Voorlopige editie
BESCHIKKING VAN HET HOF (Zevende kamer)
8 december 2025
(*)
„ Prejudiciële verwijzing – Artikel 99 van het Reglement voor de procesvoering van het Hof – Ouderdomspensioen van rechters – Berekeningsgrondslag – Niet-inaanmerkingneming van een detacheringstoelage – Uitsluiting om redenen die verband houden met de noodzaak om het begrotingstekort weg te werken – Artikel 2 VEU – Artikel 19, lid 1, tweede alinea, VEU – Beginsel van onafhankelijkheid van rechters – Bevoegdheid van de wetgevende en uitvoerende macht van de lidstaten om de bezoldiging van rechters te verlagen – Voorwaarden ”
In zaak C‑257/25,
betreffende een verzoek om een prejudiciële beslissing krachtens artikel 267 VWEU, ingediend door de Tribunal Neamţ (rechter in eerste aanleg Neamț, Roemenië) bij beslissing van 7 februari 2025, ingekomen bij het Hof op 7 april 2025, in de procedure
B.V.
tegen
I.J.,
geeft
HET HOF (Zevende kamer),
samengesteld als volgt: F. Schalin, kamerpresident, M. Gavalec (rapporteur) en Z. Csehi, rechters,
advocaat-generaal: D. Spielmann,
griffier: A. Calot Escobar,
gelet op de beslissing, de advocaat-generaal gehoord, om te beslissen bij met redenen omklede beschikking, overeenkomstig artikel 99 van het Reglement voor de procesvoering van het Hof,
de navolgende
Beschikking
1        De verzoeken om een prejudiciële beslissing betreffen de uitlegging van artikel 2 VEU, artikel 19, lid 1, tweede alinea, VEU en artikel 47 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: „Handvest”).
2        Dit verzoek is ingediend in het kader van een geding tussen B.V., een gepensioneerde rechter, en de I.J. (Roemeense gerechtelijke inspectie) over de weigering van laatstgenoemde om hem een standaardverklaring af te geven waarin de door B.V. ontvangen dagvergoedingen voor detachering worden vermeld, met het oog op de herziening van zijn pensioenrechten.
Toepasselijke bepalingen
Wet houdende het oude statuut van magistraten
3        Artikel 82, lid 1, van Lege nr. 303 privind statutul judecătorilor și procurorilor (wet nr. 303 betreffende het statuut van rechters en openbare aanklagers) van 28 juni 2004 (opnieuw bekendgemaakt in Monitorul Oficial al României, deel I, nr. 826 van 13 september 2005), in de op het hoofdgeding toepasselijke versie (hierna: „wet betreffende het oude statuut van magistraten”), bepaalde in wezen dat rechters met een anciënniteit van ten minste 25 jaar in rechterlijke ambten „bij het bereiken van de leeftijd van 60 jaar recht hebben op een ouderdomspensioen ten belope van 80 % van de berekeningsgrondslag, bestaande uit de maandelijkse brutotoeslag naargelang de rang of het maandelijkse brutobasissalaris, naargelang van het geval, en de premies die voor de laatste maand van tewerkstelling vóór de datum van pensionering zijn ontvangen”.
Regeringsbesluit nr. 138/1275 van 18 oktober 2005
4        Artikel 7 van de methodologische normen die zijn goedgekeurd bij Hotărâre Guvernului nr. 1275 pentru aprobarea Normelor metodologice de aplicare a prevederilor Legii nr. 303/2004 privind statutul judecătorilor și procurorilor, republicată, și ale Legii nr. 47/1992 privind organizarea și funcționarea Curții Constituționale, republicată, referitoare la pensiile de serviciu și la acordarea indemnizațiilor pentru creșterea copilului în vârstă de până la 2 ani (besluit nr. 1275 van de regering tot goedkeuring van de methodologische normen voor de toepassing van de bepalingen van wet nr. 303/2004, betreffende het statuut van rechters en openbare aanklagers, opnieuw gepubliceerd, en van wet nr. 47/1992 betreffende de organisatie en werking van het grondwettelijk hof, opnieuw gepubliceerd, met betrekking tot ambtenarenpensioenen en de toekenning van uitkeringen voor kinderen jonger dan twee jaar), van 18 oktober 2005 (Monitorul Oficial al României, deel I, nr. 979 van 3 november 2005), bepaalt in de leden 1 en 3:
„1.      Het bedrag van het in artikel 82, leden 1 en 2, bedoelde ouderdomspensioen is gelijk aan 80 % van het gemiddelde bruto-inkomen gedurende de laatste twaalf maanden van tewerkstelling vóór de datum van pensionering.
