Wydanie tymczasowe
WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
z dnia 30 kwietnia 2026 r.(*)
Odesłanie prejudycjalne – Własność intelektualna – Prawo autorskie i prawa pokrewne – Dyrektywa 2001/29/WE – Artykuł 3 ust. 1 – Publiczne udostępnianie – Pojęcie – Retransmisja sygnału za pomocą sieci kablowej domu seniora – Szczególna technologia – Nowa publiczność
W sprawie C‑127/24
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Bundesgerichtshof (federalny trybunał sprawiedliwości, Niemcy) postanowieniem z dnia 8 lutego 2024 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 15 lutego 2024 r., w postępowaniu:
Gesellschaft für musikalische Aufführungs- und mechanische Vervielfältigungsrechte eV (GEMA)
przeciwko
VHC 2 Seniorenresidenz und Pflegeheim gGmbH,
TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
w składzie: F. Biltgen, prezes izby, T. von Danwitz, wiceprezes Trybunału, pełniący obowiązki sędziego pierwszej izby, i I. Ziemele (sprawozdawczyni), sędzia,
rzecznik generalny: M. Szpunar,
sekretarz: R. Şereş, administratorka,
uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 2 kwietnia 2025 r.,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
–        w imieniu Gesellschaft für musikalische Aufführungs- und mechanische Vervielfältigungsrechte eV (GEMA) – T. Winter, Rechtsanwalt,
–        w imieniu VHC 2 Seniorenresidenz und Pflegeheim gGmbH – A. Conrad, R. Grzybowska, T. Schubert i W. Spoerr, Rechtsanwälte,
–        w imieniu rządu francuskiego – R. Bénard, P. Boccanfuso, B. Dourthe, B. Fodda i E. Timmermans, w charakterze pełnomocników,
–        w imieniu Komisji Europejskiej – J. Samnadda i G. von Rintelen, w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 4 września 2025 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym (Dz.U. 2001, L 167, s. 10).
2        Wniosek ten został złożony w ramach sporu między Gesellschaft für musikalische Aufführungs- und mechanische Vervielfältigungsrechte eV (GEMA), spółką zbiorowego zarządzania prawami autorskimi, a spółką VHC 2 Seniorenresidenz und Pflegeheim gGmbH (zwaną dalej „VHC 2”) w przedmiocie domniemanego obowiązku posiadania licencji na retransmisję programów nadawczych w obrębie domu seniora.
Ramy prawne
Prawo Unii
3        Motywy 4, 9, 10 i 23 dyrektywy 2001/29 mają następujące brzmienie:
„(4)      Zharmonizowane ramy prawne w zakresie praw autorskich i pokrewnych, poprawiając pewność prawną, a zarazem zapewniając wysoki poziom ochrony własności intelektualnej, sprzyjają poważnym inwestycjom w twórcze i nowatorskie działania i prowadzą do wzrostu i większej konkurencyjności przemysłu europejskiego […].
[…]
(9)      Wszelka harmonizacja praw autorskich i pokrewnych opiera się na wysokim poziomie ochrony, odkąd prawa te mają zasadnicze znaczenie dla twórczości intelektualnej. Ich ochrona zapewnia utrzymanie i rozwój kreatywności w interesie autorów, artystów wykonawców, producentów, konsumentów, kultury i gospodarki, jak również szerokiej publiczności. Własność intelektualną uznano więc za integralną część własności.
(10)      Autorzy i artyści wykonawcy, aby móc kontynuować swoją twórczą i artystyczną pracę, muszą otrzymywać stosowne wynagrodzenie za korzystanie z ich utworów, tak samo jak producenci, aby móc finansować tę pracę. Wytworzenie produktów takich jak fonogramy, filmy lub produkty multimedialne oraz takie usługi, jak usługi »na żądanie«, wymagają znacznych nakładów inwestycyjnych. Dla zagwarantowania takiego wynagrodzenia i uzyskania zadowalającego przychodu z tych inwestycji konieczna jest właściwa ochrona prawa własności intelektualnej.
