62022CC0305(01)
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
JEANA RICHARDA DE LA TOURA
przedstawiona w dniu 12 grudnia 2024 r. (
1
)
Sprawa C‑305/22
C.J.
Postępowanie karne
[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Curtea de Apel Bucureşti (sąd apelacyjny w Bukareszcie, Rumunia)]
Odesłanie prejudycjalne – Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości – Współpraca wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych – Decyzja ramowa 2002/584/WSiSW – Europejski nakaz aresztowania w celu wykonania kary pozbawienia wolności – Podstawa fakultatywnej odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania – Zobowiązanie się przez wykonujące nakaz państwo członkowskie do wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec osoby, której dotyczy nakaz – Decyzja ramowa 2008/909/WSiSW – Wzajemne uznawanie wyroków w sprawach karnych w celu ich wykonywania w innym państwie członkowskim – Brak zgody wydającego nakaz państwa członkowskiego – Prawo wydającego nakaz państwa członkowskiego do samodzielnego wykonania kary – Utrzymanie w mocy europejskiego nakazu aresztowania – Obowiązek wykonania europejskiego nakazu aresztowania po stronie wykonującego nakaz organu sądowego
oraz
Sprawa C‑595/23 [Cuprea] (
i
)
EDS
Postępowanie karne
przy udziale
Procura generale presso la Corte d’appello di Napoli
[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Corte d’appello di Napoli (sąd apelacyjny w Neapolu, Włochy)]
Odesłanie prejudycjalne – Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości – Współpraca wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych – Europejski nakaz aresztowania – Decyzja ramowa 2002/584/WSiSW – Europejski nakaz aresztowania w celu wykonania kary pozbawienia wolności – Odmowa przekazania – Artykuł 4 pkt 6 – Podstawa fakultatywnej odmowy wykonania – Decyzja ramowa 2008/909/WSiSW – Wzajemne uznawanie wyroków w sprawach karnych – Artykuł 8, art. 22 ust. 1 i art. 25 – Wykonanie kary w następstwie europejskiego nakazu aresztowania – Ewentualny obowiązek uchylenia tego nakazu przez wydające nakaz państwo członkowskie – Rozporządzenie (UE) 2018/1862 – System Informacyjny Schengen (SIS) – Artykuł 26 ust. 1, art. 27 ust. 1, art. 53 ust. 1, art. 55 ust. 1 oraz art. 59 ust. 1 i 3 – Ewentualny obowiązek usunięcia z SIS przez wydające nakaz państwo członkowskie wpisu dotyczącego osoby, której dotyczy nakaz
I. Wprowadzenie
1.
Biorąc pod uwagę związek między sprawą C‑305/22 i sprawą C‑595/23, właściwe wydaje mi się przedstawienie wspólnej dla tych dwóch spraw opinii. Moim zdaniem zaletą takiego rozwiązania jest uwypuklenie problemów, które mogą wynikać ze sposobu, w jaki włoskie organy sądowe pojmują stosowanie – określonej w art. 4 pkt 6 decyzji ramowej Rady 2002/584/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi (
2
) – podstawy fakultatywnej odmowy wykonania.
2.
Sprawa C‑595/23 stanowi bowiem doskonałą ilustrację nieprawidłowości, do jakich może prowadzić naruszenie przez wykonujący nakaz organ sądowy – w ramach stosowania tejże podstawy fakultatywnej odmowy wykonania – zasad przewidzianych w decyzji ramowej Rady 2008/909/WSiSW z dnia 27 listopada 2008 r. o stosowaniu zasady wzajemnego uznawania do wyroków skazujących na karę pozbawienia wolności lub inny środek polegający na pozbawieniu wolności – w celu wykonania tych wyroków w Unii Europejskiej (
3
).
A.
W przedmiocie sprawy C‑305/22
3.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w sprawie C‑305/22 dotyczy wykładni art. 4 pkt 5 i 6 oraz art. 8 ust. 1 lit. c) decyzji ramowej 2002/584, a także art. 4 ust. 2, art. 22 ust. 1 i art. 25 decyzji ramowej 2008/909.
4.
Wniosek ten został złożony w kontekście postępowania krajowego, w którym Curtea de Apel Bucureşti (sąd apelacyjny w Bukareszcie, Rumunia) musi orzec w przedmiocie ważności krajowego nakazu wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec przebywającego stale we Włoszech C.J. oraz wydanego wobec niego europejskiego nakazu aresztowania. Włoskie organy sądowe odmówiły wykonania tegoż europejskiego nakazu aresztowania w oparciu o podstawę fakultatywnej odmowy wykonania przewidzianą w art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 (
4
). Organy te podjęły jednocześnie – pomimo sprzeciwu wniesionego przez rumuńskie organy sądowe co do tego, by kara została wykonana we Włoszech – decyzję o uznaniu tego wyroku i wykonaniu orzeczonej wobec C.J. kary.
5.
W dniu 23 stycznia 2024 r. Trybunał postanowił przydzielić sprawę C‑305/22 pierwszej izbie. W dniu 13 marca 2024 r. odbyła się rozprawa, a w dniu 13 czerwca 2024 r. przedstawiłem opinię (
5
), która – zgodnie z wnioskiem Trybunału – skupiła się na pytaniach prejudycjalnych od pierwszego do trzeciego zadanych przez Curtea de Apel Bucureşti (sąd apelacyjny w Bukareszcie).
6.
W tej opinii zaproponowałem, aby Trybunał odpowiedział sądowi odsyłającemu, że art. 4 pkt 6 i art. 8 ust. 1 lit. c) decyzji ramowej 2002/584 oraz art. 4 ust. 2 i 5, art. 8 ust. 1, art. 22 ust. 1 i art. 25 decyzji ramowej 2008/909 należy interpretować w ten sposób, że organ sądowy nie może – powołując się na wskazaną w pierwszym z tych przepisów podstawę fakultatywnej odmowy wykonania – odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania wydanego w celu wykonania kary pozbawienia wolności, jeżeli uznanie i wykonanie wyroku skazującego zostały dokonane z naruszeniem procedury i warunków przewidzianych w decyzji ramowej 2008/909. W takiej sytuacji wydające nakaz państwo członkowskie zachowuje prawo do wykonania tej kary i do wykonującego nakaz organu sądowego należy wykonanie europejskiego nakazu aresztowania poprzez przekazanie temu państwu członkowskiemu osoby, której nakaz dotyczy.
7.
Na wniosek przedstawiony przez pierwszą izbę na podstawie art. 60 § 3 regulaminu postępowania przed Trybunałem, ten ostatni w dniu 9 lipca 2024 r. postanowił przydzielić sprawę C‑305/22 wielkiej izbie oraz zarządzić przedstawienie opinii skupionej na pytaniach prejudycjalnych od pierwszego do trzeciego.
8.
W związku z tym, zgodnie z art. 83 jego regulaminu postępowania, Trybunał – na mocy postanowienia z dnia 13 września 2024 r., C.J. (Wykonanie kary w następstwie ENA) (
6
) – postanowił otworzyć ustny etap postępowania na nowo oraz wezwać strony do uczestnictwa w kolejnej rozprawie. Na tejże rozprawie zwrócono się do zainteresowanych podmiotów, o których mowa w art. 23 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, o przedstawienie ich ewentualnego stanowiska w przedmiocie kwestii wymienionych w załączniku do tego postanowienia.
9.
Rządy rumuński, czeski, francuski i niderlandzki oraz Komisja Europejska wzięły udział w rozprawie, która odbyła się w dniu 14 października 2024 r.
10.
Na owej rozprawie podtrzymano – na podstawie zasadniczo identycznych argumentów – stanowiska wyrażone przez uczestników na rozprawie w dniu 13 marca 2024 r.
11.
Otóż, w dalszym ciągu prezentowane są dwa radykalnie przeciwne poglądy. Podczas gdy rząd niderlandzki utrzymuje, że podstawa fakultatywnej odmowy wykonania, o której mowa w art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584, może być stosowana poza ramami ustanowionymi w decyzji ramowej 2008/909, pozostali uczestnicy przedmiotowego postępowania opowiadają się za przeciwnym stanowiskiem. Wśród nich, stanowisko rządu czeskiego różni się od stanowiska rządu rumuńskiego i francuskiego oraz Komisji, ponieważ – w odróżnieniu od tych ostatnich – zdaje się on uważać, iż zastosowanie tejże podstawy fakultatywnej odmowy wykonania nie wymaga zgody państwa członkowskiego skazania, przyznając jednocześnie, że uznanie wyroku i wykonanie kary muszą być dokonywane zgodnie z przepisami przewidzianymi w decyzji ramowej 2008/909.
