62022CJ0115_RES
Kawża C-115/22
SO
(talba għal deċiżjoni preliminari_imressqa mill-Unabhängige Schiedskommission Wien)
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (Awla Manja) tas-7 ta’ Mejju 2024
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Ammissibbiltà – Artikolu 267 TFUE – Kunċett ta’ ‘qorti’ – Kummissjoni nazzjonali tal-arbitraġġ responsabbli għall-ġlieda kontra d-doping fil-qasam tal-isport – Kriterji – Indipendenza tal-organu tar-rinviju – Prinċipju ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva – Inammissibbiltà tat-talba għal deċiżjoni preliminari”
Domandi preliminari – Talba mressqa lill-Qorti tal-Ġustizzja – Qorti jew tribunal ta’ Stat Membru skont l-Artikolu 267 TFUE – Kunċett – Unabhängige Schiedskommission Wien (il-Kummissjoni Indipendenti tal-Arbitraġġ ta’ Vjenna, l-Awstrija) – Esklużjoni
(Artikolu 267 TFUE)
(ara l-punti 34 sa 38, 48 sa 50, 52 sa 54, 56 u 57, u d-dispożittiv)
Domandi preliminari – Talba mressqa lill-Qorti tal-Ġustizzja – Qorti jew tribunal ta’ Stat Membru skont l-Artikolu 267 TFUE – Kunċett – Kriterju ta’ indipendenza – Status tal-membri tal-organu nazzjonali kkonċernat – Rekwiżit ta’ irremovabbiltà – Portata
(Artikolu 267 TFUE)
(ara l-punti 41 sa 44)
Domandi preliminari – Talba mressqa lill-Qorti tal-Ġustizzja – Qorti jew tribunal ta’ Stat Membru skont l-Artikolu 267 TFUE – Kunċett – Kriterju ta’ indipendenza – Imparzjalità – Kunċett
(Artikolu 267 TFUE)
(ara l-punti 45 sa 47)
Dritt tal-Unjoni – Supremazija – Dritt nazzjonali kuntrarju – Kummissjoni nazzjoanli tal-arbitraġġ responsabbli għall-ġlieda kontra d-doping fil-qasam tal-isport – Obbligu li ma jiġux applikati d-dispożizzjonijiet nazzjonali mhux konformi mad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni li għandhom effett dirett
(ara l-punt 55)
Sunt
Il-Qorti tal-Ġustizzja, bl-Awla Manja bħala l-kulleġġ ġudikanti, ċaħdet bħala inammissibbli t-talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Unabhängige Schiedskommission Wien (il-Kummissjoni Indipendenti ta’ Arbitraġġ, l-Awstrija) (iktar ’il quddiem l-“USK”), minħabba li dan l-organu ma jissodisfax il-kriterju ta’ indipendenza meħtieġ sabiex jiġi kklassifikat bħala “qorti jew tribunal” fis-sens tal-Artikolu 267 TFUE.
Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali kienet atleta professjonali bejn l-1998 u l-2015. Fl-2021, in-Nationale Anti-Doping Agentur Austria GmbH (NADA), aġenzija indipendenti għall-ġlieda kontra d-doping, ressqet talba għal eżami tal-każ tar-rikorrenti quddiem l-Österreichische Anti-Doping Rechtskommission (il-Kumitat Legali Awstrijak Antidoping, iktar ’il quddiem l-“ÖADR”), peress li qieset li r-rikorrenti kienet kisret ir-regoli antidoping (
1
).
Permezz ta’ deċiżjoni tal-31 ta’ Mejju 2021, l-ÖADR sab lir-rikorrenti ħatja ta’ dan il-ksur. Dan il-kumitat iddikjara invalidi r-riżultati kollha miksuba minnha matul il-perijodu inkwistjoni u rtira d-drittijiet kollha ta’ parteċipazzjoni u/jew il-premji miksuba minn din tal-aħħar. Barra minn hekk, l-ÖADR ipprojbixxa wkoll lir-rikorrenti milli tipparteċipa f’kull tip ta’ kompetizzjoni sportiva għal perijodu ta’ erba’ snin. Matul il-proċedura, ir-rikorrenti talbet li din id-deċiżjoni ma tixxandarx lill-pubbliku ġenerali, b’mod partikolari billi ma jiġix żvelat u ppubblikat isimha kif ukoll karatteristiċi individwali oħra. L-ÖADR ċaħad din it-talba.
