Voorlopige editie
CONCLUSIE VAN ADVOCAAT-GENERAAL
R. NORKUS
van 15 januari 2026 (1)
Zaak C‑657/24
Kyberg Pharma Vertriebs-GmbH
tegen
Schutzverband gegen Unwesen in der Wirtschaft eV
[verzoek van het Bundesgerichtshof (hoogste federale rechter in burgerlijke en strafzaken, Duitsland) om een prejudiciële beslissing]
„ Prejudiciële verwijzing – Onderlinge aanpassing van de wetgevingen – Voedselveiligheid – Gezondheidsclaims – Specifieke gebruiksvoorwaarden – Etiketteringsverplichtingen – Voedingssupplement waarvoor schriftelijke reclame wordt gemaakt ”
1.        De onderhavige zaak betreft de uitlegging van de voorschriften inzake etikettering van en reclame voor levensmiddelen, in het bijzonder voedingssupplementen, die moeten worden nageleefd door exploitanten van levensmiddelenbedrijven die gezondheidsclaims op hun producten wensen aan te brengen. Met zijn vragen wenst de verwijzende rechter van het Hof te vernemen of, ten eerste, deze voorschriften vereisen dat de verplichtingen tot het verstrekken van informatie, die moet worden gevoegd bij deze gezondheidsclaims, uitsluitend op de etikettering van levensmiddelen worden nagekomen, en ten tweede, het begrip „etikettering” het begrip „reclame” omvat, met name reclame in schriftelijke vorm.
I.      Toepasselijke bepalingen
2.        Relevant in het kader van de onderhavige zaak zijn overweging 17, artikel 2, onder a), artikel 6, leden 2 en 3, artikel 7, eerste alinea, en artikel 8 van richtlijn 2002/46/EG(2), artikel 2, onder a), van richtlijn 2006/114/EG(3), de overwegingen 1 tot en met 4, 9, 10 en 19, artikel 1, leden 1 en 2, artikel 2, lid 1, onder d), lid 2, punten 1 en 5, de artikelen 3 tot en met 7 en de artikelen 10 tot en met 17 van verordening (EG) nr. 1924/2006(4), overweging 10, artikel 1, leden 1 en 2, artikel 2, lid 1, onder g), artikel 7, lid 4, artikel 14, lid 1, artikel 53, leden 1 en 2, van verordening (EU) nr. 1169/2011(5) en punt 2 van de bijlage bij uitvoeringsbesluit 2013/63/EU(6).
II.    Feiten van het hoofdgeding, prejudiciële vragen en procedure bij het Hof
3.        Kyberg Pharma brengt in de vorm van capsules bestaande uit met name glucomannaan (konjacglucomannaan) een voedingssupplement (hierna: „betrokken product”) op de markt, waarvan de verpakking een vermelding bevat die het belang van een gevarieerde, evenwichtige voeding en een gezonde levensstijl benadrukt.
4.        In de loop van 2020 heeft Kyberg Pharma in de geschreven pers een advertentie voor het betrokken product laten verspreiden, met daarin onder meer de volgende claims: „Gezond gewicht verliezen” en „glucomannaan draagt bij tot gewichtsverlies in het kader van een caloriearm dieet”. Partijen in het hoofdgeding zijn het erover eens dat deze advertentie niet de in het vorige punt van deze conclusie genoemde vermelding bevatte.
5.        Aangezien het Schutzverband gegen Unwesen in der Wirtschaft eV, een beroepsvereniging naar Duits recht die volgens haar statuten tot taak heeft oneerlijke mededinging te bestrijden, van mening was dat deze claims vergezeld hadden moeten gaan van de in artikel 10, lid 2, van verordening nr. 1924/2006 genoemde informatie, heeft het bij het Landgericht München (rechter in eerste aanleg München, Duitsland) een vordering ingesteld die er met name toe strekte Kyberg Pharma op straffe van een dwangsom te gelasten een einde te maken aan het promoten van het betrokken product in het economisch verkeer en voor reclamedoeleinden met gebruikmaking van de in het hoofdgeding aan de orde zijnde claims zonder evenwel het belang van een gevarieerde, evenwichtige voeding en een gezonde levensstijl te vermelden.
6.        Nadat het Landgericht München dit beroep had toegewezen, heeft Kyberg Pharma hoger beroep ingesteld bij het Oberlandesgericht München (hoogste rechterlijke instantie van de deelstaat Beieren, München, Duitsland), dat bij arrest van 20 juli 2023 is verworpen.
7.        Kyberg Pharma heeft tegen het arrest van het Oberlandesgericht München beroep in Revision ingesteld bij het Bundesgerichtshof (hoogste federale rechter in burgerlijke en strafzaken, Duitsland), de verwijzende rechter.
8.        De verwijzende rechter is van oordeel dat het welslagen van het bij hem ingestelde beroep afhangt van de vraag of artikel 10, lid 2, van verordening nr. 1924/2006 aldus moet worden uitgelegd dat Kyberg Pharma heeft voldaan aan de krachtens deze bepaling op haar rustende informatieplicht doordat zij op de verpakking van het betrokken product de in die bepaling vermelde informatie heeft vermeld, dan wel of Kyberg Pharma ook verplicht was om deze informatie op te nemen in de advertentie voor haar product.
9.        In deze omstandigheden heeft het Bundesgerichtshof de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vragen:
„1)      Moet artikel 10, lid 2, van verordening [nr. 1924/2006] aldus worden uitgelegd dat het begrip „etikettering” van een levensmiddel ook ziet op schriftelijke reclame voor dat levensmiddel, met als gevolg dat wanneer in de schriftelijke reclameboodschap een gezondheidsclaim wordt gedaan, in die boodschap zelf moet worden voldaan aan de informatieverplichtingen van deze bepaling?
2)      Moet artikel 10, lid 2, van verordening [nr. 1924/2006] aldus worden uitgelegd dat wanneer in levensmiddelenreclame gezondheidsclaims worden gedaan, in die reclameboodschap zelf aan de krachtens deze bepaling bestaande informatieverplichtingen moet worden voldaan, ook wanneer de etikettering van het levensmiddel de vereiste informatie bevat?”
10.      De verwijzingsbeslissing van 26 september 2024 is op 9 oktober 2024 ingekomen ter griffie van het Hof. Schriftelijke opmerkingen zijn ingediend door partijen in het hoofdgeding en door de Europese Commissie. Overeenkomstig artikel 76, lid 2, van zijn Reglement voor de procesvoering heeft het Hof beslist om geen pleitzitting te houden.
III. Analyse
A.      Opmerkingen vooraf
11.      Alvorens met de juridische analyse te beginnen, acht ik het nuttig vooraf enkele opmerkingen te maken voor een beter begrip van de in de onderhavige zaak gestelde vragen.
12.      In dit verband merk ik op dat bij de onderhavige analyse wordt uitgegaan van de premisse die de verwijzende rechter in zijn verzoek om een prejudiciële beslissing heeft gehanteerd, namelijk dat het betrokken product een levensmiddel in de vorm van een voedingssupplement is.
13.      In de eerste plaats moet, gelet op het technische karakter van de in casu toepasselijke regeling, het relevante rechtskader kort worden beschreven.
