61971C0022
CONCLUSIE VAN DE ADVOCAAT-GENERAAL
A. DUTHEILLET DE LAMOTHE
VAN 28 OKTOBER 1971 (
1
)
Mijnheer de President,
mijne heren Rechters,
De vennootschap Béguelin is een Belgisch import-exportbedrijf.
Op 1 maart 1967 sloot zij een overeenkomst met de Japanse firma Oshawa, waarbij zij werd aangesteld tot alleenvertegenwoordiger in België en Frankrijk van de door de Japanse firma vervaardigde gasaanstekers van het merk „WIN”.
Enkele dagen later richtte zij in Frankrijk een volledig van haar afhankelijke dochteronderneming Béguelin/Frankrijk op, waaraan bij overeenkomst van 25 maart 1967 de alleenvertegenwoordiging van Oshawa voor Frankrijk werd overgedragen.
Enige tijd later verleende de firma Oshawa aan de Duitse firma Marbach de alleenvertegenwoordiging van het merk „WIN” in Duitsland.
In 1969 kocht een Franse vennootschap, G. L. Import Export te Nice, bij de firma Marbach een partij van 18000„WIN” -aanstekers die eigendom van Marbach waren, doch te Hamburg in douane-entrepot waren gebleven; nadat G. L. Import Export deze aanstekers in Frankrijk had ingeklaard, begon zij deze aldaar in de handel te brengen.
Toen Béguelin/België en Béguelin/Frankrijk dit hoorden, daagden zij de vennootschap G. L. Import Export te Nice en de Duitse firma Marbach voor het Tribunal de commerce te Nice; zij vorderden
—
G. L. Import Export op straffe van een dwangsom te verbieden de gekochte „WIN” -aanstekers op Frans grondgebied in de handel te brengen, enerzijds,
—
de Franse en de Duitse firma te veroordelen tot betaling van schadevergoeding aan de beide vennootschappen Béguelin wegens onrechtmatige en oneerlijke concurrentie, anderzijds.
Verzoeksters baseerden hun vordering in hoofdzaak op de met Oshawa gesloten alleenvertegenwoordigingsovereenkomsten. Verweersters in het hoofdgeding stelden voor het Tribunal de commerce echter bij exceptie de volstrekte nietigheid van de aangevoerde overeenkomsten op grond van artikel 85 van het EEG-Verdrag.
Daarop wendde het Tribunal de commerce te Nice zich overeenkomstig artikel 177 van het Verdrag tot het Hof met de onderhavige vragen.
Deze vragen geven mij aanleiding tot twee opmerkingen vooraf.
1.
Ik betreur het enigszins dat het Tribunal de commerce te Nice zich niet — als de enige daartoe bevoegde instantie — in zijn verwijzingsbeschikking heeft uitgelaten over de vraag of de betrokken conctracten een bepaling inzake absolute gebiedsbescherming bevatten.
Bij de mondelinge behandeling voor het Hof is op dit punt verschil van mening ontstaan.
De vertegenwoordiger van G. L. Import Export en de gemachtigde van de Commissie stellen dat in artikel 9, sub b, van de betrokken contracten een dergelijke territoriale beschermingsclausule besloten ligt, terwijl de vertegenwoordiger van de vennootschappen Béguelin natuurlijk beweert dat dit niet het geval is.
Het Hof behoeft zich niet over dit geschil ten gronde uit te spreken.
U zult Uw antwoord echter zo moeten formuleren dat het Tribunal te Nice duidelijk wordt voorgelicht, voor het geval het van mening is dat de litigieuze overeenkomsten de vertegenwoordiger absolute gebiedsbescherming toekennen.
2.
Het Tribunal te Nice heeft — in een alleszins lofwaardige poging U volledig op de hoogte te stellen — in het dictum van zijn vonnis de feitelijke en de rechtsvragen wellicht wat dooreengehaald.
De vertegenwoordigers van enkele partijen in het hoofdgeding hebben daarvan gebruik gemaakt door naar aanleiding van de feiten geschilpunten op te werpen die mijns inziens geen verband houden met de U voorgelegde vragen.
