62007CJ0568
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tieni Awla)
4 ta’ Ġunju 2009 (
*1
)
“Nuqqas ta’ Stat li jwettaq obbligu — Artikoli 43 KE u 48 KE — Ottiċi — Kundizzjonijiet ta’ stabbiliment — Ftuħ u tmexxija ta’ ħwienet li jbigħu materjal ottiku — Eżekuzzjoni inkompleta ta’ sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja — Ħlas ta’ somma f’daqqa”
Fil-Kawża C-568/07,
li għandha bħala suġġett rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu taħt l-Artikolu 228 KE, ippreżentat fit-18 ta’ Diċembru 2007,
Il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, irrappreżentata minn G. Zavvos u E. Traversa, bħala aġenti, b’indirizz għan-notifika fil-Lussemburgu,
rikorrenti,
vs
Ir-Repubblika Ellenika, irrappreżentata minn E. Skandalou, bħala aġent, b’indirizz għan-notifika fil-Lussemburgu,
konvenuta,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tieni Awla),
komposta minn C. W. A. Timmermans, President tal-Awla, K. Schiemann, J. Makarczyk, L. Bay Larsen u C. Toader (Relatur), Imħallfin,
Avukat Ġenerali: J. Mazák,
Reġistratur: L. Hewlett, Amministratur Prinċipali,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tal-11 ta’ Marzu 2009,
wara li rat id-deċiżjoni, meħuda wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li l-kawża tinqata’ mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
Permezz tar-rikors tagħha, il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja:
—
tiddikjara li, billi naqset milli tadotta l-miżuri kollha neċessarji sabiex teżegwixxi s-sentenza tal-21 ta’ April 2005, Il-Kummissjoni vs Il-Greċja (C-140/03, Ġabra p. I-3177), ir-Repubblika Ellenika naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikoli 43 KE u 48 KE;
—
tordna lir-Repubblika Ellenika tħallas lill-Kummissjoni l-pagamenti ta’ penalità proposti li jammontaw għal EUR 70956 kuljum sakemm tiġi eżegwita s-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, iċċitata iktar ’il fuq, u dan b’effett mid-data ta’ meta tingħata s-sentenza f’din il-kawża sal-eżekuzzjoni kompleta tal-imsemmija sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Greċja;
—
tordna lir-Repubblika Ellenika tħallas lill-Kummissjoni somma f’daqqa, li l-ammont tagħha jinkiseb billi ammont ta’ kuljum jiġi mmoltiplikat bin-numru ta’ ġranet li matulhom idum għaddej in-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, u dan b’effett mid-data ta’ meta ngħatat is-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Greċja sal-ġurnata ta’ meta tingħata s-sentenza f’din il-kawża; u
—
tikkundanna lir-Repubblika Ellenika għall-ispejjeż.
Il-kuntest ġuridiku nazzjonali
2
Il-kuntest ġuridiku nazzjonali huwa kompost mil-liġijiet segwenti: il-Liġi Nru 971/79, dwar l-eżerċizzju tal-professjoni ta’ ottiku u dwar il-ħwienet ta’ oġġetti ottiċi (FEK A’ 223, iktar ’il quddiem il-“Liġi Nru 971/79”); il-Liġi Nru 2646/98, dwar l-iżvilupp ta’ sistema nazzjonali ta’ assistenza soċjali u dispożizzjonijiet oħra (FEK A’ 236, iktar ’il quddiem il-“Liġi Nru 2646/98”); il-Liġi Nru 3204/03, li temenda u tikkompleta l-leġiżlazzjoni dwar is-sistema nazzjonali tas-saħħa u li tirregola kwistjonijiet oħra ta’ kompetenza tal-Ministeru tas-Saħħa u tal-Assistenza Soċjali (FEK A’ 296, iktar ’il quddiem il-“Liġi Nru 3204/03”), kif ukoll il-Liġi Nru 3661/08 tad-19 ta’ Mejju 2008 (FEK A’ 89, iktar ’il quddiem il-“Liġi Nru 3661/08”).
3
Meta seħħew il-fatti rilevanti għas-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, iċċitata iktar ’il fuq, l-Artikoli 6(6), 7(1) u 8(1) tal-liġi Nru 971/79 kienu jipprovdu:
“Artikolu 6
[…]
6.   Bla ħsara għad-dispożizzjoniiet tal-paragrafu 3 ta’ dan l-Artikolu (stabbiliment fi spiżeriji) u tal-Artikolu 8(2) (trasferiment lil membri tal-familja), il-ħwienet tal-ottika għandhom jitmexxew personalment mill-persuni li f’isimhom ikun inħareġ il-permess sabiex imexxu dawn il-ħwienet. Kull ottiku jista’ jmexxi ħanut wieħed biss tal-ottika […].