12.
Ze swojej strony – po ponownym wysłuchaniu wyrażonych przez uczestników przedmiotowego postępowania stanowisk – w dalszym ciągu uważam, że przedstawiona przeze mnie w opinii z dnia 13 czerwca 2024 r. analiza jest jedyną, która pozwala zagwarantować z jednej strony realizację celu zamierzonego przez decyzję ramową 2002/584, którym jest zwalczanie bezkarności, a z drugiej strony celu polegającego na ułatwieniu resocjalizacji osoby skazanej, do którego zmierza zarówno art. 4 pkt 6 tej decyzji ramowej, jak i decyzja ramowa 2008/909. W szczególności, art. 25 tej decyzji ramowej nie powinien być moim zdaniem interpretowany w sposób naruszający cel polegający na uniknięciu bezkarności danej osoby, który oznacza skuteczne wykonanie kary, zarówno co do jej rodzaju, jak i wymiaru (
7
). Ponadto należy podkreślić, że cel ten jest wyraźnie wskazany w końcowej części tegoż artykułu.
13.
W konsekwencji pragnę odesłać Trybunał do mojej uprzedniej opinii, którą w całości potwierdzam i podtrzymuję.
B.
W przedmiocie sprawy C‑595/23
14.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w sprawie C‑595/23 dotyczy wykładni art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584, art. 22 ust. 1 i art. 25 decyzji ramowej 2008/909 oraz motywu 46 i art. 24, 25, 26, a także art. 55 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1862 z dnia 28 listopada 2018 r. w sprawie utworzenia, funkcjonowania i użytkowania Systemu Informacyjnego Schengen (SIS) w dziedzinie współpracy policyjnej i współpracy wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych, zmiany i uchylenia decyzji Rady 2007/533/WSiSW oraz uchylenia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1986/2006 i decyzji Komisji 2010/261/UE (
8
), zmienionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/1190 z dnia 6 lipca 2022 r. (
9
)..
15.
Wniosek ten został przedstawiony w ramach postępowania dotyczącego wykonania we Włoszech europejskiego nakazu aresztowania wydanego przez organy rumuńskie wobec EDS w celu wykonania kary pozbawienia wolności.
16.
Tło rozpatrywanej sprawy jest takie samo jak sprawy C‑305/22, a mianowicie rozbieżność w podejściu rumuńskich i włoskich organów sądowych co do warunków, które należy spełnić przy stosowaniu podstawy fakultatywnej odmowy wykonania, o której mowa w art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584.
17.
Ta rozbieżność w podejściach leży u podstaw problematyki stanowiącej sedno rozpatrywanej sprawy, a mianowicie ustalenie organu właściwego do usunięcia z SIS wpisu (
10
) dotyczącego osoby wskazanej w europejskim nakazie aresztowania, którego wykonania wykonujący nakaz organ sądowy odmawia na podstawie tego przepisu, lecz z naruszeniem procedury i warunków przewidzianych w decyzji ramowej 2008/909.
II. Okoliczności faktyczne w postępowaniu głównym i pytania prejudycjalne w sprawie C‑595/23
18.
W dniu 10 lipca 2017 r. EDS został skazany w Rumunii na karę pięciu lat i sześciu miesięcy pozbawienia wolności.
19.
W dniu 8 lutego 2019 r. Curtea de Apel București (sąd apelacyjny w Bukareszcie) wydał wobec EDS europejski nakaz aresztowania w celu wykonania tego wyroku. Równolegle właściwe organy rumuńskie wprowadziły do SIS wpis dotyczący aresztowania EDS w celu przekazania go do Rumunii na podstawie tegoż europejskiego nakazu aresztowania.
20.
EDS został zatrzymany we Włoszech w dniu 13 stycznia 2020 r.
21.
Wyrokiem z dnia 15 września 2020 r. sąd odsyłający, a mianowicie Corte d’appello di Napoli (sąd apelacyjny w Neapolu, Włochy), po pierwsze, odmówił – powołując się na przewidzianą w art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 podstawę odmowy wykonania – przekazania EDS w celu wykonania kary orzeczonej w Rumunii. Po drugie, sąd ten uznał wydany przez rumuński organ sądowy wyrok z dnia 10 lipca 2017 r., stanowiący podstawę europejskiego nakazu aresztowania, i zarządził wykonanie kary we Włoszech, zgodnie ze swoim prawem krajowym (
11
). Wykonywanie kary rozpoczęło się w dniu 15 lipca 2022 r. (
12
)..
22.
Z przedstawionych przez rząd rumuński uwag na piśmie wynika, że w dniu 20 września 2022 r., na wniosek osoby, której dotyczy nakaz, Corte d'appello di Napoli (sąd apelacyjny w Neapolu) zwrócił się do organów rumuńskich z pytaniem, czy zgodnie z orzecznictwem Curtea Constituțională (trybunału konstytucyjnego, Rumunia) (
13
) w przedmiocie przedawnienia odpowiedzialności karnej, wykonanie kary zostało uznane za przedawnione. W dniu 29 września 2022 r. organy rumuńskie wskazały, że nie wydano żadnego prawomocnego orzeczenia sądowego stwierdzającego przedawnienie odpowiedzialności karnej.
23.
W dniu 11 października 2022 r. sąd odsyłający stwierdził zakończenie wykonywania kary oraz uchylił uznanie rumuńskiego wyroku skazującego na tej podstawie, że wyrok ów utracił charakter egzekucyjny, powołując się na wyroki nr 297/2018 i 358/2022 Curtea Constituțională (trybunału konstytucyjnego).
24.
W dniu 24 sierpnia 2022 r. Ministero della Giustizia (ministerstwo sprawiedliwości, Włochy) zwróciło się do organów rumuńskich o usunięcie wpisu z SIS. W dniu 30 sierpnia 2022 r. organy rumuńskie odpowiedziały, że europejski nakaz aresztowania nie został uchylony, ponieważ do Trybunału skierowano wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, w związku z czym postępowanie zostało zawieszone.
25.
Wyrokiem z dnia 2 lutego 2023 r. Curtea de Apel București (sąd apelacyjny w Bukareszcie) cofnął ów wniosek skierowany przez niego do Trybunału w sprawie AR (C‑179/22) i oddalił wniosek EDS o uchylenie dotyczącego go europejskiego nakazu aresztowania oraz o usunięcie wpisu z SIS.
26.
W konsekwencji włoskie ministerstwo sprawiedliwości złożyło dwa kolejne wnioski do Curtea de Apel București (sądu apelacyjnego w Bukareszcie) oraz do Ministerului Justiţiei (ministerstwa sprawiedliwości, Rumunia), odpowiednio z dnia 9 marca 2023 r. i z dnia 9 maja 2023 r., o uchylenie przez organy rumuńskie europejskiego nakazu aresztowania oraz o usunięcie wpisu z SIS.
27.
Wyrokiem z dnia 11 marca 2023 r. Înalta Curte de Casaţie şi Justiţie (najwyższy sąd kasacyjny, Rumunia) oddalił skargę EDS od wyroku z dnia 2 lutego 2023 r. Curtea de Apel București (sądu apelacyjnego w Bukareszcie), orzekając, że ponieważ we Włoszech uznano rumuński wyrok karny w celu jego wykonania, wszelkie kwestie związane z tym wykonaniem należą wyłącznie do jurysdykcji włoskiego sądu egzekucyjnego, jako sądu państwa członkowskiego wykonującego uznane orzeczenie.
28.
W tych okolicznościach EDS skierował sprawę do sądu odsyłającego, podnosząc między innymi, że wyczerpał wszelkie przewidziane w prawie rumuńskim środki prawne i odwoławcze oraz że ta sytuacja faktyczna powoduje bezprawne ograniczenie jego wolności osobistej i prawa do swobodnego przemieszczania się, ponieważ do czasu usunięcia wpisu z SIS nie może udać się na terytorium innego państwa członkowskiego bez narażania się na rzeczywiste ryzyko zatrzymania.
29.
