62024CJ0466
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ένατο τμήμα)
της 23ης Οκτωβρίου 2025 (
*1
)
«Προδικαστική παραπομπή – Γεωργία – Κοινή γεωργική πολιτική (ΚΓΠ) – Κανονισμός (ΕΕ) 2021/2115 – Στήριξη των στρατηγικών σχεδίων – Κανονισμός (ΕΕ) 1307/2013 – Άμεσες ενισχύσεις σε γεωργούς – Εκτάσεις που βρίσκονται στη διάθεση των γεωργών – Νομική βάση χρήσης των εκτάσεων αυτών – Τρόπος καταχώρισης της εν λόγω νομικής βάσης – Εκτάσεις δηλωθείσες δυνάμει καθεστώτων ενίσχυσης οι οποίες είναι μεγαλύτερες από εκείνες για τις οποίες έχει καταχωριστεί η νομική βάση χρήσης – Διοικητικές κυρώσεις που εφαρμόζονται σε περιπτώσεις δήλωσης έκτασης μεγαλύτερης από την πραγματική – Κυρώσεις δυνάμει του άρθρου 19α του κανονισμού (ΕΕ) 640/2014 – Εφαρμογή του άρθρου αυτού μετά την κατάργηση του κανονισμού 640/2014»
Στην υπόθεση C‑466/24 [Venshova] (
i
),
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Administrativen sad – Varna (διοικητικό πρωτοδικείο Βάρνας, Βουλγαρία) με απόφαση της 18ης Ιουνίου 2024, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 2 Ιουλίου 2024, στο πλαίσιο της δίκης
LQ
κατά
Zamestnik izpalnitelen direktor na Darzhaven fond «Zemedelie»,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (ένατο τμήμα),
συγκείμενο από τους M. Condinanzi (εισηγητή), πρόεδρο τμήματος, N. Jääskinen και R. Frendo, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: Α. Ράντος
γραμματέας: A. Calot Escobar
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλε:
–
η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τις A. C. Becker, G. Koleva και M. Salyková,
κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, να εκδικάσει την υπόθεση χωρίς ανάπτυξη προτάσεων,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1
Η αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία:
–
του άρθρου 4, παράγραφος 4, του κανονισμού (ΕΕ) 2021/2115 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 2ας Δεκεμβρίου 2021, σχετικά με τη θέσπιση κανόνων για τη στήριξη των στρατηγικών σχεδίων που πρέπει να καταρτίζονται από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής (στρατηγικά σχέδια για την ΚΓΠ) και να χρηματοδοτούνται από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων (ΕΓΤΕ) και το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1305/2013 και (ΕΕ) αριθ. 1307/2013 (ΕΕ 2021, L 435, σ. 1)·
–
του άρθρου 28 του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 908/2014 της Επιτροπής, της 6ης Αυγούστου 2014, για τη θέσπιση κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1306/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τους οργανισμούς πληρωμών και άλλους οργανισμούς, τη δημοσιονομική διαχείριση, την εκκαθάριση λογαριασμών, τους κανόνες σχετικά με τους ελέγχους, τις εγγυήσεις και τη διαφάνεια (ΕΕ 2014, L 255, σ. 59)·
–
των άρθρων 18, 19 και 19α του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 640/2014 της Επιτροπής, της 11ης Μαρτίου 2014, για τη συμπλήρωση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1306/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, όσον αφορά το ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης και ελέγχου και τους όρους απόρριψης ή ανάκτησης πληρωμών καθώς και τις διοικητικές κυρώσεις που εφαρμόζονται στις άμεσες ενισχύσεις, τη στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης και την πολλαπλή συμμόρφωση (ΕΕ 2014, L 181, σ. 48), όπως τροποποιήθηκε με τον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ) 2016/1393 της Επιτροπής, της 4ης Μαΐου 2016 (ΕΕ 2016, L 225, σ. 41) (στο εξής: κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός 640/2014),
–
καθώς και του άρθρου 49, παράγραφος 1, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης).
2
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της LQ, φυσικού προσώπου, και του Zamestnik izpalnitelen direktor na Darzhaven fond «Zemedelie» (αναπληρωτή εκτελεστικού διευθυντή του εθνικού ταμείου «Γεωργία», Βουλγαρία) (στο εξής: DFZ), με αντικείμενο απόφαση του DFZ, αφενός, να μειώσει το ποσό της οικονομικής ενίσχυσης που ζήτησε η LQ για την περίοδο εμπορίας 2021 δυνάμει διάφορων καθεστώτων ενίσχυσης και μέτρων άμεσων στρεμματικών ενισχύσεων και, αφετέρου, να της επιβάλει κυρώσεις λόγω δήλωσης έκτασης μεγαλύτερης από την πραγματική.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
Ο κανονισμός (ΕΚ) 1306/2013
3
Ο κανονισμός (ΕΕ) 1306/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2013, σχετικά με τη χρηματοδότηση, τη διαχείριση και την παρακολούθηση της κοινής γεωργικής πολιτικής και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΟΚ) αριθ. 352/78, (ΕΚ) αριθ. 165/94, (ΕΚ) αριθ. 2799/98, (ΕΚ) αριθ. 814/2000, (ΕΚ) αριθ. 1290/2005 και (ΕΚ) αριθ. 485/2008 του Συμβουλίου (ΕΕ 2013, L 347, σ. 549, και διορθωτικό ΕΕ 2016, L 130, σ. 13), καταργήθηκε από 1ης Ιανουαρίου 2023 με τον κανονισμό (ΕΕ) 2021/2116 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 2ας Δεκεμβρίου 2021, σχετικά με τη χρηματοδότηση, τη διαχείριση και την παρακολούθηση της κοινής γεωργικής πολιτικής και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) 1306/2013 (ΕΕ 2021, L 435, σ. 187). Εντούτοις, δυνάμει του άρθρου 104 του κανονισμού 2021/2116, τα άρθρα 59, 63, 64, 67, 68, 74 και 77 του κανονισμού 1306/2013 εξακολουθούν να εφαρμόζονται στις δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν και στις πληρωμές που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο καθεστώτων στήριξης δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 1307/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2013, περί θεσπίσεως κανόνων για άμεσες ενισχύσεις στους γεωργούς βάσει καθεστώτων στήριξης στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 637/2008 του Συμβουλίου και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 73/2009 του Συμβουλίου (ΕΕ 2013, L 347, σ. 608), πριν και κατά τη διάρκεια του ημερολογιακού έτους 2022. Δεδομένου ότι η επίμαχη στην κύρια δίκη αίτηση ενίσχυσης αφορά την περίοδο εμπορίας 2021, ο κανονισμός 1306/2013 έχει εφαρμογή στην υπό κρίση διαφορά.
4
Το άρθρο 59 του κανονισμού 1306/2013 επιγράφεται «Γενικές αρχές των ελέγχων» και προβλέπει στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Πλην αντιθέτων διατάξεων, το σύστημα που εφαρμόζουν τα κράτη μέλη [...] περιλαμβάνει συστηματικό διοικητικό έλεγχο όλων των αιτήσεων ενίσχυσης και των αιτήσεων πληρωμής. Το εν λόγω σύστημα συμπληρώνεται από επιτόπιους έλεγχους.»
5
Το άρθρο 63 του ως άνω κανονισμού φέρει τον τίτλο «Αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά και διοικητικές κυρώσεις» και ορίζει στις παραγράφους 1 και 2 τα εξής:
«1.   Εάν διαπιστωθεί ότι ο δικαιούχος δεν συμμορφώνεται με τα κριτήρια επιλεξιμότητας, τις δεσμεύσεις ή άλλες υποχρεώσεις που αφορούν τους όρους χορήγησης της ενίσχυσης ή της στήριξης που προβλέπονται στην τομεακή γεωργική νομοθεσία, η ενίσχυση δεν καταβάλλεται ή ανακαλείται εν όλω ή εν μέρει, και, κατά περίπτωση, δεν χορηγούνται ή ανακαλούνται τα αντίστοιχα δικαιώματα ενίσχυσης που αναφέρονται στο άρθρο 21 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1307/2013.
2.   Επίσης, εφόσον προβλέπεται από την τομεακή γεωργική νομοθεσία, τα κράτη μέλη επιβάλλουν επίσης διοικητικές κυρώσεις, σύμφωνα με τους κανόνες των άρθρων 64 και 77 [...]».
6
Κατά το άρθρο 64, παράγραφος 4, του κανονισμού 1306/2013, το οποίο φέρει τον τίτλο «Επιβολή διοικητικών κυρώσεων»:
«Οι διοικητικές κυρώσεις μπορούν να λαμβάνουν τις ακόλουθες μορφές:
α)
μείωση του ποσού ενίσχυσης ή στήριξης που πρέπει να καταβληθεί σε σχέση με την αίτηση ενίσχυσης ή την αίτηση πληρωμής που επηρεάζεται από τη μη συμμόρφωση ή σε σχέση με περαιτέρω αιτήσεις· εν τούτοις όσον αφορά τη στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης, η διαδικασία αυτή εφαρμόζεται με την επιφύλαξη της δυνατότητας αναστολής της στήριξης, όταν αναμένεται από τον δικαιούχο να διευθετήσει τη μη συμμόρφωση εντός εύλογου χρονικού διαστήματος,
β)
καταβολή ποσού υπολογιζόμενου βάσει της ποσότητας και/ή της διάρκειας της μη συμμόρφωσης ή αμφοτέρων,
γ)
αναστολή ή ανάκληση της έγκρισης, αναγνώρισης ή εξουσιοδότησης,
δ)
ανάκληση του δικαιώματος συμμετοχής ή ωφέλειας από το συγκεκριμένο καθεστώς ενίσχυσης ή μέτρο στήριξης ή άλλο σχετικό μέτρο.»
7
Το κεφάλαιο 2 του τίτλου V του κανονισμού αυτού φέρει τον τίτλο «Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου» και περιλαμβάνει το άρθρο 67, παράγραφοι 1 και 2, το οποίο έχει ως εξής:
«1.   Κάθε κράτος μέλος συγκροτεί και διαχειρίζεται ένα ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης και ελέγχου (“ολοκληρωμένο σύστημα”).
2.   Το ολοκληρωμένο σύστημα εφαρμόζεται στα καθεστώτα στήριξης που απαριθμούνται στο Παράρτημα Ι του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1307/2013 [...]».
8
Το άρθρο 68, παράγραφος 1, του κανονισμού 1306/2013 προβλέπει τα εξής:
«Το ολοκληρωμένο σύστημα περιλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία:
α)
ηλεκτρονική βάση δεδομένων·
β)
σύστημα αναγνώρισης αγροτεμαχίων·
γ)
σύστημα προσδιορισμού και καταγραφής των δικαιωμάτων ενίσχυσης·
δ)
αιτήσεις ενίσχυσης και αιτήσεις πληρωμής·
ε)
ολοκληρωμένο σύστημα ελέγχου·
στ)
ενιαίο σύστημα καταγραφής της ταυτότητας κάθε δικαιούχου της στήριξης του άρθρου 67 παράγραφος 2 ο οποίος υποβάλλει αίτηση ενίσχυσης ή πληρωμής.»
