Eagrán sealadach
TUAIRIM AN ABHCÓIDE GHINEARÁLTA
MEDINA
arna tabhairt an 14 Samhain
2024 (1)
Cás C‑351/23
GR REAL s. r. o.
v
PO,
RT
(Iarraidh ar réamhrialú ó Krajský súd v Prešove (an Chúirt Réigiúnach, Prešov, an tSlóvaic))
(Tarchur chun réamhrialú – Cosaint tomhaltóirí – Treoir
93/13/CEE – Téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóirí – Conradh creidmheasa tomhaltóirí – Conradh a shocraítear le muirear ar mhaoin dhochorraithe – Maoin dhochorraithe arb í teach teaghlaigh an tomhaltóra – Clásal luasghéaraithe le haghaidh aisíoc an chreidmheasa – Díol seachbhreithiúnach teach an tomhaltóra)
I.      Réamhrá
1.        Léiríodh sa bhreithiúnas cinniúnach in Aziz (2) an ‘nasc’ idir dlí na dtomhaltóirí, an dlí morgáiste agus an dlí um chearta an duine. (3) Ón mbreithiúnas sin i leith, forbraíodh coimircí nós imeachta láidre do thomhaltóirí mar thoradh ar chásdlí na Cúirte maidir le Treoir
93/13/CEE (4) i ndáil le himeachtaí forfheidhmithe conarthaí morgáiste cónaithe. Mar thoradh ar léiriú na Cúirte ar Threoir
93/13 i bhfianaise Airteagal 7 agus na chéad mhíre d’Airteagal 47(1) den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (‘an Chairt’), tagann ‘córas feabhais cumhachtach faoisimh’ chun cinn (5) i gcoinne athshealbhuithe.
2.        Leis an gcás seo, tugtar deis don Chúirt na coimircí nós imeachta a fhorbairt in aghaidh téarmaí éagóracha i gcomhthéacs imeachtaí forfheidhmithe morgáiste seachbhreithiúnacha agus iniúchadh a dhéanamh ar thionchar lochtanna nós imeachta líomhnaithe ar an bhféidearthacht atá ag tomhaltóir agóid a dhéanamh i gcoinne a dhíshealbhaithe tar éis an mhaoin mhorgáistithe a dhíol ar ceant.
II.    An dlí lena mbaineann
A.      Dlí an Aontais
1.      Treoir 93/13
3.        Faoi Airteagal 7(1) de Threoir
93/13:
‘Áiritheoidh na Ballstáit, ar mhaithe le leas na dtomhaltóirí agus na n‑iomaitheoirí, gurb ann do mhodhanna leordhóthanacha agus éifeachtacha chun cosc a chur ar úsáid leanúnach a bhaint as téarmaí éagóracha i gconarthaí arna dtabhairt i gcrích le tomhaltóirí ag díoltóirí nó ag soláthróirí.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
B.      Dlí na Slóvaice
1.      An Cód Sibhialta
4.        Faoi Mhír
151j(1) den zákon č. 40/1964 Zb. Občiansky zákonník (Dlí Uimh. 40/1964 maidir leis an gCód Sibhialta), sa leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí (‘an Cód Sibhialta’):
‘I gcás nach socraítear éileamh atá urraithe le muirear go hiomlán in am trátha, d’fhéadfadh an creidiúnaí urraithe tús a chur le forfheidhmiú an mhuirir. Agus an muirear á fhorfheidhmiú, d’fhéadfadh an creidiúnaí urraithe socraíocht an éilimh a fháil trí na modhanna a shonraítear sa chonradh nó tríd an urrús a dhíol ar ceant de bhun dlí sonrach [...] nó d’fhéadfadh sé nó sí iarratas a dhéanamh ar shocraíocht an éilimh tríd an urrús a dhíol de bhun forálacha reachtúla sonracha [...], mura bhforáiltear a mhalairt leis an dlí seo nó le dlí sonrach.’
5.        Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht i Mír
565 den Chód Sibhialta:
‘I gcás aisíocaíocht trí thráthchodanna, ní fhéadfadh an creidiúnaí a éileamh go n‑aisíocfar an t‑éileamh iomlán toisc nár íocadh aon tráthchuid mhíosúil murar chomhaontaigh na páirtithe é sin nó murar suíodh i mbreithiúnas é. D’fhéadfadh an creidiúnaí, áfach, an ceart sin a fheidhmiú ar a dhéanaí go dtí dáta dlite na chéad tráthchoda ina dhiaidh sin.’
2.      An Dlí maidir le ceantanna deonacha
6.        Foráiltear le Mír
16(1) den zákon č. 527/2002 Z. z. o dobrovož ných dražbách (Dlí Uimh. 527/2002 maidir le ceantanna deonacha, arna leasú; ‘an Dlí maidir le ceantanna deonacha’) nach bhféadfar dul ar aghaidh le díol ar ceant ach amháin ar bhonn comhaontú sínithe idir an duine a iarrann an díol agus an ceantálaí.
7.        Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht i Mír
19(1) den Dlí maidir le ceantanna deonacha:
‘Cuirfidh an ceantálaí an ceant ar ceal ar a dhéanaí roimh thús an cheant (a) ar iarraidh i scríbhinn ón duine atá ag lorg an díolacháin ar ceant, (b) má chruthaítear don cheantálaí trí bhíthin cinneadh in‐fhorfheidhmithe nach bhfuil an duine atá ag lorg an díolacháin ar ceant údaraithe chun an díolachán sin a lorg; má dheonaigh cúirt faoiseamh eatramhach, is leor a léiriú don cheantálaí gur ghlac an chúirt beart den sórt sin [...].’
8.        Foráiltear an méid seo a leanas i Mír
21(2) den Dlí maidir le ceantanna deonacha:
‘I gcás ina ndéantar agóid i gcoinne bhailíocht an chomhaontaithe muirir nó ina sáraítear forálacha an dlí seo, d’fhéadfadh aon duine a mhaíonn go ndearnadh dochar dá chearta mar thoradh ar an sárú sin iarratas a dhéanamh chun cúirte ar dhearbhú go bhfuil an díol ar neamhní. Rachaidh an ceart chun iarratas a dhéanamh chuig cúirt as feidhm, áfach, mura bhfeidhmítear é laistigh de 3 mhí tar éis an cheant phoiblí, mura rud é go mbaineann na forais ar a n‑iarrtar an neamhniú le cion coiriúil a dhéanamh agus go mbaineann an díol le maoin chónaithe ina raibh cónaí oifigiúil ar an iar-úinéir tráth an díola i gcomhréir le rialacha sonracha; sa chás sin, beifear in ann iarratas a dhéanamh go ndéanfaí an díol a neamhniú fiú tar éis don tréimhse sin dul in éag.’
3.      Cód an Nós Imeachta Shibhialta
9.        I gcomhréir le Mír
325(1) den zákon
160/2015 Z. z. Civilný sporový poriadok (Dlí Uimh. 160/2015 maidir le Cód an Nós Imeachta Sibhialta):
‘D’fhéadfadh an chúirt beart idirlinne a ghlacadh más gá staid áirithe a chur ina ceart láithreach nó má tá imní ann go gcuirfear forfheidhmiú an bhreithiúnais i mbaol.’
III. An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
10.      An 7 Aibreán
2011, thóg PO agus RT, na cosantóirí sna príomhimeachtaí, iasacht tomhaltóra amach ar luach EUR 63 000 le Slovenská Sporiteľňa, a.s. (‘an banc’). Bhí an iasacht sin inaisíoctha i dtráthchodanna míosúla EUR 424.41 ag tosú an 20 Meitheamh
2011, agus bhí an íocaíocht deiridh dlite an 20 Eanáir
2030. An lá céanna, thug na cosantóirí comhaontú i gcrích freisin chun an iasacht a urrú trí mhorgáiste. Ba é ábhar an chonartha lenar bunaíodh an muirear morgáiste an teach ina raibh PO agus RT ina gcónaí lena dtriúr leanaí.
11.      I litir dar dáta an 3 Samhain
2016, d’fhógair an banc go raibh an iasacht dlite le héifeacht láithreach agus d’éiligh sé go n‑aisíocfadh PO agus RT an fiachas gan íoc de EUR 56 888.08. (6) Faoi dhlí na Slóvaice, tá duine a fhorfheidhmíonn morgáiste i dteideal iarratas a dhéanamh ar an maoin atá urraithe leis an morgáiste sin a dhíol go deonach ar ceant má chomhaontaíonn na páirtithe amhlaidh.
12.      An 21 Aibreán
2017, thug PO agus RT caingean os comhair Okresný súd Prešov (Cúirt Dúiche Prešov, an tSlóvaic) ag lorg ordú lena gceanglaítear ar an mbanc staonadh ón morgáiste a fhorfheidhmiú trí cheant deonach. Ina gcaingean, mhaígh PO agus RT nach raibh sé de cheart ag an mbanc iomlán na hiasachta a ghlaoch isteach go luath, toisc nach raibh comhaontú chuige sin déanta ag na páirtithe sa chonradh iasachta. Rinne siad iarratas freisin ar bheart eatramhach lena n‑ordaítear don bhanc staonadh ó fhorfheidhmiú go dtí go dtabharfar na himeachtaí dearbhaitheacha chun críche.
13.      An 25 Aibreán
2017, reáchtáladh an chéad bhabhta den cheant, ina ndearna PO agóid i gcoinne an cheant, ag tagairt do na himeachtaí cúirte a bhí ar feitheamh. Níor éirigh leis an gcéad bhabhta den cheant deonach, toisc nach ndearnadh aon tairiscint.
14.      Le hordú an 26 Bealtaine
2017, dhiúltaigh Okresný súd Prešov (an Chúirt Dúiche, Prešov) don iarratas ar bhearta eatramhacha gan aghaidh a thabhairt ar éileamh na gcosantóirí gur sháraigh an banc a gcearta trí iomlán na hiasachta a éileamh. Rinne PO agus RT achomharc i gcoinne an ordaithe sin os comhair Krajský súd v Prešove (an Chúirt Réigiúnach, Prešov, an tSlóvaic).
15.      Cé go raibh na himeachtaí achomhairc fós ar siúl, reáchtáladh an dara babhta tairiscintí an 18 Iúil 2017. Ag an gceant sin, tharraing PO aird an cheantálaí agus an nótaire ar an bhfíoras go raibh imeachtaí dlíthiúla ar siúl d’fhonn an forfheidhmiú a chur ar fionraí. Mar sin féin, níor aithin an nótaire ná an ceantálaí ráiteas PO.
16.      Ba é GR REAL an tairgeoir rathúil ag an gceant, cuideachta a sholáthraíonn,
inter alia, creidmheas agus iasachtaí agus a choinníonn maoin chónaithe agus neamhchónaithe freisin. I gcomhréir le dlí na Slóvaice, tar éis na tairisceana ar éirigh léi, aistrítear teideal chun na maoine chuig an tairgeoir ar éirigh leis.
17.      Le cinneadh an 9 Lúnasa
2017, rialaigh Krajský súd v Prešove (an Chúirt Réigiúnach, Prešov) ar an achomharc a rinne PO agus RT, lenar cuireadh cinneadh Okresný súd Prešov (an Chúirt Dúiche, Prešov) ar ceal agus lenar tarchuireadh an cás ar ais chuig an gcúirt sin. De réir Krajský súd v Prešove (an Chúirt Réigiúnach, Prešov), ba cheart don chúirt chéadchéime scrúdú a dhéanamh, go háirithe, ar éileamh PO agus RT nach raibh comhaontú déanta acu leis an mbanc a ligfeadh don bhanc iomlán na hiasachta a ghlaoch isteach go luath. (7) Thairis sin, ba cheart don chúirt chéadchéime prionsabal na comhréireachta a chur i bhfeidhm agus scrúdú a dhéanamh ar cé acu a bhí nó nach raibh an ceant deonach ina bheart iomchuí, agus aird á tabhairt,
inter alia, ar chineál na maoine a cuireadh ar ceant mar áras teaghlaigh PO agus RT, agus ar mhodhanna malartacha a bheith ar fáil don chreidiúnaí chun an t‑éileamh a chomhlíonadh.
