62020CC0165
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
HOGAN
ippreżentati fit-23 ta’ Settembru 2021 (
1
)
Kawża C‑165/20
ET, li qiegħed jaġixxi bħala amministratur għall-insolvenza ta’ Air Berlin plc & Co. Luftverkehrs KG (AB KG)
vs
Bundesrepublik Deutschland
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Verwaltungsgericht Berlin (il-Qorti Amministrattiva, Berlin, il-Ġermanja))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Ambjent – Direttiva 2003/87/KE – Skema għall‑iskambju ta’ kwoti ta’ emissjonijiet ta’ gassijiet serra – Direttiva 2008/101/KE – Inklużjoni ta’ attivitajiet tal-avjazzjoni – Allokazzjoni bla ħlas ta’ kwoti ta’ emissjonijiet tal‑avjazzjoni għall-perijodu ta’ skambju 2013‑2020 lil operaturi ta’ inġenji tal-ajru – Waqfien ta’ attivitajiet tal‑avjazzjoni fl‑2017 minħabba insolvenza ta’ operatur ta’ inġenji tal-ajru – Irtirar ta’ kwoti ta’ emissjonijiet għas-snin 2018‑2020 – Prinċipju ta’ ċertezza legali – Regolament (UE) Nru 389/2013 – Artikolu 10(5), Artikolu 29, Artikolu 55(1)(a) u (3) u Artikolu 56 – Validità – Talba għal allokazzjoni miċħuda fi tmiem ta’ perijodu ta’ skambju – Qabża għall-perijodu ta’ skambju li jmiss”
I. Introduzzjoni
1.
Din it-talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Verwaltungsgericht Berlin (il-Qorti Amministrattiva, Berlin, il-Ġermanja) tat-30 ta’ Marzu 2020, li kienet ippreżentata fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fis-16 ta’ April 2020, saret fil-kuntest ta’ proċeduri bejn ET (bħala amministratur għall-insolvenza ta’ Air Berlin plc & Co. Luftverkehrs KG (AB KG) (iktar ’il quddiem, “Air Berlin”) u l‑Bundesrepublik Deutschland (ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja) (iktar ’il quddiem, il-“konvenuta”) (li hija rrappreżentata mid-Deutsche Emissjonijiethandelsstelle im Umweltbundesamt (l-Awtorità ta’ Skambju ta’ Kwoti ta’ Emissjonijiet Ġermaniża tal-Aġenzija Ambjentali Federali; iktar ’il quddiem l-“Awtorità ta’ Skambju”)). Essenzjalment, id-domandi preliminari huma dwar kif kwoti ta’ emissjonijiet ta’ gassijiet serra li qabel kienu allokati lil operatur ta’ inġenji tal-ajru għandhom ikunu ttrattati waqt li jkunu għaddejjin proċeduri ta’ insolvenza ladarba dak l-operatur ikun waqqaf in-negozju.
2.
Dawk il-proċeduri huma relatati, inter alia, mad-deċiżjoni tal-Awtorità ta’ Skambju tat-28 ta’ Frar 2018 sabiex tkun irtirata parti mill-allokazzjoni bla ħlas ta’ kwoti ta’ emissjonijiet ta’ gassijiet serra li qabel kienu ngħataw lil Air Berlin, operatriċi kummerċjali ta’ inġenji tal-ajru. Dawn il-kwoti kienu relatati ma’ skambju ta’ kwoti ta’ emissjonijiet għall-perijodu 2013‑2020. L-irtirar, li speċifikament kien relatat mas-snin 2018‑2020, kien ibbażat fuq il-fatt li, f’Ottubru 2017, Air Berlin kienet waqqfet l-attivitajiet tagħha ta’ avjazzjoni minħabba insolvenza.
3.
Il-Qorti tal-Ġustizzja, għaldaqstant, qiegħda tintalab tinterpreta ċerti dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2003/87/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-13 Ottubru 2003 li tistabbilixxi skema għall-iskambju ta’ kwoti ta’ emissjonijiet ta’ gassijiet serra ġewwa l-Komunità u li temenda d‑Direttiva 96/61/KE (
2
), kif emendata, partikolarment, mid-Direttiva 2008/101/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-19 ta’ Novembru 2008 li temenda d‑Direttiva 2003/87 sabiex tinkludi l-attivitajiet tal-avjazzjoni fl-iskema għall‑iskambju ta’ kwoti tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra ġewwa l-Komunità (
3
) u mir-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 389/2013 tat-2 ta’ Mejju 2013 li jistabbilixxi Reġistru tal-Unjoni skont id-Direttiva 2003/87/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, id-Deċiżjonijiet Nri 280/2004/KE u 406/2009/KE tal‑Parlament Ewropew u tal-Kunsill, u li jħassar ir-Regolamenti tal-Kummissjoni (UE) Nri 920/2010 u 1193/2011 (
4
).
4.
Dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari, għalhekk, iqajjem il-kwistjoni usa’ dwar sa fejn tali kwoti li kienu allokati bla ħlas jistgħu jitqiesu bħala għamla ta’ assi intanġibbli li jistgħu jiġu skambjati irrispettivament miċ-ċirkustanzi preżenti tal-operatriċi ta’ inġenji tal-ajru li lilha kienu oriġinarjament allokati.
II. Il-kuntest ġuridiku
A.
Id-dritt tal-Unjoni
1. Id-Direttiva 2003/87
5.
Il-premessi 5 u 7 tad-Direttiva 2003/87 jipprovdu:
“(5)
[L-Unjoni Ewropea] u l-Istati Membri tagħha ftiehmu li jwettqu konġuntement dawn l-impenji li jnaqqsu l-emissjonijiet antropoġeniċi tal-gassijiet serra, skond id-Deċiżjoni 2002/358/KE. Din id-Direttiva timmira li tikkontribwixxi għat-twettiq tal-impenji tal-Komunità Ewropea u tal-Istati Membri tagħha b’mod iktar effettiv, permezz ta’ suq Ewropew effiċjenti fil-għoti ta’ kwoti għall-emissjoni tal-gassijiet serra, bl-inqas tnaqqis possibbli tal-iżvilupp ekonomiku u tax-xogħol.
[…]
(7)
Id-disposizzjonijiet [tal-Unjoni] li għandhom x’jaqsmu mal-allokazzjoni tal-kwoti mill-Istati Membri huma meħtieġa sabiex jikkontribwixxu għall-preservazzjoni tal-integrità tas-suq intern u sabiex tiġi evitata d-distorsjoni tal-kompetizzjoni.
[…]”
6.
Il-premessa 20 tad-Direttiva 2008/101 li temenda d-Direttiva 2003/87 u li hija dwar attivitajiet tal-avjazzjoni tipprovdi:
“Sabiex jiġu evitati distorsjonijiet fil-kompetizzjoni, għandha tiġi speċifikata metodoloġija ta’ allokazzjoni armonizzata biex tiġi ddeterminata l-kwantità totali ta’ kwoti li għandhom jinħarġu u biex jitqassmu kwoti lill-operaturi tal-inġenji tal-ajru. Proporzjon tal-kwoti ser jiġi allokat bl-irkant skond ir-regoli li ser jiġu żviluppati mill-Kummissjoni. Għandha tiġi merfugħa riżerva speċjali ta’ kwoti biex tiżgura aċċess għas-suq għall-operaturi ġodda tal-inġenji tal-ajru u biex tassisti lill-operaturi tal-inġenji tal-ajru jżidu malajr in-numru ta’ tunellati-kilometri li jwettqu. L-operaturi tal-inġenji tal-ajru li jieqfu mill-operat għandhom jibqgħu jiġu allokati kwoti sa tmiem il-perijodu li għalih kienu diġà ġew allokati l-kwoti bla ħlas.”
7.
F’dan l-istadju nieqaf ftit sabiex nisħaq li l-aħħar sentenza tal‑premessa 20 – li jiena ażżardajt nenfasizza – hija s-suġġett ta’ ftit kontroversja f’din il-kawża minħabba li l-Kummissjoni ssostni li kienet inkluża u nżammet fid-Direttiva 2003/87 bi żball. Naturalment nerġa’ niġi għal dan iktar tard fil-konklużjonijiet, iżda għalissa jista’ jkun konvenjenti nissokta nsemmi l-materjal legali rilevanti.
8.
L-Artikolu 1 tad-Direttiva 2003/87, bit-titolu “Il-materja tas-suġġett”, jipprovdi:
“Din id-Direttiva tistabbilixxi skema għall-iskambju ta’ kwoti għall-emissjonijiiet tal-gassijiet serra ġewwa [l-Unjoni Ewropea] […] sabiex tippromwovi t-tnaqqis tal-emissjoni tal-gassijiet serra b’manjiera effettiva rigward spejjez u effiċjenza ekonomika.”
9.
L-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva, bit-titolu “Kamp ta’ applikazzjoni”, jipprovdi:
“1.   Din id-Direttiva għandha tapplika għall-emissjonijiet mill-attivitajiet elenkati fl-Anness I u għall-gassijiet serra elenkati fl-Annes II.
[…]”.
10.
L-Artikolu 3 ta’ din id-direttiva, bit-titolu “Id-definizzjonijiet”, jipprovdi:
“Għall-għanijiet ta’ din id-Direttiva għandhom japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:
[…]
(b) ‘emissjonijiet’ tfisser ir-rilaxx ta’ gassijiet serra fl-atmosfera minn sorsi ta’ emissjonijiet f’installazzjoni jew ir-rilaxx mill-inġenju tal-ajru waqt li jkun qed iwettaq attività marbuta mal-avjazzjoni elenkata fl-Anness I tal-gassijiet speċifikati fir-rigward ta’ dik l-attività;
[…]
(o) ‘operatur tal-inġenji tal-ajru’ tfisser il-persuna li topera inġenju tal-ajru fiż-żmien li jwettaq attività marbuta mal-avjazzjoni elenkata fl-Anness I jew, meta dik il-persuna ma tkunx magħrufa jew ma tkunx identifikata mis-sid tal-inġenju tal-ajru, is-sid tal-inġenju tal-ajru;
[…]”.
11.
L-Artikolu 3a iddaħħal permezz tad-Direttiva 2008/101 f’kapitolu ta’ dik id-direttiva, bit-titolu “Avjazzjoni”. L-Artikolu 3a għandu bħala titolu “Kamp ta’ Applikazzjoni” u jipprovdi:
“Id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Kapitolu għandhom japplikaw għall-allokazzjoni u l-ħruġ ta’ kwoti fir-rigward tal-attivitajiet tal-avjazzjoni elenkati fl-Anness I.”
12.
L-Artikolu 3c, bit-titolu “Kwantità totali ta’ kwoti għall-avjazzjoni”, jipprovdi:
“1.   Għall-perijodu mill-1 ta’ Jannar 2012 sal-31 ta’ Diċembru 2012, il-kwantità totali tal-kwoti li għandhom jiġu allokati lill-operaturi tal-inġenji tal-ajru għandha tkun ekwivalenti għal 97 % tal-emissjonijiet storiċi mill-avjazzjoni.
2.   Għall-perijodu msemmi fl-Artikolu 13 li jibda fl-1 ta’ Jannar 2013, u, fin-nuqqas ta’ kwalunkwe emenda wara r-reviżjoni msemmija fl-Artikolu 30(4), għal kull perijodiu segwenti, il-kwantità totali tal-kwoti li għandhom jiġu allokati lill-operaturi tal-inġenji tal-ajru għandha tkun ekwivalenti għal 95 % tal-emissjonijiet storiċi mill-avjazzjoni mmultiplikati bin-numru ta’ snin f’dak il-perijodu.
[…]
3a.   Kwalunkwe allokazzjoni ta’ kwoti għall-attivitajiet tal-avjazzjoni minn u lejn ajrudromi li jinsabu f’pajjiżi li mhumiex fiż-Żona Ekonomika Ewropea (‘ŻEE’) wara l-31 ta’ Diċembru 2023 għandha tkun soġġetta għar-reviżjoni msemmija fl-Artikolu 28b.
[…]”
13.
L-Artikolu 3d tad-Direttiva 2003/87, bit-titolu “Metodu għall-allokazzjoni ta’ kwoti għall-avjazzjoni permezz ta’ bejgħ bl-irkant”, jipprovdi:
“1.   Fil-perijodu msemmi fl-Artikolu 3c(1), 15 % ta’ kwoti għandhom ikunu rkantati.
2.   Mill-1 ta’ Jannar 2013, 15 % tal-kwoti għandhom ikunu rkantati. Il-Kummissjoni għandha twettaq studju dwar il-ħila tas-settur tal-avjazzjoni li jgħaddi l-ispiża tas-CO2 lill-klijenti tiegħu, fir-rigward tal-EU ETS u tal-miżura globali bbażata fuq is-suq żviluppata mill-Organizzazzjoni Internazzjonali tal-Avjazzjoni Ċivili (‘ICAO’). L-istudju għandu jivvaluta l-ħila tas-settur tal-avjazzjoni li jgħaddi l-ispiża tal-unitajiet ta’ emissjonijiet meħtieġa, billi tqabbilha mal-industriji u s-settur tal-enerġija, bl-intenzjoni li tagħmel proposta biex jiżdied il-persentaġġ ta’ bejgħ bl-irkant skont ir-reviżjoni msemmija fl-Artikolu 28b(2), b’kont meħud tal-analiżi tal-ispejjeż mgħoddija u billi tikkunsidra l-allinjament ma’ setturi oħra u l-kompetittività bejn il-modi ta’ trasport differenti.
3.   Il-Kummissjoni hija mogħtija s-setgħa li tadotta atti delegati f’konformità mal-Artikolu 23 biex tissupplimenta din id-Direttiva dwar l-arranġamenti dettaljati għall-irkantar mill-Istati Membri tal-kwoti mill-avjazzjoni f’konformità mal-paragrafi 1 u 2 ta’ dan l-Artikolu jew mal-Artikolu 3f(8). In-numru ta’ kwoti li għandhom jiġu rkantati f’kull perijodu minn kull Stat Membru għandu jkun proporzjonat għas-sehem tiegħu tat-total tal-emissjonijiet attribwiti għall-avjazzjoni tal-Istati Membri kollha għas-sena ta’ referenza rrappurtata skont l-Artikolu 14(3) u verifikati skont l-Artikolu 15 Għall-perijodu msemmi fl-Artikolu 3c(1), is-sena ta’ referenza għandha tkun l-2010, u għal kull perijodu sussegwenti msemmi fl-Artikolu 3c, is-sena ta’ referenza għandha tkun is-sena kalendarja li tispiċċa 24 xahar qabel ma jibda l-perijodu li għalih jirreferi l-irkant. L-atti delegati għandhom jiżguraw li jkunu rispettati l-prinċipji stabbiliti fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 10(4).
[…]”
14.
L-Artikolu 3e tad-Direttiva 2003/87, bit-titolu “Allokazzjoni u ħruġ tal-kwoti lill-operaturi tal-inġenji tal-ajru”, jipprovdi:
“1.   Għal kull perijodu msemmi fl-Artikolu 3c, kull operatur tal-inġenji tal-ajru jista’ japplika għal allokazzjoni ta’ kwoti li għandhom jiġu allokati mingħajr ħlas. Applikazzjoni tista’ ssir permezz ta’ preżentazzjoni lill-awtorità kompetenti fl-Istat Membru amministrattiv ta’ data vverifikata f’tunnellati-kilometru għall-attivitajiet tal-avjazzjoni elenkati fl-Anness I li twettqu minn dak l-operatur tal-inġenji tal-ajru matul is-sena ta’ monitoraġġ. Għall-finijiet ta’ dan l-Artikolu, is-sena ta’ monitoraġġ għandha tkun is-sena kalendarja li tintemm 24 xahar qabel il-bidu tal-perijodu relatat magħha skond l-Annessi IV u V jew, f’relazzjoni mal-perijodu msemmi fl-Artikolu 3c(1), l-2010. Kwalunkwe applikazzjoni għandha ssir mill-anqas 21 xahar qabel il-bidu tal-perijodu relatat magħha jew, f’relazzjoni mal-perijodu msemmi fl-Artikolu 3c(1), sal-31 ta’ Marzu 2011.
2.   Mill-inqas tmintax‑il xahar qabel il-bidu tal-perijodu relatat mal-applikazzjoni jew, f’relazzjoni mal-perijodu msemmi fl-Artikolu 3c(1), sat-30 ta’ Ġunju 2011, l-Istati Membri għandhom jippreżentaw lill-Kummissjoni l-applikazzjonijiet li jkunu rċevew taħt il-paragrafu 1.
3.   Mill-inqas ħmistax‑il xahar qabel il-bidu ta’ kull perijodu msemmi fl-Artikolu 3c(2) jew, f’relazzjoni mal-perijodu msemmi fl-Artikolu 3c(1), sat-30 ta’ Settembru 2011, il-Kummissjoni għandha tikkalkula u taddotta deċiżjoni li tistabbilixxi:
(a)
il-kwantità totali tal-kwoti li għandha tiġi allokata għal dak il-perijodikond l-Artikolu 3c;
(b)
in-numru ta’ kwoti li jrid jiġi rkantat f’dak il-perijodikond l-Artikolu 3d;
(ċ)
in-numru ta’ kwoti fir-riżerva speċjali għall-operaturi tal-inġenji tal-ajru f’dak il-perijodikond l-Artikolu 3f(1);
(d)
in-numru ta’ kwoti li għandhom jiġu allokati mingħajr ħlas f’dak il-perijodu billi jitnaqqsu n-numru ta’ kwoti msemmija fil-punti (b) u (ċ) mill-kwantità totali ta’ kwoti deċiżi taħt il-punt (a); u
(e)
il-punt ta’ referenza li għandu jintuża sabiex jiġu allokati kwoti mingħajr ħlas lill-operaturi tal-inġenji tal-ajru li l-applikazzjonijiet tagħhom kienu ppreżentati lill-Kummissjoni skond il-paragrafu 2.
Il-punt ta’ referenza msemmi fil-punt (e), espress bħala kwoti kull tunnellata-kilometru, għandu jiġi kkalkulat permezz tad-diviżjoni tan-numru tal-kwoti msemmija fil-punt (d) bit-total tad-data f’tunnellati-kilometru inkluża fl-applikazzjonijiet ippreżentati lill-Kummissjoni skond il-paragrafu 2.
4.   Fi żmien tliet xhur mid-data minn meta l-Kummissjoni tadotta deċiżjoni skond il-paragrafu 3, kull Stat Membru amministrattiv għandu jikkalkula u jippubblika:
(a)
l-allokazzjoni totali tal-kwoti għall-perijodu lil kull operatur tal-inġenji tal-ajru li l-applikazzjoni tiegħu kien ippreżentaha lill-Kummissjoni skond il-paragrafu 2, ikkalkulata permezz tal-multiplikazzjoni tad-data tat-tunnellati-kilometru inkluża fl-applikazzjoni mal-punt ta’ referenza msemmija fil-paragrafu 3(e); u
(b)
l-allokazzjoni tal-kwoti għal kull operatur tal-inġenji tal-ajru għal kull sena, li għandha tiġi determinata permezz tad-diviżjoni tal-allokazzjoni totali tiegħu tal-kwoti għal dak il-perijodu kkalkulata taħt il-punt (a) bin-numru ta’ snin matul il-perijodu li fiha dak l-operatur tal-inġenji tal-ajru qed iwettaq attività tal-avjazzjoni elenkata fl-Anness I.
5.   Sat-28 ta’ Frar 2012 u sat-28 ta’ Frar ta’ kull sena sussegwenti, l-awtorità kompetenti tal-Istat Membru amministrattiv għandha toħroġ għal kull operatur tal-inġenji tal-ajru n-numru ta’ kwoti allokati għal dak l-operatur tal-inġenji tal-ajru għal dik is-sena taħt dan l-Artikolu jew l-Artikolu 3f.”
15.
L-Artikolu 3f tad-Direttiva 2003/87, bit-titolu “Riżerva speċjali għal ċerti operaturi tal-inġenji tal-ajru”, jipprovdi:
“1.   F’kull perijodu msemmi fl-Artikolu 3c(2), 3 % tal-kwantità totali tal-kwoti li jridu jiġu allokati għandhom jitwarrbu f’riżerva speċjali għall-operaturi tal-inġenji tal-ajru:
(a)
li jibdew iwettqu attività ta’ avjazzjoni li taqa’ taħt l-Anness I wara s-sena ta’ monitoraġġ li għaliha kienet ppreżentata d-data f’tunnellati-kilometru taħt l-Artikolu 3e(1) rigward perijodu msemmi fl-Artikolu 3c(2); jew
(b)
li d-data f’tunnellati-kilometru tagħhom tiżdied b’medja ta’ iktar minn 18 % kull sena bejn is-sena ta’ monitoraġġ li għaliha ġiet ippreżentata d-data f’tunnellati-kilometru taħt l-Artikolu 3e(1) fir-rigward ta’ perijodu msemmi fl-Artikolu 3c(2) u t-tieni sena kalendarja ta’ dak il-perijodu;
u li l-attività tagħhom taħt il-punt (a), jew attività addizzjonali taħt il-punt (b), m’hijiex fl-intier tagħha jew parzjalment kontinwazzjoni ta’ attività tal-avjazzjoni li qabel kienet imwettqa minn operatur ieħor tal-inġenji tal-ajru.
2.   Operatur tal-inġenji tal-ajru li huwa eliġibbli taħt il-paragrafu 1 jista’ japplika għal allokazzjoni bla ħlas tal-kwoti mir-riżerva speċjali billi jagħmel applikazzjoni lill-awtorità kompetenti tal-Istat Membru amministrattiv tiegħu. Kwalunkwe applikazzjoni għandha ssir sat-30 ta’ Ġunju fit-tielet sena tal-perijodu msemmi fl-Artikolu 3c(2) li tirreferi għalih.
Allokazzjoni lil operatur ta’ linja tal-ajru taħt il-paragrafu 1(b) m’għandhiex tkun aktar minn 1000000 kwota.
[…]
8.   Kwalunkwe kwota mhux allokata fir-riżerva speċjali għandha tiġi rkantata mill-Istati Membri.
[…]”
16.
L-Artikolu 10a(19) tad-Direttiva 2003/87 jipprovdi:
“L-ebda allokazzjoni gratis m’għandha tingħata lil istallazzjoni li waqqfet l-operazzjonijiet tagħha, ħlief jekk l-operatur juri lill-awtorità kompetenti li din l-istallazzjoni ser terġa’ tibda l-produzzjoni fi żmien speċifikat u raġonevoli. L-istallazzjonijiet li l-permess tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra skadielhom jew ġie rtirat u istallazzjonijiet li għalihom l-operazzjoni u l-bidu mill-ġdid tal-operazzjoni huma teknikament impossibbli, għandhom jitqiesu bħala li waqqfu l-operazzjonijiet.”
17.
L-Artikolu 12 tad-Direttiva 2003/87, bit-titolu “It-trasferiment, iċ-ċediment u l-kanċellazzjoni tal-kwoti”, jipprovdi:
“1.   L-Istati Membri għandhom jiżguraw illi l-kwoti jistgħu jiġu ttrasferiti bejn:
(a)
persuni ġewwa l-Unjoni;
(b)
persuni ġewwa l-Unjoni u persuni f’pajjiżi terzi, meta dawn il-kwoti jiġu konoxxuti skond il-proċedura riferita fl-Artikolu 25 mingħajr restrizzjonijiet oħra għajr li jkunu jinsabu, jew jiġu adottati skond din id-Direttiva.
