62023CO0058
ΔΙΑΤΑΞΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (όγδοο τμήμα)
της 27ης Σεπτεμβρίου 2023 (
*1
)
«Προδικαστική παραπομπή – Άρθρο 99 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου – Χώρος ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης – Πολιτική ασύλου – Κοινές διαδικασίες για τη χορήγηση και ανάκληση του καθεστώτος διεθνούς προστασίας – Οδηγία 2013/33/ΕΕ – Άρθρα 22 και 23 – Δικαίωμα νομικής συνδρομής και εκπροσώπησης – Άρθρο 46, παράγραφος 4 – Εύλογη προθεσμία προς άσκηση προσφυγής – Άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Δικαίωμα πραγματικής προσφυγής ενώπιον δικαστηρίου – Απόρριψη αίτησης διεθνούς προστασίας ως προδήλως αβάσιμης, κατ’ εφαρμογήν ταχείας διαδικασίας»
Στην υπόθεση C‑58/23 [Abboudnam] (
i
),
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, την οποία υπέβαλε το Upravno sodišče (διοικητικό πρωτοδικείο, Σλοβενία) με απόφαση της 31ης Ιανουαρίου 2023, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 6 Φεβρουαρίου 2023, στο πλαίσιο της δίκης
Y. N.
κατά
Republika Slovenija,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (όγδοο τμήμα),
συγκείμενο από τους M. Safjan, πρόεδρο τμήματος, N. Piçarra (εισηγητή) και N. Jääskinen, δικαστές,
γενική εισαγγελέας: T. Ćapeta
γραμματέας: A. Calot Escobar
κατόπιν της απόφασης που έλαβε, αφού άκουσε τη γενική εισαγγελέα, να αποφανθεί με αιτιολογημένη διάταξη σύμφωνα με το άρθρο 99 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου,
εκδίδει την ακόλουθη
Διάταξη
1
Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 46, παράγραφος 4, της οδηγίας 2013/32/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013, σχετικά με κοινές διαδικασίες για τη χορήγηση και ανάκληση του καθεστώτος διεθνούς προστασίας (ΕΕ 2013, L 180, σ. 60), σε συνδυασμό με το άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης).
2
Η αίτηση υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ του Υ.Ν. και της Republika Slovenija (Δημοκρατίας της Σλοβενίας), με αντικείμενο την απόφαση του Υπουργείου Εσωτερικών της Σλοβενίας (στο εξής: Υπουργείο Εσωτερικών) να απορρίψει, κατ’ εφαρμογήν ταχείας διαδικασίας, ως προδήλως αβάσιμη την αίτηση διεθνούς προστασίας που υπέβαλε ο Υ.Ν. (στο εξής: επίδικη απόφαση).
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
3
Οι αιτιολογικές σκέψεις 20, 23, 25 και 50 της οδηγίας 2013/32 αναφέρουν τα εξής:
«(20)
Σε αυστηρά καθορισμένες περιστάσεις, όταν η αίτηση είναι πιθανώς αβάσιμη […], τα κράτη μέλη θα πρέπει να μπορούν να επιταχύνουν τη διαδικασία εξέτασης, ιδίως με την πρόβλεψη μικρότερων αλλά εύλογων προθεσμιών για ορισμένα διαδικαστικά βήματα, με την επιφύλαξη διεξαγωγής επαρκούς και πλήρους εξέτασης και εφόσον ο αιτών έχει πραγματικά πρόσβαση σε βασικές αρχές και εγγυήσεις που προβλέπει η παρούσα οδηγία.
[…]
(23)
Στο πλαίσιο των διαδικασιών προσφυγών, θα πρέπει να χορηγείται στους αιτούντες, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, δωρεάν νομική συνδρομή και εκπροσώπηση από πρόσωπα που βάσει της εθνικής νομοθεσίας έχουν τις σχετικές ικανότητες. Επιπλέον, σε όλα τα στάδια της διαδικασίας, οι αιτούντες θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα να συμβουλεύονται, ιδία δαπάνη, νομικούς ή άλλους συμβούλους που γίνονται δεκτοί ή στους οποίους επιτρέπεται να λειτουργούν με την ιδιότητα αυτή βάσει του εθνικού δικαίου.
