62006CC0521
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
YVES’A BOTA
przedstawiona w dniu 3 kwietnia 2008 r. (
1
)
Sprawa C-521/06 P
Athinaïki Techniki AE
przeciwko
Komisji Wspólnot Europejskich
„Odwołanie — Pomoc państwa — Pomoc przyznana konsorcjum Hyatt Regency przez Republikę Grecką — Skarga do Komisji — Decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie skargi do Komisji — Rozporządzenie (WE) nr 659/1999 — Artykuły 4, 13 i 20 — Pojęcie „aktu zaskarżalnego” w rozumieniu art. 230 WE”
1.
Niniejsza sprawa powinna umożliwić Trybunałowi dalsze sprecyzowanie kwestii uprawnień podmiotów składających skargę do Komisji w ramach procedury kontroli pomocy państwa.
2.
Niniejsza sprawa dotyczy kwestii, czy umorzenie przez Komisję postępowania w sprawie złożonej do niej skargi na przyznanie pomocy państwa niezgodnej z traktatem WE, z tego względu, iż Komisja nie ma wystarczających podstaw do zajęcia stanowiska w przedmiocie istnienia tej pomocy lub jej zgodności ze wspólnym rynkiem, ani do rozpoczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego, stanowi decyzję, którą podmiot składający skargę do Komisji może zaskarżyć przed sądami wspólnotowymi.
3.
W postanowieniu z dnia 26 września 2006 r. w sprawie Athinaïki Techniki przeciwko Komisji (
2
) Sąd Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich, uwzględniając stanowisko Komisji, orzekł, że umorzenie postępowania w sprawie skargi do Komisji nie stanowi decyzji i odrzucił skargę o stwierdzenie nieważności, wniesioną przeciwko temu aktowi, jako niedopuszczalną. Pogląd ten jest podważany przez Athinaïki Techniki AE (
3
) w ramach niniejszego odwołania.
4.
W niniejszej opinii będę starał się wykazać, że odwołanie złożone przez Athinaïki Techniki jest, moim zdaniem, zasadne i że podobne umorzenie postępowania w sprawie złożonej do Komisji skargi dotyczącej domniemanej pomocy państwa stanowi decyzję zaskarżalną.
5.
Analiza drugiego motywu przedstawionego przez Komisję na poparcie zarzutu niedopuszczalności skargi o stwierdzenie nieważności, opierającego się na opóźnieniu we wniesieniu skargi, będzie stanowić okazję do zbadania przepisów regulaminu Sądu, które umożliwiają przesłanie skargi do Sądu za pośrednictwem faksu oraz do sprecyzowania zakresu warunku identyczności kopii skargi przesłanej faksem i oryginału, który musi zostać złożony w sekretariacie w terminie kolejnych dziesięciu dni.
I — Ramy prawne dotyczące pomocy państwa
6.
Przedstawię po kolei właściwe postanowienia traktatu, przepisy rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 (
4
), które stanowi kodyfikację praktyki stosowanej przez Komisję przy wykonywaniu kompetencji przyznanych jej przez traktat oraz zarys orzecznictwa odnoszącego się, z jednej strony, do obowiązków ciążących na Komisji, w sytuacji gdy wpływa do niej skarga ujawniająca środki krajowe stanowiące pomoc państwa niezgodną z traktatem, a z drugiej strony, odnoszącego się do praw przysługujących składającym skargę do Komisji.
A — Traktat
7.
Zgodnie z art. 87 WE pomoc przyznawana przez państwa członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji wewnątrz Wspólnoty, jest z zasady zabroniona, z zastrzeżeniem odstępstw przewidzianych w ust. 2 i 3 tego artykułu (
5
).
8.
W celu zapewnienia wykonania tych postanowień oraz z zamiarem pogodzenia prawa do interwencji państw członkowskich z koniecznością zagwarantowania niezakłóconej konkurencji wewnątrz Unii Europejskiej traktat przewiduje procedurę kontroli i uprzedniego zezwolenia na przyznanie pomocy państwa, w której centralną rolę odgrywa Komisja.
9.
I tak, zgodnie z art. 88 ust. 1 WE zadaniem Komisji jest, we współpracy z państwami członkowskimi, dokonywanie stałego badania systemów pomocy istniejących w tych państwach oraz proponowanie im środków koniecznych ze względu na stopniowy rozwój lub funkcjonowanie wspólnego rynku.
10.
Artykuł 88 ust. 2 akapit pierwszy powierza również Komisji misję dokonywania oceny zgodności pomocy z art. 87 WE i decydowania, w razie niezgodności pomocy, o tym, że zainteresowane państwo powinno zaprzestać jej udzielania. Artykuł 88 ust. 2, akapit pierwszy WE stanowi, iż „[j]eśli Komisja stwierdzi, po wezwaniu zainteresowanych stron do przedstawienia uwag, że pomoc przyznana przez państwo lub przy użyciu zasobów państwowych nie jest zgodna ze wspólnym rynkiem w rozumieniu artykułu 87, lub że pomoc ta jest nadużywana, decyduje o zniesieniu lub zmianie tej pomocy przez dane państwo w terminie, który ona określa”.
11.
Wreszcie, art. 88 ust. 3 WE nakłada na państwa członkowskie obowiązek zgłoszenia do Komisji ich planów przyznania lub zmiany pomocy oraz zabrania wprowadzania w życie projektowanych środków dopóki Komisja nie podejmie decyzji zgodnie z art. 88 ust. 2 akapit pierwszy WE.
12.
Analiza procedury badania ustanowionej w art. 88 WE wskazuje na to, iż jest to procedura składająca się z dwóch faz, tzn. po pierwsze, ze wstępnego badania oraz, jeśli zachodzi taka potrzeba, tzn. w sytuacji, gdy Komisja ma wątpliwości co do zgodności projektu pomocy ze wspólnym rynkiem lub też kiedy uważa, że pomoc ta jest z nim niezgodna, z dodatkowej, pogłębionej analizy, mającej na celu umożliwienie Komisji zebrania wyczerpujących informacji na temat wszystkich okoliczności sprawy. W tym celu, zgodnie z art. 88 ust. 2 WE, Komisja musi wezwać zainteresowane strony do przedstawienia uwag (
6
).
B — Rozporządzenie nr 659/1999
13.
Rozporządzenie nr 659/1999 stanowi kodyfikację praktyki wykonywania przez Komisję kompetencji przysługujących jej na mocy art. 88 WE. Zgodnie z drugim motywem tego rozporządzenia, zostało ono sporządzone zgodnie z orzecznictwem Trybunału.
14.
Na mocy tego rozporządzenia wszelkie plany przyznania nowej pomocy są zgłaszane do Komisji przez zainteresowane państwo członkowskie, które powinno przedstawić Komisji wszystkie informacje konieczne dla umożliwienia jej podjęcia decyzji w przedmiocie tego planu (
7
).
15.
Różne rodzaje decyzji, które może podjąć Komisja, są wymienione w art. 4 i 7 tego rozporządzenia.
16.
Artykuł 4 rozporządzenia nr 659/1999 wymienia decyzje, które mogą zostać wydane po przeprowadzenia „wstępnego badania” zgłoszenia. Komisja ma wówczas wybór między trzema rozwiązaniami. Może zadecydować, że zgłoszony środek nie stanowi pomocy lub że stanowi pomoc zgodną ze wspólnym rynkiem (decyzja o niewnoszeniu zastrzeżeń), lub wreszcie stwierdzić, że zgłoszony środek wzbudza wątpliwości co do jego zgodności ze wspólnym rynkiem i wszcząć formalne postępowanie wyjaśniające (decyzja o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego).
17.
Decyzje te podejmowane są w terminie dwóch miesięcy od dnia następującego po dniu otrzymania zgłoszenia, jeżeli jest ono uznane za kompletne. Jeżeli Komisja jest zdania, że zgłoszenia jest niekompletne, może zażądać od zainteresowanego państwa członkowskiego wszelkich dodatkowych informacji (
8
).
18.
Jeżeli Komisja podejmie decyzję o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego, art. 6 rozporządzenia nr 659/1999 przewiduje, iż wzywa ona zainteresowane państwo członkowskie oraz inne zainteresowane strony, na których interesy może wpływać przyznana pomoc, do przedstawienia uwag w wyznaczonym przez nią terminie.
19.
Zgodnie z art. 1 lit. h) pojęcie „zainteresowanych stron” oznacza „którekolwiek państwo członkowskie oraz jakiekolwiek osoby, przedsiębiorstwa lub związki przedsiębiorstw, na interesy których może mieć wpływ przyznanie pomocy, w szczególności beneficjentów pomocy, konkurujące ze sobą przedsiębiorstwa lub stowarzyszenia handlowe”.
20.
Po zakończeniu formalnego postępowania wyjaśniającego Komisja, zgodnie z art. 7 tego rozporządzenia, podejmuje decyzję stwierdzającą, że środek będący przedmiotem zgłoszenia nie stanowi pomocy lub że stanowi on pomoc zgodną ze wspólnym rynkiem, lub też że chodzi o pomoc, która jest niezgodna ze wspólnym rynkiem.
21.
W art. 10–15 rozporządzenia nr 659/1999 przewidziana została również procedura, którą zastosować powinna Komisja w przypadku pomocy przyznanej bezprawnie. Pomoc przyznana bezprawnie oznacza pomoc udzieloną przez państwo członkowskie bez uprzedniego zgłoszenia jej do Komisji, z naruszeniem art. 88 ust. 3 WE (
9
).
22.
Artykuł 10 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi:
„W przypadku gdy Komisja posiada informacje pochodzące z niezależnego źródła, dotyczące domniemanej pomocy przyznanej bezprawnie, bada informacje bezzwłocznie”.
23.
Artykuł 13 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi:
„Badanie pomocy, która mogła zostać przyznana bezprawnie, skutkuje decyzją na podstawie art. 4 […]. W przypadku decyzji o wszczęciu formalnej procedury dochodzenia [formalnego postępowania wyjaśniającego] postępowanie zostaje zakończone w drodze decyzji podjętej zgodnie z art. 7. […]”.
24.
Artykuł 20 rozporządzenia nr 659/1999 dotyczy w szczególności praw zainteresowanych stron. W ust. 1 wskazuje, iż każda zainteresowana strona może złożyć uwagi po decyzji Komisji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego. Dodaje również, że do każdej z zainteresowanych stron, która złożyła takie uwagi, oraz do każdego beneficjenta pomocy indywidualnej zostaje wysłana kopia decyzji podjętej przez Komisję po zakończeniu tej procedury.
25.
Artykuł 20 ust. 2 tego rozporządzenia stanowi natomiast centralny punkt niniejszego sporu. Stanowi on, co następuje:
„Każda z zainteresowanych stron może powiadomić Komisję o jakiejkolwiek domniemanej pomocy przyznanej bezprawnie oraz o jakiejkolwiek domniemanej pomocy świadczonej niezgodnie z przeznaczeniem. W przypadku gdy Komisja uważa, że na podstawie znajdujących się w jej posiadaniu informacji istnieją niewystarczające podstawy do przyjęcia opinii w sprawie, informuje o tym zainteresowaną stronę. W przypadku gdy Komisja podejmuje decyzję w sprawie dotyczącej przedmiotu dostarczonej informacji, przesyła kopię tej decyzji zainteresowanej stronie”.
26.
