62005CC0081_PL
Opinion of the Advocate-General
Opinion of the Advocate-General
1. Niniejsza sprawa dotyczy trzech pytań prejudycjalnych przedstawionych Trybunałowi, zgodnie z art. 234 WE, przez Tribunal Superior de Justicia de Castilla y León (Hiszpania) i dotyczących wykładni dyrektywy Rady 80/987/EWG(2) z dnia 20 października 1980 r. w sprawie zbliżania ustawodawstw państw członkowskich dotyczących ochrony pracowników na wypadek niewypłacalności pracodawcy (zwanej dalej „dyrektywą 80/987” lub po prostu „dyrektywą”), zmienionej dyrektywą 2002/74/WE(3) (zwaną dalej „dyrektywą 2002/74”).
2. Skrótowo rzecz ujmując, w sprawie tej podnoszona jest raz jeszcze kwestia zgodności z prawem wspólnotowym przepisów krajowych, które w przypadku niewypłacalności pracodawcy przewidują zaspokojenie roszczeń pracowników (w tym przypadku wypłacenie odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy o pracę) z funduszu gwarancyjnego jedynie w sytuacji, gdy roszczenia te zostały zasądzone wyrokiem lub uznane decyzją administracyjną, z wyłączeniem roszczeń wynikających z ugody.
I – Ramy prawne
Właściwe prawo wspólnotowe
3. Artykuł 1 ust. 1 dyrektywy 80/987 stanowi, że „niniejszą dyrektywę stosuje się do roszczeń pracowników, wynikających z umów o pracę lub stosunku pracy i istniejących wobec pracodawców, którzy są niewypłacalni w rozumieniu art. 2 ust. 1”.
4. W art. 2 ust. 2 dyrektywy sprecyzowano, iż dyrektywa ta „nie narusza prawa krajowego w zakresie definicji pojęć »pracownik«, »pracodawca«, »wynagrodzenie«, »roszczenie wynikające z prawa nabytego [prawo nabyte]« i »prawo prowadzące do nabycia roszczenia [prawo będące w trakcie nabywania]«”.
5. Wreszcie art. 3 ust. 1 stanowi:
„Państwa członkowskie podejmują środki niezbędne, aby instytucje udzielające gwarancji zapewniły, zgodnie z art. 4, zaspokojenie roszczeń pracowników, wynikających z umowy o pracę lub stosunku pracy i dotyczących zapłaty należności za okres poprzedzający wskazaną datę”.
6. Dla celów niniejszej sprawy należy przypomnieć również dyrektywę 2002/74, która zmieniła dyrektywę 80/987, zastępując, w interesującym nas zakresie, tekst art. 3 tej dyrektywy następującym tekstem:
„Państwa członkowskie podejmują środki niezbędne, aby instytucje udzielające gwarancji zapewniły, zgodnie z art. 4, spłatę kwot pozostających do spłaty pracownikom, wynikających z umowy o pracę lub stosunku pracy i dotyczących zapłaty należności za okres poprzedzający wskazaną datę”.
7. Na mocy art. 2 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2002/74, która weszła w życie w dniu 8 października 2002 r., państwa członkowskie miały, do dnia 8 października 2005 r., „wprowadzić w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy”. W tej kwestii w akapicie drugim tego przepisu stwierdzono:
„Państwa członkowskie stosują przepisy określone w akapicie pierwszym do każdego przypadku niewypłacalności pracodawcy, występującego po dacie wejścia w życie tych przepisów”.
Prawo krajowe
8. Artykuł 26 Estatuto de los Trabajadores (statutu pracowników), zmienionego królewskim dekretem ustawodawczym nr 1 z dnia 24 marca 1995 r.(4), przewiduje:
„1. Wynagrodzeniem są wszystkie świadczenia ekonomiczne otrzymywane przez pracowników w pieniądzu lub w naturze w zamian za świadczenie pracy w ramach działalności zawodowej na rzecz innego podmiotu, stanowiące wynagrodzenie za rzeczywiście wykonaną pracę, bez względu na formę zapłaty i czas odpoczynku wliczany do czasu pracy. […]
2. Do wynagrodzenia nie wlicza się kwot otrzymanych przez pracownika tytułem zwrotu wydatków poniesionych w związku z jego działalnością zawodową, świadczeń lub odszkodowań z ubezpieczenia społecznego, a także odszkodowań otrzymanych w związku z przeniesieniem, zawieszeniem lub rozwiązaniem stosunku pracy”.
