62021CJ0391
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (τέταρτο τμήμα)
της 19ης Σεπτεμβρίου 2024 (
*1
)
«Αίτηση αναιρέσεως – Θεσμικό δίκαιο – Ενιαίο καθεστώς των βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου – Βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εκλεγέντες σε ιταλικές εκλογικές περιφέρειες – Έκδοση, από την ιταλική Βουλή, αποφάσεως περί συντάξεων – Τροποποίηση του ποσού των συντάξεων των βουλευτών της ιταλικής Βουλής – Συνακόλουθη τροποποίηση, από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, του ποσού των συντάξεων πρώην βουλευτή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εκλεγέντος στην Ιταλία – Ανάκληση και αντικατάσταση των αποφάσεων του Κοινοβουλίου – Διατήρηση του εννόμου συμφέροντος για την άσκηση αναιρέσεως κατά της αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης»
Στην υπόθεση C‑391/21 P,
με αντικείμενο αίτηση αναιρέσεως δυνάμει του άρθρου 56 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ασκήθηκε στις 24 Ιουνίου 2021,
Enrico Falqui, κάτοικος Φλωρεντίας (Ιταλία), εκπροσωπούμενος από τους F. Sorrentino και A. Sandulli, avvocati,
αναιρεσείων,
όπου ο έτερος διάδικος είναι το:
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, εκπροσωπούμενο από τις S. Alves και S. Seyr,
καθού πρωτοδίκως,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τέταρτο τμήμα),
συγκείμενο από τους Κ. Λυκούργο, πρόεδρο τμήματος, O. Spineanu-Matei, J.‑C. Bonichot, S. Rodin (εισηγητή) και L. S. Rossi, δικαστές,
γενική εισαγγελέας: J. Kokott
γραμματέας: A. Calot Escobar
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
αφού άκουσε τη γενική εισαγγελέα, που ανέπτυξε τις προτάσεις της κατά τη συνεδρίαση της 11ης Ιανουαρίου 2024,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1
Με την υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως, ο Enrico Falο ζητεί την αναίρεση της αποφάσεως της 5ης Μαΐου 2021, Falqui κατά Κοινοβουλίου (T‑695/19, στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, EU:T:2021:242), με την οποία το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή του με αίτημα την ακύρωση, πρώτον, του σημειώματος της 8ης Ιουλίου 2019, το οποίο εξέδωσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (στο εξής: επίδικη απόφαση) και το οποίο αφορούσε την αναπροσαρμογή του ποσού της συντάξεως την οποία λαμβάνει ο αναιρεσείων κατόπιν της ενάρξεως ισχύος, την 1η Ιανουαρίου 2019, της αποφάσεως 14/2018 του Ufficio di Presidenza della Camera dei deputati (προεδρείου της Βουλής, Ιταλία), της 12ης Ιουλίου 2018 (στο εξής: απόφαση 14/2018), δεύτερον, του σημειώματος της 11ης Απριλίου 2019 το οποίο εξέδωσε ο προϊστάμενος της μονάδας Αποζημιώσεων και Κοινωνικών Δικαιωμάτων των Βουλευτών της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών του Κοινοβουλίου (στο εξής: προϊστάμενος μονάδας), σχετικά με τον αναπροσδιορισμό της συντάξεως που λαμβάνει κατόπιν της ενάρξεως ισχύος, την 1η Ιανουαρίου 2019, της αποφάσεως 14/2018 και, τρίτον, της γνωμοδοτήσεως αριθ. SJ‑0836/18 της Νομικής Υπηρεσίας του Κοινοβουλίου, της 11ης Ιανουαρίου 2019 (στο εξής: γνωμοδότηση της Νομικής Υπηρεσίας).
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
Οι ρυθμίσεις ΕΑΒ
2
Το άρθρο 1 του παραρτήματος III των κανονιστικών ρυθμίσεων περί καταβολής των εξόδων και αποζημιώσεων των βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, όπως ίσχυαν μέχρι τις 14 Ιουλίου 2009 (στο εξής: ρυθμίσεις ΕΑΒ), προέβλεπε τα εξής:
«1.   Όλοι οι βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δικαιούνται να λάβουν σύνταξη αρχαιότητας.
2.   Μέχρις ότου θεσπισθεί οριστικό κοινοτικό καθεστώς συντάξεων όλων των βουλευτών, και εφόσον η εθνική νομοθεσία δεν προβλέπει σύνταξη ή εφόσον το επίπεδο και/ή οι όροι της προβλεπομένης συντάξεως δεν είναι ταυτόσημοι με αυτούς που ισχύουν για τα Μέλη του εθνικού κοινοβουλίου του κράτους για το οποίο εξελέγη ο βουλευτής του Ε.Κ., καταβάλλεται, κατόπιν αιτήσεως του ενδιαφερομένου βουλευτή, προσωρινή σύνταξη από τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Τμήμα Κοινοβουλίου.»
3
Το άρθρο 2 του παραρτήματος III των ρυθμίσεων ΕΑΒ όριζε τα εξής:
«1.   Το ύψος και οι όροι της προσωρινής συντάξεως είναι ταυτόσημοι με αυτούς που ισχύουν για τη σύνταξη Μελών της Κάτω Βουλής του κράτους μέλους για το οποίο εξελέγη ο βουλευτής του Ε.Κ.
2.   Ο βουλευτής που επωφελείται από τους όρους του άρθρου 1, παράγραφος 2, οφείλει, κατά την εγγραφή στο καθεστώς αυτό, να καταβάλλει στον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης εισφορά η οποία υπολογίζεται έτσι ώστε ο βουλευτής να καταβάλλει την ίδια συνολική εισφορά που καταβάλλει μέλος της Κάτω Βουλής του κράτους μέλους όπου εξελέγη, σύμφωνα με τις εθνικές διατάξεις.»
4
Κατά το άρθρο 3, παράγραφοι 1 και 2, του παραρτήματος III των ρυθμίσεων ΕΑΒ:
«1.   Η αίτηση ένταξης στο παρόν προσωρινό καθεστώς συντάξεων πρέπει να υποβάλλεται εντός δώδεκα μηνών από την έναρξη της θητείας του ενδιαφερομένου.
Μετά την εκπνοή αυτής της προθεσμίας, ως ημερομηνία ένταξης στο καθεστώς συντάξεων ορίζεται η πρώτη του μήνα κατά τον οποίο έγινε η παραλαβή της αίτησης.
2.   Η αίτηση για καταβολή της σύνταξης πρέπει να υποβληθεί εντός εξαμήνου από τη στιγμή της δημιουργίας δικαιώματος.
Μετά την προθεσμία αυτή, ως ημερομηνία έναρξης της συνταξιοδοτικής παροχής ορίζεται η πρώτη του μήνα κατά τον οποίο έγινε η παραλαβή της αίτησης.»
Το καθεστώς των βουλευτών
5
Το άρθρο 25, παράγραφοι 1 και 2, της αποφάσεως 2005/684/ΕΚ, Ευρατόμ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 28ης Σεπτεμβρίου 2005, για τη θέσπιση του καθεστώτος των βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (ΕΕ 2005, L 262, σ. 1) (στο εξής: καθεστώς των βουλευτών), που τέθηκε σε ισχύ στις 14 Ιουλίου 2009, έχει ως εξής:
«1.   Οι βουλευτές, οι οποίοι ήταν ήδη μέλη του Κοινοβουλίου ή επανεξελέγησαν σε αυτό πριν από την έναρξη ισχύος του καθεστώτος, δύνανται, όσον αφορά την αποζημίωση, τη μεταβατική αποζημίωση, τη σύνταξη και τη σύνταξη επιζώντων, να επιλέξουν για τη συνολική διάρκεια της εντολής τους το έως τώρα εθνικό σύστημα.
2.   Οι πληρωμές αυτές καταβάλλονται από τον προϋπολογισμό του κράτους μέλους.»
6
Το άρθρο 28, παράγραφος 1, του καθεστώτος των βουλευτών προβλέπει τα εξής:
«Διατηρείται πλήρως το δικαίωμα συντάξεως το οποίο απέκτησε βουλευτής, δυνάμει των εθνικών διατάξεων, κατά το χρόνο εφαρμογής του παρόντος καθεστώτος.»
Τα μέτρα εφαρμογής
7
Η αιτιολογική σκέψη 7 της αποφάσεως 2009/C 159/01 του Προεδρείου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 19ης Μαΐου και της 9ης Ιουλίου 2008, σχετικά με τα μέτρα εφαρμογής του καθεστώτος των βουλευτών (ΕΕ 2009, C 159, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση 2010/C 340/06 του Προεδρείου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 13ης Δεκεμβρίου 2010 (ΕΕ 2010, C 340, σ. 6) (στο εξής: μέτρα εφαρμογής), έχει ως εξής:
«Χρειάζεται […] να εξασφαλισθεί με τις μεταβατικές διατάξεις ότι όσοι λαμβάνουν ορισμένες παροχές βάσει των ρυθμίσεων ΕΑΒ θα συνεχίσουν να τις λαμβάνουν μετά την κατάργηση των ρυθμίσεων αυτών, σύμφωνα με την αρχή της [προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης]. Ενδείκνυται επίσης να εξασφαλισθεί ο σεβασμός των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων που αποκτήθηκαν βάσει των ρυθμίσεων ΕΑΒ πριν από την έναρξη ισχύος του καθεστώτος [των βουλευτών].»
8
Το άρθρο 49, παράγραφος 1, των μέτρων εφαρμογής ορίζει τα εξής:
«Οι βουλευτές οι οποίοι ασκούν την εντολή τους τουλάχιστον κατά ένα πλήρες έτος έχουν δικαίωμα, μετά τη λήξη της εντολής τους, σε ισόβια σύνταξη αρχαιότητας η οποία καταβάλλεται από την ημέρα κατά την οποία συμπληρώνουν το 63ο έτος της ηλικίας τους.
Οι πρώην βουλευτές ή οι νόμιμοι εκπρόσωποί τους υποβάλλουν, πλην των περιπτώσεων ανωτέρας βίας, αίτηση έναρξης καταβολής της σύνταξης λόγω γήρατος εντός εξαμήνου από τη γέννηση του δικαιώματος. Μετά την προθεσμία αυτή, η ημερομηνία έναρξης της συνταξιοδοτικής παροχής λόγω γήρατος είναι η πρώτη του μηνός κατά τον οποίο έγινε η παραλαβή της αίτησης.»
9
Σύμφωνα με το άρθρο 73 των μέτρων εφαρμογής, τα μέτρα αυτά τέθηκαν σε ισχύ την ίδια ημέρα με το καθεστώς των βουλευτών, ήτοι στις 14 Ιουλίου 2009.
10
Το άρθρο 74 των μέτρων εφαρμογής προβλέπει ότι, με την επιφύλαξη των μεταβατικών διατάξεων του τίτλου IV, και ιδίως του άρθρου 75, οι ρυθμίσεις ΕΑΒ παύουν να ισχύουν την ημερομηνία θέσεως σε ισχύ του καθεστώτος των βουλευτών.
11
Κατά το άρθρο 75 των μέτρων εφαρμογής:
«1.   Η σύνταξη επιζώντων, η σύνταξη αναπηρίας, η συμπληρωματική σύνταξη αναπηρίας για τα συντηρούμενα τέκνα και η σύνταξη αρχαιότητας που χορηγούνται βάσει των παραρτημάτων I, II και III των ρυθμίσεων ΕΑΒ εξακολουθούν να καταβάλλονται, κατ’ εφαρμογή των παραρτημάτων αυτών, στα πρόσωπα που λάμβαναν τις εν λόγω παροχές πριν από την ημερομηνία έναρξης ισχύος του καθεστώτος [των βουλευτών].
Εφόσον πρώην βουλευτής που δικαιούται σύνταξη αναπηρίας αποβιώσει μετά τις 14 Ιουλίου 2009, η σύνταξη επιζώντων καταβάλλεται στον ή στη σύζυγο, στον ή στη σύντροφο σταθερής μη έγγαμης σχέσης συμβίωσης ή στα συντηρούμενα τέκνα, υπό τους όρους του παραρτήματος Ι των ρυθμίσεων ΕΑΒ.
