62024CJ0272
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Ewwel Awla)
13 ta’ Novembru 2025 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Artikolu 2 TUE – It-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE – Prinċipju ta’ indipendenza tal-membri tal-ġudikatura – Direttiva 2003/88/KE – Tul ta’ ġimgħa xogħol – Xogħol bis-sahra maħdum mill-imħallfin – Leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi kumpens fil-forma ta’ perijodu ta’ mistrieħ li jeskludi kumpens finanzjarju – Remunerazzjoni adegwata”
Fil-Kawża C‑272/24,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Curtea de Apel Bucureşti (il-Qorti tal-Appell ta’ Bukarest, ir-Rumanija), permezz ta’ deċiżjoni tat‑8 ta’ April 2024, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fis‑17 ta’ April 2024, fil-proċedura
HZ
vs
Tribunalul Galaţi
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Ewwel Awla),
komposta minn F. Biltgen, President tal-Awla, T. von Danwitz, Viċi President tal-Qorti tal-Ġustizzja, li qiegħed jaġixxi bħala Mħallef tal-Ewwel Awla, I. Ziemele (Relatriċi), A. Kumin u S. Gervasoni, Imħallfin,
Avukata Ġenerali: T. Ćapeta,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għall-Gvern Rumen, minn E. Gane, L. Ghiţă u L. Liţu, bħala aġenti,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn K. Herrmann, D. Recchia u E. A. Stamate, bħala aġenti,
wara li rat id-deċiżjoni meħuda, wara li nstemgħet l-Avukata Ġenerali, li l-kawża tinqata’ mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tikkonċerna l-interpretazzjoni tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE, moqri fid-dawl tal-Artikolu 2 TUE, fid-dawl tal-punti 5 u 7 tal-Karta Komunitarja tad-Drittijiet Soċjali Fundamentali tal-Ħaddiema, adottata waqt il-laqgħa tal-Kunsill Ewropew li saret fi Strasbourg, fid‑9 ta’ Diċembru 1989, u kif ukoll fid-dawl tal-Artikoli 3 u 5 sa 7 tad-Direttiva 2003/88/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑4 ta’ Novembru 2003 li tikkonċerna ċerti aspetti tal-organizzazzjoni tal-ħin tax-xogħol (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 4, p. 381).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn HZ, imħallef fit-Tribunalul Galaţi (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Galaţi, ir-Rumanija), u dik il-qorti dwar il-ħlas ta’ kumpens finanzjarju għas-sigħat ta’ xogħol li ħadem HZ sabiex jaqdi l-funzjonijiet addizzjonali li ilu inkarigat bihom sa mis-sena 2019.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
– Il-Karta Komunitarja tad-Drittijiet Soċjali Fundamentali tal-Ħaddiema
3
Il-punti 5 u 7 tal-Karta Komunitarja tad-Drittijiet Soċjali Fundamentali tal-Ħaddiema jipprevedu:
“5. Kull impjieg għandu jiġi rremunerat b’mod ġust.
Għal dan il-għan u skont ir-regoli speċifiċi għal kull pajjiż:
–
il-ħaddiema għandhom jingħataw remunerazzjoni ġusta, jiġifieri remunerazzjoni suffiċjenti sabiex ikunu jistgħu jkollhom livell ta’ għajxien deċenti;
–
il-ħaddiema suġġetti għal skema ta’ xogħol li ma hijiex il-kuntratt full‑time u għal żmien indeterminat għandhom jibbenefikaw minn salarju ta’ riferiment ekwu;
–
is-salarji jistgħu jitnaqqsu, jinqabdu jew jiġu ttrasferiti biss skont id-dispożizzjonijiet nazzjonali; dawn id-dispożizzjonijiet għandhom jipprevedu l-miżuri li jiżguraw li l-ħaddiem jibqagħlu l-mezzi neċessarji sabiex jgħajjex lilu nnifsu u lil familtu.
[...]
7.
It-twettiq tas-suq intern għandu jwassal għal titjib fil-kundizzjonijiet tal-ħajja u tax-xogħol tal-ħaddiema fil-Komunità Ewropea. Dan il-proċess għandu jseħħ b’approssimazzjoni fil-progress f’dawn il-kundizzjonijiet, b’mod partikolari sa fejn għandhom x’jaqsmu d-dewmien u l-organizzazzjoni tal-ħin tax-xogħol u l-forom ta’ impjieg barra dawk għal żmien indeterminat, bħax-xogħol għal żmien determinat, ix-xogħol part‑time, ix-xogħol temporanju u x-xogħol staġjonali. Dan it-titjib għandu jwassal, fejn neċessarju, għall-iżvilupp ta’ ċerti aspetti tal-leġiżlazzjoni tal-impjieg, bħalma huma l-proċeduri għat-tkeċċija kollettiva u dawk li jikkonċernaw il-falliment.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
– Id-Direttiva 2003/88
4
Skont l-Artikolu 3 tad-Direttiva 2003/88, intitolat “ Serħan ta’ kull jum”:
“L-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri meħtieġa ħalli jassiguraw li kull ħaddiem ikun intitolat għal perjodu minimu ta’ serħan kull jum ta’ 11‑il siegħa konsekuttivi f’perjodu ta’ 24-siegħa.”
5
L-Artikolu 5 ta’ din id-direttiva, intitolat “Perjodu ta’ serħan ta’ kull ġimgħa”, jipprevedi:
“L-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri meħtieġa ħalli jassiguraw li, f’kull perjodu ta’ sebat ijiem kull ħaddiem ikun intitolat għal perjodu minimu mingħajr interruzzjoni ta’ serħan kull perjodu ta’ 24 il‑siegħa flimkien ma 11‑il siegħa serħan ta' kull jum kif li hemm referenza għalih fl-Artikolu 3.
Jekk objettivi, l-organizzazzjoni tal-kondizzjonijiet tekniċi jew tax-xogħol hekk jiġġustifikaw, perjodu minimu ta' serħan ta’ 24 siegħa jista’ jkun applikat.”
6
L-Artikolu 6 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Ħin massimu ta’ xogħol matul ġimgħa”, huwa fformulat kif ġej:
“L-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri meħtieġa ħalli jassiguraw li, skond il-ħtieġa tal-protezzjoni tas-sigurtà u s-saħħa tal-ħaddiema:
(a)
il-perjodu tal-ħin tax-xogħol ta’ kull ġimgħa jkun limitat permezz ta’ liġijiet, regolamenti jew disposizzjonijiet amministrattivi jew bi ftehim kollettiv jew bi ftehim bejn iż-żewġ naħat ta’ l-industrija;
(b)
il-medja tal-ħin tax-xogħol għal kull perjodu ta’ sebat ijiem, inkluża s-sahra, ma tkunx teċċedi it‑48 siegħa.”