[...]
3.      Het
ontvangen bruto-inkomen omvat, naast de maandelijkse brutotoeslag naargelang de rang, de al dan niet permanente toeslagen. Tot het
bruto-inkomen behoren niet de bedragen die zijn ontvangen als premies, gratificaties, onkostenvergoedingen, terugbetalingen van rechten over een andere periode, noch de vergoeding die gelijk is aan de zeven maandelijkse brutotoeslagen als bedoeld in artikel 81, lid 1, van de wet of andere rechten die niet het karakter van een salaris hebben.”
5        Artikel 13, lid 1, onder b), van deze methodologische normen luidt:
„Voor de vaststelling van het ouderdomspensioen bevat het pensioendossier:
[...]
b)      de door de laatste instelling [...] opgestelde standaardverklaring voor het ouderdomspensioen, waarin de anciënniteit bij de rechterlijke macht, de anciënniteit in het ambt van rechter en openbaar aanklager, het
gemiddelde bruto-inkomen gedurende de laatste twaalf maanden van tewerkstelling vóór de datum van pensionering en het op de datum van pensionering ontvangen bruto-inkomen worden vermeld.”
OUG nr. 27/2006
6        Artikel 13, lid 1, onder a), van Ordonanție de urgență a Guvernului nr. 27 privind salarizarea și alte drepturi ale judecătorilor, procurorilor și altor categorii de personal din sistemul justiției (noodverordening nr. 27 van de regering inzake de bezoldiging en overige rechten van rechters, openbare aanklagers en andere personeelsleden van het gerechtelijk apparaat) van 29 maart 2006 (Monitorul Oficial al României, deel I, nr. 314 van 7 april 2006; hierna: „OUG nr. 27/2006”), is als volgt verwoord:
„Rechters, openbare aanklagers, met hen gelijkgestelden en assistent-magistraten, die zijn gedetacheerd of gedelegeerd naar een andere standplaats dan hun woonplaats, hebben gedurende de gehele duur van de detachering of delegatie de volgende rechten:
a)      een dagvergoeding van 2 % van de maandelijkse brutotoeslag naargelang de rang, zonder dat het bedrag ervan lager mag zijn dan het bedrag dat voor het personeel van begrotingseenheden is vastgesteld.”
Wet houdende het nieuwe statuut van magistraten
7        Lege nr. 303 privind statutul judecătorilor și procurorilor (wet nr. 303 betreffende het statuut van rechters en openbare aanklagers) van 15 november 2022 (Monitorul Oficial al României, deel I, nr. 1102 van 16 november 2022) is op 16 november 2022 in werking getreden en is gewijzigd bij Lege nr. 282 pentru modificarea și completarea unor acte normative din domeniul Penilor de Serviciu și a Legii nr. 227/2015 privind codul fiscal (wet nr. 282 tot wijziging en aanvulling van regelgevingshandelingen op het gebied van dienstpensioenen en wet nr. 227/2015 houdende het belastingwetboek) van 19 oktober 2023 (Monitorul Oficial al României, deel I, nr. 950 van 20 oktober 2023) (hierna: „wet houdende het nieuwe statuut van magistraten”).
