61966C0012
Conclusie van de Advocaat-Generaal K. Roemer
van 17 mei 1967 (
1
)
Mijnheer de President, mijne heren Rechters,
Verzoeker in de thans te behandelen zaak is het Hof uit een vroeger geding bekend, zodat met een korte uiteenzetting der feiten kan worden volstaan.
In de zaak 110-63 bleek dat verzoeker sinds 18 augustus 1958 als arbeidscontractant met de rang A/3 bij de Euratom-Commissie in dienst was, waar hij de functie uitoefende van hoofd van de Afdeling Sociale Zaken en Documentatie bij het Directioraat Bescherming van de gezondheid. Wij weten voorts dat een eerste — overeenkomstig artikel 102 van het Personeelsstatuut gevoerde — procedure tot vaste aanstelling (integratieprocedure) met een negatief advies van de Integratiecommissie d.d. 19 februari 1963 eindigde. Verzoeker werd dan ook bij besluit van de Commissie d.d. 5 september 1963 uit de dienst der Gemeenschap ontslagen. Het daartegen ingestelde beroep slaagde: bij arrest van 8 juli 1965 werd het ontslagbesluit vernietigd en de zaak „ter fine van heropening der integratieprocedure naar verweerster teruggewezen”. Hierbij baseerde de Eerste Kamer van het Hof zich met name op het feit dat de vice-voorzitter van de Commissie, Medi, niet over verzoekers geval werd gehoord, hoewel hij op het integratierapport de volgende opmerking had gesteld : „Ik kan met de onderhavige beoordeling niet instemmen, met name gezien de bijzonder strenge maatstaven welke voor de afzonderlijke onderdelen werden aangelegd. Het verdient de voorkeur de onderhavige post na de vaste aanstelling te reorganiseren”.
Het arrest bracht mede dat verzoeker in dienst van de Commissie bleef. Hij werd evenwel niet meer op zijn vroegere post (welke inmiddels was opgeheven) te werk gesteld, doch krachtens een nieuwe indeling bij het Directoraat-Generaal Administratie en Personeel geplaatst. Overeenkomstig de door het Hof gegeven last, deed de Commissie in de herfst van 1965 een nieuwe integratieprocedure aanvangen. De behandeling vond plaats voor een Commissie van gelijke samenstelling, welke aan dit geval in totaal vier zittingen wijdde (3, 5 en 15 november en 1 december 1965). De ten aanzien van verzoeker gegeven definitieve beoordeling, neergelegd in een nota van 1 december 1965, bleef evenwel ongewijzigd: ook na de vice-voorzitter van de Commissie, alsmede een deskundige (inzake een bepaalde, door verzoeker uitgevoerde opdracht) gehoord te hebben, na onderzoek van een groot aantal door verzoeker overgelegde stukken en hem ook zelf uitvoerig gehoord te hebben, bleef de Commissie bij haar gevoelen dat verzoeker de voor de vervulling der hem opgedragen functies nodige geschiktheid miste. De Commissie gaf daarop andermaal een beschikking, waarbij de dienstbetrekking met ingang van een maand na de betekening werd beëindigd. Van deze beschikking, gedagtekend 16 december 1965, werd verzoeker op 21 december 1965 kennisgegeven.
Tegen deze handeling richt zich het thans te behandelen beroep, waarbij in hoofdzaak wordt gevorderd :
—
het ontslagbesluit van de Commissie van 16 december 1965 nietig te verklaren;
—
de Commissie te veroordelen tot betaling ener schadevergoeding wegens bepaalde dienstfouten door haar in het kader van de integratieprocedure en bij andere ten aanzien van verzoeker genomen besluiten begaan;
—
subsidiair: de Commissie te veroordelen tot schadevergoeding wegens het niet-inachtnemen van een met verzoekers rang overeenstemmende opzegtermijn.
Verzoeker doet zijn vorderingen op een reeks van middelen steunen, welke kort als volgt kunnen worden aangeduid: schending van wezenlijke vormvoorschriften, gebrekkige motivering en détournement de pouvoir. Ik zal mij evenwel bij het onderzoek niet aan deze rubricering houden daar zulks tot herhalingen zou leiden; de verschillende grieven zullen derhalve zodanig worden gegroepeerd dat zij telkens in het juiste verband worden geplaatst.
Wij behandelen daarom eerst het verzoek tot nietigverklaring en, in een volgend hoofdstuk, de vraag in hoevere de vorderingen tot schadevergoeding gegrond zijn.
De juridische aspecten
A — De vordering tot nietigverklaring
I — De ontvankelijkheid
Daar de ontvankelijkheid niet werd betwist en wij ook ambtshalve op dit punt geen bedenkingen zien, kunnen wij terstond tot behandeling van de zaak ten principale overgaan.
