62024CJ0590
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (όγδοο τμήμα)
της 22ας Ιανουαρίου 2026 (
*1
)
«Προδικαστική παραπομπή – Διαδικασίες συνάψεως δημοσίων συμβάσεων – Οδηγία 2014/23 – Ανάθεση συμβάσεων παραχωρήσεως – Οδηγία 2014/24 – Λόγοι αποκλεισμού – Εθνική ρύθμιση περί δημιουργίας μητρώου εταίρων του δημόσιου τομέα – Απαίτηση αμεροληψίας του προσώπου το οποίο είναι εξουσιοδοτημένο να καταχωρίσει στο εν λόγω μητρώο τον εταίρο του δημόσιου τομέα – Επιβολή προστίμου λόγω μη τηρήσεως της απαιτήσεως αυτής – Αυτόματος αποκλεισμός από τη συμμετοχή στις δημόσιες συμβάσεις σε περίπτωση μη καταβολής του προστίμου – Άρθρο 49 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Ποινικός χαρακτήρας της κυρώσεως – Προβλεψιμότητα και αναλογικότητά της – Αρχή της ασφάλειας δικαίου»
Στην υπόθεση C‑590/24,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, την οποία υπέβαλε το Najvyšší súd Slovenskej republiky (Ανώτατο Δικαστήριο της Σλοβακικής Δημοκρατίας) με απόφαση της 3ης Σεπτεμβρίου 2024, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 10 Σεπτεμβρίου 2024, στο πλαίσιο της ποινικής δίκης κατά
AK Dlhopolec s.r.o.,
MABONEX SLOVAKIA spol. s r.o.,
A. B.,
X. Y.,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (όγδοο τμήμα),
συγκείμενο από τους O. Spineanu-Matei, πρόεδρο τμήματος, Κ. Λυκούργο (εισηγητή), πρόεδρο του τρίτου τμήματος, ασκούντα καθήκοντα δικαστή του όγδοου τμήματος, και S. Rodin, δικαστή,
γενική εισαγγελέας: J. Kokott
γραμματέας: A. Calot Escobar
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
–
οι X. Y., A. B., AK Dlhopolec s.r.o., MABONEX SLOVAKIA spol. s r.o., εκπροσωπούμενες από την Z. Klúzová, advokátka,
–
η Σλοβακική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την E. V. Larišová και τον A. Lukáčik,
–
η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τους A. Biolan, R. Lindenthal και G. Wils,
κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τη γενική εισαγγελέα, να εκδικάσει την υπόθεση χωρίς ανάπτυξη προτάσεων,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1
Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία των άρθρων 26, 49 και 114 ΣΛΕΕ, του άρθρου 49 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης), των άρθρων 3, 38 και 41 της οδηγίας 2014/23/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2014, σχετικά με την ανάθεση συμβάσεων παραχώρησης (ΕΕ 2014, L 94, σ. 1), των άρθρων 57 και 58 της οδηγίας 2014/24/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2014, σχετικά με τις διαδικασίες σύναψης δημοσίων συμβάσεων και την κατάργηση της οδηγίας 2004/18/ΕΚ (ΕΕ 2014, L 94, σ. 65), καθώς και της αρχής της ασφάλειας δικαίου.
2
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο διαδικασίας με αντικείμενο την επιβολή προστίμου στις AK Dlhopolec s.r.o. (στο εξής: Dlhopolec), MABONEX SLOVAKIA spol. s r.o. (στο εξής: Mabonex Slovakia), καθώς και στους A. B. και X. Y., διευθυντικά στελέχη της Mabonex Slovakia (στο εξής, από κοινού: Dlhopolec κ.λπ.), για παράβαση η οποία φέρεται να διαπράχθηκε κατά την καταχώριση, στη Σλοβακία, της Mabonex Slovakia στο μητρώο των εταίρων του δημόσιου τομέα (στο εξής: RPSP).
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
Ο Χάρτης
3
Το άρθρο 49, παράγραφοι 1 και 3, του Χάρτη ορίζει τα εξής:
«1.   Κανείς δεν μπορεί να καταδικασθεί για πράξη ή παράλειψη, η οποία δεν αποτελούσε, κατά τη στιγμή της τέλεσής της, αδίκημα κατά το εθνικό ή το διεθνές δίκαιο. Ούτε επιβάλλεται βαρύτερη ποινή από εκείνη η οποία ίσχυε κατά τη στιγμή της τέλεσης του αδικήματος. Εάν, μετά την τέλεση του αδικήματος, προβλεφθεί με νόμο ελαφρύτερη ποινή, επιβάλλεται αυτή η ποινή.
[...]
3   Η αυστηρότητα της ποινής δεν πρέπει να είναι δυσανάλογη προς το αδίκημα.»
Η οδηγία 2014/23
4
Το άρθρο 3 της οδηγίας 2014/23, με τίτλο «Αρχή της ίσης μεταχείρισης, μη διάκριση και διαφάνεια», προβλέπει τα εξής:
«1.   Οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς αντιμετωπίζουν τους οικονομικούς φορείς ισότιμα και χωρίς διακρίσεις και ενεργούν με διαφανή και αναλογικό τρόπο.
Ο σχεδιασμός της διαδικασίας ανάθεσης σύμβασης παραχώρησης, συμπεριλαμβανομένης της εκτίμησης της αξίας της, δεν μπορεί να γίνεται με σκοπό την εξαίρεσή της από το πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας ή την αδικαιολόγητα ευνοϊκή ή δυσμενή μεταχείριση ορισμένων οικονομικών φορέων ή ορισμένων έργων, προμηθειών ή υπηρεσιών.
2.   Οι αναθέτουσες αρχές και οι αναθέτοντες φορείς επιδιώκουν τη διασφάλιση διαφάνειας στη διαδικασία ανάθεσης και στην εκτέλεση της σύμβασης, τηρώντας παραλλήλως το άρθρο 28.»
5
Το άρθρο 38 της οδηγίας αυτής, το οποίο φέρει τον τίτλο «Επιλογή και ποιοτική αξιολόγηση των υποψηφίων», περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τους λόγους αποκλεισμού από τις διαδικασίες ανάθεσης συμβάσεων παραχώρησης.
6
Το άρθρο 41 της εν λόγω οδηγίας προβλέπει τα κριτήρια αναθέσεως των συμβάσεων παραχωρήσεως.
Η οδηγία 2014/24
7
Το άρθρο 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/24 ορίζει ότι οι αναθέτουσες αρχές αντιμετωπίζουν τους οικονομικούς φορείς ισότιμα και χωρίς διακρίσεις και ενεργούν με διαφανή και αναλογικό τρόπο.
8
Το άρθρο 57 της οδηγίας 2014/24 ορίζει, μεταξύ άλλων, τους λόγους αποκλεισμού των οικονομικών φορέων από τη συμμετοχή σε διαδικασίες συνάψεως δημοσίων συμβάσεων. Το άρθρο 58 της οδηγίας αυτής προβλέπει τα κριτήρια επιλογής για τη συμμετοχή σε μια τέτοια διαδικασία.
Το σλοβακικό δίκαιο
Ο νόμος περί RPSP
9
Το άρθρο 13, παράγραφος 1, του zákon č. 315/2016 Z. z. o registri partnerov verejného sektora a o zmene a doplnení niektorých zákonov (νόμου 315/2016 περί του μητρώου των εταίρων του δημόσιου τομέα και περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως ορισμένων νόμων), της 25ης Οκτωβρίου 2016, όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης (στο εξής: νόμος περί RPSP), προβλέπει τα εξής:
«Σε περίπτωση εσφαλμένων ή ελλιπών στοιχείων σχετικά με τον πραγματικό δικαιούχο ή τους δημοσίους υπαλλήλους κατά το άρθρο 4, παράγραφος 4, στοιχείο f, [...] τα οποία περιέχονται στην αίτηση καταχωρίσεως στο [RPSP], σε περίπτωση παραβάσεως της υποχρεώσεως υποβολής αιτήσεως καταχωρίσεως μεταβολής των στοιχείων που έχουν καταχωρισθεί στο [RPSP] σχετικά με τον πραγματικό δικαιούχο εντός της προθεσμίας που ορίζεται στο άρθρο 9, παράγραφος 1, ή σε περίπτωση παραβάσεως της απαγορεύσεως που προβλέπεται στο άρθρο 19, η αρμόδια για την καταχώριση αρχή επιβάλλει:
a)
στον εταίρο του δημοσίου τομέα πρόστιμο ίσο με το ύψος του οικονομικού οφέλους το οποίο αυτός αποκόμισε· εάν το ύψος του οικονομικού οφέλους δεν μπορεί να προσδιορισθεί, τότε η αρμόδια για την καταχώριση αρχή επιβάλλει πρόστιμο ύψους από 10000 ευρώ έως 1000000 ευρώ,
b)
στο πρόσωπο που είχε την ιδιότητα καταστατικού οργάνου ή μέλους καταστατικού οργάνου του εταίρου του δημοσίου τομέα κατά τον χρόνο που διαπράχθηκε η παράβαση της υποχρεώσεως που ορίζεται στην εισαγωγική πρόταση της παρούσας, πρόστιμο ύψους από 10000 ευρώ έως 100000 ευρώ· τα μέλη του καταστατικού οργάνου ευθύνονται εις ολόκληρον για την καταβολή του προστίμου περί του οποίου διαλαμβάνει η προηγούμενη πρόταση.
[...]»
10
Κατά το άρθρο 13, παράγραφος 2, του νόμου αυτού, η αρμόδια για την καταχώριση αρχή προβαίνει σε διαγραφή από το RPSP του καταχωρισμένου σε αυτό εταίρου του δημοσίου τομέα εφόσον του έχει επιβάλει πρόστιμο με απόφαση η οποία έχει καταστεί απρόσβλητη είτε λόγω παραβάσεως της υποχρεώσεως προς υποβολή αιτήσεως μεταβολής των στοιχείων του πραγματικού δικαιούχου που έχουν καταχωρισθεί στο εν λόγω μητρώο εντός της νόμιμης προθεσμίας είτε λόγω παραβιάσεως της απαγορεύσεως του άρθρου 19 του εν λόγω νόμου, και το πρόστιμο δεν έχει καταβληθεί εντός της προθεσμίας που έχει ορίσει το αρμόδιο δικαστήριο.
11
Κατά το άρθρο 13, παράγραφος 4, του ίδιου νόμου, η αρμόδια για την καταχώριση αρχή επιβάλλει στο εξουσιοδοτημένο πρόσωπο πρόστιμο ύψους μεταξύ 10000 ευρώ και 100000 ευρώ εάν παραβιάζει την απαγόρευση του άρθρου 19 του νόμου περί RPSP.
12
Σύμφωνα με το άρθρο 13, παράγραφος 5, πρώτη περίοδος, του νόμου περί RPSP, το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο εγγυάται την καταβολή του προστίμου που επιβλήθηκε στο πρόσωπο που είχε την ιδιότητα καταστατικού οργάνου του εταίρου του δημοσίου τομέα.
13
Κατά το άρθρο 13, παράγραφος 6, του νόμου αυτού, κατά την επιβολή προστίμου, η αρμόδια για την καταχώριση αρχή λαμβάνει υπόψη, ιδίως, τη φύση, τη βαρύτητα, τον τρόπο και τις συνέπειες της παραβάσεως.
14
Το άρθρο 13a του εν λόγω νόμου απαγορεύει τη μεταγενέστερη καταχώριση στο RPSP εταίρου του δημόσιου τομέα για χρονικό διάστημα δύο ετών από την ημερομηνία διαγραφής του από το μητρώο αυτό.
15
Κατά το άρθρο 14 του νόμου περί RPSP, η απόφαση περί επιβολής προστίμου για τους λόγους που προβλέπονται στο άρθρο 13, παράγραφος 2, του νόμου αυτού συνιστά επίσης απόφαση αποκλεισμού κατά την έννοια του άρθρου 13a του Obchodný zákonník (εμπορικού κώδικα). Μπορούν να αποκλειστούν το καταστατικό όργανο ή τα μέλη καταστατικού οργάνου του εταίρου του δημόσιου τομέα που έχει διαγραφεί από το RPSP. Η απόφαση περί αποκλεισμού συνεπάγεται ότι τα αποκλειόμενα μέλη του καταστατικού οργάνου δεν μπορούν, για χρονικό διάστημα τριών ετών από την ημερομηνία κατά την οποία κατέστη απρόσβλητη η απόφαση, να συμμετέχουν σε καταστατικά ή εποπτικά όργανα οποιασδήποτε εμπορικής εταιρίας ή συνεταιρισμού.
16
Ο φορέας του δημοσίου τομέα ο οποίος, στο πλαίσιο της συμβάσεώς του με τον εταίρο του δημοσίου τομέα, παρέχει στον τελευταίο κεφάλαια, περιουσιακά στοιχεία, δικαιώματα επί περιουσιακών στοιχείων ή άλλα δικαιώματα περιουσιακής φύσεως δικαιούται, σύμφωνα με το άρθρο 15 του εν λόγω νόμου, να υπαναχωρήσει από τη σύμβαση κατά την ημερομηνία κατά την οποία η απόφαση για την επιβολή του προστίμου κατέστη απρόσβλητη.
17
Κατά το άρθρο 19, στοιχείο c, του ίδιου νόμου, «το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο δεν έχει το δικαίωμα να εκτελέσει τις πράξεις που προβλέπονται στον παρόντα νόμο εάν [...] διατηρεί με τον εταίρο του δημοσίου τομέα ή με μέλη των οργάνων του οποιαδήποτε σχέση ικανή να εγείρει αμφιβολίες ως προς την αμεροληψία του, και ιδίως εάν συνδέεται με τον εταίρο του δημοσίου τομέα με προσωπικούς ή οικονομικούς δεσμούς· δεν συνιστά σχέση ικανή να εγείρει αμφιβολίες ως προς την αμεροληψία του εξουσιοδοτημένου προσώπου η σχέση του με τον εταίρο του δημοσίου τομέα στο πλαίσιο της ασκήσεως της δραστηριότητάς του σύμφωνα με συγκεκριμένους κανονισμούς».
Ο νόμος περί δημοσίων συμβάσεων
18
Κατά το άρθρο 11, παράγραφος 1, του zákon č. 343/2015 Z. z. o verejnom obstarávaní a o zmene a doplnení niektorých zákonov (νόμου 343/2015 περί συνάψεως δημοσίων συμβάσεων και περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως ορισμένων νόμων), της 18ης Νοεμβρίου 2015, όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης (στο εξής: νόμος περί δημοσίων συμβάσεων), η καταχώριση στο RPSP συνιστά προϋπόθεση προκειμένου ο οικονομικός φορέας να μπορεί να συμμετάσχει σε διαδικασία συνάψεως δημοσίων συμβάσεων ως προσφέρων ή υπεργολάβος προσφέροντος.
