62022CJ0585_RES
(Cás C-285/22)
X BV
v
Staatssecretaris van Financiën
(iarraidh ar réamhrialú ó Hoge Raad der Nederlanden)
Breithiúnas na Cúirte (an Chéad Dlísheomra) an 4 Deireadh Fómhair 2024
(Tarchur chun réamhrialú – Saoirse bunaíochta – Airteagal 49 CFAE – Cáin chorparáide – Iasacht thrasteorann inghrúpa chun fáil nó síneadh i leith scairsheilbh a mhaoiniú i gcuideachta nach mbaineann leis an ngrúpa lena mbaineann a thagann chun bheith, mar thoradh ar an idirbheart sin, bainteach leis an ngrúpa sin – Asbhaint ús a íocadh ar an iasacht sin – Iasacht a thabhú ar neamhthuilleamaí – An coincheap ‘socrú go hiomlán saorga’ – Prionsabal na comhréireachta
Saoirse bunaíochta – Saoirse chun seirbhísí a sholáthar – Saorghluaiseacht chaipitil – Forálacha an Chonartha – Scrúdú ar bheart náisiúnta a bhaineann leis an dá shaoirse bhunúsacha sin – Critéir chun na rialacha is infheidhme a chinneadh
(Airteagail 49, 56 agus 63 CFAE)
(féach míreanna 23 - 25)
Saoirse bunaíochta – Reachtaíocht chánach – Cáin chorparáide – Iasacht thrasteorann inghrúpa chun fáil nó síneadh i leith scairsheilbh a mhaoiniú i gcuideachta nach mbaineann leis an ngrúpa lena mbaineann a bhíonn agus a thagann chun bheith, mar thoradh ar an idirbheart sin – Diúltú iomlán ús ar iasacht i gcás socrú go hiomlán saorga a asbhaint – Inghlacthacht – gfb – Méid úis nach mó ná an méid a d’fhéadfaí a chomhaontú idir gnóthais neamhspleácha – Easpa tionchair
(Airteagal 49 CFAE)
(féach míreanna 41-46, 49-51, 60, 61, 63-93 agus an chuid oibríochtúil)
Résumé
Maidir le tarchur chun réamhrialú ó Hoge Raad der Nederlanden (Cúirt Uachtarach na hÍsiltíre), rialaíonn an Chúirt Bhreithiúnais ar chomhoiriúnacht reachtaíocht náisiúnta lena gcuirtear srian ar asbhaint úis a íocadh ar iasacht inghrúpa leis an tsaoirse bhunaíochta.
Is cuideachta é X atá corpraithe faoi dhlí na hÍsiltíre agus a bhaineann le grúpa ilnáisiúnta cuideachtaí. Áirítear sa ghrúpa sin, inter alia, cuideachtaí A agus C, atá bunaithe sa Bheilg araon. Is é A scairshealbhóir aonair X agus an scairshealbhóir is mó atá ag C. In 2000, fuair X tromlach na scaireanna i gcuideachta atá corpraithe faoi dhlí na hÍsiltíre, agus fuair A an chuid eile de na scaireanna. Mhaoinigh X fáil na scaireanna sin le hiasachtaí ó C, a d’úsáid cistí dílse a fuarthas trí ranníocaíocht chaipitil a rinne A chun na críche sin.
San fhógra cánach a seoladh chuig X le haghaidh 2007 maidir le cáin chorparáide, dhiúltaigh an staatssecretaris van Financiën (Rúnaí Stáit Airgeadais, an Ísiltír) an t-ús a d’íoc an chuideachta sin le C a asbhaint.
Rinne X agóid i gcoinne an diúltaithe sin os comhair chúirteanna na hÍsiltíre, suas go dtí an chúirt a rinne an tarchur. Ceistíonn an chúirt a rinne an tarchur comhoiriúnacht reachtaíocht ábhartha na hÍsiltíre le, inter alia, an tsaoirse bhunaíochta, ós rud é go bhféadfadh an reachtaíocht sin cásanna trasteorann a chur faoi mhíbhuntáiste. Faoin Dlí maidir le Cáin Chorparáide (
1
), ní fhéadfar ús a íocadh i leith dliteanas inghrúpa, a bhaineann le fáil nó síneadh i leith scairsheilbh in eintiteas atá, tar éis na fála nó an tsínidh sin, ina eintiteas a bhaineann leis an duine inchánach a asbhaint ach amháin má léiríonn an duine inchánach go bhfuil an iasacht agus an t-idirbheart dlíthiúil gaolmhar bunaithe, go cinntitheach, ar chúinsí eacnamaíocha, nó go ngearrtar cáin 10 % ar a laghad ar an mbrabús inchánach arna chinneadh i gcomhréir le critéir dhlí na hÍsiltíre mar thoradh ar an gcáin a thoibhítear ar ús ar deireadh (
2
). Dar leis an gcúirt a rinne an tarchur, chomhlíonfadh eintiteas cónaitheach an dara coinníoll sin, a leagtar síos in Airteagal 10a(3)(b) den dlí sin, ach ní chomhlíonfaidh eintiteas neamhchónaitheach é chomh minic céanna.
