Υπόθεση T‑663/19
Hasbro, Inc.
κατά
Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (έκτο πενταμελές τμήμα) της 21ης Απριλίου 2021
«Σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Διαδικασία για την κήρυξη ακυρότητας – Λεκτικό σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης MONOPOLY – Απόλυτος λόγος απαραδέκτου – Κακή πίστη – Άρθρο 52, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού (ΕΚ) 207/2009 [νυν άρθρο 59, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού (ΕΕ) 2017/1001]»
1.      Σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Παραίτηση, έκπτωση και ακυρότητα – Απόλυτοι λόγοι ακυρότητας – Αιτών την καταχώριση ο οποίος είναι κακόπιστος κατά την κατάθεση της αιτήσεως καταχωρίσεως του σήματος – Κριτήρια εκτιμήσεως – Συνεκτίμηση όλων των κρίσιμων παραγόντων που υφίστανται κατά τον χρόνο καταθέσεως της αιτήσεως καταχωρίσεως – O αιτών την καταχώριση γνωρίζει ότι τρίτος χρησιμοποιεί πανομοιότυπο ή παρόμοιο σημείο – Πρόθεση του αιτούντος την καταχώριση – Βαθμός νομικής προστασίας των επίμαχων σημείων – Προέλευση και χρήση του επίμαχου σημείου – Εμπορική λογική στην οποία στηρίζεται η καταχώριση του επίμαχου σημείου ως σήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Χρονολογική ακολουθία των γεγονότων που οδήγησαν στην κατάθεση της αιτήσεως καταχωρίσεως του σήματος
(Κανονισμός 207/2009 του Συμβουλίου, άρθρο 52 § 1, στοιχείο βʹ)
(βλ. σκέψεις 35-41, 56)
2.      Σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Παραίτηση, έκπτωση και ακυρότητα – Απόλυτοι λόγοι ακυρότητας – Αιτών την καταχώριση ο οποίος είναι κακόπιστος κατά την κατάθεση της αιτήσεως καταχωρίσεως του σήματος – Βάρος αποδείξεως
(Κανονισμός 207/2009 του Συμβουλίου, άρθρο 52 § 1, στοιχείο βʹ)
(βλ. σκέψεις 42-44)
3.      Σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Παραίτηση, έκπτωση και ακυρότητα – Εξέταση της αιτήσεως – Απόδειξη της χρήσεως του προγενέστερου σήματος – Ουσιαστική χρήση – Έννοια
(Κανονισμός 207/2009 του Συμβουλίου, άρθρα 15 § 1 και 51 §§ 1, στοιχείο αʹ, και 2)
(βλ. σκέψεις 50, 54, 55)
4.      Σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Παραίτηση, έκπτωση και ακυρότητα – Απόλυτοι λόγοι ακυρότητας – Αιτών την καταχώριση ο οποίος είναι κακόπιστος κατά την κατάθεση της αιτήσεως καταχωρίσεως του σήματος – Κριτήρια εκτιμήσεως – Συνεκτίμηση όλων των κρίσιμων παραγόντων που υφίστανται κατά τον χρόνο καταθέσεως της αιτήσεως καταχωρίσεως – Πρόθεση του αιτούντος την καταχώριση – Εκ νέου κατάθεση σήματος με σκοπό να μην απαιτείται να αποδειχθεί η ουσιαστική χρήση του
(Κανονισμός 207/2009 του Συμβουλίου, άρθρο 52 § 1, στοιχείο βʹ)
(βλ. σκέψεις 57, 69-72)
5.      Σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Παραίτηση, έκπτωση και ακυρότητα – Απόλυτοι λόγοι ακυρότητας – Αιτών την καταχώριση ο οποίος είναι κακόπιστος κατά την κατάθεση της αιτήσεως καταχωρίσεως του σήματος – Λεκτικό σήμα MONOPOLY
(Κανονισμός 207/2009 του Συμβουλίου, άρθρο 52 § 1, στοιχείο βʹ)
(βλ. σκέψεις 75-77, 81, 89, 105, 111-113)
Σύνοψη
Η Hasbro, Inc. είναι δικαιούχος τριών προγενέστερων λεκτικών σημάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης MONOPOLY. Κατόπιν της αιτήσεως που κατέθεσε στις 30 Απριλίου 2010 ενώπιον του Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUIPO), η Hasbro καταχώρισε έτερο λεκτικό σήμα MONOPOLY, το οποίο είναι το επίμαχο εν προκειμένω. Η Kreativni Događaji d.o.o. κατέθεσε αίτηση για την κήρυξη ακυρότητας του σήματος αυτού, βάσει του άρθρου 52, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 207/2009 (1), δυνάμει του οποίου η ακυρότητα κηρύσσεται όταν ο αιτών την καταχώριση ενήργησε κακόπιστα κατά την κατάθεση της αιτήσεως καταχωρίσεως του σήματος.
