Edizzjoni Provviżorja
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tmien Awla)
23 ta’ April 2026 (*)
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Proprjetà intellettwali – Direttiva 2004/48/KE – Rispett tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali – Artikolu 9(5) – Miżuri provviżorji – Assenza li jingħata bidu għal azzjoni li twassal għal deċiżjoni fil-mertu – Leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi ż-żamma tal-effetti ta’ miżuri provviżorji maħsuba sabiex jantiċipaw l-effetti ta’ deċiżjoni fil-mertu”
Fil-Kawża C‑132/25,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Corte suprema di cassazione (il-Qorti Suprema tal-Kassazzjoni, l-Italja), permezz ta’ deċiżjoni tal‑10 ta’ Frar 2025, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fl-istess jum, fil-proċedura
M.M. Ristorazione Srl
vs
Villa Ramazzini Srl,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tmien Awla),
komposta minn O. Spineanu-Matei (Relatriċi), Presidenta tal-Awla, S. Rodin u N. Piçarra, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: T. Ćapeta,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
–        għal M.M. Ristorazione Srl, minn B. Pasanisi, avvocato,
–        għal Villa Ramazzini Srl, minn M. Machetta, avvocato,
–        għall-Gvern Taljan, minn S. Fiorentino, bħala aġent, assistit minn F. Montanaro, avvocato dello Stato, u I. Fresu, procuratore dello Stato,
–        għall-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi, minn A. Hanje u J. Langer, bħala aġenti,
–        għall-Kummissjoni Ewropea, minn C. Biz, J. Samnadda u J. Szczodrowski, bħala aġenti,
wara li rat id-deċiżjoni meħuda, wara li nstemgħet l-Avukata Ġenerali, li l-kawża tinqata’ mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1        It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 9(5) tad-Direttiva 2004/48/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad‑29 ta’ April 2004 fuq l-infurzar tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 17, Vol. 2, p. 32).
2        Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn M.M. Ristorazione Srl u Villa Ramazzini Srl, proprjetarja tat-trade mark figurattiva “Mò Mò”, dwar talba ta’ M.M. Ristorazione maħsuba sabiex tiġi ddikjarata l-ineffettività ta’ digriet ta’ miżuri provviżorji li jipprojbixxiha milli tuża s-sinjal distintiv “Mò Mò Pizza, Sapori e Salute” kif ukoll kull sinjal distintiv ieħor li fih it-trade mark “Mò Mò”.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt internazzjonali
3        Il-Ftehim dwar l-Aspetti tad-Drittijiet tal-Proprjetà Intellettwali Relatati mal-Kummerċ (iktar ’il quddiem il-“Ftehim TRIPs”) jikkostitwixxi l-Anness 1C tal-Ftehim li jistabbilixxi l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (WTO), li ġie ffirmat f’Marrakech fil‑15 ta’ April 1994 u approvat bid-Deċiżjoni tal-Kunsill 94/800/KE tat‑22 ta’ Diċembru 1994 dwar il-konklużjoin f’isem il-Komunità Ewropea, fejn għandhom x’jaqsmu affarijiet fil-kompetenza tagħha, fuq il-ftehim milħuq fil-Laqgħa ta’ negozjati multilaterali fl-Urugwaj (1986‑1994) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 11, Vol. 21, p. 80, iktar ’il quddiem il-“Ftehim TRIPs”). Huma partijiet fil-Ftehim TRIPs il-Membri tal-WTO, fosthom l-Istati Membri kollha tal-Unjoni Ewropea u kif ukoll l-Unjoni nnifisha.
4        L-Artikolu 50 ta’ dan il-ftehim, li jaqa’ taħt il-Parti III tiegħu, jipprovdi:
“1.      L-awtoritajiet ġudizzjarji għandu jkollhom l-awtorità li jordnaw miżuri proviżorji effettivi u fil-pront:
(a)      sabiex jipprevjenu ksur ta’ ċertu dritt ta’ proprjetà intelletwali milli jiġru, u partikolarment sabiex jipprevjenu d-dħul fil-kanali ta’ kummerċ fil-ġurisdizzjoni tagħhom ta’ l-oġġetti, li jinkludu oġġetti mpurtati immedjatament wara l-clearance doganali;
(b)      sabiex jippriservaw xhieda relevanti dwar l-allegat ksur.
2.      L-awtoritajiet ġudizzjarji għandu jkollhom l-awtorità li jadottaw miżuri proviżorji inaudita altera parte fejn xieraq, partikolarment fejn kwalunkwe dewmien huwa x’aktarx li jikkawża danni irreparabbli lid-detentur tad-drittijiet, jew fejn hemm riskju li jista’ jidher ta’ xhieda li tkun qiegħda tiġi distrutta.
[...]
6.      Mingħajr preġudizzju għall-paragrafu 4, miżuri proviżorji meħuda dwar il-bażi ta’ paragrafi 1 u 2 għandhom, rigward it-talba mill-konvenut, ikun rivokat jew inkella jieqaf milli jieħu effett, jekk proċeduri li jwasslu għal deċiżjoni dwar il-meriti tal-każ mhumiex mibdija f’perjodu raġjonevoli, sabiex tkun stabbilita mill-awtorità ġudizzjarja li tordna li l-miżuri fejn liġi tal-Membru tippermetti dan jew, fl-assenza ta’ ċertu determinazzjoni, li ma taqbiżx 20 jum ta’ xogħol jew 31 jum tal-kalendarju, dak li jkun l-itwal.
[...]”
Id-dritt tal-Unjoni
5        Il-premessi 4, 5 u 22 tad-Direttiva 2004/48 jipprovdu:
“(4)      Fuq livell internazzjonali, l-Istati Membri, kif wkoll il-Komunità [Ewropea] hija nnifsha fir-rigward ta’ ħwejjeġ li huma kompetenza tagħha, huma marbuta b’[il-Ftehim TRIPs] […].
