62021CJ0284_RES
Cás C‑284/21 P
an Coimisiún Eorpach
v
Anthony Braesch agus páirtithe eile
Breithiúnas ón gCúirt Bhreithiúnais (an Mór-Dhlísheomra) an 31 Eanáir 2021
(Achomharc – Státchabhair – Airteagail 107 agus 108 CFAE – Cabhair um athstruchtúrú – Earnáil na baincéireachta – Céim an réamhscrúdaithe – Cinneadh lena ndearbhaítear cabhair atá comhoiriúnach leis an margadh inmheánach – Plean athstruchtúrúcháin – Gealltanais arna ndéanamh ag an mBallstát lena mbaineann – Bearta comhroinnte ualaigh – Fofhiachas a chomhshó ina chothromas – Sealbhóirí bannaí – Caingean le haghaidh neamhniú – Inghlacthacht – An ceathrú mír d’Airteagal 263 CFAE – Locus standi – Duine nádúrtha nó dlítheanach a bhaineann gníomh go díreach agus go leithleach leo – Sárú ar chearta nós imeachta na bpáirtithe leasmhara – Mainneachtain an nós imeachta imscrúdaithe foirmiúil a thionscnamh – Airteagal 108(2) CFAE – Coincheap an “leasa” – Rialachán (AE) 2015/1589 – Airteagal 1(h) – Coincheap an “pháirtí leasmhair” – Bearta náisiúnta arna gcur san áireamh ag an gCoimisiún Eorpach – Do-ghlacthacht na caingne)
Caingean le haghaidh neamhniú – Daoine nádúrtha nó dlítheanacha – Gníomhartha a bhaineann leo go díreach agus go leithleach – Cinneadh ón gCoimisiún lena gcinntear go bhfuil státchabhair ag luí leis an margadh inmheánach gan an nós imeachta imscrúdaithe foirmiúil a oscailt – Leas páirtithe leasmhara de réir bhrí Airteagal 108(2) CFAE – Inghlacthacht – Coinníollacha
[Airteagail 108(2) agus 263(4) CFAE, Rialachán 2015/1589 ón gComhairle, Airteagal 1(h)]
(féach míreanna 50-54)
Cabhair arna dheonú ag Stáit – Scrúdú ag an gCoimisiún – Nós imeachta riaracháin – Páirtí leasmhar de réir bhrí Airteagal 108(2) CFAE – Coincheap – Cuideachta nach bhfuil i gcaidreamh iomaíochta dírí le tairbhí na cabhrach – An gá don chuideachta sin tionchar nithiúil na cabhrach ar a staid a léiriú
[Airteagal 108((2) CFAE, Rialachán 2015/1589 ón gComhairle, Airteagal 1(h)]
(féach míreanna 58-60)
Cabhair arna dheonú ag Stáit – Scrúdú ag an gCoimisiún – Nós imeachta riaracháin – Páirtí leasmhar de réir bhrí Airteagal 108(2) CFAE – Coincheap – Iarratasóir ag líomhain caillteanas suntasach eacnamaíoch mar thoradh ar ghealltanais a thairg an t-údarás náisiúnta a thug fógra faoi na bearta cabhrach – Gealltanais nach bhfuil forchurtha ag an gCoimisiún agus nach cuid dhílis de na bearta cabhrach iad – Caillteanas eacnamaíoch nach bhfuil mar thoradh ar chinneadh an Choimisiúin ag dearbhú go bhfuil na bearta cabhrah ag luí leis an margadh inmheánach – Iarratasóir nach bhfuil clúdaithe ag coincheap an pháirtí leasmhair – An deis don iarratasóir sin caingean a thabhairt os comhair cúirte náisiúnta chun agóid a dhéanamh i gcoinne chomhoiriúnacht na ngealltanas atá i gceist le dlí an Aontais
[Airteagal 108(2) agus (3) CFAE, Rialachán 2015/1589 ón gComhairle, Airteagal 1(h)]
