62023TJ1042_RES
Υπόθεση T‑1042/23
BSW – management company of «BMC» holding
κατά
Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (τέταρτο τμήμα) της 19ης Μαρτίου 2025
«Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στη Λευκορωσία και της εμπλοκής της Λευκορωσίας στην επίθεση της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας – Δέσμευση κεφαλαίων – Κατάλογοι των προσώπων, οντοτήτων και φορέων εις βάρος των οποίων ισχύει η δέσμευση κεφαλαίων και οικονομικών πόρων – Καταχώριση του ονόματος του προσφεύγοντος στον κατάλογο – Στήριξη στο καθεστώς Λουκασένκο – Όφελος από το καθεστώς Λουκασένκο – Επιχείρηση που ανήκει στο κράτος – Πλάνη εκτιμήσεως – Δικαίωμα ιδιοκτησίας – Επιχειρηματική ελευθερία»
Ευρωπαϊκή Ένωση – Δικαστικός έλεγχος της νομιμότητας των πράξεων των θεσμικών οργάνων – Περιοριστικά μέτρα κατά της Λευκορωσίας – Δέσμευση των κεφαλαίων ορισμένων προσώπων και οντοτήτων λόγω της καταστάσεως στη Λευκορωσία – Έκταση του ελέγχου – Υποχρέωση της αρμόδιας αρχής της Ένωσης να αποδείξει, σε περίπτωση αμφισβητήσεως, το βάσιμο των λόγων που ελήφθησαν υπόψη κατά των θιγόμενων προσώπων ή οντοτήτων – Καταχώριση στους καταλόγους βάσει δέσμης συγκεκριμένων, σαφών και συγκλινουσών ενδείξεων
[Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 47· απόφαση 2012/642/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2023/1592, παράρτημα I· κανονισμοί του Συμβουλίου 765/2006, παράρτημα I, και 2023/1591]
(βλ. σκέψεις 31-33)
Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα κατά της Λευκορωσίας – Κριτήρια λήψεως περιοριστικών μέτρων – Φυσικά ή νομικά πρόσωπα, οντότητες ή φορείς που ωφελούνται από το καθεστώς Λουκασένκο ή το στηρίζουν – Έννοια της στήριξης στο καθεστώς – Πλάνη εκτιμήσεως – Δεν συντρέχει
[Απόφαση 2012/642/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2023/1592, παράρτημα I· κανονισμοί του Συμβουλίου 765/2006, παράρτημα I, και 2023/1591]
(βλ. σκέψεις 34-47, 62, 80)
Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα κατά της Λευκορωσίας – Κριτήρια λήψεως περιοριστικών μέτρων – Φυσικά ή νομικά πρόσωπα, οντότητες ή φορείς που ωφελούνται από το καθεστώς Λουκασένκο ή το στηρίζουν – Στήριξη στην κυβέρνηση – Έννοια – Ποσά τα οποία καταβάλλει δημόσια οντότητα στο Δημόσιο κατ’ εφαρμογήν κρατικής ρύθμισης που επιβάλλει τη σχετική υποχρέωση – Εμπίπτουν – Χαρακτηρισμός των εν λόγω ποσών ως φόρων ή μερισμάτων – Δεν ασκεί επιρροή
(Απόφαση 2012/642/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, άρθρο 4 § 1, στοιχείο βʹ· κανονισμοί του Συμβουλίου 765/2006, άρθρο 2 § 5, και 1014/2012)
(βλ. σκέψεις 48-61)
Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα κατά της Λευκορωσίας – Κριτήρια λήψεως περιοριστικών μέτρων – Φυσικά ή νομικά πρόσωπα, οντότητες ή φορείς που ωφελούνται από το καθεστώς Λουκασένκο ή το στηρίζουν – Έννοια του οφέλους – Πλάνη εκτιμήσεως – Δεν συντρέχει
[Απόφαση 2012/642/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2023/1592, παράρτημα I· κανονισμοί του Συμβουλίου 765/2006, παράρτημα I, και 2023/1591]
