61996CC0060_EL
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
1 Η παρούσα υπόθεση αφορά προσφυγή παραλείψεως που άσκησε η Επιτροπή κατά της Γαλλικής Δημοκρατίας, δυνάμει του άρθρου 169 της Συνθήκης, για την παράβαση των υποχρεώσεών της που απορρέουν από το άρθρο 2 της έκτης οδηγίας για τον φόρο προστιθέμενης αξίας (1) (στο εξής: έκτη οδηγία ΦΠΑ), και αφορούν τη φορολόγηση της μισθώσεως σκηνών, τροχόσπιτων και τροχοβιλών.
I - Η έκτη οδηγία ΦΠΑ
2 Η έκτη οδηγία ΦΠΑ στο άρθρο 2, στοιχείο 1, ορίζει ότι στον φόρο προστιθέμενης αξίας υπόκεινται οι παραδόσεις αγαθών και οι παροχές υπηρεσιών, που πραγματοποιούνται εξ επαχθούς αιτίας στο εσωτερικό της χώρας από υποκείμενο στον φόρο, που ενεργεί υπό την ιδιότητά του αυτήν.
3 Στον τίτλο Ξ, ορίζονται οι απαλλαγές ορισμένων δραστηριοτήτων από τον ΦΠΑ. Το άρθρο 13, που τιτλοφορείται «Απαλλαγές στο εσωτερικό της χώρας» ορίζει, υπό Β, τα εξής:
«Β. Λοιπές απαλλαγές
Με την επιφύλαξη άλλων κοινοτικών διατάξεων, τα Κράτη μέλη απαλλάσσουν, υπό τις προϋποθέσεις που ορίζουν, ώστε να εξασφαλίζεται η ορθή και απλή εφαρμογή των προβλεπομένων κατωτέρω απαλλαγών και να αποτρέπεται ενδεχόμενη φοροδιαφυγή, φοροαποφυγή και κατάχρηση:
α) (...)
β) τις μισθώσεις ακινήτων, εξαιρέσει:
1. των πράξεων παροχής καταλύματος, όπως ορίζονται από την νομοθεσία των Κρατών μελών, που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του ξενοδοχειακού τομέως ή άλλων τομέων παρεμφερούς χαρακτήρος, περιλαμβανομένης και της μισθώσεως κατασκηνώσεων διακοπών ή γηπέδων, διαρρυθμισμένων καταλλήλως για κατασκήνωση·
2.
(...)
Τα Κράτη μέλη δύνανται να ορίζουν περαιτέρω εξαιρέσεις από το πεδίο εφαρμογής της εν λόγω απαλλαγής.
(...)» (2).
ΙΙ - Η επίμαχη εθνική νομοθεσία
4 Στη Γαλλική Δημοκρατία η παροχή υπηρεσιών που πραγματοποιούνται εξ επαχθούς αιτίας από υποκείμενο στο φόρο, που ενεργεί υπό την ιδιότητά του αυτήν, υπόκειται σε ΦΠΑ, δυνάμει του άρθρου 256 του Code gιnιral des impτts (Γενικού Φορολογικού Κώδικα, στο εξής: CGI).
5 Το άρθρο 261-D του CGI, ορίζει, στο μέτρο που μας ενδιαφέρει για την επίλυση της παρούσας διαφοράς, τα ακόλουθα:
«Απαλλάσσονται του φόρου προστιθεμένης αξίας:
(...)
4)
Οι περιστασιακές, διαρκείς ή εποχιακές μισθώσεις επιπλωμένων χώρων διαμονής που χρησιμοποιούνται για κατοίκηση.
Ωστόσο, η απαλλαγή δεν ισχύει για:
(...)
β) Τις υπηρεσίες που συνίστανται στη διάθεση επιπλωμένου χώρου, εφόσον, αφενός, ο ασκών την εκμετάλλευση προσφέρει, πλέον του καταλύματος, το πρόγευμα, τον καθημερινό καθαρισμό του χώρου, τη χορήγηση πάνινων ειδών οικιακής χρήσεως και την υποδοχή των πελατών και, αφετέρου, είναι εγγεγραμμένος στο εμπορικό μητρώο λόγω της δραστηριότητάς του αυτής.
