62022CJ0727
ARREST VAN HET HOF (Tweede kamer)
4 oktober 2024 (
*1
)
„Prejudiciële verwijzing – Milieu – Richtlijn 2001/42/EG – Beoordeling van de gevolgen voor het milieu van bepaalde plannen en programma’s – Artikel 2, onder a) – Begrip ‚plannen en programma’s die door wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen zijn voorgeschreven’ – Maatregel die door de regering van een lidstaat is genomen op basis van uitsluitend een bepaling in de grondwet van die lidstaat volgens welke de uitvoerende macht van de staat wordt uitgeoefend door of onder het gezag van die regering”
In zaak C‑727/22,
betreffende een verzoek om een prejudiciële beslissing krachtens artikel 267 VWEU, ingediend door de Supreme Court (hoogste rechter, Ierland) bij beslissing van 24 november 2022, ingekomen bij het Hof op 25 november 2022, in de procedure
Friends of the Irish Environment CLG
tegen
Government of Ireland,
minister for Housing, Planning and Local Government,
Ireland,
Attorney General,
wijst
HET HOF (Tweede kamer),
samengesteld als volgt: A. Prechal, kamerpresident, K. Lenaerts, president van het Hof, waarnemend rechter van de Tweede kamer, N. Wahl, J. Passer (rapporteur) en M. L. Arastey Sahún, rechters,
advocaat-generaal: J. Kokott,
griffier: L. Carrasco Marco, administrateur,
gezien de stukken en na de terechtzitting op 8 november 2023,
gelet op de opmerkingen van:
–
Friends of the Irish Environment CLG, vertegenwoordigd door M. N. Steen, SC, J. Kenny, BL, F. Logue, solicitor,
–
Ierland, vertegenwoordigd door M. Browne, Chief State Solicitor, A. Joyce en M. Tierney als gemachtigden, bijgestaan door M. Gray, SC, M. F. Valentine, SC, en E. Synnott, BL,
–
de Tsjechische regering, vertegenwoordigd door A. Edelmannová, L. Langrová, M. Smolek en J. Vláčil als gemachtigden,
–
de Europese Commissie, vertegenwoordigd door C. Hermes en M. Noll-Ehlers als gemachtigden,
gehoord de conclusie van de advocaat-generaal ter terechtzitting van 21 maart 2024,
het navolgende
Arrest
1
Het verzoek om een prejudiciële beslissing betreft de uitlegging van richtlijn 2001/42/EG van het Europees Parlement en de Raad van 27 juni 2001 betreffende de beoordeling van de gevolgen voor het milieu van bepaalde plannen en programma’s (PB 2001, L 197, blz. 30).
2
Dit verzoek is ingediend in het kader van een geding tussen enerzijds Friends of the Irish Environment CLG, een niet-gouvernementele organisatie die actief is op milieugebied, en anderzijds de Government of Ireland (Ierse regering), de minister for Housing, Planning and Local Government (minister van Huisvesting, Ruimtelijke Ordening en Lokaal Bestuur, Ierland), Ierland en de Attorney General (juridisch hoofdadviseur van de regering, Ierland) over een besluit van de Ierse regering houdende vaststelling van een nationaal planningskader en een nationaal ontwikkelingsplan.
Toepasselijke bepalingen
Unierecht
3
Artikel 1 van richtlijn 2001/42 draagt het opschrift „Doel” en luidt:
„Deze richtlijn heeft ten doel te voorzien in een hoog milieubeschermingsniveau en bij te dragen tot de integratie van milieuoverwegingen in de voorbereiding en vaststelling van plannen en programma’s, met het oog op de bevordering van duurzame ontwikkeling, door ervoor te zorgen dat bepaalde plannen en programma’s die aanzienlijke effecten op het milieu kunnen hebben overeenkomstig deze richtlijn aan een milieubeoordeling worden onderworpen.”
4
Artikel 2 van deze richtlijn, met als opschrift „Definities”, bepaalt:
„In deze richtlijn wordt verstaan onder:
a)
‚plannen en programma’s’: plannen en programma’s, met inbegrip van die welke door de Gemeenschap worden medegefinancierd, alsook de wijzigingen ervan,
–
die door een instantie op nationaal, regionaal of lokaal niveau worden opgesteld en/of vastgesteld of die door een instantie worden opgesteld om middels een wetgevingsprocedure door het parlement of de regering te worden vastgesteld en
–
die door wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen zijn voorgeschreven;
[…]”
5
In artikel 3 van deze richtlijn, met als opschrift „Werkingssfeer”, wordt bepaald:
„1.   Een milieubeoordeling wordt uitgevoerd overeenkomstig de artikelen 4 tot en met 9, voor de in de leden 2, 3 en 4 bedoelde plannen en programma’s die aanzienlijke milieueffecten kunnen hebben.
