62023TJ0094_RES
Zaak T‑94/23
Pollinis FrancetegenEuropese Commissie
Arrest van het Gerecht (Vierde kamer – uitgebreid) van 19 november 2025
„Gewasbeschermingsmiddelen – Werkzame stof boscalid – Verlengingsaanvraag voor een werkzame stof – Verlenging van de goedkeuringsperiode – Vertraging in de verlengingsprocedure – Redenen buiten de wil van de aanvrager – Verzoek tot interne herziening – Artikel 10, lid 1, van verordening (EG) nr. 1367/2006 – Besluit tot afwijzing van het verzoek – Artikel 17 van verordening (EG) nr. 1107/2009”
Landbouw – Harmonisatie van de wetgevingen – Op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen – Verordening nr. 1107/2009 – Verlenging van de goedkeuringsperiode voor de duur van de verlengingsprocedure – Voorwaarden – Duur van de verlenging vastgesteld op basis van de concrete omstandigheden van het geval die zich tijdens de verlengingsprocedure hebben voorgedaan – Voldoende lange termijn om de verlengingsprocedure af te ronden – Uitsluiting van automatische of systematische verlenging
(Verordening nr. 1107/2009 van het Europees Parlement en de Raad, overweging 24, art. 13, lid 2, art. 17, art. 18, en art. 20)
(zie punten 63‑89)
Landbouw – Harmonisatie van de wetgevingen – Op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen – Verordening nr. 1107/2009 – Verlenging van de goedkeuringsperiode voor de duur van de verlengingsprocedure – Vertraging in het verloop van de verlengingsprocedure om redenen buiten de wil van de aanvrager – Rol van de aanvrager – Onderzoek door de Commissie – Omvang
(Verordening nr. 1107/2009 van het Europees Parlement en de Raad, art. 7 en 17; verordening nr. 844/2012 van de Commissie, art. 1, art. 3, art. 6, art. 7, art. 11, lid 5, art. 12, lid 3, art. 13, lid 3, en art. 14, lid 1)
(zie punten 99‑116)
Samenvatting
In het kader van drie beroepen tot nietigverklaring, respectievelijk ingesteld door Pesticide Action Network Europe (PAN Europe), Pollinis France en Aurelia Stiftung, heeft het Gerecht (uitgebreide samenstelling) drie besluiten nietig verklaard, waarmee de Commissie verzoeken tot interne herziening heeft afgewezen betreffende de verlenging van de goedkeuringsperiode voor drie gewasbeschermingsmiddelen, te weten boscalid, glyfosaat en dimoxystrobin (
1
).
Met deze arresten legt het Gerecht artikel 17 van verordening nr. 1107/2009 (
2
) voor het eerst uit Dit artikel heeft betrekking op de verlenging van de goedkeuringsperiode voor een werkzame stof wanneer vóór het verstrijken van de goedkeuringstermijn geen besluit over de verlenging ervan kan worden genomen. Bij dit onderzoek wordt gezien naar twee verschillende aspecten: de duur van de verlenging en de redenen voor de vertraging in de verlengingsprocedure, die buiten de wil van de aanvrager moeten vallen.
Verzoeksters zijn verenigingen zonder winstoogmerk die onder meer tot doel hebben activiteiten te bevorderen om, wat PAN Europe betreft, het gebruik van pesticiden te verminderen en stop te zetten en, wat Pollinis France en Aurelia Stiftung betreft, het milieu te beschermen.
Dimoxystrobin, een werkzame stof die in de landbouw als fungicide wordt gebruikt, is in de Europese Unie voor het eerst goedgekeurd bij richtlijn 2006/75 (
3
) en de geldigheidsduur ervan is in 2013 verlengd. In 2015 is deze stof op de lijst van stoffen geplaatst die in aanmerking kwamen om te worden vervangen (
4
). De goedkeuring van die stof is echter herhaaldelijk verlengd, omdat de beoordeling ervan om redenen buiten de wil van de aanvragers vertraging had opgelopen en de goedkeuring dreigde te vervallen voordat een besluit over de verlenging was genomen. De voorlaatste verlenging (
5
) was het voorwerp van een verzoek tot interne herziening, dat door de Commissie is afgewezen bij besluit van 27 april 2022. In zaak T‑412/22 wordt om nietigverklaring van dit besluit verzocht.
