BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Seachtú Dlísheomra)
16 Deireadh Fómhair 2025(*)
(Tarchur chun réamhrialú – Comhtháthú eacnamaíoch, sóisialta agus críochach – Cistí an Aontais Eorpaigh – Bainistíocht agus rialú – Oibleagáid ar na Ballstáit bearta a dhéanamh chun scrúdú éifeachtach a dhéanamh ar ghearáin a bhaineann leis na Cistí – Reachtaíocht náisiúnta lena n‑eisiatar aon leigheas breithiúnach i gcoinne cinneadh lena n‑ordaítear aisíocaíocht deontais ón Aontas mar gheall ar neamhrialtacht – An Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh – Airteagal 47 – An ceart chun leighis éifeachtaigh)
I gCás C‑510/24,
IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE, ón Fővárosi Törvényszék (Ard-Chúirt Bhúdaipeist, an Ungáir), trí bhreith an 11 Iúil 2024, a fuarthas ag an gCúirt an 23 Iúil 2024, sna himeachtaí
PROFIL-COPY 2002 Irodatechnikai Kft.
v
Közigazgatási és Területfejlesztési Miniszterium,
tugann AN CHÚIRT (an Seachtú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: M F. Schalin (Rapóirtéir), Uachtarán Dlísheomra, M. Gavalec agus Z. Csehi, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: A. Biondi,
Cláraitheoir: A. Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh isteach thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–        Rialtas na hUngáire, ag Zs. Biró-Tóth agus M. Z. Fehér, i gcáil Gníomhairí,
–        an Coimisiún Eorpach, ag B. Béres agus C. Ehrbar, i gcáil Gníomhairí,
tar éis cinneadh a dhéanamh, i ndiaidh an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breith a thabhairt ar an gcás gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1        Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú ar Airteagal 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (‘an Chairt#).
2        Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir PROFIL-COPY 2002 Irodatechnikai Kft. (‘Profil-Copy’), cuideachta Ungárach, agus an Közigazgatási és Területfejlesztési Miniszterium (an Aireacht um Riarachán Poiblí agus um Fhorbairt Chríochach, an Ungáir) (‘an Aireacht’), ag gníomhú mar údarás bainistíochta don chlár oibríochtúil ‘Forbairt Eacnamaíoch agus Nuálaíocht Plus’, maidir le deontas a íocadh le Profil-Copy a aisghabháil.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais
3        Foráiltear an méid seo a leanas in Airteagal 47 den Chairt:
‘Tá ag gach duine a ndéantar a chearta nó a cearta agus a shaoirsí nó a saoirsí, arna ráthú le dlí an Aontais, a shárú, an ceart chun leigheas éifeachtach a fháil os comhair binse i gcomhréir leis na coinníollacha atá leagtha síos san Airteagal seo.
Tá gach duine i dteideal éisteacht chóir phoiblí a fháil laistigh de thréimhse réasúnta ó bhinse neamhspleách neamhchlaon arna bhunú roimh ré le dlí. Beidh an chaoi ag gach duine go ndéanfar é nó í a chomhairliú, a chosaint agus a ionadú.
[...]’
4        Faoi Airteagal 69 de Rialachán (AE) 2021/1060 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Meitheamh 2021 lena leagtar síos forálacha coiteanna maidir le Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa, Ciste Sóisialta na hEorpa Plus, an Ciste Comhtháthaithe, an Ciste um Aistriú Cóir agus an Ciste Eorpach Muirí, Iascaigh agus Dobharshaothraithe agus rialacha airgeadais maidir leis na cistí sin agus maidir leis an gCiste um Thearmann, Imirce agus Lánpháirtíocht, an Ciste Slándála Inmheánaí agus an Ionstraim le haghaidh Tacaíocht Airgeadais don Bhainistiú Teorainneacha agus don Bheartas Víosaí (IO 2021 L 231, lch. 159):
‘[...]
2.      Áiritheoidh na Ballstáit gur dlíthiúil agus gur rialta an caiteachas a áireofar sna cuntais a chuirfear faoi bhráid an Choimisiúin agus déanfaidh siad na gníomhaíochtaí uile is gá chun neamhrialtachtaí, lena n‑áirítear calaois, a chosc, a bhrath agus a cheartú agus chun tuairisc a thabhairt orthu. [...]
[...]
7.      Déanfaidh na Ballstáit socruithe chun a áirithiú go scrúdófar go héifeachtach gearáin a bhaineann leis na Cistí. Beidh an raon feidhme, na rialacha agus na nósanna imeachta a bhaineann leis na socruithe sin mar fhreagracht ar na Ballstáit i gcomhréir lena gcreat institiúideach agus dlíthiúil. [...]