W tym względzie EDS wskazuje, że w sierpniu 2021 r., po wydaniu przez Corte d’appello di Napoli (sąd apelacyjny w Neapolu) wyroku orzekającego odmowę przekazania, a przed rozpoczęciem wykonywania uznanej kary, udał się na wakacje do Grecji, gdzie – w wykonaniu europejskiego nakazu aresztowania wydanego w dniu 8 lutego 2019 r. przez Curtea de Apel București (sąd apelacyjny w Bukareszcie) – został zatrzymany przez policję na wyspie Mykonos.
30.
W konsekwencji EDS zwraca się do sądu odsyłającego o nakazanie usunięcia wpisu z SIS i uchylenie wydanego wobec niego europejskiego nakazu aresztowania.
31.
W celu orzeczenia w przedmiocie tegoż żądania ów sąd przedstawia stan prawa włoskiego w tej dziedzinie.
32.
Tak więc, z art. 18a, zatytułowanego „Podstawy fakultatywnej odmowy przekazania”, legge nr 69 – Disposizioni per conformare il diritto interno alla decisione quadro 2002/584/GAI del Consiglio, del 13 giugno 2002, relativa al mandato d'arresto europeo e alle procedure di consegna tra Stati membri (ustawy nr 69 ustanawiającej przepisy w celu dostosowania prawa krajowego do decyzji ramowej [2002/584]) (
14
) z dnia 22 kwietnia 2005 r., w brzmieniu mającym zastosowanie w sporze w postępowaniu głównym, wynika że jeżeli europejski nakaz aresztowania został wydany w celu wykonania kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego, Corte d’appello (sąd apelacyjny) może odmówić przekazania, jeżeli osoba, której dotyczy nakaz, jest obywatelem włoskim lub obywatelem innego państwa członkowskiego, który legalnie i faktycznie zamieszkuje lub przebywa we Włoszech, pod warunkiem że ów sąd zarządzi wykonanie tej kary lub tego środka zabezpieczającego we Włoszech zgodnie ze swoim prawem krajowym.
33.
Artykuł 16 decreto legislativo n. 161 – Disposizioni per conformare il diritto interno alla Decisione quadro 2008/909/GAI relativa all’applicazione del principio del reciproco riconoscimento alle sentenze penali che irrogano pene detentive o misure privative della libertà personale, ai fini della loro esecuzione nell’Unione europea (dekretu ustawodawczego nr 161/2010 ustanawiającego przepisy w celu dostosowania prawa krajowego do decyzji ramowej [2008/909]) (
15
) z dnia 7 września 2010 r. stanowi, że w przypadku uznania orzeczenia sądu zagranicznego, kara podlega wykonaniu zgodnie z prawem włoskim, w tym zgodnie z przepisami mającymi zastosowanie do złagodzenia kary i ułaskawienia.
34.
Z art. 24 tego dekretu ustawodawczego wynika ponadto, że w przypadku, gdy Corte d’appello (sąd apelacyjny) odmawia przekazania, o które wnioskowano na podstawie europejskiego nakazu aresztowania opartego na skazującym wyroku karnym, i zarządza wykonanie kary na terytorium Włoch, musi jednocześnie, jeżeli zostały spełnione przesłanki, uznać ów wyrok karny – stanowiący podstawę tegoż europejskiego nakazu aresztowania – w celu wykonania go we Włoszech.
35.
Sąd odsyłający wyjaśnia, że ponieważ przesłanki zostały spełnione na korzyść EDS, stwierdzono zmniejszenie uznanej kary – a mianowicie kary pozbawienia wolności w wymiarze pięciu lat i sześciu miesięcy – do wysokości trzech lat, na skutek umorzenia przyznanego na mocy legge n. 241 – Concessione di indulto (ustawy nr 241 o ułaskawieniu) (
16
) z dnia 31 lipca 2006 r.
36.
Sąd ten uważa, że w konsekwencji odmowy przekazania EDS organom rumuńskim, uznania skazującego wyroku karnego w celu jego wykonania we Włoszech oraz rozpoczęcia wykonywania kary uznanej we Włoszech, EDS ma prawo, aby wydany względem niego europejski nakaz aresztowania został uchylony i aby wpis wprowadzony równolegle do SIS został usunięty.
37.
Wspomniany sąd wskazuje jednak, że prawo włoskie nie upoważnia sądu włoskiego – jako sądu wykonującego nakaz państwa członkowskiego – do nakazania uchylenia europejskiego nakazu aresztowania wydanego przez inne państwo członkowskie i usunięcia wpisu wprowadzonego do SIS przez wydające nakaz państwo członkowskie. Wynika z tego, że na podstawie jedynie prawa włoskiego wniosek EDS nie mógł zostać uwzględniony.
38.
W związku z tym zdaniem sądu odsyłającego należy ustalić, czy na podstawie prawa Unii sądowi wykonującego nakaz państwa członkowskiego przysługuje uprawnienie do nakazania uchylenia europejskiego nakazu aresztowania wydanego przez inne państwo członkowskie i usunięcia wpisu wprowadzonego do SIS przez wydające nakaz państwo członkowskie.
39.
W tym względzie sąd ów przytacza art. 55 ust. 1 rozporządzenia SIS, który przewiduje, że „[w]pisy mające doprowadzić do aresztowania osób w celu ich wydania lub ekstradycji, dokonane zgodnie z art. 26, usuwa się po wydaniu lub ekstradycji danej osoby właściwym organom państwa członkowskiego dokonującego wpisu. Wpisy usuwa się również w przypadku uchylenia przez właściwy organ wymiaru sprawiedliwości zgodnie z prawem krajowym decyzji wydanej przez organ wymiaru sprawiedliwości, która stanowi podstawę wpisu. Wpisy są również usuwane po wygaśnięciu wpisu zgodnie z art. 53”.
40.
Wspomniany sąd zaznacza, że przepis ten nie przewiduje usunięcia wpisu wprowadzonego do SIS w przypadku odmowy przekazania na podstawie art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 oraz że zarządzono wykonanie kary na terytorium wykonującego nakaz państwa członkowskiego zgodnie z jego prawem krajowym, po uznaniu wyroku karnego w rozumieniu art. 25 decyzji ramowej 2008/909. W takiej sytuacji należy zatem uznać, że – podobnie jak w sytuacji, w której przekazano osobę, której dotyczy wniosek – skutki europejskiego nakazu aresztowania wyczerpały się, wobec czego dana osoba nie powinna być już poszukiwana i aresztowana na podstawie tego nakazu. Ponadto motyw 46 rozporządzenia SIS przemawia za usunięciem wpisu, ponieważ stanowi on, że „[w]pisy należy przechowywać wyłącznie przez okres konieczny do osiągnięcia celu, w którym zostały wprowadzone”.
41.
Zdaniem sądu odsyłającego rozporządzenie to zawiera zatem lukę, którą Trybunał powinien wypełnić w drodze wykładni w taki sposób, aby sytuacja, w której ma zastosowanie – przewidziana w art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 – podstawa fakultatywnej odmowy wykonania, została objęta zakresem sytuacji, w której wpis musi zostać usunięty, ponieważ osoba, której dotyczy nakaz, została przekazana.
42.
W konsekwencji sąd ten uważa, że w przypadku, gdy wydające nakaz państwo członkowskie, które – na podstawie art. 26 rozporządzenia SIS – wprowadziło wpis do SIS, nie usuwa go zgodnie z interpretowanym w ten sposób art. 55 ust. 1 owego rozporządzenia, wykonujące nakaz państwo członkowskie może zwrócić się o takie usunięcie do biura SIRENE (
17
) wydającego nakaz państwa członkowskiego. W tym względzie wspomniany sąd odwołuje się do art. 24 i 25 rzeczonego rozporządzenia, które przewidują możliwość zwrócenia się przez państwo członkowskie do państwa członkowskiego dokonującego wpisu o umieszczenie przy wpisie zastrzeżenia (
18
).
43.
W tych okolicznościach Corte d’appello di Napoli (sąd apelacyjny w Neapolu) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„Czy następujące przepisy:
–
art. 4 pkt 6 decyzji ramowej [2002/584] w związku z
–
art. 22 ust. 1 i art. 25 decyzji ramowej [2008/909];
–
art. 24, 25 i 26 oraz art. 55 ust. 1 rozporządzenia [SIS] oraz
–
motywem 46 rozporządzenia [SIS]
należy interpretować w ten sposób, że:
a)
w przypadku gdy państwo wykonujące odmówiło przekazania osoby, o które zwróciło się państwo wydające na podstawie europejskiego nakazu aresztowania wydanego w celu wykonania wyroku skazującego, oraz uznało ten wyrok i zarządziło wykonanie kary na swoim terytorium zgodnie ze swoim prawem krajowym i rozpoczęto wykonywanie kary, państwo wydające jest zobowiązane do usunięcia wpisu wprowadzonego do SIS i uchylenia europejskiego nakazu aresztowania;
b)
dopóki państwo wydające nie uchyli europejskiego nakazu aresztowania i nie usunie wpisu, organ sądowy państwa wykonującego jest uprawniony do zwrócenia się do biura SIRENE państwa wydającego o usunięcie wpisu z SIS, a rzeczone biuro SIRENE jest zobowiązane to uczynić?”.
