίου 1980 ορίζει τα ακόλουθα:
«§ 1. Ο υπήκοος τρίτης χώρας ο οποίος επιθυμεί να διαμείνει στο έδαφος του Βασιλείου ως σπουδαστής πρέπει να υποβάλει την αίτησή του ενώπιον της διπλωματικής ή προξενικής αρχής που είναι αρμόδια για τον τόπο κατοικίας του στην αλλοδαπή.
§ 2. Κατά παρέκκλιση από την παράγραφο 1, ο υπήκοος τρίτης χώρας ο οποίος έχει ήδη γίνει δεκτός ή στον οποίο έχει επιτραπεί η διαμονή στο έδαφος του Βασιλείου για χρονικό διάστημα που δεν υπερβαίνει τις ενενήντα ημέρες σύμφωνα με τον τίτλο Ι, κεφάλαιο ΙΙ, ή ο οποίος έχει ήδη γίνει δεκτός ή στον οποίο έχει επιτραπεί η διαμονή στο έδαφος του Βασιλείου για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των ενενήντα ημερών υπό κάποια άλλη ιδιότητα, μπορεί να υποβάλει την αίτησή του ενώπιον της δημοτικής αρχής του τόπου κατοικίας του στο έδαφος του Βασιλείου εάν υποβάλλει την αίτηση πριν από τη λήξη της άδειας παραμονής ή διαμονής, υπό τον όρο ότι είναι ήδη εγγεγραμμένος σε ίδρυμα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης για να παρακολουθήσει εκεί πρόγραμμα σπουδών πλήρους φοίτησης.
§ 3. Ο υπήκοος τρίτης χώρας επισυνάπτει στην αίτησή του τα εξής έγγραφα:
1° αντίγραφο του εν ισχύι διαβατηρίου του ή ισοδύναμου ταξιδιωτικού εγγράφου·
2° την απόδειξη πληρωμής του τέλους, όπως προβλέπεται στο άρθρο 1/1, εάν υπόκειται στην εν λόγω υποχρέωση·
3° βεβαίωση χορηγηθείσα από ίδρυμα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και αποδεικνύουσα:
a)
ότι είναι εγγεγραμμένος σε ίδρυμα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης για να παρακολουθήσει ανώτατες σπουδές ή προπαρασκευαστικό έτος πλήρους φοίτησης, ή
b)
ότι έχει γίνει δεκτός προς φοίτηση, ή
c)
ότι έχει δηλώσει συμμετοχή σε εισαγωγικές εξετάσεις ή δοκιμασία εισαγωγής·
Ο Βασιλεύς καθορίζει τις προϋποθέσεις που πρέπει να πληροί η εν λόγω βεβαίωση.
4° εάν είναι κάτω των δεκαοκτώ ετών, απόδειξη περί της συγκατάθεσης των γονέων του ή, κατά περίπτωση, του κηδεμόνα του·
5° την απόδειξη, σύμφωνα με το άρθρο 61, ότι θα διαθέτει επαρκή μέσα διαβίωσης καθ’ όλο το χρονικό διάστημα της διαμονής του, προκειμένου να μην καταστεί βάρος για το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας του Βασιλείου κατά τη διάρκεια της διαμονής του·
6° την απόδειξη ότι διαθέτει ή θα διαθέτει ασφάλιση ασθένειας καλύπτουσα όλους τους κινδύνους στο Βέλγιο για τη διάρκεια της διαμονής του·
Σε περίπτωση που η αίτηση υποβλήθηκε στην αλλοδαπή και δεν είναι ακόμη εφικτό να επισυναφθεί στην αίτηση η εν λόγω απόδειξη, αυτή πρέπει να προσκομιστεί εντός της προβλεπόμενης στο άρθρο 61/1/1, παράγραφος 4, προθεσμίας·
7° ιατρικό πιστοποιητικό που να βεβαιώνει ότι δεν έχει προσβληθεί από κάποια από τις ασθένειες που απαριθμούνται στο παράρτημα του παρόντος νόμου·
8° εάν είναι άνω των δεκαοκτώ ετών, απόσπασμα ποινικού μητρώου ή ισοδύναμο έγγραφο εκδοθέν από τη χώρα καταγωγής ή από τη χώρα της τελευταίας κατοικίας του και βεβαιούν ότι δεν έχει καταδικαστεί για κακουργήματα ή πλημμελήματα του κοινού δικαίου.
Σε περίπτωση προσηκόντως δικαιολογημένης αδυναμίας προσκομίσεως των εγγράφων που μνημονεύονται στα σημεία 7 και 8, ο υπουργός ή ο ενεργών κατ’ εξουσιοδότησή του δύναται εντούτοις, λαμβανομένων υπόψη των περιστάσεων, να επιτρέψει στον αλλοδαπό να διαμείνει στο έδαφος του Βασιλείου προκειμένου να πραγματοποιήσει σπουδές.
[...]»
9
Το άρθρο 61/1/1, παράγραφος 1, του εν λόγω νόμου ορίζει ότι ο υπουργός ή ο ενεργών κατ’ εξουσιοδότησή του λαμβάνει απόφαση και την κοινοποιεί στον υπήκοο τρίτης χώρας εντός προθεσμίας 90 ημερών από την ημερομηνία της βεβαίωσης παραλαβής της αιτήσεως, κατά τα διαλαμβανόμενα στο άρθρο 61/1, παράγραφος 1.
