62023CJ0686
WYROK TRYBUNAŁU (ósma izba)
z dnia 3 kwietnia 2025 r. (
*1
)
Odwołanie – Specjalny program badań i rozwoju technologicznego w dziedzinie badania przyrody ożywionej – Projekt SEAPURA – Umowa o przyznaniu dotacji – Raport z audytu Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF‑u) – Wykrycie nadużycia finansowego lub nieprawidłowości finansowych – Żądanie zwrotu wkładu Unii Europejskiej – Nota debetowa – Wierzytelność Unii – Przedawnienie – Umowa podlegająca prawu belgijskiemu – Wszczęcie we Francji postępowania upadłościowego względem dłużnika – Zgłoszenie wierzytelności przez Komisję Europejską – Rozporządzenie (WE) nr 1346/2000 – Bezpośrednie stosowanie – Przerwanie biegu terminu przedawnienia prawa belgijskiego
W sprawie C‑686/23 P
mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione w dniu 16 listopada 2023 r.,
Centre d’étude et de valorisation des algues SA (CEVA), z siedzibą w Pleubian (Francja), którą reprezentował A. Raccah, avocat,
strona wnosząca odwołanie,
w której pozostałymi uczestnikami postępowania są:
Komisja Europejska, którą reprezentowali J. Estrada de Solà i M. Ilkova, w charakterze pełnomocników, których wspierał E. Bouttier, avocat,
strona skarżąca w pierwszej instancji,
SELARL AJIRE, z siedzibą w Rennes (Francja),
SELARL TCA, z siedzibą w Saint-Brieuc (Francja),
strona pozwana w pierwszej instancji,
TRYBUNAŁ (ósma izba),
w składzie: S. Rodin (sprawozdawca), prezes izby, N. Piçarra i O. Spineanu-Matei, sędziowie,
rzecznik generalny: J. Kokott,
sekretarz: A. Calot Escobar,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
podjąwszy, po wysłuchaniu rzeczniczki generalnej, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
1
W swym odwołaniu centre d’étude et de valorisation des algues SA (CEVA) wnosi o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 6 września 2023 r., Komisja/CEVA i in. (T‑748/20, zwanego dalej zaskarżonym wyrokiem, EU:T:2023:521), w którym Sąd ustalił, że kwota wierzytelności Komisji Europejskiej odpowiadającej zwrotowi dotacji wypłaconych w ramach umowy o finansowanie zawartej z CEVA w celu realizacji projektu w ramach specjalnego programu badawczo-rozwojowego zatytułowanego „Jakość warunków życia i zarządzanie zasobami żywymi” wynosi 168220,16 EUR, którą to kwotę należy powiększyć o odsetki za opóźnienie (wierzytelność ta będzie zwana dalej „sporną wierzytelnością”).
Ramy prawne
Prawo Unii
2
Artykuł 71 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (Dz.U. 2002, L 248, s. 1), zatytułowany „Ustalenie należności”, w brzmieniu mającym zastosowanie do okoliczności faktycznych istotnych dla rozpatrywanego odwołania, przewidywał w ust. 1–3:
„1.   Ustalenie należności jest czynnością, dzięki której intendent delegowany lub subdelegowany:
a)
weryfikuje istnienie należności;
b)
określa lub weryfikuje stan faktyczny i kwotę należności;
c)
weryfikuje warunki wymagalności należności.
2.   Zasoby własne postawione do dyspozycji Komisji oraz wszelkie należności określone jako pewne, wyrażone w kwocie pieniężnej i wymagalne, muszą zostać ustalone przy pomocy zlecenia windykacji przekazanego księgowemu oraz noty debetowej przesłanej dłużnikowi, które są sporządzane przez właściwego intendenta.
3.   Kwoty wypłacone omyłkowo podlegają odzyskaniu”.
3
Artykuł 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego (Dz.U. 2000, L 160, s. 1), zatytułowany „Jurysdykcja”, w brzmieniu mającym zastosowanie do rozpatrywanych okoliczności faktycznych, stanowił w ust. 1 i 2:
„1.   Sądy państwa członkowskiego, na terytorium którego znajduje się główny ośrodek podstawowej działalności dłużnika, są właściwe dla wszczęcia postępowania upadłościowego. W przypadku spółek i osób prawnych domniemywa się, że głównym ośrodkiem ich podstawowej działalności jest siedziba określona w statucie, chyba że zostanie przeprowadzony dowód przeciwny.
2.   Jeżeli dłużnik ma główny ośrodek swojej podstawowej działalności na terytorium państwa członkowskiego, sądy innego państwa członkowskiego są uprawnione do wszczęcia postępowania upadłościowego tylko wtedy, gdy dłużnik ma na jego terytorium swój oddział. Skutki tego postępowania są ograniczone do majątku dłużnika znajdującego się na terytorium tego ostatniego państwa członkowskiego”.
4
Artykuł 4 rozporządzenia nr 1346/2000, zatytułowany „Prawo właściwe”, przewidywał w ust. 2:
„Prawo państwa wszczęcia postępowania [upadłościowego] określa przesłanki wszczęcia postępowania upadłościowego, sposób jego prowadzenia i ukończenia. W szczególności określa ono:
[…]
f)
skutki wszczęcia postępowania upadłościowego na środki dochodzenia praw przez poszczególnych wierzycieli; z wyłączeniem toczących się postępowań;
[…]”.
5
Artykuł 16 tego rozporządzenia, zatytułowany „Zasada ogólna”, stanowił w ust. 1:
„Wszczęcie postępowania upadłościowego przez sąd państwa członkowskiego właściwy zgodnie z art. 3 podlega uznaniu we wszystkich pozostałych państwach członkowskich z chwilą, gdy orzeczenie stanie się skuteczne w państwie wszczęcia postępowania”.
6
Artykuł 17 wspomnianego rozporządzenia, zatytułowany „Skutki uznania”, stanowił w ust. 1:
„Wszczęcie postępowania określonego w art. 3 ust. 1 wywołuje w każdym innym państwie członkowskim, bez potrzeby dopełnienia jakichkolwiek formalności, skutki, które wynikają z prawa państwa wszczęcia postępowania, o ile niniejsze rozporządzenie nie stanowi inaczej oraz dopóki w tym innym państwie członkowskim nie zostanie wszczęte postępowanie określone art. 3 ust. 2”.
Prawo belgijskie
7
Artykuł 1134 belgijskiego code civil (kodeksu cywilnego), w brzmieniu mającym zastosowanie do okoliczności faktycznych istotnych dla rozpatrywanego odwołania (zwanego dalej „belgijskim kodeksem cywilnym”), stanowił:
„Wszelkie zawarte zgodnie z prawem umowy mają dla umawiających się stron skutki równe ustawie.
[…]
Muszą być one wykonywane w dobrej wierze”.
8
Zgodnie z art. 2257 belgijskiego kodeksu cywilnego:
„Termin przedawnienia nie biegnie:
w stosunku do wierzytelności, która jest uzależniona od spełnienia warunku – do momentu, w którym zdarzenie objęte warunkiem nastąpi;
[…]”.
9
Zgodnie z art. 2262 bis § 1 akapit pierwszy belgijskiego kodeksu cywilnego:
„Wszystkie roszczenia osobiste przedawniają się z upływem lat dziesięciu”.
Prawo francuskie
10
Artykuł L. 622‑21‑I francuskiego code de commerce (kodeksu handlowego), w brzmieniu mającym zastosowanie do okoliczności faktycznych istotnych dla rozpatrywanego odwołania (zwanego dalej „francuskim kodeksem handlowym”), stanowił:
„Orzeczenie o wszczęciu postępowania skutkuje wstrzymaniem lub niemożnością dochodzenia roszczeń przed sądem przez wszystkich wierzycieli, których wierzytelności nie są wymienione w art. L. 622‑17 ust. I, które to roszczenia mają na celu:
1°
zasądzenie od dłużnika zapłaty kwoty pieniężnej;
2°
rozwiązanie umowy z powodu braku zapłaty kwoty pieniężnej”.