[…]
(25)
Προς τον σκοπό της ορθής αναγνώρισης των ατόμων που χρήζουν προστασίας ως πρόσφυγες κατά την έννοια του άρθρου 1 της [Σύμβασης περί του καθεστώτος των προσφύγων, η οποία υπεγράφη στη Γενεύη στις 28 Ιουλίου 1951 [Recueil des traités des Nations unies, τόμος 189, σ. 150, αρ. 2545 (1954)], όπως συμπληρώθηκε και τροποποιήθηκε με το πρωτόκολλο περί του καθεστώτος των προσφύγων που συνήφθη στη Νέα Υόρκη στις 31 Ιανουαρίου 1967], ή ως πρόσωπα που δικαιούνται επικουρική προστασία, κάθε αιτών θα πρέπει να έχει πραγματική πρόσβαση στις διαδικασίες, τη δυνατότητα να συνεργάζεται και να επικοινωνεί καταλλήλως με τις αρμόδιες αρχές ώστε να υποβάλλει τα στοιχεία της υπόθεσής του, καθώς και να διαθέτει επαρκείς διαδικαστικές εγγυήσεις για να προωθεί την υπόθεσή του του σε όλα τα στάδια της διαδικασίας. Επιπλέον, η εξέταση μιας αίτησης διεθνούς προστασίας θα πρέπει κανονικά να δίδει στον αιτούντα τουλάχιστον: […] πρόσβαση σε διερμηνέα για την παρουσίαση της υπόθεσής του σε περίπτωση συνέντευξης με τις αρχές, […] τη δυνατότητα συνεννόησης με νομικό ή άλλο σύμβουλο, το δικαίωμα ενημέρωσής του για τη νομική του κατάσταση στα κρίσιμα σημεία της διαδικασίας, σε γλώσσα την οποία κατανοεί ή ευλόγως θεωρείται ότι κατανοεί, καθώς και, σε περίπτωση αρνητικής απόφασης, το δικαίωμα ουσιαστικής προσφυγής ενώπιον δικαστηρίου.
[…]
(50)
Σύμφωνα με βασική αρχή της ενωσιακής νομοθεσίας, οι αποφάσεις επί αιτήσεως διεθνούς προστασίας […] πρέπει να επιδέχονται αποτελεσματικής προσφυγής ενώπιον δικαστηρίου.»
4
Το άρθρο 12 της οδηγίας 2013/32, το οποίο φέρει τον τίτλο «Εγγυήσεις για τους αιτούντες», ορίζει τα εξής:
«1.   Τα κράτη μέλη, με τις διαδικασίες του κεφαλαίου III, μεριμνούν ώστε να παρέχονται σε όλους τους αιτούντες οι ακόλουθες εγγυήσεις:
[…]
β)
να τους παρέχονται υπηρεσίες διερμηνέα, όταν αυτό είναι απαραίτητο για να εκθέσουν την περίπτωσή τους στις αρμόδιες αρχές. Τα κράτη μέλη θεωρούν απαραίτητο να παρέχουν αυτές τις υπηρεσίες τουλάχιστον όταν ο αιτών πρέπει να εξετασθεί στο πλαίσιο συνέντευξης όπως αναφέρεται στα άρθρα 14 έως 17 και 34 και δεν μπορεί να εξασφαλισθεί η δέουσα επικοινωνία χωρίς διερμηνέα. Σε αυτήν την περίπτωση και σε άλλες περιπτώσεις όπου οι αρμόδιες αρχές καλούν τον αιτούντα, οι εν λόγω υπηρεσίες αμείβονται από το Δημόσιο·
[…]
2.   Τα κράτη μέλη, τηρώντας τις διαδικασίες που προβλέπονται στο κεφάλαιο V, μεριμνούν ώστε όλοι οι αιτούντες να απολαμβάνουν εγγυήσεων ισοδύναμων με εκείνες που απαριθμούνται στην παράγραφο 1, στοιχεία βʹ έως εʹ.»
5
Στο άρθρο 20, παράγραφος 1, της οδηγίας 2013/32 προβλέπεται ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να μεριμνούν ώστε να παρέχεται, κατόπιν αιτήματος, δωρεάν νομική συνδρομή και εκπροσώπηση στο πλαίσιο των διαδικασιών άσκησης μέσου ένδικης προστασίας στις οποίες αναφέρεται το άρθρο 46.