2.   Onverminderd lid 3, wordt een milieubeoordeling gemaakt van alle plannen en programma’s
a)
die voorbereid worden met betrekking tot landbouw, bosbouw, visserij, energie, industrie, vervoer, afvalstoffenbeheer, waterbeheer, telecommunicatie, toerisme en ruimtelijke ordening of grondgebruik en die het kader vormen voor de toekenning van toekomstige vergunningen voor de in de bijlagen I en II bij richtlijn 85/337/EEG [van de Raad van 27 juni 1985 betreffende de milieu-effectbeoordeling van bepaalde openbare en particuliere projecten (PB 1985, L 175, blz. 40)] genoemde projecten, […]
[…]
4.   Voor andere dan de in lid 2 bedoelde plannen en programma’s, die het kader vormen voor de toekenning van toekomstige vergunningen voor projecten, bepalen de lidstaten of het plan of het programma aanzienlijke milieueffecten kan hebben.
[…]
8.   De volgende plannen en programma’s vallen niet onder deze richtlijn:
–
plannen en programma’s die uitsluitend bestemd zijn voor nationale defensie of noodsituaties,
–
financiële of begrotingsplannen en ‑programma’s.
9.   Deze richtlijn geldt niet voor plannen en programma’s die worden medegefinancierd in het kader van de huidige respectieve programmeringsperioden […] van de verordeningen (EG) nr. 1260/1999 […] [van de Raad van 21 juni 1999 houdende algemene bepalingen inzake de Structuurfondsen (PB 1999, L 161, blz. 1)] en (EG) nr. 1257/1999 […] van de Raad [van 17 mei 1999 inzake steun voor plattelandsontwikkeling uit het Europees Oriëntatie‑ en Garantiefonds voor de landbouw (EOGFL) en tot wijziging en [intrekking] van een aantal verordeningen (PB 1999, L 160, blz. 80)].”
6
In artikel 4, lid 3, van deze richtlijn wordt bepaald:
„Voor plannen en programma’s die deel uitmaken van een hiërarchie van plannen en programma’s houden de lidstaten, om overlapping van beoordelingen te voorkomen, rekening met het feit dat de beoordeling, overeenkomstig deze richtlijn, op verschillende niveaus van de hiërarchie wordt uitgevoerd. Hiertoe passen zij artikel 5, [leden] 2 en 3 toe, onder meer om overlapping van beoordelingen te voorkomen.”
7
Artikel 5 van richtlijn 2001/42 draagt het opschrift „Milieurapport” en bepaalt:
„1.   Wanneer krachtens artikel 3, lid 1, een milieubeoordeling vereist is, wordt een milieurapport opgesteld waarin de mogelijke aanzienlijke milieueffecten van de uitvoering van het plan of programma alsmede van redelijke alternatieven, die rekening houden met het doel en de geografische werkingssfeer van het plan of programma, worden bepaald, beschreven en beoordeeld. Voor de voor dit doel te verstrekken informatie wordt verwezen naar bijlage I.
2.   Het krachtens lid 1 opgestelde milieurapport bevat de informatie die redelijkerwijs mag worden vereist, gelet op de stand van kennis en beoordelingsmethoden, de inhoud en het detailleringsniveau van het plan of programma, de fase van het besluitvormingsproces waarin het zich bevindt en de mate waarin bepaalde aspecten beter op andere niveaus van dat proces kunnen worden beoordeeld, teneinde overlappende beoordelingen te vermijden.
3.   Relevante informatie over de milieueffecten van de plannen en programma’s die op andere besluitvormingsniveaus of via andere wetgeving van de Gemeenschap is verkregen, kan worden gebruikt om de in bijlage I bedoelde informatie te verstrekken.
[…]”
8
Bij richtlijn 2011/92/EU van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 2011 betreffende de milieueffectbeoordeling van bepaalde openbare en particuliere projecten (PB 2012, L 26, blz. 1), die op 17 februari 2012 in werking is getreden, is richtlijn 85/337 ingetrokken en vervangen.
