62023CJ0785
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (δέκατο τμήμα)
της 19ης Ιουνίου 2025 (
*1
)
«Προδικαστική παραπομπή – Φορολογία – Κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας – Οδηγία 2006/112/ΕΚ – Απαλλαγές ορισμένων δραστηριοτήτων γενικού συμφέροντος – Άρθρο 132 – Δημόσιες ταχυδρομικές υπηρεσίες – Οδηγία 97/67/ΕΚ – Άρθρο 12 – Φορέας παροχής καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας – Έννοιες της “δημόσιας ταχυδρομικής υπηρεσίας” και της “υπηρεσίας δημοσίου συμφέροντος”»
Στην υπόθεση C‑785/23,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Varhoven administrativen sad (Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο, Βουλγαρία) με απόφαση της 18ης Δεκεμβρίου 2023, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 19 Δεκεμβρίου 2023, στο πλαίσιο της δίκης
Direktor na Direktsia «Obzhalvane i danachno-osiguritelna praktika» Sofia pri Tsentralno upravlenie na Natsionalna agentsia za prihodite
κατά
«Bulgarian posts» EAD,
παρισταμένης της:
Varhovna administrativna prokuratura,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δέκατο τμήμα),
συγκείμενο από τους Δ. Γρατσία, πρόεδρο τμήματος, E. Regan (εισηγητή) και B. Smulders, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: M. Szpunar,
γραμματέας: R. Stefanova-Kamisheva, διοικητική υπάλληλος,
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 24ης Ιανουαρίου 2025,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
–
o Direktor na Direktsia «Obzhalvane i danachno-osiguritelna praktika» Sofia pri Tsentralno upravlenie na Natsionalna agentsia za prihodite, εκπροσωπούμενος από τις M. Bakalova και E. Pavlova,
–
η «Bulgarian posts» EAD, εκπροσωπούμενη από τους V. D. Gerdzhikov και M. Peneva, advokati,
–
η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τον M. Herold, την M. Ilkova και τον J. Szczodrowski,
κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, να εκδικάσει την υπόθεση χωρίς ανάπτυξη προτάσεων,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1
Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 132 της οδηγίας 2006/112/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Νοεμβρίου 2006, σχετικά με το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας (ΕΕ 2006, L 347, σ. 1), και του άρθρου 12 της οδηγίας 97/67/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Δεκεμβρίου 1997, σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς κοινοτικών ταχυδρομικών υπηρεσιών και τη βελτίωση της ποιότητας των παρεχομένων υπηρεσιών (ΕΕ 1998, L 15, σ. 14), όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2008/6/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Φεβρουαρίου 2008 (ΕΕ 2008, L 52, σ. 3) (στο εξής: οδηγία 97/67).
2
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ του Direktor na Direktsia «Obzhalvane i danachno-osiguritelna praktika» Sofia pri Tsentralno upravlenie na Natsionalnata agentsia za prihodite (διευθυντή της διευθύνσεως «Προσφυγές και πρακτική στους τομείς της φορολογίας και της κοινωνικής ασφαλίσεως» για τον Δήμο Σόφιας, της κεντρικής διοικήσεως της Εθνικής Υπηρεσίας Δημοσίων Εσόδων, Βουλγαρία) (στο εξής: φορολογική αρχή) και της «Bulgarian posts» EAD σχετικά με πράξη επιβολής πρόσθετου φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) που κλήθηκε να καταβάλει η εταιρία αυτή για τη φορολογική περίοδο από 1ης Ιανουαρίου έως 31 Δεκεμβρίου 2015.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
Η οδηγία 2006/112
3
Ο τίτλος IX της οδηγίας 2006/112, ο οποίος επιγράφεται «Απαλλαγές», περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, το κεφάλαιο 2, με τίτλο «Απαλλαγές ορισμένων δραστηριοτήτων γενικού συμφέροντος», στο οποίο περιλαμβάνεται το άρθρο 132, το οποίο προβλέπει τα εξής:
«1.   Τα κράτη μέλη απαλλάσσουν τις ακόλουθες πράξεις:
α)
τις παροχές υπηρεσιών και τις παρεπόμενες προς τις παροχές αυτές παραδόσεις αγαθών, οι οποίες πραγματοποιούνται από τις δημόσιες ταχυδρομικές υπηρεσίες, με εξαίρεση τη μεταφορά προσώπων και των τηλεπικοινωνιών,
[…]».
Η οδηγία 97/67
4
Η αιτιολογική σκέψη 15 της τροποποιηθείσας οδηγίας 97/67 έχει ως εξής:
«[εκτιμώντας] ότι οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας σχετικά με την παροχή καθολικής υπηρεσίας δεν θίγουν το δικαίωμα των φορέων της καθολικής υπηρεσίας να διαπραγματεύονται μεμονωμένως συμβάσεις με τους πελάτες».
5
Το άρθρο 2 της οδηγίας ορίζει τα εξής:
«Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, νοούνται ως:
1)
“ταχυδρομικές υπηρεσίες”: οι υπηρεσίες που συνίστανται στην περισυλλογή, τη διαλογή, τη μεταφορά και τη διανομή των ταχυδρομικών αντικειμένων·
1α)
“φορέας παροχής ταχυδρομικής υπηρεσίας”: επιχείρηση η οποία παρέχει μία ή περισσότερες ταχυδρομικές υπηρεσίες·
[…]
13)
“φορέας παροχής καθολικής υπηρεσίας”: ο δημόσιος ή ιδιωτικός φορέας παροχής ταχυδρομικής υπηρεσίας που παρέχει καθολική ταχυδρομική υπηρεσία ή μέρος αυτής εντός κράτους μέλους, και του οποίου η ταυτότητα έχει κοινοποιηθεί στην [Ευρωπαϊκή] Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 4·
[…]
17)
“χρήστης”: κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο στο οποίο παρέχεται ταχυδρομική υπηρεσία, ως αποστολέα ή παραλήπτη·
[…]
19)
“βασικές απαιτήσεις”: γενικοί λόγοι μη οικονομικής φύσης, οι οποίοι μπορούν να οδηγήσουν κράτος μέλος στην επιβολή όρων σχετικών με την παροχή ταχυδρομικών υπηρεσιών· οι λόγοι αυτοί είναι η εμπιστευτικότητα της αλληλογραφίας, η ασφάλεια του δικτύου σε ό,τι αφορά τη μεταφορά επικινδύνων αγαθών, η τήρηση των όρων και προϋποθέσεων των καθεστώτων απασχόλησης και κοινωνικής ασφάλισης, όπως ορίζονται από τον νόμο, τους κανονισμούς ή διοικητικές διατάξεις και/ή από συλλογικές συμβάσεις που έχουν τύχει διαπραγμάτευσης από τους εθνικούς κοινωνικούς εταίρους, σύμφωνα με το κοινοτικό και εθνικό δίκαιο, και, σε αιτιολογημένες περιπτώσεις, η προστασία των δεδομένων, η προστασία του περιβάλλοντος και η χωροταξία. Η προστασία των δεδομένων μπορεί να περιλαμβάνει την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, την εμπιστευτικότητα των διαβιβαζόμενων ή αποθηκευόμενων πληροφοριών και την προστασία της ιδιωτικής ζωής·
20)
“υπηρεσίες που παρέχονται με χρέωση ανά μονάδα”: ταχυδρομικές υπηρεσίες για τις οποίες η χρέωση ορίζεται με τους γενικούς όρους του ή των φορέων παροχής καθολικής υπηρεσίας για τα επιμέρους ταχυδρομικά αντικείμενα.»
6
Το άρθρο 3 της εν λόγω οδηγίας ορίζει τα εξής:
«1.   Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι χρήστες να απολαύουν του δικαιώματος καθολικής υπηρεσίας, που αντιστοιχεί στην προσφορά ταχυδρομικών υπηρεσιών συγκεκριμένης ποιότητας μονίμως σε όλα τα σημεία της επικράτειας, σε τιμές προσιτές για όλους τους χρήστες.
[…]
3.   Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε η παροχή της καθολικής υπηρεσίας να είναι εγγυημένη τουλάχιστον πέντε εργάσιμες ημέρες την εβδομάδα, πλην εξαιρετικών περιστάσεων ή γεωγραφικών συνθηκών, και να περιλαμβάνει τουλάχιστον:
–
μία περισυλλογή,
–
μία διανομή στην οικία ή στην έδρα κάθε φυσικού ή νομικού προσώπου ή, κατά παρέκκλιση και υπό τις προϋποθέσεις που θέτει η εθνική κανονιστική αρχή, σε προσήκουσες εγκαταστάσεις.
Τυχόν εξαιρετικές περιστάσεις ή παρεκκλίσεις που αναγνωρίζονται από μία εθνική κανονιστική αρχή σύμφωνα με την παρούσα παράγραφο πρέπει να κοινοποιούνται στην Επιτροπή και σε όλες τις εθνικές κανονιστικές αρχές.
4.   Κάθε κράτος μέλος θεσπίζει τα αναγκαία μέτρα, ώστε η καθολική υπηρεσία να περιλαμβάνει τουλάχιστον την παροχή των ακόλουθων υπηρεσιών:
–
τη συλλογή, τη μεταφορά, τη διαλογή και τη διανομή των ταχυδρομικών αντικειμένων βάρους έως 2 kg,
–
τη συλλογή, τη μεταφορά, τη διαλογή και τη διανομή των ταχυδρομικών δεμάτων βάρους έως 10 kg,
–
τις υπηρεσίες των συστημένων και των αποστολών με δηλωμένη αξία.
5.   Οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές μπορούν να αυξήσουν το όριο βάρους όσον αφορά την κάλυψη της καθολικής υπηρεσίας για ταχυδρομικά δέματα, μέχρις βάρους που δεν υπερβαίνει τα 20 kg, και μπορούν να θεσπίσουν ειδικές ρυθμίσεις για την κατ’ οίκον διανομή τέτοιων δεμάτων.
Ανεξάρτητα από το όριο βάρους όσον αφορά την κάλυψη της καθολικής υπηρεσίας για ταχυδρομικά δέματα, το οποίο καθορίζει ένα κράτος μέλος, τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν τη διανομή εντός της επικράτειάς τους των ταχυδρομικών δεμάτων που παραλαμβάνονται από άλλα κράτη μέλη και ζυγίζουν έως 20 kg.