[…]
2a.   L-Istati Membri amministrattivi għandhom jiżguraw li, sat-30 ta’ April ta’ kull sena, kull operatur tal-inġenji tal-ajru jċedi numru ta’ kwoti ugwali għall-emissjonijiet totali matul is-sena kalendarja preċedenti minn attivitajiet tal-avjazzjoni elenkati fl-Anness I li għalihom l-operatur huwa l-operatur tal-inġenji tal-ajru, kif verifikati skond l-Artikolu 15. L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-kwoti ċeduti skond dan il-paragafu huma sussegewentement imħassra.
[…]”
18.
L-Artikolu 13 tad-Direttiva 2003/87, bit-titolu “Validità tal-kwoti”, jipprovdi:
“Il-kwoti maħruġa mill-1 ta’ Jannar 2013 ’il quddiem ikunu validi għal perijodu indefinit. Il-kwoti maħruġa mill-1 ta’ Jannar 2021 ’il quddiem għandhom jinkludu indikazzjoni dwar f’liema perijodu ta’ għaxar snin mill-1 ta’ Jannar 2021 inħarġu, u jkunu validi għall-emissjonijiet mill-ewwwel sena ta’ dak il-perijodu ’l quddiem.”
19.
L-Artikolu 19 ta’ din id-direttiva, bit-titolu “L-Uffiċċji tar-Reġistrazzjonijiet”, jipprovdi:
“1.   Kwoti maħruġa mill-1 ta’ Jannar 2012 ’il quddiem għandhom jinżammu fir-reġistru tal-Unjoni għall-eżekuzzjoni ta’ proċessi relatati mal-ġestjoni ta’ kontijiet ta’ depożitu miftuħa fl-Istat Membru u l-allokazzjoni, iċ-ċediment u l-kanċellazzjoni ta’ kwoti konformement mal-atti tal-Kummissjoni msemmija fil-paragrafu 3.
[…]
3.   Il-Kummissjoni hija mogħtija s-setgħa li tadotta atti delegati skont l-Artikolu 23 biex tissupplimenta din id-Direttiva billi tistipula r-rekwiżiti kollha meħtieġa dwar ir-Reġistru tal-Unjoni għall-perijodu ta’ skambju li jibda fl-1 ta’ Jannar 2013 u perijodi sussegwenti fil-forma ta’ bażijiet ta’ data elettroniċi standardizzati li jkun fihom elementi komuni ta’ data biex jiġu traċċati l-ħruġ, iż-żamma, it-trasferiment u l-kanċellazzjoni, kif applikabbli, tal-kwoti u biex jiġu previsti l-aċċess pubbliku u l-kunfidenzjalità, kif adatt. Dawk l-atti delegati għandhom ukoll jinkludu dispożizzjonijiet biex isiru effettivi regoli dwar ir-rikonoxximent reċiproku tal-kwoti fi ftehimiet biex jiġu konnessi s-sistemi għall-iskambju ta’ kwoti tal-emissjonijiet.
4.   L-atti msemmija fil-paragrafu 3 għandu jkollhom il-modalitajiet adatti li jippermettu li l-uffiċċju għar-reġistrazzjonijiet tal-Unjoni jeffettwa tranżazzjonijiet u operazzjonijet oħra għall-implimentazzjoni tal-arranġamenti msemmija fl-Artikolu 25(1b). Dak ir-Regolament għandu jinkludi wkoll proċess għall-bidla u l-immaniġġjar tal-inċidenti għar-reġistru tal-Unjoni f’dak li jirrigwarda kwistjonijiet fil-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu. Għandu jinkludi wkoll il-modalitajiet adegwati għar-Reġistru tal-Unjoni sabiex jiġi żgurat li jkunu possibbli inizjattivi tal-Istati Membri relatati mat-titjib tal-effiċjenza, l-immaniġġjar tal-infiq amministrattiv u l-miżuri tal-kontroll tal-kwalità.”
20.
L-Artikolu 20 tad-Direttiva 2003/87, bit-titolu “L-Amministratur Ċentrali”, jipprovdi:
“1.   Il-Kummissjoni għandha tinnomina Amministratur Ċentrali sabiex iżomm reġistru indipendenti tat-transazzjonijiet li jirreġistra l-ħruġ, it-trasferiment u l-kanċellazzjoni tal-kwoti.
2.   L-Amministratur Ċentrali għandu jikkonduċi kontroll awtomatizzat fuq kull waħda mit-transazzjonijiet fl-uffiċċji tar-reġistrazzjonijiet permezz ta’ reġistru indipendenti tat-transazzjonijiet sabiex jiżgura li ma jkun hemm l-ebda irregolarità fil-ħruġ, it-rasferiment u l-kanċellazzjoni tal-konċessonijiet.
[…]”
21.
L-Artikolu 28a ta’ dik id-Direttiva, bit-titolu “Derogi applikabbli minn qabel l-implimentazzjoni tal-miżura globali bbażata fuq is-suq tal-ICAO”, jipprovdi:
“1.   B’deroga mill-Artikoli 12(2a), 14(3) u mill-Artikolu 16, l-Istati Membri għandhom iqisu r-rekwiżiti stabbiliti f’dawk id-dispożizzjonijiet li huma sodisfatti u ma għandhomx jieħdu azzjoni kontra operaturi tal-inġenji tal-ajru fir-rigward ta’:
(a)
l-emissjonijiet kollha minn titjiriet minn u lejn l-ajrudromi li jinsabu f’pajjiżi li mhumiex fiż-ŻEE f’kull sena kalendarja mill-1 ta’ Jannar 2013 sal-31 ta’ Diċembru 2023, soġġett għar-reviżjoni msemmija fl-Artikolu 28b;
(b)
l-emissjonijiet kollha minn titjiriet bejn ajrudromu li jinsab f’reġjun ultraperiferiku fit-tifsira tal-Artikolu 349 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea u ajrudromu li jinsab f’reġjun ieħor taż-ŻEE f’kull sena kalendarja mill-31 ta’ Jannar 2013 sal-31 ta’ Diċembru 2023, soġġett għar-reviżjoni msemmija fl-Artikolu 28b.
[…]
2.   B’deroga mill-Artikoli 3e u 3f, operaturi tal-inġenji tal-ajru li jibbenefikaw mid-derogi previsti fil-punti (a) u (b) tal-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu għandu jinħarġilhom, kull sena, għadd ta’ kwoti mingħajr ħlas imnaqqsa proporzjonalment skont it-tnaqqis tal-obbligu ta’ restituzzjoni tal-kwoti previst f’dawk il-punti.
B’deroga mill-Artikolu 3f(8), kwoti li mhumiex allokati mir-riżerva speċjali għandhom jiġu kkanċellati.
Mill-1 ta’ Jannar 2021, l-għadd ta’ kwoti allokati lill-operaturi tal-inġenji tal-ajru għandu jkun soġġett għall-applikazzjoni tal-fattur lineari msemmi fl-Artikolu 9, soġġett għar-reviżjoni msemmija fl-Artikolu 28b.
Fir-rigward tal-attività fil-perijodu mill-1 ta’ Jannar 2017 sal-31 ta’ Diċembru 2023 l-Istati Membri għandhom, qabel l-1 ta’ Settembru 2018, jippubblikaw l-għadd ta’ kwoti tal-avjazzjoni allokati lil kull operatur tal-inġenji tal-ajru.
3.   B’deroga mill-Artikolu 3d, l-Istati Membri għandhom jirkantaw għadd ta’ kwoti għall-avjazzjoni mnaqqsa proporzjonalment skont it-tnaqqqis tal-għadd totali ta’ kwoti maħruġa.
4.   B’deroga mill-Artikolu 3d(3), l-għadd ta’ kwoti li jridu jiġu rkantati minn kull Stat Membru fir-rigward tal-perijodu mill-1 ta’ Jannar 2013 sal-31 ta’ Diċembru 2023 għandu jitnaqqas b’tali mod li jikkorrispondi għas-sehem tiegħu ta’ emissjonijiet attribwiti għall-avjazzjoni minn titjiriet li mhumiex soġġetti għad-derogi previsti fil-punti (a) u (b) tal-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu.
[…]”
22.
L-Artikolu 28b, bit-titolu “Ir-rappurtar u r-reviżjoni mill-Kummissjoni dwar l-implimentazzjoni ta’ miżura globali tal-ICAO bbażata fuq is-suq”, jipprovdi:
“[…]
2.   Fi żmien 12‑il xahar mill-adozzjoni mill-ICAO tal-istrumenti rilevanti, u qabel ma l-miżura globali bbażata fuq is-suq issir operazzjonali, il-Kummissjoni għandha tippreżenta rapport lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill li fih għandha tikkunsidra modi biex dawk l-istrumenti jiġu implimentati fil-liġi tal-Unjoni permezz ta’ reviżjoni ta’ din id-Direttiva. […]
[…]”
23.
L-Anness I tad-Direttiva 2003/87, bit-titolu “Kategoriji ta’ Attivitajiet li Għalihom Tapplika din id-Direttiva”, jipprovdi fir-rigward tal-kategorija “L‑avjazzjoni”:
“[…]
(j)
titjiriet li, ħlief għal dan il-punt, jaqgħu fl-ambitu ta’ din l-attività, li twettqu minn operatur tat-trasport tal-ajru kummerċjali li jopera jew:
—
anqas minn 243 titjira għal kull perijodu għal tliet perijodi konsekuttivi ta’ erba’ xhur; jew
—
titjiriet b’emissjonijiet totali annwali ta’ anqas minn 10000 tunellata fis-sena.”
2. Ir-Regolament 389/2013
24.
L-Artikolu 6 tar-Regolament Nru 389/2013, bit-titolu “Reġistru tat-Tranżazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea”, jipprovdi:
“1.   B’dan qed jiġi stabbilit Reġistru tat-Tranżazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea (EUTL), li għandu jieħu l-forma ta’ bażi tad-dejta elettronika standardizzata, skont l-Artikolu 20 tad-Direttiva 2003/87/KE, għal tranżazzjonijiet fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament. L-EUTL għandu jservi wkoll biex jirreġistra l-informazzjoni kollha relatata ma’ depożiti u trasferimenti ta’ unitajiet ta’ Kjoto li jkunu saru disponibbli skont l-Artikolu 6(2) tad-Deċiżjoni Nru 280/2004/KE.
2.   L-Amministratur Ċentrali għandu jħaddem u jżomm l-EUTL skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan ir-Regolament.
[…]”
25.
L-Artikolu 9 ta’ dan ir-regolament, bit-titolu “Kontijiet”, jipprovdi:
“1.   L-Istati Membri u l-amministratur ċentrali għandhom jiżguraw li kull reġistru tal-PK u r-Reġistru tal-Unjoni jkun fihom kontijiet kif inhu speċifikat fl-Anness I.
[…]”
26.
L-Artikolu 10 tar-Regolament, bit-titolu “Stat ta’ kont”, jipprovdi:
“1.   Il-kontijiet għandhom ikunu f’wieħed mill-istati li ġejjin: miftuħ, blokkat, eskluż jew magħluq.
[…]
3.   Ma jista’ jinbeda l-ebda proċess minn kontijiet magħluqin. Kont magħluq ma jistax jerġa’ jinfetaħ, u ma jagħmilx akkwist ta’ unitajiet.
[…]
5.   Hekk kif tasal notifika, mingħand l-awtorità kompetenti, li t-titjiriet ta’ operatur ta’ inġenji tal-ajru ma għadhomx inklużi fl-iskema tal-Unjoni skont l-Anness I tad-Direttiva 2003/87/KE, l-amministratur nazzjonali għandu jaqleb l-istatus tal-kont korrispondenti miżmum mill-operatur tal-inġenji tal-ajru għal eskluż, wara li jkun ta avviż minn qabel lill-opertatur tal-inġenji tal-ajru kkonċernat, u sakemm tasal notifika mingħand l-awtorità kompetenti li t-titjiriet tal-operatur tal-inġenji tal-arju ġew inklużi mill-ġdid fl-iskema tal-Unjoni.
6.   L-ebda proċess ma jista’ jinbeda minn kontijiet esklużi, għajr għall-proċessi speċifikati fl-Artikoli 25 u 68, u l-proċessi speċifikati fl-Artikoli 35 u 67, korrispondenti għall-perjodu fejn il-qagħda tal-kont ma ġiex assenjat għal eskluż.”
27.
L-Artikolu 29 tar-Regolament Nru 389/2013, bit-titolu “Għeluq ta’ kontijiet ta’ depożitu ta’ operatur ta’ inġenji tal-ajru”, jipprovdi:
“Kontijiet ta’ depożitu ta’ operaturi ta’ inġenji tal-ajru għandhom jingħalqu biss mill-amministratur nazzjonali jekk tingħatalu struzzjoni mill-awtorità kompetenti biex jagħmel hekk minħabba li l-awtorità kompetenti tkun skopriet li l-operatur ta’ inġenji tal-ajru jkun għamel fużjoni ma’ operatur ieħor ta’ inġenji tal-ajru jew li l-operatur ta’ inġenji tal-ajru jkun waqqaf l-operazzjonijiet kollha tiegħu koperti mill-Anness I tad-Direttiva 2003/87/KE, jew permezz ta’ notifika mid-detentur ta’ kont jew permezz ta’ evidenza oħra.”
28.
L-Artikolu 32 ta’ dan ir-regolament, bit-titolu “Bilanċ pożittiv f’kontijiet qed jingħalqu”, jipprovdi:
“1.   Jekk ikun hemm bilanċ pożittiv ta’ kwoti jew unitajiet ta’ Kjoto f’kont li amministratur ikollu jagħlaq skont l-Artikoli 27, 28 u 29, l-amministratur għandu l-ewwel jitlob lid-detentur tal-kont li jispeċifika kont ieħor li fih tali kwoti jew unitajiet ta’ Kjoto jkollhom jiġu ttrasferiti. Jekk id-detentur ta’ kont ma jkunx għadu wieġeb għat-talba tal-amministratur fi żmien 40 jum tax-xogħol, l-amministratur għandu jittrasferixxi l-kwoti u l-unitajiet ta’ Kjoto fil-kont tiegħu ta’ depożitu nazzjonali.
[…]”
29.
L-Artikolu 40 tar-Regolament, bit-titolu “In-natura tal-kwoti u l-finalità tat‑tranżazzjonijiet”, jipprovdi:
“1.   Kwota jew unità ta’ Kjoto għandha tikkostitwixxi strument funġibbli u dematerjalizzat li jista’ jkun oġġett ta’ kummerċ fis-suq.
2.   In-natura dematerjalizzata tal-kwoti u tal-unitajiet ta’ Kjoto għandha timplika li r-rekord tar-Reġistru tal-Unjoni għandu jikkostitwixxi evidenza prima facie u suffiċjenti tas-sjieda ta’ kwota jew unità ta’ Kjoto, kif ukoll ta’ kull kwistjoni oħra li, permezz ta’ dan ir-Regolament, għandu l-obbligu jew l-awtorizzazzjoni li jitniżżel fir-Reġistru tal-Unjoni.
[…]
4.   Xerrej jew detentur ta’ kwota jew unità ta’ Kjoto li jaġixxi b’bonafidi għandu jikseb id-dritt għal kwota jew unità ta’ Kjoto mingħajr l-ebda difett fid-dritt ta’ min ikun qed jagħmel it-trasferiment.”
30.
L-Artikolu 41 tar-Regolament, bit-titolu “Il-ħolqien ta’ kwoti”, jipprovdi:
“1.   L-amministratur ċentrali jista’ joħloq Kont ta’ Kwantità Totali tal-UE, Kont ta’ Kwantità Totali tal-Avjazzjoni tal-UE, Kont ta’ Bejgħ bl-Irkant tal-UE, Kont ta’ Bejgħ bl-Irkant għall-Avjazzjoni tal-UE, Kont ta’ Skambju ta’ Kreditu tal-UE, u Kont ta’ Kreditu Internazzjonali tal-UE, kif xieraq, u għandu joħloq jew iħassar kontijiet u kwoti li jkunu saru meħtieġa b’atti tad-Dritt tal-Unjoni, inkluż kemm ikun meħtieġ bl-Artikoli 3e(e), 9, 9a, 10a(8) u 11a tad-Direttiva 2003/87/KE, l-Artikolu 10(1) tar-Regolament (UE) Nru 1031/2010 [(ĠU 2010, L 302, p. 1)], l-Artikolu 41(1) tar-Regolament (UE) Nru 920/2010 [(ĠU 2010, L 270, p. 1)].
[…]”
31.
L-Artikolu 46 tar-Regolament Nru 389/2013, bit-titolu “Trasferiment ta’ kwoti għall-avjazzjoni li għandhom ikunu allokati bla ħlas”, jipprovdi:
“1.   L-amministratur ċentrali għandu jittrasferixxi, mingħajr wisq dewmien, kwoti għall-avjazzjoni mill-Kont ta’ Kwantità Totali tal-Avjazzjoni tal-UE għall-Kont ta’ Allokazzjonijiet għall-Avjazzjoni tal-UE fi kwantità li tikkorrispondi mal-għadd ta’ kwoti għall-avjazzjoni li jkollhom ikunu allokati bla ħlas kif determinat bid-deċiżjoni tal-Kummissjoni adottata abbażi tal-Artikolu 3e(3) tad-Direttiva 2003/87/KE.
2.   Jekk l-għadd ta’ kwoti għall-avjazzjoni li jkollhom ikunu allokati bla ħlas jiżdied b’deċiżjoni skont l-Artikolu 3e(3) tad-Direttiva 2003/87/KE, l-amministratur ċentrali għandu jittrasferixxi aktar kwoti għall-avjazzjoni mill-Kont ta’ Kwantità Totali tal-Avjazzjoni tal-UE għall-Kont ta’ Allokazzjoni għall-Avjazzjoni tal-UE fi kwantità li tikkorrispondi maż-żieda tal-għadd ta’ kwoti għall-avjazzjoni li jkollhom jiġu allokati b’xejn.
3.   Jekk l-għadd ta’ kwoti għall-avjazzjoni fir-riżerva speċjali jitnaqqas b’deċiżjoni adottata abbażi tal-Artikolu 3e(3) tad-Direttiva 2003/87/KE, l-amministratur ċentrali għandu jħassar kwoti għall-avjazzjoni fil-Kont ta’ Riżerva Speċjali tal-UE fi kwantità li tikkorrispondi mat-tnaqqis tal-għadd ta’ kwoti fir-riżerva speċjali.”
32.
L-Artikolu 50 ta’ dan ir-regolament, bit-titolu “Tħassir ta’ kwoti għall‑avjazzjoni”, jipprovdi:
“L-amministratur ċentrali għandu jiżgura li, fi tmiem kull perjodu ta’ negozjar, il-kwoti kollha li jkun fadal fil-Kont ta’ Allokazzjoni għall-Avjazzjoni tal-UE jkunu ttrasferiti għall-Kont tal-Unjoni għal tħassir ta’ kwoti.”
33.
L-Artikolu 54 tar-Regolament, bit-titolu “Dħul ta’ tabelli ta’ allokazzjonijiet nazzjonali għall-avjazzjoni fl-EUTL”, jipprovdi:
“1.   Kull Stat Membru għandu jinnotifika t-tabella ta’ allokazzjonijiet nazzjonali għall-avjazzjoni tiegħu għall-perjodu 2013-2020 lill-Kummissjoni sat-31 ta’ Settembru 2012. L-Istati Membri għandhom jiżguraw li t-tabelli ta’ allokazzjonijiet nazzjonali għall-avjazzjoni jinkludu l-informazzjoni stipulata fl-Anness XI.
2.   Il-Kummissjoni għandha tagħti istruzzjoni lill-amministratur ċentrali biex idaħħal it-tabelli ta’ allokazzjonijiet nazzjonali għall-avjazzjoni fl-EUTL jekk iqis li t-tabella ta’ allokazzjonijiet nazzjonali għall-avjazzjoni hija konformi mad-Direttiva 2003/87/KE, b’mod partikolari mal-allokazzjonijiet ikkalkulati u ppubblikati mill-Istati Membri skont l-Artikolu 3e(4) tal-istess Direttiva. Inkella, għandha tirrifjuta t-tabella ta’ allokazzjonijietjiet nazzjonali għall-avjazzjoni f’perjodu raġjonevoli, u tgħarraf lill-Istat Membru kkonċernat b’dan mingħajr dewmien, filwaqt li tagħti r-raġunijiet tagħha u tistabbilixxi kriterji li għandhom jiġu sodisfatti biex notifika sussegwenti tiġi aċċettata. Dak l-Istat Membru għandu jissottometti tabella ta’ allokazzjonijiet nazzjonali għall-avjazzjoni riveduta lill-Kummissjoni fi żmien tliet xhur.”
34.
L-Artikolu 55 tar-Regolament, bit-titolu “Tibdiliet għat-tabelli ta’ allokazzjonijiet nazzjonali għall-avjazzjoni”, jipprovdi:
“1.   L-amministratur nazzjonali għandu jagħmel tibdiliet fit-tabella ta’ allokazzjonijiet nazzjonali għall-avjazzjoni fl-EUTL fejn:
(a) operatur ta’ inġenji tal-ajru jkun waqqaf l-operati kollha tiegħu koperti mill-Anness I tad-Direttiva 2003/87/KE;
[…]
2.   Stat Membri għandu jinnotifika lill-Kummissjoni bil-bidliet fit-tabella ta’ allokazzjonijiet nazzjonali għall-avjazzjoni tiegħu, fir-rigward ta’:
(a) kwalunkwe allokazzjoni mir-riżerva speċjali skont l-Artikolu 3f tad-Direttiva 2003/87/KE;
(b) kwalunkwe aġġustament wara l-adozzjoni ta’ miżuri skont l-Artikolu 25a tad-Direttiva 2003/87/KE;
(c) kull bidla oħra mhux imsemmija fil-paragrafu 1.
3.   Il-Kummissjoni għandha tagħti istruzzjoni lill-amministratur ċentrali biex jagħmel it-tibdiliet korrispondenti fit-tabella ta’ allokazzjonijiet nazzjonali għall-avjazzjoni miżmuma fl-EUTL jekk iqis li t-tibdil għat-tabella ta’ allokazzjonijiet nazzjonali għall-avjazzjoni jkun skont id-Direttiva 2003/87/KE, b’mod partikolari mal-allokazzjonijiet ikkalkulati u ppubblikati skont l-Artikolu 3f(7) tal-istess Direttiva f’każ ta’ allokazzjonijiet mir-riżerva speċjali. Inkella, għandha tirrifjuta t-tibdiliet f’perjodu raġjonevoli u tgħarraf lill-Istat Membru b’dan mingħajr dewmien, filwaqt li tagħti r-raġunijiet tagħha u tistabbilixxi l-kriterji li għandhom jiġu sodisfatti biex notifika sussegwenti tiġi aċċettata.
[…]”
35.