Artykuł 20 ust. 3 tego rozporządzenia stanowi następnie, że na jej wniosek każda z zainteresowanych stron otrzymuje kopię jakiejkolwiek decyzji podjętej na podstawie jego art. 4 i 7.
27.
Ponadto, zgodnie z art. 25 rozporządzenia nr 659/1999, decyzje podejmowane na jego podstawie są skierowane do zainteresowanych państw członkowskich.
C — Orzecznictwo dotyczące, po pierwsze, obowiązków ciążących na Komisji w chwili, gdy otrzymuje ona skargę informującą o domniemanej pomocy oraz po drugie, praw przysługujących składającym skargę do Komisji
28.
Obowiązki ciążące na Komisji w chwili, gdy otrzymuje ona skargę informującą ją o tym, że dany środek krajowy stanowi pomoc państwa sprzeczną z traktatem, oraz prawa składających skargę do Komisji w postępowaniu w sprawie kontroli pomocy państwa zostały wywiedzione przez orzecznictwo z art. 87 WE i 88 WE przed przyjęciem rozporządzenia nr 659/1999 lub w czasie, kiedy nie miało jeszcze ono zastosowania.
29.
Ponieważ rozporządzenie to stanowi akt wydany w celu zastosowania wymienionych postanowień artykułów traktatu i nie może w związku z tym ograniczać ich zakresu (
10
), jak również ze względu na fakt, iż odzwierciedla ono istniejące orzecznictwo, stanowiąc jego kodyfikację, orzecznictwo to ma znaczenie dla interpretacji przepisów rozporządzenia.
1. Obowiązki Komisji
30.
Obowiązki, które ciążą na Komisji w chwili, gdy otrzymuje ona skargę ujawniająca domniemaną pomoc państwa, są uzasadnione przez dwa poniższe względy. Źródłem tych obowiązków jest, po pierwsze, fakt, iż instytucji tej, jeśli pominąć kompetencje przysługujące Radzie Unii Europejskiej na mocy art. 88 ust. 2 akapit trzeci WE, przysługuje wyłączna kompetencja w zakresie dokonywania oceny zgodności pomocy z traktatem. Z drugiej strony, obowiązki te znajdują swe oparcie w ustanowionym jako zasada zakazie przyznawania pomocy państwa. Na podstawie tej wyłącznej kompetencji i towarzyszącej jej zasady zakazu Komisja ma obowiązek zapewnienia tego, aby żadna pomoc sprzeczna z traktatem nie została przyznana lub utrzymana (
11
).
31.
Otrzymanie przez Komisję skargi pociąga za sobą pewne, przedstawione poniżej, konsekwencje dotyczące postępowania w jej sprawie, które realizują się na planie materialnoprawnym i czasowym, a zostały zidentyfikowane przez orzecznictwo.
32.
Na planie materialnoprawnym Komisja zobowiązana jest, po pierwsze, do sumiennego i bezstronnego zbadania złożonej do niej skargi (
12
). Ten obowiązek sumienności może prowadzić nawet do konieczności zbadania przez Komisję okoliczności faktycznych i prawnych, które nie zostały wyraźnie powołane przez składającego skargę (
13
).
33.
Komisja nie jest natomiast zobowiązana na tym etapie postępowania do wysłuchania składającego skargę lub innych „zainteresowanych stron” w rozumieniu art. 88 ust. 2 WE. Obowiązek ten zostaje na nią nałożony dopiero w ramach formalnego postępowania wyjaśniającego (
14
).
34.
Następnie, jeżeli Komisja stwierdzi, że środek ujawniony w złożonej do niej skardze nie stanowi pomocy, zobowiązana jest do przedstawienia w wystarczający sposób powodów, z których okoliczności faktyczne i prawne przedstawione w tej skardze nie wystarczyły do wykazania istnienia takiej pomocy (
15
). Ten sam wymóg uzasadnienia powinien w logiczny sposób ciążyć na Komisji w sytuacji, gdy stwierdza ona, że ujawniony środek stanowi pomoc zgodną ze wspólnym rynkiem.
35.
Ponadto, jeżeli po zakończeniu fazy badania wstępnego Komisja nabierze przeświadczenia, że ujawniony środek stanowi pomoc niezgodną ze wspólnym rynkiem lub jeśli napotyka na poważne trudności w przyjęciu stanowiska co do zgodności tej pomocy ze wspólnym rynkiem, zobowiązana jest do wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego, tak samo, jak wtedy, gdy dany środek stanowi przedmiot zgłoszenia dokonanego przez zainteresowane państwo członkowskie (
16
).
36.
Na planie czasowym Sąd wywiódł również z wyłącznej kompetencji Komisji oraz z zasady zakazu pomocy państwa, że instytucja ta w chwili, gdy otrzymuje skargę, nie może bezterminowo przedłużać wstępnego badania ujawnionych w niej środków zastosowanych przez państwo. Zdaniem Sądu Komisja jest zobowiązana zakończyć to badanie w rozsądnym terminie (
17
).
37.
Rozsądny charakter tego terminu powinien być oceniany w zależności od okoliczności każdej konkretnej sprawy, w szczególności jej kontekstu i stopnia złożoności oraz różnych etapów postępowania (
18
).
2. Uprawnienia składającego skargę do Komisji
38.
Orzecznictwo odnoszące się do praw składającego skargę do Komisji w ramach postępowania w sprawach kontroli pomocy państwa opiera się na przesłance, zgodnie z którą decyzje podejmowane przez Komisję w tym kontekście skierowane są do zainteresowanych państw członkowskich, także wówczas, gdy są one podejmowane na podstawie skargi do Komisji ujawniającej zastosowanie środka stanowiącego rzekomo pomoc niezgodną z traktatem (
19
).
39.
Należy przypomnieć w tym względzie, że zgodnie z art. 230 akapit czwarty WE osoba fizyczna lub prawna może wnieść skargę na decyzję skierowaną do innej osoby jedynie wtedy, gdy decyzja ta dotyczy jej bezpośrednio i indywidualnie.
40.
Uprawnienia składających skargę do Komisji w ramach postępowania w sprawie kontroli pomocy państwa, określone w orzecznictwie, uzależnione są, po pierwsze, od tego czy składający skargę mogą być zakwalifikowani jako „zainteresowane strony” w rozumieniu art. 88 ust. 2 WE, a po drugie, od przedmiotu ich skargi.
41.
W odniesieniu do pojęcia „zainteresowanej strony” w rozumieniu tego postanowienia, należy najpierw zauważyć, że zostało ono zdefiniowane szeroko, jako pojęcie obejmujące osoby, przedsiębiorstwa i stowarzyszenia przedsiębiorstw, na których interesy może wpływać przyznana pomoc, czyli w szczególności konkurencyjne przedsiębiorstwa i organizacje zawodowe (
20
). Definicja ta została przejęta w art. 1 lit. h) rozporządzenia nr 659/1999.
42.
Z powyższego wynika, że każde przedsiębiorstwo, które może wykazać istnienie stosunku konkurencji, nawet potencjalnego, może zostać uznane za „zainteresowaną stronę” w rozumieniu art. 88 ust. 2 WE.
43.
Jeśli chodzi zaś o prawo do wniesienia skargi do sądu wspólnotowego, przysługujące zainteresowanym stronom, to jego podstawą są prawa proceduralne przyznane im przez to postanowienie. Zgodnie z nim Komisja, w chwili otwarcia formalnego postępowania wyjaśniającego, i tylko na tym etapie, jest zobowiązana do zebrania uwag tych stron (
21
).
44.
Orzecznictwo wywiodło z powyższego, że jeżeli Komisja bez wszczynania tego postępowania uzna, że środek ujawniony przez składającego do niej skargę nie stanowi pomocy lub stanowi pomoc zgodną ze wspólnym rynkiem, ten składający skargę, jeśli jest „zainteresowaną stroną” w rozumieniu art. 88 ust. 2 WE, ma prawo do podważenia tej decyzji przed sądem wspólnotowym (
22
).
45.
Trybunał sprecyzował jednakże, że przedmiotem skargi do sądu wspólnotowego może być jedynie zachowanie praw procesowych, o których mowa w tym postanowieniu, tj. że za jej pośrednictwem można kwestionować jedynie zaniechanie wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego (
23
).
46.
Wynika z tego, że fakt bycia „zainteresowaną stroną” w rozumieniu art. 88 ust. 2 WE pozwala na uznanie, że zaskarżona decyzja dotyczy składającego skargę do Komisji indywidualnie i bezpośrednio w rozumieniu art. 230 akapit czwarty WE, o ile kwestionuje on zaniechanie wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego.
47.
Jeżeli natomiast składający skargę do Komisji podważa zasadność decyzji dotyczącej oceny pomocy jako takiej lub jeśli sprzeciwia się decyzji podjętej po zakończeniu formalnego postępowania wyjaśniającego, znajduje się on w takiej samej sytuacji, jak każda osoba prywatna, która zamierza podważyć decyzję do niej skierowaną. Dopuszczalność jego skargi do sądu wspólnotowego jest zatem uzależniona od wykazania, iż decyzja ta dotyczy go bezpośrednio i indywidualnie w rozumieniu orzecznictwa rozpoczętego wyrokiem w sprawie Plaumann przeciwko Komisji (
24
), tzn. od tego, czy decyzja dotyczy go z uwagi na pewne właściwe mu cechy lub szczególne okoliczności odróżniające go od wszelkich innych osób i w związku z tym indywidualizujące go w podobny sposób jak adresata (
25
).
48.
W orzecznictwie wyrażono stanowisko, że warunek ten może być spełniony w szczególności w sytuacji, gdy pozycja zajmowana przez składającego skargę do Komisji na rynku została istotnie naruszona wskutek pomocy będącej przedmiotem danej decyzji (
26
). Okoliczność bycia potencjalnym konkurentem oraz „zainteresowaną stroną” w rozumieniu art. 88 ust. 2 WE nie wystarczy zatem do przyznania prawa do wniesienia do sądu wspólnotowego skargi kwestionującej zasadność decyzji w sprawie oceny pomocy jako takiej (
27
).
49.
Wreszcie Sąd w ww. wyroku w sprawie Air One przeciwko Komisji rozszerzył prawa składającego skargę do Komisji i będącego „zainteresowaną stroną” w rozumieniu art. 88 ust. 2 WE na skargę wniesioną na mocy art. 232 WE, potwierdzając dopuszczalność skargi na bezczynność wniesionej przez tego składającego skargę przeciwko Komisji w sytuacji, gdy ta nie podjęła żadnej decyzji w przedmiocie złożonej przez niego skargi (
28
).
50.
Sąd nie podzielił argumentu Komisji, zgodnie z którym Air One powinna była wykazać, że jej pozycja jako konkurenta została istotnie naruszona wskutek środka będącego przedmiotem jej skargi do Komisji.
51.
Sąd wywiódł dopuszczalność skargi na bezczynność wniesionej przez Air One z okoliczności, iż spółka ta, jako konkurent beneficjenta ujawnionej pomocy w zakresie przelotów między niektórymi miastami włoskimi, jest „zainteresowaną stroną” w rozumieniu art. 88 ust. 2 WE i ma zatem prawo kwestionowania decyzji podjętej przez Komisję bez wszczynana formalnego postępowania wyjaśniającego w celu ochrony swoich praw proceduralnych (
29
).
II — Okoliczności faktyczne
52.
Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu zostały przedstawione w następujący sposób w zaskarżonym postanowieniu:
„1.
