62024CJ0413
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Dara Dlísheomra)
22 Eanáir 2026 (
*1
)
(Tarchur chun réamhrialú – Rialachán (CEE) Uimh. 4055/86 – Prionsabal na saoirse chun seirbhísí a sholáthar a chur i bhfeidhm ar iompar muirí idir na Ballstáit agus idir na Ballstáit agus tríú tíortha – Airteagal 56 TFUE – Airteagal 191 den Chomhaontú Trádála agus Comhair idir an tAontas Eorpach agus an Comhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach, de pháirt, agus Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann, den pháirt eile – Saoirse chun seirbhísí a sholáthar – Srianta – Reachtaíocht náisiúnta lena bhforáiltear go n‑íocfar taraif as úsáid éigeantach seirbhísí córais cúnaimh tráchta muirí, ar bhonn fhad an tsoithigh lena mbaineann (‘Verkeersbegeleidingssysteem (VTS)’) – Reachtaíocht a bhfuil feidhm aici maidir le trácht muirí atá ag triall ar chalafoirt Vlaams Gewest (Réigiún Pléimeannach (an Bheilg)) arna comhtháthú sa chóras cúnaimh sin agus ó chalafort Ballstáit seachas Ríocht na Beilge, ach nach bhfuil feidhm aici maidir le trácht idir na calafoirt Phléimeannacha sin – Comhaontú maidir le Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann a bheith ag tarraingt siar as an Aontas Eorpach agus as an gComhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach)
I gCás C‑413/24,
IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE, ó Ondernemingsrechtbank Gent, afdeling Oostende (an Chúirt Tráchtála, Gent, Rannán Ostende, an Bheilg), trí bhreith an 6 Meitheamh 2024, a fuarthas ag an gCúirt an 13 Meitheamh 2024, sna himeachtaí
Vlaams Gewest
v
P&O North Sea Ferries Limited,
P&O Ferries Limited,
idiragraí:
P&O North Sea Ferries Limited,
tugann AN CHÚIRT (an Dara Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: K. Jürimäe, Uachtarán Dlísheomra, K. Lenaerts, Uachtarán na Cúirte, ag feidhmiú mar Bhreithimh den Dara Dlísheomra, F. Schalin (Rapóirtéir), M. Gavalec agus Z. Csehi, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: A. Biondi,
Cláraitheoir: A. Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–
Vlaams Gewest, ag J. Joos agus J. Stuyck, advocaten,
–
P&O North Sea Ferries Limited agus P&O Ferries Limited, ag A. Vroninks, advocate,
–
Rialtas na Beilge, ag C. Jacob, S. Baeyens agus C. Pochet, i gcáil Gníomhairí,
–
an Coimisiún Eorpach, ag A. Bouquet agus J. L. Buendía Sierra, i gcáil Gníomhairí,
tar éis éisteacht le Tuairim an Abhcóide Ghinearálta ag éisteacht an 26 Meitheamh 2025,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1
Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú Rialachán (CEE) Uimh. 4055/86 ón gComhairle an 22 Nollaig 1986 lena ndéantar prionsabal na saoirse chun seirbhísí a sholáthar a chur i bhfeidhm ar iompar muirí idir na Ballstáit agus idir na Ballstáit agus tríú tíortha (IO 1986 L 378, lch. 1, agus ceartúchán IO 1987 L 93, lch. 17), Airteagal 56 CFAE agus Airteagal 191 den Chomhaontú Trádála agus Comhair idir an tAontas Eorpach agus an Comhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach, de pháirt, agus Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann, den pháirt eile (IO 2021 L 149, lch. 10, ‘TCA’).
2
Rinneadh an iarraidh seo in dhá imeacht idir Vlaams Gewest (Réigiún Pléimeannach, an Bheilg) agus P&O North Sea Ferries Limited agus P&O Ferries Limited (le chéile, ‘cuideachtaí P&O’), faoi seach, maidir le sonraisc a íoc i leith taraif is iníoctha ag soithí atá ag triall ar chalafoirt an Réigiúin Phléimeannaigh arna gcomhtháthú i gcóras cúnaimh tráchta muirí (na ‘calafoirt Phléimeannacha’) agus ó chalafort atá suite i mBallstát seachas Ríocht na Beilge as úsáid éigeantach sheirbhísí an chórais cúnaimh sin.
An dlí lena mbaineann
Dlí idirnáisiúnta
An Comhaontú um Tharraingt Siar
3
Foráiltear le hAirteagail 126 agus 127 den Chomhaontú maidir le Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann a bheith ag tarraingt siar as an Aontas Eorpach agus as an gComhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach (IO 2020 L 29, lch. 7, ‘an Comhaontú um Tharraingt Siar’):
‘Airteagal 126
Idirthréimhse
Beidh idirthréimhse nó tréimhse cur chun feidhme ann, a thosóidh ar dháta theacht i bhfeidhm an Chomhaontaithe seo agus a chríochnóidh an 31 Nollaig 2020 [(an ‘idirthréimhse’)].
Airteagal 127
Raon feidhme na hidirthréimhse
1. Mura bhforáiltear a mhalairt sa Chomhaontú seo, beidh dlí an Aontais infheidhme maidir leis an Ríocht Aontaithe agus sa Ríocht Aontaithe le linn na hidirthréimhse.
[...]’
