62011CJ0402
WYROK TRYBUNAŁU (druga izba)
z dnia 18 października 2012 r. (
*1
)
„Odwołanie — Wspólnotowy znak towarowy — Sprzeciw — Rozporządzenie (WE) nr 2868/95 — Zasada 18 ust. 1 — Charakter prawny wystosowywanego przez OHIM powiadomienia o tym, że sprzeciw został uznany za dopuszczalny — Prawo do skutecznego środka prawnego”
W sprawie C-402/11 P
mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione w dniu 25 lipca 2011 r.,
Jager & Polacek GmbH, z siedzibą w Wiedniu (Austria), reprezentowana przez A. Rencka, Rechtsanwalt,
strona wnosząca odwołanie,
w której drugą stroną postępowania jest:
Urząd Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM), reprezentowany przez G. Schneidera, działającego w charakterze pełnomocnika,
strona pozwana w pierwszej instancji,
TRYBUNAŁ (druga izba),
w składzie: A. Rosas, pełniący obowiązki prezesa drugiej izby, U. Lõhmus, T. von Danwitz, A. Arabadjiev i C.G. Fernlund (sprawozdawca), sędziowie,
rzecznik generalny: Y. Bot,
sekretarz: K. Malacek, administrator,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 24 maja 2012 r.,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 5 lipca 2012 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1
W odwołaniu Jager & Polacek GmbH (zwana dalej „wnoszącą odwołanie”) wnosi o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 12 maja 2011 r. w sprawie T-488/09 Jager & Polacek przeciwko OHIM (REDTUBE) (zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”), na mocy którego Sąd oddalił wniesioną przez nią skargę o stwierdzenie nieważności decyzji Czwartej Izby Odwoławczej Urzędu Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM) z dnia 29 września 2009 r. (sprawa R 442/2009-4) (zwanej dalej „sporną decyzją”), dotyczącej postępowania w sprawie sprzeciwu między wspomnianą spółką a RT Mediasolutions s. r. o. (zwaną dalej „RT Mediasolutions”).
2
W drodze spornej decyzji Czwarta Izba Odwoławcza OHIM oddaliła żądanie uchylenia decyzji z dnia 22 stycznia 2009 r., na mocy której Wydział Sprzeciwów stwierdził, że sprzeciw nr B 1 299 033 wnoszącej odwołanie należy uznać za niewniesiony.
Ramy prawne
3
Rozporządzenie Rady (WE) nr 40/94 z dnia 20 grudnia 1993 r. w sprawie wspólnotowego znaku towarowego (Dz.U. 1994, L 11, s. 1) zostało zastąpione rozporządzeniem Rady (WE) nr 207/2009 z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie wspólnotowego znaku towarowego (Dz.U. L 78, s. 1), które weszło w życie w dniu 13 kwietnia 2009 r. Niemniej jednak z uwagi na datę zajścia okoliczności faktycznych niniejszy spór podlega przepisom rozporządzenia nr 40/94, zmienionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 1891/2006 z dnia 18 grudnia 2006 r. (Dz.U. L 386, s. 14) (zwanego dalej „rozporządzeniem nr 40/94”).
4
Przepisy wykonawcze do rozporządzenia nr 40/94 zostały zawarte w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 2868/95 z dnia 13 grudnia 1995 r. (Dz.U. L 303, s. 1), zmienionym rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1041/2005 z dnia 29 czerwca 2005 r. (Dz.U. L 172, s. 4) (zwanym dalej „rozporządzeniem wykonawczym”).
Rozporządzenie nr 40/94
5
Artykuł 42 rozporządzenia nr 40/94, zatytułowany „Sprzeciw”, brzmi następująco:
„1.   W terminie trzech miesięcy od daty opublikowania zgłoszenia wspólnotowego znaku towarowego może być wniesiony sprzeciw wobec rejestracji wspólnotowego znaku towarowego, na takiej podstawie, że znak nie może być zarejestrowany na mocy art. 8:
[…]
c)
przez właścicieli wcześniejszych znaków lub oznaczeń określonych w art. 8 ust. 4 i przez osoby uprawnione na podstawie odpowiednich przepisów krajowych do wykonywania tych praw.
[…]
3.   Sprzeciw sporządza się w formie pisemnej i określa on podstawy, na jakich jest oparty. Sprzeciw uznaje się za prawidłowo wniesiony dopiero po uiszczeniu opłaty. W terminie wyznaczonym przez [OHIM] osoba wnosząca sprzeciw przedstawia stan faktyczny, dowody i argumenty na poparcie swojego stanowiska”.
6
Artykuł 57 tego rozporządzenia, zatytułowany „Decyzje, od których przysługuje odwołanie”, stanowi:
„1.   Odwołanie przysługuje od decyzji ekspertów, Wydział[u] Sprzeciwów, Wydział[u] Administracji Znaków Towarowych i Prawnych oraz Wydział[u] Unieważnień. Odwołanie ma skutek zawieszający.
2.   Od decyzji, która nie kończy postępowania w stosunku do jednej ze stron, można się odwołać jedynie łącznie z decyzją ostateczną, chyba że wspomniana decyzja dopuszcza odrębne odwołanie”.
7
Artykuł 77a wspomnianego rozporządzenia, zatytułowany „Uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji [Wykreślenie wpisu lub uchylenie decyzji]”, przewiduje:
„1.   W przypadku gdy [OHIM] dokonał wpisu do rejestru lub podjął decyzję dotkniętą oczywistym błędem proceduralnym zawinionym przez [OHIM], […] unieważnia [wykreśla on] wpis lub uchyla tę decyzję. Jeżeli jest tylko jedna strona postępowania, której praw dotyczy wpis do rejestru lub czynność, wówczas unieważnienie [wykreślenie wpisu], względnie uchylenie decyzji będą dokonane nawet wówczas, gdy błąd ten nie był oczywisty dla strony.