9
Το άρθρο 72, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού ορίζει τα ακόλουθα:
«Κάθε έτος, ο δικαιούχος της στήριξης που αναφέρεται στο άρθρο 67 παράγραφος 2 υποβάλλει αίτηση άμεσης ενίσχυσης ή αίτηση πληρωμής για τα μέτρα αγροτικής ανάπτυξης που σχετίζονται με την έκταση και τα ζώα, αναφέροντας κατά περίπτωση:
α)
όλα τα αγροτεμάχια της εκμετάλλευσης καθώς και τις μη γεωργικές εκτάσεις για τις οποίες ζητείται η στήριξη που αναφέρεται στο άρθρο 67 παράγραφος 2·
β)
τα δικαιώματα ενίσχυσης που έχουν δηλωθεί για ενεργοποίηση·
γ)
οποιαδήποτε άλλη πληροφορία προβλέπεται στον παρόντα κανονισμό ή απαιτείται για την εφαρμογή της σχετικής τομεακής γεωργικής νομοθεσίας ή από το οικείο κράτος μέλος.
[...]»
10
Κατά το άρθρο 74, παράγραφος 1, του ως άνω κανονισμού:
«Σύμφωνα με το άρθρο 59, τα κράτη μέλη, μέσω των οργανισμών πληρωμών ή των φορέων που έχουν εξουσιοδοτηθεί να δρουν εκ μέρους τους, διενεργούν διοικητικούς ελέγχους για τις αιτήσεις ενίσχυσης με σκοπό την επαλήθευση των όρων επιλεξιμότητας για την ενίσχυση. Οι έλεγχοι αυτοί συνοδεύονται από συμπληρωματικούς επιτόπιους ελέγχους.»
11
Το άρθρο 77 του ίδιου κανονισμού φέρει τον τίτλο «Επιβολή διοικητικών κυρώσεων» και έχει ως ακολούθως:
«1.   Όσον αφορά τις διοικητικές κυρώσεις του άρθρου 63 παράγραφος 2, το παρόν άρθρο εφαρμόζεται σε περίπτωση μη συμμόρφωσης προς τα κριτήρια επιλεξιμότητας, τις δεσμεύσεις ή άλλες υποχρεώσεις που απορρέουν από την εφαρμογή των κανόνων στήριξης του άρθρου 67 παράγραφος 2.
[...]
4.   Οι διοικητικές κυρώσεις μπορούν να λαμβάνουν τις ακόλουθες μορφές:
α)
μείωση του ποσού ενίσχυσης ή στήριξης που έχει καταβληθεί ή πρόκειται να καταβληθεί σε σχέση με την αίτηση ενίσχυσης ή την αίτηση πληρωμής που επηρεάζεται από τη μη συμμόρφωση και/ή σε σχέση με τις αιτήσεις ενίσχυσης ή τις αιτήσεις πληρωμής για προηγούμενα ή επόμενα έτη·
β)
καταβολή ποσού υπολογιζόμενου βάσει της ποσότητας και/ή της διάρκειας της μη συμμόρφωσης ή αμφοτέρων,
γ)
αποκλεισμός συμμετοχής στο συγκεκριμένο καθεστώς ενίσχυσης ή μέτρο στήριξης.
[...]»
Ο κανονισμός (ΕΚ) 1307/2013
12
Ο κανονισμός 1307/2013 καταργήθηκε από 1ης Ιανουαρίου 2023 με τον κανονισμό 2021/2115. Εντούτοις, δυνάμει του άρθρου 154, παράγραφος 2, του εν λόγω κανονισμού, ο κανονισμός 1307/2013 εξακολουθεί να εφαρμόζεται στις αιτήσεις ενίσχυσης που αφορούν έτη υποβολής αιτήσεων τα οποία ξεκινούν πριν από την 1η Ιανουαρίου 2023. Δεδομένου ότι η επίμαχη στην κύρια δίκη αίτηση ενίσχυσης αφορά την περίοδο εμπορίας 2021, ο κανονισμός 1307/2013 έχει εφαρμογή στην υπό κρίση διαφορά.
13
Η αιτιολογική σκέψη 2 του κανονισμού 1307/2013 έχει ως εξής:
«Μεταξύ των βασικών στόχων και απαιτήσεων της μεταρρύθμισης της [κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ)] είναι η μείωση του διοικητικού φόρτου. [...]»
14
Το άρθρο 5 του κανονισμού αυτού ορίζει τα εξής:
«Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1306/2013 και οι διατάξεις που θεσπίζονται δυνάμει αυτού εφαρμόζονται στα καθεστώτα που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό.»
15
Κατά το άρθρο 32 του κανονισμού 1307/2013:
«1.   Η στήριξη στο πλαίσιο του καθεστώτος βασικής ενίσχυσης χορηγείται στους γεωργούς, μέσω δήλωσης σύμφωνα με το άρθρο 33 παράγραφος 1, κατόπιν ενεργοποίησης δικαιώματος ενίσχυσης ανά επιλέξιμο εκτάριο στο κράτος μέλος στο οποίο έχει χορηγηθεί το δικαίωμα. [...]
2.   Για τους σκοπούς του παρόντος τίτλου, ως “επιλέξιμο εκτάριο” νοείται:
α)
κάθε γεωργική έκταση της εκμετάλλευσης που χρησιμοποιείται για γεωργικές δραστηριότητες ή, σε περίπτωση που έχει και μη γεωργική χρήση, κατά κύριο λόγο για γεωργικές δραστηριότητες, περιλαμβανομένων περιοχών που δεν ήταν σε καλή γεωργική κατάσταση στις 30 Ιουνίου 2003 στα κράτη μέλη που προσχώρησαν στην Ένωση την 1η Μαΐου 2004 και επέλεξαν κατά την προσχώρηση να εφαρμόσουν το καθεστώς ενιαίας στρεμματικής ενίσχυσης· ή
[...]
4.   Για να είναι επιλέξιμες, οι εκτάσεις πρέπει να ανταποκρίνονται στον ορισμό του επιλέξιμου εκταρίου καθ’ όλο το ημερολογιακό έτος, εκτός από περίπτωση ανωτέρας βίας ή εξαιρετικών περιστάσεων.
[...]»
16
Το άρθρο 33 του ως άνω κανονισμού φέρει τον τίτλο «Δήλωση επιλέξιμων εκταρίων» και προβλέπει στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Για τους σκοπούς της ενεργοποίησης των δικαιωμάτων ενίσχυσης που προβλέπονται στο άρθρο 32 παράγραφος 1, ο γεωργός δηλώνει τα αγροτεμάχια που αντιστοιχούν στα επιλέξιμα εκτάρια τα οποία συνδέονται με δικαίωμα ενίσχυσης. Εκτός από περίπτωση ανωτέρας βίας ή εξαιρετικών περιστάσεων, τα αγροτεμάχια αυτά μπορούν να δηλωθούν μόνο αν είναι στη διάθεση του γεωργού από ημερομηνία που ορίζεται από το κράτος μέλος και δεν είναι μεταγενέστερη της ημερομηνίας που έχει καθορίσει το εν λόγω κράτος μέλος για την τροποποίηση της αίτησης ενίσχυσης που προβλέπεται στο άρθρο 72 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1306/2013.»
17
Το άρθρο 36 του κανονισμού 1307/2013, το οποίο διέπει ειδικώς το καθεστώς ενιαίας στρεμματικής ενίσχυσης, ορίζει στις παραγράφους 2 και 5 τα εξής:
«2.   Η ενιαία στρεμματική ενίσχυση καταβάλλεται ετησίως για κάθε επιλέξιμο εκτάριο που δηλώνεται από τον γεωργό σύμφωνα με το στοιχείο α) του πρώτου εδαφίου του άρθρου 72 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1306/2013. [...]
[...]
5.   Εκτός από περίπτωση ανωτέρας βίας ή εξαιρετικών περιστάσεων, τα αναφερόμενα στην παράγραφο [2] εκτάρια είναι στη διάθεση του γεωργού από ημερομηνία που ορίζεται από το κράτος μέλος και δεν είναι μεταγενέστερη της ημερομηνίας που έχει καθορίσει το εν λόγω κράτος μέλος για την τροποποίηση της αίτησης ενίσχυσης που προβλέπεται στο άρθρο 72 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1306/2013.»
18
Κατά το άρθρο 48 του κανονισμού 1307/2013, το οποίο θεσπίζει τους γενικούς κανόνες σχετικά με την ενίσχυση για περιοχές με φυσικούς περιορισμούς:
«1.   Τα κράτη μέλη μπορούν να χορηγούν ενίσχυση σε γεωργούς που δικαιούνται ενίσχυση στο πλαίσιο του καθεστώτος βασικής ενίσχυσης ή του καθεστώτος ενιαίας στρεμματικής ενίσχυσης που προβλέπεται στο κεφάλαιο 1 και των οποίων οι εκμεταλλεύσεις βρίσκονται εν όλω ή εν μέρει σε περιοχές με φυσικούς περιορισμούς που ορίζονται από τα κράτη μέλη [...]
[...]
3.   [...] η ενίσχυση για περιοχές με φυσικούς περιορισμούς χορηγείται ετησίως ανά επιλέξιμο εκτάριο που βρίσκεται στις περιοχές στις οποίες ένα κράτος μέλος έχει αποφασίσει να χορηγήσει ενίσχυση σύμφωνα με την παράγραφο 2 του παρόντος άρθρου και καταβάλλεται κατόπιν ενεργοποιήσεως των δικαιωμάτων ενίσχυσης για τα εκτάρια που κατέχει ο ενδιαφερόμενος γεωργός ή, στα κράτη μέλη που εφαρμόζουν το άρθρο 36 του παρόντος κανονισμού, για τα επιλέξιμα εκτάρια που δηλώνονται από το γεωργό.
[...]»
Ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός 640/2014
19
Ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός 640/2014 καταργήθηκε από 1ης Ιανουαρίου 2023 με τον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ) 2022/1172 της Επιτροπής, της 4ης Μαΐου 2022, για τη συμπλήρωση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/2116 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά το ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης και ελέγχου στην κοινή γεωργική πολιτική και την εφαρμογή και τον υπολογισμό των διοικητικών κυρώσεων για την αιρεσιμότητα (ΕΕ 2022, L 183, σ. 12). Ωστόσο, σύμφωνα με το άρθρο 13 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2022/1172, ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός 640/2014 εξακολουθεί να εφαρμόζεται στις αιτήσεις άμεσων ενισχύσεων οι οποίες υποβλήθηκαν πριν από την 1η Ιανουαρίου 2023. Συνεπώς, λαμβανομένου υπόψη του χρόνου των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης, ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός 640/2014 έχει εφαρμογή στην υπό κρίση διαφορά.
