62023CJ0021_RES
Cás C-21/23
ND
v
DR
(iarraidh ar réamhrialú ón Bundesgerichtshof)
Breithiúnas na Cúirte Breithiúnais (an Mór-Dhlísheomra) an 4 Deireadh Fómhair 2024
(Tarchur chun réamhrialú – Cosaint sonraí pearsanta – Rialachán (AE) 2016/679 – Caibidil VIII – Leigheasanna dlí – Leigheasanna a mhargú ag poitigéir trí ardán ar líne – Caingean arna tabhairt os comhair na gcúirteanna sibhialta ag iomaitheoir an phoitigéara sin ar bhonn an toirmisc ar cleachtais tráchtála mhíchothroma toisc gur sháraigh an poitigéir sin na hoibleagáidí dá bhforáiltear leis an Rialachán sin – Locus standi – Airteagal 4(15) agus Airteagal 9(1) agus (2) – Treoir 95/46/CE – Airteagal 8(1) agus (2) – An coincheap ‘sonraí a bhaineann leis an tsláinte’ – Coinníollacha maidir lena leithéid de shonraí a phróiseáil)
Daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil – Rialachán 2016/679 – Leigheasanna – Cineál neamh-uileghabhálach – Reachtaíocht náisiúnta lena gceadaítear d’iomaitheoirí an té a líomhnaítear a rinne sárú ar na hoibleagáidí dá bhforáiltear sa Rialachán sin caingean a thabhairt os comhair na gcúirteanna sibhialta ar bhonn an toirmisc ar chleachtais tráchtála míchothroma – Inghlacthacht
(Rialachán 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Airteagail 77 go 80)
(féach míreanna 53-57, 60, 62-73, cuid oibríochtúil 1)
Daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil – Rialachán 2016/679 – An coincheap ‘sonraí a bhaineann leis an tsláinte’ – Faisnéis ar chustaiméirí oibreora cógaslainne a chuireann leigheasanna ar díol ar ardán ar líne, ar faisnéis í a sholáthraítear agus na leigheasanna sin á n-ordú – Faisnéis ar ainm na gcustaiméirí, an seoladh seachadta agus an méid is gá chun na leigheasanna sin a shainoiriúnú – Cuimsiú – Díol leigheasanna nach bhfuil oideas ag teastáil i leith a n-ordaithe – Gan tionchar a imirt
(Rialachán 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, pointí (1) go (15) d’Airteagal 4 agus 9(1); Treoir 95/46 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Airteagal 8(1))
(féach míreanna 84, 88-91, cuid oibríochtúil 2)
Daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil – Rialachán 2016/679 – Catagóirí speisialta sonraí pearsanta a phróiseáil – Toirmeasc – Maoluithe
(Rialachán 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, aithris 53, Airteagal 9(1) agus (2); Treoir 95/46 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Airteagal 8(1) agus (2))
(féach míreanna 86, 87, 92, 93)
Résumé
Agus ceisteanna le haghaidh réamhrialú ón Bundesgerichtshof (an Chúirt Riaracháin Uachtarach, an Ghearmáin) faoina bráid, rialaíonn an Chúirt ar chineál agus raon feidhme an chórais um leigheasanna ó thaobh cosaint sonraí (
1
) agus ar an gcoincheap ‘sonraí a bhaineann leis an tsláinte’. (
2
)
Beirt nádúrtha iad ND agus DR a bhíonn cógaslann á reáchtáil acu araon sa Ghearmáin. Ó 2017 ar aghaidh, margaíonn ND leigheasanna nach mór a cheannach ó phoitigéir tríd an ardán ar líne ‘Amazon Marketplace’. Agus iad á n-ordú ar líne, ní mór do chustaiméirí ND faisnéis a iontráil, amhail a n-ainm, an seoladh seachadta agus an fhaisnéis is gá chun na leigheasanna sin a shainoiriúnú.
Agus dlí na Gearmáine maidir le hiomaíocht mhíchothrom á agairt aige, (
3
) thug DR caingean le haghaidh urghaire i gcoinne ND os comhair na gcúirteanna sibhialta náisiúnta. D’áitigh DR gur mhíchothrom margú na leigheasanna ag ND ag sárú ar an gceanglas dlí maidir le réamhthoiliú an chustaiméara a fháil chun a shonraí a bhaineann leis an tsláinte a phróiseáil.
Tar éis do na cúirteanna níos ísle seasamh leis an gcaingean sin, thug ND achomharc ar phointe dlí os comhair na cúirte a rinne an tarchur, a chinn, ar a huain, go raibh gá le ceisteanna a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú.