9. Następnie, na podstawie art. 33 statutu pracowników w brzmieniu nadanym przez ustawę nr 60 dnia 19 grudnia 1997 r.(5) :
„1. Fundusz gwarantowanych wynagrodzeń [zwany dalej „Fogasą”], organ autonomiczny podległy ministerstwu pracy i ubezpieczeń społecznych […] wypłaca pracownikom część należności stanowiącej zapłatę za pracę, niezapłaconej w wyniku niewypłacalności, zawieszenia płatności zobowiązań, upadłości lub postępowania naprawczego pracodawcy.
[…]
2. W przypadkach określonych w ustępie poprzednim fundusz gwarantowanych wynagrodzeń wypłaca przyznane pracownikom w orzeczeniu lub decyzji administracyjnej odszkodowanie z tytułu rozwiązania przez pracodawcę lub ustania umowy o pracę na podstawie art. 50, 51 i 52 lit. c) niniejszej ustawy w maksymalnej wysokości wynagrodzenia rocznego, przy czym będące podstawą obliczeń wynagrodzenie dzienne nie może przekroczyć dwukrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia we wszystkich sektorach zatrudnienia”.
10. Wreszcie ust. 8 tego samego przepisu stanowi, że w przypadku gdy stosunek pracy ustaje z przyczyn ekonomicznych w przedsiębiorstwie zatrudniającym mniej niż dwudziestu pięciu pracowników, Fogasa jest zobowiązany do wypłacenia 40% odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy o pracę ze swoich własnych środków i bez konieczności pozostawania przez pracodawcę w stanie niewypłacalności.
II – Okoliczności faktyczne i postępowanie
11. W dniu 4 listopada 2002 r. spółka Transportes San‑Gom SL, w której pracował A. Cordero Alonso, z powodów związanych z sytuacją ekonomiczną przedsiębiorstwa, rozwiązała z nim stosunek pracy.
12. W następstwie odwołania A. Cordera Alonsa od rozwiązania stosunku pracy doszło do zawarcia między nim a Transportes San‑Gom ugody, zatwierdzonej później przez sąd, do którego wpłynęło odwołanie, która potwierdzała ustanie stosunku pracy z przyczyn przedstawionych przez pracodawcę i przewidywała wypłatę pracownikowi odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy o pracę w wysokości 5540,06 EUR.
13. Ponieważ w dniu 24 kwietnia 2003 r. stwierdzono niewypłacalność Transportes San‑Gom, A. Cordero Alonso wystąpił o wypłatę tego odszkodowania do Fogasy. Na podstawie art. 33 ust. 8 statutu pracowników Fogasa zgodził się wypłacić Corderowi Alonsowi 40% należnego mu odszkodowania, ale odmówił wypłacenia mu pozostałych 60%, ponieważ, zdaniem Fogasy, kwota ta nie była mu należna z tego powodu, że odszkodowanie zostało uzgodnione w ugodzie, a nie zostało zasądzone wyrokiem lub uznane decyzją administracyjną.
14. Wyrokiem z dnia 9 lipca 2004 r. Juzgado de lo Social de Palencia oddalił pozew dotyczący decyzji Fogasy. Cordero Alonso wniósł apelację od tego wyroku do Tribunal Superior de Justicia de Castilla y León, który mając wątpliwości co do wykładni dyrektyw 80/987 i 2002/74 oraz zakresu ogólnej zasady równości, jak również zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego, postanowieniem z dnia 28 stycznia 2005 r. postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1) Czy obowiązek państw członkowskich podjęcia wszystkich właściwych szczególnych lub ogólnych środków w celu zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską lub z działań instytucji Wspólnoty (art. 10 WE) oraz zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego przed prawem krajowym oznaczają same z siebie i bez konieczności przyjęcia wyraźnych przepisów prawa krajowego w tym zakresie przyznanie sądom krajowym uprawnienia do zaprzestania stosowania każdego rodzaju przepisów prawa krajowego, które byłyby sprzeczne z prawem wspólnotowym, niezależnie od ich rangi w hierarchii przepisów (rozporządzenia, ustawy lub nawet konstytucji)?