6
Το άρθρο 22, παράγραφος 1, της οδηγίας 2013/32 εξασφαλίζει στους αιτούντες τη δυνατότητα να συμβουλεύονται, ιδία δαπάνη και κατά τρόπο ουσιαστικό, νομικό ή άλλο σύμβουλο που γίνεται δεκτός ή αναγνωρίζεται με την ιδιότητα αυτή βάσει του εθνικού δικαίου, σε θέματα σχετικά με τις οικείες αιτήσεις διεθνούς προστασίας σε όλα τα στάδια της διαδικασίας, ακόμη και μετά από αρνητική απόφαση.
7
Το άρθρο 23, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας 2013/32 ορίζει ότι ο νομικός ή άλλος σύμβουλος πρέπει «να έχει πρόσβαση στις πληροφορίες του φακέλου του αιτούντος βάσει των οποίων λαμβάνεται ή θα ληφθεί απόφαση».
8
Το άρθρο 46, παράγραφοι 1 και 4, της οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Δικαίωμα πραγματικής προσφυγής», προβλέπει τα εξής:
«1.   Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι αιτούντες να έχουν δικαίωμα πραγματικής προσφυγής ενώπιον δικαστηρίου κατά των ακόλουθων αποφάσεων:
α)
απόφαση επί της αιτήσεως διεθνούς προστασίας
[…]
4.   Τα κράτη μέλη ορίζουν εύλογες προθεσμίες και θεσπίζουν τις λοιπές απαιτούμενες διατάξεις για την άσκηση του δικαιώματος πραγματικής προσφυγής από τον αιτούντα σύμφωνα με την παράγραφο 1. Οι προθεσμίες δεν καθιστούν αδύνατη ή υπερβολικά δυσχερή την άσκηση του εν λόγω δικαιώματος.»
Το σλοβενικό δίκαιο
9
Το άρθρο 70, παράγραφος 1, πρώτη περίοδος, του Zakon o mednarodni zaščiti (νόμος περί διεθνούς προστασίας), της 4ης Μαρτίου 2016 (Uradni list RS, αριθ. 16/17, στο εξής: ZMZ‑1), ορίζει προθεσμία δεκαπέντε ημερών από την ημερομηνία της κοινοποίησης διοικητικής απόφασης αρμόδιου οργάνου για την άσκηση προσφυγής κατά μιας τέτοιας απόφασης ενώπιον του Upravno sodišče (διοικητικό πρωτοδικείο, Σλοβενία). Όταν η σχετική απόφαση εκδίδεται με ταχεία διαδικασία, η δεύτερη περίοδος του άρθρου 70, παράγραφος 1, μειώνει την προθεσμία αυτή σε τρεις ημέρες από την κοινοποίηση της απόφασης.
10
Από το άρθρο 111, παράγραφοι 2 και 4, του Zakon o pravdnem postopku (νόμου περί Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας), της 15ης Μαρτίου 1999 (Uradni list RS, αριθ. 73/07), σε συνδυασμό με το άρθρο 22, παράγραφος 1, του Zakon o upravnem sporu (νόμος περί διοικητικών διαφορών), της 28ης Σεπτεμβρίου 2006 (Uradni list RS, αριθ. 105/06), προκύπτει ότι, όταν η προθεσμία ορίζεται σε ημέρες, τότε αυτή αρχίζει να τρέχει από την πρώτη ημέρα μετά την κοινοποίηση ή τη γνωστοποίηση της σχετικής απόφασης. Εάν η τελευταία ημέρα της προθεσμίας είναι Σάββατο, Κυριακή, εορτή ή αργία κατά την εθνική νομοθεσία, η ίδια προθεσμία λήγει κατά το πέρας της επόμενης εργάσιμης ημέρας.
Η διαφορά της κύριας δίκης και το προδικαστικό ερώτημα
11
Η επίδικη απόφαση με την οποία το Υπουργείο Εσωτερικών απέρριψε ως προδήλως αβάσιμη την αίτηση διεθνούς προστασίας που υπέβαλε ο Υ.Ν., Μαροκινός υπήκοος, εκδόθηκε με ταχεία διαδικασία. Σύμφωνα με το άρθρο 70 παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, του ZMZ‑1, η προθεσμία για την άσκηση προσφυγής κατά μιας τέτοιας απόφασης μειώνεται από δεκαπέντε σε τρεις ημέρες από την κοινοποίησή της.