14.      Krachtens artikel 1, lid 2, van verordening nr. 1924/2006 is deze verordening van toepassing op voedings- en gezondheidsclaims die in commerciële mededelingen worden gedaan indien het gaat om levensmiddelen die bestemd zijn om als zodanig aan de eindverbruiker te worden geleverd, inclusief, zoals volgt uit artikel 2, lid 1, onder b), van deze verordening, gelezen in samenhang met artikel 2, onder a), van richtlijn 2002/46, voedingssupplementen.
15.      Verordening nr. 1924/2006, die specifieke voorschriften bevat waaraan moet worden voldaan om voedings- en gezondheidsclaims te mogen gebruiken voor levensmiddelen die bestemd zijn om als zodanig aan de eindverbruiker te worden geleverd, beoogde van meet af aan richtlijn 2000/13/EG(7) aan te vullen, die met name algemene voorschriften inzake etikettering bevatte(8). Die richtlijn is ingetrokken bij verordening nr. 1169/2011(9), die de wetgeving inzake de etikettering van levensmiddelen en, meer in het algemeen, inzake de verstrekking van voedselinformatie aan de consumenten in één tekst heeft gecodificeerd en vereenvoudigd(10). Aangezien de claims waarop verordening nr. 1924/2006 doelt, informatie over levensmiddelen, met inbegrip van voedingssupplementen, vormen, moet deze verordening dus, als aanvullend rechtsinstrument, worden uitgelegd in het licht van verordening nr. 1169/2011.
16.      Daar komt nog bij dat voedingssupplementen, gelet op hun bijzondere aard, ook onder een specifieke juridische regeling vallen, namelijk die van richtlijn 2002/46. In dit verband bepaalt artikel 29, lid 1, onder a), van verordening nr. 1169/2011 dat de in deze verordening vastgestelde voorschriften inzake de informatie die in de voedingswaardevermelding moet worden opgenomen, niet van toepassing zijn op voedingssupplementen. Die informatie wordt namelijk verstrekt overeenkomstig artikel 8 van richtlijn 2002/46. Deze rechtsinstrumenten worden echter als aanvullend beschouwd, tenzij zij voorzien in een uitdrukkelijke uitzondering voor de toepassing van andere voorschriften inzake de etikettering van en informatie over voedingsmiddelen.(11)
17.      In de tweede plaats moet worden ingegaan op de bijzondere aard van de informatie van de betrokken claims.
18.      In artikel 2, lid 2, punt 1, van verordening nr. 1924/2006 wordt een „claim” op algemene wijze gedefinieerd als „elke boodschap of aanduiding die niet verplicht is op grond van de communautaire of nationale wetgeving, met inbegrip van illustraties, grafische voorstellingen of symbolen, ongeacht de vorm, waarmee gesteld, de indruk gewekt of geïmpliceerd wordt dat een levensmiddel bepaalde eigenschappen heeft”. De volgende elementen trekken in het bijzonder mijn aandacht bij de gezamenlijke lezing van deze definities. Een claim bestaat in de eerste plaats in vrijwillige (dus niet-verplichte) informatie over specifieke eigenschappen van een levensmiddel. Met andere woorden, deze informatie wordt alleen op vrijwillige basis verstrekt door de exploitant van een levensmiddelenbedrijf en is niet vereist krachtens de EU-wetgeving.(12)
19.      De in de onderhavige zaak aan de orde zijnde gezondheidsclaim wordt in artikel 2, lid 2, punt 5, van verordening nr. 1924/2006 gedefinieerd als „een claim die stelt, de indruk wekt of impliceert dat er een verband bestaat tussen een levensmiddelencategorie, een levensmiddel of een bestanddeel daarvan en de gezondheid”. Volgens het Hof gaat het om een ruim begrip.(13)
20.      Dit gezegd zijnde, lijkt mij voor een beter begrip van het kader van de in de onderhavige zaak gestelde vragen een ander impliciet element van bovengenoemde definities van bijzonder belang, namelijk de doeleinden waarvoor deze claims worden gebruikt. In dit verband blijkt reeds uit de totstandkomingsgeschiedenis van verordening nr. 1924/2006 dat de Uniewetgever, hoewel hij erkende dat de ontwikkeling van het gebruik van claims een gunstig effect heeft op de verstrekking van informatie aan de consument, rekening heeft gehouden met het feit dat de claims ook als verkoopargument dienen.(14)
21.      Bovendien is er in veel bronnen sprake van een tendens die de afgelopen jaren voortdurend is toegenomen, met name de aanzienlijke inspanningen van exploitanten van levensmiddelenbedrijven om de aandacht van de consument te vestigen op hun producten, die voordelen voor de voeding of de gezondheid zouden hebben, waarbij zij proberen om zich te onderscheiden van hun concurrenten of zelfs hun innovaties op het gebied van voeding proberen te benadrukken.(15)
22.      In dit verband wordt in overweging 19 van verordening nr. 1924/2006 erkend dat levensmiddelen met voedings- en gezondheidsclaims een positief beeld kunnen oproepen en een effect kunnen hebben op de voedingsgewoonten en de totale nutriënteninname. Het Hof is tevens tot de slotsom gekomen dat deze claims de voedingskeuzen van de consument beïnvloeden.(16)
23.      Het is dus duidelijk dat verordening nr. 1924/2006 in de eerste plaats een belangrijk rechtsinstrument is om het gebruik van claims, met name gezondheidsclaims die worden gebruikt ter promotie van levensmiddelen bij de consument, te regelen. Deze verordening is een belangrijk instrument ter bescherming van de consument, maar beoogt evenwel ook gelijke concurrentievoorwaarden in de levensmiddelenindustrie tot stand te brengen(17) en aldus deze twee doelstellingen van verschillende aard met elkaar in evenwicht te brengen door regels in te voeren die in acht moeten worden genomen bij het gebruik van deze claims.
24.      De in verordening nr. 1924/2006 bedoelde claims kunnen namelijk slechts worden toegestaan indien zij voldoen aan de algemene voorwaarden van hoofdstuk II van deze verordening. Gezondheidsclaims, waar het in casu om gaat, moeten ook voldoen aan de specifieke voorwaarden van hoofdstuk IV van deze verordening.(18) Artikel 10, lid 2, van verordening nr. 1924/2006, waarvan de verwijzende rechter in de onderhavige zaak om uitlegging verzoekt, bevindt zich in laatstgenoemd hoofdstuk, dat thans in het kader van de prejudiciële vragen moet worden onderzocht.
B.      Beantwoording van de prejudiciële vragen
25.      Met zijn eerste prejudiciële vraag peilt de verwijzende rechter naar de inhoud van het begrip „etikettering” van een levensmiddel in de zin van artikel 10, lid 2, van verordening nr. 1924/2006. Aangezien deze rechter meer in het bijzonder wenst te vernemen of het begrip „etikettering” ook het begrip „reclame” in schriftelijke vorm omvat, moeten deze twee begrippen in de wetgeving inzake gezondheidsclaims worden afgebakend.
