Voorlopige editie
ARREST VAN HET HOF (Zevende kamer)
16 april 2026 (*)
„ Prejudiciële verwijzing – Plaatsen van overheidsopdrachten – Richtlijn 2014/24/EU – Artikel 18 – Beginselen inzake het plaatsen van overheidsopdrachten – Gelijke behandeling en transparantie – Artikel 42 – Technische specificaties – Beoordelingsvrijheid van de aanbestedende dienst – Begrip ‚behoefte’ – Verwijzing naar een type of naar een bepaalde productie – Gevallen waarin een dergelijke verwijzing vergezeld moet gaan van de woorden ‚of gelijkwaardig’ ”
In zaak C‑568/24,
betreffende een verzoek om een prejudiciële beslissing krachtens artikel 267 VWEU, ingediend door de Curte de Apel Cluj (rechter in tweede aanleg Cluj, Roemenië) bij beslissing van 17 juni 2024, ingekomen bij het Hof op 23 augustus 2024, in de procedure
Sof Medica SA
tegen
Spitalul Clinic Judeţean de Urgenţă Cluj-Napoca,
wijst
HET HOF (Zevende kamer),
samengesteld als volgt: F. Schalin, kamerpresident, M. Gavalec (rapporteur) en Z. Csehi, rechters,
advocaat-generaal: M. Campos Sánchez-Bordona,
griffier: A. Calot Escobar,
gezien de stukken,
gelet op de opmerkingen van:
–        Sof Medica SA, vertegenwoordigd door L. Duţu, avocată,
–        de Tsjechische regering, vertegenwoordigd door L. Halajová, M. Smolek en J. Vláčil als gemachtigden,
–        de Estse regering, vertegenwoordigd door H. Hirsik en M. Kriisa als gemachtigden,
–        de Litouwse regering, vertegenwoordigd door K. Dieninis en E. Kurelaitytė als gemachtigden,
–        de Europese Commissie, vertegenwoordigd door A. Biolan en G. Wils als gemachtigden,
gelet op de beslissing, de advocaat-generaal gehoord, om de zaak zonder conclusie te berechten,
het navolgende
Arrest
1        Het verzoek om een prejudiciële beslissing betreft de uitlegging van artikel 2, lid 1, punt 13, artikel 18, lid 1, artikel 42, leden 1 tot en met 4, en artikel 49 van richtlijn 2014/24/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2014 betreffende het plaatsen van overheidsopdrachten en tot intrekking van richtlijn 2004/18/EG (PB 2014, L 94, blz. 65).
2        Dit verzoek is ingediend in het kader van een geding tussen Sof Medica SA en Spitalul Clinic Judeţean de Urgenţă Cluj-Napoca (departementaal ziekenhuis voor spoedeisende zorg Cluj-Napoca, Roemenië; hierna: „ziekenhuis”) over de gunning door dit ziekenhuis van een overheidsopdracht voor de aankoop van een chirurgische robot die aan bepaalde technische specificaties voldoet.
Toepasselijke bepalingen
Unierecht
3        De overwegingen 74 en 92 van richtlijn 2014/24 luiden als volgt:
„(74)      De door de aanbestedende diensten opgestelde technische specificaties moeten de openstelling van overheidsopdrachten voor mededinging en de verwezenlijking van duurzaamheidsdoelstellingen mogelijk maken. Daarom moet het mogelijk zijn inschrijvingen in te dienen waarin de diversiteit van technische oplossingen, normen en technische specificaties op de markt tot uiting komt, met inbegrip van die welke zijn opgesteld aan de hand van prestatiecriteria die zijn gerelateerd aan de levenscyclus en de duurzaamheid van het productieproces van de bewuste werken, leveringen en diensten.
Bijgevolg moeten de technische specificaties zodanig worden opgesteld dat kunstmatige concurrentiebeperking, die erin bestaat eisen te stellen die een bepaalde ondernemer bevoordelen omdat zij afgestemd zijn op de hoofdkenmerken van de leveringen, diensten of werken zoals deze gewoonlijk door die ondernemer worden aangeboden, wordt voorkomen. Door de technische specificaties als functionele en prestatie-eisen te formuleren, kan deze doelstelling in het algemeen optimaal worden bereikt. Functionele en prestatie-eisen zijn ook geschikt om innovatie in aanbestedingen te stimuleren; zij zouden zo ruim mogelijk moeten worden toegepast. Bij verwijzing naar een Europese norm, of bij gebreke daarvan naar een nationale norm, moeten inschrijvingen op basis van gelijkwaardige oplossingen door de aanbestedende diensten in overweging worden genomen. Het is aan de ondernemer om het bewijs te leveren van gelijkwaardigheid aan het gevraagde keurmerk.
De inschrijvers moeten kunnen worden verplicht de gelijkwaardigheid te staven met door derden geverifieerde bewijsmiddelen. Andere passende bewijsmiddelen zoals een technisch dossier van de fabrikant moeten echter ook worden aanvaard als de betrokken ondernemer geen toegang heeft tot dergelijke certificaten of testverslagen, of deze niet binnen de toepasselijke termijnen kan verkrijgen, mits de betrokken ondernemer hierbij aantoont dat de werken, leveringen of diensten voldoen aan de eisen of criteria die zijn vastgelegd in de technische specificaties, de gunningscriteria of de contractvoorwaarden.
[...]
(92)      Met het oog op het beoordelen van de beste prijs-kwaliteitsverhouding moet de aanbestedende dienst bepalen welke economische en kwalitatieve criteria in verband met het voorwerp van het contract hij zal aanleggen. Deze criteria moeten dus een vergelijkende beoordeling van het prestatieniveau van iedere inschrijving mogelijk maken met betrekking tot het voorwerp van de opdracht, zoals omschreven in de technische specificaties. Met betrekking tot de beste prijs-kwaliteitsverhouding, is in deze richtlijn een niet-uitputtende lijst van mogelijke gunningscriteria opgenomen, die ook op de milieu- en sociale aspecten betrekking hebben. De aanbestedende diensten moeten worden aangemoedigd gunningscriteria te kiezen waarmee zij werken, leveringen en diensten van hoge kwaliteit kunnen verwerven die optimaal aansluiten op hun behoeften.
De gekozen gunningscriteria mogen de aanbestedende dienst geen onbeperkte vrijheid geven en moeten ervoor zorgen dat effectieve en eerlijke mededinging mogelijk blijft; zij moeten dus vergezeld gaan van regelingen op basis waarvan de door de inschrijvers verstrekte informatie daadwerkelijk kan worden gecontroleerd.