[…]
(23)      Niniejsza dyrektywa powinna bardziej zharmonizować obowiązujące prawo autora do publicznego udostępniania utworu. Prawo to należy rozumieć w szerszym znaczeniu, jako obejmujące każde udostępnianie utworu odbiorcom nieznajdującym się w miejscu, z którego przekazywanie pochodzi. Prawo to obejmuje każdą publiczną transmisję lub retransmisję utworów, drogą przewodową lub bezprzewodową, w tym nadawanie programów; prawo to nie powinno obejmować żadnych innych działań”.
4        Artykuł 3 tej dyrektywy, zatytułowany „Prawo do publicznego udostępniania utworów i prawo podawania do publicznej wiadomości innych przedmiotów objętych ochroną”, stanowi w ust. 1 i 3:
„1.      Państwa członkowskie powinny zapewnić autorom wyłączne prawo do zezwalania lub zabraniania na jakiekolwiek publiczne udostępnianie ich utworów, drogą przewodową lub bezprzewodową, włączając podawanie do publicznej wiadomości ich utworów w taki sposób, że osoby postronne mają do nich dostęp w wybranym przez siebie miejscu i czasie.
[…]
3.      Czynności publicznego udostępniania utworów i podawania do publicznej wiadomości określone w niniejszym artykule nie powodują wyczerpania praw określonych w ust. 1 i 2”.
Prawo niemieckie
5        Zgodnie z § 15 ust. 2 pkt 3 Gesetz über Urheberrecht und verwandte Schutzrechte – Urheberrechtsgesetz (ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych) z dnia 9 września 1965 r. (BGBl. 1965 I, s. 1273) w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym (zwanej dalej „UrhG”) wyłączne prawo twórcy do publicznego udostępniania utworu w rozumieniu § 15 ust. 2 zdanie pierwsze UrhG obejmuje prawo nadawania, a mianowicie stosownie do § 20 UrhG prawo do publicznego udostępniania utworu za pomocą fal, w szczególności w drodze transmisji (radiowej lub telewizyjnej), przez satelitę, drogą kablową lub za pomocą każdego innego środka technicznego.
6        Zgodnie z § 20b ust. 1 zdanie pierwsze UrhG prawo do transmitowania obejmuje prawo do retransmisji drogą kablową, a mianowicie prawo do ponownego nadawania utworu rozpowszechnianego w ramach programu retransmitowanego równocześnie, w sposób niezmieniony i w pełni, przez systemy kablowe lub systemy nadawania mikrofalowego.
7        Stosownie do § 15 ust. 3 zdanie pierwsze UrhG udostępnianie ma charakter publiczny, jeżeli jest skierowane do szerokiego kręgu publiczności. Zgodnie z § 15 ust. 3 zdanie drugie UrhG przez publiczność rozumie się każdą osobę, która nie jest związana osobistymi relacjami z podmiotem korzystającym z utworu lub z innymi osobami, którym utwór jest udostępniany lub przedstawiany w formie niematerialnej.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
8        GEMA jest organizacją zajmującą się zbiorowym zarządzaniem prawami autorskimi w zakresie muzyki.
9        VHC 2 jest podmiotem prowadzącym dom seniora, który zapewnia stałe zakwaterowanie dla 89 starszych osób wymagających opieki, które otrzymują kompleksową opiekę pielęgniarską i wsparcie. W obiekcie podzielonym na cztery strefy mieszkalne znajduje się 88 pokoi jednoosobowych i trzy pokoje dwuosobowe, a ponadto kilka wspólnych pomieszczeń, takich jak sale jadalne i świetlice.
10      Za pośrednictwem własnego systemu odbioru satelitarnego VHC 2 odbiera programy nadawcze, a mianowicie telewizyjne i radiowe, oraz dokonuje równocześnie, w sposób niezmieniony i w pełni, retransmisji za pośrednictwem swojej sieci kablowej poprzez przyłącza zainstalowane w pokojach mieszkańców domu i pomieszczeniach opieki zdrowotnej.