Iers recht
9
Artikel 28, lid 2, van de Ierse grondwet bepaalt:
„Onverminderd de bepalingen van deze grondwet wordt de uitvoerende macht van de staat uitgeoefend door of onder het gezag van de regering.”
10
Artikel 2, lid 1, van de Planning and Development Act 2000 (wet van 2000 inzake ruimtelijke ordening en ontwikkeling), in de op het hoofdgeding toepasselijke versie (hierna: „wet van 2000”), bepaalde:
„Onder ‚nationale strategie voor ruimtelijke ordening’ wordt verstaan de ‚Nationale strategie voor ruimtelijke ordening: 2002‑2020’, door de regering bekendgemaakt op 28 november 2002, of alle door de regering bekendgemaakte documenten die die strategie wijzigen of vervangen.”
11
Sinds de inwerkingtreding, op 22 oktober 2018, van de Planning and Development (Amendment) Act 2018 (wijzigingswet van 2018 inzake ruimtelijke ordening en ontwikkeling; hierna: „wet van 2018”), luidt hoofdstuk IIA van deel II van de wet van 2000 als volgt:
„Nationaal planningskader
20A.
De nationale strategie voor ruimtelijke ordening, zoals gewijzigd overeenkomstig de bepalingen van dit hoofdstuk, met inbegrip van alle door de regering bekendgemaakte documenten die deze strategie of zo’n later document wijzigen of vervangen, wordt nationaal planningskader genoemd.
[…]
Kwesties die in het nationaal planningskader moeten worden behandeld
20C. […]
(4)
De regering ontwikkelt het nationale planningskader, maakt dit bekend en houdt toezicht op de uitvoering ervan.
(5)
Vanaf de datum van bekendmaking van het nationaal planningskader zal de regering om de zes jaar:
a)
het kader herzien of vervangen door een nieuw kader, of
b)
een verklaring publiceren waarin wordt uitgelegd waarom zij heeft besloten het kader niet te herzien en in deze verklaring een datum noemen waarop het kader zal worden herzien of een nieuw nationaal planningskader zal worden bekendgemaakt.
(6)
De minister voorziet in een openbare raadpleging bij het opstellen van een nieuw of herzien nationaal planningskader […].
(7)
Het nationaal planningskader wordt opgesteld overeenkomstig de bepalingen van de relevante milieurichtlijnen van de [Unie] […].
(8)
De regering legt het ontwerp van het herziene of nieuwe nationaal planningskader, alsmede het milieurapport en het passende evaluatierapport ter goedkeuring voor aan elk House of the Oireachtas (Iers parlement) voordat het wordt gepubliceerd.
(9)
Bij het opstellen of herzien van het nationaal planningskader houdt de regering rekening met eventuele resoluties of rapporten van de Oireachtas of een commissie van de Oireachtas die tijdens de bedenktijd worden opgesteld met betrekking tot de voorgestelde strategie of, in voorkomend geval, het kader waarvan herziening wordt voorgesteld.”
Hoofdgeding en prejudiciële vragen
12
Bij besluit van 16 februari 2018 heeft de Ierse regering het National Planning Framework (nationaal planningskader; hierna: „NPF”) en het National Development Plan (nationaal ontwikkelingsplan; hierna: „NDP”), de twee onderdelen van Project Ireland 2040, vastgesteld. Dit besluit is „bevestigd” bij besluit van 29 mei 2018 van deze regering.
13
Project Ireland 2040 heeft tot doel een uniform en samenhangend plan voor grondgebruik en ‑ontwikkeling in het land tot stand te brengen. Het NPF stelt een planningskader vast om sturing te geven aan de ontwikkelingsinvesteringen in de komende jaren en legt volgens zijn voorwoord „nationale doelstellingen en hoofdbeginselen vast op basis waarvan meer details en verfijnde plannen zullen volgen”. In het NPF worden dus niet alle details voor elk deel van het land vastgelegd, maar wordt „elke regio in staat gesteld het voortouw te nemen bij de planning en ontwikkeling van zijn plaatselijke gemeenschappen”. Het NPF gaat vergezeld van het NDP, dat wordt beschreven als een tienjarenstrategie voor overheidsinvesteringen ten belope van 116 miljard EUR en waarin is vastgelegd op welke wijze de financiële middelen beschikbaar worden gesteld voor bepaalde projecten die als van essentieel belang worden beschouwd voor de verwezenlijking van de in het NPF vastgestelde strategische doeleinden, en waarin belangrijke infrastructuurprojecten worden genoemd die door het NDP moeten worden gefinancierd, zonder dat wordt ingegaan op kwesties die verband houden met planning of ontwikkeling.
