Instantie
Gerechtshof Amsterdam
Datum uitspraak
27-08-2024
Datum publicatie
09-10-2024
Zaaknummer
200.332.938/01
Rechtsgebieden
Civiel recht
Bijzondere kenmerken
Hoger beroep
Inhoudsindicatie
Internationaal privaatrecht. Bevoegdheid Nederlandse rechter. Forumkeuze in
algemene voorwaarden. Toepasselijkheid algemene voorwaarden. Verordening
Brussel I-bis. Internationaliteitseis
Vindplaatsen
Rechtspraak.nl
 
Uitspraak
afdeling civiel recht en belastingrecht, team I
zaaknummer : 200.332.938/01
zaak-/rolnummer rechtbank Noord-Holland : C/15/338906 / HA ZA 23-234
arrest van de meervoudige burgerlijke kamer van 27 augustus 2024
inzake
RM RENT A CAR GmbH
,
gevestigd te Frankfurt am Main (Duitsland),
appellante,
advocaat: mr. J.A. Stal te Amsterdam
tegen
KFZ BRÜNING GmbH
,
gevestigd te Lingen (Duitsland),
geïntimeerde,
advocaat: mr. J.C. Wery te Rotterdam.
ECLI:NL:GHAMS:2024:2415
GERECHTSHOF AMSTERDAM
3.1.
3.2.
3.3.
3.4.
Partijen worden hierna Rent a Car en Brüning genoemd.
In dit hoger beroep gaat het over de vraag of de Nederlandse rechter bevoegd is kennis te nemen van het
geschil tussen partijen. Rent a Car stelt dat sprake is van een forumkeuze van partijen. Deze forumkeuze
is neergelegd in de algemene voorwaarden die volgens haar van toepassing zijn. Brüning bestrijdt dat
deze algemene voorwaarden van toepassing zijn.
Verder heeft Brüning het verweer opgeworpen dat Verordening Brussel I-bis toepassing mist, omdat niet is
voldaan aan de zogenoemde internationaliteitseis.
Rent a Car is bij dagvaarding van 14 september 2023 in hoger beroep gekomen van een vonnis van 2
augustus 2023 van de rechtbank Noord-Holland, onder bovenvermeld zaak-/rolnummer gewezen tussen
Rent a Car als eiseres in de hoofdzaak/verweerster in het incident en Brüning als gedaagde in de
hoofdzaak/eiseres in het incident.
Partijen hebben daarna de volgende stukken ingediend:
- memorie van grieven, met producties 16 tot en met 19
- memorie van antwoord, met productie A
Ten slotte is arrest gevraagd.
Rent a Car heeft in de hoofdzaak gevorderd dat de rechtbank Brüning zal veroordelen, uitvoerbaar bij
voorraad, om 147.571,-, met wettelijke rente, aan haar te betalen.
Rent a Car heeft aan deze vordering onder meer ten grondslag gelegd dat partijen een overeenkomst
hebben gesloten, waarbij Rent a Car bestelwagens van Brüning heeft ingekocht. Van deze
overeenkomst maken haar algemene voorwaarden (
Allgemeine Einkaufsbedingungen
 genaamd) deel
uit, aldus Rent a Car. In deze voorwaarden is een forumkeuze opgenomen.
Brüning heeft in het incident gevorderd dat de rechtbank zich onbevoegd zal verklaren om van het
onderhavige geschil kennis te nemen.
1
De zaak in het kort
2
Het geding in hoger beroep
3
Eerste aanleg
4.1.
4.2.
4.3.
4.4.
Bij het bestreden vonnis heeft de rechtbank zich onbevoegd verklaard om van het geschil in de
hoofdzaak kennis te nemen en Rent a Car veroordeeld in de proceskosten.
De rechtbank heeft hiertoe beoordeeld of zij bevoegdheid kan ontlenen aan art. 25 Verordening
Brussel I-bis en zij is tot de conclusie gekomen dat niet kan worden vastgesteld dat Brüning heeft
ingestemd met de toepasselijkheid van de hiervoor genoemde algemene voorwaarden van Rent a Car,
waarin het forumkeuzebeding is opgenomen.
Rent a Car heeft in hoger beroep twee grieven aangevoerd. Zij heeft in hoger beroep geconcludeerd
tot het vernietigen van het bestreden vonnis, tot het alsnog afwijzen van de incidentele vordering van
Brüning en het terugwijzen van de zaak naar de rechtbank Noord-Holland voor het afdoen van de
hoofdzaak, met veroordeling van Brüning om 5.910,- (proceskosten in eerste aanleg en wettelijke
rente) aan haar terug te betalen, met wettelijke rente.
Inleiding
In dit hoger beroep gaat het over de vraag of de Nederlandse rechter bevoegd is kennis te nemen van
het onderhavige geschil tussen partijen. Rent a Car stelt dat sprake is van een forumkeuze van
partijen, zoals neergelegd in de algemene voorwaarden die volgens haar van toepassing zijn. Brüning
bestrijdt dat deze algemene voorwaarden van toepassing zijn.
