62007A0438
WYROK SĄDU PIERWSZEJ INSTANCJI (ósma izba)
z dnia 12 listopada 2009 r. (
*1
)
„Wspólnotowy znak towarowy — Postępowanie w sprawie sprzeciwu — Zgłoszenie słownego wspólnotowego znaku towarowego SpagO — Wcześniejszy słowny krajowy znak towarowy SPA — Względna podstawa odmowy rejestracji — Brak działania ze szkodą dla renomy — Artykuł 8 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 40/94 [obecnie art. 8 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 207/2009]”
W sprawie T-438/07
Spa Monopole, compagnie fermière de Spa SA/NV, z siedzibą w Spa (Belgia), reprezentowana przez L. De Brouwera, E. Cornu, É. De Gryse’a, D. Moreau, J. Pagenberga, A. von Mühlendahla oraz S. Abela, adwokatów,
strona skarżąca,
przeciwko
Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM), reprezentowanemu przez B. Schmidt, działającą w charakterze pełnomocnika,
strona pozwana,
w której drugą stroną w postępowaniu przed Izbą Odwoławczą OHIM, występującą przed Sądem w charakterze interwenienta, jest
De Francesco Import GmbH, z siedzibą w Norymberdze (Niemcy), reprezentowana przez D. Terheggena oraz H. Lindner, adwokatów,
mającej za przedmiot skargę na decyzję Drugiej Izby Odwoławczej OHIM z dnia 13 września 2007 r. (sprawa R 1285/2006-2), dotyczącą postępowania w sprawie sprzeciwu pomiędzy De Francesco Import GmbH a Spa Monopole, compagnie fermière de Spa SA/NV,
SĄD PIERWSZEJ INSTANCJI WSPÓLNOT EUROPEJSKICH (ósma izba),
w składzie: M.E. Martins Ribeiro, prezes, S. Papasavvas i N. Wahl (sprawozdawca), sędziowie,
sekretarz: T. Weiler, administrator,
po zapoznaniu się ze skargą złożoną w sekretariacie Sądu w dniu 30 listopada 2007 r.,
po zapoznaniu się z odpowiedzią na skargę złożoną przez OHIM w sekretariacie Sądu w dniu 4 czerwca 2008 r.,
po zapoznaniu się z odpowiedzią interwenienta na skargę złożoną w sekretariacie Sądu w dniu 20 maja 2008 r.,
po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 25 marca 2009 r.,
wydaje następujący
Wyrok
Okoliczności postania sporu
1
W dniu 27 lipca 2001 r. interwenient, De Francesco Import GmbH, złożył w Urzędzie Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM) zgłoszenie wspólnotowego znaku towarowego na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 40/94 z dnia w sprawie wspólnotowego znaku towarowego (Dz.U. 1994, L 11, s. 1), ze zmianami [zastąpionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 207/2009 z dnia w sprawie wspólnotowego znaku towarowego (Dz.U. L 78, s. 1)].
2
Znak towarowy, o którego rejestrację wniesiono, to oznaczenie słowne SpagO.
3
Towary, dla których wniesiono o rejestrację, należą do klasy 33 Porozumienia nicejskiego dotyczącego międzynarodowej klasyfikacji towarów i usług dla celów rejestracji znaków z dnia 15 czerwca 1957 r., ze zmianami, i odpowiadają następującemu opisowi: „napoje alkoholowe (z wyjątkiem piwa)”.
4
Zgłoszenie wspólnotowego znaku towarowego zostało opublikowane w Biuletynie Wspólnotowych Znaków Towarowych nr 18/2002 z dnia 4 marca 2002 r.
5
W dniu 4 czerwca 2002 r. skarżąca, Spa Monopole, compagnie fermière de Spa SA/NV, działając na podstawie art. 42 rozporządzenia nr 40/94 (obecnie art. 41 rozporządzenia nr 207/2009), wniosła sprzeciw wobec rejestracji zgłoszonego znaku towarowego dla wszystkich towarów mających zostać objętymi rejestracją.
