62015CC0177
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
BOBEK
ippreżentati fit-22 ta’ Ġunju 2016 (
1
)
Kawża C‑177/15
Nelsons GmbH
vs
Ayonnax Nutripharm GmbHvs
Bachblütentreff Ltd
[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Bundesgerichtshof (qorti federali, il-Ġermanja)]
“Saħħa pubblika — Stqarrijiet dwar vantaġġ għas-saħħa mogħtija fuq l-ikel — Kunċett ta’ ‘xarbiet li jkun fihom iktar minn 1.2 % alkoħol bil-volum’ — Inklużjoni ta’ likwidu fil-forma ta’ spray jew qtar li jkun fih iktar minn 27 % ta’ alkoħol bil-volum — Ħtieġa li tinġieb prova xjentifika — Sistema tranżitorja għal trade marks eżistenti”
I – Introduzzjoni
1.
Nelsons GmbH (iktar ’il quddiem “Nelsons” jew l-appellanti) tqiegħed fis-suq Ġermaniż rimedji mill-fjura Bach. Dawn jinkludu prodotti “RESCUE” mibjugħa fi fliexken dropper u sprays‘ ta’ 10 ml u 20 ml (iktar ’il quddiem il-“prodotti RESCUE”). Il-prodotti RESCUE għandhom kontenut ta’ 27 % ta’ alkoħol bil-volum.
2.
Ir-Regolament (KE) Nru 1924/2006 (
2
) jistabbilixxi ċerti regoli dwar indikazzjonijiet dwar in-nutrizzjoni u s-saħħa mogħtija fuq l-ikel. Dawn ir-regoli jinkludu projbizzjoni ġenerali li jsiru stqarrijiet dwar vantaġġ għas-saħħa b’rabta ma’ “xarbiet” li jkun fihom iktar minn 1.2 % ta’ alkoħol bil-volum.
3.
Il-prodotti RESCUE ta’ Nelsons huma “xarbiet” skont it-tifsira tar-Regolament Nru 1924/2006? Jekk huma, il-kontenut ta’ alkoħol għoli tal-prodotti RESCUE jeskludi, fil-prinċipju, kull stqarrija dwar vantaġġ għas-saħħa li ssir dwarhom. Jekk ma humiex, liema prova (jekk hemm) għandha tinġieb insostenn ta’ tali stqarrijiet dwar vantaġġ għas-saħħa? Fl-aħħar nett, jistgħu l-prodotti RESCUE jibbenefikaw minn eżenzjoni mir-regoli normali li japplikaw skont ir-Regolament Nru 1924/2006 b’riżultat tat-tqegħid fis-suq tagħhom għal żmien twil fil-Ġermanja? Dawn huma d-domandi magħmula mill-qorti nazzjonali f’din il-kawża.
II – Il-kuntest ġuridiku
A – Id-dritt tal-Unjoni
1. Ir-Regolament Nru 1924/2006
4.
Ir-Regolament Nru 1924/2006 jistabbilixxi l-kundizzjonijiet li fihom “ikel” (
3
) mibjugħ fl-Unjoni Ewropea jista’ jkun is-suġġett ta’ indikazzjonijiet dwar in-nutrizzjoni u s-saħħa.
5.
Ir-Regolament Nru 1924/2006 jipprovdi li stqarrijiet dwar vantaġġ għas-saħħa għandhom ġeneralment jiġu awtorizzati biss wara evalwazzjoni xjentifika (Premessa 23).
6.
L-Artikolu 1(3) tar-Regolament Nru 1924/2006 jipprovdi li:
“Trademark, marka ta’ ditta jew isem ornamentali li jidher fl-ittikkettjar, il-preżentazzjoni jew ir-riklamar ta’ xi ikel li jistgħu jinftiehmu bħala stqarrija dwar vantaġġ nutrittiv jew għas-saħħa jistgħu jintużaw mingħajr ma jgħaddu mill-proċeduri ta’ awtorizzazzjoni previsti minn dan ir-Regolament, bil-kondizzjoni li jkunu akkumpanjati minn stqarrija relatata dwar vantaġġ nutrittiv jew għas-saħħa f’dik it-tikketta, il-preżentazzjoni jew ir-reklamar li tikkonforma mad-disposizzjonijiet ta’ dan ir-Regolament.”
7.
L-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 1924/2006 jiddefinixxi “stqarrija” u “stqarrija dwar vantaġġ għas-saħħa” kif ġej:
“1)   ‘stqarrija’ tfisser kull messaġġ jew rappreżentazzjoni, li mhix obbligatorja skond il-leġislazzjoni Komunitarja jew nazzjonali, inklużi rappreżentazzjonijiet bi stampi, grafiċi jew simboliċi, f’kull forma, li jiddikjaraw, jissuġġerixxu jew jimplikaw li xi ikel għandu karetteristiċi partikolari;
[…]
5)   stqarrija dwar vantaġġ għas-saħħa” tfisser kull stqarrija li tiddikjara, tissuġġerixxi jew timplika li teżisti relazzjoni bejn kategorija ta’ ikel, xi ikel jew wieħed mill-kostitwenti tiegħu u s-saħħa;”
8.
L-Artikolu 4(3) jipprovdi li:
“Ix-xorb li jkun fih iktar minn 1.2 % fil-volum ta’ alkoħol ma għandux juri stqarrijiet dwar vantaġġ għas-saħħa.”
9.
Ir-Regolament Nru 1924/2006 ma fih ebda definizzjoni ta’ “xarba”. Madankollu, il-Premessa 13 tipprovdi li “supplimenti tal-ikel”, kif iddefiniti fid-Direttiva 2002/46/KE (
4
), ma għandhomx jitqiesu bħala “xarbiet” meta jiġu ppreżentati f’forma likwida u b’kontenut ta’ iktar minn 1.2 % fil-volum ta’ alkoħol.
10.
L-Artikolu 5(1)(a) jipprovdi li stqarrijiet dwar vantaġġi għas-saħħa għandhom ikunu permessi biss jekk:
“ikun muri li l-preżenza, in-nuqqas jew il-kontenut imnaqqas f’ikel jew f’kategorija ta’ ikel ta’ nutrijent jew sustanza oħra li fir-rigward tagħhom tkun saret l-istqarrija għandhom effett nutrittiv jew fiżjoloġiku ta’ benefiċċju, kif stabbilit minn data xjentifika aċċettata b’mod ġenerali”.
11.
L-Artikolu 5(1)(b) sa (d) jipprovdi wkoll li “in-nutrijent jew sustanza oħra” rilevanti li fir-rigward tagħhom tkun saret l-istqarrija fil-fatt ikunu jinsabu fl-ikel fi kwantitajiet sinjifikattivi jew f’forma li tkun tista’ tintuża mill-ġisem.
12.
L-Artikolu 6(1) ikompli jipprovdi li:
“Stqarrijiet dwar vantaġġ nutrittiv u għas-saħħa għandhom ikunu bbażati u ssostanzjati minn data xjentifika aċċettata b’mod ġenerali.”
13.
L-Artikolu 10, jistabbilixxi, fil-kliem li ġej, il-kundizzjonijiet speċifiċi li magħhom stqarrijiet dwar vantaġġ għas-saħħa għandhom ukoll ikunu konformi:
“1.   Stqarrijiet dwar vantaġġ għas-saħħa għandhom ikunu projbiti sakemm ma jkunux konformi mal-ħtiġijiet ġenerali tal-Kapitolu II u l-ħtiġijiet speċifiċi ta’ dan il-Kapitolu u jkunu awtorizzati skond dan ir-Regolament u inklużi fil-listi ta’ stqarrijiet awtorizzati previsti fl-Artikoli 13 u 14.
[…]
3.   Referenza għal benefiċċji ġenerali u mhux speċifiċi tan-nutrijent jew ikel għal saħħa tajba globali jew benesseri relatat mas-saħħa tista’ ssir biss jekk tkun akkumpanjata minn stqarrija speċifika dwar vantaġġ għas-saħħa mniżżla fil-listi previsti fl-Artikolu 13 jew 14.”
14.
L-Artikolu 13 jipprovdi li l-Kummissjoni għandha tadotta listi ta’ stqarrijiet permessi dwar vantaġġ għas-saħħa (
5
). Il-lista ta’ stqarrijiet permessi skont l-Artikolu 13 kienet adottata għall-ewwel darba bħala anness għar-Regolament Nru 432/2012/UE (
6
) u kienet aġġornata diversi drabi minn dak iż-żmien lil hawn.
15.
L-Artikolu 14 japplika għal ċerti tipi ta’ stqarrijiet (
7
). Huwa jipprovdi għall-ħolqien ta’ lista ta’ stqarrijiet wara li tkun saret applikazzjoni skont il-proċeduri stabbiliti fl-Artikoli 15 sa 17 u 19. Il-lista ta’ stqarrijiet permessi skont l-Artikolu 14 kienet adottata għall-ewwel darba bħala anness għar-Regolament (KE) Nru 983/2009 (
8
) u kienet aġġornata diversi drabi minn dak iż-żmien lil hawn.
16.
L-Artikolu 28(2) jipprovdi għall-miżuri tranżitorji li ġejjin:
“Prodotti li jġibu trademarks jew marki tad-ditta li jkunu diġà jeżistu qabel l-1 ta’ Jannar 2005 u li ma jkunux konformi ma’ dan ir-Regolament jistgħu jibqgħu jitqiegħdu fis-suq sa tad-19 ta’ Jannar 2022, wara liema terminu ta’ żmien għandhom japplikaw id-disposizzjonijiet ta’ dan ir-Regolament.”
2. Ir-Regolament (KE) Nru 110/2008 (
9
)
17.
L-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 110/2008 jiddefinixxi “xarba spirituża” bħala “xarba [alkoħolika]” b’ċerti karatteristiċi. L-Artikolu 9 jipprovdi li xarbiet spiritużi li ma jkollhomx denominazzjoni partikolari (brandi, wiski, eċċ.) għandu jkollhom tikketta bħala “xarbiet spiritużi”.
III – Il-fatti, il-proċedura u d-domandi preliminari
A – Il-prodotti RESCUE tal-appellanti
18.