7
L-Artikolu 7 tal-istess direttiva, intitolat “Leave annwali”, jipprovdi:
“1.   L-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri meħtieġa ħalli jassiguraw li kull ħaddiem ikun intitolat għal-leave annwali bil-ħlas ta’ mill-anqas erba’ ġimgħat b’konformità mal-kondizzjonijiet għall-intitolament għal, u l-għoti ta’, leave bħal dan stabbilit bil-leġislazzjoni nazzjonali u/jew bil-prattika.
2.   Il-perjodu minimu ta’ leave annwali bil-ħlas ma jistax ikun mibdul b’pagament ta’ benefiċċji bħala kumpens, apparti minn meta r-relazzjoni ta’ l-impieg tkun ġiet itterminata.”
Id‑dritt Rumen
8
L-Artikolu 21(1) tal-Legea‑cadru nr. 153/2017 privind salarizarea personalului plătit din fonduri publice (il-Liġi Qafas Nru 153/2017 dwar ir-Remunerazzjoni ta’ Impjegati li jitħallsu minn Fondi Pubbliċi) tat‑28 ta’ Ġunju 2017 (Monitorul Oficial al României, Parti I, Nru 492 tas‑27 ta’ Ġunju 2017) (iktar ’il quddiem il-“Liġi Qafas Nru 153/2017”), jipprevedi li x-xogħol bis-sahra li jinħadem lil hinn mis-sigħat normali tax-xogħol għandu, fi żmien 60 jum kalendarju minn meta jinħadem, jiġi kkumpensat b’ħin frank imħallas. Madankollu, fil-każ li l-kumpens b’ħin frank imħallas ma jkunx possibbli fit-terminu previst f’dan il-paragrafu 1, l-Artikolu 21(2) tal-Liġi Qafas Nru 153/2017 jippreċiża li x-xogħol bis-sahra maħdum lil hinn mis-sigħat normali tax-xogħol għandu jitħallas matul ix-xahar ta’ wara, flimkien ma’ bonus ta’ 75 % tas-salarju bażiku, il-benefiċċju skont il-grad, l-allowance tal-impjieg, li jikkorrispondu għax-xogħol bis-sahra maħdum.
9
Fid-dawl tal-ħtieġa li jiġi osservat l-għan ta’ defiċit ta’ inqas minn 3 % tal-prodott domestiku gross (PDG) stabbilit fit-Trattat FUE u tal-adozzjoni mill-Kunsill tal-Unjoni Ewropea ta’ rakkomandazzjonijiet sabiex tintemm is-sitwazzjoni ta’ defiċit eċċessiv fir-Rumanija, b’mod partikolari tar-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat‑3 ta’ April 2020 bl-għan li tintemm is-sitwazzjoni ta’defiċit eċċessiv tal-gvern fir-Rumanija (2020/C 116/01) (ĠU 2020, C 116, p. 1), il-Gvern Rumen adotta diversi digrieti konsekuttivi ta’ urġenza, li jidderogaw mid-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 21 tal-Liġi Qafas Nru 153/2017 billi jipprevedu li x-xogħol bis-sahra maħdum mill-membri tal-persunal tas-settur baġitarju assenjati f’funzjonijiet eżekuttivi jew apikali lil hinn mis-sigħat normali tax-xogħol, kif ukoll ix-xogħol maħdum fil-ġranet ta’ mistrieħ matul il-ġimgħa, fil-btajjel pubbliċi u fi ġranet oħra mhux tax-xogħol, jistgħu jiġu kkumpensati biss b’ħin frank, bl-esklużjoni ta’ kull kumpens finanzjarju.
10
Din il-miżura ġiet inizjalment introdotta għall-perijodu bejn l‑2019 u l‑2021 fl-Artikolu 35(1) tal-Ordonanța de urgență a Guvernului nr. 114/2018 privind instituirea unor măsuri în domeniul Investițiilor publice și a unor măsuri fiscal‑bugetare, modificarea și completarea unor acte normative și extenogarea unor unor unor unor unor (id-Digriet ta’ Urġenza Governattiv Nru 114/2018 li jintroduċi Miżuri fil-Qasam tal-Investiment Pubbliku u tal-Miżuri Baġitarji, li jemenda u jissupplimenta l-Atti Leġiżlattivi u li jestendi t-Termini) tat‑28 ta’ Diċembru 2018 (Monitorul Oficial al României, Parti I, Nru 1116 tad‑29 ta’ Diċembru 2018) (iktar ’il quddiem id-“DUG Nru 114/2018”). Hija ġiet estiża, għas-sena 2022, fl-Artikolu II(1) tal-Ordonanța de urgență a Guvernului nr. 130/2021 privind instituirea unor măsuri în domeniul Investițiilor publice și a unor măsuri fiscal-bugetare, modificarea și completarea unor acte normative și extenogarea unor unor Termene (id-Digriet ta’ Urġenza Governattiv Nru 130/2021 li jintroduċi Miżuri fil-Qasam tal-Investiment Pubbliku u tal-Miżuri Baġitarji, li jemenda u jissupplimenta l-Atti Leġiżlattivi u jestendi t-Termini) tas‑17 ta’ Diċembru 2021 (Monitorul Oficial al României, Parti I, Nru 1202 tat‑18 ta’ Diċembru 2021) (iktar ’il quddiem id-“DUG Nru 130/2021”). L-imsemmija miżura nżammet, għas-sena 2023, fl-Artikolu II(1) tal-Ordonanța de urgență a Guvernului nr. 168/2022 privind unele măsuri fiscal-bugetare, prorogarea unor termene, precum și pentru modificarea și completarea unor acte normative (id-Digriet ta’ Urġenza Governattiv Nru 168/2022 dwar Ċerti Miżuri Fiskali u Baġitarji, dwar l-Estensjoni ta’ Ċerti Termini u li jemenda u jissupplimenta Atti Leġiżlattivi) tat‑8 ta’ Diċembru 2022 (Monitorul Oficial al României, Parti I, Nru 1186 tad‑9 ta’ Diċembru 2022) (iktar ’il quddiem id-“DUG Nru 168/2022”).
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
11
HZ ilu mill‑1 ta’ April 2017 jaqdi l-funzjonijiet ta’ mħallef fit-Tribunalul Galați (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Galați). Dik il-qorti ilha mis-sena 2019 ma jkollha biżżejjed persunal minħabba li ċerti pożizzjonijiet ta’ mħallef baqgħu battala.
12
Bejn is-6 ta’ Mejju 2019 u l‑15 ta’ Marzu 2020, HZ ħadem fis-Sezzjoni tal-Kontenzjuż Amministrattiv u Fiskali tal-imsemmija qorti, imbagħad, bejn is‑16 ta’ Marzu 2020 u l‑1 ta’ Settembru 2021, huwa ġie assenjat fil-Prima Sezzjoni Ċivili ta’ din tal-aħħar. Skont ir-rikorrent fil-kawża prinċipali, is-sitwazzjoni tal-pożizzjonijiet assenjati u mimlija fi ħdan is-Sezzjoni tal-Kontenzjuż Amministrattiv u Fiskali kienet kif ġej. Tul il-perijodu bejn l‑2019 u l‑2021, ġew assenjati disa’ pożizzjonijiet, li minnhom sebgħa mtlew u tnejn baqgħu battala; fl‑2022, ġew assenjati disa’ pożizzjonijiet, li minnhom ħamsa mtlew u erbgħa baqgħu battala u, bejn is‑16 ta’ Marzu 2020 u l‑1 ta’ Settembru 2021, minkejja li t-tabella tal-persunal tal-Prima Sezzjoni Ċivili kienet tipprevedi erbatax‑il pożizzjoni ta’ mħallef, imtlew tnax biss, tnejn minnhom minn imħallfin bil-leave parentali.