L-Artikolu 56 tar-Regolament Nru 389/2013, bit-titolu “Allokazzjoni b’xejn ta’ kwoti għall-avjazzjoni”, jipprovdi:
“1.   L-amministratur nazzjonali għandu jindika għal kull operatur ta’ inġenji tal-ajru u għal kull sena jekk l-operatur ta’ inġenji tal-ajru għandux jirċievi jew le allokazzjoni għal dik is-sena fit-tabella ta’ allokazzjonijiet nazzjonali għall-avjazzjoni.
2.   Mill-1 ta’ Frar 2013, l-amministratur ċentrali għandu jiżgura li r-Reġistru tal-Unjoni jittrasferixxi kwoti għall-avjazzjoni awtomatikament mill-Kont ta’ Allokazzjonijiet għall-Avjazzjoni tal-UE skont it-tabella ta’ allokazzjonijiet nazzjonali rilevanti, lill-kont ta’ detentur ta’ operatur rilevanti miftuħ jew ibblukkat, filwaqt li jitqiesu l-modalitajiet tat-trasferiment awtomatiku speċifikat fl-ispeċifikazzjonijiet tekniċi u tal-iskambju tad-dejta mogħtija fl-Artikolu 105.
3.   Fejn kont ta’ detentur ta’ operatur tal-avjazzjoni eskluż ma jirċevix kwoti skont il-paragrafu 2, dawk il-kwoti ma għandhomx jiġu ttrasferiti lill-kont jekk imbagħad jitqiegħdu fi stat miftuħ.”
B.
Id-dritt Ġermaniż
1. Il-Liġi dwar Skambju ta’ Kwoti ta’ Emissjonijiet ta’ Gassijiet Serra (TEHG)
36.
L-Artikolu 2 tat-Treibhausgas‑Emissionshandelsgesetz (il-Liġi dwar Skambju ta’ Kwoti ta’ Emissjonijiet ta’ Gassijiet Serra) tal-21 ta’ Lulju 2011 (BGBl. 2011 I, p. 1475, iktar ’il quddiem it-“TEHG”), bit-titolu “Kamp ta’ applikazzjoni” (
5
), huwa fformulat kif ġej:
“[…]
(6) Fir-rigward ta’ attivitajiet tal-avjazzjoni, il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan l-att jestendi għall-emissjonijiet kollha minn inġenji tal-ajru li jirriżultaw minn konsum ta’ fjuwil. Konsum ta’ fjuwil ta’ magni awżiljarji jagħmel parti wkoll mill-konsum ta’ fjuwil ta’ inġenji tal-ajru. Dan l-att japplika biss għal attivitajiet tal-avjazzjoni mwettqa:
1. minn operaturi ta’ inġenji tal-ajru li jkollhom liċenzja Ġermaniża sabiex joperaw […]; jew
2. minn operaturi ta’ inġenji tal-ajru li jkunu ġew allokati l-Ġermanja bħala l-Istat Membru amministrattiv […] u li ma jkollhomx liċenzja valida sabiex joperaw maħruġa minn Stat ieħor parti fil-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea.
[…]”
37.
L-Artikolu 9 tat-TEHG, bit-titolu “Allokazzjoni ta’ kwoti ta’ emissjonijiet bla ħlas lil operaturi ta’ installazzjonijiet”, jipprovdi:
“[…]
(6) Id-deċiżjoni ta’ allokazzjoni għandha tkun irtirata jekk, bħala riżultat ta’ att legali tal-Unjoni Ewropea, ikollha tiġi emendata retrospettivament. L-Artikoli 48 u 49 tal-Verwaltungsverfahrensgesetz [(il-Liġi dwar il-Proċedura Amministrattiva, iktar ’il quddiem il-“VwVfG”)] jibqgħu mhux mittiefsa.”
38.
L-Artikolu 11, bit-titolu “Allokazzjoni ġenerali ta’ kwoti bla ħlas lil operaturi ta’ inġenji tal-ajru” (
6
), jipprovdi:
“(1) L-operatur ta’ inġenji tal-ajru għandu jkun allokat għadd ta’ kwoti għall-avjazzjoni bla ħlas għal perijodu ta’ skambju li jkun jikkorrispondi mal-prodott tal-prestazzjoni tat-trasport fis-sena bażi, espress f’tunnellati‑kilometri, u mal-punt ta’ riferiment li jinħadem skont il-punt (e) tal-ewwel sentenza tal-Artikolu 3e(3) u skont it-tieni sentenza tal-Artikolu 3e(3) tad-Direttiva 2003/87.
(2) Is-sena ta’ riferiment għall-prestazzjoni tat-trasport għandha tkun is-sena kalendarja li tintemm 24 xahar qabel ma jibda l-perijodu li miegħu l-allokazzjoni tkun relatata. Għall-perijodu ta’ skambju 2012 u għall-perijodu ta’ skambju 2013‑2020, is-sena bażi għandha tkun l-2010.
(3) Sabiex tinkiseb allokazzjoni għal perijodu ta’ skambju, l-operatur ta’ inġenji tal-ajru għandu jissottometti applikazzjoni lill-awtorità kompetenti mill-inqas 21 xahar qabel il-bidu tal-perijodu li miegħu tkun relatata. Ladarba dan il-perijodu jkun skada, l-operatur ta’ inġenji tal-ajru jitlef il-kwota tal-avjazzjoni bla ħlas li huwa jkun intitolat għaliha. L-ewwel u t-tieni sentenza ma għandhomx japplikaw għall-perijodu ta’ skambju 2012 jew għall-perijodu ta’ skambju 2013‑2020.
(4) Fl-applikazzjoni tiegħu, l-operatur ta’ inġenji tal-ajru għandu jispeċifika l-prestazzjoni tat-trasport miksuba fis-sena ta’ riferiment permezz tal-attivitajiet tal-avjazzjoni tiegħu. Dawn għandhom ikunu ddeterminati skont ir-rekwiżiti tar-Regolament tal-Kummissjoni [(UE) Nru 601/2012 tal-21 ta’ Ġunju 2012] dwar il-monitoraġġ [u r-rapportar ta’ emissjonijiet ta’ gassijiet serra skont id-Direttiva 2003/87 (ĠU 2012, L 181, p. 30)]. Jekk l-operatur ta’ inġenji tal-ajru jkun issottometta rapport dwar distanza u tagħbija, skont l-ewwel sentenza tal-Artikolu 5(1) tad-Datenerhebungsverordnung 2020 (ir-Regolament tal-2020 dwar il-Ġbir ta’ Data), dan ir-rapport għandu jitqies bħala applikazzjoni għal allokazzjoni għall-perijodu ta’ skambju 2012 u għall-perijodu ta’ skambju 2013‑2020, sakemm l-operatur ta’ inġenji tal-ajru ma joġġezzjonax fi żmien xahar mid-dħul fis-seħħ ta’ dan l-att. Jekk issir oġġezzjoni, l-operatur ta’ inġenji tal-ajru ma jkunx intitolat jitlob allokazzjoni bla ħlas skont il-paragrafu 1. L-informazzjoni dwar il-prestazzjoni tat-trasport kellha tkun ivverifikata minn korp ta’ spezzjoni skont l-Artikolu 21. Din ir-regola ma għandhiex tapplika meta dikjarazzjoni ta’ distanza u tagħbija tkun diġà ġiet ivverifikata skont l-Artikolu 11 tar-Regolament tal-2020 dwar il-Ġbir ta’ Data).
(5) Mill-inqas 18‑il xahar qabel ma jibda l-perijodu ta’ skambju l-awtorità kompetenti għandha tissottometti l-applikazzjoni [lill-Kummissjoni]. L-awtorità kompetenti għandha tivverifika l-informazzjoni dwar il-prestazzjoni tat-trasport mogħtija mill-applikant u għandha tittrażmetti [lill-Kummissjoni] dik l-informazzjoni biss li tkun biżżejjed sabiex wieħed joqgħod fuqha fiż-żmien meta jiskadi t-terminu ffissat sabiex tintbagħat l-applikazzjoni. Jekk l-awtorità kompetenti tkun teħtieġ iktar informazzjoni jew dokumentazzjoni supplimentari sabiex teżamina l-applikazzjoni u l-informazzjoni mogħtija hemmhekk, l-operatur ta’ inġenji tal-ajru għandu, meta jintalab mill-awtorità kompetenti, jipprovdi tali informazzjoni fit-terminu ffissat mill-awtorità.
(6) L-awtorità kompetenti għandha talloka kwoti bla ħlas fi żmien tliet xhur mid-data tal-pubblikazzjoni [mill-Kummissjoni] tal-punt ta’ riferiment skont l-Artikolu 3e(3) tad-Direttiva 2003/87. L-awtorità kompetenti għandha tippubblika lista bl-ismijiet tal-operaturi ta’ inġenji tal-ajru u tal-għadd ta’ kwoti allokati fil-Bundesanzeiger (il-Ġurnal Uffiċjali Ġermaniż).”
39.
L-Artikolu 11 tat-TEHG, bit-titolu “Allokazzjoni ta’ kwoti bla ħlas lil operaturi ta’ inġenji tal-ajru” (
7
), jipprovdi:
“(1)   Għal operatur ta’ inġenji tal-ajru li jkun irċieva allokazzjoni ta’ kwoti ta’ emissjonijiet bla ħlas għall-perijodu ta’ skambju 2013‑2020 skont l-Artikoli 11 jew 12, fil-verżjoni applikabbli sal-24 ta’ Jannar 2019, l-allokazzjoni għandha tkompli tapplika għas-snin 2021 sa 2023 skont l-Artikolu 28a(2) tad-Direttiva 2003/87, sal-għadd ta’ kwoti allokati għas-sena 2020. Il-fattur ta’ tnaqqis lineari previst fl-Artikolu 9 tad-Direttiva 2003/87 għandu jkun applikat għall-allokazzjoni għas-snin mill-2021 ’il quddiem.
[…]
(6)   Id-deċiżjoni ta’ allokazzjoni għandha titħassar jekk wara jkollha tiġi emendata minħabba att legali tal-Unjoni Ewropea u, b’mod partikolari, wara l-istħarriġ previst fl-Artikolu 28b tad-Direttiva 2003/87, jew jekk operatur ta’ inġenji tal-ajru jieqaf mill-attivitajiet tal-avjazzjoni tiegħu. L-Artikoli 48 u 49 tal-[VwVfG] jibqgħu mhux mittiefsa.”
40.
L-Artikolu 30 tat-TEHG, bit-titolu “Implimentazzjoni tal-Obbligu ta’ Ċediment”, jipprovdi:
“[…]
(3) L-operatur jibqa’ obbligat iċedi kull kwota nieqsa mhux iktar tard mill-31 ta’ Jannar tas-sena ta’ wara; jekk l-għadd ta’ emissjonijiet ikun stmat skont il-paragrafu 2, il-kwoti għandhom jiġu ċeduti skont dik l-istima li tkun saret. Jekk l-operatur ma jċedix kwoti nieqsa sa mhux iktar tard mill-31 ta’ Jannar tas-sena ta’ wara, il-kwoti li l-operatur ikun intitolat li jiġu allokati jew maħruġa lilu għandhom jiġu applikati għall-obbligu impost fuqu skont l-ewwel sentenza.”
2. Il-Liġi dwar il-Proċedura Amministrattiva (VwVfG)
41.
L-Artikolu 48 tal-VwVfG, bit-titolu “Irtirar ta’ att amministrattiv illegali”, jipprovdi:
“(1)   Att amministrattiv illegali jista’, ukoll wara li jkun sar mhux appellabbli, jiġi rtirat totalment jew parzjalment b’mod retrospettiv jew prospettiv. Att amministrattiv li jagħti lok għal dritt jew vantaġġ rilevanti fi proċeduri legali jew jikkonferma tali dritt jew vantaġġ (att amministrattiv vantaġġuż) jista’ jiġi rtirat biss bla ħsara għar-restrizzjonijiet tal-paragrafi 2 sa 4.
(2)   Att amministrattiv illegali li jipprovdi għal ħlas fi flus ta’ darba jew kontinwu jew għal benefiċċju materjali diviżibbli, jew li jkun prerekwiżit għal dawn, jista’ ma jkunx irtirat jekk il-benefiċjarju jkun straħ fuq l-eżistenza kontinwa tal-att amministrattiv u d-dipendenza tiegħu jkun jixirqilha protezzjoni skont l-interess pubbliku f’irtirar. Dipendenza ġeneralment ikun jixirqilha protezzjoni meta l-benefiċjarju jkun uża l-kontribuzzjonijiet magħmula jew ikun għamel arranġamenti finanzjarji li huwa ma jkunx jista’ jħassar iktar, jew ikun jista’ jħassar biss billi jbati żvantaġġ li raġonevolment ma jkunx jista’ jintalab minnu. Il-benefiċjarju ma jistax jippretendi dipendenza meta:
1. huwa [jew hija] ikun kiseb l-att amministrattiv bi pretensjonijiet foloz, b’theddid jew b’tixħim;
2. ikun kiseb l-att amministrattiv billi jkun ta informazzjoni li essenzjalment kienet żbaljata jew mhux sħiħa;
3. kien jaf dwar l-illegalità tal-att amministrattiv jew ma kienx jaf dwarha minħabba negliġenza grossolana.
Fil-każijiet imsemmija fit-tielet sentenza, l-att amministrattiv għandu ġeneralment jiġi rtirat b’effett retrospettiv.
(3)   Jekk att amministrattiv illegali mhux kopert mill-paragrafu 2 jiġi rtirat, l-awtorità għandha, jekk issir applikazzjoni, tagħmel tajjeb għall-iżvantaġġ lill-persuna milquta, liema żvantaġġ ikun irriżulta mid-dipendenza tagħha fuq l-eżistenza tal-att sa fejn id-dipendenza tagħha jkun jixirqilha protezzjoni, meqjus l-interess pubbliku. It-tielet sentenza tal-paragrafu 2 għandha tapplika. Madankollu, l-iżvantaġġ f’termini finanzjarji għandu jkun ikkumpensat bl-ammont li ma jkunx iktar mill-interess li l-persuna milquta jkollha li l-att amministrattiv jitkompla. L-iżvantaġġ finanzjarju li jkollu jiġi kkumpensat għandu jiġi ddeterminat mill-awtorità. Talba tkun tista’ ssir biss fi żmien sena, liema perijodu għandu jibda malli l-awtorità tkun għarrfet lill-persuna milquta dwar dan.
(4)   Jekk l-awtorità ssir taf b’fatti li jkunu jiġġustifikaw l-irtirar ta’ att amministrattiv illegali, l-irtirar ikun jista’ jsir biss fi żmien sena mid-data li fiha jkun inkiseb dan it-tagħrif. Dan ma għandux japplika fil-każ tal-punt 1 tat-tielet sentenza tal-paragrafu 2.
(5)   Malli l-att amministrattiv ikun sar mhux appellabbli, id-deċiżjoni dwar irtirar għandha tittieħed mill-awtorità kompetenti skont l-Artikolu 3. Dan għandu japplika wkoll meta l-att amministrattiv li jkollu jiġi rtirat ikun inħareġ minn awtorità oħra.”
42.
L-Artikolu 49 tal-VwVfG, bit-titolu “Revoka ta’ att amministrattiv legali”, jipprovdi:
“(1)   Att amministrattiv legali, mhux vantaġġuż, jista’, ukoll wara li jkun sar mhux appellabbli, jiġi rrevokat totalment jew parzjalment b’effett prospettiv, ħlief meta att amministrattiv ta’ kontenut simili jkollu jinħareġ jew meta ma tkunx permissibbli revoka għal raġunijiet oħra.
(2)   Att amministrattiv legali, vantaġġuż, jista’, ukoll meta jkun sar mhux appellabbli, jiġi rrevokat totalment jew parzjalment b’effett prospettiv biss meta:
1. ir-revoka tkun permessa mil-liġi jew id-dritt għal revoka jkun irriżervat fl-att amministrattiv innifsu;
2. l-att amministrattiv ikun marbut ma’ obbligu li l-benefiċjarju ma kienx konformi miegħu b’mod sħiħ jew ma kienx konformi miegħu fit-terminu stabbilit;
3. l-awtorità jkollha d-dritt, b’riżultat ta’ bidla fiċ-ċirkustanzi sussegwenti, li ma toħroġx l-att amministrattiv u jekk in-nuqqas ta’ revoka tiegħu jkun kontra l-interess pubbliku;
4. l-awtorità jkollha d-dritt, bħala riżultat ta’ emenda għal dispożizzjoni legali, li ma toħroġx l-att amministrattiv jekk il-benefiċjarju ma jkunx ħa l-benefiċċju jew ma jkun irċieva ebda benefiċċju li jkun ġie mill-att amministrattiv u meta n-nuqqas ta’ revoka jkun kontra l-interess pubbliku;
5. sabiex ma titħalliex issir jew titneħħa ħsara għall-ġid komuni. L-Artikolu 48(4) għandu japplika mutatis mutandis.
(3)   Att amministrattiv legali li jipprovdi għal ħlas fi flus ta’ darba jew kontinwu jew għal benefiċċju materjali diviżibbli għal għan partikolari, jew li jkun prerekwiżit għal dawn, jista’ jiġi rrevokat ukoll wara tali żmien minħabba li jkun sar mhux appellabbli, totalment jew parzjalment u b’effett retrospettiv,
1. jekk, ladarba li dan il-ħlas ikun sar, huwa ma jintużax, jew ma jintużax mingħajr dewmien bla bżonn jew għal għan li ma kienx maħsub għalih fl-att amministrattiv;
2. jekk l-att amministrattiv kien jinkludi obbligu li l-benefiċjarju jonqos milli jħares jew ma jħarisx fil-perijodu stipulat. L-Artikolu 48(4) għandu japplika mutatis mutandis.
(4)   L-att amministrattiv revokat isir null u bla effett bid-dħul fis-seħħ tar-revoka, ħlief meta l-awtorità tiffissa xi data oħra.
(5)   Ladarba l-att amministrattiv ikun sar mhux appellabbli, deċiżjonijiet dwar revoka għandhom jittieħdu mill-awtorità kompetenti skont l-Artikolu 3. Dan għandu japplika wkoll meta l-att amministrattiv li jkollu jiġi rrevokat ikun inħareġ minn awtorità oħra.
(6)   Jekk att amministrattiv vantaġġuż jiġi rrevokat f’każijiet koperti mill-punti 3 sa 5 tal-paragrafu 2, l-awtorità għandha, jekk issir applikazzjoni, tagħmel tajjeb għall-iżvantaġġ lill-persuna milquta li jkun ġie mid-dipendenza tagħha fuq l-eżistenza kontinwa tal-att sa fejn id-dipendenza tagħha jkun jixirqilha protezzjoni. It-tielet sal-ħames sentenza tal-Artikolu 48(3) għandhom japplikaw skont kif ikun jixraq. Tilwim dwar kumpens għandu jiġi deċiż mill-qrati ordinarji.”
III. It-tilwima fil-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
43.
Air Berlin kienet operatriċi kummerċjali ta’ inġenji tal-ajru sat-tieni nofs tal-2017 u matul dan il-perijodu hija kienet suġġetta għall-obbligi tas-sistema ta’ skambju ta’ kwoti ta’ emissjonijiet tal-Unjoni (iktar ’il quddiem “Obbligi SSK tal-Unjoni”). B’deċiżjoni tat-12 ta’ Diċembru 2011, l-Awtorità ta’ Skambju allokat b’kollox 28759739 kwota għall-avjazzjoni lil Air Berlin għall-perijodi ta’ allokazzjoni 2012 u 2013‑2020. Total ta’ 3174922 kwota għall-avjazzjoni kull sena kienu allokati għas-snin 2013‑2020. B’deċiżjoni tal-15 ta’ Jannar 2015, l-Awtorità ta’ Skambju rtirat parzjalment id-deċiżjoni ta’ allokazzjoni tat-12 ta’ Diċembru 2011 u ffissat l-allokazzjoni għal 18779668 kwota għall-avjazzjoni. L-irtirar seħħ minħabba l-moratorium li kien iddaħħal bir-Regolament (UE) Nru 421/2014 (
8
) dwar l-inklużjoni tat-titjiriet internazzjonali msemmija f’dak ir-regolament fl-obbligu ta’ skambju ta’ emissjonijiet għas-snin 2013‑2016. Dik id-deċiżjoni ta’ rtirar kienet deskritta bħala finali.
44.
Fil-15 ta’ Awwissu 2017, Air Berlin ippreżentat talba sabiex jinfetħu proċeduri ta’ insolvenza b’rabta mal-assi tagħha. Il-qorti ta’ insolvenza kompetenti ordnat awtoamministrazzjoni preliminari (“vorläufige Eigenverwaltung”) ta’ Air Berlin. Fit-28 ta’ Ottubru 2017, Air Berlin waqfet uffiċjalment topera titjiriet. Il-kawża prinċipali ta’ insolvenza nfetħet b’digriet tal-qorti ta’ insolvenza tal-1 ta’ Novembru 2017. ET (iktar ’il quddiem ir-“rikorrent”) inħatar amministratur tal-insolvenza fis-16 ta’ Jannar 2018.
45.
Fit-28 ta’ Frar 2018, l-Awtorità ta’ Skambju tat deċiżjoni b’sitt punti lir-rikorrent fil-kwalità tiegħu ta’ amministratur tal-insolvenza. Fil-punt 1, l-Awtorità ta’ Skambju rtirat parzjalment, minħabba illegalità, id-deċiżjoni tat-12 ta’ Diċembru 2011, kif emendata bid-deċiżjoni ta’ rtirar parzjali tal-15 ta’ Jannar 2015, u aġġustat l-allokazzjoni għas-snin 2013‑2020 għal 12159960 kwota. Fil-punt 2, l-Awtorità ta’ Skambju rtirat parzjalment l-allokazzjoni għall-perijodu ta’ allokazzjoni 2013‑2020 sa fejn din kienet qabżet 7599975 kwota tal-avjazzjoni, wara li naqqset il-kwoti għall-avjazzjoni allokati għall-perijodu ta’ allokazzjoni 2012. L-Awtorità ta’ Skambju qalet li l-allokazzjoni aġġustata għas-snin 2013‑2017 kienet diġà nħarġet kollha, u indikat li ma kienx ser ikun hemm allokazzjoni għas-snin 2018‑2020. L-Awtorità ta’ Skambju ordnat l-eżekuzzjoni minnufih tal-irtirar parzjali minħabba illegalità kif indikat fil-punti 1 u 2 bħala miżura ta’ prekawzjoni (punt 3). Barra minn dan, l-istatus tal-kont fir-Reġistru tal-Unjoni nbidel għal dak ta’ “eskluż”, b’effett immedjat (punti 4 u 5), u r-revoka tal-irtirar u r-revoka tal-istatus tal-kont għal dak ta’ “kont eskluż” ġew irriżervati (punt 6).
46.
L-Awtorità ta’ Skambju qalet li l-irtirar skont il-punt 1 tad-deċiżjoni tat-28 ta’ Frar 2018 kien ibbażat fuq ir-Regolament (UE) 2017/2392 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-13 ta’ Diċembru 2017 li jemenda d-Direttiva 2003/87 biex jitkomplew il-limitazzjonijiet attwali tal-kamp ta’ applikazzjoni fl-attivitajiet tal-avjazzjoni u ssir il-preparazzjoni biex tiġi implimentata miżura globali bbażata fuq is-suq mill-2021 (
9
) u b’hekk ħalliet jibqa’ jkun hemm għas-snin 2017‑2020 l-esklużjoni ta’ ċerti titjiriet internazzjonali mill-obbligi SSK tal-Unjoni (
10
). L-irtirar imsemmi fil-punt 2 inqala’ minħabba l-fatt li, skont id-dikjarazzjonijiet tagħha stess, Air Berlin waqfet topera titjiriet fit-28 ta’ Ottubru 2017 wara li kienu nbdew proċeduri ta’ insolvenza (
11
).