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
19
Ο νόμος περί RPSP απαιτεί την καταχώριση στο μητρώο αυτό των φυσικών ή νομικών προσώπων που επιθυμούν να έχουν οικονομικές σχέσεις με τον δημόσιο τομέα και τα οποία, κατά συνέπεια, λαμβάνουν δημόσιους πόρους, συμπεριλαμβανομένων των ευρωπαϊκών πόρων, ιδίως συνάπτοντας με τον δημόσιο τομέα σύμβαση της οποίας η αξία των παροχών υπερβαίνει τα όρια που καθορίζει ο εν λόγω νόμος. Η διάταξη αυτή χαρακτηρίζει ως «εταίρο του δημόσιου τομέα» κάθε πρόσωπο που προτίθεται να συνάψει τέτοιες οικονομικές σχέσεις με τις διάφορες οντότητες του δημόσιου τομέα. Μεταξύ των πληροφοριών που πρέπει να καταχωρίζονται στο RPSP περιλαμβάνεται η πληροφορία σχετικά με τον πραγματικό δικαιούχο του εταίρου του δημόσιου τομέα. Συγκεκριμένα, ο νόμος περί RPSP αποσκοπεί στη διασφάλιση της διαφάνειας των εννόμων σχέσεων τις οποίες συνάπτει ο δημόσιος τομέας, διασφαλίζοντας τη γνωστοποίηση των ιδιοκτησιακών και διαχειριστικών δομών των οντοτήτων που διατηρούν οικονομικές σχέσεις με αυτόν.
20
Για τους σκοπούς της καταχωρίσεώς του στο RPSP, ο εταίρος του δημόσιου τομέα υποχρεούται να απευθυνθεί σε «εξουσιοδοτημένο πρόσωπο», ήτοι σε ανεξάρτητο πρόσωπο (μεταξύ άλλων, δικηγόρο ή συμβολαιογράφο), το οποίο ενεργεί με τη δέουσα επιμέλεια και το οποίο θα πρέπει να εξακριβώσει την ταυτότητα του πραγματικού δικαιούχου του εν λόγω εταίρου του δημόσιου τομέα, και το οποίο, κατόπιν του ελέγχου αυτού, θα ζητήσει την καταχώριση του εν λόγω εταίρου στο RPSP.
21
Με διατάξεις της 3ης Οκτωβρίου 2022 και της 21ης Φεβρουαρίου 2023, το Okresný súd Žilina (πρωτοδικείο της Žilina, Σλοβακική Δημοκρατία) επέβαλε, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 13 του νόμου περί RPSP, πρόστιμο ύψους 20000 ευρώ στη Mabonex Slovakia, ως «εταίρο του δημόσιου τομέα», πρόστιμο ύψους 10000 ευρώ στους διαχειριστές A. B. και X. Y., οι οποίοι ενήργησαν εξ ονόματος της εταιρίας αυτής ως καταστατικό όργανο, πρόστιμο για την καταβολή του οποίου ευθύνονται εις ολόκληρον, και πρόστιμο ύψους 20000 ευρώ στην Dlhopolec ως «εξουσιοδοτημένο πρόσωπο».
22
Το ανωτέρω δικαστήριο έκρινε ότι, λαμβανομένης υπόψη της σχέσεως η οποία υφίσταται μεταξύ ενός εκ των διαχειριστών του εταίρου του δημόσιου τομέα και του διαχειριστή του εξουσιοδοτημένου προσώπου, οι οποίοι ήσαν εταίροι και διαχειριστές τρίτης εταιρίας, υπήρχαν αντικειμενικά στοιχεία ικανά να θέσουν εν αμφιβόλω την αμεροληψία του εξουσιοδοτημένου προσώπου, κατά την έννοια του άρθρου 19, στοιχείο c, του νόμου περί RPSP.
23
Οι Dlhopolec κ.λπ. άσκησαν έφεση κατά των εν λόγω διατάξεων ενώπιον του Krajský súd v Žiline (περιφερειακού δικαστηρίου της Žilina, Σλοβακική Δημοκρατία), το οποίο απέρριψε την έφεσή τους με διάταξη της 18ης Ιουλίου 2023. Κατόπιν τούτου, άσκησαν αναίρεση κατά της διατάξεως αυτής ενώπιον του Najvyšší súd Slovenskej republiky (Ανωτάτου Δικαστηρίου της Σλοβακικής Δημοκρατίας), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου.
24
Το αιτούν δικαστήριο διευκρινίζει, πρώτον, ότι, για την εξέταση της αμεροληψίας του εξουσιοδοτημένου προσώπου, το πρωτοβάθμιο και το δευτεροβάθμιο δικαστήριο στηρίχθηκαν στη νομολογία σχετικά με την εκτίμηση της αμεροληψίας των δικαστών στο πλαίσιο των διαδικασιών που αφορούν την εξαίρεσή τους.
25
Δεύτερον, διευκρινίζει ότι, μολονότι η αίτηση αναιρέσεως έχει ως αντικείμενο την αμφισβήτηση της νομιμότητας του προστίμου που επιβλήθηκε κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 13 του νόμου περί RPSP, πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη οι λοιπές έννομες συνέπειες που μπορεί να έχει μια τέτοια κύρωση έναντι του εταίρου του δημόσιου τομέα, των προσώπων που ασκούν καθήκοντα καταστατικού οργάνου καθώς και του εξουσιοδοτημένου προσώπου.
26
Συγκεκριμένα, ο εταίρος του δημόσιου τομέα διαγράφεται από το RPSP όταν το πρόστιμο που του επιβλήθηκε καταστεί απρόσβλητο και δεν καταβληθεί εντός της ταχθείσας από το αρμόδιο δικαστήριο προθεσμίας. Προσέτι, το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο ευθύνεται αλληλεγγύως και εις ολόκληρον για την καταβολή του προστίμου που επιβάλλεται στο πρόσωπο που ενεργεί ως καταστατικό όργανο του εταίρου του δημόσιου τομέα. Εξάλλου, η ενδεχόμενη διαγραφή του εταίρου του δημόσιου τομέα από το RPSP μπορεί να συνεπάγεται απαγόρευση για τα ενδιαφερόμενα πρόσωπα να ασκούν, για χρονικό διάστημα τριών ετών, καθήκοντα μέλους καταστατικού οργάνου εταιρίας. Τέλος, η οντότητα του δημόσιου τομέα, η οποία παρέχει κεφάλαια ή περιουσιακά στοιχεία σε εταίρο του δημόσιου τομέα, έχει το δικαίωμα να καταγγείλει τη σύμβαση που έχει υπογραφεί με τον εταίρο του δημόσιου τομέα κατά την ημερομηνία κατά την οποία η απόφαση περί επιβολής προστίμου καθίσταται οριστική.
27
Τρίτον, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι η καταχώριση στο RPSP συνιστά προϋπόθεση προκειμένου ένας οικονομικός φορέας να μπορεί, σύμφωνα με το άρθρο 11, παράγραφος 1, του νόμου περί δημοσίων συμβάσεων, να μετάσχει σε διαδικασία συνάψεως δημόσιας συμβάσεως ως προσφέρων ή υπεργολάβος προσφέροντος. Δεδομένου ότι ο νόμος αυτός μετέφερε, μεταξύ άλλων, τις οδηγίες 2014/23 και 2014/24 στη σλοβακική έννομη τάξη και έχει εφαρμογή τόσο στη σύναψη δημοσίων συμβάσεων των οποίων η εκτιμώμενη αξία υπερβαίνει τα κατώτατα όρια που προβλέπουν οι οδηγίες αυτές όσο και στη σύναψη δημοσίων συμβάσεων των οποίων η αξία υπολείπεται των εν λόγω κατώτατων ορίων, το ζήτημα της καταχωρίσεως στο RPSP ή της ενδεχόμενης διαγραφής από το μητρώο αυτό εταίρου του δημόσιου τομέα εμπίπτει ευθέως στο πεδίο εφαρμογής των κανόνων περί συνάψεως δημοσίων συμβάσεων που διέπονται από το δίκαιο της Ένωσης.
28
Τέταρτον, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι, ελλείψει καταχωρίσεως στο RPSP ή κατά τη διάρκεια της διετίας που ακολουθεί την τυχόν επιβολή της κυρώσεως της διαγραφής από το μητρώο αυτό, κανένα φυσικό ή νομικό πρόσωπο δεν δύναται να συνάψει οικονομικές σχέσεις με τον δημόσιο τομέα ούτε να λάβει ευρωπαϊκά κονδύλια (εξαιρουμένων των προερχόμενων από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων) ούτε να υποβάλει προσφορά για τη σύναψη συμβάσεως με φορέα του δημόσιου τομέα όταν η αξία της συμβάσεως υπερβαίνει το κατώτατο όριο που ορίζει ο νόμος περί RPSP. Τέτοιες απαγορεύσεις, οι οποίες απορρέουν από την επιβολή προστίμων και από τις εντεύθεν ενδεχόμενες έννομες συνέπειες, συνιστούν, προσέτι, εμπόδια στην άσκηση της επιχειρηματικής ελευθερίας, της ελεύθερης κυκλοφορίας των αγαθών και των κεφαλαίων, καθώς και της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών εντός της Ένωσης. Επιπλέον, διευκρινίζει ότι, στη Σλοβακική Δημοκρατία, υπάρχουν δύο συστήματα προσδιορισμού των πραγματικών δικαιούχων ενός οικονομικού φορέα, ήτοι το σύστημα που απορρέει από τον νόμο για τη μεταφορά της οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Μαΐου 2015, σχετικά με την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας, την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 648/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, και την κατάργηση της οδηγίας 2005/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και της οδηγίας 2006/70/ΕΚ της Επιτροπής (ΕΕ 2015, L 141, σ. 73), και το σύστημα που απορρέει από τον νόμο περί RPSP. Επομένως, στην πράξη, δεν αποκλείεται ο πραγματικός δικαιούχος να είναι διαφορετικός κατά την έννοια των δύο αυτών νόμων, όπερ είναι προβληματικό.
29
Πέμπτον, το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι, λαμβανομένης υπόψη της φύσεως της παραβάσεως του νόμου περί RPSP και της αυστηρότητας της κυρώσεως που απορρέει από αυτόν, η εν λόγω κύρωση έχει ποινικό χαρακτήρα και πρέπει, κατά συνέπεια, να επιβάλλεται τηρουμένων των αρχών της νομιμότητας και της αναλογικότητας των αξιόποινων πράξεων και των ποινών, όπως αυτές κατοχυρώνονται στο άρθρο 49 του Χάρτη.
30
Το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι οι απαντήσεις στα τρία πρώτα προδικαστικά ερωτήματα είναι κρίσιμες προκειμένου να αξιολογηθεί κατά πόσο η ενδεχόμενη διαγραφή του εταίρου του δημοσίου τομέα από το RPSP, ως περαιτέρω συνέπεια της μη καταβολής του προστίμου που του επιβλήθηκε, είναι συμβατή με τις διατάξεις του δικαίου της Ένωσης που διέπουν τη λειτουργία της κοινής εσωτερικής αγοράς και τον τομέα των δημοσίων συμβάσεων.
31
Εξάλλου, το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι η απάντηση στο τρίτο, στο τέταρτο και στο πέμπτο προδικαστικό ερώτημα θα παράσχει τη δυνατότητα να εκτιμηθεί αν η επιβολή του προστίμου και οι παρεπόμενες συνέπειες που ενδέχεται να απορρέουν από αυτήν μπορούν να θεωρηθούν, για τα πρόσωπα στα οποία επιβάλλονται κυρώσεις, προβλέψιμες και αναλογικές, καθώς και, ως εκ τούτου, σύμφωνες με τις αρχές περί κυρώσεων οι οποίες κατοχυρώνονται στο δίκαιο της Ένωσης. Συναφώς, οι ανακρίβειες και οι ανακολουθίες που εντοπίζονται στις διατάξεις του νόμου περί RPSP είναι ακόμη πιο προβληματικές όταν, όπως συμβαίνει στην υπόθεση της κύριας δίκης, το «οικονομικό πλεονέκτημα» του εταίρου του δημόσιου τομέα που απορρέει από τις εμπορικές του πράξεις με τον δημόσιο τομέα είναι αρνητικό.
32
Βεβαίως, από το άρθρο 13, παράγραφος 6, του νόμου περί RPSP προκύπτει ότι η αρμόδια για την καταχώριση αρχή, οσάκις επιβάλλει το πρόστιμο, συνεκτιμά, μεταξύ άλλων, τη φύση, τη σοβαρότητα, τις λεπτομέρειες και τις συνέπειες της παραβάσεως της υποχρεώσεως καταχωρίσεως στο RPSP. Τούτου λεχθέντος, η διάταξη αυτή εφαρμόζεται μόνον όταν είναι αδύνατο να προσδιορισθεί το οικονομικό πλεονέκτημα το οποίο αποκόμισε ο εταίρος του δημόσιου τομέα. Προσέτι, όταν το πλεονέκτημα αυτό μπορεί να προσδιορισθεί, το άρθρο 13, παράγραφος 1, του ανωτέρω νόμου απαιτεί την επιβολή του προστίμου άχρι του ποσού του πλεονεκτήματος αυτού, χωρίς ουδόλως να λαμβάνονται υπόψη τα πραγματικά περιστατικά λόγω των οποίων επιβλήθηκε το πρόστιμο και χωρίς να προβλέπεται ανώτατο όριο ως προς το ύψος του προστίμου που μπορεί να επιβληθεί. Τέλος, μόνον η ερμηνεία της αιτιολογικής εκθέσεως του εν λόγω νόμου από τα εθνικά δικαστήρια παρέχει ενδείξεις ως προς τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να ερμηνευθεί η έννοια του «οικονομικού πλεονεκτήματος».
