62018TJ0740_RES
Zaak T‑740/18
Taminco BVBAenArysta LifeScience Great Britain Ltd
tegen
Europese Commissie
Arrest van het Gerecht (Zevende kamer) van 9 februari 2022
„Gewasbeschermingsmiddelen – Werkzame stof thiram – Geen verlenging van de goedkeuring – Verordening (EG) nr. 1107/2009 en uitvoeringsverordening (EU) nr. 844/2012 – Rechten van de verdediging – Procedurele onregelmatigheid – Kennelijk onjuiste beoordeling – Bevoegdheid van EFSA – Evenredigheid – Voorzorgsbeginsel – Gelijke behandeling”
Landbouw – Harmonisatie van de wetgevingen – Op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen – Verordening nr. 1107/2009 – Verlenging van de goedkeuring – Beoordelingsbevoegdheid van de Commissie – Rechterlijke toetsing – Omvang
(Verordening nr. 1107/2009 van het Europees Parlement en de Raad)
(zie punten 52‑56, 166)
Landbouw – Harmonisatie van de wetgevingen – Op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen – Verordening nr. 1107/2009 – Goedkeuring van een werkzame stof – Bewijslast rustend op de aanvrager – Toepasselijkheid in het kader van een verlengingsprocedure voor de goedkeuring van een werkzame stof
(Verordening nr. 1107/2009 van het Europees Parlement en de Raad, art. 4, leden 1 tot en met 3)
(zie punten 57, 58, 131)
Handelingen van de instellingen – Uitvoeringsverordening waarbij de goedkeuring van thiram niet is verlengd en het gebruik en de verkoop van zaden die met thiramhoudende gewasbeschermingsmiddelen zijn behandeld, is verboden – Handeling van algemene strekking – Verplichting om de betrokken personen te laten deelnemen – Geen verplichting – Uitdrukkelijke bepaling in het relevante rechtskader – Recht om te worden gehoord – Draagwijdte
(Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, art. 41; verordening nr. 1107/2009 van het Europees Parlement en de Raad; verordening nr. 844/2012 van de Commissie)
(zie punten 68‑71, 84)
Landbouw – Harmonisatie van de wetgevingen – Op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen – Verordening nr. 1107/2009 – Verlenging van de goedkeuring – Gedeeltelijke intrekking van de verlengingsaanvraag – Gevolgen
(Verordening nr. 1107/2009 van het Europees Parlement en de Raad, overweging 12 en art. 6)
(zie punten 100, 103‑105)
Landbouw – Harmonisatie van de wetgevingen – Op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen – Verordening nr. 1107/2009 – Verlenging van de goedkeuring – Verplichting van de Commissie om de conclusie van de lidstaat-rapporteur te volgen – Geen verplichting
(Verordening nr. 1107/2009 van het Europees Parlement en de Raad; verordening nr. 844/2012 van de Commissie, art. 14, lid 1)
(zie punt 141)
Harmonisatie van de wetgevingen – Indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels – Verordening nr. 1272/2008 – Indeling van de gevaren van stoffen die in gewasbeschermingsmiddelen zijn verwerkt – Bevoegdheid van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) – Geen bevoegdheid – Indeling van een werkzame stof in een bepaalde gevarenklasse – Relevantie voor de identificatie van en de voorlichting over de gevaren van stoffen overeenkomstig verordening nr. 1272/2008 en voor de vraag of de stof voldoet aan de goedkeuringscriteria van verordening nr. 1107/2009
(Verordeningen nr. 1272/2008 en nr. 1107/2009 van het Europees Parlement en de Raad)
(zie punten 152, 154)
Landbouw – Harmonisatie van de wetgevingen – Op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen – Verordening nr. 1107/2009 – Toepassing van het voorzorgsbeginsel – Draagwijdte – Verlenging van de goedkeuring – Daaronder begrepen – Rechterlijke toetsing – Grenzen – Kennelijke beoordelingsfout
(Art. 9 en art. 168, lid 1, VWEU; Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, art. 35; verordening nr. 1107/2009 van het Europees Parlement en de Raad, overweging 8 en art. 1, lid 2, en 4)
(zie punten 178‑183, 189, 192, 193, 200)
Recht van de Europese Unie – Beginselen – Voorzorgsbeginsel – Draagwijdte – Richtsnoeren voor een beroep op het voorzorgsbeginsel – Nadere regels voor het onderzoek naar de voor- en nadelen van al dan niet handelen
(Art. 191, lid 2, VWEU)
(zie punten 195, 196, 201)
Landbouw – Harmonisatie van de wetgevingen – Op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen – Verordening nr. 1107/2009 – Verlenging van de goedkeuring – Uitvoering van de verlengingsprocedure – Thiram – Andere heronderzochte werkzame stoffen die gunstiger zijn behandeld – Schending van het beginsel van gelijke behandeling – Geen schending
(Verordening nr. 1107/2009 van het Europees Parlement en de Raad)
(zie punten 203‑205)
Samenvatting
De werkzame stof thiram (hierna: „thiram”), die als schimmelwerend middel wordt gebruikt op verschillende soorten fruit en groenten, is voor het eerst goedgekeurd op 1 augustus 2004. (
1
) Taminco BVBA en Arysta LifeScience Great Britain Ltd (hierna: „verzoeksters”) zijn vennootschappen die thiram en thiramhoudende gewasbeschermingsmiddelen verkopen. In 2014 hebben zij op grond van verordening nr. 1107/2009 (
2
) de verlenging van de goedkeuring ervan aangevraagd. (
3
) In de loop van de verlengingsprocedure hebben zij hun aanvraag, die aanvankelijk zag op het gebruik van thiram als bladspuitmiddel en bij zaadbehandeling, beperkt tot zaadbehandeling alleen.
