62021TJ0560
WYROK SĄDU (dziewiąta izba)
z dnia 18 grudnia 2024 r. (
*1
)
Służba publiczna – Personel tymczasowy – Nabór – Ogłoszenie o wolnym stanowisku – Odrzucenie kandydatury – Skarga o stwierdzenie nieważności – Reprezentowanie instytucji przez jej pracownika – Interes prawny – Dopuszczalność – Obowiązek uzasadnienia – Zasada dobrej administracji – Odpowiedzialność – Krzywda
W sprawie T‑560/21
TB, którą reprezentowały L. Levi i N. Flandin, adwokatki,
strona skarżąca,
przeciwko
Agencji Unii Europejskiej ds. Cyberbezpieczeństwa (ENISA), którą reprezentowała C. Chalanouli, w charakterze pełnomocnika, tę zaś wspierał B. Wägenbaur, adwokat,
strona pozwana,
SĄD (dziewiąta izba),
w składzie: L. Truchot, prezes, M. Sampol Pucurull i T. Perišin (sprawozdawczyni), sędziowie,
sekretarz: P. Cullen, administrator,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 8 listopada 2023 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1
W skardze opartej na art. 270 TFUE skarżąca, TB, wnosi, po pierwsze, o stwierdzenie nieważności, w pierwszej kolejności, decyzji komisji konkursowej Agencji Unii Europejskiej ds. Cyberbezpieczeństwa (ENISA) z dnia 10 listopada 2020 r. o nieumieszczeniu jej nazwiska na liście kandydatów wyłonionych na stanowisko kierownika wydziału – biuro dyrektora wykonawczego i, w drugiej kolejności, co do istoty decyzji komisji konkursowej ENIS‑y z dnia 12 stycznia 2021 r. o niewyłonieniu jej kandydatury na stanowisko kierownika wydziału ds. wsparcia korporacyjnego, a po drugie, o zadośćuczynienie doznanej przez nią krzywdzie.
Okoliczności powstania sporu
2
W dniu 1 listopada 2017 r. skarżąca została zatrudniona przez ENIS‑ę, na podstawie art. 2 lit. f) Warunków zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej, w charakterze członka personelu tymczasowego w grupie zaszeregowania AD 9, na okres trzech lat, do dnia 31 października 2020 r., na stanowisku kierownika wydziału finansów i zamówień publicznych.
3
Między dniem 15 maja i dniem 17 listopada 2019 r. skarżąca przebywała na zwolnieniu lekarskim. Po powrocie skarżącej do pracy przydzielono jej stanowisko kierownika wydziału – biuro polityk.
4
Na początku 2020 r. ENISA przeszła reorganizację, w ramach której siedem dawnych wydziałów wchodzących w jej skład, w tym wydziały finansów i zamówień publicznych oraz biuro polityk, zostało przekształconych w sześć nowych wydziałów.
5
W dniu 26 lutego 2020 r. zarząd ENIS-y przyjął decyzję MB/2020/5 dotyczącą zasad wewnętrznej reorganizacji ENIS‑y. Zasada dziewiąta wyodrębniona w tej decyzji, zatytułowana „Przejrzystość”, przewidywała, że „nowe funkcje i nowe stanowiska w ramach ENIS-y zostaną obsadzone w drodze otwartych konkursów lub mobilności wewnętrznej, zorganizowanych w oparciu o otwarte procedury i przejrzystą ocenę osiągnięć i zdolności”.
6
W dniu 5 sierpnia 2020 r. ENISA opublikowała na swojej stronie internetowej dwa ogłoszenia dotyczące dwóch otwartych konkursów w celu obsadzenia stanowisk kierownika wydziału w biurze dyrektora wykonawczego (ENISA-TA70-AD-2020‑04) i kierownika wydziału ds. wsparcia korporacyjnego (ENISA-TA71-AD-2020‑05) (zwane dalej łącznie „ogłoszeniami o wolnych stanowiskach z dnia 5 sierpnia 2020 r.”), jako że wspomniane wydziały należały do sześciu nowych wydziałów utworzonych w trakcie reorganizacji ENIS‑y. Przewidziano, że kandydat wyłoniony na każde z tych dwóch stanowisk zostanie zatrudniony jako członek personelu tymczasowego w grupie zaszeregowania AD 9 na okres pięciu lat, z możliwością przedłużenia umowy o pracę na czas nieokreślony.
7
W dniu 1 września 2020 r. dyrektor wykonawczy ENIS-y wydał obwieszczenie administracyjne nr 2020‑11 przedstawiające wnioski z dialogów na temat mobilności wewnętrznej. Dokument ten przedstawiał wyniki dialogów prowadzonych z kierownikami wydziałów, którzy zostali wytypowani w ramach mobilności wewnętrznej, i uściślał, że porównanie zadań i funkcji istniejących w ramach bieżących struktur ENIS‑y oraz zadań i funkcji nowych wydziałów pozwoliło wyznaczyć stanowiska trzech kierowników wydziału, które mogły zostać obsadzone w drodze mobilności wewnętrznej. Stanowiska kierownika wydziału – biuro dyrektora wykonawczego i kierownika wydziału ds. wsparcia korporacyjnego nie zostały wymienione jako należące do trzech stanowisk wytypowanych jako mogące zostać obsadzone w drodze mobilności wewnętrznej.
8
W dniu 6 września 2020 r. skarżąca złożyła swoje kandydatury w dwóch konkursach zorganizowanych celem obsadzenia, po pierwsze, stanowiska kierownika wydziału – biuro dyrektora wykonawczego (zwanym dalej „pierwszym spornym konkursem”), a po drugie, stanowiska kierownika wydziału ds. wsparcia korporacyjnego (zwanym dalej „drugim spornym konkursem”).
9
W dniu 17 września 2020 r. każdy z członków obu komisji konkursowych powołanych w spornych konkursach wypełnił i podpisał oświadczenie o braku konfliktu interesów.
10
Pismem dyrektora wykonawczego ENIS‑y, doręczonym skarżącej w dniu 10 listopada 2020 r., skarżąca została poinformowana o decyzji komisji konkursowej o nieumieszczeniu jej nazwiska na liście laureatów konkursu na stanowisko kierownika wydziału – biuro dyrektora wykonawczego (zwanej dalej „pierwszą zaskarżoną decyzją”).
11
W dniu 10 grudnia 2020 r. dyrektor wykonawczy ENIS-y podał ustnie do wiadomości wszystkich jej pracowników, podczas spotkania informacyjnego w sprawie reorganizacji ENIS‑y, nazwisko kandydatki wyłonionej w drugim spornym konkursie. Powołanie wyłonionej kandydatki na stanowisko zostało oficjalnie podane do wiadomości personelu ENIS‑y w wiadomości poczty elektronicznej z dnia 12 stycznia 2021 r.
12
W wiadomości poczty elektronicznej z dnia 3 stycznia 2021 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o uzyskanie dostępu do swoich danych osobowych dotyczącym obu spornych konkursów.
13
W wiadomości poczty elektronicznej z dnia 10 stycznia 2021 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o uzyskanie dostępu do informacji dotyczących obu spornych konkursów celem wglądu do wyników swoich i innych kandydatów.
14
Pismem z dnia 29 stycznia 2021 r., które skarżąca odebrała w dniu 3 lutego 2021 r., ENISA udzieliła odpowiedzi na jej wniosek o udzielenie dostępu do danych osobowych, opierając się na rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1725 z dnia 23 października 2018 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii i swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia rozporządzenia (WE) nr 45/2001 i decyzji nr 1247/2002/WE (Dz.U. 2018, L 295, s. 39). W piśmie tym ENISA w szczególności przekazała skarżącej, po pierwsze, ocenę jej kandydatury w ramach pierwszego spornego konkursu i potwierdziła, że na egzaminie ustnym i pisemnym skarżąca nie osiągnęła progu pozwalającego na umieszczenie jej nazwiska na liście laureatów tego konkursu, i po drugie, ocenę jej kandydatury w ramach drugiego spornego konkursu i wskazała, że skarżąca nie osiągnęła progu pozwalającego na przejście pierwszego etapu tego konkursu.
