Partijen zullen hierna Technocon en NavTrak genoemd worden.
1. De procedure
1.1. Het verloop van de procedure blijkt uit:
- de dagvaarding
- de conclusie van antwoord tevens houdende de incidentele vordering tot
onbevoegdverklaring
- de conclusie van antwoord in het bevoegdheidsincident.
1.2. Ten slotte is vonnis bepaald in het incident.
2. De vordering in de hoofdzaak
2.1. Technocon vordert – samengevat – primair veroordeling van NavTrak
tot betaling van EUR 1.311.825,00 en subsidiair tot betaling van EUR
173.500,00, althans tot betaling van het bedrag waarmee NavTrak
ongerechtvaardigd is verrijkt. Daarnaast vordert Technocon betaling van
proceskosten.
2.2. Ter onderbouwing van haar vorderingen voert Technocon het
volgende aan.
In 2004 is Technocon met NavTrak een samenwerking aangegaan op
het gebied van voertuigvolgsystemen voor, in het bijzonder, Bentley
voertuigen. Sindsdien is Technocon in de Benelux zowel de exclusieve
wederverkoper van de hardware van NavTrak voor de hierboven
genoemde systemen als de exclusieve aanbieder van de daarbij
behorende volgdiensten. In december 2005 hebben partijen hun
afspraken vastgelegd in een overeenkomst getiteld ‘NavTrak Limited and
Technocon International BV Services Agreement’ (hierna de ‘Services
Agreement’).
In januari 2006 zijn partijen overeengekomen dat zij de met de
voertuigvolgsystemen verbonden diensten in de toekomst gezamenlijk,
op basis van joint venture, zouden gaan leveren in de Benelux, Frankrijk,
Duitsland, Italië, Spanje en Zwitserland. In 2006 en 2007 hebben partijen
intensief samengewerkt vooruitlopend op de oprichting van de door hen
beoogde gezamenlijke onderneming, aldus Technocon.
Op 27 maart 2007 is bekendgemaakt dat NavTrak zou worden verkocht
aan Cobra Automotive Technologies SpA. Bij brief van 29 november 2007
heeft NavTrak de onderhandelingen met Technocon beëindigd.
2.3. Technocon stelt dat zij er gerechtvaardigd op heeft mogen
vertrouwen dat een joint venture zou worden opgericht. Vooruitlopend
daarop heeft Technocon aanzienlijke kosten gemaakt, waarvan zij in
de hoofdzaak vergoeding vordert. Dat betreft de subsidiaire vordering
(negatief contractsbelang). De primaire vordering van Technocon is
opgebouwd uit schadevergoeding wegens gederfde winst en gemaakte
kosten (positief contractsbelang).
3. Het geschil in het incident
3.1. Vóór alle weren in de hoofdzaak vordert NavTrak dat de rechtbank
zich onbevoegd verklaart van de vorderingen van Technocon kennis te
nemen.
3.2. Het uitgangspunt van NavTrak, zoals door haar uiteengezet in de
hoofdzaak, is dat niet Technocon maar Technocon International B.V.
(hierna Technocon International) de contractpartij van NavTrak is. Op dit
standpunt zal de rechtbank onder 4.3 en 4.4 ingaan.
3.3. NavTrak stelt dat – indien en voor zover wel sprake is van een
rechtsbetrekking tussen NavTrak en Technocon – is overeengekomen
dat de Engelse rechter bij uitsluiting bevoegd is. NavTrak verwijst ter
onderbouwing naar artikel 17 van de Services Agreement dat luidt:
This agreement shall be governed by and construed in accordance with
English law. Each
of the parties submits to the exclusive jurisdiction of the English courts.
3.4. NavTrak betoogt dat de door haar en Technocon International in
januari 2006 overeengekomen aanvullende samenwerking ten aanzien
van landen buiten de Benelux, hoewel niet vastgelegd in de Services
Agreement, de facto voortvloeit uit die overeenkomst. Voorts verwijst
NavTrak naar een andere overeenkomst, de ‘Securitas Alert Services
Agreement’ (hierna de ‘SAS-Agreement’), bij welke overeenkomst naast
NavTrak en Technocon International eveneens de Belgische vennootschap
Securitas Alert Services N.V. partij is. Artikel 19.9 van die overeenkomst
luidt, voor zover van belang:
(…) and the Parties each submits to the exclusive jurisdiction of The
English Courts in
respect of any matter under or in connection with the Agreement of the
Services.