2.   Unieważnienie [Wykreślenie wpisu] lub uchylenie decyzji określone w ust. 1 zostanie dokonane przez organ, który dokonał wpisu lub podjął decyzję, z urzędu lub na wniosek jednej ze stron postępowania. Unieważnienie [Wykreślenie wpisu] lub uchylenie decyzji powinno zostać dokonane w ciągu sześciu miesięcy od daty dokonania wpisu do rejestru lub podjęcia decyzji, po wysłuchaniu stron postępowania i ewentualnego właściciela wspólnotowego znaku towarowego, który został ujawniony w rejestrze.
3.   Powyższy przepis [Niniejszy artykuł] nie narusza praw stron do skorzystania ze środków odwoławczych przewidzianych w art. 57 i 63 i [oraz] nie wyklucza możliwości wystąpienia, zgodnie z procedurami i wymogami określonymi w rozporządzeniu wykonawczym przewidzianym w art. 157 ust. 1, z wnioskiem o sprostowanie oczywistych błędów językowych lub pisarskich zawartych w decyzjach [OHIM] lub błędów popełnionych przez [OHIM] w trakcie w rejestracji znaku towarowego lub publikacji tej rejestracji”.
8
Należy sprecyzować, że art. 42, 57 i 77a rozporządzenia nr 40/94 stały się, odpowiednio i bez dokonywania zmian w ich brzmieniu, art. 41, 58 i 80 rozporządzenia nr 207/2009.
Rozporządzenie wykonawcze
9
Zasada 17 rozporządzenia wykonawczego, opatrzona tytułem „Badanie dopuszczalności”, brzmi następująco:
„1.
Jeżeli opłata za sprzeciw nie została uiszczona przed upływem terminu na wniesienie sprzeciwu, sprzeciw uznaje się za niewniesiony. Jeżeli opłata za sprzeciw została uiszczona po upływie terminu na wniesienie sprzeciwu, jest zwracana stronie wnoszącej sprzeciw.
2.
Jeżeli sprzeciw nie został wniesiony w terminie na wniesienie sprzeciwu […], [OHIM] odrzuca sprzeciw z powodu jego niedopuszczalności […].
[…]
5.
Każde uznanie sprzeciwu za niewniesiony na mocy ust. 1 oraz każda decyzja w sprawie odrzucenia sprzeciwu z powodu jego niedopuszczalności wydana na mocy ust. 2, 3 i 4 jest przekazywana zgłaszającemu”.
10
Zasada 18 rozporządzenia wykonawczego, zatytułowana „Wszczęcie postępowania w sprawie sprzeciwu”, stanowi w ust. 1:
„Jeżeli sprzeciw jest dopuszczalny zgodnie z zasadą 17, [OHIM] powiadamia strony, że postępowanie w sprawie sprzeciwu uważa się za wszczęte dwa miesiące po otrzymaniu powiadomienia. Okres ten może zostać przedłużony łącznie do 24 miesięcy, jeśli obie strony przedłożą wnioski o takie przedłużenie przed upływem terminu”.
11
Zasada 53a tego rozporządzenia, zatytułowana „Uchylenie decyzji lub wykreślenie wpisu z rejestru”, precyzuje w ust. 1–3:
„1.
W przypadku gdy [OHIM] stwierdzi, z urzędu lub na podstawie odpowiednich informacji od stron postępowania, że decyzja podlega uchyleniu lub wpis do rejestru podlega wykreśleniu zgodnie z art. 77a rozporządzenia, [OHIM] powiadamia stronę poszkodowaną o planowanym uchyleniu lub wykreśleniu.
2.
Strona poszkodowana może przedstawić uwagi w sprawie planowanego uchylenia lub wykreślenia w terminie określonym przez [OHIM].
3.
W przypadku gdy strona poszkodowana zgadza się na planowane uchylenia lub wykreślenie lub gdy nie przedstawi swoich uwag w określonym terminie, [OHIM] uchyla decyzję lub wykreśla wpis w rejestrze. Jeżeli strona poszkodowana nie zgadza się na uchylenie lub wykreślenie, [OHIM] podejmuje w tej sprawie decyzję”.
12
Zasada 62 wspomnianego rozporządzenia stanowi w swym ust. 1:
„O decyzjach, od których przysługuje odwołanie w określonym terminie, wezwaniach do stawienia się i innych dokumentach, określonych przez Prezesa [OHIM], zawiadamia się listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. Wszystkie pozostałe powiadomienia wysyła się zwykłym listem”.
Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu
13
Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu zostały przedstawione w pkt 1, 3–13 i 16–19 zaskarżonego wyroku w sposób następujący:
„1
W dniu 12 lipca 2007 r. poprzednik prawny [RT Mediasolutions] dokonał w [OHIM] zgłoszenia wspólnotowego znaku towarowego na podstawie [rozporządzenia nr 40/94].
[…]
3
Zgłoszenie wspólnotowego znaku towarowego zostało opublikowane w Biuletynie Wspólnotowych Znaków Towarowych nr 68/2007 z dnia 24 grudnia 2007 r.
4
W dniu 25 marca 2008 r. [wnosząca odwołanie], działając na podstawie art. 42 rozporządzenia nr 40/94 […], wniosła sprzeciw wobec rejestracji zgłoszonego znaku towarowego dla wszystkich oznaczonych nim towarów i usług.
5
Sprzeciw opierał się na wcześniejszym niezarejestrowanym znaku towarowym Redtube oraz na używaniu domeny internetowej www.redtube.com. W uzasadnieniu sprzeciwu powołano podstawę odmowy rejestracji określoną w art. 8 ust. 4 rozporządzenia nr 40/94 […].
6
W formularzu sprzeciwu [wnosząca odwołanie] wskazała, że opłata za sprzeciw zostanie uiszczona przelewem na konto OHIM w dniu 26 marca 2008 r.
