Προσωρινό κείμενο
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (τέταρτο τμήμα)
της 23ης
Οκτωβρίου 2025 (*)
« Αίτηση αναιρέσεως – Κοινή γεωργική πολιτική (ΚΓΠ) – Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων (ΕΓΤΕ) και Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) – Εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2021/261 – Δαπάνες που αποκλείονται από τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Δαπάνες που πραγματοποίησε η Δημοκρατία της Βουλγαρίας – Κανονισμός (ΕΕ) 1306/2013 – Άρθρο 52 – Διαδικασία εκκαθάρισης ως προς τη συμμόρφωση – Άρθρο 54 – Αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά ως επακόλουθο παρατυπίας ή αμέλειας – Μη ανάκτηση από το οικείο κράτος μέλος – Έκθεση έρευνας της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) »
Στην υπόθεση C‑294/23 P,
με αντικείμενο αίτηση αναιρέσεως δυνάμει του άρθρου 56 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ασκήθηκε στις 8 Μαΐου 2023,
Δημοκρατία της Βουλγαρίας, εκπροσωπούμενη από τις T. Mitova και S. Ruseva,
αναιρεσείουσα,
όπου ο έτερος διάδικος είναι:
η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τις J. Aquilina, G. Koleva και I. Zaloguin,
καθής πρωτοδίκως,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τέταρτο τμήμα),
συγκείμενο από τους I. Jarukaitis (εισηγητή), πρόεδρο τμήματος, M. Condinanzi και N. Jääskinen, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: A. Biondi
γραμματέας: R. Stefanova-Kamisheva, διοικητική υπάλληλος,
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 4ης
Δεκεμβρίου 2024,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 6ης
Μαρτίου 2025,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1        Με την υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας ζητεί την αναίρεση της αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 8ης
Μαρτίου 2023, Βουλγαρία κατά Επιτροπής (T‑235/21, στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, EU:T:2023:105), με την οποία απορρίφθηκε η προσφυγή της κατά της εκτελεστικής αποφάσεως (ΕΕ) 2021/261 της Επιτροπής, της 17ης Φεβρουαρίου 2021, για τον αποκλεισμό από τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ορισμένων δαπανών που πραγματοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Εγγυήσεων (ΕΓΤΕ) και του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) (ΕΕ 2021, L 59, σ. 10, στο εξής: επίδικη απόφαση), καθόσον αποκλείει από την ενωσιακή χρηματοδότηση το ανερχόμενο σε 7 656 848,97
ευρώ ποσό που είχε δηλωθεί από τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας.
Το νομικό πλαίσιο
Ο κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ) 2988/95
2        Κατά το άρθρο 1, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) 2988/95 του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 1995, σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΕΕ 1995, L 312, σ. 1):
«Παρατυπία συνιστά κάθε παράβαση διάταξης του κοινοτικού δικαίου που προκύπτει από πράξη ή παράλειψη ενός οικονομικού φορέα, με πραγματικό ή ενδεχόμενο αποτέλεσμα να ζημειωθεί ο γενικός προϋπολογισμός των Κοινοτήτων ή προϋπολογισμός διαχειριζόμενος από τις Κοινότητες, είτε με τη μείωση ή ματαίωση εσόδων που προέρχονται από ίδιους πόρους που εισπράττονται απευθείας για λογαριασμό της Κοινότητας, είτε με αδικαιολόγητη δαπάνη.»
Ο κανονισμός (EE) 1306/2013
3        Οι αιτιολογικές σκέψεις 36, 37, 39 και 94 του κανονισμού (ΕΕ) 1306/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2013, σχετικά με τη χρηματοδότηση, τη διαχείριση και την παρακολούθηση της κοινής γεωργικής πολιτικής και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΟΚ) αριθ. 352/78, (ΕΚ) αριθ. 165/94, (ΕΚ) αριθ. 2799/98, (ΕΚ) αριθ. 814/2000, (ΕΚ) αριθ. 1290/2005 και (ΕΚ) αριθ. 485/2008 του Συμβουλίου (ΕΕ 2013, L 347, σ. 549, και διορθωτικό ΕΕ 2016, L 130, σ. 7), προβλέπει τα εξής:
«(36)      Η [Ευρωπαϊκή] Επιτροπή είναι υπεύθυνη για την εκτέλεση του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, σύμφωνα με το άρθρο 317 ΣΛΕΕ. Η Επιτροπή εξουσιοδοτείται να αποφασίζει, με εκτελεστικές πράξεις, αν οι δαπάνες των κρατών μελών είναι σύμφωνες με την ενωσιακή νομοθεσία. Θα πρέπει να δοθεί στα κράτη μέλη το δικαίωμα να αιτιολογούν τις αποφάσεις πληρωμών τους και να προσφεύγουν σε συμβιβασμό σε περίπτωση διαφωνίας τους με την Επιτροπή. […]
(37)      Σε περίπτωση ανάκτησης ποσών που έχουν καταβληθεί από το [Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων (ΕΓΤΕ)], τα ανακτώμενα ποσά θα πρέπει να επιστρέφονται στο ταμείο, εφόσον πρόκειται για δαπάνες που δεν είναι σύμφωνες με την ενωσιακή νομοθεσία και για τις οποίες δεν θεμελιώνεται κανένα δικαίωμα. Προκειμένου να υπάρχει επαρκής χρόνος για την ολοκλήρωση όλων των αναγκαίων διοικητικών διαδικασιών, συμπεριλαμβανομένων των εσωτερικών ελέγχων, τα κράτη μέλη πρέπει να ζητούν την ανάκτηση από τον δικαιούχο εντός 18 μηνών από τη στιγμή κατά την οποία εγκρίνεται έκθεση ελέγχου ή παρόμοιο έγγραφο όπου διαπιστώνεται ότι έχει διαπραχθεί παρατυπία, και, κατά περίπτωση, παραλαμβάνεται από τον οργανισμό πληρωμών ή τον αρμόδιο για την ανάκτηση φορέα. Θα πρέπει να προβλεφθεί ένα σύστημα οικονομικής ευθύνης για τις περιπτώσεις όπου έχουν διαπραχθεί παρατυπίες και δεν έχει ανακτηθεί το σύνολο του ποσού. Για τον σκοπό αυτό, θα πρέπει να θεσπιστεί διαδικασία που θα επιτρέπει στην Επιτροπή να προστατεύει τα συμφέροντα του προϋπολογισμού της Ένωσης, αποφασίζοντας να καταλογίσει εις βάρος του οικείου κράτους μέλους ένα μέρος των ποσών που απωλέσθησαν εξαιτίας παρατυπιών και δεν ανακτήθηκαν εντός εύλογης προθεσμίας. […]
[…]
(39)      Για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων του προϋπολογισμού της ΕΕ, τα κράτη μέλη λαμβάνουν μέτρα ώστε να βεβαιώνονται για την πραγματική και ορθή εκτέλεση των συναλλαγών που χρηματοδοτούνται από τα ταμεία. Τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να προλαμβάνουν, να ανιχνεύουν και να αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά κάθε παρατυπία ή μη συμμόρφωση προς τις υποχρεώσεις που διαπράττεται από τους δικαιούχους. Για τον σκοπό αυτό, θα πρέπει να εφαρμόζεται ο κανονισμός [2988/95].
[…]
[…]
(94)      Επίσης, οι εκτελεστικές αρμοδιότητες της Επιτροπής θα πρέπει να καλύπτουν: τις διαδικασίες σχετικά με τις ειδικές υποχρεώσεις των κρατών μελών όσον αφορά τους ελέγχους, τις διαδικασίες σχετικά με τις υποχρεώσεις συνεργασίας των κρατών μελών όσον αφορά τους επιτόπιους ελέγχους που διενεργούνται από την Επιτροπή και την πρόσβαση στις πληροφορίες, τις διαδικασίες και άλλες πρακτικές ρυθμίσεις σχετικά με την υποχρέωση αναφοράς παρατυπιών και περιπτώσεων απάτης, τους όρους για τη φύλαξη των δικαιολογητικών εγγράφων των πραγματοποιούμενων πληρωμών και των εγγράφων σχετικά με τη διενέργεια των διοικητικών και φυσικών ελέγχων που επιβάλλει η ενωσιακή νομοθεσία· την εκκαθάριση λογαριασμών και την εκκαθάριση ως προς τη συμμόρφωση, τον αποκλεισμό ποσών που βαρύνουν τον ενωσιακό προϋπολογισμό από την ενωσιακή χρηματοδότηση, τις διαδικασίες για την ανάκτηση αχρεωστήτως καταβληθέντων πληρωμών και των σχετικών τόκων, τους τρόπους διαβίβασης και κοινοποίησης στοιχείων στην Επιτροπή από τα κράτη μέλη σχετικά με παρατυπίες.»
4        Κατά το άρθρο 1 του κανονισμού 1306/2013, το οποίο φέρει τον τίτλο «Πεδίο εφαρμογής»:
«Ο παρών κανονισμός θεσπίζει κανόνες για:
α)      τη χρηματοδότηση των δαπανών στο πλαίσιο της Κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ), συμπεριλαμβανομένων των δαπανών για την αγροτική ανάπτυξη·
β)      το σύστημα παροχής συμβουλών σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις·
γ)      τα συστήματα διαχείρισης και ελέγχου που πρέπει να συγκροτήσουν τα κράτη μέλη·
δ)      το σύστημα πολλαπλής συμμόρφωσης·
ε)      την εκκαθάριση λογαριασμών.»
5        Το άρθρο 2, παράγραφος 1, του κανονισμού ορίζει τα εξής:
«Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού:
[…]
ζ)      ως “παρατυπία” νοείται η οριζομένη στο άρθρο 1
παράγραφος 2 του κανονισμού [2988/95].»
6        Ο κανονισμός 1306/2013 περιλαμβάνει τίτλο IV, ο οποίος επιγράφεται «Δημοσιονομική διαχείριση των ταμείων» και περιέχει το κεφάλαιο IV, το οποίο φέρει τον τίτλο «Εκκαθάριση λογαριασμών». Στο τιτλοφορούμενο «Γενικές διατάξεις» τμήμα Ι του εν λόγω κεφαλαίου περιλαμβάνεται το άρθρο 47 του κανονισμού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Επιτόπιοι έλεγχοι της Επιτροπής» και προβλέπει τα εξής:
«1.      Με την επιφύλαξη των ελέγχων που διενεργούν τα κράτη μέλη σύμφωνα με τις εθνικές νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις ή με το άρθρο 287 ΣΛΕΕ ή κάθε ελέγχου που οργανώνεται σύμφωνα με το άρθρο 322 ΣΛΕΕ ή βάσει του [κανονισμού (Ευρατόμ, ΕΚ)
2185/96 του Συμβουλίου, της 11ης Νοεμβρίου 1996, σχετικά με τους ελέγχους και εξακριβώσεις που διεξάγει επιτοπίως η Επιτροπή με σκοπό την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων από απάτες και λοιπές παρατυπίες (ΕΕ 1996, L 292, σ. 2)], η Επιτροπή δύναται να οργανώνει επιτόπιους ελέγχους στα κράτη μέλη με σκοπό να εξακριβώνει κυρίως:
α)      τη συμμόρφωση των διοικητικών πρακτικών προς τους ενωσιακούς κανόνες·
β)      την ύπαρξη των αναγκαίων δικαιολογητικών εγγράφων και την αντιστοιχία τους με τις πράξεις που χρηματοδοτούνται από το ΕΓΤΕ ή το [Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ)]·
γ)      τους όρους υπό τους οποίους εκτελούνται και ελέγχονται οι πράξεις που χρηματοδοτούνται από το ΕΓΤΕ ή το ΕΓΤΑΑ·
δ)      αν ένας οργανισμός πληρωμών συμμορφώνεται με τα κριτήρια διαπίστευσης που ορίζονται στο άρθρο 7
παράγραφος 2 και αν το κράτος μέλος εφαρμόζει σωστά τις διατάξεις του άρθρου 7
παράγραφος 5.
Τα πρόσωπα στα οποία η Επιτροπή αναθέτει τη διενέργεια των επιτόπιων ελέγχων εκ μέρους της ή οι υπάλληλοι της Επιτροπής που ενεργούν στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους έχουν πρόσβαση στα βιβλία και σε κάθε άλλο έγγραφο σχετικό με τις δαπάνες που χρηματοδοτούνται από το ΕΓΤΕ ή το ΕΓΤΑΑ, συμπεριλαμβανομένων των εγγράφων και των μεταστοιχείων που εγγράφονται σε ηλεκτρονικό μέσο.
