62010CC0510
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
TRSTENJAK
ippreżentati fis-17 ta’ Jannar 2012 (
1
)
Kawża C-510/10
DR
TV2 Danmark A/S
vs
NCB
[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Østre Landsret (id-Danimarka)]
“Drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati — Direttiva 2001/29/KE — Artikolu 5(2)(d) — Kundizzjonijiet ta’ eċċezzjoni għad-dritt ta’ riproduzzjoni — Recordings temporanji ta’ xogħlijiet protetti magħmula minn organizzazzjonijiet tax-xandir permezz tal-faċilitajiet tagħhom stess u għax-xandiriet tagħhom stess — Organizzazzjoni tax-xandir li tkun ikkummissjonat recordings minn kumpanniji ta’ produzzjoni tat-televiżjoni esterni u indipendenti bil-għan li xxandarhom bħala parti mix-xandiriet tagħha”
I – Introduzzjoni
1.
It-talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Østre Landsret Daniża tikkonċerna l-interpretazzjoni tal-Artikolu 5(2)(d) tad-Direttiva 2001/29/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-22 ta’ Mejju 2001, dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerti aspetti ta’ drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati fis-soċjetà tal-informazzjoni (
2
) (iktar ’il quddiem id-“Direttiva Infosoc”).
2.
Din id-dispożizzjoni tagħti lill-Istati Membri l-possibbiltà li jipprovdu limitu fuq id-dritt ta’ xandir esklużiv tal-awtur fuq ix-xogħlijiet protetti bid-dritt ta’ proprjetà intanġibbli fil-każ ta’ recording temporanju ta’ xogħlijiet (
3
) magħmul minn organizzazzjonijiet tax-xandir permezz tal-faċilitajiet tagħhom u għax-xandiriet tagħhom.
3.
Anki wara t-traspożizzjoni tad-Direttiva Infosoc, il-Liġi Daniża dwar id-drittijiet tal-awtur ma tispeċifikax madankollu l-kundizzjonijiet meħtieġa sabiex jiġi ddeterminat jekk sarx recording minn organizzazzjoni tax-xandir “permezz tal-faċilitajiet [tagħha] u għax-xandirijiet [tagħha]” (
4
). Din il-problema hija fil-qalba tal-proċeduri għal deċiżjoni preliminari li fihom il-qorti tar-rinviju għandha teżamina l-applikazzjoni tal-Artikolu 5(2)(d) tad-Direttiva Infosoc għall-programmi tat-televiżjoni kkummissjonati minn organizzazzjonijiet tax-xandir minn kumpanniji ta’ produzzjoni esterni.
4.
Għal dawn ir-raġunijiet, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tixtieq tkun taf, u jekk ikun meħtieġ taħt liema kundizzjonijiet, jekk ir-recording ta’ programm tat-televiżjoni magħmul minn kumpannija ta’ produzzjoni jistax jiġi kkunsidrat li sar mill-organizzazzjoni tax-xandir “permezz tal-faċilitajiet [tagħha] u għax-xandirijiet [tagħha]” skont l-Artikolu 5(2)(d), tad-Direttiva Infosoc flimkien mal-premessa 41 tagħha meta din l-organizzazzjoni tax-xandir tkun ikkummissjonat il-produzzjoni tal-imsemmi programm lil kumpanija tal-produzzjoni għax-xandiriet tagħha.
II – Il-kuntest ġuridiku
A – Id-dritt tal-Unjoni Ewropea
5.
L-Artikolu 2 tad-direttiva, imsejjaħ “Dritt ta’ riproduzzjoni”, jistabbilixxi:
“L-Istati Membri għandhom jipprovdu għad-dritt esklussiv li jawtorizza jew jipprojbixxi riproduzzjoni diretta jew indiretta, temporanja jew permanenti b’kull mezz u f’kull forma, kollha jew parti:
a)
għall-awturi, tax-xogħolijiet tagħhom;
[...]”
6.
L-Artikolu 3 tad-direttiva, intitolat “Id-dritt ta’ komunikazzjoni lill-pubbliku ta’ xogħolijiet u d-dritt li jagħmlu disponibbli għall-pubbliku suġġett ieħor” jipprovdi:
“1.   L-Istati Membri għandhom jipprovdu lill-awturi bid-dritt esklussiv li jawtorizzaw jew jipprojbixxu kull komunikazzjoni lill-pubbliku tax-xogħolijiet tagħhom, bil-fili jew mezzi mingħajr fili, inklużi li jagħmlu disponibbli lill-pubbliku x-xogħolijiet tagħhom b’mod li membri tal-pubbliku jistgħu jkollhom aċċess għalihom minn post u f’ħin magħżul individwalment minnhom.
[…]”
7.
L-Artikolu 5(2) tad-Direttiva Infosoc jipprovdi:
“2.   L-Istati Membri jistgħu jipprovdu l-eċċezzjonijiet u l-limitazzjonijiet għad-dritt ta’ riproduzzjoni provdut fl-Artikolu 2 fil-każi li ġejjin:
[…]
d) kwotazzjonijiet għal skopijiet bħal kritika jew riċensjoni, kemm-il darba jkunu relatati ma’ xogħol jew suġġett ieħor li kien diġà sar disponibbli legalment għall-pubbliku, li, sakemm ma jkunx sar impossibbli, is-sors, magħdud l-isem ta’ l-awtur, ikun indikat, u li l-użu tagħhom huwa skond prattika ġusta, u sa fejn meħtieġ, mill-iskop speċifiku;
[…]”
8.
Il-premessa 41 tad-Direttiva Infosoc dwar il-kunċett ta’ “faċilitajiet tagħhom”:
“Meta japplikaw l-eċċezzjoni jew limitazzjoni rigward recordings temporanji magħmula minn organizzazzjonijiet tax-xandir huwa mifhum li l-faċilitajiet tax-xandar innifsu jinkludu dawk ta’ persuna li tkun qed taġixxi f’isem jew [u] [ (
5
)] bir-responsabbiltà tal-organizzazzjoni tax-xandir.”
9.
Fil-Pożizzjoni Komuni (KE) Nru 48/2000 tal-Kunsill (
6
), irriżulta mill-punt 27 tal-preambolu li:
“Id-dispożizzjoni tal-Artikolu 5(2)(d) kienet ġiet miżjuda mal-lista ta’ eċċezzjonijiet li jinsabu fil-proposta emendata tal-Kummissjoni fuq suġġeriment tal-Parlament Ewropew (emenda 39). Il-Kunsill […] żied it-tieni klawżola għal dan il-paragrafu, sabiex jibbaża t-test fuq dak tal-Artikolu 11a tal-Konvenzjoni ta’ Berne. Il-Kunsill iċċara wkoll fil-premessa 41 il-ġdida l-kunċett ta’ “permezz tal-faċilitajiet tagħhom”, sabiex jagħti lill-Istati Membri flessibilità suffiċjenti sabiex jadattaw il-liġijiet tagħhom għall-bidliet fis-suq.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
B – Id-dritt internazzjonali
10.
L-Artikolu 11(a) tal-Konvenzjoni ta’ Berne għall-protezzjoni ta’ xogħlijiet letterarji u artistiċi (verżjoni adottata fl-24 ta’ Lulju 1971 f’Pariġi) jistabbilixxi fil-verżjoni emendata tat-28 ta’ Settembru 1979 (iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni ta’ Berne”):
“(1)   L-awturi ta’ xogħlijiet letterarji u artistiċi jgawdu mid-dritt esklużiv li jawtorizzaw :
(i)
ix-xandir tax-xogħlijiet tagħhom jew il-komunikazzjoni lill-pubbliku ta’ dawn ix-xogħlijiet b’kull mezz ieħor għax-xandir mingħajr fili tas-sinjali, tal-ħsejjes jew tal-immaġni;
(ii)
kull komunikazzjoni lill-pubbliku, kemm bil-fili kif ukoll mingħajr fili, tax-xogħol imxandar, meta din il-komunikazzjoni issir minn organizzazzjoni għajr dik oriġinali;
(iii)
il-komunikazzjoni lill-pubbliku, permezz ta’ amplifikatur [loudspeaker] jew permezz ta’ kull strument ieħor simili li jittrażmetti sinjali, ħsejjes jew immaġni, tax-xogħol imxandar.
[…]
(3)   Sakemm ma jkunx iddikjarat mod ieħor, awtorizzazzjoni mogħtija skont il-paragrafu (1) ta’ dan l-artikolu ma tfissirx permess biex wieħed jirrekordja, permezz ta’ strumenti ta’ recording tal-ħsejjes jew immaġni, ix-xogħol imxandar. Madankollu hija riżervata għal-leġiżlazzjonijiet tal-pajjiżi tal-Unjoni s-sistema ta’ recordings temporanji magħmula minn organizzazzjoni tax-xandir permezz tal-faċilitajiet tagħha u għax-xandiriet tagħha. Dawn il-leġiżlazzjonijiet jistgħu jawtorizzaw il-preservazzjoni ta’ dawn ir-recordings f’arkivji uffiċjali minħabba n-natura eċċezzjonali ta’ dokumentazzjoni tagħhom.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
C – Id-dritt nazzjonali
11.
L-Artikolu 31 tal-Liġi Daniża dwar id-drittijiet tal-awtur (
7
), jipprovdi:
“(1)   Il-kumpanniji tax-xandir jistgħu jirrekordjaw, bl-iskop li jxandru, ix-xogħlijiet fuq tejp, fuq films jew fuq tagħmir ieħor li jippermetti li jixxandru mill-ġdid sakemm ikollhom id-dritt għax-xandir tax-xogħlijiet inkwistjoni. Id-dritt sabiex dawn ir-recordings ikunu aċċessibbli għall-pubbliku huwa suġġett għar-regoli fis-seħħ.
(2)   Il-Ministru għall-Kultura jista’ jistabbilixxi regoli iktar preċiżi dwar il-kundizzjonijiet ta’ dawn ir-recordings kif ukoll dwar l-użu u l-preservazzjoni tagħhom.”
12.
Skont id-digriet tar-rinviju (
8
), matul it-traspożizzjoni fid-dritt Daniż tad-Direttiva 2001/29/KE, il-leġiżlatur nazzjonali beda mill-prinċipju li l-Artikolu 31 tal-liġi fis-seħħ kien jinkludi eċċezzjoni analoga għal dik tal-Artikolu 5(2)(d) tad-Direttiva Infosoc. It-traspożizzjoni tal-Artikolu 5(2)(d), għalhekk ma tatx lok għal emenda fid-deroga tal-Artikolu 31 tal-Liġi Daniża dwar id-drittijiet tal-awtur u ma ħaditx pożizzjoni fuq ir-rilevanza tal-premessa 41.
III – Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
13.
