Wydanie tymczasowe
WYROK TRYBUNAŁU (czwarta izba)
z dnia 21 maja 2026 r.(*)
Odesłanie prejudycjalne – Współpraca sądowa w sprawach cywilnych i handlowych – Rozporządzenie (UE) nr 655/2014 – Procedura europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym w celu ułatwienia transgranicznego dochodzenia wierzytelności w sprawach cywilnych i handlowych – Przesłanki wydania – Artykuł 7 ust. 1 – Pilny charakter – Realne ryzyko, że w braku wydania takiego nakazu późniejsze zaspokojenie wierzytelności będzie niemożliwe lub znacząco utrudnione – Charakter tego ryzyka – Okoliczności mogące wykazać istnienie wspomnianego ryzyka – Przeszłe działania dłużnika – Przeszkody w zaspokojeniu w państwie członkowskim jego siedziby – Ustawodawstwo państwa członkowskiego przewidujące niedopuszczalność wszelkich postępowań sądowych dotyczących zgodności z prawem świadczenia usług w zakresie gier losowych z tego państwa członkowskiego, dozwolonego na mocy jego przepisów, oraz spoczywający na sądach wspomnianego państwa członkowskiego obowiązek odmowy uznania i wykonania jakiegokolwiek zagranicznego orzeczenia sądowego wydanego w wyniku takiego postępowania
W sprawie C‑198/24
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Landesgericht für Zivilrechtssachen Wien (sąd okręgowy do spraw cywilnych w Wiedniu, Austria) postanowieniem z dnia 8 marca 2024 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 12 marca 2024 r., w postępowaniu:
TQ
przeciwko
Mr Green Limited,
TRYBUNAŁ (czwarta izba),
w składzie: I. Jarukaitis, prezes izby, F. Biltgen, prezes pierwszej izby, pełniący obowiązki sędziego czwartej izby, N. Jääskinen (sprawozdawca), R. Frendo i M. Bošnjak, pełniący obowiązki sędziego czwartej izby, sędziowie,
rzecznik generalny: N. Emiliou,
sekretarz: E. Sartori, administratorka,
uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 19 czerwca 2025 r.,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
–        w imieniu TQ – S.R. Thorstensen, Rechtsanwalt,
–        w imieniu Mr Green Limited – C. Leitgeb, Rechtsanwalt,
–        w imieniu rządu belgijskiego – M. Jacobs i M. Van
Regemorter, w charakterze pełnomocników, które wspierali R. Verbeke i P. Vlaemminck, advocaten,
–        w imieniu rządu maltańskiego – A. Buhagiar, w charakterze pełnomocnika, którą wspierali D. Sarmiento Ramírez-Escudero, abogado, D. Inguanez i K. Sammut, avukati,
–        w imieniu Komisji Europejskiej – S. Noë i L. Wildpanner, w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 30 października 2025 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 7 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 655/2014 z dnia 15 maja 2014 r. ustanawiającego procedurę europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym w celu ułatwienia transgranicznego dochodzenia wierzytelności w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. 2014, L 189, s. 59).
2        Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy TQ, osobą fizyczną zamieszkałą w Austrii, a Mr Green Limited, operatorem gier losowych online z siedzibą na Malcie, w przedmiocie wniosku o wydanie europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym tego operatora.
Ramy prawne
3        Motywy 5, 11 i 14 rozporządzenia nr 655/2014 mają następujące brzmienie:
„(5)      Krajowe postępowania o uzyskanie środków zabezpieczających, takich jak nakaz zabezpieczenia na rachunku bankowym, są obecne we wszystkich państwach członkowskich, ale pod względem warunków stosowania takich środków i skuteczności ich wykonania istnieją wyraźne różnice. Ponadto korzystanie z krajowych środków zabezpieczających w sprawach mających skutki transgraniczne może okazać się uciążliwe, szczególnie w przypadku gdy wierzyciel stara się o zabezpieczenie kilku rachunków bankowych prowadzonych w różnych państwach członkowskich. Zatem konieczne i właściwe wydaje się przyjęcie wiążącego i mającego bezpośrednie zastosowanie aktu prawnego Unii [Europejskiej], ustanawiającego nową procedurę unijną umożliwiającą w sprawach transgranicznych zabezpieczenie w sprawny i szybki sposób środków przechowywanych na rachunkach bankowych.
[…]
(11)      Postępowanie w sprawie nakazu zabezpieczenia powinno być dostępne dla wierzyciela chcącego zabezpieczyć wykonanie późniejszego orzeczenia w sprawie głównej przed wszczęciem postępowania w sprawie głównej, a także na każdym etapie takiego postępowania. Powinno ono być także dostępne dla wierzyciela, który uzyskał już orzeczenie, ugodę sądową lub dokument urzędowy wymagające od dłużnika spłacenia roszczenia wierzyciela.
[…]
(14)      Warunki wydania nakazu zabezpieczenia powinny zapewniać właściwą równowagę między interesami wierzyciela w kwestii uzyskania nakazu a interesami dłużnika co do ochrony przed nadużyciem nakazu.
[…]
Ponadto wierzyciel powinien we wszystkich przypadkach, również wtedy, gdy uzyskał już orzeczenie, być zobowiązany do dowiedzenia i przekonania sądu, że jego roszczenie należy pilnie objąć ochroną sądową i że bez wydania nakazu wykonanie już wydanego lub przyszłego orzeczenia może być niemożliwe lub znacząco utrudnione ze względu na istnienie realnego ryzyka, że do czasu spowodowania przez wierzyciela wykonania już wydanego lub przyszłego orzeczenia, dłużnik wyda, ukryje lub zniszczy swoje aktywa lub zbędzie je po zaniżonej wartości lub w nietypowym zakresie lub też wskutek nietypowego działania.