47.
L-oppożizzjoni magħmula mir-rikorrent kontra d-deċiżjoni tat-28 ta’ Frar 2018 ġiet miċħuda mill-Awtorità ta’ Skambju b’deċiżjoni tad-19 ta’ Ġunju 2018. L-Awtorità ta’ Skambju qieset li r-rikorrent ma setax jistrieħ fuq il-prinċipju ta’ aspettattivi leġittimi minħabba li, skont l-Artikolu 10(5) tar-Regolament Nru 389/2013, kwoti għall-avjazzjoni ma kellhomx jingħataw jekk l-operatur ta’ inġenji tal-ajru inkwistjoni ma jkunx għadu jopera titjiriet suġġetti għall-obbligi SSK tal-Unjoni. Barra minn dan, hija qieset li r-raba’ sentenza tal-premessa 20 tad-Direttiva 2008/101 ma kellhiex tittieħed inkunsiderazzjoni minħabba li l-kontenut tagħha ma huwiex rifless fid-dispożizzjonijiet sostantivi tal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni u ma ġietx implimentata mil-leġiżlatur tal-Unjoni.
48.
Fit-23 ta’ Lulju 2018, ir-rikorrent applika għall-għajnuna legali sabiex jappella minn partijiet tad-deċiżjoni tal-Awtorità ta’ Skambju. B’digriet tas-16 ta’ Diċembru 2019, l-Oberverwaltungsgericht Berlin-Brandenburg (il-Qorti Amministrattiva Superjuri ta’ Berlin-Brandenburg, il-Ġermanja) tat għajnuna legali lir-rikorrent għall-proċeduri fl-ewwel istanza. F’dak id-digriet il-qorti nazzjonali inkwistjoni ddeċidiet, essenzjalment, li kemm l-għan kif ukoll l-iskema tad-Direttiva 2008/101 jissuġġerixxu li l-waqfien ta’ attivitajiet ta’ inġenji tal-ajru ma jiġġustifikax l-irtirar tad-deċiżjoni dwar allokazzjoni. Tali riżultat – li jidher ukoll li ma huwiex konvinċenti għal dik il-qorti – huwa sostnut l-iktar mill-fatt li ma huwiex possibbli jkunu allokati kwoti għall-avjazzjoni lil dawk li jidħlu l-ewwel darba fis-suq skont l-Artikolu 3(f)(1) tad-Direttiva 2003/87 jekk attività ġdida jew miżjuda ta’ avjazzjoni tkun parzjalment jew totalment kontinwazzjoni ta’ attività tal-avjazzjoni li qabel kienet issir minn operatur ieħor ta’ inġenji tal-ajru. Il-possibbiltà limitata ħafna li jkunu allokati kwoti mir-riżerva għal operaturi ġodda ta’ inġenji tal-ajru għandha tirriżulta fi tnaqqis sinjifikattiv tal-għadd totali ta’ kwoti disponibbli jekk l-allokazzjoni jkollha fl-istess waqt tiġi rtirata meta jitwaqqfu attivitajiet tal-avjazzjoni.
49.
Il-qorti tar-rinviju, għaldaqstant, għandha dubju dwar jekk dan huwiex kompatibbli mal-intenzjoni tal-leġiżlatur tal-Unjoni, minħabba li oriġinarjament kien maħsub li jkunu allokati 100 % tal-emissjonijiet storiċi mis-settur tal-avjazzjoni u li dan l-għadd kien finalment tnaqqas għal 97 % u 95 % rispettivament (Artikolu 3c(1) u (2) tad-Direttiva 2003/87). L-Oberverwaltungsgericht Berlin-Brandenburg (il-Qorti Amministrattiva Superjuri ta’ Berlin-Brandenburg) iżżid tgħid li l-leġiżlatur tal-Unjoni, li fl-Artikolu 10a(19) u (20) tad-Direttiva 2009/29/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ April 2009 li temenda d-Direttiva 2003/87 għat-titjib u l-estensjoni tal-iskema Komunitarja għall-iskambju ta’ kwoti ta’ emissjonijiet ta’ gassijiet serra (
12
), kien diġà ħareġ regoli speċifiċi dwar l-allokazzjoni ta’ kwoti għal installazzjonijiet stazzjonarji f’każijiet ta’ waqfien jew tnaqqis sinjifikattiv ta’ attivitajiet, kien emenda r-regola tal-Artikolu 10a(20) meta d-Direttiva 2003/87 kienet emendata mid-Direttiva 2018/410, mingħajr ma kien ħa l-opportunità jirregola l-proċedura f’każ ta’ waqfien parzjali jew totali ta’ attivitajiet ta’ operatur ta’ inġenji tal-ajru.
50.
B’deċiżjoni tas-26 ta’ April 2019, indirizzata lir-rikorrent, l-Awtorità ta’ Skambju sabet li mit-30 ta’ April 2018 ir-rikorrent kien bagħat lura total ta’ 795754 kwota inqas mill-għad li kien dovut u, għaldaqstant, kien jeħtieġlu jħallas l-ammont ta’ EUR 82806161. L-Awtorità ta’ Skambju għadha ma ddeċidietx dwar l-ilment ippreżentat kontra din id-deċiżjoni.
51.
Fl-appell tiegħu tat-2 ta’ Jannar 2020 quddiem il-qorti tar-rinviju, ir-rikorrent jissottometti li l-irtirar parzjali ta’ kwoti fil-punt 2 tad-deċiżjoni tal-Awtorità ta’ Skambju tat-28 ta’ Frar 2018 ma għandux bażi legali. Dan ma setax ikun ibbażat fuq l-Artikoli 48 u 49 tal-VwVfG (irtirar ta’ att amministrattiv illegali jew revoka ta’ att amministrattiv legali) minħabba li la l-Artikolu 11 tat-TEHG u lanqas id-dispożizzjonijiet l-oħra tat-TEHG ma għandhom dispożizzjoni sabiex tiġi rtirata deċiżjoni li talloka kwoti lil operatur ta’ inġenji tal-ajru ladarba d-deċiżjoni tkun ġiet adottata. L-intenzjoni tal-leġiżlatur tal-Unjoni kienet ukoll tmur kontra l-irtirar tal-allokazzjoni minħabba li l-premessa 20 tad-Direttiva 2008/101 b’mod inekwivoku kienet tgħid li d-dritt għal allokazzjoni kien jibqa’ jeżisti. Dan ukoll kien xieraq, minħabba li l-kwantità totali ta’ kwoti ta’ emissjonijiet allokati tibqa’ ma tinbidilx.
52.
F’kull każ, Air Berlin kellha aspettattivi leġittimi li d-deċiżjoni ta’ allokazzjoni kienet ser tibqa’ sseħħ u kienet diġà biegħet il-maġġoranza tal-kwoti għall-avjazzjoni maħruġa għaliha fl-2017, fir-rebbiegħa/is-sajf tal-2017. Dan kien sar għax kienet qiegħda tistenna u tistrieħ fuq il-kwoti ta’ emissjonijiet li kellhom jinħarġu fis-snin ta’ wara tal-perijodu ta’ skambju ta’ kwoti ta’ emissjonijiet. L-insolvenza ma setgħatx tkun prevista meta nbiegħu l-kwoti għall-avjazzjoni maħruġa fl-2017.
53.
Għaldaqstant, skont l-informazzjoni disponibbli lir-rikorrent bħalissa, Air Berlin ma ngħatatx finanzjament fil-11 ta’ Awwissu 2017. Ma kienx mistenni li din il-faċilità ta’ kreditu addizzjonali ma tingħatax u, għalhekk, dan wassal għall-insolvenza ta’ Air Berlin. Anki jekk l-insolvenza kienet diġà mistennija fiż-żmien tal-bejgħ, l-aspettattivi leġittimi ta’ Air Berlin kien ikun jixirqilhom protezzjoni.
54.
L-inġenji tal-ajru kollha tal-flotta ta’ Air Berlin kienu jinkrew mingħand bosta konċedenti. Matul il-proċeduri provviżorji ta’ insolvenza u wkoll wara li kienu nfetħu l-proċeduri ta’ insolvenza, is-slots allokati lil Air Berlin kienu nbiegħu lil linji tal-ajru oħra b’rabta mal-bejgħ tal-assi. Ir-rikorrent ma kienx jaf jekk dawn l-impriżi kinux fil-fatt użaw is-slots li kienu ngħatawlhom bl-istess mod bħalma kienet ingħatat Air Berlin jew jekk kinux jaqdu rotot oħra. Is-slots mibjugħa kienu għal titjiriet qosra u medji.
55.
Ir-rikorrent iqis li l-kontinwazzjoni ta’ attivitajiet tal-avjazzjoni skont it-tifsira tal-Artikolu 3f(1) tad-Direttiva 2003/87 ma hijiex rilevanti għall-kwistjoni tal-kontinwazzjoni tal-allokazzjoni għal operaturi ta’ inġenji tal-ajru. Barra minn hekk, il-kwistjoni ta’ meta jkun hemm kontinwazzjoni ta’ attività tal-avjazzjoni skont it-tifsira tad-dispożizzjoni diġà msemmija għadha ma ġietx iċċarata fil-ġurisprudenza.
56.
Barra minn dan, ir-rikorrent iqis li l-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tal-paragrafu 49(2)(3) tal-VwVfG ma humiex issodisfatti. Huwa ma jistax jifhem għaliex l-interess pubbliku fit-tħaddim tas-SSK tal-Unjoni ikun f’perikolu jekk id-deċiżjoni ta’ allokazzjoni ma kellhiex titħassar u għaliex Air Berlin tkun qiegħda tingħata vantaġġ mhux ġust bi ħsara għal parteċipanti oħra fis-suq. Ma kienx hemm theddida ta’ distorsjoni minħabba li Air Berlin ma kinitx għadha tikkompeti fis-suq.
57.
Il-konvenuta targumenta li l-Artikoli 48 u 49 tal-VwVfG jikkostitwixxu bażi biżżejjed għall-irtirar tal-allokazzjoni għas-snin 2018‑2020. L-allokazzjoni oriġinarjament kienet saret għas-snin 2013‑2020 abbażi li Air Berlin kienet ser twettaq l-attivitajiet tagħha ta’ avjazzjoni suġġetta għall-obbligu SSK tal-Unjoni sal-2020. Mill-mument li fih hija waqqfet definittivament operazzjonijiet ta’ titjir, Air Berlin ma baqgħetx suġġetta għas-SSK tal-Unjoni u, għalhekk, ma kinitx iktar taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tat-TEHG. L-istatus ta’ Air Berlin bħala operatriċi ta’ inġenji tal-ajru ma baqax jeżisti iktar malli hija skaditilha l-liċenzja sabiex topera. Skont it-TEHG, ma jkunx hemm dritt għal allokazzjoni jekk dan ma jkunx marbut mal-obbligi SSK tal-Unjoni. Dan ma kienx prekluż mid-dritt tal-Unjoni. Fis-sentenza tagħha tat-28 ta’ Frar 2018, Trinseo Deutschland (C‑577/16, EU:C:2018:127), il-Qorti tal-Ġustizzja qalet espressament li installazzjoni tkun taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-iskema ta’ skambju ta’ kwoti ta’ emissjonijiet ta’ gassijiet serra biss jekk hija tiġġenera direttament emissjonijiet CO2. Skont dik is-sentenza, huma biss l-installazzjonijiet li l-attivitajiet tagħhom ikunu, skont l-Artikolu 2(1) tad-Direttiva 2003/87, jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tas-SSK tal-Unjoni li jkunu eliġibbli għall-allokazzjoni ta’ tali kwoti bla ħlas. Dawn id-dikjarazzjonijiet japplikaw mutatis mutandis għal attivitajiet tal-avjazzjoni.
58.
L-Artikolu 10(5) tar-Regolament Nru 389/2013, għalhekk, jipprovdi li l-kont ta’ operatur ta’ inġenji tal-ajru li ma jkunx għadu jopera titjiriet koperti mis-SSK tal-Unjoni għandu jinġieb għal “status eskluż”. Skont l-Artikolu 10(6) tar-Regolament Nru 389/2013, ebda proċess ma jista’ jinbeda minn tali kont, għajr għall-perijodu li matulu l-istatus tal-kont ma kienx għadu ġie indikat bħala eskluż. L-Artikolu 56(1) tar-Regolament Nru 389/2013 jipprovdi li l-amministratur nazzjonali għandu jindika għal kull operatur ta’ inġenji tal-ajru u għal kull sena jekk l-operatur ta’ inġenji tal-ajru għandux jirċievi jew le allokazzjoni għal dik is-sena fit-tabella ta’ allokazzjonijiet għall-avjazzjoni nazzjonali. L-inklużjoni ta’ dawk id-dispożizzjonijiet fir-Regolament Nru 389/2013 turi li l-irtirar tad-deċiżjonijiet dwar allokazzjoni ċertament kien legali.
59.
Il-premessa 20 tad-Direttiva 2008/101 tikkunfliġġi mas-SSK tal-Unjoni. Din il-premessa kienet abbozzata qabel l-adozzjoni tar-Regolament Nru 389/2013 – li b’mod ċar kien jikkunfliġġi magħha – u din il-premessa ma ttennietx fir-Regolament Nru 421/2014 u fir-Regolament 2017/2392, li bihom id-Direttiva 2003/87 ġiet emendata fir-rigward tal-avjazzjoni.
60.
Barra minn hekk, ir-rikorrent ma jistax jinvoka aspettattiva leġittima li jixirqilha protezzjoni. La r-regoli dwar allokazzjonijiet u lanqas l-imġiba tal-konvenuta ma jipprovdu bażi għal tali preżunzjoni. L-irtirar kien ukoll fl-interess pubbliku. Il-prinċipju tal-liġi dwar skambju ta’ emissjonijiet jiġi mhedded jekk il-kwoti kellhom jitqiegħdu fis-suq. Dan joħloq distorsjoni tal-prezz tas-suq.
61.
Skont il-konvenuta, iż-żamma tal-allokazzjoni wara li jkunu twaqqfu attivitajiet tal-avjazzjoni tkun inkompatibbli mal-projbizzjoni ta’ għajnuna mill-Istat skont l-Artikolu 107 TFUE, mal-prinċipju ta’ ekonomija ta’ suq miftuħ b’kompetizzjoni ħielsa skont l-Artikolu 119(1) TFUE, mad-dritt għall-proprjetà skont l-Artikolu 17 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”) u mal-prinċipju ta’ ugwaljanza skont l-Artikolu 20 tal-Karta.
62.
Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet premessi, il-Verwaltungsgericht Berlin (il-Qorti Amministrattiva, Berlin) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u tagħmel id-domandi li ġejjin lill-Qorti tal-Ġustizzja għal deċiżjoni preliminari:
“(1)
Id-Direttiva [2003/87] u d-Direttiva [2008/101], fid-dawl tal-premessa 20 tad-Direttiva 2008/101, għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu l-annullament tal-allokazzjoni bla ħlas ta’ kwoti għall-avjazzjoni lil operatur tal-ajruplani għas-snin 2018 sa 2020 meta l-kwoti għas-snin 2013 sa 2020 kienu diġà ġew allokati u l-operatur tal-ajruplani waqqaf l-attivitajiet tiegħu fl-2017 minħabba insolvenza?
L-Artikolu 3f(1) tad-Direttiva 2003/87 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-annullament tad-deċiżjoni ta’ allokazzjoni wara l-waqfien tal-attivitajiet tal-avjazzjoni minħabba insolvenza jiddependi fuq jekk it-trasportaturi bl-ajru oħra jibqgħux iwettqu attivitajiet tal-avjazzjoni? L-Artikolu 3f(1) tad-Direttiva [2003/87] għandu jiġi interpretat fis-sens li l-attivitajiet tal-avjazzjoni jitkomplew jekk id-drittijiet ta’ nżul fl-hekk imsejħa ajruporti kkoordinati (slots) ikunu ġew parzjalment mibjugħa (għall-attivitajiet fuq medda qasira u medja tal-linja tal-ajru insolventi) lil tliet operaturi oħra tat-trasport bl-ajru?
(2)
Fil-każ ta’ risposta fl-affermattiv għall-ewwel domanda:
Id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 10(5), tal-Artikolu 29, tal-Artikolu 55(1)(a) u (3) kif ukoll tal-Artikolu 56 tar-Regolament [Nru 389/2013] huma kompatibbli mad-Direttivi [2003/87] u [2008/101] u validi, sa fejn dawn jipprekludu li l-allokazzjoni bla ħlas ta’ kwoti għall-avjazzjoni, li għadhom ma nħarġux, jinħarġu fil-każ li l-operatur tal-ajruplani jwaqqaf l-attivitajiet tiegħu minħabba insolvenza?
(3)
Fil-każ ta’ risposta fin-negattiv għall-ewwel domanda:
Id-Direttivi 2003/87 u 2008/101 għandhom jiġu interpretati fis-sens li huwa obbligatorju, skont id-dritt tal-Unjoni, li tiġi annullata d-deċiżjoni relatata mal-allokazzjoni bla ħlas ta’ kwoti għall-avjazzjoni?
(4)
Fil-każ ta’ risposta fl-affermattiv għall-ewwel domanda u ta’ risposta fin-negattiv għat-tielet domanda:
L-Artikoli 3c(3a), 28a(1) u (2) u 28b(2) tad-Direttiva [2003/87], kif emendata bid-Direttiva [2018/410], għandhom jiġu interpretati fis-sens li t-tielet perijodu ta’ skambju għall-operaturi tal-ajruplani ma jintemmx fl-aħħar tal-2020 iżda biss fl-2023?
(5)
Fil-każ ta’ risposta fin-negattiv għar-raba’ domanda:
Talbiet għal allokazzjoni addizzjonali ta’ kwoti ta’ emissjoni bla ħlas għall-operaturi tal-ajruplani għat-tielet perijodu ta’ skambju jistgħu jintlaqgħu wara t-tmiem tat-tielet perjodu ta’ skambju permezz ta’ allokazzjonijiet mir-raba’ perijodu ta’ skambju, fil-każ li l-eżistenza ta’ din it-talba għall-allokazzjoni tkun biss stabbilita minn qorti wara l-iskadenza tat-tielet perijodu ta’ skambju, jew it-talbiet ta’ allokazzjoni li jkunu għadhom ma ntlaqgħux jiskadu mat-tmiem tat-tielet perijodu ta’ skambju?”
IV. Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
63.
Osservazzjonijiet bil-miktub ġew sottomessi mir-rikorrent, mill-konvenuta, mill-Gvern Ġermaniż u mill-Kummissjoni Ewropea.
64.
Għadd ta’ mistoqsijiet li għandhom jingħataw risposta bil-miktub u għadd ta’ mistoqsijiet li għandhom jingħataw risposta bil-fomm fis-seduta kienu indirizzati lill-partijiet u lil persuni interessati msemmija fl-Artikolu 23 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea. Risposti għall-mistoqsijiet bil-miktub ġew sottomessi mir-rikorrent, mill-konvenuta, mill-Gvern Ġermaniż u mill-Kummissjoni. Huma għamlu wkoll osservazzjonijiet bil-fomm fis-seduta tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-10 ta’ Ġunju 2021.
V. Evalwazzjoni
A.
Fuq l-ewwel domanda
1. Fuq l-ewwel parti
65.
Permezz tal-ewwel parti tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk id-Direttiva 2003/87, kif emendata, tipprekludix l-irtirar (
13
) tal-allokazzjoni bla ħlas ta’ kwoti għall-avjazzjoni lil operatur ta’ inġenji tal-ajru għas-snin 2018‑2020 jekk l-allokazzjoni għas-snin 2013‑2020 tkun saret u l-operatur ta’ inġenji tal-ajru jkun waqaf mill-attivitajiet tal-avjazzjoni tiegħu fl-2017 minħabba insolvenza. F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, b’mod partikolari, dwar x’piż għandu jingħata lir-raba’ sentenza tal-premessa 20 tad-Direttiva 2008/101 li tipprovdi, inter alia, li “[l]-operaturi tal-inġenji tal-ajru li jieqfu mill-operat għandhom jibqgħu jiġu allokati kwoti sa tmiem il-perijodu li għalih kienu diġà ġew allokati l-kwoti bla ħlas.”
a) Osservazzjonijiet preliminari
66.
Il-kwoti inkwistjoni msemmija fl-ewwel domanda huma relatati mal-perijodu ta’ skambju li beda fl-1 ta’ Jannar 2013 u ntemm fil-31 ta’ Diċembru 2020. Minħabba li ddaħħlu attivitajiet tal-avjazzjoni fid-Direttiva 2003/87 bid-Direttiva 2008/101, operaturi ta’ inġenji tal-ajru huma suġġetti, bħala prinċipju, għas-SSK tal-Unjoni u, skont l-Artikolu 12(2a) tad-Direttiva 2003/87, huma għandhom iċedu kull sena għadd ta’ kwoti daqs l-emissjonijiet kollha tagħhom matul is-sena kalendarja preċedenti minn attivitajiet tal-avjazzjoni elenkati fl-Anness I ta’ dik id-direttiva (
14
).
67.
Skont il-proċedura stabbilita fl-Artikolu 3e tad-Direttiva 2003/87 li tikkonċerna kemm l-allokazzjoni kif ukoll il-ħruġ ta’ kwoti lil operaturi ta’ inġenji tal-ajru, operaturi ta’ inġenji tal-ajru jistgħu japplikaw (
15
) għal allokazzjoni ta’ kwoti li jkollhom jingħataw bla ħlas, inter alia, għall-perijodu ta’ skambju li beda fl-1 ta’ Jannar 2013 (
16
). Skont l-Artikolu 3e(4)(a) tad-Direttiva 2003/87 l-allokazzjoni totali ta’ kwoti bla ħlas għal, inter alia, il-perijodu 2013‑2020, hija kkalkolata mill-Istat Membru amministrattiv għal kull operatur ta’ inġenji tal-ajru skont il-metodoloġija stabbilita hemmhekk (
17
).
68.
Barra minn hekk, skont l-Artikolu 3e(4)(b) ta’ dik id-direttiva, l-allokazzjoni
annwali ta’ kwoti lil operatur ta’ inġenji tal-ajru tiġi stabbilita mill-Istat Membru amministrattiv billi dan jiddividi l-allokazzjoni totali tiegħu għal, inter alia, l-2013‑2020 “bin-numru ta’ snin matul il-perijodu li fiha dak l-operatur tal-inġenji tal-ajru qed iwettaq attività tal-avjazzjoni elenkata fl-Anness I”. (
18
)
69.
