62011CC0401
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
NIILO JÄÄSKINEN
ippreżentati fit-23 ta’ Ottubru 2012 (
1
)
Kawża C-401/11
Blanka Soukupová
vs
Ministerstvo zemědělství
[talba għal deċiżjoni preliminari min-Nejvyšší správní soud (ir-Repubblika Ċeka)]
“Agrikoltura — FAEGG — Regolament 1257/1999 — Ugwaljanza fit-trattament — Kunċett ta’ ‘età ta’ l-rtirar’ — Etajiet ta’ rtirar differenti għall-irġiel u għan-nisa — Appoġġ għal irtirar kmieni għall-bdiewa — Direttiva 79/7”
I – Introduzzjoni
1.
It-tilwima preżenti tikkonċerna jekk, u jekk huwa l-każ kif, il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament bejn l-irġiel u n-nisa ġiex miksur mir-Repubblika Ċeka b’deċiżjoni amministrattiva li rrifjutat il-pagament tal-appoġġ għal irtirar kmieni skont ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1257/1999 tas-17 ta’ Mejju 1999 dwar is-sostenn [appoġġ] għal żvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Gwida u Garanzija (FAEGG) u jemenda u jħassar ċerti Regolamenti (ir-“Regolament 1257/1999”). (
2
)
2.
Blanka Soukupová, bidwija Ċeka, issostni li hekk sar. Lilha kien ġie miċħud l-appoġġ għal irtirar kmieni għax hija kienet diġà laħqet l-età tal-irtirar applikabbli għan-nisa taħt il-liġi Ċeka, li hija iktar baxxa minn dik applikabbli għall-irġiel. B’riżultat tal-kontestazzjoni tagħha ta’ din id-deċiżjoni, in-Nejvyšší správní soud (il-Qorti Amministrattiva Suprema tar-Repubblika Ċeka) irrinvjat serje ta’ domandi lill-Qorti tal-Ġustizzja rigward l-interpretazzjoni tar-Regolament 1257/1999. Essenzjalment il-qorti nazzjonali tar-rinviju tistaqsi jekk il-prinċipji ta’ ugwaljanza fit-trattament tad-dritt Ewropew jipprekludux li lil B. Soukupová jiġi miċħud l-appoġġ għal irtirar kmieni f’ċirkustanzi li fih kien jitħallas lil raġel.
3.
L-għan tal-iskema tal-Unjoni Ewropea dwar appoġġ għal irtirar kmieni huwa li l-bdiewa jiġu inċentivati jittrasferixxu l-azjendi agrikoli lil bdiewa iżgħar qabel ma jilħqu l-età tal-irtirar tagħhom. F’dan il-każ il-problema tinħoloq mill-fatt li fir-Repubblika Ċeka l-età tal-irtirar tan-nisa hija iktar baxxa minn dik tal-irġiel, u b’riferiment għall-għadd ta’ tfal li l-mara tkun rabbiet. Min-naħa l-oħra dan ifisser li l-eliġibbiltà għall-appoġġ għal irtirar kmieni tvarja skont l-istess parametri. Għalhekk tqum il-kwistjoni interessanti ta’ jekk l-appoġġ għal irtirar kmieni jaqax taħt “benefiċċji oħra” li jistgħu jitħallsu lill-irġiel u lin-nisa taħt kundizzjonijiet inugwali, kif ipprovdut fid-Direttiva 79/7/KEE tad-19 ta’ Diċembru 1978 dwar l-implimentazzjoni progressiva tal-prinċipju tat-trattament ugwali għall-irġiel u n-nisa fi kwistjonijiet ta’ sigurtà soċjali (id-“Direttiva 79/7”). (
3
)
II – Il-qafas legali
A – Id-dritt tal-UE
4.
L-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 79/7 jipprovdi li:
“Din id-Direttiva għandha tgħodd għal:
(a)
l-iskemi statutorji li jipprovdu protezzjoni kontra r-riskji li ġejjin:
[…]
—
anzjanità,
[…]
(b)
assistenza soċjali, sal-punt li hija maħsuba li żżid jew tieħu l-post ta’ l-iskemi msemmija f’(a).”
5.
L-Artikolu 7 tad-Direttiva 79/7 jiddisponi li:
“1.   Din id-Direttiva għandha tkun mingħajr preġudizzju għad-dritt ta’ l-Istati Membri li jeskludu mill-għan tagħha:
(a)
l-iffissar ta’ età tal-pensjoni sabiex jingħataw pensjonijiet ta’ l-anzjanità u rtirar u l-konsegwenzi li jistgħu jiġu minnhom għall-benefiċċji l-oħra;
(b)
il-vantaġġ f’dak li għandu x’jaqsam ma’ skemi tal-pensjoni tax-xjuħ [xjuħija] mogħtija lill dawk il-persuni li rabbew t-tfal; il-ksib ta’ drittijiet għal benefiċċji wara perijodi ta’ waqfien mix-xogħol minħabba it-trobbija tat-tfal;
[…]
2.   L-Istati Membri għandhom minn żmien għall-ieħor jeżaminaw il-kwistjonijiet li tħallew barra skont il-paragrafu 1 u jaċċertaw, fid-dawl ta’ l-iżviluppi soċjali fil-kwistjoni konċernata, jekk hemmx ġustifikazzjoni biex jinżammu l-eskluzzjonijiet konċernati.”
6.
Il-premessa 23 tar-Regolament Nru 1257/1999 tgħid kif ġej:
“Billi irtirar kmieni mix-xogħol tal-biedja għandu jkun inkuraġġit sabiex tittejjeb il-vijabbiltà ta’ oqsma agrikoli, billi titqies l-esperjenza meħtieġa għall-implimentazzjoni tar-Regolament (KEE) Nru 2079/92;”
7.
Il-premessa 40 tar-Regolament Nru 1257/1999 tgħid, fost l-oħrajn, kif ġej:
“billi miżuri biex jitneħħew id-disugwaljanzi u jkunu mħeġġa opportunitajiet ugwali għall-irgiel u n-nisa għandhom ikunu sostenuti;”
8.
Il-ħdax-il subparagrafu tal-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 1257/1999 jipprovdi:
“Sostenn [appoġġ] għal żvilupp rurali, li għandu x’jaqsam ma’ attivitajiet tal-biedja u l-konverżjoni tagħhom, jistgħu jikkonċernaw:
[…]
—
it-tneħħija tad-disugwaljanza u tal-promozzjoni ta’ opportunitajiet ugwali għall-irgiel u n-nisa, partikolarment billi jkun hemm sostenn [appoġġ] għal proġetti mibdija u implimentati min-nisa.”
9.
L-Artikolu 10 tar-Regolament Nru 1257/1999 jipprovdi:
“1.   Sostenn [appoġġ] għal irtirar kmieni mill-biedja tista’ tikkontribwixxi għal dawn l-oġġettivi:
—
biex jipprovdi dħul għal bdiewa anzjani li jiddeċiedu li jieqfu mill-biedja,
—
biex jinkoraġġixxi t-tibdil ta’ dawn il-bdiewa anzjani minnn bdiewa li jkunu jistgħu itejbu, fejn meħtieġ, il-vijabbiltà ekonomika tal-kumplament tal-oqsma agrikoli,
—
li jassenja mill-ġdid l-art għal użu mhux agrikolu meta din ma tkunx tista’ tkun maħduma skont il-kondizzjonijiet sodisfaċenti tal-vijabbiltà ekonomika.
2.   Sostenn ta’ irtirar kmieni jista’ jinkludi miżuri biex jipprovdu dħul għal ħaddiema ta’ l-azjenda.”
10.
L-Artikolu 11(1) tar-Regolament Nru 1257/1999 huwa fformulat kif ġej:
“Dak li jittrasferixxi l-azjenda għandu:
—
iwaqqaf l-attività kollha kummerċjali definittivament; hu jista’, b’danakollu, ikompli b’xogħol tal-biedja li ma jkunx kummerċjali jew li jżomm l-użu tal-bini,
—
ma jkunx ta’ anqas minn 55 sena imma ma jkunx għadu laħaq l-età ta’ irtirar fiż-żmien tat-trasferiment, u
—
ikun ipprattika l-biedja l-10 snin ta’ qabel it-trasferiment.”
11.
L-Artikolu 12(2) tar-Regolament Nru 1257/1999 huwa fformulat kif ġej:
“Id-durata ta’ l-irtirar kmieni m’għandhiex teċċedi il-perijodu totali ta’ 15-il sena għal dak li jittrasferixxi u 10 snin għal ħaddiem tal-biedja. M’għandhiex tkompli aktar wara l-għeluq tal-75 sena ta’ dak li jittrasferixxi u ma tmurx aktar mill-età normali ta’ l-irtirar tal-ħaddiem.
