61967C0034
Conclusie van de Advocaat-Generaal K. Roemer
van 8 februari 1968 (
1
)
Mijnheer de President, mijne heren Rechters,
Aan de reeks in december van het vorig jaar behandelde prejudiciële gedingen, de uitlegging van de artikelen 95 en 97 van het E.E.G.-Verdrag in verband met de Duitse Umsatzausgleichsteuer betreffende zaken 7, 13, 20, 25, 27, 28 en 31-67, waarin mijn collega Gand op 25 januari 1968 heeft geconcludeerd, moet thans de onderhavige zaak — waarin gelijke of analoge onderwerpen aan de orde komen — worden toegevoegd: zij wordt U bij beschikking van het Finanzgericht Düsseldorf voorgelegd en het gaat om de navolgende feiten :
Verzoekster in het bodemgeschil heeft tomatenpuree en peren en bonen in blik uit Italië in de Bondsrepubliek geïmporteerd. Bij inklaring werd voor peren- en bonenconserven en voor tomatenpuree in blikken met een gewicht van minder dan 1 kg 6 % Umsatausgleichsteuer en voor tomatenpuree in blikken met een gewicht van meer dan 1 kg 4 % Umsatzausgleichsteuer geheven. — De firma Lück maakte hiertegen bezwaar bij het Hauptzollamt Köln-Rheinau en ging, toen haar zulks niet baatte, in beroep bij het Finanzgericht Düsseldorf.
Voor wat de hoogte van de Umsatsausgleichsteuer en met name het percentage van 6 % betreft beriep zij zich in rechte op de — haars inziens geschonden — beginselen van de artikelen 95 en 97 van het E.E.G.-Verdrag. Zij betoogde, dat ondanks een wettelijk percentage van 4 % op door binnenlandse producenten vervaardigde fruit- en groentenconserven in feite slechts 2,7 % Umsatzsteuer werd geheven, in aanmerking genomen bepaalde vooral voor leveranties aan het buitenland verleende vrijstellingen. Aangezien derhalve voor het in casu toegepaste percentage geen rechtvaardiging is te vinden in de op vergelijkbare binnenlandse waren rechtstreeks geheven belasting, moet haars inziens de in eerdere produktiefasen niet rechtstreeks geheven belasting de doorslag geven; het komt er daarom op aan, of daaronder alleen omzetbelasting op voor de vervaardiging van conserven verstrekte grondstoffen en halffabrikaten is te verstaan dan wel ook die welke op daarbij gebezigde produktie- en bedrijfsmiddelen en op de daartoe nodige dienstverleningen wordt geheven. Mochten de percentages van 6 % en van 4 % ten slotte niet met de beginselen van de artikelen 95 en 97 in overeenstemming blijken te zijn, dan zou door het Finanzgericht niet tot vaststelling van andere Umsatzausgleichsteuer-percentages, doch tot vernietiging van de bestreden beschikkingen moeten worden overgegaan, terwijl de betaalde belasting geheel zou moeten worden gerestitueerd.
Verweerder beriep er zich op, dat de Duitse Umsatsausgleichsteuer-percentages gemiddelde percentages in de zin van artikel 97 van het Verdrag zijn welke, nu genoemde bepaling niet rechtstreeks bindend is, door het Finanzgericht niet aan de beginselen van het Verdrag kunnen worden getoetst; veeleer ligt het ingevolge artikel 97 op de weg van de Commissie om bij gebleken overtreding bepaalde maatregelen te nemen. — Afgezien hiervan zal in een juiste rechtsopvatting iedere in eerdere produktiefasen op vergelijkbare binnenlandse produkten geheven omzetbelasting als com-pensabel moeten worden beschouwd, derhalve ook indirecte belasting op voor de vervaardiging van bepaalde waren noodzakelijke hulpstoffen en produktiemiddelen. Ten slotte moet worden opgemerkt, dat een binnenlandse produktie van tomatenpuree volledig ontbreekt en dat de bij invoer van tomatenpuree geheven compenserende heffing al evenmin kan dienen om andere binnenlandse produkten middellijk te beschermen. Het staat dus volgens verweerder vast, dat de op tomatenpuree geheven Umsatzausgleichsteuer noch onder artikel 95 van het Verdrag noch onder andere voorschriften van het Verdrag valt.
