62006CC0161_MT
Opinion of the Advocate-General
Opinion of the Advocate-General
I – Introduzzjoni
1. Mad-dħul ta’ l-għaxar Stati Membri ġodda fl-1 ta’ Mejju 2004, id-dritt Komunitarju li kien fis-seħħ, jiġifieri l-acquis Komunitarju, ġie estiż għal dawn l-Istati. Madankollu, partijiet kbar minn dan l-acquis Komunitarju ma ġewx ippubblikati fil-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea fid-disa’ lingwi uffiċjali ġodda ħlief wara ċertu żmien konsiderevoli. L-awtoritajiet doganali Ċeki imponew sanzjonijiet fuq l-impriża Skoma-Lux S.R.O (iktar ’il quddiem “Skoma-Lux”) minħabba li din kienet kisret id-dispożizzjonijiet tal-leġiżlazzjoni doganali Komunitarja fiż-żmien li jiġi wara l-adeżjoni tar-Repubblika Ċeka, imma qabel il-pubblikazzjoni ta’ dawn id-dispożizzjonijiet fl-edizzjoni speċjali Ċeka tal-Ġurnal Uffiċjali. Il-Qorti tal-Ġustizzja għandha issa tistabbilixxi safejn dawn il-leġiżlazzjonijiet jistgħu jiġu invokati kontra individwi qabel ma jiġu ppubblikati fil-lingwa ta’ l-istess.
II – Il-kuntest ġuridiku
2. Il-pubblikazzjoni tad-dritt sussidjarju huwa rregolat essenzjalment mill-Artikolu 254 KE. Il-paragrafu 2 ta’ din id-dispożizzjoni li huwa rilevanti f’dan il-qasam, jiddisponi li:
“Ir-regolamenti tal-Kunsill u tal-Kummissjoni, kif ukoll id-direttivi ta’ dawk l-istituzzjonijiet li huma indirizzati lill-Istati Membri kollha, għandhom jiġu ppubblikati fil-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea. Dawn għandhom jidħlu fis-seħħ fid-data indikata fihom jew, meta din ma tkunx imniżżla, fl-għoxrin jum li jiġi wara l-pubblikazzjoni.”
3. L-Artikolu 4 tar-Regolament tal-Kunsill Nru 1, tal-15 ta’ April 1958, li jistabbilixxi l-lingwi li għandhom jintużaw mill-Komunità Ekonomika Ewropea (2) jirregola r-reġim lingwistiku:
“Ir-Regolamenti u dokumenti oħra ta' applikazzjoni ġenerali għandhom ikunu abbozzati fl-għoxrin lingwa uffiċjali.”
4. L-Artikolu 2 ta’ l-Att li jirrigwarda l-kondizzjonijiet ta’ l-Adeżjoni tar-Repubblika Ċeka, ir-Repubblika ta’ l-Estonja, ir-Repubblika ta’ Ċipru, ir-Repubblika tal-Latvja, ir-Repubblika tal-Litwanja, ir-Repubblika ta’ l-Ungerija, ir-Repubblika ta’ Malta, ir-Repubblika tal-Polonja, ir-Repubblika tas-Slovenja u r-Repubblika Slovakka, u l-aġġustamenti għat-Trattati li fuqhom hija stabbilita l-Unjoni Ewropea (3) (iktar ’il quddiem l-“Att ta’ Adeżjoni”) jipprevedi li:
“Mid-data ta’ l-adeżjoni, id-dispożizzjonjiet tat-Trattati oriġinali u l-atti adottati mill-istituzzjonijiet u l-Bank Ċentrali Ewropew qabel l-adeżjoni għandhom jorbtu l-Istati Membri l-ġodda u għandhom japplikaw f’dawk l-Istati Membri bil-kondizzjonijiet kif imniżżla f’dawk it-Trattati u f’dan l-Att”.
5. L-Artikolu 58 ta’ l-Att ta’ Adeżjoni jirregola r-reġim lingwistiku u l-pubblikazzjoni:
“It-test ta’ l-atti ta’ l-istituzzjonijiet u tal-Bank Ċentrali Ewropew adottati qabel l-adeżjoni u mħejja mill-Kunsill jew mill-Kummissjoni jew mill-Bank Ċentrali Ewropew fil-lingwa: Ċeka, Estona, Ungeriża, Latvjana, Litwana, Maltija, Pollakka, Slovakka, Slovena għandhom, mid-data ta’ l-adeżjoni, ikunu awtentiċi bl-istess kondizzjonijiet bħat-test fil-ħdax-il lingwa attwali. Għandhom ikunu ppubblikati fil-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea jekk it-test tal-lingwi attwali kienu hekk ġew pubblikati.”
6. Eżattament wara l-adeżjoni ta’ l-għaxar Stati Membri fl-1 ta’ Mejju 2004, ġie ppubblikat avviż f’diversi edizzjonijiet tal-Ġurnal Uffiċjali(4) . Fil-verżjoni stampata tal-Ġurnal Uffiċjali kif ukoll fl-edizzjoni fis-CD-Rom, l-avviż jgħid li ġej:
“Avviż lil qarrej
Edizzjoni speċjali tal-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea li għandha t-testi ta’ l-atti ta’ l-instituzzjonijiet u tal-Bank Ċentrali Ewropew adottati qabel l-adeżjoni se tiġi ppubblikata fil-lingwa Estona, Ungeriża, Latvjana, Litwana, Maltija, Pollakka, Slovakka, Slovena u Ċeka. Il-volumi ta’ din l-edizzjoni se jidhru progressivament bejn l-1 ta’ Mejju u l-aħħar tas-sena 2004.
Il-pubblikazzjoni hi pendenti, il-verżjoni elettronika tat-testi tinsab fuq EUR-Lex.
L-indirizz tas-sit EUR-Lex hu: http://europa.eu.int/eur-lex/fr/accession.html”
7. Madankollu, fl-edizzjonijiet korrispondenti tal-Ġurnal Uffiċjali fuq is-sit elettroniku tal-EUR-Lex ġiet ippubblikata verżjoni oħra Ċeka, ta’ l-inqas b’mod provviżorju, li wieħed kien għad seta’ jaċċedi għaliha sal-25 ta’ Ġunju 2007, li mill-1 ta’ Awwissu 2007 ġiet issostitwita bil-verżjoni fil-lingwa Ċeka kif riprodotta hawn isfel. Dik l-ewwel verżjoni kienet intitolata “Oznámení Komise”, jiġifieri komunikazzjoni tal-Kummissjoni, u kien fiha frażi oħra fit-tieni subparagrafu:
“Ta po nezbytnou dobu představuje zveřejnění v Úředním věstníku Evropské unie podle článku 58 aktu o přistoupení z roku 2003.”
Skond din id-dispożizzjoni, il-pubblikazzjoni fuq il-EUR-Lex kienet tgħodd bħala pubblikazzjoni fis-sens ta’ l-Artikolu 58 ta’ l-Att ta’ Adeżjoni sa meta ġiet ippublikata l-edizzjoni speċjali tal-Ġurnal Uffiċjali (5) .
8. Il-proċedura fil-kawża prinċipali tirrigwarda l-ewwel paragrafu ta’ l-Artikolu 199 tar-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 2454/93 tat-2 ta’ Lulju 1993 (6) li jiffissa d-dispożizzjonijiet għall-implementazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2913/92 li jistabbilixxi il-Kodiċi Doganali Komunitarju:
“Mingħajr preġudizzju għall-applikazzjoni possibbli ta’ dispożizzjonijiet penali l-preżentazzjoni fl-uffiċju doganali ta’ dikjarazzjoni ffirmata mid-dikjarant jew ir-rappreżentant tiegħu għandha tirrendih responsabbli skond id-dispożizzjonijiet fis-seħħ għal:
– l-eżattezza ta’ l-informazzjoni mogħtija fid-dikjarazzjoni,
– l-awtentiċità tad-dokumenti mehmuża,
u
– konformità ma’ l-obbligi kollha li jirrelataw mad-dħul tal-merkanzija in kwistjoni taħt il-proċedura kkonċernata.”
9. Skond avviż ta’ l-Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej ippreżentat mill-Kummissjoni, dan l-artikolu ġie ppubblikat fis-27 ta’ Awwissu 2004 fil-lingwa Ċeka, fil-verżjoni oriġinali u li għadha fis-seħħ sa llum, f’edizzjoni speċjali tal-Ġurnal Uffiċjali.
III – Il-fatti u t-talba għal deċiżjoni preliminari
10. Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, Skoma-Lux, timporta u tbiegħ l-inbid fir-Repubblika Ċeka. L-amministrazzjoni doganali Ċeka akkużataha li din kellha dettalji mhux eżatti f’diversi dikjarazzjonijiet doganali fir-rigward ta’ l-inbid importat bejn il-11 ta’ Marzu u l-20 ta’ Mejju 2004, fejn, minkejja l-indikazzjonijiet korrispondenti ta’ l-awtoritajiet doganali, l-inbid ma ġiex ikklassifikat taħt il-kategorija tajba fil-nomenklatura magħquda. Għaldaqstant l-amministrazzjoni doganali waħħlet multa lil Skoma-Lux. Il-vjolazzjoni doganali kkontestata tikkonsisti fil-vjolazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-dritt doganali Ċek u, f’dak li jikkonċerna l-proċedura preżenti, ta’ l-ewwel paragrafu ta’ l-Artikolu 199 tar-Regolament Nru 2454/93.
11. Skoma-Lux ikkontestat il-multa, fejn indikat b’mod partikolari li fiż-żmien meta seħħew il-fatti, l-ewwel paragrafu ta’ l-Artikolu 199 tar-Regolament Nru 2454/93 ma kienx għadu ġie ppubblikat regolarment fil-lingwa Ċeka fil-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea.
12. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il- Krajský soud Ostrava, il-qorti ta’ l-appell ta’ Ostrava, għamlet is-segwenti domandi preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja:
1. Jista’ l-Artikolu 58 ta’ l-Att li jirrigwarda l-kondizzjonijiet ta’ l-adeżjoni tar-Repubblika Ċeka, ir-Repubblika ta’ l-Estonja, ir-Repubblika ta’ Ċipru, ir-Repubblika tal-Latvja, ir-Repubblika tal-Litwanja, ir-Repubblika ta’ l-Ungerija, ir-Repubblika ta’ Malta, ir-Repubblika tal-Polonja, ir-Repubblika tas-Slovenja u r-Repubblika tas-Slovakkja u l-aġġustamenti għat-trattati li fuqhom hija stabbilita l-Unjoni Ewropea, li bih ir-Repubblika Ċeka saret Stat membru ta’ l-Unjoni Ewropea b’effett mill-1 ta’ Mejju 2004, jiġi interpretat fis-sens li Stat Membru jista’ japplika, fil-konfront ta’ individwu, regolament li, fid-data li fiha jiġi applikat, ma jkunx ippubblikat regolarment fil-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea fil-lingwa ta’ l-Istat Membru in kwistjoni?
