62024CJ0401
SENTENZA TAL‑QORTI TAL‑ĠUSTIZZJA (L‑Ewwel Awla)
20 ta’ Novembru 2025 (
*1
)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Għajnuna mill-Istat – Ftehim konkluż qabel l-adeżjoni tar-Renju tal-Isvezja mal-Unjoni Ewropea – Kumpens għat-telf ta’ dħul li jirriżulta mit-tneħħija tat-tariffi ta’ passaġġ ta’ għeluq (lock) – Kunċett ta’ għajnuna – Kunċett ta’ impriża – Attività ekonomika – Għajnuna eżistenti jew ġdida”
Fil-Kawża C‑401/24,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mis-Stockholms tingsrätt (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Stokkolma, l-Isvezja), permezz ta’ deċiżjoni tad‑29 ta’ Mejju 2024, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fis‑7 ta’ Ġunju 2024, fil-proċedura
Staten genom Sjöfartsverket
vs
Stockholms Hamn AB,
Il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla)
komposta minn F. Biltgen, President tal-Awla, T. von Danwitz, Viċi President tal-Qorti tal-Ġustizzja, li qiegħed jaġixxi bħala Imħallef tal-Ewwel Awla, I. Ziemele, A. Kumin u S. Gervasoni (Relatur), Imħallfin,
Avukat Ġenerali: A. Biondi,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–
għall-iStaten genom Sjöfartsverket, minn H. Nilsson u B. Thomaeus, advokater,
–
għal Stockholms Hamn AB, minn K. Stålnacke u G. Swedlund, stadsadvokater,
–
għall-Kummissjoni Ewropea, minn C. Faroghi, I. Georgiopoulos u A. Steiblytė, bħala aġenti,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tal‑5 ta’ Ġunju 2025,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 107 TFUE u tal-Artikolu 1(b)(i) tar-Regolament tal-Kunsill (UE) 2015/1589 tat‑13 ta’ Lulju 2015 li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tal-Artikolu 108 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (ĠU 2015, L 248, p. 9), kif ukoll l-Artikolu 144 tal-Att li jirrigwarda l-kundizzjonijiet tal-adeżjoni tar-Repubblika tal-Awstrija, tar-Repubblika tal-Finlandja u tar-Renju tal-Iżvezja u l-aġġustamenti għat-Trattati li fuqhom hija stabbilita l-Unjoni Ewropea (ĠU 1994, C 241, p. 21 u ĠU 1995, L 1, p. 1) (iktar ’il quddiem l-“Att ta’ Adeżjoni”).
2
Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ kawża bejn l-iStaten genom Sjöfartsverket (l-Amministrazzjoni Nazzjonali tan-Navigazzjoni Marittima, l-Isvezja, iktar ’il quddiem l-“Amministrazzjoni Marittima”) u Stockholms Hamn AB dwar ir-rimbors minn din tal-aħħar tas-somom imħallsa minn din tal-ewwel sabiex tikkumpensa t-tneħħija ta’ tariffi ta’ passaġġ mill-għeluq (lock).
Il‑kuntest ġuridiku
Id‑dritt tal‑Unjoni
It-Trattat FUE
3
L-Artikolu 107(1) TFUE jipprovdi:
“Ħlief għad-derogi previsti fit-Trattati, kull għajnuna, ta’ kwalunkwe forma, mogħtija minn Stat Membru jew permezz ta’ riżorsi ta’ l-Istat, li twassal għal distorsjoni jew theddida ta’ distorsjoni għall-kompetizzjoni billi tiffavorixxi ċerti impriżi jew ċerti produtturi għandha, safejn tolqot il-kummerċ bejn l-Istati Membri, tkun inkompatibbli mas-suq intern.”
L-Att ta’ Adeżjoni
4
Skont l-Artikolu 144 tal-Att ta’ Adeżjoni:
“Fil-qasam tal-għajnuna prevista fl-Artikoli [107 u 108 TFUE]:
a)
fost l-għajnuniet applikati fl-Istati Membri l-ġodda qabel l-adeżjoni, huma biss dawk ikkomunikati lill-Kummissjoni [tal-Komunitajiet Ewropej] qabel it‑30 ta’ April 1995 li jitqiesu bħala għajnuniet ‘eżistenti’ fis-sens tal-Artikolu [108](1) [TFUE];
b)
għajnuna eżistenti u proġetti maħsuba biex jagħtu jew jimmodifikaw għajnuna, li l-Kummissjoni tiġi mgħarrfa bihom qabel l-adeżjoni, għandhom jiġu kkunsidrati kkomunikati fil-jum tal-adeżjoni.” [traduzzjoni mhux uffiċjali].
Ir‑Regolament 2015/1589
5
L-Artikolu 1(b)(i) tar-Regolament 2015/1589 jiddefinixxi l-“għajnuna eżistenti” kif ġej:
“Għall-għanijiet ta’ dan ir-Regolament, japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:
[…]
(b)
‘għajnuna eżistenti’ tfisser:
(i)
mingħajr preġudizzju għall-Artikoli 144 u 172 tal-[Att ta’ Adeżjoni] l-għajnuna kollha li kienet teżisti qabel id-dħul fis-seħħ tat-[Trattat FUE] fl-Istati Membri rispettivi, jiġifieri, skemi ta’ għajnuna u għajnuna individwali li daħlu fis-seħħ qabel, u għadhom jgħoddu wara, id-dħul fis-seħħ tat-[Trattat FUE] fl-Istat Membri rispettiv.”
6
L-“għajnuna ġdida” hija ddefinita fl-Artikolu 1(c) tar-Regolament 2015/1589 bħala “kull għajnuna, jiġifieri, skemi ta’ għajnuna u għajnuna individwali, li ma jkunux għajnuna eżistenti, inkluż tibdil fl-għajnuna eżistenti”.
Ir-Regolament (KE) Nru 794/2004
7
L-Artikolu 4 tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 794/2004 tal‑21 ta’ April 2004 li jimplimenta r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 659/1999 li jippreskrivi regoli dettaljati għall-applikazzjoni ta’ l-Artikolu 93 tat-Trattat [l-Artikolu 108 TFUE] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 4, p. 3, rettifika fil-ĠU 2015, L 72, p. 89), li t-titolu tiegħu ġie emendat bir-Regolament tal-Kummissjoni (UE) 2015/2282 tas‑27 ta’ Novembru 2015 li jemenda r-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 794/2004 fir-rigward tal-formoli ta’ notifika u l-iskedi ta’ informazzjoni (ĠU 2015, L 325, p. 1), bħala li issa jirrigwarda l-implimentazzjoni tar-Regolament 2015/1589, jipprovdi:
“1.   Għall-għanijiet ta’ l-Artikolu 1(ċ) tar-Regolament (KE) Nru 659/1999, alterazzjoni għal għajnuna eżistenti tfisser xi bidla, minbarra modifikazzjonijiet ta’ natura purament formali jew amministrattiva li ma jistux jeffettwaw l-evalwazzjoni tal-kompatibilità tal-miżura ta’ l-għajnuna mas-suq komuni. Iżda żieda fl-estimi oriġinali ta’ skema eżistenti ta’ għajnuna sa 20 % m’għandhiex titqies bħala alterazzjoni għall-għajnuna eżistenti.