Artikolu 7
1.   Il-ħwienet tal-ottika jistgħu jiġu stabbiliti biss minn persuni li għandhom liċenzja ta’ ottiku u t-tmexxija tagħhom hija suġġetta għall-ħruġ ta’ permess mill-awtorità pubblika kompetenti.
[…]
Artikolu 8
1.   Il-permess għat-tmexxija ta’ ħanut tal-ottika huwa personali u ma jistax jiġi ttrasferit.
[…]”
4
L-Artikolu 27(4) tal-Liġi Nru 2646/98 kien jipprovdi:
“Huma biss l-ottiċi rikonoxxuti li jistgħu jistabbilixxu kumpannija f’isem kollettiv jew in akkomandita sabiex imexxu ħanut tal-ottika, bil-kundizzjoni li l-persuna li jkollha l-permess biex tmexxi l-ħanut jkollha mill-anqas 50% tal-kapital tal-kumpannija. Ottiku jista’ jkun soċju, l-iktar l-iktar, f’kumpannija waħda oħra biss, bil-kundizzjoni li l-permess għall-ftuħ u t-tmexxija tal-ħanut tal-ottika jinħareġ f’isem ottiku rikonoxxut ieħor.”
5
Matul il-proċedura fil-kawża li tagħat lok għas-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, iċċitata iktar ’il fuq, id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 6 tal-Liġi Nru 971/79 ġew emendati bil-Liġi Nru 3204/03 b’tali mod li l-ottiċi li jkunu persuni fiżiċi issa jistgħu jmexxu iktar minn ħanut wieħed tal-ottika, madankollu, bil-kundizzjoni li kull ħanut jitmexxa minn ottiku kkwalifikat u rikonoxxut.
6
Id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 7 tal-liġi Nru 971/79 ġew emendati wkoll bil-Liġi Nru 3204/03, kif ġej:
“1.   Il-ħwienet tal-ottika jistgħu jiġu stabbiliti:
(a)
mill-persuni rikonoxxuti sabiex jeżerċitaw il-professjoni ta’ ottiku, u
(b)
mill-kumpanniji, indipendentement mill-forma legali tagħhom, bil-kundizzjoni li:
1)
fil-każ ta’ kumpanniji f’isem kollettiv, l-maġġoranza tas-soċji u min imexxi jew il-maġġoranza ta’ min imexxi jkunu ottiċi; rikonoxxuti sabiex jeżerċitaw il-professjoni;
2)
fil-każ ta’ kumpanniji ta’ responsabbiltà limitata, iktar minn nofs is-soċji, li jkunu jirrappreżentaw iktar min-nofs il-kapital azzjonarju jkunu ottiċi, rikonoxxuti sabiex jeżerċitaw il-professjoni;
3)
fil-każ ta’ public limited companies, mill-anqas 51% tal-kapital azzjonarju jkun miżmum minn ottiċi residenti f’wieħed mill-pajjiżi tal-Unjoni Ewropea.
[…]”
7
Wara li skada t-terminu li l-Kummissjoni stabbiliet fl-opinjoni motivata maħruġa fl-4 ta’ Lulju 2006, ir-Repubblika Ellenika adottat il-Liġi Nru 3661/08 li l-Artikolu 14 tagħha jipprovdi:
“Il-paragrafi 1, 2, 3, 4, 5, 6 u 7 tal-Artikolu 7 tal-Liġi Nru 971/79 […], fil-verżjoni tiegħu emendata bl-Artikolu 21(3) tal-Liġi Nru 3204/03 […], huma mibdula kif ġej:
Il-ħwienet tal-ottika jistgħu jiġu stabbiliti minn A) persuni fiżiċi B) kumpanniji, indipendentement mill-forma legali tagħhom. Il-permess tal-eżerċizzju tal-professjoni ta’ ottiku ma huwiex meħtieġ.
It-tmexxija tal-ħwienet tal-ottika hija suġġetta għall-ħatra ta’ ottiku rikonoxxut li jkun responsabbli għal kwistjonijiet ta’ saħħa u li għandu jaħdem esklużivament fil-ħanut inkwistjoni. Il-persuna responsabbli għal kwistjonijiet ta’ saħħa jista’ wkoll ikun il-proprjetarju jew soċju tal-kumpannija li stabbiliet il-ħanut, bil-kundizzjoni li din tkun ottiku rikonoxxut u li din taħdem fil-ħanut.