W październiku 2001 r. władze greckie wszczęły procedurę udzielania zamówienia publicznego w celu sprzedaży 49% kapitału kasyna Mont Parnès. Do procedury przystąpiło dwóch kandydatów, mianowicie konsorcjum Casino Attikis i Hyatt Consortium. W wyniku przeprowadzenia procedury, rzekomo nieprawidłowej, zamówienie zostało udzielone Hyatt Consortium.
2
Członek konsorcjum Casino Attikis, spółka Egnatia SA, w prawa której wstąpiła wskutek połączenia spółka [Athinaïki Techniki], złożył skargi, odpowiednio, do służb dyrekcji generalnej (DG) Rynku Wewnętrznego oraz do służb DG Konkurencji Komisji. Skarga do pierwszej z nich dotyczyła zajęcia stanowiska w sprawie prawidłowości przeprowadzenia spornej procedury w świetle wspólnotowego prawa zamówień publicznych, natomiast do drugiej złożono skargę dotyczącą pomocy państwa, rzekomo udzielonej Hyatt Consortium w ramach tejże procedury.
3
Pismem z dnia 15 lipca 2003 r. DG Konkurencji przypomniała spółce [Athinaïki Techniki] swą praktykę orzeczniczą, zgodnie z którą zbycie majątku publicznego w ramach postępowania przetargowego nie stanowi pomocy państwa, jeżeli postępowanie to zostało przeprowadzone w sposób przejrzysty i niedyskryminujący. W konsekwencji poinformowała ona spółkę, iż nie wypowie się w sprawie skargi do czasu, gdy DG Rynku Wewnętrznego nie zakończy analizy procedury udzielania zamówienia publicznego w tej sprawie.
4
W korespondencji elektronicznej z dnia 28 sierpnia 2003 r. pełnomocnik [Athinaïki Techniki] zaznaczył przede wszystkim, że skarga w sprawie przyznania pomocy państwa dotyczyła zdarzeń niezależnych od procedury udzielania zamówienia publicznego, a zatem służby DG Konkurencji nie musiały czekać na wnioski DG Rynku Wewnętrznego.
5
Pismem z dnia 16 września 2003 r. służby DG Konkurencji powtórzyły treść pisma z dnia 15 lipca 2003 r., wzywając jednak [Athinaïki Techniki] do przekazania im dodatkowych informacji dotyczących wszelkiej innej pomocy, która nie była związana z przetargiem w sprawie kasyna.
6
Pismami z dnia 22 stycznia i z dnia 4 sierpnia 2004 r. służby DG Rynku Wewnętrznego poinformowały [Athinaïki Techniki], że nie zamierzały kontynuować analizy dwóch skierowanych do nich skarg.
7
Pismem z dnia 2 grudnia 2004 r. […] DG Konkurencji poinformowała [Athinaïki Techniki], że w piśmie z dnia 16 września 2003 r. Komisja stwierdziła, iż »na podstawie informacji znajdujących się w jej posiadaniu brak było wystarczających powodów do tego, by kontynuować analizę sprawy«. W piśmie z dnia [2 grudnia 2004 r.] dodatkowo sprecyzowano, że »w braku dodatkowych informacji uzasadniających kontynuowanie postępowania wyjaśniającego Komisja umorzyła postępowanie administracyjne w sprawie z dniem 2 czerwca 2004 r.«”.
III — Skarga do Sądu i zaskarżone postanowienie
53.
W dniu 11 lutego 2005 r. Athinaïki Techniki przesłała za pośrednictwem faksu do sekretariatu Sądu kopię skargi. W dniu 18 lutego 2005 r. podpisany oryginał skargi został złożony w tymże sekretariacie.
54.
W piśmie wszczynającym postępowanie Athinaïki Techniki zażądała stwierdzenia nieważności decyzji Komisji dotyczącej umorzenia postępowania w sprawie złożonej do niej skargi oraz obciążenia Komisji kosztami. Na poparcie swojej skargi Athinaïki Techniki podniosła zarzuty oparte na naruszeniu przez Komisję, po pierwsze, obowiązku wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego i po drugie, postanowień art. 87 ust. 1 WE. Athinaïki Techniki powołała również w przypadku każdego z tych zarzutów brak uzasadnienia decyzji.
55.
Pismem z dnia 1 marca 2005 r. sekretarz Sądu poinformował Athinaïki Techniki o tym, iż stwierdził, że wersja skargi przesłana faksem w dniu 11 lutego 2005 r. nie była całkowicie identyczną kopią podpisanego oryginału, złożonego w dniu 18 lutego 2005 r. i że w konsekwencji datą, którą wzięto pod uwagę w celu ustalenia daty wpłynięcia skargi była data złożenia oryginału.
56.
W piśmie z dnia 16 marca 2005 r. pełnomocnik Athinaïki Techniki wyjaśnił sekretarzowi Trybunału, iż w trakcie przesyłania skargi faksem ostatnia strona tej skargi uległa uszkodzeniu, tak iż konieczne było jej zastąpienie, jednakże nie zmienił on treści skargi.
57.
Odrębnym pismem zarejestrowanym w sekretariacie Sądu w dniu 21 kwietnia 2005 r. Komisja podniosła, na mocy art. 114 § 1 regulaminu Sądu, zarzut niedopuszczalności.
58.
Postanowieniem z dnia 8 września 2005 r. Sąd przyjął wiosek spółki Athens Resort Casino AE Symmetochon (
30
) o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze interwenienta popierającego żądania Komisji.
59.
Na poparcie podniesionego przez nią zarzutu niedopuszczalności skargi Komisja przedstawiła dwa zarzuty oparte, po pierwsze, na opóźnieniu w złożeniu skargi i po drugie, na niezaskarżalności pisma z dnia 2 grudnia 2004 r. oraz na nieistnieniu decyzji.
60.
W zaskarżonym postanowieniu Sąd zbadał jedynie drugi zarzut. Uznał, iż jest on zasadny z następujących względów.
61.
Sąd powołał się na art. 20 ust. 2 zdanie drugie i trzecie rozporządzenia nr 659/1999. Przypomniał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem aktami lub decyzjami, które mogą być przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności w rozumieniu art. 230 WE są tylko akty wywołujące wiążące skutki prawne, mogące naruszać interesy skarżącego przez istotną zmianę jego sytuacji prawnej.
62.
Wskazał też, że na mocy art. 25 tego rozporządzenia decyzje podjęte przez Komisję w sprawach pomocy państwa skierowane są do zainteresowanych państw członkowskich, także wówczas, gdy są one podejmowane na podstawie skargi do Komisji ujawniającej domniemane przyznanie pomocy niezgodnej z traktatem i że to decyzja skierowana do państwa członkowskiego, a nie pismo skierowane do składającego skargę do Komisji, powinna, jeśli zajdzie taka potrzeba, stanowić przedmiot skargi o stwierdzenie nieważności.
63.
Następnie Sąd orzekł, co następuje:
„29
W rozpatrywanej sprawie zaskarżonym pismem, które skierowane było wyłącznie do [Athinaïki Techniki], poinformowano tę spółkę, na mocy art. 20 rozporządzenia nr 659/1999, że na podstawie znajdujących się w jej posiadaniu informacji Komisja uznała, iż istnieją niewystarczające podstawy do przyjęcia opinii w sprawie, która została jej przedstawiona w skardze. W [piśmie tym] Komisja wskazała również, że ponieważ nie otrzymała dodatkowych informacji uzasadniających kontynuację postępowania wyjaśniającego, umorzyła postępowanie administracyjne w sprawie skargi złożonej przez Athinaïki Techniki w dniu 2 czerwca 2004 r. Komisja nie przyjęła zatem ostatecznego stanowiska w sprawie kwalifikacji i zgodności ze wspólnym rynkiem środka, który był przedmiotem skargi Athinaïki Techniki.
30
Z powyższego wynika, że zaskarżone pismo nie stanowi decyzji w rozumieniu art. 25 rozporządzenia nr 659/1999 i że nie wywołuje ono żadnych skutków prawnych. Pismo to nie może zatem być przedmiotem skargi na mocy art. 230 WE”.
64.
Sąd nie uwzględnił ponadto argumentu Athinaïki Techniki, zgodnie z którym niezaskarżalny charakter pisma w sprawie nieuwzględnienia skargi prowadzi do pozbawienia jednostek dostępu do sądu wspólnotowego. Uznał on, że składający skargę do Komisji może dostarczyć dodatkowe informacje w celu uzasadnienia swej skargi i że, jeśli informacje te byłyby wystarczające, Komisja musiałaby zająć stanowisko w przedmiocie zaskarżonego środka w odrębnym akcie, który byłby zaskarżalny. Ponadto Sąd zauważa, że składający skargę do Komisji ma również możliwość wniesienia skargi na bezczynność na mocy art. 232 akapit trzeci WE.
65.
Wreszcie Sąd odpowiedział na argument, zgodnie z którym pismo w sprawie umorzenia postępowania sporządzone w ramach postępowania w sprawie zastosowania art. 81 WE i 82 WE posiada charakter decyzji. Wskazał też, że w przeciwieństwie do zasad, które rządzą tym postępowaniem, rozporządzenie nr 659/1999 nie przyznaje żadnego prawa procesowego składającym skargę do Komisji przed wszczęciem formalnego postępowania wyjaśniającego.
66.
Sąd odrzucił skargę jako niedopuszczalną i obciążył skarżącą kosztami postępowania.
IV — Odwołanie
A — Postępowanie przed Trybunałem i argumenty stron
67.
Athinaïki Techniki odwołała się od zaskarżonego postanowienia pismem z dnia 18 grudnia 2006 r., złożonym w sekretariacie w dniu 21 grudnia 2006 r.
68.
Komisja oraz Athens Resort Casino, występująca w charakterze interwenienta, złożyły odpowiedzi na odwołanie, odpowiednio, w dniach 5 lutego i 15 marca 2007 r.
69.
Żadna ze stron nie wniosła o przeprowadzenie rozprawy.
70.
Pismami z dnia 15 października 2007 r. Trybunał wezwał strony do wyrażenia na piśmie stanowiska w sprawie znaczenia dla rozstrzygnięcia sporu:
—
zasad wynikających z ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko Sytraval i Brink’s France;
—
zasad mających zastosowanie w przypadku nieuwzględnienia skargi do Komisji w ramach postępowania na podstawie art. 81 WE i 82 WE, jak również w dziedzinie środków antydumpingowych.
71.
Wnosząca odwołanie, Komisja oraz Athens Resort Casino przesłały swe odpowiedzi do Trybunału, odpowiednio, w dniach 21, 5 i 20 listopada 2007 r.
72.
Wnosząca odwołanie wnosi do Trybunału o uchylenie zaskarżonego postanowienia, uwzględnienie żądań przedstawionych w pierwszej instancji oraz obciążenie Komisji i interwenienta kosztami.
73.
Komisja oraz Athens Resort Casino wnoszą o oddalenie odwołania jako bezzasadnego i obciążenie kosztami wnoszącej odwołanie.
B — Zarzuty i argumenty stron
74.
Wnosząca odwołanie jest zdania, że Sąd naruszył prawo, stwierdzając w pkt 29 i 30 zaskarżonego postanowienia, że umorzenie przez Komisję postępowania w sprawie złożonej do niej skargi nie stanowi decyzji.
75.