20
Οι αιτιολογικές σκέψεις 2 και 19 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 640/2014 έχουν ως εξής:
«(2)
Πρέπει ιδίως να θεσπιστούν κανόνες για τη συμπλήρωση ορισμένων μη ουσιωδών στοιχείων του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1306/2013 σχετικά με τη λειτουργία του ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης και ελέγχου (ολοκληρωμένο σύστημα), τα χρονικά περιθώρια για την υποβολή αιτήσεων ενίσχυσης ή αιτήσεων πληρωμής, τις προϋποθέσεις για τη μερική ή ολική απόρριψη της ενίσχυσης και τη μερική ή ολική ανάκτηση της αχρεωστήτως καταβληθείσας ενίσχυσης ή στήριξης και τον καθορισμό των διοικητικών κυρώσεων για την αντιμετώπιση περιπτώσεων μη συμμόρφωσης σε σχέση με τις προϋποθέσεις χορήγησης ενίσχυσης στο πλαίσιο καθεστώτων που προβλέπονται από τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1307/2013 [...]
[...]
(19)
Οι διοικητικές κυρώσεις πρέπει να καθορίζονται με βάση τις αρχές της αποτρεπτικότητας και της αναλογικότητας και με βάση τα ειδικά προβλήματα που οφείλονται σε περιπτώσεις ανωτέρας βίας ή σε εξαιρετικές περιστάσεις. Οι διοικητικές κυρώσεις πρέπει να κλιμακώνονται ανάλογα με τη σοβαρότητα της μη συμμόρφωσης και να φθάνουν μέχρι τον πλήρη αποκλεισμό από ένα ή περισσότερα καθεστώτα στρεμματικών ενισχύσεων ή μέτρα στήριξης βάσει της έκτασης για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες των διάφορων καθεστώτων ενίσχυσης ή μέτρων στήριξης όσον αφορά τα κριτήρια επιλεξιμότητας, τις δεσμεύσεις και τις άλλες υποχρεώσεις ή το ενδεχόμενο να μη δηλώνει ένας δικαιούχος όλη την έκτασή του ώστε να δημιουργείται τεχνητά η προϋπόθεση που του επιτρέπει να εξαιρείται από τις οικολογικές τους υποχρεώσεις. Οι διοικητικές κυρώσεις που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό πρέπει να θεωρούνται επαρκείς για την αποθάρρυνση της από πρόθεση μη συμμόρφωσης.»
21
Το άρθρο 19α του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 640/2014 φέρει τον τίτλο «Διοικητικές κυρώσεις σε περιπτώσεις δήλωσης έκτασης μεγαλύτερης από την πραγματική για εκτάσεις στο πλαίσιο του καθεστώτος βασικής ενίσχυσης, του καθεστώτος ενιαίας στρεμματικής ενίσχυσης, της αναδιανεμητικής ενίσχυσης, του καθεστώτος για γεωργούς νεαρής ηλικίας, της ενίσχυσης για περιοχές με φυσικά μειονεκτήματα, του καθεστώτος για μικροκαλλιεργητές, των ενισχύσεων στο πλαίσιο του Natura 2000 και της οδηγίας-πλαισίου για τα ύδατα, καθώς και των ενισχύσεων σε περιοχές με φυσικά ή άλλα ειδικά μειονεκτήματα» και ορίζει τα εξής:
«1.   Εάν, όσον αφορά μια καλλιεργητική ομάδα όπως αναφέρεται στο άρθρο 17 παράγραφος 1, η έκταση που δηλώνεται για τα καθεστώτα ενισχύσεων τα οποία προβλέπονται στον τίτλο III και στον τίτλο V κεφάλαια 1, 2, 4 και 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1307/2013 και για τα μέτρα στήριξης που αναφέρονται στα άρθρα 30 και 31 του [κανονισμού (ΕΕ) 1305/2013 για τη στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1698/2005 του Συμβουλίου (ΕΕ 2013, L 347, σ. 487)] υπερβαίνει την προσδιορισθείσα έκταση σύμφωνα με το άρθρο 18 του παρόντος κανονισμού, η ενίσχυση ή η στήριξη υπολογίζεται βάσει της προσδιορισθείσας έκτασης με μείωση κατά 1,5 φορά μεγαλύτερη από τη διαφορά που διαπιστώθηκε εάν η εν λόγω διαφορά υπερβαίνει είτε το 3 % της προσδιορισθείσας έκτασης είτε τα 2 εκτάρια.
Η διοικητική κύρωση δεν υπερβαίνει το 100 % των ποσών βάσει της δηλωθείσας έκτασης.
2.   Εάν δεν έχει επιβληθεί διοικητική κύρωση στον δικαιούχο κατ’ εφαρμογή της παραγράφου 1 για δήλωση έκτασης μεγαλύτερης από την πραγματική για το συγκεκριμένο καθεστώς ενίσχυσης ή μέτρο στήριξης, η διοικητική κύρωση που αναφέρεται στην εν λόγω παράγραφο μειώνεται κατά 50 % εάν η διαφορά μεταξύ της δηλωθείσας και της προσδιορισθείσας έκτασης δεν υπερβαίνει το 10 % της προσδιορισθείσας έκτασης.
3.   Εάν η διοικητική κύρωση που επιβλήθηκε στον δικαιούχο μειώθηκε σύμφωνα με την παράγραφο 2 και πρόκειται να του επιβληθεί νέα διοικητική κύρωση όπως αναφέρεται στο παρόν άρθρο και στο άρθρο 21 για το συγκεκριμένο καθεστώς ενίσχυσης ή μέτρο στήριξης για το επόμενο έτος υποβολής αιτήσεων, ο δικαιούχος καταβάλλει το σύνολο της διοικητικής κύρωσης για το εν λόγω επόμενο έτος υποβολής αιτήσεων και καταβάλλει το ποσό κατά το οποίο η διοικητική κύρωση που υπολογίστηκε σύμφωνα με την παράγραφο 1 είχε μειωθεί κατ’ εφαρμογή της παραγράφου 2.
4.   Εάν το ποσό που υπολογίζεται σύμφωνα με τις παραγράφους 1, 2 και 3 δεν μπορεί να αποτελέσει εξολοκλήρου αντικείμενο συμψηφισμού κατά τη διάρκεια των τριών ημερολογιακών ετών που έπονται του ημερολογιακού έτους της διαπίστωσης, σύμφωνα με το άρθρο 28 του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 908/2014, το υπόλοιπο διαγράφεται.»
Ο κανονισμός 2021/2115
22
Το άρθρο 4, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 2021/2115 ορίζει τα εξής:
«Για τους σκοπούς των ειδών παρέμβασης υπό μορφή άμεσων ενισχύσεων, το “επιλέξιμο εκτάριο” προσδιορίζεται κατά τρόπο ώστε να καλύπτει εκτάσεις που είναι στη διάθεση του γεωργού και συνίστανται σε:
α)
οποιαδήποτε γεωργική έκταση της εκμετάλλευσης η οποία, στη διάρκεια του έτους για το οποίο ζητείται στήριξη, χρησιμοποιείται για γεωργική δραστηριότητα ή, όταν η έκταση χρησιμοποιείται και για μη γεωργικές δραστηριότητες, χρησιμοποιείται κατά κύριο λόγο για γεωργικές δραστηριότητες [...]».
Το βουλγαρικό δίκαιο
O ZPZP
23
Το άρθρο 41 του Zakon za podpomagane na zemedelskite proizvoditeli (νόμου περί στήριξης των γεωργών) (DV αριθ. 58, της 22ας Μαΐου 1998), όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης (στο εξής: ZPZP), ορίζει τα εξής:
«(1)   Οι γεωργοί που είναι εγγεγραμμένοι σύμφωνα με το άρθρο 7 μπορούν να υποβάλουν αίτηση ενίσχυσης βάσει των καθεστώτων που αναφέρονται στο άρθρο 38a, παράγραφος 1, με την υποβολή αίτησης ενίσχυσης σύμφωνα με το άρθρο 32, παράγραφος 1, για το οικείο ημερολογιακό έτος.
[...]
(3)   Οι γεωργικές εκτάσεις τις οποίες αφορά η αίτηση ενίσχυσης πρέπει να βρίσκονται στη διάθεση των γεωργών στις 31 Μαΐου του οικείου ημερολογιακού έτους, σύμφωνα με το άρθρο 36, παράγραφος 5, του κανονισμού (ΕΕ) 1307/2013, η οποία επιβεβαιώνεται από τη νομική βάση για τη χρήση που έχει καταχωριστεί δυνάμει του [Zakon za sobstvenostta i polzvaneto na zemedelskite zemi (νόμου περί κυριότητας και χρήσης γεωργικών εκτάσεων)].
(4)   Η νομική βάση για τη χρήση των γεωργικών εκτάσεων καταχωρίζεται στις δημοτικές υπηρεσίες γεωργίας του τόπου όπου βρίσκονται τα ακίνητα, με ειδικό λογισμικό το οποίο διαχειρίζεται το Υπουργείο Γεωργίας, Τροφίμων και Δασών. Η καταχώριση πραγματοποιείται μέχρι τη λήξη των προθεσμιών που προβλέπει η κανονιστική απόφαση του άρθρου 32, παράγραφος 5, για την υποβολή της αίτησης ενίσχυσης και τις τροποποιήσεις της.
(5)   Το Υπουργείο Γεωργίας, Τροφίμων και Δασών κατατάσσει, συνοψίζει και διαβιβάζει στον οργανισμό πληρωμών, εφάπαξ ή σταδιακά, τα στοιχεία που αφορούν τις καταχωρισμένες νομικές βάσεις για τη χρήση των γεωργικών γαιών. [...]
(6)   Κατά την υποβολή αίτησης ενίσχυσης μέσω του ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης και ελέγχου [(στο εξής: ΟΣΔΕ)], ο οργανισμός πληρωμών επαληθεύει τα δεδομένα της αίτησης, τα οποία συγκρίνονται με τα δεδομένα που μνημονεύονται στην παράγραφο 5. Εάν ο γεωργός έχει συμπεριλάβει στην αίτησή του αγροτεμάχια που δεν βρίσκονται εντός των εκτάσεων για τις οποίες υπάρχει νομική βάση ή σε βαθμό που βαίνει πέραν της καταχωρισμένης νομικής βάσης χρήσης, το σύστημα δημιουργεί αναφορά σφάλματος. Η αναφορά σφάλματος υποβάλλεται στον γεωργό προς υπογραφή.
