61999CC0246_EL
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
1. Με την προσφυγή που άσκησε την 1η Ιουλίου 1999 βάσει του άρθρου 226 ΕΚ, η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο να διαπιστώσει ότι το Βασίλειο της Δανίας παρέβη ορισμένες υποχρεώσεις που υπέχει από το κοινοτικό δίκαιο.
Συγκεκριμένα, η Επιτροπή προσάπτει στο εν λόγω κράτος μέλος ότι παρέβη την οδηγία 94/62/ΕΚ και τα άρθρα 28 ΕΚ και 30 ΕΚ διότι διατήρησε σε ισχύ μια νομοθεσία που επιβάλλει αφενός την πώληση μπύρας και αεριούχων αναψυκτικών σε επαναχρησιμοποιήσιμες συσκευασίες και, αφετέρου, απαγορεύει την εισαγωγή των ποτών αυτών σε μεταλλικές συσκευασίες.
Ι - Η δανική νομοθεσία
2. Οι διατάξεις της οδηγίας 94/62 έπρεπε να έχουν μεταφερθεί στη νομοθεσία των κρατών μελών μέχρι τις 30 Ιουνίου 1996. Οι δανικές αρχές κοινοποίησαν στην Επιτροπή τις νομοθετικές διατάξεις που θέσπισαν προς τούτο, και συγκεκριμένα τον κανονισμό 124, της 27ης Φεβρουαρίου 1989, για τις συσκευασίες μπύρας και αναψυκτικών όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 583, της 24ης Ιουνίου 1996, και με τον κανονισμό 300, της 30ής Απριλίου 1997 (στο εξής: κανονισμός 124).
3. Σύμφωνα με το άρθρο 2, παράγραφος 1, του κανονισμού 124, η μπύρα και τα αεριούχα ποτά δεν μπορούν να διατεθούν στο εμπόριο παρά μόνο σε επιστρεφόμενες συσκευασίες, π.χ. σε γυάλινες ή πλαστικές φιάλες. Το άρθρο 1, παράγραφος 2, του κανονισμού ορίζει ως επαναχρησιμοποιήσιμες συσκευασίες αυτές που εντάσσονται σε ένα σύστημα ανακτήσεως στο πλαίσιο του οποίου ο καταναλωτής επιστρέφει τα άδεια δοχεία στον κατασκευαστή ο οποίος τα ξαναχρησιμοποιεί.
4. Κατά το άρθρο 2, παράγραφος 2 και 3, οι συσκευασίες πρέπει να εγκρίνονται από την εθνική υπηρεσία προστασίας περιβάλλοντος (Miljøstyrelsen) που εξετάζει ιδίως αν, από τεχνικής απόψεως, η συσκευασία μπορεί να ενταχθεί στο σύστημα επιστροφής και αν αυτό εξασφαλίζει την επιστροφή μεγάλου ποσοστού συσκευασιών στον καταναλωτή ενόψει νέας χρήσεως. Κατά το χρόνο πωλήσεως του προϊόντος, ο καταναλωτής πληρώνει ένα ποσό ως ασφάλεια που του επιστρέφεται οπωσδήποτε όταν επιστρέφει τη συσκευασία στο κατάστημα πωλήσεως. Το σύστημα αυτό ενθαρρύνει τον καταναλωτή να επιστρέψει το δοχείο για να του επιστραφεί η ασφάλεια και συνεπώς καθιστά δυνατή την ανάκτηση δοχείων σε μεγάλο ποσοστό . Το 1998, η συνολική κατανάλωση μπύρας στη Δανία ανήλθε σε 580 εκατομμύρια λίτρα περίπου.
5. Το άρθρο 3 του ίδιου κανονισμού ορίζει ότι η μπύρα και τα αεριούχα αναψυκτικά μπορούν να εισαχθούν σε μη εγκεκριμένες συσκευασίες υπό τον όρο ότι αυτές θα εντάσσονται σε ένα σύστημα επιστροφής προκειμένου να χρησιμοποιηθούν και πάλι ή να ανακυκλωθούν. Δεκτές είναι και οι συσκευασίες μιας χρήσεως εκτός των μεταλλικών.
6. Η δανική νομοθεσία ουδόλως εμποδίζει τη χρήση κουτιών από αλουμίνιο ή χάλυβα για τα λοιπά ποτά. Εξάλλου οι χυμοί φρούτων, το παγωμένο τσάι και το γάλα με κακάο συσκευάζονται σε τέτοιες συσκευασίες. Τα μεταλλικά κουτιά και δοχεία χρησιμοποιούνται μεταξύ άλλων για τις κονσέρβες, τον καφέ και τα μπισκότα. Οι γυάλινες συσκευασίες μιας χρήσεως χρησιμοποιούνται, π.χ. για τον οίνο· οι συσκευασίες από πλαστικό ή χαρτόνι χρησιμοποιούνται για το γάλα, το ξύδι ή το λάδι.
Η δανική νομοθεσία δεν εμποδίζει εξάλλου τη χρήση μεταλλικών κουτιών για την εξαγωγή μπύρας και αεριούχων αναψυκτικών. Στην προσφυγή η Επιτροπή επισημαίνει ότι η Δανία εξήγαγε περίπου 120 εκατομμύρια λίτρα μπύρας σε μεταλλικά δοχεία, δηλαδή 360 εκατομμύρια κουτιά αλουμινίου των 33 εκατοστολίτρων, κυρίως προς άλλα κράτη μέλη.
7. Η Επιτροπή παρατηρεί ότι η Σουηδία και η Φινλανδία εφαρμόζουν ανάλογα συστήματα για την ανάκτηση των συσκευασιών, πλην όμως αντίθετα με τη Δανία, τα συστήματά τους εφαρμόζονται και στα μεταλλικά κουτιά για τα οποία ο καταναλωτής πρέπει επίσης να πληρώσει εγγύηση. Τα σημεία πωλήσεως διαθέτουν συσκευές ανάκτησης των επαναχρησιμοποιήσιμων συσκευασιών και των συσκευασιών μιας χρήσεως και επιστρέφουν την εγγύηση οσάκις ο πελάτης επιστρέφει τη συσκευασία. Όπως αναφέρεται, στη Σουηδία το σύστημα αυτό εξασφαλίζει την επιστροφή των μεταλλικών κουτιών σε ποσοστό άνω του 90 % .
ΙΙ - Η κοινοτική νομοθεσία
8. Όπως αναφέρεται στην πρώτη αιτιολογική σκέψη της, η οδηγία 94/62 εκδόθηκε διότι θεωρήθηκε αναγκαίο να εναρμονιστούν τα διάφορα εθνικά μέτρα διαχειρίσεως των συσκευασιών και των απορριμμάτων συσκευασίας προκειμένου αφενός να αποτραπούν ή να μειωθούν οι σχετικές επιπτώσεις στο περιβάλλον και να επιτευχθεί κατ' αυτόν τον τρόπο υψηλό επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος και, αφετέρου, να διασφαλιστεί η λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και να αποφευχθούν τα εμπόδια στο εμπόριο καθώς και οι στρεβλώσεις και περιορισμοί του ανταγωνισμού εντός της Κοινότητας· στη δέκατη τρίτη αιτιολογική σκέψη οι συντάκτες της οδηγίας δηλώνουν ότι οι στόχοι που καθορίζονται στα κράτη μέλη σχετικά με την ανάκτηση και την ανακύκλωση των συσκευασιών θα πρέπει να περιλαμβάνονται μεταξύ συγκεκριμένων ορίων ούτως ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι διάφορες καταστάσεις στα κράτη μέλη και να αποφεύγεται η δημιουργία εμποδίων στο εμπόριο.
9. Η Επιτροπή προσάπτει στη δανική νομοθεσία ότι δεν συμβιβάζεται με το άρθρο 18, σε συνδυασμό με τα άρθρα 5, 7 και 9 της οδηγίας. Οι διατάξεις αυτές είναι οι ακόλουθες:
«Άρθρο 5
«Επαναχρησιμοποίηση
Τα κράτη μέλη μπορούν να ενθαρρύνουν τα συστήματα επαναχρησιμοποίησης των συσκευασιών, που μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν κατά τρόπο αβλαβή για το περιβάλλον, σύμφωνα με τη συνθήκη.»
Άρθρο 7
«Συστήματα επιστροφής, συλλογής και ανάκτησης
1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να διαφαλίσουν ότι καθιερώνονται συστήματα προκειμένου να επιτυγχάνεται:
α) η επιστροφή ή/και η συλλογή χρησιμοποιημένων συσκευασιών ή/και απορριμμάτων συσκευασίας από τον καταναλωτή ή άλλο τελικό χρήστη ή από το ρεύμα των απορριμμάτων, προκειμένου να διοχετεύονται προς τις πλέον ενδεδειγμένες εναλλακτικές λύσεις διαχείρισης απορριμμάτων,
β) η επαναχρησιμοποίηση ή η ανάκτηση, συμπεριλαμβανομένης της ανακύκλωσης, των συλλεγομένων συσκευασιών ή/και απορριμμάτων συσκευασίας,
για την επίτευξη των στόχων που καθορίζονται στην παρούσα οδηγία.
[...]»
Άρθρο 9
«Βασικές απαιτήσεις
1. Τρία έτη μετά την ημερομηνία έναρξης ισχύος της παρούσας οδηγίας, τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε να διατίθενται στην αγορά μόνον συσκευασίες οι οποίες πληρούν όλες τις βασικές απαιτήσεις που ορίζονται στην παρούσα οδηγία, συμπεριλαμβανομένου του παραρτήματος ΙΙ.
2. Από την ημερομηνία που αναφέρεται στην παράγραφο 1 του άρθρου 22, τα κράτη μέλη θεωρούν ότι πληρούνται όλες οι βασικές απαιτήσεις που ορίζονται στην παρούσα οδηγία, συμπεριλαμβανομένου του παραρτήματος ΙΙ, εφόσον η συσκευασία είναι σύμφωνη:
α) με τα οικεία εναρμονισμένα πρότυπα, οι αριθμοί αναφοράς των οποίων έχουν δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Τα κράτη μέλη δημοσιεύουν τους αριθμούς αναφοράς των εθνικών προτύπων μέσω των οποίων μεταφέρονται τα εν λόγω εναρμονισμένα πρότυπα,
β) με τα οικεία εθνικά πρότυπα που αναφέρονται στην παράγραφο 3, εφόσον, στους τομείς που καλύπτονται από τα πρότυπα αυτά, δεν υπάρχουν εναρμονισμένα πρότυπα.
3. Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή το κείμενο των εθνικών προτύπων τους, που αναφέρονται στην παράγραφο 2 στοιχείο β), και τα οποία θεωρούν ότι πληρούν τις απαιτήσεις που αναφέρονται στο παρόν άρθρο. Η Επιτροπή διαβιβάζει αμελλητί τα εν λόγω κείμενα στα άλλα κράτη μέλη.
Τα κράτη μέλη δημοσιεύουν τους αριθμούς αναφοράς των προτύπων αυτών. Η Επιτροπή μεριμνά για τη δημοσίευσή τους στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.
[...]»
Άρθρο 18
«Ελευθερία διάθεσης στην αγορά
Τα κράτη μέλη δεν εμποδίζουν τη διάθεση στην αγορά στο έδαφός τους των συσκευασιών που είναι σύμφωνες με τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας.»
10. Η Επιτροπή προσάπτει επίσης στο Βασίλειο της Δανίας ότι παρέβη τα άρθρα 28 ΕΚ και 30 ΕΚ. Κατά το άρθρο 28 ΕΚ,
«Οι ποσοτικοί περιορισμοί επί των εισαγωγών καθώς και όλα τα μέτρα ισοδυνάμου αποτελέσματος απαγορεύονται μεταξύ των κρατών μελών.»
Το άρθρο 30 ΕΚ ορίζει ότι:
«Οι διατάξεις των άρθρων 28 και 29 δεν αντιτίθενται στις απαγορεύσεις ή στους περιορισμούς εισαγωγών, εξαγωγών ή διαμετακομίσεων που δικαιολογούνται από λόγους δημοσίας ηθικής, δημοσίας τάξεως, δημοσίας ασφαλείας, προστασίας της υγείας και της ζωής των ανθρώπων και των ζώων ή προφυλάξεως των φυτών, προστασίας των εθνικών θησαυρών που έχουν καλλιτεχνική, ιστορική ή αρχαιολογική αξία, ή προστασίας της βιομηχανικής και εμπορικής ιδιοκτησίας. Οι απαγορεύσεις ή οι περιορισμοί αυτοί δεν δύνανται πάντως να αποτελούν ούτε μέσο αυθαιρέτων διακρίσεων ούτε συγκεκαλυμμένο περιορισμό στο εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών.»
ΙΙΙ - Η διοικητική διαδικασία
11. Τον Ιούνιο του 1997, η Επιτροπή απηύθυνε στις δανικές αρχές μια πρώτη προειδοποιητική επιστολή με την οποία επισήμανε ότι η εθνική νομοθεσία που απαγορεύει την εισαγωγή μπύρας και αναψυκτικών σε μεταλλικά δοχεία δεν συμβιβάζεται με την οδηγία 94/62 και με το άρθρο 28 ΕΚ. Όταν της υποβλήθηκε καταγγελία σχετικά με την υποχρέωση χρησιμοποιήσεως επαναχρησιμοποιησίμων συσκευασιών για τα ίδια ποτά, παρασκευαζόμενα στη Δανία, απηύθυνε στις εν λόγω αρχές δεύτερη προειδοποιητική επιστολή. Τον Αύγουστο του 1997, η Δανική Κυβέρνηση απάντησε στην πρώτη επιστολή ενώ η απάντηση στη δεύτερη διαβιβάστηκε τον Αύγουστο του 1998.
12. Το Νοέμβριο 1998, η Επιτροπή εξέδωσε αιτιολογημένη γνώμη με την οποία επισημαίνει ότι το άρθρο 2, παράγραφος 1, σε συνδυασμό με το άρθρο 1, παράγραφος 2, και το άρθρο 3 του κανονισμού 124 αντιβαίνουν στην οδηγία 94/62 και συγκεκριμένα στο άρθρο 18, σε συνδυασμό με τα άρθρα 5, 7 και 9, καθώς και στα άρθρα 28 ΕΚ και 30 ΕΚ. Η Επιτροπή κάλεσε τις δανικές αρχές να τροποποιήσουν τη νομοθεσία αυτή εντός δύο μηνών. Οι εν λόγω αρχές απάντησαν στην αιτιολογημένη γνώμη ένα μήνα αργότερα και δήλωσαν ότι η νομοθεσία τους συμβιβάζεται με το ισχύον κοινοτικό δίκαιο και δεν υπάρχει ανάγκη τροποποιήσεώς της.
IV - Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου
13. Η προσφυγή της Επιτροπής περιήλθε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου την 1η Ιουλίου 1999 και το υπόμνημα αντικρούσεως στις 31 Αυγούστου. Επακολούθησαν το υπόμνημα απαντήσεως και η ανταπάντηση. Η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου έλαβε την άδεια να παρέμβει προς στήριξη των αιτημάτων της Επιτροπής .
Στη συνεδρίαση της 12ης Ιουνίου 2001 παρέστησαν και ανέπτυξαν προφορικές παρατηρήσεις ο εκπρόσωπος της Επιτροπής, ο εκπρόσωπος της Δανικής Κυβέρνησης και ο εκπρόσωπος της Κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου.
V - Εξέταση της προσφυγής
14. Η Επιτροπή δηλώνει ότι η οδηγία 94/62 θέσπισε πλήρη εναρμόνιση των εσωτερικών νομοθεσιών περί συσκευασιών και συνεπώς τα κράτη μέλη δεν μπορούν να επιβάλλουν αυστηρότερους κανόνες στους οικείους παραγωγούς. Το γεγονός ότι δεν έχει ακόμα πραγματοποιηθεί η τυποποίηση που προβλέπει το άρθρο 10 δεν μεταβάλλει την υποχρέωση που έχουν τα κράτη μέλη να επιτρέπουν την εμπορία συσκευασιών οι οποίες ανταποκρίνονται στις βασικές απαιτήσεις του παραρτήματος ΙΙ. Τόσο τα κουτιά όσο και οι άλλες συσκευασίες μιας χρήσεως ανταποκρίνονται στις ειδικές απαιτήσεις των σημείων 1 και 3 του παραρτήματος αυτού. Επιπλέον η δανική νομοθεσία ορθώνει εμπόδιο στο εμπόριο ασυμβίβαστο με τους κανόνες της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων, διότι τα μέτρα που προβλέπει δεν είναι αναγκαία για την προστασία του περιβάλλοντος και αποδεικνύονται δυσανάλογα, δεδομένου ότι ο ίδιος στόχος μπορεί να επιτευχθεί με λιγότερο περιοριστικές διατάξεις.
15. Η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής και φρονεί, και αυτή, ότι η οδηγία αποτελεί μέτρο πλήρους εναρμονίσεως που συνεπάγεται την ελεύθερη κυκλοφορία εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης των προϊόντων που κυκλοφορούν σε συσκευασίες ανταποκρινόμενες στις απαιτήσεις των διατάξεων της και ότι η δανική νομοθεσία δεν μπορεί να απαγορεύσει την πώληση μπύρας και αναψυκτικών σε μεταλλικά κουτιά. Εν πάση περιπτώσει η ρύθμιση αυτή δεν συμβιβάζεται με το άρθρο 28 ΕΚ διότι, καίτοι υπαγορεύεται από τον θεμιτό στόχο της προστασίας του περιβάλλοντος, επιδιώκει να τον επιτύχει με μέσα δυσαναλόγως περιοριστικά.
16. Η Δανική Κυβέρνηση αντιτάσσει, κατά τα ουσιώδη, ότι η οδηγία 94/62 δεν προβλέπει πλήρη εναρμόνιση των διατάξεων που διέπουν τις συσκευασίες και ότι οι βασικές απαιτήσεις του παραρτήματος ΙΙ είναι τόσο γενικές, αόριστες και ελαστικές ώστε χρήζουν διευκρινίσεως. Η εναρμόνιση αυτή δεν θα είναι πλήρης εφόσον δεν θεσπιστούν κοινοί ευρωπαϊκοί κανόνες που θα προσδιορίζουν τον τρόπο κατά τον οποίο θα πρέπει να ερμηνευτούν οι προϋποθέσεις αυτές για κάθε τύπο προϊόντος. Η Δανική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι βασικές απαιτήσεις της οδηγίας αναφέρονται στο συσκευαζόμενο προϊόν και, ακριβώς λόγω της φύσεως του προϊόντος, η δανική νομοθεσία απαιτεί να πωλείται η μπύρα και τα αεριούχα αναψυκτικά σε επαναχρησιμοποιήσιμες συσκευασίες ενώ τα μη αεριούχα ποτά, που αντιπροσωπεύουν μόνο μικρό μέρος της συνολικής κατανάλωσης αναψυκτικών, δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 124. Δίνοντας προτεραιότητα στην επαναχρησιμοποίηση των συσκευασιών, το δανικό σύστημα σκοπεί να μειώσει τις βλαπτικές συνέπειες που έχει για το περιβάλλον η σώρευση απορριμμάτων.
17. Όπως βλέπουμε, το κύριο σημείο διαφωνίας των διαδίκων είναι η έκταση της εναρμονίσεως που προβλέπει η οδηγία 94/62. Θα εξετάσω λοιπόν, πρώτον, το ζήτημα αν η επίδικη οδηγία προβλέπει πλήρη εναρμόνιση στο συγκεκριμένο τομέα· αν το συμπέρασμα είναι αρνητικό, στη συνέχεια θα εξετάσω το ζήτημα αν το εμπόδιο που αντιπροσωπεύει για το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών η δανική νομοθεσία είναι δικαιολογημένο.
A - Ως προς την έκταση της εναρμονίσεως που προβλέπει η οδηγία 94/62
18. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι τα μέτρα που επιβάλλει η οδηγία 94/62 πρέπει να εφαρμόζονται κατά τρόπο ομοιόμορφο σε όλα τα κράτη μέλη, η δε άποψη αυτή έχει διπλή συνέπεια: αφενός το άρθρο 18 απαγορεύει στα κράτη μέλη να εμποδίζουν την εμπορία στο έδαφός τους συσκευασιών που ανταποκρίνονται στις βασικές απαιτήσεις· αφετέρου, το άρθρο 9, παράγραφος 1, τους δίνει το δικαίωμα να επιτρέπουν την κυκλοφορία στην αγορά μόνο των συσκευασιών που πληρούν αυτούς τους όρους. Η οδηγία δεν περιλαμβάνει καμιά μεταβατική διάταξη σχετικά με την εφαρμογή των δύο αυτών άρθρων που, σύμφωνα με το άρθρο 22, έπρεπε να έχουν μεταφερθεί στο εσωτερικό δίκαιο των κρατών μελών μέχρι τις 30 Ιουνίου 1996. Η οδηγία αποτελεί μέρος μιας σειράς οδηγιών που εκδόθηκαν σύμφωνα με τη νέα προσέγγιση στον τομέα της εναρμονίσεως και της τυποποιήσεως . Η νέα αντίληψη χαρακτηρίζεται από το γεγονός ότι, σε συγκεκριμένους τομείς, οι οδηγίες επιβάλλουν υποχρεωτικά πρότυπα στα οποία πρέπει να ανταποκρίνονται τα προϊόντα, όσον αφορά κυρίως την ασφάλεια και την προστασία του περιβάλλοντος .
