62021CJ0422
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Għaxar Awla)
1 ta’ Awwissu 2022 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Persuni li japplikaw għall-protezzjoni internazzjonali – Direttiva 2013/33/UE – Artikolu 20(4) u (5) – Aġir partikolarment vjolenti – Dritt tal-Istati Membri li jiddeterminaw is-sanzjonijiet applikabbli – Portata – Irtirar tal-benefiċċju tal-kundizzjonijiet materjali ta’ akkoljenza”
Fil-Kawża C‑422/21,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat, l‑Italja), permezz ta’ deċiżjoni tat‑30 ta’ Diċembru 2020, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fid‑9 ta’ Lulju 2021, fil-proċedura
Ministero dell’Interno
vs
TO,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L-Għaxar Awla),
komposta minn I. Jarukaitis, President tal-Awla, D. Gratsias (Relatur) u Z. Csehi, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: J. Richard de la Tour,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għall-Gvern Taljan, minn G. Palmieri, bħala aġent, assistita minn L. D’Ascia u D. G. Pintus, avvocati dello Stato,
–
għall-Gvern Belġjan, minn M. Jacobs u M. Van Regemorter, bħala aġenti, assistiti minn A. Detheux, avocat,
–
għall-Gvern Ċek, minn M. Smolek u J. Vláčil, bħala aġenti,
–
għall-Gvern Ġermaniż, minn J. Möller u A. Hoesch, bħala aġenti,
–
għall-Gvern Olandiż, minn M. K. Bulterman u M. Gijzen, bħala aġenti,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn A. Azéma u E. Montaguti, bħala aġenti,
wara li rat id-deċiżjoni, meħuda wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li l-kawża tinqata’ mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 20(4) u (5) tad-Direttiva 2013/33/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Ġunju 2013 li tistabbilixxi l-istandards dwar l-akkoljenza ta’ applikanti għall-protezzjoni internazzjonali (ĠU 2013, L 180, p. 96).
2
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn il-Ministero dell’Interno (il-Ministeru għall-Intern, l-Italja) u TO dwar talba ta’ dan tal-aħħar għall-annullament ta’ deċiżjoni tal-Prefettura di Firenze (il-Prefettura ta’ Firenze, l-Italja) li eskludietu mill-benefiċċju tal-kundizzjonijiet materjali ta’ akkoljenza.
Il‑kuntest ġuridiku
Id‑dritt tal‑Unjoni
3
Skont l-Artikolu 1 tagħha, id-Direttiva 2013/33 għandha l-għan li tistabbilixxi standards għall-akkoljenza ta’ applikanti għal protezzjoni internazzjonali (iktar ’il quddiem l-“applikanti”) fl-Istati Membri.
4
L-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva, intitolat “Definizzjonijiet”, jiddisponi:
“Għall-għanijiet ta’ din id-Direttiva:
[…]
(f)
‘kondizzjonijiet ta’ akkoljenza’ tfisser is-sett sħiħ ta’ miżuri li Stati Membri jagħtu lill-tal-applikanti skont din id-Direttiva;
(g)
‘kondizzjonijiet ta’ akkoljenza materjali’ tfisser kondizzjonijiet ta’ akkoljenza li jinkludu akkomodazzjoni, ikel u ħwejjeġ, ipprovduti in natura, jew bħala konċessjonijiet finanzjarji jew f’vawċers, jew kombinazzjoni tat-tlieta, u konċessjoni għal spejjeż ta’ kuljum;
[…]
(i)
‘ċentru ta’ akkomodazzjoni’ tfisser kull post użat għall-akkomodazzjoni kollettiva tal-applikanti;
[…]”
5
L-Artikolu 8 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Detenzjoni”, jipprevedi, fil-paragrafu 3 tiegħu:
“Applikant jista’ jinżamm f’detenzjoni biss:
[…]
(e)
meta l-protezzjoni tas-sigurtà nazzjonali jew l-ordni pubblika jeħtieġu hekk;
[…]”
6
L-Artikolu 17 tal-istess direttiva, intitolat “Regoli ġenerali dwar kondizzjonijiet materjali ta’ akkoljenza u kura tas-saħħa”, jistabbilixxi, fil-paragrafi 1 sa 4 tiegħu:
“1.   L-Istati Membri għandhom jiżguraw li kondizzjonijiet materjali ta’ akkoljenza jkunu disponibbli lill-applikanti meta jissottomettu l-applikazzjoni tagħhom għall-protezzjoni internazzjonali.
2.   L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-kondizzjonijiet ta’ akkoljenza materjali jipprovdu standard xieraq ta’ ħajja għall-applikanti għal protezzjoni internazzjonali, li jiggarantixxi s-sussistenza tagħhom kif ukoll jipproteġilhom is-saħħa fiżika u mentali.
L-Istati Membri għandhom jiżguraw li dak l-istandard ta’ ħajja jkun issodisfat fis-sitwazzjoni speċifika ta’ persuni vulnerabbli, skont l-Artikolu 21, kif ukoll fir-rigward tas-sitwazzjoni ta’ persuni li huma f’detenzjoni.
