62023CO0025
DIGRIET TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Id-Disa’ Awla)
5 ta’ Ottubru 2023 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Artikolu 53(2), Artikolu 94(b) u (c) u Artikolu 99 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja – Protezzjoni tal-konsumaturi – Klawżoli inġusti fil-kuntratti konklużi mal-konsumaturi – Kambjali – Rekwiżit li jiġi ppreżentat il-kuntest leġiżlattiv tat-tilwima fil-kawża prinċipali – Rekwiżit li jiġu indikati r-raġunijiet li jiġġustifikaw in-neċessità ta’ risposta mill-Qorti tal-Ġustizzja – Inammissibbiltà manifesta parzjali – Assenza ta’ kompetenza tal-qorti tal-eżekuzzjoni adita b’oppożizzjoni sabiex tevalwa, ex officio jew fuq talba mill-konsumatur ikkonċernat, in-natura inġusta tal-klawżoli tal-kuntratt konkluż minn dan il-konsumatur ma’ bejjiegħ jew fornitur li jikkostitwixxi l-bażi tal-ħruġ tal-kambjali li l-valur tagħhom bħala titolu eżekuttiv ikun qiegħed jiġi kkontestat”
Fil-Kawża C‑25/23,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Qorti tal-Maġistrati (Malta) fil-qasam ċivili, permezz ta’ deċiżjoni tal‑14 ta’ Diċembru 2022, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fis‑16 ta’ Jannar 2023, fil-proċedura
AL
vs
Princess Holdings Ltd,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Id-Disa’ Awla),
komposta minn L. S. Rossi, Presidenta tal-Awla, S. Rodin (Relatur) u O. Spineanu‑Matei, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: J. Kokott,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat id-deċiżjoni, meħuda wara li nstemgħet l-Avukata Ġenerali, li l-kawża tinqata’ permezz ta’ digriet motivat, konformement mal-Artikolu 53(2) u mal-Artikolu 99 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja,
tagħti l-preżenti
Digriet
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 6(1) u tal-Artikolu 7(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 93/13/KEE tal‑5 ta’ April 1993 dwar klawżoli inġusti f’kuntratti mal-konsumatur (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 2, p. 288, rettifika fil-ĠU 2023, L 17, p. 100), tal-Artikoli 5 u 10 tad-Direttiva 2008/48/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑23 ta’ April 2008 dwar ftehim ta’ kreditu għall-konsumatur u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 87/102/KEE (ĠU 2008, L 133, p. 66, rettifiki fil-ĠU 2009, L 207, p. 14, fil-ĠU 2010, L 199, p. 40, u fil-ĠU 2011, L 234, p. 46), kif ukoll tal-Artikoli 6 sa 8 tad-Direttiva (UE) 2019/771 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑20 ta’ Mejju 2019 dwar ċerti aspetti li jikkonċernaw kuntratti għall-bejgħ ta’ oġġetti, li temenda r-Regolament (UE) 2017/2394 u d-Direttiva 2009/22/KE, u li tħassar id-Direttiva 1999/44/KE (ĠU 2019, L 136, p. 28, rettifiki fil-ĠU 2019, L 305, p. 61 u fil-ĠU 2020, L 86, p. 18).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn AL u Princess Holdings Ltd, dwar rikors ippreżentat minn AL sabiex jiġi evitat li numru ta’ kambjali li mmaturaw isiru titoli eżekuttivi.
Il‑kuntest ġuridiku
Id‑dritt tal‑Unjoni
Id‑Direttiva 93/13
3
L-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 93/13 jipprovdi:
“L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu li klawżoli inġusti użati f’kuntratt konkluż ma konsumatur minn bejjiegħ jew fornitur għandhom, kif previst fil-liġi nazzjonali tagħhom, ma jkunux jorbtu lill-konsumatur u li l-kuntratt għandu jkompli jorbot lill-partijiet fuq dawn il-klawżoli jekk dan ikun kapaċi jkompli jeżisti mingħajr il-klawżoli inġusti.”
4
L-Artikolu 7(1) ta’ din id-direttiva jipprevedi:
“L-Istati Membri għandhom jiżguraw li, fl-interessi tal-konsumaturi u l-kompetituri, jeżistu mezzi adegwati u effettivi biex jipprevjenu li jibqgħu jintużaw klawżoli inġusti f’kuntratti konklużi mal-konsumaturi mill-bejjiegħa jew fornituri.”
