62023CJ0454
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Cúigiú Dlísheomra)
27 Feabhra 2025 (
*1
)
(Tarchur chun réamhrialú – Limistéar saoirse, slándála agus ceartais – Beartas tearmainn – Cosaint idirnáisiúnta – Treoir 2011/95/AE – Stádas dídeanaithe – Airteagal 14(4)(a) agus (5) – Stádas dídeanaí a chúlghairm nó a dhiúltú i gcás ina bhfuil slándáil an Bhallstáit óstaigh i mbaol – Iompar agus fíorais roimh theacht isteach an iarratasóra i gcríoch an Bhallstáit óstaigh – Inghlacthacht – Bailíocht – Airteagal 18 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh – Airteagal 78(1) CFAE – An Coinbhinsiún i dtaobh Stádas Dídeanaithe (‘Coinbhinsiún na Ginéive’))
I gCás C‑454/23,
IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE ón Dioikitiko Dikastirio Diethnous Prostasias (Cúirt Riaracháin um Chosaint Idirnáisiúnta, an Chipir), trí bhreith an 19 Meitheamh 2023, a fuarthas ag an gCúirt an 18 Iúil 2023, sna himeachtaí
Κ.Α.Μ.
v
Poblacht na Cipire,
tugann AN CHÚIRT (an Cúigiú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: M. L. Arastey Sahún, Uachtarán Dlísheomra, D. Gratsias (Rapóirtéir), E. Regan, J. Passer agus B. Smulders, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: L. Medina,
Cláraitheoir: A. Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha a cuireadh isteach thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–
Κ.Α.M., ag N. Charalambidou, dikigoros,
–
Poblacht na Cipire, ag F. Sotiriou agus E. Symeonidou, i gcáil Gníomhairí,
–
Poblacht Chónaidhme na Gearmáine, ag J. Möller agus R. Kanitz, i gcáil Gníomhairí,
–
Parlaimint na hEorpa, ag I. Anagnostopoulou agus R. van de Westelaken, i gcáil Gníomhairí,
–
Comhairle an Aontais Eorpaigh, ag M. Balta, M. Moore agus K. Pleśniak, i gcáil Gníomhairí,
–
an Coimisiún Eorpach, ag T. Adamopoulos, A. Azéma, F. Blanc, J. Hottiaux agus A. Katsimerou, i gcáil Gníomhairí,
tar éis cinneadh a dhéanamh, i ndiaidh an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breith a thabhairt ar an gcás gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1
Baineann an iarraidh ar réamhrialú seo, ar an gcéad dul síos, le léiriú ar Airteagal 12 agus Airteagal 14(4)(a) de Threoir 2011/95/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Nollaig 2011 maidir le caighdeáin i dtaca le cáiliú náisiúnach tríú tír nó daoine gan stát mar thairbhithe de chosaint idirnáisiúnta, ar mhaithe le stádas aonfhoirmeach do dhídeanaithe nó do dhaoine atá incháilithe le haghaidh cosaint choimhdeach, agus inneachar na cosanta a thugtar (IO 2011 L 337, lch. 9), agus ar Airteagal 18 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (‘an Chairt’) agus, ar an dara dul síos, le bailíocht Airteagal 14(4)(a) i bhfianaise Airteagal 78(1) CFAE agus Airteagal 18 den Chairt.
2
Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir K.A.M. agus Poblacht na Cipire, arna hionadú ag Ypiresia Asylou (an tSeirbhís Tearmainn, an Chipir), maidir le diúltú na seirbheála sin dá iarratas ar stádas dídeanaí ar an bhforas gur chuir sé slándáil an Bhallstáit sin i mbaol.
An dlí lena mbaineann
Dlí idirnáisiúnta
3
Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 1 den Choinbhinsiún i dtaobh Stádas Dídeanaithe, a síníodh sa Ghinéiv an 28 Iúil 1951(Sraith Chonarthaí na Náisiún Aontaithe, iml. 189, lch. 150, Uimh. 2545 (1954)), a tháinig i bhfeidhm an 22 Aibreán 1954 agus arna fhorlíonadh leis an bPrótacal i dtaobh Stádas Dídeanaithe, a tugadh i gcrích i Nua-Eabhrac an 31 Eanáir 1967, agus a tháinig i bhfeidhm an 4 Deireadh Fómhair 1967 (‘Coinbhinsiún na Ginéive’), dar teideal ‘Sainmhíniú ar an téarma “dídeanaí”’, i roinn F de:
‘Ní bheidh feidhm ag forálacha [Choinbhinsiún na Ginéive] maidir le haon duine a bhfuil cúiseanna troma ina leith gur fíor an méid thíos faoi:
a)
go ndearna siad coir i gcoinne na síochána, coir chogaidh, nó coir i gcoinne na daonnachta, mar a shainítear sna hionstraimí idirnáisiúnta a tarraingíodh suas le foráil a dhéanamh i ndáil le coireanna den sórt sin;
b)
go ndearna sé coir thromchúiseach neamhpholaitiúil lasmuigh den tír dídine sular ligeadh isteach sa tír sin é mar dhídeanaí;
c)
go raibh sé ciontach i ngníomhartha atá contrártha do chuspóirí agus do phrionsabail na Náisiún Aontaithe.’ [Aistriúchán neamhoifigiúil]
4
Foráiltear le hAirteagal 33 den Choinbhinsiún sin, dar teideal ‘Cosc ar dhíbirt agus ar refoulement’:
‘1.   Ní dhéanfaidh aon Stát Conarthach dídeanaí a dhíbirt nó a fhilleadh (‘refouler’) ar aon bhealach chuig teorainneacha críocha ina mbeadh a shaol nó a shaoirse faoi bhagairt mar gheall ar a chine, a reiligiún, a náisiúntacht, nó mar gheall air a bheith mar chuid de ghrúpa sóisialta nó tuairim pholaitiúil ar leith a bheith aige.
2.   Ní féidir leas na forála seo, áfach, a agairt ar dhídeanaí a bhfuil cúiseanna tromchúiseacha ann le meas mar chontúirt do shlándáil na tíre ina bhfuil sé nó a bhí ina ábhar do chiontú deiridh i gcoir thar a bheith tromchúiseach nó más bagairt é an cion do phobal na tíre sin.’
Dlí an Aontais Eorpaigh
5
Luaitear an méid seo a leanas in aithrisí 21, 31 agus 37 de Threoir 2011/95:
‘(21)
Is gníomh dearbhaitheach é stádas dídeanaí a aithint.
[...]
(31)
Tá gníomhartha atá contrártha le cuspóirí agus le prionsabail na Náisiún Aontaithe leagtha amach sa Réamhrá agus in Airteagail 1 agus 2 de Chairt na Náisiún Aontaithe agus tá siad, i measc nithe eile, corpraithe i rúin na Náisiún Aontaithe maidir le bearta in aghaidh na sceimhlitheoireachta, ina ndearbhaítear go bhfuil gníomhartha, modhanna agus cleachtais sceimhlitheoireachta contrártha do chuspóirí agus prionsabail na Náisiún Aontaithe agus go bhfuil sé contrártha freisin le cuspóirí agus prionsabail na Náisiún Aontaithe gníomhartha sceimhlitheoireacht a chistiú, a phleanáil agus a ghríosú go feasach.
[...]
(37)
Le coincheap na slándála náisiúnta agus an oird phoiblí cumhdaítear cásanna ina mbaineann náisiúnach tríú tír le comhlachas a thacaíonn leis an sceimhlitheoireacht idirnáisiúnta nó ina dtacaíonn sé le comhlachas den sórt sin.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
6
Foráiltear le hAirteagal 2 den Treoir sin, dar teideal ‘Sainmhínithe’:
‘Chun críocha na Treorach seo, tá feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:
[...]
(d)
ciallaíonn “dídeanaí” náisiúnach ó thríú tír atá lasmuigh de thír a náisiúntachta de bharr eagla a bhfuil bunús maith léi roimh ghéarleanúint mar gheall ar chine, ar reiligiún, ar náisiúntacht, mar gheall ar a thuairim pholaitiúil nó mar gheall ar a chomhaltas de ghrúpa sóisialta áirithe agus nach bhfuil in ann nó, de bharr eagla den sórt sin, nach bhfuil toilteanach leas a bhaint as cosaint na tíre sin, nó duine gan stát atá lasmuigh den tír ina raibh gnáthchónaí air roimhe seo ar na cúiseanna sin a luaitear thuas agus nach bhfuil in ann nó, de bharr eagla den sórt sin, nach bhfuil toilteanach, filleadh ar an tír sin, sa chás gur duine é nach bhfuil feidhm ag Airteagal 12 maidir leis;
[...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
7
Leagtar síos i gCaibidil II den Treoir sin, dar teideal ‘Measúnú ar iarratais ar chosaint idirnáisiúnta’, agus ina bhfuil Airteagail 4 go 8 di, na heilimintí atá ábhartha chun riachtanas an iarratasóra ar chosaint idirnáisiúnta a shuíomh. I gCaibidil III den Treoir sin, dar teideal ‘Cáilitheacht mar dhídeanaí’, agus ina bhfuil Airteagail 9 go 12 di, liostaítear na critéir a bhaineann le stádas dídeanaí.
