61986CJ0147_NL
Partijen
Overwegingen van het arrest
Beslissing inzake de kosten
Dictum
Partijen
IN ZAAK 147/86,
COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, VERTEGENWOORDIGD DOOR G . KREMLIS, LID VAN HAAR JURIDISCHE DIENST, DOMICILIE GEKOZEN HEBBENDE TE LUXEMBURG, BATIMENT JEAN MONNET, KIRCHBERG,
VERZOEKSTER,
TEGEN
HELLEENSE REPUBLIEK, VERTEGENWOORDIGD DOOR A . VOUDOURIS, JURIDISCH ADVISEUR BIJ HET MINISTERIE VAN ONDERWIJS EN EREDIENST, BIJGESTAAN DOOR N . FRANKAKIS, JURIDISCH ADVISEUR BIJ DE PERMANENTE VERTEGENWOORDIGING VAN GRIEKENLAND BIJ DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, EN E . SKANDALOU, ADVOCAAT BIJ DE DIENST EUROPESE GEMEENSCHAPPEN VAN HET MINISTERIE VAN BUITENLANDSE ZAKEN, DOMICILIE GEKOZEN HEBBENDE TE LUXEMBURG TER GRIEKSE AMBASSADE, 117, VAL SAINTE-CROIX,
VERWEERSTER,
BETREFFENDE EEN VERZOEK AAN HET HOF OM VAST TE STELLEN DAT DE HELLEENSE REPUBLIEK DE KRACHTENS DE ARTIKELEN 52, 59 EN 48 EEG-VERDRAG OP HAAR RUSTENDE VERPLICHTINGEN NIET IS NAGEKOMEN, DOOR KRACHTENS DE GELDENDE GRIEKSE WETTELIJKE REGELING ONDERDANEN VAN ANDERE LID-STATEN TE VERBIEDEN, OP DEZELFDE VOET ALS GRIEKEN "FRONTISTIRIA" EN ANDERE PARTICULIERE SCHOLEN VOOR BEROEPSONDERWIJS OP TE RICHTEN EN ONDERRICHT AAN HUIS TE VERSTREKKEN, EN DOOR DE MOGELIJKHEID VAN TEWERKSTELLING VAN DIE ONDERDANEN AAN DIE SCHOLEN TE BEPERKEN,
WIJST
HET HOF VAN JUSTITIE,
SAMENGESTELD ALS VOLGT : G . BOSCO, KAMERPRESIDENT, WAARNEMEND VOOR DE PRESIDENT, J . C . MOITINHO DE ALMEIDA, KAMERPRESIDENT, T . KOOPMANS, U . EVERLING, Y . GALMOT, C . KAKOURIS EN F . SCHOCKWEILER, RECHTERS,
ADVOCAAT-GENERAAL : SIR GORDON SLYNN
GRIFFIER : J . A . POMPE, ADJUNCT-GRIFFIER
GEZIEN HET RAPPORT TER TERECHTZITTING EN TEN VERVOLGE OP DE MONDELINGE BEHANDELING OP 26 NOVEMBER 1987,
GEHOORD DE CONCLUSIE VAN DE ADVOCAAT-GENERAAL TER TERECHTZITTING VAN 13 JANUARI 1988,
HET NAVOLGENDE
ARREST
Overwegingen van het arrest
1 BIJ VERZOEKSCHRIFT, NEERGELEGD TER GRIFFIE VAN HET HOF OP 13 JUNI 1986, HEEFT DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN KRACHTENS ARTIKEL 169 EEG-VERDRAG BEROEP INGESTELD STREKKENDE TOT VASTSTELLING DAT DE HELLEENSE REPUBLIEK DE KRACHTENS DE ARTIKELEN 52, 59 EN 48 EEG-VERDRAG OP HAAR RUSTENDE VERPLICHTINGEN NIET IS NAGEKOMEN, DOOR ONDERDANEN VAN ANDERE LID-STATEN TE VERBIEDEN, OP DEZELFDE VOET ALS GRIEKEN ZOGENOEMDE "FRONTISTIRIA" EN PARTICULIERE SCHOLEN VOOR BEROEPSONDERWIJS OP TE RICHTEN EN ONDERRICHT AAN HUIS TE VERSTREKKEN, EN DOOR DE MOGELIJKHEID VAN TEWERKSTELLING VAN DIE ONDERDANEN AAN DIE SCHOLEN TE BEPERKEN .
