61992CJ0034_EL
Διάδικοι
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στην υπόθεση C-34/92,
που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Finanzgericht Hamburg (Γερμανία) προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ
GruSa Fleisch GmbH & Co. KG, Import-Export
και
Hauptzollamt Hamburg-Jonas,
η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία και το κύρος του κανονισμού (ΕΟΚ) 2773/82 της Επιτροπής, της 13ης Οκτωβρίου 1982, περί καθορισμού των επιστροφών κατά την εξαγωγή στον τομέα του βοείου κρέατος (ΕΕ L 292, σ. 20), που αντικαταστάθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 1315/84 της Επιτροπής, της 11ης Μαΐου 1984 (ΕΕ L 125, σ. 38), και ως προς την ερμηνεία του κανονισμού (ΕΟΚ) 2891/84 της Επιτροπής, της 15ης Οκτωβρίου 1984 (ΕΕ L 273, σ. 5), που αντικατέστησε τον κανονισμό 1315/84,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τρίτο τμήμα),
συγκείμενο από τους M. Zuleeg, πρόεδρο τμήματος, J. C. Moitinho de Almeida και F. Grevisse, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: W. Van Gerven
γραμματέας: H. von Holstein, βοηθός γραμματέα
λαμβάνοντας υπόψη τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν:
* η προσφεύγουσα της κύριας δίκης, εκπροσωπούμενη από τον Dietrich Ehle, δικηγόρο Κολωνίας,
* η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τον Ulrich Woelker, μέλος της Νομικής Υπηρεσίας,
έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,
αφού άκουσε τις προφορικές παρατηρήσεις της προσφεύγουσας της κυρίας δίκης και της Επιτροπής, κατά τη συνεδρίαση της 21ης Ιανουαρίου 1993,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 2ας Μαρτίου 1993,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
Σκεπτικό της απόφασης
1 Με διάταξη της 10ης Δεκεμβρίου 1991, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 10 Φεβρουαρίου 1992, το Finanzgericht Hamburg (Γερμανία) υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, τρία προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία και το κύρος του κανονισμού (ΕΟΚ) 2773/82 της Επιτροπής, της 13ης Οκτωβρίου 1982, περί καθορισμού των επιστροφών κατά την εξαγωγή στον τομέα του βοείου κρέατος (ΕΕ L 292, σ. 20), που αντικαταστάθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 1315/84 της Επιτροπής, της 11ης Μαΐου 1984 (ΕΕ L 125, σ. 38), και ως προς την ερμηνεία του κανονισμού (ΕΟΚ)2891/84 της Επιτροπής, της 15ης Οκτωβρίου 1984 (EE L 273, σ. 5), που αντικατέστησε τον κανονισμό 1315/84.
2 Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ της εταιρίας GruSa Fleisch, Import-Export (στο εξής: GruSDa) και του Hauptzollamt Hamburg-Jonas (στο εξής: Hauptzollamt) που αφορά αίτηση αποδόσεως των επιστροφών κατά την εξαγωγή που καταβλήθηκαν στην GruSa.
3 Aπό τη διάταξη περί παραπομπής προκύπτει ότι τον Μάιο και τον Ιούνιο του 1984 η GruSa είχε ζητήσει και λάβει την άδεια του Hauptzollamt για τελωνειακή αποθεματοποίηση επτά παρτίδων βοείου κρέατος σε αποθήκη προοριζόμενη για την αποθεματοποίηση κρεάτων που τυγχάνουν επιστροφής ενόψει της εξαγωγής τους προς τρίτες χώρες.
4 Τo Hauptzollamt, αφού παρέσχε στην GruSA το ευεργέτημα της επιστροφής κατά την εξαγωγή για τις προαναφερθείσες παρτίδες κρέατος, ζήτησε την απόδοση των επιδίκων επιστροφών διότι στη συνέχεια αποδείχθηκε ότι οι εν λόγω παρτίδες περιείχαν κοιλιακό τοίχωμα με οστά ["Knochenduennung"] το οποίο σύμφωνα με τη συναφή κοινοτική ρύθμιση, αποκλειόταν του ευεργετήματος της επιστροφής.