2. Fil-każ ta’ risposta negattiva għall-ewwel domanda, l-inapplikabbiltà tar-regolament in kwistjoni fil-konfront ta’ l-individwi hija kwistjoni ta’ interpretazzjoni jew kwistjoni ta’ validità tad-dritt Komunitarju, fis-sens ta’ l-Artikolu 234 tat-Trattat li jwaqqaf il-Komunità Ewropea?
3. Fil-każ li l-Qorti tal-Ġustizzja tikkonkludi li l-domanda preliminari tikkonċerna l-validità ta’ l-att Komunitarju, fis-sens tas-sentenza tat-22 ta’ Ottubru 1989, Foto-Frost (314/85, Ġabra p. 4199), ir-Regolament Nru 2454/93 huwa null fil-konfront tar-rikorrenti u tal-kwistjoni li għandha ma’ l-awtoritajiet doganali tar-Repubblika Ċeka, minħabba n-nuqqas ta’ pubblikazzjoni regolari fil-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea b’applikazzjoni ta’ l-Artikolu 58 ta’ l-Att li jirrigwarda l-kundizzjonijiet ta’ l-adeżjoni?
13. Skoma-Lux, ir-Repubblika Ċeka, ir-Repubblika ta’ l-Estonja, ir-Repubblika tal-Litwanja, ir-Repubblika tal-Polonja, ir-Renju ta’ l-Isvezja kif ukoll il-Kummissjoni pparteċipaw fil-proċedura bil-miktub; Skoma-Lux u r-Repubblika ta’ l-Estonja ma ħadux sehem fis-seduta, filwaqt li r-Repubblika Slovakka kif ukoll il-partijiet l-oħra ċċitati iktar ’il fuq ipparteċipaw.
IV – Evalwazzjoni ġuridika
14. It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda essenzjalment il-konsegwenzi li jġib miegħu n-nuqqas tal-pubblikazzjoni ta’ regolament Komunitarju f’ċerti lingwi uffiċjali.
15. L-ewwel domanda hija dwar jekk Stat Membru, fil-konfront ta’ ċittadin ta’ l-Unjoni, jistax jinvoka regolament Komunitarju qabel ma t-test jkun ġie ppubblikat fil-lingwi uffiċjali rispettivi fil-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea.
16. It-tieni u t-tielet domanda jirrigwardaw il-kompetenza esklużiva tal-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tikkonstata l-invalidità ta’ l-atti ta’ l-istituzzjonijiet Komunitarji (7) . Jekk in-nuqqas ta’ pubblikazzjoni regolari f’ċerti lingwi uffiċjali kellu jġib l-invalidità – probabbilment provviżorja u limitata għal ċerti Stati Membri – tad-dispożizzjonijiet Komunitarji, dan ikun jeħtieġ stricto sensu
konstatazzjoni espressa tal-Qorti tal-Ġustizzja f’kull każ partikolari.
17. Peress li l-kwistjoni tal-validità ta’ l-atti li għadhom ma ġewx ippubblikati fil-Ġurnal Uffiċjali fil-lingwi uffiċjali kollha tiġi qabel dik ta’ l-applikabbiltà tagħhom għaċ-ċittadini ta’ l-Unjoni, jeħtieġ li tingħata tweġiba l-ewwel nett lit-tieni u jekk ikun il-każ lit-tielet domanda.
A – Fuq it-tieni domanda preliminari
18. Biex tingħata tweġiba għal din id-domanda, jeħtieġ li jiġi eżaminat is-sinjifikat tal-pubblikazzjoni ta’ att fil-lingwa uffiċjali ta’ l-Istat Membru kkonċernat.
19. Mill-ewwel parti tal-frażi ta’ l-Artikolu 2 ta’ l-Att ta’ Adeżjoni għandu jiġi dedott li n-natura vinkolanti tad-dritt Komunitarju fis-seħħ għall-Istati Membri ġodda hija distinta mill-punt dwar jekk dan ġiex diġà ppubblikat regolarment fil-lingwi uffiċjali kollha tagħhom. Fil-fatt, skond dan l-Artikolu, l-atti fis-seħħ għandhom jorbtu l-Istati Membri l-ġodda ma’ l-adeżjoni. Il-Kummissjoni u l-Istati Membri kontraenti, li ċertament mill-Artikolu 10 KE jiddeduċu wkoll obbligu, waslu wkoll għall-istess
konklużjoni.
20. Jeħtieġ madankollu li wieħed jagħmel distinzjoni bejn in-natura vinkolanti għall -Istati Membri ġodda u l-validità f’ dawn l-Istati. Skond it-tieni parti ta’ l-Artikolu 2 ta’ l-Att ta’ Adeżjoni, l-atti li huma fis-seħħ ma japplikawx awtomatikament bl-istess mod fl-Istati Membri l-ġodda, imma japplikaw biss taħt il-kondizzjonijiet kif imniżżla fit-Trattati u fl-Att ta’ Adeżjoni. Bl-applikazzjoni fl-Istati Membri l-ġodda wieħed għandu jifhem b’mod partikolari l-applikazzjoni fil-konfront ta’ individwu.
21. Waħda mill-kundizzjonijiet ta’ l-Att ta’ Adeżjoni hija l-obbligu tal-pubblikazzjoni kkontemplat fit-tieni sentenza ta’ l-Artikolu 58, fejn jingħad li l-verżjonijiet ta’ l-atti għandhom ikunu ppubblikati fil-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea jekk it-test tal-lingwi attwali kienu hekk ġew pubblikati. Il-pubblikazzjoni fil-Ġurnal Uffiċjali tippermetti lill-persuni kkonċernati sabiex jieħdu konjizzjoni tal-kontenut tar-regoli rilevanti, ħaġa li fil-fatt għandhom jagħmlu. Wara l-pubblikazzjoni, ħadd ma jista’ jinvoka n-nuqqas ta’ tagħrif fuq il-kontenut tal-Ġurnal Uffiċjali (8) .
22. Fil-fatt dan huwa dak li tippreċiża l-ewwel sentenza ta’ l-Artikolu 58 ta’ l-Att ta’ Adeżjoni għal-lingwi ta’ l-Istati Membri ġodda. Skond din id-dispożizzjoni, dawn il-verżjonijiet lingwistiċi huma awtentiċi taħt l-istess kundizzjonijiet bħat-testi fil-lingwi ta’ l-Istati Membri antiki. Konsegwentement, dawn jeħtieġu wkoll il-pubblikazzjoni fil-Ġurnal Uffiċjali.
23. Madankollu l-konsegwenzi li joħorġu min-nuqqas ta’ din il-pubblikazzjoni għadhom ma jirriżultawx ċari.
24. Fuq dan il-punt, jiena nista’ naqsam il-fehma ta’ l-avukat ġenerali Lenz, fejn jgħid li rekwiżit elementari għal xi obbligu li jkun impost fuq ċittadin bl-atti leġiżlattivi hija l-pubblikazzjoni kostituttiva bil-pubblikazzjoni f’Ġurnal Uffiċjali (9) . Il-kunċett tal-pubblikazzjoni kostituttiva huwa bbażat fuq id-dritt kostituzzjonali Ġermaniż, fejn il-promulgazzjoni ta’ liġi tifforma parti integrali fil-ħolqien tad-dritt (10) . Qabel il-promulgazzjoni tagħha, il-liġi ma tkunx teżisti. Il-prinċipju ta’ l-istat tad-dritt jitlob promulgazzjoni uffiċjali, li tippermetti lill-pubbliku sabiex jieħu konjizzjoni, b’mod affidabbli, tad-dritt li jkun fis-seħħ (11) .
25. L-istess tkun il-konklużjoni kieku l-Qorti tal-Ġustizzja tittrasponi s-sentenza Hoechst vs Il-Kummissjoni, dwar in-notifika ta’ deċiżjoni lid-destinatarji tagħha, għall-pubblikazzjoni ta’ atti ta’ portata ġenerali. Skond din is-sentenza, fir-rigward tan-notifika ta’ att, bħal kull forma sostantiva oħra, jew l-irregolarità hija tant gravi u evidenti li ġġib magħha l-ineżistenza ta’ l-att kontestat (12), jew hija tikkostitwixxi vjolazzjoni tal-forom sostantivi li jistgħu jġibu l-annullament tiegħu (13) . Din is-sentenza tmur kontra s-sentenza antika ICI vs Il-Kummissjoni, fejn ingħad li l-irregolaritajiet fil-proċedura tan-notifika ta’ deċiżjoni huma estranji għall-att u ma jistgħux jivvizzjawaha (14) .
26. Hawnhekk mhuwiex meħtieġ li tingħata tweġiba għall-kwistjoni dwar liema miż-żewġ sentenzi tapplika f’każ ta’ deċiżjoni individwali. Il-fatt li wieħed jissuġġetta l-validità ta’ l-atti ta’ portata ġenerali għall-pubblikazzjoni mingħajr żbalji fil-lingwi kollha, f’kull każ, ikun qiegħed jissuġġetta l-effett utli ta’ l-istess atti għal riskju sproporzjonat.
27. Skond l-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 1, il-Komunità għandha tippubblika l-atti fil-lingwi uffiċjali kollha. Konsegwentement, ir-riskju ta’ żball huwa konsiderevolment ogħla milli kieku l-pubblikazzjoni trid issir f’lingwa waħda. Dawn l-iżbalji lanqas ma jkunu manifesti mill-ewwel, peress li l-parti l-kbira ta’ l-utenti ma jikkonsultawx ħlief il-lingwa proprja tagħhom.
28. Id-differenzi bejn il-verżjonijiet lingwistiċi probabbilment jikkostitwixxu l-iktar eżempju prattiku importanti ta’ dawn ir-riskji. L-iżbalji fit-traduzzjoni tal-verżjoni oriġinali jista’ jkollhom effett kemm fuq il-formazzjoni tal-volontà ta’ l-istituzzjonijiet Komunitarji kif ukoll fuq l-affidabbiltà tal-pubblikazzjoni.
29. Madankollu huwa l-obbligu tal-partijiet li jipparteċipaw fil-proċess deċiżjonali li jassiguraw il-konformità tat-traduzzjoni rilevanti għalihom mal-verżjonijiet l-oħra ta’ abbozz ta’ xi liġi. L-istess japplika b’mod partikolari għall-Kunsill, fejn l-Istati Membri jistgħu jieħdu sehem determinanti fil-finalizzazzjoni tat-traduzzjonijiet (15) . L-effetti tad-differenzi fit-traduzzjoni fuq il-formazzjoni tal-volontà politika, bħala prinċipju, ma jiġġustifikawx għalhekk l-abrogazzjoni ta’ l-atti.
