62023CJ0393_RES
Υπόθεση C‑393/23
Athenian Brewery SAκαιHeineken NV
κατά
Macedonian Thrace Brewery SA
[αίτηση του Hoge Raad der Nederlanden (Κάτω Χώρες) για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
Απόφαση του Δικαστηρίου (πέμπτο τμήμα) της 13ης Φεβρουαρίου 2025
«Προδικαστική παραπομπή – Δικαστική συνεργασία σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις – Διεθνής δικαιοδοσία, αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις – Κανονισμός (ΕΕ) 1215/2012 – Ειδικές βάσεις διεθνούς δικαιοδοσίας – Άρθρο 8, σημείο 1 – Παθητική ομοδικία – Αγωγικές αξιώσεις μεταξύ των οποίων υπάρχει “τόσο στενή συνάφεια” ώστε να ενδείκνυται να συνεκδικαστούν και να κριθούν συγχρόνως – Άρθρο 102 ΣΛΕΕ – Έννοια του όρου “επιχείρηση” – Μητρική και θυγατρική εταιρία – Παράβαση διαπραχθείσα από τη θυγατρική εταιρία – Τεκμήριο περί ασκήσεως καθοριστικής επιρροής εκ μέρους της μητρικής εταιρίας – Αλληλέγγυα και εις ολόκληρον ευθύνη – Απόφαση εθνικής αρχής ανταγωνισμού – Αγωγές αποζημίωσης»
Δικαστική συνεργασία σε αστικές υποθέσεις – Διεθνής δικαιοδοσία και εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις – Κανονισμός 1215/2012 – Ειδικές βάσεις διεθνούς δικαιοδοσίας – Περισσότεροι εναγόμενοι – Διεθνής δικαιοδοσία του δικαστηρίου του τόπου κατοικίας ενός εκ των εναγομένων – Στενή ερμηνεία – Προϋπόθεση – Συνάφεια – Έννοια της συνάφειας
(Κανονισμός 1215/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρα 4 και 8, σημείο 1)
(βλ. σκέψεις 21-27)
Ανταγωνισμός – Κανόνες της Ένωσης – Παραβάσεις – Καταλογισμός – Μητρική εταιρία και θυγατρικές – Οικονομική ενότητα – Κριτήρια εκτιμήσεως – Τεκμήριο περί ασκήσεως καθοριστικής επιρροής εκ μέρους της μητρικής εταιρίας επί των θυγατρικών που ανήκουν εξ ολοκλήρου ή σχεδόν εξ ολοκλήρου σε αυτήν – Μαχητό τεκμήριο – Φυσικό ή νομικό πρόσωπο το οποίο ισχυρίζεται ότι υπέστη ζημία λόγω της συμμετοχής θυγατρικής εταιρίας σε παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού του δικαίου της Ένωσης – Αγωγή κατά της μητρικής εταιρίας – Εφαρμογή του τεκμηρίου
(Άρθρο 102 ΣΛΕΕ· κανονισμός 1215/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, άρθρο 8, σημείο 1)
(βλ. σκέψεις 37-40)
Δικαστική συνεργασία σε αστικές υποθέσεις – Διεθνής δικαιοδοσία και εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις – Κανονισμός 1215/2012 – Ειδικές βάσεις διεθνούς δικαιοδοσίας – Παθητική ομοδικία – Διεθνής δικαιοδοσία του δικαστηρίου του τόπου κατοικίας ενός εκ των εναγομένων – Έλεγχος από τα εθνικά δικαστήρια της διεθνούς δικαιοδοσίας τους – Διεξαγωγή αποδείξεων – Περιεχόμενο
(Κανονισμός 1215/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου)
(βλ. σκέψεις 41-47 και διατακτ.)