Permezz ta’ spiżeriji fil-Ġermanja, Nelsons tqiegħed fis-suq rimedji mill-fjura Bach. Dawn jinkludu prodotti RESCUE li jiġu fi fliexken dropper jew bħala spray b’volum ta’ 10 ml jew ta’ 20 ml. Dawn il-prodotti jġibu d-denominazzjoni “Spirituose’ (iktar ’il quddiem ix-“xarba spirituża”) u għandhom kontenut ta’ 27 % ta’ alkoħol bil-volum. L-istruzzjonijiet ta’ dożaġġ jirrakkomandaw erba’ qtar jew żewġ sprays kuljum.
19.
Nelsons ilha tbiegħ il-prodotti RESCUE fil-Ġermanja sa minn qabel l-1 ta’ Jannar 2005 (
10
). Matul dak il-perjodu, l-kompożizzjoni tal-prodotti ma nbidlitx u kienu jinbiegħu, sa minn qabel l-1 ta’ Jannar 2005, bl-użu tat-trade mark Komunitarja “RESCUE”.
20.
Għall-bidu l-prodotti RESCUE ta’ Nelsons kienu jinbiegħu bħala mediċini u t-trade mark RESCUE kienet irreġistrata għal mediċini (mhux għal ikel). Fl‑2007, Nelsons irreġistrat ukoll “RESCUE” bħala trade mark Komunitarja għal ikel. Fi Frar 2008, wara proċeduri li fihom Nelsons ma kinitx parti, sentenza tal-Oberlandesgericht Hamburg (qorti reġjonali superjuri, Hamburg) ikkonkludiet li rimedji simili mill-fjura Bach mibjugħa minn kompetituri ta’ Nelsons ma kinux mediċini iżda ikel (
11
). Wara din id-deċiżjoni mill-Oberlandesgericht Hamburg (qorti reġjonali superjuri, Hamburg), Nelsons bdiet tqiegħed fis-suq il-prodotti RESCUE tagħha fil-Ġermanja bħala ikel.
B – Il-kawża li tat lok għal din it-talba għal deċiżjoni preliminari
21.
Il-konvenuti fil-kawża prinċipali – Ayonnax Nutripharma GmbH u Bachblütentreff Ltd (iktar ’il quddiem “il-konvenuti”) – ibiegħu r-rimedji tagħhom stess mill-fjura Bach fil-Ġermanja li jikkompetu mal-prodotti RESCUE ta’ Nelsons.
22.
Il-konvenuti bdew azzjoni kontra Nelsons fil-qrati Ġermaniżi. Sa fejn huwa rilevant għal din il-kawża, huma akkużaw lil Nelsons b’kompetizzjoni inġusta, li bażikamenti kienet tikkonsisti fil-bejgħ ta’ xarbiet alkoħoliċi akkumpanjati bi stqarrijiet dwar vantaġġ għas-saħħa. L-allegata indikazzjoni dwar is-saħħa hija l-kelma “RESCUE”, li jingħad li timplika li min juża l-prodotti ta’ Nelsons b’xi mod ikun ser jikseb “salvataġġ” minn nuqqas ta’ saħħa.
23.
Fl-azzjoni tagħhom, il-konvenuti talbu mandat ta’ inibizzjoni sabiex Nelsons ma titħalliex tbiegħ il-prodotti tagħha billi tuża l-isem “RESCUE”.
24.
L-azzjoni tal-konvenuti kienet kważi kollha miċħuda fl-ewwel istanza. Madankollu, fl-appell inħareġ il-mandat ta’ inibizzjoni mitlub abbażi tal-fatt li l-prodotti RESCUE kienu “xarbiet” skont it-tifsira tal-Artikolu 4(3) tar-Regolament Nru 1924/2006. Konsegwentement il-prodotti kienu pprojbiti milli juru stqarrijiet dwar vantaġġ għas-saħħa.
25.
Id-deċiżjoni tal-appell li ħarġet il-mandat ta’ inibizzjoni kienet min-naħa tagħha kkontestata quddiem il-Bundesgerichtshof (qorti federali tal-ġustizzja). Il-Bundesgerichtshof (qorti federali tal-ġustizzja) bdiet mill-premessa li t-terminu “RESCUE” użat għall-prodotti RESCUE jikkostitwixxi stqarrija dwar vantaġġ għas-saħħa. Madankollu, hija esprimiet dubji dwar il-kwalifika tal-prodotti RESCUE bħala “xarbiet”. Fil-każ li dawn il-prodotti ma kinux jitqiesu li kienu “xarbiet”, il-Bundesgerichtshof (qorti federali tal-ġustizzja) kellha dubji wkoll dwar kif id-diversi rekwiżiti ta’ prova xjentifika għal stqarrijiet dwar is-saħħa, li jinsabu fl-Artikoli 5 u 6 tar-Regolament Nru 1924/2006, kellhom japplikaw f’dan il-każ. Fl-aħħar nett, il-Bundesgerichtshof (qorti federali tal-ġustizzja) esprimiet dubji b’rabta mad-dispożizzjonijiet tranżitorji tal-Artikolu 28 tar-Regolament Nru 1924/2006 u mal-applikazzjoni tagħhom għal trade mark li kienet teżisti qabel l-1 ta’ Jannar 2005, iżda fejn il-prodott rilevanti. dak iż-żmien, kien jinbiegħ bħala mediċina.
26.
Fid-dawl ta’ dan kollu, il-qorti nazzjonali ssospendiet il-proċeduri u rrinvjat id-domandi preliminari li ġejjin lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“(1)
Likwidi li jinbiegħu fi spiżeriji fi flixkien b’qattara u fi sprays b’volum ta’ 10 ml jew ta’ 20 ml, deskritti bħala spirti li għandhom kontenut ta’ alkoħol ta’ 27 % ta’ volum, huma xorb li għandu iktar minn 1.2 % ta’ volum ta’ alkoħol fis-sens tal-Artikolu 4(3) tar-Regolament (KE) Nru 1924/2006 meta, skont l-indikazzjonijiet tad-dożaġġ fuq l-imballaġġ tagħhom,
(a)
għandhom jittieħdu erba’ qatriet tal-likwidu mħallta ma’ tazza ilma li jinxtarbu diversi drabi fil-ġurnata, jew skont il-bżonn, erba’ qatriet waħedhom,
(b)
il-likwidu mibjugħ bħala spray għandu jiġi applikat darbtejn fuq l-ilsien?
(2)
Fil-każ li d-domandi 1a u 1b jingħataw risposta fin-negattiv:
Il-provi fis-sens tal-Artikolu 5(1)(a) u tal-Artikolu 6(1) tar-Regolament (KE) Nru°1924/2006 għandhom ukoll ikunu preżenti fil-każ ta’ riferimenti għal benefiċċji ġenerali u mhux speċifiċi, fis-sens tal-Artikolu 10(3) tal-imsemmi regolament?
(3)
L-ewwel nofs tas-sentenza tal-Artikolu 28(2) tar-Regolament (KE) Nru°1924/2006 tapplika jekk, qabel l-1 ta’ Jannar 2005, il-prodott inkwistjoni ma kienx ikkummerċjalizzat bħala prodott tal-ikel iżda bħala prodott mediċinali?”
27.
Osservazzjonijiet bil-miktub kienu ppreżentati mill-partijiet fil-kawża prinċipali, kif ukoll mill-Greċja u mill-Kummissjoni. Bl-eċċezzjoni tal-Greċja, il-partijiet kollha ppreżentaw sottomissjonijiet orali fis-seduta tas-6 ta’ April 2016
IV – Analiżi
A – Il-prodotti RESCUE huma
“xarbiet
”?
28.
Permezz tal-ewwel domanda tagħha l-qorti nazzjonali titlob kjarifika dwar jekk prodotti b’karatteristiċi simili għal dawk tal-prodotti RESCUE jidħlux fil-kunċett ta’ “xarba” skont ir-Regolament Nru 1924/2006.
29.
Inqis li ma humiex.
30.
Ir-Regolament Nru 1924/2006 ma għandu l-ebda definizzjoni pożittiva ta’ “xarba”. Madankollu l-Premessa 13 ta’ dan ir-Regolament tikkjarifika li supplimenti tal-ikel f’forma likwida li jkollhom iktar minn 1.2 % ta’ alkoħol bil-volum ma jitqisux li jkunu “xarbiet” (
12
).
31.
Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (
13
), it-tifsira u l-kamp ta’ applikazzjoni ta’ terminu li d-dritt tal-Unjoni ma jtih ebda definizzjoni (
14
) għandhom jiġu ddeterminati billi titqies it-tifsira tiegħu tas-soltu fl-ilsien ta’ kuljum, filwaqt li jitqies ukoll il-kuntest fejn ikun jinsab u l-għan tar-regoli li tagħhom ikun jagħmel parti.
32.
Definizzjonijiet mid-dizzjunarji ta’ “xarba” ġeneralment ikunu wiesgħa ħafna, li jinkludu dak kollu li teoretikament jista’ jinbela’ u li teknikament ma jkunx solidu jew gass (
15
). Madankollu huwa ċar li l-kelma “xarba” ma tintużax b’mod tant wiesa’ fid-diskors ta’ kuljum: pereżempju, il-ħall huwa likwidu li jinbela’, iżda x’aktarx li ma huwiex magħruf bħala “xarba” jew drink fl-ilsien komuni. Bl-istess mod, spray fin għal grieżem jista’ jikkondensa fi qtar fuq l-ilsien jew fis-saqaf tal-ħalq u jinbela’, iżda anki hawn wieħed ma jkunx qiegħed “jixorbu” f’taħdid normali.
33.
Barra dan, hemm diversi elementi ta’ kuntest u għan li jgħinu biex jikkonfermaw li l-kelma “xarba” tal-Artikolu 4(3) ma tfissirx il-likwidi kollha, iżda biss dawk il-likwidi maħsuba sabiex jinbelgħu fi kwantitajiet materjali (jiġifieri iktar minn ftit qtar jew diversi sprays).
34.
L-ewwel nett, il-projbizzjoni li tinsab fl-Artikolu 4(3) tar-Regolament Nru 1924/2006 hija intenzjonata li tħares kontra l-effetti negattivi partikolari tal-alkoħol fuq is-saħħa (
16
). Madankollu, sabiex tali effetti jibdew jidhru, l-alkoħol ikollu jittieħed fi kwantità mhux negliġibbli. F’dan il-każ, il-kwantitajiet tassew żgħar ta’ likwidu involut, flimkien mal-metodu ta’ konsum (taqtir fil-ħalq, taħlit ma’ likwidi oħra, jew bi spray), fil-fehma tiegħi ġeneralment ifissru li t-tħassib dwar is-saħħa indirizzat fl-Artikolu 4(3) tar-Regolament Nru 1924/2006 normalment ma jirriżultax b’rabta mal-prodotti RESCUE ta’ Nelsons (
17
).
