Edizzjoni Provviżorja
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
RANTOS
ippreżentati fil‑5 ta’ Frar 2026 (1)
Kawża C‑232/25 [Idziski] (i)
Z.R.,
Ś.
vs
U.,
Z.,
fil-preżenza ta’
Prokurator Regionalny w Krakowie
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mis-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema, il-Polonja))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili – Regolament (KE) Nru 44/2001 – Ġurisdizzjoni tal-qrati, rikonoxximent u eżekuzzjoni tas-sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali – Punt 3 tal-Artikolu 5 – Ġurisdizzjoni speċjali f’materja delittwali jew kważi delittwali – Post fejn seħħ jew jista’ jseħħ il-fatt dannuż – Persuni fiżiċi u ġuridiċi li jallegaw ksur tad-drittijiet tal-personalità tagħhom li jirriżulta mix-xandir ta’ serje fuq it-televiżjoni u fuq l-internet – Ġurisprudenza ta’ qorti ta’ Stat Membru ieħor differenti mill-Istat Membru li fih ikun ġie prodott dan is-serje – Post fejn jimmaterjalizza d-dannu – Ċentru tal-interessi ta’ dawn il-persuni – Identifikazzjoni bħala individwu – Talba ta’ kumpens għad-danni morali subiti kollha – Talba għall-ordni għal apoloġija u għat-tqegħid, qabel ix-xandir kollu tal-imsemmija serje ta’ dikjarazzjoni simili”
I.      Introduzzjoni
1.        Z.R., persuna fiżika, u Ś., assoċjazzjoni (iktar ’il quddiem ir-“rikorrenti”), it-tnejn li huma stabbiliti fil-Polonja, adixxew lill-qrati Pollakki b’rikors ippreżentat kontra U. u Z. (iktar ’il quddiem il-“konvenuti”), stabbiliti fil-Ġermanja, billi allegaw ksur tad-drittijiet tagħhom tal-personalità li jirriżultaw mix-xandir, fit-televiżjoni fil-Polonja u fi Stati Membri oħra, kif ukoll fuq l-internet, ta’ serje ko-prodotta mill-konvenuti. Ir-rikorrenti talbu, minn naħa, il-kumpens tad-danni morali subiti kollha minħabba x-xandir ta’ din is-serje f’dawn l-Istati Membri kollha u, min-naħa l-oħra, il-kundanna tal-konvenuti li jippreżentaw apoloġija fl-istazzjonijiet kollha tat-televiżjoni u fuq is-siti internet kollha kkonċernati kif ukoll għat-tqegħid, qabel kull xandira tal-imsemmija serje, fi kwalunkwe post, ta’ dikjarazzjoni simili.
2.        Il-punt 3 tal-Artikolu 5 tar-Regolament (KE) Nru 44/2001 (2), li jistabbilixxi regola ta’ ġurisdizzjoni speċjali f’materja delittwali jew kważi delittwali, tagħti lill-qrati Pollakki ġurisdizzjoni internazzjonali sabiex jieħdu konjizzjoni tar-rikors fl-intier tiegħu, lil hinn mill-uniku ksur għal drittijiet tal-personalità li seħħ fil-Polonja? Essenzjalment, din hija d-domanda prinċipali magħmula mis-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema, il-Polonja), il-qorti tar-rinviju.
3.        F’din il-kawża,
il-Qorti tal-Ġustizzja hija msejħa tippreċiża l-portata tas-sentenzi Shevill (3) u eDate  fir-rigward tax-xandir, kemm fit-televiżjoni kif ukoll fuq l-Internet, tal-kontenuti li jiksru d-drittijiet tal-personalità, fil-kuntest storiku tat-Tieni Gwerra Dinjija u tar-relazzjonijiet bejn il-Polonja u l-Ġermanja. Dawn is-sentenzi qajmu diversi diskussjonijiet fi ħdan il-Qorti tal-Ġustizzja (4) u fid-duttrina (5).
II.    Il-kuntest ġuridiku
A.      Id-dritt tal-Unjoni
1.      Ir-Regolament Nru 44/2001
4.        Skont il-premessi 2, 11, 12 u 15 tar-Regolament Nru 44/2001:
“(2)      Ċerti differenzi bejn regoli nazzjonali li jirregolaw il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent ta’ sentenzi jfixklu l-operat tajjeb tas-suq intern. Disposizzjonijiet biex jiġu unifikati r-regoli ta’ kunflitt ta’ ġurisdizzjoni f’materji ċivili u kummerċjali u sabiex jħaffu l-formalitajiet bl-iskop ta’ għarfien malajr u sempliċi u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi minn Stati Membri marbuta b’dan ir-Regolament huma essenzali.
[...]
(11)      Ir-regoli ta’ ġurisdizzjoni għandhom jiġu mbassra minn qabel u stabbiliti fuq il-prinċipju li l-ġurisdizzjoni hija ġeneralment ibbażata fuq id-domiċilju tal-konvenut u l-ġurisdizzjoni għandha dejjem tkun disponibbli fuq dan il-lat ħlief għal ftit sitwazzjonijiet definiti sewwa li fihom is-suġġett tal-materja tal-litigazzjoni jew ta’ awtonomija tal-partijiet tkun teħtieġ fattur differenti. Id-domiċilju ta’ persuna ġuridika għandu jiġi definit b'awtonomija u b’ hekk jagħmel ir-regoli komuni aktar trasparenti u jevita kunflitti ta’ ġurisdizzjoni.
(12)      B’żieda mad-domiċilju tal-konvenut, għandu jkun hemm bażi alternattiva ta’ ġurisdizzjoni bbażata fuq rabta mill-qrib bejn il-qorti u l-azzjoni jew sabiex tkun iffaċilitata amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja.
[...]
(15)      Fl-interessi tal-amministrazzjoni armoniżżata tal-ġustizzja huwa meħtieġ li titnaqqas il-possibiltà ta’ proċedimenti simultanji u biex ikun assigurat li ma jiġux mogħtija ġudizzji rrikonċiljabbli f’żewġ Stati Membri. Għandu jkun hemm mekkaniżmu ċar u effettiv sabiex jiġu riżolti każijiet ta’ lis pendens u azzjonijiet relatati u għal problemi ovvji li jirriżultaw minn differenzi nazzjonali dwar id-determinazzjoni taż-żmien meta jiġi rreġistrat każ bħala pendenti. Għall-iskopijiet ta’ dan ir-Regolament dak iż-żmien għandu jiġi definit b’mod awtonomu.”
5.        Taħt il-Kapitolu I ta’ dan ir-regolament, intitolat “Kamp ta’ applikazzjoni”, l-Artikolu 1(1) ta’ dan ir-regolament kien jistabbilixxi:
“Dan ir-Regolament għandu japplika f'materji ċivili u kummerċjali independentament min-natura tal-qorti jew tat-tribunal. M’għandux jestendi b'mod partikolari, għal introjtu minn taxxi, dwana jew materji amministrattivi.”
6.        Il-Kapitolu II tal-imsemmi regolament, intitolat “Ġurisdizzjoni” kien fih b’mod partikolari t-Taqsima 1, intitolata “Disposizzjonijiet ġenerali”, u s-Sezzjoni 2, intitolata, “Ġurisdizzjoni speċjali”.
7.        L-Artikolu 2(1) tal-istess regolament, li kien jinsab f’din it-Taqsima 1, kien jipprovdi:
“Bla preġudizzju għal dan ir-Regolament, persuni b’domiċilju fi Stat Membru għandhom, independentament min-nazzjonalità tagħhom, jiġu mfittxija fil-qrati ta’ dak l-Istat Membru.”
8.        Il-punt 3 tal-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 44/2001, li kien jaqa’ taħt din it-Taqsima 2, kien jipprovdi:
“Persuna domiċiljata fi Stat Membru tista’, fi Stat Membru ieħor, tkun imfittxijja:
[...]
3)      f’materji li għandhom x’jaqsmu ma’ tort, delitt jew kwasi delitt, fil-qrati tal-post fejn l-effett tal-ħsara jkun twettaq jew jista’ jitwettaq”.
2.      Ir-Regolament (UE) Nru 1215/2012
9.        L-Artikolu 7(2) tar-Regolament (UE) Nru 1215/2012 (6), li jinsab taħt il-Kapitolu II tal-imsemmi regolament, intitolat, “Ġurisdizzjoni”, u fit-Taqsima 2 ta’ dan il-kapitolu, intitolata “Ġurisdizzjoni speċjali”, huwa fformulat kif ġej:
“Persuna domiċiljata fi Stat Membru tista’ tiġi mħarrka fi Stat Membru ieħor:
[...]
2)      fi kwistjonijiet li għandhom x’jaqsmu ma’ tort, delitt jew kważi delitt, fil-qrati tal-post fejn l-avveniment dannuż jkun twettaq jew jista’ jitwettaq”.
10.      L-Artikolu 66 ta’ dan
ir-regolament, li jaqa’ taħt il-Kapitolu VI ta’ dan tal-aħħar, intitolat “Dispożizzjonijiet tranżitorji”, jistabbilixxi, fil-paragrafu 2 tiegħu:
“Minkejja l-Artikolu 80, ir-Regolament (KE) Nru 44/2001 għandu jkompli japplika għal sentenzi mogħtija fi proċedimenti legali istitwiti, għal strumenti awtentiċi formalment imfassla jew irreġistrati u għal tranżazzjonijiet ġudizzjarji approvati jew konklużi qabel l‑10 ta’ Jannar 2015 u li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dak ir-Regolament.”
11.      Taħt il-Kapitolu VIII
tar-Regolament Nru 1215/2012, intitolat “Dispożizzjonijiet finali”, l-Artikolu 80 ta’ dan ir-regolament jipprovdi li r-Regolament Nru 44/2001 huwa mħassar.
B.      Id-dritt Pollakk
1.      Il-Kodiċi Ċivili
12.      L-Artikolu 23 tal-ustawa – Kodeks cywilny (il-Liġi dwar il-Kodiċi Ċivili), tat‑23 ta’ April 1964 (7), fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-kawża prinċipali
(iktar ’il quddiem il-“Kodiċi Ċivili”), jipprovdi:
“Id-drittijiet tal-personalità ta’ persuna, bħalma huma, b’mod partikolari, is-saħħa, il-libertà, l-unur, il-libertà ta’ kuxjenza, l-isem jew il-psewdonimu, l-immaġni, il-kunfidenzjalità tal-korrispondenza, l-invjolabbiltà tad-dar, il-kreazzjoni xjentifika, artistika, inventiva u ta’ razzjonalizzazzjoni, huma protetti mid-dritt ċivili indipendentement mill-protezzjoni pprovduta minn liġijiet oħra”.
13.      L-Artikolu 24(1) u (2) tal-Kodiċi Ċivili huwa fformulat kif ġej:
“1.      Il-persuna li d-drittijiet tal-personalità tagħha huma mhedda minħabba l-aġir ta’ ħaddieħor tista’ titlob li jieqaf dan l-aġir, sakemm ma jkunx illegali. F’każ ta’ ksur tad-drittijiet tal-personalità tagħha, hija tista’ wkoll teżiġi li l-awtur tal-ksur iwettaq l-atti neċessarji biex jirrimedja l-effetti tiegħu, b’mod partikolari li huwa jagħti dikjarazzjoni li l-kontenut u l-forma tagħha tkun xierqa. Skont il-prinċipji previsti mill-kodiċi, il-propjetarju tad-drittijiet tal-personalità jista’ jeżiġi wkoll kumpens pekunjarju jew il-ħlas ta’ ċerta somma flus favur għan soċjali partikolari.
2.      Jekk il-ksur tad-dritt tal-personalità jkun ikkawża dannu patrimonjali, il-persuna leża tista’ titlob kumpens għalih skont il-prinċipji ġenerali.”
14.      Skont l-Artikolu 43 tal-Kodiċi Ċivili:
“Ir-regoli dwar il-protezzjoni tad-drittijiet tal-personalità tal-persuni fiżiċi japplikaw mutatis mutandis għall-persuni ġuridiċi.”
2.      Il-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili
15.      L-Artikolu 398 13 tal-Ustawa Kodeks postępowania cywilnego (il-Liġi dwar il-Proċedura Ċivili), tas‑17 ta’ Novembru 1964 (8), fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem il-“Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili”), jistabbilixxi fil-paragrafi 1 u 2 tiegħu:
“1.      Il-Qorti Suprema għandha teżamina l-appell tal-kassazzjoni fil-limiti tal-petitum u tal-aggravji; fil-limiti tal-petitum, hija għandha madankollu, ex officio, tieħu inkunsiderazzjoni n-nullità tal-proċedura.
2.      Fil-proċedura ta’ kassazzjoni, ma huwiex permess li jiġu invokati fatti ġodda jew provi ġodda, u l-Qorti Suprema hija marbuta mill-konstatazzjonijiet ta’ fatt li jikkostitwixxu l-bażi tad-deċiżjoni kkontestata.”
16.      L-Artikolu 1099 tal-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili jipprovdi:
“1.      Il-qorti adita għandha, ex officio, tieħu inkunsiderazzjoni n-nuqqas ta’ ġurisdizzjoni internazzjonali f’kull stadju tal-proċedura. Jekk jiġi kkonstatat li l-qrati nazzjonali ma għandhomx ġurisdizzjoni internazzjonali, il-qorti għandha tiċħad ir-rikors jew it-talba [...]
