BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Cúigiú Dlísheomra)
20 Márta 2025 (*)
(Tarchur chun réamhrialú – Cosaint tomhaltóirí – Treoir 93/13/CEE – Raon feidhme – Airteagal 2(b) – Airteagal 3(1) – Airteagal 4(2) – Airteagal 5 – Airteagal 6(1) – Airteagal 8a – Conartha caighdeánach réamhfhoirmithe – Conradh arna thabhairt i gcrích idir gairmí a sholáthraíonn seirbhísí forbartha spóirt agus tacaíochta gairme agus ‘imreoir’ mionaoiseach a ndéanann a thuismitheoirí ionadaíocht dó – Clásal lena mbunaítear an oibleagáid an luach saothair gairmiúil a íoc atá comhionann le 10% den ioncam a fuair an fear spóirt sin le linn na 15 bliana ina dhiaidh sin – an Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh – Airteagail 17 agus 24 – Ceart chun maoine – Cearta an linbh)
I gCás C‑365/23 [Arce] (i),
IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE ón Augstākā tiesa (Senāts) (an Chúirt Uachtarach, an Laitvia), trí bhreith an 7 Meitheamh 2023, a fuarthas ag an gCúirt an 9 Meitheamh 2023, sna himeachtaí idir
SIA ‘A’
v
C,
D,
E,
tugann AN CHÚIRT (an Cúigiú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: I. Jarukaitis (Rapóirtéir), Uachtarán an Cheathrú Dlísheomra, ag gníomhú mar Uachtarán an Chúigiú Dlísheomra, D. Gratsias agus E. Regan, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: A. Rantos,
Abhcóide Ginearálta: A. Lamote, Riarthóir,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn agus tar éis éisteacht an 13 Meitheamh 2024,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–        SIA ‘A’, ag A. Bitāns, advokāts,
–        C, ag. I. Grunte, advokāts,
–        D agus E, ag G. Madelis, jurists, agus K. Salmgrieze, advokāte,
–        Rialtas na Laitvia, ag E. Bārdiņš, J. Davidoviča agus K. Pommere, i gcáil Gníomhairí,
–        an Coimisiún Eorpach, ag I. Rubene agus N. Ruiz García, i gcáil Gníomhairí,
tar éis éisteacht le Tuairim an Abhcóide Ghinearálta ag éisteacht an 4 Deireadh Fómhair 2024,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1        Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú ar Airteagal 2(b), Airteagal 3(1), Airteagal 4(2), Airteagal 5 agus Airteagal 6(1) de Threoir 93/13/CEE ón gComhairle an 5 Aibreán 1993 maidir le téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra (IO 1993 L 95, lch. 29), Airteagal 8a de Threoir 93/13, arna leasú le Treoir 2011/83/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 25 Deireadh Fómhair 2011 (IO 2011 L 304, lch. 64), agus Airteagal 17(1) agus Airteagal 24 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (‘an Chairt’).
2        Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir SIA ‘A’, cuideachta faoi dhliteanas teoranta arna rialú ag dlí na Laitvia, arb é is cuspóir dó forbairt luchta spóirt sa Laitvia a áirithiú, agus C, D agus E maidir le héileamh ar íocaíocht luacha saothair faoi chonradh le haghaidh tacaíocht forbartha spóirt agus seirbhísí tacaíochta gairme.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais
An Chairt
3        Foráiltear le mír 1 d’Airteagal 17 den Chairt, dar teideal ‘An ceart chun maoine’:
‘Tá ag gach duine an ceart chun a shealúchais nó a sealúchais arna bhfáil go dleathach a shealbhú, a úsáid, a dhiúscairt agus a thiomnú. Ní fhéadfar a shealúchais nó a sealúchais a cheilt ar dhuine ach amháin ar mhaithe leis an leas poiblí agus sna cásanna agus faoi na coinníollacha dá bhforáiltear le dlí, ach sin faoi réir cúiteamh cóir a íoc in am trátha mar chomaoin ar chailleadh na sealúchas sin. Féadfar úsáid maoine a rialáil le dlí a mhéad is gá sin ar mhaithe leis an leas ginearálta.’
4        Foráiltear le hAirteagal 24 den Chairt, dar teideal ‘Cearta an linbh’, i mír 2:
‘I ngach gníomh a bhaineann le leanaí, bíodh sé á dhéanamh ag údaráis phoiblí nó ag institiúidí príobháideacha, ní mór leas an linbh a bheith ar na dálaí is tábhachtaí atá le cur san áireamh.’
5        Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 51 den Chairt, a bhaineann le raon feidhme na Cairte:
‘1.      Tá forálacha na Cairte seo dírithe ar institiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais le hurraim chuí do phrionsabal na coimhdeachta, agus ar na Ballstáit an tráth a gcuireann siad dlí an Aontais chun feidhme, agus an tráth sin amháin. Dá réir sin, tabharfaidh siad aird ar na cearta, déanfaidh siad na prionsabail a urramú agus cuirfidh a gcur i bhfeidhm chun cinn i gcomhréir lena gcumhachtaí faoi seach agus na teorainneacha atá ar chumhachtaí an Aontais mar atá siad tugtha dó sna Conarthaí á n‑urramú acu.
2.      Ní dhéanann an Chairt raon feidhme dhlí an Aontais a fhorleathnú thar chumhachtaí an Aontais ná aon chumhacht ná aon chúram nua a bhunú don Aontas, ná cumhachtaí agus cúraimí atá sainithe sna Conarthaí a mhodhnú.’
Treoir 93/13
6        Luaitear an méid seo a leanas in aithrisí 10, 13 agus 16 sa bhrollach a ghabhann le Treoir 93/13:
‘De bhrí gur féidir cosaint tomhaltóirí níos éifeachtaí a bhaint amach trí rialacha aonfhoirmeacha a ghlacadh maidir le téarmaí éagóracha; de bhrí gur cheart go mbeadh feidhm ag na rialacha sin maidir le haon chonradh a thugtar i gcrích idir trádálaí agus tomhaltóir; de bhrí, dá bhrí sin, go ndéantar conarthaí fostaíochta, conarthaí a bhaineann le cearta comhleanúnacha, conarthaí a bhaineann le stádas teaghlaigh agus conarthaí a bhaineann le foirmiú agus reachtanna cuideachtaí a eisiamh ón Treoir seo;
[...]
de bhrí go meastar nach bhfuil téarmaí éagóracha i ndlíthe nó i rialacháin na mBallstát lena leagtar síos téarmaí conarthaí tomhaltóirí go díreach nó go hindíreach; de bhrí, dá bhrí sin, go ndealraíonn sé nach gá go mbeadh sé faoi réir [fhorálacha na Treorach seo] na dtéarmaí lena léirítear forálacha éigeantacha reachtúla nó rialála agus prionsabail nó forálacha coinbhinsiún idirnáisiúnta a bhfuil na Ballstáit nó an Comhphobal ina bpáirtithe iontu; de bhrí, i ndáil leis sin, go gcumhdaítear freisin leis an bhfrása “forálacha reachtúla nó rialála éigeantacha” in Airteagal 1(2) rialacha a bhfuil feidhm acu, de réir an dlí, idir na páirtithe conarthacha i gcás nár comhaontaíodh aon socruithe eile;
[...]
de bhrí nach mór an measúnú, de réir na gcritéar ginearálta a roghnaíodh, ar chineál éagórach téarmaí, go háirithe i ngníomhaíochtaí díolacháin nó soláthair de chineál poiblí a sholáthraíonn seirbhísí comhchoiteanna a chuireann dlúthpháirtíocht i measc úsáideoirí san áireamh, a fhorlíonadh trí bhíthin meastóireacht fhoriomlán a dhéanamh ar na leasanna éagsúla lena mbaineann; de bhrí gurb ionann é sin agus an ceanglas maidir le meon macánta; de bhrí, agus measúnú á dhéanamh de mheon macánta, go dtabharfar aird ar leith ar láidreacht sheasaimh mhargála na bpáirtithe, ar aslaíodh an tomhaltóir chun aontú leis an téarma agus ar díoladh nó ar soláthraíodh na hearraí nó na seirbhísí d’ord speisialta an tomhaltóra; de bhrí go bhféadfaidh an díoltóir nó an soláthróir an ceanglas maidir le meon macánta a chomhlíonadh i gcás ina ndéileálann sé go cothrom agus go cothromasach leis an bpáirtí eile nach mór dó a leasanna dlisteanacha a chur san áireamh’.
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
7        Foráiltear le hAirteagal 1(1) den Treoir sin:
‘Is é cuspóir na Treorach seo comhfhogasú a dhéanamh ar dhlíthe, ar rialacháin agus ar fhorálacha riaracháin na mBallstát a bhaineann le téarmaí éagóracha i gconarthaí arna dtabhairt i gcrích idir trádálaí agus tomhaltóir.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
8        De réir Airteagal 2 den Treoir sin:
‘Chun críocha na Treorach seo, tá feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:
(a)      ciallaíonn “téarmaí éagóracha”: téarmaí conartha mar a shainmhínítear in Airteagal 3 iad;
(b)      ciallaíonn “tomhaltóir”: aon duine nádúrtha atá ag gníomhú, i gconarthaí a chumhdaítear leis an Treoir seo, chun críoch atá lasmuigh de thrádáil, gnó nó gairm an duine sin;
(c)      ciallaíonn “gairmiúil”: aon duine nádúrtha nó dlítheanach a ghníomhaíonn, i gconarthaí a chumhdaítear leis an Treoir sin, chun críocha a bhaineann lena thrádáil, lena ghnó nó lena ghairm, bíodh sin poiblí nó príobháideach.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
9        Foráiltear le hAirteagal 3(1) agus (2) den Treoir chéanna:
‘1.      Measfar téarma conarthach nár caibidlíodh ar leithligh a bheith éagórach más rud é, contrártha leis an gceanglas maidir le meon macánta, go gcruthaíonn sé éagothroime shuntasach maidir le cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe a eascraíonn as an gconradh, chun aimhleasa an tomhaltóra.
2.      Measfar i gcónaí nár caibidlíodh téarma ar leithligh i gcás inar dréachtaíodh roimh ré é agus, dá bhrí sin, nach raibh an tomhaltóir in ann tionchar a imirt ar shubstaint an téarma sin, go háirithe i gcomhthéacs conradh caighdeánach réamhfhoirmithe.
Ós rud é go ndearnadh caibidlíocht ar leithligh ar ghnéithe áirithe de théarma nó de théarma sonrach amháin, ní eisiafar cur i bhfeidhm an Airteagail seo maidir leis an gcuid eile de chonradh má léirítear le measúnú foriomlán ar an gconradh gur conradh caighdeánach réamhfhoirmithe é mar sin féin.