2.   Τα δικαιώματα σε σύνταξη αρχαιότητας που είχαν αποκτηθεί έως την ημέρα έναρξης ισχύος του καθεστώτος [των βουλευτών] κατ’ εφαρμογή του προαναφερθέντος παραρτήματος III διατηρούνται. Τα πρόσωπα που απέκτησαν δικαιώματα στο εν λόγω συνταξιοδοτικό σύστημα δικαιούνται σύνταξη υπολογιζόμενη βάσει των αποκτηθέντων δικαιωμάτων τους κατ’ εφαρμογή του προαναφερθέντος παραρτήματος III, εφόσον πληρούν τις σχετικές προϋποθέσεις που προβλέπει η εθνική νομοθεσία του οικείου κράτους μέλους και έχουν υποβάλει την αίτηση του άρθρου 3 παράγραφος 2 του προαναφερθέντος παραρτήματος III.»
Το ιταλικό δίκαιο
12
Κατά το άρθρο 1, παράγραφοι 1 έως 3, της αποφάσεως 14/2018:
«1.   Από την 1η Ιανουαρίου 2019, τα ποσά των ισόβιων επιδομάτων που καταβάλλονται στους κύριους δικαιούχους και στους επιζώντες τους και του μέρους του ισόβιου επιδόματος των αναλογικών παροχών πρόνοιας που καταβάλλονται στους κύριους δικαιούχους και στους επιζώντες τους, για τα οποία θεμελιώθηκε δικαίωμα βάσει της ισχύουσας κατά την 31η Δεκεμβρίου 2011 νομοθεσίας, υπολογίζονται βάσει του νέου προβλεπόμενου στην παρούσα απόφαση τρόπου.
2.   Ο νέος υπολογισμός που μνημονεύεται στην προηγούμενη παράγραφο πραγματοποιείται με τον πολλαπλασιασμό του ποσού της ατομικής εισφοράς επί τον συντελεστή μεταβολής που σχετίζεται με την ηλικία του βουλευτή την ημερομηνία κατά την οποία ο βουλευτής θεμελίωσε δικαίωμα στο ισόβιο επίδομα ή στην αναλογική παροχή πρόνοιας.
3.   Εφαρμόζονται οι συντελεστές μεταβολής που παρατίθενται στον προσαρτημένο στην παρούσα απόφαση πίνακα 1.»
Το ιστορικό της διαφοράς
13
Το ιστορικό της διαφοράς εκτίθεται στις σκέψεις 13 έως 23 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Για τις ανάγκες της παρούσας κατ’ αναίρεση δίκης, το ιστορικό της διαφοράς μπορεί να συνοψισθεί ως εξής.
14
O αναιρεσείων, Ε. Falqui, είναι πρώην βουλευτής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, εκλεγείς στην Ιταλία. Λαμβάνει σύνταξη γήρατος.
15
Με την προσθήκη σχολίου στο εκκαθαριστικό σημείωμα συντάξεως του Ιανουαρίου του 2019, το Κοινοβούλιο ενημέρωσε τον αναιρεσείοντα ότι το ποσό της σύνταξεώς του γήρατος θα μπορούσε να αναθεωρηθεί κατ’ εκτέλεση της αποφάσεως 14/2018 και ότι ο νέος αυτός υπολογισμός θα μπορούσε να συνεπάγεται ανάκτηση των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών.
16
Από 1ης Ιανουαρίου 2019 το Κοινοβούλιο μείωσε το ποσό της συντάξεως γήρατος του αναιρεσείοντος, εφαρμόζοντας την απόφαση αυτή δυνάμει του άρθρου 2, παράγραφος 1, του παραρτήματος III των ρυθμίσεων ΕΑΒ.
17
Με μη χρονολογημένο σημείωμα του προϊσταμένου μονάδας, προσαρτημένο στο εκκαθαριστικό σημείωμα συντάξεως του αναιρεσείοντος του Φεβρουαρίου του 2019, το Κοινοβούλιο ενημέρωσε, κατ’ αρχάς, τον αναιρεσείοντα ότι, με τη γνωμοδότηση της Νομικής Υπηρεσίας επιβεβαιώθηκε η αυτόματη εφαρμογή της αποφάσεως 14/2018 στην περίπτωσή του. Στη συνέχεια, μόλις θα λάμβανε τις αναγκαίες πληροφορίες από την Camera dei deputati (Βουλή, Ιταλία), το Κοινοβούλιο θα γνωστοποιούσε στον αναιρεσείοντα το νέο ποσό της συντάξεώς του γήρατος και θα προέβαινε στην ανάκτηση της ενδεχόμενης διαφοράς κατά τους επόμενους δώδεκα μήνες. Τέλος, το Κοινοβούλιο ενημέρωσε τον αναιρεσείοντα ότι το τελικό ποσό της συντάξεώς του θα καθοριζόταν με τυπική πράξη κατά της οποίας θα μπορούσε να ασκήσει διοικητική ένσταση ή προσφυγή ακυρώσεως.
18
Με σημείωμα της 11ης Απριλίου 2019, ο προϊστάμενος μονάδας, πρώτον, ενημέρωσε τον αναιρεσείοντα ότι, όπως του είχε γνωστοποιήσει με το σημείωμα που προσαρτήθηκε στο εκκαθαριστικό σημείωμα της συντάξεώς του για τον Φεβρουάριο του 2019, το ποσό της συντάξεώς του γήρατος θα αναπροσαρμοζόταν, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 2, παράγραφος 1, του παραρτήματος III των ρυθμίσεων ΕΑΒ, κατά το ποσό της μειώσεως των ανάλογων συντάξεων που κατέβαλλε η Βουλή στους πρώην βουλευτές στην Ιταλία κατ’ εφαρμογήν της αποφάσεως 14/2018. Δεύτερον, το ποσό της συντάξεως γήρατος του αναιρεσείοντος θα αναπροσαρμοζόταν από τον Απρίλιο του 2019, με αναδρομική ισχύ από 1ης Ιανουαρίου 2019, κατ’ εφαρμογήν του σχεδίου καθορισμού του νέου ποσού της συντάξεως που διαβιβάστηκε συνημμένο στο εν λόγω σημείωμα. Τρίτον, με το σημείωμα της 11ης Απριλίου 2019 παρεχόταν στον αναιρεσείοντα η δυνατότητα να υποβάλει τις παρατηρήσεις του εντός προθεσμίας 30 ημερών από την παραλαβή της αποφάσεως. Σε περίπτωση μη υποβολής παρατηρήσεων, τα αποτελέσματα του εν λόγω σημειώματος θα θεωρούνταν οριστικά, με συνέπεια, μεταξύ άλλων, την αναζήτηση των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών για τους μήνες Ιανουάριο έως Μάρτιο του 2019.
19
Με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου της 23ης Μαΐου 2019, ο αναιρεσείων διαβίβασε τις παρατηρήσεις του στο Κοινοβούλιο.
20
Στις 10 Ιουνίου 2019 ο αναιρεσείων άσκησε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου προσφυγή με αίτημα την ακύρωση του σημειώματος της 11ης Απριλίου 2019, η οποία πρωτοκολλήθηκε με αριθμό υποθέσεως T‑347/19. Η εν λόγω προσφυγή απορρίφθηκε ως προδήλως απαράδεκτη με τη διάταξη της 3ης Ιουλίου 2020, Falqui και Poggiolini κατά Κοινοβουλίου (T‑347/19 και T‑348/19, EU:T:2020:303). Ο αναιρεσείων δεν άσκησε αναίρεση κατά της εν λόγω διατάξεως.
21
Με την επίδικη απόφαση, ο προϊστάμενος μονάδας επισήμανε ότι οι παρατηρήσεις που υπέβαλε ο αναιρεσείων δεν περιείχαν στοιχεία ικανά να δικαιολογήσουν αναθεώρηση της θέσεως του Κοινοβουλίου, όπως αυτή εκφράστηκε στο σχέδιο αποφάσεως. Ως εκ τούτου, το ποσό της συντάξεως γήρατος και το επακόλουθο πρόγραμμα ανάκτησης των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών, όπως υπολογίστηκαν εκ νέου και γνωστοποιήθηκαν με το παράρτημα του σχεδίου αποφάσεως, κατέστησαν οριστικά κατά την ημερομηνία κοινοποίησης της επίδικης αποφάσεως.
22
Ο αναιρεσείων δεν έλαβε αρχικώς την κοινοποίηση της επίδικης αποφάσεως, διότι η ιταλική ταχυδρομική υπηρεσία επέστρεψε την εν λόγω κοινοποίηση στη βελγική ταχυδρομική υπηρεσία. Η επίδικη απόφαση περιήλθε σε γνώση του αναιρεσείοντος μόλις στις 29 Αυγούστου 2019, όταν το Κοινοβούλιο προέβαλε ένσταση απαραδέκτου κατά της προσφυγής της υπόθεσης T‑347/19. Πάντως το Κοινοβούλιο, αφού προέβαλε την προαναφερθείσα ένσταση απαραδέκτου, κοινοποίησε προσηκόντως, σε μεταγενέστερο χρόνο, την επίδικη απόφαση.
Η ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου διαδικασία και η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση
23
Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 11 Οκτωβρίου 2019, ο νυν αναιρεσείων άσκησε προσφυγή με αίτημα την ακύρωση της επίδικης αποφάσεως, του σημειώματος της 11ης Απριλίου 2019 και της γνωμοδοτήσεως της Νομικής Υπηρεσίας.
24
Προς στήριξη των ακυρωτικών αιτημάτων του, ο νυν αναιρεσείων προέβαλε τρεις λόγους ακυρώσεως. Ο πρώτος λόγος ακυρώσεως αφορούσε παράβαση των μέτρων εφαρμογής. Ο δεύτερος λόγος ακυρώσεως στηριζόταν στο επιχείρημα ότι το Κοινοβούλιο όφειλε να έχει αρνηθεί να εφαρμόσει την απόφαση 14/2018 στην περίπτωση του αναιρεσείοντος, λόγω της προβαλλόμενης ελλείψεως νομιμότητας της εν λόγω αποφάσεως υπό το πρίσμα του ιταλικού δικαίου. Ο τρίτος λόγος ακυρώσεως αφορούσε παραβίαση των αρχών της υπεροχής, της ασφάλειας δικαίου, της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και της αναλογικότητας.
25
Με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε τους τρεις αυτούς λόγους ακυρώσεως και, κατά συνέπεια, την εν λόγω προσφυγή.
Η διαδικασία και τα αιτήματα των διαδίκων ενώπιον του Δικαστηρίου
26
Ο αναιρεσείων ζητεί από το Δικαστήριο:
–
να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση,
–
να ακυρώσει τη γνωμοδότηση της Νομικής Υπηρεσίας, το σχέδιο αποφάσεως καθώς και την επίδικη απόφαση και
–
να καταδικάσει το Κοινοβούλιο στα δικαστικά έξοδα αμφοτέρων των βαθμών δικαιοδοσίας.
27
Το Κοινοβούλιο ζητεί από το Δικαστήριο:
–
να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως και
–
να καταδικάσει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα, συμπεριλαμβανομένων των εξόδων της πρωτοβάθμιας δίκης.
28
Στις 12 Ιανουαρίου 2022, ο Ε. Falqui κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου αντίγραφο της αποφάσεως 4/2021 του Consiglio di giurisdizione della Camera dei deputati (δικαστικού συμβουλίου της Βουλής, Ιταλία), της 23ης Δεκεμβρίου 2021 (στο εξής: απόφαση 4/2021), με την οποία ακυρώθηκε η απόφαση 14/2018. Το εν λόγω έγγραφο δεν περιελήφθη, στο στάδιο αυτό, στη δικογραφία.
29
Στις 9 Μαρτίου 2022, οι αναιρεσείοντες της υπόθεσης Santini κ.λπ. κατά Κοινοβουλίου (C‑198/21 P) κατέθεσαν την ίδια απόφαση στη Γραμματεία του Δικαστηρίου.
30
Στην υπό κρίση υπόθεση, καθώς και στις υποθέσεις Coppo Gavazzi κ.λπ. κατά Κοινοβουλίου (C‑725/20 P) και Santini κ.λπ. κατά Κοινοβουλίου (C‑198/21 P), η Γραμματεία διαβίβασε, στις 16 Μαρτίου 2022, στους διαδίκους των υποθέσεων αυτών μέτρο οργανώσεως της διαδικασίας, αποφασισθέν από τον εισηγητή δικαστή και τη γενική εισαγγελέα δυνάμει του άρθρου 62 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, σύμφωνα με το οποίο οι διάδικοι κλήθηκαν να προσκομίσουν όλα τα έγγραφα που μπορούσαν να ασκήσουν επιρροή στο αντικείμενο της υποθέσεως που τους αφορούσε, και ιδίως την απόφαση 4/2021.