15
W dniu 9 lutego 2021 r. skarżąca, na podstawie art. 90 ust. 2 Regulaminu pracowniczego urzędników Unii Europejskiej (zwanego dalej „regulaminem urzędniczym”), złożyła zażalenie na pierwszą zaskarżoną decyzję i decyzję komisji konkursowej ENIS‑y o niewyłonieniu jej kandydatury na stanowisko kierownika wydziału ds. wsparcia korporacyjnego.
16
Decyzją z dnia 9 czerwca 2021 r. (zwaną dalej „decyzją oddalającą zażalenie”) ENISA oddaliła zażalenie skarżącej.
Żądania stron
17
Skarżąca wnosi do Sądu o:
–
stwierdzenie nieważności pierwszej zaskarżonej decyzji;
–
stwierdzenie nieważności decyzji komisji konkursowej ENIS‑y o niewyłonieniu jej kandydatury na stanowisko kierownika wydziału ds. wsparcia korporacyjnego;
–
o ile zajdzie taka potrzeba, stwierdzenie nieważności decyzji oddalającej zażalenie;
–
zasądzenie od ENIS‑y zadośćuczynienia za doznaną krzywdę;
–
obciążenie ENIS‑y kosztami postępowania.
18
ENISA wnosi do Sądu o:
–
oddalenie skargi;
–
obciążenie skarżącej kosztami postępowania.
Co do prawa
Co do przedmiotu żądań stwierdzenia nieważności
Identyfikacja decyzji będącej przedmiotem drugiego żądania
19
Z orzecznictwa wynika, że identyfikacji zaskarżonego aktu można dokonać w sposób dorozumiany na podstawie treści skargi, w szczególności argumentacji powołanej na poparcie podniesionych przed Sądem zarzutów, o ile ten akt i akt, którego dotyczą żądania, są objęte tym samym sporem, a strona pozwana mogła dokonać takiej identyfikacji, a tym samym jej prawo do obrony nie zostało naruszone (zob. wyrok z dnia 22 grudnia 2022 r., Parlament/Moi, C‑246/21 P, niepublikowany, EU:C:2022:1026, pkt 59 i przytoczone tam orzecznictwo).
20
W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że skarżąca dochodzi stwierdzenia nieważności decyzji wymienionej w wykazie załączników do skargi, odpowiadającej załącznikowi A.26 akt sprawy. Załącznik ten odpowiada pismu z dnia 29 stycznia 2021 r., wymienionemu w pkt 14 powyżej, w którym ENISA udzieliła skarżącej odpowiedzi na jej wniosek o udzielenie dostępu do dotyczących jej danych osobowych.
21
Należy jednakże stwierdzić, że ani przedmiotem, ani skutkiem pisma z dnia 29 stycznia 2021 r. nie jest poinformowanie skarżącej o niewyłonieniu jej kandydatury na stanowisko kierownika wydziału ds. wsparcia korporacyjnego, lecz jedynie udzielenie odpowiedzi na jej wniosek o przekazanie jej danych osobowych jej dotyczących, zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami.
22
Niemniej, jak wynika z pkt 11 powyżej, w dniu wystąpienia z wnioskiem o przekazanie jej danych osobowych skarżąca znała już nazwisko kandydatki wybranej do obsadzenia stanowiska kierownika wydziału ds. wsparcia korporacyjnego, jako że zostało ono ogłoszone ustnie przez dyrektora wykonawczego ENIS‑y w dniu 10 grudnia 2020 r. podczas spotkania organizacyjnego, a następnie oficjalnie podane do wiadomości personelu ENIS‑y w drodze wiadomości poczty elektronicznej z dnia 12 stycznia 2021 r.
23
W konsekwencji to oficjalne powiadomienie, w drodze wiadomości poczty elektronicznej z dnia 12 stycznia 2021 r., o nazwisku kandydata wyłonionego do objęcia stanowiska kierownika wydziału ds. wsparcia korporacyjnego, stanowi konkretyzację decyzji komisji konkursowej ENIS‑y o niewyłonieniu kandydatury skarżącej na owo stanowisko. Oficjalne przekazanie tej informacji oznacza bowiem jednoznacznie odrzucenie kandydatury skarżącej w ramach drugiego spornego konkursu.
24
Co za tym idzie, zważywszy, że wiadomość poczty elektronicznej z dnia 12 stycznia 2021 r. i pismo z dnia 29 stycznia 2021 r. są objęte tym samym sporem, że ENISA była w stanie dokonać takiej identyfikacji, a tym samym jej prawo do obrony nie zostało naruszone, należy uznać, że żądania stwierdzenia nieważności decyzji komisji konkursowej ENIS‑y o niewyłonieniu kandydatury skarżącej na stanowisko kierownika wydziału ds. wsparcia korporacyjnego dotyczą decyzji z dnia 12 stycznia 2021 r., zawartej w załączniku A.25 akt sprawy (zwanej dalej „drugą zaskarżoną decyzją”), a nie pisma z dnia 29 stycznia 2021 r.
W przedmiocie żądań stwierdzenia nieważności decyzji o oddaleniu zażalenia
25
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zażalenie administracyjne, o którym mowa w art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego, i jego oddalenie – w sposób wyraźny lub dorozumiany – stanowią integralną część złożonej procedury i są jedynie wstępną przesłanką wniesienia sprawy do sądu. W tych okolicznościach skarga, nawet jeżeli formalnie skierowana jest przeciwko oddaleniu zażalenia, skutkuje przedłożeniem ocenie sądu aktu niekorzystnego, którego dotyczyło zażalenie, chyba że oddalenie zażalenia ma inny zakres niż akt, na który zażalenie zostało wniesione (zob. wyrok z dnia 19 października 2022 r., JS/SRB, T‑271/20, niepublikowany, EU:T:2022:652, pkt 24 i przytoczone tam orzecznictwo).
26
W niniejszej sprawie należy zauważyć, że decyzja o oddaleniu zażalenia stanowi jedynie potwierdzenie zaskarżonych decyzji pierwszej i drugiej (zwanych dalej „zaskarżonymi decyzjami”) i nie ma innego zakresu niż te decyzje. Okoliczność, że zarząd ENIS‑y udzielił, w odpowiedzi na argumenty przedstawione przez skarżącą w jej zażaleniu, wyjaśnień w przedmiocie motywów tych decyzji, nie może uzasadniać uznania oddalenia zażalenia jako autonomicznego aktu niekorzystnego dla skarżącej, jako że uzasadnienie owego oddalenia jest co do istoty tożsame z uzasadnieniem decyzji, na które wniesiono to zażalenie. W konsekwencji wniesioną przez skarżącą skargę o stwierdzenie nieważności należy rozumieć jako wniesioną na zaskarżone decyzje, których zgodność z prawem musi w stosownym przypadku zostać zbadana w świetle uzasadnienia zawartego w decyzji o oddaleniu zażalenia.
27
Co za tym idzie, żądania stwierdzenia nieważności należy rozpatrywać jako skierowane wyłącznie przeciwko zaskarżonym decyzjom.
W przedmiocie dopuszczalności
W przedmiocie zarzutu niedopuszczalności dotyczącego reprezentowania ENIS‑y
28
W odpowiedzi na środek organizacji postępowania skarżąca podnosi, że przesłanka reprezentowania osoby prawnej przez niezależnego i dostatecznie odrębnego od struktury tej osoby prawnej adwokata, nie została w niniejszej sprawie spełniona, ponieważ jednym z pełnomocników reprezentujących ENIS‑ę przed Sądem w niniejszej sprawie jest osoba wybrana na jedno ze spornych stanowisk.
29
ENISA kwestionuje twierdzenia skarżącej w szczególności na tej podstawie, że owa osoba ma status współpełnomocnika w gronie trzech pełnomocników, wspieranych przez adwokata. Niemniej, celem uniknięcia wrażenia braku niezależności ENISA cofnęła umocowanie dwóch z trzech pełnomocników pierwotnie wyznaczonych do reprezentowania jej, jednocześnie utrzymując umocowanie ad litem trzeciego pełnomocnika, wspieranego przez tego samego adwokata.
