62023TJ0370_RES
Kawża T‑370/23
(pubblikazzjoni ta’ estratti)
Samer Kamal Al‑Assad
vs
Il‑Kunsill tal‑Unjoni Ewropea
Sentenza tal‑Qorti Ġenerali (Id‑Disa’ Awla) tal‑4 ta’ Settembru 2024
“Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi meħuda kontra s-Sirja – Iffriżar ta’ fondi u ta’ riżorsi ekonomiċi – Lista ta’ persuni, ta’ entitajiet u ta’ organi li għalihom japplika l-iffriżar ta’ fondi u ta’ riżorsi ekonomiċi – Inklużjoni ta’ isem ir-rikorrent fil-lista – Kriterju ta’ appartenenza għall-familja – Eċċezzjoni ta’ illegalità – Rekwiżit li kull limitazzjoni għandha tkun prevista fil-liġi – Żball ta’ evalwazzjoni – Dritt għall-proprjetà”
Unjoni Ewropea – Stħarriġ ġudizzjarju tal-legalità tal-atti tal-istituzzjonijiet – Miżuri restrittivi kontra s-Sirja – Portata tal-istħarriġ – Stħarriġ ristrett għar-regoli ġenerali – Kriterji għall-adozzjoni ta’ miżuri restrittivi – Preżunzjoni ta’ appoġġ lir-reġim Sirjan fil-konfront tal-membri tal-familji Assad u Makhlouf – Portata – Osservanza tal-prinċipju ta’ ċertezza legali li jeżiġi ċarezza, preċiżjoni u prevedibbiltà tal-effetti tar-regoli ġuridiċi
(Deċiżjoni tal-Kunsill 2013/255/PESK, kif emendata bid-Deċiżjoni (PESK) 2015/1836, Artikoli 27(1) u (2)(a) u (b), u 28(1) u (2); Regolamenti tal-Kunsill Nru 36/2012 u 2015/1828, Artikolu 15(1)(a) u (1a)(b))
(ara l-punti 54 sa 65, 72 u 73)
Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi kontra s-Sirja – Iffriżar ta’ fondi ta’ ċerti persuni u entitajiet fid-dawl tas-sitwazzjoni fis-Sirja – Natura ta’ dawn il-miżuri – Assenza ta’ natura kriminali
(Deċiżjoni tal-Kunsill 2013/255/PESK, kif emendata bid-Deċiżjoni (PESK) 2015/1836, Artikoli 27(1) sa (3), u 28(1) sa (3); Regolamenti tal-Kunsill Nri 36/2012 u 2015/1828, Artikolu 15(1)(a), (1a)(b) u (1b))
(ara l-punti 68 u 84)
Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi kontra s-Sirja – Ksur tal-prinċipju ta’ proporzjonalità – Ksur tal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni – Assenza
(Artikolu 5(4) TUE; Deċiżjoni tal-Kunsill 2013/255/PESK, kif emendata bid-Deċiżjonijiet (PESK) 2015/1836 u (PESK) 2023/847, Artikoli 27(1) sa (3) u 28 (1) sa (3); Regolamenti tal-Kunsill Nru 36/2012 u 2015/1828, Artikolu 15(1)(a), (1a)(b) u (1b))
(ara l-punti 81 sa 83 u 85 sa 94)
Unjoni Ewropea – Stħarriġ ġudizzjarju tal-legalità tal-atti tal-istituzzjonijiet – Miżuri restrittivi kontra s-Sirja – Portata tal-istħarriġ – Inklużjoni tar-rikorrent fil-lista annessa mad-deċiżjoni kkontestata minħabba l-appartenenza tiegħu għall-familji Assad u Makhlouf – Dokumenti aċċessibbli għall-pubbliku – Valur probatorju
(Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikolu 47; Deċiżjoni tal-Kunsill 2013/255/PESK, kif emendata bid-Deċiżjoni (PESK) 2023/847; Anness; Regolamenti tal-Kunsill Nri 36/2012 u 2023/844)
(ara l-punti 105, 108 u 109)
Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi speċifiċi kontra ċerti persuni u entitajiet fid-dawl tas-sitwazzjoni fis-Sirja – Deċiżjoni 2013/255/PESK u Regolament Nru 36/2012 – Preżunzjoni ta’ appoġġ lir-reġim Sirjan fil-konfront tan-negozjanti ewlenin li joperaw fis-Sirja u tal-membri tal-familji Assad u Makhlouf – Ammissibbiltà – Kundizzjonijiet
(Deċiżjoni tal-Kunsill 2013/255/PESK, kif emendata bid-Deċiżjoni (PESK) 2015/1836, Artikoli 27(1) u (2)(a) u (b), u 28(1) u (2); Regolamenti tal-Kunsill Nru 36/2012 u 2015/1828, Artikolu 15(1)(a) u (1a)(b))
(ara l-punti 112 sa 115 u 117)
Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi speċifiċi kontra ċerti persuni u entitajiet fid-dawl tas-sitwazzjoni fis-Sirja – Deċiżjoni 2013/255/PESK u Regolament Nru 36/2012 – Preżunzjoni ta’ appoġġ lir-reġim Sirjan fil-konfront tal-membri tal-familji Assad u Makhlouf – Ammissibbiltà – Kundizzjonijiet – Preżunzjoni konfutabbli – Prova kuntrarja – Assenza
(Deċiżjoni tal-Kunsill 2013/255/PESK, kif emendata bid-Deċiżjoni (PESK) 2015/1836, Artikoli 27(1) sa (3), u 28(1) sa (3); Regolamenti tal-Kunsill Nri 36/2012 u 2015/1828, Artikolu 15(1)(a), (1a)(b) u (1b), u 2023/844)
(ara l-punti 116 u 118 sa 126)
Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi kontra s-Sirja – Iffriżar ta’ fondi u restrizzjonijiet fuq id-dħul ta’ persuni, entitajiet jew organi assoċjati mar-reġim Sirjan – Restrizzjonijiet fuq id-dritt għall-proprjetà – Ksur tal-prinċipju ta’ proporzjonalità – Assenza
(Artikoli 5(4) u 29 TUE; Artikolu 215 TFUE; Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikoli 17 u 52(1); Deċiżjoni tal-Kunsill 2013/255/PESK, kif emendata bid-Deċiżjoni (PESK) 2023/847, Anness; Regolamenti tal-Kunsill Nri 36/2012 u 2023/844)
(ara l-punti 133 sa 145)
Sunt
Permezz tas-sentenza tagħha, il-Qorti Ġenerali ċaħdet ir-rikors għal annullament ippreżentat minn Samer Kamal Al‑Assad kontra l-atti li permezz tagħhom, fl‑2023 (
1
), ismu ġie inkluż mill-Kunsill tal-Unjoni Ewropea fil-listi ta’ persuni fil-mira tal-miżuri restrittivi fid-dawl tas-sitwazzjoni fis-Sirja.
Din il-kawża għamlitha possibbli għall-Qorti Ġenerali li tagħti deċiżjoni, għall-ewwel darba, dwar il-legalità tal-kriterju li abbażi tiegħu l-Kunsill jista’ jadotta miżuri restrittivi kontra “membri tal-familji Assad u Makhlouf”, liema kriterju jinsab fl-Artikolu 27(2)(b) u fl-Artikolu 28(2)(b) tad-Deċiżjoni 2013/255 (
2
), kif emendata bid-Deċiżjoni 2015/1836 (iktar ’il quddiem il-“kriterju ta’ appartenenza għall-familja”). Barra minn hekk, fl‑2015, l-Artikolu 15 tar-Regolament Nru 36/2012 (
3
) ġie kkompletat bil-paragrafu 1a(b), li jipprevedi l-iffriżar tal-assi tal-membri ta’ dawn il-familji.
Isem ir-rikorrent, negozjant ta’ nazzjonalità Sirjana, ġie inkluż fil-listi kontenzjużi bħala membru tal-familja Assad involut f’attivitajiet marbuta mal-produzzjoni u mal-kummerċ tan-narkotiċi.
Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti Ġenerali
Fir-rigward, fl-ewwel lok, tal-ilment ibbażat fuq ksur, mill-kriterju ta’ appartenenza għall-familja, tal-prinċipju ta’ legalità u, konsegwentement, fuq ksur tad-dritt għall-proprjetà u tar-rispett tal-ħajja privata u tal-familja, il-Qorti Ġenerali nnotat, qabelxejn, li d-dritt għall-proprjetà, bħad-dritt għar-rispett tal-ħajja privata, ma huwiex dritt assolut. Skont l-Artikolu 52(1) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali (iktar ’il quddiem il-“Karta”), l-eżerċizzju tagħhom jista’ jkun suġġett għal restrizzjonijiet, kemm‑il darba r-restrizzjonijiet ikkonċernati jkunu previsti fil-liġi, ikunu jirrispettaw l-essenza tad-dritt fundamentali inkwistjoni u, b’osservanza tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, ikunu meħtieġa u jilħqu l-għanijiet ta’ interess ġenerali rrikonoxxuti mill-Unjoni.
Il-Qorti Ġenerali fakkret imbagħad li l-prinċipju ta’ legalità, stabbilit bil-kliem “previst mil-liġi” fl-Artikolu 52(1) tal-Karta, jimplika li kull limitazzjoni għad-drittijiet u għal-libertajiet stabbiliti minn din tal-aħħar għandu jkollha bażi legali li tiddefinixxi hija nnifisha b’mod ċar u preċiż il-portata tal-limitazzjoni għall-eżerċizzju tagħhom. Madankollu, dan ir-rekwiżit ma jeskludix li, minn naħa, il-limitazzjoni inkwistjoni tkun imfissra bi kliem miftuħ biżżejjed sabiex tkun tista’ tiġi adattata għal każijiet differenti kif ukoll għal tibdil fiċ-ċirkustanzi u li, min-naħa l-oħra, il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea tkun tista’, jekk ikun il-każ, tippreċiża, bl-interpretazzjoni tagħha, il-portata konkreta tal-limitazzjoni fid-dawl kemm tal-kliem innifsu tal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni inkwistjoni kif ukoll tal-istruttura ġenerali u tal-għanijiet li hija tfittex li tilħaq.
F’dan il-każ, il-Qorti Ġenerali qieset li l-kriterju ta’ appartenenza għall-familja ma kienx jippermetti lill-Kunsill jissuġġetta għal miżuri restrittivi kull persuna kunjomha Assad, kemm jekk tiġi mill-imsemmija familja, li bħalissa tinsab fil-poter fis-Sirja, u kemm jekk le.
Fil-fatt, minn naħa, kull deċiżjoni ta’ inklużjoni fil-listi kontenzjużi għandha tittieħed fuq bażi individwali u każ b’każ, billi tittieħed inkunsiderazzjoni l-proporzjonalità tal-miżura (
4
). Min-naħa l-oħra, il-kriterju ta’ appartenenza għall-familja jagħmel parti minn kuntest legali ddelimitat b’mod ċar mill-għanijiet imfittxija (
5
), b’mod partikolari, mil-leġiżlazzjoni bażika (
6
).
Barra minn hekk, il-portata tal-kriterju ta’ appartenenza għall-familja, minkejja li huwa mfisser bi kliem miftuħ, hija limitata mill-premessa 7 tad-Deċiżjoni 2015/1836 u għalhekk dan il-kriterju jista’ jkopri biss ċirku ta’ persuni li jistgħu jiġu faċilment identifikati, jiġifieri dawk il-persuni li jiġu mill-familja Assad li bħalissa tinsab fil-poter fis-Sirja. Dan ifisser li l-persuni kunjomhom Assad jaqgħu biss taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-kriterju ta’ appartenenza għall-familja jekk ikunu jiġu mill-familja Assad li bħalissa qiegħda tiggverna fis-Sirja. Barra minn hekk, il-persuni li jiġu mill-familja Assad fil-poter fis-Sirja jistgħu jiġu inklużi fil-listi kontenzjużi abbażi tal-kriterju ta’ appartenenza għall-familja, anki jekk ma jkunux kunjomhom Assad.