8
Foráiltear le hAirteagal 12 de Threoir 2011/95, dar teideal ‘Eisiamh’, i mír 2 de:
‘Eisiatar náisiúnach tríú tír nó duine gan stát ó bheith ina dhídeanaí i gcás ina bhfuil cúiseanna tromchúiseacha ann lena mheas:
(a)
go ndearna an duine sin coir in aghaidh na síochána, coir chogaidh, nó coir in aghaidh na daonnachta, mar atá sainithe in ionstraimí idirnáisiúnta a dréachtaíodh chun foráil a dhéanamh i ndáil leis na coireanna sin;
(b)
go ndearna an duine sin coir thromchúiseach neamhpholaitiúil lasmuigh den tír dhídine sular ligeadh isteach é mar dhídeanaí, is é sin, tráth a eisíodh cead cónaithe dó bunaithe ar dheonú an stádais dídeanaí; féadfar gníomhartha an‑chruálach, fiú má mhaítear gur chun críoch polaitiúla a rinneadh iad, a rangú mar choireanna tromchúiseacha neamhpholaitiúla;
(c)
go raibh an duine sin ciontach i ngníomhartha atá contrártha le cuspóirí agus le prionsabail na Náisiún Aontaithe mar a leagtar amach iad sa Bhrollach agus in Airteagail 1 agus 2 de Chairt na Náisiún Aontaithe.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
9
De réir Airteagal 13 den Treoir sin, dar teideal ‘Stádas dídeanaí a dheonú’:
‘Deonóidh na Ballstáit stádas dídeanaí do náisiúnach tríú tír nó do dhuine gan stát a cháilíonn mar dhídeanaí i gcomhréir le Caibidil II agus III.’ [Aistriúchán neamhoifigiúil]
10
Léitear Airteagal 14 den Treoir sin, dar teideal ‘Stádas dídeanaí a chúlghairm, deireadh a chur leis nó diúltú é a athnuachan’ i míreanna 4 go 6 de, mar a leanas:
‘4.   Féadfaidh na Ballstáit an stádas arna dheonú do dhídeanaí ag údarás rialtais, riaracháin, breithiúnach nó garbhreithiúnach a chúlghairm, deireadh a chur leis nó diúltú dá athnuachan,
(a)
i gcás go bhfuil forais réasúnacha ann lena mheas go bhfuil sé ina chontúirt do shlándáil an Bhallstáit ina bhfuil sé i láthair;
(b)
i gcás ina bhfuil sé, tar éis é a chiontú i mbreithiúnas críochnaitheach i gcoir thromchúiseach, ina chontúirt do chomhphobal an Bhallstáit sin.
5.   Sna cásanna a ndéantar cur síos orthu i mír 4, féadfaidh na Ballstáit a chinneadh gan stádas a dheonú do dhídeanaí, i gcás nach ndearnadh cinneadh den sórt sin go fóill.
6.   Beidh daoine lena mbaineann míreanna 4 agus 5 i dteideal teacht ar na cearta dá bhforáiltear in Airteagail 3, 4, 16, 22, 31, 32 agus 33 de Choinbhinsiún na Ginéive nó ar chearta atá cosúil leo, ar choinníoll go bhfuil siad lonnaithe sa Bhallstát.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
11
Foráiltear le hAirteagal 21 den Treoir sin, dar teideal ‘Cosaint ar refoulement’:
‘1.   Urramóidh na Ballstáit prionsabal an non‑refoulement i gcomhréir lena n‑oibleagáidí idirnáisiúnta.
2.   I gcás nach dtoirmisctear sin leis na hoibleagáidí idirnáisiúnta a luaitear i mír 1, féadfaidh na Ballstáit athdhíriú a dhéanamh ar dhídeanaí, bíodh sé aitheanta go foirmiúil nó ná bíodh, sna cásanna seo a leanas:
(a)
i gcás go bhfuil forais réasúnacha ann lena mheas go bhfuil sé ina chontúirt do shlándáil an Bhallstáit ina bhfuil sé i láthair; nó
(b)
i gcás ina bhfuil sé, tar éis é a chiontú i mbreithiúnas críochnaitheach i gcoir thromchúiseach, ina chontúirt do chomhphobal an Bhallstáit sin.
3.   Féadfaidh na Ballstáit cead cónaithe dídeanaí a bhfuil feidhm ag mír 2 maidir leis a chúlghairm, deireadh a chur leis nó diúltú é a athnuachan nó é a dheonú.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
12
Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 24 de Threoir 2011/95, dar teideal ‘Cead cónaithe’, i mír 1 de:
‘A luaithe is féidir tar éis cosaint idirnáisiúnta a dheonú, eiseoidh na Ballstáit cead cónaithe do thairbhithe de stádas dídeanaí, ar cead cónaithe é a chaithfidh a bheith bailí ar feadh 3 bliana ar a laghad agus a fhéadfar a athnuachan, mura n‑éileofar a mhalairt ar chúiseanna dosháraithe slándála náisiúnta nó oird phoiblí, agus gan dochar d’Airteagal 21(3).’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí na Cipire
13
Foráiltear le hAirteagal 5 den Peri Prosfygon Nómos 2000 (Dlí maidir le Dídeanaithe 2000) (EE, Iarscríbhinn 6(I), Uimh. 3383, 28.1.2000, lch. 1), arna leasú (‘an Dlí maidir le dídeanaithe’), dar teideal ‘Eisiamh an iarratasóra’:
‘1)   Tá an t‑iarratasóir eisiata ó stádas dídeanaí:
[...]
c)
i gcás ina bhfuil forais thromchúiseacha ann lena mheas:
i)
go ndearna sé coir in aghaidh na síochána, coir chogaidh nó coir in aghaidh na daonnachta de réir bhrí na gcoinbhinsiún idirnáisiúnta a dréachtaíodh chun forálacha a leagan síos a bhaineann le coireanna den sórt sin; nó
ii)
go ndearna sé coir thromchúiseach neamhpholaitiúil i dtír eile sular eisíodh cead cónaithe bunaithe ar stádas dídeanaí a aithint; chun críocha an phointe seo, áirítear le coincheap na coireachta tromchúisí neamhpholaitiúla gníomhartha an‑chruálach, fiú má dhéantar iad chun críche polaitiúla líomhnaithe; nó
iii)
go raibh sé ciontach i ngníomhartha atá contrártha le cuspóirí agus le prionsabail na Náisiún Aontaithe mar a leagtar amach iad sa Bhrollach agus in Airteagail 1 agus 2 de Chairt na Náisiún Aontaithe; nó
iv)
gurb é a thionscain aon cheann de na coireanna nó de na gníomhartha dá dtagraítear i bpointí (i) go (iii), nó go bhfuil sé rannpháirteach iontu ar shlí eile.
[...]’
14
Foráiltear le hAirteagal 6A den Dlí maidir le Dídeanaithe:
‘1)   Déanfar stádas dídeanaithe a chúlghairm nuair a dhéanfaidh Ceann na [Seirbhíse Tearmainn] na nithe seo a leanas:
[...]
c)
á mheas, ar fhorais réasúnacha, gur bagairt é an duine lena mbaineann do shlándáil na Poblachta; nó
d)
á mheas gur bagairt é an duine lena mbaineann do shochaí na Cipire, ós rud é gur ciontaíodh é ar deireadh i gcoir an‑tromchúiseach.
1A)   I gcás ina ndéanfaidh duine a thagann faoi cheann de na catagóirí dá dtagraítear i bpointí (c) agus (d) de mhír 1 iarratas, diúltóidh Ceann na [Seirbhíse Tearmainn] an t‑iarratas ar stádas dídeanaí trí chinneadh.
2)   Más rud é, tar éis scrúdú a dhéanamh ar an gcás de réir analaí faoin ngnáthnós imeachta chun iarratais dá bhforáiltear in Airteagal 13 a scrúdú, go gcinneann Ceann na [Seirbhíse Tearmainn] gur comhlíonadh ceann de na coinníollacha dá dtagraítear i mír 1, cúlghairfidh sé an duine lena mbaineann mar dhídeanaí trí bhíthin cinneadh réasúnaithe i scríbhinn ina leagfar amach na forais fhíorasacha agus dhlíthiúla ar a bhfuil an cinneadh sin bunaithe; cuirfidh sé an duine lena mbaineann ar an eolas freisin faoina cheart achomharc a dhéanamh i gcoinne an chinnidh sin [...]
[...]
5)   Bainfidh na daoine lena mbaineann forálacha mhír 1(b) nó mhír 1A, fad a bheidh siad sna críocha atá faoi rialú Rialtas na Poblachta, tairbhe as na cearta dá bhforáiltear in Airteagail 3, 4, 16, 22, 31, 32 agus 33 de [Choinbhinsiún na Ginéive].’