Má mhaíonn an díoltóir nó an soláthraí go ndearnadh téarma caighdeánaithe a chaibidliú ar leithligh, is ar an díoltóir nó ar an soláthraí a bheidh an dualgas cruthúnais.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
10      Luaitear an méid seo a leanas in Airteagal 4 de Threoir 93/13:
‘1.      Gan dochar d’Airteagal 7, déanfar éagóir téarma chonarthaigh a mheasúnú agus cineál na n‑earraí nó na seirbhísí ar tugadh an conradh i gcrích ina leith á chur san áireamh agus trí thagairt a dhéanamh, tráth a tugadh an conradh i gcrích, do na himthosca uile a bhaineann le tabhairt i gcrích an chonartha agus do théarmaí eile uile an chonartha nó conartha eile ar a bhfuil sé spleách.
2.      Ní bheidh baint ag measúnú ar chineál éagórach na dtéarmaí le sainmhíniú phríomhábhar an chonartha ná le leordhóthanacht an phraghais agus an luacha saothair, ar thaobh amháin, in aghaidh na seirbhísí nó na n‑earraí arna soláthar mar mhalairt air sin, ar an taobh eile, a mhéid atá na téarmaí sin i bhfriotal soiléir intuigthe.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
11      Foráiltear le hAirteagal 5 den Treoir sin:
‘I gcás conarthaí ina bhfuil gach téarma nó téarmaí áirithe a thairgtear don tomhaltóir i scríbhinn, ní mór na téarmaí sin a dhréachtú i bhfriotal soiléir sothuigthe i gcónaí. I gcás ina bhfuil amhras ann faoi bhrí téarma, beidh forlámhas ag an léiriú is fabhraí don tomhaltóir. Ní bheidh feidhm ag an riail léirithe sin i gcomhthéacs na nósanna imeachta dá bhforáiltear in Airteagal 7(2).’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
12      Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 6(1) den Treoir sin:
‘Leagfaidh na Ballstáit síos nach mbeidh téarmaí éagóracha a úsáidtear i gconradh arna thabhairt i gcrích le tomhaltóir ag díoltóir nó ag soláthróir ina gceangal ar an tomhaltóir, mar a fhoráiltear faoina ndlí náisiúnta, agus go leanfaidh an conradh de bheith ina cheangal ar na páirtithe de réir na dtéarmaí sin más féidir leis leanúint de bheith ann gan na téarmaí éagóracha.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
13      Luaitear an méid seo a leanas in Airteagal 8 den Treoir sin:
‘Féadfaidh na Ballstáit na forálacha is déine atá comhoiriúnach leis an gConradh a ghlacadh nó a choinneáil sa réimse a chumhdaítear leis an Treoir seo, chun leibhéal uasta cosanta a áirithiú don tomhaltóir.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
14      Leasaíodh Treoir 93/13 le Treoir 2011/83 trí Airteagal 8a a chur isteach sa Treoir sin. Foráiltear le mír 1 den Airteagal sin:
‘I gcás ina nglacfaidh Ballstát forálacha i gcomhréir le hAirteagal 8, cuirfidh sé an Coimisiún ar an eolas faoi ghlacadh na bhforálacha sin agus faoi aon leasú a dhéanfar orthu ina dhiaidh sin, go háirithe más rud é, maidir leis na forálacha sin:
–        an measúnú ar a n‑éagothroime a leathnú chuig téarmaí conartha arna gcaibidliú ar leithligh nó clásail leordhóthanachta praghais nó luacha saothair, nó
–        ina bhfuil liostaí de théarmaí conarthacha a mheasfar a bheith éagórach.’[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Treoir 2005/29/CE
15      Foráiltear le hAirteagal 5(3) de Threoir 2005/29/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Bealtaine 2005 maidir le cleachtais tráchtála éagothroma idir gnólachtaí agus tomhaltóirí sa mhargadh inmheánach agus lena leasaítear Treoir 84/450/CEE ón gComhairle, Treoracha 97/7/CE, 98/27/CE agus 2002/65/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Rialachán (CE) Uimh. 2006/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (‘An Treoir maidir le Cleachtais Tráchtála Éagothroma’) (IO 2005 L 149, lch. 22):
‘Cleachtais tráchtála a d’fhéadfadh saobhadh ábhartha a dhéanamh ar iompraíocht eacnamaíoch grúpa tomhaltóirí atá inaitheanta go soiléir toisc go bhfuil siad an‑leochaileach don chleachtas a úsáidtear nó don táirge lena mbaineann sé mar gheall ar éiglíocht mheabhrach nó fhisiciúil, aois nó inchreidteacht, nuair a d’fhéadfaí a bheith ag súil leis go réasúnach go ndéanfadh an trádálaí an iarmhairt sin a thuar, déanfar measúnú orthu ó thaobh ghnáthchomhalta an ghrúpa sin de. Tá an fhoráil seo gan dochar don chleachtas fógraíochta coiteann agus dlisteanach ráitis áibhéalacha nó ráitis áibhéalacha a dhéanamh nach bhfuil sé beartaithe iad a thuiscint sa chiall liteartha.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí na Laitvia
Cód Sibhialta
16      Foráiltear le hAirteagal 186 de Civillikums (Cód Sibhialta) go ndéanann tuismitheoirí ionadaíocht chomhpháirteach ar a leanbh ina gcaidrimh phearsanta agus mhaoine (ionadaíocht chomhpháirteach).
17      Faoi Airteagal 223 den Chód sin:
‘Is caomhnóirí nádúrtha a linbh mhionaoisigh iad an t‑athair agus an mháthair, de bhua ceart coimeádta.’
18      Foráiltear an méid seo a leanas in Airteagal 293 den Chód sin:
‘Féadfaidh an caomhnóir, i ngnóthaí an mhionaoisigh agus ar mhaithe leis nó léi, gach cineál conradh a thabhairt i gcrích agus íocaíochtaí a ghlacadh agus a dhéanamh. Beidh gach ceann de na gníomhartha sin ina cheangal ar an mionaoiseach, ar choinníoll go bhfuil sé curtha i gcrích de mheon macánta ag an gcaomhnóir, agus é nó í fós faoi chuimsiú na bainistíochta eacnamaíche agus gan ceangal a chur ar an mionaoiseach gan aon riachtanas speisialta a bheith aige nó aici ar feadh tréimhse níos faide ná go dtí a thromlach nó a tromlach.’
19      Faoi Airteagal 1408 den Chód sin:
‘Níl sé de chumas ag miondíoltóirí gníomhú.’
An tAcht um Chosaint Chearta Tomhaltóirí
20      Foráiltear le hAirteagal 1 den Patērētāju tiesību aizsardzības likums (an Dlí maidir le Cearta Tomhaltóirí a Chosaint) an 1 Aibreán 1999 (Latvijas Vēstnesis, 1999, Uimh. 104/105), sa leagan is infheidhme maidir leis na fíorais sna príomhimeachtaí, dar teideal ‘Téarmaí fostaíochta de réir dlí’:
‘Chun críocha an dlí seo, beidh feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:
[...]
3)      tomhaltóir – duine nádúrtha a chuireann in iúl gur mian leis earraí nó seirbhísí a fháil nó a fhaigheann nó a fhéadfaidh earraí nó seirbhísí a fháil nó a úsáid chun críoch lasmuigh dá ghníomhaíocht eacnamaíoch nó dá gairm eacnamaíoch;
4)      soláthraí seirbhíse – aon duine a sholáthraíonn seirbhís do thomhaltóir le linn a ghníomhaíochta eacnamaíche nó gairmiúla;
[...]’
21      Foráiltear le hAirteagal 6 den Dlí sin, dar teideal ‘Téarmaí éagóracha conartha’:
‘[...]
(2)      Cuirfear téarmaí conarthacha in iúl i dteanga shoiléir shothuigthe.
(3)      Tá téarma i gconradh nár caibidlíodh ar leithligh éagórach más rud é, contrártha leis an gceanglas maidir le meon macánta, go gcruthaíonn sé éagothroime shuntasach maidir le cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe a eascraíonn as an gconradh chun aimhleasa an tomhaltóra.
[...]
(8)      Ní bheidh éifeacht ag téarmaí éagóracha i gconradh arna thabhairt i gcrích idir táirgeoir, díoltóir nó soláthróir nó soláthróir seirbhísí agus tomhaltóir ón tráth a thugtar an conradh i gcrích, ach leanfaidh an conradh de bheith bailí más féidir leis leanúint de bheith ann tar éis na téarmaí éagóracha a eisiamh.
[...]’
22      Cuireadh isteach i nDlí an 24 Aibreán 2014 (Latvijas Vēstnesis, 2014, Uimh. 92) in Airteagal 6 den Dlí maidir le cearta tomhaltóirí a chosaint mír 22) leis an bhfoclaíocht seo a leanas:
‘Ní bheidh feidhm ag forálacha an Airteagail seo maidir le téarmaí conarthacha lena sainítear ábhar an chonartha agus leordhóthanacht an phraghais nó an luacha saothair ar thaobh amháin agus an earra nó na seirbhíse ar an taobh eile, ar choinníoll go bhfuil na téarmaí sin i dteanga shoiléir intuigthe. [...]’
Príomhdhlíthíocht agus na ceisteanna a tarchuireadh
23      Cuireann A sraith seirbhísí ar fáil do lúthchleasaithe chun tacú le forbairt a gcumas agus a ngairmeacha gairmiúla.
24      An 14 Eanáir 2009, thug A conradh i gcrích le C, leanbh mionaoiseach a bhí 17 mbliana d’aois an tráth sin, arna ionadú ag D agus E, a thuismitheoirí, le haghaidh seirbhísí chun tacú le forbairt agus gairmréim spóirt C, chun a áirithiú go n‑éireodh le C, nach raibh stádas mar fhear spóirt gairmiúil aige fós, ina ghairm bheatha sa chispheil (‘conradh an 14 Eanáir 2009’). Tugadh an conradh sin i gcrích ar feadh thréimhse 15 bliana, is é sin le rá, go dtí an 14 Eanáir 2024.
25      Foráladh le comhaontú an 14 Eanáir 2009 go gcuirfeadh A réimse leathan seirbhísí ar fáil do C, lena n‑áirítear oiliúint agus freachnamh, leigheas spóirt agus cóitseáil ag síceolaí spóirt, bearta tacaíochta gairme, conarthaí a thabhairt i gcrích idir lucht spóirt agus clubanna, margaíocht, seirbhísí dlí nó cuntasaíocht. Mar mhalairt air sin, faoi phointe 6.1 den chomhaontú sin, gheall C luach saothair a íoc le A a bheadh cothrom le 10 % den ghlanioncam uile a gheobhadh sé le linn théarma an chonartha, móide an cháin bhreisluacha is infheidhme sa Laitvia, ar choinníoll gur EUR 1 500 in aghaidh na míosa ar a laghad a bhí i méid an ioncaim sin.
26      An 29 Meitheamh 2020, agus é den tuairim nár íocadh an luach saothair dá bhforáiltear i gconradh an 14 Eanáir 2009 as na seirbhísí a rinneadh do C, thug A caingean os comhair chúirteanna na Laitvia ag iarraidh ordú go n‑íocfadh na cosantóirí sna príomhimeachtaí suim EUR 1 663 777.99 leis, arb ionann é agus 10 % d’ioncam C ó chonarthaí a tugadh i gcrích le clubanna spóirt.