3.   L-Istati Membri jistgħu jipprovdu għal kondizzjonijiet ta’ akkoljenza materjali kollha jew xi wħud minnhom u kura tas-saħħa suġġetti għall-kondizzjoni li l-applikanti m’għandhomx mezzi suffiċjenti biex ikollhom standard ta’ ħajja adegwat għal saħħithom u biex jagħmlu possibbli s-sussistenza tagħhom.
4.   L-Istati Membri jistgħu jirrikjedu lill-applikanti biex ikopru jew jikkontribwixxu għall-ispejjeż tal-kondizzjonijiet materjali ta’ akkoljenza u għall-kura tas-saħħa li tipprovdi għalihom din id-Direttiva, skont id-dispożizzjoni tal-paragrafu 3, jekk l-applikanti għandhom riżorsi suffiċjenti, pereżempju jekk kienu qegħdin jaħdmu għal perjodu ta’ żmien raġonevoli.
Jekk jinstab li applikant kellu mezzi suffiċjenti biex ikopri kondizzjonijiet ta’ akkoljenza materjali u kura tas-saħħa fiż-żmien li dawk il-ħtiġiet bażiċi kienu qegħdin ikunu koperti, l-Istati Membri jistgħu jitolbu rimborż mingħand l-applikant.”
7
L-Artikolu 18 tad-Direttiva 2013/33, intitolat “Modalitajiet għal kondizzjonijiet materjali ta’ akkoljenza”, jiddisponi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Fejn akkomodazzjoni tkun ipprovduta fi djar, din għandha tieħu waħda jew għaqda tal-forom li ġejjin:
(a)
binjiet użati għall-għan biex tingħata dar lill-applikanti matul l-eżami ta’ applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali li ssir fil-konfini jew fiż-żoni ta’ transitu;
(b)
ċentri ta’ akkomodazzjoni li jiggarantixxu standard ta’ ħajja adegwat;
(c)
djar privati, appartamenti, lukandi jew binjiet oħra li jiġu addattati għall-applikanti għal akkomodazzjoni.”
8
L-Artikolu 20 ta’ din id-direttiva, li huwa l-unika dispożizzjoni tal-Kapitolu III tagħha, huwa intitolat “Tnaqqis jew irtirar ta’ kondizzjonijiet materjali ta’ akkoljenza”. Dan l-artikolu huwa fformulat kif ġej:
“1.   L-Istati Membri jistgħu jnaqqsu jew, f’każijiet eċċezzjonali u debitament iġġustifikati, jirtiraw kondizzjonijiet materjali ta’ akkoljenza fejn applikant:
(a)
jabbanduna l-post ta’ residenza ddeterminat mill-awtorità kompetenti mingħajr ma jinformaha jew, jekk dan ikun mitlub, mingħajr permess; jew
(b)
ma jikkonformax ruħu ma’ doveri ta’ rrapportar jew ma’ talbiet biex jipprovdi informazzjoni jew jidher għal intervisti personali dwar il-proċedura tal-asil matul perjodu raġonevoli stipulat fil-liġi nazzjonali, jew
(c)
ikun iddepożita applikazzjoni sussegwenti kif definit fl-Artikolu 2(q) tad-Direttiva 2013/32/UE [tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Ġunju 2013 dwar proċeduri komuni għall-għoti u l-irtirar tal-protezzjoni internazzjonali (ĠU 2013, L 180, p. 60)].
Rigward il-każijiet (a) u (b), meta l-applikant jinstab jew jirrapporta volontarjament lill-awtorità kompetenti, għandha tittieħed deċiżjoni mmotivata kif xieraq, ibbażata fuq ir-raġunijiet tal-għajbien, dwar installazzjoni mill-ġdid tal-għotja ta’ xi wħud minn jew tal-kondizzjonijiet materjali ta’ akkoljenza irtirati jew imnaqqsa kollha.
2.   L-Istati Membri jistgħu wkoll inaqqsu l-kondizzjonijiet materjali ta’ akkoljenza meta jkunu jistgħu jistabbilixxu li l-applikant, għall-ebda raġuni ġustifikabbli, ma jkunx iddepożita applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali malajr kemm jista’ jkun raġonevolment prattiku wara l-wasla f’dak l-Istat Membru.
3.   L-Istati Membri jistgħu jnaqqsu jew jirtiraw il-kondizzjonijiet materjali ta’ akkoljenza fejn applikant ikun ħeba riżorsi finanzjarji u għalhekk ikun ibbenefika minn kondizzjonijiet materjali ta’ akkoljenza indebitament.
4.   L-Istati Membri jistgħu jiddeterminaw sanzjonijiet applikabbli għal ksur serju tar-regoli taċ-ċentri ta’ akkomodazzjoni kif ukoll għal imġiba serjament vjolenti.
