Edizzjoni Provviżorja
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
CAMPOS SÁNCHEZ-BORDONA
ippreżentati fil‑11 ta’ Settembru 2025 (1)
Kawża C‑376/24
MT
vs
Comité de direction de l’Autorité des Services et des Marchés Financiers (FSMA)
(Talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Cour d’appel de Bruxelles (il-Qorti tal-Appell ta’ Brussell, il-Belġju))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari — Servizzi finanzjarji — Regolament (UE) Nru 596/2014 — Komunikazzjoni ta’ informazzjoni pprivileġġata u abbuż tas-suq — Natura illeċita tal-komunikazzjoni ta’ informazzjoni pprivileġġata — Eċċezzjonijiet — Artikolu 10 — Żvelar ta’ informazzjoni pprivileġġata fl-eżerċizzju normali ta’ professjoni jew dmirijiet — Artikolu 21 — Pubblikazzjoni ta’ informazzjoni pprivileġġata fil-qasam ta’ attivitajiet ġurnalistiċi — Libertà tal-istampa u libertà ta’ espressjoni — Xandir ta’ informazzjoni pprivileġġata minn mexxej politiku dwar il-privatizzazzjoni ta’ impriża pubblika”
1.        Il-kawża li wasslet għal din it-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-validità tas-sanzjoni imposta fuq mexxej politiku li, f’intervisti mal-midja, kixef informazzjoni li allegatament kienet ikklassifikata bħala pprivileġġata, fis-sens tad-Direttiva 2003/6/KE (2) u tar‑Regolament (UE) Nru 596/2014. (3)
2.        L-informazzjoni inkwistjoni kienet tirreferi għall-privatizzazzjoni imminenti ta’ kumpannija pubblika Belġjana importanti. Min kixef din l-informazzjoni ddikjara li aġixxa sabiex iqajjem diskussjoni dwar din il‑kwistjoni ta’ interess ġenerali u fl-eżerċizzju tal-funzjoni tiegħu ta’ politiku responsabbli.
3.        Fl-isfond tat-talba għal deċiżjoni preliminari hemm, minn naħa, id-dritt fundamentali għal-libertà ta’ espressjoni u ta’ informazzjoni (ta’ mexxej politiku, f’dan il-każ) u, min-naħa l-oħra, l-interess li tiġi protetta l-integrità tas-swieq finanzjarji, ikkonkretizzat fil-projbizzjoni ta’ żvelar ta’ informazzjoni pprivileġġata.
I.      Il-kuntest ġuridiku
A.      Id-dritt tal-Unjoni
1.      Id-Direttiva 2003/6
4.        Skont il-premessa 44 tagħha:
“Din id-Direttiva tirrispetta d-drittijiet fundamentali u tosserva l-prinċipji rikonoxxuti b’mod partikolari mill-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal‑Unjoni Ewropea [(iktar ’il quddiem, il-“Karta”)], u b’mod partikolari mill-Artikolu 11 tagħha u mill-Artikolu 10 tal-Konvenzjoni Ewropea dwar Drittijiet Umani [(iktar ’il quddiem, il-“KEDB”)]. F’dan ir-rigward, din id-Direttiva ma tipprevjeni b’ebda mod lil Stati Membri milli japplikaw ir-regoli kostituzzjonali tagħhom li jirrelataw għal-libertà ta’ pubblikazzjoni u l-libertà ta’ espressjoni fil-medja”.
5.        L-Artikolu 2 jistipula:
“1.      L-Istati Membri għandhom jipprojbixxu lil kull persuna msemmija fit-tieni subparagrafu li għandha informazzjoni minn ġewwa milli tuża dik l-informazzjoni billi takkwista jew tiddisponi minn, jew billi tipprova takkwista jew tiddisponi minn, għall-kont proprju jew għall-kont ta’ parti terza, jew direttament jew indirettament, strumenti finanzjarji li tirrelata għalihom l-informazzjoni.
L-ewwel subparagrafu għandu japplika għal kwalunkwe persuna li tippossjedi dik l-informazzjoni:
[…]
c)      billi jkollha aċċess għall-informazzjoni permezz ta’ l-eżerċizzju ta’ l-impjieg, il-professjoni jew id-dmirijiet tagħha; jew
[…]”.
6.        L-Artikolu 3 jipprevedi:
“L-Istati Membri għandhom jipprojbixxu lil kull persuna soġġetta għall‑projbizzjoni stabbilita fl-Artikolu 2 milli:
a)      tiżvela informazzjoni minn ġewwa lil xi persuna oħra sakemm dan l-iżvelar ma jsirx fl-eżerċizzju normali ta’ l-impjieg, il-professjoni jew id-dmirijiet tagħha;
b)      tirrakkomanda jew tinduċi persuna oħra, abbażi ta’ informazzjoni minn ġewwa, sabiex takkwista jew tiddisponi minn strumenti finanzjarji li tirrelata għalihom dik l-informazzjoni”.
2.      Ir-Regolament Nru 596/2014
7.        Il-premessa 77 tiddikjara:
“Dan ir-Regolament jirrispetta d-drittijiet fundamentali u josserva l‑prinċipji rikonoxxuti fil-Karta [...]. Għalhekk, dan ir-Regolament għandu jkun interpretat u applikat bi qbil ma’ dawk id-drittijiet u prinċipji. B’mod partikolari, meta dan ir-Regolament jirreferi għal regoli li jirregolaw il-libertà tal-istampa u l-libertà tal-espressjoni f’midja oħra u r-regoli jew il-kodiċi li jirregolaw il-professjoni ġurnalistika, għandhom jitqiesu dawk il-libertajiet kif ggarantiti fl-Unjoni u fl-Istati membri u kif rikonoxxuti skont l-Artikolu 11 tal-Karta u skont dispożizzjonijiet rilevanti oħrajn”.
8.        L-Artikolu 7 (“L-informazzjoni privileġġata”) essenzjalment jirriproduċi d-definizzjonijiet li jinsabu fid-Direttivi 2003/6 u 2003/124/KE (4).
9.        L-Artikolu 8 (“L-abbuż minn informazzjoni privileġġata”) jindika:
“1.      Għall-finijiet ta’ dan ir-Regolament, l-abbuż minn informazzjoni privileġġata ssir meta persuna tippossjedi informazzjoni privileġġata u tuża dik l-informazzjoni billi takkwista jew tagħmel ċessjoni, għall-kont tagħha jew għall-kont ta’ parti terza, direttament jew indirettament, strumenti finanzjarji li dik l-informazzjoni tkun relatata magħhom. L-użu ta’ informazzjoni privileġġata billi tiġi kkanċellata jew emendata ordni rigward strument finanzjarju li l-informazzjoni tkun relatata miegħu meta dik l-ordni tkun saret qabel ma l-persuna kkonċernata kellha l‑informazzjoni privileġġata, għandhom jitqiesu wkoll bħala abbuż minn informazzjoni privileġġata. […]
[…]
4.      Dan l-Artikolu japplika għal kwalunkwe persuna li tippossjedi informazzjoni privileġġata minħabba li:
[…]
c)      ikollha aċċess għall-informazzjoni permezz tal-eżerċizzju ta’ impjieg, professjoni jew dmirijiet; jew
[…].
Dan l-Artikolu japplika wkoll għal kwalunkwe persuna li tippossjedi informazzjoni f’ċirkustanzi differenti minn dawk imsemmija fl-ewwel subparagrafu meta dik il-persuna tkun taf, jew imissha taf, li dik hi informazzjoni privileġġata.
[…]”.
10.      L-Artikolu 10 (“L-iżvelar illegali ta’ informazzjoni privileġġata”) jistabbilixxi:
“1.      Għall-finijiet ta’ dan ir-Regolament, l-iżvelar illegali ta’ informazzjoni privileġġata jirriżulta meta persuna tippossjedi informazzjoni privileġġata u tiżvela dik l-informazzjoni lil kwalunkwe persuna oħra, ħlief meta l-iżvelar isir waqt it-twettiq normali ta’ impjieg, professjoni jew dmirijiet.
Dan il-paragrafu japplika għal kwalunkwe persuna fiżika jew ġuridika fis-sitwazzjonijiet jew iċ-ċirkustanzi msemmija fl-Artikolu 8(4).
[…]”.
11.      L-Artikolu 21 (“Żvelar u tixrid ta’ informazzjoni fil-midja”) jistabbilixxi:
“Għall-finijiet tal-Artikolu 10 [...], meta tkun żvelata jew imxerrda informazzjoni u meta jkunu prodotti u mxerrda rakkomandazzjonijiet għall-fini (5) ta’ ġurnaliżmu jew forma oħra ta’ espressjoni fil-midja, tali żvelar jew tixrid ta’ informazzjoni għandu jiġi vvalutat billi jitqiesu r‑regoli li jirregolaw il-libertà tal-istampa u l-libertà tal-espressjoni f’midja oħra u r-regoli jew il-kodiċi li jirregolaw il-professjoni tal‑ġurnalist, sakemm:
a)      il-persuni kkonċernati, jew il-persuni assoċjati mill-qrib magħhom, ma jisiltux, direttament jew indirettament, vantaġġ jew qligħ mill‑iżvelar jew it-tixrid tal-informazzjoni kkonċernata; jew
b)      l-iżvelar jew it-tixrid isir bl-intenzjoni li jqarraq is-suq rigward il‑provvista, id-domanda, jew il-prezz ta’ strumenti finanzjarji”.
B.      Id-dritt nazzjonali. Loi du 2 août 2002 relative à la surveillance du secteur financier et aux services financiers (6)
12.      L-Artikolu 2 jiddefinixxi l-kunċett ta’ “informazzjoni privileġġata” bl-istess termini bħad-Direttivi 2003/6 u 2003/124, kif ukoll bħar-Regolament Nru 596/2014.
13.      Skont l-Artikolu 25:
“§ 1.      Kull min:
1.º      għandu informazzjoni li jaf, jew għandu jkun jaf, li hija informazzjoni ta’ natura pprivileġġata, huwa pprojbit:
a)      milli jakkwista jew jittrasferixxi jew jipprova jakkwista jew jittrasferixxi, f’ismu stess jew għan-nom ta’ persuna oħra, direttament jew indirettament, strumenti finanzjarji li għalihom tirreferi din l‐informazzjoni, jew strumenti finanzjarji relatati magħha;
b)      jiżvela dik l-informazzjoni lil kwalunkwe persuna oħra, ħlief meta l-iżvelar isir waqt it-twettiq normali ta’ impjieg, professjoni jew dmirijiet;
[…]
4.º      ixerred informazzjoni jew għajdut permezz tal-midja, Internet jew b’xi mod ieħor, li jipprovdu jew jistgħu jagħtu indikazzjonijiet foloz jew qarrieqa dwar strumenti finanzjarji, meta [l-persuna] taf jew għandha tkun taf li l-informazzjoni kienet falza jew qarrieqa.
Fil-każ ta’ ġurnalisti li jaġixxu fil-qasam tal-professjoni tagħhom, dan l-iżvelar ta’ informazzjoni għandu jiġi evalwat fid-dawl tal-leġiżlazzjoni applikabbli għall-professjoni tagħhom, sakemm dawn il-persuni ma jiksbux, direttament jew indirettament, vantaġġ jew benefiċċji mit-tixrid ta’ din l‑informazzjoni”.