44.
Sąd odsyłający zwrócił się z wnioskiem o zastosowania pilnego trybu prejudycjalnego przewidzianego w art. 107 regulaminu postępowania. W dniu 9 października 2023 r. Trybunał podjął decyzję o oddaleniu tego wniosku.
45.
Na mocy odrębnego wniosku, złożonego w sekretariacie Trybunału w dniu 18 października 2023 r., sąd odsyłający wystąpił również o zastosowanie trybu przyspieszonego przewidzianego w art. 105 regulaminu postępowania, który to wniosek został oddalony postanowieniem prezesa Trybunału z dnia 5 grudnia 2023 r. (
19
)..
46.
Decyzją prezesa Trybunału z dnia 24 kwietnia 2024 r. do sądu odsyłającego skierowano wniosek o udzielenie informacji w celu ustalenia, czy pomimo upływu czasu dotyczący EDS wpis nadal jest utrzymywany w SIS, a w przypadku udzielenia na to pytanie odpowiedzi przeczącej – czy sąd ten zamierza podtrzymać swój wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.
47.
W następstwie odpowiedzi wspomnianego sądu z dnia 3 maja 2024 r. na ów wniosek o udzielenie informacji podjęto postępowanie przed Trybunałem.
48.
W dniu 17 czerwca 2024 r. postępowanie w rozpatrywanej sprawie zostało zawieszone – na podstawie art. 55 § 1 lit. b) regulaminu postępowania – do czasu wydania orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie C‑305/22.
49.
W następstwie decyzji pierwszej izby o zwróceniu się do Trybunału – na podstawie art. 60 § 3 regulaminu postępowania – o przydzielenie sprawy C‑305/22 wielkiej izbie oraz o otwarcie na nowo – zgodnie z art. 83 tegoż regulaminu – ustnego etapu postępowania, w dniu 18 lipca 2024 r. postanowiono o zakończeniu zawieszenia i podjęciu postępowania w rozpatrywanej sprawie.
50.
EDS, rządy włoski i rumuński oraz Komisja złożyli uwagi na piśmie i wzięli udział w rozprawie w dniu 14 października 2024 r., podczas której w szczególności odpowiedzieli ustnie na pytania zadane przez Trybunał.
III. Analiza
51.
W swoim wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w sprawie C‑595/23 sąd odsyłający przedkłada Trybunałowi dwa pytania.
52.
Po pierwsze, sąd ten zmierza zasadniczo do ustalenia, czy w przypadku, gdy organ sądowy państwa członkowskiego odmówił wykonania – na podstawie art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 – europejskiego nakazu aresztowania wydanego w celu wykonania kary pozbawienia wolności oraz uznał wyrok, w którym orzeczono tę karę i wykonywanie wspomnianej kary rozpoczęło się w tymże państwie członkowskim, wydające nakaz państwo członkowskie jest zobowiązane do usunięcia wpisu wprowadzonego do SIS i uchylenia tego europejskiego nakazu aresztowania.
53.
Po drugie, rzeczony sąd dąży również do ustalenia, czy dopóki wydające nakaz państwo członkowskie nie uchyli europejskiego nakazu aresztowania i nie usunie wpisu, wykonujące nakaz państwo członkowskie jest uprawnione do zwrócenia się do tego państwa członkowskiego o usunięcie wpisu z SIS oraz czy owo państwo członkowskie jest zobowiązane ten wniosek uwzględnić.
A.
W przedmiocie dopuszczalności
54.
W pierwszej kolejności Komisja zauważa, że ponieważ rozpatrywana sprawa dotyczy wydanego przez organy rumuńskie europejskiego nakazu aresztowania oraz wprowadzonego przez nie wpisu, pierwsze pytanie prejudycjalne odnosi się do obowiązku, który w stosownym przypadku spoczywa na tych ostatnich, ponieważ sąd włoski nie jest właściwy w tym względzie. Pytanie to – w ramach sprawy zawisłej przed sądem włoskim – jest zatem abstrakcyjne i hipotetyczne i może zostać rozpatrzone jedynie w związku z przedstawionym przez sąd odsyłający pytaniem drugim.
55.
Moim zdaniem okoliczność, że pytanie pierwsze dotyczy ewentualnego obowiązku usunięcia wpisu z SIS przez wydające nakaz państwo członkowskie, w sytuacji takiej jak ta będąca przedmiotem postępowania głównego, nie pozwala wywieść, że ma ono charakter hipotetyczny. Ponieważ rumuńskie organy sądowe nie usunęły wpisu dotyczącego EDS, skierował on sprawę do sądu odsyłającego, który słusznie występuje do Trybunału z pytaniem o istnienie takiego obowiązku, aby określić granice swojej własnej jurysdykcji w tej sprawie, wobec czego, moim zdaniem, nie ma podstaw, aby pytanie pierwsze uznać jest niedopuszczalne. Mając na uwadze powyższe wydaje się właściwe, aby rozpatrzyć łącznie przedstawione przez sąd odsyłający dwa pytania prejudycjalne, ponieważ zmierzają one do ustalenia odpowiednich obowiązków i uprawnień właściwych organów wydającego nakaz państwa członkowskiego oraz właściwych organów wykonującego nakaz państwa członkowskiego w zakresie usunięcia wpisu w następstwie odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania na podstawie art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584.
56.
W drugiej kolejności pragnę zauważyć, że europejski nakaz aresztowania wobec EDS został wydany w dniu 8 lutego 2019 r. oraz że wpis w SIS – na podstawie art. 26 ust. 1 rozporządzenia SIS – został zarejestrowany w dniu 11 lutego 2019 r.
57.
Tymczasem, zgodnie z art. 53 ust. 2 tego rozporządzenia wpis taki jak ten będący przedmiotem postępowania głównego jest ważny przez okres maksymalnie pięciu lat, chyba że zostanie przedłużony, zaś potrzeba dalszego utrzymywania wpisu musi zostać zweryfikowana w ciągu tego pięcioletniego okresu. Zgodnie z art. 53 ust. 7 rozporządzenia SIS wpis jest usuwany automatycznie po upływie terminu weryfikacji, o którym mowa w ust. 2, 3 i 4 tego artykułu, z wyjątkiem przypadków, gdy wpis został przedłużony zgodnie z ust. 6 wspomnianego artykułu.
58.
Do sądu odsyłającego zwrócono się z pytaniem, czy dotyczący EDS wpis jest nadal aktywny, czy też został on usunięty automatycznie w lutym 2024 r., wobec czego wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym stałby się bezprzedmiotowy. Do sądu tego zwrócono się również z zapytaniem, czy w przypadku braku dotyczącego EDS aktywnego wpisu w SIS, ma on wolę podtrzymania złożonego przez siebie wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.
59.
Pismem z dnia 3 maja 2024 r. rzeczony sąd potwierdził swoją wolę podtrzymania złożonego przez siebie wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym. W następstwie skierowanego do niego przez Trybunał wniosku o udzielenie informacji, sąd odsyłający zwrócił się bowiem do włoskiego biura SIRENE o sprawdzenie, czy wpis z dnia 11 lutego 2019 r. jest nadal utrzymywany w SIS, czy jest on nadal ważny, czy został przedłużony i czy inne wpisy dotyczące tego samego europejskiego nakazu aresztowania zostały wprowadzone przez rumuńskie biuro SIRENE.
60.
W nocie z dnia 2 maja 2024 r. włoskie biuro SIRENE udzieliło temu sądowi odpowiedzi, że „przedmiotowy wpis jest nadal utrzymywany w bazie danych SIS II. W następstwie aresztowania osoby poszukiwanej przy tym wpisie umieszczono zastrzeżenie (oznaczenie)”.
61.
W tych okolicznościach – jak wskazuje sąd odsyłający – należy wyjść z założenia, że dotyczący EDS wpis jest nadal aktywny. Zostało to potwierdzone na rozprawie przez rząd rumuński, który stwierdził, że ów wpis został przedłużony.