8        Na deze wijzigingen is artikel 211 van de wet houdende het nieuwe statuut van de magistraten aangevuld met een lid 41, dat met ingang van 1 januari 2024 bepaalt:
„In de berekeningsgrondslag voor het ouderdomspensioen zijn
niet opgenomen: de bedragen ontvangen uit hoofde van premies, gratificaties, onkostenvergoedingen, terugbetaling van loonaanspraken voor een andere periode dan die welke in aanmerking wordt genomen voor de vaststelling van het recht op pensioen, dagvergoedingen of enig ander recht dat geen permanent karakter heeft.”
9        In de memorie van toelichting bij het wetsontwerp dat tot deze wetswijziging heeft geleid, staat te lezen dat „[d]e aanpassing van het bedrag van de ouderdomspensioenen [...] niet [neerkomt] op onteigening van de pensioengerechtigden, maar [...] erop [is] gericht de pensioenrechten uit hoofde van de op de staatsbegroting rustende overheidsverplichting te doen dalen ten opzichte van de huidige toestand. De herberekening van de ouderdomspensioenen komt evenmin neer op een beperking van een grondwettelijk recht, maar is noodzakelijk om de begrotingsuitgaven te verminderen.”
Hoofdgeding en prejudiciële vraag
10      Verzoeker in het hoofdgeding, B.V., heeft tot 1 december 2022, de datum van zijn pensionering, het ambt van magistraat uitgeoefend. Gedurende de periode waarin hij inspecteur was bij de Roemeense gerechtelijke inspectie, te weten van 28 december 2018 tot 1 december 2022, heeft hij een dagvergoeding wegens detachering ontvangen, die overeenkomstig artikel 13, lid 1, onder a), OUG nr. 27/2006 overeenkwam met 2 % van de maandelijkse brutotoeslag naargelang de rang.
11      Om zijn pensioenrechten te kunnen vaststellen, heeft B.V. op 10 november 2022 de hoofdinspecteur van de Roemeense gerechtelijke inspectie verzocht om afgifte van een standaardverklaring met vermelding van het bruto-inkomen dat hij in november 2022 had ontvangen, met inbegrip van de dagvergoeding voor detachering. Deze vergoeding bedroeg 10 143 Roemeense leu (RON) (ongeveer 2 000 EUR) voor november 2022.
12      De Roemeense gerechtelijke inspectie heeft het verzoek van B.V. afgewezen op grond dat die vergoeding geen deel uitmaakt van de berekeningsgrondslag van het ouderdomspensioen als bedoeld in artikel 82, lid 1, van de wet houdende het oude statuut van de magistraten.
13      In november 2023 heeft B.V. tegen deze weigering beroep ingesteld bij de Tribunal Neamţ (rechter in eerste aanleg Neamţ, Roemenië), de verwijzende rechter.
14      Uit het verzoek om een prejudiciële beslissing blijkt dat de Roemeense magistraten sinds de inwerkingtreding van de wet houdende het oude statuut van de magistraten recht hebben op een ouderdomspensioen dat overeenkomt met 80 % van de berekeningsgrondslag, die, naargelang van het geval, de maandelijkse brutotoeslag naargelang de rang of het maandelijkse brutobasissalaris omvat, alsmede de premies die zijn ontvangen in de laatste maand waarin zij werkzaam waren vóór hun pensionering.
15      De verwijzende rechter merkt op dat, ten eerste, de Înaltă Curte de Casație și Justiție (hoogste rechterlijke instantie, Roemenië), na met name in de beslissingen van 7 februari 2022 en 13 maart 2023 de dagvergoeding te hebben aangemerkt als een recht dat tot het loon behoort, deze vergoeding bij beslissing van 11 november 2024 (Monitorul Oficial al României, deel I, nr. 1269 van 17 december 2024) heeft uitgesloten van de berekeningsgrondslag van het ouderdomspensioen, en ten tweede, deze oplossing sinds 1 januari 2024 uitdrukkelijk is opgenomen in artikel 211, lid 41, van de wet houdende het nieuwe statuut van magistraten.
