62024CJ0150_RES
Cás C-150/24 [Aroja] (
i
)
A
v
Rikoskomisario B
(iarraidh ar réamhrialú ón Korkein oikeus)
Breithiúnas na Cúirte (an Ceathrú Dlísheomra) an 5 Márta 2026
(Tarchur chun réamhrialú – Beartas inimirce – Caighdeáin choiteanna agus nósanna imeachta coiteanna i ndáil le náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach a fhilleadh – Treoir 2008/115/CE – Coinneáil chun críche aistrithe – Airteagal 15(5) agus (6) – Ríomh fhad na coinneála arna déanamh cheana féin – Comhiomlánú na dtréimhsí coinneála uile roimhe seo – Coinníollacha – Forfheidhmiú an chinnidh chéanna um fhilleadh – An dara abairt d’Airteagal 15(3) – Coinneáil a chuirtear síneadh léi thar an uastréimhse thosaigh a leagtar síos faoi Airteagal 15(5) – Athbhreithniú ag údarás breithiúnach – Reachtaíocht náisiúnta lena gcuirtear cur chun feidhme an athbhreithnithe sin faoi réir iarratas ón duine atá faoi choinneáil – Tráth nach mór athbhreithniú den sórt sin a dhéanamh – Iarmhairtí a bhaineann le mainneachtain an athbhreithnithe a dhéanamh in am trátha)
Rialuithe teorann, tearmann agus inimirce – Beartas inimirce – Náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach a fhilleadh – Treoir 2008/115 – Coinneáil chun críche aistrithe – Uastréimhse – Ríomh – Comhiomlánú na dtréimhsí coinneála uile arna ndéanamh sa Bhallstát sin d’fhonn an cinneadh céanna um fhilleadh a fhorfheidhmiú
(An Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, Airteagal 6; Treoir 2008/115 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Airteagal 15(5) agus (6))
(féach míreanna 53-69, 73, an chuid oibríochtúil 1)
Rialuithe teorann, tearmann agus inimirce – Beartas inimirce – Náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach a fhilleadh – Treoir 2008/115 – Coinneáil chun críche aistrithe – Athbhreithniú ag eatraimh réasúnta – Sárú ar an uastréimhse choinneála thosaigh 6 mhí – Oibleagáid atá ar údarás breithiúnach athbhreithniú a dhéanamh – Cur chun feidhme athbhreithnithe a bheith faoi réir iarratas ón duine atá faoi choinneáil – Do-ghlacthacht
(Treoir 2008/115 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Airteagal 15(3) agus (5))
(féach míreanna 75-79, an chuid oibríochtúil 2)
Rialuithe teorann, tearmann agus inimirce – Beartas inimirce – Náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach a fhilleadh – Treoir 2008/115 – Coinneáil chun críche aistrithe – Síneadh a d’fhéadfadh a chur leis an gcoinneáil – Cinneadh ón údarás riaracháin lena gcuirtear síneadh leis an gcoinneáil thar an uastréimhse thosaigh 6 mhí – Athbhreithniú ag údarás breithiúnach – Oibleagáid an athbhreithniú seo a dhéanamh chomh luath agus is féidir tar éis an chinnidh riaracháin a ghlacadh
(Treoir 2008/115 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Airteagal 15(2) (3), (5) agus (6))
(féach míreanna 80-89, an chuid oibríochtúil 3)
Rialuithe teorann, tearmann agus inimirce – Beartas inimirce – Náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach a fhilleadh – Treoir 2008/115 – Coinneáil chun críche aistrithe – Síneadh a d’fhéadfadh a chur leis an gcoinneáil – Cinneadh ón údarás riaracháin lena gcuirtear síneadh leis an gcoinneáil thar an uastréimhse thosaigh 6 mhí – Mainneachtain an athbhreithnithe a dhéanamh in am trátha – Iarmhairtí – Deireadh a chur leis an gcoinneáil go huathoibríoch – Easpa – Coinníollacha
(Treoir 2008/115 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Airteagal 15(1) go (6))
(féach míreanna 90-100, an chuid oibríochtúil 4)
Résumé
Agus tarchur chun réamhrialú á éisteacht aici ón Korkein oikeus (an Chúirt Uachtarach, an Fhionlainn), tugann an Chúirt Bhreithiúnais rialú maidir le ríomh na n-uastréimhsí coinneála chun náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach a aistriú agus maidir leis na ráthaíochtaí nós imeachta is infheidhme maidir le tréimhsí coinneála fada, i bhfianaise Airteagal 15 de Threoir 2008/115. (
1
)
I mí Mheán Fómhair 2022, shroich A, náisiúnach de chuid Mharacó, an Fhionlainn go neamhdhleathach, cé go raibh sé faoi réir toirmeasc ar iontráil lena gcumhdaítear limistéar Schengen. Ar lá a shroichte, cuireadh é faoi choinneáil den chéad uair chun críche a aistrithe chuig Maracó.
