62011CJ0454_MT
Partijiet
Motivi tas-sentenza
Parti operattiva
Partijiet
Fil-Kawża C-454/11,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Augstākās Tiesas Senāts (il-Latvja), permezz ta’ deċiżjoni tat-22 ta’ Awwissu 2011, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fl-1 ta’ Settembru 2011, fil-proċedura
Gunārs Pusts
vs
Lauku atbalsta dienests,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tielet Awla),
komposta minn R. Silva de Lapuerta, li qed jaġixxi bħala President tat-Tielet Awla, K. Lenaerts, G. Arestis (Relatur), J. Malenovský u D. Šváby, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: Y. Bot,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
– għal M. Pusts, minnu nnifsu,
– għall-Gvern Latvjan, minn I. Kalniņš u I. Ņesterova, bħala aġenti,
– għall-Kummissjoni Ewropea, minn G. von Rintelen u A. Sauka, bħala aġenti,
wara li rat id-deċiżjoni, meħuda wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li l-kawża tinqata’ mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
Motivi tas-sentenza
1. It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1257/1999, tas-17 ta’ Mejju 1999, dwar is-sostenn għal żvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Gwida u Garanzija (FAEGG) u jemenda u jħassar ċerti Regolamenti (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Vol. 25, p. 391), kif emendat permezz tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1783/2003, tad-29 ta’ Settembru 2003 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Vol. 40, p. 338, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Nru 1257/1999”), tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 817/2004, tad-29 ta’ April 2004, li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tar-Regolament Nru 1257/1999 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Vol. 46, p. 87, u — rettifika — ĠU 2004, L 231, p. 24), kif ukoll tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 796/2004, tal-21 ta’ April 2004, li jippreskrivi regoli dettaljati għall-implimentazzjoni ta’ konformità, modulazzjoni u amministrazzjoni integrata u sistema ta’ kontroll kif hemm provvediment dwarhom fir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1782/2003 li jistabbilixi regoli komuni għal skemi ta’ sostenn dirett taħt il-politika agrikola komuni u li jistabbilixxi ċerti skemi ta’ sostenn għall-bdiewa (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Vol. 44, p. 243).
2. Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn G. Pusts, bidwi, u l-Lauku atbalsta dienests (dipartiment Latvjan ta’ sostenn għad-dinja rurali, iktar ’il quddiem il-“LAD”), fir-rigward tar-rimbors tal-għajnuna agroambjentali li kienet ingħatatlu mill-awtoritajiet Latvjani tul il-perijodu ta’ impenn għal ħames snin.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
3. Taħt il-Kapitolu VI tat-Titolu II, intitolat “Agri-Ambjent u welfare tal-annimali”, l-Artikolu 22 tar-Regolament Nru 1257/1999 jipprovdi:
“Is-sostenn għal metod[…]i agrikoli maħsuba biex jipproteġu l-ambjent, iżommu l-kampanja (agri-ambjent) jew itejbu l-welfare ta’ l-annimali għandu jikkontribwixxi biex jinkisbu l-għanijiet tal-politika tal-Komunità fir-rigward ta’ l-agrikoltura, l-ambjent u l-welfare ta’ l-annimali tar-razzett.
[...]”
4. L-Artikolu 23 tar-Regolament Nru 1257/1999 jipprovdi:
“1. Is-sostenn għandu jingħata lil bdiewa li jagħtu impenn agri-ambjentali jew tal-welfare ta’ l-annimali għal ta’ l-anqas ħames snin. Fejn meħtieġ, jista’ jiġi stabbilit perjodu itwal għal tipi partikolari ta’ impenn minħabba l-effetti tagħhom fuq l-ambjent jew il-welfare ta’ l-annimali
2. L-impenn agri-ambjentali u tal-welfare ta’ l-annimali għandu jinvolvi aktar mill-applikazzjoni tal-prattika normali tajba tal-biedja i[…]nkluża prattika tajba għat-trobbija ta’ l-annimali.
Huma għandhom jipprovdu għal servizzi li ma humiex ipprovduti minn mużuri oħra ta’ sostenn bħal sostenn tas-suq jew allowances kompensatorji.”
5. L-Artikolu 24 ta’ dan ir-regolament huwa fformulat kif ġej:
“1. Is-sostenn fir-rigward ta’ l-impenn agri-ambjentali jew tal-welfare ta’ l-annimali għandu jingħata ta’ kull sena u jiġi kkalkolat fuq il-bażi ta’:
a) dħul mitluf,
b) spejjeż addizzjonali li jirriżultaw mill-impenn mogħti, u
ċ) il-ħtieġa li jiġi pprovdut inċentiv.
Ma għandux jingħata kont ta’ l-ispejjeż relatati ma’ l-investiment meta jiġi kkalkolat il-livell tas-sostenn ta’ kull sena. In-nefqiet għal investimenti mhux remunerattivi li huma meħtieġa għall-konformità ma’ l-impenn jista’ jingħata kont tagħhom fil-kalkolazzjoni tal-livell ta’ sostenn ta’ kull sena.