13
HZ iqis li, mis-sena 2019, huwa mhux biss qeda l-funzjonijiet marbuta mal-pożizzjoni tiegħu stess, iżda wkoll, parzjalment, dawk li jikkorrispondu għal pożizzjonijiet battala li tqassmu bejn l-imħallfin effettivament attivi fi ħdan il-qorti tagħha. Billi huwa qies li dan wasslu sabiex jaħdem bis-sahra, HZ talab ir-remunerazzjoni għax-xogħol bis-sahra fil-forma ta’ sehem mis-salarji netti u allowances marbuta mal-pożizzjonijiet battala, diviżi bin-numru ta’ mħallfin effettivament attivi, għall-perijodu mis-sena 2019 sas-sena 2021, kif ukoll għas-snin ta’ wara, u dan sakemm jimtlew dawn il-pożizzjonijiet battala.
14
Permezz ta’ sentenza tal‑11 ta’ Jannar 2023, it-Tribunalul Bucureşti (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Bukarest, ir-Rumanija) ċaħdet ir-rikors ta’ HZ għall-ħlas ta’ din ir-remunerazzjoni bħala infondat minħabba, b’mod partikolari, li, skont l-Artikolu 35(1) tad-DUG Nru 114/2018, l-Artikolu II(1) tad-DUG Nru 130/2021 u l-Artikolu II(1) tal-DUG Nru 168/2022, ix-xogħol bis-sahra maħdum lil hinn mill-ħin normali tax-xogħol mill-membri tal-persunal tas-settur baġitarju li jaqdu funzjonijiet direttivi jew apikali, kif ukoll dak maħdum fil-ġranet ta’ mistrieħ matul il-ġimgħa, fil-btajjel pubbliċi u fi ġranet oħra li matulhom, skont il-leġiżlazzjoni fis-seħħ, ma jsir ebda xogħol matul il-ħin normali tax-xogħol, jistgħu jiġu kkumpensati biss b’perijodu korrispondenti ta’ mistrieħ.
15
HZ appella minn din is-sentenza quddiem il-Curtea de Apel Bucureşti (il-Qorti tal-Appell ta’ Bukarest, ir-Rumanija), li hija l-qorti tar-rinviju, billi sostna, b’mod partikolari, li l-possibbiltà li x-xogħol bis-sahra maħdum b’dan il-mod jiġi kkumpensat b’perijodu ta’ mistrieħ hija biss waħda teoretika u dan meta wieħed iqis l-ammont ta’ xogħol li jaqa’ fuqu.
16
Filwaqt li tindika li l-Curtea Constituțională (il-Qorti Kostituzzjonali, ir-Rumanija) iddeċidiet li l-istabbiltà finanzjarja tal-maġistrati hija waħda mill-garanziji tal-indipendenza ġudizzjarja, il-qorti tar-rinviju tirrileva li, b’deroga mis-sistema stabbilita fl-Artikolu 21 tal-Liġi Qafas Nru 153/2017, id-DUG Nri 114/2018, 130/2021 u 168/2022 jipprevedu li, għas-snin 2019 sa 2023, il-kumpens għax-xogħol bis-sahra maħdum mill-maġistrati jista’ jsir biss bl-għoti ta’ perijodu ta’ mistrieħ.
17
Dik il-qorti tenfasizza, l-ewwel nett, li l-leġiżlazzjoni fil-qasam tax-xogħol bis-sahra li tapplika għall-impjegati kollha mħallsa mill-fondi pubbliċi ma tneħħix id-dritt għal kumpens, iżda sempliċement tillimita l-metodi tal-kumpens għall-għoti ta’ perijodu ta’ mistrieħ.
18
Madankollu, fil-fehma tar-rikorrent fil-kawża prinċipali, sitwazzjoni għat-tul ta’ nuqqas ta’ persunal fi ħdan qorti twassal għal żieda fil-funzjonijiet li għandu jaqdi kull wieħed mill-imħallfin attivi f’dik il-qorti, kif ukoll għal żieda fir-riskju li jittieħed żball u li tiskatta r-responsabbiltà dixxiplinari tal-membri tal-ġudikatura. Barra minn hekk, f’tali sitwazzjoni, l-għoti ta’ perijodu kumpensatorju ta’ mistrieħ jista’ jkun wieħed purament teoretiku, b’tali mod li r-remunerazzjoni mogħtija lill-imħallfin tista’ tidher li ma tikkorrispondix għar-responsabbiltajiet li jirriżultaw mill-funzjonijiet tagħhom.
19
It-tieni nett, dik il-qorti tqis li l-klassifikazzjoni ta’ xogħol addizzjonali għandha tiġi evalwata skont il-volum effettiv ta’ xogħol f’mument partikolari u mhux biss skont in-numru ta’ pożizzjonijiet mimlija.
20
Fi kwalunkwe każ, l-imsemmija qorti tippreċiża, minn naħa, li l-persuna li timpjega lir-rikorrent fil-kawża prinċipali qatt ma rrifjutatlu talba għal leave jew għal ġranet ta’ mistrieħ li jikkumpensa għax-xogħol bis-sahra maħdum u, min-naħa l-oħra, li HZ ma ressaq ebda talba f’dan is-sens għall-perijodu inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
21
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Curtea de Apel București (il-Qorti tal-Appell ta’ Bukarest) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“It-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE, ikkunsidrat flimkien mal-Artikolu 2 TUE, mal-punti 5 u 7 tal-Karta Komunitarja tad-Drittijiet Soċjali Fundamentali tal-Ħaddiema u mal-Artikoli 3, 5, 6 u 7 tad-Direttiva [2003/88/KE], għandu jiġi interpretat, f’ċirkustanzi bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, fis-sens li l-prinċipju ta’ indipendenza tal-imħallfin jipprekludi dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali li tipprojbixxi l-ħlas ta’ sahra maħdum minn imħallef bħala riżultat ta’ nuqqas ta’ persunal fil-qorti li fiha jeżerċita l-funzjoni tiegħu, f’sitwazzjoni fejn il-kumpens biss permezz ta’ ħin ta’ serħan xieraq għal sahra mwettqa barra mill-ħin normali tax-xogħol, kif ukoll fil-perijodu ta’ serħan ta’ kull ġimgħa u fil-vaganzi pubbliċi, jekk ikun implimentat, jaffettwa l-leave annwali stabbilit bil-liġi?”