II — De gegrondheid van het beroep
1. Vertoont de integratieprocedure essentiële gebreken?
Uitgaande van de reeds herhaaldelijk gegeven beslissing, dat het Hof waardeoordelen van een Integratiecommissie niet op haar zakelijke juistheid mag toetsen (
2
), doch zijn onderzoek in hoofdzaak op de eerbiediging der procedureregels moet richten, stelt klager allereerst, dat ook de tweede integratieptocedure ernstige gebreken vertoont. Zij betreffen de samenstelling van de Commissie en de onvolledigheid van het onderzoek.
a) De samenstelling van de Integratiecommissie
Verzoeker acht het onjuist dat zijn geval andermaal door de Integratiecommissie in haar oorspronkelijke samenstelling werd behandeld. Een onbevangen oordeel kon slechts worden verwacht, indien men een nieuwe commissie had gevormd, die zich niet gesteld zag voor de vraag of zij van haar vroegere beoordeling kon afwijken.
Deze klacht kan niet zonder meer worden afgewezen; wij achten haar evenwel in het onderhavige geval niet van doorslaggevende betekenis.
Hierbij is nog niet beslissend het feit dat verzoeker tijdens de integratieprocedure de samenstelling der Commissie niet heeft gewraakt en de Kamer in haar arrest van 8 juli 1965 — waarbij het advies der Commissie ondeugdelijk werd bevonden — de zaak slechts naar de Commissie heeft teruggewezen en derhalve een nieuwe samenstelling der Commissie niet heeft gelast.
Beslissend is veeleer de aard van de gevolgde procedure. Gelijk de Kamer in genoemd arrest besliste, betreft het bij het onderzoek van de geschiktheid van een functionaris voor bepaalde posten overeenkomstig artikel 102 van het Personeelsstatuut niet een tuchtrechtelijke of disciplinaire procedure. Wij zijn derhalve niet gehouden op de eerbiediging van beginselen van penaalprocesrecht bedacht te zijn, nog daargelaten dat deze zich niet noodzakelijkerwijs tegen een herhaalde beoordeling van hetzelfde feitencomplex door één college, waarnaar de rechter de zaak terugverwees, verzetten.
Naar haar wezen is de integratieprocedure veeleer een vorm van onderzoek. De Commissie geeft daarbij een subjectieve waardering van de rapporten welke de superieuren met betrekking tot de geschiktheid van hun minderen hebben opgemaakt, zonder dat daarbij het aanleggen van steeds even strenge maatstaven a priori gewaarborgd was. Een ongelijke behandeling der ambtenaren kan bij deze methode van onderzoek slechts worden vermeden, wanneer de uiteindelijke waardering aan een enkele integratiecommissie is toevertrouwd, die in de praktijk tot de vaststelling van uniforme maatstaven kon geraken en aldus in geval van afwijkende beoordelingen een zekere compensatie tot stand kan brengen. Dit resultaat zou niet gewaarborgd zijn, indien voor afzonderlijke gevallen een commissie ad hoc werd gevormd, die het overzicht over het totaal der beoordeelde gevallen mist en aan wie de tot dusver fungerende Integratiecommissie de door haar in een groot aantal zaken opgedane ervaringen evenmin doeltreffend zou kunnen doorgeven.
Men kan er dan ook de Commissie geen verwijt van maken, dat zij — in overeenstemming overigens met de nationale praktijk op dit gebied — ervan heeft afgezien om na de vernietiging van het in eerste instantie gegeven advies een andere commissie te benoemen. Een ander beleid had slechts gevolgd moeten worden — waarbij men dus de onbevangenheid der Commissie zwaarder deed wegen dan de zoeven genoemde taak om een egalisatie der aangelegde maatstaven na te streven — indien er aanwijzingen hadden bestaan, dat de Commissie bij het eerste onderzoek bevooroordeeld zou zijn geweest, dan wel willekeurig had gehandeld. Hiervan is evenwel in casu geen sprake, want het is ons bekend dat het Hof destijds slechts de omstandigheid heeft gewraakt, dat de Commissie de mogelijkheden tot het verkrijgen van alle vereiste ambtsberichten niet had uitgeput en zich derhalve aan een processueel verzuim van feitelijke aard had schuldig gemaakt.
Het eerste middel dient derhalve als ongegrond te worden afgewezen.
b) Heeft de Integratiecommissie haar onderzoek te beperkt gehouden?