2. L-ammonti massimi għal kull sena eliġibbli għas-sostenn tal-Komunità huma preskritti fl-Anness. Fejn is-sostenn jiġi kkalkolat fuq il-bażi ta’ żona, dawn l-ammonti għandhom ikunu bbażati fuq dik iż-żona ta’ l-azjenda li għaliha japplika l-impenn agri-ambjentali.”
6. L-Artikolu 37(4) tal-imsemmi regolament jipprovdi:
“Stati Membri jistgħu jeżiġu iżjed jew aktar kondizzjonijiet restrittivi għall-għoti ta’ sostenn mill-Komunità għal żvilupp rurali basta li dawk il-kondizzjonijiet ikunu konsistenti ma’ l-oġġettivi u mal-ħtiġiet ipprovduti f’dan ir-Regolament.”
7. Taħt is-Sezzjoni 6 tal-Kapitolu II, intitolat “Applikazzjonijiet, verifiki u penali”, l-Artikolu 66 tar-Regolament Nru 817/2004 jipprovdi:
“1. L-applikazzjonijiet għall-appoġġ ta’ iżvilupp rurali għaż-żoni jew għall-annimali li jkunu ippreżentati separatament mill-applikazzjonijiet għall-għajnuna permezz ta’ L-Artikolu 6 tar-Regolament (KE) Nru 2419/2001 [tal-Kummissjoni, tal-11 ta’ Diċembru 2001, li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni ta’ l-amministrazzjoni integrata u s-sistema ta’ kontroll għal ċerti skemi ta’ għajnuna tal-Komunità permezz tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 3508/92 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Vol. 34, p. 308)] għandhom jindikaw iż-żoni kollha u l-annimali fl-oqsma, li huma relevanti għall-verifika ta’ l-applikazzjonijiet skond il-miżura f’dak il-każ, inklużi dawk li dwarhom l-ebda appoġġ ma jkun ġie mitlub.
2. Meta miżura għall-appoġġ tal-iżvilupp rurali tkun tirrigwardja liż-żoni, il-medded ta’ art għandhom ikunu identifikati individwalment. Matul il-perijodu kopert bl-impenn, il-medded ta’ l-art li jirċievu appoġġ ma jistgħux ikunu mibdula apparti milli f’każi speċifiċi li hemm provvediment dwarhom fid-dokument tal-programmizzar.
3. Meta applikazzjoni għall-pagament tkun inkluża ma’ applikazzjoni għall-pagament taż-żona fil-kuntest ta’ l-amministrazzjoni integrata u tas-sistema tal-kontroll, l-Istati Membri għandhom jassiguraw li l-medded ta’ l-art koperti bl-applikazzjonijiet għall-appoġġ tal-iżvilupp rurali għandhom ikunu iddikjarati separatament.
4. L-annimali u l-medded ta’ l-art għandhom ikunu identifikati bi qbil ma’ l-Artikoli 18 u 20 tar-Regolament (KEE) Nru 1782/2003.
5. Meta appoġġ ikunu multi-annwali, il-pagamenti sussegwenti għal dak magħmul fis-sena li fiha l-applikazzjoni tkun ġiet ippreżentatha għandhom isiru b’reazzjoni ta’ applikazzjoni annwali għall-pagament, apparti minn meta l-Istat Membru jkun introduċa proċedura effettiva ta’verifika annwali kif referut fl-Artikolu 66(1).”
8. L-Artikolu 67 tar-Regolament Nru 817/2004 jipprovdi:
“1. Applikazzjonijiet inizjali għas-sħubija fi skema u l-applikazzjonijiet sussegwenti għall-pagament għandhom ikunu verifikati f’manjera li tassigura verifika effettiva tal-konformità mal-kondizzjonijiet għall-għoti ta’ l-appoġġ.
L-Istati Membri għandhom jiddefinixxu metodu xierqa u meżżi għall-verifika ta’ kull miżura ta’ appoġġ kif ukoll il-persuni li jkunu suġġetti għall-verifiki.
Fil-każi xierqa kollha, l-Istati Membri għandhom jagħmlu użu mill-amministrazzjoni ntegrata u s-sitema ta’ kontroll stabbilita bir-Regolament (KE) Nru 1782/2003.
2. Il-verifiki għandhom jikkonsistu kemm minn verifiki amministrattiv u wkoll fuq il-post.”
9. L-Artikolu 71(2) tar-Regolament Nru 817/2004 jipprovdi:
“Fil-każ ta’ pagament mhux mistħoqq, il-benefiċjarji fil-miżura tal-iżvilupp rurali għandu jkun taħt obbligu li jħallas lura l-ammont ikkonċernat bi qbil ma’ l-Artikolu 4[9] tar-Regolament (KE) Nru 2419/2001.”
10. L-Artikolu 73 tar-Regolament Nru 817/2004 jipprovdi:
“L-Istati Membri għandhom jistabbilixxi r-regoli dwar il-penali applikabbli għall-ksur tad-dispożizzjonijiet ta’ dan ir-Regolament u għandhom jieħdu l-miżuri meħtieġa sabiex jassiguraw li dawn ikunu mplementati. Il-penali li hemm provvediment dwarhom għandhom ikunu effettivi, propozjonati u disswassivi.”