Ina breithiúnas, cinneann an Chúirt nach bhfuil an córas um leigheasanna dlí arna bhunú le RGCS uileghabhálach, ag aithint nach gcuirtear cosc leis an Rialachán sin ar na Ballstáit foráil a dhéanamh, sa dlí náisiúnta, don fhéidearthacht le haghaidh iomaitheoirí an té a líomhnaítear a rinne sárú ar fhorálacha substainteacha an Rialacháin sin cur i gcoinne an tsáraithe sin os comhair na gcúirteanna mar chleachtas tráchtála éagórach. Ina theannta sin, soiléirítear ann na teorainneacha ag an gcoincheap ‘sonraí a bhaineann leis an tsláinte’.
Breithniú na Cúirte Breithiúnais
Sa chéad áit, tugann an Chúirt dá haire, bíodh nach bhforáiltear go sonrach le forálacha Chaibidil VIII de RGCS do chlásal inchumasaithe dá leithéid lena bhforáiltear d’intugthacht a leithéide de chaingean ag na hiomaitheoirí, fágtar le téarmaí agus comhthéacs fhorálacha Chaibidil VII sin nár mhian le reachtóir an Aontais á heisiamh. Deimhnítear an léiriú sin leis na cuspóirí arna saothrú ag RGCS.
Go deimhin, ar thaobh amháin, ní dhéantar dochar ar bith, trí chaingean le haghaidh urghaire arna tabhairt ag iomaitheoir i gcoinne gnóthais ar bhonn an toirmisc ar chleachtais tráchtála mhícothroma, mar gheall ar shárú líomhainte ar fhorálacha ábhartha RGCS, do na córais um leigheasanna dlí dá dtagraítear sa Rialachán sin ná don chuspóir maidir le leibhéal comhsheasmhach cosanta a áirithiú do dhaoine nádúrtha ar fud an Aontais agus maidir le héagsúlachtaí lena gcuirtear isteach ar shaorshreabhadh sonraí pearsanta laistigh den mhargadh inmheánach a chosc.
Sa chomhthéacs sin, soiléiríonn an Chúirt gur deimhin gur féidir sárú ar na forálacha céanna de RGCS a bheith ina mbunús lena leithéid de chaingean, bíodh is teagmhasach í, agus atá gearán nó caingean arna ndéanamh ag na hábhair sonraí nó ag comhlachas atá ag déanamh ionadaíocht do na daoine sin. (
4
) Murab ionann agus Airteagail 77 go 80 de RGCS, áfach, ní shaothraítear leis an gcaingean le haghaidh urghaire arna tabhairt ag iomaitheoirí, inti féin, cuspóir um na cearta bunúsacha agus saoirsí bunúsacha daoine nádúrtha a chosaint i ndáil lena sonraí pearsanta a chosaint, ach féachtar le hiomaíocht chóir a áirithiú tríthi, chun leasa an iomaitheora sin go háirithe.
Ina theannta sin, cuirtear intugthacht a leithéide de chaingean ag iomaitheoir os comhair na gcúirteanna sibhialta ar bhonn an toirmisc ar chleachtais tráchtála mhíchothroma leis na leigheasanna dlí arna dtabhairt isteach le RGCS, atá faoi lán‑chosaint agus atá infheidhmithe in am ar bith ag na hábhair sonraí agus, i gcás inarb iomchuí, ag comhlachais atá ag déanamh ionadaíocht do na daoine sin. Go sonrach, ní chruthaítear baol do chur i bhfeidhm aonfhoirmeach an Rialacháin sin toisc gurb ann do leigheasanna dlí a thagann ó dhlí na cosanta sonraí agus ó dhlí na hiomaíocht araon.
Thairis sin, ní dhéantar dochar, trí fhorálacha ábhartha de RGCS a bheith níos inagartha ag daoine seachas ábhair sonraí agus comhlachtaí, eagraíochtaí nó comhlachais amháin, don chuspóir a bhaint amach maidir le leibhéal comhsheasmhach cosanta a áirithiú do na daoine sin ar fud an Aontais agus chun éagsúlachtaí lena gcuirtear isteach ar shaorshreabhadh sonraí pearsanta laistigh den mhargadh inmheánach a chosc. Go deimhin, fiú i gcás nár foráladh sna Ballstáit d’inagarthacht dá leithéid, níorbh í is toradh air sin ná ilroinnt sa dóigh a gcuirtear cosaint sonraí chun feidhme ar fud an Aontais, ós rud é go bhfuil forálacha ábhartha RGCS ina gcomhcheangal ar gach rialaitheoir, agus go n-áirithítear go gcomhlíontar iad tríd na leigheasanna dlí dá bhforáiltear leis an Rialachán sin.
