62022TJ0115_RES
(Υπόθεση T-115/22)
Belshyna AAT
κατά
Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου (ένατο πενταμελές τμήμα) της 20ής Μαρτίου 2024
«Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στη Λευκορωσία και της εμπλοκής της Λευκορωσίας στη ρωσική επίθεση κατά της Ουκρανίας – Δέσμευση κεφαλαίων – Κατάλογοι των προσώπων, οντοτήτων και φορέων εις βάρος των οποίων ισχύει η δέσμευση κεφαλαίων και οικονομικών πόρων – Καταχώριση και διατήρηση του ονόματος του προσφεύγοντος στους καταλόγους – Στήριξη του καθεστώτος Λουκασένκο – Χρηματοδοτική στήριξη – Επιχείρηση κρατικής ιδιοκτησίας – Καταστολή της κοινωνίας των πολιτών – Πλάνη εκτιμήσεως»
Ευρωπαϊκή Ένωση – Δικαστικός έλεγχος της νομιμότητας των πράξεων των θεσμικών οργάνων – Περιοριστικά μέτρα κατά της Λευκορωσίας – Δέσμευση των κεφαλαίων ορισμένων προσώπων και οντοτήτων λόγω της κατάστασης στη Λευκορωσία – Έκταση του ελέγχου – Απόδειξη του βασίμου του μέτρου – Υποχρέωση της αρμόδιας αρχής της Ένωσης να αποδείξει, σε περίπτωση αμφισβητήσεως, το βάσιμο των λόγων που ελήφθησαν υπόψη κατά των οικείων προσώπων ή οντοτήτων – Καταχώριση στους καταλόγους βάσει δέσμης συγκεκριμένων, σαφών και συγκλινουσών ενδείξεων
[Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 47· απόφαση 2012/642/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2021/2125 και (ΚΕΠΠΑ) 2023/421, παράρτημα· κανονισμοί του Συμβουλίου 765/2006, 2021/2124 και 2023/419, παράρτημα I]
(βλ. σκέψεις 24-27, 57, 77)
Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα κατά της Λευκορωσίας – Κριτήρια λήψεως περιοριστικών μέτρων – Φυσικά ή νομικά πρόσωπα, οντότητες ή φορείς που επωφελούνται από το καθεστώς Λουκασένκο ή το στηρίζουν – Έννοια της στήριξης στο καθεστώς – Πλάνη εκτιμήσεως
[Απόφαση 2012/642/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2021/2125 και (ΚΕΠΠΑ) 2023/421, άρθρο 4 § 1, στοιχείο βʹ, και παράρτημα· κανονισμοί του Συμβουλίου 765/2006, άρθρο 2 § 2, 2021/2124 και 2023/419, παράρτημα I]
(βλ. σκέψεις 31, 35-37, 45, 49, 51-55, 61, 62, 97, 98)
Ευρωπαϊκή Ένωση – Δικαστικός έλεγχος της νομιμότητας των πράξεων των θεσμικών οργάνων – Περιοριστικά μέτρα κατά της Λευκορωσίας – Έκταση του ελέγχου – Δεν πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στοιχεία τα οποία περιήλθαν σε γνώση του θεσμικού οργάνου κατόπιν της εκδόσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως
[Απόφαση 2012/642/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2021/2125 και (ΚΕΠΠΑ) 2023/421, παράρτημα· κανονισμοί του Συμβουλίου 765/2006, 2021/2124 και 2023/419, παράρτημα I]
(βλ. σκέψη 60)
