62024CO0406
POSTANOWIENIE TRYBUNAŁU (szósta izba)
z dnia 11 września 2025 r. (
*1
)
Odesłanie prejudycjalne – Zasady prawa Unii – Procedura krajowa mająca na celu wyznaczenie przedstawiciela dla osoby dotkniętej chorobą psychiczną – Trudności w znalezieniu odpowiedniego przedstawiciela – Wątpliwości co do charakteru sądowego postępowania przed organem odsyłającym
W sprawie C‑406/24
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Bezirksgericht Linz (sąd rejonowy w Linzu, Austria) postanowieniem z dnia 3 czerwca 2024 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 11 czerwca 2024 r., w postępowaniu dotyczącym wyznaczenia kuratora sądowego dla
RC,
w której drugą stroną postępowania jest:
VertretungsNetz, z siedzibą w Linzu (Austria),
TRYBUNAŁ (szósta izba),
w składzie: A. Kumin, prezes izby, T. von Danwitz (sprawozdawca), wiceprezes Trybunału i S. Gervasoni, sędzia,
rzecznik generalny: J. Richard de la Tour,
sekretarz: A. Calot Escobar,
postanowiwszy, po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, orzec w formie postanowienia z uzasadnieniem, zgodnie z art. 53 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem,
wydaje następujące
Postanowienie
1
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 3–5, 12, 19 i 28 Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych, zawartej w Nowym Jorku w dniu 13 grudnia 2006 r. i zatwierdzonej w imieniu Wspólnoty Europejskiej decyzją Rady 2010/48/WE z dnia 26 listopada 2009 r. (Dz.U. 2010, L 23, s. 35, zwanej dalej „konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych”), art. 1, 20, 21 i 26 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”) oraz zasad ogólnych prawa Unii, o których mowa w art. 6 ust. 3 TUE, w szczególności zasad równości i niedyskryminacji, skuteczności (effet utile) i skutecznej ochrony sądowej.
2
Wniosek ten został przedstawiony we wszczętym z urzędu przez Bezirksgericht Linz (sąd rejonowy w Linzu, Austria) postępowaniu dotyczącym wyznaczenia kuratora sądowego dla RC.
Ramy prawne
Prawo międzynarodowe
3
Zgodnie z art. 1 konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych jej celem jest „wspieranie i ochrona wszystkich praw człowieka i podstawowych wolności oraz zapewnienie trwałego i równego korzystania z nich przez wszystkie osoby niepełnosprawne oraz popieranie poszanowania ich przyrodzonej godności”.
4
Artykuł 2 tej konwencji, zatytułowany „Definicje”, stanowi:
„Do celów niniejszej konwencji:
[…]
»Dyskryminacja ze względu na niepełnosprawność« oznacza jakiekolwiek różnicowanie, wykluczanie lub ograniczanie ze względu na niepełnosprawność, którego celem lub skutkiem jest naruszenie lub zniweczenie uznania wszelkich praw człowieka i podstawowych wolności, korzystania z nich lub ich wykonywania na równych zasadach z innymi osobami, w dziedzinie polityki, gospodarki, społecznej, kulturalnej, obywatelskiej lub w jakiejkolwiek innej. Obejmuje to wszelkie przejawy dyskryminacji, w tym odmowę racjonalnego usprawnienia.
»Racjonalne usprawnienie« oznacza konieczne i odpowiednie zmiany i dostosowania, niepociągające za sobą nieproporcjonalnego lub nadmiernego obciążenia, jeśli jest to potrzebne w konkretnym przypadku, w celu zapewnienia osobom niepełnosprawnym możliwości korzystania z wszelkich praw człowieka i podstawowych wolności oraz ich wykonywania na równych zasadach z innymi osobami;
[…]”.
5
Artykuł 3 wspomnianej konwencji, zatytułowany „Zasady ogólne”, stanowi:
„Niniejsza konwencja opiera się na następujących zasadach:
[…]
b) niedyskryminacja;
c) pełne i skuteczne uczestnictwo w społeczeństwie i integracja społeczna;
[…]
e) równość szans;
f) dostępność;
[…]”.
