62023TJ0329_RES
Kawża T‑329/23
Ir-Repubblika Ċeka
vs
Il-Kummissjoni Ewropea
Sentenza tal-Qorti Ġenerali (L-Għaxar Awla Estiża) tad-9 ta’ April 2025
“Riżorsi proprji tal-Unjoni – Responsabbiltà finanzjarja tal-Istati Membri – Obbligu li l-Istati Membri jqiegħdu riżorsi proprji għad-dispożizzjoni tal-Kummissjoni – Ħlas lill-Kummissjoni tal-ammonti li jikkorrispondu għal riżorsi proprji mhux irkuprati – Dazji fuq l-importazzjoni – Importazzjonijiet ta’ prodotti tessili, żraben u nuċċalijiet tax-xemx mill-Asja – Valur għal skopijiet doganali – Assenza ta’ sottovalutazzjoni – Assenza ta’ obbligu li tiġi kkostitwita garanzija qabel ir-rilaxx – Arrikkiment indebitu tal-Unjoni”
Riżorsi proprji tal-Unjoni Ewropea – Konstatazzjoni u tqegħid għad-dispożizzjoni mill-Istati Membri – Tqegħid għad-dispożizzjoni taħt riżervi varji – Rikors ibbażat fuq l-arrikkiment indebitu tal-Unjoni – Oneru tal-prova
(Artikolu 268 TFUE u t-tieni paragrafu tal-Artikolu 340 TFUE)
(ara l-punti 38, 39)
Unjoni doganali – Tariffa doganali komuni – Valur għal skopijiet doganali – Determinazzjoni – Metodi ta’ determinazzjoni – Determinazzjoni abbażi ta’ valur statistiku, bħall-prezz minimu aċċettabbli (PMA) – Inammissibbiltà għad-determinazzjoni tal-valur doganali skont il-metodu residwu – Użu ta’ valur statistiku rriżervat għall-identifikazzjoni ta’ importazzjonijiet li x’aktarx huma ssottovalutati
(Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 2913/92, Artikolu 29)
(ara l-punti 82 sa 84, 93)
Riżorsi proprji tal-Unjoni Ewropea – Protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Unjoni Ewropea – Obbligu tal-Istati Membri – Kostituzzjoni ta’ garanzija fuq importazzjonijiet li jistgħu jippreżentaw valur doganali ssottovalutat – Kundizzjoni – Elementi li jippermettu li jiġi kkalkolat ammont doganali ogħla minn dak iddeterminat abbażi tal-valur doganali ddikjarat
(Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Nru 2913/92, Artikolu 13(1), Artikoli 29, 30 u 31; Regolament tal-Kummissjoni Nru 2454/93, Artikolu 248 (1))
(ara l-punti 85 sa 87, 94, 95)
Sunt
Adita b’rikors għal arrikkiment indebitu tal-Unjoni Ewropea, li hija laqgħet, il-Qorti Ġenerali tat deċiżjoni dwar kwistjoni ġdida li tirrigwarda, minn naħa, l-eżami ta’ rikors ippreżentat minn Stat Membru abbażi ta’ allegat arrikkiment indebitu ta’ riżorsi proprji fil-qasam doganali u, min-naħa l-oħra, it-teħid inkunsiderazzjoni tal-valur statistiku bħala bażi għall-kalkolu tal-valur għal skopijiet doganali tal-merkanzija.
