62005CC0284
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
RUIZ-JARABO COLOMER
ippreżentati fl-10 ta’ Frar 2009 (
1
)
Kawża C-284/05
Il-Kummissjoni Ewropea
vs
Ir-Repubblika tal-Finlandja
Werrej
I — Introduzzjoni
II — Il-kuntest ġuridiku Komunitarju
A — Id-dritt primarju
1. L-Unjoni Doganali
2. Ir-riżorsi proprji tal-Komunità
3. Id-derogi speċjali stabbiliti mit-Trattat ta’ Ruma
4. Fuq il-konvenzjonijiet magħmulin mill-Istati Membri qabel l-adeżjoni tagħhom
B — Id-dritt sekondarju
1. Il-Kodiċi Doganali tal-Komunità
2. Id-Deċiżjoni tal-Kunsill 94/728/KE
3. Ir-Regolamenti Nri 1552/1989 u 1150/2000
4. Ir-Regolament Nru 150/2003
III — Il-pożizzjoni tal-Kummissjoni, ir-rikors amministrattiv ta’ qabel u l-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
IV — Analiżi tal-eċċezzjonijiet tal-inammissibbiltà
A — Ir-rikors dwar il-Kawża C-372/05 (Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja)
1. L-inadegwatezza tal-Artikolu 226 KE
2. L-interessi vitali għas-sigurezza tal-Istat u n-nuqqas ta’ prova ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ prova
3. Id-dritt tal-Ġermanja li ma tipprovdix informazzjoni
B — Fir-rikors dwar il-Kawża C- 387/05 (Il-Kummissjoni vs L-Italja)
C — Fir-rikors dwar il-Kawża C-409/05 (Il-Kummissjoni vs Il-Greċja)
V — Eżami tan-nuqqas tat-twettiq ta’ obbligu
A — Ir-riżorsi proprji tal-Komunità
B — B’mod partikolari, id-dazji doganali
C — L-elementi oġġettivi tan-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu
VI — Argumenti oħrajn tal-Istati Membri
A — L-Artikolu 296 KE u s-sigurtà nazzjonali
1. Il-kamp ta’ applikazzjoni
2. Ir-rekwiżiti ex Artikolu 296 u l-kontroll relattiv min-naħa tal-Qorti tal-Ġustizzja
3. L-oneru tal-prova
4. Referenza mhux iġġustifikata
a) L-argument ekonomiku
b) Il-kunfidenzjalità u l-proċedura doganali
c) Korollarju
5. Dispożizzjoni li baqgħet
B — L-Artikolu 307 KE
C — L-aspettattivi leġittimi
VII — Fuq l-ispejjeż
VIII — Konklużjoni
“Nuqqas ta’ Stat li jwettaq obbligu — Importazzjoni ta’ apparat militari eżenti mid-dazju”
I — Introduzzjoni
1.
F’dawn il-kawżi għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, il-Kummissjoni qed titlob li l-Qorti tal-Ġustizzja tiddikjara li r-Repubblika Finlandiża (Kawża C-284/05), ir-Renju tal-Isvezja (Kawża C-294/05), ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja (Kawża C-372/05), ir-Repubblika Taljana (Kawżi magħquda C-387/05 u C-239/06), ir-Repubblika Ellenika (Kawża C-409/05) u r-Renju tad-Danimarka (Kawża C-461/05) kisru l-obbligi tagħhom taħt l-Artikolu 26 KE, l-Artikolu 20 tal-Kodiċi Doganali tal-Komunità (
2
) kif ukoll taħt l-Artikoli 2, 9, 10 u 11 tar-Regolament Nru 1552/89 (
3
) u tar-Regolament Nru 1150/200 (
4
), billi ma ħallsux bħala riżorsi proprji tal-Komunità l-ammonti korrispondenti, f’kapital u interessi, għad-drittijiet doganali dovuti fuq l-importazzjoni ta’ materjal ta’ ġwerra u oġġetti ta’ użu doppju (
5
).
2.
F’Komunità ta’ ċittadini rregolata minn prinċipji, li ma għandhiex ostakoli monetarji, mingħajr fruntieri interni u mingħajr impedimenti għar-rikonoxximent reċiproku, wieħed ma jistax ma jibqax sorpriż mit-tgedwid, fil-qasam ta’ importazzjoni ta’ armamenti, fuq li l-proċedura doganali tippreġudika s-sisien tas-sigurtà nazzjonali ta’ Stat Membru u, bil-pretest tas-sigriet uffiċjali, tirrifjuta li li tagħti informazzjoni rilevanti, bir-riskju li l-futur tal-Unjoni Ewropea jitqiegħed f’inċertezza.
3.
Inċertezzi mqajma fir-rigward tat-tħaddim tal-Unjoni Doganali mhux biss jimponu li ssir analiżi dwar jekk il-kunfidenzjalità ta’ ċerti tranżazzjonijiet hijiex iggarantita jew jistax ikun hemm asimmetriji fil-pjan tar-riżorsi proprji neċessarji għall-finanzjament tal-Komunità; huma jikkonċernaw ukoll il-kunċetti ta’ supremazija u ta’ awtonomija tal-ordni ġuridiku Ewropew u jimponu fuq il-Qorti tal-Ġustizzja l-funzjoni kumplessa li tippreċiża l-limiti tal-Artikolu 296 KE, li jirrifletti kunċett tas-sovranità nazzjonali li mhux dejjem interpretat korrettament.
4.
Matul il-mixja tal-istorja, il-ħolm fuq univers armonjuż (
6
), mingħajr il-ħtieġa ta’ armi, għeb għal raġunijiet utilitarji (
7
), interessi ekonomiċi jew kull xorta ta’ raġunijiet oħra.
5.
Filwaqt li m’iniex bil-ħsieb li nappella għall-kuxjenzi, nixtieq li dawn il-konklużjonijiet (
8
) iwasslu lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tirrifletti fuq is-sens tal-eċċezzjonijiet għall-prinċipju tat-trasparenza, li għalkemm għadhom jeżistu fl-Ewropa tal-integrazzjoni, tal-kooperazzjoni u tal-paċi, li tiċħad dak li, fis-seklu XVIII, kittieb implika bħala t-tirannija tad-diffidenza (
9
).
II — Il-kuntest ġuridiku Komunitarju
A — Id-dritt primarju
1. L-Unjoni Doganali
6.
Il-moviment liberu tal-merkanzija jinkiseb permezz tal-unjoni doganali li, skont l-Artikolu 23 KE “[…] tkopri n-negozju kollu tal-merkanzija u tikkomprendi kemm l-abolizzjoni, bejn l-Istati Membri ta’ dazji doganali fuq l-importazzjoni u l-esportazzjoni u kull piż b’effett ekwivalenti, kif ukoll l-adozzjoni ta’ tariffa doganali komuni fir-relazzjonijiet tagħhom ma’ pajjiżi terzi” li l-iffissar tagħhom, skont l-Artikolu 26 KE, huwa stabbilit mill-Kunsill “b’maġġoranza kwalifikata fuq proposta mill-Kummissjoni”.
2. Ir-riżorsi proprji tal-Komunità
7.
Bla ħsara għal dħul ieħor, l-Artikolu 269 KE jipprovdi li l-baġit għandu jiġi ffinanzjat kollu kemm hu permezz ta’ riżorsi proprji u, fit-tieni paragrafu tiegħu, jistabbilixxi li “[…]l-Kunsill, li jaġixxi unanimament fuq proposta mill-Kummisjoni u wara li jikkonsulta lill-Parlament Ewropew għandu jiffissa s-sistema ta’ kif il-Komunità tipprovdi r-riżorsi tagħha proprji u dan għandu jirrakomandah lill-Istati Membri biex jadottawh skond il-ħtiġiet kostituzzjonali rispettivi tagħhom”.
3. Id-derogi speċjali stabbiliti mit-Trattat ta’ Ruma
8.
Skont l-Artikolu 296 KE:
“Id-disposizzjonijiet ta’ dan it-Trattat m’għandhomx ikunu inkompatibbli mar-regoli li ġejjin:
a)
l-ebda Stat ma jkun obbligat li jagħti tagħrif li l-kxif tiegħu ikun jikkunsidrah li jmur kontra linteressi vitali tas-sigurtà tiegħu;
b)
kull Stat Membru jista’ jieħu l-miżuri li jikkunsidra meħtieġa biex jipproteġi l-interessi vitali tas-sigurtà tiegħu, u li jkollhom x’jaqsmu mal-manifattura jew tal-kummerċ ta’ l-armi, munizzjon u materjal tal-gwerra; dawn il-miżuri ma għandhomx ifixklu l-kondizzjonijiet tal-kompetizzjoni fis-suq komuni dwar prodotti li ma jkunux intiżi għall-iskopijiet speċifikament militari.
2.   Il-Kunsill jista’, waqt li jaġixxi unanimament fuq proposta mill-Kummissjoni, jagħmel tibdiliet għal-lista, li hu kien ħejja fil-15 ta’ April 1958, għal prodotti li għalihom japplikaw id-disposizzjonijiet tal-paragrafu 1(b)”.
9.
L-Artikolu 298 KE jgħid dan li ġej:
“Jekk il-miżuri meħuda fil-każijiet imsemmija fl-Artikoli 296 u 297 jirriżultaw f’distorsjoni tal-kondizzjonijiet tal-kompetizzjoni fis-suq komuni, il-Kummissjoni, li taġixxi flimkien ma’ l-Istat interessat, għandha teżamina kif dawn il-miżuri jistgħu jiġu adattati għar-regoli stabbiliti minn dan it-Trattat.
B’deroga għall-proċedura prevista fl-Artikoli 226 u 227, il-Kummissjoni jew kull Stat Membru jistgħu jirrikorru direttament għall-Qorti tal-Ġustizzja jekk jikkunsidraw li Stat Membru ieħor ikun qiegħed jabbuża mis-setgħat previsti fl-Artikoli 296 u 297. Il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tisma’ l-kawża in camera”.
4. Fuq il-konvenzjonijiet magħmulin mill-Istati Membri qabel l-adeżjoni tagħhom
10.
Skont l-Artikolu 307 KE:
“Id-drittijiet u l-obbligi li jirriżultaw minn ftehim konklużi qabel l-1 ta’ Jannar 1958 jew, għal Stati li jingħaqdu, id-data ta’ l-Adeżjoni, bejn Stat Membru wieħed jew iktar u Stat mhux membru wieħed jew iktar, m’għandhomx jintlaqtu mid-dispożizzjonijiet ta’ dan it-Trattat.
Sal-punt li dawn il-ftehim mhumiex kompatibbli ma’ dan it-Trattat, l-Istat membru jew Stati membri kkonċernati għandhom jieħdu l-passi xierqa biex jeliminaw l-inkompatibbiltajiet stabbilti. L-Istati Membri għandhom, fejn meħtieġ, jassistu lil xulxin għal dan il-għan u għandhom, meta approprjat, jaddottaw attitudni komuni.
Fl-implimentazzjoni tal-ftehim imsemmija fl-ewwel paragrafu, l-Istati Membri għandhom iqisu li l-vantaġġi mogħtija b’dan it-Trattat minn kull Stat Membru jagħmlu parti integrali mill-istabbiliment tal-Komunità u huma għalhekk marbuta inseparabbilment mal-kreazzjoni ta’ l-istituzzjonijiet komuni, ma’ l-għotja lilhom tas-setgħat tagħhom u l-konċessjoni ta’ l-istess vantaġġi mill-Istati Membri l-oħra kollha”.
B — Id-dritt sekondarju
1. Il-Kodiċi Doganali tal-Komunità
11.
L-Artikolu 20 tar-Regolament 2913/92, wara li jistabbilixxi l-prinċipju fl-ewwel paragrafu, li d-“[d]azji legalment dovuti meta jiġi inkors dejn doganali għandhom ikunu bbażati fuq it-Tariffa Doganali tal-Komunitajiet Ewropej”, fit-tielet paragrafu jiddistingwi d-diversi elementi li tinkludi dik it-tariffa, li qed nirriproduċi fil-parti rilevanti f’dan il-każ:
“[…]
a)
in-nomenklatura magħquda tal-merkanzija;
b)
kull nomenklatura oħra li hija kollha jew parti minnha bbażata fuq in-nomenklatura magħquda jew li żżid xi suddiviżjonijiet magħha, u li hija mwaqqfa minn dispożizzjonijiet tal-Komunità li jirregolaw oqsma speċifiċi bl-għan ta’ l-applikazzjoni ta’ miżuri tat-tariffa li għandhom x’jaqsmu ma’ kummerċ ta’ merkanzija;
ċ)
ir-rati u kapi ta’ spejjeż oħra normalment applikabbli għal merkanzija koperta min-nomenklatura magħquda fir-rigward:
—
id-dażji doganali u
[…]
d)
il-miżuri dwar tariffa preferenzjali li jinsabu f'patti ta’ ftehim li l-Komunità kkonkludiet ma’ ċerti pajjiżi jew gruppi ta’ pajjiżi u li jipprovdu għall-għoti ta’ trattament preferenzjali dwar it-tariffa;
e)
miżuri preferenzjali dwar it-tariffa adottati unilateralment mill-Komunità fir-rigward ta' ċerti pajjiżi, gruppi ta' pajjiżi jew territorji;
f)
miżuri awtonomi sospensivi li jipprovdu għal tnaqqis fi jew eżenzjoni mid-dazji fuq l-importazzjoni imponibbli fuq ċerta merkanzija;
g)
miżuri oħra tat-tariffa li hemm provdut dwarhom f’leġislazzjoni oħra tal-Komunità”.
12.
L-irkupru tad-dejn huwa rregolat mill-Artikolu 217 tal-Kodiċi li jgħid li “[k]ull ammont ta’ dazju fuq l-importazzjoni jew dazju fuq l-esportazzjoni li jirriżulta minn dejn doganali […] għandu jiġi kalkolat mill-awtoritajiet doganali malli jkollhom id-dettalji neċessarji, u għandu jiddaħħal minn dawk l-awtoritajiet fil-kotba tal-kontijiet jew f’kull mezz ieħor ekwivalenti […]”.
2. Id-Deċiżjoni tal-Kunsill 94/728/KE (
10
)
13.
Din id-deċiżjoni, li tannulla, mill-1 ta’ Jannar 1995, id-Deċiżjoni (Euratom) 88/376/KEE (
11
), tipprovdi fl-Artikolu 2(1)(b) li huwa riżorsi proprji imdaħħlin fil-baġit tal-Komunità, id-dħul ġej minn “[i]t-tariffa doganali komuni u dazji oħrajn mwaqqfa jew li għandhom jiġu mwaqqfa mill-istituzzjonijiet tal-Komunitajiet rigward il-kummerċ ma’ pajjiżi li mhumiex membri u dazji fuq prodotti li jaqgħu taħt it-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea tal-Faħam u l-Azzar”
3. Ir-Regolamenti Nri 1552/1989 u 1150/2000
14.
It-tieni minn dawn ir-Regolament ħassar l-ewwel wieħed u ssostitwih mid-data tal-pubblikazzjoni tiegħu fil-31 ta’ Mejju 2000 (
12
).
15.
L-Artikolu 2 tar-Regolament 1150/2000 jgħid li “[g]ħall-iskop li jkun applikat dan ir-Regolament, l-intitolament tal-Komunità għar-riżorsi tagħha proprji msemmija fl-Artikolu 2(1)(a) u (b) tad-Deċiżjoni 94/728/KE, Euratom għandhom ikunu stabbiliti malli l-kondizzjonijiet li hemm dispożizzjoni dwarhom bir-regolamenti tad-dwana jkunu twettqu rigward id-dħul għall-intitolament fil-kontijiet u n-notifikazzjoni tad-debitur”.
16.
Skont l-Artikolu 9 “[…] kull Stat Membru għandu jikkredita r-riżorsi tiegħu proprji fil-kont miftuħ f’isem il-Kummissjoni mat-Teżor tiegħu jew mal-korp li jkun ħatar”.
17.
L-Artikolu 10(1) jirrigwarda l-mument tar-reġistrazzjoni u jenfasizza li għandu jsir “mhux aktar tard mill-ewwel jum tax-xogħol wara d-19-il jum tat-tieni xahar ta’ wara x-xahar li fih l-intitolament kien ġie stabbilit”.
18.
L-Artikolu 11 jipprovdi: “Kull dewmien biex isir id-dħul fil-kont msemmi fl-Artikolu 9(1) għandu jagħti bidu għal pagament ta’ imgħax mill-Istat Membru kkonċernat bir-rati ta’ l-imgħax applikabbli fis-suq monetarju ta’ dak l-Istat, fid-data li suppost ikun seħħ, għal operazzjonijiet ta’ żmien qasir ta' finanzjament publiku, miżjud b’żewġ punti perċentwali. Din ir-rata għandha tkun miżjuda bi 0,25 ta’ punt perċentwali għall kull xahar ta’ dewmien. Ir-rata miżjuda għandha tkun applikata għal perjodu kollu tad-dewmien”.
4. Ir-Regolament Nru 150/2003 (
13
)
19.
Sabiex tiġi protetta l-kunfidenzjalità tal-Istati Membri fil-qasam militari, dan ir-Regolament jistabbilixxi proċeduri amministrattivi speċifiċi għall-għoti tal-benefiċċju tas-sospensjoni tad-dazji doganali fuq ċerti armamenti u apparat militari importat minn pajjiżi terzi mill-awtoritajiet inkarigati mid-difiża militari tal-Istati Membri jew f’isimhom (
14
).
20.
Sabiex jiġi ggarantit dan l-għan b’mod xieraq, dan ir-Regolament jipprovdi għal “[d]ikjarazzjoni mill-awtorità kompetenti ta’ l-Istat Membru li għalih huma ddestinati l-armamenti u l-apparat militari, li tista’ wkoll tintuża bħala dikjarazzjoni tad-dwana kif mitlub mill-Kodiċi Doganali” iżda jeħtieġ ukoll li din id-dikjarazzjoni tingħata fil-“forma ta’ ċertifikat” u li jkun permess “l-użu ta’ mezzi u metodi ta’ data processing għad-dikjarazzjoni”  (
15
).
21.
L-Artikolu 2 jipprovdi:
“1.   Id-dazji tat-Tariffa Doganali Komuni li tapplika għall-importazzjoni ta’ l-oġġetti elenkati fl-Anness 1, għandhom ikunu sospiżi kompleta-ment meta jkunu wzati minn, jew f’isem il-forzi militari ta’ Stat Membru, individwalment jew b’koperazzjoni ma’ Stati oħra, għad-difiża ta’ l-integrità territorjali ta’ l-Istat Membru jew f’parteċipazzjoni f’operazzjonijiet ta’ żamma tal-paċi internazzjonali jew ta’ appoġġ jew għanijiet militari oħra bħal protezzjoni ta’ ċittadini ta’ l-Unjoni Ewropea minn problemi soċjali jew militari.
2.   Dawn id-dazji għandhom ikunu sospiżi kompletament ukoll għal:
a)
partijiet, komponenti jew submontaturi importati għall-inkorporazzjoni jew armar fl-oġġetti inklużi fil-lista ta’ l-Annessi I u II jew partijiet, komponenti jew submontaturi tagħhom, jew għat-tiswija, restawr jew manteniment ta' dawn l-oġġetti;
b)
oġġetti importati għall-skopijiet ta’ taħriġ u eżaminazzjoni ta’ l-oġġetti inklużi fil-lista fl-Annessi I u II.
