62018CJ0394_RES
Zaak C‑394/18
I.G.I. Srl
tegen
Maria Grazia Cicenia e.a.
(verzoek om een prejudiciële beslissing, ingediend door de Corte d’appello di Napoli)
Arrest van het Hof (Tweede kamer) van 30 januari 2020
„Prejudiciële verwijzing – Richtlijn 82/891/EEG – Artikelen 12 en 19 – Splitsingen van vennootschappen met beperkte aansprakelijkheid – Bescherming van de schuldeisers van de gesplitste vennootschap – Nietigheid van de splitsing – Actio pauliana”
Vrijheid van vestiging – Vennootschappen – Regeling van splitsingen van naamloze vennootschappen – Richtlijn 82/891 – Splitsing door oprichting van nieuwe vennootschappen – Instrumenten ter bescherming van de belangen van de schuldeisers van de gesplitste vennootschap – Actio pauliana ingesteld door schuldeisers die nagelaten hebben een van de beschikbare beschermingsinstrumenten aan te wenden – Toelaatbaarheid
(Richtlijn 82/891 van de Raad, zoals gewijzigd bij richtlijn 2007/63, art. 12, 21 en 22)
(zie punten 66‑70, 73‑75, dictum 1)
Vrijheid van vestiging – Vennootschappen – Regeling van splitsingen van naamloze vennootschappen – Richtlijn 82/891 – Splitsing door oprichting van nieuwe vennootschappen –Regeling inzake nietigheid van de splitsing – Nietigheid – Begrip – Actio pauliana – Daarvan uitgesloten
(Richtlijn 82/891 van de Raad, zoals gewijzigd bij richtlijn 2007/63, overweging 11 en art. 19, 21 en 22)
(zie punten 78, 80, 82‑88, dictum 2)
Samenvatting
In het op 30 januari 2020 gewezen arrest I.G.I. (C‑394/18) heeft het Hof voor de eerste keer de artikelen 12 en 19 van de Zesde richtlijn (82/891) (
1
) uitgelegd. Het Hof heeft geoordeeld dat deze artikelen zich er niet tegen verzetten dat de schuldeisers van een gesplitste vennootschap van wie de vorderingen dateren van vóór de splitsing, na de splitsing een actio pauliana instellen om die splitsing jegens hen overbindend te laten verklaren, ook al hebben zij de overeenkomstig artikel 12 van deze richtlijn in het nationale recht neergelegde beschermingsinstrumenten niet aangewend.
Het hoofdgeding betreft een geschil tussen de schuldeisers van een gesplitste vennootschap en de nieuw opgerichte vennootschap waaraan een deel van het vermogen van die gesplitste vennootschap is overgedragen. Aangezien de schuldeisers van mening zijn dat door deze splitsing een groot deel van het vermogen van de gesplitste vennootschap is weggesluisd, hebben zij een actio pauliana ingesteld om de splitsingsakte jegens hen onverbindend te laten verklaren en executie- of bewarende maatregelen ten aanzien van de overgedragen activa te treffen. Zij hebben evenwel geen gebruik gemaakt van de bij de omzetting van de Zesde richtlijn in het nationale recht neergelegde mogelijkheid om tegen de splitsing in verzet te komen.
Omdat de actio pauliana en de in het Unierecht neergelegde instrumenten ter bescherming van de schuldeisers naast elkaar bestaan, vraagt de verwijzende rechter zich in de eerste plaats af hoe een dergelijke vordering zich verhoudt tot artikel 12 van de Zesde richtlijn. Krachtens dit artikel moeten de lidstaten een passende bescherming bieden van de belangen van de schuldeisers van de gesplitste vennootschap. Hiertoe moeten zij er ten minste voor zorgen dat deze schuldeisers recht hebben op passende waarborgen wanneer de financiële toestand van de bij de splitsing betrokken vennootschappen deze bescherming nodig maakt. In casu maakt de actio pauliana geen deel uit van de overeenkomstig artikel 12 in het nationale recht vastgestelde beschermingsinstrumenten, waardoor de vraag rijst of de schuldeisers in het hoofdgeding wel het recht hebben om een dergelijke vordering in te stellen. In de tweede plaats twijfelt de verwijzende rechter over de uitlegging van artikel 19 van de Zesde richtlijn, waarin de regeling inzake nietigheid van splitsingen is neergelegd. Hij vraagt zich meer bepaald af of de strikte voorwaarden om nietigheid van de splitsing in te roepen ook van toepassing zijn op een actio pauliana, die de geldigheid van die splitsing niet aantast maar het enkel mogelijk maakt dat de splitsing niet kan worden tegengeworpen aan de schuldeisers die deze vordering hebben ingesteld.