2 VOLGENS DE COMMISSIE IS HET KRACHTENS DE TOEPASSELIJKE GRIEKSE WETTELIJKE REGELING AAN ONDERDANEN VAN ANDERE LID-STATEN NIET TOEGESTAAN :
- "FRONTISTIRIA" OP TE RICHTEN; HIERONDER WORDEN INSTELLINGEN VERSTAAN, WAAR "OP EEN ZELFDE PLAATS LESSEN WORDEN GEGEVEN AAN EEN GROEP VAN IN TOTAAL MEER DAN VIJF PERSONEN OF, ONGEACHT HET AANTAL GROEPEN, VAN IN TOTAAL MEER DAN TIEN PERSONEN PER WEEK, TEN EINDE DE LEERSTOF VAN HET LAGER, MIDDELBAAR EN HOGER ONDERWIJS ( AL DAN NIET ALS VOORBEREIDING OP DE UNIVERSITEIT ) TE VERVOLLEDIGEN OF TE BESTENDIGEN, VREEMDE TALEN, MUZIEK OF BUITEN HET LEERPROGRAMMA VALLENDE VAKKEN TE ONDERWIJZEN, TEN BELOPE VAN TEN HOOGSTE DRIE UUR PER DAG EN PER GROEP VAN DEZELFDE PERSONEN";
- PARTICULIERE SCHOLEN VOOR BEROEPSONDERWIJS OP TE RICHTEN, DAT WIL ZEGGEN SCHOLEN DIE NIET DE KENMERKEN VAN "FRONTISTIRIA" VERTONEN EN DIE BEROEPSONDERWIJS, VAN WELKE AARD OOK, VERSTREKKEN;
- ONDERRICHT AAN HUIS TE VERSTREKKEN;
- DE FUNCTIES VAN DIRECTEUR VAN EN LERAAR AAN "FRONTISTIRIA" EN PARTICULIERE SCHOLEN VOOR BEROEPSONDERWIJS UIT TE OEFENEN, MET DIEN VERSTANDE EVENWEL DAT EEN BEPERKT AANTAL LERAREN VAN VREEMDE NATIONALITEIT KAN WORDEN TOEGELATEN TOT "FRONTISTIRIA" VOOR VREEMDE TALEN .
3 VAN MENING DAT DEZE WETTELIJKE REGELING DE ONDERDANEN VAN ANDERE LID-STATEN DISCRIMINEERDE OP GROND VAN NATIONALITEIT EN DUS IN STRIJD WAS MET DE ARTIKELEN 52, 59 EN 48 EEG-VERDRAG, ZOND DE COMMISSIE DE GRIEKSE REGERING OP 30 NOVEMBER 1984 EEN SCHRIFTELIJKE INGEBREKESTELLING KRACHTENS ARTIKEL 169, EERSTE ALINEA, EEG-VERDRAG . DAAR DE GRIEKSE REGERING DE HAAR VERWETEN NIET-NAKOMING NIET ERKENDE, ZOND DE COMMISSIE HAAR OP 28 OKTOBER 1985 EEN MET REDENEN OMKLEED ADVIES, DAT OP 25 FEBRUARI 1986 IN NEGATIEVE ZIN WERD BEANTWOORD . DAAROP HEEFT DE COMMISSIE HET ONDERHAVIGE BEROEP INGESTELD .
4 VOOR EEN NADERE UITEENZETTING VAN DE BEPALINGEN VAN DE NATIONALE WETTELIJKE REGELING, HET PROCESVERLOOP EN DE CONCLUSIES, MIDDELEN EN ARGUMENTEN VAN PARTIJEN WORDT VERWEZEN NAAR HET RAPPORT TER TERECHTZITTING . DEZE ELEMENTEN VAN HET DOSSIER WORDEN HIERONDER SLECHTS WEERGEGEVEN, VOOR ZOVER DAT NOODZAKELIJK IS VOOR DE REDENERING VAN HET HOF .