Fl-aħħar nett, fir-rigward tal-argumenti tar-rikorrent b’rabta man-nuqqas ta’ osservanza tal-prinċipju ta’ responsabbiltà personali, il-Qorti Ġenerali ppreċiżat li huwa minnu li mill-ġurisprudenza jirriżulta li, skont il-prinċipju ta’ individwalità tal-pieni u tas-sanzjonijiet, persuna, fiżika jew ġuridika, tista’ tiġi ssanzjonata biss għal atti li jistgħu jiġu imputati lilha individwalment. Madankollu, il-miżuri restrittivi, min-natura kawtelatorja tagħhom, kif ukoll mill-iskop preventiv tagħhom, għandhom jingħażlu mis-sanzjonijiet kriminali jew amministrattivi. B’mod iktar speċifiku, l-għan li jfittxu li jilħqu l-miżuri restrittivi adottati minħabba s-sitwazzjoni fis-Sirja ma huwiex li jissanzjonaw lill-persuni jew lill-entitajiet fil-mira tagħhom, iżda li jagħmlu, permezz ta’ dawn tal-aħħar, pressjoni fuq ir-reġim Sirjan sabiex itemm il-politika ta’ repressjoni vjolenti tal-popolazzjoni ċivili Sirjana. Barra minn hekk, kull deċiżjoni ta’ inklużjoni fil-listi kontenzjużi għandha tittieħed fuq bażi individwali, b’mod li ma tista’ tiġi stabbilita ebda inklużjoni sistematika abbażi tal-kriterju ta’ appartenenza għall-familja. Għaldaqstant, ir-rikorrent ma setax jinvoka l-prinċipju ta’ responsabbiltà personali sabiex jikkontesta l-legalità ta’ dan il-kriterju.
Billi qieset għalhekk li l-kriterju ta’ appartenenza għall-familja, moqri flimkien mal-għan li ssir pressjoni fuq ir-reġim Sirjan sabiex jiġi mġiegħel itemm il-politika tiegħu ta’ repressjoni, jiddefinixxi, b’mod oġġettiv u b’mod preċiż biżżejjed, kategorija limitata ta’ persuni li jistgħu jkunu s-suġġett ta’ miżuri restrittivi, il-Qorti Ġenerali kkonkludiet li dan il-kriterju jintroduċi dispożizzjoni ċara u preċiża, li tissodisfa r-rekwiżiti stabbiliti mill-prinċipju ta’ legalità.
Fit-tieni lok, il-Qorti Ġenerali ċaħdet l-ilment ibbażat fuq ksur tal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni. Preliminarjament, il-Qorti Ġenerali fakkret li l-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament, li l-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni huwa espressjoni partikolari tiegħu, jipprojbixxi li sitwazzjonijiet paragunabbli jiġu ttrattati b’mod differenti jew li sitwazzjonijiet differenti jiġu ttrattati bl-istess mod, sakemm tali trattamenti ma jkunux oġġettivament iġġustifikati.
Differenza fit-trattament hija ġġustifikata meta tkun ibbażata fuq kriterju oġġettiv u raġonevoli, u li din id-differenza tkun approporzjon tal-għan imfittex mit-trattament ikkonċernat.
Il-Qorti Ġenerali indikat, madankollu, li, fil-qasam tal-miżuri restrittivi, il-Kunsill igawdi setgħa wiesgħa ta’ evalwazzjoni fir-rigward tad-definizzjoni u tal-adozzjoni tal-kriterji ta’ inklużjoni. Għalhekk, il-legalità tal-miżuri restrittivi ma tiddependix mill-konstatazzjoni tal-effetti immedjati ta’ dawn tal-aħħar, iżda teħtieġ biss li dawn ma jkunux manifestament mhux xierqa fid-dawl tal-għan li l-istituzzjoni kompetenti tfittex li tilħaq.
Issa, f’dan il-każ, il-Qorti Ġenerali rrilevat, qabelxejn, li, għall-kuntrarju ta’ dak li sostna r-rikorrent, il-miżuri restrittivi adottati abbażi tal-kriterju ta’ appartenenza għall-familja ma jikkostitwixxux sanzjoni kriminali. Barra minn hekk, huma jfittxu għan ta’ interess ġenerali rrikonoxxut mill-Unjoni. Konsegwentement, l-iffriżar ta’ fondi u ta’ riżorsi ekonomiċi oħra, kif ukoll il-projbizzjoni ta’ dħul fit-territorju tal-Unjoni fir-rigward tal-persuni identifikati bħala involuti fl-appoġġ tar-reġim Sirjan ma jistgħux, minnhom infushom, jitqiesu mhux xierqa.