I mí Mheán Fómhair 2023, cuireadh A faoi choinneáil den tríú huair chun críche an aistrithe sin. Ar an dáta sin, bhí sé faoi choinneáil cheana féin ar feadh thréimhse iomlán 5 mhí agus 23 lá. Mar sin féin, de réir na cúirte a rinne an tarchur, comhlíonadh na coinníollacha maidir leis an uastréimhse thosaigh 6 mhí a shárú, cuireadh moill ar fhorfheidhmiú an aistrithe mar gheall, ar thaobh amháin, ar easpa comhoibrithe ó A agus, ar an taobh eile, nach bhfuarthas na doiciméid is gá ó thaobh na Ríochta Maracó de. Rinne an Etelä-Karjalan käräjäoikeus (Cúirt Chéadchéime na Cairéile Theas, an Fhionlainn) scrúdú ex officio ar an tríú tréimhse choinneála sin agus choinnigh sí ar bun í tar éis go bhféadfadh sé gur sáraíodh an uastréimhse thosaigh 6 mhí choinneála.
Tar éis a achomharc a dhíbhe, thug A caingean chun an cinneadh sin a chur ar neamhní os comhair na cúirte a rinne an tarchur. Mar thaca lena iarratas, maíonn sé neamhdhleathacht a choinneála ar an bhforas nár déileáladh leis an gceist ar sáraíodh an uastréimhse 6 mhí i gcomhréir leis na rialacha nós imeachta is infheidhme. Measann an chúirt a rinne an tarchur, óna taobh féin de, go bhféadfadh údar a bheith le léiriú ar dá réir nach mór gach tréimhse choinneála a cuireadh i gcrích a chur san áireamh chun an uastréimhse choinneála a mheas toisc go raibh coinneáil A bunaithe, le linn na dtréimhsí sin, ar an mbunús dlí céanna.
I bhfianaise na dtosca sin, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur an gá tréimhsí coinneála comhleanúnacha a briseadh le tréimhsí saoirse a chomhiomlánú gan eisceacht, nó an féidir tréimhsí coinneála roimhe sin a eisiamh ón ríomh agus cad iad na forais atá leis sin. Tá amhras uirthi freisin maidir leis na ceanglais teorann ama a bhfuil an t-athbhreithniú breithiúnach ar thréimhsí coinneála fada faoina réir agus na hiarmhairtí a bhaineann le haon neamhrialtacht san athbhreithniú sin.
Measúnú na Cúirte
Sa chéad áit, déanann an Chúirt Bhreithiúnais Airteagal 15(5) agus (6) de Threoir 2008/115 a léiriú sa chaoi, chun a fhíorú an bhfuil an uastréimhse choinneála arna leagan síos ag Ballstát de bhun ceann de na forálacha sin imithe in éag, nach mór na tréimhsí coinneála go léir arna ndéanamh sa Bhallstát sin ag náisiúnach tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach faoi Airteagal 15 den Treoir sin a chomhiomlánú, d’fhonn an cinneadh céanna um fhilleadh a fhorfheidhmiú. Ní chaitear amhras ar an léiriú sin toisc go bhfuil tréimhsí saoirse fite fuaite leis na tréimhsí coinneála sin.
Meabhraíonn an Chúirt gurb ionann aon choinneáil náisiúnaigh tríú tír agus cur isteach tromchúiseach ar an gceart chun saoirse, a chumhdaítear in Airteagal 6 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh. Sonraíonn sí freisin go bhfuil sé i gceist le beart den sórt sin éifeachtacht an nós imeachta um fhilleadh a áirithiú agus ní shaothraítear aon chuspóir pionósach leis.
Thairis sin, cuireann an Chúirt in iúl go bhféadfaí an bonn a bhaint den chuspóir chun uastréimhse is coiteann sna Ballstáit a áirithiú dá bhféadfaí comhiomlánú féideartha na dtréimhsí coinneála a chur faoi réir imthosca fíorasacha áirithe a bheith ann. Ina theannta sin, d’fhéadfadh mainneachtain na tréimhsí sin a chur san áireamh, de réir an cháis, a fhágáil gur dócha go sárófaí prionsabal na comhréireachta, a éilíonn go mbeidh aon choinneáil roimh aistriú chomh gearr agus is féidir
Maidir leis an mbaol éalaithe a bheith ann chomh maith leis an bhfíoras go seachnaíonn an náisiúnach lena mbaineann an t‑ullmhúchán maidir le filleadh nó an próiseas aistrithe nó go gcuireann sé bac leo, sonraíonn an Chúirt gur forais iad na heilimintí sin lena gceadaítear údar a thabhairt le coinneáil. Mar sin féin, dá gcuirfí tús le tréimhse choinneála nua ar bhonn na bhforas sin, nuair a bheidh forfheidhmiú an chinnidh chéanna um fhilleadh i gceist, bhainfí a éifeacht den uastréimhse choinneála dá bhforáiltear le Treoir 2008/115. Maidir leis an bhféidearthacht imthosca fíorasacha eile a bhaineann le staid an náisiúnaigh lena mbaineann a chur san áireamh, ar imthosca iad nach sonraítear agus atá athraitheach agus suibiachtúil ó thaobh cineáil de, chuirfí na daoine lena mbaineann i mbaol treallach, i bhfianaise na héiginnteachta dlíthiúla a eascraíonn as sin.