7
Pismem z dnia 10 kwietnia 2008 r. Departament Znaków Towarowych OHIM poinformował [wnoszącą odwołanie], że opłata za sprzeciw wpłynęła do OHIM dopiero w dniu 1 kwietnia 2008 r., po upływie terminu do wniesienia sprzeciwu, oraz że sprzeciw został w konsekwencji uznany za niewniesiony. OHIM wyjaśnił ponadto, że termin zostałby uznany za dochowany, gdyby dyspozycja dokonania przelewu została wydana przed upływem terminu do wniesienia sprzeciwu. Dodatkowo OHIM wskazał, że jeżeli [wnosząca odwołanie] dokonała płatności w 10 ostatnich dniach terminu do wniesienia sprzeciwu, to do dnia 11 maja 2008 r. powinna ona uiścić opłatę dodatkową równą 10% opłaty za sprzeciw.
8
Pismem z dnia 8 maja 2008 r. [wnosząca odwołanie] przedstawiła dowód na okoliczność, że w dniu 26 marca 2008 r. wydała swojej placówce bankowej dyspozycję dokonania przelewu mającego na celu uiszczenie opłaty za sprzeciw. Jednocześnie przedstawiła także dowód uiszczenia w dniu 6 maja 2008 r. dziesięcioprocentowej opłaty dodatkowej. [Wnosząca odwołanie] wskazała ponadto, że o zgłoszeniu znaku dowiedziała się dopiero w dniu 25 marca 2008 r. po południu, czyli ostatniego dnia terminu do wniesienia sprzeciwu. Wezwała ona następnie RT Mediasolutions do wycofania zgłoszenia, czego ta ostatnia nie uczyniła. W momencie wniesienia sprzeciwu (o godz. 17.07 za pośrednictwem faksu) placówki bankowe w Austrii były już zamknięte od ponad dwóch godzin i w dziale rachunkowości [wnoszącej odwołanie] już nikogo nie było. A zatem wydanie przez nią placówce bankowej dyspozycji dokonania przelewu mającego na celu uiszczenie opłaty za sprzeciw w tym dniu było niemożliwe. […] Dodatkowo utrzymywała ona, że zgodnie z niemiecką wersją art. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2869/95 z dnia 13 grudnia 1995 r. w sprawie opłat na rzecz Urzędu Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (Dz.U. L 303, s. 33) termin płatności został w niniejszym przypadku uznany za dochowany w wyniku uiszczenia opłaty dodatkowej.
9
Pismami z dnia 20 maja 2008 r. Departament Znaków Towarowych OHIM wystosował do [wnoszącej odwołanie] i RT Mediasolutions powiadomienie [zwane dalej »powiadomieniem z dnia 20 maja 2008 r.«]. W pismach tych OHIM wskazał, że sprzeciw został uznany za dopuszczalny w zakresie, w jakim opierał się na wcześniejszym niezarejestrowanym znaku towarowym Redtube, oraz poinformował [wnoszącą odwołanie] i RT Mediasolutions o terminie rozpoczęcia kontradyktoryjnego etapu postępowania w sprawie sprzeciwu, zgodnie z zasadą 18 ust. 1 [rozporządzenia wykonawczego]. OHIM uściślił, że termin etapu ugodowego (cooling off) upływa w dniu 21 lipca 2008 r., a etap kontradyktoryjny postępowania w sprawie sprzeciwu rozpocznie się w dniu 22 lipca 2008 r. Ponadto OHIM zakreślił termin, w którym [wnosząca odwołanie] miała przedstawić dowody na poparcie sprzeciwu, oraz termin, w którym RT Mediasolutions miała na nie odpowiedzieć.
10
Pismem z dnia 10 września 2008 r. RT Mediasolutions podniosła, że opłata za sprzeciw nie została uiszczona w terminie, i zwróciła się do OHIM o odwołanie powiadomienia z dnia 20 maja 2008 r. oraz o stwierdzenie, że sprzeciw uznaje się za niewniesiony.
11
W dniu 2 października 2008 r. Departament Znaków Towarowych OHIM wysłał do [wnoszącej odwołanie] pismo zatytułowane »Sprostowanie« (Korrektur). W piśmie tym OHIM poinformował ją, że [powiadomienie z dnia 20 maja 2008 r.] zostało wysłane przez pomyłkę i że należy je traktować jako bezprzedmiotowe. Ponadto OHIM poinformował [wnoszącą odwołanie], że uiszczenie opłaty za sprzeciw nie zostało uznane za dokonane w terminie oraz że sprzeciw został uznany za niewniesiony. Jednocześnie OHIM zwrócił uwagę [wnoszącej odwołanie] na przysługującą jej możliwość wniesienia o wydanie formalnej decyzji na piśmie. Taki wniosek został złożony przez [wnoszącą odwołanie] w dniu 28 listopada 2008 r.
12
W dniu 22 stycznia 2009 r. Wydział Sprzeciwów wydał decyzję, na mocy której sprzeciw został uznany za niewniesiony. Wydział Sprzeciwów uznał, że przesłanki określone w art. 8 ust. 3 rozporządzenia nr 2869/95, a mianowicie wydanie dyspozycji dokonania przelewu w terminie do wniesienia sprzeciwu oraz uiszczenie opłaty dodatkowej, mają charakter kumulatywny […].
13
W dniu 20 marca 2009 r. [wnosząca odwołanie] odwołała się od tej decyzji Wydziału Sprzeciwów. W piśmie przedstawiającym podstawy odwołania z dnia 22 maja 2009 r. [wnosząca odwołanie] podniosła, że w dniu 20 maja 2008 r. OHIM wydał decyzję stwierdzającą dopuszczalność sprzeciwu i że ta decyzja nie została uchylona zgodnie z procedurą przewidzianą przez art. [77a rozporządzenia nr 40/94]. Utrzymywała ona ponadto, że dwie przesłanki określone w art. 8 ust. 3 rozporządzenia nr 2869/95 mają charakter alternatywny, a nie kumulatywny.
[…]
16
Na mocy [spornej decyzji] Czwarta Izba Odwoławcza OHIM oddaliła odwołanie.
