62024CO0235
POSTANOWIENIE TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
z dnia 17 lipca 2024 r. (
*1
)
Odesłanie prejudycjalne – Pilny tryb prejudycjalny – Współpraca wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych – Uznawanie wyroków skazujących na karę lub inny środek polegający na pozbawieniu wolności w celu wykonania tych wyroków w innym państwie członkowskim – Decyzja ramowa 2008/909/WSiSW – Artykuł 53 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem – Artykuł 267 TFUE – Pojęcie „sądu” – Procedura rewizji na wniosek ministra – Oczywista niedopuszczalność wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym
W sprawie C‑235/24 PPU [Niesker] (
i
)
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez wyspecjalizowaną izbę Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden (sądu apelacyjnego w Arnhem-Leeuwarden, Niderlandy) postanowieniem z dnia 29 marca 2024 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 2 kwietnia 2024 r., w postępowaniu:
S.A.H.
przy udziale:
Openbaar Ministerie,
TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
w składzie: A. Arabadjiev, prezes izby, T. von Danwitz (sprawozdawca), P. G. Xuereb, A. Kumin i I. Ziemele, sędziowie,
rzecznik generalny: M. Campos Sánchez-Bordona,
sekretarz: A. Calot Escobar,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
–
w imieniu S.A.H. – T. de Boer i F. Dölle, advocaten,
–
w imieniu Openbaar Ministerie – A. K. Kooij, H. J. Lambers i V. Smink,
–
w imieniu rządu niderlandzkiego – M. K. Bulterman i A. Hanje, w charakterze pełnomocników,
–
w imieniu Komisji Europejskiej – H. Leupold, F. van Schaik i J. Vondung, w charakterze pełnomocników,
postanowiwszy, po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, orzec w formie postanowienia z uzasadnieniem, zgodnie z art. 53 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem,
wydaje następujące
Postanowienie
1
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 267 TFUE, art. 6, 8 i 9 decyzji ramowej Rady 2008/909/WSiSW z dnia 27 listopada 2008 r. o stosowaniu zasady wzajemnego uznawania do wyroków skazujących na karę pozbawienia wolności lub inny środek polegający na pozbawieniu wolności – w celu wykonania tych wyroków w Unii Europejskiej (Dz.U. 2008, L 327, s. 27) oraz art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”).
2
Wniosek ten został złożony w ramach postępowania mającego na celu rewizję, na wniosek Minister van Veiligheid en Justitie (ministra bezpieczeństwa i sprawiedliwości, Niderlandy, zwanego dalej „ministrem”), opinii wyspecjalizowanej izby Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden (sądu apelacyjnego w Arnhem-Leeuwarden, Niderlandy, zwanej dalej „wyspecjalizowaną izbą”) z dnia 18 stycznia 2019 r. w sprawie uznania, wykonania i dostosowania w Niderlandach kary pozbawienia wolności, która została wymierzona S.A.H. w Szwecji.
Ramy prawne
Prawo Unii
3
Artykuł 6 decyzji ramowej 2008/909, zatytułowany „Stanowisko osoby skazanej i powiadomienie jej”, stanowi:
„1.   Bez uszczerbku dla ust. 2 wyrok wraz z zaświadczeniem może być przekazany do państwa wykonującego w celach jego uznania i wykonania kary wyłącznie za zgodą osoby skazanej zgodnie z prawem państwa wydającego.
2.   Zgoda osoby skazanej nie jest wymagana, w przypadku gdy wyrok wraz z zaświadczeniem jest przekazywany:
[…]
c)
do państwa członkowskiego, do którego osoba ta zbiegła lub wróciła w inny sposób z powodu grożącego jej w państwie wydającym postępowania karnego lub w następstwie skazania w tym państwie wydającym.
3.   We wszystkich przypadkach, gdy osoba skazana nadal przebywa w państwie wydającym, umożliwia się jej wyrażenie swojego stanowiska ustnie lub pisemnie. Jeżeli państwo wydające uznaje to za konieczne ze względu na wiek, stan fizyczny lub umysłowy osoby skazanej, umożliwia się wyrażenie stanowiska jej przedstawicielowi prawnemu.