10
Το άρθρο 61/1/3 του εν λόγω νόμου προβλέπει τις περιπτώσεις στις οποίες ο υπουργός ή ο ενεργών κατ’ εξουσιοδότησή του απορρίπτει ή δύναται να απορρίψει αίτηση. Οφείλουν ιδίως να απορρίψουν την αίτηση εάν δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 60 του ιδίου νόμου ή εάν ο υπήκοος τρίτης χώρας θεωρείται ότι συνιστά απειλή για τη δημόσια τάξη, την εθνική ασφάλεια ή τη δημόσια υγεία. Επιπλέον, δύνανται να απορρίψουν τέτοια αίτηση οσάκις υφίστανται αποδείξεις ή σοβαροί και αντικειμενικοί λόγοι βάσει των οποίων καθίσταται δυνατόν να διαπιστωθεί ότι με τη διαμονή επιδιώκονται άλλοι σκοποί πλην των σπουδών. Εάν ο υπήκοος τρίτης χώρας δεν εμπίπτει σε μία από τις περιπτώσεις του άρθρου 61/1/3, η χορήγηση της άδειας διαμονής είναι υποχρεωτική.
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
11
Στις 25 Φεβρουαρίου 2021 ο πρόεδρος της AVOCATS.BE και ο πρόεδρος της Orde van Vlaamse Balies (Ένωσης Φλαμανδικών Δικηγορικών Συλλόγων) απέστειλαν επιστολή στον secrétaire d’État à l’Asile et à la Migration (Υφυπουργό Ασύλου και Μετανάστευσης, Βέλγιο) προκειμένου να του θέσουν το ζήτημα της απουσίας αποτελεσματικού μέσου έννομης προστασίας προς όφελος των υπηκόων τρίτων χωρών κατά των αποφάσεων των αρμοδίων αρχών με τις οποίες απορρίπτονται οι αιτήσεις των εν λόγω υπηκόων για τη χορήγηση θεώρησης εισόδου με σκοπό τις σπουδές.
12
Στις 16 Αυγούστου 2021 τού απέστειλαν εκ νέου επιστολή –που αποτελούσε, κατά δήλωσή τους και στο μέτρο του αναγκαίου, και όχληση– με την οποία κάλεσαν το Βελγικό Δημόσιο να υποβάλει χωρίς καθυστέρηση στο Κοινοβούλιο σχέδιο νόμου που να προβλέπει μέσα έννομης προστασίας όσον αφορά τις αποφάσεις αυτές τα οποία να εξετάζονται στο πλαίσιο επείγουσας διαδικασίας από το Conseil du contentieux des étrangers (συμβούλιο επιλύσεως ενδίκων διαφορών επί υποθέσεων αλλοδαπών, Βέλγιο).
13
Ο secrétaire d’État à l’Asile et à la Migration (Υφυπουργός Ασύλου και Μετανάστευσης) τούς απάντησε με επιστολή της 23ης Σεπτεμβρίου 2021, με την οποία δεν κατέστη δυνατό να επιλυθεί το ζήτημα που είχε τεθεί.
14
Στις 16 Ιουνίου 2022 οι ενάγοντες της κύριας δίκης άσκησαν ενώπιον του Tribunal de première instance francophone de Bruxelles (γαλλόφωνου πρωτοδικείου Βρυξελλών, Βέλγιο), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου, αγωγή με αίτημα να υποχρεωθεί το Βελγικό Δημόσιο, επ’ απειλή χρηματικής ποινής, να θεσπίσει νομοθετικές διατάξεις με βάση τις οποίες να παρέχεται στους υπηκόους τρίτων χωρών που επιθυμούν να πραγματοποιήσουν σπουδές στο Βέλγιο η δυνατότητα άσκησης αποτελεσματικού μέσου έννομης προστασίας κατά των αποφάσεων με τις οποίες απορρίπτονται οι αιτήσεις για τη χορήγηση θεώρησης εισόδου τις οποίες υποβάλλουν προς τον σκοπό αυτό. Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι, πέραν της επίκλησης λόγου αντλούμενου από παράβαση του άρθρου 47 του Χάρτη, οι ενάγοντες της κύριας δίκης υποστηρίζουν ότι η απουσία αποτελεσματικού μέσου έννομης προστασίας θίγει το δικαίωμα στον σεβασμό της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής καθώς και το δικαίωμα στην εκπαίδευση, τα οποία κατοχυρώνονται, αντιστοίχως, στα άρθρα 7 και 14 του Χάρτη.
15
Οι ενάγοντες της κύριας δίκης ισχυρίζονται ότι η θέση σε εφαρμογή ενός τέτοιου μέσου έννομης προστασίας συνιστά μέτρο επανόρθωσης των ζημιογόνων συνεπειών που απορρέουν από την υπαίτια παράλειψη του Βελγικού Δημοσίου.
16
Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι, λόγω των ιδιαιτεροτήτων της διαδικασίας που εφαρμόζεται στις αιτήσεις για τη χορήγηση θεώρησης εισόδου με σκοπό τις σπουδές, ορισμένοι αιτούντες παραλαμβάνουν την απόφαση που τους αφορά μόλις την περίοδο μεταξύ Αυγούστου και Οκτωβρίου του έτους κατά το οποίο επιθυμούν να πραγματοποιήσουν σπουδές στο Βέλγιο. Σε περίπτωση απορρίψεως της αιτήσεως, ο ενδιαφερόμενος μπορεί, επομένως, να προσφύγει στο Conseil du contentieux des étrangers (συμβούλιο επιλύσεως ενδίκων διαφορών επί υποθέσεων αλλοδαπών) ελάχιστο χρόνο πριν από την έναρξη του οικείου ακαδημαϊκού έτους.
17
Από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι, καίτοι το εν λόγω δικαστήριο μπορεί να επιληφθεί προσφυγής με αίτημα την αναστολή ή την ακύρωση της απόφασης περί απορρίψεως της αιτήσεως, αυτό ασκεί αποκλειστικά και μόνον έλεγχο νομιμότητας και δεν διαθέτει εξουσία μεταρρύθμισης, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να υποκαταστήσει με τη δική του εκτίμηση εκείνη των αρμοδίων αρχών ούτε να εκδώσει νέα απόφαση αντί αυτών. Ωστόσο, σε περίπτωση ακυρώσεως της εν λόγω απόφασης, οι αρμόδιες αρχές δεσμεύονται από το δεδικασμένο που περιβάλλει το διατακτικό της απόφασης του εν λόγω δικαστηρίου και το σκεπτικό της που αποτελεί το αναγκαίο του στήριγμα.