2) a) Czy hiszpańskie organy administracyjne i sądowe, rozstrzygając o uprawnieniu pracownika, wobec pracodawcy, którego ogłoszona została niewypłacalność, do otrzymania z funduszu gwarantowanych wynagrodzeń odszkodowania należnego mu w związku z ustaniem umowy o pracę, zagwarantowanego na wypadek niewypłacalności przez ustawodawstwo krajowe, powinny stosować prawo wspólnotowe, pomimo iż dyrektywa 80/987/EWG nie wymienia w sposób bezpośredni w art. 1 i 3 odszkodowań z tytułu ustania umowy o pracę?
b) W przypadku odpowiedzi twierdzącej, to czy hiszpańskie organy administracyjne i sądowe, stosując dyrektywę 80/987 oraz regulacje prawa krajowego, które transponują treść dyrektywy, są związane zasadą równości wobec prawa i zakazem dyskryminacji wynikającymi z prawa wspólnotowego, w znaczeniu określonym wykładnią tutejszego Trybunału, pomimo iż nie jest ona zbieżna z wykładnią analogicznego prawa podstawowego zawartego w konstytucji hiszpańskiej, przyjętą w orzecznictwie hiszpańskiego trybunału konstytucyjnego?
c) W przypadku odpowiedzi twierdzącej, to czy wynikająca z prawa wspólnotowego zasada równości wobec prawa nakłada obowiązek jednakowego traktowania przypadków, w których prawo pracownika do odszkodowania z tytułu ustania umowy zostało ustanowione w wyroku sądowym, oraz innych przypadków, w których odszkodowanie wynika z ugody pomiędzy pracownikiem i pracodawcą, zawartej przed sądem i za zgodą organu sądowego?
3) a) Czy, w przypadku gdy prawo państwa członkowskiego (już wcześniej), jeszcze przed wejściem w życie dyrektywy 2002/74/WE, przyznawało pracownikowi prawo do uzyskania ochrony z instytucji gwarancyjnej na wypadek niewypłacalności pracodawcy w zakresie odszkodowania z tytułu ustania umowy, można przyjąć, że począwszy od wejścia w życie tej dyrektywy w dniu 8 października 2002 r., pomimo iż nie upłynął minimalny termin na jej transpozycję, państwo członkowskie stosuje prawo wspólnotowe, w przypadku gdy rozstrzyga o wypłacie przez instytucję gwarancyjną przedmiotowych odszkodowań z tytułu ustania umowy w związku z niewypłacalnością pracodawcy, które to odszkodowania zostały zasądzone po dacie 8 października 2002 r.?
b) W przypadku odpowiedzi twierdzącej, to czy hiszpańskie organy administracyjne i sądowe, stosując dyrektywę 2002/74/WE i regulacje prawa krajowego, które transponują treść dyrektywy, są związane zasadą równości wobec prawa i zakazem dyskryminacji wynikającymi z prawa wspólnotowego, w znaczeniu określonym wykładnią Trybunału, pomimo iż nie jest ona zbieżna z wykładnią analogicznego prawa podstawowego zawartego w konstytucji hiszpańskiej, przyjętą w orzecznictwie hiszpańskiego trybunału konstytucyjnego?
c) W przypadku odpowiedzi twierdzącej, to czy wynikająca z prawa wspólnotowego zasada równości wobec prawa nakłada obowiązek jednakowego traktowania przypadków, w których prawo pracownika do odszkodowania z tytułu ustania umowy zostało ustanowione w wyroku sądowym, oraz innych przypadków, w których odszkodowanie wynika z ugody pomiędzy pracownikiem i pracodawcą, zawartej przed sądem i za zgodą organu sądowego?”.
15. W postępowaniu w ten oto sposób wszczętym przed Trybunałem Fogasa, rząd hiszpański i Komisja przedstawiły uwagi na piśmie.
III – Analiza prawna
W przedmiocie zastosowania dyrektywy 80/987
16. Rozpocznę od pytania drugiego lit. a) i pytania trzeciego lit. a), poprzez które sąd hiszpański zmierza zasadniczo do ustalenia, czy przedmiotowe przepisy krajowe wchodzą w zakres stosowania prawa wspólnotowego, a w szczególności dyrektywy 80/987.
17. Jak już powiedziałem, główne pytanie podniesione w ramach sporu zawisłego przed sądem krajowym dotyczy tego, czy postępowanie zastrzeżone w art. 33 ust. 2 statutu pracowników dla odszkodowań z tytułu rozwiązania umowy o pracę zagwarantowane w drodze ugody narusza zasadę równości czy jej nie narusza(6) .
18. Jednakże, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, i dodatkowo, jak wskazuje sąd a quo, tylko przepisy krajowe, które „wchodzą w zakres stosowania prawa wspólnotowego” mogą być oceniane w świetle ogólnych zasad prawa wspólnotowego, takich jak konkretnie zasada równości, i to z tego powodu, że zasady te wiążą państwa członkowskie wyłącznie, jeżeli „wprowadzają one w życie przepisy wspólnotowe”(7) .