Η εξουσία διενεργείας επιτοπίων ελέγχων δεν θίγει την εφαρμογή εθνικών διατάξεων που επιφυλάσσουν ορισμένες ενέργειες σε φορείς καθορισμένους από την εθνική νομοθεσία. Με την επιφύλαξη των ειδικών διατάξεων του [κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ)
883/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Σεπτεμβρίου 2013, σχετικά με τις έρευνες που πραγματοποιούνται από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1073/1999 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και του κανονισμού (Ευρατόμ) αριθ. 1074/1999 του Συμβουλίου (ΕΕ 2013, L 248, σ. 1),] και του [κανονισμού 2185/96], τα εξουσιοδοτημένα από την Επιτροπή πρόσωπα να ενεργούν για λογαριασμό της δεν συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, σε κατ’ οίκον επισκέψεις ή επίσημες ανακρίσεις ατόμων με βάση τη νομοθεσία του σχετικού κράτους μέλους. Ωστόσο, έχουν πρόσβαση στις πληροφορίες που αποκτώνται κατ’ αυτόν τον τρόπο.
2.      Η Επιτροπή ειδοποιεί εγκαίρως, πριν από τον επιτόπιο έλεγχο, το σχετικό κράτος μέλος ή το κράτος μέλος στην επικράτεια του οποίου πρόκειται να διενεργηθεί ο έλεγχος, λαμβάνοντας υπόψη τον διοικητικό αντίκτυπο της διοργάνωσης των ελέγχων στους οργανισμούς πληρωμών. Στους ελέγχους αυτούς μπορούν να μετέχουν υπάλληλοι του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους.
Κατόπιν αιτήσεως της Επιτροπής και εφόσον συμφωνεί το κράτος μέλος, οι αρμόδιες αρχές του εν λόγω κράτους μέλους διενεργούν συμπληρωματικούς ελέγχους ή έρευνες με αντικείμενο τις πράξεις που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό. Στους εν λόγω ελέγχους μπορούν να μετέχουν οι υπάλληλοι της Επιτροπής ή τα εξουσιοδοτημένα από αυτήν πρόσωπα.
Για τη βελτίωση των ελέγχων, η Επιτροπή δύναται, κατόπιν συμφωνίας με τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη, να ζητά τη βοήθεια των αρχών των κρατών μελών αυτών σε ορισμένους ελέγχους ή έρευνες.»
7        Κατά το άρθρο 48, παράγραφος 3, του κανονισμού 1306/2013:
«Τα κράτη μέλη θέτουν στη διάθεση της Επιτροπής στοιχεία για τις παρατυπίες και τις περιπτώσεις εικαζόμενης απάτης που διαπιστώνονται, καθώς και πληροφορίες για τα μέτρα που λαμβάνονται σύμφωνα με το τμήμα ΙΙΙ του παρόντος κεφαλαίου για την ανάκτηση των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών σε σχέση με τις εν λόγω παρατυπίες και απάτες.»
8        Το κεφάλαιο IV του τίτλου IV του κανονισμού περιέχει τμήμα ΙΙ, το οποίο επιγράφεται «Εκκαθάριση» και περιλαμβάνει το άρθρο 52, το οποίο αφορά την εκκαθάριση λογαριασμών και ορίζει στις παραγράφους 1 έως 4 τα εξής:
«1.      Όταν διαπιστώσει ότι οι δαπάνες που αναφέρονται στο άρθρο 4
παράγραφος 1 και στο άρθρο 5 δεν πραγματοποιήθηκαν σύμφωνα με την ενωσιακή νομοθεσία και, όσον αφορά το ΕΓΤΑΑ, με την εφαρμοστέα ενωσιακή και εθνική νομοθεσία που αναφέρεται στο άρθρο 85 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 [του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2013, περί καθορισμού κοινών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Συνοχής, το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας και περί καθορισμού γενικών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Συνοχής και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 (ΕΕ 2013, L 347, σ. 320),] η Επιτροπή εκδίδει εκτελεστικές πράξεις για τον καθορισμό των ποσών που πρέπει να αποκλειστούν από την ενωσιακή χρηματοδότηση. Οι εν λόγω εκτελεστικές πράξεις εκδίδονται σύμφωνα με τη συμβουλευτική διαδικασία στην οποία παραπέμπει το άρθρο 116
παράγραφος 2.
2.      Η Επιτροπή εκτιμά τα ποσά που πρέπει να αποκλειστούν με βάση τη σοβαρότητα της διαπιστούμενης μη συμμόρφωσης. Η Επιτροπή λαμβάνει δεόντως υπόψη το είδος της παράβασης και την οικονομική ζημία που υπέστη η Ένωση. Βασίζει τον αποκλεισμό στον προσδιορισμό των αχρεωστήτως δαπανηθέντων ποσών και, σε περίπτωση [που] ο υπολογισμός των εν λόγω ποσών απαιτεί δυσανάλογη προσπάθεια, δύναται να εφαρμόζει διορθώσεις κατά παρεκβολή ή κατ’ αποκοπήν. Οι κατ’ αποκοπήν διορθώσεις εφαρμόζονται μόνο όταν, λόγω της φύσης της περίπτωσης ή επειδή το κράτος μέλος δεν διαβίβασε στην Επιτροπή τις απαραίτητες πληροφορίες, δεν είναι εφικτό, με μια λογική προσπάθεια, να προσδιοριστεί ακριβέστερα η οικονομική ζημία που υπέστη η Ένωση.
3.      Πριν από τη λήψη οιασδήποτε απόφασης απόρριψης της χρηματοδότησης, τα αποτελέσματα των ελέγχων της Επιτροπής και οι απαντήσεις του σχετικού κράτους μέλους κοινοποιούνται εγγράφως και, κατόπιν, τα δύο μέρη επιχειρούν να καταλήξουν σε συμφωνία για τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν. Σε αυτό το σημείο της διαδικασίας, δίνεται στα κράτη μέλη η δυνατότητα να αποδείξουν ότι ο πραγματικός βαθμός της μη συμμόρφωσης είναι μικρότερος από αυτόν που εκτιμά η Επιτροπή.
Εάν δεν υπάρξει συμφωνία, το κράτος μέλος δύναται να ζητήσει την έναρξη διαδικασίας με σκοπό να επιτευχθεί εντός τεσσάρων μηνών συμβιβασμός των θέσεων των μερών. Τα αποτελέσματα της διαδικασίας αυτής ανακοινώνονται με έκθεση προς την Επιτροπή. H Επιτροπή λαμβάνει υπόψη τις συστάσεις της έκθεσης προτού να αποφασίσει τυχόν απόρριψη της χρηματοδότησης και αιτιολογεί την απόφασή της αν αγνοήσει τις εν λόγω συστάσεις.
4.      Η απόρριψη χρηματοδότησης δεν μπορεί να αφορά:
α)      δαπάνες που αναφέρονται στο άρθρο 4
παράγραφος 1 και πραγματοποιήθηκαν νωρίτερα από 24 μήνες πριν από την έγγραφη ανακοίνωση των πορισμάτων των επιθεωρήσεων στο κράτος μέλος από την Επιτροπή·
[…]».
9        Το άρθρο 53 του κανονισμού 1306/2013, το οποίο επιγράφεται «Αρμοδιότητες της Επιτροπής», ορίζει στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Η Επιτροπή εκδίδει εκτελεστικές πράξεις για τον καθορισμό κανόνων σχετικά με:
[…]
β)      τη συμμόρφωση ως προς την εκκαθάριση που προβλέπεται στο άρθρο 52 όσον αφορά τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για την έκδοση της απόφασης και την εφαρμογή της, συμπεριλαμβανομένης της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών και των προθεσμιών που πρέπει να τηρούνται, καθώς και της διαδικασίας συμβιβασμού που προβλέπεται στο εν λόγω άρθρο, συμπεριλαμβανομένης της σύστασης, των καθηκόντων, της σύνθεσης και των ρυθμίσεων εργασίας του οργάνου συμβιβασμού.»
10      Το κεφάλαιο IV του τίτλου IV του κανονισμού περιέχει τμήμα ΙΙΙ το οποίο επιγράφεται «Παρατυπίες» και περιλαμβάνει το άρθρο 54, το οποίο φέρει τον τίτλο «Κοινές διατάξεις» και ορίζει στις παραγράφους 1, 2, 4 και 5 τα εξής:
«1.      Για κάθε αχρεωστήτως καταβληθέν ποσό […] ως επακόλουθο παρατυπίας ή αμέλειας, τα κράτη μέλη ζητούν ανάκτηση από τον δικαιούχο εντός 18 μηνών αφότου εγκριθεί και, κατά περίπτωση, παραληφθεί από τον οργανισμό πληρωμών ή τον αρμόδιο για την ανάκτηση φορέα, έκθεση ελέγχου ή ανάλογο έγγραφο όπου διαπιστώνεται ότι έχει διαπραχθεί παρατυπία. Τα αντίστοιχα ποσά καταγράφονται κατά τη στιγμή της αίτησης ανάκτησης στο βιβλίο οφειλετών του οργανισμού πληρωμών.
2.      Εφόσον η ανάκτηση δεν πραγματοποιηθεί εντός τεσσάρων ετών από την ημερομηνία της αίτησης ανάκτησης ή εντός οκτώ ετών αν η ανάκτηση αποτελεί αντικείμενο προσφυγής ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων, οι δημοσιονομικές επιπτώσεις της μη ανάκτησης βαρύνουν κατά 50 % το οικείο κράτος μέλος και κατά 50 % τον προϋπολογισμό της Ένωσης, με την επιφύλαξη της απαίτησης ότι το οικείο κράτος μέλος πρέπει να συνεχίσει τις διαδικασίες ανάκτησης σύμφωνα με το άρθρο 58.
[…]
4.      Το κράτος μέλος εγγράφει τις οικονομικές επιπτώσεις που το βαρύνουν κατ’ εφαρμογή της παραγράφου 2 του παρόντος άρθρου στους ετήσιους λογαριασμούς που πρέπει να διαβιβάζει στην Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 102
παράγραφος 1
στοιχείο γ) σημείο iv). Η Επιτροπή εξακριβώνει την ορθότητα της εγγραφής και προβαίνει στις τυχόν αναγκαίες αναπροσαρμογές στο πλαίσιο της εκτελεστικής πράξης που προβλέπεται στο άρθρο 51.
5.      Η Επιτροπή μπορεί, σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 52
παράγραφος 3, να εκδίδει εκτελεστικές πράξεις για να αποκλείσει από την ενωσιακή χρηματοδότηση τα ποσά που βαρύνουν τον γενικό προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις ακόλουθες περιπτώσεις:
α)      εάν το κράτος μέλος δεν τήρησε τις προθεσμίες που αναφέρονται στην παράγραφο 1·
[…]
γ)      εάν θεωρεί ότι η παρατυπία ή η μη ανάκτηση είναι αποτέλεσμα παρατυπίας ή αμέλειας που μπορεί να καταλογιστεί στις διοικητικές αρχές ή σε άλλο επίσημο φορέα του κράτους μέλους.
[…]»
11      Ο κανονισμός 1306/2013 περιέχει τίτλο V, ο οποίος τιτλοφορείται «Συστήματα ελέγχου και κυρώσεις» και περιλαμβάνει κεφάλαιο
Ι, το οποίο επιγράφεται «Γενικοί κανόνες» και στο οποίο περιέχεται το άρθρο 58, το οποίο φέρει τον τίτλο «Προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης» και ορίζει στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Τα κράτη μέλη θεσπίζουν, στο πλαίσιο της ΚΓΠ, όλες τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις και λαμβάνουν όλα τα άλλα μέτρα που είναι αναγκαία για την αποτελεσματική προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, και ιδίως για τα εξής:
[…]
ε)      την ανάκτηση αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών με τους τόκους και, εφόσον κρίνεται αναγκαίο, την κίνηση νομικών διαδικασιών προς τον σκοπό αυτό.»
Ο εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 908/2014
12      Οι αιτιολογικές σκέψεις 25 και 27 του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ)
908/2014 της Επιτροπής, της 6ης Αυγούστου 2014, για τη θέσπιση κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1306/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τους οργανισμούς πληρωμών και άλλους οργανισμούς, τη δημοσιονομική διαχείριση, την εκκαθάριση λογαριασμών, τους κανόνες σχετικά με τους ελέγχους, τις εγγυήσεις και τη διαφάνεια (ΕΕ 2014, L 255, σ. 59, και διορθωτικό ΕΕ
2015, L 114, σ. 25), διαλαμβάνουν τα εξής:
«(25)      Πρέπει να θεσπιστούν λεπτομερείς διατάξεις […] για τη διαδικασία εκκαθάρισης ως προς τη συμμόρφωση που προβλέπεται στο άρθρο 52 του [κανονισμού 1306/2013] […].
