KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
WATHELET
ippreżentati fis-7 ta’ Mejju 2015 (1)
Kawża C‑255/14
Robert Michal Chmielewski
vs
Nemzeti Adó- és Vámhivatal Dél-alföldi Regionális Vám- és Pénzügyőri Főigazgatósága
[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Kecskeméti Közigagatási és Munkaügyi Bíróság (l-Ungerija)]
“Kontrolli ta’ flus kontanti deħlin fl-Unjoni Ewropea jew ħerġin mill-Unjoni Ewropea – Regolament (KE) Nru 1889/2005– Ksur tal-obbligu ta’ dikjarazzjoni – Proporzjonalità tas-sanzjonijiet – Moviment liberu tal-kapital u tal-pagamenti”
I –    Introduzzjoni
1.        Din it-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-proporzjonalità ta’ multa amministrattiva prevista fid-dritt Ungeriż biex tissanzjona l-ksur tal-obbligu ta’ dikjarazzjoni stabbilit fl-Artikolu 3 tar-Regolament (KE) Nru 1889/2005 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-26 ta’ Ottubru 2005, dwar kontrolli ta’ flus kontanti deħlin fil-Komunità jew ħerġin mill-Komunità (2).
II – Il-kuntest ġuridiku
A –    Id-dritt tal-Unjoni
1.      Il-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea
2.        Fl-Artikolu 17 tagħha, il-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem, il-“Karta”) tħaddan u tipproteġi, fil-paragrafu 1, id-dritt għall-proprjetà skont it-termini li ġejjin:
“Kull persuna għandha d-dritt li tgawdi mill-proprjetà tal-beni tagħha li tkun akkwistat legalment, li tużahom, li tiddisponi minnhom u li tħallihom bħala wirt. L-ebda persuna ma tista’ tiġi mċaħħda mill-proprjetà tagħha, ħlief fl-interess pubbliku u fil-każijiet u skond il-kondizzjonijiet previsti mil-liġi, bi ħlas ta’ kumpens xieraq fi żmien utli għal dak li tkun tilfet. L-użu tal-proprjetà jista’ jiġi rregolat bil-liġi safejn ikun meħtieġ għall-interess pubbliku.”
2.      Ir-Regolament Nru 1889/2005
3.        Skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 1, intitolat “L-Għan”:
“Dan ir-Regolament għandu jikkumplimenta d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 91/308/KEE dwar transazzjonijiet li jsiru permezz ta’ istituzzjonijiet finanzjarji u ta’ kreditu u ċerti professjonijiet billi jistabbilixxi regoli armonizzati għall-kontroll, mill-awtoritajiet kompetenti, ta’ flus kontanti deħlin [fl-Unjoni Ewropea] jew ħerġin mill-[Unjoni Ewropea].”
4.        L-Artikolu 3 tiegħu, intitolat “L-Obbligu ta’ Dikjarazzjoni” jipprevedi dan li ġej:
“1.      Kwalunkwe persuna fiżika dieħla [fl-Unjoni] jew ħierġa mill-[Unjoni] u li ġġorr flus kontanti ta’ valur ta’ 10 000 euro jew iżjed għandha tiddikjara dik is-somma lill-awtoritajiet kompetenti ta’ l-Istat Membru li minnu tidħol [fl-Unjoni] jew toħroġ mill-[Unjoni] skond dan ir-Regolament. L-obbligu ta’ dikjarazzjoni ma jkunx ġie sodisfatt jekk l-informazzjoni provduta ma tkunx korretta jew ma tkunx kompleta.
2.      Id-dikjarazzjoni msemmija fil-paragrafu 1 għandha tikkontjeni dettalji dwar:
[…]
e)      il-provenjenza u l-użu intiż tal-flus kontanti;
[…]”
5.        L-Artikolu 4, intitolat “Is-Setgħat ta’ l-Awtoritajiet Kompetenti” jipprevedi dan li ġej, fil-paragrafu 2 tiegħu:
“Fejn ikun hemm nuqqas ta’ konformità ma’ l-obbligu ta’ dikjarazzjoni stabbilit fl-Artikolu 3, jistgħu jiġu miżmuma flus kontanti permezz ta’ deċiżjoni amministrattiva skond il-kondizzjonijiet stabbiliti fil-liġi nazzjonali.”
6.        Skont l-Artikolu 6, intitolat “L-Iskambju ta’ Informazzjoni”:
“1.      Fejn ikun hemm indikazzjonijiet li s-somom ta’ flus kontanti huma konnessi ma’ xi attività illegali assoċjata mal-moviment ta’ flus kontanti, kif imsemmi fid-Direttiva 91/308/KEE, l-informazzjoni miġbura permezz tad-dikjarazzjoni prevista fl-Artikolu 3 jew permezz tal-kontrolli previsti fl-Artikolu 4 jistgħu jiġu trasmessi lill-awtoritajiet kompetenti fi Stati Membri oħra.”
Ir-Regolament (KE) Nru 515/97 għandu japplika mutatis mutandis.
2.      Fejn ikun hemm indikazzjonijiet li s-somom ta’ flus kontanti jinvolvu r-rikavat ta’ frodi jew ta’ kwalunkwe attività illegali oħra li jagħmlu ħsara lill-interessi finanzjarji tal-Komunità, l-informazzjoni għandha tiġi trasmessa wkoll lill-Kummissjoni”.
7.        L-Artikolu 7, intitolat “L-Iskambju ta’ Informazzjoni ma’ Pajjiżi Terzi” jiddisponi:
“Fil-qafas ta’ assistenza amministrattiva reċiproka, l-informazzjoni miksuba skond dan ir-Regolament tista’ tiġi komunikata mill-Istati Membri jew mill-Kummissjoni lil pajjiż terz, suġġetta għall-kunsens ta’ l-awtoritajiet kompetenti li kisbu l-informazzjoni skond l-Artikolu 3 u/jew l-Artikolu 4 u għall-konformità mad-dispożizzjonijiet pertinenti nazzjonali u Komunitarji dwar it-trasferiment ta’ data personali lil pajjiżi terzi. L-Istati Membri għandhom jinnotifikaw lill-Kummissjoni dwar tali skambji ta’ informazzjoni fejn dawn ikunu partikolarment pertinenti għall-implementazzjoni ta’ dan ir-Regolament.”
8.        L-Artikolu 9, intitolat “Il-Pieni [Is-Sanzjonijiet]” jiddisponi dan li ġej, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Kull Stat Membru għandu jintroduċi l-pieni [sanzjonijiet] li għandhom japplikaw fejn ikun hemm nuqqas ta’ konformità ma’ l-obbligu ta’ dikjarazzjoni stabbilit fl-Artikolu 3. Tali pieni għandhom ikunu effettivi, proporzjonati u dissważivi”.
B –    Il-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali
9.        Skont l-Artikolu 1 tal-Protokoll addizzjonali għall-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, iffirmata f’Ruma fl-4 ta’ Novembru 1950, intitolat “Il-protezzjoni tal-proprjetà”:
“Kull persuna naturali jew persuna morali għandha dritt għat-tgawdija paċifika tal-possedimenti tagħha. Ħadd ma għandu jiġi pprivat mill-possedimenti tiegħu ħlief fl-interess pubbliku u bla ħsara għal-kundizzjonijiet provduti bil-liġi u bil-prinċipji ġenerali tal-liġi internazzjonali.
Iżda d-disposizzjonijiet ta’ qabel ma għandhom b’ebda mod inaqqsu d-dritt ta’ Stat li jwettaq dawk il-liġijiet li jidhrulu xierqa biex jikkontrolla l-użu ta’ proprjetà skont l-interess ġenerali jew biex jiżgura l-ħlas ta’ taxxi jew kontribuzzjonijiet oħra jew pieni.”
C –    Id-dritt Ungeriż
10.      L-Artikolu 2 tal-Liġi Nru XLVIII tal-2007 jiddisponi:
“(1) L-obbligu ta’ dikjarazzjoni previst fl-Artikolu 3 tar-Regolament [Nru 1889/2005] għandu jiġi ssodisfatt bil-miktub.