2.   L-alterazzjonijiet li ġejjin għall-għajnuna eżistenti għandhom jiġu notifikati fuq il-formola simplifikata ta’ notifikazzjoni preskritta fl-Anness II:
(a)
żieda fl-estimi ta’ skema awtorizzata għall-għajnuna li teċċedi l-20 %;
(b)
it-tiġdid ta’ skema eżistenti awtorizzata sa massimu ta’ sitt snin, b’żieda fl-estimi jew mingħajra;.
(ċ)
l-issikkar ta’ ċerti kriterji għall-applikazzjoni ta’ skema awtorizzata ta’ għajnuna, tnaqqis fl-intensità ta’ l-għajnuna jew tnaqqis fl-ispejjeż eliġibbli;
[…]”
Il‑kawża prinċipali u d‑domandi preliminari
8
Żewġ passaġġi ta’ navigazzjoni, wieħed li jsegwi l-kanal ta’ Södertälje (l-Isvezja) u l-ieħor li jgħaddi minn Stokkolma (l-Isvezja) u l-għeluq (lock) tagħhom ta’ Hammarby, jgħaqqdu l-Baħar Baltiku mal-Lag ta’ Mälaren, it-tielet l-ikbar lag fl-Isvezja.
9
L-Amministrazzjoni Marittima Żvediża hija l-awtorità pubblika responsabbli għall-passaġġ tal-bastimenti permezz tal-kanal ta’ Södertälje u tiġġestixxi b’mod partikolari l-għeluq (lock) tiegħu. Stockholms Hamn hija kumpannija muniċipali miżmuma 100 % mill-Muniċipalità ta’ Stokkolma li topera l-għeluq (lock) ta’ Hammarby. Il-livell tat-tariffi ta’ għeluq miġbura mill-passaġġ tal-għeluq (lock) ta’ Södertälje u minn dak ta’ Hammarby kien ikkoordinat sabiex tiġi żgurata distribuzzjoni bbilanċjata tat-traffiku bejn iż-żewġ rotot bejn il-Baħar Baltiku u l-Lag ta’ Mälaren.
10
Permezz ta’ leġiżlazzjoni adottata fis‑26 ta’ Ottubru 1978, l-awtoritajiet Svediżi ddeċidew li jneħħu, mis-sena 1979, ċerti tariffi għall-passaġġ mill-għeluq (lock) tal-kanal ta’ Södertälje u, sabiex titkompla l-koordinazzjoni tat-tariffi ta’ għeluq, li jieħdu passi sabiex ineħħu wkoll dawk miġbura mill-passaġġ tal-għeluq (lock) ta’ Hammarby. Konsegwentement, l-Amministrazzjoni Marittima u l-Muniċipalità ta’ Stokkolma kkonkludew fl-istess sena ftehim (iktar ’il quddiem il-“ftehim”) li permezz tiegħu din tal-aħħar irrinunzjat milli tiġbor it-tariffi għall-passaġġ mill-għeluq (lock) ta’ Hammarby mill-bastimenti li ma humiex id-dgħajjes li jintużaw għar-rikreazzjoni inkambju għal kumpens annwali mħallas mill-ewwel waħda (iktar ’il quddiem il-“kumpens inkwistjoni fil-kawża prinċipali”).
11
Skont it-termini tal-ftehim, il-kumpens inkwistjoni fil-kawża prinċipali kellu jiġi aġġustat kull sena abbażi tal-indiċi tal-prezzijiet fuq il-konsum. Il-ftehim kellu jiġġedded għal perijodu ta’ ħames snin, suġġett għal xoljiment mill-inqas sitt xhur qabel l-iskadenza tiegħu. Għal kull perijodu ġdid ta’ ħames snin, ammont annwali ġdid ta’ kumpens kien iddeterminat skont l-evoluzzjoni tal-volum tat-traffiku li jgħaddi mill-għeluq (lock) ta’ Hammarby matul il-perijodu kuntrattwali preċedenti.
12
Inizjalment, il-kumpens inkwistjoni fil-kawża prinċipali kien jitħallas lill-Muniċipalità ta’ Stokkolma u, mill-bidu tas-snin 90, lil Stockholms Hamn. Mis-sena 2014, l-ammont tiegħu kien ivarja bejn 3 u 4 miljun krona Svediża (SEK) (madwar EUR 260000 u EUR 360000) fis-sena.
13
L-Amministrazzjoni Marittima xoljiet il-ftehim b’mod antiċipat fl-aħħar tas-sena 2021. It-tilwima dwar din it-terminazzjoni għadha pendenti quddiem il-qrati Svediżi.
14
Fl‑4 ta’ Mejju 2023, l-Amministrazzjoni Marittima ppreżentat rikors kontra Stockholms Hamn quddiem l-iStockholms tingsrätt (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Stokkolma, l-Isvezja), li hija l-qorti tar-rinviju. Hija talbitha r-rimbors bl-interessi tas-somma ta’ SEK 38086436 (madwar EUR 3378242), li tikkorrispondi għall-ħlasijiet magħmula skont il-ftehim fit-terminu ta’ preskrizzjoni nazzjonali ta’ għaxar snin.
15
L-Amministrazzjoni Marittima ssostni li l-kumpens inkwistjoni fil-kawża prinċipali jissodisfa l-kundizzjonijiet sabiex jiġi kklassifikat bħala għajnuna mill-Istat. Fil-fehma tagħha, b’mod partikolari, dan il-kumpens jikkostitwixxi vantaġġ għal Stockholms Hamn, peress li din kienet tiggarantilha dħul regolari indipendenti mill-varjazzjonijiet fit-traffiku jew minn riskji oħra tal-operat. Il-klassifikazzjoni ta’ għajnuna mill-Istat hija barra minn hekk ikkonfermata mill-applikazzjoni tal-prinċipju tal-investitur f’ekonomija tas-suq, peress li ebda investitur privat ma kien ikkumpensa Stockholms Hamn sabiex din tal-aħħar tastjeni milli titlob tariffi ta’ għeluq. Barra minn hekk, l-Amministrazzjoni Marittima tqis li l-kriterji stabbiliti mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tal‑24 ta’ Lulju 2003, Altmark Trans u Regierungspräsidium Magdeburg (C‑280/00, EU:C:2003:415) (iktar ’il quddiem il-“kriterji Altmark”), sabiex jiġi kkunsidrat li l-korrispettiv ta’ obbligi ta’ servizz pubbliku ma jikkostitwixxix għajnuna mill-Istat, ma humiex issodisfatti. Fl-aħħar nett, filwaqt li tibbaża ruħha fuq l-Artikolu 144 tal-Att ta’ Adeżjoni, hija ssostni li l-eċċezzjoni dwar l-għajnuna eżistenti ma tapplikax għall-imsemmi kumpens, fid-dawl tal-assenza ta’ notifika tagħha lill-Kummissjoni, u li, fi kwalunkwe każ, l-istess kumpens ma jistax jiġi kklassifikat bħala għajnuna eżistenti, fid-dawl tan-negozjati li jippreċedu kull perijodu kuntrattwali ġdid ta’ ħames snin.