Om te kunnen bepalen welke inschrijving de economisch voordeligste is, mag het besluit tot gunning van de opdracht niet uitsluitend gebaseerd zijn op andere dan kostengerelateerde criteria. De kwalitatieve criteria moeten derhalve gepaard gaan met een kostencriterium dat, naar keuze van de aanbestedende dienst, ofwel de prijs of een kosteneffectiviteitsfactor zoals de levenscycluskosten kan zijn. De gunningscriteria laten evenwel de toepassing van nationale bepalingen tot vaststelling van de beloning voor bepaalde diensten of tot vaststelling van vaste prijzen voor bepaalde leveringen onverlet.”
4        Artikel 2
(„Definities”) van die richtlijn bepaalt in lid 1, punt 13:
„Voor de toepassing van deze richtlijn gelden de volgende definities:
[...]
13.      ‚aanbestedingsstukken’: alle stukken die door de aanbestedende dienst worden opgesteld of vermeld ter omschrijving of bepaling van onderdelen van de aanbesteding of de procedure, met inbegrip van de aankondiging van opdracht, de vooraankondiging indien deze wordt gebruikt als oproep tot mededinging, de technische specificaties, het beschrijvende document, de voorgestelde contractvoorwaarden, formaten voor de aanbieding van documenten door gegadigden en inschrijvers, informatie over algemeen toepasselijke verplichtingen en alle aanvullende documenten”.
5        Artikel 18 van deze richtlijn draagt het opschrift „Aanbestedingsbeginselen” en bepaalt in lid 1:
„Aanbestedende diensten behandelen ondernemers op gelijke en niet-discriminerende wijze en handelen op een transparante en proportionele wijze.
Overheidsopdrachten worden niet opgesteld met het doel om deze uit te sluiten van het toepassingsgebied van de richtlijn of om de mededinging op kunstmatige wijze te beperken. De mededinging wordt geacht kunstmatig te zijn beperkt indien de aanbesteding is ontworpen met het doel bepaalde ondernemers ten onrechte te bevoordelen of te benadelen.”
6        Artikel 29 van deze richtlijn, „Mededingingsprocedure met onderhandeling”, bepaalt in lid 1:
„Bij mededingingsprocedures met onderhandeling mogen alle ondernemers een verzoek tot deelname indienen naar aanleiding van een oproep tot mededinging die de in bijlage V, deel B en C, beschreven informatie bevat, door de door de aanbestedende dienst gevraagde informatie voor de kwalitatieve selectie te verstrekken.
De aanbestedende diensten bepalen in de aanbestedingsstukken het voorwerp van de opdracht door de vereisten en de vereiste kenmerken van de werken, leveringen of diensten te beschrijven en de gunningscriteria vast te leggen. Ze geven tevens aan welke elementen van de beschrijving de minimumeisen zijn waaraan alle inschrijvingen moeten voldoen.
De verschafte informatie is voldoende nauwkeurig om de ondernemers in staat te stellen de aard en omvang van de aanbesteding te bepalen en over hun deelname aan de procedure te beslissen.
[...]”
7        Artikel 42 van richtlijn 2014/24, „Technische specificaties”, luidt als volgt:
„1.      De technische specificaties als omschreven in punt 1 van bijlage VII worden uitgeschreven in de aanbestedingsstukken. In de technische specificaties worden de voor een werk, dienst of levering gestelde kenmerken voorgeschreven.
Die kenmerken kunnen ook verband houden met het specifieke proces of de specifieke methode van productie of uitvoering van de gevraagde werken, leveringen of diensten of met een specifiek proces van een ander stadium van de levenscyclus ervan, zelfs wanneer deze factoren niet tot de materiële essentie van de werken, leveringen of diensten behoren, mits zij met het voorwerp van de opdracht verbonden en in verhouding tot de waarde en de doelstellingen ervan zijn.
[...]
2.      De technische specificaties bieden inschrijvers gelijke toegang tot de aanbestedingsprocedures en mogen er niet toe leiden dat ongerechtvaardigde belemmeringen voor de openstelling van overheidsopdrachten voor mededinging worden opgeworpen.
3.      Onverminderd dwingende nationale technische voorschriften, voor zover deze met het recht van de Unie verenigbaar zijn, worden de technische specificaties opgesteld op een van de volgende wijzen:
a)      aan de hand van prestatie- of functionele eisen, inclusief milieukenmerken, mits de parameters zo nauwkeurig zijn dat de inschrijvers het voorwerp van de opdracht kunnen bepalen en de aanbestedende diensten de opdracht kunnen gunnen;
b)      onder verwijzing naar de technische specificaties en, in volgorde van voorkeur, de nationale normen waarin Europese normen zijn omgezet, de Europese technische beoordelingen, de gemeenschappelijke technische specificaties, internationale normen, andere door de Europese normalisatie-instellingen opgestelde technische referentiesystemen, of, bij gebreke van dit alles, de nationale normen, de nationale technische goedkeuringen dan wel de nationale technische specificaties inzake het ontwerpen, het berekenen en het uitvoeren van de werken en het gebruik van de leveringen; elke verwijzing gaat vergezeld van de woorden ‚of gelijkwaardig’;
c)      aan de hand van de onder a) bedoelde prestatie- of functionele eisen, waarbij onder aanname van overeenstemming met deze prestatie-eisen en functionele eisen wordt verwezen naar de onder b) bedoelde technische specificaties;
d)      onder verwijzing naar de onder b) bedoelde technische specificaties voor bepaalde kenmerken, en naar de onder a) bedoelde prestatie- of functionele eisen voor andere kenmerken.
4.      Behalve indien dit door het voorwerp van de opdracht gerechtvaardigd is, mag in de technische specificaties geen melding worden gemaakt van een bepaald fabricaat of een bepaalde herkomst of van een bijzondere werkwijze die kenmerkend is voor de producten of diensten van een bepaalde ondernemer, en evenmin van een merk, een octrooi of een type, een bepaalde oorsprong of een bepaalde productie, waardoor bepaalde ondernemingen of bepaalde producten worden bevoordeeld of geëlimineerd. Deze vermelding is bij wijze van uitzondering toegestaan wanneer een voldoende nauwkeurige en begrijpelijke omschrijving van het voorwerp van de opdracht krachtens lid 3 niet mogelijk is. Een dergelijke vermelding of verwijzing gaat vergezeld van de woorden ‚of gelijkwaardig’.
[...]”
8        Artikel 46 („Verdeling van opdrachten in percelen”) van deze richtlijn
bepaalt in lid 1, tweede alinea:
„Met uitzondering van opdrachten die krachtens lid 4 van dit artikel niet moeten worden verdeeld, vermelden de aanbestedende diensten de voornaamste redenen voor hun besluit de opdracht niet in percelen op te delen; deze redenen worden in de aanbestedingsstukken of in het in artikel 84 bedoelde proces-verbaal opgenomen.”