11      Ponieważ GEMA uznała, że ta retransmisja programów radiowych i telewizyjnych wymaga licencji, wniosła przeciwko VHC 2 powództwo o zaprzestanie nadawania utworów muzycznych stanowiących część jej repertuaru. Landgericht Frankenthal (sąd krajowy w Frankenthal, Niemcy) uwzględnił to powództwo.
12      Orzekając w przedmiocie apelacji wniesionej przez VHC 2 od tego wyroku, Oberlandesgericht Zweibrücken (wyższy sąd krajowy w Zweibrücken, Niemcy) uchylił ów wyrok i oddalił powództwo GEM‑y ze względu na to, że dokonane przez VHC 2 retransmisje nie stanowiły jego zdaniem „publicznego udostępniania”. Sąd ten orzekł w istocie, że o ile rzeczywiście doszło do udostępnienia, o tyle nie było ono skierowane do publiczności, ponieważ ograniczało się do określonego kręgu osób zamieszkałych w danym ośrodku, który to krąg stanowi strukturalnie bardzo jednorodną grupę, skłonną do trwałego pozostawania w tym ośrodku, i w którym fluktuacja jest raczej niewielka. Zdaniem tego sądu rozpatrywane udostępnianie jest wobec tego ograniczone do określonych osób należących do grupy prywatnej.
13      Bundesgerichtshof (federalny trybunał sprawiedliwości, Niemcy), będący sądem odsyłającym, do którego GEMA wniosła skargę rewizyjną, zastanawia się w pierwszej kolejności, czy osoby zamieszkujące w domu seniora, takim jak prowadzony przez VHC 2, stanowią nieokreśloną liczbę potencjalnych odbiorców w rozumieniu orzecznictwa Trybunału dotyczącego pojęcia „publicznego udostępniania”, o którym mowa w art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29, lub czy stanowią – jak orzekł Oberlandesgericht Zweibrücken (wyższy sąd krajowy w Zweibrücken) – prywatną i ograniczoną liczbowo grupę określonych osób.
14      W drugiej kolejności, mimo że w niniejszej sprawie udostępnienie następuje przy użyciu szczególnej technologii, sąd ten ma wątpliwości co do ogólnego znaczenia uwzględnienia rodzaju stosowanego procesu nadawania, aby czynność zakwalifikować jako „publiczne udostępnianie”. Z wyroku z dnia 16 marca 2017 r., AKM (C‑138/16, EU:C:2017:218, pkt 26–30) wynika bowiem, że Trybunał nie wziął pod uwagę procesu nadawania odrębnego od procesu pierwotnego udostępnienia, który był rozpatrywany w sprawie, w której zapadł tamten wyrok, a mianowicie, jak w niniejszej sprawie, zwykłej dokonywanej za pośrednictwem sieci kablowej retransmisji równocześnie, w sposób niezmieniony i w pełni, sygnału otrzymywanego przez antenę, lecz skoncentrował się na kryterium, które jest decydujące dla ustalenia kwestii „publicznego udostępniania”, a mianowicie istnienia „nowej publiczności”.
15      Podobnie w wyrokach z dnia 7 grudnia 2006 r., SGAE (C‑306/05, EU:C:2006:764, pkt 37–47), z dnia 4 października 2011 r., Football Association Premier League i in. (C‑403/08 i C‑429/08, EU:C:2011:631, pkt 197–199), z dnia 27 lutego 2014 r., OSA (C‑351/12, EU:C:2014:110, pkt 27–33), a także z dnia 31 maja 2016 r., Reha Training (C‑117/15, EU:C:2016:379, pkt 57), Trybunał zbadał jedynie to ostatnie kryterium, bez uwzględnienia zastosowanego technologicznego procesu nadawania.
