61979CJ1251_EL
Διάδικοι
Αντικείμενο της υπόθεσης
Σκεπτικό της απόφασης
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Διατακτικό
Διάδικοι
Στήν υπόθεση 1251/79
ΙΤΑΛΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ, εκπροσωπούμενη από τόν Arnaldo Squillante, Consigliere di Stato, επικουρούμενο από τόν Oscar Fiumara, Avvocato dello Stato, μέ τόπο επιδόσεων στό Λουξεμβούργο τήν Πρεσβεία τής Ιταλίας,
προσφεύγουσα,
κατά
ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, εκπροσωπούμενης από τό νομικό της σύμβουλο Richard Wainwright, επικουρούμενο από τούς Guido Berardis καί Gianluigi Campogrande, μέλη τής νομικής της υπηρεσίας, μέ αντίκλητο στό Λουξεμβούργο τό νομικό της σύμβουλο Mario Cervino, κτίριο Jean Monnet, Kirchberg,
kaq’ hw,
Αντικείμενο της υπόθεσης
πού έχει ως αντικείμενο τή μερική ακύρωση τής αποφάσεως 79/898 τής Επιτροπής τής 12ης Οκτωβρίου 1979 περί εκκαθαρίσεως τών λογαριασμών πού υπέβαλε η Ιταλική Δημοκρατία σχετικά μέ τίς δαπάνες χρήσεως 1973 πού χρηματοδοτούνται από τό Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού καί Εγγυήσεων ( ΕΓΤΠΕ ), τμήμα εγγυήσεων ( GU 1979 L 278, σ . 19 ) κατά τό μέρος πού δέν περιέλαβε στίς δαπάνες πού αναγνωρίζονται εις βάρος τού ΕΓΤΠΕ ποσό 604 863 175 ιταλικών λιρετών, τό οποίο αφορά τήν καταβολή ενισχύσεων γιά μακροπρόθεσμες συμβάσεις εναποθηκεύσεως οίνου τής περιόδου 1971/72,
Σκεπτικό της απόφασης
1 Μέ προσφυγή πού κατατέθηκε στή γραμματεία στίς 28 Δεκεμβρίου 1979, η Ιταλική Δημοκρατία ζήτησε τήν ακύρωση, δυνάμει τού άρθρου 173 τής συνθήκης, τής αποφάσεως 79/898 τής Επιτροπής τής 12ης Οκτωβρίου 1979 περί εκκαθαρίσεως τών λογαριασμών πού υποβλήθηκαν από τήν Ιταλική Δημοκρατία ως πρός τίς δαπάνες χρήσεως 1973, οι οποίες χρηματοδοτούνται από τό Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού καί Εγγυήσεων, τμήμα εγγυήσεων ( GU L 278, σ . 19 ), κατά τό μέρος πού η Επιτροπή δέν αναγνώρισε εις βάρος τού ΕΓΤΠΕ ποσό 604 863 175 ιταλικών λιρετών τό οποίο αφορά τήν καταβολή ενισχύσεων γιά μακροπρόθεσμες συμβάσεις εναποθηκεύσεως οίνου γιά τήν περίοδο 1971/72 .
