Wydanie tymczasowe
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
z dnia 16 kwietnia 2026 r.(*)
Odesłanie prejudycjalne – Zbliżanie ustawodawstw – Własność intelektualna – Prawo autorskie i prawa pokrewne – Dyrektywa 2001/29/WE – Artykuł 2 – Prawo do zwielokrotniania – Artykuł 3 ust. 1 – Prawo do publicznego udostępniania utworów – Artykuł 5 ust. 2 lit. b) – Wyjątek dotyczący „kopii na użytek prywatny” – Godziwa rekompensata – Płatna usługa streamingu – Kopia do użytku bez dostępu do sieci – Artykuł 5 ust. 5
W sprawie C‑496/24
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Hoge Raad der Nederlanden (sąd najwyższy, Niderlandy) postanowieniem z dnia 12 lipca 2024 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 17 lipca 2024 r., w postępowaniu:
Stichting Onderhandelingen Thuiskopievergoeding,
Stichting de Thuiskopie
przeciwko
HP Nederland BV,
Dell BV,
Stichting Overlegorgaan Blanco Informatiedragers,
TRYBUNAŁ (druga izba),
w składzie: K. Jürimäe, prezeska izby, K. Lenaerts, prezes Trybunału, pełniący obowiązki sędziego drugiej izby, F. Schalin (sprawozdawca), M. Gavalec i Z. Csehi, sędziowie,
rzecznik generalny: M. Szpunar,
sekretarz: A. Lamote, administratorka,
uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 19 czerwca 2025 r.,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
–        w imieniu Stichting Onderhandelingen Thuiskopievergoeding – S.M. Kingma i M.E.A. Möhring, advocaten,
–        w imieniu Stichting de Thuiskopie – T. Cohen Jehoram i J.J. Valk, advocaten,
–        w imieniu HP Nederland BV, Dell BV i Stichting Overlegorgaan Blanco Informatiedragers – A.P. Groen, A.M. van Aerde i J.A. Visser, advocaten,
–        w imieniu rządu francuskiego – B. Dourthe i B. Herbaut, w charakterze pełnomocników,
–        w imieniu Komisji Europejskiej – P.-J. Loewenthal, J. Samnadda i P. Vanden Heede, w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 2 października 2025 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 5 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym (Dz.U. 2001, L 167, s. 10) w związku z art. 5 ust. 5 tej dyrektywy.
2        Wniosek ten został przedstawiony w ramach dwóch sporów pomiędzy, po pierwsze, Stichting Onderhandelingen Thuiskopievergoeding (zwaną dalej „SONT”), a po drugie, Stichting de Thuiskopie (zwaną dalej „SdT”) a HP Nederland BV (zwaną dalej „HP”), Dell BV i Stichting Overlegorgaan Blanco Informatiedragers. Wspomniane spory dotyczyły opłaty reprograficznej pobieranej od HP i Della, mającej na celu sfinansowanie godziwej rekompensaty wypłacanej podmiotom praw autorskich z tytułu wyjątku dotyczącego kopii do prywatnego użytku w ramach usługi udostępniania kopii do użytku bez dostępu do sieci (offline streaming copies), która jest świadczona w powiązaniu z usługą streamingu na żądanie utworów muzycznych lub audiowizualnych przez Internet.
Ramy prawne
Prawo Unii
3        Motywy 5, 10, 23–25, 31, 32, 35, 38 i 39 dyrektywy 2001/29 mają następujące brzmienie:
„(5)      Rozwój technologiczny zwiększył i zróżnicował wskaźniki kreatywności, produkcji i eksploatacji. O ile ochrona własności intelektualnej nie wymaga żadnej nowej koncepcji, to obecne prawo w zakresie praw autorskich i pokrewnych będzie należało dostosować i uzupełnić, aby należycie uwzględnione były takie realia ekonomiczne, jak pojawienie się nowych form eksploatacji.
[…]
(10)      Autorzy i artyści wykonawcy, aby móc kontynuować swoją twórczą i artystyczną pracę, muszą otrzymywać stosowne wynagrodzenie za korzystanie z ich utworów, tak samo jak producenci, aby móc finansować tę pracę. Wytworzenie produktów takich jak fonogramy, filmy lub produkty multimedialne oraz takie usługi, jak usługi »na żądanie«, wymagają znacznych nakładów inwestycyjnych. Dla zagwarantowania takiego wynagrodzenia i uzyskania zadowalającego przychodu z tych inwestycji konieczna jest właściwa ochrona prawa własności intelektualnej.
[…]
(23)      Niniejsza dyrektywa powinna bardziej zharmonizować obowiązujące prawo autora do publicznego udostępniania utworu. Prawo to należy rozumieć w szerszym znaczeniu, jako obejmujące każde udostępnianie utworu odbiorcom nieznajdującym się w miejscu, z którego przekazywanie pochodzi. Prawo to obejmuje każdą publiczną transmisję lub retransmisję utworów, drogą przewodową lub bezprzewodową, w tym nadawanie programów; prawo to nie powinno obejmować żadnych innych działań.
(24)      Przez prawo podawania do publicznej wiadomości przedmiotów objętych ochroną określonych w art. 3 ust. 2 należy rozumieć prawo obejmujące wszystkie czynności polegające na udostępnieniu takich przedmiotów odbiorcom nieznajdującym się w miejscu, z którego przedmiot objęty ochroną jest podawany do wiadomości i nieobejmujące jakichkolwiek innych czynności.
(25)      Niepewność prawna dotycząca charakteru i poziomu ochrony czynności związanych z transmisją na żądanie, przy wykorzystaniu sieci, utworów chronionych prawem autorskim i przedmiotów objętych prawami pokrewnymi powinna być usunięta poprzez wprowadzenie zharmonizowanej ochrony na poziomie Wspólnoty. Należy jasno określić, że każdy podmiot praw autorskich uznany przez niniejszą dyrektywę ma wyłączne prawo do podawania do publicznej wiadomości utworów chronionych prawem autorskim lub każdego innego przedmiotu objętego ochroną, na drodze interaktywnej transmisji na żądanie. Takie interaktywne transmisje na żądanie charakteryzują się tym, że każdy może mieć do nich dostęp w wybranym przez siebie miejscu i czasie.