11
Artykuł L. 622‑24 francuskiego kodeksu handlowego miał następujące brzmienie:
„Od chwili opublikowania orzeczenia wszyscy wierzyciele, których wierzytelności powstały przed wydaniem orzeczenia o wszczęciu postępowania, z wyjątkiem pracowników, zgłaszają swoje wierzytelności mandatariuszowi sądowemu w terminach określonych dekretem wydanym po zasięgnięciu opinii Conseil d’État [(rady stanu, Francja)]. W przypadku gdy wierzycielowi przywrócono termin zgodnie z art. L. 622‑26, terminy biegną dopiero od dnia doręczenia tej decyzji; zostają one wówczas skrócone o połowę. Wierzyciele posiadający zabezpieczenie ujawnione lub związani z dłużnikiem umową ujawnioną są powiadamiani osobiście lub, w stosownym przypadku, pod adresem do doręczeń. Termin na dokonanie zgłoszenia biegnie w odniesieniu do nich od dnia doręczenia owego powiadomienia.
[…]”.
12
Artykuł L. 622‑25‑I tego kodeksu przewidywał:
„Zgłoszenie wierzytelności przerywa bieg przedawnienia do czasu zakończenia postępowania; zwalnia ono z obowiązku formalnego zawiadomienia i jest równoważne z czynnością przedsięwziętą w celu dochodzenia roszczeń”.
Umowa Seapura
13
Stosownie do art. 2 ust. 1 zawartej między Komisją a CEVA w dniu 17 stycznia 2001 r. umowy, której przedmiotem była realizacja projektu w ramach specjalnego programu badawczo-rozwojowego zatytułowanego „Jakość warunków życia i zarządzanie zasobami żywymi” (zwanego dalej „projektem Seapura”) i która przewidywała wypłatę dotacji w wysokości 123735 EUR (zwanej dalej „umową Seapura”):
„Czas trwania projektu wynosi 36 miesięcy od 1.2.2001 r.”.
14
Artykuł 5 ust. 1 i 2 umowy Seapura ma następujące brzmienie:
„1.   Niniejsza umowa podlega prawu belgijskiemu.
2.   Wyłączna jurysdykcja do rozstrzygania sporów między [Unią Europejską] z jednej strony a wykonawcami z drugiej strony, dotyczących ważności, stosowania lub wykładni niniejszej umowy, przysługuje [Sądowi] oraz, w przypadku odwołania, [Trybunałowi]”.
15
Artykuł 3 ust. 5 załącznika II do tej umowy przewiduje:
„Po dacie zakończenia realizacji lub rozwiązaniu umowy bądź też po zakończeniu udziału wykonawcy Komisja, w zależności od przypadku, może zażądać lub żąda od wykonawcy – w wyniku stwierdzonych w ramach audytu nadużyć finansowych lub poważnych nieprawidłowości finansowych – zwrotu całego wypłaconego mu wkładu wspólnotowego. […]”.
Okoliczności powstania sporu
16
Okoliczności powstania sporu przedstawiono w pkt 2–22 zaskarżonego wyroku.
17
W dniu 17 stycznia 2001 r. Komisja zawarła z CEVA umowę Seapura, która przewidywała wypłatę dotacji w wysokości 123735 EUR.
18
W 2006 r. Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) wszczął dochodzenie w związku z podejrzeniem nadużyć finansowych dotyczących kilku projektów realizowanych przez CEVA, w tym projektu Seapura.
19
W dniu 11 grudnia 2007 r. OLAF przyjął raport końcowy z tego dochodzenia (zwany dalej „raportem OLAF‑u”), w którym stwierdził nieprawidłowości w ramach wykonywania umowy Seapura polegające w szczególności na fałszowaniu ewidencji czasu pracy personelu CEVA.
20
Pismem z dnia 29 października 2008 r. Komisja powiadomiła CEVA, że ze względu na poważne nieprawidłowości stwierdzone w raporcie OLAF‑u zamierza ona wystawić względem CEVA noty debetowe na kwotę 123735 EUR, powiększoną o odsetki, w celu uzyskania zwrotu dotacji wypłaconej na podstawie umowy Seapura.
21
W dniu 13 marca 2009 r. Komisja skierowała do CEVA cztery noty debetowe na łączną kwotę 168220,16 EUR (zwane dalej „notami debetowymi”).
22
W dniu 12 czerwca 2009 r. – z uwagi na to, że CEVA nie zastosowała się ani do not debetowych, ani do czterech ponagleń skierowanych do niej przez Komisję w dniu 11 maja 2009 r. – instytucja ta wystosowała do niej cztery wezwania do zapłaty.
23
W dniu 17 lipca 2009 r. CEVA wniosła do Sądu skargę o stwierdzenie nieważności tych ponagleń.
24
W wyroku z dnia 15 września 2011 r., CEVA/Komisja (T‑285/09, EU:T:2011:479), Sąd odrzucił tę skargę jako niedopuszczalną.
25
W wyroku z dnia 26 kwietnia 2011 r. tribunal correctionnel de Rennes (sąd karny w Rennes, Francja) uznał, że CEVA oraz jej były dyrektor są winni oszustwa i sprzeniewierzenia środków publicznych, i wymierzył im, odpowiednio, karę grzywny w wysokości 80000 EUR oraz karę 18 miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu. Orzekając w przedmiocie powództwa cywilnego wytoczonego przez Komisję, sąd ten zasądził od oskarżonych, częściowo in solidum, zapłatę na rzecz Komisji kwoty 303631 EUR tytułem naprawienia szkody majątkowej poniesionej w szczególności w wyniku nieprawidłowości finansowych, jakich dopuszczono się przy realizacji umowy Seapura.
26
W wyroku z dnia 1 kwietnia 2014 r. cour d’appel de Rennes (sąd apelacyjny w Rennes, Francja) uniewinnił CEVA i jej byłego dyrektora od wszystkich zarzutów i oddalił powództwo cywilne Komisji.
27
W wyroku z dnia 12 listopada 2015 r. izba karna Cour de cassation (sądu kasacyjnego, Francja) uchyliła wspomniany wyrok z dnia 1 kwietnia 2014 r. jedynie w części, w której oskarżonych uniewinniono od zarzutu sprzeniewierzenia środków publicznych, i w tym zakresie przekazała sprawę cour d’appel de Caen (sądowi apelacyjnemu w Caen, Francja) do ponownego rozpoznania.
28
W orzeczeniu z dnia 22 czerwca 2016 r. tribunal de commerce de Saint-Brieuc (sąd gospodarczy w Saint-Brieuc, Francja) wszczął względem CEVA postępowanie upadłościowe przybierające postać postępowania ochronnego (zwane dalej „postępowaniem ochronnym”) i jako mandatariusza sądowego wyznaczył SELARL TCA.
29
W dniu 15 września 2016 r. Komisja zgłosiła w ramach postępowania ochronnego wierzytelność – odpowiadającą łącznej kwocie not debetowych wystawionych w celu uzyskania zwrotu dotacji, w tym tych wypłaconych na podstawie umowy Seapura – na kwotę główną wynoszącą 289012,95 EUR, powiększoną o odsetki za opóźnienie, to jest na kwotę łączną wynoszącą 431002,18 EUR.
30
W dniu 6 grudnia 2016 r. TCA zakwestionowała wierzytelność Komisji.