Sa dara háit, ós rud é gur gá athbhreithniú a dhéanamh ar an gcinneadh lena gcuirtear síneadh leis an tréimhse choinneála thosaigh thar 6 mhí ag údarás breithiúnach, measann an Chúirt go gcuirtear cosc leis an dara habairt d’Airteagal 15(3) de Threoir 2008/115 cur chun feidhme an athbhreithnithe ag údarás breithiúnach ar shárú na huastréimhse coinneála tosaigh 6 mhí dá bhforáiltear faoi Airteagal 15(5) den Treoir a chur faoi réir iarratas a bheith déanta ag an duine faoi choinneáil.
Sa tríu háit, cuireann an Chúirt in iúl, in éagmais rialacha a leagtar síos le dlí an Aontais maidir leis na rialacha mionsonraithe nós imeachta a bhaineann le hathbhreithniú breithiúnach ar athbhreithnithe ar choinneáil i gcás tréimhsí coinneála fada, go bhfuil na Ballstáit fós inniúil, i gcomhréir le prionsabal an neamhspleáchais nós imeachta agus faoi réir chomhlíonadh phrionsabail na coibhéise agus na héifeachtachta, chun na rialacha sin a rialáil, agus urraim do chearta bunúsacha agus d’éifeachtacht iomlán fhorálacha dhlí an Aontais á n-áirithiú ag an am céanna. Dá réir sin, faoi réir chomhlíonadh na bprionsabal sin, ní cheanglaítear ar na Ballstáit foráil a dhéanamh go ndéanfaidh údarás breithiúnach athbhreithniú ar chinneadh ón údarás riaracháin síneadh a chur leis an gcoinneáil thar an uastréimhse thosaigh choinneála sula mbeidh an tréimhse sin imithe in éag. É sin ráite, ceanglaítear le prionsabal na coibhéise nár cheart an t-athbhreithniú sin a dhéanamh níos déanaí ná an t-athbhreithniú dá bhforáiltear in Airteagal 15(2) de Threoir 2008/115 i gcás coinneáil, ós rud é go bhfuil coinneáil agus an síneadh a chuirtear léi de chineál comhchosúil. Dá bhrí sin, ní mór é a dhéanamh chomh tapa agus is féidir ón tráth a ghlacfar an cinneadh sin.
Sa cheathrú háit agus ar deireadh, measann an Chúirt in éagmais an athbhreithnithe bhreithiúnaigh ag údarás breithiúnach, in am trátha, ar an gcinneadh riaracháin lena gcuirtear síneadh leis an gcoinneáil thar an uastréimhse thosaigh 6 mhí dá bhforáiltear in Airteagal 15(5) de Threoir 2008/115, nach bhfuil oibleagáid ann go huathoibríoch deireadh a chur leis an gcoinneáil láithreach i gcás ina gcomhlíontar, tráth a dhéantar an t-athbhreithniú breithiúnach sin, na coinníollacha substainteacha uile lena dtugtar údar le coinneáil leanúnach agus nach bhfuil an uastréimhse choinneála dá bhforáiltear in Airteagal 15(6) den Treoir sin imithe in éag. Maidir leis an bpointe sin, meabhraíonn an Chúirt nach bhfuil an oibleagáid atá ar údarás breithiúnach athbhreithniú a dhéanamh ar chinntí ó na húdaráis riaracháin lena gcuirtear síneadh leis an gcoinneáil thar an uastréimhse thosaigh 6 mhí ar cheann de na coinníollacha sin maidir le dlíthiúlacht na coinneála faoi Threoir 2008/115, ach ar cheann dóibh sin atá beartaithe chun ceart náisiúnach tríú tír arna gcoinneáil ag Ballstát chun cosaint bhreithiúnach éifeachtach a áirithiú.
(
i
)	Is ainm bréige é ainm an cháis seo. Ní fhreagraíonn sé d’fhíorainm aon pháirtí sna himeachtaí.
(
1
)	Treoir 2008/115/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Nollaig 2008 maidir le caighdeáin choiteanna agus nósanna imeachta coiteanna sna Ballstáit i ndáil le náisiúnaigh tríú tíortha atá ag fanacht go neamhdhleathach a fhilleadh (IO 2008 L 348, lch. 98).