Podnosi ona, że w dziedzinie pomocy państwa Komisja podejmuje decyzję w chwili, gdy zajmuje ostateczne i uzasadnione stanowisko w sprawie kwalifikacji ujawnionego środka.
76.
Athinaïki Techniki jest zdania, że możliwość przedstawienia nowych informacji przez składającego skargę do Komisji nie zmienia ostatecznego charakteru umorzenia postępowania w sprawie tej skargi.
77.
Wskazuje ona, w odniesieniu do uzasadnienia stanowiska Komisji, że sporne umorzenie postępowania powinno być rozpatrywane w jego ogólnym kontekście. W rozpatrywanym przypadku Komisja umorzyła postępowanie w sprawie złożonej do niej skargi, opierając się na rozumowaniu, zgodnie z którym w razie przyznania zamówienia publicznego nie dochodzi do przyznania pomocy, jeżeli procedura udzielania zamówienia jest przeprowadzona w sposób transparentny i niedyskryminujący. Pismo Komisji z dnia 2 grudnia 2004 r. było zatem celowo lakoniczne, ponieważ gdyby Komisja umieściła w nim powyższe uzasadnienie, decyzyjny charakter umorzenia postępowania w sprawie skargi byłby zupełnie oczywisty. W opinii wnoszącej odwołanie analiza Sądu była więc czysto formalna, ponieważ dotyczyła brzmienia wspomnianego pisma, a nie uwzględniała jego zakresu ani kontekstu sprawy.
78.
Komisja odpiera tę argumentację. Uważa ona, że pismo z dnia 2 grudnia 2004 r. zawiera jedynie informację przekazaną Athinaïki Techniki na mocy art. 20 rozporządzenia nr 659/1999. Stoi na stanowisku, że przekazanie informacji zostało przewidziane po to, aby uniknąć uruchamiania mechanizmu decyzyjnego w sytuacji braku jakichkolwiek istotnych i dokładnych elementów.
79.
Komisja zauważa ponadto, że na mocy art. 25 rozporządzenia nr 659/1999 decyzje w przedmiocie pomocy państwa skierowane są do państw członkowskich i że to te decyzje, nie zaś pismo informujące o ich treści, mogą, jeśli zachodzi taka potrzeba, być zaskarżane przez „zainteresowane strony” w rozumieniu art. 88 ust. 2 WE.
80.
Komisja podnosi również, że rozróżnienie pomiędzy aktami stanowiącymi decyzje i pismami informującymi znajduje oparcie w orzecznictwie, zarówno w dziedzinie pomocy państwa, jak i w dziedzinie konkurencji.
81.
Podnosi ponadto, że pismo z dnia 2 grudnia 2004 r. podpisane jest przez urzędnika Komisji, nie zaś przez jednego z jej członków, oraz że pismo to nie zawiera uzasadnienia umorzenia postępowania w sprawie skargi do Komisji.
82.
Zdaniem Komisji argumentacja wnoszącej odwołanie sprowadza się w rzeczywistości do stwierdzenia, że zainteresowane państwo członkowskie naruszyło zasady mające zastosowanie w dziedzinie zamówień publicznych, a odwołanie ma na celu obejście zasady niezaskarżalności odmowy wniesienia skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom przeciwko państwu członkowskiemu przez jednostkę.
83.
Athens Resort Casino jest również zdania, że pismo z dnia 2 grudnia 2004 r. nie stanowi aktu zaskarżalnego z tych samych powodów, które przedstawiła Komisja.
84.
Ponadto uważa, że skarga wniesiona przez Athinaïki Techniki do Sądu jest niedopuszczalna, ponieważ jej oryginał wpłynął do sekretariatu dopiero w dniu 18 lutego 2005 r.
85.
W odpowiedzi na pytanie postawione przez Trybunał wszystkie strony stwierdziły, że zasady wypracowane w ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko Sytraval i Brink’s France są istotne dla rozstrzygnięcia niniejszego sporu.
86.
Wnosząca odwołanie dodała, że zgodnie z tymi zasadami powinna ona być uznana za „zainteresowaną stronę” w rozumieniu art. 88 ust. 2 WE, jak również za osobę, której decyzja dotyczy indywidualnie i bezpośrednio, ponieważ ujawniona w jej skardze do Komisji pomoc w znaczący sposób wpłynęła na jej pozycję na rynku.
87.
Wskazała również, że w przypadku procedur dotyczących zastosowania art. 81 WE i 82 WE oraz w dziedzinie antydumpingu składający skargę do Komisji w przypadku umorzenia postępowania w sprawie tej skargi ma prawo otrzymać uzasadnioną decyzję. Skarżąca utrzymuje, że prawo to powinno tym bardziej istnieć w dziedzinie pomocy państwa, ponieważ Komisji przysługuje w tej dziedzinie kompetencja wyłączna, a wszczęcie formalnego postępowania wyjaśniającego nie zależy od oceny celowości.
88.
Komisja jest natomiast zdania, że z ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko Sytraval i Brink’s France wynika, iż umorzenie postępowania w sprawie skargi do Komisji nie stanowi decyzji.
89.
Utrzymuje ona również, że prawa składających skargę do Komisji w ramach postępowania na podstawie art. 81 WE i 82 WE oraz w dziedzinie antydumpingu nie mogą mieć zastosowania w ramach procedury kontroli pomocy państwa, ponieważ dziedziny te rządzą się odrębnymi zasadami. W tym względzie powołała się na wyrok z dnia 22 lutego 2005 r. w sprawie Komisja przeciwko max.mobil (
31
), w którym Trybunał orzekł, iż prawa przysługujące składającemu skargę do Komisji na mocy rozporządzenia Rady nr 17 (
32
) nie miały zastosowania do art. 86 WE (
33
).
90.
Komisja podkreśliła, że decyzyjny charakter nieuwzględnienia skarg do Komisji w sprawach dotyczących art. 81 WE i 82 WE został wywiedziony przez orzecznictwo z rozporządzeń, które kodyfikują procedurę w tej dziedzinie (
34
). Podniosła, iż rozporządzenie nr 659/1999 nie zawiera porównywalnych przepisów. Przypomniała, że rozporządzenie to nie przyznaje żadnego statusu składającym skargę do Komisji oraz stanowi, iż adresatem wszystkich decyzji jest państwo członkowskie, które zastosowało dany środek.
91.
Komisja wskazała, że analiza ta odnosi się również do zasad mających zastosowanie w dziedzinie antydumpingu.
92.
Athens Casino Royal przedstawiło takie same odpowiedzi jak Komisja.
C — Moja ocena
93.
Na wstępie należy zauważyć, że w przeciwieństwie do tego, co wynika z zaskarżonego postanowienia, przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności, wniesionej przez skarżącą do Sądu, nie było pismo z dnia 2 grudnia 2004 r., ale umorzenie przez Komisję postępowania w sprawie wniesionej do niej skargi, o którym Komisja poinformowała skarżącą w tymże piśmie.
94.
Skarga o stwierdzenie nieważności, wniesiona przez skarżącą do Sądu, nie dotyczy zatem pisma z dnia 2 grudnia 2004 r. jako takiego, które —jak podkreśliła Komisja — ma w istocie charakter czysto informacyjny, ale właśnie umorzenia postępowania w sprawie skargi do Komisji, które nastąpiło w dniu 2 czerwca 2004 r.
95.
Podobnie jak skarżąca jestem zdania, że umorzenie postępowania stanowi akt zaskarżalny. Opieram ten pogląd na trzech następujących przesłankach: po pierwsze, na treści art. 20 rozporządzenia nr 659/1999 analizowanego w świetle innych przepisów tego rozporządzenia, po drugie na definicji pojęcia aktu zaskarżalnego, określonej przez orzecznictwo, i wreszcie po trzecie, na orzecznictwie dotyczącym praw podmiotów składających skargę do Komisji w ramach procedury kontroli pomocy państwa.
1. Artykuł 20 i inne właściwe przepisy rozporządzenia nr 659/1999
96.
Przypomnijmy, że art. 20 ust. 2 rozporządzenia nr 659/1999 stanowi, że:
„Każda z zainteresowanych stron może powiadomić Komisję o jakiejkolwiek domniemanej pomocy przyznanej bezprawnie oraz o jakiejkolwiek domniemanej pomocy świadczonej niezgodnie z przeznaczeniem. W przypadku gdy Komisja uważa, że na podstawie znajdujących się w jej posiadaniu informacji istnieją niewystarczające podstawy do przyjęcia opinii w sprawie, informuje o tym zainteresowaną stronę. W przypadku gdy Komisja podejmuje decyzję w sprawie dotyczącej przedmiotu dostarczonej informacji, przesyła kopię tej decyzji zainteresowanej stronie”.
97.
Co prawda przepis ten nie jest zredagowany w ten sam sposób co przepisy mające zastosowanie do postępowania w sprawie skargi do Komisji dotyczącej art. 81 WE i 82 WE, takie jak np. art. 7 rozporządzenia nr 773/2004 (
35
). Nie ulega również wątpliwości, że rozporządzenie nr 659/1999 nie przyznaje szczególnych praw składającym skargę do Komisji jako takim, lecz czyni to jedynie wówczas, gdy są oni jednocześnie „zainteresowanymi stronami”. Wydaje się również, iż nie sposób zaprzeczyć temu, że zasady odnoszące się do praw składających skargę do Komisji, zawarte w rozporządzeniach dotyczących zastosowania art. 81 WE i 82 WE, takich jak rozporządzenie nr 773/2004, nie dają się zastosować wprost do procedury kontroli pomocy państwa, która stanowi przedmiot odrębnej kodyfikacji.
98.
Niemniej jednak jestem zdania, że argumenty te nie wystarczają do wykazania, iż art. 20 ust. 2 rozporządzenia nr 659/1999 musi być interpretowany w ten sposób, iż umorzenie postępowania w sprawie skargi do Komisji dotyczącej dziedziny pomocy państwa nie stanowi decyzji i powinno być jedynie podane do wiadomości składającego tę skargę, jak twierdzą Komisja i interwenient.
99.
Treść art. 20 ust. 2 tego rozporządzenia oraz brak praw przysługujących składającym skargę do Komisji w ramach procedury kontroli pomocy państwa powinny być bowiem, moim zdaniem, analizowane w świetle faktu, że procedura ta, w przeciwieństwie do procedury mającej zastosowanie w przypadku art. 81 WE i 82 WE, stanowi pewien dialog pomiędzy Komisją i zainteresowanym państwem członkowskim.
100.
Jak już zauważyłem, nawet wówczas gdy Komisja wydaje decyzję na skutek skierowanej do niej skargi ujawniającej pomoc, która nie została jej zgłoszona, adresatem tej decyzji jest państwo członkowskie, które zastosowało środek ujawniony w skardze, a nie sam składający skargę do Komisji.
101.
W związku z powyższym, art. 20 ust. 2 zdanie drugie rozporządzenia nr 659/1999 może być zatem rozumiany w ten sposób, iż jeżeli Komisja uważa, iż na podstawie znajdujących się w jej posiadaniu informacji istnieją niewystarczające podstawy do wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego, musi o tym poinformować składającego do niej skargę, tak aby mógł on, jeśli zajdzie taka potrzeba, dostarczyć dodatkowe informacje. Następnie, zgodnie z art. 20 ust. 2 zdanie trzecie tego rozporządzenia, jeśli Komisja podejmuje decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie złożonej do niej skargi, powinna ona, zgodnie z zasadami dobrej administracji, przesłać kopię tej decyzji składającemu tę skargę, ponieważ nie jest on adresatem decyzji.
