62023CJ0753
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Deichiú Dlísheomra)
27 Feabhra 2025 (
*1
)
(Tarchur chun réamhrialú – Limistéar saoirse, slándála agus ceartais – Cosaint shealadach a thabhairt i gcás mórphlódú isteach de dhaoine easáitithe – Treoir 2001/55/CE – Airteagail 8 agus 11 – Cinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2022/382 – Iarratais i ndiaidh a chéile ar chead cónaithe chun críoch na cosanta sealadaí i roinnt Ballstát – Scrúdú ar iarratas ina dhiaidh – An ceart chun leighis éifeachtaigh)
I gCás C‑753/23 (Krasiliva) (
i
),
IARRAIDH ar réamhrialú de bhun Airteagal 267 CFAE, ón Nejvyšší správní soud (an Chúirt Riaracháin Uachtarach, Poblacht na Seice), trí bhreith an 30 Samhain 2023, a fuarthas ag an gCúirt an 7 Nollaig 2023, sna himeachtaí
A. N.
v
Ministerstvo vnitra,
tugann AN CHÚIRT (an Deichiú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: D. Gratsias, Uachtarán Dlísheomra, I. Jarukaitis, Uachtarán an Cheathrú Dlísheomra, agus Z. Csehi (Rapóirtéir), Breitheamh,
Abhcóide Ginearálta: M. Szpunar,
Cláraitheoir: A. Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–
Rialtas na Seice, ag M. Smolek, A. Edelmannová agus J. Vláčil, i gcáil Gníomhairí,
–
Rialtas na Gréige, ag G. Karipsiadis agus T. Papadopoulou, i gcáil Gníomhairí,
–
an Coimisiún Eorpach, ag A. Azéma, A. Katsimerou agus M. Salyková, i gcáil Gníomhairí,
tar éis cinneadh a dhéanamh, i ndiaidh an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breith a thabhairt ar an gcás gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1
Baineann an iarraidh ar réamhrialú seo le léiriú ar Airteagal 8(1) agus Airteagal 11 de Threoir 2001/55/CE ón gComhairle an 20 Iúil 2001 maidir le caighdeáin íosta chun cosaint shealadach a thabhairt i gcás insreabhadh ollmhór daoine easáitithe agus maidir le bearta lena gcuirtear cothromaíocht iarrachtaí chun cinn idir Ballstáit agus na daoine sin á nglacadh isteach acu agus na hiarmhairtí lena mbaineann á n-iompar acu (IO 2001 L 212, lch. 12), agus ar Airteagal 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (‘an Chairt’).
2
Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir A N., náisiúnach de chuid na hÚcráine, agus Ministerstvo vnitra (an Aireacht Gnóthaí Baile, Poblacht na Seice) maidir le cead cónaithe a dheonú faoin gcosaint shealadach dá bhforáiltear le Treoir 2001/55.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais
Treoir 2001/55
3
Foráiltear le hAirteagal 1 de Threoir 2001/55:
‘Is é is cuspóir don Treoir seo caighdeáin íosta a bhunú maidir le cosaint shealadach a thabhairt i gcás insreabhadh ollmhór daoine easáitithe ó thríú tíortha nach bhfuil in ann filleadh ar a dtír thionscnaimh agus maidir le bearta lena gcuirtear cothromaíocht iarrachtaí chun cinn idir Ballstáit ó thaobh na daoine sin a ghlacadh agus ó thaobh déileáil leis na hiarmhairtí a thagann as sin.’[Aistriúchán neamhoifigiúil]
4
Foráiltear le hAirteagal 5(1) go (3) den Treoir sin:
‘1.   Deimhnítear insreabhadh ollmhór daoine easáitithe trí Chinneadh ón gComhairle (an Aontais Eorpaigh) arna ghlacadh trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún (Eorpach), a scrúdóidh freisin aon iarraidh ó Bhallstát togra a chur faoi bhráid na Comhairle.
2.   Beidh an méid seo a leanas ar a laghad sa togra ón gCoimisiún:
(a)
tuairisc ar na grúpaí sonracha daoine a bhfuil feidhm ag cosaint shealadach maidir leo;
(b)
dáta chur chun feidhme na cosanta sealadaí;
(c)
meastachán ar scála gluaiseachtaí daoine easáitithe.