6
Artykuł 4 ust. 1 konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, zatytułowany „Obowiązki ogólne”, ma następujące brzmienie:
„Państwa‑Strony zobowiązują się do zapewnienia i popierania pełnej realizacji wszystkich praw człowieka i podstawowych wolności wszystkich osób niepełnosprawnych, bez jakiejkolwiek dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność. W tym celu Państwa‑Strony zobowiązują się do:
a)
przyjęcia wszelkich odpowiednich środków ustawodawczych, administracyjnych i innych w celu wykonywania praw uznanych w niniejszej konwencji;
b)
podejmowania wszelkich odpowiednich środków, w tym ustawodawczych, w celu zmiany lub uchylenia obowiązujących ustaw, rozporządzeń, zwyczajów i praktyk, które dyskryminują osoby niepełnosprawne;
[…]”.
7
Artykuł 5 tej konwencji, zatytułowany „Równość i niedyskryminacja”, stanowi w swych ust. 1–3:
„1.   Państwa‑Strony uznają, że wszyscy ludzie są równi wobec prawa i są uprawnieni, bez jakiejkolwiek dyskryminacji, do jednakowej ochrony prawnej i jednakowych korzyści wynikających z prawa.
2.   Państwa‑Strony zakazują jakiejkolwiek dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność i gwarantują osobom niepełnosprawnym jednakową dla wszystkich i skuteczną ochronę przed dyskryminacją z jakichkolwiek względów.
3.   W celu popierania równości i likwidacji dyskryminacji Państwa‑Strony podejmują wszelkie odpowiednie kroki celem zapewnienia racjonalnych usprawnień”.
8
Artykuł 12 wspomnianej konwencji, zatytułowany „Równość wobec prawa”, przewiduje w ust. 2 i 3:
„2.   Państwa‑Strony uznają, że osoby niepełnosprawne mają zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych, na równych zasadach z innymi osobami, we wszystkich aspektach życia.
3.   Państwa‑Strony podejmują odpowiednie środki w celu zapewnienia osobom niepełnosprawnym dostępu do wsparcia, którego mogą potrzebować przy wykonywaniu zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych”.
9
Zgodnie z art. 19 konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, zatytułowanym „Życie samodzielne i integracja społeczna”, umawiające się strony „uznają równe prawo wszystkich osób niepełnosprawnych do życia w społeczności, wraz z prawem dokonywania takich samych wyborów, jakie przysługuje innym osobom, oraz podejmują efektywne i odpowiednie środki w celu ułatwienia pełnego korzystania przez osoby niepełnosprawne z tego prawa oraz w celu pełnej integracji i uczestnictwa w życiu społeczności […]”.
10
Artykuł 28 tej konwencji, zatytułowany „Odpowiedni poziom życia i ochrona socjalna”, w ust. 1 stanowi:
„Państwa‑Strony uznają prawo osób niepełnosprawnych do odpowiedniego poziomu życia ich samych i ich rodzin, włączając w to odpowiednie wyżywienie, odzież i mieszkanie, oraz do stałego polepszania warunków życia i podejmują odpowiednie kroki w celu zagwarantowania i popierania realizacji tego prawa bez dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność”.
Prawo austriackie
11
Paragraf 271 Allgemeines Bürgerliches Gesetzbuch (austriackiego kodeksu cywilnego, zwanego dalej „ABGB”) ma następujące brzmienie:
„Sąd wyznacza kuratora sądowego dla osoby pełnoletniej na jej wniosek lub z urzędu, jeżeli
1.
nie może ona prowadzić niektórych spraw bez ryzyka poniesienia przez nią szkody ze względu na chorobę umysłową lub podobne zaburzenia zdolności do podejmowania decyzji,
2.
nie ma przedstawiciela w tym zakresie,
3.
nie może ona lub nie chce wybrać przedstawiciela i
4.
kuratela prawna nie jest możliwa”.
12
Zgodnie z § 272 ust. 1 ABGB „[k]urator sądowy może być wyznaczony jedynie dla załatwiania poszczególnych spraw lub określonych kategorii spraw, które należy w bieżącej chwili załatwić i które powinny być wskazane w szczegółowy sposób”.
13
Paragraf 274 ABGB stanowi:
„(1)   Na kuratora wyznacza się w pierwszej kolejności za jej zgodą osobę wskazaną na podstawie pełnomocnictwa na wypadek niezdolności mocodawcy do działania, porozumienia w sprawie ustanowienia kurateli sporządzonego na piśmie w formie aktu notarialnego lub jednostronnego oświadczenia złożonego przed notariuszem przez osobę niezdolną do samodzielnego prowadzenia swych spraw w celu wyznaczenia przez nią konkretnej osoby jako kuratora lub pozbawienia konkretnej osoby wyznaczonej przez nią kuratorem uprawnienia do reprezentowania osoby niezdolnej do samodzielnego prowadzenia swych spraw.