16      Sąd odsyłający zauważa, że zgodnie z przyjętą w doktrynie wykładnią to orzecznictwo Trybunału sugerowałoby, iż szczególna technologia uzasadnia uznanie istnienia publicznego udostępniania jedynie w przypadkach, w których retransmisja treści odebranych pierwotnie przez antenę, satelitę lub drogą kablową odbywa się przez Internet.
17      W trzeciej kolejności sąd ten zastanawia się, czy retransmisja taka jak rozpatrywana w postępowaniu głównym spełnia przesłankę dotyczącą kryterium „nowej publiczności”. Sąd ten stawia sobie również pytanie o ewentualny wpływ, jaki w tym względzie miałyby, po pierwsze, okoliczność, że mieszkańcy danego obiektu mają możliwość, niezależnie od tej retransmisji, samodzielnego odbierania programów radiowych i telewizyjnych za pośrednictwem anteny w swoich pokojach, oraz po drugie, okoliczność, że podmioty uprawnione otrzymały już wynagrodzenie za pierwotne nadawanie.
18      W tych okolicznościach Bundesgerichtshof (federalny trybunał sprawiedliwości) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)      Czy pensjonariusze działającego na zasadach komercyjnych domu seniora, posiadający w swoich pokojach przyłącza telewizyjne i radiowe, do których osoba prowadząca dom seniora dokonuje równoczesnej, niezmienionej i pełnej retransmisji w swoim systemie kablowym programów odbieranych za pośrednictwem własnego systemu odbioru satelitarnego, stanowią »nieokreśloną liczbę potencjalnych odbiorców« w rozumieniu definicji »publicznego udostępniania« zawartej w art. 3 ust. 1 dyrektywy [2001/29]?
2)      Czy definicja stosowana dotychczas przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, zgodnie z którą uznanie, iż doszło do »publicznego udostępniania« w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy [2001/29], wymaga, aby »utwór chroniony został udostępniony w oparciu o szczególną technologię, inną niż dotychczas używane, lub – w wypadku niespełnienia powyższej przesłanki – wśród [nowej publiczności], czyli publiczności, której podmiot praw autorskich dotychczas nie brał pod uwagę, zezwalając na pierwotne publiczne udostępnienie utworu« ma nadal ogólne zastosowanie, czy też zastosowana szczególna technologia ma obecnie znaczenie jedynie w przypadkach, gdy ma miejsce retransmisja treści pierwotnie odbieranych drogą naziemną, satelitarną lub kablową do otwartego Internetu?
3)      Czy stanowi »nową publiczność« w rozumieniu definicji »publicznego udostępniania« zawartej w art. 3 ust. 1 dyrektywy [2001/29] sytuacja, w której działająca w celach zarobkowych osoba prowadząca dom seniora dokonuje równoczesnej, niezmienionej i pełnej retransmisji w systemie kablowym programów odbieranych za pośrednictwem własnego systemu odbioru satelitarnego do istniejących przyłączy telewizyjnych i radiowych w pokojach pensjonariuszy? Czy dla tej oceny ma znaczenie, czy pensjonariusze mają możliwość odbioru programów telewizyjnych i radiowych drogą naziemną w swoich pokojach niezależnie od transmisji kablowej? Czy dla tej oceny ma również znaczenie, czy podmioty praw autorskich otrzymują już wynagrodzenie za udzielenie zgody na pierwotne nadawanie?”.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie pytań drugiego i trzeciego
19      Poprzez pytania drugie i trzecie, które należy rozpatrzyć łącznie i w pierwszej kolejności, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 należy interpretować w ten sposób, że pojęcie „publicznego udostępniania”, o którym mowa w tym przepisie, obejmuje dokonywanie przez podmiot prowadzący dom seniora równocześnie, w sposób niezmieniony i w pełni, retransmisji programów nadawczych odbieranych za pośrednictwem systemu odbioru satelitarnego do przyłączy telewizyjnych i radiowych w pokojach mieszkańców tego obiektu za pośrednictwem sieci kablowej zainstalowanej w owym domu seniora.