14
Bij vonnis en beschikking van 24 april 2020 en bij beschikking van 13 mei 2020 heeft de High Court (rechter in eerste aanleg, Ierland) het verzoek van verzoekster in het hoofdgeding tot vaststelling van beschikkingen houdende heroverweging strekkende tot nietigverklaring van het besluit van 16 februari 2018, zoals bevestigd bij het besluit van 29 mei 2018, afgewezen.
15
Bij vonnis van 26 november 2021 en bij beschikking van 7 december 2021 heeft de Court of Appeal (rechter in tweede aanleg, Ierland) het hoger beroep van verzoekster in het hoofdgeding tegen die beslissingen van de High Court verworpen.
16
Op 4 januari 2022 heeft verzoekster in het hoofdgeding tegen deze beslissingen van de Court of Appeal hogere voorziening ingesteld bij de Supreme Court (hoogste rechter, Ierland), de verwijzende rechter, waarmee zij de geldigheid van het NPF en het NDP betwist. Zij betoogt in wezen dat bij de vaststelling daarvan niet is voldaan aan de vereisten van richtlijn 2001/42 en dat, wat meer in het bijzonder het NPF betreft, de redelijke alternatieven niet op toereikende wijze zijn beschreven en niet op een juiste basis zijn beoordeeld in vergelijking met de analyse die van de voorkeursoptie is gemaakt.
17
Voor de verwijzende rechter voeren verweerders in het hoofdgeding aan dat, ook al is van het NPF een beoordeling gemaakt op grond van richtlijn 2001/42, deze beoordeling niet door deze richtlijn werd vereist. Het NPF is namelijk niet „door wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen voorgeschreven” in de zin van artikel 2, onder a), van deze richtlijn, en daarom geen plan of programma zoals bedoeld in die bepaling. Hetzelfde geldt voor het NDP, dat bovendien krachtens artikel 3, lid 8, van deze richtlijn wordt uitgesloten van de werkingssfeer ervan.
18
In die omstandigheden heeft de Supreme Court het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vragen:
„1)
Moet artikel 2, onder a), van [richtlijn 2001/42], gelezen in samenhang met artikel 3, lid 2, onder a), ervan, aldus worden uitgelegd dat een maatregel die niet op grond van een wettelijke of bestuursrechtelijke verplichting dan wel op grond van enige wettelijke of bestuursrechtelijke maatregel is vastgesteld door de uitvoerende macht van een lidstaat, een plan of programma kan zijn waarop de richtlijn van toepassing is indien in het aldus vastgestelde plan of programma een kader wordt gecreëerd voor de toekenning of weigering van toekomstige vergunningen, zodat dit plan of programma voldoet aan het criterium van artikel 3, lid 2, van de richtlijn?
2)
a)
Moet artikel 3, lid 1, [van richtlijn 2001/42], gelezen in samenhang met artikel 3, leden 8 en 9, ervan, aldus worden uitgelegd dat een plan of programma dat specifieke, zij het als „indicatief” omschreven voorschriften bevat voor de toewijzing van financiële middelen voor de verwezenlijking van bepaalde infrastructuurprojecten ter ondersteuning van de strategie voor ruimtelijke ontwikkeling van een ander plan, dat zelf de basis vormt voor toekomstige strategische keuzen op het gebied van ruimtelijke ontwikkeling, zelf een plan of programma in de zin van [richtlijn 2001/42] kan zijn?
b)
Indien de tweede vraag, onder a), bevestigend wordt beantwoord, betekent het feit dat een plan de toewijzing van financiële middelen tot doel heeft dan dat het plan moet worden behandeld als een begrotingsplan in de zin van artikel 3, lid 8?