18
Εξάλλου, το αιτούν δικαστήριο υπογραμμίζει ότι, δεδομένου ότι το Conseil du contentieux des étrangers (συμβούλιο επιλύσεως ενδίκων διαφορών επί υποθέσεων αλλοδαπών) δεν διαθέτει την εξουσία να διατάξει προσωρινά μέτρα, ιδίως προκειμένου να υποχρεώσει τις αρμόδιες αρχές να λάβουν νέα απόφαση για τη χορήγηση της ζητηθείσας θεώρησης εισόδου με σκοπό τις σπουδές, η δυνατότητα του σπουδαστή να παρακολουθήσει μαθήματα κατά το συγκεκριμένο έτος σπουδών θα μπορούσε να διακυβευθεί ανεπανόρθωτα λόγω της μη έγκαιρης εκδόσεως αποφάσεως.
19
Επιπλέον, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει, αφενός μεν, ότι, λόγω αποφάσεως της ολομέλειας του Conseil du contentieux des étrangers (συμβουλίου επιλύσεως ενδίκων διαφορών επί υποθέσεων αλλοδαπών) της 24ης Ιουνίου 2020, η αίτηση αναστολής κατεπείγοντος χαρακτήρα που προβλέπεται στο άρθρο 39/82 του νόμου της 15ης Δεκεμβρίου 1980 μπορεί να αφορά μόνο μέτρο απομάκρυνσης ή επαναπροώθησης του οποίου επίκειται η εκτέλεση, αφετέρου δε, ότι οι αποφάσεις των δικαστηρίων ασφαλιστικών μέτρων τα οποία επιλήφθηκαν υποθέσεων μετά την έκδοση της απόφασης αυτής δεν προσέφεραν ικανοποιητικές λύσεις όσον αφορά τις αποφάσεις περί απορρίψεως των αιτήσεων για τη χορήγηση θεώρησης εισόδου με σκοπό τις σπουδές.
20
Όταν δεν γίνεται εγκαίρως δεκτή η αίτησή τους για τη χορήγηση θεώρησης εισόδου με σκοπό τις σπουδές, οι υπήκοοι τρίτων χωρών μπορούν επίσης, επικαλούμενοι τη στοιχειοθέτηση της αστικής ευθύνης του Βελγικού Δημοσίου, να ασκήσουν αγωγή με αίτημα να τους επιδικαστεί χρηματική αποζημίωση. Ωστόσο, η απώλεια ενός έτους σπουδών ενέχει μια μη αναστρέψιμη πτυχή που δεν μπορεί να επανορθωθεί επαρκώς διά της αγωγής αποζημιώσεως.
21
Ως εκ τούτου, τίθεται το ζήτημα αν η προσφυγή την οποία μπορεί να ασκήσει, κατά το βελγικό δίκαιο, υπήκοος τρίτης χώρας προκειμένου να προσβάλει την απόφαση περί απορρίψεως της αιτήσεώς του για τη χορήγηση θεώρησης εισόδου με σκοπό τις σπουδές, ώστε κατ’ αυτόν τον τρόπο να μπορεί να απολαύει, εφόσον συντρέχει περίπτωση, των δικαιωμάτων που αντλεί από το άρθρο 5, παράγραφος 3, της οδηγίας 2016/801 για να συνεχίσει τις σπουδές του στο Βέλγιο, αρκεί για τη συμμόρφωση προς τις απαιτήσεις που απορρέουν από το άρθρο 34, παράγραφος 5, της οδηγίας αυτής, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με τα άρθρα 7, 14 και 47 του Χάρτη καθώς και την αρχή της αποτελεσματικότητας.
22
Υπό τις συνθήκες αυτές, το tribunal de première instance francophone de Bruxelles (γαλλόφωνο πρωτοδικείο Βρυξελλών) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«Απαιτείται κατά το άρθρο 34 της οδηγίας [2016/801], ερμηνευόμενο είτε αυτοτελώς είτε σε συνδυασμό με τα άρθρα 7, 14, παράγραφος 1, και 47 του [Χάρτη] και την αρχή της αποτελεσματικότητας, και υπό το πρίσμα του σκοπού που επιδιώκεται με την εν λόγω οδηγία ο οποίος συνίσταται στην ενίσχυση των διαδικαστικών εγγυήσεων που παρέχονται στους υπηκόους τρίτων χωρών και στην προσέλκυση αλλοδαπών σπουδαστών στην Ευρωπαϊκή Ένωση:
[α])
να παρέχεται στον αλλοδαπό σπουδαστή η δυνατότητα άσκησης προσφυγής, στο πλαίσιο εξαιρετικής διαδικασίας, η οποία κινείται υπό τις προϋποθέσεις του κατεπείγοντος, εφόσον αυτός αποδεικνύει ότι επέδειξε όλη την απαιτούμενη επιμέλεια, η δε τήρηση των αναγκαίων για την κίνηση της τακτικής διαδικασίας (αναστολής/ακυρώσεως) προθεσμιών ενδέχεται να παρακωλύσει την πραγματοποίηση των συγκεκριμένων σπουδών;
Εάν η απάντηση στο ερώτημα αυτό είναι αρνητική, πρέπει η ίδια απάντηση να δοθεί και στην περίπτωση που η μη έκδοση απόφασης εντός σύντομης προθεσμίας ενέχει τον κίνδυνο να απολέσει ο ενδιαφερόμενος ανεπανόρθωτα ένα έτος σπουδών;
[β])
