Προσωρινό κείμενο
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (πέμπτο τμήμα)
της 23ης Απριλίου 2026 (*)
« Προδικαστική παραπομπή – Χώρος ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης – Οδηγία 2008/115/ΕΚ – Επιστροφή των παρανόμως διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών – Άρθρο 11, παράγραφος 2 – Απαγόρευση εισόδου – Διάρκεια – Εθνική ρύθμιση η οποία επιβάλλει, κατ’ αρχήν, απαγόρευση εισόδου και διαμονής για απεριόριστο χρονικό διάστημα σε ορισμένες περιπτώσεις – Τρομοκρατική απειλή »
Στην υπόθεση C‑446/24,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Oberverwaltungsgericht der Freien Hansestadt Bremen (διοικητικό εφετείο του ομόσπονδου κράτους της Βρέμης, Γερμανία) με απόφαση της 17ης Ιουνίου 2024, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 25 Ιουνίου 2024, στο πλαίσιο της δίκης
Freie Hansestadt Bremen
κατά
DT,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πέμπτο τμήμα),
συγκείμενο από τους M. L. Arastey Sahún, πρόεδρο τμήματος, J. Passer, E. Regan (εισηγητή), Δ. Γρατσία και B. Smulders, δικαστές,
γενικός
εισαγγελέας: J. Richard de la Tour
γραμματέας: M. Siekierzyńska, διοικητική υπάλληλος,
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 19ης Ιουνίου 2025,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
–        το Freie Hansestadt Bremen, εκπροσωπούμενο από την F. Müller,
–        ο DT, εκπροσωπούμενος από την C. Graebsch, καθηγήτρια,
–        η Γερμανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τους J. Möller και R. Kanitz,
–        η Δανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την
D. Elkan, τον Μ. Jespersen και την C. A.‑S. Maertens,
–        η Σουηδική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον J. Olsson,
–        η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από την Α. Κατσιμέρου και τον M. Wasmeier,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 2ας Οκτωβρίου 2025,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1        Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 3, σημείο 6, και του άρθρου 11, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/115/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2008, σχετικά με τους κοινούς κανόνες και διαδικασίες στα κράτη μέλη για την επιστροφή των παρανόμως διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών (ΕΕ 2008, L 348, σ. 98).
2        Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ του Freie Hansestadt Bremen (ομόσπονδου κράτους της Βρέμης, Γερμανία, στο εξής: ομόσπονδο κράτος της Βρέμης) και του DT σχετικά με απαγόρευση εισόδου και διαμονής στη Γερμανία η οποία επιβλήθηκε εις βάρος του τελευταίου.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
3        Οι αιτιολογικές σκέψεις 2, 6 και 14 της οδηγίας 2008/115 έχουν ως εξής:
«(2)      Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των Βρυξελλών της 4ης και 5ης Νοεμβρίου 2004 ζήτησε την καθιέρωση μιας αποτελεσματικής πολιτικής απομάκρυνσης και επαναπατρισμού, με βάση κοινούς κανόνες, ώστε οι ενδιαφερόμενοι να επιστρέφουν με ανθρώπινους όρους και με πλήρη σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων και της αξιοπρέπειάς τους.
[...]
(6)      Τα κράτη μέλη θα πρέπει να μεριμνούν ώστε η παύση της παράνομης παραμονής υπηκόων τρίτων χωρών να διενεργείται με δίκαιη και διαφανή διαδικασία. Σύμφωνα με τις γενικές αρχές του δικαίου της ΕΕ, οι αποφάσεις δυνάμει της παρούσας οδηγίας θα πρέπει να λαμβάνονται κατά περίπτωση και να βασίζονται σε αντικειμενικά κριτήρια που να συνεπάγονται ότι η εκτίμηση θα πρέπει να υπερβαίνει το απλό γεγονός της παράνομης διαμονής. Όταν χρησιμοποιούν τυποποιημένα έντυπα για τις αποφάσεις περί επιστροφής, κυρίως αποφάσεις επιστροφής και, εάν εκδοθούν, αποφάσεις απαγόρευσης εισόδου και αποφάσεις απομάκρυνσης, τα κράτη μέλη θα πρέπει να τηρούν αυτή την αρχή και να συμμορφώνονται πλήρως με όλες τις εφαρμοστέες διατάξεις της παρούσας οδηγίας.
[...]
(14)      Θα πρέπει να δοθεί ευρωπαϊκή διάσταση στα αποτελέσματα των εθνικών μέτρων επιστροφής με τη θέσπιση απαγόρευσης της εισόδου που δεν θα επιτρέπει την είσοδο και τη διαμονή στο έδαφος όλων των κρατών μελών. Η διάρκεια της απαγόρευσης εισόδου θα πρέπει να καθορίζεται λαμβανομένων δεόντως υπόψη όλων των σχετικών περιστάσεων κάθε μεμονωμένης περίπτωσης και κανονικά δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τα πέντε χρόνια. [...]»
4        Το άρθρο 1 της οδηγίας αυτής, το οποίο τιτλοφορείται «Αντικείμενο», προβλέπει τα εξής:
«Η παρούσα οδηγία θεσπίζει τους κοινούς κανόνες και διαδικασίες που εφαρμόζουν τα κράτη μέλη για την επιστροφή των παρανόμως διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών, σύμφωνα με τα θεμελιώδη δικαιώματα, ως γενικές αρχές του κοινοτικού και του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένων των υποχρεώσεων προστασίας των προσφύγων και των υποχρεώσεων για τα ανθρώπινα δικαιώματα.»
5        Το άρθρο 3 της εν λόγω οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ορισμοί», ορίζει τα εξής:
«Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, νοούνται ως:
[...]
4.      “απόφαση επιστροφής”: διοικητική ή δικαστική απόφαση ή πράξη με την οποία κηρύσσεται ή αναφέρεται ως παράνομη η παραμονή υπηκόου τρίτης χώρας και του επιβάλλεται ή αναφέρεται υποχρέωση επιστροφής,
[...]
6.      “απαγόρευση εισόδου”: διοικητική ή δικαστική απόφαση ή πράξη με την οποία απαγορεύεται η είσοδος και η παραμονή στο έδαφος των κρατών μελών για ορισμένο χρονικό διάστημα, συνοδευόμενη από απόφαση επιστροφής,
[...]».