20      Sąd odsyłający zmierza w szczególności do ustalenia, czy taka retransmisja wchodzi w zakres tego pojęcia albo jako udostępnienie dokonane zgodnie ze „szczególną technologią”, albo jako udostępnianie skierowane do „nowej publiczności”.
21      W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 państwa członkowskie powinny zapewnić autorom wyłączne prawo do zezwalania na jakiekolwiek publiczne udostępnianie ich utworów
– lub jego zabraniania – drogą przewodową lub bezprzewodową, włączając podawanie do publicznej wiadomości ich utworów w taki sposób, że osoby postronne mają do nich dostęp w wybranym przez siebie miejscu i czasie.
22      Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa Trybunału, na mocy tego przepisu przyznaje się autorom prawo o charakterze prewencyjnym pozwalające wkroczyć w celu zakazania publicznego udostępnienia przez potencjalnych użytkowników ich utworów, którego to udostępnienia użytkownicy ci mogą chcieć dokonać (wyroki: z dnia 15 marca 2012 r., SCF, C‑135/10, EU:C:2012:140, pkt 75; z dnia 20 czerwca 2024 r., GEMA, C‑135/23, EU:C:2024:526, pkt 17).
23      Jeżeli chodzi o treść pojęcia „publicznego udostępniania” w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29, pojęcie to należy – jak podkreślono w motywie 23 tej dyrektywy – rozumieć szeroko, w ten sposób, że obejmuje ono wszelkie publiczne udostępnianie utworu odbiorcom nieznajdującym się w miejscu, z którego udostępnianie pochodzi, a zatem wszelką publiczną transmisję lub retransmisję tego rodzaju, drogą przewodową lub bezprzewodową, w tym nadawanie programów. Z motywów 4, 9 i 10 tej dyrektywy wynika bowiem, iż jej głównym celem jest zapewnienie autorom wysokiego poziomu ochrony, umożliwiającego im otrzymanie stosownego wynagrodzenia za korzystanie z ich utworów, polegające w szczególności na ich publicznym udostępnianiu (zob. podobnie wyroki: z dnia 7 grudnia 2006 r., SGAE, C‑306/05, EU:C:2006:764, pkt 36; z dnia 11 kwietnia 2024 r., Citadines, C‑723/22, EU:C:2024:289, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo).
24      W tym względzie, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, pojęcie „publicznego udostępniania” w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy łączy w sobie spełnienie dwóch kumulatywnych przesłanek, a mianowicie zaistnienia czynności udostępnienia utworu i udostępnienia tego utworu publiczności, oraz wymaga przeprowadzenia oceny każdego konkretnego przypadku (wyroki: z dnia 22 czerwca 2021 r.
YouTube i Cyando, C‑682/18 i C‑683/18, EU:C:2021:503, pkt 66; a także z dnia 20 czerwca 2024, GEMA, C‑135/23, EU:C:2024:526, pkt 21).
25      Aby dokonać takiej oceny, należy uwzględnić szereg uzupełniających się, niemających samodzielnego charakteru i współzależnych od siebie kryteriów. Ponieważ w konkretnych sytuacjach kryteria te mogą występować w różnym stopniu nasilenia, należy je uwzględniać zarówno indywidualnie, jak i biorąc pod uwagę ich wzajemne oddziaływanie (wyroki: z dnia 31 maja 2016 r., Reha Training, C‑117/15, EU:C:2016:379, pkt 35; z dnia 20 czerwca 2024 r., GEMA, C‑135/23, EU:C:2024:526, pkt 22).
26      Wśród tych kryteriów z utrwalonego orzecznictwa wynika, że uznanie, iż doszło do „publicznego udostępniania”, wymaga, aby utwór chroniony został udostępniony z zastosowaniem szczególnej technologii, innej niż dotychczas używane, lub – w wypadku niespełnienia powyższej przesłanki – wśród „nowej publiczności”, czyli publiczności, której podmiot praw autorskich dotychczas nie brał pod uwagę, zezwalając na pierwotne publiczne udostępnienie utworu (wyroki: z dnia 8 września 2016 r., GS Media, C‑160/15, EU:C:2016:644, pkt 37; z dnia 20 czerwca 2024 r., GEMA, C‑135/23, EU:C:2024:526, pkt 43).
