62018CJ0282
WYROK TRYBUNAŁU (szósta izba)
z dnia 10 kwietnia 2019 r. (
*1
)
Odwołanie – Znak towarowy Unii Europejskiej – Postępowanie odwoławcze – Termin – Doręczenie drogą elektroniczną – Obliczanie terminów
W sprawie C‑282/18 P
mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione w dniu 23 kwietnia 2018 r.,
The Green Effort Limited, z siedzibą w Londynie (Zjednoczone Królestwo), reprezentowana przez A. Ziehma, Rechtsanwalt,
strona skarżąca,
w której drugą stroną są:
Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO), reprezentowany przez A. Folliarda-Monguirala, działającego w charakterze pełnomocnika,
strona pozwana w pierwszej instancji,
Fédération internationale de l’automobile (FIA), z siedzibą w Vernier (Szwajcaria), reprezentowana przez M. Hawkinsa, solicitor, oraz przez T. Doldego, Rechtsanwalt, i K. Lüder, Rechtsanwältin,
interwenient w pierwszej instancji,
TRYBUNAŁ (szósta izba),
w składzie: C. Toader (sprawozdawca), prezes izby, L. Bay Larsen i M. Safjan, sędziowie,
rzecznik generalny: M. Campos Sánchez-Bordona,
sekretarz: A. Calot Escobar,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
1
W odwołaniu The Green Effort Limited wnosi o uchylenie postanowienia Sądu Unii Europejskiej z dnia 23 lutego 2018 r., The Green Effort/EUIPO – Fédération Internationale de l’Automobile (Formula E) (T‑794/17, niepublikowanego, zwanego dalej „zaskarżonym postanowieniem”, EU:T:2018:115), w którym Sąd oddalił skargę o stwierdzenie nieważności decyzji Drugiej Izby Odwoławczej Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) z dnia 11 września 2017 r. (sprawa R 1827/2016‑2), dotyczącej postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia prawa do znaku między The Green Effort a Fédération internationale de l’automobile (zwanej dalej „sporną decyzją”).
Ramy prawne
Rozporządzenie (WE) nr 207/2009
2
Rozporządzenie Rady (WE) nr 207/2009 z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie [znaku towarowego Unii Europejskiej] (Dz.U. 2009, L 78, s. 1) zostało następnie ujednolicone jako rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1001 z dnia 14 czerwca 2017 r. w sprawie znaku towarowego Unii Europejskiej (Dz.U. 2017, L 154, s. 1), mające zastosowanie, na mocy swego art. 212, od dnia 1 października 2017 r.
3
Artykuł 65 ust. 5 rozporządzenia nr 207/2009, zatytułowany „Skargi do Trybunału Sprawiedliwości”, obecnie art. 72 ust. 5 rozporządzenia 2017/1001, stanowi:
„Skargę wnosi się do Trybunału Sprawiedliwości w terminie dwóch miesięcy od doręczenia decyzji Izby Odwoławczej”.
4
Artykuł 79 rozporządzenia nr 207/2009, zatytułowany „Zawiadomienie”, obecnie art. 98 rozporządzenia 2017/1001, stanowi:
„[EUIPO] zawiadamia z urzędu zainteresowanych o wszystkich decyzjach i wezwaniach oraz o zawiadomieniach lub innych komunikatach, od których zaczyna obowiązywać termin lub o których zainteresowanych zawiadamia się na mocy innych przepisów niniejszego rozporządzenia lub rozporządzenia wykonawczego, lub o których zawiadomienie zostało zarządzone przez prezesa [EUIPO]”.
Rozporządzenie (WE) nr 2868/95
5
Zasada 65 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2868/95 z dnia 13 grudnia 1995 r. wykonującego rozporządzenie Rady (WE) nr 40/94 w sprawie wspólnotowego znaku towarowego (Dz.U. 1995, L 303, s. 1) stanowi:
„Szczegóły zawiadomienia poprzez inne środki komunikacji określa prezes [EUIPO]”.