Przy podejmowaniu decyzji o przekazaniu wyroku wraz z zaświadczeniem uwzględnia się stanowisko osoby skazanej. Jeżeli dana osoba korzysta z możliwości przewidzianej w niniejszym ustępie, jej stanowisko przekazywane jest państwu wykonującemu, w szczególności w związku z art. 4 ust. 4. Jeżeli dana osoba przedstawiła swoje stanowisko w formie ustnej, państwo wydające gwarantuje państwu wykonującemu dostęp do zapisu treści tego oświadczenia.
4.   Właściwy organ państwa wydającego informuje osobę skazaną w zrozumiałym dla niej języku o podjęciu decyzji o przekazaniu wyroku wraz z zaświadczeniem wykorzystując do tego standardowy formularz powiadomienia określony w załączniku II. Gdy w momencie podejmowania tej decyzji osoba skazana przebywa w państwie wykonującym, formularz ten jest przekazywany do państwa wykonującego, które odpowiednio powiadamia osobę skazaną.
[…]”.
4
Artykuł 8 omawianej decyzji ramowej, zatytułowany „Uznanie wyroku i wykonanie kary”, stanowi:
„1.   Właściwy organ państwa wykonującego uznaje wyrok, który został przekazany zgodnie z art. 4, jak również z procedurą przewidzianą w art. 5, oraz niezwłocznie podejmuje wszelkie niezbędne środki w celu wykonania kary, chyba że właściwy organ postanowi powołać się na jedną z podstaw odmowy uznania i wykonania przewidzianych w art. 9.
2.   Jeżeli kara ze względu na jej czas trwania jest niezgodna z prawem państwa wykonującego, właściwy organ tego państwa może podjąć decyzję o dostosowaniu kary jedynie w przypadku, gdy kara ta przekracza maksymalny wymiar kary przewidziany za podobne przestępstwa w prawie krajowym tego państwa. Dostosowana kara nie jest łagodniejsza niż maksymalny wymiar kary przewidziany za podobne przestępstwa w prawie państwa wykonującego.
3.   Jeżeli kara ze względu na jej rodzaj jest niezgodna z prawem państwa wykonującego, właściwy organ państwa wykonującego może dostosować ją do rodzaju kary lub środka przewidzianego za podobne przestępstwa zgodnie z prawem tego państwa. Taki rodzaj kary lub środka odpowiada możliwie najściślej karze orzeczonej w państwie wydającym, która nie może zostać zastąpiona karą pieniężną.
4.   Dostosowanie kary nie może spowodować zaostrzenia kary orzeczonej w państwie wydającym pod względem rodzaju lub czasu trwania”.
5
Zgodnie z art. 9 wspomnianej decyzji ramowej, zatytułowanym „Podstawy odmowy uznania lub wykonania”:
„1.   Właściwy organ państwa wykonującego może odmówić uznania wyroku i wykonania kary, jeżeli:
[…]
k)
orzeczona kara obejmuje środek związany z leczeniem psychiatrycznym lub opieką zdrowotną, lub inny środek polegający na pozbawieniu wolności, który – niezależnie od art. 8 ust. 3 – nie może zostać wykonany przez państwo wykonujące zgodnie z systemem prawnym lub systemem opieki zdrowotnej tego państwa członkowskiego;
[…]”.
Prawo niderlandzkie
6
Wet wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging vrijheidsbenemende en voorwaardelijke sancties (ustawa o wzajemnym uznawaniu i wykonywaniu kar pozbawienia wolności z ewentualnym warunkowym zawieszeniem ich wykonania) z dnia 12 lipca 2012 r. (Stb. 2012, nr 333), która transponuje do prawa niderlandzkiego decyzję ramową 2008/909, w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym, (zwana dalej „WETS”) stanowi w art. 2:11:
„1.   Minister przekazuje orzeczenie sądowe oraz zaświadczenie rzecznikowi generalnemu ministerstwa, chyba że z góry uzna, że istnieją podstawy odmowy uznania orzeczenia sądowego.
2.   Rzecznik generalny niezwłocznie przekazuje orzeczenie sądowe i zaświadczenie [wyspecjalizowanej izbie], o której mowa w art. 67 Wet op de rechterlijke organisatie [ustawy o ustroju sądownictwa]. W terminie 14 dni od dnia ich przedłożenia minister przedstawia izbie wszelkie uwagi do wyżej wymienionych dokumentów.