[…]
(31)      Należy zabezpieczyć właściwą równowagę praw i interesów między różnymi kategoriami podmiotów praw autorskich, jak również między nimi a użytkownikami przedmiotów objętych ochroną. Istniejące wyjątki i ograniczenia praw, takie jakie przewidziane zostały przez państwa członkowskie, należy ponownie rozpatrzyć z uwzględnieniem nowego środowiska elektronicznego. Istniejące różnice w wyjątkach i ograniczeniach wobec niektórych zastrzeżonych czynności mają bezpośredni negatywny wpływ na funkcjonowanie rynku wewnętrznego w dziedzinie praw autorskich i pokrewnych. Różnice te mogłyby się uwidocznić wraz z dalszym rozwojem korzystania z utworów w działalności transgranicznej i działalności prowadzonej pomiędzy granicami. Dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego, wyjątki te i ograniczenia należy określić w bardziej jednolity sposób. Stopień harmonizacji tych wyjątków powinien być oparty na ich wpływie na prawidłowe funkcjonowanie rynku wewnętrznego.
(32)      Niniejsza dyrektywa zawiera wyczerpujące wyliczenie wyjątków i ograniczeń dla prawa do zwielokrotniania i prawa do publicznego udostępniania utworu. Niektóre wyjątki lub ograniczenia odnoszą się jedynie do prawa do zwielokrotniania, jeżeli jest to właściwe. Lista w należyty sposób uwzględnia różnorodność tradycji prawnych państw członkowskich, a jednocześnie ma za zadanie zapewnić funkcjonowanie rynku wewnętrznego. Państwa członkowskie powinny w sposób spójny stosować te wyjątki i ograniczenia, co zostanie ustalone podczas oceniania wdrożenia przepisów w przyszłości.
[…]
(35)      W niektórych przypadkach dotyczących wyjątków lub ograniczeń podmioty praw autorskich powinny otrzymać godziwą rekompensatę jako wynagrodzenie za korzystanie z ich utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną. Przy określaniu formy, szczegółowych warunków i ewentualnej wysokości takiej godziwej rekompensaty należy uwzględnić okoliczności każdego przypadku. Przy ocenie tych okoliczności pomocnym kryterium byłaby potencjalna szkoda poniesiona przez podmiot praw autorskich w wyniku danej czynności. W przypadku gdy podmiot praw autorskich przyjął już zapłatę w innej formie, na przykład jako strona opłaty licencyjnej, specjalna lub oddzielna zapłata może nie być należna. Wysokość godziwej rekompensaty musi uwzględniać stopień wykorzystania zabezpieczeń technicznych przewidzianych w niniejszej dyrektywie. W niektórych przypadkach, gdy szkoda poniesiona przez podmiot praw autorskich jest niewielka, może nie powstać żadne zobowiązanie do zapłaty.
[…]
(38)      Państwa członkowskie powinny być upoważnione do uwzględnienia, za godziwą rekompensatą, wyjątku lub ograniczenia wobec prawa do zwielokrotniania dla niektórych rodzajów zwielokrotniania produktów dźwiękowych, wizualnych i audiowizualnych przeznaczonych do użytku prywatnego. Może to zawierać wprowadzenie lub utrzymanie systemów wynagradzania, których celem jest wynagrodzenie podmiotom praw autorskich poniesionej przez nie szkody. Pomimo tego, że różnice istniejące między tymi systemami wynagradzania przeszkadzają w prawidłowym funkcjonowaniu rynku wewnętrznego, nie powinny one, w odniesieniu do prywatnego zwielokrotniania na nośniku analogowym, mieć znaczącego wpływu na rozwój społeczeństwa informacyjnego. Prywatne cyfrowe kopiowanie może być bardziej rozpowszechnione i mieć większe znaczenie z ekonomicznego punktu widzenia. Należy więc odpowiednio uwzględnić różnice między prywatnym cyfrowym i analogowym kopiowaniem oraz dokonać odpowiednich rozróżnień pomiędzy ich pewnymi aspektami.
(39)      Stosując wyjątek lub ograniczenie w przypadku kopii prywatnej, państwa członkowskie powinny należycie uwzględnić rozwój technologiczny i gospodarczy, w szczególności w odniesieniu do prywatnego cyfrowego kopiowania oraz systemów wynagradzania, gdy dostępne są skuteczne zabezpieczenia techniczne. Takie wyjątki lub ograniczenia nie powinny powstrzymywać korzystania ze środków technicznych lub ich wykorzystania przeciwko obchodzeniu zabezpieczeń”.
4        Artykuł 2 tej dyrektywy, zatytułowany „Prawo do zwielokrotniania utworu”, stanowi:
„Państwa członkowskie przewidują wyłączne prawo do zezwalania lub zabraniania bezpośredniego lub pośredniego, tymczasowego lub stałego zwielokrotniania utworu, przy wykorzystaniu wszelkich środków i w jakiejkolwiek formie, w całości lub częściowo:
a)      dla autorów – w odniesieniu do ich utworów;
b)      dla artystów wykonawców – w odniesieniu do utrwaleń ich przedstawień;
c)      dla producentów fonogramów – w odniesieniu do ich fonogramów;
d)      dla producentów pierwszych utrwaleń filmów – w odniesieniu do oryginału i kopii ich filmów;
e)      dla organizacji radiowych i telewizyjnych – w odniesieniu do utrwaleń ich programów, niezależnie od tego, czy te programy transmitowane są przewodowo lub bezprzewodowo, włączając drogę kablową lub satelitarną”.
5        Artykuł 3 tej dyrektywy, zatytułowany „Prawo do publicznego udostępniania utworów i prawo podawania do publicznej wiadomości innych przedmiotów objętych ochroną”, stanowi w ust. 1:
„Państwa członkowskie powinny zapewnić autorom wyłączne prawo do zezwalania lub zabraniania na jakiekolwiek publiczne udostępnianie ich utworów, drogą przewodową lub bezprzewodową, włączając podawanie do publicznej wiadomości ich utworów w taki sposób, że osoby postronne mają do nich dostęp w wybranym przez siebie miejscu i czasie”.
6        Artykuł 4 omawianej dyrektywy, zatytułowany „Prawo do rozpowszechniania”, ma następujące brzmienie:
„1.      Państwa członkowskie powinny przewidzieć dla autorów wyłączne prawo do zezwalania lub zabraniania jakiejkolwiek formy publicznego rozpowszechniania oryginału swoich utworów lub ich kopii w drodze sprzedaży lub w inny sposób.
2.      Prawo do rozpowszechniania na obszarze Wspólnoty oryginału lub kopii danego utworu wyczerpuje się tylko w przypadku pierwszej sprzedaży danego przedmiotu lub innego przeniesienia własności na obszarze Wspólnoty przez podmiot praw autorskich lub za jego zezwoleniem”.