Verzoeker stelt voorts dat de Commissie zich op verschillende punten niet de door verzoeker noodzakelijk geachte voorlichting heeft doen verstrekken. Hierbij wordt gedoeld op het onderzoek van de vraag of kanttekeningen, welke verzoekers chef op diens werk had gesteld, geantidateerd waren; de grief ziet voorts op aanvulling van verzoekers dossier met andere werkstukken en geschriften welke meer dan een eerste ontwerp bevatten en ten slotte het horen van de vroegere voorzitter van de Commissie ter zake van verzoekers werkzaamheden als lid van het personeelscomité.
aa) De beweerde antidatering der kanttekeningen van verzoekers chef
Wat de eerste der op dit punt opgeworpen grieven betreft, lezen wij in de notulen van de zitting der Integratiecommissie, d.d. 5 november 1965, dat verzoeker met betrekking tot bepaalde, door zijn chef tijdens de eerste integratieprocedure overgelegde en aan verzoeker op 7 februari 1963 medegedeelde stukken, twijfel heeft geuit aangaande de dagtekening der daarop door zijn chef gestelde randaanmerkingen. Deze twijfel baseerde hij op een „typografische gelijkenis” tussen notities welke uit verschillende tijdvakken zouden stammen. Verzoekers chef werd hiervoor op 5 november 1965 gehoord. Hij verklaarde, toen verzoeker hem bedoelde feiten voorhield, dat hij opmerkingen met zwarte inkt placht aan te brengen wanneer hem de stukken door verzoeker zelf waren overhandigd, terwijl de aantekeningen met rood potlood (op in totaal 17 geschriften) in 1962 werden geschreven toen het dossier voor de integratieprocedure moest worden samengesteld. Rode kanttekeningen, op in totaal 3 stukken, dragen echter kennelijk data uit de jaren 1958 en 1959.
Verzoeker leidde hieruit af dat althans in zoverre uit de uitdrukkelijke verklaringen van zijn chef van antidatering was gebleken. Hierdoor zou de geloofwaardigheid van een voor de Commissie uiterst belangrijke zegsman aan het wankelen zijn gebracht en tevens de onhoudbaarheid zijn aangetoond van de bewering dat verzoekers chef reeds lang vóór de integratie-procedure kritiek op zijn werk zou hebben geoefend.
Wij zien ons derhalve voor de vraag gesteld of dit feit — gelijk verzoeker meent — voor de Commissie een dwingende aanleiding had moeten vormen een deskundigenonderzoek in te stellen ten einde volledige opheldering te verkrijgen aangaande de tijdstippen waarop de werkstukken van verzoeker van kanttekeningen werden voorzien. Met de Commissie ben ik evenwel van oordeel dat deze vraag ontkennend moet worden beantwoord.
Dit oordeel steunt met name op de volgende overwegingen. Volgens de Commissie is er geen sprake van, dat verzoekers chef met zijn verklaring van 15 november 1965 de antidatering van bepaalde randaanmerkingen zou hebben erkend, hetgeen trouwens ook nauwelijks geloofwaardig voorkomt, gezien het feit dat het deze ambtenaar vrijstond — en van deze vrijheid heeft hij ook gebruik gemaakt — de bewuste stukken, nog voor hij zijn verklaringen aflegde, in te zien (notulen van 3 november 1965).
Met bedoeld getuigenverhoor werd veeleer beoogd opheldering te verkrijgen omtrent de datum van de opmerkingen welke geen dagtekening droegen. De afgegeven verklaringen betroffen slechts dit punt en werden ook in die zin door de Integratiecommissie opgevat. Dit werd verzoeker niet alleen mondeling in de laatste zitting van 1 december 1965 medegedeeld, doch hem bovendien nog in een brief van de voorzitter van de Commissie d.d. 14 december 1965 uitdrukkelijk verzekerd. — Derhalve kon er slechts aanleiding tot een deskundigenonderzoek zijn met betrekking tot de kanttekeningen die, daar zij een zekere uiterlijke gelijkenis vertoonden, bij verzoeker een onbestemde twijfel hadden doen rijzen ten aanzien van het tijdstip waarop zij werden aangebracht. Men kan er de Integratiecommissie geen verwijt van maken dat zij deze vage vermoedens onvoldoende heeft geacht. En dit te minder, daar zij er zich niet toe bepaalde, het in deze opmerkingen geformuleerde oordeel zonder meer over te nemen, doch, gelijk in de loop van het geding is gebleken, de aldus geuite kritiek voorts nog op grond van de ter beoordeling staande stukken op haar juistheid toetste.
Vanuit dit gezichtspunt kan derhalve niet van een onvoldoende feitelijk onderzoek worden gesproken.
bb) De noodzaak het dossier aan te vullen
De grief dat de Commissie in de tweede procedure verzuimde het onvolledige dossier aan te vullen, komt ons niet ontvankelijk voor. Wij herinneren ons namelijk, dat verzoeker reeds met betrekking tot de eerste integratieprocedure stelde, dat de Commissie hem onvoldoende tijd had gelaten om al die stukken over te leggen, waarmee hij zijn geschiktheid dacht te kunnen bewijzen. Destijds produceerde verzoeker op 12 februari 1963 eerst drie stukken „ter completering” van zijn dossier en op 8 mei 1963 — dat wil zeggen nadat de Commissie tot haar advies had besloten (op 19 februari 1963) — nog 85 andere stukken welke in totaal 450 bladzijden telden. Niettemin heeft de Kamer niet het feit gewraakt dat een heropening der integratieprocedure achterwege bleef, doch zich uitgesproken in die zin dat verzoeker zelf meer initiatief had moeten tonen, toen de Kamer hem op 8 februari 1966 erop gewezen had dat hij alle schriftelijke gegevens mocht overleggen welke hij voor zijn beoordeling gunstig achtte. Indien dit reeds tijdens de eerste procedure gold, dan kan men bezwaarlijk ten aanzien van de tweede procedure een ander standpunt innemen.