26.      Met zijn tweede prejudiciële vraag wenst de verwijzende rechter te vernemen wat de omvang is van de informatieverplichtingen van artikel 10, lid 2, van verordening nr. 1924/2006 en in het bijzonder of aan deze verplichtingen moet worden voldaan in de reclame wanneer daar reeds aan is voldaan in de etikettering van het betrokken levensmiddel.
27.      De prejudiciële vragen hebben met andere woorden betrekking op de omvang van de informatieverplichtingen. Zij moeten derhalve samen worden behandeld. Aangezien de inhoud
van het begrip „etikettering” evenwel relevant blijkt te zijn wanneer de omvang van de informatieverplichtingen van artikel 10, lid 2, van verordening nr. 1924/2006 vaststaat, acht ik het passend om deze juridische analyse te beginnen met die omvang van de informatieverplichtingen.
1.      Omvang van de informatieverplichtingen
28.      Uit de bewoordingen en de grammaticale structuur van artikel 10, lid 2, van verordening nr. 1924/2006 blijkt dat deze verordening de nakoming van de informatieverplichtingen in het kader van met name reclame voor een levensmiddel afhankelijk stelt van het ontbreken van etikettering ervan.
29.      Artikel 10, lid 2, van verordening nr. 1924/2006 bepaalt namelijk in een deel van de volzin, volgens hetwelk „[g]ezondheidsclaims [...] alleen [zijn] toegestaan als op de etikettering [...] de volgende informatie wordt aangebracht”, dat aan de informatieverplichtingen moet worden voldaan op de etikettering. Slechts wanneer deze etikettering ontbreekt, moeten de informatieverplichtingen worden nagekomen op de plaatsen die worden genoemd in het resterende deel van de zin, namelijk „of, bij ontbreken daarvan, in de presentatie en de reclame”. Het idee dat de nakoming van de informatieverplichtingen in met name reclame voor levensmiddelen afhankelijk wordt gesteld van het ontbreken van etikettering, wordt dus geïntroduceerd door de uitdrukking „bij ontbreken daarvan”.
30.      Het nevenschikkend voegwoord „of” voor de uitdrukking „bij ontbreken daarvan” in artikel 10, lid 2, van verordening nr. 1924/2006, kan mijns inziens niet resulteren in de uitlegging dat er sprake is van twee alternatieven wat betreft de verplichting om informatie te verstrekken, namelijk enerzijds op de etikettering en anderzijds in, met name, de reclame, aangezien de uitdrukking „bij ontbreken daarvan” dan elke logische betekenis zou verliezen. Gelet op de uitdrukking „bij ontbreken daarvan”, die volgt op dit nevenschikkend voegwoord „of”, moet dit voegwoord namelijk als exclusief worden beschouwd, in die zin dat de in artikel 10, lid 2, bedoelde informatie hetzij op de etikettering, hetzij in de presentatie, hetzij in de reclame voor levensmiddelen moet worden verstrekt.(19)
31.      Niettemin moet in navolging van de verwijzende rechter worden opgemerkt dat de taalversies van artikel 10, lid 2, van verordening nr. 1924/2006 verschillen in het gebruik van de nevenschikkende voegwoorden in het tweede deel van de zin. Zo wordt in de Franse taalversie („la présentation du produits ou de la publicité faite pour celui-ci”) het nevenschikkend voegwoord „ou” tussen de termen „présentation” en „publicité” gebruikt, hetgeen erop wijst dat de exploitanten van levensmiddelenbedrijven een zekere beoordelingsmarge wordt gelaten om te voldoen aan de informatieverplichtingen wanneer een levensmiddel niet is geëtiketteerd. Bijgevolg zou de in artikel 10, lid 2, van verordening nr. 1924/2006 bedoelde informatie in dat geval hetzij in de presentatie, hetzij in de reclame voor dit levensmiddel moeten worden vermeld.
32.      Daarentegen gebruiken met name de Nederlandse („de presentatie en de reclame”), de Duitse („die Aufmachung der Lebensmittel und die Lebensmittelwerbung”), de Engelse („the presentation and advertising”), de Spaanse („en la presentación y la publicidad”) en de Litouwse taalversie („pateikime ir reklamoje”)(20) het voegwoord „en” tussen de termen „presentatie” en „reclame”. Dit voegwoord suggereert dus dat bij gebreke van etikettering die de verplichte vermeldingen bevat, deze zowel in de presentatie van het product als in de reclame moeten worden vermeld.
33.      Weliswaar moet worden erkend dat het taalkundige verschil duidelijk is, maar het is niet doorslaggevend, aangezien de bewoordingen van artikel 10, lid 2, van verordening nr. 1924/2006, ongeacht de taalversie, in het ene deel van de volzin aangeven dat de informatieverplichtingen in geval van vermelding van gezondheidsclaims in de eerste plaats moeten worden nagekomen op de etikettering van een levensmiddel. Ontbreekt daarentegen een dergelijke etikettering, dan moet overeenkomstig het resterende deel van de volzin van deze bepaling in met name de reclame voor het levensmiddel aan deze verplichtingen worden voldaan. Het gebruik van de nevenschikkende voegwoorden „en” dan wel „of” vóór het woord „reclame” in de verschillende taalversies doet niet af aan het feit dat deze term deel uitmaakt van dat resterende deel van de zin, waarmee alleen rekening hoeft te worden gehouden indien een levensmiddel niet is geëtiketteerd. Vast staat dat het betrokken product, dat in het hoofdgeding aan de orde is, een etiket heeft met daarop de verplichte vermelding waarin wordt gewezen op het belang van een gevarieerde, evenwichtige voeding en een gezonde levensstijl. De fabrikant wordt namelijk enkel verweten dat deze vermelding ontbreekt in de reclame voor dat product, die onder dat resterende deel van de volzin valt.
34.      Volgens vaste rechtspraak van het Hof kan de in een van de taalversies van een Unierechtelijke bepaling gebruikte formulering hoe dan ook niet als enige grondslag voor de uitlegging van die bepaling dienen of voorrang hebben boven de andere taalversies. Unierechtelijke bepalingen moeten namelijk uniform worden uitgelegd en toegepast in het licht van de tekst in alle talen van de Unie. Wanneer er verschillen zijn tussen de taalversies van een Unierechtelijke bepaling, moet bij de uitlegging van de betrokken bepaling worden gelet op de context en de doelstelling van de regeling waarvan zij een onderdeel vormt.(21) De context en het doel van verordening nr. 1924/2006 bevestigen mijns inziens de letterlijke uitlegging van artikel 10, lid 2, van die verordening, volgens welke de informatieverplichtingen in de eerste plaats moeten worden nageleefd op de etikettering van een levensmiddel en, alleen wanneer die ontbreekt, in met name de reclame voor dat levensmiddel.
35.      Met betrekking tot de context van de informatieverplichtingen van artikel 10, lid 2, van verordening nr. 1924/2006 moet het volgende worden opgemerkt.
36.      Het is juist dat, zoals de verwijzende rechter in zijn verzoek om een prejudiciële beslissing benadrukt, in overweging 4 van verordening nr. 1924/2006 staat te lezen dat deze verordening „van toepassing [is] op alle voedings- en gezondheidsclaims die in commerciële mededelingen worden gedaan, met inbegrip van onder meer generieke reclame voor levensmiddelen en reclamecampagnes die geheel of ten dele door de overheid gefinancierd worden”. In dit verband zij eraan toegevoegd dat artikel 1, lid 2, van deze verordening ook bepaalt dat deze verordening van toepassing is op „commerciële mededelingen [...], hetzij in de etikettering en presentatie van levensmiddelen, hetzij in de daarvoor gemaakte reclame”.