2.      In-nuqqas ta’ ġurisdizzjoni internazzjonali twassal għan-nullità tal-proċedura.”
III. Il-kawża prinċipali, id-domandi preliminari u l-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
17.      Z.R., li jirrisjedi fil-Polonja, kien kaptan fl-armata Pollakka. Fl-età ta’ 16‑il sena, huwa ġie ddeportat għall-kamp ta’ Auschwitz-Birkenau, imbagħad kien attiv fi ħdan iz-Związek Walki Zbrojnej (l-Unjoni tal-Ġlied Armat) u serva bħala suldat fi ħdan l-unità militari [X] (iktar ’il quddiem l-“unità militari X”). Z.R. ipparteċipa f’azzjonijiet ta’ salvataġġ jew ħabi ta’ persuni li jappartjenu lill-komunità Lhudija u ħa sehem fil-ġlied waqt ir-rewwixta ta’ Varsavja (il-Polonja). Wara t-Tieni Gwerra Dinjija, huwa ġie arrestat mill-Urząd Bezpieczeństwa (l-Uffiċċju tas-Sigurtà) u kkundannat għal tnax-il sena priġunerija talli għamel ħbiberija ma’ membru tal-forzi speċjali Pollakki. Z.R. qatt ma ġie personalment akkużat b’aġir antisemitiku min-naħa tas-suldati tal-unità militari X. Huwa impenjat li jgħaddi l-memorja tas-suldati ta’ din l-unità kif ukoll li jfakkar il-kontribut tal-Pollakki għas-salvataġġ tal-komunità Lhudija.
18.      Ś., stabbilita fil-Polonja, hija assoċjazzjoni li għandha personalità ġuridika li tiġbor fiha
ex suldati li kienu membri tal-unità militari X u li, skont l-istatuti tagħha, għandha bħala għan soċjali, inter alia, it-tħaris tad-dinjità, tar-reputazzjoni u tal-memorja ta’ din l-unità militari kif ukoll tas-suldati tagħha. Ś. tgħodd bħalissa madwar 5 000 membru.
19.      Fid‑19 ta’ Novembru 2013 (9), ir-rikorrenti ppreżentaw rikors quddiem is-Sąd Okręgowy w Krakowie (il-Qorti Reġjonali ta’ Kraków, il-Polonja) kontra il-konvenuti, u invokaw ksur tad-drittijiet tal-personalità tagħhom minħabba ċerti xeni ppreżentati f’serje televiżiva (iktar ’il quddiem is-“serje televiżiva”) ko-prodotta mill-konvenuti. Insostenn tar-rikors tagħhom, ir-rikorrenti sostnew li din is-serje ġiet imxandra fuq it-televiżjoni Pollakka, imbagħad ukoll fuq l-istazzjonijiet tat-televiżjoni oħra msemmija fir-rikors tagħhom. Huma sostnew li l-imsemmija serje kienet aċċessibbli fuq siti internet fl-intier tagħha u f’estratti. Skont ir-rikorrenti, l-istess serje tpenġi lis-suldati tal-unità militari X bħala allegatament antisemitiċi, nazzjonalisti, li jikkollaboraw fl-Olokawst mal-Ġermaniżi, ħaġa li tikser id-drittijiet tal-personalità tagħhom, bħalma huwa d-dritt tal-patrijottiżmu, id-dritt li jikkultivaw l-identità nazzjonali, id-dritt għal storja mhux iffalsifikata, id-dritt għad-dinjità u għar-reputazzjoni, kif ukoll id-dritt għas-sinjal, irrappreżentat mis-simbolu X.
20.      Fit-talbiet tar-rikorsi tagħhom, ir-rikorrenti talbu, fl-ewwel lok, li l-konvenuti jiġu ordnati jxandru dikjarazzjoni xierqa (apoloġija) fit-televiżjoni Pollakka, fuq l-istazzjon indikat, bit-test ta’ din l-apoloġija jkollu
jinqara fid-diretta; it-tieni, sabiex huma jkunu awtorizzati, skont il-Kodiċi Ċivili, sabiex jippubblikaw huma stess l-apoloġija jekk din ma tkunx ixxandret fit-terminu impost; it-tielet sabiex il-konvenuti jkunu ordnati jiddistribwixxu
dikjarazzjoni simili (apoloġija) bil-lingwa Ġermaniża fuq iż-żewġ siti internet imsemmija; ir-raba’, sabiex il-konvenuti jiġu ordnati jagħtu dikjarazzjoni simili (apoloġija) permezz tal-istazzjonijiet l-oħra tat-televiżjoni li fuqhom ixxandret is-serje televiżiva, jiġifieri t-televiżjoni fil-Ġermanja, fl-Irlanda, fi Spanja, fil-Pajjiżi l-Baxxi, fl-Awstrija u fin-Norveġja, fuq l-istazzjonijiet
imsemmija u bil-lingwa tal-pajjiż ikkonċernat; il-ħames, sabiex il-konvenuti jiġu ordnati jieqfu juru dan is-simbolu X fis-serje (banner li fih element grafiku, li fiċ-ċentru tiegħu l-kuluri nazzjonali huma murija orizzontalment); is-sitta, sabiex il-konvenuti jiġu ordnati jieqfu jiksru d-drittijiet tal-personalità tagħhom permezz ta’ test introduttiv speċifikat muri qabel kull xandira tal-imsemmija serje televiżiva, irrispettivament mill-post tax-xandir, u s-seba’, sabiex il-konvenuti jiġu kkundannati in solidum iħallsu lil Z.R. is-somma ta’ 25 000 zloty Pollakki (PLN) (madwar EUR 5 750) bħala kumpens għad-dannu li ġarrab minħabba l-ksur tad-drittijiet tal-personalità tiegħu.
21.      Quddiem is-Sąd Okręgowy w Krakowie (il-Qorti Reġjonali ta’ Kraków), il-konvenuti ressqu eċċezzjoni ta’ nuqqas ta’ ġurisdizzjoni tal-qrati Pollakki, billi sostnew li l-qrati Ġermaniżi kellhom ġurisdizzjoni internazzjonali biex jieħdu konjizzjoni tat-talbiet tar-rikorrenti. Permezz ta’ digriet tat‑18 ta’ Lulju 2016, din il-qorti ċaħdet l-ilment ibbażat fuq in-nuqqas ta’ ġurisdizzjoni tal-qrati Pollakki. Permezz ta’ digriet tas‑16 ta’ Mejju 2017, is-Sąd Apelacyjny w Krakowie (il-Qorti tal-Appell ta’ Kraków, il-Polonja) ċaħdet l-appell imressaq kontra dan id-digriet.
22.      Fuq il-mertu, permezz ta’ sentenza tat‑28 ta’ Diċembru 2018, is-Sąd Okręgowy w Krakowie (il-Qorti Reġjonali ta’ Kraków), wara li ġabret il-provi, laqgħet fil-parti l-kbira r-rikors tar-rikorrenti, billi laqgħet kemm it-talbiet pekunjarji u kif ukoll dawk mhux pekunjarji. Wara l-appelli ppreżentati miż-żewġ kontendenti fil-kawża, is-Sąd Apelacyjny w Krakowie (il-Qorti tal-Appell ta’ Kraków), permezz ta’ sentenza tat‑23 ta’ Marzu 2021, irriformat din is-sentenza u ddeċidiet bil-mod kif ġej. Dik il-qorti, l-ewwel, ordnat lill-konvenuti jippreżentaw l-apoloġija li l-kontenut tagħha ġie ppreċiżat fid-dispożittiv ta’ din is-sentenza, fejn it-test kollu kellu jinqara fuq l-istazzjoni tat-televiżjoni Pollakka indikat, bil-lingwa Pollakka, u fuq it-tliet stazzjonijiet tat-televiżjoni Ġermaniżi msemmija, bil-lingwa Ġermaniża, fejn ippreċiżat il-kundizzjonijiet tekniċi għal din id-dikjarazzjoni. It-tieni, hija awtorizzat lil Ś., fl-assenza ta’ pubblikazzjoni tal-apoloġija fit-terminu impost u taħt il-kundizzjonijiet imsemmija, sabiex tippubblikahom hija stess fuq l-istazzjon tat-televiżjoni Pollakka indikata. It-tielet, hija ordnat lill-konvenuti sabiex jippubblikaw id-dikjarazzjoni msemmija iktar ’il fuq bil-lingwa Ġermaniża fuq is-sit internet tagħhom, u ppreċiżat id-dettalji tekniċi ta’ din il-pubblikazzjoni. L-imsemmija qorti ċaħdet il-kumplament
tal-appell ta’ Ś. u ċaħdet l-appell kollu ta’ Z.R. Hija ċaħdet ukoll l-appell ippreżentat mill-konvenuti.
23.      F’dan ir-rigward, l-istess qorti kkunsidrat li l-plott tas-serje televiżiva kien jikser id-drittijiet tal-personalità ta’ Z.R., b’mod partikolari l-identità nazzjonali tiegħu. Madankollu, dan il-ksur ma tqisx illegali skont l-Artikolu 24 tal-Kodiċi Ċivili minħabba l-istat ta’ għarfien storiku, li kien jippermetti lill-konvenuti jittrattaw it-temi kontenzjużi ta’ din is-serje bil-mod li huma għamlu dan. Għaldaqstant, il-kontenut tal-imsemmija serje kien jinsab fil-limiti tal-libertà ta’ espressjoni artistika. Min-naħa l-oħra, ma kienx hemm ksur tal-unur ta’ Z.R. minħabba li ma kienx identifikat li huwa l-persuna li għalih għamlu riferiment ix-xeni malafamanti tal-istess serje. Għal dak li jirrigwarda lil Ś., is-Sąd Apelacyjny w Krakowie (il-Qorti tal-Appell ta’ Kraków) iddeċidiet li hija kienet sofriet ksur tad-drittijiet tal-personalità tagħha marbutin mar-reputazzjoni tagħha u ma’ dik tal-ex membri tal-unità militari X affiljati ma’ din l-organizzazzjoni. Din il-qorti enfasizzat li s-serje televiżiva attribwixxiet lill-membri ta’ din l-unità tratti espliċitament antisemitiċi li l-istat ta’ għarfien storiku ma kienx jiġġustifika, u qabżet għaldaqstant il-limiti tal-libertà ta’ espressjoni artistika.
24.      Ir-rikorrenti u l-konvenuti ppreżentaw appell ta’ kassazzjoni mis-sentenza tas-Sąd Apelacyjny w Krakowie (il-Qorti tal-Appell ta’ Kraków) quddiem is-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema), li hija l-qorti tar-rinviju. Barra mill-aggravji invokati fl-appell ta’ kassazzjoni tagħhom, il-konvenuti invokaw in-nullità tal-proċedura minħabba li l-kawża kienet ġiet eżaminata meta l-qrati Pollakki ma kellhomx il-ġurisdizzjoni internazzjonali f’dan ir-rigward, skont l-Artikolu 1099(2) tal-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili, moqri flimkien, b’mod partikolari, mal-punt 3 tal-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 44/2001.
25.      Il-qorti tar-rinviju tenfasizza li din il-kawża tqajjem dubju fir-rigward tal-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “post fejn l-effett tal-ħsara jkun twettaq” fis-sens tal-punt 3 tal-Artikolu 5. Fil-fatt, tqum id-domanda dwar jekk il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja bbażata fuq is-sentenza eDate  tistax tiġi trasposta għal sitwazzjoni fejn l-eventwali ksur tad-drittijiet tal-personalità jirriżulta mhux mit-tqegħid online ta’ ċerti kontenuti fuq l-internet, imma mill-produzzjoni ta’ serje li tixxandar fit-televiżjoni fi Stati differenti. Ir-risposta għal din id-domanda
għadha ma ġietx stabbilita, peress li l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja relatata mal-ksur ta’ drittijiet tal-personalità tirrigwarda esklużivament kontenuti mxandra jew fil-midja stampata jew fuq l-internet.
26.      F’dan ir-rigward, filwaqt li x-xandir ta’ xogħol ċinematografiku mill-midja tradizzjonali, bħalma huwa t-televiżjoni jew iċ-ċinema, jiddistingwi ruħu minn xandir fuq l-internet inkwantu ma jippreżupponix, a priori, aċċessibbiltà daqshekk universali tal-kontenut imxandar, minn naħa, l-iżvilupp tat-teknoloġija ta’ streaming kif ukoll is-servizzi ta’ midjas awdjoviżivi on-demand kien jimmilita kontra li ssir distinzjoni bbażata fuq il-forom ta’ xandir għall-iskopijiet li tiġi ddeterminata l-ġurisdizzjoni internazzjonali tal-qrati. Fil-fatt, dan ix-xogħol ikun disponibbli simultanjament jew wara ċertu żmien ukoll fuq l-internet. Barra minn hekk, ix-xandir ta’ film mill-istazzjonijiet tradizzjonali jkun spiss ippreċedut jew akkumpanjat b’kampanja ta’ pubbliċità u ta’ informazzjoni magħmula fuq l-internet. Min-naħa l-oħra, bħalissa, il-lokalizzazzjoni ta’ xogħol fuq l-internet ma joħroġx iktar kompletament barra mill-kontroll tax-xandar, peress li, bis-saħħa tat-teknoloġiji bħall-imblukkar ġeografiku jew il-ġeolokalizzazzjoni, l-ewwel nett, id-distribuzzjoni tista’ tkun limitata għal territorju speċifiku u, it-tieni, il-kontenut ta’ xogħol x’aktarx ivarja skont il-post fejn jiġi aċċessat.
Barra minn hekk, jekk tiġi permessa azzjoni għal kumpens sħiħ tad-danni fl-Istat Membru fejn ir-rikorrent għandu ċ-ċentru tal-interessi tiegħu biss fir-rigward tat-tqegħid online ta’ serje fuq l-internet, dan iwassal, fil-każ ta’ distribuzzjoni simultanja online u offline, għal frammentazzjoni tat-tilwima li hija diffiċli biex tiġi rrikonċiljata mar-rekwiżiti ta’ amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja.
27.      F’dawn iċ-ċirkustanzi, id-distinzjoni bbażata fuq jekk film ġiex imxandar b’mezzi tradizzjonali ta’ xandir televiżiv, li ċċaħħad lill-qrati ta’ Stat Membru mill-ġurisdizzjoni internazzjonali biex jieħdu konjizzjoni ta’ kawża għad-dannu kollu kkawżat, filwaqt li kien ikollhom tali ġurisdizzjoni kieku l-film kien aċċessibbli online f’dak l-Istat, mhijiex konvinċenti, u l-kriterju bbażat fuq il-forma teknika tax-xandir li fuqha hija bbażata din id-distinzjoni huwa nieqes kemm minn bażi suffiċjenti kif ukoll minn grad adegwat ta’ affidabbiltà. F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tirrileva li s-soluzzjoni adottata fis-sentenza Shevill, li tistabbilixxi l-hekk imsejjaħ approċċ “mużajk” (10), ġiet żviluppata fil-kuntest speċifiku tal-midja stampata iktar minn 20 sena ilu, jiġifieri fi żmien meta l-possibbiltajiet tekniċi għax-xandir mill-bogħod kienu fundamentalment differenti minn dawk disponibbli
bħalissa.