Afgezien echter van deze principiële bezwaren, valt niet in te zien hoe deze grief zou moeten slagen.
Voor zover verzoeker erover klaagt dat de Integratiecommissie met een waardering volstond van de door hem op 8 mei 1963 geproduceerde stukken, welke slechts ontwerpen vormden, in plaats van die werkstukken in hun definitieve vorm te beoordelen, is het zelfs niet duidelijk wat nu precies wordt bedoeld. Zou het hier definitieve redacties betreffen, die met medewerking van andere ambtenaren tot stand kwamen, dan moesten zij reeds dáárom buiten beschouwing blijven, daar men bij zulke teksten het aandeel der onderscheidene auteurs niet, of althans moeilijk kan bepalen, zodat een betrouwbare beoordeling overeenkomstig artikel 102 niet verzekerd is. — Voorts blijkt niet dat verzoeker reeds tijdens de integratie-procedure erop gewezen heeft, dat er behalve de overgelegde ontwerpen ook nog van hem alleen afkomstige en reeds grotendeels voltooide werkstukken aanwezig waren, op grond waarvan een gunstiger beoordeling van zijn bekwaamheden mogelijk was. Een beroep op dit feit vinden wij, naar het mij voorkomt eerst in een na afloop van de procedure tot de voorzitter van de Commissie gericht schrijven van 15 december 1965 en het betreft dan nog slechts een enkel door verzoeker geproduceerd stuk. Deze houding is te minder begrijpelijk, daar de Commissie verzoeker in de eerste integratieprocedure niet slechts onvoldoende initiatief ten laste legde (welk verwijt mogelijk weerlegd had kunnen worden, door het bewijs dat bepaalde opgaven nog in een aanvangsstadium verkeerden), doch veeleer verzoekers onvermogen tot een diepgaande afwerking van opdrachten constateerde, dat wil zeggen een onvolkomen taakvervulling. Ten slotte kan tegen verzoekers standpunt nog worden opgemerkt dat de Commissie haar oordeel niet alleen op de door verzoeker voorgelegde stukken deed steunen doch ook en met name op te zamen 150 bladzijden tellende werkstukken, welke, naar de Commissie onbetwist heeft gesteld, definitieve door verzoeker geredigeerde teksten bevatten.
Derhalve is de grief, dat de Commissie zich voornamelijk op ontwerpen heeft gebaseerd, niet gegrond.
Verzoeker stelt voorts in het algemeen dat de Commissie verplicht was bovendien nog van ander werk van verzoeker kennis te nemen, en met name van een aantal door hem geredigeerde „Mededelingen”, doch, nog daargelaten dat een suggestie van verzoeker daartoe tijdens de integratie-procedure achterwege bleef, moet hier de verklaring van de Commissie beslissend worden geacht, dat deze mededelingen in samenwerking met een andere functionaris tot stand waren gekomen, zodat op grond daarvan een ondubbelzinnige waardering van verzoekers bekwaamheden niet wel mogelijk was. — Bovendien mag samenvattend worden vastgesteld dat het onderzoek van werkstukken tot een beloop van rond 600 bladzijden in de loop der integratieprocedure voldoende voorkomt, daar het uiteraard niet de taak van de Commissie kan zijn al het door een ambtenaar verrichte werk aan een beoordeling te onderwerpen.
Derhalve kan onder de zojuist behandelde aspecten de Commissie geen gebrek aan zorgvuldigheid worden verweten en evenmin een schending van haar verplichting tot het houden van een uitvoerig onderzoek. Op enkele bijzondere vragen met betrekking tot het integratiedossier komen wij hierna nog-terug in verband met de gegrondheid van de door de Commissie gegeven overwegingen.
cc) Behoorde de Integratiecommissie de vroegere voorzitter van de Euratom-Commissie te horen?
Tot het middel waarbij over de onvoldoende aard van het feitelijk onderzoek wordt geklaagd, behoort voorts de grief, dat de Integratiecommissie ten onrechte eisers verzoek tot het horen van de voorzitter van de Commissie heeft afgewezen. Op deze wijze zou men de gelegenheid hebben verzuimd zich een nauwkeurig beeld te vormen van de omvang en de betekenis der werkzaamheden welke verzoeker geruime tijd als lid van het personeelscomité heeft verricht.