102.
Ponadto taka interpretacja art. 20 ust. 2 rozporządzenia nr 659/1999 wydaje się zgodna z postępowaniem Komisji w niniejszej sprawie.
103.
Z przedstawienia stanu faktycznego w zaskarżonym postanowieniu wynika bowiem, że pismem z dnia 16 września 2003 r. Komisja poinformowała Athinaïki Techniki, że na podstawie znajdujących się w jej posiadaniu informacji brak było wystarczających powodów do dalszego analizowania tej sprawy oraz wezwała ją do przekazania dodatkowych informacji dotyczących wszelkiej pomocy, która nie byłaby związana z przetargiem w sprawie kasyna. Następnie, w braku takich informacji, Komisja w piśmie z dnia 2 grudnia 2004 r. poinformowała składającą do niej skargę, iż w braku dodatkowych informacji uzasadniających kontynuowanie postępowania wyjaśniającego Komisja umorzyła postępowanie administracyjne w sprawie z dniem 2 czerwca 2004 r.
104.
Na tym etapie analizy wydaje mi się, że art. 20 ust. 2 rozporządzenia nr 659/1999 może być interpretowany w ten sposób, iż Komisja ma prawo umorzyć postępowanie dotyczące złożonej do niej skargi ujawniającej bezprawną pomoc, jeżeli nie dysponuje informacjami pozwalającymi na zajęcie stanowiska w sprawie. Jednakże treść tego przepisu nie pozwala, moim zdaniem, na stwierdzenie, że umorzenie postępowania nie ma charakteru decyzji.
105.
Co więcej, inne właściwe przepisy rozporządzenia nr 659/1999 wskazują raczej na to, że umorzenie to ma charakter decyzji.
106.
I tak, po pierwsze, art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 659/1999 nakłada na Komisję obowiązek bezzwłocznego zbadania skargi informującej o bezprawnie przyznanej pomocy. Przepis ten odzwierciedla tym samym orzecznictwo, zgodnie z którym Komisja zobowiązana jest do zbadania skargi w sposób sumienny i bezstronny. Jak zauważyłem powyżej, obowiązek ten może prowadzić nawet do konieczności zbadania przez Komisję okoliczności faktycznych i prawnych, które nie zostały wyraźnie powołane przez składającego skargę.
107.
Po drugie, art. 13 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia stanowi, że badanie pomocy, która mogła zostać bezprawnie przyznana, skutkuje wydaniem decyzji na podstawie art. 4 ust. 2 i 3 lub 4 tego rozporządzenia.
108.
Prawdą jest, że te dwa artykuły nie przewidują umorzenia postępowania w sprawie skargi do Komisji. Pominięcie takiej możliwości w art. 4 rozporządzenia nr 659/1999 jest całkowicie logiczne, ponieważ w artykule tym wymienione zostały decyzje, które mogą zostać przyjęte w następstwie zgłoszenia poczynionego przez państwo członkowskie. Zgłoszenie pomocy oraz procedura kontroli pomocy państwa, przewidziana w rozporządzeniu nr 659/1999, mają bowiem na celu umożliwienie zainteresowanemu państwu członkowskiemu oraz zainteresowanym przedsiębiorstwom sprawdzenie, czy zamierzony środek jest zgodny ze wspólnym rynkiem i czy w związku z tym może zostać wprowadzony w życie. W konsekwencji, po dokonaniu zgłoszenia musi zostać wydana decyzja Komisji stwierdzająca, że zgłoszony środek nie stanowi pomocy albo że stanowi on pomoc zgodną ze wspólnym rynkiem, albo wreszcie, iż wzbudza on wątpliwości co do tej zgodności i wymaga zatem wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego.
109.
Komisja nie może zatem umorzyć postępowania w sprawie zgłoszenia dokonanego przez państwo członkowskie. Jeżeli zgłoszenie to jest niekompletne, to art. 5 rozporządzenia nr 659/1999 stanowi, że Komisja powinna wezwać zainteresowane państwo członkowskie do udzielenia wszelkich koniecznych informacji dodatkowych i że, jeżeli te informacje nie zostaną dostarczone, zgłoszenie uznaje się za wycofane.
110.
Natomiast skarga ujawniająca bezprawną pomoc powinna móc stanowić przedmiot umorzenia postępowania, jeżeli Komisja nie dysponuje wystarczającymi podstawami do zajęcia stanowiska w sprawie poprzez przyjęcie jednej z decyzji wymienionych w art. 4 rozporządzenia nr 659/1999, ponieważ składający skargę do Komisji nie znajduje się w tej samej sytuacji co państwo członkowskie dokonujące zgłoszenia pomocy.
111.
Pomimo iż art. 4 tego rozporządzenia, do którego odsyła jego art. 13 ust. 1, nie przewiduje przypadku umorzenia postępowania w sprawie skargi do Komisji, nie zmienia to faktu, że przywołany art. 4 oraz art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 659/1999 potwierdzają, moim zdaniem, decyzyjny charakter umorzenia postępowania, stanowiąc, iż każda skarga do Komisji ujawniająca domniemaną bezprawną pomoc powinna zostać sumiennie zbadana i że badanie to powinno doprowadzić do wydania decyzji.
112.
Analizę tę potwierdza, moim zdaniem, definicja pojęcia „decyzji zaskarżalnej”, sformułowana przez orzecznictwo.
2. Pojecie aktu zaskarżalnego w orzecznictwie
113.
Z utrwalonego orzecznictwa wynika, iż aktami lub decyzjami, które mogą być przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności w rozumieniu art. 230 WE, są tylko akty wywołujące wiążące skutki prawne mogące naruszać interesy skarżącego przez istotną zmianę jego sytuacji prawnej (
36
).
114.
Bezsporne jest również to, że aby stwierdzić, czy dany akt wywołuje takie skutki, należy się odwołać do jego istoty (
37
).
115.
W wyroku z dnia 16 czerwca 1994 r. w sprawie SFEI i in. przeciwko Komisji (
38
) Trybunał uznał, że akt umorzenia postępowania w sprawie skargi do Komisji opartej na art. 82 WE stanowi akt zaskarżalny z następujących przyczyn. Po pierwsze, instytucja, która posiada kompetencję do stwierdzenia naruszenia i nałożenia za nie sankcji i do której jednostki mogą skierować skargę, jak ma to miejsce w przypadku Komisji w zakresie prawa konkurencji, musi wydać akt wywołujący skutki prawne w chwili zakończenia postępowania rozpoczętego w następstwie tej skargi. Następnie, akt umorzenia postępowania w sprawie skargi do Komisji nie może być traktowany jako akt o charakterze wstępnym lub tymczasowym. W odróżnieniu bowiem od komunikatu, który ma na celu umożliwienie zainteresowanym przedsiębiorstwom wyrażenia swego punktu widzenia w przedmiocie zarzutów sformułowanych przez Komisję i który nie określa w sposób ostateczny jej stanowiska, akt umorzenia postępowania w sprawie skargi do Komisji stanowi ostateczne stadium procedury: nie zostanie po nim bowiem wydany żaden akt, który mógłby stanowić przedmiot skargi o stwierdzenie nieważności (
39
).
116.
Rozumowanie to może być, moim zdaniem, w pełni zastosowane do przypadku umorzenia postępowania w sprawie skargi do Komisji w ramach procedury mającej zastosowanie w dziedzinie pomocy państwa.
117.
I tak, po pierwsze, w ramach tej procedury jednostki mogą wnieść skargę do Komisji, która władna jest stwierdzić naruszenie i zastosować sankcje, jeśli okaże się, że ujawniony środek stanowi rzeczywiście pomoc państwa niezgodną ze wspólnym rynkiem.
118.
Po drugie, w sytuacji gdy Komisja umarza postępowanie w sprawie złożonej do niej skargi ujawniającej domniemaną pomoc państwa, z konieczności wydaje ona akt wywołujący skutki prawne w tym sensie, iż umorzenie to stanowi zakończenie procedury badania wstępnego, którą Komisja musiała wszcząć w następstwie złożenia do niej tej skargi, zgodnie z orzecznictwem i art. 10 rozporządzenia nr 659/1999.
119.
Wreszcie wydaje się, że umorzenie postępowania w sprawie skargi do Komisji ujawniającej domniemaną pomoc państwa, takiej jak skarga złożona w niniejszej sprawie, stanowi ostateczne stadium procedury wstępnego badania, wszczętej w następstwie złożenia tej skargi. Po tym umorzeniu, podobnie jak w przypadku umorzenia postępowania w sprawie skargi opierającej się na art. 82 WE, nie zostanie wydany inny akt, który mógłby stanowić przedmiot skargi o stwierdzenie nieważności.
120.
Fakt, iż wspomniane umorzenie postępowania może być wzruszone, jeżeli skarżąca przedstawi nowe informacje, nie podważa tego rozumowania, ponieważ w braku takich informacji badanie wstępne jest w rzeczywistości zakończone.
121.
W świetle motywów, które stanowiły podstawę uznania przez Trybunał, iż umorzenie postępowania w sprawie skargi do Komisji opartej na art. 82 WE stanowi akt zaskarżalny, wydaje mi się, że umorzenie postępowania w sprawie skargi ujawniającej domniemaną pomoc państwa zasługuje na podobną kwalifikację.
122.
Powyższa analiza wydaje mi się tym bardziej uzasadniona, iż w dziedzinie pomocy państwa Komisji przysługuje wyłączna kompetencja, a przyznawanie pomocy jest z zasady zabronione. Jak już zauważyłem, orzecznictwo wywiodło z powyższego, iż instytucja ta zobowiązana jest do sumiennego zbadania każdej skargi i do wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego, jeżeli okaże się, że ujawniony środek stanowi pomoc niezgodną ze wspólnym rynkiem lub mogącą być z nim niezgodną. Przypomniałem, że obowiązki te mają na celu zagwarantowanie, że żadna pomoc niezgodna ze wspólnym rynkiem nie zostanie wprowadzona w życie.
123.
Z powyższego wynika, że Komisja, decydując się na umorzenie postępowania w sprawie złożonej do niej skargi, musiała uznać, że nie było podstaw do wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego ani do wydania jednej z dwóch pozostałych decyzji, o których mowa w art. 4 rozporządzenia nr 659/1999.
124.
Ponadto fakt, że — z naruszeniem art. 25 rozporządzenia nr 659/1999 — wspomniane umorzenie postępowania nie zostało sformalizowane w decyzji przekazanej zainteresowanemu państwu członkowskiemu, nie może służyć jako argument przeciwko uznaniu decyzyjnego charakteru tego umorzenia. Kwalifikacja taka musi być uzależniona jedynie od istoty badanego aktu, nie zaś od spełnienia przez Komisję obowiązków związanych z doręczeniem tego aktu.
125.
Wreszcie, w mojej opinii, uznanie decyzyjnego charakteru umorzenia postępowania w sprawie skargi do Komisji ujawniającej domniemaną pomoc państwa pozostaje również w zgodzie z orzecznictwem dotyczącym praw przysługujących składającym skargę do Komisji w ramach procedury kontroli pomocy państwa.
3. Orzecznictwo odnoszące się do praw przysługujących składającym skargę do Komisji w ramach procedury kontroli pomocy państwa
126.
