62024TO0509(01)
POSTANOWIENIE SĄDU (szósta izba)
z dnia 6 czerwca 2025 r. (
*1
)
Wzmocniona współpraca w zakresie ustanowienia Prokuratury Europejskiej – Pisma delegowanego prokuratora europejskiego – Artykuł 42 ust. 1–3 rozporządzenia (UE) 2017/1939 – Brak właściwości
W sprawie T‑509/24
Research Investments s.r.o., z siedzibą w Zákolanach (Republika Czeska),
Areál Zákolany s.r.o., z siedzibą w Zákolanach,
Simon Cihelník, zamieszkały w Krupce (Republika Czeska),
których reprezentował J. Mašek, adwokat,
strona skarżąca,
przeciwko
Prokuraturze Europejskiej, którą reprezentowali L. De Matteis i E. Farhat, w charakterze pełnomocników,
strona pozwana,
SĄD (szósta izba),
w składzie: M.J. Costeira, prezeska, M. Kancheva i P. Zilgalvis (sprawozdawca), sędziowie,
sekretarz: V. Di Bucci,
uwzględniając postanowienie z dnia 17 marca 2025 r., Research Investments i in./Prokuratura Europejska (T‑509/24 R, niepublikowane, EU:T:2025:310),
uwzględniając pisemny etap postępowania, w szczególności:
–
skargę złożoną w sekretariacie Sądu w dniu 1 października 2024 r.,
–
zarzut niedopuszczalności i braku właściwości podniesiony przez Prokuraturę Europejską w odrębnym piśmie złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 11 grudnia 2024 r.,
–
uwagi skarżących w przedmiocie zarzutu niedopuszczalności i braku właściwości złożone w sekretariacie Sądu w dniu 7 stycznia 2025 r.,
wydaje następujące
Postanowienie
1
W skardze opartej na art. 263 TFUE skarżący, Research Investments s.r.o., Areál Zákolany s.r.o. i Simon Cihelník, wnoszą o stwierdzenie nieważności trzech pism czeskiego delegowanego prokuratora europejskiego z dni 1 i 15 sierpnia 2024 r., w których ten ostatni odpowiedział na skierowane do Prokuratury Europejskiej przez skarżących pisma zatytułowane „Wezwanie do działania na podstawie art. 265 (i art. 263) TFUE” (zwanych dalej łącznie „zaskarżonymi pismami”).
Okoliczności powstania sporu
2
W następstwie postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Europejską w sprawie podejrzenia popełnienia przestępstw oszustwa dotacyjnego, naruszenia interesów finansowych Unii Europejskiej i prania pieniędzy skarżący, decyzją czeskiego delegowanego prokuratora europejskiego z dnia 24 czerwca 2022 r., zostali postawieni w stan oskarżenia, a sprawa została przekazana właściwemu miejscowo sądowi, a mianowicie Krajský soud v Praze (sądowi okręgowemu w Pradze, Republika Czeska), w dniu 28 czerwca 2022 r. Sprawa ta nosi sygnaturę 3 T 30/2022.
3
W dniu 5 grudnia 2022 r. rozpoczął się etap rozprawy, który trwa od tego czasu.
4
W dniach 1 i 14 sierpnia 2024 r. skarżący skierowali do Prokuratury Europejskiej trzy pisma, zatytułowane „Wezwanie do działania na podstawie art. 265 (i art. 263) TFUE”. W pismach tych skarżący wskazali, że Prokuratura Europejska nie jest właściwa do prowadzenia postępowania karnego w sprawie, o której mowa w pkt 2 powyżej, oraz że wszystkie jej akty proceduralne są nieważne. Ponadto skarżący wezwali Prokuraturę Europejską do działania zgodnie z art. 22 ust. 1 i 3, art. 25 ust. 3 lit. a) i art. 39 rozporządzenia Rady (UE) 2017/1939 z dnia 12 października 2017 r. wdrażającego wzmocnioną współpracę w zakresie ustanowienia Prokuratury Europejskiej (Dz.U. 2017, L 283, s. 1) poprzez wydanie decyzji o umorzeniu lub o przerwaniu postępowania, wskazując, że w przeciwnym razie będą oni zmuszeni do wniesienia sprawy do Sądu na podstawie art. 265 TFUE lub do skorzystania z procedury przewidzianej w art. 263 TFUE.