II.    Il-fatti, il-kawża u d-domandi preliminari
14.      Fl‑2016, Bpost, kumpannija pubblika b’responsabbiltà limitata, li l-Istat kellu iktar minn 50 % tal-azzjonijiet tagħha, kienet l-operatur prinċipali tas-settur postali fil-Belġju u l-azzjonijiet tagħha kienu kkwotati fil-Borża ta’ Brussell (il-Belġju) (Euronext).
15.      MT kien uffiċjal politiku soċjalista. Kien serva bħala Ministru għall-Impriżi Pubbliċi fil-Gvern federali minn Jannar 2013 sa Ottubru 2014. Wara l-elezzjonijiet leġiżlattivi tal-2014, il-Partit Soċjalista mar fl-oppożizzjoni u, fl‑2016, MT kellu karigi ta’ tmexxija f’dan il-partit u fl-Union nationale des mutualités socialistes – Solidaris.
16.      Fl‑2015, il-Gvern il-ġdid Belġjan wera l-intenzjoni li jnaqqas is‑sehem tal-Istat fl-impriżi pubbliċi għal inqas minn 50 %, li wassal għal dibattitu fil-Parlament Belġjan. L-approvazzjoni ta’ liġi ġdida dwar l-impriżi pubbliċi, f’Diċembru 2015 (7) kienet ikkritikata minn mexxej sindakali f’dawn it-termini, ippubblikati f’gazzetta Belġjana: “l-adozzjoni, ilbieraħ il‑Ħamis, fil-Parlament tal-abbozz ta’ liġi li tippermetti l-privatizzazzjoni, mingħajr il‑bżonn ta’ minoranza li timblokka, ta’ impriżi pubbliċi kkwotati fil‑Borża ta’ Brussell, jiġifieri Bpost u Proximus, tfisser it-tmiem tal‑impriża pubblika” (8).
17.      L-istatuti ta’ Bpost ġew emendati waqt il-laqgħat ġenerali, ordinarja u straordinarja, tal‑11 ta’ Mejju 2016, bil-għan li jippermettu l‑privatizzazzjoni ta’ Bpost (9). Fit‑12 ta’ Mejju 2016, gazzetta Belġjana, meta kkummenta dwar ir-riżultati ta’ dawn il-laqgħat, irrefera għall‑“privatizzazzjoni ta’ Bpost” (10).
18.      Fis‑27 ta’ Mejju 2016, fi tweġiba għal mistoqsija waqt il‑programm tar-radju Matin Première fuq l-RTBF, MT indika li Bpost kienet ser titlef in-natura pubblika tagħha fi żmien qasir u ddikjara li “l‑Istat qiegħed jipprepara biex ibigħ parti mill-azzjonijiet tiegħu […] tassew fi kwistjoni ta’ sigħat”. Huwa żied jgħid li t-telf tal-istatus ta’ impriża pubblika kien ser iseħħ fil-qafas ta’ operazzjoni ta’ avviċinament lejn operatur postali Ewropew ieħor, peress li kienu għaddejjin negozjati biex jinbiegħu 10 % tal‑azzjonijiet ta’ Bpost lill-operatur postali Olandiż PostNL.
19.      MT ikkonferma u kkompleta din l-informazzjoni dakinhar stess ma’ ġurnalist tal-portal elettroniku www.lavenir.net u f’intervista mal‑gazzetta Le Soir.
20.      Fis‑27 ta’ Mejju 2016, Bpost talbet lill-Autorité belge des services et des marchés financiers (FSMA) (l-Awtorità
tas-Servizzi u s‑Swieq Finanzjarji, il-Belġju, iktar ’il quddiem il-“FSMA”) biex tissospendi l-kwotazzjoni tat-titoli tagħha fil‑Borża. In-negozjati għall-merger bejn Bpost u PostNL ġew sospiżi u l-merger ma seħħitx (11).
21.      Fit‑28 ta’ Lulju 2016, il-FSMA fetħet każ dwar id-dikjarazzjonijiet ta’ MT, li ġie mistieden jippreżenta l-osservazzjonijiet tiegħu, l-istess bħal SL, is-Segretarju Ġenerali tas-settur postali taċ-Centrale Générale des Services Publics (CGSP) (12).
22.      Skont id-digriet tar-rinviju (13), il-FSMA akkużat lil MT li kien żvela, fl-għodwa tas‑27 ta’ Mejju 2016:
“a)      l-eżistenza ta’ proġett ta’ privatizzazzjoni imminenti ta’ Bpost lil ġurnalist tar-radju waqt il-programm Matin Première li xxandar dirett fuq RTBF, u b’hekk lis-semmiegħa kollha ta’ dak il-programm; u
b)      l-informazzjoni li l-Istat kien ser ibigħ madwar għaxar punti perċentwali tal-azzjonijiet tiegħu f’Bpost bħala parti minn sħubija kummerċjali ma’ operatur ieħor Ewropew, lil ġurnalist tas-sit elettroniku www.lavenir.net, u għalhekk ukoll lil dawk kollha li qraw l-artiklu li rrapporta dawn id-dikjarazzjonijiet”.
23.      Wara diversi riżoluzzjonijiet preliminari, li ġew ikkontestati minn MT mingħajr suċċess, il-Kummissjoni ta’ Sanzjonijiet tal-FSMA ddeċidiet finalment fil‑11 ta’ Mejju 2023:
“[…]
2)      tiddikjara li MT kiser il-punt 1b tal-Artikolu 25(1) tal-Liġi tat‑2 ta’ Awwissu 2002, billi żvela informazzjoni li kien jaf jew kellu jkun jaf li kienet ta’ natura privileġġata, minħabba l-eżerċizzju tal‑impjieg, professjoni jew dmirijiet tiegħu;
3)      skont l-Artikolu 72(3) tal-Liġi tat‑2 ta’ Awwissu 2002 timponi fuq MT multa ta’ [EUR ]12,500 […]”.
24.      MT ippreżenta appell kontra d-deċiżjoni tal‑11 ta’ Mejju 2023 quddiem il-Cour d’appel de Bruxelles, section Cour des marchés (il-Qorti tal-Appell ta’ Brussell, Sezzjoni tas-Swieq, il-Belġju). Il-FSMA oġġezzjonat għal dan l-appell.
25.      Skont MT:
–        Huwa ma kisirx l-Artikolu 25 tal-Liġi tat‑2 ta’ Awwissu 2002, peress li t‑tixrid ta’ informazzjoni pprivileġġata tirreferi għall-iżvelar lil “kwalunkwe persuna”, ħlief jekk isir fit-“twettiq normali ta’ impjieg, professjoni jew dmirijiet” tiegħu. Fil-każ tiegħu, hu żvela l‑informazzjoni lill-pubbliku b’mod ġenerali u bla distinzjoni, u a fortiori, l-informazzjoni żvelata b’dan il-mod ma kellhiex l-intenzjoni li tqarraq bl-investituri.
–        Il-projbizzjoni li tiġi kkomunikata informazzjoni pprivileġġata ma tapplikax għal dawk li jaġixxu fit-twettiq normali tad-dmirijiet tagħhom, li ġara f’dan il-każ.
–        Anke jekk jiġi ammess li żvela informazzjoni pprivileġġata, għandha tapplika l-eċċezzjoni għall-projbizzjoni li tixxerred din it-tip ta’ informazzjoni (l-Artikolu 21 tar-Regolament Nru 596/2014) sabiex tiġi żgurata l-libertà ta’ espressjoni. Il-pubblikazzjoni jew ix-xandir ta’ informazzjoni “fil-midja” għandha tiġi interpretata fis-sens li ma hijiex limitata biss għall-pubblikazzjoni ta’ informazzjoni minn ġurnalisti.
–        Id-dikjarazzjonijiet pubbliċi tiegħu saru fl-eżerċizzju tad-dmirijiet tiegħu bħala eks-Ministru tal-Impriżi Pubbliċi u membru tal-Kumitat Nazzjonali tal-Partit Soċjalista. Huwa ma kiseb ebda vantaġġ, pjuttost bil‑kontra, u ma kellux l-intenzjoni li jisgwida lis-suq. Barra minn hekk, dawn kienu dikjarazzjonijiet meħtieġa għall-eżerċizzju tad-dmirijiet u tal-attivitajiet politiċi tiegħu u jikkostitwixxu eżerċizzju tal-libertà ta’ espressjoni, protetta mill-Artikolu 11 tal-Karta u mill-Artikolu 10 tal‑KEDB.
26.      Skont il-FSMA:
–        L-Artikolu 21 tar-Regolament Nru 596/2014 jinkludi eċċezzjoni għall-projbizzjoni ta’ xandir ta’ informazzjoni pprivileġġata, iżda din tapplika esklużivament għall-ġurnalisti jew, l-iktar l-iktar, għall‑pubblikazzjonijiet magħmula għal skopijiet ta’ ġurnaliżmu, u għalhekk tista’ tapplika biss għal dawk li, anki jekk ma jeżerċitawx il‑professjoni ta’ ġurnalista, juru li jeżerċitaw impjieg, professjoni jew funzjoni ekwivalenti.
–        Din l-eċċezzjoni ma tistax tiġi estiża għad-diskorsi jew dikjarazzjonijiet ta’ persuni li jsostnu li huma personalitajiet politiċi u li jaġixxu bi “skopijiet politiċi”.
–        L-iżvelar tat-tranżazzjoni li Bpost kienet qiegħda tħejji biex twettaq ma kienx meħtieġ jew proporzjonat għal skopijiet ta’ oppożizzjoni “politika” għal “politika” tal-Gvern ta’ privatizzazzjoni tal-impriżi pubbliċi. MT seta’ joġġezzjona għall-privatizzazzjoni ta’ impriża pubblika Belġjana b’mod differenti mill-iżvelar ta’ informazzjoni pprivileġġata.
–        L-eċċezzjoni tal-Artikolu 21 tar-Regolament Nru 596/2014 tirrikjedi l-eżistenza ta’ rabta mill-qrib bejn l-iżvelar tal-informazzjoni pprivileġġata u l-eżerċizzju mill‑persuna tal-impjieg, il-professjoni jew id-dmirijiet tagħha.
27.      F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Cour d’appel de Bruxelles, section Cour des marchés (il-Qorti tal-Appell ta’ Brussell, Sezzjoni tas-Swieq) għamlet is-segwenti domandi preliminari lill-Qorti tal‑Ġustizzja:
“1)      L-Artikolu 3 tad-Direttiva 2003/6[...], moqri fid-dawl tal‑Artikoli 11 u 52 tal-Karta [...], tal-Artikolu 10 tal-KEDB u tal‑prinċipju ta’ ugwaljanza, sa fejn jirrigwarda l-projbizzjoni li ‘tiżvela informazzjoni minn ġewwa lil xi persuna oħra sakemm dan l-iżvelar ma jsirx fl-eżerċizzju normali ta’ l-impjieg, il-professjoni jew id-dmirijiet tagħha’, għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprojbixxi l-komunikazzjoni ta’ informazzjoni minn ġewwa fil‑midja (radju u siti internet ta’ organi tal-istampa bil-miktub) minn persuna li għandha l-kwalità ta’ politiku, ex ministru u membru ta’ partit tal-oppożizzjoni li tintervjeni fil-midja f’din il‑kapaċità, u li permezz ta’ dan ix-xandir tfittex li tagħti lok għal dibattitu pubbliku dwar kwistjoni ta’ interess ġenerali sabiex tikkritika proġett ta’ privatizzazzjoni, meta l-funzjoni tagħha madankollu ma tinvolvix normalment dan it-tip ta’ tixrid ta’ informazzjoni minn ġewwa fil-midja?