(5)      Il-[Ftehim TRIPS] fih, b’mod partikolari, dispożizzjonijiet fuq il-mezzi għall-infurzar tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali, li huma l-istandards komuni applikabbli fuq livell internazzjonali u implimentati mill-Istati Membri kollha. Din id-Direttiva m’għandiex taffettwa l-obbligazzjonijiet internazzjonali ta’ l-Istati Membri, inklużi dawk li jaqgħu taħt il-[Ftehim TRIPS].
[...]
(22)      Huwa essenzali wkoll li jsiru miżuri proviżorji għat-twaqqif immedjat tal-kontravvenzjonijiet, mingħajr stennija għal deċiżjoni fuq is-sostanza tal-każ, waqt li jkunu osservati d-drittijiet tad-difiża, jiġi assigurat li l-applikazzjoni tal-miżuri proviżorji hija proporzjonali għall-karatteristiċi tal-każ in kwestjoni u jipprovdu garanziji neċessarji biex jiġu koperti l-ispejjeż u l-ħsara kkawżata lid-difiża b’talba li ma tkunx ġustifikata. Dawn il-miżuri huma partikolarment ġustifikati fejn xi stennija tista’ toħloq ħsara irreparabbli fuq id-detentur tad-dritt tal-proprjetà intellettwali.”
6        L-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva, intitolat “Firxa ta’ applikazzjoni”, jipprevedi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Mingħajr preġudizzju għall-mezzi li huma jew li jistgħu jiġu pprovduti fil-Komunità jew fil-leġislazzjoni nazzjonali, sakemm dawk il-mezzi jistgħu ikunu aktar favorevoli għall-proprjetarji tad-drittijiet, il-miżuri, il-proċeduri u r-rimedji provduti b’din id-Direttiva għandhom japplikaw, skond l-Artikolu 3, għal kull kontravvenzjoni tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali provduti bil-liġijiet tal-Komunità u/jew bil-liġijiet ta’ l-Istat Membru konċernat.”
7        L-Artikolu 3 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Obbligu ġenerali”, jipprovdi:
“1.      L-Istati Membri għandhom jipprovdu il-miżuri, il-proċeduri u r-rimedji neċessarji biex jiġi assigurat l-infurzar tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali koperti b’din id-Direttiva. Dawk il-miżuri, il-proċeduri u r-rimedji għandhom ikunu ġusti u m’għandhomx ikunu mhux neċessarjament kumplikati jew għaljin, jew li jwasslu għal-limiti ta’ ħin mhux raġjonevoli jew dewmien mhux ordnat.
2.      Dawk il-miżuri, il-proċeduri u r-rimedji għandhom ikun wkoll effetttivi, proporzjonati u dissważivi u għandhom ikunu applikati b’mod u manjiera li jevitaw il-ħolqien ta’ barrieri biex jiġi leġitimiżżat il-kummerċ u biex jiġu provduti protezzjonijiet kontra l-abbuż tagħhom.”
8        L-Artikolu 9 tal-istess direttiva, intitolat “Il-miżuri proviżorji u prekawzjonarji”, jaqra kif ġej:
“1.      L-Istati Membri għandhom jassiguraw li l-awtoritajiet ġudizzjarji jistgħu, fuq talba ta’ l-applikant:
(a)      joħorġu kontra l-kontravventur mandat interlokutorju intiż biex jipprevjeni kontravvenzjoni imminenti tad-dritt tal-proprjetà intellettwali, jew biex jipprojbixxi, fuq bażi proviżorja u bla ħsara, li jsir pagament rikorrenti tal-penalità fejn hemm provdut fil-liġi nazzjonali, il-kontinwazzjoni tal-kontravvenzjonijiet allegati ta’ dak id-dritt, jew biex jagħmel dik il-kontinwazzjoni bla ħsara għal depożitu tal-garanziji intiżi biex jassiguraw il-kumpens tad-detentur tad-dritt; mandat interlokutorju jista’ jinħareġ wkoll, taħt l-istess kondizzjonijiet, kontra intermedjarju li s-servizzi tiegħu qegħdin jiġu użati minn parti terzi biex issir kontravvenzjoni tad-dritt tal-proprjetà intellettwali; mandati kontra intermedjarji li s-servizzi tagħhom qegħdin jintużaw minn parti terzi biex jiksru id-drittijiet ta’ l-awtur jew drittijiet relatati li jaqgħu taħt id-Direttiva 2001/29/KE [tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑22 ta’ Mejju 2001 dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerti aspetti ta’ drittijiet ta’ l-awtur u drittijiet relatati fis-soċjetà ta’ l-informazzjoni (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 17, Vol. 1, p. 230)];
(b)      jordnaw il-qabda jew il-konsenja ta’ l-oġġetti suspettati li jikkontravjenu id-dritt tal-proprjetà intellettwali biex jipprevjenu d-dħul tagħhom jew il-moviment tagħhom fil-mezzi tal-kummerċ.
2.      Fil-każ ta’ kontravvenzjoni kommessa fuq skala kummerċjali, l-Istati Membri għandhom jassiguraw li, jekk il-parti offiża turi li hemm riskju li l-ħsara ma tistax tissewwa, l-awtoritajiet ġudizzjarji jistgħu jordnaw s-sekwestru ta’ proprjetà mobbli jew mhux mobbli tal-kontravventur allegat, li jinkludu l-waqfien tal-kontijiet bankarji tiegħu/tagħha u assi oħra. Għal dak il-għan, l-awtoritajiet kompetenti jistgħu jordaw komunikazzjoni tal-bank, finanzarja jew dokumenti kummerċjali jew aċċess xieraq għall-informazzjoni rilevanti.
