62013CC0119_PL
Opinion of the Advocate-General
Opinion of the Advocate-General
1. Ramy prawne wszystkich wniosków prejudycjalnych w niniejszych sprawach określa rozporządzenie (WE) nr 1896/2006 ustanawiające postępowanie w sprawie europejskiego nakazu zapłaty(2) . W sprawach tych powstają pytania, czy w przypadku braku doręczenia europejskiego nakazu zapłaty pozwanemu, może on wnioskować o zastosowanie w drodze analogii art. 20 rozporządzenia nr 1896/2006.
2. Przepis ten przewiduje, po upływie terminu określonego w art. 16 ust. 2 tego rozporządzenia, możliwość złożenia pod pewnymi warunkami wniosku o ponowne zbadanie europejskiego nakazu zapłaty przez właściwy sąd w państwie członkowskim wydania (zwany dalej „sądem wydania”) z uwagi na szczególne okoliczności. W szczególności pozwany jest uprawniony do złożenia wniosku o ponowne zbadanie tego nakazu zapłaty, gdy został on doręczony w jeden ze sposobów przewidzianych w art. 14 wspomnianego rozporządzenia oraz gdy doręczenie nie nastąpiło w odpowiednim czasie umożliwiającym mu przygotowanie się do obrony, bez winy z jego strony.
3. W niniejszej opinii wyjaśnię, dlaczego zajmuję stanowisko, że rozporządzenie nr 1896/2006 należy interpretować w ten sposób, iż stoi ono na przeszkodzie zastosowaniu w drodze analogii art. 20 tego rozporządzenia do przypadku, gdy europejski nakaz zapłaty nie został pozwanemu doręczony lub nie został skutecznie doręczony. W celu zapewnienia poszanowania prawa do obrony pozwanemu musi przysługiwać niezależny środek zaskarżenia przed sądem wydania, pozwalający na wykazanie, że nie doręczono mu tego nakazu zapłaty i w stosownym przypadku stwierdzenie jego nieważności.
I – Ramy prawne
A – Prawo Unii
4. Artykuł 1 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 1896/2006 wskazuje, że celem tego rozporządzenia jest „uproszczenie, przyspieszenie i ograniczenie kosztów postępowania sądowego w sprawach transgranicznych dotyczących bezspornych roszczeń pieniężnych, poprzez ustanowienie postępowania w sprawie europejskiego nakazu zapłaty”.
5. Artykuł 13 tego rozporządzenia przewiduje:
„Europejski nakaz zapłaty może zostać doręczony pozwanemu zgodnie z prawem krajowym państwa, w którym ma nastąpić doręczenie, w jeden z następujących sposobów:
a) doręczenie osobiste potwierdzone podpisanym przez pozwanego poświadczeniem odbioru, zawierającym datę odbioru;
b) doręczenie osobiste potwierdzone dokumentem podpisanym przez właściwą osobę, która dokonała doręczenia, stwierdzającym, że pozwany otrzymał dokument lub bezpodstawnie odmówił jego przyjęcia, zawierającym datę doręczenia;
c) doręczenie drogą pocztową za podpisanym i zwróconym przez pozwanego poświadczeniem odbioru zawierającym datę odbioru;
d) doręczenie drogą elektroniczną, taką jak faks lub poczta elektroniczna, za podpisanym i zwróconym przez pozwanego poświadczeniem odbioru zawierającym datę odbioru”.
6. Artykuł 14 rzeczonego rozporządzenia, zatytułowany „Doręczenie bez potwierdzenia odbioru przez pozwanego”, brzmi następująco:
„1. Europejski nakaz zapłaty może zostać również doręczony pozwanemu zgodnie z prawem krajowym państwa, w którym ma nastąpić doręczenie, w jeden z następujących sposobów:
a) doręczenie osobiste na prywatny adres pozwanego osobie zamieszkałej z pozwanym w tym samym gospodarstwie domowym lub tam zatrudnionej;
b) w przypadku pozwanego prowadzącego działalność gospodarczą lub osoby prawnej, doręczenie osobiste w lokalu przedsiębiorstwa pozwanego osobie zatrudnionej przez pozwanego;
c) złożenie nakazu w skrzynce pocztowej pozwanego;
d) złożenie nakazu w urzędzie pocztowym lub w siedzibie właściwego organu władzy publicznej, za pisemnym powiadomieniem o takim złożeniu pozostawionym w skrzynce pocztowej pozwanego, pod warunkiem że pisemne powiadomienie wyraźnie określa charakter dokumentu jako dokumentu sądowego lub skutek prawny powiadomienia polegający na uznaniu nakazu za doręczony i rozpoczęciu biegu terminów;
e) doręczenie drogą pocztową bez potwierdzenia zgodnie z ust. 3, gdy pozwany ma adres w państwie członkowskim wydania;
f) drogą elektroniczną, za automatycznym potwierdzeniem dostarczenia, pod warunkiem że pozwany uprzednio wyraźnie zgodził się na taki sposób doręczania.