15
Faoi Airteagal 29 den Dlí maidir le dídeanaithe, dar teideal ‘Díbirt tairbhithe cosanta idirnáisiúnta’:
‘1)   Tabharfar de chumhacht do stiúrthóir [an Tmima Archeiou Plithysmou kai Metanastefsis (an tSeirbhís Clárúcháin Daonra agus Inimirce] cinneadh a dhéanamh maidir le tairbhí cosanta idirnáisiúnta a dhíbirt:
a)
i gcás ina bhfuil forais thromchúiseacha ann lena mheas gur bagairt ar shlándáil na Poblachta an duine lena mbaineann; [...]
[...]
4)   Toirmeascfar ordú díbeartha a ghlacadh i gcoinne dídeanaí [...] chuig tír ina mbeadh a bheatha nó a shaoirse i mbaol nó ina mbeadh an duine i mbaol céastóireachta nó íde nó pionós atá táireach nó mídhaonna nó géarleanúna ar fhorais a ghnéis, a reiligiúin, a náisiúntachta, a bhallraíochta i bpobal ar leith, a thuairime polaitiúla, a choinbhleachta armtha nó a thubaiste comhshaoil.
[...]
6)   Bainfidh na daoine lena mbaineann forálacha mhír 1, fad a bheidh siad sna críocha atá faoi rialú Rialtas na Poblachta, tairbhe as na cearta dá bhforáiltear in Airteagail 3, 4, 16, 22, 31, 32 agus 33 de [Choinbhinsiún na Ginéive].’
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear
16
Rinne an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí, K.A.M., náisiúnach de chuid Mharacó a tháinig isteach i gcríoch Phoblacht na Cipire go neamhdhleathach an 29 Nollaig 2018, iarratas ar chosaint idirnáisiúnta a thaisceadh leis an tSeirbhís Tearmainn an 10 Eanáir 2019.
17
An 28 Eanáir 2019, sheol Grafeio Katapolemisis tis Tromokratias (an Oifig um Sceimhlitheoireacht a Chomhrac, an Chipir) litir rúnda chuig an tSeirbhís Tearmainn inar thagair sí do bhaol an iarratasóra sna príomhimeachtaí.
18
De réir na faisnéise a tugadh ar aird an iarratasóra sna príomhimeachtaí agus dá dtagraíonn sé ina bharúlacha i scríbhinn os comhair na Cúirte, léirítear sa litir sin, ar an gcéad dul síos, gur sainaithníodh san fhaisnéis a fuair údaráis Phoblacht na Cipire an duine lena mbaineann mar dhuine a dhéanann gníomhaíocht oibríochtúil chun leasa grúpa sceimhlitheoireachta, ar an dara dul síos, go raibh sé contrártha dó féin go háirithe ar a thurais sular tháinig sé isteach sa chríoch náisiúnta, agus, ar an tríú dul síos, go raibh cás ag an iarratasóir sna príomhimeachtaí le húdaráis phóilíneachta na Beilge, na Spáinne agus na Fraince mar gheall ar chionta éagsúla agus gur bhagair sé ionsaí a dhéanamh ar ambasáid na Beilge i Maracó.
19
An 16 Aibreán 2019, thug an tSeirbhís Tearmainn fógra don iarratasóir sna príomhimeachtaí gur diúltaíodh dá iarratas ar chosaint idirnáisiúnta. I ndáil leis sin, rinne an tseirbhís sin ‘[go raibh] cúiseanna tromchúiseacha ann lena mheas, dá bhfillfeadh [K.A.M.] ar Mharacó, go [ndéanfadh] údaráis na tíre agus na sochaí araon géarleanúint thromchúiseach air’, mar gheall ar a thuairimí, agus bhain sé de thátal as ‘gur léir ó líomhaintí [K.A.M.] thuasluaite go [raibh] na gnéithe suibiachtúla agus oibiachtúla i láthair ina chás ar dóigh go gcruthódh sé [gur] theith sé óna thír dhúchais agus [nár] mhian leis filleadh ann mar gheall ar eagla bunaithe ar eagla na géarleanúna ar cheann de na forais dá dtagraítear in Airteagal 3(1) de na Dlíthe maidir le Dídeanaithe 2000 agus 2018’.’ Mar sin féin, ag tabhairt dá haire gur thagair na húdaráis inniúla don duine lena mbaineann mar dhuine atá contúirteach do shochaí na Cipire agus do shlándáil Phoblacht na Cipire, mheas an tseirbhís sin gur comhlíonadh na coinníollacha a leagtar síos in Airteagal 6A(1)(c) agus in Airteagal 6A(1A) den Dlí maidir le dídeanaithe agus, dá bhrí sin, dhiúltaigh sí stádas dídeanaí a dheonú dó.
20
Ós rud é, an lá céanna, gur thionscain an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí achomharc riaracháin i gcoinne an chinnidh sin os comhair Anatheoritiki Archi Prosfygon (an tÚdarás Achomhairc do Dhídeanaithe, an Chipir) (‘an tÚdarás Achomhairc’), dheimhnigh an t‑údarás sin an cinneadh sin an 30 Iúil 2019. Ar chúiseanna atá cosúil leis an Treoir sin, mheas sí ‘[gur] cheart stádas dídeanaí a chúlghairm i gcomhréir le hAirteagal 6A(1)(c) agus Airteagal 6A(1A) de na Dlíthe maidir le Dídeanaithe 2000 agus 2018’.
21
An 14 Deireadh Fómhair 2019, thug sé caingean os comhair Dioikitiko Dikastirio Diethnous Prostasias (an Chúirt Riaracháin um Chosaint Idirnáisiúnta, an Chipir), arb í an chúirt a rinne an tarchur í, ag iarraidh cinneadh an údaráis achomhairc an 30 Iúil 2019 a chur ar neamhní.
22
I gcomhthéacs na caingne sin, áitíonn an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí, go bunúsach, gur cheart don chúirt a rinne an tarchur iarraidh ar réamhrialú a dhéanamh chuig an gCúirt Bhreithiúnais d’fhonn a chinneadh an féidir Airteagal 14(4)(a) de Threoir 2011/95 a léiriú sa chaoi go gceadaítear leis an bhforáil sin stádas dídeanaí a chúlghairm i gcás iompar roimhe seo nó i gcás gníomhartha a líomhnaítear a rinne an dídeanaí sula ndeachaigh sé isteach i dtír na cosanta agus lasmuigh di, nach bhfuil i measc na ngníomhartha ar forais iad le stádas dídeanaí a eisiamh agus nach féidir a chumhdach le hAirteagal 33 de Choinbhinsiún na Ginéive mar iompar roimh theacht isteach an duine lena mbaineann sa tír chosanta, agus má tá an freagra ar an gceist sin dearfach, leathnaítear le léiriú den sórt sin liosta uileghabhálach na gcásanna ina gceadaítear eisiamh ó stádas dídeanaithe faoi Choinbhinsiún na Ginéive.
23
Óna taobh féin de, déanann Poblacht na Cipire agóid os comhair na cúirte a rinne an tarchur maidir le hábharthacht na gceisteanna a mhol an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí chun an díospóid sna príomhimeachtaí a réiteach agus áitíonn sí, ina theannta sin, go bhfuil léiriú déanta cheana féin ag an gCúirt ar an gcoincheap ‘baol do shlándáil an Stáit’ agus go dtagann saincheisteanna slándála náisiúnta faoi inniúlacht eisiach na mBallstát.
24
Tugann an chúirt a rinne an tarchur faoi deara, ar an gcéad dul síos, go bhfuil comhthuiscint idir na páirtithe sna príomhimeachtaí go bhfuil baint ag na fíorais ar a bhfuil an diúltú stádas dídeanaí a dheonú don iarratasóir sna príomhimeachtaí bunaithe le hiompar an iarratasóra roimhe seo nó le gníomhartha an iarratasóra roimhe seo sular tháinig sé isteach sa chríoch náisiúnta.
25
Ina dhiaidh sin, tugann an chúirt a rinne an tarchur faoi deara, cé gur tugadh ceisteanna atá cosúil leis na ceisteanna a ardaíodh sa chás seo os comhair na Cúirte cheana féin, nár fhreagair sí na ceisteanna sin go sonrach fós.
26
I ndáil leis sin, ar an gcéad dul síos, tugann an chúirt a rinne an tarchur dá haire, i gcomhthéacs an cháis as ar eascair breithiúnas an 14 Bealtaine 2019 M agus páirtithe eile (Stádas dídeanaí a chúlghairm), (C‑391/16, C- 77/17 agus C‑78/17, EU:C:2019:403), gur tarchuireadh an cheist chuig an gCúirt Bhreithiúnais i dtaobh an raibh forálacha Threoir 2011/95, go háirithe Airteagal 14(4) go (6) di, lena gceadaítear do na Ballstáit stádas dídeanaí a tharraingt siar nó a dhiúltú, ina gclásal cúlghairme nó eisiaimh nach n‑áirítear i gCoinbhinsiún na Ginéive, agus an raibh na forálacha sin bailí faoi rialacha na Cairte agus Chonradh FAE faoina gcaithfidh beartas tearmainn an Aontais Eorpaigh Coinbhinsiún na Ginéive a chomhlíonadh.
