Προσωρινό κείμενο
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (πρώτο τμήμα)
της 12ης Μαρτίου 2026 (*)
« Προδικαστική παραπομπή – Ιθαγένεια της Ένωσης – Δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής εντός του εδάφους των κρατών μελών – Οδηγία 2004/38/ΕΚ – Άρθρο 7, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ – Παράγωγο δικαίωμα διαμονής – Υπήκοος τρίτης χώρας, διαζευγμένος σύζυγος πολίτη της Ένωσης η οποία
δεν ασκεί πλέον μισθωτή ή μη μισθωτή δραστηριότητα κατά τον χρόνο κίνησης της διαδικασίας διαζυγίου – Έννοια της φράσης “έχει καταγραφεί δεόντως ως ακουσίως άνεργος, έχοντας ασκήσει επαγγελματική δραστηριότητα άνω του ενός έτους” – Ενιαία και συνεχής περίοδος ενός έτους – Πρόσωπο που έχει λάβει κοινωνικές παροχές – Απόδειξη – Δικαίωμα πρόσβασης του αιτούντος στον φάκελο κοινωνικής ασφάλισης της πρώην συζύγου του – Άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Αρχή της χρηστής διοίκησης και δικαίωμα πραγματικής προσφυγής »
Στην υπόθεση C‑477/24 [Deldwyn] (i),
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Court of Appeal (εφετείο, Ιρλανδία) με απόφαση της 28ης Ιουνίου 2024, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 9 Ιουλίου 2024, στο πλαίσιο της δίκης
Minister for Justice
κατά
I.T.,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πρώτο τμήμα),
συγκείμενο από τους F. Biltgen (εισηγητή), πρόεδρο τμήματος, I. Ziemele, A. Kumin, S. Gervasoni και M. Bošnjak, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: R. Norkus
γραμματέας: A. Calot Escobar
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
–        ο I.T., εκπροσωπούμενος από τους M. Conlon, SC, G. Keogh, BL, και I. Khan, solicitor,
–        η Ιρλανδία, εκπροσωπούμενη από τη M. Browne, Chief State Solicitor, τη S. Finnegan, τον A. Joyce και τον R. O’Donnell, επικουρούμενους από τον D. Conlan Smyth, SC, και τη S. J. Hillery, BL,
–        η Γερμανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τους J. Möller και N. Scheffel,
–        η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από την E. Montaguti και τον J. Tomkin,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 25ης Σεπτεμβρίου 2025,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1        Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 7, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, και των άρθρων 13 και 14 της οδηγίας 2004/38/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, σχετικά με το δικαίωμα των πολιτών της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους να κυκλοφορούν και να διαμένουν ελεύθερα στην επικράτεια των κρατών μελών, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1612/68 και την κατάργηση των οδηγιών 64/221/ΕΟΚ, 68/360/ΕΟΚ, 72/194/ΕΟΚ, 73/148/ΕΟΚ, 75/34/ΕΟΚ, 75/35/ΕΟΚ, 90/364/ΕΟΚ, 90/365/ΕΟΚ και 93/96/ΕΟΚ (ΕΕ 2004, L 158, σ. 77, και διορθωτικό ΕΕ 2004, L 229, σ. 35), καθώς και του άρθρου 41 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης).
2        Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ του I.T. (στο εξής: αιτών), υπηκόου τρίτης χώρας, διαζευγμένου συζύγου πολίτη της Ένωσης η οποία έχει την ιθαγένεια κράτους μέλους άλλου από την Ιρλανδία, και του Minister for Justice (Υπουργού Δικαιοσύνης, Ιρλανδία) (στο εξής: Υπουργός) με αντικείμενο την τελική απόφαση του Υπουργού με την οποία απορρίφθηκε το αίτημα του αιτούντος για διατήρηση της άδειας διαμονής του, η οποία θα του παρείχε τη δυνατότητα επ’ αόριστον διαμονής στην Ιρλανδία.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
Ο Χάρτης
3        Κατά το άρθρο 47 του Χάρτη, το οποίο επιγράφεται «Δικαίωμα πραγματικής προσφυγής και αμερόληπτου δικαστηρίου»:
«Κάθε πρόσωπο του οποίου παραβιάστηκαν τα δικαιώματα και οι ελευθερίες που διασφαλίζονται από το δίκαιο της Ένωσης, έχει δικαίωμα πραγματικής προσφυγής ενώπιον δικαστηρίου, τηρουμένων των προϋποθέσεων που προβλέπονται στο παρόν άρθρο.
Κάθε πρόσωπο έχει δικαίωμα να δικασθεί η υπόθεσή του δίκαια, δημόσια και εντός εύλογης προθεσμίας, από ανεξάρτητο και αμερόληπτο δικαστήριο, που έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως. Κάθε πρόσωπο έχει τη δυνατότητα να συμβουλεύεται δικηγόρο και να του αναθέτει την υπεράσπιση και εκπροσώπησή του.
[...]»
Η οδηγία 2004/38
4        Η αιτιολογική σκέψη 11 της οδηγίας 2004/38 έχει ως εξής:
«Το θεμελιώδες και προσωποπαγές δικαίωμα διαμονής σε άλλο κράτος μέλος απονέμεται απευθείας στους πολίτες της Ένωσης από τη συνθήκη και δεν εξαρτάται από την εκπλήρωση διοικητικών διαδικασιών.»
5        Το άρθρο 7 της οδηγίας, το οποίο επιγράφεται «Δικαίωμα διαμονής άνω των τριών μηνών», ορίζει τα εξής:
«1.      Όλοι οι πολίτες της Ένωσης έχουν δικαίωμα διαμονής στην επικράτεια άλλου κράτους μέλους για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των τριών μηνών, εφόσον:
α)      είναι μισθωτοί ή μη μισθωτοί στο κράτος μέλος υποδοχής, ή
[...]
2.      Το δικαίωμα διαμονής που προβλέπεται στην παράγραφο 1 εκτείνεται στα μέλη της οικογένειας τα οποία δεν είναι υπήκοοι κράτους μέλους, όταν συνοδεύουν ή πηγαίνουν να συναντήσουν, στο κράτος μέλος υποδοχής, τον πολίτη της Ένωσης και εφόσον ο εν λόγω πολίτης πληροί τους όρους που αναφέρονται στην παράγραφο 1
στοιχεία α), β) ή γ).
3.      Για τους σκοπούς της παραγράφου 1
στοιχείο α) η ιδιότητα του μισθωτού ή του μη μισθωτού διατηρείται για τον πολίτη της Ένωσης που δεν είναι πλέον μισθωτός ή μη μισθωτός στις ακόλουθες περιπτώσεις:
[...]
β)      αν ο ενδιαφερόμενος έχει καταγραφεί δεόντως ως ακουσίως άνεργος, έχοντας ασκήσει επαγγελματική δραστηριότητα άνω του ενός έτους, και έχει καταγραφεί ως πρόσωπο το οποίο αναζητεί εργασία στην αρμόδια υπηρεσία απασχόλησης·
γ)      αν ο ενδιαφερόμενος έχει καταγραφεί δεόντως ως ακουσίως άνεργος μετά τη λήξη ισχύος της σύμβασης εργασίας ορισμένου χρόνου με διάρκεια μικρότερη του ενός έτους ή αφού κατέστη ακουσίως άνεργος κατά τη διάρκεια των πρώτων δώδεκα μηνών και έχει καταγραφεί στην αρμόδια υπηρεσία απασχόλησης ως πρόσωπο το οποίο αναζητεί εργασία. Στην περίπτωση αυτή, η ιδιότητα του εργαζομένου διατηρείται επί χρονικό διάστημα που δεν μπορεί να είναι μικρότερο του εξαμήνου·
δ)      αν ο ενδιαφερόμενος παρακολουθεί μαθήματα επαγγελματικής κατάρτισης. Εκτός εάν ο ενδιαφερόμενος είναι ακουσίως άνεργος, η διατήρηση της ιδιότητας του εργαζομένου προϋποθέτει την ύπαρξη σχέσης μεταξύ της προηγούμενης επαγγελματικής δραστηριότητας και της κατάρτισης.»
6        Το άρθρο 10 της οδηγίας, το οποίο επιγράφεται «Χορήγηση του δελτίου διαμονής», έχει ως εξής:
«1.      Το δικαίωμα διαμονής των μελών της οικογένειας πολίτη της Ένωσης τα οποία δεν είναι υπήκοοι κράτους μέλους πιστοποιείται με τη χορήγηση εγγράφου το οποίο καλείται “Δελτίο διαμονής μέλους της οικογένειας ενός πολίτη της Ένωσης”, το αργότερο εντός εξαμήνου από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης. Η βεβαίωση υποβολής της αίτησης για τη χορήγηση δελτίου διαμονής χορηγείται αμέσως.
2.      Προκειμένου να χορηγήσουν δελτίο διαμονής, τα κράτη μέλη απαιτούν την προσκόμιση των ακόλουθων εγγράφων:
α)      ισχύον διαβατήριο·
β)      έγγραφο το οποίο πιστοποιεί την ύπαρξη δεσμού συγγένειας ή καταχωρισμένης συμβίωσης·
γ)      τη βεβαίωση εγγραφής ή, ελλείψει συστήματος εγγραφής, οιαδήποτε άλλη απόδειξη διαμονής στο κράτος μέλος υποδοχής του πολίτη της Ένωσης που συνοδεύουν ή πηγαίνουν να συναντήσουν·
δ)      στις περιπτώσεις που εμπίπτουν στο άρθρο 2
παράγραφος 2
στοιχεία γ) και δ) δικαιολογητικά ότι πληρούνται οι όροι που καθορίζονται στο άρθρο 2
παράγραφος 2
στοιχεία γ) και δ)·
ε)      στις περιπτώσεις που εμπίπτουν στο άρθρο 3
παράγραφος 2
στοιχείο α) έγγραφο χορηγηθέν από την αρμόδια αρχή της χώρας καταγωγής ή προέλευσης το οποίο πιστοποιεί ότι συντηρούνται από τον πολίτη της Ένωσης ή ότι ζούσαν υπό τη στέγη του στην εν λόγω χώρα ή απόδειξη της ύπαρξης σοβαρών λόγων υγείας, οι οποίοι καθιστούν απολύτως αναγκαία την προσωπική φροντίδα του μέλους της οικογένειας από τον πολίτη της Ένωσης·
στ)      στις περιπτώσεις που εμπίπτουν στο άρθρο 3
παράγραφος 2
στοιχείο β) απόδειξη της ύπαρξης διαρκούς σχέσης με τον πολίτη της Ένωσης.»