6.   Οι ελάχιστες και μέγιστες διατάσεις των εν λόγω ταχυδρομικών αντικειμένων είναι εκείνες που καθορίζονται από τις σχετικές ρυθμίσεις της Παγκόσμιας Ταχυδρομικής Ένωσης.
7.   Η καθολική υπηρεσία που ορίζεται στο παρόν άρθρο, περιλαμβάνει τόσο εθνικές όσο και διασυνοριακές υπηρεσίες.»
7
Το άρθρο 5, παράγραφος 1, δεύτερη περίπτωση, της ίδιας οδηγίας έχει ως εξής:
«Κάθε κράτος μέλος μεριμνά ώστε η παροχή της καθολικής υπηρεσίας να ανταποκρίνεται στις ακόλουθες απαιτήσεις:
[…]
–
να προσφέρει στους χρήστες, κάτω από ανάλογες συνθήκες, την ίδια υπηρεσία».
8
Το άρθρο 12 της οδηγίας 97/67 προβλέπει τα εξής:
«Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε τα τιμολόγια καθεμίας από τις υπηρεσίες που περιλαμβάνονται στην καθολική υπηρεσία να πληρούν τις ακόλουθες αρχές:
–
οι τιμές πρέπει να είναι προσιτές και να επιτρέπουν την πρόσβαση του συνόλου των χρηστών, ανεξαρτήτως γεωγραφικής θέσης και με γνώμονα τις ειδικές εθνικές συνθήκες, στις προσφερόμενες υπηρεσίες· τα κράτη μέλη μπορούν να διατηρούν ή να καθιερώνουν την παροχή δωρεάν ταχυδρομικής υπηρεσίας προς όφελος ατόμων τυφλών ή με σοβαρά προβλήματα όρασης,
–
οι τιμές πρέπει να αντικατοπτρίζουν το κόστος και να παρέχουν κίνητρα για την αποτελεσματική παροχή καθολικής υπηρεσίας. Εφόσον απαιτείται για λόγους σχετικούς με το δημόσιο συμφέρον, τα κράτη μέλη μπορούν να αποφασίζουν την εφαρμογή ενιαίου τιμολογίου σε ολόκληρη την επικράτειά τους και/ή στις διασυνοριακές υπηρεσίες που παρέχονται με χρέωση ανά μονάδα και σε άλλα ταχυδρομικά αντικείμενα,
–
η εφαρμογή ενιαίου τιμολογίου δεν αποκλείει το δικαίωμα του φορέα ή των φορέων παροχής της καθολικής υπηρεσίας να συνάπτουν με ορισμένους χρήστες μεμονωμένες συμφωνίες όσον αφορά τις τιμές,
–
τα τιμολόγια πρέπει να είναι διαφανή και χωρίς διακρίσεις,
–
όταν οι φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας εφαρμόζουν ειδικά τιμολόγια, π.χ. για υπηρεσίες που παρέχονται σε επιχειρήσεις, σε αποστολείς μεγάλων ποσοτήτων αλληλογραφίας ή σε φορείς συγκεντρωτικής διαχείρισης της αλληλογραφίας διάφορων χρηστών, υποχρεούνται να εφαρμόζουν τις αρχές της διαφάνειας και της αποφυγής διακρίσεων όσον αφορά τόσο τις τιμές όσο και τους σχετικούς όρους. Οι τιμές, όπως και οι σχετικοί όροι, πρέπει να ισχύουν επίσης τόσο μεταξύ τρίτων μερών όσο και μεταξύ τρίτων μερών και φορέων παροχής καθολικής υπηρεσίας για τις ισοδύναμες υπηρεσίες. Κάθε τέτοιο τιμολόγιο πρέπει να είναι επίσης στη διάθεση των χρηστών, ιδίως των μεμονωμένων χρηστών και των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν τις ταχυδρομικές υπηρεσίες υπό παρόμοιες συνθήκες.»
Το βουλγαρικό δίκαιο
Ο ZDDS
9
Το άρθρο 49, σημείο 2, του Zakon za danak varhu dobavenata stoynost (νόμου περί φόρου προστιθέμενης αξίας), όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της υποθέσεως της κύριας δίκης (στο εξής: ZDDS), προβλέπει ότι η παροχή καθολικών ταχυδρομικών υπηρεσιών υπό τις προϋποθέσεις και κατά τον τρόπο που προβλέπει ο Zakon za poshtenskite uslugi (νόμος περί ταχυδρομικών υπηρεσιών) (στο εξής: ZPU) απαλλάσσεται του φόρου.
Ο κανονισμός εφαρμογής του νόμου περί φόρου προστιθέμενης αξίας
10
Το άρθρο 43, παράγραφος 2, του Pravilnik za prilagane na Zakona za danak varhu dobavenata stoynost (κανονισμού εφαρμογής του νόμου περί φόρου προστιθέμενης αξίας), όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της υποθέσεως της κύριας δίκης, ορίζει τα εξής:
«Η καθολική ταχυδρομική υπηρεσία κατά την έννοια του άρθρου 49, σημείο 2, του [ZDDS] είναι η καθολική ταχυδρομική υπηρεσία κατά την έννοια του κεφαλαίου 4, τμήμα I, του [ZPU].»
Ο ZPU
11
Το άρθρο 15 του ZPU, ως είχε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της κύριας δίκης, προέβλεπε τα εξής:
«(1) Η [Komisia za regulirane na saobshteniata (Ρυθμιστική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών, στο εξής: Ρυθμιστική Επιτροπή)] ρυθμίζει την παροχή ταχυδρομικών υπηρεσιών σύμφωνα με τον παρόντα νόμο και:
[…]
7.
καθορίζει πρότυπα, σύμφωνα με τα ισχύοντα βουλγαρικά και ευρωπαϊκά πρότυπα, σχετικά με την ποιότητα της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας και την αποτελεσματικότητα της υπηρεσίας και μεριμνά, με δικά της έξοδα, για την ετήσια αξιολόγηση της εφαρμογής τους από ανεξάρτητο οργανισμό·
[…]
20.
συμφωνεί τις τιμές για την παροχή προσβάσεως στο δίκτυο του ταχυδρομικού φορέα που υπέχει υποχρεώσεις παροχής καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας·
21.
παρέχει, κατόπιν γραπτού αιτιολογημένου αιτήματος του Υπουργού Μεταφορών, Τεχνολογίας Πληροφοριών και Επικοινωνιών, τις αναγκαίες πληροφορίες για την άσκηση της κρατικής πολιτικής στον τομέα των ταχυδρομικών υπηρεσιών.
[…]»
12
Κατά το άρθρο 21, παράγραφος 1, του νόμου αυτού, όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της υποθέσεως της κύριας δίκης:
«Οι ταχυδρομικοί φορείς μεριμνούν ώστε οι χρήστες να έχουν ισότιμη πρόσβαση στα σημεία προσβάσεως για τη χρήση των ταχυδρομικών υπηρεσιών και καθορίζουν υποχρεωτικώς τους γενικούς όρους της συμβάσεως με τους καταναλωτές. Η υπογραφή ατομικών συμβάσεων με τους καταναλωτές δεν είναι απαραίτητη.»
13
Το άρθρο 24 του εν λόγω νόμου, όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της υποθέσεως της κύριας δίκης, ορίζει τα εξής:
«Η καθολική ταχυδρομική υπηρεσία παρέχεται από ταχυδρομικό φορέα στον οποίο ο νόμος έχει επιβάλει την υποχρέωση παροχής της υπηρεσίας αυτής εν τω συνόλω της επικρατείας μέσω ταχυδρομικού δικτύου το οποίο οργανώνει και διαχειρίζεται ο εν λόγω φορέας.»
14
Το άρθρο 32 του ίδιου νόμου, όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της υποθέσεως της κύριας δίκης, ορίζει τα εξής:
«Καθολική ταχυδρομική υπηρεσία είναι η υπηρεσία που παρέχεται αδιαλείπτως κατά τη διάρκεια καθορισμένων ωρών λειτουργίας και της οποίας η ποιότητα είναι σύμφωνη προς τις προδιαγραφές του άρθρου 15, παράγραφος 1, σημείο 7, σε προσιτές τιμές, με τη δυνατότητα κάθε χρήστη στο έδαφος της χώρας να τη χρησιμοποιεί ανεξαρτήτως της γεωγραφικής του θέσεως.»
15
Κατά το άρθρο 33, παράγραφος 1, του ZPU, όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της υποθέσεως της κύριας δίκης:
«Η καθολική ταχυδρομική υπηρεσία παρέχεται κάθε εργάσιμη ημέρα, τουλάχιστον 5 ημέρες την εβδομάδα […]».
16
Το άρθρο 34, παράγραφος 1, του νόμου αυτού, όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της υποθέσεως της κύριας δίκης, προβλέπει τα εξής:
«Η καθολική ταχυδρομική υπηρεσία περιλαμβάνει τα ακόλουθα είδη ταχυδρομικών υπηρεσιών:
1.
την παραλαβή, τη μεταφορά και τη διανομή εθνικών και διεθνών ταχυδρομικών αντικειμένων ως εξής:
a)
τα αντικείμενα αλληλογραφίας, έως 2 kg·
b)
τα μικρά δέματα, έως 2 kg·
[…]
d)
τα έντυπα, έως 5 kg·
e)
αποστολές για τυφλούς και άτομα με προβλήματα οράσεως, έως 7 kg·
2.
την παραλαβή, τη μεταφορά και τη διανομή εθνικών και διεθνών ταχυδρομικών δεμάτων, έως 20 kg·
[…]
4.
πρόσθετες υπηρεσίες “συστημένων” και “δηλωθείσας τιμής”.»
17
Το άρθρο 36, παράγραφοι 1 και 2, του εν λόγω νόμου, όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της υποθέσεως της κύριας δίκης, έχει ως εξής:
«(1)   Τα ταχυδρομικά αντικείμενα και τα ταχυδρομικά δέματα που αναφέρονται στο άρθρο 34 διανέμονται: στα γραμματοκιβώτια των παραληπτών στη διεύθυνση προορισμού· στα ταχυδρομικά γραφεία· σε άλλες μονάδες του ταχυδρομικού δικτύου· σε χώρους ή εγκαταστάσεις που συμφωνούνται μεταξύ των ταχυδρομικών φορέων και των χρηστών.
