Voorlopige editie
CONCLUSIE VAN ADVOCAAT-GENERAAL
J. RICHARD DE LA TOUR
van 4 september 2025 (1)
Zaak C‑81/24 [Jenec] (i)
LH
tegen
OTP banka d.d., voorheen NOVA KREDITNA BANKA MARIBOR
[verzoek van de Okrajno sodišče v Mariboru (rechter in eerste aanleg Maribor, Slovenië) om een prejudiciële beslissing]
„ Prejudiciële verwijzing – Harmonisatie van de wetgevingen – Financiële diensten – Witwassen van geld en terrorismefinanciering – Richtlijn 2014/92/EU – Richtlijn (EU) 2015/849 – Consument die voorkomt op een lijst van het Office of Foreign Assets Control (OFAC) – Weigering door de bank om een betaling uit te voeren en afwijzing van een aanvraag voor het openen van een betaalrekening met basisfuncties ”
I.      Inleiding
1.        Hoe verhoudt het recht op een bankrekening zich tot de antiwitwasregels?
2.        Richtlijn 2014/92/EU(2) voorziet in het recht op een betaalrekening ter bevordering van inclusie, behalve bij overtreding van de bepalingen inzake de voorkoming van het witwassen van geld en de bestrijding van terrorismefinanciering. Richtlijn (EU) 2015/849(3) formuleert beginselen voor de risicobeoordeling, de vaststelling en verificatie van de identiteit van cliënten en hun uiteindelijk begunstigden en de toepassing van cliëntenonderzoeksmaatregelen bij aanvang van en gedurende de gehele zakelijke relatie om te voorkomen dat het financiële stelsel wordt gebruikt voor het witwassen van geld of terrorismefinanciering.
3.        Wanneer de antiwitwasregelgeving een integrale, op risico gebaseerde benadering als grondslag heeft, rijst de vraag hoe om te gaan met het specifieke geval waarin het verzoek van een consument om opening van een betaalrekening met basisfuncties wordt geweigerd omdat hij op een door een derde land opgestelde sanctielijst is geplaatst, terwijl hij nergens ter wereld onherroepelijk strafrechtelijk is veroordeeld voor de strafbare feiten die tot de plaatsing op die lijst hebben geleid en hem evenmin beperkende maatregelen zijn opgelegd door zijn lidstaat, de Europese Unie of een internationale organisatie waarvan de betrokken lidstaat of de Unie lid is.
4.        Op verzoek van het Hof zal ik mij in mijn conclusie toespitsen op de eerste vraag van de Okrajno sodišče v Mariboru (rechter in eerste aanleg Maribor, Slovenië), die zich afvraagt of artikel 16, lid 4, van richtlijn 2014/92, gelezen in het licht van richtlijn 2015/849, aldus kan worden uitgelegd dat het de lidstaten toestaat banken te verplichten het verzoek van een consument om het openen van een betaalrekening met basisfuncties af te wijzen op grond dat hij is opgenomen op een lijst van het Office of Foreign Assets Control (Bureau voor controle op buitenlandse activa; hierna: „OFAC”), dat valt onder het United States Department of the Treasury (ministerie van Financiën van de Verenigde Staten van Amerika).
II.    Toepasselijke bepalingen
A.      Unierecht
1.      Richtlijn 2014/92
5.        De overwegingen 34, 37 en 47 van richtlijn 2014/92 luiden als volgt:
„(34)      [...] Hoewel het belangrijk is dat kredietinstellingen ervoor zorgen dat hun klanten het financiële stelsel niet gebruiken voor illegale doeleinden zoals fraude, witwassen van geld of de financiering van terrorisme, mogen zij geen belemmeringen creëren voor consumenten die van de voordelen van de interne markt willen profiteren door grensoverschrijdend betaalrekeningen te openen en te gebruiken. Derhalve mogen de bepalingen van [richtlijn 2005/60/EG(4)] niet worden gebruikt als voorwendsel voor het afwijzen van commercieel minder aantrekkelijke consumenten.
[...]
(37)      De lidstaten moeten de mogelijkheid hebben om, met volledige inachtneming van de in de Verdragen gewaarborgde fundamentele vrijheden, van consumenten die op hun grondgebied een basisbetaalrekening wensen te openen, te verlangen dat zij aantonen daarbij werkelijk belang te hebben. Onverminderd de overeenkomstig [richtlijn 2005/60] vastgestelde voorschriften tot bestrijding van het witwassen van geld, zou fysieke aanwezigheid in de kantoren van de kredietinstellingen niet noodzakelijk behoeven te zijn om dat werkelijke belang aan te tonen.
[...]
(47)      Kredietinstellingen zouden alleen in specifieke omstandigheden, zoals de niet-naleving van wetgeving inzake het witwassen van geld en de financiering van terrorisme of inzake de preventie en opsporing van misdrijven, mogen weigeren een contract voor een basisbetaalrekening te openen of dat contract in dergelijke omstandigheden moeten beëindigen. Zelfs in die gevallen is een weigering alleen te rechtvaardigen indien de consument die wetgeving niet naleeft en niet omdat de procedure om na te gaan of de wetgeving wordt nageleefd, te belastend of te duur is. Er kunnen echter gevallen zijn waarin een consument zijn recht om betaalrekeningen met basisfuncties te openen en te gebruiken, kan misbruiken. Een lidstaat moet een kredietinstelling bijvoorbeeld kunnen toestaan maatregelen te nemen tegen een consument die een strafbaar feit heeft gepleegd, zoals een ernstige fraude tegen een kredietinstelling, met als doel te voorkomen dat zoiets zich nogmaals voordoet. Dergelijke maatregelen kunnen bijvoorbeeld inhouden dat de toegang van die consument tot een basisbetaalrekening voor een bepaalde periode wordt beperkt. Daarnaast kunnen er gevallen zijn waarvoor de voorafgaande weigering van een betaalrekening nodig kan zijn om na te gaan of consumenten in aanmerking zouden komen voor een betaalrekening tegen voordeliger voorwaarden. In dit geval moet de kredietinstelling de consument laten weten dat indien een in deze richtlijn bedoelde betaalrekening waarvoor een vergoeding wordt gevraagd, wordt geweigerd, hij gebruik kan maken van een specifiek mechanisme om toegang te krijgen tot een basisbetaalrekening waarvoor geen vergoeding wordt gevraagd. Beide bijkomende gevallen moeten echter beperkt blijven, specifiek zijn en berusten op nauwkeurig afgebakende nationale wettelijke bepalingen. Wanneer de lidstaten bijkomende gevallen bepalen waarin kredietinstellingen een betaalrekening aan een consument mogen weigeren, moeten zij onder meer de openbare veiligheid of de openbare orde als reden kunnen aanvoeren.”
6.        Artikel 16, leden 1 tot en met 4 en 7, van richtlijn 2014/92 bepaalt:
„1.      De lidstaten zorgen ervoor dat alle kredietinstellingen of een voldoende aantal kredietinstellingen aan de consumenten betaalrekeningen met basisfuncties aanbieden zodat de toegang daartoe voor alle consumenten op hun grondgebied gewaarborgd is en concurrentievervalsing wordt voorkomen. [...]
