62023TJ0201_RES
Kawża C‑201/23
Communications Regulatory Authority (CRA)
vs
Il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea
Sentenza tal-Qorti Ġenerali (Is-Sitt Awla) tas‑16 ta’ Ottubru 2024
“Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi meħuda fid-dawl tas-sitwazzjoni fl-Iran – Iffriżar ta’ fondi – Lista ta’ persuni, entitajiet u korpi li għalihom japplika l-iffriżar ta’ fondi u ta’ riżorsi ekonomiċi – Inklużjoni ta’ isem ir-rikorrent fil-lista – Obbligu ta’ motivazzjoni – Drittijiet tad-difiża – Dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva – Proporzjonalità – Użu ħażin ta’ poter”
Atti tal-istituzzjonijiet – Motivazzjoni – Obbligu – Portata – Miżuri restrittivi kontra l-Iran – Iffriżar ta’ fondi ta’ ċerti persuni u entitajiet fid-dawl tas-sitwazzjoni fl-Iran – Obbligu li fil-motivazzjoni jiġu identifikati l-elementi speċifiċi u konkreti li jiġġustifikaw l-imsemmija miżura – Deċiżjoni li taqa’ f’kuntest magħruf mill-persuna kkonċernata u li jippermettilha tifhem il-portata tal-miżura meħuda fil-konfront tagħha – Ammissibbiltà ta’ motivazzjoni sommarja
(Artikolu 296 TFUE; Regolamenti tal-Kunsill Nru 359/2011 u 2023/152)
(ara l-punti 25 sa 28, u 30 sa 34)
Dritt tal-Unjoni Ewropea – Prinċipji – Drittijiet tad-difiża – Miżuri restrittivi kontra l-Iran – Iffriżar ta’ fondi ta’ persuni responsabbli għal ksur serju tad-drittijiet tal-bniedem u ta’ persuni, entitajiet jew organi assoċjati magħhom – Dritt ta’ aċċess għal dokumenti – Dritt suġġett għal talba lill-Kunsill f’dan is-sens
(Regolamenti tal-Kunsill Nru 359/2012 u 2023/152)
(ara l-punt 38)
Unjoni Ewropea – Stħarriġ ġudizzjarju tal-legalità tal-atti tal-istituzzjonijiet – Miżuri restrittivi kontra l-Iran – Portata tal-istħarriġ – Prova tal-fondatezza tal-miżura – Obbligu li l-awtorità kompetenti tal-Unjoni tistabbilixxi, fil-każ ta’ kontestazzjoni, il-fondatezza tal-motivi invokati kontra l-persuni jew l-entitajiet ikkonċernati – Provi li jsemmu dokumenti li ma ġewx inklużi fil-proċess tal-proċedura – Ksur tad-drittijiet tad-difiża – Assenza
(Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikolu 47; Regolamenti tal-Kunsill Nru 359/2011 u Nru 2023/152)
(ara l-punti 55, u 61 sa 64)
Dritt tal-Unjoni Ewropea – Prinċipji – Drittijiet fundamentali – Preżunzjoni ta’ innoċenza – Deċiżjoni ta’ ffriżar ta’ fondi meħuda kontra ċerti persuni u entitajiet fid-dawl tas-sitwazzjoni fl-Iran – Kompatibbiltà mal-imsemmi prinċipju – Kundizzjonijiet
(Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikolu 48(1); Regolamenti tal-Kunsill Nru 359/2011 u 2023/152)
(ara l-punti 66 sa 69)
Unjoni Ewropea – Stħarriġ ġudizzjarju tal-legalità tal-atti tal-istituzzjonijiet – Miżuri restrittivi kontra l-Iran – Portata tal-istħarriġ – Inklużjoni tar-rikorrent fil-lista annessa mar-regolament ikkontestat minħabba l-kontribut tiegħu għal atti li jikkostitwixxu ksur serju tad-drittijiet tal-bniedem – Dokumenti aċċessibbli għall-pubbliku – Valur probatorju
(Regolamenti tal-Kunsill Nru 359/2012 u 2023/152)
(ara l-punti 75 sa 79, 86, u 88 sa 90)
Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi kontra l-Iran – Iffriżar ta’ fondi ta’ persuni responsabbli għal ksur serju tad-drittijiet tal-bniedem u ta’ persuni, entitajiet jew organi assoċjati magħhom – Stħarriġ ġudizzjarju tal-legalità – Portata – Evalwazzjoni tal-fatti u verifika tal-provi – Żball ta’ evalwazzjoni tal-Kunsill fir-rigward tal-adozzjoni ta’ miżuri restrittivi – Assenza
