62019CJ0088_RES
Kawża C‑88/19
Alianța pentru combaterea abuzurilor
vs
TM et
(talba għal deċiżjoni preliminari_imressqa mill-Judecătoria Zărnești)
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tieni Awla) tal-11 ta’ Ġunju 2020
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Konservazzjoni tal-habitats naturali kif ukoll tal-fawna u l-flora selvaġġa – Direttiva 92/43/KEE – Artikolu 12(1) – Sistema ta’ protezzjoni stretta tal-ispeċi ta’ annimali – Anness IV – Canis lupus (lupu) – Artikolu 16(1) – Firxa naturali – Qbid u trasport ta’ kampjun ta’ annimal selvaġġ tal-ispeċi canis lupus – Sigurtà pubblika”
Ambjent – Konservazzjoni tal-habitats naturali kif ukoll tal-fawna u l-flora selvaġġa – Direttiva 92/43 – Protezzjoni stretta tal-ispeċi ta’ annimali elenkati fil-paragrafu (a) tal-Anness IV – Miżuri neċessarji sabiex tiġi stabbilita sistema ta’ protezzjoni
(Direttiva tal-Kunsill 92/43, Artikolu 12(1)(a), u Anness IV, paragrafu (a))
(ara l-punti 22, 23)
Ambjent – Konservazzjoni tal-habitats naturali kif ukoll tal-fawna u l-flora selvaġġa – Direttiva 92/43 – Protezzjoni stretta tal-ispeċi ta’ annimali elenkati fil-paragrafu (a) tal-Anness IV – Projbizzjoni ta’ qbid jew ta’ qtil tal-ispeċi ta’ annimali protetti – Derogi – Kundizzjonijiet – Deroga mogħtija mill-awtorità nazzjonali kompetenti – Kundizzjonijiet għall-għoti ta’ tali deroga
(Direttiva tal-Kunsill 92/43, Artikoli 12(1)(a) u 16(1), u Anness IV, paragrafu (a))
(ara l-punti 24-26, 53-60 u dispożittiv)
Ambjent – Konservazzjoni tal-habitats naturali kif ukoll tal-fawna u l-flora selvaġġa – Direttiva 92/43 – Protezzjoni stretta tal-ispeċi ta’ annimali elenkati fil-paragrafu (a) tal-Anness IV – Projbizzjoni ta’ qbid jew ta’ qtil tal-ispeċi ta’ annimali protetti – Portata – Protezzjoni fil-firxa naturali tal-ispeċi ta’ annimali protetta – Kunċett – Spazju ġeografiku ta’ preżenza tal-ispeċi ta’ annimali protetta fil-kuntest tal-imġiba naturali tagħha – Postijiet fejn jgħixu n-nies – Inklużjoni
(Direttiva tal-Kunsill 92/43, Artikolu 12(1)(a), u Anness IV, paragrafu (a))
(ara l-punti 28-52 u dispożittiv)
Ambjent – Konservazzjoni tal-habitats naturali kif ukoll tal-fawna u l-flora selvaġġa – Direttiva 92/43 – Protezzjoni stretta tal-ispeċi ta’ annimali elenkati fil-paragrafu (a) tal-Anness IV – Projbizzjoni ta’ qbid jew ta’ qtil tal-ispeċi ta’ annimali protetti – Portata – Kampjuni ta’ speċi ta’ annimali protetti li jgħixu fin-natura jew fis-selvaġġ
(Direttiva tal-Kunsill 92/43, Artikolu 12(1)(a), u Anness IV, paragrafu (a))
(ara l-punt 44)
Sunt
Il-protezzjoni stretta ta’ ċerti speċi ta’ annimali prevista mid-Direttiva dwar il-Habitats tkopri wkoll l-ispeċi li jitilqu mill-habitat naturali tagħhom u jsibu ruħhom f’postijiet fejn jgħixu n-nies. Għalhekk, il-qbid u t-trasport ta’ lupu misjub f’raħal jistgħu jiġu ġġustifikati biss jekk ikunu s-suġġett ta’ deroga adottata mill-awtorità nazzjonali kompetenti
Fis-sentenza tagħha Alianța pentru combaterea abuzurilor (C‑88/19), mogħtija fil-11 ta’ Ġunju 2020, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet dwar il-kamp ta’ applikazzjoni territorjali tas-sistema ta’ protezzjoni stretta ta’ ċerti speċi ta’ annimali prevista mill-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 92/43, dwar il-konservazzjoni ta’ l-habitat naturali u tal-fawna u l-flora selvaġġa (
1
) (iktar ’il quddiem id-“Direttiva dwar il-Habitats”). F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonfermat li din is-sistema ta’ protezzjoni stretta prevista għall-ispeċi li huma elenkati fil-paragrafu (a) tal-Anness IV tal-imsemmija direttiva, bħal-lupu, hija applikabbli wkoll għal kampjuni li jitilqu mill-habitat naturali tagħhom u jsibu ruħhom f’postijiet fejn jgħixu n-nies.