Il-kawża prinċipali tikkonċerna tilwima dwar l-interpretazzjoni tad-deroga dwar recording għall-finijiet tax-xandir fl-Artikolu 31(1)(1) tal-Liġi Daniża dwar id-drittijiet tal-awtur meta r-recording isir minn terz fil-kuntest ta’ programmi televiżivi fuq talba ta’ organizazzjoni tax-xandir sabiex jixxandar minn din tal-aħħar fil-kuntest tax-xandiriet tagħha.
14.
Jeżisti dubju dwar jekk u sa fejn id-Direttiva Infosoc taffettwax l-applikazzjoni tal-Artikolu 31 inkwistjoni permezz ta’ interpretazzjoni konformi mad-Direttiva u kif hemm lok li jinftiehmu d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar l-organizzazzjonijiet tax-xandir.
15.
Din il-kawża hija bejn Nordisk Copyright Bureau u żewġ organizzazzjonijiet tax-xandir, DR u t-TV2 Danmark.
16.
Nordisk Copyright Bureau (iktar ’il quddiem “NCB”) hija kumpannija Baltika-Nordika li tamministra, flimkien ma’ soċjetajiet għall-amministrazzjoni kollettiva madwar id-dinja, id-drittijiet ta’ recordings u ta’ riproduzzjoni ta’ xogħlijiet mużikali fuq, fost l-oħrajn, CD, DVD, fil-films, il-vidjows u fuq l-internet (hekk imsejħa drittijiet mekkaniċi) f’isem l-awturi, il-kompożituri u l-edizzjonijiet mużikali.
17.
DR hija l-organizzazzjoni Daniża tar-radju u tax-xandir televiżiv iffinanzjata minn tariffa li tkopri lill-pajjiż kollu. TV2 Danmark (iktar ’il quddiem “TV2”) hija l-organizzazzjoni Daniża li tkopri l-pajjiż kollu u hija ffinanzjata mir-reklamar.
18.
Fost programmi tar-radju u tat-televiżjoni mxandra minn DR u TV2, wieħed isib ukoll il-programmi prodotti minn terzi abbażi ta’ kuntratt ma’ DR jew TV2 bl-għan tal-ewwel xandira minn dawn l-organizzazzjonijiet. Bħala prinċipju, DR tipproduċi x-xandiriet tagħha stess iżda madankollu trid tiddelega numru ta’ programmi tat-televiżjoni lil terzi f’volum li dejjem jiżdied bis-saħħa ta’ kuntratt ta’ servizz pubbliku konkluż mal-Ministru tal-Kultura sabiex ikun hemm sostenn tal-produzzjoni privata. TV2 għall-kuntrarju ġiet imfassla fuq “mudell ta’ ġestjoni ta’ proġett” li bis-saħħa tiegħu il-programmi televiżivi kollha, bl-eċċezzjoni ta’ ġurnali u ta’ aħbarijiet imxandra fuq it-televiżjoni kif ukoll fuq films bi stejjer fittizji — koperti minn kuntratti għal-liċenzja — huma fil-prinċipju kkummissjonati mingħand terzi persuni.
19.
L-użu dejjem jiżdied minn DR u TV2 ta’ kumpanniji ta’ produzzjoni tat-televiżjoni esterni u indipendenti intensifika tilwima antika bejn il-partijiet dwar jekk deroga għar-recordings temporanji tkoprix ukoll recordings magħmula minn kumpanniji ta’ produzzjonijiet televiżivi esterni indipendenti fil-każ fejn dawn ir-recordings huma kkummissjonati minn DR jew minn TV2 lil kumpanniji ta’ produzzjoni kkonċernati għall-ewwel xandira minn DR jew minn TV2.
20.
F’termini konkreti, il-kawża prinċipali tikkonċerna l-mużika użata kemm bħala s-suġġett prinċipali tax-xandira jew ukoll bħala element sekondarju, pereżempju bħala mużika ta’ akkumpanjament, u d-drittijiet finanzjarji relatati magħha ta’ ċerti soċjetajiet li jamministraw drittijiet tal-artisti (
9
).
21.
Għal dawn ir-raġunijiet, il-qorti tar-rinviju ddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u tagħmel talba għal deċiżjoni preliminari fuq id-domandi li ġejjin:
“1)
L-espressjonijiet “permezz tal-faċilitajiet tagħhom” fl-Artikolu 5(2)(d), tad-Direttiva 2001/29/KE u “f’isem jew (
10
) [u] bir-responsabbiltà ta’ l-organizzazzjoni tax-xandir” fil-premessa 41 ta’ din id-direttiva, għandhom jiġu interpretati skont id-dritt nazzjonali jew skont id-dritt tal-Unjoni Ewropea?
2)
Din id-dispożizzjoni għandha tinqara fis-sens mogħti, pereżempju, mill-verżjoni Daniża, Ingliża u Franċiża tad-Direttiva 2001/29/KE, bl-użu tal-kliem “f’isem u bir-responsabbiltà [ta’ l-organizzazzjoni tax-xandir]” jew fis-sens mogħti, pereżempju, mill-verżjoni Ġermaniża bl-użu tal-kliem “f’isem jew bir-responsabbiltà ta’ l-organizzazzjoni tax-xandir”?
3)
Fil-każ li l-espressjonijiet iċċitati fl-ewwel domanda għandhom jiġu interpretati skont id-dritt tal-Unjoni Ewropea, il-Qorti tal-Ġustizzja hija mitluba tirrispondi għad-domanda segwenti: liema kriterji għandhom jiġu applikati mill-qorti nazzjonali meta tevalwa speċifikament jekk recording li sar minn terz (iktar ’il quddiem il-“produttur”) għall-finijiet ta’ xandir mill-organizzazzjoni tax-xandir sarx “permezz tal-faċilitajiet [ta’ din l-organizzazzjoni]”, b’mod partikolari “f’isem [u/jew] bir-responsabbiltà ta’ l-organizzazzjoni tax-xandir” b’tali mod li r-recording jaqa’ taħt l-eċċezzjoni prevista fl-Artikolu 5(2)(d) tad-Direttiva 2001/29/KE?
Fil-kuntest tar-risposta għal din it-tielet domanda, il-Qorti tal-Ġustizzja hija mitluba tirrispondi dwar il-punti li ġejjin:
a)
Il-kunċett ta’ “permezz tal-faċilitajiet tagħhom” fl-Artikolu 5(2)(d) tad-Direttiva 2001/29/KE għandu jiġi interpretat fis-sens li recording li sar mill-produttur sabiex jixxandar mill-organizzazzjoni tax-xandir jaqa’ taħt l-eċċezzjoni prevista mill-Artikolu 5(2)(d) tad-Direttiva 2001/29/KE biss jekk l-organizzazzjoni tax-xandir hija responsabbli fir-rigward ta’ terzi għall-azzjonijiet u n-nuqqasijiet tal-produttur marbuta ma’ dan ir-recording bħallikieku tali azzjonijiet jew nuqqasijiet twettqu mill-organizzazzjoni tax-xandir innifsha?
b)
Il-kundizzjoni li r-recording isir “f’isem [u/jew] bir-responsabbiltà [ta’ l-organizzazzjoni tax-xandir]” hija sodisfatta jekk organizzazzjoni tax-xandir qabbdet lill-produttur sabiex jagħmel ir-recording bl-għan li jxandru u bil-kundizzjoni li l-organizzazzjoni tax-xandir ikkonċernata għandha d-dritt li xxandar ir-recording?
Iċ-ċirkustanzi segwenti jistgħu jew għandhom jaffettwaw ir-risposta għad-domanda 3(b) u f’dak il-każ sa fejn:
i)
jekk hijiex l-organizzazzjoni tax-xandir jew inkella l-produttur li skont il-ftehim milħuq bejniethom tieħu/jieħu d-deċiżjoni artistika/editorjali finali u konklużiva dwar il-programm ikkummissjonat.
ii)
jekk l-organizzazzjoni tax-xandir hijiex responsabbli fir-rigward ta’ terzi għall-obbligi tal-produttur marbuta mar-recording bħallikieku tali azzjonijiet jew [u] nuqqasijiet twettqu mill-organizzazzjoni tax-xandir innifisha.
iii)
jekk il-produttur huwiex obbligat, skont il-ftehim li jorbtu mal-organizzazzjoni tax-xandir, jipprovdi l-programm ikkonċernat bi prezz determinat u jkopri, b’dan il-prezz, l-ispejjeż kollha assoċjati mar-recording.
iv)
jekk hijiex l-organizzazzjoni tax-xandir jew il-produttur li hija/huwa responsabbli għar-recording fir-rigward ta’ terzi.
c)
Il-kundizzjoni li r-recording sar “f’isem [u/jew] bir-responsabbiltà ta’ l-organizzazzjoni tax-xandir” hija sodisfatta jekk organizzazzjoni tax-xandir qabbdet lill-produttur sabiex jagħmel ir-recording bl-għan li din l-organizzazzjoni tkun tista’ xxandru u bil-kundizzjoni li l-organizzazzjoni tax-xandir ikkonċernata għandha d-dritt li xxandar ir-recording, fil-każ fejn il-produttur obbliga ruħu, skont il-ftehim milħuq ma’ din l-organizzazzjoni, li jassumi r-responsabbiltà finanzjarja u legali għal dak li jirrigwarda i) il-ħlas tal-ispejjeż kollha assoċjati mar-recording inkambju għall-ħlas ta’ ammont iffissat minn qabel, ii) ir-responsabbiltà għall-akkwist ta’ drittijiet, kif ukoll iii) ir-responsabbiltà għaċ-ċirkustanzi imprevedibbli bħad-dewmien fl-ikkompletar tar-recording u r-responsabbiltà għal ksur ta’ kuntratt, iżda mingħajr l-organizzazzjoni tax-xandir ma tkun[...] responsabbli fir-rigward ta’ terzi għall-obbligi tal-produttur marbuta mar-recording bħallikieku tali azzjonijiet jew nuqqasijiet twettqu mill-organizzazzjoni tax-xandir innifisha?”
IV – Fuq l-ammissibbiltà tad-domandi preliminari
22.
Ir-rifjut ta’ deċiżjoni dwar domanda preliminari magħmula minn qorti nazzjonali huwa possibbli biss meta jidher b’mod manifest li l-interpretazzjoni tad-dritt Komunitarju mitluba ma għandha l-ebda konnessjoni mar-realtà jew mas-suġġett tal-kawża prinċipali, meta l-problema tkun ta’ natura ipotetika jew ukoll meta l-Qorti tal-Ġustizzja ma jkollhiex il-punti ta’ fatt jew ta’ liġi meħtieġa sabiex tirrispondi għad-domandi magħmula lilha b’mod effettiv (
11
).
23.
Fil-kawża prinċipali, il-partijiet iddefendew pożizzjonijiet differenti dwar ir-rilevanza stess tad-Direttiva Infosoc, fejn l-interpretazzjoni hija s-suġġett tad-domandi preliminari, għall-eżitu tal-kawża pendenti quddiem il-qorti tar-rinviju.
24.