2. Do celów niniejszego rozporządzenia doręczenie zgodnie z ust. 1 nie jest dopuszczalne, jeżeli nie ma pewności co do adresu pozwanego.
3. Doręczenie zgodnie z ust. 1 lit. a), b), c) i d) jest poświadczane poprzez:
a) dokument podpisany przez właściwą osobę, która dokonała doręczenia, wskazujący:
i) sposób doręczenia;
oraz
ii) datę doręczenia;
oraz
iii) w przypadku gdy nakaz został doręczony osobie innej niż pozwany – nazwisko tej osoby i stosunek, w jakim pozostaje ona do pozwanego;
lub
b) potwierdzenie odbioru przez osobę, do rąk której nastąpiło doręczenie, do celów ust. 1 lit. a) i b)”.
7. Zgodnie z art. 16 rozporządzenia nr 1896/2006:
„1. Pozwany może wnieść do sądu wydania sprzeciw od europejskiego nakazu zapłaty przy użyciu formularza F, określonego w załączniku VI, który jest doręczany pozwanemu wraz z europejskim nakazem zapłaty.
2. Sprzeciw musi zostać wysłany w terminie 30 dni od doręczenia nakazu pozwanemu.
[...]”.
8. Wreszcie art. 20 tego rozporządzenia przewiduje możliwość złożenia przez pozwanego wniosku o ponowne zbadanie europejskiego nakazu zapłaty. I tak przepis ten stanowi:
„1. Po upływie terminu określonego w art. 16 ust. 2 pozwany jest uprawniony do złożenia wniosku o ponowne zbadanie europejskiego nakazu zapłaty przez właściwy sąd [...] wydania w przypadkach, gdy:
a) (i) nakaz zapłaty został doręczony w jeden ze sposobów przewidzianych w art. 14;
oraz
(ii) doręczenie nie nastąpiło w odpowiednim czasie umożliwiającym mu przygotowanie się do obrony, bez winy z jego strony,
lub
b) pozwany nie miał możliwości sprzeciwienia się roszczeniu z powodu siły wyższej lub z powodu nadzwyczajnych okoliczności, które były przez niego niezawinione, pod warunkiem niezwłocznego podjęcia przez niego działań w obu przypadkach.
2. Po upływie terminu określonego w art. 16 ust. 2 pozwany jest również uprawniony do złożenia wniosku o ponowne zbadanie europejskiego nakazu zapłaty przez właściwy sąd [...] wydania, w przypadku gdy wydanie nakazu zapłaty było w sposób oczywisty błędne w świetle wymogów określonych w niniejszym rozporządzeniu lub ze względu na inne wyjątkowe okoliczności.
3. Jeżeli sąd odrzuci wniosek pozwanego z tego powodu, że nie zachodzi żadna z okoliczności, o których mowa w ust. 1 i 2, uzasadniających ponowne zbadanie nakazu, europejski nakaz zapłaty pozostaje w mocy.
Jeżeli sąd uzna, że ponowne zbadanie nakazu jest uzasadnione z uwagi na jedną z przyczyn określonych w ust. 1 i 2, europejski nakaz zapłaty traci moc”.
B – Uregulowanie niemieckie
9. Procedurę w zakresie postępowania w sprawie nakazu zapłaty w prawie niemieckim określa kodeks postępowania cywilnego (Zivilprozessordnung, zwany dalej „ZPO”). I tak, w wersji ZPO mającej zastosowanie do sporów w postępowaniach głównych, jego § 692 ust. 1 pkt 1 i § 700 ust. 3 zdanie pierwsze przewidują, że po wniesieniu sprzeciwiu – bez znaczenia, czy dopuszczalnym, niedopuszczalnym, złożonym w terminie lub nie, lub gdy nie jest to wyjaśnione – postępowanie nakazowe (niem. Mahnverfahren) jest przekazywane automatycznie do sądu właściwego do rozstrzygnięcia sporu w postępowaniu kontradyktoryjnym.
10. Zgodnie z § 690 ust. 1 pkt 5 ZPO w momencie złożenia wniosku o wydanie europejskiego nakazu zapłaty wierzyciel musi wskazać sąd właściwy do rozpatrzenia sprzeciwu w przypadku jego wniesienia.