SCHENDING VAN DE ARTIKELEN 52 EN 59 EEG-VERDRAG
5 NAAR DE MENING VAN DE COMMISSIE IS HET FEIT, DAT HET ONDERDANEN VAN ANDERE LID-STATEN NIET IS TOEGESTAAN OM EEN "FRONTISTIRIO" OF EEN PARTICULIERE SCHOOL VOOR BEROEPSONDERWIJS OP TE RICHTEN, IN STRIJD MET ARTIKEL 52 EEG-VERDRAG, DAT ELKE DISCRIMINATIE OP GROND VAN NATIONALITEIT BIJ DE TOEGANG TOT WERKZAAMHEDEN ANDERS DAN IN LOONDIENST VERBIEDT . HET AAN DIE ONDERDANEN OPGELEGDE VERBOD OM ONDERRICHT AAN HUIS TE VERSTREKKEN, ZOU EVENEENS IN STRIJD ZIJN MET DAT ARTIKEL EN BOVENDIEN MET ARTIKEL 59 BETREFFENDE HET VRIJ VERRICHTEN VAN DIENSTEN .
6 TEGEN DEZE STELLING VOERT DE GRIEKSE REGERING IN DE EERSTE PLAATS AAN, DAT HET IN ARTIKEL 52 EEG-VERDRAG GEPONEERDE BEGINSEL VAN DE VRIJHEID VAN VESTIGING IN CASU GEEN TOEPASSING KAN VINDEN, AANGEZIEN HET KRACHTENS ARTIKEL 55, EERSTE ALINEA, EEG-VERDRAG NIET GELDT VOOR WERKZAAMHEDEN TER UITOEFENING VAN HET OPENBAAR GEZAG, ZELFS INDIEN DEZE SLECHTS VOOR EEN BEPAALDE GELEGENHEID GESCHIEDEN . VOLGENS DE GRIEKSE REGERING IS ELKE LID-STAAT BEVOEGD TE BEPALEN, WELKE WERKZAAMHEDEN IN DIE STAAT DEELHEBBEN AAN DE UITOEFENING VAN OPENBAAR GEZAG . IN GRIEKENLAND NU ZOUDEN DE ONDERWIJSACTIVITEITEN ALDUS WORDEN OPGEVAT, AANGEZIEN VOLGENS DE GRIEKSE GRONDWET HET ONDERWIJS EEN FUNDAMENTELE TAAK VAN DE STAAT IS EN MET NAME TEN DOEL HEEFT DE MORELE EN GEESTELIJKE VORMING VAN DE BURGERS TE VERZEKEREN EN HUN NATIONAAL BEWUSTZIJN TE ONTWIKKELEN; WANNEER PARTICULIEREN DERGELIJKE WERKZAAMHEDEN VERRICHTEN, DOEN ZIJ DIT ALS DRAGERS VAN OPENBAAR GEZAG .
7 ARTIKEL 55 EEG-VERDRAG, DAT EEN UITZONDERING OP DE FUNDAMENTELE REGEL VAN DE VRIJHEID VAN VESTIGING INHOUDT, MOET ZO WORDEN UITGELEGD, DAT HET NIET VERDER GAAT DAN WAT STRIKT NOODZAKELIJK IS TER VRIJWARING VAN DE BELANGEN DIE HET DE LID-STATEN TOESTAAT TE BESCHERMEN .
8 BIJ GEBREKE VAN COMMUNAUTAIRE RICHTLIJNEN TOT HARMONISATIE VAN DE NATIONALE BEPALINGEN BETREFFENDE DE OPRICHTING VAN ONDERWIJSINSTELLINGEN, MOET DE EVENTUELE TOEPASSING VAN DE IN VOORNOEMDE BEPALINGEN VAN ARTIKEL 55 VOORZIENE BEPERKINGEN VAN DE VRIJHEID VAN VESTIGING VOOR IEDERE LID-STAAT AFZONDERLIJK WORDEN BEOORDEELD . DAARBIJ MOET ECHTER REKENING WORDEN GEHOUDEN MET HET COMMUNAUTAIRE KARAKTER VAN DE GRENZEN DIE ARTIKEL 55 STELT AAN DE TOEGESTANE UITZONDERINGEN OP HET BEGINSEL VAN DE VRIJHEID VAN VESTIGING, TEN EINDE TE VOORKOMEN DAT EENZIJDIGE VOORSCHRIFTEN VAN DE LID-STATEN HET NUTTIG EFFECT VAN HET VERDRAG ZOUDEN FRUSTREREN .