(2)   Οι όροι διανομής των ταχυδρομικών αντικειμένων και των ταχυδρομικών δεμάτων που αναφέρονται στην παράγραφο 1 καθορίζονται από τους γενικούς κανόνες που θεσπίζει η [Ρυθμιστική Επιτροπή]».
18
Κατά το άρθρο 38 του ίδιου νόμου, όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της υποθέσεως της κύριας δίκης:
«Στις μη καθολικές ταχυδρομικές υπηρεσίες περιλαμβάνονται:
1.
η παραλαβή, η μεταφορά και η διανομή διαφημιστικών φυλλαδίων·
2.
οι υβριδικές ταχυδρομικές υπηρεσίες·
3.
οι υπηρεσίες ταχυμεταφοράς·
4.
τα ταχυδρομικά εντάλματα πληρωμής».
19
Το άρθρο 66 του ZPU, ως είχε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της υποθέσεως της κύριας δίκης, προέβλεπε τα εξής:
«(1) Οι τιμές ανά είδος υπηρεσιών που εμπίπτουν στην καθολική ταχυδρομική υπηρεσία διαμορφώνονται και εφαρμόζονται σύμφωνα με τους κανόνες που καθορίζονται με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου. Το σχέδιο κανονισμού καταρτίζεται από τη [Ρυθμιστική Επιτροπή].
(2) Οι κανόνες της παραγράφου 1 υπόκεινται στην τήρηση των ακόλουθων αρχών:
1.
ίδιες τιμές για πανομοιότυπες υπηρεσίες στο σύνολο της επικράτειας·
2.
ισότητα χρηστών·
3.
προσιτές τιμές·
4.
συνεκτίμηση του κόστους παροχής των υπηρεσιών·
5.
σχέση με την ποιότητα της υπηρεσίας·
6.
εξασφάλιση οικονομικά αιτιολογημένου κέρδους σύμφωνα με την εγκριθείσα επενδυτική πολιτική·
7.
δημιουργία συνθηκών για την τόνωση της καταναλώσεως·
8.
συνεκτίμηση του επιπέδου των τιμών στις διεθνείς αγορές, στον βαθμό που το επιτρέπουν οι εθνικές συνθήκες·
9.
δημοσιότητα των τιμών.
(3) Η κανονιστική απόφαση περί της οποίας γίνεται λόγος στην παράγραφο 1 καθορίζει τους όρους και τη διαδικασία σύμφωνα με τις οποίες ο ταχυδρομικός φορέας που έχει την υποχρέωση να παρέχει την καθολική ταχυδρομική υπηρεσία μπορεί να διαπραγματεύεται τιμές ανά είδος υπηρεσιών που εμπίπτουν στην καθολική ταχυδρομική υπηρεσία, πέραν των τιμών που διαμορφώνονται βάσει κανόνων, τηρουμένων των αρχών της δημοσιότητας και της ίσης μεταχειρίσεως.»
Οι συμπληρωματικές διατάξεις του ZPU
20
Οι Dopalnitelni razporedbi kam ZPU (συμπληρωματικές διατάξεις του ZPU), ως είχαν κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της υποθέσεως της κύριας δίκης, προβλέπουν τα εξής:
«§ 1 Κατά την έννοια του παρόντος νόμου, νοείται ως:
1.
“παραλαβή ταχυδρομικών αντικειμένων”: η δραστηριότητα των ταχυδρομικών φορέων που συνίσταται στην παραλαβή των ταχυδρομικών αντικειμένων που καταθέτουν οι αποστολείς στα σημεία προσβάσεως.
[…]
4.
“σημείο προσβάσεως”: σταθερό ή κινητό ταχυδρομικό γραφείο, ταχυδρομικό γραφείο ή εξωτερικό ταχυδρομικό γραφείο στο οποίο καταθέτουν οι αποστολείς και όπου ο φορέας εκμεταλλεύσεως παραλαμβάνει τα ταχυδρομικά αντικείμενα και τα ταχυδρομικά εντάλματα, καθώς και τα γραμματοκιβώτια και άλλα μέσα δημόσιας χρήσεως που τοποθετούνται σε σημεία στα οποία έχουν πρόσβαση οι αποστολείς.
[…]
18.
“υπηρεσία ταχυμεταφοράς”: ταχυδρομική υπηρεσία προστιθέμενης αξίας σε σχέση με την καθολική ταχυδρομική υπηρεσία. Η υπηρεσία ταχυμεταφοράς διασφαλίζει, πέραν της μεγαλύτερης ταχύτητας και αξιοπιστίας της παραλαβής, της αποστολής και της ιδιόχειρης παραδόσεως των αντικειμένων στον παραλήπτη, την παροχή του συνόλου ή μέρους των ακόλουθων πρόσθετων υπηρεσιών:
a)
συλλογή στη διεύθυνση του αποστολέα·
b)
διανομή μέχρι μια συγκεκριμένη ημερομηνία·
c)
δυνατότητα αλλαγής του προορισμού και του παραλήπτη κατά τη διάρκεια της μεταφοράς·
d)
επιβεβαίωση στον αποστολέα ότι το αντικείμενό του παραδόθηκε·
e)
έλεγχος και παρακολούθηση των αποστολών·
f)
εξατομικευμένες υπηρεσίες προς τους χρήστες και παροχή υπηρεσιών “à la carte” (προαιρετικών) με τον τρόπο και στον χρόνο που ζητείται (“κατόπιν αιτήματος” και “συμβατικώς”).
[…]
28.
“σταθερό ταχυδρομικό γραφείο”: ουσιώδες στοιχείο των ταχυδρομικών δικτύων, που οργανώνεται σε χωριστό χώρο, όπου όλες οι υπηρεσίες που εμπίπτουν στην καθολική ταχυδρομική υπηρεσία, στις μη καθολικές ταχυδρομικές υπηρεσίες και σε άλλες εμπορικές δραστηριότητες παρέχονται από τους υπαλλήλους του ταχυδρομικού φορέα μέσω τεχνολογικά διασυνδεδεμένων ταχυδρομείων εργασίας.
29.
“κινητό ταχυδρομικό γραφείο”: νοείται το στοιχείο των ταχυδρομικών δικτύων, το οποίο είναι οργανωμένο σε χώρο εντός ειδικών μεταφορικών μέσων, όπου οι υπάλληλοι παρέχουν όλες τις ταχυδρομικές υπηρεσίες που εμπίπτουν στην καθολική ταχυδρομική υπηρεσία σε διάφορες τοποθεσίες σύμφωνα με συγκεκριμένο δρομολόγιο και ωράριο.
30.
“ταχυδρομική υπηρεσία”: τόπος εργασίας σε τόπο χωρίς σταθερό ταχυδρομικό γραφείο, ο οποίος είναι οργανωμένος σε χωριστό χώρο, όπου υπάλληλος συγκεκριμένου φορέα παροχής ταχυδρομικών υπηρεσιών παρέχει ορισμένες ταχυδρομικές υπηρεσίες.
31.
“εξωτερικό ταχυδρομικό γραφείο”: τόπος εργασίας που είναι οργανωμένος για την παροχή ταχυδρομικών υπηρεσιών σε χώρο όπου προσφέρονται επίσης άλλα είδη δημόσιων υπηρεσιών. Το δικαίωμα παροχής ταχυδρομικών υπηρεσιών παρέχεται βάσει συμβάσεως με συγκεκριμένο φορέα παροχής ταχυδρομικών υπηρεσιών.
[…]»
Ο κανονισμός περί καθορισμού των κανόνων διαμορφώσεως και εφαρμογής της τιμής της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας
21
Το τμήμα II του Naredba za opredelyane na pravila za obrazuvane i prilagane na tsentata na unialnata poshtenska usluga (κανονισμού για τον καθορισμό και την εφαρμογή της τιμής της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας), όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της υποθέσεως της κύριας δίκης, με τίτλο «Κανόνες για τη διαμόρφωση των τιμών ανά τύπο καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας», περιλαμβάνει το άρθρο 4, του οποίου η παράγραφος 1 ορίζει τα εξής:
«Οι τιμές ανά τύπο καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας καθορίζονται βάσει του κόστους παροχής των υπηρεσιών που προκύπτει από την εφαρμογή του συστήματος επιμερισμού του κόστους, τηρουμένων των πράξεων της Παγκόσμιας Ταχυδρομικής Ένωσης.»
22
Το άρθρο 14 του εν λόγω κανονισμού, όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της υποθέσεως της κύριας δίκης, έχει ως εξής:
«1)
Ο φορέας που υπέχει υποχρέωση παροχής καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας μπορεί να διαπραγματεύεται με χρήστες τιμές διαφορετικές από εκείνες που καθορίζονται δυνάμει του τμήματος ΙΙ.
2)
Οι τιμές της παραγράφου 1 δημοσιεύονται, δεν μπορούν να είναι κατώτερες του κόστους παροχής εκάστης υπηρεσίας και καθορίζονται με την εφαρμογή εκπτώσεων επί των τιμών ανά είδος καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας σε συνάρτηση με τις προϋποθέσεις που πληρούν οι χρήστες και καθορίζονται εκ των προτέρων από τον φορέα ο οποίος υπέχει υποχρέωση παροχής καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας.
3)
Ο φορέας που υπέχει υποχρέωση παροχής καθολικής υπηρεσίας δημοσιεύει τις τιμές της παραγράφου 1 και τους όρους εφαρμογής τους δυνάμει της παραγράφου 2, τηρώντας παράλληλα την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως των χρηστών κατά τη σύναψη συμβάσεων για την εφαρμογή τους.
4)
Ο φορέας που υπέχει υποχρέωση παροχής καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας παρέχει στη [Ρυθμιστική Επιτροπή] λογιστικά στοιχεία σχετικά με τα έσοδα, τις δαπάνες και τον αριθμό των ταχυδρομικών αντικειμένων που προκύπτουν από την εκτέλεση των συμβάσεων της παραγράφου 3. Τα στοιχεία παρέχονται ανά είδος καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας μαζί με το αίτημα αποζημιώσεως για την άδικη οικονομική επιβάρυνση που προκύπτει από την εκτέλεση της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας κατά το άρθρο 29a, παράγραφος 1, του [ZPU].