27
Ina theannta sin, tugann an chúirt a rinne an tarchur dá haire, sa bhreithiúnas sin, gur chinn an Chúirt go raibh na forálacha sin bailí agus gur aibhsigh sí, go sonrach, nach raibh sé d’éifeacht ag cúlghairm agus diúltú stádas dídeanaí a dheonú go mbainfí de dhuine, a bhfuil eagla a bhfuil bunús maith léi air go ndéanfaí géarleanúint air ina thír thionscnaimh, stádas dídeanaí nó na cearta a ghabhann leis an stádas sin le Coinbhinsiún na Ginéive, agus ar an gcaoi sin idirdhealú a dhéanamh idir an coincheap ‘stádas dídeanaí’, de réir bhrí Choinbhinsiún na Ginéive, agus an coincheap ‘stádas dídeanaí’, mar a shainmhínítear i dTreoir 2011/95 é.
28
Ar an taobh eile, tugann an chúirt a rinne an tarchur dá haire, i míreanna 100 go 105 de bhreithiúnas an 9 Samhain 2010, B agus D (C‑57/09 agus C‑101/09, EU:C:2010:661), gur chinn an Chúirt Bhreithiúnais go bhfuil na forais eisiaimh a leagtar amach in Airteagal 12(2), (b) agus (c) de Threoir 2004/83/CE ón gComhairle an 29 Aibreán 2004 maidir le caighdeáin íosta do cháiliú agus do stádas náisiúnach tríú tír nó daoine gan stát mar dhídeanaithe nó mar dhaoine a bhfuil cosaint idirnáisiúnta de dhíth orthu ar chúiseanna eile, agus a bhaineann le hábhar na stádais sin (IO 2004 L 304, lch. 12), arna athmhúnlú le Treoir 2011/95, ceaptha chun pionós a ghearradh ar ghníomhartha a rinneadh roimhe seo, ach luaigh sí go bhféadfaí aon bhaol láithreach a d’fhéadfadh a bheith ag dídeanaí don Bhallstát lena mbaineann a chur san áireamh, ní i gcomhthéacs na forála sin, ach i gcomhthéacs Airteagal 14(4)(a) nó Airteagal 21(2) den Treoir sin.
29
Sna himthosca sin, chinn Dioikitiko Dikastirio Diethnous Prostasias (an Chúirt Riaracháin um Chosaint Idirnáisiúnta) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘1)
An féidir Airteagal 14(4)(a) de Threoir [2011/95], lena bhforáiltear go bhféadfar stádas dídeanaí a chúlghairm má tá forais réasúnacha ann lena chreidiúint gur baol é do shlándáil Stát tearmainn [,] arna léamh i bhfianaise fhorálacha Airteagal 78(1) CFAE, agus [Coinbhinsiún na Ginéive], chomh maith le hAirteagal 18 den [Chairt] (maidir leis an gceart chun tearmainn), a léiriú sa chaoi go gceadaítear stádas dídeanaí a chúlghairm bunaithe ar iompar san am atá thart nó ar ghníomhartha líomhnaithe an dhídean lasmuigh agus roimh theacht isteach sa Stát tearmainn nach bhfuil san áireamh san iompar arb ionann é agus forais le heisiamh ó bheith ina dhídeanaí, ag féachaint d'fhorálacha Airteagal 1(F) de [Choinbhinsiún na Ginéive] agus Airteagal 12 de Threoir 2011/95 (forálacha maidir le heisiamh, a leagann amach go sainráite na forais ar a bhféadfar duine a eisiamh ó bheith ina dhídeanaí)?
2)
I gcás freagra dearfach [ar an gcéad cheist], an bhfuil Airteagal 14(4)(a) [de Threoir 2011/95], arna léiriú amhlaidh, ag luí le hAirteagal 18 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh agus Airteagal 78(1) CFAE, lena bhforáiltear inter alia nach mór do reachtaíocht thánaisteach [an Aontais] Coinbhinsiún na Ginéive a chomhlíonadh, a bhfuil a chlásal eisiaimh atá leagtha síos in Airteagal 1(F) [de], i bhfoclaíocht uileghabhálach agus lena n‑éilítear léiriú docht?
3)
Cad é an léiriú ar an gcoincheap ‘contúirt do shlándáil an Stáit’, i gcomhthéacs chur i bhfeidhm Airteagal 14(4)(a) de Threoir [2011/95], i bhfianaise chaighdeán an‑ard an choincheapa sin, a leagtar síos in Airteagal 33(2) de [Choinbhinsiún na Ginéive], agus na hiarmhairtí tromchúiseacha don dídeanaí a ndéantar a stádas a chúlghairm? Go sonrach, an bhféadfadh measúnú ar an gcontúirt a bheith san Airteagal sin i ndáil le gníomhartha líomhnaithe nó iompar líomhnaithe roimh theacht isteach sa Stát tearmainn? An féidir leis an gcoincheap ‘contúirt do shlándáil an Stáit’, i gcomhthéacs Airteagal 14(4) [a] de Threoir [2011/95], gníomhartha nó iompar ó thaobh an dídeanaí nach ndearnadh sa Stát sin a áireamh?’
Breithniú ar na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
Réamhbharúlacha
30
De réir cásdlí socair, is faoin gCúirt atá sé, sa nós imeachta a leagtar síos in Airteagal 267 CFAE, lena bhforáiltear do chomhar leis na cúirteanna náisiúnta, freagra a thabhairt don chúirt náisiúnta a bheidh úsáideach di agus a chuirfidh ar a cumas an cás atá os a comhair a chinneadh agus, chuige sin, is faoin gCúirt atá sé, más gá, na ceisteanna a tharchuirtear chuici a athfhoirmliú (breithiúnas an 5 Nollaig 2023, Nordic Info, C‑128/22, EU:C:2023:951, mír 46 agus an cásdlí dá dtagraítear).
31
Mar réamhphointe, ba cheart a mheabhrú, i gcomhréir le ceanglais chur i bhfeidhm aonfhoirmeach dhlí an Aontais agus phrionsabal an chomhionannais araon, nach mór léiriú uathrialach agus aonfhoirmeach a thabhairt de ghnáth ar fud an Aontais ar théarmaí fhorálacha dhlí an Aontais nach ndéanann, amhail Airteagal 14(4) agus (5) de Threoir 2011/95, aon tagairt shainráite do dhlí na mBallstát chun a gciall agus a raon feidhme a chinneadh (féach, de réir analaí, breithiúnas an 6 Iúil 2023, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Coir fhíor-thromchúiseach), C‑402/22, EU:C:2023:543, mír 23 agus an cásdlí dá dtagraítear).
32
I ndáil leis sin, is léir go sainráite ó fhoclaíocht Airteagal 14(4) den Treoir sin go gciallaíonn cúlghairm an stádais dídeanaí gur deonaíodh an stádas sin, roimhe sin, ‘do dhídeanaí ag údarás rialtais, riaracháin, breithiúnach nó garbhreithiúnach’. Os a choinne sin, leis an bhféidearthacht gan stádas dídeanaí a dheonú, dá bhforáiltear i mír 5 den Airteagal sin, glactar leis ‘nach bhfuil cinneadh déanta go fóill’ maidir leis an stádas sin a dheonú.
33
Sa chás seo, níl an chúirt a rinne an tarchur ag iarraidh, trína ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú, ach léiriú ar Airteagal 14(4)(a) de Threoir 2011/95 maidir le stádas dídeanaí a chúlghairm.
34
Is léir ón ordú tarchuir gur dhiúltaigh an tSeirbhís Tearmainn, lena cinneadh a fógraíodh an 16 Aibreán 2019, don iarratas ar chosaint idirnáisiúnta a thíolaic an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí an 10 Eanáir 2019. Mar a dhearbhaigh an chúirt a rinne an tarchur mar fhreagra ar iarraidh ar fhaisnéis ón gCúirt, níor tháinig aon chinneadh níos luaithe roimh an gcinneadh sin lenar dheonaigh údarás rialtais, riaracháin, breithiúnach nó garbhreithiúnach de chuid Phoblacht na Cipire stádas dídeanaí don iarratasóir sna príomhimeachtaí, de réir bhrí Airteagal 14(4) de Threoir 2011/95.
35
Is fíor, ina freagra ar iarraidh na Cúirte ar fhaisnéis, go n‑éilíonn an chúirt a rinne an tarchur gur dhiúltaigh an tSeirbhís Tearmainn ar deireadh don iarratasóir in iarratas na bpríomhimeachtaí ar chosaint idirnáisiúnta tar éis di a chinneadh go raibh fianaise ann go raibh eagla a raibh údar léi, ar an duine sin, roimh ghéarleanúint ina thír thionscnaimh agus, dá bhrí sin, tar éis di cinneadh a dhéanamh a stádas dídeanaí a aithint agus, dá bhrí sin, glacadh lena iarratas ar an stádas sin. Dá bhrí sin, ní mór diúltú deiridh an iarratais sin a aicmiú mar ‘chúlghairm’. Ina theannta sin, tugann sí faoi deara gur cúlghaireadh an stádas sin go sainráite le cinneadh an Údaráis Achomhairc atá i gceist sna príomhimeachtaí.