35.
It-tieni nett, il-Premessa 13 tar-Regolament Nru 1924/2006 tikkjarifika li supplimenti tal-ikel likwidi li jkollhom iktar minn 1.2 % ta’ alkoħol bil-volum ma jitqisux li jkunu “xarbiet”. Il-komunikazzjoni tal-Kummissjoni b’risposta għall-Pożizzjoni Komuni tal-Kunsill, u li taqbel mal-kjarifika li hemm fil-Premessa 13, tgħid espliċitament li l-għan tal-Premessa 13 huwa li “il-kwantità ta’ alkoħol ipprovduta mill-konsum ta’ tali oġġetti tal-ikel tkun negliġibbli” (
18
). Dan jista’ jitqies li jfisser li t-tħassib dwar is-saħħa minħabba l-alkoħol, indirizzat fl-Artikolu 4(3) tar-Regolament Nru 1924/2006, ma jirriżultax b’rabta ma’ likwidi li jittieħdu fi kwantitajiet verament żgħar u, għalhekk, stqarrijiet dwar vantaġġ għas-saħħa jistgħu jiġu ttollerati f’tali każijiet.
36.
It-tielet nett, l-Anness XIII tar-Regolament (UE) Nru 1169/2011 (
19
) (ir-regolament ġenerali dwar it-tikkettar) jgħid li konċentrazzjonijiet iktar baxxi ta’ vitamini u minerali huma iktar aċċettabbli f’xarbiet milli huma aċċettabbli f’dak li ma huwiex xorb. Kif innotat il-Kummissjoni fis-sottomissjonijiet bil-miktub tagħha, dan jista’ jitqies li jindika li “xarbiet” huma ġeneralment mistennija li jiġu kkunsmati fi kwantitajiet ikbar minn ikel ieħor (
20
).
37.
Għar-raġunijiet deskritti iktar ’il fuq, inqis li l-kelma “xarba”ma tkoprix prodotti bil-karatteristiċi enfasizzati mill-qorti nazzjonali fid-domanda tagħha. Minħabba l-għan tal-Artikolu 4(3) tar-Regolament Nru 1924/2006 u qari kuntestwali u sistemiku, jeħtieġ tnaqqis teleoloġiku tat-tifsira wiesgħa ta’ xarba fid-dizzjunarji. Il-kelma għandha proprjament tinkludi biss likwidi b’kontenut li jkun ta’ iktar minn 1.2 % ta’ alkoħol bil-volum li, jekk jintużaw b’mod normali u standard, jistgħu jikkawżaw effetti negattivi fuq is-saħħa tal-bniedem.
38.
Għandu jiġi enfasizzat li, hekk kif diġà jsegwi mis-sottomissjonijiet preċedenti, għandha tingħata l-istess risposta liż-żewġ partijiet (a) u (b) tal-ewwel domanda magħmula mill-qorti nazzjonali, b’rabta rispettivament mal-istess likwidu mibjugħ fil-forma ta’ qtar jew spray. Tabilħaqq, kif diġà tissuġġerixxi d-domanda magħmula mill-qorti nazzjonali, is-sustanza tal-prodott tibqa’ l-istess (likwidu), hija biss il-forma ta’ użu li tinbidel.
39.
Bħala l-aħħar osservazzjoni dwar it-tifsira ta’ “xarba”, għadd ta’ partijiet għamlu riferiment għall-fatt li l-prodotti RESCUE huma ttikkettjati bħala “xarbiet spiritużi”.
40.
Huwa possibbli li dan it-tikkettjar kien maħsub sabiex jiġi implementat ir-Regolament Nru 110/2008 (li jeżiġi li “xarbiet alkoħoliċi” jiġu ttikkettjati bħala “xarbiet spiritużi”).
41.
Madankollu, dan ma jbiddilx il-konklużjoni tiegħi. Anki jekk il-prodotti RESCUE kienu teknikament jitqiesu li kienu “xarbiet alkoħoliċi” skont it-tifsira tar-Regolament Nru 110/2008, dan ċertament ma jimplikax awtomatikament il-klassifikazzjoni tagħhom bħala “xarbiet” skont ir-Regolament Nru 1924/2006. Tabilħaqq, ma hemmx regoli partikolari dwar koordinazzjoni jew l-użu ta’ definizzjonijiet komuni bejn iż-żewġ regolamenti (
21
).
42.
Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, nirrakkomanda li l-Qorti tal-Ġustizzja tagħti risposta għall-ewwel domanda magħmula mill-qorti nazzjonali fis-sens li likwidi b’karatteristiċi simili għal dawk tal-prodotti fil-kawża prinċipali, li jkollhom kontenut ta’ 27 % ta’ alkoħol bil-volum, li jkunu deskritti bħala xarbiet spiritużi u li jinbiegħu minn spiżeriji fi fliexken dropper ta’ 10 ml jew ta’ 20 ml jew bħala sprays, u li, skont l-istruzzjonijiet li jkollhom magħhom, huma intiżi sabiex jittieħdu fi kwantitajiet żgħar ħafna f’forma ta’ qtar jew spray, ma jikkostitwux “xarbiet” skont it-tifsira tal-Artikolu 4(3) tar-Regolament Nru 1924/2006.
B – Referenzi għal benefiċċji ġenerali, mhux speċifiċi għandhom ikunu sostnuti bi prova xjentifika?
1. Introduzzjoni
43.
Permezz tat-tieni domanda tagħha l-qorti nazzjonali tistaqsi jekk referenzi għal benefiċċji ġenerali, mhux speċifiċi skont it-tifsira tal-Artikolu 10(3) tar-Regolament Nru 1924/2006 għandhomx ikunu sostnuti bi prova xjentifika skont it-tifsira tal-Artikolu 5(1)(a) u tal-Artikolu 6(1) ta’ dan ir-regolament.
44.
Għar-raġunijiet li ser insemmi iktar ’il quddiem, inqis li tali referenzi ma jeħtiġilhomx li ikunu akkumpanjati minn prova xjentifika diretta. Madankollu, skont il-kliem ċar tal-Artikolu 10(3), tali referenzi għandhom ikunu akkumpanjati minn indikazzjonijiet dwar is-saħħa “speċifiċi”. Dawn l-indikazzjonijiet speċifiċi dwar is-saħħa għandhom huma stess ikunu sostnuti bi prova xjentifika skont it-tifsira tal-Artikolu 5(1)(a) u tal-Artikolu 6(1). B’riżultat ta’ dan, referenzi għal benefiċċji ġenerali, mhux speċifiċi, għandhom dejjem ikunu sostnuti, mill-inqas, indirettament, minn prova xjentifika.
2. Il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 10(3) tar-Regolament Nru 1924/2006
45.
L-Artikolu 10(3) tar-Regolament Nru 1924/2006 jagħmel referenza għal żewġ tipi ta’ dikjarazzjonijiet (a) “referenza għal benefiċċji ġenerali u mhux speċifiċi” u (b) “stqarrija speċifika dwar vantaġġ għas-saħħa”. Qabel ma nirrispondi għad-domanda tal-qorti nazzjonali dwar rekwiżiti ta’ prova, jeħtieġ jitqiesu t-tifsira u l-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dawn iż-żewġ kunċetti, li ebda wieħed minnhom ma huwa ddefinit fir-Regolament Nru 1924/2006.
46.
Fid-dawl tal-kwalifika “speċifiċi”, it-tifsira naturali tal-frażi “stqarrija speċifika dwar vantaġġ għas-saħħa” hija idjeq mill-kunċett ta’ “stqarrija dwar vantaġġ għas-saħħa” (iddefinita fir-regolament). Tirreferi għal stqarrijiet iktar preċiżi dwar l-effetti li prodott partikolari għandu jkollu fuq is-saħħa ta’ dak li jkun. Fi kliem ieħor, “stqarrijiet speċifiċi dwar is-saħħa” huma kategorija sekondarja loġika ta’ “stqarrijiet dwar vantaġġ għas-saħħa”.
47.
Għall-kuntrarju, “[referenzi] għal benefiċċji ġenerali u mhux speċifiċi […]” huma dikjarazzjonijiet iktar vagi dwar l-effetti pożittivi ta’ prodott fuq is-“saħħa” jew “benesseri relatat mas-saħħa”. Is-suġġeriment li tali “[referenzi] għal benefiċċji ġenerali u mhux speċifiċi” huma tip ta’ “stqarrija dwar vantaġġ għas-saħħa” kif iddefinita fl-Artikolu 2(2)(5) tar-regolament, ma huwiex għalkollox ovvju.
48.
Interpretazzjoni waħda tal-Artikolu 10(3), madankollu, tista’ tkun li d-dispożizzjoni tistabbilixxi regoli relatati ma “stqarrijiet dwar vantaġġ għas-saħħa” u għandha l-istess kamp ta’ applikazzjoni bħal tal-Artikolu 2(2)(5) tar-Regolament Nru 1924/2006. Madankollu, kuntrarjament għall-Artikolu 2(2)(5), l-Artikolu 10(3) jiddistingwi bejn żewġ tipi differenti ta’ “stqarrija dwar vantaġġ għas-saħħa”, jiġifieri “stqarrijiet [ġenerali] dwar vantaġġ għas-saħħa” (msemmija fir-regolament bħala “referenza għal benefiċċji ġenerali u mhux speċifiċi” […]”) u “stqarrijiet speċifiċi dwar vantaġġ għas-saħħa”.
49.
It-tifsira preċiża tal-kunċetti użati fl-Artikolu 10(3) tibqa’, għalhekk, ambigwa. Għalhekk jeħtieġ li jiġu eżaminati l-kuntest u l-għan ta’ din id-dispożizzjoni.
50.
L-istorja leġiżlattiva tar-Regolament Nru 1924/2006 hija istruttiva. L-Artikolu 10 tal-proposta inizjali tal-Kummissjoni (
22
) stabbilixxa l-kundizzjonijiet speċifiċi li bihom stqarrijiet dwar vantaġġ għas-saħħa jkunu permessi. Għall-kuntrarju, l-Artikolu 11 elenka għadd ta’ stqarrijiet dwar vantaġġ għas-saħħa li kellhom ikunu pprojbiti. B’mod partikolari l-Artikolu 11(1)(a) jipprovdi li “[l]-istqarrijiet impliċiti li ġejjin dwar vantaġġ għas-saħħa ma għandhomx ikunu permessi: (a) stqarrijiet li jagħmlu referenza għal benefiċċji ġenerali, mhux speċifiċi tan-nutrijent jew ikel għal saħħa tajba globali, benesseri […]” [traduzzjoni mhux uffiċjali].