16
Stockholms Hamn twieġeb li l-attività tagħha ta’ operat ta’ għeluq (lock) ma hijiex attività ekonomika koperta mir-regoli tad-dritt tal-Unjoni dwar l-għajnuna mill-Istat. Fi kwalunkwe każ, dan huwa servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali li ma tax lok għal kumpens żejjed. Stockholms Hamn iżżid li, anki jekk il-klassifikazzjoni ta’ għajnuna mill-Istat kellha tiġi aċċettata, din tkun awtorizzata bħala għajnuna eżistenti skont ir-Regolament 2015/1589 u indipendentement mill-Artikolu 144 tal-Att ta’ Adeżjoni, li ma huwiex rilevanti f’dan il-każ. Barra minn hekk, l-għajnuna inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma tistax titqies bħala ġdida jew mibdula fl-assenza ta’ negozjar mill-ġdid bejn il-partijiet tat-termini tal-ftehim u b’mod partikolari tal-ammont tal-kumpens inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
17
Peress li qieset li ma jeżistux linji gwida ċari fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-mod kif id-dritt tal-Unjoni għandu jiġi applikat f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, fir-rigward b’mod partikolari tal-eżistenza ta’ vantaġġ ekonomiku, tal-applikabbiltà tal-Att ta’ Adeżjoni u tal-klassifikazzjoni bħala għajnuna ġdida jew eżistenti, l-iStockholms tingsrätt (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Stokkolma) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
Il-kriterju ta’ favur [vantaġġ] […] msemmi fl-Artikolu 107(1) tat-[TFUE] għandu jiġi interpretat fis-sens li l-kumpens annwali li, taħt ftehim, jitħallas permezz ta’ riżorsi tal-Istat minn awtorità pubblika lil kumpannija b’responsabbiltà limitata muniċipali, sabiex jikkumpensa l-impenn ta’ din il-kumpanija li tipprovdi mingħajr ħlas servizz speċifiku, f’dan il-każ operazzjonijiet ta’ għeluq (lock), li kien, sal-konklużjoni tal-ftehim, suġġett għal ħlas,
a)
għandu jitqies, fl-intier tiegħu, bħala għajnuna li toħloq distorsjoni jew thedded li toħloq distorsjoni għall-kompetizzjoni billi tiffavorixxi lill-benefiċjarju?
b)
għandu jitqies bħala għajnuna li toħloq distorsjoni jew thedded li toħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni billi tiffavorixxi lill-benefiċjarju, sa fejn il-kumpens jeċċedi d-dħul annwali preċedenti tal-benefiċjarju minn tariffi rċevuti għas-servizz, filwaqt li jitqiesu l-varjazzjonijiet, pereżempju, tal-indiċi tal-prezzijiet għall-konsumatur u l-volum tat-traffiku fl-operazzjonijiet ta’ għeluq?
c)
għandu jitqies bħala għajnuna li toħloq distorsjoni jew thedded li toħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni billi tiffavorixxi lill-benefiċjarju, sa fejn il-kumpens jeċċedi l-ispejjeż annwali tal-benefiċjarju sabiex jipprovdi s-servizz?
d)
għandu jitqies bħala għajnuna li toħloq distorsjoni jew thedded li toħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni favur il-benefiċjarju abbażi ta’ metodu ieħor ta’ kalkolu?
e)
ma għandu jitqies bl-ebda mod bħala għajnuna li toħloq distorsjoni jew thedded li toħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni billi tiffavorixxi lill-benefiċjarju?
2)
Ftehim dwar ir-rimunerazzjoni annwali permezz ta’ riżorsi tal-Istat imħallsa minn awtorità pubblika lil kumpanija b’responsabbiltà limitata muniċipali sabiex jikkumpensa għall-impenn ta’ din il-kumpanija li tipprovdi mingħajr ħlas servizz mhux agrikolu, f’dan il-każ operazzjonijiet ta’ tranżazzjonijiet ta’ għeluq, li ġie konkluż qabel l-adeżjoni tal-Isvezja mal-Unjoni Ewropea u li ma ġiex ikkomunikat lill-Kummissjoni, għandu jitqies bħala miżura ta’ għajnuna eżistenti li, skont l-Artikolu 1(b)(i) tar-Regolament [2015/1589], għandu jitqies ukoll bħala legali sakemm il-Kummissjoni ma tkunx ikkonstatat li l-għajnuna kienet inkompatibbli mas-suq intern?
3)
F’każ ta’ risposta fl-affermattiv għat-tieni domanda, dan il-kumpens annwali għandu madankollu jitqies bħala għajnuna ġdida jekk, wara l-adeżjoni tal-Isvezja għall-Unjoni Ewropea, il-ftehim ikun ġie pprorogat diversi drabi, skont il-kundizzjonijiet inizjali tiegħu, għal perjodi rispettivi ta’ ħames snin minħabba l-assenza ta’ xoljiment u li l-kumpens annwali għal kull perijodu ġdid ta’ ħames snin varja skont l-indiċi tal-prezzijiet għall-konsumatur u l-firxa tas-servizz bla ħlas ipprovdut matul il-perjodu kuntrattwali preċedenti, f’dan il-każ il-volum tat-traffiku fil-kuntest tal-operazzjonijiet ta’ għeluq?”
Fuq id‑domandi preliminari
Fuq l‑ewwel domanda
18
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 107(1) TFUE għandux jiġi interpretat fis-sens li kumpens, imħallas skont ftehim permezz ta’ riżorsi tal-Istat minn awtorità pubblika lil kumpannija b’responsabbiltà limitata muniċipali sabiex tikkumpensa l-impenn ta’ din il-kumpannija li tipprovdi mingħajr ħlas servizz ta’ għeluq fuq passaġġ fuq l-ilma, li kien suġġett għal tariffa qabel il-konklużjoni ta’ dan il-ftehim, jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat.
19
Skont ġurisprudenza stabbilita, il-klassifikazzjoni ta’ miżura nazzjonali bħala “għajnuna mill-Istat”, fis-sens tal-Artikolu 107(1)TFUE, teħtieġ li jkunu ssodisfatti l-kundizzjonijiet kollha li ġejjin. L-ewwel nett, għandu jkun hemm intervent tal-Istat jew permezz tar-riżorsi tal-Istat. It-tieni nett, dan l-intervent għandu jkun ta’ natura li jaffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri. It-tielet nett, huwa għandu jagħti vantaġġ selettiv lill-benefiċjarju tiegħu. Ir-raba’ nett, huwa għandu joħloq distorsjoni jew jhedded li joħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni (sentenza tat‑8 ta’ Novembru 2022, Fiat Chrysler Finance Europe vs Il‑Kummissjoni, C‑885/19 P u C‑898/19 P, EU:C:2022:859, punt 66 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
20
F’dan il-każ, il-qorti tar-rinviju tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-kwistjoni jekk il-kumpannija b’responsabbiltà limitata muniċipali li bbenefikat mill-kumpens inkwistjoni fil-kawża prinċipali tikkostitwixxix “impriża”, fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE, dwar l-eżistenza ta’ vantaġġ ekonomiku kif ukoll dwar l-effett fuq il-kummerċ u l-kompetizzjoni.
