62020CJ0700_RES
Kawża C‑700/20
London Steam-Ship Owners’ Mutual Insurance Association Limited
vs
Kingdom of Spain
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-High Court of Justice (England & Wales), Queen’s Bench Division (Administrative Court))
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (Awla Manja) tal‑20 ta’ Ġunju 2022
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili – Regolament (KE) Nru 44/2001 – Rikonoxximent ta’ deċiżjoni mogħtija fi Stat Membru ieħor – Motivi ta’ nuqqas ta’ rikonoxximent – Il-punt 3 tal-Artikolu 34 – Deċiżjoni irrikonċiljabbli ma’ deċiżjoni mogħtija preċedentement bejn l-istess partijiet fl-Istat Membru fejn jintalab ir-rikonoxximent – Kundizzjonijiet – Osservanza, permezz mogħtija preċedentement u li tinkorpora t-termini ta’ deċiżjoni ta’ arbitraġġ ta’ dispożizzjonijiet u ta’ għanjiet fundamentali tar-Regolament (KE) Nru 44/2001 – Il-punt 1 tal-Artikolu 34 – Rikonoxximent manifestament kuntrarju għall-ordni pubbliku tal-Istat Membru mitlub – Kundizzjonijiet”
Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili – Ġurisdizzjoni u eżekuzzjoni tas-sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali – Regolament Nru 44/2001 – Kamp ta’ applikazzjoni – Materji esklużi – Arbitraġġ – Rikonoxximent u eżekuzzjoni minn qorti nazzjonali ta’ deċiżjoni ta’ arbitraġġ – Deċiżjoni li tinkorpora t-termini ta’ deċiżjoni ta’ arbitraġġ – Kwistjoni li taqa’ taħt id-dritt nazzjonali u d-dritt internazzjonali applikabbli – Esklużjoni mill-kamp ta’ applikazzjoni
(Konvenzjoni tas‑27 ta’ Settembru 1968; Artikolu 4(1); Regolament tal-Kunsill Nru 44/2001, Artikolu 1(2)(d))
(ara l-punti 43-45, 47)
Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili – Ġurisdizzjoni u eżekuzzjoni tas-sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali – Regolament Nru 44/2001 – Rikonoxximent u eżekuzzjoni tas-sentenzi – Kunċett ta’ deċiżjoni – Deċiżjoni li tirkorpora t-termini ta’ deċiżjoni ta’ arbitraġġ – Inklużjoni – Kundizzjonijiet – Verifika tal-osservanza ta’ dispożizzjonijiet u tal-għanjiet fundamentali tar-Regolament Nru 44/2001 – Assenza – Deċiżjoni li ma tistax tostakola r-rikonoxximent ta’ sentenza mogħtija minn Stat Membru ieħor
(Regolament tal‑Kunsill Nru 44/2001, premessa 16 u l-Artikolu 27 u l-punt 3 tal-Artikolu 34)
(ara l-punti 48-50, 53-57, 71-73, u d-dispożittiv 1)
Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili – Ġurisdizzjoni u eżekuzzjoni tas-sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali – Regolament Nru 44/2001 – Ġurisdizzjoni fil-qasam tal-assigurazzjonijiet – Għanijiet – Protezzjoni tal-parti ż-żgħira
(Regolament tal-Kunsill Nru 44/2001, il-punt 3 tal-Artikolu 34)
(ara l-punti 59-62)
Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili – Ġurisdizzjoni u eżekuzzjoni tas-sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali – Regolament Nru 44/2001 – Lis alibi pendens – Talbiet bejn l-istess partijiet, li għandhom l-istess kawżali u l-istess suġġett – Obbligu ta’ astensjoni tal-qorti adita fit-tieni lok – Kundizzjonijiet
(Regolament tal-Kunsill Nru 44/2001, Artikolu 27)
(ara l-punti 64, 68, 69)
Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili – Ġurisdizzjoni u eżekuzzjoni tas-sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali – Regolament Nru 44/2001 – Rikonoxximent u eżekuzzjoni tas-sentenzi – Motivi tar-rifjut – Ksur tal-ordni pubbliku tal-Istat mitlub – Kunċett – Awtorità ta’ res judicata marbuta ma’ deċiżjoni mogħtija preċedentement – Deċiżjoni li tinkorpora t-termini ta’ deċiżjoni ta’ arbitraġġ – Inapplikabbiltà tal-punt 3 tal-Artikolu 34 tar-Regolament Nru 44/2001 ta’ din id-deċiżjoni– Esklużjoni
(Regolament tal‑Kunsill Nru 44/2001, il-punti 1 u 3 tal-Artikolu 34))
(ara l-punti 77-80, u d-dispożittiv 2)
Sunt
Wara n-nawfraġju, fl-2002, tat-tanker taż-żejt Prestige barra mill-kosta Spanjola, li kkawża danni ambjentali sostanzjali, infetħu proċeduri kriminali fi Spanja kontra, b’mod partikolari, il-kaptan ta’ dan il-bastiment.