2.      De lidstaten zorgen ervoor dat legaal in de Unie verblijvende consumenten, met inbegrip van consumenten zonder vast adres en asielzoekers, alsmede consumenten die geen verblijfsvergunning hebben maar die om wettelijke of feitelijke redenen niet kunnen worden uitgewezen, het recht hebben een basisbetaalrekening te openen en te gebruiken bij op hun grondgebied gevestigde kredietinstellingen. Dit recht is van toepassing ongeacht de verblijfplaats van de consument.
De lidstaten kunnen, met volledige inachtneming van de in de Verdragen gewaarborgde fundamentele vrijheden, van consumenten die op hun grondgebied een basisbetaalrekening wensen te openen, verlangen dat zij aantonen daarbij werkelijk belang te hebben.
De lidstaten zorgen ervoor dat de uitoefening van het recht niet te moeilijk of belastend wordt gemaakt voor de consument.
3.      De lidstaten zorgen ervoor dat kredietinstellingen die betaalrekeningen met basisfuncties aanbieden, onverwijld en uiterlijk binnen tien werkdagen na ontvangst van een volledige aanvraag, een verzoek van een consument om toegang tot een basisbetaalrekening weigeren dan wel de basisbetaalrekening openen.
4.      De lidstaten zorgen ervoor dat kredietinstellingen een aanvraag voor toegang tot een basisbetaalrekening weigeren indien de opening van een dergelijke rekening zou resulteren in schending van de bepalingen betreffende het voorkomen van het witwassen van geld en de bestrijding van financiering van terrorisme van [richtlijn 2005/60].
[...]
7.      De lidstaten zorgen ervoor dat in de in [lid] 4 [...] bedoelde gevallen de kredietinstelling de consument onmiddellijk na haar beslissing schriftelijk en kosteloos in kennis stelt van de weigering en de specifieke weigeringsgrond, tenzij zulks strijdig zou zijn met de doelstellingen van nationale veiligheid of openbare orde, of met [richtlijn 2005/60]. In geval van weigering stelt de kredietinstelling de consument in kennis van de procedure voor het indienen van een klacht, en van zijn recht om contact op te nemen met de in artikel 21 bedoelde betrokken bevoegde autoriteit en met de aangewezen instantie voor alternatieve geschillenbeslechting, alsmede van hun contactgegevens.”
2.      Richtlijn 2015/849
7.        Overweging 22 van richtlijn 2015/849 luidt:
„Het witwasrisico en het risico van terrorismefinanciering kunnen van geval tot geval variëren. Bijgevolg moet een integrale op risico gebaseerde benadering worden gebruikt. De op risico gebaseerde benadering is niet een al te vrijblijvende optie voor de lidstaten en meldingsplichtige autoriteiten. Zij gaat gepaard met het gebruik van empirisch onderbouwde besluitvorming om het witwasrisico en het risico van terrorismefinanciering waarmee de Unie en degenen die daarin opereren geconfronteerd worden, efficiënter aan te pakken.”
8.        Artikel 1, lid 1, van deze richtlijn bepaalt:
„Deze richtlijn heeft ten doel het gebruik van het financiële stelsel van de Unie voor het witwassen van geld of terrorismefinanciering te voorkomen.”
9.        Artikel 8 van die richtlijn luidt als volgt:
„1.      De lidstaten zorgen ervoor dat de meldingsplichtige entiteiten de nodige stappen ondernemen om hun witwasrisico en risico van terrorismefinanciering te identificeren en te beoordelen, rekening houdend met risicofactoren zoals die welke verband houden met hun cliënten, landen of geografische gebieden, producten, diensten, transacties en leveringskanalen. Deze stappen zijn evenredig met de aard en omvang van de meldingsplichtige entiteiten.
2.      De in lid 1 bedoelde risicobeoordelingen worden gedocumenteerd, actueel gehouden en beschikbaar gesteld aan de ter zake bevoegde autoriteiten en de betrokken zelfregulerende organen. De bevoegde autoriteiten kunnen besluiten dat afzonderlijke gedocumenteerde risicobeoordelingen niet vereist zijn, indien de aan de sector inherente specifieke risico’s duidelijk en inzichtelijk zijn.
3.      De lidstaten zorgen ervoor dat de meldingsplichtige entiteiten beschikken over gedragslijnen, controlemaatregelen en procedures om het op het niveau van de Unie, van de lidstaten en van de meldingsplichtige entiteiten geïdentificeerde witwasrisico en risico van terrorismefinanciering te beperken en effectief te beheren. Die gedragslijnen, controlemaatregelen en procedures zijn evenredig met de aard en omvang van de meldingsplichtige entiteiten.
4.      De in lid 3 bedoelde gedragslijnen, controlemaatregelen en procedures omvatten:
a)      de ontwikkeling van interne gedragslijnen, controlemaatregelen en procedures, daaronder begrepen model-risicobeheerpraktijken, cliëntenonderzoek, rapportage, bewaring van bewijsstukken, interne controle, nalevingsbeheer (daaronder begrepen, voor zover passend gezien de omvang en de aard van het bedrijf, de aanstelling van een nalevingsfunctionaris op managementniveau) en doorlichting van medewerkers;
b)      voor zover passend gezien de omvang en de aard van het bedrijf, een onafhankelijke auditfunctie om de onder a) bedoelde interne gedragslijnen, controlemaatregelen en procedures te testen.
5.      De lidstaten verlangen dat de meldingsplichtige entiteiten van hun hoger leidinggevend personeel goedkeuring verkrijgen voor de gedragslijnen, controlemaatregelen en procedures die zij invoeren en dat zij waar nodig de genomen maatregelen monitoren en aanscherpen.”
10.      Artikel 13 van richtlijn 2015/849 bepaalt:
„1.      De cliëntenonderzoeksmaatregelen omvatten:
a)      de identificatie van de cliënt en de verificatie van zijn identiteit op basis van documenten, gegevens of informatie uit een betrouwbare en onafhankelijke bron;
b)      de identificatie van de uiteindelijk begunstigde en het nemen van redelijke maatregelen om de identiteit van die persoon te verifiëren, zodat de meldingsplichtige entiteit ervan overtuigd is dat zij weet wie de uiteindelijk begunstigde is, en, wanneer het rechtspersonen, trusts, vennootschappen, stichtingen en soortgelijke juridische constructies betreft, het nemen van redelijke maatregelen om inzicht te verwerven in de eigendoms- en zeggenschapsstructuur van de cliënt;
c)      het beoordelen en, in voorkomend geval, inwinnen van informatie over het doel en de beoogde aard van de zakelijke relatie;
d)      het doorlopend monitoren van de zakelijke relatie, met inbegrip van een nauwlettende controle van de tijdens de gehele duur van deze relatie verrichte transacties, om ervoor te zorgen dat deze stroken met de kennis die de meldingsplichtige entiteit heeft van de cliënt en van het zakelijk en risicoprofiel, indien noodzakelijk met inbegrip van de oorsprong van de geldmiddelen, en het actueel houden van de in haar bezit zijnde documenten, gegevens of informatie.