5.   Deċiżjonijiet għal tnaqqis jew irtirar ta’ kondizzjonijiet materjali ta’ akkoljenza jew sanzjonijiet li jirreferu għalihom il-paragrafi 1, 2, 3 u 4 ta’ dan l-Artikolu għandhom jittieħdu b’mod individwali, oġġettiv u imparzjali u għandhom jingħataw raġunijiet. Deċiżjonijiet għandhom ikunu bbażati fuq is-sitwazzjoni partikolari tal-persuna kkonċernata, b’mod speċjali fir-rigward ta’ persuni koperti bl-Artikolu 21, filwaqt li jitqies il-prinċipju ta’ proporzjonalità. L-Istati Membri għandhom fiċ-ċirkostanzi kollha jiżguraw aċċess għal kura tas-saħħa skont l-Artikolu 19 u għandhom jiżguraw standard tal-ħajja dinjituż għall-applikanti kollha.
6.   L-Istati Membri għandhom jiżguraw li kondizzjonijiet materjali ta’ akkoljenza ma jkunux irtirati jew imnaqqsa qabel ma tittieħed deċiżjoni skont il-paragrafu 5.”
9
L-Artikolu 21 tad-Direttiva 2013/33, intitolat “Il-prinċipju ġenerali”, jipprevedi li, fid-dritt nazzjonali tagħhom li jittrasponi din id-direttiva, l-Istati Membri għandhom jieħdu inkunsiderazzjoni s-sitwazzjoni partikolari tal-persuni vulnerabbli, b’mod partikolari tal-minuri u tal-minuri mhux akkumpanjati.
Id‑dritt Taljan
10
L-Artikolu 14 tad-decreto legislativo no 142 – Attuazione della direttiva 2013/33/UE recante norme relative all’accoglienza dei richiedenti protezione internazionale, nonché della direttiva 2013/32/UE, recante procedure comuni ai fini del riconoscimento e della revoca dello status di protezione internazionale (id-Digriet Leġiżlattiv Nru 142 li jimplimenta d-Direttiva 2013/33/UE li tistabbilixxi l-istandards dwar l-akkoljenza ta’ applikanti għall-protezzjoni internazzjonali kif ukoll id-Direttiva 2013/32/UE dwar proċeduri komuni għall-għoti u l-irtirar tal-protezzjoni internazzjonali) tat‑18 ta’ Awwissu 2015 (GURI no 214 tal‑15 ta’ Settembru 2015, p. 1) fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-fatti fil-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem id-“Digriet Leġiżlattiv Nru 142/2015”), jiddisponi:
“1.   L-applikant li jkun ippreżenta applikazzjoni [għar-rikonoxximent tal-istatus ta’ refuġjat jew l-istatus ta’ protezzjoni sussidjarja] u li ma jkollux mezzi suffiċjenti sabiex jiggarantixxi livell ta’ għajxien xieraq għas-sussistenza tiegħu u għal dik tal-membri tal-familja tiegħu għandu jkollu aċċess, mal-membri tal-familja tiegħu, għall-miżuri ta’ akkoljenza previsti f’dan id-digriet.
[…]
3.   Sabiex jaċċedi għall-miżuri ta’ akkoljenza previsti f’dan id-digriet, l-applikant, fil-mument tal-preżentazzjoni tal-applikazzjoni tiegħu, għandu jiddikjara li ma għandux mezzi suffiċjenti ta’ sussistenza. Il-Prefettura – Uffiċċju Territorjali tal-Gvern għandha tevalwa l-insuffiċjenza tal-mezzi ta’ sussistenza msemmija fil-paragrafu 1 meta mqabbla mal-ammont annwali tal-allowance soċjali.
[…]”
11
L-Artikolu 23 ta’ dan id-digriet leġiżlattiv jipprevedi:
“1.   Il-prefett tal-provinċja li fiha jinsabu ċ-ċentri [tal-ewwel akkoljenza] għandu jordna, permezz ta’ digriet motivat, l-irtirar tal-miżuri ta’ akkoljenza fil-każijiet li ġejjin:
[…]
(e)
ksur serju jew irrepetut tal-applikant għall-ażil tar-regoli taċ-ċentru li fih huwa jirrisjedi, inklużi danni intenzjonali kkawżati lill-proprjetà mobbli jew immobbli, jew aġir partikolarment vjolenti.
2.   Id-deċiżjoni ta’ rtirar għandha tiġi adottata b’teħid inkunsiderazzjoni tas-sitwazzjoni tal-applikant, b’mod partikolari fir-rigward tal-kundizzjonijiet [dwar l-akkoljenza ta’ persuni li għandhom bżonnijiet speċjali].
[…]
4.   Fil-każ previst fil-paragrafu 1(e), il-persuna responsabbli miċ-ċentru għandha tibgħat rapport lill-Prefettura – Uffiċċju Territorjali tal-Gvern fuq il-fatti li jistgħu jagħtu lok għal irtirar eventwali, fi żmien tlett ijiem minn meta dawn iseħħu.
5.   Id-deċiżjoni ta’ rtirar tal-miżuri ta’ akkoljenza għandha tidħol fis-seħħ fil-mument tal-komunikazzjoni tagħha […]. Id-deċiżjoni għandha tiġi nnotifikata wkoll lill-persuna responsabbli miċ-ċentru. Id-deċiżjoni ta’ rtirar tista’ tkun is-suġġett ta’ rikors quddiem il-qorti amministrattiva reġjonali kompetenti.