(féach míreanna 68-81, 103-110)
Cabhair arna dheonú ag Stáit – Cabhair arna údarú ag an gCoimisiún – Mí-úsáid ag an tairbhí – Coincheap
[Airteagal 108 CFAE, Rialachán 2015/1589 ón gComhairle, Airteagail 1(h) agus 20]
(féach míreanna 84, 85)
Cabhair arna dheonú ag Stáit – Scrúdú ag an gCoimisiún – Treoirlínte arna nglacadh faoi fheidhmiú cumhacht lánroghnach an Choimisiúin – Stádas dlíthiúil – Rialacha iompair táscacha a thugann le tuiscint go ndéanfaí féin-theorannú ar chumhacht lánroghnach an Choimisiúin – An Teachtaireacht Bhaincéireachta – Éifeacht cheangailteach ar na Ballstáit – Neamhláithreacht
[Airteagail 107(3)(b) agus 108(3) CFAE, Rialachán 2013/C 216/01 ón gComhairle]
(féach míreanna 90-95)
Cabhair arna dheonú ag Stáit – Scrúdú ag an gCoimisiún – Comhoiriúnacht na cabhrach leis an margadh inmheánach – Cumhacht lánroghnach – Comhsheasmhacht a áirithiú idir na forálacha lena rialaítear státchabhair agus forálacha eile de dhlí an Aontais – Earnáil na baincéireachta – An gá don státchabhair na coinníollacha a eascraíonn as Treoir 2014/59 a chomhlíonadh – Oibleagáid teoranta do théarmaí na cabhrach atá nasctha go doscartha lena cuspóir – Scrúdú ar na coinníollacha chun institiúid creidmheasa a athchaipitliú
(Airteagail 106, 107 agus 108 CFAE, Rialachán 2014/59 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Airteagal 32)
(féach míreanna 96-103)
Achoimre
In 2008, rinne an banc Iodálach Banca Monte dei Paschi di Siena (“BMPS”) méadú caipitil de EUR 950 milliún a bhí in áirithe do J.P. Morgan Securities Ltd (“JPM”), faoi chonarthaí a rinneadh eatarthu (“scaireanna FRESH”). Fuair JPM na cistí ba ghá chun an oibríocht sin a mhaoiniú ó Mitsubishi UFJ Investor Services & Banking (Lucsamburg) SA (“MUFJ”) a d'eisigh, chun na críche sin, bannaí ar a dtugtar FRESH ar shuim EUR 1 billiún. Fuair sealbhóirí na mbannaí sin, as a bpáirt féin, ríchíosanna i bhfoirm dearbháin a tharchuir MUFJ chucu.
Ag deireadh 2016, rinne BMPS iarratas ar thacaíocht airgeadais phoiblí urghnách i bhfoirm athchaipitlithe réamhchúraim faoi dhlí na hIodáile. Leis an iarratas sin, thug údaráis na hIodáile fógra don Choimisiún maidir le cabhair chun BMPS a athchaipitliú ar mhéid EUR 5.4 billiún. Bhí an chabhair sin le cur le cabhair leachtachta aonair de EUR 15 bhilliún i bhfabhar BMPS, a bhí formheasta go sealadach ag an gCoimisiún le cinneadh an 29 Nollaig 2016.
Le cinneadh an 4 Iúil 2017 (
1
), d’fhormheas an Coimisiún, ag deireadh na céime réamhscrúdaithe, cúnamh leachtachta de EUR 15 bhilliún i bhfabhar BMPS agus an chabhair le haghaidh athchaipitliú coisctheach de EUR 5.4 billiún (an “cinneadh a chonspóidtear”). Measadh gur státchabhair a bhí ag luí leis an margadh inmheánach ar fhorais chobhsaíochta airgeadais na bearta cabhrach sin, a raibh plean athstruchtúraithe do BMPS agus na gealltanais a thairg údaráis na hIodáile leo (
2
).