Id‑Direttiva 2008/48
5
L-Artikolu 5 tad-Direttiva 2008/48 għandu bħala suġġett l-“[i]nformazzjoni prekuntrattwali”.
6
L-Artikolu 10 ta’ din id-direttiva jikkonċerna l-“[i]nformazzjoni li għandha tiġi inkluża fi ftehim ta’ kreditu”.
Id‑Direttiva 2019/771
7
L-Artikolu 6 tad-Direttiva 2019/771 għandu bħala suġġett ir-“[r]ekwiżiti soġġettivi għall-konformità” tal-oġġetti li jkunu s-suġġett ta’ kuntratti ta’ bejgħ.
8
L-Artikolu 7 ta’ din id-direttiva jikkonċerna r-“[r]ekwiżiti oġġettivi għall-konformità” ta’ dawn l-oġġetti.
9
L-Artikolu 8 tal-imsemmija direttiva għandu bħala suġġett l-“[i]nstallazzjoni ħażina tal-[imsemmija] oġġetti”.
10
L-Artikolu 24(2) tal-istess direttiva jipprevedi li d-dispożizzjonijiet ta’ din tal-aħħar ma japplikawx għall-kuntratti konklużi qabel l‑1 ta’ Jannar 2022.
Ir-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja
11
L-Artikolu 94(b) u (c) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja jipprovdi:
“Minbarra t-test tad-domandi preliminari magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja, it-talba għal deċiżjoni preliminari għandha tinkludi:
[...]
(b)
il-kontenut tad-dispożizzjonijiet nazzjonali li jistgħu japplikaw għall-kawża ineżami u, jekk ikun il-każ, il-ġurisprudenza nazzjonali rilevanti;
(c)
espożizzjoni tar-raġunijiet li wasslu lill-qorti tar-rinviju sabiex ikollha dubji dwar l-interpretazzjoni jew il-validità ta’ ċerti dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni, kif ukoll il-konnessjoni li hija tistabbilixxi bejn dawn id-dispożizzjonijiet u l-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli għall-kawża prinċipali.”
Id‑dritt Malti
Il‑Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili
12
L-Artikolu 253(e) tal-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, fil-verżjoni tiegħu applikabbli għat-tilwima fil-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem il-“Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili”), jipprovdi, essenzjalment, li kambjala maħruġa skont il-Kodiċi tal-Kummerċ, fil-verżjoni tiegħu applikabbli għat-tilwima fil-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem il-“Kodiċi tal-Kummerċ”), li tkun immaturat, issir titolu eżekuttiv meta l-kreditur ikkonċernat jippreżenta ittra uffiċjali li tirrendi din il-kambjala eżegwibbli u meta d-debitur tiegħu ma jippreżentax oppożizzjoni f’terminu ta’ 20 jum minn meta jirċievi din l-ittra. Tali oppożizzjoni tista’ tkun ibbażata fuq il-fatt li l-firma li tinsab fl-imsemmija kambjala ma tkunx dik ta’ dan id-debitur jew fuq “raġunijiet oħra gravi u validi”. Meta l-qorti kompetenti tilqa’ l-imsemmija oppożizzjoni, il-pussessur ta’ din il-kambjala jkollu jiftaħ kawża separata skont il-Kodiċi tal-Kummerċ.
Il‑Kodiċi tal‑Kummerċ
13
L-Artikolu 198 tal-Kodiċi tal-Kummerċ jipprovdi, essenzjalment, li l-oppożizzjonijiet magħmula kontra l-pussessur ta’ kambjala ma jistgħux idewmu l-ħlas ta’ din tal-aħħar, sakemm ma jkunux “likwidi u li jistgħu jinqatgħu malajr”. Meta dawn l-oppożizzjonijiet jeħtieġu “eżami fit-tul”, l-eżami korrispondenti għandu jsir fil-kuntest ta’ kawża separata u, fl-istennija tal-eżitu ta’ dan l-eżami, il-kundanna għall-ħlas tal-kambjala, bil-garanzija jew mingħajrha, ma għandhiex tkun imdewma.
It‑tilwima fil‑kawża prinċipali u d‑domandi preliminari
14
F’Ottubru 2019, AL ikkonkluda ma’ No Deposit Cars Malta Ltd kuntratt ta’ xiri bin-nifs li kellu bħala suġġett karozza użata u li kien jistipula prezz ta’ EUR 12000, pagabbli f’60 pagament mensili ta’ ammont ta’ EUR 200 għal perijodu ta’ ħames snin. Għal dan il-għan, AL iffirma 60 kambjala fl-ammont ta’ EUR 200 kull waħda.