7        Το άρθρο 13 της οδηγίας 2004/38, το οποίο επιγράφεται «Διατήρηση του δικαιώματος διαμονής από τα μέλη της οικογένειας σε περίπτωση διαζυγίου, ακύρωσης του γάμου ή λήξης της καταχωρισμένης συμβίωσης», ορίζει στην παράγραφο 2 τα εξής:
«Με την επιφύλαξη του δεύτερου εδαφίου, το διαζύγιο [...] δεν συνεπάγεται απώλεια του δικαιώματος διαμονής των μελών της οικογένειας του πολίτη της Ένωσης τα οποία δεν είναι υπήκοοι κράτους μέλους, στις ακόλουθες περιπτώσεις:
α)      αν ο γάμος ή η καταχωρισμένη συμβίωση διήρκεσε, έως την έναρξη της διαδικασίας έκδοσης διαζυγίου [...] τρία έτη τουλάχιστον, εκ των οποίων το ένα έτος στο κράτος μέλος υποδοχής [...]
[...]
Πριν από την απόκτηση του δικαιώματος μόνιμης διαμονής, το δικαίωμα διαμονής των ενδιαφερομένων εξακολουθεί να τελεί υπό την προϋπόθεση ότι μπορούν να αποδείξουν ότι είναι μισθωτοί ή μη μισθωτοί ή ότι διαθέτουν επαρκείς πόρους για τους ίδιους και τα μέλη της οικογένειάς τους, ούτως ώστε να μην επιβαρύνουν κατά τη διάρκεια της παραμονής τους το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας του κράτους μέλους υποδοχής, και ότι έχουν πλήρη ασφαλιστική κάλυψη ασθενείας στο κράτος μέλος υποδοχής, ή ότι είναι μέλη της ήδη συσταθείσας στο κράτος μέλος υποδοχής οικογένειας ενός προσώπου το οποίο πληροί αυτές τις προϋποθέσεις. Η έννοια των “επαρκών πόρων” ορίζεται στο άρθρο 8
παράγραφος 5.
Τα εν λόγω μέλη της οικογένειας διατηρούν το δικαίωμα διαμονής αποκλειστικά σε προσωπική βάση.»
8        Κατά το άρθρο 14, παράγραφοι 2 και 4, της οδηγίας, το οποίο επιγράφεται «Διατήρηση του δικαιώματος διαμονής»:
«2.      Οι πολίτες της Ένωσης και τα μέλη της οικογένειάς τους έχουν το δικαίωμα διαμονής που προβλέπεται στα άρθρα 7, 12 και 13, ενόσω πληρούν τους όρους των άρθρων αυτών.
Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις όπου υπάρχει εύλογη αμφιβολία κατά πόσον ο πολίτης της Ένωσης ή τα μέλη της οικογένειάς του πληρούν τους όρους των άρθρων 7, 12 και 13, τα κράτη μέλη δύνανται να ελέγχουν εάν πληρούνται οι όροι αυτοί. Ο έλεγχος αυτός δεν διενεργείται συστηματικά.
[...]
4.      Κατά παρέκκλιση από τις παραγράφους 1 και 2 και με την επιφύλαξη των διατάξεων του κεφαλαίου VI, δεν λαμβάνεται επ' ουδενί μέτρο απέλασης κατά πολιτών της Ένωσης ή μελών της οικογένειάς τους, εφόσον:
α)      οι πολίτες της Ένωσης είναι μισθωτοί ή μη μισθωτοί, ή
β)      οι πολίτες της Ένωσης εισήλθαν στην επικράτεια του κράτους μέλους υποδοχής προκειμένου να αναζητήσουν εργασία. Σε αυτή την περίπτωση, οι πολίτες της Ένωσης και τα μέλη των οικογενειών τους, δεν μπορούν να απελαθούν ενόσω οι πολίτες της Ένωσης δύνανται να παρέχουν αποδείξεις ότι συνεχίζουν να αναζητούν εργασία και ότι έχουν πραγματικές πιθανότητες να προσληφθούν.»
Το ιρλανδικό δίκαιο
9        Η ρύθμιση με την οποία μεταφέρεται στο ιρλανδικό δίκαιο η οδηγία 2004/38 περιλαμβάνεται στην European Communities (Free Movement of Persons) Regulations 2015 [κανονιστική απόφαση του 2015 σχετικά με τις Ευρωπαϊκές Κοινότητες (ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων)] (στο εξής: κανονιστική απόφαση του 2015).
10      Το δικαίωμα διαμονής στην Ιρλανδία διέπεται από το άρθρο 6 της κανονιστικής απόφασης του 2015, του οποίου η παράγραφος 3, στοιχείο a, ορίζει τα εξής:
«Οι πολίτες της Ένωσης [...] έχουν δικαίωμα διαμονής στο έδαφος του κράτους για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των τριών μηνών, εφόσον:
i)      ασκούν μισθωτή ή μη μισθωτή δραστηριότητα εντός του κράτους,
[...]».
11      Κατά το άρθρο 6, παράγραφος 3, στοιχείο b, της κανονιστικής απόφασης του 2015, μέλος της οικογένειας που δεν είναι υπήκοος κράτους μέλους μπορεί να διαμείνει στην Ιρλανδία για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των τριών μηνών υπό την προϋπόθεση ότι ο οικείος πολίτης της Ένωσης ασκεί μισθωτή ή ανεξάρτητη δραστηριότητα στο κράτος αυτό.
12      Το άρθρο 6, παράγραφος 3, στοιχείο c, της κανονιστικής απόφασης του 2015 προβλέπει, κατ’ ουσίαν, ότι, όταν το πρόσωπο επί του οποίου
έχει εφαρμογή το άρθρο 6, παράγραφος 3, στοιχείο a, σημείο i, της κανονιστικής απόφασης του 2015 έχει παύσει να ασκεί μισθωτή ή ανεξάρτητη δραστηριότητα, η διάταξη αυτή θεωρείται ότι εξακολουθεί να έχει ως προς αυτό εφαρμογή, μεταξύ άλλων, όταν το εν λόγω πρόσωπο i) έχει καταγραφεί δεόντως ως ακουσίως άνεργος, έχοντας ασκήσει επαγγελματική δραστηριότητα άνω του ενός έτους, και έχει καταγραφεί στη διεύθυνση απασχόλησης και κοινωνικής προστασίας ως πρόσωπο το οποίο αναζητεί εργασία ή ii) έχει καταγραφεί δεόντως ως ακουσίως άνεργος μετά τη λήξη ισχύος της σύμβασης εργασίας ορισμένου χρόνου με διάρκεια μικρότερη του ενός έτους ή αφού κατέστη ακουσίως άνεργος κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους και έχει καταγραφεί στη διεύθυνση απασχόλησης και κοινωνικής προστασίας ως πρόσωπο το οποίο αναζητεί εργασία.
13      Το άρθρο 10, παράγραφος 2, της κανονιστικής απόφασης του 2015, το οποίο επιγράφεται «Διατήρηση του δικαιώματος διαμονής από τα μέλη της οικογένειας σε περίπτωση διαζυγίου, ακύρωσης του γάμου, ακύρωσης ή λύσης του συμφώνου συμβίωσης», ορίζει τα εξής:
«a)      Υπό την επιφύλαξη του στοιχείου b, όταν ο γάμος ή το σύμφωνο συμβίωσης πολίτη της Ένωσης λύεται ή ακυρώνεται και, κατά τον χρόνο λύσης ή ακύρωσης, ο πολίτης αυτός είχε, κατά περίπτωση, δικαίωμα διαμονής στο έδαφος του κράτους κατ’ εφαρμογήν της παρούσας κανονιστικής απόφασης, μέλος της οικογένειας που δεν είναι υπήκοος κράτους μέλους μπορεί να διατηρήσει ατομικό και προσωπικό δικαίωμα διαμονής στο έδαφος του κράτους.
b)      Το κατά το στοιχείο a δικαίωμα διαμονής μέλους της οικογένειας εκτιμάται από τον Υπουργό, ο οποίος πρέπει να βεβαιωθεί ότι:
i)      ο γάμος ή η καταχωρισμένη συμβίωση διήρκησε, έως την έναρξη της διαδικασίας λύσης ή ακύρωσης, τρία τουλάχιστον έτη, εκ των οποίων το ένα έτος στο κράτος,
[...]».
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
14      Ο αιτών εισήλθε στην Ιρλανδία τον Οκτώβριο του 2002 με θεώρηση εισόδου για σπουδές. Τον Ιούλιο του 2009 παντρεύτηκε στην Ιρλανδία πολίτη της Ένωσης η οποία δεν ήταν υπήκοος του εν λόγω κράτους μέλους και, στη συνέχεια, υπέβαλε επανειλημμένως αίτηση για τη χορήγηση δελτίου διαμονής δυνάμει της οδηγίας 2004/38 και της κανονιστικής απόφασης του 2015 ως σύζυγος πολίτη της Ένωσης. Οι δύο πρώτες αιτήσεις απορρίφθηκαν με την αιτιολογία ότι, κατά τον χρόνο της εξέτασής τους, η σύζυγός του δεν εργαζόταν πλέον για λογαριασμό του εργοδότη που αναφερόταν στις αιτήσεις. Η τρίτη αίτηση για τη χορήγηση δελτίου διαμονής, η οποία υποβλήθηκε τον Μάρτιο του 2013, έγινε δεκτή και ο αιτών έλαβε
δελτίο διαμονής για περίοδο πέντε ετών, με ισχύ έως τον Σεπτέμβριο του 2018.