51.
Wara l-ewwel qari, il-Parlament Ewropew ma aċċettax tali projbizzjoni totali li kien hemm fl-Artikolu 11(1)(a) u ħassarha (
23
). Dan it-tħassir kien aċċettat mill-Kunsill fil-Pożizzjoni Komuni tiegħu (
24
). Iddaħħal Artikolu 10(3) ġdid bil-kliem li jidher fit-test finali. Fil-memorandum ta’ spjegazzjoni tiegħu (
25
) l-Kunsill qal li huwa kien jaqbel mal-projbizzjoni proposta mill-Kummissjoni ta’ ċerti indikazzjonijiet, iżda għażel li jħalli oħrajn b’ċerti kundizzjonijiet, billi rrefera espliċitament f’dan ir-rigward għal dak li llum huwa l-Artikolu 10(3).
52.
Il-Kummissjoni aċċettat din l-emenda (
26
) bħalma għamel il-Parlament Ewropew wara t-tieni qari tagħha (
27
).
53.
Inqis li dawn l-aspetti tal-istorja leġiżlattiva jikkorroboraw l-interpretazzjoni miġbura fil-qosor iktar ’il fuq. B’hekk, għalkemm ma jgħidx hekk b’mod espliċitu, l-Artikolu 10(3) jidher li qiegħed jirreferi għal stqarrijiet dwar vantaġġ għas-saħħa skont it-tifsira tal-Artikolu 2(2)(5) tar-Regolament Nru 1924/2006. L-Artikolu 10(3) għandu, għalhekk, jiġi interpretat fis-sens li jiddistingwi bejn a) “stqarrijiet ġenerali dwar vantaġġ għas-saħħa” (li jissejħu “referenza għal benefiċċji ġenerali, mhux speċifiċi […]” fir-regolament) u (b) “stqarrijiet speċifiċi dwar vantaġġ għas-saħħa”.
54.
Interpretazzjoni iktar kontestwali u sistemika tal-Artikolu 10(3) tikkonferma wkoll – jew, għall-inqas, ma tikkontradixxix – l-istess fehma.
55.
F’dan ir-rigward, hemm analoġija ċara bejn l-Artikolu 10(3) u l-Artikolu 1(3) tar-Regolament. L-Artikolu 1(3) jipprovdi li trade mark li tista’ tinftiehem bħala stqarrija dwar vantaġġ għas-saħħa (li ma tkunx teħtieġ awtorizzazzjoni) għandha tkun akkumpanjata minn stqarrija relatata dwar vantaġġ għas-saħħa (li għandha tkun konformi mar-Regolament Nru 1924/2006).
56.
Kemm l-Artikolu 10(3), kif ukoll l-Artikolu 1(3), jidhru li jindirizzaw tħassib potenzjali li ċerti tipi ta’ stqarrijiet dwar vantaġġ għas-saħħa jieħdu forma li tista’ tagħmel iktar diffiċli l-konformità mar-Regolament Nru 1924/2006, li jkun jiġġustifika eżenzjoni minn (xi wħud) mir-rekwiżiti tar-regolament. L-Artikolu 10(3) u l-Artikolu 1(3) ma jippruvawx, fil-fehma tiegħi, jidentifikaw kategorija ġdida differenti ta’ dikjarazzjoni li tidher fuq prodotti, iżda pjuttost jirrikonoxxu żewġ tipi partikolari ta’ stqarrijiet dwar vantaġġ għas-saħħa – ġenerali u speċifiċi – li jistħoqqilhom trattament differenti.
57.
Għalhekk jiena nifhimha li skont l-Artikolu 10(3) “referenza għal benefiċċji ġenerali u mhux speċifiċi […]” tfisser “stqarrijiet ġenerali dwar vantaġġ għas-saħħa”, li huma distinti minn “stqarrijiet speċifiċi dwar vantaġġ għas-saħħa”. Fl-analiżi sussegwenti tiegħi relatata ma’ obbligi dwar prova, ser nuża, għalhekk, din it-terminoloġija bi preferenza minn dik iktar goffa ta’ “referenza għal benefiċċji ġenerali u mhux speċifiċi […]”.
3. Obbligi ta’ prova b’rabta ma’ referenza għal benefiċċji ġenerali, mhux speċifiċi skont l-Artikolu 10(3)
58.
L-Artikolu 10(3) tar-Regolament Nru 1924/2006 jimponi r-rekwiżit li stqarrijiet ġenerali dwar vantaġġ għas-saħħa għandhom ikunu akkumpanjati minn stqarrija speċifika dwar vantaġġ għas-saħħa inkluża fil-listi msemmija fl-Artikoli 13 jew 14 ta’ dan ir-regolament.
59.
Isegwi b’mod ċar li stqarrijiet ġenerali dwar vantaġġ għas-saħħa ma humiex soġġetti għar-rekwiżit li jiddaħħlu fil-listi tal-Artikoli 13 jew 14. Madankollu dan ma jwassalx għal konklużjoni awtomatika li stqarrijiet ġenerali dwar vantaġġ għas-saħħa huma eżenti minn kull rekwiżit ieħor tar-regolament [inklużi r-rekwiżiti skont l-Artikolu 5(1)(a) jew l-Artikolu 6(1)]. Tabilħaqq, hemm argumenti tajba għall-kuntrarju, ibbażati fuq l-Artikolu 10 stess.
60.
L-Artikolu 10(1) tar-Regolament Nru 1924/2006 jistabbilixxi r-regola li stqarrijiet dwar vantaġġ għas-saħħa għandhom ikunu konformi mal-ħtiġijiet ġenerali tal-Kapitolu II (li jinkludi l-Artikoli 5 u 6). L-Artikolu 10(3) joħloq eżenzjoni mir-regola tal-Artikolu 10(1) u, għalhekk, għandu jinftiehem b’mod strett. L-estensjoni tal-Artikolu 10(3) lil hinn minn eżenzjoni mill-Artikoli 13 u 14 li jelenkaw rekwiżiti jkun jeħtiġilha ġustifikazzjoni qawwija (
28
).
61.
Sabiex jinftiehem il-kamp ta’ applikazzjoni eżatt tar-rekwiżiti ta’ prova imposti mill-Artikolu 5(1)(a) u mill-Artikolu 6(1), jeħtieġ isir eżami iktar mill-qrib ta’ dawn id-dispożizzjonijiet.
62.
X’tgħidilna t-tifsira naturali tal-Artikolu 5(1)(a) u tal-Artikolu 6(1) dwar l-applikabbiltà tagħhom għal stqarrijiet ġenerali dwar vantaġġ għas-saħħa?
63.
La l-Artikolu 5(1)(a) u lanqas l-Artikolu 6(1) ma jagħmlu distinzjoni espliċita bejn il-prova xjentifika meħtieġa għal stqarrijiet ġenerali dwar vantaġġ għas-saħħa, minn-naħa, u stqarrijiet speċifiċi dwar vantaġġ għas-saħħa, min-naħa l-oħra.
64.
L-Artikolu 5(1)(a) tar-Regolament Nru 1924/2006 jeżiġi li jkun hemm prova xjentifika aċċettata b’mod ġenerali tal-effetti ta’ benefiċċju ta’ “nutrijent jew sustanza oħra li fir-rigward tagħhom tkun saret l-istqarrija” (
29
). Fil-fehma tiegħi t-tifsira naturali ta’ dan il-kliem hija li tkun meħtieġa prova xjentifika mill-inqas relatata ma’ stqarrijiet b’rabta ma’ “nutrijenti jew sustanzi oħra”. Ma huwiex ċar, madankollu, jekk tali rekwiżit japplikax (jew jistax japplika) eżattament bl-istess mod għal stqarrijiet dwar vantaġġ għas-saħħa li jkollhom rabta mal-prodott b’mod iktar ġenerali u li ma jistgħux ikunu marbuta ma’ “nutrijenti jew sustanzi oħra” speċifiċi.
65.
L-Artikolu 6(1) tar-regolament b’mod iktar ġenerali jeżiġi li stqarrijiet dwar vantaġġ għas-saħħa jkunu “bbażati u ssostanzjati minn” prova xjentifika aċċettata b’mod ġenerali. It-tifsira naturali ta’ din id-dispożizzjoni hija li tkun tapplika kemm għal stqarrijiet ġenerali, kif ukoll għal stqarrijiet speċifiċi dwar vantaġġ għas-saħħa. Madankollu, ma huwiex ċar daqs il-kristall jekk ir-rekwiżit ta’ prova għandux (jew anki jistax) jiġi ssodisfatt eżattament bl-istess mod għal stqarrijiet ġenerali u għal stqarrijiet speċifiċi dwar vantaġġ għas-saħħa.
66.
Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, it-tifsira naturali tal-kliem tal-Artikolu 5(1)(a), tal-Artikolu 6(1) u tal-Artikolu 10(3) tar-Regolament Nru 1924/2006 ma twassalniex għal konklużjoni soda dwar il-kamp ta’ applikazzjoni tar-rekwiżit ta’ prova li japplika għal stqarrijiet ġenerali dwar vantaġġ għas-saħħa. Madankollu, fil-fehma tiegħi dawn id-dispożizzjonijiet ma joħolqux eżenzjoni sħiħa u applikabbli b’mod ġenerali mill-obbligu li tinġieb xi forma ta’ prova xjentifika insostenn ta’ stqarrijiet ġenerali dwar vantaġġ għas-saħħa.
67.
Analiżi sistemika u raġjunata tgħin sabiex din il-kwistjoni tiġi ċċarata. L-ewwel nett, il-messaġġ ċar li jirriżulta mill-bosta dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1924/2006 huwa li stqarrijiet dwar vantaġġ għas-saħħa joħolqu riskju li l-konsumaturi jitqarrqu u, għalhekk, għandu jiġi sostnut mix-xjenza (ara, pereżempju, il-Premessi 9, 14, 16, 17 u 23). Mill-ġdid, ma ssir ebda distinzjoni hawnhekk bejn stqarrijiet ġenerali u speċifiċi dwar vantaġġ għas-saħħa. Madankollu, dan il-punt ta’ prinċipju ma jħallix li r-rekwiżit ta’ prova xjentifika ma jitħarisx b’modi differenti għal stqarrijiet ġenerali u speċifiċi dwar vantaġġ għas-saħħa.