3.   [Wyspecjalizowana izba]:
a)
ustala, czy istnieją podstawy do odmowy uznania orzeczenia sądowego zgodnie z art. 2:13 ust. 1;
b)
ustala, czy podlegająca wykonaniu kara pozbawienia wolności została orzeczona za czyn zagrożony karą również w prawie niderlandzkim, a jeśli tak, to za jaki czyn;
c)
decyduje o dostosowaniu wymierzonej kary pozbawienia wolności na podstawie ust. 4 lub 5.
4.   Jeżeli wymiar orzeczonej kary pozbawienia wolności jest wyższy od górnej granicy ustawowego zagrożenia karą za dane przestępstwo w prawie niderlandzkim, wymiar kary pozbawienia wolności zostaje zmniejszony do tej górnej granicy.
5.   Jeżeli charakter orzeczonej kary pozbawienia wolności jest nie do pogodzenia z prawem niderlandzkim, kara ta zostaje zastąpiona karą lub środkiem przewidzianym w prawie niderlandzkim i odpowiadającym w jak największym stopniu karze pozbawienia wolności orzeczonej w wydającym nakaz państwie członkowskim.
6.   Dostosowanie przewidziane w ust. 4 lub 5 nie może w żadnym wypadku prowadzić do zaostrzenia orzeczonej kary pozbawienia wolności.
7.   W terminie sześciu tygodni od dnia otrzymania orzeczenia sądowego i zaświadczenia [wyspecjalizowana izba] przekazuje ministrowi pisemną opinię wraz z uzasadnieniem, którą sporządza na podstawie ust. 3”.
7
Artykuł 2:12 WETS przewiduje:
„1.   Minister podejmuje decyzję o uznaniu orzeczenia sądowego z uwzględnieniem opinii [wyspecjalizowanej izby].
[…]”.
8
Artykuł 2:13 tej ustawy przewiduje:
„1.   Uznania orzeczenia sądowego odmawia się, jeżeli:
[…]
i)
wymierzona kara dotyczy środka polegającego na pozbawieniu wolności w dziedzinie opieki zdrowotnej, który nie może zostać wykonany zgodnie z prawem niderlandzkim lub w ramach niderlandzkiego systemu prawnego w dziedzinie opieki zdrowotnej.
2.   Nie można odmówić uznania orzeczenia na podstawie ust. 1 lit. a), b), e) i i) bez umożliwienia właściwemu organowi wydającego państwa członkowskiego udzielenia informacji w tym zakresie”.
9
Artykuł 2:14 tej ustawy przewiduje:
„1.   Uznania orzeczenia sądowego można odmówić, jeżeli:
a)
czyn, za który została nałożona kara pozbawienia wolności:
1) jest uważany za popełniony w całości lub w części na terytorium Niderlandów lub poza Niderlandami na pokładzie niderlandzkiego statku lub statku powietrznego; lub
2) został popełniony poza terytorium wydającego nakaz państwa członkowskiego, przy czym zgodnie z prawem niderlandzkim nie ma możliwości wszczęcia postępowania karnego, jeżeli czyn został popełniony poza terytorium Niderlandów;
b)
W chwili otrzymania orzeczenia do odbycia kary pozbawienia wolności pozostawało mniej niż sześć miesięcy.
2.   Nie można odmówić uznania orzeczenia na podstawie ust. 1 lit. a) bez umożliwienia właściwemu organowi wydającego państwa członkowskiego udzielenia informacji w tym zakresie”.
10
Artykuł 67 ustawy o ustroju sądownictwa brzmi następująco:
„1.   Organ zarządzający Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden [sądu apelacyjnego w Arnhem-Leeuwarden] tworzy izbę kolegialną […]. Skład tej izby jest określany przez organ zarządzający.
2.   Izba ta wykonuje również zadania powierzone jej na podstawie art. 2:11 ust. 3 i art. 2:27 [WETS]. […]”.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
11
S.A.H., obywatel iracki, mieszka w Niderlandach od 1996 r., gdzie w 2001 r. uzyskał zezwolenie na pobyt stały.
