62017TJ0342_INF
Arrest van het Gerecht (Vierde kamer – uitgebreid) van 30 maart 2022Deutsche Lufthansa e.a./Commissie
(zaak T‑342/17) (
1
)
„Mededinging – Mededingingsregelingen – Luchtvrachtmarkt – Besluit waarbij een inbreuk op artikel 101 VWEU, artikel 53 van de EER‑Overeenkomst en artikel 8 van de Overeenkomst tussen de Gemeenschap en Zwitserland inzake luchtvervoer wordt vastgesteld – Coördinatie van onderdelen van de prijs voor luchtvrachtdiensten (brandstoftoeslag, veiligheidstoeslag, betaling van commissie over toeslagen) – Uitwisseling van informatie – Territoriale bevoegdheid van de Commissie – Motiveringsplicht – Ongunstige beïnvloeding van de handel tussen lidstaten – Overheidsdwang – Eén enkele voortdurende inbreuk”
1.
Gerechtelijke procedure – Inleidend verzoekschrift – Vormvoorschriften – Vaststelling van het voorwerp van het geschil – Summiere uiteenzetting van de aangevoerde middelen – Identificatie van middelen op basis van de inhoud ervan en niet op basis van de formele kwalificatie
[Art. 263 VWEU; Statuut van het Hof van Justitie, art. 21, eerste alinea; Reglement voor de procesvoering van het Gerecht, art. 76, d)]
(zie punten 64‑66)
2.
Mededinging – Administratieve procedure – Besluit van de Commissie waarbij een inbreuk wordt vastgesteld – Vaststelling van de bestrafte inbreuken – Vereisten die voortvloeien uit het beginsel van effectieve rechterlijke bescherming – Duidelijkheid en nauwkeurigheid van het dispositief van het besluit – Beoordeling – Voorrang van de bewoordingen van het dispositief boven de motivering
(Art. 101 VWEU; EER-Overeenkomst, art. 53; Overeenkomst EG-Zwitserland inzake luchtvervoer, art. 8 en 11, lid 2; Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, art. 47)
(zie punten 75‑78)
3.
Mededinging – Regels van de Unie – Territoriale werkingssfeer – Bevoegdheid van de Commissie – Toelaatbaarheid krachtens internationaal publiekrecht – Uitvoering of gekwalificeerde gevolgen van de misbruikpraktijken in de EER – Alternatieve wegen – Criterium van het onmiddellijke, wezenlijke en voorzienbare gevolg – Strekking bij een gedraging die tot doel heeft de mededing te beperken
(Art. 101 VWEU; EER-Overeenkomst, art. 53)
(zie punten 102‑111, 123, 124, 130, 134, 136‑139, 140‑142, 150, 151‑156)
4.
Beroep tot nietigverklaring – Middelen – Onbevoegdheid van de instelling die de bestreden handeling heeft vastgesteld – Ambtshalve onderzoek door de Unierechter – Voorwaarde – Eerbiediging van het beginsel van hoor en wederhoor
(Art. 263 VWEU)
(zie punten 175, 176)
5.
Mededinging – Vervoer – Mededingingsregels – Luchtvervoer – Verordeningen van de Raad betreffende de uitvoering van de mededingingsregels van de Unie – Werkingssfeer – Unie-derdelandenroutes en EER(zonder Unie)‑derdelandenroutes – Opgenomen vanaf respectievelijk mei 2004 en mei 2005 – Bevoegdheid van de Commissie – Omvang – Bewijs van de inbreuk en van de duur daarvan ten laste van de Commissie – Bundel aanwijzingen – Inaanmerkingneming van feiten die zich voor die datums hebben voorgedaan – Voorwaarden voor toelaatbaarheid
[Art. 101 VWEU; EER-Overeenkomst, art. 53 en bijlage XIII alsmede protocol 21, zoals gewijzigd bij besluit nr. 40/2005 van het Gemengd Comité van de EER; verordeningen van de Raad nr. 1/2003, art. 32, c), en nr. 411/2004, art. 1 en 3]
(zie punten 208‑221, 229, 235)
6.
Mededingingsregelingen – Verbod – Inbreuken – Overeenkomsten en onderling afgestemde feitelijke gedragingen die één enkele inbreuk vormen – Begrip – Inbreukmakende gedragingen en handelingen die deel uitmaken van een totaalplan met één enkel doel – Beoordeling – Criteria – Hetzelfde voorwerp en dezelfde personen – Relevante aanwijzingen
(Art. 101 VWEU; EER-Overeenkomst, art. 53; Overeenkomst EG-Zwitserland inzake luchtvervoer, art. 8)
(zie punten 239‑242, 253‑261, 273‑275, 285‑287, 302, 303)
7.
Mededingingsregelingen – Verstoring van de mededinging – Beoordelingscriteria – Inhoud en doel van een mededingingsregeling en economische en juridische context waarin die tot stand komt – Onderscheid tussen inbreuken naar strekking en inbreuken naar gevolg – Voornemen van de partijen bij een overeenkomst om de mededinging te beperken – Niet noodzakelijk criterium – Inbreuk naar strekking – Voldoende nadelige beïnvloeding – Beoordelingscriteria
(Art. 101 VWEU)
(zie punten 325‑328, 332‑335)
8.
Mededinging – Regels van de Unie – Materiële werkingssfeer – Gedraging opgelegd door overheidsmaatregelen – Daarvan uitgesloten – Voorwaarden – Bestaan van overheidsdwang waardoor elk autonoom gedrag van ondernemingen wordt uitgesloten – Bewijslast rustend op de onderneming die zich hierop beroept – Omvang
(Art. 101 en 102 VWEU)
(zie punten 346‑350, 357, 359)
Dictum
1)
Het beroep wordt verworpen.
2)
De Europese Commissie draagt een derde van haar kosten.
3)
Deutsche Lufthansa AG, Lufthansa Cargo AG, Swiss International Air Lines AG dragen hun eigen kosten en twee derde van de kosten van de Commissie.
(
1
)	PB C 239 van 24.7.2017.