62016CC0565
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
TANCHEV
ippreżentati fis-6 ta’ Diċembru 2017 (
1
)
Kawża C-565/16
Alessandro Saponaro
Kalliopi-Chloi Xylina
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-Eirinodikeio Lerou Leros (il-Qorti Konċiljatorja ta’ Leros, il-Greċja))
(Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili — Regolament (KE) Nru 2201/2003 — Regolament Brussell IIbis — “Aċċettazzjoni” ta’ ġurisdizzjoni skont l-Artikolu 12(3) — Ġurisdizzjoni internazzjonali fi kwistjonijiet ta’ responsabbiltà tal-ġenituri — Ġurisdizzjoni ta’ qorti ta’ Stat Membru li quddiemha tkun tressqet talba għal awtorizzazzjoni ġudizzjarja ta’ rinunzja ta’ wirt f’isem wild minuri — Estensjoni tal-ġurisdizzjoni — Artikolu 1(2)(b) tar-Regolament (UE) Nru 650/2012)
1.
Din it-talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Eirinodikeío Léros (il-Qorti Konċiljatorja ta’ Leros, il-Greċja, iktar ’il quddiem il-“qorti tar-rinviju”) tirrigwarda ġurisdizzjoni internazzjonali fi kwistjoni tad-dritt tal-familja.
2.
F’din il-kawża, minuri wirtet il-proprjetà b’dejn fuqha tal-mejjet nannuha. Il-ġenituri tagħha huma r-rikorrenti fil-kawża prinċipali u qegħdin jitolbu, f’isem binthom, awtorizzazzjoni għal rinunzja tal-wirt. Għal dan l-għan, huma ressqu l-kwistjoni quddiem qorti fil-Greċja fejn in-nannu tal-minuri kien jgħix u fejn tinsab il-proprjetà. Minħabba li l-ġenituri u binthom kellhom ir-residenza abitwali tagħhom fl-Italja, il-Qorti Griega għandha dubji dwar jekk għandhiex ġurisdizzjoni internazzjonali u, għalhekk, qiegħda titlob interpretazzjoni tal-Artikolu 12(3) tar-Regolament (KE) Nru 2201/2003 (
2
) (iktar ’il quddiem “Brussell IIbis”) li jipprovdi għall-estensjoni tal-ġurisdizzjoni internazzjonali.
I. Il-kuntest legali
A.
Id-dritt tal-Unjoni
3.
L-Artikolu 12(3) ta’ Brussell IIbis iġib it-titolu “Il-Proroga tal-ġurisdizzjoni” u jipprovdi:
“Il-qrati ta’ Stat Membru għandu jkollhom ukoll il-ġurisdizzjoni dwar ir-responsabbilità ta’ l-ġenituri fi proċedimenti minn barra dawk imsemmija fil-paragrafu 1 fejn:
(a)
il-minuri għandhom konnessjoni sostanzjali ma’ dak l-Istat Membru, u partikolarment bis-saħħa ta’ l-fatt li bejn wieħed minn dawk il-ġenituri li huma d-detenturi tar-responsabilità huwa/hija abitwalment residenti f’dak l-Istat Membru jew li l-minuri huma ċittadini ta’ dak l-Istat; u
(b)
l-ġurisdizzjoni ta’ l-qrati ġiet espressament aċċettata jew xort’oħra f’mod inekwivokabbli mill-partijiet kollha fil-proċedimenti fil-ħin li l-qorti ħadet il-pussess u dan fl-ahjar interess għall-minuri.”
B.
Id-dritt nazzjonali
4.
Skont id-digriet tar-rinviju, għal xi proċeduri mhux kontenzjużi, il-Kodiċi tal-Proċedura Ċivili Grieg fl-Artikoli 748(2) u 750 moqrija flimkien, jipprovdi li kopja tal-petizzjoni b’notifika dwar l-iffissar ta’ data għal seduta għandha tintbagħat lill-prosekutur quddiem il-qrati tal-ewwel istanza taż-żona (iktar ’il quddiem il-“prosekutur”), li għandu d-dritt jidher quddiem il-qorti lokali u anki jipparteċipa fis-seduta. Skont l-interpretazzjoni stabbilita ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, il-prosekutur huwa legalment parti f’dawn il-proċeduri mhux kontenzjużi u għandu d-dritt li jieħu kull miżura proċedurali, pereżempju, li jressaq appell, irrispettivament minn jekk il-prosekutur ikunx issejjaħ jew le għas-seduta u irrispettivament minn jekk ikunx deher fis-seduta. Il-prosekutur jaġixxi bħala rappreżentant tal-Istat fl-interess ġenerali. Fil-każ ta’ rinunzja ta’ wirt f’isem minuri l-interess ġenerali jkun ugwali għall-interess tal-minuri; dan huwa minħabba l-prinċipju ta’ protezzjoni tal-interessi tal-minuri stabbilit fl-Artikolu 21(1) tal-Kostituzzjoni Griega (
3
).
II. Il-fatti fil-kawża prinċipali u d-domanda għal deċiżjoni preliminari
5.
Ir-rikorrenti, Alessandro Saponaro u Kalliopi-Chloi Xylina, għandhom ir-responsabbiltà tal-ġenituri fuq binthom minuri Clio Margot Saponaro. It-tlieta li huma għandhom ir-residenza abitwali tagħhom f’Ruma, l-Italja. It-tifla hija ċittadina Griega (
4
).
6.
In-nannu matern tal-minuri, Michaïl Xylina, kien jgħix il-Greċja, fejn miet mingħajr testment fl-10 ta’ Mejju 2015. Minħabba li martu u wliedu rrinunzjaw għall-wirt, il-proprjetà taqa’ fuq Clio Margot bħala n-neputija tiegħu.
7.
Il-proprjetà ta’ Michaïl Xylina essenzjalment hija magħmula minn żewġ assi, karozza u dgħajsa, li jinsabu l-Greċja u li b’kollox jiswew EUR 900. F’April 2015, wara li kien instab ħati minn qorti kriminali ta’ attentat ta’ frodi gravi, il-vittma tar-reat iddikjarat li kienet ser tressaq proċeduri ċivili b’talba għad-danni. Minħabba li Michaïl Xylina miet mingħajr testment, ir-responsabbiltà għal danni mogħtija taqa’ fuq il-werrieta tiegħu.
8.
Ir-rikorrenti, għalhekk, bdew proċeduri biex jitolbu awtorizzazzjoni jirrinunzjaw għall-wirt f’isem binthom, u ressqu l-kwistjoni quddiem il-qorti tar-rinviju.
9.
Din il-qorti għandha dubju dwar jekk għandhiex ġurisdizzjoni internazzjonali.
10.
Dwar dan, il-qorti tar-rinviju tagħmel il-kunsiderazzjonijiet li ġejjin: ir-Regolament (EU) Nru 650/2012 (
5
) ma huwiex applikabbli għall-kawża prinċipali ratione temporis. Huwa pjuttost Brussell IIbis li huwa applikabbli. L-Artikolu 8(1) ta’ dan ir-regolament tal-aħħar jipprovdi li l-qrati tal-pajjiż tar-residenza abitwali tal-minuri (li huwa l-Italja u mhux il-Greċja) għandu jkollhom ġurisdizzjoni. Għalhekk, il-ġurisdizzjoni ta’ qorti Griega setgħet tkun ibbażata biss fuq l-Artikolu 12(3), minħabba li din id-dispożizzjoni tippermetti estensjoni tal-ġurisdizzjoni, fi kliem ieħor, tippermetti qorti ta’ Stat Membru li ma jkunx dak fejn il-minuri jkun abitwalment residenti li tassumi ġurisdizzjoni.