Chun críocha an Airteagail seo, le gearáin, cumhdaítear aon díospóid idir tairbhithe féideartha agus tairbhithe roghnaithe maidir leis an oibríocht atá beartaithe nó roghnaithe agus aon díospóid le tríú páirtithe maidir le cur chun feidhme an chláir nó na n‑oibríochtaí faoin gclár, gan beann ar cháiliú na modhanna sásaimh dhlíthiúil a leagtar síos sa dlí náisiúnta.’
Dlí na hUngáire
Foraithne Uimh. 256/2021
5        Foráiltear le hAirteagal 132(1) den 2021-2027 programozási időszakban az egyes európai uniós alapokból származó támogatások felhasználásának rendjéről szóló 256/2021. (V. 18.) Korm. rendelet (Magyar Közlöny
2021/91) (Foraithne Rialtais Uimh. 256/2021 maidir le heagrú úsáide deontas ó chistí áirithe de chuid an Aontais Eorpaigh sa chlárthréimhse 2021-2027) an 18 Bealtaine 2021 (‘Foraithne Uimh. 256/2021’) go dtabharfaidh an t‑údarás bainistíochta conradh deontais i gcrích leis an tairbhí faoi réir an dlí shibhialta agus go mbeidh feidhm mutatis mutandis ag na rialacha is infheidhme maidir leis an gconradh deontais i gcás ina gcruthaítear an caidreamh deontais le teideal deontais arna eisiúint ag an údarás bainistíochta.
6        I gcás ina bhfuil amhras faoi neamhrialtacht, déanfaidh an t‑údarás bainistíochta imeachtaí neamhrialtachta a chur chun feidhme faoi Chaibidil XIII d’Fhoraithne Uimh. 256/2021.
7        Foráiltear in Airteagal 397(2) den fhoraithne sin, i gcás ina suitear neamhrialtacht, go bhféadfaidh an t‑údarás bainistíochta, inter alia, an conradh deontais a fhoirceannadh.
8        Faoi Airteagal 403(1) den Fhoraithne sin:
‘I gcás ina bhfuil an cinneadh lena gcinntear go bhfuil an neamhrialtacht neamhdhleathach nó contrártha leis an gconradh deontais nó leis an nglao ar thograí, is féidir leis an tairbhí achomharc a dhéanamh i gcoinne an chinnidh sin aon uair amháin’.
9        Foráiltear le hAirteagal 408(1)(d) d’Fhoraithne Uimh. 256/2021, i ndáil leis sin, go ndéanfaidh Belső Ellenőrzési és Integritási Igazgatóság den Miniszterelnökség (Stiúrthóireacht um Iniúchóireacht Inmheánach agus Sláine Oifig an Phríomh-Aire, an Ungáir) (‘an Stiúrthóireacht um Iniúchóireacht Inmheánach agus Sláine’) an chaingean a dhíbhe gan scrúdú a dhéanamh ar na tuillteanais má bhaineann an chaingean arna tionscnamh ag an tairbhí le cinneadh arna thabhairt ar achomharc cheana.
10      Foráiltear an méid seo a leanas in Airteagal 414(1) den Fhoraithne sin:
‘Ag deireadh an nós imeachta achomhairc, déanfaidh an Stiúrthóireacht um Iniúchóireacht Inmheánach agus Sláine
(a)      an cinneadh lena n‑aimsítear neamhrialtacht a dheimhniú;
(b)      an cinneadh lena n‑aimsítear neamhrialtacht a chur ar ceal; nó
(c)      an cinneadh lena n‑aimsítear neamhrialtacht a chur ar neamhní agus nós imeachta neamhrialtachta nua a sheoladh os comhair an údaráis bainistíochta.’
11      Foráiltear le hAirteagal 418 den Fhoraithne sin:
‘I gcás ina bhfuarthas an deontas go míchuí, nó ina n‑úsáidtear go neamhdhleathach é nó nach n‑úsáidtear é i gcomhréir leis an gcríoch a beartaíodh dó, nó i gcás ina ndéantar an deontas a tharraingt siar nó an conradh deontais a fhoirceannadh go aontaobhach nó go déthaobhach, aisíocfaidh an tairbhí an deontas a fuarthas go míchuí.’
12      Tabharfaidh an t‑údarás bainistíochta faoin bhfiachas a aisghabháil trí ordú íocaíochta, trí fhritháireamh nó trí údarú le haghaidh íocaíochta i dtráthchodanna. Mura mbíonn rath ar na bearta sin, iarrfaidh an t‑údarás bainistíochta láithreach ar an údarás cánach, de bhun Airteagal 436(1) den fhoraithne chéanna, an chabhair nár aisíocadh a aisghabháil, i gcomhréir leis na nósanna imeachta céanna a bhaineann le bailiú cánacha.