5)
Ο φορέας που υπέχει υποχρέωση παροχής καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας υποβάλλει προς ενημέρωση στη [Ρυθμιστική Επιτροπή] επικυρωμένα αντίγραφα των συμβάσεων της παραγράφου 3, καθώς και των τροποποιήσεων και των συμπληρωμάτων τους, εντός προθεσμίας 14 ημερών από την ημερομηνία συνάψεώς τους.»
Τα πρότυπα σχετικά με την ποιότητα της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας και την αποτελεσματικότητα της υπηρεσίας
23
Οι normativi za kachestvo na universalnata poshtenska usluga i efikasnostta na obsluzhvane (κανόνες σχετικά με την ποιότητα της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας και την αποτελεσματικότητα της υπηρεσίας), ως είχαν κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της υποθέσεως της κύριας δίκης, θεσπίσθηκαν με την απόφαση 655, της 14ης Ιουλίου 2011, της Ρυθμιστικής Επιτροπής, η οποία δημοσιεύθηκε στο DV αριθ. 64, της 19ης Αυγούστου 2011.
24
Κατά το άρθρο 8 των εν λόγω προτύπων, όπως ίσχυαν κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της υποθέσεως της κύριας δίκης, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ποιοτικά πρότυπα σχετικά με την κανονικότητα της συλλογής των ταχυδρομικών αντικειμένων και των ταχυδρομικών δεμάτων»:
«Τοποθεσία
Ημέρες εβδομάδας
Αριθμός συλλογών ανά ημέρα
Σόφια
Δευτέρα έως Παρασκευή
2
Σόφια
Σάββατο και Κυριακή
1
με RSTS
Δευτέρα έως Σάββατο
1
χωρίς RSTS
Δευτέρα ως Παρασκευή
1
[Σημ.: RSTS – κέντρο ανταλλαγής και διαλογής.]»
25
Το άρθρο 9 των εν λόγω προτύπων, ως είχε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της υποθέσεως της κύριας δίκης, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ποιοτικά πρότυπα σχετικά με την κανονικότητα της διανομής ταχυδρομικών αντικειμένων και ταχυδρομικών δεμάτων», ορίζει τα εξής:
«Τοποθεσία
Ημέρες εβδομάδας
Αριθμός διανομών ανά ημέρα
Σόφια
Δευτέρα έως Σάββατο
2
με RSTS
Δευτέρα έως Σάββατο
1
χωρίς RSTS
Δευτέρα έως Παρασκευή
1»
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
26
Η Bulgarian posts είναι εταιρία βουλγαρικού δικαίου στην οποία έχει χορηγηθεί ειδική άδεια για την παροχή καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας σε ολόκληρη τη βουλγαρική επικράτεια.
27
Ως φορέας παροχής της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας, η εταιρία αυτή υπόκειται στον ΦΠΑ και, κατά την άσκηση της οικονομικής της δραστηριότητας, διενεργεί πράξεις που παρέχουν δικαίωμα εκπτώσεως του ΦΠΑ.
28
Κατά τη διάρκεια φορολογικού ελέγχου, διαπιστώθηκε ότι η Bulgarian posts είχε δηλώσει, για χρονικό διάστημα που δεν προσδιορίζεται από το αιτούν δικαστήριο, την παροχή ορισμένων υπηρεσιών ως μέρος της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας, οι οποίες απαλλάσσονται από τον ΦΠΑ, κατά την έννοια του ZDDS.
29
Ωστόσο, κατά την υπηρεσία που διενήργησε τον φορολογικό έλεγχο, οι οικείες παροχές υπηρεσιών δεν μπορούσαν να θεωρηθούν ως αποτελούσες μέρος της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας. Συγκεκριμένα, ορισμένες εξ αυτών δεν ανταποκρίνονταν στον ορισμό της υπηρεσίας αυτής, ο οποίος περιλαμβάνεται στον ZPU, ως είχε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της υποθέσεως της κύριας δίκης. Άλλες παροχές υπηρεσιών προβλέπονται από συμβάσεις οι οποίες περιλαμβάνουν ρήτρες αποσκοπούσες, αφενός, στη συνεκτίμηση των ειδικών αναγκών των οικείων πελατών, όπως ο τόπος συλλογής των ταχυδρομικών αντικειμένων, ο τόπος διανομής, η συχνότητα συλλογής, οι ώρες λειτουργίας και, αφετέρου, στην εφαρμογή επ’ αυτών χαμηλότερων τιμών από εκείνες που έχει εγκρίνει η Ρυθμιστική Επιτροπή.
30
Ως εκ τούτου, στις 3 Αυγούστου 2021, η υπηρεσία που διενήργησε τον φορολογικό έλεγχο εξέδωσε διορθωτική πράξη επιβολής φόρου με την οποία επέβαλε στην Bulgarian posts συμπληρωματικό ποσό ΦΠΑ, πλέον τόκων.
31
Η Bulgarian posts άσκησε προσφυγή κατά της πράξεως αυτής ενώπιον του Administrativen sad Sofia grad (διοικητικού πρωτοδικείου Σόφιας, Βουλγαρία), το οποίο την έκανε δεκτή και ακύρωσε την εν λόγω πράξη.
32
Κατά το αιτούν δικαστήριο, το γεγονός ότι τα ταχυδρομικά αντικείμενα συλλέγονται εκτός των σημείων προσβάσεως, σύμφωνα με ειδικούς όρους και ιδίως σε τιμή χαμηλότερη από την τιμή που έχει εγκρίνει η Ρυθμιστική Επιτροπή, δεν αποτελεί στοιχείο βάσει του οποίου μπορεί να καθορισθεί η φύση των επίμαχων ταχυδρομικών υπηρεσιών. Αντιθέτως, από το γεγονός ότι μεγάλο μέρος των υπηρεσιών αυτών παρεχόταν σε οργανισμούς δημοσίου δικαίου προκειμένου να μπορέσουν να εκπληρώσουν την αποστολή τους δημόσιας υπηρεσίας, θα μπορούσε να συναχθεί ότι οι εν λόγω υπηρεσίες δεν προορίζονταν για την ικανοποίηση των ιδιαίτερων αναγκών των οργανισμών αυτών και ότι, ως εκ τούτου, μπορούσαν να υπαχθούν στο καθεστώς απαλλαγής του άρθρου 49, σημείο 2, του ZDDS.
33
Η φορολογική αρχή άσκησε αναίρεση κατά της πρωτόδικης αποφάσεως ενώπιον του Varhoven administrativen sad (Ανωτάτου Διοικητικού Δικαστηρίου, Βουλγαρία), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου. Το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι, μολονότι ορισμένες αποφάσεις του Δικαστηρίου σχετικά με την παροχή της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας περιέχουν στοιχεία κρίσιμα για την επίλυση της διαφοράς της οποίας έχει επιληφθεί, γεγονός παραμένει ότι οι περιστάσεις τις οποίες αφορούσαν οι αποφάσεις εκείνες είναι διαφορετικές από αυτές που απαντούν στην υπό κρίση διαφορά, με αποτέλεσμα να μη μπορεί να δοθεί απάντηση σε όλα τα ερωτήματα που του υποβλήθηκαν.
34
Ειδικότερα, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι η υπηρεσία που παρέχει η Bulgarian posts δεν είναι πανομοιότυπη με την επίμαχη στην απόφαση της 16ης Οκτωβρίου 2019, Winterhoff και Eisenbeis (C‑4/18 και C‑5/18, EU:C:2019:860), η οποία αφορούσε την επίσημη επίδοση πράξεων προερχόμενων από δικαστήρια και διοικητικές αρχές δυνάμει ειδικών διατάξεων του γερμανικού δικαίου. Ως εκ τούτου, διερωτάται κατά πόσον η λύση που δόθηκε με την απόφαση εκείνη είναι κρίσιμη για την επίλυση της διαφοράς της οποίας έχει επιληφθεί, δεδομένου ότι οι ατομικές συμβάσεις που συνάπτει η Bulgarian posts δεν συνάπτονται αποκλειστικώς με οργανισμούς δημοσίου δικαίου και δεν έχουν ως αντικείμενο την επίδοση δικαστικών και διοικητικών πράξεων.
35
Τούτου λεχθέντος, το αιτούν δικαστήριο παρατηρεί ότι από την απόφαση της 23ης Απριλίου 2009, TNT Post UK (C‑357/07, EU:C:2009:248), προκύπτει ότι η απαλλαγή από τον ΦΠΑ που προβλέπεται στο άρθρο 13, A, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της έκτης οδηγίας 77/388/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1977, περί εναρμονίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών, των σχετικών με τους φόρους κύκλου εργασιών – Κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας ομοιόμορφη φορολογική βάση (ΕΕ ειδ. έκδ. 09/001, σ. 49), του οποίου η διατύπωση επαναλαμβάνεται αυτούσια στο άρθρο 132 της οδηγίας 2006/112, δεν έχει εφαρμογή σε όλες τις παροχές υπηρεσιών που πραγματοποιούνται από τους φορείς παροχής της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας οι οποίες δεν αποκλείονται ρητώς από το πεδίο εφαρμογής της ως άνω διατάξεως, ανεξαρτήτως της εγγενούς φύσεώς τους. Η ανωτέρω απόφαση διευκρινίζει, όμως, ότι οι παρασχεθείσες από ένα τέτοιον φορέα υπηρεσίες υπό όρους οι οποίοι αποτέλεσαν αντικείμενο ατομικής διαπραγματεύσεως δεν απαλλάσσονται του φόρου εφόσον, από την ίδια τους τη φύση, η παροχή των υπηρεσιών αυτών ανταποκρίνεται στις ειδικές ανάγκες των οικείων χρηστών.
36
Στο πλαίσιο αυτό, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται αν μπορεί να θεωρηθεί ότι οι επίμαχες παροχές ταχυδρομικών υπηρεσιών στην υπόθεση της οποίας έχει επιληφθεί ανταποκρίνονται στις ειδικές ανάγκες των οικείων χρηστών και αν εξ αυτού συνάγεται ότι δεν μπορούν να απαλλαγούν του φόρου για τον λόγο ότι οι συμβάσεις που συνάπτονται μεμονωμένως για τη λήψη των υπηρεσιών αυτών προβλέπουν μία ή περισσότερες από τις ακόλουθες προϋποθέσεις:
–
Οι τιμές των παροχών είναι χαμηλότερες εκείνων τις οποίες έχει εγκρίνει η Ρυθμιστική Επιτροπή για την παροχή της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας και δεν έχει αποδειχθεί ότι καλύπτουν το κόστος της παροχής τους.