5
W zaskarżonych pismach czeski delegowany prokurator europejski poinformował skarżących, że ich pisma, o których mowa w pkt 4 powyżej, uznaje on za element ich obrony w ramach postępowania karnego toczącego się przed Krajský soud v Praze (sądem okręgowym w Pradze) i że z tego względu zostaną one przekazane temu sądowi. Podobnie czeski delegowany prokurator europejski przypomniał, że sądy krajowe zbadały już zastrzeżenia skarżących co do właściwości Prokuratury Europejskiej w rozpatrywanej sprawie. Ponadto wspomniany prokurator wskazał, że ze względu na przepisy mające zastosowanie do kontroli sądowej aktów proceduralnych Prokuratury Europejskiej art. 265 i 263 TFUE nie mają w rozpatrywanej sprawie zastosowania.
6
Co więcej, w skierowanych do Research Investments i Areál Zákolany pismach z dnia 15 sierpnia 2024 r., doręczonych w dniu 19 sierpnia 2024 r., czeski delegowany prokurator europejski zwrócił ich uwagę na związek istniejący między rozporządzeniem 2017/1939 a art. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1371 z dnia 5 lipca 2017 r. w sprawie zwalczania za pośrednictwem prawa karnego nadużyć na szkodę interesów finansowych Unii (Dz.U. 2017, L 198, s. 29), który definiuje nadużycia naruszające interesy finansowe Unii, a także na przekazane przez Republikę Czeską na podstawie art. 117 rozporządzenia 2017/1939 informacje w związku z kwestią tak zwanej bezpośredniej właściwości Prokuratury Europejskiej w zakresie przestępstw, o których w tych informacjach mowa.
Żądania stron
7
Skarżący wnoszą do Sądu o:
–
stwierdzenie nieważności zaskarżonych pism;
–
stwierdzenie, że Prokuratura Europejska uchybiła prawu Unii ze względu na to, iż na etapie postępowania przygotowawczego oraz wnoszenia i popierania oskarżania przed sądem krajowym, z naruszeniem prawa, nie odstąpiła ona od wykonywania swojej właściwości w prowadzonym przeciwko nim postępowaniu, jak przewiduje art. 25 ust. 3 lit. a) rozporządzenia 2017/1939, oraz że w związku z tym wszystkie akty proceduralne Prokuratury Europejskiej w rozpatrywanej sprawie są nieważne;
–
stwierdzenie, że Prokuratura Europejska uchybiła prawu Unii w zakresie, w jakim w toku prowadzonego przeciwko nim postępowania przed sądem krajowym, z naruszeniem prawa, nie umorzyła ona ani nie przerwała postępowania zgodnie z tym, co przewiduje art. 39 rozporządzenia 2017/1939, oraz że z tego względu decyzja Prokuratury Europejskiej o kontynuowaniu postępowania przed sądem krajowym jest nieważna;
–
obciążenie Prokuratury Europejskiej kosztami postępowania.
8
W drodze zarzutu niedopuszczalności i braku właściwości Prokuratura Europejska wnosi do Sądu o:
–
odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej lub z powodu braku właściwości;
–
obciążenie skarżących kosztami postępowania.
9
W odpowiedzi na zarzut niedopuszczalności i braku właściwości skarżący wnoszą do Sądu o oddalenie go.
Co do prawa
10
Zgodnie z art. 130 §§ 1 i 7 regulaminu postępowania, jeżeli strona pozwana o to wnosi, Sąd może wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie niedopuszczalności skargi lub swojej właściwości bez rozpatrywania sprawy co do istoty. Ponieważ w niniejszym wypadku Prokuratura Europejska wniosła o rozstrzygnięcie w przedmiocie niedopuszczalności skargi i właściwości Sądu, a ten uznał, że akta sprawy wystarczająco wyjaśniają okoliczności zawisłego przed nim sporu, postanawia on rozstrzygnąć w przedmiocie tego wniosku bez dalszych czynności procesowych.