Deze grief sluit aan bij een — overigens niet beslissende — overweging in het arrest van 8 juli 1965, ingevolge welke „de Integratiecommissie gehouden was te onderzoeken in welke mate bedoelde werkzaamheden, buiten de schuld van verzoeker, een nadelige invloed gehad kunnen hebben, niet alleen op de kwantiteit, doch ook op de kwaliteit van het door hem verrichte werk”. Het is inderdaad denkbaar dat een ambtenaar door zijn bezigheden als lid van het Personeelscomité in zodanige mate van zijn ambtelijke functie wordt afgeleid, dat de vervulling daarvan ten zeerste nadelig wordt beïnvloed. Deze omstandigheid mocht naar het oordeel der Kamer niet in zijn nadeel werken.
Het komt mij evenwel voor dat in casu met deze eis voldoende rekening werd gehouden.
In de eerste plaats achten wij de beslissing van de Commissie, dat zij geen waardeoordeel heeft te geven met betrekking tot prestaties als lid van het Personeelscomité, doch slechts ten aanzien van de vraag of een functionaris de voor zijn functie vereiste geschiktheid bezit, juist. Ook wanneer in het Personeelsstatuut (artikel 1, derde lid, van bijlage 2) het beginsel is neergelegd dat de werkzaamheden ter vertegenwoordiging van het personeel als „een der taken die zij (de ambtenaren) in hun instelling moeten verrichten” worden beschouwd en men bovendien aanneemt dat deze regel mede voor de pre-statutaire periode geldt, dan betekent dit nog niet, dat de waarde van laatstgenoemde functie een conclusie toelaat ten aanzien van de geschiktheid voor een bepaald ambt.
Het was derhalve slechts van belang zich een beeld te vormen van de omvang van verzoekers werkzaamheden als lid van het Personeelscomité en te onderzoeken in hoeverre de vervulling van de eigenlijke diensttaken hierdoor werd beïnvloed. Dat zulks is geschied, bleek ons niet alleen uit de verklaring van zijn meerdere bij het verhoor van 3 november 1965, doch ook uit de uitdrukkelijke overwegingen in het advies van de Integratie-commissie d.d. 1 december 1965, welke op nauwkeurige verklaringen van verzoeker steunen. Nergens werd verzoeker verweten dat hij zijn ambtelijke bezigheden in verband met zijn taak als personeelsvertegenwoordiger zou hebben verwaarloosd; integendeel, veeleer werd vastgesteld dat hij niettemin een aanzienlijk deel van zijn beschikbare tijd aan de vervulling van zijn eigenlijke ambtelijke functie kon wijden, hetgeen met name uit de omvang van het bij de integratieprocedure onderzochte schriftelijke materiaal aannemelijk werd. Verzoeker zelf heeft bovendien nimmer gesteld dat hij door zijn dubbele functie bij de uitoefening van zijn eigenlijke ambtelijke taak in tijdnood placht te verkeren en derhaleve slechts oppervlakkig werk kon leveren. Hij wijst er uitdrukkelijk op dat zijn chef hem tot eind 1961 met betrekking tot zijn functie als lid van het Personeelscomité steeds zijn volledige steun gaf en dat hij te allen tijde in de gelegenheid was zijn opdrachten binnen de daartoe gestelde termijn uit te voeren.
Gelet op deze omstandigheden kon mijns inziens tijdens de integratie-procedure een verder onderzoek naar de vraag welk deel van zijn tijd verzoeker aan zijn werkzaamheden in het Personeelscomité wijdde, achterwege blijven. En dit te meer, daar hij er zelf op wees hoe bijzonder moeilijk het zou zijn de juiste proporties te bepalen van laatstgenoemde werkzaamheden en de vervulling van zijn eigenlijke ambtelijke taak. Met name mocht de Commissie ervan afzien de vroegere voorzitter van de Commissie te horen, daar — bij gebreke van bijzondere verklaringen van verzoeker op dit punt — niet duidelijk was hoe deze voorzitter — ook al zou hij, naar werd beweerd, inderdaad herhaaldelijk met verzoeker in contact zijn geweest — een duidelijker beeld van zijn werkzaamheden als personeelsver-tegenwoordiger zou kunnen verschaffen dan de Directeur-Generaal Administratie (tevens voorzitter van de Integratiecommissie) uit eigen waarneming kon geven en voorts nog werd verkregen uit de tijdens de eerste integratieprocedure door de vroegere Kabinetschef van de voorzitter afgelegde verklaringea
Ook in dit opzicht blijkt derhalve niet van een onvolledig onderzoek.
