61962C0031
Conclusies van de Advocaat-Generaal
K. ROEMER
14 november 1962
Vertaald uit het Duits
Mijnheer de President, mijne heren Rechters,
In de beide procedures, die door twee Duitse ondernemingen aanhangig zijn gemaakt tegen de Commissie van de Europese Economische Gemeenschap, hebben partijen zich in de zitting van vandaag bij hun pleidooien beperkt tot de kwestie van de ontvankelijkheid. Daarmede zijn ook de grenzen van mijn conclusie bepaald.
De beroepen richten zich tegen enkele beschikkingen van de Commissie over de vaststelling van een compenserende heffing op de invoer van volle melkpoeder in de Bondsrepubliek Duitsland. Het betreft de beschikking van 15 maart 1961(Publikatieblad van 13 april 1961, blz. 595), waarvan de Duitse tekst is gerectificeerd in het Publikatieblad van 2 mei 1961, blz. 688, en de beschikking van 13 december 1961 waarbij de eerste beschikking werd verlengd (Publikatieblad van 27 januari 1962, blz. 137). Deze beschikkingen, die de Commissie op grond van artikel 155, lid 4, van het E.E.G.-Verdrag heeft gegeven, zijn in beginsel vatbaar voor een beroep tot nietigverklaring.
De ingestelde vorderingen zijn in de eerste plaats gebaseerd op artikel 184 van het E.E.G.-Verdrag. Bij pleidooi hebben verzoeksters zich subsidiair ook op artikel 173, lid 2, beroepen.
Aan de hand van deze beide voorschriften dient te worden onderzocht, of de beroepen ontvankelijk zijn. Het zal hierbij niet nodig zijn, in te gaan op alle door de partijen ten dele zeer uitvoerig behandelde detailvragen, zoals de ontvankelijkheid van de wisselende conclusies die partijen hebben voorgedragen en de vraag of de bestreden handelingen als beschikkingen of als verordeningen moeten worden gekwalificeerd.
1. Artikel 184
Verzoeksters voeren aan, dat artikel 184 ten doel heeft, de rechtsbescherming te vergroten van degenen, die vanwege de algemene aard van de handeling (hier: de verordening) die zij bestrijden niet uit artikel 173, lid 2, kunnen ageren. Artikel 184 zou voorts beogen, de belanghebbenden onafhankelijk te maken van het zich al of niet wenden van de nationale rechter tot het Europese Hof van Justitie ter verkrijging van een prejudiciële beslissing ex artikel 177. Aan de voorwaarden van artikel 184 is in het onderhavige geval voldaan, daar verzoeksters ten overstaan van nationale instanties in een geschil zijn gewikkeld.
Deze interpretatie van artikel 184 is mijns inziens kennelijk onjuist.
Artikel 184 luidt als volgt:
„Iedere partij kan, ook al is de in de derde alinea van artikel 173 bedoelde termijn verstreken, naar aanleiding van een geschil waarbij een verordening van de Raad of van de Commissie in het geding is, de in de eerste alinea van artikel 173 bedoelde middelen aanvoeren om voor het Hof van Justitie de niet-toepasselijkheid van deze verordening in te roepen.”
Naar mijn mening volgt reeds uit de tekst, dat deze bepaling niet een „rechtsgang” opent, d.w.z. een bevoegdheid tot optreden in rechte verleent. De bepaling beperkt er zich toe, in het kader van een op grond van andere voorschriften aanhangig rechtsgeding de bestaande rechtsmiddelen op verschillende wijze te verruimen:
—
Iedere partij, derhalve ook een partij die volgens artikel 173 een verordening niet rechtstreeks kan aantasten, kan verlangen dat in een concreet geval de verordening niet van toepassing wordt verklaard. (Dit geval dient te worden onderscheiden van de nietigverklaring van de verordening.)
—
Ditzelfde kan ook worden gevorderd, indien de termijn tot rechtstreekse aantasting van de verordening is verstreken.
Artikel 184 bevat derhalve een regeling voor de zogenaamde exceptie van onwettigheid, waarvan de dogmatische kwalificatie — althans voor het E.G.K.S.-Verdrag — is te vinden in de arresten 9-56 en 10-56. In deze zaken verklaarde het Hof, dat een justitiabele het recht heeft „om na het verstrijken van de termijn, bedoeld in de laatste alinea van artikel 33, ter ondersteuning van een tegen een individuele beschikking gericht beroep de onregelmatigheid aan te voeren van de algemene beschikkingen… waarop eerstbedoelde beschikking berust” (
1
). Onder verwijzing naar artikel 184 van het E.E.G.-Verdrag stelde het Hof voorts, dat „in de Verdragen tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie… uitdrukkelijk een analoog standpunt (wordt) ingenomen” (
1
).