[…]
(27)      Για να διασφαλιστεί ότι, υπό κανονικές συνθήκες, η διαδικασία εκκαθάρισης ως προς τη συμμόρφωση ολοκληρώνεται σε εύλογο χρονικό διάστημα, είναι σκόπιμο να καθοριστούν ειδικές προθεσμίες για τα διάφορα στάδια της διαδικασίας, οι οποίες πρέπει να τηρούνται από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη. Ταυτόχρονα, ωστόσο, η Επιτροπή θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να παρατείνει τις εν λόγω προθεσμίες, όταν είναι αναγκαίο, λαμβανομένης υπόψη της πολυπλοκότητας της υπό εξέταση υπόθεσης. Η διαδικασία εκκαθάρισης ως προς τη συμμόρφωση θα πρέπει να παρέχει στα κράτη μέλη το δικαίωμα για διαδικασίες εκατέρωθεν ακροάσεως και να αξιολογούν τις πληροφορίες που είναι αναγκαίες για την αξιολόγηση του κινδύνου των ταμείων.»
13      Το άρθρο 34 του εκτελεστικού κανονισμού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Εκκαθάριση ως προς τη συμμόρφωση», ορίζει τα εξής:
«1.      Για να καθοριστούν τα ποσά που πρέπει να αποκλειστούν από την ενωσιακή χρηματοδότηση όταν διαπιστώνεται ότι οι δαπάνες δεν πραγματοποιήθηκαν σύμφωνα με τους ενωσιακούς κανόνες, η Επιτροπή χρησιμοποιεί τα δικά της πορίσματα και λαμβάνει υπόψη τις πληροφορίες που παρέχονται από τα κράτη μέλη, υπό τον όρο ότι οι εν λόγω πληροφορίες παρέχονται έγκαιρα, εντός των προθεσμιών που καθορίζει η Επιτροπή στο πλαίσιο της διαδικασίας εκκαθάρισης ως προς τη συμμόρφωση που πραγματοποιείται σύμφωνα με το άρθρο 52 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1306/2013 και σύμφωνα με το παρόν άρθρο.
2.      Εάν, ως αποτέλεσμα έρευνας, η Επιτροπή θεωρήσει ότι οι δαπάνες δεν πραγματοποιήθηκαν σύμφωνα με τους ενωσιακούς κανόνες, κοινοποιεί τα πορίσματά της στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος, προσδιορίζοντας τα αναγκαία διορθωτικά μέτρα για να διασφαλιστεί η μελλοντική συμμόρφωση με τους εν λόγω κανόνες και αναφέροντας το προσωρινό ύψος της δημοσιονομικής διόρθωσης που θεωρεί ότι αντιστοιχεί στα εν λόγω πορίσματα σε εκείνο το στάδιο της διαδικασίας. Η εν λόγω κοινοποίηση περιέχει επίσης χρονοδιάγραμμα διμερούς σύσκεψης εντός τεσσάρων μηνών από τη λήξη της προθεσμίας για την απάντηση του κράτους μέλους. Η κοινοποίηση περιέχει παραπομπή στο παρόν άρθρο.
Το κράτος μέλος απαντά εντός δύο μηνών από την παραλαβή της κοινοποίησης. Στην απάντησή του, το κράτος μέλος έχει τη δυνατότητα, ιδίως, να:
α)      αποδείξει στην Επιτροπή ότι η πραγματική έκταση της μη συμμόρφωσης ή του κινδύνου για τα ταμεία είναι μικρότερη από αυτήν που ανέφερε η Επιτροπή·
β)      ενημερώσει την Επιτροπή σχετικά με τα διορθωτικά μέτρα που έχει λάβει για να διασφαλίσει τη συμμόρφωση με τους ενωσιακούς κανόνες και την πραγματική ημερομηνία εφαρμογής τους.
Σε αιτιολογημένες περιπτώσεις, η Επιτροπή δύναται, κατόπιν αιτιολογημένου αιτήματος του κράτους μέλους, να επιτρέψει παράταση της δίμηνης περιόδου κατά δύο μήνες κατ’ ανώτατο όριο. Το αίτημα απευθύνεται στην Επιτροπή πριν από την εκπνοή του εν λόγω διαστήματος.
Εάν το κράτος μέλος θεωρεί ότι μια διμερής σύσκεψη δεν είναι αναγκαία, ενημερώνει την Επιτροπή στην απάντησή του στην προαναφερθείσα κοινοποίηση.
3.      Κατά τη διμερή σύσκεψη, και τα δύο μέρη καταβάλλουν προσπάθειες να καταλήξουν σε συμφωνία σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν καθώς και με την εκτίμηση της σοβαρότητας της παράβασης και της οικονομικής ζημίας που προκλήθηκε στον ενωσιακό προϋπολογισμό.
Η Επιτροπή συντάσσει, εντός 30 εργάσιμων ημερών από τη διμερή συνάντηση, τα πρακτικά και τα διαβιβάζει στο κράτος μέλος. Τα κράτη μέλη μπορούν να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους στην Επιτροπή εντός 15 εργάσιμων ημερών από την παραλαβή των πρακτικών.
Εντός έξι μηνών από την αποστολή των πρακτικών της διμερούς σύσκεψης, η Επιτροπή κοινοποιεί επισήμως τα συμπεράσματά της στο κράτος μέλος, βάσει των πληροφοριών που έλαβε στο πλαίσιο της διαδικασίας εκκαθάρισης ως προς τη συμμόρφωση. Η ανακοίνωση αυτή αξιολογεί τις δαπάνες που πρέπει να αποκλειστούν από την ενωσιακή χρηματοδότηση δυνάμει του άρθρου 52 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1306/2013 και του άρθρο[υ] 12 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 907/2014 [της Επιτροπής, της 11ης Μαρτίου 2014, για τη συμπλήρωση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1306/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, όσον αφορά τους οργανισμούς πληρωμών και άλλους οργανισμούς, τη δημοσιονομική διαχείριση, την εκκαθάριση λογαριασμών, τις εγγυήσεις και τη χρήση του ευρώ (ΕΕ 2014, L 255, σ. 18)]. Η ανακοίνωση περιέχει παραπομπή στο άρθρο 40
παράγραφος 1 του παρόντος κανονισμού.
[…]
5.      Για να εφαρμόσει τις παραγράφους 3 και 4 εντός των αντίστοιχων χρονικών περιόδων, η Επιτροπή θα έχει στη διάθεσή της όλες τις πληροφορίες σχετικά με το συγκεκριμένο στάδιο της διαδικασίας. Εάν η Επιτροπή κρίνει ότι δεν έχει στη διάθεσή της όλες τις πληροφορίες, μπορεί ανά πάσα στιγμή και εντός των προθεσμιών που προβλέπονται στις παραγράφους 3 και 4:
α)      να ζητήσει πρόσθετες πληροφορίες από το κράτος μέλος, αίτημα στο οποίο το κράτος μέλος απαντά εντός δύο μηνών από την παραλαβή της κοινοποίησης· και/ή
β)      να ενημερώσει το κράτος μέλος για την πρόθεσή της να πραγματοποιήσει πρόσθετη αποστολή ελέγχου για τη διενέργεια των αναγκαίων επαληθεύσεων.
Σε αυτή την περίπτωση, τα χρονικά διαστήματα που αναφέρονται στις παραγράφους 3 και 4 αρχίζουν να υπολογίζονται εκ νέου, είτε με την παραλαβή από την Επιτροπή των πρόσθετων πληροφοριών που ζήτησε είτε από την τελευταία ημέρα της αποστολής συμπληρωματικού ελέγχου.
[…]
7.      Η Επιτροπή, αφού κοινοποιήσει τα συμπεράσματά της στα κράτη μέλη, σύμφωνα με το άρθρο 34
παράγραφος 3 ή 4 του παρόντος κανονισμού, εκδίδει, κατά περίπτωση, μία ή περισσότερες αποφάσεις βάσει του άρθρου 52 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1306/2013, με σκοπό να αποκλείσει από την ενωσιακή χρηματοδότηση δαπάνες που δεν είναι σύμφωνες με τους ενωσιακούς κανόνες. Η Επιτροπή μπορεί να εφαρμόζει συνεχείς διαδικασίες εκκαθάρισης ως προς τη συμμόρφωση, μέχρις ότου το κράτος μέλος εφαρμόσει πράγματι τα διορθωτικά μέτρα.
[…]»
14      Το άρθρο 40 του εκτελεστικού κανονισμού 908/2014, το οποίο φέρει τον τίτλο «Διαδικασία συμβιβασμού», προβλέπει στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Ένα κράτος μέλος δύναται να προσφύγει ενώπιον του οργάνου συμβιβασμού εντός 30 εργάσιμων ημερών από την παραλαβή της επίσημης κοινοποίησης της Επιτροπής που αναφέρεται στο άρθρο 34
παράγραφος 3 τρίτο εδάφιο, αποστέλλοντας αιτιολογημένη αίτηση συμβιβασμού στη γραμματεία του οργάνου συμβιβασμού.
[…]»
Το ιστορικό της διαφοράς και η επίδικη απόφαση
15      Το ιστορικό της διαφοράς εκτίθεται από το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 2 έως 12 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και μπορεί, για τις ανάγκες της παρούσας διαδικασίας, να συνοψισθεί ως ακολούθως.
16      Με επιστολή της 4ης
Ιανουαρίου 2017, η Επιτροπή ζήτησε από τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας να της διαβιβάσει τα σχόλιά της επί πληροφοριών που είχε κοινοποιήσει η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) στο πλαίσιο της έρευνας INT/2016/101/BG (στο εξής: κοινοποίηση των διαπιστώσεων), η οποία καταδείκνυε, κατ’ ουσίαν, ότι είχαν πραγματοποιηθεί μη προσήκουσες καταβολές κονδυλίων της Ένωσης ως αποτέλεσμα άσκησης δόλιων δραστηριοτήτων. Περαιτέρω, η Επιτροπή επισήμανε στη Δημοκρατία της Βουλγαρίας ότι η επιλεξιμότητα για τη χρηματοδότηση από το ΕΓΤΕ όλων των δαπανών που σχετίζονται με τα προγράμματα που υλοποιήθηκαν από τον/την [εμπιστευτικό] (1) ετίθετο εν αμφιβόλω και ότι, συνεπώς, σύμφωνα με το άρθρο 52 του κανονισμού 1306/2013, εξέταζε τη δυνατότητα αποκλεισμού των δαπανών αυτών από την ενωσιακή χρηματοδότηση. Η Επιτροπή συνέστησε επίσης στις βουλγαρικές αρχές να αναστείλουν τις πληρωμές στο πλαίσιο κάθε προγράμματος και κάθε συναλλαγής στα οποία συμμετείχε ο/η [εμπιστευτικό] (2), εφόσον είχαν επαρκείς λόγους για να το πράξουν.
17      Με επιστολή της 2ας Μαΐου 2017, η Επιτροπή κάλεσε τις βουλγαρικές αρχές να συμμετάσχουν σε διμερή σύσκεψη, σύμφωνα με το άρθρο 34, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του εκτελεστικού κανονισμού 908/2014, ενημερώνοντάς τες συγχρόνως ότι ενέμενε στη θέση της ότι οι διαπιστώσεις της OLAF καταδείκνυαν την ύπαρξη σοβαρών παρατυπιών όσον αφορά τις δαπάνες που μνημονεύθηκαν στην προηγούμενη σκέψη. Διευκρίνισε ότι θα παρείχε, επίσης με επιστολή και μετά την κοινοποίηση της τελικής έκθεσης της OLAF, περαιτέρω πληροφορίες σχετικά με τα διάφορα στάδια που επρόκειτο να ακολουθήσουν στο πλαίσιο της κινηθείσας διαδικασίας εκκαθάρισης. Η Επιτροπή υπογράμμισε ότι, εν αναμονή της έκθεσης αυτής, ενέμενε στη θέση της ότι όλες οι δαπάνες που σχετίζονται με τα προγράμματα τα οποία υλοποιήθηκαν από τον/την [εμπιστευτικό] (3) ήταν επισφαλείς.