–
Οι τιμές των παροχών ορίζονται με την εφαρμογή εκπτώσεως η οποία δεν καθορίζεται σύμφωνα με τους προσιτούς στο κοινό όρους όσον αφορά τη χορήγηση τέτοιων εκπτώσεων.
–
Η συλλογή και διανομή των ταχυδρομικών αντικειμένων πραγματοποιείται στη διεύθυνση του πελάτη.
–
Η συχνότητα συλλογής των ταχυδρομικών αντικειμένων υπερβαίνει το προβλεπόμενο κατώτατο όριο, κάτω από το οποίο δεν πρέπει να μειώνεται η συχνότητα συλλογής και διανομής, σύμφωνα με το άρθρο 33, παράγραφος 2, του ZPU, ως είχε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της υποθέσεως της κύριας δίκης, και υπερβαίνει τα όσα προβλέπουν τα ισχύοντα πρότυπα για την ποιότητα της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας και την αποτελεσματικότητα της υπηρεσίας.
–
Προβλέπεται επίσης πρόσθετη συλλογή, εφόσον το ζητήσει ο πελάτης, εκτός του προσυμφωνηθέντος χρόνου.
–
Σε ορισμένες από τις συμβάσεις που συνήφθησαν μεμονωμένως, συμφωνήθηκε ότι η παραλαβή των ταχυδρομικών αντικειμένων θα γινόταν και μετά τις ώρες λειτουργίας των ταχυδρομικών γραφείων για τις εν λόγω πόλεις.
37
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Varhoven administrativen sad (Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα εξής προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Όταν ο κάτοχος αδείας για την παροχή της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας εντός της επικράτειας της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας βάσει ατομικών συμβάσεων με χρήστες των ταχυδρομικών υπηρεσιών οι οποίες προβλέπουν ότι η παρεχόμενη υπηρεσία πρέπει να πληροί μία ή και όλες τις ακόλουθες προϋποθέσεις, ήτοι συλλογή των αντικειμένων εκτός των σημείων προσβάσεως (η συλλογή και η διανομή πραγματοποιούνται στη διεύθυνση του πελάτη), η συλλογή και η διανομή να πραγματοποιούνται σε ώρα που έχει συμφωνηθεί εκ των προτέρων με τους πελάτες· η συχνότητα με την οποία πραγματοποιείται η συλλογή και η διανομή να υπερβαίνει τα όρια που καθορίζονται στους εκ του νόμου προβλεπόμενους κανόνες για την ποιότητα της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας και την αποτελεσματικότητα των υπηρεσιών, ενώ προβλέπονται και πρόσθετες, πέραν της ρητώς συμφωνηθείσας στη σύμβαση συχνότητας, συλλογές εκτός των ωρών λειτουργίας των ταχυδρομικών καταστημάτων, κατόπιν αιτήματος του πελάτη, η υπηρεσία να παρέχεται σε τιμή χαμηλότερη από την τιμή που έχει εγκριθεί από την […] Ρυθμιστική Επιτροπή ή με υψηλότερες εκπτώσεις από εκείνες που έχει εγκρίνει η ίδια ως άνω Ρυθμιστική Επιτροπή, πρέπει οι υπηρεσίες αυτές να θεωρηθούν ως υπηρεσίες εμπίπτουσες στην έννοια των “δημόσιων ταχυδρομικών υπηρεσιών” και παρεχόμενες χάριν του “γενικού συμφέροντος”, κατά την έννοια του άρθρου 132 του τίτλου ΙΧ, κεφάλαιο 2, της οδηγίας [2006/112];
2)
Συνάγεται από το άρθρο 12, δεύτερη περίπτωση, της οδηγίας [97/67], ότι οι υπηρεσίες που παρέχονται από πρόσωπο το οποίο είναι κάτοχος αδείας για την παροχή της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας δεν έχουν τα χαρακτηριστικά της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας κατά την έννοια της οδηγίας [αυτής] εάν βάσει ατομικής συμβάσεως παρέχονται σε τιμή χαμηλότερη από την εγκριθείσα για το εν λόγω είδος καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας και χωρίς να αποδεικνύεται ότι η τιμή που συμφωνήθηκε κατά τα ανωτέρω καλύπτει το κόστος της παροχής;
3)
Παραβιάζεται η αρχή της διαφάνειας και της αποφυγής διακρίσεων που κατοχυρώνεται στο τέταρτο σημείο του άρθρου 12 της οδηγίας [97/67], εάν το πρόσωπο που είναι κάτοχος αδείας για την παροχή της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας συνάπτει ατομικές συμβάσεις παροχής της εν λόγω υπηρεσίας οι οποίες προβλέπουν ευνοϊκότερους όρους για την παροχή της υπηρεσίας αυτής σε σύγκριση με τους δημοσιευθέντες και γενικώς προσβάσιμους στο κοινό όρους;
4)
Τυχόν καταφατική απάντηση στο [τρίτο] ερώτημα αυτό συνιστά λόγο μη απαλλαγής των συγκεκριμένων πράξεων από τον φόρο κατά την έννοια του άρθρου 132 της οδηγίας [2006/112];»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Επί του παραδεκτού
38
Η Bulgarian posts υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι τα προδικαστικά ερωτήματα είναι απαράδεκτα, διότι, αφενός, στηρίζονται σε εσφαλμένη παραδοχή, ήτοι στο ότι το περιεχόμενο των επίμαχων στην κύρια δίκη συμβάσεων παροχής ταχυδρομικών υπηρεσιών και των γενικών όρων πωλήσεως είχε εξετασθεί από τη φορολογική αρχή, και δη κατά τη διάρκεια της ένδικης διαδικασίας. Αφετέρου, δεδομένου ότι, όπως και στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση της 16ης Οκτωβρίου 2019, Winterhoff και Eisenbeis (C‑4/18 και C‑5/18, EU:C:2019:860), σημαντικός αριθμός των συμβάσεων αυτών είχε συναφθεί με δικαστικές και διοικητικές αρχές, η ερμηνεία που έδωσε το Δικαστήριο με την απόφαση εκείνη μπορεί να τύχει εφαρμογής και εν προκειμένω, οπότε δεν απαιτείται νέα ερμηνεία του άρθρου 132, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2006/112.
39
Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι, κατά πάγια νομολογία, στο πλαίσιο της διαδικασίας του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, η οποία στηρίζεται σε σαφή διάκριση των αρμοδιοτήτων μεταξύ των εθνικών δικαστηρίων και του Δικαστηρίου, η διαπίστωση και η εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης εμπίπτουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα του εθνικού δικαστή, όπως και η ερμηνεία και εφαρμογή του εθνικού δικαίου. Ομοίως, απόκειται αποκλειστικώς στον εθνικό δικαστή, ο οποίος έχει επιληφθεί της διαφοράς και φέρει την ευθύνη της δικαστικής αποφάσεως η οποία πρόκειται να εκδοθεί, να εκτιμήσει, λαμβάνοντας υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της υποθέσεως, αν τα ερωτήματα τα οποία υποβάλλει στο Δικαστήριο είναι αναγκαία και λυσιτελή. Ως εκ τούτου, εφόσον τα υποβληθέντα ερωτήματα αφορούν την ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης, το Δικαστήριο υποχρεούται, κατ’ αρχήν, να αποφανθεί [απόφαση της 24ης Νοεμβρίου 2022, Varhoven administrativen sad (Κατάργηση της επίμαχης διάταξης) (C‑289/21, EU:C:2022:920), σκέψη 24 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
40
Ως εκ τούτου, κατά πρώτον, δεδομένου ότι το Δικαστήριο είναι αρμόδιο να αποφαίνεται αποκλειστικώς επί της ερμηνείας ή του κύρους νομοθετήματος του δικαίου της Ένωσης, δεν δύναται να ελέγξει ούτε την ακρίβεια του πραγματικού πλαισίου που εκθέτει το αιτούν δικαστήριο, ούτε να αποφανθεί επί του βασίμου των ισχυρισμών ορισμένων διαδίκων δια των οποίων αμφισβητείται η ορθότητα των πραγματικών περιστατικών που περιγράφει το αιτούν δικαστήριο στην αίτησή του (απόφαση της 29ης Ιουλίου 2024, Banco BPN κατά BIC Português κ.λπ., C‑298/22, EU:C:2024:638, σκέψη 31).
41
Κατά συνέπεια, παρέλκει η απόφανση επί των παρατηρήσεων της Bulgarian posts όσον αφορά την παραδοχή στην οποία στηρίζονται τα προδικαστικά ερωτήματα που υποβλήθηκαν στο Δικαστήριο.
42
Κατά δεύτερον, κατά πάγια νομολογία, το άρθρο 267 ΣΛΕΕ παρέχει στα εθνικά δικαστήρια ευρύτατη ευχέρεια να απευθύνονται στο Δικαστήριο όταν θεωρούν ότι υπόθεση που εκκρεμεί ενώπιόν τους εγείρει ζητήματα ερμηνείας διατάξεων του δικαίου της Ένωσης. Επομένως, η ύπαρξη πάγιας νομολογίας σχετικά με συγκεκριμένο ζήτημα του δικαίου της Ένωσης μπορεί ενδεχομένως να οδηγήσει το Δικαστήριο στην έκδοση διατάξεως, βάσει του άρθρου 99 του Κανονισμού Διαδικασίας, αλλά δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να επηρεάσει το παραδεκτό αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως σε περίπτωση που εθνικό δικαστήριο αποφασίσει, στο πλαίσιο αυτής της εξουσίας εκτιμήσεως, να απευθυνθεί στο Δικαστήριο βάσει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ (πρβλ. αποφάσεις της 26ης Νοεμβρίου 2014, Mascolo κ.λπ., C‑22/13, C‑61/13 έως C‑63/13 και C‑418/13, EU:C:2014:2401, σκέψεις 48 και 49 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία, και της 1ης Φεβρουαρίου 2017, Tolley, C‑430/15, EU:C:2017:74, σκέψη 34 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
43
Εν προκειμένω, από τη δικογραφία που έχει στη διάθεσή του το Δικαστήριο προκύπτει ότι, αντιθέτως προς την περίσταση που εκτίθεται στη σκέψη 59 της αποφάσεως της 16ης Οκτωβρίου 2019, Winterhoff και Eisenbeis (C‑4/18 και C‑5/18, EU:C:2019:860), την οποία μνημονεύει το αιτούν δικαστήριο, οι επίμαχες στην κύρια δίκη παροχές ταχυδρομικών υπηρεσιών δεν συνίστανται αποκλειστικώς σε επίσημες κοινοποιήσεις εγγράφων πραγματοποιούμενες για λογαριασμό δικαστηρίων και διοικητικών αρχών.