31
W orzeczeniu z dnia 21 lipca 2017 r. tribunal de commerce de Saint-Brieuc (sąd gospodarczy w Saint-Brieuc) zatwierdził plan ochronny CEVA i jako nadzorcę odpowiedzialnego za wykonanie tego planu wyznaczył SELARL AJIRE.
32
W wyroku z dnia 23 sierpnia 2017 r., który stał się prawomocny, cour d’appel de Caen (sąd apelacyjny w Caen), orzekając w następstwie zarządzonego w postępowaniu kasacyjnym przekazania mu sprawy do ponownego rozpoznania, uniewinnił CEVA od zarzutu sprzeniewierzenia środków publicznych, a jej byłemu dyrektorowi wymierzył karę jednego roku pozbawienia wolności w zawieszeniu oraz karę grzywny w wysokości 20000 EUR za sprzeniewierzenie środków publicznych.
33
W postanowieniu z dnia 11 września 2017 r. sędzia-komisarz w postępowaniu ochronnym odrzucił w całości zgłoszenie wierzytelności dokonane przez Komisję.
34
Komisja wniosła zażalenie na owo postanowienie.
35
W wyroku z dnia 24 listopada 2020 r. cour d’appel de Rennes (sąd apelacyjny w Rennes) uchylił wspomniane postanowienie, stwierdzając jednak istnienie dwóch poważnych zastrzeżeń dotyczących dokonanego przez Komisję zgłoszenia wierzytelności, odnoszących się do przedawnienia i zasadności not debetowych, i uznał, że w przedmiocie tych zastrzeżeń musi rozstrzygnąć właściwy sąd, do którego Komisja powinna się zwrócić.
Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok
36
W dniu 19 grudnia 2020 r. Komisja wniosła przeciwko CEVA, TCA i AJIRE skargę opartą na art. 272 TFUE, na mocy klauzuli arbitrażowej zawartej w umowie Seapura, żądając ustalenia kwoty przysługującej jej wierzytelności odpowiadającej zwrotowi dotacji przyznanych CEVA w ramach tej umowy.
37
Na rozprawie, która odbyła się przed Sądem w dniu 11 listopada 2022 r., Komisja wskazała, że jej skarga nie dotyczy TCA i AJIRE oraz że nie wnosi ona do Sądu o stwierdzenie, iż te ostatnie są zobowiązane do zwrotu kwot wypłaconych w ramach wykonania umowy Seapura, co Sąd odnotował w pkt 97 zaskarżonego wyroku.
38
Na swoją obronę CEVA podniosła, po pierwsze, że roszczenie Komisji uległo przedawnieniu, po drugie, że dochodzenie OLAF‑u nie dotyczyło projektu Seapura i że w raporcie OLAF‑u nie ustalono, iż stwierdzonych przez niego nieprawidłowości dopuszczono się w ramach wykonywania umowy Seapura, po trzecie, że francuskie sądy karne ostatecznie nie uwzględniły postawionych CEVA zarzutów oszustwa i sprzeniewierzenia środków publicznych, oraz po czwarte, że zgodnie z zasadą autonomii proceduralnej Komisja nie może powoływać się na postępowania wszczęte we Francji na podstawie prawa francuskiego, skoro umowa Seapura podlega prawu belgijskiemu.
39
W tym względzie w pierwszej kolejności w pkt 30–59 zaskarżonego wyroku Sąd oddalił podniesiony przez CEVA zarzut przedawnienia.
40
Stwierdziwszy, że kwestia ewentualnego przedawnienia roszczenia Komisji podlega prawu belgijskiemu, zgodnie z którym termin przedawnienia wynosi w rozpatrywanym przypadku dziesięć lat, w pkt 40 i 41 wspomnianego wyroku Sąd uznał, że wymagalność wierzytelności Unii jest uzależniona od uprzedniego wystąpienia przez Komisję z żądaniem zwrotu zgodnie z art. 3 ust. 5 załącznika II do umowy Seapura. Uznał on, że data tego żądania odpowiada w rozpatrywanym przypadku dacie, w której instytucja ta przesłała CEVA noty debetowe – 13 marca 2009 r. – i że CEVA nie przedstawiła żadnego konkretnego argumentu pozwalającego na wykazanie, że wierzytelność stała się wymagalna przed tą datą. W pkt 46 owego wyroku Sąd wywiódł z tego, że data przedawnienia wierzytelności Unii przypadała, zgodnie z prawem belgijskim, co do zasady na dzień 14 marca 2019 r.
41
Ponadto w pkt 57 zaskarżonego wyroku Sąd orzekł, że zgłoszenie wierzytelności dokonane przez Komisję w dniu 15 września 2016 r. w ramach postępowania ochronnego przerwało bieg przedawnienia.
42
W tym względzie Sąd uznał, po pierwsze, że zgodnie z prawem francuskim zgłoszenie wierzytelności przerywa bieg przedawnienia do czasu zakończenia postępowania. Po drugie, stwierdził on, że stosownie do art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1346/2000 prawo państwa członkowskiego wszczęcia postępowania upadłościowego określa przesłanki jego wszczęcia, sposób jego prowadzenia i ukończenia, a także wpływ tego postępowania na środki dochodzenia praw przez poszczególnych wierzycieli. Ponadto Sąd uznał, że zgodnie z art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 tego rozporządzenia orzeczenie o wszczęciu postępowania upadłościowego podlega uznaniu we wszystkich państwach członkowskich i wywołuje skutki bez potrzeby dopełnienia jakichkolwiek innych formalności. Sąd stwierdził, że wszczęcie we Francji postępowania ochronnego względem CEVA i dokonane przez Komisję w ramach tego postępowania zgłoszenie wierzytelności wywołały na mocy prawa francuskiego, w szczególności art. L. 622‑25‑1 francuskiego kodeksu handlowego, skutki w prawie belgijskim, a dokładniej – że to zgłoszenie wierzytelności przerwało bieg terminu przedawnienia roszczenia Komisji, w związku z czym roszczenie to nie było przedawnione w dniu, w którym instytucja ta z nim wystąpiła.
43
W drugiej kolejności w pkt 66–80 zaskarżonego wyroku Sąd, orzekając co do istoty, zbadał, czy Komisja miała podstawy, by powoływać się na raport OLAF‑u w celu żądania od CEVA zwrotu wszystkich kwot wypłaconych jej w ramach wykonania umowy Seapura.
44
W tym względzie, po pierwsze, w pkt 70 i 71 tego wyroku Sąd stwierdził, że dochodzenie OLAF‑u dotyczące CEVA obejmowało dwie części, z których pierwsza odnosiła się do wydatków bezpośrednich, a druga – do funduszy strukturalnych, i koncentrowało się na dwóch rodzajach działań, które wzbudziły podejrzenia, a mianowicie, primo, na fałszowaniu ewidencji czasu pracy personelu oraz, secundo, na plagiatowaniu dokumentów naukowych w ramach różnych projektów CEVA.
45
Po drugie, w pkt 72–74 wspomnianego wyroku Sąd stwierdził, że raport OLAF‑u – z uwagi na to, iż nie zidentyfikowano w nim dokumentów naukowych, jakie miałyby zostać splagiatowane w ramach wykonywania tej umowy – nie wykazał, że doszło do plagiatu. Sąd podkreślił natomiast, że w raporcie tym stwierdzono wystąpienie poważnych nieprawidłowości finansowych dotyczących wszystkich projektów powierzonych CEVA, w tym projektu Seapura. Uznał on, że wynika stąd, primo, że OLAF wykazał wystąpienie poważnych nieprawidłowości finansowych dotyczących ewidencji czasu pracy personelu CEVA oraz, secundo, że owa ewidencja była fałszowana we wszystkich tych projektach, i to w sposób celowy i systemowy. W związku z tym w pkt 79 zaskarżonego wyroku Sąd oddalił argument CEVA dotyczący braku powiązania nieprawidłowości stwierdzonych w raporcie OLAF‑u z projektem Seapura.