11. Ir-Regolament Nru 796/2004 ħassar ir-Regolament Nru 2419/2001. Skont ir-Regolament Nru 796/2004, dan japplika għall-applikazzjonijiet għall-għajnuna ppreżentati għas-snin tal-marketing jew għall-perijodi ta’ premium li jibdew mill-1 ta’ Jannar 2005 u r-riferimenti għar-Regolament Nru 2419/2001 għandhom jinftiehmu bħala riferimenti għar-Regolament Nru 796/2004.
12. L-Artikolu 73 tar-Regolament Nru 796/2004, li ssostitwixxa l-Artikolu 49 tar-Regolament Nru 2419/2001 huwa fformulat kif ġej:
“1. Jekk isir ħlas indebitu, il-bidwi għandu jħallas lura l-ammont in kwistjoni miżjud b’mgħax kalkolat skond il-paragrafu 3.
[...]
3. L-imgħax għandu jiġi kalkolat għall-perjodu li jiddekorri bejn in-notifikazzjoni tal-obbligu tal-ħlas lura lill-bidwi u jew il-ħlas lura jew it-tnaqqis.
Ir-rata ta’ mgħax applikabbli għandha tiġi kalkolata skond il-liġi nazzjonali iżda ma għandhiex tkun aktar baxxa mir-rata ta’ mgħax applikabbli għall-irkupru ta’ ammonti taħt id-dispożizzjonijiet nazzjonali.
[...]”
Id-dritt Latvjan
13. Id-Digriet Nru 255 tal-Kunsill tal-Ministri, tas-17 ta’ April 2007, dwar skema ta’ għoti tal-għajnuna nazzjonali u tal-għajnuna tal-Unjoni Ewropea għas-sostenn għall-iżvilupp rurali, fil-verżjoni tiegħu applikabbli għall-kawża prinċipali ( Latvijas Vēstnesis, 2007, Nru 70) jipprovdi li, sabiex jikseb għajnuna għall-iżvilupp tal-agrikoltura bioloġika, il-kandidat għal din l-għajnuna għandu jippreżenta quddiem il-LAD, sal-11 ta’ Ġunju tas-sena kurrenti, applikazzjoni mimlija kif xieraq permezz ta’ formularju ta’ applikazzjoni għal pagament għaż-żona kif ukoll pjanta tal-biċċiet ta’ art agrikola, maħruġa mil-LAD, li tindika s-superfiċi tal-biċċiet ta’ art agrikola maħduma. Dan id-digriet jispeċifika, barra minn hekk, li dan il-kandidat għandu jimpenja ruħu, tul il-perijodu ta’ impenn ta’ ħames snin kollu, li kull sena jippreżenta quddiem il-LAD applikazzjoni għal sostenn għall-attivitajiet iddikjarati kif ukoll li ma jnaqqasx iż-żona msemmija mill-impenn u li ma jbiddilx il-lokalizzazzjoni tagħha. Fil-każ li dawn ir-rekwiżiti ma jiġux osservati, l-imsemmi digriet jobbliga lill-imsemmi kandidat jirrimborsa lil-LAD l-għajnuna mħallsa.
14. L-Anness 10 tad-Digriet Nru 1002 tal-Kunsill tal-Ministri, tat-30 ta’ Novembru 2004, dwar modalitajiet ta’ implementazzjoni tad-dokument ta’ programm “pjan ta’ żvilupp rurali tal-Latvja sabiex jitqiegħed fis-seħħ il-programm ta’ żvilupp rurali 2004-2006” ( Latvijas Vēstnesis, 2004, Nru 193), isemmi d-dokumenti li għandhom jiġu ppreżentati lil-LAD sabiex tinkiseb għajnuna għall-iżvilupp tal-agrikoltura bioloġika. B’mod partikolari, dan l-anness jindika li, matul il-perijodu ta’ impenn, il-kandidat għall-għajnuna għandu jippreżenta għas-sena kurrenti applikazzjoni kif ukoll pjanta tal-biċċiet ta’ art agrikola.
15. L-Anness 11 tad-Digriet Nru 1002 jipprovdi li, fil-każ tas-sospensjoni tal-impenn, l-għajnuna kollha li tkun tħallset għandha tiġi rrimborsata lil-LAD.