Rinne plean athstruchtúraithe BMPS foráil, go háirithe, don fhéidearthacht na conarthaí FRESH a tugadh i gcrích idir BMPS agus JPM a chur ar ceal. Tar éis na conarthaí sin a chur ar ceal, thug roinnt sealbhóirí bannaí FRESH caingean os comhair na Cúirte Breithiúnais ag iarraidh neamhniú an chinnidh a chonspóidtear. Chun tacú lena gcaingean, mhaígh na hiarratasóirí sin, go háirithe, gur fhulaing siad caillteanas eacnamaíoch suntasach mar thoradh ar chealú na gconarthaí FRESH agus gur eascair an cealú sin ón bplean athstruchtúraithe a ghabhann leis na bearta cabhrach ar thug Poblacht na hIodáile fógra ina leith.
Os comhair na Cúirte Ginearálta, rinne an Coimisiún agóid maidir le neamh-inghlacthacht ar an bhforas nach bhfuil cúis chaingne ná locus standi ag na hiarratasóirí chun caingean a thionscnamh, de réir bhrí Airteagal 263 CFAE. Tar éis don Chúirt Ghinearálta an agóid sin in aghaidh do-ghlacthachta a dhiúltú (
3
), thug an Coimisiún achomharc os comhair na Cúirte Breithiúnais teoranta don cheist maidir le locus standi amháin. Le linn an t-achomharc seo a cheadú, shoiléirigh Mór-Dhlísheomra na Cúirte Breithiúnais comhrianta choincheap an “pháirtí leasmhair” de réir bhrí Airteagal 108(2) CFAE, lena ghabhann locus standi chun gníomhú mar dhuine a bhaineann go díreach agus go leithleach leo, de réir bhrí Airteagal 263 CFAE.
Breithniú na Cúirte Breithiúnas
Trína phléadáil aonair, cáineann an Coimisiún an Chúirt Ghinearálta as earráid sa dlí agus cinneadh á dhéanamh aici go bhfuil seasamh ag na hiarratasóirí chun imeachtaí neamhnithe a thionscnamh, mar “pháirtithe leasmhara” de réir bhrí Airteagal 108(2) CFAE agus “páirtithe leasmhara” de réir bhrí Airteagal 1(h) de Rialachán 2015/1589 (
4
), de bhun an cheathrú mír d’Airteagal 263 CFAE (
5
), i gcoinne an chinnidh a chonspóidtear d’fhonn a áirithiú go gcosnófar na cearta nós imeachta a bhainfeadh siad as Airteagal 108(2) CFAE.
I dtaca leis sin, meabhraíonn an Chúirt Bhreithiúnais go leanann sé óna cásdlí go bhfuil “páirtí leasmhar”, de réir bhrí Airteagal 108(2) CFAE, i dteideal caingean a thionscnamh ag iarraidh go ndéanfaí an cinneadh ón gCoimisiún gan agóidí a dhéanamh i gcoinne Státchabhrach dá dtugtar fógra a neamhniú, arna ghlacadh ag deireadh na céime réamhscrúdaithe, ar choinníoll go bhféachann sé leis na cearta nós imeachta a thagann ón bhforáil deiridh sin a chosaint. Mar sin féin, ós rud é gur glacadh an cinneadh a chonspóidtear ag deireadh na céime réamhscrúdaithe, gan an nós imeachta imscrúdaithe foirmiúil dá bhforáiltear i mír 2 d’Airteagal 108 CFAE a thionscnamh, agus féachann na hiarratasóirí le cosaint a thabhairt do na cearta nós imeachta a bhainfeadh siad as an bhforáil sin, bhí an ceart ag an gCúirt Ghinearálta a stádas mar “pháirtithe leasmhara” a scrúdú chun a chinneadh an bhfuil a gcaingean inghlactha faoi Airteagal 263(4) CFAE.
Ar an láimh eile, rinne an Chúirt Ghinearálta earráid sa dlí agus í ag teacht ar an tátal go bhfuil stádas “páirtithe leasmhara” ag na hiarratasóirí i gcomhthéacs an nós imeachta chun athbhreithniú a dhéanamh ar chabhair dá dtugtar fógra, mar a rinne an Coimisiún faoi Airteagal 108 CFAE.