Zo is met name gesteld dat het voor de toepassing van artikel 85 van het Verdrag op het onderhavige geval van doorslaggevende betekenis is dat bij de litigieuze transactie niet is geëxporteerd van Duits naar Frans douanegebied, doch van een vrije zone in Duitsland naar Frans douanegebied.
Mij dunkt dat dit argument al dadelijk moet worden afgewezen.
Artikel 85 van het Verdrag en deszelfs uitvoeringsverordeningen — alleen hieraan heeft het Hof in casu uitlegging te geven — betreffen niet afzonderlijke of zelfs groepen in- of uitvoertransacties, doch overeenkomsten tussen ondernemingen, besluiten van ondernemersverenigingen en onderling afgestemde feitelijke gedragingen, die de grondslag en het rechtskader van deze transactie vormen.
Dat de import, die tot het hoofdgeding heeft geleid, vanuit een vrije zone is geschied, zou wellicht van belang kunnen zijn, indien aan het Hof een vraag inzake verlegging van het handelsverkeer was voorgelegd, doch is niet van betekenis nu het voor het Hof alleen gaat om de toepasselijkheid van artikel 85 en de bepalingen ter uitvoering daarvan.
Na deze twee inleidende opmerkingen moge ik U voorstellen aan te nemen dat het Tribunal de commerce te Nice U in feite de volgende vijf vragen heeft willen stellen:
1.
Valt de oprichting door een — in een Lid-Staat gevestigde — vennootschap van een dochteronderneming in een andere Lid-Staat, ten einde in die Staat uitvoering te geven aan een aanvankelijk met de moederonderneming gesloten alleenvertegenwoordigingsovereenkomst, onder artikel 85 van het Verdrag, met name wanneer die dochteronderneming volledig wordt gecontroleerd door de moederonderneming?
2.
Wanneer valt een alleenvertegenwoordigingsovereenkomst tussen een in een Lid-Staat gevestigde firma en een firma in een derde land, met name wanneer zij een absolute gebiedsbeschermingsclausule bevat, onder het verbod en de nietigheid bedoeld in artikel 85 van het Verdrag?
3.
In hoeverre kan een dergelijke overeenkomst — wanneer zij onder artikel 85 van het Verdrag valt — op grond van verordening nr. 67 tot 1 januari 1973 aan dit verbod en de nietigheid ontkomen?
4.
In hoeverre is de nationale wetgeving ter bescherming van handelaren tegen oneerlijke concurrentie verenigbaar met artikel 85 van het Verdrag?
5.
Werkt de in artikel 85, lid 2, voorgeschreven nietigheid voor de overeenkomsten, bedoeld in artikel 85, lid 1, alleen tussen partijen of kan zij ook rechtsgevolgen hebben voor derden?
Zoals U ziet, zijn de meeste problemen in verband met deze vragen — uitgezonderd die betreffende de vragen 1, 4 en 5 — al ruimschoots in Uw rechtspraak beantwoord.
I
De eerste vraag zou U wellicht kunnen beantwoorden in ongeveer dezelfde zin als de Commissie U voorstelt.
Evenals de Commissie ben ik namelijk van mening dat de oprichting door een — in een Lid-Staat gevestigde — onderneming van een volledig afhankelijke dochteronderneming in een andere Lid-Staat, met als voornaamste doel de uitoefening van een alleenvertegenwoordiging welke aanvankelijk voor beide Lid-Staten aan de moederonderneming was verleend, niet onder artikel 85 van het Verdrag valt.
Beziet men namelijk de verschillende stadia van een dergelijke handeling, dan kan men naar mijn mening in geen dezer stadia eigenlijk spreken van een „overeenkomst tussen ondernemingen” of een besluit van ondernemersverenigingen, welke de handel tussen de Lid-Staten ongunstig kunnen beïnvloeden.
1.
Ook al schrijft de nationale wetgeving een oprichtingsovereenkomst tussen twee of meer personen voor, toch vormt de oprichting van de vennootschap op zichzelf geen overeenkomst tussen ondernemingen, wanneer de moederonderneming alle of vrijwel alle aandelen bezit en de volledige zeggenschap heeft.
