62023CJ0119_RES
Cás C-119/23
Virgilijus Valančius
agus
Lietuvos Republikos Vyriausybė,
(Iarraidh ar réamhrialú_ón Vilniaus apygardos administracinis teismas)
Breithiúnas na Cúirte (an Mór-Dhlísheomra) an 29 Iúil 2024
(Tarchur chun réamhrialú – An tríú fomhír d’Airteagal 19(2), CAE – an dara fomhír d’Airteagal 254 CFAE – Ceapachán breithiúna chuig an gCúirt Ghinearálta – Ráthaíochtaí neamhspleáchais – Cáilíochtaí is gá chun a gceaptha d’oifigí breithiúnacha arda – Nós imeachta náisiúnta maidir le hiarrthóir a mholadh d’oifig breithimh de chuid Chúirt Ghinearálta an Aontais Eorpaigh – Painéal saineolaithe neamhspleácha chun measúnú a dhéanamh ar iarrthóirí – Liosta rangaithe na n-iarrthóirí a chomhlíonann na ceanglais a leagtar síos sa tríú fomhír d’Airteagal 19(2) CAE agus sa dara mír d’Airteagal 254 CFAE – Togra ó iarrthóir ar an liosta rangaithe seachas an t-iarrthóir is fearr rangú – Tuairim ón bpainéal dá bhforáiltear in Airteagal 255 CFAE maidir le hoiriúnacht na n-iarrthóirí)
Na ceisteanna a tharchuirtear – Dlínse na Cúirte – Raon feidhme – Nós imeachta maidir le Breithiúna an Aontais a cheapadh – Nós imeachta náisiúnta maidir le hiarrthóir a mholadh le haghaidh oifig mar Bhreitheamh de Chúirt Ghinearálta an Aontais Eorpaigh – Iarratas ar léiriú ar cheanglais na gConarthaí chun Breithiúna na Cúirte Ginearálta a cheapadh – Cuimsiú
(an tríú fomhír d’Airteagal 19, § 2, CAE; an dara fhomhír d’Airteagal 254, CFAE)
(féach míreanna 28-34)
Dlí an Aontais Eorpaigh – Prionsabail – An ceart chun cosaint bhreithiúnach éifeachtach a fháil – Prionsabal neamhspleáchas na mbreithiúna – Raon feidhme – Ceart chun binse neamhspleách agus neamhchlaonta, arna bhunú roimhe sin le dlí
(An tríú fomhír d’Airteagail 2 agus 19, § 2, CAE)
(féach míreanna 46-50)
Cúirt Bhreithiúnais an Aontas Eorpaigh – Ceapachán breithiúna chuig an gCúirt Ghinearálta – Neamhspleáchas agus ceanglais maidir le hinniúlacht ghairmiúil faoi dhlí an Aontais – Tionchar ar an nós imeachta náisiúnta maidir le hiarrthóir a mholadh d’oifig bhreitheamh na Cúirte Ginearálta – Rialachán náisiúnta lena ndéantar foráil maidir le hidirghabháil, sa nós imeachta roghnúcháin, ó ghrúpa saineolaithe neamhspleácha atá freagrach as iarrthóirí a mheas agus as liosta fiúntais a tharraingt suas – Togra ón rialtas náisiúnta chun iarrthóir ar an liosta sin, seachas an t-iarrthóir is airde rangú, a fhormheas. cheadú – Incháilitheacht – Ráthaíochtaí go gcomhlíontar na ceanglais sin
(an tríú fomhír d’Airteagal 19, § 2, CAE; an dara fhomhír d’Airteagal 254, CFAE)
(féach míreanna 53, 54, 56-60, 62, 63, 65, 66 agus an chuid oibríochtúil)
Résumé
Maidir le tarchur chun réamhrialú ón Verwaltungsgerichtshof (Cúirt Réigiúnach Riaracháin Vilnias, an Liotuáin), rialaíonn an Chúirt Breithiúnais ina suí di mar Mhór-Dhlísheomra maidir le tionchar fhorálacha na gConarthaí lena rialaítear ceapadh bhreithiúna Chúirt Ghinearálta an Aontais Eorpaigh (
1
) ar an nós imeachta náisiúnta chun iarrthóir a mholadh chun na dualgais sin a chomhlíonadh.