44
Επομένως, τα προδικαστικά ερωτήματα είναι παραδεκτά.
Επί της ουσίας
45
Προκαταρκτικώς, επισημαίνεται ότι, μολονότι, κατά τη διατύπωση του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος, το αιτούν δικαστήριο αναφέρεται σε «ατομικές» συμβάσεις, από τα στοιχεία της δικογραφίας που έχει στη διάθεσή του το Δικαστήριο προκύπτει ότι, με τον συγκεκριμένο όρο, αναφέρεται στην ύπαρξη ουσιαστικά χωριστών συμβάσεων, συναφθεισών μεταξύ της Bulgarian posts και εκάστου των οικείων πελατών, χωρίς να αποκλείεται το ενδεχόμενο τοιαύτες συμβάσεις να αφορούν παροχές εμπίπτουσες σε ειδικό νομικό καθεστώς και χωρίς να συνάγεται εξ αυτών ότι οι συμβάσεις αυτές συνήφθησαν κατόπιν ατομικής διαπραγματεύσεως ή αναφέρονται σε υποχρεώσεις προσιδιάζουσες στη συμβατική σχέση την οποία ιδρύουν.
46
Κατά συνέπεια, πρέπει να γίνει δεκτό ότι, με τα τέσσερα ερωτήματά του, τα οποία πρέπει να εξετασθούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινισθεί αν το άρθρο 132, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2006/112, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 12, δεύτερη και τέταρτη περίπτωση, της οδηγίας 97/67, έχει την έννοια ότι δεν επιτρέπει την απαλλαγή από τον ΦΠΑ την οποία προβλέπει η διάταξη αυτή για τις ταχυδρομικές υπηρεσίες οι οποίες παρέχονται, βάσει χωριστών συμβάσεων, από κάτοχο ειδικής αδείας για την παροχή της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας, εφόσον πληρούται μία ή το σύνολο των ακόλουθων προϋποθέσεων:
–
η συλλογή και η διανομή των ταχυδρομικών αντικειμένων πραγματοποιούνται στη διεύθυνση του πελάτη ή σε χρονικά σημεία που έχουν συμφωνηθεί εκ των προτέρων με τον πελάτη·
–
οι υπηρεσίες παρέχονται χωρίς να αποδεικνύεται ότι το κατ’ αυτόν τον τρόπο συμπεφωνημένο τίμημα καλύπτει το κόστος της παροχής·
–
οι υπηρεσίες παρέχονται υπό όρους διαφορετικούς εκείνων οι οποίοι έχουν εγκριθεί από την ορισθείσα στο οικείο κράτος μέλος εθνική αρχή για τη ρύθμιση της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας ή και εκείνων οι οποίοι προβλέπονται σε κανόνες σχετικούς με την καθολική ταχυδρομική υπηρεσία.
47
Υπενθυμίζεται, συναφώς, ότι, κατά το άρθρο 132, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2006/112, τα κράτη μέλη απαλλάσσουν από τον ΦΠΑ «τις παροχές υπηρεσιών και τις παρεπόμενες προς τις παροχές αυτές παραδόσεις αγαθών, οι οποίες πραγματοποιούνται από τις δημόσιες ταχυδρομικές υπηρεσίες […]».
48
Κατά πάγια νομολογία, το γράμμα διατάξεως του δικαίου της Ένωσης η οποία δεν παραπέμπει ρητώς στο δίκαιο των κρατών μελών για τον προσδιορισμό του νοήματος και του περιεχομένου της πρέπει κανονικά να ερμηνεύεται, σε ολόκληρη την Ένωση, κατά τρόπο αυτοτελή και ομοιόμορφο, με βάση το γράμμα της, το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται η διάταξη αυτή, καθώς και τους σκοπούς που επιδιώκονται με τη ρύθμιση της οποίας αποτελεί μέρος (πρβλ. αποφάσεις της 13ης Οκτωβρίου 2022, M2Beauté Cosmetics, C‑616/20, EU:C:2022:781, σκέψη 40, και της 24ης Οκτωβρίου 2024, Kwantum Nederland και Kwantum België, C‑227/23, EU:C:2024:914, σκέψη 56).
49
Όσον αφορά το γράμμα του άρθρου 132, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2006/112, αφενός, ο τρόπος συντάξεως της περιόδου η οποία αποτελεί τη διάταξη αυτή καταδεικνύει σαφώς ότι ο όρος «δημόσιες ταχυδρομικές υπηρεσίες» υποδηλώνει τα όργανα που παρέχουν τις απαλλασσόμενες υπηρεσίες. Για να καλύπτονται από το γράμμα της ως άνω διατάξεως, πρέπει συνεπώς οι υπηρεσίες αυτές να παρέχονται από φορέα ο οποίος μπορεί να χαρακτηρισθεί «δημόσια ταχυδρομική υπηρεσία» υπό οργανική έννοια (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 23ης Απριλίου 2009, TNT Post UK, C‑357/07, EU:C:2009:248, σκέψη 27).
50
Αφετέρου, η χρήση των συγκεκριμένων λέξεων συνεπάγεται ότι, σε αντίθεση με τους λοιπούς επιχειρηματίες, τα όργανα αυτά υπόκεινται σε ειδικό νομικό καθεστώς που περιλαμβάνει ειδικές υποχρεώσεις. Ειδικότερα, η διαφορά μεταξύ των «δημόσιων ταχυδρομικών υπηρεσιών» και των λοιπών φορέων δεν αφορά τη φύση των πραγματοποιούμενων παροχών, αλλά το γεγονός ότι οι φορείς που διασφαλίζουν την παροχή μέρους ή του συνόλου της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας υπόκεινται σε ιδιαίτερο νομικό καθεστώς το οποίο συνεπάγεται συγκεκριμένες υποχρεώσεις (πρβλ. αποφάσεις της 21ης Απριλίου 2015, Επιτροπή κατά Σουηδίας, C‑114/14, EU:C:2015:249, σκέψη 33, και της 16ης Οκτωβρίου 2019, Winterhoff και Eisenbeis, C‑4/18 και C‑5/18, EU:C:2019:860, σκέψη 55).
51
Όσον αφορά το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται το άρθρο 132, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2006/112, καθώς και τους σκοπούς που επιδιώκει η εν λόγω διάταξη, από το γεγονός ότι αυτή περιλαμβάνεται στο κεφάλαιο 2, με τίτλο «Απαλλαγές ορισμένων δραστηριοτήτων γενικού συμφέροντος», του τίτλου IX της οδηγίας αυτής, μπορεί να συναχθεί ότι οι απαλλαγές που προβλέπονται στο εν λόγω άρθρο 132 έχουν ως σκοπό να ευνοήσουν μόνον τις δραστηριότητες που εξυπηρετούν το γενικό συμφέρον, όπως είναι οι παροχές υπηρεσιών που πραγματοποιούνται από τις δημόσιες ταχυδρομικές υπηρεσίες τις οποίες αφορά η εν λόγω διάταξη (πρβλ. απόφαση της 16ης Οκτωβρίου 2019, Winterhoff και Eisenbeis, C‑4/18 και C‑5/18, EU:C:2019:860, σκέψη 46).
52
Ο γενικός αυτός σκοπός εξειδικεύεται, στον ταχυδρομικό τομέα, με τον ειδικότερο σκοπό της προσφοράς, με μειωμένο κόστος, ταχυδρομικών υπηρεσιών που να ανταποκρίνονται στις βασικές ανάγκες του πληθυσμού. Στο παρόν στάδιο εξελίξεως του δικαίου της Ένωσης, ο σκοπός αυτός συμπίπτει, κατ’ ουσίαν, με εκείνον που επιδιώκει η οδηγία 97/67, η οποία θεσπίζει κοινούς κανόνες για την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς ταχυδρομικών υπηρεσιών της Ένωσης, ήτοι την παροχή καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας (πρβλ. απόφαση της 16ης Οκτωβρίου 2019, Winterhoff και Eisenbeis, C‑4/18 και C‑5/18, EU:C:2019:860, σκέψη 49).
53
Επομένως, στην πράξη, μόνον οι φορείς, δημόσιοι ή ιδιωτικοί, οι οποίοι έχουν δεσμευθεί να παρέχουν εντός κράτους μέλους το σύνολο ή μέρος της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας, όπως αυτή ορίζεται στο άρθρο 3 της οδηγίας 97/67, μπορούν να τύχουν της απαλλαγής του άρθρου 132, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2006/112. (πρβλ. απόφαση της 16ης Οκτωβρίου 2019, Winterhoff και Eisenbeis, C‑4/18 και C‑5/18, EU:C:2019:860, σκέψη 50).
54
Εντούτοις, από το άρθρο 132, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2006/112 δεν μπορεί να συναχθεί ότι όλες οι παροχές υπηρεσιών που πραγματοποιούνται από τις δημόσιες ταχυδρομικές υπηρεσίες και οι οποίες δεν εξαιρούνται ρητώς από το πεδίο εφαρμογής της διατάξεως αυτής απαλλάσσονται, ανεξαρτήτως της εγγενούς φύσεώς τους (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 23ης Απριλίου 2009, TNT Post UK, C‑357/07, EU:C:2009:248, σκέψη 43).
55
Πράγματι, δεδομένου ότι η διάταξη περί της ανωτέρω απαλλαγής πρέπει να ερμηνεύεται στενά και συγχρόνως σύμφωνα με τον σκοπό που επιδιώκει η εν λόγω διάταξη, μόνον οι παροχές υπηρεσιών που αποσκοπούν στην κάλυψη των βασικών αναγκών του πληθυσμού μπορούν να τύχουν της απαλλαγής του άρθρου 132, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2006/112 (πρβλ. απόφαση της 23ης Απριλίου 2009, TNT Post UK, C‑357/07, EU:C:2009:248, σκέψη 44).