Verder heeft Brüning het verweer opgeworpen dat Verordening Brussel I-bis toepassing mist, omdat
niet is voldaan aan de internationaliteitseis.
Internationaal karakter
In rechtspraak is uit de aard en doelstelling van Verordening Brussel I-bis afgeleid dat deze
verordening alleen van toepassing is op rechtsverhoudingen met internationale aspecten. Dit
internationaliteitsvereiste of extraneïteitselement dient niet geografisch te worden uitgelegd, in die zin
dat doorslaggevend is dat bij de rechtsverhouding meerdere lidstaten betrokken zijn door de aard van
de zaak of de woonplaats van partijen. De verordening is ook van toepassing wanneer de
rechtsverhouding betrekking heeft op één enkele lidstaat, maar er sprake is van een
grensoverschrijdend element vanwege enige betrokkenheid van een andere staat. Deze situatie kan
immers vragen doen rijzen over de vaststelling van de bevoegdheid van de gerechten in internationaal
verband (zie onder meer HvJ EU 14 juli 2022, ECLI:EU:C:2022:565, rov. 57, en HvJ EU 8 september
2022, ECLI:EU:C:2022:648, rov. 25-31). Wat betreft het grensoverschrijdende element kunnen allerlei
factoren van belang zijn.
In dit geval hebben beide partijen woonplaats in dezelfde lidstaat, namelijk Duitsland, maar is volgens
Rent a Car de Nederlandse rechter bij overeenkomst aangewezen als de bevoegde rechter. Deze
forumkeuze maakt inbreuk op de bevoegdheidsverdeling van de verordening en brengt mee dat er
vragen rijzen over de vaststelling van de bevoegdheid van de Duitse en Nederlandse rechter. Daarmee
is het extraneïteitselement gegeven. Uit het arrest van 8 februari 2024 van het Hof van Justitie EU
(ECLI:EU:C:2024:123) blijkt dat het hierbij niet van belang is of de overeenkomst tussen partijen een
ander aanknopingspunt met Nederland heeft:
Gelet op alle voorgaande overwegingen dient op de prejudiciële vraag te worden geantwoord dat
artikel 25, lid 1, van verordening nr. 1215/2012 aldus moet worden uitgelegd dat een
forumkeuzebeding waarbij de partijen bij een overeenkomst die woonplaats hebben in dezelfde lidstaat
overeenkomen dat de gerechten van een andere lidstaat bevoegd zijn om kennis te nemen van
geschillen die ontstaan uit deze overeenkomst, onder deze bepaling valt, zelfs als die overeenkomst
4
Beoordeling
4.5.
4.6.
4.7.
4.8.
4.9.
4.10.
4.11.
geen ander aanknopingspunt met die andere lidstaat heeft.
De conclusie is dat het verweer van Brüning met betrekking tot de internationaliteitseis moet worden
verworpen.
Forumkeuze
Voor een geldige forumkeuze vereist art. 25 lid 1 Verordening Brussel I-bis dat partijen een gerecht of
gerechten van een lidstaat hebben aangewezen voor het kennis nemen van geschillen die naar
aanleiding van een bepaalde rechtsbetrekking zijn ontstaan of zullen ontstaan. Deze aanwijzing vindt
plaats, voor zover hier van belang, door het sluiten van een schriftelijke overeenkomst waarbij de
forumkeuze wordt gemaakt. De overeenkomst kan onderdeel zijn van algemene voorwaarden die
partijen van toepassing hebben verklaard.
De gang van zaken met betrekking tot het sluiten van de overeenkomst tot de in- en verkoop van de
bestelwagens was volgens de uiteenzetting die Rent a Car in hoger beroep heeft gegeven, als volgt.
Rent a Car heeft als inkoper van de bestelwagens het softwareprogramma Adobe Acrobat Sign
gebruikt om documenten met betrekking tot de inkoop op te maken en aan Brüning te verzenden.
Rent a Car heeft daarvan rapporten overgelegd, die het programma heeft gegenereerd. Uit de
rapporten blijkt dat Rent a Car op 24 mei 2022 om 09:52 uur een 
Purchase Order
 en 
General Purchase
Conditions DE
 aan Brüning heeft toegezonden, als bijlagen bij een begeleidend bericht. In dit bericht is
onder meer vermeld:
Hiermit erhalten Sie ihre Einkaufsbestellung.
In Anhang finden Sie die Bestätigung, die Sie digital unterschrieben können.
()
Für diese Bestellung gelten die Allgemeinen Geschäftsbedingungen von Network4Cars.
Het document 
Purchase Order
 betreft de 
Bestätigung
 en het document 
General Purchase Conditions
DE 
betreft de 
Allgemeine Geschäftsbedingungen
. In de 
Purchase Order
 is onder meer vermeld: Ich
stimme mit allgemeine Lieferung und Bedingungen zu. In de 
Allgemeine Geschäftsbedingungen
 is de
forumkeuze opgenomen, als art. 16 lid 1.
Brüning heeft het bericht met de bijlagen ontvangen en op dezelfde dag om 10:20 uur bekeken.