Dit zou slechts anders kunnen zijn wanneer de vennootschap was opgericht door voorheen concurrerende firma's, juist met het doel deze concurrentie te regelen; in dat geval heeft men echter niet meer te maken met een van één moedervennootschap volledig afhankelijke dochteronderneming, maar met een, in de vorm van een oprichtingscontract gesloten overeenkomst tussen ondernemingen, die dan inderdaad zou moeten worden getoetst aan artikel 85.
Uit de weergave van de feiten in het vonnis van het Tribunal de commerce blijkt zeer duidelijk dat dit probleem zich hier niet voordoet, zodat het Hof in zijn antwoord daarop mijns inziens ook niet behoeft in te gaan.
Op zichzelf valt de oprichting van een dochteronderneming in dergelijke omstandigheden dus niet onder artikel 85.
2.
Hetzelfde geldt naar ik meen voor de tweede fase der litigieuze handeling: toekenning van een tot dusver door de moederonderneming uitgeoefend alleenvertegenwoordigingsrecht aan de dochteronderneming.
Ik moge allereerst opmerken dat uit het dossier niet blijkt dat deze fase haar vorm vond in een overeenkomst tussen de moeder- en de dochteronderneming, zoals bij voorbeeld het geval was in een aantal zaken, die de Commissie in het kader van de haar in artikel 85, lid 3, van het Verdrag verleende bevoegdheden diende te onderzoeken.
Het schijnt dat deze fase bestaat uit de totstandkoming van een rechtstreeks contract tussen Béguelin/Frankrijk en de Japanse firma.
Ik geloof echter niet dat dit op zichzelf beslissend is, omdat voor de overeenkomst tussen Béguelin/Frankrijk en de Japanse firma, waarbij aan Béguelin/Frankrijk rechten werden overgedragen die eerder in handen waren van Béguelin/België uiteraard instemming van laatstgenoemde onderneming noodzakelijk was en Béguelin/België derhalve kon worden geacht althans stilzwijgend partij bij de overeenkomst tussen Béguelin/Frankrijk en Oshawa te zijn geweest.
Zoals de Commissie opmerkt, vormt de overdracht door een moederonderneming van aan haar verleende rechten aan een volledig van haar afhankelijke dochteronderneming, of de machtiging daartoe, geen overeenkomst tussen ondernemingen in de zin van artikel 85, lid 1, van het Verdrag, wanneer die dochteronderneming volledig wordt gecontroleerd. In werkelijkheid heeft men dan niet te maken met een overeenkomst tussen ondernemingen, maar met een interne reorganisatie van de moederonderneming.
Voor de toepasselijkheid van artikel 85, lid 1, van het Verdrag dient de overeenkomst tussen ondernemingen de mededinging immers ongunstig te kunnen beinvloeden.
Het is duidelijk dat tussen een moederonderneming en een volledig afhankelijke dochteronderneming geen sprake kan zijn van mededinging, die ongunstig kan worden beïnvloed door een overeenkomst tussen deze beide juridisch wel gescheiden, doch economisch één geheel vormende eenheden.
Ten slotte zou toepasselijkheidverklaring van artikel 85 op het besluit van een — in een Lid-Staat gevestigde — vennootschap om zijn verkoopkantoor in een andere Lid-Staat de vorm van een vennootschap te geven, tot onnodige praktische complicaties leiden en waarschijnlijk veel verder gaan dan de auteurs van artikel 85 hebben gewild.
Samenvattend meen ik derhalve dat de eerste vraag moet worden beantwoord als volgt:
De oprichting door een — in een Lid-Staat gevestigde — onderneming van een dochteronderneming zonder enige economische zelfstandigheid in een andere Lid-Staat ten einde in die Lid-Staat het alleenverkooprecht voor een produkt uit te oefenen dat aanvankelijk voor beide Lid-Staten aan de moederonderneming was verleend, valt niet onder artikel 85, lid 1, van het Verdrag.
II
Aangaande de tweede vraag — in hoeverre een alleenvertegenwoordigingsovereenkomst zoals die waarop de vennootschappen Béguelin zich voor het Tribunal de commerce te Nice beroepen, onder artikel 85 van het Verdrag valt — bestaat reeds een uitvoerige jurisprudentie over de algemene beginselen die hier van toepassing zijn.