Fuq l-eżistenza ta’ impriża
21
Sabiex tingħata risposta utli lill-qorti tar-rinviju, għandu jitfakkar li, għall-finijiet tal-klassifikazzjoni tal-għajnuna mill-Istat, l-Artikolu 107(1) TFUE jippresupponi b’mod partikolari l-eżistenza ta’ vantaġġ mogħti lil impriża. F’dan ir-rigward, għandu jiġi enfasizzat, minn naħa, li hija impriża, għall-finijiet tal-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni fil-qasam tal-kompetizzjoni, kull entità li teżerċita attività ekonomika, indipendentement mill-istatus ġuridiku tagħha u mill-mod ta’ finanzjament tagħha. Min-naħa l-oħra, kull attività li tikkonsisti fl-offerta ta’ oġġetti jew servizzi f’suq partikolari tikkostitwixxi attività ekonomika (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑22 ta’ Ottubru 2015, EasyPay u Finance Engineering, C‑185/14, EU:C:2015:716, punti 36 u 37 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
22
Għaldaqstant, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tiddetermina jekk, f’dan il-każ, il-kumpannija b’responsabbiltà limitata muniċipali, Stockholms Hamn, fil-kwalità tagħha ta’ operatur tal-għeluq (lock) ta’ Hammarby, teżerċitax attività ekonomika u għandhiex, għaldaqstant, tiġi kklassifikata bħala “impriża” fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE.
23
F’dan ir-rigward, għandu, fl-ewwel lok, jiġi enfasizzat li, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, in-natura pubblika jew privata tal-entità li teżerċita l-attività inkwistjoni ma tistax tinfluwenza l-kwistjoni dwar jekk din l-entità għandhiex, jew le, il-kwalità ta’ “impriża”. Fil-fatt, l-Istat innifsu jew entità statali tista’ taġixxi bħala impriża. Barra minn hekk, suġġett tad-dritt, u b’mod partikolari entità pubblika, jista’ jiġi kkunsidrat bħala impriża biss għal dak li jirrigwarda parti mill-attivitajiet tiegħu, jekk l-attivitajiet li jikkorrispondu għal dik il-parti għandhom jiġu kklassifikati bħala attivitajiet ekonomiċi (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑12 ta’ Lulju 2012, Compass-Datenbank, C‑138/11, EU:C:2012:449, punti 35 u 37, u tas‑27 ta’ Ġunju 2017, Congregación de Escuelas Pías Provincia Betania, C‑74/16, EU:C:2017:496, punt 42). Għaldaqstant, l-istatus tal-entità fid-dritt intern ma huwiex determinanti.
24
Minn dan isegwi li l-fatt li s-servizz ta’ għeluq inkwistjoni fil-kawża prinċipali huwa żgurat minn Stockholms Hamn, kumpannija miżmuma 100 % mill-Muniċipalità ta’ Stokkolma, ma jipprekludix li tiġi kkonstatata l-eżistenza ta’ impriża li teżerċita attività ekonomika.
25
Fit-tieni lok, għandu jiġi ppreċiżat li l-attivitajiet marbuta mal-eżerċizzju ta’ prerogattivi ta’ awtorità pubblika ma humiex ta’ natura ekonomika, li jiġġustifikaw l-applikazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni previsti mit-Trattat FUE (sentenza tat‑12 ta’ Lulju 2012, Compass-Datenbank, C‑138/11, EU:C:2012:449, punt 36 u l-ġurisprudenza ċċitata), b’mod partikolari fil-każ fejn l-operat ta’ infrastruttura jkun marbut b’mod inseparabbli mal-eżerċizzju ta’ funzjonijiet li jaqgħu taħt il-missjoni pubblika attribwita lill-entità li toperaha u fejn din tal-aħħar taġixxi fl-eżerċizzju ta’ prerogattivi ta’ awtorità pubblika (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tad‑19 ta’ Diċembru 2012, Mitteldeutsche Flughafen u Flughafen Leipzig-Halle vs Il-Kummissjoni, C‑288/11 P, EU:C:2012:821, punt 44, kif ukoll tat‑22 ta’ Ottubru 2015, EasyPay u Finance Engineering, C‑185/14, EU:C:2015:716, punt 40).
26
Kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 18 tal-konklużjonijiet tiegħu, in-natura ta’ attività ekonomika tas-servizz ta’ għeluq inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma tidhirx li tista’ tiġi eskluża sa fejn dan jinvolvi l-eżerċizzju ta’ prerogattivi ta’ awtorità pubblika. Fil-fatt, la mit-talba għal deċiżjoni preliminari u lanqas mill-proċess għad-dispożizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja ma jirriżulta li s-servizz ta’ għeluq inkwistjoni fil-kawża prinċipali jimplika jew huwa marbut b’mod inseparabbli mal-eżerċizzju minn Stockholms Hamn ta’ tali prerogattivi, bħall-kontroll u s-sigurtà tat-traffiku fuq ix-xmajjar, tal-funzjonijiet tal-pulizija tan-navigazzjoni jew ta’ sorveljanza kontra t-tniġġis.
27
Fit-tielet lok, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-klassifikazzjoni ta’ attività ekonomika hija dejjem marbuta ma’ attività speċifika ħafna (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑27 ta’ Ġunju 2017, Congregación de Escuelas Pías Provincia Betania, C‑74/16, EU:C:2017:496, punt 44 u l-ġurisprudenza ċċitata).
28
F’dan il-każ, is-servizz ta’ għeluq inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li kien is-suġġett tal-ftehim u li ta lok għall-ħlas tal-kumpens inkwistjoni fil-kawża prinċipali lil Stockholms Hamn, jikkonsisti fit-twettiq tal-manuvri kollha meħtieġa sabiex jiġi żgurat il-passaġġ tad-dgħajjes li ma jintużawx għar-rikreazzjoni mill-għeluq (lock) ta’ Hammarby. Sakemm ma jiġix ikkunsidrat li dan is-servizz ma jistax, fid-dawl b’mod partikolari tal-kundizzjonijiet tal-provvista tiegħu, jiġi sseparat minn dak li jikkonsisti f’li jiġi żgurat is-servizz ta’ għeluq lid-dgħajjes li jintużaw għar-rikreazzjoni, fatt li għandu jiġi eżaminat mill-qorti tar-rinviju, il-verifika tal-eżistenza ta’ attività ekonomika għandha tirrigwarda biss is-servizz lid-dgħajjes li ma jintużawx għar-rikreazzjoni.
29
Fir-raba’ lok, għandu jitfakkar li, konformement mal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja mfakkra fil-punt 21 ta’ din is-sentenza, sabiex jiġi kklassifikat bħala attività ekonomika, is-servizz ta’ għeluq ikkonċernat għandu jikkonsisti fl-offerta ta’ oġġetti jew ta’ servizzi f’suq partikolari.