18.      An 19 Nollaig
2017, tharraing PO agus RT siar ón ngníomh chun bac a chur ar fhorfheidhmiú an mhorgáiste trí cheant deonach ar an bhforas, ós rud é go raibh an ceant déanta cheana féin, go raibh a ngníomhaíocht gan chuspóir. Le cinneadh an 11 Eanáir
2018, scoir Okresný súd Prešov (an Chúirt Dúiche, Prešov) de na himeachtaí agus d’ordaigh sé do PO agus RT na costais nós imeachta go léir arna dtabhú ag an mbanc a íoc.
19.      Mar thoradh ar an gceant, cláraíodh GR REAL mar úinéir an tí sa chlár talún agus d'ordaigh sé don PO agus don RT teach an teaghlaigh a fhágáil.
20.      Dhiúltaigh PO agus RT a mbaile a fhágáil áit a bhfuil cónaí orthu in éineacht lena dtriúr leanaí, ar mionaoisigh iad beirt acu agus a bhfuil neamhord síceolaíoch tromchúiseach orthu. Thairis sin, d’fhulaing PO stróc agus teastaíonn cúram laethúil uaithi.
21.      Rinne GR REAL fóntais an tí, amhail uisce agus leictreachas, a dhícheangal. Thionscain sé caingean le haghaidh díshealbhaithe freisin ag iarraidh go bhfágfadh na cosantóirí an mhaoin. Dhiúltaigh Okresný súd Prešov (an Chúirt Dúiche, Prešov) don chaingean le haghaidh díshealbhaithe agus, ar achomharc, dhiúltaigh Krajský súd v Prešove (an Chúirt Réigiúnach, Prešov) di. Chuir an dá chúirt san áireamh gurbh í an mhaoin áras teaghlaigh PO agus RT agus go mbeadh an díshealbhú neamhscrupallach. Sa chinneadh uaithi an 8 Aibreán
2021, chuir Najvyšší súd (an Chúirt Uachtarach, an tSlóvaic) an dá bhreithiúnas ar leataobh agus dúirt sí nach mór do na cúirteanna íochtaracha cearta maoine GR REAL a chur san áireamh.
22.      Sa dara breithiúnas uaithi, d’ordaigh Okresný súd Prešov (an Chúirt Dúiche, Prešov) do PO agus RT an mhaoin a fhágáil. Dhiúltaigh sí freisin a bhfrithéileamh ag lorg aitheantais ar a gceart úinéireachta ar an teach. De réir na cúirte sin, díoladh an mhaoin cheana féin ag an gceant deonach, níor dearbhaíodh go raibh an ceant sin neamhbhailí agus ní raibh dlínse ag an gcúirt ar tugadh na himeachtaí os a comhair sa chás sin rialú a thabhairt ar bhailíocht an cheant.
23.      Thug GR REAL achomharc os comhair na cúirte a rinne an tarchur i gcoinne na coda sin den bhreithiúnas ag an gcéad chéim nár bronnadh aisíocaíocht ar chostais na n‑imeachtaí air leis. Rinne PO agus RT achomharc i gcoinne an bhreithiúnais sin freisin a mhéid a chuir sé de cheangal orthu an mhaoin a fhágáil agus a bhfrithéileamh a dhíbhe.
24.      Measann an chúirt a rinne an tarchur gurb í an tsaincheist lárnach a ardaíodh sna príomhimeachtaí an bhfuil feidhm ag forálacha dhlí an Aontais maidir le cosaint tomhaltóirí i gcás inar reáchtáladh an ceant in ainneoin gur lorg na tomhaltóirí cosaint bhreithiúnach agus gur tharraing siad aird an cheantálaí ar na himeachtaí breithiúnacha atá ar feitheamh.
25.      Leagann an chúirt a rinne an tarchur béim ar a thábhachtaí atá prionsabal na deimhneachta dlíthiúla agus cosaint mheon macánta an tairgeora rathúil a fhaigheann an mhaoin i ndlíchóras na Slóvaice. Mar sin féin, ní chosnaítear meon macánta i gcás inar cúis ‘imní’ iad na cúinsí a bhaineann le fáil na maoine. Measann an chúirt a rinne an tarchur go bhfuil ‘imní’ i gceist leis an bhfíoras, sa chás sna príomhimeachtaí, gur cuireadh in iúl don duine a fuair an mhaoin go bhfuil imeachtaí breithiúnacha ar feitheamh ann.
26.      Maidir leis an bhféidearthacht go lorgódh an tomhaltóir cosaint bhreithiúnach ex post, cuireann an chúirt a rinne an tarchur in iúl nach bhforáiltear le hAirteagal 21(2) den Dlí maidir le ceantanna deonacha ach do thrí fhoras chun ceant a neamhniú, agus ní cheadaíonn aon cheann acu sin don tomhaltóir a líomhain go bhfuil téarmaí éagóracha ann. Go háirithe, de réir na cúirte sin, ní chumhdaítear éagóir an chlásail atá faoi dhíospóid maidir le haisíoc luath an éilimh leis an dara ceann de na forais sin, eadhon neamhbhailíocht an chomhaontaithe lena mbunaítear an muirear. Is é sin toisc go mbaineann an clásal luasghéaraithe le méid an chreidmheasa agus leis an sprioc-am chun é a aisíoc, seachas leis an urrús don chreidmheas agus lena fhorfheidhmiú.
27.      Measann an chúirt a rinne an tarchur go bhfuil sé tábhachtach a chinneadh an bhfuil Airteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir 93/13 infheidhme maidir le nós imeachta, amhail an nós imeachta atá i gceist sna príomhimeachtaí, i gcás inar bhain an tomhaltóir leas as na modhanna dlíthiúla chun bac a chur ar fhorfheidhmiú, ach gur cuireadh an forfheidhmiú i gcrích. Fiafraíonn sí freisin an bhfuil Treoir
93/13 i gcoinne reachtaíocht na Slóvaice maidir le ceantanna seachbhreithiúnacha sa mhéid nach ndéantar foráil inti maidir le modhanna éifeachtacha don tomhaltóir chun bac a chur ar an bhforfheidhmiú.
28.      Ar deireadh, féachann an chúirt a rinne an tarchur le hábharthacht an cháis sna príomhimeachtaí i dTreoir
2005/29/CE (8) maidir le cleachtais an cheantálaí a chinneadh.
29.      Sna himthosca sin, chinn Krajský súd v Prešove (an Chúirt Réigiúnach, Prešov, an tSlóvaic) bac a chur ar na himeachtaí os a comhair agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘(1)      An bhfuil feidhm ag [Airteagail 6(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir
93/13] le himeachtaí amhail atá i gceist sna príomhimeachtaí, a thionscain duine ab é an tairgeoir ar éirigh leis i gceant maoine, i gcás ina raibh frithéileamh ó thomhaltóir go dtabharfar ar ais an stádais roimh an gceant ar feitheamh go comhuaineach nuair a d’úsáid an tomhaltóir leigheasanna dlíthiúla, roimh an gceant seachbhreithiúnach, chun forfheidhmiú an liain a chur ar fionraí trí iarratas ar fhaoiseamh eatramhach a thaisceadh leis an gcúirt agus, ag an am céanna, roimh an gceant, chuir siad in iúl do na daoine a ghlac páirt i gceant na n‑imeachtaí cúirte atá ar feitheamh chun forfheidhmiú an liain trí cheant deonach a chur ar fionraí, nuair a chuaigh an ceant ar aghaidh in ainneoin na n‑imeachtaí dlíthiúla?
(2)      An gcaithfear [Treoir
93/13] a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leis ar fhorálacha náisiúnta, amhail an reachtaíocht atá i gceist sna príomhimeachtaí, ar lian é ar mhaoin dhochorraithe tomhaltóra, i gcomhthéacs forghníomhaithe ag gnóthas ceantanna príobháideacha (‟an ceantálaí”), d’fhonn fiach atá dlite do bhanc faoi chomhaontú creidmheasa do thomhaltóirí a aisghabháil,
(a)      nach gceadaítear don tomhaltóir agóidí a dhéanamh go héifeachtach os comhair an cheantálaí maidir le gné éagórach théarmaí an chonartha ar a bhonn atá éileamh an bhainc le forfheidhmiú chun an ceant a chur ar atráth, cé go bhfuil an t‑éileamh sin bunaithe ar théarmaí conarthacha éagóracha, agus go háirithe téarma conarthach maidir le hiasacht a aisíoc go luath,
(b)      nach gceadaítear don tomhaltóir cosc a chur ar cheant na maoine arb é teach an tomhaltóra í, d’ainneoin gur chuir an tomhaltóir an ceantálaí agus na daoine i láthair ag ceant na n‑imeachtaí cúirte ar an eolas maidir le faoiseamh eatramhach chun cosc a chur ar sheoladh an cheant, cé nach raibh a cinneadh deiridh eisithe ag an gcúirt ar an iarratas go fóill, nuair is é an beart faoisimh eatramhach an t‑aon deis atá ag an tomhaltóir cosaint shealadach cúirte a fháil in aghaidh stiúradh an cheant mar thoradh ar théarmaí conarthacha éagóracha,
(c)      nach gceadaítear do thomhaltóirí, sna himthosca dá dtagraítear sna míreanna roimhe seo, a gcearta a eascraíonn as trasuí Threoir
[93/13] a fheidhmiú go hiomlán agus cuspóirí na treorach sin a bhaint amach, ós rud é go gcuireann an reachtaíocht atá i gceist teorainn leis an bhféidearthacht a bhaineann le neamhniú díolacháin ar ceant a phléadáil chuig na trí shaincheist seo a leanas:
(i)      neamhbhailíocht an chomhaontaithe liain,
(ii)      sárú ar an [Dlí maidir le ceantanna deonacha],
(iii)      an ndearnadh cion?
(3)      An gcaithfear Treoir
[2005/29] a léiriú sa chaoi go gciallaíonn sé lian a fhorfheidhmiú ar bhonn téarma chonarthaigh éagóraigh a bhaineann le fiach a aisghabháil go luath a eascraíonn faoi chomhaontú creidmheasa tomhaltóirí agus, dá bhrí sin, méid mícheart an fhiachais a bhí le híoc a bheith ina chleachtas tráchtála éagórach de réir bhrí Airteagal 5 den Treoir sin, agus go háirithe cleachtas tráchtála ionsaitheach de réir bhrí Airteagail 8 agus 9 den Treoir sin, agus go bhfuil feidhm ag dliteanas an bhainc agus ag cuspóirí Threoir
[2005/29], de bhreis ar an mbanc, maidir leis an gceantálaí ag forfheidhmiú cearta an bhainc faoin lian?’
30.      Thíolaic GR REAL, Rialtas na Slóvaice agus an Coimisiún Eorpach barúlacha i scríbhinn. Sheol an Chúirt iarraidh ar fhaisnéis chuig an gcúirt a rinne an tarchur chomh maith le hiarraidh ar shoiléiriú. Thug an chúirt a rinne an tarchur freagra ar na hiarrataí sin an 20 Iúil 2023 agus an 13 Bealtaine
2024 faoi seach. Thíolaic mé ceisteanna i gcomhair freagra i scríbhinn ar na páirtithe sna príomhimeachtaí agus ar na páirtithe leasmhara dá dtagraítear in Airteagal 23 de Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh, i gcomhréir le hAirteagal 62 de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte. Thug na páirtithe sna príomhimeachtaí, Rialtas na Slóvaice agus an Coimisiún freagra ar na ceisteanna sin. Chuir an chúirt a rinne an tarchur a tuairimí in iúl maidir leis na ceisteanna sin freisin.