11. Inaczej przedstawia się sprawa wniosku o wydanie europejskiego nakazu zapłaty, w przypadku którego Amtsgericht Wedding (Niemcy) wyjaśnia, że wskazanie sądu właściwego do rozstrzygnięcia sporu w przypadku wniesienia sprzeciwu nie zostało przewidziane. Zgodnie z art. 17 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1896/2006 przekazanie sprawy na rzecz sądu właściwego do rozstrzygnięcia sporu po wniesieniu sprzeciwu następuje wyłącznie na podstawie ustawodawstwa państwa członkowskiego wydania, czyli państwa członkowskiego, w którym europejski nakaz zapłaty został wydany.
12. Sąd odsyłający wskazuje, że zgodnie z § 1090 ust. 1 zdanie pierwsze i ust. 2 zdanie pierwsze ZPO oznacza to, iż sąd europejski właściwy w przedmiocie europejskiego nakazu zapłaty wzywa wierzyciela do wskazania sądu właściwego do rozstrzygnięcia sporu. Dopóki wierzyciel tego nie uczyni – lub jeśli w ogóle nie wskaże sądu – nie zostanie dokonane jakiekolwiek przekazanie sprawy do innego sądu. Sąd odsyłający wywodzi z tego faktu następujący skutek prawny, a mianowicie powód dysponuje europejskim nakazem zapłaty opatrzonym klauzulą wykonalności, w odniesieniu do którego pozwany nie ma możliwości poddania badaniu przez sąd dochowania terminu na wniesienie sprzeciwu lub okoliczności, że nigdy nie zaczął on biec, ponieważ sprawa nie została przekazana sądowi na podstawie ogólnych przepisów proceduralnych, a ponadto procedura ponownego zbadania na podstawie art. 20 rozporządzenia nr 1896/2006 nie ma bezpośrednio zastosowania.
II – Okoliczności faktyczne w postępowaniach głównych
A – Sprawa C‑11913
13. Mająca siedzibę w Niemczech spółka Eco cosmetics GmbH & Co. KG (zwana dalej „eco cosmetics”) wniosła do Amtsgericht Wedding [sąd rejonowy w Wedding, Niemcy] pozew o wydanie europejskiego nakazu zapłaty przeciwko Virginii Laetitii Barbarze Dupuy, zamieszkałej we Francji. Jako miejsce zamieszkania pozwanej wskazała przy tym adres we Francji. W dniu 22 marca 2010 r. Amtsgericht Wedding uwzględnił wniosek eco cosmetics i wydał europejski nakaz zapłaty. Nakaz ten został doręczony pod wskazany adres listem poleconym za potwierdzeniem odbioru wskazującym datę 31 marca 2010 r. jako dzień doręczenia.
14. Wobec braku sprzeciwu ze strony V. Dupuy w dniu 20 maja 2010 r. Amtsgericht Wedding stwierdził wykonalność tego nakazu zapłaty zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 1896/2006.
15. Pozwana wniosła sprzeciw od europejskiego nakazu zapłaty dopiero w piśmie z dnia 28 lipca 2010 r., które wpłynęło do Amtsgericht Wedding w dniu 3 sierpnia 2010 r. Pismem z dnia 5 sierpnia 2010 r. Amtsgericht Wedding wskazał V. Dupuy, że sprzeciw został wniesiony po terminie i ewentualnie może ona jedynie złożyć wniosek o ponowne zbadanie tego nakazu zapłaty na podstawie art. 20 rozporządzenia nr 1896/2006. I tak pismem z dnia 7 października 2010 r. V. Dupuy złożyła wniosek o ponowne zbadanie tego nakazu zapłaty, zaś ów wniosek uzasadniła pismem z dnia 13 kwietnia 2011 r.
16. Zdaniem V. Dupuy europejski nakaz zapłaty nie został jej nigdy doręczony, ponieważ w październiku 2009 r. wyprowadziła się z mieszkania, którego adres został wskazany przez eco cosmetics. Wskazuje ona również, że o nakazie zapłaty dowiedziała się dopiero z pisma jej banku z dnia 23 lipca 2010 r. Twierdzenia te zostały zakwestionowane przez eco cosmetics.
B – Sprawa C‑120/13
17. Raiffeisenbank St. Georgen reg. Gen. m. b. H (zwany dalej „Raiffeisenbank”) z siedzibą w Austrii, wniósł pozew o wydanie europejskiego nakazu zapłaty przeciwko Tetyanie Bonchyk, zamieszkałej w Niemczech. Amtsgericht Wedding uwzględnił ten wniosek i wydał nakaz zapłaty w dniu 2 września 2010 r. Ów sąd dwukrotnie bezskutecznie usiłował doręczyć przedmiotowy nakaz zapłaty drogą pocztową na adresy wskazane przez Raiffeisenbank. Wówczas powód przedstawił nowy adres. Europejski nakaz zapłaty został zatem doręczony pod ten nowy adres poprzez złożenie w skrzynce pocztowej w dniu 1 lutego 2011 r.