15
Fl‑1 ta’ Ġunju 2021, Princess Holdings Ltd, kumpannija li tappartjeni lill-istess azzjonist li għandu l-ishma kollha ta’ No Deposit Cars Malta u li fuqha kienu ġew ġirati l-kambjali, ippreżentat ittra uffiċjali quddiem il-Qorti tal-Maġistrati (Malta) fil-qasam ċivili intiża għall-eżekuzzjoni forzata ta’ tmienja mill-imsemmija kambjali permezz tal-ħruġ ta’ mandat eżekuttiv.
16
Fit‑28 ta’ Ġunju 2021, AL ippreżenta rikors sabiex jopponi li dawn it‑tmien kambjali jsiru eżekuttivi filwaqt li sostna b’mod partikolari li, filwaqt li huwa kien irritorna l-karozza kkonċernata lil No Deposit Cars Malta, din tal-aħħar kienet żammet l-istess kambjali.
17
F’dan il-kuntest, il-Qorti tal-Maġistrati (Malta) fil-qasam ċivili ddeċidiet li tissospendi l-proċedura quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari segwenti:
“1)
Il-fatt illi fil-kors tal-proċedura għall-eżegwibbiltà ta’ kambjala [...] [qorti nazzjonali] hija prekluża mili teżamina l-kuntratt li jkun ippreċeda l-ħruġ tal-kambjala, imur kontra d-dispożizzjonijiet tad-[Direttiva 93/13] partikolarment l-Artikoli 6(1) u 7(1) tal-istess direttiva?
2)
Il-fatt illi fil-kors tal-proċedura għall-eżegwibbiltà ta’ kambjala [...] [qorti nazzjonali] hija prekluża milli teżamina l-kuntratt li jkun ippreċeda l-ħruġ tal-kambjala, imur kontra d-dispożizzjonijiet tad-[Direttiva 2008/48] partikolarment l-Artikoli 5 u 10 tal-istess direttiva?
3)
Il-fatt illi fil-kors tal-proċedura għall-eżegwibbiltà ta’ kambjala [...] [qorti nazzjonali] hija prekluża milli tanalizza l-underlying obligations [l-obbligi sottostanti] li jkunu ppreċedew il-ħruġ tal-kambjala, imur kontra d-[Direttiva 2019/771], partikolarment id-dritt li l-konsumatur jirċievi mill-bejjiegħ oġġett li jissodisfa r-rekwiżiti stabbiliti fl-Artikoli 6, 7 u 8 tal-istess direttiva u li jieħu rimedji jekk dawn ma jiġux sodisfatti?”
Fuq l‑ammissibbiltà
18
Skont l-Artikolu 53(2) tar-Regoli tal-Proċedura, meta talba għal deċiżjoni preliminari tkun manifestament inammissibbli, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’, f’kull ħin u wara li jinstema’ l-Avukat Ġenerali, tiddeċiedi permezz ta’ digriet motivat, mingħajr ma tkompli l-proċedura.
19
Hemm lok li din id-dispożizzjoni tiġi applikata f’din il-kawża fir-rigward tat-tieni u tat-tielet domanda.
20
Permezz tat-tieni u tat-tielet domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju qiegħda essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikoli 5 u 10 tad-Direttiva 2008/48 kif ukoll l-Artikoli 6 sa 8 tad-Direttiva 2019/771 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali, u l-interpretazzjoni tagħha mill-qrati nazzjonali, li tipprevedi proċedura ta’ eżekuzzjoni ta’ kambjala li fil-kuntest tagħha l-qorti nazzjonali ma jkollhiex il-kompetenza teżamina n-natura inġusta ta’ klawżoli tal-kuntratt li jkun wassal għall-ħruġ ta’ din il-kambjala, li l-valur tagħha bħala titolu eżekuttiv ikun qiegħed jiġi kkontestat.