(7)   Μετά τη λήξη των προθεσμιών για την υποβολή της αίτησης ενίσχυσης και για την τροποποίησή της, οι οποίες προβλέπονται στην κανονιστική απόφαση του άρθρου 32, παράγραφος 5, ο οργανισμός πληρωμών προβαίνει σε διοικητικό έλεγχο όλων των υποβληθεισών αιτήσεων ενίσχυσης για τις οποίες το σύστημα δημιούργησε αναφορά σφάλματος. Κατά τον έλεγχο, οι πληροφορίες που περιέχονται στις αιτήσεις ενίσχυσης συγκρίνονται με τα δεδομένα της παραγράφου 5 σχετικά με την τήρηση των όρων που αναφέρονται στις παραγράφους 3 και 4.
(8)   Όταν από την επαλήθευση που μνημονεύεται στην παράγραφο 7 προκύπτουν αγροτεμάχια για τα οποία ζητείται ενίσχυση χωρίς νομική βάση για τη χρήση τους, ο οργανισμός πληρωμών προβαίνει σε γεωγραφικό προσδιορισμό της έκτασης και της θέσης των εν λόγω αγροτεμαχίων. Στην περίπτωση αυτή, το Υπουργείο Γεωργίας, Τροφίμων και Δασών παρέχει συμπληρωματικές πληροφορίες στον οργανισμό πληρωμών.
(9)   Όταν από την επαλήθευση που διενεργείται σύμφωνα με τις παραγράφους 7 και 8 δεν προκύψει καμία καταχωρισμένη νομική βάση κατά την έννοια της παραγράφου 4, ο οργανισμός πληρωμών εφαρμόζει τις διατάξεις του άρθρου 43, παράγραφος 3.»
24
Το άρθρο 43 του ZPZP προβλέπει τα εξής:
«(1)   Ο οργανισμός πληρωμών πραγματοποιεί άμεσες πληρωμές σχετικά με τις αιτήσεις που υποβάλλονται όταν διαπιστώσει ότι:
1. ο αιτών χρησιμοποιεί τις γεωργικές εκτάσεις που δηλώθηκαν στην αίτηση και στις οποίες ασκεί γεωργική δραστηριότητα·
[...]
4. οι εκτάσεις που δηλώθηκαν στο πλαίσιο της ενίσχυσης θεωρούνται επιλέξιμες για ενίσχυση κατά τους ελέγχους που μνημονεύονται στο άρθρο 37, παράγραφοι 3 και 4.
[...]
(3)   Ο οργανισμός πληρωμών μειώνει το ποσό της ενίσχυσης ή αρνείται την πληρωμή στο πλαίσιο των καθεστώτων άμεσης ενίσχυσης όταν:
[...]
4. ο αιτών δήλωσε εκτάσεις που δεν εκμεταλλεύεται ή εκτάσεις που δεν πληρούν τα κριτήρια επιλεξιμότητας για τη χορήγηση της ενίσχυσης, όπως αυτά ορίζονται στην κανονιστική απόφαση του άρθρου 40·
5. για την ίδια έκταση έχουν υποβληθεί δύο ή περισσότερες αιτήσεις και υφίσταται αλληλεπικάλυψη των εκτάσεων·
[...]
7. ο αιτών την ενίσχυση δεν είναι ο χρήστης των δηλωθεισών γεωργικών εκτάσεων·
[...]
10. οι εκτάσεις που δηλώθηκαν στο πλαίσιο της ενίσχυσης θεωρούνται μη επιλέξιμες για ενίσχυση κατά τους ελέγχους που διενεργούνται σύμφωνα με το άρθρο 37, παράγραφοι 3 και 4.
(4)   Ο οργανισμός πληρωμών μειώνει το ποσό της πληρωμής ή αρνείται την πληρωμή της παραγράφου 3 κατά τα κριτήρια που καθορίζονται στη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.»
Η κανονιστική απόφαση αριθ. 5 της 27ης Φεβρουαρίου 2009
25
Το άρθρο 2 της naredba no 5 za usloviyata i reda za podavane na zayavlenia po shemi i merki za direktni plashtania (κανονιστικής αποφάσεως αριθ. 5 σχετικά με τις προϋποθέσεις και τις λεπτομέρειες υποβολής αιτήσεων στο πλαίσιο καθεστώτων και μέτρων άμεσων ενισχύσεων), της 27ης Φεβρουαρίου 2009 (DV αριθ. 22 του 2009), όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης, προβλέπει τα εξής:
«(1)   Η στήριξη στο πλαίσιο των καθεστώτων και μέτρων του άρθρου 1 παρέχεται σε γεωργούς οι οποίοι εκμεταλλεύονται γεωργικές εκτάσεις και/ή εκτρέφουν ζώα και πληρούν τις απαιτήσεις του άρθρου 41 του [ZPZP].
(2)   Τα πρόσωπα που αναφέρονται στην παράγραφο 1 υποβάλλουν αίτηση στήριξης στο πλαίσιο των καθεστώτων και των μέτρων του άρθρου 1 σε έντυπο που εγκρίνεται ετησίως από τον [DFZ] – Οργανισμό πληρωμών (Razplashtatelna agentsia – RA). Κατά την πρώτη αίτηση ενίσχυσης, τα πρόσωπα που μνημονεύονται στην παράγραφο 1 πρέπει επίσης να υποβάλουν αίτηση εγγραφής.»
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
26
Η LQ υπέβαλε αίτηση οικονομικής ενίσχυσης για την περίοδο εμπορίας 2021 δυνάμει διάφορων καθεστώτων ενίσχυσης και μέτρων άμεσων στρεμματικών ενισχύσεων, τα οποία χρηματοδοτούνται από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων (ΕΓΤΕ), το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) και τον εθνικό προϋπολογισμό της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας.
27
Με έγγραφο της 13ης Ιανουαρίου 2023, ο DFZ ενημέρωσε την LQ για την έγκριση της στήριξης και την καταβολή της ενίσχυσης βάσει των εκτάσεων που δηλώθηκαν για την περίοδο εμπορίας 2021. Το έγγραφο αυτό ανέφερε ότι τα ποσά των ενισχύσεων που ζήτησε η LQ, δυνάμει του καθεστώτος ενισχύσεων για τις περιοχές με φυσικούς περιορισμούς, του καθεστώτος ενιαίας στρεμματικής ενίσχυσης καθώς και των ενισχύσεων για γεωργικές πρακτικές επωφελείς για το κλίμα και το περιβάλλον, είχαν μειωθεί και ότι είχαν επιβληθεί κυρώσεις λόγω δήλωσης εκτάσεων μεγαλύτερων από τις πραγματικές.
28
Η LQ άσκησε ενώπιον του Administrativen sad – Varna (διοικητικού πρωτοδικείου Βάρνας, Βουλγαρία) προσφυγή κατά του εν λόγω εγγράφου, υποστηρίζοντας ότι στερείται αιτιολογίας, όπερ δεν παρείχε τη δυνατότητα να γίνει αντιληπτό βάσει ποιων πραγματικών στοιχείων είχε ληφθεί η σχετική απόφαση, και προβάλλοντας νομικό σφάλμα στο οποίο υπέπεσε η αρμόδια αρχή.
29
Από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι η μείωση των ποσών ενίσχυσης που ζήτησε η LQ αποφασίστηκε βάσει των αποτελεσμάτων διοικητικού ελέγχου επιλεξιμότητας των εκτάσεων, ο οποίος διενεργήθηκε σύμφωνα με το άρθρο 74 του κανονισμού 1306/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των άρθρων 28 και 29 του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 809/2014 της Επιτροπής, της 17ης Ιουλίου 2014, για τη θέσπιση κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1306/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά το ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης και ελέγχου, τα μέτρα αγροτικής ανάπτυξης και την πολλαπλή συμμόρφωση (ΕΕ 2014, L 227, σ. 69), καθώς και του άρθρου 37, παράγραφος 2, του ZPZP, μέσω σύγκρισης των διαθέσιμων δεδομένων στα μητρώα του ΟΣΔΕ με εκείνα που περιέχονται στη βάση δεδομένων του βουλγαρικού Υπουργείου Γεωργίας, Τροφίμων και Δασών.
30
Κατά τον ανωτέρω έλεγχο, διαπιστώθηκε ότι οι εκτάσεις που δηλώθηκαν στην αίτηση ενίσχυσης που υπέβαλε η LQ για την περίοδο εμπορίας 2021 ήταν μεγαλύτερες από εκείνες για τις οποίες είχε καταχωριστεί νομική βάση χρήσης δυνάμει της εθνικής νομοθεσίας.
31
Για τις εκτάσεις που μνημονεύονται στην αίτηση ενίσχυσης της LQ οι οποίες κρίθηκαν μη επιλέξιμες ή για τις οποίες δηλώθηκε μεγαλύτερη έκταση, της επιβλήθηκε κύρωση δυνάμει του άρθρου 19α του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 640/2014.
32
Η LQ υποστηρίζει ότι το έγγραφο της 13ης Ιανουαρίου 2023, το οποίο μνημονεύεται στη σκέψη 27 της παρούσας απόφασης, δεν κάνει καμία αναφορά σε ενδεχόμενη περίπτωση μη συμμόρφωσης ως προς τα δεδομένα που η LQ προσκόμισε με την αίτηση ενίσχυσης σε σχέση με εκείνα που χρησιμοποίησε ο DFZ στο πλαίσιο των ελέγχων του. Ειδικότερα, το έγγραφο αυτό δεν παρέχει καμία πληροφορία από την οποία να μπορεί να συναχθεί ότι διενεργήθηκαν διοικητικοί έλεγχοι ούτε αναφέρει τις διαπιστωθείσες περιπτώσεις μη συμμόρφωσης της αίτησης ενίσχυσης.
33
Ο DFZ υποστηρίζει ότι, σύμφωνα με το άρθρο 41, παράγραφος 3, του ZPZP, οι δηλωθείσες στην αίτηση ενίσχυσης γεωργικές εκτάσεις πρέπει να βρίσκονται στη διάθεση των γεωργών στις 31 Μαΐου του οικείου ημερολογιακού έτους, όπερ παρέχει τη δυνατότητα να αποδειχθεί ότι έχει καταχωρισθεί η νομική βάση για τη χρήση των εκτάσεων αυτών.
34
Εν προκειμένω, ο DFZ υποστηρίζει ότι αποφάσισε τη μείωση των ποσών των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν στην LQ και την επιβολή κυρώσεων σύμφωνα με την ως άνω διάταξη, καθόσον η LQ είχε δηλώσει στην αίτηση ενίσχυσης που υπέβαλε έκταση μεγαλύτερη από εκείνη που διαπιστώθηκε κατόπιν των διενεργηθέντων διοικητικών ελέγχων. Συναφώς, ο DFZ διευκρινίζει ότι, με έγγραφο της 8ης Ιουνίου 2023, είχε αρχικώς ενημερώσει την LQ για την έλλειψη δεδομένων σχετικών με τη νομική βάση για τη χρήση του αγροτεμαχίου με αριθμό 78519‑1127‑22‑1, το οποίο η LQ είχε συμπεριλάβει στην αίτηση ενίσχυσης δυνάμει του καθεστώτος ενίσχυσης για τις περιοχές με φυσικούς περιορισμούς. Όσον αφορά την αίτηση ενίσχυσης που υπέβαλε η LQ δυνάμει του καθεστώτος ενιαίας στρεμματικής ενίσχυσης, ο DFZ υποστηρίζει ότι το αγροτεμάχιο με αριθμό 001182‑8‑1‑1 δεν έχει τα κατάλληλα χαρακτηριστικά για τη χορήγηση της αντίστοιχης ενίσχυσης. Τέλος, με έγγραφο της 30ής Οκτωβρίου 2023, ο DFZ επισήμανε στην LQ ότι η επιβολή διοικητικών κυρώσεων είχε αποφασιστεί ακριβώς λόγω διαφοράς που διαπιστώθηκε μεταξύ της δηλωθείσας έκτασης και της έκτασης που προέκυψε κατόπιν ελέγχων.
