Wydanie tymczasowe
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
NICHOLASA EMILIOU
przedstawiona w dniu 15 stycznia 2026 r.(1)
Sprawy C‑622/24 P i C‑623/24 P
VT
przeciwko
Komisji Europejskiej (C‑622/24 P)
oraz
UJ i in.
przeciwko
Komisji Europejskiej (C‑623/24 P)
Odwołanie – Służba publiczna – Konkurs EPSO/AD/380/19 – Nieumieszczenie na liście rezerwy kadrowej – Równość traktowania – Powtórzenie egzaminów pisemnych – Zasada zgodności skargi z zażaleniem – Wykładnia ogłoszenia o konkursie w odniesieniu do kompetencji ogólnych
I.      Wprowadzenie
1.        Rozpatrywane odwołania dotyczą konkursu otwartego organizowanego przez Europejski Urząd Doboru Kadr (EPSO) w celu rekrutacji administratorów w dziedzinie współpracy międzynarodowej i zarządzania pomocą dla państw trzecich. Podczas egzaminów pisemnych wystąpiły rozliczne zakłócenia techniczne, których
skutki odczuła znaczna liczba kandydatów. W związku z tym komisja konkursowa postanowiła pozostawić wszystkim kandydatom – niezależnie od tego, czy napotkali oni trudności techniczne, czy nie – wybór powtórzenia tych egzaminów albo pozostania przy uzyskanych pierwotnie wynikach. Kwestia zgodności z prawem tego podejścia stanowi sedno rozpatrywanych odwołań.
2.        Kilkoro kandydatów, których nazwiska ostatecznie nie zostały umieszczone na liście rezerwy kadrowej tego konkursu, zaskarżyło do Sądu decyzje o nieumieszczeniu ich nazwisk na tej liście, zwracając uwagę na szereg nieprawidłowości w przebiegu konkursu, w tym na fakt powtórzenia egzaminów pisemnych. W szczególności w sprawach, które legły u podstaw wyroków VT/Komisja(2) oraz
UJ i in./Komisja(3), skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji wydanych przez komisję konkursową. Sąd oddalił skargi w obu tych sprawach, nie uwzględniwszy podniesionych zarzutów, które były nieomal identyczne.
3.        W rozpatrywanych odwołaniach w sprawach C‑622/24 P i C‑623/24 P wnoszący odwołanie domagają się uchylenia wydanych przez Sąd wyroków VT/Komisja oraz UJ i in./Komisja (zwanych dalej „zaskarżonymi wyrokami”). W tym celu podnoszą oni zasadniczo, że Sąd naruszył prawo, gdy nie stwierdził naruszenia zasady równego traktowania kandydatów biorących udział w konkursie. W tym względzie utrzymują oni, że komisja konkursowa naruszyła zasadę równego traktowania, ponieważ umożliwiła wszystkim kandydatom – a nie tylko tym spośród nich, którzy napotkali poważne problemy techniczne – ponowne przystąpienie do egzaminów. Stoją oni ponadto na stanowisku, że kandydaci, którzy powtórzyli egzaminy, uzyskali nienależną korzyść, gdyż mieli znacznie więcej czasu na przygotowania. Wreszcie zarzucają oni Sądowi odrzucenie sformułowanego przez nich zarzutu dotyczącego wykładni ogłoszenia o konkursie w odniesieniu do oceny kompetencji ogólnych kandydatów.
4.        Ponieważ okoliczności faktyczne obu tych spraw oraz podniesione w nich kwestie prawne znacząco pokrywają się ze sobą, właściwe wydaje się ich rozpatrzenie w jednej opinii.
II.    Ramy prawne
5.        Artykuł 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego urzędników Unii Europejskiej(4) (zwanego dalej „regulaminem pracowniczym”) ma następujące brzmienie:
„Każda osoba, wobec której zastosowanie znajduje niniejszy regulamin pracowniczy, może złożyć organowi powołującemu zażalenie przeciwko aktowi, z którym wiążą się niekorzystne dla niej skutki […].
Organ powiadamia zainteresowaną osobę o swojej decyzji wraz z uzasadnieniem w terminie czterech miesięcy od dnia złożenia zażalenia. Jeżeli w tym terminie nie zostanie w odpowiedzi na zażalenie wydana decyzja, uznaje się to za dorozumianą decyzję odmowną, przeciwko której można złożyć skargę zgodnie z art. 91”.
6.        Artykuł 91 ust. 2 regulaminu pracowniczego brzmi:
„Skarga do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest dopuszczalna jedynie w przypadkach gdy:
– do organu powołującego złożono wcześniej zażalenie zgodnie z art. 90 ust. 2 z zachowaniem terminu tam przewidzianego, oraz
– zażalenie zostało rozstrzygnięte odmownie w drodze wyraźnej lub dorozumianej decyzji”.
III. Stan faktyczny
7.        Okoliczności powstania sporów leżących u podstaw rozpatrywanych odwołań zostały przedstawione szczegółowo w zaskarżonych wyrokach. Istotne dla niniejszej opinii okoliczności faktyczne można streścić w poniższy sposób.
8.        W dniu 5 grudnia 2019 r. EPSO opublikował w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej ogłoszenie o konkursie otwartym EPSO/AD/380/19 na podstawie kwalifikacji i testów w celu stworzenia dwóch list rezerwy kadrowej – jednej dla grupy zaszeregowania administratorzy AD 7 i jednej dla grupy zaszeregowania administratorzy AD 9 – z których będzie można rekrutować administratorów w dziedzinie współpracy międzynarodowej i zarządzania pomocą dla państw trzecich(5).
9.        Wnoszący odwołanie w obu sprawach wzięli udział w konkursie w grupie zaszeregowania AD 7. Po pomyślnym przejściu etapu testów wielokrotnego wyboru i naboru na podstawie świadectw posiadanych kwalifikacji (Talent Screener) wzięli oni udział w testach oceny zintegrowanej. Obejmowały one dwa egzaminy pisemne, mianowicie studium przypadku i test pisemny dotyczący dziedziny konkursu (zwane dalej łącznie „egzaminami pisemnymi”), które odbyły się w dniu 9 września 2021 r. (ten dzień egzaminacyjny jest zwany dalej „pierwszą sesją”).
10.      Pismem z dnia 4 października 2021 r. EPSO poinformował kandydatów, że z uwagi na problemy techniczne podczas pierwszej sesji egzaminów pisemnych podjęto decyzję o zaoferowaniu wszystkim kandydatom, którzy brali udział w tej sesji, dokonania wyboru jednej z dwóch opcji: (i) pozostania przy (nieznanych wówczas) wynikach pierwszej sesji albo (ii) ponownego przystąpienia do egzaminów pisemnych, co wiązało się z utratą uzyskanych pierwotnie wyników.
11.      Nowe egzaminy pisemne odbyły się w dniu 10 listopada 2021 r. (ten dzień egzaminacyjny jest zwany dalej „drugą sesją”). Wnoszący odwołanie w sprawie C‑622/24 P (VT) oraz troje z ośmiorga wnoszących odwołanie w sprawie C‑623/24 P (UN, US i UT) postanowili nie powtarzać egzaminów i pozostać przy wynikach uzyskanych w pierwszej sesji. Pozostałych pięcioro wnoszących odwołanie w sprawie C‑623/24 P (UJ, UL, UP, UU i UV) zdecydowało się natomiast ponownie przystąpić do egzaminów.
12.      Komisja konkursowa zezwoliła ośmiorgu kandydatom, którzy napotkali trudności techniczne podczas drugiej sesji, na przystąpienie do egzaminów podczas trzeciej sesji, zorganizowanej w dniu 10 grudnia 2021 r. Spośród wnoszących odwołanie jedynie UJ został zaproszony do uczestnictwa w tej trzeciej sesji oraz wziął w niej udział.
13.      W dniu 5 maja 2022 r. EPSO poinformował indywidualnie każdego z wnoszących odwołanie o decyzji komisji konkursowej o nieumieszczeniu jego nazwiska na liście rezerwy kadrowej AD 7 (te decyzje są zwane dalej łącznie „decyzjami o nieumieszczeniu nazwisk na liście rezerwy kadrowej”), ponieważ żaden z nich nie znalazł się wśród kandydatów, którzy otrzymali najwyższe
łączne liczby punktów na etapie oceny zintegrowanej. W przypadku jednego z wnoszących odwołanie w sprawie C‑623/24 P, mianowicie UT, decyzja ta była natomiast umotywowana faktem, że nie uzyskał on wymaganego minimum punktów.
14.      Niektórzy wnoszący odwołanie (VT, UJ i UL) złożyli wnioski o ponowne rozpatrzenie przez komisję konkursową dotyczących ich decyzji o nieumieszczeniu nazwisk na liście rezerwy kadrowej. Te wnioski zostały oddalone decyzjami z dnia 15 lipca 2022 r. Wszyscy wnoszący odwołanie złożyli następnie do EPSO (jako właściwego organu powołującego) zażalenia na podstawie art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego (zwane dalej „zażaleniami na podstawie art. 90 ust. 2”), skierowane przeciwko decyzjom o nieumieszczeniu nazwisk na liście rezerwy kadrowej, a także – w stosownych przypadkach – przeciwko decyzjom o oddaleniu złożonych przez nich wniosków o ponowne rozpatrzenie decyzji o nieumieszczeniu nazwisk na liście rezerwy kadrowej.
15.      W szczególności wnoszący odwołanie w sprawie C‑622/24 P złożył w dniu 10 października 2022 r. zażalenie na podstawie art. 90 ust. 2, na które nie otrzymał wyraźnej odpowiedzi. Zgodnie z ustanowionym w art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego domniemaniem
jego zażalenie oddalono w drodze dorozumianej decyzji odmownej wraz z upływem terminu czterech miesięcy, tj. w dniu 10 lutego 2023 r.
16.      Wnoszący odwołanie w sprawie C‑623/24 P wraz z kilkorgiem innych kandydatów wspólnie złożyli w dniu 5 sierpnia 2022 r. zażalenia na podstawie art. 90 ust. 2. Ich zażalenia uznano za oddalone w drodze dorozumianej decyzji odmownej w dniu 5 grudnia 2022 r., przy czym następnie w sposób wyraźny oddalono je decyzjami organu powołującego z dnia 13 marca 2023 r.
IV.    Postępowanie przed Sądem i zaskarżone wyroki
17.      Wnoszący odwołanie w obu sprawach złożyli, na podstawie art. 270 TFUE, skargi do Sądu, w których zaskarżyli decyzje o nieumieszczeniu ich nazwisk na liście rezerwy kadrowej konkursu.
18.      Formalnie ich skargi zostały uznane za skierowane – w przypadku VT, UJ i UM – przeciwko decyzjom komisji konkursowej z dnia 15 lipca 2022 r., którymi oddalono złożone przez nich wnioski o ponowne rozpatrzenie decyzji o nieumieszczeniu nazwisk na liście rezerwy kadrowej, oraz – w przypadku pozostałych wnoszących odwołanie, którzy nie złożyli takich wniosków – bezpośrednio przeciwko decyzjom o nieumieszczeniu nazwisk na liście rezerwy kadrowej z dnia 5 maja 2022 r. (zwanym dalej łącznie „rozpatrywanymi decyzjami”).
19.      Wnoszący odwołanie w obu sprawach podnieśli siedem nieomal identycznych zarzutów dotyczących szeregu nieprawidłowości w toku konkursu w celu uzyskania stwierdzenia nieważności rozpatrywanych decyzji. Wyrokami z dnia 10 lipca 2024 r., VT/Komisja oraz UJ i in./Komisja, Sąd oddalił obie skargi w całości i obciążył strony
ich własnymi kosztami.