18      Με επιστολή της 11ης
Σεπτεμβρίου 2017, η Επιτροπή διαβίβασε στη Δημοκρατία της Βουλγαρίας τα πρακτικά της διμερούς σύσκεψης που έλαβε χώρα στις 12 Ιουλίου 2017 και της έθεσε συμπληρωματικές ερωτήσεις. Επίσης, η Επιτροπή της ανέφερε ότι έπρεπε να περιμένουν την τελική έκθεση της OLAF προκειμένου να ακολουθήσουν τα επόμενα στάδια της διαδικασίας εκκαθάρισης, ιδίως όσον αφορά την ποσοτική εκτίμηση του κινδύνου για το οικείο Ταμείο που συνδέεται με τις διαπιστωθείσες ελλείψεις. Κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 34, παράγραφος 9, του εκτελεστικού κανονισμού 908/2014, η Επιτροπή αποφάσισε να παρατείνει κατά τρεις μήνες την εξάμηνη προθεσμία που προβλέπεται στο άρθρο 34, παράγραφος 3, του εν λόγω εκτελεστικού κανονισμού για την κοινοποίηση των συμπερασμάτων της στη Δημοκρατία της Βουλγαρίας.
19      Με επιστολή της 19ης Ιανουαρίου 2018, η Επιτροπή διαβίβασε στη Δημοκρατία της Βουλγαρίας την τελική έκθεση της OLAF με αριθμό αναφοράς OF/2012/0565/B (στο εξής: πρώτη έκθεση της OLAF). Ενημέρωσε τις βουλγαρικές αρχές ότι θα διοργάνωνε μια δεύτερη διμερή σύσκεψη με αυτές προκειμένου να συζητήσουν για την εν λόγω έκθεση.
20      Με επιστολή της 7ης Μαΐου 2018, η Επιτροπή κάλεσε τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας σε δεύτερη διμερή σύσκεψη, η οποία έλαβε χώρα στις 29 Μαΐου 2018, προκειμένου να συζητηθεί η πρώτη έκθεση της OLAF (στο εξής: δεύτερη πρόσκληση σε διμερή σύσκεψη). Επίσης, η Επιτροπή επισήμανε ότι ενέμενε στη θέση της ότι όλες οι δαπάνες που σχετίζονται με τα προγράμματα προώθησης στα οποία συμμετείχε ο/η [εμπιστευτικό] (4) ήταν επισφαλείς. Η Επιτροπή συνέστησε, συνεπώς, στις βουλγαρικές αρχές να μην ανανεώσουν τις πληρωμές σε κανένα από τα προγράμματα στα οποία συμμετείχε ο/η [εμπιστευτικό] (5) και να προβούν σε ανάκτηση των παράτυπων πληρωμών από τους δικαιούχους τους, σύμφωνα με το άρθρο 54 του κανονισμού 1306/2013.
21      Με επιστολή της 29ης
Ιουνίου 2018, η Επιτροπή διαβίβασε στη Δημοκρατία της Βουλγαρίας τα πρακτικά της δεύτερης διμερούς σύσκεψης, με τα οποία της υπενθύμισε ότι, κατά τη διάρκεια της εν λόγω σύσκεψης, είχε ζητήσει πρόσθετες πληροφορίες.
22      Με επιστολή της 3ης Σεπτεμβρίου 2018, η Επιτροπή διαβίβασε στις βουλγαρικές αρχές την έκθεση της OLAF με αριθμό αναφοράς OF/2016/0390/B5
(στο εξής: δεύτερη έκθεση της OLAF), όσον αφορά τις παρατυπίες που είχαν διαπραχθεί από τον/την [εμπιστευτικό] (6) στο πλαίσιο προγραμμάτων προώθησης που χρηματοδοτούνταν από το ΕΓΤΕ.
23      Με επιστολή της 1ης Μαρτίου 2019, η Επιτροπή ζήτησε από τις βουλγαρικές αρχές, σύμφωνα με το άρθρο 34, παράγραφος 5, στοιχείο αʹ, του εκτελεστικού κανονισμού 908/2014, να της παράσχουν πρόσθετες πληροφορίες όσον αφορά την ανάκτηση των ποσών που σχετίζονται με τις δαπάνες που πραγματοποίησε το ΕΓΤΕ στο πλαίσιο των εννέα προγραμμάτων προώθησης τα οποία διαπιστώθηκε ότι παρουσιάζουν κίνδυνο για το οικείο Ταμείο, καθώς και σχετικά με την καταγραφή των αντίστοιχων ποσών στο βιβλίο οφειλετών, σύμφωνα με το άρθρο 54 του κανονισμού 1306/2013. Επίσης, επισήμανε ότι, σύμφωνα με το εν λόγω άρθρο, η αίτηση ανάκτησης των ποσών που σχετίζονται με τα προγράμματα που υλοποιήθηκαν από τον/την [εμπιστευτικό] (7) έπρεπε να έχει υποβληθεί το αργότερο 18 μήνες μετά την 19η Ιανουαρίου 2018, ενώ η αίτηση ανάκτησης των ποσών που σχετίζονται με το πρόγραμμα που υλοποιήθηκε από τον/την [εμπιστευτικό] (8) έπρεπε να έχει υποβληθεί το αργότερο 18 μήνες μετά την 3η Σεπτεμβρίου 2018, ήτοι τις ημερομηνίες κατά τις οποίες η πρώτη και η δεύτερη έκθεση της OLAF (στο εξής, από κοινού: τελικές εκθέσεις της OLAF) είχαν διαβιβαστεί αντιστοίχως στον βουλγαρικό οργανισμό πληρωμών.
24      Με επιστολή της 19ης
Νοεμβρίου 2019, η Επιτροπή διαβίβασε στη Δημοκρατία της Βουλγαρίας ανακοίνωση δυνάμει του άρθρου 34, παράγραφος 3, τρίτο εδάφιο, του εκτελεστικού κανονισμού 908/2014, στην οποία αναλύονταν οι πληροφορίες που είχαν παρασχεθεί από τις βουλγαρικές αρχές με τρεις επιστολές της 20ής Ιουλίου 2018, της 21ης Σεπτεμβρίου 2018 και της 24ης Απριλίου 2019, αντιστοίχως. Από την ανακοίνωση αυτή προέκυπτε, κατ’ ουσίαν, ότι, κατόπιν της διμερούς σύσκεψης της 29ης Μαΐου 2018 και βάσει των πρόσθετων πληροφοριών που της είχαν εν συνεχεία διαβιβαστεί από τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας καθώς και βάσει των τελικών εκθέσεων της OLAF, η Επιτροπή θεωρούσε ότι η χρηματοδότηση εννέα προγραμμάτων προώθησης που υλοποιήθηκαν από τον/την [εμπιστευτικό] (9) και τον/την [εμπιστευτικό] (10) δεν ήταν σύμφωνη με τους εφαρμοστέους κανόνες. Επιπλέον, η Επιτροπή έκρινε ότι, στο μέτρο που δεν είχε κινηθεί καμία διαδικασία ανάκτησης και καταγραφής στο βιβλίο οφειλετών του οργανισμού πληρωμών από τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας, το σύστημα διαχείρισης και ελέγχου της τελευταίας δεν ήταν σύμφωνο με τις απαιτήσεις του δικαίου της Ένωσης και, ως εκ τούτου, υφίστατο κίνδυνος για το οικείο Ταμείο. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή πρότεινε τον αποκλεισμό ποσού ύψους 7 656 848,97 ευρώ από τη χρηματοδότηση του ΕΓΤΕ.
25      Με επιστολή της 18ης
Δεκεμβρίου 2019, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας προσέφυγε, σύμφωνα με το άρθρο 40, παράγραφος 1, του εκτελεστικού κανονισμού 908/2014, στο όργανο συμβιβασμού, το οποίο εξέδωσε γνώμη στις 25 Φεβρουαρίου 2020.
26      Με επιστολή της 12ης
Αυγούστου 2020, η Επιτροπή διαβίβασε την τελική της γνώμη στη Δημοκρατία της Βουλγαρίας, με την οποία την ενημέρωσε ότι ενέμενε στη θέση που είχε διατυπώσει στην επιστολή της 19ης Νοεμβρίου 2019, και, ως εκ τούτου, πρότεινε τον αποκλεισμό ποσού ύψους 7 656 848,97 ευρώ από τη χρηματοδότηση από το ΕΓΤΕ.
27      Στις 17 Φεβρουαρίου 2021 η Επιτροπή εξέδωσε την επίδικη απόφαση, με την οποία εφάρμοσε, βάσει του άρθρου 52 του κανονισμού 1306/2013, εφάπαξ διόρθωση, αποκλείοντας από την ενωσιακή χρηματοδότηση ορισμένες δαπάνες που είχε πραγματοποιήσει η Δημοκρατία της Βουλγαρίας στο πλαίσιο επιχειρησιακών προγραμμάτων συγχρηματοδοτούμενων από το ΕΓΤΕ και το ΕΓΤΑΑ. Κατά συνέπεια, η επίδικη απόφαση απέκλεισε από τη χρηματοδότηση της Ένωσης ποσό ύψους 7 656 848,97 ευρώ.
Η διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση
28      Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 28 Απριλίου 2021, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας άσκησε προσφυγή με αίτημα την ακύρωση της επίδικης αποφάσεως, καθόσον με αυτήν της επιβλήθηκε δημοσιονομική διόρθωση ποσού ύψους 7 656 848,97 ευρώ.
29      Προς στήριξη της προσφυγής της, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας προέβαλε πέντε λόγους ακυρώσεως, οι οποίοι αφορούν, κατ’ ουσίαν, πρώτον, την προσβολή των διαδικαστικών δικαιωμάτων της κατά τη διεξαγωγή της διοικητικής διαδικασίας κατά το πέρας της οποίας εκδόθηκε η επίδικη απόφαση· δεύτερον, ανεπαρκή αιτιολογία· τρίτον, εσφαλμένη ερμηνεία του άρθρου 54, παράγραφος 1, του κανονισμού 1306/2013 όσον αφορά τον καθορισμό του χρονικού σημείου έναρξης της προθεσμίας των 18 μηνών από το οποίο το οικείο κράτος μέλος πρέπει να ζητήσει την ανάκτηση κάθε αχρεωστήτως καταβληθέντος ποσού από τον δικαιούχο· τέταρτον, σφάλμα εκτιμήσεως στο οποίο υπέπεσε η Επιτροπή, καθόσον έκρινε ότι ο οργανισμός πληρωμών δεν ενήργησε με τη δέουσα επιμέλεια για την ανάκτηση των ποσών που αντιστοιχούν στις επισφαλείς δαπάνες και ότι επέδειξε αμέλεια, διότι δεν κίνησε τη διοικητική διαδικασία ανάκτησης εντός της προθεσμίας που προβλέπεται στο άρθρο 54, παράγραφος 1, του κανονισμού 1306/2013, και, πέμπτον, ότι το ποσό των δαπανών που αποκλείστηκαν από την ενωσιακή χρηματοδότηση με την επίδικη απόφαση δεν συνάδει με το άρθρο 54 του κανονισμού 1306/2013 ούτε με την αρχή της αναλογικότητας.
30      Με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή.
Τα αιτήματα των διαδίκων ενώπιον του Δικαστηρίου
31      Η Δημοκρατία της Βουλγαρίας ζητεί από το Δικαστήριο:
–        να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση,
–        να αποφανθεί οριστικώς επί της διαφοράς ή, επικουρικώς, να αναπέμψει την υπόθεση στο Γενικό Δικαστήριο και
–        να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.
32      Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως και να καταδικάσει τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας στα δικαστικά έξοδα.
Επί της αιτήσεως αναιρέσεως
33      Προς στήριξη της αιτήσεως αναιρέσεως, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας προβάλλει δύο λόγους.
34      Ο πρώτος λόγος αναιρέσεως αφορά πλάνη περί το δίκαιο κατά την ερμηνεία του άρθρου 52, παράγραφος 3, του κανονισμού 1306/2013 και του άρθρου 34 του εκτελεστικού κανονισμού 908/2014, σε συνδυασμό με το άρθρο 52, παράγραφος 1, και με το άρθρο 54, παράγραφος 5, του κανονισμού 1306/2013, καθώς και παράβαση της απορρέουσας από το άρθρο 296 ΣΛΕΕ υποχρέωσης αιτιολογήσεως και παραβίαση της αρχής της χρηστής διοικήσεως και της αρχής της καλόπιστης συνεργασίας.
35      Ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως αφορά πλάνη περί το δίκαιο στην οποία φέρεται να υπέπεσε το Γενικό Δικαστήριο κατά την ερμηνεία του άρθρου 54, παράγραφος 5, στοιχεία αʹ και γʹ, σε συνδυασμό με το άρθρο 54, παράγραφος 1, του κανονισμού 1306/2013.