37.      Zoals blijkt uit bovengenoemde bepalingen van verordening nr. 1924/2006, hebben deze echter betrekking op gezondheidsclaims als zodanig. Hieruit kan niet worden afgeleid dat hetzelfde geldt voor de voorschriften met betrekking tot de informatie die bij deze claims moet worden verstrekt. Zoals in artikel 10, lid 1, van deze verordening is bepaald, kunnen gezondheidsclaims slechts worden toegestaan wanneer zij namelijk in overeenstemming zijn met de algemene voorschriften van hoofdstuk II, met als opschrift „Algemene beginselen”, en met de specifieke voorschriften van hoofdstuk IV, dat betrekking heeft op „[g]ezondheidsclaims”. In het bijzonder moeten deze claims overeenkomstig deze verordening worden toegestaan en worden opgenomen in de in de artikelen 13 en 14 bedoelde lijsten van toegestane claims betreffende respectievelijk „gezondheidsclaims die niet over ziekterisicobeperking gaan” en „claims inzake ziekterisicobeperking”. Met andere woorden, het gaat om voorwaarden die verband houden met de gezondheidsclaims zelf, maar niet met de informatie die bij die claims moet worden verstrekt, en vooral niet met de plaats waar dergelijke informatie verplicht moet worden vermeld. Dat is mijns inziens dan ook het verschil tussen enerzijds de specifieke voorschriften van artikel 10, lid 1, van verordening nr. 1924/2006, die betrekking hebben op de gezondheidsclaims zelf, en anderzijds de specifieke voorschriften die van toepassing zijn op de informatie die bij die claims moet worden verstrekt opdat zij kunnen worden toegestaan, die zijn opgenomen in artikel 10, lid 2, van deze verordening.
38.      Bovendien voorziet artikel 10, lid 4, van verordening nr. 1924/2006 uitdrukkelijk in de mogelijkheid om richtsnoeren voor de uitvoering van dit artikel vast te stellen. Om die reden ben ik van mening dat uitvoeringsbesluit 2013/63 een belangrijk onderdeel vormt van de contextuele uitlegging van artikel 10, lid 2, van verordening nr. 1924/2006.
39.      De bijlage bij uitvoeringsbesluit 2013/63 bepaalt uitdrukkelijk dat artikel 10, lid 2, van verordening nr. 1924/2006 voorschrijft dat de verplichte informatie moet worden opgenomen op de etikettering van de levensmiddelen waarvoor de gezondheidsclaim wordt gedaan. Enkel wanneer er geen „etikettering” bestaat, moet de verplichte informatie worden verstrekt in de „reclame” voor en de „presentatie” van het levensmiddel.(22) Dit is te verklaren in het licht van de doelstellingen van zowel verordening nr. 1924/2006 zelf als andere rechtsinstrumenten betreffende de etikettering van levensmiddelen, waaronder met name verordening nr. 1169/2011, die door verordening nr. 1924/2006 wordt aangevuld. Deze rechtsinstrumenten waarborgen de goede werking van de interne markt en verwezenlijken tevens een hoog niveau van bescherming van de consumenten door hun de nodige informatie over voedingsmiddelen te verstrekken, zodat zij weloverwogen aankoopkeuzen kunnen maken.(23)
40.      De verwijzende rechter betwijfelt of het doel van een hoog beschermingsniveau met name voor online verhandelde levensmiddelen kan worden bereikt, tenzij de verplichte informatie is opgenomen in de reclame ervoor.
41.      In dit verband moet erop worden gewezen dat verordening nr. 1924/2006 geen bepalingen bevat met betrekking tot de toelating van gezondheidsclaims voor levensmiddelen naargelang van de plaats waar zij worden verkocht, dat wil zeggen op een fysieke verkoopplaats of op afstand. De regels inzake de toelating zijn namelijk van toepassing op grond van de verstrekte informatie, namelijk telkens wanneer in een commerciële mededeling over een levensmiddel een voedings- of gezondheidsclaim wordt gedaan en wanneer dit levensmiddel als zodanig bestemd is voor de eindverbruiker.(24) Om de consument in staat te stellen een weloverwogen voedselkeuze te maken, is het overigens van belang dat de verplichte informatie hem vóór de aankoop ter beschikking wordt gesteld.
42.      In die zin moeten dus met name de in punt 2.1, onder b), van de bijlage bij uitvoeringsbesluit 2013/63 in herinnering gebrachte voorschriften worden uitgelegd met betrekking tot de beschikbaarheid van de verplichte voedselinformatie en de plaats waar die informatie wordt aangebracht, alsmede de verkoop op afstand, zoals bedoeld in de artikelen 12 en 14 van verordening nr. 1169/2011. In het bijzonder is in artikel 12 van verordening nr. 1169/2011 het beginsel vastgelegd dat de consument altijd over de verplichte informatie over een levensmiddel moet beschikken voordat hij zijn keuze maakt. Volgens artikel 14 van deze verordening moet deze informatie in het geval van verkoop op afstand worden vermeld op het materiaal ter ondersteuning voor de verkoop op afstand of worden verstrekt via andere passende en door de exploitant van het levensmiddelenbedrijf aangegeven middelen. Deze bijzondere regeling is ook van toepassing bij de verkoop op afstand van levensmiddelen met gezondheidsclaims.
43.      In dit verband voegt punt 2.1, onder b), van de bijlage bij uitvoeringsbesluit 2013/63 daaraan toe dat indien bij de verkoop op afstand van levensmiddelen waarvoor gezondheidsclaims worden gedaan de toegang tot de etikettering beperkt is(25), deze informatie ook moet worden opgenomen in de presentatie van en de reclame voor deze levensmiddelen. Uit de genoemde bepalingen blijkt evenwel duidelijk dat deze betrekking hebben op het specifieke geval van verkoop op afstand, dat zich niet standaard kan uitstrekken tot elke verkoop van levensmiddelen waarop gezondheidsclaims zijn aangebracht. Zij kunnen dus de algemene regeling inzake informatieverplichtingen van artikel 10, lid 2, van verordening nr. 1924/2006 niet wijzigen.
44.      Er zij aan herinnerd dat er onder consumenten belangstelling bestaat voor het verband tussen voeding en gezondheid en voor de keuze van een aan de individuele behoeften aangepast voedingspakket.(26) In dit verband moet de etikettering worden beschouwd als een belangrijk middel om deze informatie te verstrekken. Adequate etikettering „kan de consument immers helpen voor gezond voedsel te kiezen en vergemakkelijkt een positieve en weloverwogen keuze”(27) voor hun gezondheid. Met het oog op een hoog niveau van bescherming van consumenten op het gebied van voeding is het in de geest van de Uniewetgever dus de etikettering die moet dienen om de consumenten de essentiële informatie over levensmiddelen te verstrekken.(28) Reclame is daaraan ondergeschikt en dient alleen als oplossing bij het ontbreken van etikettering en de essentiële informatie over het levensmiddel die vóór de aankoop op de etikettering moet staan.