18. Wobec braku sprzeciwu ze strony T. Bonchyk Amtsgericht Wedding stwierdził wykonalność tego nakazu zapłaty w dniu 10 marca 2011 r. Faksem z dnia 1 czerwca 2011 r. T. Bonchyk wniosła sprzeciw od wspomnianego nakazu zapłaty. Pozwana wskazała również, że dowiedziała się o tym nakazie przypadkowo. Wyjaśniła ponadto, że od 2009 r. nie mieszka już pod adresem, na który został doręczony europejski nakaz zapłaty. Wskazała wreszcie, że ów nakaz nie został jej nigdy doręczony.
19. Pismem z dnia 17 czerwca 2011 r. Amtsgericht Wedding wskazał, że sprzeciw wniesiony przez T. Bonchyk został wniesiony po terminie i ewentualnie może ona jedynie złożyć wniosek o ponowne zbadanie nakazu zapłaty na podstawie art. 20 rozporządzenia nr 1896/2006. Pismem z dnia 24 czerwca 2011 r. T. Bonchyk złożyła zatem wniosek o ponowne zbadanie europejskiego nakazu zapłaty.
C – Sprawa C‑121/13
20. Rechtsanwaltskanzlei CMS Hasche Sigle, Partnerschaftsgesellschaft (zwana dalej „CMS Hasche Sigle”) z siedzibą w Niemczech, wniosła pozew o wydanie nakazu zapłaty przeciwko Xceed Holding Ltd, z siedzibą na Cyprze. W tym celu wskazała adres w Nikozji (Cypr). W dniu 4 czerwca 2010 r. Amtsgericht Wedding uwzględnił ten wniosek, a następnie doręczył europejski nakaz zapłaty pismem poleconym za potwierdzeniem odbioru na adres wskazany przez CMS Hasche Sigle. Z potwierdzenia odbioru wynika, że ów nakaz został doręczony pod wskazany adres w dniu 30 czerwca 2010 r., ponieważ na tym potwierdzeniu odbioru widnieje podpis i pieczątka kancelarii adwokackiej, nie ma jednakże krzyżyka w kratce „doręczono”, ani żadnej innej kratce. W dniu 10 sierpnia 2010 r. Amtsgericht Wedding stwierdził wykonalność tego nakazu zapłaty.
21. Pismem z dnia 19 października 2010 r., które wpłynęło do Amtsgericht Wedding w dniu 20 października tego samego roku, Xceed Holding Ltd złożył wniosek o ponowne zbadanie europejskiego nakazu zapłaty oraz wniósł na wszelki wypadek sprzeciw od tego nakazu.
22. Xceed Holding Ltd podnosi, co nie zostało zakwestionowane, że rzeczony nakaz zapłaty nie został jej nigdy doręczony. Pozwana wskazuje, że do dnia 18 maja 2010 r. jej siedziba mieściła się w Larnace (Cypr), a następnie w Limassol (Cypr) i że nigdy nie miała kontaktu z kancelarią adwokacką, która otrzymała i podpisała potwierdzenie odbioru. Dopiero w dniu 7 października 2010 r. pozwana dowiedziała się o europejskim nakazie zapłaty po wezwaniu jej do zapłaty przez CMS Hasche Sigle.
23. W tych trzech sprawach Amtsgericht Wedding ma wątpliwości dotyczące sposobu, w jaki należy interpretować rozporządzenie nr 1896/2006. Sąd odsyłający zastanawia się w szczególności, czy złożone przez trzech pozwanych w postępowaniach głównych wnioski o ponowne zbadanie nakazów zapłaty stanowią skuteczny środek zaskarżenia.
III – Pytania prejudycjalne
24. W tych trzech postępowaniach głównych Amtsgericht Wedding postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z pytaniami prejudycjalnymi. Poniżej przedstawione zostaną pytania zadane w sprawie C‑119/13, z których pierwsze i trzecie są identyczne z pytaniami zadanymi w sprawach C‑120/13 i C‑121/13:
„1) Czy rozporządzenie [...] nr 1896/2006 [...] należy interpretować w ten sposób, że pozwany może również wówczas złożyć wniosek o ponowne zbadanie europejskiego nakazu zapłaty przez sąd, gdy nakaz zapłaty nie został mu doręczony lub nie został doręczony w sposób skuteczny [skutecznie doręczony]? Czy można w tym zakresie zastosować odpowiednio w szczególności art. 20 ust. 1 lub art. 20 ust. 2 rozporządzenia nr 1896/2006?