15      Τον Ιούνιο του 2014 κινήθηκε διαδικασία διαζυγίου στο κράτος μέλος καταγωγής της πολίτη της Ένωσης και
τον Ιούλιο του 2014 εκδόθηκε η απόφαση διαζυγίου. Μέχρι την ημερομηνία λύσης, ο γάμος τους είχε διαρκέσει πέντε έτη. Το δελτίο διαμονής του αιτούντος δεν ανακλήθηκε κατόπιν του διαζυγίου. Ο αιτών συνέχισε να εργάζεται, η δε πρώην σύζυγός του, η οποία εξακολούθησε να διαμένει στην Ιρλανδία, έλαβε, σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρέσχε η Department of Employment Affairs and Social Protection (διεύθυνση απασχόλησης και κοινωνικής προστασίας, Ιρλανδία) (στο εξής: DEASP), επίδομα εξεύρεσης εργασίας (jobseeker’s allowance) και οικογενειακά επιδόματα (child benefit).
16      Τον Αύγουστο του 2018 ο αιτών υπέβαλε αίτηση για τη διατήρηση προσωπικού δικαιώματος διαμονής. Η αίτηση στηριζόταν στο άρθρο 10, παράγραφος 2, της κανονιστικής απόφασης του 2015, το οποίο προβλέπει, υπό ορισμένες συνθήκες,
τη διατήρηση παράγωγου δικαιώματος διαμονής σε περίπτωση διαζυγίου όταν ο γάμος έχει διαρκέσει για τρία ή περισσότερα έτη και το ζεύγος έχει ζήσει ένα τουλάχιστον έτος στην Ιρλανδία. Η αίτηση συνοδευόταν από ορισμένα έγγραφα, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται διάφορα εκκαθαριστικά σημειώματα μισθοδοσίας της πρώην συζύγου του αιτούντος, τα οποία αφορούσαν διαλείπουσες περιόδους μεταξύ των ετών 2011 και 2013, και οι φορολογικές δηλώσεις της για τα έτη 2010 και 2012.
17      Η αίτηση απορρίφθηκε με απόφαση του Υπουργού της 7ης Οκτωβρίου 2019 με την αιτιολογία, ιδίως, ότι ο αιτών δεν είχε προσκομίσει αποδεικτικά στοιχεία σε σχέση με τη δραστηριότητα που ασκούσε η πρώην σύζυγός του κατά τον χρόνο κίνησης της διαδικασίας διαζυγίου, ήτοι τον Ιούνιο του 2014, δεδομένου ότι τα παράγωγα δικαιώματά του εξαρτώντο από το εάν η πρώην σύζυγός του, πολίτης της Ένωσης, εξακολουθούσε να ασκεί κατά τον χρόνο εκείνο στην Ιρλανδία τα δικαιώματα που αντλεί από τις Συνθήκες της Ένωσης. Ο αιτών ενημερώθηκε επίσης ότι η απόφαση αυτή ελήφθη βάσει κυρίως των πληροφοριών που προέρχονταν από τη DEASP, σύμφωνα με τις οποίες, από τις 13 Σεπτεμβρίου 2013 έως τις 23 Σεπτεμβρίου 2017, η πρώην σύζυγός του δεν είχε ασκήσει τα δικαιώματα αυτά ως πολίτης της Ένωσης μέσω μισθωτής ή μη μισθωτής εργασίας, ακολουθώντας κάποιο πρόγραμμα σπουδών, λόγω ακούσιας ανεργίας ή αποδεικνύοντας ότι διέθετε επαρκείς πόρους, σύμφωνα με το άρθρο 6, παράγραφος 3, της κανονιστικής απόφασης του 2015. Ο Υπουργός έκρινε ότι, στο μέτρο που δεν είχε αποδειχθεί ότι, κατά τον χρόνο κίνησης της διαδικασίας διαζυγίου, η πρώην σύζυγος του αιτούντος διέμενε στην Ιρλανδία
συμφώνως προς τις διατάξεις της κανονιστικής απόφασης του 2015, ο αιτών δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις για τη διατήρηση του δικαιώματός του διαμονής δυνάμει του άρθρου 10, παράγραφος 2, της κανονιστικής απόφασης του 2015.
18      Ο αιτών ζήτησε την επανεξέταση της εν λόγω απόφασης και, στο πλαίσιο αυτό, τη χορήγηση αντιγράφου των πληροφοριών που είχε διαβιβάσει η DEASP στον Υπουργό. Προς στήριξη της αιτήσεώς του επανεξέτασης, ο αιτών υποστήριξε ότι δεν διατηρούσε πλέον σχέση με την πρώην σύζυγό
του, πολίτη της Ένωσης, αλλά ότι της είχε ζητήσει να του παράσχει λεπτομέρειες σχετικά με τις δραστηριότητές της στην Ιρλανδία κατά τις αναφερόμενες από τον Υπουργό περιόδους, επαναλαμβάνοντας εκ νέου την πεποίθησή του ότι η πρώην σύζυγός του είχε λάβει κοινωνικές παροχές για μέρος τουλάχιστον της επίμαχης περιόδου. Δεδομένου ότι η πρώην σύζυγος του αιτούντος δεν ανταποκρίθηκε στο αίτημά του, ο αιτών ενημέρωσε τον Υπουργό ότι, λόγω της μη συνεργασίας της πρώην συζύγου του, δεν ήταν σε θέση να παράσχει το σύνολο των πληροφοριών και των εγγράφων που θα αποδείκνυαν ότι, κατά τον χρόνο κίνησης της διαδικασίας διαζυγίου, η πρώην σύζυγός του διέμενε νομίμως στην Ιρλανδία και ασκούσε τα δικαιώματα που της παρέχει η Συνθήκη ΛΕΕ. Στο ίδιο αυτό πλαίσιο, ο αιτών ζήτησε από τον Υπουργό να του κοινοποιήσει τις διαβιβασθείσες από την DEASP πληροφορίες.
19      Η αίτηση επανεξέτασης απορρίφθηκε με νέα απόφαση του Υπουργού, η οποία εκδόθηκε τον Νοέμβριο του 2021. Ο Υπουργός στήριξε την απόφασή του στο γεγονός ότι, κατά τον χρόνο κίνησης της διαδικασίας διαζυγίου, η πρώην σύζυγος δεν ασκούσε τα δικαιώματα που της παρέχει η Συνθήκη ΛΕΕ, καθόσον προ της κατάστασης ακούσιας ανεργίας στην οποία τελούσε
κατά τον χρόνο εκείνο
δεν είχε προηγηθεί περίοδος εργασίας δώδεκα μηνών. Στην απόφασή του, ο Υπουργός επισήμανε, μεταξύ άλλων, πρώτον, ότι η πρώην σύζυγος είχε απασχοληθεί σε διάφορες θέσεις εργασίας μεταξύ των ετών 2009 και 2013 όταν υποβλήθηκαν οι αιτήσεις για τη χορήγηση δικαιώματος διαμονής, δεύτερον, ότι το πρόσωπο αυτό είχε λάβει επίδομα εξεύρεσης εργασίας μεταξύ Σεπτεμβρίου 2013 και Σεπτεμβρίου 2017, τρίτον, ότι ο φάκελος δεν περιείχε καμία πληροφορία σχετικά με τις περιστάσεις που οδήγησαν την πρώην σύζυγο του αιτούντος να εγκαταλείψει την προηγούμενη εργασία της –εάν δηλαδή η αποχώρησή της ήταν εκούσια ή ακούσια–, τέταρτον, από κανένα στοιχείο του φακέλου δεν μπορούσε να συναχθεί ότι το πρόσωπο αυτό είχε ασκήσει δραστηριότητα άνω του ενός έτους ή ότι είχε προσληφθεί με σύμβαση εργασίας ορισμένου χρόνου με διάρκεια μικρότερη του ενός έτους προτού καταγραφεί στην DEASP, δεδομένου ότι από τις πληροφορίες της DEASP που περιλαμβάνονταν στον φάκελο προέκυπτε απλώς ότι η ίδια είχε ασκήσει δραστηριότητα επί τριάντα επτά εβδομάδες κατά τη διάρκεια του 2013 και δύο εβδομάδες κατά τη διάρκεια του 2014, ήτοι για διάστημα μικρότερο του ενός έτους που προβλέπεται στην κανονιστική απόφαση του 2015. Στην απόφαση αυτή επισημαίνεται, επιπλέον, ότι, «καίτοι αναγνωρίζεται ότι η πολίτης της Ένωσης λάμβανε κοινωνικές παροχές το 2014, εντούτοις, ο Υπουργός δεν δεσμεύεται από τις αποφάσεις της [DEASP], η δε συνέχιση της καταβολής κοινωνικών παροχών στην πολίτη της Ένωσης δεν ασκεί επιρροή όσον αφορά το ζήτημα του οποίου έχει επιληφθεί ο Υπουργός σχετικά με τα αντλούμενα από τις Συνθήκες της Ένωσης δικαιώματα».
20      Μετά την αποδοχή από το High Court (ανώτερο δικαστήριο, Ιρλανδία)
της προσφυγής
που άσκησε ο αιτών κατά της απόφασης αυτής, ο Υπουργός άσκησε έφεση κατά της απόφασης του εν λόγω δικαστηρίου ενώπιον του Court of Appeal (εφετείου, Ιρλανδία), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου.
21      Ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, τίθεται κατ’ ουσίαν το ζήτημα, πρώτον, εάν, προκειμένου να καθοριστεί κατά πόσον η πρώην σύζυγος του αιτούντος είχε «καταγραφεί δεόντως» ως ακουσίως άνεργη, ο Υπουργός θα έπρεπε να λάβει υπόψη το γεγονός ότι η DEASP είχε χορηγήσει στο πρόσωπο αυτό επίδομα εξεύρεσης εργασίας, δεύτερον, εάν το άρθρο 7, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2004/38 έχει την έννοια ότι η διαλαμβανόμενη σε αυτό φράση «άνω του ενός έτους» αφορά αδιάλειπτο χρονικό διάστημα ενός έτους και, τρίτον, εάν ο Υπουργός όφειλε, λαμβανομένων υπόψη ιδίως των διατάξεων του άρθρου 41 του Χάρτη, να κοινοποιήσει στον αιτούντα τον πλήρη φάκελο της πρώην συζύγου του.