5 Πρέπει σχετικά να επισημανθεί ότι οι προσαρτημένοι αντίστοιχα στους προαναφερθέντες κανονισμούς 2773/82 και 1315/84, που ίσχυαν κατά την επίδικη περίοδο, κατάλογοι των προϊόντων για την εξαγωγή των οποίων χορηγείται επιστροφή, η προβλεπόμενη στο άρθρο 18 του κανονισμού (ΕΟΚ) 805/68 του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1968, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα του βοείου κρέατος (ΕΕ ειδ. έκδ.03/003, σ. 72), περιείχαν, συγκεκριμένα υπό την κλάση "ex 02.01 A II" του Κοινού Δασμολογίου, την αναφορά "κρέατα βοοειδών α) νωπά ή διατετηρημένα δι' απλής ψύξεως: (...) 4. έτερα: (...) ex bb) Τεμάχια αποστεωμένα, κάθε τεμάχιο συσκευασμένο μεμονωμένα (...) εξαιρέσει του κοιλιακού τοιχώματος [' Fleisch- und Knochenduennung' ] και του ταρσού (7)".
6 Εξάλλου, σύμφωνα με την υποσημείωση (7) των παραρτημάτων αυτών, "της επιστροφής τυγχάνουν μόνον τα αποστεωμένα τεμάχια που δεν περιλαμβάνουν ολικώς ή μερικώς το κοιλιακό τοίχωμα [' Fleisch- und Knochenduennung' ] ή/ και τον ταρσό".
7 Από τη δικογραφία προκύπτει ότι, σύμφωνα με τη μέθοδο τεμαχισμού που εφαρμοζόταν στη Γερμανία κατά την περίοδο την οποία αφορούν τα προδικαστικά ερωτήματα, η οποία περιγράφεται στον οδηγό τεμαχισμού σφαγίων βοοειδών που έχει εκδώσει η Deutsche Landwirtschaftsgesellschaft, το "Knochenduennung" είναι τεμάχιο το οποίο αποκόπτεται μεταξύ της όγδοης και της ένατης πλευράς προς το οπίσθιο τεταρτημόριο και περιλαμβάνει το τμήμα του σφαγίου γύρω από τις πέντε επόμενες πλευρές, ενώ ως "Fleischduennung" νοούνται οι μύες του υπογαστρίου μέχρι τον μηρό, μέχρι το "Knochenduennung" και, προς τα πάνω μέχρι το παραφιλέτο.
8 Στο πλαίσιο αυτό το Finanzgericht Hamburg, ενώπιον του οποίου προσέφυγε η GruSa στρεφόμενη κατά αυτής της αιτήσεως αποδόσεως, υπέβαλε τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
"1) 'Εχουν την έννοια το άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΟΚ) 2773/82 και το άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΟΚ) 1315/84, σε συνδυασμό με τις αναφερόμενες στο σχετικό προς τα άρθρα αυτά παράρτημα κλάσης ex 02.01 A II 4 ex bb) του κοινού δασμολογίου, 'τεμάχια αποστεωμένα, εξαιρέσει του κοιλιακού τοιχώματος [' Fleisch- und Knochenduennung' ] και του ταρσού, κάθε τεμάχιο συσκευασμένο μεμονωμένα', ότι στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας το κοιλιακό τοίχωμα [' Knochenduennung' ] περιλαμβάνεται στα τεμάχια βοοειδούς που μπορούν να τύχουν επιστροφής;
2) Σε περίπτωση αρνητικής απαντήσεως στο πρώτο ερώτημα:
Μπορεί ο κανονισμός (ΕΟΚ) 2891/84 να εφαρμοστεί ανδρομικώς;
3) Σε περίπτωση αρνητικής απαντήσεως στο πρώτο και δεύτερο ερώτημα:
Είναι ανίσχυροι ο κανονισμός (ΕΟΚ) 2773/82 και ο κανονισμός (ΕΟΚ) 1315/84 στο μέτρο που αποκλείουν το 'Knochenduennung' του πλεονεκτήματος της επιστροφής;"
9 Στην έκθεση ακροατηρίου αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά και το κανονιστικό πλαίσιο της διαφοράς της κύριας δίκης, η εξέλιξη της διαδικασίας καθώς και οι γραπτές παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Επί του πρώτου και του τρίτου ερωτήματος
10 Πρέπει να παρατηρηθεί εξαρχής ότι η γερμανική απόδοση των επιδίκων διατάξεων των προαναφερθέντων κανονισμών 2773/82 και 1315/84 απέκλειε ρητώς, κατά την επίδικη περίοδο, το τεμάχιο βοείου κρέατος που χαρακτηρίζεται με τον όρο "Knochenduennung" από το πλεονέκτημα της επιστροφής κατά την εξαγωγή.