3.      L-awtoritajiet ġudizzjarji għandhom, b’rispett għall-miżuri li saret riferenza għalihom fil-paragrafi 1 u 2, l-awtorità li jitolbu l-applikant li jipprovdi evidenza raġjonevoli u li hi disponibbli biex jissodisfaw lilhom nfushom bi grad suffiċenti ta’ ċertezza li l-applikant huwa d-detentur tad-dritt u li d-dritt ta’ l-applikant li kien kontravvenut jew li din il-kontravvenzjoni hija imminenti.
4.      L-Istati Membri għandhom jassiguraw li l-miżuri proviżorji li għalihom saret riferenza fil-paragrafi 1 u 2 jistgħu, f’każijiet li jixirqlhom, jinħarġu mingħajr ma tkun nstemgħet id-difiża, b’mod partikolari fejn xi dewmien jista’ jagħmel ħsara irreparabbli lid-detentur tad-dritt. F’dan il-każ, il-partijiet għandhom ikunu infurmati mingħajr dewmien, l-aktar tard wara l-esekuzzjoni tal-miżuri.
Reviżjoni, li tista’ tinkludi d-dritt tas-smigħ, għandha ssir fuq talba tad-difiża bl-għan li ssir deċiżjoni, fi żmien raġjonevoli wara n-notifikazzjoni tal-miżuri, liema miżuri jkunux modifikati, revokati jew konfermati jew le.
5.      L-Istati Membri għandhom jassiguraw li l-miżuri proviżorji li għalihom saret riferenza fil-paragrafi 1 u 2 huma revokati jew jitwaqqaf l-effett tagħhom, fuq talba tad-difiża, jekk l-applikant ma jieħux passi legali li jwasslu għal deċiżjoni, fi żmien raġjonevoli, quddiem l-awtorità ġudizzjarja kompetenti fuq il-mertu tal-każ, il-perjodu li għandu jkun determinat mill-awtorità ġudizzjarja kompetenti li jordnaw miżuri fejn il-liġi ta’ l-Istat Membru tippermetti dan jew, fl-assenza ta’ din id-determinazzjoni, fi żmien mhux aktar minn 20 ġurnata ta’ xogħol jew 31 ġurnata kalendarja, liema jkun l-itwal.
[...]”
Id-dritt Taljan
Il-KPI
9        L-Artikolu 131 tad-decreto legislativo 10 febbraio 2005, n. 30 – Codice della proprietà industriale, a norma dell’ articolo 15 della legge 12 dicembre 2002, n. 273 (id-Digriet Leġiżlattiv Nru 30, tal‑10 ta’ Frar 2005, li Japprova l-Kodiċi tal-Proprjetà Industrijali, skont l-Artikolu 15 tal-Liġi Nru 273 tat‑12 ta’ Diċembru 2002), tal‑10 ta’ Frar 2005 (GURI Nru 52, tal‑4 ta’ Marzu 2005, Suppliment Ordinarju Nru 28), fil-verżjoni tiegħu applikabbli għall-fatti tat-tilwima fil-kawża prinċipali (iktar
’il quddiem il-“KPI”), intitolat “Inġunzjoni”, jipprevedi:
“1.      Id-detentur ta’ dritt ta’ proprjetà industrijali jista’ japplika għal inġunzjoni kontra kull ksur imminenti tad-dritt tiegħu u kontra l-kontinwazzjoni jew ir-repetizzjoni ta’ ksur pendenti. B’mod partikolari, huwa jista’ jitlob inġunzjoni kontra l-manifattura, il-kummerċjalizzazzjoni u l-użu ta’ prodotti kontrafatti, kif ukoll ordni ta’ rtirar ta’ dawn il-prodotti mis-suq kontra kull persuna li għandha l-pussess tagħhom jew li b’xi mod ieħor għandha aċċess għalihom, skont id-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi tal-Proċedura Ċivili [(iktar ’il quddiem il-‘KPĊ’)] dwar il-proċeduri kawtelatorji.
L-inġunzjoni u l-ordni ta’ rtirar ta’ dawn il-prodotti jistgħu jintalbu, għall-istess raġunijiet, kontra kull persuna li s-servizzi tagħha jintużaw sabiex jiksru dritt ta’ proprjetà industrijali.
2.      Meta tippronunzja l-inġunzjoni, il-qorti tista’ tiffissa somma dovuta għal kull ksur jew nuqqas ta’ osservanza kkonstatat sussegwentement u għal kull dewmien fl-eżekuzzjoni tal-miżura.”
10      L-Artikolu 132 tal-KPI, intitolat “Antiċipazzjoni tal-protezzjoni kawtelatorja u r-relazzjoni bejn il-proċedura għal miżuri provviżorji u l-proċedura fil-mertu”, jipprovdi:
“1.      Il-miżuri msemmija fl-Artikoli 126, 128, 129, 131 u 133 jistgħu jingħataw ukoll matul il-proċedura ta’ applikazzjoni għal privattiva jew reġistrazzjoni, sakemm l-applikazzjoni tkun saret disponibbli għall-pubbliku jew għall-persuni li lilhom tkun ġiet innotifikata.
2.      Jekk il-qorti li tippronunzja l-miżura provviżorja ma tistabbilixxix terminu li fih il-partijiet għandhom iressqu l-proċedura fil-mertu, din għandha tinbeda fi żmien għoxrin jum tax-xogħol jew wieħed u tletin jum kalendarju fil-każ li dan tal-aħħar ikun itwal. It-terminu jibda jiddekorri mill-għoti tad-digriet meta jingħata waqt is-seduta, jew, fin-nuqqas ta’ dan, mid-data tan-notifika tiegħu. Meta miżuri provviżorji addizzjonali għad-deskrizzjoni jintalbu fl-istess ħin bħad-deskrizzjoni jew b’mod sussidjarju, huwa d-digriet tal-qorti magħżula, li tiddeċiedi wkoll dwar dawn il-miżuri addizzjonali, li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni għall-kalkolu tat-terminu.