Decyzja z dnia 26 listopada 2013 r.
6
Artykuł 3 decyzji nr EX-13-2 prezesa EUIPO z dnia 26 listopada 2013 r. w sprawie powiadomień elektronicznych z i do EUIPO (zwanej dalej „decyzją z dnia 26 listopada 2013 r.”), zatytułowany „User Area i pozostałe ograniczone systemy”, ma następujące brzmienie:
„(1)   EUIPO udostępnia platformę komunikacji elektronicznej umożliwiającą użytkownikom otrzymywanie, wizualizację, wydruk i rejestrację wszelkich dokumentów i doręczeń dokumentów dostępnych drogą elektroniczną, przekazanych przez EUIPO, a także udzielenie odpowiedzi na doręczone dokumenty, wezwania do przedstawienia akt sprawy oraz pozostałe dokumenty. Ta platforma elektroniczna stanowi ograniczony system i nosi nazwę »User Area« (przestrzeń użytkownika).
[…]
(4)   [Przestrzeń użytkownika] umożliwia otrzymywanie wszelkich powiadomień EUIPO w formie elektronicznej. Gdy użytkownik wybierze tę opcję, EUIPO dokonuje wszelkich doręczeń w formie elektronicznej za pośrednictwem tej platformy elektronicznej – poza wypadkami, w których zaistniały utrudnienia techniczne.
[…]”.
7
Artykuł 4 tej decyzji, zatytułowany „Powiadomienia EUIPO dokonane poprzez User Area”, w ust. 1–4 stanowi:
„(1)   Od chwili gdy użytkownik uruchomi opcję komunikacji z EUIPO drogą elektroniczną, wszelkie urzędowe doręczenia dokumentów EUIPO dostępnych w formie elektronicznej są co do zasady przekazywane poprzez platformę elektroniczną.
(2)   Użytkownicy mogą także wybrać otrzymywanie przypomnienia w odniesieniu do każdego doręczenia dokonanego poprzez platformę. Przypomnienie ma wyłącznie na celu poinformowanie stron o tym, że dany dokument został przesłany do skrzynki odbiorczej; nie stanowi ono doręczenia i nie ma żadnej mocy prawnej.
(3)   Data umieszczenia dokumentu w skrzynce odbiorczej użytkownika jest rejestrowana przez EUIPO i wskazuje się ją w [przestrzeni użytkownika].
(4)   Z zastrzeżeniem dokładnego określenia daty doręczenia, doręczenie uważa się za dokonane w piątym dniu kalendarzowym następującym po dniu, w którym EUIPO umieściło dokument w skrzynce odbiorczej użytkownika”.
8
Zgodnie z art. 11 wspomnianej decyzji weszła ona w życie w dniu 2 grudnia 2013 r.
9
Decyzja z dnia 26 listopada 2013 r. została uchylona decyzją nr EX-17-4 dyrektora wykonawczego EUIPO z dnia 16 sierpnia 2017 r. w sprawie powiadomień elektronicznych – zmienioną decyzją nr EX-18-1 z dnia 15 maja 2018 r. – która weszła w życie w dniu 1 października 2017 r. i której art. 3 ust. 4 ma takie samo brzmienie jak art. 4 ust. 4 decyzji z dnia 26 listopada 2013 r.
Okoliczności powstania sporu
10
The Green Effort nabyła prawo do słownego znaku towarowego Formula E (zwanego dalej „spornym znakiem towarowym”), a zgłoszenia tego znaku dokonano w dniu 17 listopada 2010 r., zgodnie z rozporządzeniem nr 207/2009.