Wara t-tneħħija, mill-1 ta’ Jannar 2005, tal-kwoti kollha applikabbli għall-importazzjonijiet ta’ prodotti tessili u tal-ħwejjeġ li joriġinaw minn pajjiżi membri tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (WTO), l-Unjoni ġiet esposta għal kwantità għolja ħafna ta’ importazzjonijiet ta’ prodotti tessili u ta’ żraben li joriġinaw mill-Asja, u, b’mod partikolari, miċ-Ċina, kif ukoll għal riskju ta’ sottovalutazzjoni tal-valur għal skopijiet doganali tal-imsemmija importazzjonijiet. B’reazzjoni għal dan ir-riskju, l-operazzjoni ta’ kontroll ta’ prijorità (
1
) msejħa “Discount” (iktar ’il quddiem l-“ACP Discount”), li għaliha kienu ssottoskrivew l-Istati Membri kollha, kienet tipprevedi kontrolli doganali iktar fil-fond u kienet tirrigwarda l-importazzjonijiet ta’ ċerti prodotti tessili, ta’ żraben u ta’ nuċċalijiet tax-xemx miċ-Ċina, mit-Tajlandja u mill-Vjetnam b’valur għal skopijiet doganali baxx. Fil-kuntest ta’ din l-operazzjoni, kienu ġew stabbiliti livelli minimi ta’ riskju. Dawn kienu jippermettu li l-awtoritajiet doganali tal-Istati Membri jidentifikaw il-valuri partikolarment baxxi ddikjarati għall-importazzjoni u, konsegwentement, l-importazzjonijiet li kienu jippreżentaw riskju sinjifikattiv ta’ sottovalutazzjoni tal-valur għal skopijiet doganali tagħhom. Sabiex isir dan, inħolqu għoxrin kodiċi tat-tariffa integrata tal-Unjoni Ewropea u, għal kull wieħed minn dawn il-kodiċi, il-Kummissjoni Ewropea ddeterminat “prezz medju kkorreġut” (iktar ’il quddiem il-“PMK”). Sussegwentement, ġiet ikkalkolata medja għall-Unjoni kollha abbażi tal-medja aritmetika tal-PMK ikkonstatati fl-Istati Membri kollha, filwaqt li ġew esklużi l-valuri li kienu anormalment għoljin jew baxxi. Fl-aħħar nett, ġie kkalkolat il-“prezz minimu aċċettabbli” (iktar ’il quddiem il-“PMA”), li jikkorrispondi għal 50 % tal-PMK, li ntuża bħala livell minimu ta’ riskju.
Mill-10 sal-14 ta’ Novembru 2014, il-Kummissjoni wettqet missjoni ta’ spezzjoni fir-Repubblika Ċeka dwar l-implimentazzjoni, minn dan l-Istat Membru, tal-ACP Discount. Wara din il-missjoni, il-Kummissjoni bagħtet rapport lill-awtoritajiet Ċeki li fih hija esprimiet riżervi dwar l-implimentazzjoni ta’ din l-operazzjoni. B’mod konkret, hija kkonkludiet li ma kienx hemm kontroll effikaċi tad-dikjarazzjonijiet doganali kollha kkonċernati u li l-merkanzija kollha kienet ġiet irrilaxxata mingħajr talba għal garanzija, minkejja dubji raġonevoli dwar l-eżistenza ta’ sottovalutazzjoni tal-valur għal skopijiet doganali tal-imsemmija merkanzija. Fl-opinjoni tagħha, il-konsegwenza ta’ din is-sitwazzjoni kien telf ta’ riżorsi proprji tradizzjonali tal-Unjoni attribwibbli lill-awtoritajiet Ċeki u li kien daqs id-differenza bejn id-dazju doganali kkalkolat abbażi tal-valur għal skopijiet doganali ddikjarat u dak ikkalkolat abbażi tal-PMA. Matul l-iskambji bejn ir-Repubblika Ċeka u l-Kummissjoni, li fil-kuntest tagħhom din tal-aħħar ma aċċettatx il-provi prodotti mill-Istat Membru, il-Kummissjoni insistiet regolarment li huwa jqiegħed għad-dispożizzjoni tal-baġit tal-Unjoni, għall-ewwel, id-differenza bejn id-dazju doganali kkalkolat abbażi tal-valur doganali ddikjarat u d-dazju kkalkolat abbażi tal-PMA, u sussegwentement, id-differenza bejn id-dazju doganali kkalkolat abbażi tal-valur għal skopijiet doganali ddikjarat u d-dazju kkalkolat abbażi tal-PMK (minflok il-PMA). Minkejja li opponiet diversi drabi, ir-Repubblika Ċeka, taħt ċerti kundizzjonijiet, qiegħdet għad-dispożizzjoni tal-baġit tal-Unjoni l-ammonti li rriżultaw mill-kalkolu tad-differenzi msemmija iktar ’il fuq. Fit-22 ta’ Ġunju 2020, kien hemm tpaċija parzjali, favur ir-Repubblika Ċeka, tas-somma mħallsa.