Fil-każ ta’ dak li jittrasferixxi l-pensjoni normali ta’ l-irtirar għandha titħallas mill-Istat Membru, sostenn [appoġġ] għal irtirar kmieni għandu jingħata bħala suppliment billi jitqies l-ammont tal-pensjoni nazzjonali ta’ l-irtirar.”
12.
L-Artikolu 2 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1260/1999 tal-21 ta’ Ġunju 1999, li jistabbilixxxi disposizzjonijiet dwar il-Fondi Strutturali (
4
), jipprovdi:
“1.   Għall-fini ta’ dan ir-Regolament, ‘Fondi Strutturali’ għandha tfisser il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR), il-Fond Soċjali Ewropew (FSE), il-Fond Ewropew għall-Gwida u Garanzija Agrikola (FEGGA), it-Taqsima ta’ Gwida, u l-Istrument Finanzjarju għall-Gwida tas-Sajd (SFGS), hawnhekk iżjed il quddiem imsejħa ’il-Fondi.
[…]
5.   […] Il-Kummissjoni u l-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-operat tal-Fondi jkunu konsistenti mal-linji politiċi u l-operazzjonijiet Komunitarji oħrajn, b’mod partikolari fl-oqsma ta’ l-impiegi, l-ugwaljanza bejn l-irġiel u n-nisa, il-politika soċjali u t-taħriġ vokazzjonali, il-politika agrikola komuni, il-politika komuni għas-sajd, it-trasport, l-enerġija u s-sistemi interkonnessi trans-Ewropej u l-inkorporazzjoni tar-rekwiżiti dwar protezzjoni ambjentali fid-definizzjoni u l-implimentazzjoni ta’ l-operat tal-Fondi.”
13.
L-Artikolu 12 tar-Regolament Nru 1260/1999 jipprovdi:
“Operazzjonijiet li jkunu qegħdin jiġu finanzjati mill-Fondi jew li jkunu qegħdin jirċievu għajnuna mill-BEI jew minngħand strument finanzjarju ieħor għandhom ikunu konformi mad-dispożizzjonijiet tat-Trattat, ma’ l-istrumenti addottati taħtu u mal-linji politiċi u l-azzjonijiet Komunitarji, inkluż ir-regoli dwar il-kompetizzjoni, dwar l-għoti ta’ kuntratti pubbliċi, dwar il-protezzjoni u t-titjib ambjentali u dwar l-eliminazzjoni ta’ l-inugwaljanzi u l-promozzjoni ta’ l-ugwaljanza bejn l-irġiel u n-nisa.”
B – Id-dritt nazzjonali
14.
Konformement mar-Regolament 1257/1999, fis-26 ta’ Jannar 2005 ir-Repubblika Ċeka adottat id-digriet governattiv Nru 69/2005, li jistabbilixxi l-kundizzjonijiet għall-għoti tas-sussidju rigward il-waqfien kmieni ta’ attività agrikola minn imprenditur agrikolu. Konformement mal-Artikolu 1(1), id-digriet governattiv għandu l-għan li jagħti sussidji fil-kuntest tal-programm għall-appoġġ tal-waqfien kmieni ta’ attivitajiet agrikoli minn imprenditur agrikolu.
15.
Skont l-Artikolu 3(1) tad-Digriet Nru 69/2005, persuna naturali tista’ tissottometti applikazzjoni għar-reġistrazzjoni fl-iskema jekk, fost l-oħrajn, fil-ġurnata meta tiġi ppreżentata l-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni huwa jkun diġà laħaq l-età ta’ mill-inqas 55 u fil-ġurnata li fiha tiġi ppreżentata l-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni huwa ma jkunx laħaq l-età mitluba li tintitolah għal pensjoni tal-irtirar.
16.
Skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 29 tal-Liġi Nru 155/1995 dwar l-assigurazzjoni tal-pensjoni, fil-verżjoni fis-seħħ sal-31 ta’ Diċembru 2009, li għaliha jirreferi d-Digriet tal-Gvern 69/2005, il-persuna assigurata hija intitolata għal pensjoni tal-irtirar jekk tkun temmet perijodu ta’ assigurazzjoni ta’ mhux inqas minn (a) 25 sena u tkun laħqet mill-inqas l-età mitluba li tintitolah għal pensjoni tal-irtirar jew (b) 15-il sena u tkun laħqet mill-inqas l-età ta’ 65 sena, fejn ma tkunx issodisfat il-kundizzjoni msemmija f’(a).
17.
Skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 32(1) tal-Liġi Nru 155/1995, dwar l-assigurazzjoni tal-pensjoni, li jirreferi għalih ukoll id-Digriet tal-Gvern 69/2005, l-età pensjonabbli kienet ta’ 60 għall-irġiel u bejn l-età ta’ 53 u 57 sena għan-nisa (skont in-numru ta’ tfal). Dawn ir-regoli kienu japplikaw għall-persuni assigurati li kienu laħqu din l-età sal-31 ta’ Diċembru 1995. L-Artikolu 32(2) tal-Liġi Nru 155/1995 jipprovdi wkoll għaż-żieda f’fażijiet fl-età pensjonabbli għal persuni assigurati li jilħqu dawn il-limiti ta’ età matul il-perijodu mill-1 ta’ Jannar 1996 sal-31 ta’ Diċembru 2012 u l-Artikolu 32(3) tal-Liġi Nru 155/1995 jistabbilixxi l-età pensjonabbli wara l-31 ta’ Diċembru 2012 ta’ 63 għall-irġiel u ta’ 59 sa 63 għan-nisa (skont in-numru ta’ tfal).
III – Il-fatti u d-domandi rrinvjati
18.
Ir-rikorrenti, Blanka Soukupová, li twieldet fl-24 ta’ Jannar 1947, applikat għar-reġistrazzjoni taħt l-iskema ta’ rtirar kmieni ta’ bdiewa mix-xogħol tal-biedja (l-“iskema”) fit-3 ta’ Ottubru 2006.
19.
Fl-20 ta’ Diċembru 2006, l-applikazzjoni ta’ B. Soukupová għal appoġġ għal irtirar kmieni ġiet miċħuda mill-iStátní zemědělský intervenční fond (il-Fond Statali għall-Intervent Agrikolu) għaliex fid-data tal-applikazzjoni tagħha, hija kienet diġà laħqet l-età li kienet tintitolaha għall-pensjoni tal-irtirar. Skont l-Artikolu 32(1) u (2) tal-Liġi Nru 155/1995 dwar l-assigurazzjoni tal-pensjoni (zákon č. 155/1995 Sb., o důchodovém pojištění) hija, bħala mara li rabbiet żewġt itfal, saret b’hekk intitolata fl-24 ta’ Mejju 2004. Madankollu, li kieku B. Soukupová kellha tifel wieħed jew ma kellhiex tfal, hija kienet tkun eliġibbli għal pensjoni biss wara l-24 ta’ Mejju 2004.
20.
Fl-istess ħin, raġel imwieled fl-istess data bħas-B. Soukupová, u li jkun applika taħt l-iskema ma kienx ikun eliġibbli għal pensjoni tal-irtirar fit-3 ta’ Ottubru 2006. Huwa għaldaqstant kien jingħata appoġġ għal irtirar kmieni. Id-dritt tiegħu għal pensjoni ma kienx jinkiseb qabel l-2009. Barra minn hekk, l-ebda dispożizzjoni tal-liġi Ċeka ma bidlet l-età pensjonabbli ta’ raġel skont in-numru ta’ tfal li jkun rabba.
21.
Fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, il-Kummissjoni spjegat kif B. Soukupová għandha interess finanzjarju sostanzjali biex tipparteċipa fl-iskema għaliex, fl-2005, il-pensjoni medja tax-xjuħija għan-nisa kienet CZK 7030 (EUR 287.02) u fl-2007 kienet CZK 8747 (EUR 357.09), filwaqt li l-parteċipanti fl-iskema ta’ rtirar kmieni setgħu jirċievu appoġġ ta’ dħul massimu ta’ madwar (netti) CZK 13500 (EUR 551.15) jew għal 15-il sena, jew sal-età ta’ 75, liema minnhom ikun seħħ qabel.
22.