L-organizzazzjonijiet tax-xandir indikaw f’dan ir-rigward li l-espressjoni “permezz tal-faċilitajiet tagħhom u għax-xandirijiet tagħhom” li tinsab fid-Direttiva Infosoc ma tidhirx fl-Artikolu 31 tal-Liġi Daniża dwar id-drittijiet tal-awtur u li din ma hijiex mistennija li tapplika fil-proċedura fil-kawża prinċipali. Barra minn hekk, l-Artikolu 5(2)(d) tad-Direttiva Infosoc ma għandux applikazzjoni diretta u l-kundizzjoni ta’ recording “permezz tal-faċilitajiet tagħha” fl-Artikolu 31 tal-Liġi Daniża dwar id-drittijiet tal-awtur ma għandhiex tiġi interpretata b’mod iktar wiesa’ jekk il-leġiżlatur Daniż ma pprevediex dan.
25.
NCB argumentat min-naħa l-oħra li l-kundizzjoni ta’ recording “permezz tal-faċilitajiet tagħhom” skont l-Artikolu 5(2)(d) tad-Direttiva Infosoc tapplika wkoll bis-saħħa tal-liġi Daniża għaliex l-Artikolu 31 tal-Liġi Daniża dwar id-drittijiet tal-awtur għandu jiġi interpretat b’mod konformi mad-Direttiva.
26.
Jekk it-teħid inkunsiderazzjoni tad-dispożizzjoni tad-Direttiva kien definittivament ipprojbit lill-qorti Daniża għal raġunijiet legali u jekk interpretazzjoni konformi mad-direttiva kienet impossibbli bil-mekkaniżmu tad-dritt nazzjonali, l-ammissibbiltà tat-talba għal deċiżjoni preliminari għandha tiġi kkontestata fin-nuqqas ta’ rilevanza tad-domandi magħmula għas-soluzzjoni tal-kawża prinċipali (
12
).
27.
Fil-kuntest tal-kooperazzjoni bejn il-Qorti tal-Ġustizzja u l-qrati nazzjonali stabbilita mill-Artikolu 267 TFUE, madankollu, hija biss il-qorti nazzjonali li quddiemha titressaq il-kawża u li għandha tagħti d-deċiżjoni li għandha tevalwa, fir-rigward taċ-ċirkustanzi partikolari tal-kawża, kemm in-neċessità ta’ deċiżjoni sabiex tkun f’pożizzjoni li tagħti s-sentenza tagħha, kif ukoll ir-rilevanza tad-domandi li hija tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja. Konsegwentement, fejn id-domandi magħmula jirrigwardaw l-interpretazzjoni tad-dritt Komunitarju, il-Qorti tal-Ġustizzja hija, bħala prinċipju, marbuta li tagħti deċiżjoni (
13
).
28.
F’dan il-każ, id-domandi magħmula jirrigwardaw l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni u ma teżisti l-ebda indikazzjoni kuntrarja li interpretazzjoni tad-dritt nazzjonali konformi mad-direttiva ma hijiex lanqas fl-isfera tal-possibbiltà. Madankollu, dak li diġà indikajt fil-punt 12 ta’ dawn il-konklużjonijiet, imur kontra l-pożizzjoni meħuda minn organizzazzjonijiet tax-xandir fis-sens li t-teħid inkunsiderazzjoni tad-dispożizzjoni tad-direttiva hija eskluża fil-kawża prinċipali. Fil-fatt, jekk matul l-implementazzjoni tad-direttiva, il-leġiżlatur nazzjonali jkun naqas milli jipproċedi b’bidla għaliex jemmen li din id-dispożizzjoni kienet diġà, bħala tali, konformi mad-dritt tal-Unjoni Ewropea, huwa loġiku li tittieħed inkunsiderazzjoni, permezz tal-interpretazzjoni, din il-volontà tal-leġiżlatur minkejja li setgħet ma ġietx espressa biżżejjed. Fi kwalunkwe każ, il-qorti tar-rinviju ma tikkunsidrax b’mod espliċitu li dan huwa impossibbli. Għalhekk hemm lok biex tiġi osservata l-prerogattiva ta’ evalwazzjoni tagħha dwar ir-rilevanza tad-domandi preliminari għall-proċedura fil-kawża prinċipali u li jiġi applikat il-prinċipju li d-domandi preliminari huma marbuta mar-realtà jew mas-suġġett tal-kawża prinċipali u li l-problema mqajma ma hijiex ta’ natura purament ipotetika (
14
).
V – Fuq il-kunsiderazzjoni dwar il-mertu tad-domandi preliminari
29.
Id-domandi ta’ dritt magħmula mill-qorti tar-rinviju jikkonċernaw essenzjalment il-kunċett ta’ “faċilitajiet tagħhom” u l-interpretazzjoni tiegħu fil-kuntest tad-Direttiva Infosoc.
A – Fuq l-ewwel domanda
30.
Bl-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk l-espressjonijiet “permezz tal-faċilitajiet tagħhom” u “f’isem [u/jew] bir-responsabbiltà ta’ l-organizzazzjoni tax-xandir” għandhomx jiġu interpretati skont id-dritt nazzjonali jew inkella skont id-dritt tal-Unjoni.
1. L-argumenti tal-partijiet
31.
Il-partijiet għandhom opinjonijiet differenti dwar l-ewwel domanda preliminari: filwaqt li l-organizzazzjonijiet tax-xandir jitolbu interpretazzjoni bbażata biss fuq id-dritt nazzjonali peress li d-direttiva kkonċernata ma tagħtix definizzjoni u ma tipprevedi l-ebda armonizzazzjoni (
15
), il-Gvern Spanjol, il-Kummissjoni u NCB jemmnu li hija meħtieġa interpretazzjoni awtonoma skont id-dritt tal-Unjoni.
2. Evalwazzjoni tad-domanda
32.
Ma jidhirlix li jkun xieraq li jiġu interpretati l-espressjonijiet “permezz tal-faċilitajiet tagħhom” fl-Artikolu 5(2)(d) tad-Direttiva Infosoc u “f’isem [u/jew] bir-responsabbiltà ta’ l-organizzazzjoni tax-xandir” fil-premessa 41 ta’ din id-direttiva skont id-dritt nazzjonali u din l-għażla ma tistax tiġi dedotta min-nuqqas fid-Direttiva ta’ definizzjoni speċifika, pereżempju fil-forma ta’ katalgu ta’ definizzjonijiet.
33.
Skont ġurisprudenza stabbilita, mir-rekwiżiti kemm tal-applikazzjoni uniformi tad-dritt tal-Unjoni kif ukoll tal-prinċipju ta’ ugwaljanza jirriżulta li t-termini ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni li ma jagħmlu l-ebda riferiment espliċitu għad-dritt tal-Istati Membri biex jiddeterminaw it-tifsira u l-portata tiegħu, normalment għandhom jingħataw, fl-Unjoni Ewropea kollha, interpretazzjoni awtonoma u uniformi (
16
).
34.
L-ewwel nett, ma jeżisti l-ebda riferiment għad-dritt nazzjonali dwar il-kunċett ta’ “faċilitajiet tagħhom” u, it-tieni nett, id-Direttiva Infosoc tippreċiża dan it-terminu, anki jekk b’mod marġinali, fil-premessa 41 tagħha, li juri li d-dritt tal-Unjoni nnifsu jagħti lill-kunċett kjarifika speċifika u inerenti għall-att ġuridiku u joffri elementi ta’ għajnuna għall-interpretazzjoni f’dan is-sens fil-premessa 41.
35.
Fit-tielet lok, is-suġġett u l-għan tad-Direttiva Infosoc juru li interpretazzjoni awtonoma tal-kunċett fid-dritt tal-Unjoni timponi ruħha ugwalment mil-lat tematiku minħabba l-importanza tal-interdipendenzi ekonomiċi kemm fil-livell transkonfinali kif ukoll fil-livell Ewropew. F’dan ir-rigward, wieħed jista’ jirreferi mutatis mutandis għas-sentenzi Brüstle u Padawan (
17
) mogħtija reċentement.
36.
Għalhekk, fin-nuqqas ta’ raġuni evidenti sabiex tiġi skartata r-regola tal-interpretazzjoni awtonoma u uniformi, hemm lok li l-ewwel domanda preliminari tingħata r-risposta li l-espressjonijiet “permezz tal-faċilitajiet tagħhom” fl-Artikolu 5(2)(d) tad-Direttiva Infosoc u “f’isem [u/jew] bir-responsabbiltà ta’ l-organizzazzjoni tax-xandir” fil-premessa 41 tal-imsemmija direttiva għandhom jiġu interpretati b’mod konformi mad-dritt tal-Unjoni.
37.
Ma huwiex neċessarju li wieħed jagħti opinjoni fil-kuntest tar-risposta għal din l-ewwel domanda dwar jekk u sa fejn hemm lok li jsir riferiment għal parametri, għal premessi materjali jew saħansitra għal idea preliminari li toħroġ minn sorsi ġuridiċi internazzjonali (
18
), pereżempju l-Konvenzjoni ta’ Berne, sabiex issir interpretazzjoni awtonoma u uniformi skont id-dritt tal-Unjoni Ewropea. Dan il-punt ser jiġi indirizzat fil-kuntest tar-risposta għat-tieni domanda.
B – Fuq it-tieni domanda
38.
It-tieni domanda tittratta d-differenzi bejn verżjonijiet lingwistiċi differenti. Il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk l-Artikolu 5(2)(d) tad-Direttiva Infosoc għandux jinqara “f’isem u bir-responsabbiltà ta’ l-organizzazzjoni tax-xandir” jew “f’isem jew bir-responsabbiltà ta’ l-organizzazzjoni tax-xandir”. Id-domanda hija fformulta b’mod impreċiż peress li tirreferi għall-Artikolu 5 tad-Direttiva Infosoc meta jidher ċar li hija tqiegħed il-premessa 41 tagħha fid-dawl tal-interpretazzjoni tal-imsemmi Artikolu 5. Fil-fatt, id-differenzi lingwistiċi msemmija ma humiex imsemmija fl-Artikolu 5 tad-Direttiva Infosoc iżda jidhru fil-premessi tagħha.
1. L-argumenti tal-partijiet
39.
Filwaqt li l-Kummissjoni tenfasizza l-prinċipju tal-ugwaljanza tal-lingwi uffiċjali u titlob interpretazzjoni teleoloġika miftuħa, NCB tiddefendi pożizzjoni assolutament restrittiva li hija kondiviża wkoll, b’mod definittiv, mill-Gvern Spanjol li jibbaża ruħu fuq is-singularità tal-verżjoni Ġermaniża tad-Direttiva Infosoc u jargumenta favur qari kumulattiv għal raġunijiet loġiċi wkoll (
19
). DR u TV2 jinvokaw ukoll il-loġika iżda waslu għal konklużjoni kompletament opposta (
20
).
2. Analiżi tad-domanda preliminari
40.