[…]”
Il‑kawża prinċipali u d‑domanda preliminari
12
Fil-kwalità tiegħu ta’ applikant għal protezzjoni internazzjonali, TO kien jibbenefika mill-kundizzjonijiet materjali ta’ akkoljenza previsti mid-Digriet Leġiżlattiv Nru 142/2015 u kellu akkomodazzjoni f’ċentru ta’ akkomodazzjoni temporanja.
13
Minn rapport tat‑28 ta’ Ġunju 2019 mibgħut mill-awtorità tal-pulizija kompetenti lill-Prefettura ta’ Firenze jirriżulta li, fi stazzjon ferrovjarju, TO, flimkien ma’ applikant ieħor għal protezzjoni internazzjonali, attakka verbalment u fiżikament persuna li jaħdem fis-settur ferrovjarju u żewġ aġenti tal-pulizija muniċipali ta’ Firenze. Dawn it-tlieta tal-aħħar sofrew feriti li kienu jeħtieġu kura pprovduta mid-dipartiment lokali tal-emerġenza.
14
Wara li stiednet lil TO jippreżenta l-osservazzjonijiet tiegħu, ħaġa li TO naqas milli jagħmel, il-Prefettura ta’ Firenze adottat deċiżjoni li tirtiralu, abbażi tal-Artikolu 14(3) u tal-Artikolu 23(1)(e) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 142/2015, il-benefiċċju tal-kundizzjonijiet materjali ta’ akkoljenza.
15
TO appella minn din id-deċiżjoni quddiem it-Tribunale amministrativo regionale per la Toscana (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali għat-Toscana, l-Italja). Dik il-qorti laqgħet ir-rikors u annullat id-deċiżjoni tal-Prefettura ta’ Firenze. Essenzjalment, hija qieset li l-Artikolu 23(1)(e) tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 142/2015 kien imur kontra d-dritt tal-Unjoni, kif interpretat mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tagħha tat‑12 ta’ Novembru 2019, Haqbin (C‑233/18, EU:C:2019:956), sa fejn din id-dispożizzjoni tipprevedi l-irtirar tal-benefiċċju tal-kundizzjonijiet materjali ta’ akkoljenza bħala l-unika sanzjoni possibbli f’ċirkustanzi fattwali bħal dawk tal-kawża prinċipali.
16
Il-Ministeru għall-Intern appella mid-deċiżjoni tat-Tribunale amministrativo regionale per la Toscana (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali għat-Toscana) quddiem il-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat, l-Italja), għar-raġuni li l-imsemmija qorti kienet wettqet applikazzjoni żbaljata kemm tad-dritt nazzjonali kif ukoll tad-dritt tal-Unjoni, kif interpretat mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tat‑12 ta’ Novembru 2019, Haqbin (C‑233/18, EU:C:2019:956).
17
Il-qorti tar-rinviju tindika li għandha dubji dwar il-qari tas-sentenza tat‑12 ta’ Novembru 2019, Haqbin (C‑233/18, EU:C:2019:956), imwettaq mit-Tribunale amministrativo regionale per la Toscana (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali għat-Toscana).
18
F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tfakkar li, skont l-Artikolu 20(4) tad-Direttiva 2013/33, l-Istati Membri jistgħu jiddeterminaw is-sanzjonijiet applikabbli f’każ ta’ ksur gravi tar-regoli taċ-ċentri ta’ akkomodazzjoni kif ukoll ta’ aġir partikolarment vjolenti. Issa, ma hemm l-ebda dubju li l-kunċett ta’ “sanzjonijiet”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, jinkludi wkoll, bħala prinċipju, l-irtirar u l-limitazzjoni tal-benefiċċju tal-kundizzjonijiet materjali ta’ akkoljenza, kif, barra minn hekk, irrikonoxxiet il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tat‑12 ta’ Novembru 2019, Haqbin (C‑233/18, EU:C:2019:956).
19
Il-qorti tar-rinviju ssostni li l-impossibbiltà li jiġi rtirat il-benefiċċju tal-kundizzjonijiet materjali ta’ akkoljenza anki f’każijiet ta’ fatti partikolarment gravi u kundannabbli, li jinvolvu vjolenza fiżika jew il-bejgħ ta’ drogi narkotiċi, tista’ tagħti lok għal abbużi. Għal tali fatti, sanzjonijiet inqas severi, bħat-tqegħid tal-persuna kkonċernata f’parti separata taċ-ċentru ta’ akkomodazzjoni, jew f’residenza oħra, x’aktarx ikunu ineffettivi.