Σύνοψη
Επιληφθέν αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως που υπέβαλε το Hoge Raad der Nederlanden (Ανώτατο Δικαστήριο των Κάτω Χωρών), το Δικαστήριο αναπτύσσει περαιτέρω τη νομολογία του σχετικά με τον κανόνα περί ειδικής βάσης διεθνούς δικαιοδοσίας του άρθρου 8, σημείο 1, του κανονισμού 1215/2012 (
1
), κατά τον οποίον πρόσωπο που έχει την κατοικία του στο έδαφος κράτους μέλους μπορεί να εναχθεί, εφόσον υπάρχουν πολλοί εναγόμενοι, ενώπιον του δικαστηρίου του τόπου κατοικίας ενός εξ αυτών, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχει τόσο «στενή συνάφεια» μεταξύ των αγωγών ώστε να ενδείκνυται να συνεκδικαστούν και να κριθούν συγχρόνως, προκειμένου να αποφευχθεί ο κίνδυνος έκδοσης ασυμβίβαστων αποφάσεων λόγω της χωριστής εκδίκασής τους. Η εν λόγω αίτηση υποβλήθηκε στο πλαίσιο αγωγής με την οποία ζητούνταν να υποχρεωθούν αλληλεγγύως και εις ολόκληρον μια εδρεύουσα στις Κάτω Χώρες μητρική εταιρία και η εδρεύουσα σε άλλο κράτος μέλος θυγατρική της να αποκαταστήσουν τη ζημία που προκλήθηκε λόγω της εκ μέρους της θυγατρικής παράβασης των κανόνων του ανταγωνισμού και την οποία άσκησε ο ζημιωθείς από την παράβαση ενώπιον του δικαστηρίου της έδρας της μητρικής εταιρίας. Το ζήτημα που εγείρεται είναι εάν το ανωτέρω δικαστήριο μπορεί, προκειμένου να εκτιμήσει την ύπαρξη τέτοιας στενής συνάφειας και να θεμελιώσει τη διεθνή δικαιοδοσία του, να στηριχθεί στο μαχητό τεκμήριο (
2
) ότι, στην ειδική περίπτωση κατά την οποία μια μητρική εταιρία κατέχει άμεσα ή έμμεσα το σύνολο ή σχεδόν το σύνολο του κεφαλαίου της θυγατρικής που διέπραξε παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού, η εν λόγω μητρική εταιρία ασκεί όντως καθοριστική επιρροή στη συμπεριφορά της θυγατρικής και μπορεί να θεωρηθεί εξίσου υπεύθυνη με τη θυγατρική για την παράβαση (στο εξής: τεκμήριο περί καθοριστικής επιρροής και ευθύνης της μητρικής εταιρίας).
Οι ζυθοποιίες Athenian Brewery SA (στο εξής: AB) και Macedonian Thrace Brewery SA (στο εξής: MTB) εδρεύουν στην Ελλάδα και δραστηριοποιούνται στην ελληνική αγορά ζύθου. Η AB ανήκει στον όμιλο Heineken η μητρική εταιρία του οποίου, η Heineken NV, με έδρα το Άμστερνταμ (Κάτω Χώρες), καθορίζει τη στρατηγική και τους στόχους του ομίλου, χωρίς να ασκεί η ίδια επιχειρησιακές δραστηριότητες στην Ελλάδα. Από τον Σεπτέμβριο του 1998 έως τις 14 Σεπτεμβρίου 2014, η Heineken κατείχε εμμέσως περίπου το 98,8 % του κεφαλαίου της AB.
Με απόφαση της 19ης Σεπτεμβρίου 2014, η ελληνική αρχή ανταγωνισμού διαπίστωσε ότι η ΑΒ είχε υποπέσει σε κατάχρηση της δεσπόζουσα θέσεως που κατείχε στην ελληνική αγορά ζύθου κατά το ανωτέρω χρονικό διάστημα και ότι η συμπεριφορά αυτή συνιστούσε ενιαία και διαρκή παράβαση του άρθρου 102 ΣΛΕΕ και του ελληνικού νόμου περί της προστασίας του ελεύθερου ανταγωνισμού. Παρά το αίτημα της MTB να συμπεριληφθεί η Heineken στην έρευνα, η αρχή ανταγωνισμού έκρινε, με την ανωτέρω απόφαση, ότι δεν υπήρχαν στοιχεία εκ των οποίων να προκύπτει άμεση εμπλοκή της Heineken στις διαπιστωθείσες παραβάσεις και ότι από τις ιδιαίτερες περιστάσεις της υπό έρευνα περιπτώσεως δεν μπορούσε να υποτεθεί ότι η Heineken είχε ασκήσει καθοριστική επιρροή στην ΑΒ.