3.   Is é is éifeacht don Chinneadh ón gComhairle cosaint shealadach a chur chun feidhme sna Ballstáit uile i gcomhréir le forálacha na Treorach seo i leith na ndaoine easáitithe dá dtagraíonn sé. Beidh an méid seo a leanas ar a laghad sa chinneadh:
(a)
tuairisc ar na grúpaí sonracha daoine a bhfuil feidhm ag cosaint shealadach maidir leo;
(b)
an dáta a thiocfaidh an chosaint shealadach i bhfeidhm;
(c)
faisnéis arna soláthar ag na Ballstáit maidir lena n‑acmhainneachtaí glactha;
(d)
faisnéis ón gCoimisiún, ó [Ard-Choimisinéir na Náisiún Aontaithe le haghaidh Dídeanaithe (HCR)] agus ó eagraíochtaí idirnáisiúnta ábhartha eile.’[Aistriúchán neamhoifigiúil]
5
Foráiltear an méid seo a leanas le hAirteagal 8 den Treoir sin:
‘1.   Glacfaidh na Ballstáit na bearta is gá chun a áirithiú go mbeidh ceadanna cónaithe ag tairbhithe ar feadh thréimhse na cosanta sealadaí. Eiseofar doiciméid nó doiciméid tacaíochta choibhéiseacha eile chun na críche sin.
2.   Beag beann ar thréimhse bhailíochta na gceadanna cónaithe dá dtagraítear i mír 1, ní bheidh an chóir a thugann na Ballstáit do dhaoine a bhfuil cosaint shealadach acu níos lú ná an chóir a leagtar síos in Airteagail 9 go 16.
3.   Déanfaidh na Ballstáit, más iomchuí, gach iarracht chun na víosaí is gá, lena n‑áirítear víosaí idirthurais, a dheonú do dhaoine a ligfear isteach ina gcríoch chun cosaint shealadach a fháil. Ní mór foirmiúlachtaí a laghdú a mhéid is féidir mar gheall ar phráinn an cháis. Ba cheart víosaí a bheith saor in aisce nó costas na víosaí sin a íoslaghdú.’[Aistriúchán neamhoifigiúil]
6
Foráiltear le hAirteagal 11 den Treoir sin:
‘Glacfaidh Ballstát duine atá faoi chosaint shealadach ar a chríoch ar ais má tá an duine sin ag fanacht nó ag iarraidh dul isteach gan údarú i gcríoch Ballstáit eile le linn na tréimhse a chumhdaítear leis an gCinneadh ón gComhairle dá dtagraítear in Airteagal 5. Féadfaidh na Ballstáit, ar bhonn comhaontú déthaobhach, a chinneadh nach mbeidh feidhm ag an bhforáil seo.’[Aistriúchán neamhoifigiúil]
7
Foráiltear le hAirteagal 28 de Threoir 2001/55 do na cásanna ina bhféadfaidh na Ballstáit daoine a chumhdaítear leis an Treoir sin a eisiamh ó chosaint shealadach, de réir bhrí na Treorach sin.
8
Foráiltear le hAirteagal 29 den Treoir sin:
‘Ní mór rochtain a bheith ag daoine atá eisiata ó chosaint shealadach nó ó athaontú teaghlaigh i mBallstát ar leigheasanna breithiúnacha sa Bhallstát lena mbaineann.’[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Cinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2022/382
9
Foráiltear le haithrisí 15 agus 16 de Chinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2022/382 ón gComhairle an 4 Márta 2022 lena mbunaítear gurb ann d’insreabhadh ollmhór daoine easáitithe ón Úcráin de réir bhrí Airteagal 5 de Threoir 2001/55/CE, agus a bhfuil d’éifeacht aige cosaint shealadach a thabhairt isteach (IO 2022 L 71, lch. 1):
‘(15)
Tugtar d’aird gur chomhaontaigh na Ballstáit i ráiteas nach gcuirfidh siad Airteagal 11 de Threoir [2001/55] i bhfeidhm.
