62021CJ0389
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Ewwel Awla)
4 ta’ Mejju 2023 (
*1
)
“Appell – Politika ekonomika u monetarja – Superviżjoni prudenzjali tal-istituzzjonijiet ta’ kreditu – Regolament (UE) Nru 575/2013 – Kalkolu tal-proporzjon tal-effett ta’ lieva – Kejl tal-espożizzjoni – Artikolu 429(14) – Esklużjoni ta’ skoperturi li jissodisfaw ċerti kundizzjonijiet – Rifjut parzjali ta’ awtorizzazzjoni – Setgħa diskrezzjonali tal-Bank Ċentrali Ewropew (BĊE) – Rikors għal annullament – Żball manifest ta’ evalwazzjoni – Stħarriġ ġudizzjarju”
Fil-Kawża C‑389/21 P,
li għandha bħala suġġett appell skont l-Artikolu 56 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, imressaq fl-24 ta’ Ġunju 2021,
Il-Bank Ċentrali Ewropew (BĊE), irrappreżentat minn F. Bonnard, M. Ioannidis, R. Ugena u C. Zilioli, bħala aġenti,
rikorrent,
il-parti l-oħra fil-kawża li hija:
Crédit lyonnais, stabbilita f’Lyon (Franza), irrappreżentata minn A. Champsaur u A. Delors, avukati,
rikorrenti fl-ewwel istanza,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Ewwel Awla),
komposta minn A. Arabadjiev, President ta’ Awla, K. Lenaerts, President tal-Qorti tal-Ġustizzja, li qiegħed jaġixxi bħala Imħallef tal-Ewwel Awla, L. Bay Larsen (Relatur), Viċi President tal-Qorti tal-Ġustizzja, P. G. Xuereb u A. Kumin, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: N. Emiliou,
Reġistratur: M. Siekierzyńska, Amministratriċi,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tal-15 ta’ Ġunju 2022,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tas-27 ta’ Ottubru 2022,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
Permezz tal-appell tiegħu, il-Bank Ċentrali Ewropew (BĊE) jitlob l-annullament tas-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea tal-14 ta’ April 2021, Crédit lyonnais vs BĊE (T‑504/19, iktar ’il quddiem is-“sentenza appellata, EU:T:2021:185), li permezz tagħha din laqgħet ir-rikors ta’ Crédit lyonnais intiż għall-annullament tad-deċiżjoni ECB-SSM-2019-FRCAG-39 tal-Bank Ċentrali Ewropew (BĊE) tat-3 ta’ Mejju 2019 (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kontenzjuża”), meħuda skont l-Artikolu 4(1)(d), u l-Artikolu 10 tar-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 1024/2013, tal-15 ta’ Ottubru 2013, li jikkonferixxi kompiti speċifiċi lill-Bank Ċentrali Ewropew fir-rigward ta’ politiki relatati mas-superviżjoni prudenzjali ta’ istituzzjonijiet ta’ kreditu (ĠU 2013, L 287, p. 63), u tal-Artikolu 429(14) tar-Regolament (UE) Nru 575/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-26 ta’ Ġunju 2013, dwar ir-rekwiżiti prudenzjali għall-istituzzjonijiet ta’ kreditu u d-ditti tal-investiment u li jemenda r-Regolament (UE) Nru 648/2012 (ĠU 2013, L 176, p. 1), kif emendat bir-Regolament ta’ Delega tal-Kummissjoni (UE) 2015/62, tal-10 ta’ Ottubru 2014 (ĠU 2015, L 11, p. 37) (iktar ’il quddiem ir-“Regolament Nru 575/2013”), sa fejn din id-deċiżjoni tirrifjuta li tawtorizza lil Crédit lyonnais teskludi ċerti skoperturi mill-kalkolu tal-proporzjon ta’ lieva tagħha.
Il-kuntest ġuridiku
Ir-Regolament Nru 575/2013
2
Il-premessi 90, 91 u 94 tar-Regolament (UE) Nru 575/2013 jipprovdu:
“(90)
Is-snin preċedenti għall-kriżi finanzjarja kienu kkaratterizzati minn konċentrazzjoni eċċessiva fl-iskoperturi tal-istituzzjonijiet fir-rigward tal-fondi proprji tagħhom (lieva finanzjarja). Matul il-kriżi finanzjarja, it-telf u n-nuqqas ta’ finanzjament ġiegħel lill-istituzzjonijiet li jnaqqsu b’mod sinifikanti l-lieva finanzjarja tagħhom fuq perijodu ta’ żmien qasir. Dan amplifika l-pressjoni ‘l isfel fuq il-prezzijiet tal-assi, ikkawża aktar telf kemm għall-istituzzjonijiet li, konsegwentement, ġab miegħu aktar tnaqqis fil-fondi proprji tagħhom. Ir-riżultati finali ta’ dan il-moviment negattiv kienu tnaqqis fid-disponibbiltà tal-kreditu għall-ekonomija reali u kriżi aktar profonda u itwal.
(91)
Ir-rekwiżiti ta’ fondi proprji bbażati fuq ir-riskju huma essenzjali biex jiġu żgurati fondi proprji biżżejjed għall-kopertura tat-telf mhux mistenni. Madankollu, il-kriżi wriet li dawk ir-rekwiżiti waħedhom mhumiex biżżejjed biex jevitaw li l-istituzzjonijiet jidħlu għal riskji eċċessivi u mhux sostenibbli ta’ lieva finanzjarja.
[…]
(94)
Il-proporzjon tal-lieva finanzjarja huwa strument regolatorju u superviżorju ġdid għall-Unjoni [Ewropea]. F’konformità mal-ftehimiet internazzjonali, huwa għandu l-ewwel ikun introdott bħala aspett addizzjonali li jista’ jkun applikat fir-rigward tal-istituzzjonijiet individwali skont id-diskrezzjoni tal-awtoritajiet superviżorji. L-obbligi tar-rapportar għall-istituzzjonijiet jippermettu analiżi u kalibrar adatti, bil-għan li ssir il-migrazzjoni għal miżura vinkolanti fl-2018.”
3
Il-punti 93 u 94 tal-Artikolu 4(1) ta’ dan ir-regolament jipprovdu:
“Għall-fini ta’ din id-Deċiżjoni, għandhom japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:
[…]
(93)
‘lieva finanzjarja’ tfisser id-daqs relattiv tal-assi ta’ istituzzjoni, l-obbligi li ma jidhrux u l-obbligi kontinġenti ta’ pagament jew ta’ konsenja jew ta’ forniment ta’ kollateral, inklużi l-obbligi minn finanzjament riċevut, impenji magħmula, derivati jew ftehimiet ta’ xiri mill-ġdid, imma esklużi l-obbligi li jistgħu jiġu infurzati biss matul il-likwidazzjoni ta’ istituzzjoni, meta mqabbla mal-fondi proprji ta’ dik l-istituzzjoni;
(94)
‘riskju ta’ lieva finanzjarja eċċessiva’ tfisser ir-riskju li jirriżulta mill-vulnerabbiltà ta’ istitizzjoni minħabba lieva finanzjarja jew lieva finanzjarja kontinġenti li tista’ teħtieġ miżuri korrettivi mhux intenzjonati għall-pjan imprenditorjali tagħha, inkluż il-bejgħ b’urġenza ta’ assi li jista’ jirriżulta f’telf jew f’aġġustamenti tal-valutazzjoni tal-assi li jkun fadlilha;”
4
L-Artikolu 116(4) tal-imsemmi regolament jipprovdi:
“F’ċirkostanzi eċċezzjonali, l-iskoperturi għal entitajiet tas-settur pubbliku jistgħu jiġu ttrattati bħala skoperturi għall-gvern ċentrali, għall-gvern reġjonali jew għall-awtorità lokali li fil-ġurisdizzjoni tagħhom ikunu stabbiliti meta fl-opinjoni tal-awtoritajiet kompetenti ta’ din il-ġurisdizzjoni ma jkun hemm l-ebda differenza fir-riskju bejn dawn l-iskoperturi minħabba l-eżistenza ta’ garanzija adegwata mill-gvern ċentrali, il-gvern reġjonali jew l-awtorità lokali.”
5
L-Artikolu 412(1) tal-istess regolament huwa fformulat kif ġej:
“L-istituzzjonijiet għandu jkollhom assi likwidi, li s-somma tal-valuri tagħhom tkopri l-ħruġ ta’ likwidità imnaqqas mid-dħul tal-likwidità f’kondizzjonijiet ta’ stress sabiex ikun żgurat li l-istituzzjonijiet iżommu livelli ta’ riżervi ta’ likwidità li jkunu adegwati biex jiffaċċjaw kwalunkwe żbilanċ possibbli bejn id-dħul u l-ħruġ ta’ likwidità f’kondizzjonijiet ta’ stress kbir fuq perijodu ta’ tletin ġurnata. […]”
6
L-Artikolu 429(2) u (14) tar-Regolament Nru 575/2013 jipprovdi:
“2.   Il-proporzjon ta’ lieva finanzjarja għandu jiġi kalkulat bħala l-miżura tal-kapital ta’ istituzzjoni diviża bil-miżura tal-iskopertura totali ta’ din l-istituzzjoni u għandu jiġi espress bħala perċentwal.
[…]
[…]
14.   L-awtoritajiet kompetenti jistgħu jippermettu li istituzzjoni teskludi skoperturi mill-miżura ta’ skoperturi li jissodisfaw il-kundizzjonijiet kollha li ġejjin:
a)
ikunu skoperturi għal entità tas-settur pubbliku;
b)
ikunu trattati skont l-Artikolu 116(4);
c)
joħorġu minn depożiti li l-istituzzjoni tkun legalment obbligata tittrasferixxi għas-settur pubbliku msemmi fil-punt (a) għall-finijiet tal-finanzjament ta’ investimenti ta’ interess ġenerali.”
7
L-Artikolu 429a(1)(j) tar-Regolament Nru 575/2013, kif emendat bir-Regolament (UE) 2019/876 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-20 ta’ Mejju 2019 (ĠU 2019, L 150, p. 1) (iktar ’il quddiem ir-“Regolament Nru 575/2013 emendat”), applikabbli mit-28 ta’ Ġunju 2021, konformement mal-Artikolu 3(2) tar-Regolament 2019/876, jipprevedi:
“1.   B’deroga mill- Artikolu 429(4), istituzzjoni tista’ teskludi kwalunkwe skopertura li ġejja mill-miżura tal-iskopertura totali tagħha:
[…]
j)
skoperturi li jissodisfaw il-kondizzjonijiet kollha li ġejjin:
(i)
ikunu skoperturi għal entità tas-settur pubbliku;
(ii)
ikunu trattati f’konformità mal-Artikolu 116(4);
(iii)
jirriżultaw minn depożiti li l-istituzzjoni tkun legalment obbligata tittrasferixxi lill-entità tas-settur pubbliku msemmija fil-punt (i) għall-fini tal-finanzjament ta’ investimenti ta’ interess ġenerali;”
Ir-Regolament Nru 1024/2013
8
Il-premessa 55 tar-Regolament Nru 1024/2013 tipprovdi:
“Il-konferiment tal-kompiti superviżorji jimplika responsabbiltà sinifikanti għall-BĊE biex jissalvagwardja l-istabbiltà finanzjarja fl-Unjoni, u biex juża s-setgħat superviżorji tiegħu b’mod mill-aktar effikaċi u proporzjonat. […]”
9
L-Artikolu 4(1)(d) u (3) ta’ dan ir-regolament jipprovdi:
“1.   Fil-qafas tal-Artikolu 6, il-BĊE għandu, skont il-paragrafu 3 ta’ dan l-Artikolu, ikun esklussivament kompetenti biex iwettaq, għal finijiet superviżorji prudenzjali, il-kompiti li ġejjin b’rabta mal-istituzzjonijiet ta’ kreditu kollha stabbiliti fl-Istati Membri parteċipanti:
[…]
(d)
jiżgura l-konformità mal-atti msemmija fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 4(3), li jimponu rekwiżiti prudenzjali fuq l-istituzzjonijiet ta’ kreditu fl-oqsma ta’ rekwiżiti ta’ fondi proprji, titolizzazzjoni, limiti ta’ skoperturi kbar, likwidità, ingranaġġ [lieva], u rapportar u divulgazzjoni pubblika ta’ informazzjoni dwar dawk il-kwistjonijiet;
[…]
3.   Għall-fini tat-twettiq tal-kompiti kkonferiti lilu b’dan ir-Regolament, u bl-objettiv li jiġu żgurati standards għoljin ta’ superviżjoni, il-BĊE għandu japplika l-liġi rilevanti kollha tal-Unjoni, u fejn din il-liġi tal-Unjoni hija magħmula minn Direttivi, il-leġislazjzoni nazzjonali li tittrasponi dawk id-Direttivi. […]”
10
Skont l-Artikolu 6(1) tal-imsemmi regolament:
“Il-BĊE għandu jwettaq il-kompiti tiegħu fi ħdan MSU li huwa magħmul mill-BĊE u minn awtoritajiet kompetenti nazzjonali. Il-BĊE għandu jkun responsabbli mill-funzjonament effettiv u konsistenti tal-MSU [Mekkaniżmu Superviżorju Uniku].