7        Artykuł 5 dyrektywy 2001/29, zatytułowany „Wyjątki i ograniczenia”, stanowi w ust. 2 lit. b) oraz w ust. 5, co następuje:
„2.      Państwa członkowskie mogą przewidzieć wyjątki lub ograniczenia w odniesieniu do prawa do zwielokrotniania określonego w art. 2, w następujących przypadkach:
[…]
b)      w odniesieniu do zwielokrotniania na dowolnych nośnikach przez osobę fizyczną do prywatnego użytku i do celów ani bezpośrednio, ani pośrednio handlowych, pod warunkiem że podmioty praw autorskich otrzymają godziwą rekompensatę, uwzględniającą zastosowanie lub niezastosowanie środków technologicznych określonych w art. 6, w odniesieniu do danych utworów lub przedmiotów objętych ochroną;
[…]
5.      Wyjątki i ograniczenia przewidziane w ust. 1, 2, 3 i 4 powinny być stosowane tylko w niektórych szczególnych przypadkach, które nie naruszają normalnego wykorzystania dzieła lub innego przedmiotu objętego ochroną ani nie powodują nieuzasadnionej szkody dla uzasadnionych interesów podmiotów praw autorskich”.
8        Artykuł 6 tej dyrektywy, zatytułowany „Obowiązki w odniesieniu do środków technologicznych”, przewiduje w ust. 1 i 3:
„1.      Państwa członkowskie przewidują stosowną ochronę prawną przed obchodzeniem skutecznych środków technologicznych przez daną osobę, której znane jest lub w zależności od okoliczności musi być znane to, że zmierza […] ona w tym celu.
[…]
3.      Do celów niniejszej dyrektywy przez wyrażenie »środki technologiczne« rozumie się wszystkie technologie, urządzenia lub części składowe, które przy normalnym funkcjonowaniu są przeznaczone do powstrzymania lub ograniczenia czynności w odniesieniu do utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną, które nie otrzymały zezwolenia od podmiotu praw[…] autorskich lub prawa pokrewnego prawu autorskiemu przewidzianego przez prawo […]. Środki technologiczne uważa się za »skuteczne«, jeżeli korzystanie z chronionego utworu lub z innego przedmiotu objętego ochroną jest kontrolowane przez podmioty praw autorskich poprzez zastosowanie kodu dostępu lub mechanizmu zabezpieczenia, takiego jak szyfrowanie, zakłócanie lub każdej innej transformacji utworu lub przedmiotu objętego ochroną lub mechanizmu kontroli kopiowania, które spełniają cel ochronny”.
Prawo niderlandzkie
9        Zgodnie z art. 1 Auteurswet (ustawy o prawie autorskim) z dnia 23 września 1912 r. (Stb. 1912 r., nr 308), w brzmieniu mającym zastosowanie w sporach w postępowaniu głównym (zwanej dalej „ustawą o prawie autorskim”):
„Twórcy utworu literackiego, naukowego lub artystycznego lub jego następcom prawnym przysługuje – z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych przez ustawę – wyłączne prawo upubliczniania lub zwielokrotniania utworu”.
10      Artykuł 16c ustawy o prawie autorskim przewiduje:
„1.      Naruszenia praw autorskich na utworze literackim, naukowym i artystycznym nie stanowi zwielokrotnianie tego utworu w całości bądź w części na nośniku służącym do odtwarzania utworu, jeżeli zwielokrotnianie następuje bez bezpośredniego lub pośredniego celu gospodarczego i służy wyłącznie własnym ćwiczeniom, studiom lub wykorzystaniu przez osobę fizyczną, która dokonuje tego zwielokrotnienia.
2.      Godziwe wynagrodzenie za zwielokrotnienie utworu, o którym mowa w ust. 1, przysługuje twórcy utworu albo jego następcom prawnym. Do zapłaty tego wynagrodzenia zobowiązani są producent bądź importer nośników, o których mowa w ust. 1.
[…]”.
Postępowania główne i pytania prejudycjalne
11      Na podstawie art. 16c ust. 2 ustawy o prawie autorskim SdT i SONT zażądały od HP i Della, jako producentów sprzętu informatycznego, zapłaty opłaty reprograficznej z tytułu usługi udostępniania kopii do użytku bez dostępu do sieci (offline streaming copies), która jest świadczona w powiązaniu z usługą streamingu na żądanie utworów muzycznych lub audiowizualnych przez Internet. Ponieważ w ocenie Stichting Overlegorgaan Blanco Informatiedragers, HP i Della opłata ta nie obejmuje usługi udostępniania kopii do użytku bez dostępu do sieci, wniosły one do rechtbank Den Haag (sądu rejonowego w Hadze, Niderlandy) pozew przeciwko SdT i SONT.
12      Wyrokiem z dnia 18 września 2019 r. sąd ów oddalił to powództwo. Jednak orzeczenie to zostało uchylone wyrokiem z dnia 22 marca 2022 r. wydanym przez Gerechtshof Den Haag (sąd apelacyjny w Hadze, Niderlandy) z tym uzasadnieniem, że godziwa rekompensata w rozumieniu art. 5 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2001/29 i art. 16c ustawy o prawie autorskim nie przysługuje z tytułu kopii do użytku bez dostępu do sieci, ponieważ owych kopii nie można zakwalifikować jako „kopii na użytek prywatny” w rozumieniu tego ostatniego przepisu.
13      SdT i SONT wniosły wówczas kasację od tego wyroku do Hoge Raad der Nederlanden (sąd najwyższy, Niderlandy), który jest sądem odsyłającym.
14      Stawia on sobie pytanie, czy sporządzenie kopii do użytku bez dostępu do sieci może – w świetle warunków, w których jest dokonywane – stanowić zwielokrotnianie do prywatnego użytku w rozumieniu art. 5 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2001/29. Sąd odsyłający przedstawia w tym zakresie poniższe wyjaśnienia.
15      Kopie do użytku bez dostępu do sieci stanowią pobrane pliki lub kopie utworów (muzyka, filmy), które zostają udostępnione w trybie offline użytkownikowi płatnej usługi przesyłania strumieniowego (streaming). Użytkownik może zatem odczytywać te pobrane kopie, nawet jeśli nie ma dostępu do Internetu. Udostępnianie kopii do użytku bez dostępu do sieci jest oferowane jako integralna część usługi abonamentowej przez dostawcę, który w ten sposób realizuje cel handlowy.