Η MTB άσκησε αγωγή ενώπιον του rechtbank Amsterdam (πρωτοδικείου Άμστερνταμ, Κάτω Χώρες) με αίτημα να κριθούν οι AB και Heineken αλληλεγγύως και εις ολόκληρον υπεύθυνες για την προμνημονευθείσα παράβαση και, ως εκ τούτου, να υποχρεωθούν αλληλεγγύως και εις ολόκληρον να αποκαταστήσουν το σύνολο της ζημίας που υπέστη η MTB λόγω της παραβάσεως αυτής.
Το πρωτοδικείο Άμστερνταμ έκρινε ότι είχε διεθνή δικαιοδοσία να επιληφθεί της αγωγής ως προς την Heineken, δυνάμει του άρθρου 4, παράγραφος 1, του κανονισμού 1215/2012, καθόσον η εν λόγω εταιρία εδρεύει στο Άμστερνταμ. Αντιθέτως, έκρινε ότι στερείτο διεθνούς δικαιοδοσίας ως προς την AB με το σκεπτικό ότι δεν πληρούνταν η απαίτηση περί υπάρξεως στενής συνάφειας, κατά την έννοια του άρθρου 8, σημείο 1, του κανονισμού, μεταξύ των αγωγικών αξιώσεων κατά της Heineken και εκείνων που στρέφονταν κατά της AB.
Το επιληφθέν της εφέσεως δικαστήριο εξαφάνισε την απόφαση του πρωτοδικείου Άμστερνταμ και ανέπεμψε την υπόθεση ενώπιόν του προς επανεξέταση και έκδοση νέας απόφασης επί της ουσίας. Έκρινε ότι οι ως άνω εταιρίες τελούσαν στην ίδια πραγματική κατάσταση και ότι δεν μπορούσε να αποκλειστεί με βεβαιότητα το ενδεχόμενο να αποτελούν μία και την αυτή επιχείρηση.
Οι AB και Heineken άσκησαν αναίρεση ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου των Κάτω Χωρών, ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου. Το δικαστήριο αυτό διερωτάται, κατ’ ουσίαν, εάν, υπό τις περιστάσεις της υπόθεσης της κύριας δίκης (
3
), το άρθρο 8, σημείο 1, του κανονισμού 1215/2012 δεν επιτρέπει στο επιληφθέν της αγωγής δικαστήριο της έδρας της μητρικής εταιρίας να στηριχθεί, προς θεμελίωση της διεθνούς δικαιοδοσίας του, αποκλειστικώς στο τεκμήριο περί καθοριστικής επιρροής και ευθύνης της μητρικής εταιρίας.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Το Δικαστήριο υπενθυμίζει, κατ’ αρχάς, ότι ο κανόνας περί ειδικής βάσης διεθνούς δικαιοδοσίας που προβλέπει η προμνημονευθείσα διάταξη πρέπει να ερμηνεύεται στενά, καθόσον εισάγει εξαίρεση από τη γενική δωσιδικία της κατοικίας του εναγομένου.