V.      Postępowanie przed Trybunałem i żądania stron
20.      VT wniósł odwołanie od wyroku VT/Komisja, w przedmiocie którego
toczy się obecnie postępowanie w sprawie C‑622/24 P.
Podobnie ośmioro z trzynaściorga skarżących w sprawie, w której wydano wyrok UJ i in./Komisja, wniosło odwołanie od tego wyroku w zakresie, w jakim on ich dotyczy, zaś w przedmiocie tego odwołania toczy się obecnie postępowanie w sprawie C‑623/24 P.
21.      Wnoszący odwołanie zwracają się w swoich odwołaniach do Trybunału o uchylenie zaskarżonych wyroków, uwzględnienie żądań wniesionych w pierwszej i drugiej instancji oraz obciążenie Komisji Europejskiej kosztami postępowania w obu instancjach. Komisja wnosi z kolei o oddalenie odwołań i obciążenie wnoszących odwołanie kosztami postępowania.
VI.    Ocena
22.      Na poparcie odwołań wnoszący odwołanie podnoszą dwa zarzuty.
23.      Zarzut pierwszy, wspólny dla obu odwołań, dotyczy podnoszonego naruszenia zasady równego traktowania, które ma wynikać z powtórzenia egzaminów pisemnych.
24.      Przedmiotem zarzutu drugiego jest odrzucenie przez Sąd zarzutu piątego podniesionego w postępowaniu w pierwszej instancji, który odnosił się do naruszenia ogłoszenia o konkursie. Ten zarzut uznano za niedopuszczalny w sprawie zakończonej wyrokiem UJ i in./Komisja, natomiast w sprawie, w której wydano wyrok VT/Komisja, Sąd uznał, że jest on dopuszczalny, ale oddalił go jako bezzasadny. W obu sprawach wnoszący odwołanie twierdzą, że sformułowane przez Sąd wnioski są obarczone naruszeniem prawa.
25.      Na samym początku zbadam zarzut pierwszy, który dotyczy zasady równego traktowania (śródtytuł A), po czym przejdę do zarzutu drugiego i przeanalizuję specyficzne dla każdej z tych spraw kwestie proceduralne i materialne (śródtytuł B).
A.      W przedmiocie zarzutu pierwszego: naruszenie zasady równego traktowania
26.      W ramach zarzutu pierwszego wnoszący odwołanie utrzymują, że Sąd naruszył prawo, gdy nie stwierdził naruszenia potwierdzonej w art. 20 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”) zasady równego traktowania kandydatów biorących udział w konkursie.
27.      Ich zdaniem naruszenie tej zasady wynika: po pierwsze, z faktu, że możliwość ponownego przystąpienia do egzaminów pisemnych została zaoferowana wszystkim kandydatom, niezależnie od tego, czy rzeczywiście napotkali oni trudności techniczne (część pierwsza zarzutu pierwszego); po drugie, z dłuższego czasu na przygotowania do egzaminów pisemnych w sesjach drugiej i trzeciej (część druga zarzutu pierwszego); oraz, po trzecie, z faktu, iż trzy sesje egzaminów pisemnych – ze szczególnym uwzględnieniem trzeciej z nich – zostały zorganizowane w różnych terminach (część trzecia zarzutu pierwszego, która jako taka została podniesiona wyłącznie w sprawie C‑623/24 P).
28.      Najpierw przedstawię odpowiednie argumenty stron, po czym zbadam kolejno każdą z tych części zarzutu pierwszego. W odniesieniu do dwóch pierwszych części konieczne będzie również omówienie kwestii interesu wnoszących odwołanie w podniesieniu tych zarzutów. Ze względów praktycznych w drodze wyjątku odniosę się do tego aspektu dopiero po dokonaniu analizy merytorycznej, ponieważ ustosunkowanie się wpierw do zarzutu nierówności pozwoli bardziej przejrzyście wyjaśnić, jaki interes mają wnoszący odwołanie w jego podniesieniu w świetle ich zróżnicowanej sytuacji faktycznej.
1.      W przedmiocie części pierwszej zarzutu pierwszego: możliwość ponownego przystąpienia do egzaminów zaoferowana wszystkim kandydatom
29.      W części pierwszej zarzutu pierwszego wnoszący odwołanie utrzymują, że Sąd naruszył prawo, gdyż orzekł(6), iż komisja konkursowa nie naruszyła zasady równego traktowania, gdy zaoferowała wszystkim kandydatom możliwość ponownego przystąpienia do egzaminów pisemnych, niezależnie od tego, czy napotkali oni trudności techniczne mające wpływ na ich wyniki(7).
30.      W tym względzie Sąd stwierdził w zaskarżonych wyrokach, że chociaż rozwiązanie wybrane przez komisję konkursową umożliwiło kandydatom, którzy nie napotkali trudności technicznych, przystąpienie do egzaminów po raz drugi, to z uwagi na skalę i charakter zakłóceń oraz dużą liczbę kandydatów, którzy mieli z nimi do czynienia, trudno było uniknąć tego odmiennego traktowania. Sąd uznał również, że podjęty środek służył zasługującemu na ochronę celowi polegającemu na zapewnieniu, aby wszyscy kandydaci, którzy doświadczyli problemów technicznych, mogli skorzystać z dobrodziejstwa nowej sesji.
a)      Główne argumenty stron
31.      Jak już wskazano powyżej, wnoszący odwołanie argumentują zasadniczo, że zaoferowanie możliwości ponownego przystąpienia do egzaminów nie tylko kandydatom, którzy doświadczyli poważnych problemów technicznych, lecz także kandydatom, którzy borykali się z niewieloma problemami lub nie doświadczyli żadnych problemów, jest równoznaczne z traktowaniem sytuacji odmiennych w ten sam sposób, z naruszeniem zasady równego traktowania.
32.      Utrzymują oni, że rozwiązanie zastosowane przez komisję konkursową nie było uzasadnione celem konkursu (mianowicie pozyskaniem najbardziej kompetentnych kandydatów, tak jak wymaga tego art. 27 regulaminu pracowniczego) oraz że było ono nieproporcjonalne i wykraczało poza to, co konieczne do zaradzenia nieprawidłowościom spowodowanym zakłóceniami technicznymi. Wnoszący odwołanie twierdzą zatem, że Sąd zaniechał przyznania, iż komisja konkursowa nie podjęła wszelkich środków koniecznych do ograniczenia ryzyka nierówności do ryzyka nieodłącznie związanego z każdym egzaminem, lecz stworzyła sytuację możliwej do uniknięcia nierówności między kandydatami.
33.      Komisja nie zgadza się z twierdzeniami wnoszących odwołanie i przypomina, że komisjom konkursowym przysługuje szeroki zakres uznania przy określaniu środków naprawczych w przypadku wystąpienia nieprawidłowości, z czego wynika z kolei ograniczony zakres kontroli sądowej(8). Podkreśla ona ponadto, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem każdy konkurs pociąga za sobą nieodłączne ryzyko nierówności(9), w związku z czym naruszenie zasady równego traktowania można stwierdzić jedynie wówczas, gdy komisja konkursowa nie ograniczyła tego ryzyka do poziomu, jaki normalnie związany jest z każdym egzaminem(10). Jej zdaniem nie było tak w niniejszym przypadku, a Sąd słusznie uznał w istocie, że w zaistniałych okolicznościach zastosowane rozwiązanie było uzasadnione.
34.      W tym względzie Komisja wyjaśnia, że z uwagi na rozproszony i zróżnicowany charakter zweryfikowanych zakłóceń technicznych niemożliwe byłoby określenie ich zakresu oraz dokładnych konsekwencji dla każdego kandydata(11). Twierdzi ona zatem, że umożliwienie wszystkim kandydatom powtórzenia egzaminów, lecz niezobowiązywanie ich do tego było jedynym realnym i sprawiedliwym rozwiązaniem czyniącym zadość zasadom równego traktowania, proporcjonalności i dobrej administracji.
35.      Komisja przyjmuje, że nawet jeżeli niektórzy kandydaci, którzy nie doświadczyli
trudności technicznych, postanowili ponownie przystąpić do egzaminów, to czyniąc to, tracili uzyskane pierwotnie wyniki, a tym samym po raz kolejny brali udział w konkursie na takich samych warunkach jak inni kandydaci. W związku z tym nie można uznać, że mieli oni „większe szanse” w konkursie. Wreszcie, Komisja podkreśla, że wnoszący odwołanie nie wykazali, w jaki sposób znaleźli się indywidualnie w niekorzystnej sytuacji za sprawą zastosowanego rozwiązania.
b)      Analiza
36.      Na wstępie wypada przypomnieć, że o ile komisjom konkursowym przysługuje szeroki zakres uznania w odniesieniu do warunków, treści i organizacji konkursu (który z konieczności musi obejmować przyjmowanie środków naprawczych), o tyle przy korzystaniu z tego zakresu uznania należy zapewnić poszanowanie zasady równego traktowania(12).
37.      Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że ta zasada wymaga, aby porównywalne sytuacje nie były traktowane w odmienny sposób, a sytuacje odmienne nie były traktowane jednakowo, chyba iż takie traktowanie jest uzasadnione w sposób obiektywny(13).
38.      W niniejszej sprawie wydaje mi się jasne, że odmienne sytuacje były traktowane jednakowo: kandydaci, który borykali się z trudnościami technicznymi mającymi poważny wpływ na przebieg egzaminów, zostali potraktowani analogicznie jak kandydaci, którzy doświadczyli mniejszych trudności lub w ogóle takowych nie doświadczyli, gdyż wszystkim im zaoferowano możliwość przystąpienia do egzaminów w drugiej sesji.
39.      Komisja sugeruje wprawdzie, że w ostatecznym rozrachunku w przypadku wszystkich kandydatów liczyła się tylko jedna próba podejścia do egzaminów pisemnych (ponieważ możliwe było pozostanie tylko przy jednym zestawie wyników), ale to nie na tym polega nierówność, na której istnienie wskazują wnoszący odwołanie. Chodzi raczej o to, że mająca charakter ogólny oferta wyboru powtórzenia egzaminów wiązała się z dodatkową korzyścią dla kandydatów, którzy nie odczuli w negatywny sposób trudności technicznych: mogli oni poprawić potencjalnie niezadowalające pierwotne wyniki albo pozostać przy zadowalających wynikach bez konieczności ponownego przystąpienia do egzaminów. Innymi słowy, uzyskali oni przewagę przejawiającą się w możliwości wyboru, która z podjętych prób będzie się liczyć. Z kolei kandydatom, którzy z powodu poważnych problemów technicznych nie mogli skutecznie uczestniczyć w pierwszej sesji, nie zapewniono takiego rzeczywistego wyboru: w ich przypadku druga sesja stanowiła w praktyce jedyną i ostatnią możliwość udziału w egzaminach pisemnych(14).
40.      Sąd faktycznie przyznał, że stanowiło to różnicę w traktowaniu, ale doszedł do wniosku, iż była ona „trudna do uniknięcia”. Należy zatem zbadać, czy – jak zasadniczo uznał Sąd – ta różnica była uzasadniona w zaistniałych okolicznościach.
41.      W myśl art. 1d ust. 6 regulaminu pracowniczego oraz zgodnie z utrwalonym orzecznictwem środek powodujący różnicę w traktowaniu może być uzasadniony, jeżeli służy osiągnięciu zasługującego na ochronę celu w ramach ogólnego interesu polityki kadrowej i jeżeli jest proporcjonalny do tego celu(15).
42.      Jeżeli chodzi, po pierwsze, o zamierzony cel, można zgodzić się z Komisją, że zastosowane przez komisję konkursową rozwiązanie służyło osiągnięciu zasługującego na ochronę celu polegającego na zaradzeniu nieprawidłowościom spowodowanym przez znaczne problemy techniczne podczas pierwszej sesji egzaminów pisemnych, tak aby przywrócić warunki konkursu.