Jak zauważyłem, w sytuacji gdy Komisja bez wszczynania formalnego postępowania wyjaśniającego uznaje, że środek ujawniony przez składającego do niej skargę nie stanowi pomocy lub stanowi pomoc zgodną ze wspólnym rynkiem, składający skargę, jeżeli jest „zainteresowaną stroną” w rozumieniu art. 88 ust. 2, ma prawo kwestionować tę decyzję przed sądem wspólnotowym w celu obrony przysługujących mu praw proceduralnych (
40
). To prawo do wniesienia skargi do sądu wspólnotowego, określone w wyrokach: w sprawie Cook przeciwko Komisji (
41
) oraz w sprawie Matra przeciwko Komisji (
42
), zostało od tamtej pory potwierdzone przez utrwalone orzecznictwo.
127.
W konsekwencji, przyznając tę możliwość wniesienia skargi do sądu wspólnotowego, zamysłem Trybunału było to, aby prawa proceduralne zagwarantowane w art. 88 ust. 2 WE stanowiły przedmiot szczególnej ochrony i umożliwiały przeprowadzenie kontroli sądowej. Ułatwiając w ten sposób dostęp do sądu wspólnotowego, Trybunał wzmocnił kontrolę skutecznego zastosowania prawa w dziedzinie pomocy państwa, pozwalając konkurentowi, nawet potencjalnemu, beneficjenta spornego środka na kwestionowanie oceny Komisji, zgodnie z którą zgodność tego środka z traktatem nie wzbudzała szczególnych wątpliwości.
128.
Skutki tego orzecznictwa byłyby w istotny sposób ograniczone, gdyby składającemu skargę do Komisji nie przysługiwało prawo kwestionowania także umorzenia postępowania w sprawie złożonej przez niego skargi w drodze skargi o stwierdzenie nieważności.
129.
W istocie, umorzenie takie pociąga za sobą skutki, które dla składającego skargę porównywalne są ze skutkami decyzji stwierdzającej, że sporny środek jest pomocą zgodną ze wspólnym rynkiem albo że nie stanowi on pomocy. Umożliwia ono bowiem wykonanie tego środka lub dalsze jego stosowanie, pozbawiając składającego skargę do Komisji możliwości przedstawienia swych uwag Komisji.
130.
Spójność systemu utworzonego przez orzecznictwo dotyczące ochrony praw proceduralnych wymaga zatem, moim zdaniem, tego, aby składający skargę do Komisji mógł kwestionować także ocenę Komisji, zgodnie z którą informacje znajdujące się w jej posiadaniu nie dają wystarczających podstaw do wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego. Ponadto potrzeba kontroli sądowej skutecznego stosowania prawa wspólnotowego w tym przypadku nie jest mniejsza niż wówczas, gdy Komisji podejmuje decyzję dotyczącą kwalifikacji środka lub jego zgodności z traktatem.
131.
Z powyższego wnioskuję, iż umorzenie skargi złożonej do Komisji, podobnie jak decyzje wydane na mocy art. 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia nr 659/1999, powinno być traktowane jako akt zaskarżalny, tak by umożliwić składającemu skargę domaganie się poszanowania praw proceduralnych przysługujących mu na mocy art. 88 ust. 2 WE.
132.
W przeciwieństwie do powyższych rozważań, Sąd w zaskarżonym postanowieniu uznał, że fakt, iż umorzenie nie stanowi aktu zaskarżalnego, nie pozbawia jednostki dostępu do sądu wspólnotowego, ponieważ składający skargę może dostarczyć dodatkowe informacje w celu poparcia tej skargi. Stwierdził on, że w przypadku gdy informacje te byłyby wystarczające, Komisja byłaby zobowiązana do zajęcia stanowiska w przedmiocie rozpatrywanego środka krajowego poprzez wydanie decyzji w rozumieniu art. 4 rozporządzenia nr 659/1999, dając tym samym składającemu skargę możliwość wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności na mocy art. 230 akapit czwarty WE. Sąd wskazał ponadto, że składający skargę do Komisji ma również możliwość wniesienia skargi na bezczynność na mocy art. 232 akapit trzeci WE (
43
).
133.
Rozumowanie to nie przekonuje mnie. Przysługująca składającemu skargę do Komisji możliwość przekazania jej dodatkowych informacji i stwierdzenie, że jest ona zobowiązana do wydania decyzji, jeżeli informacje te są wystarczające, nie dają takiej samej ochrony, ponieważ istotą kwestii, która stanowi przedmiot niniejszej sprawy jest właśnie kontrola sądowa dokonywanej przez Komisję oceny tego, czy posiadane przez nią informacje są wystarczające czy też nie.
134.
Tak samo celem skargi na bezczynność nie jest ochrona praw proceduralnych składającego skargę do Komisji w sytuacji, gdy Komisja podejmuje decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie tej skargi.
135.
Jak już zauważyłem, w ramach procedury kontroli pomocy państwa, w przypadku gdy do Komisji wpływa skarga, instytucja ta musi mieć możliwość umorzenia postępowania w sprawie tej skargi, jeżeli uzna, że nie posiada wystarczających informacji do wydania innej decyzji, o której mowa w art. 4 rozporządzenia nr 659/1999, chociaż możliwość taka nie jest wyraźnie przewidziana w tym przepisie.
136.
Umorzenie postępowania w sprawie skargi do Komisji stanowi zatem zajęcie stanowiska, które w ostateczny sposób kończy postępowanie wyjaśniające dotyczące tej skargi.
137.
W tej sytuacji skarga na bezczynność nie stanowi właściwego środka odwoławczego dla umorzenia postępowania. W systemie środków odwoławczych, istniejących w prawie wspólnotowym, celem skargi na bezczynność jest sądowe stwierdzenie braku działania danej instytucji wspólnotowej w sytuacji, gdy ten brak działania jest sprzeczny z traktatem (
44
). Ponieważ uznałem, że umorzenie postępowania w sprawie skargi do Komisji jest równoznaczne z zajęciem stanowiska dopuszczalnym w ramach procedury kontroli pomocy państwa, skarga na bezczynność odnosząca się do tego umorzenia jest niedopuszczalna (
45
). Innymi słowy, Sąd nie mógł jednocześnie przyjąć, że umorzenie postępowania w sprawie skargi do Komisji stanowi zajęcie stanowiska zgodnie z rozporządzeniem nr 659/1999 i stwierdzić, że podobne umorzenie stanowi brak działania, podważalny w ramach skargi na bezczynność.
138.
W tym względzie pragnę zauważyć, że w sprawie, w której zapadł ww. wyrok w sprawie Air One przeciwko Komisji, postępowanie w sprawie skargi do Komisji nie zostało umorzone, a skarga ta była w dalszym ciągu badana. Komisja przekazała ją władzom włoskim i określiła termin, w którym miały one udzielić odpowiedzi. Termin ten nie upłynął jeszcze w chwili, gdy Air One wezwała formalnie tę instytucję do zajęcia stanowiska na mocy art. 232 WE.
139.
W świetle całości rozważań przeprowadzonych powyżej jestem zdania, że umorzenie przez Komisję postępowania w sprawie skargi złożonej do niej przez wnoszącą odwołanie stanowi akt zaskarżalny. Odwołanie przez nią złożone jest zatem zasadne, a zaskarżone postanowienie powinno w konsekwencji zostać uchylone.
V — W przedmiocie konsekwencji uchylenia postanowienia
140.
Zgodnie z art. 61 akapit pierwszy zdanie drugie statutu Trybunału Sprawiedliwości, w przypadku uchylenia orzeczenia Sądu Pierwszej Instancji Trybunał może wydać orzeczenia ostateczne w sprawie, jeśli stan postępowania na to pozwala.
141.
Komisja przedstawiła drugi motyw na poparcie podniesionego przez nią zarzutu niedopuszczalności odwołania wniesionego przez Athinaïki Techniki, opierający się na opóźnieniu we wniesieniu skargi.
142.
Jestem zdania, że Trybunał dysponuje wszystkimi elementami koniecznymi do wydania orzeczenia w przedmiocie tego motywu.
A — Argumenty stron
143.
Komisja przypomina, że w piśmie z dnia 1 marca 2005 r. sekretariat Sądu wskazał wnoszącej odwołanie, iż termin na wniesienie skargi, który powinien zostać uwzględniony, to termin złożenia oryginału skargi, czyli 18 lutego 2005 r., ponieważ egzemplarz przesłany faksem w dniu 11 lutego 2005 r. nie stanowił identycznej kopii tego oryginału, co zostało wykazane poprzez porównanie podpisów złożonych na każdym z tych dokumentów.
144.
Komisja, wspierana w tym względzie przez Athens Resort Casino wywodzi z powyższego, iż skarga została złożona po upłynięciu terminu dwóch miesięcy i dziesięciu dni, ponieważ termin ten rozpoczął swój bieg w chwili otrzymania pisma z dnia 2 grudnia 2004 r., czyli najpóźniej w dniu 6 grudnia 2004 r.
145.
Komisja i Athens Resort Casino podnoszą również, że wnosząca odwołanie w sposób dorozumiany przyznała, że jej skarga została wniesiona po upływie terminu, ponieważ w piśmie z dnia 16 marca 2005 r. skierowanym do sekretariatu wskazała, by uwzględnić tę wersję skargi, która wpłynęła do sekretariatu faksem w dniu 11 lutego 2005 r.
146.
Wnosząca odwołanie zaprzecza istnieniu opóźnienia w złożeniu skargi, ponieważ zgodnie z orzecznictwem, to na stronie, która powołuje się na opóźnienie spoczywa ciężar udowodnienia daty, w której zaskarżony akt został notyfikowany. W niniejszej sprawie natomiast Komisja nie wykazała, kiedy nastąpiło powzięcie wiadomości o zaskarżonym akcie.
B — Moja ocena
147.
W przeciwieństwie do Komisji nie uważam, że skarga powinna zostać odrzucona z powodu jej wniesienia po upływie wyznaczonego terminu. Pogląd ten opieram na przedstawionych poniżej rozważaniach.
148.
Bezsporne jest, że na mocy art. 230 akapit piąty WE skarga o stwierdzenie nieważności złożona przez osobę fizyczną lub prawną niebędącą adresatem decyzji powinna być wniesiona w terminie dwóch miesięcy, stosownie do przypadku, od daty publikacji aktu lub jego notyfikowania skarżącemu, lub w razie ich braku, od daty powzięcia przez niego wiadomości o tym akcie. Ponadto, zgodnie z art. 102 § 2 regulaminu Sądu, terminy procesowe są przedłużane o dziesięciodniowy termin uwzględniający odległość.
149.
Ponieważ decyzja Komisji o umorzeniu postępowania w sprawie skargi złożonej do niej przez Athinaïki Techniki nie została opublikowana ani notyfikowana wnoszącej odwołanie, lecz podana do jej wiadomości pismem z dnia 2 grudnia 2004 r., należy rozstrzygnąć, czy skarga o stwierdzenie nieważności została wniesiona w terminie dwóch miesięcy i dziesięciu dni od otrzymania tego pisma.
150.
Komisja opiera swoje stanowisko na dwóch następujących spostrzeżeniach: po pierwsze, otrzymanie pisma z dnia 2 grudnia 2004 r., od którego zaczyna biec termin na wniesienie skargi, nastąpiło najpóźniej w dniu 6 grudnia 2004 r., a po drugie, skarga została złożona dopiero w dniu 18 lutego 2005 r., ponieważ przesłanie skargi faksem w dniu 11 lutego 2005 r. nie powinno być brane pod uwagę.