Επομένως, για την εφαρμογή του άρθρου 8, σημείο 1, του κανονισμού 1215/2012, πρέπει να εξετάζεται εάν μεταξύ των αγωγών που έχει ασκήσει το ίδιο πρόσωπο κατά διαφορετικών εναγομένων υφίσταται τόσο στενή συνάφεια ώστε να ενδείκνυται η συνεκδίκασή τους προκειμένου να αποτραπεί το ενδεχόμενο έκδοσης ασυμβίβαστων μεταξύ τους αποφάσεων σε περίπτωση χωριστής εκδίκασης των υποθέσεων. Για να χαρακτηριστούν οι αποφάσεις ως ασυμβίβαστες μεταξύ τους, πρέπει να υπάρχει απόκλιση όσον αφορά την επίλυση της διαφοράς η οποία να εντάσσεται στο πλαίσιο της ίδιας πραγματικής και νομικής κατάστασης (
4
).
Εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εκτιμήσει εάν υφίσταται τέτοια κατάσταση λαμβάνοντας υπόψη όλα τα κρίσιμα στοιχεία της υπόθεσης της οποίας έχει επιληφθεί και να βεβαιωθεί ότι οι αγωγικές αξιώσεις οι οποίες στρέφονται αποκλειστικώς κατά του συνεναγομένου του οποίου η κατοικία θεμελιώνει τη διεθνή δικαιοδοσία του συγκεκριμένου δικαστηρίου δεν αποσκοπούν απλώς στο να πληρούνται τεχνηέντως οι προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 8, σημείο 1, του κανονισμού 1215/2012.
Παρά ταύτα, το Δικαστήριο μπορεί να παράσχει τα στοιχεία ερμηνείας του δικαίου της Ένωσης που είναι χρήσιμα για την ανωτέρω εκτίμηση. Ειδικότερα, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι η προϋπόθεση περί ιδίας πραγματικής και νομικής κατάστασης πρέπει να γίνει δεκτό ότι πληρούται όταν πλείονες επιχειρήσεις οι οποίες μετείχαν σε διαπιστωθείσα με απόφαση της Επιτροπής ενιαία και διαρκή παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού του δικαίου της Ένωσης ενάγονται λόγω της συμμετοχής τους στη συγκεκριμένη παράβαση, μολονότι μετείχαν κατά ανόμοιο τρόπο, τόσο από γεωγραφικής όσο και από χρονικής απόψεως, στην εφαρμογή της οικείας σύμπραξης (
5
).
Η ίδια διαπίστωση επιβάλλεται και στην περίπτωση αγωγικών αξιώσεων που ερείδονται στη συμμετοχή μιας εταιρίας σε παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού του δικαίου της Ένωσης και στρέφονται κατά της εταιρίας αυτής και της μητρικής της, στο πλαίσιο των οποίων προβάλλεται ότι οι εναγόμενες εταιρίες αποτελούσαν μία και την αυτή επιχείρηση.
Συγκεκριμένα, καθόσον αποδεικνύεται ότι η μητρική και η θυγατρική εταιρία αποτελούν μέρος της ίδιας οικονομικής ενότητας και, ως εκ τούτου, συνιστούν ενιαία επιχείρηση, κατά την έννοια του δικαίου ανταγωνισμού της Ένωσης, η ίδια η ύπαρξη της οικονομικής αυτής ενότητας που διέπραξε την παράβαση είναι εκείνη που έχει καθοριστική σημασία προκειμένου να καταλογισθεί στη μία ή την άλλη εταιρία που συναποτελεί την επιχείρηση ευθύνη για την αντίθετη προς τους κανόνες του ανταγωνισμού συμπεριφορά της τελευταίας. Οι έννοιες της «επιχείρησης» και της «οικονομικής ενότητας» συνεπάγονται αυτοδικαίως αλληλέγγυα και εις ολόκληρον ευθύνη των οντοτήτων που αποτελούν την οικονομική ενότητα κατά τον χρόνο διάπραξης της παραβάσεως.
Συναφώς, το γεγονός ότι, όπως εν προκειμένω, η αλληλέγγυα και εις ολόκληρον ευθύνη της μητρικής και της θυγατρικής εταιρίας για την παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού του δικαίου της Ένωσης δεν έχει διαπιστωθεί με απρόσβλητη απόφαση της Επιτροπής δεν εμποδίζει την εφαρμογή του άρθρου 8, σημείο 1, του κανονισμού 1215/2012 στις αγωγικές αυτές αξιώσεις.