30
F’dan ir-rigward, skont ġurisprudenza stabbilita, il-fatt li l-offerta ta’ oġġetti jew ta’ servizzi ssir mingħajr skop ta’ lukru ma huwiex ta’ ostakolu sabiex l-entità li twettaq dawn it-tranżazzjonijiet fis-suq jkollha titqies li hija impriża, ladarba din l-offerta tikkompeti ma’ dik ta’ operaturi oħrajn li jkollhom skop ta’ lukru. Barra minn hekk, jikkostitwixxu servizzi li jistgħu jiġu kklassifikati bħala “attivitajiet ekonomiċi” s-servizzi normalment pprovduti għal remunerazzjoni. Il-karatteristika essenzjali tar-remunerazzjoni hija li din tikkostitwixxi l-korrispettiv ekonomiku tas-servizz inkwistjoni (sentenza tas‑27 ta’ Ġunju 2017, Congregación de Escuelas Pías Provincia Betania, C‑74/16, EU:C:2017:496, punti 46 u 47 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
31
F’dan il-każ, jista’ jiġi rrilevat li, skont il-leġiżlazzjoni Svediża, is-servizz ta’ għeluq inkwistjoni fil-kawża prinċipali huwa pprovdut mingħajr ħlas lid-destinatarji tiegħu.
32
Issa, kif enfasizza l-Avukat Ġenerali fil-punt 16 tal-konklużjonijiet tiegħu, attività ma tistax titqies, fil-prinċipju, bħala ekonomika jekk ma tipprevedix, tal-inqas fl-aħħar, ritorn li jippermetti li jiġu ġġenerati profitti jew tal-inqas li jiġu koperti l-ispejjeż.
33
Minn dan isegwi li l-fatt li s-servizz ta’ għeluq inkwistjoni fil-kawża prinċipali huwa pprovdut mingħajr ħlas jista’ jikkostitwixxi indizju tal-assenza ta’ attività ekonomika.
34
Madankollu, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk is-servizz ta’ għeluq inkwistjoni fil-kawża prinċipali huwiex operat f’suq, jiġifieri f’kompetizzjoni ma’ operaturi ekonomiċi oħra.
35
F’dan ir-rigward, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li dan is-servizz jippermetti l-konnessjoni bejn il-Baħar Baltiku u l-Lag ta’ Mälaren u li l-uniku passaġġ fuq l-ilma ieħor li jippermetti din il-konnessjoni huwa l-kanal ta’ Södertälje, li l-passaġġ tiegħu huwa ġestit mill-Istat Żvediż u kien żgurat ukoll mingħajr ħlas matul il-perijodu tal-ftehim. Għalhekk jidher li ma teżistix sostitwibbiltà ma’ operatur ieħor li għandu skop ta’ lukru, fis-sens tal-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 30 ta’ din is-sentenza, u, b’dan il-mod, relazzjoni ta’ kompetizzjoni bejn is-servizzi ta’ għeluq fuq iż-żewġ passaġġi fuq l-ilma kkonċernati, fatt li għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju.
36
Konsegwentement, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk, minkejja li s-servizz ta’ għeluq żgurat minn Stockholms Hamn huwa b’xejn, dan is-servizz huwiex ipprovdut f’suq f’kompetizzjoni ma’ operaturi ekonomiċi oħra u jekk, fid-dawl tal-kuntest tal-provvista tal-imsemmi servizz, Stockholms Hamn tistax tiġi kklassifikata bħala “impriża” fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE.
Fuq l-eżistenza ta’ vantaġġ
37
Għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza ċċitata fil-punt 19 ta’ din is-sentenza, sabiex tiġi kklassifikata bħala “għajnuna mill-Istat”, fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE, miżura nazzjonali għandha tagħti vantaġġ selettiv lill-impriża jew lill-impriżi li jibbenefikaw minnha.
38
Kull miżura statali li, tkun xi tkun il-forma u l-għanijiet tagħha, tista’ tiffavorixxi direttament jew indirettament impriża waħda jew iktar, jew li tagħtihom vantaġġ li huma ma setgħux jiksbu f’kundizzjonijiet normali tas-suq għandha tkun meqjusa li tissodisfa din il-kundizzjoni (sentenza tas‑17 ta’ Novembru 2022, Volotea u easyJet vs Il‑Kummissjoni, C‑331/20 P u C‑343/20 P, EU:C:2022:886, punt 107 u l-ġurisprudenza ċċitata).
39
L-evalwazzjoni tal-kundizzjonijiet li fihom ikun ingħata tali vantaġġ issir, bħala prinċipju, bl-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ operatur privat, sakemm ma tkun teżisti ebda possibbiltà li l-aġir statali inkwistjoni f’dan il-każ jiġi pparagunat ma’ dak ta’ operatur privat, b’mod partikolari għax l-Istat ikun aġixxa fil-kwalità tiegħu ta’ awtorità pubblika (sentenza tas‑17 ta’ Novembru 2022, Volotea u easyJet vs Il‑Kummissjoni, C‑331/20 P u C‑343/20 P, EU:C:2022:886, punt 108 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). L-applikabbiltà tal-kriterju tal-operatur privat tiddependi għalhekk minn jekk l-Istat Membru kkonċernat ikunx ta vantaġġ ekonomiku, fil-kwalità tiegħu ta’ operatur privat u mhux fil-kwalità tiegħu ta’ awtorità pubblika, lil impriża. In-natura u l-għan tal-miżura inkwistjoni, il-kuntest tagħha, kif ukoll l-għan imfittex u r-regoli li għalihom hija suġġetta din il-miżura jistgħu, b’mod partikolari, ikunu rilevanti għal finijiet ta’ din l-evalwazzjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑5 ta’ Ġunju 2012, Il‑Kummissjoni vs EDF, C‑124/10 P, EU:C:2012:318, punti 81 u 86, kif ukoll tat‑13 ta’ Marzu 2025, Cividale et, C‑746/23 u C‑747/23, EU:C:2025:171, punt 42).
40
F’dan il-każ, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-ftehim ġie konkluż wara d-deċiżjoni tal-awtoritajiet Svediżi li jneħħu fil-livell reġjonali ċerti tariffi imposti għall-passaġġ ta’ ċerti passaġġi fuq l-ilma interni, bl-għan li jinżamm it-tqassim bilanċjata tat-traffiku bejn il-passaġġi fuq l-ilma kkonċernati. Minn dan isegwi li, kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 21 tal-konklużjonijiet tiegħu, l-elementi li għandha l-Qorti tal-Ġustizzja dwar ir-raġunijiet għall-ħlas tal-kumpens inkwistjoni fil-kawża prinċipali lil Stockholms Hamn jidhru pjuttost li għandhom jiġu interpretati fis-sens ta’ intervent tal-Istat Svediż fil-kwalità tiegħu ta’ awtorità pubblika u mhux ta’ operatur privat.
41
Fir-rigward tal-kriterji stabbiliti mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tal‑24 ta’ Lulju 2003, Altmark Trans u Regierungspräsidium Magdeburg (C‑280/00, EU:C:2003:415), invokati minn Stockholms Hamn quddiem il-qorti tar-rinviju, għandu jitfakkar li, fil-punt 87 ta’ din is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li, sa fejn intervent mill-Istat għandu jitqies bħala kumpens li jirrappreżenta l-korrispettiv għas-servizzi pprovduti mill-impriżi benefiċjarji sabiex jeżegwixxu obbligi ta’ servizz pubbliku, tali intervent ma jaqax taħt l-Artikolu 107(1) TFUE.