Sainmhínítear le Rialachán 2015/1589 coincheap an “pháirtí leasmhair”, atá ar aon dul leis an gcoincheap “leasa” de réir bhrí Airteagal 108(2) CFAE, arb é aon duine, gnóthas nó comhlachas gnóthas a bhféadfadh deonú cabhrach difear a dhéanamh dá leasanna. Toisc go dtugtar léirmhíniú leathan ar an gcoincheap sin sa chásdlí, is dócha go gcuimseofar ann aon duine atá in ann a léiriú gur dócha go mbeidh tionchar nithiúil ag deonú Státchabhair ar a chás.
I dtaca leis sin, mheas an Chúirt Bhreithiúnais go raibh na gealltanais ó údaráis na hIodáile a bhaineann le plean athstruchtúraithe BMPS, a bhí ag gabháil leis na bearta cabhrach ar tugadh fógra ina leith agus a d’fhágfadh, dar leis na hiarratasóirí, caillteanas eacnamaíoch suntasach do shealbhóirí na mbannaí FRESH, mar chuid dhílis de na bearta cabhrach dá dtugtar fógra, tar éis don Choimisiún, tríd an gcinneadh a chonspóidtear, na bearta sin a bheith ceangailteach, ionas go mbaineann an cinneadh sin leis na bearta cabhrach dá dtugtar fógra agus le gealltanais údaráis na hIodáile araon. Bhain an Chúirt Ghinearálta as seo go raibh tionchar nithiúil ag deonú na cabhrach dá dtugtar fógra agus, dá bhrí sin, ag glacadh an chinnidh a chonspóidtear ar chás na n-iarratasóirí, sa chaoi is go gcaithfear a mheas gur “páirtithe leasmhara” iad de réir bhrí Airteagal 1(h) de Rialachán 2015/1589.
Leis an gcinneadh sin, áfach, thug an Chúirt Ghinearálta neamhaird ar rialacha dhlí an Aontais a rialaíonn raon feidhme an chinnidh a chonspóidtear.
Ar an bpointe seo, sonraíonn an Chúirt Bhreithiúnais, nuair a áiríonn beart cabhrach dá dtugtar fógra, ar thogra ón mBallstát lena mbaineann, gealltanais a dheonaíonn an Ballstát sin, ní chiallaíonn sé sin nach mór a mheas go bhfuil gealltanais den sórt sin á bhforchur ag an gCoimisiún agus go bhfuil a n-éifeachtaí díobhálacha féideartha ar thríú páirtithe inchurtha i leith an chinnidh a ghlac an institiúid sin.
Ní féidir leis an gCoimisiún, trí chinneadh a glacadh ag deireadh na céime réamhscrúdaithe, aon rud a fhorchur ná a thoirmeasc ar an mBallstát lena mbaineann, agus go bhfuil sí i dteideal an chabhair bheartaithe arna chur in iúl ag an mBallstát sin a fhormheas amháin, trí chinneadh gan agóidí a dhéanamh, á dhearbhú go bhfuil an chabhair sin ag luí leis an margadh inmheánach.
Leanann sé ón méid sin gur chuir an Coimisiún srian air féin, tríd an gcinneadh a chonspóidtear, d’údarú do Phoblacht na hIodáile an Státchabhair a thug sé fógra ina leith a chur chun feidhme, ag tabhairt dá haire an creat fíorasach a shainigh an Ballstát sin roimhe seo sa phlean athstruchtúrúcháin BMPS agus na gealltanais a thug sé fógra ina leith, chun deireadh a chur le haon amhras faoi chomhoiriúnacht na cabhrach sin leis an margadh inmheánach, de réir bhrí Airteagal 107(3)(b) CFAE. Ní féidir a mheas, dá bhrí sin, gur leis an gcinneadh a chonspóidtear féin a d’fhorchuir na gealltanais a mhol Poblacht na hIodáile i gcomhthéacs an nós imeachta réamh-imscrúdaithe, ós rud é go n-eascraíonn na gealltanais sin as gníomhartha arna nglacadh ag an mBallstát sin amháin.