Fuq id-domanda preliminari
22
Preliminarjament, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li HZ qiegħed jitlob li jitħallas parti mis-salarji netti u mill-allowances marbuta mal-pożizzjonijiet ta’ mħallfin li baqgħu ma mtlewx fi ħdan il-qorti tiegħu bejn is-sena 2019 u s-sena 2022, kif ukoll għas-snin ta’ wara, u dan sakemm effettivament jimtlew dawn il-pożizzjonijiet, bħala remunerazzjoni għas-sigħat ta’ xogħol li huwa allegatament ħadem fil-qadi tal-funzjonijiet li kienu r-responsabbiltà tal-imħallfin li l-pożizzjonijiet tagħhom baqgħu battala matul dan il-perijodu u lil hinn minnu.
23
Il-qorti tar-rinviju tippreċiża, minn naħa, li HZ ma invoka ebda dritt għall-għoti ta’ perijodu ta’ mistrieħ mingħand il-persuna li timpjegah, taħt id-DUG Nri 114/2018, 130/2021 u 168/2022, għax-xogħol bis-sahra li huwa allegatament ħadem matul il-perijodu inkwistjoni fil-kawża prinċipali. F’dan ir-rigward, ma hemm xejn fil-proċess li juri li l-persuna li timpjegah iddisswadietu, jew żammitu, milli jeżerċita dan id-dritt. Min-naħa l-oħra, dik il-qorti tosserva li dan ix-xogħol bis-sahra ma ngħaddx, la mill-persuna li timpjega u lanqas mir-rikorrent fil-kawża prinċipali nnifsu, billi dan tal-aħħar naqqas l-ammont ta’ xogħol addizzjonali li allegatament waqa’ fuqu min-numru ta’ pożizzjonijiet battala ta’ mħallfin fi ħdan il-qorti tagħha għal kull sena msemmija fit-talba tiegħu.
24
F’dan ir-rigward, għandu jiġi enfasizzat li l-karatteristiċi speċifiċi tal-funzjonijiet tal-professjoni ta’ mħallef, li huma marbuta mill-qrib mal-istatus ta’ din il-professjoni, jistgħu jostakolaw l-għadd preċiż tal-ħin tax-xogħol tagħhom f’termini ta’ ħinijiet normali u ta’ xogħol bis-sahra. B’hekk, l-attività ġudizzjarja għandha karatteristiċi li jistgħu jagħmluha diffiċli jew saħansitra impossibbli li jitkejjel dan il-ħin tax-xogħol skont il-metodi li japplikaw għal professjonijiet oħra. Fil-fatt, it-trattament ġudizzjarju tal-kawżi jista’ jkun suġġett għal termini legali obbligatorji, jista’ jkun suġġett għal proċeduri b’urġenza, b’mod partikolari għal proċeduri għal miżuri provviżorji, u għandu jissodisfa, b’mod ġenerali, il-ħtieġa li tingħata deċiżjoni fi żmien raġonevoli, fejn iċ-ċirkustanzi kollha jkunu spiss jeħtieġu il-qadi ta’ funzjonijiet barra mill-ħinijiet normali tax-xogħol. Bl-istess mod, il-preżenza għas-seduti ma tistax tkun limitata b’orarji preċiżi li l-imħallef jew il-qorti li jkun jappartjeni għaliha jkollhom kontroll sħiħ fuqhom.
25
Fi kwalunkwe każ, kif tenfasizza l-qorti tar-rinviju, in-neċessità li jsir xogħol addizzjonali għandha tiġi eżaminata skont il-volum effettiv ta’ xogħol li mħallef ikollu f’mument partikolari u ma tistax tiġi preżunta jew stmata biss skont in-numru ta’ pożizzjonijiet mimlija fil-qorti li fiha dan l-imħallef ikun assenjat. Barra minn hekk, fil-fehma tal-Gvern Rumen, l-ammont ta’ xogħol tal-imħallfin huwa kkwantifikat mill-Consiliul Superior al Magistraturii (il-Kunsill Superjuri tal-Ġudikatura, ir-Rumanija), li jiżgura li l-piż tax-xogħol jinqasam bejn il-qrati b’mod bilanċjat u jiddetermina n-numru ta’ mħallfin li għandhom jiġu assenjati f’dawn il-qrati skont dan il-piż.
26
Madankollu, kif tirrileva hija stess, il-qorti tar-rinviju ġiet adita minn HZ b’talba għal kumpens finanzjarju għax-xogħol bis-sahra li huwa allegatament ħadem matul il-perijodu msemmi fit-talba tiegħu, mhux abbażi tas-sistema ġenerali dwar ix-xogħol bis-sahra stabbilita fl-Artikolu 21(1) sa (6) tal-Liġi Qafas Nru 153/2017 li kienet tapplika qabel l-introduzzjoni tad-derogi previsti fid-DUG Nri 114/2018, 130/2021 u 168/2022, iżda billi tiffissa l-ammont tat-talbiet tagħha abbażi tas-salarji netti u tal-allowances marbuta mal-pożizzjonijiet ta’ mħallfin li ma kinux imtlew fi ħdan il-qorti tagħha diviżi bin-numru ta’ pożizzjonijiet ta’ mħallfin effettivament mimlija.
27
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-kunċett ta’ “remunerazzjoni” għandu jiġi interpretat f’sens wiesa’ b’mod li jinkludi, fost oħrajn, il-benefiċċji kollha fi flus jew in natura, attwali jew potenzjali, kemm‑il darba l-ħaddiem jirċevihom, anki jekk b’mod indirett, fir-rigward tal-impjieg tiegħu mingħand il-persuna li timpjegah, kemm jekk taħt kuntratt ta’ xogħol, skont dispożizzjonijiet leġiżlattivi jew b’mod volontarju (sentenza tat‑22 ta’ Frar 2024, Randstad Empleo et, C‑649/22, EU:C:2024:156, punt 44, kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
28
Għandu jiġi kkonstatat li, billi jitlob ir-remunerazzjoni għax-xogħol bis-sahra, ikkalkolata abbażi tas-salarji netti u tal-allowances marbuta mal-pożizzjonijiet li ma humiex mimlija fi ħdan il-qorti tiegħu, mingħajr, madankollu, ma jinvoka la d-drittijiet għal perijodi ta’ mistrieħ li jikkorrispondu għax-xogħol bis-sahra maħdum u lanqas id-drittijiet għal kumpens finanzjarju previst fis-sistema ġenerali stabbilita fl-Artikolu 21(1) sa (6) tal-Liġi Qafas Nru 153/2017, jidher li HZ, permezz tar-rikors tiegħu quddiem il-qorti tar-rinviju, qiegħed jikkontesta r-remunerazzjoni dovuta lilu bħala mħallef ta’ qorti f’sitwazzjoni ta’ nuqqas ta’ persunal, pjuttost milli n-natura tal-kumpens dovut lilu għax-xogħol bis-sahra li huwa ħadem.