11.
Għalhekk, il-qorti tar-rinviju titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tagħti interpretazzjoni tal-Artikolu 12(3) u tikkonċentra d-domandi tagħha fuq it-tieni paragrafu ta’ din id-dispożizzjoni, jiġifieri l-Artikolu 12(3)(b).
12.
Huwa f’dan il-kuntest li l-qorti tar-rinviju bagħtet id-domanda li ġejja lill-Qorti tal-Ġustizzja għal deċiżjoni preliminari:
“Fil-każ li talba għal awtorizzazzjoni intiża għar-rinunzja ta’ suċċessjoni hija indirizzata lil qorti Ellenika mill-ġenituri ta’ wild minuri li r-residenza abitwali tiegħu tinsab fl-Italja u għall-finijiet li jiġi ddeterminat jekk l-estensjoni tal-ġurisdizzjoni hijiex konformi mal-Artikolu 12(3)(b) tar-Regolament Nru 2201/2003:
(a)
is-sempliċi preżentata tat-talba quddiem il-qorti Ellenika hija ekwivalenti għall-aċċettazzjoni inekwivoka mill-ġenituri tal-estensjoni tal-ġurisdizzjoni,
(b)
l-eisangeleas protodikon (prosekutur fil-qorti reġjonali) jinsab fost il-partijiet li jridu jaċċettaw l-estensjoni tal-ġurisdizzjoni fil-mument tal-preżentata tat-talba, fid-dawl tal-fatt li skont id-dritt Elleniku huwa legalment parti fil-proċedura inkwistjoni, u
(c)
l-estensjoni tal-ġurisdizzjoni hija fl-interess tal-wild, fid-dawl tal-fatt li huwa stess u l-ġenituri tiegħu, fil-kwalità ta’ rikorrenti, għandhom ir-residenza abitwali tagħhom fl-Italja, filwaqt li r-residenza tal-mejjet fil-mument tal-mewt, kif ukoll il-patrimonju tiegħu li huwa s-suġġett tas-suċċessjoni, jinsabu fil-Greċja?”
13.
Osservazzjonijiet bil-miktub tressqu lill-Qorti tal-Ġustizzja mir-Repubblika Ellenika u mill-Kummissjoni Ewropea. Mitluba kjarifika mill-Qorti tal-Ġustizzja, il-qorti tar-rinviju tat tagħrif addizzjonali dwar il-funzjoni tal-prosekutur fil-proċedura fil-kawża prinċipali. Ma ntalbet u ma nżammet ebda seduta.
III. Evalwazzjoni
14.
Wasalt għall-konklużjoni li l-qorti tar-rinviju nazzjonali għandha ġurisdizzjoni internazzjonali skont l-Artikolu 12(3) ta’ Brussell IIbis. B’mod partikolari, il-kundizzjonijiet preliminari għall-applikazzjoni tal-Artikolu 12(3)(b) huma ssodisfatti minħabba li l-parteċipanti kollha fil-proċeduri aċċettaw il-ġurisdizzjoni tal-qrati tal-Greċja, li hija Stat Membru li miegħu t-tifla minuri għandha konnessjoni sostanzjali.
A.
Osservazzjonijiet preliminari
15.
Brussell IIbis jirrigwarda ġurisdizzjoni internazzjonali fi kwistjonijiet ta’ responsabbiltà tal-ġenituri u japplika għall-attribuzzjoni, l-eżerċizzju, id-delegazzjoni, ir-restrizzjoni jew it-terminazzjoni tar-responsabbiltà tal-ġenituri (
6
), inklużi miżuri għall-protezzjoni tal-minuri relatati mal-amministrazzjoni, il-konservazzjoni jew id-disponiment tal-proprjetà tal-minuri (
7
). Bir-rinunzja tal-wirt tal-proprjetà b’dejn fuqha, ir-rikorrenti qegħdin jeżerċitaw ir-responsabbiltà tal-ġenituri miżmuma minnhom b’mod konġunt fir-rigward ta’ Clio Margot, ladarba qegħdin jipproteġu lil binthom milli tikseb proprjetà li tista’ ġġorr magħha djun.
16.
Nirrikonoxxi li kwistjonijiet ta’ suċċessjoni huma esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ Brussell IIbis (
8
). Madankollu, skont il-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, sempliċi rikors għal rinunzja ta’ wirt ma huwiex kwistjoni ta’ suċċessjoni skont it-tifsira tal-Artikolu 1(3)(f) ta’ Brussell IIbis.
17.
Fis-sentenza Matoušková, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-fatt li kienet intalbet approvazzjoni fi proċeduri ta’ suċċessjoni ma setax jitqies bħala deċiżiv dwar jekk dik il-miżura kellhiex tkun ikklassifikata skont il-liġi tas-suċċessjoni. Minflok, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset il-ħtieġa li tinkiseb approvazzjoni mingħand qorti kompetenti fi kwistjonijiet ta’ kustodja bħala konsegwenza diretta tal-istatus u tal-kapaċità tat-tfal minuri. It-talba għal approvazzjoni kienet tikkostitwixxi miżura ta’ protezzjoni għall-minuri b’rabta mal-amministrazzjoni, il-konservazzjoni jew id-disponiment tal-proprjetà tal-minuri bħala parti mill-eżerċizzju tar-responsabbiltà tal-ġenituri, skont it-tifsira tal-Artikoli 1(1)(b) u 2(e) ta’ Brussell IIbis (
9
).
18.
Il-ġurisdizzjoni tal-qorti tar-rinviju għandha, għalhekk, tkun iddeterminata skont Brussell IIbis, u skont Brussell IIbis biss.
19.
Kif il-qorti tar-rinviju korrettement qalet, ir-Regolament dwar is-Suċċessjoni ma huwiex applikabbli f’din il-kawża, ratione temporis. Michaïl Xylina miet fl-10 ta’ Mejju 2015, filwaqt li l-Artikolu 83(1) tar-Regolament dwar is-Suċċessjoni jillimita l-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu għas-suċċessjoni ta’ persuni li mietu fi jew wara s-17 ta’ Awwissu 2015. Irrid, madankollu, inżid li, ratione materiae, ir-Regolament dwar is-Suċċessjoni ma japplikax ukoll għal każijiet fil-ġejjieni ta’ din ix-xorta minħabba li kwistjonijiet ta’ kapaċità ġuridika ta’ persuni fiżiċi huma esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament dwar is-Suċċessjoni mill-Artikolu 1(2)(b) tiegħu. Kif il-Qorti tal-Ġustizzja qalet fis-sentenza Matoušková, talba għal approvazzjoni biex persuna taġixxi f’isem minuri tirrigwarda l-kapaċità ta’ dik il-persuna (
10
).
20.
Wara li, għalhekk, ikkonfermajt li l-ġurisdizzjoni fil-każ tagħna tiddependi fuq Brussell IIbis, irrid issa nagħti ħarsa ħafifa fuq il-bażijiet differenti ta’ ġurisdizzjoni li dan ir-regolament jipprovdi għal kwistjonijiet dwar ir-responsabbiltà tal-ġenituri.
21.