3.   L-oġġetti importati kif imfissra fl-Anness I u fil-paragrafu 2 ta’ dan l-Artikolu għandhom ikunu suġġetta għall-kondizzjonijiet ta’ użu aħħari stabbiliti fl-Artikolu 21 u 82 tar-Regolamenti (KEE) Nru 2913/92 u l-leġislazzjoni li permezz tagħha huwa implimentat. Is-sorveljanza tad-dwana ta’ l-użu aħħari għandha tispiċċa tlett snin mid-data tar-rilaxx fiċ-ċirkulazzjoni ħielsa.
4.   L-użu ta’ l-oġġetti elenkati fl-Anness I għal skopijiet ta' taħriġ u l-użu temporanju ta' dawn l-oġġetti fit-territorju doganali tal-Komunità mill-forzi militari jew forzi oħra ċivili minħabba imprevisti jew diżastri naturali ma jikkostitwixxix vjolazzjoni ta’ l-użu aħħari mfisser fil-paragrafu 1”.
22.
L-Artikolu 3 jipprovdi:
“1.   It-talba ghad-dħul fiċ-ċirkolazzjoni ħielsa ta’ merkanzija li għaliha jintalab il-benefiċċju ta’ sopensjoni tad-dwana skond id-disposizzjonijiet ta’ l-Artikolu 2 għandha tkun akkompanjata minn ċertifikat maħruġ mill-awtorità kompetenti ta’ l-Istat Membru li għal forzi militari tiegħu jkunu destinati l-oġġetti. IC-certifikat kif stabbilit fl-Anness III għandu jiġi sottomess lill-awtoritajiet tad-dwana ta’ l-Istat Membru importatur flimkien ma’ l-oġġetti li jagħmel refernza għalihom. Dan jista’ jieħu post id-dikjarazzjoni tad-dwana mitluba skond l-Artikolu 59 sa 76 tar-Regolament (KEE) Nru 2913/92.
2.   Minkejja l-paragrafu 1, minħabba raġunijiet ta’ kunfidenz[ja]lità militari, iċ-ċertifikat u l-merkanzija impurtata jistgħu jinghataw lil awtoritajiet oħra nominati mill-Istat Membru għal dan il-għan. F’każijiet bhal dawn l-awtorità kompetenti lokali li toħrog iċ-ċertifikat għandha tibgħat rapport qasir fuq dawn l-importazzjonijiet lill-awtoritajiet tad-dwana ta’ l-Istat Membru qabel il-31 ta’ Jannar u l-31 ta’ Lulju ta’ kull sena. Ir-rapprt għandu jkopri perjodu ta’ 6 xhur li jippreċedu dak ix-xahar li fih ir-rapport irid jiġi sottomess. Għandu jkun fih in-numru u d-data tal-ħrug taċ-ċertifikati, id-data ta’ l-importazzjoni u l-valur totali u l-piż gross tal-prodotti mpurtati maċ-ċertifikati.
3.   Għall-ħrug u l-prezentazzjoni taċ-certifikat ta’ l-awtorita tad-dwana u awtoritajiet oħra inkarigati mid-dwana tista' tintuza t-teknika ta’ l-ipproċessar ta’ tad-dwana skond l-Artikolu 292(3) tar-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 2454/93 tat-2 ta’ Lulju 1993 li jistabbilixxi d-disposizzjonijiet għall-implimentazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2913/92 [tat-12 ta’ Ottubru 1992, li jistabbilixxi Kodiċi Doganali tal-Komunità].
4.   Dan l-Artikolu japplika mutatis mutandis għall-oġġetti importati kif mniżżla fl-Anness II.”
23.
Ir-Regolament Nru 150/2003, għalkemm japplika mill-1 ta’ Jannar 2003, daħal fis-seħħ fil-jum ta’ wara l-pubblikazzjoni tiegħu fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej, fit-30 ta’ Jannar 2003 (
16
).
III — Il-pożizzjoni tal-Kummissjoni, ir-rikors amministrattiv ta’ qabel u l-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
24.
Il-Kummissjoni tilmenta li r-Repubblika tal-Finlandja, ir-Renju tal-Isvezja, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, ir-Repubblika Taljana, ir-Repubblika Ellenika u r-Renju tad-Danimarka ma ħallsux id-dazji doganali fuq l-importazzjoni ta’ armamenti jew oġġetti ta’ użu doppju, fil-perijodu minnufih qabel ir-Regolament Nru 150/2003.
25.
Id-dibattitu wara dawn ir-rikorsi jmur lura għas-snin sebgħin. L-istess Kummissjoni tirrikonoxxi dan, fir-rigward tal-Kawża C-239/06 li għall-Italja (
17
); l-opinjonijiet motivati tal-10 ta’ Settembru 1984 għall-Ġermanja u tal-25 ta’ Lulju 1985 għall-Italja (Kawża C-387/05), l-istess bħal dik tal-1990, dwar il-Greċja, jindikaw kemm twal id-dibattitu; preċedenti oħrajn jinstabu fl-ewwel ittri ta’ intimazzjoni mibgħutin fl-20 ta’ Diċembru 2001 lill-pajjiżi konvenuti (
18
) li, madankollu, ma spiċċawx fi proċeduri ġudizzjarji; għall-Italja, fir-rikors C-387/05, il-Kummissjoni fformalizzat l-ilmenti tagħha f’ittra li bagħtet fil-31 ta’ Jannar 2002.
26.
Il-Kummissjoni reġgħet esprimiet it-tħassib tagħha lill-Istati Membri fir-rigward tal-kompatibbiltà mad-dritt Komunitarju tar-rifjut li jsiru dawn il-ħlasijiet (
19
): fil-31 ta’ Ottubru 2002, il-Kummissjoni kitbet lir-Repubblika Taljana (C-387/05), fil-15 ta’ Ottubru 2003 lir-Repubblika tal-Finlandja (C-284/05) u, fl-aħħar, fis-17 ta’ Ottubru 2003, lir-Renju tal-Isvezja (C-294/05), lir-Repubblika Federali tal-Ġermanja (C-372/05), lir-Renju tad-Danimarka (C-461/05), lir-Repubblika Ellenika (C-409/05) u, għat-tieni darba, lir-Repubblika Taljana (C-239/06).
27.
Billi qieset li ma kinux sodisfaċenti l-kjarifiki li rċeviet, tat opinjonijiet motivati fil-11 ta’ Lulju 2003, lill-Italja (C-387/05); fis-7 ta’ Lulju 2004 fil-konfront tal-Finlandja; fid-9 ta’ Lulju 2004 fir-rigward tal-Isvezja u l-Italja (C-239/06); u fit-18 ta’ Ottubru 2004 għall-Ġermanja (C-372/05), id-Danimarka (C-461/05) u l-Greċja (C-409/05).
28.
Fil-15 ta’ Lulju 2005, l-20 ta’ Lulju 2005, is-7 ta’ Ottubru 2005, l-24 ta’ Ottubru 2005, il-21 ta’ Novembru 2005, it-23 ta’ Diċembru 2005 u d-29 ta’ Mejju 2006, il-Kummissjoni, skont it-tieni paragrafu tal-Artikolu 226 KE ressqet rikors kontra, rispettivament, ir-Repubblika tal-Finlandja (C-284/05), ir-Renju tal-Isvezja (C-294/05), ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja (C-372/05), ir-Repubblika Taljana (C-387/05), ir-Repubblika Ellenika (C-409/05), ir-Renju tad-Danimarka (C-461/05) u, mill-ġdid, fil-konfront tal-Italja (C-239/06), u f’dawn il-proċeduri l-partijiet ikkonfermaw il-pożizzjonijiet tagħhom.
29.
Fil-proċeduri kollha ġew ammessi diversi talbiet ta’ intervent (
20
).
30.
Wara l-laqgħa ġenerali tas-7 ta’ Ottubru 2008, saru s-seduti tal-25 ta’ Novembru 2008 (
21
), data li fiha l-kawżi ntbagħtu għall-fażi tal-preżentazzjoni tal-konklużjonijiet.
IV — Analiżi tal-eċċezzjonijiet tal-inammissibbiltà
31.
Biex jinftiehmu aħjar dawn l-eċċezzjonijiet, ser nittrattahom separatament fit-tliet rikorsi fejn huma ġew ifformulati, billi nsegwi l-ordni kronoloġiku ta’ kif ingħataw.
A — Ir-rikors dwar il-Kawża C-372/05 (Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja)
32.
Il-Gvern Ġermaniż iqajjem tliet impedimenti kontra l-ammissibbiltà ta’ dan ir-rikors
1. L-inadegwatezza tal-Artikolu 226 KE
33.
Skont ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, l-azzjoni tal-Kummissjoni kienet żbaljata u għalhekk ukoll ir-rikors quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja billi, filwaqt li l-osservazzjonijiet tagħha huma bbażati essenzjalment fuq l-applikazzjoni tal-Artikolu 296(1) KE l-proċedura hija dik speċjali stabbilità mit-tieni paragrafu tal-Artikolu 298 KE (
22
).
34.
Din l-oġġezzjoni ma għandhiex fondament. Mill-kumpless tal-verżjonijiet lingwistiċi tal-Artikolu 298 KE ma jirriżultax li l-Kummissjoni għandha tirrikorri għal dak ir-rikors speċjali. B’hekk, bl-Ispanjol (“la Comisión o cualquier Estado miembro podrá recurrir directamente”), bil-Franċiż (“la Commission ou tout État membre peut saisir directement la Cour de Justice”), bl-Ingliż (“the Commission or any Member State may bring the matter directly before the Court of Justice”) jew bil-Ġermaniż (“verfahren kann die Kommission oder ein Mitgliedstaat den Gerichtshof unmittelbar anrufen”) ma jirriżultax element obbligatorju billi din il-kontestazzjoni diretta hija sempliċement fakultattiva (
23
).
35.
Ir-Repubblika Federali ma tqisx il-fatt li, ħlief għall-fatt li r-regoli tal-proċedura ma jistgħux jintmessu (
24
), is-suġġett ta’ kull kawża ġudizzjarja jiġi ddefinit mir-rikorrent u mhux mill-affermazzjonijiet tal-konvenut; li kieku ma kienx hekk, eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà tista’ titlef in-natura tal-kawża.
36.
Għalkemm fl-iskambju ta’ korrispondenza ta’ qabel il-fażi ġudizzjarja tal-kawża wieħed malajr jinduna bil-pożizzjonijiet opposti taħt l-Artikolu 296 KE, ma għandux jintnesa l-fatt li l-Kummissjoni qed titlob biss li jiġi ddikjarat in-nuqqas ta’ twettiq taħt l-Artikolu 26 KE u ta’ ċerti regolamenti (
25
) kif ukoll ċerti deċiżjonijiet Komunitarji differenti mill-Artikolu 296 KE, li, madankollu, hija d-dispożizzjoni li jsir riferiment għaliha mill-Istat Membru bħala pilastru fundamentali tal-argumenti tiegħu.
37.
Għalhekk l-għażla tal-azzjoni min-naħa tal-attur ma hijex subordinata għall-pożizzjoni difensiva li tagħmel il-kontroparti.
38.
Fl-aħħar, l-element teleoloġiku tal-Artikolu 298 KE u l-interpretazzjoni sistematika taż-żewġ paragrafi tiegħu juru kemm ma hijex xierqa l-eċċezzjoni, billi l-Kummissjoni tista’ “tirrikorri direttament għall-Qorti tal-Ġustizzja”, fil-kuntest ta’ użu possibbli abbużiv tal-Artikolu 296 KE, dejjem jekk ikun hemm bidla fil- “kundizzjonijiet ta’ kompetizzjoni fis-suq komuni”.
39.
Nissuġġerixxi (
26
) li tiġi limitata l-possibbiltà li t-tieni paragrafu tal-Artikolu 298 KE joffri biex jiġu evitati l-effetti mhux mixtieqa li l-Artikoli 296 KE u 297 KE jista’ jkollhom eventwalment fuq il-kompetizzjoni u fuq l-ekonomija (
27
).
40.
Ovvjament, din ma hijiex kwistjoni ta’ bidla fil-kompetizzjoni b’mod li l-għan ta’ din il-proċedura ma tiġix applikata f’dan il-każ inkwistjoni.
41.
Barra minn hekk, ir-rikors għan-nuqqas ta’ twettiq bl-ebda mod ma jippenalizza lill-Istat Membru (
28
), billi fil-verità, isaħħaħ id-difiża tiegħu mill-istadju prekontenzjuż, li mhux stabbilit fl-Artikolu 298 KE, u li, fil-fehma tiegħi, pjuttost jistabbilixxi proċedura sommarja peress li jillimita l-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja għal sempliċi konstatazzjoni tar-regolarità tas-suq u tal-operazzjonijiet kummerċjali u b’hekk titnaqqas il-kapaċità tal-pajjiż ikkonċernat li jiddefendi lilu nifshu.
42.
Fl-aħħar, fil-kawża Kummissjoni vs Spanja (
29
), fejn ġiet diskussa l-eżenzjoni mill-VAT fuq l-importazzjoni ta’ materjal militari, mogħtija minn Spanja abbażi tal-Artikolu 296 KE, ħadd ma uża l-Artikolu 298 KE biex jevita dikjarazzjoni fuq il-mertu, u lanqas ma għamlet hekk il-Qorti tal-Ġustizzja ex officio (
30
).
2. L-interessi vitali għas-sigurezza tal-Istat u n-nuqqas ta’ prova ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ prova
43.
Ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja ssostni li l-Kummissjoni ma tistax taffettwa d-definizzjoni tal-interessi vitali tad-difiża tagħha.
44.
Fil-fehma tiegħi, tidher li hija prudenti meta ma tikkontestax il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja li tiddeċiedi fuq kwistjoni tant delikata, għalkemm tindika li hemm dan in-nuqqas.
45.
L-eċċezzjoni, li għandha tinċaħad, tnaqqas b’mod inaċċettabbli wieħed mill-aspetti bażiċi tal-kwistjoni għal sempliċi pretest ta’ proċedura.
46.
In-natura virtwali ta’ dawn l-interessi vitali bħala kontrolli fuq il-poteri tal-Kummissjoni, u b’ożmożi, fuq ir-rwol tad-dritt Komunitarju tinsab fil-bażi tal-kwistjoni u tinfirex f’ħafna aspetti, bħal dak tal-oneru tal-prova jew dak, delikat ħafna, tal-immunità tal-poter (
31
).
47.
Madankollu, il-ħarsien tal-interessi vitali tad-difiża tal-Istati jibqa’ eskluż mill-menu propost mill-Kummissjoni, fejn il-platt prinċipali tiegħu fih ir-rispett tad-dazji doganali bħala strumenti ta’ finanzjament Komunitarju, għalkemm l-Istati jagħtuh it-togħma tal-ingredjenti tal-Artikolu 296 KE.
48.
Fi kliem ieħor, din ma hijex kwistjoni ta’ ndħil fis-sigurtà nazzjonali tal-Istati (
32
), imma applikazzjoni armonjuża ta’ dik id-dispożizzjoni u tat-Trattati mifhuma komplessivament fejn il-Kummissjoni u l-Qorti tal-Ġustizzja huma kompetenti.
49.
Il-Ġermanja tilmenta li r-rikorrenti ma ndikatx fl-osservazzjonijiet tagħha l-ksur tat-Trattat, imma mis-sempliċi qari tar-rikors u mill-kuntest ġuridiku li jiġi qabel jidhru ċari d-dipożizzjonijiet miksurin kemm tad-dritt primarju u dak sekondarju, li jirrigwardaw l-unjoni doganali u r-riżorsi proprji tal-Komunitajiet Ewropej.
50.
Fi kwalunkwe każ, in-nuqqas ta’ prova ta’ dan il-ksur ma jipprovax l-inammissibbiltà tar-rikors imma ċ-ċaħda tiegħu, wara l-valutazzjoni meqjusa tal-kumpless tal-elementi ta’ fatt u tad-dritt inkwistjoni.
3. Id-dritt tal-Ġermanja li ma tipprovdix informazzjoni
51.
Dan it-tielet motiv ta’ inammissibbiltà huwa manifestament marbut ma’ dak preċedenti tant li huwa minnu li, jekk l-Istat konvenut isostni li l-Kummissjoni qed tindaħal fl-aspetti sensittivi tas-sigurtà tagħha, il-Gvern tiegħu ma għandux jiddefendi ruħu billi jagħti spjegazzjonijiet li l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 296 KE jrid jevita.
52.
Il-pożizzjoni awdaċi tal-argument tagħha jikkrolla meta għal darba oħra l-Ġermanja tidher li, bl-argumentazzjoni tagħha, trid dikjarazzjoni tal-inammissibbiltà tar-rikors.
53.
L-Istat Membru jassumi r-responsabbilità li jiżvela ċerta informazzjoni biex is-suċċess jew il-falliment tal-operat tiegħu jispiċċa fil-valutazzjoni fil-mertu tal-kwistjoni, mingħajr ma din tkun tista’ tispiċċa ad limine.
54.
Barra minn hekk, ir-raġunament tal-Kummissjoni fuq l-oneru tal-Istati li jippruvaw ir-rekwiżiti biex jiġi applikat l-Artikolu 296 KE, ma jfissirx li jeħtieġ li jiġu kkomunikati d-dettalji tal-importazzjoni tal-materjal militari.
55.
Ma hemmx obbligu simili u, minkejja dak li tgħid il-Ġermanja dwar dan, il-Kummissjoni ma arrogat l-ebda dritt li hija ma għandhiex.
B — Fir-rikors dwar il-Kawża C- 387/05 (Il-Kummissjoni vs L-Italja)
56.
Skont l-Italja, il-Kummissjoni astjeniet fl-opinjoni motivata milli titlob il-prova li ma jinbidlux il-kundizzjonijiet tal-kompetizzjoni, meta fir-rikors hija qed titlob din il-prova.
57.
Il-koerenza ma’ dak li ġie espost f’dik is-sede jġiegħel lill-Kummissjoni titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja li tikkundanna lill-Italja għall-ksur tad-dispożizzjonijiet Komunitarji finanzjarji u doganali filwaqt li fil-proċedura kontenzjuża tkompli diskors li kienet diġà bdiet fil-fażi preċedenti.
58.
L-eżitu tal-proċess jitlob, ladarba jiġi aċċertat il-ksur tar-regoli dwar ir-riżorsi proprji, li tiġi eżaminata l-ġustifikazzjoni eventwali ta’ dan il-ksur bħala strument għall-protezzjoni tal-integrità tas-sigurtà nazzjonali.
59.
Dan jirriżulta mill-opinjoni motivata, kif tirrikonoxxi l-Italja fil-punt 18 tan-noti tad-difiża tagħha, b’mod li din id-disassoċjazzjoni hija mingħajr bażi billi n-nuqqas ta’ bidla fis-suq jikkostitwixxi biss premessa għal dik id-deroga eċċezzjonali.
60.
Għaldaqstant, la jeżistu argumenti ġodda, la l-estensjoni tas-suġġett u ebda bażi għad-dikjarazzjoni tal-inammissibbilità tar-rikors (
33
).
C — Fir-rikors dwar il-Kawża C-409/05 (Il-Kummissjoni vs Il-Greċja)
61.