27      Dhiúltaigh an chúirt chéadchéime agus ansin an chúirt achomhairc d’iarratas A ar an bhforas nár chomhlíon conradh an 14 Eanáir 2009 na forálacha náisiúnta maidir le cearta tomhaltóirí a chosaint agus, go háirithe, go raibh an clásal lena gceanglaítear ar C luach saothair atá cothrom le 10 % dá ioncam a íoc le linn théarma an chonartha sin éagórach.
28      Rinne A achomharc ar phointe dlí os comhair an Augstākā tiesa (Senāts) (an Chúirt Uachtarach, an Laitvia), arb í an chúirt a rinne an tarchur í. D’áitigh an chuideachta sin nach raibh na forálacha náisiúnta maidir le cearta tomhaltóirí a chosaint ábhartha sa chás seo, ós rud é gur tháinig conradh an 14 Eanáir 2009 faoi chatagóir na gconarthaí spóirt ‘dóchas óg’, nach bhfuil feidhm ag na forálacha sin maidir leo. D’iarr A freisin go ndéanfaí tarchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú.
29      Tugann an chúirt a rinne an tarchur dá haire, cé gur léirmhínigh an Chúirt Bhreithiúnais coincheap an ‘tomhaltóra’ roinnt uaireanta cheana féin, nár scrúdaigh sí go dtí seo an bhfuil na forálacha a bhaineann le cearta tomhaltóirí a chosaint infheidhme maidir le réimse an spóirt. Más amhlaidh a bhí, measann an chúirt a rinne an tarchur nach mbaineann an fíoras, mar atá sa chás seo, go bhfaigheann gníomhaíocht an spóirt óig, tar éis an conradh seirbhíse atá i gceist a thabhairt i gcrích, le hábhar agus nach féidir leis cosc a chur ar an duine lena mbaineann brath ar stádas an ‘tomhaltóra’ de réir bhrí Threoir 93/13.
30      Luann an chúirt sin freisin na difríochtaí i gcásdlí na mBallstát a thugann údar, dar léi, leis an ngá atá le ceisteanna a tharchur chun réamhrialú maidir leis an bpointe sin.
31      Dá bhrí sin, i mbreithiúnas an 23 Bealtaine 2019, chinn an cour d’appel de Paris (an Chúirt Achomhairc, Páras, an Fhrainc) gur ghníomhaigh imreoir cispheile, a thug conradh seirbhíse i gcrích le gníomhaireacht spóirt amach anseo, faoina ndearna an ghníomhaireacht sin, ar mhaithe leis an imreoir sin, caibidlíocht a dhéanamh le clubanna spóirt maidir le fostaíocht an duine lena mbaineann, agus gheall an t‑imreoir sin suim a íoc leis an ngníomhaireacht sin a raibh a méid ag brath ar na conarthaí arna dtabhairt i gcrích i gcomhthéacs an chomhair sin, mar thomhaltóir seachas mar ghairmí. Os a choinne sin, i mbreithiúnas an 7 Samhain 2002, níor chuir Oberlandesgericht München (Uaschúirt Réigiúnach München, an Ghearmáin), a rialaigh ar dhíospóid idir imreoir óg leadóige agus gníomhaireacht spóirt a bhain le conradh seirbhíse cosúil leis an gconradh atá i gceist sna príomhimeachtaí, na forálacha maidir le cosaint tomhaltóirí i bhfeidhm maidir leis an gcaidreamh dlíthiúil sin.
32      Cuireann an chúirt a rinne an tarchur ceisteanna eile in iúl freisin, go háirithe an féidir téarma amhail an téarma atá i gceist sna príomhimeachtaí a mheas mar théarma atá dréachtaithe i bhfriotal soiléir sothuigthe agus an gcruthaíonn sé éagothroime shuntasach i gcearta agus in oibleagáidí na bpáirtithe de réir bhrí Airteagal 5 agus Airteagal 3 de Threoir 93/13 faoi seach.
33      Sna himthosca sin, chinn an Augstākā tiesa (Senāts) (an Chúirt Uachtarach) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘(1)      An dtagann conradh le haghaidh seirbhísí chun tacú le forbairt agus gairm an spóirt i gcrích idir, ar thaobh amháin, gairmí a dhéanann a ghníomhaíocht i réimse na hoiliúna agus na forbartha do lucht spóirt agus, ar an taobh eile, mionaoiseach, arna ionadú ag a thuismitheoirí, nach raibh fostaithe i réimse an spóirt tráth a tugadh an conradh i gcrích, faoi raon feidhme Threoir [93/13]?
2)      Más freagra diúltach a thabharfar ar an gcéad cheist, an gcuirtear cosc le Treoir 93/13 ar chásdlí náisiúnta lena ndéantar léiriú ar an reachtaíocht lena dtrasuitear an Treoir sin sa dlí náisiúnta ionas go mbeidh na forálacha cosanta tomhaltóirí atá inti infheidhme freisin maidir le conarthaí den sórt sin?
3)      Más freagra dearfach a thabharfar ar an gcéad cheist nó ar an dara ceist, an féidir le cúirt náisiúnta measúnú a dhéanamh, i bhfianaise Airteagal 3 de Threoir 93/13, ar nádúr éagórach téarma chonarthaigh lena bhforáiltear, maidir le soláthar seirbhísí forbartha agus tacaíochta gairme i spórt ar leith a luaitear sa chonradh, go ngabhann an fear óg spóirt air féin luach saothair 10 % den ioncam a gheobhaidh sé sna 15 bliana amach romhainn a íoc agus gan féachaint ar an téarma sin mar fhoráil, i gcomhréir le hAirteagal 4(2) de Threoir 93/13, nach measann an bhfuil sé éagórach?
4)      Más freagra dearfach a thabharfar ar an tríú ceist, an bhfuil clásal conarthach ann lena bhforáiltear, maidir le soláthar seirbhísí chun tacú le forbairt agus le gairm an spóirt a luaitear sa chonradh, go ngeallann an t‑ógánach spóirt go n‑íocfaidh sé luach saothair 10 % den ioncam a gheobhaidh sé sna 15 bliana amach romhainn, a mheasfar a bheith dréachtaithe i bhfriotal simplí intuigthe, de réir bhrí Airteagal 5 de Threoir 93/13, má chuirtear san áireamh, tráth a tugadh an conradh i gcrích, nach raibh ag an spórtóir óg, maidir le luach na seirbhíse a cuireadh ar fáil agus an méid atá le híoc mar chúiteamh, faisnéis shoiléir a chuirfeadh ar a chumas na hiarmhairtí eacnamaíocha dó a mheas?
5)      Más freagra dearfach a thabharfar ar an tríú ceist, an téarma conarthach é, maidir le soláthar na seirbhísí chun tacú le forbairt agus gairm an spóirt dá dtagraítear sa chonradh, faoina ngabhann an spórtóir óg air féin luach saothair 10 % den ioncam a gheobhaidh sé sna 15 bliana amach romhainn a íoc, a mheasfar a bheith ina chúis le héagothroime shuntasach idir cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe faoin gconradh, de réir bhrí Airteagal 3(1) de Threoir 93/13, chun aimhleasa an tomhaltóra, má chuirtear san áireamh nach mbunaítear leis an bhforáil sin aon nasc idir luach na seirbhíse a sholáthraítear agus costas na seirbhíse sin don tomhaltóir?
6)      Más freagra dearfach a thabharfar ar an cúigiú ceist, an mbeadh cinneadh ó chúirt náisiúnta lena laghdaítear an méid is iníoctha ag an tomhaltóir leis an soláthraí faoin méid a thabhaigh soláthraí na seirbhísí don tomhaltóir go hiarbhír i gcomhréir leis an gconradh contrártha d’Airteagal 6(1) de Threoir 93/13?
7)      Más freagra diúltach a thabharfar ar an tríú ceist, agus mura mbaineann an measúnú éagóra, i gcomhréir le hAirteagal 4(2) de Threoir 93/13, leis an téarma conarthach faoina ngabhann an tomhaltóir air féin, maidir le soláthar na seirbhísí chun tacú le forbairt agus gairm an spóirt a luaitear sa chonradh, luach saothair 10 % den ioncam a gheobhaidh sé sna 15 bliana amach romhainn a íoc, an bhféadfaidh an chúirt náisiúnta, i gcás ina gcinneann sí go bhfuil méid an luacha saothair díréireach go follasach leis an ranníocaíocht a sholáthraíonn an soláthraí seirbhíse, a dhearbhú, mar sin féin, go bhfuil an téarma conarthach sin éagórach ar bhonn fhorálacha an dlí náisiúnta?
8)      Más freagra dearfach a thabharfar ar an seachtú ceist, an gá, i gcás conartha a tugadh i gcrích le tomhaltóir roimh theacht i bhfeidhm Airteagal 8a de [Threoir 93/13, arna leasú le Treoir 2011/83], an fhaisnéis a chuir an Ballstát ar fáil don Choimisiún Eorpach de bhun Airteagal 8 de [Threoir 93/13] maidir leis na forálacha arna nglacadh ag an mBallstát de bhun Airteagal 8a de [Threoir 93/13], arna leasú le Treoir 2011/83, a chur san áireamh agus, más amhlaidh atá, an bhfuil dlínse na cúirte náisiúnta teoranta ag an bhfaisnéis a chuir an Ballstát sin ar fáil de bhun Airteagal 8a de [Threoir 93/13, arna leasú le Treoir 2011/83,] má tá sé tugtha le fios ag an mBallstát nach dtéann a reachtaíocht thar na híoschaighdeáin a leagtar síos sa Treoir sin?
9)      Má thugtar freagra dearfach ar an gcéad cheist nó ar an dara ceist, cén tábhacht ba cheart a bheith ag gabháil leis, i bhfianaise Airteagal 17(1), arna léamh i gcomhar le hAirteagal 24 den Chairt, i gcomhthéacs chur i bhfeidhm na reachtaíochta lena dtrasuitear forálacha Threoir 93/13 sa dlí náisiúnta, ós rud é, nuair a tugadh an conradh seirbhíse thuasluaite le haghaidh tréimhse fostaíochta 15 bliana i gcrích, gur mionaoiseach é an fear óg spóirt agus, dá bhrí sin, gur thug a thuismitheoirí an conradh sin i gcrích thar a cheann, rud a chruthaigh oibleagáid don mhionaoiseach sin luach saothair 10 % den ioncam uile a gheobhaidh sé sna 15 bliana amach romhainn a íoc?
10)      Más freagra diúltach a thabharfar ar an gcéad cheist nó ar an dara ceist, ós rud é go dtagann gníomhaíochtaí spóirt faoi raon feidhme dhlí an Aontais, an sáraítear cearta bunúsacha an duine a chumhdaítear in Airteagal 17(1), arna léamh i gcomhar le hAirteagal 24(2) den Chairt, le conradh seirbhíse le haghaidh tréimhse fostaíochta 15 bliana arna thabhairt i gcrích le mionaoiseach óg spóirt, tar éis dá thuismitheoirí dul i mbun an chonartha thar a cheann agus oibleagáid a fhorchur ar an mionaoiseach sin luach saothair a íoc arb ionann é agus 10 % den ioncam ar fad a gheobhaidh sé sna 15 bliana amach romhainn?’