να παρέχεται στον αλλοδαπό σπουδαστή η δυνατότητα άσκησης προσφυγής, στο πλαίσιο εξαιρετικής διαδικασίας, η οποία κινείται υπό τις προϋποθέσεις του κατεπείγοντος, εφόσον αυτός αποδεικνύει ότι επέδειξε όλη την απαιτούμενη επιμέλεια, η δε τήρηση των αναγκαίων για την κίνηση της τακτικής διαδικασίας (αναστολής/ακυρώσεως) προθεσμιών ενδέχεται να παρακωλύσει την πραγματοποίηση των συγκεκριμένων σπουδών και στο πλαίσιο της οποίας, παράλληλα με την αναστολή, θα μπορεί να ζητήσει τη λήψη άλλων προσωρινών μέτρων προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα του δικαιώματος λήψεως αδείας εφόσον πληροί τις γενικές και ειδικές προϋποθέσεις, όπως το εν λόγω δικαίωμα κατοχυρώνεται στο άρθρο 5, παράγραφος 3, της οδηγίας [αυτής];
Εάν η απάντηση στο ερώτημα αυτό είναι αρνητική, πρέπει η ίδια απάντηση να δοθεί και στην περίπτωση που η μη έκδοση απόφασης εντός σύντομης προθεσμίας ενέχει τον κίνδυνο να απολέσει ο ενδιαφερόμενος ανεπανόρθωτα ένα έτος σπουδών;
[γ])
η προσφυγή που ασκείται κατά της αποφάσεως με την οποία απορρίπτεται αίτηση θεώρησης να παρέχει στον δικαστή τη δυνατότητα να υποκαταστήσει τη διοικητική αρχή στην εκτίμησή της και να μεταρρυθμίσει την απόφασή της ή αρκεί έλεγχος νομιμότητας ο οποίος παρέχει στον δικαστή τη δυνατότητα να διαπιστώσει την οικεία έλλειψη νομιμότητας, μεταξύ άλλων το πρόδηλο σφάλμα εκτιμήσεως, και να αναστείλει ή να ακυρώσει την απόφαση της διοικητικής αρχής;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
23
Με τα ερωτήματά του, τα οποία πρέπει να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί εάν το άρθρο 34, παράγραφος 5, της οδηγίας 2016/801, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη, έχει την έννοια ότι απαιτεί, όσον αφορά το μέσο έννομης προστασίας με το οποίο υπήκοος τρίτης χώρας, προκειμένου να επικαλεστεί τα δικαιώματα που αντλεί από το άρθρο 5, παράγραφος 3, της οδηγίας αυτής, προτίθεται να προσβάλει την απόφαση των αρμοδίων αρχών με την οποία απορρίφθηκε η αίτησή του εισδοχής στο έδαφος του οικείου κράτους μέλους με σκοπό τις σπουδές:
–
να παρέχεται στον υπήκοο τρίτης χώρας εξαιρετικό ένδικο βοήθημα που να εξετάζεται στο πλαίσιο επείγουσας διαδικασίας όταν, μολονότι ο ίδιος επέδειξε την απαιτούμενη επιμέλεια, η ανάγκη τήρησης των σχετικών με την τακτική διαδικασία ελέγχου της αποφάσεως αυτής προθεσμιών θα μπορούσε να παρεμποδίσει την πραγματοποίηση των σπουδών του·
–
να διαθέτει το επιληφθέν δικαστήριο, στο πλαίσιο ενός τέτοιου εξαιρετικού ενδίκου βοηθήματος, την εξουσία να διατάξει, κατά περίπτωση, προσωρινά μέτρα, ιδίως προκειμένου να υποχρεώσει τις αρμόδιες αρχές να λάβουν νέα απόφαση για τη χορήγηση της ζητηθείσας άδειας διαμονής με σκοπό τις σπουδές, και
–
να έχει το δικαστήριο που επιλαμβάνεται προσφυγής κατά της εν λόγω αποφάσεως την εξουσία να υποκαταστήσει με τη δική του εκτίμηση εκείνη των αρμοδίων αρχών ή να εκδώσει νέα απόφαση.
24
Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι, δυνάμει του άρθρου 5, παράγραφος 3, της οδηγίας 2016/801, ο υπήκοος τρίτης χώρας ο οποίος υπέβαλε αίτηση εισδοχής στο έδαφος κράτους μέλους με σκοπό τις σπουδές δικαιούται να λάβει άδεια διαμονής στο έδαφος του εν λόγω κράτους μέλους όταν πληροί τις γενικές προϋποθέσεις που καθορίζονται στο άρθρο 7 της οδηγίας και τις ειδικές προϋποθέσεις που ισχύουν ανάλογα με το είδος της υποβληθείσας αιτήσεως, εν προκειμένω τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 11 της οδηγίας για τις αιτήσεις εισδοχής με σκοπό τις σπουδές.
25
Εξ αυτού συνάγεται ότι, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 5, παράγραφος 3, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να χορηγούν άδεια διαμονής με σκοπό τις σπουδές στον αιτούντα ο οποίος πληροί τις απαιτήσεις των άρθρων 7 και 11 της οδηγίας 2016/801 (απόφαση της 29ης Ιουλίου 2024, Perle, C‑14/23, EU:C:2024:647, σκέψη 35 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
26
Κατά το άρθρο 34, παράγραφος 5, της οδηγίας 2016/801, κάθε απόφαση με την οποία κρίνεται απαράδεκτη ή απορρίπτεται αίτηση ή με την οποία δεν ανανεώνεται ή ανακαλείται άδεια υπόκειται σε μέσα έννομης προστασίας στο οικείο κράτος μέλος σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο.