36
Mar sin féin, ba cheart a mheabhrú, mar a chinn an Chúirt, nach féidir Airteagal 14(4) agus (5) de Threoir 2011/95 a léiriú sa chaoi, i gcomhthéacs an chórais a bunaíodh leis an Treoir sin, go bhfuil sé d’éifeacht ag cúlghairm an stádais dídeanaí nó ag an diúltú an stádas sin a dheonú go gcaillfidh an náisiúnach tríú tír nó an duine gan stát lena mbaineann a chomhlíonann na coinníollacha a leagtar amach in Airteagal 2(d) den Treoir sin, arna léamh i gcomhar le forálacha Chaibidil III di, stádas dídeanaí de réir bhrí Airteagal 2(d) agus Airteagal 1(A) de Choinbhinsiún na Ginéive. Cé go dtagann an duine lena mbaineann faoi cheann de na staideanna dá dtagraítear in Airteagal 14(4) agus (5) de Threoir 2011/95, ní chiallaíonn sé sin, áfach, nach gcomhlíonann an duine lena mbaineann na coinníollacha ábhartha ar a bhfuil stádas dídeanaí ag brath a thuilleadh, a bhaineann le heagla dhea-bhunaithe ghéarleanúna a bheith ann ina thír thionscnaimh (breithiúnas an 14 Bealtaine 2019, M agus páirtithe eile (Stádas dídeanaí a chúlghairm), C‑391/16, C‑77/17 agus C‑78/17, EU:C:2019:403, míreanna 97 agus 98).
37
Dá bhrí sin, murab ionann agus an méid a mheasann an chúirt a rinne an tarchur, ní gá go gciallódh an fíoras gur chinn an t‑údarás inniúil, i bhforas cinnidh lena ndiúltaítear ‘stádas’ dídeanaí a dheonú, gur chomhlíon an t‑iarratasóir ar chosaint idirnáisiúnta lena mbaineann coinníollacha ábhartha na Treorach sin ar a bhfuil ‘stádas’ dídeanaí ag brath gur cheart a mheas gur ‘cúlghairm’ den ‘stádas’ sin é an cinneadh sin. D’ainneoin cinneadh den sórt sin, i gcás nár dheonaigh na Ballstáit an stádas sin cheana féin, tá siad i dteideal go sonrach diúltú an stádas sin a dheonú, ar bhonn Airteagal 14(5) den Treoir sin, go háirithe i gcás ina bhfuil forais réasúnacha ann chun a mheas go bhfuil an t‑iarratasóir lena mbaineann ina bhagairt ar shlándáil an Bhallstáit ina bhfuil sé i láthair, de réir bhrí Airteagal 14(4)(a) den Treoir sin.
38
Sna himthosca sin, ní mór a mheas, de réir a ceisteanna, go n‑iarrann an chúirt a rinne an tarchur stádas dídeanaí a chúlghairm agus diúltú stádas dídeanaí a dheonú sa chás a thuairiscítear in Airteagal 14(4)(a) de Threoir 2011/95 agus, dá bhrí sin, go n‑iarrann sí léiriú ní hamháin ar an bhforáil sin ach ar Airteagal 14(5) den Treoir sin freisin. Is faoin gcúirt a rinne an tarchur a bheidh sé a fháil amach, ar bhonn na faisnéise dá bhforáiltear i míreanna 32 go 37 den bhreithiúnas seo, an gcaithfear cinneadh tosaigh na Seirbhíse Tearmainn agus cinneadh an Údaráis Achomhairc atá i gceist sna príomhimeachtaí a aicmiú mar chinntí lena ndéantar an stádas sin a chúlghairm nó lena ndiúltaítear é a dheonú.
An chéad cheist agus an tríú ceist
39
Lena céad cheist agus lena tríú ceist, arb iomchuí iad a scrúdú le chéile, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá Airteagal 14(4)(a) agus (5) de Threoir 2011/95, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 78(1) CFAE agus Airteagal 18 den Chairt, a léiriú sa chaoi go bhféadfaidh Ballstát stádas dídeanaí a chúlghairm nó a chinneadh gan é a dheonú i gcás ina bhfuil na forais réasúnacha chun a mheas go bhfuil an dídeanaí ina bhagairt ar shlándáil an Bhallstáit sin bunaithe ar a ghníomhartha nó ar a iompar roimh dó dul isteach i gcríoch an Bhallstáit sin, ag féachaint, ar an gcéad dul síos, nach ionann na gníomhartha agus an t‑iompar sin agus forais chun stádas dídeanaí a eisiamh go sainráite dá bhforáiltear in Airteagal 1(F) de Choinbhinsiún na Ginéive agus in Airteagal 12 den Treoir sin agus, ar an dara dul síos, na coinníollacha is infheidhme maidir le coincheap ‘contúirt do shlándáil na tíre’ dá dtagraítear in Airteagal 33(2) den Choinbhinsiún sin agus na hiarmhairtí tromchúiseacha a eascraíonn as sin don dídeanaí.
40
Ar an gcéad dul síos, maidir leis an gceist an bhféadfadh na focail ‘forais réasúnacha chun a mheas go bhfuil an dídeanaí ina bhagairt do shlándáil an Bhallstáit ina bhfuil sé’, de réir bhrí Airteagal 14(4)(a) de Threoir 2011/95, tagairt a dhéanamh do ghníomhartha nó d’iompar an dídeanaí sin sula dtéann sé isteach i gcríoch an Bhallstáit lena mbaineann, ba cheart a thabhairt faoi deara nach sainítear le haon fhoráil den Treoir sin brí agus raon feidhme na dtéarmaí sin. Dá bhrí sin, ní mór iad a léiriú i gcomhréir lena ngnáthbhrí sa teanga laethúil, agus an comhthéacs ina dtarlaíonn siad agus na cuspóirí a shaothraítear leis na rialacha ar cuid díobh iad á gcur san áireamh freisin. (féach, de réir analaí, breithiúnas an 6 Iúil 2023, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Coir fhíor-thromchúiseach), C‑402/22, EU:C:2023:543, mír 24 agus an cásdlí dá dtagraítear).
41
Ar an gcéad dul síos, maidir leis an ngnáthbhrí sa ghnáthchaint a bhaineann leis na focail ‘forais réasúnacha chun a mheas go bhfuil an dídeanaí ina bhagairt ar shlándáil an Bhallstáit ina bhfuil sé i láthair’, ba cheart a thabhairt faoi deara, i bhfianaise a gcineáil ghinearálta, nach cosúil go dtagraíonn na focail sin d’aon teorannú ar ‘fhorais réasúnacha’ den sórt sin ar bhealach geografach nó ama nó maidir le cineál na bhfíoras ar a bhfuil na forais sin bunaithe (féach, chuige sin agus de réir analaí, breithiúnas an 22 Meán Fómhair 2022, Országos Idegenrendézeti Főigazgatóság agus páirtithe eile, C‑159/21, EU:C:2022:708, mír 89 agus an cásdlí dá dtagraítear).
42
Ina dhiaidh sin, maidir leis an gcomhthéacs ina n‑úsáidtear na focail sin, ba cheart a thabhairt faoi deara, murab ionann agus Airteagal 14(4)(b) de Threoir 2011/95, ina dtagraítear do dhá ghné charnacha a bhaineann le ciontú le breithiúnas críochnaitheach i gcoir an‑tromchúiseach a bheith ann, ar an gcéad dul síos, agus, ar an dara dul síos, le baol do chomhphobal an Bhallstáit ina bhfuil an náisiúnach tríú tír lena mbaineann, go gceadaítear le hAirteagal 14(4)(a) den Treoir sin stádas dídeanaí a tharraingt siar ó náisiúnach tríú tír ar bagairt é ar shlándáil an Bhallstáit sin, gan beann ar chiontú den sórt sin a bheith ann (féach, chuige sin, breithiúnas an 6 Iúil 2023, Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides (Dídeanaí a rinne coir thromchúiseach), C‑8/22, EU:C:2023:542, míreanna 30 agus 40).
43
Ar deireadh, maidir le cuspóir Airteagal 14(4)(a) de Threoir Uimh. 2011/95, ní mór a thabhairt faoi deara, trí thagairt a dhéanamh do ‘bhagairt ar shlándáil an Bhallstáit ina bhfuil sé’, go bhféachtar leis an bhforáil sin le cosc a chur ar bhaol díobhála don urrús sin a d’fhéadfadh teacht chun cinn mar thoradh ar an duine lena mbaineann a bheith i láthair ar chríoch an Bhallstáit sin, tráth a dhéanann an t‑údarás inniúil cinneadh nó ag tráth níos déanaí.
44
Ina theannta sin, is fíor gur maolú í an fhoráil sin ar an riail a leagtar amach in Airteagal 13 den Treoir sin, ar dá réir nach mór do na Ballstáit stádas dídeanaí a dheonú d’aon náisiúnach tríú tír a chomhlíonann na coinníollacha chun go measfar gur dídeanaí é nó í agus nach mór, dá bhrí sin, í a léiriú go docht (féach, de réir analaí, breithiúnas an 6 Iúil 2023, Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides (Dídeanaí a rinne coir thromchúiseach), C‑8/22, EU:C:2023:542, mír 32 agus an cásdlí dá dtagraítear).