Boscalid is een werkzame stof die in de Unie voor het eerst in 2008 (
6
) is goedgekeurd en wordt gebruikt in gewasbeschermingsmiddelen van de familie van de succinaat-dehydrogenase-inhibitoren. Ook de goedkeuringsperiode voor deze stof is herhaaldelijk verlengd omdat de beoordeling van die stof om redenen buiten de wil van de aanvragers vertraging had opgelopen en de goedkeuring van deze werkzame stof dreigde te vervallen voordat een besluit over de verlenging ervan was genomen. Tegen de uitvoeringsverordening waarbij in 2022 een dergelijke verlenging werd vastgesteld, is een verzoek om interne herziening ingediend, dat door de Commissie bij besluit van 6 december 2022 is afgewezen. In zaak T‑94/23 wordt om nietigverklaring van dat besluit verzocht.
Glyfosaat, een werkzame stof die op grote schaal in onkruidbestrijdingsmiddelen wordt gebruikt, is in 2001 (
7
) voor het eerst in de Unie goedgekeurd. De goedkeuring ervan werd herhaaldelijk verlengd, met name omdat de beoordeling van de stof was vertraagd om redenen buiten de wil van de aanvrager. De uitvoeringsverordening waarmee in 2022 een verlenging werd vastgesteld (
8
), was eveneens het voorwerp van een verzoek tot herziening, dat op 3 juli 2023 door de Commissie is afgewezen.
Verzoeksters zijn opgekomen tegen deze drie afwijzende besluiten van de Commissie, waarbij zij zich met name beroepen op een onjuiste uitlegging en toepassing van artikel 17 (
9
) van verordening nr. 1107/2009.
Beoordeling door het Gerecht
Wat in de eerste plaats de duur van de verlenging van de goedkeuring in de zaken T‑412/22 en T‑94/23 betreft, herinnert het Gerecht eraan dat de Commissie bij de uitoefening van haar bevoegdheden in het kader van verordening nr. 1107/2009 rekening moet houden met het voorzorgsbeginsel. Wanneer het een werkzame stof betreft, kan de Commissie dan ook het gebruik van die stof beperken en het belang van de consumentenveiligheid zwaarder laten wegen, zonder de uitkomst van de procedure voor de verlenging van de goedkeuring van deze stof af te wachten.
Het Gerecht legt artikel 17 van verordening nr. 1107/2009 aldus uit in het licht van dit beginsel, alsmede van de bewoordingen en de context ervan, en de doelstellingen van de regeling waarvan het deel uitmaakt.
Uit deze bepaling volgt dat indien blijkt dat de goedkeuring van een werkzame stof om redenen buiten de wil van de aanvrager waarschijnlijk zal vervallen alvorens over de verlenging een beslissing is genomen, een besluit wordt vastgesteld waarbij het verstrijken van de termijn voor de goedkeuring lang genoeg wordt uitgesteld om de aanvraag te onderzoeken. Hieruit volgt dat de duur van de verlengingsperiode moet worden aangepast aan de concrete omstandigheden van het geval die zich tijdens de verlengingsprocedure hebben voorgedaan, en niet automatisch of zelfs systematisch kan worden toegepast.
Bovendien moet de verlengingsaanvraag uiterlijk drie jaar vóór het verstrijken van de goedkeuringsperiode worden ingediend, waarbij de verlengingsprocedure aan een nauwkeurig tijdschema en aan het vereiste van een snelle procedure is onderworpen. Deze vereisten zijn des te belangrijker aangezien de verlenging van de goedkeuring van een werkzame stof op grond van artikel 17, eerste alinea, van verordening nr. 1107/2009 dezelfde gevolgen heeft als een oorspronkelijke goedkeuring of een verlenging van de goedkeuring.
Bijgevolg is het Gerecht van oordeel dat artikel 17 van verordening nr. 1107/2009 voorziet in een mechanisme dat bij wijze van uitzondering moet worden toegepast. Telkens wanneer de Commissie de goedkeuringsperiode van een werkzame stof verlengt, moet zij het concrete geval beoordelen. Daarbij moet zij rekening houden met de relevante elementen om te bepalen of deze verlenging „lang genoeg” is om de lopende beoordeling van deze stof te voltooien.
Alhoewel dat artikel 17 de Commissie een beoordelingsbevoegdheid laat om te bepalen of een verlenging „lang genoeg” is, is deze beoordelingsbevoegdheid niet absoluut. De uitdrukking „lang genoeg” moet aldus worden opgevat dat zij vereist dat een periode wordt vastgesteld die niet korter of langer is dan nodig om de verlengingsprocedure voor elk individueel geval af te ronden.