Na ceisteanna a tharchuirtear
Inghlacthacht
34      Líomhnaíonn sí go bhfuil cuid de na ceisteanna a tharchuirtear do-ghlactha.
35      Ar an gcéad dul síos, tá an tríú ceist go dtí an cúigiú ceist do-ghlactha toisc, tríothu, go n‑iarrann an chúirt a rinne an tarchur ar an gCúirt, go bunúsach, gan dlí an Aontais a léiriú ach é a chur i bhfeidhm maidir le cás sonrach, go háirithe trína chinneadh an dtagann an clásal atá i gceist sna príomhimeachtaí faoi raon feidhme Airteagal 4(2) de Threoir 93/13 agus, mura dtagann, an bhfuil sé contrártha d’Airteagal 5 agus d’Airteagal 3(1) den Treoir sin.
36      Ar an dara dul síos, ardaíonn an seachtú ceist fadhb hipitéiseach amháin, in éagmais bunús dlí i ndlí na Laitvia chun a chinneadh go bhfuil toradh ar infheistíocht iomarcach.
37      Ar an tríú dul síos, tá an naoú ceist agus an deichiú ceist, a bhaineann le hinfheidhmeacht na Cairte maidir le caidreamh cothrománach, do-ghlactha, ar an gcéad dul síos, toisc go bhfuil siad rótheibí agus gur iarraidh ar thuairim chomhairleach iad, go bunúsach, agus, ar an dara dul síos, toisc nach bhfuil feidhm ag an gCairt sa chás seo.
38      I ndáil leis sin, ba cheart a mheabhrú, de réir chásdlí socair na Cúirte, i gcomhthéacs an chomhair idir an Chúirt Bhreithiúnais agus na cúirteanna náisiúnta dá bhforáiltear in Airteagal 267 CFAE, gur faoin gcúirt náisiúnta ar tugadh an díospóid os a comhair, agus nach mór di freagracht a ghlacadh as an gcinneadh breithiúnach ina dhiaidh sin, atá sé, i bhfianaise imthosca sonracha na bpríomhimeachtaí, ábharthacht na gceisteanna a chuirfidh sí faoi bhráid na Cúirte a chinneadh. I gcás ina mbaineann na ceisteanna a tharchuirtear le léiriú nó bailíocht rialach de chuid dhlí an Aontais, ceanglaítear ar an gCúirt, i bprionsabal, rialú a thabhairt. Dá bhrí sin, tá toimhde ábharthachta ag baint le ceist a tharchuirtear chun réamhrialú maidir le dlí an Aontais. Ní féidir leis an gCúirt Bhreithiúnais diúltú do rialú a thabhairt ar cheist den sórt sin ach amháin má dhealraíonn sé go follasach nach bhfuil baint ar bith ag an léiriú arna iarraidh ar dhlí an Aontais le fíricí iarbhír nó le cuspóir na díospóide sna príomhimeachtaí, más fadhb de chineál hipitéiseach í nó mura bhfuil an t‑ábhar fíorasach nó dlíthiúil is gá ag an gCúirt Bhreithiúnais chun freagra úsáideach a thabhairt ar na ceisteanna a cuireadh uirthi (breithiúnas an 29 Meitheamh 2023, an Binse Achomhairc um Chosaint Idirnáisiúnta agus páirtithe eile (Ionsaí sa Phacastáin), C‑756/21, EU:C:2023:523, míreanna 35 agus 36 agus an cásdlí dá dtagraítear).
39      Sa chás seo, ní léir nach bhfuil baint ar bith ag an léiriú a iarrtar ar dhlí an Aontais le fíricí iarbhír nó le cuspóir na díospóide sna príomhimeachtaí, ná go bhfuil an fhadhb hipitéiseach. Ina theannta sin, déantar cur síos sách mionsonraithe san ordú tarchuir ar chomhthéacs dlíthiúil agus fíorasach na díospóide sna príomhimeachtaí, ionas go mbeidh an Chúirt Bhreithiúnais in ann freagra úsáideach a thabhairt ar na ceisteanna a tharchuirtear chuici.
40      Go háirithe, ar an gcéad dul síos, maidir leis an tríú ceist go dtí an cúigiú ceist, an naoú ceist agus an deichiú ceist, is léir ón iarraidh ar réamhrialú go bhfuil amhras ar an gcúirt a rinne an tarchur maidir le brí agus raon feidhme roinnt forálacha de Threoir 93/13, más ann dóibh, arna léamh i gcomhar le forálacha áirithe den Chairt, chun a chinneadh an bhféadfaidh sí athbhreithniú a dhéanamh ar a éagóraí atá an téarma conarthach atá i gceist sna príomhimeachtaí de bhun na Treorach sin. Mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara i mír 39 dá Thuairim, ní iarrann an chúirt sin ar an gCúirt na forálacha sin de Threoir 93/13 a chur i bhfeidhm maidir le fíorais an cháis sna príomhimeachtaí ná a measúnú féin a chur in ionad a measúnaithe féin.
41      Ar an dara dul síos, maidir le nádúr hipitéiseach líomhnaithe an seachtú ceist, a eascraíonn, de réir A, as an bhfíoras nach bhfuil aon fhéidearthacht ann faoi dhlí na Laitvia a chinneadh go bhfuil toradh ar infheistíocht iomarcach, ní mór a mheabhrú, i gcomhthéacs an nós imeachta dá bhforáiltear in Airteagal 267 CFAE, go bhfuil feidhmeanna na Cúirte Breithiúnais agus feidhmeanna na cúirte a rinne an tarchur éagsúil go soiléir agus gur faoin gcúirt a rinne an tarchur amháin atá sé an reachtaíocht náisiúnta a léiriú (breithiúnas an 15 Eanáir 2013, Križan agus páirtithe eile, C‑416/10, EU:C:2013:8, mír 58 agus an cásdlí dá dtagraítear). Ní leor an léiriú ar an dlí náisiúnta arna chur ar aghaidh ag A maidir leis an dodhéantacht a chinneadh go bhfuil toradh ar infheistíocht iomarcach chun an toimhde ábharthachta dá dtagraítear i mír 38 den bhreithiúnas seo a fhrisnéis.
42      Dá bhrí sin, tá na ceisteanna a tharchuir an chúirt a rinne an tarchur inghlactha.
Substaint
An chéad cheist
43      Lena céad cheist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá Airteagal 1(1) agus Airteagal 2(b) de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi go dtagann conradh arna thabhairt i gcrích idir, ar thaobh amháin, gairmí atá ag gabháil d’fhorbairt luchta spóirt agus, ar an taobh eile, ‘dóchas’ beag, arna ionadú ag a thuismitheoirí, nach raibh, nuair a tugadh an conradh sin i gcrích, fostaithe i réimse an spóirt, faoi raon feidhme na Treorach sin.
44      I ndáil leis sin, ba cheart a thabhairt faoi deara, ar an gcéad dul síos, go sainmhínítear raon feidhme Threoir 93/13 in Airteagal 1(1) di. De réir an tsainmhínithe sin, is é is cuspóir don Treoir sin, dá bhrí sin, comhfhogasú a dhéanamh ar fhorálacha na mBallstát a bhaineann le téarmaí éagóracha i gconarthaí arna dtabhairt i gcrích idir díoltóir nó soláthróir agus tomhaltóir. Dá bhrí sin, is treoir ghinearálta maidir le cosaint tomhaltóirí í, a bhfuil sé beartaithe feidhm a bheith aici i ngach earnáil den ghníomhaíocht eacnamaíoch (féach, chuige sin, breithiúnas an 6 Iúil 2017, Air Berlin, C‑290/16, EU:C:2017:523, mír 44).
45      Maidir leis na coincheapa ‘tomhaltóir’ agus ‘díoltóir nó soláthróir’ dá dtagraítear in Airteagal 1(1) de Threoir 93/13, sainmhínítear iad in Airteagal 2(b) agus (c) den Treoir sin mar thagairt, faoi seach, d’aon duine nádúrtha atá ag gníomhú, i gconarthaí a chumhdaítear leis an Treoir sin, chun críocha atá lasmuigh dá thrádáil, dá ghnó nó dá ghairm, agus d’aon duine nádúrtha nó dlítheanach atá ag gníomhú, i gconarthaí a chumhdaítear leis an Treoir sin, i dtaca lena thrádáil, lena ghnó nó lena ghairm, bíodh sé poiblí nó príobháideach.
46      Dá bhrí sin, trí thagairt a dhéanamh do stádas na bpáirtithe conarthacha, ag brath ar cé acu atá nó nach bhfuil siad ag gníomhú i gcúrsa a gceird nó a ngairme, sainítear i dTreoir 93/13 na conarthaí lena mbaineann sí (breithiúnas an 24 Deireadh Fómhair 2024, Zabitoń, C‑347/23, EU:C:2024:919, mír 24 agus an cásdlí dá dtagraítear).
47      Dá bhrí sin, tá feidhm ag Treoir 93/13 i gcás ina bhfuil conradh tugtha i gcrích idir, ar thaobh amháin, gairmí atá ag gabháil d’fhorbairt luchta spóirt agus, ar an taobh eile, mion‑‘dóchas’, arna ionadú ag a thuismitheoirí, nach raibh, tráth ar tugadh an conradh sin i gcrích, ag gabháil don ghníomhaíocht spóirt lena mbaineann i gcáil ghairmiúil.
48      Ní féidir an chonclúid sin a chur ó bhail más rud é, mar atá sa chás atá i gceist sna príomhimeachtaí, tar éis an conradh sin a thabhairt i gcrích, go bhfuil an tomhaltóir tagtha chun bheith ina fhear spóirt gairmiúil.
49      Meastar nach mór stádas duine mar ‘thomhaltóir’ a mheasúnú tráth thabhairt i gcrích an chonartha atá i gceist (féach, chuige sin, breithiúnais an 9 Iúil 2020, Raiffeisen Bank agus BRD Groupe Société Générale, C‑698/18 agus C‑699/18, EU:C:2020:537, mír 73, agus an 24 Deireadh Fómhair 2024, Zabitoń, C‑347/23, EU:C:2024:919, mír 32).
50      Dá bhrí sin, mionaoiseach nach raibh ag gabháil don ghníomhaíocht spóirt lena mbaineann ar bhonn gairmiúil ar an dáta a tugadh conradh maidir le forbairt spóirt agus seirbhísí tacaíochta gairme i gcrích, ní chaillfidh sé a stádas mar ‘thomhaltóir’, de réir bhrí Airteagal 2(b) de Threoir 93/13, ar an bhforas gur tháinig sé chun bheith ina fhear spóirt gairmiúil le linn chomhlíonadh an chonartha.
51      I ndáil leis sin, ba cheart a chur in iúl nach ionann an fíoras go meastar gur ‘dóchas’ é an tomhaltóir sin sa disciplín spóirt inar tháinig sé chun bheith ina imreoir gairmiúil ina dhiaidh sin agus a cháilíocht a athrú ar dháta thabhairt i gcrích an chonartha atá i gceist, ná an fíoras go raibh baint ag ábhar an chonartha sin le haon slí bheatha ghairmiúil a bheadh ag an spórtóir sin amach anseo.