2)      L-Artikolu 21 tar-Regolament [...] Nru 596/2014 […], moqri fid‑dawl tal-istess prinċipji bħal dawk stabbiliti fid-domanda preċedenti, għandu jiġi interpretat bħala li għandu kamp ta’ applikazzjoni limitat għall-iżvelar jew għat-tixrid ta’ informazzjoni minn ġewwa mill-ġurnalisti, jew dan japplika wkoll għall-iżvelar jew it-tixrid ta’ informazzjoni minn ġewwa fil-midja minn persuna, bħal politiku, ex ministru u membru ta’ partit tal‑oppożizzjoni, li tfittex, permezz ta’ dan ix-xandir, li tagħti lok għal dibattitu pubbliku dwar kwistjoni ta’ interess ġenerali sabiex tikkritika proġett ta’ privatizzazzjoni?”
III. Il-proċeduri quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
28.      It-talba għal deċiżjoni preliminari ġiet irreġistrata fil-Qorti tal‑Ġustizzja fit‑28 ta’ Mejju 2024.
29.      Ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub minn MT, il-FSMA u l-Kummissjoni Ewropea, li intervjenew fis-seduta li saret fit‑22 ta’ Mejju 2025.
IV.    Evalwazzjoni
30.      Iż-żewġ domandi preliminari jistgħu jingħataw risposta waħda. Jeħtieġ l-ewwel li jiġi ddeterminat liema dispożizzjoni tad-dritt tal‑Unjoni tapplika ratione temporis għal dan il-każ.
A.      Il-leġiżlazzjoni applikabbli
31.      Il-qorti tar-rinviju ma tagħmilx distinzjoni bejn id‑Direttiva 2003/6 u r-Regolament Nru 596/2014.
32.      L-Artikoli 10 u 21 tar-Regolament Nru 596/2014 huma applikabbli mit-3 ta’ Lulju 2016 (14). Meta seħħ l-allegat żvelar ta’ informazzjoni pprivileġġata (fis‑27 ta’ Mejju 2016), kienet għadha fis‑seħħ id-Direttiva 2003/6, li l-Artikolu 3 tagħha għandu jkun, għaldaqstant, id-dispożizzjoni deċiżiva biex tiġi deċiża l-kawża.
33.      Il-qorti tar-rinviju tidher li tissuġġerixxi l-possibbiltà li jiġu applikati l-Artikoli 10 u 21 tar-Regolament Nru 596/2014 minħabba li dawn jipprovdu sistema legali “inqas riġida” minn dik preċedenti (15).
34.      Ir-retroattività tal-liġi sussegwenti iktar favorevoli tkun vijabbli jekk id-dritt Belġjan jipprovdi dan fir-rigward tal-aġir illegali li r‑ripressjoni tiegħu titwettaq permezz tad-dritt amministrattiv li jissanzjona. Din hija kwistjoni li għandha tiġi deċiża mill-qorti tar‑rinviju.
35.      Jekk id-dritt intern jippermetti din is-soluzzjoni, l-Artikoli 10 u 21 tar-Regolament Nru 596/2014 jistgħu japplikaw, b’mod retroattiv, għal fatti li seħħew qabel ma dawn id-dispożizzjonijiet daħlu fis-seħħ, sakemm il-kontenut tagħhom ikun aktar favorevoli minn dak tal‑Artikolu 3 tad-Direttiva 2003/6.
36.      L-Artikolu 3(a) tad-Direttiva 2003/6 għandu formulazzjoni simili għal dik tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 10(1) tar-Regolament Nru 596/2014. It-tnejn jissanzjonaw il-komunikazzjoni illegali ta’ informazzjoni pprivileġġata lil terzi, ħlief jekk issir fl-eżerċizzju normali tal‑impjieg, professjoni jew dmirijiet tagħhom. Għaldaqstant, fuq dan l‑aspett, iż-żewġ testi jinkludu eċċezzjoni simili (16).
37.      Madankollu, l-Artikolu 21 tar-Regolament Nru 596/2014 żied partikolarità li tipproteġi b’iktar intensità l-pubblikazzjoni jew ix‑xandir ta’ informazzjoni fil-midja. Meta jiġi evalwat jekk persuna kinitx involuta f’aġir kundannabbli skont l-Artikolu 10 ta’ dan ir‑regolament (komunikazzjoni illegali ta’ informazzjoni pprivileġġata), għandhom jiġu kkunsidrati l-liġijiet li jirregolaw il-libertà tal-istampa u l-libertà ta’ espressjoni.
38.      Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, l-Artikolu 21 tar-Regolament Nru 596/2014 u l-Artikolu 3 tad-Direttiva 2003/6 ma għandhomx “l‑istess sens u l-istess portata fir-rigward tal-iżvelar ta’ informazzjoni minn ġewwa min-naħa ta’ ġurnalist” (17). Iddikjarat ukoll, li, skont l‑interpretazzjoni tal-Artikolu 21 tar-Regolament Nru 596/2014, jista’ jiġi evalwat jekk “id-dispożizzjonijiet [tiegħu] humiex inqas severi […] minn dawk previsti fid-Direttiva 2003/6” (18).
39.      Fl-opinjoni tiegħi, is-sistema stabbilita għall-komunikazzjoni ta’ informazzjoni pprivileġġata fl-eżerċizzju tal-attività ġurnalistika (Artikolu 21 tar-Regolament Nru 596/2014) hija iktar favorevoli minn dik applikabbli, b’mod ġenerali, għal professjonisti oħra fil-kors tal‑impjiegi, professjonijiet jew dmirijiet tagħhom (19).
40.      Għalhekk, ser niffoka fuq jekk, meta mexxej politiku jagħmel dikjarazzjonijiet li, possibbilment, jiżvelaw lill-pubbliku informazzjoni pprivileġġata fis-sens tal-Artikolu 10 tar-Regolament Nru 596/2014, hu jistax jibbenefika mid-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 21.
B.      Risposta għad-domandi preliminari
41.      L-argumentazzjoni tiegħi ser issegwi din l-iskema: a) fl-ewwel lok, ser nanalizza l-interpretazzjoni tal-Artikolu 21 tar-Regolament Nru 596/2014 fih innifsu u b’rabta maċ-ċirkustanzi ta’ dan il-każ; u b) fit‑tieni lok, ser nindirizza l-implikazzjonijiet li jista’ jkollu l‑Artikolu 10(1) tar-Regolament Nru 596/2014, inklużi r-rekwiżiti li jirriżultaw mill-protezzjoni tal-libertajiet ta’ espressjoni u tal‑informazzjoni (20).
1.      Interpretazzjoni tal-Artikolu 21 tar-Regolament Nru 596/2014
a)      Kunsiderazzjonijiet ġenerali
42.      L-Artikolu 21 tar-Regolament Nru 596/2014 jintroduċi regola speċifika għall-evalwazzjoni tal-eżistenza ta’ “żvelar illegali ta’ informazzjoni privileġġata” meta l-informazzjoni tiġi żvelata jew imxerrda għal skopijiet ġurnalistiċi jew ta’ espressjoni ta’ tipi oħra fil-midja.
43.      F’dawn il-każijiet, l-iżvelar jew it-tixrid ta’ informazzjoni għandu jiġi evalwat:
–        “billi jitqiesu r-regoli li jirregolaw il-libertà tal-istampa u l-libertà tal‑espressjoni f’midja oħra u r-regoli jew il-kodiċi li jirregolaw il‑professjoni tal-ġurnalist”;
–        ma jkunux konformi ma’ dawn ir-regoli dwar il-libertà tal-istampa u tal-espressjoni, jekk il-persuni kkonċernati (jew il-persuni assoċjati mill-qrib magħhom, jisiltu, direttament jew indirettament, vantaġġ jew qligħ mill-iżvelar jew it-tixrid tal-informazzjoni kkonċernata; jew meta l‑iżvelar jew it-tixrid isir bl-intenzjoni li jqarraq is-suq rigward il‑provvista, id-domanda, jew il-prezz tal-istrumenti finanzjarji.
44.      Il-Qorti tal-Ġustizzja diġà interpretat l-Artikoli 10 u 21 tar-Regolament Nru 596/2014 fir-rigward tal-iżvelar ta’ informazzjoni bi skopijiet ġurnalistiċi (21). Fil-qosor, hija ddikjarat li l-eċċezzjoni tal-Artikolu 21 tar‑Regolament Nru 596/2014 tkopri t-tixrid ta’ informazzjoni pprivileġġata li jsir fil-kuntest ta’ attività ġurnalistika, f’sens wiesa’ (22).
45.      Sakemm mhux qiegħed niżbalja, għadha ma ngħatat l-ebda sentenza dwar il‑komunikazzjoni ta’ informazzjoni pprivileġġata għal skopijiet ta’ “[...] espressjoni oħra fil-midja”, fis-sens tal-Artikolu 21 tar-Regolament Nru 596/2014. Peress li dan ma jagħmilx riferiment għad-dritt nazzjonali, teħtieġ interpretazzjoni uniformi tad-dritt tal-Unjoni, billi jiġi kkunsidrat “mhux biss il-kliem tagħha, iżda wkoll il-kuntest tagħha kif ukoll l-għanijiet u l-finalità mfittxija mill-att li tagħmel parti minnu” (23).
46.      Il-partijiet li ressqu osservazzjonijiet jiddefendu pożizzjonijiet opposti dwar l-interpretazzjoni tal-frażi suġġetta għal din l-evalwazzjoni:
–        MT u l-Kummissjoni jissuġġerixxu interpretazzjoni wiesgħa, b’tali mod li tapplika mhux biss għall-ġurnalisti iżda wkoll għall-politiċi jew esperti, meta dawn jipparteċipaw fil-qafas ta’ attivitajiet ġurnalistiċi li jseħħu fil-midja.
–        Min-naħa l-oħra, il-FMSA tqis li din il-frażi tapplika biss għall-ġurnalisti u għall-attivitajiet li huma meħtieġa u proporzjonati għax-xogħol tagħhom. Fl-opinjoni tagħha, huma biss il-ġurnalisti li jistgħu jkunu indipendenti u josservaw ir-regoli u l-kodiċi regolatorji tal-professjoni ġurnalistika.
47.      L-interpretazzjoni proposta mill-Kummissjoni u MT jidhirli li hija l-iktar xierqa, għar-raġunijiet li ser nispjega hawn taħt.
48.      Mill-perspettiva litterali, ir-riferiment għall-iskopijiet ta’ “forma oħra ta’ espressjoni fil-midja”, bħala alternattiva għal “skopijiet ġurnalistiċi”, jirreferi għat-tixrid ta’ informazzjoni li: a) isir fil-mezzi tax‑xandir, fis-sens wiesa’; b) ma huwiex limitat għal attivitajiet tal‑ġurnalisti; u c) jista’ jkopri skopijiet ta’ espressjoni li ma humiex direttament ġurnalistiċi, jiġifieri jkunu ta’ “tip ieħor”.