3.5. Volgens NavTrak hebben de partijen bij deze overeenkomst bedoeld
de hiervoor omschreven forumkeuzes van toepassing te laten zijn op al
hun rechtsbetrekkingen.
3.6. Technocon betwist dit laatste gemotiveerd. Haar betoog komt er
in hoofdlijnen op neer dat NavTrak op onaanvaardbare wijze de met
Technocon gevoerde onderhandelingen heeft afgebroken. Dit handelen
van NavTrak kwalificeert als een onrechtmatige daad, aldus Technocon,
die aanvoert dat haar vorderingen niet zijn gebaseerd op – en evenmin
verband houden met – de hiervoor genoemde twee overeenkomsten.
Voorts is volgens Technocon de forumkeuze in de Services Agreement
onvoldoende bepaald en de SAS-Agreement in het geheel niet van
toepassing, zodat geen rechtsgeldige forumkeuze is overeengekomen.
4. De beoordeling in het incident
4.1. De rechtbank stelt voorop dat, nu NavTrak woonplaats heeft in het
Verenigd Koninkrijk, de vraag naar de bevoegdheid van de rechtbank
moet worden beantwoord aan de hand van de Verordening (EG) nr.
44/2001 van de Raad van de Europese Unie, Publicatieblad nr. L 012 van
16 januari 2001 (hierna de ‘EEX-Verordening’).
4.2. Ter beantwoording ligt de vraag voor of partijen rechtsgeldig zijn
overeengekomen dat de Engelse rechter bij uitsluiting bevoegd is van het
thans gerezen geschil kennis te nemen, zoals NavTrak stelt. Deze vraag
moet worden beantwoord aan de hand van het bepaalde in artikel 23 van
de EEX-Verordening.
4.3. Van belang is in de eerste plaats het navolgende. In de hoofdzaak
heeft NavTrak het standpunt ingenomen dat niet Technocon maar
Technocon International partij is bij de meergenoemde overeenkomsten
en dat het eveneens Technocon International was die met NavTrak in
onderhandeling was over eventuele uitbreiding van de samenwerking.
Indien van de juistheid van dit standpunt van NavTrak wordt uitgegaan
– de rechtbank constateert dat in de in het geding gebrachte
overeenkomsten inderdaad Technocon International als contractpartij
wordt genoemd – staat daarmee reeds vast dat de onder 3.2 en 3.3
aangehaalde forumkeuzebedingen niet zijn overeengekomen tussen
NavTrak en Technocon.
4.4. De rechtbank ziet uit proceseconomische overwegingen aanleiding
de vraag met welke vennootschap NavTrak heeft gecontracteerd – welke
vraag in de hoofdzaak tevens moet worden beantwoord in het kader van
de beoordeling van de ontvankelijkheid van Technocon – thans inhoudelijk
onbesproken te laten. De rechtbank is namelijk van oordeel dat zij hoe
dan ook bevoegd is van de vorderingen in de hoofdzaak kennis te nemen.
Indien ervan wordt uitgegaan dat Technocon geen contractpartij is, is
reeds daarom geen sprake van een tussen partijen overeengekomen
forumkeuzebeding. Indien het bestaan van een contractuele verhouding
tussen partijen wel moet worden aangenomen heeft NavTrak naar het
oordeel van de rechtbank onvoldoende gesteld om te kunnen concluderen
dat sprake is van wilsovereenstemming tussen partijen over aanwijzing
van de Engelse rechter als bevoegde instantie ter beslechting van het
onderhavige geschil. Dit oordeel zal de rechtbank in de overwegingen 4.6
tot en met 4.12 onderbouwen.