De Commissie moet bovendien, wanneer zij artikel 17 van verordening nr. 1107/2009 wil toepassen, rekening houden met de totale duur van de verlengingsprocedure, teneinde zich ervan te vergewissen dat deze binnen redelijke grenzen blijft, gelet op het vereiste van een snelle procedure. Het kan niet worden aanvaard dat de verlenging van de goedkeuringsperiode, die een voorlopig en uitzonderlijk karakter heeft, het mogelijk maakt een werkzame stof op de markt te houden gedurende een periode die aanzienlijk langer is dan die van de oorspronkelijke goedkeuring, omdat anders het bij die verordening ingevoerde verlengingsstelsel elk nuttig effect zou verliezen.
Aldus uitgelegd geeft artikel 17 van verordening nr. 1107/2009 uitdrukking aan een afweging van de verschillende betrokken belangen die verenigbaar is met de doelstellingen van deze verordening en met het voorzorgsbeginsel. Enerzijds wordt rekening gehouden met de belangen die ervoor pleiten dat een stof die overeenkomstig de Unieregels is goedgekeurd, niet op onvoorzienbare wijze wordt verboden wegens vertragingen in het tijdschema van de verlengingsprocedure die buiten de wil van de aanvrager vallen. Anderzijds is de toegestane verlenging van de goedkeuringsperiode slechts voorlopig, kan zij worden onderbroken door een besluit tot niet-verlenging van de goedkeuring of kunnen beperkingen worden gesteld aan het gebruik van de stoffen en mag zij vooral niet verder gaan dan wat nodig is, gelet op de omstandigheden van elk individueel geval.
Wat in de tweede plaats de redenen voor de vertraging in de verlengingsprocedures in kwestie betreft, legt het Gerecht in de zaken T‑94/23 en T‑565/23 de uitdrukking „redenen buiten de wil van de aanvrager” in artikel 17, eerste alinea, van verordening nr. 1107/2009 uit, waarbij het eraan herinnert dat wanneer er verschillen zijn tussen de taalversies van een Unierechtelijke bepaling, bij de uitlegging van de betrokken bepaling moet worden gelet op de context en de doelstelling van de regeling waarvan zij een onderdeel vormt.
Wat de context van deze regel betreft, onderzoekt het Gerecht de rol van de aanvrager in de verlengingsprocedure in het licht van artikel 17 van die verordening.
In dit verband worden zowel de goedkeuringsprocedure als de verlengingsprocedure ingeleid op initiatief van de producent van de werkzame stof, die een centrale rol speelt. Laatstgenoemde is namelijk verantwoordelijk voor de inhoud van de aanvraag, de indiening van de aanvullende dossiers en het verstrekken van nadere informatie aan de lidstaat-rapporteur of aan de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA), waaraan hij bovendien opmerkingen over het verlengingsverslag kan voorleggen. De aanvrager van de verlenging speelt een rol in alle fasen van de procedure, waardoor hij het verloop ervan kan beïnvloeden.
Wat daarentegen de verlenging van de goedkeuringsperiode betreft, hoeft de aanvrager van de verlenging geen aanvraag in te dienen en wordt hij niet geraadpleegd. De procedure wordt ambtshalve ingeleid en de Commissie moet nagaan of de vertraging in het verloop van de verlengingsprocedure niet te wijten is aan redenen „buiten de wil van de aanvrager”. Gelet op deze elementen moet het gedrag van de aanvrager worden beoordeeld in het licht van de verschillende fasen van de verlengingsprocedure die voorafgaan aan een eventuele verlenging van de goedkeuringsperiode, waarin hij een participerende rol heeft gespeeld.
Onder de in artikel 17, eerste alinea, van verordening nr. 1107/2009 genoemde doelstellingen moet de Commissie bijzonder belang hechten aan de doelstelling om een hoog niveau van bescherming van de gezondheid van mens en dier en van het milieu te waarborgen en moet zij zich er ook van vergewissen dat de aanvrager niet alleen binnen de gestelde termijnen heeft gehandeld, maar ook dat de vertraging in het verloop van de verlengingsprocedure losstaat van zijn handelwijze. In deze context is een benadering die een opzettelijk element van de verzoeker zou vereisen met betrekking tot vertragingen in het verloop van de procedure, te beperkend en dreigt het door de wetgever gevonden evenwicht te worden verstoord ten gunste van de belangen van de aanvrager van de verlenging. Om dit evenwicht te waarborgen, is een objectieve en concrete analyse van de redenen voor de vertraging nodig om vast te stellen dat deze buiten de wil van de aanvrager valt, die alle op de aanvraag en de verlengingsprocedure toepasselijke regels zorgvuldig moet hebben nageleefd.