43.      Co się tyczy, po drugie, proporcjonalności środka w świetle tego celu, należy rozważyć, zgodnie z orzecznictwem Trybunału, czy dany środek: z jednej strony - jest odpowiedni do realizacji tego celu; z drugiej strony - nie wykracza poza to, co jest konieczne do jego osiągnięcia; oraz, po trzecie, jest proporcjonalny sensu stricto, co oznacza, że zapewnia właściwą równowagę między wchodzącymi w grę interesami(16).
44.      W odniesieniu do pierwszego elementu, jakim jest odpowiedni charakter środka, pragnę zauważyć, że rozwiązanie polegające na zaoferowaniu wszystkim kandydatom możliwości ponownego przystąpienia do egzaminów można uznać za pozwalające zaradzić nieprawidłowościom, jakie wystąpiły podczas pierwszej sesji(17). Jak stwierdził Sąd, to rozwiązanie umożliwiło wszystkim kandydatom, którzy doświadczyli problemów technicznych, złożenie egzaminów w normalnych warunkach.
45.      Moim zdaniem jednak ten środek nie spełnia wymogów odnoszących się do elementu konieczności (co sprawia, że nie powstaje kwestia badania proporcjonalności sensu stricto). Przy analizowaniu, czy dany środek jest konieczny, kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy rozwiązania alternatywne, które w mniejszym stopniu ograniczają zasadę równego traktowania, pozwoliłyby na osiągnięcie tego celu w sposób równie skuteczny. Moim zdaniem z pewnością tak właśnie jest w rozpatrywanej sytuacji.
46.      Przede wszystkim można zauważyć, wyłącznie dla zarysowania kontekstu, że co do zasady, w przypadku gdy poszczególni kandydaci biorący udział w konkursie napotykają problemy techniczne, za które nie ponoszą odpowiedzialności, EPSO, po dokonaniu weryfikacji, proponuje im skorzystanie ze środków naprawczych, takich jak możliwość ponownego przystąpienia do konkretnej części testu(18). Tak właśnie uczyniono chociażby w niniejszej sprawie w odniesieniu do ośmiorga kandydatów, którym zaoferowano możliwość podejścia do trzeciej sesji egzaminów pisemnych, i jak się wydaje, jest to również rozwiązanie, które wnoszący odwołanie uznają za właściwe. Jak jednak wyjaśniła Komisja, w przypadku rozpatrywanego konkursu taka opcja była niewykonalna (zob. pkt 34 niniejszej opinii).
47.      Uważam jednak, że można było skorzystać z bardziej odpowiedniego rozwiązania alternatywnego, sprowadzającego się do unieważnienia pierwszej sesji – której uczciwość należy uznać za poważnie podważoną w świetle zaistniałych okoliczności oraz wyjątkowo dużej liczby poszkodowanych kandydatów(19) – i zorganizowania nowej sesji dla wszystkich kandydatów. Aby posłużyć się sformułowaniem użytym przez Komisję, takie podejście przywróciłoby warunki konkursu panujące w chwili wystąpienia nieprawidłowości bez przyznawania niektórym kandydatom dobrodziejstwa wyboru pomiędzy różnymi wynikami(20).
48.      W odpowiedzi na odwołanie w sprawie C‑623/24 P Komisja przyznała, że przyjęcie takiego alternatywnego podejścia było możliwe, ale stwierdziła, iż niesłusznie pozbawiłoby ono kandydatów, którzy nie napotkali poważnych problemów technicznych, wyników uzyskanych w uprawniony sposób podczas pierwszej sesji. Nie pozostaję obojętny na te obawy, u których podłoża leży również najpewniej chęć uniknięcia kolejnych wyrazów dezaprobaty. Niemniej wola niedopuszczenia do sytuacji, w której ci kandydaci zostają pozbawieni uzyskanych pierwotnie wyników, nie może uzasadniać przysporzenia im korzyści względem pozostałych kandydatów, a jak wyjaśniono powyżej, właśnie taki skutek wywołuje zastosowane rozwiązanie. Wniosek ten dodatkowo znajduje potwierdzenie
w fakcie, że nie można w sposób przekonujący utrzymywać, iż kandydaci nabyli prawo do pozostania przy uzyskanych pierwotnie wynikach lub do zwolnienia z wymogu ponownego przystąpienia do egzaminów pisemnych, jeżeli jest to podyktowane zaistniałymi okolicznościami. Żadne takie prawo nie wynika z ogłoszenia o konkursie, a ponadto nic nie wskazuje na to (Komisja również tak nie twierdzi), że kandydaci uzyskali dokładne, bezwarunkowe i spójne zapewnienia mogące wzbudzić uzasadnione oczekiwania(21), iż uzyskane przez nich pierwotnie wyniki zostaną utrzymane niezależnie od ewentualnego późniejszego unieważnienia konkursu (lub jego etapu) oraz pomimo zajścia analizowanych okoliczności o nadzwyczajnym i niemożliwym do przewidzenia charakterze(22).
49.      Moim zdaniem oznacza to, że rozwiązanie zastosowane przez komisję konkursową wykraczało poza to, co konieczne do osiągnięcia celu polegającego na zaradzeniu nieprawidłowościom wynikającym ze znacznych problemów technicznych podczas pierwszej sesji egzaminów pisemnych z myślą o przywróceniu warunków konkursu. Zamiast tego zastosowane rozwiązanie faktycznie zniekształciło te warunki i doprowadziło do stworzenia sytuacji nowej nierówności między kandydatami, wykraczając tym samym poza poziom ryzyka normalnie związanego z każdym konkursem.
50.      W świetle powyższego stwierdzam, że Sąd naruszył prawo, ponieważ orzekł w zaskarżonych wyrokach, iż komisja konkursowa nie naruszyła zasady równego traktowania, gdy zaoferowała wszystkim kandydatom możliwość ponownego przystąpienia do egzaminów pisemnych, natomiast nie nałożyła na nich takiego obowiązku.
51.      Niezależnie od powyższego wniosku należy zbadać, czy wszyscy wnoszący odwołanie mają interes w podniesieniu takiego zarzutu naruszenia zasady równego traktowania,
która to kwestia została poruszona również w zaskarżonych wyrokach.
52.      O ile wnoszący odwołanie, jak słusznie sami zauważają, nie są zobowiązani wykazać, że niektórzy kandydaci rzeczywiście skorzystali z przyznanej im przewagi(23), o tyle nie zwalnia ich to z konieczności dowiedzenia, iż podnoszona nierówność dotyczyła ich osobiście. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem skarżący nie jest uprawniony do występowania w ogólnym interesie prawa lub instytucji, zaś w ramach skargi o stwierdzenie nieważności może podnosić jedynie zarzuty o charakterze osobistym(24).
53.      Jak wynika z powyższej analizy (i jak przyznają sami wnoszący odwołanie), nierówne traktowanie będące następstwem ogólnej oferty ponownego przystąpienia do egzaminów postawiło w niekorzystnej sytuacji, przynajmniej co do zasady, tych kandydatów, którzy napotkali poważne problemy techniczne i którzy w związku z tym nie mieli w rzeczywistości innego wyboru niż tylko powtórzenie egzaminów pisemnych. Sąd słusznie zauważył, że kandydatów, którym złożono ofertę ponownego przystąpienia do egzaminu, lecz którzy zdecydowali się z niej nie korzystać i pozostać przy uzyskanych pierwotnie wynikach, należy uznać za osoby usatysfakcjonowane tym, jak poszły im pierwotne egzaminy, a tym samym nienależące do kategorii osób, które napotkały poważne zakłócenia. Wprawdzie wnoszący odwołanie w sprawie C‑622/24 P zasugerował, że teoretycznie kandydaci, którzy napotkali poważne trudności techniczne, mogli mimo to podjąć decyzję o nieskorzystaniu z oferty powtórzenia egzaminów z powodów takich jak obowiązki zawodowe, jednak żaden z wnoszących odwołanie nie utrzymywał w rzeczywistości, że tak właśnie było w jego przypadku.
54.      Uważam zatem, że ci spośród wnoszących odwołanie, którzy postanowili nie brać udziału w drugiej sesji egzaminów pisemnych (zob. pkt 11 niniejszej opinii), nie mogą twierdzić, iż mają interes osobisty w podniesieniu części pierwszej zarzutu pierwszego.
55.      Sytuacja jest mniej jednoznaczna w przypadku wnoszących odwołanie, którzy wzięli udział w drugiej sesji (mianowicie UJ, UL, UP, UU i UV). Komisja utrzymuje, że niemożliwe byłoby ustalenie z całą pewnością, czy wszyscy kandydaci uczestniczący w drugiej sesji rzeczywiście borykali się z wystarczająco poważnymi problemami technicznymi podczas pierwszej sesji. Nie można jednak wykluczyć, że tak właśnie było. Mając na uwadze tę wątpliwość, uważam, że można ją zinterpretować na korzyść takich wnoszących odwołanie oraz uznać, iż mają oni interes w podniesieniu tej części zarzutu pierwszego.
56.      Z całości powyższych rozważań wynika moim zdaniem, że część pierwszą zarzutu pierwszego należy uwzględnić w odniesieniu do wnoszących odwołanie UJ, UL, UP, UU i UV oraz oddalić w odniesieniu do pozostałych wnoszących odwołanie.
2.      W przedmiocie części drugiej zarzutu pierwszego: dłuższy czas na przygotowania do późniejszych sesji
57.      W części drugiej zarzutu pierwszego wnoszący odwołanie podnoszą, że Sąd naruszył prawo(25), gdy nie stwierdził, iż doszło do naruszenia zasady równego traktowania, ponieważ uczestnicy drugiej i trzeciej sesji egzaminów pisemnych mieli znacznie więcej czasu na przygotowania niż uczestnicy pierwszej sesji.
58.      Ściślej rzecz ujmując, w postępowaniu przed Sądem wnoszący odwołanie utrzymywali, że sesje druga i trzecia charakteryzowały się niższym niż pierwsza sesja poziomem trudności obu egzaminów pisemnych, to znaczy studium przypadku i testu pisemnego dotyczącego dziedziny konkursu. Co się tyczy w szczególności tego ostatniego egzaminu, argumentowali oni, że ponieważ scenariusz, który stanowił jego podstawę, był taki sam podczas trzech sesji i został podany do wiadomości już przed pierwszą sesją, kandydaci uczestniczący w późniejszych sesjach uzyskali nienależną korzyść ze względu na zarówno podobieństwo egzaminów, jak i dłuższy czas na przygotowania(26).
59.      Sąd odrzucił te argumenty. Orzekł on,
po pierwsze, że niezależnie od tego samego scenariusza bazowego (który miał jednak dwie wersje(27)) notatki, jakie miały zostać sporządzone podczas każdej z sesji, znacząco i wystarczająco różniły się od siebie pod względem konkretnej tematyki.
Po drugie, Sąd uznał, w odniesieniu do dodatkowego czasu na przygotowania, że z tej okoliczności nie można wywnioskować, iż kandydaci biorący udział w późniejszych sesjach uzyskali w ten sposób istotną korzyść, ponieważ nic nie wskazywało na to, aby zamiarem komisji konkursowej było ograniczenie czasu na zapoznanie się przez kandydatów z podanym do wiadomości scenariuszem.
a)      Główne argumenty stron
60.      Wnoszący odwołanie zauważają przede wszystkim, że scenariusz stanowiący podstawę testu pisemnego dotyczącego dziedziny konkursu został podany do wiadomości w sierpniu 2021 r., w związku z czym kandydaci uczestniczący w drugiej sesji, która odbyła się w listopadzie 2021 r., oraz w trzeciej sesji, którą zorganizowano w grudniu 2021 r., mieli znacznie więcej czasu na przygotowania niż kandydaci, którzy wzięli udział jedynie w pierwszej sesji we wrześniu 2021 r. Argumentują oni, że ta rozbieżność w zakresie czasu na przygotowania różnicuje obiektywne warunki konkursu, niezależnie od zamiarów przyświecających komisji konkursowej czy też wariantów tematycznych egzaminów. Stwierdzają oni zatem, że – wbrew temu, co ustalił Sąd – doszło w ten sposób do naruszenia zasady równego traktowania.