28.      Din il-qorti tindika li, jekk wieħed jippreżupponi li fil-prinċipju huwa konċepibbli li tiġi rrikonoxxuta l-ġurisdizzjoni sħiħa internazzjonali tal-qrati Pollakki f’tali kuntest, jeħtieġ li jiġi vverifikat jekk, f’dan il-każ, humiex issodisfatti l-kundizzjonijiet stabbiliti mis-sentenza Mittelbayerischer Verlag (11) . Jekk, skont din is-sentenza, l-identifikazzjoni tal-parti leża trid issir
“bħala individwu”, il-plott tas-serje televiżiva ma jippermettix l-identifikazzjoni ta’ ebda wieħed mir-rikorrenti peress li huwa xogħol ta’
finzjoni li ma jagħmel l-ebda riferiment, la direttament u lanqas indirettament, għal persunaġġi kontemporanji jew storiċi reali. Dan, a fortiori, jagħmilha saħansitra inqas possibbli li Ś. tiġi identifikata individwalment, peress li din l-assoċjazzjoni ġiet iffurmata għexieren ta’ snin wara tmiem it-Tieni Gwerra Dinjija. Barra minn hekk, ma jistax jiġi eskluż li ċ-ċentri ta’ interess ta’
persuni li jappartjenu għal grupp
bħall-ex suldati tal-unità militari X ikunu jistgħu jinsabu fi kwalunkwe Stat Membru tal-Unjoni Ewropea. F’dan ir-rigward, is-sede soċjali ta’ assoċjazzjoni li għandha għan statutorju simili jew identiku għal dak tal-assoċjazzjoni rikorrenti tista’ wkoll tkun tinsab fi kwalunkwe wieħed minn dawn l-Istati. Madankollu, b’differenza mill-fatti li wasslu għas-sentenza Mittelbayerischer Verlag, is-serje televiżiva tirrelata l-aġir ta’ grupp ta’ nies iktar ristrett u magħluq, jiġifieri suldati mill-unità X, u tidentifika lil din l-unità b’mod inekwivoku u ċar, fosthom
Z.R. huwa wieħed mill-membri ħajjin ta’ din l-unità. Sal-lum, din l-unità, fil-parti l-kbira tagħha, tista’ tkun is-suġġett ta’ identifikazzjoni individwali, iktar u iktar li
l-għadd tal-persuni fiha qed jonqos progressivament maż-żmien.
29.      L-interpretazzjoni li tgħid li l-identifikazzjoni individwali ta’ persuni konkreti hija meħtieġa biex wieħed ikun jista’ jibda azzjoni għad-danni kollha twassal sabiex tiffavorixxi b’mod mhux ġustifikat lil dawk li jippubblikaw messaġġi ta’ ħsara, li jiġġeneralizzaw b’mod inġust u li jistigmatizzaw
fil-konfront ta’ xi grupp. Fil-fatt, dawn il-persuni jistgħu jiġu mfittxija għad-danni kollha biss fil-post fejn jitwettaq il-fatt dannuż, li jikkoinċidi ġeneralment mal-post tar-residenza tal-awtur tad-dannu. Tali interpretazzjoni tkun tali li ċċaħħad il-forum delicti commissi min-natura tiegħu ta’ alternattiva reali għall-ġurisdizzjoni internazzjonali globali li tirriżulta mill-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 44/2001.
30.      Barra minn hekk, l-applikazzjoni tal-approċċ “mużajk” toħloq riskju sistemiku ta’ multiplikazzjoni ta’ proċeduri
ġudizzjarji paralleli bejn l-istess partijiet f’diversi Stati Membri, u b’hekk iżżid b’mod korrispondenti r-riskju ta’ deċiżjonijiet ġudizzjarji diverġenti, bi ksur tal-premessa 15 tar-Regolament Nru 44/2001. Dan ir-riskju ikun saħansitra iktar evidenti fir-rigward tal-ksur ta’ drittijiet tal-personalità minħabba l-assenza ta’ regoli dwar il-kunflitt tal-liġijiet armonizzati f’dan il-qasam (12) u fid-dawl tal-ħtieġa li jiġu bbilanċjati l-valuri fundamentali kunfliġġenti bħalma huma l-unur, ir-reputazzjoni, il-ħajja privata u l-libertà ta’ espressjoni, li r-riżultat tagħhom jista’ jvarja b’mod sinjifikattiv
skont id-dritt sostantiv applikabbli u s-sensittività tal-qrati tal-Istati Membri differenti.
31.      Il-qorti tar-rinviju tesponi ukoll li r-rekwiżit ta’ identifikazzjoni individwali, talinqas indiretta, ta’ rikorrent għandu dgħufija strutturali, inkwantu din l-evalwazzjoni tirriżulta spiss delikata u fuq kollox, hija marbuta mill-qrib mal-eżami tal-fondatezza tal-kawża. Din il-qorti ssostni li, f’dan l-istadju tal-proċedura, hija ma tistax teżamina iktar il-kwistjonijiet sostantivi relatati mal-abbiltà tar-rikorrenti li jinvokaw id-drittijiet tal-personalità tagħhom, b’mod partikolari l-“identità nazzjonali”, li l-eżistenza tagħha għadha dibattuta ħafna fil-kummentarji tad-dritt ċivili Pollakk u sal-lum, għadha
ma ġietx stabbilita fil-ġurisprudenza tagħha.
32.      Skont l-imsemmija qorti, fl-assenza ta’ identifikazzjoni individwali ta’ persuni partikolari, ikun xieraq li jiġi kkunsidrat bħala indizju tal-prevedibbiltà tal-ġurisdizzjoni internazzjonali, mhux biss esklużivament il-lokalizzazzjoni taċ-ċentru ta’ interessi tal-persuni kkonċernati, imma ukoll
l-importanza tal-kontenut tal-messaġġ li jista’ jikser id-drittijiet tal-personalità u l-punt li minnu l-messaġġ jibda jkollu “importanza oġġettivament konsiderevoli”. Għaldaqstant, jeħtieġ li ssir evalwazzjoni globali bil-għan li jiġi stabbilit il-post jew il-messaġġ immirat għal grupp speċifiku, fid-dawl b’mod partikolari tal-kuntesti ġeografiċi, storiċi, kulturali u soċjali rilevanti, l-ewwel nett, jekk huwiex ta’ importanza oġġettivament konsiderevoli, it-tieni nett, huwiex ta’ natura li jqajjem l-iktar reazzjonijiet qawwijin, inkluż negattivi, u, it-tielet nett, huwiex estremament sensittiv u jistax jagħmel l-ikbar ħoss fid-dibattitu pubbliku. F’dan ir-rigward, hija deċiżiva mhux l-intenzjoni tal-awtur tal-fatt dannuż allegat, imma l-kwistjoni dwar jekk, fid-dawl tal-indizji oġġettivi mislutin minn dawn il-kuntesti differenti, il-konvenut setax raġonevolment jipprevedi li titressaq azzjoni f’post partikolari biex jiġi kkumpensat id-dannu potenzjali kollu kkawżat mill-messaġġ kontenzjuż.
33.      L-istess qorti tenfasizza li, meħuda inkunsiderazzjoni s-sitwazzjoni fattwali, li hija s-suġġett ta’ kunsens storiku, tal-bidu tat-Tieni Gwerra Dinjija, tal-okkupazzjoni Ġermaniża tat-territorji Pollakki, tal-iżvolġiment u n-natura tagħha, tan-numru ta’ vittmi Pollakki ta’ din il-gwerra u tal-konsegwenzi demografiċi, soċjali u politiċi traġiċi li din ġabet lill-Polonja u lill-popolazzjoni tagħha, ma jidher li ma hemm ebda dubju li l-plott deskritt fis-serje televiżiva, u b’mod partikolari t-trama “Pollakka” tagħha, għandu, fid-dawl tal-perspettiva Ġermaniża adottata u tan-natura retrospettiva ta’ din is-serje, importanza oġġettivament konsiderevoli fil-Polonja u għall-pubbliku Pollakk. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-ġurisdizzjoni internazzjonali tal-qrati Pollakki, minħabba li l-imsemmija serje tattribwixxi ċerti aġir u karatteristiċi lis-suldati tal-unità X, tidher li hija konformi mal-prinċipju ta’ prevedibbiltà u tissodisfa l-kriterju ta’ prossimità bejn il-qorti u t-tilwima.
34.      Il-qorti tar-rinviju żżid tgħid li
hija tistaqsi fuq il-punt dwar jekk ċerti mill-pretensjonijiet mhux pekunjarji tar-rikorrenti jistgħux jaqgħu taħt il-ġurisdizzjoni internazzjonali tal-qrati Pollakki fil-kuntest tal-approċċ “mużajk”. Fil-fatt, f’dan il-każ, dawn ma talbux li s-serje televiżiva titneħħa mill-internet jew li ma tixxandarx fuq it-televiżjoni, imma jixtiequ, minn naħa, li jipprekludu ksur ġdid ta’ drittijiet tal-personalità tagħhom billi tingħata l-informazzjoni preċiża li għandha tippreċedi x-xandir ta’ din is-serje u, min-naħa l-oħra, jirrimedjaw l-effetti tal-ksur imwettaq permezz tal-pubblikazzjoni ta’ dikjarazzjoni simili mhux biss fuq is-siti internet ikkonċernati, imma wkoll fuq l-istazzjonijiet tat-televiżjoni Pollakki u Ġermaniżi li fuqhom ġiet imxandra l-imsemmija serje. Jekk il-fatt li l-konvenuti ġew ordnati jippubblikaw dikjarazzjoni li fiha apoloġija fuq is-siti internet imsemmija, indipendentement mill-kontenut tagħha, jew il-fatt li ngħatat ordni li ċerta informazzjoni tissemma qabel kull xandira tas-serje televiżiva, indipendentement mill-post tax-xandir, qabeż il-limiti tal-ġurisdizzjoni tal-qrati Pollakki ddefiniti mill-approċċ “mużajk”, mhux l-istess jingħad neċessarjament għal dak li jirrigwarda, pereżempju, talba intiża li tikseb il-wiri ta’ apoloġija fuq stazzjoni tat-televiżjoni ta’ xandar pubbliku Pollakk jew li l-għoti ta’ ċerta informazzjoni tippreċedi x-xandir ta’ din is-serje, sakemm ix-xandir ikun sar fil-Polonja.
35.      Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju tikkunsidra li, skont interpretazzjoni awtonoma, il-fatt dannuż, fil-konfigurazzjoni eżaminata, mhuwiex biss il-produzzjoni tas-serje televiżiva iżda wkoll ix-xandir tagħha fi Stat Membru partikolari. F'dan il-kuntest, il-qrati tal-Istat Membru fejn ixxandret din is-serje jista’ jkollhom ġurisdizzjoni internazzjonali bbażata primarjament fuq il-konstatazzjoni
li l-fatt dannuż seħħ f’dak l-Istat u,
sussidjarjament biss, fuq il-fatt li d-dannu mmaterjalizza fl-imsemmi Stat. Madankollu, id-dubji dwar l-applikabbiltà ta’ tali raġunament f’din il-kawża jirriżultaw mill-fatt li l-imsemmija serje ġiet prodotta fil-Ġermanja u li l-uniċi konvenuti quddiem il-qorti Pollakka huma l-produtturi tal-istess serje, minkejja
li din is-serje xxandret fil-Polonja minn xandar pubbliku Pollakk, li mhuwiex parti fil-kawża prinċipali.
36.      F’dan il-każ, tqum barra minn hekk id-domanda dwar jekk il-fatt li l-konvenuti taw lil terzi liċenzja sħiħa għad-distribuzzjoni tad-drittijiet ta’ sfruttament tas-serje televiżiva, u b’hekk aċċettaw impliċitament li din setgħet tixxandar ukoll fi Stati Membri oħra, inkluża l-Polonja, jistax jiġġustifika li l-aġir tagħhom jiġi trattat bħala azzjoni min-naħa tagħhom fi kwalunkwe Stat Membru li fih dik is-serje xxandret bil-kunsens tagħhom. Jekk dan ikun il-każ, ikun meħtieġ li jiġi eżaminat jekk il-ġurisdizzjoni internazzjonali tal-qrati Pollakki li tirriżulta, tistax testendi għal danni li jirriżultaw mix-xandir tal-imsemmija serje fi Stati Membri oħra.
37.      F’dawn iċ-ċirkustanzi, is-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema, il-Polonja) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)      Il-punt 3 tal-Artikolu 5 moqri flimkien mal-premessi 11 u 12 tar-Regolament [Nru 44/2001] għandu jiġi interpretat fis-sens li fil-każ ta’ ksur ta’ drittijiet in personam [tal-personalità] fuq il-kontenut li jinsab f’xogħol ċinematografiku, il-qorti tal-Istat Membru li fih ikun seħħ ix-xandir tal-film, differenti mill-Istat li fih ikun ġie prodott il-film, għand[ha] ġurisdizzjoni internazzjonali għas-smigħ ta’ rikors għal:
a)      benefiċċju mhux pekunjarju intiż bħala rimedju għall-effetti ta’ ksur ta’ drittijiet in personam [tal-personalità], inkluż ordni għas-sottomissjoni ta’ dikjarazzjoni li jkun fiha apoloġija fl-istazzjonijiet tat-televiżjoni li fihom ikun ixxandar il-film, irrispettivament mill-post minn fejn ikun ixxandar, flimkien mas-siti internet, kif ukoll ordni għat-tqegħid, qabel kull xandira tal-film, irrispettivament mill-post minn fejn ikun ser jixxandar, ta’ dikjarazzjoni li tkun fiha kontenut simili, jew
b)      benefiċċju pekunjarju (kumpens) intiż bħala kumpens għad-danni kollha mġarrba b’rabta mal-ksur ta’ drittijiet in personam [tal-personalità], inkluż b’rabta mad-distribuzzjoni (xandir) tal-film fi Stati Membri oħra,
fid-dawl tal-fatt li:
–        ir-rikorrenti jkollhom iċ-ċentru tal-interessi u l-post ta’ residenza (sede) tagħhom f’dak l-Istat Membru [tax-xandir],
–        ir-rikorrenti jorbtu l-ksur tad-drittijiet in personam [tal-personalità] tagħhom mal-mod kif fil-film intwerew suldati [tal-unità militari X], fejn wieħed mir-rikorrenti jkun ex suldat ta’ din l-unità militari, u r-rikorrent l-ieħor ikun assoċjazzjoni li tiġbor fiha ex suldati ta’ din l-unità militari, li l-għan statutorju tagħha jkun b’mod partikolari li titħares il-memorja, il-verità storika u d-dinjità ta’ din l-unità;
–        il-kontenut tal-film, f’dan il-każ il-mod kif intwerew is-suldati tal-imsemmija unità militari [X], ikollu, fid-dawl tal-kuntest storiku, kulturali u soċjali, sinjifikat kunsiderevoli oġġettiv għat-territorju ta’ dak l-Istat Membru [ta’ xandir]?