49.      Din ir-regola hija maħsuba sabiex tinkludi t-tixrid ta’ informazzjoni li, anki jekk mhux ippubblikata mill-ġurnalisti, tiġi żvelata fil-mezzi tax-xandir minn persuni li għandhom kwalitajiet oħra (pereżempju, politiċi, esperti jew opinjonisti).
50.      Fl-opinjoni tiegħi, din ir-regola tapplika għal mexxej politiku li jagħmel dikjarazzjonijiet b’kontenut informattiv, ta’ interess għall‑pubbliku ġenerali, permezz tar-radju, l-istampa bil-miktub jew il-mezzi diġitali, dikjarazzjonijiet li jinġabru u jixxandru minn kwalunkwe wieħed minn dawn il-mezzi tax-xandir.
51.      Ċertament, l-attività ġurnalistika bħala regola ssir mill-ġurnalisti stess. Iżda l-Artikolu 21 tar-Regolament Nru 596/2014 ma riedx jillimita l-protezzjoni li jagħti għall-ġurnalisti biss, iżda estendiha għal dawk li jiżvelaw ċerta informazzjoni fil-mezzi tax-xandir.
52.      Huwa, ġustament, l-“[iż]velar u tixrid ta’ informazzjoni fil-midja” li huwa protett, f’termini oġġettivi u mhux suġġettivi. Għal dan il-għan, huwa importanti li dan isir direttament mill-ġurnalisti u minn persuni oħra li jużaw dan il-mezzi tax-xandir biex jikkomunikaw l-informazzjoni.
53.      Ir-riferiment għar-“regoli jew il-kodiċi li jirregolaw il-professjoni tal-ġurnalist” ma jimplikax, fl-opinjoni tiegħi, li l-applikazzjoni tal‑Artikolu 21 tar-Regolament Nru 596/2014 għandha tkun limitata għall-ġurnalisti. Din id-dispożizzjoni tirreferi, fil-verità, għal regoli u kodiċi relatati mal-professjoni ġurnalistika, iżda wkoll għal dawk li “jirregolaw il-libertà tal-istampa u l-libertà tal‑espressjoni f’midja oħra”. Dawn ir-regoli l-oħra ma humiex biss dawk ta’ etika professjonali li japplikaw għall-ġurnalisti bħala tali, iżda dawk li, b’mod ġenerali, jirregolaw l-attività ta’ kwalunkwe mezz tax-xandir.
54.      L-interpretazzjoni sistematika u teleoloġika tal-espressjoni inkwistjoni twassal għall-istess riżultat.
55.      L-għan tar-Regolament Nru 596/2014 huwa li tiġi żgurata l-integrità tas-swieq finanzjarji tal-Unjoni u li jsaħħaħ il-fiduċja tal-investituri. Din il-fiduċja hija, fost l-oħrajn, ibbażata fuq il-fatt li l-investituri għandu jkollhom kundizzjonijiet ugwali u jkunu protetti kontra l-użu illegali ta’ informazzjoni pprivileġġata (24).
56.      Mal-ewwel daqqa ta’ għajn, dan l-għan ikun iktar issalvagwardjat jekk il-protezzjoni (skont l-Artikolu 21 tar-Regolament Nru 596/2014) kontra s-sanzjonijiet għall-iżvelar ta’ informazzjoni pprivileġġata tkun limitata għall-ġurnalisti, u ma tkunx applikabbli għal dawk li ma humiex. B’dan il-mod, ma jkunx hemm il-possibbiltà li persuni li ma humiex ġurnalisti, bħal mexxejja politiċi jew esperti, jibbenefikaw mill-privileġġ li jagħti l-Artikolu 21 tar-Regolament Nru 596/2014.
57.      Madankollu, din l-interpretazzjoni tinjora l-fatt li l-għanijiet ta’ protezzjoni tal-integrità tas-swieq finanzjarji tal-Unjoni u tal-fiduċja tal‑investituri għandhom jintlaħqu b’osservanza tal-“libertà tal-istampa u l-libertà tal-espressjoni f’midja oħra [...] kif ggarantiti fl-Unjoni u fl-Istati membri u kif rikonoxxuti skont l-Artikolu 11 tal-Karta […]” (25).
58.      L-importanza tal-libertajiet fundamentali f’soċjetà demokratika teħtieġ interpretazzjoni wiesgħa tal-kunċetti li jsir riferiment għalihom. L‑Artikolu 21 tar-Regolament Nru 596/2014, filwaqt li jintroduċi eċċezzjoni speċifika (għall-projbizzjoni tax-tixrid ta’ informazzjoni pprivileġġata) permezz tal-iżvelar għal skopijiet ġurnalistiċi, jew forma oħra ta’ espressjoni fil-midja, jorbotha mal-libertà tal-istampa u mal‑libertà ta’ espressjoni (26).
59.      Il-Qorti tal-Ġustizzja interpretat l-espressjoni “ipproċessar ta’ data personali magħmul biss għal għanijiet ġurnalistiċi” li tinsab fl-Artikolu 9 tad-Direttiva 95/46 billi użat kriterji wisgħin
ħafna: (27)
–        L-“attivitajiet ġurnalistiċi” huma dawk li għandhom bħala għan it‑tixrid ta’ informazzjoni, ta’ opinjonijiet jew ta’ ideat lill-pubbliku, bi kwalunkwe mezz użat (28).
–        L-eċċezzjoni ma tapplikax biss għall-impriżi ta’ komunikazzjoni, iżda wkoll għall-persuni kollha li jiżvolġu attività ġurnalistika (29).
–        Il-fatt li persuna ma hijiex ġurnalista professjonali ma jidhirx li huwa ta’ natura li jeskludi li r-reġistrazzjoni ta’ vidjo u l‑eventwali pubblikazzjoni tiegħu fuq sit Internet ma jistax jaqa’ taħt l-eċċezzjoni relatata mal-attivitajiet ġurnalistiċi (30).
–        Il-mezz li jintuża għat-trażmissjoni tad-data pproċessata, klassiku bħall-karta jew il-frekwenzi tar-radju, jew elettroniku, bħall-Internet, ma huwiex determinanti għall-evalwazzjoni dwar jekk hijiex attività għal skopijiet ta’ ġurnaliżmu (31).
60.      Issa, jekk din id-duttrina ġiet stabbilita f’kuntest ta’ regola li kienet tillimita l-applikazzjoni tagħha għal skopijiet esklużivament ġurnalistiċi, iktar u iktar għandha tapplika għal regola oħra (bħall-Artikolu 21 tar‑Regolament Nru 596/2014) li ma tużax dan l-avverb u tirreferi, b’termini ħafna iktar wisgħin, għat-tixrid ta’ informazzjoni “għall-fini esklużivi ta’ ġurnaliżmu a” (32).
61.      Minn din il-perspettiva, l-applikazzjoni tal-Artikolu 21 tar‑Regolament Nru 596/2014 għall-mexxejja politiċi li jintervjenu fil‑mezzi tax-xandir (jew permezz ta’ intervisti, konferenzi stampa jew avvenimenti simili) u, f’dan il-kuntest, jiżvelaw informazzjoni allegatament pprivileġġata ta’ interess ġenerali hija wkoll sostnuta mill‑ġurisprudenza tal-QEDB dwar l-Artikolu 10 tal-KEDB.
62.      It-tifsira u l-portata tal-Artikolu 10 tal-KEDB, inkwantu jikkorrispondi għall-Artikolu 11 tal-Karta (33), għandhom jiggwidaw l‑interpretazzjoni ta’ din ir-regola tal-Karta, skont l-Artikolu 52(3) tagħha, bħala livell minimu ta’ protezzjoni (34).
63.      Il-QEDB irrikonoxxiet repetutament ir-rwol essenzjali tal-mezzi tax-xandir biex jiffaċilitaw u jsaħħu d-dritt tal-pubbliku li jirċievi u jikkomunika informazzjoni u ideat (35). Iddikjarat ukoll li l-funzjoni li toħloq diversi “pjattaformi għal dibattitu pubbliku ma hijiex limitata għall-istampa [konvenzjonali] […]” (36).
64.      Ser nirreferi għal din il-ġurisprudenza iktar tard sabiex nikkonferma li ma tkunx kompatibbli mal-Artikolu 11 tal-Karta interpretazzjoni tal-Artikolu 21 tar-Regolament Nru 596/2014 li jipprojbixxi lil mexxejja politiċi milli jiżvelaw informazzjoni ta’ interess pubbliku permezz tal-mezzi tax-xandir, f’ċirkustanzi simili għal dawk tal-każ inkwistjoni.
65.      Meta mexxej politiku jxandar informazzjoni ta’ interess pubbliku waqt intervista fi programm tar-radju jew f’dikjarazzjonijiet lil gazzetta, kemm jekk miktuba jew diġitali, ikun qiegħed iwettaq jew attività għal skopijiet ġurnalistiċi (fis-sens deskritt iktar ’il fuq), jew inkella, fl-aħħar mill‑aħħar, attività bi skopijiet oħra ta’ espressjoni fil-mezzi tax-xandir.
b)      Kunsiderazzjonijiet ad casum
66.      MT kellu l-intenzjoni li jinforma lill-pubbliku dwar il‑privatizzazzjoni imminenti tal-kumpannija Bpost (li l-kapital tagħha kien fil-parti l-kbira tal-Istat) permezz tal-integrazzjoni parzjali tagħha mal-kumpannija PostNL. B’hekk kien qiegħed jipprova jqajjem diskussjoni fl‑opinjoni pubblika dwar il-vantaġġ ta’ dawn l-azzjonijiet tal‑Gvern Belġjan.
67.      Il-qorti tar-rinviju tqis li tali informazzjoni, fiha nnifisha, tista’ titqies bħala informazzjoni pprivileġġata, skont ir-Regolament Nru 596/2014. B’mod speċifiku, tiċħad l-argumenti ta’ MT relatati mal‑fatt li l-privatizzazzjoni ta’ Bpost kienet diġà informazzjoni pubblika.
68.      Skont il-qorti tar-rinviju, l-emendi fil-Liġi dwar il-Kumpanniji Pubbliċi (Diċembru 2015) u fl-Istatuti Soċjali (11 ta’ Mejju 2016) kienu jippermettu l-privatizzazzjoni ta’ Bpost, iżda “dan ma kienx ifisser li kien hemm proġett konkret sabiex tiġi implimentata l-privatizzazzjoni tal-kumpanija” (37).
69.      Kif indikat il-FSMA fis-seduta, id-dikjarazzjonijiet ta’ MT żvelaw elementi preċiżi dwar il-privatizzazzjoni ta’ Bpost, inkluża l-imminenza tagħha, ir-rabta tagħha ma’ operatur ieħor postali Ewropew u l-bejgħ ta’ 1/10 tal-azzjonijiet tal-Istat Belġjan f’din il-kumpannija pubblika. Dawn il-preċiżazzjonijiet jistgħu, bħala regola, jikkonfermaw il-pożizzjoni tal-qorti tar‑rinviju dwar in-natura pprivileġġata tal-informazzjoni żvelata minn MT.