Jien naħseb li la n-numru (
21
) ta’ verżjonijiet lingwistiċi differenti li jikkonċernaw il-konġunzjonijiet (“u” (
22
) jew “jew” (
23
)) u lanqas id-differenzi lingwistiċi fid-dettall ma huma determinanti. Wieħed irid jibda b’mod deċiżiv mill-istruttura ġenerali u l-iskop tal-leġiżlazzjoni fejn id-dispożizzjoni interpretata tikkostitwixxi element (
24
).
a) Il-prinċipju: ebda verżjoni lingwistika ma għandha prijorità fl-interpretazzjoni
41.
Skont ġurisprudenza stabbilita, il-ħtieġa għall-applikazzjoni, u għalhekk, għal interpretazzjoni uniformi tad-dispożizzjonijiet tad-dritt Komunitarju teskludi li, fil-każ ta’ dubju, it-test ta’ dispożizzjoni jiġi kkunsidrat waħdu f’waħda mill-verżjonijiet tagħha, iżda għall-kuntrarju teħtieġ li tiġi interpretata u applikata fid-dawl tal-verżjonijiet stabbiliti fil-lingwi uffiċjali l-oħra (
25
). Ukoll, minħabba fl-ineżattezzi li jirriżultaw mill-multilingwiżmu, kelma waħda biss fid-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni Ewropea hija, f’dan ir-rigward inqas sinjifikattiva milli f’kuntest monolingwi (
26
).
b) Jeżistu partikolaritajiet ta’ interpretazzjoni minħabba r-riferiment għall-Konvenzjoni ta’ Berne u għat-Trattati WIPO?
42.
L-Artikolu 5(2)(d) tad-Direttiva Infosoc, li l-premessa 41 hija relatata miegħu, huwa ispirat fil-mod kif inhu fformulat (
27
) mill-Artikolu 11a(3) tal-Konvenzjoni ta’ Berne.
43.
Skont l-informazzjoni mogħtija mis-sit tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Proprjetà Intellettwali (WIPO) (
28
), 165 Stat, inkluż l-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea kollha, sal-lum aderixxew mal-Konvenzjoni ta’ Berne. B’differenza mit-Trattati WIPO (
29
), huma l-Istati biss li jistgħu madankollu jaderixxu mal-Konvenzjoni ta’ Berne.
44.
Skont l-Artikolu 37(1)(c) tal-Konvenzjoni ta’ Berne, fil-każ ta’ kontestazzjoni dwar l-interpretazzjoni tad-diversi testi, it-test Franċiż għandu jipprevali.
45.
Fil-kuntest preżenti tal-liġi tal-Unjoni Ewropea, il-verżjoni Franċiża madankollu ma għandhiex tkun privileġġata fir-rigward tal-verżjonijiet lingwistiċi uffiċjali l-oħra b’analoġija għall-Artikolu 37(1)(c) tal-Konvenzjoni ta’ Berne.
46.
Huwa minnu li d-Direttiva Infosoc għandha, kemm jista’ jkun, tiġi interpretata fid-dawl tad-dritt internazzjonali (
30
), partikolarment meta wieħed jikkunsidra l-Konvenzjoni ta’ Berne u t-Trattat WIPO dwar id-drittijiet tal-awtur (WCT). L-imsemmija direttiva hija maħsuba b’mod partikolari sabiex timplementa dan it-trattat (
31
), li, fl-Artikolu 1(4) tiegħu, jistabbilixxi l-obbligu li jiġu osservati l-Artikoli 1 sa 21 tal-Konvenzjoni ta’ Berne (
32
). Id-dispożizzjoni tal-Konvenzjoni ta’ Berne li t-test Franċiż għandu jipprevali fil-każ ta’ dubju dwar l-interpretazzjoni tidher madankollu fl-Artikolu 37(1)(c) tagħha, u għalhekk barra mir-regoli li għalihom jirreferi t-Trattat WIPO dwar id-drittijiet tal-awtur (WCT), li d-Direttiva InfoSoc għandha tkun konformi mal-obbligi tiegħu.
47.
Bl-istess mod, ikun assurd u inutli li bi kwalunkwe mod tiġi trasposta r-regola lingwistika tal-Artikolu 24 tat-Trattat WIPO dwar id-drittijiet tal-awtur (WCT) fid-Direttiva u li jiġu kkunsidrati bl-istess mod il-lingwi ta’ dan it-trattat bħala determinanti fil-każ ta’ dubju dwar l-interpretazzjoni fil-kuntest tad-Direttiva, għar-raġuni waħdanija li d-Direttiva Infosoc tirreferi għal dan it-trattat. Huwa biżżejjed li jiġi indikat f’dan ir-rigward li l-Artikolu 24 tat-Trattat WIPO dwar id-drittijiet tal-awtur (WCT) jipprovdi li seba’ lingwi huma ugwalment awtentiċi, xi ħaġa li, madankollu, ma hijiex sorprendenti għal Trattat WIPO, minbarra l-Franċiż, l-Ingliż u l-Ispanjol — jiġifieri tliet lingwi uffiċjali tal-Unjoni Ewropea — ir-Russu, l-Għarbi u ċ-Ċiniż li, de lege lata, ma jistgħux sempliċement jittieħdu inkunsiderazzjoni għall-interpretazzjoni tad-Direttiva.
48.
Minkejja l-kuntest tal-liġi internazzjonali li fih tfasslet id-Direttiva Infosoc, l-ebda lingwa uffiċjali ma tista’ għaldaqstant titqies bħala determinanti fil-każ ta’ dubju dwar l-interpretazzjoni li għandha tingħata lil dispożizzjoni.
c) L-interpretazzjoni filwaqt li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-oriġini, il-kuntest u l-għan tal-Artikolu 5(2) tad-Direttiva Infosoc flimkien mal-premessa 41 tad-Direttiva.
49.
Ser nibqa’ nimxi mal-prinċipju ġenerali li jgħid illi fil-każ ta’ diverġenza bejn id-diversi verżjonijiet lingwistiċi ta’ att tal-Unjoni Ewropea, id-dispożizzjoni inkwistjoni għandha tiġi interpretata fid-dawl tal-istruttura ġenerali u tal-għanijiet tal-leġiżlazzjoni li tagħha tikkostitwixxi element (
33
). F’dan ir-rigward, kunsiderazzjoni tal-oriġini ta’ dispożizzjoni hija wkoll utli fil-każ preżenti.
i) In-nuqqas ta’ kunċetti ddefiniti
50.
Analiżi distinta tal-elementi assoċjati ma’ “u” jew “jew” fl-ewwel pass lejn il-preparazzjoni għal din l-interpretazzjoni sistematika u teleoloġika ma tippermettix li jsir progress. L-espressjonijiet “f’isem [ta’]” jew “bir-responsabbiltà [ta’]” mal-ewwel ma jippreżentaw l-ebda kontenut definit b’mod ċar u suġġett li jista’ jkun l-oġġett ta’ interpretazzjoni kumulattiva jew alternattiva u li jista’ jiġi kklassifikat f’ċertu kuntest. Għall-kuntrarju, l-elementi jikkoinċidu u ftit huma ddefiniti.
51.
Iż-żewġ kunċetti jfakkru madankollu b’mod vag fid-distinzjoni bejn produzzjoni kkummissjonata “ġenwina” u “falza” kif magħruf fid-dritt Ġermaniż. Bi produzzjoni falza, ikkkummissjonata, wieħed irid ifisser il-każ fejn il-produttur ikkummissjonat “[jaġixxi] mill-bidu f’isem u (
34
) fir-rigward tal-organizzazzjoni tax-xandir li, għal din ir-raġuni, takkwista direttament id-drittijiet tal-protezzjoni u tal-użu kollha. F’dan il-każ, il-produttur ikkummissjonat ma huwiex produttur tal-films indipendenti […] iżda biss assistent estern tal-organizzazzjoni tax-xandir ikkummissjonat f’livell purament organizzattiv [ (
35
)]”. Jekk il-premessa 41 tad-Direttiva Infosoc riedet madankollu tapplika din id-distinzjoni mutatis mutandis għar-recording temporanju, li permezz tiegħu huwa diffiċli li wieħed jifhem, barra minn hekk, recording ta’ xogħol iffilmjat li fil-prinċipju huwa ddestinat li jkun permanenti, u tħalli li ma jaqgħux taħt il-kunċett ta’ “faċilitajiet tagħhom” biss il-produzzjonijiet li għalihom il-produttur jipproduċi programm f’ismu stess (u eventwalment bir-riskju tiegħu stess) u li mbagħad ikollu jittrasferixxi lill-organizzazzjoni tax-xandir id-drittijiet ta’ protezzjoni u ta’ użu, kien ikun jidher ċar li tali intenzjoni tkun espressa b’mod iktar ċar fil-premessi.
52.
Il-kunċetti użati fid-dispożizzjoni ma jippermettux minnhom infushom li tinġibed konklużjoni ċara dwar ir-rieda tal-leġiżlatur, u għalhekk wieħed għandu jdur lejn l-oriġini tad-dispożizzjoni u jeżamina jekk din tippermettix li jingħataw indikazzjonijiet dwar l-ispirtu u l-għan tad-dispożizzjoni kkonċernata.
ii) L-oriġini tal-Artikolu 5(2) tad-Direttiva Infosoc bħala deroga
53.
L-oriġini tal-Artikolu 5(2) tad-Direttiva Infosoc finalment tmur lura għall-Konvenzjoni ta’ Berne minn fejn oriġina l-kunċett ta’ “faċilitajiet tagħhom”.
54.
L-oriġini tal-premessa 41 tad-Direttiva Infosoc inkwistjoni, li tispjega l-Artikolu 5(2)(d), tinsab fl-għajnuna ta’ dokumentazzjoni dettaljata li tifforma d-dokumenti leġiżlattivi (
36
) u l-oriġini turi l-pożizzjonijiet diverġenti tal-partijiet fil-proċedura leġiżlattiva rigward il-portata tal-kunċett ta’ “faċilitajiet tagħhom”.
55.
L-oriġini tad-dispożizzjoni u tal-premessa marbuta magħha turi li fuq kollox kien il-Parlament Ewropew li ried jipprivileġġa l-atti ta’ riproduzzjoni li l-għan ewlieni tagħhom kien li jippermetti att ta’ xandir leġittimu sussegwenti (
37
). Irrispettivament minn dan, kien hemm ix-xewqa, minn naħa, li l-kliem tad-dispożizzjoni jkunu bbażati fuq dawk tal-Konvenzjoni ta’ Berne, u, min-naħa l-oħra, preċiżament li jiġi msaħħaħ u estiż il-kunċett dejjaq ta’ “faċilitajiet tagħhom” li hemm, f’forma analoga, f’din il-konvenzjoni (u li hija kkunsidrata bħala antikwata). Id-Direttiva kienet maħsuba biex tikkunsidra l-iżvilupp tat-tekniki u tal-prattika. Il-pożizzjoni komuni riprodotta hawn fuq permezz ta’ estratti hija wkoll fl-istess sens.