2)      Fil-każ ta’ risposta fin-negattiv għall-ewwel domanda, il-punt 3 tal-Artikolu 5 moqri flimkien mal-premessi 11 u 12 tar-Regolament [Nru 44/2001] għandu jiġi interpretat fis-sens li, fil-każ ta’ ksur tad-drittijiet in personam [tal-personalità] fuq il-kontenut li jinsab f’xogħol ċinematografiku, il-qorti tal-Istat Membru li fih ikun seħħ ix-xandir tal-film, differenti mill-Istat li fih ikun ġie prodott il-film, ikollha ġurisdizzjoni internazzjonali għas-smigħ ta’ rikors għal:
a)      benefiċċju mhux pekunjarju intiż bħala rimedju għall-effetti ta’ ksur ta’ drittijiet in personam [tal-personalità], li jkun seħħ b’rabta max-xandir tal-film fit-territorju tal-Istat Membru li fih ikun ġie ppreżentat ir-rikors, inkluż ordni għal apoloġija f’dak l-Istat Membru kif ukoll ordni għat-tqegħid, qabel kull xandira tal-film, f’dak l-Istat Membru, ta’ dikjarazzjoni li jkun fiha kontenut simili, jew
b)      benefiċċju pekunjarju (kumpens) intiż bħala kumpens għad-danni kollha mġarrba b’rabta mal-ksur ta’ drittijiet in personam, b’riżultat tad-distribuzzjoni (xandir) tal-film fl-Istat Membru li fih ikun ġie ppreżentat ir-rikors?
fid-dawl, fejn ikun meħtieġ, taċ-ċirkustanzi msemmija fl-ewwel, fit-tieni u
fit-tielet inċiż tal-ewwel domanda?”
38.      Il-qorti tar-rinviju talbet li din il-kawża tkun suġġetta għall-proċedura b’urġenza għal deċiżjoni preliminari prevista fl-Artikolu 107 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja. Permezz ta’ deċiżjoni tal‑10 ta’ April 2025, it-Tieni Awla tal-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fuq proposta tal-imħallef relatur, wara li nstema’ l-avukat ġenerali, li ma tilqax din it-talba.
39.      Il-qorti tar-rinviju talbet ukoll lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tissuġġetta din il-kawża għall-proċedura mħaffa prevista fl-Artikolu 105 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja. Permezz ta’ digriet tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tat‑22 ta’ Mejju 2025 (13), din it-talba ġiet miċħuda. Permezz tal-istess deċiżjoni, il-President tal-Qorti tal-Ġustizzja, fid-dawl tan-natura ta’ din il-kawża u tal-importanza tad-domandi li hija tressaq, taha trattament prijoritarju, skont l-Artikolu 53(3) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja.
40.      Osservazzjonijiet bil-miktub ġew ippreżentati lill-Qorti tal-Ġustizzja minn Z.R. u Ś., U. u Z., mill-Gvern Pollakk kif ukoll mill-Kummissjoni Ewropea.
IV.    Analiżi
A.      Fuq l-ewwel domanda preliminari
41.      Permezz tal-ewwel domanda preliminari tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk il-punt 3 tal-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 44/2001 għandux jiġi interpretat fis-sens li l-qrati ta’ Stat Membru li fih serje li tippreġudika d-drittijiet tal-personalità ta’ persuna fiżika u ta’ persuna ġuridika xxandret fit-televiżjoni u fuq l-internet, differenti mill-Istat Membru li fih tkun ġiet prodotta din
is-serje, għandhom ġurisdizzjoni internazzjonali biex jieħdu konjizzjoni ta’ rikors sħiħ li għandu bħala għan, minn naħa, li jinkiseb benefiċċju mhux pekunjarju inkluż bħala rimedju
tal-effetti tal-ksur ta’ drittijiet tal-personalità, inkluż ordni għas-sottomissjoni ta’ dikjarazzjoni li jkun fiha apoloġija, permezz tal-istazzjonijiet tat-televiżjoni li fuqhom tkun ixxandret l-imsemmija serje fi Stati Membri differenti kkonċernati, u biex din l-apoloġija tiġi ppubblikata fuq is-siti internet imsemmija, kif ukoll għat-tqegħid, qabel kull xandira tal-istess serje, irrispettivament minn fejn ikun il-post, b’dikjarazzjoni li tkun fiha kontenut simili u, min-naħa l-oħra, benefiċċju pekunjarju intiż li jikseb il-kumpens għad-danni morali li jirriżultaw
mill-ksur ta’ drittijiet tal-personalità, inkluż minħabba x-xandir tas-serje fi Stati Membri oħra.
42.      B’mod preliminari, infakkar li r-rikorrenti ppreżentaw ir-rikors tagħhom quddiem is-Sąd Okręgowy w Krakowie (il-Qorti Reġjonali ta’ Kraków) fid‑19 ta’ Novembru 2013. Konsegwentement, kif irrilevat il-qorti tar-rinviju, ir-Regolament Nru 44/2001 jibqa’ applikabbli għall-kawża prinċipali. Fil-fatt, għalkemm dak ir-regolament ġie mħassar bir-Regolament Nru 1215/2012, skont l-Artikolu 80 tiegħu, l-Artikolu 66(2) ta’ dan ir-regolament jippreċiża li r-Regolament Nru 44/2001 jibqa’ japplika, b’mod partikolari, għal deċiżjonijiet mogħtija f’azzjonijiet ġudizzjarji mibdija qabel l‑10 ta’ Jannar 2015 li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dak ir-regolament.
43.      F’dan ir-rigward, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, mill-premessi 2 u 11 tar-Regolament Nru 44/2001 jirriżulta li dan ifittex li jiġbor ir-regoli dwar il-kunflitt ta’ ġurisdizzjoni f’materji ċivili u kummerċjali permezz ta’ regoli dwar il-ġurisdizzjoni li jippreżentaw livell għoli ta’ prevedibbiltà. L-imsemmi regolament għalhekk isegwi għan ta’ ċertezza legali li jikkonsisti fit-tisħiħ tal-protezzjoni legali tal-persuni stabbiliti fl-Unjoni Ewropea, billi jippermetti kemm lir-rikorrent jidentifika faċilment il-qorti li jista’ jadixxi u kif ukoll lill-konvenut jipprevedi raġonevolment dik li quddiemha jista’ jitressaq (14).
44.      F’dan is-sens, is-sistema tal-attribuzzjoni ta’ ġurisdizzjoni komuni prevista fil-Kapitolu II tal-imsemmi regolament hija bbażata fuq ir-regola ġenerali, stabbilita fl-Artikolu 2(1) tiegħu, li l-persuni ddomiċiljati fit-territorju ta’ Stat Membru għandhom jitressqu quddiem il-qrati ta’ dan l-Istat, irrispettivament min-nazzjonalità tal-partijiet. Huwa biss b’deroga mir-regola ġenerali tal-ġurisdizzjoni tal-qrati tad-domiċilju tal-konvenut li t-Taqsima 2 tal-Kapitolu II tal-istess regolament tipprevedi ċertu numru ta’ regoli ta’ ġurisdizzjoni speċjali, fosthom dik prevista fil-punt 3 tal-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 44/2001 (15). Skont din id-dispożizzjoni, persuna ddomiċiljata fit-territorju ta’ Stat Membru tista’ titressaq, fi Stat Membru ieħor, f’materji li għandhom x’jaqsmu ma’ delitt jew kważi delitt, fil-qrati tal-post fejn l-effett tal-ħsara jkun twettaq jew jista’ jitwettaq.
45.      Barra minn hekk, mill-premessa 34 (16) tar-Regolament Nru 1215/2012 jirriżulta li, inkwantu dan ħassar u ssostitwixxa ir-Regolament Nru 44/2001, li dan min-naħa tiegħu kien issostitwixxa l-Konvenzjoni ta’ Brussell, l-interpretazzjoni mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja għal dak li jikkonċerna d-dispożizzjonijiet ta’ wieħed minn dawn l-istrumenti legali tapplika wkoll għal dawk tal-oħrajn, meta dawn id-dispożizzjonijiet jistgħu jiġu kklassifikati bħala “ekwivalenti”. Issa, tali ekwivalenza teżisti bejn il-punt 3 tal-Artikolu 5 tal-Konvenzjoni ta’ Brussell, il-punt 3 tal-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 44/2001 u l-punt 2 tal-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 1215/2012 (17). Għaldaqstant, il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li tirrigwarda waħda minn dawn id-dispożizzjonijiet tapplika bl-istess mod għall-oħrajn.
1.      Fuq il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-interpretazzjoni tal-punt 3 tal-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 44/2001
46.      Minn ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li r-regola ta’ ġurisdizzjoni speċjali prevista fil-punt 3 tal-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 44/2001 għandha tiġi interpretata b’mod awtonomu u strett. Din ir-regola ta’ ġurisdizzjoni speċjali hija bbażata fuq l-eżistenza ta’ konnessjoni partikolarment mill-qrib bejn il-kontestazzjoni u l-qrati tal-post fejn il-fatt dannuż seħħ, li tiġġustifika l-attribuzzjoni tal-ġurisdizzjoni lil dawn tal-aħħar għal raġunijiet ta’ amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja u ta’ organizzazzjoni xierqa tal-proċeduri (18). Barra minn hekk, ir-rekwiżit ta’ tali rabta għandu jiggarantixxi ċ-ċertezza legali u jevita l-possibbiltà li l-konvenut jista’ jitħarrek quddiem qorti ta’ Stat Membru li huwa ma setax raġonevolment jipprevedi, fejn dan l-aspett huwa importanti, b’mod partikolari, fil-kawżi li jikkonċernaw obbligi mhux kuntrattwali li jirriżultaw minn ksur tal-privatezza u tad-drittijiet tal-personalità, b’mod partikolari l-malafama (19). Fi kwistjonijiet li jirrigwardaw delitt jew kważi-delitt, il-qrati tal-post fejn seħħ jew jista’ jseħħ il-fatt dannuż huma normalment l-iktar adatti sabiex jiddeċiedu l-kawża, b’mod partikolari għal raġunijiet ta’ viċinanza għall-kawża u ta’ faċilità fl-amministrazzjoni tal-provi (20).
47.      Barra minn hekk, il-kunċett ta’ “post fejn seħħ il-fatt dannuż” ikopri kemm il-post tal-materjalizzazzjoni tad-dannu u dak tal-avveniment li kkawża dan id-dannu, b’tali mod li l-konvenut ikun jista’ jiġi mħarrek, fuq l-għażla tar-rikorrent, quddiem il-qorti ta’ wieħed jew l-ieħor minn dawn iż-żewġ postijiet. Dawn iż-żewġ postijiet jistgħu jikkostitwixxu konnessjoni sinjifikattiva mill-perspettiva tal-ġurisdizzjoni, peress li kull wieħed minnhom jista’, skont iċ-ċirkustanzi, jipprovdi indikazzjoni partikolarment utli f’dak li jirrigwarda l-prova u l-organizzazzjoni tal-proċess (21).
48.      Din il-kawża tirrigwarda b’mod partikolari r-regoli li jirrigwardaw id-drittijiet tal-personalità, stabbiliti għall-ewwel darba fis-sentenza Shevill, imbagħad addattati, fit-tieni lok, għas-sitwazzjoni speċifika tal-internet fis-sentenza eDate qabel ma ġew ippreċiżati fis-sentenzi sussegwenti.