Bij uitvoeringsverordening van 9 oktober 2018 (
4
) heeft de Commissie besloten de goedkeuring van thiram niet te verlengen en het gebruik en de verkoop van zaden die met thiramhoudende gewasbeschermingsmiddelen zijn behandeld, te verbieden. In de overwegingen van de bestreden uitvoeringsverordening wordt in dit verband onder meer verwezen naar de conclusie van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA), waaruit onder andere blijkt dat er een hoog acuut risico voor consumenten en werknemers bestaat bij de toepassing van thiram als bladspuitmiddel, en een hoog risico voor vogels en zoogdieren bij alle beoordeelde representatieve gebruiksdoeleinden, waaronder ook zaadbehandeling.
Verzoeksters hebben daarop beroep tot nietigverklaring van de bestreden uitvoeringsverordening ingesteld, dat door het Gerecht is verworpen.
Deze zaak werpt twee kwesties op die niet eerder zijn behandeld in de rechtspraak van het Gerecht: het feit dat de Commissie mogelijk geen rekening heeft gehouden met de gedeeltelijke intrekking van de verlengingsaanvraag voor de goedkeuring van een werkzame stof, en de vraag of zij volgens het voorzorgsbeginsel verplicht is om in een dergelijke verlengingsprocedure de voor‑ en nadelen te onderzoeken (
5
).
Beoordeling door het Gerecht
Om te beginnen verduidelijkt het Gerecht dat het beginsel dat de aanvrager ter verkrijging van de goedkeuring moet bewijzen dat aan de goedkeuringscriteria voor een werkzame stof is voldaan, ook geldt bij de procedure tot verlenging van de goedkeuring van die stof.
Wat in de eerste plaats de grieven van verzoeksters betreft dat zij zich niet hebben kunnen uitspreken over twee voorstellen die tijdens een deskundigenbijeenkomst binnen EFSA zijn gedaan – namelijk om de referentiewaarde te verlagen die wordt gehanteerd bij de beoordeling van het langetermijnrisico voor zoogdieren, en om thiram herin te delen als kankerverwekkend‑categorie 2 (
6
) – wijst het Gerecht erop dat de bestreden uitvoeringsverordening een handeling van algemene strekking is. Noch het totstandkomingsproces daarvan, noch die handeling zelf verlangt op grond van algemene beginselen van het Unierecht, zoals het recht om te worden gehoord, geraadpleegd of geïnformeerd, dat de personen die door deze handeling worden geraakt, hierbij betrokken worden. Derhalve zijn de procedurele rechten die verzoeksters in de verlengingsprocedure genieten, die welke expliciet zijn neergelegd in verordening nr. 1107/2009 en uitvoeringsverordening nr. 844/2012. Het Gerecht stelt in dit verband geen enkele onregelmatigheid vast die schending van hun recht om te worden gehoord zou kunnen opleveren.
In de tweede plaats gaat het Gerecht in op het vormgebrek dat verzoeksters aanvoeren omdat de Commissie geen rekening zou hebben gehouden met het feit dat de verlengingsaanvraag voor de goedkeuring van thiram was ingetrokken voor het gebruik ervan als bladspuitmiddel, en geen onderscheid zou hebben gemaakt tussen dit gebruik en het gebruik bij zaadbehandeling.
In dit verband onderstreept het Gerecht om te beginnen dat verordening nr. 1107/2009 niet de situatie regelt waarin de aanvrager van de verlenging van een goedkeuring van een werkzame stof zijn aanvraag intrekt voor een van de aanvankelijk opgegeven representatieve gebruiksdoeleinden. Vervolgens constateert het Gerecht dat in de overwegingen van de bestreden uitvoeringsverordening wel degelijk wordt verwezen naar deze gedeeltelijke intrekking. Tot slot analyseert het de gevolgen van de gedeeltelijke intrekking van de verlengingsaanvraag. Het merkt op dat de gedeeltelijke intrekking plaatsvond nadat het risicobeoordelingsproces was afgerond en was uitgemond in de conclusie van EFSA, waarin verschillende risico’s in verband met de toepassing van thiram als bladspuitmiddel zijn vastgesteld, met name een hoog acuut risico voor consumenten en werknemers. Verzoeksters hebben in dit beroep het bestaan van deze risico’s niet betwist. Het betrof bovendien reële en geen hypothetische risico’s, aangezien de producten in kwestie reeds op de markt waren. In deze omstandigheden meent het Gerecht dat een nieuwe beoordeling van de aanvraag voor zaadbehandeling alleen tot gevolg zou hebben gehad dat de vaststelling van een standpunt over de verlenging van thiram zou zijn vertraagd.