4.5. In de beide situaties wordt het geschil niet beheerst door
een forumkeuzebeding en zal dus moeten worden aangeknoopt
bij de (algemene en bijzondere) regels voor bevoegdheid in de
EEX-Verordening. Op basis van die regels zal de rechtbank in
rechtsoverweging 4.13 tot en met 4.15 tot de beslissing komen dat zij
bevoegd is van de vorderingen in de hoofdzaak kennis te nemen.
4.6. Indien en voor zover het bestaan van een contractuele verhouding
tussen NavTrak en Technocon wordt verondersteld, geldt het navolgende.
Het HvJEG heeft bepaald dat, waar artikel 23 EEX-Verordening (lid
1 sub a) als basis van een geldige forumkeuze een ‘overeenkomst’
tot aanwijzing van een bevoegd gerecht verlangt, de aangezochte
rechter in de eerste plaats moet onderzoeken of de clausule die hem
onbevoegd verklaart inderdaad het voorwerp heeft uitgemaakt van een
wilsovereenstemming tussen partijen, die duidelijk en nauwkeurig tot
uiting komt, waarbij de formele vereisten van artikel 23 EEX-Verordening
ten doel hebben te waarborgen dat de wilsovereenstemming tussen
partijen inderdaad bestaat.
4.7. Er zal dus moeten worden onderzocht of in het onderhavige
geval sprake is van wilsovereenstemming. Daarbij zij opgemerkt
dat algemeen aanvaard is dat het vereiste van totstandkoming van
wilsovereenstemming – waaronder begrepen de inhoud en uitleg van
die overeenstemming – verordeningsautonoom moet worden begrepen
en dus niet is onderworpen aan het nationale rechtstelsel dat krachtens
het conflictenrecht van de aangezochte rechter van toepassing is. Uit de
rechtspraak van het Hof van Justitie blijkt evenwel dat, waar de EEX-
Verordening zich niet uitlaat over materiële vereisten, zekere ruimte
wordt gelaten voor de toepassing van nationaal recht bij de beoordeling
van de vraag of sprake is van wilsovereenstemming (HR 16 mei 2008,
C06/332 HR).
4.8. NavTrak stelt dat sprake is van wilsovereenstemming, waar de
forumkeuzes zoals gemaakt in de Services Agreement en de SAS-
Agreement zich volgens haar uitstrekken tot alle rechtsbetrekkingen
tussen haar en Techncon International en daarmee ook tot het
onderhavige geschil.
4.9. De rechtbank is van oordeel dat uit de tekst van de twee
forumkeuzebedingen duidelijk blijkt dat deze zich niet uitstrekken
tot discussies gelegen buiten de uitvoering van de betreffende twee
overeenkomsten. De SAS-Agreement is een overeenkomst die, zoals
Technocon heeft aangevoerd, tot stand is gekomen omdat NavTrak en
Technocon (International) in 2006 gezamenlijk een derde partij, Securitas
Alert Services, hebben ingeschakeld voor de feitelijke afhandeling van
volgdiensten. De forumkeuze in artikel 19.9 van deze overeenkomst
heeft blijkens de tekst (‘… any matter under or in connection with
the Agreement of the Services’) alleen betrekking op geschillen die
vallen onder of samenhangen met deze overeenkomst. NavTrak heeft
onvoldoende gesteld om te concluderen dat het thans gerezen geschil
voortvloeit uit of samenhangt met deze overeenkomst, nog daargelaten
dat het hier een drie partijenovereenkomst betreft en Security Alert
Services niet is betrokken bij het onderhavige geschil in de hoofdzaak.
4.10. Ten aanzien van de Services Agreement geldt evenzeer dat uit
de bewoordingen van artikel 17 van deze overeenkomst volgt dat niet
alleen ten aanzien van het toepasselijke recht maar eveneens ten aanzien
van de bevoegde rechter een forumkeuze is gemaakt die uitsluitend
samenhangt met deze overeenkomst (‘This agreement’ in de eerste
zin). Over de inhoud van de Services Agreement bestaat geen geschil,
deze heeft betrekking op de sinds 2004 bestaande samenwerking tussen
NavTrak en Technocon (International) over de exclusieve distributie
door Technocon (International) van de hardware van NavTrak en van de
bijbehorende diensten in de Benelux. Ten aanzien van deze samenwerking
staat voorts genoegzaam vast dat zij (na 28 november 2007) is blijven
voortduren.