19. To dlatego należy najpierw rozpatrzyć pytanie drugie lit. a) i pytanie trzecie lit. a), ponieważ konkretnie chodzi w pierwszej kolejności o ustalenie, czy art. 33 ust. 2 statusu pracowników rzeczywiście wprowadza w życie przepisy wspólnotowe i w związku z tym wchodzi w zakres stosowania prawa wspólnotowego. Tylko w przypadku twierdzącej odpowiedzi na to pytanie będzie można dokonać oceny zgodności tego przepisu z zasadą równości.
20. Postanowienie odsyłające podnosi pewne wątpliwości co do stosowania, w odniesieniu do okoliczności faktycznych sprawy przed sądem krajowym, dyrektywy 80/987, zarówno w wersji pierwotnej, jak i w wersji zmienionej. Z jednej strony postanowienie to stawia pytanie, czy odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy o pracę, takie jak w niniejszej sprawie, mogą być uznane za „wynagrodzenie” w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy (w jej wersji pierwotnej), a zatem, czy wchodzą one czy też nie wchodzą w zakres stosowania obowiązku gwarancji, o którym mowa w tym artykule. Z drugiej strony podnosi ono pytanie o alternatywną możliwość zastosowania art. 3, zmienionego dyrektywą 2002/74, który w wyraźny sposób odnosi się do „odszkodowań wynikających z ustania stosunku pracy”.
21. Rozważając taką ewentualność, sąd a quo odniósł się w szczególności do okoliczności, że chociaż termin transpozycji dyrektywy nie upłynął w chwili zaistnienia okoliczności faktycznych, prawo hiszpańskie przewidywało już w tym czasie, w art. 33 statutu pracowników, pokrycie przez Fogasę odszkodowań z tytułu rozwiązania umowy o pracę. Można zatem uznać, że w chwili wejścia w życie nowej dyrektywy (co nastąpiło przed rozwiązaniem stosunku pracy skarżącego i ogłoszeniem niewypłacalności pozwanej) omawiany art. 33 statutu pracowników pełnił już funkcję środka dokonującego transpozycji nowego art. 3 dyrektywy 2002/74.
22. Strony udzieliły na te pytania rozbieżnych odpowiedzi.
23. Fogasa i rząd hiszpański potwierdzają w istocie, że przedmiotowe odszkodowania nie wchodzą w zakres stosowania dyrektywy z dwóch powodów. Po pierwsze, nie można stosować do niniejszego przypadku zmian wpr owadzonych dyrektywą 2002/74, ponieważ w okresie, gdy miały miejsce okoliczności faktyczne sprawy, nie upłynął termin jej transpozycji. Po drugie, dla oznaczenia tych odszkodowań nie można również mówić o „wynagrodzeniu” w rozumieniu pierwotnej wersji dyrektywy 80/987, ponieważ obowiązujące prawo krajowe (w tym przypadku art. 26 ust. 2 statutu pracowników(8) ), do którego odsyła art. 2 tej dyrektywy w celu zdefiniowania tego pojęcia, wyraźnie stanowi, że odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy o pracę nie mogą stanowić wynagrodzenia.
24. Z drugiej strony Komisja twierdzi, że nawet jeśli definicja pojęcia „wynagrodzenie” podlega porządkowi prawnemu każdego państwa członkowskiego, sąd krajowy powinien zawsze i w każdym przypadku interpretować prawo krajowe zgodnie z prawem wspólnotowym, w tym również z dyrektywami, które – tak jak dyrektywa 2002/74 – już obowiązują w chwili zaistnienia spornych okoliczności, ale których termin transpozycji w tym czasie jeszcze nie minął(9) . W niniejszym przypadku, zgodnie z tym, co twierdzi Komisja, oznacza to, że sąd – dając pierwszeństwo wykładni spornych przepisów statutu pracowników zgodnej z literą i duchem zmian wprowadzonych dyrektywą 2002/74 – chce włączyć odszkodowanie z tytułu rozwiązania umowy o pracę do roszczeń gwarantowanych na podstawie prawa wspólnotowego.
25. Z mojej strony rozpocznę od stwierdzenia, że dyrektywa 2002/74 zawiera dwa przepisy, które mogą mieć szczególne znaczenie w niniejszej sprawie.