Mede rekening houdend met de rol van de Commissie als risicobeheerder en met het feit dat de bestreden uitvoeringsverordening een handeling van algemene strekking is, komt het Gerecht tot de conclusie dat de Commissie niet verplicht was de bestreden uitvoeringsverordening uitsluitend te baseren op overwegingen in verband met het gebruik van thiram bij zaadbehandeling. Zij was evenmin verplicht om louter voor dit gebruik een nieuwe risicobeoordeling te (laten) verrichten.
In de derde plaats antwoordt het Gerecht ontkennend op de vraag of EFSA ultra vires heeft gehandeld door voor te stellen om thiram als kankerverwekkend – categorie 2 in te delen. EFSA is weliswaar niet bevoegd om krachtens verordening nr. 1272/2008 voorstellen te doen voor of te beslissen over de indeling van de gevaren van stoffen in gewasbeschermingsmiddelen, maar in casu heeft zij geen dergelijk voorstel gedaan, maar in haar conclusie gewoon melding gemaakt van het unanieme advies daarover van de tijdens de verlengingsprocedure geraadpleegde deskundigen. Dit advies stond als zodanig trouwens niet in de weg aan een verlenging van de goedkeuring van thiram. Bovendien is er weliswaar een verschil tussen de procedure van verordening nr. 1272/2008 en die van verordening 1107/2009, maar kan de vraag of een werkzame stof in een bepaalde gevarenklasse is of zou moeten worden ingedeeld, relevant zijn in beide procedures, namelijk om de gevaren van een stof te identificeren en daarover voorlichting te verstrekken, en ook om te weten of de stof voldoet aan de goedkeuringscriteria van verordening nr. 1107/2009.
Wat ten slotte de toepassing van het voorzorgsbeginsel betreft, is het Gerecht nagegaan of de Commissie in een verlengingsprocedure verplicht is de voor- en nadelen te onderzoeken. Dit onderzoek maakt deel uit van het proces om, op grond van het voorzorgsbeginsel, passende maatregelen te nemen om bepaalde mogelijke risico’s voor de volksgezondheid, de veiligheid en het milieu te vermijden, en behoort tot de fase van dat proces die draait om het beheer van de geïdentificeerde risico’s. Het Gerecht komt tot de slotsom dat de Commissie verplicht was dit onderzoek te verrichten en dat zij deze verplichting ook daadwerkelijk is nagekomen. De Commissie heeft namelijk kennisgenomen van de positieve en negatieve, economische en andere effecten die konden worden veroorzaakt door het beoogde handelen en door niet te handelen, en heeft daarmee rekening gehouden bij de vaststelling van haar besluit. Het is niet nodig om deze effecten nauwkeurig te berekenen indien dat niet mogelijk is of onevenredig veel inspanning zou vergen.
(
1
)	Bij richtlijn 2003/81/EG van de Commissie van 5 september 2003 tot wijziging van richtlijn 91/414/EEG van de Raad teneinde molinaat, thiram en ziram op te nemen als werkzame stof (PB 2003, L 224, blz. 29).
(
2
)	Verordening (EG) nr. 1107/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 betreffende het op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen en tot intrekking van de richtlijnen 79/117/EEG en 91/414/EEG van de Raad (PB 2009, L 309, blz. 1).
(
3
)	Deze verlengingsaanvraag werd ingediend overeenkomstig uitvoeringsverordening (EU) nr. 844/2012 van de Commissie van 18 september 2012 tot vaststelling van de nodige bepalingen voor de uitvoering van de verlengingsprocedure voor werkzame stoffen, als bedoeld in verordening nr. 1107/2009 van het Europees Parlement en de Raad betreffende het op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen (PB 2012, L 252, blz. 26).
(
4
)	Uitvoeringsverordening (EU) 2018/1500 tot niet-verlenging van de goedkeuring van de werkzame stof thiram, houdende een verbod op het gebruik en de verkoop van zaden die zijn behandeld met gewasbeschermingsmiddelen die thiram bevatten, overeenkomstig verordening (EG) nr. 1107/2009, en tot wijziging van uitvoeringsverordening nr. 540/2011 van de Commissie (PB 2018, L 254, blz. 1) (hierna: „bestreden uitvoeringsverordening”).
(
5
)	In de zin van punt 6.3.4 van de mededeling van de Commissie over het voorzorgsbeginsel [COM(2000) 1 final].
(
6
)	Op basis van de criteria van verordening (EG) nr. 1272/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2008 betreffende de indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels, tot wijziging en intrekking van de richtlijnen 67/548/EEG en 1999/45/EG en tot wijziging van verordening (EG) nr. 1907/2006 (PB 2008, L 353, blz. 1).