[...]
2.      De lidstaten zorgen ervoor dat meldingsplichtige entiteiten alle in lid 1 vastgelegde cliëntenonderzoeksvoorschriften uitvoeren. Meldingsplichtige entiteiten kunnen evenwel op basis van de risicogevoeligheid bepalen hoe verstrekkend die maatregelen zijn.
3.      De lidstaten verlangen dat de meldingsplichtige entiteiten bij het beoordelen van het witwasrisico en het risico van terrorismefinanciering rekening houden met ten minste de in bijlage I beschreven variabelen.
4.      De lidstaten zorgen ervoor dat de meldingsplichtige entiteiten tegenover de bevoegde autoriteiten of de zelfregulerende organen kunnen aantonen dat de maatregelen in verhouding staan tot het geïdentificeerde witwasrisico of risico van terrorismefinanciering.
[...]”
11.      Artikel 14, lid 4, eerste alinea, van deze richtlijn bepaalt:
„De lidstaten verlangen dat indien een meldingsplichtige entiteit niet tot naleving van de in artikel 13, lid 1, eerste alinea, onder a), b) of c), vastgelegde cliëntenonderzoeksvoorschriften in staat is, deze geen transactie via een bankrekening verricht, geen zakelijke relatie aangaat of geen transactie uitvoert en de zakelijke relatie beëindigt en overweegt overeenkomstig artikel 33 met betrekking tot de cliënt een verdachte transactie bij de [financiële-inlichtingeneenheid van de Unie] te melden.”
12.      Artikel 48, lid 8, van die richtlijn bepaalt:
„De lidstaten zorgen ervoor dat de bevoegde autoriteiten rekening houden met de mate van beslissingsvrijheid die aan de meldingsplichtige entiteit wordt gelaten en herbezien op passende wijze de risicobeoordelingen die aan deze beslissingsruimte ten grondslag liggen, alsmede de toereikendheid en toepassing van haar interne gedragslijnen, controles en procedures.”
3.      Richtsnoeren van de Europese Bankautoriteit (EBA) inzake risicofactoren voor witwaspraktijken en terrorismefinanciering
13.      Richtsnoer 1 („Risicobeoordelingen: kernbeginselen voor alle ondernemingen”) van de EBA-richtsnoeren van 1 maart 2021 krachtens artikel 17 en artikel 18, lid 4, van [richtlijn 2015/849] betreffende cliëntenonderzoek en de factoren die kredietinstellingen en financiële instellingen in overweging dienen te nemen wanneer zij het aan afzonderlijke zakelijke relaties en occasionele transacties verbonden witwasrisico en risico van terrorismefinanciering beoordelen, tot intrekking en vervanging van richtsnoeren JC/2017/37(5), bepaalt in punt 1.30, onder c:
„Ondernemingen moeten altijd de volgende bronnen van informatie in overweging nemen:
[...]
c)      informatie van overheden, zoals nationale risicobeoordelingen, beleidsverklaringen en waarschuwingen, en memories van toelichting bij relevante wetgeving”.
14.      EBA-richtsnoer 2 [„ML/TF-risicofactoren (risicofactoren inzake witwaspraktijken en terrorismefinanciering) identificeren”] bepaalt in de punten 2.3 en 2.5:
„2.3.      Bij het identificeren van het aan hun cliënten verbonden risico, met inbegrip van de uiteindelijk begunstigden van hun cliënten, dienen ondernemingen rekening te houden met het risico dat verband houdt met:
[...]
b)      de reputatie van de cliënt en de uiteindelijk begunstigde van de cliënt;
[...]
[...]
2.5.      De volgende risicofactoren kunnen relevant zijn bij het identificeren van het risico dat verbonden is aan de reputatie van een cliënt of uiteindelijk begunstigde:
a)      Zijn er negatieve mediaberichten of andere relevante bronnen van informatie over de cliënt? Zijn er bijvoorbeeld beschuldigingen van criminaliteit of terrorisme aan het adres van de cliënt of de uiteindelijk begunstigde? Indien ja, zijn deze dan betrouwbaar en geloofwaardig? Ondernemingen dienen de geloofwaardigheid van beschuldigingen onder meer te beoordelen op basis van de kwaliteit en onafhankelijkheid van de bron van de gegevens en de hardnekkigheid van de melding van de beschuldigingen. Ondernemingen moeten beseffen dat enkel het ontbreken van strafrechtelijke veroordelingen niet altijd voldoende is om beschuldigingen van wanpraktijken af te wijzen.
b)      Zijn de activa van de cliënt, de uiteindelijk begunstigde of iemand van wie algemeen bekend is dat hij nauwe banden met hen heeft, bevroren vanwege administratieve of strafrechtelijke procedures of beschuldigingen van terrorisme of terrorismefinanciering? Heeft de onderneming gerede gronden om te vermoeden dat de cliënt of de uiteindelijk begunstigde of iemand van wie algemeen bekend is dat hij nauwe banden met hen heeft, op enig moment in het verleden onderworpen is geweest aan een dergelijke bevriezing van vermogensbestanddelen?
[...]”
15.      EBA-richtsnoer 3 („Beoordeling van het ML/TF-risico”) bepaalt in de punten 3.2 en 3.3:
„3.2.      Ondernemingen dienen te kijken naar het totaal van de ML/TF-risicofactoren die zij hebben geïdentificeerd en die samengenomen het niveau bepalen van het ML/TF-risico dat aan een zakelijke relatie, een occasionele transactie of hun activiteiten is verbonden.
3.3.      Ondernemingen moeten zich ervan bewust zijn dat, tenzij [richtlijn 2015/849] of nationale wetgeving anders bepaalt, de aanwezigheid van afzonderlijke risicofactoren niet noodzakelijkerwijze betekent dat een zakelijke relatie in een hogere of lagere risicocategorie moet worden ingedeeld.”
16.      EBA-richtsnoer 4 („[Cliëntenonderzoeksmaatregelen] die door alle ondernemingen worden toegepast”) bepaalt in de punten 4.9, 4.10 en 4.66:
„4.9.      ‚Risicoafbouw’ verwijst naar het besluit van ondernemingen om niet langer diensten te verlenen aan bepaalde categorieën cliënten met een verhoogd ML/TF-risico. Aangezien het risico per zakelijke relatie verschilt, ook binnen een en dezelfde categorie, vereist de toepassing van een op risico gebaseerde aanpak niet dat ondernemingen zakelijke relaties weigeren of beëindigen met hele categorieën cliënten die geacht worden een hoger ML/TF-risico te vormen. Ondernemingen moeten de noodzaak van financiële inclusie zorgvuldig afwegen tegen de noodzaak tot beperking van het ML/TF-risico.