Il-persuni fiżiċi u l-kumpanniji jistgħu jiftħu u jmexxu iktar minn ħanut tal-ottika wieħed, sakemm kull ħanut ikun awtorizzat separatament u jkollu ottiku responsabbli għal kwistjonijiet ta’ saħħa differenti.
[…]”
Is-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Greċja
8
Permezz tas-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, il-Qorti tal-Ġustizzja laqgħet l-ewwel ilment tal-Kummissjoni u kkonstatat li, bl-adozzjoni u biż-żamma fis-seħħ tal-Liġi Nru 971/79, li tipprojbixxi lil ottiku kkwalifikat li jkun persuna fiżika milli jmexxi iktar minn ħanut wieħed tal-ottika, ir-Repubblika Ellenika naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 43 KE (iktar ’il quddiem “l-ewwel ilment milqugħ”).
9
Permezz ta’ din is-sentenza l-Qorti tal-Ġustizzja laqgħet ukoll it-tieni lment tal-Kummissjoni u kkonstatat li, bl-adozzjoni u biż-żamma fis-seħħ tal-Liġi Nru 971/79 u tal-Liġi Nru 2646/98, li jissuġġettaw il-possibbiltà li persuna ġuridika tiftaħ ħanut tal-ottika fil-Ġreċja għall-kundizzjonijiet:
—
li l-permess għall-ftuħ u t-tmexxija tal-ħanut tal-ottika jingħata f’isem ottiku rikonoxxut li jkun persuna fiżika, li l-persuna li f’isimha jinħareġ il-permess biex tmexxi l-ħanut ikollha sehem ta’ mill-inqas 50% tal-kapital azzjonarju u tipparteċipa mill-anqas f’dik il-perċentwali fil-qligħ u t-telf tal-kumpannija, li l-kumpannija tkun iffurmata bħala kumpannija f’isem kollettiv jew bħala kumpannija in akkomandita, u
—
li l-ottiku kkonċernat ikun soċju, l-iktar l-iktar, f’kumpannija waħda oħra biss li tkun proprjetarja ta’ ħanut tal-ottika, bil-kundizzjoni li l-permess għall-istabbiliment u t-tmexxija tal-ħanut tal-ottika jinħareġ f’isem ottiku rikonoxxut ieħor,
ir-Repubblika Ellenika naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikoli 43 KE u 48 KE (iktar ’il quddiem it-“tieni lment milqugħ”).
Il-proċedura prekontenzjuża
10
Permezz ta’ ittra ta’ intimazzjoni tat-13 ta’ Diċembru 2005, il-Kummissjoni kkunsidrat li l-miżuri adottati mir-Repubblika Ellenika ma kinux jikkostitwixxu eżekuzzjoni kompleta tas-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, iċċitata iktar ’il fuq.
11
Fir-risposta tiegħu tat-22 ta’ Frar 2006, dan l-Istat Membru sostna li kien qiegħed jipprepara abbozz ta’ liġi li kien intiż sabiex jagħmilha possibbli li kull tip ta’ kumpannija tkun tista’ tiftaħ ħanut tal-ottika, mingħajr ma teżiġi li l-maġġoranza tal-azzjonijiet għandha tkun miżmuma minn ottiċi.
12
Fl-4 ta’ Lulju 006, il-Kummissjoni ħarġet opinjoni motivata fejn stiednet lir-Repubblika Ellenika tadotta l-miżuri kollha meħtieġa sabiex tiżgura l-eżekuzzjoni tas-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, iċċitata iktar ’il fuq.
13
Permezz ta’ ittra tat-8 ta’ Settembru 2006, dan l-Istat Membru rrisponda li huwa kien favur li l-imsemmi abbozz ta’ liġi jiġi emendat b’tali mod li tiġi żgurata l-eżekuzzjoni kompleta tas-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, iċċitata iktar ’il fuq.
14
Permezz ta’ ittra tat-22 ta’ Diċembru 2006 dan l-Istat Membru informa lill-Kummissjoni li l-imsemmija emenda tal-abbozz ta’ liġi inkwistjoni kienet ġiet ippreżentata quddiem il-Parlament Elleniku fil-.
15
Peress li qieset li l-miżuri neċessarji għall-eżekuzzjoni tas-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, iċċitata iktar ’il fuq, ma kinux ittieħdu fit-termini previsti, il-Kummissjoni ippreżentat dan ir-rikors.