16. Barra minn hekk, għandu jiġi speċifikat li l-formularju ta’ applikazzjoni msemmi mid-Digriet Nru 255 ġie approvat permezz tad-Digriet Nru 269 tal-Kunsill tal-Ministri, tas-17 ta’ April 2007, dwar skema ta’ għoti ta’ għajnuna nazzjonali u ta’ għajnuna mill-Unjoni Ewropea għall-agrikoltura fil-kuntest tal-iskemi ta’ sostenn dirett ( Latvijas Vēstnesis, 2007, Nru 69). Dan il-formularju jippermetti lill-applikant jippreżenta f‛daqqa applikazzjoni għal pagamenti għaż-żona u għal pagamenti oħra, bħalma hija għajnuna agroambjentali. Il-bidu tal-imsemmi formularju jindika, b’mod eżawrjenti, liema skemi ta’ għajnuna huwa intitolat għalihom l-applikant u jinkludi stedina sabiex jikkonsultaw il-manwal għall-ksib ta’ pagamenti għaż-żona tas-sena kkonċernata. Fl-aħħar nett, dan l-istess formularju jinkludi, ’il fuq mill-post riżervat għall-firma, it-twissija li ġejja:
“Meta ssir applikazzjoni għal għajnuna agroambjentali […], għandu jintbagħat l-anness ikkompletat. Fin-nuqqas ta’ dan, l-għajnuna agroambjentali […] ma titħallasx. Jiena, il-persuna li qed tiffirma, niċċertifika li qrajt ir-rekwiżiti u l-kundizzjonijiet previsti permezz tal-atti regolatorji f’dak li jikkonċerna l-iskema ta’ pagament uniku [ta’ għajnuna] għaż-żona […] u l-għajnuna agroambjentali u li sirt naf b’dawn ir-rekwiżiti u kundizzjonijiet, niddikjara li ser nosservahom b’mod sħiħ u niċċertifika li jien informat bil-kundizzjonijiet kollha għall-ksib tal-għajnuna u bil-fatt li l-għajnuna titħallas parzjalment jew ma titħallasx jekk tiġi pprovduta, intenzjonalment jew b’negliġenza, informazzjoni li ma hijiex eżatta.”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
17. Fil-21 ta’ April 2006, G. Pusts ressaq quddiem il-LAD applikazzjoni għal għajnuna għaż-żona għas-sena 2006 kif ukoll applikazzjoni għal għajnuna agroambjentali suġġetta għal impenn ta’ ħames snin li jirrigwarda żona ta’ 18.85 ettaru ta’ biċċiet ta’ art agrikola.
18. Fid-9 ta’ Mejju 2007, G. Pusts ressaq applikazzjoni għal għajnuna għaż-żona għas-sena 2007, u wara li għamel dan irċieva, fil-11 ta’ Ġunju tal-istess sena, ittra mil-LAD fejn huwa indikat li d-data li tinsab f’din l-applikazzjoni ser tiġi vverfikata bir-reqqa u li, jekk jiġu kkonstatati żbalji, huwa ser jiġi informat sabiex jirrimedja għal dan.
19. Fit-3 ta’ Lulju 2007, il-LAD ta lil G. Pusts għajnuna agroambjentali li tammonta għal LVL 1826.77, għas-sena 2006, għal żona ta’ 18.85 ettaru ta’ biċċiet ta’ art agrikola li huma s-suġġett ta’ impenn għal ħames snin. Fit-30 ta’ Lulju 2007, G. Pusts irċieva ċertifikat dwar il-kompatibbiltà tal-attivitajiet tal-operat tiegħu tul il-perijodu ta’ konverżjoni għall-produzzjoni bioloġika.
20. B’deċiżjoni tal-25 ta’ April 2008, il-LAD stieden lil G. Pusts sabiex jirrimborsa l-intier tal-għajnuna agroambjentali mħallsa, għas-sena 2006, għaliex iż-żona ta’ 18.85 ettaru ta’ biċċiet ta’ art agrikola suġġetta għall-impenn għal ħames snin kienet tnaqqset fl-2007. Din id-deċiżjoni kienet ibbażata fuq il-fatt li, fl-eżami tal-applik azzjoni għal għajnuna għas-sena 2007, il-LAD ikkonstata li G. Pusts, meta mela l-applikazzjoni għal għajnuna għaż-żona għal din is-sena, ma kienx speċifika li huwa kien qed jitlob ukoll għajnuna agroambjentali għall-biċċiet ta’ art iddikjarati, għaliex ma kienx mela l-kolonna 9 tal-parti “Ċ” tal-imsemmija applikazzjoni fejn huma indikati l-biċċiet ta’ art iddikjarati u lanqas ma hemeż ma’ din l-istess applikazzjoni l-anness intitolat “applikazzjoni għal għajnuna għal miżuri agroambjentali”, kif teżiġi l-leġiżlazzjoni nazzjonali rilevanti. Il-LAD qies li dan ma setax jitqies bħala żball min-naħa ta’ G. Pusts. Għaldaqstant, minn dan ikkonkluda li G. Pusts ma kompliex josserva l-impenji agroambjentali relatati mal-imsemmija żona ta’ 18.85 ettaru miftiehma fl-2006 u, għalhekk, kellu jirrimborsa l-għajnuna li diġà rċieva, b’mod konformi ma’ din l-istess leġiżlazzjoni.
21. B’deċiżjoni tal-11 ta’ Ġunju 2008, il-LAD ikkonferma d-deċiżjoni preċedenti tiegħu. Konsegwentement, huwa żamm LVL 1228.87 mill-pagamenti sussegwenti tal-għajnuna u stieden lil G. Pusts sabiex jirrimborsa l-bilanċ ta’ LVL 597.90.