Fl-2016, il-persunal ta’ assoċjazzjoni ta’ protezzjoni tal-annimali, akkumpanjat minn veterinarju, ipproċeda bil-qbid u bit-trasport, mingħajr awtorizzazzjoni minn qabel, ta’ lupu li kien imur fil-post ta’ abitazzjoni ta’ resident ta’ raħal Rumen li jinsab bejn żewġ siti kbar protetti taħt id-Direttiva dwar il-Habitats. It-trasport tal-lupu maqbud lejn riżerva naturali ma seħħx, madankollu, kif previst u dan irnexxielu jaħrab fil-foresta tal-madwar. Tressaq ilment kriminali għal ksur marbut mal-qbid u mat-trasport, f’kundizzjonijiet ħżiena, ta’ lupu. Fil-kuntest ta’ din il-proċedura kriminali, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk id-dispożizzjonijiet ta’ protezzjoni tad-Direttiva dwar il-Habitats humiex applikabbli għall-qbid ta’ lpup selvaġġi fil-periferija ta’ agglomerazzjoni jew fit-territorju ta’ awtorità lokali.
Qabel kollox, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li l-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva dwar il-Habitats jipprevedi li l-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri meħtieġa sabiex jistabbilixxu sistema ta’ protezzjoni stretta tal-ispeċi ta’ annimali protetti “fil-firxa naturali tagħhom”, u jipprojbixxi l-forom kollha ta’ qbid jew ta’ qtil intenzjonali ta’ kampjuni minn dawn l-ispeċi “fis-selvaġġ”.
Fir-rigward tal-kamp ta’ applikazzjoni territorjali ta’ din il-projbizzjoni ta’ qbid jew ta’ qtil intenzjonali, il-Qorti tal-Ġustizzja osservat li, f’dak li jirrigwarda l-ispeċi ta’ annimali protetti li, bħal-lupu, jokkupaw territorji kbar, il-kunċett ta’ “firxa naturali” huwa usa’ miż-żona ġeografika li toffri l-elementi fiżiċi jew bijoloġiċi essenzjali għall-ħajja tagħhom u għar-riproduzzjoni tagħhom u jikkorrispondi, għalhekk, għaż-żona ġeografika li fiha l-ispeċi ta’ annimali kkonċernata hija preżenti jew tinxtered fil-kuntest tal-imġiba naturali tagħha. Minn dan jirriżulta li l-protezzjoni prevista fl-Artikolu 12(1) tad-Direttiva dwar il-Habitats ma tinkludix limiti jew fruntieri, b’tali mod li kampjun selvaġġ ta’ speċi ta’ annimal protetta li tinsab fil-viċinanza jew ġewwa postijiet fejn jgħixu n-nies, li għadda minn tali postijiet jew li kiel riżorsi prodotti mill-bniedem, ma jistax jitqies bħala annimal li telaq mill-“firxa naturali” tiegħu. Din l-interpretazzjoni hija kkorroborata mid-definizzjoni li tinsab fl-Artikolu 1(1)(f) tal-Konvenzjoni dwar il-konservazzjoni ta’ l-ispeċje migratorji ta’ l-annimali selvaġġi (
2
), li tgħid li l-kunċett ta’ “firxa naturali” ta’ speċi tieħu inkunsiderazzjoni ż-żoni ta’ kull natura li tgħaddi minnhom din l-ispeċi.