(...)»
6 Διοικητική εγκύκλιος της αρμόδιας για τη φορολογική νομοθεσία υπηρεσίας, με ημερομηνία 11 Απριλίου 1991 (3), περί του ΦΠΑ - πεδίο εφαρμογής, απαλλαγή, μίσθωση επιπλωμένων χώρων χρησιμοποιουμένων για κατοίκηση - διευκρινίζει ότι:
«πρέπει να θεωρούνται χώροι χρησιμοποιούμενοι για κατοίκηση, ιδίως, τα τροχόσπιτα, οι σκηνές, οι τροχοβίλες και οι ελαφράς κατασκευής κατοικίες αναψυχής που συνιστούν πραγματικά σταθερές εγκαταστάσεις ειδικά διαμορφωμένες και χρησιμοποιούμενες αποκλειστικά για κατοίκηση. Αντίθετα, η μίσθωση με την ώρα, την ημέρα, την εβδομάδα ή τον μήνα ρυμουλκούμενων τροχόσπιτων, αυτοκινούμενων τροχόσπιτων, ποταμόπλοιων, πλοίων κ.λπ. θεωρείται μίσθωση κινητών υποχρεωτικά υποκείμενων σε ΦΠΑ (...)».
7 Η Επιτροπή θεώρησε ότι η γαλλική νομοθεσία, απαλλάσσοντας του ΦΠΑ τη μίσθωση ορισμένων κινητών (σκηνών, τροχόσπιτων, τροχοβιλών και ελαφράς κατασκευής κατοικιών αναψυχής), είναι αντίθετη προς το άρθρο 2, της έκτης οδηγίας ΦΠΑ, διότι υπερέβαινε τα όρια της απαλλαγής που προβλέπεται στο άρθρο 13, υπό Β, στοιχείο β), το οποίο εφαρμόζεται αποκλειστικά στη μίσθωση ακινήτων. Για τον λόγο αυτό, απέστειλε έγγραφο οχλήσεως, με ημερομηνία 23 Απριλίου 1993, στη Γαλλική Κυβέρνηση, τάσσοντας δίμηνη προθεσμία για να παρουσιάσει τις απόψεις της.
8 Η Γαλλική Κυβέρνηση απέρριψε τις αιτιάσεις της Επιτροπής (4). Συγκεκριμένα, υποστήριξε ότι η υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις διάθεση τροχόσπιτων και τροχοβιλών δεν μπορεί να εξομοιωθεί με μίσθωση κινητών, διότι πρόκειται για κατασκευές στερρώς συνδεδεμένες με το έδαφος, που δεν μπορούν να μετακινηθούν οποτεδήποτε, σύμφωνα με τα κριτήρια που έθεσε και το (γαλλικό) Conseil d'Ιtat. Επιπλέον, υποστήριξε ότι οι επίμαχες εθνικές διατάξεις εμπόδιζαν τη νόθευση του ανταγωνισμού που θα προέκυπτε από τη διαφορετική φορολογική επιβάρυνση των εκμισθωτών των προαναφερθέντων τροχόσπιτων και τροχοβιλών σε σχέση με τους εκμισθωτές ακινήτων που απαλλάσσονται από τον ΦΠΑ.
9 Η Επιτροπή θεώρησε μη πειστικούς τους ισχυρισμούς της Γαλλικής Κυβερνήσεως και της απηύθυνε αιτιολογημένη γνώμη, με ημερομηνία 8 Νοεμβρίου 1994, όπου ανέπτυσσε διεξοδικά τους λόγους για τους οποίους θεωρούσε ότι η γαλλική ρύθμιση ήταν αντίθετη προς το άρθρο 2 της έκτης οδηγίας ΦΠΑ και την καλούσε να συμμορφωθεί εντός διμήνου από της κοινοποιήσεώς της.