1.
Naar hun aard vallen alleenverkoopovereenkomsten niet noodzakelijkerwijs onder artikel 85, lid 1, van het Verdrag.
2.
Dergelijke overeenkomsten kunnen echter, met name wanneer zij absolute gebiedsbeschermingsclausules bevatten, onder dit artikel vallen wanneer zij — afzonderlijk of te zamen met parallelle overeenkomsten beschouwd — enerzijds de handel tussen de Lid-Staten ongunstig kunnen beïnvloeden, en anderzijds ertoe strekken of ten gevolge hebben dat de mededinging binnen de gemeenschappelijke markt aanmerkelijk wordt verhinderd, beperkt of vervalst.
Het Tribunal de commerce te Nice schijnt deze beginselen te kennen, doch bij toepassing ervan op twee moeilijkheden te stuiten:
A —
De eerste zult U gemakkelijk uit de weg kunnen ruimen.
Het Tribunal de commerce te Nice schijnt zich namelijk af te vragen of artikel 85 toepassing kan vinden op een overeenkomst, waarvan een der partijen een in een derde land gevestigde firma is. Dit is echter niet van invloed op de toepasselijkheid van artikel 85, lid 1, van het Verdrag, wanneer de betrokken overeenkomst binnen de gemeenschappelijke markt effect sorteert.
Dit blijkt volgens mij zeer duidelijk uit Uw arrest in de zaak Sirena, waarin werd beslist dat de nationale rechter dient na te gaan of artikel 85, lid 1, van toepassing was op overeenkomsten tussen een Amerikaanse firma en ondernemingen in de gemeenschappelijke markt.
B —
De tweede moeilijkheid is zeer reëel. U kunt de nationale rechter helpen haar te overwinnen, zonder U echter op zijn plaats te stellen.
Zij betreft de vraag of het hier niet gaat om een van die overeenkomsten, die door hun geringe betekenis noch de handel tussen de Lid-Staten ongunstig kunnen beïnvloeden, noch merkbare gevolgen kunnen hebben voor de mededinging binnen de gemeenschappelijke markt.
Dit is een zeer netelige vraag.
Enerzijds zou men namelijk — wanneer men de kenmerken van de markt buiten beschouwing laat — op grond van het betrekkelijk lage bedrag dat met de transacties is gemoeid en de middelmatige of zelfs geringe omvang der betrokken ondernemingen, althans van die in de Gemeenschap, kunnen menen dat de betrokken overeenkomsten inderdaad van geringe betekenis zijn.
Anderzijds vertoont de markt voor aanstekers in de Gemeenschap echter zo bijzondere kenmerken dat men zich kan afvragen of overeenkomsten die op andere markten onbetekenend zouden zijn, op deze Europese markt voor aanstekers niet een geheel ander karakter krijgen.
Alleen de rechter in het hoofdgeding kan zich over deze vraag uitspreken.
U kunt hem slechts een leidraad geven door hem te wijzen op de door U reeds ontwikkelde beginselen die hij bij zijn beoordeling in het oog moet houden.
Toch zou ik hier twee opmerkingen willen maken:
1.
De vertegenwoordiger van de société Béguelin heeft naar aanleiding van dit punt melding gemaakt van een bekendmaking van 27 mei 1970, waarbij de Commissie heeft getracht het begrip overeenkomst van geringe betekenis enigszins te concretiseren.
Deze redenering gaat naar mijn mening echter om drie redenen mank:
a)
De Commissie heeft er namelijk zelf op gewezen dat deze bekendmaking slechts zuiver indicatief van aard is; zij geeft geen normatieve voorschriften waaraan de nationale rechter of zelfs de Commissie zich zou moeten houden, en waarop partijen zich zouden kunnen beroepen.
b)
Zoals de gemachtigde van de Commissie heeft uiteengezet, is het twijfelachtig of het onderhavige geval onder één der in deze bekendmaking bedoelde gevallen thuishoort.
c)
Ten slotte is het heel wel mogelijk — zoals ik daarnet zei en ook al in de zaak-Cadillon heb opgemerkt — dat een overeenkomst, zelfs wanneer zij betrekking heeft op geringe hoeveelheden produkten en zelfs wanneer zij wordt gesloten tussen kleine en middelgrote ondernemingen, onder artikel 85 van het Verdrag valt, wegens de bijzondere kenmerken van de markt voor de betrokken produkten.