61.      Komisja twierdzi, że wnoszący odwołanie usiłują w istocie zakwestionować dokonaną przez Sąd ocenę okoliczności faktycznych, z której wynika, iż kandydaci uczestniczący w późniejszych sesjach nie uzyskali istotnej korzyści z powodu dłuższego czasu na przygotowania. W konsekwencji Komisja uważa, że w ramach tej części odwołania nie poruszono kwestii prawnej, w związku z czym część tę należy odrzucić jako niedopuszczalną.
62.      Pomocniczo Komisja utrzymuje, co się tyczy istoty, że prace kandydatów nie były oceniane w oparciu o czas, jaki mieli oni na zapoznanie się ze scenariuszem, lecz – jak orzekł Sąd – w oparciu o wystarczająco zróżnicowaną tematykę każdego egzaminu. Komisja twierdzi zatem, że długość czasu na przygotowania pozostawała bez wpływu na ocenę prac kandydatów.
b)      Analiza
63.      Po pierwsze, jeżeli chodzi o dopuszczalność części drugiej rozpatrywanego zarzutu, nie podzielam stanowiska Komisji, że wnoszący odwołanie kwestionują dokonaną przez Sąd ocenę okoliczności faktycznych. Wnoszący odwołanie podnoszą, że przedstawione przez Sąd uzasadnienie jest obarczone naruszeniem prawa w zakresie, w jakim Sąd uznał, iż dodatkowy czas na przygotowania nie doprowadził do naruszenia zasady równego traktowania z tego tylko powodu, że komisja konkursowa nie zamierzała ograniczać tego czasu. Zasadniczo należy rozstrzygnąć, czy ustalona okoliczność faktyczna, mianowicie dłuższy czas na przygotowania, jakim dysponowali niektórzy kandydaci, różnicuje obiektywne warunki, na jakich odbywał się konkurs, w sposób sprzeczny z zasadą równego traktowania, zaś rozstrzygnięcie w tym przedmiocie stanowi kwestię prawną. Moim zdaniem nie można zatem uwzględnić podniesionego przez Komisję zarzutu niedopuszczalności.
64.      Po drugie, co do istoty, należy wyjaśnić, że wnoszący odwołanie przytoczyli w postępowaniu w pierwszej instancji dwa różne argumenty na poparcie twierdzenia, iż sesje druga i trzecia miały niższy poziom trudności niż pierwsza sesja, mianowicie wskazali: (i) że zadania wykonywane przez kandydatów podczas wszystkich sesji były do siebie bardzo podobne; oraz (ii) że kandydaci biorący udział w późniejszych sesjach uzyskali korzyść wynikającą z dłuższego czasu na przygotowania, gdyż scenariusz bazowy został podany do wiadomości z dużym wyprzedzeniem. Sąd, stwierdziwszy, że tematy testów pisemnych dotyczących dziedziny konkursu wystarczająco różniły się od siebie pomiędzy trzema sesjami, odniósł się jedynie do pierwszej z tych kwestii (która nie jest przedmiotem rozpatrywanych odwołań). Nie wynika stąd jednak – wbrew temu, co zdaje się utrzymywać Komisja – że ten wniosek rozstrzyga ową drugą kwestię, mianowicie czy rozbieżność w zakresie czasu na przygotowania może sama w sobie wpływać na stopień relatywnej trudności sesji. Zróżnicowany charakter tematów egzaminacyjnych nie oznacza, iż nierówny czas na przygotowania nie mógł mimo wszystko wpłynąć na wyniki kandydatów. Jak wskazano w pkt 59 niniejszej opinii, Sąd zbadał natomiast oddzielnie ów drugi argument dotyczący rozbieżności w zakresie czasu na przygotowania i orzekł zasadniczo, że ta rozbieżność nie doprowadziła do naruszenia zasady równego traktowania, gdyż komisja konkursowa nie miała zamiaru ograniczyć żadnemu kandydatowi czasu na przygotowania. To właśnie ten wniosek został zakwestionowany w niniejszej sprawie.
65.      Uściśliwszy powyższe, pragnę przypomnieć, że z orzecznictwa wynika, iż zasada równego traktowania wymaga, aby wszyscy kandydaci biorący udział w tym samym konkursie przystępowali do tego samego egzaminu w tych samych warunkach oraz aby egzaminy charakteryzowały się zasadniczo takim samym stopniem trudności dla wszystkich kandydatów(28).
66.      W zaskarżonych wyrokach Sąd orzekł, że dłuższy czas na przygotowania nie przysporzył istotnej korzyści kandydatom biorącym udział w późniejszych sesjach, przy czym wydaje się, iż ów wniosek oparł on wyłącznie na fakcie, że komisji konkursowej nie przyświecał żaden wyraźny zamiar ograniczenia tego czasu. Moim zdaniem jednak to podejście pomija obiektywne konsekwencje, jakie niesie ze sobą dodatkowy czas na przygotowania w oparciu o znane materiały egzaminacyjne. Tymczasem to właśnie te konsekwencje są według mnie decydujące dla oceny zaistnienia nierównego traktowania. W świetle orzecznictwa przytoczonego w poprzednim punkcie istotne znaczenie ma bowiem, czy rozbieżność w zakresie czasu na przygotowania doprowadziła do tego, że kandydaci uczestniczyli w konkursie na obiektywnie różnych warunkach, zaś rozstrzygnięcie tej kwestii zależy od okoliczności sprawy.
67.      Chociaż nie każda rozbieżność w zakresie czasu na przygotowania może zostać uznana za istotną, to moim zdaniem konkretne okoliczności niniejszej sprawy, które zostały ustalone przez Sąd, sprawiają, iż jest ona znacząca. Kandydaci uczestniczący w sesjach drugiej i trzeciej mieli odpowiednio dwa lub trzy razy więcej czasu na zapoznanie się z tym samym opublikowanym wcześniej scenariuszem niż w przypadku pierwszej sesji. Znacząco dłuższy czas na przygotowania w oparciu o ten sam scenariusz – w połączeniu, co nieuniknione, z pewnymi wnioskami na temat możliwych sposobów jego wykorzystania, które zostały sformułowane w oparciu o przebieg pierwszej sesji – skutkuje według mnie dostrzegalną różnicą w warunkach, na jakich kandydaci uczestniczący we wszystkich trzech sesjach przystąpili do testu pisemnego dotyczącego dziedziny konkursu.
68.      Należy zatem ocenić, podobnie jak w przypadku części pierwszej rozpatrywanego zarzutu, czy ta różnica w traktowaniu była obiektywnie uzasadniona i proporcjonalna. W tym względzie Komisja nie przedstawiła żadnego konkretnego uzasadnienia. Można jedynie przypuszczać, że podejście zakładające pozostanie przy tym samym, podanym uprzednio do wiadomości scenariuszu (czego skutkiem było wydłużenie czasu na przygotowania) podczas powtórnych testów pisemnych dotyczących dziedziny konkursu miało na celu osiągnięcie zasługującego na ochronę celu, polegającego na zapewnieniu porównywalnego stopnia trudności poszczególnych sesji. Niemniej uważam, że nawet w przypadku przyjęcia takiego założenia to podejście nie jawi się jako proporcjonalne w świetle zaistniałych okoliczności, a to szczególnie z uwagi na istniejącą również w tym względzie dostępność mniej inwazyjnych rozwiązań alternatywnych. Według mnie nawet jeżeli zaplanowanie wszystkich sesji w węziej zakreślonych ramach czasowych było niemożliwe z powodu ograniczeń natury administracyjnej, to można było rozważyć inne rozwiązania alternatywne, takie jak podanie do wiadomości nowego scenariusza o równoważnym stopniu trudności lub – co zostało omówione w poprzednim śródtytule – ponowne przeprowadzenie egzaminów pisemnych dla wszystkich kandydatów na równych warunkach.
69.      Oznacza to moim zdaniem, że dodatkowy czas na przygotowania, którym dysponowali kandydaci uczestniczący w późniejszych sesjach egzaminu pisemnego dotyczącego dziedziny konkursu, przyniósł skutek w postaci naruszenia zasady równego traktowania.
70.      W związku z tym uważam, że Sąd naruszył prawo, gdy nie dopatrzył się takiego naruszenia w zaskarżonych wyrokach.
71.      Podobnie jednak jak w przypadku części pierwszej zarzutu pierwszego, wniosek ten nie odnosi się do wszystkich wnoszących odwołanie. Jak orzekł już Sąd i jak przyznają wnoszący odwołanie, tylko ci spośród nich, którzy nie powtórzyli egzaminów pisemnych, a tym samym nie skorzystali z dobrodziejstwa dłuższego czasu na przygotowania do testu pisemnego dotyczącego dziedziny konkursu, mogą podnieść część drugą zarzutu pierwszego. Tymi wnoszącymi odwołanie są VT, UN, US i UT(29).
72.      Odrębnie należy jednak potraktować przypadek UT. Choć kwestia ta nie została w sposób konkretny poruszona przez strony w ramach odwołania, to – o ile dobrze rozumiem – z pkt 5 wyroku UJ i in./Komisja wynika, iż UT nie został wymieniony na liście rezerwy kadrowej, ponieważ nie uzyskał wymaganego minimum punktów na etapie oceny zintegrowanej.
73.      W tym względzie w ogłoszeniu o konkursie wyraźnie uzależniono wpisanie danego kandydata na listę rezerwy kadrowej od łącznego spełnienia dwóch warunków: (i) pomyślnego przejścia wszystkich testów oceny zintegrowanej; oraz (ii) uzyskania jednej z najwyższych łącznych ocen spośród kandydatów. Istotne jest, że UT nie spełnił pierwszego z tych warunków. W związku z tym nieumieszczenie jego nazwiska na liście rezerwy kadrowej nie wynikało z oceny porównawczej kandydatów dokonywanej pod kątem najwyższej
łącznej oceny – w którym to przypadku podnoszone nierówne traktowanie mogłoby wpłynąć na jego relatywną pozycję rankingową – lecz z niespełnienia kryterium progowego.
74.      Nawet gdyby uznać, jak stwierdzono powyżej, że zarzut naruszenia zasady równego traktowania jest zasadny, i nawet gdyby przyjąć, iż w braku tego naruszenia pozostali kandydaci mogliby uzyskać niższą liczbę punktów albo nie zdać egzaminu, nie miałoby to wpływu na liczbę punktów zdobytych przez UT, która nie przekraczała minimalnego progu. Jest tak dlatego, że nierówność podnoszona w niniejszej sprawie dotyczy stworzonej innym kandydatom bezzasadnej możliwości uzyskania lepszych wyników, natomiast nie odnosi się w żaden sposób do niekorzystnego wpływu na wyniki uzyskane przez samego UT. Moim zdaniem wynika stąd, że omawiany zarzut należy oddalić w przypadku UT(30).
75.      W związku z tym, ponieważ zidentyfikowane powyżej naruszenia prawa, którymi obarczony jest wyrok UJ i in./Komisja, nie mogą prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji o nieumieszczeniu nazwiska UT na liście rezerwy kadrowej, sentencja tego wyroku pozostaje niezmieniona w zakresie, w jakim odnosi się do jego sytuacji. Uważam natomiast, że w jego przypadku uzasadnienie należy zastąpić przedstawionymi powyżej rozważaniami(31).