TCA
4
Foráiltear le hAirteagal 4 de TCA, dar teideal ‘An dlí idirnáisiúnta poiblí’:
‘1.   Déanfar forálacha an Chomhaontaithe seo agus aon chomhaontú forlíontach a léiriú de mheon macánta i gcomhréir lena ngnáthbhrí ina gcomhthéacs agus i bhfianaise chuspóir agus sprioc an chomhaontaithe i gcomhréir leis na gnáthrialacha maidir le léiriú an dlí idirnáisiúnta phoiblí, lena n‑áirítear na rialacha sin a chódaítear i gCoinbhinsiún Vín maidir le Dlí na gConarthaí, [an 23 Bealtaine 1969 (Sraith Chonarthaí na Náisiún Aontaithe, Iml. 1155, lch. 331)].
2.   Ar mhaithe le cinnteacht níos fearr, ní bhunaíonn an Comhaontú seo ná aon chomhaontú forlíontach oibleagáid a bhforálacha a léiriú de réir dhlí baile ceachtar Páirtí.
3.   Ar mhaithe le cinnteacht níos fearr, ní bheidh léiriú ar an gComhaontú seo ná aon chomhaontú forlíontach arna thabhairt ag cúirteanna ceachtar Páirtí ina cheangal ar chúirteanna an Pháirtí eile.’
5
De réir Airteagal 5 de TCA, dar teideal ‘Cearta príobháideacha’:
‘1.   Gan dochar d'Airteagal SSC.67 den Phrótacal maidir le Comhordú Slándála Sóisialta [den Chomhaontú seo] agus cé is moite, maidir leis an Aontas [Eorpach], de Chuid a Trí den Chomhaontú sin, ní fhorléireofar aon ní sa Chomhaontú seo ná aon chomhaontú forlíontach mar ní lena dtugtar cearta ná lena bhforchuirtear oibleagáidí ar dhaoine seachas iad sin arna gcruthú idir na Páirtithe faoin dlí poiblí idirnáisiúnta, ná ní fhorléireofar iad mar ní lena gceadaítear an Comhaontú seo ná aon chomhaontú forlíontach a agairt go díreach i gcórais dlí baile na bPáirtithe.
2.   Ní dhéanfaidh Páirtí foráil maidir le ceart caingne faoina dhlí in aghaidh an Pháirtí eile ar an bhforas gur ghníomhaigh an Páirtí eile de shárú ar an gComhaontú seo nó de shárú ar aon chomhaontú forlíontach.’
6
Foráiltear le hAirteagal 191 de TCA, dar teideal ‘Oibleagáidí’:
‘1.   Gan dochar do bhearta neamh-chomhréireacha nó do bhearta eile dá dtagraítear in Airteagail 133 agus Airteagal 139, cuirfidh gach Páirtí chun feidhme prionsabal na rochtana neamhshrianta ar mhargaí agus trádáil muirí idirnáisiúnta ar bhonn neamh-idirdhealaitheach tríd an méid seo a leanas [...]
[...]’
Dlí an Aontais Eorpaigh
7
Foráiltear mar a leanas le hAirteagal 1 de Rialachán Uimh. 4055/86:
‘1.   Beidh feidhm ag an tsaoirse chun seirbhísí iompair muirí a sholáthar idir na Ballstáit agus idir na Ballstáit agus tríú tíortha maidir le náisiúnaigh Ballstáit atá bunaithe i mBallstát seachas Ballstát an duine dá bhfuil na seirbhísí beartaithe.
2.   Beidh feidhm ag forálacha an Rialacháin seo freisin maidir le náisiúnaigh Ballstáit atá bunaithe lasmuigh den Chomhphobal [Eorpach] agus maidir le cuideachtaí loingseoireachta atá bunaithe lasmuigh den Chomhphobal agus atá á rialú ag náisiúnaigh Ballstáit, má tá a soithí cláraithe sa Bhallstát sin i gcomhréir lena reachtaíocht.
3.   Beidh feidhm ag forálacha Airteagail 55 go 58 agus 62 den Chonradh maidir leis na hábhair a rialaítear leis an Rialachán seo.
4.   Chun críocha an Rialacháin seo, measfar gur seirbhísí iompair muirí idir na Ballstáit agus idir na Ballstáit agus tríú tíortha iad na seirbhísí seo a leanas más ar luach saothair a sholáthraítear iad de ghnáth:
(a)
seirbhísí loingseoireachta laistigh den Chomhphobal:
paisinéirí nó earraí a iompar ar muir idir calafort Ballstáit agus calafort nó láthair amach ón gcósta de chuid Ballstáit eile;
(b)
trácht le tríú tíortha:
paisinéirí nó earraí a iompar ar muir idir calafort Ballstáit agus calafort nó láthair amach ón gcósta de chuid tríú tír.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
8
Foráiltear in Airteagal 8 den Rialachán sin:
‘Gan dochar d’fhorálacha an Chonartha a bhaineann leis an gceart bunaíochta, féadfaidh soláthraí seirbhíse iompair muirí, chun go bhféadfaidh sé an tseirbhís a sholáthar, a ghníomhaíocht a shaothrú go sealadach sa Bhallstát ina soláthraítear an tseirbhís, faoi na coinníollacha céanna a fhorchuireann an tír sin ar a náisiúnaigh féin.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí na Beilge
9
Foráiltear in Airteagal 37 den decreet betreffende de begeleiding van de scheepvaart op de maritieme toegangswegen en de organisatie van het Maritiem Reddings- en Coördinatiecentrum (Foraithne maidir le cúnamh loingseoireachta ar bhealaí rochtana muirí agus eagrú ‘Maritiem Reddings- en Coördinatiecentrum’ (Ionad Comhordúcháin agus Tarrthála Muirí)) an 16 Meitheamh 2006 (Belgisch Staatsblad, an 26 Deireadh Fómhair 2006, lch. 57703), sa leagan is infheidhme maidir leis na díospóidí sna príomhimeachtaí (‘Foraithne an 16 Meitheamh 2006’):
‘Airteagal 37
‘§ 1 Le haghaidh úsáid sheirbhísí [Verkeersbegeleidingssysteem (córas cúnaimh tráchta muirí, ‘VTS’)] ag soithí atá ag triall ar chalafort, uiscebhealach, ancaireacht nó feistiú atá suite i limistéar VTS nó i réimse atá á bhainistiú ag riarachán uiscebhealaí nó ag riarachán calafoirt sa Bheilg, beidh taraif VTS iníoctha.