31
Στις 23 Μαρτίου 2022 ο αναιρεσείων της υπό κρίση υποθέσεως προσκόμισε διάφορα έγγραφα, μεταξύ των οποίων και την απόφαση 4/2021. Στις 29 Μαρτίου 2022 το Κοινοβούλιο προσκόμισε και αυτό διάφορα έγγραφα, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονταν η απόφαση 4/2021 και ένα έγγραφο με τίτλο «Νέοι κανόνες για τον υπολογισμό των συντάξεων θεσπισθέντες από την Ιταλική Βουλή». Το εν λόγω θεσμικό όργανο ενημέρωσε επίσης το Δικαστήριο ότι μόλις λάμβανε τις συμπληρωματικές διευκρινίσεις που είχε ζητήσει από τη Βουλή όσον αφορά τη συγκεκριμένη εφαρμογή των κανόνων αυτών, θα προέβαινε σε νέο υπολογισμό της συντάξεως γήρατος του αναιρεσείοντος και θα του απέστελλε νέο σχέδιο αποφάσεως σχετικά με τον καθορισμό των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων του, επί του οποίου θα είχε τη δυνατότητα να υποβάλει παρατηρήσεις πριν από την έκδοση τελικής αποφάσεως.
32
Στις 21 Σεπτεμβρίου 2022 το Κοινοβούλιο εξέδωσε την τελική απόφαση περί καθορισμού του νέου ποσού της συντάξεως γήρατος του αναιρεσείοντος, με τις καθυστερούμενες οφειλές (στο εξής: νέα απόφαση του Κοινοβουλίου).
33
Με απόφαση της 25ης Οκτωβρίου 2022, ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου κάλεσε τους διαδίκους να διευκρινίσουν αν θεωρούν, αφενός, ότι η νέα απόφαση του Κοινοβουλίου αντικατέστησε ex tunc την επίδικη απόφαση και, αφετέρου, ότι, κατόπιν της εκδόσεως της νέας αυτής αποφάσεως, η κατ’ αναίρεση δίκη διατηρεί το αντικείμενό της.
34
Στις 29 Νοεμβρίου 2022 το Κοινοβούλιο διευκρίνισε ότι θεωρεί ότι η νέα απόφαση του Κοινοβουλίου αντικατέστησε ex tunc την επίδικη απόφαση, αλλά ότι η κατ’ αναίρεση δίκη διατηρεί το αντικείμενό της. Συγκεκριμένα, κατά το Κοινοβούλιο, είναι προς το συμφέρον των διαδίκων και της ορθής απονομής της δικαιοσύνης να αποφανθεί το Δικαστήριο επί του βασίμου της αιτήσεως αναιρέσεως, προκειμένου να καταστεί σαφές αν η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση πάσχει πλάνη περί το δίκαιο και αν το Κοινοβούλιο μπορεί να υπολογίσει εκ νέου, βάσει του άρθρου 2, παράγραφος 1, του παραρτήματος III των ρυθμίσεων ΕΑΒ, τη σύνταξη του αναιρεσείοντος σε περίπτωση μεταβολής της εφαρμοστέας εθνικής ρυθμίσεως.
35
Με έγγραφο που κατέθεσε στις 29 Νοεμβρίου 2022, ο αναιρεσείων επισήμανε ότι, κατά την εκτίμησή του, εξακολουθεί να έχει συμφέρον να αποφανθεί το Δικαστήριο επί της ερμηνείας του άρθρου 75 παράγραφος 2, των μέτρων εφαρμογής. Με τη νέα του απόφαση, το Κοινοβούλιο εξακολούθησε να παραπέμπει αυτομάτως στους εθνικούς κανόνες για την τροποποίηση του τρόπου υπολογισμού του ποσού της συντάξεως γήρατος η οποία καταβάλλεται δυνάμει των ρυθμίσεων ΕΑΒ, με συνέπεια ο ενδιαφερόμενος πρώην βουλευτής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να εκτίθεται, συναφώς, στον κίνδυνο λήψεως μεταβαλλόμενων αποφάσεων από εθνικό πολιτικό όργανο.
Επί της αιτήσεως αναιρέσεως
36
Ο αναιρεσείων, προς στήριξη της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, με την οποία βάλλει, κατ’ ουσίαν, κατά της εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου επιβεβαίωσης της ορθότητας της ερμηνείας του άρθρου 75 των μέτρων εφαρμογής, σε συνδυασμό με το άρθρο 2, παράγραφος 1, του παραρτήματος ΙΙΙ των ρυθμίσεων ΕΑΒ (στο εξής: εσωτερικοί κανόνες του Κοινοβουλίου), προβάλλει πέντε λόγους αναιρέσεως. Ο πρώτος λόγος αναιρέσεως περιλαμβάνει, κατ’ ουσίαν, τρία σκέλη. Το πρώτο σκέλος αφορά εσφαλμένη ερμηνεία του άρθρου 1, παράγραφος 2 και του άρθρου 2, παράγραφος 1, του παραρτήματος III των ρυθμίσεων ΕΑΒ καθώς και του άρθρου 75 των μέτρων εφαρμογής, το δεύτερο σκέλος αφορά παράβαση του άρθρου 28 του καθεστώτος των βουλευτών και, το τρίτο, εσφαλμένη εκτίμηση των αποτελεσμάτων της αποφάσεως 14/2018. Ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως, ο οποίος περιλαμβάνει δύο σκέλη, αφορά παραβίαση της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης καθώς και της αρχής της αναλογικότητας. Με τον τρίτο λόγο αναιρέσεως, ο αναιρεσείων υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο εσφαλμένως έκρινε ότι το Κοινοβούλιο μπορεί να εφαρμόσει αυτομάτως το εθνικό σύστημα συντάξεων επί των πρώην βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, χωρίς να έχει προβεί σε έλεγχο της νομιμότητας του εν λόγω εθνικού συστήματος. Ο τέταρτος λόγος αναιρέσεως αφορά πλάνη στην οποία φέρεται να υπέπεσε το Γενικό Δικαστήριο λόγω του ότι δεν έλαβε υπόψη τα αποτελέσματα δικαστικής αποφάσεως η οποία εκδόθηκε μετά την απόφαση 14/2018. Με τον πέμπτο λόγο αναιρέσεως, ο οποίος διαρθρώνεται σε τρία σκέλη, προβάλλεται ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο, κατά το μέρος που, πρώτον, απέρριψε εσφαλμένως ως απαράδεκτους τον δεύτερο και τρίτο λόγο ακυρώσεως, δεύτερον, έκρινε εαυτό αναρμόδιο να αποφανθεί επί της επιστροφής των αχρεωστήτως παρακρατηθέντων ποσών σε περίπτωση ευδοκιμήσεως της προσφυγής και, τρίτον, υποχρέωσε τον αναιρεσείοντα να φέρει τα δικαστικά έξοδά του καθώς και τα δικαστικά έξοδα του Κοινοβουλίου.
Προκαταρκτικές παρατηρήσεις σχετικά με τη διατήρηση του εννόμου συμφέροντος του αναιρεσείοντος
37
Από τη σκέψη 32 της παρούσας αποφάσεως προκύπτει ότι η νέα απόφαση του Κοινοβουλίου, η οποία εκδόθηκε κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ενώπιον του Δικαστηρίου, αποσκοπεί στον καθορισμό του νέου ποσού της συντάξεως γήρατος που καταβάλλεται στον αναιρεσείοντα, με τις καθυστερούμενες οφειλές.
38
Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, το αντικείμενο της διαφοράς, όπως και το έννομο συμφέρον, πρέπει να εξακολουθεί να υφίσταται έως την έκδοση της δικαστικής αποφάσεως, διότι άλλως καταργείται η δίκη, όπερ προϋποθέτει ότι η προσφυγή μπορεί, με το αποτέλεσμά της, να ωφελήσει τον διάδικο που την άσκησε (απόφαση της 4ης Σεπτεμβρίου 2018, ClientEarth κατά Επιτροπής, C‑57/16 P, EU:C:2018:660, σκέψη 43 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
39
Εντούτοις, το έννομο συμφέρον του προσφεύγοντος δεν παύει απαραιτήτως να υφίσταται λόγω του ότι η πράξη την οποία αυτός προσβάλλει έπαυσε να παράγει αποτελέσματα κατά τη διάρκεια της δίκης (πρβλ. απόφαση της 28ης Μαΐου 2013, Abdulrahim κατά Συμβουλίου και Επιτροπής, C‑239/12 P, EU:C:2013:331, σκέψη 62).
40
Υπό ορισμένες περιστάσεις, ο προσφεύγων μπορεί να διατηρεί το έννομο συμφέρον του να ζητήσει την ακύρωση πράξεως η οποία καταργήθηκε κατά τη διάρκεια της δίκης, προκειμένου να υποχρεωθεί το όργανο που εξέδωσε την προσβαλλόμενη πράξη να επιφέρει, στο μέλλον, τις δέουσες τροποποιήσεις και, κατ’ αυτόν τον τρόπο, να αποτρέψει τον κίνδυνο επαναλήψεως της πλημμέλειας που προσάπτεται στην πράξη (απόφαση της 6ης Σεπτεμβρίου 2018, Bank Mellat κατά Συμβουλίου, C‑430/16 P, EU:C:2018:668, σκέψη 64 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
41
Εν προκειμένω, από την απάντηση του Κοινοβουλίου της 29ης Νοεμβρίου 2022, η οποία συνοψίζεται στη σκέψη 34 της παρούσας αποφάσεως, προκύπτει σαφώς ότι το εν λόγω θεσμικό όργανο επιθυμεί, και στο μέλλον, να υπολογίζει εκ νέου τις συντάξεις των πρώην βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε περίπτωση τροποποιήσεως της εθνικής ρυθμίσεως περί της οποίας γίνεται λόγος στο άρθρο 2, παράγραφος 1, του παραρτήματος III των ρυθμίσεων ΕΑΒ (στο εξής: δυναμικό σύστημα).
42
Μολονότι το Κοινοβούλιο αντικατέστησε την επίδικη απόφαση με τη νέα απόφαση, γεγονός παραμένει ότι η τελευταία στηρίζεται σε ερμηνεία των εσωτερικών κανόνων του Κοινοβουλίου σύμφωνα με την οποία το εν λόγω θεσμικό όργανο είναι υποχρεωμένο να εφαρμόσει το δυναμικό σύστημα στους πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που λαμβάνουν σύνταξη γήρατος οι οποίοι, όπως ο αναιρεσείων, εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του παραρτήματος ΙΙΙ των ρυθμίσεων ΕΑΒ (στο εξής: ενδιαφερόμενοι πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου).
43
Κατά αυτής ακριβώς της ερμηνείας βάλλει ο αναιρεσείων στην παρούσα κατ’ αναίρεση δίκη. Επομένως, παρά την ex tunc αντικατάσταση της επίδικης αποφάσεως, ο αναιρεσείων εξακολουθεί να έχει συμφέρον να διαπιστωθεί ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο επιβεβαιώνοντας την ορθότητα της ερμηνείας αυτής, δεδομένου ότι η εν λόγω ερμηνεία μπορεί να εφαρμοστεί από το Κοινοβούλιο κατά την έκδοση, στο μέλλον, αποφάσεων αναλόγων προς την επίδικη ή τη νέα απόφαση του Κοινοβουλίου και ότι, ως εκ τούτου, δεν υφίσταται μόνον κίνδυνος επαναλήψεως της προβαλλόμενης πλημμέλειας, κατά την έννοια της νομολογίας που μνημονεύθηκε στη σκέψη 40 της παρούσας αποφάσεως, αλλά και κίνδυνος, σε περίπτωση ασκήσεως προσφυγής ακυρώσεως κατά παρόμοιων αποφάσεων τέτοιου είδους, να υποπέσει εκ νέου το Γενικό Δικαστήριο στα προβαλλόμενα νομικά σφάλματα λόγω των οποίων επιβεβαίωσε την ορθότητα της ως άνω ερμηνείας.