Huwa ċar mill-Artikolu 3e(4) tad-Direttiva 2003/87 li l-allokazzjoni totali u l-allokazzjoni annwali ta’ kwoti lil kull operatur ta’ inġenji tal-ajru jiġu stabbiliti fil-bidu ta’ kull perijodu ta’ skambju, jiġifieri, fi żmien tliet xhur mid-data li fiha l-Kummissjoni tadotta deċiżjoni skont l-Artikolu 3e(3) ta’ din id-direttiva li tistabbilixxi, inter alia, il-kwantità totali ta’ kwoti li jkollhom jiġu allokati matul il-perijodu ta’ skambju.
70.
Għall-kuntrarju, l-Artikolu 3e(5) tad-Direttiva 2003/87 jipprovdi li kwoti allokati skont l-Artikolu 3e ta’ din id-direttiva u wkoll skont l-Artikolu 3f tagħha, li jistabbilixxi riżerva speċjali għal ċerti operaturi ta’ inġenji tal-ajru, jinħarġu kull sena fit-28 ta’ Frar.
71.
Id-Direttiva 2003/87 ma tirregolax speċifikament il-mod li bih għandhom ikunu ttrattati l-allokazzjoni bla ħlas ta’ kwoti meta operatur ta’ inġenji tal-ajru li lilu jkunu ġew allokati jwaqqaf l-attività tiegħu. Dan jikkuntrasta ħafna mal-Artikolu 10(a)(19) tad-Direttiva 2003/87 li ddaħħal bid-Direttiva 2009/29. (
19
) Dan jipprovdi li, sa fejn jirrigwarda installazzjonijiet stazzjonarji, “[l]-ebda allokazzjoni gratis m’għandha tingħata lil istallazzjoni li waqqfet l-operazzjonijiet tagħha”. (
20
)
b) Argumenti
72.
Ir-rikorrent iqis li din id-differenza fit-trattament hija r-riżultat ta’ għażla intenzjonata tal-leġiżlatur tal-Unjoni, kif jidher mir-raba’ sentenza tal-premessa 20 tad-Direttiva 2008/101. Skont ir-rikorrent, huwa ċar mill-proċedura leġiżlattiva li wasslet għall-inklużjoni tas-settur tal-avjazzjoni fid-Direttiva 2003/87 li kienet saret “għażla intenzjonata” li skontha applikanti ġodda għandhom, bħala prinċipju, jiksbu l-kwoti ta’ emissjonijiet meħtieġa bi ħlas ta’ tariffa, f’bejgħ bis-subbasta jew fis-suq, u fil-każ li attività titwaqqaf, il-kwoti li jkunu diġà ġew allokati jissoktaw jinħarġu sa tmiem il-perijodu ta’ skambju. Altrimenti, l-irtirar ta’ tali kwoti jwassal għal tnaqqis artifiċjali fil-kwantità totali ta’ kwoti u jħarbat il-bilanċ mixtieq mil-leġiżlatur, kif jingħad fil-premessa 5 tad-Direttiva 2003/87, bejn il-protezzjoni tal-klima u kunsiderazzjonijiet ekonomiċi. L-Artikolu 3c(2) tad-Direttiva 2003/87, għalhekk, jipprovdi, essenzjalment, li għall-perijodu ta’ skambju li beda fl-1 ta’ Jannar 2013, il-kwantità totali ta’ kwoti li għandhom ikunu allokati tkun ta’ 95 % ta’ emissjonijiet mill-avjazzjoni storiċi (
21
). Skont ir-rikorrent, il-waqfien ta’ attivitajiet tal-avjazzjoni mhux bilfors ifisser li l-volum korrispondenti ta’ traffiku jgħib mis-suq. Operaturi oħra xorta waħda jistgħu jżidu s-sehem tagħhom fis-suq u ħafna mir-rotot imħaddma mill-operatur li jkun falla jitħaddmu minn operaturi oħra fil-ġejjieni.
73.
Ir-rikorrent iqis li minħabba li wara li kien skada l-perijodu msemmi fl-Artikolu 3f(2) tad-Direttiva 2003/87 – it-30 ta’ Ġunju 2015 – ma huwiex possibbli ssir applikazzjoni għal allokazzjoni bla ħlas ta’ kwoti mir-riżerva speċjali, operaturi jkollhom jiksbu kwoti mis-suq. Huwa, għalhekk, konsistenti li jibqa’ jkun hemm l-allokazzjoni ta’ kwoti lil operatur li jkun waqaf jagħmel attivitajiet tal-avjazzjoni. Ir-rikorrent iqis ukoll li l-kontinwazzjoni tal-allokazzjoni ma tiddependix minn jekk operatur ieħor ikomplix l-attività tal-avjazzjoni, fis-sens tal-Artikolu 3f(1)(b) tad-Direttiva 2003/87, minħabba li “kontinwazzjoni” ta’ attività tal-avjazzjoni hija biss rilevanti għal esklużjoni mir-riżerva speċjali, li ma hijiex il-kwistjoni f’dan il-każ. Skont ir-rikorrent, l-Artikolu 3f(1)(b) tad-Direttiva 2003/87 ma jirregolax x’jiġri lill-kwota jekk attività titwaqqaf, iżda jassumi li, ġeneralment, il-kwoti ta’ operaturi ta’ inġenji tal-ajru li jwaqqfu l-attivitajiet tagħhom jinżammu. Barra minn dan, ma ssir ebda distinzjoni fil-premessa 20 dwar jekk l-attività titkompliex jew le minn impriża oħra.
74.
Għall-kuntrarju, il-Gvern Ġermaniż iqis li la d-Direttiva 2003/87 u lanqas id-Direttiva 2008/101 ma jipprekludu li jkunu rtirati l-kwoti għal attività ta’ inġenji tal-ajru jekk l-operatur ta’ inġenji tal-ajru jisfa insolventi. Dwar dan huwa jistrieħ, inter alia, fuq l-Artikolu 2(1) tad-Direttiva 2003/87, flimkien mal-Anness I ta’ din id-direttiva u mal-Artikoli 3(o) u l-Artikolu 3(f) tagħha. Il-Gvern Ġermaniż iqis li l-bejgħ mir-rikorrenti tal-kwoti inkwistjoni jkun ta’ ġid għall-kredituri ta’ Air Berlin pjuttost milli jsostni l-għan tad-Direttiva 2003/87 li huwa li jkun protett l-ambjent. Huwa josserva b’mod partikolari li l-għadd ta’ kwoti maħruġa lil Air Berlin kien jirrappreżenta madwar 30 % tal-kwoti totali maħruġa mill-Awtorità ta’ Skambju fl-2017. Jekk tali kwoti kellhom jinħarġu għall-perijodu 2018‑2020 dan kien ikun id-doppju tal-għadd ta’ kwoti rkantati li, skont l-Artikolu 3d(2) tad-Direttiva 2003/87, jikkostitwixxi 15 % tal-kwota tal-avjazzjoni.
75.
Il-Gvern Ġermaniż iqis li minħabba li ma hemmx dispożizzjoni bħall-Artikolu 10a(19) tad-Direttiva 2003/87 relatata ma’ installazzjonijiet stazzjonarji għall-avjazzjoni, l-Istati Membri, skont il-prinċipju ta’ awtonomija proċedurali, jistgħu jipprovdu għal regoli dwar ir-revoka jew l-irtirar ta’ kwoti jekk operatur ta’ inġenji tal-ajru jwaqqaf l-attivitajiet tiegħu. Dan il-gvern isostni li d-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 389/2013, b’mod partikolari l-Artikolu 10(3), (5) u (6), l-Artikolu 29, l-Artikolu 55(1)(a) u l-Artikolu 56(2) u (3), jikkonfermaw li l-waqfien ta’ attività tal-avjazzjoni jġib miegħu t-telf tad-dritt għal allokazzjoni u d-dritt ta’ aċċess għal kwoti f’kont.
76.
Il-Kummissjoni tqis li fl-assenza ta’ regoli tal-Unjoni dwar il-materja, skont ġurisprudenza stabbilita, ikun għas-sistema legali domestika ta’ kull Stat Membru li tiddetermina r-rekwiżiti applikabbli skont il-prinċipju ta’ awtonomija proċedurali sakemm, madankollu, dawk ir-rekwiżiti ma jkunux inqas favorevoli minn dawk li jirregolaw sitwazzjonijiet domestiċi simili (il-prinċipju ta’ ekwivalenza) u sakemm dawn ma jagħmlux impossibbli fil-prattika jew mill-iktar diffiċli l-eżerċizzju ta’ drittijiet mogħtija mill-ordinament ġuridiku tal-Unjoni (il-prinċipju ta’ effettività) (
22
). Il-Kummissjoni tosserva li jekk l-allokazzjoni bla ħlas inkwistjoni ma tiġix irtirata, is-sistema ta’ skambju tkun suġġetta għal distorsjoni kbira. Is-sitwazzjoni ta’ Air Berlin hija identika għal dik ta’ iktar minn erbgħin operatur ieħor ta’ inġenji tal-ajru li waqqfu l-operazzjonijiet tagħhom mill-2013 ’l hawn. Jekk l-allokazzjoni ma tkunx tista’ tiġi rtirata, dawn il-kumpanniji jkunu ġew allokati, sal-aħħar tal-2023, madwar 28 miljun kwota bla ħlas, minkejja l-waqfien tat-titjiriet tagħhom. Barra minn hekk, l-għaqda ta’ allokazzjonijiet bla ħlas u l-irkant twassal għal żieda totali ta’ madwar 33 miljun kwota, ammont daqs l-emissjonijiet ta’ kull sena tal-Bulgarija jew tan-Norveġja koperti mis-SSK tal-Unjoni (is-setturi kollha inklużi), jew 40 % tal-emissjonijiet kollha tal-avjazzjoni fl-2019. Il-valur totali ta’ dawn il-kwoti huwa iktar minn EUR 700000000. Allokazzjoni ta’ għadd kbir ta’ kwoti bla ħlas bħal din, mingħajr obbligu korrispondenti fuq il-benefiċjarji li jċedu dawn il-kwoti, għandu jolqot ħażin is-suq tal-iskambju ta’ emissjonijiet u għandu jimmina ferm l-integrità tas-SSK tal-Unjoni.
c) Analiżi
77.
Fil-fehma tiegħi, u kuntrarjament għas-sottomissjonijiet tal-Kummissjoni u sa ċertu punt inqas għal dawk tal-Gvern Ġermaniż fl-osservazzjonijiet tagħhom, l-irtirar tal-allokazzjoni bla ħlas ta’ kwoti għall-avjazzjoni ta’ operatur ta’ inġenji tal-ajru fil-każ ta’ insolvenza ma huwiex purament materja ta’ awtonomija proċedurali nazzjonali li taqa’ fl-ambitu tal-kompetenzi tal-Istati Membri jekk il-materja ma tkunx espressament irregolata mid-dritt tal-Unjoni b’mod ekwivalenti għall-Artikolu 10a(19) tad-Direttiva 2003/87. Kif nipproponi li nuri, ħafna dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2003/87 ma jippermettux li jinħarġu kwoti għall-avjazzjoni allokati bla ħlas għal operatur ta’ inġenji tal-ajru jekk dak l-operatur iwaqqaf l-attività tal-avjazzjoni.
78.
Minħabba li l-kwoti inkwistjoni kienu allokati bla ħlas skont skema leġiżlattiva tal-Unjoni u ma joriġinawx mill-assi jew minn attività ta’ xogħol ta’ operatur tal-avjazzjoni, fil-każ ineżami Air Berlin, dawn ma jikkostitwixxux drittijiet ta’ proprjetà li għandhom jitħarsu mill-ordinament ġuridiku tal-Unjoni skont, inter alia, l-Artikolu 17 tal-Karta (
23
). L-iskema ta’ skambju ta’ emissjonijiet hija biss mekkaniżmu intiż sabiex jinċentiva ċerta attività ekonomika (jiġifieri, it-tnaqqis ta’ gassijiet serra). Filwaqt li l-kwoti setgħu jiġu u kienu skambjati (
24
), dan tħalla jsir fil-kuntest ta’ impriżi li xort’oħra kienu jagħmlu attività ekonomika (bħall-avjazzjoni) li neċessarjament ikkontribwixxiet għat-tniġġis ambjentali. Qatt ma kien previst li dawn il-kwoti setgħu minnhom nnifishom jissarfu fi flus indipendentement minn din l-attività ekonomika, jew li kienu ser jitqiesu li kienu ekwivalenti għal xi forma ta’ kważi munita li mbagħad setgħet tiġi ttrattata bħala assi likwidu f’insolvenza.
79.
Madankollu, sakemm operatur tal-avjazzjoni jissokta jkun konformi mal-kundizzjonijiet għall-allokazzjoni u l-ħruġ ta’ tali kwoti bla ħlas, ikun kuntrarju għall-prinċipju ta’ ċertezza legali li jirrikjedi, b’mod partikolari, li regoli li jkunu jinvolvu konsegwenzi negattivi għal individwi jew intrapriżi għandhom ikunu ċari u preċiżi u l-applikazzjoni tagħhom tkun prevedibbli għal dawk suġġetti għalihom (
25
) u, tabilħaqq, id-dritt għall-ugwaljanza f’għajnejn il-liġi, stabbilit fl-Artikolu 20 tal-Karta (
26
), jekk dawn il-kwoti għall-avjazzjoni ma jinħarġux skont l-Artikolu 3e(5) tad-Direttiva 2003/87.
80.
Dan kollu sabiex ngħid li skemi ta’ skambju ta’ din ix-xorta – jekk ikunux kwoti ta’ ħalib prodott qabel jew skemi ta’ skambju ta’ emissjonijiet ta’ din ix-xorta – għandhom it-tendenza li jagħtu lok għal speċi partikolari ta’ assi. Filwaqt li dawn l-assi jkollhom ċertu valur monetarju – jistgħu, wara kollox, jiġu skambjati – huma differenti minn assi monetarji ordinarji li jifformaw il-bażi ta’ kif jinftiehmu b’mod tradizzjonali drittijiet ta’ proprjetà rrikonoxxuti mill-Karta, mill-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u mill-kostituzzjonijiet tal-Istati Membri, sa fejn dawn ikunu relatati intrinsikament mal-attività ekonomika nnifisha u mar-regoli leġiżlattivi li jirregolaw l-allokazzjoni, il-ħruġ u l-iskadenza tagħhom. Għaldaqstant, dawk li jsostnu li jkun inkisrilhom dak li huma legalment ikunu intitolati għalih dwar assi ta’ skema ta’ skambju għandhom ġeneralment jirreferu għall-prinċipji ta’ aspettattivi leġittimi pjuttost milli għal drittijiet ta’ proprjetà bħala tali.
81.
Dan huwa l-każ hawnhekk, minħabba li r-rikorrent diġà straħ fuq il-prinċipju ta’ aspettattivi leġittimi. Fil-fehma tiegħi, filwaqt li l-prinċipji ta’ ċertezza legali u ta’ aspettattivi leġittimi huma relatati sa ċertu punt, dan l-aħħar prinċipju huwa bbażat, inter alia, fuq l-eżistenza ta’ ċerti assigurazzjonijiet. Hekk, pereżempju, fis-sentenza tagħha tal-5 ta’ Marzu 2019, Eesti Pagar (C‑349/17, EU:C:2019:172, punt 97), il-Qorti tal-Ġustizzja qalet li d-dritt li wieħed jistrieħ fuq il-prinċipju ta’ protezzjoni ta’ aspettattivi leġittimi jippreżupponi li jkunu ngħataw assigurazzjonijiet preċiżi, inkundizzjonati u konsistenti li joriġinaw minn sorsi awtorizzati u affidabbli lil persuna kkonċernata mill-awtoritajiet kompetenti tal-Unjoni Ewropea. Dan id-dritt japplika għal kull persuna f’sitwazzjoni li fiha istituzzjoni, korp jew aġenzija tal-Unjoni, meta jagħtu lil dik il-persuna assigurazzjonijiet preċiżi, ikunu wassluha sabiex ikollha aspettattivi bbażati sewwa. Informazzjoni li tkun preċiża, inkundizzjonata u konsistenti, tkun xi tkun il-forma li fiha tingħata, tikkostitwixxi tali assigurazzjonijiet (
27
). Minħabba li ma hemm xejn x’juri fil-proċess quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja li Air Berlin kienet ingħatat tali assigurazzjonijiet, b’mod partikolari minn istituzzjoni tal-Unjoni jew, tabilħaqq, mill-Awtorità ta’ Skambju, dak il-prinċipju donnu jidher li ma huwiex rilevanti għal dan il-każ.
82.
Issa jeħtieġ li neżamina d-dispożizzjonijiet leġiżlattivi rilevanti sabiex nevalwa tali konformità (
28
). Kif diġà indikajt, ir-rikorrent qagħad ħafna fuq l‑osservazzjonijiet tiegħu dwar ir-raba’ sentenza tal-premessa 20 tad‑Direttiva 2008/101. Dik is-sentenza tgħid espressament li operaturi ta’ inġenji tal-ajru li jieqfu mill-operat tagħhom u b’hekk jidħlu f’insolvenza jibqgħalhom xorta waħda d-dritt li “jiġu allokati kwoti sa tmiem il-perijodu li għalih kienu diġà ġew allokati l-kwoti bla ħlas.”
83.
Minkejja l-fatt li l-formulazzjoni ta’ dik is-sentenza tal-premessa 20 hija ċara u ma hijiex ambigwa, ma hemmx, madankollu, dispożizzjoni sostantiva fid‑Direttiva 2003/87 jew, tabilħaqq, fid-Direttiva 2008/101 li tikkorrispondi ma’, jew li b’xi mod hija ekwivalenti għal, dan. Kif seħħew dawn l-affarijiet?
84.
Bi tweġiba għal mistoqsija bil-miktub magħmula lilha mill-Qorti tal-Ġustizzja, il-Kummissjoni kkonfermat li l-formulazzjoni tar-raba’ sentenza tal-premessa 20 tad-Direttiva 2008/101 inżammet kif kienet bi żball fit-test leġiżlattiv finali. Tabilħaqq, fis-seduta orali tal-10 ta’ Ġunju 2021, ir-rappreżentant tal-Kummissjoni anzi qal li kien imbarazzat mill-fatt li tali żball iddaħħal fl-abbozz leġiżlattiv u li l-miżura ġiet adottata mingħajr ħadd ma kien induna.
85.
Il-Kummissjoni insistiet li dan l-iżball kien irriżulta minn diversi għażliet li kienu ġew ippreżentati matul il-proċedura leġiżlattiva li kienet wasslet għall-adozzjoni tad-Direttiva 2008/101. Il-proposta tal-Kummissjoni kienet tipprovdi għax-xiri ta’ kwoti minn parteċipanti ġodda, li kienet abbinata mal-possibbiltà li operaturi ħerġin mis-suq jibqgħu jżommu l-kwoti tagħhom matul il-perijodu ta’ skambju sabiex ikun żgurat li jkun hemm kwoti biżżejjed. Skont il-Kummissjoni, ladarba kien ġie finalment deċiż li tinħoloq riżerva speċjali skont l-Artikolu 3f tad-Direttiva 2003/87 għal parteċipanti ġodda, iż-żamma tal-kwoti allokati bla ħlas mal-waqfien ta’ attivitajiet tilfet kull skop.
86.
Filwaqt li t-test ta’ premessa ta’ direttiva jista’ jintuża sabiex jiċċara dispożizzjoni ta’ dik id-direttiva u huwa għodda importanti għall-interpretazzjoni tagħha (
29
), hija ġurisprudenza stabbilita li l-premessi ta’ att leġiżlattiv tal-Unjoni, bħalma hija direttiva, ma għandhomx saħħa legali vinkolanti fihom innifishom. Wieħed ma jistax jistrieħ fuq tali premessi kemm bħala bażi għal deroga mid-dispożizzjonijiet attwali tad-direttiva inkwistjoni, kif ukoll għal interpretazzjoni ta’ dawk id-dispożizzjonijiet b’mod evidentement kuntrarju għall-formulazzjoni tagħhom (contra legem) (
30
). Minħabba li premessa ma għandhiex valur legali fiha nnifisha, wieħed ma jistax jistrieħ fuqha waħidha bħala l-bażi ta’ drittijiet jew obbligi legali fl-assenza ta’ dispożizzjonijiet ekwivalenti jew ta’ sostenn fil-korp ta’ direttiva (
31
).
87.
Tabilħaqq, konstatazzjoni differenti għandha minnha nnifisha tikkostitwixxi ksur tal-prinċipju ta’ ċertezza legali li huwa element essenzjali tal‑Istat tad-dritt. Il-leġiżlatur tal-Unjoni għandu jitqies li jkun qiegħed jitkellem permezz tad-dispożizzjonijiet sostantivi ta’ att leġiżlattiv, bħal direttiva, bil‑premessi tagħha li jipprovdu gwida sussidjarja bħala għajnuna għall‑interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet. Iżda jekk dawk id-dispożizzjonijiet sostantivi jkunu siekta dwar aspett partikolari, l-eżistenza ta’ premessa (irrispettivament minn jekk din tkunx iddaħħlet bi żball jew le) li tissuġġerixxi mod ieħor ma tistax tiġi invokata b’mod effettiv sabiex tikkontradixxi jew iżżid ma’ dawk id-dispożizzjonijiet leġiżlattivi.
88.
F’kull każ, għadd ta’ dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2003/87 b’mod ċar jopponu l-ħruġ ta’ kwoti għall-avjazzjoni, skont l-Artikolu 3e(5) tad‑Direttiva 2003/87, għal operatur preċedenti ta’ inġenji tal-ajru, bħal Air Berlin, li ma jkunx għadu jwettaq attività tal-avjazzjoni skont l-Artikolu 3e(4)(b) ta’ din id-direttiva.
89.
L-ewwel, l-Artikolu 2(1) tad-Direttiva 2003/87 japplika għal emissjonijiet minn attivitajiet elenkati fl-Anness I ta’ din id-direttiva. L-avjazzjoni hija waħda mill-attivitajiet elenkati fl-Anness I. Il-qorti tar-rinviju indikat li Air Berlin kienet uffiċjalment waqqfet l-operazzjonijiet fit-28 ta’ Ottubru 2017 (
32
). Huwa ċar, għalhekk, li Air Berlin ma kinitx għadha topera attivitajiet tal-avjazzjoni matul il‑perijodu rilevanti 2018‑2020. Minn dan isegwi li skont l-Artikolu 3a tad‑Direttiva 2003/87, hija ma kinitx taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal‑Kapitolu II (“Avjazzjoni”) ta’ din id-direttiva u tad-dispożizzjonijiet tagħha li japplikaw għall-allokazzjoni u, iktar importanti, għall-ħruġ ta’ kwoti fir-rigward ta’ attivitajiet tal-avjazzjoni matul dak il-perijodu. Dan huwa kkonfermat mill‑eżenzjonijiet għal attività tal-avjazzjoni msemmija fl-Anness I, L-avjazzjoni, il-punt (j) tad-Direttiva 2003/87 li jistipula li meta operatur ta’ inġenji tal-ajru jopera “anqas minn 243 titjira għal kull perijodu għal tliet perijodi konsekuttivi ta’ erba’ xhur jew titjiriet b’emissjonijiet totali annwali ta’ anqas minn 10000 tunellata fis-sena”, id-dispożizzjonijiet tal-Kapitolu II ta’ din id-direttiva ma japplikawx għalih.
90.