Het Finanzgericht te Düsseldorf acht deze rechtsvragen voor de beslissing van het geding van belang. — Aangezien het voorts meent, dat een antwoord op deze vragen in de andere genoemde prejudiciële zaken niet valt te verwachten (onder meer omdat het in die procedures, anders dan in casu, niet om industrieprodukten gaat), heeft het — overeenkomstig het verzoek van de firma Lück — bij beschikking van 6 september 1967 het geding geschorst en aan het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen de navolgende uitleggingsvragen voorgelegd :
„1.
Is met belastingen, welke op nationale produkten „rechtstreeks worden geheven” bedoeld belasting tot het in de wet voorziene percentage dan wel de in feite geheven belasting, zoals die bij inachtneming van de voor gelijksoortige produkten of groepen van produkten geldende gemiddelde vrijstellingen kan worden vastgesteld?
2.
In hoeverre komen binnenlandse belastingen, welke op gelijksoortige nationale produkten „niet rechtstreeks worden geheven” bij industrieprodukten voor compensatie in aanmerking? Behoort daartoe ook omzetbelasting op bij voorbeeld hulpstoffen, verpakkingsmateriaal, bedrijfs- en produktiemiddelen en die welke op veredelingswerkzaamheden of op vervoer door derden is gebaseerd?
3.
Welke betekenis heeft de erkenning der aan de rechtstreeks bindende norm van artikel 95 van het E.E G.-Verdrag toekomende voorrang voor daarmede strijdig nationaal recht? Moet zodanig strijdig nationaal recht worden afgeschaft of is het — gezien artikel 95, lid 3, — met ingang van 1 januari 1962 nietig?”
Het Finanzgericht achtte daarentegen geen termen aanwezig om „de vraag in hoeverre justitiabelen zich in rechte op artikel 97 juncto artikel 95 van het E.E.G.-Verdrag kunnen beroepen nogmaals aan het Europese Hof van Justitie voor te leggen”, omdat zijns inziens artikel 97 „anders dan men wellicht zou menen niet als een zelfstandig rechtsvoorschrift is te beschouwen, doch als een bepaling, welke de toepassing van artikel 95 in een bepaald geval regelt” en „de door particulieren aan artikel 95 te ontlenen rechten onverlet laat”.
Overeenkomstig artikel 20 van het Statuut hebben verzoekster in het bodemgeschil, de Bondsregering, de Nederlandse Regering en de Commissie van de Europese Gemeenschappen schriftelijke opmerkingen gemaakt en, met uitzondering van de Nederlandse Regering, ook aan de mondelinge behandeling deelgenomen.
Na — en zo nodig in afwijking van — hetgeen met betrekking tot de opgeworpen vragen in de ten processe dikwijls ter sprake gebrachte zaken 13, 25 en 28-67 reeds werd overwogen willen wij dan thans nagaan in hoeverre deze zaak aanleiding geeft tot nadere opmerkingen.