(16)
Is í an chosaint shealadach an ionstraim is iomchuí sa chás reatha. I bhfianaise a neamhghnáiche agus a eisceachtúla atá an staid, lena n‑áirítear ionradh míleata Chónaidhm na Rúise ar an Úcráin agus scála insreabhadh ollmhór daoine easáitithe, ba cheart, leis an gcosaint shealadach, go gceadófaí dóibh leas a bhaint as cearta comhchuibhithe ar fud an Aontais [Eorpaigh], ar cearta iad a chuireann leibhéal leordhóthanach cosanta ar fáil. Táthar ag súil go rachaidh sé chun tairbhe do na Ballstáit freisin cosaint shealadach a thabhairt isteach, toisc gur i ngeall ar na cearta a ghabhann le cosaint shealadach, ní bheidh an oiread gá ag na daoine easáitithe cosaint idirnáisiúnta a lorg láithreach agus, ar an gcaoi sin, ní bheidh a gcórais tearmainn á sárú, mar go mbeidh na foirmiúlachtaí á laghdú go dtí an méid is lú mar gheall ar phráinn na staide. Thairis sin, tá sé de cheart ag náisiúnaigh na hÚcráine, agus iad ina dtaistealaithe atá saor ó cheanglas víosa, gluaiseacht faoi shaoirse laistigh den Aontas tar éis dóibh a bheith ligthe isteach sa chríoch ar feadh tréimhse 90 lá. Ar an mbonn sin, is féidir leo an Ballstát a roghnú ar mian leo leas a bhaint as na cearta a ghabhann leis an gcosaint shealadach ann agus is féidir leo teacht le chéile lena dteaghlach agus lena gcairde ar fud na líonraí diaspóra suntasacha atá ann faoi láthair ar fud an Aontais. Go praiticiúil, cabhróidh sé sin le cothromaíocht na n‑iarrachtaí idir Ballstáit, agus laghdófar an brú ar chórais ghlactha náisiúnta dá réir. A luaithe a bheidh cead cónaithe eisithe ag Ballstát i gcomhréir le Treoir [2001/55], cé go mbeidh sé de cheart ag an duine atá faoi chosaint shealadach taistil laistigh den Aontas ar feadh 90 lá laistigh de thréimhse 180 lá, níor cheart dó a bheith in ann leas a bhaint as na cearta a thagann as an gcosaint shealadach ach amháin sa Bhallstát a d’eisigh an cead cónaithe. Ba cheart an méid sin a bheith gan dochar don fhéidearthacht atá ag Ballstát cinneadh a dhéanamh cead cónaithe a eisiúint, tráth ar bith, do dhaoine atá faoi chosaint shealadach faoin gCinneadh seo.’
10
Foráiltear le hAirteagal 1 den Chinneadh Cur Chun Feidhme sin:
‘Suitear leis seo gurb ann d’insreabhadh ollmhór isteach san Aontas de dhaoine easáitithe a raibh orthu an Úcráin a fhágáil mar thoradh ar choinbhleacht armtha.’
11
De réir Airteagal 2(1)(a), den Chinneadh Cur Chun Feidhme sin:
‘Tá feidhm ag an gCinneadh seo maidir leis na catagóirí daoine seo a leanas, ar daoine iad a easáitíodh ón Úcráin an 24 Feabhra 2022 nó dá éis sin, mar thoradh ar an ionradh míleata a rinne fórsaí armtha na Rúise a thosaigh ar an dáta sin:
(a)
náisiúnaigh de chuid na hÚcráine a bhí ina gcónaí san Úcráin roimh an 24 Feabhra 2022’.
Dlí Phoblacht na Seice
An Dlí Uimh. 221/2003 maidir le cosaint shealadach náisiúnach eachtrach
12
Rinneadh Treoir 2001/55 a thrasuí i ndlí na Seice leis an zákon č. 221/2003 Sb., o dočasné ochraně cizinců (Dlí Uimh. 221/2003 maidir le cosaint shealadach náisiúnach eachtrach).
13
Foráiltear le hAirteagal 1 den Dlí sin, dar teideal ‘Ábhar’:
‘1.   Rialaíonn an Dlí seo:
(a)
na coinníollacha iontrála agus cónaithe do náisiúnaigh eachtracha ar chríoch Phoblacht na Seice (‘an chríoch’) chun críche na cosanta sealadaí agus imeacht na ndaoine sin ón gcríoch;
(b)
an nós imeachta maidir le ceart cónaithe a dheonú agus a tharraingt siar chun críche na cosanta sealadaí sa chríoch (“an ceart cónaithe chun críche na cosanta sealadaí”);
[...]’
Dlí ‘na hÚcráine’
14
Foráiltear le hAirteagal 2 den zákon č. 65/2022 Sb., o některých opatřeních v souvislosti s ozbrojeným konfliktem na území Ukrajiny vyvolaným invazi vojsk Ruské federace (Dlí Uimh. 65/2022 maidir le bearta áirithe a bhaineann leis an gcoinbhleacht armtha ar chríoch na hÚcráine de bharr ionradh trúpaí de Chónaidhm na Rúise, sa leagan is infheidhme don díospóid sna príomhimeachtaí (‘Dlí na hÚcráine’) ‘gurb ionann ‘cosaint shealadach’ agus an ceart cónaithe i bPoblacht na Seice faoin Dlí [Uimh. 221/2003] maidir le cosaint shealadach náisiúnach eachtrach […]’.