44
Επομένως, πρέπει να γίνει δεκτό ότι ο αναιρεσείων εξακολουθεί να έχει έννομο συμφέρον για την άσκηση αναιρέσεως ενώπιον του Δικαστηρίου, κατά το μέρος που η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως βάλλει κατά του σκεπτικού της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως το οποίο αποτελεί το αναγκαίο έρεισμα της εκτιμήσεως του Γενικού Δικαστηρίου σύμφωνα με την οποία από τους εσωτερικούς κανόνες του Κοινοβουλίου προκύπτει ότι το εν λόγω θεσμικό όργανο ήταν υποχρεωμένο να εφαρμόσει το δυναμικό σύστημα στον αναιρεσείοντα.
Επί του πρώτου λόγου αναιρέσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
45
Ο πρώτος λόγος αναιρέσεως διαρθρώνεται, κατ’ ουσίαν, σε τρία σκέλη.
46
Με το πρώτο σκέλος, ο αναιρεσείων υποστηρίζει ότι, αντιθέτως προς όσα έκρινε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 49 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το καθεστώς των βουλευτών κατήργησε τις ρυθμίσεις ΕΑΒ και τις κατέστησε ανεφάρμοστες για το μέλλον.
47
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το άρθρο 1, παράγραφος 2, του παραρτήματος ΙΙΙ των ρυθμίσεων ΕΑΒ, το συνταξιοδοτικό σύστημα που θεσπίστηκε με τις εν λόγω ρυθμίσεις έχει μόνον προσωρινό χαρακτήρα. Εντούτοις, κατά τον αναιρεσείοντα, τα μέτρα εφαρμογής διευκρινίζουν ότι τα δικαιώματα συντάξεως γήρατος τα οποία έχουν ήδη χορηγηθεί ή, τουλάχιστον, ήδη αποκτηθεί δυνάμει των κανόνων που περιέχονται στις ρυθμίσεις ΕΑΒ παραμένουν αμετάβλητα, ούτως ώστε να προστατευθούν οι θεμιτές προσδοκίες των ενδιαφερόμενων πρώην βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
48
Κατά τον αναιρεσείοντα, από την αιτιολογική σκέψη 7 των μέτρων εφαρμογής, καθώς και από το άρθρο 75 αυτών, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, προκύπτει ότι οι παροχές που χορηγήθηκαν ή αποκτήθηκαν βάσει των ρυθμίσεων ΕΑΒ κατά την περίοδο ισχύος τους παραμένουν άθικτες, αντιθέτως προς τις εκτιμήσεις του Γενικού Δικαστηρίου στη σκέψη 57 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Η προβλεπόμενη στο παράρτημα ΙΙΙ των ρυθμίσεων ΕΑΒ παραπομπή στο εθνικό δίκαιο θα έπρεπε συνεπώς να ερμηνευθεί ως παραπομπή στην εθνική νομοθεσία όπως αυτή ίσχυε τη στιγμή της θεμελίωσης του συνταξιοδοτικού δικαιώματος.
49
Σε αντίθεση με όσα έκρινε το Γενικό Δικαστήριο, το γεγονός ότι οι ρυθμίσεις ΕΑΒ διευκρινίζουν ότι το συνταξιοδοτικό σύστημα που οι ίδιες θέσπισαν είναι «προσωρινό» και ισχύει «[μ]έχρις ότου θεσπισθεί οριστικό κοινοτικό καθεστώς συντάξεων όλων των βουλευτών» δεν μπορεί να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι το εν λόγω σύστημα πρέπει να παραμείνει σε ισχύ και μετά την έναρξη ισχύος του καθεστώτος των βουλευτών. Η χρήση της οριστικής ενεστώτα υποδηλώνει απλώς ότι ο κανόνας ίσχυε κατ’ αυτόν τον τρόπο το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, ήτοι κατά τον χρόνο της θέσπισής του μέχρι και την κατάργησή του.
50
Το άρθρο 75 των μέτρων εφαρμογής δεν προβλέπει ότι οι συντάξεις που έχουν ήδη χορηγηθεί ή τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα που έχουν ήδη αποκτηθεί θα εξακολουθήσουν να διέπονται στο μέλλον από τον κανόνα κατά τον οποίο το ποσό της συντάξεως των ενδιαφερόμενων πρώην βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου πρέπει να τελεί, ανά πάσα στιγμή, σε συνάρτηση με ποσό της συντάξεως που λαμβάνουν οι βουλευτές του εθνικού κοινοβουλίου, αλλά προβλέπει αντιθέτως ότι οι συντάξεις που έχουν ήδη χορηγηθεί στο παρελθόν βάσει του εν λόγω κανόνα «εξακολουθούν να καταβάλλονται» και ότι τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα που έχουν ήδη αποκτηθεί «διατηρούνται».
51
Σε περίπτωση που οι παροχές που χορηγήθηκαν ή αποκτήθηκαν βάσει των ρυθμίσεων ΕΑΒ δεν παρέμεναν άθικτες δυνάμει των μέτρων εφαρμογής, τότε τα μέτρα αυτά θα αντέβαιναν προς τον σκοπό της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης τον οποίο επιδιώκουν, με αποτέλεσμα οι ενδιαφερόμενοι πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να είναι εκτεθειμένοι σε μεταβολές των κανόνων υπολογισμού του ποσού της συντάξεως γήρατος λόγω εθνικών ρυθμίσεων στον συγκεκριμένο τομέα, ενώ οι βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που ασκούν την εντολή τους από την κοινοβουλευτική περίοδο 2009-2014 και εφεξής θα δικαιούνται σύνταξη γήρατος το ποσό της οποίας θα είναι βέβαιο και θα παραμένει άθικτο.
52
Με το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως, ο αναιρεσείων προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι, στη σκέψη 62 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, έκρινε ότι η διαλαμβανόμενη στη σκέψη 57 της ίδιας αποφάσεως εκ μέρους του ερμηνεία των εσωτερικών κανόνων του Κοινοβουλίου, σύμφωνα με την οποία το εν λόγω θεσμικό όργανο πρέπει να εφαρμόζει ανά πάσα στιγμή τους ίδιους κανόνες, όσον αφορά το ύψος και τους όρους των συντάξεων γήρατος των ενδιαφερομένων πρώην βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, με τους κανόνες που προβλέπονται στο δίκαιο του κράτους μέλους στο οποίο αυτοί εξελέγησαν, δεν αντιβαίνει προς το άρθρο 28 του καθεστώτος των βουλευτών, με την αιτιολογία ότι η εν λόγω διάταξη εφαρμόζεται μόνο στα συνταξιοδοτικά δικαιώματα που οι βουλευτές αποκτούν δυνάμει των εθνικών συστημάτων, ενώ τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα του αναιρεσείοντος αποκτήθηκαν δυνάμει των διατάξεων του παραρτήματος ΙΙΙ των ρυθμίσεων ΕΑΒ.
53
Πλην όμως, κατά τη γνώμη του αναιρεσείοντος, από το άρθρο 1, παράγραφος 2, καθώς και από το άρθρο 2, παράγραφος 1, του παραρτήματος ΙΙΙ των ρυθμίσεων ΕΑΒ προκύπτει ότι σκοπός των ρυθμίσεων αυτών ήταν να αποτραπεί κάθε ανισότητα μεταχείρισης μεταξύ, αφενός, των βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που εξελέγησαν σε κράτη μέλη τα οποία εξασφαλίζουν, με δικές τους δαπάνες, σύνταξη που ταυτίζεται με εκείνη των βουλευτών του εθνικού κοινοβουλίου και, αφετέρου, των βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που εξελέγησαν σε κράτη μέλη τα οποία, όπως η Ιταλική Δημοκρατία, δεν προέβλεπαν υπέρ των πρώτων συντάξεις ίσες με εκείνες των βουλευτών του εθνικού κοινοβουλίου.
54
Συνεπώς, ακόμη και εάν έπρεπε να γίνει δεκτό, ακολουθώντας τη συλλογιστική του Γενικού Δικαστηρίου, ότι το άρθρο 28 του καθεστώτος των βουλευτών αφορά αποκλειστικά τους βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου οι οποίοι απέκτησαν δικαίωμα συντάξεως «δυνάμει των εθνικών διατάξεων», ο σκοπός της ίσης μεταχειρίσεως των δύο κατηγοριών βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που μνημονεύονται στην προηγούμενη σκέψη αντιτίθεται στη δυνατότητα να διαφέρει το μεταβατικό καθεστώς για τους πρώην βουλευτές που είχαν ήδη αποκτήσει δικαίωμα συντάξεως γήρατος κατά τον χρόνο έναρξης ισχύος του καθεστώτος των βουλευτών, με γνώμονα, κατ’ ουσίαν, το αν η σύνταξη αυτή χορηγείται από κράτος μέλος ή από το Κοινοβούλιο, δυνάμει του παραρτήματος III των ρυθμίσεων ΕΑΒ_.
55
Με το τρίτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως, ο αναιρεσείων προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι εσφαλμένως έκρινε ότι η απόφαση 14/2018 επηρέασε μόνον το ποσό των συντάξεων γήρατος των πρώην βουλευτών του ιταλικού κοινοβουλίου, ενώ στην πραγματικότητα επηρέασε το συνταξιοδοτικό τους δικαίωμα αυτό καθεαυτό, και μάλιστα αναδρομικά.
56
Συγκεκριμένα, η εν λόγω απόφαση προέβλεπε την αντικατάσταση των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων που είχαν ήδη αποκτηθεί και εκκαθαριστεί βάσει του ιταλικού συστήματος που ίσχυε πριν από το 2012, το οποίο προέβλεπε τη χορήγηση παροχής μικτής φύσης, συνταξιοδοτικής και ασφαλιστικής, με ένα ανταποδοτικό συνταξιοδοτικό σύστημα. Εκ των ανωτέρω συνάγεται, κατά τον αναιρεσείοντα, ότι το Κοινοβούλιο, εφαρμόζοντας την απόφαση 14/2018 στην περίπτωση των ενδιαφερομένων πρώην βουλευτών του, δεν τροποποιεί μόνον το ποσό της συντάξεώς τους γήρατος, αλλά και το κεκτημένο συνταξιοδοτικό τους δικαίωμα, καταργώντας το με αναδρομική ισχύ και αντικαθιστώντας το με άλλο, το οποίο διαφέρει ως προς τη φύση και τους όρους χορήγησης.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
– Προκαταρκτικές παρατηρήσεις
57
Με το πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως, ο αναιρεσείων ισχυρίζεται ότι το καθεστώς των βουλευτών κατήργησε και κατέστησε ανεφάρμοστες για το μέλλον τις ρυθμίσεις ΕΑΒ, με αποτέλεσμα το ποσό των παροχών που χορηγήθηκαν ή αποκτήθηκαν δυνάμει των ρυθμίσεων ΕΑΒ κατά την περίοδο ισχύος τους να έχει καταστεί μη μεταβλητό.
58
Με την αιτίαση αυτή, ο αναιρεσείων αμφισβητεί, κατ’ ουσίαν, την ορθότητα της ερμηνείας των εσωτερικών κανόνων του Κοινοβουλίου σύμφωνα με την οποία το εν λόγω θεσμικό όργανο είναι υποχρεωμένο να εφαρμόσει το δυναμικό σύστημα στους ενδιαφερόμενους πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
59
Το ίδιο ισχύει και ως προς το δεύτερο σκέλος, δεδομένου ότι η εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου ερμηνεία του άρθρου 28 του καθεστώτος των βουλευτών, η οποία εκτίθεται στη σκέψη 62 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και σύμφωνα με την οποία η εν λόγω διάταξη τυγχάνει εφαρμογής μόνο στα συνταξιοδοτικά δικαιώματα που οι βουλευτές απέκτησαν βάσει των εθνικών συστημάτων, συνιστά έναν από τους λόγους για τους οποίους το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι το άρθρο 75, παράγραφος 2, πρώτη περίοδος των μέτρων εφαρμογής δεν πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι εγγυάται στους ενδιαφερόμενους πρώην βουλευτές δικαίωμα σε σταθερό και αμετάβλητο ποσό συντάξεως γήρατος.