Fid-dawl ta’ dan, B. Soukupová ikkontestat dan ir-rifjut quddiem il-Ministeru tal-Agrikoltura, imma t-talba tagħha ġiet irrifjutata b’deċiżjoni tat-12 ta’ April 2007. Hija wara fetħet kawża quddiem il-Městský soud v Praze (il-qorti muniċipali ta’ Praga). B. Soukupová sostniet li l-leġiżlazzjoni Ċeka twassal biex mara li tkun rabbiet iktar tfal ikollha oġġettivament perijodu iqsar li fih tissottometti applikazzjoni għal appoġġ għal irtirar kmieni min-nisa li jkunu rabbew inqas tfal, jew mill-irġiel.
23.
B’sentenza tat-30 ta’ April 2009 il-Městský soud v Praze annullat id-deċiżjoni tal-Ministeru tal-Agrikoltura, u ċaħdet interpretazzjoni li twassal għal differenzi mhux ġustifikati bejn bdiewa rġiel u bdiewa nisa. Il-Městský soud v Praze osservat, fost l-oħrajn, li waħda mill-prerekwiżiti taħt il-liġi Ċeka biex wieħed jikseb il-pensjoni tax-xjuħija hija l-kisba tal-età tal-irtirar. Għal raġunijiet soċjali u storiċi, l-età tal-irtirar tal-irġiel u għan-nisa hija differenti, u fil-każ ta’ dawn tal-aħħar hija tiġi ddeterminata skont in-numru ta’ tfal li mara tkun rabbiet. Il-Městský soud v Praze ddeċidiet li ma kien hemm l-ebda bażi leġittima għal xi differenza fit-trattament rigward appoġġ għal irtirar kmieni abbażi ta’ età, sess, jew in-numru ta’ tfal imwielda, u rrinvjat il-każ tas-B. Soukupová lura lill-Ministeru tal-Agrikoltura għal iktar kunsiderazzjoni.
24.
Il-Ministeru tal-Agrikoltura ressaq appell fuq punt ta’ dritt mis-sentenza tal-Městský soud v Praze quddiem in-Nejvyšší správní soud. Fost affarijiet oħra, huwa sostna li r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1257/1999 jagħti dispożizzjoni preċiża biss għal-limitu l-iktar baxx tal-età (u mhux l-ogħla limitu ta’ età) u l-età tal-irtirar kienet stabbilita separatament fl-Istati Membri individwali, u l-kliem “età pensjonabbli” fl-Artikolu 32 tal-Liġi Nru 155/1995 dwar assigurazzjoni tal-pensjoni kellhom tifsira analoga.
25.
In-Nejvyšší správní ddeċidiet li tirrinvija d-domandi li ġejjin għal deċiżjoni preliminari:
“1.
Nistgħu ninterpretaw il-kunċett ta’ ‘età ta’ l-irtirar’, imsemmi fl-Artikolu 11 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1257/1999, tas-17 ta’ Mejju 1999, dwar is-sostenn [appoġġ] għal żvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Gwida u Garanzija (FAEGG) u li jemenda u jħassar ċerti Regolamenti, bħala ’l-età neċessarja sabiex jinkiseb id-dritt għall-pensjoni tax-xjuħ tal-applikant konkret skont id-dritt nazzjonali?
2.
Fil-każ ta’ risposta fl-affermattiv għall-ewwel domanda, il-fatt li ’l-età ta’ l-irtirar fil-mument tat-trasferiment tal-attività agrikola, tiġi ddeterminata b’mod differenti għall-applikanti individwali skont is-sess tagħhom u n-numru tat-tfal li rabbew, huwa konformi mad-dritt u mal-prinċipji ġenerali tal-Unjoni Ewropea?
3.
Jekk ir-risposta għall-ewwel domanda hija fin-negattiv, liema kriterji għandha tikkunsidra l-qorti nazzjonali meta tinterpreta l-kunċett ta’ ’l-età ta’ l-irtirar fiż-żmien tat-trasferiment ta’ attività agrikola taħt l-Artikolu 11 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1257/1999 tas-17 ta’ Mejju 1999 dwar is-sostenn għal żvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Gwida u Garanzija (FAEGG) u li jemenda u jħassar ċerti regolamenti?”
26.
B. Soukupová, il-Gvern Ċek, il-Gvern Pollakk, u l-Kummissjoni Ewropea ssottomettew osservazzjonijiet bil-miktub. Il-Gvern Ċek u l-Kummissjoni pparteċipaw fis-seduta li saret fit-28 ta’ Ġunju 2012.
IV – Analiżi
A – Rimarki Introduttivi
27.
It-tilwima preżenti tqajjem il-kwistjoni ta’ jekk Stat Membru, li jkun eżerċita d-dritt tiegħu taħt id-dritt tal-Unjoni Ewropea li jipprovdi etajiet ta’ rtirar differenti għall-irġiel u n-nisa fir-rigward tad-disponibbiltà tal-pensjoni tax-xjuħija, jistax jinvoka l-istess regoli nazzjonali diskriminatorji skont l-Artikolu 11 (1) tar-Regolament 1257/1999. Għalhekk dan il-każ jinkludi fih komplessità moħbija, minħabba l-latitudni mogħtija lill-Istati Membri bl-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 79/7 dwar il-konformità mal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament fid-determinazzjoni tal-età pensjonabbli għall-iskopijiet tal-għoti tal-pensjonijiet tax-xjuħija u tal-irtirar, u l-konsegwenzi possibbli tiegħu għal benefiċċji oħra.
28.
Madankollu, id-Domanda 1 hija mfissra fi kliem iktar sempliċi, li ma jirriflettux din il-komplessità. Hija sempliċement tistaqsi jekk “l-età ta’ l-irtirar” taħt id-dritt tal-Unjoni Ewropea tistax tiġi interpretata bħala “l-età rikjesta biex jinkiseb id-dritt għal pensjoni ta’ l-irtirar” taħt id-dritt nazzjonali. Fil-fehma tiegħi dan huwa l-kuntest li fih għandu jinfthiem ir-Regolament Nru 1257/1999 u b’hekk tingħata risposta lid-Domanda 1.
29.
Madankollu, il-kwistjoni ma tieqafx hawn. Il-legiżlatur tal-Unjoni Ewropea, bħall-Istati Membri meta huma jkunu qegħdin japplikaw jew jimplementaw id-dritt tal-Unjoni Ewropea, huwa marbuta bil-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament bejn l-irġiel u n-nisa. Kull leġiżlazzjoni tal-Unjoni Ewropea li ma tistax tiġi interpretata skont dan il-prinċipju hija nulla. (
5
) Jew, skont prinċipju ġenerali ta’ interpetazzjoni, miżura Komunitarja għandha tiġi interpretata, sa fejn possibbli, b’tali mod li ma jkunx jaffettwa l-validità tagħha u tkun konformi mad-dritt primarju b’mod sħiħ, inkluż il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament. (
6
)
30.
Għalhekk, jeħtieġ li tittieħed inkunsiderazzjoni l-pożizzjoni tal-Istati Membri bħar-Repubblika Ċeka, li eżerċitaw id-dritt tagħhom taħt id-dritt tal-Unjoni Ewropea li jipprovdu għal etajiet tal-irtirar differenti għall-irġiel u n-nisa fil-kuntest tal-pensjoni tax-xjuħija. Dan ifisser li huwa meħtieġ approċċ ġenerali, u wieħed li jieħu kont dovut tal-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni Ewropea dwar l-ugwaljanza.
B – Id-Domanda 1
31.
Bħala prinċipju, il-kunċett ta’ “età ta’ l-irtirar” fiż-żmien tat-trasferiment ta’ attività agrikola skont l-Artikolu 11 (1) tar-Regolament 1257/1999 għandu jiġi interpretat li jfisser “l-età rikjesta biex wieħed jikseb pensjoni ta’ l-irtirar”. Din il-konklużjoni tirriżulta mill-għanijiet imfittxija mir-Regolament 1257/1999 u t-test tad-dispożizzjonijiet tiegħu.
32.
L-appoġġ għal irtirar kmieni ma għandux l-għan li jipprovdi suppliment għall-pensjoni tal-irtirar għal raġunijiet soċjali. Lanqas ma għandu l-għan dirett li jipprovdi dħul addizzjonali għall-bdiewa anzjani. Dawn il-konsegwenzi huma inerenti fir-Regolament 1257/1999 bħala mezz biex jintlaħaq l-għan primarju tal-iskema ta’ appoġġ għal iritirar kmieni li huwa li jinħoloq inċentiv ekonomiku għall-bdiewa anzjani biex itemmu l-attivitajiet tagħhom kmieni, u f’ċirkustanzi li fihom huma normalment ma jagħmlux hekk.