Dá bhrí sin, ní féidir cealú na gconarthaí FRESH, le linn chur chun feidhme an phlean athstruchtúrúcháin a ghabhann leis an gcabhair dá dtugtar fógra, a mheas mar iarmhairt cheangailteach an chinnidh a chonspóidtear, ós rud é nach bhfuil sé mar thoradh ar chur chun feidhme na cabhrach atá i gceist. Eascraíonn sé, ar an taobh eile, ó na bearta a ghlac an Ballstát a thug fógra don Choimisiún maidir leis an gcabhair sin, a bhfuil baint dhíreach acu leo ach atá sainiúil ó thaobh dlí de. Ní bhaineann sé le hábhar gur ghlac an Ballstát sin na bearta sin, go háirithe, d’fhonn cinneadh a fháil ón gCoimisiún lena n-údaraítear an chabhair sin agus go bhfuil siad ina n-ábhar do ghealltanais a chuir an institiúid sin san áireamh i gcinneadh den sórt sin.
Mar sin, contrártha leis an méid a chinn an Chúirt Ghinearálta, nach ndearna an Coimisiún na gealltanais dá dtagraítear sa chinneadh a chonspóidtear a fhorchur nó a bheith ceangailteach ag an gCoimisiún sa chinneadh sin, ach gur bearta náisiúnta amháin iad a dtugann Poblacht na hIodáile fógra dóibh, de bhun Airteagal 108(3) CFAE, faoina fhreagracht féin, a chuir an Coimisiún san áireamh mar fhianaise fhíorasach chun a mheasúnú an bhféadfaí, d’éagmais aon amhras ina leith sin, a dhearbhú go bhfuil an státchabhair i gceist ag luí leis an margadh inmheánach ag deireadh na céime réamhscrúdaithe.
Maidir le hargóint n-iarratasóirí atá bunaithe ar an oibleagáid atá ar an gCoimisiún comhréireacht na mbeart go léir a dtugann Poblacht na hIodáile fógra ina leith le dlí an Aontais a fhíorú ina iomláine, meabhraíonn an Chúirt Bhreithiúnais nach féidir an nós imeachta dá bhforáiltear in Airteagal 108 CFAE toradh a bheadh contrártha d'fhorálacha sonracha an Chonartha a thabhairt. Mar sin, ní féidir a dhearbhú go bhfuil cabhair a sháraíonn forálacha ginearálta nó prionsabail dhlí an Aontais ag luí leis an margadh inmheánach. Mar sin, i gcomhréir leis an gcásdlí sin, d’fhíoraigh an Coimisiún, sa chinneadh a chonspóidtear, gur chomhlíon an chabhair dá dtugtar fógra Treoir 2014/59 (
6
). Ina theannta sin, d’fhíoraigh an Coimisiún, go raibh na bearta comhroinnte ualaigh dá bhforáiltear sa phlean um athstruchtúrú Poblacht na hIodáile, rud ba chúis le cealú na gconarthaí FRESH, leordhóthanach chun méid na cabhrach a dheonaítear a theorannú go dtí an t-íosmhéid is gá chun an cuspóir maidir le BMPS a athchaipitliú a bhaint amach.
Ar an taobh eile, níor ghá don Choimisiún a scrúdú ar sháraigh na bearta comhroinnte ualaigh sin féin cearta a mhaíonn na n-iarratasóirí a thagann ó dhlí an Aontais nó ón dlí náisiúnta. Ní thiocfadh sárú den sórt sin, ag glacadh leis go bhfuil sé ann, ón gcabhair sin, óna chuspóir nó óna téarmaí doscartha, ach ó na bearta a ghlac Poblacht na hIodáile chun cinneadh a fháil ón gCoimisiún lena n-údaraítear an chabhair sin ag deireadh na céime réamhscrúdaithe.