Il-fatti li wasslu għall-kawża
11
Crédit Lyonnais hija kumpannija pubblika b’responsabbiltà limitata inkorporata taħt id-dritt Franċiż u awtorizzata bħala istituzzjoni ta’ kreditu. Dan l-istituzzjoni ta’ kreditu hija sussidjarja ta’ Crédit Agricole SA, u bħala tali, hija suġġetta għas-sorveljanza prudenzjali diretta tal-BĊE.
12
Fil-5 ta’ Mejju 2015, Crédit agricole SA, f’isimha u f’isem l-entitajiet li jifformaw parti mill-grupp Crédit agricole, fosthom Crédit lyonnais, talbet lill-BĊE għall-awtorizzazzjoni li teskludi l-iskoperturi fuq il-Caisse des dépôts et consignations (Franza, iktar ’il quddiem iċ-“CDC”), li jirriżultaw mid-depożiti mwettqa fuq il-kotba A, il-kotba tat-tfaddil popolari u l-kotba ta’ żvilupp sostenibbli u solidali, li għandhom, skont il-leġiżlazzjoni Franċiża applikabbli, jiġu ttrasferiti b’mod obbligatorju liċ-CDC (iktar ’il quddiem, flimkien, it-“tfaddil irregolat”), mill-miżura tal-espożizzjoni għall-finijiet tal-kalkolu tal-proporzjon tal-effett ta’ lieva.
13
Permezz ta’ deċiżjoni tal-24 ta’ Awwissu 2016, il-BĊE rrifjuta li jagħti lil Crédit agricole l-awtorizzazzjoni li hija kienet talbet. Din id-deċiżjoni ġiet annullata bis-sentenza tat-13 ta’ Lulju 2018, Crédit agricole vs Il-Bank Ċentrali Ewropew (T‑758/16, EU:T:2018:472);
14
Fis-26 ta’ Lulju 2018, Crédit agricole, f’isimha kif ukoll f’isem l-entitajiet li jifformaw parti mill-grupp Crédit agricole, fosthom Crédit lyonnais, talbet mill-ġdid lill-BĊE l-awtorizzazzjoni biex teskludi l-iskoperturi għaċ-CDC, li jirriżultaw mid-depożiti mwettqa fuq il-kotba tat-tfaddil irregolat, mill-miżura tal-espożizzjoni għall-finijiet tal-kalkolu tal-proporzjon tal-effett ta’ lieva.
15
Wara li kkomunika lil Crédit agricole abbozz ta’ deċiżjoni u wara li rċieva l-osservazzjonijiet tiegħu f’dan ir-rigward, il-BĊE, fit-3 ta’ Mejju 2019, adotta d-deċiżjoni kontenzjuża.
16
Permezz ta’ din id-deċiżjoni, Crédit agricole u l-entitajiet li jifformaw parti mill-grupp Crédit agricole, bl-eċċezzjoni ta’ Crédit lyonnais, ġew awtorizzati jeskludu l-iskoperturi kollha tagħhom għaċ-CDC, li jirriżultaw mid-depożiti fuq il-kotba tat-tfaddil irregolat, mill-miżura tal-espożizzjoni għall-finijiet tal-kalkolu tal-proporzjon tal-effett ta’ lieva. Min-naħa l-oħra, Crédit lyonnais ġiet awtorizzata biss teskludi 66 % minnu.
17
Insostenn tad-deċiżjoni msemmija, il-BĊE qies li l-kundizzjonijiet imsemmija fl-Artikolu 429(14)(a) sa (c) tar-Regolament Nru 575/2013 kienu ssodisfatti f’dan il-każ. Peress li qies li kellu setgħa diskrezzjonali sabiex jagħti eżenzjoni skont din id-dispożizzjoni, il-BĊE applika metodoloġija li tieħu inkunsiderazzjoni tliet elementi, jiġifieri l-kwalità tal-kreditu tal-amministrazzjoni ċentrali Franċiża, ir-riskju ta’ bejgħ f’sitwazzjoni diffiċli u l-livell ta’ konċentrazzjoni tal-espożizzjonijiet għaċ-CDC, li jirriżultaw minn depożiti mwettqa fuq il-kotba tat-tfaddil irregolat.
18
Bħala konklużjoni, il-BĊE qies li l-iskoperturi għaċ-CDC tal-entitajiet suġġetti għas-superviżjoni prudenzjali tiegħu jippreżentaw riskju baxx. Madankollu, fir-rigward ta’ Crédit lyonnais, huwa qies, billi bbaża ruħu fuq l-evalwazzjoni tat-tliet elementi tal-metodoloġija tiegħu u, b’mod partikolari, fuq il-perijodu ta’ aġġustament ta’ għaxart ijiem bejn il-pożizzjonijiet ta’ din l-istituzzjoni ta’ kreditu u dawk taċ-CDC, fuq il-konċentrazzjoni għolja u dejjem tikber tal-espożizzjonijiet tal-imsemmija istituzzjoni ta’ kreditu fuq iċ-CDC marbuta mat-tfaddil irregolat, kif ukoll fuq il-fatt li l-istess stabbiliment ta’ kreditu ma huwiex kopert mill-mekkaniżmu ta’ solidarjetà eżistenti fil-livell tal-grupp Crédit agricole, li bilanċ bejn l-interess li jiġi applikat proporzjon tal-effett ta’ lieva newtrali f’termini ta’ riskji u dak li jiġu eżentati ċerti skoperturi b’riskju baxx kien jiġġustifika li tingħata biss, għall-finijiet tal-kalkolu ta’ dan il-proporzjon, perċentwali ta’ esklużjoni ta’ 66 % f’dak li jirrigwarda l-iskoperturi tagħha għaċ-CDC.
Il-proċedura quddiem il-Qorti Ġenerali u s-sentenza appellata
19
Permezz ta’ att ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fit-12 ta’ Lulju 2019, Crédit lyonnais ippreżentat rikors intiż għall-annullament tad-deċiżjoni kkontestata sa fejn din id-deċiżjoni tirrifjuta li tawtorizza lil Crédit lyonnais teskludi l-iskoperturi kollha tagħha għaċ-CDC, li jirriżultaw minn depożiti fuq il-kotba tat-tfaddil irregolat, mill-miżura tal-iskopertura għall-finijiet tal-kalkolu tal-proporzjon tal-effett ta’ lieva.
20
Insostenn ta’ dan ir-rikors, Crédit lyonnais qajmet tliet motivi bbażati, l-ewwel, fuq ksur tal-Artikolu 266 TFUE, li jirriżulta minn eżekuzzjoni żbaljata, mill-BĊE, tas-sentenza tat-13 ta’ Lulju 2018, Crédit agricole vs BĊE (T‑758/16, EU:T:2018:472), it-tieni, fuq ksur tal-Artikolu 429(14) u tal-Artikolu 400(1)(a) tar-Regolament Nru 575/2013 kif ukoll, it-tielet, fuq żbalji manifesti ta’ evalwazzjoni mwettqa mill-BĊE.
21
Il-Qorti Ġenerali ċaħdet l-ewwel u t-tieni motiv, filwaqt li qieset, fil-punt 69 tas-sentenza appellata, li kellu jiġi eżaminat l-argument, li jinsab fit-tielet parti tal-ewwel motiv, li kien jirrigwarda l-kwistjoni dwar jekk l-evalwazzjoni mwettqa mill-BĊE kinitx konformi mal-punt 81 tas-sentenza tat-13 ta’ Lulju 2018, Crédit agricole vs BĊE (T‑758/16, EU:T:2018:472), flimkien mat-tielet motiv.
22
Fil-punti 101 sa 123 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali eżaminat l-ewwel parti tat-tielet motiv, dwar l-iżball manifest ta’ evalwazzjoni mwettaq mill-BĊE, fid-deċiżjoni kontenzjuża, fl-evalwazzjoni tar-riskju ta’ bejgħ f’sitwazzjoni diffiċli.
23
Fil-kuntest ta’ dan l-eżami, il-Qorti Ġenerali, fl-ewwel lok, irrilevat, fil-punti 107 sa 114 tas-sentenza appellata, li t-tfaddil irregolat jinkludi ċerti karatteristiċi essenzjali, jiġifieri, l-ewwel nett, il-kwalità ta’ “valur rifuġju” ta’ dan it-tfaddil fil-każ ta’ kriżi bankarja, li ma kinitx imsemmija fid-deċiżjoni kkontestata, it-tieni nett, l-eżistenza ta’ garanzija doppja tar-Repubblika Franċiża fir-rigward tad-depożiti ta’ tfaddil irregolati u, it-tielet nett, il-fatt li l-imsemmi tfaddil ftit jista’ jikkontribwixxi għall-kostituzzjoni ta’ lieva eċċessiva peress li dan għandu jiġi ttrasferit liċ-CDC u għalhekk ma jistax, bid-differenza ta’ tipi oħra ta’ depożiti bankarji, jiġi investit f’attiv riskjuż jew mhux likwidu.
24
Fit-tieni lok, il-Qorti Ġenerali qieset, fil-punti 105 u 115 sa 117 ta’ din is-sentenza, li, fid-dawl tal-elementi esposti fil-punti 107 sa 114 tal-imsemmija sentenza, il-ġustifikazzjoni tad-deċiżjoni kontenzjuża bbażata fuq in-natura partikolarment likwida tat-tfaddil irregolat ma kinitx biżżejjed, waħedha, sabiex issostni l-konklużjoni li kien wasal għaliha l-BĊE fir-rigward ta’ Crédit lyonnais u li tgħid li, f’dan il-każ, kien jeżisti riskju ta’ bejgħ f’sitwazzjoni diffiċli, b’tali mod li l-fondatezza ta’ din il-konklużjoni kienet tiddependi mill-element l-ieħor li jgħid li l-BĊE kien essenzjalment ibbaża ruħu fuqu, jiġifieri l-esperjenza miksuba mill-kriżijiet bankarji reċenti.
25
F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali, fit-tielet lok, qieset, fil-punti 118 sa 122 tal-istess sentenza, li l-eżempju meħud inkunsiderazzjoni mill-BĊE sabiex jikkonkludi li l-esperjenza mill-kriżijiet bankarji reċenti kienet turi li kien hemm irtirar massiv, ma kienx jikkonċerna depożiti li għandhom, fid-dawl tal-elementi mfakkra fil-punt 23 ta’ din is-sentenza, karatteristiċi suffiċjentement qrib tad-depożiti mwettqa taħt it-tfaddil irregolat.