(2)   Jeżeli taka osoba nie pozostaje do dyspozycji lub jest nieodpowiednia, wyznacza się bliskiego osoby pełnoletniej mogącego wykonać to zadanie za jego zgodą.
(3)   Jeżeli wyznaczenie takiej osoby nie jest możliwe, wyznacza się stowarzyszenie ds. ochrony dorosłych za jego zgodą.
(4)   Jeżeli wyznaczenie stowarzyszenia ds. ochrony dorosłych również nie jest możliwe, należy wyznaczyć – zgodnie z § 275 – notariusza (aplikanta notarialnego) lub adwokata (aplikanta adwokackiego) lub – za jej zgodą – inną odpowiednią osobę.
(5)   Notariusza (aplikanta notarialnego) lub adwokata (aplikanta adwokackiego) wyznacza się przede wszystkim w sytuacji, gdy prowadzenie spraw wymaga przede wszystkim wiedzy prawniczej, a stowarzyszenie ds. ochrony dorosłych […] – przede wszystkim gdy kuratela wiąże się ponadto ze szczególnymi wymogami”.
14
Zgodnie z § 275 pkt 1 ABGB notariusz lub adwokat, który nie jest zgodnie z prawem wpisany na listę adwokatów lub notariuszy posiadających specjalne kwalifikacje do wykonywania kurateli na podstawie pełnomocnictwa na wypadek niezdolności mocodawcy do działania i kurateli sądowej, może odmówić wykonywania kurateli sądowej, w szczególności jeżeli prowadzenie spraw nie wymaga zazwyczaj wiedzy prawniczej.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
15
Postanowieniem z dnia 18 lipca 2022 r. Bezirksgericht Linz (sąd rejonowy w Linzu, Austria), będący organem odsyłającym w niniejszej sprawie, wszczął z urzędu postępowanie mające na celu zbadanie potrzeby ustanowienia kuratora sądowego dla RC.
16
Organ odsyłający zamierza przydzielić RC kuratora sądowego do prowadzenia spraw tej osoby, które nie wymagają zazwyczaj wiedzy prawniczej w rozumieniu przepisów krajowych będących przedmiotem postępowania głównego. W postępowaniu głównym RC również złożył wniosek o takie wsparcie.
17
Zgodnie z informacjami zawartymi we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym od października 2022 r. stan postępowania pozwala na wydanie orzeczenia w sprawie w postępowaniu głównym i należy ustanowić kuratora sądowego dla RC. Jednakże organ odsyłający nie mógł wyznaczyć żadnej z osób fizycznych i żadnego ze stowarzyszeń ds. ochrony dorosłych, określonych w § 274 ust. 1–3 ABGB, jako kuratora sądowego dla RC w braku wymaganej przez te przepisy w tym celu zgody tych osób i stowarzyszeń. Zgodnie z § 274 ust. 4 ABGB organ ten zwrócił się następnie do notariuszy lub adwokatów. Jednak żaden z tych ostatnich nie zgodził się wykonywać kurateli, uzasadniając to tym, że prowadzenie spraw RC nie wymaga zazwyczaj wiedzy prawniczej w rozumieniu § 275 pkt 1 ABGB.
18
Organ odsyłający ma wątpliwości co do zgodności przepisów krajowych będących przedmiotem postępowania głównego z art. 3–5, 12, 19 i 28 konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, z prawami podstawowymi wyrażonymi w art. 1, 20, 21 i 26 Karty oraz z zasadami równości i niedyskryminacji, skuteczności (effet utile) i skutecznej ochrony sądowej.
19
Uważa on, że zgodnie z zasadą pierwszeństwa prawa Unii konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych i inne prawa i zasady prawa Unii, o których mowa w poprzednim punkcie, mają pierwszeństwo przed prawem państw członkowskich, od stosowania którego należałoby odstąpić w przypadku kolizji.