15
Foráiltear le hAirteagal 4(3) de Dhlí ‘na hÚcráine’, dar teideal ‘Nós imeachta maidir le cosaint shealadach’:
‘Mura bhforáiltear a mhalairt sa Dlí seo, rialófar deonú cosanta sealadaí faoin Dlí [Uimh. 221/2003] maidir le cosaint shealadach náisiúnach eachtrach.’
16
De réir Airteagal 5(1) agus (2) de Dhlí ‘na hÚcráine’:
‘1.   Tá iarratas ar chosaint shealadach do-ghlactha más rud é:
(a)
nach gcuirtear isteach i bpearsa é;
(b)
gur náisiúnach eachtrach nach gcumhdaítear le hAirteagal 3 a chuir isteach é;
(c)
gur náisiúnach eachtrach a rinne iarratas ar chosaint shealadach nó idirnáisiúnta i mBallstát eile den Aontas a chuir isteach é;
(d)
gur náisiúnach eachtrach a bhfuil cosaint shealadach nó idirnáisiúnta i mBallstát eile den Aontas aige a chuir isteach é; nó
(e)
gur náisiúnach eachtrach é atá ina shaoránach den Aontas nó de Stát atá faoi cheangal ag conradh idirnáisiúnta arna thabhairt i gcrích leis an Aontas lena dtugtar ceart chun saorghluaiseachta dó arb ionann é agus ceart shaoránaigh an Aontais nó Stáit atá faoi cheangal ag an gComhaontú maidir leis an Limistéar Eorpach Eacnamaíoch [, an 2 Bealtaine 1992 (IO 1994 L 1, lch. 3)] a chur isteach é.
2.   I gcás do-ghlacthachta, diúltóidh Aireacht Gnóthaí Baile nó póilíní Phoblacht na Seice d’iarratas an náisiúnaigh eachtraigh, agus tabharfaidh siad fógra don duine lena mbaineann faoin bhforas do-ghlacthachta, seachas aon athbhreithniú breithiúnach.’
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
17
An 15 Iúil 2022, tháinig A. N., náisiúnach de chuid na hÚcráine, isteach ar chríoch an Aontais Eorpaigh. An 19 Iúil 2022, rinne sí iarratas ar chosaint shealadach sa Ghearmáin. 2 mhí ina dhiaidh sin, an 20 Meán Fómhair 2022, rinne sí iarratas den chineál céanna i bPoblacht na Seice. Dhiúltaigh an Aireacht Gnóthaí Baile don iarratas deireanach sin toisc é a bheith do-ghlactha ar an bhforas, inter alia, go ndearna A. N. iarratas ar chosaint shealadach nó go bhfuair sí cosaint shealadach i mBallstát eile.
18
Thug A. N. caingean i gcoinne an diúltaithe sin os comhair Městský soud v Praze (Cúirt Chathrach Phrág, Poblacht na Seice). Mheas an chúirt sin, ar an gcéad dul síos, go raibh dlínse aici éisteacht leis an gcaingean sin, gan beann ar an bhfíoras gur cuireadh cosc leis an reachtaíocht náisiúnta ábhartha ar an bhféidearthacht athbhreithniú breithiúnach a dhéanamh ar an gcinneadh lena ndiúltaítear d’iarratas ar chosaint shealadach, toisc é a bheith do-ghlactha. Chinn sí go bhforáiltear don cheart chun leighis den sórt sin le hAirteagal 29 de Threoir 2001/55, arna léamh i bhfianaise Airteagal 47 den Chairt.
19
Ar an dara dul síos, chinn sí, ar thaobh amháin, cé go ndearna A. N. iarratas ar chosaint shealadach sa Ghearmáin, nár deonaíodh an t‑iarratas sin di go dtí seo agus, ar an taobh eile, nár foráladh le Treoir 2001/55 go bhféadfaí diúltú d’iarratas den sórt sin ar an bhforas gur taisceadh iarratas ar chosaint shealadach i mBallstát eile roimhe sin. Déantar foráil uileghabhálach in Airteagal 28 de Threoir 2001/55 maidir leis na forais chun duine a eisiamh ó chosaint shealadach, rud a fhágann nach bhfuil an reachtaíocht náisiúnta atá i gceist sna príomhimeachtaí i gcomhréir le dlí an Aontais. Ar na forais sin, sheas Městský soud v Praze (Cúirt Chathrach Phrág) le caingean A. N., chuir sé cinneadh na hAireachta Gnóthaí Baile ar neamhní agus tharchuir sé an cás chuig an Aireacht Gnóthaí Baile.