33.
Għalhekk, l-għan tal-iskema ta’ appoġġ għal irtirar kmieni huwa li tiġi faċilitata t-trasformazzjoni strutturali tas-settur agrikolu biex tiġi żgurata aħjar il-vijabbiltà tal-isfruttament agrikolu. Kif tirrileva l-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, hemm preżunzjoni li tifred ir-Regolament Nru 1257/1999 li bdiewa iktar anzjani ser jkunu inqas inklinati li jużaw it-teknoloġija moderna li ser tkabbar il-produttività ta’ azjendi agrikoli meta mqabbla ma’ bdiewa iżgħar. Kif indikat fil-premessa 23 tar-Regolament 1257/1999, l-irtirar kmieni ta’ bdiewa huwa nkuraġġit bil-għan li tittejjeb il-vijabbiltà ta’ azjendi agrikoli.
34.
Madankollu, wieħed jista’ jassumi li, f’ċirkustanzi normali, bidwi ma huwiex ser iwaqqaf l-attivitajiet tiegħu jew tagħha qabel ma jkun kiseb id-dritt għal xi sors alternattiv ta’ dħul fil-forma ta’ pensjoni. Għalhekk, jidher li jkun konformi ma’ din il-loġika li jiġi impost, bħala kundizzjoni għall-ħlas tal-appoġġ għal irtirar kmieni, rekwiżit li l-applikazzjoni għalih issir qabel ma sseħħ l-eliġibbiltà għall-pensjoni tax-xjuħija normali.
35.
Kif tirrileva l-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, it-tieni paragrafu tal-Artikolu 12 tar-Regolament Nru 1257/1999 jagħmilha ċara li, meta pensjoni għall-irtirar normali titħallas mill-Istat Membru, l-appoġġ għal irtirar kmieni għandu jitħallas bħala suppliment għall-pensjoni tal-irtirar, u b’hekk jiġi evitat kumpens eċċessiv fil-forma ta’ benefiċċju li kien konkorrenti mal-pensjoni tax-xjuħija. Il-fatt li l-appoġġ għal irtirar kmieni jibqa’ jitħallas wara l-irtirar normali juri li huwa għandu l-għan li jipprovdi inċentiv suffiċjenti lill-bdiewa li jkollhom pensjonijiet tax-xjuħija modesti u li kieku kienu jkomplu bl-attività agrikola tagħhom wara li jkunu laħqu l-età tal-irtirar.
36.
Nosserva ulterjorment li, skont l-Artikolu 12(2) tar-Regolament 1257/1999, it-tul massimu għall-appoġġ għal irtirar kmieni huwa 15-il sena fil-każ ta’ min jittrasferixxi attività agrikola, u tista’ tibqa’ titħallas sa meta jagħlaq 75 sena. Mill-banda l-oħra, peress li l-Artikolu 11(1) tar-Regolament Nru 1257/1999 jipprekludi Stati Membri milli jinkludi fl-iskema bdiewa li jkunu diġà laħqu “l-età ta’ l-irtirar”, l-effetti konġunti ta’ dawn id-dispożizzjonijiet iżommu lill-Istati Membri milli jinkludu bdiewa fl-iskema li jkunu laħqu l-età tal-irtirar normali, imma madankollu jippermettu lill-Istati Membri jkomplu jħallsu l-appoġġ wara li jkunu laħqu din l-età.
37.
Il-kunċett ta’ “ta’ età ta’ l-irtirar normali” fl-Artikolu 11 (1) u tabilħaqq, fl-Artikolu 12 (2) tar-Regolament 1257/1999, fil-fehma tiegħi għandu jiġi interpretat b’mod uniformi matul l-Unjoni Ewropea. Madankollu, u bħal ħafna kunċetti oħra użati f’Regolamenti tal-Unjoni Ewropea li huma direttament applikabbli, dan il-kunċett tad-dritt tal-Unjoni Ewropea impliċitament jagħmel riferiment għal dispożizzjonijet tad-dritt nazzjonali li ma humiex armonizzati. Għalhekk, anki jekk il-kunċett ta’ “età ta’ l-irtirar” fir-Regolament għandu jiġi interpretat li jagħmel riferiment għall-età mitluba biex wieħed jikseb pensjoni tal-irtirar u mhux, per eżempju għal limitu ta’ età li jikkonċerna skemi nazzjonali partikolari għall-irtirar kmieni, dik l-età fi kliem konkret, hija ddefinita bil-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli. (
7
)
38.
Madankollu, l-applikazzjoni tal-kunċett ta’ età tal-irtirar normali huwa suġġett għall-imperattivi ta’ ugwaljanza fit-trattament. Filwaqt, li fil-prinċipju, dawn id-dispożizzjonijiet jippermettu Stati Membri jorbtu “l-età ta’ l-irtirar” skont ir-Regolament Nru 1257/1999 mal-“età rikjesta għal kisba tad-dritt għal pensjoni ta’ l-irtirar” skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali, il-kisba tad-dritt biex tagħmel dan hija suġġetta għall-konformità mal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament bejn in-nisa u l-irġiel. Jien ser nindirizza x’jirrikjedi dan fit-tweġiba tiegħi għad-Domanda 2.
39.
Jien għalhekk nipproponi r-risposta li ġejja għall-ewwel domanda :
“Il-kunċett ta’ ‘età ta’ l-irtirar’ fiż-żmien it-trasferiment ta’ attività agrikola msemmi fl-Artikolu 11 tar-Regolament Nru 1257/1999 għandu jiġi interpretat bħala ’l-età neċessarja sabiex jinkiseb id-dritt għall-pensjoni tax-xjuħija ta’ applikant partikolari skont id-dritt nazzjonali.”
C – C - Id-Domanda 2
1. Kummenti introduttivi
40.
Bid-Domanda 2, in-Nejvyšší správní soud tixtieq tkun taf jekk huwiex konformi mad-dritt u l-prinċipji ġenerali tal-Unjoni Ewropea li “l-età ta’ l-irtirar” fi żmien trasferiment tal-attività agrikola li tiġi ddeterminata b’mod differenti għal applikanti individwali skont is-sess tagħhom u n-numru tat-tfal li jkunu rabbew.
41.
Hawnhekk huwa neċessarju li wieħed ifakkar li skont il-liġi Ċeka “l-età mitluba biex wieħed jikseb id-dritt għal pensjoni tal-irtirar” hija differenti għall-irġiel u għan-nisa. Barra minn hekk hija tiġi influwenzata min-numru ta’ tfal li mara tkun rabbiet, imma mhux min-numru ta’ tfal li raġel ikun rabba. Jista’ dan jiġġustifika differenza fiċ-ċirkustanzi li fihom jitħallas appoġġ għal irtirar taħt ir-Regolament 1257/1999?
42.
F’dan il-kuntest huwa neċessarju l-ewwel nett li wieħed jirrifletti fuq il-kwistjoni dwar jekk it-trattament differenti bejn bdiewa rġiel u bdiewa nisa skont il-liġi Ċeka, fil-kuntest ta’ appoġġ għal irtirar kmieni, jistax jitqies li huwa konformi mal-Artikoli 3 u 7 tad-Direttiva 79/7. Huwa għalhekk neċessarju li jiġu eżaminati l-kwistjonijiet li ġejjin:
(i)
hemm xi skema legali partikolari taħt id-dritt tal-Unjoni Ewropea li jkopri l-ħlas ta’ appoġġ għal irtirar kmieni, jew din il-kwistjoni għandha tiġi ddeterminata b’riferiment għall-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-UE dwar il-projbizzjoni ta’ trattament inugwali?
(ii)
B. Soukupová qiegħda tiġi ttrattata b’mod differenti minn raġel f’sitwazzjoni komparabbli?
(iii)
Jekk iva, hemm xi ġustifikazzjoni oġġettiva għal din id-differenza fit-trattament? (
8
)
(iv)
Jekk iva, id-differenza fit-trattament hija proporzjonali mal-għan imfittex? (
9
)
2. Id-Direttiva 79/7 ma hijiex rilevanti għar-riżoluzzjoni tat-tilwima.
43.