Beoordeling rechtens — Een opmerking vooraf
Ik acht allereerst een korte opmerking op haar plaats aangaande de door het Finanzgericht met zoveel woorden geëlimineerde vraag, of justitiabelen zich rechtstreeks op artikel 97 mogen beroepen, met andere woorden of de nationale rechter dit artikel rechtstreeks mag toepassen, vraag welke in casu allereerst beantwoording behoeft. Anders dan de Düsseldorfse rechters blijkbaar — in overeenstemming met verzoekster — meenden, werd daaromtrent in de zaak 57-65 nog geen uitspraak gedaan — en a fortiori niet in dezelfde zin als inzake de in dat geding alleen behandelde vraag betreffende de toepasselijkheid van artikel 95; zij moet derhalve nog worden beantwoord. Weliswaar zal zij ook in voormelde andere prejudiciële zaken aan de orde komen, doch nu zij eveneens voor het geding voor het Finanzgericht Düsseldorf beslissend mag worden geacht, meen ik, dat ook in het ten deze te wijzen arrest een uitspraak daaromtrent niet behoort te ontbreken (bij voorbeeld omdat hier de vraag of artikel 97 rechtstreeks bindend is, als implicite gesteld is te beschouwen). Duidelijker gezegd: er moet op worden gewezen, dat ook wanneer artikel 97 ten opzichte van artikel 95 als een aanvullend voorschrift moet worden beschouwd, aan de bepaling nochtans geen rechtstreeks bindend karakter mag worden toegekend in dien zin, dat aan het handelsverkeer deelnemende particulieren daaraan in gedingen voor de nationale rechter aanspraken kunnen ontlenen; immers wanneer de nationale wettelijke maatregelen indruisen tegen de beginselen welke bij vaststelling van gemiddelde percentages voor compenserende omzetheffing moeten worden inachtgenomen, zijn slechts maatregelen van de Commissie (beschikkingen of richtlijnen) voorzien. Ik behoef hierop thans niet nader in te gaan en volsta met een verwijzing naar hetgeen ten deze door de Bondsregering en door de Commissie in de andere prejudiciële zaken reeds werd betoogd en naar de zo klemmende argumenten welke mijn collega Gand, vooral met verwijzing naar de in artikel 97 voor de nationale wetgever voorziene „Ermessensspielraum”, daartoe in zijn conclusie van 25 januari heeft ontwikkeld.
Mocht men, deze prejudiciële uitspraak ten spijt, nochtans termen aanwezig achten om nader op de vragen van het Finanzgericht in te gaan — bij voorbeeld omdat het Hof zich op dit ogenblik nog niet omtrent artikel 97 heeft uitgesproken en voor de nationale rechter artikel 97 van het Verdrag misschien niet uitsluitend beslissend is, dan zou ik het navolgende willen overwegen.
De eerste vraag
In de eerste plaats wordt de vraag gesteld, wat is te verstaan onder belastingen, welke „rechtstreeks op gelijksoortige nationale produkten worden geheven”. Verzoekster meent hier te moeten onderscheiden tussen het wettelijk belastingpercentage, dat voor een vergelijkbaar binnenlands produkt geldt en dat der in feite geheven belasting, verkregen door mede rekening te houden met de voor soortgelijke produkten voorziene vrijstellingen en bij uitvoer verleende restituties. Slechts met de in feite geheven belasting (juister wellicht: met de gemiddelde rechtstreekse belasting) zou bij vergelijking volgens artikel 85 rekening moeten worden gehouden.
Reeds in hun conclusies hebben de Bondsregering en de Commissie hun bevreemding over dit standpunt uitgesproken Beide zijn — mijns inziens terecht — van mening, dat genoemde term geen moeilijkheden oplevert. Op goede gronden wijzen zij erop, dat werd beoogd in het land van bestemming voor gelijksoortige waren gelijke mededingingscondities te verzekeren; het gaat alleen om belasting, welke op de omzet van binnen de landsgrenzen blijvende waren geheven wordt tot het door de producent te betalen wettelijk percentage dat, omdat het op de afnemer wordt afgewenteld, als op die waren toegepast wordt beschouwd.
Voor zoveel betreft de in het binnenland verleende vrijstellingen doen zich geen moeilijkheden voor: wanneer van zulke vrijstellingen sprake is (bij voorbeeld bij levering van landbouwprodukten) zijn de betreffende waren niet rechtstreeks belast en ontbreekt derhalve een volgens artikel 95 in aanmerking te nemen belastingfactor.