2 Τό άρθρο 5 παράγραφος 5 τού κανονισμού 816/70 τού Συμβουλίου τής 28ης Απριλίου 1970 περί συμπληρωματικών διατάξεων γιά τήν κοινή οργάνωση τής αμπελοοινικής αγοράς ( GU L 99, σ . 1 ), εξαρτά τή χορήγηση ενισχύσεων γιά τήν εναποθήκευση οίνων από τή σύναψη μακροπρόθεσμων ή βραχυπρόθεσμων συμβάσεων εναποθηκεύσεως . Η ίδια διάταξη προβλέπει οτι οι μακροπρόθεσμες συμβάσεις ισχύουν γιά ελάχιστη περίοδο εννέα μηνών καί οτι δέν μπορούν νά συναφθούν παρά μόνο κατά τήν περίοδο πού εκτείνεται — σύμφωνα μέ τόν κανονισμό 2504/71 τού Συμβουλίου τής 22ας Νοεμβρίου 1971, πού τροποποίησε τή διάταξη αυτή ( GU L 261, σ . 1 ) — από τίς 16 Δεκεμβρίου ως τίς 15 Φεβρουαρίου τής ίδιας αμπελουργικής περιόδου . Γιά τήν εφαρμογή τής διατάξεως αυτής, τό άρθρο 8 παράγραφος 1 τού κανονισμού 1437/70 τής Επιτροπής τής 20ής Ιουλίου 1970 περί συμβάσεων εναποθηκεύσεως επιτραπέζιου οίνου ( GU L 160, σ . 16 ), ορίζει οτι δέν μπορεί νά συναφθεί σύμβαση γιά περίοδο πού αρχίζει πρίν από τήν ημέρα συνάψεώς της .
3 Ο κανονισμός 2837/71 τής Επιτροπής τής 27ης Δεκεμβρίου 1971 περί χορηγήσεως ενισχύσεων γιά τή μακροπρόθεσμη ιδιωτική εναποθήκευση ορισμένων επιτραπέζιων οίνων ( GU L 285, σ . 78 ) παρέσχε τή δυνατότητα νά συναφθούν μακροπρόθεσμες συμβάσεις εναποθηκεύσεως ορισμένων τύπων επιτραπέζιων οίνων γιά τήν αμπελουργική περίοδο 1971/72 .
4 Στό χρονικό διάστημα στό οποίο μπορούσαν νά συναφθούν οι μακροπρόθεσμες συμβάσεις εκείνης τής αμπελουργικής περιόδου, η Επιτροπή εξέδωσε τόν κανονισμό 176/72 τής 26ης Ιανουαρίου 1972 περί συμπληρώσεως τού κανονισμού 1437/70, ( GU L 23, σ . 20 ), μέ τόν οποίο προστέθηκαν τά ακόλουθα εδάφια στό ανωτέρω άρθρο 8 παράγραφος 1 τού δεύτερου αυτού κανονισμού :
«Γιά συμβάσεις εναποθηκεύσεως, γιά τίς οποίες ο αρμόδιος οργανισμός δέχθηκε έγγραφες αιτήσεις κατά τό διάστημα από 1ης Δεκεμβρίου 1971 μέχρι 31ης Αυγούστου 1972, η περίοδος ισχύος τής συμβάσεως αρχίζει, κατά παρέκκλιση από τή διάταξη τού προηγουμένου εδαφίου, από τήν ημέρα λήψεως τής αιτήσεως .
Εν τούτοις, γιά τίς συμβάσεις εναποθηκεύσεως, γιά τίς οποίες ο αρμόδιος οργανισμός δέχθηκε έγγραφες αιτήσεις μετά τίς 29 Δεκεμβρίου 1971, η περίοδος ισχύος αρχίζει 30 ημέρες κατ’ ανώτατο οριο πρίν από τή σύναψη τής συμβάσεως» .
5 Οι δαπάνες πού αποτελούν τό αντικείμενο τής προσφυγής αντιπροσωπεύουν τό ποσό τών ενισχύσεων πού καταβλήθηκαν από τήν Azienda di Stato per gli interventi nel mercato agricolo ( εφεξής ΑΙΜΑ ), η οποία αποτελεί τόν ιταλικό οργανισμό παρεμβάσεως πού ειναι αρμόδιος γιά τή σύναψη τών συμβάσεων εναποθηκεύσεως καί γιά τήν καταβολή τών σχετικών ενισχύσεων, δυνάμει τών μακροπρόθεσμων συμβάσεων εναποθηκεύσεως επιτραπέζιου οίνου γιά τήν περίοδο 1971/72 . Η Επιτροπή αρνήθηκε, μέ τήν προσβαλλόμενη απόφαση, νά αναγνωρίσει τίς δαπάνες αυτές εις βάρος τού ΕΓΤΠΕ, αφού διαπίστωσε οτι οι ιταλικές αρχές δέν ειχαν τηρήσει τούς κανόνες πού διέπουν τή χορήγηση τών εν λόγω ενισχύσεων, γιατί προέβηκαν στή σύναψη μακροπρόθεσμων συμβάσεων μετά τή 15η Φεβρουαρίου 1972, οριακή προθεσμία γιά τή σύναψη τών συμβάσεων αυτών σύμφωνα μέ τούς εφαρμοστέους κοινοτικούς κανόνες .