52      Ar an gcaoi chéanna, ní bhaineann sé le hábhar go bhféadfadh sé go raibh eolas nó faisnéis thábhachtach ag an tomhaltóir lena mbaineann sa disciplín spóirt inar tháinig sé chun bheith ina imreoir gairmiúil ina dhiaidh sin maidir lena acmhainneacht ar dháta thabhairt i gcrích an chonartha atá i gceist.
53      De réir cásdlí socair, tá an coincheap ‘tomhaltóir’, de réir bhrí Airteagal 2(b) de Threoir 93/13, de chineál oibiachtúil agus tá sé neamhspleách ar an eolas sonrach a d’fhéadfadh a bheith ag an duine lena mbaineann nó ar an bhfaisnéis atá ag an duine sin i ndáiríre (breithiúnas an 3 Meán Fómhair 2015, Costea, C‑110/14, EU:C:2015:538, mír 21).
54      I bhfianaise na mbreithnithe roimhe seo, is é an freagra ar an gcéad cheist ná nach mór Airteagal 1(1) agus Airteagal 2(b) de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi go dtagann conradh le haghaidh seirbhísí chun tacú le forbairt agus gairm an spóirt, arna thabhairt i gcrích idir, ar thaobh amháin, gairmí atá ag gabháil d’fhorbairt luchta spóirt agus, ar an taobh eile, ‘dóchas’ beag, arna ionadú ag a thuismitheoirí, nach raibh fostaithe fós i réimse an spóirt tráth a tugadh an conradh sin i gcrích agus, dá bhrí sin, a raibh stádas tomhaltóra aige, faoi raon feidhme na Treorach sin.
An dara ceist
55      Ní gá an dara ceist a fhreagairt, ós rud é nár ardaíodh í ach amháin sa chás go dtugtar freagra diúltach ar an gcéad cheist.
An tríú ceist
56      Lena tríú ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá Airteagal 4(2) agus Airteagal 8 de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi go bhféadfaidh cúirt náisiúnta measúnú a dhéanamh, i bhfianaise Airteagal 3 den Treoir sin, ar nádúr éagórach téarma chonarthaigh lena bhforáiltear, maidir le soláthar seirbhísí forbartha agus tacaíochta gairme i spórt ar leith, a luaitear sa chonradh, go ngabhann an t‑ógánach spóirt air féin luach saothair atá comhionann le 10 % den ioncam a gheobhaidh sé le linn na 15 bliana tar éis an conradh sin a thabhairt i gcrích a íoc.
57      I ndáil leis sin, ní mór a mheabhrú go bhforáiltear le hAirteagal 4(2) de Threoir 93/13 nach gcumhdaítear leis an measúnú éagóra téarmaí a bhaineann le sainiú phríomhábhar an chonartha ná téarmaí a bhaineann le leordhóthanacht an phraghais agus an luacha saothair, ar thaobh amháin, i gcoinne na seirbhísí nó na n‑earraí a sholáthraítear mar mhalairt, ar an taobh eile, a mhéid atá na téarmaí sin i bhfriotal soiléir sothuigthe.
58      De réir chásdlí na Cúirte, cé go dtagann na téarmaí dá dtagraítear in Airteagal 4(2) faoin réimse a rialaítear le Treoir 93/13, ní thagann siad faoin measúnú ar a n‑éagóracht, ar choinníoll go measann an chúirt náisiúnta inniúil, tar éis scrúdú cás ar chás, gur dhréachtaigh an díoltóir nó an soláthróir iad i dteanga shoiléir shothuigthe. Dá bhrí sin, níl sé i gceist leis an bhforáil sin ach rialacha mionsonraithe agus raon feidhme an athbhreithnithe shubstaintigh ar théarmaí conarthacha, nár caibidlíodh ar leithligh, a leagan síos lena dtugtar tuairisc ar bhunfheidhmíocht conarthaí arna dtabhairt i gcrích idir díoltóir nó soláthróir agus tomhaltóir (féach, chuige sin, breithiúnas an 3 Meitheamh 2010, Caja de Ahorros y Monte de Piedad de Madrid, C‑484/08, EU:C:2010:309, míreanna 32 agus 34). Ina theannta sin, leanann sé ón bhforáil sin nach bhfuil an fíoras nach bhfuil téarma dréachtaithe i bhfriotal simplí intuigthe de chineál a fhágann go bhfuil sé éagórach ann féin (breithiúnas an 13 Iúil 2023, Banco Santander (Tagairt d’innéacs oifigiúil), C‑265/22, EU:C:2023:578, mír 66 agus an cásdlí dá dtagraítear).
59      Más rud é, mar atá sna príomhimeachtaí, gurb é is ábhar do chonradh seirbhísí forbartha agus tacaíochta gairme a sholáthar i spórt áirithe, dá dtagraítear sa chonradh sin, clásal lena bhforáiltear, chun na seirbhísí sin a sholáthar, go ngabhfaidh an spórtóir óg, ar comhpháirtí conarthach é, air féin luach saothair a íoc arb ionann é agus 10 % den ioncam a gheobhaidh sé le linn na 15 bliana tar éis an conradh sin a thabhairt i gcrích, mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara, go bunúsach, i mír 87 dá Thuairim, atá ábhartha chun críocha príomhábhar an chonartha agus leordhóthanacht an phraghais agus an luacha saothair a chinneadh, ar thaobh amháin, agus chun críocha na seirbhísí nó na n‑earraí a sholáthraítear, ar an taobh eile, de réir bhrí Airteagal 4(2) de Threoir 93/13.
60      Dá bhrí sin, tagann an téarma sin faoi raon feidhme Airteagal 4(2) agus, dá bhrí sin, ní fhéadfaidh cúirt náisiúnta a mheas, i bprionsabal, an bhfuil sé éagórach ach amháin má thagann sí ar an gconclúid nach bhfuil sé dréachtaithe i dteanga shoiléir shothuigthe.
61      Sa chás seo, áfach, is léir ón iarraidh ar réamhrialú, ar an dáta a tugadh an conradh atá i gceist sna príomhimeachtaí i gcrích, eadhon an 14 Eanáir 2009, nach raibh forálacha áirithe de Threoir 93/13, go háirithe Airteagal 4(2) di, trasuite fós ag Poblacht na Laitvia ina dlíchóras, ós rud é nár tháinig trasuí na forála sin i bhfeidhm go dtí an 1 Iúil 2014.
62      I ndáil leis sin, ní mór a mheabhrú go bhforáiltear go sainráite in Airteagal 8 de Threoir 93/13 go bhféadfaidh na Ballstáit ‘forálacha níos déine atá i gcomhréir leis an gConradh a ghlacadh nó a choimeád, sa réimse a chumhdaítear leis an Treoir sin, d’fhonn leibhéal níos airde cosanta do thomhaltóirí a áirithiú’.
63      Chinn an Chúirt Bhreithiúnais ón méid sin nach féidir cosc a chur ar na Ballstáit, ar fud an réimse a rialaítear le Treoir 93/13, lena gcumhdaítear na téarmaí dá dtagraítear in Airteagal 4(2) di, rialacha níos déine ná na rialacha a leagtar síos leis an Treoir sin féin a choinneáil ar bun nó a ghlacadh, ar choinníoll go bhfuil siad ceaptha chun leibhéal níos airde cosanta do thomhaltóirí a áirithiú (breithiúnas an 3 Meitheamh 2010, Caja de Ahorros y Monte de Piedad de Madrid, C‑484/08, EU:C:2010:309, míreanna 35 agus 40).
64      Dá bhrí sin, i gcás ina gceadaítear amhlaidh leis an dlí náisiúnta, féadfaidh cúirt náisiúnta measúnú a dhéanamh, i gcomhthéacs díospóid a bhaineann le conradh arna thabhairt i gcrích idir díoltóir nó soláthróir agus tomhaltóir, ar nádúr éagórach téarma nár caibidlíodh ar leithligh, a bhaineann go háirithe le príomhábhar an chonartha sin, fiú i gcás inar dhréachtaigh an díoltóir nó an soláthróir an téarma sin roimh ré i dteanga shoiléir shothuigthe.
65      Dá bhrí sin, is faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé a fhíorú, ar an dáta a tugadh conradh an 14 Eanáir 2009 i gcrích, an raibh an dlí náisiúnta in ann measúnú a dhéanamh ar nádúr éagórach téarma a thagann faoi raon feidhme Airteagal 4(2) de Threoir 93/13, lena n‑áirítear i gcásanna inar dréachtaíodh an téarma sin i dteanga shoiléir shothuigthe.
66      I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, is é an freagra ar an tríú ceist ná nach mór Airteagal 4(2) agus Airteagal 8 de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi go dtagann téarma conarthach lena bhforáiltear, chun seirbhísí forbartha agus tacaíochta gairme a sholáthar i spórt ar leith, a luaitear sa chonradh, go ngeallann an fear óg spóirt luach saothair atá cothrom le 10 % den ioncam a gheobhaidh sé le linn na 15 bliana tar éis an conradh sin a thabhairt i gcrích faoi raon feidhme na forála sin. Dá bhrí sin, ní fhéadfaidh cúirt náisiúnta, i bprionsabal, measúnú a dhéanamh, i bhfianaise Airteagal 3 den Treoir sin, ar a éagóraí atá téarma den sórt sin ach amháin má thagann sí ar an gconclúid nach bhfuil sé dréachtaithe i bhfriotal soiléir intuigthe. Mar sin féin, ní chuireann na forálacha sin bac ar reachtaíocht náisiúnta lena gceadaítear athbhreithniú breithiúnach ar a éagóraí atá an téarma sin fiú i gcás inar dréachtaíodh é i bhfriotal soiléir sothuigthe.
Ar an gceathrú ceist
67      Lena ceathrú ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá Airteagal 5 de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi nach mór clásal i gconradh nach bhforáiltear leis ach, gan a thuilleadh sonraíochta, agus seirbhísí forbartha spóirt agus tacaíochta gairme á gcur ar fáil, go ngabhann fear spóirt air féin luach saothair atá cothrom le 10 % den ioncam a gheobhaidh sé le linn na 15 bliana tar éis thabhairt i gcrích an chonartha sin a íoc leis an soláthraí a mheas mar chlásal atá dréachtaithe i bhfriotal simplí agus intuigthe, de réir bhrí na forála sin.
68      I ndáil leis sin, foráiltear le hAirteagal 5 de Threoir 93/13, ar an gcéad dul síos, i gcás conarthaí ina bhfuil na téarmaí uile nó téarmaí áirithe a thairgtear don tomhaltóir i scríbhinn, nach mór na téarmaí sin a dhréachtú i gcónaí i bhfriotal soiléir intuigthe agus, ar an dara dul síos, i gcás amhras maidir le brí téarma, nach mór forlámhas a bheith ag an léiriú is fabhraí don tomhaltóir.