10 Η Γαλλική Κυβέρνηση στην απάντησή της στην αιτιολογημένη γνώμη (5) δέχθηκε την άποψη της Επιτροπής, αφού πρώτα διενήργησε πραγματογνωμοσύνη σχετική με τις συνθήκες εκμεταλλεύσεως των σκηνών, τροχόσπιτων και ελαφράς κατασκευής οικιών χρησιμοποιούμενων ως κατοικιών. Ανέφερε, εξάλλου, ότι οι διατάξεις της επίμαχης εγκυκλίου της 11ης Απριλίου 1991 θα καταργούνταν και θα προσδιορίζονταν οι όροι επιβαρύνσεως με τον ΦΠΑ των μισθώσεων των ενλόγω πραγμάτων. Τέλος, δήλωνε ότι τα μέτρα που θα λαμβάνονταν μετά από σύσκεψη με τους ενδιαφερομένους επιχειρηματίες θα ανακοινώνονταν αμελλητί στην Επιτροπή.
11 Με τον διορθωτικό νόμο περί του προϋπολογισμού του 1995, 95-1347, της 30ής Δεκεμβρίου 1995 (6) (άρθρο 39), εισήχθη ένα τρίτο εδάφιο στο άρθρο 279, υπό a), του CGI, με το οποίο επιβάλλεται ΦΠΑ με μειωμένο συντελεστή 5,5 %, όσον αφορά τις υπηρεσίες σχετικές με «την παροχή διαμονής σε ταξινομημένους χώρους κατασκηνώσεως, εφόσον ο εκμεταλλευόμενος τον χώρο κατασκηνώσεως χορηγεί απόδειξη παροχής υπηρεσιών (...), εξασφαλίζει την υποδοχή των πελατών και διαθέτει το 1,5 % του συνολικού κύκλου εργασιών του χωρίς ΦΠΑ σε δαπάνες για διαφήμιση ή, αν την παροχή διαμονής πραγματοποιεί τρίτος, εφόσον αυτός διαθέτει το 1,5 % του συνολικού κύκλου εργασιών, που πραγματοποιεί στη Γαλλία, για διαφήμιση». Ορίσθηκε δε ότι η διάταξη αυτή εφαρμόζεται στις πράξεις των οποίων το γενεσιουργό γεγονός επέρχεται μετά την 1η Ιανουαρίου 1996 (7).
12 Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι δεν έλαβε καμία επίσημη ανακοίνωση για την τροποποίηση της επίμαχης γαλλικής νομοθεσίας. Απεναντίας, είχε πληροφορίες ότι οι γαλλικές αρχές εξακολουθούσαν να εφαρμόζουν την εγκύκλιο της 11ης Απριλίου 1991, και ότι σε αυτή τη βάση είχαν καλέσει να αποδώσουν τον ΦΠΑ που είχαν εισπράξει οι υποκείμενοι στο φόρο που παρείχαν τις επίμαχες υπηρεσίες. Επιπλέον, θεωρώντας ότι η ενοικίαση σκηνών, τροχόσπιτων και τροχοβιλών υπόκειται κανονικά σε ΦΠΑ, η Επιτροπή άσκησε, την 5η Μαρτίου 1996, προσφυγή παραλείψεως κατά της Γαλλικής Δημοκρατίας.
13 Η Γαλλική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι απέστειλε στη Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Γαλλικής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϋκή ήΕνωση επιστολή, με ημερομηνία 10 Απριλίου 1996, προς μεταβίβαση στην Επιτροπή εγγράφου σημειώματος που περιείχε κοινοποίηση της νομοθετικής τροποποιήσεως και όπου επισημαίνετο ότι οι νέες διατάξεις θα εφαρμόζονταν από 1ης Ιανουαρίου 1996 και ότι μετά από αυτήν την ημερομηνία οι διατάξεις της επίμαχης εγκυκλίου ήταν ανίσχυρες.
14 Εξάλλου, αργότερα, με εγκύκλιο της 18ης Ιουλίου 1996, με τίτλο «Μειωμένος συντελεστής εφαρμοζόμενος στην παροχή διαμονής στους χώρους κατασκηνώσεως», που εξέδωσε η υπηρεσία φορολογικής νομοθεσίας του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ορίσθηκε ότι η διάθεση σκηνών, τροχόσπιτων, τροχοβιλών και ελαφράς κατασκευής κατοικιών αναψυχής εντός ταξινομημένων χώρων κατασκηνώσεως αποτελεί δραστηριότητα υποκείμενη σε ΦΠΑ με τον κανονικό συντελεστή και ότι μπορεί να υπαχθεί στον μειωμένο συντελεστή υπό ορισμένες προϋποθέσεις τις οποίες προσδιόριζε (8).