4.10.      In het kader hiervan dienen ondernemingen passende en op risicogevoeligheid gebaseerde gedragslijnen en procedures vast te stellen, zodat hun methode voor de toepassing van [cliëntenonderzoeksmaatregelen] er niet toe leidt dat legitieme cliënten ten onrechte de toegang tot financiële diensten wordt ontzegd. Indien een cliënt om valide en geloofwaardige redenen niet in staat is traditionele identiteitsdocumenten te overleggen, moeten ondernemingen overwegen het ML/TF-risico op andere manieren te beperken, onder meer door
[...]
b)      alleen financiële basisproducten en -diensten te verlenen, wat het voor gebruikers moeilijker maakt deze producten en diensten voor financiële misdrijven te misbruiken. Dankzij dergelijke basisproducten en -diensten kan het voor ondernemingen ook makkelijker worden ongebruikelijke transacties of transactiepatronen op te sporen, waaronder onbedoeld gebruik van het product; het is echter belangrijk dat eventuele beperkingen proportioneel zijn en dat zij de toegang van cliënten tot financiële producten en diensten niet onredelijk of onnodig beperken.
[...]
4.66.      Ondernemingen mogen geen zakelijke relatie aangaan indien zij niet kunnen voldoen aan de voorschriften inzake [cliëntenonderzoeksmaatregelen], indien zij er niet van overtuigd zijn dat het doel en de aard van de zakelijke relatie rechtmatig zijn, of indien zij er niet van overtuigd zijn dat zij het risico dat zij voor ML/TF-doeleinden worden gebruikt, doeltreffend kunnen beheersen. Indien een dergelijke zakelijke relatie al bestaat, dienen ondernemingen deze te beëindigen of transacties [op te schorten] totdat de relatie kan worden beëindigd, in voorkomend geval met inachtneming van de aanwijzingen van rechtshandhavingsinstanties.”
B.      Sloveens recht
1.      Wet betreffende betalingsdiensten, diensten voor de uitgifte van elektronisch geld en betalingssystemen
17.      Artikel 180 van de Zakon o plačilnih storitvah, storitvah izdajanja elektronskega denarja in plačilnih sistemih (wet betreffende betalingsdiensten, diensten voor de uitgifte van elektronisch geld en betalingssystemen)(6) van 7 februari 2018, in de versie die van toepassing is op het hoofdgeding, bepaalt in lid 1:
„Een legaal in de [...] Unie verblijvende consument die een betaalrekening met basisfuncties in de Unie wenst te openen, of toegang tot een dergelijke betaalrekening wenst te krijgen, mag door de bank niet worden gediscrimineerd op grond van met name nationaliteit, woonplaats, geslacht, ras, huidskleur, etnische of sociale afkomst, genetische kenmerken, taal, godsdienst of overtuiging, politieke of andere denkbeelden, het behoren tot een nationale gemeenschap, het behoren tot een nationale minderheid in een ander land, vermogen, geboorte, handicap, leeftijd of seksuele gerichtheid. De voorwaarden voor de opening van en de toegang tot een betaalrekening met basisfuncties mogen in generlei opzicht ongerechtvaardigd discriminerend zijn.”
18.      Artikel 181 van deze wet bepaalt:
„(1)      Alle banken die betaalrekeningen voor consumenten beheren, zijn verplicht om consumenten een betaalrekening met basisfuncties aan te bieden.
[...]
(3)      Een consument die legaal in de [...] Unie verblijft, met inbegrip van een consument zonder vaste verblijfplaats, een asielzoeker en een consument aan wie geen verblijfsvergunning is verleend maar die om wettelijke of feitelijke redenen niet kan worden uitgewezen, heeft het recht om bij een bank een basisbetaalrekening te openen en te gebruiken. Dit recht is van toepassing ongeacht de verblijfplaats van de consument.
(4)      De bank richt de procedure voor het openen van een betaalrekening met basisfuncties zodanig in dat de uitoefening van dit recht niet te moeilijk of belastend wordt gemaakt voor de consument. De bank opent de basisbetaalrekening onverwijld en uiterlijk binnen tien werkdagen na ontvangst van de volledige aanvraag van de consument voor het openen van deze betaalrekening.
(5)      De termijn in het vorige lid is ook van toepassing indien de aanvraag van de consument voor het openen van een basisbetaalrekening wordt afgewezen.
(6)      De bank wijst een aanvraag van een consument voor het openen van een basisbetaalrekening af indien de opening daarvan zou resulteren in schending van de wettelijke bepalingen ter voorkoming van het witwassen van geld en terrorismefinanciering [...]. In dat geval neemt de bank maatregelen in overeenstemming met de wettelijke regeling inzake de bestrijding van het witwassen van geld en terrorismefinanciering.
[...]
(8)      In de in de leden 6 en 7 van dit artikel bedoelde gevallen stelt de bank na het nemen van het besluit tot afwijzing van de aanvraag voor het openen van een basisbetaalrekening de consument onverwijld schriftelijk en kosteloos in kennis van die afwijzing en van de concrete redenen daarvoor, tenzij dit op grond van andere regels is verboden.
(9)      Indien de aanvraag voor het openen van een basisbetaalrekening wordt afgewezen, stelt de bank de consument in kennis van de rechtsmiddelen die openstaan tegen de afwijzing van de aanvraag, van het recht om de Banka Slovenije [centrale bank van Slovenië] van deze afwijzing in kennis te stellen en van het recht om het mechanisme van buitengerechtelijke geschillenbeslechting als bedoeld in artikel 286 van deze wet te activeren. In deze informatie vermeldt de bank ook de nuttige contactgegevens.
[...]”
2.      Wet inzake de voorkoming van het witwassen van geld en de financiering van terrorisme
19.      Artikel 4, lid 1, punt 1, van de Zakon o preprečevanju pranja denarja in financiranja terorizma (wet inzake de voorkoming van het witwassen van geld en de financiering van terrorisme)(7) van 4 april 2022, bepaalt:
„Banken en hun bijkantoren in de lidstaten, bijkantoren van banken in derde landen en banken van lidstaten die een bijkantoor openen in de Republiek Slovenië nemen de maatregelen die in deze wet zijn vastgesteld om het witwassen van geld en de financiering van terrorisme op te sporen en te voorkomen, voorgaand aan of bij het in ontvangst nemen, overhandigen, omwisselen en bewaren van, het beschikken over of anderszins handelen met betrekking tot geldbedragen of andere vermogensbestanddelen, alsook bij het aangaan van zakelijke relaties.”
III. Feiten van het hoofdgeding en prejudiciële vragen
20.      Op 22 oktober 2017 trachtte verzoeker, LH, een betaling te verrichten aan een tankstation via overschrijving van een rekening die door zijn echtgenote was geopend bij NOVA KREDITNA BANKA MARIBOR d.d. (hierna: „NKBM”). Deze overschrijving werd geblokkeerd toen zijn persoonsgegevens in het systeem werden ingevoerd. Als reden daarvoor verklaarde NKBM tegenover zijn echtgenote dat zij een reeks strengere maatregelen had genomen om te voldoen aan de wettelijke verplichtingen op het gebied van de voorkoming van terrorismefinanciering en het witwassen van geld, waaronder het verbod om samen te werken met een cliënt die op een lijst van beperkende maatregelen (Europese Unie, OFAC, Verenigde Naties, interne lijst) is geplaatst. Andere interne documenten van NKBM(8) bevatten soortgelijke vereisten voor personen die op een OFAC-lijst staan.