Skont l-Artikolu 8(1) ta’ Brussell IIbis, ġeneralment il-ġurisdizzjoni tkun tal-Istat Membru tar-residenza abitwali tal-minuri, li hija l-Italja f’dan il-każ. Minbarra xi eċċezzjonijiet għal din ir-regola ġenerali għal sitwazzjonijiet speċjali (
11
), kif ukoll dispożizzjoni ta’ forum non conveniens (
12
), Brussell IIbis għandu wkoll eċċezzjoni iktar ġenerali (
13
) għall-Artikolu 8(1), jiġifieri l-Artikolu 12(3). Skont l-Artikolu 12(3), kull meta minuri jkollu konnessjoni sostanzjali ma’ Stat Membru, estensjoni tal-ġurisdizzjoni tal-qrati ta’ dak l-Istat Membru tkun tista’ ssir.
22.
It-talba li għandna quddiemna għal deċiżjoni preliminari tfittex interpretazzjoni ta’ din il-bażi ta’ ġurisdizzjoni partikolari. Din għandha żewġ kundizzjonijiet preliminari: il-konnessjoni sostanzjali u l-fatt ta’ estensjoni. Id-domanda tal-qorti tar-rinviju hija, madankollu, limitata għat-tieni kundizzjoni preliminari, jiġifieri l-estensjoni. Qabel ma niddiskuti dan, ser nindirizza fil-qosor, madankollu, l-ewwel kundizzjoni preliminari, jiġifieri l-konnessjoni sostanzjali. Ir-raġuni għal din l-estensjoni tad-diskussjoni hija li ż-żewġ kundizzjonijiet preliminari tal-Artikolu 12(3) ta’ Brussell IIbis jaħdmu flimkien u wieħed ma jistax jinterpreta t-tieni waħda indipendentement minn l-ewwel waħda.
23.
Wara li (fit-Taqsima B) neżamina l-konnessjoni sostanzjali tal-minuri mal-Istat Membru forum skont l-Artikolu 12(3)(a) ta’ Brussell IIbis, se ngħaddi biex nikkunsidra l-Artikolu 12(3)(b) ta’ Brussell IIbis bit-tliet rekwiżiti tiegħu għall-estensjoni kif imsemmija mill-qorti tar-rinviju, jiġifieri jekk il-ġurisdizzjoni tal-qorti adita tkunx ġiet aċċettata b’mod inekwivoku mill-ġenituri ta’ Clio Margot (fit-Taqsima C) u mill-prosekutur (fit-Taqsima D) u jekk dan kienx fl-aħjar interessi tal-minuri (fit-Taqsima E).
24.
Essenzjalment, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk dawn it-tliet kundizzjonijiet humiex issodisfatti, u fl-opinjoni tiegħi dawn huma ssodisfatti.
B.
In-nazzjonalità tal-minuri tal-Istat Membru forum
25.
Skont l-Artikolu 12(3)(a) ta’ Brussell IIbis, l-ewwel element għall-estensjoni tal-ġurisdizzjoni tal-qorti ta’ Stat Membru huwa “konnessjoni sostanzjali” bejn il-minuri u “dak l-Istat Membru, u partikolarment bis-saħħa ta’ l-fatt li […] il-minuri [hija ċittadina] ta’ dak l-Istat Membru.”
26.
Peress li Clio Margot għandha nazzjonalità Griega, ir-rekwiżit ta’ konnessjoni sostanzjali tal-minuri mal-Istat Membru forum skont l-Artikolu 12(3)(a) ta’ Brussell IIbis huwa b’mod ċar issodisfatt.
27.
Fid-digriet tar-rinviju tagħha, il-qorti tar-rinviju ma semmietx jekk in-nazzjonalità Griega kinitx l-unika nazzjonalità ta’ Clio Margot jew jekk hija kellhiex nazzjonalità doppja billi kellha wkoll in-nazzjonalità Taljana min-naħa ta’ missierha. Minħabba li f’dan il-każ hemm il-probabbiltà ta’ nazzjonalità doppja (
14
), irrid ninkludi xi osservazzjonijiet dwar il-konsegwenzi li jsegwu, jekk dan huwa l-każ. F’ċirkustanzi bħal dawn, tqum il-mistoqsija dwar jekk kull waħda min-nazzjonalitajiet tagħha setgħetx titqies fattur ta’ konnessjoni f’dan il-kuntest jew jekk għandhiex issir għażla, dwar liema nazzjonalità għandha tipprevali.
28.
Peress li r-residenza abitwali tagħha hija fl-Italja, in-nazzjonalità effettiva ta’ Clio Margot tkun probabbilment dik Taljana, li tirrappreżenta konnessjoni wisq iktar qawwija minn dik Griega. Madankollu, skont il-kliem tal-Artikolu 12(3)(a) ta’ Brussell IIbis, in-nazzjonalità kienet espressament indikata, mingħajr ebda restrizzjoni, bħala fattur ta’ konnessjoni li kien biżżejjed biex tkun stabbilita “konnessjoni sostanzjali”. Għalhekk, dan il-fattur jista’ waħdu jkun effettiv u ma humiex meħtieġa rabtiet addizzjonali mal-Istat Membru forum. Peress li l-leġiżlatur ikkumplementa l-kunċett ta’ “konnessjoni sostanzjali” bl-eżempju ta’ fattur fiss bħan-nazzjonalità, qorti ma għandhiex tinvestiga dwar jekk f’każ speċifiku l-konnessjoni tkunx suffiċjentement qawwija (
15
).
29.
Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet fis-sentenza Hadadi li skont Brussell IIbis in-nazzjonalitajiet kollha tal-Istati Membri għandhom ikunu ttrattati b’mod ugwali u, għalhekk, il-qorti nazzjonali ma tistax tinjora n-nazzjonalità tal-Istat Membru forum (
16
).
C.
Aċċettazzjoni tal-ġurisdizzjoni bil-preżentata ta’ rikors mill-ġenituri
30.
Fl-ewwel parti tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju qiegħda tistaqsi dwar jekk is-sempliċi preżentata f’qorti ta’ Stat Membru tindikax l-aċċettazzjoni inekwivoka tal-ġurisdizzjoni tal-qrati ta’ dak l-Istat Membru skont l-Artikolu 12(3)(b) ta’ Brussell IIbis.
31.
Il-Gvern Grieg u l-Kummissjoni taw risposta fl-affermattiv. Għar-raġunijiet li ġejjin jiena naqbel.
32.
Meta r-rikorrenti f’din il-kawża istitwixxew proċeduri quddiem il-qorti tar-rinviju, huma għamlu hekk biex din il-qorti tirriżolvi l-kwistjoni. Għalhekk, il-fatt biss tal-preżentata tar-rikors jagħti messaġġ lill-qorti u lill-partijiet l-oħra fil-proċeduri li l-qorti adita għandha tiddeċiedi l-kawża. Madankollu, qorti ma tistax tiddeċiedi mingħajr ġurisdizzjoni.
33.
Għalhekk, għalkemm ix-xewqa biss li tinkiseb deċiżjoni dwar kwistjoni miġjuba quddiem qorti ċertament ma tikkostitwixxix aċċettazzjoni espliċita tal-ġurisdizzjoni ta’ dik il-qorti, hija timplika b’mod inekwivoku tali aċċettazzjoni.
34.
Madankollu, jistgħu jinqalgħu dubji mill-fatt li t-titolu tal-Artikolu 12 ta’ Brussell IIbis, li huwa d-dispożizzjoni li għandha tiġi interpretata hawnhekk, ma jużax il-kelma “aċċettazzjoni” iżda pjuttost il-kelma “proroga [estensjoni]”.