9        Artikel 49 van deze richtlijn, met als opschrift „Aankondigingen van opdrachten”, bepaalt:
„Aankondigingen van opdrachten worden voor alle procedures gebruikt als oproep tot mededinging, onverminderd artikel 26, lid 5, tweede alinea, en artikel 32. Die aankondigingen van opdrachten bevatten de informatie als vermeld in bijlage V, deel C, en worden bekendgemaakt overeenkomstig artikel 51.”
10      Bijlage V bij richtlijn 2014/24, met als opschrift „Inlichtingen die in aankondigingen moeten worden opgenomen”, bevat een deel C met een opsomming van inlichtingen die in aankondigingen van opdrachten moeten worden opgenomen. Punt 30 van dit deel luidt als volgt:
„Overige relevante informatie.”
11      Bijlage VII bij deze richtlijn, met als opschrift „Definitie van enkele technische specificaties”, bepaalt in punt 1:
„In deze richtlijn wordt verstaan onder:
1.      ‚technische specificatie’: heeft een van de volgende betekenissen
[...]
b)      in geval van overheidsopdrachten voor leveringen of voor diensten: een specificatie die voorkomt in een document ter omschrijving van de vereiste kenmerken van een product of dienst, zoals het niveau van kwaliteit, het niveau van milieuvriendelijkheid en klimaatprestaties, een ontwerp dat aan alle vereisten voldoet (met inbegrip van de toegankelijkheid voor gehandicapten) en de overeenstemmingsbeoordeling, gebruiksgeschiktheid, gebruik, veiligheid of afmetingen van het product, met inbegrip van de voor het product geldende voorschriften inzake handelsbenaming, terminologie, symbolen, proefnemingen en proefnemingsmethoden, verpakking, markering en etikettering, gebruiksaanwijzingen, productieprocessen en -methoden tijdens de verschillende stadia van de levenscyclus van de levering of dienst, en conformiteitsbeoordelingsprocedures”.
Roemeens recht
12      Artikel 2 van Lege nr. 98/2016 privind achizițiile publice (wet nr. 98/2016 inzake overheidsopdrachten) van 19 mei 2016 (Monitorul Oficial al României, deel I, nr. 390 van 23 mei 2016) bepaalt in lid 2:
„De beginselen die ten grondslag liggen aan de gunning van overheidsopdrachten en de organisatie van aanbestedingen zijn:
a)      non-discriminatie;
b)      gelijke behandeling;
c)      wederzijdse erkenning;
d)      transparantie;
e)      evenredigheid;
f)      verantwoordingsplicht.”
13      Artikel 50 van wet nr. 98/2016 bepaalt:
„1.      Aanbestedende diensten mogen aanbestedingen of onderdelen daarvan niet zodanig ontwerpen of structureren dat deze van de bepalingen van deze wet worden vrijgesteld of dat de mededinging kunstmatig wordt beperkt.
2.      Van een kunstmatige beperking van de mededinging in de zin van lid 1 is er sprake wanneer de aanbesteding of onderdelen ervan zodanig zijn ontworpen of gestructureerd dat bepaalde ondernemers ten onrechte worden bevoordeeld of benadeeld.”
14      Artikel 155, leden 1, 2 en 6, van deze wet luidt als volgt:
„1.      De technische specificaties worden opgenomen in het aanbestedingsdossier en beschrijven de vereiste kenmerken van de aan te besteden werken, diensten of producten.
2.      De in lid 1 bedoelde kenmerken kunnen eveneens betrekking hebben op het specifieke proces of de specifieke methode voor de uitvoering van de werken, de vervaardiging van de producten of de verlening van de gevraagde diensten of op een specifiek proces van een ander stadium van de levenscyclus ervan, zelfs wanneer deze factoren niet tot de materiële essentie van de aan te besteden producten, werken of diensten behoren, mits deze kenmerken met het voorwerp van de overheidsopdracht/raamovereenkomst verbonden zijn en in verhouding tot de waarde en de doelstellingen ervan zijn.
[...]
6.      De technische specificaties moeten alle ondernemers gelijke toegang tot de aanbestedingsprocedure bieden en mogen niet leiden tot ongerechtvaardigde belemmeringen voor de daadwerkelijke mededinging tussen ondernemers.”
15      Artikel 156, leden 2 tot en met 4, van deze wet bepaalt:
„2.      Behalve indien dit door het voorwerp van de opdracht gerechtvaardigd is, mag in de technische specificaties geen melding worden gemaakt van een bepaald fabricaat of een bepaalde herkomst of van een bijzondere werkwijze die kenmerkend is voor de producten of diensten van een bepaalde ondernemer, en evenmin van een merk, een octrooi of een type, een bepaalde oorsprong of een bepaalde productie, waardoor bepaalde ondernemers of bepaalde producten worden bevoordeeld of geëlimineerd.
3.      In afwijking van het bepaalde in lid 2 mogen de technische specificaties bij wijze van uitzondering worden vastgesteld door middel van een nadere omschrijving van de in lid 2 bedoelde elementen, wanneer een voldoende nauwkeurige en begrijpelijke beschrijving van het voorwerp van de opdracht niet mogelijk is overeenkomstig het bepaalde in lid 1; in die gevallen dient de nadere omschrijving van de in lid 2 bedoelde elementen vergezeld te gaan van de woorden ‚of gelijkwaardig’.
4.      Wanneer de aanbestedende dienst de technische specificaties vaststelt overeenkomstig lid 1, onder b), wijst hij een inschrijving niet af op grond dat de aangeboden werken, leveringen of diensten niet overeenstemmen met de betrokken technische specificaties, wanneer de inschrijver in zijn inschrijving met elk passend middel aantoont dat de voorgestelde oplossingen op gelijkwaardige wijze voldoen aan de in de technische specificaties gestelde eisen.”
16      Artikel 1 van de uitvoeringsbepalingen die als bijlage zijn gevoegd bij Hotărâre Guvernului nr. 395/2016, pentru aprobarea Normelor metodologice de aplicare a prevederilor referitoare la atribuirea contractului de achiziție publică/acordului-cadru din Legea nr. 98/2016 privind achizițiile publice (besluit van de regering nr. 395/2016 tot goedkeuring van de voorschriften voor de toepassing van de bepalingen inzake de gunning van een overheidsopdracht/raamovereenkomst van wet nr. 98/2016 inzake overheidsopdrachten) van 2 juni 2016 (Monitorul Oficial al României, deel I, nr. 423 van 6 juni 2016) bepaalt:
„1.      Bij overheidsopdrachten wordt elke situatie waarvoor er geen expliciete regeling bestaat, uitgelegd in het licht van de beginselen die zijn vastgelegd in artikel 2, lid 2, van [wet nr. 98/2016].