45
Mar sin féin, d’fhéadfadh fíorais nó iompar atá inchurtha i leith an duine sin san am a chuaigh thart a bheith ina n‑imthosca ábhartha chun a chlaonadh iompar den sórt sin a choinneáil ar bun amach anseo nó chun fíorais den sórt sin a athrá, ag féachaint, go háirithe, do thromchúis an iompair nó na bhfíoras sin, don tréimhse ama atá caite ó tharla an t‑iompar nó na fíorais sin agus d’aon fhorbairtí ina dhiaidh sin (féach, chuige sin, breithiúnas an 6 Iúil 2023, Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides (Dídeanaí a rinne coir thromchúiseach), C‑8/22, EU:C:2023:542, míreanna 63 agus 64 agus an cásdlí dá dtagraítear).
46
Dá réir sin, ní féidir a cheangal ar an údarás inniúil gan aird a thabhairt ar fhíorais nó iompar roimhe seo atá inchurtha i leith an tearmainn, ar an bhforas amháin gur tharla siad sular tháinig sé isteach i gcríoch an Bhallstáit ina bhfuil sé i láthair.
47
Mar a chuireann Rialtas na Gearmáine in iúl, is cosúil go bhfuil gá níos mó le fíorais nó iompar den sórt sin a chur san áireamh i gcás nach mór don údarás inniúil cinneadh a dhéanamh, den chéad uair, maidir le hiarratas ar stádas dídeanaí arna chur isteach ag iarratasóir ar chosaint idirnáisiúnta a tháinig isteach sa chríoch go gairid roimhe sin. Murab amhlaidh an cás, d’fhéadfadh an measúnú ar an mbagairt a d’fhéadfadh a bheith ann ón dídeanaí ar shlándáil an Bhallstáit lena mbaineann, sa chás sin, a bheith ródheacair sa chleachtas. Bhainfí cuid dá héifeachtacht ansin d’Airteagal 14(5) de Threoir 2011/95, lena n‑údaraítear go sonrach do na Ballstáit diúltú stádas dídeanaí a dheonú i gcás den sórt sin.
48
Ar an dara dul síos, maidir le cineál na ngníomhartha nó an iompair roimh theacht isteach an dídeanaí i gcríoch an Bhallstáit lena mbaineann, a d’fhéadfaí a chur san áireamh chun measúnú a dhéanamh ar bhagairt ar shlándáil an Bhallstáit sin, ba cheart a thabhairt faoi deara go mbaineann Airteagal 14(4)(a) de Threoir 2011/95 le cineál eile bagartha seachas an bhagairt dá dtagraítear in Airteagal 14(4)(b) den Treoir sin, ina dtagraítear do bhaol do chomhphobal an Bhallstáit sin (breithiúnas an 6 Iúil 2023, Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides (Dídeanaí a rinne coir thromchúiseach), C‑8/22, EU:C:2023:542, mír 41).
49
Go sonrach, comhfhreagraíonn an coincheap ‘slándáil an Bhallstáit ina bhfuil an dídeanaí’, dá dtagraítear in Airteagal 14(4)(a) de Threoir Uimh. 2011/95, don choincheap ‘slándáil náisiúnta’, dá dtagraítear in Airteagal 24(1) den Treoir sin. I ndáil leis sin, is gá cásdlí na Cúirte a chur san áireamh ar dá réir a chumhdaítear leis an gcoincheap ‘slándáil phoiblí’, de réir bhrí Airteagal 28(3) de Threoir 2004/38/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2004 maidir le ceart shaoránaigh an Aontais agus bhaill a dteaghlaigh gluaiseacht agus cónaí faoi shaoirse ar chríoch na mBallstát lena leasaítear Rialachán (CEE) Uimh. 1612/68 agus lena n‑aisghairtear Treoracha 64/221/CEE, 68/360/CEE, 72/194/CEE, 73/148/CEE, 75/34/CEE, 75/35/CEE, 90/364/CEE, 90/365/CEE agus 93/96/CEE (IO 2004 L 158, lch. 77 agus ceartúcháin IO 2004 L 229 lch. 35, agus IO 2005 L 197, lch. 34), slándáil inmheánach Ballstáit agus a shlándáil sheachtrach araon agus, dá bhrí sin, go mbaintear an bonn d’fheidhmiú na n‑institiúidí agus na seirbhísí poiblí riachtanacha agus de mharthanas an phobail, chomh maith leis an mbaol go gcuirfí isteach go mór ar chaidreamh seachtrach nó ar chómhaireachtáil shíochánta daoine, nó bagairt damáiste do leasanna míleata, difear a dhéanamh don tslándáil phoiblí (féach, chuige sin, breithiúnas an 24 Meitheamh 2015, T., C‑373/13, EU:C:2015:413, mír 78 agus an cásdlí dá dtagraítear).
50
Go háirithe, mar is léir ó aithris 37 de Threoir 2011/95, cumhdaítear leis an gcoincheap ‘slándáil náisiúnta’ cásanna ina mbaineann náisiúnach tríú tír le comhlachas a thacaíonn leis an sceimhlitheoireacht idirnáisiúnta nó go dtacaíonn sé leis.
51
Dá bhrí sin, is faoin gcúirt a rinne an tarchur a bheidh sé a chinneadh an bhfuil an fhaisnéis a tharchuir an Oifig um Sceimhlitheoireacht a Chomhrac chuig an tSeirbhís Tearmainn, agus tagairt á déanamh don iompar a ghlac an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí agus d’fhíorais a bhaineann leis a tharla ar dháta sular tháinig sé isteach sa chríoch náisiúnta, de chineál a fhágann go bhfuil eagla ann go mbainfí an bonn de shlándáil inmheánach nó sheachtrach an Bhallstáit lena mbaineann, mar a shainítear sa chásdlí dá dtagraítear i mír 49 den bhreithiúnas seo.
52
Thairis sin, ós rud é go dtagraítear in Airteagal 14(4)(a) de Threoir Uimh. 2011/95 do ‘fhorais réasúnacha chun a mheas’ go bhfuil an t‑iarratasóir ar chosaint idirnáisiúnta ina bhagairt ar shlándáil an Bhallstáit lena mbaineann, cé go dtagraítear in Airteagal 14(4)(b) de do chásanna ina bhfuil an t‑iarratasóir sin, arna chiontú le breithiúnas críochnaitheach i gcoir an‑tromchúiseach, ina chontúirt do phobal an Bhallstáit sin, tugtar le tuiscint go bhféadfadh an chéad cheann de na forálacha sin ní hamháin fíorbhagairt láithreach a chumhdach, ach bagairt fhéideartha freisin (féach, chuige sin agus de réir analaí, breithiúnais an 2 Aibreán 2020, an Coimisiún v an Pholainn, an Ungáir agus Poblacht na Seice (Sásra sealadach chun iarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta a athshocrú), C‑715/17, C‑718/17 agus C‑719/17, EU:C:2020:257, mír 157 agus an cásdlí dá dtagraítear, agus an 6 Iúil 2023, Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides (Dídeanaí a rinne coir thromchúiseach), C‑8/22, EU:C:2023:542, míreanna 52 agus 53).
53
Is faoin údarás inniúil atá sé, áfach, agus Airteagal 14(4)(a) agus (5) de Threoir 2011/95 á chur i bhfeidhm aici, measúnú a dhéanamh, i gcás gach cáis aonair, ar na himthosca go léir a bhaineann go sonrach leis an gcás sin (breithiúnas an 6 Iúil 2023, Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides (Dídeanaí a rinne coir thromchúiseach), C‑8/22, EU:C:2023:542, mír 61 agus an cásdlí dá dtagraítear), ag féachaint, go háirithe, do na tosca dá dtagraítear i mír 45 den bhreithiúnas seo.
54
Is léir ó fhoclaíocht na bhforálacha sin nach mór lánrogha a bheith ag an údarás sin agus cinneadh á dhéanamh an gá nó nach gá go n‑eascródh cúlghairm stádais dídeanaí nó diúltú stádas dídeanaí a dheonú as breithnithe a bhaineann le slándáil náisiúnta an Bhallstáit lena mbaineann, rud a chuireann cosc ar chinneadh go bhfuil bagairt ann don tslándáil sin lena dtugtar cinneadh den sórt sin le tuiscint go huathoibríoch. Ina theannta sin, ní mór don údarás sin measúnú a dhéanamh gan bhac ar raon feidhme na faisnéise arna soláthar ag comhlachtaí a bhfuil sainfheidhmeanna a bhaineann leis an tslándáil náisiúnta de chúram orthu agus ar a hábharthacht don chinneadh sin (féach, chuige sin, breithiúnas an 22 Meán Fómhair 2022, Országos Idegenrendézeti Főigazgatóság agus páirtithe eile, C‑159/21, EU:C:2022:708, míreanna 81 agus 83).