Ir-Repubblika Ellenika tinvoka, fil-kontroreplika, l-istess motiv ta’ inammissibbiltà li uża l-Gvern Ġermaniż fir-rikors fil-Kawża C-372/05, abbażi tal-Artikolu 298 KE.
62.
Il-Greċja tinvoka dan il-motiv ta’ inammissibbiltà fil-punti 4 u 37 tar-risposta tagħha, għalkemm ma tifformolizzax it-talba ta’ inammissibbiltà sal-kontroreplika, u għalhekk, skont l-Artikolu 42 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej (
34
), il-motiv għandu jinċaħad peress li r-rikorrenti nċaħdet mill-possibbiltà li tirribattih.
63.
Indipendentement mill-fatt ta’ kemm ingħatat tard, din l-eċċezzjoni għandha tiġi ttrattata b’mod identiku għal dak li ġara fil-kawża Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja, li qed nirriferi għaliha u għalhekk jirriżulta li ma tistax tintlaqa’ min-naħa tal-Qorti tal-Ġustizzja.
64.
Fis-seduta, ir-rappreżentant tal-Gvern Grieg żied ex novo, bħala difett preliminari, li ma jistax jiġi legalment propost rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu biex tinkiseb mill-Qorti tal-Ġustizzja deċiżjoni li timponi fuq l-Istat Membru l-adozzjoni ta’ miżuri partikolari (
35
).
65.
Il-ġurisprudenza diġà tkellmet fuq din il-kwistjoni billi tiddistigwi b’mod ċar bejn is-suġġett tar-rikors taħt l-Artikolu 226 KE, li jikkonsisti fil-fatt li jiġi ddikjarat li “Stat Membru jkun naqas li jwettaq” xi obbligu tad-dritt Komunitarju u “jieħu l-miżuri kollha meħtieġa biex jimxi mas-sentenza” li l-valutazzjoni inizjali, skont l-Artikolu 228 KE, tkun obbligu tal-Istati Membru kkonċernat, mingħajr mal-Qorti tal-Ġustizzja tkun tista’ tintervjeni.
66.
Din id-duttrina torbot mal-punti 40 sa 52 tas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-14 ta’ April 2005, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja (
36
), fejn inċaħdet it-talba intiża biex “tordna lil Stat Membru jħallas interessi moratorji”.
67.
Madankollu, is-sitwazzjoni hija differenti hawnhekk minn dik imsemmija peress li l-Kummissjoni mhux qed tagħmel azzjonijiet ta’ dħul intiżi biex jiksbu, bħala riżultat, il-kundanna tal-Istati biex iqiegħdu fil-kont tagħha r-riżorsi proprji mhux imħallsin u l-interessi moratorji skont l-Artikolu 11 tar-Regolamenti 1552/89 u 1150/2000 billi r-rikorrenti qed titlob biss li jiġi aċċertat in-nuqqas tat-twettiq tal-obbligu rrapportat.
68.
Evidentement, wara sentenza eventwali li tilqa’ dan, l-Istat ikollu jivvaluta, meta ssir l-eżekuzzjoni, jekk il-waqfien tan-nuqqasijiet tiegħu jimplikax il-likwidazzjoni u l-ħlas tar-riżorsi proprji Komunitarji fil-kont tal-Kummissjoni flimkien mal-interessi moratorji.
69.
Fl-aħħar, għalkemm fil-fatt ma hemmx ksur doganali għan-nuqqas ta’ ħlas ta’ dazji doganali dovuti għall-importazzjonijiet bħal dawk analizzati f’dan il-każ, billi r-Regolament Nru 150/2003 jissospendi dawk id-drittijiet fuq ċerti armamenti u apparat militari, ma jistgħux jiġu esklużi l-konsegwenzi tan-nuqqasijiet ta’ twettiq possibbli li ġraw qabel id-dħul fis-seħħ tiegħu u li jistgħu jippersistu sal-iskadenza tat-terminu ffissat fl-opinjonijiet motivati b’mod li jeżisti r-riskju li tiġi aċċertata l-eżistenza tagħhom.
V — Eżami tan-nuqqas tat-twettiq ta’ obbligu
A — Ir-riżorsi proprji tal-Komunità
70.
L-Artikolu 201 tat-Trattat kien jistabbilixxi “[s]alv kull dħul ieħor, l-estimi għandhom ikunu ffinanzjati kompletament minn riżorsi proprji”, imma d-diffikultajiet tekniċi u politiċi għall-implementazzjoni ta’ din is-sistema ta’ finanzjament, ikkaratterizzati mill-awtonomija fil-konfront tal-Istati, damu għal iktar minn tnax-il sena (
37
) u fil-frattemp il-finanzjament tal-Komunità Ekonomika Ewropea ġie ggarantit mill-kontribuzzjonijiet tal-membri.
71.
Id-Deċiżjoni tal-Kunsill 70/243/KEFA, KEE, Euratom fuq is-sostituzzjoni tal-kontribuzzjonijiet finanzjarji tal-Istati Membri b’riżorsi proprji tal-Komunità (
38
) (“l-ewwel deċiżjoni fuq ir-riżorsi proprji”) temmet il-kontroll fil-fatt tal-Gvernijiet nazzjonali u ġiet inawgurata era ġdida ta’ emanċipazzjoni ekonomika li l-effetti tagħha għandhom jinħassu sallum.
72.
Din it-tranżizzjoni hija bbażata fuq taxxi agrikoli, dażji (
39
) u l-VAT.
73.
F’nofs is-snin sebgħin, ir-Renju Unit beda jilmenta dwar il-kontribuzzjoni finanzjarja tiegħu u pprovoka kontroversji gravi dwar il-baġit li fl-1984 ħa ħsieb jirrimedja l-Kunsill Ewropew ta’ Fontainebleau (
40
), li l-konklużjonijiet tiegħu ġew espressi fid-Deċiżjoni tal-Kunsill 85/257/KEE, Euratom tas-7 ta’ Mejju 1985 dwar is-sistema tar-riżorsi proprji tal-Komunità (
41
) (“it-tieni deċiżjoni fuq ir-riżorsi proprji”).
74.
Fost l-oħrajn kien ġie stabbilit mekkaniżmu ta’ korrezzjoni tal-iżbilanċi fil-baġit li, sa dakinhar, kien ġie applikat biss fir-Renju Unit (iċ-“ċekk Britanniku”) (
42
), li kien jikkonsisti fir-restituzzjoni ta’ xi ammonti kkalkolati abbażi tad-differenza bejn il-parti f’perċentwal ta’ dak l-Istat fil-ħlasijiet tal-VAT u l-parti f’perċentwali tas-sehem tiegħu fl-ispejjeż Komunitarji maqsumin (
43
), u li jinġarr b’mod konġunt min-naħa tal-Istati oħrajn fi proporzjon mal-ħlasijiet rispettivi tal-VAT, b’sistema speċjali għall-Ġermanja, l-Olanda, l-Awstrija u l-Isvezja (
44
).
75.
Bis-saħħa tad-Deċiżjoni 88/376 (“it-tielet deċiżjoni fuq ir-riżorsi proprji”) mat-tliet riżorsi msemmija iktar ’il fuq żdiedet ir-raba’ bbażata fuq il-prodott gross nazzjonali (“PGN”) tal-Istati Membri (
45
) u intiża biex tadatta l-kontribuzzjonijiet għall-kapaċità ta’ ħlas (
46
).
76.
Billi d-dħul min-naħa tal-Komunità kien ifisser spiża għall-ekonomiji nazzjonali, id-Deċiżjoni 94/728 (“ir-raba’ deċiżjoni fuq ir-riżorsi proprji”) introduċiet it-tnaqqis tal-ispejjeż ġejjin minn dan id-dħul billi awtorizzat, bħala tpaċija lill-Istati Membri li jżommu ċertu perċentwali tal-ammonti li jitħallsu; dan il-perċentwali għall-ewwel kien iffissat f’10% (Artikolu 2(3) tad-Deċiżjoni 94/728) u llum qiegħed 25% (
47
).
77.
Fuq inizjattiva tal-Kunsill Ewropew ta’ Berlin, u biex jinstab metodu “ekwu, trasparenti, ekonomikament effiċjenti, sempliċi u bbażat fuq kriterji li jirriflettu bl-aħjar mod l-kapaċità ta’ kontribuzzjoni ta’ kull Stat Membru” ġiet adottata d-Deċiżjoni tal-Kunsill tad-29 ta’ Settembru 2000 dwar is-sistema tar-riżorsi tagħhom tal-Komunitajiet Ewropej (2000/597/KE, Euratom) (
48
) (“il-ħames deċiżjoni fuq ir-riżorsi proprji”) li ġiet issostitwita mid-Deċiżjoni 2007/436 msemmija (“is-sitt deċiżjoni fuq ir-riżorsi proprji”).
B — B’mod partikolari, id-dazji doganali
78.
Fil-bidu, jekk id-dħul ta’ dawn id-dazji kien jissodisfa skop esklużivament fiskali, wara wieħed beda jinduna bil-fatt li dawn il-piżijiet tal-fruntiera kienu strument protezzjonistiku ta’ importanza kbira li qajjem is-suspetti oriġinali ta’ min jappoġġa l-libertà tal-iskambju.
79.
Wara t-Tieni Gwerra Dinjija, ċerti prinċipji ta’ natura liberali nkoraġġixxu it-tnaqqis progressiv tad-dazji doganali jekk mhux ukoll it-tneħħija tagħhom (
49
); imma dik l-idea ma qabditx peress li kien hemm vantaġġi oħrajn, bħall-possibbilità li jservu bħala mekkaniżmi ta’ kontroll tal-flussi tal-merkanzija, bħala indikaturi tal-politika kummerċjali u bħala għassiesa fuq l-iskambji.
80.
Fil-livell Komunitarju, fl-1 ta’ Lulju 1968 twaqfet l-unjoni doganali għat-tneħħija ta’ dawn id-dazji u limiti. Hija ħtieġet ukoll tariffa doganali komuni (
50
) applikabbli fil-Komunità kollha fil-konfront ta’ pajjiżi terzi u l-introjti minnha jitħallsu fil-fondi Komunitarji f’forma ta’ riżorsi proprji.
C — L-elementi oġġettivi tan-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu
81.
Il-Kummissjoni tindika n-nuqqas ta’ twettiq tal-obbligi mill-1 ta’ Jannar 1998 sal-31 ta’ Diċembru 2002 anki għalkemm fis-seduta allegat, skont l-Artikolu 7(2) (
51
) tar-Regolament Nru 1150/2000 li, fir-rigward ta’ ċerti Stati l-ilment ma kienx sar fl-2001 imma s-sena ta’ wara (
52
), f’liema każ id-dies a quo għandu jikkoinċidi mal-ewwel jum tal-1999.
82.
Il-ksur eventwali li sar bin-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu ta’ ħlas jiġi limitat għal dawk il-perijodi minkejja li, fl-2003, bis-saħħa tar-Regolament Nru 150/2003, ma hemmx obbligi doganali għal dawn l-operazzjonijiet (
53
), billi s-sospensjoni li saret ma twassalx għall-abolizzjoni ta’ dik maħluqa ex ante u lanqas ma telimina n-nuqqas ta’ twettiq eventwali li jibqa’.
83.
Minħabba l-konnessjoni mill-qrib tagħhom jeħtieġ li jiġu kkunsidrati b’kawtela l-limiti sfumati bejn ir-regoli fuq ir-riżorsi proprji u dawk dwar it-twelid, il-likwidazzjoni u d-dħul mill-obbligu doganali (
54
).
84.
Barra minn dan, in-nuqqas ta’ osservanza tal-kuntest doganali jista’ jagħmel ħsara lis-sistema ta’ finanzjament, kif jirriżulta mis-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-12 ta’ Settembru 2000 (
55
). Għalhekk hemm ċerta “sovrapożizzjoni”  (
56
) u, b’estensjoni, minħabba l-konsegwenza, in-neċessità li jiġu applikati żewġ blokki ta’ regoli biex jiġi ddeterminat, l-ewwel nett, jekk l-akkwisti għandhomx jiġu sottoposti lid-dwana qabel ma mbagħad jiġi kkonstatat, f’każ ta’ risposta affermattiva, li ma jkunux saru l-ħlasijiet fil-kont tal-Komunitajiet.
85.
Din il-metodoloġija ġġiegħlni nikkonferma mingħajr tlaqliq il-preżenza tal-elementi oġġettivi tan-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu (
57
) fl-aġir tal-Istati Membri konvenuti.
86.
Mil-lat tal-acquis fis-settur doganali, l-Artikoli 23 KE, 26 KE u 20(1) tal-Kodiċi Doganali huma biżżejjed biex jistabbilixxu l-illegalità tan-nuqqas ta’ likwidazzjoni tad-drittijiet dovuti għall-importazzjoni ta’ materjal militari jew oġġetti ta’ użu doppju.
87.
Dan l-issuġġettar għad-drittijiet tad-dwana jirriżulta l-istess mill-kategoriji differenti li jidhru fir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2658/87, tat-23 ta’ Lulju, 1987, dwar in-nomenklatura tat-tariffa u l-istatistika u dwar it-Tariffa Doganali Komuni ta’ Dwana (
58
), mingħajr ma wieħed jista’ jiddikara, kif taw x’jifhmu l-Ġermanja u l-Finlandja, li dan ir-rekwiżit imur kontra l-bażi stess tal-Komunità.
88.
Mingħajr ma jinħeba t-telf progressiv tas-saħħa tar-riżorsi proprji tradizzjonali (
59
), u lanqas l-aspirazzjonijiet ta’ politika kummerċjali mingħajr xkiel, u lanqas ix-xewqa għall-bidla (
60
), fid-dritt Komunitarju jirrenja r-rispett skrupoluż tal-prinċipju ta’ ugwaljanza tal-interessi ekonomiċi tal-Istati, li jeskludi li tiġi ttrasformata f’eżenzjoni jew sospensjoni r-regola ġenerali tal-issuġġettar.
89.
L-Istati kollha jistqarru li ma ħallsux, għalkemm għamlu ċerti trasferimenti iżolati għal diversi ammonti (
61
) li ma għandhomx jinftehmu bħala ħlasijiet ta’ liberazzjoni (
62
), għalkemm għamluhom suġġetti għar-rilevanza tad-debitu u ma kkalkulawhomx minħabba d-diversi importazzjonijiet jew għad-diversi perijodi.
90.
L-importazzjonijiet inkwistjoni ma kinux eżentati mit-tariffa doganali komuni, u lanqas ma kienu stabbiliti sistemi speċjali ta’ tip li jimmitigawha, bħal xi “taxxa żero”.
91.
Barra minn hekk, ir-Regolament Nru 150/2003 mhux talli ma kkonsolidax il-kriterju interpretattiv tas-sitwazzjoni preċedenti li seta’ jxaqleb lejn il-pożizzjonijiet statali, talli saħħaħ il-konvinzjonijiet tiegħi dwar il-karattru obbligatorju tal-likwidazzjoni doganali.
92.
Ir-rispett lejn prinċipju elementari ta’ legalità, li juri l-potenzjalità tiegħu f’ambitu finanzjarju jew f’oħrajn iktar limitati, bħal dawk tat-tassazzjoni jew doganali, u n-nuqqas ta’ applikabbiltà retroattiva tar-Regolament Nru 150/2003 jeskludu s-sospensjoni tad-drittijiet doganali bejn l-1 ta’ Jannar 1999 u l-31 ta’ Diċembru 2002.
93.
L-Istati Membri huma obbligati jaċċertaw id-dritt tal-Komunitajiet fuq ir-riżorsi proprji mill-mument meta l-awtoritajiet doganali tagħhom ikollhom it-tariffi meħtieġa u b’hekk ikunu jistgħu jikkalkolaw it-totali relattivi u jiddeterminaw is-suġġett passiv (
63
). Iżda Stat ma għandux jagħmel dan biex jibdel il-bilanċ finanzjarju tal-Komunità (
64
).
94.
L-istabbilità fraġli tas-sistema ta’ finanzjament Komunitarju tirrikjedi definizzjoni preċiża tal-konstatazzjoni, tad-dħul u tad-disponibbiltà tar-riżorsi proprji, kif ukoll l-osservazzzjoni mill-Istati Membri, billi jekk xi ħadd minnhom ma josservax dawn id-dispożizzjonijiet ikun hemm bżonn ta’ rimedju permezz tat-tpaċija li tolqot l-Istati l-oħrajn permezz tar-riżorsa “PGN”  (
65
) li hija sitwazzjoni li tmur kontra l-kooperazzjoni leali (
66
).
95.
Jidhirli li hija sofiżma li wieħed jibbaża ruħu fuq interpretazzjoni a contrario ta’ dawn ir-raġunijiet validi, kif qed tagħmel il-Finlandja (
67
), biex jiġi sostnut li l-prinċipju ta’ ugwaljanza fil-kontribuzzjoni għall-baġit Komunitarju jinkiser meta l-Istati Membri li jimportaw l-armamenti minn pajjiżi terzi jkollhom iħallsu, “minbarra” l-prezz, id-dazji doganali meta mqabbel ma’ dawk li jagħżlu konsum intra-Komunitarju.
96.
Argument bħal dan ma jikkunsidrax li l-post tal-akkwist ikollu x’jaqsam ma’ interessi ta’ politika kummerċjali u strateġiċi li ma jistgħux jiġu invokati għall-eżenzjoni.
97.
Ir-rappreżentant tal-Gvern Daniż afferma fis-seduta li l-iskop tad-dazji doganali ma huwiex li tiġi ffinanzjata l-Komunità imma li x-xerrejja potenzjali ma jitħajrux iduru fuq pajjiżi terzi u jiġu promossi l-iskambji bejn l-Istati Membri.
98.
Din il-pożizzjoni ma tirriflettix ir-realtà b’mod eżatt billi biex jintlaħaq bi sħiħ dan l-oġġettiv ta’ protezzjoni jeħtieġ li l-interessi Ewropej ma jiġux affettwati meta, kif ġara f’dan il-każ, l-akkwisti jiġu konklużi ma’ Stati terzi, u dan l-iskop jintlaħaq bit-tisħiħ tal-kapaċità finanzjarja tal-Komunità permezz tad-dazji li jirrimedjaw it-telf ekonomiku minħabba n-nuqqas ta’ akkwisti ġewwa l-fruntieri tagħha.
99.
Min-naħa tagħha l-Ġermanja, fis-seduta, ppreċiżat li l-Istati li jikkontribwixxu l-iktar għad-difiża tal-Unjoni jiġu kkastigati billi jħallsu iktar dazji.
100.
Din l-idea tpoġġi ħdejn xulxin diversi istituzzjonijiet, bħal dik tas-suq intern u dik tad-difiża tal-Istati, li l-għanijiet rispettivi tagħhom ma għandhomx jitħawdu, mingħajr ma mekkaniżmi eventwali ta’ tpaċija tal-isforzi ekonomiċi ġejjin minn ftehiem militari (
68
) jsibu żbokk adegwat fid-deroga unilaterali għal ċerti dispożizzjonijiet doganali.
101.
Il-bilanċ bejn l-ispejjeż u d-dħul (Artikolu 268 KE), l-għajnuna solidali fil-kontijiet tal-Komunità (Artikolu 2 KE) u l-prinċipju ta’ amministazzjoni finanzjarja tajba (Artikolu 274 KE) imorru kontra dawn il-linji li jħarsu purament lejn l-aspett ekonomiku u li jservu esklużivament kull wieħed mill-Istati.
102.