6
Podstawą sprzeciwu był wcześniejszy znak towarowy SPA, zarejestrowany w urzędzie znaków towarowych Beneluksu dla towarów „wody mineralne i gazowane oraz inne napoje bezalkoholowe; syropy i inne preparaty do produkcji napojów”, należących do klasy 32.
7
Decyzją z dnia 28 lipca 2006 r. Wydział Sprzeciwów OHIM uwzględnił sprzeciw oparty na art. 8 ust. 5 rozporządzenia nr 40/94 (obecnie art. 8 ust. 5 rozporządzenia nr 207/2009). Z przyczyn dotyczących ekonomii postępowania Wydział Sprzeciwów ograniczył badanie sprzeciwu do słownego znaku towarowego SPA zarejestrowanego w urzędzie znaków towarowych Beneluksu. Wydział Sprzeciwów stwierdził wystarczające podobieństwo pomiędzy kolidującymi ze sobą znakami towarowymi ze względu na ich wspólny element „spa”. Jeśli chodzi o napoje alkoholowe, których dotyczy zgłoszony znak towarowy, Wydział Sprzeciwów stwierdził, że możliwe jest wyrządzenie szkody renomie wcześniejszego znaku towarowego ze względu na szkodliwy skutek, jaki alkohol może mieć na zdrowie.
8
W dniu 28 września 2006 r. interwenient wniósł odwołanie od decyzji Wydziału Sprzeciwów.
9
Decyzją z dnia 13 września 2007 r. (zwaną dalej „zaskarżoną decyzją”) Druga Izba Odwoławcza OHIM uchyliła decyzję Wydziału Sprzeciwów. W jej ocenie nie było prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd w rozumieniu art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 40/94 [obecnie art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 207/2009] ze względu na istnienie tylko niskiego stopnia podobieństwa, po pierwsze, pomiędzy towarami należącymi do klasy 32 i towarami należącymi do klasy 33, a po drugie, między kolidującymi ze sobą znakami towarowymi. W odniesieniu do art. 8 ust. 5 rozporządzenia nr 40/94, Izba Odwoławcza powtórzyła stwierdzenia Wydziału Sprzeciwów, który uznał renomę znaku towarowego SPA w państwach Beneluksu w odniesieniu do wód mineralnych. Jednakże Izba Odwoławcza uznała, że istnieje niewielki stopień podobieństwa pomiędzy kolidującymi ze sobą znakami towarowymi, że podobieństwo to nie jest wystarczające, aby zainteresowany krąg odbiorców stwierdził występowanie związku pomiędzy kolidującymi ze sobą znakami towarowymi, i że zgłoszony znak towarowy nie przynosi szkody renomie wcześniejszego znaku towarowego.
Żądania stron
10
Skarżąca wnosi do Sądu o:
—
stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji;
—
obciążenie OHIM kosztami postępowania.
11
OHIM i interwenient wnoszą do Sądu o:
—
oddalenie skargi;
—
obciążenie skarżącej kosztami postępowania.
Co do prawa
12
Na poparcie skargi skarżąca podnosi jedyny zarzut dotyczący naruszenia art. 8 ust. 5 rozporządzenia nr 40/94.
13
Skarżąca utrzymuje co do istoty, że Izba Odwoławcza dopuściła się błędu, uznając, że podobieństwo między kolidującymi ze sobą oznaczeniami nie jest wystarczające do tego, by zainteresowany konsument stwierdził występowanie związku między kolidującymi ze sobą znakami towarowymi, i dochodząc do wniosku, że używanie kwestionowanego znaku towarowego dla napojów alkoholowych nie przynosi szkody renomie i potencjałowi handlowemu wcześniejszego znaku towarowego dla wody mineralnej.