16      In deze context vraagt de verwijzende rechter zich af of, bij gebreke van een objectief criterium in de regeling inzake de bezoldiging van rechters, de uitsluiting van die vergoeding van de grondslag voor de berekening van het ouderdomspensioen geen inbreuk maakt op het beginsel van rechterlijke onafhankelijkheid, dat voortvloeit uit de artikelen 2 en 19 VEU en artikel 47 van het Handvest en dat vereist dat rechters een vaste bezoldiging ontvangen die in verhouding staat tot de omvang en de specifieke kenmerken van de uitgeoefende functie. Verschillende internationale instrumenten leggen overigens de nadruk op dit punt, met name punt 54 van de op 17 november 2010
vastgestelde aanbeveling CM/Rec(2010) 12 van het Comité van ministers van de Raad van Europa, getiteld „Rechters: onafhankelijkheid, bekwaamheid
en verantwoordelijkheid”, en punt 6.4 van het Europees Handvest inzake het statuut voor rechters, dat op 10 juli 1998 te Straatsburg is aangenomen door de Raad van Europa.
17      In die omstandigheden heeft de Tribunal Neamţ de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een beslissing over de volgende prejudiciële vraag:
„Moeten artikel 2 [VEU], dat bij de waarden waarop de Europese Unie is gegrondvest verwijst naar de eerbiediging van de rechtsstaat, en artikel 19, lid 1, tweede alinea, [VEU], gelezen in samenhang met artikel 47 van het [Handvest], waarin erop wordt gewezen dat de lidstaten daadwerkelijke rechtsbescherming verzekeren door het recht op toegang tot een onafhankelijke en onpartijdige rechter te waarborgen, aldus worden uitgelegd dat het beginsel van onafhankelijkheid van rechters in de weg staat aan de weigering om het aan gedetacheerde/gedelegeerde rechters toegekende salarisbestanddeel dat wordt gevormd door de detacherings-/delegatietoelage, de zogenoemde dagvergoeding, die niet is uitgekeerd als vergoeding van de werkelijk gemaakte kosten voor de detachering zoals reis-, maaltijd‑ en verblijfkosten, op te nemen in de omvang van de pensioenrechten, aangezien deze weigering aanleiding geeft tot een afwijking van het mechanisme voor de vaststelling van het pensioen van rechters op basis van objectieve criteria die onafhankelijk zijn van de arbitraire inmenging door de uitvoerende en de wetgevende macht en die ertoe leidt dat de bezoldiging blijvend wordt verlaagd, waardoor inbreuk wordt gemaakt op de grondwettelijke waarborgen dat rechters een pensioen ontvangen dat in overeenstemming is met de waardigheid van hun ambt en met de omvang van hun taken en dat de rechtspleging wordt uitgeoefend door onafhankelijke rechterlijke instanties en onafhankelijke rechters?”
Beantwoording van de prejudiciële vraag
18      Krachtens artikel 99 van zijn
Reglement voor de procesvoering kan het Hof in elke stand van het geding op voorstel van de rechter-rapporteur, de advocaat-generaal gehoord, beslissen om bij met redenen omklede beschikking uitspraak te doen wanneer het antwoord op een prejudiciële vraag duidelijk uit de rechtspraak kan worden afgeleid of wanneer over het antwoord op die vraag redelijkerwijs geen twijfel kan bestaan.
19      In casu dient deze bepaling te worden toegepast.
20      Met zijn vraag wenst de verwijzende rechter in essentie te vernemen of artikel 2 VEU en artikel 19, lid 1, tweede alinea, VEU, gelezen in samenhang met artikel 47 van het Handvest, aldus moeten worden uitgelegd dat het beginsel van rechterlijke onafhankelijkheid zich verzet tegen de weigering om een dagvergoeding voor detachering in aanmerking te nemen voor de berekening van het ouderdomspensioen, wanneer een dergelijke weigering enerzijds afwijkt van het mechanisme dat het ouderdomspensioen van rechters wordt vastgesteld op basis van objectieve criteria die losstaan van het willekeurige optreden van de uitvoerende en de wetgevende macht, en anderzijds leidt tot een duurzame verlaging van het bezoldigingspeil van gepensioneerde rechters.