62.
W świetle tych spostrzeżeń uważam, że odesłanie prejudycjalne jest dopuszczalne.
B.
Co do istoty
63.
SIS jest mechanizmem, za pomocą którego organy krajowe przekazują sobie informacje w celach związanych ze współpracą policyjną i wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych. Zgodnie z art. 1 rozporządzenia SIS „[c]elem SIS jest zapewnienie – przy wykorzystaniu informacji przekazywanych za pośrednictwem tego systemu – wysokiego poziomu bezpieczeństwa w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości Unii, w tym utrzymywanie bezpieczeństwa publicznego i porządku publicznego oraz zagwarantowanie bezpieczeństwa na terytorium państw członkowskich, a także zapewnienie stosowania postanowień rozdziału 4 i rozdziału 5 tytułu V części trzeciej TFUE w odniesieniu do przepływu osób na terytorium państw członkowskich”.
64.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia SIS, SIS składa się w szczególności z systemu centralnego oraz systemu krajowego w każdym państwie członkowskim, które łączą się ze sobą. Z art. 4 ust. 2 tego rozporządzenia wynika, że państwa członkowskie wprowadzają, aktualizują, usuwają i wyszukują dane SIS, korzystając ze swoich systemów krajowych.
65.
Cały mechanizm wymiany informacji opiera się na wpisach dotyczących osób i przedmiotów.
66.
Należy podkreślić kluczową rolę wprowadzającego wpis do SIS państwa członkowskiego będącego – w rozumieniu art. 3 pkt 9 rozporządzenia SIS – „państwem członkowskim dokonującym wpisu”.
67.
Zgodnie bowiem z art. 26 ust. 1 tego rozporządzenia „[w]pisy dotyczące osób poszukiwanych w celu ich aresztowania i wydania na podstawie europejskiego nakazu aresztowania lub wpisy dotyczące osób poszukiwanych w celu ich aresztowania i ekstradycji są wprowadzane na wniosek organu wymiaru sprawiedliwości państwa członkowskiego dokonującego wpisu”. Ponadto, art. 27 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia stanowi, że „[j]eżeli dana osoba jest poszukiwana w celu jej aresztowania i wydania na podstawie europejskiego nakazu aresztowania, państwo członkowskie dokonujące wpisu wprowadza do SIS kopię oryginału europejskiego nakazu aresztowania”.
68.
Zgodnie z art. 59 ust. 1 rozporządzenia SIS „[p]aństwo członkowskie dokonujące wpisu odpowiada za zapewnienie, by dane były prawidłowe, aktualne i wprowadzane do SIS oraz przechowywane w SIS zgodnie z prawem”.
69.
Co więcej, art. 59 ust. 3 tegoż rozporządzenia uściśla, iż „[d]o zmiany, uzupełniania, korekty, aktualizacji lub usuwania danych wprowadzonych do SIS uprawnione jest wyłącznie państwo członkowskie dokonujące wpisu”.
70.
Z przepisów tych wynika, że państwo członkowskie dokonujące wpisu ponosi wyłączną odpowiedzialność za jego utrzymanie lub usunięcie. Chociaż wykonujące nakaz państwo członkowskie może zwrócić się o jego usunięcie do biura SIRENE państwa członkowskiego dokonującego wpisu i chociaż osobom, których dane dotyczą – zgodnie z tym, co przewiduje art. 67 ust. 1 i art. 68 ust. 1 rozporządzenia SIS (
20
) – przysługuje prawo do wystąpienia do właściwych organów tego państwa członkowskiego, nie zmienia to faktu, że ostateczna decyzja w tym względzie należy do wskazanego wyżej państwa członkowskiego po zbadaniu właściwych dla każdego indywidualnego przypadku okoliczności. Należy również wskazać, że wyłączna odpowiedzialność państwa członkowskiego dokonującego wpisu w zakresie utrzymania lub usunięcia wpisu jest spójna z wyłączną odpowiedzialnością wydającego nakaz organu sądowego tego samego państwa członkowskiego w odniesieniu do utrzymania w mocy lub uchylenia europejskiego nakazu aresztowania, który może stanowić podstawę takiego wpisu.
71.
Jeżeli chodzi o sytuacje, w których państwo członkowskie dokonujące wpisu może być zobowiązane do usunięcia z SIS wprowadzonego przez nie wpisu, pragnę zauważyć, że zgodnie z art. 53 ust. 1 rozporządzenia SIS „[w]pisy dotyczące osób utrzymywane są wyłącznie przez czas konieczny do osiągnięcia celów, do których zostały wprowadzone” (
21
). Artykuł ten określa również terminy weryfikacji wpisów, a konkretnie stanowi, że wpis wprowadzony w szczególności do celów art. 26 rozporządzenia SIS jest ważny przez pięć lat. Państwa członkowskie mogą jednak ustanowić – zgodnie z prawem krajowym – krótsze terminy weryfikacji (
22
). Państwo członkowskie dokonujące wpisu może – przed upływem terminu weryfikacji – na podstawie wszechstronnej indywidualnej oceny, podjąć decyzję o utrzymywaniu wpisu po upływie terminu weryfikacji, jeżeli jest to niezbędne i proporcjonalne do celów, do których wpis wprowadzono (
23
).
72.
Ponadto pragnę przypomnieć, że zgodnie z art. 55 ust. 1 rozporządzenia SIS „[w]pisy mające doprowadzić do aresztowania osób w celu ich wydania lub ekstradycji, dokonane zgodnie z art. 26, usuwa się po wydaniu lub ekstradycji danej osoby właściwym organom państwa członkowskiego dokonującego wpisu. Wpisy usuwa się również w przypadku uchylenia przez właściwy organ wymiaru sprawiedliwości zgodnie z prawem krajowym decyzji wydanej przez organ wymiaru sprawiedliwości, która stanowi podstawę wpisu. Wpisy są również usuwane po wygaśnięciu wpisu zgodnie z art. 53”.
73.
Jak słusznie wskazuje sąd odsyłający, przepis ten nie przewiduje wyraźnie usunięcia wpisu wprowadzonego do SIS w przypadku odmowy przekazania na podstawie art. 4 ust. 6 decyzji ramowej 2002/584 oraz zarządzenia wykonania kary na terytorium wykonującego nakaz państwa członkowskiego zgodnie z jego prawem krajowym, po uznaniu – na podstawie decyzji ramowej 2008/909 – wyroku karnego.
74.
Uważam jednak, że – zgodnie z tym, co wynika z art. 53 ust. 1 rozporządzenia SIS – na państwie członkowskim dokonującym wpisu spoczywa obowiązek weryfikacji, czy w przypadku zastosowania przez wykonujące nakaz państwo członkowskie przewidzianej w art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 podstawy fakultatywnej odmowy wykonania cel, w którym do SIS wprowadzono wpis odnoszący się do osoby, której nakaz dotyczy, został osiągnięty. Jeżeli taka sytuacja występuje, państwo członkowskie dokonujące wpisu jest zobowiązane do usunięcia tegoż wpisu (
24
). Decyzja tego państwa członkowskiego będzie wówczas w dużym stopniu zależała od oceny wydającego nakaz organu sądowego co do konieczności utrzymania w mocy europejskiego nakazu aresztowania wobec tej osoby.
75.
W tym względzie, w wyroku z dnia 29 lipca 2024 r., Breian (
25
), Trybunał orzekł, iż „[ż]aden przepis decyzji ramowej 2002/584 nie wyklucza możliwości podtrzymania przez organ wydający nakaz wniosku o przekazanie na podstawie europejskiego nakazu aresztowania, jeżeli wykonujący nakaz organ państwa członkowskiego odmówił wykonania tego nakazu aresztowania” (
26
), chociaż taka odmowa powinna wzbudzić czujność wydającego nakaz organu sądowego (
27
).
76.
W szczególności utrzymanie europejskiego nakazu aresztowania przez wydający nakaz organ sądowy może okazać się konieczne, zwłaszcza po wykluczeniu okoliczności, które doprowadziły do oddalenia poprzedniego wniosku o przekazanie, lub gdy decyzja o odmowie wykonania nie była zgodna z prawem Unii, w celu przeprowadzenia procedury przekazania osoby, której dotyczy nakaz, i w ten sposób wspierania realizacji celu tej decyzji ramowej polegającego na zwalczaniu bezkarności (
28
).