42
Il-Qorti tal-Ġustizzja stabbilixxiet erba’ kundizzjonijiet kumulattivi li tali kumpens għandu jissodisfa sabiex l-eżistenza ta’ vantaġġ tiġi eskluża. L-ewwel nett, l-impriża benefiċjarja trid tkun effettivament inkarigata sabiex twettaq obbligi ta’ servizz pubbliku, u tali obbligi jridu jkunu ddefiniti b’mod ċar. It-tieni nett, il-parametri li fuqhom huwa kkalkolat l-kumpens iridu jkunu stabbiliti minn qabel b’mod oġġettiv u trasparenti sabiex ikun evitat li tali kumpens jirriżulta f’vantaġġ ekonomiku li jista’ jiffavorixxi l-impriża benefiċjarja fuq impriżi kompetituri. It-tielet nett, il-kumpens ma jistax ikun iktar minn dak li hu neċessarju sabiex ikunu koperti l-ispejjeż kollha jew parti minnhom, li jirriżultaw mit-twettiq ta’ obbligi ta’ servizz pubbliku, filwaqt li jiġi kkunsidrat id-dħul rilevanti kollu kif ukoll il-profitt raġonevoli għat-twettiq ta’ dawn l-obbligi. Ir-raba’ nett, meta, f’każ konkret, l-għażla tal-impriża inkarigata mit-twettiq ta’ obbligi ta’ servizz pubbliku ma isirx permezz ta’ proċedura ta’ kuntratt pubbliku li tippermetti li jintgħażel il-kandidat kapaċi li jipprovdi dawn is-servizzi bl-inqas spiża għall-komunità, il-livell tal-kumpens neċessarju għandu jkun stabbilit abbażi ta’ analiżi tal-ispejjeż, li impriża medja immexxija tajjeb u adegwatament mogħnija sabiex tkun tista’ tissodisfa l-bżonnijiet neċessarji ta’ servizz pubbliku, kienet tagħmel sabiex twettaq dawn l-obbligi (sentenza tal‑24 ta’ Lulju 2003, Altmark Trans u Regierungspräsidium Magdeburg, C‑280/00, EU:C:2003:415, punti 89 sa 93).
43
F’dan il-każ, għandu jiġi rrilevat li l-fatt li l-operazzjonijiet ta’ għeluq imwettqa minn Stokholms Hamn matul il-perijodu rilevanti għall-bastimenti kummerċjali kienu mingħjar ħlas, kien jidher li jikkostitwixxi obbligu impost mil-liġi u fformalizzat sussegwentement f’ftehim konkluż mal-awtorità amministrattiva ddelegata għal dan l-għan, li permezz tiegħu l-awtoritajiet Svediżi fittxew l-għan li jiġi żgurat l-aħjar tqassim tat-traffiku marittimu kummerċjali fl-interess ġenerali. Kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 25 tal-konklużjonijiet tiegħu, ma jistax, għaldaqstant, jiġi eskluż li, matul dan il-perijodu, Stockholms Hamn kienet ġiet inkarigata b’obbligu ta’ servizz pubbliku, fis-sens tal-kriterji Altmark, fatt li madankollu għandu jiġi evalwat mill-qorti tar-rinviju, fid-dawl tal-elementi rilevanti kollha.
44
Fir-rigward tat-tliet kriterji Altmark l-oħra, għandu jiġi enfasizzat, bħalma għamel l-Avukat Ġenerali fil-punti 26 u 27 tal-konklużjonijiet tiegħu, li l-indikazzjonijiet ipprovduti mill-qorti tar-rinviju ma jippermettux li jiġi ddeterminat sa fejn dawn it-tliet kriterji l-oħra, intiżi sabiex jiggarantixxu l-assenza ta’ kumpens żejjed, huma ssodisfatti f’dan il-każ. Fil-fatt, għalkemm l-ammont tal-kumpens inkwistjoni fil-kawża prinċipali huwa prinċipalment ibbażat fuq dak tat-tariffi li kienu jinġabru qabel it-tneħħija tagħhom, mill-proċess għad-dispożizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja ma jirriżultax li dawn it-tariffi huma marbuta mal-ispejjeż ikkawżati mis-servizz ta’ għeluq ikkonċernat.
45
Konsegwentement, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa, fid-dawl tal-elementi rilevanti kollha, u b’mod partikolari tal-iżviluppi preċedenti, jekk il-kriterju tal-operatur privat f’ekonomija tas-suq jew il-kriterji Altmark jippermettux li jiġi konkluż li ngħata vantaġġ lil Stockholms Hamn li jirriżulta mill-ħlas tal-kumpens inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
Fuq l-effett fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri u d-distorsjoni tal-kompetizzjoni
46
Skont ġurisprudenza stabbilita, għall-finijiet tal-klassifikazzjoni ta’ miżura nazzjonali bħala għajnuna mill-Istat, ma hemmx lok li jiġi stabbilit effett reali tal-għajnuna inkwistjoni fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri u distorsjoni effettiva tal-kompetizzjoni, iżda biss li jiġi eżaminat jekk l-għajnuna tistax taffettwa dan il-kummerċ u toħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni. B’mod partikolari, meta għajnuna mogħtija minn Stat Membru ssaħħaħ il-pożizzjoni ta’ ċerti impriżi meta pparagunata ma’ dik ta’ impriżi kompetituri oħra fil-kummerċ intra-Komunitarju, dawn tal-aħħar għandhom jiġu kkunsidrati bħala li huma influwenzati minn din l-għajnuna (sentenza tal‑14 ta’ Jannar 2015, Eventech, C‑518/13, EU:C:2015:9, punti 65 u 66 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
47
F’dan ir-rigward, ma huwiex neċessarju li l-impriżi benefiċjarji jipparteċipaw huma stess fil-kummerċ intra-Komunitarju. Fil-fatt, meta Stat Membru jagħti għajnuna lil impriżi, jista’ jkun li l-attività domestika tinżamm jew tiżdied, bir-riżultat li l-impriżi stabbiliti fi Stati Membri oħra jkollhom inqas possibbiltà li jippenetraw is-suq ta’ dan l-Istat Membru. Barra minn hekk, ma jeżisti l-ebda limitu jew perċentwali li taħthom jista’ jitqies li l-kummerċ bejn l-Istati Membri ma huwiex affettwat. Fil-fatt, la l-ammont relattivament żgħir tal-għajnuna u lanqas id-daqs relattivament żgħir tal-impriża benefiċjarja ma jeskludu a priori l-possibbiltà li l-kummerċ bejn l-Istati Membri jista’ jkun affettwat. Għaldaqstant, il-kundizzjoni li l-għajnuna inkwistjoni għandha tkun ta’ natura li taffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri ma tiddependix min-natura lokali jew reġjonali tas-servizzi ta’ trasport ipprovduti jew mill-importanza tal-qasam ta’ attività kkonċernat (sentenza tal‑14 ta’ Jannar 2015, Eventech, C‑518/13, EU:C:2015:9, punti 67 sa 69 u l-ġurisprudenza ċċitata).