9 OFSCHOON HET IEDERE LID-STAAT VRIJSTAAT OM DE ROL EN DE BEVOEGDHEDEN VAN HET OPENBAAR GEZAG OP ONDERWIJSGEBIED TE BEPALEN, KAN NIET WORDEN AANVAARD DAT EEN PARTICULIER, DOOR HET ENKELE FEIT DAT HIJ EEN SCHOOL ZOALS EEN "FRONTISTIRIO" OF EEN SCHOOL VOOR BEROEPSONDERWIJS OPRICHT DAN WEL ONDERRICHT AAN HUIS VERSTREKT, DEELNEEMT AAN DE UITOEFENING VAN HET OPENBAAR GEZAG IN DE ZIN VAN ARTIKEL 55 EEG-VERDRAG .
10 DEZE PARTICULIERE WERKZAAMHEDEN BLIJVEN IMMERS ONDER HET TOEZICHT VAN HET OPENBAAR GEZAG, DAT OVER PASSENDE MIDDELEN BESCHIKT OM IN IEDER GEVAL DE BELANGEN WAARVOOR ZIJ DE VERANTWOORDELIJKHEID DRAAGT, TE BESCHERMEN, ZONDER DAT DAARTOE DE VRIJHEID VAN VESTIGING BEHOEFT TE WORDEN INGEPERKT .
11 HET EERSTE VERWEER VAN DE GRIEKSE REGERING FAALT DERHALVE .
12 DAARNAAST VOERT DE GRIEKSE REGERING TEGEN DE GRIEF VAN DE COMMISSIE AAN, DAT GEZIEN ARTIKEL 16, LID 7, VAN DE GRIEKSE GRONDWET DE OPRICHTING VAN SCHOLEN VOOR BEROEPSONDERWIJS SLECHTS BIJ WET KAN WORDEN TOEGESTAAN AAN PARTICULIEREN . ZONDER EEN DERGELIJKE WET ZOU HET ELKE PARTICULIER, OOK VAN GRIEKSE NATIONALITEIT, VERBODEN ZIJN, DERGELIJKE SCHOLEN OP TE RICHTEN . BIJGEVOLG ZOU ER IN ZOVERRE GEEN SPRAKE ZIJN VAN EEN MET HET GEMEENSCHAPSRECHT STRIJDIGE DISCRIMINATIE .
13 VOOR ZOVER DIT VERWEER HET BEROEPSONDERWIJS BETREFT ZOALS DIT IN ARTIKEL 16, LID 7, VAN DE GRIEKSE GRONDWET WORDT OMSCHREVEN, IS HET GEGROND . DE COMMISSIE HEEFT IMMERS NIET KUNNEN AANTONEN, DAT EEN NATIONALE WET DE OPRICHTING VAN PARTICULIERE SCHOLEN IN DEZE SECTOR TOESTAAT, EN OOK NIET DAT ER WERKELIJK DERGELIJKE SCHOLEN BESTAAN .
14 IN HET ONDERHAVIGE BEROEP HEEFT DE COMMISSIE ECHTER AANSLUITING WILLEN ZOEKEN BIJ EEN COMMUNAUTAIR BEGRIP BEROEPSONDERWIJS EN DAARBIJ MEER IN HET ALGEMEEN GEDACHT AAN ELKE VORM VAN GESPECIALISEERD ONDERWIJS IN TEGENSTELLING MET HET ALGEMENE ONDERWIJS . IN ZOVER HEEFT ZIJ AANGETOOND, DAT BUITEN HET TOEPASSINGSGEBIED VAN ARTIKEL 16, LID 7, VAN DE GRONDWET DE NATIONALE WETTELIJKE REGELING AAN PARTICULIEREN VAN GRIEKSE NATIONALITEIT TOESTAAT MUZIEK - EN DANSSCHOLEN OP TE RICHTEN, DOCH DEZE MOGELIJKHEID AAN DE ONDERDANEN VAN ANDERE LID-STATEN ONTHOUDT .