Ten aanzien van de bij uitvoer verleende belastingrestitutie — waaronder, nu omzetbelasting voor leveringen aan het buitenland niet is voorzien, is te verstaan restitutie van de op een produkt in eerdere produktiefasen indirect geheven belasting — gaat men er echter terecht van uit, dat zij bij vergelijking van belastingen in de zin van artikel 95 buiten beschouwing moeten blijven en dat ook van aftrek van een vast bedrag in zoverre geen sprake kan zijn. Zich richtend naar het land van bestemming zal men het ervoor moeten houden, dat deze restitutie slechts aan uitgevoerde goederen — welke immers bij invoer in andere landen met analoge compenserende heffingen worden belast — ten goede komt. Weliswaar laat zich denken dat ondernemingen, welke voor afzet in het binnenland én voor de export produceren, als het ware globaal, dat wil zeggen rekening houdende met genoemde restituties, het totaalbedrag der uiteindelijk te betalen omzetbelasting berekenen om deze vervolgens min of meer gelijkmatig over voor het binnenland en voor het buitenland bestemde waren te verdelen, zodat eerstgenoemde produkten in feite minder worden belast dan bij toepassing van het wettelijke percentage het geval zou zijn. Of dit mogelijk is hangt niet in de laatste plaats van de prijzen op de exportmarkten en de daar geheven omzetbelasting af. Ik acht het evenwel volkomen ondenkbaar, dat zulks bij vergelijking van belastingen in de zin van artikel 95 een rol zou kunnen spelen. Het zou van de wetgever bijzonder moeilijke economische onderzoekingen vergen en voorts — in verband met het verschillende marktgedrag der producenten — ook binnen een bepaalde branche de toch al ingewikkelde berekening der in artikel 97 bedoelde gemiddelde percentages nog gecompliceerder maken (hetgeen ook de controles zou bemoeilijken).
Bespreking van het door verzoekster geciteerde omzetbelastingarrest van het Bundesverfassungsgericht acht ik onnodig; het ging daarin alleen om de gemiddelde totale (omzet)belastingdruk van alle industriële ondernemingen (bezien vanuit de gezichtshoek van een verschillende behandeling der ondernemingen naar gelang hun activiteiten zich over een of meer fasen van het proces van voortbrenging en van verdeling afspelen), doch zulks is in verband met artikel 95 uiteraard irrelevant. In antwoord op de eerste vraag concludeer ik derhalve als volgt: Als belastingen, welke op nationale produkten rechtstreeks worden geheven zijn te beschouwen die welke met toepassing van het in de wet voorziene omzetbelastingpercentage worden geheven. Vrijstellingen of restituties — bij voorbeeld bij uitvoer — blijven bij bepaling der rechtstreeks geheven belasting buiten beschouwing.
De tweede vraag
De tweede vraag betreft de niet-rechtstreeks op nationale produkten geheven belasting. Men wenst te weten, in hoeverre met in eerdere fasen geheven omzetbelasting rekening mag worden gehouden, dat wil zeggen of, zoals verzoekster meent, slechts de belasting van grond- of hulpstoffen (dat wil zeggen omzetbelasting welke op één enkele produktiefase niet-rechtstreeks wordt toegepast) dan wel alle in het proces van voortbrenging en verdeling geheven belasting, die op kapitaalgoederen, bedrijfs- en produktiemiddelen, verpakkingsmateriaal en dergelijke daaronder begrepen) in aanmerking moet worden genomen.
Ook deze vraag kwam, evenals de in de aanvang dezer conclusie besproken voorvraag, reeds in andere prejudiciële zaken (zaken 13, 25, 28-67) aan de orde. Theoretisch behoeft tussen industrieprodukten en landbouwprodukten niet te worden onderscheiden (hoogstens kan de feitelijke omvang der in beide gevallen niet-rechtstreeks geheven belasting verschillen), zodat de in genoemde zaken gewonnen inzichten ook in casu tot gelding kunnen worden gebracht.