27      W niniejszej sprawie należy zauważyć w pierwszej kolejności, że – jak wynika z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym – pytania sądu odsyłającego opierają się na założeniu, zgodnie z którym retransmisja programów, taka jak rozpatrywana w postępowaniu głównym, jest prowadzona za pomocą szczególnej technologii, innej niż w przypadku pierwotnego udostępnienia.
28      Należy jednak zauważyć, że w celu ustalenia znaczenia tego kryterium do celów zakwalifikowania czynności operatora jako „publicznego udostępniania” w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 Trybunał oparł się w szczególności na art. 3 ust. 3 tej dyrektywy, zgodnie z którym zezwolenie na włączenie utworów objętych ochroną do publicznego udostępniania nie powoduje wyczerpania prawa do zezwalania na inne publiczne udostępnianie tych utworów lub do zabraniania takiego udostępniania (zob. podobnie wyrok z dnia 7 marca 2013 r., ITV Broadcasting i in., C‑607/11, EU:C:2013:147, pkt 23).
29      Wywiódł on z tego, że poprzez uregulowanie sytuacji, w których dany utwór jest przedmiotem wielokrotnego wykorzystania, prawodawca Unii zamierzał zapewnić, aby każda transmisja lub retransmisja utworu z wykorzystaniem „szczególnego technicznego sposobu” przekazu musiała uzyskać, co do zasady, indywidualne zezwolenie autora rozpatrywanego utworu (zob. podobnie wyrok z dnia 7 marca 2013 r., ITV Broadcasting i in., C‑607/11, EU:C:2013:147, pkt 24).
30      Na tej podstawie Trybunał przyjął, że należy dokonać rozróżnienia pomiędzy z jednej strony sytuacjami, w których operator udostępnia, poprzez swoje rozmyślne działanie, nadawanie objętych ochroną utworów nowej publiczności, która nie została wzięta pod uwagę przez zainteresowanych autorów przy udzielaniu przez nich zezwolenia na daną transmisję, a z drugiej strony sytuacjami, w których dwie transmisje są dokonywane w szczególnych warunkach technicznych, według innego sposobu i każda jest skierowana do publiczności (zob. podobnie wyrok z dnia 7 marca 2013 r., ITV Broadcasting i in., C‑607/11, EU:C:2013:147, pkt 38, 39).
31      Z orzecznictwa Trybunału, a w szczególności z wyroku z dnia 7 marca 2013 r., ITV Broadcasting i in. (C‑607/11, EU:C:2013:147) wynika zatem, że taką czynność można uznać za dokonaną zgodnie ze „szczególną technologią” w rozumieniu orzecznictwa przytoczonego w pkt 26 niniejszego wyroku tylko wtedy, gdy zastosowanie danej technologii wiąże się z realizacją nowej transmisji lub retransmisji programów, niezależnie od pierwotnego przekazu.
32      Jak również wynika z orzecznictwa Trybunału, ma to miejsce w szczególności w przypadku retransmisji w sieci internetowej naziemnego przekazu telewizyjnego (zob. podobnie wyroki: z dnia 7 marca 2013 r., ITV Broadcasting i in., C‑607/11, EU:C:2013:147, pkt 26; a także z dnia 29 listopada 2017 r., VCAST, C‑265/16, EU:C:2017:913, pkt 14, 46, 48). Trybunał orzekł natomiast, że sytuacja taka jak ta, która doprowadziła do wydania wyroku z dnia 7 grudnia 2006 r., SGAE (C‑306/05, EU:C:2006:764), a mianowicie rozpowszechnianie sygnału wśród klientów za pomocą odbiorników telewizyjnych umieszczonych w pokojach hotelowych, nie jest objęta tą hipotezą, lecz wchodzi w zakres pierwszego przypadku wskazanego w pkt 30 niniejszego wyroku (zob. podobnie wyrok z dnia 7 marca 2013 r., ITV Broadcasting i in., C‑607/11, EU:C:2013:147, pkt 37, 38).