11
W zarzucie niedopuszczalności i braku właściwości Prokuratura Europejska podnosi dwie przeszkody procesowe, z których pierwsza dotyczy tego, że skarga nie jest skierowana przeciwko aktowi wywołującemu skutki prawne wobec osób trzecich, a druga – braku właściwości Sądu. W pierwszej kolejności należy zbadać tę drugą przeszkodę procesową.
12
W ramach drugiej przeszkody procesowej Prokuratura Europejska utrzymuje zasadniczo, że zgodnie z art. 42 ust. 1 rozporządzenia 2017/1939 Sąd nie jest właściwy do dokonania kontroli zgodności z prawem zaskarżonych pism, ponieważ przepis ten przyznaje tę właściwość sądom krajowym. Podobnie Prokuratura Europejska utrzymuje, że żądania drugie i trzecie skarżących należy odrzucić ze względu na brak właściwości Sądu do rozstrzygnięcia w ich przedmiocie, ponieważ brak jest środka prawnego pozwalającego sądowi Unii na zajęcie stanowiska o charakterze generalnym lub na rozstrzygnięcie co do zasady.
13
Skarżący kwestionują drugą przeszkodę procesową. Na wstępie wnoszą oni do Sądu o zbadanie, czy zarzut niedopuszczalności i braku właściwości podniesiono w terminie przewidzianym w art. 81 § 1 regulaminu postępowania. Co się tyczy żądania pierwszego, podnoszą oni, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej jako jedyny jest właściwy w zakresie stwierdzania nieważności aktów instytucji Unii zgodnie z art. 267 akapit pierwszy lit. b) TFUE i art. 127 regulaminu postępowania. Ponadto zaskarżone pisma są w ich ocenie „decyzjami o umorzeniu postępowania sui generis”. Kontrola zgodności z prawem zaskarżonych pism należy zatem ich zdaniem do Sądu, zgodnie z „szeroką” wykładnią art. 42 ust. 3 rozporządzenia 2017/1939. Skarżący twierdzą również, że Sąd jest właściwy do rozstrzygnięcia w przedmiocie żądań drugiego i trzeciego, zważywszy, że jeżeli sprawa zostanie rozpatrzona, to Sąd będzie zmuszony dokonać szerokiej wykładni rozporządzenia 2017/1939, czy to z proceduralnego punktu widzenia w odniesieniu do dopuszczalności skargi, czy też do celów ewentualnego rozstrzygnięcia sprawy co do istoty.
14
Na wstępie należy stwierdzić, że zarzut niedopuszczalności i braku właściwości został podniesiony przez Prokuraturę Europejską przy dochowaniu terminu na złożenie pisma obejmującego taki zarzut. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarga została doręczona Prokuraturze Europejskiej w dniu 10 października 2024 r. i że ta ostatnia podniosła zarzut niedopuszczalności i braku właściwości w odrębnym piśmie złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 11 grudnia 2024 r. Pismo obejmujące zarzut niedopuszczalności i braku właściwości złożono zatem w sekretariacie Sądu w przewidzianym w art. 81 § 1 regulaminu postępowania terminie dwóch miesięcy, przedłużonym o przewidziany w art. 60 owego regulaminu termin uwzględniający odległość.
15
Zgodnie z art. 86 ust. 3 TFUE rozporządzenie ustanawiające Prokuraturę Europejską określa w szczególności zasady sądowej kontroli czynności procesowych podjętych przez nią przy wypełnianiu jej funkcji.
16
W tym względzie należy zauważyć, że mechanizm przewidziany przez prawodawcę w celu zapewnienia kontroli aktów proceduralnych Prokuratury Europejskiej jest mechanizmem sui generis. Stosownie do motywu 88 rozporządzenia 2017/1939 mechanizm ten ma na celu zapewnienie skutecznych środków zaskarżenia zgodnie z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE (zob. postanowienie z dnia 15 grudnia 2023 r., Stan/Prokuratura Europejska, T‑103/23, EU:T:2023:871, pkt 25 i przytoczone tam orzecznictwo).