L-iżviluppi li seħħew matul il-proċedura preżenti
16
Fid-19 ta’ Mejju 2008 ġiet ippubblikata, fil-Ġurnal Uffiċjali tar-Repubblika Ellenika, il-Liġi Nru 3661/08 li tiżgura, skont il-konvenuta, l-eżekuzzjoni kompleta tas-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, iċċitata iktar ’il fuq.
17
Il-Kummissjoni, wara li eżaminat il-kontenut tal-imsemmija liġi, informat lill-Qorti tal-Ġustizzja, permezz ta’ ittra tat-28 ta’ Novembru 2008, li kienet tikkunsidra li r-Repubblika Ellenika kienet ikkonformat il-leġiżlazzjoni tagħha mal-imsemmija sentenza.
18
Konsegwentement, il-Kummissjoni irrinunċjat għat-talba sabiex jiġu ffissati pagamenti ta’ penalità. Madankollu hija żammet it-talba tagħha fir-rigward tal-ħlas ta’ somma f’daqqa u tal-ammont ta’ din tal-aħħar.
Fuq in-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu
L-argumenti tal-partijiet
19
Il-Kummissjoni ssostni li, sad-data stabbilita fl-opinjoni motivata, ir-Repubblika Ellenika kienet eżegwiet biss parzjalment is-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, iċċitata iktar ’il fuq.
20
Ir-Repubblika Ellenika tikkuntesta n-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu billi ssostni li l-Liġi Nru 3204/03 kienet neħħiet ir-restrizzjonijiet kollha għal-libertà ta’ stabbiliment tal-persuni ġuridiċi. Minn naħa, din il-liġi neħħiet il-projbizzjoni li kienet tipprekludi lill-persuni fiżiċi milli jmexxu iktar minn ħanut tal-ottika wieħed u, min-naħa l-oħra, għamlitha possibbli li kumpanniji, indipendentement mill-forma legali tagħhom, jiftħu u jmexxu ħwienet tal-ottika.
21
Madankollu, fir-risposta tagħha r-Repubblika Ellenika tammetti li l-Liġi Nru 3204/03 kienet żammet fis-seħħ kundizzjoni li ma kinitx tissodisfa kompletament il-kundizzjonijiet tat-tieni lment milqugħ bis-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, iċċitata ikta ’il fuq, jiġifieri dik li l-maġġoranza tas-soċji ta’ kumpannija li tmexxi ħanut tal-ottika għandha tkun komposta minn ottiċi u, fil-każ ta’ kumpanniji ta’ responsabbiltà limitata, li minn tal-inqas 51% tal-kapital azzjonarju jkun miżmum minn ottiċi.
22
Ir-Repubblika Ellenika ssostni li bl-adozzjoni tal-Liġi Nru 3661/08 hija ħadet il-miżuri kollha meħtieġa sabiex teżegwixxi s-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, iċċitata iktar ’il fuq.
23
Ir-Repubblika Ellenika sostniet, fin-noti ta’ osservazzjonijiet tagħha u matul is-seduta, li d-dewmien li kien hemm fl-adozzjoni tal-emendi leġiżlattivi inkwistjoni kien dovut, minn naħa, għaż-żamma tal-elezzjonijiet u, min-naħa l-oħra, għall-fatt li l-Parlament kien irrifjuta l-ewwel abbozz ta’ liġi f’dan ir-rigward.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
24
Għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, l-eżistenza ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu għandha tiġi evalwata skont kif tkun is-sitwazzjoni tal-Istat Membru meta jiskadi t-terminu stabbilit fl-opinjoni motivata u li l-bidliet li jseħħu sussegwentement ma jistgħux jittieħdu inkunsiderazzjoni mill-Qorti tal-Ġustizzja (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tas-9 ta’ Diċembru 2008, Il-Kummissjoni vs Franza, C-121/07, Ġabra p. I-9159, punt 22).
25
Kif ammettiet ir-Repubblika Ellenika, il-miżuri leġiżlattivi adottati qabel ma skada t-terminu stabbilit mill-opinjoni motivata ma kinux jiżguraw l-eżekuzzjoni tas-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, iċċitata iktar ’il fuq, fir-rigward tat-tieni lment milqugħ b’din is-sentenza.
26
Barra minn dan, huwa paċifiku li l-Liġi Nru 3661/08 ġiet adottata wara li skada l-imsemmi terminu u, għaldaqstant, id-dispożizzjonijiet tagħha ma jistgħux jittieħdu inkunsiderazzjoni għall-evalwazzjoni tal-eżistenza ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu.