16      Sporządzenie kopii do użytku bez dostępu do sieci spełnia warunki opisane w poniższy sposób. Użytkownik wybiera – w drodze przeznaczonej do tego funkcji w aplikacji usługi streamingu – dostępny do pobrania utwór, który chce mieć do swojej dyspozycji w trybie offline. Dostawca usługi umieszcza wówczas treści wskazane przez użytkownika na specjalnie do tego przez siebie wybranej części pamięci urządzenia użytkownika, który tę część pamięci udostępnił dostawcy. Użytkownik nie może natomiast wybrać lokalizacji zapisu treści, nie ma w tym względzie żadnej swobody wyboru i nie może przenieść zawartości nigdzie indziej. Dostawca usługi zapisuje treść przy użyciu ustalonej przez siebie metody szyfrowania, którą tylko on może odszyfrować. Dzięki zabezpieczeniom technicznym treść pozostaje dostępna wyłącznie w aplikacji streamingu, a użytkownik nie może jej przenieść na inny nośnik. Po upływie określonego czasu, zwłaszcza po zakończeniu abonamentu, lub w innych przypadkach przewidzianych w warunkach użytkowania oraz w razie wycofania zgody przez podmiot praw autorskich zapisana na urządzeniu użytkownika treść zostaje automatycznie usunięta. Podmiot praw autorskich zachowuje kontrolę nad danymi utworami. Może on określić utwory udostępniane abonentom i blokować dostęp do kopii do użytku bez dostępu do sieci lub usunąć pobranie.
17      W tych okolicznościach Hoge Raad der Nederlanden (sąd najwyższy, Niderlandy) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)      Czy [kopię do użytku bez dostępu do sieci (offline streaming copy)], także przy uwzględnieniu trzystopniowego testu (art. 5 ust. 5 dyrektywy [2001/29]), można uznać za »zwielokrotnianie […] przez osobę fizyczną do prywatnego użytku i do celów ani bezpośrednio, ani pośrednio handlowych« w rozumieniu art. 5 ust. 2 lit. b) [tej dyrektywy]?
2)      Czy cele dyrektywy [2001/29], w tym wysoki poziom ochrony praw autorskich, właściwa równowaga pomiędzy interesami podmiotu praw autorskich a interesami użytkownika oraz spójne i neutralne pod względem technologii stosowanie wyjątków i ograniczeń przez państwa członkowskie, stoją na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, na podstawie którego wyjątek przewidziany dla kopii na użytek prywatny nie obejmuje offline streaming copies?
3)      Czy dla odpowiedzi na któreś z powyższych pytań znaczenie ma to, czy podmioty praw autorskich otrzymują wynagrodzenie od każdej sporządzonej offline streaming copy lub czy otrzymują wynagrodzenie w oparciu o liczbę odtworzeń offline streaming copy przez użytkownika usługi streamingu?”.
Uwagi wstępne
18      Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, w ramach procedury współpracy między sądami krajowymi a Trybunałem ustanowionej w art. 267 TFUE, zadaniem Trybunału jest udzielenie sądowi krajowemu użytecznej odpowiedzi, która umożliwi mu rozstrzygnięcie zawisłego przed nim sporu. Mając to na uwadze, Trybunał powinien w razie potrzeby przeformułować przedłożone mu pytania. W tym względzie do niego należy wyprowadzenie z całości informacji przedstawionych przez sąd krajowy, a w szczególności z uzasadnienia postanowienia odsyłającego, przepisów prawa Unii, które wymagają wykładni w świetle przedmiotu sporu (zob. podobnie wyroki: z dnia 29 listopada 1978 r., Redmond, 83/78, EU:C:1978:214, pkt 26; z dnia 28 listopada 2000 r., Roquette Frères, C‑88/99, EU:C:2000:652, pkt 18;
a także z dnia 2 grudnia 2025 r., Russmedia Digital i Inform Media Press, C‑492/23, EU:C:2025:935, pkt 44 i przytoczone tam orzecznictwo).
19      W tym względzie należy zauważyć, że przedstawione przez sąd odsyłający pytania pierwsze i drugie zmierzają do ustalenia, czy sporządzanie kopii do użytku bez dostępu do sieci w warunkach takich jak opisane w pkt 15 i 16 niniejszego wyroku może być objęte wyjątkiem dotyczącym zwielokrotniania do prywatnego użytku w rozumieniu art. 5 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2001/29 w związku z art. 5 ust. 5 tej dyrektywy.
20      Ów art. 5 ust. 5 wymaga, by wyjątki i ograniczenia dotyczące prawa do zwielokrotniania były stosowane tylko w niektórych, szczególnych przypadkach, które nie naruszają normalnego wykorzystania dzieła lub innego przedmiotu objętego ochroną ani nie powodują nieuzasadnionej szkody dla uzasadnionych interesów podmiotów praw autorskich.
21      Tymczasem w tym przepisie dyrektywy, jak wynika z jego brzmienia, sprecyzowano jedynie wymogi dotyczące stosowania wyjątków i ograniczeń dotyczących prawa do zwielokrotniania, na które zezwolono w art. 5 ust. 2 dyrektywy 2001/29, zgodnie z którymi to wymogami owe wyjątki i ograniczenia znajdują zastosowanie tylko w niektórych, szczególnych przypadkach, które nie naruszają normalnego wykorzystania dzieła lub innego przedmiotu objętego ochroną ani nie powodują nieuzasadnionej szkody dla uzasadnionych interesów podmiotów praw autorskich. Artykuł 5 ust. 5 tej dyrektywy nie definiuje w związku z tym materialnej treści poszczególnych wyjątków i ograniczeń ustanowionych w art. 5 ust. 2 tego aktu, lecz znajduje zastosowanie dopiero w momencie ich stosowania przez państwa członkowskie (wyrok z dnia 10 kwietnia 2014 r., ACI Adam i in., C‑435/12, EU:C:2014:254, pkt 25).
22      Trybunał wywiódł z tego, że celem art. 5 ust. 5 dyrektywy 2001/29 nie jest ani wpłynięcie na materialną treść postanowień art. 5 ust. 2 tej dyrektywy, ani zwłaszcza rozszerzenie zakresu poszczególnych przewidzianych tam wyjątków i ograniczeń (zob. podobnie wyrok z dnia 10 kwietnia 2014 r., ACI Adam i in., C‑435/12, EU:C:2014:254, pkt 26).
23      Wynika z tego, że pytania pierwsze i drugie należy przeformułować w ten sposób, że dotyczą one wyłącznie wykładni art. 5 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2001/29.
W przedmiocie pytań pierwszego i drugiego
24      Poprzez pytania pierwsze i drugie, na które należy odpowiedzieć łącznie, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 5 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2001/29 należy interpretować w ten sposób, że udostępnienie objętego ochroną utworu przez dostawcę usługi streamingu za pośrednictwem kopii do użytku bez dostępu do sieci na urządzeniu użytkownika końcowego, na żądanie tego użytkownika, bez możliwości technicznego dysponowania przez owego użytkownika tym utworem poza tą usługą i przy jednoczesnym zagwarantowaniu zachowania przez podmiot praw autorskich do tego utworu kontroli nad wspomnianym utworem, która umożliwia mu ewentualnie zablokowanie dostępu do tej kopii, wchodzi w zakres przewidzianego w tym przepisie wyjątku dotyczącego kopii na użytek prywatny.