30
W pierwszej kolejności, w myśl art. 19 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, mającego zastosowanie do Sądu na podstawie art. 53 akapit pierwszy tego statutu:
„Państwa członkowskie i instytucje Unii reprezentuje przed Trybunałem Sprawiedliwości pełnomocnik, ustanawiany dla każdej sprawy; pełnomocnika może wspomagać doradca albo adwokat lub radca prawny.
[…]
Inne strony muszą być reprezentowane przez adwokatów lub radców prawnych.
[…]”.
31
Artykuł 51 § 1 regulaminu postępowania przed Sądem stanowi ponadto:
„Strony są reprezentowane przez pełnomocników, o których mowa w art. 19 akapity pierwszy i drugi statutu (pełnomocników), adwokatów lub radców prawnych zgodnie z postanowieniami art. 19 statutu [Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej]”.
32
Zgodnie z art. 1 § 2 lit. g) regulaminu postępowania przez pojęcie „instytucji” rozumie się instytucje Unii Europejskiej, o których mowa w art. 13 ust. 1 TUE, oraz organy lub jednostki organizacyjne ustanowione na mocy traktatów lub na mocy aktu przyjętego w celu ich wykonania, które mogą występować jako strony postępowania przed Sądem.
33
Z przepisów tych wynika zatem, że ENISA – która jest jednostką organizacyjną początkowo powołaną na mocy rozporządzenia (WE) nr 460/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 marca 2004 r. ustanawiającego Europejską Agencję ds. Bezpieczeństwa Sieci i Informacji (Dz.U. 2004, L 77, s. 1), a obecnie regulowaną rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/881 z dnia 17 kwietnia 2019 r. w sprawie ENISA oraz certyfikacji cyberbezpieczeństwa w zakresie technologii informacyjno-komunikacyjnych oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 526/2013 (rozporządzeniem o cyberbezpieczeństwie) (Dz.U. 2019, L 151, s. 15) – kiedy występuje w sporze przed Sądem jako strona, musi być reprezentowana przed nim przez pełnomocnika ustanawianego dla każdej sprawy, którego może wspomagać, w stosownym przypadku, doradca albo adwokat lub radca prawny.
34
W drugiej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z orzecznictwem celem reprezentowania przez adwokata lub radcę prawnego stron niewymienionych w art. 19 akapity pierwszy i drugi statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jest, po pierwsze, uniemożliwienie osobom prywatnym samodzielnego występowania przed sądem, bez korzystania z usług pośrednika, a po drugie, zapewnienie, aby osoby prawne były bronione przez przedstawiciela, który jest wystarczająco odrębny od osoby prawnej, którą reprezentuje (zob. wyrok z dnia 14 lipca 2022 r., Universität Bremen/REA, C‑110/21 P, EU:C:2022:555, pkt 46 i przytoczone tam orzecznictwo).
35
W tym kontekście Trybunał podkreślił, że celem zadania polegającego na reprezentowaniu przez adwokata lub radcę prawnego, o którym to zadaniu mowa w art. 19 akapity trzeci i czwarty statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i które wykonywane jest w trosce o zapewnienie prawidłowego przebiegu postępowań, jest przede wszystkim jak najlepsza ochrona i obrona interesów klienta, z zachowaniem pełnej niezależności i z poszanowaniem prawa oraz zasad wykonywania zawodu i norm deontologicznych (zob. wyrok z dnia 14 lipca 2022 r., Universität Bremen/REA, C‑110/21 P, EU:C:2022:555, pkt 47 i przytoczone tam orzecznictwo).
36
Warunek niezależności adwokata lub radcy prawnego został określony nie tylko w sposób negatywny, to znaczy poprzez brak stosunku zatrudnienia między adwokatem a jego klientem, ale również w sposób pozytywny, to znaczy poprzez odniesienie do deontologii (zob. wyrok z dnia 14 lipca 2022 r., Universität Bremen/REA, C‑110/21 P, EU:C:2022:555, pkt 49 i przytoczone tam orzecznictwo).
37
W odniesieniu do pozytywnej definicji pojęcia „niezależności” Trybunał podkreślił wyraźnie, że pojęcie to należy rozumieć nie jako wymagające braku jakichkolwiek powiązań między adwokatem a jego klientem, lecz wyłącznie braku takiego powiązania, które w sposób oczywisty ogranicza zdolność adwokata lub radcy prawnego do wypełniania zadań w zakresie obrony klienta w jego najlepszym interesie, z poszanowaniem prawa oraz zasad wykonywania zawodu i norm deontologicznych (zob. wyrok z dnia 14 lipca 2022 r., Universität Bremen/REA, C‑110/21 P, EU:C:2022:555, pkt 52 i przytoczone tam orzecznictwo).
38
Sąd Unii, stosując warunek niezależności nałożony przez prawo Unii na przedstawicieli stron nieuprzywilejowanych, przeprowadza bowiem ograniczoną kontrolę, co oznacza, że ogranicza się on do uznania za niedopuszczalną skargi, która została do niego wniesiona w sytuacjach, w których jest oczywiste, że odnośny przedstawiciel nie jest w stanie wypełnić swojej funkcji jako obrońca poprzez jak najlepsze służenie interesom swego klienta, wobec czego należy odsunąć tego przedstawiciela od udziału w sprawie w interesie tego ostatniego (zob. wyrok z dnia 14 lipca 2022 r., Universität Bremen/REA, C‑110/21 P, EU:C:2022:555, pkt 53 i przytoczone tam orzecznictwo).
39
W trzeciej kolejności należy jednakże stwierdzić, że orzecznictwo przytoczone w pkt 34–38 powyżej dotyczy wyłącznie reprezentowania przez adwokata stron nieuprzywilejowanych w rozumieniu art. 19 akapity trzeci i czwarty statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
40
Tymczasem, jak wynika z pkt 30–33 powyżej, jako że ENISA musi być reprezentowana przed Sądem przez pełnomocnika, w razie potrzeby wspomaganego przez adwokata, stanowi ona stronę uprzywilejowaną w rozumieniu art. 19 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
41
Co za tym idzie, zasady wywodzące się z orzecznictwa przytoczonego w pkt 34–38 powyżej nie znajdują zastosowania do ENIS‑y.
42
W czwartej kolejności, nawet przy założeniu, że zasady wywodzące się z orzecznictwa przytoczonego w pkt 34–38 powyżej można zastosować do stron uprzywilejowanych w rozumieniu art. 19 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, z pism procesowych skarżącej nie wynika, by kwestionowała ona niezależność trzeciego pełnomocnika lub adwokata reprezentującego ENIS‑ę w niniejszej sprawie.
43
W konsekwencji należy oddalić podniesiony przez skarżącą zarzut niedopuszczalności.
W przedmiocie zarzutu niedopuszczalności dotyczącego interesu prawnego skarżącej
44
ENISA podnosi, że skarżąca nie ma już interesu prawnego, zważywszy na fakt, że złożyła wypowiedzenie około dziesięciu dni po wniesieniu skargi w niniejszej sprawie. ENISA wskazuje, że skarżąca zrezygnowała dobrowolnie z zajmowanego stanowiska celem objęcia innego stanowiska, co ma dowodzić tego, że nie chciała już pracować dla ENIS‑y.
45
Zdaniem ENIS‑y sytuacja skarżącej nie jest porównywalna z sytuacją urzędnika przechodzącego na rentę inwalidzką, który nie wybrał stanu zdrowotnego uniemożliwiającego mu wykonywanie jego działalności i który – jeżeli znajduje się w sytuacji odwracalnej – może podjąć działalność, której zaniechał.
46
Ponadto ENISA twierdzi, że nawet gdyby skarżąca wygrała niniejszą sprawę, nie odzyskałaby automatycznie swojego stanowiska w ENIS‑ie, jako że – w ramach wykonania wyroku – jej nazwisko zostałoby wpisane na listę laureatów, lecz nie przysługiwałoby jej prawo podmiotowe do bycia wybraną i do uzyskania nowej umowy o pracę.