26
Il-Qorti Ġenerali kkonkludiet, fil-punt 123 tas-sentenza appellata, li kellha tintlaqa’ l-ewwel parti tat-tielet motiv, peress li l-BĊE ma kienx ħa inkunsiderazzjoni, fl-evalwazzjoni tar-riskju ta’ bejgħ f’sitwazzjoni diffiċli, il-karatteristiċi kollha tat-tfaddil irregolat, u minn dan iddeduċa, fil-punt 124 ta’ din is-sentenza, li l-BĊE ma kienx wettaq “applikazzjoni korretta” tal-punt 81 tas-sentenza tat-13 ta’ Lulju 2018, Crédit agricole vs BĊE (T‑758/16, EU:T:2018:472), b’tali mod li kien hemm lok li jintlaqa’ l-argument li jinsab, f’dan ir-rigward, fit-tielet parti tal-ewwel motiv.
27
Fil-punt 125 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali qieset li l-motiv tad-deċiżjoni kontenzjuża dwar l-evalwazzjoni tar-riskju ta’ bejgħ f’sitwazzjoni diffiċli kien għalhekk ivvizzjat b’illegalità.
28
Fil-punt 126 ta’ din is-sentenza, hija qieset, fid-dawl tal-metodoloġija applikata mill-BĊE fid-deċiżjoni kkontestata, li l-motivi l-oħra ta’ din id-deċiżjoni, relatati mal-kwalità tal-kreditu tal-amministrazzjoni ċentrali Franċiża u mal-livell ta’ konċentrazzjoni tal-espożizzjonijiet għaċ-CDC, anki jekk jitqiesu li ma humiex ivvizzjati b’illegalità, ma kinux jippermettu li jiġi ġġustifikat ir-rifjut li kien ġie invokat fil-konfront ta’ Crédit lyonnais mill-BĊE. Fil-fatt, abbażi ta’ din il-metodoloġija, it-teħid inkunsiderazzjoni ta’ dawn il-motivi biss ma wassalx, skont il-Qorti Ġenerali, għar-rifjut li Crédit lyonnais tingħata l-benefiċċju sħiħ tad-deroga prevista fl-Artikolu 429(14) tar-Regolament Nru 575/2013.
29
Konsegwentement, mingħajr ma pproċediet għall-analiżi tal-argumenti dwar il-motivi l-oħra tad-deċiżjoni kkontestata, il-Qorti Ġenerali annullat din id-deċiżjoni sa fejn il-BĊE kien irrifjuta lil Crédit lyonnais milli teskludi 34 % tal-iskoperturi tagħha għaċ-CDC, li jirriżultaw minn depożiti mwettqa fuq il-kotba tat-tfaddil irregolat, mill-miżura tal-iskopertura għall-finijiet tal-kalkolu tal-proporzjon tal-effett ta’ lieva.
It-talbiet tal-partijiet
30
Permezz tal-appell tagħha, il-BĊE jitlob li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha:
–
tannulla s-sentenza appellata u
–
tikkundanna lil Crédit lyonnais għall-ispejjeż.
31
Crédit lyonnais titlob li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha:
–
tiċħad l-appell bħala manifestament infondat u
–
tikkundanna lill-BĊE għall-ispejjeż.
Fuq l-appell
32
Il-BĊE jqajjem erba’ aggravji insostenn tal-appell tiegħu. L-ewwel aggravju huwa bbażat fuq il-ksur, mill-Qorti Ġenerali, tal-limiti imposti fuq l-eżerċizzju tal-istħarriġ ġudizzjarju tagħha. It-tieni sar-raba’ aggravju huma bbażati, rispettivament, fuq il-ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni, fuq l-iżnaturament tal-provi ppreżentati quddiem il-Qorti Ġenerali u fuq il-ksur tal-punt 94 tal-Artikolu 4(1) kif ukoll tal-Artikolu 429(14) tar-Regolament Nru 575/2013.
L-argumenti tal-partijiet
33
Permezz tal-ewwel aggravju tiegħu, il-BĊE jqis li l-Qorti Ġenerali kisret il-limiti imposti fuq l-eżerċizzju tal-istħarriġ ġudizzjarju tagħha.
34
Preliminarjament, il-BĊE jirrileva li, meta l-istituzzjonijiet jew il-korpi tal-Unjoni jkollhom setgħa diskrezzjonali wiesgħa, b’mod partikolari minħabba evalwazzjonijiet ekonomiċi kumplessi li għandhom iwettqu, is-setgħa ta’ stħarriġ tal-qrati tal-Unjoni hija limitata. Minbarra n-nuqqas jew l-insuffiċjenza ta’ motivazzjoni, l-iżnaturament tal-fatti, l-iżball ta’ liġi u l-użu ħażin ta’ poter, dawn jistgħu biss jissanzjonaw l-iżball manifest ta’ evalwazzjoni mwettaq mill-istituzzjoni jew mill-korp inkwistjoni fl-adozzjoni tad-deċiżjoni li ssirilhom, mingħajr madankollu ma jissostitwixxu l-evalwazzjoni tagħhom għal dik ta’ din l-istituzzjoni jew ta’ dan il-korp.
35
Mill-kliem tal-Artikolu 429(14) tar-Regolament Nru 575/2013 jirriżulta li l-awtoritajiet kompetenti, imsemmija minn din id-dispożizzjoni, jibbenefikaw minn setgħa diskrezzjonali wiesgħa, fid-dawl, b’mod partikolari, tal-kompetenza teknika tagħhom fil-qasam tas-sorveljanza bankarja u tal-informazzjoni kunfidenzjali li jista’ jkollhom aċċess għaliha f’dan ir-rigward. Fil-fatt, l-imsemmija dispożizzjoni tipprevedi li, anki jekk l-iskoperturi kkonċernati jissodisfaw il-kundizzjonijiet li hija telenka, l-awtoritajiet kompetenti jistgħu jagħtu jew jirrifjutaw l-esklużjoni mill-miżura tal-iskopertura mitluba minn istituzzjoni.
36
Issa, f’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali ma wrietx li l-konklużjonijiet tal-BĊE kienu evidentement infondati fid-dawl tal-punti ta’ fatt stabbiliti minnu. Fir-realtà, huwa bbaża ruħu fuq motivi differenti minn dawk imressqa mill-BĊE insostenn tad-deċiżjoni kontenzjuża. Minbarra li l-motivi kkunsidrati mill-Qorti Ġenerali huma ineżatti, l-istħarriġ eżerċitat minn din tal-aħħar f’dan il-każ jinterpreta trasferiment favuriha bħala t-twettiq ta’ evalwazzjonijiet ekonomiċi kumplessi.
37
B’hekk, filwaqt li l-BĊE kien qies, fid-deċiżjoni kkontestata, li r-riskju ta’ bejgħ f’sitwazzjoni diffiċli, anki jekk ma tantx kien probabbli, kien madankollu jeżisti u li, jekk immaterjalizza ruħu fil-każ ta’ Crédit lyonnais, dan jista’ jikkawża telf sinjifikattiv fid-dawl tal-livell tal-iskoperturi ta’ din l-istituzzjoni ta’ kreditu għaċ-CDC, il-Qorti Ġenerali kkonkludiet, billi bbażat ruħha fuq l-evalwazzjoni tagħha stess ta’ ċerti karatteristiċi tal-kotba tat-tfaddil irregolat, li dan ir-riskju ma kienx stabbilit fil-każ ta’ Crédit lyonnais. Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali ssostitwixxiet l-evalwazzjoni tagħha għal dik imwettqa mill-BĊE.
38
Tali sostituzzjoni saret fir-rigward ta’ diversi motivi tad-deċiżjoni kkontestata.
39
L-ewwel nett, il-BĊE jikkritika lill-Qorti Ġenerali talli, fil-punti 107 sa 110 tas-sentenza appellata, qieset li peress li t-tfaddil irregolat għandu l-kwalità ta’ “valur ta’ rifuġju”, id-depożiti fuq il-kotba tat-tfaddil irregolat ma kinux, jew ftit setgħu jkunu, is-suġġett ta’ rtirar massiv mid-depożitanti fuq perijodu qasir ta’ żmien. Issa, hija stess ma injoratx din il-karatteristika ta’ “valur ta’ rifuġju” fil-każ ta’ kriżi bankarja, iżda kkonkludiet li l-imsemmija karatteristika ma kinitx tippermetti, fl-assenza ta’ dispożittiv legali li jirrestrinġi l-possibbiltà ta’ rtirar tad-depożitanti, li jiġi eliminat kompletament ir-riskju ta’ rtirar massiv.
40
Il-BĊE jqis li, filwaqt li r-raġunament insostenn tad-deċiżjoni kontenzjuża kien koerenti, il-provi li bbażat ruħha fuqhom il-Qorti Ġenerali fis-sentenza appellata ma humiex rilevanti minħabba l-anzjanità jew in-natura ġenerali tagħhom, li ġew interpretati ħażin minnha u li ma humiex ta’ natura li jsostnu l-konklużjonijiet li hija tislet minnha f’din is-sentenza.
41
It-tieni nett, il-BĊE jsostni li, fil-punt 113 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali qieset, b’mod żbaljat, li d-depożiti mwettqa fuq il-kotba tat-tfaddil irregolat ittrasferiti liċ-CDC minn Crédit lyonnais ma setgħux jiġġeneraw riskju ta’ lieva eċċessiva, filwaqt li hija kienet qieset, fid-deċiżjoni kkontestata, li dan ir-riskju, minkejja li baxx, ma setax jiġi injorat.
42
F’dan ir-rigward, il-BĊE jirrileva li l-obbligu ta’ trasferiment liċ-CDC ta’ parti mid-depożiti mwettqa fil-kotba tat-tfaddil irregolat huwa waħda mill-kundizzjonijiet li l-iskoperturi għandhom jissodisfaw, konformement mal-Artikolu 429(14)(c) tar-Regolament Nru 575/2013, sabiex ikunu jistgħu jiġu esklużi mill-miżura tal-iskopertura għall-finijiet tal-kalkolu tal-proporzjon tal-effett ta’ lieva. Billi qieset li din il-kundizzjoni kienet suffiċjenti biex jiġi eliminat kull riskju ta’ lieva finanzjarja eċċessiva, il-Qorti Ġenerali ssostitwixxiet l-evalwazzjoni tagħha għal dik tal-BĊE u injorat id-definizzjoni ta’ dan ir-riskju, li tinsab fil-punt 94 tal-Artikolu 4(1) ta’ dan ir-regolament, li ma jirreferix għal-libertà ta’ użu tad-depożiti. Il-BĊE jqis li, sabiex jiġi ddeterminat jekk jeżistix riskju ta’ effett ta’ lieva eċċessiv, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, għandu jiġi ddeterminat jekk l-istituzzjoni hijiex f’pożizzjoni li tonora obbligu fid-data li fiha hija għandha tiġi ssodisfatta u, fil-każ li dan ma jkunx il-każ, jekk għandhiex tipproċedi għal bejgħ f’sitwazzjoni diffiċli sabiex tkun tista’ tissodisfa dan l-obbligu. F’dan il-każ, riskju ta’ lieva eċċessiva ma setax jiġi eskluż fl-assenza, minn naħa, ta’ ċertezza ta’ simultanjetà bejn l-irtirar tal-ammonti ddepożitati fil-kotba tat-tfaddil irregolat magħmula mid-depożitaturi u r-rimbors ta’ dawn l-ammonti miċ-CDC u, min-naħa l-oħra, ta’ dispożizzjoni legali li tirrestrinġi l-possibbiltà tal-irtirar tal-imsemmija ammonti.