33
Όσον αφορά το έκτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο υπογραμμίζει ότι το άρθρο 19, στοιχείο c, του νόμου περί RPSP δεν προβλέπει συγκεκριμένα κριτήρια σχετικά με την ποιότητα, τη φύση, τη διάρκεια ή την εγγύτητα της σχέσεως ή των δεσμών, που είναι ικανά να εγείρουν αμφιβολίες ως προς την αμεροληψία του εξουσιοδοτημένου προσώπου, και ότι η διάταξη αυτή παρέχει στην αρμόδια για την καταχώριση αρχή, η οποία επιβάλλει την κύρωση, ευρύ περιθώριο εκτιμήσεως. Ως εκ τούτου, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται αν η επιβολή προστίμου, όπως το επίμαχο στην υπόθεση της κύριας δίκης, μπορεί να θεωρηθεί προβλέψιμη και σύμφωνη με την αρχή της αναλογικότητας και, ως εκ τούτου, σύμφωνη με τις αρχές που ισχύουν στον τομέα των κυρώσεων, οι οποίες κατοχυρώνονται στο δίκαιο της Ένωσης, και ειδικότερα στο άρθρο 49 του Χάρτη.
34
Υπό τις ανωτέρω συνθήκες, το Najvyšší správny súd Slovenskej republiky (Ανώτατο Δικαστήριο της Δημοκρατίας της Σλοβακίας) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Έχουν το άρθρο 26 [ΣΛΕΕ], ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με τα άρθρα 49 και 114 [ΣΛΕΕ], το άρθρο 57 [της οδηγίας 2014/24], σε συνδυασμό με το άρθρο 58 της [εν λόγω οδηγίας] και το άρθρο 3 [της οδηγίας 2014/23], σε συνδυασμό με τα άρθρα 38 και 41 [της τελευταίας αυτής οδηγίας], την έννοια ότι αντιτίθενται σε εθνική νομοθεσία, όπως επίμαχη στην υπό κρίση υπόθεση, η οποία συνδέει την επιβολή προστίμου κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 13 του νόμου [περί RPSP] και τη μη καταβολή του με τον αποκλεισμό από τη συμμετοχή σε διαδικασίες συνάψεως δημοσίων συμβάσεων και συμβάσεων παραχωρήσεως με τον δημόσιο τομέα (είτε στο πλαίσιο δημόσιου διαγωνισμού είτε άνευ τέτοιου διαγωνισμού), απλώς και μόνο συνεπεία (και επομένως λόγω) διαγραφής από το [RPSP];
2)
Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα, έχουν το άρθρο 26 [ΣΛΕΕ], ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με τα άρθρα 49 και 114 [ΣΛΕΕ], το άρθρο 57 [της οδηγίας 2014/24], σε συνδυασμό με το άρθρο 58 της [οδηγίας αυτής] και το άρθρο 3 [της οδηγίας 2014/23], σε συνδυασμό με τα άρθρα 38 και 41 της [οδηγίας αυτής], την έννοια ότι αντιτίθενται στην επιβολή προστίμου βάσει του άρθρου 13, παράγραφος 1, στοιχείο a, του νόμου [περί RPSP], η μη καταβολή του οποίου μπορεί να οδηγήσει σε διαγραφή από το [RPSP];
3)
Σε περίπτωση αρνητικής απαντήσεως στο πρώτο ερώτημα, πρέπει να ερμηνευθεί το άρθρο 49 [Χάρτη] και η εντεύθεν απορρέουσα αρχή της αναλογικότητας των ποινών την έννοια ότι αντιτίθενται σε εθνική νομοθεσία, όπως η επίμαχη στην υπό κρίση υπόθεση, η οποία προβλέπει ως αυτόματη συνέπεια της μη καταβολής του προστίμου τη διαγραφή του εταίρου του δημοσίου τομέα από το [RPSP] και τον αποκλεισμό της δυνατότητας επανακαταχωρίσεως [στο μητρώο αυτό] για χρονικό διάστημα δύο ετών από τη διαγραφή, χωρίς να μπορούν να ληφθούν υπόψη η βαρύτητα της διαπραχθείσας παραβάσεως, οι ατομικές περιστάσεις της διαπράξεώς της και οι λόγοι της μη καταβολής του προστίμου;
4)
Έχουν οι διατάξεις του άρθρου 49 του Χάρτη και η αρχή της αναλογικότητας των ποινών την έννοια ότι αντιτίθενται σε εθνική νομοθεσία, όπως η επίμαχη στην υπό κρίση υπόθεση, σύμφωνα με την οποία η αρχή που επιβάλλει πρόστιμο σε εταίρο του δημοσίου τομέα καθορίζει αυτομάτως το ποσό του προστίμου στο ύψος του οικονομικού οφέλους [το οποίο απέκτησε ο εταίρος του δημοσίου τομέα], χωρίς η εν λόγω αρχή να έχει τη δυνατότητα να πραγματοποιήσει διάκριση αναλόγως του είδους της παραβάσεως που συνιστά την αιτία της επιβολής του προστίμου και χωρίς να έχει τη δυνατότητα να λάβει υπόψη και τις λοιπές δυσμενείς έννομες συνέπειες (της κυρώσεως) που ενδέχεται να προκύψουν για τον παραβάτη μετά την επιβολή του προστίμου;
5)
Έχουν οι διατάξεις του άρθρου 49 του Χάρτη, η αρχή της νομιμότητας και της αναλογικότητας των ποινών καθώς και η αρχή της ασφάλειας δικαίου την έννοια ότι αντιτίθενται σε εθνική νομοθεσία, όπως η επίμαχη στην υπό κρίση υπόθεση, σύμφωνα με την οποία το επιβαλλόμενο πρόστιμο ανέρχεται στο ύψους του οικονομικού οφέλους [το οποίο απέκτησε ο εταίρος του δημοσίου τομέα], χωρίς η ίδια νομοθεσία να ορίζει ρητώς τις βασικές παραμέτρους που συνεκτιμώνται για τον προσδιορισμό του οικονομικού οφέλους, και συγκεκριμένα τη βάση υπολογισμού του εν λόγω οικονομικού οφέλους καθώς και την περίοδο κατά την οποία αυτό αποκτήθηκε;
6)
Έχουν οι διατάξεις του άρθρου 49 του Χάρτη, η αρχή της νομιμότητας των ποινών και η αρχή της ασφάλειας δικαίου την έννοια ότι αντιτίθενται σε εθνική νομοθεσία, όπως η επίμαχη στην υπό κρίση υπόθεση, σύμφωνα με την οποία νομική βάση για την επιβολή του προστίμου είναι η παράβαση της υποχρεώσεως αμεροληψίας του νομιμοποιούμενου προσώπου, χωρίς ειδικότερο προσδιορισμό των κριτηρίων βάσει των οποίων πρέπει να αξιολογείται η αμεροληψία αυτή;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Επί της αρμοδιότητας του Δικαστηρίου
35
Η Σλοβακική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το Δικαστήριο δεν είναι αρμόδιο να απαντήσει στην υπό κρίση αίτηση προδικαστικής αποφάσεως. Συγκεκριμένα, ουδείς εκ των τομέων του δικαίου της Ένωσης που προσδιόρισε το αιτούν δικαστήριο αφορά τον νόμο περί RPSP, ο οποίος, όπως επισημαίνει το ίδιο το αιτούν δικαστήριο, δεν μεταφέρει καμία πράξη του δικαίου της Ένωσης στη σλοβακική έννομη τάξη.
36
Συναφώς, η εν λόγω κυβέρνηση υποστηρίζει, κατ’ αρχάς, ότι το αιτούν δικαστήριο περιορίζεται να αναφερθεί με πολύ ασαφή τρόπο στην ύπαρξη συνδέσμου μεταξύ της νομοθεσίας της Ένωσης περί δημοσίων συμβάσεων και του αντικειμένου της αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως. Εν πάση περιπτώσει, το αιτούν δικαστήριο στηρίζεται σε εσφαλμένη νομική εκτίμηση όσον αφορά τις συνέπειες που ενδέχεται να έχει ο νόμος περί RPSP όσον αφορά τη νομοθεσία αυτήν.
37
Εν συνεχεία, τα στοιχεία που παρέσχε το εν λόγω δικαστήριο σχετικά με τη σλοβακική νομοθεσία για την καταπολέμηση της νομιμοποιήσεως εσόδων από παράνομες δραστηριότητες δεν μπορούν, αυτά καθεαυτά, να αποδείξουν την ύπαρξη επαρκούς συνδέσμου με την οδηγία 2015/849. Εξάλλου, κατά τη Σλοβακική Κυβέρνηση, η διαδικασία της κύριας δίκης ουδόλως αφορά το ζήτημα της ερμηνείας της οδηγίας αυτής.
38
Τέλος, η εν λόγω κυβέρνηση εκτιμά ότι το αιτούν δικαστήριο ουδόλως διευκρινίζει τις εκτιμήσεις βάσει των οποίων κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο νόμος περί RPSP συνιστά εμπόδιο στην άσκηση θεμελιωδών ελευθεριών και ότι, στο πλαίσιο της επίμαχης στη διαφορά της κύριας δίκης νομοθεσίας, τίθεται ζήτημα «εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης», κατά την έννοια του άρθρου 51, παράγραφος 1, του Χάρτη.
39
Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, στο πλαίσιο προδικαστικής παραπομπής δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, το Δικαστήριο μπορεί να ερμηνεύσει το δίκαιο της Ένωσης μόνον εντός των ορίων των αρμοδιοτήτων οι οποίες του έχουν απονεμηθεί (απόφαση της 4ης Σεπτεμβρίου 2025, AW T, C‑225/22, EU:C:2025:649, σκέψη 30 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
40
Όσον αφορά, πρώτον, την εφαρμογή της οδηγίας 2015/849, αρκεί η διαπίστωση ότι το αιτούν δικαστήριο δεν υπέβαλε στο Δικαστήριο κανένα ερώτημα σχετικά με την ερμηνεία της οδηγίας αυτής και ότι, προκειμένου να δοθεί απάντηση στην αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, ουδεμία ανάγκη ερμηνείας της συντρέχει. Επομένως, τα επιχειρήματα που προέβαλε συναφώς η Σλοβακική Δημοκρατία δεν ασκούν επιρροή στο ζήτημα αν το Δικαστήριο είναι αρμόδιο να απαντήσει στην αίτηση προδικαστικής αποφάσεως.
41
Δεύτερον, όσον αφορά το ζήτημα αν υφίσταται επαρκής σύνδεσμος μεταξύ της νομοθεσίας της Ένωσης περί δημοσίων συμβάσεων και του αντικειμένου της αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως, το αιτούν δικαστήριο διευκρινίζει ότι κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που επιθυμεί να αναπτύξει οικονομικές σχέσεις με τον δημόσιο τομέα και, ιδίως, να συνάψει σύμβαση στο πλαίσιο διαδικασίας συνάψεως δημόσιας συμβάσεως υποχρεούται, όταν η αξία της χρηματικής παροχής υπερβαίνει το κατώτατο όριο που ορίζει ο εφαρμοστέος νόμος, να εγγραφεί υποχρεωτικά στο RPSP, τουλάχιστον κατά τη διάρκεια της επίμαχης συμβάσεως που έχει συναφθεί με τον δημόσιο τομέα.
42
Το αιτούν δικαστήριο προσθέτει ότι ο νόμος περί RPSP τροποποίησε τον νόμο περί δημοσίων συμβάσεων, ο οποίος μετέφερε στη σλοβακική έννομη τάξη, μεταξύ άλλων, τις οδηγίες 2014/23 και 2014/24.
43
Προσέτι, κατόπιν της αιτήσεως παροχής πληροφοριών που απηύθυνε στις 22 Οκτωβρίου 2024 ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου στο αιτούν δικαστήριο, το αιτούν δικαστήριο επιβεβαίωσε ότι ορισμένες από τις εμπορικές πράξεις της Mabonex Slovakia, των οποίων τα τιμολόγια ελήφθησαν υπόψη για τον υπολογισμό του οικονομικού οφέλους το οποίο αποκόμισε η εταιρία αυτή για την επιβολή του επίμαχου στην κύρια δίκη προστίμου, εκτελέσθηκαν βάσει συμβάσεων που συνήφθησαν κατόπιν διαδικασιών αναθέσεως δημοσίων συμβάσεων διεπόμενων από την εθνική νομοθεσία περί μεταφοράς στο εσωτερικό δίκαιο των οδηγιών 2014/23 και 2014/24.
44
Λαμβανομένων υπόψη των στοιχείων αυτών, διαπιστώνεται ότι υφίσταται επαρκής σύνδεσμος μεταξύ του αντικειμένου της αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως και των οδηγιών 2014/23 και 2014/24. Το συμπέρασμα αυτό δεν αναιρείται από το γεγονός ότι, όπως υποστηρίζει η Σλοβακική Κυβέρνηση, το αιτούν δικαστήριο στηρίχθηκε σε εσφαλμένη ερμηνεία των συνεπειών του νόμου περί RPSP επί της σλοβακικής νομοθεσίας περί δημοσίων συμβάσεων, δεδομένου ότι η εκτίμηση αυτή εμπίπτει στην ερμηνεία του εθνικού δικαίου την οποία το Δικαστήριο δεν μπορεί να αμφισβητήσει στο πλαίσιο της διαδικασίας προδικαστικής παραπομπής (πρβλ. απόφαση της 30ής Οκτωβρίου 2025, Attal και Associés, C‑321/24, EU:C:2025:836, σκέψη 24 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
45
Τρίτον, από τα στοιχεία που εξετάστηκαν στις σκέψεις 40 έως 42 της παρούσας αποφάσεως μπορεί επίσης να συναχθεί ότι, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η Σλοβακική Κυβέρνηση, η επίμαχη στη διαφορά της κύριας δίκης νομοθεσία συνιστά «εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης», κατά την έννοια του άρθρου 51, παράγραφος 1, του Χάρτη (πρβλ. απόφαση της 29ης Ιουλίου 2024, protectus, C‑185/23, EU:C:2024:657, σκέψη 42 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
46
Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέσχε το αιτούν δικαστήριο, τα οποία υπομνήσθηκαν στη σκέψη 41 της παρούσας αποφάσεως, η καταχώριση στο RPSP συνιστά αναγκαία προϋπόθεση για τη σύναψη συμβάσεως από οικονομικό φορέα στο πλαίσιο διαδικασίας συνάψεως δημόσιας συμβάσεως. Επομένως, η έλλειψη τέτοιας καταχωρίσεως προσομοιάζει με λόγο αποκλεισμού από τη συμμετοχή σε μια τέτοια σύμβαση. Επισημαίνεται δε ότι, μολονότι το άρθρο 57 της οδηγίας 2014/24 απαριθμεί εξαντλητικώς τους λόγους αποκλεισμού, τούτο δεν αποκλείει την ευχέρεια των κρατών μελών να διατηρούν ή να θεσπίζουν ουσιαστικούς κανόνες που αποσκοπούν, μεταξύ άλλων, στη διασφάλιση, στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων, της τηρήσεως της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως, η οποία κατοχυρώνεται στο άρθρο 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/24, καθώς και της αρχής της διαφάνειας την οποία αυτή συνεπάγεται, οι οποίες δεσμεύουν τις αναθέτουσες αρχές σε κάθε διαδικασία συνάψεως τέτοιων συμβάσεων και οι οποίες αποτελούν το θεμέλιο των οδηγιών της Ένωσης σχετικά με τις διαδικασίες συνάψεως δημοσίων συμβάσεων, υπό την προϋπόθεση ότι τηρείται η αρχή της αναλογικότητας (πρβλ. αποφάσεις της 19ης Μαΐου 2009, Assitur, C‑538/07, EU:C:2009:317, σκέψη 21, και της 15ης Σεπτεμβρίου 2022, J. Sch.Omnibusunternehmen και K. Reisen, C‑416/21, EU:C:2022:689, σκέψη 58).