25      Na wstępie należy zauważyć, że art. 5 ust. 2 dyrektywy 2001/29 przewiduje wyjątki lub ograniczenia w odniesieniu do prawa do zwielokrotniania przewidzianego w art. 2 tej dyrektywy. Tym samym zakres stosowania wyjątku dotyczącego kopii na użytek prywatny, przewidzianego w art. 5 ust. 2 lit. b) wspomnianej dyrektywy, jest ograniczony wyłącznie do czynności zwielokrotniania, z wyłączeniem w szczególności tych czynności zwielokrotniania, które wchodzą w zakres publicznego udostępniania w rozumieniu art. 3 tej dyrektywy.
26      Należy zatem zbadać, czy udostępnienie kopii do użytku bez dostępu do sieci utworu objętego ochroną, sporządzonej przez dostawcę usługi streamingu na warunkach opisanych w pkt 15 i 16 niniejszego wyroku, stanowi zwielokrotnianie w rozumieniu tego art. 2, czy też przeciwnie, podlega ono prawom przewidzianym w art. 3 wspomnianej dyrektywy, a w szczególności prawu do publicznego udostępniania utworów.
27      Zgodnie z art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 państwa członkowskie powinny zapewnić autorom wyłączne prawo do zezwalania na jakiekolwiek publiczne udostępnianie ich utworów lub do zabraniania tego udostępniania, drogą przewodową lub bezprzewodową, włączając podawanie do publicznej wiadomości ich utworów w taki sposób, że osoby postronne mają do nich dostęp w wybranym przez siebie miejscu i czasie.
28      Z przepisu tego wynika, że pojęcie „publicznego udostępniania” łączy się z dwoma elementami o charakterze kumulatywnym, mianowicie czynnością udostępniania utworu oraz jego udostępnieniem publiczności (wyrok z dnia 19 grudnia 2019 r., Uitgeversverbond i Groep Algemene Uitgevers, C‑263/18, zwany dalej „wyrokiem Tom Kabinet”, EU:C:2019:1111, pkt 61 i przytoczone tam orzecznictwo).
29      Co się tyczy, po pierwsze, pojęcia „czynności udostępniania”, należy podkreślić, że obejmuje ono każde przekazanie objętego ochroną utworu publiczności nieznajdującej się w miejscu, z którego udostępnianie pochodzi, niezależnie od wykorzystanego środka lub procesu technologicznego (zob. podobnie wyrok z dnia 29 listopada 2017 r., VCAST, C‑265/16, EU:C:2017:913, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo; a także wyrok Tom Kabinet, pkt 62).
30      Należy poza tym zauważyć, że każda transmisja lub retransmisja utworu, która wykorzystuje szczególny sposób techniczny, musi co do zasady zostać indywidualnie zatwierdzona przez autora danego utworu (wyrok z dnia 29 listopada 2017 r., VCAST, C‑265/16, EU:C:2017:913, pkt 43 i przytoczone tam orzecznictwo).
31      Ponadto, jeżeli chodzi o pojęcie „podania do publicznej wiadomości” w rozumieniu tego przepisu, stanowiące część szerszego pojęcia „publicznego udostępniania”, Trybunał orzekł, że aby czynność została uznana za czynność podawania do publicznej wiadomości, musi ona łącznie spełniać dwa warunki określone w art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29, mianowicie umożliwiać zainteresowanej publiczności dostęp do rozpatrywanego utworu lub przedmiotu objętego ochroną zarówno w wybranym przez siebie miejscu, jak i czasie, niezależnie od tego, czy członkowie tej publiczności skorzystają z tej możliwości (zob. podobnie wyrok Tom Kabinet, pkt 63 i przytoczone tam orzecznictwo).
32      Jeżeli chodzi konkretnie o podanie do publicznej wiadomości utworu lub przedmiotu objętego ochroną w taki sposób, że każdy może mieć do nich dostęp w wybranym przez siebie miejscu i czasie, z uzasadnienia wniosku w sprawie dyrektywy wynika, że „czynnością decydującą jest czynność polegająca na podaniu utworu do publicznej wiadomości, a zatem oferowanie go na witrynie publicznie dostępnej, która to czynność poprzedza rzeczywistą transmisję na żądanie”, oraz że „[n]ie ma znaczenia, czy ktoś rzeczywiście pobrał ten utwór” (wyrok Tom Kabinet, pkt 64). Co do zasady to samo dotyczy sytuacji, w której utwór jest udostępniany za pośrednictwem platformy streamingowej, na której użytkownik może zażądać sporządzenia kopii na jego urządzeniu, tak aby mógł on mieć do niej dostęp w wybranym przez siebie miejscu i czasie.
33      Po drugie, pojęcie „publicznego udostępniania” w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 wymaga jeszcze, aby utwory objęte ochroną zostały rzeczywiście udostępnione „publiczności”, gdyż udostępnienie to dotyczy nieokreślonej liczby potencjalnych odbiorców (zob. podobnie wyrok Tom Kabinet, pkt 66 i przytoczone tam orzecznictwo).
34      Tymczasem z uzasadnienia wniosku w sprawie dyrektywy wynika również, po pierwsze, że prawo do publicznego udostępniania ma też znaczenie, gdy pewna liczba niepowiązanych osób, członków publiczności, może indywidualnie, z różnych miejsc i w różnym czasie, uzyskać indywidualnie dostęp do utworu, który jest dostępny w witrynie internetowej, oraz po drugie, że publiczność składa się z członków traktowanych indywidualnie (wyrok Tom Kabinet, pkt 67).
35      W tej kwestii Trybunał miał już sposobność uściślić, po pierwsze, że pojęcie „publiczności” zawiera w sobie pewien minimalny próg, co wyklucza z zakresu tego pojęcia zbyt małą liczbę osób, a po drugie, że należy wziąć pod uwagę kumulatywne skutki podania do wiadomości chronionego utworu, w drodze pobrania, potencjalnym odbiorcom. Należy zatem mieć na względzie w szczególności, ile osób może mieć dostęp do tego samego utworu równocześnie, ale też ile spośród nich może mieć dostęp do tego utworu kolejno po sobie (wyrok Tom Kabinet, pkt 68).
36      Tymczasem w niniejszej sprawie z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, że rozpatrywana w postępowaniu głównym funkcja kopii do użytku bez dostępu do sieci, obejmująca lokalną kopię na urządzeniu użytkownika platformy streamingowej utworów objętych ochroną, jest dostępna dla ogółu abonentów w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niej dostęp w wybranym przez siebie miejscu i czasie. Taką usługę należy zatem co do zasady uznać za publiczne udostępnianie utworu w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29. Podobnie wydaje się, że każda zainteresowana osoba może wykupić dostęp do takich platform streamingowych i że kilku abonentów może jednocześnie ubiegać się o dostęp do tego samego utworu do użytku bez dostępu do sieci. Należy zatem uznać, że liczba osób, które mogą mieć dostęp, równolegle lub kolejno po sobie, do tego samego utworu za pomocą wspomnianej funkcji, jest znaczna.