55
Ar an tríú dul síos, ní féidir cur san áireamh fíricí roimhe seo nó iompar atá inchurtha i leith an dídeanaí nó an iarratasóra ar chosaint idirnáisiúnta a theorannú toisc nach ionann na fíorais agus an t‑iompar sin agus forais eisiaimh ó stádas dídeanaí dá bhforáiltear go sainráite in Airteagal 1(F) de Choinbhinsiún na Ginéive agus in Airteagal 12 den Treoir sin.
56
I ndáil leis sin, ba cheart a mheabhrú, cé nach bhfuil an tAontas ina pháirtí conarthach i gCoinbhinsiún na Ginéive, go gceanglaítear le hAirteagal 78(1) CFAE agus le hAirteagal 18 den Chairt, mar sin féin, rialacha an choinbhinsiúin sin a chomhlíonadh. Dá bhrí sin, ní mór léiriú fhorálacha Threoir 2011/95 a dhéanamh i gcomhréir le Coinbhinsiún na Ginéive agus leis na conarthaí ábhartha eile dá dtagraítear in Airteagal 78(1) CFAE agus leis na cearta a aithnítear sa Chairt, go háirithe Airteagal 18 di (féach, chuige sin, breithiúnais an 1 Márta 2016, Alo agus Osso, C‑443/14 agus C‑444/14, EU:C:2016:127, mír 29 agus an cásdlí dá dtagraítear, agus an 14 Bealtaine 2019, M agus páirtithe eile (Stádas dídeanaí a chúlghairm), C‑391/16, C‑77/17 agus C‑78/17, EU:C:2019:403, mír 74).
57
Mar sin féin, leis an idirdhealú idir, ar thaobh amháin, na forais eisiaimh dá dtagraítear in Airteagal 12(2) den Treoir sin, a cuireadh isteach i gCaibidil III di, faoina ‘n‑eisiafar náisiúnach tríú tír ó stádas dídeanaí’ agus, ar an taobh eile, na forais chun an stádas sin a chúlghairm nó a dhiúltú, a leagtar síos in Airteagal 14(4) agus (5) den Treoir sin, léirítear, go bunúsach, an t‑idirdhealú idir Airteagal 1(F) de Choinbhinsiún na Ginéive agus Airteagal 33(2) den Choinbhinsiún sin (féach, chuige sin, breithiúnas an 6 Iúil 2023, Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides (Dídeanaí a rinne coir thromchúiseach), C‑8/22, EU:C:2023:542, mír 34 agus an cásdlí dá dtagraítear).
58
Go háirithe, is léir ó fhoclaíocht Airteagal 12(2), i gcás ina gcomhlíontar na coinníollacha a leagtar síos ann, go ‘n‑eisiatar’ an duine lena mbaineann ó stádas dídeanaí. Ina theannta sin, faoi scéim Threoir 2011/95, go gcuirtear stádas ‘dídeanaí’ go sainráite le hAirteagal 2(d) den Treoir sin faoi réir an choinníll nach dtagann an duine lena mbaineann faoi raon feidhme Airteagal 12 den Treoir sin (féach, de réir analaí, maidir le Treoir 2004/83, breithiúnas an 9 Samhain 2010, B agus D, C‑57/09 agus C‑101/09, EU:C:2010:661, mír 107). Ar an taobh eile, mar a mheabhraítear i mír 36 den bhreithiúnas seo, níl sé d’éifeacht ag cúlghairm an stádais dídeanaí ná ag diúltú an stádas sin a dheonú, ar bhonn Airteagal 14(4) nó Airteagal 14(5) de, go gcailleann an náisiúnach tríú tír lena mbaineann an stádas dídeanaí de réir bhrí Airteagal 2(d) de Threoir 2011/95 agus Airteagal 1(A) de Choinbhinsiún na Ginéive.
59
Ar an gceathrú dul síos, ba cheart a thabhairt faoi deara, go bhfuil na cásanna dá dtagraítear in Airteagal 14(4) de Threoir 2011/95, ina bhféadfaidh na Ballstáit stádas dídeanaí a chúlghairm nó, faoi Airteagal 14(5) den Treoir sin, cinneadh a dhéanamh gan stádas dídeanaí a dheonú, ag teacht, go bunúsach, leis na cásanna ina bhféadfaidh na Ballstáit dídeanaí a chur ar ais faoi Airteagal 21(2) den Treoir sin agus faoi Airteagal 33(2) de Choinbhinsiún na Ginéive (breithiúnas an 14 Bealtaine 2019, M agus páirtithe eile (Stádas dídeanaí a chúlghairm), C‑391/16, C‑77/17 agus C‑78/17, EU:C:2019:403, mír 93).
60
Mar sin féin, i gcás ina gcuirfeadh refoulement dídeanaí a thagann faoi cheann de na cásanna dá dtagraítear i míreanna 4 agus 5 d’Airteagal 14 agus in Airteagal 21(2) de Threoir 2011/95 an dídeanaí sin i mbaol a chearta bunúsacha a chumhdaítear in Airteagal 4 agus in Airteagal 19(2) den Chairt a shárú, lena dtoirmeasctar, i ndearbhthéarmaí, céasadh agus íde nó pionós atá mídhaonna nó táireach, beag beann ar iompar an duine lena mbaineann, agus aistriú chuig Stát ina bhfuil baol tromchúiseach ann go gcuirfear an chóireáil sin ar dhuine, ní fhéadfaidh an Ballstát lena mbaineann maolú ar phrionsabal an non‑refoulement de bhun Airteagal 33(2) de Choinbhinsiún na Ginéive (féach, chuige sin, breithiúnas an 14 Bealtaine 2019, M agus páirtithe eile (Stádas dídeanaí a chúlghairm), C‑391/16, C‑77/17 agus C‑78/17, EU:C:2019:403, míreanna 94 agus 95).
61
Sna himthosca sin, a mhéid a fhoráiltear le hAirteagal 14(4) agus (5) den Treoir sin, sna cásanna dá dtagraítear ann, go bhféadfaidh na Ballstáit stádas dídeanaí a chúlghairm nó diúltú an stádas sin a dheonú, cé go gceadaítear le hAirteagal 33(2) de Choinbhinsiún na Ginéive refoulement dídeanaí i gceann de na cásanna sin do thír ina mbeadh a shaol nó a shaoirse i mbaol, foráiltear le dlí an Aontais do chosaint idirnáisiúnta níos fairsinge do na dídeanaithe lena mbaineann ná an chosaint a ráthaítear leis an gCoinbhinsiún sin (breithiúnas an 14 Bealtaine 2019, M agus páirtithe eile (Stádas dídeanaí a chúlghairm), C‑391/16, C‑77/17 agus C‑78/17, EU:C:2019:403, mír 96).
62
Dá bhrí sin, ní féidir a mheas go dtugtar le tuiscint le cúlghairm stádais dídeanaí nó le diúltú an stádais sin a dheonú, de bhun Airteagal 14(4) nó 14(5) de Threoir 2011/95, go nglactar seasamh maidir leis an gceist ar leith an féidir an duine sin a aistriú go dtí a thír thionscnaimh (féach, chuige sin, breithiúnas an 6 Iúil 2023, Bundesamt für Fremwedensen und Asyl (Dídeanaí a rinne coir thromchúiseach), C‑663/21, EU:C:2023:540, mír 41 agus an cásdlí dá dtagraítear).
63
Dá bhrí sin, agus cothromaíocht á baint amach idir, ar thaobh amháin, measúnú bhagairt an dídeanaí ar shlándáil an Bhallstáit ina bhfuil cónaí air, chun a chinneadh an bhfuil bonn cirt leis an mbagairt sin stádas dídeanaí a chúlghairm nó diúltú an stádas sin a dheonú dó, agus, ar an taobh eile, iarmhairtí na cúlghairme nó an diúltaithe sin ar a chás, ní gá tagairt a dhéanamh do leibhéal tromchúise na bagartha ionas go mbeidh sé in ann údar a thabhairt le refoulement an duine lena mbaineann dá thír thionscnaimh, faoi na coinníollacha a leagtar síos in Airteagal 33(2) de Choinbhinsiún na Ginéive.
64
Go sonrach, féadfar imthosca áirithe nach bhfuil chomh tromchúiseach sin chun údar a thabhairt le refoulement an iarratasóra sin a mheas mar sin féin mar ‘fhorais réasúnacha’ lena bhféadfaí údar a thabhairt leis an diúltú cead cónaithe a dheonú dó (féach, chuige sin, breithiúnas an 24 Meitheamh 2015, T., C‑373/13, EU:C:2015:413, mír 75).
65
Go deimhin, leis an tagairt do ‘fhorais réasúnacha’ lena mheas gur bagairt é an t‑iarratasóir ar chosaint idirnáisiúnta nó an dídeanaí do shlándáil an Bhallstáit óstaigh, is léir go bhfágtar discréid leathan aige sin (féach, chuige sin agus de réir analaí, breithiúnais an 2 Aibreán 2020, an Coimisiún v an Pholainn, an Ungáir agus Poblacht na Seice (Sásra sealadach chun iarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta a athshocrú), C‑715/17, C‑718/17 agus C‑719/17, EU:C:2020:257, mír 156).