2.
Met mijn tweede opmerking zou ik U juist willen verzoeken de aandacht van het Tribunal de commerce op de noodzaak te vestigen het bijzondere karakter van de markt der betrokken produkten in zijn beoordeling te betrekken.
Ik wil U derhalve voorstellen de tweede vraag te beantwoorden als volgt:
a)
Ofschoon een alleenverkoopovereenkomst naar haar aard niet onder artikel 85, lid 1, van het Verdrag valt, kan een dergelijke overeenkomst, vooral wanneer daaraan een absolute gebiedsbescherming is verbonden, onder het verbod en de nietigheid bedoeld in genoemd artikel vallen, indien zij enerzijds de handel tussen de Lid-Staten zo ongunstig kan beïnvloeden dat de verwezenlijking van de doelstellingen van één enkele markt tussen de Lid-Staten kan worden geschaad en indien zij anderzijds ertoe strekt of ten gevolge heeft dat de mededinging binnen de gemeenschappelijke markt wordt verhinderd, beperkt of vervalst.
b)
De vraag of aan deze beide voorwaarden is voldaan moet worden beoordeeld in het licht van de feitelijke omstandigheden der overeenkomst, waarbij met name moet worden gelet op eventuele parallelle overeenkomsten tussen dezelfde leverancier en andere verkopers, op de bijzondere kenmerken van de markt voor de betrokken of gelijksoortige produkten, alsmede op de positie van de belanghebbenden op die markt.
III
Bij de derde vraag (mogelijke invloed van verordening nr. 67/67 op de onderhavige zaak) kan ik volstaan met enkele korte opmerkingen.
1.
De Commissie betoogt dat de overeenkomst tussen Oshawa en Béguelin/ Frankrijk niet in aanmerking kan komen voor de uitzondering van artikel 1 van verordening nr. 67/67, aangezien zij niet voldoet aan de in artikel 3 van de verordening gestelde voorwaarden.
Ingevolge artikel 3, sub b, is namelijk de in artikel 1 neergelegde uitzondering niet van toepassing op alleenvertegenwoordigingsovereenkomsten
„wanneer de contractspartijen, het tussenhandelaren of consumenten bemoeilijken zich de contractsprodukten bij andere handelaren binnen de gemeenschappelijke markt te verschaffen”.
Dit is volgens de Commissie het geval bij de onderhavige overeenkomst, waarvan artikel 9 in een stelsel van absolute gebiedsbescherming voorziet.
De stelling van de Commissie is juridisch geheel juist.
Hoewel het antwoord duidelijk lijkt, is het niet aan U maar aan de nationale rechter om de strekking van artikel 9 van de litigieuze overeenkomst te bepalen.
U zult Uw antwoord dus abstracter moeten formuleren dan de Commissie voorstelt.
2.
Na kennisneming van de tussen Oshawa en de vennootschappen Béguelin gesloten overeenkomsten heeft de Commissie echter ook betoogd — zij het geheel subsidiair — dat de vennootschappen Béguelin zich in ieder geval niet meer op verordening nr. 67/67 konden beroepen, nu zij tegen de firma G. L. Import Export te Nice en tegen de Duitse firma Marbach een actie hebben ingesteld, waarop het hoofdgeding betrekking heeft.
In artikel 3, sub b-2, van verordening nr. 67/67 is namelijk bepaald dat artikel 1, lid 1, niet toepasselijk is, indien (ik citeer) „de contractspartijen … maatregelen nemen om handelaren of consumenten te verhinderen contractsprodukten elders op de gemeenschappelijke markt te betrekken of in het contractsgebied af te zetten”.
De Commissie betoogt dat de door Béguelin/Frankrijk ingestelde actie onder de categorie „maatregelen” valt, die ertoe leiden dat artikel 1 van verordening nr. 67/67 niet toepasselijk is op de belanghebbenden.