37      W związku z tym, z zastrzeżeniem dokonania przez sąd odsyłający
weryfikacji uwzględniającej wszystkie istotne okoliczności, udostępnienie utworu objętego ochroną za pośrednictwem kopii do użytku bez dostępu do sieci przez dostawcę usługi streamingu na urządzeniu użytkownika końcowego, na żądanie tego użytkownika, należy uznać za podanie do publicznej wiadomości utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w wybranym przez siebie miejscu i czasie w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29.
38      Tymczasem w takim przypadku rozpatrywanej czynności nie można uznać za „zwielokrotnianie” w rozumieniu art. 2 tej dyrektywy, w związku z czym, zgodnie z tym, co zostało stwierdzone w pkt 25 niniejszego wyroku, czynność ta nie może być objęta zakresem stosowania art. 5 ust. 2 lit. b) wspomnianej dyrektywy.
39      Gdyby jednak sąd odsyłający uznał, że czynności rozpatrywane w postępowaniu głównym należy zakwalifikować jako czynności „zwielokrotniania” w rozumieniu tego art. 2, powinien on zbadać, czy przesłanki przewidziane w tym art. 5 ust. 2 lit. b) zostały spełnione w celu ustalenia, czy żądana godziwa rekompensata rzeczywiście powinna zostać zapłacona przez pozwanych w postępowaniu głównym.
40      Artykuł 5 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2001/29 uściśla, że państwa członkowskie mogą przewidzieć wyjątek od prawa do zwielokrotniania, gdy chodzi o zwielokrotnianie na dowolnych nośnikach przez osobę fizyczną do prywatnego użytku i do celów innych aniżeli bezpośrednio czy pośrednio handlowe, pod warunkiem że podmioty praw autorskich otrzymają godziwą rekompensatę.
41      W tym zakresie
należy uściślić, że Trybunał orzekł, iż sporządzenie kopii przez osobę fizyczną działającą prywatnie należy uważać za czynność mogącą wyrządzić szkodę danemu podmiotowi praw autorskich, ponieważ kopia ta zostaje sporządzona bez zwrócenia się o uprzednie zezwolenie tego podmiotu (wyrok z dnia 29 listopada 2017 r., VCAST, C‑265/16, EU:C:2017:913, pkt 33 i przytoczone tam orzecznictwo).
42      W tym względzie z art. 5 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2001/29 w związku z art. 6 tej dyrektywy wynika, że osoba fizyczna musi dysponować kopią danego utworu i mieć nad nią kontrolę, aby dokonać zwielokrotnienia do prywatnego użytku. Czynność zwielokrotniania wchodzi bowiem w zakres wyjątku przewidzianego w art. 5 ust. 2 lit. b) omawianej dyrektywy, tylko gdy jest dokonywana przez osobę fizyczną lub z jej inicjatywy.
Tymczasem nie może tak być, w przypadku gdy za pomocą środków technologicznych, o których mowa w tym art. 6, podmiot praw autorskich do danego utworu technicznie uniemożliwia taką czynność. Co więcej, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 14 opinii, z orzecznictwa wynika, że osoba fizyczna może skorzystać z wyjątku dotyczącego zwielokrotniania do prywatnego użytku jedynie pod warunkiem, że uzyskała uprzednio dostęp do utworu w postaci, która stanowi źródło zwielokrotnienia. Ponadto taki dostęp musi być legalny, to znaczy uzyskany za zgodą podmiotu praw autorskich. Wyjątek dotyczący kopii na prywatny użytek nie może pozbawić tego podmiotu jego prawa do zakazania dostępu lub udzielenia zezwolenia na dostęp do utworów lub przedmiotów, których kopie na użytek prywatny zamierzają sporządzać osoby fizyczne (zob. podobnie wyrok z dnia 29 listopada 2017 r., VCAST, C‑265/16, EU:C:2017:913, pkt 39).
43      Jednak w niniejszym przypadku użytkownicy usługi streamingu nie posiadają źródła kopii i uzyskują dostęp do odnośnych utworów – w formie kopii do użytku bez dostępu do sieci – dopiero po zwielokrotnieniu tych utworów. Udostępnienie wybranego przez użytkownika utworu dokonuje się bowiem przez dostawcę usługi streamingu, który umieszcza ów utwór na części pamięci urządzenia na warunkach wymienionych w pkt 16 niniejszego wyroku. Ponadto w tym kontekście dostawca usługi streamingu nie ogranicza się do świadczenia na rzecz użytkownika zwykłej usługi zwielokrotniania, lecz udostępnia użytkownikowi ten utwór w formie kopii do użytku bez dostępu do sieci, zachowując jednocześnie nad nią kontrolę.
Jak zauważył rzecznik generalny w pkt 15 opinii, nie ma w tym względzie znaczenia, że użytkownik może mieć również dostęp do tych samych utworów dzięki streamingowi. Streaming nie jest bowiem źródłem kopii do użytku bez dostępu do sieci, a rzeczywiste korzystanie z dostępu do określonych utworów w ten sposób nie stanowi warunku uzyskania takiej kopii.
44      W tych okolicznościach należy stwierdzić, że skoro osoba fizyczna ma dostęp do danego utworu dopiero w następstwie sporządzenia jego kopii przez dostawcę usługi streamingu, nie można uznać, że kopię tę sporządziła ta osoba w rozumieniu art. 5 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2001/29. Z zastrzeżeniem bowiem ustaleń, których dokonanie należy do sądu odsyłającego, źródło kopii znajduje się w posiadaniu dostawcy usługi streamingu, a nie danej osoby fizycznej.
45      Dodatkowo należy przypomnieć, że po sporządzeniu przez dostawcę usługi streamingu kopii do użytku bez dostępu do sieci na żądanie użytkownika ten ostatni nie dysponuje swobodnie tą kopią. Jak bowiem wyjaśniono w pkt 16 niniejszego wyroku, ów dostawca usługi wprowadził takie środki – w szczególności za pomocą metody szyfrowania – by wspomniana kopia nie mogła zostać ani przeniesiona, ani przekazana, ani zwielokrotniona przez użytkownika. Ponadto zostaje ona automatycznie usunięta po zakończeniu abonamentu użytkownika lub w innych przypadkach przewidzianych w warunkach użytkowania i może zostać usunięta w przypadku cofnięcia zgody przez podmiot praw autorskich. Tymczasem, ponieważ podmiot ten zachowuje taką kontrolę, należy założyć, z zastrzeżeniem ustaleń, których powinien dokonać sąd odsyłający, że kopia do użytku bez dostępu do sieci jest sporządzana za zezwoleniem owego podmiotu, w związku z czym nie można stwierdzić żadnej szkody w rozumieniu orzecznictwa przytoczonego w pkt 41 niniejszego wyroku.