22      Το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι τα δύο πρώτα σημεία εγείρουν ζητήματα ερμηνείας της οδηγίας 2004/38 ως προς τα οποία δεν υφίσταται ακόμη νομολογία του Δικαστηρίου. Όσον αφορά το τρίτο σημείο, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται εάν το δικαίωμα πρόσβασης στον φάκελο και το δικαίωμα χρηστής διοίκησης το οποίο απαιτεί, μεταξύ άλλων, τη συνεργασία της Διοίκησης, όπως έχουν ερμηνευθεί από το Δικαστήριο, μεταξύ άλλων, με τις αποφάσεις της 22ας Νοεμβρίου 2012, M. (C‑277/11, EU:C:2012:744), της 8ης Μαΐου 2014, N. (C‑604/12, EU:C:2014:302), της 8ης Μαΐου 2018, K. A. κ.λπ. (Οικογενειακή επανένωση στο Βέλγιο) (C‑82/16, EU:C:2018:308), και της 12ης Ιουλίου 2018, Banger (C‑89/17, EU:C:2018:570), συνιστούν επαρκή βάση για να γίνει δεκτό το αίτημα του αιτούντος να του κοινοποιηθούν τα στοιχεία του φακέλου της πρώην συζύγου του.
23      Υπό τις συνθήκες αυτές, το Court of Appeal (εφετείο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1.      α)      Υποδηλώνει ή προϋποθέτει η φράση “ενός έτους” στο άρθρο 7, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, της [οδηγίας 2004/38] ότι το επίμαχο έτος αποτελεί μία ενιαία αδιάλειπτη περίοδο;
β)      Σε περίπτωση αρνητικής απαντήσεως στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα, στοιχείο αʹ, το γεγονός ότι οι επιμέρους περίοδοι απασχόλησης
από τις οποίες αποτελείται το επίμαχο έτος ενδέχεται να έχουν σωρευτεί ή αθροιστεί εντός μιας συνολικής χρονικής περιόδου διάρκειας τεσσάρων ή πέντε ετών θέτει τον πολίτη της Ένωσης εκτός του πεδίου εφαρμογής του άρθρου 7, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, [της οδηγίας 2004/38];
2)      Έχει το γεγονός ότι ο πολίτης της Ένωσης ελάμβανε επίδομα εξεύρεσης εργασίας από την [DEASP] την έννοια ότι αυτός έχει “καταγραφεί δεόντως ως ακουσίως άνεργος” στο εν λόγω κράτος κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, της [οδηγίας 2004/38];
3)      Έχει η γενική αρχή του δικαίου της Ένωσης που αποτυπώνεται στο άρθρο 41 του [Χάρτη] ή, επικουρικώς, η [οδηγία 2004/38] ερμηνευόμενη υπό το πρίσμα της εν λόγω γενικής αρχής, την έννοια ότι ο καθού οφείλει να παράσχει στον αιτούντα πρόσβαση στα έγγραφα του φακέλου (ενδεχομένως κατόπιν αποκρύψεως ορισμένων μη κρίσιμων στοιχείων) στις ακόλουθες περιπτώσεις:
α)      πριν από τη λήψη της αποφάσεως περί διατήρησης του δικαιώματος διαμονής/της άδειας διαμονής σύμφωνα με το άρθρο 14 της [οδηγίας 2004/38], σε συνδυασμό με το άρθρο 13 και/ή το άρθρο 7, παράγραφος 3, της οδηγίας, και/ή
β)      όταν ο αιτών προσβάλλει την απόφαση αυτή στο πλαίσιο ένδικης διαδικασίας;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος
24      Με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί εάν το άρθρο 7, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2004/38 έχει την έννοια ότι η διαλαμβανόμενη σε αυτό φράση «άνω του ενός έτους» αναφέρεται σε ενιαία και συνεχή περίοδο μισθωτής ή μη μισθωτής δραστηριότητας διάρκειας μεγαλύτερης του ενός έτους ή σε περίοδο διάρκειας μεγαλύτερης του ενός έτους η οποία μπορεί να αποτελείται από περισσότερες μικρότερης διάρκειας περιόδους, επιμεριζόμενες
σε διάστημα ετών, κατά τις οποίες ασκήθηκε μια τέτοια δραστηριότητα.
25      Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι, κατά το άρθρο 7, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2004/38, ο πολίτης της Ένωσης που δεν ασκεί πλέον μισθωτή ή μη μισθωτή δραστηριότητα διατηρεί την ιδιότητα του μισθωτού ή μη μισθωτού εάν έχει καταγραφεί δεόντως ως ακουσίως άνεργος, έχοντας ασκήσει επαγγελματική δραστηριότητα άνω του ενός έτους, και έχει καταγραφεί ως πρόσωπο το οποίο αναζητεί εργασία στην αρμόδια υπηρεσία απασχόλησης.
26      Η διάταξη αυτή δεν περιέχει καμία ρητή παραπομπή στο δίκαιο των κρατών μελών για τον καθορισμό της έννοιας και του περιεχομένου της φράσης «άνω του ενός έτους». Επιπλέον, η οδηγία 2004/38 δεν περιλαμβάνει κανέναν ορισμό της εν λόγω φράσης. Υπό τις συνθήκες αυτές, από τις επιταγές τόσο της ομοιόμορφης εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης όσο και της αρχής της ισότητας προκύπτει ότι η ίδια διάταξη πρέπει κανονικά να ερμηνεύεται αυτοτελώς και ομοιόμορφα σε ολόκληρη την Ένωση, λαμβανομένων υπόψη όχι μόνον του συνήθους νοήματος των όρων της στην καθημερινή γλώσσα, αλλά και του πλαισίου στο οποίο εντάσσεται και των σκοπών που επιδιώκει η ρύθμιση της οποίας αποτελεί μέρος [απόφαση της 15ης Σεπτεμβρίου 2022, Minister for Justice and Equality (Υπήκοος τρίτου κράτους εξάδελφος πολίτη της Ένωσης), C‑22/21, EU:C:2022:683, σκέψη 19 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
27      Όσον αφορά, πρώτον, το γράμμα του άρθρου 7, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2004/38, πρέπει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με το σύνηθες νόημά της στην καθημερινή γλώσσα, η φράση «ενός έτους» αναφέρεται σε περίοδο δώδεκα μηνών, η οποία δεν συμπίπτει κατ’ ανάγκην με ένα ημερολογιακό έτος και βασίζεται στη διάρκεια περιστροφής της γης γύρω από τον ήλιο. Ωστόσο, ούτε από το γράμμα της διάταξης αυτής ούτε από το γράμμα άλλων διατάξεων της οδηγίας 2004/38 προκύπτει ότι η εν λόγω περίοδος «ενός έτους» πρέπει κατ’ ανάγκην να αφορά δώδεκα συναπτούς μήνες ή ότι πρέπει να είναι αδιάλειπτη.
28      Δεύτερον, στο μέτρο που το γράμμα της οδηγίας 2004/38 δεν περιέχει περαιτέρω διευκρινίσεις ως προς το τι πρέπει να νοείται με τη φράση «άνω του ενός έτους», απαιτείται συστηματική ερμηνεία της εν λόγω φράσης, όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 27 των προτάσεών του.
29      Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, το άρθρο 7, παράγραφος 3, της οδηγίας 2004/38 διασφαλίζει σε κάθε πολίτη της Ένωσης που βρίσκεται σε κατάσταση προσωρινής αποχής από την εργασία τη διατήρηση της ιδιότητας του εργαζομένου και, συνακόλουθα, του δικαιώματός του διαμονής στο κράτος μέλος υποδοχής, εισάγοντας επίσης διαβάθμιση όσον αφορά τους όρους διατήρησης της ιδιότητας αυτής η οποία εξαρτάται, αφενός, από την αιτία της αποχής από την εργασία, ειδικότερα από το εάν ο εργαζόμενος είναι ανίκανος προς εργασία λόγω ασθενείας ή ατυχήματος, βρίσκεται σε ακούσια ανεργία ή παρακολουθεί πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης, και, αφετέρου, από την αρχική διάρκεια της περιόδου δραστηριότητας στο κράτος μέλος υποδοχής, ήτοι από το εάν η διάρκεια αυτή είναι μεγαλύτερη ή μικρότερη του ενός έτους (απόφαση της 11ης Απριλίου 2019, Tarola, C‑483/17, EU:C:2019:309, σκέψη 43).
30      Επομένως, ο πολίτης της Ένωσης ο οποίος άσκησε μισθωτή ή μη μισθωτή δραστηριότητα στο κράτος μέλος υποδοχής διατηρεί την ιδιότητα του εργαζομένου χωρίς χρονικό περιορισμό, πρώτον, εάν κατέστη προσωρινά ανίκανος προς εργασία λόγω ασθενείας ή ατυχήματος, σύμφωνα με το άρθρο 7, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2004/38, δεύτερον, εάν άσκησε μισθωτή ή μη μισθωτή δραστηριότητα στο κράτος μέλος υποδοχής για χρονικό διάστημα άνω του ενός έτους πριν καταστεί ακουσίως άνεργος, σύμφωνα με το άρθρο 7, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, της οδηγίας ή, τρίτον, εάν παρακολουθεί πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης, σύμφωνα με το άρθρο 7, παράγραφος 3, στοιχείο δʹ, της οδηγίας (πρβλ. απόφαση της 11ης Απριλίου 2019, Tarola, C‑483/17, EU:C:2019:309, σκέψη 44).
31      Αντιθέτως, σύμφωνα με το άρθρο 7, παράγραφος 3, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2004/38, ο πολίτης της Ένωσης ο οποίος άσκησε μισθωτή ή μη μισθωτή δραστηριότητα στο κράτος μέλος υποδοχής για χρονικό διάστημα μικρότερο του ενός έτους διατηρεί την ιδιότητα του εργαζομένου μόνον για όσο χρονικό διάστημα επιλέγει να ορίσει το εν λόγω κράτος μέλος, με την προϋπόθεση ότι το διάστημα αυτό δεν είναι μικρότερο του εξαμήνου (απόφαση της 11ης Απριλίου 2019, Tarola, C‑483/17, EU:C:2019:309, σκέψη 45).