45.      Het feit dat de informatieverplichtingen moeten worden nagekomen op de etikettering en enkel indien die ontbreekt in met name de reclame, is ook vanuit praktisch oogpunt te verklaren. Hoewel reclame kan worden aangebracht in de verkooppunten van levensmiddelen en dus tot op zekere hoogte dicht bij die levensmiddelen(29), wordt zij namelijk over het algemeen niet opgevat als een middel om in de nabijheid van levensmiddelen informatie door te geven. Reclame is weliswaar bedoeld om de aandacht op het betrokken product te vestigen, maar zij wordt ook opgevat als middel om de houding en de keuzen van consumenten te beïnvloeden nog voordat zij in de nabijheid van het levensmiddel zijn. Vanuit deze logica, namelijk dat de reclame haar doelstelling om de aanschaf te bevorderen moet kunnen verwezenlijken, en in overeenstemming met de doelstelling van verordening nr. 1924/2006, die niet alleen een hoog niveau van consumentenbescherming maar ook een goede werking van de interne markt beoogt te waarborgen, lijkt het mij ook volstrekt denkbaar dat exploitanten van levensmiddelenbedrijven worden vrijgesteld van de verplichting om in reclame de informatieverplichtingen van artikel 10, lid 2, van deze verordening na te komen, wanneer de vereiste informatie wordt vermeld op de etikettering, die zich in beginsel dicht bij het levensmiddel bevindt.(30)
46.      Ik ben derhalve van mening dat de informatieverplichtingen in de zin van artikel 10, lid 2, van verordening nr. 1924/2006 moeten worden nagekomen op de etikettering van levensmiddelen en alleen wanneer de etikettering ontbreekt in met name de reclame voor levensmiddelen.
47.      Nu de omvang van de informatieverplichtingen van artikel 10, lid 2, van verordening nr. 1924/2006 vaststaat, moet thans worden onderzocht of het begrip „etikettering” van levensmiddelen in de zin van dit artikel het begrip „reclame”, met name in schriftelijke vorm, omvat, zodat de naleving van de etiketteringsverplichtingen ook veronderstelt dat de in dat artikel bedoelde informatie in die reclame wordt vermeld.
2.      Afbakening van de begrippen „etikettering” en „reclame”
48.      In dit verband zij opgemerkt dat artikel 10, lid 2, van verordening nr. 1924/2006 – dat, zoals de titel van dit artikel aangeeft, de specifieke voorwaarden voor het gebruik van gezondheidsclaims bevat – geen definitie van de begrippen „etikettering” en „reclame” geeft. Volgens dit artikel, dat de voorwaarden opsomt waaraan moet worden voldaan opdat de mededeling van gezondheidsclaims is toegestaan, zijn dergelijke claims niet toegestaan tenzij de in dit artikel genoemde informatie op de etikettering of, bij ontbreken daarvan, in met name de reclame voor het product wordt aangebracht. Het gebruik van de uitdrukking „bij ontbreken daarvan” duidt erop dat er sprake is van ondergeschiktheid tussen de genoemde begrippen.(31)
49.      Artikel 10, lid 2, van verordening nr. 1924/2006 moet evenwel in samenhang met artikel 2, lid 1, onder d), van deze verordening worden gelezen. Laatstgenoemde bepaling verwijst naar de definitie van het begrip „etikettering” in richtlijn 2000/13 en moet thans worden opgevat als verwijzend naar de definitie in verordening nr. 1169/2011. Volgens die definitie verwijst „etikettering” naar de „vermeldingen, aanwijzingen, fabrieks- of handelsmerken, afbeeldingen of tekens die betrekking hebben op een levensmiddel en voorkomen op een verpakkingsmiddel, document, schriftstuk, etiket, band of label, dat bij dit levensmiddel is gevoegd of daarop betrekking heeft”.(32) Het gaat om een ruime definitie, die een groot aantal visuele elementen omvat die informatie over een levensmiddel kunnen verschaffen en waarvan de aanwezigheid op een verscheidenheid van informatiedragers, waarvan het levensmiddel vergezeld gaat of die ernaar verwijzen, een voorwaarde is voor de kwalificatie ervan in de zin van artikel 2, lid 1, onder d), van verordening
nr. 1924/2006, gelezen in samenhang met artikel 2, lid 2, onder j), van verordening
nr. 1169/2011.
50.      Verordening nr. 1924/2006 bevat daarentegen geen definitie van „reclame” en verwijst evenmin naar een dergelijke definitie in een ander rechtsinstrument. Aangezien deze verordening strekt tot aanvulling van verordening nr. 1169/2011, ben ik echter van mening dat met het begrip „reclame” waarnaar laatstgenoemde verordening verwijst, rekening dient te worden gehouden bij de letterlijke uitlegging van artikel 10, lid 2, van verordening nr. 1924/2006.(33)
51.      Volgens artikel 2, lid 1, onder g), van verordening nr. 1169/2011 is de definitie van „reclame” waarnaar moet worden gezien wanneer het gaat om voorschriften inzake de verstrekking van informatie aan consumenten over levensmiddelen, de definitie die is opgenomen in richtlijn 2006/114, namelijk „iedere mededeling bij de uitoefening van een commerciële, industriële of ambachtelijke activiteit of van een vrij beroep ter bevordering van de afzet van goederen of diensten, met inbegrip van onroerende goederen, rechten en verplichtingen”(34). In dit verband heeft Het Hof reeds verklaard dat reclame, gelet op deze bijzonder ruime definitie, zeer uiteenlopende vormen kan aannemen en dus geenszins tot de klassieke vormen van reclame beperkt is.(35)
52.      De vraag rijst evenwel of er, gelet op de twee zo ruime definities van „etikettering” en „reclame”, sprake is van een mogelijkheid van gedeeltelijke overlapping, al was het maar tussen een bepaalde vorm van reclame, namelijk schriftelijke reclame, en etikettering. De letterlijke uitlegging van artikel 10, lid 2, van verordening nr. 1924/2006, gelezen in samenhang met artikel 2, lid 1, onder d), van deze verordening en artikel 2, lid 1, onder g), van verordening nr. 1169/2011, lijkt mij tegen een dergelijke gevolgtrekking te pleiten. Ten eerste omvat de in het vorige punt gegeven definitie van het begrip „reclame” namelijk alle vormen van communicatie, waaronder met name schriftelijke reclame. Met andere woorden, niets in de bewoordingen van de genoemde artikelen wijst erop dat een bepaalde vorm van reclame anders kan worden behandeld dan de andere, bijvoorbeeld wegens de eventuele overlapping met andere definities van deze verordening.
53.      Ten tweede zou de opvatting dat de schriftelijke vorm van reclame onder het begrip „etikettering” valt, tot gevolg hebben dat geen rekening wordt gehouden met de wezenlijke elementen van de definities van deze twee begrippen. De wettelijke definitie van etikettering legt namelijk de nadruk op de aard van een verscheidenheid van elementen die betrekking hebben op een levensmiddel en op de plaats waar deze voorkomen. De wettelijke definitie van „reclame” benadrukt daarentegen het belang van de doelstelling van de reclame.