17
Izba Odwoławcza wskazała, że termin do wniesienia sprzeciwu upłynął w dniu 25 marca 2008 r., ponieważ dzień 24 marca 2004 r. był dniem wolnym od pracy. Opłata za sprzeciw została uiszczona po upływie terminu wbrew postanowieniom art. [42 ust. 3 zdanie drugie rozporządzenia nr 40/94]. Zostało także ustalone, że dyspozycja dokonania przelewu została wydana przez [wnoszącą odwołanie] jej placówce bankowej dopiero po upływie terminu, a mianowicie w dniu 26 marca 2008 r. W konsekwencji zgodnie z art. [42 ust. 3 zdanie drugie rozporządzenia nr 40/94] sprzeciw należy uznać za niewniesiony.
18
Izba Odwoławcza stwierdziła, że Wydział Sprzeciwów prawidłowo zinterpretował art. 8 ust. 3 rozporządzenia nr 2869/95.
19
W ocenie Izby Odwoławczej [powiadomienie z dnia 20 maja 2008 r.] nie stanowiło decyzji, która mogłaby podlegać uchyleniu zgodnie z art. [77a rozporządzenia nr 40/94], lecz było jedynie zwykłym środkiem organizacji postępowania”.
Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok
14
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 4 grudnia 2009 r. wnosząca odwołanie złożyła skargę mającą na celu stwierdzenie nieważności spornej decyzji.
15
Na poparcie skargi wnosząca odwołanie podniosła trzy zarzuty, przy czym jedynie odpowiedź udzielona na zarzut drugi jest przedmiotem niniejszego odwołania.
16
Pierwszy zarzut skargi dotyczył naruszenia art. 8 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 216/96 z dnia 5 lutego 1996 r. ustanawiającego regulamin wewnętrzny izb odwoławczych Urzędu Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (Dz.U. L 28, s. 11). Sąd oddalił ten zarzut z uzasadnieniem, że wskazany przepis znajduje zastosowanie wyłącznie w postępowaniach inter partes, natomiast postępowanie, które doprowadziło do wydania decyzji z dnia 22 stycznia 2009 r., toczyło się zgodnie z regułami przewidzianymi dla postępowań ex parte.
17
W trzecim zarzucie skargi wnosząca odwołanie kwestionowała fakt, że jej sprzeciw został uznany za niewniesiony z powodu opóźnionego uiszczenia opłaty za sprzeciw. Sąd oddalił ten zarzut, stwierdzając, że Wydział Sprzeciwów słusznie uznał sprzeciw za niewniesiony z powodu opóźnionego uiszczenia opłaty zgodnie z zasadą 17 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego.
18
Zarzut drugi był oparty na naruszeniu art. 77a ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 40/94. Na poparcie tego zarzutu wnosząca odwołanie podniosła, że powiadomienie z dnia 20 maja 2008 r., w którym jej sprzeciw został uznany za dopuszczalny, stanowi decyzję. W zakresie bowiem, w jakim na gruncie zasady 17 ust. 5 rozporządzenia wykonawczego każde uznanie sprzeciwu za niewniesiony oraz każde odrzucenie sprzeciwu z powodu jego niedopuszczalności stanowi decyzję, zasady prawne actus contrarius (aktu przeciwnego) i paralelizmu form wymagają, by akt, który stwierdza dopuszczalność sprzeciwu, także był kwalifikowany jako decyzja.
19
W konsekwencji decyzja ta mogła zostać uchylona wyłącznie w warunkach określonych w art. 77a rozporządzenia nr 40/94 w związku z zasadą 53a rozporządzenia wykonawczego. Uchylenie wspomnianej decyzji nie odbyło się zgodnie z procedurą określoną w zasadzie 53a rozporządzenia wykonawczego i nastąpiło po upływie sześciomiesięcznego terminu przewidzianego w art. 77a rozporządzenia nr 40/94.
20
W tym względzie w pkt 91–93 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że pismo z dnia 20 maja 2008 r. było wyłącznie powiadomieniem wnoszącej odwołanie o dacie rozpoczęcia kontradyktoryjnego etapu postępowania i wezwaniem do przedstawienia faktów, dowodów i argumentów na poparcie jej sprzeciwu oraz że pismo to nie miało wywierać żadnych skutków prawnych. Forma tego pisma nie wskazuje na to, że chodziło tu o zajęcie przez OHIM ostatecznego stanowiska w przedmiocie dopuszczalności sprzeciwu. W pkt 102 wspomnianego wyroku Sąd uznał, że powiadomienie z dnia 20 maja 2008 r. stanowiło nie decyzję, lecz zwykły środek organizacji postępowania.
21
Sąd oddalił ponadto argumenty wnoszącej odwołanie, uznając, że zasady actus contrarius i paralelizmu form nie są istotne przy ustalaniu, czy powiadomienie z dnia 20 maja 2008 r. stanowi decyzję.
22
Sąd zauważył, że zasada 18 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego mówi o powiadomieniu, które nie wywołuje względem swego adresata wiążących skutków prawnych. Wreszcie w ocenie Sądu, zważywszy na to, że powiadomienie z dnia 20 maja 2008 r. nie jest decyzją, wnosząca odwołanie nie może powoływać się na ochronę uzasadnionych oczekiwań, które powiadomienie to miało u niej wzbudzić.
23
W pkt 132 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził również, że sprawa nie dotyczyła rejestracji międzynarodowej, w związku z czym nie należy rozstrzygać o charakterze prawnym kierowanych przez OHIM do Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO) powiadomień o sprzeciwach uznanych za dopuszczalne.
Żądania stron
24
Wnosząca odwołanie wnosi do Trybunału o:
—
uchylenie zaskarżonego wyroku; oraz
—
obciążenie OHIM kosztami postępowania.
25
OHIM wnosi o oddalenie odwołania jako oczywiście bezzasadnego i o obciążenie skarżącej kosztami postępowania.
W przedmiocie odwołania
26
W odwołaniu wnosząca odwołanie podnosi jeden tylko zarzut, dotyczący naruszenia art. 77a ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 40/94.
Argumentacja stron
27
Jedyny zarzut podniesiony przez wnoszącą odwołanie składa się z trzech części. W pierwszej części tego zarzutu wnosząca odwołanie poddaje krytyce orzeczenie przez Sąd, że powiadomienie z dnia 20 maja 2008 r. nie stanowi decyzji. Po pierwsze, Sąd oparł się na orzecznictwie Trybunału, które nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ dotyczy ono decyzji w rozumieniu art. 288 akapit czwarty TFUE. Postanowienie to tymczasem nie ma zastosowania do aktów wydawanych przez OHIM.