Bħala kwistjoni preliminari, jiena nirrikonoxxi li l-Artikolu 7 (1)(a) u (b) tad-Direttiva 79/7 tabilħaqq jippreżerva d-dritt tal-Istati Membri li jiddeterminaw l-età pensjonabbli għall-iskop tal-għoti tal-pensjonijiet tax-xjuħija u tal-irtirar, u l-konsegwenzi possibbli tiegħu fuq benefiċċji oħra (inkluż il-vantaġġi għal persuni li rabbew it-tfal). (
10
) Kif inhu rifless fl-osservazzjonijiet bil-miktub tal-Gvern Pollakk, jidher li ma hemm għalhekk l-ebda skop li wieħed jargumenta li l-appoġġ għal irtirar kmieni huwa benefiċċju konsegwenzjali li joħroġ mid-differenza (legali) bejn l-età pensjonabbli għall-irġiel u għan-nisa taħt il-liġi Ċeka.
44.
Madankollu, kif irrilevat il-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, l-irtirar kmieni ma jaqax fl-ambitu tal-iskemi statutorji li huma elenkati fl-Artikolu 3(1)(a) u (b) tad-Direttiva 79/7. (
11
) Dan għalhekk iħalli l-kwistjoni ta’ jekk appoġġ għal irtirar kmieni jistax jammonta għal “benefiċċji oħra” taħt l-Artikolu 7 tad-Direttiva 79/7 li fir-rigward tagħhom l-Istati Membri jkunu effettivament skużati milli josservaw il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament bejn in-nisa u l-irġiel.
45.
Kif ġie rrilevat mill-Kummissjoni waqt is-seduta, l-Artikolu 7 tad-Direttiva 79/7 ġie interpretat konsistentement b’mod restrittiv. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li “fejn… Stat Membru jistabbilixxi etajiet differenti ta’ rtirar għall-irġiel u għan-nisa għall-iskopijiet tal-għoti ta’ pensjonijiet tax-xjuħija u tal-irtirar, l-għan tad-deroga permessa huwa limitat għal forom ta’ diskriminazzjoni li huma neċessarjament u oġġettivament konnessi mad-differenza fl-età tal-irtirar”. (
12
)
46.
Fil-fehma tiegħi, fid-dawl tal-ġurisprudenza stabbilita, l-eliġibbiltà għall-appoġġ għal irtirar kmieni ma tistax tkun marbuta skont l-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 79/7 mad-differenza fit-trattament bejn l-irġiel u n-nisa għar-rigward tal-età meta jiksbu d-dritt għal pensjoni tax-xjuħija. Dan għaliex il-“benefiċċji l-oħra” koperti bl-Artikolu 7(1)(a), u li legalment jistgħu jinkludu differenza fit-trattament bejn irġiel u nisa abbażi tal-età jistgħu jinvolvu biss diskriminazzjoni li “hija oġġettivament neċessarja sabiex jiġi evitat li jiġi affettwat l-ekwilibriju finanzjarju tas-sistema tas-sigurtà soċjali jew biex tiġi żgurata l-koerenza bejn l-iskema tal-pensjoni tal-irtirar u skemi ta’ benefiċċji oħra”. (
13
)
47.
Kif diġà għidt, appoġġ għal irtirar kmieni ma huwiex benefiċċju tas-sigurtà soċjali, imma benefiċċju li għandu l-għan li titjieb il-produttività tal-agrikoltura, fi kliem ieħor, strument tal-politika agrikola komuni. Ma hemm xejn fil-proċess, u lanqas ġew ippreżentati provi waqt is-seduta, li jindika l-eżistenza tar-rabtiet fiskali meħtieġa bejn il-ħlas tal-appoġġ għal irtirar kmieni u kemm l-iskema tal-pensjoni ta’ xjuħ tar-Repubblika Ċeka, kif ukoll is-sistema tas-sigurtà soċjali iktar wiegħsa tagħha, jew li juri li d-differenza fit-trattament hija ġustifikata bil-ħtieġa li tinżamm din il-koerenza. Pjuttost, barra mill-ħlas tal-appoġġ għal irtirar kmieni bħala suppliment għall-pensjoni tax-xjuħija kif ipprovdut fl-Artikolu 12 (2) tar-Regolament 1257/1999, iż-żewġ ħlasijiet huma kkaratterizzati mill-fatt li huma indipendenti minn xulxin. Għalhekk, jien ma nistax naqbel mal-argumenti li saru mill-Gvern Pollakk fis-sens li l-Artikolu 7(1)(a) tad-Direttiva 79/7 jista’ jiskuża xi differenza fit-trattament bejn B. Soukupová u bidwi raġel tal-istess età.
48.
Tabilħaqq, kif ġie osservat fl-osservazzjonijiet bil-miktub ta’ B. Soukupová, minkejja li l-Qorti Kostituzzjonali Ċeka ddeċidiet li t-trattament inugwali bejn l-irġiel u n-nisa huwa ġustifikat fil-qalba tas-sistema tal-pensjoni nazzjonali, ma jirriżultax li dan it-trattament inugwali għandu japplika għal oqsma oħrajn tal-ħajja taċ-ċittadini Ċeki, bħad-determinazzjoni tal-eliġibbiltà għall-appoġġ għal irtirar kmieni. (
14
)
49.
Barra minn hekk, l-ebda ġustifikazzjoni għad-differenza fit-trattament bejn B. Soukupová u raġel f’pożizzjoni komparabbli għal tagħha ma tista’ tiġi dedotta mill-Artikolu 7(1)(b) tad-Direttiva 79/7, li tippermetti lill-Istati Membri jeskludu mill-iskop tagħha “(b) il-vantaġġ f’dak li għandu x’jaqsam ma’ skemi tal-pensjoni tax-xjuħija mogħtija lil dawk il-persuni li rabbew it-tfal”. Dan hu hekk għas-sempliċi raġuni li B. Soukupová qiegħda tiġi żvantaġġata għar-rigward tal-eliġibbiltà tagħha għall-appoġġ għal irtirar kmieni, minħabba l-fatt li rabbiet it-tfal. Hija għandha interess finanzjarju sostanzjali li tipparteċipa fl-iskema. Għalhekk il-Gvern Ċek huwa żbaljat sa fejn jafferma li B. Soukupová ma hija sejra ssofri l-ebda konsegwenza partikolarment negattiva jekk tirtira u tieħu pensjoni nazzjonali sħiħa. Għall-kuntrarju, skont l-informazzjoni pprovduta mill-Kummissjoni, u li diġà għamilt riferiment għaliha, hija ser issofri telf finanzjarju sinjifikantiv bl-esklużjoni mill-appoġġ għal irtirar kmieni.
50.
Barra minn hekk, l-istess bħalma l-appoġġ għal irtirar kmieni jaqa’ barra mill-iskop tal-esklużjoni prevista bl-Artikolu 7(1)(a), jien insostni li ma huwiex il-każ “fir-rigward ta’ skemi ta’ pensjonijiet tax-xjuħ [xjuħija]” għall-iskopijiet tal-Artikolu 7(1)(b). Pjuttost, dawn huwa pagament li jirriżulta mill-FAEGG.
51.
Għalhekk, filwaqt li nirrikonoxxi li d-determinazzjoni tal-“età ta’ l-irtirar” skont l-Artikolu 11 (1) tar-Regolament 1257/1999 hija konnessa mal-leġiżlazzjoni nazzjonali dwar pensjonijiet, ma nistax nasal għal konklużjoni li dan jagħti d-dritt lill-Istati Membri, fl-applikazzjoni tagħhom tar-Regolament 1257/1999, li jiksru l-prinċipji fundamentali tad-dritt tal-Unjoni Ewropea, inkluża l-projbizzjoni ta’ diskriminazzjoni abbażi ta’ sess. (
15
) Tabilħaqq, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li “dispożizzjoni ta’ att Komunitarju tista’, minnha nnifisha, ma tirrispettax id-drittijiet fundamentali jekk dan ikun jirrikjedi, jew espressament jew impliċitament jawtorizza, lill-Istati Membri li jew jadottaw jew iżommu leġiżlazzjoni nazzjonali li ma tirrispettax dawk id-drittijiet.” (
16
) Jew kif ġie osservat mill-Avukat Ġenerali Kokott, “il-leġiżlatur tal-Unjoni Ewropea ma jistax jawtorizza lill-Istati Membri jieħdu miżuri li jkunu jiksru d-drittijiet fundamentali tal-Unjoni Ewropea”. (
17
)
52.
Għalhekk, it-trattament differenti bejn bdiewa rġiel u bdiewa nisa fil-kuntest tal-appoġġ għal irtirar kmieni ma jistax jiġi “eżentat” bl-Artikoli 3 u 7 tad-Direttiva 79/7. Kif diġà osservajt, huwa għalhekk neċessarju li jiġu eżaminati l-erba’ kwistjonijiet li qajjimt fil-punt 42 iktar ’il fuq.
3. Il-qafas legali xieraq
53.
