62023TJ0480_RES
Kawża T‑480/23
Vladimir Gheorghe Plahotniuc
vs
Il‑Kunsill tal‑Unjoni Ewropea
Sentenza tal‑Qorti Ġenerali (Il‑Ħames Awla) tat‑23 ta’ Ottubru 2024
“Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi meħuda fid-dawl ta’ azzjonijiet li jiddestabilizzaw il-Moldova – Iffriżar ta’ fondi – Restrizzjonijiet fuq id-dħul fit-territorju tal-Istati Membri – Lista ta’ persuni, entitajiet u organi li għalihom japplika l-iffriżar ta’ fondi u ta’ riżorsi ekonomiċi u li huma suġġetti għal restrizzjonijiet fuq id-dħul fit-territorju tal-Istati Membri – Inklużjoni ta’ isem ir-rikorrent fil-listi – Investigazzjonijiet u proċeduri kriminali miftuħa mill-awtoritajiet ta’ Stat terz – Obbligu li jiġi vverifikat jekk din id-deċiżjoni tirrispettax id-drittijiet tad-difiża u d-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva – Obbligu ta’ motivazzjoni”
Atti tal-istituzzjonijiet – Motivazzjoni – Obbligu – Portata – Miżuri restrittivi meħuda fid-dawl tas-sitwazzjoni fil-Moldova – Projbizzjoni ta’ dħul u ta’ tranżitu, kif ukoll iffriżar ta’ fondi ta’ persuni responsabbli għal azzjonijiet li jdgħajfu jew jheddu s-sovranità u l-indipendenza tal-Moldova – Obbligu li fil-motivazzjoni jiġu identifikati l-elementi speċifiċi u konkreti li jiġġustifikaw l-imsemmija miżura – Deċiżjoni li taqa’ f’kuntest magħruf mill-persuna kkonċernata li jippermettilha tifhem il-portata tal-miżura meħuda fil-konfront tagħha – Ammissibbiltà ta’ motivazzjoni sommarja
(Artikolu 296 TFUE; Deċiżjoni tal-Kunsill (PESK) 2023/891, kif emendata bid-Deċiżjoni (PESK) 2023/1047; Regolamenti tal-Kunsill 2023/888 u 2023/1045)
(ara l-punti 20 sa 24)
Atti tal-istituzzjonijiet – Motivazzjoni – Obbligu – Portata – Riferiment għall-bażi legali ta’ miżura restrittiva meħuda fil-kuntest tal-politika estera u ta’ sigurtà komuni – Nuqqas li ma jikkostitwixxix difett sostanzjali – Limiti – Riferiment espliċitu huwa indispensabbli għall-eżerċizzju tal-istħarriġ ġudizzjarju
(Deċiżjoni tal-Kunsill (PESK) 2023/891, kif emendata bid-Deċiżjoni (PESK) 2023/1047; Regolamenti tal-Kunsill 2023/888 u 2023/1045)
(ara l-punti 26 u 27)
Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi meħuda fid-dawl tas-sitwazzjoni fil-Moldova – Deċiżjoni ta’ ffriżar ta’ fondi – Adozzjoni jew żamma abbażi ta’ investigazzjonijiet jew ta’ proċeduri kriminali mmexxija mill-awtoritajiet ta’ Stat terz dwar approprjazzjoni indebita ta’ fondi pubbliċi – Ammissibbiltà – Kundizzjoni – Deċiżjoni nazzjonali adottata b’rispett tad-drittijiet tad-difiża u tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva – Obbligu ta’ verifika tal-Kunsill – Obbligu ta’ motivazzjoni – Portata – Adozzjoni jew żamma abbażi ta’ artikoli tal-istampa u ta’ stqarrijiet għall-istampa ta’ dawn l-awtoritajiet li jirreferu għal tali investigazzjonijiet u proċeduri penali – Assenza ta’ effett
(Artikolu 296 TFUE; Deċiżjoni tal-Kunsill (PESK) 2023/891, kif emendata bid-Deċiżjoni (PESK) 2023/1047; Regolamenti tal-Kunsill 2023/888 u 2023/1045)
(ara l-punti 40 sa 49)
Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi meħuda fid-dawl tas-sitwazzjoni fil-Moldova – Deċiżjoni ta’ ffriżar ta’ fondi – Adozzjoni jew żamma abbażi ta’ proċeduri ġudizzjarji mmexxija mill-awtoritajiet ta’ Stat terz dwar misapproprjazzjoni ta’ fondi pubbliċi – Kundizzjonijiet – Deċiżjoni nazzjonali adottata b’rispett tad-drittijiet tad-difiża u tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva – Obbligu tal-awtorità kompetenti tal-Unjoni li tistabbilixxi, fil-każ ta’ kontestazzjoni, li r-raġunijiet miġjuba kontra l-persuni jew l-entitajiet ikkonċernati huma fondati – Obbligu tal-Kunsill li jivverifika li l-imsemmija drittijiet ġew irrispettati – Ksur
(Deċiżjoni tal-Kunsill (PESK) 2023/891, kif emendata bid-Deċiżjoni (PESK) 2023/1047; Regolamenti tal-Kunsill 2023/888 u 2023/1045)
(ara l-punti 50 sa 52)
Sunt
Permezz tas-sentenza tagħha, il-Qorti Ġenerali laqgħet ir-rikors għal annullament ippreżentat minn Vladimir Gheorghe Plahotniuc kontra l-atti li permezz tagħhom, fl‑2023 (
1
), huwa ġie inkluż mill-Kunsill tal-Unjoni Ewropea fil-listi ta’ persuni u entitajiet suġġetti għal miżuri restrittivi minħabba s-sitwazzjoni fir-Repubblika tal-Moldova. Din il-kawża għamlitha possibbli għall-Qorti Ġenerali li tippreċiża l-ġurisprudenza żviluppata fis-sentenza Azarov vs Il-Kunsill (
2
) fir-rigward tal-obbligu tal-Kunsill li jivverifika, f’sitwazzjoni fejn huwa jibbaża l-miżuri restrittivi adottati minnu fuq deċiżjoni ta’ Stat terz, li din tal-aħħar tkun ġiet adottata b’rispett tad-drittijiet tad-difiża u tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva.