151.
Jestem zdania, że żadne z tych spostrzeżeń nie zasługuje na uwzględnienie.
152.
Po pierwsze, wersja skargi, która wpłynęła do sekretariatu Sądu faksem w dniu 11 lutego 2005 r. powinna, moim zdaniem, być wzięta pod uwagę w celu ustalenia daty wniesienia skargi.
153.
Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 21 statutu Trybunału Sprawiedliwości wniesienie skargi do sądu wspólnotowego następuje poprzez jej skierowanie do sekretarza, przy czym skarga ta powinna zawierać pewne określone elementy i być uzupełniona kilkoma dokumentami.
154.
Zgodnie z art. 43 § 1 regulaminu Sądu oryginał każdego pisma procesowego podpisuje pełnomocnik albo adwokat lub radca prawny strony. Ten sam artykuł stanowi, w jego § 3, iż przy obliczaniu terminów procesowych uwzględnia się wyłącznie datę wpływu danego pisma do sekretariatu Sądu.
155.
Artykuł 43 § 6 regulaminu Sądu stwarza możliwość skierowania skargi do wspomnianego sekretariatu za pośrednictwem innych technicznych środków komunikacji. Stanowi on, co następuje:
„Bez uszczerbku dla przepisów § 1–5 data wpływu do sekretariatu, za pośrednictwem faksu lub innego technicznego środka komunikacji dostępnego w Sądzie, kopii podpisanego oryginału pisma procesowego […], jest dla celów zachowania terminów procesowych data wpływu, o ile podpisany oryginał pisma procesowego wraz z załącznikami i odpisami określonymi w § 1 akapit drugi zostanie złożony w sekretariacie nie później niż dziesięć dni po tej dacie. Artykuł 102 § 2 nie stosuje się do tego dziesięciodniowego terminu”.
156.
Artykuł 43 § 6 regulaminu Sądu stanowi zatem, że otrzymanie przez sekretariat Sądu kopii skargi faksem jest traktowane tak jak złożenie oryginału skargi, pod warunkiem że oryginał ten rzeczywiście zostanie złożony w ciągu dziesięciu dni.
157.
Ponadto spełnienie tego warunku logicznie wymaga, aby wersja przesłana do sekretariatu Sądu faksem była wierną kopią złożonego później oryginału. Istotne jest zatem, aby wersja zaadresowana faksem była fotograficzną kopią wersji oryginalnej, nie zaś dokumentem zawierającym tę samą treść, ale przedstawioną w innej formie.
158.
Wymagania te są bardzo wyraźnie wyjaśnione w praktycznych instrukcjach dla stron (
46
). Punkt I lit. A ust. 2 i 3 tychże instrukcji stanowią, co następuje:
„W przypadku przesłania pism pocztą elektroniczną akceptuje się wyłącznie zeskanowaną kopię podpisanego oryginału. Zwykły plik zawierający podpis elektroniczny lub też wytworzone komputerowo faksymile nie spełniają wymogów art. 43 § 6 regulaminu. […]
[…]
Dokument złożony za pośrednictwem faksu lub poczty elektronicznej będzie uważany za złożony we właściwym terminie tylko wtedy, gdy sekretariat otrzyma jego podpisany oryginał w terminie 10 dni od takiego złożenia dokumentu, zgodnie z art. 43 § 6 regulaminu. Podpisany oryginał powinien zostać wysłany niezwłocznie po złożeniu kopii, bez żadnych poprawek lub zmian, nawet drobnych. W razie jakichkolwiek rozbieżności między podpisanym oryginałem a wcześniej złożoną kopią pod uwagę bierze się tylko datę złożenia podpisanego oryginału”.
159.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 Instrukcji dla Sekretarza Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich (
47
), to sekretarz Sądu czuwa nad tym, aby te wymogi zostały spełnione.
160.
W niniejszej sprawie sekretarz Sądu uznał, że wersja skargi, która wpłynęła do sekretariatu Sądu faksem w dniu 11 lutego 2005 r. nie była wierna kopią oryginału złożonego w dniu 18 lutego 2005 r., ponieważ podpis widniejący na ostatniej stronie tej wersji nie znajdował się dokładnie w tym samym miejscu co podpis widniejący na oryginale.
161.
W piśmie z dnia 16 marca 2005 r. adwokat skarżącej wyjaśnił, że różnica ta wynikała z faktu, iż ostatnia strona oryginału skargi została uszkodzona podczas przesyłania jej faksem, co sprawiło, że trzeba było ją zamienić. Bezsporne jest, że poza przesunięciem podpisu adwokata znajdującego się na ostatniej stronie skargi, skarga otrzymana 11 lutego 2005 r. nie różni się od oryginału żadnym innym elementem.
162.
W przeciwieństwie do Komisji i Athens Resort Casino jestem zdania, że wynikający z art. 43 § 6 regulaminu Sądu warunek identyczności wersji przekazanej faksem z oryginałem skargi złożonym w sekretariacie Sądu należy uznać za spełniony.
163.
Znaczenie tego warunku powinno być, moim zdaniem, rozpatrywane w świetle jego podwójnego — materialnego i formalnego — celu.
164.
Na gruncie materialnym warunek ten ma na celu zapewnienie tego, aby stworzona przez art. 43 § 6 regulaminu Sądu możliwość wniesienia skargi do sądu wspólnotowego przy użyciu jednego z dwóch nowoczesnych środków komunikacji nie podważała imperatywnego charakteru terminów procesowych ani wymogów pewności prawa oraz równości jednostek, które przepisy te mają zagwarantować. Bezsporne jest bowiem, że terminy te oraz ich ścisłe zastosowanie maja na celu zapewnienie pewności prawa oraz zapobieżenie jakiejkolwiek dyskryminacji lub arbitralnemu traktowaniu w ramach wymiaru sprawiedliwości (
48
).
165.
Artykuł 43 § 6 regulaminu Sądu ma zatem na celu umożliwienie skarżącemu przesłanie skargi do sekretariatu Sądu za pośrednictwem faksu w terminie dwóch miesięcy i dziesięciu dni, jednakże możliwość ta nie może doprowadzić do przyznania mu dodatkowego terminu na poprawienie skargi lub na wprowadzenie do niej jakichkolwiek zmian.
166.
Na gruncie formalnym warunek identyczności wersji przesłanej faksem z oryginałem złożonym w sekretariacie Sądu ma na celu umożliwienie sekretariatowi sprawdzenie, w chwili otrzymania oryginału skargi, całkowitej identyczności skargi i wersji przesłanej faksem poprzez szybką i powierzchowną analizę tych dokumentów, bez dokładnego porównywania ich treści.
167.
Jednakże, w niniejszej sprawie nie wydaje mi się, aby zwyczajny odstęp w podpisach zamieszczonych na wersji przesłanej faksem i na oryginale złożonym w sekretariacie Sądu podważał realizację dwóch celów, jakie przyświecają temu warunkowi.
168.
Po pierwsze, różnica nie dotyczy treści skargi przekazanej w terminie do jej złożenia. Po drugie, nie chodzi również o modyfikację naniesioną w maszynopisie dokumentu, która mogłaby podać w wątpliwość identyczność dwóch przekazanych wersji i zmusić sekretariat Sądu do ich szczegółowego sprawdzenia strona po stronie. Zwyczajne przesunięcie miejsca, w którym znajduje się podpis na ostatniej stronie oryginału skargi nie rzuca podejrzenia na całość tejże skargi.
169.
W tych okolicznościach jestem zdania, że skarżąca nie naruszyła przepisu art. 43 § 6 regulaminu Sądu i że przesłanie kopii skargi dokonane faksem w dniu 11 lutego 2005 r. powinno zostać wzięte pod uwagę w celu określenia daty złożenia skargi. W związku z powyższym, należy uznać, że skarga ta została złożona w terminie dwóch miesięcy i dziesięciu dni od dnia 2 grudnia 2004 r., jest zatem dopuszczalna, bez względu na to, którego dnia skarżąca otrzymała pismo Komisji z tą właśnie datą.
170.
Po drugie, jestem zdania, że moment, od którego termin dwóch miesięcy i dziesięciu dni zaczyna biec, nie może być wyznaczony — jak twierdzi Komisja — najpóźniej na dzień 6 grudnia 2004 r.
171.
Z orzecznictwa wynika, że to na stronie, która powołuje się na opóźnienie spoczywa ciężar udowodnienia daty, od której termin zaczyna biec (
49
). Wynika z niego również, że jeżeli nie jest możliwe ustalenie w pewnością daty, w której skarżący powziął całkowitą wiadomość co do treści i uzasadnienia zaskarżanego przez niego aktu, w sytuacji gdy ten nie był ani opublikowany, ani notyfikowany, należy uznać, że termin do wniesienia skargi zaczyna biec najpóźniej w dniu, w którym może zostać ustalony fakt powzięcia przez skarżącego takiej wiadomości (
50
).
172.
Jak zaznaczono powyżej, w rozpatrywanej sprawie pismo z dnia 2 grudnia 2004 r. informujące skarżącą o umorzeniu postępowania w sprawie złożonej przez nią do Komisji skargi nie zostało jej przesłane listem poleconym ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Data, w której skarżąca rzeczywiście otrzymała to pismo, nie jest znana i trudne jest jej dokładne ustalenie na podstawie pisma przesłanego przez skarżącą do sekretarza Trybunału w dniu 16 marca 2005 r.
173.
Z tego względu skarga o stwierdzenia nieważności wniesiona przez Athinaïki Techniki jest dopuszczalna, nawet jeśli należałoby uznać, że data jej wniesienia powinna zostać ustalona na dzień 18 lutego 2005 r.
174.
W świetle powyższych rozważań jestem zdania, że zarzut niedopuszczalności podniesiony przez Komisję powinien zostać oddalony.
175.
Sugeruję Trybunałowi, aby skierował sprawę do Sądu w celu wydania orzeczenia w przedmiocie wysuniętego przez Athinaïki Techniki AE żądania stwierdzenia nieważności decyzji Komisji z dnia 2 czerwca 2004 r. dotyczącej umorzenia postępowania w sprawie skargi złożonej przez nią do Komisji oraz aby odroczył rozstrzygnięcie w sprawie kosztów do orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie (
51
).
VI — Wnioski
176.
W świetle powyższych rozważań proponuję Trybunałowi, aby orzekł w następujący sposób:
—
uchylił postanowienie Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich z dnia 26 września 2006 r. w sprawie T-94/04 Athinaïki Techniki przeciwko Komisji.
—
oddalił jako bezzasadny zarzut niedopuszczalności podniesiony przez Komisję Wspólnot Europejskich przed Sądem Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich;
—
skierował sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich w celu wydania orzeczenia w przedmiocie wysuniętego przez Athinaïki Techniki AE żądania stwierdzenia nieważności decyzji Komisji z dnia 2 czerwca 2004 r. dotyczącej umorzenia postępowania w sprawie skargi złożonej przez nią do Komisji;
—
odroczył rozstrzygnięcie w sprawie kosztów do orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie.
(
1
)	Język oryginału: francuski.
(
2
)	T-94/05, niepublikowane w Zbiorze, zwane dalej „zaskarżonym postanowieniem”.