12
Ο Υ.Ν. άσκησε ενώπιον του Upravno sodišče (διοικητικού πρωτοδικείου), του αιτούντος δικαστηρίου, προσφυγή κατά της επίδικης απόφασης υποστηρίζοντας, αφενός, ότι εφόσον η κοινοποίησή της έλαβε χώρα στις 23 Δεκεμβρίου 2022, παραμονή ενός Σαββατοκύριακου αργίας, η πραγματική προθεσμία για την προσφυγή μειώθηκε σε μία εργάσιμη ημέρα. Αφετέρου, αν και ομιλεί μόνον αραβικά, δεν είχε διερμηνέα και επομένως δεν ήταν σε θέση να επικοινωνήσει αποτελεσματικά με τον πληρεξούσιό του, αφού οι συνομιλίες τους περιορίζονταν σε ανταλλαγές σύντομων μηνυμάτων (SMS) με τη χρήση ηλεκτρονικού μεταφραστή. Οι συνθήκες αυτές δεν του επέτρεψαν να προετοιμάσει προσηκόντως την προσφυγή του, κατά παραβίαση του δικαιώματός του πραγματικής προσφυγής ενώπιον δικαστηρίου.
13
Το αιτούν δικαστήριο επιβεβαιώνει ότι, εν προκειμένω, η τελευταία ημέρα της προθεσμίας για την άσκηση προσφυγής, η οποία άρχισε να τρέχει στις 24 Δεκεμβρίου 2022, ήταν η 26η Δεκεμβρίου 2022, επίσημη αργία στη Σλοβενία, οπότε η προθεσμία αυτή έληξε στο τέλος της πρώτης επόμενης εργάσιμης ημέρας, δηλαδή την 27η Δεκεμβρίου 2022.
14
Επιπλέον, το δικαστήριο επισημαίνει ότι οι περιστάσεις της προκειμένης υπόθεσης διαφέρουν από εκείνες της υπόθεσης επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση της 9ης Σεπτεμβρίου 2020, Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides (Απόρριψη μεταγενέστερης αίτησης – Προθεσμία για την άσκηση προσφυγής) (C‑651/19, ΕU:C:2020:681), όπου το Δικαστήριο έκρινε ότι το άρθρο 46 της οδηγίας 2013/32, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη, επιτρέπει εθνική νομοθετική ρύθμιση που προβλέπει ότι η άσκηση προσφυγής κατά απόφασης με την οποία απορρίπτεται ως απαράδεκτη μεταγενέστερη αίτηση διεθνούς προστασίας πρέπει να ασκηθεί εντός αποκλειστικής προθεσμίας δέκα ημερών, περιλαμβανομένων εορτών και αργιών, από την κοινοποίηση της απόφασης αυτής, υπό τον όρο ότι οι αιτούντες διεθνή προστασία έχουν τη δυνατότητα, εντός μιας τέτοιας προθεσμίας, να ασκήσουν αποτελεσματικά τα δικονομικά δικαιώματα και τις εγγυήσεις που τους παρέχει η οδηγία 2013/32.
15
Μολονότι το αιτούν δικαστήριο παραδέχεται ότι η προθεσμία για την άσκηση προσφυγής κατά απόφασης με την οποία η αίτηση διεθνούς προστασίας απορρίπτεται ως προδήλως αβάσιμη μπορεί να είναι μικρότερη από την προθεσμία των δεκαπέντε ημερών που προβλέπεται κατά τη συνήθη διαδικασία, εκτιμά ωστόσο ότι η προθεσμία των τριών ημερών που προβλέπεται στο πλαίσιο της ταχείας διαδικασίας είναι δυσανάλογα δυσμενέστερη εκείνης που προβλέπεται για τη συνήθη διαδικασία.
16
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Upravno sodišče (διοικητικό πρωτοδικείο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
«Έχει το άρθρο 46, παράγραφος 4, της [οδηγίας 2013/32], σε συνδυασμό με το άρθρο 47 του Χάρτη, την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική δικονομική ρύθμιση όπως το άρθρο 70, παράγραφος 1, δεύτερη περίοδος, του ZMZ‑1, που προβλέπει για την άσκηση προσφυγής κατά αποφάσεως με την οποία η αρμόδια αρχή απορρίπτει αίτηση ως προδήλως αβάσιμη στο πλαίσιο ταχείας διαδικασίας, αποκλειστική προθεσμία τριών ημερών από την κοινοποίηση μιας τέτοιας αποφάσεως, περιλαμβανομένων εορτών και αργιών, με συνέπεια τη λήξη της προθεσμίας κατά το πέρας της πρώτης επόμενης εργάσιμης ημέρας;»
Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου
Επί του αιτήματος εφαρμογής της επείγουσας προδικαστικής διαδικασίας
17
Με χωριστό δικόγραφο, που κατατέθηκε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 6 Φεβρουαρίου 2023, το αιτούν δικαστήριο ζήτησε να εξεταστεί η υπόθεση κατ’ εφαρμογήν της επείγουσας προδικαστικής διαδικασίας, επισημαίνοντας, αφενός, ότι η ερμηνεία του άρθρου 46, παράγραφος 4, της οδηγίας 2013/32, σε σχέση με την οποία υπέβαλε προδικαστικό ερώτημα στο Δικαστήριο, έχει αντίκτυπο στην εξέταση παρόμοιων προσφυγών που ασκήθηκαν ενώπιόν του και, αφετέρου, ότι το νομικό ζήτημα που τέθηκε εν προκειμένω δικαιολογεί, από τη φύση του, το να δοθεί μια απάντηση το συντομότερο δυνατόν, δεδομένου ότι αφορά το δικαίωμα πραγματικής ένδικης προσφυγής.