2. De overwegingen waarop het advies van de Commissie berust
Verzoeker tracht de door de Commissie gegeven beoordeling van zijn geschiktheid op verschillende punten aan te vallen en in het bijzonder met de grief dat zij onvoldoende en onjuist zou zijn gemotiveerd. Het komt reeds a priori bezwaarlijk voor hem hierin te volgen, daar het Hof uiteraard niet zijn eigen waardering in de plaats mag; stellen van die der Integratiecommissie. Bij de behandeling van deze grief dienen wij derhalve de nodige reserve te betrachten en hoogstens de vraag te onderzoeken of tegen bepaalde punten der gegeven beoordeling vermoedens rijzen van zo ernstige aard, dat zij in haar geheel niet meer kan worden aanvaard.
a) De verklaring van de vice-voorzitter der Euratom-Commissie, Medi
In dit verband verdient allereerst de verklaring van de vice-voorzitter der Commissie onze aandacht, welke in de tweede integratieprocedure werd afgelegd, daar het Hof het achterwege blijven van diens verhoor tijdens de eerste procedure onjuist had geoordeeld. In het arrest werd daartoe overwogen : „dat inderdaad de opmerking, die hij op het integratierapport heeft gesteld, doet veronderstellen dat hij in staat is geweest zich uit eigen wetenschap een oordeel te vormen over de bekwaamheid van verzoeker, en dat hij diens integratie zelfs als een praktisch voldongen feit beschouwde”. Deze aantekening luidt als volgt: „Ik kan met de onderhavige beoordeling niet instemmen, met name gezien de bijzonder strenge maatstaven welke voor de afzonderlijke onderdelen werden aangelegd. Het verdient de aanbeveling de onderhavige post na de vaste aanstelling te reorganiseren”. Wij weten thans hoe deze opmerking dient te worden verstaan. Beslissend is volgens de verklaring van de vice-voorzitter van 3 november 1965 met name, dat hij niet over voldoende gegevens beschikte, om zich een volledig oordeel over verzoeker te vormen. Voor zover niettemin getracht werd tot een waardering te geraken, steunde deze dan ook op feiten welke ten tijde van verzoekers aanstelling ten aanzien van zijn vroegere werkzaamheden bekend waren en als zodanig slechts voor een deel van zijn functies bij de Commissie relevant kunnen worden geacht. De vice-voorzitter had bovendien over het algemeen de indruk dat de in het geval van verzoeker gegeven cijfers in verhouding tot die van andere kandidaten wel bijzonder streng waren uitgevallen. Hij besloot met de verklaring dat hij zelf bij een beoordeling van het „initiatief” en het verantwoordelijkheidsbesef van verzoeker een punt meer gegeven zou hebben en onthield zich met betrekking tot de andere onderdelen van een oordeel. Veelzeggend is ten slotte zijn verklaring dat men de woorden „het verdient de aanbeveling de onderhavige post na de vaste aanstelling te reorganiseren” niet in die zin mocht interpreteren, dat hij de aanstelling van verzoeker als praktisch vaststaand beschouwde. Dit tekstgedeelte zag op de aan het einde van de integratiewerkzaamheden in het algemen te verwachten noodzaak de bedoelde past te reorganiseren, doch had niet in het bijzonder op verzoeker betrekking.
Aan de verklaring van Medi kan derhalve voor de vraag of verzoeker juist werd beoordeeld, geen doorslaggevend argument worden ontleend.
b) Grieven met betrekking tot de beoordeling van verzoekers taakvervulling op verschillende gebieden
Reeds vooraf zij opgemerkt dat ook zijn pogingen de onjuistheid van deze afzonderlijke beoordelingen in het advies der Integratiecommissie aan te tonen evenmin geslaagd voorkomen. Zo zou deze onjuistheid onder meer het gevolg zijn van een onvoldoende onderzoek, waarmede dus ten dele op een reeds behandeld rechtsmiddel wordt teruggegrepen.
Ter verkrijging van een duidelijk beeld zij allereerst het volgende opgemerkt: bij de door verzoeker gewraakte punten in de beoordeling, gaat het niet om prestaties welke de Commissie voor de motivering van haar negatief advies beslissend achtte in die zin dat de waardering daarvan de wezenlijke grondslag voor haar eindoordeel vormde. Het betreft hier veeleer werk waarop verzoeker zich beriep, om zijn geschiktheid te bewijzen en waarmede hij dus in zekere zin een poging deed om tegenbewijs te leveren tegen het op grond van andere gegevens gebaseerde negatieve advies der Commissie. Dit blijkt bij lezing van het omstandig geredigeerde advies en voorts uit een vergelijking van de respectieve voorwerpen waarop de beide integratieprocedures waren gericht (zie met name de notulen van 18 december 1962). Dit feit schijnt mij daarom van belang omdat het reeds a priori de beperkte waarde van verzoekers argumentatie in het licht stelt: zelfs indien hij de juistheid van zijn standpunt met betrekking tot deze vragen zou kunnen bewijzen, zou zulks het oordeel van de Integratie-commissie, hetwelk op andere gegevens berust, niet kunnen aantasten.