(
3
)	Zwana dalej „Athinaïki Techniki” lub „skarżącą”.
(
4
)	Rozporządzenie Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania art. [88] traktatu WE (Dz.U. L 83, s. 1, polskie wydanie specjalne, rozdział 8, tom 1, s. 339).
(
5
)	Artykuł 87 ust. 2 WE wymienia rodzaje pomocy, które z mocy prawa są zgodne ze wspólnym rynkiem. Chodzi o pomoc o charakterze socjalnym przyznawaną indywidualnym konsumentom, pod warunkiem że jest przyznawana bez dyskryminacji związanej z pochodzeniem produktów, pomoc mającą na celu naprawienie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi oraz pomoc przyznawaną gospodarce niektórych regionów Republiki Federalnej Niemiec dotkniętych podziałem. Artykuł 87 ust, 3 wymienia natomiast pomoc, która może być uznana za zgodną ze wspólnym rynkiem. Jest to przede wszystkim pomoc przeznaczona na sprzyjanie rozwojowi gospodarczemu regionów, w których istnieje poważny stan niedostatecznego zatrudnienia oraz pomoc przeznaczona na wspieranie realizacji ważnych projektów stanowiących przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania.
(
6
)	Wyrok z dnia 2 kwietnia 1998 r. w sprawie C-367/95 P Komisja przeciwko Sytraval i Brink’s France, Rec. s. I-1719, pkt 36 i 38.
(
7
)	Artykuł 2.
(
8
)	Artykuł 5 ust. 1 rozporządzenia nr 659/1999.
(
9
)	Artykuł 1 lit. f) rozporządzenia nr 659/1999.
(
10
)	Zobacz podobnie wyrok z dnia 22 czerwca 2006 r. w sprawach połączonych C-182/03 i C-217/03 Belgia i Forum 187 przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I-5479, pkt 72.
(
11
)	Wyroki: z dnia 15 lipca 1964 w sprawie 6/64 Costa, Rec. s. 1141, 1162, oraz ww. wyrok w sprawie Belgia i Forum 187 przeciwko Komisji, pkt 73 i 74.
(
12
)	Wyżej wymieniony wyrok w sprawie Komisja przeciwko Sytraval i Brink’s France, pkt 62.
(
13
)	Tamże.
(
14
)	Wyrok z dnia 13 grudnia 2005 r. w sprawie C-78/03 P Komisja przeciwko Aktiongemeinschaft Recht und Eigentum, Zb.Orz. s. I-10737, pkt 34, oraz przytoczone tam orzecznictwo.
(
15
)	Wyżej wymieniony wyrok w sprawie Komisja przeciwko Sytraval i Brink’s France, pkt 64.
(
16
)	Tamże, pkt 39.
(
17
)	Wyrok z dnia 10 maja 2006 r. w sprawie T-395/04 Air One przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II-1343, pkt 61.
(
18
)	Tamże.
(
19
)	Wyżej wymieniony wyrok w sprawie Komisja przeciwko Sytraval i Brink’s France, pkt 45.
(
20
)	Wyżej wymieniony wyrok w sprawie Komisja przeciwko Aktionsgemeinschaft Recht und Eigentum, pkt 36, i przytoczone tam orzecznictwo.
(
21
)	Tamże, pkt 34, i przytoczone tam orzecznictwo.
(
22
)	Wyżej wymienione wyroki w sprawach: Komisja przeciwko Sytraval i Brink’s France, pkt 40, oraz Komisja przeciwko Aktionsgemeinschaft Recht und Eigentum, pkt 35.
(
23
)	Wyżej wymieniony wyrok w sprawie Komisja przeciwko Aktionsgemeinschaft Recht und Eigentum, pkt 35.
(
24
)	Wyrok z dnia 15 lipca 1963 r. w sprawie 25/62, Rec. s. 197.
(
25
)	Tamże, s. 223. Zobacz również ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Aktionsgemeinschaft Recht und Eigentum, pkt 37, i przytoczone tam orzecznictwo. W pkt 104–112 mojej opinii w sprawach połączonych C-75/05 P i C-80/05 P Niemcy i in. przeciwko Kronofrance, w chwili obecnej zawisłych przed Trybunałem, wyraziłem mój sprzeciw przeciwko temu ograniczeniu prawa do wniesienia skargi przez zainteresowane strony. Podobne ograniczenie prowadzi do uczynienia z obrony praw proceduralnych celu samego w sobie, podczas gdy nie powinno ono być, moim zdaniem, kluczem dającym dostęp do sądu wspólnotowego w celu dokonania kontroli zgodności zaskarżonego środka z zasadami traktatu dotyczącymi pomocy państwa.
(
26
)	Zobacz wyżej wymieniony wyrok w sprawie Komisja przeciwko Aktionsgemeinschaft Recht und Eigentum, pkt 37.
(
27
)	Zastosowane niedawno w wyroku z dnia 22 listopada 2007 r. w sprawie C-260/05 P Sniace przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I-10005, pkt 53 i 54.
(
28
)	Air One SpA (dalej „Air One”), kompania lotnicza dokonująca regularnych przelotów miedzy miastami włoskimi wniosła do Komisji pismem z dnia 22 grudnia 2003 r. skargę ujawniającą pomoc, jaką władze włoskie miały bezprawnie przyznać kompanii lotniczej Ryanair. Po wymianie korespondencji Air One formalnie wezwała Komisję do zajęcia stanowiska w sprawie jej skargi w ciągu miesiąca czerwca 2004 r. W dniu 5 października 2004 r. wystąpiła ze skargą na bezczynność.
(
29
)	Wyżej wymieniony wyrok w sprawie Air One przeciwko Komisji, pkt 30 i 34.
(
30
)	Zwana dalej „Athens Resort Casino”.
(
31
)	Sprawa C-141/02 P, Zb.Orz. s. I-1283, pkt 69-72.
(
32
)	Rozporządzenie Rady EWG nr 17, pierwsze rozporządzenie wprowadzające w życie art. [81] i [82] traktatu (Dz.U. 1962, 13, s. 204, polskie wydanie specjalne, rozdział 08, tom 1, s. 3).
(
33
)	Wyżej wymieniony wyrok w sprawie Komisja przeciwko max.mobil, pkt 71.
(
34
)	Komisja powołuje w tym zakresie art. 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2842/98 z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie przesłuchania stron w określonych procedurach na podstawie art. [81] i [82] traktatu WE (Dz.U. L 354, s. 18, polskie wydanie specjalne, rozdział 07, tom 4, s. 204). Podkreśliła, że prawa te są w chwili obecnej oparte na art. 7 rozporządzenia Komisji (WE) nr 773/2004 z dnia 7 kwietnia 2004 r. odnoszącego się do prowadzenia przez Komisję postępowań zgodnie z art. 81 i 82 traktatu WE (Dz.U. L 123, s. 18, polskie wydanie specjalne, rozdział 08, tom 3, s. 81), zgodnie z którym:
„1.   W przypadku gdy Komisja uzna, że w oparciu o informacje znajdujące się w jej posiadaniu nie istnieją dostateczne podstawy do działań w sprawie wniosku, powiadomi wnioskodawcę o swoim stanowisku i wyznaczy termin, w którym wnioskodawca może przedstawić pisemnie swoją opinię. Komisja nie jest zobowiązana uwzględniać jakichkolwiek dalszych pisemnych wniosków otrzymanych po upływie tego terminu.
2.   Jeżeli wnioskodawca przedstawi swoją opinię w terminie wyznaczonym przez Komisję, a wnioski pisemne złożone przez wnioskodawcę nie prowadzą do odmiennej oceny wniosku, Komisja odrzuca wniosek w drodze decyzji.
3.   Jeżeli wnioskodawca nie przedstawi swojej opinii w terminie wyznaczonym przez Komisję, wniosek zostaje uznany za wycofany”.
(
35
)	Przypomnijmy, że wspomniany przepis przewiduje wprost, iż w przypadku gdy Komisja uzna, że nie istnieją dostateczne podstawy do działań w sprawie wniosku, musi powiadomić o tym wnioskodawcę i wyznaczyć termin, w którym wnioskodawca będzie mógł przedstawić swoją opinię. Następnie, jeżeli wnioskodawca przedstawi swoją opinię w terminie wyznaczonym przez Komisję, a złożone przez niego uwagi nie prowadzą do odmiennej oceny wniosku, Komisja odrzuca wniosek w drodze decyzji.
(
36
)	Wyrok z dnia 22 czerwca 2000 r. w sprawie C-147/96 Niderlandy przeciwko Komisji, Rec. s. I-4723, pkt 25, i przytoczone tam orzecznictwo. Niedawno zastosowane w postanowieniu z dnia 21 czerwca 2007 r. w sprawie C-163/2006 P Finlandia przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I-5127, pkt 40.
(
37
)	.Wyżej wymieniony wyrok w sprawie Niderlandy przeciwko Komisji, pkt 27.
(
38
)	Sprawa C-39/93 P, Rec. s. I-2681.
(
39
)	Punkty 27 i 28.
(
40
)	Wyżej wymienione wyroki w sprawach: Komisja przeciwko Sytraval Brink’s France, pkt 40, oraz Komisja przeciwko Aktiongemeinschaft Recht und Eigentum, pkt 35.
(
41
)	Wyrok z dnia 19 maja 1993 r. w sprawie C-198/91, Rec. s. I-2487.
(
42
)	Wyrok z dnia 15 czerwca 1993 r. w sprawie C-225/91, Rec. s. I-3203.
(
43
)	Punkt 31 zaskarżonego postanowienia.
(
44
)	Wyrok z dnia 24 listopada 1992 r. w sprawach C-15/91 i C-108/91 Buckl i in. przeciwko Komisji, Rec. s. I-6061, pkt 14.
(
45
)	Zobacz podobnie wyrok z dnia 18 października 1979 r. w sprawie 125/78 GEMA przeciwko Komisji, Rec. s. 3173, pkt 21.
(
46
)	Dz.U. 2007 L 232, s. 7. Instrukcje te są również dostępne na stronie internetowej http://curia.europa.eu/fr/instit/txtdocfr/index_tpi.htm.
(
47
)	Dz.U. 2007, L 232, s. 1. Instrukcje te są również dostępne na stronie internetowej http://curia.europa.eu/fr/instit/txtdocfr/index_tpi.htm.
(
48
)	Zobacz w szczególności postanowienie z dnia 8 listopada 2007 r. w sprawie C-242/07 P Belgia przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I-9757, pkt 16 i przytoczone tam orzecznictwo.
(
49
)	Wyrok Trybunału z dnia 11 maja 1989 r. w sprawach połączonych 193/87 i 194/87 Maurissen i Union syndicale przeciwko Trybunałowi Obrachunkowemu, Rec. s. 1045, pkt 46, oraz postanowienie Sądu z dnia 13 kwietnia 2000 r. w sprawie T-263/97 GAL Penisola Sorrentina przeciwko Komisji, Rec. s. II-2041, pkt 47.
(
50
)	Wyrok z dnia 10 stycznia 2002 r. w sprawie C-480/99 P Plant i in. przeciwko Komisji i South Wales Small Mines, Rec. s. I-265, pkt 49.
(
51
)	Zobacz podobnie w sprawie kosztów wyrok z dnia 15 maja 2003 r. w sprawie C-193/01 Pitsiorlas przeciwko Radzie i CBE, Rec. s. I-4837.