56.
Id-deroga, li għandha tiġi interpretata b’mod restrittiv, kellha tippermetti ftuħ prudenti permezz tal-premessa 41, mingħajr madankollu ma titlef kompletament is-sens tagħha. Anki jekk id-derogi għandhom bħala prinċipju jiġu interpretati b’mod restrittiv, partikolarment fid-Direttiva Infosoc (
38
), interpretazzjoni storika u teleoloġika hija inklinata favur interpretazzjoni flessibbli u miftuħa tal-kontenut tal-premessa 41, ħlief madankollu li din il-premessa hija mfassla sostanzjalment bħala eżempju tipiku mingħajr ma tippreżenta definizzjoni obbligatorja u eżawrjenti.
iii) Il-konklużjonijiet ta’ interpretazzjoni teleoloġika u sistematika
57.
Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, wieħed jistaqsi jekk jistgħux jinstabu indikazzjonijiet determinanti għall-problema sintattika finali mqajma mit-tieni domanda.
58.
Fil-fehma tiegħi, il-kunċett tar-responsabbiltà huwa importanti ħafna fil-kunċetti doppji “fl-isem [u/jew] bir-responsabbiltà” minħabba li dan għandu portata iktar wiesgħa mill-espressjoni “fl-isem [ta’]” li tkopri wkoll, b’mod impliċitu, idea ta’ attribwit li jinvolvi r-responsabbiltà. Dan il-kunċett jista’ jiġi interpretat b’mod wiesa’ jew restrittiv u jista’ wkoll madankollu jippreżenta natura differenti skont il-verżjonijiet lingwistiċi.
59.
Peress li l-kawża prinċipali tikkonċerna konkretament l-evalwazzjoni tal-produzzjonijiet ikkummissjonati lil impriżi terzi, huwa karatteristiku għall-każijiet rispettivi li l-organizzazzjoni tax-xandir tassumi jew le r-responsabbiltà, tkun xi tkun in-natura tagħha, għall-produzzjoni magħmula fuq talba tagħha u għar-recording temporanju tagħha minn terz.
60.
Fl-iżviluppi li seħħew, hemm lok għal determinazzjoni tas-sinjifikat tal-kunċett ta’ responsabbiltà permezz ta’ kunsiderazzjonijiet sistematiċi u teleoloġiċi.
61.
Peress illi ser ngħaddi għall-interpretazzjoni, jeħtieġ inżommu f’moħħna, mil-lat sistematiku, tal-fatt li tifsira wiesgħa tal-parametri ta’ “responsabbiltà” tipproduċi effetti diretti fuq l-Artikolu 5(2)(d) tad-direttiva: iktar ma jkun kbir in-numru ta’ impriżi kkunsidrati bħala li jaġixxu taħt ir-“responsabbiltà ta’ l-organizzazzjoni tax-xandir”, iktar in-numru ta’ recordings meqjusa li saru skont l-Artikolu 5(2)(d) tad-direttiva (flimkien mal-premessa 41 tagħha) “permezz tal-faċilitajiet [tagħha]”, li huma pprivileġġati (
39
) u li jistgħu jibbenefikaw mid-deroga taħt it-titolu ta’ recordings temporanji, ikun għoli.
62.
Iktar milli sfumaturi lingwistiċi eventwali fil-preambolu, wieħed irid għalhekk jikkunsidra fl-interpretazzjoni tal-Artikolu 5(2)(d) tad-Direttiva Infosoc u tal-espressjoni “fl-isem [u/jew] bir-responsabbiltà” l-fatt li l-kunċett ta’ “faċilitajiet tagħhom”, li għandu jiġi żviluppat mill-prinċipju tar-responsabbiltà mingħajr ma jiġi distort, isib l-oriġini tiegħu f’wieħed mill-artikoli tal-Konvenzjoni ta’ Berne li għandhom jiġu osservati wkoll fl-Unjoni Ewropea (
40
).
63.
B’mod konformi man-natura eċċezzjonali tiegħu, il-kunċett ta’ “faċilitajiet tagħhom” huwa interpretat strettament fid-duttrina relatata mal-Konvenzjoni ta’ Berne (
41
), li min-naħa tagħha hija inklinata favur rekwiżiti għolja f’dak li għandu x’jaqsam mal-prinċipju tar-responsabbiltà sabiex tiġi evitata dgħjufija tal-kunċett. Huwa dan li bħala prinċipju għandu jiġi approvat speċjalment minħabba li, fil-każ kuntrarju, deroga, li bħala prinċipju tirrikjedi li jkun hemm interpretazzjoni stretta, tiġi esposta għall-perikolu li ma tibqax taqa’ taħt parametri ddefiniti.
64.
Meta wieħed jikkunsidra dak li hemm indikat fil-punt 61, hemm lok fejn wieħed jipproċedi, fil-każ tad-Direttiva Infosoc, għal att legali ta’ bilanċ (
42
): minn naħa, ċerti tendenzi fl-oriġini tad-Direttiva Infosoc jenfasizzaw tifsira intenzjonalment wiesgħa tal-kunċett, min-naħa l-oħra, il-Konvenzjoni ta’ Berne li l-evalwazzjonijiet tagħha għandhom bħala prinċipju jiġu segwiti, tieħu approċċ assolutament restrittiv.
65.
Minkejja l-konnessjoni terminoloġika mal-Konvenzjoni ta’ Berne, jidher simplistiku wisq għalija li huma biss il-persuni li jappartjenu għall-intrapriża u jaġixxu għalhekk, fi kwalunkwe każ, bħala awżiljarji eżekuttivi — bħala impjegati jew ħaddiema intermedjarji — u fl-aħjar każ sussidjarji kkontrollati u li jappartjenu għall-istess grupp ta’ kumpaniji wkoll, li jiġu kkunsidrati bħala li jaġixxu taħt ir-responsabbiltà tal-organizzazzjoni tax-xandir u li kwalunkwe esternalizzazzjoni esterna tal-produzzjoni mill-organizzazzjoni tax-xandir tevita għalhekk il-kuntest leġiżlattiv tal-Artikolu 5(2)(d) tad-Direttiva Infosoc (
43
). Dan kollu ma jidhirlix li huwa stabbilit b’mod imperattiv fid-dawl biss tat-terminoloġija tal-Konvenzjoni ta’ Berne u wkoll huwa diffiċilment rikonċiljabbli maċ-ċirkustanzi prattiċi fejn l-interpretazzjoni flessibbli tad-direttiva inkwistjoni tixtieq tikkunsidra t-tibdil b’mod espliċitu.
66.
B’mod partikolari, jekk wieħed jiċħad il-kriterju tal-“faċilitajiet tagħhom [tal-organizzazzjoni tax-xandir]”, il-gruppi tal-mezzi ta’ komunikazzjoni li fihom kumpanija sussidjarja tiżgura l-attività tax-xandir filwaqt li din is-sister company tipproċedi bir-recordings, pereżempju bħala fornitur tas-servizzi, fi ħdan holding komuni, ikunu żvantaġġati f’dan ir-rigward, b’mod li diffiċli wieħed jifhmu fil-livell ekonomiku, meta mqabbla mal-kumpaniji pubbliċi kumplessi li jattribwixxu dawn iż-żewġ funzjonijiet għal servizzi distinti li jaġixxu b’mod awtonomu filwaqt li jiffurmaw parti minn entità ġuridika waħda.
67.
Jien nipproponi għalhekk li jkun hemm soluzzjoni permezz ta’ interpretazzjoni teleoloġika tal-problema sintattika mqajma fit-tieni domanda u li l-premessa 41 tad-Direttiva Infosoc tiġi interpretata fl-istess dawl tal-Artikolu 5(2)(d) tal-imsemmija direttiva, fis-sens li l-faċilitajiet hemm iċċitati jinkludu faċilitajiet użati minn terzi bl-iskop uniku li sussegwentement, permezz ta’ recording temporanju, isir att ta’ xandir leġittimu minn organizzazzjoni tax-xandir partikolari dejjem jekk ir-recording isir taħt ir-responsabbiltà tal-organizzazzjoni tax-xandir.
68.
Ir-rilevanza prattika tal-kunċett ta’ responsabbiltà għandha rwol importanti fl-evalwazzjoni tal-aħħar domanda preliminari.
C – Fuq it-tielet domanda
69.
B’din id-domanda, il-qorti tar-rinviju essenzjalment titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja biex tevalwa ċerti każijiet prattiċi u biex tiddetermina, minn dawn il-każijiet, il-kriterji li jistgħu jkunu rilevanti biex tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ “faċilitajiet tagħhom” u ta’ att li jsir “f’isem [u/jew] bir-responsabbiltà ta’ l-organizzazzjoni tax-xandir”.
70.
B’mod definittiv irid ikun magħruf jekk il-produzzjonijiet kollha magħmula minn terz abbażi ta’ kuntratt bejn dan it-terz u l-organizzazzjoni tax-xandir u li eventwalment iħallu setgħa diskrezzjonali artistika wiesgħa, jistgħux jibbenefikaw mill-Artikolu 5(2)(d) tad-Direttiva Infosoc jew jekk il-kundizzjoni “bir-responsabbiltà ta’ l-organizzazzjoni tax-xandir” tissuġġerixxix approċċ iktar restrittiv li bis-saħħa tiegħu irid ikun magħruf jekk u sa fejn ir-responsabbiltà tal-organizzazzjoni tax-xandir għandhiex tiġi meqjusa għal żbalji eventwali mwettqa mill-impriża terzi.
1. L-argumenti tal-partijiet
71.
Il-Kummissjoni tibbaża ruħha b’mod deċiżiv fuq l-għan segwit matul it-teħid tar-recordings u tinnota li r-recordings temporanji biss jistgħu jibbenefikaw mid-deroga inkwistjoni. Dan diffiċilment huwa l-każ ta’ produzzjonijiet kbar ta’ films għaċ-ċinema, għalkemm l-evalwazzjoni tal-każ titħalla madankollu f’idejn il-qorti nazzjonali. Min-naħa l-oħra, DR u TV jaqblu ma’ approċċ wiesa’ favur organizzazzjonijiet tax-xandir, il-Gvern Spanjol u NCB min-naħa tagħhom jiddefendu approċċ restrittiv, u NCB ma tixtieqx madankollu tikkuntenta ruħha b’relazzjonijiet kuntrattwali ma’ terz jekk ir-responsabbiltà tal-organizzazzjoni tax-xandir ma tkunx iggarantita fir-relazzjonijiet esterni. L-għan konkret ta’ din ir-responsabbiltà jibqa’ definittivament ftit ċar.
2. Evalwazzjoni tad-domanda preliminari
72.