21.      Tijdens de procedure voor de verwijzende rechter die verzoeker tegen NKBM heeft aangespannen om een betaalrekening met basisfuncties en schadevergoeding te verkrijgen, is verzoeker op 23 maart 2022 persoonlijk naar een kantoor van NKBM gegaan om een dergelijke rekening aan te vragen. Na overlegging van zijn geldige identiteitsbewijs deelde de medewerkster van NKBM hem mee dat het systeem het niet mogelijk maakte een rekening op zijn naam te openen. Verzoeker heeft tien dagen na zijn aanvraag van een bankrekening geen schriftelijk antwoord ontvangen op zijn verzoek.
22.      Op 23 februari 2015 had de Specializirano državno tožilstvo Republike Slovenije (speciale openbare aanklager van de Republiek Slovenië) de tegen verzoeker aangespannen zaak, die betrekking had op dezelfde strafbare feiten als die welke ertoe hadden geleid dat tegen hem een internationaal aanhoudingsbevel was uitgevaardigd, echter afgesloten en geseponeerd. Verzoeker is niet elders ter wereld veroordeeld voor het strafbare feit waarvoor hij op een OFAC-lijst is geplaatst en de Verenigde Naties, de Unie of de Republiek Slovenië hebben jegens hem geen beperkende maatregelen genomen.
23.      De verwijzende rechter geeft aan dat partijen het oneens zijn over de vraag of de enkele plaatsing van verzoeker op een OFAC-lijst zonder dat hij strafrechtelijk is veroordeeld voor het strafbare feit waarvoor hij op die lijst staat en zonder dat jegens hem enige beperkende maatregel is genomen door de Verenigde Naties, de Unie of een lidstaat, een schending vormt van bepalingen inzake de voorkoming van het witwassen van geld en terrorismefinanciering die reden kan zijn om het openen van een betaalrekening met basisfuncties te weigeren. Hij voegt daaraan toe dat deze plaatsing weliswaar een bijzondere omstandigheid vormt die een verscherpt toezicht rechtvaardigt, maar dat het niet duidelijk is of zij reden kan zijn om het openen van een betaalrekening met basisfuncties te weigeren. Voor het geval een dergelijke weigering gerechtvaardigd is, vraagt de verwijzende rechter zich af of het door artikel 48 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie(9) beschermde recht op het vermoeden van onschuld wordt geëerbiedigd.
24.      In die omstandigheden heeft de Okrajno sodišče v Mariboru de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vragen:
„1)      Staat artikel 16, lid 4, van [richtlijn 2014/92] toe dat de lidstaten banken ertoe verplichten dat zij een aanvraag van een consument voor toegang tot een betaalrekening met basisfuncties afwijzen op grond dat deze consument op een OFAC-lijst [...] is geplaatst, omdat de opening van een dergelijke rekening zou resulteren in schending van de bepalingen betreffende het voorkomen van het witwassen van geld en terrorismefinanciering als bedoeld in [richtlijn 2015/849]?
2)      Indien de eerste vraag bevestigend wordt beantwoord: is er sprake van een uitzondering indien die consument nergens ter wereld is veroordeeld voor het strafbare feit waarvoor hij op die lijst is geplaatst, en/of indien de betrokken lidstaat, de [...] Unie of een andere internationale organisatie waarvan de betrokken lidstaat of de [...] Unie lid is, geen beperkende maatregelen van welke aard ook tegen die consument heeft genomen?
3)      Betekent een bevestigend antwoord op de eerste vraag dat er sprake is van schending van artikel 48 van het [Handvest], waarin het beginsel van het vermoeden van onschuld is vastgesteld?
4)      Betekent een ontkennend antwoord op de tweede vraag dat er sprake is van schending van artikel 48 van het [Handvest], waarin het beginsel van het vermoeden van onschuld is vastgesteld?”
25.      Schriftelijke opmerkingen zijn ingediend door verzoeker, NKBM, de Sloveense regering, de Raad van de Europese Unie, het Europees Parlement en de Europese Commissie.
IV.    Analyse
26.      Conform de wens van het Hof zal ik mijn conclusie toespitsen op de eerste prejudiciële vraag.
27.      De verwijzende rechter vraagt zich af of artikel 16, lid 4, van richtlijn 2014/92 de lidstaten toestaat banken ertoe te verplichten een aanvraag van een consument voor toegang tot een betaalrekening met basisfuncties af te wijzen op grond dat deze consument op een OFAC-lijst is geplaatst en de opening van een dergelijke rekening zou resulteren in schending van de bepalingen betreffende het voorkomen van het witwassen van geld en terrorismefinanciering als bedoeld in richtlijn 2015/849.
28.      Artikel 15 van richtlijn 2014/92 bepaalt dat bij de behandeling van de aanvraag van een betaalrekening een legaal in de Unie verblijvende consument niet mag worden gediscrimineerd op grond van nationaliteit of woonplaats. Artikel 16 van deze richtlijn voorziet in een recht op toegang tot een betaalrekening met basisfuncties(10) en verduidelijkt daarbij een aantal punten om de doeltreffendheid van dit recht te waarborgen.
29.      Zo bepaalt artikel 16, lid 1, onder andere dat de lidstaten ervoor moeten zorgen dat betaalrekeningen met basisfuncties worden aangeboden bij een voldoende aantal kredietinstellingen, en niet alleen door kredietinstellingen die dergelijke rekeningen uitsluitend via hun internetplatform aanbieden. Artikel 16, lid 2, eerste alinea, verduidelijkt ook wat moet worden verstaan onder een „legaal in de Unie verblijvende consument”. Tot slot bepaalt lid 3 van dit artikel 16 dat het openen van de betaalrekening of de weigering van de aanvraag onverwijld en uiterlijk binnen tien werkdagen na ontvangst van een volledige aanvraag moet plaatsvinden.