20
F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tirrileva li, skont il-leġiżlazzjoni Taljana applikabbli, ċittadini barranin ma jistgħux jiksbu permess ta’ residenza għal xogħol bħala impjegat jew bħala persuna li taħdem għal rasha jekk kienu kkundannati għal fatti punibbli kriminalment meqjusa bħala partikolarment gravi u kundannabbli. Issa, ma jkunx raġonevoli li jitqies li l-awturi ta’ fatti daqstant kundannabbli jistgħu jevitaw is-sanzjonijiet l-iktar rigorużi meta jkunu applikanti għal protezzjoni internazzjonali li, b’differenza mir-rikorrent fil-kawża prinċipali fil-kawża li tat lok għas-sentenza tat‑12 ta’ Novembru 2019, Haqbin (C‑233/18, EU:C:2019:956), ma jaqgħux taħt il-kategorija ta’ persuni vulnerabbli, imsemmija fl-Artikolu 21 tad-Direttiva 2013/33. Fil-fatt, skont il-qorti tar-rinviju, jekk il-prinċipji li jirriżultaw minn dik is-sentenza jiġu estiżi għal tali persuni, dan ikun ifisser li jiġi applikat trattament identiku għal sitwazzjonijiet differenti.
21
Barra minn hekk, l-interpretazzjoni tal-Artikolu 20(4) tad-Direttiva 2013/33 li bbażat ruħha fuqha t-Tribunale amministrativo regionale per la Toscana (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali għat-Toscana) ma tiħux inkunsiderazzjoni l-kunsiderazzjoni stabbilita fil-punt 44 tas-sentenza tat‑12 ta’ Novembru 2019, Haqbin (C‑233/18, EU:C:2019:956), li jgħid li, għalkemm l-Istati Membri għandhom il-possibbiltà li jieħdu miżuri dwar il-kundizzjonijiet materjali ta’ akkoljenza sabiex jipproteġu ruħhom minn riskju ta’ abbuż tas-sistema ta’ akkoljenza, huma, bl-istess mod, għandu jkollhom din il-possibbiltà f’każ ta’ ksur gravi tar-regoli taċ-ċentri ta’ akkomodazzjoni jew ta’ aġir partikolarment vjolenti.
22
Fir-rigward tal-osservanza tad-dinjità tal-bniedem, enfasizzata mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tat‑12 ta’ Novembru 2019, Haqbin (C‑233/18, EU:C:2019:956), il-qorti tar-rinviju tirrimarka li din tidher li tista’ tiġi żgurata permezz tal-osservanza stretta tal-garanziji proċedurali, b’mod partikolari tal-obbligu li ssir investigazzjoni kompleta kif ukoll tal-obbligu ta’ motivazzjoni ta’ atti amministrattivi. Dawn il-garanziji huma intiżi sabiex jipprevjenu r-riskju, imsemmi fil-punt 46 tas-sentenza tat‑12 ta’ Novembru 2019, Haqbin (C‑233/18, EU:C:2019:956), li l-irtirar tal-benefiċċju tal-kundizzjonijiet materjali ta’ akkoljenza jċaħħad lill-persuna kkonċernata mill-possibbiltà li tissodisfa l-bżonnijiet l-iktar bażiċi tagħha, bħalma huma dawk li jkollha fejn tgħix, li tiekol, li jkollha x’tilbes u li tinħasel, li tqegħedha fi stat ta’ degradazzjoni inkompatibbli ma’ livell ta’ għajxien dinjituż.
23
Fl-aħħar nett, il-qorti tar-rinviju tistaqsi wkoll dwar jekk l-“aġir partikolarment vjolenti”, li jista’ jiġi ssanzjonat bis-saħħa tal-Artikolu 20(4) tad-Direttiva 2013/33, ikoprix ukoll fatti mwettqa barra miċ-ċentru ta’ akkomodazzjoni.
24
Huwa f’dan il-kuntest li l-Consiglio di Stato (il-Kunsill tal-Istat) iddeċieda li jissospendi l-proċedura quddiemu u li jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“L-Artikolu 20(4) u (5) tad-Direttiva [2013/33] jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi l-irtirar tal-miżuri ta’ akkoljenza kontra applikant ta’ età maġġuri u li ma jaqax taħt il-kategorija ta’ ‘persuni vulnerabbli’ fil-każ fejn l-istess applikant huwa meqjus bħala l-awtur ta’ aġir partikolarment vjolenti, li seħħ barra miċ-ċentru ta’ akkomodazzjoni, li kien jissarraf fl-użu ta’ vjolenza fiżika għad-dannu ta’ uffiċjali pubbliċi u/jew persuni inkarigati minn servizz pubbliku, u li kkawża lill-vittmi ġrieħi tali li kien meħtieġ l-użu ta’ kura tad-dipartiment tal-emerġenza lokali?”
Fuq id‑domanda preliminari
25
Id-domanda preliminari tinqasam f’żewġ partijiet, li għandhom jiġu eżaminati b’mod distint.
Fuq l‑ewwel parti tad‑domanda preliminari
26
Permezz tal-ewwel parti tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 20(4) tad-Direttiva 2013/33 għandux jiġi interpretat fis-sens li japplika għal aġir partikolarment vjolenti mwettaq barra ċentru ta’ akkomodazzjoni.