69      A mhéid a bhaineann leis an gceanglas maidir le trédhearcacht téarmaí conarthacha, mar a leagtar síos in Airteagal 4(2) agus in Airteagal 5 araon de Threoir 93/13, chuir an Chúirt in iúl go láidir nach féidir an ceanglas sin a laghdú go dtí a dtuiscint fhoirmiúil agus ghramadaí amháin, ach nach mór tuiscint leathan a thabhairt dó, i bhfianaise staid níos laige an tomhaltóra i leith an díoltóra nó an tsoláthróra maidir le, inter alia, leibhéal na faisnéise (féach, chuige sin, breithiúnas an 20 Meán Fómhair 2017, Andriciuc agus páirtithe eile, C‑186/16, EU:C:2017:703, mír 44 agus an cásdlí dá dtagraítear).
70      Dá bhrí sin, ceanglaítear leis an gceanglas trédhearcachta sin ní hamháin go mbeadh téarma intuigthe go foirmiúil agus ó thaobh na gramadaí don tomhaltóir lena mbaineann, ach freisin go leagtar amach sa chonradh ar bhealach trédhearcach feidhmiú sonrach an tsásra dá dtagraítear leis an téarma atá i gceist agus, de réir mar a bheidh, an gaol idir an sásra sin agus an ceann a fhorordaítear le téarmaí eile, ionas go mbeidh an tomhaltóir sin in ann measúnú a dhéanamh, ar bhonn critéir bheachta agus intuigthe, ar na hiarmhairtí eacnamaíocha dó nó di (féach, chuige sin, breithiúnas an 12 Eanáir 2023, D.V. (Táillí an dlíodóra – Prionsabal an ráta in aghaidh na huaire), C‑395/21, EU:C:2023:14, míreanna 36 agus 37 agus an cásdlí dá dtagraítear).
71      Is faoin gcúirt náisiúnta atá sé a chinneadh, i bhfianaise na bhfíoras ábhartha uile, ar comhlíonadh an ceanglas sin. Go sonrach, is faoin gcúirt sin atá sé a fháil amach, i bhfianaise na n‑imthosca a bhaineann le tabhairt i gcrích an chonartha, ar cuireadh an fhaisnéis uile ar dócha go mbeadh tionchar aici ar mhéid a ghealltanais in iúl don tomhaltóir, rud a chuirfidh ar chumas an tomhaltóra meastachán a dhéanamh ar na hiarmhairtí airgeadais a bhaineann leis sin (féach, chuige sin, breithiúnas an 12 Eanáir 2023, D.V. (Táillí an dlíodóra – Prionsabal an ráta in aghaidh na huaire), C‑395/21, EU:C:2023:14, mír 38 agus an cásdlí dá dtagraítear).
72      I ndáil leis sin, chinn an Chúirt, i gcomhthéacs díospóid a bhaineann le clásal chun táillí dlíodóirí a íoc, cé nach féidir a cheangal ar dhíoltóir nó ar sholáthróir an tomhaltóir a chur ar an eolas faoi iarmhairtí airgeadais deiridh a chuid fostaíochta, a bhraitheann ar imeachtaí amach anseo nach féidir a thuar agus nach bhfuil neart ag an díoltóir nó ag an soláthróir sin orthu, is amhlaidh fós nach mór go gcuirfeadh an fhaisnéis a cheanglaítear air a chur in iúl roimh thabhairt i gcrích an chonartha ar chumas an tomhaltóra a chinneadh a dhéanamh go stuama agus go hiomlán. ar an gcéad dul síos, faoin bhféidearthacht go dtarlódh imeachtaí den sórt sin agus, ar an dara dul síos, faoi na hiarmhairtí is dócha a bheidh ag baint leo maidir le fad an tsoláthair seirbhísí dlí lena mbaineann (breithiúnas an 12 Eanáir 2023, D.V. (Táillí an dlíodóra – Prionsabal an ráta in aghaidh na huaire), C‑395/21, EU:C:2023:14, mír 43).
73      Sa chás seo, is faoin gcúirt a rinne an tarchur a bheidh sé measúnú a dhéanamh, agus saintréithe sonracha an téarma atá i gceist sna príomhimeachtaí agus na tosca ábhartha uile a bhaineann le tabhairt i gcrích chonradh an 14 Eanáir 2009 á gcur san áireamh, ar chuir an fhaisnéis a chuir an díoltóir nó an soláthraí ar fáil roimh thabhairt i gcrích an chonartha sin ar chumas an tomhaltóra a chinneadh a dhéanamh go stuama agus go hiomlán ar na hiarmhairtí airgeadais a bhaineann le tabhairt i gcrích an chonartha sin (féach, de réir analaí, breithiúnas an 12 Eanáir 2023, D.V. (Táillí an dlíodóra – Prionsabal an ráta in aghaidh na huaire), C‑395/21, EU:C:2023:14, mír 44).
74      Maidir le saintréithe clásail, amhail an clásal atá i gceist sna príomhimeachtaí, lena bhforáiltear do mhéid luach saothair an tsoláthraí seirbhíse ar bhonn céatadán seasta d’ioncam an chomhpháirtí chonarthaigh amach anseo do thréimhse áirithe, ba cheart a thabhairt faoi deara nach féidir a mheas go gcuireann clásal den sórt sin, ann féin, ar chumas an duine lena mbaineann measúnú a dhéanamh ar na hiarmhairtí eacnamaíocha a d’fhéadfadh a bheith mar thoradh air sin dó ach amháin a mhéid a thugtar tuairisc bheacht ann ar an ioncam lena mbaineann. Is faoin gcúirt a rinne an tarchur a bheidh sé a fháil amach an féidir an ráiteas i gcomhaontú an 14 Eanáir 2009 go ríomhtar luach saothair an tsoláthraí seirbhíse ar bhonn céatadán seasta de na glanioncaim uile ó imeachtaí i dtéarmaí súgartha, fógraíochta, margaíochta agus meán atá nasctha leis an spórt lena mbaineann a mheas, ann féin, mar ráiteas a chomhlíonann leibhéal chomh beacht sin. Is gá freisin gur féidir cineál na seirbhísí a sholáthraítear mar mhalairt ar an luach saothair dá bhforáiltear a thuiscint nó a asbhaint go réasúnta ón gconradh arna mheas ina iomláine (féach, chuige sin, breithiúnas an 3 Deireadh Fómhair 2019, Kiss agus CIB Bank, C‑621/17, EU:C:2019:820, mír 43).
75      I ndeireadh na dála, is faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé a fháil amach an raibh, ar dháta thabhairt i gcrích chonradh an 14 Eanáir 2009, an fhaisnéis uile is gá ag an duine lena mbaineann chun cur ar a chumas iarmhairtí eacnamaíocha a ghealltanais a mheas, maidir le cineál na seirbhísí atá le soláthar ag an díoltóir nó ag an soláthróir agus maidir leis an mbonn measúnaithe ar mhéid an luacha saothair atá le híoc i gcomaoin air sin.
76      I bhfianaise na mbreithnithe roimhe seo, is é an freagra ar an gceathrú ceist ná nach mór Airteagal 5 de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi nach ndréachtaítear i bhfriotal soiléir intuigthe de réir bhrí na forála sin clásal i gconradh nach bhforáiltear leis ach, i bhfianaise seirbhísí forbartha spóirt agus tacaíochta gairme a sholáthar, go ngabhann fear spóirt air féin luach saothair atá cothrom le 10 % den ioncam a gheobhaidh sé le linn na 15 bliana tar éis an conradh sin a thabhairt i gcrích a íoc leis an soláthraí, gan an tomhaltóir a chur ar an eolas, roimh thabhairt i gcrích an chonartha sin, faoin bhfaisnéis uile is gá chun go mbeidh sé in ann iarmhairtí eacnamaíocha a chuid fostaíochta a mheas.
An cúigiú ceist
77      Lena cúigiú ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gcaithfear Airteagal 3(1) de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi go gcruthaítear éagothroime shuntasach idir cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe a eascraíonn as an gconradh, de réir bhrí na forála sin, chun aimhleasa an tomhaltóra, nuair nach gcruthaítear leis an téarma sin nasc idir luach na seirbhíse a sholáthraítear agus a costas don tomhaltóir, de bharr téarma i gconradh lena bhforáiltear, agus soláthar seirbhísí forbartha spóirt agus tacaíochta gairme á chur san áireamh, luach saothair atá cothrom le 10 % den ioncam a gheobhaidh sé le linn na 15 bliana tar éis thabhairt i gcrích an chonartha sin.
78      I ndáil leis sin, ba cheart a mheabhrú, de réir chásdlí socair na Cúirte, go mbaineann dlínse na Cúirte le léiriú choincheapa Threoir 93/13 agus leis na critéir a fhéadfaidh nó nach mór don chúirt náisiúnta a chur i bhfeidhm agus téarma conarthach á scrúdú aici i bhfianaise a forálacha, ar an tuiscint gur faoin gcúirt sin atá sé rialú a dhéanamh, agus na critéir sin á gcur san áireamh, ar aicmiú sonrach téarma chonarthaigh ar leith i bhfianaise imthosca sonracha an cháis. Dá bhrí sin, ní mór don Chúirt Bhreithiúnais í féin a theorannú d’fhaisnéis a chur ar fáil don chúirt a rinne an tarchur, ar faisnéis í atá an chúirt a rinne an tarchur ceaptha a chur san áireamh (breithiúnas an 13 Iúil 2023, Banco Santander (Tagairt d’innéacs oifigiúil), C‑265/22, EU:C:2023:578, mír 50).
79      Foráiltear le hAirteagal 3(1) de Threoir 93/13 go measfar téarma i gconradh nár caibidlíodh ar leithligh a bheith éagórach más rud é, contrártha leis an gceanglas maidir le meon macánta, go gcruthaíonn sé éagothroime shuntasach maidir le cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe a eascraíonn as an gconradh sin chun aimhleasa an tomhaltóra.
80      I gcomhthéacs an mheasúnaithe ar a éagóraí atá téarma conartha nár caibidlíodh ar leithligh, ar faoin gcúirt náisiúnta é a chur i gcrích de bhun Airteagal 3(1) de Threoir 93/13, is faoin gcúirt náisiúnta atá sé a mheas, ag féachaint d’imthosca uile an cháis, ar an gcéad dul síos, an bhféadfadh mainneachtain a bheith ann an ceanglas maidir le meon macánta a chomhlíonadh agus, ar an dara dul síos, an bhfuil aon éagothroime shuntasach ann chun aimhleasa an tomhaltóra, de réir bhrí na forála sin (breithiúnas an 13 Iúil 2023, Banco Santander (Tagairt d’innéacs oifigiúil), C‑265/22, EU:C:2023:578, mír 63).