Dlí Uimh. CXXX 2016 maidir leis an gCód Nós Imeachta Shibhialta
13      Foráiltear le hAirteagal 103(1) de polgári perrendtartásról szóló 2016. évi CXXX. törvény (Dlí Uimh. CXXX 2016 maidir leis an gCód Nós Imeachta Shibhialta) (Magyar Közlöny
2016/190) go bhféadfaidh an chúirt shibhialta inniúil, ar iarratas, bearta eatramhacha a ordú.
Dlí Uimh. CLIII 2017 maidir le nósanna imeachta forfheidhmithe arna gcur chun feidhme ag an udarás cánach
14      Ní luaitear in Airteagal 15 den az adóhatóság által foganatosítandó végrehajtási eljárásokról szóló 2017. évi CLIII. törvény (Dlí Uimh. CLIII 2017 maidir le nósanna imeachta forfheidhmithe ag an riarachán cánach) (‘an Dlí maidir le nósanna imeachta forfheidhmithe ag na húdaráis cánach’) (Magyar Közlöny 2017/193) na cúirteanna i measc na gcomhlachtaí atá údaraithe chun imeachtaí forfheidhmithe arna ndéanamh ag na húdaráis chánach a chur ar fionraí.
15      I gcás ina dtugann an t‑údarás bainistíochta imeachtaí os a chomhair faoi Airteagal 436(1) d’Fhoraithne Uimh. 256/2021, eisíonn an t‑údarás cánach ordú aistrithe riaracháin a bhfuil sé d’oibleagáid ar bhanc an pháirtí atá faoi dhliteanas i leith aisíocaíochta é a fhorghníomhú i gcomhréir le hAirteagal 42(1) den Dlí maidir le nósanna imeachta forfheidhmithe ag an riarachán cánach. Déanann an t‑údarás sin, de bhun an dlí sin, forfheidhmiú maoine sochorraithe agus maoine dochorraithe freisin.
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear
16      Fuair Profil-Copy deontas de 125 184 193 forint Ungárach (HUF) (thart ar EUR 315 000) chun painéil ghréine a shuiteáil. Bronnadh an deontas faoi Chlár Oibríochtúil na hUngáire ‘Forbairt Eacnamaíoch agus Nuálaíocht Plus’, a cuireadh chun feidhme don tréimhse 2021-2027 agus a fuair tacaíocht ó Chiste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa (CFRE) agus ó Chiste Sóisialta na hEorpa Plus (CSE+).
17      Tar éis di neamhrialtacht a aimsiú, d’ordaigh an Aireacht, ag gníomhú di mar údarás bainistíochta don chlár sin, teideal an deontais a tharraingt siar agus an deontas a íocadh a aisghabháil.
18      Tar éis do Profil-Copy achomharc a thaisceadh leis an Stiúrthóireacht um Iniúchóireacht Inmheánach agus Sláine, deimhníodh an cinneadh sin agus níl sé faoi réir aon achomhairc riaracháin eile a thuilleadh, i gcomhréir le hAirteagal 403(1) agus Airteagal 408(1)(d) d’Fhoraithne Uimh. 256/2021.
19      Dá bhrí sin, tharraing an t‑údarás bainistíochta siar an deontas a leithdháileadh go míchuí ar Profil-Copy agus d’iarr sé air é a aisíoc agus é á chur in iúl dó, in éagmais aisíocaíocht an deontais sin, go mbeadh sé i dteideal a iarraidh ar an údarás cánach náisiúnta an fiachas a chomhfhreagraíonn don deontas míchuí a aisghabháil.
20      Ós rud é go n‑aicmítear i ndlí na hUngáire an caidreamh idir an t‑údarás bainistíochta agus tairbhí an deontais ón Aontas mar chaidreamh sibhialta, thug Profil-Copy caingean shibhialta os comhair an Fővárosi Törvényszék (Ard-Chúirt Bhúdaipeist, an Ungáir), arb í an chúirt a rinne an tarchur í, chun cosc a chur ar iarmhairtí an chinnidh lena n‑ordaítear an deontas a fuair sé a aisghabháil.
21      I gcomhthéacs na caingne sin, d’iarr sé go ndearbhófaí go bhfuil an cinneadh lena n‑aimsítear neamhrialtacht agus an t‑ordú chun an deonú a líomhnaítear a bheith míchuí a aisghabháil neamhdhleathach. D’iarr sé freisin ar an gcúirt sin beart sealadach a ghlacadh bunaithe ar Airteagal 103(1) de Dhlí Uimh. CXXX 2016 maidir le Cód an Nós Imeachta Shibhialta, lena gcuirtear toirmeasc ar an Aireacht an méid a éilítear a aisghabháil nó a fhorfheidhmiú. Chuige sin, áitíonn Profil-Copy, cé go bhféadfaidh an Aireacht, tríd an ábhar a thabhairt os comhair an údaráis cánach, forfheidhmiú a dhéanamh ina choinne sula dtabharfar breithiúnas críochnaitheach in ábhair shibhialta ar shubstaint a iarratais, nach bhféadfaidh seisean a chearta a dhearbhú i gcoinne na haireachta sin ach amháin i ngnáthimeachtaí sibhialta. Measann an Aireacht, óna taobh féin, os comhair na cúirte a rinne an tarchur nach bhfuil dlínse ag an gcúirt sin beart eatramhach den sórt sin a ghlacadh.