43
It-tielet nett, il-BĊE jirrileva li l-Qorti Ġenerali qieset, fil-punt 122 tas-sentenza appellata, li, minħabba l-protezzjoni tal-kotba tat-tfaddil irregolat minn garanzija doppja tar-Repubblika Franċiża, id-depożitanti jaraw il-livell ta’ sigurtà ta’ dawn il-kotba bħala ogħla minn dak tad-depożiti li jibbenefikaw biss mill-protezzjoni tal-mekkaniżmu ta’ garanzija li jirriżulta mit-traspożizzjoni tad-Direttiva 2014/49/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ April 2014 dwar skemi ta’ garanzija għal depożiti (ĠU 2014, L 173, p. 149). Il-Qorti Ġenerali qieset li din il-garanzija doppja tikkontribwixxi biex jiġi evitat li dan it-tfaddil ikun is-suġġett ta’ rtirat massiv fuq perijodu ta’ żmien qasir. Issa, il-BĊE kien qies, fid-deċiżjoni kkontestata, li l-imsemmija garanzija doppja ma setgħetx tipprekludi kull riskju ta’ rtirar massiv fuq tali perijodu ta’ żmien u li, għalhekk, dan ir-riskju kellu jittieħed inkunsiderazzjoni għall-finijiet tal-evalwazzjoni ta’ riskju tal-effett ta’ lieva eċċessiv.
44
Ir-raba’ nett, il-BĊE jsostni li l-Qorti Ġenerali, fil-punt 116 tas-sentenza appellata, issostitwixxiet l-evalwazzjoni tagħha stess għal tiegħu, billi qieset li n-natura likwida tad-depożiti mwettqa fuq il-kotba tat-tfaddil irregolat kienet tikkontribwixxi biex dawn il-kotba jkollhom il-kwalità ta’ “valur ta’ rifuġju” f’perijodu ta’ kriżi. Issa, il-BĊE kien qies li kellu jittieħed inkunsiderazzjoni l-fatt li n-natura likwida tat-tfaddil irregolat kienet tipprekludi l-esklużjoni ta’ kull riskju ta’ rtirar massiv fuq perijodu qasir ta’ żmien.
45
Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali bbażat ruħha fuq estratt mir-rapport annwali tal-osservatorju tat-tfaddil irregolat (Franza), li l-kontenut tiegħu ma jippermettix li jiġu ssostanzjati l-konklużjonijiet li waslet għalihom il-Qorti Ġenerali.
46
Crédit Lyonnais tqis li l-argumenti tal-BĊE huma infondati.
47
Hija ssostni li l-Qorti Ġenerali applikat b’mod korrett l-istandards tal-istħarriġ ġudizzjarju stabbiliti mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fl-oqsma li fihom l-awtur tad-deċiżjoni li qed jintalab l-annullament tagħha għandu setgħa diskrezzjonali. Dan l-istħarriġ jimplika, skont din il-ġurisprudenza, inkluż fil-qasam tal-politika monetarja, li tiġi vverifikata l-osservanza ta’ ċerti rekwiżiti proċedurali, fosthom l-obbligu li jiġu eżaminati, b’attenzjoni u b’imparzjalità, l-elementi kollha tas-sitwazzjoni inkwistjoni.
48
Fis-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali qieset li l-BĊE, fil-kuntest tal-analiżi tiegħu tal-karatteristiċi tal-kotba tat-tfaddil irregolat intiżi biex jiġi evalwat ir-riskju prudenzjali assoċjat mal-espożizzjonijiet ta’ Crédit lyonnais fuq iċ-CDC, evidentement ibbaża ruħu fuq elementi mhux rilevanti f’dan ir-rigward u kien naqas milli jieħu inkunsiderazzjoni, jew eskluda volontarjament, elementi rilevanti, jiġifieri l-kwalità ta’ “valur refuġju” ta’ dawn il-kotba f’perijodu ta’ kriżi, l-assenza ta’ libertà fl-użu, mill-istabbiliment li jiġborhom, tad-depożiti mwettqa fuq l-imsemmija kotba u l-garanzija doppja tar-Repubblika Franċiża.
49
Crédit Lyonnais tikkontesta l-argumenti tal-BĊE mressqa kontra r-raġunament tal-Qorti tal-Ġustizzja.
50
L-ewwel nett, Crédit lyonnais tosserva li l-Qorti Ġenerali rrilevat lakuna fir-raġunament tal-BĊE, sa fejn dan ibbaża ruħu esklużivament fuq il-likwidità tad-depożiti mwettqa fuq il-ktieb tat-tfaddil irregolat, mingħajr ma ħadet inkunsiderazzjoni n-natura ta’ “valur ta’ rifuġju” ta’ dawn il-kotba f’perijodu ta’ kriżi. Tali natura, li l-BĊE ma jikkontestax, timplika li l-imsemmija kotba jistgħu biss jesponu b’mod dgħajjef lill-istituzzjoni li ġabret dan it-tfaddil għal riskju ta’ rtirar massiv f’każ ta’ kriżi.
51
Barra minn hekk, Crédit lyonnais issostni li l-BĊE ma kkontestax quddiem il-Qorti Ġenerali l-provi li huwa kien ippreżenta fir-rikors tiegħu fl-ewwel istanza u li ġew inklużi fil-motivi tas-sentenza appellata.
52
It-tieni nett, fir-rigward tal-evalwazzjoni tar-riskju tal-effett ta’ lieva, il-Qorti Ġenerali ġustament ħadet inkunsiderazzjoni l-intenzjoni tal-leġiżlatur, kif esposta fil-punti 48 sa 51 tas-sentenza tat-13 ta’ Lulju 2018, Crédit agricole vs BĊE (T‑758/16, EU:T:2018:472), u tal-analiżi tal-Awtorità Bankarja Ewropea (iktar ’il quddiem l-“EBA”). Barra minn hekk, hija llimitat ruħha li tikkonstata li d-depożiti mwettqa fuq il-kotba tat-tfaddil irregolat ma jitħallewx għad-dispożizzjoni libera tal-istituzzjonijiet li jiġbruhom.
53
It-tielet nett, il-Qorti Ġenerali sempliċement ikkonstatat, fil-punti 114 u 122 tas-sentenza appellata, fir-rigward tal-garanzija doppja tar-Repubblika Franċiża favur depożiti mwettqa fuq il-kotba tat-tfaddil irregolat, li s-sistema ta’ garanzija tad-depożiti stabbilita mid-Direttiva 2014/49 ma għandhiex l-istess karatteristiċi bħal din is-sistema ta’ garanzija doppja, b’mod partikolari f’termini ta’ ġbir tas-sigurtà tad-depożiti minn min ifaddal. B’hekk, il-Qorti Ġenerali qieset li r-raġunament tal-BĊE, sa fejn huwa bbażat esklużivament fuq is-sistema stabbilita minn din id-direttiva u ma jiħux inkunsiderazzjoni l-garanzija doppja tar-Repubblika Franċiża, ma kienx rilevanti biex jiġi evalwat ir-riskju tal-effett ta’ lieva li għalih l-ammonti li jinsabu fil-kotba tat-tfaddil irregolati kienu jesponu lil Crédit lyonnais.
54
Ir-raba’ nett, il-Qorti Ġenerali, fil-punt 115 tas-sentenza appellata, ħadet inkunsiderazzjoni l-provi kollha li ġew ippreżentati quddiemha fil-kuntest tal-eżami tat-tilwima mressqa quddiemha, mingħajr ma wettqet ebda żball ta’ liġi fl-interpretazzjoni tagħhom. Il-BĊE ma ppreżentax, min-naħa tiegħu, il-provi li jsostnu l-argument tiegħu li jgħid li n-natura likwida tad-depożiti mwettqa fuq il-kotba tat-tfaddil irregolat toħloq, waħedha, riskju ta’ bejgħ f’sitwazzjoni diffiċli. Għalhekk, il-Qorti Ġenerali ħadet inkunsiderazzjoni, fil-punt 116 tas-sentenza appellata, il-fatt li din in-natura tista’ effettivament tiffavorixxi l-irtirar minn min ifaddal, iżda kkonstatat lakuna fil-motivi tad-deċiżjoni kontenzjuża, peress li din hija, f’dan ir-rigward, ibbażata esklużivament fuq l-imsemmija natura u tinjora l-provi ppreżentati fis-sens kuntrarju.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
55
Kif fakkret il-Qorti Ġenerali, essenzjalment, fil-punt 98 tas-sentenza appellata, sa fejn il-BĊE għandu setgħa diskrezzjonali wiesgħa fl-għażla li jagħti jew le l-benefiċċju tal-Artikolu 429(14) tar-Regolament Nru 575/2013, l-istħarriġ ġudizzjarju li l-qorti tal-Unjoni għandha teżerċita fuq il-fondatezza tal-motivi ta’ deċiżjoni bħad-deċiżjoni kontenzjuża ma għandux iwassalha biex tissostitwixxi l-evalwazzjoni tal-BĊE b’dik tagħha, iżda huwa intiż biex jivverifika li din id-deċiżjoni ma hijiex ibbażata fuq fatti materjalment ineżatti u li ma hija vvizzjata minn ebda żball manifest ta’ evalwazzjoni jew ta’ użu ħażin ta’ poter (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-25 ta’ Jannar 1979, Racke, 98/78, EU:C:1979:14, punt 5; tat-18 ta’ Lulju 2007, Industrias Químicas del Vallés vs Il-Kummissjoni, C‑326/05 P, EU:C:2007:443, punt 76; tal-11 ta’ Settembru 2014, CB vs Il-Kummissjoni, C‑67/13 P, EU:C:2014:2204, punt 46, kif ukoll tal-11 ta’ Diċembru 2018, Weiss et, C‑493/17, EU:C:2018:1000, punt 24).
56
F’dan ir-rigward, hija ġurisprudenza stabbilita li l-qorti tal-Unjoni għandha b’mod partikolari tivverifika mhux biss l-eżattezza materjali tal-provi invokati, l-affidabbiltà tagħhom u l-koerenza tagħhom, iżda għandha wkoll tistħarreġ jekk dawn il-provi jikkostitwixxux id-data kollha rilevanti li għandha tittieħed inkunsiderazzjoni sabiex tiġi evalwata sitwazzjoni kumplessa u jekk humiex ta’ natura li jsostnu l-konklużjonijiet misluta minnhom (sentenzi tas-26 ta’ Marzu 2019, Il-Kummissjoni vs L-Italja, C‑621/16 P, EU:C:2019:251, punt 104, kif ukoll tal-11 ta’ Novembru 2021, Autostrada Wielkopolska vs Il-Kummissjoni u l-Polonja, C‑933/19 P, EU:C:2021:905, punt 117).
57
Fil-fatt, meta istituzzjoni jkollha setgħa diskrezzjonali wiesgħa, hija ta’ importanza fundamentali l-osservanza tal-garanziji proċedurali, li fosthom hemm l-obbligu tagħha li teżamina, b’reqqa u b’imparzjalità, l-elementi rilevanti kollha tas-sitwazzjoni inkwistjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-21 ta’ Novembru 1991, Technische Universität München, C‑269/90, EU:C:1991:438, punt 14, kif ukoll tal-11 ta’ Diċembru 2018, Weiss et, C‑493/17, EU:C:2018:1000, punt 30).