46
W trzeciej kolejności w pkt 81–88 zaskarżonego wyroku Sąd zbadał wpływ postępowań karnych przed sądami francuskimi ze względu na to, że CEVA utrzymywała na swoją obronę, iż Komisja nie może opierać swojego żądania na rzekomo noszącym znamiona nadużycia finansowego charakterze zarządzania przyznaną jej dotacją, skoro ostatecznie CEVA uniewinniono od zarzutów oszustwa i sprzeniewierzenia środków publicznych. W tym względzie w pkt 87 tego wyroku Sąd uznał, że art. 3 ust. 5 załącznika II do umowy Seapura uzależnia zwrot rozpatrywanego wkładu Unii na rzecz projektu Seapura jedynie od stwierdzenia, w ramach audytu, wystąpienia nadużyć finansowych lub poważnych nieprawidłowości finansowych, nie warunkując tego zwrotu od tego, czy w związku z rozpatrywanymi czynami zapadł wyrok skazujący lub czy nadano im kwalifikację karną. W pkt 88 wspomnianego wyroku wywiódł on stąd, że uniewinnienie, które orzeczono względem CEVA, nie ma wpływu na stosowanie tego postanowienia umownego.
47
W czwartej kolejności w pkt 89–95 zaskarżonego wyroku Sąd zbadał i oddalił argument CEVA, która twierdziła, że ze względu na to, iż postępowanie upadłościowe wszczęte we Francji nie może wywoływać skutków w prawie belgijskim, doszło do naruszenia zasady autonomii proceduralnej. W tym względzie w pkt 93 tego wyroku Sąd orzekł, że skargę wniesiono do niego na mocy klauzuli arbitrażowej na podstawie art. 272 TFUE i że powinien on rozstrzygnąć spór na podstawie prawa materialnego mającego zastosowanie do umowy, w szczególności rozporządzenia nr 1346/2000, na mocy którego pewne przepisy francuskiego kodeksu handlowego wywołują skutki w prawie belgijskim. Sąd uznał zatem, że Komisja miała podstawy do tego, by powoływać się w oparciu o rozporządzenie nr 1346/2000 na skutki postępowania upadłościowego wszczętego we Francji w prawie belgijskim.
48
Na podstawie wszystkich powyższych względów Sąd uwzględnił żądanie Komisji i ustalił, że kwota spornej wierzytelności wynosi 168220,16 EUR, którą to kwotę należy powiększyć o odsetki.
Żądania stron w postępowaniu odwoławczym
49
CEVA wnosi do Trybunału o:
–
uchylenie zaskarżonego wyroku i
–
obciążenie Komisji kosztami postępowania.
50
Komisja wnosi do Trybunału o:
–
utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy i
–
obciążenie CEVA kosztami postępowania.
W przedmiocie odwołania
51
W uzasadnieniu odwołania CEVA podnosi dwa zarzuty, z których pierwszy dotyczy naruszenia prawa ze względu na to, że Sąd miał błędnie określić termin przedawnienia możliwości dochodzenia przez Komisję roszczeń przed sądem, a drugi – naruszenia zasady należytego sprawowania wymiaru sprawiedliwości.
W przedmiocie zarzutu pierwszego
52
Zarzut pierwszy odwołania jest skierowany przeciwko pkt 42–59 zaskarżonego wyroku i składa się z czterech części.
W przedmiocie części pierwszej zarzutu pierwszego
– Argumentacja stron
53
W części pierwszej zarzutu pierwszego CEVA podnosi, że Sąd naruszył prawo poprzez przyjęcie, iż początkiem biegu terminu przedawnienia jest data wystawienia not debetowych.
54
W pierwszej kolejności CEVA twierdzi, że w tym względzie Sąd niesłusznie oparł się na art. 3 ust. 5 załącznika II do umowy Seapura, które to postanowienie umowne dotyczy jedynie możliwości przeprowadzenia audytu finansowego.
55
W drugiej kolejności CEVA uważa, że po pierwsze, zważywszy na art. 2 ust. 1 umowy Seapura i na art. 7 ust. 2 załącznika II do niej, umowa ta wygasła w dniu 12 października 2004 r. Po drugie, zgodnie z prawem belgijskim bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się w dniu, w którym powstaje prawo do dochodzenia roszczeń podlegające temu terminowi; dzień ten odpowiada temu, w którym zobowiązanie, w związku z którym dochodzone są roszczenia, miało zostać wykonane.
56
Zdaniem CEVA prawidłowa wykładnia umowy Seapura i prawa belgijskiego powinna zatem prowadzić do uznania, że sporna wierzytelność stała się wymagalna z chwilą przedstawienia badań, których umowa ta dotyczyła. CEVA dodaje, że zgodnie z art. 7 ust. 6 załącznika II do umowy Seapura Komisja mogła żądać zwrotu wkładu finansowego, uwzględniając charakter i rezultat wykonanych prac. W oparciu o te elementy CEVA uważa, że należy uznać, iż początek biegu dziesięcioletniego terminu przedawnienia przewidzianego w prawie belgijskim przypadał na dzień 13 października 2004 r., w związku z czym termin ten upłynął w dniu 13 października 2014 r.
57
CEVA podnosi, że omawiana część zarzutu nie stanowi nowej argumentacji, wobec czego jest ona w jej ocenie dopuszczalna, ponieważ CEVA podniosła podobne argumenty przed Sądem, jak miałoby wynikać z jej odpowiedzi na skargę i z pkt 48–58 dupliki, złożonych w postępowaniu w pierwszej instancji.
58
Komisja podnosi, że część pierwsza zarzutu pierwszego jest niedopuszczalna ze względu na to, że CEVA, po pierwsze, nie utrzymywała przed Sądem, iż należy uznać, że początek biegu terminu przedawnienia przypadał na datę zakończenia obowiązywania umowy Seapura. Zdaniem Komisji CEVA, po drugie, przyznała przed Sądem, że data, w której Komisja przesłała jej noty debetowe, odpowiada dacie, w której sporna wierzytelność stała się wymagalna, a termin przedawnienia rozpoczął bieg w dniu następującym po tej dacie. W ocenie Komisji to w tym kontekście Sąd orzekł w pkt 44 zaskarżonego wyroku, że „CEVA nie przedstawiła żadnego konkretnego argumentu pozwalającego na wykazanie, iż wierzytelność stała się wymagalna przed dniem 13 marca 2009 r.”.
59
Na wypadek uznania części pierwszej zarzutu pierwszego za dopuszczalną Komisja podnosi, że jest ona w każdym razie bezzasadna.
– Ocena Trybunału
60
Należy przypomnieć, że stosownie do art. 170 § 1 regulaminu postępowania przed Trybunałem odwołanie nie może zmieniać przedmiotu sporu przed Sądem. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem właściwość Trybunału w postępowaniu odwoławczym jest zatem ograniczona do oceny prawnego rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów i argumentów, które były roztrząsane w pierwszej instancji. Strona nie może więc podnieść po raz pierwszy przed Trybunałem zarzutu, którego nie podniosła przed Sądem, gdyż byłoby to równoznaczne z umożliwieniem jej przedłożenia Trybunałowi, którego właściwość w postępowaniu odwoławczym jest ograniczona, sporu o szerszym zakresie niż spór rozstrzygany przez Sąd (wyrok z dnia 16 marca 2023 r., Komisja/Jiangsu Seraphim Solar System i Rada/Jiangsu Seraphim Solar System i Komisja, C‑439/20 P i C‑441/20 P, EU:C:2023:211, pkt 83 i przytoczone tam orzecznictwo).