27
Ως εκ τούτου, στην περίπτωση απόφασης με την οποία απορρίπτεται αίτηση εισδοχής στο έδαφος κράτους μέλους με σκοπό τις σπουδές, το άρθρο 34, παράγραφος 5, παρέχει ρητώς στον υπήκοο τρίτης χώρας που υπέβαλε τέτοια αίτηση τη δυνατότητα να ασκήσει προσφυγή σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία του κράτους μέλους το οποίο έλαβε την απορριπτική απόφαση (απόφαση της 29ης Ιουλίου 2024, Perle, C‑14/23, EU:C:2024:647, σκέψη 61 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
28
Παρατηρείται επομένως ότι ο νομοθέτης της Ένωσης, προβλέποντας ότι η προσφυγή πρέπει να ασκείται σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία του οικείου κράτους μέλους, ανέθεσε στα κράτη μέλη την ευθύνη να αποφασίσουν σχετικά με τη φύση και τις επιμέρους λεπτομέρειες των μέσων παροχής έννομης προστασίας που έχουν στη διάθεσή τους οι αιτούμενοι τη χορήγηση θεώρησης εισόδου με σκοπό τις σπουδές που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2016/801 (πρβλ. απόφαση της 10ης Μαρτίου 2021, Konsul Rzeczypospolitej Polskiej w N., C‑949/19, EU:C:2021:186, σκέψη 42).
29
Εντούτοις, η φύση και οι επιμέρους λεπτομέρειες της διαδικασίας προσφυγής του άρθρου 34, παράγραφος 5, της οδηγίας 2016/801 πρέπει να καθορίζονται σύμφωνα με το άρθρο 47 του Χάρτη (πρβλ. απόφαση της 29ης Ιουλίου 2024, Perle, C‑14/23, EU:C:2024:647, σκέψη 62 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
30
Πράγματι, μολονότι, ελλείψει σχετικής ρύθμισης του δικαίου της Ένωσης, απόκειται στην εσωτερική έννομη τάξη κάθε κράτους μέλους να ορίζει τα αρμόδια δικαστήρια και να θεσπίζει τους δικονομικούς κανόνες περί άσκησης των ενδίκων βοηθημάτων που αποσκοπούν να διασφαλίσουν την προστασία των δικαιωμάτων που παρέχονται στους πολίτες βάσει της έννομης τάξης της Ένωσης, τα κράτη μέλη φέρουν την ευθύνη να διασφαλίζουν, σε κάθε περίπτωση, τον σεβασμό του δικαιώματος αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας των δικαιωμάτων αυτών, όπως κατοχυρώνεται στο άρθρο 47 του Χάρτη (απόφαση της 14ης Μαΐου 2020, Országos Idegenrendészeti Főigazgatóság Dél-alföldi Regionális Igazgatóság, C‑924/19 PPU και C‑925/19 PPU, EU:C:2020:367, σκέψη 142 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
31
Επιπλέον, υπενθυμίζεται ότι το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι το δικαίωμα αποτελεσματικής προσφυγής, το οποίο κατοχυρώνεται στο άρθρο 47 του Χάρτη, θα καθίστατο κενό περιεχομένου εάν η έννομη τάξη κράτους μέλους επέτρεπε να παραμείνει, σε βάρος ενός των διαδίκων, ανεκτέλεστη μια αμετάκλητη και δεσμευτική δικαστική απόφαση. Τούτο ισχύει κατά μείζονα λόγο όταν για την ουσιαστική απόλαυση των δικαιωμάτων που απορρέουν από το δίκαιο της Ένωσης, όπως αυτά αναγνωρίζονται με απόφαση δικαιοδοτικού οργάνου, προϋποτίθεται η τήρηση χρονικών επιταγών (απόφαση της 29ης Ιουλίου 2024, Perle, C‑14/23, EU:C:2024:647, σκέψη 63 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
32
Συναφώς, στο πλαίσιο της υπό κρίση υποθέσεως, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται ως προς το κατάλληλο χρονικό σημείο για τη χορήγηση της ζητηθείσας θεώρησης εισόδου με σκοπό τις σπουδές και, συνακόλουθα, για την απόφαση επί της ασκούμενης κατά της αρνήσεως χορηγήσεως τέτοιας θεώρησης προσφυγής, προκειμένου ο ενδιαφερόμενος υπήκοος τρίτης χώρας να έχει τη δυνατότητα, εφόσον συντρέχει περίπτωση, να απολαύει των δικαιωμάτων που αντλεί από την οδηγία 2016/801.
33
Στο πλαίσιο αυτό, πρώτον, όσον αφορά την καθιέρωση εξαιρετικού ενδίκου βοηθήματος το οποίο να εξετάζεται στο πλαίσιο επείγουσας διαδικασίας, υπογραμμίζεται ότι, κατά πάγια νομολογία, το δίκαιο της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων και των διατάξεων του Χάρτη, δεν συνεπάγεται υποχρέωση των κρατών μελών να καθιερώνουν άλλα μέσα ένδικης προστασίας από εκείνα που προβλέπει το εσωτερικό δίκαιο, εκτός και αν από την οικονομία της επίμαχης εθνικής έννομης τάξης προκύπτει ότι δεν υφίσταται κανένα μέσο ένδικης προστασίας το οποίο να καθιστά δυνατή, έστω και παρεμπιπτόντως, τη διασφάλιση του σεβασμού των δικαιωμάτων που οι πολίτες αντλούν από το δίκαιο της Ένωσης [πρβλ. απόφαση της 7ης Σεπτεμβρίου 2023, Rayonna prokuratura Lovech, teritorialno otdelenie Lukovit (Σωματική έρευνα), C‑209/22, EU:C:2023:634, σκέψη 54 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
34
Επομένως, το άρθρο 34, παράγραφος 5, της οδηγίας 2016/801, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη, δεν επιτάσσει την καθιέρωση εξαιρετικού ενδίκου βοηθήματος που να χρήζει εξετάσεως στο πλαίσιο επείγουσας διαδικασίας.