3)
a)
Moeten artikel 5 van [richtlijn 2001/42] en bijlage I bij deze richtlijn aldus worden uitgelegd dat, wanneer krachtens artikel 3, lid 1, een milieubeoordeling vereist is, als er eenmaal redelijke alternatieven voor een voorkeursoptie zijn geconstateerd, in het in dat artikel 5 bedoelde milieurapport een vergelijkende beoordeling moet worden gemaakt van de voorkeursoptie en de redelijke alternatieven?
b)
Indien de derde vraag, onder a), bevestigend wordt beantwoord, is dan aan het vereiste van de richtlijn voldaan indien vóór de selectie van de voorkeursoptie een vergelijkende beoordeling van de redelijke alternatieven wordt gemaakt, en daarna het ontwerpplan of het ontwerpprogramma wordt beoordeeld en een volledigere strategische milieubeoordeling (SMB) wordt uitgevoerd die uitsluitend betrekking heeft op de voorkeursoptie?”
Beantwoording van de prejudiciële vragen
Beantwoording van de eerste vraag
19
Met zijn eerste vraag wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of artikel 2, onder a), van richtlijn 2001/42 aldus moet worden uitgelegd dat een maatregel die door de regering van een lidstaat wordt genomen op basis van uitsluitend een bepaling in de grondwet van die lidstaat volgens welke de uitvoerende macht van de staat wordt uitgeoefend door of onder het gezag van die regering, een „plan” of een „programma” in de zin van dat artikel 2, onder a), kan vormen indien die maatregel een kader creëert voor de toekenning of weigering van toekomstige vergunningen voor bepaalde projecten.
20
Artikel 3 van richtlijn 2001/42 bepaalt dat er een milieubeoordeling wordt uitgevoerd van bepaalde plannen of programma’s die aanzienlijke milieueffecten kunnen hebben.
21
Meer bepaald moet volgens artikel 3, lid 2, onder a), van deze richtlijn een milieubeoordeling worden gemaakt van alle plannen en programma’s die aan twee cumulatieve voorwaarden voldoen, namelijk ten eerste dat zij voorbereid worden met betrekking tot de in deze bepaling bedoelde sectoren en ten tweede dat zij het kader vormen voor de toekenning van toekomstige vergunningen voor de in de bijlagen I en II bij richtlijn 2011/92 bedoelde projecten [arrest van 9 maart 2023, An Bord Pleanála e.a. (Locatie van St Teresa’s Gardens), C‑9/22, EU:C:2023:176, punt 36].
22
In casu voldoet het NPF volgens de verwijzende rechter aan de tweede voorwaarde van artikel 3, lid 2, onder a), van deze richtlijn.
23
Evenwel moet worden benadrukt dat alleen „plannen en programma’s” die beantwoorden aan de definitie van dit begrip in artikel 2, onder a), van deze richtlijn, onder richtlijn 2001/42 en dus onder artikel 3 ervan vallen.
24
In dit verband definieert artikel 2, onder a), van richtlijn 2001/42 „plannen en programma’s” in de zin van deze richtlijn als die welke voldoen aan de twee daarin gestelde cumulatieve voorwaarden, te weten, ten eerste, dat zij door een instantie op nationaal, regionaal of lokaal niveau worden opgesteld en/of vastgesteld of door een instantie worden opgesteld om middels een wetgevingsprocedure door het parlement of de regering te worden vastgesteld (eerste voorwaarde), en, ten tweede, dat zij door wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen zijn voorgeschreven (tweede voorwaarde) [arrest van 9 maart 2023, An Bord Pleanála e.a. (Locatie van St Teresa’s Gardens), C‑9/22, EU:C:2023:176, punt 27 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
25
Wat betreft de tweede voorwaarde die in het vorige punt van dit arrest is genoemd, komt uit vaste rechtspraak van het Hof naar voren dat plannen en programma’s waarvan de vaststelling is geregeld in nationale wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen waarin is aangegeven welke autoriteiten bevoegd zijn voor de vaststelling van deze plannen en programma’s en de procedure voor de opstelling ervan is bepaald, moeten worden geacht te zijn „voorgeschreven” in de zin en voor de toepassing van richtlijn 2001/42 en derhalve onder de door deze richtlijn vastgestelde voorwaarden moeten worden onderworpen aan een milieubeoordeling. Zo heeft het Hof geoordeeld dat, gelet op de doelstelling van artikel 2, onder a), van richtlijn 2001/42, die erin bestaat een hoog milieubeschermingsniveau te verzekeren, en teneinde de nuttige werking ervan te behouden, een maatregel als „voorgeschreven” moet worden beschouwd ingeval het nationale recht een bijzondere rechtsgrondslag bevat die de bevoegde instanties machtigt om deze maatregel vast te stellen, zelfs wanneer deze vaststelling niet verplicht is (arrest van 22 februari 2022, Bund Naturschutz in Bayern, C‑300/20, EU:C:2022:102, punt 37 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
26
Gelet op de gegevens waarover het Hof beschikt, blijkt in casu niet dat het NPF is vastgesteld op basis van een dergelijke bijzondere rechtsgrondslag.