68.
It-tieni nett, intqal kemm mill-qorti tar-rinviju, kif ukoll fis-sottomissjonijiet bil-miktub ta’ Nelsons u tal-Kummissjoni, li hemm stqarrijiet ġenerali dwar vantaġġ għas-saħħa, li fil-prattika huma ġenerali wisq għal valutazzjoni u, għalhekk, intrinsikament ma jistgħux ikunu stabbiliti bi prova xjentifika (
30
). Bħala riżultat, jista’ jiġi sottomess li l-impożizzjoni ta’ rekwiżit ta’ turija bi prova xjentifika aċċettata b’mod ġenerali, b’rabta ma’ stqarrijiet ġenerali dwar vantaġġ għas-saħħa, tkun tammonta għal projbizzjoni de facto sabiex ma jsirux tali stqarrijiet. Dan ikun kuntrarju għar-rifjut espliċitu tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill ta’ projbizzjoni totali li jsiru stqarrijiet ġenerali dwar vantaġġ għas-saħħa (ara l-punt 51 iktar ’il fuq).
69.
Minkejja dan, huwa wkoll il-każ li eżenzjoni sħiħa u applikabbli b’mod ġenerali mill-obbligu li tinġieb prova xjentifika għal stqarrijiet ġenerali dwar vantaġġ għas-saħħa tkun problematika. Tkun kuntrarja mhux biss għat-tifsira naturali tat-test, iżda wkoll għall-għan tar-regolazzjoni oġġettiva ta’ protezzjoni tal-konsumatur, u b’mod iktar speċifiku, li jkunu evitati stqarrijiet qarrieqa, li jinkludu dawk li ma għandhom ebda bażi xjentifika.
70.
Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, inqis li l-Artikolu 10(3) sempliċement ma jistax jiġi interpretat bħala li jagħti eżenzjoni ġenerali mir-rekwiżiti ta’ prova tal-Artikoli 5(1)(a) u 6(1) tar-regolament.
71.
Madankollu, naqbel mal-Kummissjoni li ma hemmx ħtieġa li tinġieb prova xjentifika diretta ta’ stqarrijiet ġenerali dwar vantaġġ għas-saħħa. Minflok, tali stqarrijiet għandhom ikunu akkumpanjati minn stqarrijiet speċifiċi dwar vantaġġ għas-saħħa li jkunu sostnuti minn tali prova. Dan jirriżulta fi prova indiretta li tiġi pprovduta għal stqarrija ġenerali.
72.
Din l-interpretazzjoni hija skont qari sistemiku tar-regolament, filwaqt li tħares l-intenzjoni leġiżlattiva ċara li ma tkunx imposta projbizzjoni totali għal stqarrijiet ġenerali dwar vantaġġ għas-saħħa, iżda tibqa’ teżiġi l-ġustifikazzjoni xjentifika tagħhom, għalkemm b’mod indirett.
73.
Fl-aħħar, ninnota li l-interpretazzjoni msemmija iktar ’il fuq tal-Artikolu 10(3) teżiġi li għandu jkun hemm rabta bejn l-indikazzjoni ġenerali u l-indikazzjoni speċifika li takkumpanja. Diskussjoni ddettaljata dwar in-natura preċiża ta’ din ir-rabta tmur lil hinn mill-portata tad-domandi tal-qorti nazzjonali u ma hijiex ser tkun diskussa fid-dettall hawnhekk. Madankollu, fid-dawl tar-raġunament imsemmi iktar ’il fuq, ir-rabta bejn l-indikazzjonijiet speċifiċi u ġenerali għandha tkun tali li l-prova insostenn tal-indikazzjoni speċifika tkun rilevanti għall-indikazzjoni ġenerali u tkun tista’ tipprovdi sostenn indirett għaliha (
31
).
4. Konklużjoni
74.
Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, nipproponi li nirrispondi għat-tieni domanda tal-qorti nazzjonali fis-sens li referenzi għal benefiċċji ġenerali, mhux speċifiċi skont it-tifsira tal-Artikolu 10(3) tar-Regolament Nru 1924/2006, ma’ jeħtiġux prova xjentifika diretta skont it-tifsira tal-Artikolu 5(1)(a) u tal-Artikolu 6(1) ta’ dan ir-Regolament. Madankollu jeħtieġu prova indiretta fil-forma ta’ prova xjentifika aċċettata b’mod ġenerali insostenn tal-indikazzjoni speċifika li għandha takkumpanja r-referenzi għal benefiċċji ġenerali, mhux speċifiċi.
75.
Bħala l-aħħar sottomissjoni, għalkemm ma tqajmitx espliċitament bħala parti mid-domandi tal-qorti nazzjonali, nosserva li t-talba għal deċiżjoni preliminari tieħu l-pożizzjoni li r-rekwiżit li stqarrijiet ġenerali dwar vantaġġ għas-saħħa jkunu akkumpanjati minn stqarrijiet speċifiċi dwar vantaġġ għas-saħħa jidħol biss fis-seħħ malli l-listi tal-Artikoli 13 jew 14 ikunu ġew iffinalizzati.
76.
Ma nqisx li din hija interpretazzjoni korretta tal-Artikolu 10(3). Ma hija prevista ebda limitazzjoni bħal din fuq l-applikazzjoni temporali ta’ din id-dispożizzjoni. Lanqas ma tista’ tiġi dedotta minn interpretazzjoni iktar sistemika jew raġunata. B’mod partikolari, l-Artikolu 28 tar-Regolament Nru 1924/2006 jipprevedi espliċitament għadd ta’ miżuri tranżitorji (
32
). Dawn ma jinkludux xi sospensjoni tar-rekwiżiti tal-Artikolu 10(3). B’mod iktar ġenerali, min-natura proprja tagħhom, il-listi tal-Artikoli 13 u 14 huma kapaċi jevolvu b’mod kostanti u qatt ma jsiru immutabbli (
33
). Konsegwentement, inqis li r-rekwiżiti tal-Artikolu 10(3) huma diġà applikabbli b’mod sħiħ.
C – L-eċċezzjoni tal-Artikolu 28(2) hija rilevanti jekk il-prodott jitqiegħed fis-suq bħala mediċina?
1. Introduzzjoni
77.
Permezz tat-tielet domanda tagħha, il-qorti nazzjonali tistaqsi fil-mertu jekk l-eċċezzjoni tal-Artikolu 28(2) teżiġix li l-prodott rilevanti jkun tqiegħed fis-suq bħala ikel qabel l-1 ta’ Jannar 2005.
78.
Bħala introduzzjoni għal din id-domanda, inqis li jkun siewi nfakkar dwar ċerti aspetti singulari ta’ dan il-każ.
79.
Il-prodotti RESCUE ilhom jeżistu bl-istess forma fiżika eżatta u bl-istess trade mark sa minn qabel l-1 ta’ Jannar 2005. Dak li nbidel huwa l-mod li bih il-prodotti RESCUE jitqiegħdu fis-suq u l-kategoriji ta’ prodott li għalihom hija rreġistrata t-trade mark.
80.
Sal-2007, il-prodotti RESCUE kienu jitqiegħdu fis-suq bħala mediċini u t-trade mark kienet irreġistrata għal mediċini (fost affarijiet oħra). Mill-2007/2008 lil hawn il-prodotti RESCUE tqiegħdu fis-suq bħala ikel u t-trade mark kienet irreġistrata għal ikel. Madankollu, il-bidla fl-approċċ għat-tqegħid fis-suq ma seħħitx bħala riżultat ta’ deċiżjoni unilaterali mill-appellanti. Minflok, hija segwiet sentenza ta’ qorti, l-Oberlandersgericht Hamburg (qorti reġjonali superjuri, Hamburg), li kienet timplika li l-approċċ għat-tqegħid fis-suq adottat qabel mill-appellanti kien ħażin. Il-prodotti rilevanti ma kellhomx jitqiegħdu fis-suq bħala mediċini iżda pjuttost bħala ikel.
81.
Dawn l-elementi fattwali jenfasizzaw il-kwistjoni li hija l-bażi tat-tielet domanda tal-qorti nazzjonali, jiġifieri liema fatturi ta’ qabel l-2005 huma rilevanti għall-applikazzjoni tal-eċċezzjoni tal-Artikolu 28(2) [karatteristiċi fiżiċi tal-prodott, klassifikazzjoni legali (mill-bejjiegħ jew mill-awtoritajiet kompetenti), tqegħid fis-suq, eċċ.]
2. Analiżi
82.
Skont it-test tiegħu, l-Artikolu 28(2) japplika għal “prodotti” li jkollhom trade marks (jew marki tad-ditta) (
34
) li “jkunu diġà jeżistu” qabel l-1 ta’ Jannar 2005, u li ma jkunux konformi mar-Regolament Nru 1924/2006.
83.
Mit-test tal-Artikolu 28(2) ma huwiex ċar eżattament x’kien meħtieġ li “jeżisti” qabel l-1 ta’ Jannar 2005 (il-prodott, it-trade mark rilevanti jew il-prodotti li jkollhom it-trade mark rilevanti). Il-kliem “jkunu diġà jeżistu” fih innifsu wkoll huwa vag. Ma jidhirx li jimplika xi forma partikolari ta’ kummerċjalizzazzjoni tal-prodott (jew xi tip ta’ kummerċjalizzazzjoni).
84.
Madankollu, huwa ċar li, b’interpretazzjoni purament testwali, mediċini mqiegħda fis-suq qabel l-2005 bl-użu ta’ trade mark li wkoll kienet teżisti qabel l-2005 ma jaqgħux fil-kunċett ta’ “prodotti li jġibu trademarks jew marki tad-ditta li jkunu diġà jeżistu qabel l-1 ta’ Jannar 2005”.
85.