Ir-rikorrenti ressqet talba għal eżami mill-ġdid quddiem l-USK, l-organu tar-rinviju f’din il-kawża, intiża biex l-imsemmija deċiżjoni tiġi emendata sabiex il-pubbliku ġenerali ma jiġix informat, permezz tal-pubblikazzjoni ta’ isimha sħiħ fuq sit internet liberament aċċessibbli, dwar il-ksur li hija kienet wettqet fil-qasam tad-doping u dwar is-sanzjonijiet li kienu ġew imposti fuqha. Permezz ta’ deċiżjoni tal-21 ta’ Diċembru 2021, l-USK ikkonfermat dawn is-sanzjonijiet. Madankollu, hija ddeċidiet li tadotta deċiżjoni permezz ta’ deċiżjoni separata dwar it-talba biex il-ksur fil-qasam tad-doping imwettaq mir-rikorrenti kif ukoll is-sanzjonijiet li jirriżultaw minnu ma jiġux ippubblikati, u rriżervat id-deċiżjoni tagħha f’dan ir-rigward.
Peress li kellha dubji dwar il-konformità ta’ din il-pubblikazzjoni mal-GDPR (
2
), l-USK ressqet talba għal deċiżjoni preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Preliminarjament, il-Qorti tal-Ġustizzja vverifikat, fid-dawl tal-aħħar żviluppi tal-ġurisprudenza tagħha (
3
), jekk l-organu tar-rinviju jistax jiġi kklassifikat bħala “qorti jew tribunal” fis-sens tal-Artikolu 267 TFUE.
Qabel kollox, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret il-ġurisprudenza stabbilita tagħha f’dan il-qasam, li tgħid li, sabiex jiġi ddeterminat jekk l-organu tar-rinviju inkwistjoni huwiex “qorti jew tribunal” fis-sens tal-Artikolu 267 TFUE, kwistjoni li taqa’ biss taħt id-dritt tal-Unjoni, hija għandha tieħu inkunsiderazzjoni numru ta’ fatturi bħal, fost oħrajn, l-oriġini legali ta’ dan l-organu, il-permanenza tiegħu, in-natura obbligatorju tal-ġurisdizzjoni tiegħu, in-natura kontradittorja tal-proċedura quddiemu, l-applikazzjoni, mill-organu inkwistjoni, ta’ dispożizzjonijiet legali kif ukoll l-indipendenza tiegħu. Barra minn hekk, il-qrati nazzjonali jistgħu jadixxu lill-Qorti tal-Ġustizzja biss jekk ikun hemm tilwima pendenti quddiemhom u jekk huma jintalbu jiddeċiedu fil-kuntest ta’ proċedura intiża biex twassal għal deċiżjoni ta’ natura ġudizzjarja. Għaldaqstant, il-kwistjoni dwar jekk organu jistax jadixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiġi ddeterminata abbażi ta’ kriterji kemm strutturali kif ukoll funzjonali.
Fir-rigward ta’ dawn il-kriterji strutturali, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li mill-elementi li jinsabu fil-proċess li ġie ppreżentat quddiemha u b’mod partikolari mid-dispożizzjonijiet tal-Liġi Federali Antidoping tal-2021 (
4
) jirriżulta li l-USK tissodisfa l-kriterji dwar l-oriġini legali tagħha, il-permanenza tagħha, in-natura obbligatorja tal-ġurisdizzjoni tagħha kif ukoll in-natura kontradittorja tal-proċedura quddiemha. Madankollu, qamet il-kwistjoni dwar jekk l-USK tissodisfax il-kriterju ta’ indipendenza.
Fir-rigward ta’ dan il-kriterju, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat li l-indipendenza tal-qrati nazzjonali, li hija indispensabbli għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva, hija inerenti għall-kompitu li tittieħed deċiżjoni. Din l-indipendenza hija għalhekk essenzjali għall-funzjonament tajjeb tas-sistema ta’ kooperazzjoni ġudizzjarja li jinkorpora l-mekkaniżmu tar-rinviju għal deċiżjoni preliminari previst fl-Artikolu 267 TFUE sa fejn, konformement mal-ġurisprudenza stabbilita tagħha, dan il-mekkaniżmu jista’ jiġi attivat biss minn istanza li tissodisfa, b’mod partikolari, dan il-kriterju ta’ indipendenza. B’hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li l-kunċett ta’ indipendenza għandu żewġ aspetti.