15 WELISWAAR VOERT DE GRIEKSE REGERING AAN, DAT HAAR OOK WAT DEZE SCHOLEN BETREFT GEEN NIET-NAKOMING KAN WORDEN VERWETEN, AANGEZIEN NIETTEGENSTAANDE DE ANDERSLUIDENDE BEPALINGEN VAN DE NATIONALE WETTELIJKE REGELING IN DE PRAKTIJK DE NODIGE OPRICHTINGSVERGUNNING AAN DE ONDERDANEN VAN ANDERE LID-STATEN ZOUDEN WORDEN VERLEEND .
16 VOLGENS VASTE RECHTSPRAAK ( ZIE BIJ VOORBEELD HET ARREST VAN 13 OKTOBER 1987, ZAAK 236/85, COMMISSIE/NEDERLAND, JURISPR . 1987, BLZ . 3989 ) ZIJN EENVOUDIGE ADMINISTRATIEVE PRAKTIJKEN, DIE NAAR HUN AARD VOLGENS GOEDDUNKEN VAN DE ADMINISTRATIE KUNNEN WORDEN GEWIJZIGD EN WAARAAN ONVOLDOENDE BEKENDHEID IS GEGEVEN, ECHTER NIET TE BESCHOUWEN ALS EEN CORRECTE UITVOERING VAN DE VERPLICHTINGEN DIE HET VERDRAG OPLEGT .
17 UIT HET VOORGAANDE VOLGT, DAT HET DOOR DE GRIEKSE WETTELIJKE REGELING AAN ONDERDANEN VAN ANDERE LID-STATEN OPGELEGDE VERBOD OM "FRONTISTIRIA" EN PARTICULIERE MUZIEK - EN DANSSCHOLEN OP TE RICHTEN, OF ONDERRICHT AAN HUIS TE VERSTREKKEN, IN STRIJD IS MET ARTIKEL 52 EEG-VERDRAG .
18 WAT HET ONDERRICHT AAN HUIS BETREFT, IS DIT VERBOD BOVENDIEN IN STRIJD MET ARTIKEL 59, VOOR ZOVER HET BETREKKING HEEFT OP ONDERDANEN VAN ANDERE LID-STATEN DIE ZICH NAAR GRIEKENLAND ZOUDEN BEGEVEN OM ER INCIDENTEEL DIENSTEN TE VERRICHTEN .
SCHENDING VAN ARTIKEL 48 EEG-VERDRAG
19 DE COMMISSIE BETOOGT, DAT DE GRIEKSE WETGEVING DE ONDERDANEN VAN ANDERE LID-STATEN VERBIEDT OM DE FUNCTIES VAN DIRECTEUR VAN EN LERAAR AAN "FRONTISTIRIA" EN PARTICULIERE SCHOLEN VOOR BEROEPSONDERWIJS UIT TE OEFENEN, AFGEZIEN VAN EEN BEPERKT AANTAL LERAREN VAN VREEMDE NATIONALITEIT, DAT KAN WORDEN TEWERKGESTELD BIJ "FRONTISTIRIA" VOOR VREEMDE TALEN . EEN DERGELIJKE OP DE NATIONALITEIT BERUSTENDE DISCRIMINATIE DIE HET VERRICHTEN VAN WERKZAAMHEDEN IN LOONDIENST BELEMMERT OF BEPERKT, ZOU IN STRIJD ZIJN MET ARTIKEL 48 EEG-VERDRAG BETREFFENDE HET VRIJE VERKEER VAN WERKNEMERS .