60
Με το τρίτο σκέλος του ίδιου λόγου αναιρέσεως, ο αναιρεσείων υποστηρίζει ότι η απόφαση 14/2018 είχε επίπτωση στο συνταξιοδοτικό του δικαίωμα. Επομένως, με το σκέλος αυτό, ο αναιρεσείων δεν αμφισβητεί την ορθότητα της ερμηνείας των εσωτερικών κανόνων του Κοινοβουλίου σύμφωνα με την οποία το εν λόγω θεσμικό όργανο είναι υποχρεωμένο να εφαρμόσει το δυναμικό σύστημα στους ενδιαφερόμενους πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
61
Συνεπώς, πρέπει να εξεταστούν μόνον το πρώτο και το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως.
– Επί της ουσίας
62
Ο αναιρεσείων προσάπτει, κατ’ ουσίαν, στο Γενικό Δικαστήριο ότι εσφαλμένως έκρινε, στη σκέψη 67 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι το Κοινοβούλιο μπορούσε νομίμως να στηριχθεί στους εσωτερικούς του κανόνες για να εφαρμόσει το δυναμικό σύστημα στους ενδιαφερόμενους πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
63
Επισημαίνεται, κατ’ αρχάς, ότι, κατά το άρθρο 2, παράγραφος 1, του παραρτήματος ΙΙΙ των ρυθμίσεων ΕΑΒ, «[τ]ο ύψος και οι όροι της προσωρινής συντάξεως είναι ταυτόσημοι με αυτούς που ισχύουν για τη σύνταξη Μελών της Κάτω Βουλής του κράτους μέλους για το οποίο εξελέγη ο βουλευτής του Ε.Κ.».
64
Όπως επισήμανε, κατ’ ουσίαν, το Γενικό Δικαστήριο με τη σκέψη 54 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, από τη φράση «[τ]ο ύψος και οι όροι της προσωρινής συντάξεως είναι ταυτόσημοι» προκύπτει ότι το Κοινοβούλιο είναι υποχρεωμένο να εφαρμόσει στους ενδιαφερόμενους πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τους κανόνες υπολογισμού των συντάξεων, όπως αυτοί εφαρμόζονται στα μέλη του κοινοβουλίου του κράτους μέλους στο οποίο εξελέγησαν οι πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Με άλλα λόγια, το θεσμικό αυτό όργανο είναι υποχρεωμένο να εφαρμόσει το δυναμικό σύστημα στους ενδιαφερόμενους πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
65
Η ερμηνεία αυτή του άρθρου 2, παράγραφος 1, του παραρτήματος III των ρυθμίσεων ΕΑΒ είναι σύμφωνη με τον σκοπό που επιδιώκει η ως άνω διάταξη, όπως αυτός απορρέει από το άρθρο 1, παράγραφος 2, του παραρτήματος ΙΙΙ.
66
Πράγματι, η τελευταία αυτή διάταξη προβλέπει ότι μπορούν να λάβουν τη σύνταξη που προβλέπεται στο άρθρο 2, παράγραφος 1, του εν λόγω παραρτήματος μόνον οι πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τους οποίους το συνταξιοδοτικό σύστημα του κράτους μέλους στο οποίο εξελέγησαν δεν προβλέπει καθεστώς συντάξεως ή για τους οποίους το ύψος και/ή ο τρόπος υπολογισμού της συντάξεως την οποία μπορούν να αξιώσουν δεν ταυτίζονται με τα ισχύοντα για τα μέλη του εθνικού κοινοβουλίου.
67
Συνεπώς, το άρθρο 2, παράγραφος 1, του παραρτήματος III των ρυθμίσεων ΕΑΒ έχει κυρίως ως σκοπό να παράσχει στους πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που βρίσκονται στην κατάσταση του άρθρου 1, παράγραφος 2, του παραρτήματος αυτού τη δυνατότητα να τύχουν της ίδιας μεταχειρίσεως με τους βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου των οποίων το εθνικό συνταξιοδοτικό σύστημα προέβλεπε δικαίωμα συντάξεως της οποίας το ύψος και/ή ο τρόπος υπολογισμού ήταν πανομοιότυπα με εκείνα που ίσχυαν για τα μέλη του εθνικού κοινοβουλίου τους.
68
Επομένως, η ερμηνεία της διατάξεως αυτής υπό την έννοια ότι επιβάλλει στο Κοινοβούλιο να εφαρμόσει το δυναμικό σύστημα στους ενδιαφερόμενους πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου έχει ως συνέπεια την υπαγωγή τους, κατά τον ίδιο τρόπο με αυτούς τους άλλους πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, στις τροποποιήσεις που επέρχονται στους κανόνες υπολογισμού του ποσού των συντάξεων των μελών του εθνικού κοινοβουλίου τους.
69
Το σύστημα αυτό, το οποίο στηρίζεται στο παράρτημα III των ρυθμίσεων ΕΑΒ, διατηρήθηκε σε ισχύ, δυνάμει του άρθρου 75 των μέτρων εφαρμογής, μετά την θέση σε ισχύ του καθεστώτος των βουλευτών, όσον αφορά μεταξύ άλλων τις συντάξεις γήρατος των πρώην βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
70
Είναι αληθές ότι το άρθρο 74 των μέτρων εφαρμογής προβλέπει ότι οι ρυθμίσεις ΕΑΒ παύουν να ισχύουν κατά την ημερομηνία θέσεως σε ισχύ του καθεστώτος των βουλευτών. Εντούτοις, όπως ρητώς ορίζει η εν λόγω διάταξη, αυτή η λήξη της ισχύος των ρυθμίσεων ΕΑΒ τελεί υπό την επιφύλαξη των μεταβατικών διατάξεων που προβλέπονται στον τίτλο IV των μέτρων αυτών. Μεταξύ των μεταβατικών αυτών διατάξεων περιλαμβάνεται το άρθρο 75 των εν λόγω μέτρων.
71
Δυνάμει του άρθρου 75, παράγραφος 1, των μέτρων εφαρμογής, το οποίο, όπως διαπίστωσε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 51 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, έχει εφαρμογή στην περίπτωση του αναιρεσείοντος, οι συντάξεις γήρατος που χορηγούνται βάσει του παραρτήματος III των ρυθμίσεων ΕΑΒ εξακολουθούν να καταβάλλονται, κατ’ εφαρμογήν του παραρτήματος αυτού, στα πρόσωπα που λάμβαναν τις παροχές αυτές πριν από την ημερομηνία θέσεως σε ισχύ του καθεστώτος των βουλευτών.
72
Όπως ορθώς διαπίστωσε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 56 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, από το γράμμα της διατάξεως αυτής, και ειδικότερα από τον επιτακτικό χαρακτήρα της φράσης «εξακολουθούν να καταβάλλονται κατ’ εφαρμογήν [του παραρτήματος III των ρυθμίσεων ΕΑΒ]», καθώς και από τη χρήση του ενεστώτα οριστικής στη διατύπωση αυτή, πρέπει να συναχθεί ότι το δυναμικό σύστημα εξακολουθεί να έχει εφαρμογή στους ενδιαφερόμενους πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου μετά τη θέση σε ισχύ του καθεστώτος των βουλευτών.
73
Ως εκ τούτου, το Γενικό Δικαστήριο ουδόλως υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει ο αναιρεσείων στο πλαίσιο πρώτου αυτού σκέλους, διαπιστώνοντας, στη σκέψη 49 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι οι διατάξεις του παραρτήματος III των ρυθμίσεων ΕΑΒ δεν καταργήθηκαν κατόπιν της θέσεως σε ισχύ του καθεστώτος των βουλευτών.
74
Η ερμηνεία του άρθρου 75, παράγραφος 1, των μέτρων εφαρμογής σύμφωνα με την οποία το δυναμικό σύστημα εξακολουθεί να έχει εφαρμογή στους ενδιαφερόμενους πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου μετά τη θέση σε ισχύ του καθεστώτος των βουλευτών δεν ανατρέπεται, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει ο αναιρεσείων, ούτε από την παράγραφο 2 της διατάξεως αυτής, ούτε από την αιτιολογική σκέψη 7 των εν λόγω μέτρων εφαρμογής, ούτε από το άρθρο 28 του καθεστώτος των βουλευτών.
75
Όσον αφορά, κατ’ αρχάς, το άρθρο 75, παράγραφος 2, πρώτη περίοδος, των μέτρων εφαρμογής, το άρθρο αυτό προβλέπει ότι «[τ]α δικαιώματα σε σύνταξη αρχαιότητας που είχαν αποκτηθεί έως την ημέρα έναρξης ισχύος του καθεστώτος [των βουλευτών] κατ’ εφαρμογή του […] παραρτήματος III [των ρυθμίσεων ΕΑΒ] διατηρούνται».
76
Από τη διάταξη αυτή δεν μπορεί όμως να συναχθεί καμία εγγύηση, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει ο αναιρεσείων, ως προς την καταβολή συντάξεως γήρατος υπολογιζόμενης βάσει των κανόνων υπολογισμού των εθνικών συντάξεων οι οποίοι ίσχυαν κατά την ημερομηνία θέσεως σε ισχύ του καθεστώτος των βουλευτών.
77
Συναφώς, επισημαίνεται ότι το καθεστώς των βουλευτών και τα μέτρα εφαρμογής θέσπισαν δύο διαδοχικά συνταξιοδοτικά συστήματα από τα οποία απορρέουν δύο είδη συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, ήτοι, αφενός, τα δικαιώματα συντάξεως γήρατος που αποκτήθηκαν έως τις 14 Ιουλίου 2009, ημερομηνία θέσεως σε ισχύ του εν λόγω καθεστώτος, βάσει των εσωτερικών κανόνων του Κοινοβουλίου, και, αφετέρου, τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα που αποκτήθηκαν από την ημερομηνία αυτή και μετά, βάσει του άρθρου 49 των μέτρων εφαρμογής.
78
Στο πλαίσιο αυτό, το άρθρο 75, παράγραφος 1, των μέτρων εφαρμογής έχει εφαρμογή, όπως διαπίστωσε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 50 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, στους ενδιαφερόμενους πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, μεταξύ των οποίων ο αναιρεσείων, οι οποίοι κατέβαλαν στον προϋπολογισμό της Ένωσης εισφορές δυνάμει του άρθρου 2, παράγραφος 2, του παραρτήματος III των ρυθμίσεων ΕΑΒ και είχαν αρχίσει να λαμβάνουν σύνταξη δυνάμει του εν λόγω παραρτήματος πριν από τη θέση σε ισχύ του καθεστώτος των βουλευτών, ενώ το άρθρο 75, παράγραφος 2, των μέτρων εφαρμογής εφαρμόζεται στους πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου οι οποίοι, μολονότι κατέβαλαν και αυτοί τέτοιες εισφορές, δεν είχαν ακόμη αρχίσει να λαμβάνουν σύνταξη γήρατος κατά την ημερομηνία θέσεως σε ισχύ του καθεστώτος των βουλευτών.
79
Πράγματι, κατά τη δεύτερη περίοδο του άρθρου 75 παράγραφος 2, των μέτρων εφαρμογής, «[τ]α πρόσωπα που απέκτησαν δικαιώματα […] κατ’ εφαρμογή του […] παραρτήματος III [των ρυθμίσεων ΕΑΒ] δικαιούνται σύνταξη υπολογιζόμενη βάσει των αποκτηθέντων δικαιωμάτων τους κατ’ εφαρμογή του [παραρτήματος αυτού], εφόσον πληρούν τις σχετικές προϋποθέσεις που προβλέπει η εθνική νομοθεσία του οικείου κράτους μέλους και έχουν υποβάλει την αίτηση του άρθρου 3 παράγραφος 2 του προαναφερθέντος παραρτήματος III».
80
Στο μέτρο που το άρθρο 75, παράγραφος 2, δεύτερη περίοδος, των μέτρων εφαρμογής προβλέπει προϋποθέσεις τις οποίες πρέπει να πληρούν οι πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου προκειμένου να λάβουν σύνταξη υπολογιζόμενη βάσει των κεκτημένων δικαιωμάτων τους κατ’ εφαρμογήν του παραρτήματος III των ρυθμίσεων ΕΑΒ, η διάταξη αυτή δεν έχει εφαρμογή στους πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου οι οποίοι άρχισαν να λαμβάνουν σύνταξη κατ’ εφαρμογήν του παραρτήματος αυτού πριν από τη θέση σε ισχύ του καθεστώτος των βουλευτών, όπως ο αναιρεσείων.
