62021CJ0393_RES
Zaak C‑393/21
Lufthansa Technik AERO Alzey GmbH
(verzoek om een prejudiciële beslissing, ingediend door de Lietuvos Aukščiausiasis Teismas)
Arrest van het Hof (Vierde kamer) van 16 februari 2023
„Prejudiciële verwijzing – Justitiële samenwerking in burgerlijke en handelszaken – Verordening (EG) nr. 805/2004 – Europese executoriale titel voor niet-betwiste schuldvorderingen – Artikel 23, onder c) – Opschorting van de tenuitvoerlegging van een als Europese executoriale titel gewaarmerkte beslissing – Buitengewone omstandigheden – Begrip”
Justitiële samenwerking in burgerlijke zaken – Invoering van een Europese executoriale titel voor niet-betwiste schuldvorderingen – Verordening nr. 805/2004 – Instelling door de schuldenaar in de lidstaat van oorsprong van een rechtsmiddel tegen de als Europese executoriale titel gewaarmerkte beslissing of indiening door de schuldenaar, in die lidstaat, van een verzoek tot rectificatie of intrekking van het bewijs – Procedure van tenuitvoerlegging van deze beslissing – Opschorting of beperking van de tenuitvoerlegging – Begrip „buitengewone omstandigheden” – Reëel risico op bijzonder ernstige schade voor de schuldenaar – Schade die onmogelijk of bijzonder moeilijk te herstellen valt – Daaronder begrepen – Omstandigheden die verband houden met de gerechtelijke procedure die in de lidstaat van oorsprong wordt gevoerd tegen die beslissing of tegen het bewijs – Daarvan uitgesloten
(Verordening nr. 805/2004 van het Europees Parlement en de Raad, art. 23)
(zie punten 31, 33‑38, 42‑46, dictum 1)
Justitiële samenwerking in burgerlijke zaken – Invoering van een Europese executoriale titel voor niet-betwiste schuldvorderingen – Verordening nr. 805/2004 – Opschorting of beperking van de tenuitvoerlegging – Gelijktijdige toepassing, door het bevoegde gerecht of de bevoegde instantie, van de maatregelen van beperking en zekerheidstelling– Toelaatbaarheid – Gelijktijdige toepassing, door dat gerecht of die instantie, van een van deze twee maatregelen met de maatregel van opschorting van de tenuitvoerleggingsprocedure – Ontoelaatbaarheid
(Verordening nr. 805/2004 van het Europees Parlement en de Raad, art. 23)
(zie punten 49, 50, 52, 53, dictum 2)
Justitiële samenwerking in burgerlijke zaken – Invoering van een Europese executoriale titel voor niet-betwiste schuldvorderingen – Verordening nr. 805/2004 – Voorwaarden voor waarmerking als Europese executoriale titel – Opschorting, in de lidstaat van oorsprong, van de uitvoerbaarheid van een als Europese executoriale titel gewaarmerkte beslissing – Overlegging van het in artikel 6, lid 2, van verordening nr. 805/2004 bedoelde bewijs aan het gerecht van de lidstaat van tenuitvoerlegging – Verplichting voor het gerecht in kwestie om op basis van die beslissing de in de lidstaat van tenuitvoerlegging ingeleide tenuitvoerleggingsprocedure op te schorten
(Verordening nr. 805/2004 van het Europees Parlement en de Raad, art. 6, leden 1 en 2, en art. 11)
(zie punten 56, 58‑64, dictum 3)
Samenvatting
Het Hof verduidelijkt het begrip „buitengewone omstandigheden” op grond waarvan de bevoegde gerechtelijke autoriteit de tenuitvoerlegging van een als Europese executoriale titel gewaarmerkte beslissing kan opschorten
Wanneer de uitvoerbaarheid van een als Europese executoriale titel gewaarmerkte beslissing is opgeschort in de lidstaat van oorsprong, moet de nationale rechter van de lidstaat van tenuitvoerlegging ervoor zorgen dat de procedure wordt opgeschort.
Op 14 juni 2019 heeft het Amtsgericht Hünfeld (rechter in eerste aanleg Hünfeld, Duitsland) aan Arik Air Ltd een betalingsbevel betekend met het oog op de inning van een schuldvordering van 2292993,32 EUR ten gunste van Lufthansa Technik AERO Alzey GmbH (hierna: „Lufthansa”). Vervolgens heeft die rechter op 24 oktober 2019 een Europese executoriale titel en op 2 december 2019 een bewijs van waarmerking als Europese executoriale titel afgegeven.
Een in Litouwen werkzame gerechtsdeurwaarder heeft van Lufthansa de opdracht gekregen deze executoriale titel ten uitvoer te leggen tegen Arik Air.
Arik Air heeft het Landgericht Frankfurt am Main (rechter in tweede aanleg Frankfurt am Main, Duitsland) verzocht (
1
) om het bewijs van waarmerking als Europese executoriale titel in te trekken en de dwanginvordering van het verschuldigde bedrag stop te zetten. Zij was van mening dat het Amtsgericht Hünfeld de processtukken niet correct had betekend, waardoor zij niet tijdig bezwaar had kunnen maken tegen het betalingsbevel in kwestie.