27
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkonstatat li, billi naqset milli tadotta, sad-data ta’ meta skada t-terminu stabbilit fl-opinjoni motivata maħruġa mill-Kummissjoni skont l-Artikolu 228 KE, il-miżuri kollha sabiex teżegwixxi s-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, iċċitata iktar ’il fuq, Ir-Repubblika Ellenika naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 228(1) KE.
Fuq is-sanzjoni pekunjarja
L-argumenti tal-partijiet
28
Permezz tal-komunikazzjoni tat-13 ta’ Diċembru 2005 dwar l-implementazzjoni tal-Artikolu 228 KE [SEC(2005) 1658], il-Kummissjoni tesponi kif beħsiebha, minn issa ’l quddiem, tibda tiżvolġi l-inkarigu li dan l-Artikolu jafdalha.
29
Kif iddikjarat fil-punt 10 ta’ din il-komunikazzjoni, minn issa ’l quddiem il-Kummissjoni, sistematikament, ser tipproponi li l-Istat Membru inadempjenti jiġi kkundannat iħallas somma f’daqqa u li ser tkompli tagħmel din it-talba, mingħajr ma tirrinunzja għar-rikors, anki fil-każijiet fejn l-Istat Membru, wara li tkun ġiet adita l-Qorti tal-Ġustizzja u qabel ma tingħata sentenza skont l-Artikolu 228 KE, jirregolarizza l-pożizzjoni tiegħu.
30
Billi bbażat ruħha fuq is-sentenza tat-12 ta’ Lulju 2005, Il-Kummissjoni vs Franza (C-304/02, Ġabra p. I-6263), kif ukoll fuq il-komunikazzjoni tal-2005, il-Kummissjoni għall-ewwel talbet lill-Qorti tal-Ġustizzja timponi fuq ir-Repubblika Ellenika kemm pagamenti ta’ penalità u kif ukoll somma f’daqqa.
31
Kif tfakkar fil-punt 17 ta’ din is-sentenza, il-Kummissjoni kkunsidrat li bl-adozzjoni tal-Liġi Nru 3661/08 ir-Repubblika Ellenika kienet ikkonformat il-leġiżlazzjoni tagħha mas-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, iċċitata iktar ’il fuq, u talbet sabiex il-qorti jogħġobha tikkundanna lill-dan l-Istat Membru biss għall-ħlas ta’ somma f’daqqa.
32
Kemm matul il-proċedura bil-miktub u kif ukoll matul is-seduta l-Kummissjoni sostniet li l-ammont tas-somma f’daqqa għandu jiġi kkalkolat billi ammont f’daqqa bażiku, stabbilit għal EUR 200 kuljum, jiġi mmoltiplikat b’koeffiċjent ta’ gravità u b’koeffiċjent li jirrifletti l-kapaċità ta’ ħlas li, fir-rigward tar-Repubblika Ellenika, huwa ta’ 4.38.
33
F’dan ir-rigward il-Kummissjoni tipproponi l-koeffiċjent ta’ gravità ta’ 9 minn 20, fid-dawl tal-importanza tad-dispożizzjonijiet Komunitarji li kienu s-suġġett tal-ksur u tal-effetti li dan il-ksur kellu fuq l-interessi ġenerali u individwali.
34
L-ewwel nett, f’dak li jirrigwarda l-importanza tar-regoli Komunitarji li kienu s-suġġett tal-ksur inkwistjoni, il-Kummissjoni tenfasizza li, billi ħoloq diskriminazzjoni bejn il-persuni fiżiċi u dawk ġuridiċi li ma hijiex kompatibbli mal-Artikoli 43 KE u 48 KE, in-nuqqas ta’ eżekuzzjoni tas-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, iċċitata iktar ’il fuq, tawwal l-effett ħażin kunsiderevoli fuq libertà fundamentali.
35
It-tieni nett, il-Kummissjoni tqis li l-konsegwenzi tal-ksur fuq l-interessi ġenerali u individwali huma partikolarment gravi peress li l-liġijiet inkwistjoni kellhom l-għan ewlieni li jipproteġu s-suq Elleniku u li l-kumpanniji tal-ottika stabbiliti fl-Istati Membri jiġu ostakolati milli jaċċedu għal dan is-suq. Għaldaqstant, iż-żamma tal-imsemmija liġijiet kienet tikkostitwixxi ostakolu sinjifikattiv għall-funzjonament tas-suq intern, inkwantu din ikkontribwixxiet għall-frammentazzjoni tiegħu.