22      I ndáil leis sin, sonraíonn an chúirt a rinne an tarchur, i gcomhthéacs na díospóide sna príomhimeachtaí, gur faoin gcúirt sin atá sé a fhíorú ar chomhlíon an t‑údarás bainistíochta, agus na deontais á n‑aisghabháil aige, Foraithne Uimh. 256/2021 lena gcuirtear Rialachán 2021/1060 chun feidhme.
23      Ina theannta sin, míníonn an chúirt sin gur tugadh roinnt cásanna comhchosúla os a comhair le déanaí ina n‑iarrann dlíthithe toirmeasc sealadach a chur ar an Aireacht fiach a aisghabháil. Maíonn na dlíthithe sin go bhfágfadh forfheidhmiú go mbeadh sé dodhéanta leanúint dá ngníomhaíocht eacnamaíoch, rud a chruthódh riosca dócmhainneachta nó féimheachta fiú sula gcuirfí clabhsúr ar na himeachtaí go críochnaitheach. Agus an méid sin á dhéanamh, tá fíorbhaol ann go scoirfidh seolaithe cinnidh chun deontas a aisghabháil de bheith ann fiú sula gcuirfear clabhsúr ar na himeachtaí le cinneadh críochnaitheach, rud a d’fhágfadh nach bhféadfadh siad a gcearta a dhearbhú.
24      Is sa chomhthéacs sin a cheadaíonn cúirteanna sibhialta na hUngáire do sheolaí cinnidh infhorfheidhmithe um dheontas a aisghabháil caingean shibhialta a thionscnamh ina dhiaidh sin le haghaidh dearbhú neamhdhleathachta in achomharc i gcoinne an chinnidh lena bhfoirceanntar an conradh deontais.
25      Míníonn an chúirt a rinne an tarchur, áfach, go bhfuil deighilt i gcásdlí na hUngáire maidir le dlínse na gcúirteanna sibhialta i ndáil le hiarratais ar bhearta eatramhacha a thionscnaítear i gcásanna den sórt sin. De réir líne amháin cásdlí, ós rud é go dtagann conradh deontais an Aontais faoin dlí sibhialta de réir dhlí na hUngáire, níl aon bhac ar bhearta eatramhacha a ghlacadh. I gcodarsnacht leis sin, de réir líne eile den chásdlí, ní mór diúltú d’iarratas den sórt sin ar bheart eatramhach ar an bhforas nach bhfuil dlínse ag an gcúirt ar tugadh na himeachtaí os a comhair, ós rud é nach luaitear in Airteagal 15 den Dlí maidir le nósanna imeachta forfheidhmithe ag na húdaráis chánach na cúirteanna i measc na gcomhlachtaí a bhfuil sé de chumhacht acu imeachtaí forfheidhmithe arna gcur chun feidhme ag an údarás sin a chur ar fionraí.
26      A mhéid, ar an gcéad dul síos, go n‑iarrtar uirthi scrúdú a dhéanamh ar dhlíthiúlacht aisghabhála deontais ón Aontas arna dheonú faoi Rialachán 2021/1060, ar an dara dul síos, le hAirteagal 69(7) den Rialachán sin, go gceanglaítear ar na Ballstáit scrúdú éifeachtach ar ghearáin a bhaineann le cistí Eorpacha a áirithiú agus, ar an tríú dul síos, le hAirteagal 47 den Chairt, go dtugtar ceart chun leigheas éifeachtach a fháil d’aon duine ar sáraíodh a gcearta arna ráthú le dlí an Aontais, measann an chúirt a rinne an tarchur gur gá ceisteanna a tharchur chuig an gCúirt chun a mheas an bhfuil an córas chun déileáil le neamhrialtachtaí dá bhforáiltear le dlí na hUngáire comhoiriúnach le hAirteagal 47.
27      Sna himthosca sin, chinn an Fővárosi Törvényszék (Ard-Chúirt Bhúdaipeist) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘1.      An bhfuil an ceart ag tairbhí deontais chun leigheas éifeachtach a chur chun cinn os comhair binse a bunaíodh le hAirteagal 47 den [Chairt] maidir le dearbhú infhorfheidhmithe ón údarás bainistíochta lena gceanglaítear ar an tairbhí an deontas ón Aontas arna íoc a aisíoc?