6 Πρός υποστήριξη τής προσφυγής, η ιταλική κυβέρνηση επικαλείται τρείς λόγους, οι οποίοι αφορούν αντίστοιχα τήν αιτιολογία τής προσβαλλόμενης αποφάσεως, τήν ερμηνεία τών εφαρμοστέων κοινοτικών κανόνων καί τήν προστασία τής θεμιτής εμπιστοσύνης . Ενδείκνυται νά εξεταστεί πρώτα ο δεύτερος λόγος .
7 Η ιταλική κυβέρνηση διευκρινίζει οτι η πράξη τήν οποία χαρακτηρίζει ως «τυπική κατάρτιση» ( stipulazione formale ) τής συμβάσεως από τήν ΑΙΜΑ δέν μπορεί νά συντελεστεί παρά μόνο στό τέλος μιάς διαδικασίας πού περιλαμβάνει διάφορες φάσεις : αρχικά, τήν υποβολή αιτήσεως από τόν ενδιαφερόμενο, μέσω τών επαρχιακών επιθεωρητών γεωργίας, στήν οποία περιέχονται ολα τά στοιχεία πού απαιτούνται από τόν κανονισμό 1437/70 . Κατόπιν, τήν επιτόπια επαλήθευση τής ακρίβειας τών στοιχείων αυτών από τήν αρμόδια επαρχιακή επιθεώρηση καί τή διαβίβαση τού φακέλου από αυτήν στήν ΑΙΜΑ . Τέλος, τή σύνταξη, από τήν ΑΙΜΑ, μιάς συγγραφής υποχρεώσεων καί ενός εγγράφου αποδοχής, τά οποία διαβιβάζει στόν ενδιαφερόμενο γιά συμβολαιογραφική επικύρωση . Η κυβέρνηση παραδέχεται οτι, γιά τίς μακροπρόθεσμες συμβάσεις πού αφορά η προσφυγή, αυτή η «τυπική κατάρτιση», πραγματοποιήθηκε μετά τήν εκπνοή τής προθεσμίας τής 15ης Φεβρουαρίου 1972 .
8 Ωστόσο, η ιταλική κυβέρνηση υποστηρίζει οτι οι εν λόγω συμβάσεις έχουν «συναφθεί» μεταξύ τής 16ης Δεκεμβρίου 1971 καί 15ης Φεβρουαρίου 1972, έστω καί άν η «τυπική κατάρτισή» τους έγινε μεταγενέστερα . Επικαλείται σχετικά τούς γενικούς κανόνες τού συμβατικού δικαίου, σύμφωνα μέ τούς οποίους μιά σύμβαση συνάπτεται τή στιγμή πού συναντώνται οι βουλήσεις τών δύο μερών . Προσφέροντας δημοσίως τή δυνατότητα συνάψεως μακροπροθέσμων συμβάσεων μέ ορους προκαθορισμένους από τούς κοινοτικούς κανονισμούς, οι οργανισμοί παρεμβάσεως έκαναν μιά πρόταση στό κοινό, τήν οποία αποδεχόταν ο οινοπαραγωγός από τή στιγμή πού υπέβαλλε τήν αίτησή του .