35
Το αιτούν δικαστήριο διερωτάται αν το δίκαιο της Ένωσης επιτρέπει εθνική διάταξη όπως το άρθρο 41, παράγραφοι 3 και 4, του ZPZP ή πρακτική της αρμόδιας εθνικής διοικητικής αρχής δυνάμει της οποίας δεν χορηγείται στους γεωργούς ενίσχυση για εκτάσεις για τις οποίες δεν έχουν καταχωρίσει τη νομική βάση χρήσης τους στις προβλεπόμενες προς τούτο βάσεις δεδομένων εντός των προθεσμιών που προβλέπει το εθνικό δίκαιο.
36
Όσον αφορά το άρθρο 19α του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 640/2014, βάσει του οποίου ο DFZ επέβαλε κυρώσεις στην LQ, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι ο εν λόγω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός, παρόλο που καταργήθηκε από 1ης Ιανουαρίου 2023, εξακολουθεί να εφαρμόζεται στις αιτήσεις άμεσων ενισχύσεων οι οποίες υποβλήθηκαν πριν από την ημερομηνία αυτή, όπως συμβαίνει στην υπόθεση της κύριας δίκης. Εντούτοις, διαπιστώνει ότι το ενοποιημένο κείμενο του ανωτέρω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού δεν περιέχει πλέον το άρθρο 19α. Ως εκ τούτου, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται αν το άρθρο αυτό πρέπει να θεωρηθεί ότι ήταν σε ισχύ κατά την ημερομηνία επιβολής των κυρώσεων στην LQ, ήτοι στις 13 Ιανουαρίου 2023.
37
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Administrativen sad – Varna (διοικητικό πρωτοδικείο Βάρνας) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Είναι επιτρεπτές σύμφωνα με το άρθρο 4, παράγραφος 4, του [κανονισμού 2021/2115], το άρθρο 28 του [εκτελεστικού κανονισμού 908/2014] καθώς και το άρθρο 18 και το άρθρο 19 του [κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 640/2014] εθνική ρύθμιση και πρακτική του οργανισμού πληρωμών της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας όσον αφορά την εφαρμογή εθνικών διατάξεων, ιδίως του άρθρου 41, παράγραφοι 3 και 4, του [ZPZP], βάσει των οποίων δεν αναγνωρίζεται στον γεωργό δικαίωμα για ενίσχυση αναφορικά με εκτάσεις για τις οποίες έχει συνάψει σύμβαση που του παρέχει τη χρήση τους για το ίδιο έτος, αλλά η νομική αυτή βάση δεν έχει καταχωρισθεί στο σύστημα του Υπουργείου Γεωργίας εντός των προθεσμιών που προβλέπονται από τον νόμο;
2)
Επιβάλλονται κατά του γεωργού, λαμβανομένου υπόψη του άρθρου 49, παράγραφος 1, τρίτη περίοδος, του [Χάρτη], κυρώσεις σύμφωνα με το άρθρο 19α του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 640/2014 της Επιτροπής, της 11ης Μαρτίου 2014 (καταργηθέντος με τον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ) 2022/1172 [...]), στην αιτιολογική σκέψη 16 του οποίου ορίζονται τα εξής: “[γ]ια λόγους σαφήνειας και ασφάλειας δικαίου, ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 640/2014 θα πρέπει να καταργηθεί. Ωστόσο, ο εν λόγω [κατ’ εξουσιοδότηση] κανονισμός θα πρέπει να συνεχίσει να ισχύει όσον αφορά τις αιτήσεις ενίσχυσης για άμεσες πληρωμές οι οποίες υποβάλλονται πριν από την 1η Ιανουαρίου 2023, τις αιτήσεις πληρωμής οι οποίες αφορούν μέτρα στήριξης που εφαρμόζονται στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1305/2013, καθώς και το σύστημα ελέγχου και τις διοικητικές κυρώσεις όσον αφορά τους κανόνες πολλαπλής συμμόρφωσης”, ο οποίος ήταν σε ισχύ για την περίοδο 2021, αν κατά το χρονικό σημείο της εκδόσεως του εγγράφου με το οποίο επιβλήθηκε η κύρωση, ήτοι στις 13 Ιανουαρίου 2023, δεν υπάρχει στον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ) 640/2014 της Επιτροπής, της 11ης Μαρτίου 2014, όπως εφαρμόζεται από την 1η Ιανουαρίου 2023, το άρθρο 19α;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος
Επί του παραδεκτού
38
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διατηρεί αμφιβολίες ως προς το παραδεκτό του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος, καθόσον τα πραγματικά και νομικά στοιχεία που είναι αναγκαία προκειμένου το Δικαστήριο να δώσει χρήσιμη απάντηση στο ερώτημα που του υποβλήθηκε δεν προκύπτουν με σαφήνεια από την απόφαση περί παραπομπής. Συγκεκριμένα, κατά την άποψή της, το αιτούν δικαστήριο δεν εξέθεσε σαφώς τα πραγματικά περιστατικά ούτε παρέθεσε το σχετικό εθνικό νομικό πλαίσιο, ιδίως δε τις εθνικές διατάξεις που προβλέπουν την υποχρέωση καταχώρισης της νομικής βάσης χρήσης των αγροτεμαχίων. Δεν διευκρινίζει επίσης τους λόγους για τους οποίους εκτιμά ότι είναι αναγκαία η ερμηνεία του άρθρου 4, παράγραφος 4, του κανονισμού 2021/2115, του άρθρου 28 του εκτελεστικού κανονισμού 908/2014 καθώς και των άρθρων 18 και 19 του κανονισμού 640/2014.
39
Κατά πάγια νομολογία, η διαδικασία του άρθρου 267 ΣΛΕΕ αποτελεί μέσο συνεργασίας μεταξύ του Δικαστηρίου και των εθνικών δικαστηρίων, χάρη στο οποίο το μεν παρέχει στα δε τα στοιχεία ερμηνείας του δικαίου της Ένωσης που τους είναι αναγκαία για την επίλυση της διαφοράς επί της οποίας καλούνται να αποφανθούν (απόφαση της 27ης Απριλίου 2023, Castorama Polska και Knor, C‑628/21, EU:C:2023:342, σκέψη 25 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
40
Επιβάλλεται συναφώς η υπενθύμιση ότι, στο πλαίσιο της ως άνω διαδικασίας, ο εθνικός δικαστής, ο οποίος έχει επιληφθεί της διαφοράς της κύριας δίκης και φέρει την ευθύνη της δικαστικής απόφασης που πρόκειται να εκδοθεί, είναι αποκλειστικώς αρμόδιος να εκτιμήσει, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιομορφίες κάθε υπόθεσης, τόσο αν η προδικαστική απόφαση είναι αναγκαία για την έκδοση της δικής του απόφασης όσο και αν τα ερωτήματα τα οποία υποβάλλει στο Δικαστήριο είναι λυσιτελή. Κατά συνέπεια, εφόσον τα υποβληθέντα προδικαστικά ερωτήματα άπτονται της ερμηνείας του δικαίου της Ένωσης, το Δικαστήριο υποχρεούται κατ’ αρχήν να απαντήσει. Ως εκ τούτου, τα ερωτήματα που αφορούν το δίκαιο της Ένωσης θεωρούνται κατά τεκμήριο λυσιτελή. Συνεπώς, το Δικαστήριο μπορεί να απορρίψει αίτηση εθνικού δικαστηρίου μόνον όταν προκύπτει προδήλως ότι η ζητούμενη ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης δεν έχει καμία σχέση με το υποστατό ή με το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης, όταν το πρόβλημα είναι υποθετικής φύσης ή, ακόμη, όταν το Δικαστήριο δεν διαθέτει τα πραγματικά και νομικά στοιχεία τα οποία είναι αναγκαία προκειμένου να δώσει χρήσιμη απάντηση στα ερωτήματα που του έχουν υποβληθεί (απόφαση της 29ης Ιουλίου 2024, LivaNova, C‑713/22, EU:C:2024:642, σκέψη 53 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
41
Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από τις πληροφορίες που παρέσχε το αιτούν δικαστήριο, η προσφυγή της κύριας δίκης στρέφεται κατά του εγγράφου του DFZ, της 13ης Ιανουαρίου 2023, με το οποίο ο DFZ ενημέρωσε την LQ, αφενός, για τη μείωση των ποσών των χρηματοδοτικών ενισχύσεων που ζήτησε η LQ για την περίοδο εμπορίας 2021 δυνάμει πλειόνων καθεστώτων ενισχύσεων και μέτρων άμεσων στρεμματικών ενισχύσεων και, αφετέρου, για την επιβολή κυρώσεων λόγω διαπιστωθεισών δηλώσεων εκτάσεων μεγαλύτερων από τις πραγματικές.
42
Ο DFZ μείωσε το ποσό των χρηματοδοτικών ενισχύσεων που ζήτησε η LQ για τον λόγο ότι, κατόπιν ελέγχου επιλεξιμότητας των εκτάσεων, ο οποίος διενεργήθηκε βάσει σύγκρισης των στοιχείων που είχε δηλώσει η LQ στην αίτηση ενίσχυσης με εκείνα που περιλαμβάνονταν στο σύστημα του Υπουργείου Γεωργίας, Τροφίμων και Δασών, διαπιστώθηκε ότι η LQ δεν είχε καταχωρίσει, όπως απαιτεί το άρθρο 41, παράγραφοι 3 και 4, του ZPZP, τη νομική βάση για τη χρήση όλων των αγροτεμαχίων τα οποία αφορούσε η αίτηση ενίσχυσης.
43
Συνεπώς, το πρώτο προδικαστικό ερώτημα αφορά σαφώς περίπτωση στην οποία η ηλεκτρονική βάση δεδομένων του Υπουργείου Γεωργίας, Τροφίμων και Δασών δεν περιέχει πληροφορίες σχετικά με τη νομική βάση για τη χρήση αγροτεμαχίου το οποίο αφορά η αίτηση χρηματοδοτικής ενίσχυσης που υπέβαλε η LQ για την περίοδο εμπορίας 2021.