27
Għandu jitfakkar, f’dan ir-rigward, li l-Artikolu 20(4) tad-Direttiva 2013/33 jawtorizza lill-Istati Membri sabiex “jiddeterminaw sanzjonijiet applikabbli għal ksur serju tar-regoli taċ-ċentri ta’ akkomodazzjoni kif ukoll għal imġiba serjament vjolenti”.
28
Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, għall-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni mhux biss il-kliem ta’ din id-dispożizzjoni, iżda wkoll il-kuntest tagħha u l-għanijiet imfittxija mil-leġiżlazzjoni li minnha tagħmel parti (sentenza tat‑28 ta’ Jannar 2020, Il‑Kummissjoni vs L‑Italja (Direttiva ġlieda kontra l-ħlas tard) (C‑122/18, EU:C:2020:41, punt 39 u l-ġurisprudenza ċċitata).
29
Fir-rigward tal-formulazzjoni tal-Artikolu 20(4) tad-Direttiva 2013/33, minn dan jirriżulta li “ksur serju tar-regoli taċ-ċentri ta’ akkomodazzjoni” u “imġiba serjament vjolenti” jikkostitwixxu żewġ każijiet distinti, li kull wieħed minnhom huwa suffiċjenti sabiex tiġi ġġustifikata l-impożizzjoni ta’ sanzjoni.
30
Issa, fin-nuqqas ta’ limitazzjoni espressa fis-sens kuntrarju fil-formulazzjoni tal-imsemmija dispożizzjoni u fid-dawl tan-neċessità li d-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni jiġu interpretati b’mod li jinżamm l-effett utli tagħhom (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑21 ta’ Marzu 2019, Falck Rettungsdienste u Falck, C‑465/17, EU:C:2019:234, punt 32 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata), għandu jiġi kkunsidrat li l-kunċett ta’ “aġir partikolarment vjolenti” ikopri kull aġir ta’ dan it-tip, indipendentement mill-post fejn seħħ.
31
Fil-fatt, kieku l-intenzjoni tal-leġiżlatur tal-Unjoni kienet li jsemmi biss, fl-Artikolu 20(4) tad-Direttiva 2013/33, l-aġir partikolarment vjolenti mwettaq minn applikant għal protezzjoni internazzjonali f’ċentru ta’ akkomodazzjoni, riferiment speċifiku għat-twettiq ta’ tali aġir ma kienx ikun neċessarju, minħabba li tali aġir, imwettaq ġewwa ċentru ta’ akkomodazzjoni, ċertament jikkostitwixxi ksur gravi tar-regoli ta’ dan iċ-ċentru u jkun, għaldaqstant, kopert mill-ewwel każ previst f’din id-dispożizzjoni, peress li mbagħad it-tieni wieħed ma jkunx neċessarju.
32
Il-kunsiderazzjonijiet preċedenti huma kkonfermati kemm mill-kuntest li fih jinsab l-Artikolu 20(4) tad-Direttiva 2013/33 kif ukoll mill-għan li għandu jintlaħaq minn din id-dispożizzjoni.
33
Fir-rigward tal-kuntest, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li l-paragrafi 1 sa 3 ta’ dan l-Artikolu 20 jipprevedu każijiet li jistgħu jiġġustifikaw il-limitazzjoni jew l-irtirar, skont il-każ, tal-benefiċċju tal-kundizzjonijiet materjali ta’ akkoljenza li ma għandhomx rabta ma’ aġir imwettaq ġewwa ċentru ta’ akkomodazzjoni.
34
Fir-rigward tal-għan li għandu jintlaħaq, peress li l-Artikolu 20(4) tad-Direttiva 2013/33 huwa intiż sabiex jawtorizza lill-Istati Membri jissanzjonaw b’mod xieraq aġir partikolarment vjolenti mwettaq minn applikant għal protezzjoni internazzjonali, fid-dawl tal-perikolu li tali aġir jista’ jirrappreżenta għall-ordni pubbliku kif ukoll għas-sigurtà tal-persuni u tal-oġġetti (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑12 ta’ Novembru 2019, Haqbin, C‑233/18, EU:C:2019:956, punt 44), xejn ma jiġġustifika li din il-possibbiltà tiġi limitata biss għall-aġir partikolarment vjolenti mwettaq ġewwa ċentru ta’ akkomodazzjoni.
35
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, ir-risposta li għandha tingħata għall-ewwel parti tad-domanda magħmula hija li l-Artikolu 20(4) tad-Direttiva 2013/33 għandu jiġi interpretat fis-sens li japplika għal aġir partikolarment vjolenti mwettaq barra minn ċentru ta’ akkoljenza.
It‑tieni parti tad‑domanda preliminari
36
Permezz tat-tieni parti tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 20(4) u (5) tad-Direttiva 2013/33 għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi l-impożizzjoni, fuq applikant għal protezzjoni internazzjonali li jkun wettaq aġir partikolarment vjolenti fil-konfront ta’ uffiċjali pubbliċi, ta’ sanzjoni li tikkonsisti fl-irtirar tal-benefiċċju tal-kundizzjonijiet materjali ta’ akkoljenza, fis-sens tal-Artikolu 2(f) u (g) ta’ din id-direttiva.