6        Κατά το άρθρο 11 της ίδιας οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Απαγόρευση εισόδου»:
«1.      Οι αποφάσεις επιστροφής συνοδεύονται από απαγόρευση εισόδου:
α)      εφόσον δεν έχει χορηγηθεί χρονικό διάστημα οικειοθελούς αναχώρησης, ή
β)      εφόσον δεν έχει εκπληρωθεί η υποχρέωση επιστροφής.
Σε άλλες περιπτώσεις, οι αποφάσεις επιστροφής μπορούν να συνοδεύονται από απαγόρευση εισόδου.
2.      Η διάρκεια της απαγόρευσης εισόδου καθορίζεται λαμβανομένων δεόντως υπόψη όλων των σχετικών περιστάσεων κάθε μεμονωμένης περίπτωσης και, κανονικά, δεν υπερβαίνει τα πέντε χρόνια. Είναι δυνατόν, ωστόσο, να υπερβαίνει την πενταετία, αν ο υπήκοος της τρίτης χώρας αντιπροσωπεύει σοβαρή απειλή για τη δημόσια τάξη, τη δημόσια ασφάλεια ή την εθνική ασφάλεια.
3.      Τα κράτη μέλη εξετάζουν την ανάκληση ή την αναστολή απαγόρευσης εισόδου, όταν υπήκοος τρίτης χώρας για τον οποίο έχει εκδοθεί η απαγόρευση αυτή σύμφωνα με την παράγραφο 1, δεύτερο εδάφιο, μπορεί να αποδείξει ότι έχει αναχωρήσει από το έδαφος κράτους μέλους συμμορφούμενος πλήρως με απόφαση επιστροφής.
[...]
Τα κράτη μέλη μπορούν να μην εκδίδουν, να ανακαλούν ή να αναστέλλουν απαγόρευση εισόδου σε μεμονωμένες περιπτώσεις για ανθρωπιστικούς λόγους.
Τα κράτη μέλη μπορούν να ανακαλούν ή να αναστέλλουν απαγόρευση εισόδου σε μεμονωμένες περιπτώσεις ή σε ορισμένες κατηγορίες περιπτώσεων για άλλους λόγους.
[...]»
Το γερμανικό δίκαιο
7        Το άρθρο 11 του Gesetz über den Aufenthalt, die Erwerbstätigkeit und die Integration von Ausländern im Bundesgebiet (νόμου περί διαμονής, απασχόλησης και ένταξης των αλλοδαπών στην ομοσπονδιακή επικράτεια), της 30ής Ιουλίου 2004 (BGBl. 2004 I, σ. 1950), όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης (στο εξής: AufenthG), το οποίο φέρει τον τίτλο «Απαγόρευση εισόδου και διαμονής», ορίζει τα εξής:
«[...]
(4)      Είναι δυνατόν να αρθεί η απαγόρευση εισόδου και διαμονής ή να μειωθεί η διάρκειά της, προκειμένου να διαφυλαχθούν τα άξια προστασίας συμφέροντα του αλλοδαπού ή εφόσον ο σκοπός της απαγόρευσης αυτής δεν το απαιτεί πλέον. [...]
[…]
(5a)      [...] Αποκλείεται κατ’ αρχήν η μείωση της διάρκειας ή η άρση της απαγόρευσης εισόδου και διαμονής. Η ανώτατη αρχή του ομόσπονδου κράτους μπορεί να επιτρέψει εξαιρέσεις από την αρχή αυτή κατά περίπτωση.
(5b)      Αν ο αλλοδαπός απομακρύνεται από την ομοσπονδιακή επικράτεια βάσει απόφασης απομάκρυνσης που εκδίδεται δυνάμει του άρθρου 58a, πρέπει, κατ’ αρχήν, να επιβληθεί απαγόρευση εισόδου και διαμονής για απεριόριστο χρονικό διάστημα. Στις περιπτώσεις της παραγράφου 5a ή αν ο αλλοδαπός απελάθηκε για έναν από τους λόγους απέλασης που μνημονεύονται στο άρθρο 54, παράγραφος 1, σημεία 1, 2 ή 2a, μπορεί να επιβληθεί απαγόρευση εισόδου και διαμονής για απεριόριστο χρονικό διάστημα κατά περίπτωση. Η παράγραφος 5a, τρίτη και τέταρτη περίοδος, εφαρμόζεται τηρουμένων των αναλογιών.
[...]»
8        Το άρθρο 58a του AufenthG, το οποίο φέρει τον τίτλο «Απόφαση απομάκρυνσης», προβλέπει στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Βάσει προβλέψεων στηριζόμενων σε πραγματικά περιστατικά, η ανώτατη αρχή του ομόσπονδου κράτους μπορεί να λάβει απόφαση απομάκρυνσης, χωρίς να έχει προηγηθεί απέλαση, κατά αλλοδαπού προκειμένου να αποτραπεί ιδιαίτερος κίνδυνος για την ασφάλεια της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας ή τρομοκρατική απειλή. Η απόφαση απομάκρυνσης εκτελείται αμέσως· δεν απαιτείται προειδοποίηση απομάκρυνσης.
[...]»
Η διαφορά της κύριας δίκης και το προδικαστικό ερώτημα
9        Ο προσφεύγων της κύριας δίκης είναι Ρώσος υπήκοος ο οποίος διέμενε στη Βρέμη (Γερμανία) έχοντας άδεια διαμονής.
10      Στις 13 Μαρτίου 2017 ο Senator für Inneres (Υπουργός Εσωτερικών) του ομόσπονδου κράτους της Βρέμης (στο εξής: Υπουργός Εσωτερικών) έλαβε έναντι του προσφεύγοντος, βάσει του άρθρου 58a του AufenthG, μέτρο απομάκρυνσης προς τη Ρωσική Ομοσπονδία, για τον λόγο ότι, σύμφωνα με τα συμπεράσματα των αρμόδιων υπηρεσιών ασφαλείας, υπήρχε κίνδυνος να διαπράξει ο προσφεύγων τρομοκρατική επίθεση στη Γερμανία.
11      Ο εν λόγω προσφεύγων, αφού προσέφυγε ανεπιτυχώς στο Bundesverwaltungsgericht (Ομοσπονδιακό Διοικητικό Δικαστήριο, Γερμανία), στο Bundesverfassungsgericht (Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο, Γερμανία) και στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, απομακρύνθηκε προς τη Ρωσική Ομοσπονδία στις 4 Σεπτεμβρίου 2017. Σήμερα ζει στην εν λόγω τρίτη χώρα.