58
F’dan il-każ, sabiex tiddeċiedi dwar il-fondatezza tal-evalwazzjoni tal-BĊE dwar l-eżistenza ta’ riskju ta’ bejgħ f’sitwazzjoni diffiċli, il-Qorti Ġenerali, qabel kollox, evalwat, fil-punti 107 sa 114 tas-sentenza appellata, ċerti elementi li jirrigwardaw il-karatteristiċi tal-kotba tat-tfaddil irregolat, imressqa minn Crédit lyonnais fir-rikors tagħha fl-ewwel istanza, jiġifieri l-kwalità tagħhom ta’ “valur refuġju” f’każ ta’ kriżi bankarja, l-assenza ta’ libertà fl-użu, mill-istabbiliment li jiġborhom, tad-depożiti mwettqa fuq dawn il-kotba kif ukoll il-garanzija doppja tar-Repubblika Franċiża li jibbenefikaw minnha dawn id-depożiti.
59
Għall-finijiet ta’ din l-evalwazzjoni, il-Qorti Ġenerali wettqet, b’mod partikolari, paragun bejn il-karatteristiċi tad-depożiti mwettqa fuq il-kotba tat-tfaddil irregolat u dawk tad-depożiti ordinarji. Hija għalhekk qieset, fil-punti 111 u 113 ta’ din is-sentenza, li tat-tieni setgħu jiġu investiti f’assi li setgħu jikkontribwixxu għall-ħolqien ta’ lieva finanzjarja eċċessiva, filwaqt li tal-ewwel ftit setgħu jikkontribwixxu għall-ħolqien ta’ tali lieva.
60
Sussegwentement, il-Qorti Ġenerali qieset, fil-punt 115 tal-imsemmija sentenza u fid-dawl tal-evalwazzjoni li hija għamlet tal-elementi rrilevati fil-punti 107 sa 114 tal-istess sentenza, li l-ġustifikazzjoni bbażata fuq in-natura partikolarment likwida tad-depożiti mwettqa fuq dawn l-istess kotba ma kinitx tippermetti, waħedha, li tintwera l-fondatezza tal-konklużjoni tal-BĊE li tgħid li l-iskoperturi għaċ-CDC fir-rigward ta’ dawn id-depożiti kienu jippreżentaw riskju ta’ bejgħ f’sitwazzjoni diffiċli.
61
Il-Qorti Ġenerali żiedet, fil-punt 116 tal-istess sentenza, li mill-provi ppreżentati minn Crédit lyonnais kien jirriżulta li l-evalwazzjoni tal-BĊE dwar l-effett tan-natura partikolarment likwida tal-imsemmija depożiti fuq ir-riskju ta’ bejgħ f’sitwazzjoni diffiċli ma kinitx tieħu inkunsiderazzjoni l-fatt li din in-natura kienet tifforma wkoll parti mill-kwalità ta’ “valur refuġju” tal-kotba tat-tfaddil irregolat, fil-każ ta’ kriżi bankarja, minħabba l-livell għoli ta’ sigurtà tagħhom.
62
Fl-aħħar nett, il-Qorti Ġenerali qieset, fil-punt 120 tas-sentenza appellata, li l-eżempju li kienet ibbażata fuqu l-konklużjoni tal-BĊE, li tgħid li l-iskoperturi għaċ-CDC għal depożiti mwettqa fuq kotba tat-tfaddil irregolat kienu jippreżentaw riskju ta’ bejgħ f’sitwazzjoni diffiċli, ma kienx jikkonċerna lil depożiti li għandhom karatteristiċi suffiċjentement simili għal dawk ta’ dawn il-kotba sabiex dawn ikunu jistgħu jittieħdu inkunsiderazzjoni b’mod rilevanti.
63
F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali qieset, fil-punt 122 ta’ din is-sentenza, billi rreferiet għall-evalwazzjonijiet magħmula fil-punti 107 sa 110 u 114 tal-imsemmija sentenza, li l-eventwalità li dawn id-depożiti jiġu rtirati b’mod massiv u f’daqqa f’każ ta’ kriżi kienet differenti minn dik li taffettwa d-depożiti meħuda inkunsiderazzjoni bħala eżempji mill-BĊE fid-deċiżjoni kontenzjuża.
64
Minn dan il-Qorti Ġenerali ddeduċiet, fil-punti 125 u 126 tas-sentenza appellata, li l-motiv tad-deċiżjoni kontenzjuża bbażat fuq il-livell ta’ riskju ta’ bejgħ f’sitwazzjoni diffiċli kien ivvizzjat minn “illegalità” u, konsegwentement, li ż-żewġ elementi l-oħra tal-metodoloġija msemmija wkoll fil-punt 17 ta’ din is-sentenza, jiġifieri l-kwalità ta’ kreditu tal-amministrazzjoni ċentrali Franċiża u l-livell ta’ konċentrazzjoni tal-espożizzjonijiet ta’ Crédit lyonnais fuq iċ-CDC, ma setgħux iwasslu biex il-BĊE jirrifjuta, fid-deċiżjoni kontenzjuża, li jagħti lil Crédit lyonnais l-benefiċċju tal-esklużjoni prevista fl-Artikolu 429(14) tar-Regolament Nru 575/2013 għall-iskoperturi kollha ta’ din l-istituzzjoni ta’ kreditu għaċ-CDC. Għaldaqstant, fil-punt 127 tas-sentenza appellata, hija annullat din id-deċiżjoni sa fejn hija rrifjutat li teskludi mill-kalkolu tal-proporzjon tal-effett ta’ lieva ta’ Crédit lyonnais 34 % ta’ dawn l-iskoperturi.
65
Mill-punti tas-sentenza appellata msemmija fil-punti 58 sa 64 ta’ din is-sentenza jirriżulta li, sabiex timmotiva dan l-annullament parzjali tad-deċiżjoni kontenzjuża, il-Qorti Ġenerali, minn naħa, wettqet l-evalwazzjoni tagħha stess tal-karatteristiċi tat-tfaddil irregolat billi qieset, b’mod partikolari, li l-kwalità ta’ “valur ta’ rifuġju” tat-tfaddil irregolat kienet tikkontrobilanċja l-likwidità ta’ dan it-tfaddil u, min-naħa l-oħra, qieset li l-BĊE kien ibbaża l-ġustifikazzjoni tiegħu bbażata fuq l-esperjenza tal-kriżijiet bankarji reċenti fuq eżempju ta’ rtirar ta’ depożiti li għandhom karatteristiċi li ma humiex suffiċjentement qrib tat-tfaddil irregolat sa fejn dan tal-aħħar huwa differenti mill-fondi koperti minn dan l-eżempju mill-assenza ta’ libertà fl-użu, mill-istabbiliment li jiġbruhom, tad-depożiti mwettqa fuq il-kotba tal-imsemmi tfaddil kif ukoll mill-kwalità tiegħu ta’ “valur ta’ refuġju” f’każ ta’ kriżi bankarja marbuta mal-garanzija doppja tar-Repubblika Franċiża li jibbenefikaw minnha dawn il-fondi.
66
Il-Qorti Ġenerali għalhekk qieset li l-livell ta’ riskju ta’ bejgħ f’sitwazzjoni diffiċli li jirriżulta mill-evalwazzjoni tagħha stess tal-karatteristiċi tat-tfaddil irregolat u tal-effett akkumulat tagħhom ma kienx suffiċjentement għoli sabiex jiġġustifika r-rifjut li jiġu esklużi l-iskoperturi kollha ta’ Crédit lyonnais fuq iċ-CDC mill-miżura tal-iskoperturi tagħha għall-finijiet tal-kalkolu tal-proporzjon tal-effett ta’ lieva.
67
Issa, għandu jiġi kkonstatat, fl-ewwel lok, li l-Qorti Ġenerali ma poġġietx indiskussjoni l-konstatazzjonijiet magħmula mill-BĊE fir-rigward tal-karatteristiċi tat-tfaddil irregolat, konstatazzjonijiet li kienu wassluh biex jikkonkludi li dawn il-karatteristiċi ma kinux jippermettu li jiġi eskluż kompletament kull riskju ta’ rtirar massiv li jista’ jġiegħel lil Crédit lyonnais tipproċedi għal bejgħ f’sitwazzjoni diffiċli matul il-perijodu ta’ aġġustament ta’ għaxart ijiem bejn il-pożizzjonijiet tagħha stess u dawk taċ-CDC.
68
Għalhekk, mill-punt 116 tas-sentenza appellata jirriżulta li, waqt l-evalwazzjoni tal-karatteristiċi tat-tfaddil irregolat, il-Qorti Ġenerali qieset li l-likwidità qawwija ta’ dan it-tfaddil u l-garanzija doppja tar-Repubblika Franċiża li jibbenefikaw minnha l-ammonti ddepożitati fil-kotba tal-imsemmi tfaddil jikkontribwixxu biex jagħtuha l-kwalità ta’ “valur ta’ rifuġju” f’każ ta’ kriżi bankarja. Issa, kif hija ssostni quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, il-BĊE, fid-deċiżjoni kontenzjuża, kien ħa inkunsiderazzjoni, sabiex jevalwa r-riskju ta’ bejgħ f’sitwazzjoni diffiċli, il-karatteristiċi li jagħtu lil dan l-istess tfaddil, skont il-Qorti Ġenerali, il-kwalità ta’ “valur ta’ rifuġju”.
69
F’dan ir-rigward, għandu jiġi enfasizzat li l-Qorti Ġenerali ma poġġietx indiskussjoni l-konstatazzjonijiet tal-BĊE, li jinsabu fid-deċiżjoni kontenzjuża, dwar il-likwidità qawwija tat-tfaddil irregolat fl-assenza ta’ mekkaniżmu legali li jillimita l-irtirar tiegħu kif ukoll dwar l-obbligu ta’ Crédit lyonnais li tirrimborsa lid-depożitanti anki matul il-perijodu ta’ aġġustament ta’ għaxart ijiem bejn il-pożizzjonijiet ta’ dan tal-aħħar u dawk taċ-CDC.
70
Konsegwentement, ma jistax jitqies li r-raġunament li abbażi tiegħu l-Qorti Ġenerali ddeċidiet favur l-annullament parzjali tad-deċiżjoni kontenzjuża jpoġġi indiskussjoni l-eżattezza materjali, l-affidabbiltà jew il-koerenza tal-elementi meħuda inkunsiderazzjoni f’din id-deċiżjoni jew li jistabbilixxi li dawn l-elementi ma jikkostitwixxux id-data rilevanti kollha li għandha tittieħed inkunsiderazzjoni, f’dan il-każ, mill-BĊE.
71
Fit-tieni lok, sa fejn il-Qorti Ġenerali tikkonkludi madankollu li l-informazzjoni meħuda inkunsiderazzjoni mill-BĊE ma kinitx ta’ natura li tissostanzja l-konklużjonijiet misluta minnhom fid-deċiżjoni kontenzjuża, għandu jiġi kkonstatat li din il-konklużjoni tal-Qorti Ġenerali tirriżulta minn evalwazzjoni proprja tagħha tal-livell ta’ riskju ta’ bejgħ f’sitwazzjoni diffiċli, evalwazzjoni li, filwaqt li tibbaża ruħha fuq l-istess elementi bħal dawk meħuda inkunsiderazzjoni mill-BĊE, titbiegħed minn dik adottata minn din l-istituzzjoni mingħajr ma tistabbilixxi n-natura manifestament żbaljata ta’ dan tal-aħħar.
72
Billi rraġunat b’dan il-mod, il-Qorti Ġenerali ma wettqitx l-istħarriġ tal-iżball manifest ta’ evalwazzjoni li kellha tagħmel, skont il-ġurisprudenza mfakkra fil-punti 55 sa 57 ta’ din is-sentenza, iżda ssostitwixxiet l-evalwazzjoni tagħha għal dik tal-BĊE f’każ fejn din l-istituzzjoni tibbenefika madankollu minn marġni ta’ diskrezzjoni wiesa’.
