Arrest van het Gerecht (Negende kamer – uitgebreid) van 12 februari 2020 – Kahimbi Kasagwe/Raad
(Zaak T‑165/18)
„Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – Beperkende maatregelen in het licht van de situatie in de Democratische Republiek Congo – Bevriezing van tegoeden – Verlenging van de opneming van verzoekers naam op de lijst van betrokken personen – Motiveringsplicht – Rechten van de verdediging – Verplichting voor de Raad om de nieuwe rechtvaardigingsgronden voor de verlenging van de beperkende maatregelen mee te delen – Onjuiste rechtsopvatting – Kennelijke beoordelingsfout – Eigendomsrecht – Recht op eerbiediging van het privéleven en het familie- en gezinsleven – Evenredigheid – Vermoeden van onschuld – Exceptie van onwettigheid”
1.      Handelingen van de instellingen – Motivering – Verplichting – Omvang – Beperkende maatregelen tegen de Democratische Republiek Congo – Bevriezing van de tegoeden van personen die de rechtsstaat ondermijnen of die betrokken zijn bij het plegen van handelingen die ernstige schendingen van de mensenrechten inhouden – Minimumvereisten
[Art. 296 VWEU; besluit 2010/788/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluit (GBVB) 2017/2282, bijlage II]
(zie punten 32, 34‑36)
2.      Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – Beperkende maatregelen tegen de Democratische Republiek Congo – Bevriezing van de tegoeden van personen die de rechtsstaat ondermijnen of die betrokken zijn bij het plegen van handelingen die ernstige schendingen van de mensenrechten inhouden – Verplichting om in de motivering de individuele en specifieke redenen voor dergelijke maatregelen op te geven – Besluit genomen in een door de belanghebbende gekende context zodat deze de draagwijdte van de hem betreffende maatregel kan begrijpen
[Art. 296 VWEU; besluit 2010/788/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluit (GBVB) 2017/2282, bijlage II]
(zie punten 33, 41‑45)
3.      Recht van de Europese Unie – Beginselen – Rechten van de verdediging – Recht op effectieve rechterlijke bescherming – Beperkende maatregelen tegen de Democratische Republiek Congo – Bevriezing van de tegoeden van personen die de rechtsstaat ondermijnen of die betrokken zijn bij het plegen van handelingen die ernstige schendingen van de mensenrechten inhouden – Verplichting om de individuele en specifieke redenen voor de genomen besluiten mee te delen – Verplichting om de betrokkene in staat te stellen zijn standpunt over de tegen hem in aanmerking genomen redenen naar behoren kenbaar te maken – Omvang
[Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, art. 41, lid 2, a); besluit 2010/788/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluit (GBVB) 2017/2282, bijlage II]
(zie punten 49, 50, 52)
4.      Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – Beperkende maatregelen tegen de Democratische Republiek Congo – Bevriezing van tegoeden – Rechten van de verdediging – Later besluit waarbij de naam van de verzoeker wordt gehandhaafd op de lijst van personen voor wie die maatregelen gelden – Geen nieuwe redenen – Verplichting voor de Raad om de betrokkene de nieuwe elementen mee te delen die in aanmerking zijn genomen bij de periodieke evaluatie van de beperkende maatregelen – Mededeling van de nieuwe elementen aan de betrokkene opdat deze opmerkingen kan indienen – Geen – Schending van de rechten van de verdediging
[Besluit 2010/788/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluit (GBVB) 2017/2282, art. 9, lid 2, en bijlage II]
(zie punten 54‑61, 64, 67)
5.      Recht van de Europese Unie – Beginselen – Rechten van de verdediging – Beperkende maatregelen tegen de Democratische Republiek Congo – Verplichting voor de instellingen om de betrokkene de nieuwe elementen mee te delen die in aanmerking zijn genomen bij de periodieke evaluatie van de beperkende maatregelen – Omvang – Onrechtmatigheid van de handeling mits is bewezen dat de niet-nakoming van die verplichting de afloop van de procedure had kunnen beïnvloeden – Geen invloed
[Besluit 2010/788/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluit (GBVB) 2017/2282, bijlage II]
(zie punten 68‑71, 73, 76)
6.      Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – Beperkende maatregelen tegen de Democratische Republiek Congo – Werkingssfeer – Personen die een breed gedragen en vreedzame oplossing voor verkiezingen hebben belemmerd, onder meer door daden van geweld, onderdrukking of aanzetten tot geweld, of door ondermijning van de rechtsstaat – Begrip – Personen die dergelijke handelingen in het verleden hebben gepleegd, ondanks het feit dat er geen bewijs is dat zij thans bij dergelijke handelingen zijn betrokken of eraan deelnemen – Daaronder begrepen – Uitlegging die steun vindt in de mogelijkheid om de beperkende maatregelen te verlengen – Nuttig effect
[Besluit 2010/788/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluiten (GBVB) 2016/2231 en 2017/2282, art. 3, lid 2, a), en 9, lid 2]