27
Volgens de verwijzende rechter is het NPF vastgesteld bij een besluit dat de regering heeft genomen op basis van uitsluitend de haar bij artikel 28, lid 2, van de Ierse grondwet toegekende bevoegdheid.
28
Overeenkomstig deze bepaling wordt „[o]nverminderd de bepalingen van [de Ierse grondwet,] […] de uitvoerende macht van de staat uitgeoefend door of onder het gezag van de regering”.
29
Deze bepaling regelt dus geenszins de vaststelling van plannen of programma’s door aan te geven welke autoriteiten bevoegd zijn om deze plannen of programma’s vast te stellen, of door de procedure voor de opstelling daarvan te bepalen, maar stelt overeenkomstig het grondwettelijke beginsel van de scheiding der machten enkel vast dat de uitvoerende macht van de staat in het algemeen door of onder het gezag van de regering wordt uitgeoefend, in tegenstelling tot de wetgevende en rechterlijke macht.
30
Het is juist dat de bepalingen die de werkingssfeer van richtlijn 2001/42 afbakenen, en met name de bepalingen waarin de door deze richtlijn bedoelde handelingen zijn gedefinieerd, gelet op het feit dat deze richtlijn overeenkomstig artikel 1 ervan tot doel heeft een hoog milieubeschermingsniveau te verzekeren, ruim moeten worden uitgelegd (arrest van 22 februari 2022, Bund Naturschutz in Bayern, C‑300/20, EU:C:2022:102, punt 44 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
31
Een uitlegging van richtlijn 2001/42 volgens welke een maatregel die voldoet aan de voorwaarden voor de vaststelling van het NPF binnen de werkingssfeer van deze richtlijn valt, zou evenwel verder gaan dan een ruime uitlegging van deze richtlijn. Een dergelijke uitlegging zou er namelijk op neerkomen dat de tweede van beide cumulatieve voorwaarden van artikel 2, onder a), van deze richtlijn wordt uitgehold.
32
Bijgevolg kan een maatregel als het NPF, die is vastgesteld op basis van uitsluitend een grondwettelijke bepaling van een lidstaat zoals bedoeld in punt 27 van dit arrest, dus niet worden geacht binnen de werkingssfeer van richtlijn 2001/42 te vallen, ook al voldoet deze maatregel aan de in punt 21 van dit arrest in herinnering gebrachte tweede voorwaarde van artikel 3, lid 2, onder a), van deze richtlijn.
33
Aan deze uitlegging wordt bovendien niet afgedaan door de door de verwijzende rechter genoemde omstandigheid dat artikel 2, lid 1, van de wet van 2000 bepaalde dat de „nationale strategie voor ruimtelijke ordening” of elke wijziging daarvan moest worden bekendgemaakt. Vastgesteld moet namelijk worden dat deze bepaling enkel voorzag in een publicatievereiste, zonder evenwel de procedure voor de opstelling van het NPF vast te stellen. Zelfs indien deze bepaling in aanmerking wordt genomen, kan dus niet worden geoordeeld dat de vaststelling van het NPF op grond van artikel 28, lid 2, van de Ierse grondwet was „geregeld” in de zin van de in punt 25 van dit arrest in herinnering gebrachte rechtspraak.
34
Hieruit volgt dat een maatregel die voldoet aan de voorwaarden voor de vaststelling van het NPF niet voldoet aan de tweede van beide voorwaarden van artikel 2, onder a), van richtlijn 2001/42, zodat deze maatregel geen „plan of programma” in de zin van deze bepaling vormt.
35
Deze gevolgtrekking doet niet af aan de beoordeling, in het licht van richtlijn 2001/42, van de plannen of programma’s die in voorkomend geval worden vastgesteld om het NPF uit te voeren.
36
In dit verband moet met betrekking tot dergelijke plannen of programma’s die voldoen aan de voorwaarden van richtlijn 2001/42 om te worden onderworpen aan de verplichting om een milieubeoordeling uit te voeren, met name worden opgemerkt dat het NPF geen „plan” of „programma” is in de zin van artikel 2, onder a), van deze richtlijn en dus geen deel uitmaakt van een „hiërarchie” in de zin van artikel 4, lid 3, van deze richtlijn, zodat geen enkele bepaling van deze richtlijn de nationale autoriteiten toestaat om de eventuele milieueffecten van die plannen of programma’s te rechtvaardigen op grond dat dergelijke effecten voortvloeien uit richtsnoeren die in een maatregel zoals het NPF zijn vastgesteld.