2.      I gcás ina gceanglóidh an t‑údarás bainistíochta, trí dhearbhú infhorfheidhmithe, ar an tairbhí an deontas ón Aontas arna íoc a aisíoc agus, má dhéanann an tairbhí sin, in éagmais aon leighis eile, caingean shibhialta a thionscnamh d’fhonn iarmhairtí an chinnidh sin a sheachaint, ar cheart an chaingean shibhialta sin a mheas mar leigheas os comhair binse de réir bhrí Airteagal 47 den [Chairt]?
3.      An meastar leigheas a bheith éifeachtach chun críche Airteagal 47 den [Chairt] i gcás nach féidir fíorbhaol dócmhainneachta an duine lena mbaineann mar thoradh ar an mbeart atá faoi athbhreithniú san achomharc a sheachaint ach má dhéantar é a chur i bhfeidhm sula ndéantar an t‑achomharc a chinneadh?
4.      Cad is féidir leis an gcúirt náisiúnta a dhéanamh más freagra diúltach a thabharfar ar an tríú ceist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú ach má chinneann sí nach gceadaítear leis an reachtaíocht náisiúnta fíorbhaol dócmhainneachta an duine lena mbaineann mar thoradh ar an mbeart atá faoi athbhreithniú san achomharc a sheachaint ach má dhéantar é a chur i bhfeidhm sula ndéantar an t‑achomharc a chinneadh? An féidir leis an gcúirt náisiúnta bearta eatramhacha a ordú d’fhonn baol dócmhainneachta an duine sin a sheachaint go dtí go dtabharfaí breithiúnas críochnaitheach sna himeachtaí, nuair is é an t‑aon mhodh chun leigheas éifeachtach a áirithiú, fiú má chinneann sí nach gceadaítear di amhail a dhéanamh leis an dlí náisiúnta?’
Breithniú ar na ceisteanna a tharchuirtear
An chéad cheist le haghaidh réamhrialú
28      Lena céad cheist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 47 den Chairt le léiriú sa chaoi nach mór leigheas breithiúnach éifeachtach a bheith ag tairbhí deontais ón Aontas arna dhámhachtain i gcomhthéacs chur chun feidhme Rialachán 2021/1060 i gcoinne cinneadh infhorfheidhmithe ó údarás bainistíochta cláir a fhaigheann tacaíocht ó chistí an Aontais lena gceanglaítear air an deontas sin a aisíoc.
29      Mar is léir ó Airteagal 51(1) den Chairt, ní dhírítear a forálacha chuig na Ballstáit ach amháin nuair atá dlí an Aontais á chur chun feidhme acu.
30      Is amhlaidh atá sa chás seo, ós rud é gur glacadh an cinneadh lena n‑ordaítear tarraingt siar agus aisghabháil an deontais a íocadh le Profil-Copy ar bhonn Fhoraithne Uimh. 256/2021, lena gcuirtear Rialachán 2021/1060 chun feidhme trí na rialacha mionsonraithe maidir le húsáid deontas ó chistí áirithe de chuid an Aontais le linn chlárthréimhse 2021-2027 a shonrú.
31      É sin ráite, ionas go n‑aithneofar__ i gcás faoi leith an ceart chun leighis éifeachtaigh, arna ráthú le hAirteagal 47 den Chairt, is gá go mbeidh an duine atá ag brath air ag brath freisin ar chearta nó ar shaoirsí a ráthaítear le dlí an Aontais a agairt nó go bhfuil an duine sin faoi réir imeachtaí arb ionann iad agus cur chun feidhme dhlí an Aontais (féach, inter alia, breithiúnas an 22 Feabhra 2022, RS (Éifeacht breithiúnas ó chúirt bhunreachtúil), C‑430/21, EU:C:2022:99, mír 34).
32      Sa chás seo, iarrtar leis an gcaingean shibhialta arna tionscnamh ag Profil-Copy a dhearbhú go bhfuil cinneadh an údaráis bainistíochta lena dtarraingítear siar an deontas a deonaíodh dó faoin gclár ‘Forbairt Eacnamaíoch agus Nuálaíocht Plus’, a fhaigheann tacaíocht faoi CFRE agus CSE+ neamhdhleathach, agus, mar thoradh air sin, go bhfuil an t‑ordú chun an deontas sin a aisghabháil neamhdhleathach.
33      I bhfianaise na mbreithnithe roimhe seo, is é an freagra ar an gcéad cheist nach mór Airteagal 47 den Chairt a léiriú sa chaoi nach mór leigheas breithiúnach éifeachtach a bheith ag tairbhí deontais ón Aontas arna dhámhachtain i gcomhthéacs chur chun feidhme Rialachán 2021/1060 i gcoinne cinneadh infhorfheidhmithe ó údarás bainistíochta cláir a fhaigheann tacaíocht ó chistí an Aontais lena gceanglaítear air an deontas sin a aisíoc.
34      Ba cheart a mheabhrú gur faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé a chinneadh, sna cásanna atá os a comhair, cad é an léiriú ceart ar an dlí náisiúnta (breithiúnas an 22 Meitheamh 2010, Melki agus Abdeli, C‑188/10 agus C‑189/10, EU:C:2010:363, mír 49).