70.      Peress li t-talba għal deċiżjoni preliminari ma tinkludi l-ebda domanda dwar in-natura tal-informazzjoni żvelata, il-Qorti ta’ Ġustizzja għandha tirrispetta l-evalwazzjoni tal-qorti tar-rinviju dwar dan il-punt (38).
71.      Għalhekk, jekk jiġi preżunt li din hija informazzjoni pprivileġġata, l-iżvelar jew ix-xandir tagħha fil-mezzi tax-xandir tkun leġittima jekk tissodisfa l-kundizzjonijiet (pożittivi u negattivi) stipulati fl-Artikolu 21 tar-Regolament Nru 596/2014.
72.      Dwar il-kundizzjonijiet pożittivi diġà tkellimt fil-punti preċedenti: dawn ikunu ssodisfatti meta min jiżvela jew ixandar informazzjoni jagħmel dan bi skopijiet ġurnalistiċi jew forma oħra ta’ espressjoni fil-midja. Hekk ġara f’dan il-każ.
73.      Fir-rigward tal-kundizzjonijiet negattivi, l-applikazzjoni tal‑Artikolu 21 tar-Regolament Nru 596/2014 tirrikjedi li: a) il-persuni kkonċernati jew il-persuni assoċjati mill-qrib magħhom ma jisiltux, direttament jew indirettament, vantaġġ jew qligħ mill‑iżvelar jew it-tixrid tal-informazzjoni kkonċernata; jew b) li l-iżvelar jew it-tixrid ma jsirx bl‑intenzjoni li joħloq konfużjoni jew jisgwida
lis-suq rigward il-provvista, id-domanda, jew il-prezz tal-istrumenti finanzjarji.
74.      Il-qorti tar-rinviju tiddikjara, b’mod espliċitu li dawn il‑kundizzjonijiet negattivi kienu preżenti f’dan il-każ: “ma hemmx dubju li [MT] ma rċieva l-ebda vantaġġ jew qligħ mill-iżvelar li bih huwa akkużat, u lanqas ma wettqu bil-għan li jisgwida
lis-suq” (39).
75.      Il-qorti tar-rinviju tidher li teskludi wkoll (għalkemm b’mod impliċitu) li l-iżvelar tal-informazzjoni pprivileġġata ġab lil MT, lill-partit politiku tiegħu u l-organizzazzjoni mutwali li minnha kien jagħmel parti, xi vantaġġ jew qligħ indirett, li kien jikkonsisti fl-abbandun tat‑tranżazzjoni ta’ privatizzazzjoni ta’ Bpost.
76.      Inqis li l-“vantaġġ jew qligħ” li għalihom jirreferi l-Artikolu 21 tar‑Regolament Nru 596/2014 għandhom natura prinċipalment ekonomika, jiġifieri, għandhom effett fuq is-sitwazzjoni patrimonjali ta’ minn ixerred l-aħbar u l-persuni assoċjati mill-qrib magħhom. Il-vantaġġ politiku eventwalment miksub minn MT bix-xandir tal-aħbar ma huwiex klassifikabbli, għaldaqstant, bħala benefiċċju fis-sens tal-Artikolu 21 tar‑Regolament Nru 596/2014. L-interpretazzjoni kuntrarja tillimita b’mod sinjifikattiv il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din l-eċċezzjoni, għaliex kważi kull żvelar ta’ informazzjoni jista’ jkollu xi tip ta’ benefiċċju indirett, mhux neċessarjament ekonomiku, għal min jiżvela.
77.      Il-qorti tar-rinviju tenniet l-argument propost minn MT billi staqsiet:
–        jekk “l-Artikolu 21 tar-Reglament [Nru 596/2014] jistax ikun applikabbli għalih, bħala dispożizzjoni legali l-iktar favoreveoli u sa fejn [MT] allega li aġixxa fil-kuntest ta’ funzjoni ta’ eks Ministru u bħala figura politika ta’ partit tal-oppożizzjoni, u bil-għan li jwissi lill‑pubbliku dwar il-proġett ta’ privatizzazzjoni ta’ impriża pubblika prevalenti” jew
–        jekk, “b’mod ġenerali, […] jistax igawdi mill-eċċezzjoni relatata ma’ żvelar li sar fil-kuntest tal-funzjonijiet tiegħu, billi jiġi kkunsidrat f’kull każ li l-iżvelar li bih huwa akkużat huwa żvelar li sar fil-midja, li jgħid li għamel bil-għan li jqanqal dibattitu politiku” (40).
78.      Ir-risposta għal dawn iż-żewġ domandi għandha tkun fl-affermattiv, jekk l-iżvelar tal-informazzjoni kien jissodisfa l-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 21 tar-Regolament Nru 596/2014.
79.      Billi żvela l-informazzjoni dwar azzjoni futura tal-Gvern bħala sid tal-maġġoranza tal-kapital ta’ Bpost, MT kien qiegħed
jaġixxi bħala mexxej ta’ partit politiku tal-oppożizzjoni (41) kontra l-privatizzazzjoni ta’ din l‑impriża pubblika. Ma kienx qiegħed
jiżvela informazzjoni sempliċement korporattiva adottata mill-awtoritajiet li jirrappreżentaw impriża privata, iżda deċiżjoni politika imminenti tal-Gvern u għamel dan bil-għan li jqajjem “dibattitu politiku” dwarha waqt li kien għad hemm ċans li tiġi evitata.
80.      Din is-sitwazzjoni tgħaddi l-kontroversja lejn il-kamp politiku, fejn ma għandhomx jiġu ristretti, ħlief għal raġunijiet imperattivi, il‑pożizzjonijiet tal-partiti differenti dwar kwistjonijiet rilevanti għall‑ħajja pubblika.
2.      L-impatt tal-Artikolu 10 tar-Regolament Nru 596/2014
81.      L-Artikolu 21 tar-Regolament Nru 596/2014 huwa regola speċjali (lex specialis) li jittratta b’mod iktar favorevoli waħda mis‑sitwazzjonijiet koperti bl-eċċezzjoni ġenerali tal-Artikolu 10 tiegħu.
82.      L-Artikolu 10 tar-Regolament Nru 596/2014 jiddefinixxi l-iżvelar illegali ta’ informazzjoni pprivileġġata (“meta persuna tippossjedi informazzjoni privileġġata u tiżvela dik l-informazzjoni lil kwalunkwe persuna oħra”) u jintroduċi eċċezzjoni wiesgħa ħafna: “ħlief meta l‑iżvelar isir waqt it-twettiq normali ta’ impjieg, professjoni jew dmirijiet” (42).
83.      Din l-eċċezzjoni tieħu forma speċjali fl-Artikolu 21 tar‑Regolament Nru 596/2014 permezz tal-iżvelar u tixrid ta’ informazzjoni għal skopijiet ġurnalistiċi jew forma oħra ta’ espressjoni fil-midja. Minħabba l-importanza speċjali tagħha, l-Artikolu 21 jagħżel attività, (il-ġurnalist, fis-sens wiesa’), li għandu jibbenefika mill‑eċċezzjoni, sabiex tiġi protetta l-libertà tal-istampa u l-libertà ta’ espressjoni.
84.      Il-kunsiderazzjonijiet li għamlet il-Qorti Ġenerali fis-sentenza Autorité des marchés financiers dwar ir-relazzjoni bejn l-Artikoli 10 u 21 tar-Regolament Nru 596/2014 huma ssupplimentati fil-punti 78 u 81 tagħha fejn ġie ddikjarat li r-rekwiżiti ġenerali ta’ neċessità u proporzjonalità (tal-iżvelar ta’ informazzjoni pprivileġġata) (43) għandhom jiġu osservati u li għandhom jiġu evalwati fid‑dawl tal-Artikolu 11 tal-Karta (44).
85.      Ser neżamina ż-żewġ rekwiżiti minn din il-perspettiva.
a)      Neċessità
86.      In-neċessità li tinxtered informazzjoni pprivileġġata, meta min jiżvelaha huwa mexxej politiku li jipparteċipa f’attività ġurnalistika, tiddependi minn jekk dan ix-xandir huwiex l-iktar mezz adattat sabiex jagħti lill-pubbliku informazzjoni importanti tal-ħajja politika tiegħu.
87.      Għalhekk, in-neċessità ma għandhiex tiġi evalwata b’mod astratt, iżda skont iċ-ċirkustanzi partikolari ta’ kull każ. B’hekk, fis-sentenza Autorité des marchés financiers, il-Qorti tal-Ġustizzja rreferriet għall‑ħtieġa li l-ġurnalist jivverifika l-informazzjoni li jkun sar jaf biha (45).
88.      L-informazzjoni żvelata minn MT setgħet taffettwa l-kwotazzjoni fil-Borża tal-impriża pubblika Bpost, għalkemm, apparentament, l‑impatt effettiv tagħha ma kienx sinjifikattiv. L-alternattiva għall-aħbar li din l‑impriża kienet ser tiġi privatizzata immedjatament kienet li wieħed jistenna lil Bpost tikkomunika dan lill-awtorità finanzjarja u lill-pubbliku.
89.      Issa, MT kien mexxej politiku, appartenenti għal partit tal‑oppożizzjoni, u ħass li r-responsabbiltajiet tiegħu f’dan ir-rwol kienu jġiegħluh jiżvela minn qabel l-imminenza tal-privatizzazzjoni ta’ Bpost, li kienet ser issir b’deċiżjoni tal-Gvern. Huwa għalhekk ried iqajjem diskussjoni pubblika dwar dan u, skont it-twemmin politiku tiegħu, jipprova jevita din il-privatizzazzjoni.
90.      Fl-eżerċizzju normali tar-responsabbiltajiet politiċi tiegħu kien neċessarju l-iżvelar tal-informazzjoni pprivileġġata li MT kellu dwar Bpost?
91.      Il-FSMA tissottometti li l-iżvelar tal-informazzjoni pprivileġġata minn MT ma kienx neċessarju, għaliex id-diskussjoni dwar il‑privatizzazzjoni tal-impriżi pubbliċi kienet diġà seħħet fil-Belġju, waqt id-dibattiti qabel l-approvazzjoni tal-Liġi tas‑16 ta’ Diċembru 2015 dwar ir-Riforma tal-Impriżi Pubbliċi. Hija żiedet li MT seta’ reġa’ “qajjem” mill-ġdid dan id-dibattitu fl-2016 mingħajr il-bżonn li jxandar, fil-mezzi tax-xandir, informazzjoni daqshekk speċifika bħal dik li żvela.
92.      MT jiddefendi l-pożizzjoni kuntrarja u jikkunsidra li l-mezz l-iktar adattat sabiex jilħaq l-għan li jqajjem dibattitu pubbliku dwar il‑privatizzazzjoni u l-merger (parzjali) ta’ Bpost ma’ PostNL kien li joħroġ fil-beraħ u jxandar in-negozjati sigrieti li kienu
għaddejjin.
93.      Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tiddeċiedi dwar in-neċessità tal‑iżvelar tal-aħbar. Mingħajr l-intenzjoni li nissostitwixxi l-evalwazzjoni tagħha, nemmen li dan l-iżvelar jista’ jitqies bħala neċessarju, jekk jiġi kkunsidrat l-għan li MT ipprova jilħaq bl-iżvelar tal-privatizzazzjoni imminenti ta’ Bpost.