20
Rinne an Aireacht Gnóthaí Baile achomharc i gcoinne an bhreithiúnais sin os comhair an Nejvyšší správní soud (an Chúirt Riaracháin Uachtarach, Poblacht na Seice), arb í an chúirt a rinne an tarchur í. D’áitigh sí, i gcás ina ndearna duine iarratas ar chosaint shealadach i mBallstát, gur faoin mBallstát sin atá sé cinneadh a dhéanamh maidir leis an iarratas sin. Ní féidir leas a bhaint as an gcosaint sin i roinnt Ballstát. De réir na hAireachta Gnóthaí Baile, ní thagann an staid atá i gceist sna príomhimeachtaí faoi raon feidhme Airteagal 28 de Threoir 2001/55. Tá feidhm ag foráil an dlí náisiúnta lena bhforáiltear do dho-ghlacthacht iarratais amhail iarratas A. N. maidir le cásanna nach rialaítear leis an Treoir sin.
21
Sna himthosca sin, chinn an Nejvyšší správní soud (an Chúirt Riaracháin Uachtarach) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a chur faoi bhráid na Cúirte Breithiúnais chun réamhrialú a fháil:
‘1)
An gcuirtear cosc le hAirteagal 8(1) de Threoir [2001/55], fiú i bhfianaise chomhaontú na mBallstát gan Airteagal 11 den Treoir sin a chur i bhfeidhm, ar reachtaíocht náisiúnta ar dá réir a bhfuil iarratas ar chead cónaithe chun críoch na cosanta sealadaí do-ghlactha i gcás ina ndearna an neamhnáisiúnach iarratas ar chead cónaithe i mBallstát eile nó i gcás inar deonaíodh cead dó cheana féin i mBallstát eile?
2.
An bhfuil an ceart ag duine a bhfuil cosaint shealadach aige faoi Threoir [2001/55] chun leigheas breithiúnach éifeachtach a fháil, os comhair cúirt faoi Airteagal 47 den [Chairt], ar theip Bhallstáit i ndeonú ceada chónaithe de réir bhrí Airteagal 8(1) den Threoir sin?’
Na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
An chéad cheist
22
Lena céad cheist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 8(1) de Threoir 2001/55 le léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leis ar reachtaíocht náisiúnta faoina ndiúltaítear cead cónaithe dá dtagraítear san fhoráil sin a dheonú do dhuine a bhfuil cosaint shealadach aige, dá dtagraítear i gCinneadh Cur Chun Feidhme 2022/382, i gcás ina bhfuil iarratas déanta cheana féin ag an duine sin ar chead cónaithe den sórt sin i mBallstát eile. Sa chomhthéacs sin, cuireann sí ceist freisin faoi raon feidhme chomhaontú na mBallstát, arna thabhairt i gcrích i gcomhthéacs ghlacadh Chinneadh Cur Chun Feidhme 2022/382, gan Airteagal 11 de Threoir 2001/55 a chur i bhfeidhm.
23
I gcomhréir le hAirteagal 8(1) de Threoir 2001/55, glacfaidh na Ballstáit na bearta is gá chun a áirithiú go mbeidh ceadanna cónaithe ag tairbhithe na cosanta sealadaí ar feadh thréimhse na cosanta sin. Ceanglaítear leis an bhforáil sin freisin go n‑eiseofar doiciméid nó doiciméid tacaíochta choibhéiseacha eile chun na críche sin.
24
Is é cuspóir Treoir 2001/55, mar a leagtar síos in Airteagal 1 de, caighdeáin íosta a bhunú maidir le cosaint shealadach a thabhairt i gcás insreabhadh ollmhór daoine easáitithe ó thríú tíortha nach bhfuil in ann filleadh ar a dtír thionscnaimh agus maidir le bearta lena gcuirtear cothromaíocht iarrachtaí chun cinn idir Ballstáit ó thaobh na daoine sin a ghlacadh agus ó thaobh déileáil leis na hiarmhairtí a thagann as sin (breithiúnas an 19 Nollaig 2024, Kaduna, C‑244/24 agus C‑290/24, EU:C:2024:1038, mír 81).