Ik aarzel U voor te stellen de Commissie op dit punt te volgen.
Men kan namelijk op meerdere gronden een actie wegens oneerlijke concurrentie instellen; bij de mondelinge behandeling is opgemerkt dat dit ook hier het geval is, nu niet alleen de alleenverkoopovereenkomst is genoemd, maar ook is gesteld dat de firma uit Nice in bepaalde gevallen in de verpakking der aanstekers drukwerken heeft laten zitten, waarin aan de koper de serviceverlening door de société Béguelin/Frankrijk werd gegarandeerd.
Onder deze omstandigheden acht ik het gevaarlijk aan te nemen dat de enkele vermelding van schending van een alleenverkoopcontract als één der gronden voor een actie wegens oneerlijke concurrentie op zichzelf reeds een der „maatregelen” bedoeld in artikel 3, sub b-2, van verordening nr. 67/67 kan opleveren en deze overeenkomst buiten het toepassingsgebied van artikel 1 van genoemde verordening brengt, terwijl de overeenkomst wel voldoet aan de overige voorwaarden, gesteld in de artikelen 2 en 3.
Naar mijn mening dient men dit punt in zijn juiste proportie te zien en moet men niet uitzoeken of het instellen van een actie wegens oneerlijke concurrentie een der maatregelen van artikel 3, sub b-2, der verordening oplevert, doch dient men in veel breder verband de vraag te stellen — ik zal daarop aanstonds ingaan — hoe de nationale voorschriften ter bescherming van handelaren tegen oneerlijke concurrentie zich verhouden ten opzichte van artikel 85 van het Verdrag.
Om deze redenen en omdat de Commissie dit laatste argument slechts ten overvloede heeft aangevoerd (zoals haar gemachtigde bij de mondelinge behandeling heeft medegedeeld), wil ik U voorstellen de derde vraag die het Tribunal te Nice U mijns inziens heeft willen stellen, als volgt te beantwoorden:
Ingevolge artikel 3 van verordening nr. 67/67 is artikel 1 dier verordening niet toepasselijk op een overeenkomst waarbij een fabrikant zich heeft verbonden een alleenverkoper in een Lid-Staat te beschermen tegen eventuele leveringen van derden in die Staat, en waarbij deze verkoper zich jegens hem heeft verbonden enerzijds geen concurrerende produkten te verkopen, en anderzijds niet buiten zijn contractgebied te verkopen.
IV
Bij de beantwoording van de vierde vraag (de verhouding tussen artikel 85 van het Verdrag en de nationale bepalingen inzake oneerlijke concurrentie) kan mijns inziens worden herinnerd aan de beginselen die in Uw recente arresten in de zaken Sirena en Deutsche Grammophon werden ontwikkeld.
Weliswaar ging het in die gevallen om een bijzonder probleem, namelijk de samenhang tussen het nationale merkenrecht of een met auteursrecht verwant nationaal beschermingsrecht en artikel 85 van het Verdrag.
Ik meen echter dat de voor het merkenrecht en het intellectuele eigendomsrecht ontwikkelde beginselen evenzeer gelden in het meer algemene kader van de bescherming van de economische subjecten tegen oneerlijke concurrentie.
De nationale wetgeving inzake merken en de intellectuele eigendommen heeft toch in hoofdzaak ten doel bijzondere bescherming te bieden tegen een bepaalde oneerlijk geachte vorm van concurrentie.
Uitgaande van juist dezelfde overwegingen waardoor U zich indertijd hebt laten leiden, acht ik het dan ook nuttig eraan te herinneren dat de nationale rechtsregels inzake de oneerlijke mededinging niet buiten hun eigen werkingssfeer mogen worden gebracht en evenmin mogen worden gebruikt voor oogmerken die in strijd zijn met de algemene doelstellingen van de gemeenschappelijke markt, en dat de uitoefening van de uit de nationale bepalingen voortvloeiende rechten op dit gebied in zoverre blijft afgescheiden en begrensd.