Στην υπό κρίση υπόθεση, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται ως προς τις συνέπειες που έχει επί της ενδεχόμενης εφαρμογής του άρθρου αυτού το γεγονός, αφενός, ότι ο ενάγων επικαλείται, προς στήριξη των αξιώσεών του κατά εταιρίας που μετείχε σε παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού του δικαίου της Ένωσης καθώς και κατά της εταιρίας που κατέχει το σύνολο ή σχεδόν το σύνολο του κεφαλαίου της πρώτης, το τεκμήριο περί καθοριστικής επιρροής και ευθύνης της μητρικής εταιρίας και, αφετέρου, ότι η δεύτερη εταιρία αμφισβητεί ότι ασκούσε καθοριστική επιρροή επί της θυγατρικής της και ότι αποτελούσε από κοινού με τη θυγατρική οικονομική ενότητα.
Το Δικαστήριο επισημαίνει, κατά πρώτον, ότι το ως άνω τεκμήριο διαμορφώθηκε στο πλαίσιο προσφυγών που είχαν ασκήσει εμπλεκόμενες επιχειρήσεις κατά αποφάσεων της Επιτροπής με τις οποίες διαπιστωνόταν η συμμετοχή των επιχειρήσεων αυτών σε παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού του δικαίου της Ένωσης και με τις οποίες τους επιβάλλονταν πρόστιμα δυνάμει του άρθρου 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003 (
6
). Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι αρκεί η Επιτροπή να αποδείξει ότι η μητρική εταιρία κατέχει το σύνολο ή σχεδόν το σύνολο του κεφαλαίου θυγατρικής προκειμένου να θεωρηθεί κατά τεκμήριο ότι η μητρική ασκεί πράγματι καθοριστική επιρροή επί της εμπορικής πολιτικής της θυγατρικής. Στη συνέχεια, η μητρική εταιρία θα μπορεί να θεωρηθεί αλληλεγγύως και εις ολόκληρον υπεύθυνη για την καταβολή του επιβληθέντος στη θυγατρική της προστίμου, εκτός αν η μητρική εταιρία, στην οποία απόκειται να ανατρέψει το τεκμήριο αυτό, προσκομίσει επαρκή στοιχεία ικανά να αποδείξουν ότι η θυγατρική της ενεργεί αυτοτελώς στην αγορά (
7
).
Το Δικαστήριο υπογραμμίζει ότι το εν λόγω τεκμήριο μπορεί να εφαρμοστεί και στην περίπτωση αγωγής φυσικού ή νομικού προσώπου, το οποίο ισχυρίζεται ότι υπέστη ζημία λόγω της συμμετοχής ορισμένης εταιρίας σε παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού του δικαίου της Ένωσης, κατά άλλης εταιρίας η οποία κατέχει το σύνολο ή σχεδόν το σύνολο του κεφαλαίου της πρώτης (
8
).
Κατά δεύτερον, από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι, κατά το στάδιο του ελέγχου της διεθνούς δικαιοδοσίας, το επιληφθέν δικαστήριο δεν εξετάζει ούτε το παραδεκτό ούτε το βάσιμο της αγωγής, αλλά μόνον εντοπίζει τα συνδετικά στοιχεία με το κράτος του δικάζοντος δικαστηρίου τα οποία δικαιολογούν τη διεθνή δικαιοδοσία του δυνάμει του άρθρου 8, σημείο 1, του κανονισμού 1215/2012.
Ως εκ τούτου, σε περίπτωση όπως αυτή της υπόθεσης της κύριας δίκης, το επιληφθέν της υποθέσεως δικαστήριο δύναται, εφόσον τούτο επιτρέπεται από το εθνικό δίκαιο, προκειμένου να κρίνει ότι έχει διεθνή δικαιοδοσία, να περιοριστεί στην εξέταση του κατά πόσον δεν μπορεί να αποκλειστεί a priori η εκ μέρους της μητρικής εταιρίας άσκηση καθοριστικής επιρροής επί της θυγατρικής.