An dara ceist go dtí an ceathrú ceist le haghaidh réamhrialú
35      Leis an dara ceist go dtí an ceathrú ceist, ar cheart iad a scrúdú le chéile, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 47 den Chairt le léiriú sa chaoi gur leigheas breithiúnach éifeachtach í an fhéidearthacht atá ag tairbhí deontais ón Aontas, ar an gcéad dul síos, agóid theagmhasach a dhéanamh i gcoinne cinneadh infhorfheidhmithe lena gceanglaítear air an deontas sin a aisíoc i gcomhthéacs caingean arna tabhairt os comhair cúirt shibhialta chun go n‑aithneofaí neamhdhleathacht cinnidh lena n‑ordaítear an deontas sin a tharraingt siar agus, ar an dara dul síos, a iarraidh, i gcomhthéacs na caingne sin, chun go nglacfaí bearta eatramhacha chun feidhmiú an chinnidh sin a chur ar fionraí.
36      Mar réamhphointe, ba cheart a mheabhrú, in imeachtaí faoi Airteagal 267 CFAE, atá bunaithe ar dheighilt shoiléir feidhmeanna idir na cúirteanna náisiúnta agus an Chúirt Bhreithiúnais, gur ag an gcúirt náisiúnta amháin atá dlínse an dlí náisiúnta a léiriú agus a chur i bhfeidhm (breithiúnais an 4 Bealtaine 1999, Sürül, C‑262/96, EU:C:1999:228, mír 95; an 14 Meitheamh 2012, Banco Español de Crédito, C‑618/10, EU:C:2012:349, mír 76; an 22 Meán Fómhair 2022, Servicios prescriptor y medios de pagos EFC, C‑215/21, EU:C:2022:723, mír 26, agus an 9 Aibreán 2024, Profi Credit Polska (Athoscailt imeachtaí arna gcur i gcrích le cinneadh críochnaitheach) (C‑582/21, EU:C:2024:282, míreanna 31 agus 54).
37      Dá bhrí sin, tosóidh an Chúirt ón mbonn, a leagtar amach i mír 25 den bhreithiúnas seo, go bhfuil deighilt i gcásdlí na hUngáire maidir le dlínse na gcúirteanna sibhialta chun bearta eatramhacha a ordú i gcaingne lena bhféachtar le toirmeasc a chur go sealadach ar an údarás bainistíochta deontas a aisghabháil a mheasann sé a íocadh go míchuí lena thairbhí.
38      Foráiltear le hAirteagal 47 den Chairt go bhfuil ag gach duine a ndéantar a chearta agus a shaoirsí a ráthaítear le dlí an Aontais a shárú an ceart chun leigheas éifeachtach a fháil os comhair binse i gcomhréir leis na coinníollacha a leagtar síos san fhoráil sin, rud a thugann le tuiscint go bhfuil an ceart ag gach duine éisteacht chóir phoiblí a fháil laistigh de thréimhse réasúnta ama ó bhinse neamhspleách neamhchlaonta arna bhunú roimhe sin le dlí.
39      Freagraíonn an ceart sin don oibleagáid a fhorchuirtear ar na Ballstáit, sa dara fomhír d’Airteagal 19(1) CAE, leigheasanna a sholáthar atá leordhóthanach chun cosaint dlí éifeachtach a áirithiú sna réimsí a chumhdaítear le dlí an Aontais (breithiúnais an 16 Bealtaine 2017, Berlioz Investment Fund, C‑682/15, EU:C:2017:373, mír 44, agus an 6 Deireadh Fómhair 2020, Stát Lucsamburg (An ceart chun caingean a thionscnamh i gcoinne iarraidh ar fhaisnéis i gcúrsaí cánach) (C‑245/19 agus C‑246/19, EU:C:2020:795, mír 47).
40      Thairis sin, cé gur faoin dlíchóras náisiúnta gach Ballstáit atá sé, in éagmais rialacha sonracha an Aontais maidir leis an ábhar, i gcomhréir le prionsabal neamhspleáchas nós imeachta na mBallstát, na nósanna imeachta le haghaidh imeachtaí breithiúnacha a leagan síos agus, faoi réir urramú phrionsabail na coibhéise agus na héifeachtachta, na rialacha nós imeachta mionsonraithe a leagan síos lena rialaítear imeachtaí atá ceaptha chun cearta aonair a eascraíonn as dlíchóras an Aontais a chosaint, tá na Ballstáit freagrach, mar sin féin, as a áirithiú, i ngach cás, go n‑urramaítear an cheart chun cosaint bhreithiúnach éifeachtach a fháil ar na cearta sin mar a ráthaítear in Airteagal 47 den Chairt (breithiúnais an 19 Samhain 2019, A.K. agus páirtithe eile (Neamhspleáchas Dhlísheomra Araíonachta na Cúirte Uachtaraí), C‑585/18, C‑624/18 agus C‑625/18, EU:C:2019:982, mír 115 agus an cásdlí dá dtagraítear; an 2 Meitheamh 2022, Skeyes, C‑353/20, EU:C:2022:423, mír 52, agus an 1 Lúnasa 2025, Alace agus Canpelli, C‑758/24 agus C‑759/24, EU:C:2025:591, mír 64).