Fil-kuntest ta’ din il-proċedura, inbdew kawżi ċivili minn diversi persuni ġuridiċi, fosthom l-Istat Spanjol, kontra l-kaptan u l-proprjetarji tal-Prestige u kontra l-London P&I Club, assiguratur responsabbli għall-bastiment u l-proprjetarji tiegħu. Dawn il-konvenuti kollha ġew iddikjarati responsabbli ċivilment mill-qrati Spanjoli. Permezz ta’ digriet ta’ eżekuzzjoni tal‑1 ta’ Marzu 2019, l-Audiencia Provincial de A Coruña (il-Qorti Provinċjali ta’ A Coruña, Spanja) stabbilixxiet l-ammonti li kull rikorrent, fosthom l-Istat Spanjol, kellu d-dritt jeżiġi mill-konvenuti rispettivi.
Issa, wara l-preżentata tal-imsemmija kawżi ċivili quddiem il-qrati Spanjoli, il-London P&I Club, min-naħa tiegħu, beda proċedura ta’ arbitraġġ fir-Renju Unit, intiża sabiex jiġi kkonstatat li, skont il-klawżola ta’ arbitraġġ li tinsab fil-kuntratt ta’ assigurazzjoni konkluż mal-proprjetarji tal-Prestige, ir-Renju ta’ Spanja kellu jressaq it-talbiet tiegħu fil-kuntest ta’ dan l-arbitraġġ, minflok fi Spanja, u li r-responsabbiltà tiegħu ta’ assiguratur ma setgħetx tiġi stabbilita fir-rigward ta’ dan tal-aħħar. Fil-fatt, il-kuntratt ta’ assigurazzjoni jistipula li, skont il-klawżola “pay to be paid” (ħallas sabiex titħallas), l-assigurat għandu l-ewwel nett iħallas lill-vittma l-kumpens dovut qabel ma jkun jista’ jirkupra l-ammont tagħhom mingħand l-assiguratur. It-Tribunal ta’ arbitraġġ laqa’ din it-talba, billi kkunsidra li d-dritt Ingliż kien japplika għall-kuntratt. Adita mil-London P&I Club skont il-liġi nazzjonali dwar l-arbitraġġ (
1
), il-High Court of Justice (
2
), fit‑22 ta’ Ottubru 2013, awtorizzat l-eżekuzzjoni tad-deċiżjoni ta’ arbitraġġ fit-territorju nazzjonali u tat, fl-istess jum, sentenza li tinkorpora t-termini ta’ din id-deċiżjoni. L-appell ippreżentat mir-Renju ta’ Spanja kontra din l-awtorizzazzjoni ġie miċħud.
Ir-Renju ta’ Spanja sussegwentement talab u kiseb ir-rikonoxximent fir-Renju Unit, ibbażat fuq l-Artikolu 33 tar-Regolament Nru 44/2001 (
3
), tad-digriet ta’ eżekuzzjoni tal‑1 ta’ Marzu 2019 tal-Qorti Provinċjali ta’ A Coruña. Madankollu, il-London P&I Club appella minn dan ir-rikonoxximent quddiem il-High Court of Justice.
Adita b’talba għal deċiżjoni preliminari mressqa minn din il-qorti tal-aħħar, il-Qorti tal-Ġustizzja tippreċiża b’mod partikolari l-kundizzjonijiet li fihom sentenza mogħtija minn qorti ta’ Stat Membru u li tinkorpora t-termini ta’ deċiżjoni ta’ arbitraġġ tista’ tikkostitwixxi deċiżjoni, fis-sens tal-punt 3 tal-Artikolu 34 tar-Regolament Nru 44/2001 (
4
), li tista’ tostakola, f’dan l-Istat Membru, ir-rikonoxximent ta’ sentenza mogħtija minn qorti fi Stat Membru ieħor.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Il-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi li sentenza li tinkorpora t-termini ta’ deċiżjoni ta’ arbitraġġ taqa’ taħt l-esklużjoni tal-arbitraġġ prevista mir-Regolament Nru 44/20011 (
5
) u ma tistax tibbenefika mir-rikonoxximent reċiproku bejn l-Istati Membri u tiċċirkola fl-ispazju ġudizzjarju tal-Unjoni skont id-dispożizzjonijiet tal-imsemmi regolament.