19. Η Δανική Κυβέρνηση δέχεται ότι, σε γενικές γραμμές η οδηγία 94/62 πληροί όλες τις τυπικές προϋποθέσεις για να μπορεί να θεωρηθεί ως ρύθμιση πλήρους εναρμονίσεως, σύμφωνα με τη νέα προσέγγιση καίτοι δεν προβλέπει διαδικασία εγκρίσεως. Συγκεκριμένα, εκδόθηκε βάσει του άρθρου 95 ΕΚ. Στο άρθρο 1, παράγραφος 1, επισημαίνει ότι έχει ως σκοπό την εναρμόνιση των εθνικών μέτρων σχετικά με τη διαχείριση των συσκευασιών. Κατά το άρθρο 9, τρία έτη μετά την ημερομηνία έναρξης ισχύος της οδηγίας, τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε να διατίθενται στην αγορά μόνο συσκευασίες οι οποίες πληρούν όλες τις βασικές απαιτήσεις που ορίζει η οδηγία περιλαμβανομένου και του παραρτήματος ΙΙ. Επίσης το άρθρο 9 απαριθμεί ορισμένες βασικές απαιτήσεις και προβλέπει τον καθορισμό ευρωπαϊκών προτύπων που θα υποχρεώνουν τα κράτη μέλη να γνωρίζουν τις συσκευασίες οι οποίες ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις αυτές.
Η Δανική Κυβέρνηση παρατηρεί πάντως ότι η πραγματική έννοια των διατάξεων της οδηγίας ιδίως όσον αφορά τις βασικές απαιτήσεις του άρθρου 9 του παραρτήματος ΙΙ είναι τόσο γενική και ασαφής ώστε στην πράξη είναι αδύνατο να εφαρμοστεί η οδηγία σαν να ήταν πλήρης νομοθεσία εναρμονίσεως. Συναφώς παρατηρεί ότι είναι η μόνη οδηγία μέχρι τότε που είχε εκδοθεί σύμφωνα με τη νέα προσέγγιση στον τομέα του περιβάλλοντος. Η Δανική Κυβέρνηση υπογραμμίζει ότι, αντίθετα με την οδηγία για τα παιγνίδια ή με την οδηγία για τις συσκευές αερίου, που προβλέπουν ενιαίους όρους για την εμπορία των προϊόντων αυτών με έμφαση στο ζήτημα της ασφάλειας, η οδηγία 94/62 σκοπεί κυρίως στην προστασία του περιβάλλοντος. Η Δανική Κυβέρνηση προσθέτει ότι, για να προσδιοριστούν οι γενικές απαιτήσεις στις οποίες πρέπει να ανταποκρίνονται οι συσκευασίες πρέπει να εξεταστούν διάφορες παράμετροι και να ερευνηθεί μεταξύ άλλων αν πρέπει να εκτιμηθούν οι επιπτώσεις στο περιβάλλον (μεταξύ άλλων το φαινόμενο θερμοκηπίου και η οξύνιση), αν πρέπει να αναλυθεί η κατανάλωση πρώτων υλών και ενέργειας (πετρέλαιο, σίδηρος, κ.λπ.) και πώς πρέπει να εκτιμηθούν τα διάφορα στάδια του κύκλου ζωής ενός προϊόντος (από την παραγωγή δια της μεταφοράς μέχρι τη διάθεση). Αν δεν διευκρινιστούν οι απαιτήσεις προστασίας του περιβάλλοντος η οδηγία δεν μπορεί να εφαρμοστεί ομοιόμορφα.
20. Δεν συμφωνώ με την άποψη αυτή της Δανικής Κυβέρνησης για διάφορους λόγους. ρώτον διότι ναι μεν η οδηγία 94/62 είναι μέχρι στιγμής η μόνη που εκδόθηκε στον τομέα του περιβάλλοντος σύμφωνα με τη νέα προσέγγιση, πλην όμως το παράρτημα ΙΙ του ψηφίσματος του Συμβουλίου του 1985 δεν περιορίζει τη νομοθετική εναρμόνιση στις βασικές απαιτήσεις στον τομέα της ασφάλειας αλλά αναφέρεται επίσης και σε άλλες απαιτήσεις κοινού συμφέροντος. Δεύτερον, διότι ανάμεσα στους δικαιολογητικούς λόγους του τμήματος A του «σχεδίου με τις βασικές αρχές και τα βασικά στοιχεία που θα πρέπει να αποτελέσουν το κύριο μέρος των οδηγιών» του ψηφίσματος αυτού το Συμβούλιο αναφέρεται τόσο στην ασφάλεια των προσώπων, των κατοικιδίων ζώων και των αγαθών όσο και στο σεβασμό άλλων θεμελιωδών απαιτήσεων προστασίας του κοινού συμφέροντος όπως είναι η προστασία της υγείας των καταναλωτών και η προστασία του περιβάλλοντος . Τρίτο διότι ούτε από το ψήφισμα αυτό ούτε από την οδηγία 94/62 προκύπτει ότι, για να μπορεί να πωληθεί μια συσκευασία πρέπει να εξεταστούν οι παράμετροι που προτείνει η Δανική Κυβέρνηση ούτε ότι για να μπορεί να εφαρμοστεί ομοιόμορφα η οδηγία πρέπει να διευκρινιστούν οι απαιτήσεις προστασίας του περιβάλλοντος.
21. Η καθής κυβέρνηση επικαλείται στη συνέχεια έναν άλλο λόγο που εμποδίζει την εφαρμογή στην πράξη της οδηγίας 94/62, ότι δηλαδή τα εναρμονισμένα πρότυπα που προβλέπει και που θα συμβάλλουν στην κάλυψη της ασάφειας των βασικών απαιτήσεων που ισχύουν για τις συσκευασίες δεν έχουν ακόμα εγκριθεί. Κατά την άποψή της, η έλλειψη αυτών των προτύπων σημαίνει κατ' ανάγκη ότι τα κράτη μέλη διαθέτουν ορισμένο περιθώριο εκτιμήσεως.
22. Δεν συμμερίζομαι εξ ολοκλήρου την άποψη της Δανικής Κυβέρνησης ως προς αυτό το ζήτημα. Από τις βασικές αρχές που διατυπώνει το παράρτημα ΙΙ του ψηφίσματος του Συμβουλίου του 1985 προκύπτει ότι οι τεχνικές προδιαγραφές, που οφείλουν να καταρτίσουν τα αρμόδια για τη βιομηχανική τυποποίηση όργανα, δεν έχουν δεσμευτικό χαρακτήρα άλλα αποτελούν προαιρετικούς κανόνες και ότι υπάρχει απλώς τεκμήριο συμφωνίας προς τις βασικές απαιτήσεις της οδηγίας για τα προϊόντα που κατασκευάζονται σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά. Συνεπώς δεν είναι απαραίτητο να καθοριστούν εναρμονισμένα πρότυπα για να μπορεί να εφαρμοστεί η οδηγία που εκδόθηκε σύμφωνα με τη νέα προσέγγιση, ο δε καθορισμός τέτοιων προτύπων δεν σημαίνει ότι όλα τα προϊόντα πρέπει να κατασκευάζονται σύμφωνα μ' αυτά, δεδομένου ότι τα κράτη μέλη εξακολουθούν να έχουν την υποχρέωση να επιτρέπουν την εμπορία όλων των προϊόντων τα οποία, καίτοι δεν κατασκευάστηκαν σύμφωνα με τα εναρμονισμένα πρότυπα, ανταποκρίνονται στις βασικές απαιτήσεις.
Από το άρθρο 9, παράγραφος 3, της οδηγίας 94/62 προκύπτει αναμφισβήτητα ότι τα κράτη μέλη έχουν κάποιο περιθώριο εκτιμήσεως κατά τη μεταφορά των βασικών απαιτήσεων στο εκεί εσωτερικό δίκαιο πλην όμως, όταν κάνουν χρήση αυτής της διακριτικής ευχέρειας δεν πρέπει να λησμονούν τους δύο στόχους που επιδιώκει η οδηγία που είναι η επίτευξη υψηλού επιπέδου προστασίας του περιβάλλοντος και η εξασφάλιση της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς με την αποφυγή των εμποδίων στο εμπόριο καθώς και τις στρεβλώσεις και τους περιορισμούς των ανταγωνισμών εντός της Κοινότητας. Εν προκειμένω φαίνεται ότι η Δανική Κυβέρνηση έλαβε υπόψη μόνο τον πρώτο από τους δύο αυτούς στόχους.
23. Κατά τη Δανική Κυβέρνηση, ο κανόνας της ελευθερίας διαθέσεως στην αγορά που διατυπώνει το άρθρο 18 της οδηγίας δεν μπορεί να εφαρμοστεί ακόμα διότι το παράρτημα ΙΙ είναι διατυπωμένο με τέτοια γενικότητα ώστε, εφόσον δεν υπάρχει διαδικασία εγκρίσεως, τα κράτη μέλη αδυνατούν να προσδιορίσουν α) τις ακριβείς προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούν οι συσκευασίες· β) τον τρόπο κατά τον οποίο διαπιστώνεται αν μια συσκευασία είναι σύμφωνη με τα πρότυπα και γ) τέλος, την υπηρεσία που θα κάνει τις αναγκαίες διαπιστώσεις. Η Δανική Κυβέρνηση υπογραμμίζει με έμφαση ότι, καίτοι η πρόταση της Επιτροπής δεν προέβλεπε αυτή τη διαδικασία, περιελήφθη στην πράξη μια κοινή δήλωση του Συμβουλίου και της Επιτροπής κατά το χρόνο εγκρίσεως του κειμένου, κατά την οποία: «[...] θα καταρτιστεί η κατάλληλη διαδικασία διαπιστώσεως της συμφωνίας της συσκευασίας με τις βασικές απαιτήσεις».