L-argument (
69
) li, sabiex jiġu eliminati l-inugwaljanzi, il-Kummissjoni għandha tirrimborża d-dazji doganali lill-Istati li ħallsuhom mhux ser jirnexxi billi dan jimplika li jiġi ġġeneralizzat il-ksur bħala antidotu għall-aġir irregolari ta’ dawk li ma għamlux il-ħlas.
VI — Argumenti oħrajn tal-Istati Membri
103.
Il-konvenuti kollha jibbażaw in-nuqqas ta’ ħlas tagħhom fuq l-Artikolu 296 KE billi jemmnu li l-obbligu li jħallsu d-dazji doganali fuq din il-merkanzija ġejja minn pajjiżi terzi jfisser riskju gravi għall-interessi vitali tas-sigurtà tagħhom.
104.
Huma jindikaw li l-ħlas ta’ dawn ir-riżorsi proprji jikkawżalhom taqlib finanzjarju li jaffettwa b’mod negattiv il-provvista ta’ armi u, minħabba dan, tiddgħajjef il-kapaċità militari tagħhom; huma jgħidu wkoll li l-faċilità ta’ aċċess tal-proċedura doganali ma tiżgurax il-kunfidenzjalità tal-informazzjoni li għandha tingħata biex jiġu kkalkulati t-totali rispettivi. Barra minn hekk, huma jinvokaw l-Artikolu 307 KE u l-akkordji konklużi mal-pajjiżi esportaturi jew il-prinċipju tal-aspettattivi leġittimi bħala riżultat tar-reazzjoni tardiva tal-Kummissjoni.
A — L-Artikolu 296 KE u s-sigurtà nazzjonali
105.
Dan il-qasam, li huwa mimli b’argumenti interkonnessi, jeħtieġ eżami preċiż sabiex ikun hemm definizzjoni ċara tal-każijiet taħt l-Artikolu 296 (1)(a) u (b) KE.
1. Il-kamp ta’ applikazzjoni
106.
Is-subparagrafu (a) jipprovdi li l-ebda Stat Membru “ma jkun obbligat li jagħti tagħrif li l-kxif tiegħu jkun jikkunsidrah li jmur kontra l-interessi vitali tas-sigurtà tiegħu”, jinkludi, minbarra l-apparat esklużivament militari, il-materjal ta’ użu doppju, billi dak li jirriżulta ta’ preġudizzju huwa l-att tal-kxif immaterjalment mill-oġġett tal-operazzjoni kummerċjali.
107.
Għas-subparagrafu (b) tad-dispożizzjoni inkwistjoni ma tgħoddx l-istess interpretazzjoni li għalkemm tagħti l-fakultà lill-Istat Membru li “jista’ jieħu l-miżuri li jikkunsidra meħtieġa biex jipproteġi l-interessi vitali tas-sigurta’ tiegħu”, tillimita din id-deroga għall-“manifattura jew tal-kummerċ ta’ l-armi, munizzjon u materjal tal-gwerra”.
108.
Il-lista stabbilita mill-Kunsill tal-15 ta’ April 1958 (
70
) tgħin din l-interpretazzjoni billi tikkunsidra biss il-“prodotti li għalihom japplikaw id-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 1(b)” (Artikolu 296(2) KE).
109.
In-natura tal-prodotti li jidhru fil-lista tal-1958 u r-referenza tal-Artikolu 296 (1)(b) KE għall-kummerċ ta’ materjal ta’ gwerra jipprekludu, sempliċiment billi jiġi invokat il-paragrafu (b), deroga għas-sistema finanzjarja tal-Komunità u, partikolarment, għas-sistema doganali għall-akkwist ta’ materjal li d-diżinn, il-produzzjoni jew l-iżvilupp tiegħu ma jkunux intiżi għall-finijiet speċifikament militari.
110.
Għaldaqstant, il-materjal ta’ użu doppju xorta huwa suġġett għall-ħlas ta’ dazji doganali bis-saħħa tal-Artikolu 296 (1)(b) KE ħlief jekk jintwera użu militari esklużiv, u l-Italja u l-Isvezja la sostnew dan u lanqas ma ġabu prova f’dan ir-rigward.
111.
Għaldaqstant ir-rikors magħmul kontra l-Isvezja (C-294/05) (
71
) u dak kontra l-Italja (C-387/05), minħabba n-nuqqas ta’ difiża eżawrjenti (
72
), billi jistgħu jiġu bbażati biss fuq il-paragrafu (a) tad-dispożizzjoni inkwistjoni biex tiġi aċċettata in abstracto (
73
) d-deroga għat-Trattat, għandhom ikunu s-suġġett ta’ deċiżjoni ta’ valutazzjoni (
74
).
2. Ir-rekwiżiti ex Artikolu 296 u l-kontroll relattiv min-naħa tal-Qorti tal-Ġustizzja
112.
Jeħtieġ li jiġi eżaminat l-użu tal-Artikolu 296 KE fejn huwa intiż biex jidderoga minn sett ta’ dispożizzjonijiet (
75
) li jiffurmaw il-bażi tas-sistema għall-finanzjament, b’riperkussjonijiet diretti fuq l-unjoni doganali li hija l-essenza stess tas-suq intern (
76
).
113.
F’dan il-kuntest nuri s-sorpriża tiegħi għal mod kif matul il-proċedura, l-Istati (
77
) saħqu fuq “applikazzjoni awtonoma” tal-Artikolu 296 KE.
114.
Hija element fundamentali biex tiġi solvuta l-kontroversja l-pożizzjoni tal-konvenuti dwar dak il-kunċett li, fil-fehma tiegħi, hija konfuża ħafna.
115.
Il-fatt li l-Istati Membri jgawdu “awtonomija” biex jiddeċiedu fuq kemm huwa opportun li jużaw l-Artikolu 296 KE ma jipprekludix uniformità tal-istandards li għandhom jiggwidaw l-interpretazzjoni tiegħu fit-territorju Komunitarju.
116.
Kull pajjiż jiddefinixxi l-aspetti prijoritarji għall-integrità tiegħu, jindividwa l-attakki kriminali li jistgħu jpoġġuha f’periklu serju u, fl-aħħar jivvaluta jekk għandux jimplementa ċerti restrizzjonijiet taħt l-Artikolu 269 KE filwaqt li jibbilanċja l-valuri li peress li huma fiċ-ċentru tas-sovranità tiegħu, huma estranji għad-dritt Komunitarju.
117.
Madankollu, l-isfera Komunitarja ma hijex xierqa biex tagħlaq f’kategorija tip ta’ kunċett awtonomu ta’ “interessi vitali tas-sigurtà tiegħu”. Fil-mument attwali tal-evoluzzjoni tad-dritt Komunitarju, dan il-kunċett huwa essenzjalment esklużivament statali.
118.
Għaldaqstant, id-dibattiti li jinqalgħu fl-Istati fuq id-drabi li tista’ tiġi kkontrollata komunikazzjoni riżervata jirriflettu skemi li għandhom kontrapiżijiet delikati ta’ kontroll (
78
), li ma humiex riflessi fid-dritt Komunitarju, u għalhekk il-Qorti tal-Ġustizzja ma tistax tarroga għaliha stħarriġ li huwa limitat għal dimensjoni purament nazzjonali.
119.
Il-prinċipju tas-separazzjoni tal-poteri (
79
) jwassal neċessarjament għall-aċċettazzjoni ta’ sensiela ta’ limitazzjonijiet għall-kontroll tal-qrati u, fil-konfront ta’ atti diskrezzjonali tal-Gvernijiet biex jelaboraw il-politika tagħhom ta’ difiża, it-teknika biex jiġi vverifikat jekk ġietx adottata b’mod korrett għandha tkun fis-sens li tevita r-riskju li jissostitwixxu l-azzjoni tal-eżekuttiv bl-użu ta’ kriterji ta’ opportunità.
120.
Din is-sitwazzjoni tfisser li l-kontroll sostanzjali tad-deċiżjoni li dokument jiġi kklassifikat bħala kunfidenzjali jimplika li titneħħa awtomatikment, biex b’hekk il-qorti fil-ħidma tagħha li tiġbor il-fatti, tkun tista’ taħdem bis-sigriet, kemm tmissu, u tivvaluta r-regoli imma mhux il-kontenut (
80
).
121.
Issa, flimkien mal-valutazzjoni magħmula f’kull pajjiż (
81
), huwa d-dritt Komunitarju, u speċjalment il-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tindika l-prinċipji interpretattivi li jawtorizzaw dawn il-miżuri eċċezzjonali, mil-lat tal-Artikolu 296 KE, mingħajr ma tinkiser l-uniformità tal-applikazzjoni korretta tiegħu u lanqas, evidentement, filwaqt li jiġu kkunsidrati l-prekawzjonijiet kollha li qed nelabora, is-setgħa diskrezzjonali tal-Istati.
122.
Madankollu, din il-linja diviżorja bejn il-livell intern u dak Komunitarju għandha tinġibed bl-akbar attenzjoni, mingħajr ma tintilef l-inċiżività tagħha, biex tittrijonfa l-armonija fl-Unjoni.
123.
Il-kompitu jikkonsisti fl-eżami tal-bilanċ diffiċli bejn l-interessi tal-Istati Membri fil-kuntest tas-sigurtà tagħhom u l-għanijiet fundamentali tal-Komunità mingħajr ma jinqabeż il-limitu tar-raġonevolezza.
124.
Id-derogi għar-regoli Komunitarji għandhom jirrispettaw il-prinċipju ta’ proporzjonalità (
82
), kif ukoll josservaw il-parametri tal-adegwatezza u l-ħtieġa biex jintlaħqu l-għanijiet mixtieqa.
125.
Minkejja li qed jiġi pretiż li fl-Artikolu 296 KE hemm konċessjoni mit-Trattat stess, is-supremazija tad-dritt Komunitarju u l-effett utli tar-regoli jiffavorixxu limitazzjoni tal-atti nazzjonali li jinvokawh.
126.
L-uniformità tat-Trattat tistabbilixxi derogi (
83
) meta tista’ tiġi kompromessa b’mod gravi s-sigurtà pubblika fejn ma tiġi ammessa l-ebda awtorizzazzjoni ġenerali li teskludi l-awtorità tagħha fir-rigward ta’ kwalunkwe miżura immaterjalment mill-intensità tad-disturb (
84
).
127.
L-Istati Membri, min-naħa tagħhom jeħilsu mir-restrizzjonijiet tad-dritt oriġinali meta l-interessi mhedda jitqiesu bħala “essenzjali” b’mod li l-klawżola tas-sigurezza pubblika tista’ titqajjem biss f’każ ta’ theddid effettiv u serju biżżejjed li jagħmlilhom ħsara.
128.
It-twaqqigħ ta’ ċerti pedamenti tal-arkitettura Komunitarja huwa ġġustifikat biss meta l-Istati Membri ma jkollhomx possibbiltà oħra biex jipproteġu l-interessi vitali tagħhom.
129.
Barra minn hekk, l-idea ta’ poter diskrezzjonali rikonoxxut lill-Gvernijiet mill-Artikolu 296 KE ftit li xejn joqgħod mal-integrazzjoni leali li titlob l-Ewropa.
130.
L-Istati Membri ma jistgħux jużaw dik l-għażla b’mod awtomatiku billi l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (
85
) ddeċidiet fuq il-lista fl-1958 meta ddikjarat li, anki jekk l-Artikolu 296 KE huwa bażi legali tal-eċċezzjoni, il-prodotti tal-lista inkwistjoni għandhom jissodisfaw ukoll ir-rekwiżiti l-oħrajn għall-finijiet tal-applikazzjoni.
131.
Fil-fehma tiegħi l-Artikolu 296 KE jsensel il-kunċett ġuridiku indeterminat tal-“interessi vitali tas-sigurtà tiegħu” ma’ dak li jirrigwarda “li ji[n]żamm” il-karattru meħtieġ tal-miżura għall-eżiġenza imperattiva tal-motivazzjoni.
132.
L-użu konkret ta’ dawn il-kunċetti jeħtieġ attenzjoni kbira, inkompatibbli ma’ approċċ ġenerali u ipotetiku tal-interessi nazzjonali inkluż dawk ta’ natura militari (
86
).
133.
Laxkezza ta’ dan it-tip tippermetti tipi ta’ atti politiċi (
87
) li joħolqu immunità letali għall-Komunità u, fil-fehma tiegħi, għall-pożizzjoni li, internament, hija l-obbligu tal-Istati.
134.
Filwaqt li d-dibattitu fis-seba’ rikorsi jikkonċerna d-determinazzjoni tal-limiti bejn il-kompetenza Komunitarja u l-poter politiku nazzjonali, din tmur lil hinn minn dan u jikkonċerna l-istrumentalizzazzjoni tat-Trattat permezz tal-eżaltazzjoni tal-Artikolu 296 KE b’ansjetajiet eżistenzjalisti (
88
).
3. L-oneru tal-prova
135.
Il-konvenuti jevitaw l-oneru ta’ prova tal-kundizzjonijiet ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 296 KE u jsostnu li d-dazji doganali kkontestati jippreġudikaw l-interessi tagħhom taħt r-Regolament Nru 150/2003 u jsemmu l-ħames premessa tiegħu bħala manifestazzjoni tal-intenzjonijiet tal-leġiżlatur Komunitarju (
89
).
136.
Għal darb’oħra qed tiġi mċajpra l-immaġni korretta tar-regola billi l-ħames premessa ta’ dan ir-Regolament issemmi li għandhom jiġu stabbiliti “proċeduri amministrattivi speċifiċi għall-għoti tal-benefiċċju tas-sospensjoni tad-dazji”, “[s]abiex tiġi protetta l-kunfidenzalità militari tal-Istati Membri” (
90
).
137.
Għaldaqstant, ir-referenza għal dawn il-valuri ta’ kunfidenzjalità ma tfissirx li s-silenzju ma huwiex żgurat antiċipatament u lanqas li, fin-nuqqas tiegħu l-interessi vitali tas-sigurtà tal-Istati jkunu kompromessi b’mod gravi billi mhux kull kxif ta’ informazzjoni tagħmel ħsara totali lid-difiża.
138.
Ir-raġunar tal-Istati ma jipperswadinix, billi ma joqgħodx mal-ġurisprudenza ta’ din il-qorti li ma tagħmilx interpretazzjonijiet estensivi u teħtieġ li kull min jixtieq juża dawn l-eċċezzjonijiet jipproduċi l-prova li l-eżenzjonijiet ma jaqbżux il-limiti tal-ipoteżijiet imsemmija (
91
).
139.
Il-kuntest speċjali fejn issib dawn il-miżuri għandha ssostni l-idea li l-oneru tal-prova jinkombi dejjem fuq l-individwu li juża l-unika deroga stabbilita mit-Trattat, biex tiġi ppreservata l-koerenza u r-rispett tal-linji tad-direzzjoni tiegħu.
140.
Speċifikament, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-16 ta’ Settembru 1999, il-Kummissjoni vs Spanja (
92
), ikkonstatat nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu billi l-Gvern Spanjol ma weriex li “l-abolizzjoni tal-eżenzjoni mill-VAT fuq importazzjonijiet u akkwisti ta’ armi, munizzjonijiet u apparat għall-użu esklużiv militari, li pprovdiet il-liġi Spanjola, kienet miżura li tikkomprometti l-protezzjoni tal-interessi vitali tas-sigurtà tar-Renju ta’ Spanja u li dawk l-eżenzjonijiet kienu għalhekk iġġustifikati taħt l-Artikolu 223(1)(b) tat-Trattat”.
4. Referenza mhux iġġustifikata
141.
Diġà enfasizzajt li l-Qorti tal-Ġustizzja ma tistax tanalizza b’mod dirett id-diskrezzjoni li għandha x’taqsam mas-sigriet tal-Istat (
93
), għalkemm meta taffettwa direttament id-dritt Komunitarju turi l-kapaċità li jkun hemm kontroll tal-limiti tagħhom permezz tal-proporzjonalità u tal-prinċipji ġenerali.
142.
Meta, bħal f’dan il-każ partikolari jiġu introdotti eċċezzjonijiet għall-prinċipji fundamentali taċ-ċirkulazzjoni libera (
94
) jew funzjonament skorrett fis-sistema ta’ finanzjament tal-Komunità, l-awtoritajiet nazzjonali għandhom jispjegaw dan in-nuqqas ta’ ritmu, għall-anqas minimament, billi jindikaw l-għan insegwit u n-ness loġiku li jistrutturahom.
143.
F’każ kuntrarju, il-motivazzjoni tiġi ostraċizzata u l-oskurità ġudizzjarja tqajjem l-iħirsa tal-abbuż tal-poter.
a) L-argument ekonomiku
144.
L-Istati konvenuti jaffermaw li l-ikbar żvantaġġ ekonomiku li ġie mill-ħlasijiet tad-dazji doganali jippreġudika l-istrateġija militari tagħhom; madankollu, dan l-argument jibdel il-funzjoni tal-Artikolu 296 KE biex fil-verità jservi għall-finijiet purament industrijali jew ekonomiċi (
95
), li bl-ebda mod ma jiġġustifikaw id-deroga għat-Trattat (
96
).
145.
Minkejja l-abbiltà tal-Greċja li tirrespinġi l-kritika tal-Kummissjoni billi tgħid li hemm differenza bejn is-“sigriet professjonali” u s-“sigriet militari”  (
97
), dawn ir-raġunijiet ekonomiċi mwasslin sal-limiti massimi jispiċċaw biex jilleġittimaw il-frodi fid-dazji f’isem it-tisħiħ finanzjarju u d-dittatura tal-profitt.
146.
Bl-istess mod m’hemmx paragun mal-effetti ekonomiċi tal-VAT fuq id-dħul statali u l-ħlas tad-dazji doganali kif semmiet id-Danimarka (
98
) u l-Italja (
99
) billi ntqal li kontra dak li jiġri f’kwistjonijiet tad-dwana, il-VAT tmur lura għand l-Istati Membri.
147.
Ħjiel ta’ risposta jinsab fis-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża tas-16 ta’ Settembru 1999, il-Kummissjoni vs Spanja, dwar l-importazzjoni tal-armamenti, li tgħid li “l-eżenzjonijiet mill-VAT ma humiex meħtieġa biex jintlaħaq l-iskop tal-protezzjoni tal-interessi vitali tas-sigurtà tar-Renju ta’ Spanja”  (
100
), b’hekk jiġi nnegat kull periklu billi “d-dħul ġej mill-ħlas tal-VAT li jolqot l-operazzjonijiet inkwistjoni” jidħlu fil-fondi tal-Istat, ħlief għal perċentwal żgħir li, billi hija riżorsa proprja, tidħol f’dawk tal-Komunità (
101
).
148.
Issa, jekk jiġi konkluż a sensu contrario li, għall-kuntrarju tal-VAT, l-obbligu doganali jnaqqas il-mezzi tas-sigurtà nazzjonali, dan iwassal għall-aċċettazzjoni żbaljata u mgħaġġla wisq ta’ din l-interpretazzjoni.
149.
Barra minn hekk, jiġu enfasizzati aspetti iżolati tas-sistema finanzjarja bħall-ammont tad-dħul dirett li ġej mir-riżorsi, imma dan huwa prekluż mill-viżjoni unitarja u l-vantaġġi li, għall-membri tal-Komunità jaraw is-solidarjetà fil-kontribuzzjoni u distribuzzjoni xierqa tal-piżijiet.
b) Il-kunfidenzjalità u l-proċedura doganali
150.