17
W odniesieniu do aktów proceduralnych Prokuratury Europejskiej ich kontrola sądowa jest przewidziana w art. 42 rozporządzenia 2017/1939. W szczególności art. 42 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia stanowi między innymi, że akty proceduralne Prokuratury Europejskiej, które mają wywoływać skutki prawne wobec osób trzecich, podlegają kontroli przez właściwe sądy krajowe zgodnie z wymogami i procedurami określonymi w prawie krajowym. W art. 42 ust. 2 owego rozporządzenia uściślono, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest właściwy, zgodnie z art. 267 TFUE, do orzekania w trybie prejudycjalnym o ważności aktów proceduralnych Prokuratury Europejskiej, o ile taka kwestia ważności zostanie podniesiona przed sądem państwa członkowskiego bezpośrednio na podstawie prawa Unii, o wykładni lub ważności przepisów prawa Unii, w tym rozporządzenia 2017/1939, oraz o wykładni art. 22 i 25 wspomnianego rozporządzenia w odniesieniu do sporu o właściwość między Prokuraturą Europejską a właściwymi organami krajowymi (postanowienie z dnia 15 grudnia 2023 r., Stan/Prokuratura Europejska, T‑103/23, EU:T:2023:871, pkt 26).
18
Artykuł 42 ust. 3 i 8 rozporządzenia 2017/1939 wyraźnie przewiduje właściwość sądu Unii na podstawie art. 263 TFUE wyłącznie w odniesieniu do decyzji Prokuratury Europejskiej o umorzeniu postępowania, o ile są one zaskarżane bezpośrednio na podstawie prawa Unii, a także w odniesieniu do decyzji Prokuratury Europejskiej mających wpływ na przewidziane w rozdziale VIII rozporządzenia 2017/1939 prawa osób, których dane dotyczą, oraz do decyzji Prokuratury Europejskiej, które nie są aktami proceduralnymi, takich jak decyzje w sprawie prawa do publicznego dostępu do dokumentów, lub do decyzji w sprawie odwołania delegowanych prokuratorów europejskich, które przyjęto zgodnie z art. 17 ust. 3 wspomnianego rozporządzenia, lub do innych decyzji administracyjnych (postanowienie z dnia 15 grudnia 2023 r., Stan/Prokuratura Europejska, T‑103/23, EU:T:2023:871, pkt 27).
19
Jeżeli chodzi o art. 42 ust. 1 i 2 rozporządzenia 2017/1939, orzeczono, że brzmienie tych przepisów nie jest w żaden sposób dwuznaczne, w tym sensie, że przyznają one sądom krajowym wyłączną właściwość do rozpoznawania aktów proceduralnych Prokuratury Europejskiej, które mają wywoływać skutki prawne wobec osób trzecich, poza wyjątkami przewidzianymi w art. 42 ust. 3 tego rozporządzenia oraz procedowaniem zastrzeżonym dla niektórych decyzji Prokuratury Europejskiej, o których mowa w art. 42 ust. 8 owego rozporządzenia, oraz że jedynie w trybie prejudycjalnym Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej bada ważność tych aktów w świetle przepisów prawa Unii oraz rozstrzyga o wykładni lub ważności przepisów rozporządzenia 2017/1939 (postanowienie z dnia 15 grudnia 2023 r., Stan/Prokuratura Europejska, T‑103/23, EU:T:2023:871, pkt 31).
20
Należy podkreślić, że w niniejszym wypadku – jak wynika z pkt 5 powyżej – w zaskarżonych pismach delegowany prokurator europejski wskazał, że skierowane do niego pisma, zatytułowane „Wezwanie do działania”, uznaje on za element obrony skarżących w ramach postępowania karnego toczącego się przed Krajský soud v Praze (sądem okręgowym w Pradze) i że z tego względu przekaże je temu sądowi.