77.
Moim zdaniem organ sądowy nie może zatem – powołując się na wskazaną w art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 podstawę fakultatywnej odmowy wykonania – odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania wydanego w celu wykonania kary pozbawienia wolności, jeżeli uznanie i wykonanie wyroku skazującego zostały dokonane z naruszeniem procedury i warunków przewidzianych w decyzji ramowej 2008/909. W takiej sytuacji wydający nakaz organ sądowy może utrzymać w mocy tenże europejski nakaz aresztowania, wydające nakaz państwo członkowskie zachowuje prawo do wykonania tej kary i do wykonującego nakaz organu sądowego należy wykonanie wspomnianego europejskiego nakazu aresztowania poprzez przekazanie temu państwu członkowskiemu osoby, której nakaz dotyczy.
78.
Pragnę zauważyć, że w rozpatrywanej sprawie z prawa włoskiego wynika, iż odmowie przekazania – na podstawie art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 – towarzyszy uznanie wyroku skazującego, będącego podstawą europejskiego nakazu aresztowania, bez wymagania zgody państwa członkowskiego skazania. Wynika z tego, że wykonujące nakaz państwo członkowskie może w sposób jednostronny postanowić o wykonaniu tego wyroku na swoim terytorium również w przypadku, gdy państwo członkowskie skazania wyraźnie się temu sprzeciwia. W przedstawionej przeze mnie w dniu 13 czerwca 2024 r. w sprawie C.J. (Wykonanie kary w następstwie ENA) (
29
) opinii, do której odsyłam, szczegółowo przedstawiłem powody, dla których uważam – wbrew temu, co wynika z prawa włoskiego i z praktyki stosowanej przez włoskie organy sądowe – że w ramach stosowania określonej w tym przepisie podstawy fakultatywnej odmowy wykonania, uznanie i wykonanie wyroku skazującego przez organy sądowe wykonującego nakaz państwa członkowskiego powinny być dokonane zgodnie z procedurą i warunkami przewidzianymi w decyzji ramowej 2008/909, co wymaga zgody państwa członkowskiego skazania na przejęcie wykonania kary przez wykonujące nakaz państwo członkowskie.
79.
Ponadto mam duże wątpliwości, czy alternatywny środek polegający na wykonywaniu prac społecznie użytecznych, z którego EDS korzystał od dnia 15 lipca 2022 r. do czasu stwierdzenia przez Corte d’appello di Napoli (sąd apelacyjny w Neapolu) w dniu 11 października 2022 r. zakończenia wykonywania kary oraz uchylenia orzeczenia o uznaniu wyroku skazującego, jest zgodny z art. 22 ust. 1 decyzji ramowej 2008/909.
80.
Przepis ten ustanawia zasadę, zgodnie z którą wydające nakaz państwo członkowskie nie wykonuje kary po rozpoczęciu wykonywania tej kary w wykonującym nakaz państwie członkowskim. Wprowadzenie w życie tej zasady zakłada moim zdaniem, że zostały spełnione dwie przesłanki.
81.
Po pierwsze, konieczne jest, aby wykonanie kary w wykonującym nakaz państwie członkowskim odbywało się w sposób zgodny z zasadami ustanowionymi w decyzji ramowej 2008/909. Tymczasem nie dzieje się tak w przypadku, gdy uznanie wyroku w sprawie karnej zostało dokonane z naruszeniem procedury i warunków przewidzianych w tej decyzji ramowej, a w szczególności gdy nie nastąpiło przekazanie przez wydające nakaz państwo członkowskie wyroku wraz z zaświadczeniem przewidzianym w rzeczonej decyzji ramowej. Przyjęcie, że w takiej sytuacji rozpoczęcie wykonywania kary w wykonującym nakaz państwie członkowskim może pozbawić wydające nakaz państwo członkowskie jego kompetencji do wykonywania tej kary, otwierałoby drogę do obchodzenia zasad ustanowionych w tej samej decyzji ramowej.
82.
Po drugie, rozpoczęcie wykonywania kary w rozumieniu art. 22 ust. 1 decyzji ramowej 2008/909 zakłada, że w wykonującym nakaz państwie członkowskim wykonywana jest kara taka jak orzeczona przez właściwy organ sądowy państwa członkowskiego skazania, zarówno co do jej rodzaju, jak i wymiaru. Tymczasem pragnę zauważyć, że wykonywanie we Włoszech kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec EDS w Rumunii zostało zawieszone do dnia 15 lipca 2022 r., chociaż wykonanie tej kary nie zostało warunkowo zawieszone na okres próby. Co więcej, począwszy od tej daty nie wykonywano już owej kary pozbawienia wolności, lecz alternatywny środek polegający na wykonywaniu prac społecznie użytecznych, i to do dnia 11 października 2022 r., w którym to dniu sąd odsyłający stwierdził zakończenie wykonywania kary i uchylił uznanie rumuńskiego wyroku skazującego. Zarówno zawieszenie wykonania kary, jak i zmiana jej rodzaju – poza przewidzianymi w art. 8 ust. 2–4 decyzji ramowej 2008/909 (
30
) przypadkami dostosowania kary – wydają mi się niezgodne ze stwierdzeniem, jakoby orzeczona w Rumunii wobec EDS kara pozbawienia wolności zaczęła być wykonywana we Włoszech zgodnie z tym, co przewiduje art. 22 ust. 1 owej decyzji ramowej.
83.
Pragnę podkreślić, że przestrzeganie tych warunków ma kluczowe znaczenie dla zagwarantowania, aby zasada, zgodnie z którą odmowa wykonania europejskiego nakazu aresztowania na podstawie art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 zakłada rzeczywiste zobowiązanie wykonującego nakaz państwa członkowskiego do wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec osoby, której dotyczy nakaz (
31
), nie stała się martwym przepisem (
32
).
84.
Należy również wyjaśnić, że wymagane od wykonującego nakaz państwa członkowskiego zobowiązanie mające na celu skuteczne wykonanie kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec osoby, której dotyczy nakaz, zarówno w odniesieniu do rodzaju, jak i wymiaru kary, jest niezgodne z orzeczeniem organu sądowego tego państwa członkowskiego o uchyleniu uznania wyroku skazującego wydanego w wydającym nakaz państwie członkowskim ze względu na utratę przez ten wyrok jego charakteru egzekucyjnego. Pragnę dodać, że – w drodze analogii do tego, co Trybunał orzekł w wyroku z dnia 31 stycznia 2023 r. w sprawie Puig Gordi i in. (
33
) – stwierdzenie przez wykonujący nakaz organ sądowy, że odpowiedzialność karna uległa przedawnieniu w wydającym nakaz państwie członkowskim, chociaż to ostatnie wskazało, że nie wydano w tej kwestii żadnego orzeczenia sądowego, jest sprzeczne z zasadą wzajemnego uznawania, stanowiącą – zgodnie z motywem 6 decyzji ramowej 2002/584 – kamień węgielny współpracy sądowej (
34
).
85.
W świetle tych okoliczności i z zastrzeżeniem weryfikacji, których dokonanie należy do sądu odsyłającego, wydaje mi się, że w okolicznościach sprawy w postępowaniu głównym wykluczona jest możliwość uznania, że państwo członkowskie dokonujące wpisu jest zobowiązane – ze względu na zastosowanie przez wykonujący nakaz organ sądowy podstawy fakultatywnej odmowy wykonania, o której mowa w art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 – do usunięcia z SIS dotyczącego EDS wpisu.
IV. Wnioski
86.
W świetle całości powyższych rozważań proponuję, aby na pytania prejudycjalne od pierwszego do trzeciego przedstawione przez Curtea de Apel Bucureşti (sąd apelacyjny w Bukareszcie, Rumunia) w sprawie C‑305/22 Trybunał odpowiedział w następujący sposób:
Artykuł 4 pkt 6 i art. 8 ust. 1 lit. c) decyzji ramowej Rady 2002/584/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi oraz art. 4 ust. 2 i 5, art. 8 ust. 1, art. 22 ust. 1 i art. 25 decyzji ramowej Rady 2008/909/WSiSW z dnia 27 listopada 2008 r. o stosowaniu zasady wzajemnego uznawania do wyroków skazujących na karę pozbawienia wolności lub inny środek polegający na pozbawieniu wolności – w celu wykonania tych wyroków w Unii Europejskiej
należy interpretować w ten sposób, że:
organ sądowy nie może – powołując się na wskazaną w pierwszym z tych przepisów podstawę fakultatywnej odmowy wykonania – odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania wydanego w celu wykonania kary pozbawienia wolności, jeżeli uznanie i wykonanie wyroku skazującego zostały dokonane z naruszeniem procedury i warunków przewidzianych w decyzji ramowej 2008/909. W takiej sytuacji wydający nakaz organ sądowy może utrzymać w mocy tenże europejski nakaz aresztowania, wydające nakaz państwo członkowskie zachowuje prawo do wykonania tej kary i do wykonującego nakaz organu sądowego należy wykonanie wspomnianego europejskiego nakazu aresztowania poprzez przekazanie temu państwu członkowskiemu osoby, której nakaz dotyczy.
