61984CC0216(01)_EL
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
++++
Κύριε πρόεδρε,
Κύριοι δικαστές,
Κατά την ανάπτυξη των πρώτων μου προτάσεων επί της υπό κρίση υποθέσεως, κατέληξα στο συμπέρασμα ότι το άρθρο 1 του γαλλικού νόμου της 29ης Ιουνίου 1934, που περιόριζε την πώληση και την εισαγωγή ορισμένων υποκαταστάτων γάλακτος, ήταν αντίθετο προς το άρθρο 30 της Συνθήκης . 'Ενα και πλέον έτος μετά την ανάπτυξη των προτάσεών μου, το Συμβούλιο εξέδωσε τον κανονισμό 1898/87, της 2ας Ιουλίου 1987, για την προστασία της ονομασίας του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων κατά τη διάθεσή τους στο εμπόριο ( ΕΕ 1987, L 182, σ . 36 ). Η γαλλική κυβέρνηση δήλωσε προς το Δικαστήριο ότι η έκδοση του κανονισμού αυτού αποτελούσε νέο στοιχείο που έπρεπε να ληφθεί υπόψη στο πλαίσιο της υπό κρίση υποθέσεως .
Σύμφωνα με τις αιτιολογικές σκέψεις του εν λόγω κανονισμού, "πρέπει τα κράτη μέλη, που έχουν ήδη λάβει μέτρα σε εθνικό επίπεδο για την περιστολή της παρασκευής και διάθεσης στο εμπόριο αυτών των προϊόντων ( πράγμα που φαίνεται να σημαίνει τα υποκατάστατα προϊόντα γάλακτος, μολονότι μπορεί να σημαίνει τόσο το γάλα όσο και τα υποκατάστατα προϊόντα γάλακτος ) στο έδαφός τους, να διατηρήσουν τους σχετικούς κανόνες τους, τηρώντας τους γενικούς κανόνες της Συνθήκης, μέχρι το πέρας της πέμπτης δωδεκάμηνης περιόδου εφαρμογής της συμπληρωματικής εισφοράς στο γαλακτοκομικό τομέα ". Εφιστώ την προσοχή του Δικαστηρίου στο γεγονός ότι η διατύπωση στην αγγλική γλώσσα του κανονισμού έχει επιτακτικό χαρακτήρα (" must maintain ") και, κατά τη γνώμη μου, διαφέρει από το γαλλικό κείμενο όπου αναφέρεται απλώς : "il convient que les Etats membres ... maintiennent leur reglementation ". Νομίζω, επίσης, ότι διαφέρει κάπως και από το γερμανικό κείμενο, το οποίο με τη χρησιμοποίηση του ρήματος "sollten" στην τελευταία αιτιολογική σκέψη έχει, κατά τη γνώμη μου, περισσότερο χαρακτήρα εκκλήσεως παρά επιτακτικό χαρακτήρα .
Το άρθρο του κανονισμού που είναι κρίσιμο για την υπό κρίση υπόθεση είναι το άρθρο 5, το οποίο ορίζει ότι "έως το τέλος της πέμπτης περιόδου εφαρμογής του άρθρου 5γ του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 804/68, τα κράτη μέλη μπορούν, τηρώντας τους γενικούς κανόνες της Συνθήκης, να διατηρήσουν τους εθνικούς τους κανόνες που περιορίζουν την παρασκευή και τη διάθεση στο εμπόριο, στο έδαφός τους, προϊόντων που δεν πληρούν τους όρους που προβλέπονται στο άρθρο 2 του παρόντος κανονισμού ".
Κατά συνέπεια, με έγγραφο της 10ης Δεκεμβρίου 1987, το Δικαστήριο κάλεσε τη Γαλλική Δημοκρατία και την Επιτροπή να απαντήσουν στα ερωτήματα αν 1 ) το άρθρο 5 έχει αναδρομική ισχύ και 2 ) σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως, ποια είναι η σημασία του άρθρου αυτού για την υπόθεση που εκκρεμεί ενώπιον του Δικαστηρίου .