It-tieni, skont l-Artikolu 3(o) tad-Direttiva 2003/87, Air Berlin, li waqqfet l-attivitajiet tagħha fit-28 ta’ Ottubru 2017, ma baqgħetx minn dak il-mument, “operatur tal-inġenji tal-ajru”“li [j]opera inġenju tal-ajru fiż-żmien li jwettaq attività marbuta mal-avjazzjoni elenkata fl-Anness I” ta’ din id-direttiva.
91.
It-tielet, inqis li l-Artikolu 3e(4) u (5) tad-Direttiva 2003/87 huwa ta’ importanza partikolari f’dan il-kuntest. Kif diġà ġie indikat, l-Artikolu 3e(4)(a) tad-Direttiva 2003/87 jipprovdi għall-kalkolu tal-allokazzjoni totali ta’ kwoti għal operatur ta’ inġenji tal-ajru għall-perijodu, inter alia, 2013‑2020, u l-Artikolu 3e(4)(b) jipprovdi għall-kalkolu tal-allokazzjoni għal kull sena ta’ kwoti bla ħlas lil operatur ta’ inġenji tal-ajru. Din l-aħħar dispożizzjoni għandha bħala premessa operatur ta’ inġenji tal-ajru li jwettaq attività tal-avjazzjoni matul sena partikolari. Barra minn dan, l-Artikolu 3e(5) tad-Direttiva 2003/87 jipprovdi li sat-28 ta’ Frar “l-awtorità kompetenti tal-Istat Membru amministrattiv għandha toħroġ għal kull operatur tal-inġenji tal-ajru n-numru ta’ kwoti allokati għal dak l-operatur tal-inġenji tal-ajru għal dik is-sena” (
33
) skont l-Artikolu 3e u l-Artikolu 3f ta’ din id-direttiva.
92.
Isegwi b’mod ċar, fil-fehma tiegħi, mill-formulazzjoni tal-Artikolu 3e(5) tad-Direttiva 2003/87 moqrija b’mod partikolari flimkien mal-Artikolu 3e(4)(b) ta’ din id-direttiva li, filwaqt li l-Awtorità ta’ Skambju jkun jeħtiġilha toħroġ lil operatur ta’ inġenji tal-ajru fit-28 ta’ Frar il-kwoti allokati lilu għal dik is-sena skont l-Artikolu 3e u l-Artikolu 3f tad-Direttiva 2003/87, hija tista’ ma tagħmilx hekk fir-rigward ta’ operatur preċedenti ta’ inġenji tal-ajru, bħal Air Berlin, li kien waqaf mill-attivitajiet tiegħu u, għalhekk, ma kienx għadu jwettaq attività tal-avjazzjoni, f’dan il-każ, għas-snin 2018‑2020.
93.
Ir-raba’, minħabba li Air Berlin ma kinitx operatriċi ta’ inġenji tal-ajru u ma daħlitx għal jew wettqet attivitajiet tal-avjazzjoni matul il-perijodu 2018‑2020, hija ma kinitx suġġetta għall-obbligu tas-SSK tal-Unjoni skont l-Artikolu 12(2a) tad-Direttiva 2003/87 matul dak il-perijodu u, għalhekk, ma għandhiex tkun intitolata jinħarġulha kwoti bla ħlas għal dak il-perijodu. Dwar dan għandu jiġi nnotat b’analoġija li skont l-Artikolu 28a(1)(a) tad-Direttiva 2003/87 (
34
), operaturi ta’ inġenji tal-ajru ma humiex suġġetti għal obbligi SSK tal-Unjoni għal emissjonijiet minn titjiriet għal u minn ajruporti li jinsabu f’pajjiżi barra miż-ŻEE. L-Artikolu 28a(2) tad-Direttiva 2003/87, li jidderoga mill-Artikolu 3e u mill-Artikolu 3f ta’ din id-direttiva jipprovdi, inter alia, li operaturi ta’ inġenji tal-ajru li jibbenefikaw mid-deroga tal-Artikolu 28a(1)(a) ta’ din id-direttiva għandhom jinħarġulhom, kull sena, għadd ta’ kwoti bla ħlas imnaqqsa f’proporzjon mat-tnaqqis tal-obbligu ta’ ċediment previst fl-Artikoli 3e u l-Artikolu 3f tagħha (
35
).
94.
Għalhekk inqis li l-ħruġ annwali fit-28 ta’ Frar ta’ allokazzjoni bla ħlas ta’ kwoti għal inġenji tal-ajru skont l-Artikolu 3e(5) tad-Direttiva 2003/87 huwa minnu nnifsu relatat mal-istatus kontinwu ta’ operatur ta’ inġenji tal-ajru, mal-prestazzjoni ta’ attività tal-avjazzjoni u mal-eżistenza kontinwa u kurrenti ta’ obbligi SSK tal-Unjoni. Filwaqt li huwa ta’ sfortuna li l-leġiżlatur tal-Unjoni ma għamel ebda dispożizzjoni speċifika għall-avjazzjoni ekwivalenti għal dik tal-Artikolu 10(a)(19) tad-Direttiva 2003/87 dwar installazzjonijiet stazzjonarji, l-Awtorità ta’ Skambju, madankollu, ma hijiex intitolata toħroġ lil Air Berlin tali kwoti għall-perijodu 2018‑2020 minħabba li Air Berlin ma għadhiex iktar operatriċi ta’ inġenji tal-ajru, ma twettaqx attività tal-avjazzjoni u ma hijiex suġġetta għal obbligi SSK tal-Unjoni għall-perijodu inkwistjoni. F’dan ir-rigward, fid-dawl tal-formulazzjoni ċara u preċiża ta’, inter alia, l-Artikolu 2(1), l-Artikolu 3a, l-Artikolu 3(o), l-Artikolu 3e(1), l-Artikolu 3e(5), l-Artikolu 12(2a) u l-Artikolu 28a(1) u (2) u tal-Anness I tad-Direttiva 2003/87, li tiżgura l-applikazzjoni prevedibbli tagħhom, ir-rikorrent ma jistax jistrieħ fuq il-prinċipju ta’ ċertezza legali sabiex jitlob il-ħruġ tal-kwoti inkwistjoni.
95.
Din l-interpretazzjoni hija wkoll sostnuta mill-għanijiet segwiti mid-Direttiva 2003/87 u mill-iskema ġenerali tagħha. Inqis li jkun kuntrarju għal effet utile tad-Direttiva 2003/87, li tfittex li tirrikonċilja l-protezzjoni ambjentali u d-devoluzzjoni ekonomika, kieku kellhom jinħarġu kwoti għall-avjazzjoni allokati bla ħlas mill-awtorità ta’ Skambju lir-rikorrent, il-likwidatur ta’ Air Berlin, għall-perijodu 2018‑2020 meta dik li kienet l-operatriċi ta’ inġenji tal-ajru waqfet mill-attivitajiet tagħha u ma għadhiex iktar suġġetta għall-obbligi SSK tal-Unjoni (
36
) F’tali sitwazzjoni ma jibqax jeżisti l-ħsieb kollu li jsejjes l-allokazzjoni u l-ħruġ ta’ kwoti bla ħlas lil Air Berlin skont is-SSK tal-Unjoni (
37
), u jagħti lok biss għal qligħ imprevist għar-rikorrent b’dannu għas-SSK tal-Unjoni (
38
).
96.
Għalhekk, u b’risposta għat-tielet domanda tal-qorti tar-rinviju, ma għandhomx jinħarġu kwoti allokati bla ħlas skont l-Artikolu 3e(5) tad-Direttiva 2003/87 ladarba operatur ta’ inġenji tal-ajru jkun waqaf mill-attività tiegħu (
39
). Li jkun ikkonstatat mod ieħor jimmina r-regoli armonizzati mal-Unjoni kollha dwar l-allokazzjoni u l-ħruġ ta’ kwoti bla ħlas li jikkostitwixxu element essenzjali tad-Direttiva 2003/87 (
40
).
97.
Ir-rikorrent ta importanza kunsiderevoli lill-fatt li rtirar tal-kwoti jimmina l‑għanijiet tad-Direttiva 2003/87 u jħarbat il-bilanċ fil-mira ta’ din id-direttiva bejn it-tnaqqis ta’ emissjonijiet, minn naħa, u l-iżvilupp ekonomiku u l-impjiegi, min‑naħa l-oħra. (
41
) Dwar dan huwa jinnota li l-limitu jew il-massimu ta’ 95 % ta’ emissjonijiet storiċi stabbilit bl-Artikolu 3c(2) tad-Direttiva 2003/87 għall-perijodu ta’ skambju 2013‑2020 huwa r-riżultat ta’ kompromess politiku u jirrappreżenta att ta’ bbilanċjar kumpless, li kien influwenzat ukoll mill-konsegwenzi ekonomiċi li seta’ jkollu tnaqqis fi kwoti. Il-Kummissjoni, min-naħa l-oħra, qalet li jekk l-irtirar tal-allokazzjoni bla ħlas ta’ kwoti ma jsirx, dan għandu jiddistortja bil-kbir s-SSK tal-Unjoni.
98.
Inqis li filwaqt li massimu jew limitu ta’ 95 % ta’ emissjonijiet storiċi għal kwoti li jkollhom jiġu allokati lil operaturi ta’ inġenji tal-ajru huwa stabbilit fl-Artikolu 3c(2) tad-Direttiva 2003/87, din il-perċentwali ma hijiex obbligatorja minħabba li, skont l-ewwel sentenza tal-Artikolu 3c(2) tad-Direttiva 2003/87, hija tista’ tkun reveduta bħala parti mir-reviżjoni ġenerali tad-Direttiva 2003/87 (
42
). Barra minn hekk, l-għadd ta’ kwoti bla ħlas li jkollhom jinħarġu skont l-Artikolu 3e u l-Artikolu 3f tad-Direttiva 2003/87 – u fl-aħħar nett b’implikazzjoni l-massimu ta’ 95 % skont l-Artikolu 3c(2) ta’ din id-direttiva – kien tnaqqas bir-Regolament Nru 421/2014 u bir-Regolament 2017/2392 sabiex is-SSK tal-Unjoni tkun adattata fir-rigward tal-avjazzjoni billi jkun limitat il-kamp ta’ applikazzjoni tagħha sabiex ikun żgurat qbil internazzjonali fil-ġejjieni għall-kontroll ta’ emissjonijiet ta’ gassijiet serra mill-avjazzjoni (
43
). Għalhekk inqis li kull theddida allegata għall-bilanċ segwit mid-Direttiva 2003/87, bħala riżultat ta’ wisq ħafna jew wisq ftit kwoti bla ħlas (
44
) tista’ u, tabilħaqq, għandha tiġi evalwata u finalment riżolta mil-leġiżlatur tal-Unjoni waħdu.
99.
Għalhekk, nipproponi li r-risposta għall-ewwel parti tal-ewwel domanda preliminari għandha tkun li l-Artikolu 2(1), l-Artikolu 3a, l-Artikolu 3(o), l‑Artikolu 3e(1), l-Artikolu 3e(5), l-Artikolu 12(2a), l-Artikolu 28a(1) u (2) u l‑Anness I tad-Direttiva 2003/87 ma jippermettux ħruġ kull sena tal-allokazzjoni bla ħlas ta’ kwoti għall-avjazzjoni lil operatur ta’ inġenji tal-ajru malli jkun hemm il-waqfien ta’ attività tal-avjazzjoni minn dak l-operatur.
2. Fuq it-tieni parti
100.
Permezz tat-tieni parti tal-ewwel domanda tagħha l-qorti tar-rinviju tfittex taċċerta jekk l-irtirar ta’ deċiżjoni ta’ allokazzjoni wara li operatur ta’ inġenji tal‑ajru jkun waqqaf l-attivitajiet tal-avjazzjoni tiegħu minħabba insolvenza jkunx jiddependi minn jekk ikunux issoktaw attivitajiet tal-avjazzjoni minn operaturi oħra ta’ inġenji tal-ajru. Il-qorti tar-rinviju tistaqsi wkoll, essenzjalment, jekk ikunux issoktaw attivitajiet tal-avjazzjoni skont l-Artikolu 3f(1) tad‑Direttiva 2003/87 fil-każ li Air Berlin tkun biegħet parzjalment is-slots tagħha tal-ajruport lil operaturi oħra ta’ inġenji tal-ajru, jiġifieri, lil Deutsche Lufthansa, Easyjet u Thomas Cook.
101.
L-Artikolu 3f(1) tad-Direttiva 2003/87 jipprovdi għat-twaqqif ta’ riżerva speċjali għall-allokazzjoni bla ħlas ta’ kwoti skont l-istess direttiva fir-rigward ta’ attività ġdida jew addizzjonali ta’ inġenji tal-ajru sakemm dik l-attività ma tkunx, totalment jew parzjalment, il-kontinwazzjoni ta’ tali attività mwettqa minn operatur ieħor ta’ inġenji tal-ajru. Minkejja l-fatt li l-kunċett ta’ “kontinwazzjoni” ma huwiex iddefinit fid-Direttiva 2003/87, inqis li l-għan ta’ din id-dispożizzjoni huwa li jkun żgurat li allokazzjoni oħra jew addizzjonali ta’ kwoti bla ħlas ma tkunx allokata essenzjalment għall-istess attività tal-avjazzjoni (
45
).
102.
Ir-riżerva speċjali stabbilita skont l-Artikolu 3f(1) tad-Direttiva 2003/87 tinkludi perċentwali fissa, jiġifieri 3 % tal-kwantità totali ta’ kwoti li jkollhom jiġu allokati (
46
). Skont l-Artikolu 3f(8) tad-Direttiva 2003/87, kwoti mhux allokati fir-riżerva speċjali għandhom jiġu rkantati mill-Istati Membri. Skont l-Artikolu 3d(2) tad-Direttiva 2003/87, għandhom jiġu rkantati 15 % tal-kwoti (
47
). Għaldaqstant, isegwi li 82 % ta’ kwoti għall-avjazzjoni jkunu suġġetti għal allokazzjoni bla ħlas u ħruġ skont l-Artikolu 3e tad-Direttiva 2003/87 (
48
).
103.
Fil-fehma tiegħi, ma hemmx rabta diretta bejn il-kwoti bla ħlas għall-avjazzjoni allokati abbażi tar-riżerva speċjali stabbilita skont l-Artikolu 3f(1) tad-Direttiva 2003/87 u l-kwoti għall-avjazzjoni allokati u maħruġa skont l-Artikolu 3e ta’ din id-direttiva. Għalhekk, inqis li l-irtirar ta’ deċiżjoni ta’ allokazzjoni wara li operatur ta’ inġenji tal-ajru jkun waqaf iwettaq l-attivitajiet tiegħu tal-avjazzjoni minħabba insolvenza ma jiddependix minn jekk kienx hemm kontinwazzjoni ta’ attivitajiet tal-avjazzjoni minn operaturi oħra ta’ inġenji tal-ajru skont l-Artikolu 3f(1) tad-Direttiva 2003/87.
104.
F’kull każ, ma kienx hemm “kontinwazzjoni” ta’ attivitajiet tal-avjazzjoni skont l-Artikolu 3f(1) tad-Direttiva 2003/87 meta s-slots ta’ Air Berlin inbiegħu (parzjalment) lil operaturi oħra ta’ inġenji tal-ajru, jiġifieri, lil Deutsche Lufthansa, lil Easyjet u lil Thomas Cook wara li Air Berlin waqqfet l-attivitajiet tagħha f’Ottubru 2017. L-Artikolu 3f(1) tad-Direttiva 2003/87 ma huwiex għalissa rilevanti fil-kuntest ta’ dawn il-proċeduri li huma senjatament relatati mal-perijodu 2018‑2020. Kull applikazzjoni għal allokazzjoni bla ħlas mir-riżerva speċjali għall-perijodu ta’ skambju 2013‑2020 skont l-Artikolu 3f tad-Direttiva 2003/87 kellha ssir sat-30 ta’ Ġunju 2015 (
49
), data li tippreċedi sewwa l-insolvenza ta’ Air Berlin u l-waqfien tal-attività tagħha.
105.
Barra minn dan, filwaqt li jidher li slots (
50
) li qabel kienu ta’ Air Berlin (
51
) kienu nbiegħu lil Deutsche Lufthansa, lil Easyjet u lil Thomas Cook bħala parti minn bejgħ ta’ assi, ma hemm ebda indikazzjoni ċara fil-proċess quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja li l-Awtorità ta’ Skambju fil-fatt tintendi talloka jew toħroġ kwoti bla ħlas li qabel kienu allokati lil Air Berlin għall-2018‑2020 lil dawk l-operaturi l-oħra tal-avjazzjoni, għalkemm hija tikkunsidra li tali trasferiment jista’ jseħħ f’ċerti ċirkustanzi skont id-dritt nazzjonali (
52
) Tabilħaqq, jidher li r-rikorrent jopponi bil-qawwa l-possibbiltà ta’ tali trasferiment lil Deutsche Lufthansa, lil Easyjet u lil Thomas Cook (
53
).
106.
Fid-dawl taċ-ċirkustanzi speċifiċi ta’ dan il-każ, il-kwistjoni jekk Deutsche Lufthansa, Easyjet u Thomas Cook għandhomx dritt għal kwoti għas-snin 2018‑2020 wara li kisbu slots ta’ Air Berlin hija, fil-fehma tiegħi, materja li tmur lil hinn mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din it-talba għal deċiżjoni preliminari.
B.
Fuq it-tieni domanda
107.
Jekk ir-risposta għall-ewwel domanda tkun fl-affermattiv, il-qorti tar‑rinviju, permezz tat-tieni domanda tagħha, titlob kjarifika dwar il-validità tad‑dispożizzjonijiet tal-Artikolu 10(5), l-Artikolu 29, l-Artikolu 55(1)(a) sa 55(3) u l-Artikolu 56 tar-Regolament Nru 389/2013.
108.
Fid-dawl tar-risposta li jiena pproponejt għall-ewwel domanda, inqis li ma hemmx ħtieġa li nirrispondi għat-tieni domanda. F’kull każ, inqis li d-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 389/2013 inkwistjoni ma jikkontradixxux il-pożizzjoni li jiena adottajt dwar l-ewwel domanda.
109.
Skont l-Artikolu 19(1) tad-Direttiva 2003/87, kwoti maħruġa mill-1 ta’ Jannar 2012 ’il quddiem għandhom jinżammu f’reġistru tal-Unjoni. Ir-Regolament Nru 389/2013 kien adottat mill-Kummissjoni, kif huwa evidenti, b’mod partikolari, mill-Artikolu 1 tiegħu, sabiex ikunu stabbiliti rekwiżiti ġenerali, operazzjonali u ta’ manutenzjoni dwar, inter alia, ir-Reġistru tal-Unjoni għal kwoti għall-perijodu ta’ skambju li beda fl-1 ta’ Jannar 2013 u għal perijodi sussegwenti. Il-Kummissjoni kienet obbligata, f’dak il-kuntest, tħares il-qafas legali hekk stabbilit bid-Direttiva 2003/87, inkluż, b’mod partikolari, il-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu u l-limiti tas-setgħat iddelagati lilha (
54
). Isegwi wkoll li jeħtieġ li jiġu interpretati d-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 389/2013 fid-dawl tar-rekwiżiti li jirriżultaw mid-Direttiva 2003/87 (
55
).
110.
L-Artikolu 10(5) tar-Regolament Nru 389/2013 jipprovdi li malli l-awtorità kompetenti toħroġ avviż li titjiriet ta’ operatur ta’ inġenji tal-ajru ma jkunux iktar inklużi fis-SSK tal-Unjoni skont l-Anness I tad-Direttiva 2003/87 f’sena partikolari, l-amministratur nazzjonali, wara li jinnotifika minn qabel lil dak l-operatur, għandu jaqleb il-kont ta’ depożitu tal-operatur għal dak ta’ wieħed bi status eskluż sakemm it-titjiriet tal-operatur jerġgħu jiġu inklużi fis-SSK tal-Unjoni (
56
). Jidher li tali azzjoni hija, bħala prinċipju, temporanja minnha nnifisha.
111.
B’kuntrast ma’ dan, skont l-Artikolu 29 tar-Regolament Nru 389/2013, kontijiet ta’ depożitu ta’ operatur ta’ inġenji tal-ajru għandhom jingħalqu biss mill-amministratur nazzjonali jekk ikun ordnat jagħmel hekk mill-awtorità kompetenti minħabba li din l-awtorità tkun skopriet li l-operatur ta’ inġenji tal-ajru jkun waqaf mill-operazzjonijiet tiegħu koperti bl-Anness I tad-Direttiva 2003/87 (
57
). Ma jista’ jinbeda l-ebda proċess minn kontijiet magħluqa u kont magħluq ma jistax jerġa’ jinfetaħ u ma jistax jagħmel akkwist ta’ unitajiet (
58
).
112.
Ladarba Air Berlin waqqfet definittivament l-attivitajiet tagħha minħabba insolvenza u ma għadhiex iktar suġġetta għall-obbligi tas-SSK tal-Unjoni, il-kontijiet ta’ depożitu tagħha għandhom, bħala prinċipju, jingħalqu (
59
). Barra minn hekk, ebda kwoti ma għandhom ikunu ttrasferiti skont l-Artikolu 56(2) tar-Regolament Nru 389/2013 għal kont magħluq.
113.
Il-fatt li l-kont ta’ Air Berlin inqaleb għall-istatus ta’ “eskluż” (
60
) minflok għall-istatus ta’ “magħluq” ma huwiex, fil-fehma tiegħi, rilevanti fil-kuntest ta’ dawn il-proċeduri minħabba li jidher mill-punt 6 tad-deċiżjoni tal-Awtorità ta’ Skambju tat-28 ta’ Frar 2018 li l-kwistjoni qiegħda tkun mistħarrġa u li d-deċiżjoni kienet f’kull każ ikkontestata quddiem il-qrati nazzjonali. Dak li huwa importanti hu li ma tkun ittrasferita ebda allokazzjoni ta’ kwoti għall-avjazzjoni għal ebda kont eskluż jew kont magħluq (
61
).
114.
Barra minn hekk, filwaqt li l-istatus ta’ kont ta’ operatur ta’ inġenji tal-ajru, skont ir-Regolament Nru 389/2013, huwa tabilħaqq ta’ importanza kbira, kif huwa l-kontenut tiegħu, għall-finijiet ta’ żamma tal-kotba b’mod korrett ta’ tranżazzjonijiet skont is-SSK tal-Unjoni, fl-aħħar mill-aħħar dak l-istatus ma jiddeterminax jekk tali operatur ikollux dritt ikun allokat jew li jinħarġulu kwoti bla ħlas skont, inter alia, l-Artikolu 3e(4) u (5) tad-Direttiva 2003/87.
C.
Fuq it-tielet domanda
115.
Fid-dawl tar-risposta tiegħi għall-ewwel domanda, inqis li d-Direttivi 2003/87 u 2008/101 għandhom ikunu interpretati bħala li jfissru li ma għandha tinħareġ ebda allokazzjoni bla ħlas ta’ kwoti għall-avjazzjoni abbażi ta’ kull sena skont l-Artikolu 3e(5) tad-Direttiva 2003/87 lil Air Berlin mal-waqfien tal-attivitajiet tal-avjazzjoni tagħha. Barra minn dan, ladarba Air Berlin kienet definittivament waqfet mill-attivitajiet tal-avjazzjoni tagħha matul il-perijodu 2018‑2020, huwa biżżejjed għal dawn il-finijiet jingħad li l-Awtorità ta’ Skambju tista’, sabiex iġġib fis-seħħ b’mod sħiħ id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2003/87 u, b’mod partikolari, l-Artikolu 3e(5) tagħha, fid-dritt nazzjonali tagħha, tirtira jew temenda, fir-rigward ta’ dak il-perijodu, id-deċiżjoni inizjali ta’ allokazzjoni.