76.      W świetle powyższego stwierdzam, że część drugą zarzutu pierwszego należy uwzględnić w odniesieniu do wnoszących odwołanie VT, UN i US oraz oddalić w odniesieniu do pozostałych wnoszących odwołanie.
Wniosek pośredni
77.      Z wniosków sformułowanych w śródtytułach A.1 i A.2 wynika, że zaskarżone wyroki są obarczone naruszeniami prawa i należy je moim zdaniem uchylić w odniesieniu do wszystkich wnoszących odwołanie z wyjątkiem UT.
78.      W przypadku gdyby Trybunał nie zgodził się z powyższą oceną, przeanalizuję część trzecią zarzutu pierwszego oraz zarzut drugi (który w każdym wypadku zachowuje znaczenie w odniesieniu do UT).
3.      W przedmiocie części trzeciej zarzutu pierwszego: egzaminy pisemne zorganizowane w różnych terminach
79.      W ramach części trzeciej zarzutu pierwszego, która została podniesiona wyłącznie w sprawie C‑623/24 P, wnoszący odwołanie utrzymują, że Sąd naruszył prawo w pkt 119–122 wyroku UJ i in./Komisja, gdy nie stwierdził, iż zorganizowanie poszczególnych sesji egzaminów pisemnych – w szczególności zaś sesji trzeciej – w różnych terminach narusza zasadę równego traktowania.
a)      Główne argumenty stron
80.      Na poparcie tej części odwołania(32) wnoszący odwołanie powołują się przede wszystkim na wyrok Prais(33) (a w innych punktach odwołania również na wyrok OJ(34)) celem argumentowania, że – zgodnie z tymi orzeczeniami – zasada równego traktowania wymaga, aby wszyscy kandydaci składali egzaminy pisemne w tym samym czasie. Na tej podstawie twierdzą oni, że organizacja egzaminów pisemnych w trzech różnych terminach jest sama w sobie niezgodna z zasadą równego traktowania.
81.      Komisja utrzymuje, że orzecznictwo przytoczone przez wnoszących odwołanie jest pozbawione znaczenia w okolicznościach niniejszej sprawy. Dodaje ona, że w każdym wypadku zasady wynikające z tego orzecznictwa były przestrzegane, ponieważ nie chodziło o zorganizowanie egzaminów w różnych terminach, lecz o powtórzenie jednej i tej samej sesji egzaminacyjnej ze względu na problemy techniczne, z zastrzeżeniem, aby każda sesja odbyła się w ciągu jednego dnia.
b)      Analiza
82.      Przede wszystkim należy zauważyć, że w wyrokach Prais i OJ analizowano składane przez poszczególnych kandydatów wnioski o zorganizowanie dla nich egzaminów w ramach konkursu w innym terminie z powodów natury osobistej. Te wnioski zostały oddalone przez właściwe organy powołujące, zaś decyzje odmowne zostały utrzymane w mocy w odpowiednich wyrokach zasadniczo z tej przyczyny, że zezwolenie tym osobom na przystąpienie do egzaminów w innych terminach mogłoby naruszać wymóg, zgodnie z którym egzaminy powinny być przeprowadzane na tych samych warunkach dla wszystkich kandydatów. Komisja słusznie podkreśla zatem, że te sytuacje znacząco różnią się od sytuacji w niniejszej sprawie, w której komisja konkursowa, stanąwszy w obliczu rozlicznych problemów technicznych, musiała przyjąć środki naprawcze.
83.      W każdym wypadku tych wyroków nie należy rozumieć jako ustanawiających sztywne założenie, którego istnienia doszukują się w nich wnoszący odwołanie, że sam fakt, iż egzaminy pisemne w ramach konkursu są organizowane w różnych terminach, jest z konieczności per se równoznaczny z naruszeniem zasady równego traktowania.
84.      Po pierwsze, w obu wskazanych powyżej wyrokach zasugerowano, że w odmiennych okolicznościach wnioski o przeprowadzenie egzaminów w innych terminach mogłyby zostać uwzględnione(35).
85.      Po drugie, uzasadnienie tych wyroków opiera się na założeniu, że egzaminy w ramach konkursu należy zorganizować dla wszystkich kandydatów na tych samych warunkach. O ile prawdą jest, że przeprowadzanie testów w tym samym czasie jest co do zasady najskuteczniejszą metodą zagwarantowania jednolitych warunków, o tyle tej logiki nie można stosować jako zasady o charakterze bezwzględnym. Tego rodzaju pryncypialna wykładnia, za którą opowiadają się wnoszący odwołanie, uniemożliwiałaby bowiem zastosowanie środków naprawczych w następstwie zakłóceń technicznych lub zakłóceń innego rodzaju, a nawet ponowne podejście do egzaminów przez kandydatów, w przypadku których sądy Unii stwierdziły nieważność decyzji o wykluczeniu
ich z konkursu (co paradoksalnie stanowi rezultat, który może się zmaterializować w drodze rozpatrywanych odwołań w sytuacji wnoszących odwołanie).
86.      W związku z tym wbrew temu, co twierdzą wnoszący odwołanie, zasada równego traktowania nie wymaga, aby wszystkie egzaminy zawsze odbywały się tego samego dnia. Konieczne jest natomiast, aby ewentualne rozbieżności czasowe nie skutkowały zróżnicowaniem obiektywnych warunków oceny kandydatów (co oznacza na przykład, że kandydaci podchodzący do egzaminów w późniejszym terminie nie mogą mieć uprzedniej wiedzy o tematach egzaminacyjnych, które przy zachowaniu równoważnego poziomu trudności
muszą zatem różnić się od siebie).
87.      Dlatego też uważam, że zasada równego traktowania nie została per se naruszona tylko z tego powodu, iż egzaminy pisemne odbyły się w trzech różnych terminach. Wątpliwości odnoszące się do równego traktowania wynikają raczej z konkretnych ustaleń w zakresie organizacji tych sesji, w szczególności zaś z ogólnego charakteru oferty ponownego przystąpienia do egzaminów i znacznie dłuższego czasu na przygotowania w oparciu o znany scenariusz, które to kwestie zostały już omówione w ramach analizy pierwszych dwóch części zarzutu pierwszego. Moim zdaniem część trzecia rozpatrywanego zarzutu, gdy rozpatrywać ją odrębnie, jest bezzasadna i powinna zostać oddalona.
B.      W przedmiocie zarzutu drugiego: naruszenie prawa spowodowane odrzuceniem zarzutu piątego podniesionego w postępowaniu w pierwszej instancji
88.      Przedmiotem drugiego ze sformułowanych przez wnoszących odwołanie zarzutów jest odrzucenie przez Sąd zarzutu piątego podniesionego w postępowaniu w pierwszej instancji. Zasadniczo był on identyczny w obu sprawach oraz – jak zostanie to wyjaśnione bardziej szczegółowo w dalszej części niniejszej opinii – dotyczył naruszenia ogłoszenia o konkursie w odniesieniu do podlegających ocenie kompetencji kandydatów.
Sąd
odrzucił jednak ten zarzut z innych powodów w obu tych sprawach.
89.      W szczególności w wyroku UJ i in./Komisja Sąd odrzucił ten zarzut jako niedopuszczalny, ponieważ nie został on podniesiony przez wnoszących odwołanie w zażaleniach na podstawie art. 90 ust. 2 i z tego względu nie czynił zadość zasadzie zgodności skargi z zażaleniem. Z kolei w wyroku VT/Komisja Sąd ocenił ten zarzut co do istoty i odrzucił go jako bezzasadny.
90.      W związku z tym wnoszący odwołanie w sprawie C‑623/24 P kwestionują stwierdzenie niedopuszczalności, natomiast wnoszący odwołanie w sprawie C‑622/24 P kwestionuje dokonaną przez Sąd ocenę co do istoty. Kolejno przeanalizuję odpowiednie zarzuty odwołania, przy czym najpierw rozważę kwestię dopuszczalności (śródtytuł 1), a następnie odniosę się do podnoszonego błędu w ocenie zasadności pierwotnego zarzutu (śródtytuł 2).
1.      W przedmiocie zarzutu drugiego w sprawie C‑623/24 P: zasada zgodności skargi z zażaleniem
91.      W ramach zarzutu drugiego wnoszący odwołanie w sprawie C‑623/24 P podnoszą, że Sąd naruszył prawo (w pkt 206 i 207 wyroku UJ i in./Komisja), ponieważ odrzucił zarzut piąty jako niedopuszczalny ze względu na nieprzestrzeganie zasady zgodności skargi z zażaleniem administracyjnym.
a)      Główne argumenty stron
92.      Wnoszący odwołanie nie kwestionują wprawdzie, że złożone przez nich zażalenie na podstawie art. 90 ust. 2 nie zawierało żadnego nawiązania do rozpatrywanego zarzutu, jednak twierdzą, iż w ich sprawie Sąd zastosował zasadę zgodności w sposób nadmiernie rygorystyczny.
93.      W tym względzie argumentują oni, że zasada zgodności stanowi wyłącznie konstrukt orzeczniczy, który jest pozbawiony jakiejkolwiek wyraźnej podstawy czy to w art. 270 TFUE, czy też w regulaminie pracowniczym lub regulaminie postępowania przed Sądem. Traktują ją oni zatem jak niepisane ograniczenie proceduralne, które, jeżeli jest stosowane w sposób ścisły, narusza prawo do skutecznej ochrony sądowej potwierdzone w art. 47 Karty. Wnoszący odwołanie, posiłkując się w szczególności wydanym przez dawny Sąd do spraw Służby Publicznej wyrokiem Mandt(36), opowiadają się za elastyczną wykładnią tej zasady, zgodnie z którą wystarczyłoby, aby w złożonych przez nich zażaleniach na podstawie art. 90 ust. 2 zakwestionowano materialną – a nie tylko formalną – zgodność z prawem ogłoszenia o konkursie.
94.      Wnoszący odwołanie utrzymują ponadto, że racja bytu tej zasady, jaką jest umożliwienie polubownego rozwiązania sporu między organem administracji a wnoszącym zażalenie, nie może uzasadnić jej rygorystycznego stosowania w sprawach takich jak ich sprawa, w której organ powołujący nie udzielił wyraźnej odpowiedzi na zażalenie w terminach ustanowionych w art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego, w związku z czym nie można było realistycznie brać pod uwagę polubownego rozwiązania sporu.
95.      Zdaniem Komisji zarzut drugi należy oddalić jako bezskuteczny lub oczywiście bezzasadny, ponieważ jej zdaniem wnoszący odwołanie zmierzają zasadniczo do uchylenia się od spoczywającego na nich obowiązku złożenia zażalenia w trybie administracyjnym, zgodnie z wymogami postępowania poprzedzającego wniesienie skargi przewidzianymi w art. 90 ust. 2 i art. 91 ust. 2 regulaminu pracowniczego. Komisja zauważa również, że „elastyczne” podejście przyjęte w wyroku Mandt zostało w późniejszych sprawach wyraźnie odrzucone przez Sąd działający jako instancja odwoławcza. Wreszcie, argumentuje ona, że charakter – wyraźny bądź dorozumiany – odpowiedzi na zażalenie nie ma wpływu na stosowanie zasady zgodności oraz że w każdym wypadku w niniejszej sprawie przed upływem terminu na wniesienie skargi została wydana wyraźna decyzja.
b)      Analiza
96.      Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zasada zgodności obowiązująca w kontekście sporów z zakresu służby publicznej Unii Europejskiej wymaga, pod rygorem niedopuszczalności, aby skarga wnoszona w trybie art. 270 TFUE zawierała jedynie żądania odnoszące się do tej samej podstawy co żądania podniesione w uprzednim obligatoryjnym zażaleniu uregulowanym w art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego. Wysunięte żądania mogą zostać rozwinięte w skardze poprzez przedstawienie zarzutów i argumentów niekoniecznie zawartych w zażaleniu, jednak ściśle z nim związanych. Zasada ta ma umożliwić polubowne rozwiązywanie sporów w drodze zapewnienia, że organ powołujący jest w stanie ustalić z wystarczającą dokładnością zarzuty wymierzone przeciwko zaskarżonemu aktowi(37).