11
Towary i usługi, dla których dokonano zgłoszenia, należą do klas 25, 38 i 41 w rozumieniu Porozumienia nicejskiego dotyczącego międzynarodowej klasyfikacji towarów i usług dla celów rejestracji znaków z dnia 15 czerwca 1957 r., ze zmianami, i dla każdej z tych klas odpowiadają następującemu opisowi:
–
klasa 25: „odzież”;
–
klasa 38: „emisja radiowa, telewizyjna i satelitarna”;
–
klasa 41: „organizowanie imprez sportowych”.
12
Zgłoszenie unijnego znaku towarowego opublikowano w dniu 3 grudnia 2010 r., a zgłoszony znak towarowy został zarejestrowany w dniu 14 marca 2011 r.
13
W dniu 15 marca 2016 r. Fédération internationale de l’automobile (FIA) złożyła wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa do spornego znaku towarowego w odniesieniu do wszystkich towarów i usług, na podstawie art. 51 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 207/2009, obecnie art. 58 ust. 1 lit. a) rozporządzenia 2017/1001, ze względu na to, że znak ten nie był rzeczywiście używany przez nieprzerwany okres pięciu lat.
14
W dniu 21 marca 2016 r. Wydział Unieważnień EUIPO wezwał The Green Effort do przedstawienia do dnia 21 czerwca 2016 r. dowodu rzeczywistego używania spornego znaku towarowego. Ze względu na to, że dowód ten został przedstawiony w dniu 22 czerwca 2016 r., z naruszeniem wyznaczonego terminu, nie uwzględniono go.
15
W dniu 27 lipca 2016 r. The Green Effort złożyła przed Wydziałem Unieważnień EUIPO wniosek o przywrócenie stanu poprzedniego, żądając przyznania jej uprawnienia do przedstawienia wspomnianego dowodu.
16
Decyzją z dnia 8 września 2016 r. Wydział Unieważnień oddalił ten wniosek i stwierdził wygaśnięcie prawa do spornego znaku towarowego w całości.
17
W dniu 5 października 2016 r. The Green Effort wniosła do EUIPO odwołanie od decyzji Wydziału Unieważnień.
18
W spornej decyzji Druga Izba Odwoławcza EUIPO (zwana dalej „Izbą Odwoławczą”) oddaliła wspomniane odwołanie.
19
Na poparcie tej decyzji Izba Odwoławcza stwierdziła, że ani właściciel spornego znaku towarowego, ani jego przedstawiciel nie wykazali faktycznego dochowania należytej staranności w celu zachowania wyznaczonego terminu na złożenie dokumentów wykazujących rzeczywiste używanie spornego znaku towarowego. Izba Odwoławcza stwierdziła, że o ile akta sprawy zawierają dowody dotyczące wielokrotnych prób przesłania powiadomienia elektronicznego i faksów przez The Green Effort do EUIPO, o tyle wszelkie powiadomienia otrzymano, według czasu hiszpańskiego, w dniu 22 czerwca 2016 r., czyli po upływie wyznaczonego terminu, a wyjaśnień przedstawionych w tym względzie nie można zakwalifikować jako „wyjątkowych”.
20
W konsekwencji Izba Odwoławcza utrzymała w mocy decyzję Wydziału Unieważnień dotyczącą oddalenia wniosku o przywrócenie stanu poprzedniego i, co się tyczy wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa do spornego znaku towarowego, stwierdziła, że wobec braku dowodu jego rzeczywistego używania w Unii Europejskiej w istotnym okresie lub wskazania odpowiedniego uzasadnienia jego nieużywania należy stwierdzić nieważność praw The Green Effort w całości i uznać, że nie wywołują one skutków od dnia 15 marca 2016 r.
Postępowanie przed Sądem i zaskarżone postanowienie
21
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 4 grudnia 2017 r. The Green Effort wniosła skargę o stwierdzenie nieważności spornej decyzji, twierdząc, że złożony przez nią wniosek o przywrócenie stanu poprzedniego został błędnie oddalony w zakresie, w jakim nie miała ona możliwości przesłania dokumentów wykazujących rzeczywiste używanie spornego znaku towarowego ze względu na wady techniczne w systemie powiadomień EUIPO. The Green Effort podniosła także, że FIA działała w złej wierze w chwili złożenia wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa do znaku.