24. Θα εξετάσω τις αντιρρήσεις αυτές με την ίδια σειρά. ρώτον, δεν μπορώ να δεχτώ ότι, όπως τόνισε επίμονα η καθής Κυβέρνηση, οι βασικές απαιτήσεις είναι τόσο ασαφείς ώστε δεν μπορούν να εφαρμοστούν, τη στιγμή μάλιστα που 13 κράτη μέλη τις έχουν μεταφέρει στην εσωτερική νομοθεσία και εφαρμόζουν την οδηγία 94/62. Ακόμη και αν υποτεθεί ότι δεν είναι επαρκώς σαφείς, αυτό δεν απαλλάσσει τα κράτη μέλη από την υποχρέωση να τις εφαρμόσουν κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο, σε πνεύμα σεβασμού του κοινοτικού δικαίου. Εξ άλλου αν υποτεθεί ότι η οδηγία πράγματι εμφανίζει ελαττώματα που θίγουν το κύρος της, τα κράτη μέλη είχαν την ευκαιρία να ασκήσουν προσφυγή ακυρώσεως βάσει του άρθρου 230 ΕΚ. Δεδομένου ότι κανένα δεν το έπραξε, η οδηγία παράγει δεσμευτικά αποτελέσματα έναντι πάντων. Μάλιστα το παράρτημα ΙΙ, μέρος B, σημείο 3, παράγραφος 1, του ψηφίσματος αυτού ορίζει ότι ο γενικός κανόνας της διάθεσης στην αγορά εφαρμόζεται από τη στιγμή που ικανοποιούνται οι βασικές απαιτήσεις ασφάλειας και προσθέτει ότι ο βαθμός ακρίβειας της διατυπώσεώς του εξαρτάται από το ρυθμιζόμενο ζήτημα.
25. Όσον αφορά τις συγκεκριμένες απαιτήσεις στις οποίες πρέπει να ανταποκρίνονται οι συσκευασίες φρονώ, έχοντας υπόψη τους δύο στόχους της οδηγίας 94/62, ότι η βασική απαίτηση που διατυπώνεται στο παράρτημα ΙΙ, σημείο 3, στοιχείο α__ δηλαδή ότι οι συσκευασίες πρέπει να κατασκευάζονται κατά τρόπο ώστε να μπορούν να ανακυκλωθούν κατά ορισμένο ποσοστό του βάρους των υλικών που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή τους, δεν σημαίνει ότι το ποσοστό αυτό πρέπει να είναι 100 %, αλλά απλώς ότι αποκλείεται η χρησιμοποίηση μη ανακυκλώσιμων υλικών. Από την ίδια διάταξη προκύπτει επίσης ότι το ποσοστό μπορεί να ποικίλλει αναλόγως των διαφόρων υλικών που χρησιμοποιούνται για την ίδια συσκευασία. Όσον αφορά την απαίτηση του στοιχείου β__ ότι δηλαδή για την ανάκτηση υπό μορφή ανάκτησης ενέργειας τα απορρίμματα συσκευασίας πρέπει να έχουν ελάχιστη κατώτατη θερμογόνο τιμή, νομίζω ότι αποκλείει τα υλικά που δεν συμβάλλουν θετικά στην ανάκτηση ενέργειας. Από τη στάση της καθής κυβέρνησης συνάγω ότι φρονεί ότι οι συσκευασίες που ανακτώνται δια ανακυκλώσεως των υλικών πληρούν τις βασικές απαιτήσεις δεδομένου ότι χρησιμοποιούνται για την εμπορία άλλων ποτών στο έδαφός της και ότι ένα σημαντικό μέρος της εγχώριας παραγωγής μπύρας εξάγεται σε μεταλλικά κουτιά σε άλλα κράτη μέλη. Εν πάση περιπτώσει, δεν μπορεί να υποστηριχθεί σοβαρά ότι ένα μεταλλικό κουτί δεν πληροί τις ειδικές απαιτήσεις κατασκευής και σύνθεσης του παραρτήματος ΙΙ, σημείο 1, ούτε ότι δεν πληροί τις ειδικές απαιτήσεις που ισχύουν για τα δοχεία τα οποία μπορούν να ανακτηθούν δια ανακυκλώσεως των υλικών, του παραρτήματος ΙΙ, σημείο 3, δεδομένου ότι ορισμένο ποσοστό κατά βαρός του υλικού που χρησιμοποιείται για την κατασκευή τους είναι ανακυκλώσιμο. Τέλος, η Δανική Κυβέρνηση δεν απέδειξε ότι η εφαρμογή των βασικών απαιτήσεων παρουσιάζει ανυπέρβλητη δυσχέρεια για τα κράτη μέλη. Αντί να επιχειρήσει να θέσει σε εφαρμογή το παράρτημα ΙΙ, περιορίστηκε να διατηρήσει στην εσωτερική νομοθεσία της τις διατάξεις που ίσχυαν ήδη πριν την έκδοση της οδηγίας 94/62.
26. Όσον αφορά τον τρόπο κατά τον οποίο προσδιορίζεται αν μια συσκευασία ανταποκρίνεται σ' αυτές τις απαιτήσεις, συμμερίζομαι την άποψη της Επιτροπής ότι δηλαδή οι διαδικασίες εγκρίσεως σκοπό έχουν να πραγματοποιείται η διαπίστωση αν ορισμένο προϊόν ανταποκρίνεται στις βασικές απαιτήσεις της οδηγίας, πλην όμως δεν επηρεάζουν το περιεχόμενο των απαιτήσεων αυτών, οι οποίες μπορούν να εφαρμοστούν καίτοι οι εν λόγω διαδικασίες δεν έχουν καταρτιστεί. Εφόσον χρόνο δεν έχουν θεσπιστεί τα εναρμονισμένα πρότυπα κατά την έννοια του άρθρου 9, τα κράτη μέλη μπορούν να συνεχίσουν να ακολουθούν τις εθνικές διαδικασίες εγκρίσεως οσάκις εφαρμόζουν την οδηγία 94/62. ροσθέτω ότι η κοινή δήλωση του Συμβουλίου και της Επιτροπής που επικαλείται η Κυβέρνηση της Δανίας δεν επιρρωννύεται από το κείμενο της οδηγίας 94/62 και δεν ασκεί επιρροή επί του θέματος. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, οι δηλώσεις που διατυπώνονται κατά το στάδιο των προπαρασκευαστικών εργασιών, οι οποίες καταλήγουν στην έκδοση οδηγίας, δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη για την ερμηνεία της οδηγίας οσάκις το περιεχόμενό τους δεν εμπεριέχεται στο κείμενο της συγκεκριμένης διάταξης· συνεπώς δεν έχουν νομική ισχύ .
27. Όσον αφορά την προβαλλόμενη από τη Δανική Κυβέρνηση αδυναμία καθορισμού του οργάνου που θα είναι αρμόδιο για τη διαπίστωση, υπενθυμίζω ότι στον κατασκευαστή περιέρχεται η ευθύνη να εγγυηθεί ότι ένα προϊόν που προορίζεται να διατεθεί στο εμπόριο σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε σύμφωνα με τις βασικές απαιτήσεις και ότι αυτή η επιβολή υποχρεώσεως είναι ένα από τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν τις οδηγίες οι οποίες εκδίδονται σύμφωνα με τη νέα αντίληψη .
28. Η καθής κυβέρνηση φρονεί ωστόσο ότι η απόφαση σχετικά με τη χρήση επαναχρησιμοποιησίμων ή ανακτησίμων συσκευασιών για την πώληση προϊόντων δεν μπορεί να ανατεθεί στον κατασκευαστή διότι τότε υπάρχει ενδεχόμενο να εξανεμιστούν τελείως οι οικολογικές απαιτήσεις. Δεδομένου ότι η οδηγία 94/62 επιδιώκει να εξασφαλίσει υψηλό επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος θεωρεί πολύ λίγο φιλόδοξη από οικολογικής σκοπιάς την απαίτηση να είναι η συσκευασία ανακτήσιμη δι' ανακυκλώσεως των υλικών, ή δι' ανακτήσεως ενέργειας τη στιγμή που σήμερα δεν υπάρχει στην αγορά σχεδόν καμιά συσκευασία που να μην μπορεί να ανακτηθεί στον ένα ή στον άλλο βαθμό. Ακόμη και αν οι ειδικές απαιτήσεις όπως ότι οι συσκευασίες πρέπει να έχουν το μικρότερο δυνατό όγκο και να μην περιέχουν βλαπτικές ουσίες είναι εύλογες απαιτήσεις, πρέπει ωστόσο να εξειδικευθούν για να μπορούν να εφαρμοστούν.
Ακόμα μια φορά η καθής κυβέρνηση φαίνεται να λησμονεί ότι η οδηγία δεν έχει ως μόνο σκοπό την προστασία του περιβάλλοντος άλλα και την εξασφάλιση της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς την αποφυγή των εμποδίων στο εμπόριο και των στρεβλώσεων και περιορισμών του ανταγωνισμού εντός της Κοινότητας. Δεν πρέπει, εξάλλου, να λησμονείται ότι ο δεύτερος στόχος δεν είναι υποδεέστερος του πρώτου άλλα αμφότεροι είναι ισότιμοι. Η οδηγία επιτρέπει στα κράτη μέλη να καταρτίσουν ή να διατηρήσουν σε ισχύ συστήματα που ευνοούν τόσο την επαναχρησιμοποίηση των δοχείων όσο και την ανάκτησή τους και τα υποχρεώνει να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για την επίτευξη των στόχων με συστήματα επιστροφής επαναχρησιμοποίησης ή ανάκτησης. ρόκειται για μέσα που είναι ικανά να εξασφαλίσουν υψηλό επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος χωρίς να βλάψουν την έλευθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων.
29. Κατά τη Δανική Κυβέρνηση, τα κράτη μέλη έχουν την εξουσία να προβλέψουν ιεράρχηση των προτεραιοτήτων μεταξύ των συσκευασιών που μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν και των συσκευασιών που μπορούν να ανακτηθούν, όταν καθορίζουν τα της εφαρμογής των ειδικών απαιτήσεων. Αντιλαμβάνεται ότι αυτό το περιθώριο διακριτικής εξουσίας οδηγεί αναπόφευκτα σε διαφορές ερμηνείας μεταξύ των κρατών μελών πλην όμως η συνέπεια αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι ο οδηγία 94/62 δεν πρόβλεψε πλήρη και εφαρμόσιμη εναρμόνιση αυτού του τομέα.