Kif ġie rrilevat min-Nejvyšší správní soud, xejn ma huwa ċar li kull diskriminazzjoni li setgħet sofriet B. Soukupová fir-rigward tal-aċċess għall-appoġġ għal irtirar kmieni jaqa’ fl-ambitu ta’ xi waħda mill-miżuri leġiżlattivi li ġew adottati mill-Unjoni Ewropea sabiex tiġi miġġielda d-diskriminazzjoni abbażi ta’ sess. (
18
) Jiena naqbel ukoll mal-argument li ġie inkluż fl-osservazzjonijiet bil-miktub tal-Kummissjoni fis-sens li l-appoġġ għal irtirar kmieni ma jistax jitqies li huwa “paga” skont l-Artikolu 157 TRUE għaliex ma huwiex pensjoni pprovduta lil ħaddiem minħabba relazzjoni ta’ impjieg ma’ persuna li kienet timpjegah qabel, kif inhu mitlub mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja. (
19
)
54.
Madankollu, kif diġà għidt, ir-Repubblika Ċeka, meta ċaħdet lil B. Soukupová l-appoġġ għal irtirar kmieni, kienet qiegħda tapplika r-Regolament 1257/1999. Il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament bejn irġiel u nisa jissemma espressament fil-premessa 40, fil-paragrafu 11 tal-Artikolu 2 tar-Regolament 1257/1999, u fl-Artikoli 2(5) u 12 tar-Regolament 1260/1999. Ma hemm l-ebda dubju li l-Istati Membri huma marbuta bil-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament fl-applikazzjoni u fl-implementazzjoni tad-dritt agrikolu tal-Unjoni Ewropea. (
20
)
55.
Għaldaqstant, dan ifisser li d-determinazzjoni ta’ jekk B. Soukupová sofrietx diskriminazzjoni illegali bi ksur tad-dritt tal-Unjoni Ewropea trid issir b’riferiment għall-prinċipju ġenerali tal-ugwaljanza.
4. B. Soukupová qiegħda tiġi ttrattata b’mod differenti minn raġel f’pożizzjoni komparabbli?
56.
Fil-fehma tiegħi, B. Soukupová tista’ titqies li qed tiġi ddiskriminata minħabba s-sess tagħha għaliex l-età tal-irtirar tagħha hija affettwata bin-numru ta’ tfal li kellha, filwaqt li din il-kwistjoni ma taffettwax l-età ta’ rtirar tal-irġiel (li f’kull każ hija ogħla mill-età tal-irtirar tan-nisa). Fil-fatt, skont il-liġi Ċeka, B. Soukupová qiegħda tiġi ttrattata b’mod differenti minn raġel tal-istess età, u bl-istess numru ta’ tfal, peress li hija għandha perijodu ta’ żmien iqsar biex tapplika għall-appoġġ għal irtirar kmieni. Dan mill-banda l-oħra rriżulta f’konsegwenzi finanzjarji sinjifikattivi u negattivi. Kif ġie rrilevat mill-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, il-vantaġġ mogħti lilha biex tikseb aċċess kmieni għal pensjoni, permezz tar-rikonoxximent tas-sess tagħha u l-fatt li hija kellha żewġt itfal, inbidel fi żvantaġġ fil-kuntest tal-appoġġ għal irtirar kmieni. Kif osservajt qabel, dan hu rifless fid-differenzi fl-ammonti medji mħallsa lin-nisa skont is-sistema tal-pensjoni tax-xjuħija, fis-snin 2005 u 2007, u l-ammonti massimi mħallsa bħala appoġġ għal irtirar kmieni.
57.
Il-Gvern Ċek argumenta li B. Soukupová ma hijiex fl-istess pożizzjoni bħal raġel li laħaq l-istess età tagħha. Dan għaliex, fil-każ ta’ raġel, ir-Regolament 1257/1999 jista’ jilħaq l-għan tiegħu li jinkoraġġixxi l-irtirar kmieni, waqt li, fil-każ ta’ B. Soukupová, dawn l-istess miżuri ma joperawx għaliex hija diġà laħqet l-età tal-irtirar. Jew, kif ġie argumentat mill-Gvern Pollakk, peress li l-għan tar-Regolament 1257/1999 huwa li jinkoraġġixxi l-irtirar kmieni bil-għan li tiġi mtejba l-vijabbiltà ta’ azjendi agrikoli, l-għan infittex mir-Regolament 1257/1999 jitlef ir-raison d’être tiegħu ladarba B. Soukupová tkun laħqet l-età legali tal-irtirar li hija iktar baxxa mill-età applikabbli għall-irġiel.
58.
Jien ma nistax naċċetta dawn is-sottomissjonijiet. L-ewwel nett, jien inqis li l-iskema ma għandhiex bħala l-għan tagħha l-irtirar kmieni bħala tali imma t-trasferiment ta’ attivitajiet agrikoli lil bdiewa iżgħar. Sakemm ma hemmx xi regola nazzjonali li tipprojbixxi bidwi li jkun laħaq l-età tal-irtirar milli jkompli bl-attivitajiet tiegħu, u li ġġiegħel lill-bidwi kkonċernat jittrasferixxi dawn l-attivitajiet, l-argumenti tal-Gvern Ċek u tal-Gvern Pollakk ma jreġux. Fi kliem ieħor, il-fatt li bidwi mara tkun laħqet l-età tal-irtirar applikabbli għaliha ma jwassalx neċessarjament għat-trasferiment tal-attivitajiet tagħha lil bidwi iżgħar. Għalhekk, l-applikazzjoni ta’ età ta’ irtirar iktar baxxa għal bdiewa nisa fil-verità tnaqqas in-numru ta’ każijiet fejn trasferiment ikun alternattiva ekonomikament vijabbli għall-kontinwazzjoni tal-attività mill-bidwi iktar anzjan, għall-itwal żmien possibbli. Tabilħaqq, il-leġiżlazzjoni Ċeka teskludi bdiewa nisa b’ħafna tfal mill-iskop tal-iskema u b’hekk timpedixxi l-kisba tal-effet utile tal-iskema tal-irtirar kmieni tal-Unjoni Ewropea.
59.
Barra minn hekk, kif irrilevat il-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, l-iżvantaġġ imġarrab minn B. Soukupová minħabba d-dispożizzjonijiet nazzjonali inkwistjoni għandu effett f’kontradizzjoni manifesta mal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament. Ma ġie kkontestat la fis-sottomissjonijiet bil-miktub u lanqas waqt is-seduta li raġel bl-istess numru ta’ tfal bħal B. Soukupová kien jingħata l-appoġġ għal irtirar kmieni. Dan huwa evidentement biżżejjed biex tintwera d-differenza fit-trattament.
5. Hemm ġustifikazzjoni oġgettiva għal din id-differenza fit-trattament?
60.
Il-Gvern Ċek jargumenta li kull differenza fit-trattament hija oġġettivament ġustifikata, b’mod partikolari bil-għan imfittex bir-Regolament Nru 1257/1999, li huwa li bdiewa anzjani jiġu inċentivati jwaqqfu l-attivitajiet agrikoli tagħhom qabel iż-żmien billi jirtiraw kmieni. (
21
) Il-Gvern Pollakk ikompli jgħid li r-rifjut li B. Soukupová tingħata l-appoġġ għal irtirar kmieni kien ġustifikat għaliex hija diġà kellha l-benefiċċju tal-pensjoni tax-xjuħija, u b’hekk ma ġietx imċaħħda minn mezz ta’ sussistenza ladarba hija waqfet mix-xogħol ta’ bidwi.
61.
Jien ma nistax naċċetta dawn l-argumenti. L-għanijiet tal-politika strutturali tad-dispożizzjonijiet tar-Regolament 1257/1999 kjarament jistgħu jintlaħqu mingħajr ma l-Istati Membri jirrikorru għal trattament diskriminatorju. Barra minn hekk, id-disponibbiltà f’idejn B. Soukupová ta’ fondi mnaqqsa, fil-forma ta’ pensjoni mingħajr is-suppliment tal-appoġġ għal irtirar kmieni, ma jipprovdu ebda konnessjoni loġika mal-ġustifikazzjoni oġġettiva mitluba mid-dritt tal-Unjoni Ewropea qabel mat-trattament diskriminatorju jista’ jitqies li huwa legali. Din id-differenza fit-trattament sofferta minn B. Soukupová ma hijiex xierqa biex jintlaħaq l-għan biex tiġi żgurata produttività akbar minn azjendi agrikoli fl-Unjoni Ewropea (permezz ta’ irtirar kmieni). (
22
)
62.