4.11. De rechtbank volgt NavTrak niet in haar standpunt dat de in 2006
gemaakte afspraken over aanvullende samenwerking onderdeel uitmaken
van ‘deze overeenkomst’, reeds omdat die aanvullende afspraken niet zijn
vastgelegd in de Services Agreement.
NavTrak heeft voorts niet gesteld en evenmin is gebleken dat in het kader
van die nieuwe afspraken wederom zou zijn gekozen voor aanwijzing
van de Engelse rechter als de bevoegde instantie voor beslechting van
geschillen tussen NavTrak en Technocon (International).
Technocon heeft daar tegenover verklaard dat de situatie onder de tot
stand te brengen joint venture juist wezenlijk zou veranderen. Niet alleen
zouden partijen volgens haar, anders dan onder de Service Agreement,
gaan samenwerken op voet van gelijkheid maar tevens zou de joint
venture (in ieder geval) niet in het Verenigd Koninkrijk worden gevestigd
maar – gezien het fiscale klimaat – mogelijk in Nederland. Technocon
betwist daarmee gemotiveerd dat partijen de bedoeling hadden al hun
geschillen voor te leggen aan de Engelse rechter.
4.12. Mede gelet op deze gemotiveerde betwisting is de rechtbank van
oordeel dat NavTrak haar stellingen over de bedoeling van partijen, die
zou moeten afwijken van de op zichzelf duidelijke bewoordingen van
de forumkeuzebedingen, onvoldoende heeft onderbouwd. Nu NavTrak
evenmin heeft gesteld en niet is gebleken dat de gestelde bevoegdheid
van de Engelse rechter voortvloeit uit een gewoonte of gebruik (artikel 23
lid 1 sub c van de EEX-Verordening) moet de conclusie dan ook zijn dat in
het onderhavige geschil niet beheerst wordt door een forumkeuzebeding
in de zin van artikel 23 van de EEX-Verordening.
4.13. Beoordeeld moet worden vervolgens worden welke rechter volgens
de EEX-Verordening bevoegd is. Technocon baseert haar vorderingen tot
vergoeding van schade op de stelling dat NavTrak de onderhandelingen
op onaanvaardbare wijze heeft afgebroken. De vraag hoe een vordering
tot schadevergoeding wegens het afbreken van onderhandelingen in het
kader van artikel 5 van de EEX-Verordening moet worden gekwalificeerd,
is aan de orde gesteld in het arrest van het Hof van Justitie van de
Europese Gemeenschappen (HvJEG) van 17 september 2002, C-334/00,
NJ 2003, 46. Samengevat is het Hof tot het oordeel gekomen dat
de vordering waarmee de precontractuele aansprakelijkheid van de
verweerder wordt ingeroepen, in beginsel een vordering uit onrechtmatige
daad is (in de zin van artikel 5 sub 3 van de EEX-Verordening). Daarbij
heeft het Hof, afhankelijk van het stadium waarin de onderhandelingen
tussen partijen zich bevonden ten tijde van het afbreken van die
onderhandelngen, ook ruimte gelaten het gerezen geschil te benoemen
als een ‘verbintenis uit overeenkomst’ (in de zin van artikel 5 sub 1 EEX-
Verordening).
4.14. De rechtbank zal bij beantwoording van de vraag naar haar
bevoegdheid kennis te nemen van de vorderingen van Technocon ervan
uitgaan dat het geschil voortvloeit uit een verbintenis uit onrechtmatige
daad. Technocon noch NavTrak hebben in het incident feiten of
omstandigheden aangevoerd die tot een andere conclusie nopen.