Sąd powinien ocenić dowody przedłożone przez wierzyciela na poparcie istnienia takiego ryzyka. Dowody te mogłyby odnosić się na przykład do zachowania dłużnika w związku z roszczeniem wierzyciela lub w poprzednim sporze między stronami, historią kredytową dłużnika, charakterem aktywów dłużnika i wszelkimi niedawnymi działaniami podejmowanymi przez dłużnika wobec swoich aktywów. Przy ocenie dowodów sąd może rozważyć fakt, że wypłaty środków z rachunków i przypadki wydatków dokonywanych przez dłużnika w celu kontynuowania przez niego normalnej działalności gospodarczej lub bieżące wydatki domowe nie są – same w sobie – nietypowe. Samo niezapłacenie lub podważanie roszczenia albo też sam fakt, że dłużnik ma więcej niż jednego wierzyciela, nie powinny jako takie być uważane za dowód wystarczający, by uzasadnić wydanie nakazu. Podobnie sam fakt, że sytuacja finansowa dłużnika jest zła lub pogarsza się, nie powinien – sam w sobie – stanowić wystarczającej podstawy do wydania nakazu. Sąd może jednak wziąć te czynniki pod uwagę przy ogólnej ocenie istnienia ryzyka”.
4        Artykuł 1 tego rozporządzenia, zatytułowany „Przedmiot”, stanowi w ust. 1:
„Niniejsze rozporządzenie ustanawia unijne postępowanie umożliwiające wierzycielowi uzyskanie europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym (»nakaz zabezpieczenia« lub »nakaz«), który to nakaz ma nie dopuścić do tego, by późniejsze wykonanie roszczenia wierzyciela zostało narażone na szwank przez zbycie, przelanie lub wycofanie – do kwoty określonej w nakazie – środków przechowywanych przez dłużnika lub w jego imieniu na rachunku bankowym prowadzonym w jednym z państw członkowskich”.
5        Artykuł 7 wspomnianego rozporządzenia, zatytułowany „Warunki wydania nakazu zabezpieczenia”, stanowi w ust. 1:
„Sąd wydaje nakaz zabezpieczenia, gdy wierzyciel przedłożył wystarczające dowody, by przekonać sąd, że istnieje pilna potrzeba zastosowania środka zabezpieczającego w formie nakazu zabezpieczenia, ponieważ istnieje realne ryzyko, że bez takiego środka późniejsze dochodzenie roszczenia wierzyciela wobec dłużnika będzie niemożliwe lub znacząco utrudnione”.
6        Artykuł 8 tego samego rozporządzenia, zatytułowany „Wniosek o wydanie nakazu zabezpieczenia”, przewiduje:
„1.      Wnioski o wydanie nakazu zabezpieczenia są składane przy użyciu formularza ustanowionego zgodnie z procedurą doradczą, o której mowa w art. 52 ust. 2.
2.      Wniosek zawiera następujące informacje:
[…]
j)      opis wszelkich istotnych okoliczności uzasadniających wydanie nakazu zabezpieczenia zgodnie z wymogami art. 7 ust. 1”.
7        Artykuł 17 rozporządzenia nr 655/2014, zatytułowany „Decyzja w sprawie wniosku o wydanie nakazu zabezpieczenia”, stanowi w ust. 1:
„Sąd, do którego skierowano wniosek o wydanie nakazu zabezpieczenia, analizuje, czy spełniono warunki i wymogi określone w niniejszym rozporządzeniu”.
8        Zgodnie z art. 22 tego rozporządzenia, zatytułowanym „Uznanie i wykonalność”:
„Nakaz zabezpieczenia wydany w jednym państwie członkowskim zgodnie z niniejszym rozporządzeniem jest uznawany w innych państwach członkowskich bez konieczności przeprowadzania jakiejkolwiek specjalnej procedury i jest wykonalny w innych państwach członkowskich bez potrzeby stwierdzania jego wykonalności”.
Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne
9        TQ, zamieszkały w Austrii, grał z terytorium tego państwa członkowskiego w gry losowe online oferowane przez Mr Green, spółkę z siedzibą na Malcie, posiadającą maltańską licencję na prowadzenie gier losowych online, lecz nieposiadającą odpowiedniej licencji austriackiej wydanej na podstawie Bundesgesetz zur Regelung des Glücksspielwesens (Glücksspielgesetz – GSpG) [ustawy federalnej o grach losowych (ustawy o grach losowych) – GSpG)] z dnia 28 listopada 1989 r. (BGBl. I, 620/1989). W okresie od dnia 3 stycznia 2017 r. do dnia 25 kwietnia 2019 r. TQ poniósł straty w łącznej kwocie 62 878 EUR.
10      TQ wytoczył przed Landesgericht für Zivilrechtssachen Wien (sądem okręgowym do spraw cywilnych w Wiedniu, Austria), który jest sądem odsyłającym, powództwo przeciwko spółce Mr Green o pokrycie wyżej wymienionych strat, podnosząc, że ponieważ spółka Mr Green nie była posiadaczem licencji na podstawie wspomnianej ustawy federalnej o grach losowych, przedmiotową umowę dotyczącą gier losowych należy uznać za nieważną i niebyłą, co oznaczałoby obowiązek zwrotu przez tę spółkę utraconych przez niego stawek. Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2021 r. sąd ten uwzględnił żądanie TQ i zasądził od spółki Mr Green zwrot na rzecz TQ łącznej kwoty 62 878 EUR wraz z odsetkami, kosztami i opłatami dodatkowymi.