97.      O ile prawdą jest, że zasada zgodności nie została wyraźnie wyrażona w art. 90 i 91 regulaminu pracowniczego (ani w żadnej innej mającej zastosowanie normie prawnej), o tyle nie można jej z tego powodu pomijać jako bezpodstawnego konstruktu wypracowanego w toku wykładni sądowej. Te przepisy ustanawiają wymóg uprzedniego złożenia zażalenia administracyjnego jako warunek wstępny wniesienia skargi do sądu i byłyby pozbawione znaczenia – oraz mogłyby prowadzić do nadużyć – gdyby w tym względzie wystarczało złożenie dowolnego zażalenia, nawet takiego, które nie byłoby w żaden sposób związane z przedmiotem lub podstawą późniejszej skargi.
98.      Wynika stąd, że skarga musi pozostawać z zażaleniem w związku, który moim zdaniem nie może być czysto formalny lub nadmiernie abstrakcyjny. Jednak za tym właśnie opowiadają się wnoszący odwołanie, gdy powołują się na wyrok Mandt.
99.      W tym wyroku (a także w niewielkiej liczbie późniejszych spraw) dawny Sąd do spraw Służby Publicznej uznał, że zasadę zgodności należy interpretować w bardziej elastyczny sposób, biorąc pod uwagę nieformalny charakter postępowania poprzedzającego wniesienie skargi, typową sytuację braku pomocy adwokata na tym etapie oraz prawo do skutecznej ochrony sądowej potwierdzone w art. 47 Karty. Na tej podstawie dawny Sąd do spraw Służby Publicznej przyjął, że zarzuty podniesione w skardze można traktować jako „ściśle związane” z zarzutami zażalenia, jeżeli obie te grupy zarzutów dotyczą materialnej zgodności z prawem (lub, przeciwnie, formalnej zgodności z prawem) zaskarżonego aktu, nawet gdy odnoszą się do jego różnych aspektów.
100. Jak jednak słusznie zauważyła Komisja, Sąd – działając jako instancja odwoławcza od orzeczeń Sądu do spraw Służby Publicznej – w późniejszych sprawach ograniczył to nadmiernie szerokie podejście i dostosował orzecznictwo do wcześniejszych wyroków Trybunału Sprawiedliwości dotyczących zasady zgodności(38). Moim zdaniem było to słuszne podejście. Jak orzekł Sąd w wyroku Komisja/Moschonaki(39), pojęcia materialnej i formalnej zgodności z prawem są zbyt szerokie i abstrakcyjne, aby móc zapewnić możliwość istnienia istotnego związku między zarzutami podniesionymi na etapie poprzedzającym wniesienie skargi a zarzutami zawartymi w skardze. Ten związek jest natomiast niezbędny, jeżeli postępowanie poprzedzające wniesienie skargi ma doprowadzić do osiągnięcia przyświecającego mu celu, jakim jest polubowne rozwiązywanie sporów.
101. W związku z tym nie można się przychylić do przytoczonego przez wnoszących odwołanie i opartego na wyroku Mandt argumentu, że do sformułowania w postępowaniu przed Sądem dowolnego zarzutu dotyczącego materialnej zgodności z prawem wystarczy podniesienie w zażaleniu na podstawie art. 90 ust. 2 kwestii materialnej zgodności z prawem konkursu lub zaskarżonych decyzji. Taka interpretacja sprawiłaby, że postępowanie poprzedzające wniesienie skargi przestałoby spełniać swoją podstawową funkcję. Jeżeli zażalenie na podstawie art. 90 ust. 2 nie zawiera chociażby wzmianki o konkretnym zastrzeżeniu zgłaszanym wobec danego aktu, organ powołujący nie jest w stanie zidentyfikować z należytą precyzją wątpliwości wyrażanych przez zainteresowaną osobę, w związku z czym nie może on ponownie rozpatrzyć aktu, zmienić go lub uchylić ani też zmierzać do polubownego rozwiązania sporu.
102. Wnoszący odwołanie podnoszą ponadto, że to właśnie ten cel polegający na osiągnięciu polubownego rozwiązania sporu zostaje udaremniony w przypadku, gdy – tak jak w ich sprawie – nie dochodzi do wydania wyraźnej decyzji w terminie czterech miesięcy zakreślonym w art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego. Twierdzą oni, że w takich okolicznościach zasada zgodności powinna być stosowana w sposób mniej rygorystyczny, o ile w ogóle. Nie podzielam tego stanowiska.
103. Podobnie jak Komisja uważam, że charakter – wyraźny bądź dorozumiany – odpowiedzi na zażalenie udzielonej przez organ powołujący jest pozbawiony znaczenia oraz pozostaje bez wpływu na wymogi zasady zgodności(40). Wydaje mi się ponadto, że rozumowanie wnoszących odwołanie jest błędne z tej przyczyny, iż ma wymiar retrospektywny: z faktu wydania późniejszej dorozumianej decyzji odmownej wyprowadzają oni wniosek, że etap poprzedzający wniesienie skargi nie mógł w ogóle doprowadzić do osiągnięcia przyświecającego mu celu, a następnie wysuwają to twierdzenie, aby argumentować, iż zażalenie w ogóle nie musiało zawierać rozpatrywanego zarzutu. Treści zażalenia nie można jednak ustalać w oparciu o odpowiedź, jakiej ostatecznie udzielił na nie organ powołujący. Ponadto nie można wykluczyć możliwości, nawet w przypadku dorozumianej decyzji odmownej, że gdyby konkretne zastrzeżenie zostało wyraźnie zgłoszone już na samym początku, to organ powołujący mógłby zająć inne stanowisko, na przykład uwzględnić zażalenie i zbadać możliwość polubownego rozwiązania sporu.
104. W świetle powyższego należy stwierdzić, że Sąd nie naruszył prawa, gdy odrzucił jako niedopuszczalny zarzut piąty podniesiony przez wnoszących odwołanie w postępowaniu w pierwszej instancji, ponieważ – co nie zostało zakwestionowane – złożone przez nich na podstawie art. 90 ust. 2 zażalenie nie zawierało żadnego odpowiedniego żądania ani żadnego ściśle związanego z nim argumentu. W związku z tym uważam, że zarzut drugi w sprawie C‑623/24 P należy oddalić jako bezzasadny.
105. Pragnę zauważyć, że wnoszący odwołanie przedstawili także dla pełności wywodu swoje stanowisko co do istoty zarzutu piątego podniesionego w postępowaniu w pierwszej instancji. W tym zakresie ich argumenty odpowiadają argumentom przytoczonym przez wnoszącego odwołanie w sprawie C‑622/24 P, do których odniosę się w następnym śródtytule. Z uwagi na wnioski, które w tym względzie sformułuję poniżej, uważam, że nawet jeżeli analizowany zarzut zostałby uznany za dopuszczalny w odniesieniu do wnoszących odwołanie w sprawie C‑623/24 P, to w każdym wypadku byłby on bezzasadny.
2.      W przedmiocie zarzutu drugiego w sprawie C‑622/24 P: naruszenie ogłoszenia o konkursie
106. W ramach zarzutu drugiego wnoszący odwołanie w sprawie C‑622/24 P podnosi, że Sąd naruszył prawo w pkt 187–193 wyroku VT/Komisja, gdy dokonał wykładni ogłoszenia o konkursie w odniesieniu do kompetencji kandydatów, które powinny były podlegać ocenie.
107. Ściślej rzecz ujmując, w postępowaniu przed Sądem wnoszący odwołanie utrzymywał, że komisja konkursowa naruszyła ogłoszenie o konkursie, ponieważ dokonała oceny kompetencji w zakresie zarządzania zespołami w przypadku kandydatów w grupie zaszeregowania AD 7 (takich jak on sam), choć jego zdaniem te kompetencje powinny były, zgodnie z ogłoszeniem, zostać ocenione wyłącznie w przypadku kandydatów w grupie zaszeregowania AD 9.
108. Sąd odrzucił ten zarzut i orzekł, że wnoszący odwołanie niesłusznie oparł się na sekcji ogłoszenia o konkursie zawierającej opis obowiązków wykonywanych przez zatrudnionych kandydatów (ta sekcja jest zwana dalej „sekcją dotyczącą obowiązków”), w której wspomniano, jedynie w odniesieniu do administratorów w grupie zaszeregowania AD 9, iż „można [od nich] wymagać […] zarządzania zespołem specjalistów”. Z kolei w sekcji ogłoszenia o konkursie odnoszącej się do procedury naboru kandydatów (zwanej dalej „sekcją dotyczącą naboru”) wskazano, że podczas oceny zintegrowanej sprawdzanych będzie osiem kompetencji ogólnych, w tym „zdolności przywódcze”, wszystkich kandydatów, niezależnie od grupy zaszeregowania. Na tej podstawie Sąd doszedł do wniosku, że przy dokonywaniu oceny zdolności przywódczych wnoszącego odwołanie komisja konkursowa w pełni przestrzegała warunków zawartych w ogłoszeniu o konkursie.
a)      Główne argumenty stron
109. Wnoszący odwołanie twierdzi, że ocena dokonana przez Sąd jest obarczona naruszeniem prawa, ponieważ Sąd nie zastosował się do brzmienia ogłoszenia o konkursie (czyli ram prawnych konkursu), w którym obowiązek „zarządzania zespołami” został wyraźnie zastrzeżony wyłącznie dla stanowisk w grupie zaszeregowania AD 9, i błędnie uznał, iż ten koncept można stosować wymiennie ze „zdolnościami przywódczymi”.
110. Wnoszący odwołanie powołuje się na wyrok Spisto/Komisja(41) i utrzymuje, że charakter obowiązków, które mają być wykonywane po zatrudnieniu, stanowi podstawowe kryterium wykładni ogłoszenia o konkursie, w związku z czym musi on być brany pod uwagę w toku oceny kandydatów. Zasadniczo stoi on na stanowisku, że zawartej w ogłoszeniu sekcji dotyczącej naboru nie można odczytywać w oderwaniu od sekcji dotyczącej obowiązków, lecz należy ją interpretować w jej świetle.
111. Jego zdaniem oznacza to, że umiejętności dotyczące zarządzania zespołami powinny były zostać ocenione jedynie w przypadku kandydatów w grupie zaszeregowania AD 9. Pomocniczo dodaje on, że nawet jeżeli zdolności przywódcze należało oceniać w przypadku wszystkich kandydatów, to komisja konkursowa powinna była przynajmniej zastosować różne kryteria oceny dla każdej z tych grup.
112. Według Komisji zarzut drugi jest bezzasadny. Podkreśla ona, że w ogłoszeniu o konkursie wyraźnie wskazano, iż „zdolności przywódcze”, jako jedna z kompetencji ogólnych, będą sprawdzane podczas oceny zintegrowanej w odniesieniu do wszystkich kandydatów, niezależnie od wybranej grupy zaszeregowania. W tym względzie zauważa ona, że w konkursach organizowanych przez EPSO kompetencje ogólne są zawsze oceniane w obrębie wszystkich grup zaszeregowania, niezależnie od konkretnych obowiązków, jakie mają zostać powierzone laureatom.