Ο εν λόγω κανονισμός αφορά, και αφορά αποκλειστικώς κατά τη γνώμη μου, την προστασία των ονομασιών που χρησιμοποιούνται κατά την εμπορία γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων . Το άρθρο 2 του εν λόγω κανονισμού δίνει τον ορισμό του "γάλακτος" και των "γαλακτοκομικών προϊόντων" και ρυθμίζει πότε μπορεί να χρησιμοποιείται η ονομασία "γάλα" καθώς και οι ονομασίες που μπορούν να χρησιμοποιούνται για τα γαλακτοκομικά προϊόντα . Το άρθρο 5, το οποίο δεν περιλαμβανόταν στην αρχική πρόταση της Επιτροπής, είναι διατυπωμένο κατά τρόπο αόριστο . Φαίνεται να επιτρέπει τη διατήρηση των εθνικών κανονιστικών διατάξεων που απαγορεύουν τη χρησιμοποίηση ειδικών ονομασιών (" γάλα" κλπ .), εκτός από το γάλα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα όπως αυτά ορίζονται στον κανονισμό . Επιτρέπει τη διατήρηση σε ισχύ των εθνικών κανονιστικών διατάξεων που είχαν εφαρμογή κατά την ημερομηνία ενάρξεως της ισχύος του κανονισμού . Είναι σαφές ότι δεν επιτρέπει τη θέσπιση νέων διατάξεων . Η πραγματική του σημασία είναι ίσως αμφίβολη . Είναι μάλλον περίεργο ότι μια κοινοτική κανονιστική ρύθμιση επιτρέπει τη διατήρηση σε ισχύ διατάξεων που είναι ήδη νόμιμες κατά το κοινοτικό δίκαιο . Σκοπός του, ωστόσο, είναι προφανώς να διευκρινίσει αυτό που τα κράτη μέλη μπορούν να πράξουν αναμένοντας τη μεταγενέστερη έκθεση της Επιτροπής και τη θέσπιση νέων διατάξεων, κατ' εφαρμογή του άρθρου 4 .
Το πρώτο ζήτημα είναι αν η διάταξη αυτή έχει αναδρομική ισχύ . Αναφέρθηκε ότι η χρησιμοποίηση του ρήματος "διατηρήσουν" νομιμοποιεί κατά κάποιο τρόπο τις ενέργειες του παρελθόντος . Νομίζω ότι το επιχείρημα αυτό είναι εντελώς αβάσιμο . Το ρήμα "διατηρήσουν" αναφέρεται σαφώς στη διατήρηση σε ισχύ για το μέλλον των κανόνων που ήδη υπάρχουν .
Αυτού του είδους οι διατάξεις δεν έχουν στο κοινοτικό δίκαιο αναδρομική ισχύ, εκτός αν ρητώς το προβλέπουν ή αναγκαστικώς το συνεπάγονται . Η άποψη του Δικαστηρίου είναι σαφέστατη και έχει διατυπωθεί στην υπόθεση 98/78, Racke κατά Hauptzollamt Mainz ( ECR 1979, σ . 69, ιδίως σ . 86 ), και στην υπόθεση 99/78 Decker κατά Hauptzollamt Landau ( ECR 1979, σ . 101, ιδίως σ . 111 ): "Καίτοι, κατά κανόνα, αντίκειται προς την αρχή της ασφαλείας των εννόμων καταστάσεων ο καθορισμός ως χρόνου ενάρξεως της διαχρονικής ισχύος μιας κοινοτικής πράξεως ημερομηνίας προγενέστερης της δημοσιεύσεώς της, είναι δυνατόν να υπάρξει ρύθμιση διαφορετική, όταν το επιβάλλει ο επιδιωκόμενος σκοπός και εφόσον ελήφθη δεόντως υπόψη η δικαιολογημένη εμπιστοσύνη των ενδιαφερομένων ."