IV.    Measúnú
A.      An dara ceist
31.      Ní mór a mheabhrú, mar réamhphointe, de réir chásdlí socair na Cúirte Breithiúnais, i gcomhthéacs an nós imeachta comhair idir na cúirteanna náisiúnta agus an Chúirt Bhreithiúnais a leagtar síos in Airteagal 267 CFAE, is faoin gCúirt Bhreithiúnais atá sé freagra úsáideach a thabhairt don chúirt náisiúnta lena gcuirfear ar a cumas cinneadh a dhéanamh sa díospóid atá os a comhair. Chuige sin, is féidir leis an gCúirt Bhreithiúnais, i gcás inarb iomchuí, na ceisteanna a tharchuirtear chuici a chur i bhfocail eile. (9)
32.      Sa chás seo, cé gur theorannaigh an chúirt a rinne an tarchur a dara ceist go foirmiúil do léiriú Threoir
93/13, ní chuirtear leis an imthoisc sin cosc ar an gCúirt na heilimintí léirithe go léir a d’fhéadfadh a bheith úsáideach don bhreithiúnas sna príomhimeachtaí a sholáthar di, trí na heilimintí de dhlí an Aontais lena gceanglaítear léiriú i bhfianaise ábhar na díospóide a bhaint as an gcorpas ábhair a chuir an chúirt sin ar fáil, agus go háirithe ón ráiteas ar na cúiseanna atá leis an ordú tarchuir. (10)
33.      Is de réir an ordú tarchuir go n‑iarrann an chúirt a rinne an tarchur léiriú, go sonrach, ar Airteagail 6(1) agus 7(1) de Threoir
93/13. Baineann an dara ceist freisin, go bunúsach, le hAirteagail 7 agus 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (‘an Chairt’) agus luaitear iad i measc na ngnéithe ábhartha de dhlí an Aontais. Go deimhin, tá amhras ann faoin gceist sin maidir leis na coimircí nós imeachta a thugtar do thomhaltóirí leis an dlí nós imeachta náisiúnta maidir le forfheidhmiú seachbhreithiúnach i gcás ina bhfuil forfheidhmiú den sórt sin dírithe ar theaghais tomhaltóra. Dá bhrí sin, ba cheart na forálacha sin a chur san áireamh in éineacht le hionstraimí an Aontais a bhfuil a léiriú á lorg ag an gcúirt a rinne an tarchur.
34.      Thairis sin, cé go dtagraíonn an chúirt a rinne an tarchur go foirmiúil ina ceist don tomhaltóir a bheith faoi urchosc agóidí a dhéanamh os comhair an cheantálaí, leanann sé ón ordú tarchuir go mbaineann a hamhras, ar bhonn níos ginearálta, le heaspa coimircí nós imeachta a fhágann go gcuireann cúirt bac ar na himeachtaí forfheidhmithe morgáiste.
35.      Dá bhrí sin, leis an dara ceist, arb iomchuí í a mheas ar dtús, féachann an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, lena fháil amach an gceadaítear le hAirteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir
93/13, arna léamh i bhfianaise Airteagal 7 agus Airteagal 47 den Chairt, reachtaíocht náisiúnta a léiriú amhail go gcuirtear cosc léi ar reachtaíocht náisiúnta, amhail an reachtaíocht atá i gceist sna príomhimeachtaí, lena gceadaítear, i gcomhthéacs fhorfheidhmiú seachbhreithiúnach morgáiste ar mhaoin dhochorraithe arb í áras teaghlaigh an tomhaltóra í, ar thaobh amháin, an mhaoin sin a chur ar ceant sula seachadfar cinneadh na cúirte a bhfuil dlínse aici rialú a thabhairt ar shubstaint an cháis lena ndearbhaítear go raibh an téarma conarthach ar a raibh an forfheidhmiú sin bunaithe éagórach, cé gur iarr an tomhaltóir go gcuirfí an ceant ar fionraí, agus, ar an taobh eile, nach bhforáiltear d’aon fhéidearthacht an ceant a neamhniú ar an bhforas go bhfuil téarmaí éagóracha sa chonradh a bhfuil an forfheidhmiú á lorg ina leith.
36.      Ba cheart a thabhairt faoi deara go n‑ardaítear an cheist seo i gcomhthéacs nós imeachta sonrach le haghaidh forfheidhmiú seachbhreithiúnach arna rialú ag an Dlí maidir le ceantanna deonacha. (11) Leis an nós imeachta sin, ceadaítear do chreidiúnaí urrús a fhorfheidhmiú agus maoin féichiúnaí (lena n‑áirítear tomhaltóir) a dhíol ar ceant ar bhonn an chomhaontaithe creidmheasa, gan na cúirteanna a bheith rannpháirteach roimh ré i bhfíorú an éilimh. (12)
37.      Thairis sin, mar atá sna príomhimeachtaí, is féidir an nós imeachta sin a úsáid chun conradh morgáiste cónaithe arna urrú le sócmhainn a chomhlíonann bunriachtanas an tomhaltóra, eadhon teaghais, a fhorfheidhmiú. (13)
38.      Ní mór a mheabhrú gur rialaigh an Chúirt sa bhreithiúnas in Kušionová, (14) nach gcuirtear bac le Treoir
93/13 ar chóras na Slóvaice maidir le díol seachbhreithiúnach ar ceant. Mar a chuir mé in iúl cheana i mo Thuairim in Všeobecná úverová banka, (15) bhí an cinneadh sin coinníollach, áfach, ar mhodhanna éifeachtacha a bheith ar fáil chun cur i gcoinne an fhorfheidhmithe bunaithe ar théarmaí a d’fhéadfadh a bheith éagórach.
39.      Tugtar leis an tarchur seo le haghaidh réamhrialú na gnéithe éadroma chun solais lena gcaitear amhras tromchúiseach ar éifeachtacht na modhanna athbhreithnithe bhreithiúnaigh atá ar fáil. Go háirithe, chuir na tomhaltóirí in aghaidh an fhorfheidhmithe go gníomhach, ach in ainneoin a seasaimh ghníomhaigh, tharla an ceant.
40.      Sna himthosca sin, ní mór a chinneadh an gcuirtear cosc le Treoir
93/13 ar chóras forfheidhmithe sheachbhreithiúnaigh (i) nach ndéantar foráil ann maidir le modhanna éifeachtacha lena gceadaítear don tomhaltóir cosc a chur ar dhíol ar ceant, fad atá a chaingean i gcoinne an fhorfheidhmithe ar feitheamh, agus (ii) nach ndéantar foráil inti maidir le modhanna lena gceadaítear an ceant a neamhniú ar fhoras téarmaí éagóracha.
1.      An tsaincheist maidir le modhanna éifeachtacha chun forfheidhmiú seachbhreithiúnach a chur ar fionraí
41.      Baineann an chéad ghné de cheist na cúirte a rinne an tarchur, go bunúsach, leis an easpa modhanna éifeachtacha lena gcuirtear ar chumas an tomhaltóra ceant na maoine a chosc agus an chúirt inniúil ag éisteacht iarratas an tomhaltóra i gcoinne an fhorfheidhmithe ar an bhforas gurb ann do théarmaí éagóracha sa chonradh a bhfuil forfheidhmiú á lorg ina leith.
(a)    An ceanglas maidir le hathbhreithniú éifeachtach a dhéanamh ar théarmaí éagóracha
42.      De réir chásdlí socair na Cúirte, tá an córas cosanta a tugadh isteach le Treoir
93/13 bunaithe ar an smaoineamh go bhfuil an tomhaltóir i riocht lag i leith an díoltóra nó an tsoláthróra, maidir lena chumhacht mhargála agus a leibhéal eolais araon. (16)
43.      Maidir leis an seasamh níos laige sin
, foráiltear le hAirteagal 6(1) den Treoir nach bhfuil téarmaí éagóracha ceangailteach ar thomhaltóirí. Is foráil shainordaitheach í, a bhfuil sé d’aidhm aici cothromaíocht éifeachtach lena n‑athbhunaítear comhionannas eatarthu a chur in ionad na cothromaíochta foirmiúla a bhunaítear leis an gconradh idir cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe. (17)
44.      Sa chomhthéacs sin, chinn an Chúirt roinnt uaireanta go gceanglaítear ar an gcúirt náisiúnta measúnú a dhéanamh uaithi féin an bhfuil téarma conarthach a thagann faoi raon feidhme Threoir
93/13 éagórach, lena gcúitítear ar an mbealach sin an éagothroime atá ann idir an tomhaltóir agus an díoltóir nó an soláthróir, i gcás ina bhfuil na gnéithe dlíthiúla agus fíorasacha is gá don chúram sin ar fáil di. (18)
45.      Thairis sin,
i bhfianaise chineál agus thábhacht leas an phobail a bhaineann le tomhaltóirí a chosaint, le Treoir
93/13, mar is léir ó Airteagal 7(1) di, arna léamh in éineacht leis an gceathrú haithris is fiche di, cuirtear d’oibleagáid ar na Ballstáit foráil a dhéanamh maidir le modhanna leordhóthanacha agus éifeachtacha ‘chun cosc a chur ar úsáid leanúnach téarmaí éagóracha i gconarthaí arna dtabhairt i gcrích le tomhaltóirí ag díoltóirí nó ag soláthróirí’. (19)
46.      Shonraigh an Chúirt go dtugtar le tuiscint leis an oibleagáid atá ar na Ballstáit éifeachtacht na gceart a dhíorthaíonn daoine aonair ó dhlí an Aontais a áirithiú, go háirithe na cearta a eascraíonn as Treoir 93/13, ceanglas maidir le cosaint éifeachtach bhreithiúnach, a athdhearbhaítear in Airteagal 7(1) den Treoir sin agus a ráthaítear freisin in Airteagal 47 den Chairt, a bhfuil feidhm aige,
inter alia, maidir le rialacha mionsonraithe nós imeachta a shainiú a bhaineann le caingne bunaithe ar na cearta sin. (20)
47.      I ndáil leis sin, rialaigh an Chúirt, gan athbhreithniú éifeachtach a dhéanamh ar cé acu atá nó nach bhfuil téarmaí an chonartha lena mbaineann éagórach, nach féidir urramú na gceart a thugtar le Treoir
93/13 a ráthú. (21)
48.      Ba cheart a thabhairt faoi deara gur léir ó chásdlí na Cúirte nach mór a áirithiú go bhfuil na cearta arna ráthú leis an Treoir sin inchomhlíonta chomh maith, i gcás inarb iomchuí, i gcomhthéacs imeachtaí um fhorghníomhú (22) agus, go sonrach, i gcomhthéacs imeachtaí forghníomhaithe morgáiste. (23)
(b)    Cosaint éifeachtach do thomhaltóirí i gcomhthéacs imeachtaí forfheidhmithe morgáiste
49.      I dtaca le himeachtaí forfheidhmithe morgáiste, d’fhorbair an Chúirt ceanglais chuimsitheacha maidir le cosaint bhreithiúnach éifeachtach i gcoinne téarmaí éagóracha atá sa chonradh a bhfuil forfheidhmiú á lorg ina leith.