54.      Bovendien pleiten ook de context van artikel 10, lid 2, van verordening nr. 1924/2006 en de doelstellingen van deze verordening voor een ontkennend antwoord op de vraag of er mogelijk sprake is van overlapping tussen de betrokken begrippen.
55.      De context van artikel 10, lid 2, van verordening nr. 1924/2006 bevestigt dat er sprake is van een afbakening tussen de begrippen „etikettering” en „reclame”. Uit de gehele verordening blijkt namelijk dat deze een onderscheid maakt tussen met name de begrippen „etikettering” en „reclame”. Hoewel deze verordening geen definitie van het begrip „reclame” bevat en wel een verwijzing naar de definitie van het begrip „etikettering”, worden deze twee begrippen in verschillende artikelen van de verordening afzonderlijk gebruikt. Artikel 1 van verordening nr. 1924/2006, met als opschrift „Onderwerp en toepassingsgebied”, bepaalt in lid 2 namelijk uitdrukkelijk dat deze verordening van toepassing is op „voedings- en gezondheidsclaims die in commerciële mededelingen worden gedaan, hetzij in de etikettering en presentatie van levensmiddelen hetzij in de daarvoor gemaakte reclame”. Artikel 3 van deze verordening, dat betrekking heeft op de „[a]lgemene beginselen voor alle claims”, maakt ook een onderscheid tussen deze drie begrippen, aangezien het bepaalt dat gezondheidsclaims „in de etikettering en presentatie van levensmiddelen die in de Gemeenschap in de handel worden gebracht, en in de daarvoor gemaakte reclame uitsluitend mogen worden gebruikt indien zij in overeenstemming zijn met deze verordening”. Aangezien verordening nr. 1924/2006 verordening nr. 1169/2011 aanvult, blijkt bovendien uit het feit dat laatstgenoemde verordening de begrippen „etikettering” en „reclame” verschillend definieert, mijns inziens dat deze begrippen moeten worden geacht een andere werkingssfeer te hebben.(36)
56.      Bovendien ben ik van mening dat uitvoeringsbesluit 2013/63, waarbij de Commissie richtsnoeren heeft vastgesteld voor de uitvoering van de specifieke voorwaarden voor gezondheidsclaims van artikel 10 van verordening nr. 1924/2006(37), nuttige elementen oplevert voor mijn analyse. In het bijzonder maakt punt 2 van de bijlage bij dat uitvoeringsbesluit, dat betrekking heeft op de „verplichte begeleidende informatie bij toegestane gezondheidsclaims”, een onderscheid tussen de begrippen „etikettering” en „reclame”, naargelang van de doelstelling ervan. Volgens dit punt van de bijlage heeft de etikettering namelijk tot doel de eindconsument te informeren, terwijl reclame betrekking heeft op de marketing van een levensmiddelenaanbod door de exploitant van een levensmiddelenbedrijf.
57.      Uit het voorgaande volgt dat de etikettering informatie over het levensmiddel bevat voor de consument, zodat deze bij de aankoop van dit levensmiddel een weloverwogen keuze kan maken. Met andere woorden, met de etikettering wordt beoogd om de consument essentiële informatie over het levensmiddel ter beschikking te stellen, zodat deze een weloverwogen beslissing over levensmiddelen kan nemen.(38)
58.      Met reclame wordt daarentegen beoogd de verkoop van levensmiddelen te bevorderen en de aankoop ervan aan te moedigen. In dit verband moet worden opgemerkt dat reclame voor levensmiddelen zeer uiteenlopende vormen kan aannemen, afhankelijk van, onder meer, het medium voor de verspreiding ervan(39), de overgebrachte boodschap(40), het doelpubliek en het doel ervan, dat er in essentie op gericht is de levensmiddelen te promoten, belangstelling te wekken voor een aanbod en consumenten aan te moedigen tot aankoop over te gaan. Hoewel het niet is uitgesloten dat er, gelet op deze verscheidenheid van vormen van reclame, een zekere gelijkenis kan bestaan tussen etikettering en reclame, met name wat betreft de verstrekte informatie en de vorm waarin zij aan de consument wordt doorgegeven, blijkt uit deze context duidelijk dat deze begrippen verwijzen naar twee verschillende soorten informatie-overbrenging: het ene informatief en het andere gericht op verkoopbevordering. Bijgevolg zou het naar mijn mening kunstmatig zijn om deze twee begrippen onder eenzelfde noemer te scharen op basis van de gebruikte informatie (informatie over een levensmiddel) en de vorm van de verstrekking van die informatie (in casu op een geschreven drager).
59.      Deze gevolgtrekking lijkt mij ook in overeenstemming met de doelstelling van verordening nr. 1924/2006, een overigens overkoepelende doelstelling die niet alleen wordt nagestreefd met deze verordening, waarvan in de onderhavige zaak om uitlegging wordt verzocht, maar ook met andere rechtsinstrumenten die door deze verordening worden aangevuld, met name verordening nr. 1169/2011(41).
60.      Verordening nr. 1924/2006 heeft volgens artikel 1, lid 1, gelezen in samenhang met overweging 1
ervan, tot doel de goede werking van de interne markt te waarborgen en tevens een hoog niveau van consumentenbescherming te verwezenlijken en de keuze van de consument te vergemakkelijken door veilige en naar behoren geëtiketteerde producten in de handel te brengen. Bovendien is volgens de rechtspraak(42) bescherming van de gezondheid een van de hoofddoelstellingen van deze verordening. Deze doelstelling moet mijns inziens aldus worden begrepen dat zij beoogt ervoor te zorgen dat de consument in casu wordt beschermd tegen onjuiste, niet wetenschappelijk bewezen of zelfs misleidende gezondheidsclaims, terwijl zij de voedingsgewoonten en de totale nutriënteninname door deze consument kunnen beïnvloeden.(43) Deze doelstelling kan de werkingssfeer van de etiketteringsregels echter niet uitbreiden tot de regels inzake reclame, omdat dat zou ingaan tegen de wil van de Uniewetgever om de twee betrokken begrippen onderling af te bakenen. Het is namelijk duidelijk dat de Uniewetgever, indien hij van mening was geweest dat deze twee begrippen elkaar overlapten – al was het maar wat etikettering en reclame in schriftelijke vorm betreft – deze op dezelfde wijze zou hebben aangeduid in plaats van ze te onderscheiden, zoals hij in verordening nr. 1924/2006 doet.
61.      Voorts moet met betrekking tot het doel van verordening nr. 1924/2006 in herinnering worden gebracht dat dit tweeledig is, namelijk de goede werking van de interne markt waarborgen en tevens een hoog niveau van consumentenbescherming verwezenlijken.(44) Indien de draagwijdte van het begrip „etikettering” zou worden uitgebreid tot het begrip „reclame” in schriftelijke vorm, zou dit mijns inziens het eerstgenoemde doel echter kunnen overschaduwen of zelfs in gevaar kunnen brengen.(45) Meer in het algemeen zou dit leiden tot rechtsonzekerheid op dit gebied en zelfs tot een absurd resultaat: indien de geschreven reclame voortaan onder het begrip „etikettering” zou vallen, zou dan ook het omgekeerde gelden, namelijk dat etikettering onder het begrip „reclame” kan vallen?