3.      Jekk il-proċedura fil-mertu ma tkunx inbdiet fit-terminu perentorju previst fil-paragrafu 2, jew jekk din tintemm wara li tkun inbdiet, il-miżura provviżorja għandha tieqaf milli jkollha effett.
4.      Id-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 3 ma japplikawx għall-miżuri ta’ urġenza meħuda skont l-Artikolu 700 tal-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili [(iktar
’il quddiem il-“KPĊ”)], u lanqas għal miżuri provviżorji oħra maħsuba sabiex jantiċipaw l-effetti tad-deċiżjoni fil-mertu [(iktar ’il quddiem il-‘miżuri ta’ antiċipazzjoni’)]. F’dan il-każ, kull parti tista’ tibda l-proċedura fil-mertu.
[...]”
Il-KPĊ
11      L-Artikolu 700 tal-KPĊ jipprovdi:
“Barra mill-każijiet irregolati mit-taqsimiet preċedenti ta’ dan il-kapitolu, kull persuna li jkollha raġuni fondata sabiex tibża’ li, matul iż-żmien neċessarju sabiex tinvoka d-dritt tagħha b’mod ordinarju, dan id-dritt ikun mhedded bi preġudizzju imminenti u irreparabbli tista’ tadixxi lill-qorti sabiex din tordna l-miżuri ta’ urġenza li għaliha jkunu jidhru li huma, skont iċ-ċirkustanzi, l-iktar xierqa sabiex jiżguraw provviżorjament l-effetti tad-deċiżjoni fil-mertu.”
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
12      Villa Ramazzini, impriża stabbilita fl-Italja, hija l-proprjetarja tat-trade mark figurattiva “Mò Mò”,
13      M.M. Ristorazione, impriża stabbilita wkoll fl-Italja, kienet tuża s-sinjal distintiv “Mò Mò Pizza, Sapori e Salute”.
14      Permezz ta’ digriet ta’ miżuri provviżorji tat‑22 ta’ Marzu 2018, it-Tribunale di Roma (il-Qorti Distrettwali ta’ Ruma, l-Italja) laqgħet talba għal protezzjoni kawtelatorja mressqa minn Villa Ramazzini. B’mod partikolari, din il-qorti pprojbixxiet lil M.M. Ristorazione milli tuża s-sinjal “Mò Mò Pizza, Sapori e Salute”, kif ukoll kull sinjal distintiv ieħor li jinkludi t-trade mark “Mò Mò”, ordnat it-tneħħija ta’ dan is-sinjal mis-sinjal kummerċjali ta’ M.M. Ristorazione u imponiet fuq din tal-aħħar pagamenti ta’ penalità għal kull jum ta’ dewmien fl-eżekuzzjoni tad-deċiżjoni tagħha, b’effett min-notifika tagħha fil-forma eżekuttiva.
15      M.M. Ristorazione adixxiet lit-Tribunale di Roma (il-Qorti Distrettwali ta’ Ruma) b’talba għal dikjarazzjoni ta’ ineffettività tad-digriet ta’ miżuri provviżorji tat‑22 ta’ Marzu 2018. Hija sostniet li dan id-digriet kien tilef l-effett tiegħu skont l-Artikolu 132(3) tal-KPI u l-Artikolu 9(5) tad-Direttiva 2004/48, peress li Villa Ramazzini ma kinitx introduċiet proċedura fil-mertu sabiex id-dritt tagħha jiġi kkonstatat.
16      Permezz ta’ sentenza tat‑8 ta’ Lulju 2020, it-Tribunale di Roma (il-Qorti Distrettwali ta’ Ruma) ċaħdet din it-talba għal dikjarazzjoni ta’ ineffettività abbażi tal-Artikolu 132(4) tal-KPI, li jipprovdi li s-sanzjoni tal-iskadenza tal-miżura provviżorja minħabba nuqqas ta’ introduzzjoni fi żmien xieraq tal-proċedura fil-mertu ma tapplikax għall-miżuri ta’ antiċipazzjoni, bħal, skont din il-qorti, l-inġunzjoni fir-rigward ta’ M.M. Ristorazione. Skont l-imsemmija qorti, l-Artikolu 9 tad-Direttiva 2004/48 jirrigwarda esklużivament il-miżuri provviżorji min-natura tagħhom, u mhux dawk li jistgħu jantiċipaw l-effetti tad-deċiżjoni fil-mertu.
17      M.M. Ristorazione appellat minn din is-sentenza quddiem il-Corte d’appello di Roma (il-Qorti tal-Appell ta’ Ruma, l-Italja), li kkonfermat is-sentenza mogħtija fl-ewwel istanza. Wara li kklassifikat l-inġunzjonijiet ta’ inibizzjoni taħt l-Artikolu 131 tal-KPI bħala miżuri ta’ antiċipazzjoni, dik il-qorti qieset li, meta dawn il-miżuri jkunu saru definittivi, huma jistgħu, fihom innifishom, jipproteġu b’mod definittiv id-dritt tar-rikorrent. F’dan ir-rigward, l-imsemmija miżuri għandhom jiġu distinti minn dawk previsti fl-Artikolu 9 tad-Direttiva 2004/48, li huma kkaratterizzati mill-intenzjoni li jinżamm stat ta’ fatt sabiex id-deċiżjoni prinċipali tkun tista’ tipproduċi l-effetti tagħha fil-futur. Skont l-imsemmija qorti, ir-regolamentazzjoni tal-miżuri ta’ antiċipazzjoni hija intiża li tosserva l-prinċipju ta’ ekonomija tal-ġudizzju, irregolat mill-Artikolu 3 ta’ din id-direttiva.