2.      Tijdens de aanbestedingsprocedure neemt de aanbestedende dienst alle nodige maatregelen om situaties te vermijden die aanleiding kunnen geven tot belangenconflicten en/of die de mededinging kunnen verhinderen, beperken of vervalsen.
3.      Wanneer de aanbestedende dienst vaststelt dat een van de in lid 2 bedoelde situaties zich voordoet, neemt hij de uit deze situatie voortvloeiende gevolgen weg door binnen de grenzen van zijn bevoegdheden zo nodig corrigerende maatregelen te nemen om de handelingen die afbreuk hebben gedaan aan de juiste toepassing van de aanbestedingsprocedure of de daarmee verband houdende activiteiten te wijzigen, te beëindigen, in te trekken of nietig te verklaren.
[...]”
17      Artikel 20, lid 10, van deze uitvoeringsbepalingen luidt als volgt:
„Het bestek bevat de technische specificaties die de technische eisen, voorschriften en kenmerken omvatten aan de hand waarvan objectief kan worden omschreven welke producten, diensten of werken voldoen aan de behoeften van de aanbestedende dienst.”
Hoofdgeding en prejudiciële vragen
18      Op 23 februari 2024 heeft het ziekenhuis, als aanbestedende dienst, een openbare aanbesteding gepubliceerd met als opschrift „Levering, installatie en inbedrijfstelling van chirurgische robot 2”, met een geschatte waarde van 25 400 000 Roemeense leu (RON) (ongeveer 5 000 000 EUR).
19      Het ziekenhuis had vooraf een marktconsultatieprocedure ingeleid voor de chirurgische robot waarop deze aanbesteding betrekking had. Daaruit is ten eerste gebleken dat er twee soorten chirurgische robots met soortgelijke functies bestonden, te weten een robot die uit één geheel bestaat (de robotarmen zijn aan elkaar verbonden) en een modulaire robot (de robotarmen zijn los van elkaar opgesteld) en, ten tweede, dat er ten minste drie fabrikanten van modulaire robots waren geïdentificeerd.
20      In het bestek bij die aanbesteding heeft het ziekenhuis de technische specificaties van de betreffende chirurgische robot als volgt geformuleerd: „Modulaire en mobiele robotchirurgische apparatuur met minimaal vier modules met onafhankelijke robotarmen en gecertificeerde toepasbaarheid voor ten minste de volgende specialismen: algemene chirurgie, gynaecologie, urologie, thoraxchirurgie. De apparatuur moet zonder speciale aanpassingen in de operatiekamer kunnen worden geplaatst, zodat een hybride benadering van de [chirurgische] ingreep mogelijk is en tijdens de operatie snel kan worden geschakeld tussen klassieke laparoscopische chirurgie en robotchirurgie. De apparatuur moet continu kunnen worden gebruikt.”
21      Als leverancier van chirurgische robots die uit één geheel bestaan was Sof Medica van mening dat deze technische specificaties in strijd waren met de aanbestedingsbeginselen van de artikelen 2, 50, 155 en 156 van wet nr. 98/2016, die strekken tot uitvoering van de artikelen 18 en 42 van richtlijn 2014/24, aangezien zij enkel de modulaire chirurgische robots bevoordelen. Sof Medica heeft de Tribunal Cluj (rechter in eerste aanleg Cluj, Roemenië) dan ook verzocht de aanbestedende dienst te gelasten die technische specificaties, die volgens haar discriminerend waren, te verwijderen, minimumeisen vast te stellen om een transparante procedure op basis van daadwerkelijke mededinging te waarborgen en, indien het aanbestedingsdossier niet kan worden gecorrigeerd, de betrokken aanbestedingsprocedure nietig te verklaren.
22      Het ziekenhuis heeft daartegen ingebracht dat de aanschaf van een modulaire chirurgische robot door verschillende specifieke factoren gerechtvaardigd was. Aangezien het ziekenhuis uit oude gebouwen bestaat, moet er namelijk rekening worden gehouden met de logistieke capaciteiten van de operatieafdelingen, die klein zijn, de noodzaak om medisch materiaal van de ene afdeling naar de andere te verplaatsen naargelang van de behoeften en noodsituaties, alsook met het aantal operatiekamers en de indeling ervan. De inrichting van deze kamers vereist een robot met een flexibele configuratie die is aangepast aan de beschikbare ruimte, een beperkt gewicht heeft en een beperkte oppervlakte inneemt, hetgeen niet overeenstemt met de kenmerken van een robot die uit één geheel bestaat.
23      Bij vonnis van 22 maart 2024 heeft de Tribunal Cluj de vordering van Sof Medica gedeeltelijk zonder voorwerp en gedeeltelijk ongegrond verklaard.
24      Sof Medica heeft tegen dit vonnis hoger beroep ingesteld bij de Curte de Apel Cluj (rechter in tweede aanleg Cluj, Roemenië), de verwijzende rechter.
25      Deze rechter heeft drie vragen over de beoordelingsmarge waarover de aanbestedende dienst beschikt om de technische specificaties vast te stellen.
26      In de eerste plaats vraagt hij zich af of een aanbestedende dienst, gelet op het transparantiebeginsel van artikel 18, lid 1, van richtlijn 2014/24, gelezen in samenhang met artikel 49 ervan, een inschrijver kan uitsluiten op basis van technische specificaties die worden gerechtvaardigd door een „objectieve noodzaak”, wanneer deze noodzaak pas na de bekendmaking van het betrokken aanbestedingsdossier ter kennis van de inschrijver is gebracht in het kader van een contentieuze procedure.
27      In de tweede plaats vraagt de verwijzende rechter zich af of artikel 42, lid 1, lid 3, onder b), en lid 4, van richtlijn 2014/24 aldus kan worden uitgelegd dat bij de beoordeling van de beperkende aard die voortvloeit uit alle in de technische specificaties van een aanbesteding vermelde vereisten, op grond waarvan de woorden „of gelijkwaardig” in het aanbestedingsdossier moeten worden opgenomen, rekening moet worden gehouden met alle vereisten in dat dossier.
28      In de derde en laatste plaats vraagt hij zich voorts af of, indien de in de punten 26 en 27 van het onderhavige arrest uiteengezette vragen bevestigend worden beantwoord, de in artikel 18, lid 1, van deze richtlijn vervatte beginselen van gelijke behandeling en non-discriminatie dan aldus kunnen worden uitgelegd dat de beoordeling van de beperkende aard van de technische specificaties moet worden gekoppeld aan de door een aanbestedende dienst aangevoerde „objectieve noodzaak” vóór de datum van bekendmaking van de aankondiging van de opdracht en het betrokken aanbestedingsdossier.