29
F’dan il-kuntest, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali hijiex kompatibbli mal-indipendenza tal-membri tal-ġudikatura, kif iggarantita fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE, moqri fid-dawl tal-Artikolu 2 TUE, tal-punti 5 u 7 tal-Karta Komunitarja tad-Drittijiet Soċjali Fundamentali tal-Ħaddiema u tal-Artikoli 3 u 5 sa 7 tad-Direttiva 2003/88/KE.
30
Sa fejn għandhom x’jaqsmu r-regoli li l-qorti tar-rinviju qiegħda titlob li l-Qorti tal-Ġustizzja tinterpreta, għandu jiġi rrilevat, minn naħa, li hija ma tispeċifikax sa fejn il-punt 7 tal-Karta Komunitarja tad-Drittijiet Soċjali Fundamentali tal-Ħaddiema, li jipprovdi li t-titjib fil-kundizzjonijiet tal-ħajja u tax-xogħol tal-ħaddiema tal-Unjoni Ewropea għandu jwassal għall-iżvilupp ta’ ċerti aspetti tal-leġiżlazzjoni tax-xogħol, huwa rilevanti sabiex tingħata risposta għal din id-domanda.
31
Min-naħa l-oħra, sa fejn għandha x’taqsam id-Direttiva 2003/88, għandu jitfakkar li, minbarra l-każ tal-leave annwali mħallas, din ma tapplikax, bħala prinċipju, għar-remunerazzjoni tal-ħaddiema (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑15 ta’ Lulju 2021, Ministrstvo za obrambo, C‑742/19, EU:C:2021:597, punt 96 u l-ġurisprudenza ċċitata).
32
Huwa minnu li l-qorti tar-rinviju donnha hija tal-fehma li l-kumpens b’perijodu ta’ mistrieħ li jikkorrispondi għax-xogħol bis-sahra maħdum lil hinn mill-ħin normali tal-ħin tax-xogħol kif ukoll fil-ġranet ta’ mistrieħ matul il-ġimgħa u fil-btajjel pubbliċi jista’, kemm‑il darba jkun jista’ jiġi implimentat, jippreġudika d-dritt għal-leave annwali legali.
33
Madankollu, ma hemm xejn fil-proċess li għandha quddiemha l-Qorti tal-Ġustizzja li juri r-raġunijiet għaliex il-leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi dan il-kumpens tista’ tippreġudika dan id-dritt. F’dawn iċ-ċirkustanzi, ma jistax jitqies li d-domanda magħmula teħtieġ eżami fid-dawl tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2003/88.
34
Fid-dawl tal-osservazzjonijiet premessi, għandu jitqies li, permezz tad-domanda preliminari tagħha, il-qorti tar-rinviju qiegħda essenzjalment tistaqsi jekk it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE, moqri fid-dawl tal-Artikolu 2 TUE u tal-punt 5 tal-Karta Komunitarja tad-Drittijiet Soċjali Fundamentali tal-Ħaddiema, għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li, billi tipprevedi biss l-għoti ta’ perijodu kumpensatorju ta’ mistrieħ għall-ħin tax-xogħol li mħallef ikun ħadem fil-qadi ta’ funzjonijiet li huma r-responsabbiltà ta’ pożizzjoni battala fi ħdan il-qorti tiegħu, minbarra dawk li jaqgħu fuqu minħabba l-pożizzjoni li jokkupa, teskludi kull kumpens finanzjarju għax-xogħol maħdum fil-qadi ta’ dawn il-funzjonijiet addizzjonali.
35
Qabel xejn, għandu jitfakkar li l-Artikolu 19 TUE, li jikkonkretizza l-valur tal-Istat tad-dritt iddikjarat fl-Artikolu 2 TUE, jafda lill-qrati nazzjonali u lill-Qorti tal-Ġustizzja bir-responsabbiltà li jiggarantixxu l-applikazzjoni sħiħa tad-dritt tal-Unjoni fl-Istati Membri kollha, kif ukoll il-protezzjoni ġudizzjarja li l-individwi jgawdu taħt dan id-dritt. Għal dan il-għan, huwa essenzjali li tinżamm l-indipendenza ta’ dawn l-istanzi (sentenza tal‑25 ta’ Frar 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku u Adoreikė, C‑146/23 u C‑374/23, EU:C:2025:109, punt 47, kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
36
Ir-rekwiżit li l-qrati jkunu indipendenti, li huwa inerenti fil-funzjoni li tingħata sentenza, effettivament jagħmel parti mill-essenza tad-dritt fundamentali għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva u għal smigħ xieraq, li għandu importanza kbira bħala garanzija li d-drittijiet kollha li l-individwi jisiltu mid-dritt tal-Unjoni jiġu protetti u li l-valuri, stabbiliti fl-Artikolu 2 TUE, b’mod partikolari l-valur tal-Istat tad-dritt, li huma komuni għall-Istati Membri u li jiddefinixxu l-identità tal-Unjoni nnifisha, jiġu ppreżervati (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑25 ta’ Frar 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku u Adoreikė, C‑146/23 u C‑374/23, EU:C:2025:109, punt 37 u l-ġurisprudenza ċċitata).
37
Il-kunċett ta’ indipendenza tal-qrati jippreżupponi, b’mod partikolari, li l-istanza kkonċernata taqdi l-funzjonijiet ġudizzjarji tagħha b’awtonomija sħiħa, mingħajr ma tkun suġġetta għal ebda rabta ġerarkika jew ta’ subordinazzjoni fil-konfront ta’ xi ħadd u mingħajr ma tirċievi ordnijiet jew istruzzjonijiet minn kwalunkwe sors li jkun, u b’hekk tkun protetta minn interventi jew pressjonijiet esterni li jistgħu jippreġudikaw l-indipendenza ta’ ġudizzju tal-membri tagħha u jinfluwenzaw id-deċiżjonijiet tagħhom. Issa, l-istess bħall-protezzjoni kontra t-tneħħija tal-membri tal-istanza kkonċernata, il-fatt li dawn tal-aħħar jirċievu livell xieraq ta’ remunerazzjoni skont l-importanza tal-funzjonijiet li huma jaqdu tikkostitwixxi garanzija inerenti fl-indipendenza tal-membri tal-ġudikatura (sentenzi tas‑27 ta’ Frar 2018, Associação Sindical dos Juízes Portugueses, C‑64/16, EU:C:2018:117, punti 44 u 45, tas‑7 ta’ Frar 2019, Escribano Vindel, C‑49/18, EU:C:2019:106, punt 66, kif ukoll tal‑25 ta’ Frar 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku u Adoreikė, C‑146/23 u C‑374/23, EU:C:2025:109, punt 49).
38
Huwa minnu li l-Istati Membri għandhom marġni ta’ evalwazzjoni wiesa’ fl-għażliet tagħhom dwar l-ispejjeż pubbliċi, b’mod partikolari, meta jiddeterminaw il-metodu li bih jiġu kkalkolati dawn l-ispejjeż u, b’mod partikolari, ir-remunerazzjoni tal-imħallfin (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑25 ta’ Frar 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku u Adoreikė, C‑146/23 u C‑374/23, EU:C:2025:109, punt 51).