20
W tych okolicznościach Bezirksgericht Linz (sąd rejonowy w Linzu) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)
Czy uregulowania krajowe (§§ 274 i 275 ABGB), które nie przewidują, jako skutku prawnego, kogo sąd powinien wyznaczyć jako przedstawiciela osoby wymagającej szczególnego traktowania, gdy [członkowie] grup zawodowych notariuszy lub adwokatów, w tym kandydaci do wykonywania tych zawodów, wzywani jako ostatni w ramach kolejności wyznaczania przewidzianej w tych uregulowaniach, mogą powoływać jako podstawę odmowy okoliczność, że »prowadzenie spraw nie wymaga zazwyczaj wiedzy prawniczej«, są zgodne z »zasadami ogólnymi« [konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych], wyrażonymi w art. 3 tej konwencji, a w szczególności z określonymi w nim zasadami niedyskryminacji, pełnego i skutecznego uczestnictwa w społeczeństwie i integracji społecznej, poszanowania odmienności i akceptacji osób niepełnosprawnych, jako mających wkład w różnorodność rodziny ludzkiej i będących częścią ludzkości, równości szans i dostępności?
2)
Czy uregulowania krajowe (§§ 274 i 275 ABGB), które nie przewidują, jako skutku prawnego, kogo sąd powinien wyznaczyć jako przedstawiciela osoby wymagającej szczególnego traktowania, gdy [członkowie] grup zawodowych notariuszy lub adwokatów, w tym kandydaci do wykonywania tych zawodów, wzywani jako ostatni w ramach kolejności wyznaczania przewidzianej w tych uregulowaniach, mogą powoływać jako podstawę odmowy okoliczność, że »prowadzenie spraw nie wymaga zazwyczaj wiedzy prawniczej«, są zgodne z »obowiązkami ogólnymi« [konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych], wyrażonymi w art. 4 tej konwencji, a w szczególności z określonymi w nim zasadami, zgodnie z którymi państwa‑strony zobowiązują się do przyjęcia wszelkich odpowiednich środków ustawodawczych, administracyjnych i innych w celu wykonywania praw uznanych w tej konwencji, w tym ustawodawczych, w celu zmiany lub uchylenia obowiązujących ustaw, rozporządzeń, zwyczajów i praktyk, które dyskryminują osoby niepełnosprawne?
3)
Czy uregulowania krajowe (§§ 274 i 275 ABGB), które nie przewidują, jako skutku prawnego, kogo sąd powinien wyznaczyć jako przedstawiciela osoby wymagającej szczególnego traktowania, gdy [członkowie] grup zawodowych notariuszy lub adwokatów, w tym kandydaci do wykonywania tych zawodów, wzywani jako ostatni w ramach kolejności wyznaczania przewidzianej w tych uregulowaniach, mogą powoływać jako podstawę odmowy okoliczność, że »prowadzenie spraw nie wymaga zazwyczaj wiedzy prawniczej«, są zgodne z zasadą niedyskryminacji wyrażoną w art. 5 [konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych], w szczególności z określonym w nim obowiązkiem, [że państwa‑strony uznają, że] wszyscy ludzie są równi wobec prawa i są uprawnieni, bez jakiejkolwiek dyskryminacji, do jednakowej ochrony prawnej i jednakowych korzyści wynikających z prawa, oraz że te państwa zakazują jakiejkolwiek dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność i gwarantują osobom niepełnosprawnym jednakową dla wszystkich i skuteczną ochronę przed dyskryminacją z jakichkolwiek względów?
4)
Czy uregulowania krajowe (§§ 274 i 275 ABGB), które nie przewidują, jako skutku prawnego, kogo sąd powinien wyznaczyć jako przedstawiciela osoby wymagającej szczególnego traktowania, gdy [członkowie] grup zawodowych notariuszy lub adwokatów, w tym kandydaci do wykonywania tych zawodów, wzywani jako ostatni w ramach kolejności wyznaczania przewidzianej w tych uregulowaniach, mogą powoływać jako podstawę odmowy okoliczność, że »prowadzenie spraw nie wymaga zazwyczaj wiedzy prawniczej«, są zgodne z zasadą równości traktowania wyrażoną w art. 12 [konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych], a w szczególności z przewidzianym w nim uznaniem przez państwa‑strony, że osoby niepełnosprawne mają zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych, na równych zasadach z innymi osobami, we wszystkich aspektach życia i że państwa te podejmują odpowiednie środki w celu zapewnienia osobom niepełnosprawnym dostępu do wsparcia, którego mogą potrzebować przy wykonywaniu zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych?