In Litouwen heeft Arik Air de deurwaarder ook verzocht om de tenuitvoerleggingsprocedure op te schorten in afwachting van een definitieve uitspraak van het Landgericht Frankfurt am Main. De deurwaarder heeft dit verzoek niet ingewilligd, omdat de nationale regeling niet de mogelijkheid biedt om de procedure in dergelijke omstandigheden op te schorten.
Bij beslissing van april 2020 heeft het Landgericht Frankfurt am Main, in het bijzonder omdat Arik Air niet had aangetoond dat die titel onrechtmatig was afgegeven, de opschorting van de gedwongen tenuitvoerlegging van de betreffende Europese executoriale titel afhankelijk gemaakt van een door Arik Air te stellen zekerheid van 2000000 EUR
Bij een in juni 2020 gegeven beslissing heeft de Kauno apylinkės teismas (rechter in eerste aanleg Kaunas, Litouwen) het beroep verworpen dat Arik Air had ingesteld tegen de beslissing van de deurwaarder om die tenuitvoerleggingsprocedure niet op te schorten.
In hoger beroep heeft de Kauno apygardos teismas (rechter in tweede aanleg Kaunas, Litouwen) die beslissing vernietigd en de tenuitvoerleggingsprocedure in kwestie opgeschort in afwachting van de definitieve beslissing van de Duitse rechter op de door Arik Air ingediende verzoeken. De Kauno apygardos teismas heeft geoordeeld dat het voor de opschorting van die procedure voldoende was dat bij het gerecht van de lidstaat van oorsprong een rechtsmiddel was ingesteld tegen het bewijs van waarmerking als Europese executoriale titel, omdat de tegen Arik Air ingestelde procedure onevenredig grote schade dreigde te veroorzaken. Die rechter was eveneens van oordeel dat er geen enkele reden was om aan te nemen dat het Landgericht Frankfurt am Main zich diende uit te spreken over de gegrondheid van het verzoek tot opschorting van de executoriale maatregelen.
Vervolgens heeft Lufthansa tegen die beslissing cassatieberoep ingesteld bij de Lietuvos Aukščiausiasis Teismas (hoogste rechter in burgerlijke en strafzaken, Litouwen).
Op verzoek van de Lietuvos Aukščiausiasis Teismas verduidelijkt het Hof de betekenis en de draagwijdte van het begrip „buitengewone omstandigheden” op grond waarvan het bevoegde gerecht of de bevoegde instantie in de lidstaat van tenuitvoerlegging de tenuitvoerlegging van een in de lidstaat van oorsprong als Europese executoriale titel gewaarmerkte beslissing kan opschorten overeenkomstig artikel 23 van verordening nr. 805/2004. (
2
)
Beoordeling door het Hof
In de eerste plaats overweegt het Hof dat het in artikel 23, onder c), van verordening nr. 805/2004 gebruikte begrip „buitengewone omstandigheden” betrekking heeft op een situatie waarin de voortzetting van de procedure voor de tenuitvoerlegging van een als Europese executoriale titel gewaarmerkte beslissing de schuldenaar die in de lidstaat van oorsprong een rechtsmiddel tegen die beslissing heeft ingesteld dan wel een verzoek tot rectificatie of intrekking van het bewijs van waarmerking als Europese executoriale titel heeft ingediend, zou blootstellen aan een reëel risico op bijzonder ernstige schade. Het herstel van die schade zou onmogelijk of bijzonder moeilijk zijn indien die beslissing werd vernietigd dan wel het bewijs van waarmerking werd gerectificeerd of ingetrokken. Het begrip „buitengewone omstandigheden” verwijst niet naar omstandigheden die verband houden met de gerechtelijke procedure die in de lidstaat van oorsprong wordt gevoerd tegen de als Europese executoriale titel gewaarmerkte beslissing of tegen het bewijs van waarmerking als Europese executoriale titel.
Het Hof stelt dit vast nadat het allereerst heeft opgemerkt dat het begrip „buitengewone omstandigheden” een autonoom Unierechtelijk begrip is. Uit het feit dat de Uniewetgever dit begrip gebruikt, blijkt dat hij de draagwijdte van artikel 23, onder c), van verordening nr. 805/2004 niet wilde beperken tot gevallen van overmacht, die in het algemeen het gevolg zijn van onvoorzienbare en onweerstaanbare gebeurtenissen die zijn veroorzaakt buiten toedoen van de schuldenaar. De mogelijkheid om de tenuitvoerleggingsprocedure van een als Europese executoriale titel gewaarmerkte beslissing op te schorten moet bijgevolg worden beperkt tot de gevallen waarin de voortzetting van de tenuitvoerlegging de schuldenaar zou blootstellen aan een reëel risico op bijzonder ernstige schade waarvan het herstel onmogelijk of uiterst moeilijk zou zijn indien het door hem in de lidstaat van oorsprong ingestelde rechtsmiddel of ingediende verzoek werd toegewezen. Het bevoegde gerecht of de bevoegde instantie van de lidstaat van tenuitvoerlegging mag overigens slechts onderzoeken of er sprake is van buitengewone omstandigheden, wanneer de schuldenaar een dergelijke gerechtelijke procedure heeft ingesteld.