2) W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze: Czy w przypadku, gdy nakaz zapłaty nie został pozwanemu doręczony lub nie został doręczony w sposób skuteczny [skutecznie doręczony] pozwany jest zobowiązany do dochowania terminów w zakresie dotyczącym wniosku o ponowne zbadanie [na złożenie wniosku o ponowne zbadanie]? Czy należy w tym zakresie zastosować w szczególności art. 20 ust. 3 rozporządzenia nr 1896/2006?
3) Również w przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze: Jakie skutki procesowe zachodzą w przypadku gdy wniosek o ponowne zbadanie zostanie uwzględniony; czy należy w tym zakresie zastosować odpowiednio w szczególności art. 20 ust. 3 lub art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 1896/2006?”
IV – Moja ocena
25. W pierwszym pytaniu sąd odsyłający zastanawia się zasadniczo, czy rozporządzenie nr 1896/2006 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy nakaz zapłaty nie został doręczony pozwanemu lub nie został mu skutecznie doręczony, może on złożyć wniosek o ponowne zbadanie europejskiego nakazu zapłaty opierając się w drodze analogii na art. 20 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia.
26. W trzech postępowaniach głównych sąd odsyłający wychodzi z założenia, że doręczenie europejskiego nakazu zapłaty nie miało miejsca lub jest nieważne, ponieważ nie zostało dokonane zgodnie z minimalnymi wymogami przewidzianymi przez wspomniane rozporządzenie.
27. W rzeczywistości w niniejszych sprawach powstaje pytanie, jaki środek zaskarżenia przysługuje pozwanemu od wykonalnego europejskiego nakazu zapłaty, który nie został mu doręczony lub nie został mu skutecznie doręczony. Rozporządzenie nr 1896/2006 milczy bowiem w kwestii ewentualnych środków zaskarżenia, z jakich może skorzystać pozwany w takich okolicznościach tworząc w ten sposób lukę prawną. Podstawową kwestią jest zatem pytanie, jakie są skutki prawne braku doręczenia lub bezskutecznego doręczenia nakazu zapłaty.
28. Wydaje się, że sąd odsyłający i większość spośród stron sporu uważają, iż jedyny środek zaskarżenia polega na ponownym zbadaniu europejskiego nakazu zapłaty na podstawie art. 20 tego rozporządzenia. Nie podzielam powyższego stanowiska.
29. Zgodnie z art. 1 ust. 1 lit. a) tego rozporządzenia jego celem jest uproszczenie, przyspieszenie i ograniczenie kosztów postępowania sądowego w sprawach transgranicznych dotyczących bezspornych roszczeń pieniężnych, poprzez ustanowienie postępowania w sprawie europejskiego nakazu zapłaty. Postępowanie to może być uznane za „postępowanie bez udziału strony przeciwnej”, ponieważ nie ma żadnego sporu przed sądem wydania i w tym postępowaniu pozwany pojawia się dopiero na późniejszym etapie, po wydaniu europejskiego nakazu zapłaty przez ów sąd i jego doręczeniu pozwanemu.
30. W tym zakresie rozporządzenie nr 1896/2006 ustanawia minimalne normy dotyczące sposobów doręczenia, podzielone na dwie kategorie.
31. Po pierwsze art. 13 tego rozporządzenia przewiduje sposoby doręczenia za potwierdzeniem odbioru przez pozwanego. Oznacza to, że zostaje poświadczone, iż wydany wobec pozwanego europejski nakaz zapłaty dotarł do pozwanego – a zatem pozwany o nim wiedział – i że przewidziany przez wspomniane rozporządzenie mechanizm może wówczas wywoływać swoje skutki prawne.
32. Tym samym, o ile pozwany zdecyduje się na wniesienie sprzeciwu od europejskiego nakazu zapłaty zgodnie z art. 16 rozporządzenia nr 1896/2006, postępowanie jest kontynuowane przed sądem wydania, zgodnie z zasadami zwykłego postępowania cywilnego, chyba że powód wyraźnie zażądał zakończenia postępowania w takim przypadku(3) . Jeśli natomiast pozwany nie ustosunkuje do tego nakazu zapłaty, to po upływie terminu przewidzianego w art. 16 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia sąd wydania bezzwłocznie stwierdza wykonalność nakazu zapłaty zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 1896/2006, przy czym art. 19 tego rozporządzenia wyjaśnia w szczególności, że europejski nakaz zapłaty, który stał się wykonalny w państwie członkowskim wydania, jest uznawany i wykonywany w innych państwach członkowskich.