Huwa f’dan il-kuntest li r-Repubblika Ċeka ppreżentat dan ir-rikors ibbażat fuq arrikkiment indebitu tal-Unjoni.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
Fl-ewwel lok, il-Qorti Ġenerali fakkret ir-regoli tal-prova applikabbli għal azzjoni għad-danni bbażata fuq l-arrikkiment indebitu tal-Unjoni. Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, fil-kuntest ta’ azzjoni ta’ din in-natura, imressqa minn Stat Membru li jkun qiegħed għad-dispożizzjoni tal-Kummissjoni ammont ta’ riżorsi proprji tal-Unjoni filwaqt li jkun ifformula riżervi fir-rigward tal-fondatezza tal-pożizzjoni ta’ din tal-aħħar, hija l-Qorti Ġenerali li għandha tevalwa, b’mod partikolari, jekk il-ftaqir tal-Istat Membru li jkollu l-kwalità ta’ rikorrent, li jikkorrispondi għat-tqegħid għad-dispożizzjoni tal-Kummissjoni ta’ dan l-ammont, u l-arrikkiment korrelattiv ta’ din tal-aħħar ikunux iġġustifikati mill-obbligi imposti fuq l-imsemmi Stat Membru skont id-dritt tal-Unjoni fil-qasam tar-riżorsi proprji tal-Unjoni jew ikunux, għall-kuntrarju, nieqsa minn tali ġustifikazzjoni (
2
).
Għalhekk, huwa l-Istat Membru li għandu juri li ma kienx obbligat, skont ir-regoli tal-Unjoni li jirregolaw is-sistema tar-riżorsi proprji, li jqiegħed għad-dispożizzjoni tal-Kummissjoni l-ammont ta’ riżorsi proprji li jkun is-suġġett tat-tilwima u li huwa jkun ikkonforma ruħu mal-obbligi tiegħu. Madankollu, dan l-oneru tal-prova ma jimplikax li l-Kummissjoni tista’ sempliċement tiddikjara, b’mod ġenerali u mingħajr provi insostenn, li l-provi mqajma mill-Istat Membru ma jkunux suffiċjenti.
Fit-tieni lok, fir-rigward tar-rilevanza tal-valur statistiku bħala bażi sabiex jiġi stmat il-valur għal skopijiet doganali, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li l-Kummissjoni sostniet, essenzjalment, li, sakemm il-valur għal skopijiet doganali ddikjarat ikun inqas mill-PMA, dan ma jistax jiġi aċċettat u, konsegwentement, qabel ir-rilaxx, l-awtoritajiet nazzjonali għandhom jitolbu l-kostituzzjoni ta’ garanzija. Issa, hija qieset li l-ipoteżi li tgħid li kull valur għal skopijiet doganali inqas mill-PMA għandu bħala prinċipju jiġi miċħud, irrispettivament mill-portata tad-dubji li jibqgħu, jew le, wara verifiki u kontrolli mwettqa mill-awtoritajiet doganali, kienet tmur kontra l-marġni ta’ manuvra li l-Istati Membri għandhom meta jwettqu kontrolli doganali u l-leġiżlazzjoni doganali li tipprevedi proċedura speċifika fil-każ ta’ kontestazzjoni tal-valur għal skopijiet doganali ddikjarat.
Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali qieset li valur statistiku, bħall-PMA, jista’ jintuża biss bħala għodda ta’ analiżi tar-riskju, jiġifieri għodda li tippermetti li jiġu identifikati abbażi ta’ profili tar-riskju l-importazzjonijiet li x’aktarx ikunu ssottovalutati u li fir-rigward tagħhom ikunu neċessarji verifiki, u mhux sabiex jiġi ddeterminat il-valur għal skopijiet doganali tagħhom.