[...]’
10
De réir Airteagal 37a d’Fhoraithne an 16 Meitheamh 2006:
‘§ 1   Chun críocha an Airteagail seo, beidh feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:
1°
Táille VTS: taraif VTS dá dtagraítear in Airteagal 37;
2°
Réimse taraife: an réimse ina soláthraítear an cúnamh tráchta;
[...]
§ 2.   Beidh táille VTS iníoctha le haghaidh gach soithigh a thagann ón bhfarraige agus atá ag triall ar chalafort Pléimeannach atá comhtháite i [VTS]; is ionann é agus táille as loingseoireacht isteach agus amach araon.
Má théann an soitheach isteach sa réimse taraife níos mó ná uair amháin le linn lá féilire, ní bheidh an taraif iníoctha ach aon uair amháin.
Níl an táille VTS iníoctha i gcás loingseoireachta idir calafoirt Phléimeannacha. [...]
§ 3.   Ní bheidh aon táille iníoctha ag na catagóirí soithí seo a leanas:
1°
soithí bealaigh intíre;
2°
soithí a bhfuil suas le 41 [méadar] ar fad;
[...]’
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
11
Déantar foráil i bhForaithne an 16 Meitheamh 2006 maidir le roinnt rialacha is infheidhme maidir le hiompar muirí atá ag triall ar chalafoirt Phléimeannacha. Ceanglaítear le hAirteagal 37 den Fhoraithne sin go n‑íocfar taraif as úsáid éigeantach na seirbhísí VTS ag na soithí lena mbaineann. Beidh an taraif sin iníoctha le haghaidh gach soithigh atá 41 mhéadar nó níos mó ar fad, atá ag triall ar chalafort atá suite i limistéar oibríochtúil an chórais cúnaimh sin. Ní bheidh an taraif sin infheidhme ach uair amháin maidir leis na soithí lena mbaineann nuair a théann siad isteach i gcalafoirt Phléimeannacha níos mó ná uair amháin ar an lá féilire céanna. Mar sin féin, níl sé iníoctha le haghaidh na soithí sin nuair a sheolann siad idir calafoirt Phléimeannacha amháin.
12
Áirítear le VTS, inter alia, breathnóireacht radair, teileachumarsáid, ardchóras próiseála sonraí agus córas aitheantais uathoibríoch. Tá sé i gceist leis na seirbhísí sin go léir, go bunúsach, an chomhairle uile is gá agus an fhaisnéis iomlán is gá a sholáthar do cheannas na soithí lena mbaineann maidir leis na bacainní ar loingseoireacht ionas gur féidir leis na soithí sin an calafort lena mbaineann a bhaint amach nó a fhágáil go sábháilte agus gan bhac.
13
De réir na hiarrata ar réamhrialú, is cuideachta é P&O North Sea Ferries atá corpraithe faoi dhlí Shasana agus atá ag feidhmiú sa Bheilg san earnáil iompair mhuirí paisinéirí agus lasta idir an Ríocht Aontaithe agus mór-roinn na hEorpa. Oibríonn sé, inter alia, an bealach idir calafort Zeebrugge (an Bheilg) agus an Ríocht Aontaithe.
14
Ó 1996 i leith, tá sonraisc eisithe ag an Réigiún Pléimeannach chuig cuideachtaí P&O i leith na taraife is iníoctha as úsáid éigeantach sheirbhísí VTS. Dhiúltaigh cuideachtaí P&O go córasach na sonraisc sin a íoc i ndáil le trácht muirí atá ag triall ar Zeebrugge nó uaidh.
15
Thug an Réigiún Pléimeannach caingean os comhair Ondernemingsrechtbank Gent, afdeling Oostende (an Chúirt Tráchtála, Gent, Rannán Ostende, an Bheilg), arb í an chúirt a rinne an tarchur í, ag lorg ordú go n‑íocfadh cuideachtaí P&O na sonraisc sin, a bhí fós gan íoc ón 30 Aibreán 1996, mar aon le haon ús reachtúil. Is é an méid a éilíonn an Réigiúin Phléimeannaigh níos mó ná EUR 13 mhilliún.