39
Madankollu, ir-regoli nazzjonali dwar ir-remunerazzjoni tal-imħallfin ma għandhomx joħolqu, f’moħħ l-individwi, dubji leġittimi dwar jekk l-imħallfin ikkonċernati humiex impermeabbli għal fatturi esterni u jekk humiex newtrali fir-rigward tal-interessi inkwistjoni quddiemhom (ara s-sentenza tal‑25 ta’ Frar 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku u Adoreikė, C‑146/23 u C‑374/23, EU:C:2025:109, punt 52, kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
40
B’mod partikolari, kif issemma fil-punt 37 ta’ din is-sentenza, il-fatt li l-imħallfin jirċievu remunerazzjoni li l-livell tagħha jiġi ddeterminat skont l-importanza tal-funzjonijiet li huma jaqdu jikkostitwixxi garanzija inerenti fl-indipendenza tagħhom.
41
F’dan ir-rigward, lil hinn min-natura ġusta, fis-sens tal-punt 5 tal-Karta Komunitarja tad-Drittijiet Soċjali Fundamentali tal-Ħaddiema, tar-remunerazzjoni li l-imħallfin għandhom ikollhom, il-livell ta’ remunerazzjoni tagħhom għandu jkun għoli biżżejjed, fid-dawl tal-kuntest soċjoekonomiku tal-Istat Membru kkonċernat, sabiex jagħtihom indipendenza ekonomika ċerta li tista’ tipproteġihom kontra r-riskju li interventi jew pressjonijiet esterni possibbli jkunu jistgħu jippreġudikaw in-newtralità tad-deċiżjonijiet li huma għandhom jieħdu. B’hekk, il-livell ta’ din ir-remunerazzjoni għandu jkun jista’ jipproteġi lill-imħallfin kontra r-riskju ta’ korruzzjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑25 ta’ Frar 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku u Adoreikė, C‑146/23 u C‑374/23, EU:C:2025:109, punt 58, kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
42
Għaldaqstant, għalkemm ir-remunerazzjoni tal-imħallfin tista’ tvarja skont l-anzjanità u n-natura tal-funzjonijiet li huma jiġu fdati bihom, hija għandha dejjem tkun approporzjon tal-importanza tal-funzjonijiet li huma jaqdu fi Stat tad-dritt (sentenza tal‑25 ta’ Frar 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku u Adoreikė, C‑146/23 u C‑374/23, EU:C:2025:109, punt 60).
43
L-evalwazzjoni tan-natura xierqa tar-remunerazzjoni tal-imħallfin tippreżupponi t-teħid inkunsiderazzjoni, minbarra tas-salarju ordinarju bażiku, tad-diversi allowances u tal-benefiċċji li huma jirċievu, b’mod partikolari fid-dawl tal-anzjanità tagħhom jew tal-funzjonijiet li huma jiġu fdati bihom, iżda wkoll eżenzjoni possibbli mill-kontribuzzjonijiet soċjali (sentenza tal‑25 ta’ Frar 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku u Adoreikė, C‑146/23 u C‑374/23, EU:C:2025:109, punt 61).
44
Barra minn hekk, in-natura xierqa tar-remunerazzjoni tal-imħallfin għandha tiġi evalwata fid-dawl tas-sitwazzjoni ekonomika, soċjali u finanzjarja tal-Istat Membru kkonċernat. F’dan id-dawl, huwa xieraq li r-remunerazzjoni medja tal-imħallfin titqabbel mas-salarju medju fl-imsemmi Stat (sentenza tal‑25 ta’ Frar 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku u Adoreikė, C‑146/23 u C‑374/23, EU:C:2025:109, punt 62).
45
Barra minn hekk, sabiex jiġu ggarantiti l-indipendenza tal-membri tal-ġudikatura u, b’mod usa’, il-kwalità tal-ġustizzja fi Stat tad-dritt, il-politiki tal-ġustizzja għandhom jieħdu inkunsiderazzjoni wkoll is-salarji tal-professjonijiet legali l-oħra sabiex jagħmlu l-professjoni ta’ mħallef attraenti għall-prattikanti legali bi kwalifiki għoljin. Madankollu, minn dan ma jistax jiġi dedott li l-prinċipju ta’ indipendenza tal-membri tal-ġudikatura jżomm milli r-remunerazzjoni tal-imħallfin tkun inqas mir-remunerazzjoni medja ta’ professjonisti legali oħra, b’mod partikolari dawk li jeżerċitaw professjoni indipendenti, bħall-avukati, peress li dawn tal-aħħar jinsabu f’sitwazzjoni manifestament differenti minn dik tal-imħallfin (sentenza tal‑25 ta’ Frar 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku u Adoreikė, C‑146/23 u C‑374/23, EU:C:2025:109, punt 63).
46
Fi kwalunkwe każ, skont il-prinċipju ta’ separazzjoni tas-setgħat li jikkaratterizza l-funzjonament ta’ Stat tad-dritt, il-metodi li bihom tiġi ddeterminata r-remunerazzjoni tal-imħallfin ma għandhomx joħolqu dubju dwar l-indipendenza tal-qrati fil-konfront tas-setgħa leġiżlattiva u dik eżekuttiva (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑25 ta’ Frar 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku u Adoreikė, C‑146/23 u C‑374/23, EU:C:2025:109, punt 50).
47
Fl-aħħar nett, il-metodi li bihom tiġi ddeterminata r-remunerazzjoni tal-imħallfin għandhom ikunu jistgħu jkunu s-suġġett ta’ stħarriġ ġudizzjarju effettiv skont ir-regoli proċedurali previsti fid-dritt tal-Istat Membru kkonċernat (sentenza tal‑25 ta’ Frar 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku u Adoreikė, C‑146/23 u C‑374/23, EU:C:2025:109, punt 64).
48
Sa fejn għandha x’taqsam l-adozzjoni ta’ miżura leġiżlattiva li, billi tidderoga mil-leġiżlazzjoni nazzjonali u f’ċirkustanzi ta’ nuqqas ta’ persunal, tipprevedi li l-piż ta’ xogħol addizzjonali ta’ mħallef minħabba l-qadi ta’ funzjonijiet marbuta ma’ pożizzjoni battala ta’ mħallef fi ħdan qorti ma huwiex is-suġġett ta’ remunerazzjoni finanzjarja, iżda tal-għoti ta’ mistrieħ kumpensatorju, tali miżura derogatorja għandha tissodisfa ċertu numru ta’ rekwiżiti sabiex tosserva l-prinċipju ta’ indipendenza tal-membri tal-ġudikatura.