11      Spółka Mr Green wniosła apelację od tego wyroku do Oberlandesgericht Wien (wyższego sądu krajowego w Wiedniu, Austria), który oddalił ją wyrokiem z dnia 21 lutego 2022 r. Obydwa wyroki stały się prawomocne i wykonalne w dniu 13 kwietnia 2022 r.
12      Ponieważ wyżej wymienione kwoty nie zostały zwrócone TQ, w dniu 13 lutego 2024 r. zwrócił się on do Bezirksgericht Innere Stadt Wien (sądu rejonowego dla śródmieścia Wiednia, Austria) z wnioskiem o wydanie, na podstawie rozporządzenia nr 655/2014, europejskiego nakazu zabezpieczenia (zwanego dalej „nakazem zabezpieczenia”) w odniesieniu do wierzytelności potwierdzonej wyrokami z dnia 2 grudnia 2021 r. i z dnia 21 lutego 2022 r., który to wniosek dotyczył rachunków bankowych posiadanych wedle wiedzy TQ przez spółkę Mr Green w Irlandii, Luksemburgu, na Malcie i w Szwecji.
13      Przed tym sądem TQ podniósł co do istoty, że do celów wydania tego nakazu należy uwzględnić okoliczność, iż po wydaniu przez sądy austriackie, około stycznia 2021 r., szeregu wyroków zezwalających na egzekucję w postępowaniach podobnych do postępowania zakończonego wyrokiem Landesgericht für Zivilrechtssachen Wien (sądu okręgowego do spraw cywilnych w Wiedniu) z dnia 2 grudnia 2021 r., wszczętych przeciwko spółce Mr Green przez innych graczy mających miejsce zamieszkania w Austrii, spółka ta rozwiązała umowę, którą zawarła ze spółką Dimoco Europe GmbH (zwaną dalej „spółką Dimoco”), austriackim dostawcą usług płatniczych, u którego miała saldo kredytowe i który do początku lutego 2021 r. zaspokajał w jej imieniu wierzytelności jako dłużnik będący osobą trzecią. Zdaniem TQ istniało zatem ryzyko, że spółka Mr Green będzie działać w ten sam sposób w państwach członkowskich wymienionych w poprzednim punkcie niniejszego wyroku w celu zablokowania dostępu jej wierzycieli do jej aktywów poprzez przeniesienie ich na Maltę, gdzie od czerwca 2023 r. ustawa zakazuje wykonywania zagranicznych orzeczeń wydanych wobec operatorów gier losowych posiadających maltańską licencję.
14      Postanowieniem z dnia 15 lutego 2024 r. Bezirksgericht Innere Stadt Wien (sąd rejonowy dla śródmieścia Wiednia) oddalił złożony przez TQ wniosek o wydanie nakazu zabezpieczenia ze względu na to, że po pierwsze, zdarzenia, które miały miejsce w 2021 r., nie pozwalały na stwierdzenie, że zaspokojenie jego wierzytelności stało się niemożliwe lub znacznie utrudnione w 2024 r., a po drugie, nie wydaje się, aby sytuacja miała pilny charakter, ponieważ TQ złożył ten wniosek dopiero trzy lata po uzyskaniu tytułu zobowiązującego spółkę Mr Green do zaspokojenia przedmiotowej wierzytelności. Ponadto w odniesieniu do argumentacji TQ dotyczącej uregulowań maltańskich sąd ten uznał, że o ile prawdą jest, iż maltańskie sądy pierwszej instancji odmawiały wykonania orzeczeń austriackich, o tyle nie zostało wykazane, że sądy wyższej instancji tego państwa członkowskiego również orzekają w ten sposób.
15      TQ zaskarżył to orzeczenie do sądu odsyłającego, żądając jego zmiany w taki sposób, aby uwzględniony został jego wniosek o wydanie nakazu zabezpieczenia na odnośnych rachunkach bankowych spółki Mr Green.
16      W tym względzie sąd ten wskazuje przede wszystkim, że zgodnie z jego wykładnią art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014, aby nakaz zabezpieczenia został wydany, muszą zostać spełnione dwie przesłanki, a mianowicie, po pierwsze, potrzeba zabezpieczenia musi mieć charakter pilny, a po drugie, musi istnieć ryzyko, iż w braku wspomnianego zabezpieczenia zaspokojenie danych wierzytelności będzie niemożliwe lub znacząco utrudnione. W przekonaniu tego sądu, zgodnie z motywem 14 wspomnianego rozporządzenia, istnienie takiego ryzyka powinno znaleźć uzasadnienie w czynach popełnionych przez dłużnika na krótko przed złożeniem wniosku o zabezpieczenie na odnośnych rachunkach bankowych. Tymczasem, chociaż po rozwiązaniu umowy między spółką Mr Green a spółką Dimoco postępowanie egzekucyjne wszczęte w Austrii przeciwko spółce Mr Green nie zakończyło się pomyślnie, ponieważ owa spółka odmówiła dokonania płatności na podstawie austriackich orzeczeń nakazujących zaspokojenie przedmiotowych wierzytelności, rozwiązanie to nie jest „niedawnym działaniem” w rozumieniu tego motywu 14, ponieważ TQ złożył wniosek o wydanie nakazu zabezpieczenia nieco ponad trzy lata po owym rozwiązaniu i nie powołał się, w celu uzasadnienia konieczności wydania takiego nakazu, na inne działania spółki Mr Green. Ponadto zdaniem tego sądu brak zaspokojenia przedmiotowej wierzytelności również nie może stanowić „niedawnego działania”, które mogłoby zostać uwzględnione w rozumieniu wspomnianego motywu 14. Sąd odsyłający uważa zatem, że ze względu na brak pilnego charakteru nie należy zezwolić na zabezpieczenie na rachunkach bankowych dłużnika w oparciu o jego działania, które miały miejsce co najmniej trzy lata wcześniej.