L-Artikolu 28(2) ikompli billi jeżiġi li prodotti li jkollhom trade marks“ma jkunux konformi ma’ dan ir-Regolament”. Il-verb “ikunu konformi” huwa fit-temp preżenti. Testwalment, għalhekk, ma jeżiġix li l-“prodotti li jġibu t-trademarks”kienu jiksru r-regolament fl-1 ta’ Jannar 2005, iżda li jkunu fi stat ta’ nuqqas ta’ konformità fil-mument li fih tiġi invokata l-eċċezzjoni tranżitorja. Fuq din il-bażi, għal darb’oħra, l-Artikolu 28(2) jista’ japplika għat-tip ta’ sitwazzjoni deskritta fid-domanda tal-qorti nazzjonali, li tirreferi għal prodotti li kienu tqiegħdu fis-suq bħala mediċini iżda li llum jitqiegħdu fis-suq u jiġu kklassifikati legalment bħala ikel.
86.
Fl-osservazzjonijiet tagħhom, il-konvenuti u l-Kummissjoni jqisu li l-Artikolu 28(2) ma jistax japplika. Il-linja ewlenija tal-argument tagħhom hija essenzjalment li l-Artikolu 28(2) jikkonċerna ikel. Ikel biss jista’ juri indikazzjonijiet dwar vantaġġ għas-saħħa u, bħala riżultat, ma jkunx konformi mar-regolament. L-Artikolu 28(2) ma jistax, għalhekk, japplika għal mediċini.
87.
Il-problema b’din il-linja ta’ argumentazzjoni hija li ma tindirizzax il-problema speċifika f’dan il-każ, li hija li l-prodotti rilevanti bidlu l-kategorija legali tagħhom. Kieku l-prodotti RESCUE baqgħu jitqiegħdu fis-suq u kkategorizzati legalment bħala mediċini, l-eċċezzjoni tal-Artikolu 28(2) ma kinitx tkun tista’ tapplika. Madankollu, f’dak il-każ, ir-regolament kollu kien ukoll, fil-prinċipju, ikun irrilevanti.
88.
Għar-raġunijiet mogħtija iktar ’il fuq inqis li t-test tal-Artikolu 28(2) jista’ manifestament ikopri dan it-tip ta’ sitwazzjoni (singolari ħafna). Madankollu, il-kelma “prodotti” fl-Artikolu 28(2) tqieset f’dawl differenti fis-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja Green-Swan (
35
), li kienet iċċitata mill-partijiet kollha.
a) Il-Kawża Green-Swan u t-tifsira ta’ “prodotti” skont l-Artikolu 28(2)
89.
Fis-sentenza tagħha Green-Swan, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-Artikolu 28(2) tar-Regolament Nru 1924/2006 “għandu jiġi interpretat fis-sens li dan jirreferi biss għall-prodotti tal-ikel li għandhom trade mark jew marka tad-ditta li għandhom jiġu kkunsidrati bħala indikazzjoni nutrizzjonali jew dwar is-saħħa fis-sens ta’ dan ir-regolament u li kienu jeżistu taħt din il-forma qabel l-1 ta’ Jannar 2005” (
36
).
90.
Fi Green-Swan il-Qorti tal-Ġustizzja setgħet, għalhekk, tinftiehem li kienet interpretat “prodotti” bħala “ikel” fl-Artikolu 28(2). Billi bbażaw ruħhom fuq din is-sentenza, il-konvenuti u l-Kummissjoni bażikament jissottomettu li prodott li qabel kien jitqiegħed fis-suq bħala mediċina qatt ma seta’ jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-eżenzjoni tal-Artikolu 28(2).
91.
Jiena ma naqbilx. Il-konklużjoni li “prodotti” għandhom ikunu interpretati bħala “ikel” ma hijiex daqshekk ovvja, u fil-fehma tiegħi ma kinitx attwalment deċiża espliċitament mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-Kawża Green-Swan.
92.
Dikjarazzjonijiet separati magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja f’risposta għal talba għal deċiżjoni preliminari għandhom jinqraw fil-kuntest tagħhom u interpretati skont il-kamp ta’ applikazzjoni fattwali tal-każ. Id-dikjarazzjoni meħuda minn Green Swan u invokata mill-konvenuti u mill-Kummissjoni hija biss dikjarazzjoni każwali, ifformulata b’mod speċifiku sabiex tingħata risposta għad-domanda partikolari magħmula mill-qorti nazzjonali. Hija tirripproduċi l-kliem eżatt tad-domanda tal-qorti nazzjonali, li hija stess għamlet riferiment għal ikel minflok għal prodotti. Madankollu, il-kwistjoni jekk “prodotti” għandhiex tiġi interpretata bħala “ikel” ma kinitx rilevanti għall-Kawża Green-Swan. Ma kienet diskussa f’ebda dettall.
93.
Għal dawn ir-raġunijiet, wieħed li jibbaża ruħu fuq is-sentenza Green-Swan jista’ jkollu biss gwida limitata f’din il-kawża.
94.
B’mod ġenerali, it-tifsira naturali ta’ “prodotti” hija manifestament differenti u usa’ minn “ikel”. Sistematikament, il-kelma “ikel” tintuża iktar minn sebgħin darba fir-Regolament, magħduda dawk fl-Artikolu 28 innifsu. “Prodotti” tidher darbtejn – fil-Premessa 1 u fl-Artikolu 28(2). Wieħed jista, għalhekk, jassumi li l-leġiżlatur kien jaf bid-distinzjoni terminoloġika li huwa xtaq jimplementa fil-kliem tad-dispożizzjoni, li jidher li huwa l-istess fil-lingwi uffiċjali kollha. Tabilħaqq, f’tali kuntest, tkun meħtieġa motivazzjoni ġudizzjarja iktar iddettaljata u ffokata kunsiderevolment sabiex “prodotti” tiġi ssostitwita b’“ikel”.
95.
Madankollu, u flimkien ma’ dan, inqis li anki l-interpretazzjoni tal-kelma “prodotti” bħala ikel” fl-Artikolu 28(2) ma teskludix l-applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni għal każijiet bħal dan inkwistjoni.
96.
F’dan ir-rigward nenfasizza li dan il-każ jikkonċerna sitwazzjoni partikolari ħafna. Il-prodotti rilevanti huma fil-fatt ikel iżda kienu tqiegħdu fis-suq bħala mediċini sakemm il-klassifikazzjoni legali korretta tagħhom kienet ikkjarifikata b’sentenza ta’ qorti nazzjonali. Dan seħħ mhux ħafna żmien wara d-data ta’ skadenza tal-1 ta’ Jannar 2005 li tidher fl-eżenzjoni tal-Artikolu 28(2).
97.
Dawn iċ-ċirkustanzi fattwali jixħtu dawl fuq karatteristiċi speċifiċi tas-sistema regolatorja applikabbli. Skont id-dritt tal-Unjoni Ewropea l-klassifikazzjoni ta’ prodott bħala mediċina jew ikel għandha konsegwenzi regolatorji sinjifikattivi ħafna. Madankollu, fil-prattika d-differenza bejn mediċini u ikel ma hijiex neċessarjament dejjem ċara u tista’ tvarja maż-żmien jew bejn l-Istati Membri (
37
). Bħala riżultat, f’dan il-każ l-osservazzjoni biss li fl-Artikolu 28(2) “prodotti” għandha tiġi interpretata bħala “ikel” ma tagħtix soluzzjoni kompleta. Tqum il-mistoqsija: ikel f’liema waqt u skont min?
98.
Din hija taħbila li tqum biss minħabba ċirkustanzi partikolari ħafna. Prodotti jistgħu jaqilbu l-kategoriji legali bejn mediċini u ikel, iżda dan għandu jkun l-eċċezzjoni u mhux ir-regola. Fi kliem ieħor, il-mistoqsija “ikel f’liema waqt u skont min” hija waħda li għandha tqum biss f’każijiet marġinali.
99.
Nerġa’ niġi għal din il-kwistjoni iktar ’il quddiem. Bħala konklużjoni għal din il-parti, biżżejjed ngħid li anki jekk “prodotti” tiġi interpretata bħala “ikel”, dan ma jeskludix ipso facto l-applikazzjoni tal-Artikolu 28(2) għal prodotti li kienu tqiegħdu fis-suq bħala mediċini qabel l-2005 iżda li issa huma kklassifikati u jitqiegħdu fis-suq bħala ikel (u għandhom l-istess forma fiżika bl-istess trade mark bħal qabel).
b) Interpretazzjoni kuntestwali, sistematika u intenzjonata usa’
100.
Il-Premessa 4 tar-Regolament Nru 1924/2006 tikkonferma li r-regolament japplika għal trade marks li jistgħu jinftiehmu bħala stqarrijiet dwar vantaġġ għas-saħħa (
38
). Ir-regolament għandu żewġ dispożizzjonijiet oħra dwar trade marks. L-ewwel waħda hija l-Artikolu 1(3), li essenzjalment jeżenta mir-rekwiżiti ta’ awtorizzazzjoni tar-regolament kull trade mark li tista’ tinftiehem bħala stqarrija dwar vantaġġ għas-saħħa, sakemm tkun akkumpanjata minn stqarrija relatata u awtorizzata dwar vantaġġ għas-saħħa. It-tieni waħda hija l-eżenzjoni tal-Artikolu 28(2).
101.
L-Artikolu 1(3) u l-Artikolu 28(2) moqrija flimkien jikkjarifikaw il-mod li bih ir-Regolament Nru 1924/2006 għandu japplika għal trade marks. Dawn id-dispożizzjonijiet ma kinux fil-proposta inizjali tal-Kummissjoni għar-regolament, li ma kienet tipprevedi l-ebda trattament speċjali għal trade marks (
39
). Il-Parlament Ewropew kien ippropona li jitneħħew għalkollox trade marks mir-regolament fl-ewwel u fit-tieni qari tiegħu. Dan qies li jekk ir-regolament jiġi applikat għal trade marks dan kien joħloq inċertezza legali u “ikun ta’ żvantaġġ għal sidien eżistenti ta’ marki tad-ditta li parzjalment jiddependu b’mod qawwi mir-rikonoxximent tad-ditta” (
40
). Din it-tneħħija totali kienet fl-aħħar nett miċħuda u l-kompromess li nstab irriżulta fl-Artikoli 1(3) u l-Artikolu 28(2) kien ir-riżultat finali.
102.
Minn dawn l-osservazzjonijiet nislet il-konklużjonijiet ġenerali li ġejjin għall-interpretazzjoni tal-Artikolu 28(2).
103.