De Commissie heeft bij de uitlegging van artikel 17 van verordening nr. 1107/2009 het recht echter onjuist toegepast door geen concrete analyse van de rol van de aanvrager van de verlenging te verrichten, door bij eventuele vertragingen in de verlengingsprocedure een restrictieve benadering van de rol van de aanvrager van de verlenging toe te passen, en door geen rekening te houden met zijn eventuele rol wanneer een andere actor, zelfs gedeeltelijk, aan de vertraging zou hebben bijgedragen.
(
1
)	Besluit Ares (2022)3275139 van de Commissie van 27 april 2022, besluit Ares (2022) 8437051 van de Commissie van 6 december 2022 en besluit Ares (2023) 4611321 van de Commissie van 3 juli 2023.
(
2
)	Verordening (EG) nr. 1107/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 betreffende het op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen en tot intrekking van de richtlijnen 79/117/EEG en 91/414/EEG van de Raad (PB 2009, L 309, blz. 1).
(
3
)	Richtlijn 2006/75/EG van de Commissie van 11 september 2006 tot wijziging van richtlijn 91/414/EEG van de Raad teneinde dimoxystrobin op te nemen als werkzame stof (PB 2006, L 248, blz. 3).
(
4
)	Bij uitvoeringsverordening (EU) 2015/408 van de Commissie van 11 maart 2015 inzake uitvoering van artikel 80, lid 7, van verordening (EG) nr. 1107/2009 van het Europees Parlement en de Raad betreffende het op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen en tot vaststelling van een lijst van stoffen die in aanmerking komen om te worden vervangen (PB 2015, L 67, blz. 18).
(
5
)	Bij uitvoeringsverordening (EU) 2021/2068 van de Commissie van 25 november 2021 tot wijziging van uitvoeringsverordening (EU) nr. 540/2011 wat betreft de verlenging van de geldigheidsduur van de goedkeuring van de werkzame stoffen benfluralin, dimoxystrobin, fluazinam, flutolanil, mecoprop-P, mepiquat, metiram, oxamyl en pyraclostrobine (PB 2021, L 421, blz. 25).
(
6
)	Bij richtlijn 2008/44/EG van de Commissie van 4 april 2008 tot wijziging van richtlijn 91/414/EEG van de Raad teneinde benthiavalicarb, boscalid, carvon, fluoxastrobin, Paecilomyces lilacinus en prothioconazool op te nemen als werkzame stoffen (PB 2008, L 94, blz. 13).
(
7
)	Bij richtlijn 2001/99/EG van de Commissie van 20 november 2001 houdende wijziging van bijlage I bij richtlijn 91/414/EEG van de Raad betreffende het op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen, teneinde glyfosaat en thifensulfuron-methyl op te nemen als werkzame stof (PB 2001, L 304, blz. 14).
(
8
)	Uitvoeringsverordening (EU) 2022/2364 van de Commissie van 2 december 2022 tot wijziging van uitvoeringsverordening (EU) nr. 540/2011 wat betreft de verlenging van de geldigheidsduur van de goedkeuring van de werkzame stof dimoxystrobin (PB 2022, L 312, blz. 99).
(
9
)	Artikel 17, eerste alinea, van verordening nr. 1107/2009 bepaalt het volgende: „Wanneer om redenen buiten de wil van de aanvrager blijkt dat de goedkeuring waarschijnlijk zal vervallen alvorens over de verlenging een beslissing is genomen, wordt overeenkomstig de in artikel 79, lid 3, bedoelde regelgevingsprocedure een besluit vastgesteld waarbij het verstrijken van de termijn voor de goedkeuring lang genoeg wordt uitgesteld om de aanvraag te onderzoeken”. Artikel 17, derde alinea, van deze verordening bepaalt welke elementen in aanmerking moeten worden genomen bij het vaststellen van de verlengingsperiode, te weten: „a) de tijd die nodig is om de gevraagde informatie te verstrekken; b) de tijd die nodig is om de procedure te voltooien; c) indien van toepassing, de noodzaak om zoals bepaald in artikel 18 een coherent werkprogramma op te stellen”.