30. Δεν βρήκα ούτε στην αιτιολογική έκθεση, ούτε στις διατάξεις της οδηγίας 94/62, ούτε στο παράρτημα ΙΙ, το παραμικρό στοιχείο που να στηρίζει την άποψη ότι τα κράτη μέλη έχουν την εξουσία να προβούν σε ιεράρχηση των προτεραιοτήτων μεταξύ συσκευασιών που μπορούν να ξαναχρησιμοποιηθούν και ανακτησίμων συσκευασιών, κατά τρόπο ώστε η προτίμηση ενός συστήματος να δικαιολογεί τον αποκλεισμό του άλλου. Συγκεκριμένα, μια τέτοια ερμηνεία δεν συνάγεται από το άρθρο 1, παράγραφος 2, κατά το οποίο η πρώτη προτεραιότητα είναι η πρόληψη της δημιουργίας απορριμμάτων συσκευασίας, διότι για το σκοπό αυτό προβλέπει επίσης την επαναχρησιμοποίηση των συσκευασιών και την ανακύκλωση καθώς και άλλες μορφές ανάκτησης των απορριμμάτων συσκευασίας. Τέτοια ερμηνεία δεν μπορεί, εξάλλου, να στηριχθεί ούτε στο άρθρο 5, που απλώς επιτρέπει στα κράτη μέλη να ενθαρρύνουν τα συστήματα επαναχρησιμοποίησης. Όσον αφορά τις βασικές απαιτήσεις του παραρτήματος ΙΙ, όλες οι συσκευασίες πρέπει, κατά την άποψή μου, να ανταποκρίνονται σ' αυτές που διατυπώνει το σημείο 1 και οι οποίες αναφέρονται στην κατασκευή και στη σύνθεσή τους οι επαναχρησιμοποιήσιμες συσκευασίες πρέπει επίσης να ανταποκρίνονται στους όρους του σημείου 2 και οι ανακτήσιμες συσκευασίες στους όρους του σημείου 3. Αν η οδηγία δεν ορίζει άλλως, ο κατασκευαστής των προϊόντων είναι αυτός που θα αποφασίσει αν θα χρησιμοποιήσει το ένα ή το άλλο είδος συσκευασίας, ενώ τα κράτη μέλη μπορούν, σύμφωνα με τα άρθρα 5, 7 και 15, να επηρεάσουν τη συμπεριφορά του καταναλωτή ενθαρρύνοντάς τον να επιλέξει τύπους που εμφανίζουν τα περισσότερα οικολογικά πλεονεκτήματα.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι, όπως επισημαίνει η Επιτροπή με την προσφυγή, η εφαρμογή της οδηγίας μπορεί να έχει σημαντικές συνέπειες στην πράξη για την προστασία του περιβάλλοντος σε ορισμένες χώρες λόγω των απορριμμάτων συσκευασίας πλην όμως είναι βέβαιο ότι, αν ένα κράτος μέλος φρονεί ότι ο βαθμός προστασίας που καθορίζει η οδηγία υπολείπεται του επιπέδου που έχει επιτευχθεί με τις οικείες εσωτερικές διατάξεις μπορεί να επικαλεστεί το άρθρο 95, παράγραφος 4, ΕΚ, πράγμα που το Βασίλειο της Δανίας δεν έπραξε.
Δεν φαίνεται εξάλλου ότι έκρινε σκόπιμο να επικαλεστεί το άρθρο 95, παράγραφος 5, ΕΚ, μετά τη δημοσίευση, του 1998, της ενημέρωσης του περί συσκευασίας της μπύρας και των αναψυκτικών κεφαλαίου της αναλύσεως του κύκλου ζωής . Κατά τη διάταξη αυτή αν ανακύψει κάποιο ειδικό πρόβλημα σε ένα κράτος μέλος μετά τη θέσπιση μέτρου εναρμόνισης από το Συμβούλιο ή την Επιτροπή, το κράτος μέλος μπορεί, αν θεωρεί αναγκαία τη θέσπιση εθνικών διατάξεων επί τη βάση νέων επιστημονικών στοιχείων σχετικών με την προστασία του περιβάλλοντος να κοινοποιήσει στην Επιτροπή τις μελετόμενες διατάξεις και τους λόγους που υπαγορεύουν τη θέσπισή τους.
31. Η καθής κυβέρνηση προσθέτει ότι η δεύτερη και η όγδοη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας 94/62 της παρέχουν έρεισμα για να υποστηρίξει ότι καθιερώθηκε ιεραρχία βάσει των αναλύσεων του κύκλου ζωής, μεταξύ της επαναχρησιμοποίησης και της ανακύκλωσης. Η Δανική Κυβέρνηση παρατηρεί ότι η δανική ανάλυση αποδεικνύει σε γενικές γραμμές ότι τα κουτιά χάλυβα και αλουμινίου καθώς και οι γυάλινες ή πλαστικές συσκευασίες μιας χρήσεως είναι περισσότερο βλαπτικές για το περιβάλλον από τις επαναχρησιμοποιήσιμες συσκευασίες και ότι το στοιχείο αυτό παρέχει έννομο έρεισμα στην σειρά προτεραιότητας που επέλεξε το Βασίλειο της Δανίας για τους διαφόρους τύπους συσκευασιών. Κατά την άποψή της, το άρθρο 5 της οδηγίας 94/62 δεν την εμποδίζει να απαγορεύσει τη χρησιμοποίηση συσκευασιών μιας χρήσεως για ορισμένα προϊόντα.
32. Δεν συμφωνώ με αυτή την ερμηνεία. Το άρθρο 5 απλώς επιτρέπει στα κράτη μέλη να ενθαρρύνουν τα συστήματα επαναχρησιμοποίησης των συσκευασιών, πλην όμως ουδόλως επιτρέπει την απαγόρευση των δοχείων μιας χρήσεως διότι μια απόλυτη ή μερική απαγόρευση δεν μπορεί να θεωρηθεί ως μέτρο που ενθαρρύνει μια συγκεκριμένη συμπεριφορά κατά την έννοια της οδηγίας. Όπως και η Επιτροπή, φρονώ ότι τα κράτη μέλη μπορούν να προωθήσουν το σύστημα επαναχρησιμοποίησης των συσκευασιών με μέσα που δεν εμποδίζουν την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων και εξασφαλίζουν το ίδιο επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος. Μπορούν π.χ. να καταρτίσουν σύστηματα εγγύησης και επιστροφής και για τις επαναχρησιμοποιήσιμες συσκευασίες και για τις συσκευασίες μιας χρήσεως· μπορούν να καταφύγουν στη σήμανση των προϊόντων ή να χρησιμοποιήσουν οικονομικά μέσα όπως οι φόροι προστασίας περιβάλλοντος ή να καθορίσουν στόχους επαναχρησιμοποίησης ορισμένων τύπων συσκευασίας.
33. Η Δανική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι βασικές απαιτήσεις δεν είναι κατ' ανάγκη ταυτόσημες για τον ίδιο τύπο συσκευσίας ανεξαρτήτως του προορισμού της αλλά πρέπει σε κάθε περίπτωση να λαμβάνεται υπόψη το είδος του προϊόντος που θα συσκευασθεί. Από τη σκοπιά αυτή είναι λογικό να μη συμπίπτει η ιεράρχηση προτεραιοτήτων μεταξύ της επαναχρησιμοποίησης και της ανάκτησης των δοχείων που προορίζονται για τη συσκευασία μπύρας και αναψυκτικών με αυτήν των δοχείων που χρησιμοποιούνται για προϊόντα με μικρότερη κατανάλωση. Ακριβώς τα χαρακτηριστικά της μπύρας και των αεριούχων αναψυκτικών είναι αυτά που ώθησαν τη Δανική Κυβέρνηση να επιλέξει ειδική ρύθμιση γι' αυτά τα ποτά. Η Δανική Κυβέρνηση παρατηρεί ότι αν έπρεπε να καθιερωθεί ένα σύστημα επιστροφής των συσκευασιών των χυμών φρούτων, του παγωμένου τσαγιού ή του γάλακτος με κακάο, ενόψει επαναχρησιμοποιήσεως τους, που είναι ποτά με όγκο πωλήσεων σαφώς χαμηλότερο από της μπύρας και των αναψυκτικών, το σύστημα αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει οικολογικές ζημιές σημαντικότερες από τα επιτυγχανόμενα πλεονεκτήματα, πράγμα που θα δημιουργούσε επιπλέον, πρακτικές δυσχέρειες δυσανάλογες τόσο για τους κατασκευαστές και τους εμπόρους όσο και για τους καταναλωτές. Κατά την άποψή της, η υπεροχή των επαναχρησιμοποιησίμων συσκευασιών έναντι των συσκευασιών μιας χρήσεως φαίνεται σαφώς πρώτο από το ότι οι πρώτες δεν αποτελούν απορρίμματα άλλα έχουν ορισμένη αξία για τον παραγωγό και τον εμφιαλωτή, έτσι ώστε είναι δυνατό να καταρτιστούν αποτελεσματικά συστήματα επιστροφής που θα ωθούν τους διάφορους κρίκους της αλυσίδας να μετέχουν στην περιστροφή ενώ οι δεύτερες είναι απορρίμματα στερούμενα κάθε αξίας εκτός της εγγενούς αξίας τους και γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο δεν υπάρχουν παραδείγματα τέτοιων συστημάτων επιστροφής των συσκευσιών που εξασφαλίζουν ποσοστό επιστροφής άνω του 90 %, ακόμα και στην περίπτωση που ο καταναλωτής έχει την υποχρέωση να καταβάλει εγγύηση.
34. Νομίζω ότι η Επιτροπή ορθώς επισημαίνει ότι οι βασικές απαιτήσεις του παραρτήματος ΙΙ, σημεία 2 και 3, αφορούν τη φύση του δοχείου και εφαρμόζονται ανεξαρτήτως του προϊόντος που περιέχει ενώ ορισμένες απαιτήσεις του σημείου 1, που αφορούν την κατασκευή και τη σύνθεση είναι δυνατόν να αφορούν επιπλέον και τις συσκευασίες που προορίζονται για συγκεκριμένα προϊόντα. Συγκεκριμένα, ο όρος ότι η συσκευασία πρέπει να κατασκευάζεται κατά τρόπο ώστε ο όγκος και το βάρος της να περιορίζεται στο ελάχιστο όριο που επαρκεί για να διατηρείται το αναγκαίο επίπεδο ασφαλείας, υγιεινής και αποδοχής για το συσκευασμένο προϊόν και για τον καταναλωτή σημαίνει ότι αυτό είναι που είναι αποδεκτό για ένα προϊόν μπορεί να μην είναι για κάποιο άλλο. Ωστόσο δεν μπορεί να υποστηριχτεί βασίμως ότι ένα μεταλλικό κουτί δεν είναι κατάλληλο ως συσκευασία μπύρας, ότι δεν πληροί όλες τις προϋποθέσεις ασφάλειας και υγιεινής ή ότι το μεγαλύτερο μέρος του υλικού που χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή του δεν είναι ανακυκλώσιμο ή ανακτήσιμο.