29      In deze omstandigheden heeft de Curte de Apel Cluj de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vragen:
„1)      Moet het transparantiebeginsel van artikel 18, lid 1, van richtlijn [2014/24], gelezen in samenhang met artikel 49 en artikel 2, lid 1, punt 13, van die richtlijn, aldus worden uitgelegd dat het in de weg staat aan de uitsluiting van een inschrijver op basis van technische specificaties die worden gerechtvaardigd door een ‚objectieve noodzaak’ die door de aanbestedende dienst pas is gedefinieerd na de bekendmaking van de aankondiging van de opdracht en het aanbestedingsdossier?
2)      Kunnen de bepalingen van artikel 42, lid 1, lid 3, onder b), en lid 4, van richtlijn [2014/24] aldus worden uitgelegd dat de beperkende aard van de technische specificaties, op grond waarvan de vermelding ‚of gelijkwaardig’ in het aanbestedingsdossier zou moeten worden opgenomen, ook moet worden beoordeeld op basis van een cumulatieve analyse van alle vereisten in het aanbestedingsdossier?
3)      Indien de eerste twee vragen bevestigend worden beantwoord, kunnen de in artikel 18, lid 1, van richtlijn [2014/24] vervatte beginselen van gelijke behandeling en non-discriminatie dan aldus worden uitgelegd dat de beoordeling van de beperkende aard van de technische specificaties moet worden gekoppeld aan de ‚objectieve noodzaak’ van de aanbestedende dienst vóór de bekendmaking van de aankondiging van de opdracht en het aanbestedingsdossier?”
Procedure bij het Hof
30      De verwijzende rechter heeft verzocht deze prejudiciële verwijzing te behandelen volgens de versnelde prejudiciële procedure van artikel 105 van het Reglement voor de procesvoering van het Hof.
31      Dit verzoek is bij beschikking van de president van het Hof van 13 december 2024, Sof Medica (C‑568/24, EU:C:2024:1055), afgewezen.
Beantwoording van de prejudiciële vragen
Eerste en derde vraag
32      Met zijn eerste en derde vraag, die samen moeten worden onderzocht, wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of artikel 18, lid 1, van richtlijn 2014/24, gelezen in samenhang met artikel 42, leden 1 en 2, en artikel 49 van deze richtlijn, aldus moet worden uitgelegd dat de in artikel 18, lid 1, neergelegde beginselen van transparantie en gelijke behandeling eraan in de weg staan dat een aanbestedende dienst in het kader van een overheidsopdracht voor levering de inschrijving van een inschrijver uitsluit op basis van technische specificaties, zonder dat deze op de datum van bekendmaking van de aankondiging van de opdracht objectief zijn gerechtvaardigd in de aanbestedingsstukken in de zin van artikel 2, lid 1, punt 13, van die richtlijn.
33      In de eerste plaats moet worden opgemerkt dat artikel 2, lid 1, punt 13, van richtlijn 2014/24 het begrip „aanbestedingsstukken” enkel definieert als alle stukken die door de aanbestedende dienst worden opgesteld of vermeld ter omschrijving of bepaling van onderdelen van de aanbesteding of de procedure, met inbegrip van met name de aankondiging van opdracht en de technische specificaties.
34      Deze bepaling zegt echter niets over de vraag of de betrokken aanbestedende dienst op de datum van bekendmaking van een aankondiging van de opdracht verplicht is om de objectieve redenen aan te geven die ten grondslag liggen aan een technische specificatie.
35      In de tweede plaats moet worden opgemerkt dat artikel 49 van richtlijn 2014/24 in wezen enkel bepaalt dat aankondigingen van opdrachten worden gebruikt als oproep tot mededinging, dat zij de in bijlage V, deel C, bij die richtlijn bedoelde informatie bevatten en dat zij overeenkomstig artikel 51 van deze richtlijn worden bekendgemaakt. Hoewel in deel C, met als opschrift „Inlichtingen die in aankondigingen moeten worden opgenomen”, talrijke te verstrekken inlichtingen worden opgesomd, wordt daarbij geen melding gemaakt van een verplichting om de objectieve redenen aan te geven die ten grondslag liggen aan een technische specificatie.
36      In de derde plaats blijkt uit artikel 42, lid 1, van richtlijn 2014/24 dat de technische specificaties, die zijn omschreven in punt 1 van bijlage VII bij deze richtlijn, worden uitgeschreven in de aanbestedingsstukken en dat daarin de voor leveringen gestelde kenmerken worden voorgeschreven. Wat overheidsopdrachten voor leveringen of voor diensten betreft, definieert punt 1, onder b), van deze bijlage VII een technische specificatie als een specificatie die voorkomt in een document ter omschrijving van de vereiste kenmerken van een product of dienst, zoals het niveau van kwaliteit, het niveau van milieuvriendelijkheid en klimaatprestaties, een ontwerp dat aan alle vereisten voldoet (met inbegrip van de toegankelijkheid voor gehandicapten) en de overeenstemmingsbeoordeling, gebruiksgeschiktheid, gebruik, veiligheid of afmetingen van het product, met inbegrip van de voor het product geldende voorschriften inzake handelsbenaming, terminologie, symbolen, proefnemingen en proefnemingsmethoden, verpakking, markering en etikettering, gebruiksaanwijzingen, productieprocessen en ‑methoden tijdens de verschillende stadia van de levenscyclus van de levering of dienst, en conformiteitsbeoordelingsprocedures. Noch uit de bewoordingen van artikel 42, lid 1, noch uit die van punt 1, onder b), blijkt echter dat de aanbestedende dienst de door hem opgestelde technische specificaties objectief moet rechtvaardigen.
37      In dit verband heeft het Hof geoordeeld dat de aanbestedende dienst bij het formuleren van de technische specificaties van een opdracht over een ruime beoordelingsmarge beschikt, aangezien hij het best in staat is om te bepalen welke leveringen hij nodig heeft en om te bepalen aan welke eisen moet worden voldaan om de gewenste resultaten te bereiken (zie in die zin arresten van 25 oktober 2018, Roche Lietuva, C‑413/17, EU:C:2018:865, punten 29 en 30, en 16 januari 2025, DYKA Plastics, C‑424/23, EU:C:2025:15, punt 42).
38      De aanbestedende dienst moet er echter volgens artikel 42, lid 2, van richtlijn 2014/24, gelezen in samenhang met artikel 18, lid 1, ervan, voor zorgen dat de technische specificaties de inschrijvers gelijke toegang bieden tot de aanbestedingsprocedure en er niet toe leiden dat ongerechtvaardigde belemmeringen voor de openstelling van overheidsopdrachten voor mededinging worden opgeworpen (arrest van 16 januari 2025, DYKA
Plastics, C‑424/23, EU:C:2025:15, punt 42).