49
L-ewwel nett, miżura derogatorja bħal dik imsemmija fil-punt ta’ qabel għandha, bl-istess mod bħar-regoli ġenerali dwar id-determinazzjoni tar-remunerazzjoni tal-imħallfin, li minnhom hija tidderoga, tkun prevista fil-liġi. Barra minn hekk, il-metodi ta’ remunerazzjoni tal-imħallfin previsti f’din il-miżura derogatorja għandhom ikunu oġġettivi, prevedibbli u trasparenti (sentenza tal‑25 ta’ Frar 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku u Adoreikė, C‑146/23 u C‑374/23, EU:C:2025:109, punt 66).
50
It-tieni nett, l-imsemmija miżura derogatorja għandha tkun iġġustifikata b’għan ta’ interess ġenerali, bħar-rekwiżit li jiġi eliminat defiċit pubbliku eċċessiv, fis-sens tal-Artikolu 126(1) TFUE (sentenza tal‑25 ta’ Frar 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku u Adoreikė, C‑146/23 u C‑374/23, EU:C:2025:109, punt 67, kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
51
Ir-raġunijiet baġitarji li jkunu ġġustifikaw l-adozzjoni ta’ miżura li tidderoga mir-regoli tad-dritt komuni fil-qasam tar-remunerazzjoni tal-imħallfin għandhom jiġu spjegati b’mod ċar. Barra minn hekk, bla ħsara ta’ ċirkustanzi eċċezzjonali ġġustifikati kif xieraq, dawn il-miżuri ma għandhomx ikunu speċifikament immirati biss għall-membri tal-qrati nazzjonali u għandhom ikunu jagħmlu parti minn qafas iktar ġenerali intiż li numru ikbar ta’ membri tas-servizz pubbliku nazzjonali jikkontribwixxu għall-isforz baġitarju mfittex (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑27 ta’ Frar 2018, Associação Sindical dos Juízes Portugueses, C‑64/16, EU:C:2018:117, punt 49, tas‑7 ta’ Frar 2019, Escribano Vindel, C‑49/18, EU:C:2019:106, punt 67, kif ukoll tal‑25 ta’ Frar 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku u Adoreikė, C‑146/23 u C‑374/23, EU:C:2025:109, punt 69).
52
B’hekk, meta Stat Membru jadotta miżuri ta’ restrizzjoni baġitarja li jaffettwaw lill-uffiċjali u lill-aġenti pubbliċi tiegħu, huwa jista’, f’soċjetà fejn teżisti s-solidarjetà, bħalma jenfasizza l-Artikolu 2 TUE, jiddeċiedi li japplika dawn il-miżuri wkoll għall-imħallfin nazzjonali (sentenza tal‑25 ta’ Frar 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku u Adoreikė, C‑146/23 u C‑374/23, EU:C:2025:109, punt 71).
53
It-tielet nett, skont il-prinċipju ta’ proporzjonalità, li huwa prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni, miżura derogatorja bħal dik imsemmija fil-punt 48 ta’ din is-sentenza għandha tkun tista’ tiggarantixxi li jintlaħaq l-għan ta’ interess ġenerali mfittex, tillimita ruħha għal dak li huwa strettament neċessarju sabiex jintlaħaq dan l-għan u ma għandhiex tkun sproporzjonata fid-dawl tal-imsemmi għan, u dan ifisser li l-importanza ta’ dan tal-aħħar għandha tiġi mwieżna mal-gravità tal-indħil fil-prinċipju ta’ indipendenza tal-membri tal-ġudikatura (sentenza tal‑25 ta’ Frar 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku u Adoreikė, C‑146/23 u C‑374/23, EU:C:2025:109, punt 72).
54
F’dan is-sens, din il-miżura, minkejja li tkun tidher li tista’ tippermetti li jintlaħaq l-għan ta’ interess ġenerali msemmi fil-punt 50 ta’ din is-sentenza, għandha, madankollu, tibqa’ waħda eċċezzjonali u temporanja, sa fejn ma għandhiex tapplika lil hinn mit-tul neċessarju sabiex jintlaħaq l-għan leġittimu mfittex, bħal li jiġi eliminat defiċit pubbliku eċċessiv (sentenza tal‑25 ta’ Frar 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku u Adoreikė, C‑146/23 u C‑374/23, EU:C:2025:109, punt 73).
55
Barra minn hekk, l-effett tal-imsemmija miżura fuq ir-remunerazzjoni tal-imħallfin ma għandux ikun sproporzjonat fid-dawl tal-għan imfittex (sentenza tal‑25 ta’ Frar 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku u Adoreikė, C‑146/23 u C‑374/23, EU:C:2025:109, punt 74).
56
Ir-raba’ nett, il-preżervazzjoni tal-indipendenza tal-membri tal-ġudikatura teżiġi li, minkejja l-applikazzjoni fil-konfront tagħhom ta’ miżura ta’ restrizzjoni baġitarja, u minkejja wkoll li tali miżura tkun marbuta mal-eżistenza ta’ kriżi ekonomika, soċjali u finanzjarja serja, il-livell tar-remunerazzjoni tal-imħallfin għandu jkun dejjem skont l-importanza tal-funzjonijiet li huma jaqdu, sabiex jibqgħu protetti minn interventi jew minn pressjonijiet esterni li jistgħu jipperikolaw l-indipendenza tal-ġudizzju tagħhom u jinfluwenzaw id-deċiżjonijiet tagħhom, u dan skont il-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 37 ta’ din is-sentenza (sentenza tal‑25 ta’ Frar 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku u Adoreikė, C‑146/23 u C‑374/23, EU:C:2025:109, punt 75).
57
Il-ħames nett, miżura derogatorja bħal dik imsemmija fil-punt 48 ta’ din is-sentenza għandha wkoll tkun tista’ tkun is-suġġett ta’ stħarriġ ġudizzjarju effettiv (sentenza tal‑25 ta’ Frar 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku u Adoreikė, C‑146/23 u C‑374/23, EU:C:2025:109, punt 76).
58
Minkejja li, fil-kuntest tal-proċedura prevista fl-Artikolu 267 TFUE, ma huwiex il-kompitu tagħha li tapplika r-regoli tad-dritt tal-Unjoni għal każ partikolari, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’, sabiex tagħti risposta utli lill-qrati tar-rinviju, tiggwida lil dawn tal-aħħar abbażi tal-proċess tal-kawża prinċipali u tal-osservazzjonijiet bil-miktub li hija jkollha quddiemha, b’mod li dawn il-qrati jkunu jistgħu jagħtu s-sentenza tagħhom (sentenza tal‑25 ta’ Frar 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku u Adoreikė, C‑146/23 u C‑374/23, EU:C:2025:109, punt 77, kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
59
F’dan il-każ, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tikkonferma l-informazzjoni li ġejja li tirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju, kif ukoll mill-osservazzjonijiet bil-miktub ippreżentati quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.
60
Fl-ewwel lok, il-miżura nazzjonali li teskludi l-ħlas għax-xogħol bis-sahra maħdum minn imħallef ġiet introdotta bid-DUG Nri 114/2018, 130/2021 u 168/2022 għall-perijodu bejn is-sena 2019 u s-sena 2022. Issa, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li dawn l-atti huma ta’ natura leġiżlattiva u li d-deroga li tinsab fihom hija limitata għas-sena prevista f’kull wieħed minn dawn l-atti.