Επί του πρώτου λόγου αναιρέσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
36      Με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κατά την ερμηνεία του άρθρου 52, παράγραφος 3, του κανονισμού 1306/2013 και του άρθρου 34 του εκτελεστικού κανονισμού 984/2014, σε συνδυασμό με το άρθρο 52, παράγραφος 1, και το άρθρο 54, παράγραφος 5, του κανονισμού 1306/2013, ότι παρέβη την προβλεπόμενη στο άρθρο 296 ΣΛΕΕ υποχρέωση αιτιολογήσεως καθώς και ότι παραβίασε την αρχή της χρηστής διοικήσεως και την αρχή της καλόπιστης συνεργασίας, γεγονός που οδήγησε το Γενικό Δικαστήριο στο να διαπιστώσει, εσφαλμένα, ότι είχαν τηρηθεί τα δικαιώματα άμυνας της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας και οι διαδικαστικές εγγυήσεις που εφαρμόζονται κατά τη διαδικασία εκκαθάρισης ως προς τη συμμόρφωση, η υποχρέωση αιτιολογήσεως των διορθωτικών μέτρων καθώς και οι αρχές της χρηστής διοικήσεως και της καλόπιστης συνεργασίας. Το εν λόγω κράτος μέλος προσθέτει ότι η αιτιολογία της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως είναι ανεπαρκής και μη προσήκουσα, καθόσον το Γενικό Δικαστήριο δεν εκτίμησε το σύνολο των κρίσιμων για τη διαφορά πραγματικών περιστατικών ούτε τις παρατηρήσεις που αυτό υπέβαλε.
37      Κατά πρώτον, το ίδιο κράτος μέλος υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο, κρίνοντας, στις σκέψεις 47 έως 49 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι, λαμβανομένων υπόψη της αποστολής της δεύτερης πρόσκλησης σε διμερή σύσκεψη και της διεξαγωγής της εν λόγω σύσκεψης, είχαν θεραπευθεί οι διαδικαστικές πλημμέλειες που σχετίζονταν με τη μεταβολή, από την Επιτροπή, της νομικής βάσης της δημοσιονομικής διόρθωσης όσον αφορά τις επισφαλείς δαπάνες, υπέπεσε σε σύγχυση μεταξύ της κατ’ αντιπαράθεση διαδικασίας του άρθρου 52, παράγραφος 3, του κανονισμού 1306/2013, σε συνδυασμό με το άρθρο 34 του εκτελεστικού κανονισμού 908/2014, και των διακριτών ουσιαστικών λόγων βάσει των οποίων επιτρέπεται η επιβολή δημοσιονομικής διόρθωσης και οι οποίοι αναφέρονται, αντιστοίχως, στο άρθρο 52, παράγραφος 1, και στο άρθρο 54, παράγραφος 5, του κανονισμού 1306/2013.
38      Συναφώς, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας ισχυρίζεται ότι δημοσιονομικές διορθώσεις που επιβάλλονται δυνάμει, αφενός, του άρθρου 52, παράγραφος 1, του κανονισμού 1306/2013 και, αφετέρου, του άρθρου 54, παράγραφος 5, του εν λόγω κανονισμού στηρίζονται σε διαφορετικές νομικές βάσεις. Συνεπώς, καίτοι για την έκδοση αποφάσεων στηριζόμενων σε εκάστη των εν λόγω βάσεων εφαρμόζεται η ίδια κατ’ αντιπαράθεση διαδικασία, η οποία διέπεται από το άρθρο 52, παράγραφος 3, του κανονισμού 1306/2013, σε συνδυασμό με το άρθρο 34 του εκτελεστικού κανονισμού 908/2014, η επίδικη απόφαση θα έπρεπε να έχει στηριχθεί στους ίδιους λόγους με εκείνους βάσει των οποίων κινήθηκε η διαδικασία που οδήγησε στην έκδοσή της.
39      Συνακόλουθα, εν προκειμένω, η Επιτροπή όφειλε να διακόψει τη διαδικασία που είχε κινήσει βάσει του άρθρου 52, παράγραφος 1, του κανονισμού 1306/2013 και να κινήσει νέα διαδικασία βάσει του άρθρου 54, παράγραφος 5, του κανονισμού αυτού κοινοποιώντας στη Δημοκρατία της Βουλγαρίας, σύμφωνα με το άρθρο 34, παράγραφος 2, του εκτελεστικού κανονισμού 908/2014, τα πορίσματά της, στα οποία κατέληξε αφού προέβη στις εξακριβώσεις που μνημονεύονται στο άρθρο 54, παράγραφος 4, του κανονισμού 1306/2013.
40      Επομένως, κακώς το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στη σκέψη 42 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι με τη δεύτερη πρόσκληση σε διμερή σύσκεψη αναπροσαρμόστηκε η κοινοποίηση των διαπιστώσεων στη νέα νομική βάση της οποίας γινόταν επίκληση.
41      Κατά δεύτερον, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας διατείνεται ότι κακώς το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στις σκέψεις 61 και 62 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι είχε τηρηθεί η υποχρέωση αιτιολογήσεως για τον λόγο ότι η ίδια είχε συμμετάσχει στην κατ’ αντιπαράθεση διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 52, παράγραφος 3, του κανονισμού 1306/2013.
42      Συναφώς, το εν λόγω κράτος μέλος ισχυρίζεται ότι το άρθρο 54, παράγραφος 5, του κανονισμού 1306/2013 εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να εκδίδει εκτελεστικές πράξεις για τον αποκλεισμό ποσών από την ενωσιακή χρηματοδότηση, εφόσον έχει ακολουθηθεί η διαδικασία που ορίζεται στο άρθρο 52, παράγραφος 3, του κανονισμού αυτού, με βάση το οποίο η Επιτροπή εξουσιοδοτείται να εκδίδει τέτοιες πράξεις ακόμη και ελλείψει προηγούμενου επιτόπιου ελέγχου, κατά την έννοια του άρθρου 47 του κανονισμού 1306/2013, υπό την επιφύλαξη του σεβασμού των δικαιωμάτων άμυνας και της αρχής της αντιμωλίας.
43      Η Δημοκρατία της Βουλγαρίας συνάγει εξ αυτού ότι, εν προκειμένω, η Επιτροπή όφειλε, αφενός, να διακόψει την εξακρίβωση που είχε ξεκινήσει με τη διαβίβαση των τελικών εκθέσεων της OLAF και, αφετέρου, μετά τον έλεγχο των εγγράφων που διαλαμβάνονται στο άρθρο 54, παράγραφος 4, του κανονισμού 1306/2013, να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στην παράγραφο 5 του εν λόγω άρθρου 54 αποστέλλοντας, σύμφωνα με το άρθρο 34, παράγραφος 2, του εκτελεστικού κανονισμού 908/2014, ανακοίνωση με την οποία θα ενημέρωνε το κράτος μέλος για τα πορίσματά της δυνάμει του άρθρου 54, παράγραφος 5, του κανονισμού 1306/2013, στα οποία κατέληξε αφού προέβη στις εξακριβώσεις που μνημονεύονται στην παράγραφο 4 του εν λόγω άρθρου 54.
44      Ωστόσο, η Επιτροπή κίνησε έρευνα επί τη βάσει του άρθρου 52, παράγραφος 1, του κανονισμού 1306/2013 και κατέληξε, εν τέλει, στο συμπέρασμα ότι, λόγω της αμέλειας που επέδειξε ο οργανισμός πληρωμών όσον αφορά την ανάκτηση που έπρεπε να ζητήσει από τον δικαιούχο και την εγγραφή των σχετικών ποσών στο βιβλίο οφειλετών εντός της προθεσμίας του άρθρου 54, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού, ο λόγος αποκλεισμού ήταν ο διαλαμβανόμενος στο άρθρο 54, παράγραφος 5, στοιχεία αʹ και γʹ, του εν λόγω κανονισμού, τούτο δε παρά το γεγονός ότι η αιτιολογία της επίδικης αποφάσεως ουδόλως παραπέμπει στη διάταξη αυτή.
45      Κατά τρίτον, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας φρονεί ότι το Γενικό Δικαστήριο παρέλειψε να ελέγξει αν η Επιτροπή είχε τηρήσει το καθήκον επιμέλειας που προβλέπεται στο άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ.
46      Συναφώς, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή ενήργησε πρόωρα στο μέτρο που, αφού έλαβε τις τελικές εκθέσεις της OLAF, όφειλε να τις διαβιβάσει σ’
αυτήν απλώς και μόνο μετά συστάσεως για τη λήψη διορθωτικών μέτρων και, εν συνεχεία, να εξακριβώσει αν είχε τηρηθεί το άρθρο 54, παράγραφος 1, του κανονισμού 1306/2013 προτού εκδώσει εκτελεστική απόφαση βάσει του άρθρου 54, παράγραφος 5, στοιχεία αʹ
και γʹ, του κανονισμού αυτού.
47      Κατά τέταρτον, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν αξιολόγησε ούτε σχολίασε τα αποδεικτικά στοιχεία που είχε προσκομίσει πριν από την επ’ ακροατηρίου συζήτηση και που αφορούσαν την τήρηση των αρχών της καλόπιστης συνεργασίας και της χρηστής διοικήσεως. Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν ότι, σε άλλες περιπτώσεις στις οποίες ο οργανισμός πληρωμών είχε λάβει ορισμένο αριθμό εκθέσεων σχετικά με τους διενεργηθέντες από την OLAF ελέγχους, τις οποίες η Επιτροπή είχε επίσης διαβιβάσει στις βουλγαρικές αρχές, δεν είχε κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 52 του κανονισμού 1306/2013. Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο ούτε εκτίμησε ούτε σχολίασε το γεγονός ότι η Επιτροπή είχε προφανώς μεταβάλει την προσέγγισή της.
48      Κατά τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας, η επίδικη απόφαση θα μπορούσε ευλόγως να εκδοθεί μόνον αν οι τελικές εκθέσεις της OLAF είχαν καταδείξει ότι ο οργανισμός πληρωμών δεν είχε τηρήσει τις διατάξεις του άρθρου 54, παράγραφος 5, στοιχεία αʹ και γʹ, του κανονισμού 1306/2013, ενώ, εν προκειμένω, τα πραγματικά περιστατικά αφορούσαν παρατυπίες διαπραχθείσες από τους δικαιούχους των γεωργικών κονδυλίων της Ένωσης.
49      Η Επιτροπή αμφισβητεί το βάσιμο της ανωτέρω επιχειρηματολογίας.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
50      Όσον αφορά, κατά πρώτον, την αιτίαση που συνοψίζεται στις σκέψεις 37 έως 40 της παρούσας αποφάσεως, κατά την οποία η Επιτροπή δεν μπορούσε, μέσω της δεύτερης πρόσκλησης σε διμερή σύσκεψη, να αναπροσαρμόσει την κοινοποίηση των διαπιστώσεων, κατά την έννοια του άρθρου 34, παράγραφος 2, του εκτελεστικού κανονισμού 908/2014, αφ’ ης στιγμής η επιβολή δημοσιονομικής διόρθωσης, είτε βάσει του άρθρου 52, παράγραφος 1, του κανονισμού 1306/2013 είτε βάσει του άρθρου 54, παράγραφος 5, του τελευταίου κανονισμού στηριζόταν σε διαφορετικές νομικές βάσεις, υπενθυμίζεται ότι, στις σκέψεις 41, 42 και 46 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε τα εξής:
«41      […] διαπιστώνεται ότι […] οι λόγοι της επίδικης δημοσιονομικής διόρθωσης, οι οποίοι εκτέθηκαν στη συνοπτική έκθεση και στην [επίδικη] απόφαση, αντιστοιχούν μόνο εν μέρει στους λόγους βάσει των οποίων κινήθηκε η επίδικη διαδικασία εκκαθάρισης, όπως αυτοί είχαν διασαφηνιστεί από την Επιτροπή στην κοινοποίηση των διαπιστώσεων.