Niettemin moge ik de voorgedragen beweringen met betrekking tot de verschillende overwegingen van het advies nog afzonderlijk behandelen.
aa) Gezondheids- en sociale statistiek
Verzoeker acht de opmerkingen van de Commissie betreffende zijn pogingen een gezondheids- en sociale statistiek op te zetten aanvechtbaar, daar men verzuimd zou hebben acht te slaan op bepaalde stukken waaruit zou blijken, dat de geringe vooruitgang op dit gebied niet aan verzoeker, maar aan nationale instanties viel te wijten. Het betreft hier een brief van het Bureau voor de Statistiek van de Europese Gemeenschappen aan verzoeker d.d. 26 januari 1961, alsmede een memorandum van verzoeker aan dat bureau d.d. 26 november 1961.
In de loop van het geding vernamen wij intussen van de Commissie dat zij hiernaar zowel in het archief van het Directoraat, waartoe verzoeker vroeger behoorde, als in het centrale archief tevergeefs heeft gezocht. Van een verder onderzoek (bij voorbeeld bij het Bureau voor de Statistiek) werd afgezien, daar andere gegevens dan de zoeven genoemde statistieken voor de beoordeling voldoende voorkwamen. Bovendien wordt in het advies van de Commissie gezegd, dat uit de trage gang van zaken op het gebied van de statistiek geen conclusie ten nadele van verzoeker was getrokken.
Ook wanneer diens pogingen zich tegenover de Commissie op dit punt te rechtvaardigen geslaagd zouden zijn, kan de hiertoe voorgedragen grief niet slagen, daar het resultaat van zijn bemoeiingen op statistisch gebied op de uiteindelijke beoordeling der Commissie niet van invloed waren.
bb) Het organigram van het Directoraat Bescherming van de gezondheid
Voor zover verzoeker zich voorts keert tegen de beoordeling van een door hem opgesteld organigram, welke slechts negatief zou zijn uitgevallen, daar de Commissie ook hier op grond van onvolledige teksten zou hebben beslist, dient te worden opgemerkt dat bedoeld stuk niet naar een beweerdelijk bestaande bijlage houdende vermelding der vereiste personeelssterkte verwijst en voorts dat een zodanige bijlage in de archieven der Commissie niet gevonden kon worden. Bovendien kan worden vastgesteld dat de kritiek der Commissie niet zozeer de onvolledigheid van het document betrof (dat wil zeggen het ontbreken van gegevens betreffende de nodige personeelssterkte en de vereiste kwalificaties) als veeleer het niet oorspronkelijke karakter van het stuk, hetwelk slechts de weergave van verdragsteksten in andere woorden bevatte en derhalve niet bij kon dragen tot het bewijs dat verzoeker tot analytisch denken in staat is. Deze vaststelling, die wel het zwaartepunt van de totale beoordeling genoemd mag worden, kan bezwaarlijk aan het wankelen worden gebracht met een beroep op de door verzoeker genoemde stukken; de conclusie komt dan ook gerechtvaardigd voor, dat de Commissie in dit opzicht evenmin een ernstige fout heeft begaan.
cc) Wetgevende arbeid op het gebied van de verzekering en de schadeloosstelling van arbeiders in de nucleaire industrie
Hetzelfde geldt voor een door verzoeker geredigeerde wettelijke regeling op het gebied van de stralingsbescherming, welke naar zijn mening door de Commissie ongunstig werd beoordeeld, daar slechts een onvolledige tekst aanwezig was. De definitieve redactie zou bovendien nog 6 bladzijden over arbeidsongevallen en een aantal systeemkaarten omvatten.
Ook in dit verband vernamen wij van de Commissie (zie de brief van de Directeur-Generaal Funck aan verzoeker van 16 december 1965), dat de bedoelde aanvullende stukken in de archieven van de Dienst Be-scherming van de gezondheid niet te vinden waren en dat de door verzoeker voorgebrachte getuige Mosthaf noch over de inhoud daarvan noch over de plaats waar zij zich bevonden, een nauwkeurige verklaring kon geven. Voorts betrof ook hier de kritiek van de Integratiecommissie niet de onvolledigheid, doch de aard en het niveau van het werk; beslist werd dat de opstelling van een summiere lijst van wetbepalingen niet aan het pijl beantwoordt dat men van een A/3 ambtenaar mag verwachten, die overigens, wanneer hij zelf niet voldoende juridisch geschoold is, zich de medewerking van een aan het Directoraat verbonden jurist kan verzekeren.
Waar het hier echter een waardeoordeel betreft over aan de Commissie voorgelegde teksten, welke duidelijk van andere beweerdelijk opgestelde stukken kunnen worden onderscheiden, kan de grief van verzoeker dat de basis van het onderzoek lacunes vertoonde ook op dit punt niet slagen.
dd) Techisch kaartsysteem inzake beroepsziekten
Ten slotte is verzoeker er ook niet in geslaagd het oordeel van de Commissie over een door hem aangelegd technisch kaartsysteem aan te tasten. Dit oordeel steunt namelijk in hoofdzaak op het onbetwiste feit dat verzoeker met medewerking van andere Commissiediensten en van het Internationale Arbeidsbureau slechts bepaalde gegevens heeft verzameld. Mogelijk is zijn bewering dat dit werk toch blijk geeft van initiatief, juist. Voor de Commissie was echter de overweging beslissend dat een zodanige verzameling niet aan het niveau van een A/3-ambtenaar beantwoordt, van wie men toch in de eerste plaats creatief werk verwacht. De mening van de Commissie werd voorts nog bevestigd door de als deskundige gehoorde Directeur van de Medische Dienst, die verklaarde dat het bewuste werk inderdaad voor het Directoraat Bescherming van de gezondheid van weinig belang was.