In 2016, ceapadh Valančius ina Bhreitheamh den Chúirt Ghinearálta. Nuair a tháinig deireadh lena théarma i mí Lúnasa 2019, lean sé de bheith ag comhlíonadh a chuid dualgas (
2
). In 2021, glacadh nós imeachta maidir le roghnú iarrthóra d’oifig breithimh na Cúirte Ginearálta (
3
). I gcomhréir leis an nós imeachta sin, dhréachtaigh meitheal ar a raibh saineolaithe neamhspleácha den chuid is mó liosta fiúntais iarrthóirí, agus iad sórtáilte in ord íslitheach de réir an scóir a fuarthas. Ba é Valančius an t-iarrthóir is airde ar an liosta sin.
In 2022, chinn Rialtas na Liotuáine an duine sa dara háit ar an liosta sin a mholadh mar iarrthóir don phost mar Bhreitheamh den Chúirt Ghinearálta. Tar éis don phainéal dá bhforáiltear in Airteagal 255 CFAE tuairim neamhfhabhrach a thabhairt maidir leis an iarrthóir sin, chinn an rialtas sin iarrthóireacht an duine a rangaíodh sa tríú háit ar an liosta céanna a mholadh. In 2023, ceapadh an duine deireanach sin ina Bhreitheamh den Chúirt Ghinearálta.
Rinne Valančius agóid os comhair na cúirte a rinne an tarchur i gcoinne dhlíthiúlacht na gcinntí atá beartaithe arna nglacadh ag Rialtas na Liotuáine, agus d’iarr sé, inter alia, go n-ordófaí don rialtas sin nós imeachta an togra a athoscailt agus ainm an iarrthóra is fearr rangú a chur isteach ar an liosta fiúntais.
Sa chomhthéacs sin, d’iarr an chúirt a rinne an tarchur ar an gCúirt Bhreithiúnais rialú a thabhairt maidir le léiriú fhorálacha na gConarthaí lena rialaítear ceapadh breithiúna chuig an gCúirt Ghinearálta.
Measúnú na Cúirte
Maidir lena dlínse chun rialú a thabhairt ar an iarraidh ar réamhrialú, tugann an Chúirt dá haire, faoi dhlí an Aontais (
4
), go bhfuil trí chéim sa nós imeachta chun breitheamh den Chúirt Ghinearálta a cheapadh. Mar chéad chéim, molann rialtas an Bhallstáit lena mbaineann iarrthóir le haghaidh oifig Bhreithimh den Chúirt Ghinearálta tríd an togra seo a chur ar aghaidh chuig Ardrúnaíocht na Comhairle. Mar dara céim, tugann an painéal dá bhforáiltear in Airteagal 255 CFAE tuairim uaidh maidir le hoiriúnacht an iarrthóra sin chun feidhmeanna Breithimh den Chúirt Ghinearálta a fheidhmiú, ag féachaint do na ceanglais a leagtar síos sa dara mír d’Airteagal 254 CFAE. Mar thríú céim, tar éis dul i gcomhairle leis an bpainéal sin, ceapfaidh rialtais na mBallstát, trína n-ionadaithe, an t-iarrthóir sin mar bhreitheamh den Chúirt Ghinearálta trí chinneadh arna ghlacadh de chomhthoil ar thogra ó rialtas an Bhallstáit lena mbaineann. Dá bhrí sin, is ionann an cinneadh a rinne Rialtas Ballstáit iarrthóir a mholadh d’oifig bhreithimh den Chúirt Ghinearálta agus an chéad chéim den nós imeachta ceapacháin a rialaítear leis an tríú fomhír d’Airteagal 19(2) CAE agus leis an dara mír d’Airteagal 254 CFAE agus, dá bhrí sin, tagann sé, ar an mbonn sin, faoi raon feidhme na bhforálacha sin. Sna coinníollacha sin, is léir go dtagann léiriú na bhforálacha seo faoi dhlínse réamhrialaithe na Cúirte.
Maidir le substaint na gceisteanna a tharchuirtear chun réamhrialú, cuireann an Chúirt in iúl go léirítear go nithiúil le ceanglas an neamhspleáchais bhreithiúnaigh ceann de bhunluachanna an Aontais Eorpaigh agus a Bhallstát a chumhdaítear in Airteagal 2 CAE, lena sainítear féiniúlacht an Aontais Eorpaigh mar dhlíchóras coiteann agus a bhfuil a chomhlíonadh ceangailteach ar an Aontas Eorpach agus ar na Ballstáit araon. Ós rud é go bhfuil an ceanglas sin, ina bhfuil dhá ghné, neamhspleáchas sa chiall is déine agus neamhchlaontacht, ina ghné dhílis den chúram maidir le breithniú agus ós rud é go gcuirtear de chúram go comhpháirteach ar Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh agus ar na cúirteanna náisiúnta le hAirteagal 19 CAE athbhreithniú breithiúnach a áirithiú i ndlíchóras an Aontais, tá sé chomh ceangailteach céanna ar leibhéal an Aontais, go háirithe do bhreithiúna na Cúirte Ginearálta, mar atá feidhm aige ar leibhéal na mBallstát, do na cúirteanna náisiúnta.