73
Barra minn hekk, fir-rigward tal-evalwazzjoni magħmula mill-Qorti Ġenerali, fil-punti 117 sa 122 tas-sentenza appellata, tal-ġustifikazzjoni tal-BĊE bbażata fuq l-esperjenza tal-kriżijiet bankarji reċenti, il-Qorti Ġenerali ma stabbilixxietx, f’din is-sentenza, kif il-kunsiderazzjonijiet, imsemmija fil-punt 121 tagħha, li jgħidu li l-fondi ta’ tfaddil irregolati ma jistgħux jiġu investiti, diversament mid-depożiti kurrenti msemmija fil-punt 118 tal-imsemmija sentenza, f’assi riskjużi jew mhux likwidi huma ta’ natura li juru n-natura manifestament żbaljata tal-evalwazzjoni magħmula mill-BĊE tax-xenarju ta’ riskju ta’ rtirar massiv li kellu jittieħed inkunsiderazzjoni sabiex jiġi analizzat ir-riskju ta’ bejgħ f’sitwazzjoni diffiċli li kienet esposta għalih Crédit lyonnais. L-istess japplika fir-rigward tal-kunsiderazzjonijiet magħmula fil-punt 122 tal-istess sentenza u bbażati fuq id-differenza bejn il-garanzija doppja tar-Repubblika Franċiża li jibbenefikaw minnha il-kotba tat-tfaddil irregolat u l-mekkaniżmu ta’ garanzija li jirriżulta mid-Direttiva 2014/49.
74
Minn dan isegwi li l-Qorti Ġenerali annullat id-deċiżjoni kontenzjuża sa fejn din tikkonċerna lil Crédit lyonnais billi ssostitwixxiet l-evalwazzjoni tagħha tar-riskju ta’ bejgħ f’sitwazzjoni diffiċli li għaliha kienet esposta Crédit lyonnais, mingħajr ma stabbilixxiet kif l-evalwazzjoni tal-BĊE li tinsab f’din id-deċiżjoni f’dan ir-rigward hija vvizzjata bi żball manifest ta’ evalwazzjoni. B’dan il-mod, hija marret lil hinn mil-limiti tal-istħarriġ ġudizzjarju tagħha mfakkra fil-punt 55 ta’ din is-sentenza. Il-Qorti Ġenerali żbaljat ukoll meta qieset li l-BĊE kien naqas milli jwettaq l-obbligu tiegħu, li jirriżulta mill-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 57 ta’ din is-sentenza, li jeżamina b’reqqa u b’imparzjalità l-elementi rilevanti kollha tas-sitwazzjoni inkwistjoni.
75
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li, mingħajr ma hemm bżonn li jiġu eżaminati l-aggravji l-oħra tal-appell, għandu jintlaqa’ l-ewwel aggravju tiegħu u, konsegwentement, għandha tiġi annullata s-sentenza appellata sa fejn din tilqa’ l-ewwel parti tat-tielet motiv u, parzjalment, it-tielet parti tal-ewwel motiv tar-rikors fl-ewwel istanza u sa fejn tannulla parzjalment id-deċiżjoni kontenzjuża.
Fuq il-proċedura fl-ewwel istanza
76
Konformement mal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 61 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’, fil-każ li tannulla d-deċiżjoni tal-Qorti Ġenerali, taqta’ l-kawża b’mod definittiv hija stess meta din tkun fi stat li tiġi deċiża.
77
Dan huwa l-każ f’din il-kawża, peress li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha l-elementi kollha neċessarji sabiex tiddeċiedi dwar ir-rikors fl-ewwel istanza ta’ Crédit lyonnais.
78
Dan ir-rikors huwa bbażat fuq tliet motivi, imsemmija fil-punt 20 ta’ din is-sentenza.
79
Kif jirriżulta mill-punt 21 ta’ din is-sentenza, l-ewwel motiv, bl-eċċezzjoni tal-argument li jinsab fit-tielet parti tiegħu, ibbażat fuq ksur tal-Artikolu 266 TFUE li jirriżulta minn eżekuzzjoni żbaljata, mill-BĊE, tal-punt 81 tas-sentenza tat-13 ta’ Lulju 2018, Crédit agricole vs BĊE (T‑758/16, EU:T:2018:472), u t-tieni motiv ġew miċħuda mill-Qorti Ġenerali, mingħajr ma Crédit lyonnais tikkontesta, fil-kuntest ta’ appell inċidentali, il-fondatezza tal-evalwazzjonijiet magħmula mill-Qorti Ġenerali fir-rigward tagħhom. F’dawn iċ-ċirkustanzi, is-sentenza appellata għandha, fir-rigward ta’ dawn l-evalwazzjonijiet, l-awtorità ta’ res judicata, minkejja l-annullament parzjali ta’ din is-sentenza li jirriżulta mill-fatt li ntlaqa’ l-ewwel aggravju tal-BĊE. (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-4 ta’ Marzu 2021, Il-Kummissjoni vs Fútbol Club Barcelona, C‑362/19 P, EU:C:2021:169, punti 109 sa 111).
80
Minn dan isegwi li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha teżamina biss it-tielet motiv tar-rikors fl-ewwel istanza kif ukoll l-argument tat-tielet parti tal-ewwel motiv imsemmi fil-punt preċedenti.
Fuq it-tielet parti tal-ewwel motiv u l-ewwel parti tat-tielet motiv
L-argumenti tal-partijiet
81
Permezz tat-tielet parti tal-ewwel motiv u tal-ewwel parti tat-tielet motiv, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, Crédit lyonnais issostni li l-BĊE ma wettaqx, fl-evalwazzjoni tar-riskju ta’ bejgħ f’sitwazzjoni diffiċli, analiżi fil-fond tal-karatteristiċi tal-kotba tat-tfaddil irregolat, filwaqt li huwa kellu jipproċedi b’dan il-mod konformement mal-ġurisprudenza li hija wkoll imfakkra fil-punt 57 ta’ din is-sentenza.
82
Crédit lyonnais issostni, l-ewwel nett, li diversi studji u rapporti ekonomiċi juru li dawn il-kotba jikkostitwixxu “valur ta’ rifuġju” f’każ ta’ kriżi bankarja, minħabba l-garanzija tar-Repubblika Franċiża li jibbenefikaw minnha d-depożiti fuq il-kotba msemmija, li jagħmilhom prodott ta’ tfaddil partikolarment sigur, b’tali mod li l-ipoteżi ta’ rtirar massiv ta’ dawn il-fondi f’perijodu ta’ kriżi ma hijiex kredibbli.
83
F’dan ir-rigward, Crédit lyonnais tikkontesta r-riferiment magħmul mill-BĊE għal xenarju ta’ rtirar ta’ 10 % sa 30 % tad-depożiti ggarantiti f’inqas minn ħamest ijiem, li jikkostitwixxi ipoteżi mhux verifikabbli u irrilevanti.
84
Barra minn hekk, il-BĊE ma jurix kif it-terminu ta’ għaxart ijiem bejn l-irtirar tad-depożitanti detenturi ta’ kotba tat-tfaddil irregolat u r-rimbors taċ-CDC lil Crédit lyonnais tas-somom li jikkorrispondu għal dan l-irtirar jiġġenera riskju ta’ likwidità fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-proporzjon tal-effett ta’ lieva filwaqt li dan ma jippreżentax dan fil-kuntest tal-proporzjon ta’ likwidità, kif kien irrikonoxxa l-BĊE.
85
It-tieni nett, Crédit lyonnais tikkunsidra li l-kotba tat-tfaddil irregolat jaqgħu taħt mekkaniżmu strutturalment ibbilanċjat fil-pjan tal-karta tal-bilanċ, peress li d-depożiti mwettqa fuq dawn il-kotba, iċċentralizzati għand iċ-CDC, jikkorrispondu għall-krediti tal-istess ammont miżmuma minn Crédit lyonnais fil-konfront tagħha. Is-somom miġbura fuq il-kotba msemmija ma jistgħux jiġu investiti f’assi riskjużi u huma koperti perfettament mill-obbligu ta’ rimbors tal-ammonti ta’ dawn id-depożiti miġbuda minn dawk li jfaddlu li huwa impost fuq is-CDC, b’tali mod li istituzzjoni li, bħal Crédit lyonnais, tiġbor l-imsemmija depożiti ma jkollhiex għalfejn tittrasferixxi assi b’urġenza sabiex tikseb il-likwidità neċessarja sabiex tilqa’ l-irtirar.
86
Fit-tielet lok, Crédit lyonnais issostni li l-volum tad-depożiti mwettqa fuq il-kotba tat-tfaddil irregolat ma jiddependix mill-istrateġija tal-istituzzjoni li tkun ġabrithom, iżda minn fatturi barra mill-kontroll tagħha. Dan l-istabbiliment jaġixxi bħala sempliċi vettura ta’ tranżitu bejn id-depożitant u ċ-CDC.
87
Dawn il-karatteristiċi tal-kotba tat-tfaddil irregolat juru li dan ma jesponix lill-istituzzjonijiet li jiġbru għal riskju ta’ lieva finanzjarja eċċessiva, fatt li huwa kkonfermat minn rapport tal-EBA, tat-3 ta’ Awwissu 2016, dwar l-iskoperturi li jibbenefikaw mill-mekkaniżmi ta’ garanzija legali speċifiċi kif ukoll mill-Artikolu 429a(1)(j) tar-Regolament Nru 575/2013 emendat.
88
Il-BĊE tqis li dan l-argument għandu jiġi miċħud.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
89
Kif ġie rrilevat fil-punti 55 sa 57 ta’ din is-sentenza, meta jiddetermina jekk hemmx lok li jingħata jew le l-benefiċċju tal-Artikolu 429(14) tar-Regolament Nru 575/2013, il-BĊE għandu setgħa diskrezzjonali wiesgħa b’tali mod li l-istħarriġ ġudizzjarju li l-qorti tal-Unjoni għandha teżerċita fuq il-fondatezza tal-motivi ta’ deċiżjoni bħad-deċiżjoni kontenzjuża ma għandux iwassalha biex tissostitwixxi l-evalwazzjoni tal-BĊE b’dik tagħha, iżda huwa intiż biex jivverifika li din id-deċiżjoni ma hijiex ibbażata fuq fatti materjalment ineżatti u li ma hija vvizzjata minn ebda żball manifest ta’ evalwazzjoni jew ta’ użu ħażin ta’ poter.
90
F’dan il-każ, il-BĊE qies li l-iskoperturi għaċ-CDC li jirriżultaw mid-depożiti mwettqa fuq il-kotba tat-tfaddil irregolati kienu jirrappreżentaw riskju prudenzjali baxx għall-istituzzjonijiet suġġetti għas-superviżjoni tiegħu, iżda li kien jippersisti, fir-rigward ta’ Crédit lyonnais, riskju prudenzjali li kellu jittieħed inkunsiderazzjoni billi tiġi limitata sa 66 % l-esklużjoni ta’ dawn l-iskoperturi mill-miżura tal-iskoperturi għall-finijiet tal-kalkolu tal-proporzjon tal-effett ta’ lieva ta’ din l-istituzzjoni.
91
Fil-kuntest tal-analiżi li kienet il bażi ta’ tali konklużjoni, il-BĊE evalwa, fid-dawl tal-karatteristiċi tal-kotba tat-tfaddil irregolat, inkluż, kif jirriżulta espliċitament mill-evalwazzjoni tal-osservazzjonijiet Nru 2 u Nru 4 ippreżentati minn Crédit agricole, li jinsabu fl-anness tad-deċiżjoni kkontestata, dawk dwar l-eżistenza ta’ garanzija doppja tar-Repubblika Franċiża, jekk l-istabbilimenti suġġetti għas-sorveljanza tal-BĊE setgħux, waqt episodju ta’ kriżi bankarja, ikunu esposti għal irtirar massiv f’perijodu qasir ta’ żmien li jista’ jeħtieġ it-teħid ta’ miżuri korrettivi mhux previsti fil-pjan kummerċjali, inkluż bejgħ b’urġenza ta’ assi sabiex ikun hemm fondi neċessarji sabiex jintlaqgħu t-talbiet għall-irtirar, fis-sens tal-punt 94 tal-Artikolu 4(1) tar-Regolament Nru 575/2013.