Στη Δανία τα μεταλλικά κουτιά μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο για τα ποτά και τα τρόφιμα που εμφανίζουν πολύ χαμηλό όγκο πωλήσεων. Ο λόγος για τον οποίο δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη μπύρα και τα αεριούχα αναψυκτικά δεν είναι ότι τα μεταλλικά κουτιά δεν πληρούν τις βασικές απαιτήσεις του παραρτήματος ΙΙ, σημεία 1 και 3, αλλά οι συνέπειες που ενδέχεται να έχουν για το περιβάλλον οι ποσότητες των δοχείων αυτών αν κυκλοφορούσαν στην αγορά . Όπως ορθά επισημαίνει η Επιτροπή με την προσφυγή, το παράρτημα ΙΙ δεν καθορίζει βασικές απαιτήσεις σχετικά με τον αριθμό μονάδων ενός είδους συσκευασίας που κυκλοφορεί για συγκεκριμένο προϊόν και τα κράτη μέλη που επιθυμούν να περιορίσουν τις ποσότητες συσκευασίας μιας χρήσεως μπορούν να στηριχθούν στα άρθρα 5, 7 και 15 της οδηγίας που επιτρέπουν την καθιέρωση συστημάτων τα οποία συμβάλλουν στη μείωση του συνολικού αριθμού συσκευασιών ευνοώντας, με οικονομικά μέσα είτε τις επαναχρησιμοποιήσιμες είτε τις οικολογικές συσκευασίες.
35. Η Δανική Κυβέρνηση αμφιβάλλει ότι τα κουτιά αλουμινίου πληρούν τον όρο του παραρτήματος ΙΙ, σημείο 3, στοιχείο α__ ότι δηλαδή ένα συγκεκριμένο ποσοστό του βάρους τους πρέπει να μπορεί να ανακυκλωθεί, διότι η σύγχρονη τεχνολογία δεν δίνει τη δυνατότητα να διαχωριστεί το κάλυμμα αλουμινίου από το σώμα του κουτιού πριν την τήξη. Η εν λόγω Κυβέρνηση υπογραμμίζει ότι, ναι μεν η απώλεια ανακυκλώσιμου αλουμινίου κατά τη διαδικασία τήξεως, είναι περιορισμένη δεδομένου ότι αντιπροσωπεύει περίπου το 10 % του βάρους του χαλύβδινου κουτιού πλην όμως η κατανάλωση ενέργειας που απαιτείται για τη διαδικασία αυτή είναι σημαντική χωρίς να ληφθεί υπόψη ότι η παραγωγή του καλύμματος αντιπροσωπεύει περίπου το 50 % της κατανάλωσης ενέργειας που απαιτείται για την κατασκευή . Ναι μεν το αλουμίνιο που έχει υψηλή θερμογόνο τιμή συμβάλλει στη διαδικασία τήξεως πλην όμως δεν πρόκειται για ανακύκλωση του αλουμινίου. Μπορεί δηλαδή να γίνει λόγος μόνο για ανάκτηση ενέργειας.
36. Δεν συμφωνώ ούτε επ' αυτού με τη Δανική Κυβέρνηση. Η Επιτροπή βεβαιώνει ότι μπορεί να διαχωριστεί το κάλυμμα αλουμινίου πριν από την τήξη του κουτιού. Καμιά απόδειξη κατά τη μια ή την άλλη έννοια δεν προσκομίστηκε στο Δικαστήριο. Οι ειδικές απαιτήσεις που εφαρμόζονται στις ανακυκλώσιμες συσκευασίες επιβάλλουν να μπορεί να ανακυκλωθεί ορισμένο ποσοστό κατά βάρος των υλικών που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή τους, πλην όμως από τη σχετική διατύπωση δεν συνάγεται ότι πρέπει να είναι ανακυκλώσιμο ορισμένο ποσοστό όλων των συστατικών. Σύμφωνα με το παράρτημα ΙΙ, σημείο 3, στοιχείο α__ το ποσοστό αυτό μπορεί να κυμαίνεται αναλόγως των διαφόρων υλικών που συνθέτουν το δοχείο.
37. Η Δανική Κυβέρνηση παρατηρεί ότι η ανάλυση του κύκλου ζωής είναι μια μέθοδος δια της οποίας γίνεται η εκτίμηση αφενός της κύριας κατανάλωσης πρώτων υλών και ενέργειας και αφετέρου των συνεπειών για το περιβάλλον. Με τη μέθοδο αυτή μπορούν να συγκριθούν δύο διαφορετικά προϊόντα από οικολογικής σκοπιάς και να ληφθούν ως βάση οι πιθανότερες υποθέσεις. Υποστηρίζει ότι όλοι αναγνωρίζουν την επαγγελματική αξία της ανάλυσης του κύκλου ζωής που πραγματοποιήθηκε στη Δανία το 1996, της οποίας ενημερώθηκε το 1998 το τμήμα το αναφερόμενο στις συσκευασίες μπύρας και αναψυκτικών. Οι συντάκτες υπολόγισαν τις οικολογικές συνέπειες των διαφόρων ειδών δοχείων που χρησιμοποιούνται για τη μπύρα και τα αναψυκτικά, δηλαδή των επαναχρησιμοποιησίμων φιαλών, των φιαλών μιας χρήσεως, γυάλινων και πλαστικών και των κουτιών χάλυβα και αλουμινίου, από την εξόρυξη των πρώτων υλών μέχρι την πλήρωση των συσκευασιών, τη διανομή των προϊόντων, τη χρησιμοποίησή τους και τη διαχείριση των απορριμμάτων. Έλαβαν υπόψη όλες τις βλαπτικές για το περιβάλλον συνέπειες, δεδομένου ότι εκτίμησαν την κατανάλωση ενέργειας και πρώτων υλών είτε των μη ανανεώσιμων μορφών ενέργειας όπως ο άνθρακας ή το πετρέλαιο είτε των επίσης μη ανανεώσιμων πρώτων υλών όπως ο κασσίτερος ή το αλουμίνιο. Μελέτησαν επίσης τις επιπτώσεις που έχουν οι συσκευασίες στο περιβάλλον μέσω των εκπομπών και της απορρίψεως στην ατμόσφαιρα και στο νερό, όπως το φαινόμενο του θερμοκηπίου στο οποίο συμβάλλουν οι εκπομπές CO2· την οξύνιση που προκαλείται από τις εκπομπές SO2 και NOx· τη μόλυνση των αλάτων των τροφών λόγω της εκλύσεως NOx καθώς και τις εκπομπές πτητικών οργανικών σωματιδίων που συμβάλλουν στην ατμοσφαιρική ρύπανση.
Η καθής κυβέρνηση προσθέτει ότι η ανάλυση αυτή αποδεικνύει σε γενικές γραμμές ότι οι επιπτώσεις για το περιβάλλον των κουτιών χάλυβα και αλουμινίου καθώς και των φιαλών μιας χρήσεως, είτε γυάλινων είτε πλαστικών, είναι σημαντικότερες από αυτές των γυάλινων και πλαστικών φιαλών που μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν. Η καθής κυβέρνηση υπογραμμίζει επίσης ότι οι κύριες συνέπειες που προκαλούν για το περιβάλλον όλα τα υλικά και τα είδη συσκευασιών που εξετάστηκαν συνδέονται στενά με την κατανάλωση ενέργειας και ιδίως δια της χρησιμοποιήσεως ορυκτών καυσίμων που προκαλεί εκπομπές στην ατμόσφαιρα. Οι συντάκτες της ανάλυσης υπολόγισαν ότι, αν η παραγωγή ηλεκτρισμού που αντιστοιχεί στη συνολική κατανάλωση μπύρας στη Δανία σε δοχεία των 33 cl λαμβανόταν σε μια νέα θερμοδυναμική μονάδα, λειτουργούσα με άνθρακα θα προκαλούσε κάθε χρόνο εκπομπές 100 000 τόνων σε CO2 για τις επαναχρησιμοποιήσιμες φιάλες ενώ για τις συσκευασίες μιας χρήσεως η τιμή διπλασιάζεται και φτάνει μάλιστα τους 247 000 και 208 000 τόνους αντιστοίχως για τα κουτιά χάλυβα και αλουμινίου. Όσον αφορά τα αναψυκτικά, υπολόγισαν ότι οι ετήσιες εκπομπές CO2 ανέρχονται σε 41 000 τόνους για τις πλαστικές επαναχρησιμοποιήσιμες φιάλες των 50 cl ενώ για τις ίδιες φιάλες μιας χρήσεως ανέρχονται σε 140 000 τόνους, για τα κουτιά αλουμινίου σε 143 000 τόνους και για τα κουτιά χάλυβα σε 170 000 τόνους. Επιπλέον, το δανικό σύστημα επιστροφής των συσκευασιών προλαμβάνει την παραγωγή περίπου 390 000 τόνων απορριμμάτων πράγμα που αντιστοιχεί στο 20 % του όγκου των οικιακών απορριμμάτων που αποκομίζεται καθημερινά.
38. Συγχαίρω τη Δανική Κυβέρνηση διότι παρήγγειλε αυτή την ανάλυση του κύκλου ζωής των συσκευασιών των ποτών και επισημαίνω το μέγεθος της επιτελεσθείσας εργασίας και την ποιότητα του αποτελεσμάτος. Η πρωτοπόρα αυτή στο είδος της μελέτη που θα χρησιμεύσει ως πρότυπο για όλες τις μελλοντικές έρευνες, θα φανεί πολύ χρήσιμη για τον προσδιορισμό των συνεπειών που μπορούν να προκαλέσουν στο περιβάλλον οι συσκευασίες, ενόψει της προώθησης ορισμένων συστημάτων επαναχρησιμοποίησης με καταβολή εγγύησης και επιστροφή ή με οικονομικά μέσα.
Συμφωνώ όμως με την Επιτροπή ότι ένα έγγραφο αυτού του είδους δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί, όπως υποστηρίζει η Δανική Κυβέρνηση, για να κριθεί αν μια συσκευασία ανταποκρίνεται στις βασικές απαιτήσεις και δεν μπορεί να χρησιμεύσει ως δικαιολογητικός λόγος για την απαγόρευση χρησιμοποιήσεως συσκευασιών που ανταποκρίνονται σε αυτές τις απαιτήσεις. ράγματι η οδηγία 94/62 δεν υποχρεώνει τα κράτη μέλη να επιτρέπουν μόνο τα δοχεία που είναι τα πλέον οικολογικά σύμφωνα με την ανάλυση του κύκλου ζωής, επιπλέον δε η μέθοδος αυτή λαμβάνει μόνο υπόψη τις επιπτώσεις για το περιβάλλον και αντιπαρέρχεται τον άλλο σκοπό της οδηγίας που είναι εξίσου σημαντικός δηλαδή την εξασφάλιση της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς.