25
I gcomhréir le hAirteagal 5 de Threoir 2001/55, is le Cinneadh ón gComhairle a chinntear gurb ann d’insreabhadh ollmhór daoine easáitithe, arna ghlacadh trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún. Tá an cinneadh sin bunaithe, inter alia, ar scrúdú ar staid agus ar scála gluaiseachtaí daoine easáitithe agus ar mheasúnú a dhéanamh an bhfuil cosaint shealadach oiriúnach, ag cur san áireamh infhaighteacht nó neamhdhóthanacht na cabhrach éigeandála agus na mbeart ar an láthair. Tá sé d’éifeacht ag an gcinneadh sin go n‑eascraíonn cur chun feidhme cosanta sealadaí as sna Ballstáit uile maidir leis na grúpaí sonracha daoine a ndéantar cur síos orthu sa chinneadh sin, ón dáta a socraítear leis an gcinneadh sin (breithiúnas an 19 Nollaig 2024, Kaduna, C‑244/24 agus C‑290/24, EU:C:2024:1038, mír 83).
26
Ar bhonn Airteagal 5 de Threoir 2001/55, an 4 Márta 2022, ghlac an Chomhairle Cinneadh Cur Chun Feidhme 2022/382 lena mbunaítear gurb ann d’insreabhadh ollmhór daoine easáitithe ón Úcráin. Bhí sé d’éifeacht ag teacht i bhfeidhm an Chinnidh Cur Chun Feidhme sin, a rinneadh an lá céanna, go mbeadh cosaint shealadach éigeantach á cur chun feidhme, ón dáta sin, ar mhaithe leis na catagóirí daoine a shainaithnítear in Airteagal 2 den Chinneadh Cur Chun Feidhme sin, go háirithe náisiúnaigh de chuid na hÚcráine a bhí ina gcónaí san Úcráin roimh an 24 Feabhra 2022 (féach, chuige sin, breithiúnas an 19 Nollaig 2024, Kaduna, C‑244/24 agus C‑290/24, EU:C:2024:1038, mír 84).
27
Is léir freisin ó aithris 16 de Chinneadh Cur Chun Feidhme 2022/382 go bhfuil sé de cheart ag náisiúnaigh na hÚcráine, mar thaistealaithe atá díolmhaithe ó cheanglas víosa, gluaiseacht faoi shaoirse laistigh den Aontas Eorpach ar feadh thréimhse 90 lá tar éis dóibh a bheith ligthe isteach ar a chríoch agus go bhféadfaidh siad an Ballstát ina mbaineann siad leas as na cearta a ghabhann le cosaint shealadach a roghnú.
28
I bhfianaise na mbreithnithe roimhe seo, ní mór a mheas go bhfuil sé de cheart ag daoine a thagann faoi na catagóirí dá dtagraítear in Airteagal 2 de Chinneadh Cur Chun Feidhme 2022/382 iarratas a dhéanamh chuig údaráis an Bhallstáit is rogha leo d’fhonn cead cónaithe dá dtagraítear in Airteagal 8(1) de Threoir 2001/55 a fháil.
29
Dá bhrí sin, i gcás ina ndearna duine atá faoi chosaint shealadach, i mBallstát amháin, iarratas ar chead cónaithe, ar bhonn Airteagal 8(1) de Threoir 2001/55, ach nach bhfuil sé aige go fóill, agus ina dhiaidh sin go dtéann sé chuig Ballstát eile agus go ndéanann sé iarratas den chineál céanna ansin, ní féidir leis an dara Ballstát an t‑iarratas sin a dhiúltú toisc é a bheith do-ghlactha ar an bhforas amháin go ndearnadh iarratas cheana féin sa chéad Bhallstát. Dá bhrí sin, is faoin dara Ballstát sin atá sé scrúdú a dhéanamh ar thuillteanais an iarratais a chuirtear faoina bhráid.
30
Mar sin féin, is faoi údaráis Ballstáit atá sé a fhíorú, i gcomhthéacs scrúdú ar iarratas den sórt sin, an dtagann daoine a dhéanann iarratas ar chead cónaithe dá dtagraítear in Airteagal 8(1) de Threoir 2001/55 faoi réim na gcatagóirí daoine dá dtagraítear in Airteagal 2 de Chinneadh Cur Chun Feidhme 2022/382 agus an bhfuil cosaint shealadach acu agus an bhfuil cead cónaithe faighte acu cheana féin i mBallstát eile.