30. Il-Qorti tal-Ġustizzja lanqas ma invokat il-konsegwenzi li joħorġu mid-differenzi tat-traduzzjoni fuq l-individwi biex tħassar l-atti. Mill-banda l-oħra, hija enfasizzat f’ġurisprudenza kostanti, il-ħtieġa li tingħata interpretazzjoni uniformi tad-diversi verżjonijiet lingwistiċi fl-interess ta’ l-effettività tad-dritt Komunitarju. F’każ ta’ differenza bejniethom, id-dispożizzjoni in kwistjoni tiġi interpretata skond il-kuntest ġenerali u ta’ l-għan aħħari tar-regoli li tagħhom tifforma parti (16) . Bħala konklużjoni jingħad li ċerti verżjonijiet lingwistiċi jistgħu japplikaw bl-esklużjoni ta’ oħrajn (17) .
31. Fuq l-istess linja ta’ ħsieb, anke fir-rigward ta’ kwistjonijiet li jikkonċernaw il-pubblikazzjoni bħala tali, il-Qorti tal-Ġustizzja ma kkontestatx il-validità ta’ l-att ikkonċernat.
32. B’hekk, f’sensiela ta’ kawżi, il-Qorti tal-Ġustizzja siltet l-eżistenza tad-drittijiet tal-ħaddiema Torok mid-dispożizzjonijiet tad-Deċiżjoni Nru 1/80 tal-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni KEE-Turkija tad-19 ta’ Settembru 1980, dwar l-Iżvilupp ta’ l-Assoċjazzjoni (18) . Din id-deċiżjoni ma ġietx ippubblikata fil-Ġurnal Uffiċjali. Il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li l-fatt li ma ssirx il-pubblikazzjoni, jekk dan fil-fatt jista’ jkun ta’ ostaklu sabiex jiġu imposti xi obbligi fuq xi individwu, mhuwiex tali li jċaħħad lill-istess individwi milli fakultà li, fir-rigward ta’ awtorità pubblika, jinvokaw drittijiet li dawn id-deċiżjonijiet jagħtuhom (19) . Peress li l-individwi jistgħu għalhekk jinvokaw – għall-inqas fir-rigward ta’ l-Istat – atti tad-dritt Komunitarju li ma jkunux ippubblikati, il-pubblikazzjoni mhijiex kundizzjoni li taffettwa l-validità tagħhom.
33. Għaldaqstant, ir-risposta li għandha tingħata għat-tieni domanda hija li l-fatt li ma tkunx saret il-pubblikazzjoni ta’ regolament f’ċerti lingwi uffiċjali ma jaffettwax il-validità tiegħu. Dan lanqas ma jinvolvi għalhekk l-obbligu li l-qorti nazzjonali tagħmel rinviju preliminari.
B – Fuq it-tielet domanda preliminari
34. Fid-dawl tar-risposta mogħtija lit-tieni domanda preliminari, mhuwiex neċessarju li tingħata risposta għat-tielet domanda.
C – Fuq l-ewwel domanda preliminari
35. Anki jekk in-nuqqas ta’ pubblikazzjoni fil-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea ma jaffettwax il-validità ta’ regolament, dan ma jfissirx li l-istess regolament jista’ jiġi invokat fil-konfront ta’ xi individwu. Kif għadna kif semmejna, il-Qorti tal-Ġustizzja straħet pjuttost fuq l-idea taċ-ċertezza ġuridika sabiex tiġġustifika l-impożizzjoni ta’ l-obbligi fuq l-individwu.
1. Fuq l-applikabbiltà fil-konfront ta’ individwu
36. Fl-1979, il-Qorti tal-Ġustizzja affermat li prinċipju fundamentali fl-ordni ġuridiku Komunitarju jitlob li l-att ta’ l-awtoritajiet
pubbliċi ma jkunx jista’ jiġi invokat fil-konfront ta’ individwu qabel ma l-istess individwu jkollu l-possibbiltà li jkun jaf bih (20) . Fil-fatt, ir-rekwiżit mandatorju ta’ ċertezza legali jeżiġi li leġiżlazzjoni Komunitarja tippermetti lill-persuni kkonċernati li jkunu jafu preċiżament il-portata ta’ l-obbligi li hija timponi fuqhom (21) . Dan ir-rekwiżit taċ-ċertezza legali għandu jiġi rispettat b’rigorożità partikolari fil-każ ta’ leġiżlazzjoni li jista’ jkollha konsegwenzi finanzjarji (22) .
37. Wieħed jista’ jimmaġina li l-pubblikazzjoni fi ftit mil-lingwi uffiċjali hija biżżejjed sabiex tagħti l-possibbiltà meħtieġa biex wieħed isir jaf biha. Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja ċaħdet espressament l-eżistenza ta’ prinċipju ġenerali tad-dritt Komunitarju li jassigura lil kull ċittadin id-dritt li kull ma jista’ jaffettwa l-interessi tiegħu jiġi dejjem imfassal fil-lingwa tiegħu (23) .
38. Għal dak li jikkonċerna r-regoli ġenerali li jimponu xi obbligi fuq iċ-ċittadin – fis-sustanza jiġifieri r-regolamenti - il-Qorti tal-Ġustizzja ġustament ċaħdet li tillimita l-ugwaljanza bejn il-lingwi. Hija kkonstatat għalhekk li l-individwu mhuwiex mistenni li jkun jaf il-kontenut tal-Ġurnal Uffiċjali ħlief meta l-edizzjoni in kwistjoni tkun effettivament disponibbli fil-lingwa tiegħu (24) .
39. B’mod assolutament simili, il-Qorti tal-Ġustizzja, fis-sentenzi fuq id-denominazzjonijiet protetti ta’ l-oriġini “Prosciutto di Parma” (perżut ta’ Parma) u “Grana Padano” (ġobon iebes ħafna tat-tramuntana ta’ l-Italja), ikkonstatat li ċerti kundizzjonijiet għall-użu ta’ dawn id-denominazzjonijiet ma jistgħux jiġu invokati kontra operaturi ekonomiċi peress li dawn ma nġiebux għall-konjizzjoni tagħhom b’pubbliċità adegwata fil-leġiżlazzjoni Komunitarju (25) . Il-Qorti tal-Ġustizzja ma segwietx il-proposta ta’ l-avukat ġenerali Alber li qal li kien biżżejjed li l-persuni kkonċernati jkunu jistgħu jiksbu informazzjoni fuq l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi
mingħand il-Kummissjoni (26) .
40. F’dawn il-kawżi, id-denominazzjonijiet għall-perżut imqatta’, il-ġobon maħkuk kif ukoll il-prodotti ppakkettati rispettivi ma setgħux jiġu użati ħlief jekk l-istess prodotti jkunu ġew imqatta’, maħkuka, jew ippakkettati fir-reġjun tal-produzzjoni. Għall-inqas fil-każ tal-“Prosciutto di Parma”, dawn l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi ma kinux jeżistu ħlief bit-Taljan u għaldaqstant ma setgħux jiġu invokati kontra l-operaturi ekonomiċi fir-Renju Unit (27) .
41. Kif ġustament tenfasizza l-Litwanja, kwalunkwe konklużjoni oħra, jiġifieri r-rifjut tal-pubblikazzjoni fil-lingwa tal-persuna kkonċernata, tmur kontra t-tielet paragrafu ta’ l-Artikolu 21 KE, fejn jingħad li l-istituzzjonijiet jew ċerti organizzazzjonijiet għandhom jikkorrispondu maċ-ċittadini ta’ l-Unjoni b’waħda mil-lingwi msemmija fl-Artikolu 314 KE (28) . Jekk korrispondenza informali għandha tkun f’lingwa uffiċjali magħżula miċ-ċittadin ta’ l-Unjoni, allura a fortiori, huma biss dawk l-obbligi li jkunu ġew ippubblikati fil-lingwa uffiċjali tiegħu li jistgħu jiġu invokati fil-konfront tiegħu (29) .
42. Jekk regoli li ma jkunux ġew ippubblikati ħlief f’lingwi oħra jkunu jistgħu jiġu invokati fil-konfront tiegħu, huwa jkun żvantaġġat ukoll – kif tenfasizza wkoll il-Litwanja – meta mqabbel ma’ ċittadini oħra ta’ l-Unjoni li jistgħu jinfurmaw ruħhom fuq l-obbligi tagħhom fil-lingwa proprja tagħhom. L-ewwel sentenza ta’ l-Artikolu 58 ta’ l-Att ta’ Adeżjoni, teskludi preċiżament dan l-iżvantaġġ, billi tipprovdi li l-lingwi l-ġodda jkunu awtentiċi bl-istess kundizzjonijiet bħat-test fil-lingwi ta’ l-Istati Membri l-qodma. Il-fatt li n-natura vinkolanti tad-diversi verżjonijiet lingwistiċi tkun suġġetta għal diversi rekwiżiti li jirrigwardaw il-pubblikazzjoni tagħhom huwa inkompatibbli ma’ din id-dispożizzjoni.
43. Mit-tieni sentenza ta’ l-Artikolu 2 ta’ l-Att ta’ Adeżjoni jirriżulta li r-regolamenti Komunitarji, bħala prinċipju, ma jistgħux jiġu invokati fil-konfront ta’ ċittadini ta’ l-Istati Membri l-ġodda, skond it-tieni sentenza ta’ l-Artikolu 58 ta’ l-Att ta’ Adeżjoni, ħlief wara l-pubblikazzjoni xierqa tagħhom fil-lingwi uffiċjali rispettivi ta’ l-istess Stati.
2. Fuq il-pubbliċità adegwata
44. Fid-dawl ta’ l-analiżi magħmula sa issa, jeħtieġ allura li jiġi stabbilit jekk l-ewwel paragrafu ta’ l-Artikolu 199 tar-Regolament Nru 2454/93 ġiex ippubblikat b’mod regolari fiż-żmien meħtieġ.
45. Skond it-tieni sentenza ta’ l-Artikolu 58 ta’ l-Att ta’ Adeżjoni kif ukoll l-ewwel sentenza ta’ l-Artikolu 254(1) u (2) KE, il-pubbliċità adegwata tippreżumi l-pubblikazzjoni fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej. Fil-każ preżenti, din il-pubblikazzjoni, fil-forma ta’ edizzjoni speċjali fil-Ġurnal Uffiċjali, ma seħħitx ħlief wara d-dikjarazzjonijiet doganali sanzjonati. Konsegwentement l-istess pubblikazzjoni ma tiġġustifikax li d-dispożizzjonijiet in kwistjoni jiġu invokati fil-konfront ta’ Skoma-Lux.