Peress li jien wasalt għall-konklużjoni li ma hemm ebda ġustifikazzjoni oġġettiva għal din id-differenza fit-trattament, ma huwiex neċessarju li jien nikkunsidra l-konformità mal-prinċipju ta’ proporzjonalità. Madankollu, jekk il-Qorti tal-Ġustizzja ma taqbilx mal-konklużjonijiet tiegħi u tasal f’dan l-istadju, fil-fehma tiegħi huwa biżżejjed li tiġi bbilanċjata l-iskala tat-telf finanzjarju li sofriet B. Soukupová ma’ xi benefiċċji li jirriżultaw mill-kisba kmieni tad-dritt tagħha għall-pensjoni tax-xjuħija. Peress li l-appoġġ għal irtirar kmieni huwa pagabbli għal perijodu massimu ta’ 15-il sena, B. Soukupová ser tkun tabilħaqq ferm ’il bogħod mill-pożizzjoni finanzjarja ta’ raġel li jkun jinsab fiċ-ċirkustanzi tagħha. Din id-differenza hija eċċessiva fir-rigward tal-miri segwiti mir-Regolament 1257/1999.
63.
Jien għalhekk nipproponi r-risposta li ġejja għad-domanda 2;
“Ma huwiex konformi mad-dritt tal-Unjoni li ’l-età ta’ l-irtirar fiż-żmien tat-trasferiment ta’ attività agrikola għall-għanijiet ta’ appoġġ għal irtirar kmieni tal-Unjoni Ewropea tiġi ddeterminata b’mod differenti għal applikanti individwali skont is-sess tagħhom.”
D – Ir-risposta għad-Domanda 3
64.
Fil-fehma tiegħi t-tielet domanda jeħtieġ li tiġi rriformulata xi ftit, peress li l-Qorti tal-Ġustizzja qiegħda tintalab li tagħti risposta għaliha fl-eventwalità ta’ tweġiba negattiva għall-ewwel domanda. Kif diġà spjegajt, il-każ li qiegħed jiġi eżaminat huwa wieħed fejn huwa impossibbli li tingħata tweġiba sempliċi ta’ “iva” jew “le”. La huwa hekk, jien kont ineħħi l-kliem “Jekk it-tweġiba għall-ewwel domanda tkun fin-negattiv” u sempliċement nipprovdi lill-qorti tar-rinviju bil-gwida kollha li hija teħtieġ fir-rigward tal-kriterji għall-applikazzjoni tal- “età ta’ l-irtirar” skont l-Artikolu 11 tar-Regolament 1257/1999.
65.
Kif ġie rrilevat fl-osservazzjonijiet bil-miktub tal-Kummissjoni, l-kriterju xieraq bħala riferiment biex tiġi ddeterminata l-kisba tad-dritt minn B. Soukupová għall-appoġġ għal irtirar kmieni hija “l-età ta’ l-irtirar” fis-sens tal-Artikolu 11 (1) tar-Regolament 1257/1999 ta’ raġel tal-età tagħha.
66.
Skont ġurisprudenza kostanti tal-Qorti tal-Ġustizzja, meta ma jkunx ġew adottati miżuri li jirristabbilixxu ugwaljanza fit-trattament, l-osservanza tal-ugwaljanza fit-trattament tista’ tiġi ggarantita biss bl-għoti lill-persuni fil-kategorija żvantaġġjata tal-istess vantaġġi li jgawdu dawk fil-kategorija vvantaġġata. (
23
) Il-persuna f’pożizzjoni inqas favorevoli għandha titqiegħed fl-istess pożizzjoni bħall-persuna li tgawdi l-benefiċċju tal-vantaġġ. Dan ifisser li, filwaqt li ġiet issuġġerita firxa ta’ kriterji alternattivi min-Nejvyšší správní soud, f’dan il-każ B. Soukupová għandha sempliċement titqies daqs li kienet raġel tal-istess età tagħha meta l-awtoritajiet nazzjonali Ċeki jikkunsidraw l-eliġibbiltà tagħha għall-appoġġ għal irtirar kmieni.
67.
Jien għalhekk nipproponi r-risposta li ġejja għad-domanda 3;
“Fl-applikazzjoni tal-kunċett ta’ ‘età ta’ l-irtirar’, imsemmi fl-Artikolu 11 tar-Regolament Nru 1257/1999, il-kundizzjoni tal-età tal-irtirar iktar għolja applikabbli għall-bdiewa rġiel għandha tiġi applikata wkoll għall-bdiewa nisa”.
V – Konklużjoni
68.
Abbażi tar-raġunijiet ippreżentati iktar ’il fuq, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għad-domandi preliminari mressqa min- Nejvyšší správní soud kif ġej:
“1.
Il-kunċett ta’ ‘età ta’ l-irtirar’ fiż-żmien it-trasferiment ta’ attività agrikola msemmi fl-Artikolu 11 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1257/1999, tas-17 ta’ Mejju 1999, dwar is-sostenn [appoġġ] għal żvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Gwida u Garanzija (FAEGG) u li jemenda u jħassar ċerti Regolamenti, għandu jiġi interpretat bħala ’l-età neċessarja sabiex jinkiseb id-dritt għall-pensjoni tax-xjuħija ta’ applikant partikolari skont id-dritt nazzjonali.”
“2.
Ma huwiex konformi mad-dritt tal-Unjoni li ’l-età ta’ l-irtirar fiż-żmien tat-trasferiment ta’ attività agrikola għall-għanijiet ta’ appoġġ għal irtirar kmieni tal-Unjoni Ewropea tiġi ddeterminata b’mod differenti għal applikanti individwali skont is-sess tagħhom.”
“3.
Fl-applikazzjoni tal-kunċett ta’ ‘età ta’ l-irtirar’, imsemmi fl-Artikolu 11 tar-Regolament Nru 1257/1999, il-kundizzjoni tal-età tal-irtirar iktar għolja applikabbli għall-bdiewa rġiel għandha tiġi applikata wkoll għall-bdiewa nisa.”
(
1
)	Lingwa oriġinali: l-Ingliż.
(
2
)	ĠU L 160, 26.6.1999, p. 80. Id-dispożizzjonijiet kollha tar-Regolament 1257/1999 li huma rilevanti għal din it-tilwima kienu ġew imħassra b’seħħ mill-1 ta’ Jannar 2007 mill-Artikolu 93 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005 tal-20 ta’ Settembru 2005, dwar appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) (ĠU Edizzjoni bil-Malti 286M, 4.11.2010, p.26). Madankollu, peress lil B. Soukupová ġie miċħud l-appoġġ għall-irtirar kmieni fl-20 ta’ Diċembru 2006, ir-Regolament Nru 1257/1999 huwa applikabbli ratione temporis.
(
3
)	ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 1 p. 215.
(
4
)	ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 14, Vol. 1, p. 31. Ir-Regolament tal-Kunsill 1260/1999 ġie mħassar b’effett mill-1 ta’ Jannar 2007, bis-saħħa tal-Artikolu 107 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 tal-11 ta’ Lulju 2006 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew u l-Fond ta’ Koeżjoni u li jħassar r-Regolament (KE) Nru 1260/1999 L 210, p. 25. Madankollu, peress li lil B. Soukupová kien ġie miċħud il-benefiċċju għall-irtirar kmieni fl-20 ta’ Diċembru 2006, ir-Regolament 1260/1999 jirregola l-materja inkwistjoni ratione temporis. Jien nosserva wkoll, madankollu, li r-Regolament 1083/2006 jipproteġi l-ugwaljanza fit-trattament bejn nisa u rġiel fi kliem anki iktar ċari fl-Artikolu 16 tiegħu.
(
5
)	Ara pereżempju s-sentenza tal-1 ta’ Marzu 2011, Association belge des Consommateurs Test-Achats ASBL (C-236/09, Ġabra p. I-773).
(
6
)	Sentenza tat-16 ta’ Settembru 2010, Chatzi (C-149/10, Ġabra p. I-8489 punt 43).
(
7
)	Ara, għal sitwazzjoni analoga dwar kunċett f’direttiva, is-sentenza tal-21 ta’ Ottubru 2010, Padawan (C-467/08, Ġabra p. I-10055, punt 37).
(
8
)	Ara pereżempju s-sentenza tal-21 ta’ Lulju 2011, Nagy (C-21/10, Ġabra p. I-6769, punt 47).