ΙΙΙ -
Τα αιτήματα της Επιτροπής
15 Η Επιτροπή με την προσφυγή της ζητεί από το Δικαστήριο:
α) να αναγνωρίσει ότι η Γαλλική Δημοκρατία, διατηρώντας σε ισχύ διοικητική διάταξη η οποία επεκτείνει στην ενοικίαση ορισμένων κινητών την απαλλαγή από τον ΦΠΑ που η κοινοτική νομοθεσία επιφυλάσσει αποκλειστικά στην ενοικίαση ακινήτων, παρέβη στις υποχρεώσεις της που υπέχει δυνάμει του άρθρου 2 της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 17ης Μαου 1977 (έκτης οδηγίας ΦΠΑ), και
β) να καταδικάσει τη Γαλλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.
ΙV - Η γνώμη μου επί της υποθέσεως
16 Από τη δικογραφία προκύπτει ότι τόσο ο νόμος 95-1347, της 30ής Δεκεμβρίου 1995, όσο και η νέα εγκύκλιος της 18ης Ιουλίου 1996 εκδόθηκαν μετά την πάροδο της ταχθείσας στη Γαλλική Δημοκρατία με την αιτιολογημένη γνώμη της Επιτροπής δίμηνης προθεσμίας (9).
17 Κατά πάγια νομολογία, «η ύπαρξη παραβάσεως πρέπει να εκτιμάται σε σχέση με την κατάσταση του κράτους μέλους όπως αυτή παρουσιάζεται κατά τη λήξη της προθεσμίας που έταξε η αιτιολογημένη γνώμη και οι μεταβολές που επέρχονται στη συνέχεια δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη από το Δικαστήριο» (10).
18 Με βάση την ανωτέρω θέση του Δικαστηρίου, θεωρώ ότι η νομοθετική μεταβολή που πραγματοποιήθηκε μετά την πάροδο της προθεσμίας, που είχε τάξει η Επιτροπή με την αιτιολογημένη γνώμη της, δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη από το Δικαστήριο. Δηλαδή, η εξέταση του ζητήματος αν η Γαλλική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει δυνάμει του άρθρου 2 της έκτης οδηγίας ΦΠΑ πρέπει να κριθεί επί τη βάσει της υπάρχουσας εθνικής νομοθεσίας κατά τη στιγμή λήξεως της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας.
19 Η Γαλλική Κυβέρνηση στην απάντησή της στην αιτιολογημένη γνώμη, αφού διενήργησε πραγματογνωμοσύνη σχετικά με τους όρους εκμεταλλεύσεως των σκηνών, τροχόσπιτων και ελαφράς κατασκευής οικιών χρησιμοποιούμενων ως κατοικιών, συντάχθηκε ρητώς με την άποψη της Επιτροπής. Υποσχέθηκε δε να λάβει τα αναγκαία μέτρα προς συμμόρφωση στην αιτιολογημένη γνώμη και να τα κοινοποιήσει στην Επιτροπή. Κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση, ο εκπρόσωπος της Γαλλικής Κυβερνήσεως αποδέχθηκε και πάλι ρητώς ότι η παράβαση της Γαλλικής Δημοκρατίας έχει διαρκέσει πέρα της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας. Ενόψει τούτων, εφόσον η Γαλλική Δημοκρατία δεν έλαβε τα ενλόγω μέτρα εντός της ταχθείσας προθεσμίας, θεωρώ ότι παρέβη τις υποχρεώσεις της που απορρέουν από το άρθρο 2 της έκτης οδηγίας ΦΠΑ (11).