Jekk nieħdu l-konklużjoni tat-tieni domanda preliminari, jirriżulta għat-tielet domanda li meta jiġi evalwat b’mod konkret jekk recording sarx minn terz biex jixxandar minn organizzazzjoni tar-radju jew tat-televiżjoni “permezz tal-faċilitajiet [tagħha]” u “fl-isem [u/jew] bir-responsabbiltà ta’ l-organizzazzjoni” u b’hekk jaqa’ taħt id-deroga tal-Artikolu 5(2)(d) tad-Direttiva Infosoc, jeħtieġ li jitqies il-fatt li l-mezzi ġew implementati bl-iskop uniku li jippermettu xandira leġittima mill-organizzazzjoni tax-xandir dejjem jekk ir-recording ikun sar taħt ir-responsabbiltà tal-organizzazzjoni tax-xandir.
73.
Il-kwistjoni dwar taħt liema kundizzjonijiet huwa possibbli li wieħed jammetti l-eżistenza ta’ din ir-responsabbiltà hija s-suġġett tad-domandi li ġejjin.
a) Domanda 3(a)
74.
F’din id-domanda sussidjarja, il-qorti tar-rinviju tistaqsi essenzjalment jekk il-kunċett “faċilitajiet tagħhom” għandux jinftiehem fis-sens li recording jaqa’ biss taħt id-deroga jekk l-organizzazzjoni tax-xandir bir-radju jew bit-televiżjoni hija responsabbli fir-rigward ta’ terzi għall-azzjonijiet u għall-ommissjonijiet tal-produttur marbuta ma’ dan ir-recording bħallikieku dawn ir-recordings twettqu mill-organizzazzjoni tax-xandir innifisha.
75.
Din id-domanda sussidjarja hija bbażata fuq l-idea tal-imputazzjoni tar-responsabbiltà lill-organizzazzjoni tax-xandir. Din hija konformi mal-prinċipju ta’ responsabbiltà tad-Direttiva Infosoc, kważi essenzjali, jekk wieħed ma jridx iħalli l-kunċett ta’ “faċilitajiet tagħhom” mingħajr definizzjoni.
76.
B’mod konformi mal-prinċipju ta’ responsabbiltà, il-kunċett ta’ “faċilitajiet tagħhom” fl-Artikolu 5(2)(d) tad-Direttiva Infosoc għandu għalhekk jinftiehem fis-sens li recording magħmul minn produttur għax-xandiriet ta’ organizzazzjoni tax-xandir ma jaqax taħt id-deroga tal-imsemmi artikolu, ħlief jekk l-organizzazzjoni tax-xandir bir-radju jew bit-televiżjoni hija responsabbli fil-konfront ta’ terzi għall-azzjonijiet u għall-ommissjonijiet tal-produttur marbuta ma’ din ir-recording bħallikieku dawn kienu mwettqa mill-organizzazzjoni tax-xandir innifisha.
77.
Il-kunċett ta’ responsabbiltà fil-premessa 41 fil-fatt ma jibqax iktar validu jekk l-obbligu tar-responsabbiltà tal-organizzazzjoni tax-xandir ma jikkostitwixxix kundizzjoni sine qua non tiegħu. Kieku huwa veru li l-premessa 41 hija intiża illi l-kunċett ta’ faċilitajiet tagħhom ikun flessibbli biżżejjed meta wieħed iqis il-prinċipju ta’ responsabbiltà u li tippermetti adattament għall-bidliet taċ-ċirkustanzi kontestwali, dan għandu jimxi id f’id mal-kundizzjoni li l-azzjonijiet imwettqa bil-faċilitajiet tagħhom iwasslu bl-istess mod, b’mod definittiv, fir-relazzjonijiet esterni, għal obbligu ta’ responsabbiltà ta’ dak li lilu jiġu attribwiti dawn il-faċilitajiet bħala faċilitajiet tiegħu. L-estensjoni tal-kunċett ta’ mezzi permezz tal-kunċett ta’ responsabbiltà jimplika għalhekk obbligu ta’ responsabbiltà tal-organizzazzjoni tax-xandir li ma huwiex previst fid-dettall iżda li huwa preżunt.
78.
Approċċ bħal dan iħalli miftuħa l-kwistjoni dwar aspetti konkreti ta’ din ir-responsabbiltà, u partikolarment dwar jekk din tippreżentax ruħha taħt il-forma ta’ azzjoni diretta jew bħala responsabbiltà in solidum jew ukoll jekk hijiex ibbażata fuq responsabbiltà extrakuntrattwali jew fuq responsabbiltà kuntrattwali, pereżempju l-ħlas ta’ dejn kumulattiv jew ħlas li jissodisfa d-dejn.
79.
F’din l-analiżi, l-obbligu tal-prinċipju tal-garanzija tal-organizzazzjoni tax-xandir juri li huwa l-korollarju għall-estensjoni tal-kunċett ta’ “faċilitajiet tagħhom” u fil-prattika, ġeneralment ma għandux jidħol taħt ir-responsabbiltà tal-organizzazzjoni kkonċernata, sa fejn l-aġir tat-terz ikun leġittimu.
b) Domanda 3(b)
80.
F’din id-domanda sussidjarja, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk il-kundizzjoni li r-recording għandu jsir “f’isem [l-organizzazzjoni tax-xandir] [u/jew] bir-responsabbiltà ta’ l-organizzazzjoni tax-xandir” hijiex sodisfatta meta l-organizzazzjoni tax-xandir tkun fdat lill-produttur bir-recording sabiex wara tkun tista’ xxandru hija stess u bil-kundizzjoni li din l-organizzazzjoni jkollha d-dritt tax-xandir.
81.
Din id-domanda sussidjarja tieħu spunt minn sitwazzjoni dijametrikament opposta u tistaqsi essenzjalment jekk ir-responsabbiltà tistax tkun ukoll ammessa anki fin-nuqqas ta’ obbligu ta’ responsabbiltà min-naħa tal-organizzazzjoni tax-xandir.
82.
B’konformità mal-premessi indikati fil-punt 75 ta’ dawn il-konklużjonijiet, il-kundizzjoni li recording għandu jsir “f’isem [l-organizzazzjoni tax-xandir] [u/jew] bir-responsabbiltà ta’ l-organizzazzjoni tax-xandir” ma hijiex neċessarjament diġà sodisfatta jekk organizzazzjoni tax-xandir ikkummissjonat lill-produttur biex jipproċedi b’recording bl-iskop li xxandru u bil-kundizzjoni li l-organizzazzjoni tax-xandir ikkonċernata jkollha d-dritt li xxandar ir-recording.
83.
Dak li huwa importanti f’dan il-każ huma d-dettalji prattiċi tar-relazzjoni kuntrattwali, l-effetti esterni tagħha, u, finalment, jekk jippreżenta ruħu obbligu ta’ responsabbiltà tal-organizzazzjoni tax-xandir fil-konfront ta’ terzi taħt il-forma ta’ dak li ġie eżaminat fil-punt 75.
84.
Id-domandi sussidjarji li ġejjin jeżaminaw dettalji oħra ta’ ftehim kuntrattwali possibbli bejn l-organizzazzjoni tax-xandir u l-produttur fid-dawl tal-Artikolu 5(2)(d) tad-Direttiva Infosoc u hemm lok għal risposta skont il-parametri indikati hawn fuq.
i) Domanda 3(b)(i)
85.
F’din id-domanda sussidjarja, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk id-deċiżjoni artistika/editorjali tikkostitwixxix kriterju tal-kundizzjoni “f’isem [l-organizzazzjoni tax-xandir] [u/jew] bir-responsabbiltà ta’ l-organizzazzjoni tax-xandir”.
86.
Hemm lok li għal din id-domanda tingħata risposta negattiva.
87.
Ma huwiex importanti li jkun magħruf min jieħu d-deċiżjoni artistika/editorjali finali u determinanti dwar il-kontenut tal-programm ikkummissjonat peress li, minn naħa, hija biss ir-recording li hija kkonċernata mid-deroga tad-Direttiva InfoSoc, jiġifieri r-riproduzzjoni teknika, u min-naħa l-oħra, id-direzzjoni artistika tista’ tkun rilevanti fir-rigward tad-dritt ta’ responsabbiltà fir-relazzjonijiet esterni. Huwa determinanti biss l-obbligu ta’ responsabbiltà li ġej mir-responsabbiltà tal-organizzazzjoni tax-xandir.
ii) Domanda 3(b)(ii)
88.
F’din id-domanda sussidjarja, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk jagħmilx differenza l-fatt li l-organizzazzjoni tax-xandir hija responsabbli fil-konfront ta’ terzi għall-obbligi tal-produttur marbuta mar-recording bħallikieku dawn l-azzjonijiet u l-ommissjonijiet twettqu mill-organizzazzjoni tax-xandir innifisha.
89.
B’konformità mal-indikazzjonijiet mogħtija fil-punt 75 dwar il-kunċett ta’ “faċilitajiet tagħhom”, għandu jingħad li dan l-obbligu ta’ responsabbiltà huwa rilevanti u determinanti għall-kundizzjoni “fl-isem [tal-organizzazzjoni tax-xandir] [u/jew] bir-responsabbiltà ta’ l-organizzazzjoni tax-xandir.”.
iii) Domanda 3(b)(iii)
90.
B’din id-domanda sussidjarja, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk essenzjalment il-kundizzjoni “f’isem [tal-organizzazzjoni tax-xandir] [u/jew] bir-responsabbiltà ta’ l-organizzazzjoni tax-xandir.” tiddependix fuq jekk il-produttur jassumix, bis-saħħa tal-ftehim li jorbtu mal-organizzazzjoni tax-xandir, ir-riskju finanzjarju kollu għall-programm ikkummissjonat.
91.
Din id-domanda għandha tingħata risposta negattiva.
92.
Ma huwiex determinanti li produttur ikun obbligat, skont il-ftehim li jorbtu mal-organizzazzjoni tax-xandir, li jipprovdi l-programm ikkonċernat bi prezz speċifiku u li jrid jidħol, fil-kuntest ta’ dan il-prezz, għall-ispejjeż kollha assoċjati mar-recording. Dan ma huwiex rilevanti fir-rigward tar-responsabbiltà fir-relazzjonijiet esterni.
iv) Domanda 3(b)(iv)
93.
B’din id-domanda sussidjarja, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf essenzjalment jekk id-domanda dwar jekk hijiex l-organizzazzjoni tax-xandir jew il-produttur li jistgħu jinstabu responsabbli fil-konfront ta’ terzi taffettwax il-kundizzjoni li recording isir “f’isem [l-organizzazzjoni tax-xandir] [u/jew] bir-responsabbiltà ta’ l-organizzazzjoni tax-xandir”.
94.
Hemm lok għal risposta affermattiva.
95.
Tabilħaqq, skont dak li ntqal hawn fuq, huwa importanti li jkun magħruf jekk hijiex l-organizzazzjoni tax-xandir jew il-produttur li huma responsabbli għar-recording fil-konfront ta’ terzi, għalkemm it-tnejn li huma jistgħu madankollu jinstabu responsabbli in solidum. Fil-każ ta’ obbligu ta’ responsabbiltà tal-organizzazzjoni tax-xandir, wieħed jista’ madankollu jibda mill-prinċipju li produttur jaġixxi “f’isem [l-organizzazzjoni tax-xandir] [u/jew] bir-responsabbiltà ta’ l-organizzazzjoni tax-xandir” u responsabbiltà in solidum addizzjonali għall-produttur hija madankollu mingħajr effett.
c) Domanda 3(ċ)
96.