46      Ponadto należy podkreślić, że w takich okolicznościach środki wspomniane w poprzednim punkcie niniejszego wyroku wchodzą w zakres pojęcia „środków technologicznych”, które zostało zdefiniowane w art. 6 ust. 3 dyrektywy 2001/29 jako oznaczające wszystkie technologie, urządzenia lub części składowe, które przy normalnym funkcjonowaniu są przeznaczone do powstrzymania lub ograniczenia czynności w odniesieniu do utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną, które nie otrzymały zezwolenia od podmiotu praw autorskich, przy czym wspomniane czynności stanowią, jak wynika z art. 2–4 tej dyrektywy, zwielokrotnianie, publiczne udostępnianie utworów i podawanie ich do publicznej wiadomości, a także rozpowszechnianie oryginału lub kopii utworów. Owo pojęcie zostało zdefiniowane w sposób szeroki i obejmuje zastosowanie kodu dostępu lub mechanizmu zabezpieczenia takiego jak szyfrowanie, zakłócanie czy też każda inna transformacja utworu lub przedmiotu objętego ochroną, lub mechanizmu kontroli kopiowania (zob. podobnie wyrok z dnia 23 stycznia 2014 r., Nintendo i in., C‑355/12, EU:C:2014:25, pkt 24, 25, 27).
47      W niniejszym przypadku środki technologiczne wprowadzone przez dostawcę usługi streamingu w odniesieniu do kopii do użytku bez dostępu do sieci mają na celu uniemożliwienie użytkownikom przenoszenia, przekazywania lub powielania tych kopii poza daną usługą oraz zapewnienie, aby podmiot praw autorskich zachował nad nimi kontrolę, poprzez ewentualne umożliwienie mu zablokowania dostępu do nich, w związku z czym użytkownicy nie mogą dysponować kopią do użytku bez dostępu do sieci, jeżeli podmiot praw autorskich na to nie zezwoli. W związku z tym kopia podlegająca takim środkom technologicznym, które chronią wspomniany podmiot przed czynnościami, dla których wymagane jest jego zezwolenie, nie może co do zasady zostać uznana za „zwielokrotnianie do prywatnego użytku” w rozumieniu art. 5 ust. 2 lit. b) wspomnianej dyrektywy.
48      Biorąc powyższe pod uwagę, odpowiedź na pytania pierwsze i drugie jest następująca: art. 5 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2001/29 należy interpretować w ten sposób, że udostępnienie objętego ochroną utworu przez dostawcę usługi streamingu za pośrednictwem kopii do użytku bez dostępu do sieci na urządzeniu użytkownika końcowego, na żądanie tego użytkownika, bez możliwości technicznego dysponowania przez owego użytkownika tym utworem poza tą usługą i przy jednoczesnym zagwarantowaniu zachowania przez podmiot praw autorskich do tego utworu kontroli nad wspomnianym utworem, która umożliwia mu ewentualnie zablokowanie dostępu do tej kopii, nie wchodzi w zakres przewidzianego w tym przepisie wyjątku dotyczącego kopii na użytek prywatny.
W przedmiocie pytania trzeciego
49      Poprzez pytanie trzecie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 5 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2001/29 należy interpretować w ten sposób, że na stosowanie przewidzianego w tym przepisie wyjątku ma wpływ okoliczność, że czynność sporządzania kopii do użytku bez dostępu do sieci danego utworu lub korzystanie z tej kopii były przedmiotem opłaty uiszczanej na rzecz podmiotu praw autorskich do tego utworu na podstawie licencji zezwalającej na tę kopię.
50      Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 2 dyrektywy 2001/29 państwa członkowskie przyznają twórcom wyłączne prawo do zezwalania na bezpośrednie lub pośrednie, tymczasowe lub stałe zwielokrotnianie ich utworów przy wykorzystaniu wszelkich środków i w jakiejkolwiek formie, w całości lub częściowo, lub do zakazania takiego zwielokrotniania, z zastrzeżeniem jednak, że owe państwa członkowskie mogą na podstawie art. 5 ust. 2 tej dyrektywy ustanowić w odniesieniu do wspomnianego prawa wyjątki i ograniczenia (wyrok z dnia 10 kwietnia 2014 r.,
ACI Adam i in., C‑435/12, EU:C:2014:254, pkt 21).
51      Trybunał orzekł w tym zakresie, że gdy państwa członkowskie postanowią wprowadzić do swojego prawa krajowego wyjątek dotyczący zwielokrotniania do prywatnego użytku, są one w szczególności zobowiązane przewidzieć, stosownie do art. 5 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2001/29, obowiązek uiszczania „godziwej rekompensaty” na rzecz podmiotów wyłącznego prawa do zwielokrotniania (zob. podobnie wyroki: z dnia 21 października 2010 r., Padawan, C‑467/08, EU:C:2010:620, pkt 30; z dnia 16 czerwca 2011 r., Stichting de Thuiskopie, C‑462/09, EU:C:2011:397, pkt 22).
52      Prawdą jest, że Trybunał orzekł już, iż w przypadku gdy państwo członkowskie zdecydowało się na podstawie art. 5 ust. 2 dyrektywy 2001/29 na wyłączenie w ramach zakresu przedmiotowego stosowania tego przepisu wszelkiego prawa podmiotów praw autorskich do zezwalania na zwielokrotnianie ich utworów do prywatnego użytku, udzielona przez te podmioty ewentualnie zgoda jest pozbawiona jakichkolwiek skutków prawnych w prawie tego państwa. Trybunał wywiódł z tego, że taka czynność nie ma żadnego wpływu na szkodę poniesioną przez podmioty praw autorskich w wyniku wprowadzenia takiego środka pozbawiającego je wskazanego prawa i nie może w związku z tym mieć żadnego wpływu na godziwą rekompensatę, niezależnie od tego, czy została ona przewidziana obligatoryjnie czy fakultatywnie przez właściwe przepisy tej dyrektywy (wyrok z dnia 5 marca 2015 r., Copydan Båndkopi, C‑463/12, EU:C:2015:144, pkt 65 i przytoczone tam orzecznictwo).