18      M.M. Ristorazione appellat fil-kassazzjoni quddiem il-Corte suprema di cassazione (il-Qorti Suprema tal-Kassazzjoni, l-Italja), li hija l-qorti tar-rinviju. Insostenn tal-appell tagħha, hija tqajjem żewġ aggravji, li l-ewwel wieħed minnhom huwa bbażat b’mod partikolari fuq il-ksur tal-Artikolu 9 tad-Direttiva 2004/48 u tal-Artikolu 132 tal-KPI. Skont M.M. Ristorazione, dan l-Artikolu 9 jinkludi l-miżuri ta’ antiċipazzjoni bħall-inġunzjonijiet maħsuba sabiex jipprevjenu jew iwaqqfu l-ksur. Barra minn hekk, l-Artikolu 3 ta’ din id-direttiva ma jipprekludix li miżuri ta’ antiċipazzjoni jkunu jistgħu jieqfu jipproduċu l-effetti tagħhom.
19      Il-qorti tar-rinviju tirrileva, fl-ewwel lok, li, għalkemm l-Artikolu 132(3) tal-KPI jistabbilixxi r-regola ġenerali li l-miżura provviżorja titlef l-effettività tagħha jekk il-proċedura fil-mertu ma tiġix introdotta fit-terminu perentorju mogħti, l-Artikolu 132(4) tal-KPI jipprevedi madankollu li din ir-regola ma tapplikax għall-miżuri ta’ urġenza adottati skont l-Artikolu 700 tal-KPĊ u għall-miżuri provviżorji l-oħra maħsuba sabiex jantiċipaw l-effetti tad-deċiżjoni fil-mertu, sa fejn kull parti tista’ tippreżenta proċedura fil-mertu.
20      Dik il-qorti żżid li mill-Artikolu 9(5) tad-Direttiva 2004/48 jirriżulta li l-miżuri provviżorji msemmija fil-paragrafi 1 u 2 ta’ dan l-artikolu għandhom jitħassru, jew jitwaqqfu milli jipproduċu l-effetti tagħhom b’xi mod ieħor, fuq talba tal-konvenut, jekk ir-rikorrent ma jkunx ressaq, f’terminu raġonevoli, azzjoni li twassal għal deċiżjoni fil-mertu.
21      L-imsemmija qorti tippreċiża li, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-miżuri msemmija fl-Artikolu 9(5) tad-Direttiva 2004/48 jinsabu fost l-istrumenti legali previsti mil-leġiżlatur tal-Unjoni li jippermettu li jitnaqqas b’mod globali r-riskju li l-konvenut isofri dannu minħabba l-miżuri provviżorji u b’hekk li jiġi protett.
22      L-istess qorti tosserva li, fost il-miżuri msemmija fl-Artikolu 9(1)(a) tad-Direttiva 2004/48 hemm l-inġunzjoni interlokutorja, li tikkoinċidi mal-inġunzjoni ta’ inibizzjoni prevista fl-Artikolu 131(1) tal-KPI, u l-ħlas ta’ pagament ta’ penalità, li huwa ekwivalenti għall-iffissar ta’ “somma dovuta għal kull ksur jew nuqqas ta’ osservanza kkonstatat sussegwentement u għal kull dewmien fl-eżekuzzjoni tal-miżura”, previst fl-Artikolu 131(2) tal-KPI.
23      Fit-tieni lok, il-qorti tar-rinviju tesponi li, fil-livell nazzjonali, la l-ġurisprudenza u lanqas id-duttrina ma jippermettu li tingħata risposta inekwivoka dwar jekk l-Artikolu 132(4) tal-KPI jiksirx id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2004/48.
24      F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Corte suprema di cassazione (il-Qorti tal-Kassazzjoni) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“L-Artikolu 9(5) tad-Direttiva [2004/48] għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi dispożizzjoni nazzjonali, b’mod speċifiku l-Artikolu 132(4) [tal-KPI], li skontu r-regola li tipprevedi l-ineffettività tal-miżura kawtelatorja minħabba li ma jkunux tressqu proċeduri fuq il-mertu f’terminu perentorju speċifiku, li tinsab fl-Artikolu 132(3) tal-[KPI], ma tapplikax għall-miżuri interim maħruġa konformement mal-Artikolu 700 tal-[KPĊ] u għal miżuri kawtelatorji oħra li jistgħu jantiċipaw l-effetti tas-sentenza fuq il-mertu, anki jekk, meta dan iseħħ, kull waħda mill-partijiet tista’ tressaq l-imsemmija proċeduri fuq il-mertu?”
Fuq id-domanda preliminari
25      Permezz tad-domanda unika tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 9(5) tad-Direttiva 2004/48 għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi l-applikazzjoni ta’ dispożizzjoni nazzjonali li tippermetti ż-żamma ta’ ċerti miżuri provviżorji, bħal miżuri provviżorji intiżi li jantiċipaw l-effetti ta’ deċiżjoni fil-mertu, meta r-rikorrent ma jkunx ressaq azzjoni li twassal għal tali deċiżjoni fit-terminu previst f’dan l-Artikolu 9(5) u l-konvenut jitlob it-tħassir ta’ dawn il-miżuri provviżorji jew il-waqfien tal-effetti tagħhom b’xi mod ieħor.