Skont il-kunsiderazzjonijiet preċedenti, il-kundizzjoni li r-recording jsir “f’isem [l-organizzazzjoni tax-xandir] [u/jew] bir-responsabbiltà ta’ l-organizzazzjoni tax-xandir” ma tkunx għadha sodisfatta jekk organizzazzjoni tax-xandir tkun ikkummissjonat produttur bir-recording sabiex din l-organizzazzjoni tkun tista’ xxandru u bil-kundizzjoni li l-organizzazzjoni tax-xandir ikkonċernata jkollha d-dritt li xxandar ir-recording jekk il-produttur ikun ħa l-impenn, skont it-termini tal-ftehim li jkun sar ma’ din l-organizzazzjoni, sabiex jassumi r-responsabbiltà finanzjarja u legali tal- i) l-impenn tal-ispejjeż kollha assoċjati mar-recording bi ħlas ta’ ammont stabbilit minn qabel, ii) ir-responsabbiltà għax-xiri tad-drittijiet, kif ukoll iii) ir-responsabbiltà għaċ-ċirkustanzi imprevisti bħal dewmien fit-twettiq tar-recording u r-responsabbiltà għal nuqqas li jiġi onorat obbligu/ommissjoni mingħajr ma l-organizzazzjoni tax-xandir tkun responsabbli fil-konfront ta’ terzi għall-obbligi tal-produttur marbuta mar-recording bħallikieku l-azzjonijiet u l-ommissjonijiet twettqu mill-organizzazzjoni tax-xandir innifisha.
97.
L-obbligu ta’ responsabbiltà imsemmi fl-aħħar lok huwa determinanti fir-relazzjonijiet esterni u ma għandux jitħalla barra.
VI – Konklużjoni
98.
Fir-rigward ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, nipproponi li dawn id-domandi preliminari jiġu risposti kif ġej:
1.
L-espressjonijiet “permezz tal-faċilitajiet tagħhom” fl-Artikolu 5(2)(d), tad-Direttiva 2001/29/KE u “f’isem jew bir-responsabbiltà ta’ l-organizzazzjoni tax-xandir” fil-premessa 41 ta’ din id-direttiva għandhom jiġu interpretati skont id-dritt tal-Unjoni Ewropea.
2.
Il-premessa 41 tad-Direttiva 2001/29 li fid-dawl tagħha għandu jiġi interpretat l-Artikolu 5(2)(d) tal-imsemmija direttiva għandha tiġi interpretata fis-sens li l-faċilitajiet hemm iċċitati jinkludu faċilitajiet użati bl-iskop uniku li sussegwentement, permezz ta’ recording temporanju, isir att ta’ xandir leġittimu minn organizzazzjoni tax-xandir partikolari dejjem jekk ir-recording isir taħt ir-responsabbiltà tal-organizzazzjoni tax-xandir.
3.
Meta wieħed iqis b’mod konkret jekk recording ikunx sar minn terzi, f’dan il-każ minn produttur, sabiex jixxandar minn organizzazzjoni tar-radju jew tat-televiżjoni “bil-faċilitajiet [tagħha]” u “f’isem [u/jew] bir-responsabbiltà ta’ l-organizzazzjoni tax-xandir” u jekk jaqax għalhekk taħt id-deroga tal-Artikolu 5(2)(d) tad-Direttiva 2001/29, għandu jsir riferiment għall-fatt li l-mezzi ġew implementati għall-iskop uniku li jippermettu att ta’ xandir leġittimu mill-organizzazzjoni tax-xandir dejjem jekk ir-recording ikun sar taħt ir-responsabbiltà tal-organizzazzjoni tax-xandir.
a)
Il-kunċett ta’ “faċilitajiet tagħhom” fl-Artikolu 5(2)(d) tad-Direttiva 2001/29 għandu għalhekk jinftiehem fis-sens li recording magħmul minn produttur għax-xandiriet ta’ organizzazzjoni tax-xandir ma jaqax taħt id-deroga tal-imsemmi artikolu, ħlief jekk l-organizzazzjoni tax-xandir bir-radju jew bit-televiżjoni hija responsabbli fil-konfront ta’ terzi għall-azzjonijiet u għall-ommissjonijiet tal-produttur marbuta ma’ din ir-recording bħallikieku dawn kienu mwettqa mill-organizzazzjoni tax-xandir innifisha.
b)
Il-kundizzjoni li recording għandu jsir “f’isem [l-organizzazzjoni tax-xandir] [u/jew] bir-responsabbiltà ta’ l-organizzazzjoni tax-xandir” ma hijiex għaldaqstant sodisfatta jekk organizzazzjoni tax-xandir tkun ikkummissjonat lill-produttur biex jipproċedi b’recording bl-iskop li xxandru u bil-kundizzjoni li l-organizzazzjoni tax-xandir ikkonċernata jkollha d-dritt li xxandar ir-recording.
Dwar ir-risposta għad-domanda 3(b)
i)
Ma huwiex importanti li jkun magħruf min jieħu, jekk hijiex l-organizzazzjoni tax-xandir jew il-produzzjoni, bis-saħħa tal-ftehim li jkun sar bejniethom, id-deċiżjoni artistika/editorjali finali u determinanti dwar il-kontenut tal-programm ikkummissjonat.
ii)
Huwa importanti iżda li wieħed ikun jaf jekk l-organizzazzjoni tax-xandir hijiex responsabbli fil-konfront ta’ terzi għall-obbligi tal-produttur marbuta mar-recording bħallikieku dawn l-azzjonijiet u n-nuqqasijiet ikunu twettqu mill-organizzazzjoni tax-xandir innifisha.
iii)
Huwa irrilevanti li l-produttur huwa obbligat, bis-saħħa tal-ftehim li jorbtu mal-organizzazzjoni tax-xandir, li jipprovdi l-programm ikkonċernat bi prezz speċifiku u li jidħol, fil-kuntest ta’ prezz, għall-ispejjeż kollha assoċjati mar-recording.
iv)
Huwa determinanti li wieħed ikun jaf minn min bejn l-organizzazzjoni tax-xandir jew il-produttur li huma responsabbli għar-recording fil-konfront ta’ terzi, għalkemm it-tnejn li huma jistgħu madankollu jinstabu responsabbli in solidum.
c)
Il-kundizzjoni li r-recording jsir “f’isem [l-organizzazzjoni tax-xandir] [u/jew] bir-responsabbiltà ta’ l-organizzazzjoni tax-xandir” ma tkunx għadha sodisfatta jekk organizzazzjoni tax-xandir tkun ikkummissjonat produttur bir-recording sabiex din l-organizzazzjoni tkun tista’ xxandru u bil-kundizzjoni li l-organizzazzjoni tax-xandir ikkonċernata jkollha d-dritt li xxandar ir-recording jekk il-produttur ikun ħa l-impenn, skont it-termini tal-ftehim li jkun sar ma’ din l-organizzazzjoni, sabiex jassumi r-responsabbiltà finanzjarja u legali ta’ i) l-impenn tal-ispejjeż kollha assoċjati mar-recording bi ħlas ta’ ammont stabbilit minn qabel, ii) ir-responsabbiltà għax-xiri tad-drittijiet, kif ukoll iii) ir-responsabbiltà għaċ-ċirkustanzi imprevisti bħal dewmien fit-twettiq tar-recording u r-responsabbiltà għal nuqqas li jiġi onorat obbligu/ommissjoni mingħajr ma l-organizzazzjoni tax-xandir tkun responsabbli fil-konfront ta’ terzi għall-obbligi tal-produttur marbuta mar-recording bħallikieku l-azzjonijiet u l-ommissjonijiet twettqu mill-organizzazzjoni tax-xandir innifisha.
(
1
)	Lingwa oriġinali: il-Ġermaniż.
(
2
)	ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 17, Vol. 1, p. 230.
(
3
)	Dan il-kunċett jirreferi għall-kunċett ta’ recordings temporanji tal-Konvenzjoni ta’ Berne għall-protezzjoni ta’ xogħlijiet letterarji u artistiċi li ġie introdott fiha fis-sena 1948. Dan jiddeskrivi fenomenu karatteristiku tax-xandir: sabiex tiġi ppreparata xandira rrekordjata minn qabel, il-kontribuzzjonijiet ta’ awturi u artisti mqabbda mill-organizzazzjonijiet tax-xandir iridu jiġu ffissati bil-quddiem fuq tagħmir mekkaniku. Ir-recordings magħmula b’dan il-mod huma kklassifikati bħala recordings temporanji, għalkemm il-Konvenzjoni ta’ Berne tħalli miftuħ il-perijodu li matulu jistgħu jiġu ppreservati. Dawn huma tip ta’ aċċessorji minħabba li t-twettiq tagħhom iservi esklużivament fl-eżerċizzju tad-dritt ta’ xandir assoċjat ma’ xogħlijiet irreġistrati u li ma għandhomx jintużaw fi kwalunkwe mod ieħor (H. Ruijsenaars, Zur Vergänglichkeit von ‘ephemeren Aufnahmen’, ZUM 1999, p. 707, 708).
(
4
)	Ara p. 6 tad-digriet tar-rinviju.
(
5
)	Il-verżjonijiet lingwistiċi differenti ma humiex uniformi f’dan ir-rigward u l-qorti tar-rinviju tiġbed l-attenzjoni għal dan il-punt fit-tieni domanda preliminari tagħha. Il-verżjonijiet lingwistiċi li, bħall-verżjoni Ġermaniża, jinkludu l-kelma “jew” u li jinvolvu verżjonijiet alternattivi huma f’minoranza meta mqabbla ma’ verżjonijiet li għandhom formulazzjoni kumulattiva “u”.
(
6
)	Pożizzjoni Komuni (KE) Nru 48/2000 tat-28 ta’ Settembru 2000 adottata mill-Kunsill fid-dawl tal-adozzjoni ta’ Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerti aspetti tad-drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati fis-soċjetà tal-informazzjoni (ĠU C 344, p. 1).
(
7
)	Liġi ta’ kodifikazzjoni Nru 202 tas-27 ta’ Frar 2010.
(
8
)	Ara p. 6.
(
9
)	Ara, f’dan ir-rigward, il-punti 5 u 6 tal-osservazzjonijiet ta’ NCB, punti 2 sa 10 tal-osservazzjonijiet ta’ DR u TV2 u l-punti 4 sa 7 tal-osservazzjonijiet tal-Kummissjoni.