Ina theannta sin, meabhraíonn an Chúirt go bhfuil dlúthbhaint ag an gceanglas a bhaineann le binse arna bhunú roimhe sin le dlí, inter alia, leis an gceanglas maidir le neamhspleáchas sa mhéid is go bhféachtar leo araon le bunphrionsabail an smachta reachta agus scaradh na gcumhachtaí a urramú, ar prionsabail iad atá bunriachtanach don smacht reachta, a ndearbhaítear a luach in Airteagal 2 CAE. Cuimsítear leis an gceanglas a bhaineann le binse arna bhunú roimhe sin le dlí, de bharr a chineáil, an próiseas chun breithiúna a cheapadh, agus é á chur in iúl go dtomhaistear neamhspleáchas cúirte, inter alia, leis an gcaoi ar ceapadh a chomhaltaí.
I dtaca leis sin, leis na coinníollacha substainteacha agus na rialacha mionsonraithe nós imeachta a bhaineann le ceapadh breithiúna na Cúirte Ginearálta, ní mór a bheith in ann aon amhras dlisteanach a chur as an áireamh, in aigne daoine aonair, go gcomhlíonann siad na ceanglais a leagtar síos sa tríú fomhír d’Airteagal 19(2) CAE agus sa dara mír d’Airteagal 254 CFAE, a bhaineann le ‘ráthaíochtaí neamhspleáchais’ agus leis an ‘cáilíochtaí is gá chun a gceaptha do na hoifigí breithiúnacha is airde’ araon. Chuige sin, is gá go háirithe sláine an nós imeachta iomláin a áirithiú maidir le ceapadh breithiúna na Cúirte Ginearálta agus, dá bharr sin, a thoradh a ráthú ag gach céim dá bhfuil an nós imeachta seo comhdhéanta.
Dá bhrí sin, ar an gcéad dul síos, maidir leis an gcéim náisiúnta ina moltar iarrthóir d’oifig breithimh na Cúirte Ginearálta, tugann an Chúirt dá haire, ar an gcéad dul síos, in éagmais forálacha sonracha i ndlí an Aontais chuige sin, gur faoi chóras dlí náisiúnta gach Ballstáit atá sé na socruithe nós imeachta a leagan síos chun iarrthóir den sórt sin a mholadh, ar choinníoll nach féidir leis na rialacha mionsonraithe sin a bheith ina gcúis, in aigne daoine aonair, le hamhras dlisteanach i dtaobh an gcomhlíonann an t-iarrthóir atá beartaithe na ceanglais a leagtar síos sa tríú fomhír d’Airteagal 19(2) CAE agus sa dara mír d’Airteagal 254 CFAE. I ndáil leis sin, cé go bhfuil baint ag ionadaithe an reachtais nó an fheidhmeannais leis an bpróiseas chun breithiúna a cheapadh, ní fhágann sé sin ann féin go bhfuil amhras dlisteanach den sórt sin ann in aigne daoine aonair. É sin ráite, is dócha go gcuirfidh rannpháirtíocht comhlachtaí comhairleacha neamhspleácha agus oibleagáid cúiseanna a lua, sa dlí náisiúnta, le hoibiachtúlacht níos mó sa phróiseas ceapacháin tríd an lánrogha a d’fhéadfadh a bheith ag an institiúid ceapacháin a theorannú.
Ar an dara dul síos, maidir leis na coinníollacha substainteacha a leagtar síos chun iarrthóirí a roghnú agus a mholadh d’oifig breithimh na Cúirte Ginearálta, tugann an Chúirt le fios go láidir go bhfuil na Ballstáit, cé go bhfuil lánrogha leathan acu maidir leis na coinníollacha sin a shainiú, a áirithiú, beag beann ar na rialacha nós imeachta a glacadh chun na críche sin, go gcomhlíonfaidh na hiarrthóirí a mholtar na ceanglais maidir le neamhspleáchas agus inniúlacht ghairmiúil a leagtar síos sa tríú fomhír d’Airteagal 19(2) CAE agus sa dara mír d’Airteagal 254 CFAE.