39      Het Hof heeft benadrukt dat de beginselen van gelijke behandeling, non-discriminatie en transparantie van cruciale betekenis zijn voor technische specificaties wegens het gevaar voor discriminatie in verband met de keuze van die specificatie of de formulering ervan (arrest van 25 oktober 2018, Roche Lietuva, C‑413/17, EU:C:2018:865, punt 34).
40      Evenzo blijkt uit overweging 74 van richtlijn 2014/24 dat de technische specificaties zodanig moeten worden opgesteld dat kunstmatige concurrentiebeperking, die erin bestaat eisen te stellen die een bepaalde ondernemer bevoordelen omdat zij afgestemd zijn op de hoofdkenmerken van de leveringen zoals deze gewoonlijk door die ondernemer worden aangeboden, wordt voorkomen. Volgens deze overweging 74 „moet het [immers] mogelijk zijn inschrijvingen in te dienen waarin de diversiteit van technische oplossingen, normen en technische specificaties op de markt tot uiting komt”.
41      De naleving van dit vereiste is des te belangrijker wanneer de technische specificaties op zeer gedetailleerde wijze zijn geformuleerd. Hoe gedetailleerder de technische specificaties zijn geformuleerd, hoe groter immers het risico wordt dat de producten van een bepaalde fabrikant worden bevoordeeld (arrest van 25 oktober 2018, Roche Lietuva, C‑413/17, EU:C:2018:865, punt 37).
42      De mate van detail waarin de technische specificaties zijn opgesteld moet dus ook in overeenstemming zijn met het evenredigheidsbeginsel, wat impliceert dat moet worden onderzocht of die mate van detail noodzakelijk is voor de verwezenlijking van de nagestreefde doelstellingen (zie in die zin arrest van 25 oktober 2018, Roche Lietuva, C‑413/17, EU:C:2018:865, punt 41).
43      Noch artikel 18, lid 1, van richtlijn 2014/24, noch artikel 42, leden 1 en 2, van deze richtlijn vereisen echter dat de beginselen van transparantie en gelijke behandeling in die zin worden uitgelegd dat zij van de aanbestedende dienst verlangen dat hij op de datum van bekendmaking van de betrokken aankondiging van de opdracht de objectieve redenen aangeeft die ten grondslag liggen aan de door hem opgestelde technische specificaties.
44      Het transparantiebeginsel impliceert immers dat de voorwaarden en de nadere regels van de gunningsprocedure in de aankondiging of in het bestek duidelijk, nauwkeurig en ondubbelzinnig worden geformuleerd, opdat alle gemiddeld vakkundige inschrijvers bij inachtneming van de gebruikelijke zorgvuldigheid de precieze betekenis kunnen begrijpen en deze op dezelfde manier kunnen interpreteren, en de aanbestedende dienst in staat is metterdaad na te gaan of de offertes van de inschrijvers beantwoorden aan de criteria die op de betrokken opdracht van toepassing zijn (arrest van 10 mei 2012, Commissie/Nederland, C‑368/10, EU:C:2012:284, punt 109 en aldaar aangehaalde rechtspraak). Het transparantiebeginsel verlangt dus enkel dat het aanbestedingsdossier duidelijk, nauwkeurig en ondubbelzinnig is, zonder zo ver te gaan dat van de aanbestedende diensten wordt verlangd dat zij op de datum van bekendmaking van de aankondiging van de betrokken opdracht specifiek alle objectieve redenen vermelden die ten grondslag liggen aan elke in het bestek vermelde technische specificatie. Dit laatste vereiste heeft daarentegen betrekking op de eerbiediging van het evenredigheidsbeginsel, zodat de aanbestedende dienst moet kunnen rechtvaardigen waarom de mate van detail waarin de betrokken technische specificaties zijn opgesteld noodzakelijk is voor de verwezenlijking van de nagestreefde doelstellingen.
45      Uit het voorgaande volgt dat het transparantiebeginsel van artikel 18, lid 1, van richtlijn 2014/24 de aanbestedende dienst niet verplicht om een objectieve rechtvaardiging te geven die in zijn ogen de inhoud van de technische specificaties in het betrokken aanbestedingsdossier uiteenzet.
46      In de vierde plaats vindt deze uitlegging steun in de opzet van richtlijn 2014/24. Wanneer de Uniewetgever heeft gewild dat de aanbestedende dienst in de aanbestedingsstukken de motivering geeft voor een bepaald kenmerk of een bepaalde voorwaarde met betrekking tot de plaatsing van een opdracht of een aanbestedingsprocedure, heeft hij dit immers uitdrukkelijk bepaald. Dit is bijvoorbeeld het geval voor artikel 46, lid 1, tweede alinea, van deze richtlijn, dat voorziet in de verplichting van de aanbestedende dienst om de voornaamste redenen te vermelden voor het besluit om een opdracht niet in percelen op te delen, of voor artikel 29, lid 1, tweede alinea, van die richtlijn, dat bepaalt dat wanneer de aanbestedende dienst besluit gebruik te maken van een mededingingsprocedure met onderhandeling, hij in de aanbestedingsstukken het voorwerp van de betrokken opdracht moet bepalen door zijn vereisten en de vereiste kenmerken te beschrijven van de leveringen, werken of diensten waarop de opdracht betrekking heeft.
47      In de vijfde en laatste plaats zou een uitlegging die in strijd is met de in punt 45 van het onderhavige arrest voorgestane uitlegging, het door de Uniewetgever nagestreefde evenwicht tussen de rechten en verplichtingen van de inschrijvers en die van de aanbestedende diensten kunnen verstoren. Zij zou er immers toe leiden dat van de aanbestedende dienst wordt verlangd dat hij elk concreet vereiste gedetailleerd motiveert met informatie over de vereisten waaraan hij wil voldoen en op basis waarvan hij de technische specificaties heeft opgesteld. In bepaalde gevallen zou een dergelijke motiveringsplicht tot gevolg hebben dat de betrokken aanbestedende dienst een bijzonder zware of zelfs onevenredige administratieve last wordt opgelegd en dat afbreuk wordt gedaan aan de ruime beoordelingsmarge waarover hij beschikt bij het bepalen van zijn vereisten en het formuleren van de technische specificaties van een opdracht.