41      Mar sin féin, ní cheanglaítear le dlí an Aontais ar na Ballstáit leigheasanna dlí a bhunú seachas na leigheasanna sin atá ann faoin dlí náisiúnta, ach amháin más léir ó scéim an dlíchórais náisiúnta atá i gceist nach bhfuil aon leigheas breithiúnach ann lena gcumasaítear, fiú go teagmhasach, na cearta atá ag daoine aonair faoi dhlí an Aontais a urramú, nó gurb é an t‑aon mhodh rochtana ar chúirt ná iallach a chur ar dhaoine aonair an dlí a shárú féach, chuige sin, breithiúnais an 13 Márta 2007, Unibet, C‑432/05, EU:C:2007:163 míreanna 40, 41, 64 agus 65, agus an 2 Meitheamh 2022, Skeyes, C‑353/20, EU:C:2022:423, mír 54).
42      Sa chás seo, is léir ón iarraidh ar réamhrialú, i bhfianaise staid reachtaíocht na hUngáire, gur aithin na cúirteanna sibhialta go bhfuil dlínse acu measúnú a dhéanamh, go teagmhasach, ar chomhoiriúnacht cinnidh infhorfheidhmithe ón údarás bainistíochta lena n‑ordaítear deontas ón Aontas a aisghabháil le dlí an Aontais, i gcomhthéacs caingean arna tabhairt ag tairbhí an deontais sin i gcoinne, inter alia, cinneadh chun an deontas sin a tharraingt siar nó chun an conradh deontais a fhoirceannadh.
43      Ba cheart a lua freisin nach mór don chúirt náisiúnta ar tugadh díospóid os a comhair arna rialú le dlí an Aontais a bheith in ann bearta eatramhacha a dheonú chun éifeachtacht iomlán an chinnidh bhreithiúnaigh atá le tabhairt maidir leis na cearta a bhfuiltear ag brath orthu ar bhonn dhlí an Aontais a áirithiú (féach, chuige sin, breithiúnais an 19 Meitheamh 1990, Factortame agus páirtithe eile, C‑213/89, EU:C:1990:257 mír 21; an 13 Márta 2007, Unibet, C‑432/05, EU:C:2007:163, míreanna 67 agus 77, agus an 2 Meitheamh 2022, Skeyes, C‑353/20, EU:C:2022:423, mír 53). Dá bhrí sin, tá sé d’oibleagáid ar chúirt a d’fhéadfadh, sna himthosca sin, bearta eatramhacha a dheonú mura mbeadh sé sin ar neamhréir le riail den dlí náisiúnta an riail sin a fhágáil gan feidhm.
44      Ina theannta sin, a mhéid a cuireadh in iúl i mír 25 den bhreithiúnas seo, go bhfuil deighilt i gcásdlí na hUngáire maidir le dlínse na gcúirteanna sibhialta bearta eatramhacha a ordú i gcaingne lena bhféachtar le toirmeasc sealadach a chur ar an údarás bainistíochta deontas a aisghabháil a mheasann sé a íocadh go míchuí lena thairbhí, is gá tagairt a dhéanamh don cheanglas go ndéanfar an dlí náisiúnta a léiriú i gcomhréir le dlí an Aontais. Leis an oibleagáid sin, áirítear an oibleagáid ar chúirteanna náisiúnta cásdlí bunaithe a athrú, i gcás inar gá, má tá sé bunaithe ar léiriú ar an dlí náisiúnta atá ar neamhréir le cuspóirí treorach. Dá bhrí sin, ní féidir le cúirt náisiúnta a mheas go bailí go bhfuil sé dodhéanta di foráil den dlí náisiúnta a léiriú ar bhealach atá comhsheasmhach le dlí an Aontais Eorpaigh ar an gcúis amháin go ndearnadh an fhoráil sin a léiriú go comhsheasmhach ar bhealach atá ar neamhréir le dlí an Aontais Eorpaigh. (féach, chuige sin, breithiúnas an 19 Aibreán 2016, DI, C‑441/14, EU:C:2016:278, míreanna 33 agus 34).