(
9
)	Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Kokott fil-Kawża C-540/03 Il-Parlament Ewropew vs Il-Kunsill, Ġabra p. I-5 769, punt 107, li tiċċita fost l-oħrajn il-Kawża T-8/93, Huet, Ġabra p. II-103, punt 45, u l-Kawża T-14/0, Di Marzio vs Il-Kummissjoni, Ġabra p. II-167, punt 83. Bħala eżempju tat-tħaddim tal-prinċipju ta’ proporzjonalità fil-kuntest tal-applikazzjoni minn Stat Membru tar-Regolament 1257/1999, ara s-sentenza tal-4 ta’ Ġunju 2009, JK Otsa Talu OÜ, C-241/07, Ġabra p. I-4323.
(
10
)	Sentenza tad-29 ta’ Novembru 2001, Griesmar (C-366/99, Ġabra p. I-9383).
(
11
)	L-iskemi statutorji li jissemmew fl-Artikolu 3(1)(a) u (b) tad-Direttiva 79/7 jipproteġu kontra l-mard, l-invalidità, ix-xjuħija, inċidenti fuq il-post tax-xogħol, mard okkupazzjonali, u qgħad. Id-direttiva hija applikabli wkoll għall-assistenza soċjali, sa fejn hija maħsuba biex tissuplimenta jew tissostitwixxi dawn l-iskemi.
(
12
)	Sentenza tat-30 ta’ April 1998, August De Vriendt (Kawżi Maqgħudin C-377/96 sa C-384/96, Ġabra p. I-2105, punt 25).
(
13
)	Sentenza tad-19 ta’ Ottubru 1995, The Queen v Secretary of State for Health ex parte Cyril Richardson (C-137/94, Ġabra p. I-3407, punt 19).
(
14
)	Għalhekk, il-Gvern Ċek ma jistax jinvoka d-deċiżjoni tal-Qorti tad-Drittijiet tal-Bniedem tal-20 ta’ Ġunju 2011, Nru 6268/08, f’Andrle vs Ir-Repubblika Ċeka, li kienet tikkonċerna l-kwistjoni diskreta tal-kompatibbiltà ta’ liġijiet tal-pensjoni tax-xjuħija diskriminatorji, b’riferiment għan-numru ta’ tfal imrobbija mill-ommijiet, mal-Artikolu 14, u l-Artikolu 1, tal-Protokoll Nru 1 tal-KEDB. Id-deċiżjoni f’Andrle ma tapplikax ratione materie għal dan il-każ għaliex f’Andrle l-Qorti tad-Drittijiet tal-Bniedem primarjament kienet ikkonċernata bid-determinazzjoni ta’ jekk l-għoti ta’ vantaġġ lin-nisa kienx jammonta għal għan leġittimu li seta’ jiġġustifika trattament inugwali skont l-Artikolu 14 tal-KEDB.
(
15
)	Ara s-sentenza tal-15 ta’ Ġunju 1978, Defrenne vs Sabena (149/77 (Nru 3) Ġabra 1365, punti 26 u 27). Ara wkoll l-Artikoli 2 u 3(3) TUE, l-Artikoli 8 u 10 TFUE, u l-Artikoli 21 u 23 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea. Ara wkoll, fil-kuntest speċifiku tal-iżvilupp rurali, il-premessa 40 tar-Regolament Nru 1257/1999, u l-paragrafu 11 tal-Artikolu 2 tal-istess regolament, u l-Artikoli 2 (5) u 12 tar-Regolament Nru 1260/1990.
(
16
)	Il-Parlament vs Il-Kunsill (C-540/03, Ġabra p. I-5769, punt 23).
(
17
)	Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Kokott fil-Kawża C-236/09 Association Belge des Consommateurs Test-Achats ASBL, punt 30.
(
18
)	L-unika miżura leġiżlattiva li tiggarantixxi ugwaljanza fit-trattament li tapplika għas-sitwazzjoni speċifika ta’ bdiewa nisa li jaħdmu għal rashom, u li hija applikabbli ratione temporis, hija d-Direttiva tal-Kunsill 86/613/KEE tal-11 ta’ Diċembru 1986 dwar l-applikazzjoni tal-prinċipju tat-trattament ugwali bejn l-irġiel u n-nisa involuti f’attività, inkluża l-agrikoltura, b’kapaċità li fiha jaħdmu għal rashom, u dwar il-protezzjoni ta’ nisa li jaħdmu għal rashom waqt it-tqala (ĠU 1986 L 359, p. 56). Madankollu, l-ebda waħda mid-dispożizzjonijiet tagħha ma jistgħu jiġu interpretati li jkopru diskriminazzjoni fil-kuntest ta’ appoġġ għal irtirar kmieni. Id-Direttiva 86/613 ġiet imħassra b’effett mill-5 ta’ Awwissu 2012, skont l-Artikolu 17 tad-Direttiva 2010/41/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-7 ta’ Lulju 2010, dwar l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ trattament ugwali bejn l-irġiel u n-nisa involuti f’attività b’kapaċità li fiha jaħdmu għal rashom u li tirrevoka d-Direttiva 86/613/KEE tal-Kunsill (EP-PE_TC1-COD(2008)0192).
(
19
)	Sentenza tat-13 ta’ Novembru 2008, Il-Kummissjoni vs L-Italja (C-46/07, Ġabra p. I-151, punt 35).
(
20
)	Għalhekk dan il-każ huwa l-invers tas-sitwazzjoni li nqalgħet fil-Kawża C-309/96 Annibaldi, Ġabra p. I-7 493, dwar jekk il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni, li kienet ikkontestata abbażi ta’, fost l-oħrajn, il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament, kien ġie deċiż li taqa’ barra mill-“iskop tad-dritt Komunitarju” (ara l-punt 24), għal diversi raġunijiet, waħda minnhom hija l-fatt li “li ma kien hemm xejn fil-każ preżenti li jindika li l-liġi reġjonali kienet maħsuba biex timplementa dispożizzjoni tad-dritt Komunitarju jew fil-qasam tal-agrikoltura jew f’dak tal-ambjent jew tal-kultura” (ara l-punt 21).
(
21
)	Nosserva li, abbażi tad-deċiżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-18 ta’ Novembru 2010 Pensionsversicherungsanstalt vs Christine Kleist (C-356/09, Ġabra p. I-11939, punti 30 u 31), id-diskriminazzjoni mġarrba minn B. Soukupová tidher li hija diretta. Dan ifisser li, kieku l-kwistjoni kienet irregolata mit-Trattati jew mid-direttivi dwar ugwaljanza fit-trattament, bl-eċċezzjoni tal-azzjoni pożittiva, ir-raġunijiet għal ġustifikazzjoni jkunu limitati għal dawk inklużi fit-Trattati u fil-leġiżlazzjoni sekondarja rilevanti. Madankollu, id-diskriminazzjoni hawnhekk inkwistjoni qiegħda tiġi mġarrba fil-kuntest tal-applikazzjoni u l-implementazzjoni minn Stat Membru ta’ leġiżlazzjoni ġenerali tal-Unjoni Ewropea. F’dan il-kuntest, il-projbizzjoni ta’ diskriminazzjoni bejn irġiel u nisa hija manifestazzjoni speċifika tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament, li huwa dejjem suġġett għall-kategorija wiesgħa ta’ “ġustifikazzjoni oġġettiva”. Ara pereżempju s-sentenza tal-1 ta’ Marzu 2011, Association belge des Consommateurs Test_- Achats ASBL (C-236/09, punt 28).
(
22
)	Sentenza tal-20 ta’ Ottubru 2011, Brachner (C-123/10, Ġabra p. I-10003, punti 70 sa 71 u l-ġurisprudenza ċċitata). Nosserva li fil-punt 69 il-Qorti tal-Ġustizzja osservat li kienet qiegħda tiġi mistoqsija jekk żvantaġġ setax jiġi ġustifikat bil-fatt li n-nisa f’dak il-każ bdew jirċievu l-pensjoni iktar qabel. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet fil-punti 76 sa 79 li dan ma setax ikun.
(
23
)	Ara pereżempju s-sentenza tat-22 ta’ Ġunju 2011, Landtová, (C-399/09, Ġabra p. I-5573, punt 51) u l-ġurisprudenza ċċitata. Ara wkoll is-sentenza tal-21 ta’ Ġunju 2007, Jonkman (Kawżi Maqgħudin C-231/06 sa C-233/06, Ġabra p. I-5149, punti 36 sa 40 dwar l-obbligi li jorbtu lill-Istati Membri, inklużi l-qrati tagħhom, meta jkun ġie kkonstatat li kien hemm diskriminazzjoni li tikser id-dritt tal-Unjoni Ewropea.