47
Υπό τις συνθήκες αυτές, απαιτώντας την καταχώριση στο RPSP, σύμφωνα με τον νόμο περί RPSP, βάσει του οποίου επιβλήθηκαν τα επίμαχα στην κύρια δίκη πρόστιμα, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η Σλοβακική Δημοκρατία έκανε χρήση διακριτικής ευχέρειας ή εξουσίας εκτιμήσεως η οποία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του καθεστώτος που θεσπίζεται με πράξη του δικαίου της Ένωσης, όπερ, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, συνεπάγεται ότι το εν λόγω κράτος μέλος εφαρμόζει το δικαίωμα αυτό, κατά την έννοια του άρθρου 51, παράγραφος 1, του Χάρτη (πρβλ. αποφάσεις της 19ης Νοεμβρίου 2019, TSN και AKT, C‑609/17 και C‑610/17, EU:C:2019:981, σκέψη 50, και της 29ης Ιουλίου 2024, protectus, C‑185/23, EU:C:2024:657, σκέψη 59 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
48
Τέταρτον, το επιχείρημα της Σλοβακικής Δημοκρατίας ότι το αιτούν δικαστήριο ουδόλως διευκρινίζει τις εκτιμήσεις βάσει των οποίων κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο νόμος περί RPSP συνιστά εμπόδιο στην άσκηση θεμελιωδών ελευθεριών συνιστά ένσταση απαραδέκτου και δεν ασκεί επιρροή στην εκτίμηση σχετικά με την αρμοδιότητα του Δικαστηρίου να απαντήσει στην αίτηση προδικαστικής αποφάσεως.
49
Κατά συνέπεια, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι το Δικαστήριο είναι αρμόδιο να αποφανθεί επί της αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως.
Επί του παραδεκτού των προδικαστικών ερωτημάτων
50
Η Σλοβακική Κυβέρνηση υποστηρίζει, κατά πρώτον, ότι το πρώτο, το δεύτερο και το τρίτο προδικαστικό ερώτημα είναι απαράδεκτα λόγω του αφηρημένου χαρακτήρα τους και ελλείψει λυσιτέλειάς τους για την επίλυση της διαφοράς της κύριας δίκης.
51
Η κυβέρνηση αυτή επισημαίνει, κατ’ ουσίαν, ότι η εταιρία Mabonex Slovakia δεν διαγράφηκε από το RPSP κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 13, παράγραφος 2, του νόμου περί RPSP, αλλά ότι, αντιθέτως, κατά την ημερομηνία υποβολής των γραπτών παρατηρήσεων της εν λόγω κυβερνήσεως ενώπιον του Δικαστηρίου, η εταιρία αυτή παρέμενε εγγεγραμμένη στο μητρώο αυτό. Υπογραμμίζει επίσης ότι, αφού η εν λόγω εταιρία καταβάλει, εντός της ταχθείσας από το αρμόδιο δικαστήριο προθεσμίας, το ποσό του προστίμου που της επιβλήθηκε, η διαγραφή αυτή δεν μπορεί πλέον να πραγματοποιηθεί βάσει της διατάξεως αυτής. Ωστόσο, το πρώτο, το δεύτερο και το τρίτο προδικαστικό ερώτημα αφορούν αποκλειστικά την περίπτωση, η οποία επί του παρόντος αποκλείεται, της «ενδεχόμενης διαγραφής [της Mabonex Slovakia] από το RPSP ως παρεπόμενης συνέπειας εκ της μη καταβολής του προστίμου που επιβλήθηκε στον εταίρο του δημόσιου τομέα» και είναι, ως εκ τούτου, απαράδεκτα.
52
Η Σλοβακική Κυβέρνηση υποστηρίζει, κατά δεύτερον, ότι η απάντηση στο τέταρτο και στο πέμπτο προδικαστικό ερώτημα δεν είναι λυσιτελής για την επίλυση της διαφοράς της κύριας δίκης. Συγκεκριμένα, αντιθέτως προς ό,τι φαίνεται να υπονοούν τα ερωτήματα αυτά, δεν επιβλήθηκε στη Mabonex Slovakia πρόστιμο το οποίο να αντιστοιχεί στο ποσό του οικονομικού πλεονεκτήματος που αποκτήθηκε, κατά την έννοια του άρθρου 13, παράγραφος 1, στοιχείο a, πρώτη ημιπερίοδος, του νόμου περί RPSP, δεδομένου ότι η αρμόδια για την καταχώριση αρχή επέβαλε, στην πραγματικότητα, στην εταιρία αυτή πρόστιμο βάσει της δεύτερης ημιπεριόδου του άρθρου 13, παράγραφος 1, στοιχείο a, δεδομένου ότι δεν κατέστη δυνατό να προσδιορισθεί τέτοιο οικονομικό πλεονέκτημα, δεδομένου ότι το οικονομικό αποτέλεσμα της εταιρίας αυτής αποδείχθηκε αρνητικό.
53
Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι, κατά πάγια νομολογία, η διαδικασία του άρθρου 267 ΣΛΕΕ αποτελεί μέσο συνεργασίας μεταξύ του Δικαστηρίου και των εθνικών δικαστηρίων, με την οποία το Δικαστήριο παρέχει στα εθνικά δικαστήρια τα στοιχεία ερμηνείας του δικαίου της Ένωσης που τους είναι αναγκαία για την επίλυση της διαφοράς επί της οποίας καλούνται να αποφανθούν (απόφαση της 21ης Μαρτίου 2024, Remia Com Impex, C‑10/23, EU:C:2024:259, σκέψη 27 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
54
Κατά πάγια επίσης νομολογία, στο πλαίσιο της συνεργασίας μεταξύ του Δικαστηρίου και των εθνικών δικαστηρίων, προϋπόθεση για να παρασχεθεί χρήσιμη για το εθνικό δικαστήριο ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης είναι να έχει τηρήσει το εθνικό δικαστήριο αυστηρά τις σχετικές με το περιεχόμενο της αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως απαιτήσεις που προβλέπονται ρητώς στο άρθρο 94 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου (απόφαση της 21ης Μαρτίου 2024, Remia Com Impex, C‑10/23, EU:C:2024:259, σκέψη 28 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Οι εν λόγω απαιτήσεις υπενθυμίζονται, περαιτέρω, και στα σημεία 13, 15 και 16 των συστάσεων του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς τα εθνικά δικαστήρια, σχετικά με την υποβολή προδικαστικών ερωτημάτων (ΕΕ 2019, C 380, σ. 1), τα οποία περιλαμβάνονται πλέον στα σημεία 13, 15 και 16 των συστάσεων του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς τα εθνικά δικαστήρια, σχετικά με την υποβολή προδικαστικών ερωτημάτων (ΕΕ C, C/2024/6008).
55
Συνακόλουθα, κατ’ αρχάς, σύμφωνα με το άρθρο 94, στοιχείο αʹ, του Κανονισμού Διαδικασίας, είναι απαραίτητο το αιτούν δικαστήριο να ορίσει το πραγματικό και κανονιστικό πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται τα ερωτήματα που υποβάλλει ή, τουλάχιστον, να εξηγήσει τις πραγματικές περιστάσεις στις οποίες στηρίζονται τα ερωτήματα αυτά. Πράγματι, στο πλαίσιο της διαδικασίας του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, το Δικαστήριο είναι αρμόδιο μόνον να αποφαίνεται επί της ερμηνείας νομοθετήματος της Ένωσης, βάσει πραγματικών περιστατικών που θέτει υπόψη του το εθνικό δικαστήριο (απόφαση της 21ης Μαρτίου 2024, Remia Com Impex, C‑10/23, EU:C:2024:259, σκέψη 29 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
56
Όσον αφορά, κατά πρώτον, το πρώτο, το δεύτερο και το τρίτο προδικαστικό ερώτημα που υπέβαλε το αιτούν δικαστήριο, το δικαστήριο αυτό επισημαίνει ότι η απάντηση στα ερωτήματα αυτά είναι ουσιώδης προκειμένου να εκτιμηθεί αν η ενδεχόμενη διαγραφή του εταίρου του δημόσιου τομέα από το RPSP ως παρεπόμενη συνέπεια εκ της μη καταβολής του προστίμου που του επιβλήθηκε συνάδει με το δίκαιο της Ένωσης, ιδίως με ορισμένες διατάξεις σχετικές με την άσκηση των θεμελιωδών ελευθεριών. Πλην όμως, η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως περιέχει, συναφώς, ελλιπή έκθεση των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης, η οποία δεν παρέχει καμία ένδειξη η οποία να δίδει στο Δικαστήριο τη δυνατότητα να διαπιστώσει αν η Mabonex Slovakia, ως εταίρος του δημόσιου τομέα, παρέλειψε να καταβάλει το πρόστιμο και αν, λόγω της μη καταβολής αυτής, η εταιρία αυτή διαγράφηκε πράγματι από το RPSP, με συνέπεια να εμποδίζεται να συνάψει σύμβαση στο πλαίσιο διαδικασίας συνάψεως δημοσίων συμβάσεων και συμβάσεων παραχωρήσεως με οποιονδήποτε δημόσιο φορέα.
57
Επομένως, τα ερωτήματα αυτά στηρίζονται σε υποθετική κατάσταση, ήτοι στη διαγραφή της Mabonex Slovakia από το RPSP, και δεν περιέχουν επαρκή στοιχεία τα οποία να δίδουν στο Δικαστήριο τη δυνατότητα να δώσει χρήσιμη απάντηση στο αιτούν δικαστήριο [πρβλ. απόφαση της 21ης Μαρτίου 2023, Mercedes-Benz Group (Ευθύνη κατασκευαστών οχημάτων εξοπλισμένων με συστήματα αναστολής), C‑100/21, EU:C:2023:229, σκέψη 53].
58
Υπό τις συνθήκες αυτές, το πρώτο, το δεύτερο και το τρίτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να θεωρηθούν απαράδεκτα.
59
Κατά δεύτερον, επισημαίνεται ότι το τέταρτο και το πέμπτο προδικαστικό ερώτημα αφορούν, κατ’ ουσίαν, την ερμηνεία του άρθρου 49, παράγραφοι 1 και 3, του Χάρτη, προκειμένου να παρασχεθεί στο αιτούν δικαστήριο η δυνατότητα να κρίνει αν το άρθρο 13, παράγραφος 1, στοιχείο a, πρώτη ημιπερίοδος, του νόμου περί RPSP είναι αρκούντως ακριβές και αν τηρεί την αρχή της αναλογικότητας των ποινών.
60
Το γεγονός, όμως, ότι η αρμόδια για την καταχώριση αρχή επέβαλε στη Mabonex Slovakia πρόστιμο όχι βάσει του οικονομικού πλεονεκτήματος το οποίο η εταιρία αυτή αποκόμισε, σύμφωνα με το εν λόγω άρθρο 13, παράγραφος 1, στοιχείο a, πρώτη ημιπερίοδος, αλλά βάσει των ποσών που διαλαμβάνονται στη δεύτερη ημιπερίοδο της διατάξεως αυτής, δεν συνεπάγεται, αυτό καθεαυτό, ότι τα ερωτήματα αυτά είναι απαράδεκτα.
61
Πράγματι, από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως προκύπτει ότι οι Dlhopolec κ.λπ. θεωρούν ότι η αρμόδια για την καταχώριση αρχή όφειλε να επιβάλει πρόστιμο στην εταιρία αυτή δυνάμει του άρθρου 13, παράγραφος 1, στοιχείο a, πρώτη ημιπερίοδος, του νόμου περί RPSP, δεδομένου ότι, κατά την άποψή τους, το «οικονομικό πλεονέκτημα» μπορούσε να προσδιορισθεί, ακόμη και αν ήταν αρνητικό. Επομένως, δεν μπορεί να αποκλεισθεί το ενδεχόμενο η εξέταση των εν λόγω ερωτημάτων, υπό το πρίσμα της διατάξεως αυτής, να είναι λυσιτελής για την επίλυση της διαφοράς της κύριας δίκης.
62
Συνεπώς, το τέταρτο και το πέμπτο προδικαστικό ερώτημα είναι παραδεκτά.
Επί του τετάρτου, του πέμπτου και του έκτου προδικαστικού ερωτήματος
Προκαταρκτικές εκτιμήσεις
63
Δεδομένου ότι το τέταρτο, το πέμπτο και το έκτο προδικαστικό ερώτημα αφορούν, κατ’ ουσίαν, την ερμηνεία του άρθρου 49 του Χάρτη, πρέπει να καθορισθεί αν η διάταξη αυτή έχει εφαρμογή στο πλαίσιο της διαφοράς της κύριας δίκης και δη διά εξετάσεως του κατά πόσον το επίμαχο στην κύρια δίκη καθεστώς κυρώσεων έχει ποινικό χαρακτήρα.