61
W niniejszym przypadku CEVA utrzymuje, że poruszyła ona „kwestię rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia” w odpowiedzi na skargę i że „doprecyzowała” swoje rozumowanie w pkt 48–58 „pisma w sprawie żądania”, w związku z czym przedstawiła przed Sądem zarzut dotyczący przedawnienia roszczenia Komisji.
62
W tym względzie należy stwierdzić, że argumentacja taka jak ta przedstawiona w ramach rozpatrywanej części zarzutu nie wynika z żadnego z pism procesowych złożonych przez CEVA przed Sądem.
63
W pkt 48–56 odpowiedzi na skargę oraz w pkt 48–58 dupliki CEVA twierdziła bowiem, że sporna wierzytelność uległa przedawnieniu, ponieważ wbrew temu, co twierdziła Komisja, nie można było przyjąć, że doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia. CEVA nie kwestionowała natomiast tego, że początek biegu tego terminu odpowiadał dacie wystawienia not debetowych.
64
Przeciwnie, w pkt 56 odpowiedzi na skargę i w pkt 58 dupliki CEVA wyraźnie wskazała, iż „[o]statecznie należy uznać, że noty debetowe z dnia 12 marca 2009 r. skutkowały rozpoczęciem biegu dziesięcioletniego terminu przedawnienia na mocy prawa belgijskiego”.
65
Wynika stąd, że zarzut, w zakresie owej części pierwszej, dotyczący naruszenia prawa, jakiego miał dopuścić się Sąd poprzez oparcie się przy ustalaniu początku biegu terminu przedawnienia na dacie wystawienia not debetowych, a nie na dacie zakończenia obowiązywania umowy, jest zarzutem nowym.
66
W tych okolicznościach należy stwierdzić, że część pierwsza zarzutu pierwszego odwołania jest niedopuszczalna.
W przedmiocie części drugiej zarzutu pierwszego
– Argumentacja stron
67
CEVA podnosi, że Sąd naruszył prawo poprzez orzeczenie w pkt 39–44 zaskarżonego wyroku, iż wierzytelność umowna może powstać na podstawie noty debetowej.
68
W tym względzie CEVA utrzymuje, że zgodnie z orzecznictwem sądów Unii, po pierwsze, noty debetowe nie stanowią ani zaskarżalnych decyzji administracyjnych, ani tytułów egzekucyjnych, a po drugie, w ramach swoich stosunków umownych Komisja nie ma prawa do przyjmowania jednostronnych aktów o charakterze decyzyjnym względem swoich kontrahentów. CEVA wywodzi stąd, że Komisja nie mogła przyjąć jednostronnego aktu mającego na celu ściągnięcie wierzytelności umownej bez uprzedniego uznania przez właściwy sąd, że taka wierzytelność istnieje.
69
Komisja nie zgadza się z tym i podnosi, że część drugą zarzutu pierwszego CEVA należy odrzucić jako niedopuszczalną, a w każdym razie oddalić jako bezzasadną.
– Ocena Trybunału
70
Należy stwierdzić, że w omawianej części zarzutu strona wnosząca odwołanie utrzymuje, iż Sąd naruszył prawo poprzez przyjęcie, że początek biegu terminu przedawnienia spornej wierzytelności przypada na datę późniejszą niż 13 października 2004 r.
71
Tymczasem, jak wskazano w pkt 63 i 64 niniejszego wyroku, nie zakwestionowała ona przed Sądem, lecz przeciwnie, przyznała przed nim, że początek biegu tego terminu odpowiada dacie wystawienia not debetowych, a mianowicie 12 marca 2009 r.
72
W związku z tym zarzut, w zakresie owej części drugiej, oparty na naruszeniu prawa, jakiego miał dopuścić się Sąd poprzez brak uznania, że wspomniany termin rozpoczął bieg przed tą ostatnią datą, jest zarzutem nowym.
73
Wynika stąd, że część drugą zarzutu pierwszego również należy odrzucić jako niedopuszczalną.
W przedmiocie części trzeciej zarzutu pierwszego
– Argumentacja stron
74
CEVA utrzymuje przede wszystkim, że Sąd naruszył prawo poprzez uznanie, iż bieg terminu przedawnienia spornej wierzytelności został przerwany przez zgłoszenie wierzytelności w ramach postępowania ochronnego.
75
W tym względzie CEVA kwestionuje istnienie spornej wierzytelności, którego w jej ocenie Komisja nie może wykazać, przedstawiając jedynie noty debetowe lub zgłoszenie wierzytelności. CEVA przypomina, że wierzytelność tę odrzucono postanowieniem sędziego komisarza z dnia 11 września 2017 r., o którym mowa w pkt 33 niniejszego wyroku, i twierdzi, że Komisja nie wykazała istnienia tej wierzytelności przed właściwym sądem. Ponadto wspomniane zgłoszenie wierzytelności w ramach postępowania ochronnego wszczętego we Francji nie ma zdaniem CEVA wpływu na przedawnienie możliwości dochodzenia roszczeń cywilnych regulowane przez prawo belgijskie. W ocenie CEVA Sąd naruszył prawo poprzez uznanie, że rozporządzenie nr 1346/2000 pozwala na przerwanie biegu terminu przedawnienia wierzytelności, która w chwili wszczęcia postępowania ochronnego nie była wymagalna.
76
Co więcej, w replice CEVA podnosi, że nawet gdyby przyjąć, iż wszczęcie postępowania ochronnego może przerwać bieg terminu przedawnienia, to czynność przerywająca musi wynikać z formalnego wezwania ze strony wierzyciela, którego to wezwania nie mogą stanowić, jak w niniejszym przypadku, noty debetowe.
77
CEVA wskazuje ponadto, że postępowanie ochronne wszczęto dopiero w dniu 22 czerwca 2016 r., zaś wierzytelność Komisji uległa przedawnieniu w 2014 r. Zdaniem CEVA wynika stąd, że dokonane przez Komisję w ramach tego postępowania zgłoszenie wierzytelności nie mogło przerwać biegu terminu przedawnienia, ponieważ termin ten upłynął przed dniem jego dokonania.
78
Nadto w ocenie CEVA Sąd naruszył prawo poprzez uznanie, że bieg przedawnienia został przerwany przez skierowane do niej wezwanie do stawienia się przed francuskimi sądami karnymi, ponieważ „prawo belgijskie nie przewiduje ani przerwania biegu terminów przedawnienia, ani stosowania belgijskich terminów obowiązujących w zakresie ścigania karnego do postępowań wszczętych w innym państwie”.
79
CEVA podnosi bowiem, że z orzecznictwa Cour de cassation (sądu kasacyjnego, Belgia) wynika, iż z dobrodziejstwa przerwania biegu terminu przedawnienia w wyniku wezwania do stawienia się przed sądem może skorzystać wyłącznie osoba, która dokonała czynności przerywającej. CEVA wskazuje, że w niniejszym przypadku to nie Komisja, lecz francuska prokuratura wniosła sprawę do francuskiego sądu karnego. Ponadto ze wspomnianego orzecznictwa miałoby również wynikać, że wezwanie przerywa bieg terminu przedawnienia „w odniesieniu do żądania w nim podniesionego oraz w odniesieniu do żądania, którego przedmiot jest w zasadzie tym wezwaniem objęty”, co wymaga uwzględnienia przedmiotu żądania. CEVA wskazuje, że w niniejszym przypadku przedmiotem ścigania karnego we Francji były zaś zarzuty oszustwa i sprzeniewierzenia środków publicznych, natomiast żądanie Komisji dotyczyło zwrotu przyznanych CEVA dotacji.