32      Η διαπίστωση που υπομνήσθηκε στη σκέψη 29 της παρούσας απόφασης, κατά την οποία η διαβάθμιση που θεσπίζει το άρθρο 7, παράγραφος 3, της οδηγίας 2004/38 όσον αφορά τους όρους υπό τους οποίους οι πολίτες της Ένωσης μπορούν να διατηρήσουν την ιδιότητα του εργαζομένου εξαρτάται από την «αρχική διάρκεια» της περιόδου δραστηριότητας στο κράτος μέλος υποδοχής, απορρέει ειδικότερα από το γεγονός ότι το στοιχείο βʹ της διάταξης αυτής αναφέρεται σε επαγγελματική δραστηριότητα την οποία ασκεί «άνω του ενός έτους» ο πολίτης της Ένωσης και ότι το στοιχείο γʹ της ίδιας διάταξης αναφέρεται σε συμβάσεις εργασίας ορισμένου χρόνου «με διάρκεια μικρότερη του ενός έτους» ή σε κατάσταση κατά την οποία ένας τέτοιος πολίτης κατέστη ακουσίως άνεργος κατά τη διάρκεια των «πρώτων δώδεκα μηνών» της μισθωτής ή μη μισθωτής δραστηριότητάς του στο κράτος μέλος υποδοχής.
33      Η αναφορά αυτή στους «πρώτους δώδεκα μήνες» συνηγορεί υπέρ της ερμηνείας του άρθρου 7, παράγραφος 3, της οδηγίας 2004/38 υπό την έννοια ότι οι κατά το άρθρο αυτό περίοδοι απασχόλησης ή
μη μισθωτής δραστηριότητας πρέπει να είναι ενιαίες και συνεχείς περίοδοι μισθωτής ή μη μισθωτής δραστηριότητας, κατά τρόπο ώστε η περίοδος «άνω του ενός έτους» στην οποία αναφέρεται το στοιχείο βʹ της διάταξης αυτής να μην μπορεί να αποτελείται από περισσότερες μικρότερης διάρκειας περιόδους δραστηριότητας,
επιμεριζόμενες σε διάστημα ετών.
34      Επισημαίνεται ακόμη ότι η ερμηνεία αυτή είναι σύμφωνη και με τη νομολογία του Δικαστηρίου κατά την οποία η δεύτερη περίπτωση στην οποία αναφέρεται το άρθρο 7, παράγραφος 3, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2004/38 καλύπτει όλες τις περιπτώσεις κατά τις οποίες ο εργαζόμενος υποχρεώθηκε, για λόγους ανεξάρτητους από τη βούλησή του, να παύσει τη δραστηριότητά του στο κράτος μέλος υποδοχής «πριν από την πάροδο ενός έτους», ανεξαρτήτως της φύσης της δραστηριότητας που ασκούσε και του είδους της σύμβασης εργασίας που είχε συναφθεί προς τον σκοπό αυτόν (πρβλ. απόφαση της 11ης Απριλίου 2019, Tarola, C‑483/17, EU:C:2019:309, σκέψη 48). Πράγματι, η φράση «πριν από την πάροδο ενός έτους» αναφέρεται κατ’ ανάγκην σε περίοδο δώδεκα συναπτών και αδιάλειπτων μηνών.
35      Όσον αφορά, τρίτον, τους σκοπούς που επιδιώκει η οδηγία 2004/38, υπενθυμίζεται, αφενός, ότι ο κύριος σκοπός της είναι η ενίσχυση του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής όλων των πολιτών της Ένωσης και, αφετέρου, ότι ο σκοπός που επιδιώκει ειδικώς το άρθρο της 7, παράγραφος 3, είναι η διασφάλιση, διά της διατηρήσεως της ιδιότητας του εργαζομένου, του δικαιώματος διαμονής των προσώπων που έχουν παύσει την επαγγελματική τους δραστηριότητα λόγω έλλειψης εργασίας η οποία οφείλεται σε περιστάσεις ανεξάρτητες από τη βούλησή τους (πρβλ. απόφαση της 11ης Απριλίου 2019, Tarola,
C‑483/17, EU:C:2019:309, σκέψη 49 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
36      Επισημαίνεται ακόμη ότι η οδηγία 2004/38 αποσκοπεί επίσης στην επίτευξη δίκαιης ισορροπίας μεταξύ, αφενός, της ελεύθερης κυκλοφορίας των πολιτών της Ένωσης και, αφετέρου, της διασφάλισης ότι τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης του κράτους μέλους υποδοχής δεν θα επιβαρύνονται με υπέρμετρο βάρος (πρβλ. απόφαση της 11ης Απριλίου 2019, Tarola, C‑483/17, EU:C:2019:309, σκέψη 50).
37      Επιβάλλεται, όμως, η διαπίστωση, όπως επισήμανε, κατ’ ουσίαν, ο γενικός εισαγγελέας στα σημεία 32 και 33 των προτάσεών του, ότι ενδεχόμενη ερμηνεία της φράσης «άνω του ενός έτους» υπό την έννοια ότι αυτή δεν αναφέρεται σε ενιαία και συνεχή περίοδο, αλλά σε συνολική περίοδο ενός έτους η οποία μπορεί να αποτελείται από περισσότερες περιόδους, επιμεριζόμενες σε διάστημα ετών, μισθωτής ή μη μισθωτής δραστηριότητας διάρκειας μικρότερης του ενός έτους, θα έθετε υπό αμφισβήτηση τον διαβαθμισμένο χαρακτήρα των προϋποθέσεων που απαιτούνται για τη διατήρηση της ιδιότητας του εργαζομένου σύμφωνα με το άρθρο 7, παράγραφος 3, της οδηγίας 2004/38, περί των οποίων γίνεται λόγος στη σκέψη 29 της παρούσας απόφασης, και, επιπλέον, θα υπονόμευε την ισορροπία που υπομνήσθηκε στη σκέψη 36 της παρούσας απόφασης.
38      Ειδικότερα, μια τέτοια ερμηνεία θα μπορούσε, όπως υπογράμμισε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 33 των προτάσεών του, να είναι ασυμβίβαστη με τη διάκριση που προβλέπεται, αντιστοίχως, στα στοιχεία βʹ και γʹ του άρθρου 7, παράγραφος 3, της οδηγίας 2004/38 όσον αφορά το χρονικό διάστημα κατά το οποίο ένας μισθωτός ή μη μισθωτός διατηρεί την ιδιότητα αυτή, ήτοι, αναλόγως του εάν η αρχική διάρκεια της περιόδου κατά την οποία ασκούσε δραστηριότητα στο κράτος μέλος υποδοχής είναι μεγαλύτερη ή μικρότερη του ενός έτους.
39      Επομένως, επιβάλλεται το συμπέρασμα ότι η φράση «άνω του ενός έτους» κατά το άρθρο 7, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2004/38 έχει την έννοια ότι αναφέρεται σε ενιαία και συνεχή περίοδο μισθωτής ή μη μισθωτής δραστηριότητας διάρκειας μεγαλύτερης του ενός έτους.
40      Επιπλέον, η ερμηνεία αυτή δεν εμποδίζει τα πρόσωπα τα οποία διέκοψαν ακουσίως τη μισθωτή ή μη μισθωτή δραστηριότητά τους
στο κράτος μέλος υποδοχής πριν από την πάροδο της αρχικής περιόδου του ενός έτους να μπορούν να τύχουν της προστασίας που απορρέει από τη διατήρηση της ιδιότητας του εργαζομένου, δεδομένου ότι, σε περίπτωση που δεν μπορούν να υπαχθούν στις διατάξεις του άρθρου 7, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2004/38, δύνανται, εάν βρίσκονται σε μία από τις καταστάσεις που μνημονεύονται στη σκέψη 34 της παρούσας απόφασης, να επωφεληθούν από τις διατάξεις του άρθρου 7, παράγραφος 3, στοιχείο γʹ, της οδηγίας.
41      Συναφώς, επισημαίνεται επίσης ότι το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι το κριτήριο που προβλέπεται, μεταξύ άλλων, στο άρθρο 7, παράγραφος 3, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2004/38, το οποίο παρέχει στους ενδιαφερομένους τη δυνατότητα να γνωρίζουν σαφώς τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους, δύναται, ως εκ τούτου, να διασφαλίσει σε σημαντικό βαθμό την ύπαρξη ασφάλειας δικαίου και διαφάνειας, όσον αφορά τη χορήγηση κοινωνικών παροχών της βασικής κοινωνικής ασφάλισης, ενώ παράλληλα είναι σύμφωνο με την αρχή της αναλογικότητας (απόφαση της 15ης Σεπτεμβρίου 2015, Alimanovic, C‑67/14, EU:C:2015:597, σκέψη 61).
42      Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 7, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2004/38 έχει την έννοια ότι η διαλαμβανόμενη σε αυτό φράση «άνω του ενός έτους» αναφέρεται σε ενιαία και συνεχή περίοδο μισθωτής ή μη μισθωτής δραστηριότητας διάρκειας μεγαλύτερης του ενός έτους.
Επί του δευτέρου προδικαστικού ερωτήματος
43      Με το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί εάν το άρθρο 7, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2004/38 έχει την έννοια ότι το γεγονός ότι πολίτης της Ένωσης ο οποίος διαμένει στο έδαφος κράτους μέλους άλλου από εκείνο του οποίου έχει την ιθαγένεια λαμβάνει εκεί επίδομα ανεργίας πρέπει να αναγνωρίζεται από την αρχή του εν λόγω κράτους μέλους που είναι αρμόδια για τη χορήγηση των δελτίων διαμονής ως απόδειξη περί του ότι ο οικείος πολίτης της Ένωσης «έχει καταγραφεί δεόντως» ως ακουσίως άνεργος, κατά την έννοια της διάταξης αυτής.