21
Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-proċedura stabbilita fl-Artikolu 267 TFUE hija strument ta’ kooperazzjoni bejn il-Qorti tal-Ġustizzja u l-qrati nazzjonali li bis-saħħa tiegħu l-Qorti tal-Ġustizzja tagħti lill-qrati nazzjonali l-elementi ta’ interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni li dawn ikunu jeħtieġu għas-soluzzjoni tat-tilwima li huma jkunu ntalbu jiddeċiedu (sentenza tas‑26 ta’ Marzu 2020, Miasto Łowicz u Prokurator Generalny, C‑558/18 u C‑563/18, EU:C:2020:234, punt 44, kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
22
Peress li d-deċiżjoni tar-rinviju sservi ta’ bażi għal din il-proċedura, il-qorti nazzjonali hija meħtieġa tispjega, fid-deċiżjoni tar-rinviju stess, il-kuntest fattwali u leġiżlattiv tat-tilwima fil-kawża prinċipali filwaqt li tagħti l-ispjegazzjonijiet meħtieġa dwar ir-raġunijiet tal-għażla tad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni li hija titlob l-interpretazzjoni tagħhom, kif ukoll dwar ir-rabta li hija tistabbilixxi bejn dawn id-dispożizzjonijiet u l-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli għat-tilwima mressqa quddiemha (ara f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenza tal‑4 ta’ Ġunju 2020, C.F. (Kontroll fiskali), C‑430/19, EU:C:2020:429, punt 23 u l-ġurisprudenza ċċitata).
23
F’dan ir-rigward, għandu jiġi enfasizzat ukoll li l-informazzjoni li tinsab fid-deċiżjonijiet tar-rinviju għandha tippermetti, minn naħa, lill-Qorti tal-Ġustizzja tagħti risposti utli għad-domandi magħmula mill-qorti nazzjonali u, min-naħa l-oħra, lill-gvernijiet tal-Istati Membri kif ukoll lill-partijiet interessati l-oħra jeżerċitaw id-dritt mogħti lilhom mill-Artikolu 23 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea li jippreżentaw osservazzjonijiet. Il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiżgura li dan id-dritt jitħares, fid-dawl tal-fatt li, skont din id-dispożizzjoni, id-deċiżjonijiet tar-rinviju biss jiġu nnotifikati lill-partijiet interessati (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑2 ta’ Settembru 2021, Irish Ferries, C‑570/19, EU:C:2021:664, punt 134 u l-ġurisprudenza ċċitata).
24
Dawn ir-rekwiżiti kumulattivi li jikkonċernaw il-kontenut ta’ deċiżjoni ta’ rinviju huma stabbiliti espressament fl-Artikolu 94 tar-Regoli tal-Proċedura, li l-qorti tar-rinviju, fil-kuntest tal-kooperazzjoni stabbilita fl-Artikolu 267 TFUE, hija meqjusa li għandha għarfien tiegħu u għandha tosserva bir-reqqa (digriet tat‑3 ta’ Lulju 2014, Talasca, C‑19/14, EU:C:2014:2049, punt 21, u sentenza tad‑9 ta’ Settembru 2021, Toplofikatsia Sofia et, C‑208/20 u C‑256/20, EU:C:2021:719, punt 20 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). Barra minn hekk, l-imsemmija rekwiżiti huma mfakkra fil-punti 13, 15 u 16 tar-Rakkomandazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea lill-qrati nazzjonali, dwar l-introduzzjoni ta’ talbiet għal deċiżjoni preliminari (ĠU 2019, C 380, p. 1).
25
F’dan il-każ, id-deċiżjoni tar-rinviju manifestament ma tissodisfax ir-rekwiżiti stabbiliti fl-Artikolu 94(b) u (c) tar-Regoli tal-Proċedura fir-rigward tat-tieni u tat-tielet domanda.
26
Minn naħa, id-deċiżjoni tar-rinviju ma tinkludix deskrizzjoni suffiċjentement preċiża tal-kuntest ġuridiku nazzjonali li fih taqa’ l-kawża li għandha quddiemha l-qorti nazzjonali. Fil-fatt, għalkemm l-Artikoli 166A u 166B tal-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili jidhru li huma elementi prinċipali sabiex tinftiehem it-tilwima fil-kawża prinċipali, il-qorti tar-rinviju ma tesponihomx fit-talba għal deċiżjoni preliminari u ma tispjegax ir-rabta li teżisti bejn dawn l-artikoli u d-Direttivi 2008/48 u 2019/771. Konsegwentement, hija ma tippermettix lill-Qorti tal-Ġustizzja tagħti risposta utli għal dawn id-domandi.