33      Tymczasem, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 20 opinii, ta ostatnia sytuacja jest analogiczna do sytuacji rozpatrywanej w postępowaniu głównym, w której – jak wynika z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym – podmiot prowadzący dom seniora, podobnie jak podmiot prowadzący hotel, retransmituje za pośrednictwem zainstalowanej w jego obiekcie sieci kablowej sygnał odbierany przez należącą do niego antenę satelitarną do różnych obszarów tego obiektu.
34      Wynika z tego, że retransmisji programów takiej jak rozpatrywana w postępowaniu głównym nie można uznać za retransmisję według „szczególnej technologii” w rozumieniu orzecznictwa przypomnianego w pkt 26 niniejszego wyroku.
35      Zgodnie z tym orzecznictwem należy w drugiej kolejności zbadać, czy rozpatrywana retransmisja jest skierowana do „nowej publiczności”, innej niż publiczność, do której skierowano pierwotnie nadawane programy.
36      W tym względzie należy przypomnieć, że twórca, wyrażając zgodę na nadawanie swych utworów drogą radiowo‑telewizyjną, bierze pod uwagę tylko bezpośrednich użytkowników, czyli posiadaczy odbiorników, którzy – pojedynczo, w gronie prywatnym lub rodzinnym – odbierają nadawany sygnał (zob. podobnie wyroki: z dnia 7 grudnia 2006 r., SGAE, C‑306/05, EU:C:2006:764, pkt 41; a także z dnia 4 października 2011 r., Football Association Premier League i in., C‑403/08 i C‑429/08, EU:C:2011:631, pkt 198).
37      I tak Trybunał orzekł, że klienci hotelu lub lokalu gastronomicznego, pacjenci uzdrowiska lub ośrodka rehabilitacyjnego oraz najemcy mieszkań w budynku będącym przedmiotem najmu krótkoterminowego, w szczególności w ramach zakwaterowania turystycznego, stanowią taką nową publiczność (zob. podobnie w szczególności wyroki: z dnia 7 grudnia 2006 r., SGAE, C‑306/05, EU:C:2006:764, pkt 42; z dnia 4 października 2011 r., Football Association Premier League i in., C‑403/08 i C‑429/08, EU:C:2011:631, pkt 199; z dnia 27 lutego 2014 r., OSA, C‑351/12, EU:C:2014:110, pkt 32; z dnia 31 maja 2016 r., Reha Training, C‑117/15, EU:C:2016:379, pkt 61; a także z dnia 20 czerwca 2024 r., GEMA, C‑135/23, EU:C:2024:526, pkt 44).
38      W takich okolicznościach Trybunał przyjął bowiem w istocie, że adresaci udostępnienia stanowią „nową publiczność”, ponieważ co do zasady korzystają oni z utworu objętego ochroną wyłącznie ze względu na działanie podmiotu prowadzącego dany obiekt, który zapewnia im, z pełną świadomością konsekwencji swojego zachowania, dostęp do tego utworu, gdy znajdują się w ramach obszaru objętego zasięgiem jego nadawania.
39      Trybunał orzekł natomiast, że nie jest tak w przypadku najemców mieszkań w budynku, których nie można jako takich uznać za „nową publiczność” w rozumieniu orzecznictwa, o którym mowa w pkt 26 niniejszego wyroku (zob. podobnie wyrok z dnia 20 czerwca 2024 r., GEMA, C‑135/23, EU:C:2024:526, pkt 45).
40      Tymczasem sytuacja ta jest porównywalna z sytuacją rozpatrywaną w postępowaniu głównym, w której, jak wynika z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, osoby przebywające w domu seniora zamieszkują tam na stałe. Należy zatem przyjąć, że tacy mieszkańcy nie stanowią „nowej publiczności”.