L-ewwel nett, trade marks li jistgħu jinftiehmu li jkunu stqarrijiet dwar vantaġġ għas-saħħa huma rrikonoxxuti espliċitament bħala li jippreżentaw kwistjonijiet speċifiċi skont ir-Regolament Nru 1924/2006, b’tali mod li s-sistema normali ma tkunx tapplika eżattament bl-istess mod.
104.
It-tieni nett, inqis li l-osservazzjonijiet magħmula iktar ’il fuq jikkonfermaw li l-Artikolu 28(2) jeżiġi li l-prodott u t-trade mark ikkonċernati t-tnejn ikunu eżistew qabel l-1 ta’ Jannar 2005 (kuntrarjament għall-prodott biss jew għat-trade mark biss).
105.
Jidher mill-istorja leġiżlattiva li l-Artikolu 28(2) għandu l-għan li jagħti xi forma ta’ protezzjoni tranżitorja lil trade marks stabbiliti. Kumpanniji li jkunu investew f’ditta u jibbażaw ruħhom fuq dak l-investiment akkumulat u r-rikonoxximent tad-ditta li jirriżulta sabiex ibiegħu l-prodotti tagħhom ikollhom iħabbtu wiċċhom ma’ konsegwenzi sproporzjonati jekk ir-regolament kellu jintroduċi projbizzjoni mil-lum għall-għada fuq it-trade mark rilevanti.
106.
Dan, fil-fehma tiegħi, jindika b’mod qawwi li l-Artikolu 28(2) ma jistax jiġi interpretat bħala li joffri eżenzjoni ġenerali lil trade marks li jistgħu jinftiehmu li jkunu stqarrija dwar vantaġġ għas-saħħa u li kienu jeżistu qabel l-1 ta’ Jannar 2005, indipendentement mill-prodotti li fuqhom jintużaw. Minflok, l-Artikolu 28(2) joffri protezzjoni meta prodott partikolari flimkien ma’ trade mark rilevanti (“taħlita ta’ prodott/trade mark rilevanti”) kien diġà jeżisti qabel l-1 ta’ Jannar 2005. Inkella, trade mark li kienet teżisti qabel l-1 ta’ Jannar 2005 setgħet tintuża fuq prodotti ġodda għalkollox wara din id-data u xorta tibbenefika mill-eżenzjoni, anki jekk ħadd ma jbati b’mod manifest minn ebda żvantaġġ sproporzjonat u mhux ġust f’tali każijiet.
107.
Dan l-approċċ huwa wkoll konformi mas-sentenza Green-Swan li tgħid li ikel li għandu trade marks rilevanti kellu jkun jeżisti “taħt din il-forma” fl-1 ta’ Jannar 2005. Huwa ċar mid-domanda tal-qorti nazzjonali fi Green-Swan u mir-risposta ta’ din il-Qorti tal-Ġustizzja li “taħt din il-forma” tirreferi għall-ikel li għandu trade marks rilevanti (kuntrarjament għall-ikel biss (
41
) jew għat-trade mark biss).
108.
It-tielet nett, l-Artikolu 28(2) jeżiġi li t-taħlita ta’ prodott/trade mark rilevanti “[tkun] diġà [teżisti]” qabel l-1 ta’ Jannar 2005. Fil-fehma tiegħi, it-tifsira naturali ta’ “[tkun] diġà [teżisti]” f’dan il-kuntest hija li t-taħlita ta’ prodott/trade mark rilevanti kienet teżisti fl-istess forma fiżika f’din id-data. Ma nara xejn fil-kuntest, fis-sistema u fl-għan tar-Regolament Nru 1924/2006 li jiġġustifika interpretazzjoni differenti.
109.
B’mod partikolari, ma nara ebda ġustifikazzjoni għaliex għandu jinbidel il-mod li bih l-Artikolu 28(2) japplika skont jekk il-prodott ikunx tqiegħed fis-suq fl-imgħoddi jew abbażi ta’ klassifikazzjoni legali apparentament żbaljata mill-bejjiegħ.
110.
Ir-raba’ nett, l-Artikolu 28(2) jistabbilixxi kundizzjoni li t-taħlita ta’ prodott/trade mark rilevanti “ma [hijiex] konformi” mar-regolament. Għal darb’oħra, b’riferiment għall-għan ta’ din id-dispożizzjoni, hija għandha l-għan li ma tħallix li ikun hemm impatt sproporzjonat fuq id-detentur ta’ trade mark bħala riżultat ta’ rtirar mil-lum għall-għada tad-dritt li tintuża dik it-trade mark minħabba li ma tkunx konformi mar-regolament. F’din il-kawża, hija, tabilħaqq, sitwazzjoni ta’ allegat nuqqas ta’ konformità mar-regolament (nifhem li din hija l-bażi tal-każ tal-appellanti). Il-kwistjoni jekk dan l-istat ta’ nuqqas ta’ konformuità seħħx bħala riżultat ta’ bidla fi tqegħid fis-suq jew ta’ klassifikazzjoni legali mill-ġdid ta’ prodott hija, fil-fehma tiegħi, irrilevanti. Dan ma huwiex każ fejn taħlita ta’ prodott/trade mark ġdida tkun qed titqiegħed fis-suq fi stat ta’ nuqqas to konformità. It-taħlita ta’ prodott/trade mark rilevanti kienet ilha fis-suq għal bosta snin qabel l-1 ta’ Jannar 2005 eżattament fl-istess forma fiżika. Dan jidhirli li huwa preċiżament it-tip ta’ prodott li l-eżenzjoni tranżitorja tal-Artikolu 28(2) tirrigwarda.
111.
Fl-aħħar nett, meta jiġi interpretat, b’mod ġenerali, il-kamp ta’ applikazzjoni tal-eżenzjoni tranżitorja tal-Artikolu 28(2), wieħed għandu jqis mhux biss il-fatt li eċċezzjonijiet għandhom jiġi interpretati b’mod strett, iżda wkoll il-fatt li trade marks huma tip ta’ proprjetà (
42
). Kif diġà jidher mill-proċess leġiżlattiv deskritt fil-qosor iktar ’il fuq fil-paragrafu 101, in-nuqqas li jkun hemm dispożizzjonijiet tranżitorji raġonevoli jista’, f’każijiet estremi, jitqies bħala forma ta’ esproprjazzjoni.
V – Konklużjoni
112.
Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, nipproponi li nagħti risposta għat-tielet domanda tal-qorti nazzjonali fis-sens li d-dispożizzjoni li tinsab fl-ewwel nofs tas-sentenza tal-Artikolu 28(2) tar-Regolament Nru 1924/2006 tista’ tapplika fil-każ meta, qabel l-1 ta’ Jannar 2005, il-prodott ikkonċernat kien tqiegħed fis-suq bil-marka tad-ditta tiegħu mhux bħala prodott tal-ikel iżda bħala prodott mediċinali. F’tali każijiet l-Artikolu 28(2) jeżiġi li l-prodott rilevanti jkun eżista f’dik id-data (a) fl-istess forma fiżika u (b) bl-istess trade mark.
VI – Konklużjoni
113.
Nirrakkomanda li l-Qorti tal-Ġustizzja tagħti risposta għad-domandi rrinvjati lilha mill-Bundesgerichtshof (qorti federali tal-ġustizzja) kif ġej:
Fuq l-ewwel domanda
Likwidi b’karatteristiċi simili għal dawk tal-prodotti fil-kawża prinċipali, li jkollhom kontenut ta’ 27 % ta’ alkoħol bil-volum, li jkunu deskritti bħala xarbiet spiritużi u jinbiegħu minn spiżeriji fi fliexken dropper ta’ 10 ml jew ta’ 20 ml jew bħala sprays, u li, skont l-istruzzjonijiet li jakkumpanjawhom, ikunu intenzjonati sabiex jittieħdu fi kwantitajiet żgħar ħafna f’forma ta’ qtar jew spray, ma jikkostitwux “xarbiet” skont it-tifsira tal-Artikolu 4(3) tar-Regolament (KE) Nru 1924/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-20 ta’ Diċembru 2006, dwar indikazzjonijiet dwar in-nutrizzjoni u s-saħħa mogħtija fuq l-ikel.
Fuq it-tieni domanda
Referenzi għal benefiċċji ġenerali, mhux speċifiċi skont it-tifsira tal-Artikolu 10(3) tar-Regolament Nru 1924/2006, ma jeżiġux prova xjentifika diretta skont it-tifsira tal-Artikolu 5(1)(a) u tal-Artikolu 6(1) ta’ dak ir-regolament. Madankollu jeżiġu prova indiretta fil-forma ta’ prova xjentifika aċċettata b’mod ġenerali li ssostni l-indikazzjoni speċifika li għandha takkumpanja r-referenzi għal benefiċċji ġenerali, mhux speċifiċi.
Fuq it-tielet domanda
Id-dispożizzjoni li tinsab fl-ewwel nofs tas-sentenza tal-Artikolu 28(2) tar-Regolament Nru 1924/2006 tista’ tapplika fil-każ meta, qabel l-1 ta’ Jannar 2005, il-prodott ikkonċernat kien tqiegħed fis-suq bil-marka tad-ditta tiegħu mhux bħala prodott tal-ikel iżda bħala prodott mediċinali. F’tali każijiet, l-Artikolu 28(2) jeżiġi li l-prodott rilevanti jkun eżista f’din id-data (a) fl-istess forma fiżika u (b) bl-istess trade
mark.
(
1
)	Lingwa oriġinali: l-Ingliż.
(
2
)	Regolament (KE) Nru 1924/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-20 ta’ Diċembru 2006, dwar indikazzjonijiet dwar in-nutrizzjoni u s-saħħa mogħtija fuq l-ikel (ĠU L 404, p. 9).
(
3
)	Kif iddefinit fl-Artikolu 2 tar-Regolament (KE) Nru 178/2002 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-28 ta’ Jannar 2002li jistabilixxi l-prinċipji ġenerali u l-ħtiġijiet tal-liġi dwar l-ikel, li jistabbilixxi l-Awtorità Ewropea dwar is-Sigurtà fl-Ikel u jistabbilixxi l-proċeduri fi kwistjonijiet ta’’ sigurtà tal-ikel (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti: Kapitolu 15, Vol. 6, p. 463).
(
4
)	Artikolu 2(a) tad-Direttiva 2002/46/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-10 ta’ Ġunju 2002dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri dwar is-supplimenti tal-ikel (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti: Kapitolu 13, Vol. 29, p. 490).