22. G. Pusts ippreżenta rikors għal annullament kontra din id-deċiżjoni tal-11 ta’ Ġunju 2008 quddiem l-Administratīvā rajona tiesa (qorti amministrattiva distrettwali). B’dan ir-rikors, huwa jitlob il-ħlas tal-ammont miżmum mil-LAD kif ukoll l-għoti tal-għajnuna agroambjentali rrifjutata għas-sena 2007. G. Pusts jammetti li ppreżenta applikazzjoni għal għajnuna li ma kinitx kompleta, filwaqt li ddikjara li kien jissodisfa l-kundizzjonijiet għall-għoti ta’ din l-għajnuna u li ma naqqasx sostanzjalment iż-żona kkonċernata mill-impenji agroambjentali u li lanqas ma biddel il-lokalizzazzjoni tagħha, iżda li għamel, mingħajr ma nduna, żball fl-applikazzjoni. Minbarra dan, filwaqt li G. Pusts isostni li effettivament kompla josserva l-imsemmija impenji, huwa jikkritika lil-LAD talli ma informahx bin-natura irregolari tal-applikazzjoni tiegħu u talli ma talbux informazzjoni addizzjonali.
23. B’sentenza tad-19 ta’ Novembru 2009, din il-qorti ċaħdet l-imsemmi rikors. Hija osservat li, skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali rilevanti, G. Pusts kien impenja ruħu, għal perijodu ta’ ħames snin, li jippreżenta kull sena applikazzjoni għal għajnuna agroambjentali għall-attivitajiet iddikjarati. Barra minn hekk, l-imsemmija qorti tfakkar li, għall-ksib ta’ għajnuna agroambjentali, G. Pusts kellu, bħalma kien il-każ għas-sena 2006, jippreżenta għas-sena 2007 applikazzjoni għal għajnuna kkompletata kif xieraq, flimkien ma’ pjanta tal-biċċiet ta’ art agrikola kkonċernati. Peress li G. Pusts ma kienx speċifika fl-applikazzjoni tiegħu għal għajnuna għaż-żona għas-sena 2007 li huwa kien qed japplika wkoll għal għajnuna agroambjentali għal din is-sena u lanqas ma pprovda l-anness korrispondenti, din l-istess qorti ddeċidiet li l-LAD kellu raġun jikkonkludi li dan kien temm l-impenji agroambjentali tiegħu miftiehma fl-2006 u, għaldaqstant, kellu jirrimborsa l-għajnuna mħallsa.
24. Minbarra dan, l-Administratīvā rajona tiesa speċifikat fis-sentenza tagħha li n-natura inkompleta tal-applikazzjoni ta’ G. Pusts ma setgħetx titqies bħala waħda li tirriżulta minn żball, iżda kellha pjuttost titqies bħala l-espressjoni tan-nuqqas ta’ osservanza tal-kundizzjonijiet għall-eliġibbiltà għall-għoti ta’ għajnuna agroambjentali previsti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali rilevanti. Dan in-nuqqas ta’ osservanza għandu jwassal lil G. Pusts sabiex jirrimborsa l-ammont imħallas indebitament, anki jekk dan kompla josserva l-impenji l-oħra tiegħu. Bl-istess mod, din il-qorti qieset li l-LAD ma kellux l-obbligu li jinforma lil G. Pusts bin-natura irregolari tal-applikazzjoni tiegħu u, barra minn hekk, ma kellux għalfejn jiġbed l-attenzjoni ta’ dan tal-aħħar għal dan il-punt, għaliex il-kolonna 9 tal-parti “Ċ” tal-imsemmija applikazzjoni ma kienet issemmi l-ebda biċċa ta’ art u ma kinitx akkumpanjata bl-anness korrispondenti. Fl-aħħar nett, l-imsemmija qorti osservat li l-LAD kien ibbaża d-deċiżjoni tiegħu fuq l-informazzjoni mibgħuta minn G. Pusts, jiġifieri l-applikazzjonijiet tiegħu għal għajnuna għas-snin 2006 u 2007. Peress li kellha, b’dan il-mod, l-informazzjoni kollha meħtieġa sabiex tieħu din id-deċiżjoni, din l-istess qorti ddeċidiet li l-LAD ma kienx marbut jisma’ l-opinjoni ta’ G. Pusts, li ma tistax taffettwa l-kontenut tal-atti amministrattivi.
25. G. Pusts appella mis-sentenza tal-Administratīvā rajona tiesa quddiem l-Administratīvā apgabaltiesa (qorti amministrattiva tal-appell reġjonali). B’sentenza tat-8 ta’ Novembru 2010, din il-qorti msemmija l-aħħar ċaħdet l-appell u kkonfermat il-motivi ta’ din is-sentenza, filwaqt li żiedet li G. Pusts kien iċċertifika, permezz tal-applikazzjonijiet tiegħu għal għajnuna, li huwa kien sar jaf bir-rekwiżiti previsti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali rilevanti għall-ksib tal-għajnuna agroambjentali kkonċernata.
26. G. Pusts ippreżenta appell ta’ kassazzjoni kontra din is-sentenza quddiem il-qorti tar-rinviju. Fl-appell tiegħu, huwa jsostni, b’mod partikolari, li l-imsemmija sentenza injorat il-portata ta’ ċerti dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni f’dan il-qasam.