(zie punten 81‑84, 86)
7.      Europese Unie – Rechterlijk toezicht op de rechtmatigheid van de handelingen van de instellingen – Beperkende maatregelen tegen de Democratische Republiek Congo – Omvang van het toezicht – Plaatsing van verzoeker op de lijst in de bijlage bij het bestreden besluit op grond van zijn functies – Voor het publiek toegankelijke documenten waaruit blijkt dat de rechtsstaat is ondermijnd – Bewijswaarde – Beginsel van de vrije beoordeling van het bewijs
[Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, art. 47; besluit 2010/788/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluit (GBVB) 2017/2282, bijlage II]
(zie punten 93‑95, 97, 101, 110)
8.      Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – Beperkende maatregelen tegen de Democratische Republiek Congo – Bevriezing van de tegoeden van personen die de rechtsstaat ondermijnen of die betrokken zijn bij het plegen van handelingen die ernstige schendingen van de mensenrechten inhouden – Criteria – Functies die de verantwoordelijkheid voor de onderdrukking van de burgerbevolking of de eerbiediging van de rechtsstaat met zich meebrengen – Beoordelingsfout – Geen
[Besluit 2010/788/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluiten (GBVB) 2016/2231 en 2017/2282, bijlage II]
(zie punten 115‑118)
9.      Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – Beperkende maatregelen tegen de Democratische Republiek Congo – Bevriezing van de tegoeden van personen die de rechtsstaat ondermijnen of die betrokken zijn bij het plegen van handelingen die ernstige schendingen van de mensenrechten inhouden – Beperkingen van het eigendomsrecht – Schending van het evenredigheidsbeginsel – Geen
[Art. 3, lid 5, art. 21, lid 2, b) en c), en art. 29 VEU; art. 215, lid 2, VWEU; Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, art. 17, lid 1, en art. 52, lid 1; besluit 2010/788/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluiten (GBVB) 2016/2231 en 2017/2282, art. 5, lid 1]
(zie punten 123‑136)
10.    Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – Beperkende maatregelen tegen de Democratische Republiek Congo – Verbod van binnenkomst en doorreis voor personen die de rechtsstaat ondermijnen of die betrokken zijn bij het plegen van handelingen die ernstige schendingen van de mensenrechten inhouden en bevriezing van de tegoeden van die personen – Beperking van het recht op eerbiediging van het privéleven en van het vrije verkeer binnen de Unie – Schending van het evenredigheidsbeginsel – Geen
[Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, art. 7; besluit 2010/788/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluit (GBVB) 2017/2282]
(zie punten 137, 138)
11.    Recht van de Europese Unie – Beginselen – Grondrechten – Vermoeden van onschuld – Besluit tot bevriezing van de tegoeden van bepaalde personen en entiteiten in het licht van de situatie in de Democratische Republiek Congo – Verenigbaarheid met dat beginsel – Voorwaarden
[Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, art. 48, lid 1; besluit 2010/788/GBVB van de Raad, zoals gewijzigd bij besluit (GBVB) 2017/2282, art. 5, lid 1, en art. 9]
(zie punten 139‑145)
12.    Exceptie van onwettigheid – Draagwijdte – Handelingen ten aanzien waarvan de exceptie van onwettigheid mogelijk is – Handeling van algemene strekking waarop het bestreden besluit is gebaseerd – Noodzaak van een juridisch verband tussen de bestreden handeling en de betwiste algemene handeling – Geen – Niet-ontvankelijkheid
[Art. 277 VWEU; besluit 2010/788/GBVB van de Raad, art. 3, lid 2, a); verordening nr. 1183/2005 van de Raad, art. 2 ter, lid 1, a)]
(zie punten 149, 150)
13.    Europese Unie – Rechterlijk toezicht op de rechtmatigheid van de handelingen van de instellingen – Beperkende maatregelen tegen de Democratische Republiek Congo – Omvang van het toezicht – Beperkt toezicht voor de algemene regels – Criteria voor de vaststelling van de beperkende maatregelen – Belemmering van een breed gedragen en vreedzame oplossing voor verkiezingen, onder meer door daden van geweld, onderdrukking of aanzetten tot geweld, of door ondermijning van de rechtsstaat – Omvang – Eerbiediging van het rechtszekerheidsbeginsel dat vereist dat de gevolgen van rechtsregels duidelijk, nauwkeurig en voorzienbaar zijn
[Art. 3, lid 5, en art. 21, lid 2, b) en c), VEU; art. 275, tweede alinea, VWEU; besluiten van de Raad 2010/788/GBVB, art. 3, lid 2, a), en (GBVB) 2016/2231, overwegingen 3 en 4; verordening nr. 1183/2005 van de Raad]
(zie punten 151‑161)
Voorwerp
Verzoek krachtens artikel 263 VWEU strekkende tot nietigverklaring van besluit (GBVB) 2017/2282 van de Raad van 11 december 2017 tot wijziging van besluit 2010/788/GBVB betreffende beperkende maatregelen tegen de Democratische Republiek Congo (PB 2017, L 328, blz. 19), voor zover het verzoeker betreft
Dictum
1)
Het beroep wordt verworpen.
2)
Delphin Kahimbi Kasagwe wordt verwezen in de kosten.