12      Με απόφαση της 1ης Δεκεμβρίου 2017, η kommunale Ausländerbehörde der Stadtgemeinde Bremen (δημοτική υπηρεσία αλλοδαπών του Δήμου Βρέμης, Γερμανία) έκρινε ότι η ισχύς της απομάκρυνσης που διατάχθηκε βάσει του άρθρου 58a του AufenthG δεν περιοριζόταν σε ορισμένο χρονικό διάστημα.
13      Με απόφαση της 3ης Δεκεμβρίου 2021, η οποία απέκτησε ισχύ δεδικασμένου, το Verwaltungsgericht der Freien Hansestadt Bremen (διοικητικό πρωτοδικείο του ομόσπονδου κράτους της Βρέμης, Γερμανία) ακύρωσε την ανωτέρω απόφαση, με την αιτιολογία ότι δεν είχε ακόμη επιβληθεί εις βάρος του προσφεύγοντος της κύριας δίκης απαγόρευση εισόδου και διαμονής στο έδαφος των κρατών μελών.
14      Με απόφαση της 1ης Φεβρουαρίου 2022, ο Υπουργός Εσωτερικών επέβαλε στον προσφεύγοντα της κύριας δίκης απαγόρευση εισόδου και διαμονής στη Γερμανία για απεριόριστο χρονικό διάστημα. Προς στήριξη της απόφασης αυτής ανέφερε, εν συνόψει, ότι μια τέτοια απαγόρευση απεριόριστης διάρκειας πρέπει κατά κανόνα να επιβάλλεται, βάσει του άρθρου 11, παράγραφος 5b, πρώτη περίοδος, του AufenthG, εις βάρος των προσώπων που έχουν απομακρυνθεί κατ’ εφαρμογήν μέτρου απομάκρυνσης διαταχθέντος δυνάμει του άρθρου 58a του νόμου αυτού. Ο Υπουργός Εσωτερικών υποστήριξε ότι δεν συνέτρεχαν λόγοι εξαίρεσης από τον κανόνα αυτόν στην περίπτωση του προσφεύγοντος, λαμβανομένων υπόψη των συμπερασμάτων των αρμόδιων υπηρεσιών ασφαλείας σχετικά με τη συμπεριφορά του προσφεύγοντος μετά την απομάκρυνσή του καθώς και των κοινωνικών και οικογενειακών δεσμών του με τη Γερμανία. Ο Υπουργός Εσωτερικών έκρινε ότι εξακολουθούσε να υπάρχει ο φόβος να διαπράξει ο προσφεύγων, εάν εισέλθει στο έδαφος της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, τρομοκρατική επίθεση στο έδαφος αυτό.
15      Επιληφθέν της προσφυγής που άσκησε ο προσφεύγων της κύριας δίκης κατά της ανωτέρω απόφασης της 1ης Φεβρουαρίου 2022, το Verwaltungsgericht der Freien Hansestadt Bremen (διοικητικό πρωτοδικείο του ομόσπονδου κράτους της Βρέμης) ακύρωσε την απόφαση αυτή, με την αιτιολογία ότι το άρθρο 11, παράγραφος 5b, πρώτη περίοδος, του AufenthG δεν μπορεί να εφαρμοστεί, διότι η απαγόρευση εισόδου και διαμονής στο έδαφος των κρατών μελών για απεριόριστο χρονικό διάστημα δεν είναι σύμφωνη με το άρθρο 3, σημείο 6, και το άρθρο 11, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/115.
16      Το ομόσπονδο κράτος της Βρέμης άσκησε έφεση κατά της απόφασης του Verwaltungsgericht der Freien Hansestadt Bremen (διοικητικού πρωτοδικείου του ομόσπονδου κράτους της Βρέμης) ενώπιον του Oberverwaltungsgericht der Freien Hansestadt Bremen (διοικητικού εφετείου του ομόσπονδου κράτους της Βρέμης, Γερμανία), το οποίο είναι το αιτούν δικαστήριο.
17      Το τελευταίο παρατηρεί ότι στον προσφεύγοντα της κύριας δίκης επιβλήθηκε απαγόρευση εισόδου και διαμονής στη Γερμανία για απεριόριστο χρονικό διάστημα βάσει του άρθρου 11, παράγραφος 5b, πρώτη περίοδος, του AufenthG. Κατά το άρθρο 3, σημείο 6, της οδηγίας 2008/115, όμως, η «απαγόρευση εισόδου» είναι διοικητική ή δικαστική απόφαση ή πράξη «με την οποία απαγορεύεται» η είσοδος και η παραμονή στο έδαφος των κρατών μελών «για ορισμένο χρονικό διάστημα», το δε άρθρο 11, παράγραφος 2, της οδηγίας επιβάλλει να καθορίζεται η «διάρκεια» της απαγόρευσης αυτής. Επομένως, τίθεται το ζήτημα αν οι εν λόγω διατάξεις της οδηγίας έχουν την έννοια ότι αντιτίθενται στην επιβολή απαγόρευσης εισόδου στο έδαφος των κρατών μελών για απεριόριστο χρονικό διάστημα, όπως αυτή που προβλέπεται, ως γενικός κανόνας, στο άρθρο 11, παράγραφος 5b, πρώτη περίοδος, του AufenthG, εις βάρος αλλοδαπών των οποίων το δικαίωμα διαμονής έπαυσε να ισχύει προκειμένου να αποτραπεί τρομοκρατική απειλή κατά το άρθρο 58a του νόμου αυτού.
18      Το αιτούν δικαστήριο κρίνει αναγκαίο να υποβάλει στο Δικαστήριο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, για τον λόγο ότι το Δικαστήριο δεν έχει ακόμη αποφανθεί επί του συγκεκριμένου ζητήματος και ότι τα εθνικά δικαστήρια, η Γερμανική Κυβέρνηση και η γερμανική θεωρία δίνουν αποκλίνουσες απαντήσεις επ’ αυτού.