3. Samenvatting
Samenvattend kan derhalve betreffende het beroep tot nietigverklaring worden vastgesteld, dat geen der voorgedragen middelen, of zij nu gericht zijn tegen samenstelling der Integratiecommissie, de onvolledigheid van het onderzoek, dan wel tegen de beoordeling van afzonderlijke werkstukken van verzoeker, niet tot de slotsom leiden, dat de uiteindelijke beoordeling van zijn geschiktheid onrechtmatig was. Nu de Commissie echter krachtens artikel 102 van het Personeelsstatuut aan het negatieve advies van de Commissie gebonden is, kan de geldigheid van haar ontslagbesluit niet worden bestreden.
B — De vorderingen tot schadevergoeding
Deze vorderingen behoeven geen uitvoerige behandeling voor zover zij op fouten steunen, welke tijdens de integratieprocedure, of in de daarmede verband houdende stukken zouden zijn begaan, want, gelijk wij zagen, konden de daartoe voorgedragen grieven niet slagen.
Daarentegen zou kunnen worden overwogen verzoeker een schadevergoeding toe te kennen in verband met de korte opzegtermijn waarmede zijn dienstbetrekking werd beëindigd. Deze termijn — een maand na de betekening van het ontslagbesluit — is weliswaar in de arbeidsovereenkomst van 30 juli 1958 voorzien, doch hiermede staat zijn wettigheid nog niet vast. Wij dienen namelijk te bedenken dat de eerste arbeidsovereenkomsten na de inwetkingtreding van het Euratom-Verdrag werden afgesloten in de veronderstelling, dat binnen afzienbare tijd een Personeelsstatuut zou worden gegeven. Daar echter met de vaststelling van dit Statuut en de aanstelling der ambtenaren in vaste dienst geruime tijd was gemoeid, moet worden aangenomen, dat de — volgens de rechtspraak van het Hof — in beginsel weliswaar met een kortere termijn opzegbare contractuele dienstbetrekkingen, intussen althans een zodanige stabiliteit hadden verkregen, dat de beëindiging daarvan binnen de oorspronkelijk bepaalde termijn niet wel mogelijk was. Dit vetschijnsel van consolidering van contractuele verhoudingen, uitsluitend ingevolge de werking van de tijd, kennen wij eveneens in het nationale recht. — Overigens moge ik in dit verband nog verwijzen naar het arrest in de zaak Fiddelaar (zaak 44-59), waarin bij gebreke van een contractuele opzegtermijn en gelet op de duur van de dienstbetrekking : 1 september 1958 tot 31 oktober 1959, een termijn van drie maanden redelijk werd geacht. Richt men zich voor dienstbetrekkingen die tot na de inwerkingtreding van het Statuut voortduurden, naar de bepalingen van artikel 74 van de regeling voor de „andere personeelsleden van de Gemeenschap”, dan komt men minstens tot een gelijke maatstaf dat wil zeggen twee dagen per volbrachte dienstmaand, met een maximum van drie maanden.
Ik acht de in casu toegepaste opzegtermijn van een maand dan ook onrechtmatig, zodat aan verzoeker, afgezien van zijn aanspraak op twee maanden basissalaris krachtens artikel 102, tweede lid, van het Statuut, voorts nog als schadeloossteling minstens een gelijk bedrag behoort te worden toegekend.
C — Conclusie
Samenvattend heb ik de eer als volgt te concluderen:
Het beroep worde afgewezen voor zover het gericht is op nietigverklaring van het ontslagbesluit en op veroordeling van verweerster tot betaling van een schadevergoeding wegens fouten beweerdelijk bij de integratieprocedure begaan. Daarentegen is de subsidiaire vordering tot toekenning van schadevergoeding wegens het niet inachtnemen van een redelijke opzegtermijn gegrond. Ik stel U derhalve voor de Commissie te veroordelen om aan verzoeker een bedrag te betalen gelijk aan tweemaal diens huidige maandsalaris. Daar verzoekers beroep ten dele kan worden toegewezen, dient de Commissie een deel van de door hem gemaakte proceskosten te dragen. Rekening houdend met het relatieve belang van het punt van geschil waarop verzoeker in het gelijk werd gesteld, acht ik het redelijk de Commissie in de helft van die kosten te verwijzen.
(
1
)	Vertaald uit het Duits.
(
2
)	Zie arresten 19 en 65-63; 27 en 30-64.