26      Preliminarjament, għandu jitfakkar li l-Ftehim TRIPs, li jagħmel parti integrali mill-ordinament ġuridiku tal-Unjoni, jorbot lill-Unjoni u, għaldaqstant, jipprevali fuq l-atti tad-dritt sekondarju tal-Unjoni, peress li dawn tal-aħħar għandhom jiġu interpretati, sa fejn huwa possibbli, b’mod konformi mal-istipulazzjonijiet tal-imsemmi ftehim (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑27 ta’ Frar 2024, EUIPO vs The KaiKai Company Jaeger Wichmann, C‑382/21 P, EU:C:2024:172, punt 70 u l-ġurisprudenza ċċitata).
27      F’dan ir-rigward, il-premessi 4 u 5 tad-Direttiva 2004/48 jindikaw li din id-direttiva ma għandhiex taffettwa l-obbligi tal-Istati Membri li jirriżultaw mill-Ftehim TRIPs, li bih huma marbuta l-Istati Membri kollha u kif ukoll l-Unjoni nnifisha. Barra minn hekk, l-Artikolu 9 tal-imsemmija direttiva jirrifletti t-test tal-Artikolu 50 ta’ dan il-ftehim. Minn dan isegwi li l-istess direttiva għandha tiġi interpretata, sa fejn huwa possibbli, konformement mal-obbligi internazzjonali tal-Unjoni li jirriżultaw mill-imsemmi ftehim.
28      Barra minn hekk, konformement ma’ ġurisprudenza stabbilita, l-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni teħtieġ li jittieħdu inkunsiderazzjoni mhux biss il-kliem tagħha iżda wkoll il-kuntest tagħha kif ukoll l-għanijiet u l-iskop tal-att li minnu tagħmel parti din id-dispożizzjoni (ara s-sentenzi tas‑17 ta’ Novembru 1983, Merck, 292/82, EU:C:1983:335, punt 12, u tad‑19 ta’ Ġunju 2025, CeramTec, C‑17/24, EU:C:2025:455, punt 33 u l-ġurisprudenza ċċitata).
29      Fl-ewwel lok, l-Artikolu 9(5) tad-Direttiva 2004/48 jimponi fuq l-Istati Membri l-obbligu li jiżguraw li l-miżuri provviżorji li għalihom sar riferiment fil-paragrafi 1 u 2 ta’ dan l-Artikolu 9 jiġu mħassra jew jitwaqqfu milli jipproduċu l-effetti tagħhom b’xi mod ieħor, fuq talba tal-konvenut, fil-każ li r-rikorrent ma jkunx ħa azzjoni li twassal għal deċiżjoni fil-mertu quddiem l-awtorità ġudizzjarja kompetenti, fit-terminu ddeterminat minn din l-awtorità jew, fl-assenza ta’ tali determinazzjoni, f’terminu ta’ mhux aktar minn 20 jum tax-xogħol jew 31 jum kalendarju fil-każ li dan it-terminu tal-aħħar ikun itwal.
30      Mill-formulazzjoni tal-Artikolu 9(5) tad-Direttiva 2004/48 jirriżulta li huma, qabelxejn, ikkonċernati l-miżuri provviżorji li jaqgħu taħt l-Artikolu 9(1)(a) ta’ din id-direttiva. Dawn il-miżuri jipprevedu, b’mod partikolari, f’digriet ta’ miżuri provviżorju, li jiġi prekluż kull ksur imminenti ta’ dritt ta’ proprjetà intellettwali, li jiġi pprojbit, b’mod provviżorju u, jekk ikun il-każ u jekk il-leġiżlazzjoni nazzjonali tippermetti dan, bla ħsara għall-ħlas ta’ pagamenti ta’ penalità, li l-okkorrenzi ta’ ksur preżunti ta’ dan id-dritt ikomplu jsiru jew li t-tkomplija tagħhom tiġi ssuġġettata għall-kostituzzjoni ta’ garanziji intiżi li jiżguraw il-kumpens tad-detentur tad-dritt.
31      Sussegwentement, huma kkonċernati l-miżuri provviżorji li jaqgħu taħt l-Artikolu 9(1)(b) tal-imsemmija direttiva, jiġifieri dawk li jordnaw il-qbid jew il-konsenja tal-merkanzija li tkun issuspettata li tikser dritt ta’ proprjetà intellettwali sabiex jiġi prekluż id-dħul jew il-moviment tagħha fil-kanali kummerċjali.
32      Fl-aħħar nett, huma kkonċernati l-miżuri provviżorji li jaqgħu taħt l-Artikolu 9(2) tal-istess direttiva, intiżi li jordnaw il-qbid kawtelatorju tal-beni mobbli u immobbli tal-allegat kontraventur, inkluż l-ibblukkar tal-kontijiet bankarji tiegħu u tal-assi l-oħra tiegħu.
33      Għalhekk, il-formulazzjoni tal-Artikolu 9(5) tad-Direttiva 2004/48, moqri flimkien mal-paragrafi 1 u 2 ta’ dan l-artikolu, tkopri firxa wiesgħa ta’ miżuri provviżorji u ma teskludix miżuri provviżorji intiżi li jantiċipaw l-effetti tad-deċiżjoni fil-mertu.
34      Fit-tieni lok, mill-kuntest li fih jaqa’ l-Artikolu 9(5) tad-Direttiva 2004/48 jirriżulta li din id-dispożizzjoni għandha l-għan li tagħti lill-konvenut destinatarju ta’ miżura provviżorja d-dritt li jtemm din il-miżura jekk ikun jidher li r-rikorrent ma jkunx qiegħed ikompli t-tilwima billi jagħti bidu għal azzjoni li twassal għal deċiżjoni fil-mertu fit-terminu mogħti (ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑13 ta’ Settembru 2001, Schieving-Nijstad et, C‑89/99, EU:C:2001:438, punt 42).