14
Sąd przypomina, że z brzmienia art. 8 ust. 5 rozporządzenia nr 40/94 wynika, że to, czy przepis ten znajdzie zastosowanie, uzależnione jest od wystąpienia trzech następujących przesłanek, mianowicie: po pierwsze, musi zachodzić identyczność lub podobieństwo kolidujących ze sobą znaków towarowych; po drugie, wcześniejszy znak towarowy, na który powołano się w sprzeciwie, musi cieszyć się renomą; i po trzecie, musi istnieć niebezpieczeństwo, że używanie bez uzasadnionego powodu zgłoszonego znaku towarowego powodowałoby czerpanie nienależnej korzyści z odróżniającego charakteru lub renomy wcześniejszego znaku towarowego bądź też działałoby na ich szkodę. Przesłanki te muszą wystąpić łącznie, czyli niewystąpienie choćby jednej z nich skutkuje brakiem zastosowania tego przepisu [wyrok Sądu z dnia 25 maja 2005 r. w sprawie T-67/04 Spa Monopole przeciwko OHIM — Spa-Finders Travel Arrangements (SPA-FINDERS), Zb.Orz. s. II-1825, pkt 30].
15
Należy także przypomnieć, że z orzecznictwa wynika, że naruszenia, o których mowa w art. 8 ust. 5 dyrektywy nr 40/94, jeśli występują, stanowią konsekwencję pewnego stopnia podobieństwa między kolidującymi ze sobą znakami towarowymi, w wyniku którego dany krąg odbiorców kojarzy ze sobą te znaki towarowe, to znaczy stwierdza, że występuje między nimi związek, nie myląc ich jednak (zob. analogicznie wyrok Trybunału z dnia 27 listopada 2008 r. w sprawie C-252/07 Intel Corporation, Zb.Orz. s. I-8823, pkt 30 i przytoczone tam orzecznictwo).
16
Istnienie takiego związku należy oceniać całościowo, uwzględniając wszystkie czynniki mające znaczenie w okolicznościach danej sprawy, w szczególności stopień podobieństwa między kolidującymi ze sobą znakami, charakter towarów lub usług, dla których kolidujące ze sobą znaki zostały zarejestrowane, w tym stopień pokrewności i różnic między tymi towarami lub usługami oraz dany krąg odbiorców, intensywność renomy wcześniejszego znaku towarowego oraz istnienie prawdopodobieństwa wprowadzenia odbiorców w błąd (zob. ww. wyrok w sprawie Intel Corporation, pkt 41 i 42 i przytoczone tam orzecznictwo).
17
Ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy dokonać w świetle tych właśnie względów.
18
W niniejszym przypadku należy stwierdzić, że Izba Odwoławcza słusznie zauważyła w pkt 24 zaskarżonej decyzji, że zainteresowanym kręgiem odbiorców jest ogół odbiorców z państw Beneluksu. Zarówno towary, których dotyczy wcześniejszy znak towarowy zarejestrowany w państwach Beneluksu, jak i towary, których dotyczy zgłoszony znak towarowy, są bowiem towarami powszechnego użytku.
19
Jeśli chodzi o renomę wcześniejszego znaku towarowego, bezsporne jest pomiędzy stronami, że wcześniejszy znak towarowy jest znakiem towarowym cieszącym się renomą w państwach Beneluksu w odniesieniu do wód mineralnych.
20
W odniesieniu do przesłanki identyczności lub podobieństwa kolidujących ze sobą znaków towarowych, należy zauważyć, że stopień podobieństwa pomiędzy kolidującymi ze sobą znakami towarowymi zakłada istnienie elementów podobieństwa wizualnego, fonetycznego lub koncepcyjnego (wyrok Trybunału z dnia 23 października 2003 r. w sprawie C-408/01 Adidas-Salomon i Adidas Benelux, Rec. s. I-12537, pkt 28).