26. Przede wszystkim, w przeciwieństwie do wersji pierwotnej, która w całości pozostawiała państwom członkowskim określenie roszczeń pokrywanych przez instytucje gwarancyjne, zmieniona wersja dyrektywy wyraźnie przewiduje, że instytucje te powinny, w przypadku niewypłacalności pracodawcy, zapewnić zapłatę odszkodowań wynikających z ustania stosunku pracy, „jeżeli prawo krajowe takie odszkodowanie przewiduje” (nowy art. 3).
27. Następnie, jeśli chodzi o termin stosowania tych zmian, przypominam, iż art. 3 dyrektywy 2002/74 stanowi, że dyrektywa ta wchodzi w życie z dniem jej opublikowania w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich, to znaczy w dniu 8 października 2002 r., podczas gdy termin na jej transpozycję do krajowych porządków prawnych został wyznaczony w art. 2 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy na dzień 8 października 2005 r. Jednakże w tym samym art. 2 ust. 1 akapit drugi stwierdzono, że państwa członkowskie „stosują przepisy [niezbędne do wykonania dyrektywy] do każdego przypadku niewypłacalności pracodawcy, występującego po dacie wejścia w życie tych przepisów”.
28. Oznacza to, że w przypadku transpozycji dyrektywy przed tą datą zgodne z nią przepisy krajowe powinny być stosowane do każdego przypadku niewypłacalności, występującego po dacie wejścia w życie tych przepisów, włączając w to zatem przypadki niewypłacalności ogłoszone przed dniem 8 października 2005 r. Nie ma potrzeby przypominać, że w takim przypadku przedmiotowe środki, na ile wykonują przepisy wspólnotowe, wchodzą w ich zakres zastosowania.
29. Sądzę, że odnosi się to dokładnie do niniejszego przypadku. W istocie z postanowienia odsyłającego wyraźnie wynika, że:
i) niewypłacalność pracodawcy – spółki Transportes San‑Gom – została stwierdzona w dniu 24 kwietnia 2003 r., to znaczy po wejściu w życie dyrektywy 2002/74 w dniu 8 października 2002 r.;
ii) na dzień stwierdzenia niewypłacalności art. 33 ust. 2 statutu pracowników, który przewidywał pokrycie przez Fogasę odszkodowań z tytułu rozwiązania umowy o pracę, a zatem był całkowicie zgodny ze zmianami wprowadzonymi dyrektywą 2002/74, już obowiązywał. Innymi słowy, jak to wyjaśnia sam sąd a quo, nowy art. 3 dyrektywy mógł być uważany, w okresie gdy miały miejsce okoliczności faktyczne sprawy, za już wdrożony w istniejących przepisach krajowych, pomimo braku przepisu dokonującego transpozycji ad hoc(10) . Jak wiemy, w istocie orzecznictwo wspólnotowe wyraźnie przyznało, że w celu zastosowania się do dyrektywy nie jest zawsze konieczne wydawanie formalnego i wyraźnego aktu dokonującego transpozycji, w szczególności jeżeli ustawodawstwo krajowe jest już zgodne z przepisami wspólnotowymi(11) .
30. Gdyby przyjąć ten tok rozumowania, można wyciągnąć wniosek, że stosowanie przepisów krajowych, takich jak art. 33 ust. 2 statutu pracowników do okoliczności takich jak w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, może wchodzić w zakres stosowania dyrektywy 80/897, zmienionej dyrektywą 2002/74.
31. Jeżeli jednak nawet Trybunał stwierdzi, że w niniejszej sprawie zastosowanie ma pierwotna, a nie zmieniona wersja dyrektywy, nie będzie to oznaczać, że sporne odszkodowania należy koniecznie wyłączyć z zakresu stosowania prawa wspólnotowego, ponieważ odszkodowań tych nie można uznać za „wynagrodzenie” w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 80/987.
32. Przypominam bowiem, że w wyroku w sprawie Olasa Valero Trybunał miał okazję uściślić, że o ile „do prawa krajowego należy określenie pojęcia »wynagrodzenie« i określenie jego treści”, to „[f]akt, iż dyrektywa 80/987 wiąże zapłatę wynagrodzenia z określonymi okresami, nie wyłącza jej zastosowania do odszkodowania z tytułu […] rozwiązania stosunku pracy”, tym bardziej że „wniosek ten znajduje potwierdzenie” w zmianach przewidzianych dyrektywą 2002/74, która w tym czasie jeszcze nie weszła w życie(12) . Innymi słowy, nawet przed wejściem w życie nowej dyrektywy pojęcie „wynagrodzenia” mogło obejmować nie tylko roszczenia pracownicze, odpowiadające wynagrodzeniu za pracę wykonaną w określonym okresie, ale również roszczenia innego rodzaju, takie jak odszkodowania za rozwiązanie umowy o pracę.