47
ENISA kwestionuje także argument skarżącej, zgodnie z którym skarżąca zachowuje interes prawny po to, by podnoszone bezprawne działanie nie powtórzyło się w przyszłości w ramach analogicznej procedury. ENISA zauważa w tym względzie, że skarżąca pracuje obecnie na rzecz innego pracodawcy i że jej interes w kontynuowaniu postępowania w niniejszej sprawie ma charakter czysto prawny.
48
Skarżąca podważa zasadność twierdzeń ENIS‑y.
49
W tym względzie należy przypomnieć, że skarga o stwierdzenie nieważności wniesiona przez osobę fizyczną lub prawną jest dopuszczalna jedynie w zakresie, w jakim osoba ta ma interes prawny w stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu. Interes taki zakłada, że stwierdzenie nieważności tego aktu może samo w sobie wywołać skutki prawne i że w wyniku skargi strona skarżąca będzie mogła uzyskać jakąś korzyść. Dowód na istnienie takiego interesu, który jest oceniany w dniu wniesienia skargi i stanowi pierwszą i podstawową przesłankę skargi do sądu, powinien być przedstawiony przez skarżącego (zob. wyrok z dnia 27 marca 2019 r., Canadian Solar Emea i in./Rada, C‑236/17 P, EU:C:2019:258, pkt 91 i przytoczone tam orzecznictwo).
50
Ów interes prawny powinien być rzeczywisty i aktualny. Nie może on dotyczyć sytuacji przyszłej i hipotetycznej. Interes ten w odniesieniu do przedmiotu skargi musi istnieć na etapie jej wnoszenia pod rygorem jej niedopuszczalności i aż do momentu wydania orzeczenia sądowego, pod rygorem umorzenia postępowania. Sąd rozpoznający skargę może w każdej chwili podnieść z urzędu brak interesu prawnego strony w podtrzymaniu jej żądania z uwagi na zdarzenie, które wystąpiło po wniesieniu dokumentu wszczynającego postępowanie (zob. wyrok z dnia 27 marca 2019 r., Canadian Solar Emea i in./Rada, C‑236/17 P, EU:C:2019:258, pkt 92 i przytoczone tam orzecznictwo).
51
Jeżeli bowiem w trakcie postępowania interes prawny skarżącego przestanie istnieć, to orzeczenie Sądu co do istoty sprawy nie może doprowadzić do poprawy jego sytuacji (wyrok z dnia 7 czerwca 2007 r., Wunenburger/Komisja, C‑362/05 P, EU:C:2007:322, pkt 43).
52
Tymczasem z orzecznictwa wynika, że urzędnik, który poprzez rezygnację z zajmowanego stanowiska wyraził wolę zaprzestania przynależności do instytucji, w której były wolne stanowiska, na które został powołany w drodze zaskarżonego aktu, co do zasady, utracił interes prawny w stwierdzeniu nieważności tego aktu (zob. podobnie wyrok z dnia 29 października 1975 r., Marenco i in./Komisja, od 81/74 do 88/74, EU:C:1975:139, pkt 6, 7).
53
Interes prawny strony skarżącej nie odpada koniecznie ze względu na to, że zaskarżony akt przestał wywoływać skutki prawne w toku postępowania przed sądem. Osoba, której dotyczy ten akt, może bowiem zachować interes w stwierdzeniu jego nieważności celem uzyskania przywrócenia swojej sytuacji do poprzedniego stanu albo celem doprowadzenia do tego, by podmiot, który wydał zaskarżony akt, wprowadził w przyszłości odpowiednie zmiany i w ten sposób zapobiegł powtórzeniu się w przyszłości zarzucanej temu aktowi niezgodności z prawem. Nawet w przypadkach, gdy ze względu na okoliczności podjęcie – przez instytucję będącą autorem aktu, którego nieważność została stwierdzona – działań w celu wykonania wyroku stwierdzającego tę nieważność okazuje się niemożliwe, skarga o stwierdzenie nieważności może zachować skuteczność jako podstawa ewentualnej skargi o stwierdzenie odpowiedzialności (zob. wyrok z dnia 30 czerwca 2022 r., Camerin/Komisja, C‑63/21 P, niepublikowany, EU:C:2022:516, pkt 48 i przytoczone tam orzecznictwo).
54
Niemniej to na stronie skarżącej spoczywa obowiązek przedstawienia dowodu na istnienie jej interesu prawnego, co stanowi podstawową i pierwszą przesłankę każdej skargi do sądu. W szczególności, aby skarga o stwierdzenie nieważności aktu, wniesiona przez osobę fizyczną lub prawną, była dopuszczalna, strona skarżąca powinna uzasadnić we właściwy sposób swój interes w stwierdzeniu nieważności tego aktu (zob. wyrok z dnia 30 czerwca 2022 r., Camerin/Komisja, C‑63/21 P, niepublikowany, EU:C:2022:516, pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo).
55
W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że skarżąca zrezygnowała z zajmowanego stanowiska w ENIS‑ie w dniu 7 października 2021 r., czyli niewiele ponad miesiąc po wniesieniu skargi w niniejszej sprawie, co miało miejsce w dniu 2 września 2021 r. W drodze rezygnacji z zajmowanego stanowiska skarżąca wyraziła więc wolę zaprzestania pracy na rzecz ENIS‑y.
56
Należy niemniej zauważyć, że skarżąca wystąpiła nie tylko z żądaniami stwierdzenia nieważności, ale także z żądaniami odszkodowawczymi celem zadośćuczynienia krzywdzie, jakiej miała doświadczyć w wyniku podnoszonej niezgodności z prawem działań ENIS‑y. Podkreśla ona, że zachowuje interes prawny w zakresie dochodzenia, w razie stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji, zadośćuczynienia za krzywdę mającą być wynikiem tych decyzji.
57
W konsekwencji należy stwierdzić, że chociaż skarżąca zrezygnowała z zajmowanego stanowiska po wniesieniu skargi w niniejszej sprawie, może ona uzasadnić interes prawny w uzyskaniu stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji, zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 53 powyżej. Należy zatem oddalić jako bezzasadny zarzut niedopuszczalności oparty na braku interesu prawnego skarżącej.
Co do istoty
W przedmiocie żądań stwierdzenia nieważności
58
Na poparcie skargi skarżąca podnosi trzy zarzuty. Zarzut pierwszy jest oparty na niezgodności z prawem zaskarżonych decyzji w zakresie, w jakim wynikają one z dorozumianej decyzji o niezakwalifikowaniu stanowisk kierownika wydziału – biuro polityk i kierownika wydziału finansów i zamówień publicznych do obsadzenia w drodze mobilności wewnętrznej oraz z ogłoszeń o wolnych stanowiskach z dnia 5 sierpnia 2020 r., przy czym owa decyzja i owe ogłoszenia są zdaniem skarżącej również niezgodne z prawem. Zarzut drugi jest oparty na naruszeniu zasady dobrej administracji w zakresie, w jakim zasada ta wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia aktów Unii. Zarzut trzeci został podniesiony tylko w odniesieniu do pierwszej zaskarżonej decyzji i jest oparty na naruszeniu zasady bezstronności komisji konkursowej, naruszeniu art. 41 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”) i naruszeniu art. 14 decyzji zarządu ENIS‑y nr MB/2013/6 w sprawie regulaminu wewnętrznego obowiązującego zarząd ENIS‑y i radę wykonawczą ENIS‑y.
59
W pierwszej kolejności Sąd powinien zbadać zarzut drugi, oparty na naruszeniu zasady dobrej administracji, która obejmuje obowiązek uzasadnienia zaskarżonych decyzji.
60
W ramach zarzutu drugiego skarżąca podnosi, że ENISA nie dochowała obowiązku uzasadnienia i zasady dobrej administracji, obejmującej prawo do tego, by móc uzyskać informacje wystarczające do zakwestionowania aktu prawnego.
61
Co się tyczy pierwszej zaskarżonej decyzji, skarżąca wskazuje po pierwsze, że decyzja ta informowała jedynie, że komisja konkursowa nie była w stanie wpisać jej nazwiska na listę laureatów pierwszego spornego konkursu.