18
Με απόφαση της 16ης Φεβρουαρίου 2023, το τρίτο τμήμα του Δικαστηρίου, που ορίστηκε σύμφωνα με το άρθρο 108, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, απέρριψε την αίτηση αυτή με την αιτιολογία ότι δεν συνέτρεχε η προϋπόθεση του επείγοντος.
19
Όσον αφορά τον πρώτο λόγο που επικαλέστηκε το αιτούν δικαστήριο, το τρίτο τμήμα του Δικαστηρίου επισήμανε ότι ο μεγάλος αριθμός προσώπων ή νομικών καταστάσεων που ενδεχομένως αφορά η απόφαση την οποία θα πρέπει να εκδώσει το αιτούν δικαστήριο κατόπιν της προδικαστικής παραπομπής στο Δικαστήριο δεν συνιστά, αυτός καθεαυτόν, εξαιρετική περίσταση ικανή να δικαιολογήσει την εφαρμογή της επείγουσας διαδικασίας. Ως προς τον δεύτερο λόγο, με τον οποίο υποστηρίζεται ότι κάθε αίτηση προδικαστικής αποφάσεως για την ερμηνεία διάταξης σχετικής με το δικαίωμα πραγματικής προσφυγής ενώπιον δικαστηρίου απαιτεί ταχεία απάντηση από το Δικαστήριο, το τμήμα έκρινε ότι ένας τέτοιος λόγος δεν μπορεί να είναι επαρκής, από μόνος του, ώστε να δικαιολογήσει την εφαρμογή της επείγουσας διαδικασίας, δεδομένου ότι η διαδικασία αυτή αποτελεί διαδικαστικό μέσο που προορίζεται για την αντιμετώπιση εξαιρετικά επείγουσας κατάστασης.
20
Εξάλλου, το τρίτο τμήμα του Δικαστηρίου υπενθύμισε ότι το κύριο κριτήριο για το εάν πληρούται η προϋπόθεση του επείγοντος είναι το σχετικό με την ύπαρξη στέρησης της ελευθερίας του προσφεύγοντος της κύριας δίκης [απόφαση της 12ης Ιανουαρίου 2023, MV (Σύγχυση ποινών), C‑583/22 PPU, EU:C:2023:5, σκέψη 45] και τόνισε ότι από την ενώπιον του Δικαστηρίου δικογραφία προέκυψε ότι ο προσφεύγων δεν υπόκειται σε κανένα στερητικό της ελευθερίας μέτρο. Παρατήρησε επίσης ότι εφόσον, βάσει της εθνικής νομοθεσίας, ο προσφεύγων δεν μπορεί να απελαθεί έως ότου η απόφαση επί της αίτησής του για άδεια διαμονής καταστεί τελεσίδικη, μπορεί να αποκλεισθεί ο κίνδυνος απομάκρυνσης προς χώρα όπου θα μπορούσε να εκτεθεί σε θανατική ποινή, σε βασανιστήρια ή σε άλλη απάνθρωπη ή εξευτελιστική τιμωρία ή μεταχείριση.