(2) Huwa meħtieġ, skont l-Artikolu 3(2)(b) tar-Regolament [Nru 1889/2005], li jiġu indikati l-isem u l-indirizz kompluti tal-proprjetarju tal-flus kontanti, skont l-Artikolu 3(2)(ċ) [ta’ dan ir-]regolament, l-isem u l-indirizz kompluti tal-persuna intiża li tirċievi l-flus kontanti, kif ukoll, b’applikazzjoni tal-Artikolu 3(2)(g) [ta’ dan ir-]regolament, il-mezz tat-trasport użat u, jekk dan ikun vettura bil-mutur, in-numru tar-reġistrazzjoni tagħha.
[…]”
11.      L-Artikolu 5/A tal-Liġi Nru XLVIII jipprevedi:
“Kull persuna fiżika li tkun dieħla jew ħierġa [mill-Unjoni] li twettaq b’mod żbaljat jew mhux komplut l-obbligu ta’ dikjarazzjoni previst fl-Artikolu 3(1) tar-Regolament [Nru 1889/2005] fir-rigward tal-flus kontanti li tkun qed tittrasporta, kif iddefinit fl-Artikolu 2(2) tar-Regolament [Nru 1889/2005], jew li ma tissodisfah bl-ebda mod, għandha, skont l-Artikolu 9 tar-Regolament [Nru 1889/2005], tħallas fuq il-post multa ffissata f’forinti Ungeriżi ta’ ammont ekwivalenti
a)      għal 10 % tas-somma ta’ flus kontanti fil-pussess tagħha, meta din tkun ta’ EUR 10 000 jew iktar, iżda ma tkunx taqbeż l-EUR 20 000,
b)      għal 40 % tas-somma ta’ flus kontanti fil-pussess tagħha, meta din tkun iktar minn EUR 20 000 iżda ma tkunx taqbeż il-EUR 50 000,
c)      għal 60 % tas-somma ta’ flus kontanti fil-pussess tagħha, meta din tkun iktar minn EUR 50 000.”
III – Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
12.      Fid-9 ta’ Awwissu 2012, R. M. Chmielewski daħal fit-territorju Ungeriż mis-Serbja, mingħajr ma ddikjara s-somma ta’ flus kontanti li kien qed iġorr miegħu, jiġifieri ammont totali ta’ EUR 147 492, li kien jinkludi BGN 249 150 (lev Bulgaru) (madwar EUR 127 400), TRY 30 000 (lira Torka) (madwar EUR 6 500) u RON 29 394 (leu Rumen) (madwar EUR 13 600).
13.      Skont il-Kummissjoni, waqt il-kontroll, R. M. Chmielewski ddikjara lill-aġenti tad-dwana li kien fil-pussess ta’ din is-somma kbira ta’ flus minħabba li kien ippjana li jixtri dar ġewwa l-Bulgarija, iżda li kien dieħel lura l-Polonja mingħajr ma xtara xejn.
14.      Waqt is-seduta, in-Nemzeti Adó- és Vámhivatal Dél-alföldi Regionális Vám- és Pénzügyőri Főigazgatósága (id-Direttorat Ġenerali tad-Dwana u tal-Finanzi tar-reġjun ta’ Del-alföld) speċifika li 60 % mis-somma miżmuma minn R. M. Chmielewski (jiġifieri l-ekwivalenti għal HUF 24 532 000) ittieħdet bħala multa stabbilita mill-Artikolu 5/A(1)(c) tal-Liġi Nru XLVIII tal-2007 minħabba nuqqas ta’ dikjarazzjoni.
15.      B’deċiżjoni tal-4 ta’ Ottubru 2013, in-Nemzeti Adó- és Vámhivatal Dél-alföldi Regionális Vám- és Pénzügyőri Főigazgatósága (id-Direttorat Ġenerali tad-Dwana u tal-Finanzi tar-reġjun ta’ Del-alföld) ċaħad it-talba ta’ R. M. Chmielewski li jiġi eżentat mill-multa b’kunsiderazzjoni taċ-ċirkustanzi personali invokati minnu u kkonferma l-multa amministrattiva ta’ HUF 24 532 000, li kienet ġiet imposta fuqu mill-aġenti tad-dwana peress li, billi ma ddikjarax din is-somma meta daħal fit-territorju tal-Unjoni, ma kienx osserva l-obbligu li huwa impost fuqu mir-Regolament Nru 1889/2005 u mil-Liġi Nru XLVIII tal-2007.
16.      R. M. Chmielewski ppreżenta rikors kontra din id-deċiżjoni quddiem il-Kecskeméti Közigazgatási és Munkaügyi Bíróság (qorti għal kawżi amministrattivi u tax-xogħol ta’ Kecskemét) filwaqt li sostna b’mod partikolari li d-dispożizzjonijiet tal-Liġi Nru XLVIII tal-2007 kienu jiksru d-dritt tal-Unjoni.
17.      Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li l-Kecskeméti Közigagatási és Munkaügyi Bíróság iddeċidiet li tissospendi l-proċedura u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)      L-ammont tal-multa amministrattiva ffissata skont l-Artikolu 5/A tal-Liġi Nru XLVIII tal-2007, adottata għall-finijiet tal-implementazzjoni tar-Regolament [Nru 1889/2005], huwa konformi mar-rekwiżit impost bl-Artikolu 9(1) [ta’ dan ir-regolament], jiġifieri li s-sanzjoni introdotta mid-dritt nazzjonali għandha tkun effettiva u dissważiva, filwaqt li tkun proporzjonata meta mqabbla mal-ksur imwettaq u mal-għan li għandu jintlaħaq?
2)      L-Artikolu 5/A tal-Liġi [Nru XLVIII tal-2007] ma huwiex, minħabba l-ammont tal-multa li huwa jipprevedi, kuntrarju għall-projbizzjoni tar-restrizzjonijiet moħbija għall-moviment liberu tal-kapital, prevista fl-Artikolu 65(3) tat-[TFUE] u tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea?”
IV – Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
18.      Din it-talba għal deċiżjoni preliminari tressqet quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja fis-27 ta’ Mejju 2014. Il-Gvernijiet tal-Ungerija, tal-Belġju, ta’ Spanja u tal-Italja kif ukoll il-Kummissjoni Ewropea ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub.
19.      Fit-18 ta’ Marzu 2015 inżammet seduta li matulha n-Nemzeti Adó- és Vámhivatal Dél-alföldi Regionális Vám- és Pénzügyőri Főigazgatósága, li ma kienx ippreżenta osservazzjonijiet bil-miktub, il-Gvern Ungeriż, dak Belġjan u dak Spanjol kif ukoll il-Kummissjoni ppreżentaw l-osservazzjonijiet orali tagħhom.
V –    Analiżi
A –    Osservazzjonijiet preliminari
20.      Minkejja li, għall-moviment liberu tal-kapital iggarantit mill-Artikoli 63 et seq TFUE, id-dritt tal-Unjoni ma jipprojbixxix it-trasferimenti internazzjonali tal-flus kontanti, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddikjarat li dan il-moviment liberu tal-kapital ma jipprekludix li l-esportazzjoni ta’ muniti, ta’ karti tal-flus jew ta’ ċekkijiet tal-portatur tkun suġġetta għall-kundizzjoni ta’ dikjarazzjoni minn qabel (3). Din ir-regola tinstab ukoll fil-leġiżlazzjoni tal-Unjoni bl-istess għan, bħar-Regolament Nru 1889/2005, u b’mod iktar partikolari, l-Artikolu 3 tiegħu.
21.      Konsegwentement, id-domanda dwar is-sanzjoni prevista mid-dritt Ungeriż tista’ tiġi analizzata fir-rigward kemm tal-Artikolu 9(1) tar-Regolament Nru 1889/2005 kif ukoll tal-Artikolu 65(3) TFUE li jipprojbixxu r-restrizzjonijiet moħbija għall-moviment liberu tal-kapital.
22.      Kif tipproponi l-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, ser neżamina ż-żewġ domandi preliminari flimkien.