81
Εξάλλου, κατά το μέρος που η δεύτερη περίοδος του άρθρου 75, παράγραφος 2, των μέτρων εφαρμογής προβλέπει ότι οι ενδιαφερόμενοι πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου λαμβάνουν σύνταξη γήρατος κατ’ εφαρμογήν του παραρτήματος III των ρυθμίσεων ΕΑΒ βάσει κεκτημένων δικαιωμάτων δυνάμει των εν λόγω ρυθμίσεων, η έννοια των «δικαιωμάτων σε σύνταξη αρχαιότητας που είχαν αποκτηθεί», κατά το εν λόγω άρθρο 75, παράγραφος 2, πρέπει να νοηθεί ως αφορώσα τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα τα οποία απορρέουν από τις εισφορές που κατέβαλε καθένας από τους ενδιαφερόμενους πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και τα οποία αποτελούν τη βάση υπολογισμού της συντάξεως γήρατος που του καταβάλλεται δυνάμει του άρθρου 2, παράγραφος 1, του παραρτήματος III των ρυθμίσεων ΕΑΒ. Επομένως, η έννοια αυτή δεν μπορεί να ερμηνευθεί ως αφορώσα υποτιθέμενο δικαίωμα εισπράξεως σταθερού και αμετάβλητου ποσού συντάξεως γήρατος, το οποίο υπολογίζεται βάσει των εθνικών κανόνων που ίσχυαν κατά τον χρόνο θέσεως σε ισχύ του καθεστώτος των βουλευτών ή κατά την ένταξη στο συνταξιοδοτικό σύστημα το οποίο θεσπίζει η διάταξη αυτή.
82
Όσον αφορά, περαιτέρω, την αιτιολογική σκέψη 7 των μέτρων εφαρμογής, αυτή αναφέρει, αφενός, ότι «όσοι λαμβάνουν ορισμένες παροχές βάσει των ρυθμίσεων ΕΑΒ [πρέπει να μπορούν να] συνεχίσουν να τις λαμβάνουν μετά την κατάργηση των ρυθμίσεων αυτών, σύμφωνα με την αρχή της [προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης]» και, αφετέρου, ότι «[ε]νδείκνυται επίσης να εξασφαλισθεί ο σεβασμός των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων που αποκτήθηκαν βάσει των ρυθμίσεων ΕΑΒ πριν από την έναρξη ισχύος του καθεστώτος».
83
Από την εν λόγω αιτιολογική σκέψη προκύπτει ότι αυτή διευκρινίζει ότι οι παροχές που χορηγούνται δυνάμει της ως άνω ρυθμίσεως εξακολουθούν να καταβάλλονται, χωρίς να μπορεί να συναχθεί εξ αυτού ότι η ανωτέρω ρύθμιση παύει να εφαρμόζεται μετά την εν λόγω ημερομηνία.
84
Συνεπώς, η έννοια των «συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων που αποκτήθηκαν» έχει το ίδιο περιεχόμενο στην αιτιολογική σκέψη 7 με εκείνο που έχει στο άρθρο 75, παράγραφος 2, των μέτρων εφαρμογής, όπως διευκρινίστηκε στη σκέψη 81 της παρούσας αποφάσεως.
85
Η προβλεπόμενη στο άρθρο 75 των μέτρων εφαρμογής εγγύηση ότι οι ενδιαφερόμενοι πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου οι οποίοι έχουν καταβάλει εισφορές στο πλαίσιο του συνταξιοδοτικού συστήματος που θεσπίζεται με τις ρυθμίσεις ΕΑΒ εξακολουθούν να υπάγονται στο εν λόγω σύστημα και διατηρούν το δικαίωμα να καθορίζεται το ποσό της συντάξεώς τους σύμφωνα με το δυναμικό σύστημα συμβάλλει στην επίτευξη του σκοπού της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης.
86
Σε αυτό το πλαίσιο εξετάσεως των εσωτερικών κανόνων του Κοινοβουλίου, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο διαπιστώνοντας, στη σκέψη 57 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι οι εσωτερικοί κανόνες του Κοινοβουλίου απαιτούν ρητώς να εφαρμόζει το εν λόγω θεσμικό όργανο ανά πάσα στιγμή τους ίδιους κανόνες σχετικά με το ύψος και τους όρους των συντάξεων με εκείνους που προβλέπει το δίκαιο του οικείου κράτους μέλους.
87
Όσον αφορά, τέλος, το άρθρο 28 του καθεστώτος των βουλευτών, διαπιστώνεται ότι το Γενικό Δικαστήριο ουδόλως υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας, στη σκέψη 62 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η διάταξη αυτή εφαρμόζεται αποκλειστικά στα συνταξιοδοτικά δικαιώματα που απέκτησαν οι πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου όχι δυνάμει του παραρτήματος III των ρυθμίσεων ΕΑΒ, αλλά δυνάμει εθνικών συνταξιοδοτικών συστημάτων, όπως προκύπτει από το ίδιο το γράμμα της διατάξεως. Αυτή καθεαυτήν η εν λόγω διάταξη δεν ασκεί επιρροή, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει ο αναιρεσείων, στην ερμηνεία του άρθρου 75, παράγραφος 1, των μέτρων εφαρμογής.
88
Επιπλέον, το γεγονός ότι τα δικαιώματα που αποκτήθηκαν βάσει των εθνικών συνταξιοδοτικών συστημάτων διατηρούνται, δυνάμει του άρθρου 28 του καθεστώτος των βουλευτών, κατά την ημερομηνία εφαρμογής του καθεστώτος αυτού δεν εισάγει, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει ο αναιρεσείων, διαφορετική μεταχείριση εις βάρος των ενδιαφερομένων πρώην βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου των οποίων το ποσό της συντάξεως γήρατος ενδέχεται να μεταβληθεί στο πλαίσιο του δυναμικού καθεστώτος. Πράγματι, από το άρθρο 28 του καθεστώτος των βουλευτών προκύπτει απλώς και μόνον ότι η θέσπιση του εν λόγω καθεστώτος δεν επηρεάζει τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα που έχουν αποκτήσει οι πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο πλαίσιο εθνικών συνταξιοδοτικών συστημάτων, και όχι ότι απαγορεύεται στα κράτη μέλη να τροποποιούν τους κανόνες υπολογισμού των συντάξεων γήρατος που χορηγούνται βάσει των συστημάτων αυτών.
89
Ως εκ τούτου, τόσο από το γράμμα των εσωτερικών κανόνων του Κοινοβουλίου όσο και από το πλαίσιο στο οποίο αυτοί εντάσσονται και από τον σκοπό τον οποίο επιδιώκουν προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο ουδόλως υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας, στη σκέψη 67 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι το Κοινοβούλιο ορθώς στηρίχθηκε στους εσωτερικούς του κανόνες για να εφαρμόσει το δυναμικό σύστημα στους ενδιαφερόμενους πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
90
Επομένως, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως εν μέρει αβάσιμος και εν μέρει αλυσιτελής.
Επί του δευτέρου λόγου αναιρέσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
91
Ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως διαρθρώνεται, κατ’ ουσίαν, σε δύο σκέλη.
92
Με το πρώτο σκέλος, ο αναιρεσείων υποστηρίζει ότι, για τους λόγους που εξέθεσε στο πλαίσιο του πρώτου λόγου αναιρέσεως, το Γενικό Δικαστήριο εσφαλμένως έκρινε, στις σκέψεις 94 έως 98 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι το Κοινοβούλιο δεν είχε παραβιάσει την αρχή της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, με την αιτιολογία ότι το εν λόγω θεσμικό όργανο δεν είχε παράσχει στον αναιρεσείοντα καμία άλλη διαβεβαίωση πέραν των διαλαμβανόμενων στο άρθρο 75 των μέτρων εφαρμογής καθώς και στο άρθρο 2, παράγραφος 1, του παραρτήματος III των ρυθμίσεων ΕΑΒ.
93
Με το δεύτερο σκέλος, ο αναιρεσείων υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας στις σκέψεις 100 έως 110 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
94
Πρώτον, κατά τον αναιρεσείοντα, το Γενικό Δικαστήριο εσφαλμένως εξέτασε, στη σκέψη 110 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, τη συμβατότητα της επίδικης αποφάσεως με την εν λόγω αρχή όχι υπό το πρίσμα της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, όπως αυτή απορρέει από τα μέτρα εφαρμογής, αλλά υπό το πρίσμα του στόχου της Ιταλικής Δημοκρατίας να μειώσει τις δημόσιες δαπάνες λόγω σοβαρής οικονομικής κρίσεως. Κατά τον αναιρεσείοντα, δεδομένου ότι η σύνταξή του επιβαρύνει τον προϋπολογισμό της Ένωσης και όχι τον προϋπολογισμό του εν λόγω κράτους μέλους, η επίκληση ενός τέτοιου σκοπού δεν μπορεί να αποτελέσει έρεισμα για τη μείωση του ποσού της συντάξεώς του.
95
Δεύτερον, κατά τον αναιρεσείοντα, το Γενικό Δικαστήριο εσφαλμένως έκρινε ότι ο αναλογικός χαρακτήρας της επίδικης αποφάσεως διασφαλίζεται εκ του γεγονότος ότι η απόφαση 14/2018 περιέχει «ορισμένες διατάξεις οι οποίες διασφαλίζουν την αναλογικότητά της, όπως είναι ειδικότερα το άρθρο 1, παράγραφοι 6 και 7, της [τελευταίας] απόφασης αυτής». Πλην όμως, μια απόφαση του δικαστικού συμβουλίου της Βουλής ακύρωσε το άρθρο 1, παράγραφος 7, της αποφάσεως 14/2018, με την αιτιολογία ότι η εν λόγω διάταξη δεν ήταν επαρκής για να αντισταθμίσει τις δυσανάλογες επιπτώσεις που συνεπαγόταν η απόφαση 14/2018.
96
Τρίτον, ο αναιρεσείων υποστηρίζει ότι η μείωση του ποσού της συντάξεώς του γήρατος είναι σαφώς δυσανάλογη και υπέρμετρη, δεδομένου ότι η επίδικη απόφαση επέφερε μείωση της συντάξεως αυτής από 3108,58 ευρώ σε 1644 ευρώ.
97
Το Κοινοβούλιο υποστηρίζει ότι ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
– Προκαταρκτικές παρατηρήσεις
98
Με το πρώτο σκέλος του δεύτερου λόγου αναιρέσεως, ο αναιρεσείων υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι η εφαρμογή νέων κανόνων υπολογισμού του ποσού της συντάξεώς του γήρατος δεν συνάδει με την αρχή της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, δεδομένου ότι οι εσωτερικοί κανόνες του Κοινοβουλίου αποσκοπούν στη διασφάλιση του αμετάβλητου των κανόνων υπολογισμού των συντάξεων των ενδιαφερόμενων πρώην βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
99
Με την αιτίαση αυτή, ο αναιρεσείων αμφισβητεί, κατ’ ουσίαν, την ορθότητα της ερμηνείας των εσωτερικών κανόνων του Κοινοβουλίου σύμφωνα με την οποία το εν λόγω θεσμικό όργανο είναι υποχρεωμένο να εφαρμόσει το δυναμικό σύστημα στους ενδιαφερόμενους πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
100
Με το δεύτερο σκέλος του υπό κρίση λόγου αναιρέσεως, ο αναιρεσείων αμφισβητεί τη δυνατότητα να ληφθούν υπόψη, κατά τον έλεγχο της νομιμότητας της επίδικης αποφάσεως, οι σκοποί της αποφάσεως 14/2018 και οι εγγυήσεις που αυτή περιέχει σχετικά με τον αναλογικό χαρακτήρα της μείωσης του ποσού της συντάξεως γήρατος.
101
Η εν λόγω αιτίαση αφορά την ορθότητα της εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου ερμηνείας των εσωτερικών κανόνων του Κοινοβουλίου υπό την έννοια ότι οι κανόνες αυτοί πρέπει να συνεπάγονται αναπροσαρμογές των συντάξεων των πρώην βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου λαμβανομένων υπόψη των σκοπών των εθνικών συνταξιοδοτικών συστημάτων καθώς και των εγγυήσεων που τα συστήματα αυτά παρέχουν.
102
Επομένως, πρέπει να εξεταστεί το βάσιμο του δευτέρου λόγου αναιρέσεως.