Mar sin féin, measann an chúirt sin go bhfuil údar le srian den sórt sin mar gheall ar an ngá atá le himghabháil agus seachaint cánach a chomhrac. Iarrann sí, áfach, i bhfianaise, inter alia, an bhreithiúnais in Lexel (
3
), nach mór a mheas nach socruithe atá go hiomlán saorga iad idirbhearta a dhéantar ar neamhthuilleamaí ar an gcúis sin amháin.
Measúnú na Cúirte Breithiúnais
Ar an gcéad dul síos, measann an Chúirt, cé go bhfuil sé infheidhme gan idirdhealú, go bhfuil difríocht sa chóir a d’fhéadfadh éifeacht dhíspreagthach a bheith aici ar fheidhmiú na saoirse bunaíochta, a ráthaítear le hAirteagal 49 CFAE, i gceist leis an Dlí maidir le cáin chorparáide. Mura gcuirfí cánachas ar ráta níos ísle ná 10 % i bhfeidhm faoi chóras cánach na hÍsiltíre, ar faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé a chinntiú, is é an iarmhairt dhosheachanta agus neamhchinnte d’Airteagal 10(3)(b) den dlí sin ná nach ndéanfadh an coinníoll sin difear ach do chásanna trasteorann. Dá bhrí sin, ní fhéadfaidh ach cuideachtaí atá bunaithe san Ísiltír a íocann ús le heintiteas gaolmhar atá bunaithe i mBallstát eile a bheith i gcás nach gcomhlíontar an coinníoll sin, i gcás ina gcuireann an Ballstát sin cáin níos ísle ar an eintiteas sin.
Ní cheadaítear difríocht den sórt sin sa chóir ach amháin má bhaineann sí le cásanna nach bhfuil inchomparáide go hoibiachtúil, nó má tá údar leis ar chúis sháraitheach ar mhaithe le leas an phobail agus má tá sé comhréireach leis an gcuspóir sin.
I ndáil leis sin, ar an dara dul síos, measann an Chúirt maidir leis an reachtaíocht, a bhfuil mar aidhm aici an fhéidearthacht, i gcomhthéacs brabús a chinneadh, ús a bhaineann le dliteanas atá dlite d’eintiteas gaolmhar a asbhaint ach amháin i gcás nach ngintear an t-ús sin go saorga, nach bhfuil cuideachta i staid dhifriúil toisc go bhfuil an t-eintiteas gaolmhar, arb é tairbhí an úis lena mbaineann é, bunaithe i mBallstát eile, ina bhfuil an t-ús sin faoi réir ráta nach mó ná 10 % ar bhrabús inchánach a chinneadh i gcomhréir le critéir dhlí na hÍsiltíre. I gcás den sórt sin, féadfar an iasacht ar ina leith a íoctar an t-ús sin agus an t-idirbheart dlíthiúil gaolmhar a bhunú ar chúinsí eacnamaíocha (
4
).
Ar an tríú dul síos, maidir le cúis sháraitheach a bheith ann ar mhaithe le leas an phobail a d’fhéadfadh údar a thabhairt le srian a chur ar fheidhmiú na saoirsí gluaiseachta a ráthaítear le Conradh FAE, tugann an Chúirt dá haire go saothraítear an cuspóir maidir le calaois chánach agus imghabháil cánach a chomhrac le hAirteagal 10a(3)(b) den Dlí maidir le Cáin Chorparáide agus go bhféachtar leis cosc a chur ar chaipiteal an ghrúpa a chur i láthair, ar bhealach réasúnaithe, mar chistí a fhaigheann eintiteas de chuid na hÍsiltíre ar iasacht ón ngrúpa sin agus an t-ús ar an iasacht sin a asbhaint ón mbrabús inchánach san Ísiltír. Tá feidhm ag an gcuspóir sin freisin maidir le cásanna, mar atá sa chás seo, nach dtagann eintiteas chun bheith ina eintiteas a bhaineann leis an duine inchánach céanna ach amháin mar thoradh ar an bhfáil nó ar an síneadh sin.
Ar an gceathrú dul síos, maidir le comhréireacht na reachtaíochta atá i gceist, tugann an Chúirt dá haire go bhfuil sé iomchuí chun a áirithiú go mbainfear amach an cuspóir atá á shaothrú agus nach dtéann sé thar a bhfuil riachtanach chun é a bhaint amach.