64
Από πάγια νομολογία προκύπτει ότι τρία κριτήρια είναι κρίσιμα για την εκτίμηση του ποινικού χαρακτήρα μιας κυρώσεως, ιδίως για τους σκοπούς της εφαρμογής του άρθρου 49 του Χάρτη. Το πρώτο κριτήριο είναι ο νομικός χαρακτηρισμός της παραβάσεως κατά το εθνικό δίκαιο, το δεύτερο είναι η ίδια η φύση της παραβάσεως και το τρίτο είναι ο βαθμός αυστηρότητας της κυρώσεως η οποία ενδέχεται να επιβληθεί στον ενδιαφερόμενο (απόφαση της 1ης Αυγούστου 2025, BAJI Trans, C‑544/23, EU:C:2025:614, σκέψη 63 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
65
Μολονότι εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εκτιμήσει, υπό το πρίσμα των κριτηρίων αυτών, αν τα πρόστιμα που επιβλήθηκαν στους Dlhopolec κ.λπ. έχουν ποινικό χαρακτήρα κατά την έννοια του άρθρου 49, παράγραφος 1, του Χάρτη, εντούτοις το Δικαστήριο, αποφαινόμενο επί προδικαστικής παραπομπής, μπορεί να παράσχει διευκρινίσεις προκειμένου να καθοδηγήσει το αιτούν δικαστήριο στην εκτίμησή του (απόφαση της 1ης Αυγούστου 2025, BAJI Trans, C‑544/23, EU:C:2025:614, σκέψη 64 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
66
Πρώτον, επισημαίνεται ότι ο νόμος περί RPSP δεν χαρακτηρίζει ως «ποινική» την κύρωση που επιβάλλεται δυνάμει του άρθρου του 13. Εντούτοις, η εφαρμογή του άρθρου 49 του Χάρτη εκτείνεται, ανεξαρτήτως του χαρακτηρισμού τους ως ποινικών κυρώσεων στο εσωτερικό δίκαιο, σε κυρώσεις οι οποίες πρέπει να θεωρηθούν ως έχουσες ποινικό χαρακτήρα βάσει των δύο άλλων κριτηρίων που μνημονεύονται στη σκέψη 64 της παρούσας αποφάσεως (πρβλ. απόφαση της 1ης Αυγούστου 2025, BAJI Trans, C‑544/23, EU:C:2025:614, σκέψη 66 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
67
Όσον αφορά, δεύτερον, τη φύση της παραβάσεως, προκύπτει ότι τα πρόστιμα που επιβάλλονται λόγω παραβάσεως των απαιτήσεων του νόμου περί RPSP επιδιώκουν σκοπούς τόσο αποτροπής όσο και καταστολής των παραβάσεων αυτών, στο μέτρο που, δυνάμει του άρθρου 13, παράγραφος 1, στοιχείο a, του νόμου περί RPSP, επιβάλλεται στον εταίρο του δημόσιου τομέα είτε πρόστιμο ίσο με το ύψος του οικονομικού οφέλους το οποίο αποκόμισε είτε πρόστιμο κυμαινόμενο μεταξύ 10000 ευρώ και 1000000 ευρώ, χωρίς τα πρόστιμα αυτά να προορίζονται για την αποκατάσταση της ζημίας που προκλήθηκε από τις παραβάσεις αυτές (πρβλ. απόφαση της 1ης Αυγούστου 2025, BAJI Trans, C‑544/23, EU:C:2025:614, σκέψεις 67 και 68 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
68
Τρίτον, όσον αφορά το κριτήριο σχετικά με τον βαθμό αυστηρότητας της επαπειλούμενης κυρώσεως, από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως προκύπτει, αφενός, ότι η παράβαση της υποχρεώσεως αμεροληψίας του προσώπου που είναι εξουσιοδοτημένο να καταχωρίσει τον εταίρο του δημόσιου τομέα στο RPSP μπορεί να δικαιολογήσει την επιβολή προστίμου στον τελευταίο, είτε μέχρι του ύψους του οικονομικού πλεονεκτήματος το οποίο αποκόμισε ο εταίρος αυτός είτε, όταν το οικονομικό πλεονέκτημα δεν μπορεί να προσδιορισθεί ποσοτικώς, μέχρι ποσού κυμαινόμενου μεταξύ 10000 ευρώ και 1000000 ευρώ. Αφετέρου, στο εξουσιοδοτημένο πρόσωπο επιβάλλεται πρόστιμο ύψους μεταξύ 10000 ευρώ και 100000 ευρώ.
69
Υπενθυμίζεται, ωστόσο, ότι ο βαθμός αυστηρότητας της επαπειλούμενης κυρώσεως πρέπει να εκτιμάται σε συνάρτηση με τη μέγιστη ποινή που προβλέπουν οι σχετικές διατάξεις (απόφαση της 1ης Αυγούστου 2025, BAJI Trans, C‑544/23, EU:C:2025:614, σκέψη 70 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
70
Εν προκειμένω, διαπιστώνεται ότι, όταν το πρόστιμο επιβάλλεται σε σχέση με το οικονομικό πλεονέκτημα το οποίο αποκόμισε ο εταίρος του δημόσιου τομέα, δεν προβλέπεται συναφώς κανένα ανώτατο όριο. Επιπλέον, σε περίπτωση που το πλεονέκτημα αυτό δεν μπορεί να προσδιορισθεί ποσοτικώς, το επιβληθέν πρόστιμο μπορεί να φθάσει τα 1000000 ευρώ για τον εταίρο του δημόσιου τομέα και τα 100000 ευρώ για το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο, ποσά τα οποία είναι σημαντικά.
71
Υπό τις συνθήκες αυτές, υπό την επιφύλαξη των εξακριβώσεων στις οποίες οφείλει να προβεί το αιτούν δικαστήριο, υπογραμμίζεται ότι καθεστώς κυρώσεων που έχει τα χαρακτηριστικά του άρθρου 13 του νόμου περί RPSP έχει ποινικό χαρακτήρα, κατά την έννοια του άρθρου 49 του Χάρτη. Επομένως, το καθεστώς αυτό πρέπει να εκτιμηθεί υπό το πρίσμα των αρχών της νομιμότητας των εγκλημάτων και των ποινών καθώς και της αναλογικότητας, οι οποίες κατοχυρώνονται στο άρθρο 49, παράγραφοι 1 και 3, του Χάρτη.
Επί του έκτου ερωτήματος
72
Με το έκτο προδικαστικό ερώτημα, το οποίο πρέπει να εξετασθεί πρώτο κατά σειρά, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινισθεί αν το άρθρο 49, παράγραφος 1, του Χάρτη και η αρχή της ασφάλειας δικαίου έχουν την έννοια ότι αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση η οποία προβλέπει ότι το εξουσιοδοτημένο να καταχωρίσει εταιρία πρόσωπο στο μητρώο των εταίρων του δημόσιου τομέα εμποδίζεται να προβεί σε τέτοια καταχώριση όταν η σχέση που διατηρεί με τον εταίρο του δημόσιου τομέα είναι ικανή να θέσει εν αμφιβόλω την αμεροληψία του, ειδικότερα, λόγω προσωπικών ή περιουσιακών δεσμών που τον συνδέουν με τον εταίρο αυτόν του δημόσιου τομέα, χωρίς να διευκρινίζονται άλλα κριτήρια βάσει των οποίων μπορεί να εκτιμηθεί η αμεροληψία αυτή και μολονότι η παράβαση της υποχρεώσεως αμεροληψίας συνεπάγεται την επιβολή κυρώσεως ποινικού χαρακτήρα.
73
Η αρχή της ασφάλειας δικαίου επιτάσσει, αφενός, οι κανόνες δικαίου να είναι σαφείς και ακριβείς και, αφετέρου, η εφαρμογή τους να μπορεί να προβλεφθεί από τους πολίτες, ιδίως όταν οι κανόνες αυτοί ενδέχεται να έχουν δυσμενείς συνέπειες. Η εν λόγω αρχή απαιτεί, μεταξύ άλλων, να παρέχει η κανονιστική ρύθμιση τη δυνατότητα στους ενδιαφερομένους να γνωρίζουν με ακρίβεια την έκταση των υποχρεώσεων που τους επιβάλλει και να είναι οι τελευταίοι σε θέση να γνωρίζουν σαφώς τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους και να λαμβάνουν ως εκ τούτου τα μέτρα τους (απόφαση της 29ης Ιουλίου 2024, Belgian Association of Tax Lawyers κ.λπ., C‑623/22, EU:C:2024:639, σκέψη 36 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
74
Η αρχή nullum crimen, nulla poena sine lege, η οποία κατοχυρώνεται στο άρθρο 49, παράγραφος 1, του Χάρτη και αποτελεί ειδική έκφανση της γενικής αρχής της ασφάλειας δικαίου, συνεπάγεται, μεταξύ άλλων, ότι ο νόμος πρέπει να ορίζει σαφώς τις αξιόποινες πράξεις και τις ποινές που τις κολάζουν. Η εν λόγω προϋπόθεση πληρούται όταν ο διοικούμενος έχει τη δυνατότητα να γνωρίζει, με βάση το γράμμα των οικείων διατάξεων και, εν ανάγκη, με τη βοήθεια της ερμηνείας που δίδεται στις διατάξεις αυτές από τα δικαστήρια, ποιες πράξεις και παραλείψεις συνεπάγονται την ποινική ευθύνη του (πρβλ. αποφάσεις της 3ης Μαΐου 2007, Advocaten voor de Wereld, C‑303/05, EU:C:2007:261, σκέψη 50, της 28ης Μαρτίου 2017, Rosneft, C‑72/15, EU:C:2017:236, σκέψη 162, και της 29ης Ιουλίου 2024, Belgian Association of Tax Lawyers κ.λπ., C‑623/22, EU:C:2024:639, σκέψεις 39 και 40).
75
Σύμφωνα με τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου σχετικά με το άρθρο 7 της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, που υπεγράφη στη Ρώμη στις 4 Νοεμβρίου 1950, το οποίο κατοχυρώνει δικαιώματα που αντιστοιχούν στα δικαιώματα που προβλέπει το άρθρο 49 του Χάρτη, λόγω του κατ’ ανάγκην γενικού χαρακτήρα των νομοθετικών πράξεων, το γράμμα τους δεν μπορεί να χαρακτηρίζεται από απόλυτη ακρίβεια. Εξ αυτού προκύπτει, μεταξύ άλλων, ότι, καίτοι η επιλογή του νομοτεχνικού μέσου της παραπομπής σε γενικές κατηγορίες αντί εξαντλητικών καταλόγων αφήνει, συχνά, κενά όσον αφορά τα όρια του ορισμού, εντούτοις οι αμφιβολίες αυτές σε σχέση με οριακές περιπτώσεις δεν αρκούν, αυτές καθεαυτές, προκειμένου μια διάταξη να θεωρηθεί αντίθετη προς το άρθρο 7 της εν λόγω Συμβάσεως, υπό την προϋπόθεση ότι η διάταξη αποδεικνύεται αρκούντως σαφής στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων (πρβλ., μεταξύ άλλων, απόφαση του ΕΔΔΑ της 15ης Νοεμβρίου 1996, Cantoni κατά Γαλλίας, CE:ECHR:1996:1115JUD001786291, § 31 και 32). Οι εκτιμήσεις αυτές ισχύουν επίσης, δυνάμει του άρθρου 52, παράγραφος 3, του Χάρτη, όσον αφορά το άρθρο 49 αυτού (απόφαση της 28ης Μαρτίου 2017, Rosneft, C‑72/15, EU:C:2017:236, σκέψη 165).
76
Προσέτι, από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι η αρχή του σαφούς γράμματος του εφαρμοστέου νόμου δεν μπορεί να ερμηνευθεί ως απαγορεύουσα τη σταδιακή διασαφήνιση των κανόνων της ποινικής ευθύνης με νομολογιακή ερμηνεία, υπό την προϋπόθεση ότι το αποτέλεσμα της ερμηνείας αυτής μπορεί ευλόγως να προβλεφθεί (αποφάσεις της 28ης Μαρτίου 2017, Rosneft, C‑72/15, EU:C:2017:236, σκέψη 167, και της 29ης Ιουλίου 2024, Belgian Association of Tax Lawyers κ.λπ., C‑623/22, EU:C:2024:639, σκέψη 43).
77
Εν προκειμένω, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει, κατ’ ουσίαν, ότι το άρθρο 19, στοιχείο c, του νόμου περί RPSP δεν προβλέπει συγκεκριμένα κριτήρια σχετικά με την ποιότητα, τη φύση, τη διάρκεια, την εγγύτητα προς τη σχέση ή τους δεσμούς, που είναι ικανά να εγείρουν αμφιβολίες ως προς την αμεροληψία του εξουσιοδοτημένου προσώπου όταν αυτό καταχωρίζει εταίρο του δημόσιου τομέα στο RPSP και παρέχει, συναφώς, ευρύ περιθώριο εκτιμήσεως στην αρμόδια για την καταχώριση αρχή η οποία, εφόσον παρίσταται ανάγκη, επιβάλλει την κύρωση λόγω μη τηρήσεως της εν λόγω υποχρεώσεως αμεροληψίας.
78
Υπενθυμίζεται εκ προοιμίου ότι δεν εναπόκειται στο Δικαστήριο, στο πλαίσιο προδικαστικής παραπομπής, να αποφαίνεται επί της ερμηνείας εθνικών διατάξεων και να κρίνει αν η ερμηνεία τους από το εθνικό δικαστήριο είναι ορθή, δεδομένου ότι η ερμηνεία αυτή εμπίπτει, πράγματι, στην αποκλειστική αρμοδιότητα των εθνικών δικαστηρίων [απόφαση της 15ης Ιουνίου 2023, Bank M. (Συνέπειες της ακυρώσεως της σύμβασης), C‑520/21, EU:C:2023:478, σκέψη 52 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
79
Αντιθέτως, το Δικαστήριο, στο πλαίσιο προδικαστικής παραπομπής, είναι αρμόδιο να παράσχει στο αιτούν δικαστήριο, με βάση τη δικογραφία της υποθέσεως της κύριας δίκης και τις γραπτές και προφορικές παρατηρήσεις που του έχουν υποβληθεί, χρήσιμα στοιχεία ώστε αυτό να είναι σε θέση να αποφανθεί επί της διαφοράς της οποίας έχει επιληφθεί (απόφαση της 19ης Ιουνίου 2025, Lietuvos bankas, C‑671/23, EU:C:2025:457, σκέψη 47 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
80
Συναφώς, προκειμένου να παρασχεθεί στο αιτούν δικαστήριο η δυνατότητα να κρίνει αν ο βαθμός ακρίβειας του άρθρου 19, στοιχείο c, του νόμου περί RPSP πληροί τις απαιτήσεις του άρθρου 49, παράγραφος 1, του Χάρτη όσον αφορά τα κριτήρια βάσει των οποίων μπορεί να εκτιμηθεί η παράβαση της υποχρεώσεως αμεροληψίας το οποίο βαρύνει το πρόσωπο που έχει την εξουσία να ελέγχει τις σχετικές πληροφορίες και να προβαίνει σε καταχώριση του εταίρου του δημόσιου τομέα στο RPSP, διαπιστώνεται, πρώτον, ότι, κατά τη διάταξη αυτήν, «το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο δεν έχει το δικαίωμα να εκτελεί τις πράξεις τις οποίες προβλέπει ο [εν λόγω] νόμος αν διατηρεί οποιαδήποτε σχέση με τον εταίρο του δημόσιου τομέα ή με τα μέλη των οργάνων του ικανή να θέσει εν αμφιβόλω την αμεροληψία του, ιδίως αν εάν η σχέση αυτή έχει προσωπικό ή περιουσιακό χαρακτήρα· δεν συνιστά σχέση ικανή να θέσει εν αμφιβόλω την αμεροληψία του εξουσιοδοτημένου προσώπου, η σχέση μεταξύ του ιδίου και του εταίρου του δημόσιου τομέα στο πλαίσιο της ασκήσεως της δραστηριότητάς του σύμφωνα με ειδικές ρυθμίσεις».