35.
Estensjoni komunement tfisser li l-ġurisdizzjoni tingħata mill-partijiet lil qorti bi ftehim ta’ dawn il-partijiet (
17
). Element essenzjali ta’ estensjoni huwa għalhekk il-kunsens tal-partijiet involuti (
18
). Tali interpretazzjoni tista’ tissuġġerixxi li jeħtieġ ikun hemm għażla vera, jiġifieri li jkun hemm iktar minn għażla waħda li minnhom il-partijiet ikunu jistgħu jagħżlu u, barra minn hekk, li dawk li jagħmlu l-għażla jkunu jafu bl-għażliet li jkollhom.
36.
F’din il-kawża, kif intqal iktar ’il fuq, il-qrati Taljani għandhom ġurisdizzjoni skont l-Artikolu 8(1) ta’ Brussell IIbis. Għalhekk, il-ġenituri ta’ Clio Margot fil-fatt kellhom għażla. Madankollu, il-mistoqsija hija, jekk huma kinux jafu b’dan; imma l-proċess tal-kawża ma fih ebda tagħrif dwar din il-kwistjoni. Jekk estensjoni skont l-Artikolu 12 ta’ Brussell IIbis tkun qed tippreżumi għażla vera, jista’ jkun hemm dubju jekk kienx hemm l-element mentali meħtieġ f’dan il-każ.
37.
Minflok ma tenna l-kelma “proroga [estensjoni]” użata fit-titolu, f’dak li għandu x’jaqsam mad-dettalji speċifikati fil-paragrafi partikolari tal-Artikolu 12 ta’ Brussell IIbis, il-leġiżlatur juża l-kelma “aċċettazzjoni”. Aċċettazzjoni, madankollu, għandha konnotazzjoni iktar passiva. Ma titlobx li jkun hemm l-intenzjoni li l-ġurisdizzjoni tkun influwenzata u li tinħoloq ġurisdizzjoni ġdida, jiġifieri li tingħata ġurisdizzjoni lill-qrati ta’ Stat Membru li altrimenti ma kienx ikollhom ġurisdizzjoni.
38.
Meta l-aċċettazzjoni tkun biżżejjed u ma tkunx meħtieġa estensjoni f’sens dejjaq li tinvolvi intenzjoni li titfassal ġurisdizzjoni, ir-rekwiżit minimu jkun baxx. Dan huwa hekk minħabba li l-aċċettazzjoni ma hijiex l-uniku element meħtieġ għall-ħolqien ta’ dik il-ġurisdizzjoni, iżda fl-istess waqt, tkun meħtieġa konnessjoni sostantiva tal-minuri mal-Istat Membru forum, li hija element oġġettiv li jiggarantixxi li jkun hemm xi rabta oġġettiva bejn il-proċedura għal dak l-Istat: Huma biss il-qrati tal-Istati Membri li magħhom il-minuri jkollu konnessjoni sostanzjali, kif meħtieġ skont l-Artikolu 12(3)(a) ta’ Brussell IIbis, li jikkwalifikaw għal aċċettazzjoni skont l-Artikolu 12(3)(b) ta’ Brussell IIbis, li, għalhekk, jistgħu jkunu relatati biss ma’ għadd limitat ta’ Stati Membri, jiġifieri dawk li f’kull każ tkun teżisti konnessjoni mill-qrib magħhom.
39.
Abbażi tal-kunsiderazzjonijiet esposti iktar ’il fuq nissuġġerixxi li meta persuna li jkollha r-responsabbiltà ta’ ġenitur tippreżenta rikors f’qorti ta’ Stat Membru, il-fatt biss tal-preżentata jkun jindika l-aċċettazzjoni inekwivoka tal-ġurisdizzjoni tal-qrati ta’ dak il-pajjiż skont it-tifsira tal-Artikolu 12(3)(b) ta’ Brussell IIbis.
40.
Madankollu, l-aċċettazzjoni għandha ssir fil-proċedura inkwistjoni. Kif il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat fil-kawża L, ma huwiex suffiċjenti jekk waħda mill-partijiet għall-proċeduri tressaq proċedura waħda quddiem qorti u l-parti l-oħra tressaq proċedura oħra quddiem l-istess qorti, jekk fl-ewwel proċedura hija tqajjem l-eċċezzjoni ta’ nuqqas ta’ ġurisdizzjoni (
19
). Il-Qorti tal-Ġustizzja spjegat li estensjoni skont l-Artikolu 12(3) ta’ Brussell IIbis hija valida biss għal proċedura speċifika waħda (
20
), li tfisser li l-aċċettazzjoni għandha tiġi aċċertata għal kull proċedura individwalment.
41.
Peress li ż-żewġ ġenituri ta’ Clio Margot ippreżentaw b’mod konġunt ir-rikors quddiem il-qorti tar-rinviju fi proċedura unika, din għandha titqies li hija aċċettazzjoni inekwivoka tal-ġurisdizzjoni.
D.
Aċċettazzjoni tal-ġurisdizzjoni bil-kunsens taċitu tal-prosekutur
42.
It-tieni parti tad-domanda tal-qorti tar-rinviju hija dwar il-prosekutur. Jekk huwa jitqies wieħed mill-partijiet fil-proċeduri skont it-tifsira tal-Artikolu 12(3)(b) ta’ Brussell IIbis, biex estensjoni tkun effettiva, huwa għandu jaċċetta l-ġurisdizzjoni u dan “fil-ħin li l-qorti [tkun] ħadet il-pussess”.
43.
Din id-domanda għandha tliet elementi.
1. Parti
44.
Il-prosekutur huwa wieħed mill-“partijiet fil-proċeduri” skont it-tifsira tal-Artikolu 12(3) ta’ Brussell IIbis? Il-Kummissjoni hija tal-fehma li dan ma huwiex il-każ peress li l-prosekutur ma jkollu ebda interess tiegħu proprju u jaġixxi fl-interess ġenerali.
45.
Kif il-Gvern Grieg korrettement jissuġġerixxi, il-kwistjoni ta’ min huwa parti fil-proċeduri jeħtiġilha titħalla għal-liġi nazzjonali tal-Istat Membru forum. Brussell IIbis jgħaqqad il-ġurisdizzjoni internazzjonali fil-qasam tar-responsabbiltà tal-ġenituri. Ma jirregolax kwistjonijiet li huma preliminari għal dawn il-kwistjonijiet, iżda joqgħod lura milli jindaħal fil-liġi proċedurali b’mod ġenerali tal-Istat Membru.
46.
Dan huwa kkonfermat minn sovrapożizzjoni tal-Artikoli 12(3) u 12(1) ta’ Brussell IIbis. L-Artikolu 12(1) ta’ Brussell IIbis, li jippermetti estensjoni tal-ġurisdizzjoni tal-qrati ta’ Stat Membru fejn ikun hemm proċeduri ta’ divorzju, għandu deskrizzjoni preċiża ta’ dawk li għandhom jaċċettaw il-ġurisdizzjoni sabiex estensjoni ssir effettiva, jiġifieri “mill-konjuġi u [minn] dawk il-ġenituri li huma d-detenturi tar-responsabilità”. L-Artikolu 12(3) ta’ Brussell IIbis, f’kuntrast ma’ dan, jirreferi “[għall]-partijiet kollha fil-proċedimenti”, biex b’hekk juża riferiment għall-proċedura partikolari. Madankollu, il-proċedura tkun organizzata skont il-liġi nazzjonali tal-qorti adita.