Ik zou dat, voor zoveel het ten deze relevante gedeelte van de conclusie van mijn collega Gand betreft, ook willen doen. Overtuigend werd in die conclusie — in overeenstemming met het standpunt van de Bondsregering en van de Commissie — aangetoond, dat men door in het Verdrag ook van niet-rechtstreeks geheven belastingen melding te maken er voor heeft willen zorgen, dat ingevoerde en binnenlandse produkten een zelfde concurrentiepositie innemen. Daarom moet op de totaal geheven belasting worden gelet, met andere woorden er moet zoveel mogelijk naar compensatie worden gestreefd. Slechts terloops zij opgemerkt, dat zulks ook een fiscaal belang is (hetgeen bij de uitlegging van de artikelen 95 en 97 niet geheel uit het oog mag worden verloren). — Anders dan verzoekster meent, kan derhalve niet slechts met betrekking tot één enkele produktiefase van niet-rechtstreeks geheven belastingen sprake zijn. Evenmin is het juist, dat alleen heffingen op grond- en hulpstoffen als belastingen „op de waren zelve” kunnen worden beschouwd. Veeleer moet alle omzetbelasting, welke in één der fasen van produktie of verdeling op een bepaalde waar wordt geheven en als kostenfactor in de prijs wordt verdisconteerd, in aanmerking worden genomen, derhalve — zoals ook de Commissie in haar richtlijn betreffende gemeenschappelijke methode ter berekening van de in artikel 97 voorziene gemiddelden heeft voorgesteld — ook de in eerdere produktiefasen op grond- en hulpstoffen en op halffabrikaten niet-rechtstreeks geheven belasting, de omzetbelasting op bedrijfs- en produktiemiddelen, veredelingswerkzaamheden, vervoer door derden, enzovoort. Ik wil hier geen volledige gedetailleerde opsomming geven en verwijs in zoverre naar de deskundige opstelling welke in de conclusies van de Commissie en van de Bondsregering is te vinden.
Daaruit blijkt ook, dat deze uitlegging niet met het arrest in de zaak 45-64 betreffende artikel 96 van het Verdrag in strijd is. In deze procedure betreffende in geval van uitvoerrestitutie in aanmerking te nemen niet-rechtstreeks geheven belastingen gaat het er allereerst om belasting typen, welke naar hun aard slechts de onderneming als zodanig betreffen, uit te sluiten, terwijl een volledige opsomming van al hetgeen als niet-rechtstreeks geheven belasting is te beschouwen achterwege kan blijven.
Er behoeven derhalve in casu nog slechts twee aanvullende — en eigenlijk niet beslissende — opmerkingen te worden gemaakt betreffende de voor vergelijking in aanmerking komende omzetbelasting op ingevoerde grondstoffen alsmede omtrent de behandeling van niet-rechtstreeks geheven belastingen volgens van de Nederlandse voorschriften op het stuk van de buitenlandse handel, waaraan verzoekster in dit geding bepaalde argumenten wil ontlenen.
Ten aanzien van het eerste punt heeft de Commissie (die het in zoverre met verzoekster niet eens is) er terecht op gewezen, dat bij vergelijking van belastingen uiteraard ook hetgeen aan compenserende omzetheffing moet worden betaald in aanmerking dient te worden genomen, aangezien in zoverre, evenals met omzetbelasting op binnenlandse grondstoffen het geval is, van niet-rechtstreekse belasting van het eindprodukt kan worden gesproken.