53      Niemniej jednak taki wniosek ma zastosowanie jedynie w przypadku, o którym mowa w pkt 42 niniejszego wyroku, w którym osoby fizyczne mogą dysponować kopią danego utworu i mieć nad nią kontrolę. Podmiot praw autorskich do tego utworu ma bowiem zawsze możliwość wprowadzenia środków technologicznych, o których mowa w art. 6 dyrektywy 2001/29, i w ten sposób uniemożliwienia lub ograniczenia czynności zwielokrotniania bez zezwolenia, nawet jeśli są one związane z prywatnym wykorzystaniem. W tym względzie należy stwierdzić, że art. 6 ust. 1 tej dyrektywy stanowi, iż państwa członkowskie zapewniają odpowiednią ochronę prawną przed obchodzeniem wszelkich skutecznych środków technologicznych. Tak więc orzecznictwa przytoczonego w poprzednim punkcie niniejszego wyroku nie można rozumieć w ten sposób, że wyjątek ten stanowi po stronie osób fizycznych prawo do sporządzenia kopii utworu na użytek prywatny i że każde zezwolenie podmiotu praw autorskich jest pozbawione skutków prawnych, również w przypadku, gdy podmiot ten zachowuje kontrolę nad swoim utworem za pomocą środków technologicznych.
54      To również w tym kontekście należy rozumieć orzecznictwo Trybunału, w którym podkreślono, że prawodawca Unii chciał zastrzec ten wyjątek wyłącznie do przypadków, w których kopia na użytek prywatny danego utworu wyrządziła szkodę podmiotowi praw autorskich do tego utworu, ponieważ podmiot ten stracił możliwość wykonywania swojego wyłącznego prawa. Ponadto termin „wynagrodzenie” widniejący w motywach 35 i 38 dyrektywy 2001/29 świadczy o woli ustanowienia przez prawodawcę Unii szczególnego systemu rekompensowania, którego wdrożenie wynika z zaistnienia szkód ponoszonych przez podmioty praw autorskich, rodzących co do zasady obowiązek zapłaty wynagrodzenia na rzecz tych podmiotów (zob. podobnie wyrok z dnia 21 października 2010 r., Padawan, C‑467/08, EU:C:2010:620, pkt 41).
55      Oznacza to natomiast, że uzyskanie takiej godziwej rekompensaty
nie jest możliwe, jeżeli podmiot praw autorskich do utworu, który był przedmiotem kopii, zachował kontrolę nad tym utworem za pomocą środków technologicznych i udzielił zgody na tę kopię, w szczególności w drodze licencji.
56      W niniejszej sprawie sąd odsyłający sugeruje, że może się zdarzyć, iż podmiot praw autorskich do danego utworu otrzyma, w drodze opłaty licencyjnej, którą negocjuje z dostawcą usługi streamingu, wynagrodzenie oparte częściowo na liczbie odczytów kopii do użytku bez dostępu do sieci przez użytkownika tej usługi. Na podstawie powyższych okoliczności i ewentualnie wprowadzonych środków technicznych można by uznać, że podmiot praw autorskich jest w stanie kontrolować użytek, jaki czyniony jest z jego chronionych utworów przez osoby, które mają do nich legalny dostęp, oraz że zezwolenie na kopie do użytku bez dostępu do sieci wchodzi w zakres normalnego wykorzystania utworu przez podmiot praw autorskich, za które podmiot praw autorskich może otrzymać wynagrodzenie na podstawie prawa autorskiego.
57      W tym względzie należy uściślić, że warunki wynagrodzenia przewidziane w umowie licencyjnej, która upoważnia dostawcę usługi streamingu do kopii do użytku bez dostępu do sieci na urządzeniach użytkowników końcowych, są bez znaczenia dla ustalenia, czy kopie te mogą być objęte wyjątkiem dotyczącym kopii na użytek prywatny przewidzianym w art. 5 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2001/29. Liczy się jedynie fakt, że podmiot praw chroniący dany utwór zachował kontrolę nad tym utworem za pomocą środków technologicznych i że mógł udzielić zezwolenia na wspomniane kopie, ponieważ oznacza to, że w takim przypadku podmiot ten skorzystał z przysługującego mu prawa do zakazania dostępu do tego utworu
lub do zezwolenia na ten dostęp, a tym samym nie można uznać, by te same kopie były przyczyną szkody poniesionej przez ten podmiot.
58      Natomiast w sytuacji, o której mowa w pkt 42 niniejszego wyroku, w której osoby fizyczne mogą dysponować kopią danego utworu i sprawować nad nią kontrolę, zezwolenie podmiotu praw autorskich do tego utworu jest pozbawione skutków prawnych. W takim przypadku ewentualne wynagrodzenie wypłacone w zamian za tę zgodę jest bezpodstawne, ponieważ czynności zwielokrotniania objęte wyjątkiem dotyczącym kopii na użytek prywatny w rozumieniu art. 5 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2001/29 dają jedynie prawo do godziwej rekompensaty w rozumieniu tego przepisu.
59      W świetle powyższych rozważań odpowiedź na pytanie trzecie jest następująca: art. 5 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2001/29 należy interpretować w ten sposób, że na stosowanie przewidzianego w tym przepisie wyjątku nie ma wpływu okoliczność, iż czynność sporządzania kopii do użytku bez dostępu do sieci danego utworu lub korzystanie z tej kopii były przedmiotem opłaty uiszczonej na rzecz podmiotu praw autorskich do tego utworu na podstawie licencji zezwalającej na tę kopię, o ile podmiot praw autorskich do danego utworu nie wprowadził środków technologicznych, a tym samym podmiot ten nie mógł udzielić zgody na taką czynność.
W przedmiocie kosztów
60      Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
1)      Artykuł 5 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym
należy interpretować w ten sposób, że:
udostępnienie objętego ochroną utworu przez dostawcę usługi streamingu za pośrednictwem kopii do użytku bez dostępu do sieci na urządzeniu użytkownika końcowego, na żądanie tego użytkownika, bez możliwości technicznego dysponowania przez owego użytkownika tym utworem poza tą usługą i przy jednoczesnym zagwarantowaniu zachowania przez podmiot praw autorskich do tego utworu kontroli nad wspomnianym utworem, która umożliwia mu ewentualnie zablokowanie dostępu do tej kopii, nie wchodzi w zakres przewidzianego w tym przepisie wyjątku dotyczącego kopii na użytek prywatny.
2)      Artykuł 5 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2001/29
należy interpretować w ten sposób, że:
na stosowanie przewidzianego w tym przepisie wyjątku nie ma wpływu okoliczność, iż czynność sporządzania kopii do użytku bez dostępu do sieci danego utworu lub korzystanie z tej kopii były przedmiotem opłaty uiszczonej na rzecz podmiotu praw autorskich do tego utworu na podstawie licencji zezwalającej na tę kopię, o ile podmiot praw autorskich do danego utworu nie wprowadził środków technologicznych, a tym samym podmiot ten nie mógł udzielić zgody na taką czynność.
Podpisy
*      Język postępowania: niderlandzki.