16
Áitíonn cuideachtaí P&O, go bunúsach, go bhfuil an taraif is iníoctha faoi Fhoraithne an 16 Meitheamh 2006 maidir le húsáid éigeantach seirbhísí VTS contrártha don tsaoirse chun seirbhísí iompair a sholáthar a mhéid a bhaineann le trácht muirí atá ag triall ar chalafort Zeebrugge nó uaidh i bhfianaise Airteagal 56 CFAE agus Airteagal 1 de Rialachán Uimh. 4055/86. Dar le cuideachtaí P&O, is ionann an díolúine ón taraif sin atá ag soithí a oibríonn idir calafoirt Phléimeannacha agus idirdhealú toirmiscthe. Thairis sin, níor dearadh an taraif sin ar bhealach lena gcuirfí san áireamh úsáid iarbhír sheirbhísí VTS. Áitíonn cuideachtaí P&O, ar deireadh, go bhféadfadh siad brath ar an tsaoirse bhunúsach sin faoi Airteagal 191 de TCA fiú tar éis dheireadh na hidirthréimhse, ar lena linn a bhí dlí an Aontais fós infheidhme, eadhon ón 1 Eanáir 2021.
17
Áitíonn an Réigiún Pléimeannach go n‑údaraítear le dlí an Aontais srianta a bhfuil údar leo ar an tsaoirse chun seirbhísí a sholáthar, mar a chinn an Chúirt i mbreithiúnas an 13 Meitheamh 2002, Sea-Land Service agus Nedlloyd Lijnen, (C‑430/99 agus C‑431/99, EU:C:2002:364). Thairis sin, tá sé beartaithe leis an díolúine ón taraif céanna ar thrácht idir calafoirt Phléimeannacha cosc a chur ar an taraif sin a íoc roinnt uaireanta i gcásanna ina dtrasnaíonn soitheach an fharraige ar dtús ag triall ar chalafort Pléimeannach agus ina seolann sé ón gcéad chalafort sin chuig calafort Pléimeannach ina dhiaidh sin. Luann sé gurb é is cuspóir do VTS, go bunúsach, sábháilteacht agus éascacht na loingseoireachta ar bhealaí rochtana muirí atá ag triall ar chalafoirt Pléimeannach agus uathu a áirithiú.
18
Sna himthosca sin, chinn Ondernemingsrechtbank Gent, afdeling Oostende (an Chúirt Tráchtála, Gent, Rannán Ostende) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt le haghaidh réamhrialú:
‘(1)
An bac é [córas cúnaimh tráchta muirí (VTS)], leis an taraif sheasta ghaolmhar bunaithe ar fhad an [tsoithigh], a bhaineann le trácht muirí [atá ag triall ar chalafoirt] Pléimeannach ó chalafort [atá suite] i mBallstát eile [seachas Ríocht na Beilge], ach nach mbaineann le trácht idir calafoirt Pléimeannach toisc go bhfuil trácht den sórt sin díolmhaithe ón taraif [sin], ar an tsaoirse chun seirbhísí a sholáthar de bhun Rialachán [Uimh. 4055/86, arna léamh] i gcomhar le hAirteagal 56 CFAE?
(2)
An bhfuil d’éifeacht ag cur i bhfeidhm taraife aonfhoirmeach VTS bunaithe go hiomlán ar fhad an [tsoithigh] le haghaidh rochtana ar chalafoirt atá an‑difriúil go mbeadh an taraif VTS contrártha leis an tsaoirse chun seirbhísí a sholáthar in Airteagal 56 CFAE agus Rialachán [Uimh. 4055/86] toisc nach gcuirtear san áireamh fachtóirí tábhachtacha eile a bhaineann go sonrach leis an mbealach loingseoireachta chuig an gcalafort, amhail an fad a thaistil [an soitheach] sa limistéar [seirbhísí córais cúnaimh tráchta muirí lena mbaineann], an fad idir an fharraige oscailte agus an calafort, agus castacht agus tréithe ar leith an chalafoirt?
(3)
An bhfuil Airteagal 191 de [TCA] le léiriú sa chaoi gur féidir le soláthraithe seirbhíse atá bunaithe [sa Ríocht Aontaithe] dlí an Aontais a agairt fiú tar éis [tarraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas], agus ba cheart [an chéad cheist agus an dara ceist] a fhreagairt ar an mbealach céanna roimh agus tar éis tarraingt siar [na Ríochta Aontaithe as an Aontas]?’
Breithniú ar na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
An chéad cheist agus an dara ceist
19
Lena céad cheist agus lena dara ceist, ar cheart iad a scrúdú le chéile, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 1 de Rialachán Uimh. 4055/86, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 56 CFAE, le léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leis ar reachtaíocht náisiúnta lena bhforáiltear go n‑íocfaidh trácht muirí atá ag triall ar chalafoirt ainmnithe Ballstáit agus ó chalafoirt atá suite i mBallstáit eile, taraif as úsáid éigeantach seirbhísí córais cúnaimh tráchta muirí, a ríomhtar ar bhonn fhad an tsoithigh amháin, d’eisiamh aon fachtóir eile, óna bhfuil trácht muirí idir na calafoirt ainmnithe sin díolmhaithe.