113. W związku z tym twierdzi ona, że rozróżnienie między grupami zaszeregowania AD 7 i AD 9 miało znaczenie nie na etapie testów oceny zintegrowanej, lecz jedynie na etapie naboru na podstawie świadectw posiadanych kwalifikacji (Talent Screener) (podczas którego pod uwagę brano doświadczenie zawodowe związane z obowiązkami powierzanymi laureatom). Komisja utrzymuje zatem, że powołanie się przez wnoszącego odwołanie na wyrok Spisto jest nietrafne, ponieważ sprawa, w której został on wydany, miała za przedmiot ocenę, na etapie naboru na podstawie świadectw posiadanych kwalifikacji (Talent Screener), doświadczenia zawodowego, a nie ocenę kompetencji ogólnych. Ponadto Komisja argumentuje, że Sąd nie uznał, iż pojęcia „zdolności przywódczych” i „zarządzania zespołami” można stosować zamiennie. Zbadał on natomiast każdy
koncept we właściwym mu kontekście i słusznie stwierdził, że komisja konkursowa oceniła jedynie kompetencję ogólną dotyczącą zdolności przywódczych, tak jak zostało to przewidziane w ogłoszeniu.
b)      Analiza
114. Na wstępie należy wyjaśnić, że sformułowane przez wnoszącego odwołanie twierdzenie, jakoby komisja konkursowa dokonała oceny jego kompetencji w zakresie zarządzania zespołami, jest nieprecyzyjne pod względem faktycznym. Jak wynika z zaskarżonego wyroku (pkt 53, 192), komisja konkursowa dokonała oceny zdolności przywódczych, w odniesieniu do których wzięła pod uwagę umiejętność „zarządzania, zachęcania do rozwoju oraz motywowania do osiągania wyników”. Jak zauważył Sąd, ta kompetencja stanowiła jedną z ośmiu kompetencji ogólnych sprawdzanych podczas oceny zintegrowanej w przypadku wszystkich kandydatów, niezależnie od grupy zaszeregowania, tak jak zostało to wyraźnie wskazane w zawartej w ogłoszeniu o konkursie sekcji dotyczącej naboru.
115. W tym świetle można by uznać, że wnoszący odwołanie utrzymuje w istocie, iż skoro obowiązki laureatów w grupie zaszeregowania AD 7 nie obejmują zarządzania zespołami, zdolności przywódcze albo w ogóle nie powinny podlegać w ich przypadku ocenie, albo też powinny podlegać ocenie wedle kryteriów innych niż w przypadku kandydatów w grupie zaszeregowania AD 9. Oba te założenia wynikają jednak z zasadniczego niezrozumienia z jednej strony koncepcji zdolności przywódczych jako kompetencji,
a z drugiej strony charakteru kompetencji ogólnych ocenianych w konkursach organizowanych przez EPSO.
116. W tym względzie można, po pierwsze, zauważyć, że o ile „zdolności przywódcze” mogą obejmować aspekty związane z zarządzaniem innymi ludźmi, o tyle nie stanowią one kompetencji zastrzeżonej dla pracowników zajmujących formalne stanowiska kierownicze. Dana osoba może być zobowiązana do kierowania projektem lub do prowadzenia sprawy, a tym samym na przykład do koordynowania działań współpracowników i kierowania nimi, nie będąc przy tym kierownikiem zespołu. Ponieważ wnoszący odwołanie przyjmuje, że „zdolności przywódcze” mogą być w pełni istotne wyłącznie dla kandydatów w grupie zaszeregowania AD 9 jako potencjalnych kierowników zespołów, zdaje się on mylić koncepty zarządzania zespołami i zdolności przywódczych.
117. Po drugie, pragnę wskazać, że EPSO oraz obsługiwane przez niego instytucje i organy zatrudniające zidentyfikowały, w ramach korzystania z przysługującego im zakresu uznania dotyczącego określenia umiejętności, jakich mogą wymagać od kandydatów uczestniczących w konkursach(42), pewne kompetencje ogólne uważane za istotne na wszystkich stanowiskach w tych instytucjach lub organach. „Zdolności przywódcze” stanowią jedną z takich kompetencji, która jest wymagana na wszystkich stanowiskach administratorów, niezależnie od stopnia zaszeregowania, w tym na stanowiskach w podstawowej grupie zaszeregowania AD 5(43).
118. To właśnie z tej przyczyny w ogłoszeniu o konkursie nie wprowadzono żadnego rozróżnienia, na potrzeby oceny kompetencji, między kandydatami w grupach zaszeregowania AD 7 i AD 9. W związku z tym zawarta w ogłoszeniu sekcja dotycząca obowiązków, w której wymieniono obowiązki związane z każdą grupą zaszeregowania, jest pozbawiona znaczenia dla oceny kompetencji ogólnych. W tym kontekście komisja konkursowa nie mogła zignorować jasnego brzmienia ogłoszenia, które stanowi ramy prawne konkursu i zakreśla ramy uznania dla komisji konkursowej(44), natomiast była ona zobowiązana do oceny, na podstawie jednakowych kryteriów, zdolności przywódczych wszystkich kandydatów, niezależnie od grupy zaszeregowania.
119. Należy zatem uznać, wbrew twierdzeniu wnoszącego odwołanie, że Sąd nie naruszył prawa, gdy orzekł, iż komisja konkursowa nie naruszyła ogłoszenia o konkursie.
120. Tego wniosku nie podważa przytoczony przez wnoszącego odwołanie argument oparty na wyroku Spisto. Wyrok ten nie świadczy o słuszności twierdzenia wnoszącego odwołanie, lecz – wprost przeciwnie – stanowi potwierdzenie sformułowanego powyżej wniosku.
121. W sprawie zakończonej wydaniem wyroku Spisto kandydatka biorąca udział w konkursie organizowanym przez EPSO zarzuciła komisji konkursowej, że ta na etapie naboru na podstawie świadectw posiadanych kwalifikacji (Talent Screener) dokonała oceny jej doświadczenia w zakresie zarządzania zespołami i uznała je za niewystarczające, mimo iż ani kryteria naboru, ani opis obowiązków, do których odnosiły się te kryteria, nie zawierały żadnej wzmianki na temat takich doświadczeń. Sąd orzekł, że komisja konkursowa, z racji tego, iż wprowadziła owo dodatkowe kryterium „zarządzania zespołami” na etapie naboru na podstawie świadectw posiadanych kwalifikacji (Talent Screener), nie zastosowała się do warunków ogłoszenia o konkursie.
122. Różnica
pomiędzy tamtą sprawą a niniejszą sprawą jest oczywista, ponieważ sprawa rozpatrywana w wyroku Spisto dotyczyła etapu naboru na podstawie świadectw posiadanych kwalifikacji (Talent Screener), który w wyraźny sposób ma na celu ocenę doświadczenia kandydatów związanego z powierzanymi obowiązkami. Nie można z niego wywnioskować, jak twierdzi wnoszący odwołanie, że opis obowiązków (który w przypadku konkursu będącego przedmiotem rozpatrywanych odwołań był różny w zależności od grupy zaszeregowania) stanowi kryterium, które powinno przyświecać wykładni ogłoszenia o konkursie w odniesieniu do wszystkich etapów konkursu. Wręcz przeciwnie, w pkt 46 i 47 wydanego w tej sprawie wyroku
Sąd podkreślił, że poszczególne etapy konkursu służą odmiennym celom – etap naboru na podstawie
świadectw posiadanych kwalifikacji (Talent Screener) ma na celu ocenę doświadczenia zawodowego kandydatów i wskazanych przez nich kwalifikacji, natomiast testy oceny zintegrowanej służą praktycznej ocenie ich umiejętności i kompetencji. Z tego powodu Sąd uznał, że kryteria istotne na jednym z etapów konkursu nie mogą mieć wpływu na ocenę dokonywaną na innym jego etapie. Warto również zauważyć, że w wyroku Spisto Sąd wskazał na marginesie, iż zdolności przywódczych nie można traktować jako kompetencji, która z konieczności obejmuje zarządzanie zespołami, co stanowi spostrzeżenie w pełni spójne z przeprowadzoną powyżej analizą. W związku z tym wyrok Spisto nie potwierdza argumentów przytoczonych przez wnoszącego odwołanie, lecz świadczy o zasadności sformułowanego powyżej wniosku, że Sąd mógł słusznie orzec w zaskarżonym wyroku, iż komisja konkursowa podejmowała działania w sposób zgodny z ogłoszeniem o konkursie.
123. W świetle powyższego uważam, że zarzut drugi w sprawie C‑622/24 P należy oddalić jako bezzasadny.
VII. Skutki przeprowadzonej oceny
124. Jak stwierdzono w pkt 77 niniejszej opinii, uważam że zarzut pierwszy jest zasadny w odniesieniu do wszystkich wnoszących odwołanie z wyjątkiem UT. W związku z tym zaskarżone wyroki należy uchylić w odniesieniu do wnoszących odwołanie VT, UJ, UL, UN, UP, US, UU i UV.
125. Zgodnie z art. 61 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej Trybunał może, po uchyleniu orzeczenia Sądu, skierować sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd lub, jeżeli stan postępowania na to pozwala, wydać prawomocne orzeczenie w sprawie.
126. W niniejszym przypadku uważam, że stan postępowania pozwala Trybunałowi na zajęcie ostatecznego stanowiska w sprawie i stwierdzenie nieważności rozpatrywanych decyzji zaskarżonych przez tych wnoszących odwołanie, w przypadku których uwzględniono zarzut pierwszy.
VIII. W przedmiocie kosztów
127. Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem, jeżeli odwołanie jest zasadne i Trybunał wydaje orzeczenie kończące postępowanie w sprawie, rozstrzyga on również o kosztach. Artykuł 138
§ 1 tego regulaminu, który ma zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie jego art. 184 § 1, stanowi, że kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
128. W niniejszej sprawie wnoszący odwołanie wnieśli o obciążenie Komisji kosztami postępowania. Ponieważ moim zdaniem odwołania powinny zostać uwzględnione, Komisję należy obciążyć zarówno kosztami postępowania w pierwszej instancji, jak i kosztami postępowania odwoławczego.
IX.    Wnioski
129. W świetle przedstawionej powyżej oceny proponuję, aby Trybunał:
–        w sprawie C‑622/24 P:
–        uchylił wyrok z dnia 10 lipca 2024 r., VT/Komisja (T‑216/23, EU:T:2024:465);
–        stwierdził nieważność decyzji z dnia 15 lipca 2022 r., którą komisja konkursowa konkursu otwartego EPSO/AD/380/19 postanowiła, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, o nieumieszczeniu nazwiska VT na liście rezerwy kadrowej administratorów w grupie zaszeregowania AD 7 w dziedzinie współpracy międzynarodowej i zarządzania pomocą dla państw trzecich;
–        obciążył Komisję kosztami postępowania w pierwszej instancji i kosztami postępowania odwoławczego;
–        w sprawie C‑623/24 P:
–        uchylił wyrok z dnia 10 lipca 2024 r., UJ i in./Komisja (T‑120/23, EU:T:2024:464), w zakresie, w jakim dotyczy on UJ, UL, UN, UP, US, UU i UV;
–        oddalił odwołanie w odniesieniu do UT;
–        stwierdził nieważność decyzji z dnia 15 lipca 2022 r., którymi komisja konkursowa konkursu otwartego EPSO/AD/380/19 postanowiła, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, o nieumieszczeniu nazwiska UJ i UL na liście rezerwy kadrowej administratorów w grupie zaszeregowania AD 7 w dziedzinie współpracy międzynarodowej i zarządzania pomocą dla państw trzecich;
–        stwierdził nieważność decyzji z dnia 5 maja 2022 r., na podstawie których ta komisja konkursowa postanowiła nie umieszczać nazwisk UN, UP, US, UU i UV na liście rezerwy kadrowej;
–        obciążył Komisję kosztami postępowania w pierwszej instancji i kosztami postępowania odwoławczego.