(βλ. σκέψεις 63-65, 73-80)
Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα κατά της Λευκορωσίας – Πεδίο εφαρμογής – Φυσικά ή νομικά πρόσωπα, οντότητες ή φορείς που ωφελούνται από το καθεστώς Λουκασένκο ή το στηρίζουν – Έννοια – Πρόσωπα τα οποία κατά το παρελθόν ωφελήθηκαν από το καθεστώς ή το στήριξαν, χωρίς να υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν τρέχουσα ανάμιξη ή συμμετοχή τους σε τέτοιες πράξεις – Εμπίπτουν
(Απόφαση 2012/642/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, άρθρο 4 § 1, στοιχείο βʹ· κανονισμοί του Συμβουλίου 765/2006, άρθρο 2 § 5, και 1014/2012)
(βλ. σκέψη 69)
Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα κατά της Λευκορωσίας – Δέσμευση των κεφαλαίων ορισμένων προσώπων και οντοτήτων λόγω της καταστάσεως στη Λευκορωσία – Περιορισμός του δικαιώματος ιδιοκτησίας και της επιχειρηματικής ελευθερίας – Επιτρέπεται – Προϋποθέσεις – Περιορισμός που προβλέπεται από τον νόμο – Σεβασμός του βασικού περιεχομένου του δικαιώματος – Εξυπηρέτηση σκοπού γενικού συμφέροντος τον οποίο αναγνωρίζει ως τέτοιον η Ένωση – Τήρηση της αρχής της αναλογικότητας – Προϋποθέσεις που συντρέχουν εν προκειμένω
[Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρα 16, 17 και 52 § 1· απόφαση 2012/642/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2023/1592, παράρτημα I· κανονισμοί του Συμβουλίου 765/2006, παράρτημα I, και 2023/1591]
(βλ. σκέψεις 91-106)
Σύνοψη
Με την απόφασή του το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει την προσφυγή ακυρώσεως που άσκησε η AAT Byelorussian Steel Works – management company of «Byelorussian Metallurgical Company» holding (BSW – management company of «BMC» holding) κατά των πράξεων με τις οποίες τον Αύγουστο του 2023 (
1
) το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης καταχώρισε την επωνυμία της εταιρίας αυτής στον κατάλογο των προσώπων και οντοτήτων που υπόκεινται σε περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στη Λευκορωσία και της εμπλοκής της Λευκορωσίας στη ρωσική επίθεση κατά της Ουκρανίας. Η απόφαση αυτή συμπληρώνει τη νομολογία του Γενικού Δικαστηρίου σχετικά με τη συνεκτίμηση της καταβολής φόρων στο Δημόσιο από δημόσια επιχείρηση που του ανήκει εξ ολοκλήρου, ως στοιχείου ικανού να αποδείξει τη στήριξη εκ μέρους της επιχείρησης αυτής στο καθεστώς.
Η ως άνω απόφαση εντάσσεται στο πλαίσιο σειράς περιοριστικών μέτρων που έλαβε η Ευρωπαϊκή Ένωση από το 2004 λόγω της κατάστασης στη Λευκορωσία όσον αφορά τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα και της εμπλοκής της Λευκορωσίας στη ρωσική επίθεση κατά της Ουκρανίας. Η προσφεύγουσα, η οποία είναι μία από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις της χώρας, δραστηριοποιείται στον τομέα των προϊόντων σιδήρου και χάλυβα. Τα κεφάλαια και οι οικονομικοί πόροι της δεσμεύθηκαν με την αιτιολογία ότι ωφελήθηκε από το καθεστώς Λουκασένκο, το στήριζε (
2
) και ήταν υπεύθυνη για την καταστολή σε βάρος της κοινωνίας των πολιτών (
3
).