(Regolamenti tal-Kunsill Nru 359/2012 u 2023/152)
(ara l-punti 92, 93, 98, 107, 109 sa 112, u 117)
Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi kontra l-Iran – Iffriżar ta’ fondi ta’ persuni responsabbli għal ksur serju tad-drittijiet tal-bniedem u ta’ persuni, entitajiet jew organi assoċjati magħhom – Stħarriġ ġudizzjarju tal-legalità – Natura xierqa tal-miżuri restrittivi – Miżuri restrittivi li jsegwu għan leġittimu tal-politika barranija u ta’ sigurtà komuni
(Regolamenti tal-Kunsill Nru 359/2012 u 2023/152)
(ara l-punti 127 sa 130)
Sunt
Permezz tas-sentenza tagħha, il-Qorti Ġenerali ċaħdet ir-rikors għal annullament ippreżentat mill-Communications Regulatory Authority (CRA) kontra r-Regolament 2023/152 (
1
) li permezz tiegħu din l-istituzzjoni kienet ġiet inkluża fl-2023 mill-Kunsill tal-Unjoni Ewropea fil-lista ta’ persuni u entitajiet suġġetti għal miżuri restrittivi minħabba s-sitwazzjoni fl-Iran. Il-Qorti Ġenerali kkonstatat li, fid-dawl tal-provi prodotti, il-Kunsill ma kienx wettaq żball ta’ evalwazzjoni fir-rigward tal-użu, mir-rikorrenti, ta’ software ta’ spjunaġġ kontra l-popolazzjoni Iranjana.
Ir-rikorrenti kienet istituzzjoni governattiva affiljata mal-Ministeru Iranjan tal-Komunikazzjonijiet u tat-Teknoloġiji tal-Informazzjoni. Il-fondi tagħha ġew ffriżati peress li kienet ġiet ikkunsidrata responsabbli għal ksur serju tad-drittijiet tal-bniedem fl-Iran talli implimentat ir-rekwiżiti tal-Gvern Iranjan dwar il-filtrazzjoni tal-kontenut tal-internet permezz ta’ software ta’ spjunaġġ msejjaħ SIAM u talli użat, waqt il-manifestazzjonijiet tal-2022 li segwew il-mewt ta’ Mahsa Amini, il-kontroll li hija kienet teżerċita fuq l-aċċess għall-internet u fuq it-telefons ċellulari sabiex issegwi d-dimostranti u l-attivitajiet tad-dissidenti. Skont il-Kunsill, ir-rikorrenti b’hekk kienet sostniet ir-repressjoni eżerċitata minn dawn l-awtoritajiet kontra dimostranti li kienu qegħdin jesprimu ruħhom sabiex jiddefendu d-drittijiet leġittimi tagħhom.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
Fl-ewwel lok, il-Qorti Ġenerali ċaħdet l-ilmenti tar-rikorrenti bbażati fuq il-ksur tal-Artikoli 47 u 48 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea. Il-Qorti Ġenerali fakkret f’dan ir-rigward li, fil-każ ta’ kontestazzjoni, hija l-awtorità kompetenti tal-Unjoni Ewropea li għandha tistabbilixxi l-fondatezza tal-motivi invokati kontra l-persuna jew l-entità kkonċernata. Madankollu, minn dan ma kienx isegwi li l-allegata inkapaċità tal-Kunsill li jipproduċi l-prova li r-raġunijiet invokati sabiex tiġi iġġustifikata l-inklużjoni tar-rikorrenti fl-Anness I tar-Regolament Nru 359/2011 (
2
), anki jekk tiġi pprovata, kienet tippreġudika d-drittijiet tad-difiża tar-rikorrenti. Fil-fatt, għall-kuntrarju, huwa għaliex iż-żamma tal-effettività tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali teżiġih li l-qorti tal-Unjoni għandha tivverifika, fil-kuntest tal-istħarriġ tal-legalità tal-miżuri restrittivi, il-fondatezza tal-motivi li fuqhom huma bbażati dawn il-miżuri u, għaldaqstant, il-valur probatorju tad-dokumenti prodotti mill-Kunsill.