87.
W świetle całości powyższych rozważań proponuję, aby na pytania prejudycjalne przedstawione przez Corte d’appello di Napoli (sąd apelacyjny w Neapolu, Włochy) w sprawie C‑595/23 Trybunał odpowiedział w następujący sposób:
Artykuł 26 ust. 1, art. 27 ust. 1, art. 53 ust. 1, art. 55 ust. 1 oraz art. 59 ust. 1 i 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1862 z dnia 28 listopada 2018 r. w sprawie utworzenia, funkcjonowania i użytkowania Systemu Informacyjnego Schengen (SIS) w dziedzinie współpracy policyjnej i współpracy wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych, zmiany i uchylenia decyzji Rady 2007/533/WSiSW oraz uchylenia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1986/2006 i decyzji Komisji 2010/261/UE, zmienionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/1190 z dnia 6 lipca 2022 r.,
należy interpretować w ten sposób, że:
w przypadku odmowy przez organ sądowy – na podstawie art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 – wykonania europejskiego nakazu aresztowania wydanego w celu wykonania kary pozbawienia wolności, wyłącznie do wydającego nakaz państwa członkowskiego należy sprawdzenie, czy został osiągnięty cel, w którym wprowadzono do SIS wpis dotyczący osoby, której nakaz dotyczy, w którym to przypadku wpis ten powinien zostać usunięty.
Owemu państwu członkowskiemu przysługuje prawo do uznania, że ten cel nie został osiągnięty i że w związku z tym wspomniany wpis musi zostać utrzymany, jeżeli – w ramach zastosowania przez wykonujący nakaz organ sądowy określonej w tym przepisie podstawy fakultatywnej odmowy wykonania – uznanie i wykonanie wyroku skazującego zostały dokonane z naruszeniem procedury i warunków przewidzianych w decyzji ramowej 2008/909. W takiej sytuacji wydający nakaz organ sądowy może bowiem uznać za konieczne utrzymanie w mocy europejskiego nakazu aresztowania stanowiącego podstawę wpisu dotyczącego osoby, której nakaz dotyczy.
(
1
)	Język oryginału: francuski.
(
i
)	Niniejszej sprawie została nadana fikcyjna nazwa. Nie odpowiada ona rzeczywistemu nazwisku żadnej ze stron postępowania.
(
2
)	Dz.U. 2002, L 190, s. 1.
(
3
)	Dz.U. 2008, L 327, s. 27.
(
4
)	Przepis ten przewiduje, że wykonujący nakaz organ sądowy może odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania, „jeśli europejski nakaz aresztowania został wydany w celu wykonania kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego, a osoba, której dotyczy wniosek, jest obywatelem wykonującego nakaz państwa członkowskiego lub w tym państwie stale przebywa, a państwo to zobowiązuje się wykonać karę pozbawienia wolności lub środek zabezpieczający zgodnie z jego prawem krajowym”.
(
5
)	Opinia w sprawie C.J. (Wykonanie kary w następstwie ENA) (C‑305/22, EU:C:2024:508).
(
6
)	C‑305/22 (niepublikowane, EU:C:2024:783).
(
7
)	Zobacz w szczególności podobnie wyrok z dnia 15 kwietnia 2021 r., AV (Wyrok łączny) (C‑221/19, EU:C:2021:278, pkt 35 i przytoczone tam orzecznictwo). Moim zdaniem pkt 48 wyroku z dnia 13 grudnia 2018 r., Sut (C‑514/17, EU:C:2018:1016) zasługuje na uściślenie przez Trybunał w taki sposób, aby wyraźnie wskazywał, że stosowanie – określonej w art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 – podstawy fakultatywnej odmowy wykonania nie może odbywać się z naruszeniem celu polegającego na uniknięciu bezkarności danej osoby, co zakłada przestrzeganie procedury i warunków określonych w decyzji ramowej 2008/909.
(
8
)	Dz.U. 2018, L 312, s. 56.
(
9
)	Dz.U. 2022, L 185, s. 1, zwanego dalej „rozporządzeniem SIS”.
(
10
)	Zgodnie z art. 3 pkt 1 rozporządzenia SIS wpis oznacza „zestaw danych wprowadzonych do SIS, które umożliwiają właściwym organom zidentyfikowanie osoby lub przedmiotu w celu podjęcia konkretnego działania”.
(
11
)	W swoich uwagach na piśmie rząd rumuński wyjaśnia, że organy rumuńskie poinformowały organy włoskie, po pierwsze, że nie wyraziły one zgody na uznanie przez te ostatnie organy prawomocnego wyroku skazującego wydanego w Rumunii, a po drugie, że dopóki organy rumuńskie nie zostaną zawiadomione o rozpoczęciu wykonywania kary we Włoszech, dopóty Rumunia zachowa prawo do wykonywania tej kary na swoim terytorium.
(
12
)	Rząd rumuński w swoich uwagach na piśmie wskazuje, że EDS rozpoczął wykonywanie nie kary pozbawienia wolności, na którą osoba ta została skazana, lecz alternatywnego środka polegającego na wykonywaniu prac społecznie użytecznych.
(
13
)	Orzecznictwo, o którym tu mowa stanowią wyroki Curtea Constituțională (trybunału konstytucyjnego): nr 297/2018, opublikowany w Monitorul Oficial al României nr 518 z dnia 25 czerwca 2018 r., oraz nr 358/2022, opublikowany w Monitorul Oficial al României nr 565 z dnia 9 czerwca 2022 r., dotyczące zarzutu niezgodności z konstytucją przepisów art. 155 ust. 1 Codul penal (kodeksu karnego). Zobacz, w przedmiocie przerwania biegu terminu przedawnienia odpowiedzialności karnej w sprawach przestępstw naruszających interesy finansowe Unii Europejskiej, wyrok z dnia 24 lipca 2023 r., Lin (C‑107/23 PPU, EU:C:2023:606).
(
14
)	GURI nr 98 z dnia 29 kwietnia 2005 r., s. 6.
(
15
)	GURI nr 230 z dnia 1 października 2010 r., s. 1.
(
16
)	GURI nr 176 z dnia 31 lipca 2006 r., s. 4.
(
17
)	Elementem SIS jest jednolita sieć biur krajowych zwanych „biurami SIRENE”, które działają przez 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu, i które w szczególności zapewniają wymianę i dostępność wszelkich informacji uzupełniających (zob. motyw 5 i art. 7 rozporządzenia SIS).
(
18
)	Jest tak w szczególności wówczas, gdy państwo członkowskie uznaje, że wykonanie działania wymaganego we wpisie jest niezgodne z jego prawem krajowym, jego zobowiązaniami międzynarodowymi lub istotnym interesem narodowym (art. 24 ust. 1) lub też gdy wykonujący nakaz organ wymiaru sprawiedliwości odmówił wykonania europejskiego nakazu aresztowania w oparciu o podstawę do odmowy wykonania (art. 25 ust. 1). Zgodnie z art. 3 pkt 8 rozporządzenia SIS zastrzeżenie definiowane jest jako „zawieszenie ważności wpisu na poziomie krajowym, które można umieścić przy wpisach mających doprowadzić do aresztowania, wpisach dotyczących osób zaginionych i osób narażonych na niebezpieczeństwo, wpisach wykorzystywanych do prowadzenia kontroli niejawnych, rozpytań kontrolnych i kontroli szczególnych oraz wpisach informacyjnych”.
(
19
)	Zobacz postanowienie prezesa Trybunału z dnia 5 grudnia 2023 r., Cuprea (C‑595/23, EU:C:2023:955).