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Όσον αφορά τον λόγο ακυρώσεως με τον οποίο προβάλλεται πλάνη εκτιμήσεως, το Γενικό Δικαστήριο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το Συμβούλιο δεν υπέπεσε, κατά την έκδοση της απόφασης 2023/1592 και του κανονισμού 2023/1591, σε πλάνη εκτιμήσεως κρίνοντας ότι η προσφεύγουσα αποτελεί σημαντική πηγή εσόδων για το καθεστώς Λουκασένκο, καθώς και για το λευκορωσικό Δημόσιο το οποίο ωφελείται άμεσα από τα έσοδα αυτά, και ότι, κατά συνέπεια, η προσφεύγουσα στήριζε το καθεστώς Λουκασένκο κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, της απόφασης 2012/642.
Το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει ότι το Συμβούλιο, προκειμένου να κρίνει ότι η προσφεύγουσα στηρίζει το καθεστώς, έλαβε μεταξύ άλλων υπόψη τα σημαντικά ποσά των φόρων που αυτή κατέβαλε στο λευκορωσικό Δημόσιο. Μολονότι έχει κριθεί ότι το Συμβούλιο δεν δύναται να συναγάγει «στήριξη στο καθεστώς» από την καταβολή των φόρων και μόνον, το Γενικό Δικαστήριο παρατηρεί ότι, εν προκειμένω, η περίπτωση είναι διαφορετική. Στην εν λόγω υπόθεση (
4
), επίμαχη ήταν η στήριξη στο καθεστώς από φυσικά πρόσωπα και ιδιωτικά νομικά πρόσωπα, που υπόκεινται στην υποχρέωση καταβολής φόρου ως «νόμιμη υποχρέωση που βαρύνει όλους τους Λευκορώσους φορολογουμένους». Εν προκειμένω, η προσφεύγουσα είναι νομικό πρόσωπο το οποίο ανήκει στο Δημόσιο και του οποίου το κεφάλαιο κατέχει εξ ολοκλήρου η Δημοκρατία της Λευκορωσίας.
Το Γενικό Δικαστήριο διευκρινίζει εξάλλου ότι ο χαρακτηρισμός των ποσών που καταβάλλονται στο Δημόσιο ως φόρων ή ως μερισμάτων δεν είναι καθοριστικός για να γίνει δεκτό ότι συντρέχει η έννοια της «στήριξης στην κυβέρνηση». Πράγματι, και στις δύο περιπτώσεις, πρόκειται για ποσά που καταβάλλονται στο Δημόσιο από δημόσια οντότητα, κατ’ εφαρμογήν κρατικής ρύθμισης που επιβάλλει τη σχετική υποχρέωση. Ο αποκλεισμός των καταβολών αυτών από την έννοια της «στήριξης στην κυβέρνηση», για τον λόγο και μόνον ότι τα οφειλόμενα ποσά χαρακτηρίζονται ως φόροι, θα μπορούσε να καταστήσει δυνατή την καταστρατήγηση των κανόνων της Ένωσης. Προφανώς, θα ήταν δυνατή η αύξηση του συντελεστή φορολόγησης των πραγματοποιούμενων από τέτοιες οντότητες κερδών προς αντιστάθμιση της μείωσης του ποσού των μερισμάτων των οποίων την καταβολή στο Δημόσιο επιβάλλει σε όλες τις δημόσιες εταιρίες η εθνική νομοθεσία.
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Δημόσιο μπορεί, όσον αφορά τα εισοδήματα και τα κέρδη της προσφεύγουσας, να χρησιμοποιήσει τόσο μέσα δημοσίου δικαίου, όπως οι φόροι, όσο και μέσα που απορρέουν από το δικαίωμα ιδιοκτησίας, όπως τα μερίσματα. Ο τρόπος με τον οποίο οι πόροι της προσφεύγουσας θα μεταβιβαστούν στο Δημόσιο εξαρτάται επίσης από το ίδιο, ως νομοθέτη και ιδιοκτήτη. Όσον αφορά τους πόρους που εισπράττονται για τη στήριξη του καθεστώτος, δεν έχει σημασία αν το Δημόσιο τους λαμβάνει υπό τη μορφή φόρων που καταβάλλονται από δημόσια επιχείρηση ή υπό τη μορφή μερισμάτων, δηλαδή υπό τη μορφή συμμετοχής στα κέρδη της δημόσιας επιχείρησης μετά την αφαίρεση των φόρων.