20
Mar réamhphointe, ba cheart a mheabhrú gur leagadh síos le Rialachán Uimh. 4055/86, arna ghlacadh ar bhonn Airteagal 84(2) de Chonradh CEE (Airteagal 100 CFAE anois), bearta lena gcuirtear chun feidhme, in earnáil an iompair muirí, prionsabal na saoirse chun seirbhísí a sholáthar a leagtar síos in Airteagal 59 de Chonradh CEE (Airteagal 56 CFAE anois). Chinn an Chúirt go sainmhínítear in Airteagal 1(1) den Rialachán sin tairbhithe na saoirse chun seirbhísí iompair muirí a sholáthar idir na Ballstáit agus idir na Ballstáit agus tríú tíortha i dtéarmaí atá mar an gcéanna go substaintiúil le téarmaí Airteagal 59 de Chonradh CEE (breithiúnas an 13 Meitheamh 2002, Sea-Land Service agus Nedlloyd Lijnen, C‑430/99 agus C‑431/99, EU:C:2002:364, mír 30).
21
Thairis sin, is léir, go háirithe, ó Airteagal 1(3) agus ó Airteagal 8 den Rialachán sin go gcuirtear rialacha uile an Chonartha a bhaineann leis an tsaoirse chun seirbhísí a sholáthar i bhfeidhm maidir leis an ábhar atá faoina rialú (breithiúnas an 13 Meitheamh 2002, Sea-Land Service agus Nedlloyd Lijnen, C‑430/99 agus C‑431/99, EU:C:2002:364, mír 31).
22
I ndáil leis sin, ní mór a mheabhrú, de réir cásdlí socair, go gceanglaítear le hAirteagal 56 CFAE ní hamháin deireadh a chur le gach idirdhealú in aghaidh soláthraithe seirbhísí ar fhorais náisiúntachta, ach freisin deireadh a chur le haon srian, fiú má tá feidhm aige gan idirdhealú maidir le soláthraithe náisiúnta seirbhísí agus maidir le soláthraithe náisiúnta Ballstát eile, a d’fhéadfadh toirmeasc nó bac a chur ar bhealach eile ar ghníomhaíochtaí soláthraí seirbhísí atá bunaithe i mBallstát eile ina soláthraíonn sé seirbhísí comhchosúla go dleathach (breithiúnais an 25 Iúil 1991, Säger, C‑76/90, EU:C:1991:331, mír 12, agus an 5 Meitheamh 1997, SETTG, C‑398/95, EU:C:1997:282, mír 16).
23
Chinn an Chúirt go dtoirmisctear le hAirteagal 1(1) de Rialachán Uimh. 4055/86 ar Bhallstát taraifí éagsúla a chur i bhfeidhm, i leith seirbhísí píolótacha comhionanna, ag brath ar cibé acu a oibríonn nó nach n‑oibríonn gnóthas, fiú más de thionscnamh an Stáit sin é, a sholáthraíonn seirbhísí iompair muirí idir an Ballstát sin agus Ballstát eile, soitheach atá ceadaithe nó nach bhfuil ceadaithe dul i mbun cabatáiste muirí, atá forchoimeádta do shoithí a bhfuil bratach an Stáit céanna sin ar foluain acu (breithiúnas an 17 Bealtaine 1994, Corsica Ferries, C‑18/93, EU:C:1994:195, mír 35).
24
Sa chás seo, is léir ón iarraidh ar réamhrialú, faoin reachtaíocht atá i gceist sna príomhimeachtaí, go bhforchuirtear an taraif is iníoctha as úsáid éigeantach seirbhísí VTS ar shoithí atá 41 mhéadar nó níos mó ar fad agus a thagann ó Bhallstát seachas Ríocht na Beilge, cé go bhfuil soithí a sheolann idir calafoirt Phléimeannacha díolmhaithe uaithi. Dá bhrí sin, cuirtear seirbhísí VTS ar fáil saor in aisce d’aon soitheach a dhéanann turas inmheánach idir calafoirt Phléimeannacha, ach forchuirtear taraif orthu as soitheach ar fhad áirithe a sheolann idir calafort atá suite i mBallstát eile agus calafort Pléimeannach.
25
Dá bhrí sin, tríd an taraif sin a fhorchur ar shoithí a bhfuil fad áirithe acu agus a sheolann idir calafort atá suite i mBallstát seachas Ríocht na Beilge agus calafort Pléimeannach, agus ar na soithí sin amháin, déantar idirdhealú sa reachtaíocht náisiúnta sin maidir le cóir ar bhonn cé acu an turas inmheánach é turas an tsoithigh lena mbaineann nó nach ea. Dá réir sin, cuireann sé córas nach bhfuil chomh fabhrach i bhfeidhm maidir le seirbhísí iompair a dhéantar idir calafort Pléimeannach agus calafort Ballstáit seachas Ríocht na Beilge, leis an gcóras a bhfuil feidhm aige maidir le seirbhísí iompair a dhéantar idir calafoirt Phléimeannacha.
26
Ba cheart a thabhairt faoi deara i ndáil leis sin, fiú mura raibh sa trácht ar na bealaí farraige inmheánacha sin ach líon teoranta soithí, mar a áitíonn an Réigiún Pléimeannach, nach mbeadh aon tionchar aige sin ar infheidhmeacht Airteagal 56 CFAE. Dá mbeadh infheidhmeacht Airteagal 56 CFAE ag brath ar chritéar cainníochtúil, chuirfí cur i bhfeidhm aonfhoirmeach an Airteagail sin laistigh den Aontas Eorpach i mbaol, agus mar thoradh air sin ní féidir critéar den sórt sin a ghlacadh (breithiúnas an 3 Nollaig 2020, BONVER WIN, C‑311/19, EU:C:2020:981, mír 29).