47.
Skont il-qorti tar-rinviju, skont id-dritt nazzjonali Grieg, il-prosekutur huwa meqjus parti fil-proċeduri rilevanti.
2. Aċċettazzjoni
48.
Fil-kawża prinċipali, il-prosekutur kien passiv u baqa’ lura milli juża xi waħda mill-possibbiltajiet tiegħu biex jopponi għall-estensjoni tal-ġurisdizzjoni mill-ġenituri tal-minuri. Fi kliem ieħor, il-prosekutur ta l-kunsens tiegħu għal, jiġifieri, taċitament aċċetta, l-estensjoni tal-ġurisdizzjoni. L-opinjoni tal-Gvern Grieg hija li dan huwa biżżejjed għal aċċettazzjoni, min-naħa tiegħu, tal-ġurisdizzjoni.
49.
Tabilħaqq il-prosekutur f’dawn il-proċeduri għal awtorizzazzjoni għal rinunzja ta’ wirt f’isem minuri għandu l-funzjoni ta’ osservatur u għassies silenzjuż. Skont it-tagħrif li tat il-qorti tar-rinviju, kopja tal-petizzjoni, b’avviż li kienet ġiet iffissata data għal seduta, għandha tintbagħat lill-prosekutur, li huwa parti għall-proċeduri mhux kontenzjużi u għandu d-dritt jidher quddiem il-qorti lokali, jieħu sehem fis-seduta u jieħu kull miżura proċedurali bħal, pereżempju, li jressaq appell, irrispettivament minn jekk il-prosekutur kienx issejjaħ għas-seduta u irrispettivament minn jekk huwa kienx deher għas-seduta.
50.
L-istatus tal-prosekutur fi proċedura mhux kontenzjuża ta’ din ix-xorta, kif deskritta mill-qorti tar-rinviju, jista’, għalhekk, jiġi kkaratterizzat bħala li huwa wieħed ta’ osservatur passiv, bi drittijiet għal tagħrif u bil-kapaċità, f’kull stadju tal-proċeduri, li jeżerċita d-drittijiet proċedurali ta’ parti.
51.
Abbażi ta’ din ix-xorta ta’ funzjoni tiegħu, il-kunsens taċitu tal-prosekutur għandu jitqies li jkun biżżejjed għal aċċettazzjoni inekwivoka tal-ġurisdizzjoni, sakemm huwa jkun irċieva b’mod effettiv it-tagħrif inizjali tar-rikors tal-ġenituri. Peress li skont id-dritt Grieg, il-prosekutur għandu jirċievi kopja tal-petizzjoni b’avviż li tkun ġiet iffissata seduta li fiha jkun jista’ jipparteċipa, huwa jkun f’qagħda li jirreaġixxi jekk ikun jixtieq u jopponi għall-fatt li l-ġenituri jkunu adixxew lill-qrati Griegi.
3. Meta
52.
Issa li wasalt għall-konklużjoni li l-prosekutur huwa parti u li, għalhekk, ma jistax ikun hemm estensjoni mingħajr l-aċċettazzjoni tiegħu tal-ġurisdizzjoni, tinqala’ l-kwistjoni dwar meta dan għandu jseħħ.
53.
Il-ġurisdizzjoni hija kwistjoni li jeħtiġilha tiġi ddeterminata fi stadju bikri tal-proċedura. Il-ġurisdizzjoni ta’ qorti li tisma’ kawża ma tistax tibqa’ mhux ċara għal żmien iktar milli jkun meħtieġ.
54.
Din hija r-raġuni għaliex l-Artikolu 12(3)(b) ta’ Brussell IIbis jitlob li l-aċċettazzjoni tal-ġurisdizzjoni ssir “fil-ħin li l-qorti [tkun] ħadet il-pussess”. Skont l-Artikolu 16 ta’ Brussell IIbis “[q]orti għandha tiġi kkunsidrata li hija fil-pussess fiż-żmien li d-dokument li istitwixxa l-proċedimenti […] [jiġi ppreżentat i]l-qorti” (
21
).
55.
L-applikazzjoni ta’ din id-definizzjoni tal-Artikolu 16 ta’ Brussell IIbis f’sens strett tkun tfisser li l-aċċettazzjoni tar-rikorrenti biss tkun rilevanti għal estensjoni. Il-partijiet l-oħra kollha jkunu jafu bil-proċeduri biss fi stadju iktar tard, minħabba li l-fatt li huma jkunu informati jippresupponi notifika tad-dokument li jkun istitwixxa l-proċeduri.
56.
Minn naħa, l-Artikolu 16 ta’ Brussell IIbis jinsab fit-Taqsima 3 tal-Kapitolu dwar il-Ġurisdizzjoni, li jinkludi, skont it-titolu tat-taqsima, “dispożizzjonijiet komuni”, u għalhekk, għal raġunijiet ta’ interpretazzjoni sistematika, id-definizzjoni li l-Artikolu 16 ta’ Brussell IIbis jipprovdi għandha tapplika għal dan il-każ.
57.
Min-naħa l-oħra, applikazzjoni stretta ta’ din id-definizzjoni trendi l-Artikolu 12(3) ta’ Brussell IIbis mingħajr ebda użu. Jekk huma biss ir-rikorrenti li jistgħu jissodisfaw ir-rekwiżiti stretti tal-Artikolu 16 ta’ Brussell IIbis, dan ikun ifisser li l-estensjoni tkun tiddependi fuq ir-rikorrenti biss u ma tinkludix “il-partijiet kollha fil-proċedimenti” fl-aċċettazzjoni tal-estensjoni (
22
). Dan ineħħi l-effet utile tal-Artikolu 12(3) ta’ Brussell IIbis. Kieku l-estensjoni kienet intiża li tkun tiddependi kompletament fuq ir-rikorrenti, il-leġiżlatur seta’ uża termini oħra milli “l-partijiet kollha fil-proċedimenti”, bħalma għamel, pereżempju, fl-Artikolu 12(1) ta’ Brussell IIbis, fejn l-aċċettazzjoni għandha ssir “mill-konjuġi u bejn [minn] dawk il-ġenituri li huma d-detenturi tar-responsabilità”.
58.
Għalhekk, minħabba li d-definizzjoni stretta mogħtija fl-Artikolu 16 ta’ Brussell IIbis ma hijiex kompatibbli mal-Artikolu 12(3) ta’ Brussell IIbis, l-interpretazzjoni għandha tiġi varjata, sabiex jitqies, minn naħa, li fażi ta’ inċertezza ġurisdizzjonali għandha tinżamm qasira, u, min-naħa l-oħra, li l-aċċettazzjoni tal-partijiet kollha hija meħtieġa.
59.
Wara li ngħad dan, l-aċċettazzjoni għandha tiġi ċċarata matul il-fażi inizjali tal-proċeduri, jiġifieri malli l-partijiet li lilhom tkun ġiet innotifikata kopja tad-dokument li jkun istitwixxa l-proċeduri jkunu jew ħadu l-ewwel passi miftuħa għalihom jew ikunu jistgħu jitqiesu li fallew li jagħmlu dan mal-iskadenza tal-perijodu li fih huma meħtieġa li jieħdu tali passi (
23
).
60.