81      Chun na coincheapa sin a shoiléiriú, ba cheart a mheabhrú, ar an gcéad dul síos, maidir le ceist na n‑imthosca ina gcruthaítear éagothroime den sórt sin ‘contrártha leis an gceanglas maidir le meon macánta’, i bhfianaise an 16ú haithris sa bhrollach a ghabhann le Treoir 93/13, nach mór don chúirt náisiúnta a fháil amach an bhféadfadh an díoltóir nó an soláthróir, trí dhéileáil chóir agus chothrom leis an tomhaltóir, a bheith ag súil go réasúnta go nglacfadh an tomhaltóir le téarma den sórt sin tar éis caibidlíocht aonair (breithiúnas an 13 Iúil 2023, Banco Santander (Tagairt d’innéacs oifigiúil), C‑265/22, EU:C:2023:578, mír 64).
82      Ar an dara dul síos, chun a chinneadh an bhfuil téarma ina chúis, chun aimhleasa an tomhaltóra, le ‘míchothromaíocht shuntasach’ idir cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe a eascraíonn as an gconradh, is gá, go háirithe, na rialacha is infheidhme sa dlí náisiúnta a chur san áireamh in éagmais chomhaontú na bpáirtithe, chun a mheas an gcuireann an conradh sin an tomhaltóir sin i staid dhlíthiúil is lú fabhar ná an staid dá bhforáiltear leis an dlí náisiúnta atá i bhfeidhm agus, más amhlaidh go gcuireann, a mhéid a chuireann an conradh sin an tomhaltóir sin i staid dhlíthiúil is lú fabhar ná an staid dá bhforáiltear leis an dlí náisiúnta atá i bhfeidhm (breithiúnas an 13 Iúil 2023, Banco Santander (Tagairt d’innéacs oifigiúil), C‑265/22, EU:C:2023:578, mír 65).
83      Is tríd an anailís chomparáideach sin amháin a bheidh an chúirt náisiúnta in ann a mheas an gcuireann an conradh an tomhaltóir i staid dlí nach bhfuil chomh fabhrach leis an staid dá bhforáiltear leis an dlí náisiúnta atá i bhfeidhm agus, má chuireann, a mhéid a chuireann an conradh an tomhaltóir i staid dlí nach bhfuil chomh fabhrach leis an staid dá bhforáiltear leis an dlí náisiúnta atá i bhfeidhm.
84      É sin ráite, mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara i mír 91 dá Thuairim, féadfar tosca eile a chur san áireamh freisin chun a mheas an bhfuil éagothroime shuntasach ann, amhail cleachtais mhargaidh chothroma agus chothroma ar dháta thabhairt i gcrích an chonartha atá i gceist maidir le luach saothair in earnáil an spóirt lena mbaineann nó na hoibleagáidí a bhféadfadh tomhaltóir atá ar an eolas go réasúnta a bheith ag súil leo i bhfianaise na gcleachtas sin.
85      Ar deireadh, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Threoir 93/13, ceanglaítear ar an gcúirt náisiúnta nádúr éagórach téarma chonarthaigh a mheas trí chineál na n‑earraí nó na seirbhísí is ábhar don chonradh a chur san áireamh agus trí thagairt a dhéanamh, tráth a thugtar i gcrích é, do na himthosca go léir a bhaineann lena thabhairt i gcrích, chomh maith le téarmaí eile an chonartha sin nó téarmaí eile go léir a bhfuil sí ag brath orthu (féach, chuige sin, breithiúnas an 4 Iúil 2024, Caixabank agus páirtithe eile (Seiceáil trédhearcachta i gcaingean chomhchoiteann), C‑450/22, EU:C:2024:577, mír 29 agus an cásdlí dá dtagraítear).
86      Sa chás seo, mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara i mír 95 dá Thuairim, beidh ar an gcúirt a rinne an tarchur tosca éagsúla a bhaineann go sonrach le conradh an 14 Eanáir 2009 a chur san áireamh, amhail, de bharr a chineáil, gur áiríodh sa chonradh fachtóir riosca do A. Go deimhin, sonraíodh sa chonradh sin nach raibh an luach saothair a bhí dlite do A iníoctha ach amháin ar choinníoll go sroichfeadh an t‑ioncam méid EUR 1 500 in aghaidh na míosa ar a laghad, go bhféadfadh C an conradh sin a fhoirceannadh go haontaobhach gan cúiteamh a íoc i gcás ina ndéanfadh sé, go háirithe, an cinneadh gan a ghairm bheatha a shaothrú, nó gur soláthraíodh na seirbhísí a sholáthair A gan aon ráthaíocht go mbainfeadh C an toradh inmhianaithe amach, is é sin le rá, a bheith ina ghairmí (féach, de réir analaí, breithiúnas an 16 Márta 2010, Olympique Lyonnais, C‑325/08, EU:C:2010:143 mír 42).
87      I bhfianaise na mbreithnithe roimhe seo, is é an freagra ar an gcúigiú ceist ná nach mór Airteagal 3(1) de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi nach gcruthaítear éagothroime shuntasach i gcearta agus in oibleagáidí na bpáirtithe, de réir bhrí na forála sin, chun aimhleasa an tomhaltóra le téarma i gconradh lena bhforáiltear, agus soláthar seirbhísí forbartha spóirt agus tacaíochta gairme á chur san áireamh, go n‑íocfaidh fear spóirt óg luach saothair atá cothrom le 10 % den ioncam a gheobhaidh sé le linn na 15 bliana tar éis an conradh sin a thabhairt i gcrích, ar an gcúis amháin nach mbunaítear leis an téarma sin nasc idir luach na seirbhíse a sholáthraítear agus a costas don tomhaltóir. Ní mór measúnú a dhéanamh ar mhíchothromaíocht den sórt sin a bheith ann i bhfianaise, go háirithe, na rialacha is infheidhme sa dlí náisiúnta in éagmais comhaontú ó na páirtithe, cleachtais chothroma agus chothroma mhargaidh ar an dáta a thugtar i gcrích an conradh maidir le luach saothair san earnáil spóirt lena mbaineann agus i bhfianaise na n‑imthosca uile a bhaineann le tabhairt i gcrích an chonartha sin agus théarmaí eile uile an chonartha sin nó conartha eile ar a bhfuil sé ag brath.
An séú ceist
88      Lena séú ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gcaithfear Airteagal 6(1) de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc ar chúirt náisiúnta a chinn go bhfuil téarma i gconradh arna thabhairt i gcrích idir díoltóir nó soláthróir agus tomhaltóir éagórach, de réir bhrí Airteagal 3(1) den Treoir sin, ó laghdú a dhéanamh ar an méid is iníoctha ag an tomhaltóir leis na costais a thabhaigh an soláthróir iarbhír i gcomhlíonadh an chonartha sin.
89      I ndáil leis sin, foráiltear le hAirteagal 6(1) de Threoir 93/13 go ndéanfaidh na Ballstáit foráil nach mbeidh téarmaí éagóracha a úsáidtear i gconradh arna thabhairt i gcrích le tomhaltóir ag díoltóir nó ag soláthróir ina gceangal ar an tomhaltóir, mar a fhoráiltear faoina ndlí náisiúnta, agus go leanfaidh an conradh de bheith ina cheangal ar na páirtithe ar na téarmaí sin más féidir leis leanúint ar aghaidh ar marthain gan na téarmaí éagóracha.
90      Is foráil shainordaitheach í an fhoráil sin lena mbeartaítear cothromaíocht éifeachtach a chur in ionad na cothromaíochta foirmiúla a bhunaítear leis an gconradh idir cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe, ar cothromaíocht í lena bhféadfaí comhionannas a athbhunú eatarthu (breithiúnas an 30 Bealtaine 2013, Asbeek Brusse agus de Man Garabito, C‑488/11, EU:C:2013:341, mír 38).
91      Sna himthosca sin, ní mór an fhoráil sin a mheas mar riail atá coibhéiseach leis na rialacha náisiúnta atá, laistigh den chóras dlí náisiúnta, de chineál rialacha an bheartais phoiblí (breithiúnas an 21 Nollaig 2016, Gutiérrez Naranjo agus páirtithe eile, C‑154/15, C 307/15 agus C‑308/15, EU:C:2016:980, mír 54), agus mar thoradh air sin ní mór a mheas nárbh ann do théarma éagórach riamh.
92      Maidir leis an bhféidearthacht do chúirt náisiúnta a chinn go bhfuil téarma i gconradh arna thabhairt i gcrích idir díoltóir nó soláthróir agus tomhaltóir éagórach chun athbhreithniú a dhéanamh ar ábhar an téarma sin seachas díreach a chur i bhfeidhm maidir leis an tomhaltóir a eisiamh, ba cheart a thabhairt faoi deara nach féidir a thuiscint le hAirteagal 6(1) de Threoir 93/13 go gceadaítear don chúirt náisiúnta dul ar iontaoibh féidearthachta den sórt sin (féach, chuige sin, breithiúnas an 14 Meitheamh 2012, Banco Español de Crédito, C‑618/10, EU:C:2012:349, mír 71).
93      Dá mbeadh sé de chead ag an gcúirt náisiúnta athbhreithniú a dhéanamh ar inneachar téarmaí éagóracha atá i gconradh den sórt sin, is dócha go mbainfeadh rogha den sórt sin an bonn ó bhaint amach an chuspóra fhadtéarmaigh dá dtagraítear in Airteagal 7 de Threoir 93/13. Chuideodh an chumhacht sin le deireadh a chur leis an éifeacht dhíspreagthach ar dhíoltóirí nó ar sholáthraithe nach gcuirfí ach téarmaí éagóracha den sórt sin i bhfeidhm maidir leis an tomhaltóir, a mhéid a bheadh cathú orthu fós na téarmaí sin a úsáid, agus é ar an eolas, fiú dá ndéanfaí iad a neamhbhailíochtú, go bhféadfadh an chúirt náisiúnta an conradh a fhorlíonadh, a mhéid is gá, ar bhealach a ráthódh leasanna na ndíoltóirí nó na soláthraithe sin (breithiúnas an 26 Márta 2019, Abanca Corporación Bancaria agus Bankia, C‑70/17 agus C‑179/17, EU:C:2019:250, mír 54).
94      Féadfar an conradh atá i gceist, faoi Airteagal 6(1) de Threoir 93/13, a choimeád ar bun a mhéid is féidir, i gcomhréir le rialacha an dlí náisiúnta, leanúint den sórt sin den chonradh gan na téarmaí éagóracha, nach mór a chinneadh ar bhonn cur chuige oibiachtúil (breithiúnas an 3 Deireadh Fómhair 2019, Dziubak, C-260/18, EU:C:2019:819, mír 39).
95      I bhfianaise na mbreithnithe roimhe seo, is é an freagra ar an séú ceist ná nach mór Airteagal 6(1) de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc ar chúirt náisiúnta a chinn go bhfuil téarma i gconradh arna thabhairt i gcrích idir díoltóir nó soláthróir agus tomhaltóir éagórach, de réir bhrí Airteagal 3(1) den Treoir sin, ó laghdú a dhéanamh ar an méid is iníoctha ag an tomhaltóir leis na costais a thabhaigh an soláthróir iarbhír i gcomhlíonadh an chonartha sin.
An seachtú agus an t‑ochtú ceist
96      Ní gá an seachtú agus an t‑ochtú ceist a fhreagairt, ós rud é nár cuireadh iad ach amháin sa chás gur freagraíodh an tríú ceist go diúltach.