27
Dá bhrí sin, ní mór a mheas go bhféadfadh reachtaíocht Ballstáit, amhail an reachtaíocht a thuairiscítear i mír 25 den bhreithiúnas seo, bac a chur ar sholáthar seirbhísí arna soláthar ag soláthraí atá bunaithe i mBallstát eile nó baint de tharraingteacht an tsoláthair sin. Dá bhrí sin, is ionann reachtaíocht den sórt sin agus srian ar an tsaoirse chun seirbhísí a sholáthar (féach, chuige sin, breithiúnas an 13 Meitheamh 2002, Sea-Land Service agus Nedlloyd Lijnen, C‑430/99 agus C‑431/99, EU:C:2002:364, mír 38 agus an cásdlí dá dtagraítear).
28
Ní fhéadfar an tsaoirse chun seirbhísí a sholáthar, mar bhunphrionsabal den Chonradh, a theorannú ach amháin le rialacha a bhfuil údar leo ar chúiseanna sáraitheacha ar mhaithe le leas an phobail agus a bhfuil feidhm acu maidir le gach duine agus gach gnóthas atá ag gabháil do ghníomhaíocht i gcríoch an Bhallstáit óstaigh. Thairis sin, chun go mbeidh údar leis, ní mór don reachtaíocht náisiúnta lena mbaineann a bheith iomchuí chun a áirithiú go mbainfear amach an cuspóir a shaothraítear léi agus níor cheart di dul thar a bhfuil riachtanach chun í a bhaint amach (breithiúnas an 13 Meitheamh 2002, Sea-Land Service agus Nedlloyd Lijnen, C‑430/99 agus C‑431/99, EU:C:2002:364, mír 39)
29
Sa chás seo, deir an Réigiún Pléimeannach go bhfuil sé beartaithe le VTS, a bhfuil a úsáid éigeantach agus as a n‑eascraíonn íocaíocht na taraife atá i gceist sna príomhimeachtaí, go bunúsach, sábháilteacht agus éascacht a áirithiú ar bhealaí rochtana muirí atá ag triall ar chalafoirt Phléimeannacha agus uathu.
30
I ndáil leis sin, ar dtús, ba cheart a mheabhrú gur chinn an Chúirt, roinnt uaireanta, gur cúis sháraitheach ar mhaithe le leas an phobail é an cuspóir maidir le sábháilteacht in uiscí calafoirt a áirithiú (breithiúnais an 13 Meitheamh 2002, Sea-Land Service agus Nedlloyd Lijnen, C‑430/99 agus C‑431/99, EU:C:2002:364, míreanna 41 agus 42, agus an 17 Márta 2011, Naftiliaki Etaireia Thasou agus Amaltheia I Naftiki Etaireia, C‑128/10 agus C‑129/10, EU:C:2011:163, mír 45 agus an cásdlí dá dtagraítear).
31
Ina dhiaidh sin, mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara i mír 33 dá Thuairim, is ionann córas cúnaimh, amhail VTS, agus seirbhís mhuirí atá riachtanach chun sábháilteacht phoiblí a chothabháil in uiscí cósta agus calafoirt. Is cosúil, i bprionsabal, go rannchuidíonn forchur taraif as úsáid éigeantach na seirbhíse sin, a bhfuil soithí atá 41 mhéadar nó níos mó ar fad faoina réir mar úsáideoirí, le cuspóir leas an phobail maidir le sábháilteacht in uiscí calafoirt.
32
Ar deireadh, maidir le comhréireacht taraife den sórt sin, nach mbraitheann ach ar fhad na soithí lena mbaineann, ba cheart a mheabhrú gur chinn an Chúirt go bhfuil reachtaíocht náisiúnta lena gceanglaítear taraif a íoc le soithí farraige atá níos faide ná 41 mhéadar ar fad comhréireach, ar choinníoll go bhfuil comhghaol iarbhír idir costas na seirbhíse as a mbaineann na soithí sin tairbhe agus méid na taraife sin, ach ní hamhlaidh atá i gcás ina n‑áirítear le méid den sórt sin fachtóirí costais atá inchurtha i leith catagóirí soithí seachas soithí farraige atá níos faide ná 41 mhéadar ar fad (féach, chuige sin, breithiúnas an 13 Meitheamh 2002, Sea-Land Service agus Nedlloyd Lijnen, C‑430/99 agus C‑431/99, EU:C:2002:364, mír 43).
33
I bhfianaise an chásdlí sin, ní mór a mheas, cé go bhféadfadh fad na soithí lena mbaineann a bheith ina chritéar chun oibleagáid a fhorchur VTS a úsáid as a n‑eascraíonn an taraif ábhartha, gur cheart nasc iarbhír a bheith ag méid na taraife sin le costas na seirbhísí a sholáthraítear chun an cuspóir atá á shaothrú a bhaint amach.
34
Sa chás seo, tugann an chúirt a rinne an tarchur faoi deara, i ndáil leis sin, go bhfuil éagothromaíochtaí suntasacha réigiúnacha ann, rud a léiríonn go bhfuil cineál agus castacht bhunúsach éagsúil ag baint le rochtain ar chalafort Antuairp agus rochtain ar chalafort Zeebrugge, go bhfuil rochtain éasca ar chalafort Zeebrugge ón bhfarraige oscailte, ach gur gá inbhear na Sceilte Thiar a thrasnú go híogair chun rochtain a fháil ar chalafort Antuairp agus, dá bhrí sin, úsáid níos mó a bhaint as VTS.