49.      Fis-sentenza Shevill, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, f’każ ta’ malafama permezz ta’ artiklu fl-istampa mqassma fit-territorju ta’ diversi Stati Membri, il-post tal-avveniment kawżali jista’ jkun biss il-post li fih ikun stabbilit l-editur tal-pubblikazzjoni kontenzjuża, peress li dan jikkostitwixxi l-post tal-oriġini tal-fatt dannuż, u li l-qorti ta’ dan il-post ta’ stabbiliment għandha għaldaqstant ikollha ġurisdizzjoni biex tieħu konjizzjoni tal-azzjoni għall-kumpens għad-danni kollha kkawżati bl-att illeċitu (22). Barra minn hekk, jeħtieġ li r-rikorrent tingħatalu l-fakultà li jressaq l-azzjoni tiegħu wkoll fil-post fejn ikun immaterjalizza d-dannu (23). Għaldaqstant, f’każ ta’ malafama internazzjonali permezz tal-istampa, il-ksur li jirrigwarda l-unur, ir-reputazzjoni u l-istatus ta’ persuna fiżika jew ġuridika jimmanifesta ruħu fil-postijiet fejn tkun tqassmet il-pubblikazzjoni, meta l-vittma tkun magħrufa hemmhekk, u minn dan isegwi li l-qrati ta’ kull Stat Membru li fih il-pubblikazzjoni malafamanti tkun tqassmet u fejn il-vittma jsostni li ġarrab ħsara lir-reputazzjoni tiegħu ikollhom ġurisdizzjoni biex jieħdu konjizzjoni tad-danni kkawżati f’dan l-Istat (24). F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li għalkemm huwa minnu li d-deċiżjoni dwar id-diversi aspetti tal-istess tilwima minn qrati differenti tippreżenta xi inkonvenjenzi, ir-rikorrent, madankollu, għandu dejjem il-fakultà li jressaq it-talba tiegħu kollha quddiem il-qorti jew tad-domiċilju tal-konvenut, jew tal-post ta’ stabbiliment tal-editur tal-pubblikazzjoni malafamanti (25). Minkejja li, għall-bidu, il-Qorti tal-Ġustizzja kienet iddeċidiet li huwa essenzjali li tiġi evitata l-proliferazzjoni ta’ ġurisdizzjonijiet kompetenti, li żżid ir-riskji ta’ rrikonċiljabbiltà tad-deċiżjonijiet (26), hija għaldaqstant adattat, fi stadju sussegwenti, il-ġurisprudenza tagħha fis-sentenza Shevill fid-dawl tal-loġika tar-Regolament Nru 44/2001 (27)
50.      Sussegwentement, is-sentenza eDate kkonfermat il-ġurisprudenza Shevill billi ppreċiżat li l-kunsiderazzjonijiet li jinsabu f’din is-sentenza, mfakkra fil-punt preċedenti ta’ dawn il-konklużjonijiet, jistgħu jiġu applikati wkoll għal midjas u għal mezzi ta’ komunikazzjoni oħra u jistgħu jkopru medda wiesgħa ta’ ksur ta’ drittijiet tal-personalità rikonoxxuti mid-diversi sistemi ġuridiċi (28). Il-Qorti tal-Ġustizzja żiedet tgħid b’mod partikolari li t-tqegħid online ta’ kontenuti fuq sit internet huwa differenti mix-xandir territorjali ta’ midja bħal ma hija l-istampa sa fejn dan it-tqegħid huwa intiż, bħala prinċipju, għall-ubikwità tal-imsemmija kontenuti peress li dawn jistgħu jiġu kkonsultati instantanjament minn numru indefinit ta’ internawti kullimkien fid-dinja, indipendentement minn kull intenzjoni tax-xandar tagħhom intiża għall-konsultazzjoni tagħhom lil hinn mill-Istat Membru ta’ stabbiliment tiegħu u lil hinn mill-kontroll tiegħu u li, għalhekk,
il-kriterji ta’ rabta’ għandhom jiġu adattati fis-sens li l-vittma ta’ ksur ta’ dritt tal-personalità mwettaq permezz tal-internet tista’ tadixxi, skont il-post tal-materjalizzazzjoni tad-dannu kkawżat fl-Unjoni Ewropea mill-imsemmi ksur, forum fir-rigward ta’ dan id-dannu kollu kemm hu. Peress li l-qorti li tinsab fl-aħjar pożizzjoni biex tevalwa l-impatt li kontenut imqiegħed online kellu fuq id-drittijiet tal-personalità ta’ persuna hija l-qorti tal-post fejn l-allegata vittma għandha ċ-ċentru tal-interessi tagħha, l-attribuzzjoni ta’ ġurisdizzjoni lil din il-qorti tikkorrispondi mal-għan ta’ amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja (29). Il-post fejn persuna għandha ċ-ċentru tal-interessi tagħha jikkorrispondi b’mod ġenerali mar-residenza abitwali tagħha (30). Għaldaqstant, minn din is-sentenza jirriżulta li l-persuna li tqis lilha nnifisha leża għandha l-għażla li tressaq azzjoni għad-danni, abbażi tad-dannu kkawżat kollu kemm hu, jew quddiem il-qrati tal-Istat Membru tal-post ta’ fejn huwa stabbilit ix-xandar ta’ dawn il-kontenuti, jew inkella quddiem il-qrati tal-Istat Membru fejn jinsab iċ-ċentru tal-interessi tagħha. Din il-persuna tista’ wkoll tressaq
l-azzjoni tagħha quddiem il-qrati ta’ kull Stat Membru li fit-territorju tiegħu huwa jew kien aċċessibbli kontenut imqiegħed online peress li dawn għandhom ġurisdizzjoni sabiex jiddeċiedu biss dwar id-danni kkawżati fit-territorju tal-Istat Membru tal-qorti adita (31).
2.      Fuq it-tagħlim tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kuntest tal-kawża prinċipali
51.      Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, fl-ewwel lok, fuq il-punt dwar jekk il-ġurisprudenza eDate, fil-kuntest
tal-internet u bbażata fuq iċ-ċentru tal-interessi tal-persuna kkonċernata, tistax tiġi trasposta għal sitwazzjoni fejn l-eventwali ksur tad-drittijiet tal-personalità jirriżulta mill-produzzjoni u mix-xandir ta’ serje televiżiva f’diversi Stati Membri. Għaldaqstant, din il-qorti tistaqsi jekk il-kawża prinċipali għandhiex tiġi eżaminata biss fid-dawl tal-ġurisprudenza eDate jew, ukoll, fid-dawl tal-ġurisprudenza Shevill.
52.      F’dan ir-rigward, l-imsemmija qorti tressaq diversi argumenti biex tikkunsidra li l-ġurisprudenza eDate biss hija applikabbli,
li din il-ġurisprudenza twassal għar-rikonoxximent tal-ġurisdizzjoni internazzjonali tal-qrati Pollakki fir-rigward tal-azzjoni tar-rikorrenti għal dikjarazzjoni dwar ir-responsabbiltà għad-danni kollha.
Hija ssostni għaldaqstant li s-soluzzjoni adottata fis-sentenza Shevill, dwar l-interpretazzjoni tal-punt 3 tal-Artikolu 5
tar-Regolament Nru 44/2001, ġiet żviluppata fil-kuntest tal-midja stampata iktar minn 20 sena ilu, jiġifieri fi żmien meta l-possibbiltajiet tekniċi għad-distribuzzjoni mill-bogħod kienu fundamentalment differenti minn dawk disponibbli
llum, u li l-iżvilupp tat-teknoloġija tal-istreaming kif ukoll is-servizzi tal-midja awdjoviżiva on-demand jimmilita kontra differenzjazzjoni bbażata fuq forom ta’ tixrid għall-iskop li tiġi ddeterminata l-ġurisdizzjoni internazzjonali tal-qrati. Barra minn hekk, bis-saħħa ta’ teknoloġiji bħall-imblukkar ġeografiku jew il-ġeolokalizzazzjoni, minn naħa, it-tixrid jista’ jkun limitat għal territorju speċifiku u, min-naħa l-oħra, il-kontenut ta’ xogħol jista’ jvarja skont minn fejn jiġi aċċessat. Barra minn hekk, il-limitazzjoni ta’ azzjoni għal kumpens għad-dannu kollu għall-Istat li fih ir-rikorrent għandu ċ-ċentru tal-interessi tiegħu biss fir-rigward tat-tqegħid online ta’ film fuq l-internet twassal għal frammentazzjoni tat-tilwima diffiċilment aċċettabbli fil-każ ta’ distribuzzjoni simultanja online u offline tal-kontenut kontenzjuż.
53.      F’dan ir-rigward, infakkar li l-ġurisprudenza Shevillġiet kostantement affermata mill-ġdid b’mod stabbilita mill-Qorti tal-Ġustizzja, inkluż fis-sentenzi riċenti tagħha (32). Konsegwentement, jeħtieġ li tittieħed inkunsiderazzjoni din il-ġurisprudenza u mhux biss il-ġurisprudenza eDate, sabiex jiġi stabbilit jekk, għal dak li jirrigwarda l-kawża prinċipali, il-qrati Pollakki għandhomx ġurisdizzjoni internazzjonali biex jiddeċiedu fuq id-danni kollha. Barra minn hekk, l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni għandha ssir fid-data tal-fatti tal-kawża prinċipali, jiġifieri, qabel is-sena 2015. L-iżviluppi teknoloġiċi li seħħew wara għaldaqstant, ma jidhrux rilevanti fil-kuntest ta’ din il-kawża.
54.      Hekk kif jirriżulta mis-sentenza eDate, it-tqegħid online ta’ kontenut fuq sit internet huwa differenti mix-xandir territorjalizzat tal-midja billi jimmira, fil-prinċipju, lejn l-ubikwità ta’ dak il-kontenut, li jista’ jkun aċċessibbli kullimkien fid-dinja joħroġ barra mill-kontroll tax-xandar (33). Madankollu,
nikkonstata li x-xandir ta’ serje televiżiva (34) ma jissodisfa l-ebda waħda minn dawn il-kundizzjonijiet. Fil-fatt, minn naħa, dan ix-xandir, jkunu li jkunu l-mezzi użati, bħat-televiżjoni diġitali terrestri (TDT), kejbil jew satellita, huwa fil-prinċipju
territorjalizzat, jiġifieri li huwa limitat għaż-żona ġeografika tar-riċeviment tas-sinjal televiżiv, jiġifieri prinċipalment żona nazzjonali (stazzjon lokali, reġjonali jew nazzjonali). Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li s-serje televiżiva xxandret fi Stati differenti permezz ta’ stazzjonijiet tat-televiżjoni “nazzjonali”, f’dan il-każ
t-televiżjoni Pollakka, Ġermaniża, Irlandiża, Spanjola, Olandiża, Awstrijaka u Norveġiża. Min-naħa l-oħra, l-imsemmi xandir mhuwiex kompletament barra mill-kontroll tal-uniċi proprjetarji tad-drittijiet tal-awtur, jiġifieri l-produtturi, li jistgħu jiddefinixxu l-ambitu, inkluż l-ambitu ġeografiku, tax-xandir tax-xogħol tagħhom. F’dan il-każ, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-konvenuti huma l-proprjetarji esklużivi tad-drittijiet tal-awtur tas-serje televiżiva u li ttrasferew parzjalment lil B. id-dritt li jisfruttaha f’territorji speċifiċi u, barra minn hekk, tawh, għal perjodu ta’ 12‑il sena, liċenzja esklużiva għad-distribuzzjoni tad-drittijiet ta’ sfruttament ta’ din is-serje f’territorji oħra.
55.      Għaldaqstant, ix-xandir ta’ serje televiżiva ma jistax jaqa’ biss taħt il-ġurisprudenza
eDate. F’dan is-sens, din is-sentenza ddikjarat li l-kunsiderazzjonijiet li jinsabu fis-sentenza Shevill, dwar artiklu tal-istampa, jistgħu japplikaw għal midja u mezzi ta’ komunikazzjoni oħra (35). F’dan ir-rigward, fil-punt 44 tas-sentenza eDate, il-Qorti tal-Ġustizzja għamlet riferiment għall-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Cruz Villalón (36), li osserva li l-portata tal-ġurisprudenza Shevill hija wiesgħa u ma hijiex limitata biss għall-gazzetti stampati, għaliex il-kamp ta’ applikazzjoni tagħha jista’ jinkludi wkoll mezzi oħrajn ta’ komunikazzjoni bħall-informazzjoni mxandra bit-televiżjoni u bir-radju.
56.      Is-sempliċi fatt li serje tixxandar simultanjament fuq stazzjon
tat-televiżjoni u fuq l-internet ma huwiex tali li jbiddel din l-interpretazzjoni. Fil-fatt, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, ir-regola ta’ ġurisdizzjoni speċjali prevista fil-punt 3 tal-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 44/2001 trid tiġi interpretata b’mod awtonomu u strett (37). Peress li x-xandir fuq l-internet huwa differenti ħafna mix-xandir bit-televiżjoni, ma hemmx lok biex is-soluzzjoni adottata fir-rigward tal-internet tiġi estiża għat-televiżjoni meta l-kundizzjonijiet stabbiliti fis-sentenza eDate ma jiġux sodisfatti. Barra minn hekk, approċċ bħal dan iwassal għal sitwazzjoni ta’ inċertezza peress li, skont l-għażliet tal-produtturi, ma jistax jiġi preżunt li kull xandira ta’ kontenut televiżiva neċessarjament tkun akkumpanjata minn aċċess għal dan tal-aħħar
mill-internet, liema fatt jimplika eżami każ b’każ sabiex jiġu vverifikati l-kundizzjonijiet ta’ emissjoni ta’ dan il-kontenut, li jistgħu wkoll jevolvu biż-żmien.
57.      Għal dak li jirrigwarda l-imblukkar ġeografiku jew il-ġeolokalizzazzjoni fil-kuntest tax-xandir fuq l-internet, dawn jistgħu jwasslu biex jiġi kkunsidrat li l-kundizzjoni tal-ubikwità tal-kontenut stabbilita fis-sentenza eDate ma hijiex issodisfatta, bil-konsegwenza li f’dan il-każ jeħtieġ li tiġi applikata l-ġurisprudenza Shevill, u mhux li din il-ġurisprudenza tal-aħħar ma hijiex applikabbli għal serje televiżiva.
58.      Għal dak li jirrigwarda l-frammentazzjoni tat-tilwima, dan l-argument ġie meħud inkunsiderazzjoni fis-sentenza Shevill. Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li għalkemm huwa minnu li deċiżjoni fuq id-diversi aspetti tal-istess tilwima minn qrati differenti toħloq xi inkonvenjenzi, ir-rikorrent għandu dejjem, madankollu, il-fakultà li jressaq it-talba tiegħu kollha quddiem il-qorti jew tad-domiċilju tal-konvenut, jew tal-post ta’ stabbiliment tal-editur tal-pubblikazzjoni malafamanti (38).
F’dan ir-rigward, infakkar li, skont ir-regola ġenerali stabbilita fl-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 44/2001, persuni ddomiċiljati fit-territorju ta’ Stat Membru huma suġġetti għall-ġurisdizzjoni tal-qrati ta’ dak l-Istat. Ir-regola ta’ ġurisdizzjoni speċjali stabbilita fil-punt 3 tal-Artikolu 5 ta’ dak ir-regolament hija sempliċement eċċezzjoni, li ma tistax issir regola ġenerali, ħlief li tqiegħed inkwistjoni ir-regoli tal-ġurisdizzjoni ddefiniti mill-imsemmi regolament.