46. Ċerti partijiet, fosthom il-Kummissjoni, josservaw madankollu li t-traduzzjoni Ċeka ta’ l-att in kwistjoni kif irriveduta mill-Kunsill u mill-Kummissjoni kienet disponibbli, qabel l-adeżjoni tar-Repubblika Ċeka, fuq is-sit bla ħlas ta’ l-internet EUR-Lex ta’ l-Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej. Kull persuna kkonċernata kellha għalhekk il-possibbiltà li tinforma ruħha fuq ir-regoli in kwistjoni.
47. Jidher ukoll li f’ċerti edizzjonijiet tal-Ġurnal Uffiċjali deher “Avviż lil qarrej” li indika fost l-oħrajn li l-pubblikazzjoni fuq l-Internet kienet qiegħda tissostitiwixxi l-pubblikazzjoni meħtieġa fis-sens ta’ l-Artikolu 58 ta’ l-Att ta’ Adeżjoni sakemm toħroġ l-edizzjoni speċjali tal-Ġurnal Uffiċjali. Din il-frażi dehret ukoll b’mod partikolari fil-25 ta’ Ġunju 2007 fil-verżjoni elettronika Ċeka tal-Ġurnal Uffiċjali L 169 ta’ l-1 ta’ Mejju 2004 (30) .
48. Madankollu dan l-avviż ma jistax iwassal sabiex kull forma ta’ kif it-testi leġiżlattivi jitpoġġew għad-dispożizzjoni tal-pubbliku tiġi rikonoxxuta bħala pubbliċità adegwata. Din hija fil-fatt nieqsa minn kull bażi ġuridika. F’dawn iċ-ċirkustanzi, din hija differenti mill-komunikazzjoni tal-konsegwenzi eventwali li joħorġu min-nuqqas ta’ notifika dwar l-għajnuna mill-Istat lill-Kummissjoni, li ġiet regolarment invokata mill-Qorti tal-Ġustizzja (31) sabiex teskludi l-protezzjoni ta’ l-aspettattiva leġittima tad-destinatarji ta’ l-għajnuna.
49. Hija għal din ir-raġuni li, kif isostnu wkoll il-Kummissjoni u l-partijiet l-oħra kollha, il-pubblikazzjoni fuq l-internet ma tistax tissostitwixxi l-pubbliċità adegwata.
50. Il-Kummissjoni ssemmi barra minn hekk il-“pubblikazzjoni” fil-forma stampata tat-30 ta’ April 2004 tar-regoli kollha tad-dritt sussidjarju tradotti fil-lingwa Ċeka li kienu fis-seħħ. Din tidher fir-reġistru ta’ l-Uffiċċju u twaħħlet fil-bini ta’ l-istess Uffiċċju.
51. Din il-“pubblikazzjoni” lanqas ma hija pubbliċità adegwata. Fin-nuqqas ta’ riferiment rispettiv bil-mezzi normali ta’ pubblikazzjoni, jiġifieri fil-Ġurnal Uffiċjali, ħadd ma seta’ jieħu in kunsiderazzjoni din il-“pubblikazzjoni”. Din it-tip ta’ pubblikazzjoni ma tippermettix li jiġi ass igurat li din l-edizzjoni effettivament waslet għand il-pubbliku.
52. Jeħtieġ għalhekk li jiġi kkonstatat li l-Komunità ma għamlitx pubbliċità adegwata fil-lingwa Ċeka, ta’ l-ewwel paragrafu ta’ l-Artikolu 199 tar-Regolament Nru 2454/93 qabel il-promulgazzjoni tiegħu fl-edizzjoni speċjali Ċeka tal-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea.
3. Fuq l-importanza tal-pubblikazzjonijiet nazzjonali
53. It-talba għal deċiżjoni preliminari ssemmi madankollu forom oħra ta’ pubblikazzjoni tar-regoli in kwistjoni fil-lingwa Ċeka, jiġifieri l-pubblikazzjoni tal-Ministeru tal-Finanzi Ċek fuq l-internet u l-possibbiltà li wieħed jikkonsulta l-leġiżlazzjoni rilevanti għand l-awtoritajiet doganali. Tqum għalhekk il-kwistjoni dwar jekk fir-Repubblika Ċeka setax kien hemm pubbliċità adegwata tat-testi Komunitarji konformi mad-dritt nazzjonali.
54. Li wieħed jiddubita min-natura regolari jew le tal-pubblikazzjoni nazzjonali tad-dritt Komunitarju – partikolarment ir-regolamenti applikabbli direttament – jista’ jwassal għal ċerta konfużjoni. Wieħed m’għandux jagħti l-impressjoni żbaljata li dawn ir-regolamenti jeħtieġu traspożizzjoni fl-ordni ġuridiku nazzjonali (32) . Mill-banda l-oħra, l-applikabbiltà diretta ta’ regolament Komunitarju ġustament ma teħtieġ ebda att ta’ traspożizzjoni fid-dritt nazzjonali (33), u b’mod partikolari ebda pubblikazzjoni mill-Istati Membri.
55. Madankollu l-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet li, f’ċerti ċirkustanzi, jistgħu jkunu utli r-riferimenti għad-dispożizzjonijiet Komunitarji applikabbli direttament (34) . Barra minn hekk, ir-riproduzzjoni ta’ ċerti punti ta’ xi regolament Komunitarju jistgħu jkunu fl-interess tal-koerenza interna tad-dispożizzjonijiet ta’ attwazzjoni u tat-tifsira tajba ta’ l-istess min-naħa tad-destinatarji tagħhom (35) .
56. L-istess jiġri fir-rigward tal-pubblikazzjoni nazzjonali, sakemm ma tkunx saret il-pubblikazzjoni Komunitarja regolari fil-lingwa uffiċjali kkonċernata. Iktar milli tippreġudika l-applikabbiltà diretta tar-regolamenti, dan isaħħaħaha.
57. Is-sentenza tal-Qorti fuq id-denominazzjoni protetta ta’ l-oriġni “Grana Padano” hija eżempju tajjeb ta’ dan. Il-Qorti tal-Ġustizzja tat il-possibbiltà lill-qrati nazzjonali li jinvokaw ir-regoli in kwistjoni fil-konfront ta’ operaturi ekonomiċi meta dawn ikunu ġew ippubblikati b’mod regolari fil-kuntest ta’ regoli nazzjonali preċedenti (36) .
58. Il-punt dwar jekk il-forom ta’ pubblikazzjoni msemmijin jistax ikollhom dan l-effett huwa qabel xejn kwistjoni teknika ta’ dritt li l-qorti tar-rinviju għandha ssolvi. Il-kriterji tad-dritt Komunitarju joħorġu fuq kollox mill-prinċipju ta’ l-ekwivalenza u mill-prinċipju ta’ l-effettività (37) . Skond il-prinċipju ta’ l-ekwivalenza, il-pubblikazzjoni sussidjarja nazzjonali tad-dispożizzjonijiet Komunitarji għandha tiggarantixxi ċ-ċertezza legali għall-inqas bl-istess mod bħall-pubblikazzjoni tad-dritt nazzjonali fl-Istat Membru kkonċernat. Bl-istess mod, ikun inkompatibbli mal-prinċipju ta’ l-effettività li l-pubblikazzjoni nazzjonali tad-dispożizzjonijiet Komunitarji tiggarantixxi ċ-ċertezza legali
f’livell inqas mill-pubblikazzjoni fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej.
4. Fuq l-applikazzjoni ġenerali ta’ l-acquis Komunitarju qabel il-pubbliċità adegwata
59. Fin-nuqqas ta’ pubbliċità adegwata fuq livell Komunitarju, jeħtieġ li wieħed jistaqsi jekk, fil-kawża preżenti, tkunx iġġustifikata deroga mill-prinċipju li jgħid li jistgħu jiġu invokati biss ir-regoli li jkunu ġew regolarment ippubblikati fil-lingwa partikolari.
60. Il-prinċipju ta’ ċertezza legali, b’mod ġenerali, jipprekludi li r- ratione temporis
ta’ att Komunitarju jibda jiddekorri minn data qabel il-pubblikazzjoni tiegħu. Madankollu jista’ jkun hemm eċċezzjonijiet primarjament meta għan ta’ interess ġenerali jeżiġi dan jew fit-tieni lok, meta l-aspettattivi leġittimi tal-partijiet ikkonċernati jiġu osservati b’mod xieraq (38) .
61. Deroga ta’ din it-tip tista’ tirriżulta mill-avviż lil qarrej ċċitat iktar ’il fuq (39), li, għall-inqas f’ċerti verżjonijiet lingwistiċi, kien jindika li l-pubblikazzjoni fuq l-internet kienet tapplika provviżorjament sakemm issir il-pubblikazzjoni fis-sens ta’ l-Artikolu 58 ta’ l-Att ta’ Adeżjoni. L-obbjettiv tad-deroga huwa li tkun permessa l-applikazzjoni ta’ l-acquis Komunitarju qabel il-pubbliċità adegwata fl-Istati Membri ġodda. Il-fiduċja tal-persuni kkonċernati tiġi protetta bil-pubblikazzjoni tat-test fuq l-internet.
62. Madankollu, sempliċi avviż, li fil-verżjoni tiegħu attwalment disponibbli, lanqas jippermetti li jiġu identifikati l-awturi tiegħu, ma jista’ jipprovdi ebda deroga mir-regola ġenerali, bħal dik ikkontemplata fil-każ in eżami fl-Artikoli 2 u 58 ta’ l-Att ta’ Adeżjoni. Hija għal din ir-raġuni li deroga bbażata fuq din il-bażi hija eskluża.
63. Anke jekk il-leġiżlatur kien ippreveda deroga mill-prinċipju tan-non retrospettività, il-kundizzjonijiet li taħthom tapplika l-istess deroga mhumiex sodisfatti fil-kawża preżenti.
64. Il-pubbliċità adegwata ta’ l-acquis Komunitarju kollu f’disa’ lingwi uffiċjali tirrappreżenta bla ebda dubju impenn partikolari. L-interess li, f’dawn iċ-ċirkustanzi, jiġi assigurat l-effett utli tad-dritt Komunitarju jista’ għalhekk jiġġustifika xi attenwanti fir-rigward tal-forma tal-pubbliċità (40) .