33. Pozwany może tylko wyjątkowo złożyć wniosek o ponowne zbadanie europejskiego nakazu zapłaty, czyli wówczas gdy nie miał możliwości sprzeciwienia się roszczeniu z powodu siły wyższej lub z powodu nadzwyczajnych okoliczności, które były przez niego niezawinione(4), albo w przypadku gdy wydanie nakazu zapłaty było w sposób oczywisty błędne w świetle wymogów określonych w niniejszym rozporządzeniu lub ze względu na inne wyjątkowe okoliczności(5) .
34. Po drugie art. 14 rozporządzenia nr 1896/2006 przedstawia sposoby doręczenia bez potwierdzenia odbioru przez pozwanego, w sytuacji gdy europejski nakaz zapłaty zostaje przekazany osobie trzeciej. Prawodawca Unii wychodzi w tym przypadku z założenia, że podczas wizyty komornika czy też listonosza pozwany jest tymczasowo nieobecny. Oznacza to, że przy zastosowaniu tych sposobów doręczenia domniemywa się jedynie, że wydany wobec pozwanego europejski nakaz zapłaty dotarł do niego i że w związku z tym normalnie rzecz biorąc wiedział o swoich prawach oraz o skutkach prawnych wynikających ze sprzeciwu lub z braku odpowiedzi w wyznaczonym terminie, w niniejszym przypadku o stwierdzeniu wykonalności tego nakazu zapłaty zgodnie z art. 18 tego rozporządzenia.
35. Jednakże również tutaj prawodawca Unii przewidział uwzględnienie ewentualnego opóźnienia stwarzając pozwanemu, zgodnie z art. 20 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia, możliwość złożenia przez wniosku o ponowne zbadanie europejskiego nakazu zapłaty.
36. W świetle powyższego potwierdzam ogromne znaczenie ważnego doręczenia w postępowaniu dotyczącym europejskiego nakazu zapłaty. Pozwala się ono upewnić, że pozwany będzie miał dostęp do wszystkich informacji niezbędnych dla podjęcia obrony, a w konsekwencji gwarantuje poszanowanie prawa do obrony(6) . Już w swoich pracach przygotowawczych nad tym rozporządzeniem Komisja Europejska podkreśliła ten aspekt wskazując, że „[w] celu zapewnienia rzetelnego procesu pozwany powinien zostać dokładnie poinformowany o swoich prawach i obowiązkach proceduralnych w ramach postępowania w sprawie nakazu zapłaty. [...] Zwięzła, ale wyczerpująca informacja stanowi zatem warunek niezbędny, aby zapewnić krótkie terminy oraz aby pozwany mógł podjąć przez ten okres czasu decyzję, czy zamierza zakwestionować wierzytelność z pełną świadomością wszystkich skutków bez konieczności korzystania z porad prawnych”(7) .
37. To jest cały sens postępowania ustanowionego w rozporządzeniu nr 1896/2006, a mianowicie umiejętność pogodzenia szybkości i skuteczności postępowania sądowego z poszanowaniem prawa do obrony w sporach transgranicznych dotyczących bezspornych roszczeń pieniężnych. Po otrzymaniu informacji i zapoznaniu się ze wskazówkami w dokumentach towarzyszących obowiązkowo doręczeniu, pozwany może wówczas z pełną świadomością wykonywać swoje prawa. Z tego powodu później dysponuje on jedynie ograniczonymi środkami do sprzeciwienia się europejskiemu nakazowi zapłaty.
38. Nie mniej jednak, jako że został osobiście powiadomiony o wydaniu tego nakazu zapłaty, jego prawa, a w szczególności prawo do obrony, zostały w pełni poszanowane.
39. Czy jest tak samo w przypadku, gdy wykonanie tego nakazu zapłaty wydanego zgodnie z procedurą opisaną w art. 14 rozporządzenia nr 1896/2006 wykazało, że w rzeczywistości nakaz nie dotarł do domniemanego dłużnika i to bez jego winy?
40. Na pewno nie.
41. Jak mogliśmy zauważyć doręczenie w systemie ustanowionym przez to rozporządzenie ma na celu ochronę prawa do obrony. Ustanawia ono domniemanie otrzymania europejskiego nakazu zapłaty przez pozwanego, co stanowi bardzo istotny etap w tym systemie. Przestrzeganie tych warunków w postępowaniu w sprawie europejskiego nakazu zapłaty jest pierwszorzędnej wagi, jeśli chcemy zachować równowagę pomiędzy poszczególnymi celami, do których realizacji zmierza wspomniane rozporządzenie.
42. Poszanowania prawa do obrony nie można zapewnić wykorzystując domniemanie w przypadku gdy wykonanie tego nakazu zapłaty wskazuje, że to domniemanie jest błędne. W tej sytuacji należałoby uczynić z tego domniemanie niewzruszalne, co nie miałoby sensu w kontekście prawa do obrony.