B –    L-argumenti tal-partijiet
23.      Il-partijiet fil-kawża quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja jqisu unanimament li s-sanzjonijiet previsti fl-Artikolu 5/A tal-Liġi Nru XLVIII tal-2007 huma effettivi u dissważivi fis-sens tal-Artikolu 9(1) tar-Regolament Nru 1889/2005. Madankollu, kuntrarjament għall-Gvernijiet tal-Ungerija, tal-Belġju, ta’ Spanja u tal-Italja li jqisu li dawn is-sanzjonijiet huma wkoll proporzjonati, il-Kummissjoni tqis li s-sanzjonijiet previsti fil-punti (b) u (ċ) ta’ din id-dispożizzjoni, jiġifieri 40 % għal somma mhux iddikjarata ta’ bejn EUR 20 000 u EUR 50 000 u 60 % għal tali somma ta’ iktar minn EUR 50 000 ma humiex konformi mal-prinċipju ta’ proporzjonalità.
24.      Fil-fehma tal-Kummissjoni, in-natura sproporzjonata tinsab kemm fil-fatt li l-Artikolu 5/A(1) tal-Liġi Nru XLVIII tal-2007 ma jħalli l-ebda marġni ta’ diskrezzjoni lill-amministrazzjoni u lill-qorti nazzjonali, li jippermettilhom jieħdu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi partikolari ta’ kull sitwazzjoni meta jiddeterminaw l-ammont tal-multa kif ukoll fil-fatt li dan jipprevedi ammonti tant għoljin li jidher li qed jassumi l-eżistenza ta’ intenzjoni ħażina min-naħa ta’ min wettaq il-ksur amministrattiv ikkonċernat.
25.      Min-naħa l-oħra, il-Gvernijiet tal-Ungerija, tal-Belġju, ta’ Spanja u tal-Italja jikkonkludu li s-sistema ta’ sanzjonijiet introdotta permezz tal-Artikolu 5/A(1) tal-Liġi Nru XLVIII tal-2007 hija proporzjonata minħabba n-natura effettiva u dissważiva tagħha kif ukoll minħabba n-natura progressiva tal-multi skont id-daqs tal-ammonti mhux iddikjarati.
C –    Evalwazzjoni
1.      Il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-proporzjonalità tas-sanzjonijiet
26.      Il-kwistjoni tal-proporzjonalità tas-sanzjonijiet f’każ ta’ nuqqas ta’ osservanza tad-dritt tal-Unjoni diġà kienet is-suġġett ta’ diversi sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja.
27.      B’dan il-mod, hija ġurisprudenza stabbilita li, “fin-nuqqas ta’ armonizzazzjoni tal-leġiżlazzjoni [tal-Unjoni] fil-qasam tas-sanzjonijiet applikabbli fil-każ ta’ nuqqas ta’ osservanza tal-kundizzjonijiet previsti minn sistema stabbilita b’din il-leġiżlazzjoni, l-Istati Membri għandhom is-setgħa li jagħżlu s-sanzjonijiet li jidhrilhom li huma xierqa. Huma madankollu marbuta li jeżerċitaw is-setgħa tagħhom f’konformità mad-dritt [tal-Unjoni] u mal-prinċipji ġenerali tiegħu, u, konsegwentement, f’konformità mal-prinċipju ta’ proporzjonalità” (4).
28.      “Fil-fatt, kif diġà ddeċidiet diversi drabi l-Qorti tal-Ġustizzja, il-miżuri amministrattivi jew repressivi ma għandhomx imorru lil hinn minn dak li huwa strettament neċessarju sabiex għall-għanijiet li għandhom jintlaħqu, u l-proċeduri ta’ kontroll ma għandhomx ikunu akkumpanjati minn sanzjoni li tant tkun sproporzjonata mal-gravità tal-ksur li ssir ostakolu għal-libertajiet stabbiliti fit-Trattat [FUE]” (5).
29.      Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja rari ddikjarat b’mod konkret il-pożizzjoni tagħha dwar il-proporzjonalità tas-sanzjonijiet nazzjonali inkwistjoni f’kull kawża. Hija tabilħaqq għamlet dan fil-kawża li wasslet għas-sentenza Urbán (C‑210/10, EU:C:2012:64), iżda f’din il-kawża l-irregolarità ssanzjonata ma kienet tinvolvi l-ebda natura abbużiva jew saħansitra ta’ gravità filwaqt li l-ammont tal-multa kien għoli ħafna, u dan wassal lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tiddeċiedi hija stess li l-multa inkwistjoni kienet sproporzjonata (6).
30.      Normalment, il-Qorti tal-Ġustizzja tħalli l-kontroll tal-proporzjonalità f’idejn il-qorti tar-rinviju billi tagħtiha kriterji utli biex twettaq dan il-kontroll b’mod korrett (7).
31.      Fil-kawża li wasslet għas-sentenza Louloudakis (C‑262/99, EU:C:2001:407), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li “jekk imperattivi ta’ repressjoni u ta’ prevenzjoni jistgħu jiġġustifikaw li leġiżlazzjoni nazzjonali tistabbilixxi s-sanzjonijiet għal ċertu livell ta’ severità, ma jistax jiġi eskluż li [dawn is-sanzjonijiet] jistgħu jirriżultaw sproporzjonati u b’hekk jikkostitwixxu ostakolu għal din il-libertà [f’dan il-każ, il-moviment liberu tal-persuni u tal-merkanzija], peress illi dawn jinkludu multi ffissati minn qabel fuq il-bażi tal-uniku kriterju taċ-ċilindrata tal-vettura, mingħajr kunsiderazzjoni ta’ kemm għandha żmien, u d-dazju miżjud jista’ jiżdied sa għaxar darbiet it-taxxi inkwistjoni. Fil-fatt, sanzjoni bbażata fuq l-uniku kriterju taċ-ċilindrata tista’ tkun sproporzjonata meta mqabbla mal-gravità tal-ksur, b’mod partikolari meta hija assoċjata ma’ sanzjoni oħra, miżjuda u imposta fuq l-istess ksur. [Jista’ jkun l-istess fil-każ] ta’ sanzjoni li tilħaq multiplu tat-taxxi inkwistjoni, pereżempju għaxar darbiet daqshom.”
32.      B’mod loġiku ħafna, il-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi hija stess meta jkunu kkonċernati sanzjonijiet previsti mid-dritt tal-Unjoni stess mingħajr rinviju lill-qorti nazzjonali.
33.      Pereżempju, fil-kawża li wasslet għas-sentenza Billerud Karlsborg u Billerud Skärblacka (C‑203/12, EU:C:2013:664) (8), il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li “l-ġudizzju fuq il-proporzjonalità ta’ att tal-Unjoni ma jistax jiddependi fuq evalwazzjonijiet retrospettivi rigward il-livell ta’effikaċja tiegħu. Meta l-leġiżlatur tal-Unjoni jkollu jevalwa l-effetti futuri ta’ leġiżlazzjoni li għandu jadotta, meta dawn l-effetti ma jkunux jistgħu jiġu previsti b’eżattezza, l-evalwazzjoni tiegħu tista’ tiġi ddubitata biss jekk din tidher li hija manifestament żbaljata fid-dawl tal-informazzjoni li huwa kellu fil-mument tal-adozzjoni tal-leġiżlazzjoni inkwistjoni” (9).
34.      Fuq din il-bażi, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li “[l-]multa fuq l-eċċess ta’ emissjonijiet prevista mid-Direttiva 2003/87 ma tistax tiġi kkunsidrata kuntrarju għall-prinċipju ta’ proporzjonalità minħabba li l-ammont tagħha ma huwa suġġett għal ebda possibbiltà ta’ varjazzjoni mill-qorti nazzjonali” (10). Ninnota li, fis-sentenza Louloudakis (C‑262/99, EU:C:2001:407), il-Qorti tal-Ġustizzja kienet qieset li multi ffissati fuq il-bażi ta’ rata fissa mingħajr ma tittieħed inkunsiderazzjoni serje ta’ kriterji jistgħu “jirriżultaw sproporzjonati” (ara l-punti 69 sa 71).