37
F’dan ir-rigward, huwa minnu li l-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat, fil-punt 44 tas-sentenza tat‑12 ta’ Novembru 2019, Haqbin (C‑233/18, EU:C:2019:956), li l-Artikolu 20(4) tad-Direttiva 2013/33 ma jeskludix espressament li sanzjoni tista’ tirrigwarda l-kundizzjonijiet materjali ta’ akkoljenza.
38
Hija żiedet, f’dan l-istess punt, li, għalkemm l-Istati Membri għandhom il-possibbiltà li jieħdu miżuri li jirrigwardaw dawn il-kundizzjonijiet sabiex jipproteġu ruħhom minn riskju ta’ abbuż tas-sistema ta’ akkoljenza, bl-istess mod, huma għandu jkollhom din il-possibbiltà f’każ ta’ ksur gravi tar-regoli taċ-ċentri ta’ akkoljenza jew ta’ aġir partikolarment vjolenti, peress li tali atti jistgħu, fil-fatt, ifixklu l-ordni pubbliku kif ukoll is-sigurtà tal-persuni u tal-oġġetti.
39
Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-impożizzjoni ta’ sanzjoni li tikkonsisti, abbażi biss ta’ motiv imsemmi fl-Artikolu 20(4) tad-Direttiva 2013/33, fl-irtirar, anki jekk b’mod temporanju, tal-benefiċċju tal-kundizzjonijiet materjali ta’ akkoljenza kollha jew tal-kundizzjonijiet materjali ta’ akkoljenza relatati mal-akkomodazzjoni, mal-ikel jew mal-ħwejjeġ ma tistax tiġi rrikonċiljata mal-obbligu, li jirriżulta mit-tielet sentenza tal-Artikolu 20(5) ta’ din id-direttiva, li jiġi żgurat livell tal-għajxien dinjituż għall-applikant, peress li din iċċaħħad lil dan tal-aħħar mill-possibbiltà li jissodisfa l-bżonnijiet l-iktar bażiċi tiegħu, bħalma huma dawk li jkollu fejn jgħix, li jiekol, li jkollu x’jilbes u li jinħasel (sentenza tat‑12 ta’ Novembru 2019, Haqbin, C‑233/18, EU:C:2019:956, punt 47).
40
Barra minn hekk, tali sanzjoni twassal sabiex jiġi injorat ir-rekwiżit ta’ proporzjonalità stabbilit fit-tieni sentenza tal-Artikolu 20(5) tad-Direttiva 2013/33, peress li s-sanzjonijiet l-iktar severi intiżi sabiex jissanzjonaw, fil-qasam kriminali, il-ksur jew l-aġir imsemmija fl-Artikolu 20(4) ta’ din id-direttiva ma jistgħux iċaħħdu lill-applikant mill-possibbiltà li jissodisfa l-bżonnijiet l-iktar bażiċi tiegħu (sentenza tat‑12 ta’ Novembru 2019, Haqbin, C‑233/18, EU:C:2019:956, punt 48).
41
Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, il-fatt, invokat mill-qorti tar-rinviju, li l-aġir li għandu jiġi ssanzjonat jista’ jkun ta’ natura partikolarment gravi u kundannabbli ma jistax iwassal għal konklużjoni differenti.
42
Għall-istess raġuni, ma tista’ tinsilet l-ebda analoġija bejn is-sitwazzjoni ta’ applikant għal protezzjoni internazzjonali li ma jistax jissodisfa l-bżonnijiet l-iktar bażiċi tiegħu u dik ta’ ċittadin ta’ pajjiż terz li jiġi rrifjutat permess ta’ residenza għal xogħol bħala impjegat jew bħala persuna li taħdem għal rasha.
43
Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat, fil-punt 52 tas-sentenza tat‑12 ta’ Novembru 2019, Haqbin (C‑233/18, EU:C:2019:956), li l-Istati Membri jistgħu, fil-każijiet imsemmija fl-Artikolu 20(4) tad-Direttiva 2013/33, jimponu, skont iċ-ċirkustanzi tal-każ u bil-kundizzjoni li jiġu osservati r-rekwiżiti stabbiliti fl-Artikolu 20(5) ta’ din id-direttiva, sanzjonijiet li ma jkollhomx l-effett li jċaħħdu lill-applikant mill-benefiċċju tal-kundizzjonijiet materjali ta’ akkoljenza, bħalma huma ż-żamma tiegħu f’parti separata taċ-ċentru ta’ akkomodazzjoni, flimkien ma’ projbizzjoni ta’ kuntatt ma’ ċerti residenti taċ-ċentru jew it-trasferiment tiegħu lejn ċentru ta’ akkomodazzjoni ieħor jew f’akkomodazzjoni oħra fis-sens tal-Artikolu 18(1)(c) tal-imsemmija direttiva.
44
F’dan l-istess punt, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat ukoll li, bl-istess mod, l-Artikolu 20(4) u (5) tad-Direttiva 2013/33 ma jipprekludix miżura ta’ detenzjoni tal-applikant bis-saħħa tal-Artikolu 8(3)(e) ta’ din id-direttiva, sakemm jiġu ssodisfatti l-kundizzjonijiet previsti fl-Artikoli 8 sa 11 tal-imsemmija direttiva.