62
Skarżąca uściśla, że dopiero w odpowiedzi na jej wnioski z dni 3 i 10 stycznia 2021 r. ostatecznie otrzymała, w dniu 3 lutego 2021 r., ocenę jej egzaminu ustnego i pisemnego, a konkretnie formularz oceny i tabelę zawierającą komentarze i punkty.
63
Po drugie, skarżąca twierdzi, że otrzymana przez nią ocena nie pozwala jej zrozumieć zbieżności między komentarzami a punktacją w tabeli, jako że niektóre bardzo pozytywne komentarze przekładają się na ocenę 7_5/10 punktów, podczas gdy inne komentarze również bardzo pozytywne i niezawierające żadnej krytyki odpowiadają ocenie 6_5/10 punktów.
64
Po trzecie, skarżąca twierdzi między innymi, że jej egzamin pisemny, za który otrzymała ocenę 23_5/40 punktów, nie zawiera żadnej dodatkowej informacji.
65
Jeśli chodzi o drugą zaskarżoną decyzję skarżąca podkreśla po pierwsze, że dowiedziała się o odrzuceniu jej kandydatury w drugim spornym konkursie, kiedy dyrektor wykonawczy ENIS‑y ogłosił, w skierowanej do personelu tej agencji wiadomości poczty elektronicznej z dnia 12 stycznia 2021 r., nazwisko kandydata wyłonionego na stanowisko kierownika wydziału ds. wsparcia korporacyjnego.
66
Skarżąca wyjaśnia, że dopiero w odpowiedzi na jej wniosek ostatecznie otrzymała, w dniu 3 lutego 2021 r., ocenę jej kandydatury złożonej w drugim spornym konkursie.
67
Po drugie, skarżąca podnosi, że zwięzłe uzasadnienie przyznanej jej oceny nie spełnia wymogów orzecznictwa i nie pozwala jej na zrozumienie powodów, dla których nie została nawet dopuszczona do udziału w konkursie, pomimo jej wcześniejszego doświadczenia zawodowego nabytego w ENIS‑ie przez okres trzech lat na stanowisku kierownika wydziałów finansów i zamówień publicznych i biura polityk.
68
Po trzecie, skarżąca utrzymuje, że istnieją nieścisłości między formularzem oceny dotyczącym stanowiska kierownika wydziału – biuro dyrektora wykonawczego a formularzem oceny dotyczącym stanowiska kierownika wydziału ds. wsparcia korporacyjnego.
69
Wreszcie, co się tyczy zaskarżonych decyzji, skarżąca twierdzi, że powinna była otrzymać informacje na temat pozostałych kandydatów, zgodnie z pkt 5 ogłoszenia o wolnym stanowisku z dnia 5 sierpnia 2020 r., przewidującym, że „wszystkie wnioski o wyjaśnienia lub informacje dotyczące konkursu, w tym te odnoszące się do wyników kandydatów, należy wysyłać na następujący adres poczty elektronicznej”.
70
ENISA kwestionuje zasadność twierdzeń skarżącej.
71
W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 25 akapit drugi zdanie drugie regulaminu pracowniczego każdą niekorzystną decyzję należy uzasadnić. Obowiązek ten odpowiada obowiązkowi przewidzianemu w sposób bardziej ogólny w art. 296 akapit drugi TFUE oraz w art. 41 Karty, dotyczącym zasady dobrej administracji, a w szczególności w jego ust. 2 lit. c).
72
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem obowiązek uzasadnienia niekorzystnej decyzji instytucji Unii ma na celu umożliwienie sądowi Unii przeprowadzania kontroli zgodności z prawem tej decyzji oraz dostarczenie zainteresowanym wskazówek wystarczających dla ustalenia, czy ta decyzja jest zasadna, czy też dotknięta wadą, pozwalającą na podważanie jej zgodności z prawem (zob. wyrok z dnia 11 czerwca 2020 r., Komisja/Di Bernardo, C‑114/19 P, EU:C:2020:457, pkt 51 i przytoczone tam orzecznictwo).
73
Wynika z tego, że uzasadnienie musi być co do zasady podane do wiadomości zainteresowanego w tym samym czasie, w którym została wydana niekorzystna dla niego decyzja, oraz że brakowi uzasadnienia nie można zaradzić w ten sposób, że zainteresowany dowie się o powodach wydania decyzji w toku postępowania przed sądem Unii (zob. wyrok z dnia 11 czerwca 2020 r., Komisja/Di Bernardo, C‑114/19 P, EU:C:2020:457, pkt 51 i przytoczone tam orzecznictwo).
74
Spoczywający na administracji obowiązek uzasadnienia jej decyzji nie stanowi bowiem jedynie wyrazu przejrzystości jej działań w ujęciu ogólnym, lecz ma również na celu umożliwienie jednostce podjęcia decyzji, z pełną znajomością odpowiednich faktów, co do tego, czy wniesienie sprawy do sądu jest celowe. Istnieje zatem ścisły związek pomiędzy obowiązkiem uzasadnienia a prawem podstawowym do skutecznej ochrony sądowej, a także ustanowionym w art. 47 Karty prawem do skutecznego środka prawnego (zob. wyrok z dnia 22 września 2021 r., JR/Komisja, T‑435/20, EU:T:2021:608, pkt 47 i przytoczone tam orzecznictwo).
75
Ponadto uzasadnienie aktów wydawanych przez instytucje Unii, jakiego wymaga art. 296 TFUE, powinno być dostosowane do charakteru danego aktu i przedstawiać w sposób jasny i jednoznaczny tok rozumowania instytucji, która wydała akt, tak aby umożliwić zainteresowanym zaznajomienie się z podstawą rozstrzygnięcia, a właściwemu sądowi dokonanie jego kontroli. Wymóg uzasadnienia należy oceniać w świetle okoliczności danego przypadku, w szczególności treści aktu, charakteru podniesionych argumentów, a także interesu, jaki w uzyskaniu wyjaśnień mogą mieć adresaci aktu lub inne osoby, których dotyczy on bezpośrednio i indywidualnie. Nie jest natomiast wymagane, aby uzasadnienie wyszczególniało wszystkie istotne okoliczności faktyczne i prawne, ponieważ ocena, czy uzasadnienie aktu spełnia wymogi art. 296 TFUE, winna nie tylko opierać się na jego brzmieniu, ale także uwzględniać kontekst jego wydania, jak również całość przepisów prawa regulujących daną dziedzinę (zob. wyrok z dnia 11 czerwca 2020 r., Komisja/Di Bernardo, C‑114/19 P, EU:C:2020:457, pkt 29 i przytoczone tam orzecznictwo).
76
W tym względzie Trybunał orzekł, że brak uzasadnienia można stwierdzić nawet wtedy, gdy dana decyzja zawiera pewne elementy uzasadnienia. Tym samym wewnętrznie sprzeczne lub niezrozumiałe uzasadnienie jest równoznaczne z brakiem uzasadnienia. To samo dotyczy sytuacji, w której elementy uzasadnienia zawarte w danej decyzji są na tyle niepełne, że w żaden sposób nie pozwalają jej adresatowi, w kontekście jej wydania, na zrozumienie toku rozumowania autora decyzji. Dlatego też istnienie zaczątku uzasadnienia jest przedmiotem szczegółowej oceny dokonywanej przez sąd Unii, w sytuacji gdy sąd ten musi zdecydować, czy uzupełnienie uzasadnienia jest dopuszczalne w toku postępowania (zob. wyrok z dnia 11 czerwca 2020 r., Komisja/Di Bernardo, C‑114/19 P, EU:C:2020:457, pkt 55 i przytoczone tam orzecznictwo).
77
Wreszcie, jak wynika z orzecznictwa, obowiązek uzasadnienia należy pogodzić z zachowaniem tajności prac komisji konkursowej zgodnie z art. 6 załącznika III do regulaminu pracowniczego. Tajność ta została wprowadzona w celu zagwarantowania niezależności komisji konkursowych i obiektywizmu ich prac, poprzez objęcie ich ochroną przed wszelkimi ingerencjami i naciskami z zewnątrz, czy to ze strony samej administracji Unii, czy zainteresowanych kandydatów, czy też osób trzecich. Przestrzeganie tajności nie pozwala zatem na ujawnienie ani stanowisk poszczególnych członków komisji, ani szczegółów dotyczących ocen o charakterze osobistym lub porównawczym kandydatów (zob. wyrok z dnia 4 lipca 1996 r., Parlament/Innamorati, C‑254/95 P, EU:C:1996:276, pkt 24 i przytoczone tam orzecznictwo).