Ar an taobh eile, maidir leis an gcuspóir cosaint éifeachtach a áirithiú do dhaoine is ábhar do shonraí i ndáil le próiseáil a sonraí pearsanta agus éifeachtúlacht fhorálacha substainteacha RGCS, tugann an Chúirt dá haire, cé go bhféachtar le caingean le haghaidh urghaire arna tionscnamh ag iomaitheoir an té a líomhnaítear a rinne sárú ar chosaint sonraí pearsanta, ní leis an gcuspóir sin ach le hiomaíocht chóir a áirithiú, nach bhfuil aon chonspóid ann ach go gcuirtear le comhlíonadh na bhforálacha sin agus, dá bhrí sin, le cearta na ndaoine is ábhar do na sonraí a neartú agus ardleibhéal cosanta a áirithiú dóibh. Thairis sin, d’fhéadfadh a leithéid de chaingean le haghaidh urghaire i gcoinne iomaitheora a bheith thar a bheith éifeachtach, mar is cosúil le caingean na gcomhlachas cosanta tomhaltóirí, ar mhaithe lena leithéid de chosaint a áirithiú, a mhéid is féidir leis cosc a chur ar líon mór sáruithe ar chearta ábhar na sonraí arna bpróiseáil. (
5
)
Mar sin, cinneann an Chúirt go bhfuil léiriú le déanamh ar fhorálacha RGCS maidir leis na córais um leigheasanna dlí sa chaoi go gcuirtear cosc ar reachtaíocht náisiúnta lena dtugtar – in éineacht le cumhachtaí idirghabhála na n údarás maoirseachta atá freagrach as an Rialachán a mhaoirsiú agus a fhorfheidhmiú agus roghanna leigheasanna dlí na n ábhar sonraí – locus standi d’iomaitheoirí an té a líomhnaítear a rinne sárú ar chosaint sonraí pearsanta chun caingean a thabhairt i gcoinne an tsáraitheora os comhair na gcúirteanna sibhialta i leith sáruithe ar an Rialachán sin i bhfianaise na sáruithe ar an Rialachán sin agus ar bhonn an toirmisc ar chleachtais tráchtála mhíchothroma.
Sa dara háit, maidir leis an gcoincheap ‘sonraí a bhaineann leis an tsláinte’, measann an Chúirt go dtagann na sonraí arna n-iontráil ag custaiméir ar ardán ar líne agus leigheasanna á n-ordú aige nach mór a cheannach ó phoitigéir faoin gcoincheap sin. Go deimhin, d’fhéadfaidh go nochtfar leis na sonraí a iontrálann custaiméir ar ardán ar líne agus iad ag ordú leigheasanna nach mór a cheannach ó phoitigéir, trí phróiseas intleachtúil chun iad a cheangail le chéile nó tátal a bhaint astu, faisnéis ar stádas sláinte an ábhair sonraí, (
6
) a mhéid arb é atá i gceist leis an ordú sin ná nasc a chruthú idir leigheas, a thásca teiripeacha nó a úsáidí, agus duine nádúrtha atá sainaitheanta nó inaitheanta trí thosca amhail ainm an duine sin nó an seoladh seachadta.
Thairis sin, cinneann an Chúirt gur cuma i ndáil leis sin nach bhfuil oideas ag teastáil i leith dhíol na leigheasanna agus go bhféadfaí na leigheasanna sin a bheartú ní don chustaiméir a dhéanann an t-ordú ach do thríú páirtithe dá bhrí sin. Mar sin, i gcás ina gcuireann úsáideoir ardáin ar líne sonraí pearsanta in iúl agus é ag ordú leigheasanna nach mór a cheannach ó phoitigéir gan oideas a bheith ag taisteáil ina leith, ní mór a mheas gur próiseáil sonraí a bhaineann leis an tsláinte atá i próiseáil na sonraí sin ag oibreoir cógaslainne a bhíonn na leigheasanna sin á ndíol aige tríd an ardán sin ar líne, (
7
) ós rud é gur féidir le faisnéis a nochtadh ar stádas sláinte duine nádúrtha leis an bpróiseáil sonraí sin, cibé an mbaineann an fhaisnéis sin leis an úsáideoir sin nó le haon duine eile a dhéanann an t-úsáideoir an t-ordú sin ar a shon. (
8
)
Go deimhin, ní bheadh léiriú ar na forálacha sin ar dá réir a dhéanfaí idirdhealú bunaithe ar chineál na leigheasanna lena mbaineann agus cibé an bhfuil oideas ag taisteáil i leith a ndíola ag teacht leis cuspóir um ardleibhéal cosanta a áirithiú do chearta agus saoirsí bunúsacha daoine nádúrtha, go háirithe a bpríobháideachas, i ndáil le próiseáil a gcuid sonraí pearsanta. Ina theannta sin, rachadh a leithéid de léiriú in aghaidh chuspóir Airteagal 8(1) de Threoir 95/46 agus Airteagal 9(1) de RGCS, chun cosaint mhéadaithe a áirithiú i gcoinne próiseála lena bhféadfaí, mar gheall ar íogaireacht ar leith na sonraí lena mbaineann, mar is léir ó aithris 51 de RGCS, cur isteach go han tromchúiseach ar na cearta bunúsacha chun príobháideachais agus maidir le cosaint sonraí pearsanta. (
9
) Dá bhrí sin, sonraí a bhaineann leis an tsláinte atá san fhaisnéis a iontrálann custaiméirí oibreora cógaslainne agus iad ag ordú leigheasanna nach mór a cheannach ó phoitigéir gan oideas a bheith ag taisteáil ina leith, fiú i gcás nach dócha ach go pointe áirithe, agus nach deimhin go hiomlán, go mbeartaítear na leigheasanna sin do na custaiméirí sin.