Fit-tielet u l-aħħar lok, fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-possibbiltajiet reali għall-awtoritajiet doganali Ċeki li jiddeterminaw valur għal skopijiet doganali ogħla, il-Qorti Ġenerali eżaminat jekk, bl-applikazzjoni tal-metodi sekondarji (
3
) għad-determinazzjoni tal-valur għal skopijiet doganali, dawn l-awtoritajiet setgħux jaslu għal valur doganali ogħla mill-valur tat-tranżazzjoni (
4
) u jekk, konsegwentement, il-kostituzzjoni ta’ garanzija qabel ir-rilaxx tal-merkanzija kkonċernata kinitx tikkontribwixxi għall-protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Unjoni.
F’dan ir-rigward, hija fakkret li l-għan ta’ garanzija huwa li l-awtoritajiet doganali jkunu jistgħu, minn naħa, jawtorizzaw ir-rilaxx tal-merkanzija filwaqt li jkomplu jeżaminaw din il-merkanzija u d-dokumentazzjoni li takkumpanjaha u, min-naħa l-oħra, jevitaw li dejn doganali potenzjali li jirriżulta minn tali eżami ma jkunx iktar jista’ jiġi rkuprat. Għalhekk, isegwi li huwa biss fil-każ fejn l-awtoritajiet doganali ta’ Stat Membru jkollhom elementi li jippermettulhom jikkalkolaw ammont ta’ dazji doganali ogħla minn dak miġbur abbażi tal-valur għal skopijiet doganali ddikjarat u, għaldaqstant, li jippermettulhom jikkonstataw dritt addizzjonali għal riżorsi proprji għall-benefiċċju tal-Unjoni, li l-kostituzzjoni ta’ garanzija tikkontribwixxi għall-protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Unjoni. Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali fakkret li valur statistiku, bħall-PMA, ma jservix sabiex jiġi ddeterminat il-valur għal skopijiet doganali tal-merkanzija, lanqas fil-kuntest tad-determinazzjoni tal-valur skont il-metodu residwu.
Għalhekk, peress li l-użu ta’ valuri għal skopijiet doganali arbitrarji jew fittizji kien eskluż mill-Kodiċi Doganali tal-Komunità (
5
) u mill-ġurisprudenza, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li l-proċess ma kienx jinkludi elementi li jippermettu li jiġi konkluż li l-applikazzjoni tal-metodu residwu (
6
) kellha twassal għall-ġbir ta’ ammont addizzjonali ta’ dazji doganali u għalhekk ta’ riżorsi proprji tal-Unjoni.
Konsegwentement, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li r-Repubblika Ċeka ma kinitx obbligata, skont ir-regoli tal-Unjoni li jirregolaw is-sistema tar-riżorsi proprji, li tqiegħed għad-dispożizzjoni tal-Kummissjoni l-ammont tar-riżorsi proprji li kienu s-suġġett tat-tilwima, u kkundannat lil din tal-aħħar tirrestitwixxih lill-Istat Membru kkonċernat.
(
1
)	Skont l-Artikolu 13(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2913/92 tat-12 ta’ Ottubru 1992 li jwaqqaf il-Kodiċi Doganali tal-Komunità (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 2, Vol. 4, p. 307, iktar ’il quddiem il-“Kodiċi Doganali tal-Komunità”).
(
2
)	Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad-9 ta’ Lulju 2020, Ir-Repubblika Ċeka vs Il-Kummissjoni (C‑575/18 P, EU:C:2020:530, punt 83).
(
3
)	Previsti fl-Artikoli 30 u 31 tal-Kodiċi Doganali tal-Komunità.
(
4
)	Abbażi tal-Artikolu 29 tal-Kodiċi Doganali tal-Komunità.
(
5
)	L-Artikolu 30(2) tal-Kodiċi Doganali tal-Komunità.
(
6
)	Fis-sens tal-Artikolu 31 tal-Kodiċi Doganali tal-Komunità.