35      Fil-fatt, l-Artikolu 9(5) tad-Direttiva 2004/48 ma jimponix fuq l-Istati Membri l-obbligu li jipprevedu l-waqfien awtomatiku tal-effetti tal-miżuri provviżorji kkonċernati minħabba l-iskadenza tat-terminu impost fuq ir-rikorrent sabiex iressaq l-azzjoni li twassal għal deċiżjoni fil-mertu, peress li din id-dispożizzjoni tipprevedi espressament li talba tal-konvenut hija meħtieġa għal dan l-għan (ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑13 ta’ Settembru 2001, Schieving-Nijstad et, C‑89/99, EU:C:2001:438, punt 60).
36      Barra minn hekk, l-Artikolu 9(4) ta’ din id-direttiva jipprevedi li, anki jekk il-miżuri provviżorji jkunu ġew ordnati mingħajr smigħ tal-konvenut, dawn għandhom jiġu rriveduti biss fuq talba ta’ dan tal-aħħar.
37      Fit-tielet lok, fir-rigward tal-għanijiet u tal-iskop tad-Direttiva 2004/48, għandu jiġi rrilevat li din hija maħsuba sabiex tirregola l-aspetti kollha marbuta mad-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali li huma inerenti, minn naħa, għar-rispett ta’ dawn id-drittijiet u, min-naħa l-oħra, għall-ksur tagħhom, billi timponi l-eżistenza ta’ rimedji legali effettivi intiżi li jipprevjenu, iwaqqfu jew jirrimedjaw kwalunkwe ksur ta’ dritt ta’ proprjetà intellettwali eżistenti (sentenza tat‑28 ta’ Diċembru 2022, Phoenix Contact, C‑44/21, EU:C:2022:309, punt 39 u l-ġurisprudenza ċċitata). Skont l-Artikolu 3(1) ta’ din id-direttiva, il-miżuri, il-proċeduri u r-rimedji neċessarji sabiex jiġi żgurat ir-rispett ta’ dawn id-drittijiet għandhom, b’mod partikolari, ikunu ġusti u ekwi.
38      Barra minn hekk, l-Artikolu 3(2) tal-imsemmija direttiva jenfasizza li dawn il-miżuri, proċeduri u rimedji għandhom ikunu wkoll effettivi, proporzjonati u dissważivi u għandhom jiġu applikati b’tali mod li jevitaw il-ħolqien ta’ ostakoli għall-kummerċ leġittimu u li joffru salvagwardji kontra l-użu abbużiv tagħhom. Din id-dispożizzjoni tobbliga għaldaqstant lill-Istati Membri u, fl-aħħar mill-aħħar, lill-qrati nazzjonali li jipprovdu garanziji maħsuba, b’mod partikolari, sabiex il-miżuri u l-proċeduri msemmija fl-Artikolu 9 tad-Direttiva 2004/48 ma jintużawx b’mod abbużiv (sentenza tat‑28 ta’ April 2022, Phoenix Contact, C‑44/21, EU:C:2022:309, punt 43 u l-ġurisprudenza ċċitata).
39      Barra minn hekk, l-għan imfittex mill-Artikolu 9(5) tad-Direttiva 2004/48, kif jirriżulta wkoll mill-premessa 22 ta’ din id-direttiva, huwa li jiġi żgurat li l-miżuri provviżorji kkonċernati ma jibqgħux fis-seħħ b’mod indefinit mingħajr ma tittieħed deċiżjoni fil-mertu. Dan l-Artikolu 9(5), moqri flimkien mal-Artikolu 3 tal-imsemmija direttiva, huwa maħsub, għalhekk, sabiex jipprevjeni l-użu sproporzjonat jew abbużiv tal-miżuri provviżorji u sabiex jevita l-ħolqien ta’ ostakoli għall-kummerċ leġittimu, billi jiggarantixxi lill-konvenut il-possibbiltà li jitlob it-tħassir tagħhom jekk ir-rikorrent ma jressaqx proċeduri fil-mertu.
40      L-Artikolu 9(5) tad-Direttiva 2004/48, li ma jipprevedi ebda eċċezzjoni għar-regola li huwa jistabbilixxi, jikkostitwixxi għalhekk waħda mill-garanziji, għall-benefiċċju tal-konvenut, li l-leġiżlatur tal-Unjoni qies neċessarji li jiġu previsti inkambju għal miżuri provviżorji rapidi u effettivi, li tagħhom huwa ppreveda l-eżistenza u li jippreġudikaw l-interessi tal-konvenut (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑28 ta’ April 2022, Phoenix Contact, C‑48/21, EU:C:2022:309, punti 43 sa 48).
41      Issa, iż-żamma fis-seħħ ta’ ċerti miżuri provviżorji mingħajr ma r-rikorrent ikun obbligat jibda proċedura fil-mertu tista’ twassal għal sitwazzjonijiet li fihom miżura provviżorja, li tkun tidher li hija ġġustifikata fil-kuntest ta’ proċedura b’urġenza, iżda li sussegwentement tista’ tirriżulta li ma tkunx iġġustifikata, tkompli taffettwa lill-konvenut fl-assenza ta’ stħarriġ ġudizzjarju tal-mertu tal-kawża u tista’ tippreġudika, fl-applikazzjoni tal-miżuri maħsuba sabiex jiġu osservati d-drittijiet tal-proprjetà intellettwali, l-għan imfittex mill-Artikolu 9(5) tad-Direttiva 2004/48 kif ukoll il-prinċipju ta’ proporzjonalità, previst fl-Artikolu 3(2) tagħha.
42      Barra minn hekk, il-prinċipju ta’ ekonomija tal-ġudizzju, invokat mill-qorti tar-rinviju, ma jistax jipprevali fuq id-dispożizzjonijiet espressi tad-dritt sekondarju tal-Unjoni, li jimponu l-istabbiliment ta’ garanziji li jippermettu li jiġu ssalvagwardjati d-drittijiet tad-difiża, kif stabbiliti fl-Artikoli 3 u 9 tad-Direttiva 2004/48, moqrija fid-dawl tal-Artikolu 50 tal-Ftehim TRIPs kif ukoll tal-Artikoli 47 u 48 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea.