22
W toku postępowania przed Sądem, w następstwie wystosowanego przez sekretariat żądania konwalidacji dotyczącego powiadomienia o dacie doręczenia spornej decyzji, The Green Effort udzieliła odpowiedzi, że doręczono jej tę decyzję w dniu 19 września 2017 r.
23
W zaskarżonym postanowieniu Sąd stwierdził zatem, że sporna decyzja została doręczona The Green Effort w dniu 19 września 2017 r., w związku z czym zgodnie z art. 58 regulaminu postępowania termin do wniesienia skargi, określony w art. 65 ust. 5 rozporządzenia nr 207/2009, upłynął w dniu 29 listopada 2017 r. Ze względu zaś na to, że skargę złożono w sekretariacie tego Sądu w dniu 4 grudnia 2017 r., została ona złożona z opóźnieniem.
24
Ponadto Sąd wskazał także, że The Green Effort nie wykazała istnienia nieprzewidywalnych okoliczności ani siły wyższej – ani nawet nie powołała się na nie – co umożliwiłoby zastosowanie odstępstwa od wskazanego terminu na podstawie art. 45 akapit drugi statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, mającego zastosowanie do postępowania przed Sądem na mocy art. 53 tego statutu.
25
W świetle powyższych rozważań Sąd oddalił skargę w całości jako oczywiście niedopuszczalną.
Żądania stron przed Trybunałem
26
The Green Effort wnosi do Trybunału o:
–
uchylenie zaskarżonego postanowienia i stwierdzenie nieważności spornej decyzji,
–
uwzględnienie żądań przedstawionych w skardze w pierwszej instancji, oraz
–
obciążenie EUIPO i FIA kosztami postępowania.
27
EUIPO i FIA wnoszą do Trybunału o:
–
oddalenie odwołania, oraz
–
obciążenie The Green Effort kosztami postępowania.
W przedmiocie odwołania
W przedmiocie dopuszczalności
28
FIA twierdzi, że odwołanie jest oczywiście niedopuszczalne w zakresie, w jakim The Green Effort dąży do podważenia stwierdzenia Sądu dotyczącego okoliczności faktycznych związanych z datą doręczenia spornej decyzji. Ze względu zaś na to, że odwołanie przed Trybunałem jest ograniczone do kwestii prawnych, jedynie Sąd jest właściwy do stwierdzenia i oceny okoliczności faktycznych.
29
W tym względzie należy zauważyć, że The Green Effort nie kwestionuje określonej przez Sąd daty doręczenia spornej decyzji, lecz zarzuca mu naruszenie prawa w odniesieniu do sposobu obliczenia terminu do wniesienia skargi na tę decyzję.
30
Z powyższego wynika, że odwołanie jest dopuszczalne.
Istota sprawy
31
Na poparcie odwołania The Green Effort podnosi przede wszystkim zarzut dotyczący błędnego określenia przez Sąd dnia, w którym rozpoczął bieg termin do wniesienia skargi określony w art. 65 rozporządzenia nr 207/2009 w związku z art. 4 ust. 4 decyzji z dnia 26 listopada 2013 r. Następnie The Green Effort podnosi, co się tyczy zasadności wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa do znaku, że FIA działała w złej wierze w chwili złożenia tego wniosku i że dowód rzeczywistego używania spornego znaku towarowego został przekazany EUIPO w wyznaczonym terminie. Jeśli EUIPO nie otrzymało tego dowodu, wynika to z wad technicznych systemu komunikacji EUIPO, w związku z czym należy uwzględnić złożony przez The Green Effort wniosek o przywrócenie stanu poprzedniego.