31
Thairis sin, ós rud é go bhfuil amhras ar an gcúirt a rinne an tarchur freisin maidir leis an mbrí, chun críocha an fhreagra atá le tabhairt ar an gcéad cheist, atá leis an ráiteas ó na Ballstáit, a mheabhraítear in aithris 15 de Chinneadh Cur Chun Feidhme 2022/382, gan Airteagal 11 de Threoir 2001/55 a chur i bhfeidhm, ba cheart a thabhairt faoi deara, faoin Airteagal sin, go dtógfaidh Ballstát duine atá faoi chosaint shealadach ar a chríoch ar ais má tá an duine sin ag fanacht nó ag iarraidh dul isteach i gcríoch Ballstáit eile gan údarú le linn na tréimhse a chumhdaítear leis an gcosaint shealadach.
32
Mar is léir ón ráiteas ó na Ballstáit dá dtagraítear sa mhír roimhe seo, níl feidhm ag an Airteagal sin maidir le daoine a bhfuil cosaint shealadach acu a thagann faoi raon feidhme Chinneadh Cur Chun Feidhme 2022/382. Thairis sin, is léir ó aithris 16 de Chinneadh Cur Chun Feidhme 2022/382 go bhfuil sé de cheart ag náisiúnaigh na hÚcráine, mar thaistealaithe atá díolmhaithe ó cheanglas víosa, gluaiseacht faoi shaoirse laistigh den Aontas Eorpach ar feadh thréimhse 90 lá tar éis dóibh a bheith ligthe isteach ar a chríoch chun, inter alia, an Ballstát ina mbaineann siad leas as na cearta a ghabhann le cosaint shealadach a roghnú. Dá bhrí sin, níl an t‑airteagal sin ábhartha chun críocha an chéad cheist a fhreagairt.
33
I bhfianaise na mbreithnithe thuas, is é an freagra ar an gcéad cheist nach mór Airteagal 8(1) de Threoir 2001/55 a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leis ar reachtaíocht náisiúnta faoina ndiúltaítear cead cónaithe a dheonú do dhuine a bhfuil cosaint shealadach aige, dá dtagraítear i gCinneadh Cur Chun Feidhme 2022/382, i gcás ina bhfuil iarratas déanta cheana féin ag an duine sin ar chead den sórt sin i mBallstát eile ach nach bhfuil an cead sin faighte aige go fóill.
An dara ceist
34
Lena dara ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 8(1) de Threoir 2001/55, arna léamh i bhfianaise Airteagal 47 den Chairt, le léiriú sa chaoi go bhfuil sé de cheart ag duine a bhfuil cosaint shealadach aige faoin Treoir sin leigheas éifeachtach a fháil os comhair cúirte i gcoinne cinneadh lena ndiúltaítear iarratas ar chead cónaithe a dheonú toisc é a bheith do-ghlactha, de réir bhrí Airteagal 8 den Treoir sin.
35
I gcomhréir le cásdlí socair na Cúirte, glactar leis, i gcás ar leith, go n‑aithnítear an ceart chun leigheas éifeachtach a fháil dá bhforáiltear in Airteagal 47 den Chairt, go bhfuil an duine atá ag brath air ag brath ar chearta nó ar shaoirsí a ráthaítear le dlí an Aontais (féach, chuige sin, breithiúnas an 29 Iúil 2024, prospectus, C‑185/23, EU:C:2024:657, mír 71).
36
I ndáil leis sin, mar is léir, go bunúsach, ó mhíreanna 23 go 26 den bhreithiúnas seo, tá sé d’éifeacht ag cinneadh na Chomhairle, a rinneadh faoi Airteagal 5 de Threoir 2001/55, cur chun feidhme na cosanta sealadaí sna Ballstáit go léir maidir leis na daoine áirithe dá dtagraítear sa chinneadh sin. Faoi Airteagal 8(1) den Treoir sin, ceanglaítear ar na Ballstáit na bearta is gá a ghlacadh lena gcuirtear ar chumas na ndaoine sin ceadanna cónaithe a bheith acu ar feadh thréimhse na cosanta sin agus doiciméid nó fianaise tacaíochta coibhéiseacha eile a eisiúint chun na críche sin. Dá réir sin, is ceart a ráthaítear le dlíchóras an Aontais é ceart na ndaoine sin cead cónaithe a fháil agus doiciméid tacaíochta a fháil ina leith sin.
