62020CJ0415_RES
Sprawy połączone C-415/20, C-419/20 i C-427/20
Gräfendorfer Geflügel- und Tiefkühlfeinkost Produktions GmbHiF. Reyher Nchfg. GmbH & Co. KG vertr. d. d. Komplementärin Verwaltungsgesellschaft F. Reyher Nchfg. mbH
przeciwko
Hauptzollamt Hamburg
oraz
Flexi Montagetechnik GmbH & Co. KG
przeciwko
Hauptzollamt Kiel
(wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożone przez Finanzgericht Hamburg)
Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 28 kwietnia 2022 r.
Odesłanie prejudycjalne – Unia celna – Prawo do uzyskania zwrotu lub do zapłaty kwot pobranych albo których zapłaty państwo członkowskie odmówiło z naruszeniem prawa Unii – Cła antydumpingowe, należności celne przywozowe, refundacje wywozowe i kary pieniężne – Pojęcie „naruszenia prawa Unii” – Błędna wykładnia lub zastosowanie tego prawa – Stwierdzenie naruszenia wspomnianego prawa przez sąd Unii lub sąd krajowy – Prawo do wypłaty odsetek – Okres objęty wypłatą odsetek
Prawo Unii Europejskiej – Prawa przyznane jednostkom – Prawo do uzyskania zwrotu lub do zapłaty kwot pobranych albo których zapłaty państwo członkowskie odmówiło z naruszeniem prawa Unii – Prawo do wypłaty odsetek przysługujących od tych kwot – Zakres – Refundacje wywozowe, których zapłaty odmówiono z naruszeniem prawa Unii i które zostały przyznane z opóźnieniem – Kara pieniężna, która została nałożona z powodu tego naruszenia – Włączenie
(zob. pkt 51, 52, 54, 56–59, 85; sentencja)
Prawo Unii Europejskiej – Prawa przyznane jednostkom – Prawo do uzyskania zwrotu lub do zapłaty kwot pobranych albo których zapłaty państwo członkowskie odmówiło z naruszeniem prawa Unii – Prawo do wypłaty odsetek przysługujących od tych kwot – Pojęcie naruszenia prawa Unii – Błędna wykładnia tego prawa przez organ krajowy – Stwierdzenie naruszenia wspomnianego prawa przez sąd Unii lub sąd krajowy – Włączenie
(zob. pkt 60–64, 66, 69, 85; sentencja)
Prawo Unii Europejskiej – Prawa przyznane jednostkom – Prawo do uzyskania zwrotu lub do zapłaty kwot pobranych albo których zapłaty państwo członkowskie odmówiło z naruszeniem prawa Unii – Prawo do wypłaty odsetek przysługujących od tych kwot – Zasady – Stosowanie prawa krajowego – Warunki – Poszanowanie zasad równoważności i skuteczności – Wyłączenie odsetek za okres poprzedzający wniesienie skargi do sądu w celu uzyskania zapłaty lub zwrotu odnośnej kwoty pieniężnej – Niedopuszczalność – Obowiązek wniesienia skargi do sądu – Dopuszczalność – Granice
(zob. pkt 73–77, 79–81, 84, 85; sentencja)
Streszczenie
Niemieckie organy celne nałożyły na trzy spółki z siedzibą w Niemczech obowiązek zapłaty różnych kwot pieniężnych związanych, odpowiednio, z wywozem tusz drobiowych do państw trzecich, przywozem metalowych elementów złącznych oraz przywozem karabińczyków do Unii. W ramach rozpatrywania poszczególnych skarg sądy niemieckie stwierdziły następnie, że akty wydane przez organy celne w stosunku do owych trzech spółek były oparte na niezgodnej z orzecznictwem Trybunału wykładni przepisów prawa Unii lub na ich błędnym zastosowaniu.
W następstwie tych orzeczeń właściwy organ celny przyznał pierwszej spółce - Gräfendorfer (sprawa C-415/20) – refundacje wywozowe, których początkowo jej odmówiono oraz zwrócił jej kwotę, do której zapłaty została ona zobowiązana tytułem kary pieniężnej w związku z tą odmową, nie dokonując przy tym wypłaty odsetek przysługujących od tych kwot. Dwie pozostałe spółki, Reyher (sprawa C-419/20) i Flexi Montagetechnik (sprawa C-427/20) uzyskały, odpowiednio, zwrot zapłaconych przez nie ceł antydumpingowych oraz należności celnych przywozowych. Jednakże organy celne wypłaciły jedynie część odsetek przysługujące od tych kwot, odmawiając wypłaty odsetek w przypadku drugiej spółki za okres poprzedzający zwrot, a w przypadku trzeciej spółki za okres poprzedzający dzień wszczęcia przez nią postępowania sądowego.