56
Ειδικότερα, από τη φύση του ανωτέρω σκοπού συνάγεται ότι η εν λόγω απαλλαγή δεν δύναται να εφαρμοσθεί σε συγκεκριμένες παροχές υπηρεσιών που μπορούν να διαχωρισθούν από την υπηρεσία γενικού συμφέροντος, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται οι υπηρεσίες που ανταποκρίνονται σε ειδικές ανάγκες των οικείων χρηστών (απόφαση της 16ης Οκτωβρίου 2019, Winterhoff και Eisenbeis, C‑4/18 και C‑5/18, EU:C:2019:860, σκέψη 47). Επομένως, για να καλύπτονται από το γράμμα της ίδιας διατάξεως, είναι επίσης αναγκαίο οι επίμαχες παροχές ταχυδρομικών υπηρεσιών να εμπίπτουν στην έννοια των «δημοσίων ταχυδρομικών υπηρεσιών» υπό την ουσιαστική έννοια που προσδίδει στους όρους αυτούς το άρθρο 132, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2006/112.
57
Επομένως, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι παροχές υπηρεσιών από τις δημόσιες ταχυδρομικές υπηρεσίες βάσει όρων που έχουν αποτελέσει αντικείμενο μεμονωμένης διαπραγματεύσεως απαλλάσσονται βάσει του άρθρου 132, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2006/112. Πράγματι, ως εκ της φύσεώς τους, οι παροχές αυτές ανταποκρίνονται στις ειδικές ανάγκες των οικείων χρηστών, όπερ αντιβαίνει στον σκοπό που επιδιώκει η καθολική ταχυδρομική υπηρεσία (πρβλ. απόφαση της 16ης Οκτωβρίου 2019, Winterhoff και Eisenbeis, C‑4/18 και C‑5/18, EU:C:2019:860, σκέψη 48).
58
Τούτου λεχθέντος, προκειμένου να τύχουν της απαλλαγής που προβλέπεται στο άρθρο 132, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2006/112, δεν απαιτείται οι επίμαχες παροχές να έχουν ρητώς χαρακτηρισθεί από την εθνική νομοθεσία ως αποτελούσες μέρος της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας, εφόσον μπορούν να υπαχθούν στην έννοια της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας. Πράγματι, ο κατά το εθνικό δίκαιο χαρακτηρισμός συγκεκριμένης πράξεως δεν μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την υπαγωγή της στον ΦΠΑ, μολονότι η πράξη αυτή απαλλάσσεται από τον ΦΠΑ δυνάμει του δικαίου της Ένωσης (πρβλ. απόφαση της 16ης Οκτωβρίου 2019, Winterhoff και Eisenbeis, C‑4/18 και C‑5/18, EU:C:2019:860, σκέψη 66).
59
Κατά συνέπεια, η παροχή ταχυδρομικών υπηρεσιών από φορέα ο οποίος έχει δεσμευθεί να παρέχει εντός κράτους μέλους το σύνολο ή μέρος της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας μπορεί να απαλλάσσεται από τον ΦΠΑ, δυνάμει του άρθρου 132, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2006/112, εφόσον, λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της, μπορεί, σε κάθε περίπτωση, να αποτελεί μέρος της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας.
60
Το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 97/67 ορίζει την καθολική ταχυδρομική υπηρεσία ως προσφορά ταχυδρομικών υπηρεσιών συγκεκριμένης ποιότητας μονίμως σε όλα τα σημεία της επικράτειας, σε τιμές προσιτές για όλους τους χρήστες.
61
Τούτου λεχθέντος, στο μέτρο που το άρθρο 3, παράγραφοι 3 και 4, της οδηγίας 97/67 περιορίζεται στην απαρίθμηση των υπηρεσιών που πρέπει κατ’ ελάχιστον να περιλαμβάνονται στην καθολική ταχυδρομική υπηρεσία και, ως εκ τούτου, στο μέτρο που τα κράτη μέλη μπορούν να επεκτείνουν το πεδίο εφαρμογής της υπηρεσίας αυτής ώστε να περιλαμβάνει και άλλες παροχές, εξαιρουμένων πάντως, σύμφωνα με το άρθρο 3, παράγραφος 5, της οδηγίας αυτής, εκείνων που αφορούν τα ταχυδρομικά δέματα βάρους άνω των 20 χιλιογράμμων, μόνον ο ορισμός της εννοίας της «καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας» που δίδεται στο άρθρο 3, παράγραφος 1, της εν λόγω οδηγίας πρέπει να θεωρηθεί κρίσιμος προκειμένου να καθορισθεί αν ορισμένη παροχή υπηρεσίας μπορεί να τύχει της απαλλαγής που προβλέπεται στο άρθρο 132, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2006/112.
62
Ειδικότερα, δεδομένου ότι η δεύτερη και η τέταρτη περίπτωση του άρθρου 12 της οδηγίας 97/67, στις οποίες αναφέρεται το αιτούν δικαστήριο με το δεύτερο και το τρίτο ερώτημά του, δεν καθορίζουν τα συστατικά στοιχεία της εννοίας της «καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας», αλλά τάσσουν τις αρχές τιμολογήσεως των οποίων την τήρηση πρέπει να επιβάλλουν τα κράτη μέλη στους φορείς που έχουν δεσμευθεί να παρέχουν το σύνολο ή μέρος της υπηρεσίας αυτής, το γεγονός ότι ένας φορέας δεν τηρεί τις αρχές αυτές δεν μπορεί να έχει ως συνέπεια τη μη εφαρμογή επί των οικείων παροχών της απαλλαγής που προβλέπει το άρθρο 132, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2006/112.
63
Όσον αφορά τις περιπτώσεις στις οποίες αναφέρεται το αιτούν δικαστήριο με τα ερωτήματά του, κατ’ αρχάς, επισημαίνεται ότι αυτό εκκινεί από την παραδοχή ότι οι επίμαχες στην κύρια δίκη ταχυδρομικές υπηρεσίες παρέχονται από φορέα ο οποίος διαθέτει ειδική άδεια παροχής της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας.
64
Εν συνεχεία, διαπιστώνεται ότι το γεγονός ότι οι επίμαχες στην υπόθεση της κύριας δίκης ταχυδρομικές υπηρεσίες παρέχονται βάσει χωριστών συμβάσεων δεν είναι, αφ’ εαυτού, ικανό να αποκλείσει την υπαγωγή των υπηρεσιών αυτών στην έννοια της «καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας», όπως αυτή ορίζεται στο άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 97/67. Πράγματι, όπως υπογραμμίστηκε στη σκέψη 45 της παρούσας αποφάσεως, η ύπαρξη χωριστών συμβάσεων που συνάπτει ο επιχειρηματίας μεθ’ εκάστου των πελατών του ούτε επιτρέπει να θεωρηθεί ότι οι παροχές αυτές δεν μπορούν να υπαχθούν σε ειδικό νομικό καθεστώς ούτε συνεπάγεται ότι οι αμοιβαίες δεσμεύσεις που συμφωνούνται με τις συμβάσεις αυτές είναι αποτέλεσμα ατομικής διαπραγματεύσεως, δεδομένου ότι η έγγραφη κατάρτιση των συμβάσεων αυτών μπορεί να έχει ως σκοπό την απόδειξη της αποδοχής από τον οικείο πελάτη της προσφοράς των επίμαχων ταχυδρομικών υπηρεσιών και την υπόμνηση στον πελάτη αυτόν των σημαντικών πτυχών του καθεστώτος αυτού.
65
Δεδομένου ότι, όπως διαπιστώθηκε στη σκέψη 61 της παρούσας αποφάσεως, τα κράτη μέλη μπορούν να περιλαμβάνουν στην καθολική ταχυδρομική υπηρεσία και άλλες παροχές πέραν εκείνων που μνημονεύονται στο άρθρο 3, παράγραφοι 3 και 4, της οδηγίας 97/67 ως παροχές που πρέπει να προβλέπονται κατ’ ελάχιστον, τα κράτη αυτά μπορούν ως εκ τούτου να προβλέπουν ότι η συλλογή και η διανομή ταχυδρομικών αντικειμένων πραγματοποιούνται στη διεύθυνση του πελάτη ή σε ώρα που έχει συμφωνηθεί εκ των προτέρων με τον πελάτη, υπό την προϋπόθεση ότι τέτοιοι όροι παροχής των ταχυδρομικών υπηρεσιών είναι αυτοί οι οποίοι προβλέπονται για την καθολική ταχυδρομική υπηρεσία, όπερ εναπόκειται, στην υπόθεση της κύριας δίκης, στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει.
66
Όσον αφορά το γεγονός, το οποίο επισημαίνει το αιτούν δικαστήριο, ότι οι επίμαχες στην κύρια δίκη παροχές ταχυδρομικών υπηρεσιών πραγματοποιούνται χωρίς να αποδεικνύεται ότι η συμφωνηθείσα μεταξύ των μερών τιμή καλύπτει το κόστος τους, το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 97/67 θέτει, βεβαίως, ως προϋπόθεση για τη συμπερίληψη των παροχών ταχυδρομικών υπηρεσιών στην καθολική ταχυδρομική υπηρεσία να είναι οικονομικά προσιτή η προσφορά των υπηρεσιών αυτών. Εντούτοις, το κατά πόσον μια τέτοια προσφορά είναι οικονομικά προσιτή δεν εξαρτάται από το αν η τιμή που ζητείται για μια τέτοια παροχή καλύπτει το κόστος της, αλλά από το αν τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που διαθέτουν περιορισμένους πόρους δύνανται, λαμβανομένου υπόψη του βιοτικού επιπέδου στο οικείο κράτος μέλος, να την καταβάλουν. Κατά συνέπεια, το γεγονός αυτό δεν μπορεί, αφ’ εαυτού, να δικαιολογήσει τον αποκλεισμό από την καθολική ταχυδρομική υπηρεσία ορισμένης παροχής ταχυδρομικών υπηρεσιών η οποία, λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της, θα έπρεπε να θεωρηθεί ότι αποτελεί μέρος της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας.