Quddiem it-theddid għall-istabbiltà tar-Repubblika tal-Moldova, ġew introdotti miżuri restrittivi għall-ewwel darba f’April 2023 (
3
). Il-fondi u r-riżorsi ekonomiċi tar-rikorrent, politiku u negozjant ta’ nazzjonalità Moldovana, ġew iffriżati għar-raġuni li, minħabba l-“imġiba finanzjarja ħażina serja tiegħu b’rabta ma’ fondi pubbliċi u l-esportazzjoni mhux awtorizzata ta’ kapital, [huwa kien] ħati ta’ azzjonijiet u tal-implimentazzjoni ta’ politiki li jdgħajfu u jheddu d-demokrazija, l-[I]stat tad-dritt, l-istabbiltà jew is-sigurtà fir-Repubblika tal-Moldova billi jdgħajfu l-proċess politiku demokratiku fir-Repubblika tal-Moldova u billi jikkostitwixxu mġiba finanzjarja ħażina serja li tikkonċerna l-fondi pubbliċi”.
Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti Ġenerali
Preliminarjament, il-Qorti Ġenerali rrilevat li, billi l-Kunsill, fir-raġunijiet għall-inklużjoni tal-atti kkontestati, semma “imġiba finanzjarja ħażina serja b’rabta ma’ fondi pubbliċi u l-esportazzjoni mhux awtorizzata ta’ kapital”, huwa qagħad fuq kriterju li huwa distint minn dak imsemmi fl-Artikolu 2(3)(a)(iii) tar-Regolament 2023/888 (
4
) u fl-Artikolu 1(1)(a)(iii) tad-Deċiżjoni 2023/891 (
5
). Tali għażla ambigwa ta’ kliem setgħet tqajjem dubju raġonevoli dwar jekk il-kriterju ta’ ħsara lill-proċess politiku demokratiku fir-Repubblika tal-Moldova, previst fl-Artikolu 2(3)(a)(i) tar-Regolament 2023/888, ġiex applikat ukoll minn din l-istituzzjoni fir-rigward tar-rikorrent. Il-Qorti Ġenerali qieset, fuq dan il-punt, li għalkemm tali ambigwità ma setgħetx tistabbilixxi insuffiċjenza ta’ motivazzjoni tal-atti kkontestati meħuda fl-intier tagħhom, hija kienet timplika, madankollu, li l-inklużjoni tar-rikorrent fil-listi inkwistjoni kellha titqies bħala bbażata biss fuq il-kriterju ta’ mġiba finanzjarja ħażina serja b’rabta ma’ fondi pubbliċi u mal-esportazzjoni mhux awtorizzata ta’ kapital.
Il-Qorti Ġenerali eżaminat imbagħad il-motiv ibbażat fuq ksur mill-Kunsill tad-drittijiet li jgawdi r-rikorrent taħt l-Artikolu 6 TUE, moqri flimkien mal-Artikoli 2 u 3 TUE, u taħt l-Artikoli 47 u 48 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, unikament minħabba l-inklużjoni tiegħu fil-listi inkwistjoni abbażi tal-kriterju ta’ mġiba finanzjarja ħażina serja b’rabta ma’ fondi pubbliċi u mal-esportazzjoni mhux awtorizzata ta’ kapital.
F’dan il-każ, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li l-motivazzjoni tal-atti kkontestati wriet li l-inklużjoni tar-rikorrent fil-listi inkwistjoni kienet ibbażata esklużivament fuq deċiżjonijiet tal-awtoritajiet Moldovani li jmexxu investigazzjonijiet u proċeduri kriminali fil-konfront tiegħu.