Voorts brengt de bevoegdheidsverdeling die bij verordening nr. 805/2004 is gemaakt tussen de gerechten en instanties van de lidstaat van oorsprong en die van de lidstaat van tenuitvoerlegging, met zich mee dat laatstbedoelde gerechten en instanties lniet bevoegd zijn om een in de lidstaat van oorsprong gegeven beslissing inzake een niet-betwiste schuldvordering of de waarmerking ervan als Europese executoriale titel te toetsen naar aanleiding van een verzoek tot opschorting van de tenuitvoerleggingsprocedure. De gerechten of instanties van de lidstaat van tenuitvoerlegging beschikken dan ook over een beperkte ruimte bij de beoordeling van de omstandigheden op grond waarvan een verzoek tot opschorting van de tenuitvoerlegging kan worden toegewezen. Om vast te stellen of er sprake is van buitengewone omstandigheden in de zin van artikel 23, onder c), van die verordening, moeten die gerechten of instanties zich bij het onderzoek van een dergelijk verzoek beperken tot een afweging tussen het belang van de schuldeiser om de beslissing over zijn schuldvordering onmiddellijk ten uitvoer te leggen en het belang van de schuldenaar om bijzonder ernstige en onherstelbare of moeilijk herstelbare schade te voorkomen.
In de tweede plaats verduidelijkt het Hof dat artikel 23 van verordening nr. 805/2004 de gelijktijdige toepassing van de in punten a) en b) (
3
) bedoelde maatregelen van beperking en zekerheidsstelling toestaat, maar niet de gelijktijdige toepassing van een van deze twee maatregelen met de in punt c) bedoelde maatregel van opschorting van de tenuitvoerlegging.
In de derde plaats heeft het Hof geoordeeld dat wanneer de uitvoerbaarheid van een als Europese executoriale titel gewaarmerkte beslissing is opgeschort in de lidstaat van oorsprong en het in artikel 6, lid 2, van verordening nr. 805/2004 bedoelde bewijs is overgelegd aan het gerecht van de lidstaat van tenuitvoerlegging, dit gerecht verplicht is om op basis van die beslissing de in laatstgenoemde lidstaat ingeleide tenuitvoerleggingsprocedure op te schorten (
4
).
(
1
)	Dit verzoek is ingediend op grond van artikel 10 van verordening (EG) nr. 805/2004 van het Europees parlement en de Raad van 21 april 2004 tot invoering van een Europese executoriale titel voor niet-betwiste schuldvorderingen (PB 2004, L 143, blz. 15).
(
2
)	Deze bepaling heeft als opschrift „Opschorting of beperking van de tenuitvoerlegging” en luidt als volgt:
„Wanneer de schuldenaar
– tegen een als Europese executoriale titel gewaarmerkte beslissing rechtsmiddelen heeft ingesteld, met inbegrip van een verzoek om heroverweging in de zin van artikel 19, of
– overeenkomstig artikel 10 om rectificatie of intrekking van de Europese executoriale titel heeft verzocht,
kan het bevoegde gerecht of de bevoegde instantie in de lidstaat van tenuitvoerlegging, op verzoek van de schuldenaar:
a) de tenuitvoerleggingsprocedure tot bewarende maatregelen beperken; of
b) de tenuitvoerlegging afhankelijk maken van het stellen van een door dit gerecht of deze instantie te bepalen zekerheid; of
c) in buitengewone omstandigheden de tenuitvoerleggingsprocedure opschorten.”
(
3
)	Deze maatregelen houden respectievelijk in dat de tenuitvoerleggingsprocedure wordt beperkt tot bewarende maatregelen (a) en dat de tenuitvoerlegging afhankelijk wordt gemaakt van een door het bevoegde gerecht of de bevoegde instantie in de lidstaat van tenuitvoerlegging te bepalen zekerheid (b).
(
4
)	Wat dit betreft, doet het Hof uitspraak op basis van artikel 6, lid 2, van verordening nr. 805/2004, gelezen in samenhang met artikel 11 van deze verordening. Artikel 6 van verordening nr. 805/2004 draagt als opschrift „Voorwaarden voor waarmerking als Europese executoriale titel” en bepaalt in lid 2 het volgende:
„Indien een beslissing betreffende een niet-betwiste schuldvordering niet meer uitvoerbaar is of de uitvoerbaarheid ervan is opgeschort of beperkt, geeft het gerecht van oorsprong op te eniger tijd gedaan verzoek een bewijs af in de vorm van het in bijlage IV opgenomen standaardformulier, waarin vermeld staat dat de beslissing niet of beperkt uitvoerbaar is.”
Artikel 11 van die verordening, met als opschrift „Gevolg van het bewijs van waarmerking als Europese executoriale titel”, bepaalt: „Het bewijs van waarmerking als Europese executoriale titel heeft alleen gevolg binnen de grenzen van de uitvoerbaarheid van de beslissing.”