D.
Fuq ir-raba’ domanda
116.
Il-qorti tar-rinviju indikat li r-raba’ domanda tagħha hija intiża sabiex jiġi ċċarat meta jintemm it-tielet perijodu ta’ skambju għal operaturi ta’ inġenji tal‑ajru. Fi kliem ieħor, id-domanda hija dwar jekk dak il-perijodu għandux jintemm fil-31 ta’ Diċembru 2020 jew, minflok, fil-31 ta’ Diċembru 2023. F’dan ir-rigward, id-domanda tirreferi speċifikament għall-Artikolu 3c(3a), għall‑Artikolu 28a(1) u (2) u għall-Artikolu 28b(2) tad-Direttiva 2004/87.
117.
Huwa ċar mid-domanda nnifisha li l-qorti tar-rinviju titlob risposta għaliha biss jekk l-ewwel domanda preliminari tingħata risposta pożittiva u t-tielet domanda preliminari risposta negattiva. Fid-dawl tar-risposti tiegħi għall-ewwel u għat-tielet domanda preliminari, inqis li ma hemmx ħtieġa nirrispondi għar-raba’ domanda. Ladarba Air Berlin waqqfet l-attivitajiet tagħha fl-2017, huwa irrilevanti fil-kuntest ta’ dawn il-proċeduri jekk it-tielet perijodu ta’ skambju ntemmx fil-31 ta’ Diċembru 2020 jew jekk, minflok, jestendix sal-31 ta’ Diċembru 2023. Fil-fehma tiegħi ma tista’ tinħareġ ebda kwota bla ħlas allokata lil Air Berlin skont l-Artikolu 3e(5) tad-Direttiva 2003/87 mill-2018 ’il quddiem (
62
).
118.
F’kull każ, filwaqt li ma hemm ebda dispożizzjoni fid-Direttiva 2003/87 li espliċitament tgħid li l-perijodu ta’ skambju li beda fl-1 ta’ Jannar 2013 jintemm fil-31 ta’ Diċembru 2020 (
63
), inqis li, madankollu, isegwi mill-Artikolu 13 tad-Direttiva 2003/87, li jinsab fil-Kapitolu IV ta’ din id-direttiva, u b’hekk japplika ugwalment għall-avjazzjoni u għal installazzjonijiet stazzjonarji, li perijodu ta’ skambju ġdid beda mill-1 ta’ Jannar 2021 għal perijodu ta’ 10 snin b’regoli distinti dwar il-validità temporali ta’ kwoti maħruġa matul il-perijodi mill-1 ta’ Jannar 2013 sal-31 ta’ Diċembru 2020 u mill-1 ta’ Jannar 2021 sal-31 ta’ Diċembru 2030 (
64
).
119.
Madankollu, hemm għadd ta’ dispożizzjonijiet fid-Direttiva 2003/87 li jirreferu għall-1 ta’ Jannar 2023 dwar kwoti għal attività tal-avjazzjoni. Fil-fehma tiegħi, dawn id-dispożizzjonijiet ma għandhomx l-effett li skambju li jkun beda fl-1 ta’ Jannar 2013 ikun estiż lil hinn mill-31 ta’ Diċembru 2020 sal-31 ta’ Diċembru 2023 jew wara. Għalhekk, dawn ma jibdlux it-termini tal-Artikolu 13 tad-Direttiva 2003/87.
120.
F’dan ir-rigward, l-Artikolu 3c(3a) tad-Direttiva 2003/87 jipprovdi biss li wara l-31 ta’ Diċembru 2023 ċerti allokazzjonijiet għandhom ikunu suġġetti għall-istħarriġ imsemmi fl-Artikolu 28b ta’ din id-direttiva. Barra minn dan, l-Artikolu 28a(1), (2) u (4) tad-Direttiva 2003/87 jirrifletti tnaqqis tal-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2003/87 u tal-obbligi tas-SSK tal-Unjoni b’rabta mal-avjazzjoni sal-2023 – flimkien ma’ tnaqqis korrispondenti fl-għadd ta’ kwoti bla ħlas u fi kwoti li jkollhom jiġu rkantati – sabiex jitqiesu żviluppi internazzjonali fil-qasam (
65
). Filwaqt li dawn id-dispożizzjonijiet iwasslu għal ċerta sovrappożizzjoni fi ħdan perijodu ta’ allokazzjoni fir-rigward ta’ avjazzjoni li testendi mill-1 ta’ Jannar 2013 sal-31 ta’ Diċembru 2023, dawn ma jibdlux, madankollu, it-termini tal-Artikolu 13 ta’ din id-direttiva u l-fatt li perijodu ġdid ta’ skambju jkun beda fl-1 ta’ Jannar 2021 għal perijodu ta’ 10 snin.
E.
Fuq il-ħames domanda
121.
Permezz tal-ħames domanda preliminari, li hija biss rilevanti, inter alia, jekk l-ewwel domanda preliminari tingħata risposta pożittiva u t-tielet domanda preliminari risposta negattiva, il-qorti tar-rinviju tixtieq taċċerta jekk operaturi ta’ inġenji tal-ajru intitolati għal allokazzjoni addizzjonali bla ħlas ta’ kwoti ta’ emissjonijiet għat-tielet perijodu ta’ skambju (mill-1 ta’ Jannar 2013 sal-31 ta’ Diċembru 2020) jistgħux jingħataw, wara tmiem it-tielet perijodu ta’ skambju, kwoti tar-raba’ perijodu ta’ skambju fejn id-dritt għal kwoti jkun ġie stabbilit minn qorti biss wara l-iskadenza tat-tielet perijodu ta’ skambju, jew jekk id-drittijiet għal kwoti li jkunu għadhom ma ngħatawx jiskadux mat-tmiem tat-tielet perijodu ta’ skambju.
122.
Fid-dawl tar-risposti tiegħi għall-ewwel u għat-tielet domanda preliminari, ma hemmx, fis-sens strett tal-kelma, ħtieġa li nirrispondi għall-ħames domanda preliminari. Madankollu, għal finijiet ta’ kompletezza, nipproponi li nirrispondi fil-qosor għall-ħames domanda preliminari.
123.
Il-qorti tar-rinviju indikat li skont il-ġurisprudenza tal-qrati Ġermaniżi, meta ntemmu l-ewwel u t-tieni perijodu ta’ skambju, drittijiet għal kwoti li kienu għadhom ma ngħatawx fit-30 ta’ April tas-sena ta’ wara t-tmiem tal-perijodu ta’ skambju ma setgħux jingħataw iktar u, minħabba li ma kienx hemm arranġament tranżitorju espliċitu fid-dritt nazzjonali, dawn id-drittijiet skadew. Barra minn hekk, id-dritt nazzjonali ma jistabbilixxix arranġament tranżitorju fit-tielet perijodu ta’ skambju għal drittijiet għal kwoti li kienu għadhom pendenti quddiem il-qrati. Ir-raġuni mogħtija għal din l-assenza ta’ arranġamenti tranżitorju nazzjonali hija li r-regoli għall-allokazzjoni bla ħlas ta’ kwoti fil-perijodu ta’ skambju b’effett mill-1 ta’ Jannar 2021 sal-31 ta’ Diċembru 2030 huma stabbiliti b’mod konklużiv fir-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) 2019/331 (
66
) u l-ibbilanċjar ta’ drittijiet għal kwoti b’mod li jittraversa l-perijodi huwa permess biss sakemm dan huwa hekk previst fir-Regolament Delegat 2019/331 għar-raba’ perijodu ta’ skambju (
67
).
124.
L-ewwel sentenza tal-Artikolu 13 tad-Direttiva 2003/87 kif emendata bid-Direttiva 2018/410 tipprovdi li “[i]l-kwoti maħruġa mill-1 ta’ Jannar 2013 ’il quddiem għandhom ikunu validi għal perijodu indefinit”. Il-qorti tar-rinviju tistaqsi speċifikament jekk dritt għal allokazzjoni addizzjonali bla ħlas ta’ kwoti ta’ emissjonijiet għat-tielet perijodu ta’ skambju jistax, f’każ bħal dan, jiġi ssodisfatt bi kwoti marbuta mar-raba’ perijodu ta’ skambju. Skont it-tieni sentenza tal-Artikolu 13 tad-Direttiva 2003/87 (kif emendata bid-Direttiva 2018/410), kwoti maħruġa mill-2021 għandhom ikunu validi biss mill-bidu tal-perijodu ta’ għaxar snin li fih ikunu nħarġu (jiġifieri mill-1 ta’ Jannar 2021). Għalhekk, attur li jkun ingħata dritt għall-allokazzjoni ta’ kwoti bla ħlas ma jkunx jista’ jħares l-obbligi tiegħu skont l-Artikolu 12(2a) tad-Direttiva 2003/87 bi kwoti għar-raba’ perijodu ta’ skambju.
125.
Sabiex nagħti risposta siewja lill-qorti tar-rinviju, id-domanda preliminari tista’ tiġi fformulata mill-ġdid b’mod vantaġġuż. Id-domanda li għandha tingħata risposta ma għandhiex, għalhekk, tkun limitata għal jekk tali dritt jistax ikun issodisfatt bi kwoti tar-raba’ perijodu ta’ skambju. Għalhekk, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk, u, jekk huwa hekk, b’liema mod, tista’ tkun issodisfatta l-possibbiltà ta’ dritt għall-allokazzjoni bla ħlas ta’ kwoti ta’ emissjonijiet wara li jkun skada t-tielet perijodu ta’ skambju fl-assenza ta’ dispożizzjoni speċifika dwar din il-kwistjoni.
126.
Kif jirriżulta ċar mir-risposta tiegħi għar-raba’ domanda preliminari, it-tielet perijodu ta’ skambju ntemm fil-31 ta’ Diċembru 2020. Madankollu, il-perijodu ta’ allokazzjoni ta’ kwoti bla ħlas għall-avjazzjoni għall-perijodu ta’ skambju mill-1 ta’ Jannar 2013 sal-31 ta’ Diċembru 2020 huwa estiż għall-31 ta’ Diċembru 2023. Iż-żewġ perijodi inkwistjoni, għalhekk, ma jidħlux fuq xulxin b’mod kontinwu. F’dan ir-rigward, jidhirli li d-domanda hija rilevanti biss għall-perijodu wara l-31 ta’ Diċembru 2023.
127.
Fil-fehma tiegħi, minħabba li l-Artikolu 13 tad-Direttiva 2003/87 jipprovdi li kwoti maħruġa għall-perijodu ta’ skambju għandhom ikunu validi għal żmien indefinit, inqis li meta operatur ta’ inġenji tal-ajru jkollu dritt għal tali ħruġ, dak id-dritt jippersisti u ma jistax jiskadi minkejja l-fatt li jkun beda perijodu ġdid ta’ skambju u drittijiet ma għandhomx jiġu ssodisfatti abbażi ta’ kwoti maħruġa għal dak il-perijodu. Madankollu, hemm kwistjonijiet reali u prattiċi dwar kif drittijiet taħt it-tielet perijodu ta’ skambju li jippersistu jistgħu fil-fatt jiġu ssodisfatti.
128.
Hemm żewġ aspetti għall-kwistjoni dwar kif tista’ tkun issodisfatta l-possibbiltà ta’ dritt għal allokazzjoni bla ħlas ta’ kwoti ta’ emissjonijiet għat-tielet perijodu ta’ skambju. L-ewwel, hemm il-bażi proċedurali għal tali bidla għal allokazzjoni u, it-tieni, hemm il-kwistjoni dwar “l-oriġini” ta’ dawn il-kwoti.
129.
Dwar l-ewwel waħda minn dawn il-kwistjonijiet, kull aġġustament jikkostitwixxi bidla fit-tabella ta’ allokazzjonijiet nazzjonali prevista fl‑Artikolu 54 tar-Regolament Nru 389/2013 li (
68
), skont l-Artikolu 88 tar‑Regolament Delegat 2019/1122, għandu jkompli japplika sal-1 ta’ Jannar 2026 għall-operazzjonijiet kollha meħtieġa b’rabta mal-perijodu ta’ skambju bejn l‑2013 u l-2020. Jekk qorti tiddeċiedi li operatur ikun intitolat għal allokazzjoni addizzjonali bla ħlas ta’ kwoti ta’ emissjonijiet, l-Istat Membru kkonċernat għandu jgħarraf lill-Kummissjoni dwar dan (Artikolu 55(2)(c) tar-Regolament Nru 389/2013) u l-Kummissjoni tagħti struzzjoni lill-amministratur ċentrali sabiex jagħmel it-tibdiliet korrispondenti fit-tabella ta’ allokazzjonijiet nazzjonali fl‑EUTL. L-amministratur ċentrali mbagħad jiżgura li r-Reġistru tal-Unjoni jittrasferixxi l-kwoti rispettivi mill-Kont ta’ Allokazzjonijiet għall-Avjazzjoni tal‑Unjoni skont it-tabella ta’ allokazzjonijiet nazzjonali aġġustata għall-kont ta’ depożitu tal-operatur skont l-Artikolu 56(2) tar-Regolament Nru 389/2013.
130.
F’dak li jirrigwarda t-tieni aspett, jiġifieri l-oriġini ta’ dawk il-kwoti, il-Gvern Ġermaniż iddikjara fis-seduta tal-10 ta’ Ġunju 2021 li l-irtirar tad-deċiżjoni li talloka kwoti għall-avjazzjoni fil-każ ta’ insolvenza ta’ operaturi ta’ inġenji tal-ajru ma jimminax is-SSK tal-Unjoni fir-rigward tal-avjazzjoni minħabba li ma jolqot b’ebda mod rilevanti la l-għadd ta’ kwoti li kien hemm u lanqas il-prezz tagħhom. Dan huwa hekk għaliex “kwoti ġenerali” (
69
) jistgħu jiġu ċeduti minn operaturi ta’ inġenji tal-ajru. F’dan ir-rigward, il-Gvern Ġermaniż iddikjara li 30 % ta’ kwoti ċeduti minn operaturi ta’ inġenji tal-ajru għall-perijodu 2013‑2019 kienu “kwoti ġenerali”. Barra minn hekk, l-għadd ta’ kwoti għall-avjazzjoni jikkorrispondi għal 2 % biss tal-kwoti ġenerali, u kwoti żejda qegħdin jitneħħew kontinwament skont ir-riżerva tal-istabbiltà tas-suq imsemmija fid-Deċiżjoni 2015/1814.
131.
Fid-dawl tan-natura apparentement skambjabbli ta’ kwoti maħruġa għal operaturi ta’ inġenji tal-ajru u għal operaturi ta’ installazzjonijiet stazzjonarji, bla ħsara għal verifika mill-qorti tar-rinviju, inqis li d-dritt għal allokazzjoni bla ħlas ta’ kwoti ta’ emissjonijiet għat-tielet perijodu ta’ skambju jista’ jiġi ssodisfatt permezz tar-riżerva tal-istabbiltà tas-suq. F’dan ir-rigward, inqis li l-punti 94 sa 97 tal-konklużjonijiet tiegħi fil-kawża ExxonMobil Production Deutschland (C‑126/20, EU:C:2021:457) għandhom ikunu applikati b’analoġija mas-settur tal-avjazzjoni.
132.
Fid-dawl tal-premess, nipproponi li nirrispondi għall-ħames domanda tal‑qorti tar-rinviju billi nikkonkludi li dritt għal allokazzjoni addizzjonali bla ħlas ta’ kwoti ta’ emissjonijiet għat-tielet perijodu ta’ skambju jista’ jiġi ssodisfatt wara tmiem it-tielet perijodu ta’ skambju bi kwoti tat-tielet perijodu ta’ skambju jekk l-eżistenza tad-dritt għall-kwota jiġi stabbilit minn qorti biss wara li jkun skada t-tielet perijodu ta’ skambju. Kwoti għat-tielet perijodu ta’ skambju ma jiskadux mal-iskadenza tat-tielet perijodu ta’ skambju.
VI. Konklużjoni
133.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet premessi, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għad-domandi preliminari mressqa mill-Verwaltungsgericht Berlin (il-Qorti Amministrattiva, Berlin, il-Ġermanja) kif ġej:
L-Artikolu 2(1), l-Artikolu 3a, l-Artikolu 3(o), l-Artikolu 3e(1), l-Artikolu 3e(5), l-Artikolu 12(2a) u l-Artikolu 28a(1) u (2) u l-Anness I tad-Direttiva 2003/87/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-13 ta’ Ottubru 2003 li tistabbilixxi skema għall-iskambju ta’ kwoti ta’ emissjonijiet ta’ gassijiet serra ġewwa l-Komunità u li temenda d-Direttiva 96/61/KE jipprekludu l-ħruġ annwali ta’ kwoti għall‑avjazzjoni allokati bla ħlas lil operatur ta’ inġenji tal-ajru mal-waqfien ta’ attività tal-avjazzjoni minn dan l-operatur.
(
1
)	Lingwa oriġinali: l-Ingliż.
(
2
)	ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 7, p. 631. Id-Direttiva 2003/87 kienet l-aħħar emendata bid-Direttiva (UE) 2018/410 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-14 ta’ Marzu 2018 li temenda d-Direttiva 2003/87 biex jiżdiedu t-tnaqqis kosteffettiv tal-emissjonijiet u l-investimenti għal emissjonijiet baxxi ta’ karbonju, u d-Deċiżjoni (UE) 2015/1814 (ĠU 2018, L 76, p. 3). Dwar il-validità tad-Direttiva 2008/101, ara s-sentenza tal-21 ta’ Diċembru 2011, Air Transport Association of America et (C‑366/10, EU:C:2011:864).
(
3
)	ĠU 2009, L 8, p. 3.
(
4
)	ĠU 2013, L 122, p. 1.
(
5
)	Verżjoni tat-13 ta’ Lulju 2017.
(
6
)	Verżjoni tal-15 ta’ Lulju 2013.
(
7
)	Verżjoni mill-Artikolu 1(11) tal-Att tat-18 ta’ Jannar 2019 b’effett mill-25 ta’ Jannar 2019.
(
8
)	Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ April 2014 li jemenda d-Direttiva 2003/87 li tistabbilixxi skema għall-iskambju ta’ kwoti ta’ emissjonijiet ta’ gassijiet serra ġewwa l-Komunità, fid-dawl tal-implimentazzjoni sal-2020 ta’ ftehim internazzjonali li japplika miżura globali unika bbażata fuq is-suq għal emissjonijiet tal-avjazzjoni internazzjonali (ĠU 2014, L 129, p. 1).
(
9
)	ĠU 2017, L 350, p. 7.
(
10
)	Il-bażi legali tal-irtirar kienet l-ewwel sentenza tal-Artikolu 48(2) tal-VwVfG, Regolament 2017/2392 u l-Artikolu 28a(2) tad-Direttiva 2003/87.
(
11
)	Skont it-talba għal deċiżjoni preliminari, kienu saru 23 titjira biss f’Novembru 2017 u l-liċenzja tal-Unjoni sabiex Air Berlin topera kienet skadiet fl-1 ta’ Frar 2018. Il-bażi legali għall-irtirar kienet l-ewwel sentenza tal-Artikolu 48(2) tal-VwVfG moqri flimkien ma’ ċerti dispożizzjonijiet tat-TEHG.
(
12
)	ĠU 2009, L 140, p. 63.
(
13
)	It-terminu “rtirar” jidher li ġej mid-dritt Ġermaniż (ara l-Artikolu 9(6) tat-TEHG). Ara wkoll l-Artikoli 48 u 49 tal-VwVfG. Dan it-terminu ma jidhirx fid-Direttiva 2003/87 fir-rigward tal-avjazzjoni.
(
14
)	Jekk dan ma jseħħx ikun hemm penalitajiet skont l-Artikolu 16 tad-Direttiva 2003/87.
(
15
)	Lill-awtorità kompetenti fl-Istat Membru amministrattiv, jiġifieri l-Istat Membru responsabbli sabiex jamministra s-SSK tal-Unjoni fir-rigward ta’ operatur ta’ inġenji tal-ajru skont l-Artikolu 18a tad-Direttiva 2003/87.
(
16
)	Skont l-Artikolu 3c(2) tad-Direttiva 2003/87, kien iffissat massimu jew limitu għal kwoti tal-avjazzjoni kull sena għall-perijodu mill-1 ta’ Jannar 2013 ta’ 95 % ta’ emissjonijiet storiċi mill-avjazzjoni. Skont l-Artikolu 3(s) tad-Direttiva 2003/87, “emissjonijiet storiċi mill-avjazzjoni” hija “il-medja tal-emissjonijiet annwali fis-snin kalendarji 2004, 2005 u 2006 mill-inġenji tal-ajru li jwettqu attività tal-avjazzjoni elenkata fl-Anness I.” Skont l-Artikolu 3e(1) tad-Direttiva 2003/87, operaturi tal-inġenji tal-ajru setgħu jagħmlu applikazzjonijiet mal-awtorità kompetenti tal-Istat Membru amministrattiv għal allokazzjoni ta’ kwoti bla ħlas, liema applikazzjonijiet kienu mbagħad jintbagħtu lill-Kummissjoni skont l-Artikolu 3e(2) ta’ din id-Direttiva li kienet tikkalkula punt ta’ riferiment skont l-Artikolu 3e3(e) sabiex tiddetermina l-għadd ta’ kwoti bla ħlas li jkollhom ikunu allokati lil dawk li jkunu applikaw għalihom. Skont l-Artikolu 3e(3)(a) tad-Direttiva 2003/87 il-Kummissjoni kienet obbligata tikkalkula u tadotta deċiżjoni dwar il-kwantità totali ta’ kwoti li għandha tiġi allokata għall-perijodu 2013‑2020, ħmistax-il xahar bil-quddiem.
(
17
)	Billi, inter alia, jintuża l-punt ta’ riferiment stabbilit mill-Kummissjoni.
(
18
)	Enfasi miżjuda.
(
19
)	Għandu jiġi nnotat li dan seħħ wara li ddaħħlet l-avjazzjoni fid-Direttiva 2003/87.
(
20
)	Ara wkoll l-Artikolu 26 tar-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) 2019/331 tad-19 ta’ Diċembru 2018 li jiddetermina regoli tranżitorji għall-Unjoni kollha għall-allokazzjoni armonizzata bla ħlas tal-kwoti tal-emissjonijiet skont l-Artikolu 10a tad-Direttiva 2003/87/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (ĠU 2019, L 59, p. 8).
(
21
)	Din il-perċentwali tista’ tkun reveduta bħala parti mir-reviżjoni ġenerali tad-Direttiva 2003/87. Ara l-Artikolu 3c(3) u l-Artikolu 30(4) tad-Direttiva 2003/87.
(
22
)	Sentenza tat-22 ta’ Frar 2018, INEOS Köln (C-572/16, EU:C:2018:100, punt 42 u l‑ġurisprudenza ċċitata).