Het is derhalve duidelijk, dat artikel 184 slechts van toepassing is in het kader van een reeds bij het Europese Hof aanhangig geding. Het is niet mogelijk, op grond van deze bepaling een zelfstandige procedure voor het Hof in te leiden aangaande een incidentele vraag, die van belang is voor de beslissing van een bij een nationale rechter aanhangig geschil.
Alleen bij deze interpretatie krijgt artikel 184 een logische plaats toegewezen in het stelsel van rechtsbescherming, dat in het Verdrag is neergelegd. De opvatting van verzoeksters zou daarentegen tot gevolg hebben, dat de in artikel 173 voorgeschreven beperking van het beroepsrecht ratione temporis en materiae volledig ongedaan zou worden gemaakt en dat bovendien de in artikel 177 uitputtend geregelde verhouding tussen de rechtsmacht van de nationale rechter en die van het Europese Hof van Justitie een principiële wijziging zou ondergaan door de invoering van een door de partijen rechtstreeks tot het Hof te richten verzoek.
Artikel 184 komt derhalve als grondslag voor de ingestelde beroepen te vervallen.
2. Artikel 173, lid 2
Verzoeksters beroepen zich subsidiair op artikel 173, in de mening dat de beroepstermijn van artikel 173, lid 3, eerst begint te lopen, wanneer het voor een justitiabele kenbaar wordt, dat hij door een beschikking is getroffen. Ik moge hier in het midden laten, of met deze achteraf voorgedragen gronden en het doel dat ermede wordt beoogd rekening mag worden gehouden. Op het eerste gezicht blijkt reeds, dat het standpunt van verzoeksters onhoudbaar is. Artikel 173 is in het belang van de rechtszekerheid zo geformuleerd, dat het begin van de beroepstermijn steeds zonder moeilijkheden kan worden vastgesteld. Indien het beroep zich tegen een gepubliceerde administratieve handeling richt, dan loopt de termijn zonder enige twijfel „von der Bekanntgabe der betreffenden Handlung” af, waarmede, zoals uit de Franse, Italiaanse en Nederlandse tekst duidelijker blijkt, de bekendmaking is bedoeld.
Ik heb het tijdstip van bekendmaking van de bestreden beschikking in het Publikatieblad reeds genoemd. Het gaat om de volgende data: 13 april 1961, 2 mei 1961 (voor de Duitse tekst) en 27 januari 1962. De beroepen zijn ingediend op 4 oktober en 9 oktober 1962. Daar de beroepstermijn twee maanden beloopt, zijn de beroepen kennelijk niet met inachtneming van de voorgeschreven termijn ingesteld. Doch ook indien men de mening zou zijn toegedaan, dat indien de belanghebbenden eerst op een later tijdstip van de beschikking kennis nemen, de termijn vanaf dat tijdstip begint te lopen, zou dit nog geen verschil maken, daar verzoeksters niet hebben gesteld dat zij eerst binnen de laatste twee maanden voor het instellen der beroepen van de bestreden beschikkingen kennis hebben gekregen.
3.
Wij komen derhalve tot de conclusie, dat verzoeksters hun doel niet kunnen bereiken langs de ingeslagen weg, dat wil zeggen door zich rechtstreeks tot het Hof te wenden. De bezwaren die zij hebben geopperd ten aanzien van de vraag of hun belangen voldoende zijn beschermd doordat zij bij procedures die voor de nationale rechter gevoerd worden een beroep kunnen doen op de onwettigheid van de beschikkingen van de Commissie en doordat zij er op aan kunnen dringen, dat de nationale rechter deze kwestie volgens artikel 177 ter beslissing aan het Hof van Justitie voorlegt — deze bezwaren betreffen vooral de rechtsmacht van de nationale rechter en kunnen hier niet ter sprake komen.
Het Hof moge derhalve in het onderhavige geval vaststellen, dat de beroepen niet ontvankelijk zijn en dat verzoeksters in de proceskosten dienen te worden veroordeeld.
(
1
)	Jur., Deel IV, blz. 27-28.