Voor wat de situatie naar Nederlands recht betreft hebben wij uit goede bron (namelijk uit een nota van het Nederlandse Ministerie van Buitenlandse Zaken) de nodige inlichtingen bekomen: weliswaar behoefde in Nederland, waar sinds 1940 omzetbelasting volgens het cumulatieve cascadesysteem wordt geheven, bij de berekening der voor fruit en groenten geldende exportrestituties oorspronkelijk slechts met belasting op grondstoffen en sinds 1954 ook met die op hulpstoffen rekening te worden gehouden, maar aan deze regeling lagen uitsluitend praktische overwegingen ten grondslag; het (toen nog niet bestaande) E.E.G.-Verdrag heeft derhalve geen rol gespeeld. Bovendien wil de Nederlandse Regering (en dit is van groot belang) in het grensoverschrijdend verkeer thans ook de belastingen op kapitaalgoederen en diensten compensabel maken. Een daartoe strekkend wetsontwerp werd reeds door de Tweede Kamer der Staten-Generaal aangenomen en aan de Commissie voorgelegd. Hieruit kan slechts worden geconcludeerd, dat ook volgens de Nederlandse Regering in het kader van het E.E.G.-Verdrag met niet-rechtstreeks geheven belastingen als hierbedoeld stellig rekening mag worden gehouden.
Ik stel U derhalve voor de tweede vraag te beantwoorden in dezelfde zin als door mijn collega Gand reeds werd voorgesteld; dat wil zeggen dat ik algehele belastingcompensatie als geoorloofd beschouw.
De derde vraag
Hier komt een onderwerp aan de orde, dat in de hier gebezigde formulering in de andere prejudiciële zaken nog niet aan U werd voorgelegd. Het Finanzgericht wenst te weten, welke betekenis aan de voorrang van het rechtstreeks bindende artikel 95 ten opzichte van daarmee strijdig nationaal recht toekomt en of andersluidende nationale rechtsvoorschriften moeten worden ingetrokken dan wel of zij sedert 1 januari 1962 als nietig zijn te beschouwen.
De Bondsregering meent, dat de verwijzende rechter in deze vraag niet kan worden ontvangen, aangezien zij in het kader van het nationale constitutionele recht — en derhalve niet door het Hof van Justitie — moet worden beantwoord. — Ook de Commissie betwijfelt, of de vraag wel aan Uw College mag worden gesteld, althans voor zoveel daaraan de betekenis ware te hechten welke verzoekster er blijkens haar betoog aan heeft toegekend (wij komen hierop terug), maar meent ten slotte dat de algemene formulering der vraag aanleiding zal moeten zijn haar gedeeltelijk toe te laten.
Laat ons de vraag nader bezien.
Men kan op zichzelf zeer wel staande houden, dat wanneer eenmaal is uitgemaakt, dat een verdragsbepaling door de gerechten der Lid-Staten rechtstreeks moet worden toegepast en dat daaraan ten opzichte van het nationale recht voorrang toekomt (waarvan het Finanzgericht ten opzichte van artikel 95 uitgaat), daarmede naar communautair recht over haar werking, dat wil zeggen haar voorrang ten opzichte van het nationale recht, nog niet alles is gezegd en dat het Hof van Justitie zich in zoverre nader kan uitspreken en tot aanvullende uitlegging mag overgaan. Het is namelijk zeer wel denkbaar, dat de communautaire wetgever zelve aan zijn voorschriften een verschillend gewicht heeft willen toekennen in die zin, dat het in sommige gevallen voldoende is, wanneer strijdig nationaal recht buiten toepassing blijft, terwijl in andere gevallen van absolute (derhalve: terugwerkende en op rechtsgeldig besliste gevallen inwerkende) nietigheid van het nationale recht moet worden gesproken. — Men kan derhalve niet reeds a priori van niet-ontvankelijkheid spreken.