61
Fit-tieni lok, skont il-preambolu tad-DUG Nri 114/2018, 130/2021 u 168/2022, l-adozzjoni tal-imsemmija atti hija mmotivata mill-“ħtieġa li jiġi osservat l-għan ta’ defiċit ta’ inqas minn 3 % tal-[PGD] stabbilit fit-[Trattat FUE]”. Kif tfakkar fil-punt 50 ta’ din is-sentenza, rekwiżit li jiġi eliminat defiċit pubbliku eċċessiv, fis-sens tal-Artikolu 126(1) TFUE, jikkostitwixxi għan ta’ interess ġenerali. Madankollu, għandu jiġi vverifikat jekk il-pożizzjonijiet mhux okkupati humiex ibbaġitjati jew le, peress li, jekk huma bbaġitjati, dan iqiegħed f’dubju t-tfittxija sistematika u konsistenti tal-għan imfittex.
62
Barra minn hekk, skont id-dispożizzjonijiet tad-DUG Nri 114/2018, 130/2021 u 168/2022 li jintroduċu d-deroga mis-sistema li tapplika għax-xogħol bis-sahra kif jissemmew fil-kuntest ġuridiku tad-deċiżjoni tar-rinviju, dawn tal-aħħar japplikaw għall-“membri tal-persunal tas-settur baġitarju li jaqdu funzjonijiet direttivi jew apikali”. Konsegwentement, dawn il-miżuri ma jikkonċernawx speċifikament lill-imħallfin.
63
Fit-tielet lok, sa fejn għandha x’taqsam il-proporzjonalità tal-miżura inkwistjoni fil-kawża prinċipali, għandu jiġi rrilevat, bla ħsara ta’ verifika mill-qorti tar-rinviju li, minn naħa, din tista’ tirriżulta li tista’ tiggarantixxi li jintlaħaq l-għan li jiġu rrimedjati d-defiċitijiet pubbliċi u li din tista’ tkun neċessarja fid-dawl tal-għan li għandu jintlaħaq.
64
Min-naħa l-oħra, sa fejn għandha x’taqsam il-proporzjonalità stricto sensu, hija dik il-qorti li għandha tistabbilixxi li l-miżura inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma tikkostitwixxix tnaqqis dirett fir-remunerazzjoni tal-imħallfin, billi tivverifika jekk, effettivament, id-DUG Nri 114/2018, 130/2021 u 168/2022 jillimitawx sempliċement in-natura tal-kumpens għax-xogħol bis-sahra maħdum għall-għoti ta’ perijodu korrispondenti ta’ mistrieħ.
65
Issa, fid-dawl tar-riskji identifikati mill-qorti tar-rinviju li l-imħallfin jistgħu jkunu esposti għalihom minħabba x-xogħol addizzjonali, hija għandha tivverifika fil-fatt jekk dan, fil-prattika, jiddisswadix, jew addirittura jipprekludix, lill-imħallfin milli jużaw dan il-perijodu ta’ mistrieħ.
66
Fi kwalunkwe każ, inkwantu dik il-qorti tesprimi dubju dwar in-natura xierqa tar-remunerazzjoni li rċieva HZ, mill-punti 44 u 56 ta’ din is-sentenza jirriżulta li, sa fejn għandhom x’jaqsmu l-imħallfin, hija l-imsemmija qorti li għandha tevalwa din in-natura billi tieħu inkunsiderazzjoni s-sitwazzjoni ekonomika, soċjali u finanzjarja tal-Istat Membru kkonċernat billi tqabbel ir-remunerazzjoni medja tal-imħallfin mas-salarju medju f’dan l-Istat.
67
Issa, il-Kummissjoni Ewropea, filwaqt li tirreferi għat-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja fl-Unjoni għas-sena 2024, tindika, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, li mħallef Rumen jirċievi, fil-bidu tal-karriera, salarju medju ugwali għal 2.9 drabi s-salarju gross medju annwali fir-Rumanija – ċifri li, madankollu, għandhom jiġu vverifikati mill-qorti tar-rinviju.
68
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha premessi, ir-risposta għad-domanda preliminari magħmula għandha tkun li t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE, moqri fid-dawl tal-Artikolu 2 TUE u tal-punt 5 tal-Karta Komunitarja tad-Drittijiet Soċjali Fundamentali tal-Ħaddiema, għandu jiġi interpretat fis-sens li l-prinċipju ta’ indipendenza tal-membri tal-ġudikatura ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li, billi tipprevedi biss l-għoti ta’ perijodu kumpensatorju ta’ mistrieħ għall-ħin tax-xogħol li mħallef jaħdem fil-qadi ta’ funzjonijiet li jkunu r-responsabbiltà ta’ pożizzjoni battala fi ħdan il-qorti tiegħu, minbarra dawk li huwa għandu jaqdi fid-dawl tal-pożizzjoni li huwa jokkupa, teskludi kull kumpens finanzjarju għax-xogħol maħdum fil-qadi ta’ dawn il-funzjonijiet addizzjonali, kemm‑il darba dan l-imħallef ikun jista’ effettivament juża l-perijodu kumpensatorju ta’ mistrieħ li huwa jkun kiseb u kemm‑il darba din il-leġiżlazzjoni ma jkollhiex l-effett li tippreġudika l-adegwatezza tar-remunerazzjoni tiegħu skont l-importanza tal-funzjonijiet li huwa jaqdi.
Fuq l-ispejjeż
69
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
It-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TUE, moqri fid-dawl tal-Artikolu 2 TUE u tal-punt 5 tal-Karta Komunitarja tad-Drittijiet Soċjali Fundamentali tal-Ħaddiema, adottata waqt il-laqgħa tal-Kunsill Ewropew li saret fi Strasbourg, fid‑9 ta’ Diċembru 1989,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
il-prinċipju tal-indipendenza tal-membri tal-ġudikatura ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li, billi tipprevedi biss l-għoti ta’ perijodu kumpensatorju ta’ mistrieħ għall-ħin tax-xogħol li mħallef jaħdem fil-qadi ta’ funzjonijiet li jkunu r-responsabbiltà ta’ pożizzjoni battala fi ħdan il-qorti tiegħu, minbarra dawk li huwa għandu jaqdi abbażi tal-pożizzjoni li huwa jokkupa, teskludi kull kumpens finanzjarju għax-xogħol maħdum fil-qadi ta’ dawn il-funzjonijiet addizzjonali, kemm‑il darba dan l-imħallef ikun jista’ effettivament juża l-perijodu kumpensatorju ta’ mistrieħ li huwa jkun kiseb u kemm‑il darba din il-leġiżlazzjoni ma jkollhiex l-effett li tippreġudika l-adegwatezza tar-remunerazzjoni tiegħu skont l-importanza tal-funzjonijiet li huwa jaqdi.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: ir-Rumen.