19      Ειδικότερα, μέρος της γερμανικής θεωρίας συμφωνεί με την απόφαση του Verwaltungsgericht der Freien Hansestadt Bremen (διοικητικού πρωτοδικείου του ομόσπονδου κράτους της Βρέμης). Κατά το μέρος αυτό της θεωρίας, το Δικαστήριο έχει κρίνει, με την απόφαση της 19ης Σεπτεμβρίου 2013, Filev και Osmani (C‑297/12, EU:C:2013:569, σκέψη 27), ότι από τη φράση «[η] διάρκεια της απαγόρευσης εισόδου καθορίζεται», η οποία περιλαμβάνεται στο άρθρο 11, παράγραφος 2, πρώτη περίοδος, της οδηγίας 2008/115, προκύπτει σαφώς ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να περιορίσουν χρονικώς τα αποτελέσματα κάθε απαγόρευσης εισόδου στο έδαφός τους, και τούτο ανεξαρτήτως αν ο ενδιαφερόμενος υπήκοος τρίτης χώρας έχει υποβάλει σχετική αίτηση. Η ερμηνεία αυτή επιβεβαιώνεται από τον ορισμό της έννοιας της «απαγόρευσης εισόδου» που περιλαμβάνεται στο άρθρο 3, σημείο 6, της οδηγίας. Εξάλλου, κανένα στοιχείο που να οδηγεί σε αντίθετο συμπέρασμα δεν προκύπτει από τη σύσταση (ΕΕ) 2017/2338 της Επιτροπής, της 16ης Νοεμβρίου 2017, για την καθιέρωση κοινού «εγχειριδίου περί επιστροφής» προς χρήση από τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών κατά την εκτέλεση σχετικών με την επιστροφή καθηκόντων (ΕΕ 2017, L 339, σ. 83), το οποίο αναφέρει, μεταξύ άλλων, ότι «Δεν επιτρέπεται η απαγόρευση εισόδου να έχει απεριόριστη διάρκεια: η διάρκεια της απαγόρευσης εισόδου είναι βασικό στοιχείο της απόφασης απαγόρευσης εισόδου».
20      Ωστόσο, ένα άλλο μέρος της γερμανικής θεωρίας εκτιμά ότι η απαγόρευση εισόδου και διαμονής που προβλέπεται στο άρθρο 11, παράγραφος 5b, πρώτη περίοδος, του AufenthG είναι σύμφωνη με το άρθρο 3, σημείο 6, και το άρθρο 11, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/115. Ορισμένοι συγγραφείς που υποστηρίζουν την ερμηνεία αυτή είναι της γνώμης ότι, στο εγχειρίδιο περί επιστροφής που καθιερώθηκε με την εν λόγω σύσταση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έκρινε ότι η «συστηματική έκδοση ισόβιων απαγορεύσεων εισόδου [...], χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι περιστάσεις της εκάστοτε περίπτωσης», αντιβαίνει στην ανωτέρω οδηγία. Κατά την άποψή τους, το άρθρο 11, παράγραφος 5b, πρώτη περίοδος, του AufenthG είναι σύμφωνο με την εν λόγω οδηγία στο μέτρο που αφορά μόνον τις περιπτώσεις του άρθρου 58a του νόμου αυτού, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και εκείνες που αφορούν τα πρόσωπα τα οποία συνιστούν τρομοκρατική απειλή. Τέλος, η σκέψη 27 της απόφασης της 19ης Σεπτεμβρίου 2013, Filev και Osmani (C‑297/12, EU:C:2013:569), πρέπει να εξεταστεί στο πλαίσιο του προδικαστικού ερωτήματος που είχε υποβληθεί στο Δικαστήριο στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση εκείνη. Tο ερώτημα εκείνο αφορούσε μόνον το ζήτημα αν είναι σύμφωνη με το δίκαιο της Ένωσης εθνική διάταξη η οποία εξαρτά τον περιορισμό της διάρκειας της απαγόρευσης εισόδου από την υποβολή, από τον ενδιαφερόμενο υπήκοο τρίτης χώρας, αίτησης με την οποία αυτός ζητεί να επωφεληθεί από την εφαρμογή τέτοιου περιορισμού.
21      Υπό τις συνθήκες αυτές, το Oberverwaltungsgericht der Freien Hansestadt Bremen (διοικητικό εφετείο του ομόσπονδου κράτους της Βρέμης) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
«Έχουν το άρθρο 3, σημείο 6, και το άρθρο 11, παράγραφος 2, της [οδηγίας 2008/115] την έννοια ότι αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση βάσει της οποίας πρέπει, κατά κανόνα, να επιβάλλεται απαγόρευση εισόδου για απεριόριστο χρονικό διάστημα εις βάρος προσώπου του οποίου το δικαίωμα διαμονής έχει παύσει να ισχύει και έναντι του οποίου έχει εκδοθεί απόφαση επιστροφής για τον λόγο ότι το πρόσωπο αυτό συνιστά τρομοκρατική απειλή;»
Επί του προδικαστικού ερωτήματος
Προκαταρκτικές παρατηρήσεις
22      Ο προσφεύγων της κύριας δίκης υποστηρίζει ότι, λαμβανομένου υπόψη του χρονικού διαστήματος που μεσολάβησε μεταξύ της έκδοσης της επίμαχης στην υπόθεση της κύριας δίκης απόφασης επιστροφής, στις 13 Μαρτίου 2017, και της επιβολής της απαγόρευσης εισόδου εις βάρος του, την 1η Φεβρουαρίου 2022, η απαγόρευση αυτή δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι συνδέεται με την εν λόγω απόφαση επιστροφής, όπως απαιτεί η οδηγία 2008/115. Επομένως, με την επιχειρηματολογία του, ο προσφεύγων της κύριας δίκης αμφισβητεί ότι έχει εφαρμογή η οδηγία αυτή σε περίπτωση όπως η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης.
23      Επ’ αυτού, πρέπει να επισημανθεί ότι το άρθρο 3, σημείο 6, της οδηγίας 2008/115 ορίζει την «απαγόρευση εισόδου» ως διοικητική ή δικαστική απόφαση ή πράξη με την οποία απαγορεύεται η είσοδος και η παραμονή στο έδαφος των κρατών μελών για ορισμένο χρονικό διάστημα και η οποία «συνοδε[ύει] απόφαση επιστροφής», η δε τελευταία αυτή απόφαση ορίζεται στο άρθρο 3, σημείο 4, της εν λόγω οδηγίας ως διοικητική ή δικαστική απόφαση ή πράξη με την οποία κηρύσσεται ή αναφέρεται ως παράνομη η παραμονή υπηκόου τρίτης χώρας και του επιβάλλεται ή αναφέρεται υποχρέωση επιστροφής.