45      Sa chás seo, a mhéid a aicmítear le dlí na hUngáire an caidreamh idir an t‑údarás bainistíochta agus tairbhí dheontas an Aontais mar chaidreamh sibhialta agus a mhéid a thugtar de chumhacht le hAirteagal 103(1) de Dhlí Uimh. CXXX 2016 maidir le Cód an Nós Imeachta Shibhialta, don chúirt shibhialta inniúil bearta eatramhacha a ordú, ar iarratas, ní mór don chúirt a rinne an tarchur tosaíocht a thabhairt don chéad líne chásdlí dá dtagraítear i mír 25 den bhreithiúnas seo agus, dá bhrí sin, a dhearbhú go bhfuil dlínse aici forfheidhmiú chinneadh infhorfheidhmithe an údaráis bainistíochta a d’ordaigh tarraingt siar agus aisghabháil an deontais ón Aontas a íocadh ar dtús le Profil-Copy a chur ar fionraí.
46      Mura bhfuil an chúirt a rinne an tarchur in ann cur i bhfeidhm an chinnidh aisghabhála dá dtagraítear sa mhír roimhe seo a chur ar fionraí, d’fhéadfadh an t‑údarás bainistíochta forfheidhmiú an chinnidh sin a fháil ó na húdaráis chánach. Bheadh an ceart chun leigheas éifeachtach a fháil, de réir bhrí Airteagal 47 den Chairt, meabhlach dá gceadófaí leis an reachtaíocht náisiúnta cinneadh breithiúnach críochnaitheach agus ceangailteach a bheith fós neamhéifeachtach chun aimhleasa páirtí amháin. Dhéanfadh reachtaíocht náisiúnta den sórt sin neamhaird ar bhunbhrí an chirt chun leigheas éifeachtach a fháil a chumhdaítear in Airteagal 47 (féach, chuige sin, breithiúnais an 19 Nollaig 2019, Deutsche Umwelthilfe, C‑752/18, EU:C:2019:1114 míreanna 35 agus 36, agus an 3 Iúil 2025, TOODE, C‑653/23, EU:C:2025:517, mír 28).
47      I bhfianaise na mbreithnithe roimhe seo, is é an freagra ar an dara ceist go dtí an ceathrú ceist nach mór Airteagal 47 den Chairt a léiriú sa chaoi gur leigheas breithiúnach éifeachtach é an fhéidearthacht atá ag tairbhí deontais de chuid an Aontais, ar an gcéad dul síos, agóid theagmhasach a dhéanamh i gcoinne cinneadh infhorfheidhmithe lena gceanglaítear air an deontas sin a aisíoc i gcomhthéacs caingean arna tabhairt os comhair cúirt shibhialta lena n‑chun go n‑aithneofaí neamhdhleathacht cinnidh lena n‑ordaítear an deontas sin a tharraingt siar agus, ar an dara dul síos, a iarraidh, i gcomhthéacs na caingne sin, chun go nglacfaí bearta eatramhacha chun feidhmiú an chinnidh sin a chur ar fionraí.
Costais
48      Ós rud é, a mhéid a bhaineann leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte náisiúnta, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a cuireadh faoi bhráid na Cúirte Breithiúnais, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Seachtú Dlísheomra) mar seo a leanas:
1.      Maidir le hAirteagal 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ní mór leigheas breithiúnach éifeachtach a bheith ag tairbhí deontais ón Aontas Eorpach arna dhámhachtain i gcomhthéacs chur chun feidhme Rialachán (AE) 2021/1060 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Meitheamh 2021 lena leagtar síos forálacha coiteanna maidir le Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa, Ciste Sóisialta na hEorpa Plus, an Ciste Comhtháthaithe, an Ciste um Aistriú Cóir agus an Ciste Eorpach Muirí, Iascaigh agus Dobharshaothraithe agus rialacha airgeadais maidir leis na cistí sin agus maidir leis an gCiste um Thearmann, Imirce agus Lánpháirtíocht, an Ciste Slándála Inmheánaí agus an Ionstraim le haghaidh Tacaíocht Airgeadais don Bhainistiú Teorainneacha agus don Bheartas Víosaí, i gcoinne cinneadh infhorfheidhmithe ó údarás bainistíochta cláir a fhaigheann tacaíocht ó chistí an Aontais lena gceanglaítear air an deontas sin a aisíoc.
2.      Maidir le hAirteagal 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
is leigheas breithiúnach éifeachtach í an fhéidearthacht atá ag tairbhí deontais de chuid an Aontais Eorpaigh, ar an gcéad dul síos, agóid theagmhasach a dhéanamh i gcoinne cinneadh infhorfheidhmithe lena gceanglaítear air an deontas sin a aisíoc i gcomhthéacs caingean arna tabhairt os comhair cúirt shibhialta chun go n‑aithneofaí neamhdhleathacht cinnidh lena n‑ordaítear an deontas sin a tharraingt siar agus, ar an dara dul síos, chun go nglacfaí bearta eatramhacha chun feidhmiú an chinnidh sin a chur ar fionraí.
Sínithe
*      Teanga an cháis: an Ungáiris.