80
Wreszcie CEVA podnosi, że w każdym wypadku zgodnie z prawem belgijskim przerwanie biegu terminu przedawnienia uznaje się za niezaistniałe w razie nieuwzględnienia żądania powoda. CEVA zauważa, że powództwo cywilne wytoczone przez Komisję przed francuskimi sądami karnymi zostało zaś oddalone.
81
Komisja utrzymuje, że część trzecia zarzutu pierwszego jest w części niedopuszczalna, a w części bezzasadna.
82
W tym względzie kwestionuje ona wykładnię art. L. 622‑25‑1 francuskiego kodeksu handlowego przyjętą przez CEVA.
83
Komisja podnosi, że Sąd słusznie stwierdził, iż zgłoszenie wierzytelności dokonane w ramach postępowania ochronnego wywołało na mocy art. 16 rozporządzenia nr 1346/2000 skutek przerywający we wszystkich państwach członkowskich. W każdym razie Komisja utrzymuje, że prawo belgijskie przewiduje taki sam skutek przerywający zgłoszenia wierzytelności.
84
Co się tyczy argumentu CEVA, zgodnie z którym Sąd niesłusznie przyjął, że doręczone jej wezwanie do stawienia się przed francuskimi sądami karnymi przerwało bieg terminu przedawnienia, Komisja podnosi, że jest on niedopuszczalny, ponieważ Sąd nie wypowiedział się w tej kwestii.
85
Tytułem subsydiarnym Komisja utrzymuje, że bieg przedawnienia spornej wierzytelności został przerwany przez wstąpienie przez Unię Europejską do sprawy w charakterze powoda cywilnego przed francuskim sądem karnym w 2011 r. i zawieszony do dnia 23 sierpnia 2017 r., to jest do dnia zakończenia postępowania karnego.
– Ocena Trybunału
86
Co się tyczy w pierwszej kolejności argumentacji CEVA, zgodnie z którą Sąd naruszył prawo poprzez uznanie, że bieg terminu przedawnienia został przerwany przez skierowane do niej wezwanie do stawienia się przed francuskimi sądami karnymi, należy stwierdzić, że argumentacja ta opiera się na błędnym rozumieniu zaskarżonego wyroku.
87
Stwierdziwszy bowiem w pkt 52–59 zaskarżonego wyroku, że zgłoszenie wierzytelności dokonane przez Komisję w ramach postępowania ochronnego przerwało bieg przedawnienia tej wierzytelności, Sąd nie wypowiedział się w kwestii tego, czy wezwanie CEVA do stawienia się przed sądami francuskimi również przerwało ów bieg.
88
Co się tyczy w drugiej kolejności argumentacji CEVA odnoszącej się do przerwania biegu terminu przedawnienia przez zgłoszenie wierzytelności dokonane przez Komisję w ramach postępowania ochronnego, należy zauważyć, iż w pkt 52 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził przede wszystkim, że w dniu 22 czerwca 2016 r. tribunal de commerce de Saint-Brieuc (sąd gospodarczy w Saint-Brieuc) wszczął postępowanie ochronne względem CEVA i że w dniu 15 września 2016 r. Komisja zgłosiła w ramach tego postępowania swoją wierzytelność.
89
Następnie Sąd, po pierwsze, w pkt 53 zaskarżonego wyroku stwierdził, że z art. L. 622‑24 francuskiego kodeksu handlowego wynika, iż wszyscy wierzyciele, których wierzytelności powstały przed wydaniem orzeczenia o wszczęciu postępowania ochronnego, z wyjątkiem pracowników, powinni zgłaszać swoje wierzytelności mandatariuszowi sądowemu od chwili opublikowania orzeczenia o wszczęciu postępowania. Po drugie, w pkt 54 tego wyroku zauważył on, że na mocy art. L. 622‑25‑1 tego kodeksu zgłoszenie wierzytelności przerywa bieg przedawnienia do czasu zakończenia postępowania, zwalnia z obowiązku formalnego zawiadomienia i jest równoważne z czynnością przedsięwziętą w celu dochodzenia roszczeń.
90
Wreszcie Sąd, po pierwsze, w pkt 55 zaskarżonego wyroku stwierdził, że rozporządzenie nr 1346/2000 ma bezpośrednie zastosowanie. Po drugie, w pkt 56 tego wyroku uznał on zasadniczo, że zgodnie z tym rozporządzeniem: primo, prawo państwa wszczęcia postępowania określa przesłanki wszczęcia postępowania upadłościowego, sposób jego prowadzenia i ukończenia; secundo, orzeczenie o wszczęciu postępowania upadłościowego wydane przez sąd państwa członkowskiego podlega uznaniu we wszystkich pozostałych państwach członkowskich z chwilą, gdy stanie się ono skuteczne w państwie członkowskim wszczęcia postępowania; tertio, orzeczenie o wszczęciu postępowania wywołuje w każdym innym państwie członkowskim, bez potrzeby dopełnienia jakichkolwiek innych formalności, skutki, które wynikają z prawa państwa członkowskiego wszczęcia postępowania.
91
W pkt 57 zaskarżonego wyroku Sąd doszedł na tej podstawie do wniosku, że wszczęcie we Francji postępowania ochronnego i dokonane przez Komisję zgłoszenie wierzytelności wywołały na mocy prawa francuskiego skutki w prawie belgijskim, a dokładniej – przerwały bieg przedawnienia tej wierzytelności.
92
Czyniąc to, Sąd nie naruszył prawa.
93
Po pierwsze bowiem, argumentacja CEVA, zgodnie z którą istnienie wierzytelności Komisji musiało zostać stwierdzone przez sąd, aby doszło do przerwania biegu przedawnienia, nie znajduje oparcia w brzmieniu art. L. 622‑25‑1 francuskiego kodeksu handlowego, stosownie do którego samo zgłoszenie wierzytelności w ramach postępowania ochronnego wystarcza do przerwania biegu przedawnienia.
94
Po drugie, argumentu CEVA, zgodnie z którym rozporządzenie nr 1346/2000 nie może wywoływać skutków w prawie belgijskim, nie sposób uwzględnić.
95
W tym względzie wystarczy przypomnieć, że zgodnie z art. 288 TFUE rozporządzenie ma zasięg ogólny. Wiąże ono zatem w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
96
W trzeciej i ostatniej kolejności, w zakresie, w jakim strona wnosząca odwołanie utrzymuje, że zgłoszenia wierzytelności w ramach postępowania ochronnego w 2016 r. dokonano po przedawnieniu wierzytelności Unii, do którego jej zdaniem doszło w dniu 13 października 2014 r., należy zauważyć, że z odpowiedzi na części pierwszą i drugą rozpatrywanego zarzutu wynika, że ten zarzut szczegółowy jest niedopuszczalny.
97
Wynika stąd, że część trzecią zarzutu pierwszego należy w części odrzucić jako niedopuszczalną, a w części oddalić jako bezzasadną.
W przedmiocie części czwartej zarzutu pierwszego
– Argumentacja stron
98
CEVA podnosi, że Sąd naruszył prawo poprzez stwierdzenie istnienia wierzytelności Komisji i ustalenie jej kwoty. CEVA utrzymuje, że prawo francuskie zakazuje wszystkim wierzycielom podmiotu objętego postępowaniem ochronnym indywidualnego dochodzenia roszczeń na drodze sądowej po wszczęciu tego postępowania. CEVA wywodzi stąd, że „w świetle francuskiego prawa upadłościowego sąd francuski nie może uwzględnić [zaskarżonego wyroku], ponieważ zgłoszona wierzytelność jest późniejsza”.
99
Komisja uważa, że omawiana część zarzutu jest bezzasadna.