24      Εξάλλου, κατά το άρθρο 11, παράγραφος 1, της ανωτέρω οδηγίας, οι αποφάσεις επιστροφής «συνοδεύονται» από απαγόρευση εισόδου εφόσον δεν έχει χορηγηθεί χρονικό διάστημα οικειοθελούς αναχώρησης ή εφόσον δεν έχει εκπληρωθεί η υποχρέωση επιστροφής. Σε άλλες περιπτώσεις, οι αποφάσεις επιστροφής μπορούν να «συνοδεύονται» από «απαγόρευση εισόδου».
25      Από τα όσα εκτέθηκαν στις σκέψεις 23 και 24 της παρούσας απόφασης συνάγεται ότι η «απαγόρευση εισόδου», κατά την έννοια της οδηγίας 2008/115, θεωρείται ότι συμπληρώνει την απόφαση επιστροφής, απαγορεύοντας στον ενδιαφερόμενο για ορισμένο διάστημα μετά την «επιστροφή» του, όπως ο όρος αυτός ορίζεται στο άρθρο 3, σημείο 3, της οδηγίας, και, συνεπώς, μετά την αποχώρησή του από το έδαφος των κρατών μελών να εισέλθει εκ νέου στο έδαφος αυτό και να διαμείνει εκεί. Κατά συνέπεια, η απαγόρευση εισόδου παράγει τα αποτελέσματά της μόνον αφότου ο ενδιαφερόμενος εγκαταλείψει πράγματι το εν λόγω έδαφος (απόφαση της 3ης Ιουνίου 2021, Westerwaldkreis, C‑546/19, EU:C:2021:432, σκέψη 52 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
26      Όπως, όμως, προκύπτει από τη νομολογία, η απαγόρευση εισόδου δεν πρέπει κατ’ ανάγκην να ληφθεί ταυτόχρονα με απόφαση επιστροφής ούτε καν να επιβληθεί εντός σύντομου χρονικού διαστήματος από την έκδοση τέτοιας απόφασης (πρβλ. απόφαση της 1ης Αυγούστου 2025, Al Hoceima και Boghni, C‑636/23 και C‑637/23, EU:C:2025:603, σκέψη 66). Επομένως, αρκεί η ανωτέρω «απαγόρευση εισόδου» να έχει επιβληθεί σε συνέχεια της απόφασης με την οποία το κράτος μέλος υποδοχής ανακάλεσε, για τον ίδιο λόγο, το δικαίωμα διαμονής του ενδιαφερόμενου υπηκόου τρίτης χώρας στο έδαφός του [βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 27ης Απριλίου 2023, M. D. (Απαγόρευση εισόδου στην Ουγγαρία), C‑528/21, EU:C:2023:341, σκέψη 80].
27      Εν προκειμένω, από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι η απόφαση περί απαγόρευσης στον προσφεύγοντα της κύριας δίκης να εισέλθει στη Γερμανία «συνδέεται» με την απόφαση, η οποία εκδόθηκε για τον ίδιο λόγο, περί ανάκλησης του δικαιώματος διαμονής του στη Γερμανία και περί απέλασής του, δηλαδή για τον λόγο ότι, κατά τις αρμόδιες υπηρεσίες ασφαλείας, υπήρχε κίνδυνος ο προσφεύγων της κύριας δίκης να διαπράξει τρομοκρατική επίθεση στη Γερμανία.
28      Επιπλέον, φαίνεται, πράγμα το οποίο εναπόκειται πάντως στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει, ότι η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης απόφαση επιστροφής εκδόθηκε χωρίς να έχει προβλεφθεί χρονικό διάστημα οικειοθελούς αναχώρησης και, ως εκ τούτου, όπως προκύπτει από τη σκέψη 24 της παρούσας απόφασης, σύμφωνα με το άρθρο 11, παράγραφος 1, της οδηγίας 2008/115, η αρμόδια γερμανική αρχή όφειλε να επιβάλει απαγόρευση εισόδου στον προσφεύγοντα της κύριας δίκης.
29      Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ της έκδοσης της απόφασης επιστροφής και της επίμαχης στην υπόθεση της κύριας δίκης απαγόρευσης εισόδου έχει ως συνέπεια την εξαίρεση της απαγόρευσης αυτής από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2008/115.
Επί της ουσίας
30      Με το προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 3, σημείο 6, και το άρθρο 11, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/115 έχουν την έννοια ότι αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση κατά την οποία η επιβολή απαγόρευσης εισόδου στο έδαφος των κρατών μελών για απεριόριστο χρονικό διάστημα εις βάρος παρανόμως διαμένοντος υπηκόου τρίτης χώρας έναντι του οποίου έχει εκδοθεί απόφαση επιστροφής επιτάσσεται, κατ’ αρχήν, όταν η τελευταία αυτή απόφαση στηρίζεται στην ύπαρξη τρομοκρατικής απειλής.
31      Κατά πάγια νομολογία, για την ερμηνεία διάταξης του δικαίου της Ένωσης, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όχι μόνον το γράμμα της, αλλά και το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται και οι σκοποί που επιδιώκονται με τη ρύθμιση της οποίας η εν λόγω διάταξη αποτελεί μέρος (απόφαση της 13ης Φεβρουαρίου 2025, Latvijas Sabiedriskais Autobuss, C‑684/23, EU:C:2025:90, σκέψη 48 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
32      Όσον αφορά, κατ’ αρχάς, το γράμμα του άρθρου 3, σημείο 6, και του άρθρου 11, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/115, υπενθυμίζεται ότι η πρώτη αυτή διάταξη ορίζει την «απαγόρευση εισόδου» ως διοικητική ή δικαστική απόφαση ή πράξη η οποία συνοδεύει απόφαση επιστροφής και με την οποία απαγορεύεται η είσοδος και η παραμονή στο έδαφος των κρατών μελών «για ορισμένο χρονικό διάστημα». Το δε άρθρο 11, παράγραφος 2, της οδηγίας ορίζει, στην πρώτη του περίοδο, ότι η διάρκεια της απαγόρευσης εισόδου καθορίζεται λαμβανομένων δεόντως υπόψη «όλων των σχετικών περιστάσεων κάθε μεμονωμένης περίπτωσης» και, κανονικά, δεν υπερβαίνει τα πέντε χρόνια, ενώ, στη δεύτερη περίοδό του, διευκρινίζεται ότι η διάρκεια της απαγόρευσης εισόδου «[ε]ίναι δυνατόν, ωστόσο, να υπερβαίνει την πενταετία», εάν ο υπήκοος τρίτης χώρας αντιπροσωπεύει σοβαρή απειλή για τη δημόσια τάξη, τη δημόσια ασφάλεια ή την εθνική ασφάλεια.