48
Minn dan isegwi li, fir-rigward tal-miżura inkwistjoni fil-kawża prinċipali, l-effett fuq il-kummerċ bejn Stati Membri u fuq il-kompetizzjoni jiddependi mill-eżistenza ta’ suq li fih jiġi offrut is-servizz ta’ għeluq inkwistjoni fil-kawża prinċipali. F’dan ir-rigward, għandha b’mod partikolari tittieħed inkunsiderazzjoni n-natura mingħajr ħlas imposta mill-awtoritajiet Svediżi, li tista’ tikkostitwixxi ostakolu sabiex impriżi stabbiliti fi Stati Membri oħra jkollhom l-intenzjoni li jipprovdu s-servizz inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
49
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li l-Artikolu 107(1) TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li kumpens annwali mħallas skont ftehim permezz ta’ riżorsi tal-Istat minn awtorità pubblika lil kumpannija b’responsabbiltà limitata muniċipali sabiex jiġi kkumpensat l-impenn ta’ din il-kumpannija li tipprovdi mingħajr ħlas servizz ta’ għeluq fuq passaġġ fuq l-ilma, li kien suġġett għal tariffa qabel il-konklużjoni ta’ dan il-ftehim, jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat jekk l-imsemmija kumpannija tista’ titqies li hija impriża u jekk dan il-kumpens jagħtiha vantaġġ li hija ma kinitx tikseb f’kundizzjonijiet normali tas-suq.
Fuq it-tieni u t-tielet domanda
50
Permezz tat-tieni u tat-tielet domanda tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi essenzjalment jekk, fil-każ li l-kumpens, previst fi ftehim konkluż qabel l-adeżjoni ta’ Stat mal-Unjoni Ewropea, jikkostitwixxi għajnuna, fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE, dan għandux jiġi kklassifikat bħala “għajnuna eżistenti” fis-sens tal-Artikolu 1(b)(i) tar-Regolament 2015/1589 u jekk, fl-affermattiv, dan għandux jitqies bħala “għajnuna ġdida” wara din l-adeżjoni, sa fejn l-applikazzjoni tiegħu ġiet estiża diversi drabi u l-ammont tiegħu aġġustat skont it-termini inizjali tal-ftehim li stabbilixxiha.
51
Għandu jitfakkar li l-klassifikazzjoni ta’ għajnuna mill-Istat bħala għajnuna eżistenti jew bħala għajnuna ġdida għandha konsegwenzi proċedurali differenti. Fil-fatt, l-għajnuna eżistenti tista’, konformement mal-Artikolu 108(1) TFUE, tiġi eżegwita b’mod regolari sakemm il-Kummissjoni ma tkunx ikkonstatat l-inkompatibbiltà tagħha mas-suq intern (sentenzi tal‑15 ta’ Marzu 1994, Banco Exterior de España, C‑387/92, EU:C:1994:100, punti 19 u 20, kif ukoll tat‑18 ta’ Lulju 2013, P, C‑6/12, EU:C:2013:525, punt 36 u l-ġurisprudenza ċċitata). Min-naħa l-oħra, l-Artikolu 108(3) TFUE jimponi li jiġu nnotifikati, fi żmien xieraq, lill-Kummissjoni, il-proġetti intiżi sabiex tiġi stabbilita għajnuna ġdida jew sabiex tiġi mmodifikata għajnuna eżistenti, li ma tistax tiġi implimentata qabel ma l-proċedura ta’ investigazzjoni tkun wasslet għal deċiżjoni finali (sentenza tal‑20 ta’ Mejju 2021, Azienda Sanitaria Provinciale di Catania, C‑128/19, EU:C:2021:401, punt 30 u l-ġurisprudenza ċċitata).
52
Skont l-Artikolu 1(b)(i) tar-Regolament 2015/1589, il-kunċett ta’ “għajnuna eżistenti” jinkludi, “mingħajr preġudizzju għall-Artikoli 144 u 172 tal-Att tal-Adeżjoni […] l-għajnuna kollha li kienet teżisti qabel id-dħul fis-seħħ tat-[Trattat FUE] fl-Istati Membri rispettivi, jiġifieri, skemi ta’ għajnuna u għajnuna individwali li daħlu fis-seħħ qabel, u għadhom jgħoddu wara, id-dħul fis-seħħ tat-[Trattat FUE] fl-Istat Membri rispettiv”.
53
F’dan il-każ, ma huwiex ikkontestat li l-kumpens inkwistjoni fil-kawża prinċipali beda jitħallas u, għalhekk, kien jeżisti qabel id-dħul fis-seħħ tat-Trattat FUE fl-Isvezja, fis-sens tal-Artikolu 1(b)(i) tar-Regolament 2015/1589.
54
Jirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju li l-kumpens inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma ġiex innotifikat lill-Kummissjoni u li l-qorti tar-rinviju tistaqsi, għalhekk, dwar jekk l-Artikolu 144 tal-Att ta’ Adeżjoni, li jipprovdi, fil-punt (a) tal-paragrafu tiegħu, li, “[f]il-qasam tal-għajnuna prevista fl-Artikoli [107 u 108 TFUE]”, “fost l-għajnuniet applikati fl-Istati Membri l-ġodda qabel l-adeżjoni, huma biss dawk ikkomunikati lill-Kummissjoni qabel it‑30 ta’ April 1995 li jitqiesu bħala għajnuniet ‘eżistenti’ fis-sens tal-Artikolu [108(1) TFUE]” [traduzzjoni mhux uffiċjali], huwiex applikabbli fil-każ inkwistjoni.
55
Mill-Att ta’ Adeżjoni, u b’mod partikolari mill-Artikolu 137(1) tiegħu, jirriżulta li t-Titolu VI ta’ dan il-ftehim, li jinkludi l-Artikolu 144 tal-imsemmi att, japplika għal prodotti agrikoli (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑18 ta’ Lulju 2013, P, C‑6/12, EU:C:2013:525, punt 44). Konsegwentement, l-Artikolu 144 tal-Att ta’ Adeżjoni ma japplikax għall-kumpens inkwistjoni fil-kawża prinċipali li jirrigwarda servizzi ta’ għeluq.
56
Minn dan isegwi li, minkejja li l-kumpens inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma ġiex innotifikat lill-Kummissjoni, dan għandu jiġi kklassifikat bħala għajnuna eżistenti, peress li jissodisfa l-kundizzjonijiet li għalihom l-Artikolu 1(b)(i) tar-Regolament 2015/1589 jissuġġetta tali klassifikazzjoni.
57
Madankollu, għandu jiġi ddeterminat jekk din il-klassifikazzjoni tistax tiġi kkontestata mill-estensjonijiet u l-aġġustamenti li l-kumpens inkwistjoni fil-kawża prinċipali kien is-suġġett tagħhom. Fil-fatt, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-modifiki relatati mat-tul u mal-ammont tal-kumpens inkwistjoni fil-kawża prinċipali li seħħew wara l-iskadenza tal-ftehim, konkluż fl-1979, inizjalment għal perijodu ta’ ħames snin, jistgħux jitqiesu bħala “tibdil fl-għajnuna eżistenti”, b’tali mod li dan il-kumpens għandu, b’mod definittiv, jiġi kklassifikat bħala “għajnuna ġdida”, fis-sens tal-Artikolu 1(c) tar-Regolament 2015/1589.