65. B’kuntrast b’mod partikolari ma’ l-opinjoni ta’ l-Estonja u tal-Kummissjoni, il-pubblikazzjoni fuq l-internet, kif seħħet effettivament f’dan il-każ, ma tipproteġix il-fiduċja leġittima tal-persuni kkonċernati. Mill-aspett purament prattiku, din il-forma ta’ pubblikazzjoni tagħti lill-operatur ekonomiku li juża l-mezzi moderni ta’ komunikazzjoni l-istess l-possibbiltà, jekk mhux aħjar, li jsir jaf dwar ir-regoli in kwistjoni bħall-pubblikazzjoni fil-Ġurnal Uffiċjali. Fil-kawża preżenti, madankollu, kien hemm numru ta’ problemi marbutin ma’ l-affidabbiltà ta’ din il-pubblikazzjoni.
66. Il-pubblikazzjoni fuq l-internet ma tistax tiggarantixxi l-affidabbiltà ta’ pubblikazzjoni ekwivalenti għal dik tal-verżjoni stampata sakemm ma jkunx hemm miżuri addizzjonali li jassiguraw il-permanenza u l-awtentiċità tal-pubblikazzjoni (41) . Għandu jkun possibbli li tiġi kkonsultata l-pubblikazzjoni oriġinali fil-futur – bl-istess mod bħall-verżjoni stampata – sabiex jiġi kkonstatat liema huma r-regoli li jkunu ġew effettivament ippromulgati. Konsegwentement, l-emendi sussegwenti għandhom jiġu ppubblikati separatament f’rettifika. L-interventi minn persuni mhux awtorizzati għandhom jiġu esklużi wkoll, sabiex ma jkunx jista’ jiġi ppubblikat xi test żbaljat bħala test vinkolanti.
67. L-“Avviż lil qarrej” iċċitat iktar ’il fuq (42) juri li fil-EUR-Lex – mhux biss eventwalment fil-pubblikazzjoni provviżorja ta’ l-acquis Komunitarju fil-lingwi ta’ l-Istati Membri ġodda – dawn il-garanziji kienu neqsin. L-avviż deher fil-lingwi uffiċjali kollha f’diversi edizzjonijiet tal-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea. Dawn l-edizzjonijiet jitpoġġew fuq il-EUR-Lex taħt forma ta’ dokumenti PDF, li fid-dehra tagħhom jikkorrispondu mal-verżjoni stampata tal-Ġurnal Uffiċjali. Minħabba din l-impressjoni viżiva, wieħed jista’ għalhekk jippretendi li għall-inqas din il-pubblikazzjoni fuq l-internet tkun daqstant affidabbli daqs il-Ġurnal Uffiċjali nnifsu.
68. Din l-impressjoni ta’ fiduċja hija fil-fatt falza. Illum wieħed ma jistax ikun jaf min huwa l-awtur ta’ dan l-avviż, mentri fil-25 ta’ Ġunju 2007, fuq l-internet, għall-inqas ir-riproduzzjoni tal-verżjoni Ċeka tal-Ġurnal Ufficjali kien għadu jikkwalifika dan id-dokument bħala komunikazzjoni tal-Kummissjoni. Wieħed kien għadu jista’ jsib ukoll il-frażi li llum hija nieqsa, li kien jgħid li l-pubblikazzjoni fuq l-internet kienet tgħodd bħala pubblikazzjoni fis-sens ta’ l-Artikolu 58 ta’ l-Att ta’ Adeżjoni. Ma sar ebda riferiment għall-emendi tad-dokument. L-iskoperta ta’ l-emendi fil-verżjoni Ċeka saret biss b’kumbinazzjoni. Il-fatt li l-emendi kienu jirrigwardaw ukoll il-pubblikazzjoni fuq l-internet ta’ verżjonijiet lingwistiċi oħra jirriżulta biss minn artikolu wieħed (43) . Il-pubblikazzjoni fuq l-internet ma tikkostitwixxix sors li huwa affidabbli biżżejjed, għall-inqas f’dawn iċ-ċirkustanzi.
69. Barra minn hekk, jeħtieġ li wieħed isemmi il-problema prattika ta’ l-aċċess għall-pubblikazzjoni ta’ l- acquis
Komunitarju fil-lingwi uffiċjali ġodda fuq l-internet. L-indirizz ta’ l-internet indikat (44) kien jieħdok għall-paġna bl-Ingliż, fejn wieħed seta’ jikklikkja fost l-oħrajn fuq il-link ġdid “Ċek”. Il-paġna li kienet tidher dak iż-żmien kienet turi l-ewwel livell ta’ l-indiċi tad-dritt Komunitarju bl-Ingliż, li minnu wieħed kien jasal għall-preżentazzjoni ta’ l-indiċi tad-diversi kapitli, li kienu disponibbli wkoll bl-Ingliż. Kien minn hemm biss li wieħed kien jaċċedi għall-paġna li ssemmi atti bit-titoli tagħhom bil-lingwa Ċeka. Wieħed ma kienx isib l-att li jkun irid ħlief jekk dan ma jkunx għażel is-sotto kapitoli t-tajjeb. Jidher li huwa pjuttost improbabbli li, mingħajr ma wieħed ikun jaf bl-Ingliż, utent tad-dritt Ċek seta’ jsib l-att li huwa jkun irid f’din il-ġungla (45) .
70. Jekk mill-banda l-oħra din il-persuna kienet taf bl-Ingliż, allura din setgħet tinduna
bl-“Avviż Legali importanti” riprodott hawn isfel, kif anness mal-pubblikazzjoni provviżorja ta’ l-acquis Komunitarju kif ukoll mal-paġni l-oħra kollha tal-EUR-Lex:
“ma jistax jiġi ggarantit li dokument disponibbli on-line jirriproduċi b’ mod eżatt test addottat uffiċjalment. Il-leġislazzjoni ta’ l-Unjoni Ewropea ppubblikata fl-edizzjonijiet tal-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea fil-forma stampata biss hija meqjusa awtentika” (46) .
71. Konsegwentement, il-pubblikazzjoni fuq il-EUR-Lex imsemmija fl-“Avviż lil qarrej” ma kinitx affidabbli u lanqas ma kienet tippretendi li għandha din l-affidabbiltà. Barra minn hekk, huwa diffiċli li wieħed jagħrafaha mingħajr ma jkun jaf l-Ingliż. F’dawn iċ-ċirkustanzi wieħed diffiċilment seta’ jippretendi lill-persuni kkonċernati li japplikaw it-testi li jinsabu riprodotti hemmhekk.
72. Il-fatt li diversi nies, u probabbli kważi l-utenti tad-dritt kollha jużaw is-sit tal-EUR-Lex biex jinformaw lilhom infushom fuq id-dritt Komunitarju, ma jannullax din il-konklużjoni. Fil-fatt, din l-informazzjoni hija ġeneralment iggarantita bil-fatt li f’każ ta’ dubju, il-Ġurnal Uffiċjali fil-forma stampata jagħti lill-persuna kkonċernata s-sors ta’ informazzjoni affidabbli sabiex tivverifika l-kontenut tal-EUR-Lex. Fil-każijiet ta’ l-adeżjoni, din il-possibbiltà madankollu ma kinitx teżisti
għal-lingwi l-ġodda qabel il-pubblikazzjoni tar-regoli fl-edizzjoni speċjali tal-Ġurnal Uffiċjali.
73. Il-fiduċja leġittima lanqas ma setgħet tibbaża lilha nfisha fuq il-pubblikazzjoni stampata fit-30 ta’ April 2004, tar-regoli kollha tad-dritt sussidjarju tradotti fiċ-Ċek li kienu fis-seħħ, liema pubblikazzjoni ssemmiet mill-Kummissjoni. Ċertament wieħed jista’ jirrikonoxxi din l-edizzjoni stampata ppreżentata fl-Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet bħala dokument awtentiku, li jiggarantixxi l-pubblikazzjoni fuq l-internet kif ukoll il-verżjoni stampata fil-Ġurnal Uffiċjali. Madankollu dan jippreżumi li l-pubbliku, partikolarment l-utenti tal-pubblikazzjoni fuq l-internet, kien infurmat bl-eżistenza ta’ din il-verżjoni stampata u l-funzjoni tagħha bħala s-sors affidabbli. Xejn ma ġie indikat f’dan is-sens.
74. Għaldaqstant għandu jiġi kkonstatat li mhijiex prevista ebda deroga mir-rekwiżit tal-pubbliċità adegwata. Barra minn hekk, il-forom ta’ pubblikazzjoni ta’ l-acquis Komunitarju effettivament magħmulin qabel il-pubblikazzjoni ta’ l-edizzjoni speċjali fil-Ġurnal Uffiċjali ma ssodisfawx il-kundizzjonijiet għal tali deroga.
5. Fuq iċ-ċirkustanzi partikolari tal-każ in eżami
75. Il-gvernijiet ta’ l-Estonja u tal-Polonja kif ukoll il-Kummissjoni jikkunsidraw safrattant li huwa possibbli li fil-konfront taċ-ċittadini ta’ l-Unjoni jistgħu jiġu invokati regoli li ma jkunux ġew regolarment ippubblikati meta dawn iċ-ċittadini kienu jafu fil-fatt b’dawn ir-regoli minħabba ċ-ċirkustanzi partikolari tal-każ in eżami.
76. Barra l-forom ta’ pubblikazzjoni fuq l-internet imsemmijin sa issa, dawn jirreferu għall-fatt li, sa minn żmien twil ilu, Skoma-Lux timporta merkanzija b’mod kummerċjali. Għaldaqstant wieħed jista’ jippreżumi li hija kienet taf bil-konsegwenzi legali ta’ l-adeżjoni tar-Repubblika Ċeka. Jeħtieġ ukoll li jiġi vverifikat jekk Skoma-Lux setgħetx tieħu konjizzjoni ta’ verżjonijiet lingwistiċi oħra – li kienu s-suġġett ta’ pubbliċità adegwata – tar-regoli in kwistjoni. F’kull każ, l-operaturi ekonomiċi kollha jafu bl-obbligu in kwistjoni fil-każ in eżami, jiġifieri dak li jirrilaxxjaw dikjarazzjonijiet doganali korretti.
77. Ir-riferiment għall-verżjonijiet lingwistiċi l-oħra hija f’dan ir-rigward ftit li xejn konvinċenti peress li dan l-argument diġà ġie miċħud mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenzi “Prosciutto di Parma” u “Grana Padano” (47) .
78. Mill-banda l-oħra, l-aħħar argument iċċitat mill-Kummissjoni indirettament jista’ jkun ibbażat fuq dawn iż-żewġ sentenzi. F’dawn is-sentenzi l-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat espressament li l-protezzjoni mogħtija bid-denominazzjoni protetta ta’ l-oriġni ma testendix normalment għall-operazzjonijiet bħalma huma t-tqattiegħ, il-ħakk jew l-ippakkettjar tal-prodott (48) . Minn dan wieħed jista’ jasal għall-konklużjoni opposta, jiġifieri li fi kwalunkwe każ, l-obbligi konswetudinarji li l-operaturi ekonomiċi huma marbutin li jkunu jafu jistgħu jiġu invokati fil-konfront tagħhom f’każijiet eċċezzjonali, inkluż meta l-istess obbligi ma jkunux ġew regolarment ippubblikati.
