62020CO0655_INF
Digriet tal-Qorti tal-Ġustizzja (Id-Disa’ Awla) tas‑17 ta’ Novembru 2021 – Gómez del Moral Guasch
(Kawża C‑655/20)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Artikolu 99 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja – Protezzjoni tal-konsumaturi – Direttiva 93/13/KEE – Klawżoli inġusti fil-kuntratti konklużi mal-konsumaturi – Kuntratt ta’ self ipotekarju – Rata ta’ interessi varjabbli – Indiċi ta’ referenza għal self ipotekarju (IRSI) – Stħarriġ ta’ trasparenza mill-qorti nazzjonali – Evalwazzjoni tan-natura inġusta tal-klawżoli kuntrattwali – Konsegwenzi tal-konstatazzjoni tan-nullità – Sentenza tat‑3 ta’ Marzu 2020, Gómez del Moral Guasch (C‑125/18, EU:C:2020:138) – Kwistjonijiet ġodda”
1.
Protezzjoni tal-konsumaturi – Klawżoli inġusti fil-kuntratti konklużi mal-konsumaturi – Direttiva 93/13 – Kuntratt ta’ self ipotekarju b’rata ta’ interessi varjabbli – Klawżola ta’ limitazzjoni tal-varjabbiltà ta’ din ir-rata ta’ interessi – Rekwiżit ta’ trasparenza – Portata – Kriterji ta’ evalwazzjoni
(Direttiva tal-Kunsill 93/13, Artikolu 5)
(ara l-punti 29, 32 sa 34 u d-dispożittiv 1)
2.
Protezzjoni tal-konsumaturi – Klawżoli inġusti fil-kuntratti konklużi mal-konsumaturi – Direttiva 93/13 – Klawżola inġusta fis-sens tal-Artikolu 3 – Evalwazzjoni tan-natura inġusta mill-qorti nazzjonali – Kriterji
(Direttiva tal-Kunsill 93/13, Artikoli 3(1), 4(2) u 5)
(ara l-punti 36 sa 39, u d-dispożittiv 2)
3.
Protezzjoni tal-konsumaturi – Klawżoli inġusti fil-kuntratti konklużi mal-konsumaturi – Direttiva 93/13 – Konstatazzjoni tan-natura inġusta ta’ klawżola – Portata – Kuntratt li ma jistax jibqa’ jeżisti wara t-tneħħija tal-klawżoli inġusti – Obbligu tal-qorti nazzjonali li toffri lill-konsumatur l-għażla bejn reviżjoni tal-kuntratt permezz tas-sostituzzjoni tal-klawżola meqjusa inġusta u l-annullament tal-kuntratt
(Direttiva tal-Kunsill 93/13, Artikolu 6(1))
(ara l-punt 52 u d-dispożittiv 3)
4.
Protezzjoni tal-konsumaturi – Klawżoli inġusti fil-kuntratti konklużi mal-konsumaturi – Direttiva 93/13 – Konstatazzjoni tan-natura inġusta ta’ klawżola – Portata – Reviżjoni mill-qorti nazzjonali tal-kontenut ta’ klawżola inġusta – Inammissibbiltà – Sostituzzjoni ta’ klawżola inġusta b’dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali ta’ natura supplimentari mill-qorti nazzjonali – Ammissibbiltà
(Direttiva tal-Kunsill 93/13, Artikoli 1(2), 6(1) u 7(1))
(ara l-punti 54, 58, u d-dispożittiv 4)
5.
Protezzjoni tal-konsumaturi – Klawżoli inġusti fil-kuntratti konklużi mal-konsumaturi – Direttiva 93/13 – Konstatazzjoni tan-natura inġusta ta’ klawżola – Portata – Kuntratt li ma jistax jibqa’ jeżisti wara t-tneħħija tal-klawżoli inġusti – Annullament ta’ dan tal-aħħar li jwassal għal konsegwenzi partikolarment dannużi għall-konsumatur – Sostituzzjoni ta’ klawżola inġusta b’dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali ta’ natura supplimentari mill-qorti nazzjonali – Ammissibbiltà
(Direttiva tal-Kunsill 93/13, Artikolu 6(1))
(ara l-punti 63 sa 66, 68, u d-dispożittiv 5)
Dispożittiv
1)
L-Artikolu 5 tad-Direttiva tal-Kunsill 93/13/KEE tal‑5 ta’ April 1993 dwar klawżoli inġusti f’kuntratti mal-konsumatur, u r-rekwiżit ta’ trasparenza tal-klawżoli kuntrattwali, fil-kuntest ta’ self ipotekarju, għandhom jiġu interpretati fis-sens li huma jippermettu lill-bejjiegħ jew fornitur ma jintegrax f’tali kuntratt id-definizzjoni kompleta tal-parametru referenzjarju li jservi għall-kalkolu ta’ rata ta’ interessi varjabbli jew li ma jagħtix lill-konsumatur, qabel il-konklużjoni ta’ dan il-kuntratt, fuljett ta’ informazzjoni li juri l-istat tal-evoluzzjoni preċedenti ta’ dan il-parametru, għar-raġuni li l-informazzjoni dwar l-imsemmi parametru hija s-suġġett ta’ publikazzjoni uffiċjali, bil-kundizzjoni li, fid-dawl tal-elementi ta’ informazzjoni pubblikament disponibbli u aċċessibbli kif ukoll tal-informazzjoni pprovduta, skont il-każ, mill-bejjiegħ jew fornitur, konsumatur medju, normalment informat u raġjonevolment attent u avżat, kien f’pożizzjoni li jifhem il-funzjonament konkret tal-mod ta’ kalkolu tal-parametru referenzjarju u li għalhekk jevalwa, abbażi ta’ kriterji preċiżi u li jinftiehmu, il-konsegwenzi ekonomiċi, potenzjalment sinjifikattivi, ta’ tali klawżola fuq l-obbligi finanzjarji tiegħu.