11 Το αιτούν δικαστήριο διερωτάται, εντούτοις, αν ο αποκλεισμός, στη Γερμανία, του τεμαχίου αυτού από το πλεονέκτημα της επιστροφής κατά την εξαγωγή συμβιβάζεται με τις ανάγκες ομοιόμορφης ερμηνείας του κοινοτικού δικαίου και τον σεβασμό της αρχής της ισότητας. Πράγματι, αφενός, από τη σύγκριση με τις αποδόσεις των εν λόγω διατάξεων στις άλλες γλώσσες, και ιδίως με τη γαλλική απόδοση (flanchet), την ολλανδική (vang) και την ιταλική (pancia), προκύπτει ότι το αποκλειόμενο της επιστροφής τεμάχιο κρέατος αντιστοιχούσε στα άλλα κράτη μέλη κυρίως στο "Fleischduennung". Αφετέρου, σκοπός της επίδικης ρυθμίσεως είναι να αποκλείσει από το πλεονέκτημα της επιστροφής το κρέας μικρής αξίας, ενώ είναι βέβαιο ότι το "Knochenduennung" είναι τεμάχιο ίσης αξίας με το τεμάχιο βοείου κρέατος μεταξύ πρώτης και όγδοης πλευράς, για το οποίο χορηγείται επιστροφή.
12 Aν η ερμηνεία που υποστηρίζει η GruSa αποδειχθεί ανακριβής, το αιτούν δικαστήριο ερωτά αν η επίδικη ρύθμιση είναι ανίσχυρη, στο μέτρο που παραβιάζει την αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων που προβλέπεται στο άρθρο 40, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης σε συνδυασμό προς το άρθρο 18 του κανονισμού 805/68, που προαναφέρθηκε, σύμφωνα με το οποίο η επιστροφή είναι ίδια για ολόκληρη την Κοινότητα.
13 Υπενθυμίζεται ότι το Δικαστήριο, με την απόφαση της 18ης Ιανουαρίου 1984, 327/82, Ekro (Συλλογή 1984, σ. 107, σκέψεις 13 και 14), έκρινε, σχετικά με το ζήτημα των ακριβών ανατομικών ορίων του τεμαχίου κρέατος που χαρακτηρίζεται με τον όρο "κοιλιακό τοίχωμα" στη διάκριση "ex 02.01 A II a) ex 4 bb)" του καταλόγου του παραρτήματος του κανονισμού (ΕΟΚ) 2787/81 της Επιτροπής, της 25ης Σεπτεμβρίου 1981, περί καθορισμού των επιστροφών κατά την εξαγωγή στον τομέα του βοείου κρέατος (ΕΕ L 271, σ. 44), που αντικαταστάθηκε μεταγενέστερα με τον κανονισμό 2773/82, ότι παρά την αρχή της ομοιόμορφης ερμηνείας των διατάξεων του κοινοτικού δικαίου, δεν είναι έργο του Δικαστηρίου να δώσει ομοιόμορφο κοινοτικό ορισμό στις έννοιες αυτές, λαμβανομένου υπόψη ιδίως του γεγονότος ότι ο κοινοτικός νομοθέτης γνώριζε τις διαφορές της ακριβούς σημασίας των χρησιμοποιηθέντων όρων, διαφορές που είχαν όμως μικρή μόνο σημασία και δεν δικαιολογούσαν την τροποποίηση των υφισταμένων σχετικώς συνηθειών και μεθόδων.