30.      Artikel 16 van richtlijn 2014/92 regelt ook de gevallen waarin de opening van een betaalrekening met basisfuncties wordt geweigerd, waarbij een onderscheid wordt gemaakt tussen drie gevallen. Het eerste geval waarin een aanvraag wordt geweigerd is wanneer de opening van een rekening zou leiden tot schending van de bepalingen inzake het voorkomen van witwassen van geld en het bestrijden van terrorismefinanciering zoals neergelegd in richtlijn 2015/849.(11) Het tweede geval betreft de mogelijkheid van lidstaten om kredietinstellingen toe te staan de opening van een betaalrekening met basisfuncties te weigeren indien de consument reeds over een dergelijke rekening op hun grondgebied beschikt.(12) Het derde geval betreft de mogelijkheid van de lidstaten om te voorzien in een beperkt aantal bijkomende gevallen waarin kredietinstellingen een aanvraag tot opening van een betaalrekening met basisfuncties moeten of kunnen weigeren, mits deze gevallen berusten op bepalingen van nationaal recht die ertoe strekken hetzij de kosteloze toegang van de consument tot een basisbetaalrekening te vergemakkelijken, hetzij te voorkomen dat consumenten misbruik maken van hun recht op toegang tot betaalrekeningen met basisfuncties.(13) In deze drie gevallen van weigering moeten kredietinstellingen de consument onmiddellijk schriftelijk en kosteloos in kennis stellen van de specifieke weigeringsgrond, tenzij zulks strijdig zou zijn met de doelstellingen van nationale veiligheid of openbare orde of met de doelstellingen van de Unieregeling inzake het witwassen van geld en de financiering van terrorisme.(14)
31.      Richtlijn 2014/92 voorziet dus in een minimale harmonisatie van gevallen waarin de opening van een betaalrekening met basisfuncties wordt geweigerd, waarbij aan de lidstaten enige beslissingsruimte wordt gelaten, behalve wanneer die opening zou leiden tot schending van de bepalingen van richtlijn 2015/849 inzake de voorkoming van het witwassen van geld en de bestrijding van terrorisme. In dat geval beschikken de lidstaten niet over beslissingsruimte, wat tot uiting komt in de formulering „[d]e lidstaten zorgen ervoor dat”.
32.      Overweging 34 van richtlijn 2014/92 verduidelijkt evenwel dat de bepalingen van richtlijn 2015/849(15) niet mogen worden gebruikt als voorwendsel om commercieel minder aantrekkelijke consumenten te weigeren.
33.      In overweging 47 van richtlijn 2014/92 staat te lezen dat ingeval er sprake is van een risico van niet-naleving van de wetgeving inzake het witwassen van geld en de financiering van terrorisme, het openen van een betaalrekening slechts kan worden geweigerd indien de consument deze wetgeving niet naleeft, en niet alleen omdat de procedure om die naleving te controleren te belastend of te duur is.
34.      De moeilijkheid van de aan het Hof voorgelegde vraag vloeit voort uit het feit dat ook richtlijn 2015/849 een minimale harmonisatie tot stand brengt.
35.      Volgens een aantal bepalingen van deze richtlijn kunnen de lidstaten, binnen de grenzen van het Unierecht, namelijk strengere maatregelen nemen om het witwassen van geld en de financiering van terrorisme te voorkomen.(16) Die richtlijn bepaalt ook dat de lidstaten keuzemogelijkheden hebben, zoals de mogelijkheid om meldingsplichtige entiteiten toe te staan vereenvoudigde cliëntenonderzoeksmaatregelen toe te passen wanneer een lidstaat of een meldingsplichtige entiteit gebieden met een lager risico heeft geïdentificeerd(17), of dat de entiteiten zelf de omvang van de cliëntenonderzoeksmaatregelen kunnen bepalen op basis van hun risicogevoeligheid(18). Deze flexibiliteit houdt verband met de op risico gebaseerde benadering die aan richtlijn 2015/849 ten grondslag ligt.(19)
36.      In het licht daarvan moet dus worden onderzocht welke schending van de regeling inzake de bestrijding van het witwassen van geld en de financiering van terrorisme een weigering tot opening van een betaalrekening met basisfuncties in de zin van richtlijn 2014/92 zou kunnen rechtvaardigen.
37.      Artikel 14, lid 4, van richtlijn 2015/849 voorziet met zoveel woorden slechts in één geval waarin geen zakelijke relatie mag worden aangegaan: indien een meldingsplichtige entiteit niet in staat is om de in artikel 13, lid 1, eerste alinea, onder a), b) of c), van deze richtlijn vastgelegde cliëntenonderzoeksvoorschriften na te leven. Ik herinner eraan dat deze voorschriften betrekking hebben op de identificatie van de cliënt en de verificatie van zijn identiteit [artikel 13, lid 1, onder a)], de identificatie van de uiteindelijk begunstigde en het nemen van redelijke maatregelen om de identiteit van deze persoon te verifiëren [artikel 13, lid 1, onder b)], alsmede de beoordeling en, in voorkomend geval, het inwinnen van informatie over het doel en de beoogde aard van de zakelijke relatie [artikel 13, lid 1, onder c)]. Onder voorbehoud van het onderzoek van de verwijzende rechter, lijkt in casu geen van deze elementen te ontbreken, aangezien de cliënt is geïdentificeerd, er geen sprake is van een andere uiteindelijk begunstigde dan de cliënt en de gewenste zakelijke relatie bestaat in het openen van een betaalrekening met basisfuncties. Bijgevolg kan de weigering om de gevraagde rekening te openen op het eerste gezicht niet worden gerechtvaardigd op grond van deze richtlijn.
38.      Bovendien verduidelijkt de Sloveense regering dat zij in het kader van de strengere maatregelen die krachtens artikel 5 van richtlijn 2015/849 kunnen worden ingevoerd, niet heeft voorgeschreven dat het aangaan van een zakelijke relatie moet worden geweigerd ingeval de cliënt op een OFAC-lijst staat vermeld. Het lijkt er dus op dat de weigering van NKBM om een bankrekening met basisfuncties te openen op de enkele grond dat de potentiële cliënt op een OFAC-lijst staat vermeld, buiten de grenzen valt van het Unierecht dat de beslissingsruimte van de lidstaten bepaalt.(20)
39.      Daarnaast bepaalt het regelgevingskader van de Unie, zoals het Parlement terecht opmerkt, dat zelfs indien beperkende maatregelen krachtens het Unierecht zijn genomen, met specifieke toestemming financiële diensten kunnen worden verleend aan personen op wie dergelijke beperkende maatregelen van toepassing zijn.(21) De doelstelling van bestrijding van de financiering van terrorisme en het witwassen van geld sluit gebruikmaking van het bankwezen dus niet volledig uit.
40.      Door te voorzien in een verbod op het aangaan van een zakelijke relatie in de hierboven genoemde gevallen (geen identificatie van de cliënt of de uiteindelijk begunstigde, het ontbreken van een beoordeling van het doel en de aard van de zakelijke relatie), heeft de Uniewetgever dus een belangenafweging gemaakt tussen enerzijds het recht om een betaalrekening met basisfuncties te openen en anderzijds het bestrijden van witwassen van geld en financiering van terrorisme.
41.      Het enkele feit dat een cliënt op een OFAC-lijst is geplaatst, kan echter wel in aanmerking worden genomen bij de beoordeling van de mate van waakzaamheid die moet gelden eenmaal de zakelijke relatie is aangegaan.