Επί του αιτήματος υπαγωγής της υπόθεσης στην ταχεία διαδικασία
21
Το αιτούν δικαστήριο υπέβαλε επίσης αίτηση για υπαγωγή της υπόθεσης σε ταχεία διαδικασία, δυνάμει του άρθρου 105 του Κανονισμού Διαδικασίας, για λόγους πανομοιότυπους με εκείνους που προβλήθηκαν προς στήριξη του αιτήματός του να εξετασθεί η υπόθεση κατ’ εφαρμογήν της επείγουσας προδικαστικής διαδικασίας, όπως προαναφέρθηκαν στη σκέψη 17 της παρούσας διάταξης. Η αίτηση απορρίφθηκε με απόφαση του Προέδρου του Δικαστηρίου της 1ης Μαρτίου 2023 για τους ίδιους λόγους που εκτέθηκαν στη σκέψη 19 της παρούσας διάταξης.
Επί του προδικαστικού ερωτήματος
22
Δυνάμει του άρθρου 99 του Κανονισμού Διαδικασίας, το Δικαστήριο, κατόπιν προτάσεως του εισηγητή δικαστή και αφού ακούσει τον γενικό εισαγγελέα, μπορεί οποτεδήποτε να αποφανθεί με αιτιολογημένη διάταξη όταν, ιδίως, η απάντηση σε ερώτημα που υποβάλλεται με αίτηση προδικαστικής αποφάσεως μπορεί να συναχθεί σαφώς από τη νομολογία ή όταν δεν υπάρχει καμία εύλογη αμφιβολία ως προς την απάντηση που προσήκει στο υποβληθέν ερώτημα.
23
Στο πλαίσιο της παρούσας υπόθεσης αποφασίστηκε να εφαρμοστεί η διάταξη αυτή.
24
Το αιτούν δικαστήριο θέτει κατ’ ουσίαν το ερώτημα αν το άρθρο 46, παράγραφος 4, της οδηγίας 2013/32, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47, πρώτο εδάφιο, του Χάρτη, έχει την έννοια ότι δεν επιτρέπει εθνική νομοθετική ρύθμιση που προβλέπει προθεσμία τριών ημερών, περιλαμβανομένων εορτών και αργιών, για την άσκηση ένδικης προσφυγής κατά απόφασης με την οποία απορρίπτεται αίτηση διεθνούς προστασίας ως προδήλως αβάσιμη, κατ’ εφαρμογήν ταχείας διαδικασίας.
25
Το άρθρο 46, παράγραφοι 1 και 4, της οδηγίας 2013/32, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα της αιτιολογικής της σκέψης 50, υποχρεώνει τα κράτη μέλη να ορίζουν εύλογες προθεσμίες για την άσκηση προσφυγών και να θεσπίζουν τις λοιπές απαιτούμενες διατάξεις, προκειμένου ο αιτών διεθνή προστασία να μπορεί να ασκήσει το δικαίωμά του πραγματικής προσφυγής ενώπιον δικαστηρίου. Η εν λόγω διάταξη διευκρινίζει επίσης ότι οι προθεσμίες αυτές δεν μπορούν να καθιστούν αδύνατη ή υπερβολικά δυσχερή την άσκηση του ως άνω δικαιώματος.
26
Τα χαρακτηριστικά της προσφυγής που προβλέπεται στο άρθρο 46, παράγραφος 4, της οδηγίας 2013/32 πρέπει να καθορίζονται σύμφωνα με το άρθρο 47 του Χάρτη, κατά το οποίο κάθε πρόσωπο του οποίου παραβιάστηκαν τα δικαιώματα και οι ελευθερίες που κατοχυρώνονται στο δίκαιο της Ένωσης έχει δικαίωμα πραγματικής προσφυγής ενώπιον δικαστηρίου, τηρουμένων των προϋποθέσεων του ίδιου άρθρου [απόφαση της 9ης Σεπτεμβρίου 2020, Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides (Απόρριψη μεταγενέστερης αίτησης – Προθεσμία για την άσκηση προσφυγής), C‑651/19, EU:C:2020:681, σκέψη 27]. Επομένως, το άρθρο 46, παράγραφος 4, της οδηγίας αποκλείει κάθε εθνικό μέτρο το οποίο θέτει εμπόδιο στην πραγματική άσκηση των μέσων ένδικης προστασίας που προβλέπονται στην παράγραφο 1 του άρθρου αυτού [βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 22ας Ιουνίου 2023, K.B. και F.S. (Αυτεπάγγελτη εξέταση στον ποινικό τομέα), C‑660/21, EU:C:2023:498, σκέψη 37].