50.      Go háirithe, is de réir bhrí chásdlí na Cúirte nach mór do chúirteanna náisiúnta nádúr éagórach féideartha na dtéarmaí conarthacha a chinneadh sula ndéantar ceant as a n‑eascraíonn díshealbhú an tomhaltóra óna theaghais nó óna teaghais. I ndáil leis sin, chinn an Chúirt, i gcás inar tugadh na himeachtaí forfheidhmiúcháin chun críche sular tugadh cinneadh na cúirte a bhfuil dlínse aici rialú a dhéanamh ar shubstaint an cháis lena ndearbhaítear go bhfuil an téarma conarthach ar a raibh an forfheidhmiú sin bunaithe éagórach agus, dá bhrí sin, go bhfuil na himeachtaí sin neamhbhailí, nach bhféadfaí leis an gcinneadh sin ach cosaint ex post a ráthú don tomhaltóir mar chúiteamh, rud a bheadh neamhiomlán agus neamhleor agus nach mbeadh ina mhodh leordhóthanach nó éifeachtach chun cosc a chur ar úsáid leanúnach an téarma sin, contrártha leis an méid dá bhforáiltear in Airteagal 7(1) de Threoir
93/13. (24)
51.      Ina theannta sin, leanann sé ó chásdlí na Cúirte nach mór do rialacha nós imeachta náisiúnta a cheadú do chúirt bearta eatramhacha a ghlacadh lena bhféadfaí imeachtaí forfheidhmithe morgáiste neamhdhleathacha a chur ar fionraí nó a fhoirceannadh bunaithe ar chonradh ina bhfuil téarmaí éagóracha, i gcás ina bhfuil gá le faoiseamh den sórt sin chun éifeachtacht iomlán a cinnidh chríochnaithigh a áirithiú. (25)
52.      Dá réir sin, ceanglaítear le héifeachtacht iomlán na cosanta tomhaltóirí a bheartaítear le Treoir
93/13 gur cheart go bhféadfaí na himeachtaí forfheidhmiúcháin a chur ar fionraí, i gcás inarb iomchuí de réir rialacha nach dócha go ndíspreagfaidh siad an tomhaltóir ó chaingean a thionscnamh agus a shaothrú, go dtí go ndéanfaidh an chúirt a bhfuil dlínse aici an t‑athbhreithniú ar cibé acu an bhfuil téarmaí an chonartha lena mbaineann éagórach nó nach bhfuil. (26)
53.      Tá feidhm ag an gcásdlí sin go háirithe i gcás, mar atá sna príomhimeachtaí, nach ndéantar aon athbhreithniú breithiúnach roimh na himeachtaí forfheidhmithe seachbhreithiúnacha agus roimh an gconradh a n‑iarrtar forfheidhmiú ina leith agus go ndírítear iad ar bhaile an tomhaltóra agus ar a theaghlach lena n‑áirítear leanaí mionaoiseacha.
(c)    Cosaint éifeachtach ar theaghais teaghlaigh an tomhaltóra
54.      Tugann cásdlí na Cúirte tábhacht ar leith don fhíoras gurb ionann an mhaoin atá curtha i ngeall agus teaghais an tomhaltóra, á dhearbhú gur ceart bunúsach é an ceart chun cóiríochta a ráthaítear faoi Airteagal 7 den Chairt nach mór don chúirt náisiúnta a chur san áireamh agus Treoir
93/13 á léiriú aici. (27) Mar a tugadh faoi deara sa litríocht acadúil, tá léiriú na Cúirte ar Threoir
93/13 ‘ag dul i dtreo aitheantas a thabhairt do chearta tithíochta mar ghnéithe bunúsacha de chosaint tomhaltóirí’. (28)
55.      I bhfianaise an chur isteach ar chearta bunúsacha an tomhaltóra, ní mór ‘an déine nós imeachta is airde’ a áirithiú le himeachtaí forfheidhmithe morgáiste in aghaidh theaghais an tomhaltóra. (29)
56.      Féadfar ‘impleachtaí nós imeachta’ (30) Airteagal 7 den Chairt a léiriú freisin le déine an athbhreithnithe bhreithiúnaigh ar théarmaí lena gcinntear an féidir imeachtaí forfheidhmithe a thionscnamh, amhail an téarma atá faoi chonspóid sna príomhimeachtaí lena gceadaítear don chreidiúnaí an iasacht a ghlaoch isteach roimh am agus teaghais an tomhaltóra a athshealbhú.
57.      Go sonrach, rialaigh an Chúirt in Všeobecná úverová banka, (31) ag féachaint d’éifeachtaí clásail luasghéaraithe (32) a áirítear i gconradh creidmheasa tomhaltóra arna urrú ag áras an teaghlaigh, nach mór don chúirt náisiúnta,
inter alia, scrúdú a dhéanamh ar chomhréireacht na rogha atá ar fáil don chreidiúnaí faoin téarma sin na suimeanna uile atá dlite a éileamh agus measúnú á dhéanamh aici an bhfuil sé éagórach.
58.      I ndáil leis sin, ina measúnú ar na modhanna lena gcuirtear ar chumas an tomhaltóra éifeachtaí na méideanna atá dlite faoin gcomhaontú iasachta a bheith iníoctha ina n‑iomláine a leigheas, ní mór don chúirt sin iarmhairtí dhíshealbhú an tomhaltóra agus a theaghlaigh ón teaghais arb í a bpríomháit chónaithe í a chur san áireamh i bhfianaise Airteagal 7 den Chairt. (33)
59.      Ba cheart a thabhairt faoi deara go bhfreagraíonn Airteagal 7 den Chairt, lena n‑aithnítear go bhfuil an ceart ag gach duine go ndéanfar a shaol nó a saol príobháideach agus a shaol nó a saol teaghlaigh, a chónaí nó a cónaí agus a chumarsáidí nó a cumarsáidí a urramú, d’Airteagal 8(1) ECHR, agus go bhfreagraíonn Airteagal 47, lena ráthaítear an ceart chun leigheas éifeachtach agus an ceart chun triail chóir a fháil, d’Airteagal 6(1) ECHR. (34)
60.      I gcomhréir le hAirteagal 52(3) den Chairt, arb é is aidhm dó an chomhsheasmhacht is gá a áirithiú idir na cearta atá sa Chairt agus na cearta comhfhreagracha a ráthaítear in ECHR, gan dochar a dhéanamh do neamhspleáchas dhlí an Aontais, ní mór don Chúirt Bhreithiúnais, dá bhrí sin, agus na cearta a ráthaítear le hAirteagail 7 agus 47 den Chairt á léiriú aici, na cearta comhfhreagracha a ráthaítear le hAirteagal 8(1) agus le hAirteagal 6(1) ECHR, mar a léiríonn ECtHR iad, a chur san áireamh mar thairseach íosta cosanta. (35)
61.      Maidir le himeachtaí athshealbhaithe, tá sé dearbhaithe go seasta ag an gCúirt Eorpach um Chearta an Duine gurb é an cineál cur isteach is tromchúisí ar an gceart go n‑urramófaí an teach ná caillteanas an tí. (36)
62.      Sa chás as ar eascair an breithiúnas in Rousk v an tSualainn, (37) rinneadh an forfheidhmiú sular tugadh breith chríochnaitheach ar na himeachtaí achomhairc. Leanann sé ón mbreithiúnas sin nach mór don phróiseas cinnteoireachta as a dtagann cur isteach ar an méid a bhaineann le teach a chailleadh a bheith cothrom. (38) Chinn an Chúirt Eorpach um Chearta an Duine, chun a áirithiú go bhfuil na leigheasanna agus na coimircí nós imeachta atá ann cheana sa dlí náisiúnta ‘ar fáil go deimhin agus leordhóthanach,
ní hamháin go teoiriciúil ach sa chleachtas freisin, gur cheart an díshealbhú a chur siar go dtí go mbeidh na saincheisteanna conspóideacha bunúsacha réitithe’. (39)
63.      I bhfianaise chásdlí na Cúirte agus na Cúirte Eorpaí um Chearta an Duine, ní mór fíordheis éifeachtach a bheith ag an tomhaltóir chun athbhreithniú breithiúnach a fháil ar na téarmaí éagóracha atá sa chonradh a n‑iarrtar forfheidhmiú ina leith sula ndíoltar a bhaile nó a baile ar ceant. Ní fhéadfar go gcríochnófar an ceant go dtí go bhfuil an athbhreithniú déanta ag an gCúirt a bhfuil dlínse aici maidir le an bhfuil téarmaí na conartha éagórach. Dá bhrí sin, ní féidir a mheas go bhfuil na modhanna athbhreithnithe bhreithiúnaigh ar théarmaí éagóracha éifeachtach, más féidir an díolachán ar ceant a dhéanamh d’ainneoin imeachtaí leanúnacha trína bhféachann an tomhaltóir le hagóid a dhéanamh i gcoinne an fhorfheidhmithe agus a fhionraí nó a fhoirceannadh a fháil.
(d)    Iarratas ar an gcás sna príomhimeachtaí
64.      Sa chás seo, rinne na tomhaltóirí achomharc i gcoinne ordú na cúirte céadchéime a dhiúltaigh dá n‑iarratas ar bhearta faoisimh eatramhaigh gan aghaidh a thabhairt ar a n‑éileamh nach raibh an ceart ag an mbanc iomlán na hiasachta a ghlaoch roimh am. (40) Cé go raibh an t‑achomharc ar feitheamh, bhí an ceant ar siúl cé gur chuir na tomhaltóirí na himeachtaí ar feitheamh in iúl don cheantálaí.
65.      Cé go ndéantar foráil sa reachtaíocht náisiúnta maidir le modhanna áirithe sásaimh bhreithiúnaigh atá beartaithe chun forfheidhmiú a chur ar fionraí, (41) is cosúil ó imthosca an cháis sna príomhimeachtaí nach bhfuil comhordú leordhóthanach ann sa chleachtas maidir leis na modhanna sásaimh bhreithiúnaigh atá ar fáil chun a áirithiú nach sáróidh an ceant an próiseas breithiúnach. Dúirt an chúirt a rinne an tarchur nach bhfuil aon tionchar ag tomhaltóirí ar an am a ghlacfaidh sí cúirt chun a cinneadh críochnaitheach a ghlacadh nó chun cinneadh a dhéanamh maidir le bearta eatramhacha. Dá bhrí sin, d’fhéadfadh sé nach mbeadh tomhaltóir a chosnaíonn a chearta nó a cearta go gníomhach fós in ann an forfheidhmiú a chur ar fionraí.
66.      Faoi imthosca den sórt sin, ní cosúil go dtugann na leigheasanna atá ar fáil do thomhaltóirí faoi láthair i gcomhthéacs na n‑imeachtaí forghníomhaithe seachbhreithiúnacha deis éifeachtach agus dáiríre do thomhaltóirí athbhreithniú breithiúnach a fháil ar théarmaí éagóracha agus cosc a chur ar an gceant roimh an gceant sin.
67.      I bhfianaise an mhéid thuas, measaim go gcuirtear cosc le hAirteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir
93/13, arna léamh i bhfianaise Airteagal 7 agus Airteagal 47 den Chairt, ar an gcreat dlíthiúil náisiúnta maidir le forfheidhmiú seachbhreithiúnach atá i gceist sa chás seo, sa mhéid is nach ndealraíonn sé go dtugann sé coimircí nós imeachta éifeachtacha do thomhaltóirí i gcoinne fhorfheidhmiú agus dhíol a n‑áite cónaithe ar ceant.
2.      An ceant a neamhniú ar an bhforas go bhfuil téarmaí éagóracha ann
68.      Baineann an dara gné de cheist na cúirte a rinne an tarchur leis an easpa féidearthachta do thomhaltóirí iarmhairtí an díolacháin trí cheant deonach ex post a leigheas.
Shonraigh an chúirt a rinne an tarchur nach gceadaítear le haon cheann de na trí fhoras dá bhforáiltear in Airteagal 21(2) den Dlí maidir le ceantanna deonacha do thomhaltóirí a agairt gurb ann do théarmaí éagóracha sa chonradh ar ar a bhonn a iarradh forfheidhmiú.