Daarom wil ik U met betrekking tot de vierde vraag van het Tribunal te Nice een antwoord voorstellen dat nauw aansluit bij het in het arrest Deutsche Grammophon gegeven antwoord, te weten:
De uitoefening van de rechten die in een Lid-Staat aan de economische subjecten worden toegekend ter bescherming tegen oneerlijke concurrentie, valt onder het verbod van artikel 85, lid 1, van het Verdrag telkens wanneer zij voorwerp, middel of gevolg is van een ondernemersafspraak die — door een verbod op invoer uit andere Lid-Staten van produkten die aldaar rechtmatig in het verkeer zijn gebracht — een zodanige isolering van de markt ten gevolge heeft dat daardoor de handel tussen de Lid-Staten ongunstig kan worden beïnvloed.
V
De vijfde en laatste vraag is in Uw rechtspraak nog niet beantwoord.
Artikel 85, lid 2, bepaalt dat de in artikel 85, lid 1, bedoelde overeenkomsten „van rechtswege nietig” zijn.
Mij dunkt dat deze nietigheid — althans sedert het tijdstip waarop artikel 85 van het Verdrag rechtstreekse werking heeft verkregen — gelijkelijk en met dezelfde gevolgen door de contractspartijen en door derden kan worden ingeroepen.
Ik moge U derhalve voorstellen de verschillende vragen die naar mijn mening uit het vonnis van het Tribunal de commerce te Nice zijn af te leiden, als volgt te beantwoorden:
1.
De oprichting door een — in een Lid-Staat gevestigde — onderneming van een dochteronderneming zonder enige economische zelfstandigheid in een andere Lid-Staat ten einde in die Lid-Staat het alleenverkooprecht voor een produkt uit te oefenen dat aanvankelijk voor beide Lid-Staten aan de moederonderneming was verleend, valt niet onder artikel 85, lid 1, van het Verdrag.
2.
a)
Ofschoon een alleenverkoopovereenkomst naar haar aard niet onder artikel 85, lid 1, van het Verdrag valt, kan een dergelijke overeenkomst, vooral wanneer daaraan een absolute gebiedsbescherming is verbonden, onder het verbod en de nietigheid bedoeld in genoemd artikel vallen, indien zij enerzijds de handel tussen de Lid-Staten zo ongunstig kan beïnvloeden dat de verwezenlijking van de doelstellingen van één enkele markt tussen de Lid-Staten kan worden geschaad, en indien zij anderzijds ertoe strekt of ten gevolge heeft dat de mededinging binnen de gemeenschappelijke markt wordt verhinderd, beperkt of vervalst.
b)
De vraag of aan deze beide voorwaarden is voldaan moet worden beoordeeld in het licht van de feitelijke omstandigheden der overeenkomst, waarbij met name moet worden gelet op eventuele parallelle overeenkomsten tussen dezelfde leverancier en andere verkopers, op de bijzondere kenmerken van de markt voor de betrokken of gelijksoortige produkten, alsmede op de positie van de belanghebbenden op die markt.
3.
Ingevolge artikel 3 van verordening nr. 67/67 is artikel 1 dier verordening niet toepasselijk op een overeenkomst waarbij een fabrikant zich heeft verbonden een alleenverkoper in een Lid-Staat te beschermen tegen eventuele leveringen van derden in die Staat, en waarbij deze verkoper zich jegens hem heeft verbonden enerzijds geen concurrerende produkten te verkopen en anderzijds niet buiten zijn contractgebied te verkopen.
4.
De uitoefening van de rechten die in een Lid-Staat aan de economische subjecten worden toegekend ter bescherming tegen oneerlijke concurrentie, valt onder het verbod van artikel 85, lid 1, van het Verdrag telkens wanneer zij voorwerp, middel of gevolg is van een ondernemersafspraak die — door een verbod op invoer uit andere Lid-Staten van produkten die aldaar rechtmatig in het verkeer zijn gebracht — een zodanige isolering van de markt ten gevolge heeft dat daardoor de handel tussen de Lid-Staten ongunstig kan. worden beïnvloed.
5.
De nietigheid van rechtswege volgens artikel 85, lid 2, kan zowel tussen de contractspartijen als jegens derden werken.
(
1
)	Vertaald uit het Frans.