42      Ωστόσο, […] η Επιτροπή κάλεσε τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας σε δεύτερη διμερή σύσκεψη. Στη δεύτερη αυτή πρόσκληση, επισημάνθηκε, μεταξύ άλλων, ότι ορισμένες πληρωμές θα μπορούσαν να θεωρηθούν μη επιλέξιμες για ενωσιακή χρηματοδότηση, ενώ περιλαμβανόταν και σύσταση, αφενός, να μην ανανεωθούν οι πληρωμές που θεωρούνταν ότι παρουσιάζουν κινδύνους για το εν λόγω Ταμείο και, αφετέρου, να ανακτηθούν οι παράτυπες πληρωμές από τους αντίστοιχους δικαιούχους, σύμφωνα με το άρθρο 54 του κανονισμού 1306/2013. Επιπλέον, η δεύτερη πρόσκληση για διμερή σύσκεψη περιλάμβανε, πρώτον, αναφορά στο άρθρο 34 του [εκτελεστικού] κανονισμού 908/2014· δεύτερον, ακριβή προσδιορισμό των παρατυπιών που, στο εν λόγω στάδιο, θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν δημοσιονομική διόρθωση και, τρίτον, καθοδήγηση σχετικά με τα διορθωτικά μέτρα που θα έπρεπε να ληφθούν. Υπό τις συνθήκες αυτές, δύναται να θεωρηθεί ότι με την εν λόγω πρόσκληση αναπροσαρμόστηκε, κατ’ ουσίαν, η κοινοποίηση των διαπιστώσεων, η οποία είχε διαβιβαστεί στη Δημοκρατία της Βουλγαρίας στις 4 Ιανουαρίου 2017.
[…]
46      […] επισημαίνεται ότι η Επιτροπή, ακριβώς επειδή βρέθηκε αντιμέτωπη με την άρνηση της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας να συμμορφωθεί με μέρος των υπό εξέταση διορθωτικών μέτρων, δηλαδή με την ανάκτηση των επίδικων πληρωμών το συντομότερο δυνατόν, υπενθύμισε στη Δημοκρατία της Βουλγαρίας, με το αίτημα παροχής πρόσθετων πληροφοριών που διαβιβάστηκε την 1η Μαρτίου 2019, τις απαιτήσεις που απορρέουν από το άρθρο 54, παράγραφος 1, του κανονισμού 1306/2013. Ειδικότερα, η Επιτροπή υπογράμμισε, μεταξύ άλλων, ότι η Δημοκρατία της Βουλγαρίας όφειλε να ζητήσει την ανάκτηση των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών από τους δικαιούχους εντός 18 μηνών από την κοινοποίηση των τελικών εκθέσεων της OLAF στις δύο έρευνες που διεξήγαγε η τελευταία. Επιπλέον, η παραπομπή στο άρθρο 54 του κανονισμού 1306/2013 δεν άφηνε κανένα περιθώριο αμφιβολίας ως προς τη δυνατότητα δημοσιονομικών διορθώσεων σε περίπτωση μη τήρησης της εν λόγω προθεσμίας.»
51      Το άρθρο 54, παράγραφος 5, στοιχεία αʹ και γʹ, του κανονισμού 1306/2013 ορίζει ότι η Επιτροπή μπορεί, σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 52, παράγραφος 3, να εκδίδει εκτελεστικές πράξεις για να αποκλείσει από την ενωσιακή χρηματοδότηση τα ποσά που βαρύνουν τον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης εάν το οικείο κράτος μέλος δεν τήρησε την προθεσμία των 18 μηνών που προβλέπεται στο άρθρο 54, παράγραφος 1, του εν λόγω κανονισμού ή εάν θεωρεί ότι η μη ανάκτηση είναι αποτέλεσμα παρατυπίας ή αμέλειας που μπορεί να καταλογιστεί στο εν λόγω κράτος μέλος.
52      Δυνάμει του άρθρου 54, παράγραφος 1, του κανονισμού 1306/2013, τα κράτη μέλη ζητούν την ανάκτηση των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών ως επακόλουθο παρατυπίας ή αμέλειας από τον δικαιούχο εντός 18 μηνών αφότου εγκριθεί και, κατά περίπτωση, παραληφθεί από τον οργανισμό πληρωμών ή τον αρμόδιο για την ανάκτηση φορέα, έκθεση ελέγχου ή ανάλογο έγγραφο όπου διαπιστώνεται ότι έχει διαπραχθεί παρατυπία. Παράλληλα με την εν λόγω αίτηση ανάκτησης, τα αντίστοιχα ποσά πρέπει να καταγράφονται στο βιβλίο οφειλετών του οργανισμού πληρωμών.
53      Όπως επισήμανε, κατ’ ουσίαν, ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 40 των προτάσεών του, από το γράμμα της διάταξης αυτής προκύπτει ότι η υποχρέωση που υπέχουν τα κράτη μέλη από τη διάταξη αυτή να ζητούν από τον δικαιούχο την ανάκτηση των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών ως επακόλουθο παρατυπίας ή αμέλειας γεννάται από τη στιγμή που εγκριθεί ή παραληφθεί, από τον οργανισμό πληρωμών ή τον αρμόδιο για την ανάκτηση φορέα, «έκθεση ελέγχου ή ανάλογο έγγραφο όπου διαπιστώνεται ότι έχει διαπραχθεί παρατυπία».
54      Εξάλλου, δεδομένου ότι το άρθρο 54, παράγραφος 5, του κανονισμού 1306/2013 εξαρτά την εκ μέρους της Επιτροπής έκδοση εκτελεστικής αποφάσεως επί τη βάσει της εν λόγω διατάξεως από την τήρηση αποκλειστικά και μόνον της διαδικασίας που ορίζεται στο άρθρο 52, παράγραφος 3, του κανονισμού αυτού, πρέπει να γίνει δεκτό, όπως επισήμανε και ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 41 των προτάσεών του, ότι η διαδικασία που οδηγεί στην έκδοση εκτελεστικής πράξεως βάσει του άρθρου 54, παράγραφος 5, του εν λόγω κανονισμού μπορεί να εφαρμοστεί αυτοτελώς σε σχέση με τη διαδικασία που στηρίζεται στο άρθρο 52, παράγραφος 1, του ίδιου κανονισμού.
55      Επομένως, σύμφωνα με τον σκοπό της διαφύλαξης των οικονομικών συμφερόντων του προϋπολογισμού της Ένωσης, περί του οποίου γίνεται λόγος στις αιτιολογικές σκέψεις 37 και 39 του κανονισμού 1306/2013, η Επιτροπή μπορεί, εφόσον έχει διαπιστωθεί παράβαση της υποχρέωσης να ζητείται η ανάκτηση, να εκδώσει εκτελεστική πράξη δυνάμει του άρθρου 54, παράγραφος 5, του εν λόγω κανονισμού, υπό την επιφύλαξη της τήρησης της διαδικασίας του άρθρου 52, παράγραφος 3, του ίδιου κανονισμού.
56      Από την τελευταία αυτή διάταξη, η οποία καθορίζει τη διαδικασία που πρέπει να ακολουθείται πριν από κάθε απόφαση απόρριψης της χρηματοδότησης, προκύπτει ότι η έκδοση τέτοιας αποφάσεως εξαρτάται από την ανταλλαγή, μεταξύ της Επιτροπής και του οικείου κράτους μέλους, γραπτών κοινοποιήσεων σχετικά με το αποτέλεσμα των ελέγχων που πραγματοποίησε η Επιτροπή με σκοπό την επίτευξη συμφωνίας ως προς τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν. Εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία, το οικείο κράτος μέλος δύναται να ζητήσει την έναρξη διαδικασίας συμβιβασμού, μετά την ολοκλήρωση της οποίας υποβάλλεται έκθεση με συστάσεις στην Επιτροπή, η οποία λαμβάνει υπόψη τις συστάσεις της έκθεσης προτού αποφασίσει τυχόν απόρριψη της χρηματοδότησης.
57      Σύμφωνα με το άρθρο 53, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 1306/2013, η Επιτροπή εξέδωσε τον εκτελεστικό κανονισμό 908/2014, το άρθρο 34 του οποίου καθορίζει τις λεπτομέρειες της προβλεπόμενης στο άρθρο 52 του κανονισμού 1306/2013 διαδικασίας εκκαθάρισης ως προς τη συμμόρφωση.
58      Όπως προκύπτει από το άρθρο 34 του εκτελεστικού κανονισμού 908/2014, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα της αιτιολογικής σκέψης 27 αυτού, πρόκειται για διαδικασία εκατέρωθεν ακροάσεως της οποίας τα διάφορα στάδια, τα οποία εξέθεσε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 36 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, υπόκεινται στην τήρηση συγκεκριμένων προθεσμιών προκειμένου να διασφαλιστεί η ολοκλήρωσή της σε εύλογο χρονικό διάστημα.
59      Κατά το πρώτο στάδιο, η Επιτροπή κοινοποιεί τις διαπιστώσεις της στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος, προσδιορίζοντας τα αναγκαία διορθωτικά μέτρα που θεωρεί ότι πρέπει να ληφθούν και αναφέροντας το προσωρινό ύψος της δημοσιονομικής διόρθωσης που κρίνει ως κατάλληλο. Σύμφωνα με τη νομολογία που υπομνήσθηκε από το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 37 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η κοινοποίηση αυτή πρέπει να προσδιορίζει με επαρκή σαφήνεια όλες τις παρατυπίες που προσάπτονται στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος, οι οποίες αποτέλεσαν τελικώς τη βάση της διενεργηθείσας δημοσιονομικής διόρθωσης. Μόνο μια τέτοια κοινοποίηση μπορεί να διασφαλίσει την πλήρη γνωστοποίηση των επιφυλάξεων της Επιτροπής (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 3ης Μαΐου 2012, Ισπανία κατά Επιτροπής, C‑24/11 P, EU:C:2012:266, σκέψη 31). Επιπλέον, σύμφωνα με το άρθρο 34, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του εκτελεστικού κανονισμού 908/2014, η εν λόγω κοινοποίηση πρέπει να περιέχει παραπομπή στο εν λόγω άρθρο 34 και να προβλέπει τη διεξαγωγή διμερούς σύσκεψης εντός τεσσάρων μηνών από τη λήξη της προθεσμίας απάντησης που έχει στη διάθεσή του το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος.
60      Εν προκειμένω, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε, στη σκέψη 42 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι, στη δεύτερη πρόσκληση για διμερή σύσκεψη που η Επιτροπή είχε απευθύνει προς τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας, είχε επισημάνει ότι ορισμένες πληρωμές μπορούσαν να θεωρηθούν ως μη επιλέξιμες για ενωσιακή χρηματοδότηση. Στη δεύτερη αυτή πρόσκληση, η Επιτροπή συνέστηνε, αφενός, να μην ανανεωθούν οι πληρωμές που θεωρούνταν ότι παρουσιάζουν κινδύνους για το εν λόγω Ταμείο και, αφετέρου, να ανακτηθούν οι παράτυπες πληρωμές από τους αντίστοιχους δικαιούχους, σύμφωνα με το άρθρο 54 του κανονισμού 1306/2013. Επιπλέον, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι η εν λόγω πρόσκληση περιλάμβανε, πρώτον, αναφορά στο άρθρο 34 του εκτελεστικού κανονισμού 908/2014, δεύτερον, ακριβή προσδιορισμό των παρατυπιών που, στο εν λόγω στάδιο, μπορούσαν να δικαιολογήσουν δημοσιονομική διόρθωση και, τρίτον, καθοδήγηση σχετικά με τα διορθωτικά μέτρα που έπρεπε να ληφθούν.
61      Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο συνάγοντας εξ αυτού ότι η δεύτερη πρόσκληση για διμερή σύσκεψη πληρούσε τις απαιτήσεις του άρθρου 34, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του εκτελεστικού κανονισμού 908/2014 και, ως εκ τούτου, κρίνοντας ότι με την εν λόγω πρόσκληση αναπροσαρμόστηκε, κατ’ ουσίαν, η κοινοποίηση των διαπιστώσεων, η οποία είχε διαβιβαστεί στη Δημοκρατία της Βουλγαρίας στις 4 Ιανουαρίου 2017.
62      Εξάλλου, στο μέτρο που, με την αιτίαση αυτή, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας υποστηρίζει ότι, εν προκειμένω, η Επιτροπή ενήργησε πρόωρα όταν κίνησε τη διαδικασία βάσει του άρθρου 54, παράγραφος 5, στοιχεία αʹ και γʹ, του κανονισμού 1306/2013, για τον λόγο ότι όφειλε, σε πρώτο χρόνο, να της διαβιβάσει τις τελικές εκθέσεις της OLAF συνοδευόμενες από απλή σύσταση για τη λήψη διορθωτικών μέτρων και, στη συνέχεια, να εξακριβώσει αν είχε εκπληρώσει τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 54, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού, προτού, σε δεύτερο χρόνο, της κοινοποιήσει τα πορίσματά της βάσει του άρθρου 34, παράγραφος 2, του εκτελεστικού κανονισμού 908/2014, επισημαίνεται ότι η ερμηνεία αυτή ουδόλως επιρρωννύεται από το γράμμα των διατάξεων αυτών.