Argumentacja stron
32
Co się tyczy zarzutu dotyczącego błędnego określenia dnia, w którym rozpoczął bieg termin do wniesienia skargi, The Green Effort twierdzi, że Sąd błędnie obliczył termin do wniesienia skargi na sporną decyzję w zakresie, w jakim nie uwzględnił okoliczności, że zgodnie z art. 4 ust. 4 decyzji z dnia 26 listopada 2013 r. doręczenie uważa się za dokonane w piątym dniu kalendarzowym następującym po dacie utworzenia dokumentu w systemie EUIPO.
33
Ze względu na to, że sporną decyzję przekazano do skrzynki odbiorczej elektronicznego konta jej przedstawiciela w dniu 19 września 2017 r., doręczenie uważa się za dokonane w dniu 25 września 2017 r., ponieważ dzień 24 września 2017 r. to niedziela. A zatem dwumiesięczny termin na wniesienie skargi na sporną decyzję, powiększony o dziesięciodniowy termin uwzględniający odległość, upłynął w dniu 5 grudnia 2017 r. Skarga wpłynęła zaś do sekretariatu Sądu w dniu 4 grudnia 2017 r., w związku z czym należy uchylić zaskarżone postanowienie.
34
EUIPO przyznaje, że brzmienie art. 4 ust. 4 decyzji z dnia 26 listopada 2013 r. nie jest w pełni jednoznaczne. Twierdzi, że zgodnie z wykładnią przyjętą dla celów obliczenia terminów w prowadzonych przed EUIPO postępowaniach administracyjnych wyrażenie „z zastrzeżeniem dokładnego określenia daty doręczenia” jest rozumiane jako oznaczające „niezależnie od wszelkiej innej daty, w której można z dokładnością ustalić dokonanie doręczenia”, lub „pomimo wszelkiej innej daty, w której można z dokładnością ustalić dokonanie doręczenia”. I tak, gdy EUIPO doręcza dokument drogą elektroniczną, automatycznie przedłuża o pięć dni kalendarzowych następujących po dniu umieszczenia dokumentu w User Area (platformie wymiany dokumentów), określony przez siebie termin na udzielenie wszelkiej odpowiedzi lub rozpoczęcie następnego etapu postępowania.
35
Jednakże w niniejszym wypadku EUIPO jest zdania, że w zakresie, w jakim w odpowiedzi udzielonej przez The Green Effort w celu usunięcia nieprawidłowości skargi złożonej przez nią przed Sądem The Green Effort wskazała dzień 19 września 2017 r. jako datę, w której doręczono jej sporną decyzję, Sąd nie miał obowiązku żądania dodatkowych informacji dotyczących sposobu doręczenia, ponieważ zaskarżone postanowienie nie było dotknięte żadną nieprawidłowością.
36
Ze swej strony FIA jest zdania, że Sądu nie wiąże decyzja z dnia 26 listopada 2013 r., w związku z czym pominięcie zastosowania zawartych w owej decyzji przepisów nie może uzasadnić stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia.
Ocena Trybunału
37
Z art. 65 w związku z art. 79 rozporządzenia nr 207/2009, których brzmienie wyrażono, w istocie, w art. 72 i 98 rozporządzenia 2017/1001, wynika, że skargę można złożyć przed Sądem w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia decyzji Izby Odwoławczej.
38
Zgodnie z zasadą 65 ust. 2 rozporządzenia nr 2868/95 szczegóły doręczenia za pomocą środków komunikacji innych niż faks określa prezes urzędu, którym jest obecnie dyrektor wykonawczy EUIPO.
39
Decyzja z dnia 26 listopada 2013 r. została przyjęta przez dyrektora wykonawczego EUIPO i reguluje powiadomienia elektroniczne z i do EUIPO, a w szczególności dokonywanie doręczeń drogą elektroniczną i, w konsekwencji, ma ona zastosowanie w niniejszej sprawie.