27
Min-naħa l-oħra, id-deċiżjoni tar-rinviju ma tesponix ir-rabta li teżisti bejn id-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni li l-interpretazzjoni tagħhom intalbet fil-kuntest tal-imsemmija domandi u l-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli għat-tilwima fil-kawża prinċipali. Fil-fatt, mit-talba għal deċiżjoni preliminari bl-ebda mod ma jirriżulta kif l-interpretazzjoni tal-Artikoli 5 u 10 tad-Direttiva 2008/48 kif ukoll tal-Artikoli 6 sa 8 tad-Direttiva 2019/771 hija neċessarja sabiex tiġi deċiża t-tilwima fil-kawża prinċipali. Il-qorti tar-rinviju lanqas ma tispjega r-rabta li hija tallega li tistabbilixxi bejn dawn id-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni u d-dispożizzjonijiet nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali. Għaldaqstant, il-Qorti tal-Ġustizzja ma tistax tevalwa sa fejn risposta għall-istess domandi hija neċessarja sabiex tippermetti lil dik il-qorti tagħti d-deċiżjoni tagħha.
28
Fl-aħħar nett, fir-rigward tat-tielet domanda, għandu jiġi kkonstatat li mill-Artikolu 24(2) tad-Direttiva 2019/771 jirriżulta li din id-direttiva tapplika biss għall-kuntratti konklużi mill‑1 ta’ Jannar 2022 ’il quddiem. Peress li l-kuntratt li huwa s-suġġett tat-tilwima fil-kawża prinċipali ġie konkluż qabel dik id-data, l-imsemmija direttiva ma hijiex applikabbli f’dan il-każ.
29
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, it-talba għal deċiżjoni preliminari hija, skont l-Artikolu 53(2) tar-Regoli tal-Proċedura, manifestament inammissibbli sa fejn tikkonċerna t-tieni u t-tielet domanda.
Fuq l‑ewwel domanda
30
Skont l-Artikolu 99 tar-Regoli tal-Proċedura tagħha, meta r-risposta għal domanda preliminari tkun tista’ tiġi dedotta b’mod ċar mill-ġurisprudenza, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’, f’kull ħin, fuq proposta tal-Imħallef Relatur u wara li jinstema’ l-Avukat Ġenerali, tiddeċiedi permezz ta’ digriet motivat.
31
Hemm lok li din id-dispożizzjoni tiġi applikata f’din il-kawża fir-rigward tal-ewwel domanda.
32
Permezz ta’ din id-domanda, il-qorti tar-rinviju qiegħda essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 6(1) u l-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 93/13 jipprekludux dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali, kif interpretata mill-qrati nazzjonali, li tipprevedi li, fi proċedura ta’ eżekuzzjoni ta’ kambjala, il-qorti adita b’oppożizzjoni ma jkollhiex il-kompetenza tevalwa, ex officio jew fuq talba tal-konsumatur ikkonċernat, in-natura potenzjalment inġusta tal-klawżoli tal-kuntratt konkluż minn dan il-konsumatur ma’ bejjiegħ jew fornitur li jikkostitwixxi l-bażi tal-ħruġ tal-kambjali li l-valur tagħhom bħala titolu eżekuttiv ikun qiegħed jiġi kkontestat, f’sitwazzjoni fejn tali eżami ma jkunx twettaq u fejn il-qorti tal-eżekuzzjoni ma tkunx tista’ tissospendi dan il-valur bħala titolu eżekuttiv sa tmiem il-proċedura fuq il-mertu.