Sa chéad áit, bunaítear toimhde leis an reachtaíocht atá i gceist sna príomhimeachtaí gur socruithe atá go hiomlán saorga nó go bhfuil sé mar chuid de shocruithe den sórt sin é ús a íocadh i leith dliteanas iasachta inghrúpa, arna dtabhairt i gcrích i gcomhréir leis na critéir a shonraítear mar tháscairí. Leis an bhféidearthacht atá ag an duine inchánach an toimhde sin a fhrisnéis trína léiriú go gcomhlíontar na coinníollacha a leagtar síos in Airteagal 10a(3)(a) agus (b) den Dlí maidir le Cáin Chorparáide, is féidir an diúltú d’ús iasachta a asbhaint a theorannú do chásanna ina n-ordaítear an iasacht laistigh de ghrúpa cuideachtaí bainteacha ar chúiseanna cánach amháin, a mhéid nach bhfuil gá leis an iasacht sin chun cuspóirí a bhfuil údar eacnamaíocha leo a bhaint amach agus i gcás nach ndéanfaí í a thabhú ar chor ar bith idir eintitis nach bhfuil aon chaidreamh speisialta acu.
Sa dara háit, maidir leis an gceist nach ionann idirbhearta arna mbunú ar neamhthuilleamaí, de réir sainmhíniú, agus socruithe atá go hiomlán saorga, cuireann an Chúirt in iúl nach mór don scrúdú ar chomhlíonadh na téarmaí a thabhú ar neamhthuilleamaí coinníollacha an chonartha iasachta a bhaineann, go háirithe, le méid nó le ráta úis, a chumhdach ach freisin loighic eacnamaíoch na hiasachta atá i gceist agus leis na hidirbhearta dlíthiúla gaolmhara, d’fhonn bailíocht eacnamaíoch na n-idirbheart a áirithiú, a bhfuil a n‑éagmais ar cheann de na tosca cinntitheacha maidir le hidirbheart atá go hiomlán saorga a aicmiú. I ndáil leis sin, ní féidir a thuiscint ón mbreithiúnas in Lexel, a bhain le reachtaíocht na Sualainne a raibh iarmhairtí praiticiúla éagsúla aici, in éagmais chúis eacnamaíoch, toisc go gcomhfhreagraíonn téarmaí na hiasachta sin do na téarmaí a chomhaontófaí idir gnóthais neamhspleácha, gurb ionann an iasacht sin agus na hidirbhearta sin, de réir sainmhíniú, agus socruithe atá go hiomlán saorga.
Sa tríú háit, cuireann an Chúirt in iúl go rachadh sé thar an gcuspóir cosc a chur ar shocruithe atá go hiomlán saorga gach asbhaint ar an ús sin a dhiúltú. I gcás ina n-eascraíonn cineál saorga idirbhirt ar leith as ráta úis fíor-ard ar iasacht inghrúpa a léiríonn réaltacht eacnamaíoch freisin, ceanglaítear le prionsabal na comhréireachta go n-asbhaintear an cion úis a íoctar ar an iasacht sin a sháraíonn an gnáthráta margaidh. Ar an taobh eile, i gcás ina bhfuil an iasacht atá i gceist, inti féin, gan bonn cirt eacnamaíoch agus, in éagmais an chaidrimh speisialta idir na cuideachtaí lena mbaineann agus an buntáiste cánach atá á lorg, nach ndéanfaí an iasacht sin a chonrú riamh, tá sé comhsheasmhach le prionsabal na comhréireachta diúltú an t-ús sin ina iomláine a asbhaint.
Sa cheathrú háit, ní cosúil ach oiread go bhfuil reachtaíocht den sórt sin i gcontrárthacht leis na ceanglais a eascraíonn as prionsabal na deimhneachta dlíthiúla. Tugann an Chúirt dá haire go bhfuil sé dosheachanta go n-úsáidtear coincheap teibí i bhforáil lena gcuirtear cosc ar chleachtais mhí-úsáideacha chun an líon is mó cásanna a chruthaítear a chlúdach. Mar sin féin, ní chiallaíonn úsáid coincheap teibí go bhfágtar cur i bhfeidhm na reachtaíochta sin go hiomlán faoi lánrogha na n-údarás cánach, rud a fhágann go bhfuil sé dothuartha ina éifeachtaí ós rud é go bhfuil an cur i bhfeidhm sin faoi réir critéir atá bunaithe go soiléir sa reachtaíocht sin, lena gcuirtear ar chumas an cháiníocóra raon feidhme na reachtaíochta sin a chinneadh roimh ré agus le beachtas leordhóthanach.
(
1
)	Wet op de vennootschapsbelasting 1969 (Dlí maidir le Cáin Chorparáide 1969), sa leagan a bhí i bhfeidhm in 2007 (Stb. 2006, Uimh. 631) (‘an Dlí maidir le Cáin Chorparáide’).
(
2
)	Féach Airteagal 10a(3)(a) agus (b) den Dlí maidir le cáin chorparáide.
(
3
)	Breithiúnas an 20 Eanáir 2021, Lexel (C-484/19, EU:C:2021:34).
(
4
)	De réir bhrí Airteagal 10a(3)(a) den Dlí maidir le Cáin Chorparáide.