59.      Konsegwentement, fil-kuntest tal-kawża prinċipali, jeħtieġ li ssir distinzjoni bejn ix-xandir tas-serje televiżiva, li jaqa’ taħt il-ġurisprudenza Shevill,
u dak li jsir fuq l-internet, li għalih tapplika l-ġurisprudenza eDate, li tippermetti lill-persuna kkonċernata li tadixxi lill-qrati tal-Istat Membru fejn ikun jinsab iċ-ċentru tal-interessi tiegħu b’azzjoni għad-danni kollha kkawżati.
60.      Fit-tieni lok, fir-rigward
tal-ġurisprudenza eDate, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk, f’dan il-każ, il-kundizzjonijiet stabbiliti mis-sentenza
Mittelbayerischer Verlag (39) humiex issodisfatti. F’din is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li s-sempliċi appartenenza ta’ persuna għal grupp vast identifikabbli
lanqas ma hija ta’ natura li tippermetti li jintlaħqu l-għanijiet ta’ prevedibbiltà tar-regoli ta’ ġurisdizzjoni u ta’ ċertezza legali, peress li ċ-ċentri tal-interessi tal-membri ta’ tali grupp jistgħu potenzjalment jinsabu fi kwalunkwe Stat Membru tal-Unjoni (40).
61.      F’dan il-każ, il-qorti tar-rinviju ssostni b’mod partikolari li l-plott tas-serje televiżiva ma jippermetti li jiġi identifikat ebda wieħed mir-rikorrenti peress li dan huwa xogħol ta’ finzjoni li ma jagħmilx riferiment, la direttament u lanqas indirettament, għall-persunaġġi kontemporanji jew storiċi reali. Inqas u inqas ma tippermetti a fortiori li tiġi identifikata individwalment Ś. inkwantu din l-assoċjazzjoni ġiet ikkostitwita għexieren ta’ snin wara tmiem it-Tieni Gwerra Dinjija. Madankollu, din il-qorti tikkunsidra li din is-serje tirrelata l-aġir ta’ grupp ta’ persuni ristrett u magħluq, jiġifieri s-suldati tal-unità X, u tidentifika din l-unità b’mod mhux ekwivoku u ċar, li tagħha
Z.R. huwa wieħed mill-membri ħajjin ta’ dan il-grupp.
62.      Madankollu, l-istess bħall-Kummissjoni, nikkunsidra li, fir-rigward ta’ Z.R.,
il-kriterju tal-identifikazzjoni indiretta “bħala individwu” jimplika li l-persuna tista’ tkun irrikonoxxuta minħabba ċerti karatteristiċi partikolari, li jirreferu b’mod ċar għal persona speċifika (41). Din l-interpretazzjoni tirrifletti wkoll il-ġurisprudenza Shevill, li tgħid li l-vittma trid tkun magħrufa (42). F’dan is-sens, il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet l-eżistenza ta’ individwalizzazzjoni f’sitwazzjonijiet fejn persuni allegatament vittmi ta’ ksur ta’ drittijiet tal-personalità tagħhom kienu mmirati direttament f’kontenut online fuq l-internet, billi kienu msemmija speċifikament fih (43). Madankollu, f’dan il-każ, is-serje televiżiva tinkludi karattri fittizji, li jfisser li Z.R. ma huwiex identifikat bħala individwu, anki indirettament. Barra minn hekk, kif jirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju, Ś. bħalissa għandha madwar 5 000 membru, li, fil-fehma tiegħi, jikkostitwixxu grupp kbir, bil-konsegwenza li s-sempliċi appartenenza ta’ persuna lil dan il-grupp mhijiex ta’ natura li tippermetti li jintlaħqu l-għanijiet ta’ prevedibbiltà tar-regoli ta’ ġurisdizzjoni u ċertezza legali (44). Fi kwalunkwe każ, infakkar li jeħtieġ li tiġi kkunsidrata d-data tal-fatti fil-kawża prinċipali, jiġifieri l-perijodu li fih is-superstiti tal-unità militari X setgħu kienu iktar numerużi milli huma attwalment.
63.      B’mod iktar ġenerali, f’każ li l-kriterju tal-individwalizzazzjoni ġie interpretat b’mod estensiv, l-emittent ta’ messaġġ li jikser id-drittijiet tal-personalità ma jkunx f’pożizzjoni li jkun jaf iċ-ċentri tal-interessi tal-persuni mmirati minnu, li jistgħu jkunu jinsabu fi Stati Membri differenti (45). Barra minn hekk, din l-interpretazzjoni tkun tista’ twassal għal deċiżjonijiet kontradittorji bejn il-qrati differenti tal-Istati Membri aditi. L-imsemmija interpretazzjoni tqajjem għalhekk l-istess kritika bħal dik ifformulata mill-qorti tar-rinviju
kontra l-approċċ “mużajk” inkwantu toħloq riskju sistemiku ta’ multiplikazzjoni ta’ proċeduri ġudizzjarji paralleli bejn l-istess partijiet f’diversi Stati Membri.
64.      Skont il-qorti tar-rinviju, fin-nuqqas ta’ individwalizzazzjoni, il-forum delicti commissi ikun imċaħħad min-natura ta’ alternattiva reali għall-ġurisdizzjoni internazzjonali globali li tirriżulta mill-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 44/2001. Din il-qorti tidher għaldaqstant li titlaq mill-premessa li r-regoli ta’ ġurisdizzjoni internazzjonali għandhom ikunu favorevoli għar-rikorrent. Madankollu, minn naħa, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-possibbiltà għal persuna li tressaq azzjoni għad-dikjarazzjoni ta’ responsabbiltà għad-danni kollha quddiem il-qorti tal-post fejn ikun jinsab iċ-ċentru tal-interessi tagħha tkun iġġustifikata fl-interess ta’ amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja u mhux għall-finijiet tal-protezzjoni speċifika tal-applikant (46). Min-naħa l-oħra, b’applikazzjoni tal-ġurisprudenza Shevill, ir-rikorrent għandu dejjem il-fakultà li jressaq it-talba kollha tiegħu quddiem qorti waħda, jiġifieri l-qorti tas-sede tal-produtturi tas-serje televiżiva, li tinsab fil-Ġermanja.
65.      Għal dak li jirrigwarda lil Ś., mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-fatt li r-rikorrent ikun persuna fiżika jew ġuridika ma huwiex determinanti (47). Konsegwentement, persuna ġuridika, li tallega li d-drittijiet tal-personalità tagħha ġew miksura bil-pubblikazzjoni ta’ informazzjoni ineżatta dwarha fuq l-internet u minħabba li ma tħassrux il-kummenti fil-konfront tagħha, tista’ tippreżenta rikors intiż għar-rettifika ta’ din l-informazzjoni, għat-tħassir ta’ dawn il-kummenti u għall-għoti ta’ kumpens għat-totalità tad-dannu subit quddiem il-qrati tal-Istat Membru fejn jinsab iċ-ċentru tal-interessi tagħha (48). Madankollu, f’dan il-każ, kif jirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju, peress li din l-assoċjazzjoni ġiet ikkostitwita għexieren ta’ snin wara tmiem it-Tieni Gwerra Dinjija, is-serje televiżiva ma fiha ebda informazzjoni fuqha u ma tippermettix li din tiġi identifikata, kemm jekk tkun b’mod dirett jew indirett. Is-sempliċi ċirkustanza li l-imsemmija assoċjazzjoni għandha bħala għan soċjali, inter alia, il-protezzjoni tad-dinjità, tar-reputazzjoni u tal-memorja ta’ din l-unità militari kif ukoll tas-suldati tagħha ma huwiex suffiċjenti li tiġi individwata, fis-sens tal-punt 3 tal-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 44/2001 (49). Barra minn hekk, kif tirrileva l-qorti tar-rinviju, is-sede ta’ assoċjazzjoni li tfittex għan statutorju simili jew identiku għal dak ta’ Ś. tista’ tinstab fi kwalunkwe Stat Membru tal-Unjoni, li jippreżenta l-istess żvantaġġi bħal dawk li jirriżultaw mill-ġurisprudenza Shevill.
66.      Fit-tielet lok, il-qorti tar-rinviju tesponi li r-rekwiżit ta’ indentifikazzjoni individwali, mill-inqas indiretta, tar-rikorrent, tippreżenta dgħufija strutturali, sa fejn din l-evalwazzjoni tirriżulta ta’ spiss delikata u, fuq kollox, li hija strettament marbuta mal-eżami tal-fondatezza tal-kawża. Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, fl-istadju tal-verifika tal-ġurisdizzjoni internazzjonali, il-qorti adita la għandha tevalwa l-ammissibbiltà u lanqas il-fondatezza tat-talba skont ir-regoli tad-dritt nazzjonali, iżda għandha tidentifika biss l-elementi ta’ rabta mal-Istat tal-qorti li jiġġustifikaw il-ġurisdizzjoni tagħha bis-saħħa ta’ din id-dispożizzjoni. Anki jekk l-għan ta’ ċertezza legali teħtieġ li l-qorti nazzjonali adita tista’ faċilment tiddeċiedi fuq il-ġurisdizzjoni tagħha stess mingħajr ma tkun obbligata tiddeċiedi fuq il-mertu tal-kawża, obbligu li twettaq, diġà f’dan l-istadju tal-proċedura, produzzjoni ddettaljata tal-prova fir-rigward tal-punti ta’ fatt rilevanti relatati kemm għall-ġurisdizzjoni kif ukoll għall-mertu jkollu r-riskju li jippreġudika l-eżami tal-fondatezza tagħha. Il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat ukoll li kemm l-għan ta’ amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja kif ukoll l-osservanza dovuta lejn l-awtonomija tal-qorti fl-eżerċizzju tal-funzjonijiet tagħha jeħtieġu li l-qorti adita tkun tista’ teżamina l-ġurisprudenza internazzjonali tagħha fid-dawl tal-informazzjoni kollha li hija għandha, inkluż, jekk ikun il-każ, dik ipprovduta mill-konvenut (50).
67.      Konsegwentement, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tiddeċiedi abbażi tal-provi li hija għandha. Fil-każ fejn minn dawn il-provi ma jirriżultax b’mod ċar li r-rikorrenti jistgħu jiġu identifikati “bħala individwi”, din il-qorti ma tistax tiddeċiedi fuq id-danni kollha li jirriżultaw mix-xandir tas-serje televiżiva fuq l-internet. F’dan il-każ, minħabba l-provi prodotti
mill-imsemmija qorti, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li s-serje televiżiva ma tippermettix li dawn tal-aħħar
jiġu identifikati, la direttament u lanqas indirettament. Barra minn hekk, rigward il-fehma tal-istess qorti li r-regoli ta’ ġurisdizzjoni internazzjonali ma jistgħux jantiċipaw id-deċiżjoni futura dwar il-mertu tal-każ, l-eżami tal-kwistjoni dwar jekk huwiex possibbli li r-rikorrenti jiġu identifikati bħala individwi bl-ebda mod ma jeħtieġ deċiżjoni dwar il-mertu tal-każ, li tikkonsisti li jiġi ddeterminat jekk seħħx ksur tad-drittijiet tal-personalità.
68.      Fir-raba’ lok, skont il-qorti tar-rinviju, peress li l-kontenut li jista’ jikser id-drittijiet tal-personalità ma jippermettix l-identifikazzjoni individwali ta’ persuni speċifiċi, jeħtieġ li jiġi kkunsidrat bħala indizju tal-prevedibbiltà tal-ġurisdizzjoni internazzjonali, mhux esklużivament il-lokalizzazzjoni taċ-ċentri tal-interessi tal-persuni kkonċernati, iżda wkoll l-importanza tal-kontenut tal-messaġġ li jista’ jippreġudika d-drittijiet tal-personalità u l-punt li minnu dan il-messaġġ, fil-kuntest storiku, kulturali u soċjali,
għandha
“importanza oġġettivament konsiderevoli” fit-territorju tal-Istat Membru xandar. Din il-qorti tikkunsidra li approċċ bħal dan, li jipprivileġġa
s-suġġett tat-tilwima u l-importanza tiegħu f’post partikolari, iktar milli l-persuni li potenzjalment jistgħu jaġixxu bħala rikorrenti u l-post taċ-ċentru tal-interessi ta’ dawn il-persuni, jidher li huwa konformi ma’
interpretazzjoni tajba tal-prinċipju tal-prevedibbiltà tal-ġurisdizzjoni internazzjonali.
69.      Madankollu, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, għalkemm il-kunċett ta’ “post fejn l-effett tal-ħsara jkun twettaq”, fis-sens tal-punt 3 tal-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 44/2001, jista’ jirreferi għall-post fejn seħħ id-dannu, b’dan
il-kunċett jista’ jinftiehem biss bħala li jindika l-post fejn il-fatt kawżali, li wassal għar-responsabbiltà delittwali jew kważi delittwali, ipproduċa direttament l-effetti dannużi tiegħu fir-rigward ta’ min kien il-vittma immedjata tiegħu (51). Konsegwentement, f’dan il-każ, il-ġurisdizzjoni internazzjonali ta’ qorti tippreżumi li jiġi eżaminat il-post fejn id-dannu mmaterjalizza ruħu speċifikament fir-rigward tar-rikorrent, persuna fiżika jew ġuridika, li d-drittijiet tal-personalità tagħha ġew allegatament miksura. L-adozzjoni tal-approċċ irrakkomandat mill-qorti tar-rinviju tkun tammonta għall-ħolqien ta’ bażi ġdida ta’ ġurisdizzjoni għall-qrati nazzjonali, separata mill-persuna allegatament vittma u li tista’ tkun sfavorevoli għaliha. Fil-fatt, kif irrilevat il-Kummissjoni, jekk wieħed isegwi dan l-approċċ, dan iwassal li
ex suldat li għandu ċ-ċentru tal-interessi tiegħu fil-Polonja jista’ jadixxi lill-qrati Pollakki abbażi tad-danni kollha mġarrba, fid-dawl tal-importanza oġġettivament konsiderevoli tas-serje televiżiva fil-Polonja, filwaqt li ex suldat li għandu ċ-ċentru tal-interessi tiegħu fi Stat Membru ieħor ma jistax jagħmel dan f’dan l-Istat (52).