12
Wyrokiem z dnia 26 lutego 2015 r. Göta Hovrätt (sąd apelacyjny w Jönköping, Szwecja) skazał go za nielegalne posiadanie broni, groźby karalne, napastowanie oraz spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Sąd ten stwierdził, że owych czynów zabronionych nie można przypisać S.A.H. ze względu na zaburzenia jego czynności psychicznych i zastosował wobec S.A.H. środek zabezpieczający polegający na pozbawieniu wolności w postaci umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym przez czas nieokreślony wraz z koniecznością poddania się specjalnemu badaniu po jego zwolnieniu.
13
Ponieważ zainteresowany złożył wniosek o przekazanie wykonania tego środka do Niderlandów, organy szwedzkie zwróciły się do ministra o uznanie i wykonanie tego wyroku, a następnie przekazały mu wspomniany wyrok oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 4 decyzji ramowej 2008/909.
14
Zgodnie z art. 2:11 WETS dokumenty te zostały przekazane wyspecjalizowanej izbie, która w dniu 18 stycznia 2019 r. uznała w szczególności, że zastosowany wobec S.A.H. środek polegający na pozbawieniu wolności należy dostosować i zastąpić go środkiem polegającym na nakazie nieokreślonego czasowo skierowania na leczenie w państwowym ośrodku.
15
W dniu 18 lutego 2019 r. minister, jako organ decyzyjny w rozumieniu decyzji ramowej 2008/909, uznał wyrok z dnia 26 lutego 2015 r., uwzględniając opinię wyspecjalizowanej izby z dnia 18 stycznia 2019 r. Środek polegający na pozbawieniu wolności został zamieniony na takie skierowanie na leczenie, zaś zainteresowany został umieszczony w ośrodku psychiatrii sądowej w Niderlandach.
16
W dniu 6 sierpnia 2020 r. Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (sekretarz stanu ds. sprawiedliwości i bezpieczeństwa, Niderlandy) wydał postanowienie o cofnięciu zezwolenia S.A.H. na pobyt z mocą wsteczną od dnia 29 sierpnia 2014 r. i uznał go za niepożądanego cudzoziemca.
17
S.A.H. zakwestionował zgodność z prawem decyzji o uznaniu wyroku z dnia 18 lutego 2019 r. w postępowaniu cywilnym, podnosząc w szczególności, że postępowanie, które zakończyło się sporządzeniem opinii z dnia 18 stycznia 2019 r., nie spełniało wymogów art. 47 Karty. Wyrokiem z dnia 5 września 2023 r. Gerechtshof Den Haag (sąd apelacyjny w Hadze, Niderlandy) uwzględnił powództwo i nakazał ministrowi ponowne rozpoznanie sprawy.
18
Pismem z dnia 15 września 2023 r. minister zwrócił się do wyspecjalizowanej izby o rewizję sprawy w ramach procedury zgodnej z tymi wymogami.
19
W następstwie tego wniosku wyspecjalizowana izba zwołała nieformalne spotkanie w dniu 12 stycznia 2024 r., na które zaproszono adwokatów S.A.H. oraz przedstawicieli prokuratury.
20
W tym względzie wyspecjalizowana izba opisała stosowaną przez nią procedurę, które wygląda następująco: minister, za pośrednictwem rzecznika generalnego, zwraca się do niej o opinię, która ogranicza się do ustalenia istnienia podstawy obligatoryjnej odmowy uznania wskazanej w WETS, karalności czynów w Niderlandach oraz ewentualnej konieczności dostosowania kary lub środka polegającego na pozbawieniu wolności orzeczonych w innym państwie członkowskim. Jak dodała, nie ma możliwości odwołania się od decyzji ministra. Niemniej jednak do izby tej może zostać złożony wniosek o rewizję sprawy na wniosek ministra albo w następstwie zażalenia wniesionego przez skazanego do ministra, albo w następstwie postępowania cywilnego wszczętego przez tę osobę, jak w niniejszej sprawie.
21
W tym kontekście wyspecjalizowana izba zastanawia się przede wszystkim, czy ma ona charakter „sądu” w rozumieniu art. 267 TFUE, który może zwrócić się do Trybunału z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym. W tym względzie wskazała, że jak dotąd uznawała, iż tak nie jest, oraz że w sprawozdaniu z oceny Niderlandów z dnia 2 grudnia 2022 r., przygotowanym w ramach dziewiątej rundy ocen wzajemnych dotyczących instrumentów prawnych w obszarze ograniczenia lub pozbawienia wolności, koordynowanej przez Radę Unii Europejskiej (13190/1/22 REV 1), również zawarto taki wniosek. Jednakże z genezy przepisów krajowych rozpatrywanych w postępowaniu głównym wynika, że zamiarem ustawodawcy niderlandzkiego było, aby kwestie prawne, o których mowa w art. 8 ust. 2–4 i art. 9 decyzji ramowej 2008/909, podlegały ocenie sądowej.