Fit-tieni lok, il-Qorti Ġenerali fakkret li artikli tal-istampa jistgħu jintużaw sabiex jikkorroboraw l-eżistenza ta’ ċerti fatti meta dawn joriġinaw minn diversi sorsi differenti u meta jkunu suffiċjentement konkreti, preċiżi u konkordanti fir-rigward tal-fatti deskritti fihom.
F’dan il-każ, il-Kunsill kien ibbaża l-adozzjoni tal-miżuri restrittivi inkwistjoni kontra r-rikorrenti fuq diversi dokumenti ta’ din in-natura. Fir-rigward ta’ artiklu li kien ġie ppubblikat fuq is-sit ta’ The Intercept (
3
), il-Qorti Ġenerali qieset li dan isostni l-allegazzjonijiet tal-Kunsill permezz tat-tqegħid għad-dispożizzjoni tal-manwal ta’ użu tas-software SIAM redatt bl-Ingliż u tat-tieni manwal redatt bil-Farsi li fuqu kien jidher il-logo tar-rikorrenti. Dawn l-allegazzjonijiet ġew ikkorroborati minn provi oħra. B’hekk, artiklu tal-medja Commrisk (
4
) kien irrelata l-laqgħa mar-rappreżentant ta’ kumpannija teknoloġika li kienet ippruvat tbigħ lill-Iran software li kellu funzjonijiet “sorprendentement simili” għal dawk tas-software SIAM u li kienet volontarjament ipprovdiet lill-awtur ta’ dan l-artiklu informazzjoni dwar dan il-bejgħ.
Fl-aħħar nett, minn artiklu tal-assoċjazzjoni ARTICLE 19 (
5
) irriżulta li din tal-aħħar kienet issorveljat il-portata tal-kontrolli eżerċitati fuq l-internet fl-Iran għal diversi snin. Din l-assoċjazzjoni jidher li kienet skopriet b’mod partikolari li r-rikorrenti, taħt il-kontroll tal-Ministeru Iranjan tal-Komunikazzjonijiet u tat-Teknoloġija tal-Informazzjoni, li fir-realtà kien ikkontrollat mis-servizzi tal-informazzjoni Iranjani, kienet implimentat tagħmir ta’ sorveljanza u ta’ ċensura fuq il-livell tal-fornituri ta’ aċċess għall-internet u kienet ordnat qtugħ u tfixkil ieħor tal-aċċess għall-internet f’isem il-Kunsill Suprem Nazzjonali ta’ Sigurtà tal-Iran.
Għaldaqstant, fid-dawl tal-konkordanza tad-diversi provi u taċ-ċirkustanzi tal-elaborazzjoni tagħhom, il-Qorti Ġenerali qieset li dawn l-allegazzjonijiet setgħu validament jittieħdu inkunsiderazzjoni mill-Kunsill.
Fl-aħħar lok, il-Qorti Ġenerali qieset li l-Kunsill kien elenka quddiem il-Qorti Ġenerali sensiela ta’ indizji suffiċjentement konkreti, preċiżi u konkordanti li kienu jippermettu li tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ rabta suffiċjenti bejn ir-rikorrenti u s-sitwazzjoni li kienet qegħda tiġi miġġielda f’dan il-każ, jiġifieri r-repressjoni eżerċitata mill-awtoritajiet Iranjani kontra dimostranti paċifiċi, ġurnalisti, difensuri tad-drittijiet tal-bniedem, studenti u persuni oħra li kienu jesprimu ruħhom sabiex jiddefendu d-drittijiet leġittimi tagħhom.
Minn naħa, il-Qorti Ġenerali ċaħdet l-argument tar-rikorrenti li hija ma kellhiex il-kapaċità ġuridika li twettaq il-fatti li kienet ġiet akkużata bihom. Il-Qorti Ġenerali kkonstatat, fil-fatt, li għalkemm l-interċettazzjoni tal-komunikazzjonijiet kienet bħala prinċipju pprojbita fid-dritt Iranjan, din kienet madankollu legalment possibbli f’ċerti każijiet li kienu ddefiniti b’mod wiesa’ ħafna.