Wieħed jissorprendi ruħu f’dan l-istadju bid-deskrizzjoni tal-proċedura doganali, bil-prologu tagħha li n-nuqqas ta’ rispett tal-kunfidenzjalità jheżżeż it-trankwillità tal-Istati.
151.
Il-konvenuti jgħidu li hemm anonimità ikbar fir-rigward tal-VAT milli fid-dazji doganali (
102
), u jżiedu li l-livell ta’ kunfidenzjalità osservat f’xi ordinamenti nazzjonali (
103
) ma għandux paragun fil-Komunità.
152.
Is-sempliċi suspett ta’ kxif ta’ informazzjoni ma jistax jaġixxi ta’ katalizzatur tan-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu li lmentat dwaru l-Kummissjoni billi l-integrità u s-sigurtà tad-data hija protetta mill-Artikolu 287 KE, li jimponi fuq il-membri tal-istituzzjonijiet tal-Komunità, fuq il-membri tal-kumitati u, l-istess, b’mod ġenerali fuq l-uffiċjali u l-aġenti tal-Komunità, anki wara l-waqfien tal-funzjonijiet tagħhom, li ma jikxfux “informazzjoni kollha li min-natura tagħha hija kunfidenzjali” u, speċifikament, dawk rigward l-“impriżi u rigward ir-relazzjonijiet kummerċjali tagħhom jew l-elementi tal-ispejjeż tagħhom”, obbligu li jissemma fl-Artikolu 15 tal-Kodiċi Doganali tal-Komunità (
104
).
153.
L-insodisfazzjoni tal-Istati fir-rigward ta’ dik is-sistema ta’ protezzjoni kellha tidher meta kkontestawha. Barra minn hekk, ma għandhiex tiġi eskluża l-possibbiltà li jintalab kumpens xieraq għall-ksur tad-dritt Komunitarju fir-rigward ta’ xi kxif fit-trażmissjoni tad-data.
154.
Minkejja dan, l-abolizzjoni unilaterali tas-sistema ma tikkonformax mar-regola tal-proporzjonalità (
105
), li kull inizjattiva għandha tkun suġġetta għaliha li tirrestrinġi r-regoli tat-Trattat, “b’mod li l-effetti tagħha jkunu limitati għal dak li huwa meħtieġ għall-protezzjoni tal-interessi li huwa jrid jiggarantixxi” (
106
).
155.
Imur kontra n-natura vinkolanti u l-għanijiet li jsegwu jekk titwarrab parti sostanzjali mir-regoli finanzjarji Komunitarji.
156.
Għalkemm jattribwilhom rwol ta’ importanza primarja, ix-xenarju li elaboraw il-konvenuti ma pprevediex id-dħul fix-xena ta’ regoli fuq l-oneru tal-prova billi kellhom juru li bejn l-1 ta’ Jannar 1999 u l-31 ta’ Diċembru 2002 il-kunfidenzjalità ma kinitx iggarantita (
107
).
157.
Anki jekk, meta jissospendi d-dazji doganali, ir-Regolament Nru 150/2003 jimmodifika x-xenarju finanzjarju tal-Komunità, l-Artikolu 7 (
108
) tiegħu jfisser ukoll il-komunikazzjoni ta’ ċerti ċirkustanzi dwar l-akkwist u għalhekk jibqgħu d-diffikultajiet li l-Istati jkollhom fir-rigward tal-kustodja tagħhom.
158.
Il-Ġermanja, fil-kontroreplika tagħha (C-372/05), tinsisti fuq il-fatt li l-iżvelar meħtieġ mill-Artikolu 7 ma jservix biex jiġi kkalkolat id-dħul doganali, u dan mhux qed nikkontestah, għaliex, indipendentement mill-prinċipju li hemm fih fid-determinazzjoni tal-ammont ta’ ċerti dazji li ma għandhomx jitħallsu, ir-rilevanza qiegħda fil-fatt li ċ-ċertifikati li għalihom tirreferi dik id-dispożizzjoni (
109
) jistgħu jikkompromettu l-interessi li l-Istati jridu jżommu misturin (
110
).
159.
Ma hijex il-Kummissjoni, kif tissuġġerixxi b’mod żbaljat il-Greċja fl-intervent tagħha fir-rikors kontra l-Finlandja (Kawża C-284/05), li għandha tipproponi proċeduri alternattivi biex timpedixxi l-iżvelar tad-data (
111
).
160.
Dan l-argument jbiddel l-oneru u l-għan tal-prova billi l-Istati għandhom jippruvaw l-inadegwatezza tal-proċeduri biex iżommu s-sigriet.
161.
Għalhekk ma jidhirx li l-komunikazzjonijiet li għandhom jintbagħtu kull xahar (
112
) jew kull sena lill-Kummissjoni jilħqu grad tant dettaljat li jiġu ppreġudikati l-istrateġiji tad-difiża nazzjonali, billi l-formularji inkwistjoni (
113
), jagħtu informazzjoni dwar il-kwantitajiet kumplessivi ġejjin mill-kumpless ta’ importazzjonijiet fil-perijodu kkunsidrat.
162.
Ir-rikors kontra d-Danimarka juri d-dubji fir-rigward ta’ x’għandu jiġi effettivament iddikjarat, billi l-pożizzjoni tal-Gvern tagħha li jgħid li hemm obbligu ta’ annotament, flimkien mal-apparat importat, tad-deskrizzjoni tal-kwantitajiet li jkun hemm, tal-valur u tal-pajjiżi ta’ oriġini, ma taqbilx ma’ tal-Kummissjoni li titlob sempliċiment li tiġi rċevuta notifika tal-ammont totali tat-tranżazzjonijiet.
163.
Għalkemm, fl-agħar każ (
114
), l-informazzjoni indikata mid-Danimarka ġiet żvelata, ma nistax nara x’jista’ jkun l-impatt negattiv għas-sigurtà esterna ta’ dan il-pajjiż, billi din l-informazzjoni ma tinkludix l-aspetti tekniċi tad-diversi komponenti u lanqas l-użu maħsub għalihom (
115
).
164.
Il-Kummissjoni ma tqajjem l-ebda oġġezzjoni (
116
) biex, qabel l-2003, ikun hemm sistemi doganali simplifikati, billi l-organizzazzjoni f’dan ir-rigward hija f’idejn l-Istat li, kif tindika r-rikorrenti (
117
), abbażi tal-Artikolu 60 tal-Kodiċi Doganali (
118
), tista’ tinnomina ad hoc uffiċjal speċifiku (
119
).
165.
F’din il-fażi inizjali jieħdu sehem l-aġenti u l-organiżmi nazzjonali, u b’hekk huwa eċċessiv ħafna li jiġi affermat li l-periklu għas-sigurtà ta’ pajjiż qiegħed fin-nuqqas ta’ fiduċja fil-konfront tal-awtoritajiet doganali tiegħu.
166.
L-istadju suċċessiv tal-proċedura doganali jwassal għall-kontroll — li tivverifikah il-Kummissjoni — tal-ħlas li jkun sar; f’dan l-istadju jista’ jkun meħtieġ li tintalab informazzjoni kumplimentari li s-segretezza tagħha hija ugwalment iggarantita mill-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 1026/1999/KE (
120
).
167.
Hawn tinsab waħda mis-soluzzjonijiet tal-kwistjoni, għaliex is-seduta wriet li fil-fażi inizjali ma ġiet kompromessa l-ebda informazzjoni sensittiva, billi kienu qed jiġu ttrattati fatti ġġeneralizzati kumplessivament, mingħajr dettalji li jistgħu jpoġġu s-sigurtà nazzjonali f’riskju, u għalhekk mhux iġġustifikat li jiġi invokat l-Artikolu 296 KE quddiem it-talba tal-Kummissjoni li jiċċara l-ħlas magħmul mill-Istat.
168.
Jekk, skont l-Artikolu 10 KE, l-Istati għandhom jgħinu lill-Kummissjoni fil-kompitu tagħha li tħares li t-Trattat jiġi rrispettat (
121
), għandhom jipprovduha b’informazzjoni utli biex tiġi vverifikata r-regolarità tal-ħlas tar-riżorsi proprji (
122
), li, fl-opinjoni tiegħi, ma huwiex ta’ ostakolu biex jiddeċiedu, minn każ għal każ u b’mod eċċezzjonali, li jirrestrinġu l-informazzjoni għal ċerti elementi ta’ dokument jew li jirrifjutawha kompletament taħt l-Artikolu 296(a); dawn l-alternattivi jkunu iktar konformi mar-rekwiżiti tal-proporzjonalità milli ssir deroga għar-regoli tas-sistema.
169.
Ikun hemm eċċess ukoll meta, qabel fażi ta’ kontroll eventwali tal-Kummissjoni, li mhux dejjem issir, l-Istat jinvoka l-paragrafu (b) tad-dispożizzjoni ċċitat, billi, fil-kummerċ tal-armi, huma leġittimi biss il-miżuri biex “jipproteġi l-interessi vitali tas-sigurta’ tiegħu” li minnhom innifishom id-dritt doganali ma jpoġġix f’riskju fl-ewwel fażi deskritta u lanqas qabel ma ssir xi likwidazzjoni.
170.
L-Istati rrikorrew għall-Artikolu 296 KE permezz ta’ astrazzjoni ipotetika, għaliex l-applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni teħtieġ li l-interessi tagħhom jiġu kompromessi, billi ma jistax ikun il-każ, nerġa’ ngħid, li jekk il-Kummissjoni teħtieġ informazzjoni konkreta ħafna, ħaġa li ma għamlitx, peress li, minkejja dak li affermaw ir-rappreżentanti tal-Gvern Grieg fis-seduta, in-nuqqas tal-aċċettazzjoni tal-ħlasijiet provviżorji li għamlu l-Istati ma jirriżultax mill-insuffiċjenza tal-informazzjoni imma min-nuqqas tagħha, u dan jeskludi l-possibbiltà ta’ kontroll minimu razzjonali.
171.
Għalkemm ir-regoli Komunitarji jiggarantixxu l-protezzjoni tad-data, il-gvernijiet (
123
) għandhom fiduċja ikbar fl-impriżi li huma attivi (
124
) f’dak it-tip ta’ kummerċ milli fl-amministrazzjonijiet doganali, li jirriżulta f’preġudizzju kumparattiv inammissibbli (
125
).
c) Korollarju
172.
Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq jidher evidenti li ma humiex xierqa l-argumenti mressqa fir-rigward tas-sitwazzjoni ġeografika tal-pajjiż, tad-distribuzzjoni tal-popolazzjoni, tal-popolazzjoni tal-fruntieri minn invażjonijiet possibbli jew, fl-livell ekonomiku, tal-ispiża tal-programmi militari billi fir-rigward tal-inġenji tal-ajru, pereżempju, f’xi Stati Membri żdiedu t-titjiriet ta’ tkixxif (
126
).
173.
Ma hemmx qbil ġuridiku bejn il-mezzi u l-għanijiet mfittxija billi varjazzjonijiet ta’ dan it-tip jistgħu jiġu stabbiliti mill-Istati li, qabel ir-Regolament Nru 150/2003 ħallsu d-dazji doganali u għaddewhom lill-Komunità mingħajr ma dan ma pprovoka kollass tas-sistemi tad-difiża tagħhom.
174.
Għaldaqstant inqis li l-Istati konvenuti fittxew li jaħarbu mid-dritt Komunitarju u għall-prinċipji li esponejt, poġġew ruħhom f’post ta’ inċertezza li hija ta’ preġudizzju għall-Unjoni.
175.
Huwa sinjifikattiv ħafna l-każ tal-Finlandja li l-ewwel issostni fir-risposta tagħha li s-sempliċi ħlas kundizzjonali mingħajr ftehim mal-Kummissjoni jikkomprometti s-sigurtà tagħha biex wara fis-seduta rrikonoxxiet ħlas unilaterali ta’ madwar EUR 10.000.000 li minnhom ma rriżultawx danni għall-interessi tagħha.
5. Dispożizzjoni li baqgħet
176.
Wieħed ma jistax jitkellem fuq l-għejbien tal-Artikolu 296 KE (li qabel kien l-Artikolu 223) billi mill-1957 rreżista l-attakki taż-żmien u issa jinsab fit-Trattat ta’ Liżbona (
127
). Minkejja dan, hemm numru ta’ punti mhux ċari li għandhom jiġu kkjarifikati bi prudenza permezz ta’ interpretazzjoni storika.
177.
Teżisti tensjoni evidenti bejn iż-żewġ ideat dwar l-Artikolu 296 KE, waħda, li jsostnu l-Istati Membri, fuq l-idea ta’ sovranità dejjem preżenti fir-rigward tad-difiża, u l-oħra aktar favur il-komunità li tillimita l-potenzjalità tagħha għal limiti iktar ristretti (
128
).
178.
L-eżitazzjonijiet inizjali tal-pajjiżi, li kienu frott il-gwerra bierda, kienu jsibu sfog f’dan il-valv, iżda fis-sitwazzjoni tallum, ma hijex iġġustifikata din il-pożizzjoni statalista billi l-kunċett ta’ theddida jitlef il-konnotati tiegħu ta’ individwalità (
129
).
179.
Kultant li ma tikxifx xi ħaġa timplika ċ-ċaħda tal-verità; u, forsi, l-fakultà liberissima li jintgħażel x’jingħad kultant jistona fil-kuntest tal-integrazzjoni tal-Unjoni Ewropea.
180.
Meta wieħed jikkonsulta l-paġni tal-internet (
130
), li għalihom tirreferi l-Kummissjoni fin-noti tagħha, kulħadd ikollu aċċess għad-dettalji ta’ wħud mill-komponenti tal-armamenti użati mill-armati.
181.
Dan il-fatt li huwa karatterisitiku tas-soċjetajiet moderni jpoġġi f’sitwazzjoni relattiva l-kundizzjoni ta’ sigriet (
131
), u, fil-fehma tiegħi, iżid b’mod esponenzjali l-isforzi tal-Istati biex jeludu d-dritt Komunitarju permezz tal-Artikolu 296 KE.
182.
Evoluzzjoni tad-dispożizzjoni, bejn l-abolizzjoni tagħha (
132
) u l-emenda tal-lista fl-1958 (
133
) ma tistax tinjora ċertu qrubija fil-kuntest tas-sigurtà (
134
) u lanqas il-ħolqien tal-Aġenzija Ewropea tad-Difiża (
135
).
183.
Hemm ċertu anakroniżmu meta jitqabblu dawn id-dispożizzjonijiet mal-kompetenza tal-Unjoni għad-definizzjoni progressiva ta’ politika ta’ difiża komuni (
136
), l-istess bħall-klawżola ta’ solidarjetà, li tipprovdi l-mobilitazzjoni ta’ mezzi militari meta xi wieħed mill-Istati jkun sofra attakk terroristiku jew huwa vittma ta’ disastru naturali jew ipprovokat mill-bniedem (
137
).
184.
Fir-rigward tal-esportazzjoni ta’ armi, ir-regoli (
138
) u l-kampanji ta’ għarfien (
139
) twieldu kullimkien u għalhekk, tneħħi d-differenzi, m’hemmx sens li tibqa’ ssir separazzjoni bejn il-qasam tal-importazzjoni mill-protezzjoni li, diġà fiha nnifisha, indiretta u skarsa, permezz tal-Unjoni Doganali, jagħti d-dritt Komunitarju (
140
).
185.
L-għoti tas-sovranità li tfisser l-appartenenza fil-klabb Ewropew ma jippermettix qari sfurzat jew parzjali tal-mekkaniżmi li t-Trattat ta’ Ruma kkonfigura biex jintlaħqu l-għanijiet tiegħu.
186.
L-Artikolu 296 KE jista’ jiġġenera aspettattivi żbaljati fl-Istati Membri u fil-protagonisti ta’ tkabbir suċċessiv, b’hekk, f’dan l-istat ta’ saħħa tajba, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex tonqos mir-responsabbilità tagħha, billi għandu jiġi limitat il-kuntest tal-applikazzjoni tagħha, wara li jiġi kkunsidrat li hemm fin-nofs l-uniformità tad-dritt Komunitarju.
187.
Jekk dawn il-miżuri jiġu awtorizzati b’din id-dispożizzjoni bħala l-frott ta’ deċiżjonijiet diskrezzjonali, iżolati u mhux rivedibbli fi ħdan l-Unjoni Ewropea, dan iwassal għal Ewropa li timxi b’veloċità varjabbli fl-applikazzjoni tar-regoli tagħha daqslikieku huma prinċipji applikati à la carte.
188.
Taħt il-protezzjoni offerta mill-Artikolu 296 KE ma hemmx il-biża’ li l-Istati Membri jippubbliċizzaw l-ispejjeż reali f’armamenti u lanqas li jiġi rrimedjat s-silenzju tat-trattati tal-adeżjoni; u lanqas biex jiġu evitati, għal motivi mistura, ir-regoli Ewropej fuq il-kunfidenzjalità u lanqas biex jintlaqgħu l-każijiet fejn ma hemmx fin-nofs il-gravità estrema tad-difiża.
B — L-Artikolu 307 KE
189.
Skont ċerti osservazzjonijiet tal-Istati konvenuti, id-dħul ta’ klawżoli ta’ kunfidenzjalità fil-kuntratti konklużi mal-fornituri tal-armi jew fit-trattati ffirmati ma’ pajjiżi terzi jimpedixxi l-ħlas tad-drittijiet doganali.
190.
Għalkemm dawn il-klawżoli jistgħu jkunu kriterju ta’ effettività u ta’ validità ta’ kuntratt ta’ bejgħ, huma jiddependu fuq ir-rieda ħielsa tal-partijiet u, għaldaqstant, meta l-Istat jaċċetta li jostor ċerta informazzjoni, b’detriment għall-obbligi tiegħu, huwa jagħti prijorità lil dawn l-“akkordji” fuq l-impenji Ewropej tiegħu.
191.
Jekk dan il-ftehim privat ikun anteċedenti għall-adeżjoni tiegħu fl-Unjoni, l-implementazzjoni tad-dritt Komunitarju jpoġġih f’pożizzjoni delikata ta’ illegalità.
192.
Mill-aspett tat-trattati internazzjonali l-Artikolu 307 KE jeħtieġ fl-ewwel lok, li jiġi identifikat il-kuntratt inkwistjoni biex isiru magħrufa d-data meta ġie konkluż, il-kontenut tiegħu u l-kumpatibbiltà ta’ dak li jistabbilixxi mal-ordinament tal-Unjoni
193.
Ma jistax ikun hemm trattati tant riżervati li jostakolaw il-qadi tal-obbligi doganali u tiġi disattivata l-potenzjalità tal-Artikolu 307 (
141
).
194.
Barra minn dan, minkejja li l-Qorti tal-Ġustizzja aċċettat temporanjament s-supremazija ta’ ftehim bilaterali (
142
), indikat minnufih (
143
) li r-regola tagħti “drittijiet” lil Stati terzi meta fl-istess ħin timponi “obbligi” fuq l-Istati Membri biex b’hekk wieħed jifhem li huma jirrinunzjaw għall-eżerċizzju tal-prerogattivi li kien jagħtihom it-trattat preċedenti, meta dan jeħtieġ mit-trattat il-ġdid.
195.