94.      Il-privatizzazzjoni ta’ impriża pubblika tal-importanza ta’ Bpost, operatur postali prinċipali tal-Belġju, flimkien ma’ tnaqqis fil-kapital azzjonarju f’idejn l-Istat, kienet kwistjoni politikament sensittiva li kienet taffettwa l-interess ġenerali. L-eżerċizzju normali tal-funzjoni ta’ jinvolvi, fost l-oħrajn, li jqajjem dibattiti dwar dan it-tip ta’ problemi.
95.      Hija wkoll parti mir-responsabbiltajiet ta’ politiku fl-oppożizzjoni li jiżvela deċiżjonijiet imminenti tal-Gvern ta’ interess ġenerali li huma moħbija mill-pubbliku bil-għan li jiġu ppreżentati iktar tard bħala fatti stabbiliti. Jekk sabiex jiġi evitat li dan iseħħ, l-iktar mod effiċjenti kien li l-aħbar tiġi żvelata fil-midja, l-iżvelar jista’ jitqies neċessarju.
96.      Minħabba din is-sitwazzjoni, li terġa’ tiġi diskussa b’mod ġenerali l-opportunità tal-privatizzazzjoni ta’ Bpost ma kienx ser ikollha l-istess impatt bħall-iżvelar, kif għamel MT, li l-Gvern kien qiegħed jipproponi, b’mod imminenti, li japprovaha.
b)      Proporzjonalità
97.      Fl-evalwazzjoni tal-proporzjonalità, ser nuża l-istess approċċ li ħadet is-sentenza Autorité des marchés financiers.
98.      Sabiex jiġi stabbilit meta t-tixrid tal-informazzjoni allegatament pprivileġġata josserva r-regola ta’ proporzjonalità, għandu “jiġi eżaminat jekk ir-restrizzjoni għal-libertà tal-istampa kkawżata mill‑projbizzjoni ta’ tali żvelar hijiex eċċessiva meta mqabbla mal-ħsara li tali żvelar jista’ jikkawża lill-integrità tas-swieq finanzjarji” (46).
99.      Fir-rigward tal-ħsara (għall-integrità tas-swieq finanzjarji), il‑qorti tar-rinviju tagħmel dikjarazzjoni li, tal-inqas, tippermetti li jkun hemm dubji dwar jekk din verament seħħitx. Għalkemm b’ċertu riservi, tirreferi għall-possibbiltà li, fil-fatt, dik li kienet ser tkun fil-perikolu meta xxandret l-aħbar ma kinitx l-integrità tas-suq iżda l-interess ta’ Bpost li żżomm moħbija, sa dak il-ħin, it-tranżazzjoni li kienet qiegħda tippjana (47).
100. Jekk il-qorti tar-rinviju tevalwa l-possibbiltà ta’ ħsara għall‑integrità tas-swieq, ikollha tesplora mill-ġdid sa liema punt il‑projbizzjoni tax-xandir tal-aħbar kienet restrizzjoni eċċessiva tal‑libertà tal-istampa, fir-rigward ta’ tali ħsara. Kif diġà ddikjarajt, ma nemminx li, quddiem il-privatizzazzjoni imminenti ta’ Bpost, jista’ jkun mitlub li mexxej politiku jibqa’ silenzjuż, jekk iħoss li din it-tranżazzjoni hija iktar ta’ ħsara mill-iżvelar tagħha lill-pubbliku.
101. Fil-każ li l-qorti tar-rinviju tiddeċiedi, fi tmiem l-analiżi tagħha dwar il-kriterji ta’ neċessità u ta’ proporzjonalità, li hemm raġunijiet għall-projbizzjoni tat-tixrid tal-informazzjoni pprivileġġata, għandu jiġi stabbilit jekk l-aġir inkwistjoni huwiex iġġustifikat mill-eżerċizzju tal‑libertà ta’ espressjoni.
c)      Prevalenza tal-libertà ta’ espressjoni
102. L-impożizzjoni ta’ multa minħabba l-iżvelar tal-aħbar fil-mezzi tax-xandir tikkostitwixxi restrizzjoni għal-libertajiet ta’ espressjoni u ta’ informazzjoni. Dan jillimita d-dritt ta’ MT li jeżerċita dawn il‑libertajiet fil-kuntest ta’ “ġurnaliżmu politiku”.
103. Għalhekk, għandu jiġi stabbilit jekk, skont l-Artikolu 11 tal-Karta u l-Artikolu 10 tal-KEDB, din ir-restrizzjoni hijiex iġġustifikata. Il‑ġustifikazzjoni tista’ tkun koperta, bħala regola, kemm bl‑Artikolu 10(2) tal-KEDB kif ukoll bl-Artikolu 52(1) tal-Karta.
104. Ma nħossx li hemm bżonn ninsisti li l-libertà ta’ espressjoni hija waħda mill-prinċipji fundamentali ta’ soċjetà demokratika u pluralistika u tifforma parti mill-valuri li hija bbażata fuqhom l-Unjoni Ewropea, skont l-Artikolu 2 TUE (48), li l-Karta (Artikolu 11) stabbilixxiet bħala dritt fundamentali. L-interpretazzjoni ta’ dan l-artikolu tal-Karta għandha ssir, kif diġà indikajt, billi jiġu kkunsidrati l-Artikolu 10 tal-KEDB li huwa simili ħafna u l-ġurisprudenza tal-QEDB relatata miegħu (49).
105. Il-QEDB uriet li kienet eżiġenti b’mod partikolari sabiex tiddefendi dan id-dritt: “il-libertà ta’ espressjoni hija wieħed mill‑prinċipji fundamentali essenzjali ta’ [soċjetà demokratika], kif ukoll waħda mill-kundizzjonijiet ewlenija għall-progress tagħha u għall‑iżvilupp ta’ kull individwu. Suġġetta għall-Artikolu 10(2) [tal‑KEDB], tapplika mhux biss għal ‘informazzjoni’ jew ‘ideat’ li huma aċċettati jew ikkunsidrati bħala inoffensivi jew indifferenti, iżda wkoll għal dawk li joffendu, jqanqlu konfużjoni jew jikkawżaw inkonvenjent. Dawn huma, fil-fatt, ir-rekwiżiti tal-pluraliżmu, tat-tolleranza u tal‑attitudni miftuħa li mingħajrhom ma jistax ikun hemm “soċjetà demokratika” (50).
106. Kif fakkret il-Qorti tal-Ġustizzja meta rreferiet għal diversi deċiżjonijiet tal-QEDB, din tal-aħħar “tenfasizza r-rwol fundamentali li għandha l-istampa f’soċjetà demokratika, fejn għalhekk il-garanziji li għandhom jingħatawlha fihom importanza partikolari. Għalkemm l‑istampa ma għandhiex teċċedi ċerti limiti, normalment relatati mal‑ħarsien tar-reputazzjoni jew tad-drittijiet ta’ ħaddieħor, hija madankollu għandha tikkomunika, b’osservanza tad-dmirijiet u tar‑responsabbiltajiet tagħha, informazzjoni u ideat dwar il-kwistjonijiet kollha ta’ interess ġenerali. Li kieku kien mod ieħor, l-istampa ma tkunx tista’ tesprimi r‑rwol indispensabbli tagħha bħala public watchdog. B’hekk, jeħtieġ li tingħata importanza kbira lill-interess tas-soċjetà demokratika li tiżgura u żżomm il-libertà tal-istampa meta jkollu jiġi ddeterminat, kif jirrikjedi l-Artikolu 10(2) tal-KEDB, jekk l-indħil inkwistjoni huwiex proporzjonat mal-għan leġittimu li għandu jintlaħaq” (51).
107. Huwa veru li l-eżerċizzju ta’ dan id-dritt jista’ jkun suġġett għal restrizzjonijiet (52), iżda l-interferenzi ammissibbli għandhom jgħaddu mill-filtru triplu li jkollhom bażi legali, ikunu intiżi għall-protezzjoni ta’ interess leġittimu minn dawk imsemmija fl-Artikolu 10(2) tal-KEDB u jkunu meħtieġa f’soċjetà demokratika.
108. Fir-rigward tad-dritt tal-Unjoni, il-libertà ta’ espressjoni u tal‑informazzjoni li hija rrikonoxxuta fl-Artikolu 11 tal-Karta tista’ tiġi limitata skont l-Artikolu 52(1) tagħha. Il-Karta “[…] tippermetti limitazzjonijiet għall-eżerċizzju ta’ dawn id-drittijiet u libertajiet, sakemm dawn il-limitazzjonijiet ikunu previsti mil-liġi, jirrispettaw il‑kontenut essenzjali tal-imsemmija drittijiet u libertajiet u, b’osservanza tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, ikunu neċessarji u jissodisfaw effettivament għanijiet ta’ interess ġenerali rrikonoxxuti mill-Unjoni jew il-ħtieġa li jiġu protetti d-drittijiet u l-libertajiet ta’ ħaddieħor” (53).
109. F’dan il-każ, ir-restrizzjoni imposta fuq il-libertà ta’ espressjoni ta’ MT: a) kienet prevista mil-liġi, jiġifieri, mir-Regolament Nru 596/2014 u mil-Liġi tat‑2 ta’ Awwissu 2002; b) tosserva l-kontenut essenzjali tad-dritt, peress li l-projbizzjoni li tiġi żvelata informazzjoni pprivileġġata ma hijiex imposta b’mod assolut (54); u c) tilħaq, bħala regola, l-għan ta’ interess ġenerali li tipproteġi l-integrità tas-swieq finanzjarji.
110. Id-dubji jqumu dwar kif din ir-restrizzjoni tista’ tiġi bbilanċjata mal‑protezzjoni tad-dritt fundamentali għal-libertà ta’ espressjoni, li jinkludi d-dritt ta’ mexxej politiku li jikkomunika lill-pubbliku informazzjoni dwar kwistjonijiet ta’ interess ġenerali.
111. Ir-restrizzjonijiet għal-libertà ta’ espressjoni ta’ mexxej politiku għandhom jiġu deċiżi bi kriterji partikolarment eżiġenti, skont il‑ġurisprudenza tal-QEDB. L-Artikolu 10(2) tal-KEDB “kważi ma jħalli l-ebda post għar-restrizzjonijiet tal-libertà ta’ espressjoni fil-qasam tad‑diskors politiku jew tal-kwistjonijiet ta’ interess ġenerali” (55).
112. Fid-dawl ta’ din il-premessa, nemmen li għandu jipprevali d-dritt għal-libertà ta’ espressjoni ta’ mexxej politiku tal-oppożizzjoni li, meta jiżvela li l-Gvern ser iwettaq il-privatizzazzjoni ta’ impriża pubblika importanti, l-ewwel operatur postali tal-Belġju, jipprova joħloq diskussjoni fil-pubbliku fuq din il-kwistjoni (56).