44
Συνεπώς, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η Επιτροπή, στην αίτηση προδικαστικής αποφάσεως εκτίθενται το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης και τα κρίσιμα πραγματικά περιστατικά, καθώς και το περιεχόμενο των σχετικών εθνικών διατάξεων, συμπεριλαμβανομένου του άρθρου 41, παράγραφοι 3 και 4, του ZPZP.
45
Επιπλέον, η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αναφέρει τους λόγους που οδήγησαν το αιτούν δικαστήριο να ζητήσει την ερμηνεία της νομοθεσίας της Ένωσης. Ειδικότερα, από την εν λόγω αίτηση προκύπτει ότι η υφιστάμενη νομολογία του Δικαστηρίου αφορά πραγματικά περιστατικά διαφορετικά από τα επίμαχα στην υπόθεση της κύριας δίκης, καθώς και εθνική ρύθμιση διαφορετική από την επίμαχη στην υπόθεση αυτή.
46
Εκ των ανωτέρω συνάγεται ότι το πρώτο προδικαστικό ερώτημα είναι παραδεκτό.
Επί της ουσίας
47
Προκαταρκτικώς, υπενθυμίζεται ότι, κατά πάγια νομολογία, στο πλαίσιο της συνεργασίας μεταξύ των εθνικών δικαστηρίων και του Δικαστηρίου την οποία θεσπίζει το άρθρο 267 ΣΛΕΕ, στο Δικαστήριο απόκειται να δώσει στο εθνικό δικαστήριο μια χρήσιμη απάντηση που να του παρέχει τη δυνατότητα επίλυσης της διαφοράς της οποίας έχει επιληφθεί. Υπό το πρίσμα αυτό, το Δικαστήριο μπορεί να αναδιατυπώσει, εφόσον είναι αναγκαίο, τα προδικαστικά ερωτήματα που του έχουν υποβληθεί. Στο ίδιο πνεύμα, το Δικαστήριο ενδέχεται να χρειαστεί να λάβει υπόψη του κανόνες του δικαίου της Ένωσης στους οποίους δεν αναφέρθηκε ο εθνικός δικαστής με το ερώτημά του (πρβλ. απόφαση της 7ης Σεπτεμβρίου 2023, Groenland Poultry, C‑169/22, EU:C:2023:638, σκέψη 47 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
48
Εν προκειμένω, το πρώτο προδικαστικό ερώτημα αφορά το άρθρο 4, παράγραφος 4, του κανονισμού 2021/2115, το οποίο, για τους σκοπούς των ειδών παρέμβασης υπό μορφή άμεσων ενισχύσεων, ορίζει την έννοια του «επιλέξιμου εκταρίου».
49
Όπως προκύπτει από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, η LQ υπέβαλε αίτηση οικονομικής ενίσχυσης για την περίοδο εμπορίας 2021 δυνάμει διάφορων καθεστώτων ενίσχυσης και μέτρων άμεσων στρεμματικών ενισχύσεων, τα οποία χρηματοδοτούνται από το ΕΓΤΕ, το ΕΓΤΑΑ και τον εθνικό προϋπολογισμό της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας.
50
Επομένως, μόνον οι διατάξεις του κανονισμού 1307/2013 μπορούν να εφαρμοστούν ratione materiae στη διαφορά της κύριας δίκης. Συγκεκριμένα, δυνάμει, αντιστοίχως, του άρθρου 1, παράγραφος 2, και του άρθρου 154 του κανονισμού 2021/2115, αφενός, ο κανονισμός αυτός εφαρμόζεται στις ενισχύσεις της Ένωσης που χρηματοδοτούνται από το ΕΓΤΕ και το ΕΓΤΑΑ για τις παρεμβάσεις που μνημονεύονται σε στρατηγικό σχέδιο της ΚΓΠ το οποίο εκπονήθηκε από κράτος μέλος και εγκρίθηκε από την Επιτροπή και αφορά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2023 έως την 31η Δεκεμβρίου 2027 και, αφετέρου, ο κανονισμός 1307/2013 εξακολουθεί να εφαρμόζεται όσον αφορά τις αιτήσεις ενίσχυσης για έτη υποβολής αιτήσεων που αρχίζουν πριν από την 1η Ιανουαρίου 2023.
51
Συναφώς, δεδομένου ότι, σύμφωνα με τις πληροφορίες που περιλαμβάνονται στην απόφαση περί παραπομπής, η προβαλλόμενη έλλειψη καταχώρισης της νομικής βάσης για τη χρήση ενός από τα αγροτεμάχια της LQ αφορά την αίτηση ενίσχυσης που υποβλήθηκε στο πλαίσιο του καθεστώτος ενίσχυσης για τις περιοχές που αντιμετωπίζουν φυσικούς περιορισμούς, οι διατάξεις του άρθρου 48 του κανονισμού 1307/2013, το οποίο καθορίζει τους γενικούς κανόνες που διέπουν το καθεστώς ενίσχυσης για τέτοιες ζώνες, είναι κρίσιμες στο πλαίσιο του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος.
52
Οι παράγραφοι 1 και 3 του εν λόγω άρθρου 48 παραπέμπουν, για τον προσδιορισμό των εκτάσεων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της ενίσχυσης για τις περιοχές που αντιμετωπίζουν φυσικά μειονεκτήματα, καθώς και για τον καθορισμό των λεπτομερειών καταβολής της, στις διατάξεις που εφαρμόζονται στο καθεστώς βασικής ενίσχυσης καθώς και στις διατάξεις που αφορούν το καθεστώς ενιαίας στρεμματικής ενίσχυσης.
53
Εν προκειμένω, το πρώτο προδικαστικό ερώτημα αφορά κυρίως το βάρος απόδειξης που φέρουν οι γεωργοί προκειμένου να αποδείξουν ότι τα αγροτεμάχια που δηλώθηκαν στην αίτηση ενίσχυσης ήταν πράγματι στη διάθεσή τους κατά την ημερομηνία υποβολής της αιτήσεως αυτής. Επιπροσθέτως, από τις πληροφορίες που περιέχονται στην απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι η LQ υπέβαλε αίτηση ενίσχυσης αποκλειστικά δυνάμει του καθεστώτος ενιαίας στρεμματικής ενίσχυσης, χωρίς να έχει ζητήσει στήριξη στο πλαίσιο του καθεστώτος βασικής ενίσχυσης. Επομένως, πρέπει να γίνει δεκτό ότι, στο πλαίσιο του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος, το αιτούν δικαστήριο ζητεί την ερμηνεία των διατάξεων του άρθρου 32, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, καθώς και του άρθρου 36, παράγραφοι 2 και 5, του κανονισμού 1307/2013, οι οποίες ορίζουν, αντιστοίχως, το «επιλέξιμο εκτάριο» και θέτουν την προϋπόθεση ότι τα εκτάρια που δηλώνονται στην αίτηση ενίσχυσης πρέπει να βρίσκονται «στη διάθεση του γεωργού από ημερομηνία που ορίζεται από το κράτος μέλος».
54
Ως εκ τούτου, πρέπει να γίνει δεκτό ότι, με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 32, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, καθώς και το άρθρο 36, παράγραφοι 2 και 5, του κανονισμού 1307/2013 έχουν την έννοια ότι αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση ή πρακτική δυνάμει της οποίας μπορεί να μην αναγνωριστεί σε γεωργό το δικαίωμα ενίσχυσης για εκτάσεις για τη χρήση των οποίων ο γεωργός συνήψε σύμβαση για το οικείο έτος, όταν η σύμβαση αυτή, ως νομική βάση για τη χρήση των εν λόγω εκτάσεων, δεν έχει καταχωριστεί στην καθορισμένη προς τούτο ηλεκτρονική βάση δεδομένων και εντός των προθεσμιών που προβλέπει το εθνικό δίκαιο.
55
Κατά πάγια νομολογία, για την ερμηνεία των διατάξεων του δικαίου της Ένωσης πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όχι μόνον το γράμμα τους, αλλά και το πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται καθώς και οι σκοποί που επιδιώκονται με τη ρύθμιση της οποίας αποτελούν μέρος (πρβλ. απόφαση της 19ης Σεπτεμβρίου 2024, Agrarmarkt Austria, C‑350/23, EU:C:2024:771, σκέψη 57 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
56
Συναφώς, υπενθυμίζεται, πρώτον, ότι το άρθρο 32, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 1307/2013 ορίζει ότι ως «επιλέξιμο εκτάριο» νοείται «κάθε γεωργική έκταση της εκμετάλλευσης που χρησιμοποιείται για γεωργικές δραστηριότητες ή, σε περίπτωση που έχει και μη γεωργική χρήση, κατά κύριο λόγο για γεωργικές δραστηριότητες [...]».
57
Κατά το γράμμα των παραγράφων 2 και 5 του άρθρου 36 του κανονισμού αυτού, η ενιαία στρεμματική ενίσχυση χορηγείται ετησίως για κάθε επιλέξιμο εκτάριο που δηλώνεται από τον γεωργό σύμφωνα με το άρθρο 72, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 1306/2013 και, πλην περιπτώσεων ανωτέρας βίας ή εξαιρετικών περιστάσεων, τα εκτάρια αυτά πρέπει να τίθενται στη διάθεση του γεωργού σε ημερομηνία που καθορίζεται από το κράτος μέλος, η οποία δεν μπορεί να είναι μεταγενέστερη της καταληκτικής ημερομηνίας που έχει καθορίσει το εν λόγω κράτος μέλος για την τροποποίηση της αίτησης ενίσχυσης που προβλέπεται στο άρθρο 72, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού.
58
Από τον συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων προκύπτει ότι, για τη χορήγηση της ζητηθείσας ενίσχυσης, ο γεωργός πρέπει πράγματι να χρησιμοποιεί και να έχει στη διάθεσή του τις εκτάσεις που δηλώθηκαν στην αίτηση ενίσχυσης.
59
Δεύτερον, όσον αφορά το πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται οι εν λόγω διατάξεις, επισημαίνεται ότι ο κανονισμός 1307/2013 θεσπίζει τις διατάξεις που εφαρμόζονται στα καθεστώτα στήριξης, ιδίως εκείνες που αφορούν τις άμεσες ενισχύσεις προς τους γεωργούς, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν τις προϋποθέσεις πρόσβασης στις ενισχύσεις αυτές.