Με απόφαση της 22ας Ιουλίου 2019, το EUIPO κήρυξε άκυρο το επίμαχο σήμα για ένα μέρος των προϊόντων και υπηρεσιών και απέρριψε την προσφυγή κατά τα λοιπά. Το EUIPO έκρινε ότι η Hasbro ενήργησε κακόπιστα κατά την κατάθεση της αιτήσεως καταχωρίσεως του σήματος αυτού όσον αφορά τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που καλύπτονταν από το επίμαχο σήμα και ήταν πανομοιότυπα με τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που καλύπτονται από τα προγενέστερα σήματα.
Η Hasbro άσκησε προσφυγή ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου με αίτημα την ακύρωση της αποφάσεως του EUIPO, καθ’ ο μέρος η απόφαση αυτή έκρινε άκυρο το επίμαχο σήμα.
Με την απόφασή του, το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει την προσφυγή της Hasbro και διευκρινίζει τους κανόνες σχετικά με την εκτίμηση της κακής πίστεως του αιτούντος την καταχώριση σήματος. Ειδικότερα, διαπιστώνει ότι κάθε εκ νέου κατάθεση σήματος δεν αποδεικνύει αφ’ εαυτής την κακή πίστη του αιτούντος την καταχώριση. Εντούτοις, εν προκειμένω, το γεγονός ότι η Hasbro με την εκ νέου κατάθεση αποσκοπούσε στο να μην υποχρεωθεί να αποδείξει τη χρήση των προγενέστερων σημάτων είναι ικανό να στοιχειοθετήσει την κακή πίστη της.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Όσον αφορά την κύρια επιχειρηματολογία, που στηρίζεται σε παράβαση του άρθρου 52, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 207/2009, το Γενικό Δικαστήριο υπενθυμίζει εκ προοιμίου ότι ο απόλυτος λόγος ακυρότητας του άρθρου αυτού έχει εφαρμογή όταν ο δικαιούχος σήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπέβαλε την αίτηση καταχωρίσεως του σήματος όχι με σκοπό να συμμετάσχει καλόπιστα στον ανταγωνισμό, αλλά με την πρόθεση να θίξει, κατά τρόπο που δεν συνάδει προς τα χρηστά συναλλακτικά ήθη, τα συμφέροντα τρίτων ή με την πρόθεση να αποκτήσει, χωρίς καν να στρέφεται κατά κάποιου συγκεκριμένου τρίτου, αποκλειστικό δικαίωμα για σκοπούς άλλους από εκείνους που εμπίπτουν στις λειτουργίες του σήματος (2). Το Γενικό Δικαστήριο παραπέμπει επίσης στις διευκρινίσεις του Δικαστηρίου όσον αφορά τα κριτήρια εκτιμήσεως της κακής πίστεως (3), υπογραμμίζοντας ότι οι παράγοντες που απαριθμούνται στην νομολογία έχουν απλώς ενδεικτικό χαρακτήρα και η έλλειψη κάποιου εξ αυτών των παραγόντων δεν εμποδίζει κατ’ ανάγκην τη διαπίστωση της κακής πίστεως.