35
Εντούτοις, πρέπει να διασφαλίζεται ότι οι συνθήκες υπό τις οποίες ασκείται η προσφυγή κατά απόφασης των αρμοδίων αρχών με την οποία απορρίπτεται αίτηση εισδοχής στο έδαφος κράτους μέλους με σκοπό τις σπουδές και, εφόσον συντρέχει περίπτωση, εκτελείται η δικαστική απόφαση που εκδίδεται μετά το πέρας της διαδικασίας προσφυγής προβλέπονται κατά τρόπον ώστε να επιτρέπουν, κατ’ αρχήν, την έκδοση νέας αποφάσεως εντός σύντομου χρόνου, ούτως ώστε ο επαρκώς επιμελής υπήκοος τρίτης χώρας να μπορεί να επωφεληθεί πλήρως από τα δικαιώματα που αντλεί από την οδηγία 2016/801 (πρβλ. απόφαση της 29ης Ιουλίου 2024, Perle, C‑14/23, EU:C:2024:647, σκέψη 66).
36
Δεύτερον, όσον αφορά την πρόβλεψη της δυνατότητας του επιληφθέντος δικαστηρίου να υποχρεώσει τις αρμόδιες αρχές να λάβουν νέα απόφαση με σκοπό τη χορήγηση της ζητηθείσας άδειας διαμονής και, τρίτον, όσον αφορά την ευχέρεια που ενδεχομένως αναγνωρίζεται στο επιληφθέν δικαστήριο να υποκαταστήσει με τη δική του εκτίμηση εκείνη των αρμοδίων αρχών ή να εκδώσει νέα απόφαση, επισημαίνεται ότι οι προβληματισμοί αυτοί του αιτούντος δικαστηρίου αφορούν τις εξουσίες τις οποίες δύνανται να ασκούν τα δικαστήρια που επιλαμβάνονται ενδίκων βοηθημάτων που βάλλουν κατά της απορρίψεως αιτήσεων εισδοχής.
37
Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι, όταν πρόκειται για εθνική διοικητική απόφαση η οποία, προκειμένου να διασφαλίζεται η τήρηση της επιταγής περί ουσιαστικής απόλαυσης των δικαιωμάτων του ενδιαφερομένου που απορρέουν από το δίκαιο της Ένωσης, εν προκειμένω των δικαιωμάτων που αυτός αντλεί από την πλήρωση των απαιτήσεων που προβλέπονται στο άρθρο 5, παράγραφος 3, της οδηγίας, πρέπει οπωσδήποτε να εκδίδεται ταχέως, από την απορρέουσα από το άρθρο 47 του Χάρτη ανάγκη να διασφαλίζεται η αποτελεσματικότητα της προσφυγής που ασκείται κατά της αρχικής διοικητικής αποφάσεως με την οποία απορρίπτεται η αίτηση του ενδιαφερομένου προκύπτει ότι κάθε κράτος μέλος οφείλει να διαμορφώνει την εθνική του νομοθεσία κατά τέτοιον τρόπο ώστε, σε περίπτωση ακυρώσεως της αρχικής αυτής αποφάσεως, να εκδίδεται νέα απόφαση εντός σύντομου χρόνου και η απόφαση αυτή να είναι σύμφωνη με την εκτίμηση που περιλαμβάνεται στην ακυρωτική δικαστική απόφαση (πρβλ. απόφαση της 29ης Ιουλίου 2024, Perle, C‑14/23, EU:C:2024:647, σκέψη 64 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
38
Συνακόλουθα, λαμβανομένων υπόψη των εκτιμήσεων που εκτέθηκαν στις σκέψεις 29 έως 31 της παρούσας αποφάσεως, όσον αφορά τις αιτήσεις εισδοχής στο έδαφος κράτους μέλους με σκοπό τις σπουδές, το γεγονός ότι το επιληφθέν δικαστήριο είναι αρμόδιο μόνο να ακυρώσει την απόφαση των αρμοδίων αρχών με την οποία απορρίφθηκε μια τέτοια αίτηση αρκεί, κατ’ αρχήν, για να πληρούνται οι απαιτήσεις του άρθρου 34, παράγραφος 5, της οδηγίας, ερμηνευόμενου υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη, χωρίς να απαιτείται να δύναται το εν λόγω δικαστήριο να υποκαταστήσει με τη δική του εκτίμηση την εκτίμηση των αρχών αυτών ή να εκδώσει νέα απόφαση, υπό την προϋπόθεση ότι, κατά περίπτωση, οι εν λόγω αρχές δεσμεύονται από την εκτίμηση που περιλαμβάνεται στη δικαστική απόφαση που ακυρώνει τη διοικητική απόφαση (πρβλ. απόφαση της 29ης Ιουλίου 2024, Perle, C‑14/23, EU:C:2024:647, σκέψη 65).
39
Πέραν των όσων εκτέθηκαν στη σκέψη 34 της παρούσας αποφάσεως, μια τέτοια εκτίμηση ισχύει και στην περίπτωση κατά την οποία το δικαστήριο που αποφαίνεται επί εξαιρετικού ενδίκου βοηθήματος εξεταζόμενου στο πλαίσιο επείγουσας διαδικασίας δεν διαθέτει την εξουσία να διατάξει προσωρινά μέτρα, ιδίως προκειμένου να υποχρεώσει τις αρμόδιες αρχές να λάβουν νέα απόφαση για τη χορήγηση της ζητηθείσας άδειας διαμονής με σκοπό τις σπουδές.