63      Επιπλέον, η εν λόγω ερμηνεία δύσκολα συμβιβάζεται με τον υπομνησθέντα στη σκέψη 55 της παρούσας αποφάσεως σκοπό της διαφύλαξης των οικονομικών συμφερόντων του προϋπολογισμού της Ένωσης.
64      Πράγματι, μια τέτοια ερμηνεία θα είχε ως συνέπεια να υποχρεώνεται η Επιτροπή να αναμείνει τη λήξη της δεκαοκτάμηνης προθεσμίας την οποία προβλέπει το άρθρο 54, παράγραφος 1, του κανονισμού 1306/2013 προτού μπορέσει να κινήσει τη διαδικασία εκατέρωθεν ακροάσεως του άρθρου 34 του εκτελεστικού κανονισμού 908/2014 και, ιδίως, να κοινοποιήσει στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος τα διορθωτικά μέτρα που θα έπρεπε, κατά την άποψή της, να εφαρμοστούν, με συνακόλουθο κίνδυνο να μειωθεί η πιθανότητα πραγματικής ανάκτησης των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών ως επακόλουθο παρατυπίας ή αμέλειας.
65      Πρέπει να προστεθεί ότι η ερμηνεία την οποία υποστηρίζει η Δημοκρατία της Βουλγαρίας δεν δικαιολογείται από την απαίτηση προστασίας των δικαιωμάτων άμυνας, δεδομένου ότι, όπως εξάλλου φρόντισε να εξακριβώσει το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 49 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η ερμηνεία στην οποία προέβη δεν στερεί από το οικείο κράτος μέλος τη δυνατότητα να καταστήσει λυσιτελώς γνωστή την άποψή του όσον αφορά την ανάκτηση των επισφαλών δαπανών και την εφαρμογή του άρθρου 54 του κανονισμού 1306/2013.
66      Από τις ανωτέρω σκέψεις προκύπτει ότι η υπό κρίση αιτίαση στηρίζεται σε εσφαλμένη ερμηνεία του άρθρου 52, παράγραφος 1, και του άρθρου 54, παράγραφος 5, του κανονισμού 1306/2013 και, ως εκ τούτου, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμη.
67      Όσον αφορά, κατά δεύτερον, την επιχειρηματολογία που εκτίθεται στις σκέψεις 41 έως 44 της παρούσας αποφάσεως, με την οποία η Δημοκρατία της Βουλγαρίας υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας, στις σκέψεις 61 και 62 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η Επιτροπή είχε τηρήσει την υποχρέωση αιτιολογήσεως που υπέχει, ενώ η επίδικη απόφαση ουδόλως περιέχει παραπομπή στο άρθρο 54, παράγραφος 5, του κανονισμού 1306/2013, το οποίο αποτελεί την πραγματική νομική βάση της αποφάσεως αυτής, επισημαίνεται ότι ορθώς το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε κατ’ αρχάς, στη σκέψη 57 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, την πάγια νομολογία σχετικά με το άρθρο 296 ΣΛΕΕ, κατά την οποία η αιτιολογία των νομικών πράξεων πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στη φύση της σχετικής πράξεως και να προκύπτει εξ αυτής, κατά τρόπο σαφή και μη επιδεχόμενο παρερμηνεία, η συλλογιστική του θεσμικού οργάνου που εξέδωσε την πράξη, κατά τρόπο ώστε να καθίσταται δυνατό για τους ενδιαφερομένους να πληροφορηθούν τους λόγους που δικαιολογούν τη λήψη του μέτρου και για το αρμόδιο δικαστήριο να ασκεί τον έλεγχό του.
68      Ορθώς επίσης, στη σκέψη 60 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε, εν συνεχεία, τη νομολογία κατά την οποία, στο ειδικό πλαίσιο της κατάρτισης των αποφάσεων σχετικά με την εκκαθάριση των λογαριασμών στον τομέα των γεωργικών Ταμείων της Ένωσης, η αιτιολογία αποφάσεως με την οποία η Επιτροπή αρνείται να επιβαρύνει το Ταμείο με ένα μέρος των δηλωθεισών δαπανών πρέπει να θεωρείται επαρκής εφόσον το κράτος μέλος στο οποίο απευθύνεται η απόφαση συνεργάστηκε στενά στη διαδικασία που οδήγησε στην έκδοση της αποφάσεως αυτής και γνώριζε τους λόγους για τους οποίους η Επιτροπή έκρινε ότι δεν έπρεπε να επιβαρύνει το οικείο Ταμείο με το σχετικό ποσό.
69      Εν προκειμένω, όμως, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας δεν αμφισβητεί τις διαπιστώσεις στις οποίες προέβη το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 61 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, σχετικά με το ότι το εν λόγω κράτος μέλος συνεργάστηκε στη διαδικασία κατάρτισης της επίδικης αποφάσεως και ότι το ζήτημα της ανάκτησης των επίδικων απαιτήσεων, σε συνάρτηση με το άρθρο 54 του κανονισμού 1306/2008, συζητήθηκε επανειλημμένως μεταξύ των διαδίκων.
70      Ως εκ τούτου, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας αβασίμως προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι συνήγαγε εξ αυτού, στη σκέψη 62 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η Δημοκρατία της Βουλγαρίας δεν εδύνατο να προβάλει ότι δεν είχε ενημερωθεί για τους λόγους για τους οποίους η Επιτροπή σκόπευε να της επιβάλει την επίδικη δημοσιονομική διόρθωση, ούτε ότι δεν ήταν σε θέση να κατανοήσει την αιτιολογία της προσβαλλόμενης αποφάσεως επί του ζητήματος αυτού.
71      Συνεπώς, λαμβανομένης υπόψη της νομολογίας που υπομνήσθηκε από το Γενικό Δικαστήριο, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας ότι η Επιτροπή δεν παρέβη την υποχρέωση αιτιολογήσεως που υπέχει.
72      Η δεύτερη αιτίαση πρέπει, επομένως, να απορριφθεί ως αβάσιμη.
73      Κατά τρίτον, καθόσον η Δημοκρατία της Βουλγαρίας θεωρεί, με την επιχειρηματολογία που συνοψίζεται στις σκέψεις 45 και 46 της παρούσας αποφάσεως, ότι το Γενικό Δικαστήριο παρέλειψε να εξετάσει αν η Επιτροπή είχε τηρήσει το καθήκον επιμέλειας που προβλέπεται στο άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ, αρκεί να επισημανθεί, όπως επισήμανε και ο γενικός εισαγγελέας στα σημεία 82 έως 85 των προτάσεών του, αφενός, ότι η επιχειρηματολογία την οποία ανέπτυξε συναφώς η Δημοκρατία της Βουλγαρίας ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου δεν ήταν αυτοτελής αλλά φαινόταν ως επακόλουθη της προβαλλόμενης παράβασης της διαδικασίας που θα έπρεπε, κατά το εν λόγω κράτος μέλος, να οδηγήσει στην έκδοση της επίδικης αποφάσεως καθώς και, αφετέρου, ότι η επιχειρηματολογία αυτή ήταν ιδιαιτέρως λακωνική και ότι, αντιθέτως προς ό,τι ισχυρίζεται το εν λόγω κράτος μέλος, από τη σκέψη 49 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε και απάντησε επίσης συνοπτικώς στην εν λόγω επιχειρηματολογία.
74      Η τρίτη αιτίαση πρέπει, επομένως, να απορριφθεί ως αβάσιμη.
75      Κατά τέταρτον, όσον αφορά την αιτίαση που συνοψίζεται στις σκέψεις 47 και 48 της παρούσας αποφάσεως, κατά την οποία το Γενικό Δικαστήριο δεν εξέτασε ορισμένα αποδεικτικά στοιχεία από τα οποία φέρεται να προκύπτει ότι η Επιτροπή δεν τήρησε τις αρχές της καλόπιστης συνεργασίας και της χρηστής διοικήσεως κινώντας τη διαδικασία του άρθρου 52 του κανονισμού 1306/2013, ενώ, σε άλλες παρόμοιες περιπτώσεις που ανέκυψαν μεταγενέστερα, η διαδικασία αυτή δεν κινήθηκε, πρέπει να υπομνησθεί ότι, στο πλαίσιο αιτήσεως αναιρέσεως, ο έλεγχος του Δικαστηρίου έχει ως αντικείμενο, μεταξύ άλλων, να εξακριβωθεί αν το Γενικό Δικαστήριο απάντησε επαρκώς κατά νόμον στο σύνολο των επιχειρημάτων που προέβαλε ο αναιρεσείων και ότι ο λόγος που αφορά παράλειψη του Γενικού Δικαστηρίου να απαντήσει σε επιχειρήματα που προβλήθηκαν πρωτοδίκως ισοδυναμεί, κατ’ ουσίαν, με επίκληση παραβάσεως της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως που απορρέει από το άρθρο 36 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο έχει εφαρμογή στο Γενικό Δικαστήριο δυνάμει του άρθρου 53, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού αυτού, και του άρθρου 117 του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου (πρβλ. απόφαση της 27ης Φεβρουαρίου 2025, OA κατά Κοινοβουλίου, C‑32/24 P, EU:C:2025:118, σκέψη 24 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
76      Η υποχρέωση αιτιολογήσεως των αποφάσεων δεν επιβάλλει στο Γενικό Δικαστήριο να παραθέτει αιτιολογία η οποία να ακολουθεί σε όλη τους την έκταση και έναν προς έναν όλους τους συλλογισμούς που διατύπωσαν οι διάδικοι. Συνεπώς, η αιτιολογία μπορεί να συνάγεται εμμέσως, υπό την προϋπόθεση ότι παρέχει στους μεν ενδιαφερομένους τη δυνατότητα να λάβουν γνώση των λόγων στους οποίους στηρίζεται η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, στο δε Δικαστήριο επαρκή στοιχεία για να ασκήσει τον αναιρετικό έλεγχό του (απόφαση της 27ης Φεβρουαρίου 2025, OA κατά Κοινοβουλίου, C‑32/24 P, EU:C:2025:118, σκέψη 25 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
77      Εν προκειμένω, όσον αφορά, αφενός, την επιστολή της Επιτροπής που παρελήφθη από τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας στις 12 Μαΐου 2022, επισημαίνεται ότι, στη σκέψη 22 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε παραδεκτό το εν λόγω αποδεικτικό στοιχείο το οποίο είχε προσκομίσει το εν λόγω κράτος μέλος την παραμονή της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου. Στη συνέχεια, το Γενικό Δικαστήριο το εξέτασε στη σκέψη 53 της αποφάσεως αυτής, με την οποία έκρινε ότι το εν λόγω κράτος μέλος δεν είχε διευκρινίσει με ποιον τρόπο η συγκεκριμένη επιστολή μπορούσε να στηρίξει την επιχειρηματολογία του, οπότε ο ισχυρισμός ότι το Γενικό Δικαστήριο αγνόησε το εν λόγω αποδεικτικό στοιχείο είναι αβάσιμος.
78      Αφετέρου, καθόσον, με την αιτίαση αυτή, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας θεωρεί ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν σχολίασε τις παρατηρήσεις της που βασίζονταν στην αιτιολογική σκέψη 29 και στο άρθρο 2 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2223 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Δεκεμβρίου 2020, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 883/2013 όσον αφορά τη συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και την αποτελεσματικότητα των ερευνών της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης (ΕΕ 2020, L 437, σ. 49), υπενθυμίζεται η πάγια νομολογία του Δικαστηρίου κατά την οποία, δυνάμει του άρθρου 256 ΣΛΕΕ, του άρθρου 58, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και του άρθρου 168
παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, στην αίτηση αναιρέσεως πρέπει να προσδιορίζονται με ακρίβεια τα βαλλόμενα στοιχεία της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, καθώς και τα νομικά επιχειρήματα που στηρίζουν κατά τρόπο συγκεκριμένο την αίτηση αυτή (απόφαση της 22ας Μαΐου 2025, Trasta Komercbanka κατά ΕΚΤ, C‑90/23 P, EU:C:2025:369, σκέψη 53 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
79      Εν προκειμένω, επισημαίνεται ότι τα επιχειρήματα της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας που στηρίζονται στην εν λόγω αιτιολογική σκέψη 29 και στο εν λόγω άρθρο 2, όπως αυτά εκτίθενται στο σημείο 48 της αιτήσεως αναιρέσεως, χαρακτηρίζονται από παντελή έλλειψη σαφήνειας και συνδέσεως με την αιτιολογία της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και είναι, κατά συνέπεια, προδήλως απαράδεκτα.