20 DE COMMISSIE ERKENT EVENWEL, ZOALS BLIJKT UIT HET AAN DE HELLEENSE REPUBLIEK GEZONDEN MET REDENEN OMKLEED ADVIES EN UIT HAAR BETOOG VOOR HET HOF, DAT INGEVOLGE DE ARTIKELEN 44 EN 45 VAN DE AKTE BETREFFENDE DE TOETREDINGSVOORWAARDEN VOOR DE HELLEENSE REPUBLIEK EN DE AANPASSINGEN VAN DE VERDRAGEN ARTIKEL 48 TOT 1 JANUARI 1988 SLECHTS TEN VOLLE VAN TOEPASSING IS OP DE REEDS IN GRIEKENLAND WERKZAME ONDERDANEN VAN ANDERE LID-STATEN EN HUN GEZINSLEDEN, DIE AAN BEPAALDE VOORWAARDEN INZAKE DE DUUR VAN HUN VERBLIJF IN GRIEKENLAND VOLDOEN . DE NIET-NAKOMING DIE DE COMMISSIE DE HELLEENSE REPUBLIEK VERWIJT, BETREFT DUS SLECHTS DE DISCRIMINATIE VAN DEZE TWEE CATEGORIEEN VAN PERSONEN .
21 DEZE STELLING VAN DE COMMISSIE, DIE BINNEN VOORMELDE GRENZEN DOOR DE GRIEKSE REGERING NIET IS BETWIST, IS GEGROND, DOCH ALLEEN VOOR ZOVER HET DE FUNCTIES VAN DIRECTEUR VAN EN LERAAR AAN "FRONTISTIRIA" EN PARTICULIERE MUZIEK - EN DANSSCHOLEN BETREFT .
22 UIT EEN EN ANDER VOLGT, DAT HET BEROEP VAN DE COMMISSIE GEDEELTELIJK MOET WORDEN TOEGEWEZEN .
Beslissing inzake de kosten
KOSTEN
23 INGEVOLGE ARTIKEL 69, PARAGRAAF 2, VAN HET REGLEMENT VOOR DE PROCESVOERING MOET DE IN HET ONGELIJK GESTELDE PARTIJ IN DE KOSTEN WORDEN VERWEZEN . VOLGENS PARAGRAAF 3, EERSTE ALINEA, VAN DAT ARTIKEL KAN HET HOF EVENWEL DE PROCESKOSTEN GEHEEL OF GEDEELTELIJK COMPENSEREN, INDIEN PARTIJEN ONDERSCHEIDENLIJK OP EEN OF MEER PUNTEN IN HET ONGELIJK WORDEN GESTELD . AANGEZIEN DE COMMISSIE IN CASU SLECHTS GEDEELTELIJK IN HET GELIJK IS GESTELD, DIENEN DE PROCESKOSTEN TE WORDEN GECOMPENSEERD .
Dictum
HET HOF VAN JUSTITIE,
RECHTDOENDE, VERSTAAT :
1 ) DOOR ONDERDANEN VAN DE ANDERE LID-STATEN TE VERBIEDEN "FRONTISTIRIA" EN PARTICULIERE MUZIEK - EN DANSSCHOLEN OP TE RICHTEN EN ONDERRICHT AAN HUIS TE VERSTREKKEN, IS DE HELLEENSE REPUBLIEK DE KRACHTENS DE ARTIKELEN 52 EN 59 EEG-VERDRAG OP HAAR RUSTENDE VERPLICHTINGEN NIET NAGEKOMEN .
2 ) DOOR DE TOEGANG VAN ONDERDANEN VAN ANDERE LID-STATEN DIE REEDS IN GRIEKENLAND WERKZAAM ZIJN, EN VAN HUN GEZINSLEDEN TOT DE FUNCTIES VAN DIRECTEUR VAN EN LERAAR AAN "FRONTISTIRIA" EN PARTICULIERE MUZIEK - EN DANSSCHOLEN TE VERBIEDEN OF TE BEPERKEN, IS DE HELLEENSE REPUBLIEK DE KRACHTENS ARTIKEL 48 EEG-VERDRAG OP HAAR RUSTENDE VERPLICHTINGEN NIET NAGEKOMEN .
3 ) HET BEROEP WORDT VOOR HET OVERIGE VERWORPEN .
4 ) ELK DER PARTIJEN ZAL DE EIGEN KOSTEN DRAGEN .