21      Zoals uit de rechtspraak van het Hof volgt, moet overeenkomstig het voor de werking van een rechtsstaat kenmerkende beginsel van de scheiding der machten weliswaar worden gewaarborgd dat de rechterlijke macht onafhankelijk is ten opzichte van de wetgevende en de uitvoerende macht van een lidstaat, maar het enkele feit dat de wetgevende en de uitvoerende macht van een lidstaat betrokken zijn bij de vaststelling van de bezoldiging van rechters leidt er als zodanig niet toe dat rechters afhankelijk worden van die machten en doet evenmin twijfels rijzen over hun onafhankelijkheid of onpartijdigheid. De lidstaten beschikken namelijk over een ruime beoordelingsmarge bij het opstellen van hun begroting en wanneer zij beslissen over de verschillende uitgavenposten van de overheid. Deze ruime beoordelingsmarge omvat de vaststelling van de methode voor de berekening van deze uitgaven en met name van de bezoldiging van rechters, aangezien de nationale wetgevende en de nationale uitvoerende macht immers het best geplaatst zijn om rekening te houden met de specifieke socio-economische context van de lidstaat waarin deze begroting moet worden opgesteld en de onafhankelijkheid van de rechters moet worden verzekerd (arrest van 25 februari 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku en Adoreikė, C‑146/23 en C‑374/23, EU:C:2025:109, punten 50 en 51).
22      Dit neemt niet weg dat de nationale regels betreffende de bezoldiging van rechters bij de justitiabelen geen gerechtvaardigde twijfels mogen doen ontstaan over de vraag of de betrokken rechters zich niet laten beïnvloeden door externe factoren en onpartijdig zijn ten opzichte van de met elkaar strijdende belangen. Daartoe kunnen handvesten, verslagen en andere documenten die zijn opgesteld door de organen van de Raad van Europa of die tot het systeem van de Verenigde Naties behoren, relevante aanwijzingen vormen voor de uitlegging van het Unierecht wanneer er nationale bepalingen ter zake zijn vastgesteld (arrest van 25 februari 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku en Adoreikė, C‑146/23 en C‑374/23, EU:C:2025:109, punten 52 en 53).Fjulie
23      Zoals het Hof heeft geoordeeld in het arrest van 25 februari 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku en Adoreikė (C‑146/23 en C‑374/23, EU:C:2025:109, punt 65), kunnen de wetgevende en de uitvoerende macht van een lidstaat afwijken van de nationale regeling die op objectieve wijze de methode voor de vaststelling van de bezoldiging van rechters vastlegt, door te besluiten om het bedrag van die bezoldiging te verlagen, mits aan een aantal vereisten is voldaan.
24      Ten eerste moet een maatregel tot verlaging van de bezoldiging of het ouderdomspensioen van rechters overeenkomstig het rechtszekerheidsbeginsel bij wet worden vastgesteld en objectief, voorzienbaar en transparant zijn [arrest van 5 juni 2025, Curtea de Apel Bucureşti (Afschaffing van een vergoeding bij pensionering van
rechters), C‑762/23, EU:C:2025:400, punt 25 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
25      In dit verband moet worden gepreciseerd dat aan het vereiste van voorzienbaarheid is voldaan wanneer de justitiabele uit de bewoordingen van de relevante bepaling, zo nodig met behulp van de door de betrokken nationale rechterlijke instanties daaraan gegeven uitlegging, kan opmaken wat de strekking van die bepaling is (zie naar analogie arresten van 3 mei 2007, Advocaten voor de Wereld, C‑303/05, EU:C:2007:261, punt 50, en 26 juni 2025, Makeleio en Zougla, C‑555/23 en C‑556/23, EU:C:2025:484, punt 88). Het rechtszekerheidsbeginsel, dat vereist dat rechtsregels duidelijk en nauwkeurig zijn alsook dat de toepassing ervan voorzienbaar is voor de justitiabelen, in het bijzonder wanneer die regels nadelige gevolgen kunnen hebben, kan immers niet aldus worden opgevat dat het de wetgever of de nationale rechter verplicht om in het kader van een norm die door eerstgenoemde is vastgesteld en door laatstgenoemde is uitgelegd, de verschillende concrete gevallen te noemen waarop een abstracte norm kan worden toegepast, aangezien al die gevallen niet vooraf kunnen worden bepaald (zie naar analogie arrest van 1 augustus 2025, Timchenko/Raad, C‑703/23 P, EU:C:2025:608, punt 33).