33. Wydaje mi się, że taka wykładnia byłaby uzasadniona a fortiori w rozpatrywanej tu sprawie, gdzie w chwili zaistnienia okoliczności faktycznych dyrektywa 2002/74 już obowiązywała. Byłoby to zgodne nie tylko ze wspomnianym wyżej obowiązkiem wykładni zgodnej(13), jak słusznie zauważa Komisja (zob. powyżej, pkt 24), ale również, bardziej ogólnie, z celami ochrony pracowników, jakie przyświecają prawodawstwu wspólnotowemu.
W przedmiocie naruszenia zasady równości
34. Przez pytanie drugie lit. c) i pytanie trzecie lit. c) Tribunal Superior de Justicia de Castilla y León zmierza zasadniczo do ustalenia, czy w przypadku gdy sporne przepisy wchodzą w zakres zastosowania prawa wspólnotowego, ogólna zasada równości stoi na przeszkodzie temu, aby gwarancja Fogasy ograniczała się do odszkodowań z tytułu rozwiązania umowy o pracę zasądzonych wyrokiem albo uznanych decyzją administracyjną, a zatem by z tej ochrony były wyłączone odszkodowania uzgodnione w ugodach.
35. Zauważę od razu, że odpowiedź na te pytania wynika z orzecznictwa wspólnotowego. W ww. sprawach Rodríguez Caballero, Olaso Valero i Guerrero Pecino Trybunał miał już w istocie okazję wypowiedzieć się w przedmiocie przepisów stosowanych w Hiszpanii do roszczeń pracowniczych uznanych w ramach postępowania ugodowego. Sądy wspólnotowe zawsze uważały, że ma tu miejsce naruszenie zasady równości, ponieważ z jednej strony przepisy krajowe odmiennie traktują pracowników „znajdujących się w takiej samej sytuacji”(14), a z drugiej strony „nie dostarczono żadnego przekonującego argumentu uzasadniającego odmienne traktowanie roszczeń […] zasądzonych wyrokiem lub uznanych decyzją administracyjną oraz roszczeń […] uznanych w toku postępowania pojednawczego”(15) .
36. To samo dotyczy niniejszej sprawy, w której odmiennie traktuje się pracowników, którzy znajdują się w takiej samej sytuacji, ponieważ rozwiązanie ich umowy o pracę następuje z przyczyn ekonomicznych i w związku z tym mają prawo do wypłacenia odszkodowania. Dodam, że ani sąd krajowy, ani interwenienci nie podnieśli żadnego nowego argumentu, który byłby inny od rozpatrzonych już przez Trybunał w ramach ww. wcześniejszych spraw. Rząd i Fogasa nie przedstawiły nawet uwag w tym zakresie.
37. Z tego powodu uważam, że ogólna zasada równości stoi na przeszkodzie przepisom krajowym, takim jak stanowiące przedmiot sporu w postępowaniu przed sądem krajowym, które przewidują, że odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy o pracę są wypłacane przez krajową instytucję udzielającą gwarancji, subsydiarnie, jedynie wówczas, gdy zostały zasądzone wyrokiem lub uznane decyzją administracyjną, wyłączając z tego mechanizmu gwarancyjnego odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy o pracę uzgodnione na podstawie ugody.
W przedmiocie konsekwencji wykładni dokonanej przez Trybunał
38. Pozostaje jeszcze udzielenie odpowiedzi na pytanie pierwsze, pytanie drugie lit. b) i pytanie trzecie lit. b), przez które sąd krajowy pyta Trybunał o konsekwencje prawne ewentualnego orzeczenia sądu wspólnotowego stwierdzającego niezgodność omawianych przepisów [z prawem wspólnotowym], a w szczególności o to, czy w wyniku takiego orzeczenia konieczne będzie odstąpienie od stosowania tych przepisów w sprawie przed sądem krajowym.
39. Stawiając to pytanie, sąd krajowy odnosi się w szczególności do okoliczności, że przepisy hiszpańskie nie pozwalają mu na zaniechanie stosowania przepisu, który ma rangę ustawy, takiego jak statut pracowników, i że ponadto dokonana przez Trybunał Sprawiedliwości w wyrokach w sprawach Rodríguez Caballero i Olaso Valero wykładnia zasady równości nie jest zgodna z konstytucyjną zasadą „równości wobec prawa”, określoną w art. 14 konstytucji hiszpańskiej, jaka została uznana przez różne sądy krajowe, łącznie z Tribunal Constitucional (hiszpańskim trybunałem konstytucyjnym)(16) .