35.      Fid-dawl ta’ dawn l-osservazzjonijiet, jidher li l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-proporzjonalità tas-sanzjonijiet li tħalli f’idejn il-qrati nazzjonali l-kompitu li jwettqu dan il-kontroll hija bbażata essenzjalment fuq iċ-ċirkustanzi speċifiċi ta’ kull proċess, filwaqt li jittieħdu inkunsiderazzjoni t-tip u l-gravità tal-ksur, il-livell ta’ faċilità għall-awtoritajiet li jipprevedu l-grad ta’ effikaċja tas-sistema repressiva, il-metodu tal-kalkolu tas-sanzjoni u l-kriterji li hija suġġetta għalihom.
2.      Il-proporzjonalità tas-sanzjonijiet mill-perspettiva tad-dritt għall-proprjetà
36.      Bħalma tindika l-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, il-multi amministrattivi li jissanzjonaw in-nuqqas ta’ dikjarazzjoni ta’ flus kontanti fil-fruntiera kienu s-suġġett ta’ eżami mill-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem fid-dawl tal-Artikolu 1 tal-Protokoll Nru 1 tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali.
37.      Fil-fehma tiegħi, jeħtieġ li l-kawża preżenti tiġi eżaminata wkoll mill-perspettiva tad-dritt għall-proprjetà mħaddan fl-Artikolu 17 tal-Karta, iktar u iktar għaliex ir-Regolament Nru 1889/2005 fil-premessa 15 tiegħu jindika li “jirrispetta d-drittijiet fundamentali u jikkonforma mal-prinċipji […] riflessi fil-Karta”, li, skont l-Artikolu 51(1) tagħha, hija applikabbli meta l-Istati Membri jimplementaw id-dritt tal-Unjoni.
38.      Minħabba li l-Artikolu 17 tal-Karta jikkorrispondi mal-Artikolu 1 tal-Protokoll Nru 1 tal-imsemmija konvenzjoni, il-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem dwar din il-kwistjoni tista’ tkun utli fil-kawża inkwistjoni billi l-Karta tawtorizza li d-dritt tal-Unjoni jagħti “protezzjoni aktar estensiva” (11).
39.      Il-kawżi b’fatti kważi identiċi għal dawk tal-kawża preżenti li l-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem ittrattat huma tlieta: Ismayilov vs Ir-Russja (12), Grifhorst vs Franza (13) u Moon vs Franza (14).
a)      Il-Kawża Ismayilov vs Ir-Russja
40.      Fis-17 ta’ Novembru 2002, A. Y. Ismayilov, ta’ nazzjonalità Azerbajġana, wasal Moska b’USD 21 348, ammont li kien jirrappreżenta l-prezz tal-bejgħ ta’ dar li tinsab f’Baku (l-Azerbajġan), li huwa kien wiret mingħand ommu. Madankollu huwa ddikjara lill-aġenti tad-dwana li kellu biss USD 48, filwaqt li, skont id-dritt Russu, kull somma ogħla minn USD 10 000 kellha tiġi ddikjarata. Waqt il-kontroll li segwa, instabet il-bqija tas-somma fil-bagalji tiegħu. Huwa mbagħad ġie akkużat għal kuntrabandu u s-somma inkwistjoni ġiet issekwestrata bħala element ta’ prova. A. Y. Ismayilov ġie kkundannat għal piena ta’ libertà ssorveljata, u l-qrati Russi taw is-somma inkwistjoni lill-awtoritajiet tad-dwana li kkonfiskawha.
41.      Skont il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, “biex titqies proporzjonata, l-interferenza [għad-dritt għall-proprjetà] għandha tikkorrispondi mal-gravità tal-ksur, jiġifieri man-nuqqas ta’ konformità mal-obbligu ta’ dikjarazzjoni, iktar milli mal-gravità ta’ kwalunkwe ksur preżunt li jkun għadu ma ġiex ikkonstatat f’dan l-istadju, bħal reat ta’ ħasil tal-flus jew evażjoni fiskali” (15).
42.      Il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem żiedet tgħid li l-konfiska ma servietx bħala kumpens għal dannu pekunjarju mġarrab mill-Istat “peress li l-Istat ma kien ġarrab l-ebda telf minħabba n-nuqqas tar-rikorrent li jiddikjara s-somma [inkwistjoni] iżda l-iskop tiegħu kien li jiskoraġġixxi u jikkastiga” (16).
43.      Il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem ikkonkludiet li “ma kienx intwera b’mod konvinċenti u lanqas ma kien allegat mill-Gvern [Russu] li din is-sanzjoni biss [jiġifieri l-priġunerija] ma kinitx suffiċjenti biex jintlaħaq l-effett dissważiv u punittiv imfittex kif ukoll biex tipprevjeni nuqqas ta’ twettiq tal-obbligu ta’ dikjarazzjoni. F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-imposta ta’ miżura ta’ konfiska bħala sanzjoni addizzjonali kienet […] sproporzjonata, peress li kienet timponi ‘piż individwali u eċċessiv’ fuq ir-rikorrent” (17).
b)      Il-kawża Grifhorst vs Franza
44.      Il-Kawża Grifhorst vs Franza tixbah lill-kawża preżenti fis-sens li d-dispożizzjonijiet tad-dritt Franċiż inkwistjoni f’din il-kawża (b’mod partikolari l-Artikoli 464 u 465 tal-Kodiċi Doganali) huma dawk li, fi Franza, jimplementaw l-Artikoli 3 u 9 tar-Regolament Nru 1889/2005.
45.      Fid-29 ta’ Jannar 1996, fil-fruntiera bejn Franza u Andorra, R. Grifhorst kien suġġett għal kontroll mid-dwana Franċiża. Bħal fil-kawża prinċipali, għall-mistoqsija tal-aġenti tad-dwana, magħmula bl-Ingliż u bl-Ispanjol, sabiex ikunu jafu jekk kellux somom x’jiddikjara, R. Grifhorst wieġeb fin-negattiv. Il-vettura, kif ukoll R. Grifhorst, ġew imfittxija u l-aġenti tad-dwana skoprew NLG 500 000 (guilder Olandiż) fil-bwiet tal-imsemmija vettura, jiġifieri EUR 233 056. Waqt l-interrogazzjoni, R. Grifhorst iddikjara li joqgħod Andorra u li kien ġibed is-somma mill-Crédit d’Andorre sabiex jixtri proprjetà immobbli f’Amsterdam.
46.      Għall-kuntrarju tal-kawża prinċipali, l-aġenti tad-dwana pproċedew għas-sekwestru tas-somma kollha miżmuma minn R. Grifhorst.
47.      Sussegwentement, u bil-kontra ta’ dak li għamlu l-awtoritajiet Ungeriżi fil-kawża prinċipali, l-awtoritajiet Franċiżi kkonsultaw lill-awtoritajiet Olandiżi dwar l-attivitajiet ta’ R. Grifhorst, li indikaw li dan tal-aħħar kien magħruf, b’mod partikolari għal fatti, li seħħew fl-1983, ta’ rikatt u estorsjoni ta’ fondi, ta’ ħtif ta’ persuna u ż-żamma ta’ arma tan-nar. L-awtoritajiet Olandiżi speċifikaw ukoll li l-unika attività magħrufa ta’ R. Grifhorst kienet b’rabta mal-proprjetà immobbli, li investigazzjoni internazzjonali mmexxija mir-Renju ta’ Spanja, mir-Repubblika Franċiża u mir-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi dwar l-attivitajiet tiegħu ma kinitx għamlet progress u li huwa kien issuspettat għal ħasil tal-flus f’isem persuni oħrajn iżda li ma kien hemm l-ebda element speċifiku supplimentari li seta’ jitressaq.
48.      R. Grifhorst issejjaħ sabiex jidher quddiem il-Qorti Korrettiva ta’ Perpignan (Franza) li, b’sentenza mogħtija fit-8 ta’ Ottubru 1998, iddikjaratu ħati ta’ reat ta’ nuqqas ta’ osservanza tal-obbligu ta’ dikjarazzjoni tas-somom, titoli jew assi previst fl-Artikolu 464 tal-Kodiċi Doganali u kkundannatu għall-konfiska tas-somma kollha u għall-ħlas ta’ multa ugwali għal nofs is-somma mhux iddikjarata (NLG 225 000, jiġifieri EUR 116 828), fuq il-bażi tal-Artikolu 465 tal-istess kodiċi.