Madankollu, tali sentenza tista’ titqies bħala sentenza, fis-sens tal-punt 3 tal-Artikolu 34 tal-istess regolament, li tista’ tostakola, fl-Istat Membru li fih tkun ingħatat, ir-rikonoxximent ta’ sentenza mogħtija minn qorti fi Stat Membru ieħor, jekk din tkun irrikonċiljabbli ma’ dik is-sentenza. Fil-fatt, il-kunċett ta’ “sentenza” huwa s-suġġett ta’ definizzjoni wiesgħa fir-Regolament Nru 44/2001. Barra minn hekk, l-Artikolu 34(3) ta’ dan ir-regolament għandu għan speċifiku, jiġifieri li jipproteġi l-integrità tal-ordinament ġuridiku intern ta’ Stat Membru u li jiggarantixxi li l-ordni soċjali tiegħu ma jiġix iddisturbat mill-obbligu li jirrikonoxxi sentenza mogħtija minn Stat Membru ieħor li hija irrikonċiljabbli ma’ sentenza mogħtija, bejn l-istess partijiet, mill-qrati tiegħu stess.
Madankollu, huwa differenti fil-każ fejn id-deċiżjoni tal-arbitraġġ li tagħha din is-sentenza tinkorpora t-termini tkun ġiet adottata f’ċirkustanzi li ma kinux jippermettu l-adozzjoni, fl-osservanza tad-dispożizzjonijiet u tal-għanijiet fundamentali tar-Regolament Nru 44/2001, ta’ deċiżjoni ġudizzjarja li taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu.
Fil-fatt, l-għanijiet kollha segwiti mill-imsemmi regolament huma riflessi fil-prinċipji li fuqhom hija bbażata l-kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili fi ħdan l-Unjoni, fosthom b’mod partikolari ċ-ċertezza legali għall-partijiet fil-kawża, l-amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja, it-tnaqqis kemm jista’ jkun tar-riskju ta’ proċeduri simultanji u l-fiduċja reċiproka fl-amministrazzjoni tal-ġustizzja. Barra minn hekk, il-fiduċja reċiproka fl-amministrazzjoni tal-ġustizzja fi ħdan l-Unjoni, li fuqha huma bbażati r-regoli fil-qasam tar-rikonoxximent tas-sentenzi ġudizzjarji previsti minn dan ir-regolament, ma testendix għad-deċiżjonijiet meħuda minn tribunali tal-arbitraġġ, u lanqas għad-deċiżjonijiet ġudizzjarji li jadottaw it-termini tagħhom.
Issa, il-Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata li l-kontenut tad-deċiżjoni ta’ arbitraġġ inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma setax ikun is-suġġett ta’ deċiżjoni ġudizzjarja li taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 44/2001 mingħajr ma tikser żewġ regoli fundamentali tiegħu li jikkonċernaw l-effett relattiv ta’ klawżola ta’ arbitraġġ inkluża f’kuntratt ta’ assigurazzjoni u l-lis alibi pendens.
Fir-rigward tal-effett relattiv ta’ klawżola ta’ arbitraġġ inkluża f’kuntratt ta’ assigurazzjoni, klawżola li tattribwixxi ġurisdizzjoni miftiehma bejn assiguratur u detentur tal-polza ta’ assigurazzjoni ma tistax tiġi infurzabbli fil-konfront tal-vittma ta’ dannu assigurat li jixtieq jaġixxi direttament, abbażi tar-responsabbiltà delittwali jew kważi delittwali, kontra assiguratur min jassigura quddiem il-qorti tal-post fejn seħħ il-fatt dannuż, jew quddiem il-qorti tal-post fejn hija tkun iddomiċiljata. Konsegwentement, qorti differenti minn dik diġà adita bl-azzjoni diretta ma għandhiex tiddikjara li għandha ġurisdizzjoni abbażi ta’ tali klawżola ta’ arbitraġġ, u dan sabiex tiggarantixxi l-għan imfittex mir-Regolament Nru 44/2001, jiġifieri l-protezzjoni tal-vittmi ta’ dannu fil-konfront tal-assiguratur ikkonċernat. Issa, dan l-għan ikun kompromess jekk sentenza li tinkorpora t-termini ta’ deċiżjoni ta’ arbitraġġ li permezz tagħha Tribunal tal-arbitraġġ iddikjara ruħu li għandu ġurisdizzjoni, abbażi ta’ tali klawżola ta’ arbitraġġ, tkun tista’ titqies bħala “sentenza mogħtija fi kwistjoni bejn l-istess partijiet fl-Istat Membru li fih ġie mfittex ir-rikonoxximent”, fis-sens tal-punt 3 tal-Artikolu 34 tal-imsemmi regolament.