69.      Áitíonn Rialtas na Slóvaice, ina aighneachtaí i scríbhinn, nach bhfuil léiriú na cúirte a rinne an tarchur ar an reachtaíocht náisiúnta atá i gceist ceart. Tagraíonn sé do chásdlí le déanaí de chuid Najvyšší súd Slovenskej republiky (an Chúirt Uachtarach Phoblacht na Slóvaice), (42) a ghlacann léiriú leathan ar an bhforáil reachtach ábhartha á rá gur foras ar a bhfuil téarmaí éagóracha sa chonradh creidmheasa a bheith ann. féadfar ceant a fhógairt ar neamhní.
De réir an chásdlí sin, mar a luaigh Rialtas na Slóvaice, ba cheart féidearthacht den sórt sin a bheith ann ós rud é nach ndéantar aon réamh-athbhreithniú roimh an gceant, ná aon scrúdú ar an bhfiachas agus aon fhíorú gur comhlíonadh na coinníollacha maidir leis an díol sin. Thairis sin, leanann sé ón gcásdlí sin nach mór don fhéichiúnaí a bheith in ann an sárú a agairt ar aon cheanglas nós imeachta nó ábhartha a dhéanann difear d’fhorfheidhmiú na ráthaíochta agus an díolacháin, a d’fhéadfadh agóid a dhéanamh i gcoinne bhailíocht an chonartha creidmheasa nó an urrúis chomh maith le méid agus cineál an éilimh.
70.      Tacaíonn cásdlí Najvyšší súd Slovenskej republiky (Cúirt Uachtarach Phoblacht na Slóvaice) leis an gconclúid nach mór do thomhaltóir a bheith in ann an ceant a neamhniú ar an bhforas go bhfuil téarmaí éagóracha ann sa chonradh creidmheasa atá mar bhunús leis le haghaidh forghníomhaithe i gcás inar tionscnaíodh an forghníomhú sin gan athbhreithniú breithiúnach ar an éileamh.
71.      Sheol an Chúirt Bhreithiúnais iarratas ar shoiléiriú chuig an gcúirt tagartha ag fiafraí an raibh, i bhfianaise na n‑aighneachtaí sin ó Rialtas na Slóvaice, freagra ar an gcuid dá cheist a bhaineann leis na forais ar a bhféadfar ceant a dhearbhú ar neamhní fós ag teastáil.
72.      Choinnigh an chúirt a rinne an tarchur, ina freagra ar an iarraidh ar shoiléiriú, a ceist. Luaigh sé nuair a tharla an ceant in 2017, nach raibh aon chásdlí ann lenar aithníodh téarmaí éagóracha mar fhoras féideartha chun ceant a neamhniú. Luaigh sí freisin nach léirítear sna horduithe le déanaí ó Najvyšší súd Slovenskej republiky (Cúirt Uachtarach Phoblacht na Slóvaice) cásdlí socraithe maidir leis an tsaincheist sin.
73.      I ndáil leis sin
, ní mór a shonrú, ar an gcéad dul síos, i gcomhréir le cásdlí socair, in imeachtaí faoi Airteagal 267 CFAE, atá bunaithe ar dheighilt shoiléir feidhmeanna idir na cúirteanna náisiúnta agus an Chúirt Bhreithiúnais, go bhfuil dlínse ag an gcúirt náisiúnta amháin fíorais an cháis atá os a comhair a chinneadh agus a mheasúnú agus an dlí náisiúnta a léiriú agus a chur i bhfeidhm. (43)
74.      Ar an dara dul síos, ní mór a thabhairt faoi deara go bhfuil an prionsabal maidir leis an dlí náisiúnta a léiriú i gcomhréir le dlí an Aontais ina chuid dhílis de chóras na gConarthaí, ós rud é go gceadaítear leis do chúirteanna náisiúnta, i gcás na n‑ábhar laistigh dá ndlínse, éifeachtacht iomlán dhlí an Aontais a áirithiú agus na díospóidí atá os a gcomhair á gcinneadh acu. (44)
75.      I gcomhréir leis an bprionsabal sin, is faoi na cúirteanna náisiúnta atá sé a chinneadh, agus corpas iomlán rialacha an dlí náisiúnta á chur san áireamh agus modhanna léirmhínithe a aithnítear leis an dlí sin á gcur i bhfeidhm, an féidir foráil náisiúnta a léiriú agus a mhéid is féidir í a léiriú ar bhealach atá comhsheasmhach le forálacha ábhartha dhlí an Aontais. (45)
76.      Tá teorainneacha áirithe leis an bprionsabal sin. Dá bhrí sin, tá an oibleagáid atá ar chúirteanna náisiúnta tagairt a dhéanamh d’ábhar dhlí an Aontais agus rialacha ábhartha an dlí náisiúnta á léiriú agus á gcur i bhfeidhm teoranta ag prionsabail ghinearálta an dlí agus ní féidir léi a bheith mar bhonn do léiriú ar an dlí náisiúnta atá contra legem. (46)
77.      I bhfianaise gurb iad na cúirteanna náisiúnta amháin atá inniúil an dlí náisiúnta a léiriú, i gcomhréir leis an gcásdlí dá dtagraítear i bpointe
73 den Tuairim seo, is faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé a chinneadh an féidir Airteagal 21(2) den Dlí maidir le ceantanna deonacha a léiriú sa chaoi gurb ionann téarmaí éagóracha a bheith sa chonradh agus foras ar a bhféadfar a dhearbhú go bhfuil ceant ar neamhní go hiomlán.
78.      Is cosúil go dtugann cásdlí Najvyšší súd Slovenskej republiky (Cúirt Uachtarach Phoblacht na Slóvaice) le fios gur féidir léiriú a dhéanamh i gcomhréir le dlí an Aontais. Toisc, mar a deir an chúirt a rinne an tarchur, nach bhfuil an cásdlí sin socraithe fós, ní chuirtear cosc leis sin ar an gcúirt náisiúnta léiriú a ghlacadh i gcomhréir le dlí an Aontais. Go deimhin, de réir chásdlí socair na Cúirte Breithiúnais, ní féidir le cúirt náisiúnta, go háirithe, a mheas go bailí go bhfuil sé dodhéanta di foráil den dlí náisiúnta a léiriú ar bhealach atá comhsheasmhach le dlí an Aontais toisc go bhfuil an fhoráil sin amháin léirithe go seasta ar bhealach nach luíonn le dlí an Aontais. (47)
79.      Mar sin féin, ní mór a chur in iúl go bhfuil léiriú ar dá réir a cheadaíonn an dlí náisiúnta do thomhaltóirí a lorg chun ceant a neamhniú ar fhoras téarmaí éagóracha gan dochar don cheist an bhféadfadh PO agus RT an tráth a bhí an ceant ar siúl, gur bhain siad leas as an leigheas sin. Mar atá leagtha amach thuas, míníonn an chúirt tagartha gur le déanaí a tháinig forbairtí ar chásdlí lena n‑aithnítear go bhfuil téarmaí éagóracha ann mar fhoras ar a bhféadfar ceant a dhearbhú ar neamhní. Mínítear ann freisin nár tugadh aon bhreithiúnas, tráth a rinneadh an ceant, lenar deonaíodh neamhniú ar fhorais den sórt sin.
80.      I bhfianaise na héiginnteachta a ndearna an chúirt a rinne an tarchur cur síos uirthi maidir leis an léiriú ar Airteagal 21(2) den Dlí maidir le ceantanna deonacha, ní fhéadfaí a bheith ag súil go mbeadh a fhios ag gnáth-thomhaltóir, a shainmhínítear mar thomhaltóir atá réasúnta eolach agus réasúnta géarchúiseach, (48) gur féidir a iarraidh le foráil den sórt sin ceant a neamhniú ar fhorais téarmaí éagóracha. Mar a deir tráchtaire amháin go deasghnách, ‘ní dlíodóir é an gnáth-thomhaltóir!’. (49) Ní féidir a bheith ag súil freisin go mbeidh an gnáth-thomhaltóir ina ghníomhaí a dhéanfaidh iarracht talamh nua a bhriseadh i gcásdlí.
81.      I bhfianaise na mbreithnithe go léir thuas, ní mór Airteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir
93/13, arna léamh i bhfianaise Airteagal 7 agus Airteagal 47 den Chairt, a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leo ar reachtaíocht agus ar chleachtas náisiúnta, amhail an reachtaíocht agus an cleachtas atá i gceist sna príomhimeachtaí, lena gceadaítear, i gcomhthéacs fhorfheidhmiú seachbhreithiúnach morgáiste ar mhaoin dhochorraithe arb í áras teaghlaigh an tomhaltóra í, ar thaobh amháin, ceant na maoine sin a dhéanamh sula dtugtar an cinneadh ón gcúirt a bhfuil dlínse aici rialú a dhéanamh ar shubstaint an cháis lena ndearbhaítear go raibh an téarma conarthach ar a raibh an forfheidhmiú sin bunaithe éagórach, cé gur iarr an tomhaltóir an ceant a chur ar fionraí, agus, ar an taobh eile, nach bhforáiltear d’aon fhéidearthacht an ceant a neamhniú ar fhoras téarmaí éagóracha atá sa chonradh a n‑iarrtar an forfheidhmiú ina leith.
B.      An chéad cheist
82.      Lena céad cheist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil feidhm ag Airteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir
93/13 maidir le nós imeachta ina bhféachann an tairgeoir buaiteach maoine dochorraithe, arna bhreithniú in imeachtaí forfheidhmithe seachbhreithiúnacha, lena chearta maoine a fhorfheidhmiú, in imthosca inar tharla an ceant in ainneoin imeachtaí breithiúnacha leanúnacha arna dtionscnamh ag an tomhaltóir chun an ceant a chosc agus in ainneoin gur cuireadh an tairgeoir ar an eolas faoi na himeachtaí sin.
83.      Mar réamhphointe, tabharfaidh mé aghaidh ar an agóid a rinne GR REAL maidir le hinghlacthacht na ceiste. Áitíonn GR REAL, go bunúsach, nach mbaineann an cheist sin leis toisc gurb é an tairgeoir buaiteach é seachas díoltóir nó soláthróir de réir bhrí phointe (c) d'Airteagal 2 de Threoir
93/13. Deir sé nach bhfuil aon bhaint aige leis an tsaincheist cibé an bhfuil na téarmaí conartha atá san áireamh sa chonradh morgáiste éagórach.
84.      I ndáil leis sin, ní mór a mheabhrú (50) go n‑eascraíonn an díospóid sna príomhimeachtaí i gcomhthéacs caingean díshealbhaithe ag an tairgeoir buaiteach agus frithéileamh ó na tomhaltóirí, trína bhféachann siad lena gcearta maoine a fhorfheidhmiú i gcoinne an tairgeora rathúil. Sonraíonn an chúirt a rinne an tarchur go bhfuil seasamh ag GR REAL, arb é úinéir cláraithe na maoine sa chlár talún é, i gcomhthéacs na n‑imeachtaí sin. Mar a mhíníonn an chúirt a rinne an tarchur, maíonn na tomhaltóirí go bhfuil cearta maoine acu ar an teach toisc nach raibh an banc i dteideal na himeachtaí forfheidhmiúcháin a thionscnamh, a raibh díolachán ar ceant mar thoradh air. Sna himthosca sin, mar a chuir an Coimisiún in iúl, ní bhaineann an cheist leis an measúnú ar a éagóraí atá na téarmaí a áirítear sa chonradh morgáiste, ach leis an gcosaint nós imeachta a thugtar do na tomhaltóirí le linn na n‑imeachtaí forfheidhmiúcháin seachbhreithiúnacha agus leis an tionchar a bheadh ag aon locht sa nós imeachta sin ar dhíol ar ceant.