37
De gevolgtrekking in punt 34 van dit arrest doet evenmin af aan de beoordeling, in het licht van deze richtlijn, van plannen of programma’s die, naargelang van het geval, worden vastgesteld op grond van de relevante bepalingen van de wet van 2000, zoals gewijzigd bij de wet van 2018, met inbegrip van in het bijzonder de eventuele wijzigingen of vervanging van het NPF overeenkomstig de in die bepalingen vastgelegde procedure.
38
Gelet op een en ander moet op de eerste vraag worden geantwoord dat artikel 2, onder a), van richtlijn 2001/42 aldus moet worden uitgelegd dat een maatregel die door de regering van een lidstaat wordt genomen op basis van uitsluitend een bepaling in de grondwet van die lidstaat volgens welke de uitvoerende macht van de staat wordt uitgeoefend door of onder het gezag van die regering, niet voldoet aan de voorwaarde dat zij „door wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen [is] voorgeschreven”, zodat een dergelijke maatregel geen „plan” of „programma” in de zin van dat artikel 2, onder a), kan vormen.
Beantwoording van de tweede vraag
39
Met zijn tweede vraag wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of artikel 3, lid 1, van richtlijn 2001/42, gelezen in samenhang met artikel 3, leden 8 en 9, van deze richtlijn, aldus moet worden uitgelegd dat:
–
een maatregel die specifieke, zij het als „indicatief” omschreven voorschriften bevat voor de toewijzing van financiële middelen voor de bouw van bepaalde infrastructuurprojecten ter ondersteuning van de strategie voor ruimtelijke ontwikkeling van een andere maatregel, een plan of programma in de zin van richtlijn 2001/42 kan zijn;
–
een dergelijke maatregel niettemin op grond van artikel 3, lid 8, van richtlijn 2001/42 moet worden uitgesloten van de werkingssfeer ervan, omdat zij de toewijzing van financiële middelen tot doel heeft.
40
Uit het verzoek om een prejudiciële beslissing blijkt dat deze vraag betrekking heeft op het NDP.
41
Uit dit verzoek blijkt evenwel ook dat het NDP, dat een van de twee onderdelen van Project Ireland 2040 vormt, door de Ierse regering is vastgesteld op dezelfde rechtsgrondslag als het NPF.
42
Gelet op de overwegingen in de punten 26 tot en met 34 van dit arrest en het antwoord op de eerste vraag, behoeft de tweede vraag dus niet te worden beantwoord.
Beantwoording van de derde vraag
43
Uit het antwoord op de eerste vraag volgt dat een maatregel zoals het NPF geen „plan” of „programma” in de zin van artikel 2, onder a), van richtlijn 2001/42 is, zodat een dergelijke maatregel niet binnen de werkingssfeer van deze richtlijn valt.
44
In die omstandigheden hoeft de derde vraag, over artikel 5 van richtlijn 2001/42 en de methode voor de beoordeling van de aan deze richtlijn onderworpen plannen en programma’s, niet te worden onderzocht.
Kosten
45
Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de verwijzende rechter over de kosten heeft te beslissen. De door anderen wegens indiening van hun opmerkingen bij het Hof gemaakte kosten komen niet voor vergoeding in aanmerking.
Het Hof (Tweede kamer) verklaart voor recht:
Artikel 2, onder a), van richtlijn 2001/42/EG van het Europees Parlement en de Raad van 27 juni 2001 betreffende de beoordeling van de gevolgen voor het milieu van bepaalde plannen en programma’s
moet aldus worden uitgelegd dat
een maatregel die door de regering van een lidstaat wordt genomen op basis van uitsluitend een bepaling in de grondwet van die lidstaat volgens welke de uitvoerende macht van de staat wordt uitgeoefend door of onder het gezag van die regering, niet voldoet aan de voorwaarde dat zij „door wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen [is] voorgeschreven”, zodat een dergelijke maatregel geen „plan” of „programma” in de zin van dat artikel 2, onder a), kan vormen.
ondertekeningen
(
*1
)	Procestaal: Engels.