22
Wyspecjalizowana izba uważa ponadto, że rozstrzygające jest, czy toczące się przed nią postępowanie można uznać za kontradyktoryjne, stwierdzając jednocześnie, że działa ona na podstawie ustawy, ma stały charakter, stosuje przepisy prawa, jest niezależna i uwzględnia argumenty przedstawione jej przez skazanego. Ponadto, chociaż wydawana przez nią opinia ogranicza się do ograniczonej liczby kwestii, to ma ona charakter wiążący.
23
Wyspecjalizowana izba zastanawia się następnie, czy ocena prawna dokonana przez nią na podstawie art. 2:11 WETS wchodzi w zakres stosowania prawa Unii lub należy do sytuacji regulowanych przez to prawo, a jeśli tak, to czy możliwość złożenia wniosku o rewizję w ramach procedury pisemnej, która rozwinęła się w praktyce, spełnia wymogi art. 47 Karty. Wreszcie wyspecjalizowana izba zwraca się o wyjaśnienie możliwości dostosowania środka polegającego na pozbawieniu wolności dozwolonego na mocy decyzji ramowej 2008/909.
24
W tych okolicznościach wyspecjalizowana izba postanowiła zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)
Czy pojęcie »sądu« w rozumieniu art. 267 TFUE w związku z art. 8 ust. 2–4 i art. 9 decyzji ramowej [2008/909] należy interpretować w ten sposób, że obejmuje ono również wyznaczony do tego sąd państwowy – niebędący właściwym organem w rozumieniu art. 8 ust. 1 [tej] decyzji ramowej – który w drodze procedury pisemnej, co do zasady bez udziału skazanego, orzeka wyłącznie w przedmiocie kwestii prawnych, o których mowa w art. 8 ust. 2–4 oraz art. 9 [tejże] decyzji?
2)
Czy art. 47 Karty należy interpretować w ten sposób, że jeżeli w procedurze uznania wyroku w rozumieniu decyzji ramowej [2008/909] ocena elementów wymienionych w art. 8 ust. 2–4 i art. 9 tejże decyzji ramowej zostaje powierzona wyznaczonemu do tego sądowi państwowemu w państwie wykonującym, to oprócz możliwości wyrażenia stanowiska w państwie wydającym na mocy art. 6 ust. 3 [tej] decyzji ramowej skazanemu winno również przysługiwać prawo do skutecznego środka prawnego w państwie wykonującym?
W przypadku udzielenia na to pytanie odpowiedzi twierdzącej:
3)
Czy art. 47 Karty w świetle decyzji ramowej [2008/909] należy interpretować w ten sposób, że do dochowania prawa do skutecznego środka prawnego w państwie wykonującym wystarczy stanowisko skazanego w formie pisemnej złożone albo jeszcze przed dokonaniem oceny sądowej i wydaniem decyzji o uznaniu wyroku, albo w postaci wniosku o dokonanie rewizji pierwotnej oceny po tym, jak decyzja została już wydana?
oraz
4)
Czy art. 47 Karty w świetle decyzji ramowej [2008/909] należy interpretować w ten sposób, że skazanemu, który nie posiada wystarczających środków finansowych i który potrzebuje wsparcia, aby mieć zagwarantowany skuteczny dostęp do wymiaru sprawiedliwości w państwie wykonującym, należy zapewnić pomoc prawną, choć przepisy tego nie przewidują?
5)
Czy kryterium określone w art. 8 ust. 3 decyzji ramowej [2008/909] należy interpretować w ten sposób, że przy zmianie kary lub środka ze względu na to, że ich rodzaj jest niezgodny z prawem państwa wykonującego, należy ocenić, jaki środek zostałby wedle wszelkiego prawdopodobieństwa orzeczony przez sąd państwa wykonującego, gdyby wyrok zapadł w państwie wykonującym, czy też należy – w razie konieczności zwracając się o dodatkowe informacje – przeprowadzić ocenę, w ramach której sąd bada rzeczywistą konstrukcję środka w państwie wydającym?