85.      Maidir leis an tsubstaint, baineann an cheist seo ón gcúirt a rinne an tarchur leis na teorainneacha ar infheidhmeacht Threoir
93/13 le linn nós imeachta díshealbhaithe. (51) Go sonrach, is í an phríomhcheist ná an gcuireann aistriú na maoine chuig an tairgeoir rathúil cosc ar an tomhaltóir brath ar Threoir
93/13 chun an díshealbhú a chonspóid, i gcás inar díoladh a theaghais nó a teaghais ar ceant roimh chríochnú an bhain an próiseas breithiúnach le hathbhreithniú ar théarmaí éagóracha.
86.      Mar a mhíneofar sa roinn seo a leanas, ní éilíonn éifeachtacht Threoir
93/13, i bprionsabal, scrúdú a dhéanamh ar éagothroime na dtéarmaí conarthacha i gcásanna inar tháinig deireadh leis na himeachtaí forghníomhaithe morgáiste agus ina bhfuil cearta úinéireachta ar an maoin. a aistriú chuig tríú páirtí, i gcás ina mbainfeadh scrúdú den sórt sin an bonn de chinnteacht dhlíthiúil an aistrithe úinéireachta chuig tríú páirtí.
87.      Mar sin féin, d’fhéadfadh imthosca an cháis seo údar a thabhairt, i mo thuairimse, le toradh difriúil ar chomhardú na leasanna éagsúla lena mbaineann.
1.      Na teorainneacha ar chur i bhfeidhm Threoir 93/13 tar éis aistriú na húinéireachta
88.      Leagadh amach sa bhreithiúnas in Banco Santander, den chéad uair, na teorainneacha ar chur i bhfeidhm Threoir
93/13 tar éis do thairgeoir rathúil maoin a fháil go dleathach. Sa bhreithiúnas sin, d’eisiaigh an Chúirt go bunúsach cur i bhfeidhm Threoir
93/13 in imeachtaí arna dtionscnamh ag an tairgeoir rathúil chun a chearta réadacha a fuarthas go dleathach a chosaint, tar éis ceantáil maoine ar dheonaigh an tomhaltóir morgáiste uirthi. Mheas sí, dá gceadófaí don fhéichiúnaí a dheonaigh morgáiste ar an maoin cosaintí a bhunú a bheadh bunaithe ar an gcomhaontú iasachta morgáiste in aghaidh aistrí na maoine sin, go bhféadfadh comhaontú a bhféadfadh an t‑aistrí sin a bheith ina thríú páirtí mar sin féin, difear a dhéanamh do dheimhneacht dhlíthiúil i gcaidrimh dhílsithe a bhí ann cheana. (52)
89.      Ar cheann de na coinníollacha, áfach, a raibh na teorainneacha ar chur i bhfeidhm Threoir
93/13 faoina réir, ba é infhaighteacht leigheasanna dlí, lena n‑áirítear an fhéidearthacht go bhféadfadh an tomhaltóir agóid a dhéanamh nó an nós imeachta a fhionraí a lorg ar an bhforas go bhfuil an comhaontú morgáiste ar fáil ina bhfuil téarma éagórach ann agus an fhéidearthacht iarratas a dhéanamh ar fhaoiseamh eatramhach. (53) Sa chás as ar eascair breithiúnas Banco Santander, chuir an Chúirt san áireamh nár bhain an tomhaltóir leas as na leigheasanna dlíthiúla a bhí ann cheana. (54)
90.      I gcásdlí ina dhiaidh sin, sa bhreithiúnas in Ibercaja Banco, dheimhnigh an Chúirt, ina suí di mar an Mór-Dhlísheomra, an tábhacht a bhaineann le prionsabal na deimhneachta dlíthiúla agus le cosaint chearta réadacha an úinéara ar an maoin tar éis ceant a bheith ar siúl. Tháinig an cás sin chun cinn i gcomhthéacs imeachtaí forfheidhmithe morgáiste arna n‑údarú le cinneadh breithiúnach. D'ardaigh sé dhá phríomh-shaincheist. Ba í an chéad saincheist ná an gcaithfidh an chúirt atá freagrach as an bhforfheidhmiú a bheith in ann athbhreithniú a dhéanamh ar nádúr éagórach féideartha na dtéarmaí conarthacha d’ainneoin na rialacha nós imeachta náisiúnta lena gcuirtear prionsabal res judicata i bhfeidhm maidir le cinneadh breithiúnach nach léiríonn go sainráite aon scrúdú ar an bpointe sin. Bhain an dara saincheist le cinneadh an phointe ama nach mór a mheas go bhfuil na himeachtaí forfheidhmithe morgáiste curtha i gcrích maidir le héagóracht na dtéarmaí conarthacha a scrúdú.
91.      Maidir leis an gcéad saincheist, chinn an Chúirt nach féidir athbhreithniú éifeachtach ar éagóir fhéideartha téarmaí conarthacha a ráthú má leathnaítear feidhm res judicata freisin chuig cinntí breithiúnacha nach léirítear athbhreithniú den sórt sin leo. (55) Dá bhrí sin, ní mór don tomhaltóir a bheith in ann brath ar Threoir
93/13 fiú i gcéimeanna ina dhiaidh sin nó le linn imeachtaí dearbhaithe ina dhiaidh sin. (56)
92.      Maidir leis an dara saincheist, chinn an Chúirt, i gcás ina bhfuil deireadh tagtha leis na himeachtaí forfheidhmithe morgáiste agus inar aistríodh na cearta úinéireachta ar an maoin chuig tríú páirtí, nach féidir le cúirt, ag gníomhú uaithi féin nó arna iarraidh sin don tomhaltóir, scrúdú a dhéanamh a thuilleadh ar éagóir téarmaí conarthacha as a dtiocfadh neamhniú na ngníomhartha lena n‑aistrítear úinéireacht agus amhras a chaitheamh ar dheimhneacht dhlíthiúil an aistrithe úinéireachta a rinneadh cheana féin chuig tríú páirtí. (57)
93.      Mar sin féin, rialaigh an Chúirt, i gcás den sórt sin, nach mór don tomhaltóir, i gcomhréir le hAirteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir
93/13, arna léamh i bhfianaise phrionsabal na héifeachtachta, a bheith in ann brath, in imeachtaí ar leithligh ina dhiaidh sin, ar nádúr éagórach théarmaí an chomhaontaithe iasachta morgáiste chun a bheith in ann a chearta nó a cearta faoin Treoir sin a fheidhmiú go héifeachtach agus go hiomlán, d’fhonn cúiteamh a fháil as an damáiste airgeadais a rinneadh de bharr chur i bhfeidhm na dtéarmaí sin. (58)
2.      Na himthosca a d’fhéadfadh údar a thabhairt le himeacht ó na teorainneacha ar chur i bhfeidhm Threoir 93/13 tar éis an cheant
94.      Cuireann an chúirt a rinne an tarchur i dtreis go gcosnaíonn dlíchóras na Slóvaice tríú páirtithe a fhaigheann maoin ag ceant poiblí agus aithníonn sí gur gá prionsabal na deimhneachta dlíthiúla a urramú. Mar sin féin, measann sé go dtugann an cás sna príomhimeachtaí údar le comhardú éagsúil na leasanna lena mbaineann agus le himeacht ó riail chosanta an tairgeora rathúil. Go bunúsach, is iad na cúiseanna atá leis an imeacht sin, de réir na cúirte a rinne an tarchur, gur cuireadh an ceant i gcrích os comhair na cúirte inniúla a rinne athbhreithniú ar a éagóraí a d’fhéadfadh a bheith na téarmaí a shonraítear sa chomhaontú iasachta morgáiste agus ar eolas an tairgeora ar éirigh leis maidir leis na himeachtaí leanúnacha. (59)
95.      Ní mór a chinneadh dá bhrí sin cé acu is féidir nó nach féidir a mheas go bhfuil na heilimintí sin in ann údar a thabhairt le cur i bhfeidhm Threoir
93/13 tar éis don cheant tarlú agus an mhaoin a aistriú chuig an tairgeoir rathúil.
96.      Mar is léir ón anailís thuas, (60) cuireann cásdlí na Cúirte, arna spreagadh ag cásdlí na Cúirte Eorpaí um Chearta an Duine, béim ar leith ar chosaintí nós imeachta a bheith ann in imeachtaí athshealbhaithe. ag féachaint don chur isteach tromchúiseach ar an gceart chun meas ar an teach.
97.      Dá bhrí sin, ní mór do na bearta forghníomhaithe a áirithiú go ndéanfar ceart an tomhaltóra chun a theach nó a tí a mheas agus a chosaint i gceart agus go bhfuil modhanna nós imeachta éifeachtacha ar fáil ag an tomhaltóir a chuireann ar a chumas a chearta nó a cearta a dhearbhú faoi Threoir
93/13 agus an athbhreithniú breithiúnach a fháil ar théarmaí éagóracha sula ndéantar an díol ar ceant. (61) Ní mór modhanna éifeachtacha a bheith ag tomhaltóirí freisin chun an forghníomhú a chur ar fionraí go dtí go ndéanfar measúnú ar chothroime na dtéarmaí. (62)
98.      In éagmais fíordheis éifeachtach chun athbhreithniú breithiúnach a fháil ar na téarmaí éagóracha ag cúirt sula ndéantar an ceant, is sárú tromchúiseach é ar an gceanglas maidir le cosaint bhreithiúnach éifeachtach don tomhaltóir a ráthaítear in Airteagal 47 den Chairt agus ar an gceart chun a bhaile a urramú faoi Airteagal 7 den Chairt. Caithfidh tomhaltóir nach mbaineann an deis sin le linn imeachtaí forghníomhaithe morgáiste a bheith in ann brath go heisceachtúil ar Threoir
93/13 tar éis don cheant tarlú.
99.      Ní leor cosaint an cheannaitheora bona fide ná an leas ginearálta maidir le deimhneacht dhlíthiúil a chaomhnú ná an chomaoin go ndíshealbhaítear a theach nó a teach gan athbhreithniú breithiúnach a fháil ar a chás nó a cás. (63) Tá feidhm ag an gcomaoin sin a fortiori nuair a chuimsítear i dteaghlach an duine sin leanaí mionaoiseacha.
100. Sa chás sna príomhimeachtaí, cuireadh teach an tomhaltóra ar ceant gan an conradh a bheith mar bhonn don fhorfheidhmiú a iarradh a bheith faoi réir athbhreithniú breithiúnach chun scrúdú a dhéanamh ar cé acu a bhí nó nach raibh aon cheann dá théarmaí éagórach agus cé go raibh na himeachtaí chun a dhearbhú go raibh na téarmaí conarthacha éagórach fós ar siúl. Is áit chónaithe í an mhaoin a chuirtear ar ceant ina gcónaíonn na tomhaltóirí lena leanaí, ar mionaoisigh iad beirt acu agus a bhfuil neamhord síceolaíoch orthu. D’ainneoin nach ndearnadh fíorú breithiúnach ar an éileamh agus nach ndearnadh athbhreithniú ar chomhréireacht na rogha atá ar fáil don chreidiúnaí chun an iasacht a ghlaoch isteach roimh am, rinneadh an díolachán ar ceant.
101. Gné eile a d’fhéadfadh údar a thabhairt le cothromaíocht eile idir na leasanna atá i gceist sa chás sna príomhimeachtaí, i gcomparáid leis an gcás ba chúis leis an mbreithiúnas in Ibercaja Banco, is ea eolas an tairgeora ar na himeachtaí leanúnacha a bhaineann le héagóracht an téarma ar ar a bhonn a thionscain an creidiúnaí an forfheidhmiú. Thug an chúirt a rinne an tarchur tuairisc ar eolas an tairgeora mar na ‘imthosca trioblóideacha’ inar tharla an t‑aistriú maoine.