92
Minn dan jirriżulta li l-BĊE wettaq analiżi prudenzjali ta’ natura previżjonali, billi ddetermina l-effetti li avvenimenti li ma humiex ċerti jista’ jkollhom fuq il-kapaċità ta’ istituzzjoni li taffronta dawn l-avvenimenti.
93
Sabiex iwettaq sew din l-analiżi, għalkemm il-BĊE għandu jibbaża ruħu, fil-kuntest tal-marġni ta’ diskrezzjoni wiesa’ li huwa għandu, fuq xenarji li ma humiex nieqsa minn probabbiltà fir-rigward tad-data disponibbli, madankollu ma jistax jitqies, fid-dawl tan-natura previżjonali tal-imsemmija analiżi, li huwa għandu jipprova l-eżistenza ta’ avvenimenti fil-passat li għandhom l-istess karatteristiċi bħax-xenarju analizzat.
94
Issa, fir-rigward tar-riferiment għal xenarju ta’ rtirar ta’ 10 % sa 30 % tad-depożiti ggarantiti f’inqas minn ħamest ijiem, ikkunsidrat mill-BĊE fid-deċiżjoni kkontestata, ma jidhirx li dan ix-xenarju, li huwa bbażat fuq eżempju li effettivament seħħ f’sitwazzjoni li tippreżenta elementi paragunabbli ma’ dawk tal-iskoperturi għaċ-CDC li jirriżultaw minn depożiti mwettqa fuq il-kotba tat-tfaddil irregolat, huwa manifestament nieqes minn probabbiltà.
95
F’dan ir-rigward, l-argumenti u l-elementi mressqa minn Crédit lyonnais dwar il-kwalità ta’ “valur ta’ rifuġju” ta’ dawn il-kotba, marbuta, b’mod partikolari, mal-fatt li dawn jibbenefikaw minn garanzija tar-Repubblika Franċiża, jippermettu, ċertament, li jiġi kkonstatat li, waqt ċerti episodji fil-passat ta’ kriżi bankarja, il-livell globali tad-depożiti fuq ċerti kotba tat-tfaddil irregolat kellu tendenza li jiżdied.
96
Madankollu, din il-konstatazzjoni ġenerali ma tistax madankollu twassal biex iċċaħħad minn kull probabbiltà x-xenarju, adottat mill-BĊE fil-kuntest tal-analiżi previżjonali tiegħu tar-riskju ta’ bejgħ f’sitwazzjoni diffiċli, minn probabbiltà, anki limitata, ta’ rtirar massiv mit-tfaddil irregolat iddepożitat ma’ Crédit lyonnais, f’każ ta’ kriżi bankarja.
97
Fil-fatt, għalkemm l-argumenti u l-elementi mressqa minn Crédit lyonnais li jippermettu li ssir din il-konstatazzjoni jistgħu, kif ammetta l-BĊE, jispjegaw li, fil-każ ta’ tensjoni jew ta’ kriżi fis-swieq finanzjarji, min ifaddal ikun inklinat, bħala regola ġenerali, li jdur għal dawn il-forom ta’ investiment sigur u likwidu għad-detriment ta’ forom oħra ta’ investiment iktar riskjużi jew inqas likwidi, dawn l-istess argumenti u elementi madankollu ma humiex ta’ natura li jistabbilixxu li kull riskju li d-depożitanti jwettqu ġbid istantanju u massiv ta’ dan it-tfaddil bil-għan, pereżempju, li jinvestuh mill-ġdid f’istituzzjonijiet iktar b’saħħithom, huwa manifestament eskluż. Għalhekk, l-argumenti msemmija għandhom jiġu miċħuda.
98
Fir-rigward tal-eżistenza ta’ garanzija doppja tar-Repubblika Franċiża fir-rigward tat-tfaddil irregolat, Crédit lyonnais ma tistabbilixxix kif il-BĊE, fid-deċiżjoni kontenzjuża, wettaq żball manifest ta’ evalwazzjoni meta ma kkunsidrax l-imsemmija karatteristika, fid-dawl tal-esperjenza tal-kriżijiet bankarji reċenti, bħala li hija ta’ natura li tipproteġi lil din l-istituzzjoni ta’ kreditu minn kull riskju ta’ rtirar massiv u, għaldaqstant, kontra kull riskju ta’ bejgħ f’sitwazzjoni diffiċli.
99
Fir-rigward, barra minn hekk, tal-argument ta’ Crédit lyonnais ibbażat fuq il-fatt li t-tfaddil irregolat jissarraf fi tranżazzjonijiet strutturalment ibbilanċjati fil-karta tal-bilanċ tal-istituzzjoni li tiġbor id-depożiti mwettqa f’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li l-BĊE qies li, f’sistema ta’ trasferiment bħal dik imsemmija mill-kundizzjoni prevista fl-Artikolu 429(14)(c) tar-Regolament Nru 575/2013, li hija ssodisfatta mill-iskoperturi għaċ-CDC li jirriżultaw minn tali depożiti, irtirar massiv ma jwassalx, fih innifsu, għal insuffiċjenza ta’ assi għall-istituzzjoni obbligata li tirrispondi għat-talbiet ta’ rtirar jekk, fl-assenza ta’ mekkaniżmu li jillimita l-possibbiltà ta’ rtirar, tali istituzzjoni setgħet teżiġi u tirċievi immedjatament entitajiet tas-settur pubbliku li lilhom ġew ittrasferiti l-imsemmija depożiti fejn l-ammonti jikkorrispondu għas-somom hekk irtirati. Issa, il-BĊE kkonstata, fid-deċiżjoni kontenzjuża, li dan ma kienx il-każ f’din il-kawża.
100
Fil-fatt, huwa ħa inkunsiderazzjoni l-fatt li l-ammonti ddepożitati fil-kotba tat-tfaddil irregolat kienu ttrasferiti liċ-CDC sabiex jiġu ffinanzjati investimenti ta’ interess pubbliku u li kien jeżisti obbligu fuq iċ-CDC, u garanzija mir-Repubblika Franċiża, li tirrimborsa lill-istabbilimenti li jiġbru dawn id-depożiti l-ammonti rtirati mid-depożitanti. Madankollu, hija qieset li l-perijodu ta’ aġġustament ta’ għaxart ijiem bejn l-irtirar tas-somom iddepożitati u r-rimbors miċ-CDC tas-somom irtirati kien jippersisti riskju ta’ bejgħ f’sitwazzjoni diffiċli.
101
Issa, ma jidhirx li l-għażla ta’ din l-istituzzjoni, ibbażata fuq xenarju ta’ rtirar li ma huwiex manifestament nieqes minn probabbiltà, li jikkonsisti fit-teħid inkunsiderazzjoni tal-konsegwenzi li dan it-terminu ta’ aġġustament ta’ dekadenza jista’ jkollu fuq in-neċessità, għall-istabbiliment ikkonċernat, li jirrikorri għal miżuri korrettivi mhux previsti mill-pjan ta’ direzzjoni tan-negozju, inkluż bejgħ b’urġenza ta’ assi, qabżet il-limiti tal-marġni ta’ diskrezzjoni wiesa’ li kellu l-BĊE sabiex jevalwa l-livell ta’ riskju prudenzjali kkunsidrat rilevanti għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 429(14) tar-Regolament Nru 575/2013.
102
Din il-kunsiderazzjoni ma hijiex ikkontestata mill-argument ta’ Crédit lyonnais li jgħid li l-BĊE ma jurix kif dan il-perijodu ta’ aġġustament ta’ għaxart ijiem jista’ joħloq riskju ta’ likwidità fil-kuntest tal-evalwazzjoni mwettqa sabiex jiġi ddeterminat il-proporzjon tal-effett ta’ lieva filwaqt li dan ma japplikax fil-kuntest tal-evalwazzjoni mwettqa sabiex jiġi ddeterminat ir-rekwiżit ta’ kopertura tal-bżonnijiet ta’ likwidità.
103
Fil-fatt, għandu jiġi rrilevat li, fid-deċiżjoni kkontestata, il-BĊE ġġustifika t-teħid inkunsiderazzjoni ta’ tali terminu ta’ għaxart ijiem billi enfasizza li, fil-kuntest tal-kalkolu tal-proporzjon tal-effett ta’ lieva, ebda perijodu ta’ żmien speċifiku xieraq ma huwa ddeterminat, kuntrarjament għal dak li huwa l-każ għall-finijiet tal-kalkolu tal-proporzjon ta’ likwidità.
104
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li, kif enfasizza l-BĊE quddiem il-Qorti Ġenerali, ir-rekwiżit ta’ kopertura tal-bżonnijiet ta’ likwidità, li huwa rregolat, b’mod partikolari, mill-Artikolu 412 tar-Regolament Nru 575/2013, huwa intiż biex il-valur totali tal-assi likwidi “[i]kopri l-ħruġ ta’ likwidità imnaqqas mid-dħul tal-likwidità f’kondizzjonijiet ta’ stress” sabiex jiġi ggarantit li l-istituzzjonijiet iżommu “limiti ta’ likwidità suffiċjenti sabiex jaffrontaw kwalunkwe żbilanċ eventwali bejn id-dħul u l-ħruġ ta’ likwidità f’sitwazzjoni ta’ tensjonijiet severi matul perijodu ta’ tletin jum”. Il-proporzjon tal-effett ta’ lieva huwa, min-naħa tiegħu, irregolat, b’mod partikolari, mill-Artikolu 429 ta’ dan ir-regolament u huwa intiż biex jipproteġi lill-istabbiliment mir-riskju tal-effett ta’ lieva eċċessiv, jiġifieri mir-riskju “li jirriżulta mill-vulnerabbiltà ta’ istitizzjoni minħabba lieva finanzjarja jew lieva finanzjarja kontinġenti li tista’ teħtieġ miżuri korrettivi mhux intenzjonati għall-pjan imprenditorjali tagħha, inkluż il-bejgħ b’urġenza ta’ assi li jista’ jirriżulta f’telf jew f’aġġustamenti tal-valutazzjoni tal-assi li jkun fadlilha”. Għalhekk, filwaqt li r-rekwiżit ta’ likwidità huwa intiż biex jiggarantixxi kopertura suffiċjenti tal-ħruġ ta’ flus f’xenarju ta’ tensjonijiet severi għal perijodu ta’ tletin jum, il-proporzjon tal-effett ta’ lieva għandu l-għan, min-naħa tiegħu, li jevita li istituzzjoni li tinsab f’sitwazzjoni ta’ insuffiċjenza ta’ likwidità tkun imġiegħla tipproċedi għal miżuri korrettivi bħall-bejgħ “b’urġenza” ta’ assi, b’kundizzjonijiet deprezzati.
105
Issa, il-BĊE rrileva li, kieku kellu jseħħ irtirar ta’ 30 % tad-depożiti ta’ tfaddil irregolat f’inqas minn ħamest ijiem, dan jirrappreżenta, għal Crédit lyonnais, volum ta’ EUR 5.4 biljuni. Huwa qies li l-eventwalità ta’ tali volum u ta’ tali ħeffa tal-irtirar ma setgħetx tiġi eskluża għal dan l-istabbiliment ta’ kreditu u li, f’din l-eventwalità, din jista’ jkollha tipproċedi għal miżuri mhux previsti fil-pjan kummerċjali, inkluż bejgħ b’urġenza ta’ assi sabiex tiddisponi mill-fondi neċessarji sabiex tilqa’ t-talbiet għall-irtirar.