33      Κατά πρώτον, από το ίδιο το γράμμα του εν λόγω άρθρου 11, παράγραφος 2, πρώτη περίοδος, προκύπτει ότι η διάρκεια της απαγόρευσης εισόδου πρέπει κανονικά να περιορίζεται σε πέντε έτη.
34      Αντιθέτως, κανένα ανώτατο χρονικό όριο δεν επιβάλλεται ρητώς στην περίπτωση κατά την οποία ο υπήκοος τρίτης χώρας συνιστά σοβαρή απειλή για τη δημόσια τάξη, τη δημόσια ασφάλεια ή την εθνική ασφάλεια, δεδομένου ότι η δεύτερη περίοδος της παραγράφου 2 του άρθρου 11 της οδηγίας 2008/115 προβλέπει απλώς ότι η διάρκεια της απαγόρευσης εισόδου «[ε]ίναι δυνατόν, ωστόσο, να υπερβαίνει την πενταετία» σε μια τέτοια περίπτωση. Το γεγονός, όμως, ότι η πρώτη περίοδος της παραγράφου αυτής αναφέρεται ρητώς σε μέγιστη χρονική διάρκεια περιοριζόμενη, «κανονικά», σε πέντε έτη υποδηλώνει ότι, εάν ο νομοθέτης της Ένωσης είχε θελήσει να επιβάλει μέγιστη χρονική διάρκεια και στην περίπτωση κατά την οποία ο υπήκοος τρίτης χώρας συνιστά σοβαρή απειλή για τη δημόσια τάξη, τη δημόσια ασφάλεια ή την εθνική ασφάλεια, θα το είχε ορίσει ρητώς (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 19ης Σεπτεμβρίου 2013, Filev και Osmani, C‑297/12, EU:C:2013:569, σκέψη 30).
35      Υπό το πρίσμα αυτό, η αναφορά, στο άρθρο 3, σημείο 6, της οδηγίας 2008/115, στο γεγονός ότι η απαγόρευση εισόδου απαγορεύει την είσοδο και την παραμονή στο έδαφος των κρατών μελών για «ορισμένο» χρονικό διάστημα δεν έχει κατ’ ανάγκην την έννοια ότι επιβάλλει στις εθνικές αρχές να προβλέπουν, σε κάθε περίπτωση, τον χρονικό περιορισμό της διάρκειας της επιβαλλόμενης απαγόρευσης εισόδου, αλλά μπορεί επίσης να ερμηνευθεί, όπως υποστήριξαν η Δανική και η Σουηδική Κυβέρνηση και επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 25 των προτάσεών του, υπό την έννοια ότι συνεπάγεται ότι, σε κάθε περίπτωση, οι αρμόδιες εθνικές αρχές υποχρεούνται να «καθορίζουν», στην απόφαση με την οποία επιβάλλουν μια τέτοια απαγόρευση, τη διάρκεια της απαγόρευσης κατά τρόπο ακριβή και αιτιολογημένο, είτε αυτή είναι περιορισμένη είτε είναι απεριόριστη.
36      Κατά δεύτερον, από το ίδιο το γράμμα της πρώτης περιόδου της παραγράφου 2 του άρθρου 11 της οδηγίας 2008/115 προκύπτει ότι η διάρκεια της απαγόρευσης εισόδου πρέπει να καθορίζεται λαμβανομένων δεόντως υπόψη όλων των σχετικών περιστάσεων κάθε μεμονωμένης περίπτωσης. Μολονότι, όπως προκύπτει από τη σκέψη 34 της παρούσας απόφασης, η δεύτερη περίοδος της παραγράφου αυτής προβλέπει τη δυνατότητα των κρατών μελών να υπερβαίνουν την πενταετή, κανονικά, διάρκεια που προβλέπεται στην ως άνω πρώτη περίοδο σε περίπτωση σοβαρής απειλής για τη δημόσια τάξη, τη δημόσια ασφάλεια ή την εθνική ασφάλεια, η δεύτερη αυτή περίοδος δεν προβλέπει, αντιθέτως, εξαίρεση, ακόμη και σε μια τέτοια περίπτωση, από την υποχρέωση των κρατών μελών να λαμβάνουν δεόντως υπόψη όλες τις σχετικές περιστάσεις της συγκεκριμένης περίπτωσης.
37      Περαιτέρω, όσον αφορά το πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται το άρθρο 3, σημείο 6, και το άρθρο 11, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/115, υπενθυμίζεται, κατά πρώτον, ότι το άρθρο 11, παράγραφος 3, της οδηγίας 2008/115 προβλέπει τις περιστάσεις υπό τις οποίες τα κράτη μέλη, αφενός, υποχρεούνται να εξετάζουν τη δυνατότητα ανάκλησης ή αναστολής απαγόρευσης εισόδου και, αφετέρου, δύνανται να μην επιβάλλουν, να ανακαλούν ή να αναστέλλουν μια τέτοια απαγόρευση. Μέσω των εν λόγω υποχρεώσεων και δυνατοτήτων θα μπορούσε, κατά περίπτωση, να διασφαλιστεί η τήρηση των ουσιαστικών και διαδικαστικών εγγυήσεων που προβλέπει η οδηγία και να εξασφαλιστεί ότι μια απαγόρευση για απεριόριστο χρονικό διάστημα δεν θα συνεχίσει να παράγει αποτελέσματα πέραν του χρονικού σημείου από το οποίο αυτή δεν μπορεί πλέον να θεωρηθεί αναγκαία και ανάλογη προς τον σκοπό τον οποίο επιδιώκει.