102. Mar a thug an Coimisiún faoi deara go bunúsach, is faoin gcúirt tagartha atá sé a chinneadh, de réir a dlí náisiúnta, an ionann na himthosca sin agus lochtanna maidir le maoin a fháil agus cad iad na hiarmhairtí a d’fhéadfadh a bheith ann do dhlíthiúlacht aistriú na maoine. (64) Sa mheasúnú sin, féadfar eolas an tairgeora rathúil ar na himeachtaí leanúnacha a chur san áireamh mar fhachtóir a d’fhéadfadh an bonn a bhaint den ghá atá le cosaint an tairgeora.
103. Is fíor, mar a deir GR REAL, nach dtagann téarmaí dúshlánacha conartha atá mar bhunús don fhorfheidhmiú amháin salach ar thoradh na n‑imeachtaí. Mar sin féin, tairgeoir a fhaigheann maoin d’ainneoin imeachtaí breithiúnacha leanúnacha in aghaidh an chonartha a bheith mar bhonn don fhorfheidhmiú agus in ainneoin nach ann d’athbhreithniú breithiúnach roimh ré, ba cheart dó a bheith ar an eolas faoi riosca méadaithe go ndéanfaí an ceant a neamhniú agus go bhfuil stádas dlíthiúil na maoine éiginnte. (65)
104. Is cosúil go dtacaíonn cásdlí Najvyšší súd Slovenskej republiky (an Chúirt Uachtarach Phoblacht na Slóvaice) le stádas neamhchinnte na gceart maoine a fhaigheann tairgeoir i gcomhthéacs chóras na n‑imeachtaí forghníomhaithe seachbhreithiúnacha, faoi réir fíoraithe ag an gCoimisiún gcúirt a rinne an tarchur. Mar a cuireadh in iúl thuas, (66) is de réir bhrí an chásdlí sin nach mór don tomhaltóir a bheith in ann agóid a dhéanamh i gcoinne bhailíocht an cheant i gcás nach ndéantar athbhreithniú breithiúnach ná aon fhíorú breithiúnach ar an bhfiachas ná ar choinníollacha an díolacháin roimh an díolachán deonach ar ceant.
105. Gné lena gcuirtear le castacht an cháis seo is ea nár thionscain na tomhaltóirí caingean chun an ceant a neamhniú. Chuige sin, chinn an Chúirt nach féidir an gá atá le prionsabal na héifeachtúlachta a chomhlíonadh a shíneadh a mhéid is féidir a chúiteamh go hiomlán as easpa gnímh iomlán an tomhaltóra lena mbaineann. (67) Mar sin féin, mar a mhínigh an chúirt a rinne an tarchur ina freagra ar an iarratas ar shoiléiriú, nuair a tionscnaíodh na príomhimeachtaí, ní raibh cásdlí Najvyšší súd Slovenskej republiky (an Chúirt Uachtarach Phoblacht na Slóvaice) ann. (68) Níorbh fhéidir a bheith ag súil go mbeadh PO agus RT ar an eolas faoin léiriú leathan ar an dlí lena gceadaítear caingean neamhnithe a thionscnamh. I gcúinsí den sórt sin, ní féidir a mheas go bhfuil easpa gnímh iomlán léirithe ag na tomhaltóirí sin. (69)
106. Nochtann imthosca an cháis lochtanna tromchúiseacha sna coimircí nós imeachta a thugtar do thomhaltóirí i gcomhthéacs chóras náisiúnta an fhorfheidhmithe sheachbhreithiúnaigh, ar a laghad mar atá feidhm aige sa chleachtas. Mar a chuir an Coimisiún in iúl go bunúsach, tá amhras ann maidir le héifeachtúlacht na ráthaíochtaí nós imeachta ina n‑iomláine a thugtar do na tomhaltóirí i gcomhthéacs díolachán deonach ar ceant. Cuireann eolas an tairgeora ar na rioscaí a bhaineann le ceant nár réitíodh na saincheisteanna foluiteacha ann leis na lochtanna sin.
107. Ba cheart go mbeadh éifeacht charnach easpa coimircí nós imeachta ar an gcóras um fhorghníomhú seachbhreithiúnach agus imthosca an cháis shonraigh ar an gceart chun leigheas éifeachtach faoi Threoir
93/13 in ann údar a thabhairt le himeacht ón riail ghinearálta atá leagtha síos sa Rialachán seo sa bhreithiúnas in Ibercaja Banco. Mar sin, ba cheart go mbeadh tomhaltóirí i dteideal brath ar a gceart ar chosaint bhreithiúnach éifeachtach faoi Threoir
93/13 i gcomhthéacs imeachtaí díshealbhaithe. Is faoin dlí náisiúnta nós imeachta é foráil a dhéanamh maidir leis na socruithe cruinne chun go bhféadfadh an tomhaltóir athbhreithniú éifeachtach a fháil ar théarmaí an chonartha ar a raibh an forghníomhú á lorg agus chun iarmhairtí uile an athbhreithnithe sin a tharraingt.
108. I bhfianaise an mhéid thuas, measaim nach mór Airteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir
93/13, arna léamh i bhfianaise Airteagal 7 agus Airteagal 47 den Chairt, a léiriú mar Airteagal atá infheidhme maidir le nós imeachta a dhéanann tairgeoir buaiteach na maoine dochorraithe, arna bhreithniú in imeachtaí forghníomhaithe seachbhreithiúnacha, ag iarraidh a chearta maoine nó a cearta maoine a fhorghníomhú, in imthosca inar tharla an ceant in ainneoin imeachtaí breithiúnacha leanúnacha ag iarraidh cosc a chur ar an gceant agus in ainneoin an tairgeoir á chur ar an eolas faoi na himeachtaí sin, sa mhéid nár thug na modhanna nós imeachta atá ann faoi láthair deis éifeachtach agus dhílis don tomhaltóir athbhreithniú breithiúnach a fháil ar théarmaí éagóracha agus fionraíocht na n‑imeachtaí sular tharla an ceant nó chun an t‑athbhreithniú breithiúnach a fháil ar théarmaí éagóracha. neamhniú an cheant.
C.      An tríú ceist
109. Lena tríú ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá Airteagal 5 de Threoir
2005/29 a léiriú sa chaoi go bhféadfadh forfheidhmiú muirir ar bhonn téarma conarthach éagórach a bhaineann le haisghabháil luath fiachais a bheith ina chleachtas tráchtála éagórach a d’fhéadfadh dliteanas an cheantálaí a thabhú.
110. Maíonn na páirtithe a chuir barúlacha isteach nach bhfuil an cheist inghlactha.
111. Is cásdlí socair é go bhfuil toimhde ábharthachta ag ceisteanna a bhaineann le dlí an Aontais arna dtarchur ag cúirt náisiúnta. Is féidir leis an gCúirt Bhreithiúnais a diúltú chun rialú a thabhairt ar cheist arna tarchur ag cúirt náisiúnta le haghaidh réamhrialú ach amháin má dhealraíonn sé go follasach nach bhfuil baint ar bith ag an léiriú arna iarraidh ar dhlí an Aontais Eorpaigh le fíricí iarbhír nó le cuspóir na díospóide sna príomhimeachtaí, más fadhb de chineál hipitéiseach í nó mura bhfuil an t‑ábhar fíorasach nó dlíthiúil is gá ag an gCúirt Bhreithiúnais chun freagra úsáideach a thabhairt ar na ceisteanna a cuireadh uirthi. (70)
112. Sa chás seo, ní léir ón tarchur chun réamhrialú conas a bhaineann an cheist le fíricí iarbhír na príomhghníomhaíochta ná lena cuspóir. Go háirithe, mar a chuir Rialtas na Slóvaice in iúl, níl an banc ná an ceantálaí ina pháirtí sna príomhimeachtaí. Dá bhrí sin, ní cosúil go bhféadfadh tionchar a bheith ag léiriú Threoir
2005/29 ar an gcás sna príomhimeachtaí.
113. Thairis sin, mar a chuir an Coimisiún in iúl, is éard is cleachtas tráchtála éagórach ann, de bhun Airteagal 5(2)(b) de Threoir
2005/29, iompraíocht ‘a shaobhann go hábhartha nó ar dócha go saobhfaidh sé go hábhartha an iompraíocht eacnamaíoch maidir leis an táirge de chuid an ghnáth-thomhaltóra a shroicheann sé nó ar a ndírítear é’. Mar sin féin, ní thugann an chúirt a rinne an tarchur tuilleadh sonraí maidir leis an gcineál cinnidh tráchtála a rinne an tomhaltóir a raibh sé ar intinn ag an mbanc nó ag an gceantálaí é a shaobhadh.
114. Ar na cúiseanna sin, measaim go bhfuil an tríú ceist do-ghlactha.
V.      Conclúid
115. I bhfianaise na mbreithnithe go léir roimhe seo, molaim go bhfreagródh an Chúirt na ceisteanna a tharchuir Krajský súd v Prešove (an Chúirt Réigiúnach, Prešov, an tSlóvaic) mar seo a leanas:
(1)      Maidir le
hAirteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir
93/13/CEE ón gComhairle an 5 Aibreán
1993 maidir le téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóirí, arna léamh i bhfianaise Airteagal 7 agus na chéad mhíre d’Airteagal 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh,
ní mór iad a léiriú sa chiall go gcuirtear cosc leo ar reachtaíocht agus ar chleachtas náisiúnta, amhail an reachtaíocht agus an cleachtas atá i gceist sna príomhimeachtaí, lena gceadaítear, i gcomhthéacs fhorfheidhmiú seachbhreithiúnach morgáiste ar mhaoin dhochorraithe arb í áras teaghlaigh an tomhaltóra í, ar thaobh amháin, an mhaoin sin a chur ar ceant sula seachadfar an cinneadh ón gcúirt a bhfuil dlínse aici rialú a dhéanamh ar shubstaint an cháis lena ndearbhaítear go raibh an téarma conarthach ar a raibh an forfheidhmiú sin bunaithe éagórach, cé gur iarr an tomhaltóir go gcuirfí an ceant ar fionraí, agus, ar an taobh eile, nach bhforáiltear leis d’aon fhéidearthacht an ceant a neamhniú ar fhoras téarmaí éagóracha atá sa chonradh a bhfuil forfheidhmiú á iarraidh ina leith.
(2)      Maidir le
hAirteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir
93/13, arna léamh i bhfianaise Airteagal 7 agus Airteagal 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh,
ní mór iad a léiriú sa chiall go bhfuil siad infheidhme maidir le nós imeachta ina bhféachann an tairgeoir buaiteach maoine dochorraithe, arna bhreithniú in imeachtaí forfheidhmithe seachbhreithiúnacha, lena chearta maoine a fhorfheidhmiú, in imthosca inar tharla an ceant in ainneoin imeachtaí breithiúnacha leanúnacha lena bhféachtar leis an gceant a chosc agus in ainneoin gur cuireadh an tairgeoir ar an eolas faoi na himeachtaí sin, a mhéid nach raibh fíordheis éifeachtach ag an tomhaltóir an t‑athbhreithniú breithiúnach ar théarmaí éagóracha a fháil agus a iarraidh go gcuirfí na himeachtaí ar fionraí sular tharla an ceant nó go ndéanfaí an ceant a neamhniú.
(3)      Níl an tríú ceist inghlactha.
1      Bunteanga: an Béarla.
2      Breithiúnas an 14 Márta 2013 (C‑415/11, EU:C:2013:164).
3      Kenna, P., ‘Introduction’ in Kenna, P. et al., Loss of Homes and Evictions Across Europe – A Comparative Legal and Policy Examination, Edward Elgar, Cheltenham, an Ríocht Aontaithe agus Northampton, Massachusetts, Stáit Aontaithe Mheiriceá, 2018, lch. 1 go 65, ag lch. 41.