66
Is léir ón méid sin roimhe seo gurb é an freagra ar an gcéad cheist agus ar an tríú ceist ná nach mór Airteagal 14(4)(a) agus (5) de Threoir 2011/95, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 78(1) CFAE agus le hAirteagal 18 den Chairt, a léiriú sa chaoi go bhféadfaidh Ballstát stádas dídeanaí a chúlghairm nó cinneadh a dhéanamh gan é a dheonú i gcás ina bhfuil na forais réasúnacha chun a mheas go bhfuil an tearmann ina bhagairt ar shlándáil an Bhallstáit sin, de réir bhrí Airteagal 14(4)(a) den Treoir sin, bunaithe ar ghníomhartha nó ar iompar an Bhallstáit sin sular tháinig sé isteach i gcríoch an Bhallstáit sin. Ní bhaineann sé le hábhar nach ionann na gníomhartha agus an t‑iompar sin agus forais le heisiamh ó stádas dídeanaí dá bhforáiltear go sainráite in Airteagal 1(F) de Choinbhinsiún na Ginéive agus in Airteagal 12 den Treoir sin. Chun measúnú a dhéanamh, ar an gcéad dul síos, ar leibhéal tromchúise na bagartha lena dtugtar údar le stádas dídeanaí a chúlghairm nó lena ndiúltaítear an stádas sin a dheonú agus, ar an dara dul síos, ar iarmhairtí na cúlghairme nó an diúltaithe sin do staid an dídeanaí, ní gá tagairt a dhéanamh do na coinníollacha is infheidhme maidir leis an gcoincheap ‘contúirt do shlándáil na tíre’ dá dtagraítear in Airteagal 33(2) den choinbhinsiún sin ná do na hiarmhairtí tromchúiseacha don dídeanaí sin.
An dara ceist
67
Lena dara ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, má thugtar freagra dearfach ar an gcéad cheist agus ar an tríú ceist, an bhfuil Airteagal 14(4)(a) agus (5) de Threoir 2011/95 bailí i bhfianaise Airteagal 78(1) CFAE agus Airteagal 18 den Chairt, a mhéid a cheanglaítear leis na forálacha deireanacha sin Coinbhinsiún na Ginéive a chomhlíonadh agus, go háirithe, Airteagal 1(F) de.
68
Mar réamhphointe, ba cheart a mheabhrú, faoi Airteagal 78(1) CFAE agus Airteagal 18 den Chairt, nach mór do Threoir 2011/95 rialacha Choinbhinsiún na Ginéive a chomhlíonadh (féach, chuige sin, breithiúnas an 14 Bealtaine 2019, M agus páirtithe eile (Stádas dídeanaí a chúlghairm), C‑391/16, C‑77/17 agus C‑78/17, EU:C:2019:403, mír 74 agus an cásdlí dá dtagraítear).
69
Mar sin féin, mar a mheabhraítear i mír 57 den bhreithiúnas seo, ní mór an t‑idirdhealú a chur san áireamh idir, ar thaobh amháin, na forais eisiaimh dá dtagraítear in Airteagal 12(2) den Treoir sin, a cuireadh isteach i gCaibidil III di, faoina ‘n‑eisiafar náisiúnach tríú tír ó stádas dídeanaí’ agus, ar an taobh eile, na forais chun an stádas sin a chúlghairm nó a dhiúltú, a leagtar síos i míreanna 4 agus 5 d’Airteagal 14 di, lena léirítear, go bunúsach, an t‑idirdhealú idir Airteagal 1(F) de Choinbhinsiún na Ginéive agus Airteagal 33(2) de.
70
Dá bhrí sin, ós rud é, mar a leagtar amach i mír 36 den bhreithiúnas seo, i mbreithiúnas an 14 Bealtaine 2019, M agus páirtithe eile (Stádas dídeanaí a chúlghairm) (C‑391/16, C‑77/17 agus C‑78/17, EU:C:2019:403, mír 97), chinn an Chúirt nach bhfuil sé d’éifeacht ag cúlghairm stádais dídeanaí nó ag diúltú é a dheonú, ar bhonn Airteagal 14(4) nó Airteagal 14(5) de Threoir 2011/95, go gcaillfidh an náisiúnach tríú tír lena mbaineann stádas dídeanaí, de réir bhrí Airteagal 2(d) de agus Airteagal 1(A) de Choinbhinsiún na Ginéive, míreanna 4 agus 5 d’Airteagal 14 de Choinbhinsiún na Ginéive, go gcuirtear forais nua eisiaimh ó bheith ina dhídeanaí leo siúd a leagtar amach in Airteagal 12(2) den Treoir sin agus in Airteagal 1(F) den choinbhinsiún sin.
71
Thairis sin, ba cheart a thabhairt faoi deara, sa bhreithiúnas sin, gur chinn an Chúirt nár nochtadh leis an scrúdú ar mhíreanna 4 go 6 d’Airteagal 14 de Threoir 2011/95 aon fhachtóir de chineál a dhéanfadh difear do bhailíocht na bhforálacha sin i bhfianaise Airteagal 78(1) CFAE agus Airteagal 18 den Chairt (breithiúnas an 14 Bealtaine 2019, M agus páirtithe eile (Stádas dídeanaí a chúlghairm), C‑391/16, C‑77/17 agus C‑78/17, EU:C:2019:403, mír 112). Leanann sé ón méid sin roimhe seo nár nochtadh leis an scrúdú ar Airteagal 14(4)(a) agus (5) den Treoir sin, i gcomhthéacs an cháis seo, aon fhachtóir nua a d’fhéadfadh amhras a tharraingt ar an gconclúid sin, a mhéid a bhaineann sé leis na forálacha sin.
72
I bhfianaise na mbreithnithe go léir roimhe seo, ní mór a mheas nár nochtadh le scrúdú ar Airteagal 14(4)(a) agus (5) de Threoir 2011/95 aon fhachtóir de chineál a dhéanfadh difear do bhailíocht na forála sin i bhfianaise Airteagal 78(1) CFAE agus Airteagal 18 den Chairt.
Costais
73
Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na pháirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Cúigiú Dlísheomra) mar seo a leanas:
1.
Maidir le hAirteagal 14(4)(a) agus (5) de Threoir 2011/95/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Nollaig 2011 maidir le caighdeáin i dtaca le cáiliú náisiúnach tríú tír nó daoine gan stát mar thairbhithe de chosaint idirnáisiúnta, ar mhaithe le stádas aonfhoirmeach do dhídeanaithe nó do dhaoine atá incháilithe le haghaidh cosaint choimhdeach agus inneachar na cosanta a thugtar, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 78(1) CFAE agus le hAirteagal 18 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
féadfaidh Ballstát stádas dídeanaí a chúlghairm nó a chinneadh gan é a dheonú i gcás ina bhfuil na forais réasúnacha chun an dídeanaí a mheas mar bhagairt ar shlándáil an Bhallstáit sin, de réir bhrí Airteagal 14(4)(a) den Treoir sin, bunaithe ar ghníomhartha nó ar iompar an Bhallstáit sin sula dtéann sé isteach i gcríoch an Bhallstáit sin. Ní bhaineann sé le hábhar nach ionann na gníomhartha agus an t‑iompar sin agus forais le heisiamh ó stádas dídeanaí dá bhforáiltear go sainráite in Airteagal 1(F) den Choinbhinsiún maidir le Stádas Dídeanaithe, a síníodh sa Ghinéiv an 28 Iúil 1951, a tháinig i bhfeidhm an 22 Aibreán 1954 agus arna fhorlíonadh leis an bPrótacal maidir le Stádas Dídeanaithe, a tugadh i gcrích i Nua-Eabhrac an 31 Eanáir 1967 agus a tháinig i bhfeidhm an 4 Deireadh Fómhair 1967 agus in Airteagal 12 den Treoir sin. Chun measúnú a dhéanamh, ar an gcéad dul síos, ar leibhéal tromchúise na bagartha lena dtugtar údar le stádas dídeanaí a chúlghairm nó lena ndiúltaítear an stádas sin a dheonú agus, ar an dara dul síos, ar iarmhairtí na cúlghairme nó an diúltaithe sin do staid an dídeanaí, ní gá tagairt a dhéanamh do na coinníollacha is infheidhme maidir leis an gcoincheap ‘contúirt do shlándáil na tíre’ dá dtagraítear in Airteagal 33(2) den Choinbhinsiún sin ná do na hiarmhairtí tromchúiseacha don dídeanaí sin.
2.
Níor nochtadh le scrúdú ar Airteagal 14(4)(a) agus (5) de Threoir 2011/95 aon fhachtóir de chineál a dhéanfadh difear do bhailíocht na forála sin i bhfianaise Airteagal 78(1) CFAE agus Airteagal 18 den Chairt um Chearta Bunúsacha.
Sínithe
(
*1
)	Teanga an cháis: an Ghréigis.