48      Gelet op een en ander moet op de eerste en de derde vraag worden geantwoord dat artikel 18, lid 1, van richtlijn 2014/24, gelezen in samenhang met artikel 42, leden 1 en 2, en artikel 49 van deze richtlijn, aldus moet worden uitgelegd dat de in artikel 18, lid 1, neergelegde beginselen van transparantie en gelijke behandeling niet eraan in de weg staan dat een aanbestedende dienst in het kader van een overheidsopdracht voor levering de inschrijving van een inschrijver uitsluit op basis van technische specificaties, zonder dat deze op de datum van bekendmaking van de aankondiging van de opdracht objectief zijn gerechtvaardigd in de aanbestedingsstukken in de zin van artikel 2, lid 1, punt 13, van die richtlijn.
Tweede vraag
49      Met zijn tweede vraag wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of artikel 42, lid 1, lid 3, onder b), en lid 4, van richtlijn 2014/24 aldus moet worden uitgelegd dat een aanbestedende dienst in de technische specificaties van een overheidsopdracht voor de levering van een chirurgische robot vereisten kan opnemen met betrekking tot het modulaire en mobiele karakter, het gewicht, de ingenomen oppervlakte en de opstelling van de armen van de chirurgische robot waarop deze opdracht betrekking heeft, zonder dat deze vereisten vergezeld gaan van de woorden
„of gelijkwaardig”.
50      Om te beginnen moet worden opgemerkt dat in een procedure voor het plaatsen van een overheidsopdracht voor leveringen de formulering van de technische specificaties overeenkomstig artikel 42, lid 1, van richtlijn 2014/24, gelezen in samenhang met punt 1, onder b), van bijlage VII bij deze richtlijn, tot doel heeft de vereiste kenmerken van de betrokken leveringen vast te stellen, zoals met name gebruiksgeschiktheid, gebruik van het betrokken product en veiligheid of afmetingen ervan. De technische specificaties bepalen deze kenmerken en omschrijven dus, zoals uit overweging 92 van deze richtlijn volgt, het voorwerp zelf van de betrokken overheidsopdracht (zie in die zin arrest van 16 januari 2025, DYKA Plastics, C‑424/23, EU:C:2025:15, punt 40).
51      Artikel 42, lid 3, van richtlijn 2014/24 bevat een limitatieve opsomming van de wijzen waarop de technische specificaties moeten worden opgesteld die in de aanbestedingsstukken moeten worden opgenomen, zonder een hiërarchie tussen deze wijzen vast te stellen (zie in die zin arrest van 16 januari 2025, DYKA Plastics, C‑424/23, EU:C:2025:15, punten 29 en 30 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
52      In dit verband kan de aanbestedende dienst overeenkomstig artikel 42, lid 3, onder a), van deze richtlijn besluiten om technische specificaties aan de hand van prestatie- of functionele eisen op te stellen. Hij kan er ook voor kiezen om te verwijzen naar nationale normen waarin Europese normen zijn omgezet, de Europese technische beoordelingen, de gemeenschappelijke technische specificaties, internationale normen, andere door de Europese normalisatie-instellingen opgestelde technische referentiesystemen, of, bij gebreke van dit alles, de nationale normen, de nationale technische goedkeuringen dan wel de nationale technische specificaties inzake het ontwerpen, het berekenen en het uitvoeren van de werken en het gebruik van de leveringen, overeenkomstig artikel 42, lid 3, onder b). Overeenkomstig artikel 42, lid 3, onder c) en d), kan hij deze twee wijzen nog combineren. Wanneer een aanbestedende dienst technische specificaties opstelt volgens de wijze van artikel 42, lid 3, onder b), moet elke verwijzing naar laatstgenoemde bepaling vergezeld gaan van de woorden „of gelijkwaardig”.
53      In casu moet worden opgemerkt dat de technische specificaties betreffende de betrokken opdracht, zoals uiteengezet in punt 20 van het onderhavige arrest, niet lijken te zijn opgesteld overeenkomstig de wijze van artikel 42, lid 3, onder b), van richtlijn 2014/24, zodat deze bepaling niet van toepassing is.
54      Evenwel moet nog worden opgemerkt dat artikel 42, lid 4, eerste volzin, van deze richtlijn in beginsel verbiedt dat in de technische specificaties melding wordt gemaakt van „een bepaald fabricaat of een bepaalde herkomst of van een bijzondere werkwijze die kenmerkend is voor de producten [...] van een bepaalde ondernemer” of van „een type[ ...] of een bepaalde productie, waardoor bepaalde ondernemingen of bepaalde producten worden bevoordeeld of geëlimineerd”. Dergelijke vermeldingen dragen namelijk niet bij tot de openstelling van de betrokken overheidsopdracht voor de mededinging, maar hebben veeleer tot gevolg dat de mededinging wordt beperkt (zie in die zin arrest van 16 januari 2025, DYKA Plastics, C‑424/23, EU:C:2025:15, punten 48 en 49).
55      Op dit „principiële” verbod zijn echter twee uitzonderingen. Ten eerste bepaalt de tweede volzin van artikel 42, lid 4, van richtlijn 2014/24 dat de aanbestedende dienst in de aanbestedingsstukken die de technische specificaties bevatten, bij wijze van uitzondering een verwijzing als bedoeld in artikel 42, lid 4, mag opnemen, op voorwaarde dat, zoals in wezen volgt uit deze tweede volzin, een voldoende nauwkeurige en begrijpelijke omschrijving van het voorwerp van de opdracht niet mogelijk is aan de hand van de in artikel 42, lid 3, onder a), van deze richtlijn genoemde prestatie- of functionele eisen of de in artikel 42, lid 3, onder b), ervan genoemde specificaties of een combinatie ervan. In dat geval vereist de derde volzin van artikel 42, lid 4, van deze richtlijn dat de aanbestedende dienst die vermelding of verwijzing vergezeld doet gaan van de woorden
„of gelijkwaardig” (zie in die zin arrest van 16 januari 2025, DYKA Plastics, C‑424/23, EU:C:2025:15, punt 50).
56      Ten tweede, zoals blijkt uit de zinsnede „[b]ehalve indien dit door het voorwerp van de opdracht gerechtvaardigd is” in de eerste volzin van artikel 42, lid 4, van richtlijn 2014/24, zijn de in deze bepaling genoemde vermeldingen ook mogelijk wanneer dit gelet op het voorwerp van de opdracht gerechtvaardigd is. Deze hypothese, die verschilt van die in de tweede volzin van artikel 42, lid 4, moet worden opgevat als een geval waarin de aanbestedende dienst de normatieve inhoud van lid 4 buiten toepassing mag laten. Deze normatieve inhoud omvat het principiële verbod in de eerste volzin ervan, de uitzondering op dit verbod in de tweede volzin van lid 4 en de verplichting in de derde volzin ervan om, wanneer deze uitzondering aan de orde is, de woorden „of gelijkwaardig” toe te voegen (zie in die zin arrest van 16 januari 2025, DYKA Plastics, C‑424/23, EU:C:2025:15, punt 51).