4      Treoir
an 5 Aibreán 1993 ón gComhairle maidir le téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra (IO 1993 L 95, lch. 29).
5      Collins, H., ‘Building European contract law on charter rights’ in Collins, H. (eag), European Contract Law and the Charter of Fundamental Rights, Intersentia, Cambridge, 2017, lch. 1 go 32, ag lch. 17.
6      Leanann sé ó fhorais an ordaithe tarchuir gurbh é an rud a spreag an t‑éileamh ar aisíocaíocht luath ná mainneachtain na dtomhaltóirí tráthchodanna áirithe den iasacht a íoc.
7      Shonraigh an chúirt a rinne an tarchur go bhféadfaí a mheas nach ann don téarma conarthach atá faoi dhíospóid maidir le haisíoc luath na hiasachta mar gheall ar easpa trédhearcachta. Cuireadh an téarma sin san áireamh i gcoinníollacha ginearálta an bhainc ach níor cuireadh ar a súile do na tomhaltóirí é.
8      Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Bealtaine 2005 maidir le cleachtais tráchtála éagothroma idir gnólachtaí agus tomhaltóirí sa mhargadh inmheánach agus lena leasaítear Treoir 84/450/CEE ón gComhairle agus Treoracha 97/7/CE, 98/27/CE agus 2002/65/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Rialachán (CE) Uimh. 2006/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (‘An Treoir maidir le Cleachtais Tráchtála Éagóracha’) (IO 2005 L 149, lch. 22).
9      Breithiúnas an 22 Aibreán 2021, Profi Credit Slovakia (C‑485/19, EU:C:2021:313, mír 49).
10      Ibid., mír 50.
11      Féach pointe 6 et seq. den Tuairim seo.
12      Tagraítear le teideal na reachtaíochta sin do dhíol ‘deonach’. Mar sin féin, léirítear le saintréithe an nós imeachta sin díol éigeantach ar ceant.
13      Féach, chuige sin, breithiúnas an 17 Iúil 2014, Sánchez Morcillo agus Abril García (C‑169/14, EU:C:2014:2099, mír 38).
14      Breithiúnas an 10 Meán Fómhair 2014 (C‑34/13, EU:C:2014:2189, mír 68).
15      Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Medina in Všeobecná úverová banka (C‑598/21, EU:C:2023:22, pointe 83).
16      Breithiúnas an 17 Bealtaine 2022, Ibercaja Banco (C‑600/19, EU:C:2022:394, mír 35 agus an cásdlí dá dtagraítear).
17      Ibid., mír 36 agus an cásdlí dá dtagraítear.
18      Ibid., mír 37 agus an cásdlí dá dtagraítear.
19      Breithiúnas an 9 Aibreán 2024, Profi Credit Polska(Athoscailt imeachtaí arna dtabhairt i gcrích le cinneadh breithiúnach críochnaitheach) (C‑582/21, EU:C:2024:282, mír 73 agus an cásdlí dá dtagraítear).
20      Breithiúnas an 17 Bealtaine 2022, Impuls Leasing România (C‑725/19, EU:C:2022:396, mír 46).
21      Breithiúnas an 17 Bealtaine 2022, Impuls Leasing România (C‑725/19, EU:C:2022:396, mír 47).
22      Féach, chuige sin, breithiúnas an 9 Aibreán 2024, Profi Credit Polska(Athoscailt imeachtaí arna dtabhairt i gcrích le cinneadh breithiúnach críochnaitheach), (C‑582/21, EU:C:2024:282, mír 79).
23      Breithiúnas an 17 Iúil 2014, Sánchez Morcillo agus Abril García (C‑169/14, EU:C:2014:2099, mír 25).
24      Breithiúnas an 17 Bealtaine 2022, Impuls Leasing România (C‑725/19, EU:C:2022:396, mír 55, agus an cásdlí dá dtagraítear).
25      Féach, chuige sin, breithiúnais an 14 Márta 2013, Aziz (C‑415/11, EU:C:2013:164, mír 59); an 17 Bealtaine 2022, Impuls Leasing România (C‑725/19, EU:C:2022:396, mír 56); agus an 9 Samhain 2023, Všeobecná úverová banka (C‑598/21, EU:C:2023:845, mír 85).
26      Féach, chuige sin, breithiúnas an 9 Aibreán 2024, Profi Credit Polska (Athoscailt imeachtaí arna dtabhairt i gcrích le cinneadh breithiúnach críochnaitheach) (C‑582/21, EU:C:2024:282, mír 82).
27      Féach, chuige sin, breithiúnas an 9 Samhain 2023, Všeobecná úverová banka (C‑598/21, EU:C:2023:845, mír 85).
28      Kenna, P. agus Simón‑Moreno, H., ‘Towards a common standard of protection of the right to housing in Europe through the Charter of Fundamental Rights’, European Law Journal, Iml. 25, 2019 lgh. 608 go 622, ag lch. 608.
29      Whitehouse, L., ‘The home-owner: Citizen or consumer?’, in Bright, S. agus Dewar, J., Land Law – Themes and Perspectives, Oxford University Press, Oxford, 1998, lgh. 183 go 205, ar lch. 183 (béim curtha leis).
30      Kenna, P. agus Simón‑Moreno, H., fonóta 28, op.cit., lch. 614.
31      Féach, chuige sin, breithiúnas an 9 Samhain 2023 (C‑598/21, EU:C:2023:845, míreanna 82 agus 84).
32      Dá bhua sin, d’fhéadfadh an creidiúnaí an iasacht a ghlaoch isteach go luath.
33      Breithiúnas an 9 Samhain 2023, Všeobecná úverová banka (C‑598/21, EU:C:2023:845, mír 85).
34      Féach, chuige sin, breithiúnas an 8 Nollaig 2022, Orde van Vlaamse Balies agus páirtithe eile (C‑694/20, EU:C:2022:963, mír 25).
35      Ibid., mír 26.
36      ECtHR, an 25 Deireadh Fómhair 2013, Rousk v an tSualainn, CE:ECHR:2013:0725JUD002718304, § 137 agus an cásdlí dá dtagraítear (béim curtha leis).
37      Ibid., míreanna 120 agus 139.
38      Ibid., mír 137.
39      Ibid., mír 139 (béim curtha leis).
40      Féach pointe 14 thuas.
41      D’fhéadfadh an chúirt náisiúnta bearta faoisimh idirthréimhsigh a ghlacadh de bhun Airteagal 325 de Chód an Nós Imeachta Shibhialta. Ina theannta sin, is de réir bhrí Alt 19(1) den Dlí maidir le ceantanna deonacha, go gceanglaítear ar an gceantálaí an ceant a chur ar fionraí má tá glactha ag cúirt le beart faoisimh eatramhach.
42      Tagraíonn Rialtas na Slóvaice, go háirithe, d’orduithe Najvyšší súd Slovenskej republiky (Cúirt Uachtarach Phoblacht na Slóvaice) an 7 Nollaig 2022, tagairt 6Cdo/159/2020, agus an 23 Feabhra 2022, tagairt 4Cdo/149/2020.
43      Breithiúnas an 9 Aibreán 2024, Profi Credit Polska (Athoscailt imeachtaí arna dtabhairt i gcrích le cinneadh breithiúnach críochnaitheach) (C‑582/21, EU:C:2024:282, mír 31).
44      Ibid., mír 61.
45      Ibid., mír 62.
46      Ibid., mír 63.
47      Féach, chuige sin, breithiúnas an 9 Aibreán 2024, Profi Credit Polska (Athoscailt imeachtaí arna dtabhairt i gcrích le cinneadh breithiúnach críochnaitheach) (C‑582/21, EU:C:2024:282, mír 65).
48      Maidir le coincheap an ghnáth-thomhaltóra, breithiúnas an 4 Iúil 2024, Caixabank agus páirtithe eile (Athbhreithniú ar thrédhearcacht i gcomhghníomhaíochtaí) (C‑450/22, EU:C:2024:577, mír 48).
49      Rott, P., ‘The average consumer is not a lawyer! Cás C‑66/19 JC v Kreissparkasse Saarlouis’, Maastricht Journal of European and Comparative Law, Iml. 27(3), lgh. 379 go 386, ag fágáil trácht ar bhreithiúnas na Cúirte an 26 Márta 2020, Kreissparkasse Saarlouis (C‑66/19, EU:C:2020:242).
50      Féach pointí 21 agus 22 den Tuairim seo.
51      Féach, Faber, W. agus Martinson, C., ‘Can ownership limit the effectiveness of EU consumer contract law directives? – A suggestion to employ a ‘functional approach’, Austrian Law Journal (ALJ), 2019, lgh. 85 go 123.
52      Ibid., mír 45.
53      Ibid., mír 49.
54      Ibid., mír 50.
55      An breithiúnas in Ibercaja Banco, mír 50.
56      Ibid., mír 56.
57      Ibid., mír 57.
58      An breithiúnas in Ibercaja Banco, mír 58), agus breithiúnas an 9 Aibreán 2024, Profi Credit Polska (Athoscailt imeachtaí arna dtabhairt i gcrích le cinneadh breithiúnach críochnaitheach) (C‑582/21, EU:C:2024:282, mír 83).
59      Séanann GR REAL, ina aighneachtaí i scríbhinn, go raibh sé ar an eolas faoin gcaingean a thionscain na tomhaltóirí i gcoinne na n‑imeachtaí forfheidhmiúcháin. Mar sin féin, de réir cásdlí socair, agus dlínse á roinnt idir Cúirteanna an Aontais Eorpaigh agus na cúirteanna náisiúnta, ní mór don Chúirt Bhreithiúnais comhthéacs fíorasach agus dlíthiúil na gceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú a chur san áireamh, mar a leagtar amach san ordú tarchuir. Dá bhrí sin, ós rud é gur shainmhínigh an chúirt a rinne an tarchur comhthéacs fíorasach agus reachtach na gceisteanna atá á gcur aici, ní faoin gCúirt atá sé cruinneas na gceisteanna sin a fhíorú (féach, chuige sin, breithiúnas an 29 Meitheamh 2023, International Protection Appeals Tribunal agus páirtithe eile (Ionsaí sa Phacastáin) (C‑756/21, EU:C:2023:523, míreanna 37 agus 38 agus an cásdlí dá dtagraítear).
60      Féach pointe 54 et seq. den Tuairim seo.
61      Féach thuas, pointe 63 den Tuairim seo.
62      Féach Rutgers, J.W, ‘The Right to housing (Article 7 of the Charter) and unfair terms in general conditions’ in Collins, H., (eag.), fonóta 5, op. cit., lgh. 125 go 137, ar lch. 134.
63      Féach, chuige sin, ECtHR, breithiúnas an 16 Iúil 2009, Zehentner v an Ostair, CE:ECHR:2009:0716JUD002008202, §§ 62 agus 65.
64      Chun forbhreathnú a fháil féach, Martínez Valencoso, L.M. et al. (eds.), Transfer of Immovables in European Private Law, Cambridge University Press, 2017.
65      Féach, chuige sin, ECtHR, breithiúnas an 1 Iúil 2014, Buceaş agus Buciaş v Romania, CE:ECHR:2014:0701JUD003218504, § 43.
66      Féach pointe 69 den Tuairim seo.
67       Breithiúnas an 17 Bealtaine 2022, Unicaja Banco (C‑869/19, EU:C:2022:397, mír 28 agus an cásdlí dá dtagraítear).
68       Féach pointe 79 den Tuairim seo.
69       Féach, chuige sin, breithiúnas an 17 Bealtaine 2022, Unicaja Banco (C‑869/19, EU:C:2022:397, mír 38).
70      Breithiúnas an 13 Iúil 2023, Banco Santander (Tagairt ar innéacs oifigiúil) (C-265/22, EU:C:2023:578, mír 34 agus an cásdlí dá dtagraítear).