Il-massima pacta sunt servanda li qiegħda fil-bażi ta’ dan l-Artikolu, ma tittollerax l-apatija, għaliex tobbliga lill-Istati jużaw “[…] l-miżuri opportuni biex titneħħa l-inkompatibilità li tista’ tinstab […]”. Fl-osservazzjonijiet tal-konvenuti inkwistjoni m’hemm l-ebda sforz intiż biex jintgħelbu l-kontradizzjonijiet u dan jindika li l-motiv għandu jinċaħad.
196.
Kien partikolarment attiv fis-seduta r-Renju tal-Isvezja li stqarr b’determinazzjoni li, f’ċertu ftehim bilaterali ta’ kooperazzjoni (
144
), hemm l-obbligu tax-xerrej li ma jikkomunika l-ebda informazzjoni dwar l-akkwist mingħajr il-kunsens tal-bejjiegħ jew tal-fornitur. Fil-fehma tiegħi dan l-argument iħalli l-qadi ta’ dak mitlub mid-dritt Komunitarju f’idejn terzi, kemm jekk huma Stati, individwi privati jew impriżi.
C — L-aspettattivi leġittimi
197.
Ħlief għall-Finlandja u l-Isvezja, l-Istati konvenuti l-oħra kollha semmew fin-noti tagħhom li l-pożizzjoni tal-Kummissjoni f’dawn ir-rikorsi tikser il-prinċipju tal-aspettattivi leġittimi.
198.
Kif intqal dwar il-fażi preliminari tar-rikorsi, ilhom żmien għaddejjin in-negozjati tal-Kummissjoni mal-Ġermanja, l-Italja u l-Greċja; il-Gvernijiet rispettivi qed ifakkru dan biex isostnu l-aspettattiva li nħolqitilhom, biex b’dan jgħidu li huma ma naqsux milli jwettqu obbligu minħabba l-fatt li sa issa l-gwardjana tat-trattati baqgħet passiva.
199.
Barra minn dan, id-Danimarka ssemmi dawn il-kuntatti u l-proċedura għal ksur li kien hemm bejn l-1984 u l-1985, u żiedet tgħid li, billi ma kien tressaq l-ebda rikors quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, l-Istati ppreżumew li l-Kummissjoni kienet irrikonoxxiet taċitament l-eżenzjoni tad-dazji doganali għall-importazzjoni ta’ apparat tal-gwerra.
200.
Il-prinċipju tal-aspettattivi leġittimi jillimita r-revoka tal-atti amministrattivi favur l-individwu (
145
) quddiem il-poter pubbliku.
201.
Iħeġġeġ fl-ambjent dik iċ-ċertezza tad-dritt li teħtieġ l-istabbiltà ġuridika, jippermetti aġir infurmat b’għarfien tal-kawża u tal-konsegwenzi ta’ dan l-aġir u jħajjar atmosfera ta’ ċertezza (
146
), li ssib fir-relazzjonijiet ekonomiċi art għammiela għall-prinċipji tiegħu (
147
).
202.
Il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (
148
) kklassifikatu bħala “prinċipju fundamentali tal-Komunità”  (
149
), u applikat dan għal regoli retroattivi jew ta’ effett immedjat (
150
) u ppermettiet lill-destinatarju tar-regola li jżomm is-sitwazzjoni preċedenti fil-każ tat-tbidil tagħha peress li l-amministrazzjoni kienet ġagħlitu jemmen li l-istatus quo ma kienx ser jiġi mmodifikat (
151
).
203.
Biex l-aspettattivi leġittimi jkun jista’ jifrex l-effett protettiv tiegħu, l-amministrat (
152
) għandu jibbaża ruħu fuq is-sinjali esterni u mhux fuq sempliċi konġetturi jew konvinzjonijiet suġġettivi (
153
); min-naħa l-oħra, fid-dawl tal-interessi inkwistjoni, is-sitwazzjoni speċifika ta’ min kellu aspettattivi leġittimi fl-operat tal-amministrazzjoni għandha tiġġustifika din il-protezzjoni (
154
).
204.
Kif wieħed faċilment jista’ jobsor li dan il-prinċipju ma jistax jiġi applikat f’dan il-każ.
205.
Il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet ripetutament li l-Kummissjoni għandha libertà assoluta meta tiddeċiedi dwar jekk taġixxix kontra Stat Membru; din il-libertà tinkludi wkoll l-għażla tal-mument meta jiġi ppreżentat ir-rikors (
155
), mingħajr ebda restrizzjoni.
206.
Barra minn hekk, l-aspettattivi leġittimi jaħdmu bħala ostakoli għall-possibbiltà eċċezzjonali li l-effettività ta’ att Komunitarju tkun iffissata għal data preċedenti għall-pubblikazzjoni (
156
); madankollu, il-konvenuti jużaw dan l-argument f’sens invers, biex ma jiġux affettwati mill-konsegwenzi tal-leġiżlazzjoni preċedenti għar-Regolament Nru 150/2003.
207.
Għalhekk, forsi huwa iktar xieraq li wieħed jitkellem fuq atti proprji tal-Kummissjoni (
157
), biex tingħata bażi għall-idea li hija kienet irrinunzjat l-ilmenti tagħha.
208.
Fi kwalunkwe każ, lanqas dan l-approċċ ma jista’ jiġi aċċettat billi l-Kummissjoni, fid-dikjarazzjoni li għamlet matul in-negozjati fuq ir-Regolament Nru 150/2003 (
158
), uriet biċ-ċar ir-rieda tagħha li tkompli titlob il-ħlas tad-drittijiet doganali li kellhom jitħallsu u rriżervat l-inizjattivi xierqa f’dan il-kuntest.
209.
Lanqas qabel, ma kienx hemm konċessjoni mill-Kummissjoni f’dan is-sens billi mill-1988 diġà kien hemm abbozz ta’ proġett ta’ sospensjoni tad-dazji li parzjalment spiċċa fix-xejn minħabba d-diffikultà tal-Istati li jilħqu ftehim.
210.
Fi kwalunkwe każ, ir-Regolament Nru 150/2003 ma fihx dispożizzjonijiet retroattivi, u dan bi qbil mal-Istati, billi ma kkontestawx dan.
211.
Xi Stati jallegaw li, bis-saħħa tal-aspettattivi leġittimi, jiġu limitati fiż-żmien l-effetti tas-sentenza (
159
), imma kif spjegajt, il-Qorti tal-Ġustizzja ma hijex marbuta li tiddeċiedi fuq il-konsegwenzi ekonomiċi tan-nuqqas tat-twettiq li hija tissanzjona.
212.
Din il-limitazzjoni ma hijex ammissibbli billi għandha natura straordinarja (
160
); jekk ikun hemm konstatazzjoni tan-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, ma jkunx hemm riperkussjonijiet gravi ekonomiċi għall-Istati u, barra minn hekk, ma għandux jintesa, li fil-kawżi inkwistjoni, l-Artikolu 7(2) tar-Regolament Nru 1150/2000 jistabbilixxi limitu fiż-żmien billi jipprojbixxi rettifiki li jmorru lura iżjed minn tliet snin minn meta ssir in-notifika tal-punti ikkontestati.
213.
Iċ-ċaħda tal-eċċezzjonijiet u tal-motivi ta’ mertu tal-Istati, flimkien mal-preżenza tal-elementi oġġettivi tan-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu jwasslu sabiex jintlaqgħu s-seba’ rikorsi kollha.
VII — Fuq l-ispejjeż
214.
Skont l-Artikolu 69(2) tar-Regoli tal-Proċedura, il-parti li titlef għandha tbati l-ispejjeż jekk, bħal fil-kawżi kollha inkwisthoni, dawn ikunu ntalbu. Għaldaqstant, peress li r-rikorsi tal-Kummissjoni għandhom jintlaqgħu, hemm lok li l-konvenuti jiġu ordnati jbatu l-ispejjeż f’kull kawża inkwistjoni.
215.
Skont ir-raba’ paragrafu tad-dispożizzjoni ċċitata, l-Istati Membri intervenjenti f’kull kawża għandhom iħallsu l-ispejjeż tagħhom stess.
VIII — Konklużjoni
216.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet imsemmija iktar ’il fuq, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi li:
“1)
Ir-Repubblika tal-Finlandja (C-284/05), ir-Renju tal-Isvezja (C-294/05), ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja (C-372/05), ir-Repubblika Taljana (C-239/06), ir-Repubblika Ellenika (C-409/05) u r-Renju tad-Danimarka (C-461/05) naqsu li jwettqu l-obbligi tagħhom taħt l-Artikolu 26 KE, u l-Artikolu 20 tal-Kodiċi Doganali tal-Komunità u l-Artikoli 2, 9, 10 u 11 tar-Regolamenti Nru 1552/89 u Nru 1150/2000, billi naqsu milli jiddikjaraw u jħallsu r-riżorsi proprji fil-kuntest tal-importazzjoni ta’ materjal militari u billi naqsu milli jħallsu l-interessi dovuti minħabba dewmien fit-tqiegħid għad-dispożizzjoni tal-Kummissjoni tas-sommon korrispondenti.
2)
Ir-Renju tal-Isvezja (C-294/05) u r-Repubblika Taljana (C-387/05) naqsu li jwettqu l-obbligi tagħhom taħt l-Artikolu 26 KE, u l-Artikolu 20 tal-Kodiċi Doganali tal-Komunità u l-Artikoli 2, 9, 10 u 11 tar-Regolamenti Nru 1552/89 u 1150/2000 billi naqsu milli jiddikjaraw u jħallsu r-riżorsi proprji fil-kuntest tal-importazzjoni ta’ oġġetti ta’ użu doppju u billi naqsu li jħallsu l-interessi dovuti minħabba dewmien fit-tqiegħid għad-dispożizzjoni tal-Kummissjoni tas-sommon korrispondenti.
3)
Ir-Repubblika tal-Finlandja fil-Kawża C-284/05, ir-Renju tal-Isvezja fil-Kawża C-294/05, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja fil-Kawża C-372/05, ir-Repubblika Taljana fil-Kawżi C-387/05 u C-239/06, ir-Repubblika Ellenika fil-Kawża C-409/05 u r-Renju tad-Danimarka fil-Kawża C-461/05 huma kkundanati għall-ispejjeż.
4)
L-Istati Membri intervenjenti f’kull kawża għandhom ibatu kull wieħed l-ispejjeż tagħhom”.
(
1
)	Lingwa oriġinali: l-Ispanjol.
(
2
)	Għalkemm reċentement sostitwit bir-Regolament (KE) Nru 450/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-23 ta’ April 2008 li jistabbilixxi l-Kodiċi Doganali Komunitarju “Kodiċi Doganali Modernizzat” (ĠU L 145, p. 1), ir-Regolament tal-Kunsill Nru 2913/1992, tat-12 ta’ Ottubru 1992, li jwaqqaf il-Kodici Doganali tal-Komunità (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 2, Vol. 4, p. 307 ) huwa applikabbli ratione tempore f’dan il-każ.
(
3
)	Regolament tal-Kunsill (KEE, Euratom) Nru 1552/1989, tad-29 ta’ Mejju 1989, li fih l-applikazzjoni tad-Deċiżjoni (Euratom) 88/376/KEE, dwar is-sistema tar-riżorsi proprji tal-Komunità (ĠU L 155, p. 1).
(
4
)	Regolament tal-Kunsill (KEE, Euratom) Nru 1150/2000, tat-22 ta’ Mejju 2000, li jimplementa d-Deċiżjoni 94/728/KE, Euratom dwar is-sistema tar-riżorsi tagħhom tal-Komunitajiet (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 1, Vol. 3, p. 169).
(
5
)	Ir-rikorsi kollha għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu jirrigwardaw l-importazzjoni ta’ apparat militari, bl-eċċezzjoni ta’ wieħed mit-tnejn magħmulin kontra r-Repubblika Taljana, fil-Kawża C-387/05, fejn il-materjal mixtri seta’ kellu użu ċivili u militari, kif ukoll ir-rikors kontra r-Renju tal-Isvezja (C-294/05), fejn il-Kummissjoni toġġezzjona kontra kemm l-importazzjoni ta’ materjal militari kif ukoll ta’ apparat ta’ użu doppju.
(
6
)	Umanità fraternament konnessa ma’ dawn l-aspirazzjonijiet hija rrappreżentata minn żewġ eżempji ċelebri ta’ din il-kimera fantastika, An die Freude (Innu lil ferħ) ta’ Friedrich Schiller, li ġie mmużikat minn Beethoven fid-disa’ sinfonija tiegħu f’D minuri, opus 125, u l-kanzunetta leġġendarja “Imagine” ta’ John Lennon.
(
7
)	Ma naqbilx mal-massima si vis pacem para bellum, minkejja li Cervantes, li tant nammira, ried isalvha, f’forma ta’ espressjoni burleska, meta poġġa f’fomm Don Quixote dan li ġej: “Jitilqu minn quddiemi dawk li qalu li l-kliem [il-liġijiet] jipprevalu fuq l-armi; għaliex ngħidilhom, huma min huma, li ma jafux x’inhuma jgħidu. Fil-fatt […] [l-armi] għandhom bħala skop u għan il-paċi, jiġifieri l-ikbar ġid li jistgħu jixtiequ l-bnedmin f’din il-ħajja”. Don Quijote de La Mancha, l-ewwel parti, edizzjon Martín de Riquer, RBA editores, Barċelona, 1994, kapitolu XXXVII, paġni 474 u 475 [traduzzjoni Maltija mhux uffiċjali minn Don Chisciotte della Mancia, traduzzjoni Taljana, edizzjoni Laura Barberi, Edoardo Perino editur, Ruma 1888].
(
8
)	Qed niġbor f’dokument wieħed dawn is-seba’ konklużjonijiet li, peress li s-seduti tas-sitt rikorsi li għamlet il-Kummissjoni għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu ma sarux fl-istess jum, dehru f’mumenti separati.
(
9
)	Skont Cesare Beccaria, Dei delitti e delle pene, Einaudi 1994, Torino, Kapitolu XV, is-sigriet huwa t-tarka l-iktar b’saħħitha tat-tirannija.
(
10
)	Deċiżjoni tal-Kunsill Nru 94/728/KE tal-31 ta’ Ottubru 1994, dwar is-sistema tar-riżorsi proprji tal-Komunitajiet Ewropej (ĠU L 293, p. 9).
(
11
)	Deċiżjoni tal-Kunsill Nru 88/376/KEE tal-24 ta’ Ġunju 1988, dwar is-sistema ta’ riżorsi tal-Komunitajiet innifishom (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 1, Vol. 1, p. 176)
(
12
)	Id-dispożizzjonijiet ta’ dan it-titolu jirriferu biss għar-Regolament Nru 1150/2000, skont l-Artikolu 22 tiegħu.
(
13
)	Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 150/2003, tal-21 ta’ Jannar 2003, li jissospendi d-dazji fuq l-importazzjoni fuq ċerti armamenti u apparat militari (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 2, Vol. 13, p. 15).
(
14
)	Il-premessa 5 u l-Artikolu 1 tar-Regolament Nru 150/2003.
(
15
)	Il-premessa 5 tar-Regolament Nru 150/2003.
(
16
)	Artikolu 8.
(
17
)	Ara l-punt 14 tar-rikors tagħha.
(
18
)	Fil-kawża dwar ir-Repubblika tal-Finlandja, kien hemm anki proċedura għall-ksur Nru 2001/2219 li wara ġie arkivjat.
(
19
)	Minħabba d-dewmien li kien hemm, il-kapital żdied bl-interessi moratorji.
(
20
)	Fir-rikors li jirrigwarda lir-Repubblika tal-Finlandja (C-284/05) intervjenew l-Isvezja, il-Ġermanja, l-Italja, il-Greċja, id-Danimarka u l-Portugall; fir-rikors kontra r-Renju tal-Isvezja (C-294/05), il-Ġermanja, il-Finlandja u d-Danimarka; fir-rikors kontra r-Repubblika Federali tal-Ġermanja (C-372/05), il-Greċja, il-Finlandja u d-Danimarka; fir-rikors kontra r-Repubblika Taljana (C-387/05), il-Greċja, id-Danimarka, il-Finlandja u l-Portugall; fir-rikors kontra r-Repubblika Ellenika (C-409/05), l-Italja, il-Finlandja, id-Danimarka u l-Portugall; fir-rikors kontra r-Renju tad-Danimarka (C-461/05), il-Greċja, il-Portugall u l-Finlandja; fl-aħħar, fit-tieni rikors kontra r-Repubblika Taljana (C-239/06), il-Greċja u l-Finlandja.
(
21
)	Seduta komuni, għar-rikorsi fil-kawżi magħquda C-372/05, C-387/05, C-409/05, C-461/05 u C-239/06, u tnejn oħrajn, b’limiti fuq il-pubbliċità (huis clos), għall-kawżi C-284/05 u C-294/05.
(
22
)	L-ispjegazzjoni rikka ta’ argumenti tal-Gvern Ġermaniz intiża biex issostni din l-eċċezzjoni fir-risposta tiegħu tikkuntrasta mas-silenzju tar-rappreżentant tiegħu waqt is-seduta li hija indikazzjoni ta’ konvinzjoni fqira dwar kemm hija sostenibbli.
(
23
)	K. Lenaerts, D. Arts, u I. Maselis, “Procedural Law of the European Union”, Robert Bray ed., Ed. Sweet & Maxwell, Londra, 2006, paġni 141 u 142, jaqblu fuq l-istess argument fir-rigward tal-proċedura speċjali taħt l-Artikolu 95(9) KE mingħajr, fil-fehma tiegħi ma jkun hemm l-ebda impediment għall-estensjoni tiegħu għar-rikors speċjali taħt it-tieni paragrafu tal-Artikolu 298 li bla dubju ssir referenza minn taħt f’“Relationship between Arts 226 and 227 of the EC Treaty. And special procedures relating to the improper use of derogating provisions”. Skont dawk l-awturi, “the opportunity afforded to the Commission by Art. 95 of the EC Treaty in order to bring a matter directly before the Court of Justice without incurring the delay of a pre-litigation procedure is intended to serve the Community interest of protecting in full the establishment of the internal market. However, this does not preclude the Commission from opting to bring procedings under Art. 226 of the EC Treaty in the interest of the defendant Member State”.
(
24
)	L-ordni pubbliku jeskludi d-diskrezzjoni.
(
25
)	Pereżempju, il-Kodiċi Doganali tal-Komunità.
(
26
)	F’dan ir-rigward issir referenza għall-punti 63 sa 67 tal-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Jacobs, ippreżentati fis-6 ta’ April 1995, fil-kawża Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, li ġiet ikkanċellata mil-lista b’digriet tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tad-19 ta’ Marzu 1996 (C-120/94, Ġabra p. I-1513). L-uniku rikors magħmul s’issa bil-proċedura speċjali taħt l-Artikolu 298 KE (ex Artikolu 225 tat-Trattat KE) irrigwarda l-miżuri unilaterali adottati mir-Repubblika Ellenika li, skont il-Kummissjoni, kellhom l-iskop li jipprojbixxu l-kummerċ, mill-port ta’ Salonika, ta’ prodotti li joriġinaw u ġejjin minn jew mibgħuta lill-ex Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, kif ukoll l-importazzjoni fil-Greċja ta’ prodotti li joriġinaw mir-Repubblika msemmija jew li kienu ġejjin minn hemm.
(
27
)	J. Díez-Hochleitner u C. Martínez Capdevila, “Derecho de la Unión Europea”, Ed. McGraw-Hill, Madrid, 2001, p. 419.