81
Επομένως, το άρθρο 19, στοιχείο c, του νόμου περί RPSP, καθόσον διευκρινίζει το περιεχόμενο της υποχρεώσεως αμεροληψίας σε σχέση με την ύπαρξη τόσο προσωπικών όσο και περιουσιακών δεσμών μεταξύ του εξουσιοδοτημένου προσώπου και του εταίρου του δημόσιου τομέα, περιλαμβάνει διατύπωση σύμφωνη με την απαίτηση του άρθρου 49, παράγραφος 1, του Χάρτη, όπως η διάταξη αυτή έχει ερμηνευθεί από το Δικαστήριο στη νομολογία που μνημονεύεται στη σκέψη 74 της παρούσας αποφάσεως. Πράγματι, μια τέτοια διατύπωση, η οποία χαρακτηρίζει τη φύση των σχέσεων μεταξύ του εξουσιοδοτημένου προσώπου και του εταίρου του δημόσιου τομέα, παρέχει στους εταίρους τη δυνατότητα να γνωρίζουν, με επαρκή βαθμό σαφήνειας και ακρίβειας, την έκταση των υποχρεώσεών τους περί αμεροληψίας όσον αφορά την καταχώριση του εν λόγω εταίρου στο RPSP και να γνωρίζουν ότι η παράβαση των υποχρεώσεων αυτών είναι ικανή να επισύρει την ποινική ευθύνη τους, διά της επιβολής εις βάρος τους των προστίμων που προβλέπονται στο άρθρο 13 του νόμου περί RPSP.
82
Τούτο ισχύει κατά μείζονα λόγο καθόσον το άρθρο 19, στοιχείο c, του νόμου αυτού διευκρινίζει, εξάλλου, τις περιπτώσεις στις οποίες δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι υφίσταται σχέση ικανή να θέσει εν αμφιβόλω την αμεροληψία του εξουσιοδοτημένου προσώπου, όπως είναι η σχέση μεταξύ του εταίρου του δημόσιου τομέα και του εξουσιοδοτημένου προσώπου στο πλαίσιο της ασκήσεως της δραστηριότητάς του, η οποία διέπεται από ειδικές ρυθμίσεις, όπερ, κατά το αιτούν δικαστήριο, αφορά, μεταξύ άλλων, τη σχέση δικηγόρου-πελάτη ή τη μεσολάβηση των συμβολαιογράφων και των φορολογικών συμβούλων.
83
Δεύτερον, το γεγονός ότι το εν λόγω άρθρο 19, στοιχείο c, καταλείπει περιθώριο εκτιμήσεως στην αρμόδια για την καταχώριση αρχή προκειμένου να εξετάσει αν οι υφιστάμενοι δεσμοί μεταξύ του εξουσιοδοτημένου προσώπου και του εταίρου του δημόσιου τομέα είναι ικανοί να θέσουν εν αμφιβόλω την απαίτηση αμεροληψίας που προβλέπεται στο εν λόγω άρθρο δεν μπορεί, αφ’ εαυτού, να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι η διάταξη αυτή δεν είναι αρκούντως σαφής και ακριβής, κατά την έννοια του άρθρου 49, παράγραφος 1, του Χάρτη. Συναφώς, όπως επισημαίνει η Σλοβακική Κυβέρνηση, και υπό την επιφύλαξη των εξακριβώσεων στις οποίες οφείλει να προβεί το αιτούν δικαστήριο, το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο να καταχωρίσει εταίρο του δημόσιου τομέα στο RPSP οφείλει, λαμβανομένου υπόψη του γράμματος του εν λόγω άρθρου 19, στοιχείο c, να αναμένει ευλόγως ότι η αρχή αυτή θα ελέγξει τα πραγματικά και νομικά στοιχεία που χαρακτηρίζουν τους προσωπικούς και περιουσιακούς δεσμούς οι οποίοι το συνδέουν με τον εταίρο αυτόν προκειμένου να κρίνει αν είναι ικανά να εγείρουν αμφιβολίες ως προς την αμεροληψία του εν λόγω προσώπου και, ως εκ τούτου, να το εμποδίσουν να καταχωρίσει τον εν λόγω εταίρο στο RPSP.
84
Τρίτον, ούτε το γεγονός, στο οποίο αναφέρεται το αιτούν δικαστήριο, ότι τα αρμόδια εθνικά δικαστήρια παρέπεμψαν στη νομολογία σχετικά με την αμεροληψία των δικαστών προκειμένου να αποσαφηνίσουν το περιεχόμενο της υποχρεώσεως αμεροληψίας η οποία βαρύνει το πρόσωπο που είναι εξουσιοδοτημένο να καταχωρίσει τον εταίρο του δημόσιου τομέα στο RPSP, κατά την έννοια του άρθρου 19, στοιχείο c, του νόμου περί RPSP, μπορεί να θεωρηθεί αντίθετο προς το άρθρο 49, παράγραφος 1, του Χάρτη.
85
Πράγματι, όπως υπομνήσθηκε στη σκέψη 76 της παρούσας αποφάσεως, το εν λόγω άρθρο 49, παράγραφος 1, καθιστά δυνατή τη βαθμιαία αποσαφήνιση των κανόνων περί ποινικής ευθύνης μέσω νομολογιακών ερμηνειών, εφόσον αυτές είναι ευλόγως προβλέψιμες. Επισημαίνεται δε ότι η κατ’ αναλογίαν εφαρμογή υφιστάμενης νομολογίας σε άλλο νομικό πλαίσιο δεν μπορεί να θεωρηθεί απρόβλεπτη, δεδομένου ότι εντάσσεται στο πλαίσιο των συνήθων μεθόδων ερμηνείας του δικαίου.
86
Επομένως, υπό την επιφύλαξη των εξακριβώσεων στις οποίες οφείλει να προβεί το αιτούν δικαστήριο, δεν προκύπτει, υπό το πρίσμα του γράμματος του άρθρου 19, στοιχείο c, του νόμου περί RPSP, σε συνδυασμό με το άρθρο 13 του νόμου αυτού, καθώς και της ερμηνευτικής μεθόδου που χρησιμοποιούν τα αρμόδια εθνικά δικαστήρια, ότι το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο και ο οικείος εταίρος του δημόσιου τομέα εμποδίζονται να προσδιορίσουν, κατά τρόπο αρκούντως σαφή και ακριβή, κατά την έννοια του άρθρου 49, παράγραφος 1, του Χάρτη, τις πράξεις και παραλείψεις που μπορούν να στοιχειοθετήσουν την ποινική ευθύνη τους.
87
Το συμπέρασμα αυτό δεν αναιρείται από το γεγονός ότι, κατά το αιτούν δικαστήριο, εν προκειμένω, τόσο το Okresný súd Žilina (πρωτοδικείο της Žilina) όσο και το Krajský súd v Žiline (περιφερειακό δικαστήριο της Žilina) έκριναν, κατ’ ουσίαν, ότι το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο είχε παραβεί το άρθρο 19, στοιχείο c, του νόμου περί RPSP, διαπιστώνοντας απλώς την ύπαρξη από κοινού συμμετοχής, αφενός, του εταίρου και διαχειριστή του εξουσιοδοτημένου προσώπου και, αφετέρου, του εταίρου και διαχειριστή του εταίρου του δημόσιου τομέα σε τρίτη εταιρία, χωρίς να παράσχει περαιτέρω στοιχεία σχετικά με τη φύση και το εύρος της εν λόγω επιχειρηματικής σχέσεως.
88
Πράγματι, το στοιχείο αυτό συνιστά ζήτημα σχετικό με την ορθή ερμηνεία του εθνικού δικαίου στην οποία προέβησαν τα δικαστήρια αυτά, καθώς και με την τήρηση της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως, το οποίο δεν ασκεί επιρροή στην εκτίμηση του κατά πόσον η διάταξη αυτή είναι αρκούντως σαφής και ακριβής ώστε να πληροί τις απαιτήσεις του άρθρου 49, παράγραφος 1, του Χάρτη. Εν πάση περιπτώσει, ακόμη και αν υποτεθεί ότι η ερμηνεία αυτή είναι απρόβλεπτη, κατά την έννοια της σχετικής με το άρθρο 49, παράγραφος 1, νομολογίας, από τη διαπίστωση αυτή δεν θα μπορούσε να συναχθεί ότι το άρθρο 19, στοιχείο c, του νόμου περί RPSP, αυτό καθεαυτό, δεν πληροί τις απαιτήσεις του άρθρου 49, παράγραφος 1, αλλά θα συνεπαγόταν μάλλον ότι η εν λόγω ερμηνεία δεν θα μπορούσε να γίνει δεκτή, δεδομένου ότι είναι αντίθετη προς τα θεμελιώδη δικαιώματα.
89
Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, στο έκτο προδικαστικό ερώτημα προσήκει η απάντηση ότι το άρθρο 49, παράγραφος 1, του Χάρτη και η αρχή της ασφάλειας δικαίου έχουν την έννοια ότι δεν αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση η οποία προβλέπει ότι το πρόσωπο που είναι εξουσιοδοτημένο για την καταχώριση εταιρίας στο μητρώο εταίρων του δημόσιου τομέα δεν μπορεί να προβεί στην καταχώριση όταν, λόγω της σχέσεως που διατηρεί με τον εταίρο του δημόσιου τομέα, μπορεί να τεθεί εν αμφιβόλω η αμεροληψία του, ιδίως λόγω προσωπικών ή περιουσιακών δεσμών που τον συνδέουν με τον εν λόγω εταίρο του δημόσιου τομέα, χωρίς να ορίζονται άλλα κριτήρια βάσει των οποίων να μπορεί να εκτιμηθεί η αμεροληψία αυτή και μολονότι η παράβαση της υποχρεώσεως αμεροληψίας συνεπάγεται την επιβολή κυρώσεως ποινικού χαρακτήρα, υπό την προϋπόθεση ότι, λαμβανομένου υπόψη του γράμματος της εν λόγω εθνικής ρυθμίσεως καθώς και της ερμηνείας της βάσει των συνήθων μεθόδων ερμηνείας του δικαίου από τα αρμόδια εθνικά δικαστήρια, το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο και ο εταίρος του δημόσιου τομέα είναι σε θέση να προσδιορίσουν με επαρκή σαφήνεια και ακρίβεια ποιες πράξεις και παραλείψεις μπορούν να στοιχειοθετήσουν την ποινική τους ευθύνη.
Επί του πέμπτου ερωτήματος
90
Με το πέμπτο ερώτημα, το οποίο πρέπει να εξετασθεί πριν από το τέταρτο ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινισθεί αν το άρθρο 49, παράγραφος 1, του Χάρτη και η αρχή της ασφάλειας δικαίου έχουν την έννοια ότι αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση η οποία, σε περίπτωση παραβάσεως της υποχρεώσεως αμεροληψίας το οποίο βαρύνει το πρόσωπο που είναι εξουσιοδοτημένο να καταχωρίσει εταιρία στο μητρώο εταίρων του δημόσιου τομέα, προβλέπει απλώς την επιβολή στην εταιρία αυτή προστίμου αντίστοιχου προς το οικονομικό πλεονέκτημα το οποίο αποκόμισε στο πλαίσιο των σχέσεών της με τον δημόσιο τομέα, χωρίς να διευκρινίζει τις παραμέτρους βάσει των οποίων μπορεί να αποδειχθεί το πλεονέκτημα αυτό.
91
Από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως προκύπτει ότι το άρθρο 13, παράγραφος 1, στοιχείο a, πρώτη ημιπερίοδος, του νόμου περί RPSP προβλέπει ότι, σε περίπτωση παραβάσεως, μεταξύ άλλων, της απαγορεύσεως του άρθρου 19, στοιχείο c, του νόμου αυτού, η οποία απαιτεί, για τους σκοπούς της καταχωρίσεως του εταίρου του δημόσιου τομέα στο RPSP, το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο να μη διατηρεί καμία σχέση με τον εν λόγω εταίρο ή με τα μέλη των οργάνων του ικανή να θέσει εν αμφιβόλω την αμεροληψία του, η αρμόδια για την καταχώριση αρχή επιβάλλει στον εταίρο του δημόσιου τομέα «πρόστιμο ίσο προς το οικονομικό πλεονέκτημα το οποίο αποκόμισε ο εταίρος αυτός». Όταν το οικονομικό αυτό πλεονέκτημα δεν μπορεί να προσδιορισθεί ποσοτικώς, η εν λόγω αρχή επιβάλλει στον εταίρο του δημόσιου τομέα πρόστιμο κυμαινόμενο μεταξύ 10000 ευρώ και 1000000 ευρώ.
92
Επομένως, από το εν λόγω άρθρο 13, παράγραφος 1, στοιχείο a, προκύπτει ότι η δυνατότητα ποσοτικοποιήσεως του οικονομικού πλεονεκτήματος το οποίο αποκόμισε ο εταίρος του δημόσιου τομέα, καθώς και το ύψος του πλεονεκτήματος, όταν αυτό μπορεί να προσδιορισθεί, καθορίζει ή, τουλάχιστον, επηρεάζει το ύψος του προστίμου που επιβάλλεται στον εν λόγω εταίρο για παράβαση της υποχρεώσεως που προβλέπεται στο άρθρο 19, στοιχείο c, του νόμου περί RPSP. Ως εκ τούτου, προκειμένου να τηρούνται οι απαιτήσεις του άρθρου 49, παράγραφος 1, του Χάρτη, η έννοια του «οικονομικού πλεονεκτήματος», κατά τον νόμο αυτόν, πρέπει να είναι αρκούντως σαφής και ακριβής ώστε να παρέχει στους εταίρους του δημόσιου τομέα τη δυνατότητα να καθορίζουν τις κυρώσεις στις οποίες υπόκεινται σε περίπτωση παραβάσεως του εν λόγω νόμου.