28
Po drugie, wnosząca odwołanie podnosi, że odmawiając uznania wspomnianego porozumienia za decyzję, Sąd nie zapewnił jej skutecznej ochrony sądowej.
29
Wnosząca odwołanie utrzymuje, że skoro OHIM może zweryfikować dopuszczalność sprzeciwu na każdym etapie postępowania, może on również w każdym momencie zająć ostateczne stanowisko w tej kwestii, zwłaszcza w piśmie, w którym informuje on strony o rozpoczęciu kontradyktoryjnego etapu postępowania w sprawie sprzeciwu. Sformułowania użyte w powiadomieniu z dnia 20 maja 2008 r. wskazują na to, że jednym z jego celów było orzeczenie w przedmiocie dopuszczalności sprzeciwu. Są one ścisłe i bezwarunkowe. W omawianym powiadomieniu nie sprecyzowano, że OHIM może jeszcze ponownie badać dopuszczalność sprzeciwu ani że rozstrzygnął on tę kwestię w sposób ostateczny.
30
Zgodnie z zasadą skutecznej ochrony sądowej Sąd powinien był uznać, że ze względu zarówno na swą formę, jak i istotę powiadomienie z dnia 20 maja 2008 r. stanowiło decyzję. Stwierdzenie dopuszczalności zostało bowiem dokonane przez kompetentny i odpowiedzialny organ administracji. Owo stwierdzenie było bezwarunkowe, precyzyjne i nieobarczone żadnymi zastrzeżeniami.
31
Wspomniane powiadomienie sprawiło zatem na jego adresacie wrażenie, że OHIM zbadał kwestie dotyczące dopuszczalności i podjął w tym zakresie ostateczną decyzję. OHIM przysługiwała wprawdzie możliwość uchylenia tej decyzji w przedmiocie dopuszczalności, gdyby okazała się ona błędna, jednak urząd ów powinien był to uczynić w przewidzianym terminie i zgodnie ze stosowną procedurą. Jeżeli do takiego uchylenia nie dochodzi, OHIM pozostaje związany wspomnianą decyzją ze względu na konieczność zapewnienia pewności prawa. Tymczasem omawiana decyzja nie została uchylona w przewidzianym w art. 77a ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 40/94 terminie sześciu miesięcy. Postępowanie w sprawie sprzeciwu powinno było zatem zostać podjęte na nowo i toczyć się dalej.
32
W drugiej części jedynego zarzutu odwołania wnosząca je zarzuca Sądowi, iż oparł on swoje rozumowanie na tym, że zasada 17 ust. 5 rozporządzenia wykonawczego używa terminu „decyzja” w odniesieniu do przypadku, gdy sprzeciw zostaje uznany za niewniesiony, podczas gdy zasada 18 ust. 1 tego rozporządzenia posługuje się określeniem „powiadamia”. Otóż z zasady 62 wspomnianego rozporządzenia wynika, że powiadomienie może także zawierać decyzję.
33
W trzeciej części jedynego zarzutu wysuniętego na poparcie odwołania wnosząca je zarzuca Sądowi, iż ten, odpowiadając na jej argument dotyczący obowiązku powiadomienia WIPO, ograniczył się do wskazania, że niniejsza sprawa dotyczyła wyłącznie rejestracji wspólnotowego znaku towarowego. Tymczasem ocena prawnego charakteru powiadomienia o dopuszczalności sprzeciwu powinna być ujednolicona. Sąd powinien był wziąć pod uwagę fakt, że skoro wystosowywane do WIPO powiadomienie o dopuszczalności sprzeciwu stanowi decyzję, to omawiane tu powiadomienie powinno otrzymać taką samą kwalifikację prawną, jeżeli zostało skierowane do strony wnoszącej sprzeciw wobec rejestracji wspólnotowego znaku towarowego.
34
OHIM uważa, że jedyny zarzut odwołania jest oczywiście bezzasadny.
35
Co się tyczy na wstępie części zarzutu dotyczącej przywołanego przez Sąd orzecznictwa Trybunału, OHIM twierdzi, że jest organem Unii Europejskiej. Definicje z zakresu prawa administracyjnego ustalone dla Unii znajdują zastosowanie także w stosunku do niego.
36
Jeżeli chodzi następnie o część dotyczącą kwalifikacji powiadomienia z dnia 20 maja 2008 r. jako decyzji, Sąd w sposób wyraźny wskazał w pkt 122 zaskarżonego wyroku, że z powiadomienia tego nie wynika, by OHIM dawał do zrozumienia, iż w sposób ostateczny rozstrzygnął kwestię dopuszczalności. W niniejszej sprawie nie może znajdować zastosowania zasada skutecznej ochrony sądowej, gdyż powiadomienie to nie stanowi – zgodnie ze sformułowaniem użytym przez OHIM – „aktu wykonawczego”, który mógłby naruszać prawo. Rzeczone powiadomienie w żaden sposób nie wpływało na sytuację prawną wnoszącej odwołanie.
37
Wnosząca odwołanie niesłusznie zarzuca Sądowi, że ten nie zbadał, czy powiadomienie z dnia 20 maja 2008 r. zawierało także decyzję. W istocie Sąd przeprowadził taką analizę w pkt 91 i następnych zaskarżonego wyroku.
38
W odniesieniu do części zarzutu dotyczącej postępowania przed WIPO OHIM zauważa, że decyzja o dopuszczalności sprzeciwu w przypadku rejestracji międzynarodowej wiąże się z dokonaniem w rejestrze międzynarodowych znaków towarowych tymczasowej wzmianki o odmowie rejestracji. Opisywana tu procedura i ta stosowana w postępowaniach przed OHIM nie są zatem porównywalne, jeżeli chodzi o wywoływane przez nie skutki.