44      Προκαταρκτικώς, επισημαίνεται ότι από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως προκύπτει ότι τα ερωτήματα του αιτούντος δικαστηρίου περιορίζονται στο εάν το γεγονός ότι ένας τέτοιος πολίτης της Ένωσης λαμβάνει επίδομα ανεργίας από την αρμόδια εθνική αρχή αρκεί για να θεωρηθεί ότι «έχει καταγραφεί δεόντως» ως ακουσίως άνεργος, κατά την έννοια της εν λόγω διάταξης, και δεν αφορά τις δύο άλλες σωρευτικές προϋποθέσεις που προβλέπει η διάταξη αυτή, ήτοι, αφενός, να έχει ασκήσει επαγγελματική δραστηριότητα άνω του ενός έτους και, αφετέρου, να έχει καταγραφεί στην αρμόδια υπηρεσία απασχόλησης ως πρόσωπο το οποίο αναζητεί εργασία.
45      Συναφώς, επιβάλλεται η διαπίστωση, αφενός, ότι, όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 50 των προτάσεών του, η οδηγία 2004/38 δεν δίνει τον ορισμό της φράσης «έχει καταγραφεί δεόντως» ούτε περιέχει κάποια διάταξη σχετικά με τα κριτήρια ή τους όρους υπό τους οποίους μπορεί να διαπιστωθεί ότι ένα πρόσωπο «έχει καταγραφεί δεόντως» ως ακουσίως άνεργο. Ελλείψει κανόνων της Ένωσης οι οποίοι να διέπουν το συγκεκριμένο ζήτημα, εναπόκειται στην εσωτερική έννομη τάξη κάθε κράτους μέλους, δυνάμει της αρχής της διαδικαστικής αυτονομίας, να θεσπίσει τους κανόνες που αφορούν τα εν λόγω κριτήρια και όρους, υπό την προϋπόθεση, ωστόσο, ότι οι κανόνες αυτοί δεν είναι λιγότερο ευνοϊκοί από τους διέποντες παρόμοιες καταστάσεις που υπόκεινται στο εσωτερικό δίκαιο (αρχή της ισοδυναμίας) και δεν καθιστούν πρακτικώς αδύνατη ή υπερβολικά δυσχερή την άσκηση των δικαιωμάτων που απονέμει το δίκαιο της Ένωσης (αρχή της αποτελεσματικότητας) (πρβλ. απόφαση της 27ης Ιουνίου 2018, Diallo, C‑246/17, EU:C:2018:499, σκέψεις 45 και 59 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
46      Αφετέρου, όπως προκύπτει από τις αιτιολογικές της σκέψεις 1 έως 4, η οδηγία 2004/38 αποσκοπεί στη διευκόλυνση της άσκησης του θεμελιώδους και ατομικού δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής στο έδαφος των κρατών μελών που παρέχεται απευθείας στους πολίτες της Ένωσης από το άρθρο 21, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ και ιδίως στην ενίσχυση του εν λόγω δικαιώματος (απόφαση της 11ης Απριλίου 2019, Tarola, C‑483/17, EU:C:2019:309, σκέψη 23 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Έχει επίσης ως σκοπό, όπως προκύπτει από τη νομολογία που υπομνήσθηκε στη σκέψη 36 της παρούσας απόφασης, την επίτευξη δίκαιης ισορροπίας μεταξύ της ελεύθερης κυκλοφορίας των πολιτών της Ένωσης και της διασφάλισης ότι τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης του κράτους μέλους υποδοχής δεν θα επιβαρύνονται με υπέρμετρο βάρος.
47      Αντιθέτως, από την ανάγνωση τόσο του προοιμίου όσο και των διατάξεων της οδηγίας 2004/38 είναι σαφές ότι η οδηγία δεν έχει ως σκοπό να εναρμονίσει τη χορήγηση των επιδομάτων ανεργίας, τους όρους χορήγησης των επιδομάτων αυτών ή τα κριτήρια
σύμφωνα με τα οποία πρέπει να διαπιστώνεται
ο ακούσιος χαρακτήρας της ανεργίας πολίτη της Ένωσης. Πάντως, σε μια τέτοια περίπτωση, πρέπει να εξετάζεται εάν η σχετική εθνική νομοθεσία είναι ικανή να υπονομεύσει τους σκοπούς της οδηγίας 2004/38 ή να καταστήσει τις διατάξεις της άνευ πρακτικής αποτελεσματικότητας.
48      Εν προκειμένω, παρά το γεγονός ότι, όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στα σημεία 52 και 53 των προτάσεών του, από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δεν προκύπτει επακριβώς βάσει ποιων κριτηρίων ο εθνικός φορέας που είναι αρμόδιος για τη χορήγηση των επίμαχων στην κύρια δίκη επιδομάτων ανεργίας, ήτοι του επιδόματος εξεύρεσης εργασίας, χορηγεί το επίδομα αυτό, αρκεί η διαπίστωση ότι, με τις παρατηρήσεις της, η Ιρλανδία επισήμανε, όπως και ο Υπουργός ενώπιον του High Court (ανώτερου δικαστηρίου), ότι, σύμφωνα με τις εφαρμοστέες εθνικές διατάξεις, η DEASP, η οποία είναι ο αρμόδιος εθνικός φορέας για τη χορήγηση του επιδόματος εξεύρεσης εργασίας, δεν υποχρεούται να διερευνά τους λόγους για τους οποίους ένα πρόσωπο εγκατέλειψε την εργασία του και, συνεπώς, δεν υποχρεούται να εξετάζει εάν η ανεργία έχει «ακούσιο» χαρακτήρα.
49      Εάν, όμως, αποδειχθεί, πράγμα που εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει, ότι η DEASP δεν υποχρεούται πράγματι να διερευνά τους λόγους για τους οποίους ένα πρόσωπο είναι άνεργο και μπορεί να χορηγεί το επίδομα εξεύρεσης εργασίας χωρίς να αποδεικνύεται ότι η ανεργία είναι «ακούσια», κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 3, της οδηγίας 2004/38, θα πρέπει να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η χορήγηση του εν λόγω επιδόματος εξεύρεσης εργασίας ουδεμία σχέση έχει με τον ακούσιο ή μη χαρακτήρα της ανεργίας του ενδιαφερομένου και δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να αποτελεί απόδειξη περί του ακούσιου ή μη χαρακτήρα της απώλειας της εργασίας. Σε μια τέτοια περίπτωση, το γεγονός ότι η αρμόδια για τη χορήγηση των δελτίων διαμονής εθνική αρχή δεν λαμβάνει υπόψη την απόφαση για τη χορήγηση του οικείου επιδόματος ως απόδειξη περί του ότι ο ενδιαφερόμενος «έχει καταγραφεί δεόντως» ως ακουσίως άνεργος, κατά την έννοια της διάταξης αυτής, δεν είναι προδήλως ικανό να υπονομεύσει τους σκοπούς της οδηγίας 2004/38 ή την πρακτική αποτελεσματικότητα των διατάξεών της.
50      Αντιθέτως, εάν το αιτούν δικαστήριο διαπιστώσει, κατόπιν των εξακριβώσεων στις οποίες οφείλει να προβεί, ότι ο εθνικός φορέας που είναι αρμόδιος για τη χορήγηση του επιδόματος εξεύρεσης εργασίας εξαρτά τη χορήγηση του επιδόματος αυτού από την προϋπόθεση οι ενδιαφερόμενοι να έχουν καταγραφεί δεόντως
ως «ακουσίως άνεργοι», κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 3, της οδηγίας 2004/38, δηλαδή η παύση της μισθωτής ή μη μισθωτής δραστηριότητάς τους να επήλθε για λόγους –ή λόγω περιστάσεων– ανεξάρτητους από τη βούλησή τους (πρβλ. απόφαση της 11ης Απριλίου 2019, Tarola, C‑483/17, EU:C:2019:309, σκέψεις 46 έως 49 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και ότι ο φορέας αυτός ελέγχει πράγματι εάν οι οικείοι λόγοι ή περιστάσεις είναι ανεξάρτητες από τη βούληση των εν λόγω προσώπων, η αρμόδια για τη χορήγηση των δελτίων διαμονής εθνική αρχή πρέπει να λάβει υπόψη την απόφαση για τη χορήγηση του επιδόματος εξεύρεσης εργασίας τουλάχιστον ως αποδεικτικό στοιχείο περί του ότι ο ενδιαφερόμενος «έχει καταγραφεί δεόντως» ως ακουσίως άνεργος, κατά την έννοια της διάταξης αυτής.
51      Ως εκ τούτου, και ελλείψει ακριβέστερων ενδείξεων εκ μέρους του αιτούντος δικαστηρίου ως προς το εάν, σύμφωνα με τις σχετικές εθνικές διατάξεις, η αρμόδια για τη χορήγηση των δελτίων διαμονής εθνική αρχή υποχρεούται ή όχι να λάβει δεόντως υπόψη την απόφαση για τη χορήγηση του επιδόματος εξεύρεσης εργασίας ως αποδεικτικό στοιχείο περί του ότι ο ενδιαφερόμενος «έχει καταγραφεί δεόντως» ως ακουσίως άνεργος, εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο, το οποίο είναι το μόνο αρμόδιο για την ερμηνεία και την εφαρμογή του εθνικού δικαίου, να εξακριβώσει εάν η εφαρμογή των σχετικών εθνικών διατάξεων συνάδει με τις αρχές της ισοδυναμίας και της αποτελεσματικότητας του δικαίου της Ένωσης και, ως εκ τούτου, δεν είναι ικανή να υπονομεύσει τον σκοπό της οδηγίας 2004/38 ή την πρακτική αποτελεσματικότητα των διατάξεων της.
52      Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 7, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2004/38 έχει την έννοια ότι το γεγονός ότι πολίτης της Ένωσης ο οποίος διαμένει στο έδαφος κράτους μέλους άλλου από εκείνο του οποίου έχει την ιθαγένεια λαμβάνει εκεί επίδομα ανεργίας ουδόλως απαιτείται να αναγνωρίζεται per se από την αρχή του εν λόγω κράτους μέλους που είναι αρμόδια για τη χορήγηση των δελτίων διαμονής ως επαρκής απόδειξη περί του ότι ο οικείος πολίτης της Ένωσης «έχει καταγραφεί δεόντως» ως ακουσίως άνεργος, κατά την έννοια της διάταξης αυτής.