45
Fir-rigward tal-garanziji proċedurali relatati, konformement mad-dritt nazzjonali, ma’ deċiżjoni ta’ rtirar tal-benefiċċju tal-kundizzjonijiet materjali ta’ akkoljenza adottata fir-rigward ta’ applikant għal protezzjoni internazzjonali li wettaq aġir partikolarment vjolenti, għandu jiġi rrilevat li tali garanziji, minkejja li huma importanti, ma jippermettux li jiġi eskluż ir-riskju li l-applikant ikkonċernat, minħabba dan l-irtirar, isib ruħu f’sitwazzjoni fejn ma jkunx jista’ jissodisfa l-bżonnijiet l-iktar bażiċi tiegħu, bħalma huma dawk li jkollu fejn jgħix, li jiekol, li jkollu x’jilbes u li jinħasel, li l-Qorti tal-Ġustizzja tagħmel riferiment għalihom fil-punt 46 tas-sentenza tat‑12 ta’ Novembru 2019, Haqbin (C‑233/18, EU:C:2019:956).
46
Għandu jiġi enfasizzat ukoll li l-kunsiderazzjonijiet magħmula fil-punti 46 sa 52 tas-sentenza tat‑12 ta’ Novembru 2019, Haqbin (C‑233/18, EU:C:2019:956), u riprodotti, essenzjalment, fil-punti 39 sa 45 ta’ din is-sentenza, japplikaw, kif jirriżulta b’mod ċar minn dawn il-punti u mill-formulazzjoni stess tad-dispożizzjonijiet li huma interpretati fihom, għal kull applikant għal protezzjoni internazzjonali u mhux biss għall-applikanti li għandhom il-kwalità ta’ “persuna vulnerabbli”, fis-sens tal-Artikolu 21 tad-Direttiva 2013/33, li hija inkwistjoni fil-punti 53 sa 55 tas-sentenza tat‑12 ta’ Novembru 2019, Haqbin (C‑233/18, EU:C:2019:956).
47
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, ir-risposta li għandha tingħata għat-tieni parti tad-domanda magħmula hija li l-Artikolu 20(4) u (5) tad-Direttiva 2013/33 għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi l-impożizzjoni, fuq applikant għal protezzjoni internazzjonali li jkun wettaq aġir partikolarment vjolenti fil-konfront ta’ uffiċjali pubbliċi, ta’ sanzjoni li tikkonsisti fl-irtirar tal-benefiċċju tal-kundizzjonijiet materjali ta’ akkoljenza, fis-sens tal-Artikolu 2(f) u (g) ta’ din id-direttiva, fir-rigward ta’ akkomodazzjoni, ta’ ikel u ta’ ħwejjeġ, sa fejn ikollha l-effett li ċċaħħad lill-applikant mill-possibbiltà li jissodisfa l-bżonnijiet l-iktar bażiċi tiegħu. L-impożizzjoni ta’ sanzjonijiet oħra, abbażi tal-imsemmi Artikolu 20(4), għandha, f’kull ċirkustanza, tosserva l-kundizzjonijiet stabbiliti fil-paragrafu 5 ta’ dan l-artikolu, b’mod partikolari dawk relatati mal-osservanza tal-prinċipju ta’ proporzjonalità u tad-dinjità tal-bniedem.
Fuq l‑ispejjeż
48
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Għaxar Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
L-Artikolu 20(4) tad-Direttiva 2013/33/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Ġunju 2013 li tistabbilixxi l-istandards dwar l-akkoljenza ta’ applikanti għall-protezzjoni internazzjonali għandu jiġi interpretat fis-sens li japplika għal aġir partikolarment vjolenti mwettaq barra minn ċentru ta’ akkoljenza.
2)
L-Artikolu 20(4) u (5) tad-Direttiva 2013/33 għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi l-impożizzjoni, fuq applikant għal protezzjoni internazzjonali li jkun wettaq aġir partikolarment vjolenti fil-konfront ta’ uffiċjali pubbliċi, ta’ sanzjoni li tikkonsisti fl-irtirar tal-benefiċċju tal-kundizzjonijiet materjali ta’ akkoljenza, fis-sens tal-Artikolu 2(f) u (g) ta’ din id-direttiva, fir-rigward ta’ akkomodazzjoni, ta’ ikel u ta’ ħwejjeġ, sa fejn ikollha l-effett li ċċaħħad lill-applikant mill-possibbiltà li jissodisfa l-bżonnijiet l-iktar bażiċi tiegħu. L-impożizzjoni ta’ sanzjonijiet oħra abbażi tal-imsemmi Artikolu 20(4) għandha, f’kull ċirkustanza, tosserva l-kundizzjonijiet stabbiliti fil-paragrafu 5 ta’ dan l-artikolu, b’mod partikolari dawk relatati mal-osservanza tal-prinċipju ta’ proporzjonalità u tad-dinjità tal-bniedem.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: it-Taljan.