67
Αντιθέτως, εφόσον μια παροχή ταχυδρομικών υπηρεσιών δεν προκύπτει από ειδικό νομικό καθεστώς ισχύον επί των φορέων οι οποίοι παρέχουν την καθολική ταχυδρομική υπηρεσία εν όλω ή εν μέρει κατά την εκτέλεση της παροχής, αλλά παρέχονται υπό όρους διαφορετικούς και ευνοϊκότερους εκείνων οι οποίοι έχουν εγκριθεί από την ορισθείσα στο οικείο κράτος μέλος εθνική αρχή για τη ρύθμιση υπηρεσιών τέτοιας φύσεως ή εκείνων οι οποίοι προβλέπονται σε κανόνες σχετικούς με τις υπηρεσίες αυτές, όπως είναι, για παράδειγμα, η δυνατότητα συλλογής των ταχυδρομικών αντικειμένων σε χώρους, ώρες, συχνότητα ή τιμή διαφορετικές από εκείνες που έχουν εγκριθεί από την προαναφερθείσα αρχή ή έχουν προβλεφθεί από τους οικείους κανόνες, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η εν λόγω παροχή ταχυδρομικών υπηρεσιών αποκλείεται από το ευεργέτημα της απαλλαγής από τον ΦΠΑ που προβλέπεται στο άρθρο 132, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2006/112.
68
Πράγματι, από καθεμιά από τις περιστάσεις αυτές μπορεί να συναχθεί ότι, αντιθέτως προς ό,τι επιτάσσει το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 97/67, μια τέτοια υπηρεσία δεν παρέχεται σε «όλους τους χρήστες», αλλά αποσκοπεί στην κάλυψη των ειδικών αναγκών των οικείων χρηστών.
69
Μολονότι, κατ’ αρχάς, η αιτιολογική σκέψη 15 της οδηγίας 97/67 επιτρέπει στους φορείς παροχής της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας να διαπραγματεύονται μεμονωμένως συμβάσεις με τους πελάτες, επισημαίνεται ότι το άρθρο 5, παράγραφος 1, δεύτερη περίπτωση, της οδηγίας αυτής προβλέπει ρητώς ότι τα κράτη μέλη πρέπει να μεριμνούν ώστε να προσφέρεται στους χρήστες, κάτω από ανάλογες συνθήκες, η ίδια καθολική ταχυδρομική υπηρεσία, οπότε η ως άνω αιτιολογική σκέψη 15 πρέπει να νοηθεί ως αναφερόμενη στο δικαίωμα των φορέων παροχής της υπηρεσίας αυτής να διαπραγματεύονται ατομικές συμβάσεις με τους πελάτες τους εκτός της εν λόγω υπηρεσίας και, επομένως, με αντικείμενο παροχές μη εμπίπτουσες στην εν λόγω υπηρεσία.
70
Εν συνεχεία, το δικαίωμα του φορέα ή των φορέων παροχής της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας να συνάπτουν με τους χρήστες μεμονωμένες συμφωνίες όσον αφορά τις τιμές, το οποίο προβλέπεται στο άρθρο 12, τρίτη περίπτωση, της οδηγίας 97/67, δεν συνεπάγεται ότι πρέπει να θεωρηθούν ως εμπίπτουσες στην υπηρεσία αυτή οι παροχές των οποίων οι όροι εκτελέσεως, συμπεριλαμβανομένων των όρων τιμολογήσεως, αποτέλεσαν αντικείμενο διαπραγματεύσεως και οι οποίοι, ως εκ τούτου, δεν ταυτίζονται με εκείνους που προτείνονται σε κάθε χρήστη ευρισκόμενο σε ανάλογη κατάσταση. Συγκεκριμένα, η σύναψη μεμονωμένων συμφωνιών όσον αφορά τις τιμές μπορεί να είναι αναγκαία όταν, μεταξύ άλλων, προτείνονται, με τους γενικούς όρους πωλήσεως, όπως αυτοί έχουν εγκριθεί από την ορισθείσα στο οικείο κράτος μέλος εθνική αρχή για τη ρύθμιση της ταχυδρομικής υπηρεσίας ή όπως προβλέπονται σε κανόνες σχετικούς με την υπηρεσία αυτή και, επομένως, απευθύνονται σε όλους, εκπτώσεις λόγω ποσότητας, προκειμένου οι αποδέκτες της υπηρεσίας να αναλάβουν τη δέσμευση αναθέσεως ορισμένου όγκου αλληλογραφίας έναντι προνομιακής τιμής, χωρίς ωστόσο αυτό να συνεπάγεται κατ’ ανάγκην ότι ο όγκος αυτός και/ή η έκπτωση αυτή αποτέλεσαν αντικείμενο διαπραγματεύσεως προς όφελος μόνον ορισμένων χρηστών.
71
Τέλος, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η Bulgarian posts, υπογραμμίζεται ότι η ερμηνεία που δόθηκε στη σκέψη 70 της παρούσας αποφάσεως ισχύει και οσάκις ορισμένες από τις ταχυδρομικές υπηρεσίες παρέχονται κατόπιν αιτήματος δημόσιων φορέων.
72
Βεβαίως, το Δικαστήριο έκρινε, με την απόφαση της 16ης Οκτωβρίου 2019, Winterhoff και Eisenbeis (C‑4/18 και C‑5/18, EU:C:2019:860, σκέψεις 59 έως 61), ότι ταχυδρομική παροχή η οποία συνίσταται στην κοινοποίηση δικαστικών και διοικητικών πράξεων προς εκτέλεση παραγγελιών που έχουν δώσει δημόσιοι οργανισμοί στο πλαίσιο της δραστηριότητάς τους και η οποία δεν αποσκοπεί στην κάλυψη των δικών τους συγκεκριμένων αναγκών, αλλά στη διασφάλιση της ορθής λειτουργίας της δικαιοσύνης, πρέπει να θεωρηθεί ότι διενεργείται για λογαριασμό όλων εκείνων τους οποίους αφορά η δυνατότητα κοινοποιήσεως τέτοιων πράξεων, συμπεριλαμβανομένων των αποδεκτών τους και, επομένως, ότι παρέχεται σε «όλους τους χρήστες», κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 17, της οδηγίας 97/67. Βάσει των εκτιμήσεων αυτών, το Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι προαναφερθείσες υπηρεσίες κοινοποιήσεως μπορούσαν να θεωρηθούν ως παρεχόμενες σε «όλους τους χρήστες» κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας αυτής και, ως εκ τούτου, ως δυνάμενες να απαλλαγούν του ΦΠΑ ως υπηρεσίες παρεχόμενες από τις «δημόσιες ταχυδρομικές υπηρεσίες», δυνάμει του άρθρου 132, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2006/112.
73
Εντούτοις, εξ αυτού δεν μπορεί να συναχθεί ότι παροχή ταχυδρομικών υπηρεσιών υπό όρους διαφορετικούς και ευνοϊκότερους εκείνων οι οποίοι προτείνονται με τους γενικούς όρους πωλήσεως, όπως έχουν εγκριθεί από την ορισθείσα στο οικείο κράτος μέλος εθνική αρχή για τη ρύθμιση της ταχυδρομικής υπηρεσίας ή όπως προβλέπονται από κανόνες σχετικούς με την υπηρεσία αυτή, μπορεί να τύχει τέτοιας απαλλαγής για τον λόγο και μόνον ότι πραγματοποιείται κατόπιν αιτήματος δημόσιου φορέα. Εναπόκειται, εφόσον παρίσταται ανάγκη, στο εθνικό δικαστήριο να εξακριβώσει αν τοιαύτη παροχή μπορεί να θεωρηθεί ότι πληροί την προϋπόθεση του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 97/67, κατά την οποία η καθολική ταχυδρομική υπηρεσία παρέχεται σε «όλους τους χρήστες».
74
Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των ανωτέρω σκέψεων, στα υποβληθέντα προδικαστικά ερωτήματα προσήκει η απάντηση ότι το άρθρο 132, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2006/112, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 12, δεύτερη και τέταρτη περίπτωση, της οδηγίας 97/67, έχει την έννοια ότι αντιτίθεται στην προβλεπόμενη από το άρθρο 132 απαλλαγή από τον ΦΠΑ των ταχυδρομικών υπηρεσιών που παρέχονται, βάσει χωριστών συμβάσεων, από κάτοχο ειδικής αδείας παροχής της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας, όταν οι υπηρεσίες αυτές, οι οποίες αποσκοπούν στην κάλυψη ειδικών αναγκών των ενδιαφερομένων χωρίς να προτείνονται σε όλους τους χρήστες, παρέχονται υπό όρους διαφορετικούς και ευνοϊκότερους εκείνων οι οποίοι έχουν εγκριθεί από την ορισθείσα στο οικείο κράτος μέλος εθνική αρχή για τη ρύθμιση της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας ή εκείνων οι οποίοι προβλέπονται σε κανόνες σχετικούς με την υπηρεσία αυτή.
Επί των δικαστικών εξόδων
75
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σε αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δέκατο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 132, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2006/112/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Νοεμβρίου 2006, σχετικά με το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας, σε συνδυασμό με το άρθρο 12, δεύτερη και τέταρτη περίπτωση, της οδηγίας 97/67/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Δεκεμβρίου 1997, σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς κοινοτικών ταχυδρομικών υπηρεσιών και τη βελτίωση της ποιότητας των παρεχομένων υπηρεσιών, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2008/6/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Φεβρουαρίου 2008,
έχει την έννοια ότι:
αντιτίθεται στην προβλεπόμενη από το άρθρο 132 απαλλαγή από τον φόρο προστιθέμενης αξίας των ταχυδρομικών υπηρεσιών που παρέχονται, βάσει χωριστών συμβάσεων, από κάτοχο ειδικής αδείας παροχής της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας, όταν οι υπηρεσίες αυτές, οι οποίες αποσκοπούν στην κάλυψη ειδικών αναγκών των ενδιαφερομένων χωρίς να προτείνονται σε όλους τους χρήστες, παρέχονται υπό όρους διαφορετικούς και ευνοϊκότερους εκείνων οι οποίοι έχουν εγκριθεί από την ορισθείσα στο οικείο κράτος μέλος εθνική αρχή για τη ρύθμιση της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας ή εκείνων οι οποίοι προβλέπονται σε κανόνες σχετικούς με την υπηρεσία αυτή.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η βουλγαρική.