L-ewwel aspett, ta’ natura esterna, jeżiġi li l-organu kkonċernat jeżerċita l-funzjonijiet tiegħu b’mod kompletament awtonomu, mingħajr ma jkun suġġett għal ebda rabta ta’ ġerarkija jew ta’ subordinazzjoni ma’ kwalunkwe persuna u mingħajr ma jieħu ordnijiet jew istruzzjonijiet minn kwalunkwe sors, u li għalhekk ikun protett kontra interventi jew pressjonijiet esterni li jkunu jistgħu jaffettwaw b’mod negattiv il-ġudizzju indipendenti tal-membri tiegħu u jinfluwenzaw id-deċiżjonijiet tagħhom. F’dan ir-rigward, l-irremovabbiltà tal-membri tal-istanza kkonċernata tikkostitwixxi garanzija inerenti għall-indipendenza tal-membri tal-ġudikatura peress li hija intiża għall-protezzjoni tal-persuna ta’ dawk li għandhom il-kompitu li jiddeċiedu.
B’mod iktar partikolari, il-prinċipju ta’ irremovabbiltà, li l-importanza kardinali tiegħu għandha tiġi enfasizzata, jirrikjedi, b’mod partikolari, li l-membri tal-ġudikatura jkunu jistgħu jibqgħu fil-kariga sakemm jilħqu l-età obbligatorja tal-irtirar jew sa tmiem il-mandat tagħhom meta dan tal-aħħar ikun għal perijodu speċifiku. Mingħajr ma għandu natura assoluta, l-imsemmi prinċipju jista’ jiġi suġġett għal eċċezzjonijiet biss bil-kundizzjoni li jkun hemm raġunijiet leġittimi u imperattivi li jiġġustifikaw dan, u dan b’osservanza tal-prinċipju ta’ proporzjonalità. Għalhekk, huwa normalment aċċettat li l-membri tal-ġudikatura jkunu jistgħu jitkeċċew jekk ma jkunux jistgħu jkomplu jaqdu l-funzjonijiet tagħhom minħabba inkapaċità jew nuqqas serju, permezz tal-osservanza ta’ proċeduri xierqa. Il-garanzija ta’ irremovabbiltà tal-membri ta’ qorti jew tribunal teżiġi għalhekk li l-każijiet ta’ tkeċċija tal-membri tal-organu kkonċernat jkunu ddeterminati minn regoli speċifiċi, permezz ta’ dispożizzjonijiet leġiżlattivi espressi li joffru garanziji li jmorru lil hinn minn dawk previsti mir-regoli ġenerali tad-dritt amministrattiv u tad-dritt industrijali li japplikaw f’każ ta’ tkeċċija illegali.
It-tieni aspett, intern, tal-kunċett ta’ “indipendenza” jingħaqad mal-kunċett ta’ imparzjalità u jirrigwarda l-ekwidistanza fir-rigward tal-partijiet fit-tilwima u l-interessi rispettivi tagħhom fir-rigward tas-suġġett tagħha. Dan l-aspett jimponi l-osservanza tal-oġġettività u l-assenza ta’ kull interess fis-soluzzjoni tat-tilwima lil hinn mill-applikazzjoni stretta tad-dispożizzjoni legali. B’hekk, il-kunċett ta’ “indipendenza” jimplika qabel kollox li l-istanza kkonċernata jkollha l-kwalità ta’ terz fir-rigward tal-awtorità li adottat id-deċiżjoni suġġetta għal rikors. Dawn il-garanziji ta’ indipendenza u ta’ imparzjalità jirrikjedu l-eżistenza ta’ regoli, b’mod partikolari fir-rigward tal-kompożizzjoni tal-istanza, tal-ħatra, tat-tul tal-kariga kif ukoll tal-kawżi ta’ astensjoni, ta’ rikuża u ta’ revoka tal-membri tagħha, li jippermettu li jiġi eskluż kull dubju leġittimu, f’moħħ l-individwi, fir-rigward tal-impermeabbiltà tal-organu msemmi fir-rigward ta’ elementi esterni u fir-rigward tan-newtralità tiegħu fil-konfront tal-interessi inkwistjoni.