Sna himthosca sin, toisc go bhfuil na bearta um chomhroinnt ualaigh mar chuid de phlean athstruchtúraithe lena gceanglaítear go n-íocfar Státchabhair, ar chuir Poblacht na hIodáile fógra ina leith chuig an gCoimisiún chun formheas a lorg ag deireadh na céime réamhscrúdaithe, ní chiallíonn sé sin go bhfuil stádas “páirtí leasmhar”, de réir bhrí Airteagal 1(h) de Rialachán 2015/1589, ag na hiarratasóirí a mheasann go bhfuil tionchar ag na bearta seo orthu, i gcomhthéacs an nós imeachta a sheolann an institiúid sin faoi Airteagal 108 CFAE. Má mheasann na hiarratasóirí, mar gheall ar ghlacadh na mbeart um chomhroinnt ualaigh dá bhforáiltear sa phlean athstruchtúrúcháin BMPS, go bhfuil dlí an Aontais sáraithe ag Poblacht na hIodáile, is os comhair na cúirte náisiúnta, ag a bhfuil dlínse amháin ina leith sin, a chaithfidh sé agóid a dhéanamh i gcoinne dlíthiúlacht na mbeart sin, agus beidh an rogha ag an gcúirt sin, nó fiú tá sé faoi oibleagáid má rialaíonn sé mar rogha dheireanach, iarraidh ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnas, más gá, maidir leis an léiriú nó bailíocht fhorálacha ábhartha dhlí an Aontais. Is é sin go beacht an cás sa chás seo, ós rud é nach maíonn na hiarratasóirí go ndéanfaidh an chabhair atá i gceist difear dóibh, ach go líomhnaíonn siad go bhfuil siad ag fulaingt faoi thionchar na mbeart um chomhroinnt ualaigh dá bhforáiltear sa phlean um athstruchtúrú dá dtagraítear sa chinneadh a chonspóidtear.
I bhfianaise na soiléirithe sin, seasann an Chúirt leis an bpléadáil aonair a d’ardaigh an Coimisiún ina achomharc. Ós rud é go bhfuil an díospóid réidh le haghaidh breithiúnais, seasann an Chúirt freisin leis an agóid i leith do-ghlacthachta a d’ardaigh an Coimisiún ar an gcéad dul síos agus déanann sí, dá bhrí sin, achomharc na n-iarratasóirí a dhíbhe toisc é a bheith do-ghlactha.
(
1
)	Cinneadh C(2017) 4690 final ón gCoimisiún an 4 Iúil 2017 maidir le státchabhair SA.47677 (2017/N) - an Iodáil, cabhair nua agus plean athstruchtúraithe leasaithe Banca Monte dei Paschi di Siena.
(
2
)	Faoi Airteagal 107(3)(b) CFAE maidir le cabhair atá ceaptha chun suaitheadh tromchúiseach i ngeilleagar Ballstáit a leigheas.
(
3
)	Breithiúnas an 24 Feabhra 2021, Braesch agus páirtithe eile v an Coimisiún (T‑161/18, EU:T:2021:102).
(
4
)	Rialachán (AE) 2015/1589 ón gComhairle an 13 Iúil 2015 lena leagtar síos rialacha maidir le hAirteagal 108 CFAE a chur i bhfeidhm (IO 2015 L 248, lch. 9).
(
5
)	Foráiltear le hAirteagal 263(4) CFAE do dhá chás ina ndeonaítear seasamh chun imeachtaí a thionscnamh do dhuine nádúrtha nó dlítheanach chun caingean le haghaidh neamhniú a thabhairt i gcoinne gnímh de chuid an Aontais nach bhfuil dírithe chuig an duine sin. Ar thaobh amháin, féadfar caingean den sórt sin a thionscnamh ar choinníoll go mbaineann an gníomh sin leis go díreach agus go leithleach. Ar an taobh eile, féadfaidh duine den sórt sin caingean a thabhairt i gcoinne gnímh rialúcháin is dá chúram go díreach agus nach bhfuil bearta cur chun feidhme ag gabháil leis.
(
6
)	Treoir 2014/59/UE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 15 Bealtaine 2014 lena mbunaítear creat le haghaidh théarnamh agus réiteach institiúidí creidmheasa agus gnólachtaí infheistíochta agus lena leasaítear Treoir 82/891/CEE ón gComhairle agus Treoracha 2001/24/CE, 2002/47/CE, 2004/25/CE, 2005/56/CE, 2007/36/CE, 2011/35/AE, 2012/30/AE agus 2013/36/AE, agus Rialachán (AE) Uimh. 1093/2010 agus Rialachán (AE) Uimh. 648/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO L 173, 12.6.2014, lch. 190).