Επί του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος
53      Με το τρίτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί εάν η οδηγία 2004/38, ερμηνευόμενη υπό το πρίσμα της γενικής αρχής της χρηστής διοίκησης, έχει την έννοια ότι η αρμόδια για τη χορήγηση των δελτίων διαμονής εθνική αρχή υποχρεούται να κοινοποιήσει σε αιτούντα υπήκοο τρίτης χώρας τον σχετικό με αυτόν φάκελο, ενδεχομένως κατόπιν αποκρύψεως ορισμένων μη κρίσιμων στοιχείων, είτε προτού λάβει απόφαση σχετικά με τη διατήρηση του δικαιώματός του διαμονής ή με τη χορήγηση δελτίου διαμονής δυνάμει του άρθρου 14 της οδηγίας, σε συνδυασμό με τα άρθρα 7 και 13 αυτής, είτε μόνον κατά το στάδιο της διαδικασίας δικαστικού ελέγχου της απόφασης αυτής, όταν τα στοιχεία του επίμαχου φακέλου στα οποία στηρίχθηκε η αρμόδια εθνική αρχή για να απορρίψει την αίτηση δελτίου διαμονής και των οποίων την κοινοποίηση ζήτησε ο εν λόγω υπήκοος περιέχουν πληροφορίες σχετικά, μεταξύ άλλων, με τις περιόδους απασχόλησης της πρώην συζύγου του, πολίτη της Ένωσης, η οποία, παρότι κλήθηκε από τον εν λόγω υπήκοο να του παράσχει τις πληροφορίες αυτές, αρνήθηκε να το πράξει.
54      Συναφώς, επισημαίνεται, πρώτον, ότι η οδηγία 2004/38, ιδίως το άρθρο 7 σχετικά με το δικαίωμα διαμονής άνω των τριών μηνών, το άρθρο 10 σχετικά με τη χορήγηση του δελτίου διαμονής, το άρθρο 13 σχετικά με τη διατήρηση του δικαιώματος διαμονής από τα μέλη της οικογένειας σε περίπτωση διαζυγίου, ακύρωσης του γάμου ή λήξης της καταχωρισμένης συμβίωσης, και το άρθρο 14 σχετικά με τη διατήρηση του δικαιώματος διαμονής, προβλέπει, κατ’ ουσίαν, ότι εναπόκειται στους αιτούντες να προσκομίσουν τα αναγκαία στοιχεία
για να αποδείξουν ότι πληρούν τις προϋποθέσεις κτήσης των δικαιωμάτων που αναγνωρίζονται από τα άρθρα αυτά και δεν θεσπίζει ρητή υποχρέωση των εθνικών αρχών να παρέχουν στους αιτούντες τις πληροφορίες που έχουν ήδη στην κατοχή τους και τις οποίες ενδέχεται να χρειάζονται οι αιτούντες προκειμένου να αποδείξουν ότι πληρούν τις εν λόγω προϋποθέσεις.
55      Επιβάλλεται, ως εκ τούτου, η διαπίστωση ότι η οδηγία 2004/38 δεν προβλέπει ρητώς «υποχρέωση συνεργασίας» εκ μέρους των αρχών των κρατών μελών κατά το στάδιο του καθορισμού των στοιχείων που πρέπει να περιέχει μια αίτηση δελτίου διαμονής και διαφέρει συναφώς από άλλες οδηγίες όπως η οδηγία 2004/83/ΕΚ του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, για θέσπιση ελάχιστων απαιτήσεων για την αναγνώριση και το καθεστώς των υπηκόων τρίτων χωρών ή των απάτριδων ως προσφύγων ή ως προσώπων που χρήζουν διεθνούς προστασίας για άλλους λόγους (ΕΕ 2004, L 304, σ. 12), η οποία προβλέπει τέτοια υποχρέωση συνεργασίας στο άρθρο της
4, παράγραφος 1 [πρβλ. απόφαση της 29ης Ιουνίου 2023, International Protection Appeals Tribunal κ.λπ. (Επίθεση στο Πακιστάν), C‑756/21, EU:C:2023:523, σκέψη 48].
56      Δεύτερον, υπενθυμίζεται ότι το άρθρο 41 του Χάρτη, το οποίο κατοχυρώνει το δικαίωμα χρηστής διοίκησης και προβλέπει στην παράγραφο 2 ότι το δικαίωμα αυτό περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, το δικαίωμα κάθε προσώπου σε προηγούμενη ακρόαση πριν να ληφθεί ατομικό μέτρο εις βάρος του (στοιχείο αʹ), το δικαίωμα κάθε προσώπου να έχει πρόσβαση στον φάκελό του, τηρουμένων των νομίμων συμφερόντων της εμπιστευτικότητας και του επαγγελματικού και επιχειρηματικού απορρήτου (στοιχείο βʹ), καθώς και την υποχρέωση της διοίκησης να αιτιολογεί τις αποφάσεις της (στοιχείο γʹ), δεν απευθύνεται στα κράτη μέλη, αλλά αποκλειστικώς στα θεσμικά και λοιπά όργανα και οργανισμούς της Ένωσης (πρβλ. απόφαση της 5ης Νοεμβρίου 2014, Mukarubega, C‑166/13, EU:C:2014:2336, σκέψη 44 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
57      Επομένως, ο αιτών τίτλο διαμονής δεν μπορεί να αντλήσει άμεσα από το άρθρο 41, παράγραφος 2, στοιχεία αʹ και βʹ, του Χάρτη δικαίωμα ακροάσεως σε κάθε σχετική με την αίτησή του διαδικασία ή δικαίωμα πρόσβασης στον φάκελο στο πλαίσιο εθνικής διαδικασίας (πρβλ. αποφάσεις της 17ης Ιουλίου 2014, YS κ.λπ., C‑141/12 και C‑372/12, EU:C:2014:2081, σκέψη 67, και της 5ης Νοεμβρίου 2014, Mukarubega, C‑166/13, EU:C:2014:2336, σκέψη 44).
58      Αντιθέτως, το δικαίωμα χρηστής διοίκησης που κατοχυρώνεται στο άρθρο 41 του Χάρτη απηχεί μια γενική αρχή του δικαίου της Ένωσης, η οποία ισχύει ως προς τα κράτη μέλη όταν εφαρμόζουν το δίκαιο της Ένωσης (βλ. απόφαση της 13ης Ιουλίου 2023, Azienda Ospedale-Università di Padova, C‑765/21, EU:C:2023:566, σκέψη 43 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
59      Πρέπει να προστεθεί, αφενός, ότι το δικαίωμα πρόσβασης στον φάκελο συνιστά, μεταξύ άλλων, αναγκαία απόρροια της αποτελεσματικής άσκησης των δικαιωμάτων άμυνας (απόφαση της 13ης Σεπτεμβρίου 2018, UBS Europe κ.λπ., C‑358/16, EU:C:2018:715, σκέψη 61 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία) και ότι, όταν οι διοικητικές αρχές των κρατών μελών λαμβάνουν μέτρα που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης, υποχρεούνται να σέβονται τα δικαιώματα άμυνας των αποδεκτών των αποφάσεων οι οποίες θίγουν αισθητώς τα συμφέροντά τους (πρβλ. απόφαση της 5ης Νοεμβρίου 2014, Mukarubega, C‑166/13, EU:C:2014:2336, σκέψη 50 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία)
60      Αφετέρου, στο πλαίσιο της ένδικης διαδικασίας, ο σεβασμός των δικαιωμάτων άμυνας που κατοχυρώνονται στο άρθρο 47 του Χάρτη προϋποθέτει ότι ο προσφεύγων έχει τη δυνατότητα να έχει πρόσβαση όχι μόνον στο σκεπτικό της διοικητικής απόφασης που τον αφορά, αλλά και σε όλα τα στοιχεία στα οποία η Διοίκηση στήριξε την απόφασή της, προκειμένου να είναι σε θέση να λάβει, πράγματι, θέση επί των στοιχείων
αυτών [απόφαση της 25ης Απριλίου 2024, NW και PQ (Διαβαθμισμένες πληροφορίες), C‑420/22 και C‑528/22, EU:C:2024:344, σκέψη 92 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
61      Εν προκειμένω, από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως προκύπτει ότι η επίμαχη στην κύρια δίκη απόφαση εκδόθηκε κατ’ εφαρμογήν της κανονιστικής απόφασης του 2015, η οποία μεταφέρει στο ιρλανδικό δίκαιο την οδηγία 2004/38. Δεδομένου ότι η κανονιστική απόφαση του 2015 συνιστά εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης, οι απαιτήσεις που απορρέουν από το δικαίωμα αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας, από τα δικαιώματα άμυνας και από το δικαίωμα χρηστής διοίκησης, μεταξύ των οποίων και το δικαίωμα πρόσβασης στον φάκελο, όπως κατοχυρώνονται στο δίκαιο της Ένωσης, τυγχάνουν εφαρμογής στην υπόθεση της κύριας δίκης.
62      Πρέπει να προστεθεί ότι χαρακτηριστικό στοιχείο της επίμαχης στην κύρια δίκη κατάστασης είναι, αφενός, ότι ο αιτών επιδιώκει να αποκτήσει παράγωγο δικαίωμα διαμονής βάσει στοιχείων που δεν βρίσκονται στην κατοχή του, καθόσον αφορούν άλλο πρόσωπο και συγκεκριμένα την πρώην σύζυγό του, η οποία δεν του επέτρεψε να έχει πρόσβαση σε αυτά, και, αφετέρου, ότι οι εθνικές αρχές που είναι αρμόδιες να χορηγήσουν δελτίο διαμονής στον αιτούντα διαθέτουν ήδη τα στοιχεία
αυτά στα οποία και στηρίχθηκαν προκειμένου να απορρίψουν το αίτημά του για ανανέωση του δελτίου διαμονής.