43      Fl-aħħar nett, l-Artikolu 2(1) tad-Direttiva 2004/48, li minnu jirriżulta li din id-direttiva tapplika bla ħsara għall-mezzi previsti jew li jistgħu jiġu previsti, b’mod partikolari, fil-leġiżlazzjoni nazzjonali, sakemm dawn il-mezzi jkunu iktar favorevoli għad-detenturi tad-drittijiet (sentenza tat‑28 ta’ April 2022, Phoenix Contact, C‑44/21, EU:C:2022:309, punt 37 u l-ġurisprudenza ċċitata), ma jistax jiġi interpretat fis-sens li jippermetti ż-żamma fis-seħħ ta’ ċerti miżuri provviżorji mingħajr ma r-rikorrent, li jinvoka dritt ta’ proprjetà intellettwali, ikun obbligat iressaq proċedura fil-mertu. Fil-fatt, anki jekk regola nazzjonali li tipprevedi tali żamma tista’ tkun iktar favorevoli għad-detenturi ta’ drittijiet ta’ proprjetà intellettwali, il-leġiżlatur tal-Unjoni stabbilixxa l-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tal-miżuri provviżorji fl-Artikoli 3 u 9 tal-imsemmija direttiva, u dan b’mod konformi mal-Artikolu 50 tal-Ftehim TRIPs, filwaqt li żgura bilanċ bejn id-drittijiet tad-detentur tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali u d-drittijiet tad-difiża skont l-Artikoli 47 u 48 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali. Tali kundizzjonijiet ta’ applikazzjoni ma jaqgħux, għaldaqstant, taħt l-awtonomija proċedurali tal-Istati Membri.
44      Fir-raba’ lok, il-qorti tar-rinviju tesponi li, skont parti mid-duttrina, il-miżuri ta’ antiċipazzjoni previsti mill-Artikolu 132(4) tal-KPI ma jaqgħux taħt il-miżuri provviżorji previsti fl-Artikolu 9(5) tad-Direttiva 2004/48. Dawn il-miżuri, b’differenza mill-miżuri provviżorji fis-sens strett, jitqiesu li huma intiżi li jipproteġu d-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali bl-istess mod bħal deċiżjoni definittiva. Sa fejn dawn jantiċipaw id-deċiżjoni fil-mertu, huma jikkostitwixxu miżuri provviżorji atipiċi.
45      F’dan ir-rigward, hija l-qorti nazzjonali li għandha tiddetermina jekk il-miżuri ta’ antiċipazzjoni adottati fl-ambitu tal-kawża prinċipali jikkostitwixxux miżuri provviżorji fis-sens tal-Artikolu 9(1)(a) tad-Direttiva 2004/48.
46      Madankollu, jista’ jiġi rrilevat, minn naħa, li huwa paċifiku li kemm ir-rikorrent u kif ukoll il-konvenut jistgħu jressqu proċedura fil-mertu, b’tali mod li tali miżuri ta’ antiċipazzjoni ma jidhrux li huma maħsuba mil-leġiżlatur bħala li huma ġuridikament definittivi, peress li dawn ġew ikklassifikati minnu stess bħala miżuri provviżorji (ara, b’analoġija, is-sentenza tas‑16 ta’ Ġunju 1998, Hermès, C‑53/96, EU:C:1998:292, punt 38).
47      Min-naħa l-oħra, għandu jitfakkar li mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li “r-rieda eventwali tal-partijiet li jaċċettaw id-deċiżjoni ta’ miżuri provviżorji bħala soluzzjoni ‘definittiva’ għat-tilwima tagħhom ma tistax tbiddel in-natura ġuridika ta’ miżura kklassifikata bħala ‘provviżorja’ fis-sens tal-Artikolu 50 tal-[Ftehim TRIPs]” (sentenza tas‑16 ta’ Ġunju 1998, Hermès, C‑53/96, EU:C:1998:292, punt 44).
48      Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha, hemm lok li għad-domanda magħmula tingħata r-risposta li l-Artikolu 9(5) tad-Direttiva 2004/48 għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi l-applikazzjoni ta’ dispożizzjoni nazzjonali li tippermetti ż-żamma ta’ ċerti miżuri provviżorji, bħal miżuri provviżorji maħsuba sabiex jantiċipaw l-effetti ta’ deċiżjoni fil-mertu, meta r-rikorrent ma jkunx ressaq azzjoni li twassal għal tali deċiżjoni fit-terminu previst f’dan l-Artikolu 9(5) u l-konvenut jitlob it-tħassir ta’ dawn il-miżuri provviżorji jew il-waqfien tal-effetti tagħhom b’xi mod ieħor.
Fuq l-ispejjeż
49      Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tmien Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 9(5) tad-Direttiva 2004/48/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad‑29 ta’ April 2004 fuq l-infurzar tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali,
għandu jiġu interpretati fis-sens li:
jipprekludi l-applikazzjoni ta’ dispożizzjoni nazzjonali li tippermetti ż-żamma ta’ ċerti miżuri provviżorji, bħal miżuri provviżorji maħsuba sabiex jantiċipaw l-effetti ta’ deċiżjoni fil-mertu, meta r-rikorrent ma jkunx ressaq azzjoni li twassal għal tali deċiżjoni fit-terminu previst f’dan l-Artikolu 9(5) u l-konvenut jitlob it-tħassir ta’ dawn il-miżuri provviżorji jew il-waqfien tal-effetti tagħhom b’xi mod ieħor.
Firem
*      Lingwa tal-kawża: it-Taljan.