93
Συναφώς, το αιτούν δικαστήριο παρατηρεί ότι το άρθρο 13, παράγραφος 1, στοιχείο a, πρώτη ημιπερίοδος, του νόμου περί RPSP δεν διευκρινίζει αν η έννοια του «οικονομικού πλεονεκτήματος» αφορά το οικονομικό πλεονέκτημα το οποίο αποκόμισε η εταιρία, στην οποία επιβλήθηκαν κυρώσεις, βάσει συμβάσεως συναφθείσας με φορέα του δημόσιου τομέα, η σύναψη της οποίας εξαρτάται, για παράδειγμα, από την καταχώρισή της στο RPSP, ή αν πρέπει να ληφθεί υπόψη το οικονομικό πλεονέκτημα το οποίο απορρέει από τη συνολική εμπορική και οικονομική δραστηριότητα της εταιρίας αυτής. Το αιτούν δικαστήριο προσθέτει ότι η ανωτέρω διάταξη δεν καθορίζει την κρίσιμη περίοδο για την εκτίμηση ενός τέτοιου πλεονεκτήματος, ειδικότερα, αν πρέπει να ληφθεί υπόψη η περίοδος μετά την καταχώριση στο RPSP, η περίοδος μετά τη σύναψη της συμβάσεως ή ακόμη το ημερολογιακό έτος που προηγείται εκείνου κατά το οποίο επιβάλλεται η κύρωση.
94
Στο πλαίσιο αυτό, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι τόσο το Okresný súd Žilina (πρωτοδικείο της Žilina) όσο και το Krajský súd v Žiline (περιφερειακό δικαστήριο της Žilina) ερμήνευσαν την έννοια του «οικονομικού πλεονεκτήματος» του άρθρου 13, παράγραφος 1, στοιχείο a, πρώτη ημιπερίοδος, του νόμου περί RPSP στηριζόμενα στην αιτιολογική έκθεση του νόμου αυτού. Επομένως, τα ανωτέρω δικαστήρια έκριναν ότι η έννοια αυτή αφορά το όφελος το οποίο αποκόμισε ο εταίρος του δημόσιου τομέα από τις σχετικές συναλλαγές οι οποίες πραγματοποιήθηκαν με τον δημόσιο τομέα κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ της καταχωρίσεως του εν λόγω εταίρου στο RPSP και της ενάρξεως της διαδικασίας επιβολής κυρώσεων.
95
Ως εκ τούτου, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται ως προς τη συμβατότητα της ερμηνευτικής αυτής προσεγγίσεως με το άρθρο 49, παράγραφος 1, του Χάρτη, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι η ερμηνεία αυτή είναι σύμφωνη με την αιτιολογική έκθεση του νόμου περί RPSP.
96
Πρέπει να υπομνησθεί ότι το γεγονός ότι μια ρύθμιση χρησιμοποιεί ευρείες έννοιες οι οποίες πρέπει σταδιακά να αποσαφηνισθούν δεν εμποδίζει, κατ’ αρχήν, να θεωρηθεί ότι η εν λόγω ρύθμιση προβλέπει σαφείς και ακριβείς κανόνες οι οποίοι παρέχουν στον πολίτη τη δυνατότητα να προβλέψει, σε περίπτωση παραβάσεως της εν λόγω ρυθμίσεως, ποιες κυρώσεις ποινικού χαρακτήρα μπορούν να επιβληθούν. Συναφώς, αυτό που έχει σημασία είναι αν η τυχόν αμφισημία ή αοριστία των εν λόγω εννοιών μπορεί να αρθεί με προσφυγή στις συνήθεις μεθόδους ερμηνείας του δικαίου (πρβλ. απόφαση της 29ης Ιουλίου 2024, Belgian Association of Tax Lawyers κ.λπ., C‑623/22, EU:C:2024:639, σκέψη 44 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
97
Εν προκειμένω, επισημαίνεται ότι η ερμηνεία της εννοίας του «οικονομικού πλεονεκτήματος» του άρθρου 13, παράγραφος 1, στοιχείο a, πρώτη ημιπερίοδος, του νόμου περί RPSP, διά παραπομπής στην αιτιολογική έκθεση του νόμου αυτού, συνιστά, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέσχε το αιτούν δικαστήριο, συνήθη ερμηνευτική μέθοδο στο σλοβακικό δίκαιο.
98
Υπό τις συνθήκες αυτές, η έννοια αυτή, όπως έχει ερμηνευθεί μέσω της ανωτέρω μεθόδου, είναι αρκούντως σαφής και ακριβής υπό το πρίσμα των απαιτήσεων που απορρέουν από τις αρχές της ασφάλειας δικαίου και της νομιμότητας σε ποινικές υποθέσεις.
99
Το αιτούν δικαστήριο προσθέτει ότι, εν προκειμένω, αφού διαπίστωσαν ότι η Mabonex Slovakia είχε αποκομίσει αρνητικό «οικονομικό πλεονέκτημα» από τις εμπορικές συναλλαγές της με τον δημόσιο τομέα, το Okresný súd Žilina (πρωτοδικείο της Žilina) και το Krajský súd v Žiline (περιφερειακό δικαστήριο της Žilina) αποφάσισαν να επιβάλουν στην εταιρία αυτή πρόστιμο ύψους 20000 ευρώ βάσει του άρθρου 13, παράγραφος 1, στοιχείο a, δεύτερη ημιπερίοδος, του νόμου περί RPSP. Θεωρεί όμως ότι η ερμηνεία αυτή είναι προβληματική, καθόσον ο νόμος περί RPSP δεν διευκρινίζει ότι ένα αρνητικό «οικονομικό πλεονέκτημα» πρέπει να νοείται ως αναφερόμενο σε κατάσταση στο πλαίσιο της οποίας το πλεονέκτημα αυτό δεν μπορεί να προσδιορισθεί ποσοτικώς.
100
Συναφώς, πρέπει να υπογραμμισθεί ότι, όπως επισημάνθηκε στη σκέψη 88 της παρούσας αποφάσεως, το ερώτημα αυτό αναφέρεται στην ορθή ερμηνεία του εθνικού δικαίου, η εκτίμηση της οποίας απόκειται στο αιτούν δικαστήριο. Αντιθέτως, το εν λόγω ερώτημα δεν ασκεί επιρροή στον σαφή και ακριβή χαρακτήρα του άρθρου 13, παράγραφος 1, στοιχείο a, πρώτη ημιπερίοδος, του νόμου περί RPSP, κατά την έννοια των αρχών της ασφάλειας δικαίου και της νομιμότητας σε ποινικές υποθέσεις.
101
Προκειμένου να εκτιμηθεί η τήρηση του άρθρου 49, παράγραφος 1, του Χάρτη, πρέπει να καθορισθεί αν εταίρος του δημόσιου τομέα είναι σε θέση να προβλέψει τις περιπτώσεις στις οποίες υπόκειται σε πρόστιμο και αν ο τρόπος υπολογισμού του είναι ευλόγως προβλέψιμος.
102
Επισημαίνεται, όμως, όπως επισήμανε και η Σλοβακική Κυβέρνηση και υπό την επιφύλαξη των εξακριβώσεων στις οποίες οφείλει να προβεί το αιτούν δικαστήριο, ότι, λαμβανομένης υπόψη της οικονομίας και του σκοπού του νόμου αυτού, όπως προκύπτουν από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, εταίρος του δημόσιου τομέα, όταν από τις σχέσεις του με τον δημόσιο τομέα προκύπτει αρνητικό οικονομικό αποτέλεσμα, μπορεί ευλόγως να προβλέψει ότι διατρέχει τον κίνδυνο να του επιβληθεί πρόστιμο υπολογιζόμενο σύμφωνα με το άρθρο 13, παράγραφος 1, στοιχείο a, του εν λόγω νόμου σε περίπτωση που έχει διαπράξει παράβαση του ως άνω νόμου. Στο αιτούν δικαστήριο εναπόκειται να εκτιμήσει αν, υπό τις περιστάσεις αυτές, ο εταίρος του δημόσιου τομέα μπορούσε ευλόγως να προβλέψει ότι τυχόν αρνητικό «οικονομικό πλεονέκτημα» μπορεί να εξομοιωθεί με αδυναμία ποσοτικού προσδιορισμού του πλεονεκτήματος αυτού.
103
Κατόπιν των ανωτέρω σκέψεων, στο πέμπτο προδικαστικό ερώτημα προσήκει η απάντηση ότι το άρθρο 49, παράγραφος 1, του Χάρτη και η αρχή της ασφάλειας δικαίου έχουν την έννοια ότι δεν αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση η οποία, σε περίπτωση παραβάσεως της υποχρεώσεως αμεροληψίας που υπέχει το αρμόδιο για την καταχώριση εταιρίας σε μητρώο εταίρων του δημόσιου τομέα πρόσωπο, προβλέπει απλώς την επιβολή στην εταιρία αυτή προστίμου ισόποσου προς το οικονομικό πλεονέκτημα το οποίο αποκόμισε η εταιρία αυτή στο πλαίσιο των σχέσεών της με τον δημόσιο τομέα, χωρίς να διευκρινίζονται οι παράμετροι βάσει των οποίων μπορεί να αποδειχθεί το πλεονέκτημα αυτό, υπό την προϋπόθεση ότι οι παράμετροι αυτές μπορούν να απορρέουν από συνήθη μέθοδο ερμηνείας του δικαίου την οποία εφαρμόζουν τα αρμόδια εθνικά δικαστήρια, ούτως ώστε η εν λόγω εταιρία να είναι σε θέση να εκτιμήσει, κατά τρόπο αρκούντως σαφή και ακριβή, τις κυρώσεις στις οποίες υπόκειται σε περίπτωση παραβάσεως της ρυθμίσεως αυτής.
Επί του τετάρτου ερωτήματος
104
Με το τέταρτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινισθεί αν το άρθρο 49, παράγραφος 3, του Χάρτη έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση η οποία επιβάλλει αυτομάτως σε εταιρία η οποία την παρέβη πρόστιμο αντίστοιχο προς το οικονομικό όφελος το οποίο αποκόμισε η εταιρία αυτή στο πλαίσιο των σχέσεών της με τον δημόσιο τομέα, χωρίς η αρμόδια αρχή να μπορεί να κάνει διάκριση αναλόγως της φύσεως της διαπραχθείσας παραβάσεως ούτε να λάβει υπόψη τις λοιπές αρνητικές έννομες συνέπειες που μπορεί να έχει η επιβολή του εν λόγω προστίμου για την εταιρία στην οποία επιβάλλονται κυρώσεις.
105
Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι η αρχή της αναλογικότητας των ποινών, η οποία κατοχυρώνεται στο άρθρο 49, παράγραφος 3, του Χάρτη, επιτάσσει η αυστηρότητα της κυρώσεως να αντιστοιχεί στη σοβαρότητα της οικείας παραβάσεως (πρβλ. απόφαση της 6ης Οκτωβρίου 2021, ECOTEX κ.λπ., C‑544/19, EU:C:2021:803, σκέψη 97 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
106
Εξάλλου, η αρχή της αναλογικότητας διέπει όχι μόνον τον καθορισμό των συστατικών στοιχείων της παραβάσεως, αλλά και τον ορισμό των κανόνων σχετικά με την αυστηρότητα των προστίμων και την εκτίμηση των στοιχείων τα οποία είναι δυνατόν να λαμβάνονται υπόψη για την επιμέτρηση των προστίμων (απόφαση της 6ης Οκτωβρίου 2021, ECOTEX BULGARIA, C‑544/19, EU:C:2021:803, σκέψη 98 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
107
Από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει επίσης ότι τα διοικητικά ή κατασταλτικά μέτρα που προβλέπονται από την εθνική νομοθεσία δεν πρέπει να υπερβαίνουν τα αναγκαία όρια για την επίτευξη των σκοπών οι οποίοι θεμιτώς επιδιώκονται με τη σχετική νομοθεσία. Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο έχει διευκρινίσει ότι η αυστηρότητα των κυρώσεων πρέπει να συνάδει με τη σοβαρότητα των παραβάσεων τις οποίες αυτές κολάζουν, ιδίως διασφαλίζοντας όντως ένα αποτρεπτικό αποτέλεσμα (πρβλ. απόφαση της 6ης Οκτωβρίου 2021, ECOTEX BULGARIA, C‑544/19, EU:C:2021:803, σκέψεις 99 και 100 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
108
Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, το άρθρο 13, παράγραφος 1, στοιχείο a, πρώτη ημιπερίοδος, του νόμου περί RPSP προβλέπει την επιβολή στον εταίρο του δημόσιου τομέα προστίμου ισόποσου προς το οικονομικό πλεονέκτημα το οποίο αποκόμισε ο εταίρος αυτός στο πλαίσιο των σχέσεών του με τον δημόσιο τομέα, τούτο δε για όλες τις παραβάσεις τις οποίες απαριθμεί και, ειδικότερα, για την περίπτωση παραβάσεως της απαγορεύσεως του άρθρου 19, στοιχείο c, του ίδιου νόμου.
109
Επισημαίνεται, κατά πρώτον, ότι, λαμβανομένου υπόψη του γράμματος των ανωτέρω διατάξεων και των στοιχείων που περιλαμβάνονται στην αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, οι ανωτέρω διατάξεις θεσπίζουν καθεστώς αντικειμενικής ευθύνης, δυνάμει του οποίου η διαπίστωση των πραγματικών περιστατικών που στοιχειοθετούν την παράβαση, ανεξαρτήτως της προθέσεως ή της αμέλειας των οικείων προσώπων, ήτοι του επιχειρηματία που είναι εταίρος του δημόσιου τομέα και του προσώπου το οποίο είναι εξουσιοδοτημένο να τον καταχωρίσει στο RPSP, αρκεί για να επιβάλει η αρμόδια για την καταχώριση αρχή πρόστιμο αντίστοιχο προς το οικονομικό όφελος το οποίο αποκόμισε ο εν λόγω επιχειρηματίας στο πλαίσιο των σχέσεών του με τον δημόσιο τομέα.
110
Το γεγονός, όμως, ότι το πρόστιμο που επιβάλλεται σε περίπτωση παραβάσεως, μεταξύ άλλων, του άρθρου 19, στοιχείο c, μπορεί να ισούται προς ένα τέτοιο πλεονέκτημα δεν μπορεί, αυτό καθεαυτό, να συνεπάγεται ότι το άρθρο 49, παράγραφος 3, του Χάρτη αντιτίθεται στο άρθρο 13, παράγραφος 1, στοιχείο a, πρώτη ημιπερίοδος, του νόμου περί RPSP. Πράγματι, δεν μπορεί να αποκλεισθεί το ενδεχόμενο η κύρωση της καθ’ ολοκληρίαν άρσεως του οικονομικού πλεονεκτήματος το οποίο αποκόμισε μια εταιρία στο πλαίσιο των σχέσεών της με τον δημόσιο τομέα, όταν δεν έχει συμμορφωθεί προς τις απαιτήσεις του νόμου αυτού, να εμφανίζει λογική συνοχή και να είναι αποτελεσματική για την επίτευξη του σκοπού που επιδιώκει ο εν λόγω νόμος, ο οποίος συνίσταται στη διασφάλιση της διαφάνειας των εννόμων και εμπορικών σχέσεων που διατηρεί ο δημόσιος τομέας με τους εταίρους του.