57      Hieruit volgt dat wanneer een in artikel 42, lid 4, eerste volzin, van richtlijn 2014/24 bedoelde vermelding gerechtvaardigd is gelet op het voorwerp van de betrokken opdracht, deze in de technische specificaties mag voorkomen en het verbod in de eerste volzin van dit lid en de voorwaarden in de tweede en de derde volzin ervan niet van toepassing zijn (zie in die zin arrest van 16 januari 2025, DYKA Plastics, C‑424/23, EU:C:2025:15, punt 52).
58      Deze met de woorden „[b]ehalve indien dit door het voorwerp van de opdracht gerechtvaardigd is” bedoelde hypothese moet, op straffe van ondermijning van de doelstelling van openstelling van overheidsopdrachten voor mededinging, restrictief worden uitgelegd, zodat het alleen gaat om situaties waarin een vereiste over een bepaald type product of de afmetingen van dat product onvermijdelijk voortvloeit uit het voorwerp van de opdracht (zie in die zin arrest van 16 januari 2025, DYKA Plastics, C‑424/23, EU:C:2025:15, punt 53).
59      In het licht van alle voorgaande overwegingen staat het aan de verwijzende rechter om te beoordelen of het ziekenhuis op goede gronden vereisten kan stellen met betrekking tot het modulaire en mobiele karakter, het gewicht, de ingenomen oppervlakte en de opstelling van de armen van de chirurgische robot waarop de betrokken opdracht betrekking heeft, zonder dat deze vereisten vergezeld gaan van de woorden „of gelijkwaardig”.
60      Hoewel het in casu uiteindelijk aan deze rechter staat om de regels van artikel 42 van richtlijn 2014/24, zoals uitgelegd door het Hof, toe te passen, kan het Hof niettemin aanwijzingen geven om te bepalen in hoeverre die regels van toepassing kunnen zijn op dergelijke vereisten.
61      De verwijzende rechter vraagt zich meer in het bijzonder af welke vereisten in het bestek worden genoemd met betrekking tot het modulaire en mobiele karakter, het gewicht, de ingenomen oppervlakte en de opstelling van de armen van de chirurgische robot waarop de betrokken opdracht betrekking heeft. In dit verband moet worden geoordeeld dat deze vereisten betrekking hebben op een „type” product of op een „bepaalde productie” „waardoor bepaalde ondernemingen of bepaalde producten [kunnen] worden bevoordeeld of geëlimineerd” in de zin van artikel 42, lid 4, eerste volzin, van richtlijn 2014/24, aangezien deze vereisten ertoe leiden dat ondernemingen die chirurgische robots die uit één geheel bestaan of modulaire chirurgische robots leveren die het in dit bestek vastgestelde maximumgewicht en/of de maximale ingenomen oppervlakte overschrijden, worden geëlimineerd.
62      Het staat evenwel aan deze rechter om na te gaan of de in het vorige punt genoemde vereisten overeenkomstig artikel 156, lid 2, van wet nr. 98/2016, dat strekt tot omzetting van artikel 42, lid 4, eerste volzin, van richtlijn 2014/24, onvermijdelijk voortvloeien uit het voorwerp van de betrokken opdracht. Hij dient dus na te gaan of deze vereisten verband houden met de afmetingen en de indeling van de operatiekamers, die volgens dit bestek geen „speciale aanpassingen mogen vereisen”. Indien die rechter na dit onderzoek tot de conclusie komt dat die vereisten onvermijdelijk voortvloeien uit het voorwerp van de opdracht, kan de aanbestedende dienst dergelijke vereisten opnemen, zonder dat zij vergezeld gaan van de woorden „of gelijkwaardig”.
63      Behalve in de gevallen waarin vereisten als die welke in het hoofdgeding aan de orde zijn, die betrekking hebben op het modulaire en mobiele karakter, het gewicht, de ingenomen oppervlakte en de opstelling van de armen van de chirurgische robot waarop de betrokken opdracht betrekking heeft, onvermijdelijk voortvloeien uit het voorwerp van die opdracht, kan de aanbestedende dienst deze vereisten niet opleggen zonder de woorden „of gelijkwaardig” toe te voegen.
64      Gelet op een en ander moet op de tweede vraag worden geantwoord dat artikel 42, leden 1 en 4, van richtlijn 2014/24 aldus moet worden uitgelegd dat een aanbestedende dienst in de technische specificaties van een overheidsopdracht voor de levering van een chirurgische robot geen vereisten kan opnemen met betrekking tot het modulaire en mobiele karakter, het gewicht, de ingenomen oppervlakte en de opstelling van de armen van de chirurgische robot waarop deze opdracht betrekking heeft, zonder dat deze vereisten vergezeld gaan van de woorden „of gelijkwaardig”, tenzij die vereisten, gelet op de aanbestedingsstukken, onvermijdelijk voortvloeien uit het voorwerp van die opdracht.
Kosten
65      Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de verwijzende rechter over de kosten heeft te beslissen. De door anderen wegens indiening van hun opmerkingen bij het Hof gemaakte kosten komen niet voor vergoeding in aanmerking.
Het Hof (Zevende kamer) verklaart voor recht:
1)      Artikel 18, lid 1, van richtlijn 2014/24/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2014 betreffende het plaatsen van overheidsopdrachten en tot intrekking van richtlijn 2004/18/EG, gelezen in samenhang met artikel 42, leden 1 en 2, en artikel 49 van richtlijn 2014/24,
moet aldus worden uitgelegd dat
de in artikel 18, lid 1, neergelegde beginselen van transparantie en gelijke behandeling niet eraan in de weg staan dat een aanbestedende dienst in het kader van een overheidsopdracht voor levering de inschrijving van een inschrijver uitsluit op basis van technische specificaties, zonder dat deze op de datum van bekendmaking van de aankondiging van de opdracht objectief zijn gerechtvaardigd in de aanbestedingsstukken in de zin van artikel 2, lid 1, punt 13, van die richtlijn.
2)      Artikel 42, leden 1 en 4, van richtlijn 2014/24
moet aldus worden uitgelegd dat
een aanbestedende dienst in de technische specificaties van een overheidsopdracht voor de levering van een chirurgische robot geen vereisten kan opnemen met betrekking tot het modulaire en mobiele karakter, het gewicht, de ingenomen oppervlakte en de opstelling van de armen van de chirurgische robot waarop deze opdracht betrekking heeft, zonder dat deze vereisten vergezeld gaan van de woorden „of gelijkwaardig”, tenzij die vereisten, gelet op de aanbestedingsstukken, onvermijdelijk voortvloeien uit het voorwerp van die opdracht.
ondertekeningen
*      Procestaal: Roemeens.