– Ocena Trybunału
100
Wystarczy stwierdzić, że Sąd nie wydał względem CEVA tak rozumianego wyroku zasądzającego.
101
Z pkt 95 zaskarżonego wyroku oraz z pkt 1 jego sentencji wynika bowiem, że Sąd ograniczył się do stwierdzenia istnienia spornej wierzytelności i ustalił, że jej kwota główna wynosi 168220,16 EUR, którą to kwotę należy powiększyć o odsetki, nie zasądzając od CEVA zapłaty tej wierzytelności. Argument CEVA opiera się zatem na błędnym rozumieniu zaskarżonego wyroku.
102
W tych okolicznościach należy oddalić część czwartą zarzutu pierwszego, a w konsekwencji – zarzut pierwszy odwołania w całości.
W przedmiocie zarzutu drugiego
103
Zarzut drugi dzieli się na cztery części.
W przedmiocie części pierwszej zarzutu drugiego
– Argumentacja stron
104
CEVA utrzymuje, że w pkt 70–80 zaskarżonego wyroku Sąd niesłusznie uznał, iż dopuściła się ona nieprawidłowości finansowych przy wykonywaniu umowy Seapura. W tym zakresie CEVA, odwołując się do konkretnego fragmentu raportu OLAF‑u, podnosi, że z raportu tego wynika, iż zarzutu dotyczącego nieprawidłowości finansowych nie utrzymano względem niej w odniesieniu do projektu Seapura. Twierdzi ona, że zawarte w tym raporcie ustalenia dotyczące takich nieprawidłowości dotyczyły nie umowy Seapura, lecz dwóch innych umów, przy czym przyznane na ich podstawie dotacje zwrócono Komisji.
105
W replice CEVA dodaje, po pierwsze, że akta sprawy nijak nie pozwalają na wykazanie, że w przypadku projektu Seapura doszło do fałszowania ewidencji czasu pracy personelu. Po drugie, jej zdaniem ze wspomnianego raportu wynika również, że – wbrew temu, co zarzuca jej Komisja – CEVA nie splagiatowała dokumentów naukowych w ramach wykonywania umowy Seapura.
106
Komisja uważa, że część pierwsza zarzutu drugiego jest bezzasadna.
– Ocena Trybunału
107
Jak w pkt 71 zaskarżonego wyroku wskazał Sąd, raport OLAF‑u obejmował dwie części, z których pierwsza odnosiła się do wydatków bezpośrednich, a druga – do funduszy strukturalnych, i koncentrował się na dwóch rodzajach działań: po pierwsze, na fałszowaniu ewidencji czasu pracy personelu, a po drugie, na plagiatowaniu dokumentów naukowych.
108
W pkt 74 i 75 zaskarżonego wyroku Sąd uściślił, że chociaż w raporcie OLAF‑u nie potwierdzono podejrzenia dotyczącego plagiatu dokumentów naukowych w ramach projektu Seapura, to jednak ustalono w nim, że CEVA fałszowała ewidencję czasu pracy personelu, „w szczególności w przypadku projektów europejskich, w celu odblokowania maksymalnej kwoty środków przeznaczonych na każdy projekt”.
109
Na podstawie analizy różnych fragmentów raportu OLAF‑u Sąd stwierdził wystąpienie poważnych nieprawidłowości finansowych dotyczących wszystkich projektów powierzonych CEVA, w tym projektu Seapura.
110
W tym względzie należy stwierdzić, że w argumentacji przedstawionej w ramach rozpatrywanej części zarzutu – w zakresie, w jakim opiera się ona na przywołanym fragmencie raportu OLAF‑u – CEVA myli, w odniesieniu do umowy Seapura, wykluczenie podejrzenia o plagiat z rzekomym wykluczeniem w sposób ogólny wszelkich nieprawidłowości. W każdym razie poprzez tę argumentację CEVA wnosi w rzeczywistości o to, by Trybunał zastąpił ocenę okoliczności faktycznych dokonaną przez Sąd swoją własną oceną.
111
Tymczasem zgodnie z art. 256 ust. 1 TFUE i z art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej odwołanie jest ograniczone do kwestii prawnych. Wyłącznie Sąd jest właściwy do ustalenia i dokonania oceny istotnych okoliczności faktycznych oraz do dokonania oceny dowodów. Ocena owych okoliczności faktycznych oraz dowodów nie jest zatem, z wyjątkiem przypadku ich przeinaczenia, kwestią prawną, która jako taka podlega kontroli Trybunału w ramach odwołania [wyrok z dnia 10 września 2024 r., Google i Alphabet/Komisja (Google Shopping), C‑48/22 P, EU:C:2024:726, pkt 61 i przytoczone tam orzecznictwo].
112
Ze względu na to, że nie podniesiono ani nie udowodniono przeinaczenia okoliczności faktycznych, część pierwszą zarzutu drugiego należy odrzucić jako niedopuszczalną.
W przedmiocie części drugiej zarzutu drugiego
113
W części drugiej zarzutu drugiego CEVA podnosi, że Sąd naruszył zasadę należytego sprawowania wymiaru sprawiedliwości, której w jej ocenie dotyczy art. 41 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, ze względu na to, że w pkt 72 zaskarżonego wyroku uznał on, iż „przekrojowy charakter przedmiotu dochodzenia OLAF‑u siłą rzeczy obejmował umowę Seapura”, mimo że równolegle przyjął on, iż z raportu OLAF‑u wynika, że w odniesieniu do tej umowy nie potwierdzono podejrzenia dotyczącego plagiatu dokumentów naukowych.
114
CEVA uważa zatem, że przy przeprowadzaniu kontroli oceny raportu OLAF‑u dokonanej przez Komisję Sąd ograniczył się do pobieżnej lektury tego raportu, przez co naruszył zasadę należytego sprawowania wymiaru sprawiedliwości, która wymagała od niego przeprowadzenia starannej analizy wszystkich istotnych elementów rozpatrywanej sprawy; zdaniem CEVA właściwa lektura wspomnianego raportu wskazałaby na brak powiązania stwierdzonych nieprawidłowości z umową Seapura.
115
Komisja utrzymuje, że omawiana część zarzutu jest niedopuszczalna, a w każdym razie bezzasadna.
– Ocena Trybunału
116
W omawianej części zarzutu CEVA zarzuca Sądowi, że w pkt 70–80 zaskarżonego wyroku dokonał on pobieżnej, a tym samym nieprawidłowej lektury raportu OLAF‑u, nie przeprowadzając starannej analizy wszystkich istotnych elementów rozpatrywanej sprawy. Poprzez tę argumentację strona ta zmierza w rzeczywistości do uzyskania od Trybunału jego własnej oceny okoliczności faktycznych, wynikającej z analizy owego raportu, która to ocena miałaby zastąpić ocenę Sądu.
117
Tymczasem, jak zauważono w pkt 111 niniejszego wyroku, ocena okoliczności faktycznych oraz dowodów nie jest, z wyjątkiem przypadku ich przeinaczenia, którego w niniejszej sprawie nie podniesiono, a w każdym razie nie udowodniono, kwestią prawną, która jako taka podlega kontroli Trybunału w ramach odwołania.
118
W związku z tym część drugą zarzutu drugiego należy odrzucić jako niedopuszczalną.
W przedmiocie części trzeciej zarzutu drugiego
– Argumentacja stron
119
CEVA utrzymuje, że Sąd niesłusznie orzekł, iż Komisji przysługiwała wierzytelność w kwocie 168220,16 EUR, nie wziąwszy pod uwagę, że francuskie sądy karne uniewinniły CEVA od zarzutów oszustwa i sprzeniewierzenia środków publicznych i ostatecznie oddaliły żądania Komisji występującej w charakterze powoda cywilnego. Zdaniem CEVA orzeczenia te korzystają z powagi rzeczy osądzonej na poziomie krajowym – zasady równoważności, skuteczności i pewności prawa stoją na przeszkodzie podważaniu takich orzeczeń na podstawie prawa Unii.