43. Próby nadmiernego uproszczenia mechanizmu przewidzianego w rozporządzeniu nr 1896/2006 spowodowałyby bowiem naruszenie prawa do obrony, a zatem art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „kartą”).
44. Przede wszystkim dopuszczenie zastosowania w drodze analogii art. 20 tego rozporządzenia oznaczałoby w istocie pozbawienie najbardziej podstawowych praw pozwanego działającego w dobrej wierze, który z braku doręczenia mu europejskiego nakazu zapłaty z poszanowaniem minimalnych wymogów nie został uprzedzony o dostępnych środkach zaskarżenia, podczas gdy ten, któremu natomiast taki nakaz zapłaty został doręczony w należytej formie, mógł skorzystać z tych praw. Poza okolicznością, że taka interpretacja byłaby sprzeczna z poszanowaniem prawa do obrony zagwarantowanym przez art. 47 karty, wynika z niej również naruszenie zasady równego traktowania pomiędzy tymi dwoma pozwanymi działającymi w dobrej wierze.
45.
Ponadto, wobec samego braku doręczenia pozwanemu europejskiego nakazu zapłaty, nie można przyjąć, że wierzytelność będąca przedmiotem sporu jest wierzytelnością bezsporną, zważywszy, że właśnie z braku tego doręczenia pozwany nie mógł w żadnym momencie jej zakwestionować. W związku z tym w tym kontekście byłoby to sprzeczne nie tylko z samym celem rozporządzenia nr 1896/2006, które, przypomnijmy, ustanawia postępowanie w sprawie europejskiego nakazu zapłaty dotyczącego „roszczeń bezspornych”, ale również i przede wszystkim byłoby to znowu oczywistym naruszeniem prawa do obrony, mającym dodatkowo poważne skutki prawne dla pozwanego. Jeśli bowiem przy zastosowaniu w drodze analogii art. 20 tego rozporządzenia do rozpatrywanych tutaj przypadków, wniosek o ponowne zbadanie zostanie oddalony, europejski nakaz zapłaty zachowuje swoją wykonalność, ponieważ pozostaje ważny zgodnie z art. 20 ust. 3 tego rozporządzenia.
46. Pragnę zauważyć również, że prawodawca Unii zatroszczył się o wskazanie, iż na etapie wydawania europejskiego nakazu zapłaty sąd wydania ma obowiązek upewnienia się, że zostanie on doręczony pozwanemu zgodnie z prawem krajowym, w sposób zgodny z minimalnymi wymogami ustanowionymi w art. 13–15 rozporządzenia nr 1896/2006(8) . Artykuł 14 tegoż rozporządzenia, który przewiduje sposoby doręczenia europejskiego nakazu zapłaty bez potwierdzenia odbioru przez pozwanego, jest jeszcze bardziej pouczający w tym zakresie, ponieważ w ust. 2 wskazuje, że „doręczenie zgodnie z ust. 1 nie jest dopuszczalne, jeżeli nie ma pewności co do adresu pozwanego”.
47. Kładąc nacisk na obowiązek upewnienia się przez sąd wydania, że minimalne wymogi dotyczące doręczenia zostały w pełni zachowane, prawodawca Unii wyraził wolę zapewnienia, iż prawo do obrony będzie przestrzegane w postępowaniu bez udziału strony przeciwnej, w którym to pozwany ma ostatecznie dopiero później możliwość dochodzenia swoich praw.
48. Jaka jest w tej sytuacji przydatność postępowania na podstawie art. 14 rozporządzenia nr 1896/2006? Wydaje mi się, że jest oczywista. Tworzy bowiem domniemanie umożliwiające kontynuację toku postępowania, a w przypadku braku sprzeciwu – stwierdzenie wykonalności europejskiego nakazu zapłaty. Jest to logiczne, w zakresie, w jakim sposób doręczenia uprawdopodabnia okoliczność, że nakaz zapłaty dotrze do jego adresata. W trosce o skuteczność systemu owo prawdopodobieństwo uzasadnia możliwość inicjowania kolejnych etapów postępowania, gdyż w znacznej liczbie przypadków domniemanie pokryje się z rzeczywistością. Natomiast w statystycznie rzadziej występującym przypadku, w którym rzeczywistość będzie inna, uznać należy, że doręczenie nie zostało dokonane. Ogólnie rzecz biorąc skuteczność systemu zostanie zapewniona, a w indywidualnych przypadkach wolności jednostki zostaną zachowane.
49. Ponadto w ramach tej właśnie interpretacji postępowanie na podstawie art. 14 rozporządzenia 1896/2006 wydaje się mi wolne od uwag krytycznych, zwłaszcza tych formułowanych przez doktrynę(9) .