33
F’dan ir-rigward, għalkemm il-Qorti tal-Ġustizzja ddefinixxiet, diversi drabi u b’teħid inkunsiderazzjoni tar-rekwiżiti tal-Artikolu 6(1) kif ukoll tal-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 93/13, il-mod li bih il-qorti nazzjonali għandha tiżgura l-protezzjoni tad-drittijiet li l-konsumaturi jisiltu minn din id-direttiva, xorta jibqa’ l-fatt li, bħala prinċipju, id-dritt tal-Unjoni ma jarmonizzax il-proċeduri applikabbli għall-eżami tan-natura allegatament inġusta ta’ klawżola kuntrattwali, u li dawn il-proċeduri jaqgħu, għaldaqstant, taħt l-ordinament ġuridiku intern tal-Istati Membri, bil-kundizzjoni, madankollu, li ma jkunux inqas favorevoli minn dawk li jirregolaw sitwazzjonijiet simili suġġetti għad-dritt intern (prinċipju ta’ ekwivalenza) u li ma jagħmlux impossibbli fil-prattika jew eċċessivament diffiċli l-eżerċizzju tad-drittijiet mogħtija mid-dritt tal-Unjoni (prinċipju ta’ effettività) (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑4 ta’ Mejju 2023, BRD Groupe Sociéité Générale u Next Capital Solutions, C‑200/21, EU:C:2023:380, punt 28, kif ukoll tas‑26 ta’ Ġunju 2019, Addiko Bank, C‑407/18, EU:C:2019:537, punti 45 u 46 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
34
Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li l-obbligu għall-Istati Membri li jiżguraw l-effettività tad-drittijiet li l-individwi jisiltu mid-dritt tal-Unjoni jimplika, b’mod partikolari, fir-rigward tad-drittijiet li jirriżultaw mid-Direttiva 93/13, rekwiżit ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva, affermat mill-ġdid fl-Artikolu 7(1) ta’ din id-direttiva u stabbilit ukoll fl-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, li japplika, b’mod partikolari, għad-definizzjoni tal-modalitajiet proċedurali relatati mal-azzjonijiet ġudizzjarji bbażati fuq tali drittijiet (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑4 ta’ Mejju 2023, BRD Groupe Sociéité Générale u Next Capital Solutions, C‑200/21, EU:C:2023:380, punt 29, kif ukoll tal‑10 ta’ Ġunju 2021, BNP Paribas Personal Finance, C‑776/19 sa C‑782/19, EU:C:2021:470, punt 29 u l-ġurisprudenza ċċitata).
35
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-protezzjoni effettiva tad-drittijiet li jirriżultaw mid-Direttiva 93/13 tista’ tiġi ggarantita biss jekk is-sistema proċedurali nazzjonali tipprevedi, fil-kuntest tal-proċedura ta’ ħruġ ta’ ordni ta’ ħlas jew fil-kuntest tal-proċedura ta’ eżekuzzjoni ta’ tali ordni, stħarriġ ex officio, minn qorti, tan-natura potenzjalment inġusta tal-klawżoli fil-kuntratt ikkonċernat (sentenza tal‑20 ta’ Settembru 2018, EOS KSI Slovensko, C‑448/17, EU:C:2018:745, punt 45).
36
B’hekk, fil-każ li fl-istadju tal-proċedura ta’ eżekuzzjoni ta’ din l-ordni ma jkun previst ebda stħarriġ ex officio, minn qorti, tan-natura potenzjalment inġusta tal-klawżoli fil-kuntratt ikkonċernat, leġiżlazzjoni nazzjonali jkollha titqies li hija ta’ natura li tippreġudika l-effettività tal-protezzjoni mixtieqa mid-Direttiva 93/13 jekk ma tipprevedix tali stħarriġ fl-istadju tal-ħruġ tal-imsemmija ordni jew, f’sitwazzjoni fejn tali stħarriġ ikun previst biss fl-istadju tal-proċedura ta’ oppożizzjoni kontra l-ordni maħruġa, jekk ikun hemm riskju mhux negliġibbli li l-konsumatur ikkonċernat ma jippreżentax l-oppożizzjoni meħtieġa jew minħabba t-terminu partikolarment qasir previst għal dan il-għan, jew fid-dawl tan-natura kunsiderevoli tal-ispejjeż ikkawżati minn tali azzjoni legali meta mqabbla mal-ammont tad-dejn ikkontestat, jew minħabba li din il-leġiżlazzjoni nazzjonali ma tipprevedix l-obbligu li tiġi kkomunikata lil dan il-konsumatur l-informazzjoni kollha meħtieġa sabiex ikun jista’ jiddetermina l-portata tad-drittijiet tiegħu (sentenza tal‑20 ta’ Settembru 2018, EOS KSI Slovensko, C‑448/17, EU:C:2018:745, punt 46).
37
Fir-rigward ta’ ċedoli, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 93/13 għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tippermetti l-ħruġ ta’ ordni ta’ ħlas, ibbażata fuq ċedola regolari, li tiggarantixxi dejn naxxenti minn kuntratt ta’ kreditu għall-konsum, f’sitwazzjoni fejn il-qorti adita b’rikors għall-ħruġ ta’ ordni ta’ ħlas ma jkollhiex is-setgħa twettaq eżami tan-natura inġusta tal-klawżoli ta’ dan il-kuntratt inkwantu l-modalitajiet ta’ eżerċizzju tad-dritt li ssir oppożizzjoni għal tali ordni ma jkunux jippermettu li jiġi żgurat ir-rispett tad-drittijiet li l-konsumatur ikkonċernat jislet minn din id-direttiva (sentenza tat‑13 ta’ Settembru 2018, Profi Credit Polska, C‑176/17, EU:C:2018:711, punt 71).