Ocena Trybunału
39
Na wstępie należy wskazać, po pierwsze, że wnosząca odwołanie nie podniosła przed Trybunałem zarzutu dotyczącego naruszenia art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 216/96 ani zarzutu odnoszącego się do uiszczenia opłaty za sprzeciw.
40
Po drugie, należy stwierdzić, że sporna decyzja została wydana w następstwie żądania uchylenia decyzji z dnia 22 stycznia 2009 r., nie zaś powiadomienia z dnia 20 maja 2008 r.
41
To właśnie na mocy decyzji z dnia 22 stycznia 2009 r. Wydział Sprzeciwów OHIM stwierdził, że sprzeciw został uznany za niewniesiony z powodu nieuiszczenia opłaty za sprzeciw w wyznaczonym do tego terminie.
W przedmiocie pierwszej części zarzutu
42
Żądanie uchylenia decyzji z dnia 22 stycznia 2009 r. zostało uznane przez Izbę Odwoławczą za dopuszczalne, niemniej bezzasadne, ponieważ Wydział Sprzeciwów był uprawniony, o ile nie zobowiązany, do podniesienia na każdym etapie postępowania wady, jaką mogło być dotknięte uiszczenie opłaty za sprzeciw. W ocenie Izby Odwoławczej powiadomienie informujące o tym, że sprzeciw został uznany za dopuszczalny, i precyzujące, że rozpoczął się kontradyktoryjny etap postępowania w sprawie sprzeciwu, nie stanowi decyzji, która powinna podlegać uchyleniu w trybie art. 77a rozporządzenia nr 40/94, ani ostatecznej decyzji w rozumieniu art. 57 tego rozporządzenia, a jest jedynie zwykłym powiadomieniem przygotowawczym.
43
Izba Odwoławcza, a następnie Sąd w pkt 74 i 74 zaskarżonego wyroku wywiedli z powyższego, że decyzja z dnia 22 stycznia 2009 r. została wydana zgodnie z regułami przewidzianymi dla postępowań ex parte oraz że odwołanie od tej decyzji należało rozpatrywać zgodnie z taką procedurą. Izba Odwoławcza stwierdziła, że Wydział Sprzeciwów nie orzekł – zgodnie z logiką – o kosztach, i orzekła, że nie było potrzeby rozstrzygać o kosztach poniesionych w związku z postępowaniem odwoławczym.
44
Wnosząca odwołanie utrzymywała przed Sądem, że powiadomienie z dnia 20 maja 2008 r. stanowiło decyzję, która mogła zostać uchylona wyłącznie w warunkach określonych w art. 77a rozporządzenia nr 40/94.
45
Sąd odmówił zakwalifikowania powiadomienia z dnia 20 maja 2008 r. jako decyzji głównie z tego względu, że nie wywoływało ono żadnych wiążących skutków prawnych. W pkt 91 zaskarżonego wyroku Sąd zauważył, że powiadomienie to nie zawiera żadnej wzmianki, która mogłaby sugerować, iż chodzi tu o decyzję w przedmiocie dopuszczalności sprzeciwu, stwierdzając zarazem w pkt 92 tego wyroku, że za pomocą tego powiadomienia OHIM poinformował wnoszącą odwołanie, iż jej sprzeciw został uznany za dopuszczalny w zakresie, w jakim opierał się na wcześniejszym niezarejestrowanym znaku towarowym. Wreszcie w pkt 95 wspomnianego wyroku Sąd uściślił, że okoliczność, iż w omawianym powiadomieniu OHIM wskazał, że sprzeciw został przez niego uznany za dopuszczalny, stanowi wyjaśnienie przyczyny, dla której poinformował on strony o terminie rozpoczęcia postępowania inter partes.
46
W pkt 102 zaskarżonego wyroku Sąd uznał, że powiadomienie z dnia 20 maja 2008 r. stanowiło nie decyzję, lecz zwykły środek organizacji postępowania.
47
Nie można jednak zaakceptować tego rozumowania.
48
Po pierwsze bowiem, z tytułu II rozporządzenia wykonawczego wynika, że postępowanie w sprawie sprzeciwu wobec rejestracji znaku towarowego obejmuje dwa odrębne etapy. Zasada 17 tego rozporządzenia wymienia przesłanki dopuszczalności sprzeciwu i precyzuje w swym ust. 5, że decyzja stwierdzająca, iż sprzeciw zostaje uznany za niewniesiony lub niedopuszczalny, jest przekazywana zgłaszającemu. Wynika stąd, że etap badania dopuszczalności może prowadzić do wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie i jako takiej podlegającej zaskarżeniu na podstawie art. 57 ust. 1 rozporządzenia nr 40/94.
49
Ponadto zasada 18 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego precyzuje, że „[j]eżeli sprzeciw jest dopuszczalny zgodnie z zasadą 17, [OHIM] powiadamia strony, że postępowanie w sprawie sprzeciwu uważa się za wszczęte dwa miesiące po otrzymaniu powiadomienia”. Już z samego brzmienia zasady 18 rozporządzenia wykonawczego wynika, że samo postępowanie w sprawie sprzeciwu, czyli etap inter partes, rozpoczyna się dopiero po zbadaniu przez OHIM, czy sprzeciw jest dopuszczalny i czy żadna z podstaw wyszczególnionych w zasadzie 17 tego rozporządzenia nie stoi na przeszkodzie stwierdzeniu tej dopuszczalności.
50
Użycie sformułowania „jugée recevable” we francuskiej wersji rozporządzenia wykonawczego („jest dopuszczalny” w polskiej wersji tego rozporządzenia) wskazuje, że ustawodawca Unii pragnął, by na tym etapie postępowania OHIM zbadał dopuszczalność sprzeciwu i upewnił się, że opłata za sprzeciw została prawidłowo uiszczona.
51
Inne wersje językowe rozporządzenia wykonawczego używają wyrażeń „se considere admisible” w języku hiszpańskim, „gilt” w języku niemieckim, „found admissible” w języku angielskim i „considerata ammissibile” w języku włoskim. Te różne wersje – z wyjątkiem wersji niemieckiej, w której określenie „gilt” ma słabszy wydźwięk niż sformułowania wykorzystane w innych wersjach językowych – wskazują na to, że postępowanie inter partes może zostać wszczęte dopiero po uznaniu sprzeciwu za dopuszczalny.