36
It-tielet nett, fir-rigward ta’ ċirkustanzi aggravanti u attenwanti, il-Kummissjoni tqis li r-Repubblika Ellenika, għal diversi snin konsekuttivi u minkejja li hija kienet kompletament konxja kemm tal-leġiżlazzjoni Komunitarja kif ukoll tas-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, iċċitata iktar ’il fuq, ippruvat iżżomm fis-seħħ is-sistema ta’ protezzjoni favur ċerta kategorija ta’ professjonisti billi tipprojbixxi lill-persuni ġuridiċi ta’ Stati Membri oħra milli jaċċedu għall-imsemmi suq. B’dan il-mod hija injorat kompletament, fuq il-mertu, l-intimazzjonijiet u n-noti ta’ tfakkir imtennija tal-Kummissjoni.
37
Ir-Repubblika Ellenika prinċipalment issostni li l-impożizzjoni ta’ somma f’daqqa ma hijiex iġġustifikata peress li hija adottat il-liġijiet meħtieġa u eżegwiet is-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, iċċitata iktar ’il fuq, minn jeddha u f’terminu li kien kemm qasir kif ukoll raġonevoli.
38
Sussidjarjament, dan l-Istat Membru jikkontesta l-koeffiċjent ta’ gravità propost mill-Kummisssjoni u, fil-qosor, jinsisti fuq il-fatt li l-leġiżlazzjoni Ellenika kkontestata ma kelliex għan protezzjonist iżda kienet ibbażata fuq raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali fir-rigward tas-saħħa pubblika.
39
Id-dewmien li kien hemm fl-eżekuzzjoni tas-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, iċċitata iktar ’il fuq, ma kienx dovut għal intenzjonijiet dilatorji iżda għal diffikultajiet interni marbuta mal-proċess leġiżlattiv u maż-żamma tal-elezzjonijiet.
40
Fid-dawl tas-suġġett tal-kawża u tal-kontenut tal-Artikolu 14 tal-Liġi Nru 3661/08, ma hemm l-ebda riskju konkret li s-sitwazzjoni terġa’ tirrepeti ruħha.
41
Barra minn dan, skont ir-Repubblika Ellenika, il-ksur ma huwiex gravi ħafna minħabba li dan kien jirrigwarda biss, anki qabel l-adozzjoni tal-Liġi Nru 3661/08, parti tat-tieni lment milqugħ bis-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, iċċitata iktar ’il fuq.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Fuq il-pagamenti ta’ penalità
42
Għandu jitfakkar li skont ġurisprudenza stabbilita, l-eventwali impożizzjoni ta’ pagamenti ta’ penalità skont l-Artikolu 228 KE jista’, bħala prinċipju, ikun iġġustifikat biss sakemm idum għaddej in-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu li jirriżulta min-nuqqas ta’ eżekuzzjoni ta’ sentenza preċedenti tal-Qorti tal-Ġustizzja (ara, b’mod partikolari, f’dan is-sens, is-sentenzi tat-18 ta’ Lulju 2006, Il-Kummissjoni vs L-Italja, C-119/04, Ġabra p. I-6885, punti 45 u 46, kif ukoll tat-, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja, C-503/04, Ġabra p. I-6153, punt 40).
43
Fid-dawl tal-fatt li l-Kummissjoni tammetti li l-Liġi Nru 3661/08 tiżgura l-eżekuzzjoni kompleta tas-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, iċċitata iktar ’il fuq, ma hemmx lok li r-Repubblika Ellenika tiġi kkundannata tħallas pagamenti ta’ penalità.
Fuq il-ħlas ta’ somma f’daqqa
44
F’dak li jirrigwarda l-eventwali impożizzjoni ta’ ħlas ta’ somma f’daqqa għandu jitfakkar li, f’kull każ, din għandha tibqa’ ssir skont l-elementi kollha rilevanti li jkunu relatati kemm mal-karatteristiċi tan-nuqqas ikkonstatat kif ukoll mal-aġir speċifiku tal-Istat Membru kkonċernat mill-proċedura mibdija abbażi tal-Artikolu 228 KE (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tad-9 ta’ Diċembru2008, Il-Kummissjoni vs Franza, iċċitata iktar ’il fuq, punt 62).