79. Madankollu hemm differenza kbira miż-żewġ kawżi iċċitati iktar ’il fuq. Fil-fatt, l-indikazzjonijiet ta’ provenjenza kienu jibbenefikaw mingħajr ebda dubju mill-protezzjoni effikaċi tad-dritt Komunitarju. Il-kwistjoni kienet tirrigwarda biss il-portata tal-protezzjoni peress li l-estensjoni ta’ l-istess protezzjoni għall-operazzjonijiet imsemmijin hawn fuq ma kinitx ġiet regolarment ippubblikata. Madankollu, jekk il-protezzjoni ta’ l-imsemmija operazzjonijiet kienet evidenti, m’hemmx dubju li l-pubblikazzjoni ma kinitx meħtieġa. Fil-każ in eżami, mill-banda l-oħra diġà m’hemmx il-pubbliċità regolari ta’ l-obbligu prinċipali.
80. Barra minn hekk, jeħtieġ li jiġi indikat li l-ewwel paragrafu ta’ l-Artikolu 199 tar-Regolament Nru 2454/93 ma jeħtieġx biss l-eżatezza ta’ l-informazzjoni imma wkoll l-awtentiċità tad-dokumenti mehmuża, u l-konformità ma’ l-obbligi kollha li jirrelataw mad-dħul tal-merkanzija in kwistjoni taħt il-proċedura kkonċernata. Il-fatt li operatur ekonomiku għandu jżomm f’moħħu li huwa responsabbli personalment għall-awtentiċità tad-dokumenti (49), anke jekk mhuwiex f’pożizzjoni li janalizzahom, mhuwiex xi ħaġa ovvja. Fi kwalunkwe każ jidher li huwa eskluż li fin-nuqqas tal-pubblikazzjoni kif meħtieġa, huwa jkun jista’ jkun jaf b’mod affidabbli u għaldaqstant jirrispetta l-obbligi kollha tad-dritt Komunitarju inerenti għad-dħul tal-merkanzija in kwistjoni taħt il-proċedura kkonċernata.
81. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-pożizzjoni tal-Litwanja, ta’ l-Iżvezja, tas-Slovakkja u tar-Repubblika Ċeka hija konvinċenti. Dawn jiċħdu li għandu jsir eżami ta’ każ b’każ peress li ċ-ċirkustanzi indeterminati ta’ xi każ partikolari, bħala prinċipju, ma jistgħux jaffettwaw l-applikabbiltà tar-regoli legali. Fil-fatt, l-applikazzjoni tad-dritt ssir b’hekk assolutament imprevedibbli. B’mod partikolari, l-individwu ma jkunx jista’ jibqa’ jiddistingwi meta ċerti regoli jistgħu jiġu invokati fil-konfront tiegħu u meta le. B’hekk iċ-ċertezza ġuridika ma tibqax iggarantita.
82. Anke l-awtoritajiet isibu ruħhom quddiem sitwazzjoni diffiċli. Minflok jippruvaw jaħdmu b’regoli ċari, kif previst u skond il-kapaċitajiet tagħhom, huma jkollhom ukoll jikkontrollaw f’kull każ partikolari jekk u safejn ir-regoli tad-dritt Komunitarju li jkunu għadhom ma ġewx regolarment ippubblikati fil-lingwa tal-persuna kkonċernata jistgħux jiġu invokati fil-konfront ta’ l-istess individwu minħabba ċirkustanzi individwali. Dan il-piż addizzjonali jinħass itqal eżatt wara l-adeżjoni, peress li f’dan il-perijodu l-awtoritajiet kompetenti ta’ l-Istat Membru l-ġdid jaffrontaw iktar xogħol minħabba r-regoli li huma ġodda għalihom (50) .
83. Probabbilment is-sitwazzjoni tiġi valutata b’mod differenti meta ċ-ċittadini ta’ l-Unjoni jinvokaw id-dispożizzjonijiet li huma favorevoli għalihom iżda, fl-istess kuntest, jirrifjutaw l-applikazzjoni ta’ dawk id-dispożizzjonijiet li mhumiex hekk favorevoli għalihom. Is-sentenza riċenti Stichting ROM-Projecten (51) qiegħda f’dan is-sens. F’din il-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja ċaħdet il-possibbiltà li regoli li ma kienux ġew ikkomunikati lill-benefiċjarju ta’ għajnuna finanzjarja Komunitarja jkunu jistgħu jiġu invokati kontrih, salv madankollu l- bona fide
ta’ l-istess (52) . Din il-kawża kienet tittratta l-kundizzjonijiet għall-għoti ta’ sussidji li ma kinux ġew notifikati ħlief lill-Istat membru kkonċernat u mhux lill-benefiċjarju. B’mod partikolari dan il- modus procedendi
isir importanti fil-kuntest ta’ għotja pubblika li tirrigwarda numru limitat ta’ każijiet.
84. Fil-każ in eżami, xejn ma jindika madankollu li Skoma-Lux qiegħda tinvoka dispożizzjonijiet li huma favorevoli għaliha. Mill-banda l-oħra, dan jirrigwarda obbligi imposti indipendentement mill-prestazzjonijiet statali u f’numru kbir ta’ każijiet.
85. Għaldaqstant jiena ma nara ebda ċirkustanza fil-każ in eżami li tippermetti li jiġu invokati d-dispożizzjonijiet tad-dritt Komunitarju in kwistjoni fil-konfront ta’ Skoma-Lux.
6. Konklużjoni provviżorja
86. Mit-tieni sentenza ta’ l-Artikolu 2 ta’ l-Att ta’ Adeżjoni jirriżulta li skond it-tieni sentenza ta’ l-Artikolu 58 ta’ l-Att ta’ Adeżjoni, l-ewwel paragrafu ta’ Artikolu 199 tar-Regolament Nru 2454/93 li jiffissa d-dispożizzjonijiet għall-implimentazzjoni tar-Regolament Nru 2913/92 ma jistax jiġi invokat fil-konfront ta’ ċittadini ta’ l-Istati Membri ġodda ħlief wara li jkun ġie regolarment ippubblikat fil-lingwi uffiċjali rispettivi tagħhom.
V – Fuq il-limitazzjoni ta’ l-effetti tas-sentenza
87. Il-Gvern tal-Litwanja, tal-Polonja, tas-Slovakkja u tar-Repubblika Ċeka jitlob li s-sentenza għandha jkollha effett biss għall-futur. Kulħadd minbarra s-Slovakkja jipproponi r-retrospettività għall-proċedimenti li huma diġà mibdija.
88. Skond ġurisprudenza stabbilita, l-interpretazzjoni li l-Qorti tal-Ġustizzja tagħti lil regola ta’ dritt Komunitarju, fl-eżerċizzju tal-kompetenza mogħtija lilha mill-Artikolu 234 KE, tikkjarifika u tippreċiża t-tifsira u l-portata ta’ din ir-regola, hekk kif għandha jew kellha tinftiehem u tiġi applikata sa mill-mument tad-dħul fis-seħħ tagħha. Minn dan jirriżulta li r-regola hekk interpretata tista’ u għandha tiġi applikata mill-qorti anke għal relazzjonijiet legali mnissla u kkostitwiti qabel is-sentenza li tiddeċiedi fuq it-talba għal interpretazzjoni, jekk barra minn hekk il-kundizzjonijiet li jippermettu li titressaq kawża dwar l-applikazzjoni ta’ l-imsemmija regola quddiem il-qrati kompetenti jkunu sodisfatti (53)
89. Konsegwentement l-individwi, bħala prinċipju, għandhom il-possibbiltà li jinvokaw l-interpretazzjoni li l-Qorti tal-Ġustizzja tkun tat lil xi dispożizzjoni sabiex iqajmu dubju fir-rigward tar-relazzjonijiet ġuridiċi stabbiliti in bona fede . Huwa biss f’każijiet eċċezzjonali li l-Qorti tal-Ġustizzja tista’, b’applikazzjoni tal-prinċipju ġenerali taċ-ċertezza legali inerenti fis-sistema ġuridika Komunitarja, tillimita din il-possibbiltà. Sabiex tali limitazzjoni tista’ tiġi stabbilita, huwa neċessarju li żewġ kriterji essenzjali jiġu sodisfatti, jiġifieri l- bona fede tal-persuni kkonċernati u r-riskju ta’ konsegwenzi serji (54) .
90. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li dan kien il-każ meta kien hemm riskju ta’ riperkussjonijiet ekonomiċi gravi, dovuti b’mod partikolari minħabba n-numru kbir ta’ relazzjonijiet ġuridiċi kkostitwiti in bona fede
abbażi ta’ regola li kienet ikkunsidrata bħala validament fis-seħħ, u li kien jidher li l-individwi u l-awtoritajiet nazzjonali kienu ġew imħajra sabiex jadottaw komportament li mhuwiex konformi mal-leġiżlazzjoni Komunitarja, minħabba inċertezza oġġettiva u kbira fir-rigward tal-portata tad-dispożizzjonijiet Komunitarji, inċertezza din li għaliha kienu kkontribwixxew il-komportamenti stess adottati minn Stati Membri oħra jew mill-Kummissjoni (55) .
91. Il-Litwanja, il-Polonja u r-Repubblika Ċeka jinvokaw il-konsegwenzi finanzjarji li jistgħu jirriżultaw mill-applikazzjoni illimitata tas-soluzzjoni proposta kif ukoll il- bona fede
ta’ l-Istati Membri kkonċernati.
92. Il-possibbiltà ta’ konsegwenzi finanzjarji gravi hija evidenti. Matul perijodu ta’ diversi xhur, ma setgħux jiġu invokati fil-konfront ta’ individwi fil-parti l-kbira ta’ l-Istati Membri ġodda, l-obbligi bbażati direttament fuq id-dritt Komunitarju. Dan il-fatt jista’ jiġi invokat mill-persuni kkoncernati fir-rigward tad-deċiżjonijiet u miżuri li għad jistgħu ikunu s-suġġett ta’ rikors ġudizzjarju. Wieħed ma jistax jeskludi li dan jaffettwa sew il-krediti doganali, multi doganali jew taxxi oħra.