52
Wreszcie z art. 57 ust. 2 rozporządzenia nr 40/94 wynika, że mogą istnieć akty, które – mimo że są wydane w toku postępowania i nie prowadzą do jego zakończenia – stanowią niemniej decyzje.
53
A zatem w pkt 91 i 95 zaskarżonego wyroku Sąd błędnie orzekł, że powiadomienie z dnia 20 maja 2008 r., wystosowane zgodnie z zasadą 18 rozporządzenia wykonawczego, było jedynie zwykłym pismem, w którym OHIM informował stronę wnoszącą sprzeciw o rozpoczęciu postępowania inter partes, wzywając ją do uzupełnienia swoich żądań poprzez przedstawienie dowodów, oraz że powiadomienie, zgodnie z którym sprzeciw został uznany za dopuszczalny, nie stanowiło zajęcia przez OHIM ostatecznego stanowiska w przedmiocie jego dopuszczalności.
54
Po drugie, należy zauważyć, że na rozprawie OHIM, chociaż przyznał, iż powiadomienie z dnia 20 maja 2008 r. zostało wysłane przez pomyłkę, podniósł jednak, że w praktyce tego urzędu wskazywanie, że sprzeciw został uznany za dopuszczalny, stanowi jedynie przyjęty obyczaj, a ostateczna decyzja w przedmiocie dopuszczalności sprzeciwu jest wydawana dopiero na etapie postępowania inter partes. Zdaniem OHIM należy bowiem chronić prawo do obrony.
55
Tymczasem zakwalifikowanie omawianego powiadomienia jako „decyzji” w przedmiocie dopuszczalności sprzeciwu nie ma wpływu na ochronę prawa do obrony.
56
Z jednej strony, jak wskazał rzecznik generalny w pkt 64 opinii, strona wnosząca sprzeciw nie ma żadnego interesu w zaskarżeniu aktu, którym OHIM uznał jej sprzeciw za dopuszczalny.
57
Z drugiej strony, jeżeli OHIM popełni błąd w ocenie dopuszczalności sprzeciwu, uznając go błędnie za dopuszczalny, i w dalszej kolejności zapoczątkuje postępowanie inter partes, druga strona postępowania nie jest pozbawiona możliwości dochodzenia swoich praw.
58
W istocie druga strona w postępowaniu w sprawie sprzeciwu może w pierwszej kolejności podnosić przed OHIM, że w kwestii dopuszczalności sprzeciwu został popełniony błąd, i żądać, by ten ostatni uchylił decyzję, na mocy której uznał sprzeciw za dopuszczalny, na podstawie art. 77a rozporządzenia nr 40/94.
59
W tym zakresie z orzecznictwa Trybunału wynika, że co do zasady uchylenie niezgodnego z prawem aktu jest dozwolone, i to nawet jeżeli zasady pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań wymagają, by uchylenie to nastąpiło w rozsądnym terminie i by został uwzględniony stopień, w jakim zainteresowany mógł ewentualnie mieć przekonanie o legalności tego aktu (zob. podobnie wyrok z dnia 4 maja 2006 r. w sprawie C-508/03 Komisja przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, Zb.Orz. s. I-3969, pkt 68 i przytoczone tam orzecznictwo).
60
Jeżeli chodzi o OHIM, ustawodawca Unii uregulował procedurę uchylania niezgodnych z prawem aktów wydawanych przez ten organ. W tym zakresie art. 77a rozporządzenia nr 40/94 precyzuje, że w przypadku gdy OHIM wydał decyzję dotkniętą zawinionym przez niego oczywistym błędem proceduralnym, uchyla on tę decyzję.
61
Artykuł 77a ust. 2 rozporządzenia nr 40/94 przewiduje, że uchylenie błędnej decyzji zostaje dokonane z urzędu lub na wniosek jednej ze stron postępowania oraz że owo uchylenie powinno zostać dokonane w ciągu sześciu miesięcy od daty wydania decyzji, po wysłuchaniu, w szczególności, stron postępowania. Oczywiste jest zatem, że procedura uchylenia może zostać wszczęta przez drugą stronę postępowania w sprawie sprzeciwu.
62
Wreszcie sam art. 77a ust. 3 rozporządzenia nr 40/94 stanowi, że owa procedura uchylenia nie narusza praw stron do skorzystania ze środków odwoławczych przewidzianych między innymi w art. 57 tego rozporządzenia.
63
W drugiej kolejności druga strona postępowania w sprawie sprzeciwu ma możliwość domagania się uchylenia aktu, na mocy którego uznano sprzeciw za dopuszczalny. O takie uchylenie można wnieść w ramach odwołania od decyzji kończącej postępowanie inter partes. Akt ten – jako że nie kończy postępowania w sprawie – może być bowiem przedmiotem zaskarżenia wraz z decyzją ostateczną dotyczącą zasadności sprzeciwu, zgodnie z art. 57 ust. 2 rozporządzenia nr 40/94.
64
Z całościowej analizy tych przepisów wynika, że z chwilą uznania przez OHIM sprzeciwu za dopuszczalny rozpoczyna się kontradyktoryjny etap postępowania. Przez okres sześciu miesięcy decyzja, na mocy której sprzeciw został uznany za dopuszczalny, może – jeśli jest dotknięta oczywistym błędem proceduralnym – zostać uchylona z urzędu lub na wniosek jednej ze stron, co skutkuje zakończeniem postępowania w sprawie sprzeciwu. Z upływem tego terminu należy kontynuować kontradyktoryjny etap postępowania, który winien się zakończyć wydaniem decyzji.
65
W tym ostatnim przypadku druga strona postępowania w sprawie sprzeciwu może skorzystać z prawa wniesienia odwołania do izby odwoławczej, podnosząc, że sprzeciw był niedopuszczalny.