Ina dhiaidh sin, cuireann an Chúirt in iúl go bhfuil an painéal dá bhforáiltear in Airteagal 255 CFAE freagrach freisin as a fhíorú an bhfuil na hiarrthóirí arna moladh ag na Ballstáit oiriúnach chun dualgais Bhreithimh den Chúirt Ghinearálta a chomhlíonadh i bhfianaise na gceanglas sin. Chun a thuairim ar an oiriúnacht sin a ghlacadh, ní mór don phainéal sin a fhíorú go gcomhlíonann an t-iarrthóir atá molta na ceanglais maidir le neamhspleáchas agus inniúlacht ghairmiúil a cheanglaítear leis na Conarthaí chun dualgais Bhreithimh den Chúirt Ghinearálta a chomhlíonadh.
Sa chomhthéacs sin, sonraíonn an Chúirt, más rud é gur gné ábhartha é nós imeachta roghnúcháin oscailte, trédhearcach agus dian a bheith ann chun a fhíorú ar chomhlíon an t-iarrthóir molta na ceanglais sin, ní foras é easpa nós imeachta den sórt sin, ar an taobh eile, chun amhras a chaitheamh ar an gcomhlíonadh sin. Chun críocha fíoraithe den sórt sin, féadfaidh an painéal dá bhforáiltear in Airteagal 255 CFAE a iarraidh ar an rialtas atá ag déanamh an togra faisnéis bhreise nó ábhar eile a mheasann an painéal a bheith riachtanach le haghaidh a phléití a sheoladh chuige.
Ar deireadh, cuireann an Chúirt in iúl gur ar rialtais na mBallstát, trína n-ionadaithe, atá sé a áirithiú go gcomhlíonfar na ceanglais a leagtar síos sa tríú fomhír d’Airteagal 19(2) CAE agus sa dara mír d’Airteagal 254 CFAE nuair a chinneann siad, ag féachaint don tuairim ón bpainéal dá bhforáiltear in Airteagal 255 CFAE, an t-iarrthóir a mhol ceann de na rialtais sin a cheapadh ina Bhreitheamh den Chúirt Ghinearálta. A luaithe a cheapfar é, beidh an t-iarrthóir sin ina bhreitheamh den Aontas Eorpach agus ní dhéanfaidh sé ionadaíocht thar ceann an Bhallstáit a mhol é.
I bhfianaise na mbreithnithe sin, cinneann an Chúirt, i gcás ina bhfuil nós imeachta roghnúcháin bunaithe ag Ballstát chun iarrthóirí d’oifig breithimh na Cúirte Ginearálta, ina bhfuil grúpa atá comhdhéanta de thromlach saineolaithe neamhspleácha freagrach as measúnú a dhéanamh ar na hiarrthóirí sin, liosta fiúntais a tharraingt suas de na hiarrthóirí sin a chomhlíonann na ceanglais a leagtar síos sa tríú fomhír d’Airteagal 19(2) CAE agus sa dara mír d’Airteagal 254 CFAE agus lena léirítear, mar mholadh, an t-iarrthóir is fearr atá ar an liosta sin, nach leor ann féin gur chinn Rialtas an Bhallstáit sin iarrthóir ar an liosta sin seachas an t-iarrthóir is airde rangú a mholadh chun a chinneadh go bhféadfadh amhras dlisteanach a bheith mar thoradh ar an togra sin i dtaobh ar chomhlíon an t-iarrthóir atá beartaithe na ceanglais sin. Thairis sin, ós rud é gur chuir an painéal dá bhforáiltear in Airteagal 255 CFAE tuairim fhabhrach in iúl maidir leis an iarrthóir arna mholadh ag an rialtas náisiúnta a cuireadh sa tríú háit ar an liosta sin, deimhnítear leis sin go gcomhlíontar le cinneadh rialtais na mBallstát an t-iarrthóir sin a cheapadh na ceanglais thuasluaite.
(
1
)	An tríú fomhír d’Airteagal 19(2), CAE – An dara fomhír d’Airteagal 254 CFAE.
(
2
)	De bhun an tríú fomhír d’Airteagal 5 de Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh.
(
3
)	Pretendento į Europos Sąjungos Bendrojo Teismo teisėjus atrankos tvarkos aprašas (Tuairisc ar a bpróiseas roghnúcháin le haghaidh iarrthóirí d’oifig bhreitheamh na Cúirte Ginearálta)), sa leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí, arna glacadh le Foraithne Uimh. 1R-65 ó Aire Dlí agus Cirt Phoblacht na Liotuáine an 9 Márta 2021.
(
4
)	Go háirithe, de réir an tríú fomhír d’Airteagal 19(2) CAE, an dara mír d’Airteagal 254 CFAE agus Airteagal 255 CFAE.