27. Peress li qieset li s-soluzzjoni tat-tilwima fil-kawża prinċipali kienet tiddependi fuq l-interpretazzjoni tar-Regolamenti Nri 1257/1999, 817/2004 u 796/2004, l-Augstākās Tiesas Senāts iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1) Id-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni […] li jirregolaw ir-rimbors tal għajnuna għandhom ikunu interpretati fis-sens li dawn jippermettu li jiġi kkunsidrat li l-ħlas ta’ għajnuna ma huwiex iġġustifikat meta l-benefiċjarju tal-għajnuna kompla jwettaq l-impenji iżda ma osservax il-proċedura imposta għal applikazzjoni għal ħlas?
2) Regola li permezz tagħha l-impenji meħuda mill-benefiċjarju ta’ għajnuna jitqiesu li huma sospiżi biss minħabba li dan il-benefiċjarju ma ressaqx talba, mingħajr ma nstemgħu l-fehmiet tiegħu, hija konformi mad-dritt tal-Unjoni […] dwar ir-rimbors ta’ għajnuna?
3) Regola li permezz tagħha, jekk ma huwiex iktar possibbli li titwettaq verifika fuq il-post (għaliex is-sena tkun għaddiet) u, għaldaqstant, huwa preżunt li l impenji meħuda mill-benefiċjarju tal-għajnuna ġew sospiżi, dan il benefiċjarju għandu jirrimborsa l-fondi kollha li diġà tħallsu matul il perijodu tal-impenji, anki jekk dawn il-fondi ġew allokati u mħallsa għal diversi snin, hija konformi mad-dritt tal-Unjoni […] dwar ir-rimbors ta’ għajnuna?”
Fuq id-domandi preliminari
28. Bit-tliet domandi tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk ir-Regolamenti Nri 1257/1999, 817/2004 u 796/2004 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li huma jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi li l-benefiċjarju ta’ għajnuna mogħtija bħala korrispettiv għall-impenji agroambjentali tiegħu li jirrigwardaw diversi snin għandu jirrimborsa l-għajnuna kollha li diġà tħallset għas-snin preċedenti għaliex huwa ma jkunx ippreżenta applikazzjoni annwali skont id-dispożizzjonijiet nazzjonali applikabbli, meta dan il-benefiċjarju jafferma li kompla jwettaq l-obbligi tiegħu marbuta mal-użu taż-żoni kkonċernati, meta huwa ma nstemax mill-amministrazzjoni kompetenti, iżda meta t-twettiq tal-kontroll fuq il-post taż-żoni kkonċernati ma għadux possibbli minħabba li s-sena inkwistjoni għaddiet.
29. Qabel kollox, għandu jiġi osservat li l-ebda wieħed minn dawn ir-regolamenti ma jinkludi dispożizzjoni li tipprekludi b’mod espliċitu tali leġiżlazzjoni nazzjonali.
30. L-Artikoli 22 sa 24 tar-Regolament Nru 1257/1999 jiddefinixxu l-kundizzjonijiet ġenerali tal-għoti tas-sostenn għall-metodi ta’ produzzjoni agrikola intiżi, b’mod partikolari, għall-protezzjoni tal-kampanja. Minn dawn id-dispożizzjonijiet jirriżulta li l-għajnuna agroambjentali hija kkaratterizzata mill-impenn għal ħames snin li l-bdiewa kkonċernati jassumu sabiex jipprattikaw agrikoltura li tirrispetta l-ambjent. Bħala korrispettiv għall-impenji agroambjentali matul perijodu ta’ mill-inqas ħames snin, l-għajnuna tingħata kull sena mill-Istati skont it-telf ta’ dħul sostnut jew l-ispejjeż addizzjonali li jirriżultaw minnhom (ara s-sentenzi tal-4 ta’ Ġunju 2009, JK Otsa Talu, C-241/07, Ġabra p. I-4323, punt 36, kif ukoll tal-24 ta’ Mejju 2012, Hehenberger, C-188/11, punt 30).
31. F’dan ir-rigward, għandu jiġi osservat li l-Artikolu 37(4) tar-Regolament Nru 1257/1999 jippermetti lill-Istati Membri jistabbilixxu kundizzjonijiet addizzjonali jew iktar restrittivi fil-qasam tal-għoti tas-sostenn tal-Unjoni għall-iżvilupp rurali, sakemm huma jkunu koerenti mal-għanijiet u mar-rekwiżiti stabbiliti f’dan ir-regolament.