120
Komisja uważa, że omawiana część zarzutu jest niedopuszczalna, ponieważ CEVA nie sprecyzowała, do których punktów zaskarżonego wyroku się odnosi. Zdaniem Komisji jest ona w każdym razie bezskuteczna.
– Ocena Trybunału
121
Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 169 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem podnoszone zarzuty i argumenty prawne powinny wskazywać precyzyjnie motywy orzeczenia Sądu, które wnoszący odwołanie kwestionuje. I tak, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem odwołanie musi dokładnie wskazywać zakwestionowane części wyroku, którego uchylenie ma na celu, oraz zawierać argumenty prawne, które w konkretny sposób uzasadniają to żądanie, pod rygorem niedopuszczalności odwołania lub danego zarzutu (wyrok z dnia 28 września 2023 r., Changmao Biochemical Engineering/Komisja, C‑123/21 P, EU:C:2023:708, pkt 87 i przytoczone tam orzecznictwo).
122
CEVA nie przywołuje wprawdzie kwestionowanych punktów zaskarżonego wyroku, jednak ze względu na to, że wyrok ten zawiera podtytuł „W przedmiocie postępowań karnych przed sądami francuskimi”, jest oczywiste, że argumentacja ta jest skierowana przeciwko pkt 85–88 wspomnianego wyroku.
123
W tym względzie w pkt 85 zaskarżonego wyroku Sąd przypomniał najpierw, iż w przypadku umowy takiej jak umowa Seapura samo stwierdzenie wystąpienia nadużyć finansowych lub poważnych nieprawidłowości finansowych w ramach audytu wystarczy, aby uzasadnić prawo Komisji do żądania zwrotu przyznanych przez nią kwot. Następnie – w ramach niezależnej oceny okoliczności faktycznych – w pkt 86 tego wyroku Sąd uznał, że stwierdzone w raporcie OLAF‑u fałszowanie ewidencji czasu pracy personelu stanowi co najmniej poważną nieprawidłowość finansową. Ponadto w pkt 87 wspomnianego wyroku orzekł on zasadniczo, że jedyną podstawą przyznanego Komisji przez art. 3 ust. 5 załącznika II do umowy Seapura prawa do żądania zwrotu rozpatrywanego wkładu Unii jest stwierdzenie wystąpienia nadużyć finansowych lub poważnych nieprawidłowości finansowych i że prawo to nie jest uzależnione dodatkowo od okoliczności, że w związku z takimi czynami zapadł wyrok skazujący lub że owym czynom nadano kwalifikację karną.
124
Wreszcie w pkt 88 zaskarżonego wyroku Sąd w oparciu o tę ocenę orzekł, że uniewinnienie CEVA przez krajowy sąd karny od zarzutów oszustwa i sprzeniewierzenia środków publicznych nie ma wpływu na prawo Komisji do żądania zwrotu odnośnej dotacji na podstawie art. 3 ust. 5 załącznika II do umowy Seapura.
125
Rozumowanie to nie jest obarczone żadnym naruszeniem prawa. W szczególności, wbrew temu, co strona wnosząca odwołanie twierdzi w sposób dorozumiany, francuskie sądy karne nie wypowiedziały się w przedmiocie wystąpienia „poważnych nieprawidłowości finansowych” w rozumieniu wspomnianego postanowienia, ponieważ owo pojęcie umowne nie jest tożsame z oszustwem ani ze sprzeniewierzeniem środków publicznych, którym to kwalifikacjom odpowiadały zarzuty, od których ją uniewinniono.
126
W konsekwencji część trzecią zarzutu drugiego należy oddalić jako bezzasadną.
W przedmiocie części czwartej zarzutu drugiego
– Argumentacja stron
127
CEVA podnosi, że Sąd naruszył zasadę autonomii proceduralnej ze względu na to, że w obecnym stanie prawa Unii jednostki nie mogą powoływać się na prawo państwa członkowskiego przed sądami innego państwa członkowskiego. Zdaniem CEVA Sąd niesłusznie zatem oddalił jej argument, zgodnie z którym Komisja nie mogła powołać się na postępowania wszczęte we Francji na podstawie prawa francuskiego, skoro umowa Seapura przewiduje stosowanie prawa belgijskiego i wyłączną jurysdykcję sądów Unii.
128
Komisja uważa, że CEVA nie wskazuje, w jaki sposób zaskarżony wyrok miałby być obarczony naruszeniem prawa, w związku z czym omawianą część zarzutu należy jej zdaniem odrzucić jako niedopuszczalną.
129
W każdym razie część czwarta zarzutu drugiego jest w jej ocenie bezzasadna.
– Ocena Trybunału
130
Na wstępie należy zaznaczyć, że CEVA nie przywołuje wprawdzie kwestionowanych punktów zaskarżonego wyroku, jednak ze względu na to, że wyrok ten zawiera podtytuł „W przedmiocie zasady autonomii proceduralnej”, jest oczywiste, że argumentacja ta jest skierowana przeciwko pkt 92–95 wspomnianego wyroku.
131
Co do istoty należy zauważyć, po pierwsze, że – jak przypomniano w pkt 94 i 95 niniejszego wyroku – na mocy art. 288 TFUE rozporządzenie nr 1346/2000 ma zasięg ogólny, wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
132
Po drugie, stosowanie zasady autonomii proceduralnej zakłada brak uregulowań Unii w danej dziedzinie (zob. podobnie wyrok z dnia 25 marca 2021 r., Balgarska Narodna Banka, C‑501/18, EU:C:2021:249, pkt 116 i przytoczone tam orzecznictwo), wobec czego w niniejszym przypadku nie można zarzucić żadnego naruszenia tej zasady.
133
W związku z tym Sąd nie naruszył zasady autonomii proceduralnej poprzez uznanie w pkt 93 zaskarżonego wyroku, że okoliczność, iż do umowy Seapura ma zastosowanie prawo belgijskie, pozostaje bez uszczerbku dla bezpośredniego stosowania rozporządzenia nr 1346/2000, na mocy którego pewne przepisy francuskiego kodeksu handlowego wywołują skutki w prawie belgijskim.
134
Wobec tego należy oddalić część czwartą zarzutu drugiego jako bezzasadną, a w konsekwencji – zarzut drugi odwołania w całości.
135
Ze względu na to, że żaden z zarzutów podniesionych przez CEVA w uzasadnieniu odwołania nie może zostać uwzględniony, odwołanie należy oddalić w całości.
W przedmiocie kosztów
136
Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem, jeżeli odwołanie jest bezzasadne, Trybunał rozstrzyga o kosztach.
137
Stosownie do art. 138 § 1 tego regulaminu postępowania, mającego zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie jego art. 184 § 1, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
138
Ze względu na to, że Komisja wniosła o obciążenie CEVA kosztami postępowania, a CEVA przegrała sprawę w postępowaniu odwoławczym, tę ostatnią należy obciążyć, poza własnymi kosztami poniesionymi w związku z niniejszym postępowaniem, kosztami poniesionymi przez Komisję.
Z powyższych względów Trybunał (ósma izba) orzeka, co następuje:
1)
Odwołanie zostaje oddalone.
2)
Centre d’étude et de valorisation des algues SA (CEVA) zostaje obciążona, poza własnymi kosztami poniesionymi w związku z postępowaniem odwoławczym, kosztami poniesionymi przez Komisję Europejską.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: francuski.