(
10
)	Fil-fatt, il-verżjoni Daniża tad-direttiva hija waħda mill-verżjonijiet li jagħtu lill-premessa 41 formulazzjoni kumulattiva espressa bil-konġunzjoni “u” [“Når undtagelsen eller indskrænkningen gælder efemere optagelser foretaget af radio- og fjernsynsforetagender, antages radio- og fjernsynsforetagendets egne midler at omfatte midler tilhørende en person, der handler på radio- og fjernsynsforetagendets vegne og under dette foretagendes ansvar.” ( enfasi miżjuda)].
(
11
)	Sentenza tat-18 ta’ Diċembru 2007, Laval un Partneri (C-341/05, Ġabra. p. I-11767, punt 46 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
12
)	Dwar problema simili ta’ ammissibbiltà — li tikkonċerna madankollu l-interpretazzjoni ta’ Deċiżjoni Qafas — ara reċentement ħafna, is-sentenza tal-15 ta’ Settembru 2011, Gueye (C-483/09 u C-1/10, Ġabra p. I-8263, punti 34 sa 45), u l-konklużjonijiet ippreżentati f’din il-kawża mill-Avukat Ġenerali Kokott (punti 21 sa 32), fejn hija diskussa l-kwistjoni ta’ interpretazzjoni possibbli tad-dritt nazzjonali contra legem.
(
13
)	Sentenza Guyen, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 12 (punt 39 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
14
)	F’dan ir-rigward, ftit jimporta jekk, bis-saħħa tal-istrumenti ta’ interpretazzjoni disponibbli fid-dritt Daniża, huwiex possibbli, bħall-Bundesgerichtshof Ġermaniż wara s-sentenza tas-17 ta’ April 2008, Quelle (C-404/06, Ġabra. p. I-2685), li jseħħ żvilupp tal-liġi b’metodu ġudizzjarju billi ssir interpretazzjoni konformi mad-direttiva filwaqt li jitwarrab it-test tad-dritt nazzjonali (ara, f’dan ir-rigward, BGH, is-sentenza tas-26 ta’ Novembru 2008, VIII ZR 200/05, ippubblikata b’mod partikolari fiz-ZGS 2009, p. 85).
(
15
)	Punti 46 sa 51 u punt 127 tal-osservazzjonijiet tagħhom.
(
16
)	Ara, reċentement ħafna, is-sentenza tat-18 ta’ Ottubru 2011, Brüstle (C-34/10, Ġabra p. I-9821, punt 25 u r-referenzi ċċitati) ; dwar l-interpretazzjoni awtonoma u uniformi tal-kunċett ta’ “kumpens xieraq” fl-Artikolu 5(2) tad-Direttiva Infosoc, ara s-sentenza tal-21 ta’ Ottubru 2010, Padawan (C-467/08, Ġabra p. I-10055, punti 32 sa 37 u d-dispożittiv tagħha, taħt il-paragrafu 1); dwar l-interpretazzjoni awtonoma u uniformi tal-kunċett tal-“komunikazzjoni lill-pubbliku” fis-sens tal-Artikolu 3(1) tad-direttiva, ara s-sentenza tas-7 ta’ Diċembru 2006, SGAE (C-306/05, Ġabra p. I-11519).
(
17
)	Ara, dwar il-kunċett ta’ “embriju” u l-interpretazzjoni tad-Direttiva 98/44/KE dwar il-protezzjoni legali tal-invenzjonijiet bijoteknoloġiċi, is-sentenza Brustle, iċċitata aktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 16 (il-punt 26 et seq); dwar l-interpretazzjoni awtonoma u uniformi tal-kunċett ta’ “kumpens ġust” fl-Artikolu 5(2) tad-Direttiva Infosoc, ara s-sentenza Padawan, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 16 (punti 32 sa 37).
(
18
)	Ara, reċentement ħafna, is-sentenza tal-4 ta’ Ottubru 2011, Football Association Premier League et (C-403/08 u C-429/08, Ġabra p. I-9083, punt 189 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
19
)	Punt 25 tal-osservazzjonijiet tal-Gvern Spanjol.
(
20
)	Punt 131 tal-osservazzjonijiet ta’ DR u TV2.
(
21
)	Ara, fir-rigward tal-każ partikolarment estrem tad-differenza ta’ verżjoni lingwistika waħda, is-sentenza tad-19 ta’April 2007, Profisa (C-63/06, Ġabra. p. I-3239, punti 13 u 14 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
22
)	Ara l-verżjoni Ingliża, Bulgara, Daniża, Spanjola, Estjonjana, Finlandiża, Franċiża, Griega, Ungeriża, Latvjana, Litwana, Olandiża, Pollakka, Rumena, Slovakka, Slovena u Svediża.
(
23
)	Ara l-verżjoni Ġermaniża, Taljana, Maltija, Portugiża u Ċeka.
(
24
)	Ara, f’dan ir-rigward, is-sentenzi tas-27 ta’ Ottubru 1977, Bouchereau (30/77, Ġabra. p. 1999, punt 14), u tas-7 ta’ Diċembru 1995, Rockfon (C-449/93, Ġabra. p. I-4291, punt 28). Ara wkoll il-konklużjonijiet tiegħi tat-8 ta’ Marzu 2003 fil-Kawża C-466/03, Albert Reiss Beteiligungsgesellschaft (punt 62 u n-nota ta’ qiegħ il-paġna 32); dwar il-problemi ta’ interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, ara R. Stotz, Die Rechtsprechung des EuGH f’K. Riesenhuber, Europäische Methodenlehre, it-Tieni Edizzjoni, Walter de Gruyter 2010, § 22, il-punt 13 et seq.
(
25
)	Sentenza Profisa, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 21 (punt 13), kif ukoll, reċentement ħafna, is-sentenza tas-7 ta’ Lulju 2011, IMC Securities (C-445/09, Ġabra p. I-5917, punt 25 u l-ġurisprudenza ċċitata).
(
26
)	Ara N. Colneric, Auslegung des Gemeinschaftsrechts und gemeinschaftsrechtskonforme Auslegung, ZEuP, 2005, p. 225 u 227.
(
27
)	Ara l-Pożizzjoni Komuni Nru 48/2000 tat-28 ta’ Settembru 2000, iċċitata fil-punt 9, u punt 10 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
(
28
)	Biex taqra taħt http://www.wipo.int/treaties/fr/ip/berne/index.html
(
29
)	Dan jirreferi għat-Trattat WIPO dwar id-drittijiet tal-awtur (WCT) u għat-Trattat WIPO fuq l-interpretazzjonijiet u eżekuzzjonijiet u fuq il-fonogrammi (WPPT). Dawn iż-żewġ trattati kienu ġew irratifikati mill-Komunità Ewropea fl-14 ta’ Diċembru 2009. Ara, f’dan ir-rigward, id-Deċiżjoni tal-Kunsill 2000/278/KE, tas-16 ta’ Marzu 2000, dwar l-approvazzjoni, f’isem il-Komunità Ewropea, tat-Trattat WIPO dwar id-Dritt tal-Awtur u tat-Trattat WIPO dwar il-Preżentazzjonijiet u l-Fonogrammi — Trattat WIPO dwar id-drittijiet tal-Awtur (WCT) — Trattat WIPO dwar il-preżentazzjonijiet u l-fonogrammi (WPPT).
(
30
)	F’dan is-sens ukoll, il-premessa 44 tagħha.
(
31
)	Kif tindika espliċitament il-premessa 15 tad-Direttiva Infosoc.
(
32
)	Sentenza Football Association Premier League et. iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 18 (punt 189).
(
33
)	Sentenzi Profisa, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 21 (punt 14); Boucherau, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 24 (punt 14); tas-7 ta’ Diċembru 2000, L-Italja vs Il-Kummissjoni (C-482/98, Ġabra. p. I-10861, punt 49), u tal-1 ta’ April 2004, Borgmann (C-1/02, Ġabra. 2004 p. I-3219, punt 25).
(
34
)	Enfasi miżjuda.
(
35
)	H. Schack, Urheber-und Urhebervertragsrecht, il-Ħames Edizzjoni, Mohr Siebeck, Tübingen 2010, punt 1225.
(
36
)	Din tinsab fl-osservazzjonijiet ta’ DR u TV2, punti 30 et seq; ara wkoll H.-P. Mayer, Richtlinie 2001/09/CE zur Harmonisierung bestimmter Aspekte des Urheberrechts und der verwandten Schutzrechte in der Informationsgesellschaft, EuZW 2002, p. 325.
(
37
)	Għalhekk, fl-Artikolu 5(2) tad-Direttiva, l-emenda 39 tar-riżoluzzjoni leġislattiva tikkonċerna opinjoni tal-Parlament Ewropew dwar il-proposta tad-direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerti aspetti tad-drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati fis-soċjetà tal-informazzjoni (COM(97)0628 — C4-0079/98 97/0359(COD), ĠU 1999, C 150, p. 171, 179.
(
38
)	Ara, pereżempju, is-sentenza tas-16 ta’ Lulju 2009, Infopaq International (C-5/08, Ġabra. p. I-6569, punti 56 sa 59), u s-sentenza tal-1 ta’ Diċembru 2011, Painer (C-145/10, Ġabra p. I-12533, punti 109 u 110).
(
39
)	Sa fejn il-kundizzjoni “għax-xandiriet proprji tagħhom” hija fuq kollox sodisfatta.
(
40
)	Ara l-premessa 44 tad-Direttiva Infosoc.
(
41
)	Fuq il-Konvenzjoni ta’ Berne u fil-kunċett Ingliż “by means of its own facilities” (permezz tal-faċilitajiet tagħha), ara S. von Lewinski, International Copyright Law and Policy, Oxford 2008, p. 165.
(
42
)	Dwar id-“dubji serji fir-rigward tad-dritt stabbilit mill-Konvenzjoni” fir-rigward ta’ “interpretazzjoni estensiva tat-testi tal-liġi” għall-kunċett ta’ faċilitajiet proprji fid-dawl tal-premessa 41, ara F. Melichar, fi G. Schricker, U. Loewenheim, Urheberrecht —
Kommentar, ir-Raba’ Edizzjoni, Verlag C. H. Beck, München 2011, § 55, punt 5 u r-referenzi ċċitati.
(
43
)	M. M. Walter, u S. von Lewinski, European Copyright Law —
A Commentary, Oxford 2010, p. 1039, jopponi ruħu bis-saħħa, filwaqt li jinvokaw ir-regoli tal-Konvenzjoni ta’ Berne, kontra t-trattament inferjuri ta’ “attivitajiet ta’ recording lil kumpannija oħra” (“recording activity to another company”). Dwar il-Konvenzjoni ta’ Berne u l-kunċett Ingliż ta’ “by means of its own facilities” (bil-faċilitajiet tagħha stess), ara S. von Lewinski, International Copyright Law and Policy, Oxford 2008, p. 165, point 5.191; “[…] this excludes the possibility of the organization putting someone else in charge of this task” (“dan jeskludi l-possibbiltà tal-organizzazzjoni li tafda dan il-kompitu lil terz”).