49.      Din is-sentenza ġiet ikkonfermata mill-Qorti tal-Appell ta’ Montpellier (Franza), li ċaħdet it-talba tiegħu li titressaq talba għal deċiżjoni preliminari quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja. Il-Qorti tal-Appell ukoll ċaħdet l-appell tiegħu. Wara din iċ-ċaħda, R. Grifhorst ippreżenta rikors quddiem il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem għal ksur tad-dritt għall-proprjetà tiegħu ggarantit mill-Artikolu 1 tal-Protokoll Nru 1 tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali.
50.      Il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem l-ewwel innotat li “l-uniku aġir kriminali li [seta’] jitqies kontra [R. Grifhorst kien] jikkonsisti fil-fatt li ma ddikjarax il-flus li kien qed jittrasporta huwa u jaqsam il-fruntiera bejn Franza u Andorra, u l-Gvern ma kienx sostna, barra minn hekk, li s-somom li kien qed jittrasporta kienu rriżultaw minn attivitajiet illegali jew li kienu intiżi għal tali attivitajiet” (18).
51.      Billi ssieħbet fl-approċċ tal-Kummissjoni espress fl-opinjoni motivata li hija kienet indirizzat lir-Repubblika Franċiża fir-rigward tal-kompatibbiltà tal-Artikolu 465 tal-Kodiċi Doganali mad-dritt tal-Unjoni, il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem qieset ukoll li “s-sanzjoni kellha tikkorrispondi mal-gravità tan-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu kkonstatat, jiġifieri n-nuqqas ta’ twettiq tal-obbligu ta’ dikjarazzjoni u mhux mal-gravità tan-nuqqas eventwali mhux ikkonstatat, f’dan l-istadju, ta’ reat bħall-ħasil tal-flus jew l-evażjoni fiskali” (19).
52.      Il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem imbagħad ħadet nota tal-modifika fil-formulazzjoni ta’ dan l-Artikolu 465 fl-2004, wara l-opinjoni motivata tal-Kummissjoni. Fuq il-bażi tat-test il-ġdid, il-konfiska ma baqgħetx awtomatika u ma setgħetx tibqa’ tiġi deċiża, l-iktar tard fit-tmiem ta’ perijodu massimu ta’ sitt xhur li matulu s-somma ddikjarata tkun miżmuma, sakemm ma jkunx hemm indizji jew raġunijiet plawżibbli sabiex wieħed jemmen li l-persuna kkonċernata kienet wettqet ksur ieħor tal-Kodiċi Doganali. Il-multa ġiet iffissata għal 25 % tas-somma involuta fil-ksur (20).
53.      F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem qieset li “sistema [bħal dik introdotta mill-modifika tal-2004 kienet] tippermetti li jinżamm il-bilanċ ġust bejn ir-rekwiżiti tal-interess ġenerali u l-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali tal-individwu” (21) filwaqt li kombinazzjoni tal-“konfiska u l-multa kienet sproporzjonata fir-rigward tan-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu” (22).
c)      Il-Kawża Moon vs Franza
54.      Il-Kawża Moon vs Franza qajmet l-istess problema bħall-Kawża Grifthorst vs Franza, u l-unika differenza ta’ importanza hija li l-multa imposta kienet iffissata għal 25 % tas-somma mhux iddikjarata.
55.      Il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem ikkonfermat is-sentenza tagħha Grifhorst vs Franza billi qieset li l-kumulu tal-konfiska u tal-multa kien jammonta għal 125 % tas-somma mhux iddikjarata u li kien, għalhekk, sproporzjonat (23).
3.      Is-sistema ta’ sanzjonijiet introdotta permezz tal-Artikoli 4(2) u 9(1) tar-Regolament Nru 1889/2005
56.      Bħalma tissuġġerixxi l-Kummissjoni, l-għan tar-Regolament Nru 1889/2005 huwa li jikkompleta l-mekkaniżmu tad-dritt tal-Unjoni ta’ prevenzjoni tal-ħasil tal-flus billi jiżgura ċertu livell ta’ kontroll tal-moviment tal-flus kontanti li jaqsmu l-fruntieri tal-Unjoni u li jiġbor informazzjoni fuq movimenti bħal dawn (24).
57.      Is-sistema ta’ kontroll stabbilita permezz tar-Regolament Nru 1889/2005 tipprevedi b’dan il-mod l-obbligu ta’ dikjarazzjoni ta’ kull somma ugwali għal, jew ogħla minn, EUR 10 000 (25). Skont din is-sistema, in-nuqqas ta’ osservanza ta’ dan l-obbligu għandu jkun suġġett għal sanzjonijiet “effettivi, proporzjonati u dissważivi” li l-Istati Membri għandhom jintroduċu fid-dritt intern tagħhom (26), u li jistgħu jkunu akkumpanjati minn żamma tal-flus kontanti mhux iddikjarati permezz ta’ deċiżjoni amministrattiva, b’konformità mal-kundizzjonijiet iffissati mil-leġiżlazzjoni nazzjonali (27).
58.      Għaldaqstant jirriżulta biċ-ċar mill-istruttura ta’ din is-sistema li, bħalma tgħid il-Kummissjoni, il-multi introdotti mill-Istati Membri jikkastigaw biss in-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu kkonstatat, jiġifieri n-nuqqas ta’ twettiq tal-obbligu ta’ dikjarazzjoni, u mhux nuqqas eventwali mhux ikkonstatat, bħall-ħasil tal-flus jew l-evażjoni fiskali.
59.      Bħalma jindika l-Artikolu 3(2)(e) tar-Regolament Nru 1889/2005 (28), huwa f’idejn l-awtoritajiet nazzjonali, kif għamlu l-awtoritajiet Franċiżi fil-Kawża Grifhorst vs Franza, li jivverifikaw f’kull każ il-provenjenza u l-użu intiż tal-flus kontanti, kompitu li huwa ffaċilitat permezz tad-dispożizzjonijiet li jirrigwardaw l-iskambju tal-informazzjoni li jinsabu fl-Artikoli 6 u 7 ta’ dan ir-regolament.
60.      Waqt is-seduta, in-Nemzeti Adó- és Vámhivatal Dél-alföldi Regionális Vám- és Pénzügyőri Főigazgatósága nnotat li kien diffiċli għall-aġenti tad-dwana biex jiġbru fil-fruntiera provi ta’ reat kriminali relatat mal-flus kontanti mhux iddikjarati bħal ħasil tal-flus jew evażjoni fiskali. Madankollu, huwa proprju biex jiffaċilita dan il-kompitu li l-Artikolu 4(2) tar-Regolament Nru 1889/2005 jipprevedi li l-flus kontanti jistgħu jinżammu temporanjament permezz ta’ deċiżjoni amministrattiva.
61.      Jekk tiġi stabbilita l-legalità tal-provenjenza u tal-użu intiż tal-flus kontanti mhux iddikjarati, kif kien il-każ fil-Kawżi Ismayilov vs Ir-Russja (29) u Moon vs Franza (30), jew din ma tkunx tista’ tiġi kkontestata, bħal fil-Kawża Grifhorst vs Franza (31), tista’ tiġi imposta biss is-sanzjoni prevista mid-dritt nazzjonali skont l-Artikolu 9(1) tar-Regolament Nru 1889/2005, jiġifieri l-multa fil-każ inkwistjoni.
62.      Bil-kontra, is-sanzjoni tal-konfiska tista’ tiġi imposta fil-każ fejn tkun stabbilita l-illegalità tal-provenjenza jew tal-użu intiż tal-flus kontanti inkwistjoni, b’konformità mad-dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali, u tiżdied mas-sanzjoni prevista mid-dritt nazzjonali skont l-Artikolu 9(1) tar-Regolament Nru 1889/2005.