21
W niniejszym przypadku Izba Odwoławcza stwierdziła w pkt 44 i 45 zaskarżonej decyzji, że biorąc pod uwagę podobieństwa pod względem wizualnym i fonetycznym trzech pierwszych liter kolidujących ze sobą oznaczeń oraz elementy różniące je pod względami wizualnym i fonetycznym wynikające z elementu „go”, istnieje niewielki stopień podobieństwa pomiędzy kolidującymi ze sobą znakami towarowymi. Podobieństwo to nie jest wystarczające do tego, by dany konsument stwierdził występowanie związku między kolidującymi ze sobą znakami towarowymi.
22
Należy zgodzić się z tym stwierdzeniem.
23
Jasne jest, że konsument przywiązuje zwykle większą wagę do początkowej części wyrazu [zob. wyrok Sądu z dnia 17 marca 2004 r. w sprawach połączonych T-183/02 i T-184/02 El Corte Inglés przeciwko OHIM — González Cabello i Iberia Líneas Aéreas de España (MUNDICOR), Rec. s. II-965, pkt 81 i przytoczone tam orzecznictwo]. Jednakże stwierdzenie to nie ma zastosowania w każdym przypadku [zob. wyrok Sądu z dnia w sprawie T-158/05 Trek Bicykle przeciwko OHIM — Audi (ALLTREK), niepublikowany w Zbiorze, pkt 70 i przytoczone tam orzecznictwo] i nie może w każdym razie podważać zasady, zgodnie z którą badanie podobieństwa znaków towarowych musi uwzględniać wywierane przez nie całościowe wrażenie.
24
W niniejszym przypadku przy uwzględnieniu okoliczności, że kolidujące ze sobą oznaczenia są krótkie, właściwy krąg odbiorców skupi się na słowie jako całości. W tym względzie należy zauważyć, że ze względu na krótkość i prostotę struktury oznaczenia zgłoszonego znaku towarowego, jest mało prawdopodobne, by przeciętny konsument skłaniał się ku dzieleniu oznaczenia SpagO na dwa słowa „spa” i „go”.
25
Ponadto z akt sprawy wynika, że zgodnie z zasadą 3 ust. 1 zdanie ostatnie rozporządzenia Komisji nr 2868/95 z dnia 13 grudnia 1995 r. wykonującego rozporządzenie Rady nr 40/94 (Dz.U. L 303, s. 1), ze zmianami, zgłoszony znak towarowy składa się z elementu słownego „spago” zawierającego na początku i na końcu wielkie litery.
26
Pod względem wizualnym całościowe wrażenia wywołane przez zgłoszony znak towarowy z jednej strony i krótszy wcześniejszy znak towarowy z drugiej strony różnią się tym, że do zgłoszonego znaku towarowego dodano sufiks „go”. Podobnie pod względem fonetycznym dwa kolidujące ze sobą oznaczenia zaczynają się od elementu „spa”, a dodanie elementu „go” do zgłoszonego znaku towarowego pozwala na ich odróżnienie. Zgłoszony znak towarowy wymawia się bowiem jako krótkie słowo bez przedłużonej przerwy między sylabami, a sylaba „spa” nie odgrywa w nim samodzielnej roli, ale jest ściśle związana z drugą sylabą „go”.
27
Ponadto chociaż oba kolidujące ze sobą oznaczenia mają wspólny element „spa”, zgłoszony znak towarowy jest określeniem fantazyjnym dla właściwego kręgu odbiorców.
28
W odniesieniu do tego należy przypomnieć, że pod względem koncepcyjnym — jak to słusznie wskazała Izba Odwoławcza w pkt 44 zaskarżonej decyzji — nie jest możliwe żadne porównanie. Właściwy krąg odbiorców odnosi wcześniejszy znak towarowy do miasta Spa (Belgia), znanego ze swoich wód mineralnych i term, belgijskiego toru samochodowego Spa-Francorchamps lub jego oznaczenia opisowego źródła termalnego, takiego jak hammam lub sauna (ww. wyrok w sprawie SPA-FINDERS, pkt 44). Natomiast termin „spago” jest słowem wymyślonym, niemającym znaczenia w żadnym języku oficjalnym państw Beneluksu.