V.      Konklużjoni
113. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi lill-Cour d’appel de Bruxelles, section Cour des marchés (il-Qorti tal-Appell ta’ Brussell, Sezzjoni tas-Swieq, il-Belġju) sabiex tagħti risposta bil-mod segwenti:
“L-Artikoli 10 u 21 tar-Regolament Nru 596/2014 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑16 ta’ April 2014 dwar l-abbuż tas-suq (Regolament dwar l-abbuż tas-suq) u li jħassar id-Direttiva 2003/6/KE tal‑Parlament Ewropew u tal-Kunsill u d-Direttivi tal‑Kummissjoni 2003/124/KE, 2003/125/KE u 2004/72/KE, fid-dawl tal-Artikolu 11 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea,
għandhom jiġu interpretati fis-sens li:
1)      L-Artikolu 21 tar-Regolament Nru 596/2014 japplika għax-xandir ta’ informazzjoni pprivileġġata minn mexxej politiku, eks-Ministru u membru ta’ partit ta’ oppożizzjoni, li jintervjeni fil-mezzi tal-komunikazzjoni bħala tali u li jipprova, b’dan il-mod, iqajjem diskussjoni pubblika dwar kwistjoni ta’ interess ġenerali, bil-għan li jikkritika l-privatizzazzjoni imminenti tal-operatur postali nazzjonali prinċipali, li fih, sa dakinhar, l-Istat kellu l-maġġoranza tal-azzjonijiet.
2)      Ix-xandir ta’ din l-informazzjoni permezz tal-mezzi tal‑komunikazzjoni jista’ jsir fl-eżerċizzju normali tal-funzjonijiet ta’ mexxej politiku, skont l-Artikolu 10 tar-Regolament Nru 596/2014. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tistabbilixxi jekk tali xandir huwiex neċessarju u proporzjonali fir-rigward tal‑għanijiet tiegħu u, f’kull każ, għandhom jipprevalu l-libertà ta’ espressjoni u ta’ informazzjoni stabbiliti fl-Artikolu 11 tal‑Karta”.
1      Lingwa oriġinali: l-Ispanjol.
2      Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑28 ta’ Jannar 2003 dwar insider dealing u manipulazzjoni tas-suq (abbuż tas-suq)) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 4, p. 367).
3      Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑16 ta’ April 2014
dwar l-abbuż tas-suq (Regolament dwar l-abbuż tas-suq) u li jħassar id-Direttiva 2003/6/KE tal‑Parlament Ewropew u tal-Kunsill u d-Direttivi tal-Kummissjoni 2003/124/KE, 2003/125/KE u 2004/72/KE (ĠU 2014, L 173, p. 1).
4      Direttiva tal-Kummissjoni tat‑22 ta’ Diċembru 2003
li timplimenta d-Direttiva 2003/6/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill rigward id-definizzjoni u l-iżvelar pubbliku tat-tagħrif minn ġewwa u d-definizzjoni tal-manipulazzjoni tas-swieq
(ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 6, p. 348).
5      Il-parti l-kbira tal-verżjonijiet lingwistiċi li kkonsultajt ipoġġu l-enfasi fuq “fines” (finijiet), iktar milli fuq “motivos” (raġunijiet), terminu użat fil-verżjoni Spanjola: fl-Ingliż, “for the purpose of journalism or other form of expression in the media”; fil-Franċiż “à des fins journalistiques ou aux fins d’autres formes d’expression dans les médias”; fil-Ġermaniż, “für journalistische Zwecke oder andere Ausdrucksformen in den Medien”; fit-Taljan, “ai fini dell’attività giornalistica o di altre forme di espressione nei mezzi d’informazione”; fil-Portugiż, “para fins jornalísticos ou outra forma de expressão nos meios de comunicação social”; fir-Rumen, “în scopuri jurnalistice sau sub altă formă de exprimare în presă”. F’dawn il-konklużjonijiet, ser nuża t-terminu “finijiet”, minflok “raġunijiet”, ħlief fil-każ ta’ kwotazzjonijiet litterali tal‑leġiżlazzjoni. Il-verżjoni Spanjola ta’ dispożizzjonijiet oħra simili, bħall‑Artikolu 9 tad-Direttiva 95/46/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑24 ta’ Ottubru 1995 dwar il-protezzjoni ta’ individwi fir-rigward ta’ l-ipproċessar ta’ data personali u dwar il-moviment liberu ta’ dik id-data (ĠU Edizzjoni Speċjali bil‑Malti, Kapitolu 13, Vol.15, p. 355), hija konformi mal-kumplament tal‑verżjonijiet billi tinkludi l-espressjoni “fines periodísticos” (skopijiet ta’ ġurnaliżmu)
u mhux “motivos periodísticos” (raġunijiet ta’ ġurnaliżmu).
6      Liġi tat‑2 ta’ Awwissu 2002 dwar is‑sorveljanza tas-settur finanzjarju u s-servizzi finanzjarji (iktar ’il quddiem, il-“Liġi tat‑2 ta’ Awwissu 2002”).
7      Id-digriet tar-rinviju (punt 64) tosserva li “bidla leġiżlattiva li seħħet f’Diċembru tal‑2015 għamlet il-privatizzazzjoni possibbli”.
8      Anness 6 tal-osservazzjonijiet bil-miktub ta’ MT.
9      Digriet tar-rinviju, punt 64.
10      Anness 8 tal-osservazzjonijiet bil-miktub ta’ MT.
11      Fis‑6 ta’ Ġunju 2016 kienet ippjanata stqarrija għall-istampa sabiex titħabbar il‑merger pubblikament.
12      SL kien wieħed mill-ħames rappreżentanti sindakali nazzjonali permanenti impjegat minn Bpost fiż-żmien meta seħħew il-fatti. F’din il-kariga, huwa kien ġie infurmat mit‑tmexxija tal-impriża bl-eżistenza ta’ proġett ta’ merger bejn Bpost u PostNL.
13      Punt 60, li jirrifletti il-punt 53 tar-rapport tal-auditeur.
14      Kif jispjega l-Artikolu 39 (“Dħul fis-seħħ u applikazzjoni”) tar-Regolament Nru 596/2014.
15      Fit-tieni paragrafu tal-punt 72 tad-digriet tar-rinviju, il-qorti tar-rinviju tiċċita, għal dan il-għan, il-punti 59, 66 u 78
tas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal‑15 ta’ Marzu 2022, Autorité des marchés financiers (C‑302/20, EU:C:2022:190; iktar ’il quddiem, is-“sentenza Autorité des marchés financiers”). Fit-tielet paragrafu tal‑punt 72 tal-istess deċiżjoni, il-qorti tar-rinviju tirreferi għall-Artikolu 21 tar‑Regolament Nru 596/2014 bħala “dispożizzjoni legali iktar favorevoli”.
16      Kif ikkunsidrat mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Autorité des marchés financiers, punt 76.
17      Sentenza Autorité des marchés financiers, punt 59.
18      Sentenza Autorité des marchés financiers, punt 59.
19      Din is-sistema legali hija, barra minn hekk, differenti minn dik stabbilita permezz tad-Direttiva (UE) 2019/1937 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑23 ta’ Ottubru 2019 dwar il-protezzjoni ta’ persuni li jirrapportaw dwar ksur tal-liġi tal‑Unjoni (ĠU 2019, L 305, p. 17). Id-Direttiva 2019/1937 tapplika għal persuni li jaħdmu ma’ organizzazzjoni pubblika jew privata u li jafu dwar ksur tad-dritt tal‑Unjoni li jippreġudika l-interess pubbliku. Il-figura ta’ dawk li jressqu l-ilment (“whistleblowers”, “lanceurs d’alerte”) ġiet ukoll diskussa mill-ġurisprudenza tal‑Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem (iktar ’il quddiem, “QEDB”) abbażi tal‑Artikolu 10 tal-KEDB. Ara, b’mod partikolari, is-sentenza tal‑14 ta’ Frar 2023, Halet vs Il‑Lussemburgu (CE:ECHR:2023:0214JUD002188418).
20      Għalkemm il-libertà ta’ espressjoni u l-libertà ta’ informazzjoni ma jikkoinċidux b’mod totali, l-Artikolu 11 tal-Karta jinkludi, fid-“dritt għal-libertà ta’ espressjoni”
il-libertà ta’ opinjoni u l-libertà li tirċievi jew tagħti informazzjoni u ideat, mingħajr indħil mill-awtorità pubblika u indipendentement mill-fruntieri.
21      Sentenza Autorité des marchés financiers, punti 64 u 68: “l-espressjoni ‘għall-fini ta’ ġurnaliżmu’ tirreferi għall-iżvelar ta’ informazzjoni li jkoll[ha] bħala finalità l‑attività ta’ ġurnaliżmu u, għaldaqstant, ma tirreferix neċessarjament għal dak l‑iżvelar ta’ informazzjoni biss li jikkonsisti fil-pubblikazzjoni ta’ informazzjoni bħala tali iżda wkoll għall-iżvelar li jagħmel parti mill-proċess li jwassal għal tali pubblikazzjoni” (punt 64); u “[…] ma humiex biss il-pubblikazzjonijiet iżda huma wkoll l-atti preparatorji għal pubblikazzjoni, bħalma huma l-ġbir ta’ informazzjoni kif ukoll l-attivitajiet ta’ riċerka u ta’ investigazzjoni ta’ ġurnalist, li huma inerenti għal-libertà tal-istampa” (punt 68).
22      Għal viżjoni globali tal-protezzjoni tal-libertà ta’ espressjoni tal-ġurnalisti fid-dritt tal-Unjoni, ara l-analiżi ta’ Tinière, R., “La protection de la liberté d’expression des journalistes par l’Union européenne”, f’Maubernard, C., Platon, S., u Tinière R. (diretturi), Les mutations de la liberté d’expression dans l’Union européenne, Bruylant, Brussell, 2025, pp. 174 sa 188.
23      Sentenza Autorité des marchés financiers, punt 63.
24      Sentenzi
tal‑11 ta’ Marzu 2015, Lafonta (C‑628/13, EU:C:2015:162), punt 21; u tat‑23 ta’ Diċembru 2009, Spector Photo Group y Van Raemdonck (C‑45/08, EU:C:2009:806), punt 48.
25      Il-premessa 77 tar-Regolament Nru 596/2014.
26      Ara Martucci, F., “L’équilibre bancal entre liberté de la presse et régulation financière dans la mise en œuvre du règlement MAR”, Maubernard, C., Platon, S., u Tinière, R. (diretturi.), Les mutations de la liberté d’expression dans l’Union européenne, Bruylant, Brussell, 2025, pp. 275 sa 298.
27      Sentenza
tal‑14 ta’ Frar 2019, Buivids (C‑345/17, EU:C:2019:122; iktar ’il quddiem is-“sentenza
Buivids”). F’din il-kawża, id-Direttiva 95/46 ġiet interpretata fir-rigward ta’ attività ta’ persuna li ppubblikat fuq is-sit Internet www.youtube.com vidjo meħud f’għassa tal-Pulizija.
28      Sentencia Buivids, punt 53, li tiċċita s-sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 2008, Satakunnan Markkinapörssi u Satamedia (C‑73/07, EU:C:2008:727; iktar ’il quddiem, is-“sentenza Satakunnan Markkinapörssi u Satamedia”), punt 61. Fir‑rigward tas-sentenza Buivids u s-sentenza tad‑29 ta’ Lulju 2019, Spiegel Online (C-516/17, EU:C:2019:625), ara Smartt, U., “Are bloggers and YouToubers journalists?”, European Intellectual Property Review, 2020, pp. 728 sa 737.