Meer specifiek, waarom zou het begrip „etikettering” het begrip „reclame” kunnen omvatten en zou het omgekeerde niet mogelijk zijn?(46) Dit is mijns inziens nog een reden om aan te nemen dat deze overlapping kunstmatig zou zijn of de regels van verordening nr. 1924/2006 zelfs zou instrumentaliseren.
62.      Bijgevolg ben ik van mening dat het begrip „etikettering” niet het begrip „reclame” omvat, in welke vorm dan ook, in de zin van artikel 10, lid 2, gelezen in samenhang met artikel 2, lid 1, onder d), van verordening nr. 1924/2006 en artikel 2, lid 1, onder g), van verordening nr. 1169/2011.
63.      Om al deze redenen geef ik in overweging om op de eerste en de tweede prejudiciële vraag te antwoorden dat artikel 10, lid 2, van verordening nr. 1924/2006 aldus moet worden uitgelegd dat het de verplichting oplegt om de informatieverplichtingen na te komen op de etikettering van levensmiddelen. Het begrip „etikettering” in dit artikel omvat niet het begrip „reclame”, in welke vorm dan ook. Bij ontbreken van etikettering moeten de informatieverplichtingen worden nagekomen in met name de reclame voor levensmiddelen.
IV.    Conclusie
Gelet op een en ander geef ik het Hof in overweging om de prejudiciële vragen van het Bundesgerichtshof te beantwoorden als volgt:
„Artikel 10, lid 2, van verordening (EG) nr. 1924/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 20 december 2006 inzake voedings- en gezondheidsclaims voor levensmiddelen, zoals gewijzigd bij verordening (EU) nr. 1047/2012 van de Commissie van 8 november 2012,
moet aldus worden uitgelegd dat
het de verplichting oplegt om de informatieverplichtingen na te komen op de etikettering van levensmiddelen. Het begrip ‚etikettering’ in dit artikel omvat niet het begrip ‚reclame’, in welke vorm dan ook. Bij ontbreken van etikettering moeten de informatieverplichtingen worden nagekomen in met name de reclame voor levensmiddelen.”
1      Oorspronkelijke taal: Frans.
2      Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 10 juni 2002 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten inzake voedingssupplementen (PB 2002, L 183, blz. 51).
3      Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 12 december 2006 inzake misleidende reclame en vergelijkende reclame (PB 2006, L 376, blz. 21) (hierna: „richtlijn 2006/114”).
4      Verordening van het Europees Parlement en de Raad van 20 december 2006 inzake voedings- en gezondheidsclaims voor levensmiddelen (PB 2006, L 404, blz. 9, met rectificatie in PB 2007, L 12, blz. 3), zoals gewijzigd bij verordening (EU) nr. 1047/2012 van de Commissie van 8 november 2012 (PB 2012, L 310, blz. 36).
5      Verordening van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2011 betreffende de verstrekking van voedselinformatie aan consumenten, tot wijziging van verordeningen (EG) nr. 1924/2006 en (EG) nr. 1925/2006 van het Europees Parlement en de Raad en tot intrekking van richtlijn 87/250/EEG van de Commissie, richtlijn 90/496/EEG van de Raad, richtlijn 1999/10/EG van de Commissie, richtlijn 2000/13/EG van het Europees Parlement en de Raad, richtlijnen 2002/67/EG en 2008/5/EG van de Commissie en verordening (EG) nr. 608/2004 van de Commissie (PB 2011, L 304, blz. 18), zoals gewijzigd bij verordening (EU) 2015/2283 van het Europees Parlement en de Raad van 25 november 2015 (PB 2015, L 327, blz. 1).
6      Uitvoeringsbesluit van de Commissie van 24 januari 2013 tot vaststelling van richtsnoeren voor de uitvoering van de specifieke voorwaarden voor gezondheidsclaims van artikel 10 van verordening (EG) nr. 1924/2006 van het Europees Parlement en de Raad (PB 2013, L 22, blz. 25).
7      Richtlijn
van het Europees Parlement en de Raad van 20 maart 2000 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgeving der lidstaten inzake de etikettering en presentatie van levensmiddelen alsmede inzake de daarvoor gemaakte reclame (PB 2000, L 109, blz. 29).
8      Overweging 3 van verordening nr. 1924/2006.
9      Elke verwijzing in verordening nr. 1924/2006 naar richtlijn 2000/13 moet dus worden beschouwd als een verwijzing naar verordening nr. 1169/2011, overeenkomstig artikel 53 van laatstgenoemde verordening.
10      Artikel 1, lid 2, van verordening nr. 1169/2011.
11      In dit verband staat in overweging 17 van richtlijn 2002/46 te lezen dat deze richtlijn tot de nodige aanvullende bepalingen beperkt moet blijven, aangezien richtlijn 2000/13 (thans verordening nr. 1169/2011) algemene voorschriften en definities bevat.
12      De verstrekking van deze vrijwillige informatie maakt het echter wel verplicht om ook andere informatie te vermelden, zoals is bepaald in artikel 10, lid 2, van verordening nr. 1924/2006.
13      Zie in die zin arrest van 6 september 2012, Deutsches Weintor, C‑544/10, EU:C:2012:526, punten 35 en 36 (hierna: „arrest Deutsches Weintor”).
14      Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake voedings- en gezondheidsclaims voor levensmiddelen [COM(2003) 424 definitief], punt 9.
15      Zie in die zin Nihoul, P., en Van Nieuwenhuyze, E., „L’étiquetage des denrées alimentaires: une pondération réussie entre intérêts contradictoires?”, Journal de droit européen, 20e jaargang (2012), nr. 192, blz. 237‑243. Zie recenter ook speciaal verslag 23/2024 van de Rekenkamer, aangenomen op 28 november 2024, over „Voedseletikettering in de EU – Consumenten kunnen verdwalen in het labyrint van etiketten” (PB C, 2024/7194), met name de punten 7 en 47, waarin wordt vastgesteld dat de etiketteringspraktijken van levensmiddelenbedrijven die op zoek zijn naar nieuwe manieren om consumenten te trekken, voortdurend veranderen.
16      Arrest Deutsches Weintor, punt 37.
17      Overweging 2 van verordening nr. 1924/2006.
18      Een gedetailleerde beschrijving van deze andere algemene en specifieke voorwaarden dan die bedoeld in artikel 10, lid 2, van verordening nr. 1924/2006 lijkt mij in het kader van de onderhavige zaak niet noodzakelijk.
19      Deze interpretatie lijkt mij ook te worden bevestigd door andere taalversies, bijvoorbeeld de Engelse taalversie („[h]ealth claims shall only be permitted if the following information is included in the labelling, or if no such labelling exists, in the presentation and advertising [...]”) of de Litouwse taalversie („[t]eiginiai apie sveikatingumą leidžiami tik tuo atveju, jei toliau nurodyta informacija yra pateikta etiketėje, o jei etiketės nėra – pateikime ir reklamoje [...]”).