14 Επομένως, ελλείψει εναρμονίσεως ή ομοιομορφίας των υφισταμένων στα διάφορα κράτη μέλη μεθόδων τεμαχισμού και αφαιρέσεως των οστών, το περιεχόμενο των όρων των διαφόρων γλωσσικών αποδόσεων της εν λόγω ρυθμίσεως μπορεί να ποικίλλει στα διάφορα κράτη μέλη εφόσον, όπως συμβαίνει στην προκειμένη περίπτωση, οι διαφορές αυτές έχουν μικρή μόνο σημασία.
15 Πράγματι, όπως επεσήμανε η Επιτροπή, χωρίς αυτό να αμφισβητηθεί, το τεμάχιο βοείου κρέατος που αντιστοιχεί στο "Knochenduennung" μπορεί να αντιπροσωπεύει το πολύ 4 % της παραγωγής βοείου κρέατος στα κράτη μέλη.
16 Πρέπει ακόμη να προστεθεί ότι, όπως δέχεται η GruSa, ένα τμήμα του επιδίκου τεμαχίου δεν ετύγχανε ούτε στα άλλα κράτη μέλη επιστροφής κατά την επίδικη περίοδο. Η Επιτροπή διευκρίνισε σχετικά κατά τη συζήτηση ότι, παραδείγματος χάρη στη Γαλλία, το τεμάχιο κρέατος που αποκλειόταν, ως κοιλιακό τοίχωμα, του ευεργετήματος της επιστροφής κατά την εξαγωγή άρχιζε, για τους μεγάλους παραγωγούς βοείου κρέατος, ήδη από την δέκατη πλευρά.
17 'Οσον αφορά τον σκοπό του συστήματος των επιστροφών και ειδικότερα τον σκοπό αποκλεισμού της χορηγήσεως των επιστροφών για το κρέας μικρής αξίας, πρέπει να επισημανθεί ότι, όπως εξέθεσε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 16 των προτάσεών του, η τιμή στην παγκόσμια αγορά αποτελεί το μόνο κριτήριο για την εκτίμηση της αξίας του τεμαχίου κρέατος που αντιστοιχεί, πλήρως ή εν μέρει, στο "Knochenduennung". Η τιμή όμως αυτή είναι, γενικά, πολλές φορές μικρότερη από την τιμή που έχει στην παγκόσμια αγορά το τεμάχιο βοείου κρέατος μεταξύ πρώτης και όγδοης πλευράς το οποίο τυγχάνει επιστροφής. Δεν μπορεί συνεπώς από τη σύγκριση της αξίας των δύο αυτών τεμαχίων να συναχθεί η υποχρέωση να περιληφθεί το "Knochenduennung" στο ευεργέτημα της επιστροφής.
18 Από τις προηγούμενες παρατηρήσεις προκύπτει ότι η επίδικη ρύθμιση πρέπει να ερμηνευθεί ως αποκλείουσα, κατά την επίδικη περίοδο, το "Knochenduennung" του ευεργετήματος της επιστροφής κατά την εξαγωγή.
19 Απαντώντας στο τρίτο ερώτημα, πρέπει να επισημανθεί ότι η ερμηνεία αυτή δεν είναι ασυμβίβαστη προς την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως, όπως αυτή εκφράζεται στο άρθρο 18 του κανονισμού 805/68, που προαναφέρθηκε, διότι, όπως μόλις προηγουμένως εξετέθη, οι διαφορές του περιεχομένου των χρησιμοποιουμένων όρων είναι αναπόφευκτες, ελλείψει εναρμονίσεως ή ομοιομορφίας των μεθόδων τεμαχισμού και αφαιρέσεως των οστών στα κράτη μέλη οι συνέπειες όμως των διαφορών αυτών παραμένουν περιορισμένες.
20 Πρέπει επομένως στο εθνικό δικαστήριο να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 1 των κανονισμών 2773/82 και 1315/84, σε συνδυασμό με τη διάκριση "ex 02.01 A II a) 4 ex bb)" ("τεμάχια αποστεωμένα, κάθε τεμάχιο συσκευασμένο μεμονωμένα (...) εξαιρέσει του κοιλιακού τοιχώματος [' Fleisch- und Knochenduennung' ] και του ταρσού"), η οποία περιλαμβάνεται στο παράρτημα των διατάξεων αυτών, πρέπει να ερμηνεύεται υπό την έννοια ότι στη Γερμανία το "Knochenduennung" δεν περιλαμβανόταν, κατά την επίδικη περίοδο, στα τεμάχια βοείου κρέατος που μπορούσαν να τύχουν επιστροφών κατά την εξαγωγή. Από την εξέταση του τρίτου ερωτήματος δεν προέκυψε κανένα στοιχείο που να μπορεί να επηρεάσει το κύρος των προαναφερθεισών διατάξεων.