78
Wymóg uzasadnienia decyzji komisji konkursowej powinien w tych okolicznościach uwzględniać charakter odnośnych prac (wyrok z dnia 4 lipca 1996 r., Parlament/Innamorati, C‑254/95 P, EU:C:1996:276, pkt 25).
79
Prace komisji konkursowej składają się co do zasady przynajmniej z dwóch odrębnych etapów, tj. po pierwsze z analizy kandydatur w celu wyselekcjonowania kandydatów dopuszczonych do konkursu, a następnie z badania przydatności kandydatów na stanowiska, które mają zostać obsadzone, w celu sporządzenia listy laureatów konkursu (zob. wyrok z dnia 4 lipca 1996 r., Parlament/Innamorati, C‑254/95 P, EU:C:1996:276, pkt 26 i przytoczone tam orzecznictwo).
80
To w świetle powyższych zasad należy ocenić, czy ENISA dochowała zasady dobrej administracji w odniesieniu do obowiązku uzasadnienia zaskarżonych decyzji.
– W przedmiocie pierwszej zaskarżonej decyzji
81
W pierwszej kolejności, z pkt 4 ogłoszenia o wolnym stanowisku w pierwszym spornym konkursie, zawartego w załączniku A.26 akt sprawy, wynika, że w celu obsadzenia stanowiska kierownika wydziału ds. wsparcia korporacyjnego komisja konkursowa powinna najpierw zweryfikować, czy kandydaci mieli „kwalifikacje i doświadczenie wymagane”, aby móc wziąć udział w przedmiotowym konkursie.
82
Następnie, jak wynika z pkt 5 wspomnianego ogłoszenia, kandydaci zakwalifikowani do udziału w konkursie zostali zaproszeni do udziału w „procedurze naboru” składającej się z dwóch etapów: egzaminu ustnego i egzaminu pisemnego.
83
W niniejszej sprawie z pkt 10 powyżej wynika, że w dniu 10 listopada 2020 r. dyrektor wykonawczy ENIS‑y poinformował skarżącą o decyzji komisji konkursowej o nieumieszczeniu jej nazwiska na liście kandydatów wybranych w ramach tego konkursu. Jak wynika z pkt 12–14 powyżej, w następstwie złożenia przez skarżącą wniosków o uzyskanie dostępu do jej danych osobowych ENISA przekazała jej, w dniu 29 stycznia 2021 r., ocenę jej kandydatury w ramach pierwszego spornego konkursu i potwierdziła, że na egzaminie ustnym i pisemnym skarżąca nie osiągnęła progu pozwalającego na umieszczenie jej nazwiska na liście laureatów tego konkursu.
84
W konsekwencji należy stwierdzić, że pierwsza zaskarżona decyzja należy do drugiego etapu prac komisji konkursowej, wspomnianego w pkt 79 powyżej.
85
W drugiej kolejności z orzecznictwa wynika, że drugi etap prac komisji konkursowej ma przede wszystkim charakter porównawczy i, co za tym idzie, jest tajny ze względu na właściwość tych prac (zob. wyrok z dnia 4 lipca 1996 r., Parlament/Innamorati, C‑254/95 P, EU:C:1996:276, pkt 28 i przytoczone tam orzecznictwo).
86
Zatem, ponieważ wymóg uzasadnienia należy pogodzić, w ramach konkursu lub – ogólniej – procedury naboru, z poszanowaniem tajności obrad komisji rekrutacyjnej, przekazanie punktów uzyskanych przez kandydata, które odzwierciedlają dokonane przez tę komisję oceny porównawcze, stanowi co do zasady dostateczne porównanie (zob. wyrok z dnia 28 lutego 2008 r., Neirinck/Komisja, C‑17/07 P, EU:C:2008:134, pkt 52 i przytoczone tam orzecznictwo).
87
Niemniej z pkt 73 powyżej wynika, że uzasadnienie powinno zostać przekazane zainteresowanemu w zasadzie w tym samym czasie, co niekorzystna dla niego decyzja.
88
W szczególności, w dziedzinie konkursów dających dostęp do stanowisk urzędników lub personelu tymczasowego Unii, po zakończeniu drugiego etapu prac komisji konkursowej kandydat, który przystąpił do egzaminów należących do tego drugiego etapu, powinien co do zasady otrzymać informację o punktacji uzyskanej w ramach tych egzaminów w tym samym czasie, co decyzję o nieumieszczeniu jego nazwiska na liście kandydatów wyłonionych w tym konkursie (zob. podobnie wyrok z dnia 28 lutego 2008 r., Neirinck/Komisja, C‑17/07 P, EU:C:2008:134, pkt 50–60).
89
W tej szczególnej dziedzinie i z zastrzeżeniem szczególnych okoliczności takich jak te, które charakteryzują organizację konkursu o dużej liczbie uczestników, orzecznictwo nie uzależnia poszanowania obowiązku uzasadnienia od wniesienia danego wniosku – czy to uprzedniego zażalenia w rozumieniu art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego, czy wniosku o ponowne rozpatrzenie oceny (zob. podobnie wyrok z dnia 11 czerwca 2020 r., Komisja/Di Bernardo, C‑114/19 P, EU:C:2020:457, pkt 31, 41).
90
Tymczasem należy zauważyć, że pierwsza zaskarżona decyzja ma następujące brzmienie:
„Niniejsze pismo ma na celu poinformowanie Panią, w odniesieniu do Pani kandydatury złożonej w przedmiotowej procedurze naboru i w wyniku egzaminu ustnego i pisemnego, do udziału w których została Pani zaproszona, że po dokonaniu pogłębionej oceny Pani kandydatury komisja konkursowa nie mogła wpisać Pani nazwiska na listę laureatów owej procedury naboru.
Decyzja ta pozostaje bez wpływu na Pani udział w ewentualnych przyszłych procedurach naboru w ENIS‑ie, w których będzie Pani spełniać kryteria dopuszczenia. Pragnę przypomnieć, że konieczne jest złożenie nowej kandydatury w każdej procedurze naboru, która wzbudzi pani zainteresowanie.
Chciałbym przy tej okazji podziękować Pani za zainteresowanie okazane działalności ENIS‑y i życzyć wielu sukcesów na przyszłej drodze zawodowej”.
91
Wynika z tego, że pierwsza zaskarżona decyzja, z której skarżąca dowiedziała się o odrzuceniu jej kandydatury na stanowisko kierownika wydziału – biuro dyrektora wykonawczego, odnosi się wyłącznie do jej niepowodzenia w ramach procedury naboru. Decyzja ta ogranicza się do poinformowania skarżącej o odrzuceniu jej kandydatury bez poinformowania jej o punktach przyznanych jej przez komisję konkursową w ramach dwóch egzaminów procedury naboru.
92
Wprawdzie, jak wynika z pkt 14 powyżej, w dniu 29 stycznia 2021 r. ENISA przekazała skarżącej punkty i ocenę kandydatury skarżącej w ramach pierwszego spornego konkursu i potwierdziła, że na egzaminie ustnym i pisemnym nie osiągnęła ona progu pozwalającego na umieszczenie jej nazwiska na liście laureatów tego konkursu.
93
Jednak z pkt 12–14 powyżej wynika, że dopiero w odpowiedzi na wnioski skarżącej o uzyskanie dostępu do jej danych osobowych ENISA ostatecznie przekazała jej ocenę jej kandydatury w ramach pierwszego spornego konkursu i podała punkty uzyskane przez skarżącą w ramach dwóch egzaminów procedury naboru.