26      Ten tweede moet een maatregel tot verlaging van de bezoldiging of het pensioen van rechters worden gerechtvaardigd door een doelstelling van algemeen belang, zoals een noodzaak om een buitensporig overheidstekort weg te werken in de zin van artikel 126, lid 1, VWEU, met dien verstande dat de mogelijkheid voor een lidstaat om zich op een dergelijk vereiste te beroepen echter niet veronderstelt dat tegen hem een procedure is ingeleid op grond van het aan het VEU en het VWEU gehechte Protocol nr. 12 betreffende de procedure bij buitensporige tekorten [arrest van 5 juni 2025, Curtea de Apel Bucureşti (Afschaffing van een vergoeding bij pensionering van
rechters), C‑762/23, EU:C:2025:400, punt 26 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
27      De budgettaire redenen voor de vaststelling van maatregelen die afwijken van de regels van gemeen recht inzake de bezoldiging van rechters moeten duidelijk worden toegelicht. Bovendien mogen deze maatregelen, behoudens naar behoren gerechtvaardigde buitengewone omstandigheden, niet specifiek gericht zijn op de leden van de nationale rechterlijke instanties en moeten zij deel uitmaken van een algemener kader dat bedoeld is om de gezamenlijke leden van de nationale openbare dienst te doen bijdragen aan de nagestreefde begrotingsinspanning [arrest van 5 juni 2025, Curtea de Apel Bucureşti (Afschaffing van een vergoeding bij pensionering van
rechters), C‑762/23, EU:C:2025:400, punt 27 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
28      In punt 54 van aanbeveling CM/Rec(2010) 12 van 17 november 2010 is bepaald dat „[s]pecifieke wettelijke bepalingen moeten worden ingevoerd om bescherming te kunnen bieden tegen een specifiek op de rechters gerichte bezoldigingsverlaging”. Zoals in punt 57 van de toelichting bij deze aanbeveling wordt gepreciseerd, is daarentegen „overheidsbeleid waarbij wordt gestreefd naar een algemene verlaging van de bezoldiging van overheidspersoneel niet in strijd met het vereiste dat een specifiek op rechters gerichte bezoldigingsverlaging wordt vermeden”.
29      Wanneer een lidstaat begrotingsbeperkende maatregelen vaststelt die zijn ambtenaren en overheidspersoneel treffen, kan hij derhalve in een samenleving die wordt gekenmerkt door solidariteit, zoals in artikel 2 VEU wordt benadrukt, besluiten om die maatregelen ook op de nationale rechters toe te passen [arrest van 5 juni 2025, Curtea de Apel Bucureşti (Afschaffing van een vergoeding bij pensionering van
rechters), C‑762/23, EU:C:2025:400, punt 29 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
30      Ten derde moet overeenkomstig het evenredigheidsbeginsel, dat een algemeen beginsel van Unierecht is, elke maatregel die ertoe strekt de bezoldiging van rechters te verminderen, geschikt zijn om de nagestreefde doelstelling van algemeen belang, namelijk het wegwerken van buitensporige overheidstekorten, te verwezenlijken, beperkt blijven tot het strikt noodzakelijke om dat doel te bereiken en niet onevenredig zijn aan dat doel, hetgeen inhoudt dat de opheffing van buitensporige overheidstekorten moet worden afgewogen tegen de inmenging in het beginsel van rechterlijke onafhankelijkheid [arrest van 5 juni 2025, Curtea de Apel Bucureşti (Afschaffing van een vergoeding bij pensionering van
rechters), C‑762/23, EU:C:2025:400, punt 30].