29      Sentenza Buivids, punt 52, u
Satakunnan Markkinapörssi u Satamedia, punt 58.
30      Sentenza Buivids, punt 55.
31      Sentenza Buivids, punt 57;
u
Satakunnan Markkinapörssi u Satamedia, punt 60.
32      Sentenza Buivids, punti 51 u 57; u Autorité des marchés financiers, punti 66 u 67.
33      Il-libertà tal-mezzi tal-komunikazzjoni u l-pluraliżmu tagħhom huma speċifikament protetti bl-Artikolu 11(2) tal-Karta.
34      Sentenzi Autorité des marchés financiers, punt 67; u tat‑12 ta’ Jannar 2023, Migracijos departamentas (Raġunijiet ta’ persekuzzjoni abbażi ta’ opinjonijiet politiċi) (C‑280/21, EU:C:2023:13), punt 29.
35      QEDB, sentenza tat‑8 ta’ Novembru 2016, Magyar Helsinki Bizottság vs L‑Ungerija (CE:ECHR:2016:1108JUD001803011), § 165.
36      QEDB,
sentenza tat‑8 ta’ Novembru 2016, Magyar Helsinki Bizottság vs L‑Ungerija, (CE:ECHR:2016:1108JUD001803011), §§ 166 u 168, li ssemmi fost il-persuni u entitajiet simili għall-ġurnalisti l-organizzazzjonijiet non-governattivi, lir-riċerkaturi tal-Università u l-awturi ta’ xogħlijiet fuq temi ta’ interess ġenerali, peress li jikkontribwixxu għat-tixrid lill‑pubbliku ta’ opinjonijiet, informazzjoni u ideat.
37      Digriet tar-rinviju, punt 64.
38      Jista’ jiġi diskuss jekk, fil-fatt, l-iżvelar tal-aħbar permezz ta’ mezz ta’ komunikazzjoni introduċix xi tip ta’ inugwaljanza bejn l-investituri potenzjali, li jimplika vantaġġi għal xi wħud għad-detriment tal-kumplament.
39      Digriet tar-rinviju, punt 72. Ċertament l-iżvelar tal-informazzjoni pprivileġġata pprovoka s-sospensjoni tal-kwotazzjoni tal-azzjonijiet ta’ Bpost, iżda dan ma huwiex ekwivalenti għall-ħolqien ta’ konfużjoni jew qerq tal-investituri. Waqt is-seduta, MT spjega l-effett tal-iżvelar tal-informazzjoni tiegħu fuq il-kwotazzjonijiet fil-Borża tal-azzjonijiet ta’ Bpost u ta’ PostNL, fejn wera li l-azzjonijiet tal-operatur Olandiż żdiedu fil-prezz u li l-azzjonijiet ta’ Bpost sofrew tnaqqis żgħir fil-kwotazzjoni tagħhom, li
rkupraw minnu b’ritmu mgħaġġel.
40      Digriet tar-rinviju, it-tielet punt elenkat fin-numru 72.
41      Fis-seduta kien ikkonfermat li MT kien politiku prominenti b’responsabbiltajiet sinjifikattivi fil-Partit Soċjalista Belġjan, kif ukoll fl-organizzazzjoni mutwali u s‑sindakat relatati ma’ dan il-partit.
42      L-eċċezzjoni ġenerali hija neċessarja, fost l-oħrajn, sabiex ma tfixxkilx l-attivitajiet tal-impriżi. Id-direttur ġenerali ta’ impriża, pereżempju, għandu jkun jista’ jaqsam informazzjoni sensittiva mal-kumitat eżekuttiv tagħha, mal-bank tagħha, mal‑uffiċċju tal-avukati tagħha, mal-awditur tagħha jew mal-assessur fiskali tagħha, mingħajr ma jkun espost għal sanzjoni minħabba żvelar ta’ informazzjoni privileġġata. Peress li huwa impossibbli li jissemmew is-sitwazzjonijiet kollha li jistgħu jaqgħu taħt din l-eċċezzjoni, il-leġiżlatur tal-Unjoni għażel li jmur għal klawżola ġenerali.
43      Sabiex jitwettaq fl-eżerċizzju normali tal-impjieg, professjoni jew dmirijiet, l-iżvelar ta’ informazzjoni pprivileġġata għandu jkollu għan leġittimu, ikun xieraq u neċessarju sabiex jintlaħaq u josserva l-prinċipju ta’ proporzjonalità (Klöhn, L., “Financial journalism, unlawful disclosure of inside information and freedom of press: Mr A vs Autorité des marches financiers”, Common Market Law Review, 2023, nru 2, p. 566).
44      Il-punt 80 tas-sentenza Autorité des marchés financiers jenfasizza li għandu jiġi protett l-effett utli tal-Artikolu 21 tar-Regolament Nru 596/2014, billi jiġi kkunsidrat l-għan ta’ din id-dispożizzjoni, jiġifieri, l-osservanza tal-libertà tal-istampa u tal‑libertà ta’ espressjoni f’mezzi ta’ komunikazzjoni oħra, protetti, b’mod partikolari, mill-Artikolu 11 tal-Karta (b’riferiment għas-sentenza tad‑29 ta’ Lulju 2019, Spiegel Online (C‑516/17, EU:C:2019:625), punt 55).
45      Sentenza Autorité des marchés financiers, punt 82.
46      Sentenza Autorité des marchés financiers, punt 84.
47      Digriet tar-rinviju, punt 72: “fir-rigward tal-kriterju ta’ proporzjonalità […] forsi għandu jiġi kkunsidrat li l-għan ta’ din il-projbizzjoni [tal-iżvelar tal-informazzjoni privileġġata minn MT] ma huwiex daqstant li tiġi żgurata l-projbizzjoni tal-integrità tas-suq, iżda, pjuttost, il-[protezzjoni] tal-interessi tal-emittent ikkonċernat (f’dan il‑każ, Bpost), li […] xtaqet tipposponi l-għoti tal-informazzjoni lis-suq sabiex tiżgura n-negozjar tal-proġett mas-soċju tagħha mingħajr ebda interferenza”.
48      Sentenzi tal‑20 ta’ Settembru 2022 SpaceNet u Telekom Deutschland (C‑793/19 u C‑794/19, EU:C:2022:702), punt 59; tal‑5 ta’ April 2022, Commissioner of An Garda Síochána et
(C‑140/20, EU:C:2022:258), punti 42 u 43; u tas‑6 ta’ Settembru 2011, Patriciello (C‑163/10, EU:C:2011:543), punt 31.
49      Sentenzi Autorité des marchés financiers, punt 67; u tat‑12 ta’ Jannar 2023, Migracijos departamentas (Raġunijiet ta’ persekuzzjoni abbażi ta’ opinjonijiet politiċi) (C‑280/21, EU:C:2023:13), punt 29.
50      Sentenzi tas‑7 ta’ Diċembru 1976, Handyside vs Ir‑Renju Unit, (CE:ECHR:1976:1207JUD000549372), § 24; u tal‑20 ta’ Ottubru 2015, Pentikäinen vs Il‑Finlandja (CE:ECHR:2015:1020JUD001188210), § 87. Fis-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas‑6 ta’ Marzu 2001, Connolly vs Il‑Kummissjoni (C‑274/99 P, EU:C:2001:127), punt 39, qegħdin jiġu ċċitati xi sentenzi tal-QEDB dwar din il-kwistjoni.
51      Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal‑4 ta’ Ottubru 2024, Real Madrid Club de Fútbol (C‑633/22, EU:C:2024:843), punt 55, li fiha jiġu ċċitati s-sentenzi tal-QEDB tat‑23 ta’ Settembru 1994, Jersild vs Id‑Danimarka (CE:ECHR:1994:0923JUD001589089), § 31; tal‑21 ta’ Jannar 1999, Fressoz u Roire vs Franza (CE:ECHR:1999:0121JUD002918395), § 45; u tas‑16 ta’ Ġunju 2015, Delfi AS vs L‑Estonja (CE:ECHR:2015:0616JUD006456909), § 132.
52      Skont l-Artikolu 10(2) tal-KEDB,
l-eżerċizzju tal-libertà ta’ espressjoni, “billi jġib miegħu dmirijiet u responsabbiltajiet, jista’ jkun suġġett għal dawk il-formalitajiet, kundizzjonijiet, restrizzjonijiet jew penali kif preskritti b’liġi u li jkunu meħtieġa f’soċjetà demokratika, fl-interessi tas-sigurtà nazzjonali, integrità territorjali jew sigurtà pubblika, biex jiġi evitat id-diżordni jew l-egħmil ta’ delitti, għall-protezzjoni tas-saħħa jew tal-morali, għall-protezzjoni tar-reputazzjoni jew drittijiet ta’ ħaddieħor, biex jiġi evitat il-kxif ta’ informazzjoni riċevuta b’sigriet, jew biex tiġi miżmuma l-awtorità u l-imparzjalità tal-ġudikatura”.
53      Sentenza tal‑4 ta’ Ottubru 2024, Real Madrid Club de Fútbol (C‑633/22, EU:C:2024:843), punt 48.
54      Meta t-tixrid isir fl-eżerċizzju normali ta’ impjieg, dmir jew professjoni, jew għal skopijiet ġurnalistiċi jew forma oħra ta’ espressjoni fil-midja, l-Artikoli 10 u 21 tar‑Regolament Nru 596/2014 ikollhom prevalenza fuq il-libertà ta’ espressjoni, kif spjegajt diġà.
55      Sentenza tat‑22 ta’ Frar 2008, Desjardin vs Franza (CE:ECHR:2007:1122JUD002256703), § 47: “[…] Issa, il-libertà ta’ espressjoni, li hija ta’ importanza għal kulħadd, hija speċjalment importanti għall-partiti politiċi u l-membri attivi tagħhom. […]. Fil-fatt, l-interferenza fil-libertà ta’ espressjoni ta’ membru tal-oppożizzjoni, li jirrappreżenta lill-elettorat tiegħu, jesprimi l‑preokkupazzjonijiet tiegħu u jiddefendi l-interessi tiegħu, tirrikjedi li l-qorti twettaq kontroll strett ferm”. Ara, ukoll, is-sentenzi tas‑17 ta’ Diċembru 2004, Pedersen u Baadsgaard vs Id‑Danimarka (CE:ECHR:2004:1217JUD004901799), § 71; tat‑23 ta’ April 2015, Morice vs Franza (CE:ECHR:2015:0423JUD002936910), §§ 124 u 125; u tas‑17 ta’ Jannar 2017, Tavares de Almeida Fernandes y Almeida Fernandes vs Il‑Portugall (CE:ECHR:2017:0117JUD003156613), § 55.
56      Sabiex tibbilanċja bejn drittijiet oħra u d-dritt għal-libertà ta’ espressjoni, il-QEDB
tqis jekk it-tip ta’ “diskors” jew ta’ informazzjoni inkwistjoni hux ta’ importanza speċjali, b’mod partikolari, fil-kuntest tad-diskussjoni politika jew dibattitu li jaffettwa l-interess ġenerali. Sentenza
tal‑10 ta’ Jannar 2013, Ashby Donald et vs Franza (CE:ECHR:2013:0110JUD003676908), § 39.