Ευρωπαϊκή Ένωση – Δικαστικός έλεγχος της νομιμότητας των πράξεων των θεσμικών οργάνων – Περιοριστικά μέτρα κατά της Λευκορωσίας – Δέσμευση των κεφαλαίων ορισμένων προσώπων και οντοτήτων λόγω της κατάστασης στη Λευκορωσία – Έκταση του ελέγχου – Καταχώριση στον προσαρτημένο στην προσβαλλόμενη απόφαση κατάλογο λόγω ευθύνης για την καταστολή της κοινωνίας των πολιτών και της δημοκρατικής αντιπολίτευσης – Άρθρα του Τύπου που δεν προέρχονται από διαφορετικές πηγές – Αποδεικτική αξία – Δεν υφίσταται
[Απόφαση 2012/642/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2021/2125 και (ΚΕΠΠΑ) 2023/421, παράρτημα· κανονισμοί του Συμβουλίου 765/2006, 2021/2124 και 2023/419, παράρτημα I]
(βλ. σκέψεις 68, 72, 73)
Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα κατά της Λευκορωσίας – Κριτήρια λήψεως περιοριστικών μέτρων – Πρόσωπα, οντότητες και φορείς που ευθύνονται για σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καταστολή εις βάρος της κοινωνίας των πολιτών ή της δημοκρατικής αντιπολίτευσης, ή υποσκάπτουν τη δημοκρατία ή το κράτος δικαίου – Έννοια – Πλάνη εκτιμήσεως
[Απόφαση 2012/642/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2021/2125 και (ΚΕΠΠΑ) 2023/421, άρθρο 4 § 1, στοιχείο αʹ, και παράρτημα· κανονισμοί του Συμβουλίου 765/2006, άρθρο 2 § 4, 2021/2124 και 2023/419, παράρτημα I]
(βλ. σκέψεις 76-81, 97, 98)
Ένδικη διαδικασία – Απόφαση που αντικαθιστά ή τροποποιεί κατά τη διάρκεια της δίκης την προσβαλλόμενη απόφαση – Αίτημα προσαρμογής της προσφυγής – Προσφυγή με αίτημα την ακύρωση απόφασης για τη δέσμευση κεφαλαίων – Προσαρμογή με σκοπό την ακύρωση απόφασης περί διατηρήσεως – Παραδεκτό – Προγενέστερη απόφαση περί διατηρήσεως η οποία δεν αποτέλεσε αντικείμενο τέτοιου αιτήματος – Δεν ασκεί επιρροή
[Κανονισμός Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, άρθρο 86 § 1· απόφαση 2012/642/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις (ΚΕΠΠΑ) 2021/2125 και (ΚΕΠΠΑ) 2023/421, παράρτημα· κανονισμοί του Συμβουλίου 765/2006, 2021/2124 και 2023/419, παράρτημα I]
(βλ. σκέψεις 89-94)
Σύνοψη
Με την απόφασή του, το Γενικό Δικαστήριο κάνει δεκτή την προσφυγή ακυρώσεως που άσκησε η Belshyna AAT κατά των πράξεων με τις οποίες το όνομά της καταχωρίστηκε και στη συνέχεια διατηρήθηκε για δεύτερη φορά, από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στον κατάλογο των προσώπων και οντοτήτων που υπόκεινται σε περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στη Λευκορωσία. Η υπόθεση αυτή δίνει στο Γενικό Δικαστήριο τη δυνατότητα να παράσχει διευκρινίσεις ως προς το παραδεκτό, υπό το πρίσμα του άρθρου 86, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, αιτήματος προσαρμογής της προσφυγής στις διαφορές που αφορούν περιοριστικά μέτρα.