5)
Czy uregulowania krajowe (§§ 274 i 275 ABGB), które nie przewidują, jako skutku prawnego, kogo sąd powinien wyznaczyć jako przedstawiciela osoby wymagającej szczególnego traktowania, gdy [członkowie] grup zawodowych notariuszy lub adwokatów, w tym kandydaci do wykonywania tych zawodów, wzywani jako ostatni w ramach kolejności wyznaczania przewidzianej w tych uregulowaniach, mogą powoływać jako podstawę odmowy okoliczność, że »prowadzenie spraw nie wymaga zazwyczaj wiedzy prawniczej«, są zgodne z obowiązkiem integracji społecznej wyrażonym w art. 19 [konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych], który przewiduje, że państwa strony tej konwencji uznają równe prawo wszystkich osób niepełnosprawnych do życia w społeczności, wraz z prawem dokonywania takich samych wyborów, jakie przysługuje innym osobom, oraz podejmują efektywne i odpowiednie środki w celu ułatwienia pełnego korzystania przez osoby niepełnosprawne z tego prawa oraz w celu pełnej integracji i uczestnictwa w życiu społeczności?
6)
Czy uregulowania krajowe (§§ 274 i 275 ABGB), które nie przewidują, jako skutku prawnego, kogo sąd powinien wyznaczyć jako przedstawiciela osoby wymagającej szczególnego traktowania, gdy [członkowie] grup zawodowych notariuszy lub adwokatów, w tym kandydaci do wykonywania tych zawodów, wzywani jako ostatni w ramach kolejności wyznaczania przewidzianej w tych uregulowaniach, mogą powoływać jako podstawę odmowy okoliczność, że »prowadzenie spraw nie wymaga zazwyczaj wiedzy prawniczej«, są zgodne z obowiązkiem w art. 2[8 konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych], zgodnie z którym państwa strony uznają prawo osób niepełnosprawnych do odpowiedniego poziomu życia ich samych i ich rodzin, włączając w to odpowiednie wyżywienie, odzież i mieszkanie, oraz do stałego polepszania warunków życia, i podejmują odpowiednie kroki w celu zagwarantowania i popierania realizacji tego prawa bez dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność?
7)
Czy uregulowania krajowe (§§ 274 i 275 ABGB), które nie przewidują, jako skutku prawnego, kogo sąd powinien wyznaczyć jako przedstawiciela osoby wymagającej szczególnego traktowania, gdy [członkowie] grup zawodowych notariuszy lub adwokatów, w tym kandydaci do wykonywania tych zawodów, wzywani jako ostatni w ramach kolejności wyznaczania przewidzianej w tych uregulowaniach, mogą powoływać jako podstawę odmowy okoliczność, że »prowadzenie spraw nie wymaga zazwyczaj wiedzy prawniczej«, są zgodne z prawami podstawowymi określonymi w [Karcie], w myśl których godność człowieka jest nienaruszalna i musi być szanowana i chroniona (art. 1), wszyscy są równi wobec prawa (art. 20), zakazana jest wszelka dyskryminacja w szczególności ze względu na niepełnosprawność (art. 21) i [Unia uznaje] prawo osób niepełnosprawnych do korzystania ze środków mających zapewnić im samodzielność, integrację społeczną i zawodową oraz udział w życiu społeczności (art. 26)?
8)
Czy uregulowania krajowe (§§ 274 i 275 ABGB), które nie przewidują, jako skutku prawnego, kogo sąd powinien wyznaczyć jako przedstawiciela osoby wymagającej szczególnego traktowania, gdy [członkowie] grup zawodowych notariuszy lub adwokatów, w tym kandydaci do wykonywania tych zawodów, wzywani jako ostatni w ramach kolejności wyznaczania przewidzianej w tych uregulowaniach, mogą powoływać jako podstawę odmowy okoliczność, że »prowadzenie spraw nie wymaga zazwyczaj wiedzy prawniczej«, są zgodne z zasadami ogólnymi prawa Unii w rozumieniu art. 6 ust. 3 TUE, w szczególności z zasadą równości i zasadą niedyskryminacji, obowiązkiem nadania prawu Unii skuteczności (effet utile) i ochrony uprawnień wynikających z tego prawa (zasada skuteczności) oraz obowiązkiem skutecznej ochrony sądowej?”.
Postępowanie przed Trybunałem
21
We wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym organ odsyłający zwrócił się do Trybunału o rozpoznanie sprawy w trybie przyspieszonym na podstawie przepisów art. 105 regulaminu postępowania przed Trybunałem.
22
W świetle decyzji Trybunału o orzeczeniu w formie postanowienia na podstawie art. 53 § 2 tego regulaminu postępowania, postępowanie w przedmiocie tego wniosku należy umorzyć.