An naoú ceist
97      Lena naoú ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá Treoir 93/13, arna léamh i bhfianaise Airteagal 17(1) agus Airteagal 24(2) den Chairt, a léiriú sa chaoi, i gcás ina bhforáiltear le téarma i gconradh, agus seirbhísí forbartha spóirt agus seirbhísí tacaíochta gairme á soláthar, go ngeallann tomhaltóir luach saothair a íoc atá comhionann le 10 % den ioncam a gheobhaidh sé le linn na 15 bliana tar éis an conradh sin a thabhairt i gcrích, go bhfuil sé ábhartha gur mionaoiseach an tomhaltóir tráth a tugadh an conradh sin i gcrích agus gur thug tuismitheoirí an mhionaoisigh an conradh i gcrích thar a cheann chun a mheas an bhfuil téarma den sórt sin éagórach.
98      Ba cheart dom a choinneáil i gcuimhne go sainítear raon feidhme na Cairte, a mhéid a bhaineann le gníomhaíocht na mBallstát, in Airteagal 51(1) di, ar dá réir nach ndírítear forálacha na Cairte chuig na Ballstáit ach amháin nuair a bhíonn dlí an Aontais á chur chun feidhme acu.
99      Sa chás seo, mar fhreagra ar an gcéad cheist, chinn an Chúirt go raibh feidhm ag Treoir 93/13 maidir le conradh amhail an conradh atá i gceist sna príomhimeachtaí, agus mar thoradh air sin gurb ionann an creat rialála náisiúnta a bhfuil an díospóid sna príomhimeachtaí mar chuid de agus cur chun feidhme na Treorach sin agus, dá bhrí sin, dhlí an Aontais, de réir bhrí Airteagal 51(1) den Chairt.
100    Dá bhrí sin, ceanglaítear ar an gcúirt a rinne an tarchur, agus Treoir 93/13 á cur i bhfeidhm aici, na cearta bunúsacha a chumhdaítear sa Chairt a urramú, lena n‑áirítear iad siúd dá bhforáiltear in Airteagail 17 agus 24 di, a bhaineann, faoi seach, leis an gceart chun maoine agus le cearta an linbh.
101    Maidir le, go háirithe, cearta an linbh, a ráthaítear in Airteagal 24 den Chairt, is éard atá i gceist leis na cearta sin, inter alia, an oibleagáid leas an linbh a chur san áireamh mar phríomhthosaíocht i ngach gníomhaíocht a bhaineann le leanaí.
102    Dá bhrí sin, cé nach dtagraítear do thomhaltóirí mionaoiseacha i dTreoir 93/13, leanann sé mar sin féin ó Airteagal 24(2) den Chairt agus ó Airteagal 3(1) den Choinbhinsiún Idirnáisiúnta um Chearta an Linbh, arna ghlacadh ag Comhthionól Ginearálta na Náisiún Aontaithe an 20 Samhain 1989, dá dtagraítear go sainráite sna mínithe a bhaineann le hAirteagal 24 den Chairt, nach mór leas an linbh a chur san áireamh ní hamháin sa mheasúnú substainteach ar éilimh a bhaineann le leanaí, ach nach mór dó tionchar a imirt freisin ar an bpróiseas cinnteoireachta as a n‑eascraíonn an measúnú sin, faoi réir coimircí nós imeachta sonracha. Mar a chuir Coiste na Náisiún Aontaithe um Chearta an Linbh in iúl, tagraíonn an nath ‘leas an linbh’, de réir bhrí Airteagal 3(1) de, do cheart substainteach, do phrionsabal léirmhínithe agus do riail nós imeachta araon (breithiúnas an 11 Meitheamh 2024, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Mná a shainaithníonn iad féin le luach an chomhionannais inscne), C‑646/21, EU:C:2024:487, mír 73).
103    É sin ráite, ní chuirtear cosc leis an oibleagáid leas an linbh a chur san áireamh, atá de dhualgas, go háirithe, ar an gcúirt a rinne an tarchur, ar an gcúirt sin a bheith in ann, sa chás seo, a chur san áireamh go raibh eolas ag tuismitheoirí C, a rinne ionadaíocht air tráth ar tugadh conradh an 14 Eanáir 2009 i gcrích, ar spóirt ghairmiúla nó go raibh C 17 mbliana d’aois ar an dáta ar tugadh an conradh sin i gcrích.
104    I bhfianaise na mbreithnithe roimhe seo, is é an freagra ar an naoú ceist ná nach mór Treoir 93/13, arna léamh i bhfianaise Airteagal 17(1) agus Airteagal 24(2) den Chairt, a léiriú sa chaoi, i gcás ina bhforáiltear le téarma conartha, i bhfianaise seirbhísí forbartha spóirt agus seirbhísí tacaíochta gairme a sholáthar, go ngabhann tomhaltóir air féin luach saothair atá cothrom le 10 % den ioncam a gheobhaidh sé le linn na 15 bliana tar éis an conradh sin a thabhairt i gcrích, go bhfuil sé ábhartha an tomhaltóir a bheith ina mhionaoiseach tráth a tugadh an conradh sin i gcrích agus gur thug tuismitheoirí an mhionaoisigh an conradh i gcrích thar a cheann chun a mheas an bhfuil téarma den sórt sin éagórach.
An deichiú ceist
105    Ní gá an deichiú ceist a fhreagairt, ós rud é nár ardaíodh í ach amháin sa chás go dtugtar freagra diúltach ar an gcéad cheist.
Costais
106    Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na príomhpháirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte náisiúnta, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt Bhreithiúnais (an Cúigiú Dlísheomra) mar seo a leanas:
1.      Airteagal 1(1) agus Airteagal 2(b) de Threoir 93/13/CEE an 5 Aibreán 1993 ón gComhairle maidir le téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
tagann conradh le haghaidh seirbhísí chun tacú le forbairt agus gairm an spóirt, arna thabhairt i gcrích, ar thaobh amháin, idir gairmí atá ag gabháil d’fhorbairt na lúthchleasaithe agus na mban spóirt agus, ar an taobh eile, mion‑‘dóchas’, arna ionadú ag a thuismitheoirí, nach raibh fostaithe fós i réimse an spóirt tráth a tugadh an conradh sin i gcrích agus, dá bhrí sin, a bhí ina thomhaltóir, faoi raon feidhme na Treorach sin.
2.      Airteagal 4(2) agus Airteagal 8 de Threoir 93/13
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
clásal conarthach lena bhforáiltear, maidir le soláthar seirbhísí tacaíochta forbartha agus gairme i spórt ar leith, a luaitear sa chonradh, go ngeallann an fear óg spóirt go n‑íocfaidh sé luach saothair atá cothrom le 10 % den ioncam a gheobhaidh sé le linn na 15 bliana tar éis an conradh sin a thabhairt i gcrích, go dtiocfaidh sé faoi raon feidhme na forála sin. Dá bhrí sin, ní fhéadfaidh cúirt náisiúnta, i bprionsabal, measúnú a dhéanamh, i bhfianaise Airteagal 3 den Treoir sin, ar a éagóraí atá téarma den sórt sin ach amháin má thagann sí ar an gconclúid nach bhfuil sé dréachtaithe i bhfriotal soiléir intuigthe. Mar sin féin, ní chuireann na forálacha sin bac ar reachtaíocht náisiúnta lena gceadaítear athbhreithniú breithiúnach ar a éagóraí atá an téarma sin fiú i gcás inar dréachtaíodh é i bhfriotal soiléir sothuigthe.
3.      Airteagal 5 de Threoir 93/13
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ní dhéantar clásal i gconradh a dhréachtú i bhfriotal simplí intuigthe, de réir bhrí na forála sin, ach ní fhoráiltear leis ach go ngeallann fear spóirt, i gcomaoin seirbhísí forbartha spóirt agus seirbhísí tacaíochta gairme a sholáthar, luach saothair atá cothrom le 10 % den ioncam a gheobhaidh sé le linn na 15 bliana tar éis an conradh sin a thabhairt i gcrích a íoc leis an soláthraí seirbhíse, gan an tomhaltóir a chur ar an eolas, roimh an gconradh sin a thabhairt i gcrích, faoin bhfaisnéis uile is gá chun a chumasú dó iarmhairtí eacnamaíocha a fhostaíochta a mheasúnú.
4.      Airteagal 3(1) de Threoir 93/13
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
clásal i gconradh lena bhforáiltear, agus seirbhísí forbartha spóirt agus seirbhísí tacaíochta gairme á gcur ar fáil, go ngeallann fear óg spóirt luach saothair atá cothrom le 10 % den ioncam a gheobhaidh sé le linn na 15 bliana tar éis an conradh sin a thabhairt i gcrích a íoc, nach gcruthaíonn sé éagothroime shuntasach maidir le cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe, de réir bhrí na forála sin, chun aimhleasa an tomhaltóra, ar an aon chúis amháin nach mbunaítear leis an téarma sin nasc idir luach na seirbhíse a chuirtear ar fáil agus an costas a bhaineann léi don tomhaltóir. Ní mór measúnú a dhéanamh ar mhíchothromaíocht den sórt sin a bheith ann i bhfianaise, go háirithe, na rialacha is infheidhme sa dlí náisiúnta in éagmais comhaontú ó na páirtithe, cleachtais chothroma agus chothroma mhargaidh ar an dáta a thugtar i gcrích an conradh maidir le luach saothair san earnáil spóirt lena mbaineann agus i bhfianaise na n‑imthosca uile a bhaineann le tabhairt i gcrích an chonartha sin agus théarmaí eile uile an chonartha sin nó conartha eile ar a bhfuil sé ag brath.
5.      Airteagal 6(1) de Threoir 93/13
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
cuirtear cosc leo ar chúirt náisiúnta a chinn go bhfuil téarma i gconradh arna thabhairt i gcrích idir díoltóir nó soláthróir agus tomhaltóir éagórach, de réir bhrí Airteagal 3(1) den Treoir sin, an méid is iníoctha ag an tomhaltóir a laghdú trí na costais arna dtabhú go hiarbhír ag an soláthraí seirbhíse i gcomhlíonadh an chonartha sin.
6.      Treoir 93/13, arna léamh i bhfianaise Airteagal 17(1) agus Airteagal 24(2) den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
i gcás ina bhforáiltear le téarma i gconradh, agus seirbhísí forbartha spóirt agus seirbhísí tacaíochta gairme á gcur san áireamh, go ngeallann tomhaltóir luach saothair a íoc atá cothrom le 10 % den ioncam a gheobhaidh sé le linn na 15 bliana tar éis an conradh sin a thabhairt i gcrích, is ábhartha go raibh an tomhaltóir ina mhionaoiseach tráth a tugadh an conradh sin i gcrích agus gur thug tuismitheoirí an mhionaoisigh an conradh i gcrích thar a cheann chun a mheas an bhfuil téarma den sórt sin éagórach.
Sínithe
*      Teanga an cháis: an Laitvis.
i      Is ainm bréige é ainm an cháis seo. Ní fhreagraíonn sé d’fhíorainm aon pháirtí sna himeachtaí.