2)
L-Artikolu 3(1), l-Artikolu 4(2) u l-Artikolu 5 tad-Direttiva 93/13 għandhom jiġu interpretati fis-sens li, meta qorti nazzjonali tqis li klawżola kuntrattwali li għandha bħala suġġett l-iffissar tal-mod ta’ kalkolu ta’ rata ta’ interessi varjabbli f’kuntratt ta’ self ipotekarju ma hijiex redatta b’mod ċar u li jinftiehem, fis-sens tal-Artikolu 4(2) jew tal-Artikolu 5 ta’ din id-direttiva, hija għandha teżamina jekk din il-klawżola hijiex “inġusta”, fis-sens tal-Artikolu 3(1) tal-imsemmija direttiva.
3)
L-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 93/13 għandu jiġi interpretat fis-sens li huwa jimponi fuq il-qorti nazzjonali l-obbligu li toffri lill-konsumatur l-għażla bejn, minn naħa, reviżjoni ta’ kuntratt permezz tas-sostituzzjoni ta’ klawżola kuntrattwali li tistabbilixxi rata ta’ interessi varjabbli deċiża bħala inġusta bi klawżola li tagħmel riferiment għal parametru previst mil-liġi b’mod supplettiv u, min-naħa l-oħra, annullament tal-kuntratt ta’ self ipotekarju fit-totalità tiegħu, meta dan ma jistax jissussisti mingħajr din il-klawżola.
4)
L-Artikolu 6(1) u l-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 93/13, moqrija fid-dawl tal-Artikolu 1(2) ta’ din id-direttiva, għandhom jiġu interpretati fis-sens li huma ma jipprekludux li, fil-każ ta’ nullità ta’ klawżola inġusta li tistabbilixxi parametru referenzjarju għall-kalkolu tal-interessi varjabbli ta’ self, il-qorti nazzjonali, b’osservanza tal-kundizzjonijiet previsti fil-punt 67 tas-sentenza tat‑3 ta’ Marzu 2020, Gómez del Moral Guasch (C‑125/18, EU:C:2020:138), tissostitwixxi għal dan il-parametru, parametru legali, applikabbli fl-assenza ta’ ftehim kuntrarju tal-partijiet għall-kuntratt, meta dawn iż-żewġ parametri huma ddeterminati b’mod ta’ kalkolu ta’ livell ta’ kumplessità ekwivalenti u li d-dritt nazzjonali jipprevedi din is-sostituzzjoni fil-każijiet mhux kontenzjużi fejn huwa intiż li jinżamm il-bilanċ tal-benefiċċji bejn il-partijiet, bil-kundizzjoni li l-parametru ta’ sostituzzjoni jirrifletti effettivament dispożizzjoni supplettiva ta’ dritt nazzjonali.
5)
L-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 93/13 għandu jiġi interpretat fis-sens li, f’sitwazzjoni li fiha kuntratt konkluż bejn bejjiegħ jew fornitur u konsumatur ma jistax jissustixxi wara t-tneħħija ta’ klawżola inġusta u li l-annullament tal-kuntratt fit-totalità tiegħu jesponi lill-konsumatur għal konsegwenzi li partikolarment jikkawżaw preġudizzju, il-qorti nazzjonali tista’ tirrimedja n-nullità ta’ din il-klawżola billi tissostitwixxiha b’dispożizzjoni ta’ dritt nazzjonali ta’ natura supplettiva, u l-applikazzjoni tar-rata li tirriżulta mill-parametru ta’ sostituzzjoni għandha ssir fid-data tal-konklużjoni tal-kuntratt.