63.      Għandu jiġi speċifikat li peress li l-multa ma tirrigwardax il-provenjenza jew l-użu intiż tal-flus kontanti mhux iddikjarati, din ma tistax tvarja skont jekk ikunux legali jew le l-provenjenza jew l-użu tas-somma inkwistjoni.
64.      Fil-qosor, kif diġà ddeċidiet il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, sabiex il-multa imposta fil-każ ta’ nuqqas ta’ osservanza tal-obbligu ta’ dikjarazzjoni tkun proporzjonata, din għandha “tikkorrispondi mal-gravità tan-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu kkonstatat, jiġifieri n-nuqqas tat-twettiq tal-obbligu ta’ dikjarazzjoni” (32).
4.      Il-kompatibbiltà tal-Liġi Nru XLVIII tal-2007 mar-Regolament Nru 1889/2005
a)      Ġenerali
65.      Jeħtieġ li jiġi nnotat minnufih li, bħalma spjegat il-Kummissjoni waqt is-seduta, is-sanzjonijiet previsti mill-Istati Membri skont l-Artikolu 9(1) tar-Regolament Nru 1889/2005 huma differenti ħafna kemm f’dak li jirrigwarda l-kalkolu tal-multa (perċentwali tas-somma mhux iddikjarata jew ammont li għandu jiġi ffissat mill-awtoritajiet kompetenti bejn limitu minimu u limitu massimu previsti mil-liġi), kif ukoll fir-rigward tal-ammonti li jistgħu jwasslu għalihom dawn is-sistemi (ta’ EUR 1 200 fl-Estonja sa multa massima ta’ miljun euro fil-Ġermanja).
66.      F’dan il-kuntest, sistema ta’ multa bħal dik stabbilita mil-leġiżlatur Ungeriż li tipprevedi l-progressività tal-multa skont l-ammont tas-somma mhux iddikjarata ma jidhirlix li hija, minnha nnifisha, straordinarja.
b)      Parametri minbarra l-multa bħala tali
67.      Madankollu, jidhirli li xi parametri ta’ din is-sistema huma kuntrarji għar-Regolament Nru 1889/2005.
68.      L-ewwel nett, kif ġie kkonfermat waqt is-seduta min-Nemzeti Adó- és Vámhivatal Dél-alföldi Regionális Vám- és Pénzügyőri Főigazgatósága, billi l-leġiżlazzjoni Ungeriża ma użatx il-possibbiltà prevista fl-Artikolu 4(2) tar-Regolament Nru 1889/2005 li l-flus kontanti mhux iddikjarati jinżammu permezz ta’ deċiżjoni amministrattiva, il-flus kontanti misjuba fuq R. M. Chmielewski waqt il-qsim tal-fruntiera bejn is-Serbja u l-Ungerija ma ġewx issekwestrati b’mod temporanju mill-awtoritajiet Ungeriżi (33).
69.      Barra minn hekk, minkejja li jidher li R. M Chmielewski ddikjara lill-aġenti tad-dwana Ungeriżi li kien fil-pussess tas-somma inkwistjoni minħabba li kien ippjana li jixtri dar il-Bulgarija, iżda li kien dieħel lura l-Polonja mingħajr ma xtraha, mill-proċess ma jirriżultax li l-awtoritajiet Ungeriżi kienu ppruvaw jistabbilixxu l-provenjenza tal-flus kontanti inkwistjoni. Għal dan l-iskop, huma setgħu jitolbu l-għajnuna tal-awtoritajiet Pollakki, iżda dan ma għamluhx. F’dan is-sens, huma ma applikawx l-Artikolu 3(2)(e) tar-Regolament Nru 1889/2005.
70.      Madankollu, minħabba li l-għan essenzjali tar-Regolament Nru 1889/2005 huwa li jagħmel iktar effikaċi l-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus u l-evażjoni fiskali, speċjalment permezz ta’ kooperazzjoni bejn l-Istati Membri ffaċilitata bl-Artikolu 6 tiegħu, l-Istati Membri għandhom bilfors jinvestigaw l-oriġini u d-destinazzjoni tal-fondi inkwistjoni u mhux sempliċement jieqfu mal-konstatazzjoni tan-nuqqas ta’ twettiq tal-obbligu ta’ dikjarazzjoni u mas-sanzjoni tiegħu, u dan jimplika li dawn il-fondi jistgħu jinżammu temporanjament matul din l-investigazzjoni.
71.      Minflok ma tistabbilixxi l-kundizzjonijiet li fihom il-flus kontanti mhux iddikjarati jistgħu jinżammu permezz ta’ deċiżjoni amministrattiva b’konformità mal-Artikolu 4(2) tar-Regolament Nru 1889/2005, is-sistema ta’ eżekuzzjoni ta’ dan ir-regolament implementata mil-Liġi Nru XLVIII tal-2007 jidhirli li hija bbażata fuq is-sempliċi teħid inkunsiderazzjoni tal-possibbiltà li l-provenjenza u l-użu intiż tal-flus kontanti mhux iddikjarati huma illegali.
72.      Madankollu, tali sistema li tikkombina, permezz ta’ multa relatata mal-ammont tas-somom inkwistjoni, minn naħa, preżunzjoni ta’ illegalità tal-provenjenza jew tad-destinazzjoni tagħhom, u, min-naħa l-oħra, in-nuqqas ta’ twettiq tal-obbligu ta’ dikjarazzjoni, jidhirli li hija kuntrarja għall-Artikoli 3(2) u 4(2) tar-Regolament Nru 1889/2005.
73.      Fil-fatt, peress li ma tqajjimx mistoqsijiet dwar il-provenjenza u l-użu intiż tal-flus kontanti mhux iddikjarati u peress li ma tippermettix li dawn jinżammu temporanjament permezz ta’ deċiżjoni amministrattiva sabiex l-awtoritajiet Ungeriżi jkunu jistgħu jiddeċiedu jekk għandhiex tiġi ordnata l-konfiska (34), il-Liġi Nru XLVIII tal-2007 ma tosservax ir-regoli stipulati mir-Regolament u tikkomprometti l-effikaċja tiegħu.
74.      Huwa f’dan il-kuntest, fejn ma huwiex iktar possibbli li l-qorti tar-rinviju tissekwestra temporanjament il-flus kontanti mhux iddikjarati bl-għan li tkun tista’ tikkonfiskahom fil-każ fejn tkun ġiet ipprovata l-illegalità tal-provenjenza tagħhom u tal-użu intiż tagħhom, li jeħtieġ li tiġi eżaminata l-proporzjonalità tal-multa imposta billi jittieħdu inkunsiderazzjoni l-problemi ta’ kompatibbiltà msemmija hawn fuq tal-Liġi Nru XLVIII tal-2007 mar-Regolament Nru 1889/2005.
c)      Ir-relazzjoni awtomatika bejn il-multa u s-somma ta’ flus kontanti mhux iddikjarata
75.      Is-sistema tal-multi introdotta bl-Artikolu 5/A tal-Liġi Nru XLVIII tal-2007 ma tħalli l-ebda marġni ta’ manuvra lill-awtoritajiet kompetenti sabiex jidderogaw mill-ammont predeterminat tal-multa. Barra minn hekk, dan l-ammont jiżdied awtomatikament skont l-ammont tas-somma mhux iddikjarata (jiġifieri 10 % jekk is-somma tkun bejn EUR 10 000 u EUR 20 000, 40 % għas-somom bejn EUR 20 000 u EUR 50 000, u 60 % għal kull somma oħra ta’ iktar minn EUR 50 000).
76.      L-uniku fattur sabiex titkejjel il-multa għalhekk huwa l-ammont tas-somma mhux iddikjarata.
77.      Il-Kummissjoni tikkritika l-fatt li din is-sistema ma tippermettix lill-awtoritajiet kompetenti jieħdu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi ta’ kull każ partikolari, bħal pereżempju l-intenzjoni jew ir-reċidiva tan-nuqqas ta’ dikjarazzjoni, li, skont il-Kummissjoni, jistgħu jwasslu għal tnaqqis jew saħansitra għall-annullament tal-multa jekk min wettaq il-ksur ikun jista’ jipprova wkoll il-legalità tal-oriġini u tad-destinazzjoni tas-somma mhux iddikjarata. F’każ bħal dan, minkejja n-nuqqas ta’ twettiq tal-obbligu ta’ dikjarazzjoni, il-Kummissjoni tqis li l-interess ġenerali ma jkunx ġie affettwat b’mod negattiv.