Min-naħa l-oħra, il-Qorti Ġenerali ċaħdet l-argument tar-rikorrenti bbażat fuq l-inkapaċità teknika tagħha li twettaq operazzjonijiet ta’ sorveljanza u ta’ kontroll fuq l-utenti tan-networks mobbli Iranjani. Hija kkonstatat, fil-fatt, li l-ordnijiet tas-software SIAM kienu indirizzati lill-operaturi mobbli Iranjani kollha u li dawn kienu obbligati li jwieġbu għalihom f’kull mument.
Barra minn hekk, qabel kollox, kuntrarjament għal dak li affermat ir-rikorrenti, l-użu ta’ dawn l-ordnijiet ipproduċa l-effett deskritt mill-Kunsill u ma kienx jissodisfa għan leġittimu. B’hekk, l-ordni “LocationCustomerList” kienet tippermetti li jiġu identifikati l-utenti kollha ta’ network mobbli li kienu jinsabu f’żona ġeografika partikolari, anki jekk din tkun approssimattiva. Sussegwentement, l-ordni “Force2GNumber”, li kienet intiża sabiex tobbliga telefon ċellulari juża n-netwerk 2G minflok networks iktar reċenti 3G u 4G, kellha bħala effett li trendi impossibbli l-wiri u l-qsim ta’ vidjos minn dan it-telefon. Il-Qorti Ġenerali rrilevat ukoll li r-rikorrenti ma kienet ipprovdiet ebda prova ta’ natura li turi li l-ordnijiet “GetCDR” u “GetIPDR”, li kienu jservu, għall-ewwel waħda, sabiex tiġi kkonsultata l-istorja ta’ telefon, u għat-tieni waħda, sabiex jinkiseb l-indirizz IP tal-apparat li fih ġiet attivata ċerta kard SIM, kienu jistgħu jintużaw biss għar-risposti għat-talbiet leġittimi tal-qrati Iranjani u tal-awtoritajiet tal-pulizija.
Fl-aħħar nett, il-Qorti Ġenerali enfasizzat li l-kuntest fl-Iran kien ikkaratterizzat minn kontestazzjonijiet regolari lir-reġim mill-popolazzjoni ċivili, sistematikament issanzjonati mill-awtoritajiet ta’ dan il-pajjiż bl-għajnuna, b’mod partikolari, ta’ mezzi ta’ sorveljanza tal-internet. F’dawn iċ-ċirkustanzi, ma setax jiġi eskluż li ordnijiet imfassla oriġinarjament għal finijiet “legali”, bħal “ApplySusp” u “ApplySuspIP”, li jippermettu d-dekummissjonar ta’ SIM kards li kienu ġew iddikjarati bħala mitlufa jew misruqa mill-utenti, jew li kienu jappartjenu lil persuni li kienu ġew iddikjarati mejta, kienu jiġu ddevjati u użati mill-awtoritajiet Iranjani għal finijiet repressivi.
(
1
)	Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2023/152 tat-23 ta’ Jannar 2023 li jimplimenta r-Regolament (UE) Nru 359/2011 dwar miżuri restrittivi diretti kontra ċerti persuni, entitajiet u korpi fil-kuntest tas-sitwazzjoni fl-Iran (ĠU 2023, L 20 I, p. 1).
(
2
)	Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 359/2011 tat-12 ta’ April 2011 dwar miżuri restrittivi diretti kontra ċerti persuni, entitajiet u korpi fil-kuntest tas-sitwazzjoni fl-Iran (ĠU 2011, L 100, p. 1, rettifika fil-ĠU 2011, L 294, p. 56).
(
3
)	Artiklu intitolat “Hacked documents: How Iran track and control protesters phone”, ippubblikat fit‑28 ta’ Ottubru 2022.
(
4
)	Artiklu intitolat “Hacker Leaks Manuals showing How Iran Uses Mobile Networks to Track Protesters”, ippubblikat fil‑31 ta’ Ottubru 2022.
(
5
)	Artiklu intitolat “Iran: New tactics for digital repression as protests continue”, ippubblikat fis‑17 ta’ Novembru 2022.