66
Trybunał orzekł już bowiem, że z art. 62 ust. 1 rozporządzenia nr 40/94 wynika, iż po rozpatrzeniu odwołania co do istoty izba odwoławcza orzeka w przedmiocie odwołania, i czyniąc to, może „skorzystać z uprawnień przysługujących instancji, która wydała zaskarżoną decyzję”, to znaczy, w niniejszym przypadku, rozstrzygnąć sama w przedmiocie sprzeciwu – oddalając bądź uwzględniając go, a w konsekwencji utrzymując w mocy lub uchylając w tym zakresie zaskarżoną decyzję (wyrok z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie C-29/05 P OHIM przeciwko Kaul, Zb.Orz. s. I-2213, pkt 56).
67
Ta kompetencja izby odwoławczej rozciąga się również na kontrolę dopuszczalności sprzeciwu, tak aby w razie potrzeby umożliwić drugiej stronie postępowania w sprawie sprzeciwu zakwestionowanie tej dopuszczalności w ramach odwołania przysługującego jej na podstawie art. 57 ust. 2 rozporządzenia nr 40/94.
68
A zatem okazuje się, że ochrona praw drugiej strony postępowania w sprawie sprzeciwu jest zapewniona dzięki mechanizmowi uchylenia decyzji przewidzianemu przez art. 77a rozporządzenia nr 40/94 oraz dzięki mechanizmowi odwołania określonemu w art. 57 tego rozporządzenia.
69
Ogół powyższych rozważań wskazuje na to, że ustawodawca Unii przewidział z jednej strony dwa odrębne etapy postępowania w sprawie sprzeciwu, z drugiej zaś strony mechanizmy umożliwiające drugiej stronie postępowania w sprawie sprzeciwu zakwestionowanie decyzji, na mocy której OHIM błędnie uznał sprzeciw za dopuszczalny.
70
Z powyższego wynika, że Sąd – orzekając w pkt 95 i 102 zaskarżonego wyroku, iż jedynym celem powiadomienia z dnia 20 maja 2008 r. było poinformowanie wnoszącej odwołanie o dacie rozpoczęcia kontradyktoryjnego etapu postępowania w sprawie sprzeciwu, wzywając ją przy tym do uzupełnienia sprzeciwu poprzez przedstawienie faktów, dowodów i argumentów, oraz iż owo powiadomienie stanowiło nie decyzję, lecz zwykły środek organizacji postępowania pozbawiony wiążących skutków prawnych – naruszył zasady 17 i 18 rozporządzenia wykonawczego w związku z art. 57 i 77a rozporządzenia nr 40/94.
71
Stąd też zaskarżony wyrok należy uchylić bez konieczności rozpatrywania pozostałych części jedynego zarzutu podniesionego na poparcie odwołania.
W przedmiocie skargi w pierwszej instancji
72
Zgodnie z art. 61 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w przypadku uchylenia orzeczenia Sądu Trybunał może wydać orzeczenie ostateczne w sprawie, jeśli stan postępowania na to pozwala.
73
W niniejszym przypadku Trybunał wskazuje, że w pkt 17 i 31 spornej decyzji Izba Odwoławcza stwierdziła bezzasadność odwołania z uwagi na to, że Wydział Sprzeciwów prawidłowo uznał sprzeciw za niewniesiony.
74
Trybunał ustalił również, że w pkt 19 spornej decyzji Izba Odwoławcza stwierdziła, iż powiadomienie z dnia 20 maja 2008 r., informujące o uznaniu sprzeciwu za dopuszczalny, nie stanowiło decyzji, która mogłaby podlegać uchyleniu w trybie art. 77a rozporządzenia nr 40/94, lecz było jedynie zwykłym powiadomieniem przygotowawczym, a takie powiadomienie nie wiąże OHIM.
75
Tymczasem, jak wskazano w pkt 53, 64 i 68 niniejszego wyroku, akt, w którym OHIM informuje stronę wnoszącą sprzeciw o tym, że jej sprzeciw został uznany za dopuszczalny, nie jest zwykłym powiadomieniem wysyłanym przez ten urząd, lecz stanowi decyzję w przedmiocie dopuszczalności sprzeciwu, która może zostać uchylona wyłącznie w warunkach określonych w art. 77a rozporządzenia nr 40/94 lub w ramach odwołania wniesionego zgodnie z art. 57 tego rozporządzenia.
76
Z powyższego wynika, że Izba Odwoławcza, ustaliwszy, iż wspomniany akt nie został uchylony w terminie sześciu miesięcy, błędnie oceniła, że po upływie tego terminu Wydział Sprzeciwów był uprawniony do badania, czy sprzeciw należało uznać za niewniesiony z powodu opóźnionego uiszczenia opłaty za sprzeciw.
77
Stąd też należy stwierdzić nieważność spornej decyzji.
W przedmiocie kosztów
78
Zgodnie z art. 122 akapit pierwszy regulaminu postępowania, jeżeli odwołanie jest zasadne i Trybunał orzeka wyrokiem kończącym postępowanie w sprawie, rozstrzyga on o kosztach. Zgodnie z art. 69 § 2 tego regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 118 regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
79
Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie odwołanie okazało się zasadne i że wnosząca je wysunęła żądanie obciążenia OHIM kosztami postępowania, urząd ten należy obciążyć kosztami poniesionymi przez wnoszącą odwołanie zarówno w pierwszej instancji, jak i w toku postępowania odwoławczego.
Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
1)
Wyrok Sądu Unii Europejskiej z dnia 12 maja 2011 r. w sprawie T-488/09 Jager & Polacek przeciwko OHIM (REDTUBE) zostaje uchylony.
2)
Stwierdza się nieważność decyzji Czwartej Izby Odwoławczej Urzędu Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM) z dnia 29 września 2009 r. (sprawa R 442/2009-4), dotyczącej postępowania w sprawie sprzeciwu między Jager & Polacek GmbH a RT Mediasolutions s. r. o.
3)
Urząd Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) zostaje obciążony kosztami postępowania zarówno w pierwszej instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: niemiecki.