17      Sąd odsyłający zastanawia się następnie nad znaczeniem dla sprawy – w ramach oceny przesłanek przewidzianych w art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014 – nowelizacji maltańskiej ustawy o grach hazardowych z dnia 12 czerwca 2023 r.
(zwanej dalej „nowelizacją maltańskiej ustawy o grach hazardowych”), która wprowadziła art. 56 A
(zwany dalej „art. 56 A”), zgodnie z którym wszelkie powództwa przeciwko operatorom gier losowych posiadającym maltańską licencję są zakazane jako sprzeczne z porządkiem publicznym, a sądy Malty muszą odmówić uznawania lub wykonywania w tym państwie członkowskim zagranicznego wyroku lub innego orzeczenia wydanego w wyniku takich powództw.
18      W tym kontekście sąd odsyłający uważa, po pierwsze, że art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014 w świetle jego brzmienia można by rozumieć w ten sposób, że „realne ryzyko” – w braku zabezpieczenia – niemożności lub znacznego utrudnienia zaspokojenia wierzytelności nie zależy wyłącznie od działań dłużnika, lecz może również wynikać z zachowania osób trzecich. W związku z tym nowelizacja maltańskiej ustawy o grach losowych może mieć wpływ na sprawę w postępowaniu głównym, ponieważ jej brzmienie jest sprzeczne z art. 22 tego rozporządzenia, a w związku z tym powinna ona zostać uwzględniona jako przeszkoda w egzekucji wierzytelności TQ na Malcie.
19      Po drugie, w przekonaniu tego sądu motyw 14 rozporządzenia nr 655/2014 przyznaje decydujące znaczenie wyważaniu interesów wierzyciela i interesów dłużnika i odnosi się, do celów oceny danego ryzyka, do zachowania, które można przypisać dłużnikowi, przy czym nie wymienia on działań osób trzecich. Co za tym idzie, jako że ani wierzyciel, ani dłużnik nie mieli wpływu na przyjęcie nowelizacji maltańskiej ustawy o grach losowych, sąd odsyłający wyraża wątpliwości co do możliwości uwzględnienia w ramach sporu w postępowaniu głównym zachowania maltańskiego ustawodawcy.
20      Wreszcie, zdaniem sądu odsyłającego powodowie w Austrii usiłowali w porównywalnych sytuacjach doprowadzić do wykonania na Malcie wyroków wydanych na ich korzyść w sprawach dotyczących gier losowych, a Prim’Awla tal-Qorti Ċivili (pierwsza izba sądu cywilnego, Malta) odmówiła zwrócenia się do Trybunału z pytaniem, czy maltańska ustawa o grach losowych jest sprzeczna z prawem Unii. Sąd odsyłający wskazuje jednak, że nie jest możliwe ustalenie, czy wydane w ten sposób orzeczenia stały się prawomocne lub czy wykonania austriackich wyroków w sprawach dotyczących gier losowych odmówiono na Malcie na mocy orzeczeń, które stały się prawomocne.
21      W tych okolicznościach Landesgericht für Zivilrechtssachen Wien (sąd okręgowy do spraw cywilnych w Wiedniu) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
„Czy przepis art. 7 ust. 1 rozporządzenia [nr 655/2014] należy interpretować w ten sposób, że nie należy brać pod uwagę działań dłużnika sprzed co najmniej trzech lat lub przeszkód w wykonaniu orzeczenia w państwie członkowskim dłużnika?”.
W przedmiocie wniosków o otwarcie ustnego etapu postępowania na nowo
22      W pismach złożonych w sekretariacie Trybunału w dniach, odpowiednio 21 i 24 listopada 2025 r., rząd maltański i spółka Mr Green wniosły o otwarcie ustnego etapu postępowania na nowo na podstawie art. 83 regulaminu postępowania przed Trybunałem.
23      Na poparcie swojego wniosku spółka Mr Green podnosi zasadniczo, że rzecznik generalny w pkt 66 opinii przedstawił w sposób nieprawidłowy stanowisko tej spółki w odniesieniu do jej podnoszonego zamiaru powołania się na art. 56 A
w celu sprzeciwienia się wykonaniu przedmiotowych orzeczeń na Malcie.
24      Rząd maltański podnosi z kolei na poparcie swojego wniosku, że opinia rzecznika generalnego zawiera szereg nieścisłości w odniesieniu do stosowania przez sądy maltańskie art. 56 A
oraz faktu, że przepis ten pozwala na „ukrycie” względem wierzyciela środków finansowych dłużnika.
25      W tym względzie należy przypomnieć, po pierwsze, że zgodnie z art. 252 akapit drugi TFUE rzecznik generalny publicznie przedstawia, przy zachowaniu całkowitej bezstronności i niezależności, uzasadnione opinie w sprawach, które zgodnie ze statutem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wymagają jego zaangażowania. Trybunał nie jest związany ani tą opinią, ani uzasadnieniem, w oparciu o które rzecznik generalny dochodzi do zawartych w opinii wniosków (zob. podobnie wyroki: z dnia 18 grudnia 2025 r., Storstockholms Lokaltrafik, C‑422/24, EU:C:2025:980, pkt 21; z dnia 29 stycznia 2026 r., Keladis I
i Keladis II, C‑72/24 i C‑73/24, EU:C:2026:51, pkt 63 i przytoczone tam orzecznictwo).