Deir an Chúirt chomh maith nach bhféadfaí a chur as an áireamh, fiú i gcás ina mbeartaítear a leithéid de leigheasanna do dhaoine nach custaiméirí iad, go bhféadfaí na daoine sin a shainaithint agus conclúidí a bhaint amach maidir lena staid sláinte. Is féidir gurb amhlaidh an cás, mar shampla, i gcás nach seachadtar na leigheasanna i gceist go háit chónaithe an chustaiméara a bhfuil siad ordaithe aige ach go háit chónaithe duine eile, nó i gcás, gan beann ar an seoladh seachadta, ina dtagraíonn an custaiméir, san ordú nó in aon chumarsáid ina leith, do dhuine insainaitheanta eile, amhail ball a theaghlaigh.
Ar deireadh, tugann an Chúirt dá haire nach gcuirtear cosc ar an bhfáisnéis i gceist a phróiseáil toisc gur sonraí a bhaineann leis an tsláinte í, go háirithe i gcomhthéacs na seirbhísí agus na córais cúraim sláinte nó sóisialta a bhainistiú, i gcás ina gcomhlíontar ceann de na coinníollacha dá bhforáiltear chuige sin. (
10
) Ar thaobh amháin, is féidir gurb amhlaidh an cás sin go háirithe más rud é go dtugann an t-ábhar sonraí a thoiliú sainráite do phróiseáil amháin nó níos mó de na sonraí pearsanta sin, ar cuireadh na saintréithe sonracha agus na críocha sonracha a bhaineann leo faoina bhráid go cruinn críochnaithe sothuigthe. Ar an taobh eile, is féidir gurb inghlactha a leithéid de phróiseáil i gcás inar gá próiseáil den sórt sin chun críche cúraim sláinte ar bhonn dhlí an Aontais, dhlí Ballstáit nó conradh arna thabhairt i gcrích le gairmí sláinte.
(
1
)	Caibidil VIII de Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Aibreán 2016 maidir le daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil agus maidir le saorghluaiseacht sonraí den sórt sin, agus lena n-aisghairtear Treoir 95/46/CE (An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí) (IO 2016 L 119, lch. 1, ‘RGCS’).
(
2
)	Dá dtagraítear in Airteagal 8(1) de Threoir 95/46/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Deireadh Fómhair 1995 maidir le daoine nadúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil agus maidir le saorghluaiseacht sonraí den sórt sin (IO 1995 L 281, lch. 31) agus in Airteagal 9(1) de RGCS faoi seach.
(
3
)	Gesetz gegen den unlauteren Wettbewerb (an Dlí i gcoinne na hiomaíochta éagóraí) an 3 Iúil 2004 (BGBl. 2004 I, lch. 1414), sa leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí.
(
4
)	Airteagail 77 go 80 de RGCS.
(
5
)	Féach, chuige sin, breithiúnas an 28 Aibreán 2022, Meta Platforms Ireland agus páirtithe eile, (C-319/20, EU:C:2022:322, míreanna 74 agus 75).
(
6
)	De réir bhrí Airteagal 4(1) de RGCS.
(
7
)	De réir bhrí Airteagal 8(1) de Threoir 95/46 agus Airteagal 9(1) de RGCS.
(
8
)	Féach, chuige sin, breithiúnas an 28 Aibreán 2022, Meta Platforms Ireland agus páirtithe eile, (C-319/20, EU:C:2022:322, mír 73).
(
9
)	Féach breithiúnas an 1 Lúnasa 2022, Vyriausioji tarnybinės etikos komisija (Cás C-184/20, EU:C:2022:601, mír 126 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
10
)	Na coinníollacha a leagtar amach in Airteagal 8(2) de Threoir 95/46 agus in Airteagal 9(2) de RGCS.