60
Συναφώς, διαπιστώνεται ότι το άρθρο 32, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, και το άρθρο 36, παράγραφοι 2 και 5, του κανονισμού 1307/2013 περιλαμβάνονται στα τμήματα του κανονισμού αυτού που αφορούν την εφαρμογή του καθεστώτος βασικής ενίσχυσης και του καθεστώτος ενιαίας στρεμματικής ενίσχυσης. Δεδομένου ότι οι ενισχύσεις στο πλαίσιο των καθεστώτων αυτών χορηγούνται στους γεωργούς κατόπιν της ενεργοποίησης δικαιώματος ενίσχυσης ανά επιλέξιμο εκτάριο, ο καθορισμός των επιλέξιμων εκταρίων που βρίσκονται στη διάθεση του γεωργού είναι ουσιώδης για την ορθή εφαρμογή των εν λόγω καθεστώτων, στο μέτρο που, αφενός, ο καθορισμός αυτός καθιστά δυνατό τον έλεγχο της τήρησης των όρων χορήγησης των ανωτέρω ενισχύσεων και, αφετέρου, ο αριθμός των επιλέξιμων εκταρίων αποτελεί τη βάση υπολογισμού του ποσού της ενίσχυσης που πρέπει να καταβληθεί στον γεωργό που υπέβαλε την αίτηση ενίσχυσης.
61
Ο ορισμός της έννοιας του «επιλέξιμου εκταρίου», ο οποίος προβλέπεται στο άρθρο 32, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, του κανονισμού αυτού, μολονότι περιλαμβάνεται στο τμήμα του κανονισμού που αφορά την εφαρμογή του καθεστώτος βασικής ενίσχυσης, είναι, όπως διευκρινίζει η ίδια η διάταξη αυτή, κρίσιμος «για τους σκοπούς του παρόντος τίτλου», ο οποίος περιλαμβάνει το άρθρο 36 του ίδιου κανονισμού.
62
Τρίτον, όσον αφορά τους σκοπούς που επιδιώκει ο κανονισμός 1307/2013, αυτοί πρέπει να καθορίζονται υπό το πρίσμα των καθηκόντων της επιμερισμένης διαχείρισης των κονδυλίων της Ένωσης με τα κράτη μέλη, στο πλαίσιο της ΚΓΠ.
63
Συναφώς, αφενός, υπενθυμίζεται ότι μία από τις βασικές απαιτήσεις της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ που τέθηκε σε εφαρμογή με τον κανονισμό 1307/2013, όπως αυτή μνημονεύεται στην αιτιολογική σκέψη 2 του εν λόγω κανονισμού, είναι η μείωση του διοικητικού φόρτου.
64
Τούτου λεχθέντος, από την ενωσιακή ρύθμιση σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, τη χρηματοδότηση της ΚΓΠ καθώς και το ΟΣΔΕ προκύπτει σαφώς ότι τα κράτη μέλη έχουν την υποχρέωση να λαμβάνουν κατάλληλα μέτρα ώστε να εξασφαλίζουν την ορθή εφαρμογή του ΟΣΔΕ και ότι, ιδίως, υποχρεούνται να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να βεβαιώνονται για το υποστατό και το νομότυπο των πράξεων που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, καθώς και προς αποτροπή και δίωξη των παρατυπιών (πρβλ. απόφαση της 24ης Ιουνίου 2010, Pontini κ.λπ., C‑375/08, EU:C:2010:365, σκέψη 75).
65
Προς τούτο, αφενός, σύμφωνα με τα άρθρα 63, 64 και 77 του κανονισμού 1306/2013, ο οποίος είναι, όπως ορίζει το άρθρο 5 του κανονισμού 1307/2013, στενά συνδεδεμένος με τον κανονισμό 1307/2013, τα κράτη μέλη επιβάλλουν διοικητικές κυρώσεις, οι οποίες πρέπει είναι αναλογικές και διαβαθμισμένες σύμφωνα με τη σοβαρότητα, τον βαθμό, τη διάρκεια και την επανάληψη της διαπιστούμενης μη συμμόρφωσης και οι οποίες μπορούν να λάβουν τη μορφή μείωσης του ποσού της ενίσχυσης, της καταβολής ποσού υπολογιζόμενου βάσει της ποσότητας και/ή της διάρκειας της μη συμμόρφωσης, της αναστολής ή της ανάκλησης έγκρισης, αναγνώρισης ή εξουσιοδότησης, ή του αποκλεισμού από το δικαίωμα συμμετοχής στο καθεστώς ενίσχυσης, στο μέτρο στήριξης ή σε άλλο σχετικό μέτρο.
66
Αφετέρου, δυνάμει των άρθρων 67 έως 73 του κανονισμού 1306/2013, τα κράτη μέλη θεσπίζουν και διαχειρίζονται ΟΣΔΕ, το οποίο εφαρμόζεται στα καθεστώτα στήριξης που απαριθμούνται στο παράρτημα I του κανονισμού 1307/2013 και το οποίο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, σύστημα αναγνώρισης των αγροτεμαχίων και καταχώρισης των αιτήσεων ενίσχυσης και πληρωμής. Κύριος στόχος του ΟΣΔΕ είναι η επαλήθευση της γνησιότητας των πράξεων που χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό της Ένωσης στο πλαίσιο της ΚΓΠ και της συμμόρφωσής τους με τα κριτήρια επιλεξιμότητας για ενισχύσεις ή μέτρα στήριξης, καθώς και η βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της παρακολούθησης της στήριξης της Ένωσης, ιδίως με τη διευκόλυνση της πρόληψης των παρατυπιών και της απάτης και της επιβολής των κυρώσεων που προβλέπονται.
67
Ως εκ τούτου, από κανένα στοιχείο του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 640/2014 δεν μπορεί να συναχθεί ότι τα κράτη μέλη δεν μπορούν να θεσπίζουν, προς διασφάλιση της ορθής εφαρμογής του εν λόγω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού, εθνικούς κανόνες που να απαιτούν από τον γεωργό, όταν υποβάλλει αίτηση ενίσχυσης μέσω της προβλεπόμενης προς τούτο ηλεκτρονικής βάσης δεδομένων, να αναφέρει, προς στήριξη της αίτησης αυτής, τις νομικές βάσεις για τη χρήση των αγροτεμαχίων που έχουν αναγνωριστεί ως επιλέξιμα εκτάρια, για τους σκοπούς της επιλεξιμότητας ως προς το μέτρο στήριξης που ζητείται και του υπολογισμού του ποσού της ενίσχυσης.
68
Συναφώς, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι τα κράτη μέλη διαθέτουν περιθώριο εκτιμήσεως όσον αφορά τα δικαιολογητικά και τις αποδείξεις που πρέπει να προσκομίζει ο αιτών τη χορήγηση ενισχύσεων σχετικά με τις εκτάσεις οι οποίες αποτελούν το αντικείμενο της αιτήσεώς του [απόφαση της 17ης Δεκεμβρίου 2020, Land Berlin (Δικαιώματα ενισχύσεως συνδεόμενα με την ΚΓΠ), C‑216/19, EU:C:2020:1046, σκέψη 35 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία]. Στο πλαίσιο του ως άνω περιθωρίου εκτιμήσεως, τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να προβλέπουν διευκρινιστικές λεπτομέρειες όσον αφορά τις απαιτούμενες αποδείξεις προς στήριξη των αιτήσεων χορήγησης ενίσχυσης με βάση, ιδίως, τις συνήθεις πρακτικές οι οποίες ακολουθούνται εντός των κρατών μελών στον τομέα της γεωργίας και οι οποίες αφορούν τη νομή και τη χρήση των καλλιεργούμενων για ζωοτροφή εκτάσεων, καθώς και τους νομικούς τίτλους που πρέπει να προσκομίζονται προς δικαιολόγηση της χρήσης αυτής (απόφαση της 24ης Ιουνίου 2010, Pontini κ.λπ., C‑375/08, EU:C:2010:365, σκέψη 82).
69
Εντούτοις, τα κράτη μέλη, στο πλαίσιο της άσκησης του περιθωρίου εκτιμήσεως που διαθέτουν, πρέπει να τηρούν τους σκοπούς που επιδιώκονται από την οικεία νομοθεσία της Ένωσης και τις γενικές αρχές του δικαίου της Ένωσης, όπως η αρχή της αναλογικότητας και η αρχή της ασφάλειας δικαίου (πρβλ. αποφάσεις της 27ης Ιουνίου 2019, Azienda Agricola Barausse Antonio e Gabriele, C‑348/18, EU:C:2019:545, σκέψη 57, και της 7ης Απριλίου 2022, Avio Lucos, C‑116/20, EU:C:2022:273, σκέψη 63).
70
Μολονότι εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να ελέγξει αν οι αρχές αυτές τηρήθηκαν στο πλαίσιο κάθε συγκεκριμένης περίπτωσης (πρβλ. απόφαση της 24ης Ιουνίου 2010, Pontini κ.λπ., C‑375/08, EU:C:2010:365, σκέψη 89), το Δικαστήριο είναι εντούτοις αρμόδιο, κατά πάγια νομολογία, να παράσχει στο αιτούν δικαστήριο όλα τα σχετικά με το δίκαιο της Ένωσης ερμηνευτικά στοιχεία που θα του δώσουν τη δυνατότητα να εκτιμήσει το ζήτημα αυτό προκειμένου να εκδώσει απόφαση επί της υποθέσεως της οποίας έχει επιληφθεί (απόφαση της 11ης Ιουνίου 2020, Subdelegación del Gobierno en Guadalajara, C‑448/19, EU:C:2020:467, σκέψη 17 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
71
Όσον αφορά την αρχή της ασφάλειας δικαίου, την οποία το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη στον τομέα των ενισχύσεων που καταβάλλονται στους γεωργούς, ιδίως όταν πρόκειται για διατάξεις που αφορούν διοικητικές κυρώσεις (πρβλ. απόφαση της 18ης Απριλίου 2024, Kaszamás, C‑79/23, EU:C:2024:329, σκέψη 59 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), υπενθυμίζεται ότι η αρχή αυτή απαιτεί όχι μόνο να παρέχει η κανονιστική ρύθμιση της Ένωσης στους ενδιαφερομένους τη δυνατότητα να γνωρίζουν με ακρίβεια την έκταση των υποχρεώσεων που τους επιβάλλει, αλλά και να είναι σε θέση οι ενδιαφερόμενοι να γνωρίζουν σαφώς τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους και να λαμβάνουν ως εκ τούτου τα μέτρα τους (πρβλ. απόφαση της 25ης Ιουλίου 2018, Teglgaard και Fløjstrupgård, C‑239/17, EU:C:2018:597, σκέψη 52 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
72
Όσον αφορά την αρχή της αναλογικότητας, η οποία απαιτεί, κατά το Δικαστήριο, τα μέσα που προβλέπει μια διάταξη να είναι πρόσφορα προς την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού και να μη βαίνουν πέραν του αναγκαίου για την επίτευξη του σκοπού αυτού μέτρου, δεσμεύει τόσο τον νομοθέτη της Ένωσης όσο και τους νομοθέτες των κρατών μελών αλλά και τα εθνικά δικαστήρια που εφαρμόζουν το ενωσιακό δίκαιο (πρβλ. απόφαση της 24ης Ιουνίου 2010, Pontini κ.λπ., C‑375/08, EU:C:2010:365, σκέψη 87).