(
28
)	F’dan ir-rigward, naqbel mal-argumenti li għamlet il-Kummissjoni fir-replika tagħha.
(
29
)	Sentenza tas-16 ta’ Settembru 1999, Il-Kummissjoni vs Spanja (C-414/97, Ġabra p. I-5585).
(
30
)	M’iniex bil-ħsiebi nagħti importanza eċċessiva, biċ-ċitazzjoni ta’ dan il-preċedent, li huwa b’mod ċar sussidjarju, għas-sistema tal-istare decisis et non quieta movere, imma qed niġbed l-attenzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja għal din iċ-ċirkustanza.
(
31
)	E. García de Enterría, “La lucha contra las inmunidades del poder en el derecho administrativo (poderes discrecionales, poderes de gobierno, poderes normativos)”, f’Revista de Administración Pública, Nru 38, 1962, paġni 159 sa 208.
(
32
)	La Cámara de los Lores, fil-każ Zamora, għamlet dikjarazjoni qawwija [(The Zamora (1916), 2 appeal Cases, 77)]: “Dawk li fuqhom taqa’ r-responsabbiltà li jħarsu s-sigurtà nazzjonali għandhom ikunu huma biss kompetenti biex jiddeċiedu x’jeħtieġ għas-sigurtà. Ikun assolutament kontra l-ius li kwistjonijiet ta’ dan it-tip ikunu suġġetti għall-prova quddiem qorti jew isiru s-suġġett ta’ dibattitu pubbliku”.
(
33
)	Sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-8 ta’ Frar 1983, Il-Kummissjoni vs Ir-Renju Unit (124/81, Ġabra p. 203); tal-21 ta’ Settembru 1988, Il-Kummissjoni vs Franza (50/87, Ġabra p. 4797); tal-10 ta’ Settembru 1996, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja (C-61/94, Ġabra p. 3989).
(
34
)	ĠU L 176 (korrezzjoni ĠU L 383), verżjoni kkonsolidata b’emendi tal-21 ta’ Diċembru 1995 (ĠU L 44), fis-seħħ fid-data meta ġie ppreżentat ir-rikors.
(
35
)	Fir-rigward, isir riferiment għas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-2 ta’ Ottubru 2008, Il-Kummissjoni vs Il-Greċja (C-36/08).
(
36
)	C-104/02, Ġabra p. I-2689.
(
37
)	Mill-1958 sal-1970.
(
38
)	ĠU L 94, p. 19.
(
39
)	Inklużi bid-definizzjoni indikattiva ta’ riżorsi proprji “tradizzjonali” jew “min-natura”, billi jidħlu esklużivament mill-politika Komunitarja u mhux mir-rieda tal-Istati.
(
40
)	Li sar fil-25 u s-26 ta’ Ġunju 1984.
(
41
)	ĠU L 128, p. 15.
(
42
)	Minkejja l-approċċ ġenerali tal-Kunsill ta’ Fontainebleau, li indika, bħala indirizzati ta’ din il-miżura, kull Stat Membru li jkollu piż eċċessiv fil-baġit.
(
43
)	Din it-tpaċija għadha stabbilita fl-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni tal-Kunsill tas-7 ta’ Ġunju 2007 dwar is-sistema tar-riżorsi proprji tal-Komunitajiet Ewropej (2007/436/KE, Euratom) is-“sitt deċiżjoni fuq ir-riżorsi proprji” (ĠU L 163 p. 17).
(
44
)	Din is-sistema hija stabbilita fl-Artikolu 5 tad-Deċiżjoni 2007/436, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna preċedenti.
(
45
)	Mill-2002 qed jingħad id-dħul gross nazzjonali “DGN”.
(
46
)	Ir-riżorsa proprja “DGN”, li tinkiseb permezz tal-applikazzjoni ta’ rata ffissata kull sena fuq il-bażi taxxabbli li tirrappreżenta s-somma tal-prodotti grossi nazzjonali bil-prezz tas-suq, għandha importanza konsiderevoli billi tiddefinixxi r-rata bażi taxxabbli tal-VAT, id-distribuzzjoni tat-tpaċija Britannika u l-limitu tal-ammont globali tar-riżorsi ffissat min dak l-aspett; id-Deċiżjoni 2007/436 fis-seħħ iżżomm il-limitu massimu tar-riżorsi proprji f’1.24% tad-“DGN” totali tal-Istati Membri bil-prezzijiet tas-suq, u l-massimu tal-approprijazzjonijiet għal impenji huwa ffissat f’1.31% tad-“DGN” totali tal-Istati Membri.
(
47
)	Artikolu 2(3) tad-Deċiżjoni 2007/436.
(
48
)	ĠU L 253 p. 42.
(
49
)	U jingħataw b’dan il-mod sens għar-rikonoxximent tad-dazji bħala strument leġittimu ta’ protezzjoni fir-rigward tal-allegata ispirazzjoni internazzjonali li hija profondament liberali, kif jissuġġerixxi J. Berr u H. Trémeau, f’Le Droit Douanier: Communautaire et national, is-Seba’ ed., Economica, 2006, p. 3.
(
50
)	Fil-konklużjonijiet tiegħi dwar il-kawża D (sentenza tal-5 ta’ Lulju 2005, C-376/03, Ġabra p. I-5821), ippreżentati fis-26 ta’ Ottubru 2004, infakkar li, biex issir l-Unjoni Doganali fil-Komunità, kien meħtieġ it-twaqqif ta’ tariffa esterna komuni u li ċ-ċirkulazzjoni tal-merkanzija mingħajr ostakoli imponiet armonizzazzjoni tat-taxxi indiretti; barra minn hekk ġie propost tqarrib tal-leġiżlazzjoni fuq it-tassazzjoni diretta biex jiġu aġevolati l-libertajiet taċ-ċirkulazzjoni tal-persuni u tal-kapitali.
(
51
)	Skont l-Artikolu 7(2) “wara l-31 ta’ Diċembru tat-tielet sena wara sena partikolari, l-ebda korrezzjonijiet ma għandhom isiru għal kont sommarju msemmi fil-paragrafu 1, ħlief għal punti nnotifikati qabel din id-data jew mill-Kummissjoni jew mill-Istat Membru kkonċernat”.
(
52
)	Hekk kif jirriżulta fir-rigward tal-Italja fil-kawża C-387/05.
(
53
)	Huma ta’ ċertu interess l-argumenti tal-Gvern Grieg (punti 10 sa 11 tar-risposta tiegħu), minkejja l-inadegwatezza tat-termini użati “ksur doganali” u “ksur finanzjarju”, għaliex f’dak il-każ ma jiġux imposti sanzjonijiet imma jkun hemm biss konstatazzjoni ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu.
(
54
)	Id-distinzjoni tirriżulta mill-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Stix-Hackl tas-26 ta’ Jannar 2006, f’Il-Kummissjoni vs Il-Belġju, deċiża bis-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-5 ta’ Ottubru 2006 (C-377/03, Ġabra p. I-9733), għaliex meta jagħmel dik id-distinzjoni jiċċara li “l-ilmenti mqajmin mill-Kummissjoni, skont il-kontenut tar-rikors, huma limitati għall-ksur biss tar-Regolament dwar ir-riżorsi proprji” biex b’hekk il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex għalfejn f’dik is-sede taċċerta speċifikatament li hemm ksur eventwali tad-dispożizzjonijiet tad-dritt doganali.
(
55
)	Il-Kummissjoni vs Franza (C-276/97, Ġabra p. I-6251).
(
56
)	Skont l-espressjoni li hemm fil-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Stix-Hackl, iċċitati.
(
57
)	Iktar ’il quddiem ser nittratta l-ġustifikazzjonijiet li offrew l-Istati konvenuti mill-aspett tal-Artikolu 296 KE.
(
58
)	ĠU L 256, p. 1.
(
59
)	It-tendenza spikkata lejn livell baxx tidher fir-rapport ta’ A. Lamassoure, dokument ta’ ħidma Nru 1 tal-Parlament Ewropew fuq ir-riżorsi proprji tal-Komunitajiet Ewropej dwar il-“Historia de los ingresos de las Comunità” tal-Kummissjoni tal-baġit, 2005, p. 6.
(
60
)	De lege ferenda, J. M. Jordán, f’“Por una reforma del sistema de financiación de la Unión europea”, Quaderns de Política Econòmica, Revista electrónica, 2a época, Vol. 2, Jannar-Marzu, 2003, p. 13, huwa favur s-sitwazzjoni tar-riżorsa “DGN” [dħul gross nazzjonali] permezz tat-tqassim tat-taxxi nazzjonali, l-ewwel nett it-taxxa fuq id-dħul, biex titwitta t-triq lejn relazzjoni iktar diretta bejn l-Unjoni Ewropea u ċ-ċittadin, b’dinamika ta’ element ta’ federaliżmu fiskali li permezz tiegħu kull Ewropew jikkontribwixxi skont id-dħul tiegħu u mhux abbażi ta’ pajjiżu.
(
61
)	Fil-każ tal-Ġermanja kien diġà ntqal li sar ħlas ta’ EUR 10803000 fil-proċedura bil-miktub; Stati oħrajn, bħall-Finlandja u l-Isvezja semmew dawn il-ħlasijiet waqt is-seduta.
(
62
)	Fir-rigward tad-debitu ta’ kapital, mingħajr ma jaffettwa l-konsegwenzi fir-rigward tal-interessi moratorji.
(
63
)	Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-18 ta’ Ottubru 2007, Il-Kummissjoni vs Id-Danimarka (C-19/05, Ġabra p. I-8597).
(
64
)	Sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-16 ta’ Mejju 1991, Il-Kummissjoni vs L-Olanda (C-96/89, Ġabra p. I-2461), punt 37; tal-15 ta’ Ġunju 2000, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja (C-348/97, Ġabra p. I-4429), punt 64; tal-15 ta’ Novembru 2005, Il-Kummissjoni vs Id-Danimarka (C-392/02, Ġabra p. I-9811), punt 60; u tat-23 ta’ Frar 2006, Il-Kummissjoni vs Spanja (C-546/03, punt 28).
(
65
)	Dan l-argument jirriżulta b’mod ċar mill-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Geelhoed tal-10 ta’ Marzu 2005, fil-kawża Il-Kummissjoni vs Id-Danimarka, deċiża bis-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-15 ta’ Novembru 2005, C-392/02, iċċitata iktar ’il fuq.
(
66
)	Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja Il-Kummissjoni vs Id-Danimarka, iċċitata fin-nota preċedenti, anki jekk laqgħet ir-rikors tan-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, ma taqbilx fuq il-ksur tal-Artikolu 10 KE li sostna l-Avukat Ġenerali Geelhoed.
(
67
)	Ir-raġunament qiegħed fil-kontroreplika tagħha.
(
68
)	Li ma jinvolvux l-Istati konvenuti kollha, kif fakkar ir-rappreżentant Daniż fis-seduta filwaqt li ppreċiża li d-Danimarka qagħdet fil-ġenb.
(
69
)	Suġġerita fil-proċedura preliminari tal-Gvern Daniż u spjegat fis-seduta tar-rappreżentant tal-Gvern Portugiż fuq il-bażi ta’ arrikkiment indebitu tal-Komunitajiet Ewropej.
(
70
)	Adottata b’Deċiżjoni tal-Kunsill 255/58, la ġiet emendata u lanqas ippubblikata, anki jekk ġiet ikkommunikata mill-Kummissjoni wara domanda bil-miktub (E-1323/2001) ifformulata fit-3 ta’ Mejju 2001 mid-deputat Ewropew Staes (Verts/ALE) (ĠU C 364 E, p. 85).
(
71
)	Iżda għal dawk l-oġġetti ta’ użu doppju imma mhux għall-armamenti.
(
72
)	L-affermazzjonijiet tal-Isvezja huma bbażati fuq l-armi li jqajmu kontestazzjoni qawwija tal-Kummissjoni fir-replika, fejn dak l-Istat Membru jidher li huwa akkwiexxenti, għaliex, ma jirribattihiex fil-kontroreplika tiegħu u jirreferi esklużivament għall-materjal tal-gwerra. Fir-rikors C-387/05, għalkemm tissemma, lanqas l-Italja ma tagħmel l-osservazzjonijiet tagħha fuq l-Artikolu 296 (1)(a) KE.
(
73
)	L-applikazzjoni speċifika tagħha tiddependi miċ-ċirkustanza li jiġu sodisfatti r-rekwiżiti li ser nanalizza iktar ’il quddiem.
(
74
)	Din l-idea tidher kemm fil-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Mazák, fil-kawża tal-10 ta’ Lulju 2007, punti 58 sa 61, kif ukoll fis-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-8 ta’ April 2008, Il-Kummissjoni vs L-Italja (C-337/05, Ġabra p. I-2173. punti 47 sa 49) li jikkritikaw ir-referenza għall-Artikolu 296 1(b) KE biex tagħti bażi għall-proċedura nnegozjata ta’ ċerti kuntratti ta’ akkwist ta’ ħelikopters mingħajr l-użu tal-proċedura ta’ sejħa pubblika għal offerti. Fl-istess sens, is-sentenza riċenti tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-2 ta’ Ottubru 2008, Il-Kummissjoni vs L-Italja (C-157/06, Ġabra p. I-7313. punti 24 sa 28.
(
75
)	Dawk li jirregolaw ir-riżorsi proprji.
(
76
)	Mingħajr demagoġija nistaqsi jekk, fil-każ fejn l-argumenti tal-Istati Membri jiġu aċċettati l-libertajiet fundamentali Komunitarji kif ukoll id-drittijiet fundamentali jistgħux jitwarrbu bl-istess faċilità.
(
77
)	Prattikament b’mod unanimu.
(
78
)	Naqbel ma dak li jgħid N. Garrido Cuenca, f’“El episodio judicial de la desclasificación de los papeles del CESID. Las sentencias del Tribunal Supremo de 4 de abril de 1997. Paradojas y paralogismos de un conflicto entre la función de governo y el derecho a la tutela judicial efectiva”, Revista de Administración Pública, nru 143, Mejju-Awwissu, 1997, dwar “(…) no cabe decir tan sencillamente que la atribución por un governo de la condición de secreta a una determinada materia significa su blindaje absoluto a cualquier fiscalización. Más bien al contrario, el legislador ha entendido obligada la accesibilidad para otro poder del Estado, el que expresamente lo tiene encomendado por la Constitución (…)” [ma jistax jiġi asserit sempliċiment li ċ-ċirkustanza li Gvern jattribwixxi segretezza f’suġġett partikolari jfisser li din hija assolutament issiġilata kontra kull kontroll. Għal kuntrarju, il-leġiżlatur ried li jkun hemm aċċessibbiltà obbligatorja għal poter ieħor tal-Istat, dak li tagħtih espressament il-Kostituzzjoni], li, skont id-diversi ordinamenti, hija maqsuma bejn il-leġiżlatura jew il-qrati, għalkemm kultant l-attribuzzjoni ta’ dik il-funzjoni mhijiex irregolata.
(
79
)	Ninsisti, mill-aspett ta’ viżjoni purament nazzjonali tar-realtà tad-dritt, billi fil-livell Komunitarju jeħtieġ li tiġi bbilanċjata l-logħba bejn il-prinċipji tal-kompetenza u tas-sussidjarjetà.
(
80
)	J. De Lucas, “Secretos de Estado”, Derechos y libertades, Revista del Instituto Bartolomé de las Casas, p. 57.
(
81
)	Kif jirriżulta mir-rikorsi, filwaqt li għal ċerti Stati l-ħlas tad-dazji doganali jikkostitwixxi “Diktat” li joħnoq l-interessi l-iktar sensittivi tagħhom, għall-oħrajn l-att huwa innokwu.
(
82
)	Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-15 ta’ Mejju 1986, Johnston (222/84, Ġabra p. 1651).
(
83
)	Fl-Artikoli 30 KE, 39 KE, 46 KE, 58 KE, 64 KE, 296 KE u 297 KE.
(
84
)	Sentenzi tal-11 ta’ Marzu 2003, Dory (C-186/01, Ġabra p. I-2479), punt 31; Johnston, iċċitata, punt 26; tas-26 ta’ Ottubru 1999, Sirdar (C-273/97, Ġabra p. I-7403), punt 16; u tal-11 ta’ Jannar 2000, Kreil, C-285/98, Ġabra p. I-69), punt 16.
(
85
)	Sentenzi mogħtija fil-kawżi ċċitati Sirdar, Kreil u Dory, u r-referenza dettaljata għalihom fil-Komunikazzjoni interpretattiva fuq l-applikazzjoni tal-Artikolu 296 tat-Trattat KE għas-sejħiet għal offerti pubbliċi tad-difiża [SEC(2006)1554] [SEC(2006)1555].
(
86
)	L-Avukat Ġenerali Cosmas, fil-konklużjonijiet tiegħu fil-kawża tat-23 ta’ Marzu 2000, fis-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-13 ta’ Lulju 2000, Albore (C-423/98, Ġabra p. I-5965), iwissi kontra r-riskju li l-invokazzjoni sistematika tagħhom tista’ toħloq żbilanċi gravi u funzjonament ħażin tat-Trattat u disfunzjonalità fil-mekkaniżmi ta’ kontroll tal-kompatibbiltà mad-dritt Komunitarju tal-miżuri nazzjonali li ġejjin mill-Artikolu 296 KE.
(
87
)	It-teorija tal-“acte de gouvernement” għaddiet minn trasformazzjoni importanti meta l-Conseil d'État Franċiż abbanduna, fis-sentenza tad-19 ta’ Frar 1875, Prince Napoléon (Ġabra. 155), id-duttrina tal-motiv politiku, li kien uża fid-deċiżjonijiet preċedenti tiegħu (CE, 1 ta’ Mejju 1822, Laffitte, u CE, 9 ta’ Mejju 1867, Duc d'Aumale), biex isostni l-inkompetenza tiegħu biex jiddeċiedi ċerti atti tal-Amministrazzjoni.
(
88
)	F’“Niebla”, xogħol ta’ Miguel de Unamuno, il-protagonista, Agustín, jisfida d-destin tiegħu u jirribella wkoll kontra l-awtur tiegħu, fejn flimkien miegħu jagħmel intervista magħrufa fejn jitolbu ma joqtolx il-persunaġġ; naturalment l-Istati ma għandhomx periklu bħal dan lanqas jekk is-soluzzjoni ta’ dawn il-kwistjonijiet ma tkunx sodisfaċenti għalihom, għaliex l-individwi li kitbu l-istorja Komunitarja matul iktar minn 50 sena kienu proprju l-Istati, li issa qegħdin juru riluttanza fil-konfront tal-proġett ta’ unità tad-dritt billi qed juru ċertu sentiment ta’ sagrifiċċju.
(
89
)	Pereżempju l-Italja tadotta espliċitament dan l-approċċ radikali fir-rikors C-239/06 u ssostni li ma tista’ tintalab l-ebda prova mingħandha.
(
90
)	Fil-verżjoni Taljana.
(
91
)	Sentenzi tal-10 ta’ Marzu 1987, Il-Kummissjoni vs L-Italja (199/85, Ġabra p. 1039); tal-4 ta’ Ottubru 1991, Richardt u Les Accessoires Scientifiques (C-367/89, Ġabra p. I-4621); tas-16 ta’ Settembru 1999, Il-Kummissjoni vs Spanja, iċċitata; u tat-2 ta’ Ġunju 2005, Il-Kummissjoni vs Il-Greċja (C-394/02, Ġabra p. I-4713).