6)
W jaki sposób i w jakim wymiarze w razie ewentualnej rewizji oceny zakazu zaostrzenia kary na podstawie art. 8 ust. 4 decyzji ramowej [2008/909] przez państwo wykonujące należy uwzględnić zdarzenia i informacje zaistniałe już po wydaniu decyzji o uznaniu wyroku?”.
W przedmiocie trybu pilnego
25
Wyspecjalizowana izba wniosła o rozpoznanie niniejszego odesłania prejudycjalnego w pilnym trybie prejudycjalnym przewidzianym w art. 23a akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i w art. 107 regulaminu postępowania przed Trybunałem.
26
Na poparcie tego wniosku wyspecjalizowana izba podniosła, że S.A.H. jest pozbawiony wolności i że odpowiedź na pytania prejudycjalne może doprowadzić do jego zwolnienia.
27
W tym względzie należy w pierwszej kolejności podkreślić, że niniejsze odesłanie prejudycjalne dotyczy wykładni decyzji ramowej 2008/909, która wchodzi w zakres tytułu V części trzeciej traktatu FUE, dotyczącego przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości. Niniejsze odesłanie może zatem podlegać rozpoznaniu w trybie pilnym.
28
W drugiej kolejności, jeśli chodzi o warunek dotyczący pilnego charakteru, że kryterium to jest spełnione w szczególności w sytuacji, gdy osoba, której dotyczy postępowanie główne, jest obecnie pozbawiona wolności, a jej pozostawanie w areszcie zależy od rozstrzygnięcia sporu w postępowaniu głównym, przy czym oceny sytuacji danej osoby należy dokonać według stanu na dzień rozpatrywania wniosku dotyczącego rozpoznania odesłania prejudycjalnego w trybie pilnym [wyrok z dnia 8 grudnia 2022 r., CJ (Decyzja o przekazaniu odroczona ze względu na toczące się postępowanie karne), C‑492/22 PPU, EU:C:2022:964, pkt 46 i przytoczone tam orzecznictwo].
29
W niniejszej sprawie z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, że zainteresowany jest faktycznie pozbawiony wolności, ponieważ przebywa w ośrodku psychiatrii sądowej w Niderlandach. Ponadto, jak wyjaśniła wyspecjalizowana izba, odpowiedź na pytania prejudycjalne dotyczące wymogów wynikających z prawa Unii, które mogą mieć zastosowanie do sytuacji rozpatrywanej w postępowaniu głównym, może doprowadzić do zakończenia tego pozbawienia wolności, ponieważ środek polegający na pozbawieniu wolności zastosowany wobec zainteresowanego w Szwecji może w szczególności zostać przekształcony w środek niepolegający na pozbawieniu wolności w Niderlandach.
30
W tych okolicznościach w dniu 22 kwietnia 2024 r. pierwsza izba Trybunału postanowiła, na wniosek sędziego sprawozdawcy i po wysłuchaniu rzecznika generalnego, uwzględnić wniosek sądu odsyłającego o rozpoznanie niniejszego odesłania prejudycjalnego w pilnym trybie prejudycjalnym.
W przedmiocie dopuszczalności wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym
31
Zgodnie z art. 53 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem, jeżeli odesłanie prejudycjalne jest oczywiście niedopuszczalne, Trybunał, po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, może wydać postanowienie z uzasadnieniem, bez dalszych czynności procesowych.
32
Powyższy przepis należy zastosować w niniejszej sprawie.
33
Należy przypomnieć, że procedura przewidziana w art. 267 TFUE jest instrumentem współpracy pomiędzy Trybunałem i sądami krajowymi, dzięki któremu Trybunał dostarcza sądom krajowym elementów wykładni prawa Unii, które są niezbędne dla rozstrzygnięcia przedstawionych im sporów (wyrok z dnia 9 marca 2010 r., ERG i in., C‑378/08, EU:C:2010:126, pkt 72; a także postanowienie z dnia 9 stycznia 2024 r., Bravchev, C‑338/23, EU:C:2024:4, pkt 18).