40. W tym miejscu należy jednak przypomnieć, że Trybunał miał już dawno okazję udzielić całkowicie jednoznacznej odpowiedzi. Pozostaje bowiem niezmienne w jego orzecznictwie, że sąd krajowy „ma obowiązek zastosowania w całości prawa wspólnotowego i ochrony praw, jakie nadaje ono jednostkom, nie stosując w razie potrzeby sprzecznego z nim przepisu krajowego […] bez potrzeby zwracania się o ich usunięcie w drodze ustawodawczej lub w ramach innej procedury konstytucyjnej”(17) .
41. Ponadto szczególnie w obszarze będącym przedmiotem naszego zainteresowania Trybunał potwierdził niedawno w wyroku w sprawie Rodríguez Caballero, że „sąd krajowy jest zobowiązany do niestosowania wszelkich dyskryminujących przepisów krajowych [niezgodnych z zasadą równości] […] i zastosowania wobec członków gorzej traktowanej grupy przepisów obowiązujących wobec innych pracowników”(18) .
42. Uważam zatem, że można uznać, iż sąd krajowy powinien nie stosować przepisu krajowego, takiego jak przepis będący przedmiotem zawisłego przed nim postępowania, który – naruszając zasadę równości – wyłącza przewidzianą w tym przepisie gwarancję zapłaty uzgodnionego w ugodzie odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy o pracę.
IV – Wnioski
43. Podsumowując, proponuję Trybunałowi, aby na pytania postawione przez Tribunal Superior de Justicia de Castilla y León odpowiedział w następujący sposób:
1) Stosowanie przepisów krajowych, takich jak art. 33 ust. 2 statutu pracowników (Estatuto de los Trabajadores), do okoliczności takich jak będące przedmiotem sporu w sprawie przed sądem krajowym, wchodzi w zakres stosowania dyrektywy Rady 80/987/EWG z dnia 20 października 1980 r., zmienionej dyrektywą 2002/74/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r.
2) Ogólna zasada równości stoi na przeszkodzie przepisom krajowym, takim jak stanowiące przedmiot sporu w postępowaniu przed sądem krajowym, które przewidują, że odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy o pracę są wypłacane przez krajową instytucję udzielającą gwarancji subsydiarnie, jedynie wówczas, gdy zostały zasądzone wyrokiem lub uznane decyzją administracyjną, wyłączając zatem z tego mechanizmu gwarancyjnego odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy o pracę uzgodnione na podstawie ugody.
3) Sąd krajowy powinien nie stosować przepisu krajowego, takiego jak przepis będący przedmiotem zawisłej przed nim sprawy, który – naruszając zasadę równości – wyłącza przewidzianą w tym przepisie gwarancję zapłaty uzgodnionego w ugodzie odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy o pracę.
(1) .
(2)  – 	Dz.U. L 283, str. 23.
(3)
–	Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. zmieniająca dyrektywę Rady 80/987/EWG w sprawie zbliżania ustawodawstw państw członkowskich dotyczących ochrony pracowników na wypadek niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. L 270, str. 10).
(4)  –	BOE nr 75 z dnia 29 marca 1995 r., str. 9654.
(5)  –	BOE nr 304 z dnia 20 grudnia 1997 r., str. 37453.
(6)
–	Zasada, która – jak wiemy – „wymaga, aby porównywalne sytuacje nie były traktowane w odmienny sposób, chyba że takie traktowanie jest obiektywnie uzasadnione”. Zobacz w szczególności wyroki: z dnia 8 stycznia 2002 r. w sprawie C‑507/99 Denkavit, Rec. str. I‑169, pkt 44; z dnia 12 grudnia 2002 r. w sprawie C‑442/00 Rodríguez Caballero, Rec. str. I‑11915, pkt 32; z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie C‑520/03 Olaso Valero, Rec. str. I‑12065, pkt 34, jak również postanowienie z dnia 13 grudnia 2005 r. w sprawie C‑177/05 Guerrero Pecino, Rec. str. I‑10887, pkt 26.
(7)
–	Wyżej wymieniony wyrok w sprawie Rodríguez Caballero, pkt 30–32. Inne przypadki zgodności krajowych przepisów przyjętych w celu wykonania aktów prawa wspólnotowego z ogólną zasadą równości zostały przedstawione w wyrokach: z dnia 25 listopada 1986 r. w sprawach połączonych 201/85 i 202/85 Klensch i in., Rec. str. 3477, pkt 9 i 10; z dnia 14 lipca 1994 r. w sprawie C‑351/92 Graff, Rec. str. I‑3361, pkt 15–17, i z dnia 17 kwietnia 1997 r. w sprawie C‑15/95 EARL de Kerlast, Rec. str. I‑1961, pkt 35–40.