21
Wynika stąd, że zaskarżonych pism nie można uznać, nawet w sposób dorozumiany, za decyzje o umorzeniu postępowania w rozumieniu art. 39 rozporządzenia 2017/1939 i że w związku z tym Sąd nie jest właściwy do dokonania kontroli ich zgodności z prawem na podstawie art. 42 ust. 3 tego rozporządzenia.
22
Wniosku tego nie podważa argumentacja skarżących dotycząca szerokiej wykładni art. 42 ust. 3 rozporządzenia 2017/1939, z której wynika, że zaskarżone pisma uznają oni za „decyzje o umorzeniu postępowania sui generis”.
23
W tym względzie należy przypomnieć, że stosownie do utrwalonego orzecznictwa dokonanie szerokiej wykładni jest możliwe jedynie pod warunkiem, że jest ona zgodna z treścią danego przepisu, oraz że nawet zasada wykładni zgodnej z wiążącą normą wyższego rzędu nie może służyć jako podstawa do dokonywania wykładni contra legem (zob. postanowienie z dnia 15 grudnia 2023 r., Stan/Prokuratura Europejska, T‑103/23, EU:T:2023:871, pkt 30 i przytoczone tam orzecznictwo).
24
Nawet gdyby przyjąć, że zaskarżone pisma były decyzjami o umorzeniu postępowania sui generis, czego w niniejszym wypadku nie wykazano, to „szeroka” wykładnia art. 42 ust. 3 rozporządzenia 2017/1939, za którą opowiadają się skarżący, prowadziłaby do uznania za „decyzje o umorzeniu postępowania sui generis” aktów nieobjętych przypadkami, o których mowa w art. 39 rozporządzenia 2017/1939, co naruszałoby przewidziany w art. 42 tego rozporządzenia system kontroli sądowej, przypomniany w pkt 17–19 powyżej.
25
Z powyższego wynika, że żądanie pierwsze należy odrzucić z powodu braku właściwości.
26
Ponadto należy stwierdzić, że poprzez żądania drugie i trzecie skarżący zasadniczo domagają się stwierdzenia przez Sąd, iż Prokuratura Europejska naruszyła pewne przepisy prawa Unii. W tym względzie wystarczy przypomnieć, że prawo procesowe Unii nie zna środka prawnego pozwalającego sądowi Unii na zajęcie stanowiska o charakterze generalnym lub rozstrzygnięcie co do zasady oraz że Sąd nie jest właściwy do wydawania wyroków deklaratywnych w ramach kontroli zgodności z prawem opartej na art. 263 TFUE (zob. postanowienie z dnia 19 listopada 2020 r., Buxadé Villalba i in./Parlament, T‑32/20, niepublikowane, EU:T:2020:552, pkt 64 i przytoczone tam orzecznictwo).
27
W związku z tym żądania drugie i trzecie należy odrzucić z powodu braku właściwości.
28
W świetle całości powyższych rozważań należy uwzględnić drugą przeszkodę procesową podniesioną przez Prokuraturę Europejską i – bez potrzeby badania pierwszej przeszkody procesowej – odrzucić rozpatrywaną skargę z powodu braku właściwości.
W przedmiocie kosztów
29
Zgodnie z art. 134 § 1 regulaminu postępowania kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ skarżący przegrali sprawę, należy – zgodnie z żądaniem Prokuratury Europejskiej – obciążyć ich kosztami postępowania, w tym kosztami postępowania w przedmiocie zastosowania środków tymczasowych.
Z powyższych względów
SĄD (szósta izba)
postanawia, co następuje:
1)
Skarga zostaje odrzucona z powodu braku właściwości.
2)
Research Investments s.r.o., Areál Zákolany s.r.o. i Simon Cihelník zostają obciążeni kosztami postępowania, w tym kosztami postępowania w przedmiocie zastosowania środków tymczasowych.
Sporządzono w Luksemburgu w dniu 6 czerwca 2025 r.
Sekretarz
V. Di Bucci
Prezeska
M.J. Costeira
(
*1
)	Język postępowania: czeski.