26      Po drugie, statut Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz regulamin postępowania przed Trybunałem nie przyznają stronom ani innym podmiotom, o których mowa w art. 23 tego statutu, możliwości przedkładania uwag w odpowiedzi na opinię przedstawioną przez rzecznika generalnego. W konsekwencji okoliczność, że strona lub inny podmiot nie zgadza się z opinią rzecznika generalnego, bez względu na to, jakie kwestie porusza on w tej opinii, nie może sama w sobie stanowić powodu uzasadniającego otwarcie ustnego etapu postępowania na nowo (zob. podobnie wyroki: z dnia 18 grudnia 2025 r., Storstockholms Lokaltrafik, C‑422/24, EU:C:2025:980, pkt 22; z dnia 29 stycznia 2026 r., Keladis I
i Keladis II, C‑72/24 i C‑73/24, EU:C:2026:51, pkt 64 i przytoczone tam orzecznictwo).
27      Wynika z tego, że w zakresie, w jakim w ramach ich odpowiednich wniosków o otwarcie ustnego etapu postępowania na nowo rząd maltański i spółka Mr Green usiłują ustosunkować się do stanowiska przedstawionego przez rzecznika generalnego w opinii i uściślić pewne okoliczności faktyczne, wnioski te należy oddalić.
28      Prawdą jest, że na podstawie art. 83 regulaminu postępowania Trybunał może w każdej chwili, po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, postanowić o otwarciu ustnego etapu postępowania na nowo, w szczególności jeśli uzna, że okoliczności zawisłej przed nim sprawy nie są wystarczająco wyjaśnione, lub jeśli po zamknięciu ustnego etapu postępowania strona przedstawiła nowy fakt mogący mieć decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia Trybunału, lub też jeśli sprawa ma zostać rozstrzygnięta na podstawie argumentu, który nie był przedmiotem dyskusji między stronami lub innymi podmiotami, o których mowa w art. 23 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
29      Jednakże w niniejszej sprawie Trybunał uznaje, że w następstwie pisemnego etapu postępowania oraz przeprowadzonej przed nim rozprawy dysponuje on wszystkimi informacjami koniecznymi do wydania wyroku w przedmiocie wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym. Ponadto okoliczności powołane przez rząd maltański i spółkę Mr Green na poparcie ich odpowiednich wniosków o otwarcie ustnego etapu postępowania na nowo nie stanowią nowych okoliczności faktycznych mogących mieć decydujący wpływ na rozstrzygnięcie, które Trybunał ma wydać w niniejszej sprawie.
30      Co się tyczy,
ściślej rzecz ujmując, okoliczności faktycznych przedstawionych w pkt 23 i 24 niniejszego wyroku, należy przypomnieć, że do Trybunału nie należy ustalenie, czy podnoszone okoliczności faktyczne zostały wykazane, lecz jedynie dokonanie wykładni właściwych przepisów prawa Unii. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem pytania dotyczące wykładni prawa Unii są zadawane przez sąd krajowy na gruncie stanu prawnego i faktycznego, za którego ustalenie jest on odpowiedzialny, przy czym prawidłowość tych ustaleń nie podlega ocenie Trybunału [zob. podobnie wyrok z dnia 4 października 2024 r., Bezirkshauptmannschaft Landeck (Próba uzyskania wglądu do danych osobowych zapisanych w telefonie komórkowym), C‑548/21, EU:C:2024:830, pkt 41 i przytoczone tam orzecznictwo].
31      W tych okolicznościach Trybunał, po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, uznaje, że nie zachodzi potrzeba otwarcia ustnego etapu postępowania na nowo.
W przedmiocie pytania prejudycjalnego
32      Poprzez swoje jedyne pytanie sąd odsyłający zwraca się w istocie do Trybunału o ustalenie, czy art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014 należy interpretować w ten sposób, że sąd krajowy, do którego wpłynął wniosek o wydanie europejskiego nakazu zabezpieczenia, może wziąć pod uwagę, w celu ustalenia, czy istnieje pilna potrzeba wydania takiego nakazu, po pierwsze, zachowanie dłużnika, które miało miejsce kilka lat przed złożeniem tego wniosku, a po drugie, istnienie w państwie członkowskim siedziby dłużnika ustawy mogącej utrudnić zaspokojenie danej wierzytelności.
33      Zgodnie z art. 1 rozporządzenia nr 655/2014 rozporządzenie to ustanawia na poziomie Unii procedurę umożliwiającą wierzycielowi uzyskanie europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym, który to nakaz ma nie dopuścić do tego, by późniejsze zaspokojenie wierzytelności wierzyciela zostało narażone na szwank przez przeniesienie lub wypłatę środków – do kwoty określonej w tym nakazie – środków przechowywanych przez dłużnika lub w jego imieniu na rachunku bankowym otwartym w jednym z państw członkowskich. Ów nakaz zabezpieczenia jest dla wierzyciela rozwiązaniem alternatywnym wobec środków zabezpieczających przewidzianych w prawie krajowym.
34      Zgodnie z art. 17 ust. 1 tego rozporządzenia sąd, do którego wpłynął wniosek o wydanie nakazu zabezpieczenia, bada, czy spełnione są przesłanki i wymogi określone we wspomnianym rozporządzeniu.
35      Przesłanki wydania nakazu zabezpieczenia zostały określone w art. 7 rozporządzenia nr 655/2014.
36      Zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014 sąd wydaje nakaz zabezpieczenia, gdy wierzyciel przedłożył wystarczające dowody, by przekonać sąd, że istnieje pilna potrzeba zastosowania środka zabezpieczającego w formie nakazu zabezpieczenia, ponieważ istnieje realne ryzyko, że bez takiego środka późniejsze zaspokojenie wierzytelności wierzyciela wobec dłużnika będzie niemożliwe lub znacząco utrudnione.