78.      Għalkemm għadni kif fakkart li r-Regolament Nru 1889/2005 jimponi investigazzjoni dwar il-provenjenza u l-użu intiż tas-somma inkwistjoni waqt il-kontroll previst fl-Artikolu 4(1) tar-Regolament Nru 1889/2005, ma ninsabx konvint minn din il-kritika.
79.      Fil-fatt, għalkemm ir-Regolament Nru 1889/2005 ma jipprekludix sistema bħal dik proposta mill-Kummissjoni li tippermetti lill-awtoritajiet doganali jew lill-qrati nazzjonali jieħdu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi partikolari ta’ kull kawża, jien inqis li sistema bħal din fl-ebda każ ma tista’ twassal għall-assenza ta’ sanzjoni tal-ksur tal-obbligu ta’ dikjarazzjoni previst mill-formulazzjoni tal-Artikolu 9(1) tar-Regolament Nru 1889/2005, li jipprevedi espliċitament li l-Istati Membri “jintroduċ[u] l-pieni [is-sanzjonijiet] li għandhom japplikaw fejn ikun hemm nuqqas ta’ konformità ma’ l-obbligu ta’ dikjarazzjoni stabbilit fl-Artikolu 3”.
80.      Barra minn hekk, is-sistemi li, bħal dik prevista mil-Liġi Nru XLVIII tal‑2007, ma jippermettux li jittieħdu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi partikolari ta’ kull kawża, ma jidhirlix li huma kuntrarji għar-Regolament Nru 1889/2005 sempliċiment minħabba dan il-fatt. Fil-fatt, għalfejn għandu jitħalla marġni ta’ diskrezzjoni lill-awtoritajiet kompetenti għal ksur amministrattiv ta’ nuqqas ta’ dikjarazzjoni li l-leġiżlatur tal-Unjoni ried li jkun sempliċi li jiġi kkonstatat, u indipendenti minn reati oħrajn bħall-ħasil tal-flus, il-finanzjament tat-terroriżmu, l-evażjoni fiskali, il-ħabi, is-serq, id-dħul mit-traffikar tad-droga jew il-kuntrabandu, indipendenti wkoll minn kull element intenzjonali?
81.      Fil-fehma tiegħi, l-Istati Membri għandhom id-dritt li jistabbilixxu sistema ta’ multi sempliċi, effettiva u dissważiva u li tittratta l-partijiet interessati kollha bl-istess mod filwaqt li jkunu jistgħu jwettqu analiżi differenzjata sabiex iwaqqfu ksur ieħor minbarra n-nuqqas ta’ dikjarazzjoni.
d)      Il-proporzjonalità tal-multa imposta fil-kawża prinċipali
82.      Għalkemm multa li l-ammont tagħha jiżdied skont is-somma ta’ flus kontanti mhux iddikjarata tabilħaqq hija xierqa sabiex jintlaħaq l-għan tagħha li tinkoraġġixxi l-osservanza u tissanzjona n-nuqqas ta’ osservanza tal-obbligu ta’ dikjarazzjoni, għandi tendenza nqis sproporzjonata l-iktar r-rata għolja tal-progressività magħżula mil-leġiżlazzjoni Ungeriża. Mingħajr ma naħseb, kif jidher li tagħmel il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem (35), li l-istess perċentwali (f’dan il-każ 25 %) għandha tiġi applikata irrispettivament mill-ammont mhux iddikjarat, jidhirli li multa ta’ 60 % fuq is-somma kollha ladarba din taqbeż il-EUR 50 000, forsi ispirata mill-eżistenza preżunta ta’ ksur ieħor jew ta’ intenzjoni li jitwettaq dan il-ksur, tersaq qrib miżura ta’ natura konfiskatorja biex jiġi ssanzjonat sempliċi ksur tan-nuqqas ta’ twettiq tal-obbligu ta’ dikjarazzjoni u ma tilħaqx bilanċ ġust bejn ir-rekwiżiti tal-interess ġenerali u dak tal-protezzjoni tad-dritt għall-proprjetà stabbilit fl-Artikolu 17 tal-Karta.
83.      Ser nikkonkludi b’żewġ kummenti. Mingħajr ma nagħmlu element deċiżiv, ninnota fir-rigward tan-nota ta’ spjega ppreżentata waqt is-seduta mill-Kummissjoni li, fost l-Istati Membri li, bħall-Ungerija, għażlu multa ugwali għal perċentwali tas-somma mhux iddikjarata, l-ebda wieħed ma ppreveda rata tant għolja, u ċ-ċifri huma minn 5 sa 50 %, u din ir-rata tal-aħħar hija rriżervata fi Stat Membru għal ċirkustanzi eċċezzjonali.
84.      Finalment infakkar li l-konfiska tal-fondi kollha inkwistjoni tkun perfettament proporzjonata fil-każ fejn ma jiġux stabbiliti oriġini u destinazzjoni legali tas-somom imsemmija bla ħsara għal sanzjonijiet oħrajn għar-reati l-oħra eventwalment ikkonstatati.
VI – Konklużjoni
85.      Għaldaqstant nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tagħti r-risposta li ġejja għad-domandi preliminari magħmula mill-Kecskeméti Közigagatási és Munkaügyi Bíróság:
“L-Artikolu 9(1) tar-Regolament (KE) Nru 1889/2005 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-26 ta’ Ottubru 2005, dwar kontrolli ta’ flus kontanti deħlin fil-Komunità jew ħerġin mill-Komunità, għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi sanzjoni bħal dik prevista mill-Artikolu 5/A(1)(c) tal-Liġi Nru XLVIII tal-2007, sa fejn hija tipprevedi, mingħajr il-possibbiltà li s-somma mhux iddikjarata tinżamm għaż-żmien neċessarju għall-investigazzjoni dwar l-oriġini u d-destinazzjoni tagħha, rata ta’ multa ta’ 60 % ta’ din is-somma ladarba din taqbeż il-EUR 50 000.”
1 – Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
2 – ĠU L 309, p. 9.
3 – Ara s-sentenzi Bordessa et (C‑358/93 u C‑416/93, EU:C:1995:54, punt 31) kif ukoll Sanz de Lera et (C‑163/94, C‑165/94 u C‑250/94, EU:C:1995:451, punt 39).
4 – Sentenza Louloudakis (C‑262/99, EU:C:2001:407, punt 67). Ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenzi Amsterdam Bulb (50/76, EU:C:1977:13, punti 33 u 35); Il-Kummissjoni vs Il-Greċja (C‑210/91, EU:C:1992:525, punt 19); Siesse (C‑36/94, EU:C:1995:351, punt 21); de Andrade (C‑213/99, EU:C:2000:678, punt 20); Ntionik u Pikoulas (C‑430/05, EU:C:2007:410, punt 54), u Urbán (C‑210/10, EU:C:2012:64, punt 53).
5 – Sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Greċja (C-210/91, EU:C:1992:525, punt 20). Ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenzi Casati (203/80, EU:C:1981:261, punt 27); Luisi u Carbone (286/82 u 26/83, EU:C:1984:35, punti 34 u 35); Il-Kummissjoni vs Il-Greċja (68/88, EU:C:1989:339, punt 24); Louloudakis (C‑262/99, EU:C:2001:407, punt 67); Ntionik u Pikoulas (C‑430/05, EU:C:2007:410, punt 53), u Urbán (C‑210/10, EU:C:2012:64, punt 53).