111
Ομοίως, το γεγονός, το οποίο μνημονεύει το αιτούν δικαστήριο, ότι το άρθρο 13, παράγραφος 1, στοιχείο a, πρώτη ημιπερίοδος, του νόμου περί RPSP δεν καθορίζει κανένα ανώτατο όριο για το πρόστιμο δεν φαίνεται, αυτό καθεαυτό, αντίθετο προς την αρχή της αναλογικότητας των ποινών, κατά την έννοια του άρθρου 49, παράγραφος 3, του Χάρτη, στο μέτρο που η θέσπιση ενός τέτοιου ανώτατου ορίου θα μπορούσε να διακυβεύσει την αποτελεσματικότητα του προστίμου καθώς και το αποτρεπτικό και κατασταλτικό αποτέλεσμά του, καθόσον θα μπορούσε να παρακινήσει ορισμένους επιχειρηματίες να μη συμμορφωθούν προς τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τον νόμο αυτόν όταν το οικονομικό πλεονέκτημα που προσδοκούν να αποκομίσουν στο πλαίσιο των σχέσεών τους με τον δημόσιο τομέα υπερβαίνει το ανώτατο αυτό όριο.
112
Εντούτοις, κατά δεύτερον, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι, κατά την εφαρμογή του άρθρου 13, παράγραφος 1, στοιχείο a, πρώτη ημιπερίοδος, του νόμου περί RPSP, η αρμόδια για την καταχώριση αρχή επιβάλλει αυτομάτως το πρόστιμο που προβλέπει η διάταξη αυτή, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις ιδιαίτερες περιστάσεις της συγκεκριμένης περιπτώσεως. Επισημαίνεται, όμως, ότι ένας τέτοιος αυτοματισμός, στο πλαίσιο προστίμου του οποίου το ύψος είναι δυνητικά πολύ υψηλό, δεν συνάδει με την αρχή της αναλογικότητας κατά την έννοια του άρθρου 49, παράγραφος 3, του Χάρτη, καθόσον η αρχή αυτή δεν έχει την ευχέρεια να προσαρμόζει το ποσό του προστίμου σε συνάρτηση με τη σοβαρότητα της διαπραχθείσας παραβάσεως.
113
Ειδικότερα, το αιτούν δικαστήριο διευκρινίζει ότι η αρμόδια για την καταχώριση αρχή δεν λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στο RPSP, σχετικά με τον πραγματικό δικαιούχο του εταίρου του δημόσιου τομέα, είναι ορθές. Ωστόσο, η ακρίβεια των πληροφοριών αυτών συνιστά κρίσιμη περίσταση κατά την επιβολή του προστίμου από την εν λόγω αρχή. Πράγματι, εν τοιαύτη περιπτώσει, τέτοιες πληροφορίες παρέχουν στις οντότητες του δημόσιου τομέα τη δυνατότητα να έχουν στη διάθεσή τους, κατά τρόπο αξιόπιστο, το σύνολο των κρίσιμων στοιχείων που αφορούν τον επιχειρηματία ο οποίος επιθυμεί να συνάψει νομικές και εμπορικές σχέσεις με τον δημόσιο τομέα, διασφαλίζοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο τη διαφάνεια στο πλαίσιο των σχέσεων αυτών και, ως εκ τούτου, την επίτευξη του σκοπού που επιδιώκει ο νόμος περί RPSP.
114
Κατά τρίτον, από το άρθρο 13, παράγραφος 6, του ανωτέρω νόμου προκύπτει ότι, κατά την επιβολή προστίμου, η αρμόδια για την καταχώριση αρχή λαμβάνει υπόψη, ειδικότερα, τη φύση, τη σοβαρότητα, καθώς και τον τρόπο και τις συνέπειες της παραβάσεως της επίμαχης υποχρεώσεως. Τούτου λεχθέντος, το αιτούν δικαστήριο διευκρινίζει ότι η διάταξη αυτή εφαρμόζεται, στην πράξη, μόνο στην περίπτωση που το οικονομικό πλεονέκτημα το οποίο αποκόμισε ο εταίρος του δημόσιου τομέα δεν μπορεί να προσδιορισθεί ποσοτικώς, οπότε το ύψος του προστίμου πρέπει να εκτιμηθεί υπό το πρίσμα του άρθρου 13, παράγραφος 1, στοιχείο a, δεύτερη ημιπερίοδος, του νόμου περί RPSP.
115
Ως εκ τούτου, μολονότι η εφαρμογή, σε μια τέτοια περίπτωση, του άρθρου 13, παράγραφος 6, του νόμου αυτού μπορεί να είναι σύμφωνη με την απαίτηση αναλογικότητας που προβλέπεται στο άρθρο 49, παράγραφος 3, του Χάρτη, εντούτοις εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να βεβαιωθεί ότι, εν προκειμένω, σε περίπτωση που ήθελε κρίνει ότι η αρμόδια για την καταχώριση αρχή επέβαλε ορθώς τα επίμαχα στην κύρια δίκη πρόστιμα βάσει του άρθρου 13, παράγραφος 1, στοιχείο a, δεύτερη ημιπερίοδος, του εν λόγω νόμου, η αρχή αυτή έλαβε υπόψη το σύνολο των κρίσιμων περιστάσεων της συγκεκριμένης υποθέσεως, σύμφωνα με το εν λόγω άρθρο 13, παράγραφος 6.
116
Κατά τέταρτον και τελευταίο, όσον αφορά τις λοιπές δυσμενείς συνέπειες που προβλέπει ο νόμος περί RPSP για την εταιρία στην οποία επιβάλλονται κυρώσεις, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει, αφενός, ότι, αφ’ ης στιγμής η απόφαση περί επιβολής προστίμου καταστεί απρόσβλητη, η οντότητα του δημόσιου τομέα μπορεί, δυνάμει του άρθρου 15 του νόμου αυτού, να καταγγείλει κάθε σύμβαση με τον εταίρο του δημόσιου τομέα. Είναι αληθές, συναφώς, ότι τοιαύτη καταγγελία μπορεί να έχει δυνητικά σημαντικές συνέπειες για τον οικείο επιχειρηματία. Εντούτοις, προκειμένου να εξακριβωθεί η τήρηση του άρθρου 49, παράγραφος 3, του Χάρτη, επισημαίνεται ότι εναπόκειται στην οντότητα του δημόσιου τομέα, και όχι στην αρμόδια για την καταχώριση αρχή, η οποία επιβάλλει το πρόστιμο, κατά την έννοια του άρθρου 13, παράγραφος 1, στοιχείο a, του νόμου αυτού, να λάβει υπόψη τη σοβαρότητα των συνεπειών τοιαύτης καταγγελίας υπό το πρίσμα του συνόλου των λοιπών κρίσιμων περιστάσεων της συγκεκριμένης υποθέσεως. Πράγματι, κατά το στάδιο της επιβολής του προστίμου, η εν λόγω αρχή δεν είναι σε θέση να καθορίσει αν η οντότητα του δημόσιου τομέα θα προβεί πράγματι στην καταγγελία της συμβάσεως.
117
Αφετέρου, το αιτούν δικαστήριο θεωρεί προβληματικό, υπό το πρίσμα της τηρήσεως του άρθρου 49, παράγραφος 3, του Χάρτη, το γεγονός ότι, σύμφωνα με το άρθρο 13, παράγραφος 2, του νόμου περί RPSP, η ίδια αρχή προβαίνει στη διαγραφή του εταίρου του δημόσιου τομέα από το RPSP όταν έχει επιβάλει πρόστιμο, με απόφαση η οποία έχει καταστεί απρόσβλητη, μεταξύ άλλων, για παράβαση της απαγορεύσεως του άρθρου 19 του νόμου αυτού, και το πρόστιμο αυτό δεν καταβλήθηκε εντός της προθεσμίας που έταξε το αρμόδιο δικαστήριο.
118
Συναφώς, υπογραμμίζεται ότι, κατά την επιβολή του προστίμου, η αρμόδια για την καταχώριση αρχή δεν είναι σε θέση να διαπιστώσει αν ο εταίρος του δημόσιου τομέα θα αρνηθεί την καταβολή του προστίμου, με αποτέλεσμα τη διαγραφή του από το RPSP. Ως εκ τούτου, υπό το πρίσμα του άρθρου 49, παράγραφος 3, του Χάρτη, δεν μπορεί να εγείρεται η απαίτηση ο νόμος περί RPSP να λαμβάνει υπόψη το ενδεχόμενο αυτό κατά τον καθορισμό του ύψους του προστίμου.
119
Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των ανωτέρω σκέψεων, στο τέταρτο προδικαστικό ερώτημα προσήκει η απάντηση ότι το άρθρο 49, παράγραφος 3, του Χάρτη έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση η οποία επιβάλλει, αυτομάτως, σε εταιρία η οποία παρέβη την εν λόγω ρύθμιση πρόστιμο ισόποσο προς το οικονομικό πλεονέκτημα το οποίο αποκόμισε η εταιρία αυτή στο πλαίσιο των σχέσεών της με τον δημόσιο τομέα, χωρίς η αρμόδια αρχή να μπορεί να λάβει υπόψη, για τον καθορισμό του ύψους του προστίμου, οποιαδήποτε περίσταση σχετική με την παράβαση της εν λόγω υποχρεώσεως. Αντιθέτως, το άρθρο 49, παράγραφος 3, του Χάρτη έχει την έννοια ότι δεν αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση η οποία προβλέπει την επιβολή προστίμου εντός των ορίων ενός ελάχιστου και ενός μέγιστου ποσού, υπό την προϋπόθεση ότι η αρμόδια αρχή λαμβάνει υπόψη, ειδικότερα, τη φύση, τη σοβαρότητα, καθώς και τις λεπτομέρειες και τις συνέπειες εκ της παραβάσεως της οικείας υποχρεώσεως.
Επί των δικαστικών εξόδων
120
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σε αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (όγδοο τμήμα) αποφαίνεται:
1)
Το άρθρο 49, παράγραφος 1, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η αρχή της ασφάλειας δικαίου έχουν την έννοια ότι δεν αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση η οποία προβλέπει ότι το πρόσωπο που είναι εξουσιοδοτημένο για την καταχώριση εταιρίας στο μητρώο εταίρων του δημόσιου τομέα δεν μπορεί να προβεί στην καταχώριση όταν, λόγω της σχέσεως που διατηρεί με τον εταίρο του δημόσιου τομέα, μπορεί να τεθεί εν αμφιβόλω η αμεροληψία του, ιδίως λόγω προσωπικών ή περιουσιακών δεσμών που τον συνδέουν με τον εν λόγω εταίρο του δημόσιου τομέα, χωρίς να ορίζονται άλλα κριτήρια βάσει των οποίων να μπορεί να εκτιμηθεί η αμεροληψία αυτή και μολονότι η παράβαση της υποχρεώσεως αμεροληψίας συνεπάγεται την επιβολή κυρώσεως ποινικού χαρακτήρα, υπό την προϋπόθεση ότι, λαμβανομένου υπόψη του γράμματος της εν λόγω εθνικής ρυθμίσεως καθώς και της ερμηνείας της βάσει των συνήθων μεθόδων ερμηνείας του δικαίου από τα αρμόδια εθνικά δικαστήρια, το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο και ο εταίρος του δημόσιου τομέα είναι σε θέση να προσδιορίσουν με επαρκή σαφήνεια και ακρίβεια ποιες πράξεις και παραλείψεις μπορούν να στοιχειοθετήσουν την ποινική τους ευθύνη.
2)
Το άρθρο 49, παράγραφος 1, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η αρχή της ασφάλειας δικαίου έχουν την έννοια ότι δεν αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση η οποία, σε περίπτωση παραβάσεως της υποχρεώσεως αμεροληψίας που υπέχει το αρμόδιο για την καταχώριση εταιρίας σε μητρώο εταίρων του δημόσιου τομέα πρόσωπο, προβλέπει απλώς την επιβολή στην εταιρία αυτή προστίμου ισόποσου προς το οικονομικό πλεονέκτημα το οποίο αποκόμισε η εταιρία αυτή στο πλαίσιο των σχέσεών της με τον δημόσιο τομέα, χωρίς να διευκρινίζονται οι παράμετροι βάσει των οποίων μπορεί να αποδειχθεί το πλεονέκτημα αυτό, υπό την προϋπόθεση ότι οι παράμετροι αυτές μπορούν να απορρέουν από συνήθη μέθοδο ερμηνείας του δικαίου την οποία εφαρμόζουν τα αρμόδια εθνικά δικαστήρια, ούτως ώστε η εν λόγω εταιρία να είναι σε θέση να εκτιμήσει, κατά τρόπο αρκούντως σαφή και ακριβή, τις κυρώσεις στις οποίες υπόκειται σε περίπτωση παραβάσεως της ρυθμίσεως αυτής.
3)
Το άρθρο 49, παράγραφος 3, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση η οποία επιβάλλει, αυτομάτως, σε εταιρία η οποία παρέβη την εν λόγω ρύθμιση πρόστιμο ισόποσο προς το οικονομικό πλεονέκτημα το οποίο αποκόμισε η εταιρία αυτή στο πλαίσιο των σχέσεών της με τον δημόσιο τομέα, χωρίς η αρμόδια αρχή να μπορεί να λάβει υπόψη, για τον καθορισμό του ύψους του προστίμου, οποιαδήποτε περίσταση σχετική με την παράβαση της εν λόγω υποχρεώσεως. Αντιθέτως, το άρθρο 49, παράγραφος 3, του Χάρτη έχει την έννοια ότι δεν αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση η οποία προβλέπει την επιβολή προστίμου εντός των ορίων ενός ελάχιστου και ενός μέγιστου ποσού, υπό την προϋπόθεση ότι η αρμόδια αρχή λαμβάνει υπόψη, ειδικότερα, τη φύση, τη σοβαρότητα, καθώς και τις λεπτομέρειες και τις συνέπειες εκ της παραβάσεως της οικείας υποχρεώσεως.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η σλοβακική.