37      Jak orzekł Trybunał, art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014 przewiduje, że w celu uzyskania wydania nakazu zabezpieczenia na podstawie tego przepisu wierzyciel musi wykazać jedynie, że pilny charakter środka jest związany z istnieniem bezpośredniego zagrożenia dla późniejszego zaspokojenia jego wierzytelności [zob. podobnie wyroki: z dnia 7 listopada 2019 r.,
K.H.K.(Zabezpieczenie na rachunku bankowym), C‑555/18, EU:C:2019:937, pkt 40; z dnia 20 kwietnia 2023 r.,
Starkinvest, C‑291/21, EU:C:2023:299, pkt 50].
38      Również rzecznik generalny w pkt 49 opinii podkreślił,
że z brzmienia tego art. 7 ust. 1 jednoznacznie wynika, że przewiduje on po stronie wierzyciela obowiązek wykazania, iż zachodzi „pilna potrzeba” wydania nakazu zabezpieczenia, którą uzasadnia istnienie „realnego ryzyka”, że w braku takiego środka późniejsze zaspokojenie wierzytelności zostanie uniemożliwione lub znacząco utrudnione. Pilny charakter konieczności wydania takiego nakazu i owo „realne ryzyko” stanowią zatem dwa nierozerwalne aspekty jednej i tej samej przesłanki, a nie dwie odrębne przesłanki.
39      W konsekwencji art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014 należy interpretować w ten sposób, że wydanie nakazu zabezpieczenia jest pilne, gdy istnieje realne ryzyko, że w braku takiego nakazu zaspokojenie wierzytelności w chwili, w której wierzyciel będzie w stanie uzyskać wykonanie istniejącego lub przyszłego orzeczenia, będzie niemożliwe lub znacząco utrudnione.
40      Z powyższego wynika, że znaczenie okoliczności przywołanych przez sąd odsyłający w pytaniu prejudycjalnym należy oceniać przez pryzmat przesłanki pilnej potrzeby w odniesieniu do konieczności wydania nakazu zabezpieczenia, uzasadnionej istnieniem takiego realnego ryzyka. W tym względzie należy określić zakres pojęcia „realnego ryzyka” w rozumieniu art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014, a ściślej – zbadać, jakie okoliczności mogą zostać uwzględnione przez sąd, do którego wpłynął wniosek o wydanie nakazu zabezpieczenia, w celu sprawdzenia, czy przesłanka ta została spełniona.
41      Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa Unii należy uwzględniać zarówno jego brzmienie, jak i kontekst, w jaki ten przepis się wpisuje, oraz cele regulacji, której część on stanowi [zob. podobnie wyroki: z dnia 17 listopada 1983 r., Merck, 292/82, EU:C:1983:335, pkt 12; z dnia 18 grudnia 2025 r., E. (Potrącenie wierzytelności), C‑481/24, EU:C:2025:996, pkt 29; z dnia 22 stycznia 2026 r., NOVIS, C‑18/24, EU:C:2026:33, pkt 49].
42      W tym względzie, co się tyczy w pierwszej kolejności pojęcia „realnego ryzyka” w rozumieniu art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014, a w szczególności brzmienia tego przepisu, należy stwierdzić, że z owego brzmienia, a zwłaszcza z użycia przymiotnika „realny”, jasno wynika, iż pojęcie to należy interpretować jako dotyczące ryzyka konkretnego i aktualnego w chwili składania wniosku o zabezpieczenie, a zatem nie tylko dotyczące ryzyka potencjalnego lub ewentualnego.
43      Co się tyczy kontekstu, w jaki wpisuje się ów art. 7 ust. 1, należy zauważyć, że motyw 14 rozporządzenia nr 655/2014 zawiera wyjaśnienia dotyczące zakresu tego pojęcia.
44      W tym względzie ze wspomnianego motywu 14 akapit trzeci wynika zasadniczo, że aby wierzyciel przekonał sąd rozpoznający sprawę, że istnieje pilna potrzeba, aby jego wierzytelność została objęta ochroną sądową, musi on wykazać, że istnieje realne ryzyko, iż do chwili, w której wierzyciel będzie w stanie uzyskać wykonanie orzeczenia sądowego, dłużnik wyda, ukryje lub zniszczy swoje aktywa lub zbędzie je po zaniżonej wartości lub w nietypowym zakresie, lub też wskutek nietypowego działania. W akapicie czwartym tego motywu 14 dodano, że sam fakt, iż dłużnik ma więcej niż jednego wierzyciela lub że jego sytuacja finansowa jest trudna lub pogarsza się, nie powinien być sam w sobie uznawany za dowód wystarczający do uzasadnienia wydania nakazu zabezpieczenia.
45      Na podstawie łącznej lektury akapitów trzeciego i czwartego tego samego motywu 14 „realne ryzyko” w rozumieniu art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014 należy rozumieć jako ryzyko, którego źródłem jest umyślne działanie dłużnika, a w szczególności podjęcie przez niego działań takich jak wydanie, ukrycie lub zniszczenie aktywów lub ich zbycie po zaniżonej wartości, mających na celu uniknięcie spłaty jego długu, a nie jakiekolwiek inne zagrożenie dla zaspokojenia danej wierzytelności, które nie jest wynikiem takiego działania ze strony dłużnika.
46      Wykładnię tę potwierdzają prace przygotowawcze prowadzące do przyjęcia rozporządzenia nr 655/2014, a w szczególności wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego europejski nakaz zabezpieczenia na rachunku bankowym w celu ułatwienia transgranicznego dochodzenia wierzytelności w sprawach cywilnych i handlowych [COM(2011) 445 wersja ostateczna]. Z prac tych wynika bowiem, że prawodawca Unii nie przyjął szerszego sformułowania tzw. przesłanki „periculum in mora” w odniesieniu do ryzyka związanego z trudnościami w zaspokojeniu danej wierzytelności, które dotyczyłoby wszystkich przypadków, w których istnieje zagrożenie zwykłego zmniejszenia majątku dłużnika.