106
Minn dan isegwi li, fid-dawl ta’ dawn id-differenzi fiż-żmien li jirriżultaw mir-Regolament Nru 575/2013, ma jidhirx li l-evalwazzjoni tal-BĊE dwar it-teħid inkunsiderazzjoni tat-terminu ta’ għaxart ijiem bejn l-irtirar tad-depożitanti u r-rimbors taċ-CDC fil-kuntest tal-applikazzjoni tal-Artikolu 429(14) ta’ dan ir-regolament hija vvizzjata bi żball manifest.
107
Barra minn hekk, fir-rigward tal-argument ta’ Crédit lyonnais ibbażat fuq il-fatt li l-volum tat-tfaddil irregolat ma jiddependix mill-istrateġija tal-istituzzjoni li tiġbor dan it-tfaddil, iżda minn fatturi barra mill-kontroll tagħha, għandu jiġi kkonstatat li Crédit lyonnais sempliċement ressqet elementi ta’ natura li juru li fatturi esterni għall-azzjoni tagħha kellhom ukoll influwenza fuq dan il-volum. Hija la allegat u lanqas weriet li ma kellha ebda forma ta’ influwenza fuq il-volum tad-depożiti mwettqa fuq il-kotba tat-tfaddil irregolat.
108
F’dawn iċ-ċirkustanzi, dan l-argument ta’ Crédit lyonnais għandu jiġi miċħud.
109
Bl-istess mod, għandhom jiġu miċħuda l-argumenti ta’ Crédit lyonnais ibbażati fuq l-Artikolu 429a(1)(j) tar-Regolament Nru 575/2013 kif emendat u fuq ir-rapport tal-EBA msemmi fil-punt 87 ta’ din is-sentenza.
110
Fil-fatt, minn naħa, din id-dispożizzjoni daħlet fis-seħħ wara l-adozzjoni tad-deċiżjoni kontenzjuża u għalhekk ma hijiex applikabbli ratione temporis fil-kuntest ta’ din il-kawża. Barra minn hekk, kif jirriżulta mill-formulazzjoni tagħha, l-imsemmija dispożizzjoni għandha l-għan, mhux li teskludi ipso jure ċerti skoperturi, bħal dawk marbuta mat-tfaddil irregolat, mill-miżura tal-iskopertura totali għall-finijiet tal-kalkolu tal-proporzjon tal-effett ta’ lieva, iżda li tneħħi l-obbligu għall-istituzzjonijiet ikkonċernati li jiksbu l-awtorizzazzjoni tal-awtoritajiet kompetenti għall-finijiet ta’ tali esklużjoni, billi tittrasferixxi lil dawn tal-aħħar ir-responsabbiltà li jevalwaw jekk din l-esklużjoni hijiex iġġustifikata għall-iskoperturi li jissodisfaw il-kundizzjonijiet previsti mir-Regolament Nru 575/2013.
111
Barra minn hekk, sa fejn din l-emenda leġiżlattiva tista’ tfisser li l-leġiżlatur qies li l-iskoperturi marbuta mat-tfaddil irregolat ma joħolqux riskju ta’ lieva finanzjarja, din il-konstatazzjoni ma tippermettix li jitqies li l-BĊE kellu jifhem is-sitwazzjoni ta’ Crédit lyonnais fid-dawl tal-indikazzjonijiet li l-Artikolu 429a(1)(j) tar-Regolament Nru 575/2013 kif emendat jagħti lill-intenzjoni tal-leġiżlatur fir-rigward tal-iskema futura ta’ dawn l-iskoperturi.
112
Fir-rigward, min-naħa l-oħra, tar-rapport tal-EBA msemmi fil-punt 87 ta’ din is-sentenza, għandu jiġi rrilevat li dan kien jirrakkomanda l-applikazzjoni ta’ esklużjoni simili għal dik li tirriżulta mill-Artikolu 429(14) tar-Regolament Nru 575/2013 għal skoperturi differenti minn dawk li jirriżultaw minn depożiti mwettqa fuq kotba tat-tfaddil irregolat.
113
Fi kwalunkwe każ, dan ir-rapport, li ma jorbotx lill-BĊE meta jadotta deċiżjoni abbażi ta’ dan l-artikolu, jippermetti l-iktar l-iktar li jiġi rrilevat li l-EBA qieset li dawn l-iskoperturi l-oħra kellhom ukoll profil ta’ riskju baxx, li jikkorrispondi, kif ġie rrilevat fil-punt 90 ta’ din is-sentenza, għall-evalwazzjoni globali magħmula fid-deċiżjoni kontenzjuża mill-BĊE f’dak li jirrigwarda l-ktieb tat-tfaddil irregolat.
114
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li, permezz tal-argumenti tagħha, Crédit lyonnais ma turix li l-evalwazzjoni tal-BĊE dwar ir-riskju ta’ bejgħ f’sitwazzjoni diffiċli ġġenerat mill-iskoperturi tagħha għaċ-CDC li jirriżultaw minn depożiti mwettqa fuq kotba tat-tfaddil irregolat, li kkontribwixxa biex jiġġustifika l-esklużjoni ta’ 66 % biss ta’ dawn l-iskoperturi mill-miżura tal-iskoperturi għall-finijiet tal-kalkolu tal-proporzjon tal-effett ta’ lieva, hija vvizzjata bi żball manifest ta’ evalwazzjoni.
115
Minn dan isegwi li l-ewwel parti tat-tielet motiv u t-tielet parti tal-ewwel motiv għandhom jiġu miċħuda.
Fuq it-tieni parti tat-tielet motiv
L-argumenti tal-partijiet
116
Crédit lyonnais tqis li l-BĊE ma jippreżentax provi li jistgħu jikkreditaw il-probabbiltà ta’ nuqqas tar-Repubblika Franċiża li jippermetti li jiġi ġġustifikat rifjut, anki parzjali, li tiġi awtorizzata l-esklużjoni prevista fl-Artikolu 429(14) tar-Regolament Nru 575/2013.
117
Il-BĊE tqis li dan l-argument għandu jiġi miċħud.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
118
Fil-punt 2.2.1 tad-deċiżjoni kkontestata, il-BĊE ħa inkunsiderazzjoni l-kwalità ta’ kreditu tal-amministrazzjoni ċentrali Franċiża sabiex jevalwa jekk kienx jeżisti riskju, fil-każ ta’ inadempjenza taċ-CDC, li din l-amministrazzjoni ma tkunx f’pożizzjoni li tirrimborsa lill-entitajiet suġġetti għas-superviżjoni prudenzjali l-ammonti ttrasferiti liċ-CDC u li jikkorrispondu għad-depożiti mwettqa fil-kotba tat-tfaddil irregolat li jiġu rtirati minn min ifaddal.
119
Barra minn hekk, minn dan il-punt tad-deċiżjoni kontenzjuża jirriżulta li l-BĊE qies li dan ir-riskju ma kienx iqajjem, fih innifsu, “problemi prudenzjali” li jiġġustifikaw li dan ma jawtorizzax l-esklużjoni mitluba skont l-Artikolu 429(14) tar-Regolament Nru 575/2013.
120
Madankollu, fid-dawl tal-klassifikazzjoni mogħtija lir-Repubblika Franċiża mill-korpi esterni ta’ evalwazzjoni tal-kreditu, li fosthom kien hemm Standard & Poor’s, li ma kinitx “l-ogħla possibbli”, u tal-kwotazzjoni tal-kuntratti ta’ skambju ta’ riskju ta’ kreditu għal ħames snin, li kienet timplika “probabbiltà ta’ inadempjenza [minn dan il-pajjiż] li ma hijiex nulla”, il-BĊE qies li l-importanza tal-espożizzjoni għaċ-CDC tal-istituzzjonijiet suġġetti għas-superviżjoni prudenzjali tagħha kienet element rilevanti li kellu jittieħed inkunsiderazzjoni sabiex jiġi evalwat ir-riskju prudenzjali globali rrappreżentat mis-sitwazzjoni ta’ dawn l-istituzzjonijiet.
121
Minn dan jirriżulta li l-BĊE wettaq evalwazzjoni tar-riskju ta’ inadempjenza tar-Repubblika Franċiża abbażi ta’ elementi li jippermettu raġonevolment li jitqies li r-riskju marbut mal-kwalità tal-kreditu tal-amministrazzjoni ċentrali Franċiża ma kienx null, mingħajr ma Crédit lyonnais jirnexxielha turi li din l-evalwazzjoni hija vvizzjata bi żball manifest ta’ evalwazzjoni.
122
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li f’dan il-każ kien il-BĊE li kellu, fil-kuntest tal-implimentazzjoni tal-marġni ta’ diskrezzjoni wiesa’ li kellu, jiddetermina jekk ir-riskju baxx ta’ inadempjenza tar-Repubblika Franċiża kkonstatat minnu, abbażi ta’ evalwazzjoni nieqsa minn żball manifest, kellux jittieħed inkunsiderazzjoni għall-finijiet tal-evalwazzjoni li kellu jwettaq.
123
Minn dan isegwi li, fid-dawl ta’ dan il-marġni ta’ diskrezzjoni wiesa’, ma jistax jitqies li l-livell ta’ riskju adottat u l-effett tiegħu fuq is-sitwazzjoni tal-istituzzjonijiet suġġetti għas-superviżjoni tiegħu huma vvizzjati bi żball manifest ta’ evalwazzjoni.
124
Għalhekk, it-tieni parti tat-tielet motiv għandha tiġi miċħuda u, għaldaqstant, dan il-motiv għandu jiġi miċħud fl-intier tiegħu.
125
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, ir-rikors fl-ewwel istanza għandu jiġi miċħud.
Fuq l-ispejjeż
126
Skont l-Artikolu 184(2) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, meta l-appell ikun fondat u l-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi definittivament il-kawża hija stess, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiddeċiedi dwar l-ispejjeż.
127
L-Artikolu 138(1) ta’ dawn ir-regoli, applikabbli għall-proċeduri ta’ appell skont l-Artikolu 184(1) tagħhom, jipprovdi li l-parti li titlef il-kawża għandha tiġi kkundannata għall-ispejjeż, jekk dawn ikunu ntalbu.
128
F’dan il-każ, peress li Crédit lyonnais tilfet u l-BĊE talab, kemm quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja kif ukoll quddiem il-Qorti Ġenerali, li Crédit lyonnais tiġi kkundannata għall-ispejjeż, hemm lok li din tal-aħħar tiġi kkundannata kemm għall-ispejjeż tagħha kif ukoll għal dawk tal-BĊE relatati mal-proċedura fl-ewwel istanza u f’dan l-appell.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
Is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea tal-14 ta’ April 2021, Crédit lyonnais vs BĊE (T‑504/19, EU:T:2021:185), hija annullata sa fejn tilqa’ l-ewwel parti tat-tielet motiv kif ukoll, parzjalment, it-tielet parti tal-ewwel motiv invokati fl-ewwel istanza u sa fejn tannulla d-deċiżjoni ECB‑SSM‑2019‑FRCAG‑39 tal-Bank Ċentrali Ewropew (BĊE), tat-3 ta’ Mejju 2019, sa fejn din id-deċiżjoni rrifjutat li teskludi mill-kalkolu tal-proporzjon tal-lieva ta’ Crédit lyonnais 34 % tal-iskoperturi tagħha fuq il-Caisse des dépôts et consignations.
2)
Ir-rikors ippreżentat fil-Kawża T‑504/19 minn Crédit lyonnais fl-ewwel istanza huwa miċħud.
3)
Crédit lyonnais hija kkundannata għall-ispejjeż.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.