Πρώτον, το Γενικό Δικαστήριο εξετάζει την εφαρμογή των σχετικών με την εκτίμηση της κακής πίστεως κανόνων στο πλαίσιο των συνθηκών υπό τις οποίες το EUIPO έκρινε ότι, με την κατάθεση της αιτήσεως καταχωρίσεως του επίμαχου σήματος, η Hasbro επιδίωκε να αποφύγει την υποχρέωση να αποδείξει την ουσιαστική χρήση των προγενέστερων σημάτων. Υπενθυμίζει, κατ’ αρχάς, ότι το αποκλειστικό δικαίωμα που παρέχεται στον δικαιούχο σήματος μπορεί να προστατευθεί μόνον εάν, κατά τη λήξη της πενταετούς περιόδου χάριτος, ο δικαιούχος είναι σε θέση να αποδείξει την ουσιαστική χρήση του σήματός του. Συγκεκριμένα, η μη χρήση σήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενέχει τον κίνδυνο περιορισμού της ελεύθερης κυκλοφορίας εμπορευμάτων και της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών. Η εγγραφή σήματος δεν έχει χαρακτήρα πάγιο και στατικό και δεν παρέχει στον αδρανή δικαιούχο απεριόριστης διάρκειας νόμιμο μονοπώλιο επί του σήματος. Αντιθέτως, το μητρώο πρέπει να αποτυπώνει πιστά τις ενδείξεις που χρησιμοποιούν πραγματικά οι επιχειρήσεις. Επιπλέον, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει ότι η εκ νέου κατάθεση σήματος που γίνεται με σκοπό να αποφευχθούν οι συνέπειες που απορρέουν από τη μη χρήση προγενέστερων σημάτων μπορεί να αποτελέσει στοιχείο ικανό να αποδείξει την κακή πίστη του προβαίνοντος στην εν λόγω κατάθεση αιτούντος.
Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, το Γενικό Δικαστήριο επιβεβαιώνει την εκτίμηση του EUIPO, κρίνοντας ότι η Hasbro, με την εκ νέου κατάθεση στην οποία προέβη, αποσκοπούσε στο να μην υποχρεωθεί να αποδείξει τη χρήση του επίμαχου σήματος, παρατείνοντας, ως εκ τούτου, για τα προγενέστερα σήματα, την πενταετή περίοδο χάριτος που προβλέπεται στο άρθρο 51, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 207/2009 (4). Μολονότι ουδόλως απαγορεύεται στον δικαιούχο σήματος η εκ νέου κατάθεση του σήματος, εν προκειμένω η πρόθεση της Hasbro πρέπει να θεωρηθεί ως αντίθετη προς τους σκοπούς του ως άνω κανονισμού και τις αρχές που διέπουν το δίκαιο των σημάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ειδικότερα, η στρατηγική αυτή καταδεικνύει βούληση καταστρατηγήσεως του θεμελιώδους κανόνα που αφορά την απόδειξη της χρήσεως, προκειμένου να αντληθεί όφελος εις βάρος της ισορροπίας του θεσπισθέντος για τα σήματα της Ένωσης καθεστώτος. Η συμπεριφορά αυτή θυμίζει, κατά το Γενικό Δικαστήριο, την περίπτωση της καταχρήσεως δικαιώματος, η οποία χαρακτηρίζεται από το γεγονός ότι, πρώτον, παρά την τυπική τήρηση των προϋποθέσεων που θέτει η ρύθμιση της Ένωσης, δεν επιτεύχθηκε ο επιδιωκόμενος με τη ρύθμιση αυτή σκοπός και, δεύτερον, υφίσταται βούληση του ενδιαφερομένου να αποκομίσει όφελος που απορρέει από την εν λόγω ρύθμιση δημιουργώντας τεχνητά τις προϋποθέσεις που είναι αναγκαίες για την παροχή του οφέλους.