63      Εάν, όμως, όπως φαίνεται να εκτιμά το αιτούν δικαστήριο, δεν υπάρχει άλλος τρόπος για τον αιτούντα να λάβει τα εν λόγω
στοιχεία
από το να ζητήσει πρόσβαση στον φάκελο που τον αφορά, θα πρέπει να γίνει δεκτό ότι οι εθνικοί διαδικαστικοί κανόνες οι οποίοι θέτουν, στην πράξη, τον αιτούντα σε κατάσταση στην οποία του είναι αδύνατο να αποδείξει ότι, κατά τον χρόνο κίνησης της διαδικασίας διαζυγίου, η πρώην σύζυγός του πληρούσε τις προϋποθέσεις του άρθρου 7, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2004/38 και ότι ο ίδιος έχει, επομένως, παράγωγο δικαίωμα διαμονής δυνάμει των διατάξεων της οδηγίας, υπονομεύουν την πρακτική αποτελεσματικότητα των δικαιωμάτων που ο αιτών μπορεί να αντλήσει από την οδηγία και δεν διασφαλίζουν τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων του, ειδικότερα δε του δικαιώματός του σε αποτελεσματική δικαστική προστασία και των δικαιωμάτων του άμυνας.
64      Βεβαίως, εν προκειμένω, τα επίμαχα στοιχεία, τα οποία περιλαμβάνονται ήδη στον φάκελο του αιτούντος, δεν αφορούν άμεσα τον ίδιο, αλλά την πρώην σύζυγό του, όπερ σημαίνει ότι θα μπορούσε να θιγεί η προστασία της εμπιστευτικότητας που συνδέεται με τα στοιχεία
αυτά.
65      Συναφώς, κατά πάγια νομολογία, τα θεμελιώδη δικαιώματα δεν αποτελούν απόλυτα προνόμια, αλλά μπορούν να περιέχουν περιορισμούς, υπό την προϋπόθεση ότι οι περιορισμοί αυτοί ανταποκρίνονται πράγματι σε σκοπούς γενικού συμφέροντος που επιδιώκει το οικείο μέτρο και δεν συνιστούν, υπό το πρίσμα του επιδιωκόμενου σκοπού, υπέρμετρη και επαχθή επέμβαση που θα προσέβαλλε την ίδια την ουσία των διασφαλιζομένων με τον τρόπο αυτό δικαιωμάτων (απόφαση της 13ης Σεπτεμβρίου 2018, UBS Europe κ.λπ., C‑358/16, EU:C:2018:715, σκέψη 62 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
66      Πράγματι, τέτοιοι περιορισμοί μπορούν ιδίως να αποσκοπούν στην προστασία των απαιτήσεων εμπιστευτικότητας ή επαγγελματικού απορρήτου τις οποίες ενδέχεται να θίγει η πρόσβαση σε ορισμένες πληροφορίες ή σε ορισμένα έγγραφα (βλ. απόφαση της 13ης Σεπτεμβρίου 2018, UBS Europe κ.λπ., C‑358/16, EU:C:2018:715, σκέψη 63 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
67      Επομένως, το δικαίωμα πρόσβασης στον φάκελο μπορεί να περιοριστεί βάσει σταθμίσεως μεταξύ, αφενός, της γενικής αρχής της χρηστής διοίκησης καθώς και του δικαιώματος πραγματικής προσφυγής του ενδιαφερομένου και, αφετέρου, των συμφερόντων των οποίων γίνεται επίκληση προς δικαιολόγηση της μη δημοσιοποίησης στοιχείου του φακέλου στο πρόσωπο αυτό [απόφαση της 25ης Απριλίου 2024, NW και PQ (Διαβαθμισμένες πληροφορίες), C‑420/22 και C‑528/22, EU:C:2024:344, σκέψη 94 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
68      Εντούτοις, η στάθμιση αυτή δεν πρέπει να καθιστά τα δικαιώματα άμυνας του ενδιαφερομένου άνευ αποτελεσματικότητας και
το δικαίωμα προσφυγής που προβλέπεται στο άρθρο 47
του Χάρτη άνευ περιεχομένου, ιδίως διά της μη γνωστοποίησης στον ίδιο, ή ενδεχομένως στον εκπρόσωπό του, τουλάχιστον του ουσιώδους περιεχομένου των στοιχείων σχετικά με τις περιόδους απασχόλησης της πρώην συζύγου του στα οποία βασίστηκε η απόφαση που ελήφθη και αφορά το πρόσωπό του [βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 25ης Απριλίου 2024, NW και PQ (Διαβαθμισμένες πληροφορίες), C‑420/22 και C‑528/22, EU:C:2024:344, σκέψη 95 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
69      Επομένως, σε περίπτωση όπως η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης, εναπόκειται στην αρμόδια για τη χορήγηση του δελτίου διαμονής εθνική αρχή ή, ενδεχομένως, στο εθνικό δικαστήριο που επιλαμβάνεται συναφώς προσφυγής, να λάβει υπόψη τα αντικρουόμενα συμφέροντα των ενδιαφερομένων και να σταθμίσει τα εν λόγω συμφέροντα υπό το πρίσμα των περιστάσεων κάθε περίπτωσης και του είδους της σχετικής διαδικασίας και να γνωστοποιήσει στον αιτούντα, αυτούσια ή κατόπιν αποκρύψεως ορισμένων σημείων, τα στοιχεία του φακέλου στα οποία ο ίδιος δεν έχει άλλως πρόσβαση και τα οποία είναι κρίσιμα για τη διατήρηση του δικαιώματός του διαμονής.
70      Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, στο τρίτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι η οδηγία 2004/38, ερμηνευόμενη υπό το πρίσμα της γενικής αρχής της χρηστής διοίκησης και του δικαιώματος πραγματικής προσφυγής, το οποίο κατοχυρώνεται στο άρθρο 47 του Χάρτη, έχει την έννοια ότι η αρμόδια για τη χορήγηση των δελτίων διαμονής εθνική αρχή υποχρεούται να κοινοποιήσει σε αιτούντα υπήκοο τρίτης χώρας, ή στον εκπρόσωπό του, τον σχετικό με αυτόν φάκελο, ενδεχομένως κατόπιν αποκρύψεως ορισμένων μη κρίσιμων στοιχείων, προτού λάβει απόφαση σχετικά με τη διατήρηση του δικαιώματός του διαμονής ή με τη χορήγηση δελτίου διαμονής δυνάμει του άρθρου 14 της οδηγίας, σε συνδυασμό με τα άρθρα 7 και 13 αυτής, όταν τα έγγραφα του επίμαχου φακέλου στα οποία στηρίχθηκε η αρμόδια εθνική αρχή για να απορρίψει την αίτηση δελτίου διαμονής και των οποίων την κοινοποίηση ζήτησε ο εν λόγω υπήκοος περιέχουν πληροφορίες σχετικά, μεταξύ άλλων, με τις περιόδους απασχόλησης της πρώην συζύγου του, πολίτη της Ένωσης, η οποία, παρότι κλήθηκε από τον εν λόγω υπήκοο να του παράσχει τις πληροφορίες αυτές, αρνήθηκε να το πράξει.
Επί των δικαστικών εξόδων
71      Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πρώτο τμήμα) αποφαίνεται:
1)      Το άρθρο 7, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2004/38/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, σχετικά με το δικαίωμα των πολιτών της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους να κυκλοφορούν και να διαμένουν ελεύθερα στην επικράτεια των κρατών μελών, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1612/68 και την κατάργηση των οδηγιών 64/221/ΕΟΚ, 68/360/ΕΟΚ, 72/194/ΕΟΚ, 73/148/ΕΟΚ, 75/34/ΕΟΚ, 75/35/ΕΟΚ, 90/364/ΕΟΚ, 90/365/ΕΟΚ και 93/96/ΕΟΚ,
έχει την έννοια ότι:
η διαλαμβανόμενη σε αυτό φράση «άνω του ενός έτους» αναφέρεται σε ενιαία και συνεχή περίοδο μισθωτής ή μη μισθωτής δραστηριότητας διάρκειας μεγαλύτερης του ενός έτους.
2)      Το άρθρο 7, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2004/38
έχει την έννοια ότι:
το γεγονός ότι πολίτης της Ένωσης ο οποίος διαμένει στο έδαφος κράτους μέλους άλλου από εκείνο του οποίου έχει την ιθαγένεια λαμβάνει εκεί επίδομα ανεργίας ουδόλως απαιτείται να αναγνωρίζεται per
se από την αρχή του εν λόγω κράτους μέλους που είναι αρμόδια για τη χορήγηση των δελτίων διαμονής ως επαρκής απόδειξη περί του ότι ο οικείος πολίτης της Ένωσης «έχει καταγραφεί δεόντως» ως ακουσίως άνεργος, κατά την έννοια της διάταξης αυτής.
3)      Η οδηγία 2004/38, ερμηνευόμενη υπό το πρίσμα της γενικής αρχής της χρηστής διοίκησης και του δικαιώματος πραγματικής προσφυγής, το οποίο κατοχυρώνεται στο άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
έχει την έννοια ότι:
η αρμόδια για τη χορήγηση των δελτίων διαμονής εθνική αρχή υποχρεούται να κοινοποιήσει σε αιτούντα υπήκοο τρίτης χώρας, ή στον εκπρόσωπό του, τον σχετικό με αυτόν φάκελο, ενδεχομένως κατόπιν αποκρύψεως ορισμένων μη κρίσιμων στοιχείων, προτού λάβει απόφαση σχετικά με τη διατήρηση του δικαιώματός του διαμονής ή με τη χορήγηση δελτίου διαμονής δυνάμει του άρθρου 14 της οδηγίας, σε συνδυασμό με τα άρθρα 7 και 13 αυτής, όταν τα έγγραφα του επίμαχου φακέλου στα οποία στηρίχθηκε η αρμόδια εθνική αρχή για να απορρίψει την αίτηση δελτίου διαμονής και των οποίων την κοινοποίηση ζήτησε ο εν λόγω υπήκοος περιέχουν πληροφορίες σχετικά, μεταξύ άλλων, με τις περιόδους απασχόλησης της πρώην συζύγου του, πολίτη της Ένωσης, η οποία, παρότι κλήθηκε από τον εν λόγω υπήκοο να του παράσχει τις πληροφορίες αυτές, αρνήθηκε να το πράξει.
(υπογραφές)
*      Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.
i      Η ονομασία που έχει δοθεί στην παρούσα υπόθεση είναι πλασματική. Δεν αντιστοιχεί στο πραγματικό όνομα κανενός διαδίκου.