(
92
)	Iċċitat iktar ’il fuq.
(
93
)	Hija ma għandhiex il-ġurisdizzjoni u lanqas mhu qiegħed hawn il-qofol tal-kwistjoni; madankollu hemm letteratura ġuridika importanti f’dan ir-rigward: JH. R. Wiggings__ fi Freedom of Secrecy, N. York, Oxford University Press, 1964; M. Revenga Sanchez “Razonamiento Judicial, Seguridad Nazionale y Secreto de Estado”, Revista española de Derecho Constitucional, sena 18, Nru 53, Mejju-Awwissu, 1998, J. De Lucas, op. cit., paġni 35 sa 62.
(
94
)	Fejn is-suq intern u s-sistema doganali jikkostitwixxu wħud mill-espressjonijiet l-iktar awtentiċi.
(
95
)	Sentenza tal-14 ta’ Marzu 2000, Eglise de scientologie (C-54/99, Ġabra p. I-1335), punt 17.
(
96
)	Fis-sentenza tagħha tal-11 ta’ Diċembru 2003, Deutscher Apothekerverband (C- 322/01, Ġabra p. I-14887), il-Qorti tal-Ġustizzja ċaħdet b’mod kategoriku li għanijiet ta’ natura purament ekonomika setgħu jiġġustifikaw ostakolu għall-prinċipju fundamentali taċ-ċirkulazzjoni libera tal-merkanzija (punt 122).
(
97
)	Punt 31 tar-risposta (C- 409/05).
(
98
)	Kawża C- 461/05.
(
99
)	Kawża C- 239/06.
(
100
)	Punt 22 fl-aħħar.
(
101
)	Punt 23.
(
102
)	F’dan is-sens, id-Danimarka fir-rikors C-461/05 jew il-Finlandja fin-nota ta’ intervent tagħha fil-kwistjoni mal-Italja (C-239/06).
(
103
)	Bħal, pereżempju, il-paniġierku tal-Ġermanja fir-rikors tagħha (C-372/05).
(
104
)	Fil-verżjoni tal-Artikolu 1(4) tar-Regolament (KE) Nru 648/2005 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-13 ta’ April 2005, li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2913/92 [tal-Kunsill li jistabbilixxi l-Kodiċi Doganali tal-Komunità] (ĠU L 117, p. 13).
(
105
)	Biex tintuża t-terminoloġija militari li ntużat b’mod abbundanti f’dawn il-kawżi, l-Istati Membri jippretendu li “joqtlu d-dubbien bil-kannunati”.
(
106
)	Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-26 ta’ April 1988, Bond van Adverteerders (352/85, Ġabra p. 2085), imsemmija mill-Avukat Ġenerali Cosmas fil-konklużjonijiet tat-23 ta’ Marzu 2000, iċċitata.
(
107
)	F’dan is-sens, il-konklużjonijiet (punt 62) u s-sentenza (punt 53) tal-Kawża ċċitata C-337/05 jirrespinġu bħala sproporzjonata d-deċiżjoni tal-Italja li tagħti direttament ċerti kuntratti, mingħajr ma tosserva r-regoli fir-rigward tas-sejħiet għal offerti pubbliċi, biex ma jkunx jista’ jsir il-kxif ta’ informazzjoni sensittiva.
(
108
)	Skont l-Artikolu 7(1), “[k]ull Stat Membru għandu jinforma lill-Kummissjoni dwar l-implementazzjoni amministrattiva ta’ dan ir-Regolament fi żmien sitt xhur mid-dħul fis-seħħ tiegħu”. L-Istati Membri għandhom jittrasmettu wkoll lill-Kummissjoni, fi żmien tliet xhur wara t-tmiem ta’ kull sena informazzjoni fuq in-numru totali ta’ ċertifikati maħruġa flimkien mal-valur totali u l-piż gross tal-oġġetti importati skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan ir-regolament.
(
109
)	Dawn iċ-ċertifikati ssemmew fil-parti li tirrigwarda l-kuntest ġuridiku.
(
110
)	L-Istati Membri jibqgħu siekta f’dan ir-rigward, minkejja li mill-istess Regolament tirriżulta ċerta preokkupazzjoni billi fis-sitt premessa tiegħu jiddeskrivi l-ħtieġa li “jiġu stabbiliti regoli għall-Istati Membri sabiex jipprovdu informazzjoni fuq il-kwantità, l-valur u n-numru ta’ ċertifikati maħruġa u l-proċeduri għall-implimentazzjoni ta’ dan ir-Regolament”.
(
111
)	Data li jidhirli li ma humiex mhedda
(
112
)	Artikolu 6(4)(a) tar-Regolament Nru 1150/2000.
(
113
)	Deċiżjoni tal-Kummissjoni 97/245/KE (Euratom) tal-20 ta’ Marzu 1997, li tippreskrivi l-arranġamenti għat-trażmissjoni ta’ informazzjoni lill-Kummissjoni mill-Istati Membri taħt is-sistema tar-riżorsi tagħhom tal-Kummissjoni (ĠU L 97, p. 12).
(
114
)	Pereżempju fil-każ ta’ ispezzjoni a posteriori tal-Kummissjoni.
(
115
)	Fir-rikors C-284/05 l-Finlandja ssostni li, f’ċerti okkażjonijiet huma partijiet li jiġu armati wara.
(
116
)	Punt 58 tar-replika tagħha fil-kawża C-372/05, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja.
(
117
)	Punt 26 tar-replika fir-rikors kontra l-Finlandja, C-284/05.
(
118
)	Id-dispożizzjoni tikkonċedi marġni wiesa’ ta’ manuvra fl-amministrazzjoni nazzjonali: “Safejn il-leġislazzjoni doganali tal-Komunità ma tistipula ebda regoli dwar is-suġġett, l-Istati Membri għandhom jistabbilixxu l-kompetenza ta’ l-uffiċċji varji doganali li jinsabu fit-territorju tagħhom, filwaqt li titqies, fejn huwa applikabbli, in-natura tal-merkanzija u l-proċedura doganali li taħtha għandha titqiegħed”.
(
119
)	Naturalment tal-ikbar fiduċja tiegħu, bħala konsulent militari.
(
120
)	Regolament tal-Kunsill (KE, EURATOM) Nru 1026/1999 tal-10 ta' Mejju 1999 li jiddetermina l-poteri u l-obbligi ta’ aġenti awtorizzati mill-Kummissjoni biex iwettqu kontrolli u spezzjonijiet tar-riżorsi tal-Komunità innifisha (ĠU L 126 p. 9).
(
121
)	Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-12 ta’ Settembru 2000, Il-Kummissjoni vs L-Olanda (C-408/97, Ġabra p. I-6417).
(
122
)	F’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-7 ta’ Marzu 2002, Il-Kummissjoni vs L-Italja (C-10/00, Ġabra p. I-2357).
(
123
)	Fosthom dak tal-Finlandja.
(
124
)	Bħall-bejjiegħa, ix-xerrejja u l-intermedjarji sempliċi.
(
125
)	Skont il-punti 30 sa 32 tar-replika tal-Finlandja fir-rikors C-284/05, l-obbligu ta’ kunfidenzjalità għall-impriżi jissaħħaħ b’attenzjoni, partikolarment b’referenza għall-postijiet u l-affidabbiltà tal-persunal.
(
126
)	Fis-seduta, il-Greċja ma tatx spjegazzjoni sodisfaċenti dwar il-mod kif il-ħlas ta’ taxxi doganali seta’ kkawża tnaqqis ta’ programm ta’ sempliċi manutenzjoni ta’ inġenji tal-ajru meta jitqies il-fatt li l-overhaul (mhux qed nirriferi għall-ispare parts) bħala sempliċi servizz ma huwiex suġġett għal dawn id-dazji.
(
127
)	Fil-verżjoni konsolidata tat-[Trattat fuq l-Unjoni Ewropea u tat-] Trattat fuq il-funzjonament tal-Unjoni Ewropea (ĠU 2008 C 115, p. 1), skont it-Trattat iffirmat fit-13 ta’ Diċembru 2007 f’Liżbona, jinsab fl-Artikolu 346 KE.
(
128
)	S. Trombetta, “La protection des intérêts nationaux de la défense quand la défense devient européenne ”, Revue du Marché commun et de l ’Union européenne, nru 490, Lulju-Awwissu, 2005, paġni 442 sa 443. Studji monografiċi oħrajn fuq l-Artikolu 296 KE jinsabu f’E. Bratanova, Legal Limits of National Defense Privilege in the European Union, Overview of the recent European Court of Justice judgement on Art. 296 European Community Treaty and the new role of the Commission in armamets: A step towards a single market in armaments?, Bonn International center for conversion, BICC paper 34, 2004; K. Eikenberg, “Article 296 (ex -223) E.C. and external trade in strategic goods”, European Law Review, Vol. 25, Nru 2, April, 2005; u I. Barbe, “L’article 223 du traité de Rome: un article controversé”, Droit et défense, Revue générale du droit de la sécurité et de la défénse, Nru 98/1.
(
129
)	C. J. Moreiro González, Las cláusulas de seguridad nazionale, Iustel, Madrid, 2007, paġni 39 sa 48, jagħmel ftit riflessjonijiet interessanti billi jiddeskrivi dak li jsejjaħ “el carácter polisémico de la seguridad nacional en el derecho internacional contemporáneo [il-karattru polisemiku tas-sigurtà nazzjonali fid-dritt internazzjonali kontemporanju”, għaliex quddiem il-ġeneralizzazzjoni tat-theddid, is-sigurtà nazzjonali tibqa’ fuq l-isfond bħala element konsostanzjali mat-twelid tal-Istat, u timmarka passaġġ li, mingħajr ma jitlef dan il-karattru inizjali, jippermetti li tiġi vvalutata wkoll f’kuntesti oħrajn, fejn tirrenja globalizzazzjoni rikonoxxuta.
(
130
)	Li jipprovdu informazzjoni, fost l-oħrajn, fir-reġistru tan-Nazzjonijiet Uniti fuq l-armi konvenzjonali (http://disarmament.un.org/UN_REGISTER.NSF), li jiddeskrivi wkoll il-ħażniet tal-Istati, jew fuq l-industrija tal-gwerra (http://www.defenseindustrydaily.com).
(
131
)	N. Garrido Cuenca, fl-Artikolu ċċitat, p. 231, iwissi kontra l-fatt li sigriet uffiċjali ma jispiċċax milli jkun hekk għaliex xi ħadd, li jikser ir-regoli fuq il-protezzjoni tal-kunfidenzjalità, ikun għamlu pubbliku; naħseb li r-riklamar fuq l-Internet jidher li huwa permess mill-Istati konvenuti, billi ma ntwera xejn kuntrarju. Għal argument kuntrarju, C. J. Moreiro González, fil-ktieb imsemmi, paġni 202 sa 203, jirreferi għas-sentenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem tad-9 ta’ Frar 1995, fil-kawża Verening Weekblad Bluf!, billi ġie kkonfermat li notifika kunfidenzjali ma għandhiex dik in-natura, minħabba li tkun ixxandret wara u għalhekk “… la protection de l’information en tant que secret d’État ne se justifiait plus et la retrait de la circulation (…) n'apparaissait plus nécessaire pour atteindre le but légitime poursuivi [il-protezzjoni tal-informazzjoni bħala sigriet tal-Istat mhijiex iktar iġġusitifikata u t-tneħħija miċ-ċirkulazzjoni (…) ma tidhirx li kienet iktar meħtieġa biex jintlaħaq l-iskop leġittimu insegwit] …” (punt 45).
(
132
)	S. Trombetta, op. cit., paġni 447 sa 450.
(
133
)	Din l-għażla anqas radikali mid-deroga fl-Artikolu 296 KE, issib ostakoli wkoll għaliex, għalkemm l-inizjattiva hija tal-Kummissjoni, id-deċiżjoni finali hija tal-Kunsill mingħajr ma wieħed jinsa dritt eventwali ta’ veto tal-Istati.
(
134
)	Speċifikament il-politika Ewropea dwar is-sigurtà u d-difiża (PESD).
(
135
)	Li nħolqot mill-Azzjoni Konġunta tal-Kunsill 2004/551/PESD (ĠU L 245 p. 17), li fiha jipparteċipaw l-Istati Membri kollha tal-Unjoni, ħlief għad-Danimarka u, fost il-missjonijiet tagħha, hemm l-iżvilupp u t-tisħiħ tal-kooperazzjoni Ewropea fir-rigward tal-armamenti, l-assistenza lill-Kunsill u lill-Istati Membri għall-finijiet tat-titjib tal-kapaċitajiet tad-difiża tal-Unjoni fil-kuntest tal-amministrazzjoni tal-kriżi u s-sostenn għall-politika Ewropea fir-rigward tas-sigurtà u tad-difiża.
(
136
)	Artikolu 2(4) tal-verżjoni kkonsolidata tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea.
(
137
)	Artikolu 222 tal-verżjoni konsolidata tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea.
(
138
)	Fil-kuntest tal-Unjoni Ewropea, ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1334/2000 tat-22 ta’ Ġunju 2000, li jistabbilixxi reġim Komunitarju għall-kontroll ta’ esportazzjonijiet ta’ oġġetti u teknoloġiji b’użu doppju (ĠU L 159, p. 1); il-Pożizzjoni tal-Kunsill 2003/468/PESK tat-23 ta’ Ġunju 2003, dwar il-kontroll fuq is-senserija fil-bejgħ tal-armi (ĠU L 156 p. 79); ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1236/2005 dwar il-kummerċ f’ċerti oġġetti li jistgħu jintużaw għall-piena kapitali, it-tortura jew trattament jew pieni krudili, inumani u degradanti (ĠU L 200, p. 1); kif ukoll f’kuntest ta’ soft law, il-Kodiċi ta’ Kondotta tal-Unjoni Ewropea dwar l-Esportazzjoni tal-Armi, approvat fl-1998.
(
139
)	Dik li għamlet Spanja, min-nofs is-snin 90, min-naħa ta’ organizzazzjonijiet bħal Amnesty International, Intermon Oxfam jew Greenpeace bl-islogan dikjaratorju ta’ “Hemm sigrieti li joqtlu”.
(
140
)	Billi tiġi ssorveljata r-regolarità tar-riżorsi proprji.
(
141
)	Kummenti estensivi fuq l-effetti tiegħu f’N. Stoffel Vallotton, “Las relaciones entre el derecho internacional y el derecho comunitario en el marco del artículo 307 CE: convenios de Estados miembros con terceros Estados anteriores a su adhesión a la UE: nuevas consideraciones sobre su limitada primacía” f’Revista de Derecho Comunitario Europeo, Nru 22, Madrid, Settembru-Diċembru, 2005, p. 843 sa 890.
(
142
)	Sentenza tat-18 ta’ Novembru 2003, Budejovicky Budvar (C-216/01, Ġabra p. I-13617).
(
143
)	Fis-sentenza tagħha tas-27 ta’ Frar 1962, Il-Kummissjoni vs L-Italja (10/61, Ġabra p. 1).
(
144
)	Akkordji li d-data tagħhom ma tirriżultax, u dan jimpedixxi l-użu tal-Artikolu 307 KE, li biex jiġi kkunsidrat jeħtieġ li dawn l-akkordji jkunu saru qabel l-adeżjoni tal-Istat fil-Komunità.
(
145
)	Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-14 ta’ Mejju 1975, CNTA (74/74, Ġabra p. 533).
(
146
)	Zielinski, A., “La stabilité du droit, élément essentiel de l'État de droit”, f’VV.AA., L'État de droit et la securité juridique, Institut de Sciences Juridiques, CNRS, Pariġi-Varsavja, 1996, paġni 83 et seq.
(
147
)	Sharpston, E., “Legitimate Expectations and Economic Reality”, f’European Law Review 1990, p. 103.
(
148
)	Għal analiżi sistematika ta’ din il-ġurisprudenza, Papadopoulu, R.E., Principes généraux du droit et droit communautaire (origines et concrétisation), Brussell, 1996.
(
149
)	Sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-16 ta’ Mejju 1979, Tomadini (84/78, Ġabra p. 1801); u tal-5 ta’ Mejju 1981, Dürbeck (112/80, Ġabra p. 1095).
(
150
)	Puissochet J. P., “Vous avez dit confiance legitime?”, f’L'État de Droit (Mélanges en l'honneur de Guy Braibant), Ed. Dalloz, Pariġi, 1996, p. 585.
(
151
)	L-ewwel żviluppi tiegħu jidhru fis-sentenzi tat-13 ta’ Lulju 1965, Lemmerz-Werke (111/63, Ġabra p. 835); u tal-5 ta’ Ġunju 1973, Il-Kummissjoni vs Il-Kunsill (81/72, Ġabra p. 575).
(
152
)	García de Enterría E., “El principio de protección de la confianza legítima como supuesto título justificativo”, f’Revista de Administración Pública, nru 159, Settembru-Diċembru, 2002, p. 178, jikkummenta l-ġurisprudenza kostituzzjonali Spanjola dwar il-prinċipju inkwistjoni, li jikkorrobora l-aspettattiva raġonevolment fondata taċ-ċittadin li l-poter japplika d-dritt b’mod partikolari.
(
153
)	Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-5 ta’ Ottubru 1993, Driessen (kawżi magħquda C-13/92 sa C-16/92, Ġabra p. 4751).
(
154
)	Il-prevalenza ta’ interessi oħrajn tista’ tiġi mblukkata kif jidher mis-sentenza tad-17 ta’ Lulju 1997, Affish (C-183/95, Ġabra p. I-4315).
(
155
)	Sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-1 ta’ Ġunju 1994, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja (C-317/92, Ġabra p. I -2039); tat-18 ta’ Ġunju 1998, Il-Kummissjoni vs L-Italja (C-35/96, Ġabra p. I- 3851); u tal-1 ta’ Frar 2001, Il-Kummissjoni vs Franza (C-333/99, Ġabra p. I-1025).
(
156
)	Sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-11 ta’ Lulju 1991, Crispoltoni (C-368/89, Ġabra p. I-3695); u tad-29 ta’ April 2004, Gemeente Leusden u Holin Groep (Kawżi magħquda C-487/01 u C-7/02, Ġabra p. I-5337).
(
157
)	Kif għamlet il-Ġermanja fil-punt 83 tal-kontroreplika tagħha billi lmentat mill-ksur tal-prinċipju venire contra factum propium.
(
158
)	Dokument Nru SI 2002, 1548 tas-Segretarju Ġenerali tal-Kummissjoni tal-21 ta’ Diċembru 2002, fir-rigward tal-laqgħa tar-rappreżentanti permanenti tal-20 ta’ Diċembru tal-2002, punt X.
(
159
)	L-Italja, mill-mument li rċeviet l-ittri tal-Kummissjoni jew, sussidjarjament, mis-sentenza tas-16 ta’ Settembru 1999, iċċitata; l-Isvezja fis-seduta talbet l-effetti ex nunc tas-sentenza li tiddeċiedi r-rikors għan-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, fir-rigward tal-interessi moratorji, ħaġa li titlob ukoll il-Finlandja fil-kontroreplika tagħha.
(
160
)	Sentenza tas-6 ta’ Ottubru 2005, Il-Kummissjoni vs Spanja (C-204/03, Ġabra p. I-8389), punt 29.