Επιπλέον, όπως προκύπτει από την αιτιολογία της καταχώρισης της επωνυμίας της προσφεύγουσας στους επίμαχους καταλόγους, η προσφεύγουσα «είναι μια μοναδική κρατική επιχείρηση του μεταλλουργικού κλάδου στη Λευκορωσία και συγκαταλέγεται ανάμεσα στις μεγαλύτερες εταιρείες της χώρας» και «[α]ποτελεί σημαντική πηγή εσόδων για το καθεστώς Λουκασένκο». Επομένως, όλα τα εισοδήματα ή κέρδη της προσφεύγουσας μπορούν να καταβληθούν στο Δημόσιο ανεξάρτητα από τη μορφή που θα μπορούσε να λάβει μια τέτοια στήριξη.
Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, το Γενικό Δικαστήριο κρίνει ότι, στην περίπτωση επιχείρησης της οποίας το Δημόσιο κατέχει το σύνολο του κεφαλαίου, η καταβολή μερισμάτων και φόρων μπορεί να ληφθεί υπόψη προκειμένου να διαπιστωθεί αν η επιχείρηση αυτή αποτελεί σημαντική πηγή εσόδων για το καθεστώς στο πλαίσιο της εξέτασης της ενδεχόμενης στήριξης σε αυτό. Το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει συναφώς ότι το 2021 η προσφεύγουσα κατέβαλε, πρώτον, φόρο εισοδήματος ποσού 11600000 δολαρίων Ηνωμένων Πολιτειών (USD), δεύτερον, εισφορές στο ταμείο κοινωνικής προστασίας ποσού 27900000 USD και, τρίτον, φόρο ακίνητης περιουσίας επί των κτιρίων και γηπέδων της ποσού 6780000 USD.
(
1
)	Εκτελεστική απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2023/1592 του Συμβουλίου, της 3ης Αυγούστου 2023, για την εφαρμογή της απόφασης 2012/642/ΚΕΠΠΑ σχετικά με περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στη Λευκορωσία και της εμπλοκής της Λευκορωσίας στη ρωσική επίθεση κατά της Ουκρανίας (ΕΕ 2023, L 195 I, σ. 31, και διορθωτικό ΕΕ 2023, L 233, σ. 89), και εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2023/1591 του Συμβουλίου, της 3ης Αυγούστου 2023, για την εφαρμογή του άρθρου 8α παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 765/2006 σχετικά με περιοριστικά μέτρα ενόψει της κατάστασης στη Λευκορωσία και της εμπλοκής της Λευκορωσίας στην επίθεση της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας (ΕΕ 2023, L 195 I, σ. 1).
(
2
)	Άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, της απόφασης 2012/642/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, της 15ης Οκτωβρίου 2012, σχετικά με περιοριστικά μέτρα κατά της Λευκορωσίας (ΕΕ 2102, L 285, σ. 1), και άρθρο 2, παράγραφοι 1 και 5, του κανονισμού (ΕΚ) 765/2006 του Συμβουλίου, της 18ης Μαΐου 2006, σχετικά με περιοριστικά μέτρα εις βάρος του Προέδρου Λουκασένκο και ορισμένων αξιωματούχων της Λευκορωσίας (ΕΕ 2006, L 134, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) 1014/2012 του Συμβουλίου, της 6ης Νοεμβρίου 2012 (ΕΕ 2012, L 307, σ. 1).
(
3
)	Βλ. άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της απόφασης 2012/642/ΚΕΠΠΑ και άρθρο 2, παράγραφος 4, του κανονισμού (ΕΚ) 765/2006.
(
4
)	Απόφαση της 6ης Οκτωβρίου 2015, Chyzh κ.λπ. κατά Συμβουλίου (T‑276/12, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2015:748, σκέψη 169).