29
Z tego względu istnieje tylko niewielkie podobieństwo między kolidującymi ze sobą znakami towarowymi.
30
Ponadto w celu dokonania oceny występowania związku pomiędzy kolidującymi ze sobą znakami towarowymi należy wziąć pod uwagę także charakter rozpatrywanych towarów. W tym względzie należy na wstępie stwierdzić, że zawartość alkoholu w napojach pozwala na ich odróżnienie od wody i napojów bezalkoholowych. Cechy charakterystyczne tych napojów są odmienne. Podczas gdy napoje alkoholowe są zazwyczaj spożywane przy okazjach szczególnych i towarzyskich, woda i napoje bezalkoholowe są spożywane codziennie. Ponadto spożywanie wody stanowi potrzebę życiową. Przeciętny, właściwie poinformowany, dostatecznie uważny i rozsądny konsument jest świadomy tego rozróżnienia między napojami alkoholowymi a bezalkoholowymi, a wręcz rozróżnienie to jest konieczne, ponieważ niektórzy konsumenci nie życzą sobie lub też nie mogą spożywać alkoholu. Przy tym cena napojów alkoholowych jest zazwyczaj wyższa niż napojów bezalkoholowych. Co więcej, wprowadzanie do obrotu alkoholu jest pod wieloma względami poddane ściślejszej regulacji. Takie wprowadzanie jest w szczególności związane z otrzymaniem zezwolenia na sprzedaż, a nabywanie napojów alkoholowych wymaga ukończenia minimalnego wieku. Okoliczność, że rozpatrywane napoje mogą być spożywane w tym samym miejscu i w sposób uzupełniający w tym znaczeniu, iż mogą one być mieszane lub podawane razem, i że są często spożywane przez te same osoby i sprzedawane w podobnych punktach sprzedaży, nie podważa tego stwierdzenia [zob. podobnie wyrok Sądu z dnia 15 lutego 2005 r. w sprawie T-296/02 Lidl Stiftung przeciwko OHIM — REWE-Zentral (LINDENHOF), Zb.Orz. s. II-563, pkt 54–57].
31
W rezultacie ze względu na różnicę charakteru towarów oznaczonych kolidującymi ze sobą znakami towarowymi należy zauważyć, że element „spa” zawarty w zgłoszonym znaku towarowym SpagO nie będzie postrzegany przez przeciętnego konsumenta z państw Beneluksu jako odnoszący się do wód mineralnych sprzedawanych pod wcześniejszym znakiem towarowym.
32
Porównanie, które skarżąca przeprowadza z odmową rejestracji ze względu na renomę wcześniejszego znaku towarowego, jest pozbawione znaczenia.
33
Po pierwsze, jeśli chodzi o powołanie się na praktykę decyzyjną OHIM, wystarczy przypomnieć, że według utrwalonego orzecznictwa zgodność z prawem decyzji izb odwoławczych jest oceniana wyłącznie na podstawie rozporządzenia nr 40/94, zgodnie z jego wykładnią dokonywaną przez sąd wspólnotowy, a nie na podstawie wcześniejszej praktyki decyzyjnej izb odwoławczych [zob. wyrok Sądu z dnia 16 marca 2005 r. w sprawie T-112/03 L’Oréal przeciwko OHIM — Revlon (FLEXI AIR), Zb.Orz. s. II-949, pkt 68 i przytoczone tam orzecznictwo].