42.      Richtlijn 2015/849 voorziet namelijk in verschillende niveaus van waakzaamheid die tijdens de zakelijke relatie moeten worden toegepast, aangezien het doorlopend monitoren van die relatie deel uitmaakt van de normale cliëntenonderzoeksmaatregelen.(22)
43.      Ten eerste voorzien de artikelen 15 tot en met 17 van deze richtlijn in gevallen waarin de lidstaten de meldingsplichtige entiteit kunnen toestaan een vereenvoudigde cliëntenonderzoeksprocedure uit te voeren.
44.      Ten tweede schrijven de artikelen 18 tot en met 24 van die richtlijn een verscherpt cliëntenonderzoek voor. Bijlage III bij deze richtlijn noemt de factoren die wijzen op een potentieel hoger risico waarmee de lidstaten en de meldingsplichtige entiteiten ten minste rekening moeten houden. Deze verscherping van het cliëntenonderzoek houdt verband met ofwel geografische risicofactoren (derde landen met een hoog risico of grensoverschrijdende betrekkingen waarbij een derde land betrokken is), ofwel product-, dienst-, transactie- of leveringskanaalgebonden risicofactoren (met name het gebruik van nieuwe technologieën), ofwel cliëntgebonden risicofactoren (bijvoorbeeld politiek prominente personen).
45.      Wat de cliëntgebonden risicofactoren betreft, wordt noch in richtlijn 2015/849, noch in bijlage III bij deze richtlijn het geval van plaatsing op een sanctielijst vermeld. In de EBA-richtsnoeren geeft de EBA evenwel aan dat voor deze risicofactoren rekening moet worden gehouden met het risico dat verbonden is aan de reputatie van de cliënt(23) en dat in dat verband met name negatieve mediaberichten of andere relevante informatiebronnen in aanmerking kunnen worden genomen – waarbij het ontbreken van een strafrechtelijke veroordeling op zich niet volstaat om de beschuldigingen van strafbare feiten af te wijzen(24) – of het feit dat de tegoeden van de cliënt zijn bevroren wegens een administratieve of strafrechtelijke procedure, ook in het verleden(25). Bovendien beveelt de EBA aan rekening te houden met informatie van de overheid.(26) De plaatsing op een OFAC-lijst kan dus een dergelijke cliëntgebonden risicofactor zijn.
46.      Voorts verduidelijkt de EBA dat financiële instellingen een totaalbeeld moeten krijgen van de geïdentificeerde risicofactoren(27) en dat zij zich ervan bewust moeten zijn dat de aanwezigheid van afzonderlijke risicofactoren niet noodzakelijkerwijze betekent dat een zakelijke relatie in een hogere of lagere risicocategorie moet worden ingedeeld, tenzij richtlijn 2015/849 of nationale wetgeving anders bepaalt.(28)
47.      Bijgevolg moet de meldingsplichtige entiteit, wanneer deze een bankinstelling is, beschikken over een integrale en gewogen analyse van het risico dat een nieuwe zakelijke relatie met zich meebrengt, teneinde te bepalen welk waakzaamheidsniveau op die relatie moet worden toegepast. Afhankelijk van de omstandigheden van het geval en onder voorbehoud van het oordeel van de verwijzende rechter, zou de plaatsing op een OFAC-lijst derhalve aanleiding kunnen geven tot verscherpte cliëntenonderzoeksmaatregelen.
48.      Artikel 8, lid 3, van richtlijn 2015/849 bepaalt evenwel dat de lidstaten ervoor moeten zorgen dat de meldingsplichtige entiteiten beschikken over gedragslijnen, controlemaatregelen en procedures om het op het niveau van de Unie, van de lidstaten en van de meldingsplichtige entiteiten geïdentificeerde witwasrisico en risico van terrorismefinanciering te beperken en effectief te beheren en dat die gedragslijnen, controlemaatregelen en procedures evenredig zijn met de aard en omvang van de meldingsplichtige entiteiten.
49.      Bijgevolg rijst de vraag wat de manoeuvreerruimte is voor de bankinstelling die van mening is dat haar gedragslijnen, controlemaatregelen en procedures niet volstaan om het door haar vastgestelde risico doeltreffend te beperken en te beheren met maatregelen die evenredig zijn met haar aard en omvang. Is dit ook een legitieme reden om de opening van een betaalrekening met basisfuncties te weigeren?
50.      Net als de Commissie ben ik van mening dat artikel 16, lid 4, van richtlijn 2014/92 inzake de weigering om een betaalrekening met basisfuncties te openen indien de opening van een dergelijke rekening zou leiden tot een schending van de bepalingen inzake de bestrijding van het witwassen van geld en de financiering van terrorisme, als grondslag voor een dergelijke weigering zou kunnen dienen ingeval de bankinstelling niet in staat is het risico van witwassen van geld of terrorismefinanciering te beheersen. De EBA-richtsnoeren voorzien uitdrukkelijk in een dergelijk geval.(29)
51.      Bij haar analyse om tot die weigering te komen, zou NKBM mijns inziens echter verschillende factoren in aanmerking moeten nemen.
52.      In de eerste plaats kan vóór het besluit om ondanks alles een betaalrekening met basisfuncties te openen ten eerste worden aangevoerd dat de EBA in haar richtsnoeren duidelijk aangeeft dat het aanbieden van enkel financiële basisproducten en -diensten het moeilijker maakt voor gebruikers om deze producten en diensten te misbruiken voor financiële misdrijven.(30) De aanvraag van een betaalrekening met uitsluitend basisfuncties kan het risico dus beperken. Ten tweede mag het openen van een basisbetaalrekening niet enkel vanwege de kosten van de controle worden geweigerd, zoals ik hierboven reeds heb aangegeven.(31)
53.      In de tweede plaats bepaalt richtlijn 2015/849 duidelijk dat indien de bankinstelling het ondanks het onderzoek van deze elementen noodzakelijk acht om het openen van een dergelijke rekening te weigeren, haar beslissingsruimte niet onbeperkt is. Ten eerste bepaalt artikel 48, lid 8, van deze richtlijn dat „[d]e lidstaten [ervoor] zorgen [...] dat de bevoegde autoriteiten rekening houden met de mate van beslissingsvrijheid die aan de meldingsplichtige entiteit wordt gelaten en [...] op passende wijze de risicobeoordelingen [herbezien] die aan deze beslissingsruimte ten grondslag liggen, alsmede de toereikendheid en toepassing van haar interne gedragslijnen, controles en procedures.” Ten tweede bepaalt artikel 16, lid 7, van richtlijn 2014/92 dat een bankinstelling die weigert een betaalrekening met basisfuncties te openen, de consument in kennis moet stellen van de procedure voor het indienen van een klacht en van zijn recht om contact op te nemen met de bevoegde autoriteit en met de aangewezen instantie voor alternatieve geschillenbeslechting. De beslissingsruimte van de bankinstelling is dus onderworpen aan het toezicht van de bevoegde autoriteit van elke lidstaat.
54.      In casu is het aan de verwijzende rechter om te beoordelen of andere risicofactoren dan de plaatsing op een OFAC-lijst reden waren om het openen van een betaalrekening met basisfuncties te weigeren en of NKBM in staat was de zakelijke relatie doorlopend te monitoren ingeval een rekening zou worden geopend.