F’dan ir-rigward, fir-rigward tal-USK, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li r-Regoli tal-Proċedura ta’ din il-kummissjoni fir-rigward tal-ADBG jipprovdu li l-membri tagħha huma indipendenti fl-eżerċizzju tal-funzjonijiet tagħhom u li huma suġġetti għall-prinċipju ta’ imparzjalità. Madankollu, skont l-ADBG (
5
), il-membri tal-USK jinħatru mill-Ministru Federali għall-Arti, għall-Kultura, għas-Servizz Pubbliku u għall-Isport għal mandat li jiġġedded ta’ erba’ snin, li jista’ jiġi rrevokat b’mod antiċipat “għal raġunijiet serji”, mingħajr ma dan il-kunċett huwa ddefinit fil-leġiżlazzjoni nazzjonali. B’mod partikolari, l-irremovabbiltà tal-membri tal-USK ma hija garantita minn ebda regola speċifika. Barra minn hekk, id-deċiżjoni ta’ tneħħija tal-membri tal-USK tappartjeni biss lill-Ministru Federali msemmi iktar ’il fuq, jiġifieri membru tal-eżekuttiv, mingħajr ma ġew stabbiliti kriterji preċiżi jew garanziji preċiżi minn qabel.
Minn dan, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeduċiet li l-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli ma tiggarantixxix li l-membri tal-USK jinsabu protetti minn pressjonijiet esterni, kemm jekk diretti jew indiretti, li jistgħu joħolqu dubju dwar l-indipendenza tagħhom, b’mod li dan l-organu ma jissodisfax ir-rekwiżit ta’ indipendenza ta’ qorti jew ta’ tribunal, ikkunsidrat mill-aspett estern tiegħu. Għaldaqstant, l-USK ma tistax tiġi kklassifikata bħala “qorti jew tribunal” fis-sens tal-Artikolu 267 TFUE.
Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li dan il-fatt ma jeżentahiex mill-obbligu li tiżgura l-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni fl-adozzjoni tad-deċiżjonijiet tagħha u li tħalli mhux applikati, jekk ikun hemm bżonn, id-dispożizzjonijiet nazzjonali li jidhru li jmorru kontra dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni li għandhom effett dirett, peress li tali obbligi huma imposti, fil-fatt, fuq l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti kollha u mhux biss fuq l-awtoritajiet ġudizzjarji.
Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li mill-informazzjoni li hija għandha jirriżulta li r-rikorrenti fil-kawża prinċipali adixxiet lill-Österreichische Datenschutzbehörde (l-Awtorità Awstrijaka għall-Protezzjoni tad-Data) b’ilment għal ksur ta’ din il-protezzjoni, skont l-Artikolu 77(1) tal-GDPR. Dan il-korp adotta deċiżjoni ta’ ċaħda, li hija s-suġġett ta’ appell quddiem il-Bundesverwaltungsgericht (il-Qorti Amministrattiva Federali, l-Awstrija) skont l-Artikolu 78(1) tal-GDPR (
6
). Dan ir-rikors ġie sospiż sakemm tingħata risposta mill-Qorti tal-Ġustizzja għad-domandi magħmula f’din il-kawża.
(
1
)	L-International Association of Athletics Federations (l-Assoċjazzjoni Internazzjonali tal-Federazzjonijiet tal-Atletika) adottat regoli ta’ kompetizzjoni għall-2014–2015 u regoli antidoping fl-2017.
(
2
)	B’mod iktar partikolari, mal-Artikolu 5(1)(a) u (c), mal-Artikolu 6(3), kif ukoll mal-Artikoli 9 u 10 tar-Regolament (UE) 2016/679 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-27 ta’ April 2016 dwar il-protezzjoni tal-persuni fiżiċi fir-rigward tal-ipproċessar ta’ data personali u dwar il-moviment liberu ta’ tali data, u li jħassar id-Direttiva 95/46/KE (Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data) (ĠU 2016, L 119, p. 1, rettifika fil-ĠU 2018, L 127, p. 2, iktar ’il quddiem il-“GDPR”)
(
3
)	Fl-evalwazzjoni tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja rreferiet, b’mod partikolari, għas-sentenzi tal-21 ta’ Jannar 2020, Banco de Santander (C-274/14, EU:C:2020:17) u tat-3 ta’ Mejju 2022, CityRail (C-453/20, EU:C:2022:341).
(
4
)	Anti-Doping-Bundesgesetz 2021 (il-Liġi Federali dwar il-Ġlieda kontra d-Doping tal-2021), tat-23 ta’ Diċembru 2020 (BGBl. I, 152/2020, iktar ’il quddiem l-“ADBG”)
(
5
)	Skont l-Artikolu 8(3) tal-ADBG.
(
6
)	Ara, f’dan ir-rigward, is-sentenza tas-7 ta’ Diċembru 2023, SCHUFA Holding (Rilaxx minn dejn li ma tħallasx lura), C‑26/22 u C‑64/22, EU:C:2023:958, punti 52 u 70).