20 Επομένως, παρέλκει η εξέταση του ζητήματος κατά πόσον με την έκδοση τόσο του νόμου 95-1347 όσο και της νέας εγκυκλίου της 18ης Ιουλίου 1996, που είναι μεταγενέστεροι της ταχθείσας προθεσμίας, η Γαλλική Δημοκρατία εξεπλήρωσε τις υποχρεώσεις της που υπέχει από το άρθρο 2 της έκτης οδηγίας σχετικά με την επιβολή ΦΠΑ στη μίσθωση σκηνών, τροχόσπιτων και τροχοβιλών, καθώς επίσης και κατά πόσον η εφαρμογή της επίμαχης εγκυκλίου της 11ης Απριλίου 1991 εξακολούθησε και μετά την έκδοση του νέου νόμου 95-1347, κατά παράβαση των υποχρεώσεων που υπέχει από το προαναφερθέν άρθρο 2 της έκτης οδηγίας ΦΠΑ.
V - Πρόταση
21 Ενόψει της αναλύσεως που προηγήθηκε προτείνω στο Δικαστήριο:
«1) να αναγνωρίσει ότι η Γαλλική Δημοκρατία, διατηρώντας σε ισχύ διοικητική διάταξη η οποία επεκτείνει στην ενοικίαση ορισμένων κινητών την απαλλαγή από τον ΦΠΑ που η κοινοτική νομοθεσία επιφυλάσσει αποκλειστικά στην ενοικίαση ακινήτων, και μη συμμορφούμενη εντός της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη της Επιτροπής προθεσμίας, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει δυνάμει του άρθρου 2 της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ, έκτης οδηγίας του Συμβουλίου, της 17ης Μαου 1977, περί εναρμονίσεως των νομοθεσιών των Κρατών μελών, των σχετικών με τους φόρους κύκλου εργασιών - Κοινό σύστημα φόρου προστιθεμένης αξίας: ομοιόμορφη φορολογική βάση·
2) να καταδικάσει τη Γαλλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.»
(1) - Οδηγία 77/388/ΕΟΚ, έκτη οδηγία του Συμβουλίου, της 17ης Μαου 1977 περί εναρμονίσεως των νομοθεσιών των Κρατών μελών, των σχετικών με τους φόρους κύκλου εργασιών - Κοινό σύστημα φόρου προστιθεμένης αξίας: ομοιόμορφη φορολογική βάση· ΕΕ ειδ. έκδ. 09/001, σ. 49.
(2) - Στο άρθρο 4, παράγραφος 3, στοιχείο α, τελευταίο εδάφιο, της έκτης οδηγίας ΦΠΑ επεξηγείται ότι, κατά την έννοια της οδηγίας, ως «κτίριο» νοείται «κάθε κατασκευή που συνδέεται αρρήκτως με το έδαφος».
(3) - Εγκύκλιος της 11ης Απριλίου 1991 (BOI 3 A-9-91 και DB 3 Α 317, με ενημέρωση ως την 1η Μαου 1992).
(4) - Τούτο έγινε με έγγραφο σημείωμά της, το οποίο απέστειλε στην Επιτροπή ο Πρέσβυς της Γαλλικής Δημοκρατίας στη Μόνιμη Αντιπροσωπεία στις Ευρωπαϋκές Κοινότητες την 22α Ιουνίου 1993.
(5) - Τούτο έγινε με έγγραφο σημείωμά της, το οποίο απέστειλε στην Επιτροπή ο Πρέσβυς της Γαλλικής Δημοκρατίας στη Μόνιμη Αντιπροσωπεία στην Ευρωπαϋκή ήΕνωση την 9η Ιανουαρίου 1995.
(6) - Loi de finances rectificative pour 1995 που δημοσιεύθηκε στο Journal officiel de la Rιpublique franηaise της 31ης Δεκεμβρίου 1995, σ. 19 078.