Nie uzyskawszy pełnej wypłaty żądanych odsetek, każda z owych trzech spółek wniosła skargę do Finanzgericht Hamburg (sądu finansowego w Hamburgu, Niemcy). W tym kontekście sąd ten zastanawiał się nad zakresem w niniejszej sprawie zasad wypracowanych przez Trybunał w orzecznictwie dotyczącym zwrotu kwot pieniężnych pobranych przez państwa członkowskie z naruszeniem prawa Unii oraz wypłaty odpowiednich odsetek.
Rozpatrując pytanie prejudycjalne, Trybunał orzekł, że wspomniane zasady mają zastosowanie w szczególności, po pierwsze, w odniesieniu do refundacji wywozowych, których odmówiono z naruszeniem prawa Unii i przyznanych z opóźnieniem, a po drugie, do kary pieniężnej nałożonej z powodu takiego naruszenia. Ponadto zasady te mają zastosowanie, gdy z orzeczenia Trybunału lub sądu krajowego wynika, że odmowa lub nakazanie zapłaty refundacji wywozowych, kary pieniężnej, ceł antydumpingowych lub należności celnych przywozowych nastąpiły na podstawie błędnej wykładni prawa Unii lub błędnego zastosowania tego prawa. W takich przypadkach prawo krajowe nie może wyłączyć z obowiązku wypłaty odsetek okresu poprzedzającego wniesienie skargi do sądu w celu uzyskania zapłaty lub zwrotu odnośnej kwoty pieniężnej. Jednakże pod pewnymi warunkami wypłata odsetek może ewentualnie być uzależniona od wniesienia takiej skargi.
Ocena Trybunału
Przede wszystkim Trybunał przypomniał, że zgodnie z ogólną zasadą zwrotu nienależnego świadczenia każdy podmiot podlegający władztwu administracyjnemu, na który organ krajowy nałożył obowiązek zapłaty opłaty, należności celnej, podatku lub innej należności z naruszeniem prawa Unii, ma na mocy tego prawa prawo do uzyskania od danego państwa członkowskiego zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty pieniężnej oraz uzyskania wypłaty odsetek mających na celu zrekompensowanie braku dostępności tej kwoty.
Prawa te mają zatem zastosowanie w szczególności do kary pieniężnej niesłusznie nałożonej przez organ krajowy na podstawie aktu prawa Unii lub przepisów prawa krajowego przyjętych w celu wykonania lub transponowania takiego aktu, albo też zapewnienia jego poszanowania. Zainteresowany ma zatem prawo do zwrotu kwoty zapłaconej tytułem takiej kary pieniężnej oraz do uzyskania wypłaty odsetek. Odsetki te są w sposób analogiczny również należne w przypadku, gdy refundacje wywozowe zostały przyznane podmiotowi podlegającemu władztwu administracyjnemu z opóźnieniem, z naruszeniem prawa Unii.
Następnie Trybunał przedstawił wyjaśnienia dotyczące okoliczności, na której opiera się prawo do zwrotu i wypłaty odsetek, polegającej na nałożeniu lub odmowie zapłaty kwoty pieniężnej przez organ krajowy „z naruszeniem prawa Unii”. Tym samym, takie naruszenie może dotyczyć w szczególności przypadku, w którym organ krajowy nałożył lub odmówił tej zapłaty poprzez błędne zastosowanie aktu Unii lub uregulowania krajowego zapewniającego wykonanie lub transpozycję takiego aktu. Ponadto istnienie naruszenia prawa Unii może nie tylko zostać wykazane przez sąd Unii, lecz także przez sąd krajowy, niezależnie od tego, czy sąd ten został zobowiązany do wyciągnięcia konsekwencji ze stwierdzenia niezgodności z prawem lub stwierdzenia nieważności aktu dokonanego uprzednio przez sąd Unii, czy też do stwierdzenia, że akt wydany przez organ krajowy jest wadliwy z powodu błędnego zastosowania prawa Unii.
W braku uregulowań Unii do ustawodawcy krajowego należy określenie zasad wypłaty odsetek w przypadku zwrotu kwot pieniężnych pobranych lub odmówionych z naruszeniem prawa Unii, z poszanowaniem zasad równoważności i skuteczności. W szczególności takie odsetki powinny bowiem również móc być dochodzone i uzyskane przez zainteresowany podmiot podlegający władztwu administracyjnemu za okres od dnia, w którym dana kwota pieniężna została uiszczona na rzecz danego państwa członkowskiego lub powinna była zostać przyznana owemu podmiotowi w dniu wniesienia do sądu skargi mającej na celu uzyskanie zwrotu lub przyznanie tych kwot pieniężnych.
W związku z powyższym nie można wykluczyć, że uregulowanie krajowe przewiduje, iż wypłata odsetek jest należna tylko wtedy, gdy wniesiono skargę do sądu. Sąd krajowy powinien jednak zbadać, czy warunek ten nie prowadzi do nadmiernego utrudnienia, a nawet uniemożliwienia, wykonywania praw, które podmioty podlegające władztwu administracyjnemu wywodzą z prawa Unii