38      Κατά δεύτερον, η αιτιολογική σκέψη 6 της οδηγίας 2008/115 αναφέρει ότι οι αποφάσεις δυνάμει της οδηγίας αυτής θα πρέπει να λαμβάνονται «κατά περίπτωση», ενώ η αιτιολογική σκέψη 14 της οδηγίας, η οποία αποτελεί τη βάση του άρθρου 11, παράγραφος 2, πρώτη περίοδος, αναφέρει ότι η διάρκεια της απαγόρευσης εισόδου θα πρέπει να καθορίζεται «λαμβανομένων δεόντως υπόψη όλων των σχετικών περιστάσεων κάθε μεμονωμένης περίπτωσης», επιβεβαιώνοντας έτσι την ερμηνεία της τελευταίας αυτής διάταξης κατά την οποία, ακόμη και σε περίπτωση τρομοκρατικής απειλής, η απόφαση σχετικά με τη διάρκεια της απαγόρευσης εισόδου, όπως και κάθε απόφαση δυνάμει της εν λόγω οδηγίας, πρέπει να λαμβάνει υπόψη όλες τις σχετικές περιστάσεις της συγκεκριμένης περίπτωσης.
39      Τέλος, όσον αφορά τους σκοπούς τους οποίους επιδιώκουν το άρθρο 3, σημείο 6, και το άρθρο 11, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/115 και, γενικότερα, η οδηγία αυτή, υπενθυμίζεται ότι ο σκοπός του άρθρου 11, παράγραφος 2, της οδηγίας συνίσταται, μεταξύ άλλων, στο να διασφαλιστεί ότι η διάρκεια μιας απαγόρευσης εισόδου δεν θα υπερβαίνει την πενταετία, εκτός εάν το συγκεκριμένο πρόσωπο συνιστά σοβαρή απειλή για τη δημόσια τάξη, τη δημόσια ασφάλεια ή την εθνική ασφάλεια (απόφαση της 19ης Σεπτεμβρίου 2013, Filev και Osmani, C‑297/12, EU:C:2013:569, σκέψη 32).
40      Εξάλλου, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι η απαγόρευση εισόδου αποτελεί μέσο αύξησης της αποτελεσματικότητας της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα των επιστροφών, το οποίο εξασφαλίζει ότι, για ορισμένο χρονικό διάστημα μετά την απομάκρυνση παρανόμως διαμένοντος υπηκόου τρίτης χώρας, αυτός δεν θα μπορεί να επιστρέψει νομίμως στο έδαφος των κρατών μελών. Ειδικότερα, το εργαλείο αυτό εντάσσεται στον σκοπό της ίδιας της οδηγίας, η οποία, όπως προκύπτει από την αιτιολογική της σκέψη 2, επιδιώκει την καθιέρωση μιας αποτελεσματικής πολιτικής απομάκρυνσης και επαναπατρισμού, με βάση κοινούς κανόνες, ώστε οι ενδιαφερόμενοι να επιστρέφουν με ανθρώπινους όρους και με πλήρη σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων και της αξιοπρέπειάς τους [πρβλ. απόφαση της 27ης Απριλίου 2023, M. D. (Απαγόρευση εισόδου στην Ουγγαρία), C‑528/21, EU:C:2023:341, σκέψεις 72 και 77 καθώς και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
41      Πράγματι, ο ίδιος ο σκοπός της οδηγίας 2008/115 συνίσταται, όπως προκύπτει από το άρθρο 1 αυτής, στη θέσπιση των κοινών κανόνων και διαδικασιών που πρέπει να εφαρμόζονται στα κράτη μέλη για την επιστροφή των παρανόμως διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών, σύμφωνα με τα θεμελιώδη δικαιώματα ως γενικές αρχές του δικαίου της Ένωσης καθώς και με το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένων των υποχρεώσεων προστασίας των προσφύγων και των υποχρεώσεων για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
42      Τυχόν ερμηνεία, όμως, του άρθρου 3, σημείο 6, και του άρθρου 11, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/115 υπό την έννοια ότι αναγνωρίζουν τη δυνατότητα των αρμόδιων εθνικών αρχών να αποφασίζουν, λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των περιστάσεων της συγκεκριμένης περίπτωσης, ότι η ύπαρξη τρομοκρατικής απειλής δικαιολογεί την επιβολή απαγόρευσης εισόδου για απεριόριστο χρονικό διάστημα έναντι του ενδιαφερόμενου υπηκόου τρίτης χώρας ουδόλως θίγει τον σκοπό των διατάξεων αυτών ο οποίος υπενθυμίστηκε στη σκέψη 39 της παρούσας απόφασης. Αντιθέτως, η ερμηνεία αυτή διασφαλίζει ότι τα κράτη μέλη μπορούν να κάνουν πλήρη χρήση του αποτελεσματικού εργαλείου που συνίσταται στην απαγόρευση εισόδου προκειμένου να διαφυλάξουν την ασφάλεια του αντίστοιχου εδάφους τους, εξασφαλίζοντας παράλληλα ότι η διάρκεια ισχύος του εργαλείου αυτού δικαιολογείται βάσει των ειδικών περιστάσεων της συγκεκριμένης περίπτωσης, με σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων των ενδιαφερόμενων προσώπων.
43      Η εν λόγω ερμηνεία επιβεβαιώνεται από τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου κατά την οποία το γεγονός ότι υπήκοος τρίτης χώρας συνιστά σοβαρή απειλή για τη δημόσια τάξη, όπως τρομοκρατική απειλή, μπορεί, αφ’ εαυτού, να αρκεί για να γίνει δεκτό ότι οι αρμόδιες εθνικές αρχές δικαιούνται, βάσει εξέτασης του συνόλου των κρίσιμων περιστάσεων που χαρακτηρίζουν την κατάσταση του προσώπου αυτού, όχι μόνο να λάβουν μέτρο απέλασης από την εθνική επικράτεια κατά του εν λόγω υπηκόου, αλλά και να επιβάλουν απαγόρευση εισόδου για απεριόριστο χρονικό διάστημα εις βάρος του, χωρίς να μπορεί να τους προσαφθεί ότι παρέβησαν κατ’ αυτόν τον τρόπο το άρθρο 8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, που υπογράφηκε στη Ρώμη στις 4 Νοεμβρίου 1950, το οποίο αφορά το δικαίωμα στον σεβασμό της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής (πρβλ. αποφάσεις του ΕΔΔΑ της 25ης Μαρτίου 2010, Mutlag κατά Γερμανίας, CE:ECHR:2010:0325JUD004060105, § 60 έως 63, της 30ής Νοεμβρίου 2021, Avci κατά Δανίας, CE:ECHR:2021:1130JUD004024019, § 35 έως 39, της 22ας Μαρτίου 2022, Laraba κατά Δανίας, CE:ECHR:2022:0322DEC002678119, § 32 έως 35, και της 5ης Σεπτεμβρίου 2023, Al-Masudi κατά Δανίας, CE:ECHR:2023:0905JUD003574021, § 33 έως 36).