Wat betreft de voor de schuldeisers van de gesplitste vennootschap beschikbare beschermingsinstrumenten heeft het Hof benadrukt dat artikel 12 van de Zesde richtlijn voorziet in een minimumregeling voor de bescherming van de belangen van deze schuldeisers ten aanzien van de vorderingen die vóór de openbaarmaking van het splitsingsvoorstel zijn ontstaan en ten tijde van die openbaarmaking nog niet opeisbaar zijn. De lidstaten kunnen dus voorzien in bijkomende beschermingsinstrumenten. Bovendien blijkt uit artikel 12 niet dat schuldeisers die zich niet beroepen op een van de overeenkomstig dit artikel vastgestelde beschermingsinstrumenten, geen gebruik kunnen maken van andere dan de in dit artikel genoemde beschermingsinstrumenten. Gelet op de doelstelling van de Zesde richtlijn om schuldeisers te beschermen tegen benadeling door splitsing, heeft het Hof dus geoordeeld dat artikel 12 van deze richtlijn niet uitsluit dat de schuldeisers van een gesplitste vennootschap een actio pauliana kunnen instellen.
Het Hof heeft evenwel duidelijk gemaakt dat de gevolgen van een dergelijke vordering niet in strijd mogen zijn met het doel van deze bepaling. Dienaangaande heeft het Hof opgemerkt dat artikel 12 niet vereist dat de bescherming van de schuldeisers van nieuw opgerichte vennootschappen gelijkwaardig is aan de bescherming van de schuldeisers van de gesplitste vennootschap. De door de Zesde richtlijn doorgevoerde minimale harmonisatie van de bescherming van de belangen van de schuldeisers van de bij de splitsing betrokken vennootschappen staat er dus niet aan in de weg dat bij een splitsing door oprichting van een nieuwe vennootschap voorrang wordt verleend aan de bescherming van de belangen van de schuldeisers van de gesplitste vennootschap.
Wat de regeling inzake nietigheid van splitsingen in artikel 19 van de Zesde richtlijn betreft, heeft het Hof het begrip „nietigheid” uitgelegd, dat niet in die richtlijn is gedefinieerd, waarbij het rekening heeft gehouden met de context ervan en de door de richtlijn nagestreefde doelstellingen. Volgens het Hof verwijst dit begrip naar vorderingen tot nietigverklaring van een handeling die ertoe leiden dat deze handeling tenietgaat en die rechtswerking hebben ten aanzien van eenieder. De door de schuldeisers in het hoofdgeding ingestelde actio pauliana maakt het echter enkel mogelijk dat de splitsing, en meer bepaald de overdracht van bepaalde, in de splitsingsakte bedoelde activa hun niet kan worden tegengeworpen. Deze vordering heeft geen invloed op de geldigheid van de splitsing, doet haar niet teniet en heeft geen rechtswerking ten aanzien van eenieder. Bijgevolg valt die vordering niet onder het begrip „nietigheid” in de zin van artikel 19 van de Zesde richtlijn. Daaruit volgt dat de regeling inzake nietigheid van splitsingen in artikel 19 van deze richtlijn er zich niet tegen verzet dat een dergelijke actio pauliana wordt ingesteld nadat de splitsing tot stand is gekomen.
(
1
)	Zesde richtlijn (82/891/EEG) van de Raad van 17 december 1982 op de grondslag van artikel 54, lid 3, onder g), van het Verdrag betreffende splitsingen van naamloze vennootschappen (PB 1982, L 378, blz. 47), zoals gewijzigd bij richtlijn 2007/63/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 november 2007 (PB 2007, L 300, blz. 47).