32. F’dak li jikkonċerna l-applikazzjonijiet għal sostenn għall-metodi ta’ produzzjoni agroambjentali bbażati fuq l-Artikoli 22 sa 24 tar-Regolament Nru 1257/1999, l-Artikolu 66(5) tar-Regolament Nru 817/2004 jipprovdi li, fil-każ ta’ sostenn pluriannwali, il-pagamenti sussegwenti għal dak magħmul fis-sena li fiha l-applikazzjoni tkun ġiet ippreżentata għandhom isiru abbażi ta’ applikazzjoni annwali għall-pagament, ħlief jekk l-Istat Membru jkun introduċa proċedura li tippermetti verifika annwali effettiva kif imsemmija fl-Artikolu 67(1). Minn dan l-Artikolu 66(5) jirriżulta li, minbarra l-eżistenza ta’ tali proċedura nazzjonali, l-ebda pagament ma jingħata lill-bdiewa jekk huma ma jippreżentawx applikazzjoni annwali għal pagament. B’dan il-mod, il-preżentazzjoni ta’ din l-applikazzjoni annwali tikkostitwixxi kundizzjoni għall-eliġibbiltà għall-għoti tal-għajnuna agroambjentali bbażata fuq l-imsemmija Artikoli 22 sa 24.
33. L-importanza tal-preżentazzjoni ta’ applikazzjoni annwali għal pagament ta’ għajnuna agroambjentali hija wkoll enfasizzata fl-Artikolu 67(1) tar-Regolament Nru 817/2004, li jipprovdi, fir-rigward tas-sistema ta’ kontroll tas-sostenn pluriannwali għall-metodi ta’ produzzjoni agroambjentali, li l-kontrolli tal-applikazzjonijiet inizjali għal sħubija fi skema u applikazzjonijiet sussegwenti għal pagament isiru b’mod li jiżguraw il-verifika effettiva tal-osservanza tal-kundizzjonijiet mitluba għall-għoti tas-sostenn. B’dan il-mod, il-preżentazzjoni ta’ tali applikazzjoni annwali tippermetti l-verifika tal-osservanza tal-impenji agroambjentali assunti. Billi jibbaża ruħu fuq din l-applikazzjoni annwali, l-organu li jagħmel il-pagamenti jkun jista’ jivverifika b’mod effettiv kull sena jekk dawn l-impenji li jirrigwardaw diversi snin humiex kontinwament osservati u, jekk ikun il-każ, jagħmel il-ħlas tal-għajnuna.
34. Għaldaqstant leġiżlazzjoni nazzjonali li teżiġi, bħala waħda mill-kundizzjonijiet għall-eliġibbiltà għall-għoti tal-għajnuna agroambjentali, li l-kandidat għal din l-għajnuna jintrabat, tul il-perijodu kollu ta’ ħames snin ta’ impenn, li jippreżenta kull sena lill-organu li jagħmel il-pagamenti applikazzjoni għall-attivitajiet agroambjentali ddikjarati, hija kompatibbli mad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni msemmijia hawn fuq. Tali leġiżlazzjoni nazzjonali tagħmel parti mis-setgħa diskrezzjonali li għandhom l-Istati Membri skont l-Artikolu 37(4) tar-Regolament Nru 1257/1999.
35. Barra minn hekk, għandu jiġi mfakkar li, fir-rigward tal-għajnuna agroambjentali kkaratterizzata minn impenn pluriannwali, il-kundizzjonijiet għall-għoti ta’ sostenn għandhom jiġu osservati tul il-perijodu kollu ta’ impenn li għalih ingħatat din l-għajnuna (ara s-sentenza Hehenberger, iċċitata iktar ’il fuq, punt 34). Għaldaqstant, jekk waħda minn dawn il-kundizzjonijiet għall-għoti tal-imsemmija għajnuna, bħalma hija l-preżentazzjoni ta’ applikazzjoni annwali għal pagament tas-sostenn mitluba mil-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ma tiġix osservata, anki jekk darba biss, tul il-perijodu kollu tal-proġett agroambjentali li għalih intrabat il-benefiċjarju ta’ din l-istess għajnuna, din l-għajnuna ma tistax tingħata.
36. F’dan ir-rigward, il-fatt li l-benefiċjarju tal-għajnuna agroambjentali kompla jissodisfa l-kundizzjonijiet l-oħra għall-għoti ta’ din l-għajnuna, u b’mod partikolari l-obbligi tiegħu rigward l-użu taż-żoni kkonċernati, ma jistax jipprekludi l-esklużjoni tal-benefiċċju tal-imsemmija għajnuna minħabba n-nuqqas ta’ osservanza ta’ waħda mill-kundizzjonijiet. Fil-fatt, l-għoti ta’ din l-istess għajnuna huwa suġġett għall-osservanza ta’ sett ta’ kundizzjonijiet għall-eliġibbiltà tul il-perijodu kollu tal-proġett agroambjentali li għalih intrabat l-imsemmi benefiċjarju, b’mod li n-nuqqas ta’ osservanza ta’ waħda minn dawn il-kundizzjonijiet hija biżżejjed, minnha nfisha, sabiex twassal għall-imsemmija esklużjoni.
37. Fil-każ ta’ esklużjoni tal-benefiċċju tal-għajnuna agroambjentali minħabba n-nuqqas ta’ osservanza tal-kundizzjonijiet għall-għoti ta’ din l-għajnuna, mill-Artikolu 71(2) tar-Regolament Nru 817/2004, li jirreferi għall-Artikolu 73 tar-Regolament Nru 796/2004, jirriżulta li l-benefiċjarju tal-imsemmija għajnuna għandu l-obbligu li jirrimborsa t-totalità tal-ammonti diġà mħallsa relatati mal-għajnuna li l-benefiċċju tagħha ġie eskluż (ara s-sentenza Hehenberger, iċċitata iktar ’il fuq, punt 36).