Τούτο μπορεί να συμβεί σε περίπτωση που ο ενάγων επικαλείται το τεκμήριο περί καθοριστικής επιρροής και ευθύνης της μητρικής εταιρίας. Ωστόσο, η διακρίβωση περί του ότι η αγωγική αξίωση κατά της μητρικής εταιρίας δεν προβάλλεται τεχνηέντως προϋποθέτει ότι οι εναγόμενοι έχουν τη δυνατότητα να επικαλεστούν αποχρώσες ενδείξεις από τις οποίες να προκύπτει είτε ότι η μητρική εταιρία δεν κατείχε άμεσα ή έμμεσα το σύνολο ή σχεδόν το σύνολο του κεφαλαίου της θυγατρικής είτε ότι το τεκμήριο αυτό πρέπει, παρά ταύτα, να ανατραπεί.
Υπό τις ως άνω συνθήκες, το άρθρο 8, σημείο 1, του κανονισμού 1215/2012 δεν εμποδίζει το δικαστήριο της έδρας της μητρικής εταιρίας, το οποίο έχει επιληφθεί αγωγών με τις οποίες ζητείται να υποχρεωθούν αλληλεγγύως και εις ολόκληρον η μητρική και η θυγατρική εταιρία να αποκαταστήσουν τη ζημία που προκλήθηκε λόγω παραβάσεως, εκ μέρους της θυγατρικής, των κανόνων του ανταγωνισμού, να στηριχθεί, προς θεμελίωση της διεθνούς δικαιοδοσίας του, στο τεκμήριο περί καθοριστικής επιρροής και ευθύνης της μητρικής εταιρίας, υπό την προϋπόθεση ότι οι εναγόμενοι δεν στερούνται της ανωτέρω δυνατότητας.
(
1
)	Κανονισμός (ΕΕ) 1215/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2012, για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (ΕΕ 2012, L 351, σ. 1).
(
2
)	Το οποίο αναγνωρίζεται στη νομολογία του Δικαστηρίου.
(
3
)	Χαρακτηριστικά των περιστάσεων αυτών είναι το ότι η Heineken δεν πραγματοποιούσε η ίδια συναλλαγές εντός της ελληνικής αγοράς ζύθου, ότι η αγωγή που είχε ασκήσει κατά αυτής η MTB στηριζόταν αποκλειστικά στην καθοριστική επιρροή που προβαλλόταν ότι ασκούσε η Heineken στη συμπεριφορά της AB και ότι η Heineken αμφισβητεί ότι ασκούσε τέτοια επιρροή.
(
4
)	Απόφαση της 21ης Μαΐου 2015, CDC Hydrogen Peroxide, (C‑352/13, EU:C:2015:335, σκέψη 20).
(
5
)	Απόφαση CDC Hydrogen Peroxide (όπ.π., σκέψη 21).
(
6
)	Κανονισμός (ΕΚ) 1/2003 του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2002, για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού που προβλέπονται στα άρθρα [101] και [102 ΣΛΕΕ] (ΕΕ 2003, L 1, σ. 1).
(
7
)	Απόφαση της 26ης Οκτωβρίου 2017, Global Steel Wire κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑457/16 P και C‑459/16 P έως C‑461/16 P, EU:C:2017:819, σκέψη 84 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
(
8
)	Πράγματι, η έννοια της «επιχείρησης» κατά τους κανόνες ανταγωνισμού του δικαίου της Ένωσης δεν μπορεί να έχει διαφορετικό περιεχόμενο στο πλαίσιο της επιβολής από την Επιτροπή προστίμων βάσει του άρθρου 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003 και στο πλαίσιο των αγωγών αποζημίωσης για παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού του δικαίου της Ένωσης.