Fir-rigward tal-lis alibi pendens, iċ-ċirkustanzi li jikkaratterizzaw iż-żewġ proċeduri fil-kawża prinċipali, fi Spanja u fir-Renju Unit, jikkorrispondu preċiżament għal sitwazzjoni li fiha l-qorti adita fit-tieni lok għandha tissospendi l-proċeduri ex officio sakemm il-ġurisdizzjoni tal-ewwel qorti adita tiġi stabbilita, imbagħad, meta din il-ġurisdizzjoni tiġi stabbilita, tirrinunzja l-ġurisdizzjoni favur din il-qorti (
6
). Fil-fatt, fid-data li fiha nbdiet il-proċedura ta’ arbitraġġ, kienu diġà pendenti proċeduri quddiem il-qrati Spanjoli. Dawn il-proċedura kienu jinvolvu l-istess partijiet, b’mod partikolari, l-Istat Spanjol u l-London P&I Club, u l-azzjonijiet ċivili mressqa quddiem il-qrati Spanjoli kienu diġà ġew innotifikati lil dan tal-aħħar. Barra minn hekk, dawn il-proċeduri għandhom l-istess suġġett u l-istess kawżali, jiġifieri l-eventwali responsabbiltà tal-London P&I Club fir-rigward tal-Istat Spanjol. Il-Qorti tal-Ġustizzja tikkonkludi għalhekk li hija l-qorti adita sabiex tagħti sentenza li tinkorpora t-termini ta’ deċiżjoni ta’ arbitraġġ li għandha tivverifika l-osservanza tad-dispożizzjonijiet u tal-għanijiet fundamentali tar-Regolament Nru 44/2001 sabiex tipprevjeni li dawn jiġu evitati. Li tintemm proċedura ta’ arbitraġġ bi ksur tal-effett relattiv ta’ klawżola ta’ arbitraġġ inkluża f’kuntratt ta’ assigurazzjoni u tar-regoli dwar il-lis alibi pendens jikkostitwixxi tali evitar. Issa, peress li din il-verifika ma seħħitx quddiem il-qrati tar-Renju Unit ikkonċernati, is-sentenza li tinkorpora t-termini tad-deċiżjoni ta’ arbitraġġ ma tistax, fit-tilwima fil-kawża prinċipali, tostakola r-rikonoxximent ta’ sentenza mogħtija minn Stat Membru ieħor.
Il-Qorti tal-Ġustizzja kienet ukoll mistoqsija dwar il-kwistjoni jekk, alternattivament, f’ċirkustanzi bħal dawk fil-kawża prinċipali, ostakolu għar-rikonoxximent fir-Renju Unit tad-digriet ta’ eżekuzzjoni tal‑1 ta’ Marzu 2019 tal-Qorti Provinċjali ta’ A Coruña jistax jirriżulta mill-punt 1 tal-Artikolu 34 tar-Regolament Nru 44/2001 (
7
). Hija tiddeċiedi li din id-dispożizzjoni ma tippermettix li jiġi rrifjutat ir-rikonoxximent jew l-eżekuzzjoni ta’ deċiżjoni mogħtija minn Stat Membru ieħor minħabba li tmur kontra l-ordni pubbliku, minħabba li din id-deċiżjoni tikser l-awtorità ta’ res judicata li għandha sentenza li tinkorpora t-termini ta’ deċiżjoni ta’ arbitraġġ. Fil-fatt, il-leġiżlatur tal-Unjoni rregola b’mod eżawrjenti l-kwistjoni tal-awtorità ta’ res judicata marbuta ma’ sentenza mogħtija preċedentement permezz tal-punti 3 u 4 tal-Artikolu 34 ta’ dan ir-regolament.
(
1
)	Arbitration Act 1996 (il-Liġi tal-1996 dwar l-Arbitraġġ).
(
2
)	High Court of Justice (England & Wales), Queen’s Bench Division (Commercial Court) (il-Qorti Għolja tal-Ġustizzja (Ingilterra u Wales), Sezzjoni tal-Queen’s Bench (Awla Kummerċjali), ir-Renju Unit), (iktar ’il quddiem il-“High Court of Justice”).
(
3
)	Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 44/2001 tat‑22 ta’ Diċembru 2000 dwar ġurisdizzjoni u rikonoxximent u eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 4, p. 42).
(
4
)	Skont it-termini tal-punt 3 tal-Artikolu 34 tar-Regolament Nru 44/2001, sentenza ma hijiex rikonoxxuta jekk hija ma hijiex konċiljabbli ma’ sentenza mogħtija bejn l-istess partijiet fl-Istat Membru kkonċernat.
(
5
)	Artikolu 1(2)(d) tar-Regolament Nru 44/2001.
(
6
)	Skont l-Artikolu 27 tar-Regolament Nru 44/2001:
(
7
)	Skont din id-dispożizzjoni, sentenza ma għandhiex tiġi rrikonoxxuta jekk ir-rikonoxximent ikun manifestament kontra l-ordni pubbliku tal-Istat Membru fejn jintalab ir-rikonoxximent.