35
Sna himthosca sin, bheadh taraif arna dhifreáil ar bhonn an chalafoirt lena mbaineann agus na deacrachtaí oibiachtúla a bhaineann go sonrach le loingseoireacht agus teacht chun cé sa chalafort sin i gcomhréir níos mó leis an gcuspóir atá á shaothrú. Ní mór a mheas, dá bhrí sin, go dtéann cur i bhfeidhm taraife aonair ar shoithí atá de fhad áirithe, gan beann ar na deacrachtaí oibiachtúla a bhaineann go dlúth le loingseoireacht agus teacht chun cé i gcalafoirt ainmnithe, agus i bhfianaise neamhchur i bhfeidhm na taraife sin ar shoithí inchomparáide a sheolann bealach inmheánach ó chalafort nó atá ag triall ar chalafoirt a bhféadfadh rochtain air a bheith chomh deacair céanna le soithí ó Bhallstát eile nó atá ag triall ar Bhallstát eile seachas Ríocht na Beilge, thar a bhfuil riachtanach chun cuspóir na sábháilteachta líomhnaithe a bhaint amach.
36
I bhfianaise na mbreithnithe go léir roimhe seo, is é an freagra ar an gcéad cheist agus ar an dara ceist nach mór Airteagal 1 de Rialachán Uimh. 4055/86, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 56 CFAE, a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leis ar reachtaíocht náisiúnta lena bhforáiltear go n‑íocfaidh trácht muirí atá ag triall ar chalafoirt ainmnithe Ballstáit agus ó chalafoirt atá suite i mBallstáit eile, taraif as úsáid éigeantach seirbhísí córais cúnaimh tráchta muirí, a ríomhtar ar bhonn fhad an tsoithigh amháin, d’eisiamh aon fachtóir eile, óna bhfuil trácht muirí idir na calafoirt ainmnithe sin díolmhaithe, mura bhfuil comhghaol iarbhír idir costas na seirbhísí a sholáthraítear agus méid na taraife sin.
An tríú ceist
37
Lena tríú ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 191 de TCA le léiriú sa chaoi, fiú tar éis tharraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas Eorpach, go bhféadfaidh soláthraithe seirbhíse atá bunaithe sa Ríocht Aontaithe brath go bailí ar chur i bhfeidhm dhlí an Aontais, go háirithe Airteagal 1 de Rialachán Uimh. 4055/86, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 56 CFAE.
38
Ba cheart a thabhairt faoi deara, mar réamhphointe, go ndearnadh foráil in Airteagail 126 agus 127 den Chomhaontú um Tharraingt Siar don idirthréimhse. Le linn na tréimhse sin, ní mór an Ríocht Aontaithe a mheas mar Bhallstát agus, dá bhrí sin, rinneadh an caidreamh idir an tAontas Eorpach agus an t‑iar-Bhallstát sin amach anseo a rialú le dlí an Aontais, mura sonraítear a mhalairt. Dá bhrí sin, rinne na páirtithe sa chomhaontú sin foráil go leanfaí de chuid shuntasach de acquis an Aontais a chur i bhfeidhm, d’fhonn éiginnteacht a laghdú agus, a mhéid is féidir, an cur isteach a eascraíonn as an bhfíoras, ar dháta tharraingt siar an Stáit atá ag fágáil an Aontais, nach bhfuil feidhm ag na Conarthaí maidir leis an Stát sin a thuilleadh, a theorannú oiread is féidir. (féach, chuige sin, breithiúnais an 16 Samhain 2021, Governor of Cloverhill Prison agus páirtithe eile, C‑479/21 PPU, EU:C:2021:929, mír 51 agus an 4 Deireadh Fómhair 2024, Mirin, C‑4/23, EU:C:2024:845, mír 43).
39
Ó dheireadh na hidirthréimhse, tá an caidreamh dlíthiúil idir an Ríocht Aontaithe agus an tAontas Eorpach á rialú leis an gComhaontú Trádála agus Comhair.
40
Foráiltear le hAirteagal 191(1) de TCA, go ‘[g]cuirfidh gach Páirtí chun feidhme prionsabal na rochtana neamhshrianta ar mhargaí agus trádáil muirí idirnáisiúnta ar bhonn neamh-idirdhealaitheach [...]’
41
De réir na gcuideachtaí P&O, leanann sé ón bhforáil sin nár cheart caitheamh le trácht muirí atá ag triall ar an Aontas Eorpach ón Ríocht Aontaithe ar bhealach nach lú fabhar le trácht muirí idir na Ballstáit. Áitíonn cuideachtaí P&O, i bhfianaise na forála sin, go leanann an tsaoirse chun seirbhísí a sholáthar d’fheidhm a bheith aici tar éis tharraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas Eorpach agus gur cheart don chúirt a rinne an tarchur, dá bhrí sin, Rialachán Uimh. 4055/86 a chur i bhfeidhm maidir leis an gcuid de na sonraisc a bhaineann leis an tréimhse tar éis na tarraingthe siar sin.