(7) - Η Γαλλική Κυβέρνηση θεωρεί ότι με την υποβολή των δραστηριοτήτων αυτών σε μειωμένο συντελεστή ΦΠΑ έκανε χρήση της δυνατότητας που παρέχεται στα κράτη μέλη κατά το άρθρο 12, παράγραφος 3, στοιχείο α) της έκτης οδηγίας ΦΠΑ. Σύμφωνα με αυτό, τα κράτη μέλη μπορούν να εφαρμόζουν είτε ένα, είτε δύο μειωμένους συντελεστές. Οι συντελεστές αυτοί ορίζονται σε ποσοστό όχι κατώτερο του πέντε στα εκατό (5 %) της φορολογητέας βάσης και εφαρμόζονται μόνο στις παραδόσεις αγαθών και στις παροχές υπηρεσιών των κατηγοριών που εμφαίνονται στο παράρτημα Η. [Το άρθρο 12, παράγραφος 3, παρατίθεται ως έχει μετά τις τροποποιήσεις που επέφεραν διαδοχικά η οδηγία 92/77/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 19ης Οκτωβρίου 1992 για τη συμπλήρωση του κοινού συστήματος του φόρου προστιθέμενης αξίας και την τροποποίηση της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ (Προσέγγιση των συντελεστών ΦΠΑ) (ΕΕ 1992, L 316, σ. 1) και, στη συνέχεια, η oδηγία 92/111/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 14ης Δεκεμβρίου 1992, για την τροποποίηση της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ και για τη λήψη μέτρων απλουστεύσεως στον τομέα του φόρου προστιθέμενης αξίας (ΕΕ 1992, L 348, σ. 47). Εξάλλου, η οδηγία 92/111 στο άρθρο 4, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ορίζει ότι τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις αναγκαίες διατάξεις για να προσαρμόσουν το καθεστώς τους του ΦΠΑ στις διατάξεις της οδηγίας αυτής, κατά τρόπο ώστε το καθεστώς τους να τεθεί σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 1993, και πληροφορούν σχετικά την Επιτροπή]. Στο παράρτημα Η της έκτης οδηγίας ΦΠΑ, το οποίο περιέχει «κατάλογο παραδόσεων αγαθών και παροχών υπηρεσιών δυναμένων να υπαχθούν στους μειωμένους συντελεστές ΦΠΑ», στο σημείο 11, αναφέρεται ότι μπορεί να υπαχθεί σε μειωμένο συντελεστή η διαμονή σε ξενοδοχεία και παρόμοιους χώρους, συμπεριλαμβανομένης της παροχής καταλύματος διακοπών και της μίσθωσης χώρου σε κατασκήνωση ή σε κάμπινγκ για τροχόσπιτα. [Το παράρτημα Η προστέθηκε στην έκτη οδηγία από την οδηγία 92/77 (άρθρο 1, στοιχείο 5)].
(8) - Η εγκύκλιος αυτή δημοσιεύθηκε στο Bulletin Officiel des Impτts (Eπίσημο Φορολογικό Δελτίο) του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, υπό τα στοιχεία 3 C-4-96, αριθ. 142, της 26ης Ιουλίου 1996, 3 C.A./22-C 223.
(9) - Υπενθυμίζω ότι η αιτιολογημένη γνώμη της Επιτροπής έχει ημερομηνία 8 Νοεμβρίου 1994 και η επιστολή του Γάλλου πρέσβεως στη Μόνιμη Αντιπροσωπεία, με την οποία κοινοποιήθηκε η σχετική επισυναπτόμενη απάντηση της Γαλλικής Κυβερνήσεως στην Επιτροπή, έχει ημερομηνία 9 Ιανουαρίου 1995. Το επίμαχο έγγραφο/απάντηση της Γαλλικής Κυβερνήσεως δεν φέρει ημερομηνία.
(10) - Βλ., ενδεικτικά, τις αποφάσεις της 12ης Δεκεμβρίου 1996, υπόθεση C-302/95, Επιτροπή κατά Ιταλίας (σκέψη 13) και της 17ης Σεπτεμβρίου 1996, υπόθεση C-289/94, Επιτροπή κατά Ιταλίας (σκέψη 20)· οι αποφάσεις αυτές δεν έχουν ακόμη δημοσιευθεί στη Συλλογή.
(11) - Βλ., ενδεικτικά, και τις ήδη μνημονευθείσες
στην υποσημείωση 10 αποφάσεις της 12ης Δεκεμβρίου 1996, Επιτροπή κατά Ιταλίας (σκέψη 13) και της 17ης Σεπτεμβρίου 1996, Επιτροπή κατά Ιταλίας (σκέψη 20).