44      Εν προκειμένω, το ομόσπονδο κράτος της Βρέμης και η Γερμανική Κυβέρνηση τονίζουν, πρώτον, ότι ο επίμαχος στην υπόθεση της κύριας δίκης κανόνας επιτρέπει ο ίδιος να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαίτερες περιστάσεις κάθε περίπτωσης, δεδομένου ότι ο εθνικός νομοθέτης, διακρίνοντας ανάλογα με τη σοβαρότητα των παραβάσεων καθώς και τη φύση και τη σοβαρότητα των κινδύνων που πρέπει να προληφθούν, θέσπισε τυποποιημένους κανόνες για ορισμένες κατηγορίες καταστάσεων, χωρίς ωστόσο να προβλέπει την επιβολή απαγορεύσεων εισόδου για απεριόριστο χρονικό διάστημα σε όλες τις περιπτώσεις.
45      Δεύτερον, από τα στοιχεία που υποβλήθηκαν στο Δικαστήριο προκύπτει ότι ο επίμαχος στην υπόθεση της κύριας δίκης «βασικός» κανόνας υπόκειται σε εξαιρέσεις, δεδομένου ότι ορισμένες εξαιρετικές και ιδιαίτερες περιστάσεις επιτρέπουν, κατά περίπτωση, την παρέκκλιση από τον κανόνα αυτόν. Ειδικότερα, από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως προκύπτει ότι, εν προκειμένω, ο Υπουργός Εσωτερικών έκρινε ότι δεν συνέτρεχαν λόγοι παρέκκλισης από τον κανόνα αυτόν στην περίπτωση του προσφεύγοντος της κύριας δίκης, λαμβανομένων υπόψη των συμπερασμάτων των αρμόδιων υπηρεσιών ασφαλείας σχετικά με τη συμπεριφορά του προσφεύγοντος μετά την απομάκρυνσή του καθώς και των κοινωνικών και οικογενειακών δεσμών του με τη Γερμανία. Συνεπώς, επισημαίνεται ότι, μολονότι υφίσταται γενικός κανόνας ο οποίος έχει εφαρμογή σε καταστάσεις όπως η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης, η δυνατότητα παρέκκλισης από αυτόν προϋποθέτει, τουλάχιστον, τη συνεκτίμηση των ειδικών περιστάσεων της συγκεκριμένης περίπτωσης.
46      Τρίτον, το ομόσπονδο κράτος της Βρέμης και η Γερμανική Κυβέρνηση υπογραμμίζουν τη δυνατότητα να εξακριβωθεί αν εξακολουθούν να υφίστανται οι ιδιαίτερες περιστάσεις που οδήγησαν στην επιβολή απαγόρευσης εισόδου για απεριόριστο χρονικό διάστημα. Σε περίπτωση μόνιμης μεταβολής της συμπεριφοράς του υπηκόου τρίτης χώρας, οι διατάξεις του άρθρου 11, παράγραφοι 4 και 5b, του AufenthG ορίζουν ρητώς ότι είναι δυνατόν να αρθεί η απαγόρευση εισόδου και διαμονής ή να μειωθεί η διάρκειά της εκ των υστέρων.
47      Εναπόκειται, εν τέλει, στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει αν η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης γερμανική ρύθμιση καθιστά δυνατή την αποτελεσματική συνεκτίμηση του συνόλου των κρίσιμων περιστάσεων κάθε συγκεκριμένης περίπτωσης κατά τρόπον ώστε να δικαιολογείται όχι μόνον η διαπίστωση της ύπαρξης τρομοκρατικής απειλής, αλλά και η εφαρμογή του κανόνα που επιβάλλει, κατ’ αρχήν, απαγόρευση εισόδου στο έδαφος των κρατών μελών για απεριόριστο χρονικό διάστημα λόγω της έκδοσης απόφασης επιστροφής στηριζόμενης στην ύπαρξη τέτοιας απειλής.
48      Κατόπιν όλων των ανωτέρω, στο υποβληθέν προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 3, σημείο 6, και το άρθρο 11, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/115 έχουν την έννοια ότι δεν αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση κατά την οποία η επιβολή απαγόρευσης εισόδου στο έδαφος των κρατών μελών για απεριόριστο χρονικό διάστημα εις βάρος παρανόμως διαμένοντος υπηκόου τρίτης χώρας έναντι του οποίου έχει εκδοθεί απόφαση επιστροφής επιτάσσεται, κατ’ αρχήν, όταν η τελευταία αυτή απόφαση στηρίζεται στην ύπαρξη τρομοκρατικής απειλής, υπό την προϋπόθεση ότι η αρμόδια εθνική αρχή μπορεί να λάβει δεόντως υπόψη όλες τις σχετικές περιστάσεις κάθε μεμονωμένης περίπτωσης προκειμένου να δικαιολογήσει τη διαπίστωση της ύπαρξης τέτοιας απειλής καθώς και την εφαρμογή της ρύθμισης αυτής στην εκάστοτε συγκεκριμένη περίπτωση.
Επί των δικαστικών εξόδων
49      Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πέμπτο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 3, σημείο 6, και το άρθρο 11, παράγραφος 2, της οδηγίας 2008/115/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2008, σχετικά με τους κοινούς κανόνες και διαδικασίες στα κράτη μέλη για την επιστροφή των παρανόμως διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών,
έχουν την έννοια ότι:
δεν αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση κατά την οποία η επιβολή απαγόρευσης εισόδου στο έδαφος των κρατών μελών για απεριόριστο χρονικό διάστημα εις βάρος παρανόμως διαμένοντος υπηκόου τρίτης χώρας έναντι του οποίου έχει εκδοθεί απόφαση επιστροφής επιτάσσεται, κατ’ αρχήν, όταν η τελευταία αυτή απόφαση στηρίζεται στην ύπαρξη τρομοκρατικής απειλής, υπό την προϋπόθεση ότι η αρμόδια εθνική αρχή μπορεί να λάβει δεόντως υπόψη όλες τις σχετικές περιστάσεις κάθε μεμονωμένης περίπτωσης προκειμένου να δικαιολογήσει τη διαπίστωση της ύπαρξης τέτοιας απειλής καθώς και την εφαρμογή της ρύθμισης αυτής στην εκάστοτε συγκεκριμένη περίπτωση.
(υπογραφές)
*      Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.