38
Iktar reċentement, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li d-Direttiva 93/13 għandha tiġi interpretata fis-sens li tipprekludi dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali li tipprovdi li konsumatur li jkun iffirma kuntratt ta’ self ma’ istituzzjoni ta’ kreditu u li kontra tiegħu din l-istituzzjoni tkun ressqet proċedura ta’ eżekuzzjoni forzata jiġi prekluż, lil hinn minn terminu ta’ ħmistax-il jum li jiddekorri min-notifika tal-ewwel atti ta’ din il-proċedura, milli jinvoka l-eżistenza ta’ klawżoli inġusti sabiex jopponi l-imsemmija proċedura, u dan anki jekk dan il-konsumatur ikollu, skont id-dritt nazzjonali, il-possibbiltà li jressaq azzjoni ġudizzjarja sabiex tiġi kkonstatata l-eżistenza ta’ klawżoli inġusti, li t-tressiq tagħha ma jkun suġġett għal ebda terminu, iżda li l-eżitu tagħha ma jkollu ebda effett fuq l-eżitu tal-proċedura ta’ eżekuzzjoni forzata, li jkun jista’ jiġi impost fuq il-konsumatur qabel il-konklużjoni tal-azzjoni għall-konstatazzjoni tal-eżistenza ta’ klawżoli inġusti (sentenza tal‑4 ta’ Mejju 2023, BRD Groupe Societé Générale u Next Capital Solutions, C‑200/21, EU:C:2023:380, punt 31).
39
Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll li din id-direttiva għandha tiġi interpretata fis-sens li tipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li ma tippermettix lill-qorti tal-eżekuzzjoni, fil-kuntest ta’ proċedura ta’ sekwestru ipotekarju, tevalwa, sew jekk ex officio u sew jekk fuq talba tal-konsumatur ikkonċernat, in-natura inġusta ta’ klawżola fil-kuntratt li minnu jirriżulta d-dejn mitlub u li fuqu jkun ibbażat it-titolu eżekuttiv, u li lanqas ma tippermettilha tadotta miżuri provviżorji, fosthom, b’mod partikolari, is-sospensjoni tal-eżekuzzjoni, f’sitwazzjoni fejn l-għoti ta’ dawn il-miżuri jkun meħtieġ sabiex tiġi ggarantita l-effettività sħiħa tad-deċiżjoni finali tal-qorti adita bil-proċedura dwar il-mertu korrispondenti, li jkollha l-kompetenza tivverifika n-natura inġusta ta’ din il-klawżola (sentenza tas‑17 ta’ Mejju 2022, Impuls Leasing România, C‑725/19, EU:C:2022;396, punt 51 u l-ġurisprudenza ċċitata).
40
F’dan il-każ, huwa minnu li d-debitur ikkonċernat għandu d-dritt li jagħmel oppożizzjonijiet kontra l-benefiċjarju ta’ kambjala, iżda, skont il-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, huwa jista’ biss jagħmel dawn l-oppożizzjonijiet billi jibbaża ruħu fuq il-fatt li l-firma li tinsab fuq din il-kambjala ma tkunx tiegħu jew fuq “raġunijiet [...] gravi u validi”, konformement mal-leġiżlazzjoni nazzjonali kkonċernata. Fil-każijiet l-oħra, dan id-debitur huwa obbligat jikkontesta l-imsemmija kambjala fuq il-mertu, fil-kuntest ta’ kawża separata, skont il-Kodiċi tal-Kummerċ. Madankollu, sa fejn tali kontestazzjoni ma tistax twassal għas-sospensjoni tal-eżekuzzjoni tal-istess kambjala, l-imsemmi debitur ma jkunx jista’, bħala prinċipju, jikkontestaha qabel ma din tkun magħmula eżekuttiva minn qorti nazzjonali. Issa, il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma tidhirx li tipprevedi f’dan il-każ speċifiku l-possibbiltà, għall-qorti tal-eżekuzzjoni, li tadotta miżura provviżorja bħalma hija s-sospensjoni tal-proċedura ta’ eżekuzzjoni sat-tmiem tal-proċedura fuq il-mertu.