80      Κατόπιν των ανωτέρω σκέψεων, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως εν μέρει απαράδεκτος και εν μέρει αβάσιμος.
Επί του δευτέρου λόγου αναιρέσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
81      Με τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως προβάλλεται πλάνη περί το δίκαιο στην οποία φέρεται να υπέπεσε το Γενικό Δικαστήριο καθόσον ερμήνευσε το άρθρο 54, παράγραφος 5, στοιχεία αʹ και γʹ, του κανονισμού 1306/2013, σε συνδυασμό με το άρθρο 54, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού, υπό την έννοια ότι, εν προκειμένω, η προθεσμία των 18 μηνών που προβλέπεται στο εν λόγω άρθρο 54, παράγραφος 1, είχε αρχίσει να τρέχει από την παραλαβή των τελικών εκθέσεων της OLAF από τον οργανισμό πληρωμών.
82      Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της, η κρίση του Γενικού Δικαστηρίου στις σκέψεις 76 έως 78 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προσκρούει στην πάγια νομολογία κατά την οποία η διαδικασία λήψης αποφάσεων που προβλέπεται στο άρθρο 52 του κανονισμού 1306/2013 γίνεται κατ’ αντιπαράθεση και τα διάφορα έγγραφα που ανταλλάσσονται στο πλαίσιο της διοικητικής διαδικασίας αποτελούν προπαρασκευαστικά έγγραφα για την έκδοση αποφάσεως.
83      Η Δημοκρατία της Βουλγαρίας υποστηρίζει ιδίως ότι το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στη σκέψη 76 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι, αν ο νομοθέτης είχε την πρόθεση να ορίσει ως σημείο έναρξης της προθεσμίας των 18 μηνών, εντός της οποίας τα κράτη μέλη οφείλουν να ζητήσουν την ανάκτηση των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών από τους δικαιούχους τους, το χρονικό σημείο της επίσημης περάτωσης της διαδικασίας εκκαθάρισης, όπως αυτή προβλέπεται στο άρθρο 52 του κανονισμού 1306/2013, θα είχε αναφερθεί ρητώς στις «εκτελεστικές πράξεις».
84      Το εν λόγω κράτος μέλος ισχυρίζεται συναφώς ότι, στο άρθρο 54, παράγραφος 1, του κανονισμού 1306/2013, ο νομοθέτης της Ένωσης καθόρισε μεν σε γενικές γραμμές τα έγγραφα από την παραλαβή των οποίων αρχίζει να τρέχει η προθεσμία των 18 μηνών, πλην όμως έπραξε τούτο λόγω της ανομοιογενούς φύσης των ελέγχων, των συμπερασμάτων και των εκθέσεων που μπορούν να εγκριθούν στο πλαίσιο της διαδικασίας εκκαθάρισης και της διαδικασίας σχετικά με τις παρατυπίες.
85      Η Δημοκρατία της Βουλγαρίας επισημαίνει εξάλλου ότι, αντιθέτως προς όσα εκτίθενται στη σκέψη 77 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, δεν αμφισβητεί ότι η Επιτροπή έχει, κατ’ αρχήν, το δικαίωμα να αποφασίσει να κινήσει διαδικασία εκκαθάρισης ως προς τη συμμόρφωση και να αποκλείσει δαπάνες βάσει των πληροφοριών που περιέχονται στις τελικές εκθέσεις της OLAF.
86      Εν προκειμένω, ωστόσο, η διαδικασία που είχε ήδη κινηθεί δυνάμει του άρθρου 52 του κανονισμού 1306/2013 επέβαλλε την έκδοση, εκ μέρους της Επιτροπής, απόφασης απόρριψης της χρηματοδότησης μετά το πέρας όλων των σταδίων που προβλέπονται στο άρθρο 34 του εκτελεστικού κανονισμού 908/2014.
87      Συγκεκριμένα, η διαδικασία του άρθρου 52, παράγραφος 3, του κανονισμού 1306/2013, η οποία κινήθηκε βάσει του άρθρου 52, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού, επιβάλλει στην Επιτροπή να περατώσει την εν λόγω διαδικασία με εκτελεστική απόφαση εκδοθείσα επί της ίδιας βάσεως, προκειμένου το οικείο κράτος μέλος να είναι σε θέση να γνωρίζει με βεβαιότητα ποια μέτρα οφείλει να λάβει.
88      Μη ενεργώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο, η Επιτροπή έθεσε τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας σε αβεβαιότητα ως προς την ακριβή φύση των προσαπτομένων σε αυτήν.
89      Το εν λόγω κράτος μέλος υποστηρίζει ότι, στις σκέψεις 73 έως 81 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο ερμήνευσε εσφαλμένως τα πραγματικά περιστατικά της υπό κρίση υποθέσεως σε συνάρτηση με τα άρθρα 52 και 54 του κανονισμού 1306/2013, τα οποία πρέπει να ερμηνεύονται συνδυαστικά, δεδομένου ότι το άρθρο 54 του κανονισμού παραπέμπει στο άρθρο 52, παράγραφος 3, αυτού όσον αφορά τα δικαιώματα άμυνας και
στην ενημέρωση στο πλαίσιο αποφάσεως που πρόκειται να εκδοθεί δυνάμει του άρθρου 54, παράγραφος 5, του ίδιου κανονισμού.
90      Το Γενικό Δικαστήριο ερμήνευσε εσφαλμένως τις συνδυασμένες διατάξεις του άρθρου 52, παράγραφοι 1 και 3, του κανονισμού 1306/2013, κρίνοντας ότι οι διατάξεις αυτές επέτρεπαν στην Επιτροπή να εκδώσει απόφαση δυνάμει του άρθρου 54, παράγραφος 5, του κανονισμού αυτού, ενώ, στην πραγματικότητα, η τελευταία αυτή διάταξη επιβάλλει απλώς και μόνο στην Επιτροπή να τηρεί την προβλεπόμενη στο άρθρο 52, παράγραφος 3, του εν λόγω κανονισμού κατ’ αντιπαράθεση διαδικασία για τον αποκλεισμό δαπανών βάσει του άρθρου 54, παράγραφος 5, σε περίπτωση μη τηρήσεως της προθεσμίας του άρθρου 54, παράγραφος 1, του ίδιου κανονισμού ή επιδείξεως αμέλειας εκ μέρους του οικείου κράτους μέλους.
91      Η Επιτροπή αμφισβητεί το βάσιμο της ανωτέρω επιχειρηματολογίας.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
92      Με τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας θεωρεί ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κατά την εκ μέρους του ερμηνεία του άρθρου 54, παράγραφος 5, στοιχεία αʹ και γʹ, του κανονισμού 1306/2013, σε συνδυασμό με το άρθρο 54, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού, καθόσον, κατ’ ουσίαν, έκρινε ότι, εν προκειμένω, η προθεσμία των 18 μηνών που προβλέπεται στο άρθρο 54, παράγραφος 1, είχε αρχίσει να τρέχει από την παραλαβή των τελικών εκθέσεων της OLAF από τον οργανισμό πληρωμών, ενώ, κατά το εν λόγω κράτος μέλος, όταν κινείται διαδικασία δυνάμει του άρθρου 52 του εν λόγω κανονισμού, η διαδικασία αυτή πρέπει να καταλήγει στην έκδοση απόφασης απόρριψης της χρηματοδότησης μετά το πέρας των διαφόρων σταδίων που προβλέπονται στο άρθρο 34 του εκτελεστικού κανονισμού 908/2014, πράγμα που δεν ίσχυε εν προκειμένω όταν η OLAF διαβίβασε τις τελικές εκθέσεις της.
93      Κατά την άποψή της, ενεργώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο, το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη τον κατ’ αντιπαράθεση χαρακτήρα της διαδικασίας λήψης αποφάσεων που προβλέπεται στο άρθρο 52 του κανονισμού 1306/2013 ούτε το γεγονός ότι τα έγγραφα που κοινοποιούνται στο πλαίσιο της εν λόγω διοικητικής διαδικασίας είναι προπαρασκευαστικά της εκδόσεως απόφασης απόρριψης της χρηματοδότησης.
94      Συναφώς, επισημαίνεται ότι ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως στηρίζεται στην εσφαλμένη παραδοχή ότι η Επιτροπή, εφόσον κίνησε τη διαδικασία εκκαθάρισης ως προς τη συμμόρφωση βάσει του άρθρου 52, παράγραφος 1, του κανονισμού 1306/2013, υποχρεούται να εκδώσει εκτελεστική πράξη δυνάμει της διάταξης αυτής προτού μπορέσει, κατά περίπτωση, να κινήσει διαδικασία βάσει του άρθρου 54, παράγραφος 5, στοιχεία αʹ και γʹ, του κανονισμού αυτού.
95      Συγκεκριμένα, όπως προκύπτει από την εξέταση του πρώτου λόγου αναιρέσεως και, ειδικότερα, από τις σκέψεις 53 έως 55 της παρούσας αποφάσεως, η υποχρέωση να ζητείται η ανάκτηση των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών ως επακόλουθο παρατυπίας ή αμέλειας γεννάται, μεταξύ άλλων, από την παραλαβή, από τον οργανισμό πληρωμών ή από τον αρμόδιο για την ανάκτηση φορέα, «έκθεση[ς] ελέγχου ή ανάλογο[υ] εγγρ[άφου] όπου διαπιστώνεται ότι έχει διαπραχθεί παρατυπία», η δε διαδικασία που οδηγεί στην έκδοση εκτελεστικής πράξης βάσει του άρθρου 54, παράγραφος 5, του κανονισμού 1306/2013 μπορεί να εφαρμοστεί αυτοτελώς σε σχέση με τη διαδικασία που στηρίζεται στο άρθρο 52, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού.
96      Κατά συνέπεια, η Επιτροπή μπορεί, αφ’ ης στιγμής η παράβαση της υποχρεώσεως να ζητείται η ανάκτηση έχει διαπιστωθεί,
και χωρίς να υποχρεούται να περατώσει κατ’ αρχάς τη διαδικασία που κινήθηκε βάσει της τελευταίας αυτής διατάξεως, να εκδώσει εκτελεστική πράξη δυνάμει του άρθρου 54, παράγραφος 5, του εν λόγω κανονισμού, υπό την επιφύλαξη της τηρήσεως της διαδικασίας του άρθρου 52, παράγραφος 3, του ίδιου κανονισμού.
97      Υπό τις προϋποθέσεις αυτές, ο υπό κρίση λόγος δεν μπορεί να ευδοκιμήσει.
98      Δεδομένου ότι κανένας από τους λόγους αναιρέσεως δεν έγινε δεκτός, η αίτηση αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της.
Επί των δικαστικών εξόδων
99      Σύμφωνα με το άρθρο 184, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, εάν η αίτηση αναιρέσεως είναι αβάσιμη, το Δικαστήριο αποφαίνεται επί των δικαστικών εξόδων.
100    Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 1, του ίδιου Κανονισμού, το οποίο εφαρμόζεται στην αναιρετική δίκη δυνάμει του άρθρου 184, παράγραφος 1, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου.
101    Δεδομένου ότι η Δημοκρατία της Βουλγαρίας ηττήθηκε και η Επιτροπή έχει υποβάλει σχετικό αίτημα, πρέπει να καταδικαστεί, πέραν των δικών της δικαστικών εξόδων, και σε εκείνα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τέταρτο τμήμα) αποφασίζει:
1)      Απορρίπτει την αίτηση αναιρέσεως.
2)      Η Δημοκρατία της Βουλγαρίας φέρει, πέραν των δικών της δικαστικών εξόδων, και εκείνα στα οποία υποβλήθηκε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
(υπογραφές)
*      Γλώσσα διαδικασίας: η βουλγαρική.
1      Μη δημοσιοποιούμενα εμπιστευτικά στοιχεία.
2      Μη δημοσιοποιούμενα εμπιστευτικά στοιχεία.
3      Μη δημοσιοποιούμενα εμπιστευτικά στοιχεία.
4      Μη δημοσιοποιούμενα εμπιστευτικά στοιχεία.
5      Μη δημοσιοποιούμενα εμπιστευτικά στοιχεία.
6      Μη δημοσιοποιούμενα εμπιστευτικά στοιχεία.
7      Μη δημοσιοποιούμενα εμπιστευτικά στοιχεία.
8      Μη δημοσιοποιούμενα εμπιστευτικά στοιχεία.
9      Μη δημοσιοποιούμενα εμπιστευτικά στοιχεία.
10      Μη δημοσιοποιούμενα εμπιστευτικά στοιχεία.