Dan huwa sostnut, kif il-Gvern Grieg indika, b’argument a contrario, bis-sentenza fil-kawża L, fejn il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-Artikolu 12(3)(b) ta’ Brussell IIbis għandu jiġi interpretat bħala li jfisser li l-ġurisdizzjoni ma tkunx ġiet aċċettata meta l-konvenut, fil-waqt li jagħmel l-ewwel pass mitlub minnu fil-proċeduri kkonċernati, jeċċepixxi n-nuqqas ta’ ġurisdizzjoni tal-qorti li l-estensjoni tal-ġurisdizzjoni tagħha tkun inkwistjoni (
24
). F’dak il-każ, il-Qorti tal-Ġustizzja ma llimitatx l-evalwazzjoni tagħha għaż-żmien li fih il-Qorti tiġi adita kif iddefinit fl-Artikolu 16 ta’ Brussell IIbis, jiġifieri, “fiż-żmien li d-dokument li istitwixxa l-proċedimenti […] [kienu] ppreżentati l-qorti” iżda ddiskutiet ukoll l-imġiba tal-parti l-oħra tlitt ijiem jew ħamest ijiem iktar tard (
25
).
61.
Jekk il-prosekutur f’din il-kawża baqa’ inattiv wara li debitament ġie informat bir-rikors li jirrappreżenta l-aċċettazzjoni inekwivoka mill-ġenituri tal-ġurisdizzjoni tal-qrati Griegi, huwa ġie b’hekk li impliċitament aċċetta b’mod inekwivoku l-ġurisdizzjoni tal-qrati Griegi. Jekk huwa baqa’ lura milli jagħmel l-ewwel pass li jintervjeni f’dawn il-proċeduri, il-prosekutur ma jistax juża d-dritt tiegħu li jressaq appell biex ireġġa’ lura din l-aċċettazzjoni fi stadju sussegwenti tal-proċedura.
E.
Fl-aħjar interessi tal-minuri
62.
Fit-tielet parti tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-estensjoni tal-ġurisdizzjoni tkunx fl-aħjar interessi tal-minuri, ladarba Clio Margot u l-ġenituri tagħha huma abitwalment residenti fl-Italja, filwaqt li l-post ta’ residenza tal-persuna li mingħandha qiegħda tintiret il-proprjetà fiż-żmien tal-mewt tagħha kien il-Greċja u l-proprjetà li ntirtet tinsab fil-Greċja.
63.
Il-kliem tal-Artikolu 12(3)(b) ta’ Brussell IIbis li jeżiġi li “l-ġurisdizzjoni […] [tkun] fl-aħjar interess tal-minuri” jista’ jħalli l-impressjoni li dan jikkostitwixxi fattur addizzjonali meħtieġ sabiex l-estensjoni ssir effettiva.
64.
Fil-fehma tiegħi “l-aħjar interessi tal-minuri” f’dan il-kuntest ma huwiex fattur awtonomu iżda pjuttost memento fir-rigward tar-raġunijiet sottostanti l-bażijiet kollha tal-ġurisdizzjoni skont Brussell IIbis.
65.
Dawn ir-raġunijiet jinsabu fil-premessa 12 ta’ Brussell IIbis, li tipprovdi: “Ir-raġunijiet ta’ l-ġurisdizzjoni fi kwistjonijiet ta’ responsabbilità ta’ l-ġenituri stabbiliti fir-Regolament preżenti huma fformati fi ħdan l-aqwa interessi għall-minuri, u partikolarment dwar il-kriterju ta’ l-qrubija. Dan ifisser li l-ġurisdizzjoni għandha toqgħod l-ewwelnett ma’ l-Istat Membru tar-residenza abitwali ta’ l-minuri, ħlief għal ċerti każijiet fejn [ikun] hemm tibdil fir-residenza ta’ l-minuri jew skond ftehim bejn dawk il-ġenituri li huma d-detenturi tar-responsabilità.”
66.
Dan ifisser li, bħala regola ġenerali, ir-raġunijiet partikolari għall-ġurisdizzjoni, bħall-Artikolu 12(3) ta’ Brussell IIbis, jinkorporaw l-aħjar interessi tal-minuri. Għalhekk, fatturi oħra, lil hinn mill-fatturi ta’ konnessjoni speċifikati fit-test statutorju, ma humiex meħtieġa.
67.
Kif imsemmi iktar ’il fuq (
26
), hawnhekk il-kriterju ta’ qrubija huwa rrappreżentat fl-element tan-nazzjonalità. Jekk, b’żieda ma’ dan, il-partijiet fi proċedura għal awtorizzazzjoni ta’ rinunzja għal wirt f’isem minuri, li tkun maħsuba sabiex tipproteġi l-interessi tal-minuri, normalment il-ġenituri tal-minuri, u wkoll il-prosekutur, jaċċettaw inekwivokament il-ġurisdizzjoni tal-Istat Membru forum, tipikament l-interessi tal-minuri li ma jkunx suġġett għal proċeduri fi Stat li miegħu huwa ma jkollux konnessjoni jkunu protetti (
27
).
68.
Huwa għalhekk, b’mod kuntrarju għall-Artikolu 15 ta’ Brussell IIbis (
28
), li l-Artikolu 12(3) ta’ Brussell IIbis ma jirrikjedix evalwazzjoni komparattiva dwar jekk il-qrati tal-Istat Membru forum kinux f’pożizzjoni aħjar sabiex jisimgħu l-kawża minn dawk tal-Istat Membru tar-residenza abitwali tal-minuri. Il-fatturi ta’ konnessjoni pprovduti fl-Artikolu 15 ta’ Brussell IIbis huma ta’ natura iktar flessibbli u inqas standardizzati b’mod li l-estent ta’ eżami tal-aħjar interessi tal-minuri huwa ikbar hemmhekk milli fil-kuntest preżenti tal-Artikolu 12(3) ta’ Brussell IIbis. L-Artikolu 15 ta’ Brussell IIbis bil-kliem ċar tiegħu jinftiehem fih innifsu bħala “eċċezzjoni” u jeħtieġ lill-qorti tieħu passi sabiex tittrasferixxi l-ġurisdizzjoni minn qorti għall-oħra, li ma huwiex il-każ fil-kuntest tal-Artikolu 12(3) ta’ Brussell IIbis, fejn il-ġurisdizzjoni tinsab ex lege mingħajr ebda att ulterjuri min-naħa tal-qorti meta l-kundizzjonijiet preliminari tal-Artikolu 12(3)(a) u (b) ta’ Brussell IIbis ikunu ssodisfatti.
69.
Għalhekk, fl-Artikolu 12(3)(b) ta’ Brussell IIbis, ir-rikorrenza tar-riferiment għall-aħjar interessi tal-minuri sservi bħala sempliċi tfakkira lill-qorti li tkun qiegħda tiġġudika sabiex ma tinsiex il-kriterju preminenti li huwa l-bażi tad-dispożizzjonijiet kollha ta’ dan ir-regolament (
29
) u tissorvelja dan il-kriterju ex officio u attivament, tistabbilixxi ċ-ċirkustanzi kollha tal-każ speċifiku (
30
), sabiex tagħmel eżami doppju, fid-dawl tas-sitwazzjoni globali, dwar jekk ċirkustanzi eċċezzjonali ta’ dak il-każ iqanqlux lill-qorti sabiex eċċezzjonalment tinjora l-estensjoni pprovduta fl-Artikolu 12(3) ta’ Brussell IIbis.
70.
F’każ atipiku r-riferiment għall-“aħjar interessi tal-minuri” jagħti lill-qorti s-setgħa u l-obbligu li jikkoreġi r-riżultat ta’ applikazzjoni riġida tad-dispożizzjoni rilevanti (
31
).