Το Γενικό Δικαστήριο προσθέτει ότι, στο πλαίσιο της εκτιμήσεως της κακής πίστεως, το EUIPO έλαβε υπόψη άλλα κρίσιμα στοιχεία, ιδίως τον σκοπό της Hasbro να επιτύχει την προστασία του επίμαχου σήματος για άλλα προϊόντα και υπηρεσίες προκειμένου να ανταποκριθεί στις τεχνολογικές εξελίξεις και την επέκταση των δραστηριοτήτων της. Εντούτοις, τα στοιχεία αυτά δεν καθιστούσαν αποδεκτή τη σχετική με την κατάθεση του επίμαχου σήματος στρατηγική.
Δεύτερον, το Γενικό Δικαστήριο διευκρινίζει ότι ούτε από τον κανονισμό 207/2009 ούτε από τη νομολογία προκύπτει ότι, εν προκειμένω, η αποκόμιση οφέλους ή η πρόκληση ζημίας είναι κρίσιμα στοιχεία για την εκτίμηση της κακής πίστεως.
Τρίτον, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει ότι, ανεξαρτήτως του ότι η παράταση της περιόδου χάριτος των προγενέστερων σημάτων δεν είναι ιδιαιτέρως μακρά, αυτό που έχει σημασία είναι η πρόθεση της Hasbro, η οποία παραδέχθηκε ότι ένα από τα οφέλη που δικαιολογούσαν την κατάθεση του επίμαχου σήματος ήταν ότι δεν θα ήταν υποχρεωμένη να αποδείξει την ουσιαστική χρήση του.
Τέταρτον, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει ότι το γεγονός, το οποίο δεν απέδειξε η Hasbro, ότι εφάρμοσε συνήθη στρατηγική όσον αφορά την κατάθεση και ενήργησε σύμφωνα με τη συμβουλή δικηγόρων δεν καθιστά κατ’ ανάγκην την εν λόγω στρατηγική θεμιτή και αποδεκτή.
Πέμπτον, το Γενικό Δικαστήριο συμφωνεί με την εκτίμηση του EUIPO ότι τα προϊόντα για τα οποία κηρύχθηκε η ακυρότητα του επίμαχου σήματος περιλαμβάνονταν στη γενικότερη κατηγορία των προϊόντων που καλύπτονται από ένα από τα προγενέστερα σήματα και, ως εκ τούτου, ήταν πανομοιότυπα με αυτά.
Έκτον και τελευταίο, το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει το επιχείρημα της Hasbro ότι το EUIPO υπέπεσε σε πλάνη κρίνοντας ότι ο διοικητικός φόρτος της Hasbro δεν μπορούσε να μειωθεί με την εκ νέου κατάθεση σήματος πανομοιότυπου με τα προγενέστερα σήματα.
1      Κανονισμός (ΕΚ) 207/2009 του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2009, για το σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ 2009, L 78, σ. 1), όπως έχει τροποποιηθεί.
2      Απόφαση της 12ης Σεπτεμβρίου 2019, Koton Mağazacilik Tekstil Sanayi ve Ticaret κατά EUIPO (C‑104/18 P, EU:C:2019:724, σκέψη 46).
3      Απόφαση της 11ης Ιουνίου 2009, Chocoladefabriken Lindt & Sprüngli (C 529/07, EU:C:2009:361, σκέψη 53).
4      Το άρθρο αυτό προβλέπει, κατ’ ουσίαν, ότι ο δικαιούχος σήματος της Ένωσης κηρύσσεται έκπτωτος των δικαιωμάτων του, εάν επί διάστημα πέντε συνεχών ετών δεν έχει γίνει ουσιαστική χρήση του σήματος στην Ένωση για τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες για τις οποίες έχει καταχωριστεί.