– Επί της ουσίας
103
Υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με γενική ερμηνευτική αρχή, μια πράξη της Ένωσης πρέπει να ερμηνεύεται, στο μέτρο του δυνατού, κατά τρόπο που να μη θίγει το κύρος της και να συνάδει με το σύνολο του πρωτογενούς δικαίου και, ιδίως, με τις διατάξεις του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης). Ως εκ τούτου, όταν πράξη του παράγωγου δικαίου της Ένωσης επιδέχεται περισσότερες από μία ερμηνείες, πρέπει να προτιμάται η ερμηνεία που καθιστά τη διάταξη σύμφωνη με το πρωτογενές δίκαιο, και όχι εκείνη η οποία θα συνεπαγόταν το ασυμβίβαστό της με αυτό (απόφαση της 21ης Ιουνίου 2022, Ligue des droits humains, C‑817/19, EU:C:2022:491, σκέψη 86 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
104
Επομένως, πρέπει να εξεταστεί αν η ερμηνεία των εσωτερικών κανόνων του Κοινοβουλίου σύμφωνα με την οποία το εν λόγω θεσμικό όργανο είναι υποχρεωμένο να εφαρμόσει το δυναμικό σύστημα στους ενδιαφερόμενους πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, βάσει της οποίας εκδόθηκε η επίδικη απόφαση, είναι σύμφωνη με την αρχή της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης.
105
Κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, ουδείς δύναται να επικαλεστεί λυσιτελώς παραβίαση της εν λόγω αρχής ελλείψει συγκεκριμένων διαβεβαιώσεων εκ μέρους της Διοικήσεως. Επομένως, η δυνατότητα επίκλησης της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης παρέχεται σε κάθε πρόσωπο στο οποίο ένα θεσμικό όργανο δημιούργησε βάσιμες προσδοκίες. Αποτελούν διαβεβαιώσεις ικανές να δημιουργήσουν τέτοιες προσδοκίες οι ακριβείς, ανεπιφύλακτες και συγκλίνουσες πληροφορίες που προέρχονται από αρμόδιες και αξιόπιστες πηγές, όποια και αν είναι η μορφή υπό την οποία γνωστοποιούνται (πρβλ. απόφαση της 23ης Ιανουαρίου 2019, Deza κατά ECHA, C‑419/17 P, EU:C:2019:52, σκέψεις 69 και 70 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
106
Αντιθέτως, όταν ένα πρόσωπο συνετό και ενημερωμένο είναι σε θέση να προβλέψει τη θέσπιση μέτρου της Ένωσης ικανού να βλάψει τα συμφέροντά του, δεν μπορεί να επικαλεστεί την αρχή αυτή μετά τη λήψη ενός τέτοιου μέτρου (πρβλ. απόφαση της 23ης Ιανουαρίου 2019, Deza κατά ECHA, C‑419/17 P, EU:C:2019:52, σκέψη 71 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
107
Συναφώς, αφενός, επισημαίνεται ότι από τις σκέψεις 63 έως 89 της παρούσας αποφάσεως προκύπτει ότι η μόνη εγγύηση που παρέχεται από τους εσωτερικούς κανόνες του Κοινοβουλίου στους ενδιαφερόμενους πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου είναι ότι θα λαμβάνουν σύνταξη της οποίας το ύψος και οι όροι θα είναι πανομοιότυπα με εκείνα που ισχύουν για τις συντάξεις που λαμβάνουν τα μέλη του κοινοβουλίου του κράτους μέλους στο οποίο εξελέγησαν.
108
Αφετέρου, στη σκέψη 96 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι ο αναιρεσείων ούτε απέδειξε ούτε υποστήριξε ότι το Κοινοβούλιο του παρέσχε διαβεβαιώσεις πέραν εκείνων που περιέχονται στις εν λόγω διατάξεις.
109
Το γεγονός ότι ο αναιρεσείων εντάχθηκε στο συνταξιοδοτικό σύστημα που θεσπίστηκε με το άρθρο 2, παράγραφος 1, του παραρτήματος III των ρυθμίσεων ΕΑΒ δεν του παρείχε παρά ταύτα, κατά το χρονικό σημείο της εντάξεώς του στο σύστημα αυτό, το δικαίωμα να λάβει ένα προβλέψιμο, σταθερό και αμετάβλητο ποσό συντάξεως γήρατος. Πράγματι, όπως ορθώς έκρινε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 97 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η μόνη ακριβής και ανεπιφύλακτη διαβεβαίωση την οποία ήταν σε θέση να του παράσχει το Κοινοβούλιο ήταν η διαβεβαίωση ότι, κατ’ εφαρμογήν των εσωτερικών του κανόνων, θα λάμβανε σύνταξη γήρατος της οποίας το ύψος και οι όροι θα ήταν πανομοιότυπα με εκείνα που ίσχυαν για τα μέλη του κοινοβουλίου του κράτους μέλους στο οποίο εξελέγη, σύμφωνα με το δυναμικό σύστημα.
110
Επομένως, η ερμηνεία των εσωτερικών κανόνων του Κοινοβουλίου κατά την οποία το εν λόγω θεσμικό όργανο είναι υποχρεωμένο να εφαρμόσει το δυναμικό σύστημα στους ενδιαφερόμενους πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου είναι σύμφωνη με την αρχή της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης.
111
Ως εκ τούτου, το πρώτο σκέλος του δευτέρου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμο.
112
Όσον αφορά το δεύτερο σκέλος του υπό κρίση λόγου αναιρέσεως, πρέπει να επισημανθεί ότι, στο μέτρο που η ερμηνεία των εσωτερικών κανόνων του Κοινοβουλίου σύμφωνα με την οποία το εν λόγω θεσμικό όργανο είναι υποχρεωμένο να εφαρμόσει το δυναμικό σύστημα στους ενδιαφερόμενους πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, μπορεί να καταλήξει σε μείωση του ποσού της συντάξεως η οποία να επηρεάζει την ποιότητα ζωής του ενδιαφερομένου, η εν λόγω ερμηνεία μπορεί να συνεπάγεται περιορισμό του δικαιώματος ιδιοκτησίας το οποίο κατοχυρώνεται στο άρθρο 17 του Χάρτη (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση του ΕΔΔΑ, της 1ης Σεπτεμβρίου 2015, Da Silva Carvalho Rico κατά Πορτογαλίας, CE:ECHR:2015:0901DEC001334114, § 33).
113
Το δικαίωμα ιδιοκτησίας δεν είναι όμως απόλυτο και η άσκησή του μπορεί, επομένως, να υπόκειται σε περιορισμούς, υπό την προϋπόθεση, μεταξύ άλλων, ότι οι περιορισμοί αυτοί δικαιολογούνται από σκοπούς γενικού συμφέροντος τους οποίους επιδιώκει η Ένωση (πρβλ. απόφαση της 13ης Ιουνίου 2017, Florescu κ.λπ.C‑258/14, EU:C:2017:448, σκέψη 51 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
114
Πράγματι, κατά το άρθρο 52, παράγραφος 1, του Χάρτη, κάθε περιορισμός του δικαιώματος ιδιοκτησίας το οποίο κατοχυρώνεται στο άρθρο 17 του Χάρτη είναι σύμφωνος με την τελευταία αυτή διάταξη εφόσον προβλέπεται από τον νόμο, σέβεται το βασικό περιεχόμενο του δικαιώματος ιδιοκτησίας και, τηρουμένης της αρχής της αναλογικότητας, είναι αναγκαίος και ανταποκρίνεται πραγματικά σε σκοπούς γενικού συμφέροντος αναγνωριζόμενους από την Ένωση ή στην ανάγκη προστασίας των δικαιωμάτων και ελευθεριών των τρίτων.
115
Πρέπει να γίνει δεκτό ότι η εφαρμογή του δυναμικού συστήματος στους πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου οι οποίοι τελούν στην κατάσταση που περιγράφεται στο άρθρο 1, παράγραφος 2, του παραρτήματος ΙΙΙ των ρυθμίσεων ΕΑΒ επιδιώκει σκοπό γενικού συμφέροντος αναγνωριζόμενο από την Ένωση, στο μέτρο που αποσκοπεί, όπως προκύπτει από τη σκέψη 53 της παρούσας αποφάσεως, να τυγχάνουν της ίδιας μεταχειρίσεως, αφενός, οι βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ως προς τους οποίους το συνταξιοδοτικό σύστημα του κράτους μέλους στο οποίο εξελέγησαν δεν προέβλεπε σύνταξη ή οι οποίοι υπάγονταν σε συνταξιοδοτικό σύστημα στο πλαίσιο του οποίου το ύψος και/ή ο τρόπος υπολογισμού της συντάξεως δεν ήταν πανομοιότυπα με εκείνα που ισχύουν για τους βουλευτές του εθνικού κοινοβουλίου και, αφετέρου, οι βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου των οποίων το εθνικό συνταξιοδοτικό σύστημα προέβλεπε τέτοιο ύψος και/ή τρόπο υπολογισμού της συντάξεως πανομοιότυπα με εκείνα που ισχύουν για τους βουλευτές του εθνικού κοινοβουλίου.
116
Αντιθέτως, οι σκοποί που επιδιώκονται με την απόφαση 14/2018, η οποία έχει εφαρμογή στους ενδιαφερόμενους πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου βάσει του δυναμικού συστήματος, είναι αμιγώς εθνικής φύσεως. Επομένως, οι εν λόγω σκοποί δεν μπορούν, αυτοί καθεαυτούς, να δικαιολογήσουν μείωση του ποσού των συντάξεων, δεδομένου ότι τα ποσά αυτά καταβάλλονται στο πλαίσιο συνταξιοδοτικού συστήματος θεσπισθέντος όχι δυνάμει του εθνικού δικαίου, αλλά δυνάμει του δικαίου της Ένωσης και βαρύνουν τον προϋπολογισμό της Ένωσης.
117
Ως εκ τούτου, εσφαλμένως, στις σκέψεις 102 έως 108 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έλαβε υπόψη τους σκοπούς που επιδιώκονται με την εν λόγω εθνική απόφαση προκειμένου να εξετάσει αν η προσβολή του δικαιώματος ιδιοκτησίας του νυν αναιρεσείοντος την οποία συνεπάγεται η επίδικη απόφαση ήταν δικαιολογημένη.
118
Πρέπει, εντούτοις, να υπομνησθεί ότι, εάν το σκεπτικό αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου ενέχει παραβίαση του δικαίου της Ένωσης, αλλά το διατακτικό της είναι ορθό για άλλους νομικούς λόγους, η παραβίαση αυτή δεν μπορεί επιφέρει την αναίρεση της οικείας αποφάσεως, πρέπει δε να γίνει αντικατάσταση αιτιολογίας και να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως (απόφαση της 14ης Δεκεμβρίου 2023, Επιτροπή κατά Amazon.com κ.λπ., C‑457/21 P, EU:C:2023:985, σκέψη 51 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
119
Επομένως, πρέπει να εξακριβωθεί αν η απόρριψη της αιτιάσεως περί προσβολής του δικαιώματος ιδιοκτησίας το οποίο κατοχυρώνεται στο άρθρο 17 του Χάρτη είναι ορθή για νομικούς λόγους διαφορετικούς από εκείνους που ενέχουν την πλάνη που διαπιστώθηκε στη σκέψη 117 της παρούσας αποφάσεως.
120
Συναφώς, επισημαίνεται ότι η εφαρμογή του δυναμικού συστήματος στους ενδιαφερόμενους πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ανταποκρίνεται πράγματι στον ως άνω σκοπό της ίσης μεταχειρίσεως, ο οποίος διαπιστώθηκε στη σκέψη 115 της παρούσας αποφάσεως, δεδομένου ότι έχει ως αποτέλεσμα οι δύο κατηγορίες βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που μνημονεύονται στην προαναφερθείσα σκέψη να υπόκεινται, ανά πάσα στιγμή, στους εθνικούς κανόνες περί υπολογισμού των συντάξεων γήρατος των μελών του κοινοβουλίου του οικείου κράτους μέλους.