42
Ba cheart a thabhairt faoi deara, áfach, go bhforáiltear le hAirteagal 4(1) de TCA nach mór forálacha an chomhaontaithe sin ‘a léiriú de mheon macánta i gcomhréir lena ngnáthbhrí ina gcomhthéacs agus i bhfianaise chuspóir agus sprioc an chomhaontaithe i gcomhréir leis na gnáthrialacha maidir le léiriú an dlí idirnáisiúnta phoiblí, lena n‑áirítear na rialacha sin a chódaítear i gCoinbhinsiún Vín maidir le Dlí na gConarthaí’ Sonraítear in Airteagal 4(2) den TCA ‘[nach mbunaíonn] [TCA] oibleagáid a bhforálacha a léiriú de réir dhlí baile ceachtar Páirtí’. Ina theannta sin, foráiltear le hAirteagal 5(1) de TCA, faoi réir eisceachtaí_‘ní fhorléireofar aon ní sa Chomhaontú seo [...] mar ní lena dtugtar cearta ná lena bhforchuirtear oibleagáidí ar dhaoine seachas iad sin arna gcruthú idir na Páirtithe faoin dlí poiblí idirnáisiúnta, ná ní fhorléireofar iad mar ní lena gceadaítear an Comhaontú seo [...] a agairt go díreach i gcórais dlí baile na bPáirtithe.’
43
I ndáil leis sin, ba cheart a thabhairt faoi deara, i gcomhréir le prionsabail an dlí idirnáisiúnta, go bhféadfaidh institiúidí an Aontais, atá inniúil chun comhaontú idirnáisiúnta a chaibidliú agus a thabhairt i gcrích, teacht ar chomhaontú leis na tríú Stáit lena mbaineann maidir leis na héifeachtaí nach mór a bheith ag forálacha an chomhaontaithe sin in ord inmheánach na bpáirtithe conarthacha. Is sa chás nár socraíodh an cheist sin leis an gcomhaontú sin amháin gur faoi na cúirteanna inniúla, agus go háirithe faoin gCúirt Bhreithiúnais, atá sé an cheist sin a réiteach ar an gcaoi chéanna le haon cheist léirithe eile a bhaineann le cur i bhfeidhm an chomhaontaithe chéanna san Aontas (breithiúnas an 21 Nollaig 2011, Air Transport Association of America agus páirtithe eile, C‑366/10, EU:C:2011:864, mír 49). Mar sin féin, mar is léir ó mhír 42 den bhreithiúnas seo, rialaítear an cheist maidir le cur i bhfeidhm Airteagal 191 TCA leis an gcomhaontú sin.
44
Leanann sé, mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara i mír 53 dá Thuairim, ó dháta chur i bhfeidhm TCA, scoir acquis an Aontais de rialú a dhéanamh ar an gcaidreamh idir an tAontas Eorpach agus an Ríocht Aontaithe. Dá bhrí sin, ní féidir le cuideachtaí P&O brath go díreach ar dhlí an Aontais ná ar TCA os comhair na cúirte a rinne an tarchur.
45
I bhfianaise na mbreithnithe go léir roimhe seo, is é an freagra ar an tríú ceist ná nach mór Airteagal 191 de TCA, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 5 de agus le hAirteagal 127 den Chomhaontú um Tharraingt Siar, a léiriú sa chaoi, tar éis tharraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas Eorpach, nach féidir le soláthraithe seirbhíse iompair muirí atá bunaithe sa Ríocht Aontaithe brath a thuilleadh ar chur i bhfeidhm dhlí an Aontais os comhair chúirteanna náisiúnta na mBallstát, go háirithe Airteagal 1 de Rialachán Uimh. 4055/86, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 56 CFAE, maidir le fíorais nó cásanna dlíthiúla a tháinig chun cinn tar éis an 31 Nollaig 2020.
Costais
46
Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Dara Dlísheomra) mar seo a leanas:
1.
Maidir le hAirteagal 1 de Rialachán (CEE) Uimh. 4055/86 ón gComhairle an 22 Nollaig 1986 lena ndéantar prionsabal na saoirse chun seirbhísí a sholáthar a chur i bhfeidhm ar iompar muirí idir na Ballstáit agus idir na Ballstáit agus tríú tíortha, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 56 CFAE,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
cuirtear cosc leis ar reachtaíocht náisiúnta lena bhforáiltear go n‑íocfaidh trácht muirí atá ag triall ar chalafoirt ainmnithe Ballstáit agus ó chalafoirt atá suite i mBallstáit eile, taraif as úsáid éigeantach seirbhísí córais cúnaimh tráchta muirí, a ríomhtar ar bhonn fhad an tsoithigh amháin, d’eisiamh aon fachtóir eile, óna bhfuil trácht muirí idir na calafoirt ainmnithe sin díolmhaithe, mura bhfuil comhghaol iarbhír idir costas na seirbhísí a sholáthraítear agus méid na taraife sin.
2.
Maidir le hAirteagal 191 den Chomhaontú Trádála agus Comhair idir an tAontas Eorpach agus an Comhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach, de pháirt, agus Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann, den pháirt eile, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 5 de agus le hAirteagal 127 den Chomhaontú maidir le Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann a bheith ag tarraingt siar as an Aontas Eorpach agus as an gComhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
tar éis tharraingt siar Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann as an Aontas Eorpach, ní féidir le soláthraithe seirbhíse iompair muirí atá bunaithe sa Ríocht Aontaithe brath a thuilleadh ar chur i bhfeidhm dhlí an Aontais os comhair chúirteanna náisiúnta na mBallstát, go háirithe Airteagal 1 de Rialachán Uimh. 4055/86, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 56 CFAE, maidir le fíorais nó cásanna dlíthiúla a tháinig chun cinn tar éis an 31 Nollaig 2020.
Sínithe
(
*1
)	Teanga an cháis: an Ollainnis.