Huwa minnu li l-Kunsill ma qagħadx direttament fuq deċiżjonijiet ta’ awtoritajiet Moldovani, kompetenti, f’dan il-qasam, li jiftħu proċeduri ta’ investigazzjonijiet kriminali jew proċeduri kriminali b’rabta ma’ reati ta’ approprjazzjoni indebita ta’ fondi pubbliċi, iżda qagħad essenzjalment fuq artikoli tal-istampa, kif ukoll fuq stqarrijiet għall-istampa tal-awtoritajiet ta’ prosekuzzjoni u ta’ investigazzjoni tar-Repubblika tal-Moldova, fuq stqarrijiet uffiċjali ta’ korpi statali ta’ pajjiżi terzi u wkoll fuq rapporti, liema provi kienu lkoll jirreferu għal tali investigazzjonijiet u proċeduri kriminali.
Madankollu, fil-fehma tal-Qorti Ġenerali, dan il-fatt ma setax, f’dan il-każ, jeħles lill-Kunsill mill-obbligu tiegħu, f’sitwazzjoni fejn huwa jkun ibbaża l-adozzjoni jew iż-żamma tal-miżuri restrittivi fuq deċiżjoni ta’ Stat terz, li jivverifika li din id-deċiżjoni tkun ittieħdet b’rispett, b’mod partikolari, tad-drittijiet tad-difiża u tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva f’dan l-Istat, u li sussegwentement juri, fl-atti li jimponu l-miżuri restrittivi, li huwa jkun ra li d-deċiżjoni tal-imsemmi Stat, li abbażi tagħha huwa jkun ibbaża dawn il-miżuri, tkun ġiet adottata b’rispett ta’ dawn id-drittijiet.
Għall-kuntrarju, din il-ġurisprudenza li tirriżulta mis-sentenza Azarov vs Il‑Kunsill kellha tapplika b’mod iktar strett għall-Kunsill billi l-provi li fuqhom qagħdet din l-istituzzjoni kienu biss provi indiretti ta’ miżuri ta’ investigazzjoni u ta’ proċeduri kriminali li ġġustifikaw l-inklużjoni tar-rikorrent fil-listi inkwistjoni.
B’hekk, ikunu xi jkunu l-provi li abbażi tagħhom tkun saret l-inklużjoni inizjali, il-Kunsill jista’ joqgħod, sew jekk b’mod dirett u sew jekk b’mod indirett, fuq deċiżjonijiet ta’ awtoritajiet ta’ Stati terzi li jinfetħu investigazzjonijiet jew proċeduri kriminali biss meta huwa jkun ikkonforma ruħu mal-obbligi ta’ verifika u ta’ motivazzjoni.
Kwalunkwe konklużjoni oħra kienet tagħmilha possibbli lill-Kunsill li jeħles mill-obbligi stretti li timponilu l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, billi ma jibqax joqgħod fuq dokumenti tal-awtoritajiet tal-Istati kkonċernati kompetenti li jiftħu proċeduri ta’ investigazzjoni kriminali jew proċeduri kriminali b’rabta ma’ reati ta’ approprjazzjoni indebita ta’ fondi pubbliċi, iżda joqgħod biss fuq dokumenti li sempliċement jirreferu għal dawn il-proċeduri.
Issa, f’dan il-każ, il-Kunsill naqas milli juri li huwa kien ivverifika li l-proċeduri, imsemmija f’dawn ir-raġunijiet, kienu tmexxew b’rispett tad-drittijiet tad-difiża u tad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva tar-rikorrent.
Il-Qorti Ġenerali kkonkludiet, għalhekk, li l-Kunsill naqas mill-obbligu ta’ motivazzjoni tiegħu u annullat l-atti kkontestati sa fejn dawn kienu jikkonċernaw lir-rikorrent.
(
1
)	Deċiżjoni tal-Kunsill (PESK) 2023/1047 tat‑30 ta’ Mejju 2023 li temenda d-Deċiżjoni (PESK) 2023/891 dwar miżuri restrittivi fid-dawl ta’ azzjonijiet li jiddestabilizzaw ir-Repubblika tal-Moldova (ĠU 2023, L 140I, p. 9, rettifika fil-ĠU L, 2023/90187), u Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2023/1045 tat‑30 ta’ Mejju 2023 li jimplimenta r-Regolament (UE) 2023/888 dwar miżuri restrittivi fid-dawl ta’ azzjonijiet li jiddestabbilizzaw ir-Repubblika tal-Moldova (ĠU 2023, L 140I, p. 1, rettifika fil-ĠU L, 2023/90185).
(
2
)	Sentenza tad‑19 ta’ Diċembru 2018, Azarov vs Il‑Kunsill (C‑530/17 P, EU:C:2018:1031).
(
3
)	Ara l-Artikolu 1(1) tad-Deċiżjoni 2023/891 u l-Artikolu 2(3) tar-Regolament Nru 2023/888.
(
4
)	Regolament tal-Kunsill (UE) 2023/888 tat‑28 ta’ April 2023 dwar miżuri restrittivi fid-dawl ta’ azzjonijiet li jiddestabbilizzaw ir-Repubblika tal-Moldova (ĠU 2023, L 114, p. 1).
(
5
)	Deċiżjoni tal-Kunsill (PESK) 2023/891 tat‑28 ta’ April 2023 dwar miżuri restrittivi fid-dawl ta’ azzjonijiet li jiddestabilizzaw ir-Repubblika tal-Moldova (ĠU 2023, L 114, p. 15).