34
Z powyższego wynika, że aby być uprawnionym do wystąpienia do Trybunału w trybie prejudycjalnym, organ odsyłający powinien mieć charakter „sądu” w rozumieniu art. 267 TFUE, co powinien sprawdzić Trybunał na podstawie wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym (wyrok z dnia 7 maja 2024 r., NADA i in., C‑115/22, EU:C:2024:384, pkt 34 i przytoczone tam orzecznictwo).
35
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy ustalaniu, czy dany organ występujący z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym ma charakter „sądu” w rozumieniu art. 267 TFUE, co stanowi wyłącznie kwestię prawa Unii, Trybunał bierze pod uwagę całokształt okoliczności, takich jak między innymi ustanowienie organu na podstawie ustawy, jego stały charakter, obligatoryjny charakter jego jurysdykcji, kontradyktoryjność postępowania, stosowanie przez dany organ przepisów prawa oraz jego niezawisłość (wyrok z dnia 7 maja 2024 r., NADA i in., C‑115/22, EU:C:2024:384, pkt 35 i przytoczone tam orzecznictwo).
36
Z utrwalonego orzecznictwa wynika też, że sądy krajowe mogą kierować pytanie do Trybunału wyłącznie w zawisłym przed nimi sporze oraz gdy są zobowiązane zająć stanowisko w postępowaniu mającym doprowadzić do rozstrzygnięcia o charakterze sądowym (wyrok z dnia 3 maja 2022 r., CityRail, C‑453/20, EU:C:2022:341, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo).
37
Należy zatem ustalić uprawnienie organu do skierowania odesłania prejudycjalnego do Trybunału na podstawie kryteriów tak strukturalnych, jak i funkcjonalnych. W tym względzie organ krajowy może być „sądem” w rozumieniu art. 267 TFUE, gdy wykonuje funkcje sądowe, ale nie gdy wykonuje inne funkcje, na przykład funkcje administracyjne (wyrok z dnia 3 maja 2022 r., CityRail, C‑453/20, EU:C:2022:341, pkt 43 i przytoczone tam orzecznictwo).
38
Z powyższego wynika, że aby ustalić, czy organ krajowy, któremu w drodze ustawy powierzono funkcje o zróżnicowanym charakterze, powinien być uznany za „sąd” w rozumieniu art. 267 TFUE, należy zbadać, jaki jest szczególny charakter funkcji wykonywanych przez niego w konkretnym kontekście prawnym, w którym decyduje się on zwrócić do Trybunału (wyrok z dnia 3 maja 2022 r., CityRail, C‑453/20, EU:C:2022:341, pkt 44 i przytoczone tam orzecznictwo).
39
Ponadto, jeśli organ odsyłający działa jako organ administracji, nie rozstrzygając przy tym sporu, to nie może być uznany za organ wykonujący funkcję sądową (zob. podobnie wyrok z dnia 27 kwietnia 2006 r., Standesamt Stadt Niebüll, C‑96/04, EU:C:2006:254, pkt 14 i przytoczone tam orzecznictwo).
40
W niniejszej sprawie, w świetle informacji zawartych w aktach sprawy przedłożonych Trybunałowi, w szczególności przepisów ustawy o ustroju sądownictwa i WETS, wydaje się, że wyspecjalizowana izba spełnia kryteria pozwalające na uznanie organu odsyłającego za „sąd” w rozumieniu art. 267 TFUE w odniesieniu do działania tego organu na podstawie ustawy, jego stałego charakteru, stosowania przepisów prawa oraz jego niezawisłości.
41
Co się tyczy innych kryteriów istotnych w tym względzie, a w pierwszej kolejności kwestii, czy w postępowaniu głównym wyspecjalizowana izba sprawuje funkcję sądową, z okoliczności tych wynika, że zgodnie z art. 2:11 i 2:12 WETS minister zwrócił się do wyspecjalizowanej izby o sporządzenie opinii w przedmiocie określonych kwestii prawnych przewidzianych w art. 2:11 ust. 3, którą minister bierze pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o uznaniu orzeczenia sądowego pochodzącego z innego państwa członkowskiego, jak wyraźnie wskazuje na to brzmienie tego art. 2:12.