34
Po drugie, w niniejszym przypadku zgłoszonym znakiem towarowym nie jest ani SPA GO lub SPA-GO, ale SpagO, jedno słowo. W tym względzie należy zauważyć, że przedstawienie zgłoszonego znaku towarowego różni się od przedstawień znaków towarowych, na które powołuje się skarżąca w skardze, a w przypadku których element „spa” jest wyraźnie oddzielony, ma pozycję dominującą i towarzyszą mu elementy dodatkowe, zasadniczo wyłącznie opisowe. Zatem w postępowaniu, w którym zapadł wyrok Sądu z dnia 19 czerwca 2008 r. w sprawie T-93/06 Mülhens przeciwko OHIM — Spa Monopole (MINERAL SPA), niepublikowany w Zbiorze, pkt 29–39, termin „spa” był oddzielony od pierwszego elementu, a termin „minéral” opisywał składniki rozpatrywanych towarów, podczas gdy w niniejszej sprawie słowo „spago” jest neologizmem, w którym element „spa” niknie w całościowym wrażeniu wywieranym przez zgłoszony znak towarowy.
35
Z tego samego względu argument skarżącej, zgodnie z którym ponieważ wcześniejszy znak towarowy jest w całości powtórzony w zgłoszonym znaku towarowym, kolidujące ze sobą znaki towarowe należy uważać za podobne, nie może być uwzględniony. W niniejszym przypadku wbrew temu, co utrzymuje skarżąca, element „spa” nie jest dominującym elementem zgłoszonego oznaczenia. Nawet jeśli konsumenci nie pamiętają, że litery „s” i „o” w zgłoszonym znaku towarowym są napisane wielkimi literami, właściwy krąg odbiorców, tak jak już zostało powyżej wskazane, uzna oznaczenie SpagO za wymyślone słowo pozbawione znaczenia.
36
Chociaż skarżąca wskazuje, że wcześniejszy znak towarowy jest znakiem towarowym cieszącym się renomą, a nawet dużą renomą, w niczym to nie zmienia stwierdzenia, że w niniejszym przypadku chodzi tylko o niewielki stopień podobieństwa wizualnego i fonetycznego między tym znakiem towarowym a zgłoszonym znakiem towarowym. Otóż kryterium renomy, która jest dobrze ugruntowana, nie pociąga automatycznie za sobą istnienia związku pomiędzy kolidującymi ze sobą znakami towarowymi (ww. wyrok w sprawie Intel Corporation, pkt 64).
37
W rezultacie Izba Odwoławcza słusznie uznała, że wbrew charakterowi wysoce odróżniającemu uzyskanemu w międzyczasie przez wcześniejszy znak towarowy, podobieństwo między kolidującymi ze sobą oznaczeniami nie wystarcza do stwierdzenia występowania związku pomiędzy z jednej strony zgłoszonym znakiem towarowym dla napojów alkoholowych a z drugiej strony wcześniejszym znakiem towarowym dla wód mineralnych.
38
Ponieważ jedna z trzech łączonych przesłanek stosowania art. 8 ust. 5 rozporządzenia nr 40/94 nie jest spełniona, badanie kwestii, czy ma miejsce jedno z naruszeń, których dotyczy trzecia przesłanka określona w tym przepisie, nie jest konieczne.
39
Wynika z tego, że jedyny podniesiony zarzut dotyczący naruszenia art. 8 ust. 5 rozporządzenia nr 40/94 jest bezzasadny i że z tego względu skargę należy oddalić.
W przedmiocie kosztów
40
Zgodnie z art. 87 § 2 regulaminu Sądu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ skarżąca przegrała sprawę, należy — zgodnie z żądaniem OHIM — obciążyć ją kosztami postępowania.
Z powyższych względów
SĄD (ósma izba)
orzeka, co następuje:
1)
Skarga zostaje oddalona.
2)
Spa Monopole, compagnie fermière de Spa SA/NV zostaje obciążona kosztami postępowania.
Martins Ribeiro
Papasavvas
Wahl
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 12 listopada 2009 r.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: niemiecki.