6 – Ara s-sentenza Urbán (C‑210/10, EU:C:2012:64, punti 55 sa 58). Ara, b’mod partikolari, il-punt 56 fejn il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li “[s-]sistema ta’ sanzjonijiet Ungeriża tidher sproporzjonata, b’mod partikolari f’każ bħal dak li wassal għal każ fil-kawża prinċipali fejn diska waħda biss minn ħmistax-il diska kkontrollata kellha difett fir-reġistrazzjoni, jiġifieri li l-kilometraġġ fil-ħin tal-wasla ma kienx jidher fuqha.” u li “n-nuqqas ta’ reġistrazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma setax jikkostitwixxi abbuż, peress li l-indikazzjoni nieqsa mill-formola ta’ reġistrazzjoni kienet min-naħa l-oħra tidher fuq l-ittra ta’ trasport”. Ara wkoll il-punt 58, fejn il-Qorti tal-Ġustizzja, wara li fakkret li “l-miżura repressiva ma [kellhiex] tkun sproporzjonata”, tinnota li l-ammont tal-multa “[huwa] kważi ekwivalenti għad-dħul mensili medju nett ta’ impjegat fl-Ungerija”.
7 – Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi Louloudakis (C‑262/99, EU:C:2001:407, punt 70) kif ukoll Ntionik u Pikoulas (C‑430/05, EU:C:2007:410, punt 54).
8 – Din il-kawża kienet tirrigwarda l-legalità tal-multa fissa ta’ EUR 100 prevista fl-Artikolu 16(3) tad-Direttiva 2003/87/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-13 ta’ Ottubru 2003, li tistabbilixxi skema għall-iskambju ta’ kwoti ta’ emissjonijiet ta’ gassijiet serra ġewwa l-Komunità u li temenda d-Direttiva 96/61/KE (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 7, p. 631) għal kull tunnellata metrika tad-dijossidu tal-karbonju emessa minn stallazzjoni li għaliha l-operatur ma jkunx ċeda kwoti.
9 – Ara l-punt 37.
10 – Ibidem (punt 38).
11 – Ara l-Artikolu 52(3) tal-Karta.
12 – Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, sentenza Ismayilov vs Ir-Russja, 6 ta’ Novembru 2008 (sentenza mhux ippubblikata fil-Ġabra ta’ sentenzi udeċiżjonijiet, aċċessibbli fuq is-sit tal-Internet tal-Qorti http://hudoc.echr.coe.int/sites/eng/pages/search.aspx?i=001-89412).
13 – Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, sentenza Grifhorst vs Franza, 26 ta’ Frar 2009 (sentenza mhux ippubblikata fil-Ġabra ta’ sentenzi u deċiżjonijiet, aċċessibbli fuq is-sit tal-Internet tal-Qorti http://hudoc.echr.coe.int/sites/eng/pages/search.aspx?i=001-91448).
14 – Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, sentenza Moon vs Franza, 9 ta’ Lulju 2009 (sentenza mhux ippubblikata fil-Ġabra ta’ sentenzi u deċiżjonijiet, aċċessibbli fuq is-sit tal-Internet tal-Qorti http://hudoc.echr.coe.int/sites/eng/pages/search.aspx?i=001-93522).
15 – Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, sentenza Ismayilov vs Ir-Russja, 6 ta’ Novembru 2008, § 38 (traduzzjoni tiegħi): “in order to be considered proportionate, the interference should correspond to the gravity of the infringement, namely the failure to comply with the declaration requirement, rather than to the gravity of any presumed infringement which had not however been actually established, such as an offence of money laundering or tax evasion”
16 – Ibidem (traduzzjoni tiegħi): “the confiscation measure was not intended as pecuniary compensation for damage – as the State had not suffered any loss as a result of the applicant’s failure to declare the money – but was deterrent and punitive in its purpose”.
17 – Ibidem (traduzzjoni tiegħi): “It has not been convincingly shown or indeed argued by the Government that that sanction alone was not sufficient to achieve the desired deterrent and punitive effect and prevent violations of the declaration requirement. In these circumstances, the imposition of a confiscation measure as an additional sanction was, in the Court’s assessment, disproportionate, in that it imposed an ‘individual and excessive burden’ on the applicant”.
18 – Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, sentenza Grifhorst vs Franza, 26 ta’ Frar 2009, § 98.
19 – Ibidem, § 102.
20 – Ibidem, § 103.
21 – Ibidem
22 – Ibidem, § 105.
23 – Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, sentenza Moon vs Franza, 9 ta’ Lulju 2009, §§ 48 sa 52.
24 – Ara, b’mod partikolari, l-Artikolu 1 kif ukoll il-premessi 2 u 3 tar-Regolament Nru 1889/2005.
25 – Ara l-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 1889/2005.
26 – Ibidem, l-Artikolu 9(1).
27 – Ibidem, l-Artikolu 4(2). Nispeċifika li din iż-żamma hija temporanja, u t-tul tagħha ma jaqbiżx iż-żmien strettament neċessarju sabiex jiġi vverifikat jekk huwiex meħtieġ li tiġi kkonfiskata s-somma mhux iddikjarata.
28 – Nixtieq nindika lill-Qorti tal-Ġustizzja kif ukoll lill-qorti tar-rinviju li l-Artikolu 2(2) tal-Liġi Nru XLVIII tal-2007, li jeskludi l-provenjenza tal-flus kontanti u l-użu intiż tagħhom mill-informazzjoni msemmija fid-dikjarazzjoni, huwa espressament kuntrarju għall-Artikolu 3(2)(e) tar-Regolament Nru 1889/2005, u għalhekk għandu jiġi injorat.
29 – Ara l-punt 40 ta’ dawn il-konklużjonijiet. Is-somma miżmuma minn A. Y. Ismayilov waqt il-qsim tal-fruntiera Russa kienet tirrappreżenta l-prezz tal-bejgħ ta’ dar li tinsab f’Baku (l-Azerbajġan), li huwa kien wiret mingħand ommu.
30 – Ara s-sentenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem Moon vs Franza, 9 ta’ Lulju 2009, §§ 9 u 12. Waqt il-kontroll fil-fruntiera bejn Franza u l-Isvizzera, T. Moon speċifika li s-somma li kellu f’idejh (28 240 lira sterlina) kienet toriġina minn self mogħti lilu minn kumpannija li tinsab f’Ġinevra u li kienet maħsuba għax-xiri ta’ dar fi Franza jew, jekk ma jsibx dar, għax-xiri ta’ vettura sportiva mill-Ingilterra. Il-Qorti Korrettiva ta’ Thonon-les-Bains (Franza) li T. Moon issejjaħ quddiema ddeċidiet li T. Moon kien ipprovda evidenza li d-dħul u l-patrimonju personali tiegħu kienu jippermettulu li jżomm tali somma.
31 – Ara l-punti 47 u 50 ta’ dawn il-konklużjonijiet. Minkejja l-fatt li, skont l-awtoritajiet Olandiżi, R. Grifhorst kien issuspettat minħabba l-passat ta’ attivitajiet illegali, huma jispeċifikaw li l-unika attività magħrufa ta’ R. Grifhorst kienet b’rabta mal-proprjetà immobbli u li investigazzjoni internazzjonali ma kinitx wasslet għal provi konkreti.
32 – Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, sentenzi Ismayilov vs Ir-Russja, 6 ta’ Novembru 2008, § 38, Grifhorst vs France, 26 ta’ Frar 2009, §§ 98 u 102, kif ukoll Moon vs Franza, 9 ta’ Lulju 2009, § 49.
33 – Dan jista’ jidher sorprendenti peress li huwa stramb li R. M. Chmielewski kellu l-intenzjoni li juża l-biċċa l-kbira tal-leu Rumeni u tal-liri Torok biex jixtri dar il-Bulgarija u apparentement ma spjegax għal liema raġuni kien qed jieħu r-riskju ta’ vjaġġ daqshekk twil bil-ferrovija (mill-Polonja lejn il-Bulgarija u lura) b’somma daqshekk kbira fuqu minflok ma jagħmel trasferiment bankarju.
34 – Ara l-punt 68 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
35 – Ara l-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, sentenza Grifhorst vs Franza, 26 ta’ Frar 2009, § 103. Ara wkoll, f’dan is-sens, il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, sentenza Moon vs France, 9 ta’ Lulju 2009, §§ 48 sa 52.