41
Mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li l-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili ma jippermettix lill-qorti tal-eżekuzzjoni, adita b’oppożizzjoni, tistħarreġ, sew jekk ex officio jew fuq talba tal-konsumatur ikkonċernat, in-natura inġusta tal-klawżoli tal-kuntratt li jikkostitwixxi l-bażi tat-titolu eżekuttiv ikkonċernat, inkwantu dan l-istħarriġ jista’ jitwettaq mill-qorti li tiddeċiedi fuq il-mertu fil-kuntest tal-eżami ta’ rikors tad-dritt ordinarju, fejn din il-qorti li tiddeċiedi fuq il-mertu ma għandhiex, min-naħa tagħha, is-setgħa li tordna s-sospensjoni tal-proċedura ta’ eżekuzzjoni.
42
F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-fatt li, skont id-dritt nazzjonali, l-istħarriġ tan-natura inġusta tal-klawżoli f’kuntratt ta’ kreditu ggarantit b’ipoteka, konkluż bejn bejjiegħ jew fornitur u konsumatur, ma jkunx jista’ jitwettaq mill-qorti adita bit-talba għall-eżekuzzjoni forzata ta’ tali kuntratt iżda biss, sussegwentement u jekk ikun il-każ, mill-qorti li tiddeċiedi dwar il-mertu adita minn dan il-konsumatur b’azzjoni għad-dikjarazzjoni tan-nullità ta’ dawn il-klawżoli, huwa manifestament insuffiċjenti sabiex tiġi żgurata l-effettività sħiħa tal-protezzjoni tal-konsumaturi mixtieqa mid-Direttiva 93/13 (sentenza tas‑26 ta’ Ġunju 2019, Addiko Bank, C‑407/18, EU:C:2019:537, punt 61).
43
Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li, fil-każ li l-proċedura ta’ eżekuzzjoni forzata tintemm qabel l-għoti tad-deċiżjoni tal-qorti li tiddeċiedi dwar il-mertu li tiddikjara n-natura inġusta tal-klawżola kuntrattwali li tkun tat lok għal din l-eżekuzzjoni forzata u, konsegwentement, in-nullità ta’ din il-proċedura, din id-deċiżjoni tippermetti biss li l-imsemmi konsumatur jiġi żgurat protezzjoni kumpensatorja a posteriori, li tirriżulta inkompleta u insuffiċjenti u li la hija mezz adegwat u lanqas effettiv sabiex jitwaqqaf l-użu ta’ din il-klawżola kuntrattwali, bi ksur tal-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 93/13 (digriet tas‑6 ta’ Novembru 2019, BNP Paribas Personal Finance SA Paris Sucursala București u Secapital, C‑75/19, EU:C:2019:950, punt 32 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
44
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li l-Artikolu 6(1) u l-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 93/13 għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali, kif interpretata mill-qrati nazzjonali, li tipprevedi li, fil-kuntest ta’ proċedura ta’ eżekuzzjoni ta’ kambjali, il-qorti adita b’oppożizzjoni ma jkollhiex il-kompetenza tevalwa, ex officio jew fuq talba tal-konsumatur ikkonċernat, in-natura potenzjalment inġusta tal-klawżoli tal-kuntratt konkluż minn dan il-konsumatur ma’ bejjiegħ jew fornitur li jikkostitwixxi l-bażi tal-ħruġ tal-kambjali li l-valur tagħhom bħala titolu eżekuttiv ikun qiegħed jiġi kkontestat.
Fuq l‑ispejjeż
45
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Id-Disa’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
It-talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Qorti tal-Maġistrati (Malta) fil-qasam ċivili, tal‑14 ta’ Diċembru 2022, hija manifestament inammissibbli sa fejn tikkonċerna t-tieni u t-tielet domanda.
2)
L-Artikolu 6(1) u l-Artikolu 7(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 93/13/KEE tal‑5 ta’ April 1993 dwar klawżoli inġusti f’kuntratti mal-konsumatur
għandhom jiġu interpretati fis-sens li:
jipprekludu dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali, kif interpretata mill-qrati nazzjonali, li tipprevedi li, fil-kuntest ta’ proċedura ta’ eżekuzzjoni ta’ kambjali, il-qorti adita b’oppożizzjoni ma jkollhiex il-kompetenza tevalwa, ex officio jew fuq talba tal-konsumatur ikkonċernat, in-natura potenzjalment inġusta tal-klawżoli tal-kuntratt konkluż minn dan il-konsumatur ma’ bejjiegħ jew fornitur li jikkostitwixxi l-bażi tal-ħruġ tal-kambjali li l-valur tagħhom bħala titolu eżekuttiv ikun qiegħed jiġi kkontestat.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Malti.