4.15. Artikel 5 sub 3 van de EEX-Verordening bepaalt dat de verweerder
kan worden opgeroepen voor het gerecht van de plaats waar het
schadebrengende feit zich heeft voorgedaan of zich kan voordoen. In het
geval van afgebroken onderhandelingen moet de schade worden geacht te
zijn ontstaan op de plaats waar de onderhandelingen zijn afgebroken. Uit
jurisprudentie volgt dat dit de plaats is waar de wederpartij de brief heeft
ontvangen waarin de partij die de onderhandelingen heeft afgebroken,
heeft meegedeeld dat zij de onderhandelingen zou beëindigen (HR
21 september 2001, C99/245HR, NJ 2002, 254). Technocon stelt dat
NavTrak haar op 28 november 2007 schriftelijk heeft meegedeeld
de onderhandelingen te staken. De betreffende brief (overgelegd als
productie 27 in de hoofdzaak) is gezonden aan het vestigingsadres van
Technocon te Tiel. Dit heeft NavTrak niet weersproken. De rechtbank acht
zich daarom bevoegd kennis te nemen van het onderhavige geschil
4.16. De rechtbank zal de beslissing omtrent de kosten van het incident
aanhouden, totdat in de hoofdzaak zal worden beslist.
5. In de hoofdzaak
5.1. De rechtbank zal een comparitie van partijen bevelen om inlichtingen
over de zaak te vragen en om te onderzoeken of partijen het op een
of meer punten met elkaar eens kunnen worden. Daarbij kan de
mogelijkheid van doorverwijzing naar een mediator aan de orde komen.
5.2. De rechtbank wijst erop dat zij uit een niet verschijnen van een partij
ter comparitie de gevolgtrekkingen - ook in het nadeel van die partij - kan
maken die zij geraden zal achten.
5.3. Tijdens de comparitie zal aan de orde komen met wie NavTrak
heeft gecontracteerd: met Technocon of met Technocon International
en met welke van deze beide vennootschappen NavTrak heeft
onderhandeld over uitbreiding van de samenwerking. Daarbij zal ook het
ontvankelijkheidsverweer van NavTrak aan de orde komen.
Voorts zal ook de vraag welk recht op het onderhavige geschil van
toepassing is ter comparitie worden behandeld.
5.4. Partijen wordt verzocht de stukken waarop zij tijdens de comparitie
een beroep willen doen, uiterlijk twee weken tevoren in fotokopie aan de
andere partij en aan de rechtbank toe te zenden.
5.5. Partijen moeten er op voorbereid zijn dat de rechtbank een
mondeling tussenvonnis kan wijzen.
5.6. Ter zitting kan aan de orde komen of een deskundigenonderzoek
noodzakelijk is, welke vragen beantwoord moeten worden en wie partijen
als deskundige benoemd willen zien.
6. De beslissing
De rechtbank in het incident
6.1. verklaart zich bevoegd van de vorderingen van Technocon kennis te
nemen,
6.2. houdt de beslissing over de proceskosten aan,
in de hoofdzaak
6.3. beveelt een verschijning van partijen, bijgestaan door hun
advocaten, voor het geven van inlichtingen en ter beproeving van een
minnelijke regeling op de terechtzitting van mr. T.P.E.E. van Groeningen
op een door de rechtbank vast te stellen datum en tijd,
6.4. bepaalt dat de zaak weer op de rol zal komen van 18 juni 2008 voor
het opgeven van de verhinderdagen van de partijen en hun advocaten op
de woensdagen in de maanden juli tot en met oktober 2008, waarna dag
en uur van de comparitie zullen worden bepaald,
6.5. bepaalt dat bij gebreke van de gevraagde opgave(n) de rechtbank
het tijdstip van de comparitie zelfstandig zal bepalen,
6.6. bepaalt dat na de vaststelling van het tijdstip van de comparitie dit in
beginsel niet zal worden gewijzigd,
6.7. wijst partijen er op, dat voor de zitting 3 uur zal worden
uitgetrokken,
6.8. bepaalt dat beide partijen dan vertegenwoordigd moeten zijn
door iemand die van de zaak op de hoogte is en hetzij rechtens hetzij
op grond van een bijzondere schriftelijke volmacht bevoegd is hen te
vertegenwoordigen,
6.9. verzoekt de tijdige toezending van de stukken,
6.10. houdt iedere verdere beslissing aan.