Το παράρτημα H της ανάλυσης του κύκλου ζωής που περιέχει κριτική ανάλυση αυτής της εργασίας μνημονεύει εξάλλου ορισμένα από τα μειονεκτήματά της .
39. Θεωρώ περιττό να αναλύσω το περιεχόμενο της οδηγίας 94/62 υπό το φως του άρθρου 6 ΕΚ, που εισήχθη με τη Συνθήκη του Άμστερνταμ. Σύμφωνα με τη διάταξη αυτή, οι απαιτήσεις της περιβαλλοντικής προστασίας πρέπει να ενταχθούν στον καθορισμό και την εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών και δράσεων που αναφέρονται στο άρθρο 3, ίδιως προκειμένου να προωθηθεί η αειφόρος ανάπτυξη. ράγματι η οδηγία αυτή που στηρίζεται στο άρθρο 95 ΕΚ, σκοπεί τόσο την εξασφάλιση της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς όσο και την επίτευξη υψηλού επιπέδου προστασίας του περιβάλλοντος με την εναρμόνιση των εθνικών μέτρων διαχειρίσεως των συσκευασιών. Για το σκοπό αυτόν, θεσπίζει ορισμένα μέτρα που αποσκοπούν κατά προτεραιότητα στην πρόληψη της δημιουργίας απορριμμάτων δια της επαναχρησιμοποιήσεως, της ανακυκλώσεως και άλλων μορφών ανακτήσεως.
40. Για όλους τους λόγους που προεξέθεσα και δεδομένου ότι αφενός το άρθρο 18 κατοχυρώνει την ελεύθερη διάθεση στην αγορά εντός των κρατών μελών των συσκευασιών που ανταποκρίνονται στις διατάξεις της οδηγίας και, αφετέρου, το άρθρο 5 επιτρέπει στα κράτη μέλη να ενθαρρύνουν τα συστήματα επαναχρησιμοποίησης των συσκευασιών· ότι το άρθρο 7 προβλέπει τα συστήματα που πρέπει να καθιερωθούν για την επίτευξη των στόχων της οδηγίας· ότι το άρθρο 9 αποκλείει από το εμπόριο τις συσκευασίες που δεν πληρούν τις βασικές απαιτήσεις και θεσπίζει υπέρ των συσκευασιών που ανταποκρίνονται στα εθνικά πρότυπα τεκμήριο συμφωνίας προς τις απαιτήσεις αυτές, μέχρις ότου θεσπιστούν εναρμονισμένα πρότυπα και τέλος δεδομένου ότι ο βαθμός ακρίβειας των βασικών απαιτήσεων του παραρτήματος ΙΙ, που αφορούν τη συνθέση και τη φύση των δοχείων επιτρέπει την εφαρμογή τους στην πράξη, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι η οδηγία 94/62 προβλέπει πλήρη εναρμόνιση των εθνικών μέτρων διαχείρισης των συσκευασιών και των απορριμμάτων συσκευασίας.
Κατά συνέπεια το κράτος μέλος που απαγορεύει την πώληση και την εισαγωγή στο έδαφός του μπύρας και αεριούχων αναψυκτικών συσκευασμένων σε ορισμένες συσκευασίες που ανταποκρίνονται στις βασικές απαιτήσεις του παραρτήματος ΙΙ, σημεία 1 και 3, της οδηγίας 94/62 με την αιτιολογία ότι τα εφαρμοζόμενα πρότυπα δεν είναι αρκούντως σαφή παραβαίνει τις υποχρεώσεις που υπέχει από την εν λόγω οδηγία και ειδικότερα από το άρθρο 18 σε συνδυασμό με τα άρθρα 5, 7 και 9.
41. Για την περίπτωση που το Δικαστήριο δεν θα συμμεριζόταν την άποψη αυτή, θα εξετάσω πάντως ακολούθως το ζήτημα αν το εμπόδιο στο εμπόριο που αντιπροσωπεύει η απαγόρευση εισαγωγής στη Δανία μπύρας και αεριούχων αναψυκτικών σε μεταλλικά κουτιά μπορεί να δικαιολογηθεί με βάση την επιτακτική ανάγκη προστασίας του περιβάλλοντος.
B - Ως προς τη δικαιολόγηση της απαγορεύσεως εισαγωγής μπύρας και αεριούχων αναψυκτικών σε μεταλλικά κουτιά
42. Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, αν δεν υπάρχει κοινή ρύθμιση της εμπορίας ενός προϊόντος, τα εμπόδια στην ελεύθερη ενδοκοινοτική κυκλοφορία που προκύπτουν από τις διαφορές των εθνικών νομοθεσιών πρέπει να γίνονται δεκτά κατά το μέτρο που η συγκεκριμένη εθνική νομοθεσία, η οποία εφαρμόζεται αδιακρίτως στα εγχώρια και στα εισαγόμενα προϊόντα, μπορεί να δικαιολογείται ως αναγκαία για την ικανοποίηση επιτακτικών απαιτήσεων του κοινοτικού δικαίου . ρέπει επίσης η νομοθεσία αυτή να είναι ανάλογη με τον επιδιωκόμενο σκοπό. Αν ένα κράτος μέλος έχει τη δυνατότητα να επιλέξει μεταξύ διαφορετικών μέτρων με τα οποία μπορεί να επιτευχθεί ο ίδιος στόχος, οφείλει να επιλέξει αυτό που συνεπάγεται τα λιγότερα εμπόδια στην ελευθερία του εμπορίου .
43. Η Δανική Κυβέρνηση δεν αμφισβητεί ότι η απαγορεύση εισαγωγής μπύρας και αεριούχων αναψυκτικών συσκευασμένων σε μεταλλικά κουτιά συνιστά εμπόδιο στο εμπόριο, πλην όμως φρονεί ότι είναι πολύ περιορισμένης σημασίας και δικαιολογείται από λόγους προστασίας του περιβάλλοντος, στόχου που δεν μπορεί να επιτευχθεί το ίδιο αποτελεσματικά με λιγότερο ριζικά μέτρα. Εξάλλου, η αναλογία των μεταλλικών κουτιών στην αγορά μπύρας και αναψυκτικών είναι μικρή στην πλειονότητα των Ευρωπαϊκών Χωρών και οι εισαγωγές αλλοδαπής μπύρας αντιπροσωπεύουν απειροελάχιστο ποσοστό της κατανάλωσης μπύρας όχι μόνο στη Δανία αλλά και σε ορισμένα ευρωπαϊκά κράτη μέλη και είναι ιδιαίτερα χαμηλές στις χωρές που έχουν μεγάλη εγχώρια παραγωγή: 2,7 % στη Γερμανία· 1,9 % στη Φινλανδία· 1,3 % στη Δανία· 4 % στην Αυστρία και 0,5 % στη Νορβηγία . Τα στοιχεία αυτά δείχνουν, κατά την άποψή της, ότι δεν υπάρχει άμεση σχέση μεταξύ του σχετικά χαμηλού επιπέδου των εισαγωγών μπύρας στη Δανία και της απαγορεύσεως της χρησιμοποιήσεως μεταλλικών κουτιών.
Η Δανική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι αν αρθεί η απαγόρευση της εισαγωγής, ορισμένοι Δανοί ζυθοποιοί θα συσκεύαζουν τα προϊόντα τους στο εξωτερικό για να τα εξαγάγουν εν συνεχεία προς τη Δανία πράγμα που θα ενείχε τον κίνδυνο σημαντικής μείωσης της αποτελεσματικότητας ολοκλήρου του συστήματος επιστροφής των συσκευασιών που χαρακτηρίζεται από μεγάλο ποσοστό επιστροφών. Ο λόγος για τον οποίο απαγορεύει την εισαγωγή μπύρας και αεριούχων αναψυκτικών σε μεταλλικά κουτιά ενώ επιτρέπει την εξαγωγή τους σε τέτοιες συσκευασίες είναι ότι υπάρχει στη Δανία ένα αποτελεσματικό σύστημα επιστροφής των επαναχρησιμοποιησίμων συσκευασιών και ότι η κατανάλωση αυτών των ποτών σε μεταλλικά κουτιά έχει βλαπτικές συνέπειες όσον αφορά το φαινόμενο του θερμοκηπίου, πράγμα που δεν θα συνέβαινε σε άλλα κράτη μέλη τα οποία δεν έχουν εξίσου αποτελεσματικό σύστημα επιστροφής των συσκευασιών.
44. Νομίζω ότι κανένα από αυτά τα επιχειρήματα δεν είναι αρκετά πειστικό για να δικαιλογήσει το εμπόδιο στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων που συνεπάγεται η απόλυτη απαγόρευση εισαγωγής στη Δανία ποτών που νομίμως συσκευάζονται και διατίθενται στο εμπόριο σε άλλα κράτη μέλη. Ναι μεν το Δικαστήριο έχει αναγνωρίσει την προστασία του περιβάλλοντος ως επιτακτική ανάγκη, ικανή να περιορίσει την εφαρμογή του άρθρου 28 ΕΚ, πλην όμως σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση πρέπει να εξετάζονται τα μέσα που εφαρμόζονται για την επίτευξη της προστασίας αυτής και οι συνέπειες που έχουν επί άλλων αγαθών που απολαύουν ενδεχομένως νομικής προστασίας.
45. ρώτον, όπως έχει κρίνει το Δικαστήριο, το άρθρο 28 ΕΚ, που ορίζει τα μέτρα ισοδυνάμου αποτελέσματος προς ποσοτικούς περιορισμούς επί των εισαγωγών, δεν κάνει διάκριση μεταξύ μέτρων που μπορούν να χαρακτηριστούν ως μέτρα ισοδυνάμου αποτελέσματος προς ποσοτικό περιορισμό αναλόγως του βαθμού στον οποίο θίγουν το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών. Όταν ένα εθνικό μέτρο είναι ικανό να περιορίσει τις εισαγωγές πρέπει να χαρακτηριστεί ως μέτρο ισοδυνάμου αποτελέσματος προς ποσοτικό περιορισμό ακόμη και αν το εμπόδιο είναι μικρό. Κατά την Επιτροπή, η απαγόρευση εισαγωγής προϊόντος σε συγκεκριμένη συσκευασία αποτελεί ριζική παρέμβαση της δημόσιας αρχής που παρεμποδίζει το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών.