37
Dá bhrí sin, ceanglaítear le hAirteagal 47 den Chairt go bhféadfadh cinneadh lena ndiúltaítear iarratas ar chead cónaithe toisc é a bheith do-ghlactha, de bhun Airteagal 8(1) de Threoir 2001/55, ó dhuine a bhfuil cosaint shealadach acu de réir bhrí na Treorach sin, a bheith faoi réir leigheas éifeachtach os comhair cúirte.
38
Ba cheart a mheabhrú sa chomhthéacs sin gurb ionann Airteagal 47 den Chairt agus athdhearbhú ar phrionsabal na cosanta breithiúnaí éifeachtaí. Is leor an t‑airteagal sin ann féin agus ní gá é a shoiléiriú le forálacha dhlí an Aontais nó an dlí náisiúnta chun ceart a thabhairt do dhaoine aonair ar féidir leo a agairt. Dá bhrí sin, ní mór an rud céanna a dhéanamh maidir le hAirteagal 8(1) de Threoir 2001/55 (féach, de réir analaí, breithiúnas an 4 Deireadh Fómhair 2024, Ministerstvo vnitra České republiky, Odbor azylové a migrační politiky, C‑406/22, EU:C:2024:841, mír 86 agus an cásdlí dá dtagraítear).
39
Thairis sin, ní chaitear amhras ar bith ar an léiriú sin toisc nach bhforáiltear go sainráite le hAirteagal 29 de Threoir 2001/55 do rochtain ar leigheasanna breithiúnacha sa Bhallstát lena mbaineann ach amháin do dhaoine atá eisiata ó chosaint shealadach nó ó athaontú teaghlaigh i mBallstát. Mar is léir ó na breithnithe a leagtar amach i míreanna 35 go 38 den bhreithiúnas seo, ní féidir a thuiscint a contrario ón Airteagal sin nár cheart rochtain a bheith ach ag na daoine sin ar na leigheasanna sin.
40
I bhfianaise na mbreithnithe thuas, is é an freagra ar an dara ceist nach mór Airteagal 8(1) de Threoir 2001/55, arna léamh i bhfianaise Airteagal 47 den Chairt, a léiriú sa chaoi go bhfuil sé de cheart ag duine a bhfuil cosaint shealadach aige faoin Treoir sin leigheas éifeachtach a fháil os comhair cúirte i gcoinne cinneadh lena ndiúltaítear iarratas ar chead cónaithe a dheonú toisc é a bheith do-ghlactha, de réir bhrí Airteagal 8 den Treoir sin.
Costais
41
Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Deichiú Dlísheomra) mar seo a leanas:
1.
Maidir le hAirteagal 8(1) de Threoir 2001/55/CE ón gComhairle an 20 Iúil 2001 maidir le caighdeáin íosta chun cosaint shealadach a thabhairt i gcás insreabhadh ollmhór daoine easáitithe agus maidir le bearta lena gcuirtear cothromaíocht iarrachtaí chun cinn idir Ballstáit ó thaobh na daoine sin a ghlacadh agus ó thaobh déileáil leis na hiarmhairtí a thagann as sin,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
cuirtear cosc leis ar reachtaíocht náisiúnta faoina ndiúltaítear cead cónaithe a dheonú do dhuine a bhfuil cosaint shealadach aige, dá dtagraítear i gCinneadh Cur Chun Feidhme 2022/382 ón gComhairle an 4 Márta 2022 lena mbunaítear gurb ann d’insreabhadh ollmhór daoine easáitithe ón Úcráin de réir bhrí Airteagal 5 de Threoir 2001/55/CE, agus a bhfuil d’éifeacht aige cosaint shealadach a thabhairt isteach, i gcás ina bhfuil iarratas déanta cheana féin ag an duine sin ar chead den sórt sin i mBallstát eile ach nach bhfuil an cead sin faighte aige go fóill.
2.
Maidir le hAirteagal 8(1) de Threoir 2001/55, arna léamh i bhfianaise Airteagal 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
tá sé de cheart ag duine a bhfuil cosaint shealadach aige faoin Treoir sin leigheas éifeachtach a fháil os comhair cúirte i gcoinne cinneadh lena ndiúltaítear iarratas ar chead cónaithe a dheonú toisc é a bheith do-ghlactha, de réir bhrí Airteagal 8 den Treoir sin.
Sínithe
(
*1
)	Teanga an cháis: an tSeicis.
(
i
)	Is ainm bréige é ainm an cháis seo. Ní fhreagraíonn sé d’fhíorainm aon pháirtí sna himeachtaí.