Il-Qorti Ġenerali mbagħad enfasizzat li r-rikorrent ma speċifikax kif jew fil-konfront ta’ min l-implimentazzjoni tal-kriterju ta’ appartenenza għall-familja kienet diskriminatorja. Lanqas ma ġab eżempji konkreti ta’ persuni oħra li jinsabu f’sitwazzjoni paragunabbli għal tiegħu u li kienu ttrattati b’mod differenti. Għalhekk, il-Qorti Ġenerali ma kinitx f’pożizzjoni li tivverifika jekk l-allegazzjonijiet tiegħu kinux tabilħaqq fondati.
Fl-aħħar nett, il-Qorti Ġenerali ċaħdet l-argument tar-rikorrent li l-kriterju ta’ appartenenza għall-familja jwassal għal riżultat li ma huwiex approporzjon tal-għan li jfittxu li jilħqu l-miżuri restrittivi inkwistjoni, sa fejn huwa impossibbli għalih, bħala sekondo kuġin tal-President Sirjan, li jikkonfuta l-preżunzjoni ta’ rabta mar-reġim Sirjan. Fil-fatt, mill-atti kkontestati jirriżulta li kwalunkwe persuna, minkejja l-kwalità jew l-istatus tagħha li minħabba fihom isimha jkun ġie inkluż fil-listi kontenzjużi, tista’ tipproduċi provi sabiex tikkontesta l-inklużjoni jew iż-żamma ta’ isimha f’dawn il-listi tal-aħħar.
Fid-dawl ta’ dawn il-fatturi kollha, il-Qorti Ġenerali ċaħdet l-eċċezzjoni ta’ illegalità fl-intier tagħha.
(
1
)	Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (PESK) 2023/847 tal‑24 ta’ April 2023 li timplimenta d-Deċiżjoni 2013/255/PESK dwar miżuri restrittivi kontra s-Sirja (ĠU 2023, L 109I, p. 26) u r-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2023/844 tal‑24 ta’ April 2023 li jimplimenta r-Regolament (UE) Nru 36/2012 dwar miżuri restrittivi fid-dawl tas-sitwazzjoni fis-Sirja (ĠU 2023, L 109I, p. 1).
(
2
)	Deċiżjoni tal-Kunsill 2013/255/PESK tal‑31 ta’ Mejju 2013 dwar miżuri restrittivi kontra s-Sirja (ĠU 2013, L 147, p. 14, rettifika fil-ĠU 2018, L 190, p. 20), kif emendata bid-Deċiżjoni tal-Kunsill (PESK) 2015/1836 tat‑12 ta’ Ottubru 2015 (ĠU 2015, L 266, p. 75, rettifika fil-ĠU 2016, L 336, p. 42).
(
3
)	Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 36/2012 tat‑18 ta’ Jannar 2012 dwar miżuri restrittivi fid-dawl tas-sitwazzjoni fis-Sirja u li jħassar ir-Regolament (UE) Nru 442/2011 (ĠU 2012, L 16, p. 1, rettifiki fil-ĠU 2014, L 294, p. 59, u fil-ĠU 2018, L 190, p. 20), kif emendat bir-Regolament tal-Kunsill (UE) 2015/1828 tat‑12 ta’ Ottubru 2015 (ĠU 2015, L 266, p. 1).
(
4
)	Ara l-Artikolu 27(4) u l-Artikolu 28(4) tad-Deċiżjoni 2013/255, kif emendata bid-Deċiżjoni 2015/1836.
(
5
)	Mill-premessa 7 tad-Deċiżjoni 2015/1836 jirriżulta li s-setgħa tar-reġim Sirjan essenzjalment tinsab f’idejn “membri influwenti tal-familji Assad u Makhlouf”, u li għalhekk il-Kunsill ippreveda miżuri restrittivi fil-konfront ta’ ċerti membri tal-imsemmija familji “kemm biex jiġi influwenzat direttament ir-reġim permezz tal-membri ta’ dawk il-familji sabiex ibiddel il-politiki tiegħu ta’ repressjoni, kif ukoll biex jiġi evitat ir-riskju ta’ ċirkomvenzjoni ta’ miżuri restrittivi permezz tal-membri tal-familja”.
(
6
)	Regolament Nru 36/2012 u Deċiżjoni 2013/255.