1      Język oryginału: angielski.
2      Wyrok z dnia 10 lipca 2024 r. VT/Komisja (T‑216/23, zwany dalej „wyrokiem VT/Komisja”, EU:T:2024:465). Sprawa ta została wyznaczona jako sprawa pilotażowa dla 18 innych podobnych spraw (T‑217/23, od T‑234/23 do T‑238/23, T‑241/23, T‑242/23, od T‑249/23 do T‑254/23, T‑259/23, T‑264/23, T‑267/23 i T‑268/23), w których
postępowania
zostały zawieszone na podstawie art. 71a regulaminu postępowania przed Sądem.
3      Wyrok z dnia 10 lipca 2024 r.
UJ i in./Komisja (T‑120/23, zwany dalej „wyrokiem UJ i in./Komisja,
EU:T:2024:464). Sprawę tę wniosło wspólnie 13 skarżących.
4      Rozporządzenie nr 31 (EWG), 11 (EWEA) ustanawiające regulamin pracowniczy urzędników i warunki zatrudnienia innych pracowników Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Dz.U. 1962, P 45, s. 1385).
5      Dz.U. 2019, C 409 A, s. 1.
6      W pkt 107–112 wyroku VT/Komisja i w pkt 103–109 wyroku UJ i in./Komisja.
7      Wnoszący odwołanie wspominają wprawdzie w kilku miejscach swojego wywodu o trzeciej sesji egzaminów pisemnych, jednak część pierwsza zarzutu pierwszego może być rozumiana wyłącznie jako dotycząca zaoferowania możliwości przystąpienia do drugiej sesji egzaminów pisemnych. W zaskarżonych wyrokach wyraźnie wykazano (zob. także pkt 10–12 niniejszej opinii), że wszystkim kandydatom zaoferowano możliwość uczestnictwa tylko w drugiej sesji; z kolei w trzeciej sesji mogło wziąć udział jedynie ośmioro kandydatów, którzy borykali się z trudnościami technicznymi podczas drugiej sesji.
8      Zobacz na przykład wyrok z dnia 29 września 2009 r., Aparicio i in./Komisja (F‑20/08, F‑34/08 i F‑75/08, EU:F:2009:132, pkt 77).
9      Wynikające na przykład stąd, że wybrane zagadnienia egzaminacyjne mogą stawiać niektórych kandydatów, którzy akurat są zaznajomieni z daną tematyką, w korzystniejszej sytuacji; zob. wyrok z dnia 8 marca 1988 r., Sergio i in./Komisja (64/86, od 71/86 do 73/86 i 78/86, EU:C:1988:119, pkt 26–28).
10      Ibidem; zob. także wyrok z dnia 12 marca 2008 r., Giannini/Komisja (T‑100/04, EU:T:2008:68, pkt 133).
11      Kwestię tę Komisja doprecyzowuje jedynie w odpowiedzi na odwołanie w sprawie C‑622/24 P, choć wnioski w tym zakresie można wysnuć również na podstawie uwag przedstawionych przez nią w sprawie C‑623/24 P.
12      Zobacz: wyrok z dnia 18 lutego 1982 r., Ruske/Komisja (67/81, zwany dalej „wyrokiem Ruske”, EU:C:1982:69, pkt 9); postanowienie z dnia 7 września 2022 r., Rosca/Komisja (C‑802/21 P, EU:C:2022:677, pkt 31); wyrok z dnia 14 grudnia 2022 r., SY/Komisja (T‑312/21, zwany dalej „wyrokiem SY”, EU:T:2022:814, pkt 43, 71).
13      Zobacz na przykład wyrok z dnia 14 lipca 2022 r., Komisja/VW i in. (od C‑116/21 P do C‑118/21 P,
C‑138/21 P i C‑139/21 P, EU:C:2022:557, pkt 142).
14      Niezależnie od mającej charakter nadzwyczajny trzeciej sesji, która została zorganizowana dla ograniczonej liczby kandydatów ze względu na kolejne problemy techniczne.
15      Zobacz na przykład wyroki: z dnia 26 marca 2019 r., Hiszpania/Parlament (C‑377/16, EU:C:2019:249, pkt 38); SY (pkt 53, 74).
16      Zobacz wyrok z dnia 5 grudnia 2023 r., Nordic Info (C‑128/22, EU:C:2023:951, pkt 77 i przytoczone tam orzecznictwo).
17      Można się jednak zastanawiać, czy środek da się uznać za w pełni odpowiedni do zaradzenia nieprawidłowościom i przywrócenia warunków konkursu, jeżeli skutkuje on powstaniem nowej nieprawidłowości, mianowicie rozważanego nierównego traktowania.
18      Zobacz sekcja 4.1 załącznika III do ogłoszenia o konkursie; kwestia ta jest obecnie omawiana szczegółowo w polityce EPSO w zakresie rozpatrywania skarg kandydatów zdających testy EPSO, która została opublikowana przez EPSO w dniu 24 czerwca 2024 r. i jest dostępna na stronie https://eu-careers.europa.eu/en/epso-complaint-resolution-policy.
19      Jak zauważył Sąd w pkt 108 wyroku VT/Komisja, chodziło przynajmniej o połowę kandydatów.
20      Wprawdzie takie rozwiązanie nie byłoby idealne z punktu widzenia kandydatów, którzy musieliby ponownie przystąpić do testów, mimo że byli zadowoleni z wyników uzyskanych w pierwszej sesji, jednak w tych wyjątkowych okolicznościach wydaje się ono jedyną dostępną opcją korekcyjną, która sama w sobie nie dawałaby korzyści niektórym kandydatom.
21      Zobacz wyrok z dnia 27 lutego 2025 r., OA/Parlament (C‑32/24 P, EU:C:2025:118, pkt 67 i przytoczone tam orzecznictwo).
22      Zobacz w tym względzie wydany niedawno wyrok SY, w którym Sąd uznał, że do naruszenia uzasadnionych oczekiwań kandydata nie doszło w sytuacji, w której ze względu na pandemię COVID-19, stanowiącą działanie siły wyższej, nie tylko unieważniono uzyskane przez niego pierwotnie wyniki, lecz również zastąpiono je wynikami uzyskanymi w egzaminie innego rodzaju, który nie był przewidziany w pierwotnym ogłoszeniu o konkursie.
23      Zobacz na przykład wyrok SY (pkt 126).
24      Zobacz wyroki: z dnia 30 czerwca 1983 r., Schloh/Rada (85/82, EU:C:1983:179, pkt 14); z dnia 25 marca 2021 r., Alvarez y Bejarano i in./Komisja (C‑517/19 P i C‑518/19 P, EU:C:2021:240, pkt 91 i przytoczone tam orzecznictwo).
25      W pkt 113–117 wyroku VT/Komisja i w pkt 112–114 wyroku UJ i in./Komisja.
26      W tym względzie należy wyjaśnić, że przed pierwszą sesją podano do wiadomości scenariusz odnoszący się do fikcyjnego kraju, a kandydaci zostali poproszeni o zapoznanie się z tym scenariuszem. Podczas testu pisemnego dotyczącego dziedziny konkursu kandydaci mieli sporządzić notatkę opisującą, w jaki sposób można zaradzić sytuacji zaistniałej w kontekście tego scenariusza.
27      Z wersji 1. tego scenariusza skorzystano podczas pierwszej i trzeciej sesji egzaminów pisemnych, natomiast z jego wersji 2. skorzystano podczas drugiej sesji.
28      Zobacz na przykład wyrok z dnia 24 marca 1988 r., Goossens i in./Komisja (228/86, EU:C:1988:172, pkt 15).
29      Można by również z pewnością się zastanawiać (jak uczyniła to Komisja w sprawie leżącej u podstaw wyroku VT/Komisja), czy ci kandydaci
mogą się powoływać na nierówny czas na przygotowania w odniesieniu do drugiej sesji, skoro zdecydowali się nie brać w niej udziału. Ponieważ jednak komisja konkursowa postanowiła właśnie
zaoferować kandydatom możliwość wyboru między sesjami pierwszą a drugą, to moim zdaniem powinna ona była zapewnić, że sesje
te zostaną zorganizowane na równoważnych warunkach. Ponadto kwestia ta nie powstaje w kontekście trzeciej sesji, w której możliwość udziału miało jedynie ośmioro kandydatów.
30      Zobacz analogicznie wyroki: z dnia 30 listopada 2005 r., Vanlangendonck/Komisja (T‑361/03, EU:T:2005:433, pkt 33); z dnia 11 grudnia 2012 r., Mata Blanco/Komisja (F‑65/10, EU:F:2012:178, pkt 38, 39); z dnia 23 kwietnia 2015 r., BX/Komisja (T‑352/13 P, EU:T:2015:225, pkt 27 i nast.).
31      Zobacz wyrok z dnia 16 marca 2023 r., Komisja/Calhau Correia de Paiva (C‑511/21 P, EU:C:2023:208, pkt 64, 65).
32      Pragnę zauważyć, że choć część trzecia dotyczy trzeciej sesji egzaminów pisemnych, to wnoszący odwołanie w obu sprawach powołali się na wyrok Prais również na poparcie pierwszych dwóch części tego zarzutu, w tym w odniesieniu do drugiej sesji egzaminów pisemnych. W zakresie, w jakim ta linia argumentacji może być rozumiana jako dodatkowa część zarzutu pierwszego, niniejsza analiza jest w każdym wypadku w równym stopniu istotna dla wszystkich wnoszących odwołanie.
33      Wyrok z dnia 27 października 1976 r., Prais/Rada (130/75, zwany dalej „wyrokiem Prais”,
EU:C:1976:142).
34      Wyrok z dnia 23 lutego 2022 r., OJ/Komisja (T‑709/20, zwany dalej „wyrokiem OJ”, EU:T:2022:81).
35      W przypadku analizowanym w wyroku Prais, gdyby skarżąca zawczasu poinformowała organ powołujący o niemożności uczestnictwa w egzaminach w wybranym terminie (zob.
pkt 17), a w przypadku analizowanym w wyroku OJ, gdyby przedstawiono odpowiednie dowody świadczące o tym, że [skarżący] nie mógł stawić się w wyznaczonych terminach (pkt 50 i nast.).
36      Wyrok z dnia 1 lipca 2010 r., Mandt/Parlament (F‑45/07, zwany dalej „wyrokiem Mandt”, EU:F:2010:72).
37      Zobacz wyroki: z dnia 7 maja 1986 r., Rihoux i in./Komisja (52/85, EU:C:1986:199, pkt 13); z dnia 14 marca 1989 r., del Amo Martinez/Parlament (133/88, EU:C:1989:124, pkt 9, 10).
38      Ibidem.
39      Wyrok z dnia 25 października 2013 r.
(T‑476/11 P,
EU:T:2013:557, pkt 75 i nast.).
40      Zobacz także pkt 150 wyroku UJ i in./Komisja, w którym Sąd również uznał, aczkolwiek w kontekście innego zarzutu, że brak wyraźnej odpowiedzi w terminie czterech miesięcy pozostaje bez wpływu na stosowanie zasady zgodności.
41      Wyrok z dnia 10 listopada 2021 r.
(T‑572/20, zwany dalej „wyrokiem Spisto”, EU:T:2021:766).
42      Zobacz wyrok z dnia 16 lutego 2023 r., Komisja/Włochy i Hiszpania (C‑635/20 P, EU:C:2023:98, pkt 66 i przytoczone tam orzecznictwo).
43      Sytuacja wyglądała w ten sposób do 2022 r., a więc również w przypadku analizowanego konkursu. W 2023 r. wymagane kompetencje zostały zmienione, jednak logika, zgodnie z którą są one konieczne na wszystkich stanowiskach i we wszystkich grupach zaszeregowania, nie uległa zmianie; zob. podobnie: https://eu-careers.europa.eu/en/kick-start-epsos-transformation-process
44      Zobacz wyroki: Ruske (pkt 9); SY (pkt 83 i przytoczone tam orzecznictwo).