46. Δεύτερον, τα στοιχεία που κατέθεσε η Δανική Κυβέρνηση σχετικά με το χαμηλό επίπεδο των εισαγωγών μπύρας σε χώρες που έχουν δική τους παραγωγή δεν περιλαμβάνουν διάκριση αναλόγως του είδους της συσκευασίας. Συνεπώς αγνοώ αν υπάρχει άμεση σχέση μεταξύ του σχετικά χαμηλού επιπέδου των εισαγωγών μπύρας στη Δανία και της απαγορεύσεως των μεταλλικών συσκευασιών η οποία επιπλέον πλήττει όχι μόνο την μπύρα αλλά και τα αεριούχα αναψυκτικά. Εν πάση περιπτώσει, το γεγονός ότι ο όγκος των εισαγωγών είναι τόσο χαμηλός με ωθεί στη σκέψη ότι οι συνέπειες των μεταλλικών κουτιών για το περιβάλλον δεν θα ήταν πολύ σημαντικές.
47. Τρίτον, η Δανική Κυβέρνηση δεν με έπεισε ότι η απαγόρευση της εισαγωγής μπύρας και αεριούχων αναψυκτικών σε μεταλλικά κουτιά αποτελεί αναγκαίο μέτρο για την προστασία του περιβάλλοντος ούτε ότι είναι ανάλογο προς τον επιδιωκόμενο σκοπό. Όπως προκύπτει, η απαγόρευση χρησιμοποιήσεως μεταλλικών κουτιών και συσκευασιών μιας χρήσεως για την μπύρα και τα αεριούχα αναψυκτικά στηρίζεται στα αποτελέσματα της ανάλυσης του κύκλου ζωής την οποία παρήγγειλε η Δανική Κυβέρνηση και της οποίας παρέθεσα εκτεταμένα χωρία. αρά την αναμφισβήτητη ποιότητα της μελέτης αυτής είναι φανερό ότι στηρίζεται σε μια υπόθεση, η εμφάνιση της οποίας στην πράξη είναι τουλάχιστον αβέβαια και ότι αν οι συντάκτες της μελέτης είχαν λάβει ως αφετηρία άλλες υποθέσεις, τροποποιώντας το ειδικό βάρος που καθορίστηκε για κάθε στοιχείο, τα αποτελέσματα των υπολογισμών θα ήταν διαφορετικά. Η Επιτροπή μνημονεύει μια έκθεση που καταρτίστηκε στη Γερμανία και αποδεικνύει ότι αν η απόσταση μεταφοράς είναι άνω των 1 000 χιλιομέτρων, τα οικολογικά πλεονεκτήματα των επαναχρησιμοποιήσιμων συσκευασιών μειώνονται, οπότε τα μεταλλικά κουτιά θα μπορούσαν να αποτελέσουν ενδιαφέρουσα από οικολογικής πλευράς εναλλακτική λύση. Οι αποστάσεις που ελήφθησαν υπόψη στην ανάλυση του κύκλου ζωής που πραγματοποιήθηκε στη Δανία, οι οποίες αντιπροσωπεύουν πραγματικά στοιχεία τα οποία παρέσχε η συνομοσπονδία ζυθοποιών, φθάνουν κατά μέσο όρο τα 170 χιλιόμετρα. Η Επιτροπή ορθώς πάντως υποστηρίζει ότι η εσωτερική αγορά περιλαμβάνει μεταφορές εμπορευμάτων σε μεγάλες αποστάσεις.
48. Τέταρτον, οι υπολογισμοί που δίνει η Δανική Κυβέρνηση σχετικά με τα πλεονεκτήματα του συστήματος των επαναχρησιμοποιησίμων συσκευασιών και του αριθμού των τόνων απορριμμάτων που αποφεύγονται δι' αυτού του συστήματος στηρίζονται στην υπόθεση ολικής αντικατάστασης των συσκευασιών αυτών από συσκευασίες μιας χρήσεως. Νομίζω ότι ο συλλογισμός αυτός δεν είναι ρεαλιστικός, επιπλέον δε είναι δυνατόν να καταρτιστεί ένα σύστημα εγγυήσεως και επιστροφής που θα καθιστά δυνατή την ανακύκλωση πολύ μεγάλων ποσοτήτων χρησιμοποιημένων μεταλλικών κουτιών. Η Επιτροπή δηλώνει τέλος ότι ακόμη και στις χώρες όπου τα μεταλλικά κουτιά πωλούνται χωρίς εγγύηση επιτυγχάνεται η ανακύκλωσή τους μέχρι ποσοστού 84 % .
49. έμπτο, συμφωνώ ότι τα κράτη μέλη πρέπει να λάβουν μέτρα έστω και μεμονωμένα προκειμένου να περιοριστεί το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Ώστοσο η Επιτροπή ορθώς επισημαίνει ότι τα μέτρα αυτά δεν μπορούν να έχουν ως αποτέλεσμα την παρεμπόδιση του εμπορίου με την απαγόρευση πωλήσεως ορισμένων προϊόντων διότι τότε θα ήταν υπερβολικά ριζικά σε σχέση με τον επιδιωκόμενο στόχο. Η διατήρηση της απαγόρευσης αυτής φαίνεται να έχει ως αφετηρία την επιθυμία συνεχίσεως του ισχύοντος συστήματος επαναχρησιμοποιησίμων συσκευασιών με εγγύηση και επιστροφή και όχι την αντιμετώπιση του φαινομένου του θερμοκηπίου με τη χρησιμοποίηση πλέον συγχρόνων τεχνικών γνώσεων.
50. Τέλος, και αν θεωρηθεί ότι η απαγόρευση εισαγωγής μεταλλικών κουτιών αποτελεί μέτρο που έχει ως στόχο την αντιμετώπιση του φαινομένου του θερμοκηπίου, η Επιτροπή προβάλλει ένα επιχείρημα το οποίο θεωρώ καθοριστικό. Αν όπως προκύπτει από την ανάλυση του κύκλου ζωής και όπως υποστηρίζει η Δανική Κυβέρνηση, οι εκπομπές CO2 ανέρχονται σε 210 000 τόνους για τις φιάλες μιας χρήσεως και σε 208 000 τόνους για τα μεταλλικά κουτιά αλουμινίου, οι συνέπειες των πρώτων είναι σε γενικές γραμμές ισοδύναμες με τις συνέπειες των δευτέρων, οπότε αμφότερα θα πρέπει να τύχουν της ίδιας μεταχείρισης στο πλαίσιο της προστασίας του περιβάλλοντος. Ωστόσο, όπως είδαμε, η δανική νομοθεσία επιτρέπει την εισαγωγή μπύρας και αεριούχων αναψυκτικών σε συσκευασίες μιας χρήσεως όταν υπάρχει σύστημα εγγύησης και επιστροφής ενώ οι εισαγωγές μεταλλικών κουτιών απαγορεύονται απολύτως.
51. Για τους προεκτεθέντες λόγους θεωρώ ότι το Βασίλειο της Δανίας παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρα 28 και 30 ΕΚ διατηρώντας σε ισχύ την απαγόρευση εισαγωγής μπύρας και αεριούχων αναψυκτικών σε μεταλλικά κουτιά την οποία επιβάλλει το άρθρο 3 του κανονισμού 124.
52. Θεωρώ συνεπώς ότι η προσφυγή της Επιτροπής είναι βάσιμη και πρέπει να γίνει δεκτή.
53. Θα ήθελα να προσθέσω ως επίλογο ότι σε όλες τις φάσεις της παρούσας διαδικασίας το Βασίλειο της Δανίας υπερασπίστηκε με νύχια και με δόντια το οικείο σύστημα συσκευασίας μπύρας και αεριούχων αναψυκτικών σε επαναχρησιμοποιήσιμα δοχεία που κυκλοφορούν στο πλαίσιο συστήματος εγγύησης και επιστροφής και νομίζω ότι αποδείχθηκε ότι το σύστημα αυτό δύσκολα μπορεί να βελτιωθεί κατά την άποψη της χώρας αυτής. Ουδείς αγνοεί ότι στη Δανία η επιθυμία προστασίας του περιβάλλοντος δεν είναι αποκλειστική υπόθεση των αρχών αλλά τη συμμερίζεται όλος ο πληθυσμός. Το στοιχείο αυτό μου δίνει την πεποίθηση ότι οι προβλέψεις που διατύπωσε η καθής κυβέρνηση σχετικά με τις τεράστιες επιπτώσεις που θα έχει η κατάργηση της απαγόρευσης της εμπορίας στη Δανία μπύρας και αεριούχων αναψυκτικών σε συσκευασίες μιας χρήσεως κινούνται στο χώρο της υπερβολής και ότι οι συνέπειες αυτές θα είναι στην πραγματικότητα πολύ λιγότερο σοβαρές και εν πάση περιπτώσει στα όρια της δυνατότητας ελέγχου.
VI - Τα δικαστικά έξοδα
54. Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του κανονισμού διαδικασίας ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα αν έχει διατυπώσει τέτοιο αίτημα ο νικήσας διάδικος. Δεδομένου ότι προτείνω να γίνει δεκτή η προσφυγή της Επιτροπής η οποία ζήτησε να καταδικαστεί το Βασίλειο της Δανίας στα δικαστικά έξοδα, το αίτημα αυτό πρέπει να γίνει δεκτό.
V - ρόταση
55. Βάσει των προεκτεθέντων προτείνω στο Δικαστήριο:
«1) να διαπιστώσει ότι το Βασίλειο της Δανίας, διατηρώντας σε ισχύ αφενός το άρθρο 2, παράγραφος 1 και το άρθρο 1, παράγραφος 2 του κανονισμού 124 για τις συσκευασίες μπύρας και αναψυκτικών που προβλέπουν ότι τα ποτά αυτά μπορούν να διατεθούν στο εμπόριο μόνο σε επαναχρησιμοποιήσιμες συσκευασίες και αφετέρου το άρθρο 3 του ίδιου του κανονισμού, κατά το οποίο οι συσκευασίες των εισαγο μένων ποτών δεν μπορούν να είναι μεταλλικές, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από την οδηγία 94/62/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 20ής Δεκεμβρίου 1994 για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας και ειδικότερα από το άρθρο 18 σε συνδυασμό με τα άρθρα 5, 7 και 9 και τα άρθρα 28 ΕΚ και 30 ΕΚ·
2) να καταδικάσει το Βασίλειο της Δανίας στα δικαστικά έξοδα.»