27
Επομένως, όταν τα κράτη μέλη ορίζουν προθεσμίες για την άσκηση προσφυγής δυνάμει διάταξης του δικαίου της Ένωσης όπως του άρθρου 46, παράγραφος 4, της οδηγίας 2013/32, υποχρεούνται, βάσει του άρθρου 51, παράγραφος 1, του Χάρτη, να διασφαλίζουν την τήρηση του δικαιώματος πραγματικής προσφυγής ενώπιον δικαστηρίου, το οποίο κατοχυρώνεται στο άρθρο 47 του Χάρτη και συγκεκριμενοποιείται στο άρθρο 46 της οδηγίας [πρβλ. αποφάσεις της 19ης Δεκεμβρίου 2019, Deutsche Umwelthilfe, C‑752/18, EU:C:2019:1114, σκέψη 34, και της 22ας Ιουνίου 2023, K.B. et F.S. (Αυτεπάγγελτη εξέταση στον ποινικό τομέα), C‑660/21, EU:C:2023:498, σκέψη 40].
28
Όπως προκύπτει από την αιτιολογική σκέψη 20 της οδηγίας 2013/32, τέτοιες προθεσμίες πρέπει, σε κάθε περίπτωση, να παραμένουν εύλογες και να μην εμποδίζουν την πραγματοποίηση επαρκούς και πλήρους εξέτασης της υποβαλλόμενης αίτησης, ούτε την αποτελεσματική άσκηση, από τον αιτούντα, των δικαιωμάτων που του αναγνωρίζει η οδηγία. Επιπλέον, όπως διευκρινίζεται στην αιτιολογική σκέψη 25 της οδηγίας, κάθε αιτών πρέπει να έχει πραγματική πρόσβαση στις διαδικασίες, να έχει τη δυνατότητα να συνεργάζεται και να επικοινωνεί καταλλήλως με τις αρμόδιες αρχές ώστε να υποβάλλει τα στοιχεία της υποθέσεώς του, καθώς και να διαθέτει επαρκείς διαδικαστικές εγγυήσεις για να μπορεί να υποστηρίζει την υπόθεσή του σε όλα τα στάδια της διαδικασίας.
29
Εξάλλου, από τις συνδυασμένες διατάξεις του άρθρου 12, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, και παράγραφος 2, της οδηγίας 2013/32 προκύπτει ότι, όσον αφορά τις διαδικασίες άσκησης μέσων ένδικης προστασίας, πρέπει να παρέχονται σε όλους τους αιτούντες εγγυήσεις ισοδύναμες με εκείνες που προβλέπονται για τη διοικητική μεταχείριση των αιτήσεων διεθνούς προστασίας, και συγκεκριμένα, μεταξύ άλλων, υπηρεσίες διερμηνέα για να εκθέσουν τα επιχειρήματά τους στις αρμόδιες αρχές.
30
Ομοίως, προκειμένου να μπορέσουν οι αιτούντες να ασκήσουν το δικαίωμά τους πραγματικής προσφυγής ενώπιον δικαστηρίου, το άρθρο 22 της οδηγίας 2013/32, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα της αιτιολογικής της σκέψης 23, διασφαλίζει στους αιτούντες, σε όλα τα στάδια της διαδικασίας, το δικαίωμα σε υπηρεσίες νομικής συνδρομής και εκπροσώπησης, οι οποίες μπορεί να είναι δωρεάν σύμφωνα με το άρθρο 20 της οδηγίας, ακόμη και μετά από αρνητική απόφαση. Επιπλέον, το άρθρο 23 της οδηγίας διασφαλίζει στους νομικούς συμβούλους τους πρόσβαση στις πληροφορίες που περιλαμβάνονται στον φάκελο βάσει του οποίου λαμβάνεται ή θα ληφθεί απόφαση [απόφαση της 9ης Σεπτεμβρίου 2020, Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides (Απόρριψη μεταγενέστερου αιτήματος – Προθεσμία προσφυγής), C‑651/19, EU:C:2020:681, σκέψη 62].
31
Επομένως, προκειμένου να τηρούνται οι απαιτήσεις που απορρέουν από το άρθρο 46, παράγραφος 4, της οδηγίας 2013/32, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47, πρώτο εδάφιο, του Χάρτη, η προθεσμία για άσκηση προσφυγής μπορεί να θεωρηθεί ουσιαστικά επαρκής για την προετοιμασία και την άσκηση πραγματικής προσφυγής ενώπιον δικαστηρίου μόνον εφόσον ο αιτών είναι σε θέση να ασκήσει αποτελεσματικά, εντός μια τέτοιας προθεσμίας, τα δικονομικά δικαιώματα που αναφέρονται στην προηγούμενη σκέψη της παρούσας διάταξης.