Brüning heeft de documenten geprint. De 
Purchase Order
 heeft zij ondertekend en in het daarvoor
bestemde vakje een kruisje gezet voor de vermelding: Ich stimme mit allgemeine Lieferung und
Bedingungen zu. In de 
Allgemeine Einkaufsbedingungen
 heeft zij enkele zinnen en zinsdelen
doorgestreept. In de tekst van de forumkeuze is echter niets doorgestreept of veranderd. Vervolgens
heeft Brüning de ondertekende 
Purchase Order
 (zonder de bijbehorende specificaties van de
bestelwagens) en de aangepaste tekst van de 
Allgemeine Einkaufsbedingungen
 op dezelfde dag om
10:32 (of 10:37) uur per e-mail aan Rent a Car teruggezonden, met het volgende bericht:
attached the signed POR for 15x Opel Movano (again with minor adjustments).
Brüning heeft in hoger beroep niet of onvoldoende weersproken dat de gang van zaken is geweest,
zoals hiervoor is weergegeven. Zij heeft evenmin tegengesproken dat de 
Allgemeine
Einkaufsbedingungen
 van Rent a Car haar vooraf al bekend waren uit eerdere transacties tussen
partijen.
Uit de weergegeven gang van zaken met betrekking tot het aanbieden van de documenten heeft
Brüning naar het oordeel van het hof moeten opmaken dat Rent a Car wenste dat haar 
Allgemeinen
Geschäftsbedingungen
 op de in- en verkoopovereenkomst van toepassing zouden zijn. In het licht
hiervan en de wijze waarop Brüning daarop heeft gereageerd en met name het aanpassen en het met
4.12.
4.13.
4.14.
4.15.
4.16.
5.1.
5.2.
5.3.
5.4.
de ondertekende 
Purchase Order 
retourneren van die voorwaarden mocht Rent a Car redelijkerwijs
begrijpen dat Brüning met de toepasselijkheid van die voorwaarden instemde. Het feit dat in de
Purchase Order
 niet met zoveel woorden is verwezen naar de 
Allgemeine Geschäftsbedingungen
, of
dat daarin de op de overeenkomst van toepassing zijnde algemene voorwaarden zijn aangeduid als
allgemeine Lieferung und Bedingungen
, maakt dit niet anders. Het is ook geen eis dat in de 
Purchase
Order
 naar die voorwaarden of naar een juiste benaming van de toepasselijke voorwaarden wordt
verwezen. De toepasselijkheid van de voorwaarden kan ook op andere wijze worden overeengekomen.
Brüning heeft hier te weinig tegenover gesteld voor het oordeel dat de genoemde algemene
voorwaarden, en daarmee het forumkeuzebeding, desondanks niet zijn overeengekomen. De conclusie
is daarom dat partijen de forumkeuze zijn overeengekomen.
Uit het voorgaande volgt dat de grieven van Rent a Car doel treffen.
Slot
Het hof zal het bestreden vonnis vernietigen, zowel in de hoofdzaak als in het incident, en de zaak
terugwijzen naar de rechtbank om de hoofdzaak inhoudelijk te behandelen.
Bij deze stand van zaken is de vordering van Rent a Car tot het terugbetalen van
5.910,-, met wettelijke rente, toewijsbaar. Dit bedrag betreft proceskosten die Rent a Car op grond
van het bestreden vonnis aan Brüning moest voldoen.
Proceskosten
Brüning is wat betreft het geschil over de bevoegdheid van de Nederlandse rechter in het ongelijk
gesteld. Om die reden komen de kosten van het incident en van het hoger beroep ten laste van
Brüning. Het hof stelt deze kosten als volgt vast:
- salaris advocaat in het incident 508,-
- explootkosten in hoger beroep 129,14
- griffierecht in hoger beroep 783,-
- salaris advocaat in hoger beroep 1.183,- (tarief II, 1 punt)
totaal 2.603,14
Het hof:
vernietigt het vonnis waarvan beroep, zowel in het incident als in de hoofdzaak;
wijst, opnieuw rechtdoende, de incidentele vordering die Brüning in eerste aanleg heeft ingesteld
alsnog af en verklaart de rechtbank bevoegd om van het geschil tussen partijen kennis te nemen;
wijst de zaak terug naar de rechtbank voor het behandelen en beslissen van de hoofdzaak;
5
Beslissing
5.5.
5.6.
veroordeelt Brüning om 5.910,- aan Rent a Car (terug) te betalen, te vermeerderen met de wettelijke
rente vanaf 5 september 2023 tot de dag van betaling;
veroordeelt Brüning in de kosten van het incident in eerste aanleg en van het hoger beroep, tot op
heden aan de zijde van Rent a Car vastgesteld op 2.603,14;
verklaart dit arrest uitvoerbaar bij voorraad wat betreft de onder 5.4 en 5.5 gegeven veroordelingen.
Dit arrest is gewezen door mrs. W.J.J. Los, E.M. de Stigter en J. van Overeem en door de rolraadsheer
in het openbaar uitgesproken op 27 augustus 2024.