9 Η ιταλική κυβέρνηση αναγνωρίζει οτι μετά τήν υποβολή τής αιτήσεως ο οργανισμός παρεμβάσεως πρέπει νά επαληθεύσει μιά σειρά από στοιχεία γιά νά ελέγξει άν η αίτηση ειναι σύμφωνη μέ τούς εφαρμοστέους κοινοτικούς κανόνες, αλλά, κατά τή γνώμη της, τό τυχόν αρνητικό αποτέλεσμα αυτής τής επαληθεύσεως πρέπει νά θεωρηθεί ως διαλυτική αιρεση μιάς ήδη συναφθείσας συμβάσεως .
10 Πρέπει νά υπογραμμιστεί πρώτα οτι η ενίσχυση γιά τή μακροπρόθεσμη εναποθή-
κευση επιτραπέζιου οίνου, έχει ως σκοπό, οπως σωστά ισχυρίζεται η Επιτροπή, νά επιτρέψει, στίς περιπτώσεις υπάρξεως σημαντικών πλεονασμάτων, τόν αποκλεισμό από τήν αγορά τών πλεονασματικών ποσοτήτων από τήν αρχή τής αμπελουργικής περιόδου καί ως τόν επόμενο τρύγο, κυρίως πρός τό σκοπό τής σταθεροποιήσεως τών αγορών . Η υποχρέωση συνάψεως τών μακροπρόθεσμων συμβάσεων κατά τό διάστημα μεταξύ τής 16ης Δεκεμβρίου καί τής 15ης Φεβρουαρίου τής ίδιας αμπελουργικής περιόδου, καθώς καί η εννιάμηνη περίοδος ισχύος πού προβλέπεται γιά τίς συμβάσεις αυτές, τείνουν στήν πραγματοποίηση τού σκοπού αυτού . Αυτό ειναι τό πλαίσιο μέσα στό οποίο πρέπει νά γίνει αντιληπτή η έννοια τής «συνάψεως» τής συμβάσεως .
11 Πρέπει, στή συνέχεια, νά υπενθυμιστεί οτι οι έλεγχοι καί οι επαληθεύσεις πού διενεργούνται από τόν οργανισμό παρεμβάσεως — ή, οπως στήν προκειμένη περίπτωση, από τίς επαρχιακές επιθεωρήσεις γεωργίας πού ενεργούν εν ονόματι τού αρμόδιου οργανισμού παρεμβάσεως — έχουν σκοπό νά εξακριβωθεί άν η αίτηση πού υπέβαλε ο οινοπαραγωγός ανταποκρίνεται στούς ουσιώδεις ορους πού απαιτούνται από τούς κοινοτικούς κανόνες καί νά διαπιστωθεί πρός τούτο κυρίως άν πρόκειται γιά επιτραπέζιο οινο τής κατηγορίας πού προβλέπεται από τούς κανόνες αυτούς, άν ο παραγωγός πού υπέβαλε τήν αίτηση ειναι ο ιδιοκτήτης τού οίνου καί άν ο οινος ειναι αποθηκευμένος χωρίς συσκευασία .
12 Υπό τίς συνθήκες αυτές, μιά ερμηνεία τής έννοιας τής «συνάψεως» τής συμβά-σεως πού θά επέτρεπε τή θεμελίωση δικαιώματος γιά κοινοτική ενίσχυση πρίν ακόμα εξακριβωθεί οτι συντρέχουν οι προϋποθέσεις πού διέπουν τήν ενίσχυση αυτή, δέν μπορεί νά γίνει αποδεκτή . Πράγματι, μιά τέτοια ερμηνεία θά ειχε ως συνέπεια, οτι οι αναγκαίες ενέργειες γιά νά εξακριβωθεί οτι συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, θά μπορούσαν νά πραγματοποιηθούν σ’ ολόκληρη τήν εννιάμηνη περίοδο ισχύος πού προβλέπεται γιά τή σύμβαση ή ακόμη καί μετά τή λήξη τής περιόδου αυτής .