40
Ωστόσο, όπως υπομνήσθηκε στη σκέψη 35 της παρούσας αποφάσεως, το Δικαστήριο έχει διευκρινίσει ότι, στην περίπτωση κατά την οποία το επιληφθέν δικαστήριο διαθέτει μόνον εξουσία ακυρώσεως, πρέπει να διασφαλίζεται ότι οι συνθήκες υπό τις οποίες ασκείται η προσφυγή και, εφόσον συντρέχει περίπτωση, εκτελείται η δικαστική απόφαση που εκδίδεται μετά το πέρας της διαδικασίας προσφυγής προβλέπονται κατά τρόπον ώστε να επιτρέπουν, κατ’ αρχήν, την έκδοση νέας αποφάσεως εντός σύντομου χρόνου, ούτως ώστε ο επαρκώς επιμελής υπήκοος τρίτης χώρας να μπορεί να επωφεληθεί πλήρως από τα δικαιώματα που αντλεί από την οδηγία 2016/801.
41
Τούτου λεχθέντος, από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι ορισμένοι υπήκοοι τρίτων χωρών παραλαμβάνουν την απόφαση επί της αιτήσεως εισδοχής στο βελγικό έδαφος με σκοπό τις σπουδές ελάχιστο χρόνο πριν από την έναρξη του ακαδημαϊκού έτους που επιθυμούν να παρακολουθήσουν στο Βέλγιο. Συνακόλουθα, διαπιστώνεται ότι η δυνατότητα των αρμοδίων αρχών, κατόπιν της ακυρώσεως της αρχικής αυτής αποφάσεως, να λάβουν νέα απόφαση εντός σύντομου χρόνου, ούτως ώστε ο επαρκώς επιμελής υπήκοος τρίτης χώρας να μπορεί να επωφεληθεί πλήρως από τα δικαιώματα που αντλεί από την οδηγία 2016/801, εξαρτάται επίσης από τις σχετικές με την έκδοση της εν λόγω αρχικής αποφάσεως συνθήκες.
42
Συναφώς, δυνάμει του άρθρου 34, παράγραφος 1, της οδηγίας 2016/801, οι αρμόδιες αρχές του οικείου κράτους μέλους οφείλουν να εκδώσουν απόφαση σχετικά με την αίτηση εισδοχής στο έδαφός του με σκοπό τις σπουδές το ταχύτερο δυνατό και το αργότερο εντός 90 ημερών από την ημερομηνία υποβολής της πλήρους αίτησης. Επιπλέον, σύμφωνα με την παράγραφο 3 του εν λόγω άρθρου 34, εάν οι πληροφορίες ή τα δικαιολογητικά που παρέχονται προς υποστήριξη της αίτησης είναι ελλιπή, οι αρμόδιες αρχές ενημερώνουν τον αιτούντα, εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος, για τις συμπληρωματικές πληροφορίες που απαιτούνται και ορίζουν εύλογη προθεσμία υποβολής τους, όπερ έχει ως αποτέλεσμα την αναστολή της προθεσμίας που προβλέπεται στην παράγραφο 1 του εν λόγω άρθρου μέχρις ότου οι αρμόδιες αρχές λάβουν τις συμπληρωματικές πληροφορίες.
43
Όπως υπομνήσθηκε στις σκέψεις 24 και 25 της παρούσας αποφάσεως, προκειμένου ο ενδιαφερόμενος υπήκοος τρίτης χώρας να μπορεί να επωφεληθεί από τα δικαιώματα που αντλεί από το άρθρο 5, παράγραφος 3, της εν λόγω οδηγίας, εν προκειμένω από την άδεια διαμονής στο έδαφος κράτους μέλους με σκοπό τις σπουδές, προϋποτίθεται ότι αυτός πληροί τις γενικές προϋποθέσεις του άρθρου 7 της οδηγίας 2016/801 και τις ειδικές προϋποθέσεις για τους σπουδαστές, οι οποίες προβλέπονται στο άρθρο 11 της οδηγίας αυτής για τις αιτήσεις εισδοχής με σκοπό τις σπουδές και οι οποίες περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, το γεγονός ότι ο ενδιαφερόμενος υπήκοος τρίτης χώρας έχει γίνει δεκτός σε ίδρυμα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης για να παρακολουθήσει πρόγραμμα σπουδών.
44
Στο πλαίσιο αυτό, η έκδοση από τις αρμόδιες αρχές, τηρουμένης της προθεσμίας του άρθρου 34, παράγραφος 1, της οδηγίας 2016/801, αποφάσεως επί των αιτήσεων εισδοχής στο έδαφος κράτους μέλους με σκοπό τις σπουδές καθιστά, κατ’ αρχήν, δυνατή τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας των δικαιωμάτων που οι υπήκοοι αυτοί αντλούν από την εν λόγω οδηγία, υπό την προϋπόθεση ότι η διεξαγωγή της διαδικασίας εξετάσεως των αιτήσεων εισδοχής στο έδαφος κράτους μέλους με σκοπό τις σπουδές από τις αρμόδιες αρχές δεν καταλήγει, στην πράξη, να στερεί συστηματικά από τους υπηκόους τρίτων χωρών των οποίων η αίτηση απορρίπτεται τη δυνατότητα να απολαύουν, κατά περίπτωση, της πλήρους αποτελεσματικότητας των δικαιωμάτων αυτών, λόγω του χρονικού σημείου κατά το οποίο εκδίδονται οι αποφάσεις επί των εν λόγω αιτήσεων και λαμβανομένων υπόψη των μη επιδεχόμενων σύντμηση προθεσμιών της τυχόν διαδικασίας προσφυγής κατά των αποφάσεων αυτών.