71.
Finalment, nixtieq ninnota wkoll li, fil-kuntest tal-ġurisdizzjoni, l-aħjar interessi tal-minuri ma jirreferux għall-mertu tal-kawża iżda biss għall-interessi ta’ ġurisdizzjoni tal-minuri, jiġifieri l-interess tal-minuri dwar f’liema pajjiż il-qrati huma f’pożizzjoni tajba li jisimgħu l-każ dwar il-minuri (
32
).
72.
F’dan il-każ, naqbel mal-perspettiva tal-Kummissjoni li ebda waħda miċ-ċirkustanzi msemmija mill-qorti tar-rinviju ma titlob korrezzjoni iżda pjuttost tikkonferma l-impressjoni ġenerali li l-aħjar interessi tal-minuri jkunu tħarsu. Il-fatt li r-residenza abitwali tista’ tinqabeż b’estensjoni bħala riżultat ta’ ftehim bejn dawk li jkollhom ir-responsabbiltà tal-ġenituri jissemma wkoll fil-premessa 12 ta’ Brussell IIbis. Minbarra dan, f’dan il-każ il-ġurisdizzjoni hija (taċitament) aċċettata mill-prosekutur, li huwa marbut bl-Artikolu 21(1) tal-Kostituzzjoni Griega li jipproteġi l-interessi tal-minuri. Barra minn hekk, il-fatt li l-proprjetà tal-minuri inkwistjoni fil-proċeduri tinsab fil-Greċja huwa fattur li tipikament isaħħaħ il-konnessjoni partikolari tal-minuri ma’ dan l-Istat Membru (
33
). Finalment, fil-każ li jinbdew proċeduri ta’ suċċessjoni dwar Michaïl Xylina fil-Greċja, dan ikun jikkostitwixxi rabta addizzjonali mal-qrati ta’ dan l-Istat Membru, li mbagħad ikunu f’pożizzjoni tajba sabiex jevalwaw il-kuntest tar-rinunzja tal-wirt f’isem Clio Margot.
73.
Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, jidhirli li korrezzjoni in casu ma hijiex meħtieġa. Madankollu, l-evalwazzjoni ġenerali tal-aħjar interessi ta’ Clio Margot hija l-kompitu tal-qorti tar-rinviju.
IV. Konklużjoni
74.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet premessi, l-opinjoni tiegħi hija li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tagħti risposta għad-domandi magħmula mill-qorti tar-rinviju f’dan is-sens:
L-Artikolu 12(3)(b) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2201/2003 tas-27 ta’ Novembru 2003 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-infurzar ta’ sentenzi fi kwistjonijiet matrimonjali u kwistjonijiet ta’ responsabbilità tal-ġenituri, u li jirrevoka r-Regolament (KE) Nru 1347/2000 (“Brussell IIbis”) għandu jiġi interpretat bħala li jfisser
(a)
li s-sempliċi preżentata fil-qorti ta’ Stat Membru, li miegħu l-minuri jkollu konnessjoni sostanzjali skont l-Artikolu 12(3)(a) ta’ Brussell IIbis, tindika aċċettazzjoni inekwivoka mir-rikorrenti tal-ġurisdizzjoni ta’ din il-qorti;
(b)
li aċċettazzjoni hija meħtieġa wkoll minn prosekutur li jkun parti fil-proċeduri skont id-dritt nazzjonali tal-Istat Membru forum, u li huwa jista’ jaċċetta l-ġurisdizzjoni tal-qorti fejn ir-rikors ikun ġie ppreżentat b’kunsens taċitu meta jiġi nnotifikat b’dan ir-rikors, u
(c)
li l-kriterju tal-“aħjar interessi tal-minuri” ma huwiex element indipendenti, iżda jagħti lill-qorti s-setgħa u l-obbligu li jikkoreġi l-applikazzjoni tal-Artikolu 12(3)(b) f’każijiet atipiċi.
(
1
)	Lingwa oriġinali: l-Ingliż.
(
2
)	Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2201/2003 tas-27 ta’ Novembru 2003 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-infurzar ta’ sentenzi fi kwistjonijiet matrimonjali u kwistjonijiet ta’ responsabbilità tal-ġenituri, u li jirrevoka r-Regolament (KE) Nru 1347/2000 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 6, p. 243).
(
3
)	Il-qorti tar-rinviju spjegat dan meta ntalbet tagħti kjarifika mill-Qorti tal-Ġustizzja.
(
4
)	Il-qorti tar-rinviju ma speċifikatx jekk it-tifla kellhiex ċittadinanzi oħra minbarra dik Griega.
(
5
)	Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-4 ta’ Lulju 2012 dwar il-ġuriżdizzjoni, il-liġi applikabbli, ir-rikonoxximent u l-infurzar ta’ deċiżjonijiet u l-aċċettazzjoni u l-infurzar ta’ strumenti awtentiċi fil-qasam tas-suċċessjonijiet u dwar il-ħolqien ta’ Ċertifikat Ewropew tas-Suċċessjoni (ĠU 2012 L 201, p. 107; ir-“Regolament dwar is-Suċċessjoni”).
(
6
)	Artikolu 1(1)(b) ta’ Brussell IIbis.
(
7
)	Artikolu 1(2)(e) ta’ Brussell IIbis.
(
8
)	Artikolu 1(3)(f) ta’ Brussell IIbis.
(
9
)	Ara s-sentenza tas-6 ta’ Ottubru 2015, Matoušková, C-404/14, EU:C:2015:653 punt 31. Fil-punt 34 ta’ din is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li kull sovrappożizzjoni u kull lakuna legali bejn Brussell IIbis u r-Regolament dwar is-Suċċessjoni kellhom ikunu evitati.
(
10
)	Sentenza tas-6 ta’ Ottubru 2015, Matoušková, C-404/14, EU:C:2015:653 punt 29.
(
11
)	L-Artikoli 9 sa 11 ta’ Brussell IIbis jipprovdu għal sitwazzjonijiet fejn ir-residenza abitwali tkun inbidlet, l-Artikolu 13 ta’ Brussell IIbis għal sitwazzjonijiet fejn ir-residenza abitwali ma tkunx tista’ tiġi stabbilita. Meta proċeduri ta’ divorzju tal-ġenituri ta’ minuri jkunu pendenti l-Artikolu 12(1) ta’ Brussell IIbis jippermetti estensjoni tal-ġurisdizzjoni ta’ dak il-pajjiż.
(
12
)	Ara l-Artikolu 15 ta’ Brussell IIbis.
(
13
)	Ara l-Artikolu 8(2) ta’ Brussell IIbis.
(
14
)	Il-liġi Taljana dwar iċ-ċittadinanza ssegwi l-prinċipju ta’ ius sanguinis, ara l-Artikolu 1(1) tal-Istatut “Nuove norme sulla cittadinanza italiana” tal-5 ta’ Frar 1992, punt 91, ippubblikat fil-Gazetta Ufficiale (Il-Gazzetta Uffiċjali) Nru 38 tal-15 ta’ Frar 1992. Il-proċess tal-Qorti tal-Ġustizzja ma fih ebda indikazzjoni dwar jekk Clio Margot għandhiex nazzjonalità waħda jew jekk għandhiex żewġ nazzjonalitajiet jew iktar. Lanqas ma jagħti informazzjoni eżatta dwar in-nazzjonalitajiet tal-ġenituri tagħha.