42
Jak potwierdził rząd niderlandzki w swoich uwagach na piśmie, o ile minister jest zobowiązany do zastosowania się do tej opinii w tych kwestiach, o tyle dysponuje on własnym zakresem uznania i uprawnieniem do wydania lub odmowy wydania decyzji o uznaniu wyroku państwa wydającego. Minister może bowiem zdecydować o nieangażowaniu w swój proces decyzyjny wyspecjalizowanej izby, zgodnie z art. 2:11 WETS, gdy z góry stwierdza, że istnieją podstawy odmowy uznania. Minister bada również podstawy odmowy uznania przewidziane w art. 2:14 WETS i w konsekwencji może uznać, że istnieje podstawa odmowy uznania wyroku, nawet gdy wyspecjalizowana izba uznała, że żadna taka podstawa nie istnieje. Ponadto, co się tyczy gwarancji, że minister faktycznie zastosuje się do tej opinii, należy zauważyć, że sprawozdanie z oceny dotyczące Niderlandów, o którym mowa w pkt 21 niniejszego postanowienia, wskazywało, że owa opinia nie jest dla ministra „technicznie” wiążąca.
43
W drugiej kolejności, co się tyczy istnienia „sporu toczącego się” przed wyspecjalizowaną izbą, należy przypomnieć, że na podstawie art. 2:11 WETS do wyspecjalizowanej izby nie zwrócono się z inicjatywy osoby skazanej, lecz ministra.
44
Ponadto z informacji, którymi dysponuje Trybunał, wynika, że osoba skazana nie może zaskarżyć do wyspecjalizowanej izby decyzji wydanej przez ministra. Otóż tylko minister może zwrócić się do tej izby z wnioskiem o rewizję. Wyspecjalizowana izba uściśliła w tym względzie, że nie dysponuje informacjami co do kryteriów, jakimi kieruje się minister, dokonując wyboru zażaleń, które przedkłada jej w ramach procedury rewizji.
45
Należy również zauważyć, że ocena wyspecjalizowanej izby nie jest ogłaszana publicznie ani doręczana skazanemu, ponieważ jest on jedynie informowany o decyzji ministra.
46
Co się tyczy w trzeciej kolejności kontradyktoryjnego charakteru postępowania rozpatrywanego w postępowaniu głównym, o ile wyspecjalizowana izba wskazała, że w praktyce uwzględnia uwagi na piśmie skazanego, które zostały jej przekazane przez ministra lub bezpośrednio przez tę osobę, o tyle możliwość wzięcia przez nią udziału w postępowaniu i przedstawienia uwag, czy to na piśmie, czy ustnie, nie została przewidziana w WETS, podczas gdy zgodnie z tą ustawą rzecznik generalny prokuratury ma taką możliwość.
47
Wynika z tego w sposób oczywisty, że po pierwsze, opinia wyspecjalizowanej izby jest sporządzana w ramach postępowania niespornego, którego celem nie jest rozstrzygnięcie sporu. Po drugie, opinia ta nie ma ani formy, ani nazwy, ani treści wyroku wydanego w ramach sprawowania funkcji orzeczniczych, lecz wpisuje się w ramy procedury wydawania przez ministra decyzji o charakterze administracyjnym.
48
W każdym wypadku z informacji zawartych we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym i z uwag stron wynika, że skazany może zaskarżyć decyzję ministra do sądu cywilnego, mającego właściwość uzupełniającą, wnosząc do tego sądu, który niewątpliwie posiada przymiot „sądu” w rozumieniu art. 267 TFUE w ramach tego postępowania, o ponowne rozpoznanie lub zmianę tego orzeczenia.
49
W świetle całości powyższych rozważań w ramach postępowania, o którym mowa w art. 2:11 WETS, wyspecjalizowana izba w sposób oczywisty nie wydaje orzeczenia o charakterze sądowym, a zatem nie stanowi „sądu” w rozumieniu art. 267 TFUE.
50
Z całości powyższych rozważań wynika, że niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest oczywiście niedopuszczalny.
W przedmiocie kosztów
51
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed organem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez wyspecjalizowaną izbę Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden (sądu apelacyjnego w Arnhem-Leeuwarden, Niderlandy) postanowieniem z dnia 29 marca 2024 r. jest oczywiście niedopuszczalny.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: niderlandzki.
(
i
)	Niniejszej sprawie została nadana fikcyjna nazwa. Nie odpowiada ona rzeczywistej nazwie ani rzeczywistemu nazwisku żadnej ze stron postępowania.