94
W trzeciej kolejności prawdą jest, że w celu uwzględnienia praktycznych trudności, jakie występują w konkursie o dużej liczbie uczestników, komisja konkursowa może na początku przekazać kandydatom jedynie kryteria i wynik wyboru, pod warunkiem, że następnie udzieli indywidualnych wyjaśnień tym kandydatom, którzy wyraźnie się o to zwrócą (zob. wyrok z dnia 11 czerwca 2020 r., Komisja/Di Bernardo, C‑114/19 P, EU:C:2020:457, pkt 31 i przytoczone tam orzecznictwo).
95
W niniejszej sprawie jednakże wyjątkowe okoliczności wymagane przez orzecznictwo przytoczone w pkt 94 powyżej nie zostały wykazane. ENISA nie twierdziła bowiem nawet, a tym bardziej nie wykazała, że procedura naboru dotycząca pierwszego spornego konkursu odpowiadała konkursowi o dużej liczbie uczestników, w związku z czym nie była ona w stanie, z praktycznego punktu widzenia, przedstawić każdemu kandydatowi wystarczającego uzasadnienia w rozsądnym czasie i mogła jedynie ograniczyć się do udzielenia w późniejszym czasie indywidualnych wyjaśnień tym kandydatom, którzy wyraźnie się o to zwrócą.
96
Jak ENISA wyjaśniła w trakcie rozprawy, spośród 111 kandydatur złożonych w ramach pierwszego spornego konkursu jedynie 14 kandydatów, w tym skarżąca, zostało zaproszonych do drugiego etapu wspomnianego konkursu, polegającego na egzaminie ustnym i egzaminie pisemnym. W tych okolicznościach skierowanie do skarżącej uszczegółowionej odpowiedzi nie wiązałoby się zatem z nadmiarem pracy dla ENIS‑y, zwłaszcza że chodziło o decyzję, której pośrednim skutkiem było uniemożliwienie członkowi personelu tymczasowego dalszej pracy na rzecz agencji, dla której pracował on przez ponad trzy lata (zob. podobnie wyrok z dnia 28 lutego 2008 r., Neirinck/Komisja, C‑17/07 P, EU:C:2008:134, pkt 58).
97
Tym samym należy stwierdzić, że pierwsza zaskarżona decyzja nie zawiera uzasadnienia.
– W przedmiocie drugiej zaskarżonej decyzji
98
W pierwszej kolejności, z pkt 4 ogłoszenia o wolnym stanowisku w drugim spornym konkursie, zawartego w załączniku A.26 do akt sprawy, wynika, że w celu obsadzenia stanowiska kierownika wydziału ds. wsparcia korporacyjnego komisja konkursowa powinna najpierw zweryfikować, czy kandydaci mieli „kwalifikacje i doświadczenie wymagane”, aby móc wziąć udział w przedmiotowym konkursie.
99
Następnie, jak wynika z pkt 5 wspomnianego ogłoszenia, kandydaci zakwalifikowani do udziału w konkursie zostali zaproszeni do udziału w „procedurze naboru” składającej się z dwóch etapów: egzaminu ustnego i egzaminu pisemnego.
100
W niniejszej sprawie, jak wynika z pkt 12–14 powyżej, w ramach drugiego spornego konkursu skarżąca nie osiągnęła progu koniecznego, aby przejść do oceny „[wymaganych] kwalifikacji i doświadczenia […]” i być zaproszoną do przystąpienia do egzaminu ustnego, a następnie do egzaminu pisemnego.
101
Z pkt 4 wspomnianego ogłoszenia o wolnym stanowisku wynika wprawdzie, że selekcja kandydatur przebiegała dwuetapowo. W szczególności, w ramach oceny „[wymaganych] kwalifikacji i doświadczenia […]”, po pierwsze, komisja konkursowa miała zbadać, czy kandydaci spełniali „kryteria dopuszczenia”. Po drugie, w odniesieniu do kandydatów, którzy spełniali „kryteria dopuszczenia”, komisja konkursowa miała sprawdzić, czy spełniali oni „kryteria wyboru”, do których należało pięć „kryteriów o wysokiej wadze” i trzy „kryteria o niskiej wadze”.
102
W tym względzie należy stwierdzić, że chociaż metoda oceny tych kryteriów była różna, jako że „kryteriom wyboru” towarzyszyła ocena wyrażona liczbowo, odmiennie niż „kryteriom dopuszczenia”, to jednak „kryteria wyboru”, których celem była ocena posiadania określonych dyplomów, długość doświadczenia zawodowego w określonych sektorach i posiadanie pewnych kompetencji, odpowiadały obiektywnym danym i nie podlegały ocenie ich wartości ze strony komisji. Ponadto ogłoszenie o wolnym stanowisku odróżnia jednoznacznie ocenę „[wymaganych] kwalifikacji i doświadczenia […]”, o której mowa w jego pkt 4, obejmującej „kryteria dopuszczenia” i „kryteria wyboru”, od „procedury wyboru” sensu stricto, o której mowa w jego pkt 5, obejmującej egzamin ustny i egzamin pisemny.
103
W konsekwencji należy stwierdzić, że druga zaskarżona decyzja należy do pierwszego etapu prac komisji konkursowej, wspomnianego w pkt 79 powyżej.
104
Pierwszy etap polega, w szczególności w przypadku konkursu przeprowadzonego w oparciu o świadectwa posiadanych kwalifikacji, na porównaniu przedstawionych przez kandydatów świadectw posiadanych kwalifikacji z kwalifikacjami wymaganymi w ogłoszeniu o konkursie. Ponieważ porównanie to opiera się na obiektywnych danych, które są zresztą znane każdemu z kandydatów w zakresie ich dotyczącym, poszanowanie tajności obejmującej prace komisji konkursowej nie stoi na przeszkodzie podaniu do wiadomości tych obiektywnych danych i, w szczególności, kryteriów oceny, na których opiera się wybór dokonany na etapie wstępnych czynności konkursowych, tak aby umożliwić osobom, których kandydatury zostały odrzucone przed jakimkolwiek indywidualnym egzaminem, zapoznanie się z ewentualnymi powodami ich odrzucenia (zob. podobnie wyrok z dnia 4 lipca 1996 r., Parlament/Innamorati, C‑254/95 P, EU:C:1996:276, pkt 27 i przytoczone tam orzecznictwo).
105
Poza tym, nawet jeżeli komisja konkursowa ma obowiązek podania początkowo tylko zwięzłego uzasadnienia, jak ma to miejsce w ramach konkursu o dużej liczbie kandydatów, uzasadnienie musi podawać wyniki danego konkursu, przy czym nie można oczekiwać od kandydatów, że to oni wystąpią o ich podanie (zob. podobnie wyrok z dnia 11 czerwca 2020 r., Komisja/Di Bernardo, C‑114/19 P, EU:C:2020:457, pkt 35, 36).
106
W drugiej kolejności, co się tyczy uzasadnienia drugiej zaskarżonej decyzji, należy przypomnieć, że jak wynika z pkt 11 powyżej, skarżąca została powiadomiona o statusie swojej kandydatury wyłącznie w sposób dorozumiany, kiedy to w dniu 10 grudnia 2020 r. nazwisko kandydatki wyłonionej w tym konkursie zostało podane ustnie przez dyrektora wykonawczego ENIS‑y wszystkim pracownikom tej agencji podczas spotkania informacyjnego, a następnie oficjalnie przekazane do wiadomości personelu ENIS‑y wiadomością poczty elektronicznej z dnia 12 stycznia 2021 r.
107
Z pkt 12 i 14 powyżej wynika także, że dopiero w odpowiedzi na dwa wnioski – z dni 3 i 10 stycznia 2021 r. – skarżąca otrzymała, w dniu 3 lutego 2021 r., ocenę jej kandydatury w drugim spornym konkursie, wskazującą, że nie osiągnęła ona progu pozwalającego na przejście pierwszego etapu owego konkursu.
108
Jak zostało wskazane w pkt 23 powyżej, to oficjalne powiadomienie, w drodze wiadomości poczty elektronicznej z dnia 12 stycznia 2021 r., o nazwisku kandydata wyłonionego do objęcia stanowiska kierownika wydziału ds. wsparcia korporacyjnego, stanowi materializację decyzji komisji konkursowej ENIS‑y o niewyłonieniu kandydatury skarżącej na owo stanowisko. Oficjalne przekazanie tej informacji oznacza bowiem jednoznacznie odrzucenie kandydatury skarżącej w ramach drugiego spornego konkursu.