20      Cursivering van mij.
21      Zie arrest van 12 september 2019, A e.a., C‑347/17, EU:C:2019:720, punt 38 en aldaar aangehaalde rechtspraak.
22      Punt 2.1., onder a) en b), van de bijlage bij uitvoeringsbesluit 2013/63.
23      Artikel 1, lid 1, van verordening nr. 1924/2006 en artikel 1, lid 1, van verordening nr. 1169/2011.
24      Artikel 1, lid 2, van verordening nr. 1924/2006.
25      In dit verband merk ik op dat de bewoordingen in de Franse taalversie weliswaar enigszins dubbelzinnig zijn, aangezien daarin de uitdrukking „le consommateur ayant difficilement accès à l’‚étiquetage’” wordt gebruikt. De andere taalversies van dit punt 2.1, onder b), van de bijlage bij uitvoeringsbesluit 2013/63 bevestigen echter dat wanneer de toegang tot de etikettering beperkt is, de in artikel 10, lid 2, van verordening nr. 1924/2006 bedoelde verplichte informatie op andere dragers moet worden verstrekt (zie bijvoorbeeld de Engelse taalversie: „[m]andatory information shall be available to the consumer before purchase and in the cases of distance selling where access to the ‚labelling’ is restricted, mandatory information must be included in the presentation and advertising of the food, in the material supporting the distance selling whether this is a website, a catalogue, a leaflet, a letter, etc.”, de Spaanse taalversie: „[l]a información obligatoria estará a disposición del consumidor antes de que se realice la compra y, en el caso de las ventas a distancia en las que el acceso al ‚etiquetado’ está limitado, la información obligatoria deberá incluirse, en la presentación y la publicidad de los alimentos, en el soporte de la venta a distancia, ya se trate de un sitio web, de un catálogo, de un folleto, de una carta, etc.”, en de Litouwse taalversie: „[p]rivaloma informacija pateikiama vartotojui prieš perkant, o tais nuotolinės prekybos atvejais, kai prieiga prie ‚ženklinimo’ yra ribota, privaloma informacija turi būti nurodyta ‚pateikime’ bei ‚reklamoje’ ir informacinėje medžiagoje, kuria naudojamasi prekiaujant nuotoliniu būdu, kaip antai, tinklalapyje, kataloge, informaciniame lapelyje, rašte ir t. t”).
26      Overweging 10 van verordening nr. 1169/2011.
27      COM(2006) 368 definitief.
28      Artikel 9, lid 1, van verordening nr. 1169/2011.
29      Ik denk met name aan reclameposters bij de ingang van supermarkten of aan folders die in die supermarkten worden verspreid.
30      Dit doet geen afbreuk aan de mogelijkheid van exploitanten van levensmiddelenbedrijven om deze informatie in reclame te vermelden, hoewel zij daartoe niet verplicht zijn.
31      Zie naar analogie arrest van 7 juli 2016, Ambisig, C‑46/15, EU:C:2016:530, punt 33.
32      Artikel 2, lid 2, onder j), van verordening nr. 1169/2011.
33      Deze gevolgtrekking dringt zich mijns inziens op om redenen van rechtszekerheid en samenhang op het gebied van de etikettering van levensmiddelen.
34      Artikel 2, onder a), van richtlijn 2006/114.
35      Arrest van 11 juli 2013, Belgian Electronic Sorting Technology, C‑657/11, EU:C:2013:516, punt 35.
36      Aanvullend merk ik op dat het onderscheid tussen de begrippen „etikettering” en „reclame” reeds indirect lijkt te kunnen worden afgeleid uit richtlijn 2000/13, waarvan verordening nr. 1924/2006 de aanvulling vormde vóór de intrekking van deze richtlijn bij verordening nr. 1169/2011. Deze richtlijn maakte namelijk een onderscheid tussen de regels die op elk van beide begrippen van toepassing waren (zie in die zin arrest van 15 juli 2004, Douwe Egberts, C‑239/02, EU:C:2004:445, punt 34).
37      Zie overweging 37 en artikel 10, lid 4, van verordening nr. 1924/2006.
38      Dit doet niet af aan het feit dat de etikettering ook informatie kan bevatten die als niet essentieel kan worden beschouwd. Hierbij denk ik aan vrijwillige informatie, zoals bijvoorbeeld gezondheidsclaims die, zoals hierboven uiteengezet, de consument weliswaar informeren, maar voornamelijk tot doel hebben de aandacht van de consument te trekken en hem uiteindelijk tot aankoop aan te zetten. Om die reden moet de mededeling ervan op de etikettering van een levensmiddel niet alleen worden gestaafd door wetenschappelijke gegevens [zie artikel 5, lid 1, onder a), van verordening nr. 1924/2006], maar ook, gelet op de reclamefunctie ervan, vergezeld gaan van de in artikel 10, lid 2, van verordening nr. 1924/2006 bedoelde aanvullende informatie om de consument te beschermen tegen misleidende en niet-onderbouwde informatie.
39      Bijvoorbeeld schriftelijke reclame in krantenadvertenties of op aanplakborden, audiovisuele televisiereclame of radioreclame, of digitale reclame, zoals vaak op sociale media.
40      Bijvoorbeeld afhankelijk van de toon en het oogmerk van de boodschap, die informatief kunnen zijn, en de kenmerken van het product betreffen, of overtuigend, om de voordelen van het product te benadrukken teneinde de consument ervan te overtuigen om het te kopen, of emotioneel, om emoties op te wekken die de aankoop kunnen beïnvloeden.
41      Volgens artikel 1, lid 1, van verordening nr. 1169/2011 heeft deze verordening tot doel een hoog niveau van consumentenbescherming ten aanzien van voedselinformatie te waarborgen, rekening houdend met de verschillen in de perceptie van de consumenten en hun informatiebehoeften, en daarbij ook te zorgen voor het soepel functioneren van de interne markt.
42      Arrest van 30 januari 2020, Dr. Willmar Schwabe, C‑524/18, EU:C:2020:60, punten 35 en 55 en aldaar aangehaalde rechtspraak.
43      Overwegingen 14 en 19 van verordening nr. 1924/2006.
44      Artikel 1, lid 1, van verordening nr. 1924/2006.
45      In dit opzicht is reclame wellicht een middel om op de interne markt afzetmogelijkheden voor goederen en diensten te openen, waarvan zowel de consument als de handelaar zo
veel mogelijk moeten kunnen profiteren. Zou een exploitant van een levensmiddelenbedrijf worden gedwongen af te zien van een reclametechniek die hij bijzonder doeltreffend acht – in casu de vermelding van één gezondheidsclaim – doordat de begrippen „etikettering” en „reclame” elkaar overlappen, dan zou dit ertoe leiden dat deze afzetmogelijkheden worden belemmerd, zodat afbreuk wordt gedaan aan de goede werking van de interne markt.
46      Zouden de exploitanten van levensmiddelenbedrijven bovendien voortaan de toepasselijke juridische regeling kunnen kiezen? Welke gevolgen zou een dergelijke overlapping kunnen hebben voor andere rechtsinstrumenten die dezelfde definities hanteren? Dit zijn slechts enkele voorbeelden van de praktische moeilijkheden die de aanvaarding van een overlapping tussen de begrippen „etikettering” en „reclame” in schriftelijke vorm zou meebrengen.