45
Għalkemm l-impożizzjoni ta’ pagamenti ta’ penalità tidher li hija partikolarment xierqa sabiex tħeġġeġ lil Stat Membru jtemm, fl-iqsar żmien possibbli, nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu li, fin-nuqqas ta’ tali miżura x’aktarx jibqa’ jippersisti, l-impożizzjoni tal-ħlas ta’ somma f’daqqa iktar hija bbażata fuq l-evalwazzjoni tal-konsegwenzi tan-nuqqas ta’ eżekuzzjoni tal-obbligi tal-Istat Membru kkonċernat fuq l-interessi privati u pubbliċi, b’mod partikolari meta n-nuqqas ikun kompla għal żmien twil wara s-sentenza li kienet inizjalment ikkonstatatu (sentenza tat-12 ta’ Lulju 2005, Il-Kummissjoni vs Franza, iċċitata iktar ’il fuq, punt 81).
46
Hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha, f’kull kawża u skont iċ-ċirkustanzi tal-kawża mressqa quddiemha u kif ukoll skont il-livell ta’ persważjoni u ta’ dissważjoni li jidhrilha li jkun meħtieġ, tadotta s-sanzjonijiet pekunjarji li jkunu xierqa sabiex jiggarantixxu l-iktar eżekuzzjoni rapida possibbli tas-sentenza li preċedentement ikkonstatat nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu u sabiex jipprevjenu li ksur simili tad-dritt Komunitarju jerġa jseħħ (ara s-sentenza tad-9 ta’ Diċembru 2008, Il-Kummissjoni vs Franza, iċċitata iktar ’il fuq, punt 59).
47
F’kull każ, jekk il-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi li timponi l-ħlas ta’ somma f’daqqa, hija għandha, fl-eżerċizzju tas-setgħa diskrezzjonali tagħha, tiffissaha b’mod li tkun, minn naħa, adattata għaċ-ċirkustanzi u, min-naħa l-oħra, proporzjonata għan-nuqqas ikkonstatat kif ukoll għall-kapaċità tal-Istat Membru kkonċernat li jħallas (ara s-sentenza tal-25 ta’ Novembru 2003, Il-Kummissjoni vs Spanja, C-278/01, Ġabra p. I-14141, punt 41).
48
Konsegwentement, sabiex tiġi deċiża l-kwistjoni tal-impożizzjoni ta’ somma f’daqqa, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi kollha ta’ din il-kawża, u b’mod partikolari l-aġir tar-Repubblika Ellenika, it-tul tal-ksur u l-gravità tiegħu.
49
Għalhekk, f’dak li jirrigwarda, l-ewwel nett, l-aġir ta’ dan l-Istat Membru, huwa paċifiku li dan eżegwixxa b’mod komplet it-tieni lment milqugħ bis-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, iċċitata iktar ’il fuq, biss meta adotta l-Liġi Nru 3661/08 minkejja li l-azzjoni meħtieġa sabiex jiġu mneħħija kompletament l-ostakoli kkonstatati minn din is-sentenza ma kinitx tinvolvi diffikultajiet partikolari.
50
F’dan ir-rigward, il-ġustifikazzjoni invokata mir-Repubblika Ellenika, li tgħid li d-dewmien fl-eżekuzzjoni tal-imsemmija sentenza kien dovut għal diffikultajiet interni marbuta mal-proċess leġiżlattiv u maż-żamma tal-elezzjonijiet, ma tistax tintlaqgħa. Kif ripetutament enfasizzat il-Qorti tal-Ġustizzja, Stat Membru ma jistax jinvoka dispożizzjonijiet, prattiċi jew ċirkustanzi tal-ordinament ġuridiku intern tiegħu sabiex jiġġustifika n-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligi li jirriżultaw mid-dritt Komunitarju (ara, b’mod partikolari, is-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja, iċċitata iktar ’il fuq, punt 38).
51
F’dak li jirrigwarda, it-tieni nett, it-tul tan-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, għandu jitfakkar li għalkemm l-Artikolu 228 KE ma jispeċifikax it-terminu għall-eżekuzzjoni ta’ sentenza, madankollu huwa paċifiku li l-implementazzjoni tal-eżekuzzjoni għandha tinbeda mill-ewwel u li għandha twassal għar-riżultati mixtieqa fl-iqsar żmien possibbli (ara s-sentenza tas-6 ta’ Novembru 1985, Il-Kummissjoni vs l-Italja, 131/84, Ġabra p. 3531, punt 7).
52
F’din il-kawża għandu jiġi osservat li għaddew madwar 37 xahar bejn id-data tal-għoti tas-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, iċċitata iktar ’il fuq, u d-data ta’ meta r-Repubblika Ellenika kkonformat kompletament il-leġiżlazzjoni tagħha mal-imsemmija sentenza.