109
W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że skarżąca dowiedziała się o niedopuszczeniu jej do egzaminu ustnego i pisemnego w sposób całkowicie przypadkowy, podczas gdy z pkt 105 powyżej wynika, że kandydat biorący udział w konkursie, w odniesieniu do którego została wydana, po pierwszym jego etapie – opisanym w pkt 104 powyżej – decyzja o niedopuszczeniu go do dalszych etapów, powinien co najmniej zostać poinformowany o wyniku tej procedury naboru, i to nawet w przypadku konkursu o dużej liczbie uczestników. Wynik procedury naboru, w której brał udział urzędnik lub członek personelu tymczasowego, stanowi bowiem minimalną informację, którą należy zawsze przekazać kandydatom, jako że nie można rozsądnie oczekiwać od nich, że sami wystąpią o przekazanie im tego wyniku, w sytuacji gdy samo jego istnienie nie jest im wiadome.
110
Tym samym należy stwierdzić, że druga zaskarżona decyzja nie zawiera uzasadnienia.
111
W świetle powyższych rozważań i orzecznictwa przytoczonego w pkt 73, 88 i 89 powyżej, należy uznać, że ENISA nie wywiązała się ze spoczywającego na niej obowiązku uzasadnienia zaskarżonych decyzji, a w konsekwencji naruszyła prawo skarżącej do dobrej administracji, przewidziane w art. 41 Karty.
112
Należy przypomnieć, że gdy sąd Unii orzeka w przedmiocie skutków wynikających ze stwierdzenia nieważności środka dotyczącego procedur doboru personelu Unii, powinien on dążyć do pogodzenia interesów kandydatów poszkodowanych ze względu na nieprawidłowości, jakich dopuszczono się w toku postępowania, oraz interesów pozostałych kandydatów, w związku z czym powinien on uwzględnić nie tylko konieczność zaspokojenia pokrzywdzonych kandydatów, lecz także uzasadnione oczekiwania już wybranych kandydatów. W tym celu sąd ten powinien wziąć pod uwagę charakter rozpatrywanej nieprawidłowości i jej skutki, jak również różne możliwe środki pogodzenia konieczności zaspokojenia pokrzywdzonego skarżącego, sytuacji osób trzecich oraz interesu służby. Dla tej oceny mogą być istotne czynniki takie, jak liczba osób dotkniętych nieprawidłowością postępowania w sprawie naboru oraz liczba laureatów (zob. wyrok z dnia 8 maja 2019 r., Entreprise commune Fusion for Energy/Galocha, C‑243/18 P, EU:C:2019:378, pkt 46, 47 i przytoczone tam orzecznictwo).
113
Tymczasem w niniejszej sprawie, po pierwsze, należy stwierdzić, że wady zaskarżonych decyzji polegają na naruszeniu obowiązku uzasadnienia, stanowiącego istotny wymóg formalny, którego niedopełnienie może zostać podniesione przez sąd z urzędu. Po drugie, z akt sprawy nie wynika, by te wady dotyczyły jedynie zaskarżonych decyzji, a zatem nie jest wykluczone, że inni kandydaci, którzy nie zostali dopuszczeni po drugim etapie pierwszego spornego konkursu, oraz kandydaci, którzy nie zostali dopuszczeni po pierwszym etapie drugiego spornego konkursu, spotkali się z ta samą niezgodną z prawem sytuacją. Po trzecie, ewentualne stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji nie oznacza koniecznie powołania skarżącej na jedno lub drugie stanowisko kierownika wydziału, na które kandydowała. Wreszcie, po czwarte, nawet zakładając, że ENISA, w ramach środków mających na celu przywrócenie skarżącej jej praw, rozważałaby powołanie jej na jedno lub drugie stanowisko kierownika wydziału, o których mowa w niniejszej sprawie, takie powołanie może podważyć, w stosownym przypadku, powołanie tylko jednej osoby. Tak więc, zważywszy na te kwestie, Sąd nie znajduje się w wyjątkowej sytuacji, w której rozwiązanie polegające na stwierdzeniu nieważności należy uznać za nadmierne z punktu widzenia praw osób trzecich.
114
Tym samym należy uwzględnić zarzut drugi podniesiony przez skarżącą, bez konieczności badania innych argumentów powołanych na jego poparcie, i stwierdzić nieważność zaskarżonych decyzji, przy czym nie ma potrzeby badania innych zarzutów podniesionych przez skarżącą.
W przedmiocie żądań odszkodowawczych
115
Na poparcie żądań odszkodowawczych skarżąca podnosi, że doznała krzywdy w wyniku bezprawnych działań ENIS‑y, które wywołały u niej wysoki stres oraz silne poczucie niesprawiedliwości i braku szacunku, co zaszkodziło jej zdrowiu i poczuciu godności. Uważa ona, że doznana przez nią krzywda nie może zostać naprawiona przez samo stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji. W konsekwencji wnosi ona o zasądzenie od ENIS‑y na jej rzecz zadośćuczynienia oszacowanego ex æquo et bono na 5000 EUR.
116
ENISA nie przedstawiła argumentów dotyczących żądań odszkodowawczych skarżącej.
117
W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem stwierdzenie odpowiedzialności Unii wymaga spełnienia trzech przesłanek, a mianowicie: niezgodności z prawem zachowania zarzucanego instytucjom, organom lub jednostkom organizacyjnym Unii, rzeczywistego i pewnego charakteru szkody oraz istnienia związku przyczynowego pomiędzy zarzucanym zachowaniem a tą szkodą (zob. wyrok z dnia 13 stycznia 2021 r., Helbert/EUIPO, T‑548/18, EU:T:2021:4, pkt 116 i przytoczone tam orzecznictwo).
118
Ponadto z utrwalonego orzecznictwa Trybunału wynika, iż w określonych sytuacjach można uznać, że szkodzie o charakterze niemajątkowym lub krzywdzie zadośćuczyniono w stosowny i wystarczający sposób poprzez stwierdzenie nieważności niezgodnego z prawem aktu, który ją spowodował (zob. wyrok z dnia 22 września 2022 r., IMG/Komisja, C‑619/20 P i C‑620/20 P, EU:C:2022:722, pkt 197 i przytoczone tam orzecznictwo).
119
W niniejszym przypadku należy stwierdzić, że w świetle charakteru bezprawnych działań ENIS‑y i podnoszonej szkody, stwierdzenie nieważności zaskarżonych aktów w okolicznościach niniejszej sprawy zapewnia stosowne i wystarczające naprawienie podniesionej krzywdy.
120
Wobec powyższego żądania odszkodowawcze skarżącej należy oddalić jako bezzasadne w zakresie, w jakim dotyczą one krzywdy wynikającej z niezgodności z prawem zaskarżonych decyzji.
W przedmiocie kosztów
121
Zgodnie z art. 134 § 1 regulaminu postępowania kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ ENISA przegrała sprawę, należy – zgodnie z żądaniem skarżącej – obciążyć ją kosztami postępowania.
Z powyższych względów
SĄD (dziewiąta izba)
orzeka, co następuje:
1)
Stwierdza się nieważność decyzji komisji konkursowej Agencji Unii Europejskiej ds. Cyberbezpieczeństwa (ENISA) o nieumieszczeniu nazwiska TB na liście kandydatów wyłonionych na stanowisko kierownika wydziału – biuro dyrektora wykonawczego (ENISA-TA70-AD-2020‑04).
2)
Stwierdza się nieważność decyzji komisji konkursowej ENIS‑y o niewyłonieniu kandydatury TB na stanowisko kierownika wydziału ds. wsparcia korporacyjnego (ENISA-TA71-AD-2020‑05).
3)
W pozostałym zakresie skarga zostaje oddalona.
4)
ENISA zostaje obciążona kosztami postępowania.
Truchot
Sampol Pucurull
Perišin
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 18 grudnia 2024 r.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: angielski.