W przedmiocie dopuszczalności wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym
23
Zgodnie z art. 53 § 2 regulaminu postępowania, jeżeli wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest oczywiście niedopuszczalny, Trybunał, po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, może w każdej chwili wydać postanowienie z uzasadnieniem, bez dalszych czynności procesowych.
24
Powyższy przepis należy zastosować w niniejszej sprawie.
25
Przede wszystkim informacje zawarte we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczą kwestii, czy w sytuacji gdy przed Bezirksgericht Linz (sądem rejonowym w Linzu) toczy się postępowanie w sprawie wyznaczenia kuratora sądowego, organ ten może zostać uznany za „sąd” w rozumieniu art. 267 TFUE, wydający rozstrzygnięcie w ramach postępowania mającego na celu wydanie orzeczenia o charakterze sądowym. Jednakże nie ma potrzeby rozstrzygania tej kwestii prawnej w ramach niniejszej sprawy, ponieważ wszystkie pytania prejudycjalne są niedopuszczalne z innych powodów.
26
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w ramach ustanowionej w art. 267 TFUE współpracy między Trybunałem i sądami krajowymi wyłącznie do sądu krajowego, przed którym zawisł spór i który powinien przyjąć na siebie odpowiedzialność za mające zapaść orzeczenie sądowe, należy dokonanie oceny, w świetle szczególnych okoliczności sprawy, zarówno konieczności wydania orzeczenia w trybie prejudycjalnym do tego, aby sąd ten był w stanie wydać swoje orzeczenie, jak i znaczenia dla sprawy pytań zadanych Trybunałowi. W związku z tym jeśli postawione pytania dotyczą wykładni prawa Unii, Trybunał jest w zasadzie zobowiązany do wydania orzeczenia. Oznacza to, że pytania dotyczące prawa Unii korzystają z domniemania posiadania znaczenia dla sprawy. Odmowa wydania przez Trybunał orzeczenia w przedmiocie zadanego przez sąd krajowy pytania prejudycjalnego jest możliwa tylko wtedy, gdy jest oczywiste, że wykładnia prawa Unii, o którą wniesiono, nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym lub z przedmiotem postępowania głównego, gdy problem jest natury hipotetycznej bądź gdy Trybunał nie dysponuje informacjami w zakresie stanu faktycznego lub prawnego niezbędnymi do udzielenia użytecznej odpowiedzi na postawione mu pytania (wyrok z dnia 7 września 2023 r., Groenland Poultry, C‑169/22, EU:C:2023:638, pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo).
27
W tym względzie konieczność dokonania wykładni prawa Unii, która będzie użyteczna dla sądu krajowego, wymaga, aby sąd krajowy skrupulatnie przestrzegał wymogów dotyczących treści wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, które są wyraźnie określone w art. 94 regulaminu postępowania przed Trybunałem, z którym sąd odsyłający powinien być zapoznany (wyrok z dnia 17 października 2024 r., FA.RO. di YK & C., C‑16/23, EU:C:2024:886, pkt 35 i przytoczone tam orzecznictwo), Wymogi te zostały ponadto przypomniane w pkt 13, 15 i 16 zaleceń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dla sądów krajowych dotyczących składania wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym (Dz.U. 2019, C 380, s. 1), które znajdują się obecnie w pkt 13, 15 i 16 zaleceń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dla sądów krajowych dotyczących składania wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym (Dz.U. C, C/2024/6008).
28
Dlatego też, zgodnie z art. 94 lit. c) regulaminu postępowania, niezbędne jest, by postanowienie odsyłające zawierało omówienie powodów, dla których sąd odsyłający rozpatruje kwestię wykładni określonych przepisów prawa Unii, jak również związku, jaki dostrzega on między tymi przepisami a przepisami krajowymi, które mają zastosowanie w postępowaniu głównym (wyrok z dnia 8 maja 2024 r., Instituto da Segurança Social i in., C‑20/23, EU:C:2024:389, pkt 49).
29
W tym kontekście należy również podkreślić, że informacje przedstawione w postanowieniu odsyłającym mają pozwolić, po pierwsze, Trybunałowi na udzielenie użytecznej odpowiedzi na pytania zadane przez sąd krajowy, a po drugie, rządom państw członkowskich oraz innym zainteresowanym podmiotom na wykonanie prawa do przedstawienia uwag przysługującego im na podstawie art. 23 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Trybunał ma za zadanie czuwać nad tym, aby możliwość ta była zapewniona, przy uwzględnieniu faktu, że na mocy wymienionego przepisu zainteresowani są powiadamiani jedynie o postanowieniach odsyłających (wyrok z dnia 19 grudnia 2024 r., SISTEM LUX, C‑717/22 i C‑372/23, EU:C:2024:1041, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo).