47      Wykładnia art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014, zawarta w pkt 45 niniejszego wyroku, znajduje również potwierdzenie w celach tego rozporządzenia, które zmierza nie tylko do ustanowienia na poziomie Unii dostępnej dla wierzyciela procedury alternatywnej wobec środków zabezpieczających przewidzianych w prawie krajowym, pozwalającej na skuteczne i szybkie zabezpieczenie środków przechowywanych na rachunkach bankowych za pomocą wiążących i bezpośrednio stosowanych przepisów, ale także do ustanowienia właściwej równowagi między interesami wierzyciela a interesami dłużnika [zob. podobnie wyroki: z dnia 7 listopada 2019 r.,
K.H.K.(Zabezpieczenie na rachunku bankowym), C‑555/18, EU:C:2019:937, pkt 31, 32; a także z dnia 20 kwietnia 2023 r.,
Starkinvest, C‑291/21, EU:C:2023:299, pkt 49, 50].
48      Biorąc bowiem pod uwagę potencjalnie negatywny wpływ nakazu zabezpieczenia na majątek dłużnika, a w szczególności na możliwość swobodnego rozporządzania nim, wykładnia art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014, zgodnie z którą każde zagrożenie dla zaspokojenia wierzytelności stanowiłoby „realne ryzyko” w rozumieniu tego przepisu, mogłaby naruszyć równowagę, o której mowa w poprzednim punkcie niniejszego wyroku.
49      Co się tyczy okoliczności mogących wykazać istnienie „realnego ryzyka” zdefiniowanego w pkt 42 i 45 niniejszego wyroku, należy przede wszystkim przypomnieć, że art. 8 rozporządzenia nr 655/2014, który odnosi się do wniosku o wydanie nakazu zabezpieczenia, przewiduje w ust. 2 lit. j), że przedstawienie sądowi rozpoznającemu sprawę opisu wszystkich istotnych okoliczności uzasadniających wydanie takiego nakazu należy do wierzyciela.
50      W tym względzie motyw 14 rozporządzenia nr 655/2014 zawiera w akapicie czwartym wykaz okoliczności, na które wierzyciel może powołać się w celu uzasadnienia wydania nakazu zabezpieczenia i które sąd rozpoznający sprawę może uwzględnić w ramach oceny istnienia „realnego ryzyka” w rozumieniu art. 7 ust. 1 tego rozporządzenia.
51      Wykaz ten obejmuje zachowanie dłużnika w związku z roszczeniem wierzyciela lub
w związku z poprzednim sporem między stronami, historię kredytową dłużnika, charakter jego aktywów i wszelkie niedawne działania podejmowane przez dłużnika w odniesieniu do jego aktywów. Ponadto we wspomnianym motywie 14 wymieniono szereg innych okoliczności, które sąd rozpoznający sprawę może również wziąć pod uwagę, chociaż same w sobie nie powinny one być uznawane za wystarczające do uzasadnienia wydania nakazu zabezpieczenia.
52      Poza tym, w świetle celów realizowanych przez rozporządzenie nr 655/2014, przypomnianych w pkt 47 niniejszego wyroku, należy stwierdzić, po pierwsze, że w celu zapewnienia poszanowania właściwej równowagi między interesami wierzyciela a interesami dłużnika, a także skuteczności (effet utile) art. 7 ust. 1 tego rozporządzenia wymaganego standardu dowodu nie można rozumieć jako tak wysokiego, że wierzyciel byłby zobowiązany do przedstawienia dowodu na istnienie po stronie dłużnika zamiaru uchylenia się od zaspokojenia wierzytelności, ponieważ taki wymóg byłby w praktyce często trudny do spełnienia.
53      Po drugie, wniosek wierzyciela o wydanie takiego nakazu powinien opierać się na konkretnych poszlakach mogących wykazać istnienie prawdopodobieństwa, że w razie nieprzyjęcia tego nakazu dłużnik mógłby, do chwili podjęcia ewentualnych środków egzekucyjnych, wydać, ukryć lub zniszczyć swoje aktywa lub zbyć je poniżej ich wartości.
54      W związku z tym zarówno z brzmienia art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014, jak i z kontekstu, w jaki wpisuje się ten przepis, oraz z celu realizowanego przez to rozporządzenie wynika, że sąd, do którego wpłynął wniosek o wydanie nakazu zabezpieczenia, może dokonać całościowej oceny okoliczności, na które powołuje się wierzyciel, w tym, w stosownym przypadku, czynników wymienionych w pkt 51 niniejszego wyroku, w celu ustalenia, czy na podstawie tych okoliczności istnieje „realne ryzyko”, że w braku wydania nakazu zabezpieczenia dłużnik może podjąć środki, takie jak wydanie, ukrycie lub zniszczenie aktywów lub zbycie ich poniżej ich wartości, które do chwili, w której wierzyciel będzie w stanie uzyskać wykonanie istniejącego lub przyszłego orzeczenia sądowego, doprowadzą do niemożności zaspokojenia wierzytelności lub co najmniej znacząco je utrudnią.
55      W świetle powyższego to do sądu odsyłającego, który jako jedyny jest właściwy do orzekania w przedmiocie okoliczności faktycznych, należy dokonanie całościowej oceny okoliczności przedstawionych przez TQ na poparcie jego wniosku o wydanie nakazu zabezpieczenia i ustalenie, czy okoliczności te stanowią wystarczające poszlaki istnienia takiego „realnego ryzyka”.