31      Gelet op de ruime beoordelingsmarge waarover de lidstaten beschikken bij het opstellen van hun begroting en wanneer zij beslissen over de verschillende uitgavenposten van de overheid, zoals bedoeld in punt 21 van de onderhavige beschikking, staat het een lidstaat niettemin vrij om een wetgevende maatregel vast te stellen die niet ertoe strekt om van de basisregeling voor de bezoldiging van rechters af te wijken teneinde te reageren op een begrotingscrisis, maar deze regeling voor de toekomst te wijzigen door hun bezoldiging te verlagen om zijn begrotingssituatie op lange termijn te verbeteren [arrest van 5 juni 2025, Curtea de Apel Bucureşti (Afschaffing van een vergoeding bij pensionering van
rechters), C‑762/23, EU:C:2025:400, punt 32].
32      Het beginsel van onafhankelijkheid van de rechters, dat voortvloeit uit artikel 19, lid 1, tweede alinea, VEU, gelezen in samenhang met artikel 2 VEU, kan niet aan een dergelijke wijziging in de weg staan, zelfs al is die wijziging niet beperkt in de tijd, voor zover het nieuw vastgestelde bezoldigingsniveau van rechters blijft volstaan om hun onafhankelijkheid te waarborgen. Het behoud van de onafhankelijkheid van de rechters vereist namelijk dat, ondanks het feit dat een budgettaire beperking op hen van toepassing is, de hoogte van hun bezoldiging steeds evenredig is aan het belang van de door hen uitgeoefende taken, zodat zij beschermd blijven tegen inmenging of druk van buitenaf die de onafhankelijkheid van hun oordeelsvorming in gevaar zou kunnen brengen en hun beslissingen zou kunnen beïnvloeden [arrest van 5 juni 2025, Curtea de Apel Bucureşti (Afschaffing van een vergoeding bij pensionering van
rechters), C‑762/23, EU:C:2025:400, punten 33 en 34].
33      Uit dien hoofde moet de bezoldiging van rechters, gelet op de socio-economische context van de betrokken lidstaat, voldoende hoog zijn om hun een zekere economische onafhankelijkheid te verlenen om hen te beschermen tegen het risico dat mogelijke inmenging of druk van buitenaf de neutraliteit van de beslissingen die zij moeten nemen, zou kunnen ondermijnen. De hoogte van deze bezoldiging moet de rechters dus beschermen tegen het risico van corruptie. Bij de beoordeling van de geschiktheid van de bezoldiging van rechters moet onder meer rekening worden gehouden met de economische, sociale en financiële situatie van de betrokken lidstaat. Vanuit dit oogpunt is het passend om de gemiddelde bezoldiging van rechters te vergelijken met het gemiddelde loon in die staat [arrest van 5 juni 2025, Curtea de Apel Bucureşti (Afschaffing van een vergoeding bij pensionering van
rechters), C‑762/23, EU:C:2025:400, punten 35 en 36].
34      Deze overwegingen gelden mutatis mutandis voor gepensioneerde rechters. Het feit dat rechters in actieve dienst de garantie hebben dat zij na hun pensionering een voldoende hoog pensioen zullen ontvangen, kan hen immers beschermen tegen het risico van corruptie tijdens hun ambtstermijn [arrest van 5 juni 2025, Curtea de Apel Bucureşti (Afschaffing van een vergoeding bij pensionering van
rechters), C‑762/23, EU:C:2025:400, punt 37 en aldaar aangehaalde rechtspraak].
35      In dit verband moet worden vermeld dat in punt 54 van aanbeveling CM/Rec(2010) 12 van 17 november 2010 staat te lezen dat „[e]r [...] waarborgen [moeten] bestaan voor [...] de uitkering van een
ouderdomspensioen, dat
in redelijke verhouding moet staan tot hun bezoldiging tijdens
hun loopbaan”. Evenzo blijkt uit punt 6.4 van het in punt 16 van de onderhavige beschikking vermelde Europees Handvest inzake het statuut voor rechters dat dit statuut moet waarborgen dat „rechters die de wettelijke leeftijd hebben bereikt om hun functie te beëindigen, na die functie voor een bepaalde duur te hebben uitgeoefend een pensioen ontvangen waarvan het niveau zo dicht mogelijk moet liggen bij dat van hun laatste bezoldiging voor hun ambt”.