Η απόφαση αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο των περιοριστικών μέτρων που έχει λάβει η Ευρωπαϊκή Ένωση από το 2004 λόγω της κατάστασης στη Λευκορωσία όσον αφορά τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Τα εν λόγω μέτρα προβλέπουν, μεταξύ άλλων, τη δέσμευση κεφαλαίων και οικονομικών πόρων που βρίσκονται στην ιδιοκτησία προσώπων, οντοτήτων ή φορέων που ευθύνονται για σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή για την καταστολή της κοινωνίας των πολιτών και της δημοκρατικής αντιπολίτευσης, ή των οποίων οι δραστηριότητες υποσκάπτουν σοβαρά τη δημοκρατία ή το κράτος δικαίου στη Λευκορωσία, καθώς και προσώπων, οντοτήτων ή φορέων που στηρίζουν το καθεστώς Λουκασένκο (
1
). Η προσφεύγουσα, επιχείρηση εγκατεστημένη στη Λευκορωσία η οποία κατασκευάζει ελαστικά, περιελήφθη στον ως άνω κατάλογο το 2021 (
2
) από το Συμβούλιο, και στη συνέχεια το όνομά της διατηρήθηκε στον κατάλογο αυτόν το 2022 (
3
) και το 2023 (
4
), με την αιτιολογία ότι αποτελούσε σημαντική πηγή εσόδων για το καθεστώς Λουκασένκο και ότι είχε απολύσει εργαζομένους οι οποίοι προχώρησαν σε απεργία μετά τις προεδρικές εκλογές του 2020. Αφού ζήτησε την ακύρωση των αρχικών πράξεων, προσάρμοσε το δικόγραφο της προσφυγής της ζητώντας επίσης την ακύρωση των πράξεων του 2023 περί διατηρήσεως, χωρίς ωστόσο να έχει υποβάλει τέτοιο αίτημα για τις πράξεις του 2022 περί διατηρήσεως.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Όσον αφορά την εξέταση του παραδεκτού της προσαρμογής της προσφυγής, το οποίο αποτελεί ζήτημα δημοσίας τάξεως, το Γενικό Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι, οσάκις μια πράξη της οποίας ζητείται η ακύρωση αντικαθίσταται ή τροποποιείται από άλλη πράξη έχουσα το ίδιο αντικείμενο, ο προσφεύγων μπορεί, πριν από την περάτωση της προφορικής διαδικασίας ή πριν από την απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου να αποφανθεί επί της διαφοράς χωρίς διεξαγωγή προφορικής διαδικασίας, να προσαρμόσει την προσφυγή του προκειμένου να ληφθεί υπόψη το νέο αυτό στοιχείο (
5
).
Εν προκειμένω, το Γενικό Δικαστήριο παρατηρεί, καταρχάς, ότι τόσο οι αρχικές πράξεις όσο και οι πράξεις περί διατηρήσεως, κατά το μέρος που αφορούν την προσφεύγουσα, έχουν ως αντικείμενο την επιβολή ατομικών περιοριστικών μέτρων εις βάρος της συνιστάμενων σε δέσμευση όλων των κεφαλαίων και οικονομικών πόρων της (
6
).
Επισημαίνει, στη συνέχεια, ότι τα εν λόγω ατομικά περιοριστικά μέτρα λαμβάνουν τη μορφή καταχώρισης των ονομάτων των προσώπων, οντοτήτων ή φορέων που αποτελούν τον στόχο των μέτρων στους επίμαχους καταλόγους που περιλαμβάνονται στα παραρτήματα της απόφασης 2012/642 και του κανονισμού 765/2006.
Στο πλαίσιο αυτό, οι αρχικές πράξεις τροποποίησαν τα παραρτήματα της απόφασης 2012/642 και του κανονισμού 765/2006 προκειμένου, μεταξύ άλλων, να καταχωριστεί το όνομα της προσφεύγουσας στους επίμαχους καταλόγους. Όσον αφορά τις πράξεις περί διατηρήσεως, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει, αφενός, ότι η απόφαση 2023/421 παρέτεινε έως τις 28 Φεβρουαρίου 2024 τη δυνατότητα εφαρμογής της απόφασης 2012/642, της οποίας το παράρτημα I, όπως τροποποιήθηκε με την εκτελεστική απόφαση 2021/2125, μνημόνευε το όνομα της προσφεύγουσας. Αφετέρου, ο εκτελεστικός κανονισμός 2023/419 τροποποίησε το παράρτημα I του κανονισμού 765/2006, διατηρώντας ταυτοχρόνως, τουλάχιστον σιωπηρώς, την καταχώριση του ονόματος της προσφεύγουσας στο εν λόγω παράρτημα. Ως εκ τούτου, οι πράξεις περί διατηρήσεως πρέπει να θεωρηθούν ως τροποποιητικές των αρχικών πράξεων, κατά την έννοια του άρθρου 86, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας.
Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει ότι, δεδομένου ότι η προσφεύγουσα ζήτησε την ακύρωση των αρχικών πράξεων με το δικόγραφο της προσφυγής, είχε το δικαίωμα να προσαρμόσει την προσφυγή προκειμένου να ζητήσει την ακύρωση των πράξεων του 2023 περί διατηρήσεως, τούτο δε ακόμη και αν δεν είχε προηγουμένως προσαρμόσει την προσφυγή ώστε να ζητήσει την ακύρωση των πράξεων του 2022.
(
1
)	Άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχεία αʹ και βʹ, της απόφασης 2012/642/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, της 15ης Οκτωβρίου 2012, σχετικά με περιοριστικά μέτρα κατά της Λευκορωσίας (ΕΕ 2102, L 285, σ. 1), και άρθρο 2, παράγραφος 4, του κανονισμού (ΕΚ) 765/2006 του Συμβουλίου, της 18ης Μαΐου 2006, σχετικά με περιοριστικά μέτρα εις βάρος του Προέδρου Λουκασένκο και ορισμένων αξιωματούχων της Λευκορωσίας (ΕΕ 2006, L 134, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) 1014/2012 του Συμβουλίου, της 6ης Νοεμβρίου 2012 (ΕΕ 2012, L 307, σ. 1).
(
2
)	Εκτελεστική απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2021/2125 του Συμβουλίου, της 2ας Δεκεμβρίου 2021, για την εφαρμογή της απόφασης 2012/642/ΚΕΠΠΑ σχετικά με περιοριστικά μέτρα ενόψει της κατάστασης στη Λευκορωσία (ΕΕ 2021, L 430 I, σ. 16), και εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2021/2124 του Συμβουλίου, της 2ας Δεκεμβρίου 2021, για την εφαρμογή του άρθρου 8α παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 765/2006 σχετικά με περιοριστικά μέτρα όσον αφορά τη Λευκορωσία (ΕΕ 2021, L 430 I, σ. 1) (στο εξής: αρχικές πράξεις).
(
3
)	Απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2022/307 του Συμβουλίου, της 24ης Φεβρουαρίου 2022, για την τροποποίηση της απόφασης 2012/642/ΚΕΠΠΑ σχετικά με περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στη Λευκορωσία (ΕΕ 2022, L 46, σ. 97), και εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2022/300 του Συμβουλίου, της 24ης Φεβρουαρίου 2022, για την εφαρμογή του άρθρου 8α του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 765/2006 σχετικά με περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στη Λευκορωσία (ΕΕ 2022, L 46, σ. 3) (στο εξής: πράξεις του 2022).
(
4
)	Απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2023/421 του Συμβουλίου, της 24ης Φεβρουαρίου 2023, που τροποποιεί την απόφαση 2012/642/ΚΕΠΠΑ σχετικά με περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στη Λευκορωσία και της εμπλοκής της Λευκορωσίας στη ρωσική επίθεση κατά της Ουκρανίας (ΕΕ 2023, L 61, σ. 41), και εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2023/419 του Συμβουλίου, της 24ης Φεβρουαρίου 2023, για την εφαρμογή του άρθρου 8α του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 765/2006 σχετικά με περιοριστικά μέτρα λόγω της κατάστασης στη Λευκορωσία και της εμπλοκής της Λευκορωσίας στη ρωσική επίθεση κατά της Ουκρανίας (ΕΕ 2022, L 61, σ. 20).
(
5
)	Άρθρο 86, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας.
(
6
)	Κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχεία αʹ και βʹ, της απόφασης 2012/642 και του άρθρου 2, παράγραφοι 4 και 5, του κανονισμού 765/2006.