45
Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, στα προδικαστικά ερωτήματα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 34, παράγραφος 5, της οδηγίας 2016/801, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη, έχει την έννοια ότι δεν απαιτεί, όσον αφορά το μέσο έννομης προστασίας με το οποίο υπήκοος τρίτης χώρας, προκειμένου να επικαλεστεί τα δικαιώματα που αντλεί από το άρθρο 5, παράγραφος 3, της οδηγίας αυτής, προτίθεται να προσβάλει την απόφαση των αρμοδίων αρχών με την οποία απορρίφθηκε η αίτησή του εισδοχής στο έδαφος του οικείου κράτους μέλους με σκοπό τις σπουδές:
–
να παρέχεται στον υπήκοο τρίτης χώρας εξαιρετικό ένδικο βοήθημα που να εξετάζεται στο πλαίσιο επείγουσας διαδικασίας όταν, μολονότι ο ίδιος επέδειξε την απαιτούμενη επιμέλεια, η ανάγκη τήρησης των σχετικών με την τακτική διαδικασία ελέγχου της αποφάσεως αυτής προθεσμιών θα μπορούσε να παρεμποδίσει την πραγματοποίηση των σπουδών του·
–
να διαθέτει το επιληφθέν δικαστήριο, στο πλαίσιο ενός τέτοιου εξαιρετικού ενδίκου βοηθήματος, την εξουσία να διατάξει, κατά περίπτωση, προσωρινά μέτρα, ιδίως προκειμένου να υποχρεώσει τις αρμόδιες αρχές να λάβουν νέα απόφαση για τη χορήγηση της ζητηθείσας άδειας διαμονής με σκοπό τις σπουδές, και
–
να έχει το δικαστήριο που επιλαμβάνεται προσφυγής κατά της εν λόγω αποφάσεως την εξουσία να υποκαταστήσει με τη δική του εκτίμηση εκείνη των αρμοδίων αρχών ή να εκδώσει νέα απόφαση.
46
Οι συνθήκες υπό τις οποίες ασκείται η προσφυγή κατά αποφάσεως των αρμοδίων αρχών με την οποία απορρίπτεται αίτηση εισδοχής στο έδαφος κράτους μέλους με σκοπό τις σπουδές και, εφόσον συντρέχει περίπτωση, εκτελείται η δικαστική απόφαση που εκδίδεται μετά το πέρας της διαδικασίας προσφυγής πρέπει, εντούτοις, να καθιστούν δυνατή την έκδοση εντός σύντομου χρόνου νέας αποφάσεως, σύμφωνης προς την εκτίμηση που περιέχεται στην ακυρωτική δικαστική απόφαση, ούτως ώστε ο επαρκώς επιμελής υπήκοος τρίτης χώρας να μπορεί να επωφεληθεί πλήρως από τα δικαιώματα που αντλεί από την εν λόγω οδηγία.
Επί των δικαστικών εξόδων
47
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δέκατο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 34, παράγραφος 5, της οδηγίας (ΕΕ) 2016/801 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαΐου 2016, σχετικά με τις προϋποθέσεις εισόδου και διαμονής υπηκόων τρίτων χωρών με σκοπό την έρευνα, τις σπουδές, την πρακτική άσκηση, την εθελοντική υπηρεσία, τις ανταλλαγές μαθητών ή τα εκπαιδευτικά προγράμματα και την απασχόληση των εσωτερικών άμισθων βοηθών, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
έχει την έννοια ότι:
δεν απαιτεί, όσον αφορά το μέσο έννομης προστασίας με το οποίο υπήκοος τρίτης χώρας, προκειμένου να επικαλεστεί τα δικαιώματα που αντλεί από το άρθρο 5, παράγραφος 3, της οδηγίας αυτής, προτίθεται να προσβάλει την απόφαση των αρμοδίων αρχών με την οποία απορρίφθηκε η αίτησή του εισδοχής στο έδαφος του οικείου κράτους μέλους με σκοπό τις σπουδές:
–
να παρέχεται στον υπήκοο τρίτης χώρας εξαιρετικό ένδικο βοήθημα που να εξετάζεται στο πλαίσιο επείγουσας διαδικασίας όταν, μολονότι ο ίδιος επέδειξε την απαιτούμενη επιμέλεια, η ανάγκη τήρησης των σχετικών με την τακτική διαδικασία ελέγχου της αποφάσεως αυτής προθεσμιών θα μπορούσε να παρεμποδίσει την πραγματοποίηση των σπουδών του·
–
να διαθέτει το επιληφθέν δικαστήριο, στο πλαίσιο ενός τέτοιου εξαιρετικού ενδίκου βοηθήματος, την εξουσία να διατάξει, κατά περίπτωση, προσωρινά μέτρα, ιδίως προκειμένου να υποχρεώσει τις αρμόδιες αρχές να λάβουν νέα απόφαση για τη χορήγηση της ζητηθείσας άδειας διαμονής με σκοπό τις σπουδές, και
–
να έχει το δικαστήριο που επιλαμβάνεται προσφυγής κατά της εν λόγω αποφάσεως την εξουσία να υποκαταστήσει με τη δική του εκτίμηση εκείνη των αρμοδίων αρχών ή να εκδώσει νέα απόφαση.
Οι συνθήκες υπό τις οποίες ασκείται η προσφυγή κατά αποφάσεως των αρμοδίων αρχών με την οποία απορρίπτεται αίτηση εισδοχής στο έδαφος κράτους μέλους με σκοπό τις σπουδές και, εφόσον συντρέχει περίπτωση, εκτελείται η δικαστική απόφαση που εκδίδεται μετά το πέρας της διαδικασίας προσφυγής πρέπει, εντούτοις, να καθιστούν δυνατή την έκδοση εντός σύντομου χρόνου νέας αποφάσεως, σύμφωνης προς την εκτίμηση που περιέχεται στην ακυρωτική δικαστική απόφαση, ούτως ώστε ο επαρκώς επιμελής υπήκοος τρίτης χώρας να μπορεί να επωφεληθεί πλήρως από τα δικαιώματα που αντλεί από την εν λόγω οδηγία.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.
(
i
)	Η ονομασία που έχει δοθεί στην παρούσα υπόθεση είναι πλασματική. Δεν αντιστοιχεί στο πραγματικό όνομα κανενός διαδίκου.