30
W niniejszym przypadku poprzez pytania od pierwszego do szóstego organ odsyłający zwraca się w istocie do Trybunału o wyjaśnienie, czy art. 3–5, 12, 19 i 28 konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych stoją na przeszkodzie przepisom krajowym takim jak będące przedmiotem postępowania głównego, regulującym reprezentowanie osób z niepełnosprawnością.
31
W tym względzie należy przypomnieć, że o ile reprezentowanie osób z niepełnosprawnością należy do kompetencji każdego państwa członkowskiego, o tyle kompetencja ta musi być wykonywana zgodnie z prawem Unii [zob. analogicznie wyroki: z dnia 15 października 2024 r., KUBERA, C‑144/23, EU:C:2024:881, pkt 31 i przytoczone tam orzecznictwo; a także z dnia 29 kwietnia 2025 r., Komisja/Malta (Obywatelstwo w zamian za inwestycje), C‑181/23, EU:C:2025:283, pkt 81 i przytoczone tam orzecznictwo].
32
Prawdą jest, że ponieważ konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych została zatwierdzona w imieniu Unii decyzją 2010/48, postanowienia tej konwencji tworzą od momentu wejścia w życie rzeczonej decyzji integralną część porządku prawnego Unii (wyrok z dnia 11 września 2019 r., Nobel Plastiques Ibérica, C‑397/18, EU:C:2019:703, pkt 39 i przytoczone tam orzecznictwo).
33
Jednakże ta konwencja stanowi umowę mieszaną zawartą przez Unię i jej państwa członkowskie w ramach kompetencji dzielonej. Co się tyczy takich umów, Trybunał, do którego wniesiono sprawę zgodnie z art. 267 TFUE, jest właściwy do rozgraniczenia obowiązków spoczywających na Unii i obowiązków ciążących wyłącznie na państwach członkowskich, a także do dokonania w tym celu wykładni postanowień takiej umowy. W związku z tym jest on właściwy do dokonania wykładni postanowień umowy mieszanej, jeżeli należą one do dziedziny, w której Unia wykonała swą kompetencję i wydała przepisy dotyczące wykonania obowiązków, które z tej umowy wynikają (zob. podobnie wyroki: z dnia 8 marca 2011 r., Lesoochranárske zoskupenie, C‑240/09, EU:C:2011:125, pkt 31, 32, 34; a także z dnia 14 lipca 2022 r., ÖBB-Infrastruktur Aktiengesellschaft, C‑500/20, EU:C:2022:563, pkt 40, 41).
34
Ponadto Trybunał orzekł, że konkretna kwestia uregulowana w umowach zawartych przez Unię i przez państwa członkowskie podlega prawu Unii, mimo że nie była ona jeszcze przedmiotem przepisów Unii, jeżeli kwestia ta dotyczy dziedziny objętej w szerokim zakresie owym prawem (zob. podobnie wyrok z dnia 8 marca 2011 r., Lesoochranárske zoskupenie, C‑240/09, EU:C:2011:125, pkt 36 i przytoczone tam orzecznictwo).
35
Z utrwalonego orzecznictwa wynika również, że jeśli dane postanowienie umowy międzynarodowej może znaleźć zastosowanie zarówno do sytuacji objętych prawem krajowym, jak i do sytuacji objętych prawem Unii, niewątpliwe znaczenie ma to, by w celu uniknięcia przyszłych rozbieżności interpretacyjnych ów przepis był interpretowany w jednolity sposób, niezależnie od warunków, w jakich ma być stosowany (zob. podobnie wyrok z dnia 14 lipca 2022 r., ÖBB‑Infrastruktur Aktiengesellschaft, C‑500/20, EU:C:2022:563, pkt 42, 43 i przytoczone tam orzecznictwo).
36
Otóż należy stwierdzić, że wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w sposób oczywisty nie zawiera niezbędnych informacji umożliwiających Trybunałowi zbadanie swej właściwości do dokonywania wykładni postanowień konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, zgodnie z orzecznictwem przypomnianym w pkt 33–35 niniejszego postanowienia. W szczególności organ odsyłający nie wykazał istnienia związku między postanowieniami tej konwencji, o której wykładnię wniesiono, a uregulowaniami Unii, jak wymaga tego owo orzecznictwo.