(
15
)	Ara Pfeiffer, T., Internationale Zuständigkeit und prozessuale Gerechtigkeit, 1995 p. 614 et seq; Spellenberg, U., fi: J. von Staudingers Kommentar zum Bürgerlichen Gesetzbuch mit Einführungsgesetz und Nebengesetzen, Neubearbeitung 2015, Art. 3 Brüssel IIa-VO, punt 16.
(
16
)	Ara s-sentenza tas-16 ta’ Lulju 2009, Hadadi, C-168/08, EU:C:2009:474, punti 37 sa 43. Ara wkoll Dilger fi: Geimer/Schütze Internationaler Rechtsverkehr in Zivil- und Handelssachen, Looseleaf (July 2013), vor Art. 3. EuEheVO punti 30 et seq.
(
17
)	Ara pereżempju l-Artikolu 25 tar-Regolament (UE) tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-12 ta’ Diċembru 2012 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali (ĠU 2012 L 351, p. 1; iktar ’il quddiem ir-“Regolament Brussell Ibis”) u l-predeċessuri tiegħu – l-Artikolu 23 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 44/2001 tat-22 ta’ Diċembru 2000 dwar ġurisdizzjoni u rikonoxximent u eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali matters (iktar ’il quddiem ir-“Regolament Brussell I”) u l-Artikolu 17 tal-Konvenzjoni tas-27 ta’ Settembru 1968 dwar il-ġurisdizzjoni u l-eżekuzzjoni tas-sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (ĠU 1978 L 304, p. 36; iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni Brussell”) -, li espressament jipprovdu għal ftehim. Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja, fis-sentenza tagħha tat-12 ta’ Novembru 2014, L, C‑656/13, EU:2014:2364, punt 56, fir-rigward tal-Artikolu 12(3) ta’ Brussell IIbis, issemmi li “ftehim espress jew tal-inqas univoku dwar l-imsemmija estensjoni tal-ġurisdizzjoni” huwa neċessarju.
(
18
)	Ara pereżempju s-sentenzi tal-20 ta’ Frar 1997, MSG, C-106/95, EU:1997:70, punt 17, u tas-16 ta’ Marzu 1999, Castelletti, C-159/97, EU:1999:142, punt 19, li t-tnejn jindikaw li l-iskop tal-Artikolu 17 tal-Konvenzjoni Brussell li jippermetti ftehim dwar ġurisdizzjoni kien li “jiżgura li kien hemm kunsens reali min-naħa tal-persuni kkonċernati”.
(
19
)	Sentenza tat-12 ta’ Novembru 2014, L, C‑656/13, EU:2014:2364, punt 57.
(
20
)	Sentenza tat-12 ta’ Novembru 2014, L, C‑656/13, EU:2014:2364, punt 58. Ara wkoll is-sentenza tal-1 ta’ Ottubru 2014, E., C‑436/13, EU:C:2014:2246, punt 40, li tqis li “l-ġurisdizzjoni ta’ qorti f’materji ta’ responsabbiltà tal-ġenituri għandha tkun ivverifikata u stabbilita f’kull każ speċifiku, fejn qorti tkun adita bi proċedura”.
(
21
)	Kif interpretat fid-digriet tas-16 ta’ Lulju 2015, C‑507/14, mhux ippubblikat, EU:C:2015:512, jiġifieri, sakemm ir-rikorrent debitament jinnotifika r-rikors.
(
22
)	Ara wkoll Salomon, D., ‚„Brüssel IIa” – Die neuen europäischen Regeln zum internationalen Verfahrensrecht in Fragen der elterlichen Verantwortung‘, Zeitschrift für das gesamte Familienrecht (FamRZ), 2004, p. 1409 et seq, f’p. 1413.
(
23
)	Partijiet li jsiru parti fil-proċedura wara l-iskadenza ta’ kwalunkwe terminu għal risposta għan-notifika tad-dokument li jistitwixxi proċeduri jkollhom, madankollu, jiġu esklużi mill-portata tal-“partijiet fil-proċedimenti” li minnhom hija meħtieġa l-aċċettazzjoni skont l-Artikolu 12(3) ta’ Brussell IIbis.
(
24
)	Sentenza tat-12 ta’ Novembru 2014, L, C-656/13, EU:2014:2364: punt 57.
(
25
)	Filwaqt li r-rikors sar mill-missier tat-tfal, fis-26 ta’ Ottubru 2012, l-omm ressqet rikors quddiem l-istess qorti fid-29 ta’ Ottubru 2012 u, fil-31 ta’ Ottubru 2012, fil-proċeduri mibdija mill-missier, hija qalet b’mod ċar li ma kinitx qiegħda taċċetta l-ġurisdizzjoni internazzjonali (sentenza tat-12 ta’ Novembru 2014, L, C‑656/13, EU:2014:2364, punti 19, 21, 28).
(
26
)	Ara l-punti 25 et seq.
(
27
)	Qorti nazzjonali li għandha l-istess opinjoni hija pereżempju l-Oberlandesgericht Düsseldorf (il-Qorti Reġjonali Superjuri ta’ Düsseldorf, il-Ġermanja), fid-digriet tagħha tat-8 ta’ Diċembru 2009, DE:OLGD:1208.3UF198.09.0A.
(
28
)	Ara l-interpretazzjoni tal-Artikolu 15 ta’ Brussel IIbis mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tagħha tas-27 ta’ Ottubru 2016, CAFA vs D., C-428/15, EU:C:2016:819, punt 54, iċċitata mill-Kummissjoni f’din il-proċedura.
(
29
)	Ir-Regolament jipproċedi mill-idea li l-aħjar interessi tal-minuri għandhom jipprevalu (ara s-sentenza tal-sentenza tal-11 ta’ Lulju 2008, RinauC‑195/08 PPU, EU:C:2008:406, punt 51) u jiġu l-ewwel (ara s-sentenza tat-12 ta’ Novembru 2014, L, C‑656/13, EU:2014:2364, punt 48).
(
30
)	Ara pereżempju s-senenza tat-12 ta’ Novembru 2014, L, C‑656/13, EU:2014:2364, punt 49: “l-użu ta’ din l-estensjoni ma jista’ f’ebda każ imur kontra dawn l-aħjar interessi.”
(
31
)	Pataut É./Gallant E., fi: Magnus, U./Mankowski, P. (edituri), European Commentaries on Private International Law, Brussels IIbis Regulation, 2017, Artikolu 12, Punt 53, jikkwalifikaw l-Artikolu 12(3)(b) ta’ Brussell IIbis fid-dawl ta’ dan l-eżami addizzjonali tal-aħjar interessi tal-minuri bħala klawżola forum non conveniens.
(
32
)	Dilger, J. fi: Geimer/Schütze, Internationaler Rechtsverkehr in Zivil- und Handelssachen, Looseleaf, 53. EL, Lulju 2017, VO (EG) 2201/2003, Art. 12 punt 24 b’referenzi addizzjonali.
(
33
)	Ara l-Artikolu 15(3)(e) ta’ Brussell IIbis fejn il-post li fih tinsab il-proprjetà tal-minuri huwa msemmi bħala wieħed mill-fatturi li għandhom jitqiesu meta ssir l-evalwazzjoni ta’ konnessjoni partikolari ta’ dan il-minuri ma’ Stat Membru f’każ li jikkonċerna miżuri għall-protezzjoni tal-minuri relatati mal-amministrazzjoni, il-konservazzjoni u d-disponiment ta’ din il-proprjetà.