13 Από τό συλλογισμό αυτό συνάγεται οτι δέ συντρέχει λόγος νά γίνει διάκριση μεταξύ τής «συνάψεως» τής συμβάσεως καί τής «τυπικής καταρτίσεώς» της . Άλλωστε, τό άρθρο 9 τού κανονισμού 1437/70, πού απαιτεί έγγραφο τύπο γιά τή σύμβαση, διέπεται από τήν ιδέα οτι αυτή ολοκληρώνεται μόνο τή στιγμή τής τελειώσεως τής έγγραφης πράξεως, μετά τήν επαλήθευση ολων τών συναφών στοιχείων από τόν οργανισμό παρεμβάσεως . Συνεπώς, η άποψη πού υποστηρίζεται από τήν ιταλική κυβέρνηση πρέπει νά απορριφθεί .
14 Η ιταλική κυβέρνηση επικαλείται ακόμη οτι ο κανονισμός 176/72 τής Επιτροπής παρέσχε τή δυνατότητα νά συναφθούν μακροπρόθεσμες συμβάσεις μετά τή 15η Φεβρουαρίου 1972 . Τό αναδρομικό αποτέλεσμα πού προβλέπεται από τόν κανονισμό αυτό δέ θά ειχε νόημα άν οι συμβάσεις έπρεπε παρά ταύτα νά συναφθούν πρίν από τήν ημερομηνία αυτή .
15 Τό επιχείρημα αυτό δέν μπορεί νά γίνει δεκτό . Ο κανονισμός 176/72 τής Επιτροπής τροποποίησε τό άρθρο 8 παράγραφος 1 τού κανονισμού 1437/70, διάταξη πού αφορά μόνο τήν έναρξη τής εννιάμηνης περιόδου γιά τήν οποία μπορεί νά συναφθεί η σύμβαση . Αντίθετα, η περίοδος κατά τή διάρκεια τής οποίας πρέπει νά συναφθούν οι συμβάσεις ( δηλαδή τό διάστημα μεταξύ 16ης Δεκεμβρίου καί 15ης Φεβρουαρίου ) δέ θίχτηκε από τήν τροποποίηση εκείνη . Η περίοδος αυτή έχει προσδιοριστεί μέ κανονισμούς τού Συμβουλίου, καί ειδικότερα μέ τούς κανονισμούς 816/70 καί 2504/71 .
16 Ο τρίτος λόγος αφορά τήν προστασία τής θεμιτής εμπιστοσύνης . Η ιταλική κυβέρνηση υποστηρίζει οτι η Επιτροπή εξέδωσε τόν κανονισμό 176/72 εν όψει τών δυσχερειών πού αντιμετώπιζε η ΑΙΜΑ, η οποία ειχε καταστήσει γνωστό οτι η δραστηριότητά της στόν τομέα τών συμβάσεων εναποθηκεύσεως παρουσίαζε καθυστέρηση, κυρίως λόγω τού σημαντικού χρονικού διαστήματος πού διέρρεε μεταξύ τής ημερομηνίας τής αιτήσεως καί τής ημέρας τής τυπικής συνάψεως τής πράξεως πού ενσωμάτωνε τή σύμβαση . Η Επιτροπή έδωσε έτσι τήν εντύπωση
οτι συμφωνούσε μέ τό αίτημα αυτό, θεσπίζοντας τόν κανονισμό 176/72, καί δέν έχει πλέον τό δικαίωμα νά οχυρώνεται πίσω από τυπικά επιχειρήματα γιά νά αμφισβητεί τό κύρος, από απόψεως κοινοτικής κανονιστικής ρυθμίσεως, συμβάσεων πού καταρτίστηκαν τυπικά μετά τίς 15 Φεβρουαρίου 1972 .