70.      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, nipproponi li tingħata risposta għall-ewwel domanda fis-sens li l-punt 3 tal-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 44/2001 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-qrati ta’ Stat Membru li fih serje li tikkawża ksur ta’ drittijiet tal-personalità ta’ persuna fiżika u ta’ persuna ġuridika xxandret fit-televiżjoni u fuq l-internet, differenti mill-Istat Membru li fih din is-serje tkun ġiet prodotta, ma għandhomx, fir-rigward tat-televiżjoni, ġurisdizzjoni internazzjonali biex jieħdu konjizzjoni ta’ rikors kollu li jkollha bħala għan, minn naħa, benefiċċju mhux pekunjarju inkluż bħala rimedju
tal-effetti tal-ksur ta’ drittijiet tal-personalità, inkluż ordni għas-sottomissjoni ta’ dikjarazzjoni li jkun fiha
apoloġija, permezz tal-istazzjonijiet tat-televiżjoni li fuqhom l-imsemmija
serje tkun ixxandret fl-Istati Membri differenti kkonċernati, u kif ukoll biex kull xandira tal-istess serje, kull fejn tixxandar, għat-tqegħid, qabel
ta’ dikjarazzjoni b’kontenut simili, u, min-naħa l-oħra, benefiċċju pekunjarju intiż li jikseb il-kumpens għad-dannu morali li jirriżulta
mill-ksur ta’ drittijiet tal-personalità, inkluż minħabba x-xandir tas-serje televiżiva fi Stati Membri oħra. Fir-rigward tal-internet, il-qrati ta’ Stat Membru li fih jinsab iċ-ċentru tal-interessi ta’ persuna fiżika jew ġuridika għandhom ġurisdizzjoni biex jieħdu konjizzjoni,
ta’ tali rikors kollu, biss jekk il-kontenut kontenzjuż ikun fih elementi oġġettivi u verifikabbli li jippermettu l-identifikazzjoni, direttament jew indirettament, ta’ dik il-persuna bħala individwu.
B.      Fuq it-tieni domanda preliminari
71.      Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk, f’każ ta’ risposta negattiva għall-ewwel domanda, il-punt 3 tal-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 44/2001 għandux jiġi interpretat fis-sens li l-qrati ta’ Stat Membru li fih xxandret fit-televiżjoni serje li tikkawża ksur ta’ drittijiet tal-personalità, differenti mill-Istat Membru li fih din
is-serje tkun ġiet prodotta, għandhom ġurisdizzjoni internazzjonali biex jieħdu konjizzjoni ta’ rikors kontra l-produttur li għandu bħala għan, minn naħa, benefiċċju mhux pekunjarju inkluż bħala rimedju
tal-effetti tal-ksur ta’ drittijiet tal-personalità, , inkluż ordni għal apoloġija
permezz ta’ stazzjonijiet tat-televiżjoni li fihom l-imsemmija serje xxandret
kif ukoll għat-tqegħid, qabel
kull xandira tal-istess serje f’dan l-Istat Membru b’dikjarazzjoni b’kontenut simili u, min-naħa l-oħra, benefiċċju pekunjarju intiż li jikseb kumpens għad-dannu morali mġarrab li jirriżulta minħabba x-xandir tas-serje televiżiva fl-imsemmi Stat Membru.
72.      Mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, li għaliha tagħmel riferiment il-qorti tar-rinviju, jirriżulta li, fir-rigward tan-natura ubikwitarja tal-informazzjoni u tal-kontenut imqiegħed online fuq sit internet, u tal-fatt li l-portata tat-tixrid tagħha hija, bħala prinċipju, universali, it-talba intiża għar-rettifika jew għat-tneħħija tal-kontenut ippubblikat fuq l-internet hija waħda u indiviżibbli u, konsegwentement, tista’ titressaq biss quddiem qorti li għandha ġurisdizzjoni għas-smigħ
tat-totalità ta’ talba għal kumpens għad-danni u mhux quddiem qorti li ma għandhiex tali ġurisdizzjoni (53).
73.      Il-qorti tar-rinviju tindika li r-rikorrenti mhumiex qed jitolbu li s-serje televiżiva titneħħa mill-internet jew li ma tixxandarx fuq it-televiżjoni, iżda jixtiequ, minn naħa,
jipprekludu ksur ġdid tad-drittijiet tal-personalità tagħhom billi jeżiġu li qabel ma tixxandar din is-serje tintwera informazzjoni preċiża u, min-naħa l-oħra, li jirrimedjaw
l-effetti tal-ksur imwettaq bil-pubblikazzjoni ta’ dikjarazzjoni simili
mhux biss fuq is-siti web ikkonċernati, iżda wkoll fuq l-istazzjonijiet
tat-televiżjoni Pollakki u Ġermaniżi li fuqhom l-imsemmija serje xxandret. Issa, skont din il-qorti, talba għat-tneħħija ta’ ċertu kontenut mill-internet tkun ta’ natura indiviżibbli jekk ir-rikorrent ikollu l-intenzjoni li jikseb it-tneħħija sħiħa tal-kontenut li jikser id-drittijiet tal-personalità tiegħu.
74.      Kif din ġiet
irrilevata
b’risposta għall-ewwel domanda preliminari, il-ġurisprudenza eDate, li fil-kuntest tagħha tinsab il-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 72 ta’ dawn il-konklużjonijiet, ma tirrigwardax ix-xandir ta’ kontenut fuq it-televiżjoni, li għalih tapplika l-ġurisprudenza Shevill. Minn din l-aħħar ġurisprudenza jirriżulta li, skont l-approċċ mużajk, il-qorti ta’ Stat Membru li fih il-ksur ta’ drittijiet tal-personalità twettaq għandha ġurisdizzjoni għas-smigħ tad-danni kkawżati f’dan l-Istat. Għalkemm il-leġiżlazzjoni nazzjonali tippermettih, din il-qorti tista’ tordna lill-konvenut li l-informazzjoni preċiża qabel ma xxandret is-serje, sakemm din il-pubblikazzjoni sseħħ biss fit-territorju nazzjonali. F’dan il-każ, il-qorti tar-rinviju tenfasizza li, skont l-Artikolu 24 tal-Kodiċi Ċivili, pretensjonijiet mhux pekunarji jistgħu jkunu maħsuba b’tali mod li l-eżami tagħhom jaqa’ taħt il-ġurisdizzjoni ta’ qorti limitata għall-evalwazzjoni tal-konsegwenzi ta’ ksur li seħħ fit-territorju tal-Istat tal-forum.
75.      Għal dak li jirrigwarda x-xandir fuq l-internet, naqbel mal-argument tal-qorti tar-rinviju li, għalkemm din ix-xandira tirrelata mal-ġurisprudenza Shevill fl-assenza ta’ individwalizzazzjoni tar-rikorrent, il-qorti adita, ukoll sa fejn il-leġiżlazzjoni nazzjonali tippermettiha, tista’ tordna lill-konvenut li l-informazzjoni preċiża dwar il-kontenut kontenzjuż jiġi ppubblikat f’midja oħra li ż-żona ta’ influwenza tagħha tkun limitata għat-territorju tal-Istat Membru kkonċernat, bħall-istampa bil-miktub jew it-televiżjoni nazzjonali, jew saħansitra li din l-informazzjoni tirrelata biss mal-effetti tal-ksur ta’ drittijiet tal-personalità fit-territorju ta’ dan l-Istat.
76.      Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju tikkunsidra li l-fatt dannuż ma huwiex limitat għall-produzzjoni ta’ film, iżda jinkludi wkoll ix-xandir tiegħu fi Stat Membru partikolari. Approċċ bħal dan jimplika li l-qrati tal-Istat Membru fejn il-film ġie mxandar jistgħu jiġu rrikonoxxuti ġurisdizzjoni internazzjonali prinċipalment minħabba li seħħ il-fatt dannuż fit-territorju tagħhom, u, b’mod sekondarju biss, minħabba l-materjalizzazzjoni tad-dannu f’dan l-Istat.
77.      Madankollu, infakkar li, fis-sentenza Shevill, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, fil-każ ta’ malafama permezz ta’ artiklu fl-istampa mxandar fit-territorju ta’ diversi Stati Membri, il-post tal-avveniment kawżali jista’ jkun biss il-post tal-istabbiliment tal-editur tal-pubblikazzjoni kontenzjuża, sa fejn jikkostitwixxi il-post tal-oriġini tal-fatt dannuż (54).
78.      F’dan il-każ, il-qorti tar-rinviju tindika li s-serje televiżiva ġiet prodotta fil-Ġermanja u li l-uniċi konvenuti quddiem il-qorti Pollakka huma l-produtturi ta’ din is-serje, li xxandret fil-Polonja minn xandar pubbliku Pollakk li ma huwiex parti fil-kawża. F’dawn il-kundizzjonijiet, il-post tal-istabbiliment tal-produtturi tal-imsemmija serje għandu jitqies bħala l-post tal-avveniment kawżali li huwa fl-oriġini ta’ dan id-dannu. Barra minn hekk, kif issemmi din il-qorti, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, fiċ-ċirkustanzi fejn wieħed biss minn fost diversi awturi preżunti ta’ dannu allegat jitħarrek quddiem qorti li fil-ġurisdizzjoni tagħha huwa ma aġixxiex, huwa ma jistax jitqies li l-avveniment kawżali seħħ fil-ġurisdizzjoni ta’ din il-qorti fis-sens tal-punt 3 tal-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 44/2001 (55).
79.      Barra minn hekk, mid-digriet tar-rinviju jirriżulta li l-konvenuti
huma l-proprjetarji esklużivi tad-drittijiet tal-awtur fuq is-serje televiżiva u li ttrasferixxew parzjalment lil B. id-drittijiet ta’ sfruttament ta’ din is-serje f’territorji oħrajn (56). Tali kuntratt, li għalih, id-digriet tar-rinviju ma jindikax li dan tal-aħħar ġie konkluż fil-Polonja, ma huwiex ta’ natura li jbiddel il-post ta’ oriġini tal-fatt dannuż sa fejn jiġi assimilat ma’ azzjoni tal-konvenuti fil-pajjiż kollu li fih l-imsemmija serje xxandret bil-kunsens tagħhom. Għaldaqstant, skont dan il-punt 3 tal-Artikolu 5, il-qrati Pollakki ma għandhomx ġurisdizzjoni internazzjonali għas-smigħ tat-talba kollha mressqa mir-rikorrenti minħabba biss ix-xandir tal-istess serje fil-Polonja.
80.      F’dawn iċ-ċirkostanzi, nipproponi li tingħata risposta għat-tieni domanda fis-sens li l-punt 3 tal-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 44/2001 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-qrati ta’ Stat Membru li fih serje
tikkawża ksur ta’ drittijiet tal-personalità xxandret fuq it-televiżjoni, differenti mill-Istat Membru li fih din is-serje ġiet prodotta, għandhom ġurisdizzjoni internazzjonali għas-smigħ ta’ rikors kontra l-produttur li għandu bħala suġġett, minn naħa, benefiċċju mhux pekunjarju inkluż bħala rimedju
għall-effetti tal-ksur ta’ drittijiet tal-personalità, inkluż ordni għal apoloġija permezz ta’ stazzjonijiet tat-televiżjoni li fuqhom ixxandret l-imsemmija serje
kif ukoll għat-tqegħid, qabel kull xandira tal-istess serje f’dak l-Istat Membru b’dikjarazzjoni b’kontenut simili, sa fejn il-leġiżlazzjoni nazzjonali tippermettilha, u, min-naħa l-oħra, benefiċċju pekunjarju intiż li jikseb il-kumpens għad-dannu morali li jirriżulta mix-xandir tas-serje televiżiva fl-imsemmi Stat Membru.
81.      Nixtieq inżid ngħid li, bħall-qorti tar-rinviju, nikkunsidra li l-approċċ “mużajk” għandu xi diffikultajiet għall-persuni fiżiċi jew ġuridiċi li jallegaw ksur għal drittijiet tagħhom tal-personalità (57). F’dan ir-rigward, l-argumenti mressqa minn
dik il-qorti dwar ir-riskju ta’ frammentazzjoni tat-tilwima, li tista’ twassal għad-deċiżjonijiet kontradittorji bejn il-qrati tad-diversi Stati Membri aditi, ma humiex irrilevanti. Madankollu, il-ġurisprudenza attwali tal-Qorti tal-Ġustizzja hija stabbilita sew, u interpretazzjoni wiesgħa ta’ dispożizzjoni derogatorja, jiġifieri l-punt 3 tal-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 44/2001, tista’ toħloq iktar problemi milli tipprova ssolvi. Għalhekk, jiena tal-fehma li, fil-kuntest ta’ din il-kawża, ma hemmx
lok li tiġi kkontestata dik il-ġurisprudenza.
V.      Konklużjoni
82.      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja li tirrispondi għad-domandi preliminari magħmula mis-Sąd Najwyższy (il-Qorti Suprema, il-Polonja) il-mod kif ġej:
1)      Il-punt 3 tal-Artikolu 5 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 44/2001 tat‑22 ta’ Diċembru 2000 dwar ġurisdizzjoni u rikonoxximent u eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali, għandu jiġi interpretat fis-sens li:
il-qrati ta’ Stat Membru li fih serje li tikkawża ksur ta’ drittijiet tal-personalità ta’ persuna fiżika jew ta’ persuna ġuridika tkun ixxandret fuq it-televiżjoni u fuq l-internet, differenti mill-Istat Membru li fih din is-serje tkun ġiet prodotta, ma għandhomx, fir-rigward tat-televiżjoni, ġurisdizzjoni internazzjonali għas-smigħ ta’ rikors li jkollha bħala għan, minn naħa, benefiċċju mhux pekunjarju inkluż bħala rimedju
għall-effetti tal-ksur ta’ drittijiet tal-personalità, inkluż ordni għas-sottomissjoni ta’ dikjarazzjoni li jkun fiha apoloġija, permezz tal-istazzjonijiet tat-televiżjoni li fuqhom l-imsemmija serje tkun ixxandret fl-Istati Membri differenti kkonċernati, u kif ukoll għat-tqegħid, qabel kull xandira tal-istess serje, kull fejn tixxandar, ta’ dikjarazzjoni b’kontenut simili, u, min-naħa l-oħra, benefiċċju pekunjarju intiż li jikseb il-kumpens għad-dannu morali li jirriżulta
mill-ksur ta’ drittijiet tal-personalità, inkluż minħabba x-xandir tas-serje televiżiva fi Stati Membri oħra. Fir-rigward tal-internet, il-qrati tal-Istat Membru li fih jinsab iċ-ċentru tal-interessi ta’ persuna fiżika jew ġuridika għandhom ġurisdizzjoni għas-smigħ, ta’ tali rikors kollu biss jekk il-kontenut kontenzjuż ikun fih elementi oġġettivi u verifikabbli li jippermettu l-identifikazzjoni, direttament jew indirettament, ta’ dik il-persuna bħala individwu.