36      Ten vierde moet een maatregel tot verlaging van de bezoldiging aan een doeltreffende rechterlijke toetsing kunnen worden onderworpen overeenkomstig de procedurele regelingen van het recht van de betrokken lidstaat.
37      Hoewel het in het kader van de procedure van artikel 267 VWEU niet aan het Hof staat om de regels van het Unierecht op een concreet geval toe te passen, is het Hof, dat de verwijzende rechters een nuttig antwoord dient te verschaffen, bevoegd om deze rechters op basis van de stukken van het hoofdgeding en de bij het Hof ingediende schriftelijke opmerkingen aanwijzingen te geven die hen in staat kunnen stellen uitspraak te doen (arrest van 25 februari 2025, Sąd Rejonowy w Białymstoku en Adoreikė, C‑146/23 en C‑374/23, EU:C:2025:109, punt 77 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
38      In dit verband merkt het Hof op dat in casu noch de wet inzake het oude statuut van de magistraten, noch regeringsbesluit nr. 1275 van 18 oktober 2005, noch OUG nr. 27/2006 uitdrukkelijk uitspraak hebben gedaan over de vraag of de dagvergoeding voor detachering al dan niet
deel uitmaakt van het loon. Mede gelet op de vastgestelde schommelingen in de rechtspraak van de Înaltă Curte de Casație și Justiție waarnaar in punt 15 van deze beschikking is verwezen, lijkt dit erop te wijzen dat het recht op inaanmerkingneming van deze vergoeding in de berekening van het ouderdomspensioen niet kan worden geacht naar Roemeens recht op een toereikende grondslag te berusten [zie naar analogie arrest van 5 juni 2025, Curtea de Apel Bucureşti (Afschaffing van een vergoeding bij pensionering van
rechters), C‑762/23, EU:C:2025:400, punt 48].
39      Gelet op een en ander moet op de gestelde vraag worden geantwoord dat artikel 2 VEU en artikel 19, lid 1, tweede alinea, VEU, gelezen in samenhang met artikel 47 van het Handvest, aldus moeten worden uitgelegd dat het beginsel van rechterlijke onafhankelijkheid zich niet verzet tegen de weigering om een dagvergoeding voor detachering in aanmerking te nemen voor de berekening van het ouderdomspensioen, wanneer een dergelijke weigering enerzijds afwijkt van het mechanisme dat het ouderdomspensioen van rechters wordt vastgesteld op basis van objectieve criteria die losstaan van het willekeurige optreden van de uitvoerende en de wetgevende macht, en anderzijds leidt tot een duurzame verlaging van het bezoldigingspeil van gepensioneerde rechters.
Kosten
40      Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de verwijzende rechter over de kosten heeft te beslissen. De door anderen wegens indiening van hun opmerkingen bij het Hof gemaakte kosten komen niet voor vergoeding in aanmerking.
Het Hof (Zevende kamer) verklaart voor recht:
Artikel 2 VEU en artikel 19, lid 1, tweede alinea, VEU, gelezen in samenhang met artikel 47 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie,
moeten aldus worden uitgelegd dat
het beginsel van rechterlijke onafhankelijkheid zich niet verzet tegen de weigering om een dagvergoeding voor detachering in aanmerking te nemen voor de berekening van het ouderdomspensioen, wanneer een dergelijke weigering enerzijds afwijkt van het mechanisme dat het ouderdomspensioen van rechters wordt vastgesteld op basis van objectieve criteria die losstaan van het willekeurige optreden van de uitvoerende en de wetgevende macht, en anderzijds leidt tot een duurzame verlaging van het bezoldigingspeil van gepensioneerde rechters.
ondertekeningen
*      Procestaal: Roemeens.