17 Από τίς σκέψεις σχετικά μέ τό δεύτερο λόγο προκύπτει οτι η πρακτική πού ακολούθησαν οι ιταλικές αρχές προέρχεται από εσφαλμένη ερμηνεία τού κοινοτικού δικαίου . Σέ παρόμοια περίπτωση, η Επιτροπή δέ θά ηταν υποχρεωμένη νά αναγνωρίσει εις βάρος τού ΕΓΤΠΕ τίς δαπάνες πού πραγματοποιήθηκαν λόγω τού γεγονότος αυτού, παρά μόνο άν η εσφαλμένη ερμηνεία μπορούσε νά αποδοθεί σέ όργανο τής Κοινότητας .
18 Η ιταλική κυβέρνηση δήλωσε στό Δικαστήριο οτι τό αίτημα τής ΑΙΜΑ τό οποίο επικαλείται έγινε προφορικά καί οτι δέν υπάρχουν έγγραφες πράξεις σχετικά μ’ αυτό . Εν τούτοις, η Επιτροπή προσκόμισε στό Δικαστήριο τό κείμενο τών πρακτικών τής 56ης συνεδριάσεως τής Επιτροπής Διαχειρίσεως Οίνων, πού έγινε τό Δεκέμβριο τού 1971, από τό οποίο προκύπτει οτι η ιταλική αντιπροσωπεία ζήτησε «νά μπορούσε η ημερομηνία ισχύος τών συμβάσεων νά ειναι η ημερομηνία τής αιτήσεως καί οτι υποχρεωτικά εκείνη τής συνάψεως», εν όψει τού φόρτου εργασίας τού ιταλικού οργανισμού παρεμβάσεως . Απάντηση στό εν λόγω αίτημα αποτελεί ο κανονισμός 176/72, ο οποίος τροποποίησε τήν έναρξη τής εννιάμηνης περιόδου ισχύος τών συμβάσεων .
19 Από τά πραγματικά αυτά περιστατικά προκύπτει οτι η ιταλική κυβέρνηση δέν μπόρεσε νά αποδείξει οτι η εσφαλμένη ερμηνεία πού έδωσε στόν κανονισμό 176/72 πρέπει νά αποδοθεί στή συμπεριφορά τής Επιτροπής .
20 Πρέπει, τέλος, νά λάβει θέση τό Δικαστήριο επί τού λόγου τής προσφυγής πού θεμελιώνεται στήν έλλειψη αιτιολογίας τής προσβαλλόμενης αποφάσεως . Ο λόγος αυτός, καθ’ οσον αφορά τήν ερμηνεία τού κανονισμού 176/72, ζήτημα πού ήδη εξετάστηκε ανωτέρω, παραβλέπει τό γεγονός οτι η ιταλική κυβέρνηση συνεργάστηκε στενά στή διαδικασία επεξεργασίας τής αποφάσεως καί οτι, συνεπώς, γνώριζε τούς λόγους γιά τούς οποίους η Επιτροπή έκρινε οτι δέν έπρεπε νά επιβαρύνει τό ΕΓΤΠΕ μέ τό επίδικο ποσό .
21 Υπό τίς συνθήκες αυτές καί στήν ιδιάζουσα αλληλουχία τής επεξεργασίας τών αποφάσεων περί εκκαθαρίσεως τών λογαριασμών, η αιτιολογία τής προσβαλλόμενης αποφάσεως πρέπει νά θεωρηθεί επαρκής .
22 Από τά ανωτέρω προκύπτει οτι η προσφυγή πρέπει νά απορριφθεί .
Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα
Επί τών δικαστικών εξόδων
23 Σύμφωνα μέ τό άρθρο 69 παράγραφος 2 τού κανονισμού διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στά δικαστικά έξοδα . Επειδή η καθ’ ης ηττήθη, πρέπει νά καταδικαστεί στά δικαστικά έξοδα .
Διατακτικό
Διά ταύτα
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
κρίνει καί αποφασίζει :
1 ) Απορρίπτει τήν προσφυγή .
2 ) Καταδικάζει τήν προσφεύγουσα στά δικαστικά έξοδα .