2)      Il-punt 3 tal-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 44/2001
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
il-qrati ta’ Stat Membru li fih serje li tikkawża ksur għal drittijiet tal-personalità xxandret fuq it-televiżjoni, differenti mill-Istat Membru li fih din is-serje
tkun ġiet prodotta, għandhom ġurisdizzjoni internazzjonali għas-smigħ ta’ rikors kontra l-produttur li għandu bħala suġġett, minn naħa, benefiċċju mhux pekunjarju inkluż bħala rimedju
għall-effetti
tal-ksur ta’ drittijiet tal-personalità, inkluż ordni għal apoloġija permezz tal-istazzjonijiet tat-televiżjoni li fuqhom l-imsemmija serje xxandret, kif ukoll għat-tqegħid, qabel kull xandira tal-istess serje f’dak l-Istat Membru ta’ dikjarazzjoni b’kontenut simili, sa fejn il-leġiżlazzjoni nazzjonali tippermettilha,
u, min-naħa l-oħra, benefiċċju pekunjarju intiż li jinkiseb il-kumpens għad-dannu morali li jirriżulta mix-xandira tas-serje televiżiva fl-imsemmi Stat Membru.
1      Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
i      L-isem ta’ din il-kawża huwa isem fittizju. Ma jikkorrispondi għall-isem reali ta’ ebda waħda mill-partijiet fil-proċedura.
2      Regolament tal-Kunsill tat‑22 ta’ Diċembru 2000 dwar ġurisdizzjoni u rikonoxximent u eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol 4, p. 42).
3      Sentenza tas‑7 ta’ Marzu 1995, Shevill et (C‑68/93, iktar ’il quddiem is-“sentenza Shevill” jew il-“ġurisprudenza Shevill”, EU:C:1995:61).
4      Ara, favur iż-żamma tal-ġurisprudenza
Shevill, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Cruz Villalón fil-kawża magħquda eDate Advertising et (C‑509/09 u C‑161/10, EU:C:2011:192, punti 33 sa 41) u tal-Avukat Ġenerali Hogan fil-kawża Gtflix Tv (C‑251/20, EU:C:2021:745, punti 42 sa 94). Ara, fis-sens kuntrarju, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Bobek fil-kawża Bolagsupplysningen u Ilsjan, C‑194/16, EU:C:2017:554, punti 73 sa 90).
5      Ara, b’mod partikolari, Lutzi, T., “Shevill is dead, long live Shevill!”, Law Quarterly Review, 2018, vol. 134, p. 208 sa 213.
6      Regolament
tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 2012 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali (ĠU 2012, L 351, p. 1).
7      Dz. U. tal‑1964, Nru 16, paragrafu 93.
8      Dz. U. tal‑1964, Nru 43, paragrafu 296.
9      Għalkemm id-deċiżjoni tar-rinviju ssemmi d-data tad‑19 ta’ Novembru 2023, mill-proċess li għandha quddiemha l-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li r-rikors,
fir-realtà, ġie ppreżentat fid‑19 ta’ Novembru 2013.
10      Skont dan l-approċċ, il-qrati ta’ kull Stat Membru li fih tkun ixxandret il-pubblikazzjoni malafamanti u fejn il-vittma ssostni li ġarrbet ksur tar-reputazzjoni tagħha għandhom ġurisdizzjoni biex jieħdu konjizzjoni tad-danni kkawżati f’dan l-Istat. Ara, b’mod iktar preċiż, il-punt 49 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
11      Ara s-sentenza tas‑17 ta’ Ġunju 2021 (C‑800/19, iktar ’il quddiem is-“sentenza Mittelbayerischer Verlag”, EU:C:2021:489, punt 46, li fiha l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-qorti tal-post fejn ikun jinsab iċ-ċentru tal-interessi ta’ persuna li ssostni li d-drittijiet tal-personalità tagħha jkunu nkisru permezz ta’ kontenut imqiegħed online fuq sit internet ma għandhiex ġurisdizzjoni biex tieħu konjizzjoni, fir-rigward tad-dannu kollu allegat, ta’ azzjoni biex tiġi kkonstatata r-responsabbiltà ppreżentata minn din il-persuna ħlief jekk dak il-kontenut ikun fih elementi oġġettivi u verifikabbli li jippermettu li tiġi identifikata, direttament jew indirettament, l-imsemmija persuna bħala individwu.
12      Il-qorti tar-rinviju tagħmel riferiment, f’dan ir-rigward, għall-Artikolu 1(2)(g) tar-Regolament (KE) Nru 864/2007 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑11 ta’ Lulju 2007 dwar il-liġi applikabbli għall-obbligazzjonijiet mhux kuntrattwali (Ruma II ) (ĠU 2007, L 199, p. 40).
13      Digriet
Idziski (C‑232/25, EU:C:2025:389).
14      Sentenza tad‑9 ta’ Diċembru 2021, HRVATSKE ŠUME (C‑242/20, punt 30 u l-ġurisprudenza ċċitata).
15      Ara s-sentenza tal‑14 ta’ Lulju 2016, Granarolo (C‑196/15, EU:C:2016:559, punt 17 u l-ġurisprudenza ċċitata).
16      Skont din il-premessa, “[g]ħandha tiġi żgurata l-kontinwità bejn il-Konvenzjoni [tas‑27 ta’ Settembru 1968 dwar ġurisdizzjoni u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (ĠU 1972, L 299, p. 32, iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni ta’ Brussel”)], ir-[Regolament Nru 44/2001] u dan ir-Regolament, u għal dan il-għan għandhom jitfasslu dispożizzjonijiet tranżitorji. L-istess ħtieġa għal kontinwità tapplika għall-interpretazzjoni mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea tal-[Konvenzjoni ta’ Brussell]u r-Regolamenti li jissostitwixxieha”.
17      Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑18 ta’ Lulju 2013, ÖFAB (C‑147/12, EU:C:2013:490, punt 29 u l-ġurisprudenza ċċitata), kif ukoll tal‑10 ta’ Lulju 2025, Chmieka (C‑99/24, EU:C:2025:563, punt 43 u l-ġurisprudenza ċċitata).
18      Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑2 ta’ Diċembru 2025, Stichting Right to Consumer Justice u Stichting App Stores Claims (C‑34/24, iktar ’il quddiem is-“sentenza Stichting Right to Consumer Justice”, EU:C:2025:936, punti 44 u 45 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
19      Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2021,
Gtflix Tv (C‑251/20, iktar ’il quddiem is-“sentenza Gtflix”, EU:C:2021:1036, punt 25 u l-ġurisprudenza ċċitata).
20      Ara, f’dan is-sens, is-sentenza Stichting Right to Consumer Justice (punt 46 u l-ġurisprudenza ċċitata).
21      Ara, f’dan is-sens, is-sentenza Stichting Right to Consumer Justice (punt 47 u l-ġurisprudenza ċċitata).
22      Ara s-sentenza Shevill (punti 24 u 25).
23      Ara s-sentenza Shevill (punt 27).
24      Ara s-sentenza Shevill (punti 29 u 30).
25      Ara s-sentenza Shevill (punt 32).
26      Ara s-sentenza tal‑11 ta’ Jannar 1990, Dumez France u Tracoba (C‑220/88, EU:C:1990:8, punt 18).
27      Fil-konklużjonijiet tiegħu fil-kawżi magħquda eDate Advertising et (C‑509/09 u C‑161/10, EU:C:2011:192, punt 38), l-Avukat Ġenerali Cruz Villalón enfasizza li s-soluzzjoni misluta mis-sentenza Shevill tevita li tbiddel il-forum speċjali tal-punt 3 tal-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 44/2001 f’ekwivalent tal-forum ġenerali li jieħu l-preċedenza fuq il-qorti tad-domiċilju tal-konvenut u tippermetti wkoll li jiġi evitat il-forum actoris,
28      Ara s-sentenza eDate (punt 44).
29      Ara s-sentenza eDate (punti 45 u 48).
30      Ara s-sentenza eDate (punt 49).
31      Ara s-sentenza eDate (punt 52).
32      Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi, bl-Awla Manja bħala l-kulleġġ ġudikanti, tas‑17 ta’ Ottubru 2017, Bolagsupplysningen u Ilsjan (C‑194/16, iktar ’il quddiem is-“sentenza Bolagsupplysningen u Ilsjan”, EU:C:2017:766, punt 31), kif ukoll Gtflix (punt 29).
33      Ara l-punt 49 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
34      Skont l-Artikolu 1(1)(e) tad-Direttiva 2010/13/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑10 ta’ Marzu 2010 dwar il-koordinazzjoni ta’ ċerti dispożizzjonijiet stabbiliti bil-liġi, b’regolament jew b’azzjoni amministrattiva fi Stati Membri dwar il-forniment ta’ servizzi tal-media awdjoviżiva (Direttiva dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva) (ĠU 2010, L 95, p. 1, rettifika fil-ĠU 2010, L 263, p. 15), “[g]ħall-fini ta’ din id-Direttiva, japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin: “xandir televiżiv” jew “xandira televiżiva” (i.e. servizz tal-media awdjoviżiva lineari) tfisser servizz tal-media awdjoviżiv ipprovdut minn fornitur ta’ servizzi tal-media għall-wiri simultanju ta’ programmi abbażi ta’ skeda ta’ programmi”.
35      Ara l-punt 50
ta’ dawn il-konklużjonijiet.
36      Konklużjonijiet fil-Kawżi Maqgħuda eDate Advertising et (C‑509/09 u C‑161/10, EU:C:2011:192, punt 39).
37      Ara l-punt 46 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
38      Ara l-punt 49
ta’ dawn il-konklużjonijiet.
39      Ara, fir-rigward ta’ dawn il-konklużjonijiet, il-punt 28
ta’ dawn il-konklużjonijiet.
40      Ara s-sentenza Mittelbayerischer Verlag (punt 43).
41      Fil-konklużjonijiet tiegħu fil-kawża Mittelbayerischer Verlag (C‑800/19, EU:C:2021:124, punti 51 sa 57), l-Avukat Ġenerali Bobek kien issuġġerixxa lill-Qorti tal-Ġustizzja li tadotta approċċ iktar wiesa’, li madankollu ma nżammx fis-sentenza mogħtija f’din il-kawża.
42      Sentenza Shevill (punt 29).
43      Ara s-sentenza Mittelbayerischer Verlag (punt 35).
44      Ara l-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 60
ta’ dawn il-konklużjonijiet.
45      Ara, f’dan is-sens, is-sentenza Mittelbayerischer Verlag (punt 34 u l-ġurisprudenza ċċitata).
46      Ara, f’dan is-sens,
is-sentenza Mittelbayerischer Verlag (punt 32 u l-ġurisprudenza ċċitata).
47      Ara s-sentenza Bolagsupplysningen u Ilsjan (punt 38).
48      Ara, f’dan is-sens, is-sentenza Bolagsupplysningen u Ilsjan (punt 44).
49      Mir-rekwiżit strett ta’ individwalizzazzjoni tal-persuna li tallega ksur tad-drittijiet tagħha tal-personalità jirriżulta li l-ġurisprudenza dwar id-dritt tal-kompetizzjoni, li tgħid li assoċjazzjoni responsabbli li tiddefendi l-interessi kollettivi ta’ ċerti impriżi, fil-prinċipju hija ammissibbli li tippreżenta rikors għall-annullament skont ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE biss jekk tista’ ssostni interess proprju jew jekk l-impriżi li hija tirrappreżenta jew xi wħud fosthom għandhom locus standi individwalment (ara s-sentenza tal‑21 ta’ Settembru 2023, China Chamber of Commerce for Import and Export of Machinery and Electronic Products et vs Il‑Kummissjoni, C‑478/21 P, EU:C:2023:685, punt 80 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata), ma tistax tapplika b’analoġija.
50      Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑13 ta’ Frar 2025, Athenian Brewery u Heineken (C‑393/23, EU:C:2025:85, punti 41 sa 43 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
51      Ara, f’dan is-sens,
is-sentenza tal‑11 ta’ Jannar 1990, Dumez France u Tracoba (C‑220/88, EU:C:1990:8, punt 20).
52      Inżid ngħid li l-kawża li tat lok għas-sentenza Mittelbayerischer Verlag tirrigwarda l-użu tal-espressjoni “kamp ta’ sterminazzjoni Pollakk ta’ Treblinka” li,
fil-kuntest storiku, kulturali u soċjali Pollakk, għandha importanza oġġettivament konsiderevoli. Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li r-rikorrent kellu jiġi identifikat bħala individwu, li ma kienx il-każ. Konsegwentement, l-importanza oġġettivament konsiderevoli ta’ kawża fi Stat Membru partikolari ma tikkostitwixxix prova suffiċjenti sabiex tistabbilixxi l-ġurisdizzjoni internazzjonali tal-qrati ta’ dan l-Istat Membru fir-rigward tad-danni kollha.
53      Ara s-sentenzi
Bolagsupplysningen u Ilsjan (punt 48) kif ukoll
Gtflix (punt 32).
54      Ara l-punt 49 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
55      Ara s-sentenza tat‑3 ta’ April 2014, Hi Hotel HCF (C‑387/12, EU:C:2014:215, punt 31 u l-ġurisprudenza ċċitata).
56      Ara l-punt 54 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
57      Ara, fir-rigward ta’ dawn id-diffikultajiet, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Bobek fil-kawża Bolagsupplysningen u Ilsjan (C‑194/16, EU:C:2017:554).