Hieraan moet evenwel terstond worden toegevoegd, dat wij in casu niet de indruk verkregen, dat zulke overwegingen voor de nationale rechter van enigerlei betekenis zijn. Mijns inziens heeft het Finanzgericht voor wat het gemeenschapsrecht betreft voldoende aan de beslissing, dat van een sedert 1 januari 1962 rechtstreeks bindend voorschrift, waaraan tegenover het nationale recht voorrang toekomt, sprake is (voor zoveel het Hof van Justitie tenminste, de imponerende bezwaren van het Bundesfinanzhof ten spijt, voor wat artikel 95 betreft deze bij arrest 57-65 gedane uitspraak — in verband met in andere zaken gegeven prejudiciële beslissigen — met name die in de zaak 6-64 — handhaaft), hetgeen betekent, dat de nationale rechter niet het met de communautaire bepalingen strijdige nationale recht, doch (op grond van de daaraan toekomende voorrang) het gemeenschapsrecht moet toepassen, ook zonder dat eerstbedoeld recht uitdrukkelijk wordt ingetrokken.
Mocht verzoekster echter werkelijk hebben bedoeld een uitspraak uit te lokken omtrent de vraag, of de aan de communautaire bepalingen toekomende voorrang en het rechtstreeks bindend karakter dier voorschriften impliceren, dat strijdig nationaal recht als definitief en volledig terzijde gesteld is te beschouwen (zodat het niet kan herleven en ook wanneer van collisie geen sprake is — in casu: voor zoveel men het kader van artkel 95 niet te buiten gaat — buiten toepassing blijft), dan zou ik inderdaad menen, dat de vraag tot niet-ontvankelijkheidsverklaring moet leiden. De Bondsregering heeft er terecht op gewezen, dat voormelde problematiek in verband met artikel 95 van geen enkel belang is: het is voldoende, wanneer in concreto het gemeenschapsrecht en de beginselen waarop het rust — en niet het nationale recht — door de nationale rechter volledig tot gelding worden gebracht. In een juiste opvatting van het gemeenschapsrecht is de vraag of strijdig nationaal recht als definitief en volledig terzijde gesteld is te beschouwen (vraag, waarvan weer afhangt of de bestreden beschikkingen in allen dele dienen te worden nietigverklaard en of de betaalde belasting moet worden terugbetaald) niet te beantwoorden; een antwoord kan slechts aan de hand van de beginselen van het nationale constitutionele recht worden gevonden. Tot de gevraagde uitlegging is het Hof echter op grond van artikel 177 van het Verdrag stellig niet bevoegd.
Ik concludeer derhalve voor wat de derde vraag betreft, dat het Hof van Justitie zich van beantwoording moet onthouden, hetzij omdat 's Hofs antwoord voor de verwijzende rechter irrelevant is ((voor zoveel namelijk het Hof in beginsel tot uitlegging van reeds gegeven uitspraken bevoegd kan worden geacht), hetzij omdat de vraag, zoals verzoekster haar begrijpt, naar gemeenschapsrecht niet te beantwoorden is, zodat niet-ontvankelijkverklaring moet volgen.
Op grond van het vorenstaande zal op de vragen van de verwijzende rechter als volgt worden geantwoord :
1.
Artikel 97 van het E.E.G.-Verdrag is niet een rechtstreeks bindend rechtsvoorschrift in dien zin, dat particulieren daaraan voor de nationale rechter aanspraken kunnen ontlenen.
2.
Onder niet-rechtstreeks op nationale produkten geheven belastingen zijn te verstaan belastingen tot het bij de wet voorziene percentage met dien verstande, dat vrijstellingen buiten beschouwing blijven.
3.
In het belang van een zo volledig mogelijke belastingcompensatie moet in de meest vergaande mate met niet-rechtstreeks op de nationale produkten geheven belastingen rekening worden gehouden.
4.
De verwijzende rechter kan in zijn verzoek voor zoveel betreft de vierde vraag — bijaldien deze moet worden opgevat in de daaraan door verzoekster in het bodemgeschil toegekende zin — niet worden ontvangen; hare beantwoording gaat het kader van 's Hofs bevoegdheid tot uitlegging te buiten.
(
1
)	Vertaald uit het Duits.