(
23
)	Ara b’analoġija, is-sentenza tal-24 ta’ Marzu 1994, Bostock (C-2/92, EU:C:1994:116, punt 19).
(
24
)	Ara, pereżempju, l-Artikolu 40 tar-Regolament Nru 389/2013.
(
25
)	Sentenza tas-7 ta’ Ġunju 2005, VEMW et (C‑17/03, EU:C:2005:362, punt 80 u l-ġurisprudenza ċċitata). Ara wkoll is-sentenza tat-3 ta’ Diċembru 2019, Ir-Repubblika Ċeka vs Il-Parlament u Il-Kunsill (C‑482/17, EU:C:2019:1035, punt 148).
(
26
)	L-ugwaljanza f’għajnejn il-liġi huwa prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni Ewropea li jitlob li sitwazzjonijiet komparabbli ma għandhomx ikunu ttrattati b’mod differenti u li sitwazzjonijiet differenti ma għandhomx ikunu ttrattati bl-istess mod, sakemm tali trattament differenti ma jkunx iġġustifikat oġġettivament. Ara s-sentenza tas-17 ta’ Ottubru 2013, Schaible (C‑101/12, EU:C:2013:661, punt 76).
(
27
)	Ara wkoll is-sentenza tat-3 ta’ Diċembru 2019, Ir-Repubblika Ċeka vs Il-Parlament u Il-Kunsill (C‑482/17, EU:C:2019:1035, punt 153).
(
28
)	Ara l-punt 79 ta’ dawn il-konklużjonijiet. Hija ġurisprudenza stabbilita li l-interpretazzjoni t-tajba ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni titlob li għandu jitqies mhux biss il-formulazzjoni tagħha, iżda wkoll il-kuntest tagħha u l-għanijiet u l-iskop segwiti mill-att li tiegħu hija tkun tagħmel parti. L-istorja leġiżlattiva ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni tista’ wkoll xi drabi tiżvela elementi li jkunu rilevanti għall-interpretazzjoni tagħha. Sentenza tal-25 ta’ Ġunju 2020, A et (Eoliċi f’Aalter u Nevele) (C‑24/19, EU:C:2020:503, punt 37 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
29
)	Sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2019, Puppinck et vs Il-Kummissjoni (C‑418/18 P, EU:C:2019:1113, punt 75 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
30
)	Sentenza tad-19 ta’ Ġunju 2014, Karen Millen Fashions (C‑345/13, EU:C:2014:2013, punt 31 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
31
)	F’dan ir-rigward, inqis ukoll li parti ma tistax tistrieħ fuq l-istorja leġiżlattiva ta’ att leġiżlattiv tal-Unjoni, bħal direttiva, sabiex tinterpreta dak l-att b’mod li jkun kuntrarju għall-formulazzjoni tiegħu (contra legem) jew, tabilħaqq, fl-assenza ta’ formulazzjoni ċara fil-korp tad-direttiva, kuntrarju għall-għanijiet espliċiti tad-direttiva inkwistjoni.
(
32
)	Għandu jiġi nnotat li minkejja l-fatt li Air Berlin waqqfet l-attivitajiet tagħha fit-28 ta’ Ottubru 2017, it-tilwima fil-kawża prinċipali tidher li hija relatata, bla ħsara għal verifika mill-qorti tar-rinviju, mal-perijodu 2018‑2020 biss.
(
33
)	Enfasi miżjuda.
(
34
)	Fil-verżjoni tagħha kif emendata bir-Regolament Nru 2017/2392.
(
35
)	Deroga simili kienet iddaħħlet għall-ewwel darba fid-Direttiva 2003/87 bir-Regolament Nru 421/2014. Jidher mill-proċess quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja li, bid-deċiżjoni tal-15 ta’ Jannar 2015, kwoti li kienu allokati bla ħlas lil Air Berlin kienu wara rtirati mill-Awtorità ta’ Skambju wara l-adozzjoni tar-Regolament Nru 421/2014. Dik id-deċiżjoni ta’ rtirar saret finali. Ara l-paġna 4 tat-talba għal deċiżjoni preliminari. L-irtirar parzjali inkwistjoni u d-deċiżjoni tal-Awtorità ta’ Skambju tal-15 ta’ Jannar 2015 issemmew ukoll fil-punt 1 tad-deċiżjoni tal-Awtorità ta’ Skambju tat-28 ta’ Frar 2018.
(
36
)	Id-Direttiva 2003/87 għandha l-għan li tistabbilixxi skema ta’ skambju ta’ kwoti ta’ emissjonijiet li tfittex li tnaqqas emissjonijiet ta’ gass serra fl-atmosfera għal livell li ma jħallix li jkun hemm interferenza antropoġenika perikoluża mas-sistema tal-klima u li l-għan aħħari tagħha huwa l-protezzjoni tal-ambjent. Hemm loġika ekonomika li fuqha hija bbażata l-iskema li tinkoraġġixxi parteċipant fl-iskema jirrilaxxa kwantitajiet ta’ gassijiet serra li jkunu inqas mill-kwoti oriġinarjament allokati lilu, sabiex ibiegħ dak li jibqa’ żejjed lil parteċipant ieħor li jkun irrilaxxa iktar mill-kwota tiegħu. Sentenza tat-3 ta’ Diċembru 2020, Ingredion Germany (C‑320/19, EU:C:2020:983, punti 38 u 39 u l-ġurisprudenza ċċitata). Fis-sentenza tagħha tal-21 ta’ Diċembru 2011, Air Transport Association of America et (C‑366/10, EU:C:2011:864, punt 138), il-Qorti tal-Ġustizzja qalet li r-regoli stabbiliti fid-Direttiva 2008/101 huma intiżi sabiex l-iskema ta’ skambju ta’ kwoti stabbilita bid-Direttiva 2003/87 tkun estiża għal operaturi ta’ inġenji tal-ajru. Għalhekk huma jsegwu b’mod partikolari l-għan li titjieb il-protezzjoni tal-ambjent.
(
37
)	Il-premessa 14 tad-Direttiva 2008/101 tipprovdi li “[l]-objettiv tal-emendi ghad‑Direttiva 2003/87/KE b’din id-Direttiva huwa li jitnaqqas l-impatt tat-tibdil fil-klima dovut għall-avjazzjoni billi jiġu inklużi l-emissjonijiet minn attivitajiet tal-avjazzjoni fl-iskema Komunitarja”.
(
38
)	Il-Qorti tal-Ġustizzja indikat fis-sentenza tagħha tat-28 ta’ Lulju 2016, Vattenfall Europe Generation (C‑457/15, EU:C:2016:613, punt 27) li l-istruttura ġenerali tad-Direttiva 2003/87 hija bbażata fuq kontabbiltà stretta tal-ħruġ, iż-żamma, it-trasferiment u l-kanċellament ta’ kwoti. Meta operatur ta’ inġenji tal-ajru jieqaf mill-attivitajiet tiegħu u ma jkunx iktar suġġett għall-obbligi SSK tal-Unjoni, il-motiv kollu wara l-ħruġ ta’ kwoti bla ħlas lilu jintemm. Il-kwistjoni ta’ kwoti bla ħlas f’tali każijiet, fil-fehma tiegħi, timmina mhux biss dispożizzjonijiet speċifiċi tad-Direttiva 2003/87, iżda wkoll l-istruttura globali tagħha.
(
39
)	Ladarba Air Berlin waqfet definittivament mill-attivitajiet tagħha tal-avjazzjoni minħabba insolvenza u, għalhekk, ma reġgħetx bdiethom matul il-perijodu 2018‑2020, l-Awtorità ta’ Skambju, sabiex tiżgura ċ-ċertezza legali u l-implimentazzjoni effettiva tad-Direttiva 2003/87 skont is-sistema ġuridika nazzjonali tagħha, tista’ tirtira jew temenda fir-rigward ta’ dan il‑perijodu d-deċiżjoni dwar allokazzjoni inizjali. Tali rtirar jew emenda huma, għalhekk, permissibbli iżda mhux obbligatorji skont id-dritt tal-Unjoni, sakemm dawn ma jkunux meħtieġa sabiex tiġi żgurata ċ-ċertezza legali u l-implimentazzjoni effettiva tad-Direttiva 2003/87 skont id-dritt nazzjonali. Dak li huwa obbligatorju huwa li ma tinħariġx allokazzjoni ta’ kwoti bla ħlas lil Air Berlin għall-perijodu 2018‑2020.
(
40
)	Ara, b’analoġija, is-sentenza tat-22 ta’ Ġunju 2016, DK Recycling und Roheisen vs Il‑Kummissjoni (C‑540/14 P, EU:C:2016:469, punti 51 sa 54).
(
41
)	Ara l-premessa 5 tad-Direttiva 2003/87.
(
42
)	Ninnota, bħala punt preliminari, li dak li jsostni r-rikorrent dwar tħarbit fil-bilanċ bejn it-tnaqqis f’emissjonijiet u żvilupp ekonomiku u impjiegi li jirriżulta mill-irtirar ta’ kwoti huwa biss asserzjoni. Ma hemmx provi fil-proċess quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, anki informali, ta’ tali tħarbit.
(
43
)	Ara wkoll l-Artikolu 3c(3) tad-Direttiva 2003/87 li jipprovdi li l-Kummissjoni għandha tirrevedi l-kwantità totali tal-kwoti li għandha tiġi allokata għall-operaturi tal-inġenji tal-ajru skont l-Artikolu 30(4).
(
44
)	Minbarra dan, fid-dawl tar-risposta tiegħi għall-ħames domanda, jidher, bla ħsara għal verifika mill-qorti tar-rinviju, li fil-verità ma hemmx nuqqas ta’ kwoti.
(
45
)	Il-Kummissjoni qalet li “l-attività jew l-attività addizzjonali ta’ operatur ta’ inġenji tal-ajru għandha titqies bħala kontinwazzjoni ta’ attività tal-avjazzjoni mwettqa qabel minn operatur ieħor ta’ inġenji tal-ajru meta dak l-operatur l-ieħor iżomm id-dritt tiegħu li jirċievi allokazzjoni bla ħlas għall-istess attivitajiet tal-avjazzjoni (titjiriet fuq l-istess rotot li għalihom tkun saret allokazzjoni inizjali bla ħlas skont l-Artikolu 3e). F’dawn il-każijiet, ma jkunx ġie ssodisfatt il-kriterju ta’ eliġibbiltà [skont l-Artikolu 3f(1) tad-Direttiva 2003/87].” Frequently Asked Questions: Allokazzjoni bla ħlas mir-Riżerva Speċjali (Art 3f tad-Direttiva dwar l-ETS) tad-19 ta’ Marzu 2015. Ara: https://ec.europa.eu/clima/sites/default/files/transport/aviation/docs/faq_special_reserve_en.pdf.
(
46
)	Imnaqqsa skont l-Artikolu 28a(2) tad-Direttiva 2003/87.
(
47
)	Imnaqqsa skont l-Artikolu 28a(3) tad-Direttiva 2003/87. Dan it-tnaqqis huwa proporzjonat mat-tnaqqis fl-għadd totali ta’ kwoti maħruġa.
(
48
)	Imnaqqsa skont l-Artikolu 28a(2) ta’ dik id-direttiva.
(
49
)	Ara l-Artikolu 3f(2) tad-Direttiva 2003/87.
(
50
)	Ara d-definizzjoni fl-Artikolu 2(a) tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 95/93 tat-18 ta’ Jannar 1993 dwar ir-regoli komuni għall-allokazzjoni ta’ slots f’ajruporti tal-Komunità (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7, Vol. 2, p. 3) (kif emendat).
(
51
)	Għalhekk, Air Berlin tidher, bla ħsara għal verifika mill-qorti tar-rinviju, li ma nbigħetx bħala impriża vijabbli iżda pjuttost tinsab fil-proċess li tiġi xolta u li l-assi tagħha jiġu mibjugħa.
(
52
)	Skont il-Gvern Ġermaniż, minħabba li din il-materja ma hijiex ittrattata mid-Direttiva 2003/87, hija tista’ tiġi ddeterminata mid-dritt nazzjonali. Fir-risposta tiegħu għal domanda bil-miktub magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja, il-Gvern Ġermaniż iqis li jista’ jsir trasferiment tad-dritt għal allokazzjoni għal perijodu 2018‑2020 skont il-liġi nazzjonali dwar il-kumpanniji u l-kuntratti jekk operatur ieħor jew operaturi oħra jwettqu l-attività ta’ Air Berlin li kienet suġġetta għas-SSK tal-Unjoni. Ninnota li huwa għalkollox mhux ċar mill-proċess quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja kemm it-tliet operaturi ta’ inġenji tal-ajru inkwistjoni ser ikomplu bl-attivitajiet ta’ qabel ta’ Air Berlin. Kull attentat sabiex tkun indirizzata din il-materja jkun, għalhekk, spekulattiv ħafna.
(
53
)	Jiena wkoll m’iniex ċert jekk azzjoni b’rabta ma trasferiment bħal dan tinsabx pendenti quddiem il-qorti tar-rinviju.
(
54
)	Ara l-Artikolu 19(3) tad-Direttiva 2003/87 li jagħti s-setgħa lill-Kummissjoni tadotta atti ddelegati sabiex tissupplimenta dik id-direttiva fir-rigward tar-Reġistru tal-Unjoni għall-perijodu ta’ skambju li beda fl-1 ta’ Jannar 2013 u għal perijodi sussegwenti. Ara wkoll l-Artikolu 23 tad-Direttiva 2003/87 li jistabbilixxi l-proċeduri li skonthom il-Kummissjoni tista’ teżerċita s-setgħat iddelegati tagħha. Fil-punt 47 tas-sentenza tagħha tat-22 ta’ Ġunju 2016, DK Recycling und Roheisen vs Il-Kummissjoni (C‑540/14 P, EU:C:2016:469), il-Qorti tal-Ġustizzja qalet li miżuri ta’ implimentazzjoni adottati mill-Kummissjoni ma jistgħux jemendaw elementi essenzjali ta’ leġiżlazzjoni bażika jew jissupplimentawha b’elementi essenzjali ġodda.
(
55
)	Ara b’analoġija, is-sentenza tas-17 ta’ Mejju 2018, Evonik Degussa (C‑229/17, EU:C:2018:323, punt 29 u l-ġurisprudenza ċċitata). Ara wkoll is-sentenza tas-26 ta’ Settembru 2014, Romonta vs Il-Kummissjoni (T‑614/13, EU:T:2014:835, punti 97 u 98).
(
56
)	Bla ħsara għal ċerti eċċezzjonijiet, ma jistgħux jinbdew proċessi minn kontijiet esklużi. Ara l‑Artikolu 10(6) tar-Regolament Nru 389/2013. Barra minn dan, huwa ċar mill-Artikolu 56(2) u (3) tar-Regolament Nru 389/2013 li r-Reġistru tal-Unjoni ma jistax jittrasferixxi kwoti għall‑avjazzjoni għal kont eskluż ta’ operatur ta’ inġenji tal-ajru.
(
57
)	Jew ikun ingħaqad ma’ operatur ieħor ta’ inġenji tal-ajru. Skont l-Artikolu 55(1)(a) tar‑Regolament Nru 389/2013, l-amministratur nazzjonali jeħtieġlu jagħmel tibdiliet fit-tabella ta’ allokazzjonijiet tal-avjazzjoni nazzjonali fl-EUTL stabbilit bl-Artikolu 20 tad‑Direttiva 2003/87 sabiex jirreġistra l-ħruġ, it-trasferiment u l-kanċellazzjoni ta’ kwoti meta operatur ta’ inġenji tal-ajru jkun waqaf mill-operazzjonijiet tiegħu koperti bl-Anness I tad-Direttiva 2003/87.
(
58
)	Ara l-Artikolu 10(3) tar-Regolament Nru 389/2013. Skont l-Artikolu 32(1) tar-Regolament Nru 389/2013, jekk ikun hemm bilanċ pożittiv f’kont li jkun qiegħed jingħalaq, id-detentur tal‑kont għandu jispeċifika kont ieħor li fih tali kwoti jkollhom jiġu ttrasferiti. Skont il‑Kummissjoni, minħabba li huwa impossibbli li kont magħluq jerġa’ jinfetaħ, l-għeluq ta’ kont b’bilanċ pożittiv ikun jikkostitwixxi esproprjazzjoni. Operatur ta’ inġenji tal-ajru li jkollu kont li jkun viċin li jingħalaq minħabba l-assenza permanenti ta’ attività tal-avjazzjoni tas-SSK tal‑Unjoni jista’ jittrasferixxi l-bilanċ f’kont ieħor u jiddisponi mill-kwoti kif ikun jixtieq, pereżempju billi jbigħhom fis-suq. Ir-Regolament Nru 389/2013 ma fih ebda limitazzjoni tal‑għadd ta’ kontijiet jew ta’ detenturi ta’ kontijiet li lilhom jistgħu jiġu ttrasferiti kwoti, sakemm il-kontijiet ikunu rreġistrati fir-Reġistru tal-Unjoni. Skont il-Kummissjoni, meta operatur ta’ inġenji tal-ajru li jkun waqaf mill-attivitajiet tiegħu jkollu kwoti fil-kont tiegħu, il‑kont ma jingħalaqx iżda jkun “eskluż” skont l-Artikolu 10(5) tar-Regolament Nru 389/2013.
(
59
)	Sakemm ma jkollhiex kont b’bilanċ pożittiv.
(
60
)	Ara l-Artikolu 10(1) tar-Regolament Nru 389/2013.
(
61
)	Ara f’dan ir-rigward, l-Artikolu 56 tar-Regolament Nru 389/2013. Ara wkoll l-Artikolu 10(3) ta’ dan ir-regolament.
(
62
)	Il-Gvern Ġermaniż, b’risposta għal mistoqsija bil-miktub tal-Qorti tal-Ġustizzja, indika li Air Berlin ma kinitx issemmiet fil-pubblikazzjoni msemmija fl-Artikolu 28a(2) tad-Direttiva 2003/87. It-tweġiba tar-rikorrent hija simili, iżda għandu għarfien dwar il-materja fir-rigward ta’ Air Berlin biss għall-2018. F’kull każ, ir-rikorrent, il-Gvern Ġermaniż u l-Kummissjoni jqisu li tali pubblikazzjoni ma tistax minnha nnifisha tiddetermina jekk operatur ta’ inġenji tal-ajru jkollux dritt għal allokazzjoni. Nista’ biss naqbel.
(
63
)	Ara, madankollu, l-Artikolu 33(2) tar-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) 2019/1122 tat-12 ta’ Marzu 2019 li jissupplimenta d-Direttiva 2003/87/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill fir-rigward tal-funzjonament tar-Reġistru tal-Unjoni, ĠU 2019, L 177, p. 3, li b’mod speċifiku tirreferi għall-perijodu ta’ skambju li beda fl-1 ta’ Jannar 2021.
(
64
)	Barra minn dan, skont l-Artikolu 9 tad-Direttiva 2003/87 u skont it-tielet paragrafu tal-Artikolu 28a(2) ta’ din id-direttiva, mill-1 ta’ Jannar 2021, l-għadd ta’ kwoti allokati lil operaturi ta’ inġenji tal-ajru għandu jkun suġġett għall-applikazzjoni tal-fattur lineari ta’ 2.2 %, bla ħsara, madankollu, għal stħarriġ skont l-Artikolu 28b ta’ din id-direttiva.
(
65
)	L-Artikolu 3c(3a), l-Artikolu 28a(1), (2) u (4) u l-Artikolu 28b tad-Direttiva 2003/87 iddaħħlu fid-Direttiva 2003/87 bir-Regolament Nru 2017/2392. Kif huwa ċar mill-premessa 8 ta’ dan ir-regolament, dawk id-dispożizzjonijiet iddaħħlu “sabiex jiġi promoss il-momentum [fl-ICAO] u biex tiġi ffaċilitata l-operazzjonalizzazzjoni tal-iskema tal-ICAO, id-deroga attwali mill-obbligi tal-EU ETS [tas-SSK tal-Unjoni] għal titjiriet lejn u minn pajjiżi terzi jenħtieġ li tiġi estiża sal-31 ta’ Diċembru 2023, soġġetta għal reviżjoni, biex tippermetti li tinġabar l-esperjenza meħtieġa fl-implimentazzjoni tal-iskema tal-ICAO. Minħabba l-estensjoni tad-deroga, l-ammont tal-kwoti bla ħlas li għandhom jiġu rkantati u maħruġin bla ħlas, inkluż mir-riżerva speċjali, jenħtieġ li jibqa’ proporzjonali għat-tnaqqis tal-obbligu ta’ restituzzjoni. Mill-1 ta’ Jannar 2021 ’il quddiem, jenħtieġ li n-numru ta’ kwoti allokati lill-operaturi tal-inġenji tal-ajru għandha titnaqqas kull sena skont il-fattur ta’ tnaqqis lineari applikabbli għas-setturi l-oħrajn kollha fl-EU ETS [fis-SSK tal-Unjoni], soġġett għar-reviżjoni fid-dawl tal-implimentazzjoni tal-iskema tal-ICAO”.
(
66
)	Ir-Regolament Delegat tal-Kummissjoni tad-19 ta’ Diċembru 2018 li jiddetermina regoli tranżitorji għall-Unjoni kollha għall-allokazzjoni armonizzata bla ħlas tal-kwoti tal-emissjonijiet skont l-Artikolu 10a tad-Direttiva 2003/87 (ĠU 2019, L 59, p. 8).
(
67
)	Il-qorti tar-rinviju qalet li skont il-premessa 7 tad-Deċiżjoni (UE) 2015/1814 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-6 ta’ Ottubru 2015 dwar l-istabbiliment u l-funzjonament ta’ riżerva tal-istabbiltà tas-suq għall-iskema ta’ negozjar tal-emissjonijiet tal-gassijiet serra tal-Unjoni u li temenda d-Direttiva 2003/87 (ĠU 2015, L 264, p. 1) kwoti mhux allokati għal installazzjonijiet skont l-Artikolu 10a(7) tad-Direttiva 2003/87 u kwoti mhux allokati għal installazzjonijiet minħabba l-applikazzjoni tal-Artikolu 10a(19) u (20) tad-direttiva (“kwoti mhux allokati”) għandhom jitqiegħdu fir-riżerva fl-2020. Il-qorti tar-rinviju tqis li din il-premessa 7 issostni l-fehma li t-tranżizzjoni mit-tielet għar-raba’ perijodu ta’ skambju ma timplikax li jiġu estinti talbiet għal allokazzjoni addizzjonali li ma kinux ġew issodisfatti sa dak iż-żmien. Madankollu, ma hemmx dispożizzjoni espliċita dwar xi jkun ir-riżultat għal talbiet għal kwota addizzjonali li ma jkunux ġew issodisfatti sa tmiem it-tielet perijodu ta’ skambju.
(
68
)	Ara wkoll l-Artikolu 55 tar-Regolament Nru 389/2013.
(
69
)	Dan donnu jirreferi għal-kwoti kollha allokati u maħruġa għajr dawk skont l-Artikolu 3c(2) tad-Direttiva 2003/87 bħal kwoti allokati u maħruġa għal installazzjonijiet stazzjonarji skont il-Kapitolu III tad-Direttiva 2003/87. Ara l-Artikolu 3(7) u (8) tar-Regolament Nru 389/2013.