55.      Concluderend geef ik in overweging om op de eerste prejudiciële vraag te antwoorden dat artikel 16, lid 4, van richtlijn 2014/92, gelezen in samenhang met richtlijn 2015/849, aldus moet worden uitgelegd dat een bankinstelling het openen van een betaalrekening met basisfuncties niet mag weigeren op de enkele grond dat de naam van de consument die om opening van een dergelijke rekening verzoekt, op een OFAC-lijst voorkomt. Het staat echter aan de nationale rechter om na te gaan of er volgens het nationale recht al dan niet uitdrukkelijk rekening wordt gehouden met de plaatsing op een OFAC-lijst om de opening van een betaalrekening met basisfuncties te weigeren.
V.      Conclusie
56.      Gelet op het bovenstaande geef ik het Hof in overweging om de eerste prejudiciële vraag van de Okrajno sodišče v Mariboru te beantwoorden als volgt:
„Artikel 16, lid 4, van richtlijn 2014/92/EU van het Europees Parlement en de Raad van 23 juli 2014 betreffende de vergelijkbaarheid van de in verband met betaalrekeningen aangerekende vergoedingen, het overstappen naar een andere betaalrekening en de toegang tot betaalrekeningen met basisfuncties, gelezen in samenhang met richtlijn (EU) 2015/849 van het Europees Parlement en de Raad van 20 mei 2015 tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld of terrorismefinanciering, tot wijziging van verordening (EU) nr. 648/2012 van het Europees Parlement en de Raad en tot intrekking van richtlijn 2005/60/EG van het Europees Parlement en de Raad en richtlijn 2006/70/EG van de Commissie, zoals gewijzigd bij richtlijn (EU) 2019/2177 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2019,
moet aldus worden uitgelegd dat
een bankinstelling het openen van een betaalrekening met basisfuncties niet mag weigeren op de enkele grond dat de naam van de consument die om opening van een dergelijke rekening verzoekt, voorkomt op een lijst van het Office of Foreign Assets Control (OFAC), dat valt onder het United States Department of the Treasury.
Het sta      at echter aan de nationale rechter om na te gaan of er volgens het nationale recht al dan niet uitdrukkelijk rekening wordt gehouden met de plaatsing op een OFAC-lijst om de opening van een betaalrekening met basisfuncties te weigeren.”
1      Oorspronkelijke taal: Frans.
i      Dit is een fictieve naam, die niet overeenkomt met de werkelijke naam van enige partij in de procedure.
2      Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 23 juli 2014 betreffende de vergelijkbaarheid van de in verband met betaalrekeningen aangerekende vergoedingen, het overstappen naar een andere betaalrekening en de toegang tot betaalrekeningen met basisfuncties (PB 2014, L 257, blz. 214).
3      Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 20 mei 2015 inzake de voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld of terrorismefinanciering, tot wijziging van verordening (EU) nr. 648/2012 van het Europees Parlement en de Raad en tot intrekking van richtlijn 2005/60/EG van het Europees Parlement en de Raad en richtlijn 2006/70/EG van de Commissie (PB 2015, L 141, blz. 73), zoals gewijzigd bij richtlijn (EU) 2019/2177 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2019 (PB 2019, L 334, blz. 155) (hierna: „richtlijn 2015/849”).
4      Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 26 oktober 2005 tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld en de financiering van terrorisme (PB 2005, L 309, blz. 15). Deze richtlijn is ingetrokken en vervangen door richtlijn 2015/849.
5      EBA/GL/2021/02; hierna: „EBA-richtsnoeren”. Momenteel is een nieuwe versie van deze richtsnoeren van kracht, namelijk de EBA-richtsnoeren van 31 maart 2023 inzake beleid en controles voor een doeltreffend beheer van risico’s in verband met witwassen van geld en terrorismefinanciering (ML/TF-risicofactoren) bij het verlenen van toegang tot financiële diensten (EBA/GL/2023/04).
6      Uradni list RS, nrs. 7/18 en 9/18.
7      Uradni list RS, nr. 48/22.
8      Bijvoorbeeld instructies voor het aangaan van zakelijke relaties met natuurlijke personen, de richtsnoeren voor het acceptatiebeleid van cliënten, de handelwijze op het gebied van beperkende maatregelen en de gedragscode.
9      Hierna: „Handvest”.
10      Ik herinner eraan dat de basisfuncties nader zijn uitgewerkt in artikel 17, lid 1, van richtlijn 2014/92 en met name diensten omvatten waarmee alle verrichtingen kunnen worden uitgevoerd die nodig zijn voor het openen, gebruiken en beëindigen van een betaalrekening, waarmee geldmiddelen op een betaalrekening kunnen worden gestort, binnen de Unie contanten van een betaalrekening kunnen worden opgenomen en in de Unie automatische afschrijvingen, betalingstransacties via een betaalkaart of overmakingen kunnen worden verricht.
11      Zie voetnoot 4 van deze conclusie. Zie artikel 16, lid 4, van richtlijn 2014/92.
12      Zie artikel 16, lid 5, eerste alinea, van richtlijn 2014/92.
13      Zie artikel 16, lid 6, van richtlijn 2014/92.
14      Zie artikel 16, lid 7, van richtlijn 2014/92.
15      Zie voetnoot 4 van deze conclusie.
16      Zie met name artikelen 5 en 18 van richtlijn 2015/849, en arresten van 17 november 2022, Rodl & Partner (C‑562/20, EU:C:2022:883, punten 46‑48), en 2 maart 2023, PrivatBank e.a. (C‑78/21, EU:C:2023:137, punten 63 en 64).
17      Zie artikel 15, lid 1, van richtlijn 2015/849.
18      Zie artikel 13, lid 2, van richtlijn 2015/849.
19      Zie overweging 22 van richtlijn 2015/849.
20      Zie punt 35 van deze conclusie.
21      Zie met name artikel 6, lid 1, van verordening (EG) nr. 2580/2001 van de Raad van 27 december 2001 inzake specifieke beperkende maatregelen tegen bepaalde personen en entiteiten met het oog op de strijd tegen het terrorisme (PB 2001, L 344, blz. 70), dat voorziet in de mogelijkheid van uitzonderingen op het in artikel 2, lid 2, van deze verordening neergelegde verbod op het verrichten van financiële diensten.
22      Zie artikel 13, lid 1, onder d), van richtlijn 2015/849.
23      Zie EBA-richtsnoeren, punt 2.3, onder b).
24      Zie EBA-richtsnoeren, punt 2.5, onder a).
25      Zie EBA-richtsnoeren, punt 2.5, onder b).
26      Zie EBA-richtsnoeren, punt 1.30, onder c).
27      Zie EBA-richtsnoeren, punt 3.2.
28      Zie EBA-richtsnoeren, punt 3.3.
29      Zie EBA-richtsnoeren, punt 4.66.
30      Zie EBA-richtsnoeren, punt 4.10, onder b).
31      Zie punt 33 van deze conclusie.