62021TJ0014_INF
Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (δέκατο τμήμα) της 18ης Οκτωβρίου 2023 – Ryanair κατά Επιτροπής (Brussels Airlines· COVID‑19)
(Υπόθεση T‑14/21) (
1
)
«Κρατικές ενισχύσεις – Βελγική αγορά αεροπορικών μεταφορών – Ενίσχυση χορηγηθείσα από το Βέλγιο υπέρ της Brussels Airlines στο πλαίσιο της πανδημίας COVID‑19 – Ανακεφαλαιοποίηση – Δάνειο – Απόφαση περί μη προβολής αντιρρήσεων – Προσωρινό πλαίσιο για τη λήψη μέτρων κρατικής ενίσχυσης – Μέτρο που αποσκοπεί στην άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους – Έλλειψη στάθμισης των ευεργετικών αποτελεσμάτων της ενίσχυσης με τα αρνητικά αποτελέσματά της επί των όρων των εμπορικών συναλλαγών και επί της διατήρησης ανόθευτου ανταγωνισμού – Ίση μεταχείριση – Ελευθερία εγκατάστασης– Ελεύθερη παροχή υπηρεσιών– Υποχρέωση αιτιολογήσεως»
1.
Προσφυγή ακυρώσεως – Φυσικά ή νομικά πρόσωπα – Πράξεις που τα αφορούν άμεσα και ατομικά – Απόφαση της Επιτροπής με την οποία διαπιστώνεται το συμβατό κρατικής ενισχύσεως με την εσωτερική αγορά χωρίς να κινηθεί η επίσημη διαδικασία έρευνας – Προσφυγή από ενδιαφερομένους, κατά την έννοια του άρθρου 108, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ – Προσφυγή σκοπούσα στη διασφάλιση των διαδικαστικών δικαιωμάτων των ενδιαφερομένων – Παραδεκτό
(Άρθρα 108 § 2 και 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ· κανονισμός 2015/1589 του Συμβουλίου, άρθρο 1, στοιχείο ηʹ)
(βλ. σκέψεις 11-14)
2.
Προσφυγή ακυρώσεως – Φυσικά ή νομικά πρόσωπα – Πράξεις που τα αφορούν άμεσα και ατομικά – Ατομικός επηρεασμός – Κριτήρια – Απόφαση της Επιτροπής με την οποία ορισμένη ενίσχυση κρίνεται συμβατή με την εσωτερική αγορά – Προσφυγή ανταγωνίστριας επιχείρησης που αποδεικνύει ότι επηρεάζεται ουσιωδώς η θέση της στην αγορά – Παραδεκτό – Υποχρέωση της ανταγωνίστριας επιχείρησης να ορίσει επακριβώς τη σχετική αγορά και να συγκρίνει την κατάσταση όλων των ανταγωνιστών που δραστηριοποιούνται στην αγορά αυτή προκειμένου να διακριθεί από αυτούς – Δεν υφίσταται – Απόδειξη ουσιώδους επηρεασμού της θέσης της ανταγωνίστριας επιχείρησης στη σχετική αγορά
(Άρθρα 108 §§ 2 και 3, και 263, εδ. 4, ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 15-33)
3.
Προσφυγή ακυρώσεως – Φυσικά ή νομικά πρόσωπα – Πράξεις που τα αφορούν άμεσα και ατομικά – Άμεσος επηρεασμός – Κριτήρια – Απόφαση της Επιτροπής με την οποία ορισμένη ενίσχυση κρίνεται συμβατή με την εσωτερική αγορά – Προσφυγή επιχείρησης ανταγωνίστριας της δικαιούχου επιχείρησης – Ανταγωνίστρια επιχείρηση που αποδεικνύει άμεσο επηρεασμό
(Άρθρο 263, εδ. 4, ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψη 34)
4.
Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Απαγόρευση – Παρεκκλίσεις – Ενισχύσεις δυνάμενες να χαρακτηρισθούν συμβατές με την εσωτερική αγορά – Ενισχύσεις που αποσκοπούν στην άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους – Εκτίμηση – Μέτρο ενισχύσεως υπέρ σημαντικής για την εθνική οικονομία αεροπορικής εταιρίας στο πλαίσιο της πανδημίας COVID‑19 – Εκτίμηση με γνώμονα την ανακοίνωση της Επιτροπής περί προσωρινού πλαισίου για τη λήψη μέτρων κρατικής ενισχύσεως με σκοπό να στηριχθεί η οικονομία εν μέσω της πανδημίας COVID‑19 – Μέτρο ενισχύσεως που συνίσταται σε δάνειο με επιδοτούμενο επιτόκιο και σε ανακεφαλαιοποίηση της αεροπορικής εταιρίας – Κριτήρια εκτιμήσεως
(Άρθρο 107 § 3, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ· ανακοίνωση της Επιτροπής 2020/C 91 I/01 §§ 49, 52, 53, 54, 71 και 72)
(βλ. σκέψεις 43-69, 77-85, 88-92, 95-100, 103-110, 118-123, 127, 128, 134-136, 140-142)
5.
Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Απαγόρευση – Παρεκκλίσεις – Ενισχύσεις δυνάμενες να χαρακτηρισθούν συμβατές με την εσωτερική αγορά – Ενισχύσεις που αποσκοπούν στην άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους – Εκτίμηση – Μέτρο ενισχύσεως υπέρ σημαντικής για την εθνική οικονομία αεροπορικής εταιρίας στο πλαίσιο της πανδημίας COVID‑19 – Εκτίμηση με γνώμονα την ανακοίνωση της Επιτροπής περί προσωρινού πλαισίου για τη λήψη μέτρων κρατικής ενισχύσεως με σκοπό να στηριχθεί η οικονομία εν μέσω της πανδημίας COVID‑19 – Μέτρο ενισχύσεως που συνίσταται σε δάνειο με επιδοτούμενο επιτόκιο και σε ανακεφαλαιοποίηση της αεροπορικής εταιρίας – Κίνδυνος αφερεγγυότητας της αεροπορικής εταιρίας ελλείψει του μέτρου ανακεφαλαιοποίησης – Δεν υφίσταται πλάνη εκτιμήσεως
(Άρθρο 107 § 3, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ· ανακοίνωση της Επιτροπής 2020/C 91 I/01 § 49, στοιχείο αʹ)
(βλ. σκέψεις 77-85)
6.
Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Απαγόρευση – Παρεκκλίσεις – Ενισχύσεις που μπορούν να θεωρηθούν ότι συμβιβάζονται με την κοινή αγορά – Ενισχύσεις που αποσκοπούν στην άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους – Εκτίμηση – Μέτρο ενισχύσεως υπέρ σημαντικής για την εθνική οικονομία αεροπορικής εταιρίας στο πλαίσιο της πανδημίας COVID‑19 – Εκτίμηση με γνώμονα την ανακοίνωση της Επιτροπής περί προσωρινού πλαισίου για τη λήψη μέτρων κρατικής ενισχύσεως με σκοπό να στηριχθεί η οικονομία εν μέσω της πανδημίας COVID‑19 – Μέτρο ενισχύσεως που συνίσταται σε δάνειο με επιδοτούμενο επιτόκιο και σε ανακεφαλαιοποίηση της αεροπορικής εταιρίας – Μέτρο ανακεφαλαιοποίησης για την επίτευξη «κοινού» συμφέροντος – Συστημική σημασία της δικαιούχου εταιρίας για την οικονομία του οικείου κράτους – Δεν υφίσταται πλάνη εκτιμήσεως
(Άρθρο 107 § 3, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ· ανακοίνωση της Επιτροπής 2020/C 91 I/01 § 49, στοιχείο βʹ)
(βλ. σκέψεις 86-100)
7.
Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Απαγόρευση – Παρεκκλίσεις – Ενισχύσεις δυνάμενες να χαρακτηρισθούν συμβατές με την εσωτερική αγορά –Εκτίμηση υπό το πρίσμα του άρθρου 107, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ – Συνεκτίμηση προγενέστερης πρακτικής – Αποκλείεται
(Άρθρο 107 § 3, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 93, 94, 158, 159)
8.
Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Απαγόρευση – Παρεκκλίσεις – Ενισχύσεις δυνάμενες να χαρακτηρισθούν συμβατές με την εσωτερική αγορά – Ενισχύσεις που αποσκοπούν στην άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους – Εκτίμηση – Μέτρο ενισχύσεως υπέρ σημαντικής για την εθνική οικονομία αεροπορικής εταιρίας στο πλαίσιο της πανδημίας COVID‑19 – Εκτίμηση με γνώμονα την ανακοίνωση της Επιτροπής περί προσωρινού πλαισίου για τη λήψη μέτρων κρατικής ενισχύσεως με σκοπό να στηριχθεί η οικονομία εν μέσω της πανδημίας COVID‑19 – Μέτρο ενισχύσεως που συνίσταται σε δάνειο με επιδοτούμενο επιτόκιο και σε ανακεφαλαιοποίηση της αεροπορικής εταιρίας – Αδυναμία της αεροπορικής εταιρίας να βρει χρηματοδότηση στην αγορά για το σύνολο των αναγκών της με προσιτούς όρους – Δεν υφίσταται πλάνη εκτιμήσεως
(Άρθρο 107 § 3, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ· ανακοίνωση της Επιτροπής 2020/C 91 I/01 § 49, στοιχείο γʹ)
(βλ. σκέψεις 101-111)
9.
Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Απαγόρευση – Παρεκκλίσεις – Ενισχύσεις δυνάμενες να χαρακτηρισθούν συμβατές με την εσωτερική αγορά – Ενισχύσεις που αποσκοπούν στην άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους – Εκτίμηση – Μέτρο ενισχύσεως υπέρ σημαντικής για την εθνική οικονομία αεροπορικής εταιρίας στο πλαίσιο της πανδημίας COVID‑19 – Εκτίμηση με γνώμονα την ανακοίνωση της Επιτροπής περί προσωρινού πλαισίου για τη λήψη μέτρων κρατικής ενισχύσεως με σκοπό να στηριχθεί η οικονομία εν μέσω της πανδημίας COVID‑19 – Μέτρο ενισχύσεως που συνίσταται σε δάνειο με επιδοτούμενο επιτόκιο και σε ανακεφαλαιοποίηση της αεροπορικής εταιρίας – Μέτρο ανακεφαλαιοποίησης που συνιστά το καταλληλότερο και το λιγότερο ικανό να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό μέτρο – Δεν υφίσταται πλάνη εκτιμήσεως
(Άρθρο 107 § 3, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ· ανακοίνωση της Επιτροπής 2020/C 91 I/01 § 53)
(βλ. σκέψεις 112-123)
10.
Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Απαγόρευση– Παρεκκλίσεις – Ενισχύσεις δυνάμενες να χαρακτηρισθούν συμβατές με την εσωτερική αγορά – Ενισχύσεις που αποσκοπούν στην άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους – Εκτίμηση – Μέτρο ενισχύσεως υπέρ σημαντικής για την εθνική οικονομία αεροπορικής εταιρίας στο πλαίσιο της πανδημίας COVID‑19 – Εκτίμηση με γνώμονα την ανακοίνωση της Επιτροπής περί προσωρινού πλαισίου για τη λήψη μέτρων κρατικής ενισχύσεως με σκοπό να στηριχθεί η οικονομία εν μέσω της πανδημίας COVID‑19 – Μέτρο ενισχύσεως που συνίσταται σε δάνειο με επιδοτούμενο επιτόκιο και σε ανακεφαλαιοποίηση της αεροπορικής εταιρίας – Μέτρο ανακεφαλαιοποίησης το οποίο περιλαμβάνει μηχανισμό ασφαλείας κατά της επιθετικής εμπορικής επέκτασης του δικαιούχου του – Δεν υφίσταται πλάνη εκτιμήσεως
(Άρθρο 107 § 3, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ· ανακοίνωση της Επιτροπής 2020/C 91 I/01 § 71)
(βλ. σκέψεις 124-136)
11.
Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Παρεκκλίσεις – Ενισχύσεις δυνάμενες να χαρακτηρισθούν συμβατές με την εσωτερική αγορά – Ενισχύσεις που αποσκοπούν στην άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους – Εκτίμηση – Μέτρο ενισχύσεως υπέρ σημαντικής για την εθνική οικονομία αεροπορικής εταιρίας στο πλαίσιο της πανδημίας COVID‑19 – Εκτίμηση με γνώμονα την ανακοίνωση της Επιτροπής περί προσωρινού πλαισίου για τη λήψη μέτρων κρατικής ενισχύσεως με σκοπό να στηριχθεί η οικονομία εν μέσω της πανδημίας COVID‑19 – Μέτρο ενισχύσεως που συνίσταται σε δάνειο με επιδοτούμενο επιτόκιο και σε ανακεφαλαιοποίηση της αεροπορικής εταιρίας – Μέτρο αναγκαίο για την άρση σοβαρής διαταραχής της εθνικής οικονομίας
(Άρθρο 107 § 3, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 147-159)
12.
Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Απαγόρευση – Παρεκκλίσεις – Ενισχύσεις δυνάμενες να χαρακτηρισθούν συμβατές με την εσωτερική αγορά – Εκτίμηση υπό το πρίσμα του άρθρου 107, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ – Κριτήρια – Στάθμιση των ευεργετικών αποτελεσμάτων της ενισχύσεως με τα αρνητικά αποτελέσματά της επί των όρων των εμπορικών συναλλαγών και επί της διατηρήσεως ανόθευτου ανταγωνισμού – Μη απαραίτητο κριτήριο
(Άρθρο 107 § 3, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 160-166)
13.
Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Απαγόρευση – Παρεκκλίσεις – Ενισχύσεις δυνάμενες να χαρακτηρισθούν συμβατές με την εσωτερική αγορά – Ενισχύσεις που αποσκοπούν στην άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους – Χορήγηση δανείου με επιδοτούμενο επιτόκιο και ανακεφαλαιοποίηση υπέρ αεροπορικής εταιρίας ως αποζημίωση αυτής στο πλαίσιο της πανδημίας COVID‑19 – Ενίσχυση συμβατή με την εσωτερική αγορά βάσει του άρθρου 107, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ – Εκτίμηση της συμβατότητας με την αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων – Κριτήρια – Σκοπός της ενισχύσεως – Αναγκαιότητα της ενισχύσεως – Αναλογικότητα της ενισχύσεως
(Άρθρο 107 § 3, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 168-182)
14.
Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Απαγόρευση– Παρεκκλίσεις – Ενισχύσεις δυνάμενες να χαρακτηρισθούν συμβατές με την εσωτερική αγορά – Ενισχύσεις που αποσκοπούν στην άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους – Εκτίμηση – Μέτρο ενισχύσεως υπέρ σημαντικής για την εθνική οικονομία αεροπορικής εταιρίας στο πλαίσιο της πανδημίας COVID‑19 – Ενίσχυση συμβατή με την εσωτερική αγορά βάσει του άρθρου 107, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ – Παραβίαση των αρχών της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών και της ελευθερίας εγκαταστάσεως – Δεν συντρέχει
(Άρθρα 49, 58 § 1, 100 § 2 και 107 § 3, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 183-190)
15.
Ενισχύσεις χορηγούμενες από τα κράτη – Απόφαση της Επιτροπής περί μη διατυπώσεως αντιρρήσεων όσον αφορά καθεστώς ενισχύσεων – Υποχρέωση αιτιολογήσεως – Περιεχόμενο – Συνεκτίμηση του πλαισίου και του συνόλου των νομικών κανόνων που διέπουν το ζήτημα
(Άρθρα 107 § 3, στοιχείο βʹ, και 296 ΣΛΕΕ)
(βλ. σκέψεις 198-205)
Διατακτικό
Το Γενικό Δικαστήριο αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την προσφυγή.
2)
Η Ryanair DAC φέρει τα δικαστικά έξοδά της καθώς και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Ευρωπαϊκή επιτροπή και η Brussels Airlines SA/NV.
3)
Το Βασίλειο του Βελγίου και η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας φέρουν τα δικαστικά έξοδά τους.
(
1
)	ΕΕ C 72 της 1.3.2021.