(
20
)	Zgodnie z art. 67 ust. 1 tego rozporządzenia „[o]soby, których dane dotyczą, mogą korzystać ze swoich praw przewidzianych w art. 15, 16 i 17 rozporządzenia (UE) 2016/679 [Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólnego rozporządzenia o ochronie danych) (Dz.U. 2016, L 119, s. 1 ; sprostowanie Dz.U. 2018, L 127, s. 2)] oraz w art. 14 i art. 16 ust. 1 i 2 dyrektywy (UE) 2016/680 [Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez właściwe organy do celów zapobiegania przestępczości, prowadzenia postępowań przygotowawczych, wykrywania i ścigania czynów zabronionych i wykonywania kar, w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylającej decyzję ramową Rady 2008/977/WSiSW (Dz.U. 2016, L 119, s. 89)]”. Ponadto art. 68 ust. 1 rozporządzenia SIS stanowi, że „[b]ez uszczerbku dla przepisów dotyczących środków ochrony prawnej zawartych w rozporządzeniu [2016/679] i dyrektywie [2016/680] każdej osobie przysługuje prawo do wniesienia do właściwego organu, w tym sądu, na mocy prawa krajowego państwa członkowskiego żądania o dostęp do informacji, ich sprostowanie, ich usunięcie lub ich uzyskanie lub o zapłatę odszkodowania w związku z wpisem dotyczącym tej osoby”.
(
21
)	Zobacz również motyw 46 tego rozporządzenia. Ponadto należy zauważyć, że zgodnie z pkt 2.9 podręcznika Sirene, zamieszczonego w załączniku do decyzji wykonawczej Komisji (UE) 2015/219 z dnia 29 stycznia 2015 r. zastępującej załącznik do decyzji wykonawczej 2013/115/UE w sprawie przyjęcia podręcznika SIRENE i innych środków wykonawczych dla systemu informacyjnego Schengen drugiej generacji (SIS II) (Dz.U. 2015, L 44, s. 75), „[g]dy warunki utrzymywania wpisu nie są już spełnione, państwo członkowskie, które dokonało wpisu, niezwłocznie usuwa taki wpis”.
(
22
)	Zobacz art. 53 ust. 5 rozporządzenia SIS.
(
23
)	Zobacz art. 53 ust. 6 rozporządzenia SIS.
(
24
)	Zobacz analogicznie wyrok z dnia 15 grudnia 2022 r., Lietuvos Respublikos vidaus reikalų ministerija (Rejestracja pojazdów, których dotyczy wpis) (C‑88/21, EU:C:2022:982, pkt 46 i 47). Pragnę również zauważyć, że w ostatnim zdaniu art. 55 ust. 1 rozporządzenia SIS odwołano się do art. 53 tegoż rozporządzenia, co potwierdza tę wykładnię.
(
25
)	C‑318/24 PPU, EU:C:2024:658.
(
26
)	Wyrok z dnia 29 lipca 2024 r., Breian (C‑318/24 PPU, EU:C:2024:658, pkt 48).
(
27
)	Zobacz wyrok z dnia 29 lipca 2024 r., Breian (C‑318/24 PPU, EU:C:2024:658, pkt 49).
(
28
)	Zobacz wyrok z dnia 29 lipca 2024 r., Breian (C‑318/24 PPU, EU:C:2024:658, pkt 51 i przytoczone tam orzecznictwo). W tym wyroku Trybunał wyjaśnił jednak, że z jego orzecznictwa wynika, iż z uwagi na okoliczność, że utrzymanie europejskiego nakazu aresztowania, którego wykonania odmówiono w jednym państwie członkowskim, może skutkować zatrzymaniem osoby, której nakaz dotyczy, w innym państwie członkowskim, a tym samym może naruszać wolność osobistą tej osoby, do wydającego nakaz organu sądowego należy zbadanie, czy w świetle konkretnych okoliczności danej sprawy to utrzymanie ma charakter proporcjonalny. W ramach takiego badania wspomniany organ powinien w szczególności uwzględnić charakter i wagę przestępstwa, za które ścigana jest osoba, której dotyczy nakaz, konsekwencje dla tej osoby wydanego wobec niej europejskiego nakazu aresztowania, a także perspektywy wykonania rzeczonego europejskiego nakazu aresztowania (pkt 54 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
29
)	C‑305/22, EU:C:2024:508.
(
30
)	Z orzecznictwa Trybunału wynika, że „[a]rtykuł 8 decyzji ramowej 2008/909 ustanawia […] w ust. 2–4 ścisłe warunki dotyczące dostosowania przez właściwy organ państwa wykonującego kary orzeczonej w państwie wydającym, które stanowią jedyne wyjątki od ciążącego na tym organie, na mocy art. 8 ust. 1 tej decyzji ramowej, zasadniczego obowiązku uznania przekazanego mu wyroku i niezwłocznego podjęcia wszelkich niezbędnych środków w celu wykonania kary, której wymiar i rodzaj odpowiadają wymiarowi i rodzajowi przewidzianym w wyroku wydanym w państwie wydającym”: zob. w szczególności wyrok z dnia 15 kwietnia 2021 r., AV (Wyrok łączny) (C‑221/19, EU:C:2021:278, pkt 35 i przytoczone tam orzecznictwo). Ponadto, z łącznej lektury art. 12 ust. 1, art. 13 i art. 21 lit. e) decyzji ramowej 2008/909 wynika, po pierwsze, że właściwy organ wykonującego państwa członkowskiego jest zobowiązany do poinformowania wydającego państwa członkowskiego o jakiejkolwiek decyzji dotyczącej dostosowania kary zgodnie z art. 8 ust. 2 i 3 tej decyzji ramowej, a po drugie, że to ostatnie państwo członkowskie – w przypadku, gdy nie zgadza się ono z taką decyzją dotyczącą dostosowania kary – i dopóki nie rozpoczęło się wykonywanie kary w wykonującym państwie członkowskim, może wycofać zaświadczenie z tego państwa (co zakłada, że zaświadczenie to zostało uprzednio przekazane przez właściwy organ wydającego państwa członkowskiego, zgodnie z art. 4 ust. 2 wspomnianej decyzji ramowej). Pragnę dodać, że – przewidziane w art. 8 ust. 2–4 decyzji ramowej 2008/909 – przypadki dostosowania kary należy odróżnić od procedur wykonania tej kary, które, zgodnie z art. 17 ust. 1 tej decyzji ramowej, podlegają prawu wykonującego państwa członkowskiego. W tym względzie Trybunał wyjaśnił w szczególności, że ten ostatni przepis obejmuje środki mające zagwarantować faktyczne wykonanie kary pozbawienia wolności: zob. wyrok z dnia 15 kwietnia 2021 r., AV (Wyrok łączny) (C‑221/19, EU:C:2021:278, pkt 39). Rozróżnienie to stanowi sedno rozpoznawanej obecnie sprawy Fira (C‑215/24), dotyczącej zawieszenia przez organ sądowy wykonującego nakaz państwa członkowskiego kary pozbawienia wolności orzeczonej przez organ sądowy wydającego nakaz państwa członkowskiego.
(
31
)	Zobacz w szczególności wyrok z dnia 6 czerwca 2023 r., O.G. (Europejski nakaz aresztowania wobec obywatela państwa trzeciego) (C‑700/21, EU:C:2023:444, pkt 48 i przytoczone tam orzecznictwo). Ponadto każda odmowa wykonania europejskiego nakazu aresztowania musi zostać poprzedzona weryfikacją przez wykonujący nakaz organ sądowy możliwości rzeczywistego wykonania kary zgodnie z jego prawem krajowym: zob. w szczególności wyrok z dnia 24 czerwca 2019 r., Popławski (C‑573/17, EU:C:2019:530, pkt 88 i przytoczone tam orzecznictwo).
(
32
)	Uznanie wyroku skazującego przez wykonujące nakaz państwo członkowskie oznacza również, że – zgodnie z tym, co przewiduje art. 19 ust. 2 decyzji ramowej 2008/909 – „[j]edynie państwo wydające może rozstrzygać wnioski o rewizję wyroku nakładającego karę, która ma być wykonana zgodnie z niniejszą decyzją ramową”.
(
33
)	C‑158/21, EU:C:2023:57.
(
34
)	Zobacz wyrok z dnia 31 stycznia 2023 r., Puig Gordi i in. (C‑158/21, EU:C:2023:57, pkt 88). Istnienie takiego przedawnienia w rozpatrywanej sprawie zostało zresztą w szczegółowy sposób zakwestionowane na rozprawie przez rząd rumuński.