121
Η εφαρμογή αυτή ήταν, εξάλλου, αναγκαία για την επίτευξη του εν λόγω σκοπού, δεδομένου ότι μόνον η ευθυγράμμιση του ύψους και/ή του τρόπου υπολογισμού της συντάξεως, όπως η προβλεπόμενη στο άρθρο 2, παράγραφος 1, του παραρτήματος III των ρυθμίσεων ΕΑΒ, σε συνδυασμό με το άρθρο 1, παράγραφος 2, του παραρτήματος αυτού, μπορεί να συνεπάγεται την ίση μεταχείριση μεταξύ των εν λόγω κατηγοριών βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
122
Επομένως, παρά την πλάνη περί το δίκαιο που διαπιστώθηκε στη σκέψη 117 της παρούσας αποφάσεως, η απόρριψη της αιτιάσεως με την οποία προβάλλεται προσβολή του δικαιώματος ιδιοκτησίας που κατοχυρώνεται στο άρθρο 17 του Χάρτη είναι ορθή, δεδομένου ότι ο επίμαχος περιορισμός του δικαιώματος ιδιοκτησίας πληροί το σύνολο των προϋποθέσεων του άρθρου 52, παράγραφος 1, του Χάρτη.
123
Εκ των ανωτέρω συνάγεται ότι ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως είναι αβάσιμος.
Επί του τρίτου λόγου αναιρέσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
124
Με τον τρίτο λόγο αναιρέσεως, ο αναιρεσείων προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι διαπίστωσε, στη σκέψη 43 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η εκτίμηση της νομιμότητας της αποφάσεως 14/2018 δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα των δικαιοδοτικών οργάνων της Ένωσης. Κατά τον αναιρεσείοντα, δεδομένου ότι οι εσωτερικοί κανόνες του Κοινοβουλίου παραπέμπουν στα εθνικά συστήματα, το Κοινοβούλιο δεν μπορεί να εφαρμόσει ένα τέτοιο σύστημα χωρίς προηγούμενο έλεγχο της νομιμότητάς του.
125
Μόνον ένας τέτοιος έλεγχος της νομιμότητας του εθνικού συστήματος σε ενωσιακό επίπεδο θα διασφάλιζε τον σεβασμό του δικαιώματος αποτελεσματικής προσφυγής, δεδομένου ότι ο αναιρεσείων, ως πρώην βουλευτής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ο οποίος ουδέποτε έχει διατελέσει μέλος της ιταλικής Βουλής, δεν έχει τη δυνατότητα να αμφισβητήσει τη νομιμότητα του εν λόγω συστήματος στην Ιταλία, διότι το εν λόγω σύστημα δεν έχει τυπικώς εφαρμογή στην περίπτωσή του.
126
Εξάλλου, από ορισμένες δημοσιεύσεις εθνικών εμπειρογνωμόνων προκύπτει ότι η τελευταία μεταρρύθμιση των συντάξεων των μελών του ιταλικού κοινοβουλίου καταλήγει σε σύστημα στερούμενο πάσης αναλογιστικής βάσεως, το οποίο θίγει τις θεμιτές προσδοκίες τους και τη σταθερότητα του ποσού της συντάξεώς τους, κατά παραβίαση της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης.
127
Το Κοινοβούλιο υποστηρίζει ότι ο τρίτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως εν μέρει απαράδεκτος και εν μέρει αβάσιμος.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
– Προκαταρκτικές παρατηρήσεις
128
Με τον τρίτο λόγο αναιρέσεως, ο αναιρεσείων υποστηρίζει ότι οι εσωτερικοί κανόνες του Κοινοβουλίου δεν πρέπει να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι το Κοινοβούλιο μπορεί να εφαρμόσει αυτομάτως ένα εθνικό συνταξιοδοτικό σύστημα επί των πρώην βουλευτών του, χωρίς να έχει προβεί σε έλεγχο της νομιμότητας του εν λόγω εθνικού συστήματος.
129
Επομένως, ο υπό κρίση λόγος αναιρέσεως αφορά την ερμηνεία των εσωτερικών κανόνων του Κοινοβουλίου και πρέπει, ως εκ τούτου, να εξεταστεί επί της ουσίας.
– Επί της ουσίας
130
Όπως προκύπτει από την εξέταση του πρώτου λόγου της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, το Γενικό Δικαστήριο ορθώς έκρινε, στις σκέψεις 54 και 57 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι το Κοινοβούλιο ήταν υποχρεωμένο να εφαρμόσει στον αναιρεσείοντα τους ίδιους κανόνες σχετικά με το ύψος και τους όρους των συντάξεων με εκείνους που προβλέπει το ιταλικό δίκαιο.
131
Επίσης, ορθώς επισήμανε το Γενικό Δικαστήριο, στις ίδιες αυτές σκέψεις, ότι το Κοινοβούλιο μπορεί να απαλλαγεί από την υποχρέωση αυτή στην περίπτωση που η ως άνω εφαρμογή θα συνεπαγόταν την παράβαση υπέρτερης ισχύος κανόνα του δικαίου της Ένωσης, όπως είναι μια γενική αρχή του δικαίου της Ένωσης ή μια διάταξη του Χάρτη.
132
Πράγματι, το Κοινοβούλιο οφείλει να βεβαιωθεί ότι η εφαρμογή των εσωτερικών του κανόνων οι οποίοι συνίσταται στην αναπροσαρμογή των συντάξεων των πρώην βουλευτών του σε συνάρτηση με την εξέλιξη των εθνικών συστημάτων δεν προσκρούει στις γενικές αρχές του δικαίου της Ένωσης ή στον Χάρτη. Το εν λόγω θεσμικό όργανο οφείλει, επομένως, να μην προχωρήσει σε μια τέτοια αναπροσαρμογή, εφόσον αποδεικνύεται ότι αυτή αντιβαίνει στο δίκαιο της Ένωσης.
133
Μολονότι εκ των ανωτέρω συνάγεται ότι το Κοινοβούλιο δεν μπορούσε να εφαρμόσει αυτομάτως την απόφαση 14/2018 στους πρώην βουλευτές του δίχως να λάβει υπόψη τις γενικές αρχές του δικαίου της Ένωσης και τον Χάρτη, τούτο δεν σημαίνει ότι το εν λόγω θεσμικό όργανο όφειλε να εξετάσει τη νομιμότητα της εν λόγω αποφάσεως.
134
Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο ορθώς διαπίστωσε, στη σκέψη 73 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η εξέταση της νομιμότητας της εν λόγω αποφάσεως, η οποία εκδόθηκε βάσει του ιταλικού δικαίου, εναπόκειται αποκλειστικά στις αρμόδιες ιταλικές αρχές. Η μνημονευθείσα στην προηγούμενη σκέψη υποχρέωση του Κοινοβουλίου δεν συνίσταται στην εξέταση της νομιμότητας των εθνικών συνταξιοδοτικών συστημάτων, αλλά στη διασφάλιση του ότι είναι συμβατή με το δίκαιο της Ένωσης η εφαρμογή των εσωτερικών του κανόνων οι οποίοι συνίστανται στην αναπροσαρμογή των συντάξεων πρώην βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου βάσει ενός τέτοιου εθνικού καθεστώτος.
135
Κατά συνέπεια, ο τρίτος λόγος αναιρέσεως είναι αβάσιμος.
Επί του τετάρτου λόγου αναιρέσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
136
Με τον τέταρτο λόγο αναιρέσεως, ο αναιρεσείων υποστηρίζει ότι, βάσει της αποφάσεως του δικαστικού συμβουλίου της Βουλής, η οποία μνημονεύεται στη σκέψη 95 της παρούσας αποφάσεως, ένα πρώην μέλος του εθνικού κοινοβουλίου δύναται, μεταξύ άλλων, να ζητήσει αναπροσαρμογή του ποσού της συντάξεως γήρατος που λαμβάνει υπό ειδικές, πλην όμως αρκετά ασαφείς περιστάσεις, οι οποίες περιλαμβάνουν την αναπηρία του ενδιαφερομένου, την ανάγκη λήψης φαρμάκων απαραίτητων για την επιβίωσή του, την περίπτωση έλλειψης άλλων σημαντικών πόρων ή την περίπτωση που ο ενδιαφερόμενος επιτυγχάνει να αποδείξει ότι η κατ’ εφαρμογή της αποφάσεως 14/2018 αναπροσαρμογή του ποσού της συντάξεώς του είχε ως αποτέλεσμα σοβαρή υποβάθμιση των συνθηκών διαβίωσής του. Ένα τέτοιο σύστημα, το οποίο προϋποθέτει τη διενέργεια έρευνας σχετικά με την προσωπική κατάσταση του ενδιαφερομένου, δεν μπορεί να εφαρμοστεί κατ’ αναλογίαν στο επίπεδο της Ένωσης, στοιχείο που το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη.
137
Το Κοινοβούλιο υποστηρίζει ότι ο τέταρτος λόγος αναιρέσεως είναι απαράδεκτος.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
138
Προς στήριξη του τετάρτου λόγου αναιρέσεως, ο αναιρεσείων προβάλλει αιτίαση η οποία αφορά αποκλειστικά την επίδικη απόφαση και δεν επηρεάζει την ορθότητα της ερμηνείας των εσωτερικών κανόνων του Κοινοβουλίου σύμφωνα με την οποία το θεσμικό αυτό όργανο είναι υποχρεωμένο να εφαρμόσει το δυναμικό καθεστώς στους ενδιαφερόμενους πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
139
Κατά συνέπεια, δεν συντρέχει λόγος να εξετασθεί ο τέταρτος λόγος αναιρέσεως.
Επί του πέμπτου λόγου αναιρέσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
140
Ο πέμπτος λόγος αναιρέσεως διαρθρώνεται σε τρία σκέλη.
141
Με το πρώτο σκέλος, ο αναιρεσείων υποστηρίζει ότι, αντιθέτως προς όσα έκρινε το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 112 έως 119 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το σχέδιο αποφάσεως και η γνωμοδότηση της Νομικής Υπηρεσίας πρέπει να ακυρωθούν, δεδομένου ότι πρόκειται για πράξεις δεκτικές προσφυγής με δυσμενείς γι’ αυτόν συνέπειες.
142
Με το δεύτερο σκέλος, ο αναιρεσείων υποστηρίζει ότι, αντιθέτως προς όσα έκρινε το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 120 έως 122 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η επιστροφή, σε περίπτωση ευδοκιμήσεως της προσφυγής, των ποσών που παρακρατήθηκαν αδικαιολογήτως δεν μπορεί να εξομοιωθεί με διαταγή προς τα θεσμικά όργανα της Ένωσης, για την οποία το Γενικό Δικαστήριο δεν είναι αρμόδιο.
143
Με το τρίτο σκέλος του υπό κρίση λόγου αναιρέσεως, ο αναιρεσείων βάλλει κατά της αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου σχετικά με τα δικαστικά έξοδα.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
144
Κανένα από τα σκέλη του πέμπτου λόγου αναιρέσεως που προβάλλει ο αναιρεσείων δεν βάλλει, έστω εμμέσως, κατά της ορθότητας της ερμηνείας των εσωτερικών κανόνων του Κοινοβουλίου σύμφωνα με την οποία το εν λόγω θεσμικό όργανο είναι υποχρεωμένο να εφαρμόσει το δυναμικό καθεστώς στους ενδιαφερόμενους πρώην βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
145
Συνεπώς, δεν συντρέχει λόγος να εξετασθεί ο πέμπτος λόγος αναιρέσεως.
146
Δεδομένου ότι όλοι οι λόγοι αναιρέσεως που προέβαλε ο αναιρεσείων απορρίφθηκαν, η αίτηση αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της.
Επί των δικαστικών εξόδων
147
Κατά το άρθρο 184, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, όταν η αίτηση αναιρέσεως είναι αβάσιμη, το Δικαστήριο αποφαίνεται επί των δικαστικών εξόδων. Σύμφωνα με το άρθρο 138, παράγραφος 1, του ανωτέρω Κανονισμού, το οποίο εφαρμόζεται στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει του άρθρου 184, παράγραφος 1, του ίδιου κανονισμού, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα έξοδα, εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου.
148
Δεδομένου ότι ο αναιρεσείων ηττήθηκε και το Κοινοβούλιο ζήτησε την καταδίκη του στα δικαστικά έξοδα, ο αναιρεσείων πρέπει να φέρει, πέραν των δικών του δικαστικών εξόδων, και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε το Κοινοβούλιο.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τέταρτο τμήμα) αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την αίτηση αναιρέσεως.
2)
Ο Enrico Falqui φέρει, πέραν των δικών του δικαστικών εξόδων, τα δικαστικά έξοδα στα οποία υποβλήθηκε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η ιταλική.