58
Skont l-ewwel sentenza tal-Artikolu 4(1) tar-Regolament Nru 794/2004 “bidla, minbarra modifikazzjonijiet ta’ natura purament formali jew amministrattiva li ma jistux jeffettwaw l-evalwazzjoni tal-kompatibilità tal-miżura ta’ l-għajnuna mas-suq [intern]” tikostitwixxi l-modifika ta’ għajnuna eżistenti. Barra minn hekk, skont ġurisprudenza stabbilita, hija biss modifika sostanzjali — ta’ natura suġġettiva, oġġettiva jew temporali — li taffettwa l-elementi li jikkostitwixxu għajnuna u li tista’ tbiddel l-evalwazzjoni tal-kompatibbiltà tagħha mas-suq intern li tagħti lok għal għajnuna ġdida (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑20 ta’ Settembru 2018, Carrefour Hypermarchés et, C‑510/16, EU:C:2018:751, punt 41, u tat‑13 ta’ Diċembru 2018, Rittinger et, C‑492/17, EU:C:2018:1019, punt 57).
59
F’dan il-każ, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-validità tal-ftehim ġiet awtomatikament estiża kull ħames snin sat-terminazzjoni tiegħu fl‑2021. Din l-estensjoni awtomatika ta’ ħames snin tal-ftehim, ħlief fil-każ ta’ xoljiment, u l-aġġustament tal-ammonti tal-kumpens inkwistjoni fil-kawża prinċipali, kemm annwali abbażi tal-indiċi tal-prezzijiet tal-konsum kif ukoll ta’ ħames snin abbażi tal-evoluzzjoni tat-traffiku, kienu previsti fl-imsemmi ftehim u setgħu, b’dan il-mod, jittieħdu inkunsiderazzjoni sa mill-konklużjoni tal-ftehim għall-finijiet ta’ evalwazzjoni tal-kompatibbiltà.
60
Issa, skont ġurisprudenza stabbilita, huma biss l-estensjonijiet introdotti permezz ta’ atti adottati wara dak li ppreveda l-għajnuna kkonċernata, jekk ikun il-każ wara l-awtorizzazzjoni ta’ din tal-aħħar mill-Kummissjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑11 ta’ Settembru 2003, Il-Belġju vs Il‑Kummissjoni, C‑197/99 P, EU:C:2003:444, punt 109, u tal‑20 ta’ Mejju 2010, Todaro Nunziatina & C., C‑138/09, EU:C:2010:291, punt 47), jew estensjonijiet li jmorru lil hinn mil-limiti ratione temporis previsti fil-kuntratt li stabbilixxa din l-għajnuna, bl-esklużjoni tal-funzjonament normali ta’ dan il-kuntratt (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑26 ta’ Ottubru 2016, DEI u Il‑Kummissjoni vs Alouminion tis Ellados, C‑590/14 P, EU:C:2016:797, punt 59), li jikkostitwixxu modifiki tal-għajnuna eżistenti.
61
Fir-rigward tal-aġġustament tal-ammonti tal-kumpens inkwistjoni fil-kawża prinċipali, kif ikkonstata l-Avukat Ġenerali fil-punt 37 tal-konklużjonijiet tiegħu, minn naħa, l-aġġustament annwali tal-ammont tal-kumpens inkwistjoni fil-kawża prinċipali abbażi tal-indiċi tal-prezzijiet għall-konsum jaqa’ taħt varjazzjonijiet awtomatiċi tal-ammonti ta’ għajnuna pekunjarja f’sitwazzjoni ta’ inflazzjoni u mhux taħt modifika sostanzjali tal-ammont ta’ dan il-kumpens. Min-naħa l-oħra, fir-rigward tad-definizzjoni mill-ġdid tal-ammont bażiku tal-kumpens inkwistjoni fil-kawża prinċipali f’kull skadenza ta’ ħames snin, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa jekk din id-definizzjoni mill-ġdid, minkejja li seħħet abbażi ta’ formula li baqgħet l-istess fiż-żmien, effettivament wasslitx għal sensiela ta’ negozjati mill-ġdid li jistgħu jiġu kklassifikati bħala “modifiki”. Dan jista’ jkun il-każ, b’mod partikolari, jekk l-imsemmija definizzjoni mill-ġdid teħtieġ li l-partijiet jaqblu fuq il-volum ta’ traffiku li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni.
62
Jekk dan huwa effettivament il-każ, il-qorti tar-rinviju tkun obbligata teżamina jekk dawn il-modifiki jistgħux jiġu kklassifikati bħala “sostanzjali”, filwaqt li jiġi ppreċiżat li l-limitu ta’ 20 % li jekk jinqabeż modifika tal-baġit inizjali titqies li hija l-modifika ta’ għajnuna eżistenti, japplika biss, konformement mat-termini tal-Artikolu 4(1) tar-Regolament Nru 794/2004, għall-iskemi ta’ għajnuna u mhux għall-għajnuna individwali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
63
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, ir-risposta għat-tieni u għat-tielet domanda għandha tkun li l-Artikolu 1(b)(i) u (c) tar-Regolament 2015/1589 għandu jiġi interpretat fis-sens li, jekk jitqies li dan jikkostitwixxi għajnuna, fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE, kumpens, li l-ħlas tiegħu, konformement mat-termini inizjali tal-ftehim li stabbilixxih, ġie estiż għal perijodi ta’ ħames snin fl-assenza ta’ xoljiment ta’ dan il-ftehim u li l-ammont tiegħu ġie modifikat, minn naħa, kull sena, abbażi tal-indiċi tal-prezzijiet għall-konsum u, min-naħa l-oħra, f’kull skadenza ta’ ħames snin, skont il-volum tat-traffiku kkonċernat, b’applikazzjoni ta’ formula stabbilita fil-ftehim inizjali u li baqgħet ma nbidlitx fiż-żmien, jikkostitwixxi għajnuna eżistenti.
Fuq l‑ispejjeż
64
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
L-Artikolu 107(1) TFUE
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
kumpens annwali mħallas skont ftehim permezz ta’ riżorsi tal-Istat minn awtorità pubblika lil kumpannija b’responsabbiltà limitata muniċipali sabiex jiġi kkumpensat l-impenn ta’ din il-kumpannija li tipprovdi mingħajr ħlas servizz ta’ għeluq fuq passaġġ fuq l-ilma, li kien suġġett għal tariffa qabel il-konklużjoni ta’ dan il-ftehim, jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat jekk l-imsemmija kumpannija tista’ titqies li hija impriża u jekk dan il-kumpens jagħtiha vantaġġ li hija ma kinitx tikseb f’kundizzjonijiet normali tas-suq.
2)
L-Artikolu 1(b)(i) u (c) tar-Regolament tal-Kunsill (UE) 2015/1589 tat‑13 ta’ Lulju 2015 li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tal-Artikolu 108 [TFUE],
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
jekk jitqies li dan jikkostitwixxi għajnuna, fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE, kumpens, li l-ħlas tiegħu, konformement mat-termini inizjali tal-ftehim li stabbilixxih, ġie estiż għal perijodi ta’ ħames snin fl-assenza ta’ xoljiment ta’ dan il-ftehim u li l-ammont tiegħu ġie modifikat, minn naħa, kull sena, abbażi tal-indiċi tal-prezzijiet għall-konsum u, min-naħa l-oħra, f’kull skadenza ta’ ħames snin, skont il-volum tat-traffiku kkonċernat, b’applikazzjoni ta’ formula stabbilita fil-ftehim inizjali u li baqgħet ma nbidlitx fiż-żmien, jikkostitwixxi għajnuna eżistenti.
Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Isvediż.