(
5
)	L-Artikolu 13 japplika għal stqarrijiet dwar vantaġġ għas-saħħa ħlief għal dawk li jagħmlu referenza għat-tnaqqis ta’ riskju ta’ mard u għall-iżvilupp u s-saħħa tat-tfal. Dawn jiġu ttrattati fl-Artikolu 14.
(
6
)	Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 432/2012 tas-16 ta’ Mejju 2012 li jistabbilixxi lista ta’ indikazzjonijiet permessi dwar is-saħħa li jsiru fuq l-ikel, barra dawk li jirreferu għat-tnaqqis fir-riskju tal-mard u għall-iżvilupp u s-saħħa tat-tfal (ĠU L 136, p. 1).
(
7
)	Stqarrijiet ta’ tnaqqis fir-riskju tal-mard u stqarrijiet li jirreferu għall-iżvilupp u s-saħħa tat-tfal.
(
8
)	Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 983/2009 tal-21 ta’ Ottubru 2009 dwar l-awtorizzazzjoni u ċ-ċaħda ta’ awtorizzazzjoni ta’ ċerti stqarriijiet dwar is-saħħa mogħtija fuq il-prodotti tal-ikel u li jirreferu għal tnaqqis fir-riskju tal-mard u għall-iżvilupp u s-saħħa tat-tfal (ĠU L 277, p. 3).
(
9
)	Regolament (KE) Nru 110/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-15 ta
’ Jannar 2008 dwar id-definizzjoni, id-deskrizzjoni, il-preżentazzjoni, l-ittikkettar, u l-protezzjoni ta
’ indikazzjonijiet ġeografiċi, ta
’ xorb spirituż u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1576/89 (ĠU L 39, p. 16).
(
10
)	Data potenzjalment rilevanti fid-dawl tal-Artikolu 28(2) tar-Regolament Nru 1924/2006 (ara l-punt 16 iktar ’il fuq).
(
11
)	Sentenza tal-Oberlandesgericht Hamburg (qorti reġjonali superjuri, Hamburg) (21 ta’ Frar 2008– 3 U 235/06).
(
12
)	Skont il-qorti tar-rinviju, rimedji mill-fjuri Bach ma humiex supplimenti tal-ikel kif iddefiniti fl-Artikolu 2(a) tad-Direttiva 2002/46.
(
13
)	Ara, pereżempju, is-sentenza tat-3 ta’ Settembru 2014Deckmyn u Vrijheidsfonds, C‑201/13, EU:C:2014:2132, punt 19.
(
14
)	Sentenzi tat-3 ta’ April 2008Endendijk, C‑187/07, EU:C:2008:197, punt 15; tas-27 ta’ Jannar 2000DIR International Film et vs Il‑Kummissjoni, C‑164/98 P, EU:C:2000:48, punt 26; tas-27 ta’ Jannar 1988Id-Danimarka vs Il‑Kummissjoni, 349/85, EU:C:1988:34, punt 19.
(
15
)	Bl-Ingliż: “a drink of any type” (Cambridge dictionary); bil-Ġermaniż “zum Trinken zubereitete Flüssigkeit” (Duden); bil-Franċiż: “tout liquid qui peut être bu” (Académie française); biċ-Ċek: “tekutina určená k pití, k ukojení žízně” (Slovnik spisovného jazyka českého).
(
16
)	Ara, f’dan ir-rigward, pereżempju, is-sentenza tas-6 ta’ Settembru 2012Deutsches Weintor, C‑544/10, EU:C:2012:526, punti 48
et seq.
(
17
)	Din il-konklużjoni hija, barra minn hekk, imsaħħa mill-fatt li dawn jinbiegħu minn spiżeriji.
(
18
)	COM(2006) 2 finali.
(
19
)	Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta’ Ottubru 2011 dwar l-għoti ta’ informazzjoni dwar l-ikel lill-konsumaturi, li jemenda r-Regolamenti(KE) Nru 1924/2006 u (KE) Nru 1925/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u li jħassar id-Direttiva tal-Kummissjoni 87/250/KEE, id-Direttiva tal-Kunsill 90/496/KEE, id-Direttiva tal-Kummissjoni 1999/10/KE, id-Direttiva 2000/13/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, id-Direttivi tal-Kummissjoni 2002/67/KE u 2008/5/KE u r-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 608/2004 (ĠU L 304, p. 18).
(
20
)	Barra minn hekk, l-Anness XIII jirreferi espliċitament għal prodotti minbarra xarbiet li jitkejlu f’millilitri, billi jagħmilha ċara li mhux il-likwidi kollha huma “xarbiet”.
(
21
)	Ara d-Direttiva 2002/46: ir-Regolament Nru 1924/2006 japplika “mingħajr preġudizzju” għal din id-direttiva [Artikolu 1(5)(d) tar-Regolament Nru 1924/2006]; ara wkoll ir-Regolament Nru 178/2002, li d-definizzjoni tiegħu ta’ “ikel” daħlet fir-Regolament Nru 1924/2006 [Artikolu 2(1)(a) tar-Regolament Nru 1924//2006].
(
22
)	Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar indikazzjonijiet dwar in-nutrizzjoni u s-saħħa mogħtija fuq l-ikel, COM(2003) 424 finali (ĠU C 96, p. 8), emenda 42.
(
23
)	Rapport dwar il-proposta għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar stqarrijiet fuq l-ikel dwar vantaġġ nutrittiv u għas-saħħa, A6‑0128/2005.
(
24
)	Pożizzjoni Komuni (KE) 3/2006 adottata mill-Kunsill fit-8 ta’ Diċembru 2005 (ĠU C 80E/43), ara b’mod partikolari p. 3 u 7.
(
25
)	Espożizzjoni tal-motivi tal-Kunsill, 8 ta’ Diċembru 2005, 2003/0165(COD), p. 7.
(
26
)	Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, COM(2006) 2 finali, p. 4.
(
27
)	Rakkomandazzjoni għat-tieni qari dwar il-Pożizzjoni Komuni tal-Kunsill għall-adozzjoni ta’ regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar stqarrijiet fuq l-ikel dwar vantaġġ nutrittiv u għas-saħħa, A6‑0122/2006.
(
28
)	Dan huwa partikolarment ovvju meta wieħed iqis in-natura pjuttost fundamentali ta’ xi wħud mir-rekwiżiti l-oħra tal-Kapitolu II li minnhom qiegħda tintalab eżenzjoni (pereżempju, stqarrijiet ma għandhomx ikunu foloz, ambigwi jew qarrieqa jew iħeġġu l-konsum eċċessiv ta’ xi ikel). Ara l-Artikolu 3(a) u (c) tar-Regolament 1924/2006.
(
29
)	Enfasi miżjuda. Dan il-kliem jidher ukoll fl-Artikolu 5(1)(b), (c) u(d).
(
30
)	Ara wkoll id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni tal-24 ta’ Jannar 2013 li tadotta linji gwida għall-implimentazzjoni ta’ kundizzjonijiet speċifiċi għal indikazzjonijiet tas-saħħa stabbiliti fl-Artikolu 10 tar-Regolament (KE) Nru 1924/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (ĠU L 22, p. 25), fl-aħħar paragrafu ta’ p . 28_.
(
31
)	Ara wkoll id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni 2013/63, li teżiġi li indikazzjonijiet speċifiċi dwar is-saħħa “għandu jkollhom xi rilevanza” għall-indikazzjonijiet ġenerali; l-Artikolu 1(3) tar-Regolament Nru 1924/2006, li huwa analogu għall-Artikolu 10(3) (ara l-punt 55 iktar ’il fuq), jgħid li l-istqarrija awtorizzata dwar vantaġġ għas-saħħa għandha tkun “relatata” mal-istqarrija li jkun hemm fit-trade mark.
(
32
)	Dan jinkludi l-Artikolu 28(5), li jipprevedi miżuri tranżitorji sakemm tiġi adottata l-lista skont l-Artikolu 13(3).
(
33
)	Ara wkoll dwar dan il-punt il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Wathelet fil-kawża Ehrmann, C‑609/12, EU:C:2013:746, punt 97.
(
34
)	Għas-sempliċità tal-preżentazzjoni, ser nirreferi iktar ’il quddiem għal trade marks biss.
(
35
)	Sentenza tat-18 ta’ Lulju 2013Green — Swan Pharmaceuticals CR, C‑299/12, EU:C:2013:501.
(
36
)	Fil-punt 37.
(
37
)	Din il-kawża hija eżempju ta’ tali sitwazzjoni. Ara, pereżempju, is-sentenzi tal-21 ta’ Marzu 1991Delattre, C‑369/88, EU:C:1991:137, punti 27 u 29; tad-9 ta’ Ġunju 2005HLH Warenvertrieb u Orthica, C‑211/03, C‑299/03 u C‑316/03 sa C‑318/03, EU:C:2005:370, punt 56; tal-5 ta’ Marzu 2009Il‑Kummissjoni vs Spanja, C‑88/07, EU:C:2009:123, punt 69.
(
38
)	Premessa 4: “Dan ir-Regolament għandu japplika wkoll għal trade-marks u marki oħrajn tad-ditta li jistgħu jinftiehmu bħala stqarrijiet dwar vantaġġ nutrittiv jew għas-saħħa.”
(
39
)	COM(2003) 424 finali (ĠU C 96, p. 8).
(
40
)	Rapport dwar il-proposta għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar stqarrijiet fuq l-ikel dwar vantaġġ nutrittiv u għas-saħħa, A6‑0128/2005, emenda 19.
(
41
)	Il-qorti nazzjonali fi Green Swan bażikament staqsiet jekk l-eċċezzjoni tal-Artikolu 28(2) kinitx tapplika għal (a) ikel “taħt din il-forma” jew (b) ikel li għandu trade mark “taħt din il-forma”.
(
42
)	L-Artikolu 17(2) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali; ara, b’mod ġenerali, is-sentenza tas‑16 ta’ Lulju 2015Coty Germany, C‑580/13, EU:C:2015:485, punt 29; ara wkoll is-sentenza tal-Awla Manja tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem tal-11 ta’ Jannar 2007, Anheuser-Busch Inc. vs. Il‑Portugall, (ECLI:CE:ECHR:2007:0111JUD007304901), punti 66 sa 78 (li testendi l-protezzjoni tal-Artikolu 1 tal-Protokoll Nru 1 anki għal sempliċi applikazzjonijiet għal reġistrazzjoni ta’ trade mark).