37
O ile bowiem poprzez pytania od pierwszego do szóstego organ odsyłający zwraca się do Trybunału z pytaniem o ewentualne obowiązki w zakresie do reprezentowania osób z niepełnosprawnością wynikające w danym przypadku ze wspomnianej konwencji, o tyle powołuje się on we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jedynie na art. 3–5, 12, 19 i 28 tej konwencji, nie wskazując przy tym, w jaki sposób podniesione w ten sposób kwestie są związane albo ze szczególnym przepisem wydanym przez Unię w ramach wykonywania swoich kompetencji, albo z dziedziną objętą w szerokim zakresie prawem Unii.
38
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym konwencji nie zawiera również żadnej informacji co do tego, czy postanowienia konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, o której wykładnię wniesiono, mogą znaleźć zastosowanie zarówno do sytuacji objętych prawem krajowym, jak i do sytuacji objętych prawem Unii.
39
Z powyższego wynika w odniesieniu do pytań od pierwszego do szóstego, że wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym ewidentnie nie spełnia wymogów przypomnianych przez orzecznictwo przytoczone w pkt 27 i 28 niniejszego postanowienia.
40
Poprzez pytania siódme i ósme organ odsyłający zwraca się w istocie do Trybunału o wyjaśnienie, czy prawa podstawowe wyrażone w art. 1, 20, 21 i 26 Karty oraz niektóre zasady ogólnych prawa Unii, w szczególności zasada równości i niedyskryminacji, zasada skuteczności (effet utile) i zasada skutecznej ochrony sądowej, stoją na przeszkodzie przepisom krajowym będącym przedmiotem postępowania głównego.
41
Jednakże należy również przypomnieć, że zakres zastosowania Karty w odniesieniu do działań państw członkowskich został określony w jej art. 51 ust. 1, zgodnie z którym postanowienia Karty mają zastosowanie do państw członkowskich wyłącznie w zakresie, w jakim państwa te stosują prawo Unii, przy czym postanowienie to potwierdza utrwalone orzecznictwo Trybunału dotyczące zasad ogólnych prawa Unii, zgodnie z którym gwarantowane w porządku prawnym Unii prawa podstawowe znajdują zastosowanie we wszystkich sytuacjach podlegających prawu Unii, jednak nie poza takimi sytuacjami. Natomiast jeżeli sytuacja prawna nie jest objęta zakresem zastosowania prawa Unii, Trybunał nie jest właściwy do jej oceny, a przytaczane ewentualnie postanowienia Karty oraz zasady ogólne prawa Unii nie mogą stanowić samodzielnej podstawy do nadania mu takiej właściwości (zob. podobnie wyroki: z dnia 10 lipca 2014 r., Julián Hernández i in., C‑198/13, EU:C:2014:2055, pkt 33; z dnia 13 stycznia 2022 r., Marcas MC, C‑363/20, EU:C:2022:21, pkt 33–36; a także z dnia 25 stycznia 2024 r., Parchetul de pe lângă Curtea de Apel Craiova, C‑58/22, EU:C:2024:70, pkt 40 i przytoczone tam orzecznictwo).
42
W niniejszym przypadku chociaż organ odsyłający zwraca się do Trybunału z pytaniem o wykładnię praw podstawowych oraz zasad ogólnych prawa Unii wskazanych w pkt 40 niniejszego postanowienia, to nie wyjaśnia on związku, jaki dostrzega między przepisami krajowymi, które mają zastosowanie w postępowaniu głównym, a przepisem prawa Unii innym niż postanowienia zawarte w Karcie lub niż wspomniane zasadami ogólnymi.
43
Co się tyczy zatem do pytań siódmego i ósmego, wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym ewidentnie nie spełnia wymogów wynikających z art. 94 lit. c) regulaminu postępowania w związku z art. 51 ust. 1 Karty.
44
W świetle powyższych rozważań niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest zgodnie z art. 53 § 2 regulaminu postępowania oczywiście niedopuszczalny.
W przedmiocie kosztów
45
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed organem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach.
Z powyższych względów Trybunał (szósta izba) orzeka, co następuje:
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Bezirksgericht Linz (sąd rejonowy w Linzu, Austria) postanowieniem z dnia 3 czerwca 2024 r., jest niedopuszczalny.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: niemiecki.