93. Mhuwiex l-obbligu tal-Qorti tal-Ġustizzja li tippreċiża f’dan il-każ meta tirriżulta r-responsabbiltà għal dawn il-konsegwenzi u min, mill-Komunità jew mill-Istati Membri ġodda, għandu jassumi l-istess responsabbiltà. Jekk dan il-punt jkollu jiġi analizzat fil-futur, ċertament – kif jindikaw id-diversi Stati Membri kontraenti - ikun irid jiġi meħud in kunsiderazzjoni li l-Artikoli 2 u 58 ta’ l-Att ta’ Adeżjoni jpoġġu lill-Istati Membri ġodda f’sitwazzjoni diffiċli. Għal dawn l-Istati, l-acquis Komunitarju huwa vinkolanti u għaldaqstant għandhom jimplimentawh. Madankollu, dan ma jistax jiġi invokat fil-konfront taċ-ċittadini tagħhom ħlief jekk huwa jkun ġie regolarment ippubblikat. Din il-pubblikazzjoni trid tkun saret mill-Komunità. Minn dan jirriżulta li mad-daqqa t’għajn, ir-responsabbiltà taqa’ fuq il-Komunità (56) .
94. Madankollu, skond ġurisprudenza stabbilita, il-konsegwenzi finanzjarji li jistgħu jirriżultaw għal Stat Membru minħabba sentenza mogħtija fil-kuntest ta’ talba għal deċiżjoni preliminari fihom infushom ma jiġġustifikawx li l-effetti ta’ din is-sentenza jiġu limitati fiż-żmien. L-istess għandu japplika jekk il-konsegwenzi finanzjarj tbatihom il-Komunità.
95. Barra minn hekk tqum il-kwistjoni dwar jekk, fil-kawża preżenti, il- bona fede
ta’ dawk il-persuni li jkollhom ibatu l-konsegwenzi, jiġifieri l-Istati Membri u l-Komunità, tistax tiġi preżunta. Il-Kummissjoni u l-Istati Membri kontraenti, ġustament u abbażi tal-ġurisprudenza eżistenti, jindikaw unanimament li l-obbligi tad-dritt Komunitarju ta’ l-acquis Komunitarju, bħala prinċipju, ma setgħux jiġu invokati fil-konfront tal-persuni kkonċernati fl-Istati Membri ġodda ħlief wara l-pubblikazzjoni tad-dispożizzjonijiet rispettivi fl-edizzjoni speċjali tal-Ġurnal Uffiċjali.
96. L-uniċi differenzi jqumu meta tittieħed in parti l-pożizzjoni invokata b’mod partikolari mill-Gvern ta’ l-Estonja u tal-Polonja li ċerti obbligi jkunu jistgħu jiġu invokati fil-konfront taċ-ċittadini partikolarment minħabba l-pubblikazzjoni fuq l-internet u ċ-ċirkustanzi tal-każ in eżami. Din l-applikazzjoni eċċezzjonali diffiċilment tista’ tiġġustifika l- bona fede
fl-applikabbiltà tad-dispożizzjonijiet qabel il-pubblikazzjoni ta’ l-edizzjoni speċjali tal-Ġurnal Uffiċjali.
97. Fil-proċedura preżenti, xejn ma ntwera li jista’ jindika l-preżunzjoni tal- bona fede
fil-pubblikazzjoni tempestiva ta’ l-acquis Komunitarju. Ċertament jeħtieġ li jiġi rikonoxxut li din il-pubblikazzjoni kienet tikkostitwixxi biċċa xogħol kbira. Madankollu, il-konsegwenzi inevitabbli li jirriżultaw kellhom jiġu ddeterminati sa mill-bidu. Dan seta’ jikkonsisti fi sforzi ikbar sabiex il-pubblikazzjoni sseħħ f’ħin tajjeb jew fi żmien tranżitorju li jiġi stabbilit fl-Att ta’ Adeżjoni, per eżempju billi wieħed jirrikorri għall-pubblikazzjoni affidabbli fuq l-internet.
98. Konsegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja m’għandhiex tillimita l-effetti tas-sentenza fil-kawża preżenti.
VI – Konklużjoni
99. Għaldaqstant, jiena nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex twieġeb għad-domandi preliminari kif ġej:
1) Mit-tieni sentenza ta’ l-Artikolu 2 u mit-tieni sentenza ta’ l-Artikolu 58 ta’ l-Att li jirrigwarda l-kondizzjonijiet ta’ l-adeżjoni tar-Repubblika Ċeka, ir-Repubblika ta’ l-Estonja, ir-Repubblika ta’ Ċipru, ir-Repubblika tal-Latvja, ir-Repubblika tal-Litwanja, ir-Repubblika ta’ l-Ungerija, ir-Repubblika ta’ Malta, ir-Repubblika tal-Polonja, ir-Repubblika tas-Slovenja u r-Repubblika tas-Slovakkja u l-aġġustamenti għat-trattati li fuqhom hija stabbilita l-Unjoni Ewropea, jirriżulta li l-ewwel paragrafu ta’ l-Artikolu 199 tar-Regolament (KEE) Nru 2454/93 li jiffissa d-dispożizzjonijiet għall-implementazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2913/92 ma jistax jiġi invokat fil-konfront ta’ ċittadini ta’ dawn l-Istati Membri ġodda fiċ-ċirkustanzi indikati fit-talba għal deċiżjoni preliminari ħlief wara li jkunu ġew regolarment ippubblikati fil-lingwi uffiċjali rispettivi ta’ l-istess ċittadini.
2) In-nuqqas ta’ pubblikazzjoni regolari ta’ regolament f’ċerti lingwi uffiċjali ma jippreġudikax il-validità tiegħu. Għaldaqstant, dan fih innifsu lanqas ma jobbliga lill-qorti nazzjonali sabiex tressaq talba għal deċiżjoni preliminari.
(1) .
(2)  –	ĠU tas-6 ta’ Ottubru 1958, 17, p. 385, kif emendat bl-Att ta’ Adeżjoni.
(3)  –	ĠU 2003, L 236, p.33.
(4)  –	ĠU L 169 sa 174, rispettivament fuq wara ta’ l-aħħar paġna tal-volum.
(5)  – Michael Bobek, The binding force of Babel, EUI Working Papers Law
2007/06, p. 11 (= European Law reporter 2007, 110 [114]), jiċċita wkoll il-verżjoni Ingliża ta’ din il-frażi (“[…] and will in the meantime constitute publication in the Official Journal of the European Union for the purposes of Article 58 of the 2003 Act of Accession”). Bi tweġiba għall-mistoqsija magħmula waqt is-seduta, il-Kummissjoni ma ċaħditx l-eżistenza ta’ din il-sentenza. Madankollu, din ma tidhirx la fil-verżjonijiet stampati tal-Ġurnal Uffiċjali bil-Franċiż, bl-Ingliż u bil-Ġermaniż, la fil-verżjoni CD-Rom tal-Ġurnal Uffiċjali bil-lingwa Ċeka, u lanqas fil-verżjonijiet elettroniċi tal-Ġurnal Uffiċjali li kienu aċċessibbli waqt it-tlestija ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(6)  –	ĠU L 253, p.1, kif emendat bir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 2286/2003, tat-18 ta’ Diċembru 2003, li jemenda r-Regolament (KEE) Nru 2454/93 li jiffissa d-dispożizzjonijiet għall-implementazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2913/92 li jistabbilixxi l-Kodiċi Doganali Komunitarju (ĠU L 343, p.1).
(7)  –	Sentenzi tat-22 ta’ Ottubru 1987, Foto-Frost (314/85, Ġabra p. 4199, punti 15 et seq ) u tas-6 ta’ Diċembru 2005, Gaston Schul Douane-expediteur (C-461/03, Ġabra p. I-10513, punt 17).
(8)  –	Sentenzi tat-12 ta’ Lulju 1989, Friedrich Binder (161/88, Ġabra p. 2415, punt 19), u tas-26 ta’ Novembru 1998, Covita (C-370/96, Ġabra p. I-7711, punt 26). Fis-sentenza tal-15 ta’ Mejju 1986, Oryzomyli Kavallas vs Il-Kummissjoni (160/84, Ġabra p. 1633, punti 15 u 19) ġie rikonoxxut li, ftit xhur wara l-adeżjoni tal-Greċja, l-awtoritajiet u l-operaturi ekonomiċi ta’ dan il-pajjiż ma kellhomx l-obbligu li jirrikonoxxu l-kontenut tal-Ġurnal Uffiċjali. B’kuntrast ma’ dak li jsostni l-Gvern tal-Polonja, mill-proċess ta’ din il-kawża jirriżulta li, fid-data rilevanti, skond il-Kummissjoni l-att in kwistjoni kien diġà ġie ppubblikat fl-edizzjoni speċjali Griega tal-Ġurnal Uffiċjali minn lejliet l-adeżjoni tal-Greċja.
(9)  –	Konklużjonijiet tad-9 ta’ Frar 1994, Faccini Dori (C-91/92, Ġabra p. I-3325, punt 64).
(10)  –	Ara l-Artikolu 82 tal-Liġi fundamentali Ġermaniża u s-sentenzi tal-Bundesverfassungsgericht tad-19 ta’ Marzu 1958 (2 BvL 38/56, BVerfGE 7, 330 [337]) kif ukoll tat-8 ta’ Lulju 1976 (1 BvL 19 u 20/75, 1 BvR 148/75, BVerfGE 42, 263 [283]).
(11)  –	Sentenza tal-Bundesverfassungsgericht tat-22 ta’ Frar 1994, it-tmien sentenza fil-qasam tax-xandir tar-radju
(1 BvL 30/88, BVerfGE 90, 60 [86]).
(12)  –	Ara s-sentenza tal-15 ta’ Ġunju 1994, Il-Kummissjoni vs BASF et
(C-137/92 P, Ġabra p. I-2555, punti 48 et seq ).
(13)  –	Sentenza tat-8 ta’ Lulju 1999, Hoechst vs Il-Kummissjoni (C-227/92 P, Ġabra p. I-4443, punt 72).
(14)  –	Sentenza ta’ l-14 ta’ Lulju 1972, Imperial Chemical Industries vs Il-Kummissjoni (48/69, Ġabra p. 619, punt 39).
(15)  –	Dan ix-xogħol isir fost l-oħrajn minn grupp ta’ esperti ġuridiċi u lingwistiċi fejn l-Istati Membri huma rrappreżentati b’mod ugwali; ara per eżempju l-Komunikazzjoni CM 2467/07 tas-27 ta’ Lulju 2007, http://register.consilium.europa.eu/pdf/en/07/cm02/cm02647.en07.pdf
(16)  –	Ara per eżempju s-sentenzi tat-12 ta’ Novembru 1969, Stauder (29/69, Ġabra p. 419, punt 3); tat-23 ta’ Novembru 2006, ZVK (C-300/05, Ġabra p. I-11169, punt 16), u ta’ l-14 ta’ Ġunju 2007, Euro Tex (C-56/06, Ġabra p. I-4859, punt 27).