Επί του δευτέρου ερωτήματος
21 Με το δεύτερο ερώτημα, το εθνικό δικαστήριο ερωτά αν ο κανονισμός (ΕΟΚ) 2891/84 της Επιτροπής, της 15ης Οκτωβρίου 1984, περί καθορισμού των επιστροφών κατά την εξαγωγή στον τομέα του βοείου κρέατος (ΕΕ L 273, σ. 5), δυνάμει του οποίου το "Knochenduennung" τυγχάνει επιστροφής κατά την εξαγωγή, πρέπει να ερμηνευθεί ως έχων αναδρομική ισχύ.
22 Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου (βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση της 10ης Φεβρουαρίου 1982, 21/81, Bout, Συλλογή 1982, σ. 381, σκέψη 13) οι ουσιαστικοί κανόνες του κοινοτικού δικαίου, προκειμένου να διασφαλιστεί η τήρηση των αρχών της ασφαλείας δικαίου και της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, πρέπει να ερμηνεύονται ως έχοντες εφαρμογή επί καταστάσεων που έχουν ήδη διαμορφωθεί προ της ενάρξεως της ισχύος τους, μόνον εφόσον προκύπτει σαφώς από τη διατύπωσή τους, τους σκοπούς ή την οικονομία τους ότι πρέπει να τους αναγνωριστεί αναδρομική ισχύς.
23 'Οπως όμως απέδειξε ο γενικός εισαγγελέας στα σημεία 21 και 23 των προτάσεων, κανένα στοιχείο του κανονισμού 2891/84 δεν επιτρέπει τη συναγωγή του συμπεράσματος ότι ο κανονισμός αυτός αποσκοπεί στη ρύθμιση καταστάσεων που προηγήθηκαν της 16ης Οκτωβρίου 1984, ημερομηνίας θέσεώς του σε ισχύ.
24 Πρέπει επομένως να δοθεί στο δεύτερο ερώτημα η απάντηση ότι ο κανονισμός 2891/84 δεν έχει αναδρομική ισχύ.
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί των δικαστικών εξόδων
25 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, η οποία κατέθεσε παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.
Διατακτικό
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τρίτο τμήμα),
κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε με διάταξη της 10ης Δεκεμβρίου 1991 το Finanzgericht Hamburg, αποφαίνεται:
1) Το άρθρο 1 των κανονισμών (ΕΟΚ) 2773/82 και 1315/84 της Επιτροπής, αντιστοίχως της 13ης Οκτωβρίου 1982 και της 11ης Μαΐου 1984, περί καθορισμού των επιστροφών κατά την εξαγωγή στον τομέα του βοείου κρέατος, σε συνδυασαμό με τη διάκριση "ex 02.01 A II a) 4 ex bb)" ("τεμάχια αποστεωμένα, κάθε τεμάχιο συσκευασμένο μεμονωμένα (...) εξαιρέσει του κοιλιακού τοιχώματος [' Fleisch- und Knochenduennung' ] και του ταρσού"), η οποία περιλαμβάνεται στο παράρτημα των διατάξεων αυτών, πρέπει να ερμηνεύεται υπό την έννοια ότι στη Γερμανία το "Knochenduennung" δεν περιλαμβανόταν, κατά την επίδικη περίοδο, στα τεμάχια βοείου κρέατος που μπορούσαν να τύχουν επιστροφών κατά την εξαγωγή. Από την εξέταση του τρίτου ερωτήματος δεν προέκυψε κανένα στοιχείο που να μπορεί να επηρεάσει το κύρος των προαναφερθεισών διατάξεων.
2) Ο κανονισμός (ΕΟΚ) 2891/84 της Επιτροπής, της 15ης Οκτωβρίου 1984, περί καθορισμού των επιστροφών κατά την εξαγωγή στον τομέα του βοείου κρέατος, δεν έχει αναδρομική ισχύ.