73
Όπως προκύπτει από τις σκέψεις 65 έως 67 της παρούσας αποφάσεως, η ρύθμιση της Ένωσης σχετικά με το ΟΣΔΕ, την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης και τη χρηματοδότηση της ΚΓΠ επιτάσσει τη λήψη εθνικών μέτρων που να είναι κατάλληλα προς εξασφάλιση της ορθής εφαρμογής του ΟΣΔΕ καθώς και της αποτελεσματικότητας και της σύννομης λειτουργίας των χρηματοδοτούμενων από την Ένωση καθεστώτων ενισχύσεων. Συναφώς, και στο μέτρο που τούτο είναι κρίσιμο στο πλαίσιο της διαφοράς της κύριας δίκης, επισημαίνεται ότι το άρθρο 72, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, του κανονισμού 1306/2013 απαριθμεί τα στοιχεία που πρέπει να μνημονεύονται στην αίτηση ενίσχυσης ή στην αίτηση πληρωμής. Στο άρθρο αυτό διευκρινίζεται ότι, πέραν των πληροφοριών που πρέπει να περιλαμβάνονται στις εν λόγω αιτήσεις δυνάμει του ως άνω κανονισμού, για τις ίδιες αιτήσεις μπορούν επίσης να ζητηθούν συμπληρωματικές πληροφορίες επιβαλλόμενες από το αρμόδιο κράτος μέλος, το οποίο συμβάλλει κατ’ αυτόν τον τρόπο στη διασφάλιση της τήρησης των αρχών της ασφάλειας δικαίου και της αναλογικότητας.
74
Εν προκειμένω, όπως παρατηρεί η Επιτροπή, αφενός, εθνική διάταξη όπως η εφαρμοστέα στη διαφορά της κύριας δίκης, ήτοι το άρθρο 41, παράγραφοι 3 και 4, του ZPZP, επιδιώκει έναν τέτοιο σκοπό, καθόσον αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στο να εμποδίσει τους γεωργούς να εκμεταλλεύονται καταχρηστικά εκτάσεις τρίτων με σκοπό την καταστρατήγηση της νομοθεσίας της Ένωσης σχετικά με τα καθεστώτα στήριξης. Αφετέρου, μέσω της απαίτησης καταχώρισης της νομικής βάσης για τη χρήση των δηλωθέντων στην αίτηση ενίσχυσης αγροτεμαχίων ενώπιον των αρμοδίων υπηρεσιών του τόπου στον οποίο βρίσκονται τα αγροτεμάχια αυτά, μια τέτοια εθνική διάταξη δεν φαίνεται να επιβάλλει στους γεωργούς που ζητούν ενίσχυση ή στήριξη υποχρέωση η τήρηση της οποίας θα ήταν δυσχερής.
75
Ως εκ τούτου, υπό την επιφύλαξη εξακρίβωσης από το αιτούν δικαστήριο, λαμβανομένων υπόψη των περιστάσεων της υποθέσεως της κύριας δίκης, η προβλεπόμενη από την επίμαχη εθνική ρύθμιση προϋπόθεση περί προσκόμισης έγκυρου νομικού τίτλου για την καταβολή ενίσχυσης είναι ικανή να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις που απορρέουν από την αρχή της ασφάλειας δικαίου, χωρίς να υπερβαίνει, σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, το αναγκαίο μέτρο για την επίτευξη του σκοπού που επιδιώκει η ρύθμιση αυτή.
76
Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των ανωτέρω σκέψεων, στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 32, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, καθώς και το άρθρο 36, παράγραφοι 2 και 5, του κανονισμού 1307/2013 έχουν την έννοια ότι δεν αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση ή πρακτική δυνάμει της οποίας μπορεί να μην αναγνωριστεί σε γεωργό το δικαίωμα ενίσχυσης για εκτάσεις για τη χρήση των οποίων ο γεωργός συνήψε σύμβαση για το οικείο έτος, όταν η σύμβαση αυτή, ως νομική βάση για τη χρήση των εν λόγω εκτάσεων, δεν έχει καταχωριστεί στην καθορισμένη προς τούτο ηλεκτρονική βάση δεδομένων και εντός των προθεσμιών που προβλέπει το εθνικό δίκαιο, εφόσον τηρούνται οι σκοποί που επιδιώκονται με την επίμαχη ρύθμιση της Ένωσης και οι γενικές αρχές του δικαίου της Ένωσης, ιδίως οι αρχές της αναλογικότητας και της ασφάλειας δικαίου.
Επί του δευτέρου προδικαστικού ερωτήματος
77
Με το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 49, παράγραφος 1, τρίτη περίοδος, του Χάρτη έχει εφαρμογή σε κύρωση όπως αυτή που επιβλήθηκε σε γεωργό δυνάμει του άρθρου 19α του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 640/2014, σε περίπτωση που η τελευταία αυτή διάταξη ίσχυε μεν κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης στήριξης καθώς και κατά την ημερομηνία επιβολής της κύρωσης, αλλά, κατά την ημερομηνία εξέτασης της προσφυγής που ασκήθηκε κατά της ανωτέρω κύρωσης, είχε διαγραφεί από το ενοποιημένο κείμενο του εν λόγω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού, ο οποίος, μολονότι καταργήθηκε από 1ης Ιανουαρίου 2023, εξακολουθεί να εφαρμόζεται στις αιτήσεις που υποβλήθηκαν πριν από την ημερομηνία αυτή σύμφωνα με το άρθρο 13 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2022/1172.
78
Συναφώς, στο πλαίσιο της θεσπισθείσας από το άρθρο 267 ΣΛΕΕ συνεργασίας μεταξύ του Δικαστηρίου και των εθνικών δικαστηρίων, εναπόκειται αποκλειστικώς στο εθνικό δικαστήριο, το οποίο έχει επιληφθεί της διαφοράς και φέρει την ευθύνη της αποφάσεως την οποία πρόκειται να εκδώσει, να εκτιμήσει, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιομορφίες της υποθέσεως, τόσο την αναγκαιότητα μιας προδικαστικής αποφάσεως για την έκδοση της δικής του αποφάσεως όσο και το λυσιτελές των ερωτημάτων που υποβάλλει στο Δικαστήριο. Συνεπώς, εφόσον τα υποβληθέντα προδικαστικά ερωτήματα αφορούν την ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης, το Δικαστήριο υποχρεούται καταρχήν να απαντήσει (απόφαση της 17ης Οκτωβρίου 2024, FA.RO. di YK & C., C‑16/23, EU:C:2024:886, σκέψη 33).
79
Ως εκ τούτου, τα ερωτήματα που αφορούν το δίκαιο της Ένωσης θεωρούνται κατά τεκμήριο λυσιτελή. Άρνηση του Δικαστηρίου να απαντήσει σε προδικαστικό ερώτημα που έχει υποβληθεί από εθνικό δικαστήριο είναι δυνατή μόνον όταν προκύπτει προδήλως ότι η ζητούμενη ερμηνεία κανόνα του δικαίου της Ένωσης ουδεμία σχέση έχει με το υποστατό ή με το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης, όταν το πρόβλημα είναι υποθετικής φύσης ή ακόμη όταν το Δικαστήριο δεν έχει στη διάθεσή του τα πραγματικά και νομικά στοιχεία που του είναι αναγκαία για να δώσει χρήσιμη απάντηση στα ερωτήματα που του έχουν υποβληθεί (απόφαση της 17ης Οκτωβρίου 2024, FA.RO. di YK & C., C‑16/23, EU:C:2024:886, σκέψη 34).
80
Κατ’ αρχάς, επιβάλλεται η υπενθύμιση ότι, εν προκειμένω, ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός 2022/1172 κατήργησε τον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό 640/2014 και ότι από το άρθρο 13 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2022/1172 προκύπτει ότι ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός 640/2014 εξακολουθεί να εφαρμόζεται στις αιτήσεις ενίσχυσης που αφορούν άμεσες ενισχύσεις οι οποίες υποβλήθηκαν πριν από την 1η Ιανουαρίου 2023. Επομένως, δεδομένου ότι η επίμαχη στην κύρια δίκη αίτηση ενίσχυσης υποβλήθηκε το 2021, το άρθρο 19α του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 640/2014 εξακολουθεί να εφαρμόζεται ratione temporis στη διαφορά της κύριας δίκης, μολονότι ο εν λόγω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός καταργήθηκε από 1ης Ιανουαρίου 2023. Το γεγονός ότι η κύρωση επιβλήθηκε μετά την κατάργηση του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 640/2014 δεν ασκεί συναφώς επιρροή.
81
Εν συνεχεία, διαπιστώνεται ότι, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει το αιτούν δικαστήριο, το άρθρο 19α εξακολουθούσε να αποτελεί μέρος τόσο του κειμένου του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 640/2014 που είχε εφαρμογή ratione temporis στην υπόθεση της κύριας δίκης όσο και του τελευταίου ενοποιημένου κειμένου του εν λόγω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού πριν από την κατάργησή του.
82
Υπό τις συνθήκες αυτές, το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, στο μέτρο που στηρίζεται σε εσφαλμένη παραδοχή, ενέχει ζήτημα υποθετικής φύσεως, κατά την έννοια της νομολογίας που υπομνήσθηκε στη σκέψη 79 της παρούσας αποφάσεως, και πρέπει, ως εκ τούτου, να κριθεί απαράδεκτο (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 16ης Ιανουαρίου 2025, Stangalov, C‑644/23, EU:C:2025:16, σκέψη 60 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
Επί των δικαστικών εξόδων
83
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (ένατο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 32, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, καθώς και το άρθρο 36, παράγραφοι 2 και 5, του κανονισμού (ΕΕ) 1307/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2013, περί θεσπίσεως κανόνων για άμεσες ενισχύσεις στους γεωργούς βάσει καθεστώτων στήριξης στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 637/2008 του Συμβουλίου και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 73/2009 του Συμβουλίου,
έχουν την έννοια ότι:
δεν αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση ή πρακτική δυνάμει της οποίας μπορεί να μην αναγνωριστεί σε γεωργό το δικαίωμα ενίσχυσης για εκτάσεις για τη χρήση των οποίων ο γεωργός συνήψε σύμβαση για το οικείο έτος, όταν η σύμβαση αυτή, ως νομική βάση για τη χρήση των εν λόγω εκτάσεων, δεν έχει καταχωριστεί στην καθορισμένη προς τούτο ηλεκτρονική βάση δεδομένων και εντός των προθεσμιών που προβλέπει το εθνικό δίκαιο, εφόσον τηρούνται οι σκοποί που επιδιώκονται με την επίμαχη ρύθμιση της Ένωσης και οι γενικές αρχές του δικαίου της Ένωσης, ιδίως οι αρχές της αναλογικότητας και της ασφάλειας δικαίου.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η βουλγαρική.
(
i
)	Η ονομασία που έχει δοθεί στην παρούσα υπόθεση είναι πλασματική. Δεν αντιστοιχεί στο πραγματικό όνομα κανενός διαδίκου.