(17)  –	Ara s-sentenzi tat-3 ta’ Marzu 1977, North Kerry Milk Products (80/76, Ġabra p. 425, punt 11); tas-17 ta’ Ottubru 1996, Lubella (C-64/95, Ġabra p. I-5105, punt 18), u ZVK (iċċitatat iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 16, punt 22).
(18)  –	Ara s-sentenzi tas-16 ta’ Frar 2006, Torun (C-502/04, Ġabra p. I-1563); tas-26 ta’ Ottubru 2006, Güzeli (C-4/05, Ġabra p. I-10279), u tat-18 ta’ Lulju 2007, Derin (C-325/05, Ġabra p. I-6495), kif ukoll il-konklużjonijiet tiegħi tat-18 ta’ Lulju 2007, Payir et
(C-294/06, li għadhom ma ġewx ippubblikati fil-Ġabra).
(19)  –	Sentenza ta’ l-20 ta’ Settembru 1990, Sevince (C-192/89, Ġabra p. I-3461, punt 24).
(20)  –	Sentenzi tal-25 ta’ Jannar 1979, Racke (98/78, Ġabra p. 69, punt 15), u Weingut Decker (99/78, Ġabra p. 101, punt 3).
(21)  –	Sentenzi tal-15 ta’ Diċembru 1987, Id-Danimarka vs Il-Kummissjoni (348/85, Ġabra p. 5225, punt 19); ta’ l-1 ta’ Ottubru 1998, Ir-Renju Unit vs Il-Kummissjoni (C-209/96, Ġabra p. I-5655, punt 35); ta’ l-14 ta’ Diċembru 2000, Il-Ġermanja vs Il-Kummissjoni (C-245/97, Ġabra p. I-11261, punt 72); ta’ l-20 ta’ Mejju 2003, Ravil (C-469/00, Ġabra p. I-5053, punt 93), u ta’ l-20 ta’ Mejju 2003, Consorzio del Prosciutto di Parma u Salumificio S. Rita (C-108/01, Ġabra p. I-5121, punt 89).
(22)  –	Sentenzi tal-15 ta’ Diċembru 1987, L-Olanda vs Il-Kummissjoni (326/85, Ġabra p. 5091, punt 24); tas-16 ta’ Marzu 2006, Emsland-Stärke (C-94/05, Ġabra p. I-2619, punt 43); tas-26 ta’ Ottubru 2006, Koninklijke Coöperatie Cosun (C-248/04, Ġabra p. I-10211, punt 79), u tal-21 ta’ Ġunju 2007, Stichting ROM-projecten (C-158/06, Ġabra p. I-5103, punt 26).
(23)  –	Sentenza tad-9 ta’ Settembru 2003, Kik vs HABM (C-361/01 P, Ġabra p. I-8283, punt 82).
(24)  –	Sentenzi Covita (iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 8, punt 27), u tat-8 ta’ Novembru 2001, Silos (C 228/99, Ġabra p. I-8401, punt 15), li t-tnejn li huma jirreferu għas-sentenza Racke (iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 20, punt 15), li madankollu ma ssemmix espressament l-aspett tal-verżjoni lingwistika waħdanija.
(25)  –	Ara s-sentenzi Prosciutto di Parma u Ravil, iċċitati fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 21, punti 95 et seq
u punti 99 et seq
rispettivament.
(26)  –	Konklużjonijiet tal-25 ta’ April 2002, Consorzio del Prosciutto di Parma u Salumificio S. Rita (C-108/01, Ġabra P. I-5121, punti 125 et seq ).
(27)  –	Sentenza Prosciutto di Parma (iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 21 ta’ qiegħ il-paġna, punt 98).
(28)  –	Sentenza Kik vs HABM, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 23 ta’ qiegħ il-paġna, punt 83.
(29)  –	Ara s-sentenza tal-15 ta’ Lulju 1970, ACF Chemiefarma vs Il-Kummissjoni (41/69, Ġabra p. 661, punti 48 sa 52).
(30)  –	Għad-dettalji, ara iktar ’il fuq punti 6 et seq .
(31)  –	Sentenzi ta’ l-20 ta’ Settembru 1990, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja (C-5/89, Ġabra p. I-3437, punti 14 u 15); ta’ l-24 ta’ Frar 1987, Falck vs Il-Kummissjoni (304/85, Ġabra p. 871, punt 158); tas-7 ta’ Marzu 2002, L-Italja vs Il-Kummissjoni (C-310/99, Ġabra p. I-2289, punt 102), ta’ l-1 ta’ April 2004, Il-Kummissjoni vs L-Italja (C-99/02, Ġabra p. I-3353, punt 19), u tad-29 ta’ April 2004, L-Italja vs Il-Kummissjoni (C-372/97, Ġabra p. I-3679, punt 110).
(32)  –	Ara s-sentenzi tas-7 ta’ Frar 1973, Il-Kummissjoni vs L-Italja (39/72, Ġabra p. 101, punt 17); tat-28 ta’ Marzu 1985, Il-Kummissjoni vs L-Italja (272/83, Ġabra p. 1057, punt 26), u ta’ l-24 ta’ Ġunju 2004, Handlbauer (C-278/02, Ġabra p. I-6171, punt 25).
(33)  –	Sentenzi ta’ l-10 ta’ Ottubru 1973, Variola (34/73, Ġabra p. 981, punt 10), u tat-2 ta’ Frar 1977, Amsterdam Bulb (50/76, Ġabra p. 137, punt 4).
(34)  –	Sentenza tas-7 ta’ Novembru 1972, Cobelex (20/72, Ġabra p. 1055, punt 20).
(35)  –	Sentenza tat-28 ta’ Marzu 1985, iċċitat fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 32, punt 27.
(36)  –	Sentenza Ravil, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 21, punt 103.
(37)  –	Ara per eżempju s-sentenzi tas-7 ta’ Jannar 2004, Wells (C-201/02, Ġabra p. I-723, punt 67); tas-26 ta’ Ottubru 2006, Mostaza Claro (C-168/05, Ġabra p. I-10421, punt 24); tat-13 ta’ Marzu 2007, Unibet (C-432/05, Ġabra p. I-2271, punt 43), u tas-7 ta’ Ġunju 2007, Van der Weerd et
(C-222/05, Ġabra p. I-4233, punt 28).
(38)  –	Sentenzi Racke (iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 20, punt 20); tal-11 ta’ Lulju 1991, Crispoltoni (C-368/89, Ġabra p. I-3695, punt 17); tad-29 ta’ April 2004, Gemeente Leusden u Holin Groep (C-487/01 u C-7/02, Ġabra p. I-5337, punt 59), u tas-26 ta’ April 2005, “Goed Wonen” (C-376/02, Ġabra p. I-3445, punt 33).
(39)  –	Ara l-punti 6 et seq
hawn fuq.
(40)  –	Il-pubblikazzjoni f’edizzjoni speċjali tal-Ġurnal Uffiċjali probabbilment m’għandhiex l-istess kwalità bħall-pubblikazzjoni fil-Ġurnal Uffiċjali normali: b’hekk, l-edizzjoni speċjali ma tippermettix li wieħed ikun jaf meta l-volum in kwistjoni jkun ġie ppubblikat, jiġifieri meta effettivament kien disponibbli.
(41)  –	Ara Bobek, iċċitat fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 5, p. 12.
(42)  –	Ara iktar ’il fuq, punti 6 et seq.
(43)  –	Ara l-artiklu ta’ Bobek, iċċitat fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 5 ta’ qiegħ il-paġna.
(44)  –	http://europa.eu.int/eur-lex/fr/accession.html, paġna kkonsultata fil-25 ta’ Ġunju 2007. Jidher li din il-paġna saret issa inaċċessibbli.
(45)  –	Hawnhekk jeħtieġ li jiġi indikat li dawn id-diffikultajiet ta’ aċċess għall-pubblikazzjoni korrispondenti ta’ l- acquis communautaire
bil-Bulgaru u r-Rumen ġew rimedjati. Jidher li ċertament ma jeżistix l-avviż lil qarrej korrispondenti, iżda l-pubblikazzjoni provviżorja fuq l-internet hija disponibbli f’dawn il-lingwi fuq il-paġna tal-EUR-Lex u t-taqsiriet tad-dritt Komunitarju fis-seħħ ġew tradotti wkoll.
(46)  – http://europa.eu/geninfo/legal_notices_de.htm
disclaimer.
(47)  –	Ara s-sentenzi Prosciutto di Parma u Ravil, iċċitati fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 21, punti 95 et seq
u punti 99 et seq
rispettivament.
(48)  –	Ara s-sentenzi Prosciutto di Parma u Ravil, iċċitati fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 21, punti 94 u 98.
(49)  –	Ara s-sentenzi ta’ l-14 ta’ Mejju 1996, Faroe Seafood et
(C-153/94 u C-204/94, Ġabra p. I-2465, punt 115), u tas-17 ta’ Lulju 1997, Pascoal & Filhos (C-97/95, Ġabra p. I-4209, punt 57).
(50)  –	Dan huwa muri bis-sentenza Oryzomyli Kavallas vs Il-Kummissjoni, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 8, dwar l-adeżjoni tal-Greċja.
(51)  –	Iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 22.
(52)  –	Iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 22, punt 31.
(53)  –	Ara s-sentenzi tat-2 ta’ Frar 1988, Blaizot (24/86, Ġabra p. 379, punt 27); tal-15 ta’ Diċembru 1995, Bosman (C-415/93, Ġabra p. I-4921, punt 141); tat-3 ta’ Ottubru 2002, Barreira Pérez (C-347/00, Ġabra p. I-8191, punt 44); tas-17 ta’ Frar 2005, Linneweber u Akritidis (C-453/02 u C-462/02, Ġabra p. I-1131, punt 41), u ta’ l-10 ta’ Jannar 2006, Skov et
(C-402/03, Ġabra p. I-199, punt 50).
(54)  –	Ara s-sentenzi tat-28 ta’ Settembru 1994, Vroege (C-57/93, Ġabra p. I-4541, punt 21); tat-23 ta’ Mejju 2000, Buchner et
(C-104/98, Ġabra p. I-3625, punt 39); tat-12 ta’ Ottubru 2000, Cooke (C-372/98, Ġabra p. I-8683, punt 42); Linneweber u Akritidis (iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 53, punt 42), u Skov et
(iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 53, punt 51).
(55)  –	Sentenza tat-13 ta’ Frar 1996, Bautiaa u Société française maritime (C-197/94 u C-252/94, Ġabra p. I-505, punt 48), li tirreferi għas-sentenza tas-16 ta’ Lulju 1992 fil-kawża C-163/90 (Legros et, Ġabra p. I-4625, punti 30 et seq ).
(56)  –	Fuq in-negliġenza ta’ Stat membru ara s-sentenza Stichting ROM-Projecten (iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 22, punt 33).