Στην παρούσα περίπτωση δεν υπάρχει καμία ρητή διάταξη που να αναφέρεται στην αναδρομική ισχύ . Δεν νομίζω ότι επιβάλλεται, ούτε ότι υπάρχει λόγος, να συναχθεί από τη δομή και τους σκοπούς του εν λόγω κανονισμού, στο σύνολό του, ότι πρέπει να έχει αναδρομική ισχύ . Για τις ανάγκες του εν λόγω κανονισμού αρκεί η διατήρηση των ήδη ισχυουσών διατάξεων για τον περιορισμό της παραγωγής και εμπορίας γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων που δεν ανταποκρίνονται στις προϋποθέσεις του άρθρου 2 του κανονισμού, μέχρι τη θέσπιση κανόνων σύμφωνα με το άρθρο 4, παρά τις υπόλοιπες διατάξεις του εν λόγω κανονισμού . Συνεπώς, είναι κατά τη γνώμη μου σαφές ότι η διάταξη αυτή αρχίζει να εφαρμόζεται από την ημερομηνία που τέθηκε σε ισχύ, μόνο για το μέλλον και μόνο για την καθοριζόμενη περίοδο, δηλαδή μέχρι το τέλος της πέμπτης περιόδου εφαρμογής του άρθρου 5γ του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 804/68 ( ΕΕ ειδ . έκδ . 03/003, σ . 82, όπως τροποποιήθηκε ).
Αν αυτό αληθεύει και αν η διάταξη αυτή δεν μπορεί να έχει αναδρομική ισχύ, δεν επηρεάζει προφανώς το αίτημα της Επιτροπής, η οποία ζητεί να αναγνωριστεί ότι, κατά την ημερομηνία καταθέσεως της προσφυγής της και μέχρι τον Ιούλιο του 1987, οι εν λόγω διατάξεις της γαλλικής νομοθεσίας ήταν αντίθετες προς το άρθρο 30 της Συνθήκης .
Υπάρχει, όμως, ένα άλλο σημείο που θεωρώ, επίσης, σημαντικό . Το άρθρο 5 προβλέπει ρητώς, ως απαραίτητη προϋπόθεση, ότι τα κράτη μέλη μπορούν να διατηρήσουν σε ισχύ τις εθνικές κανονιστικές τους ρυθμίσεις μόνο "τηρώντας τους γενικούς κανόνες της Συνθήκης ". Κατά τη γνώμη μου, οι γενικοί αυτοί κανόνες περιλαμβάνουν προφανώς την απαγόρευση των εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων μεταξύ των κρατών μελών του άρθρου 30 . Συνεπώς, εφόσον διαπιστωθεί ότι μια εθνική κανονιστική ρύθμιση συνιστά μέτρο ισοδυνάμου αποτελέσματος προς ποσοτικό περιορισμό, δεν μπορεί νομίμως να διατηρηθεί σε ισχύ, σύμφωνα με το άρθρο 5 . Θεωρώ ως εντελώς αδύνατο διάταξη αυτής της φύσεως να εγκρίνει εθνικές ρυθμίσεις αντίθετες προς το άρθρο 30 της Συνθήκης . Διαφορετική ερμηνεία του άρθρου 5 θα δημιουργούσε, κατά τη γνώμη μου, σοβαρές αμφιβολίες για το κύρος του εν λόγω άρθρου . Σύμφωνα, όμως, με την ερμηνεία που προτείνω, δεν τίθεται παρόμοιο θέμα . Η απαραίτητη αυτή προϋπόθεση αποκλείει τη διατήρηση σε ισχύ εθνικών διατάξεων αντίθετων προς το άρθρο 30, ακόμα και αν θεωρηθεί ότι ο εν λόγω κανονισμός μπορεί να έχει οποιαδήποτε αναδρομική ισχύ .
Σήμερα ο εκπρόσωπος της γαλλικής κυβερνήσεως αναφέρθηκε μάλλον λεπτομερώς στην ανοδική τάση των εισαγωγών υποκαταστάτων γάλακτος στην Κοινότητα και στις ανησυχίες που προκαλούν οι εισαγωγές αυτές στον γαλακτοκομικό τομέα . Τα ζητήματα αυτά εξετάστηκαν κατά την προηγούμενη συνεδρίαση . Θεωρώ ότι, καίτοι μπορούν να εξηγήσουν γιατί εκδόθηκε ο εν λόγω κανονισμός, δεν επηρεάζουν καθόλου την ερμηνεία του .
Καταλήγω, συνεπώς, στο συμπέρασμα ότι όσα είχα διατυπώσει στις προηγούμενες προτάσεις μου δεν επηρεάζονται από το νέο κανονισμό και ότι η πρότασή μου προς το Δικαστήριο παραμένει η ίδια, τόσο ως προς την ουσία όσο και ως προς τα δικαστικά έξοδα, περιλαμβανομένων και εκείνων της παρούσας διαδικασίας .
(*) Μετάφραση από τα αγγλικά .