38. Minbarra dan, il-benefiċjarju tal-għajnuna agroambjentali li ma jkunx ippreżenta applikazzjoni għall-għajnuna konformi mad-dispożizzjonijiet nazzjonali li jissuġġettaw l-għoti tal-imsemmija għajnuna għal applikazzjoni annwali ma jistax jinvoka d-dritt għal smigħ f’dan ir-rigward. L-ebda dispożizzjoni fir-Regolamenti Nri 1257/1999, 817/2004 u 796/2004 ma tistabbilixxi tali dritt favur bidwi li ma jkunx ippreżenta applikazzjoni għal għajnuna agroambjentali regolari. F’kull każ, anki jekk jingħad li bidwi li ma ppreżentax tali applikazzjoni jista’ jinstema’ f’dan ir-rigward, tali smigħ ma jistax jinfluwenza l-konsegwenzi li jirriżultaw min-nuqqas ta’ osservanza tal-kundizzjonijiet għall-għoti tal-għajnuna agroambjentali fir-rigward ta’ liema huwa ntrabat.
39. Bl-istess mod, il-fatt li t-twettiq tal-kontroll fuq il-post taż-żoni kkonċernati ma għadux possibbli, għaliex is-sena inkwistjoni għaddiet, lanqas ma jista’ jkollu effett fuq l-esklużjoni mill-benefiċċju tal-għajnuna agroambjentali minħabba n-nuqqas ta’ osservanza tal-kundizzjonijiet għall-għoti ta’ din l-għajnuna u fuq ir-rimbors tal-ammonti tal-imsemmija għajnuna mħallsa indebitament li jirriżulta minnha. Fil-fatt, anki jekk jingħad li dan il-kontroll jista’ jsir, in-nuqqas ta’ osservanza ta’ waħda minn dawn il-kundizzjonijiet huwa biżżejjed, minnu nnifsu, sabiex iwassal għal tali esklużjoni u, għaldaqstant, għal tali rimbors.
40. Fid-dawl ta’ dak kollu li ntqal hawn fuq, ir-risposta għat-tliet domandi magħmula għandha tkun li r-Regolamenti Nri 1257/1999, 817/2004 u 796/2004 għandhom jiġu interpretati fis-sens li huma ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi li l-benefiċjarju ta’ għajnuna mogħtija bħala korrispettiv għall-impenji agroambjentali tiegħu li jkopru diversi snin għandu jirrimborsa l-għajnuna kollha li diġà tħallset għas-snin preċedenti għaliex huwa ma jkunx ippreżenta applikazzjoni annwali skont id-dispożizzjonijiet nazzjonali applikabbli, meta dan il-benefiċjarju jafferma li kompla jwettaq l-obbligi tiegħu marbuta mal-użu taż-żoni kkonċernati, meta huwa ma nstemax mill-amministrazzjoni kompetenti, iżda meta t-twettiq tal-kontroll fuq il-post taż-żoni kkonċernati ma għadux possibbli minħabba li s-sena inkwistjoni għaddiet.
Fuq l-ispejjeż
41. Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Parti operattiva
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tielet Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1257/1999, tas-17 ta’ Mejju 1999, dwar is-sostenn għal żvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Gwida u Garanzija (FAEGG) u jemenda u jħassar ċerti Regolamenti, kif emendat permezz tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1783/2003, tad-29 ta’ Settembru 2003, tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 817/2004, tad-29 ta’ April 2004, li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tar-Regolament Nru 1257/1999, kif ukoll ir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 796/2004, tal-21 ta’ April 2004, li jippreskrivi regoli dettaljati għall-implimentazzjoni ta’ konformità, modulazzjoni u amministrazzjoni integrata u sistema ta’ kontroll kif hemm provvediment dwarhom fir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1782/2003 li jistabbilixxi regoli komuni għal skemi ta’ sostenn dirett taħt il-politika agrikola komuni u li jistabbilixxi ċerti skemi ta’ sostenn għall-bdiewa, għandhom jiġu interpretati fis-sens li huma ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi li l-benefiċjarju ta’ għajnuna mogħtija bħala korrispettiv għall-impenji agroambjentali tiegħu li jkopru diversi snin għandu jirrimborsa l-għajnuna kollha li diġà tħallset għas-snin preċedenti għaliex huwa ma jkunx ippreżenta applikazzjoni annwali skont id-dispożizzjonijiet nazzjonali applikabbli, meta dan il-benefiċjarju jafferma li kompla jwettaq l-obbligi tiegħu marbuta mal-użu taż-żoni kkonċernati, meta huwa ma nstemax mill-amministrazzjoni kompetenti, iżda meta t-twettiq tal-kontroll fuq il-post taż-żoni kkonċernati ma għadux possibbli minħabba li s-sena inkwistjoni għaddiet.