(8)
–	Zobacz pkt 8.
(9)
–	W tej kwestii Komisja odsyła w szczególności do wyroku z dnia 8 października 1987 r. w sprawie 80/86 Kolpinghuis Nijmegen, Rec. str. 3969, pkt 15; opinii rzecznika generalnego Jacobsa przedstawionej w sprawie C‑295/90 Parlament przeciwko Radzie (wyrok z dnia 7 lipca 1992 r., Rec. str. I‑4193), pkt 43, i opinii rzecznika generalnego Darmona przedstawionej w sprawie C‑236/92 Comitato di coordinamento per la difesa della cava i in. (wyrok z dnia 23 lutego 1994 r., Rec. str. I‑483), pkt 27.
(10)
– Wykładnię taką wydaje się potwierdzać ponadto fakt, że – według mojej wiedzy – dotychczas Królestwo Hiszpanii nie wydało żadnego szczególnego przepisu dokonującego transpozycji.
(11) – Zobacz np. wyroki: z dnia 23 maja 1985 r. w sprawie 29/84 Komisja przeciwko Niemcom, Rec. str. 1661, pkt 23; z dnia 9 kwietnia 1987 r. w sprawie 363/85 Komisja przeciwko Włochom, Rec. str. 1733, pkt 7; z dnia 16 listopada 2000 r. w sprawie C‑214/98 Komisja przeciwko Grecji, Rec. str. I‑9601, pkt 49, i z dnia 10 maja 2001 r. w sprawie C‑144/99 Komisja przeciwko Niderlandom, Rec. str. I‑3541, pkt 17.
(12)
–	Wyżej wymieniony wyrok w sprawie Olaso Valero, pkt 31 i 32. W istocie w tej sprawie sąd krajowy potwierdził, że zawarte w dyrektywie 80/987 odniesienie do wynagrodzenia za określone przedziały czasowe „nie współgra […] z instytucją odszkodowania” (pkt 26).
(13) –	W przedmiocie istnienia takiego obowiązku również w stosunku do dyrektyw, które weszły w życie, ale których termin transpozycji jeszcze nie upłynął, zob. w szczególności ww. wyrok w sprawie Kolpinghuis Nijmegen, pkt 15 i 16. Podobnie zob. również moją opinię przedstawioną w sprawie C‑144/04 Mangold, Rec. str. I‑9981, pkt 115–120.
(14)
–	Wyżej wymieniony wyrok w sprawie Rodríguez Caballero, pkt 33.
(15)
–	Wyżej wymieniony wyrok w sprawie Olaso Valero, pkt 37. Zobacz również ww. wyrok w sprawie Rodríguez Caballero, pkt 34–39, i ww. postanowienie w sprawie Guerrero Pecino, pkt 28 i 29.
(16)
–	W swoim postanowieniu sąd krajowy odnosi się do wyroku Tribunal Constitucional nr 306 z dnia 25 października 1993 r., w którym Trybunał ten uznał, że art. 33 statutu pracowników nie narusza zasady równości wobec prawa.
(17)
– 	To, co przeczytaliśmy już w słynnym wyroku z dnia 9 marca 1978 r. w sprawie 106/77 Simmenthal, Rec. str. 629, pkt 21 i 24. Zobacz również, między innymi, wyroki: z dnia 19 czerwca 1990 r. w sprawie C‑213/89 Factortame i in., Rec. str. I‑2433, pkt 20; z dnia 19 listopada 1991 r. w sprawach połączonych C‑6/90 i C‑9/90 Francovich i in., Rec. str. I‑5357, pkt 32; z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie C‑258/98 Carra i in., Rec. str. I‑4217, pkt 16; z dnia 18 września 2003 r. w sprawie C‑416/00 Morellato, Rec. str. I‑9343, pkt 43 i 44, i z dnia 3 maja 2005 r. w sprawach połączonych C‑387/02, C‑391/02 i C‑403/02 Berlusconi i in., Zb.Orz. str. I‑3565, pkt 72.
(18)
–	Wyżej wymieniony wyrok w sprawie Rodríguez Caballero, pkt 43 i powołane tam orzecznictwo. Zobacz również ww. wyrok w sprawie Olaso Valero, pkt 38, i ww. postanowienie w sprawie Guerrero Pecino, pkt 30.