50. W związku z powyższym uważam, że zastosowanie w drodze analogii art. 20 rozporządzenia nr 1896/2006 do takich przypadków, jak te rozpatrywane w przedłożonych mi sprawach, nie jest zgodne ani z brzmieniem, ani z duchem tego rozporządzenia oraz jest sprzeczne z art. 47 karty. Moim zdaniem wspomniane rozporządzenie, nie może tolerować takiej nierównowagi w zakresie praw, których ochrona jest jego celem.
51. Uważam ponadto, że pozwanego nie można pozbawić środka zaskarżenia z tej przyczyny, że jest jedynie prawdopodobne, iż doręczenie miało miejsce, podczas gdy roszczenie pozwanego wskazuje, że nie wiedział o europejskim nakazie zapłaty. Pozwany musi zatem skutecznie skorzystać z takiego środka zaskarżenia w celu wykazania przed sądem wydania, że ten nakaz zapłaty do niego nie dotarł. W przypadku stwierdzenia przez ów sąd braku jakiegokolwiek doręczenia, jedynym wynikającym z tego skutkiem prawnym jest, w moim mniemaniu, stwierdzenie nieważności wspomnianego nakazu zapłaty.
52. W świetle tych elementów uważam zatem, że rozporządzenie nr 1896/2006 powinno być interpretowane w ten sposób, że stoi ono na przeszkodzie zastosowaniu w drodze analogii jego art. 20 do przypadku, w którym europejski nakaz zapłaty nie został doręczony pozwanemu lub nie został mu skutecznie doręczony. W celu zapewnienia poszanowania prawa do obrony pozwanemu musi przysługiwać niezależny środek zaskarżenia przed sądem wydania pozwalający mu na wykazanie, że nakaz zapłaty nie został mu doręczony i, w stosownym przypadku, na stwierdzenie jego nieważności.
53. W świetle odpowiedzi, którą proponuję udzielić na pytanie pierwsze, nie ma, moim zdaniem, potrzeby udzielania odpowiedzi na drugie i trzecie pytania prejudycj alne.
V – Wnioski
54. Mając na uwadze całość tych rozważań, proponuję Trybunałowi, ażeby na pytania prejudycjalne przedstawione przez Amtsgericht Wedding odpowiedział w następujący sposób:
Rozporządzenie (WE) nr 1896/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. ustanawiające postępowanie w sprawie europejskiego nakazu zapłaty należy interpretować w ten sposób, że stoi ono na przeszkodzie zastosowaniu w drodze analogii jego art. 20 do przypadku, w którym europejski nakaz zapłaty nie został doręczony pozwanemu lub nie został mu skutecznie doręczony.
W celu zapewnienia poszanowania prawa do obrony pozwanemu musi przysługiwać niezależny środek zaskarżenia przed sądem wydania pozwalający mu na wykazanie, że nakaz zapłaty nie został mu doręczony i, w stosownym przypadku, na stwierdzenie jego nieważności.
(1) .
(2)
– Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. ustanawiające postępowanie w sprawie europejskiego nakazu zapłaty (Dz.U. L 399, s. 1).
(3)
–	Zobacz art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 1896/2006.
(4)
– Zobacz art. 20 ust. 1 lit. b) wspomnianego rozporządzenia.
(5)
– Zobacz art. 20 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia.
(6)
– W kwestii doręczenia pisma wszczynającego postępowanie, zob. wyrok w sprawie C‑619/10 Trade Agency, EU:C:2012:531, pkt 32 i 33. Zobacz również wyrok w sprawie C‑325/11 Alder, EU:C:2012:824, pkt 34–36.
(7)
– Zobacz s. 38 Zielonej Księgi dotyczącej postępowania w sprawie europejskiego nakazu zapłaty oraz środków upraszczających i przyśpieszających postępowanie w sprawach o drobne roszczenie [COM(2002) 746 wersja ostateczna].
(8)
–	Zobacz art. 12 ust. 5 tego rozporządzenia.
(9)
– Doktryna nie omieszkała wyraźnie wskazać tej słabej strony wspomnianego rozporządzenia. Zobacz w tym względzie E. Guinchard, „L’Europe, la procédure civile et le créancier: l’injonction de payer européenne et la procédure européenne de règlement des petits litiges”, Revue trimestrielle de droit commercial et de droit économique, 2008, s. 465 oraz J. Miguet, „Procédure d’injonction européenne”, Jurisclasseur commercial,
fascicule 185, 2008. Zobacz również M. Lopez de Tejada i L. d’Avout, „Les non-dits de la procédure européenne d’injonction de payer», Revue critique de droit international privé,
2007, s. 717.