41      Wniosku tego nie podważa argument, zgodnie z którym w odróżnieniu od właściciela lokalu mieszkalnego, który ten wynajmuje, podmiot prowadzący dom seniora świadczy na rzecz jego mieszkańców szereg usług, a ci ostatni mają mniejszą autonomię. Jak bowiem zauważył w istocie rzecznik generalny w pkt 37–39 opinii, w obu przypadkach odbiorcy retransmisji danych programów, jako posiadacze urządzeń odbiorczych, którzy odbierają te programy w sferze prywatnej, stanowią część publiczności, którą podmioty praw autorskich biorą pod uwagę, gdy udzielają zezwolenia na pierwotne publiczne udostępnianie swoich utworów w formie nadawania.
42      W konsekwencji należy stwierdzić, że podmiot prowadzący dom seniora nie dokonuje „publicznego udostępniania” w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29, gdy za pomocą sieci kablowej retransmituje do pokojów w takim obiekcie programy telewizyjne i radiowe odbierane za pośrednictwem anteny satelitarnej.
43      W tym względzie przywołana przez sąd odsyłający okoliczność dotycząca zarobkowego charakteru działalności takiego podmiotu nie jest decydująca. Ten zarobkowy charakter, choć z pewnością nie jest pozbawiony znaczenia, nie musi jednak stanowić koniecznej przesłanki, która przesądza o samym istnieniu takiego udostępnienia (zob. podobnie wyrok z dnia 20 czerwca 2024 r., GEMA, C‑135/23, EU:C:2024:526, pkt 24 i przytoczone tam orzecznictwo).
44      Wreszcie należy dodać, że taka wykładnia nie narusza celów dyrektywy 2001/29 przypomnianych w pkt 23 niniejszego wyroku. Jak bowiem zauważył w istocie rzecznik generalny w pkt 35 opinii, uznanie, w okolicznościach takich jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, że doszło do „publicznego udostępniania” w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 prowadziłoby do przyznania podmiotom praw autorskich nienależnego wynagrodzenia, podczas gdy – jak wyraźnie wskazano w motywie 10 dyrektywy 2001/29 – na mocy tej dyrektywy należy im zapewnić jedynie stosowne wynagrodzenie za korzystanie z ich utworów (zob. podobnie wyrok z dnia 4 października 2011 r., Football Association Premier League i in., C‑403/08 i C‑429/08, EU:C:2011:631, pkt 108).
45      Z uwagi na powyższe odpowiedź na pytania drugie i trzecie jest następująca: art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 należy interpretować w ten sposób, że pojęcie „publicznego udostępniania”, o którym mowa w tym przepisie, nie obejmuje dokonywania przez podmiot prowadzący dom seniora równocześnie, w sposób niezmieniony i w pełni, retransmisji programów nadawczych odbieranych za pośrednictwem systemu odbioru satelitarnego do przyłączy telewizyjnych i radiowych w pokojach mieszkańców tego obiektu za pośrednictwem sieci kablowej zainstalowanej w owym domu seniora.
W przedmiocie pytania pierwszego
46      Ze względu na odpowiedź udzieloną na pytania drugie i trzecie nie zachodzi potrzeba udzielenia odpowiedzi na pytanie pierwsze.
W przedmiocie kosztów
47      Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
Artykuł 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym
należy interpretować w ten sposób, że:
pojęcie „publicznego udostępniania”, o którym mowa w tym przepisie, nie obejmuje dokonywania przez podmiot prowadzący dom seniora równocześnie, w sposób niezmieniony i w pełni, retransmisji programów nadawczych odbieranych za pośrednictwem systemu odbioru satelitarnego do przyłączy telewizyjnych i radiowych w pokojach mieszkańców tego obiektu za pośrednictwem sieci kablowej zainstalowanej w owym domu seniora.
Podpisy
*      Język postępowania: niemiecki.