Għaldaqstant, skont il-Qorti tal-Ġustizzja, il-formulazzjoni tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva dwar il-Habitats, li jipprojbixxi l-qbid jew il-qtil intenzjonali ta’ kampjuni ta’ annimali protetti “fis-selvaġġ”, ma tippermettix li jiġu esklużi l-postijiet fejn jgħixu n-nies mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni. L-użu tal-kliem “fis-selvaġġ” ma huwiex intiż sabiex jispeċifika li l-projbizzjonijiet previsti f’din id-dispożizzjoni ma japplikawx neċessarjament għall-kampjuni li jkunu miżmuma legalment fil-magħluq.
L-interpretazzjoni li tgħid li l-protezzjoni prevista fl-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva dwar il-Habitats ma tinkludi la limiti u lanqas fruntieri stretti hija wkoll tali li tippermetti li jintlaħaq l-għan segwit permezz tal-imsemmija dispożizzjoni. Fil-fatt, l-idea hija li jiġu protetti l-ispeċi kkonċernati mhux biss f’ċerti postijiet, iddefiniti b’mod strett, iżda wkoll il-kampjuni ta’ dawn li jgħixu fin-natura jew fis-selvaġġ u li jservu, għalhekk, funzjoni fl-ekosistemi naturali. F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja, barra minn hekk, osservat li, f’bosta reġjuni tal-Unjoni, bħal dak inkwistjoni f’dan il-każ, l-ilpup jgħixu f’żoni okkupati mill-bniedem, u l-antropizzazzjoni ta’ dawn l-ispazji wasslet ukoll għal adattament parzjali tal-ilpup għal dawn il-kundizzjonijiet il-ġodda. Minbarra dan, l-iżvilupp tal-infrastrutturi, l-isfruttament forestali illegali, l-impriżi agrikoli kif ukoll ċerti attivitajiet industrijali kkontribwixxew sabiex titqiegħed pressjoni fuq il-popolazzjoni tal-ilpup u fuq il-habitat tagħhom.
Għaldaqstant, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li l-obbligu ta’ protezzjoni stretta tal-ispeċi tal-annimali protetti japplika għal kull “firxa naturali” ta’ dawn l-ispeċi, kemm jekk dawn ikunu jinsabu fil-habitat naturali tagħhom, f’żoni protetti jew fil-viċinanza ta’ postijiet fejn jgħixu n-nies.
Fir-rigward tal-ġestjoni tas-sitwazzjonijiet li jistgħu jqumu jekk kampjun ta’ speċi ta’ annimal protetta jidħol f’kuntatt mal-bnedmin jew mal-beni tagħhom, b’mod partikolari l-kunflitti li jirriżultaw mill-okkupazzjoni tal-ispazji naturali mill-bniedem, il-Qorti tal-Ġustizzja, imbagħad, fakkret li l-Istati Membri għandhom jadottaw qafas leġiżlattiv komplet, li jista’ jinkludi, skont l-Artikolu 16(1)(b) u (ċ) tad-Direttiva dwar il-Habitats, miżuri intiżi sabiex jipprevjenu ħsara serja b’mod partikolari lill-uċuh tar-raba’ jew lill-bhejjem jew miżuri meħuda fl-interess tas-saħħa u tas-sigurtà pubblika, jew għal raġunijiet imperattivi oħra ta’ interess pubbliku kbir, inklużi dawk ta’ tip soċjali jew ekonomiku.
B’dan il-mod, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonfermat li l-qbid u t-trasport ta’ kampjun ta’ speċi ta’ annimal protetta, bħal-lupu, jistgħu jsiru biss fil-kuntest ta’ deroga adottata mill-awtorità nazzjonali kompetenti taħt l-Artikolu 16(1)(b) u (ċ) tad-Direttiva dwar il-Habitats, ibbażata, b’mod partikolari, fuq raġuni ta’ sigurtà pubblika.
(
1
)	Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE tal-21 ta’ Mejju 1992 dwar il-konservazzjoni ta’ l-habitat naturali u tal-fawna u l-flora selvaġġa (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 2, p. 102)
(
2
)	Konvenzjoni dwar il-konservazzjoni ta’ l-ispeċje migratorji ta’ l-annimali selvaġġi, iffirmata f’Bonn fit 23 ta’ Ġunju 1979 u konkluża f’isem il-Komunità permezz tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 82/461/KEE tal-24 ta’ Ġunju 1982 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 11, Vol. 15, p. 5).