32
Ωστόσο, από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως προκύπτει ότι, καθώς το Υπουργείο Εσωτερικών δεν έθεσε διερμηνέα στη διάθεση του πληρεξούσιου του προσφεύγοντος της κύριας δίκης εντός της προθεσμίας για την άσκηση προσφυγή στην υπόθεση της κύριας δίκης, οι συνομιλίες μεταξύ των τελευταίων περιορίζονταν σε ανταλλαγές SMS με τη χρήση ηλεκτρονικού μεταφραστή. Από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως προκύπτει επίσης ότι το Υπουργείο Εσωτερικών δεν απάντησε στο αίτημα που υπέβαλε ο πληρεξούσιος του προσφεύγοντος της κύριας δίκης για πρόσβαση στις πληροφορίες που περιέχονται στον φάκελό του, κάτι που, σύμφωνα με το αιτούν δικαστήριο, οφειλόταν στο ότι η επίδικη απόφαση κοινοποιήθηκε στον προσφεύγοντα λίγο πριν από μια ημέρα αργίας.
33
Υπό τις συνθήκες αυτές, με την επιφύλαξη του ελέγχου στον οποίο θα πρέπει να προβεί το αιτούν δικαστήριο, μια προθεσμία άσκησης προσφυγής όπως η επίμαχη εν προκειμένω δεν διασφαλίζει στον αιτούντα το δικαίωμά του πραγματικής προσφυγής ενώπιον δικαστηρίου κατά την έννοια του άρθρου 47 του Χάρτη, δεδομένου ότι είναι πιθανόν να του στερήσει, στην πράξη, το δικαίωμα σε υπηρεσίες διερμηνέα προκειμένου να μπορεί να προβάλει τα επιχειρήματά του στις αρμόδιες αρχές, το οποίο κατοχυρώνεται στο άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, και παράγραφος 2, της οδηγίας 2013/32, το δικαίωμά του σε νομική συνδρομή και εκπροσώπηση, το οποίο κατοχυρώνεται στο άρθρο 22 της οδηγίας αυτής, καθώς και το δικαίωμά του για πρόσβαση στις πληροφορίες του φακέλου, το οποίο προβλέπεται στο άρθρο 23 της εν λόγω οδηγίας.
34
Κατόπιν των ανωτέρω σκέψεων, στο υποβληθέν προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 46, παράγραφος 4, της οδηγίας 2013/32, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη, έχει την έννοια ότι δεν επιτρέπει εθνική νομοθετική ρύθμιση που προβλέπει προθεσμία τριών ημερών, περιλαμβανομένων εορτών και αργιών, για την άσκηση ένδικης προσφυγής κατά απόφασης με την οποία απορρίπτεται, κατ’ εφαρμογήν ταχείας διαδικασίας, αίτηση διεθνούς προστασίας ως προδήλως αβάσιμη, δεδομένου ότι τέτοια προθεσμία είναι πιθανόν να παρακωλύσει την αποτελεσματική άσκηση των δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται στο άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, και παράγραφος 2, καθώς και στα άρθρα 22 και 23 της οδηγίας αυτής.
Επί των δικαστικών εξόδων
35
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (όγδοο τμήμα) διατάσσει:
Το άρθρο 46, παράγραφος 4, της οδηγίας 2013/32/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013, σχετικά με κοινές διαδικασίες για τη χορήγηση και ανάκληση του καθεστώτος διεθνούς προστασίας, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
έχει την έννοια ότι:
δεν επιτρέπει εθνική νομοθετική ρύθμιση που προβλέπει προθεσμία τριών ημερών, περιλαμβανομένων εορτών και αργιών, για την άσκηση ένδικης προσφυγής κατά απόφασης με την οποία απορρίπτεται, κατ’ εφαρμογήν ταχείας διαδικασίας, αίτηση διεθνούς προστασίας ως προδήλως αβάσιμη, δεδομένου ότι τέτοια προθεσμία είναι πιθανόν να παρακωλύσει την αποτελεσματική άσκηση των δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται στο άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, και παράγραφος 2, καθώς και στα άρθρα 22 και 23 της οδηγίας αυτής.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η σλοβενική.
(
i
)	H ονομασία της παρούσας υπόθεσης είναι πλασματική. Δεν αντιστοιχεί στο πραγματικό όνομα κανενός διαδίκου.