56      W niniejszej sprawie sąd ten zastanawia się nad znaczeniem działań dłużnika podjętych kilka lat przed złożeniem wniosku o wydanie nakazu zabezpieczenia, a w szczególności nad zakończeniem przez tego dłużnika jego stosunków handlowych z dostawcą usług płatniczych, który działał w jego imieniu jako dłużnik będący osobą trzecią w państwie członkowskim miejsca zamieszkania wierzyciela, a także nad zmianą prawa państwa członkowskiego siedziby dłużnika, która mogłaby utrudnić zaspokojenie wierzytelności.
57      Co się tyczy pierwszej z tych okoliczności, należy zauważyć, że z jednej strony, jak wynika z pkt 51 i 54 niniejszego wyroku, sąd rozpoznający sprawę może uwzględnić przeszłe zachowanie dłużnika w ramach całościowej oceny, którą powinien przeprowadzić w celu oceny konieczności pilnego wydania nakazu zabezpieczenia. Ponadto nic w rozporządzeniu nr 655/2014 nie wskazuje na to, że znaczenie tego zachowania zależy koniecznie od chwili, w której zostało ono podjęte. Co więcej, jak podkreślił rzecznik generalny w pkt 70 opinii, rozporządzenie to nie nakłada na wierzyciela obowiązku złożenia wniosku, w celu uzyskania wydania takiego nakazu, w chwili powstania podnoszonego ryzyka dla zaspokojenia jego wierzytelności. W tym względzie istotna jest bowiem kwestia, czy ryzyko to utrzymuje się w chwili składania tego wniosku.
58      Z drugiej strony, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 68 opinii, w przypadku spółek prowadzących działalność online, których aktywa rzeczowe są ograniczone lub nie istnieją poza państwem członkowskim ich siedziby, saldo kredytowe, które posiadają one u operatora płatności, może być jednym z takich nielicznych aktywów, z których wierzyciel mógłby dochodzić zaspokojenia swoich wierzytelności. W związku z tym rozwiązanie umowy z takim podmiotem może stanowić poszlakę co do szerszej strategii danego dłużnika polegającej na uchylaniu się od spłaty jego długów w określonym państwie członkowskim lub przynajmniej na utrudnianiu zaspokojenia wierzytelności.
59      Co się tyczy, po drugie, nowelizacji maltańskiej ustawy o grach losowych, która zdaniem wierzyciela mogłaby utrudnić zaspokojenie jego wierzytelności, w szczególności w zakresie, w jakim zobowiązuje ona sądy państwa członkowskiego siedziby dłużnika do odmowy uznania wykonalności na terytorium tego państwa zagranicznych orzeczeń sądowych, takich jak orzeczenie nakazujące dłużnikowi zaspokojenie danej wierzytelności, należy przypomnieć, że jak wynika z pkt 45 niniejszego wyroku, art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014 nie dotyczy istnienia jakiegokolwiek zagrożenia dla zaspokojenia wierzytelności, lecz realnego ryzyka związanego z zamiarem uniknięcia przez dłużnika zaspokojenia takiej wierzytelności. W każdym wypadku ryzyko to musi być konkretne i aktualne w chwili składania wniosku o wydanie nakazu zabezpieczenia.
60      Wynika z tego, że – jak podnosi zasadniczo rzecznik generalny w pkt 65 opinii – samo powołanie się przez wierzyciela na przepisy krajowe takie jak opisane w poprzednim punkcie niniejszego wyroku nie może wystarczyć do wykazania istnienia „realnego ryzyka” w rozumieniu tego art. 7 ust. 1. Stwierdzenie to odnosi się tym bardziej do oceny konieczności wydania nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym dłużnika w państwach członkowskich innych niż państwo, które ustanowiło te przepisy.
61      Niemniej sąd, do którego wpłynął wniosek o wydanie nakazu zabezpieczenia na podstawie art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014, dokonując całościowej oceny istotnych okoliczności, na które powołuje się wierzyciel, może wziąć pod uwagę przepisy krajowe, takie jak te, o których mowa w pkt 59 niniejszego wyroku, jako element kontekstu umożliwiający ocenę zakresu działań dłużnika w celu ustalenia istnienia po jego stronie zamiaru uchylenia się od zaspokojenia danej wierzytelności.
62      Z całości powyższych rozważań wynika, że art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 655/2014 należy interpretować w ten sposób, że sąd krajowy, do którego wpłynął wniosek o wydanie europejskiego nakazu zabezpieczenia, może wziąć pod uwagę, w celu ustalenia, czy istnieje pilna potrzeba wydania takiego nakazu, po pierwsze, zachowanie dłużnika, które miało miejsce kilka lat przed złożeniem tego wniosku, a po drugie, istnienie w państwie członkowskim siedziby dłużnika ustawy mogącej utrudnić zaspokojenie danej wierzytelności.
W przedmiocie kosztów
63      Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:
Artykuł 7 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 655/2014 z dnia 15 maja 2014 r. ustanawiającego procedurę europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym w celu ułatwienia transgranicznego dochodzenia wierzytelności w sprawach cywilnych i handlowych
należy interpretować w ten sposób, że:
sąd krajowy, do którego wpłynął wniosek o wydanie europejskiego nakazu zabezpieczenia, może wziąć pod uwagę, w celu ustalenia, czy istnieje pilna potrzeba wydania takiego nakazu, po pierwsze, zachowanie dłużnika, które miało miejsce kilka lat przed złożeniem tego wniosku, a po drugie, istnienie w państwie członkowskim siedziby dłużnika ustawy mogącej utrudnić zaspokojenie danej wierzytelności.
Podpisy
*      Język postępowania: niemiecki.