53
Għandu jiġi kkonstatat li n-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu li bih hija akkużata r-Repubblika Ellenika dam għaddej għal perijodu ta’ żmien sinjifikattiv, b’mod partikolari fid-dawl tal-fatt li l-eżekuzzjoni kompleta tas-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, iċċitata iktar ’il fuq, ma kellux jinvolvi livell għoli ta’ kumplessità.
54
F’dak li jirrigwarda, it-tielet nett, il-gravità tal-ksur, għandu jiġi osservat li n-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu inkwistjoni tawwal l-eżistenza ta’ restrizzjoni sinjifikattiva tal-libertà ta’ stabbiliment.
55
Fil-fatt, fis-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, iċċitata iktar ’il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li l-leġiżlazzjoni kkontestata kienet tikser il-prinċipju fundamentali stabbilit fl-Artikolu 43 KE u dan inkwantu din kienet tippermetti lill-kumpanniji stabbiliti fi Stati Membri oħra jiftħu u jmexxu ħwienet tal-ottika biss jekk il-maġġoranza tas-soċji tagħhom jkunu ottiċi jew, skont il-każ, jekk il-maġġoranza tal-proprjetarji tal-kapital azzjonarju jkunu ottiċi.
56
F’dan ir-rigward għandu jiġi kkonstatat li nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu bħalma huwa dak inkwistjoni f’din il-kawża jista’ jaffettwa b’mod sinjifikattiv l-interessi tal-kumpanniji u tal-ottiċi stabbiliti fi Stat membru ieħor li jippruvaw jiftħu ħanut tal-ottika fil-Greċja.
57
Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja tqis li jkun ġust li r-Repubblika Ellenika tiġi ordnata tħallas somma f’daqqa.
58
Fir-rigward tal-ammont tal-imsemmija somma f’daqqa, minbarra l-kunsiderazzjonijiet esposti fil-punti 49 sa 56, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni l-elementi addizzjonali li ġejjin.
59
Għalhekk, għandu jitfakkar li, saħansitra minn qabel ma ngħatat is-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, iċċitata iktar ’il fuq, ir-Repubblika Ellenika kienet diġà temmet parzjalment in-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu kkonstatat b’din is-sentenza. Fil-fatt, il-konvenuta kienet emendat id-dispożizzjonijiet ikkontestati li kienu jirrigwardaw l-impossibbiltà li ottiku li jkun persuna fiżika jmexxi iktar minn ħanut tal-ottika wieħed, u kienet neħħiet il-parti l-kbira tal-kundizzjonijiet marbuta mal-ftuħ u t-tmexxija tal-ħwienet tal-ottika minn persuni ġuridiċi.
60
Għandu wkoll jiġi kkonstatat li bl-adozzjoni tal-Liġi Nru 3661/08 ir-Repubblika Ellenika kkonformat ruħha kompletament mal-ħtiġijiet tas-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, iċċitata iktar ’il fuq, matul il-proċeduri fil-kawża preżenti.
61
Fid-dawl ta’ dak kollu li ntqal iktar ’il fuq, tkun saret evalwazzjoni ġusta taċ-ċirkustanzi tal-kawża jekk l-ammont tas-somma f’daqqa li għandu jitħallas mir-Repubblika Ellenika jiġi ffissat għal EUR 1 miljun.
62
Ir-Repubblika Ellenika għandha għalhekk tiġi kkundannata tħallas lill-Kummissjoni, fil-kont “Riżorsi proprji tal-Komunità Ewropea”, somma f’daqqa ta’ EUR 1 miljun.
Fuq l-ispejjeż
63
Skont l-Artikolu 69(2) tar-Regoli tal-Proċedura, il-parti li titlef il-kawża għandha tbati l-ispejjeż, jekk dawn ikunu ġew mitluba. Peress li r-Repubblika Ellenika tilfet hemm lok li hija tiġi kkundannata għall-ispejjeż kif mitlub mill-Kummissjoni.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tieni Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
Billi naqset milli tadotta, sad-data ta’ meta skada t-terminu stabbilit fl-opinjoni motivata maħruġa mill-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej skont l-Artikolu 228 KE, il-miżuri kollha sabiex teżegwixxi s-sentenza tal-21 ta’ April 2005, Il-Kummissjoni vs Il-Greċja (C-140/03), ir-Repubblika Ellenika naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 228(1) KE.
2)
Ir-Repubblika Ellenika hija kkundannata tħallas lill-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, fil-kont “Riżorsi proprji tal-Komunità Ewropea”, somma f’daqqa ta’ EUR 1 miljun.
3)
Ir-Repubblika Ellenika hija kkundannata għall-ispejjeż.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Grieg.