40
Zgodnie z art. 4 ust. 4 tej decyzji, z zastrzeżeniem dokładnego określenia daty doręczenia, uznaje się, że doręczenie nastąpiło w piątym dniu kalendarzowym następującym po dniu, w którym EUIPO umieściło dokument w skrzynce odbiorczej użytkownika.
41
W tym względzie należy wskazać, że brzmienie tego przepisu nie umożliwia określenia w sposób jednoznaczny zakresu, jaki należy nadać sformułowaniu „z zastrzeżeniem” w rozumieniu wspomnianego przepisu.
42
Niemniej proponowana przez EUIPO wykładnia wyrażenia „z zastrzeżeniem dokładnego określenia daty doręczenia”, zawartego w art. 4 ust. 4 decyzji z dnia 26 listopada 2013 r., jako oznaczającego „pomimo dokładnego określenia daty doręczenia” lub „niezależnie” od tego określenia, nie znajduje oparcia w poszczególnych wersjach językowych decyzji z dnia 26 listopada 2013 r., które nie wykazują żadnej różnicy w odniesieniu do wyrażenia „z zastrzeżeniem”. Taki sposób wykładni pozbawiłby wszelkiej rzeczywistej istotności zawartą w tym przepisie wzmiankę dotyczącą dokładnego określenia daty doręczenia, ponieważ doręczenie uznaje się, w każdym wypadku, za dokonane w piątym dniu kalendarzowym następującym po dniu, w którym EUIPO umieściło dokument w skrzynce odbiorczej użytkownika.
43
W świetle powyższych rozważań art. 4 ust. 4 decyzji z dnia 26 listopada 2013 r. należy interpretować w ten sposób, że doręczenie uważa się za dokonane w piątym dniu kalendarzowym następującym po dniu, w którym EUIPO umieściło dokument w skrzynce odbiorczej użytkownika, chyba że faktyczna data doręczenia może zostać precyzyjnie określona na inny dzień w tym okresie.
44
Taki sposób wykładni spełnia wymogi wynikające z zasady pewności prawa, uniemożliwiając podważanie w nieskończoność decyzji izby odwoławczej, ponieważ gdy nie próbowano uzyskać dostępu do danego dokumentu po jego umieszczeniu w skrzynce odbiorczej odbiorcy, doręczenie uważa się za dokonane w piątym dniu kalendarzowym po tym umieszczeniu.
45
W konsekwencji ze względu na to, iż jest bezsporne, że przedstawiciel The Green Effort uzyskał dostęp do spornej decyzji w dniu 19 września 2017 r., że pobrał ją z witryny i zapoznał się z nią w tym samym dniu, Sąd nie naruszył prawa, orzekając, że ze względu na to, iż sporną decyzję doręczono w dniu 19 września 2017 r., termin na wniesienie skargi na tę decyzję upłynął w dniu 29 listopada 2017 r. Należy zatem oddalić jako bezzasadny zarzut dotyczący błędnego określenia dnia, w którym rozpoczął bieg termin do wniesienia skargi.
46
W świetle wszystkich powyższych rozważań nie istnieje potrzeba rozpatrywania zarzutów dotyczących zasadności wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa do znaku ani względów uzasadniających oddalenie wniosku o przywrócenie stanu poprzedniego.
47
W konsekwencji należy oddalić odwołanie w całości.
W przedmiocie kosztów
48
Zgodnie z art. 138 § 1 regulaminu postępowania przed Trybunałem, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 tego regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ The Green Effort przegrała sprawę, należy – zgodnie z żądaniem EUIPO i FIA – obciążyć ją kosztami postępowania.
Z powyższych względów Trybunał (szósta izba) orzeka, co następuje:
1)
Odwołanie zostaje oddalone.
2)
The Green Effort Limited pokrywa własne koszty oraz koszty poniesione przez Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) i Fédération internationale de l’automobile (FIA).
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: angielski.