Eagrán sealadach
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Mór-Dhlísheomra)
21 Aibreán 2026 (*)
(Tarchur chun réamhrialú – Comhfhogasú dlíthe – Monarú, cur i láthair agus díol táirgí tobac agus táirgí gaolmhara – Treoir
2014/40/AE – Airteagal 3(1) – Uasleibhéil astaíochta le haghaidh tarra, nicitín agus aonocsaíd charbóin – Airteagal 4(1) – Modhanna tomhais – Tástálacha ar leibhéil astaíochta ar bhonn chaighdeáin ISO dá dtagraítear in Airteagal 4(1) – Caighdeáin nár foilsíodh in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh – In‑fhorfheidhmitheacht na gcaighdeán ISO sin – Airteagal 2 CAE – Luach an smachta reachta – Ceanglas maidir le saor-rochtain ar na caighdeáin sin)
I gCás C‑155/24,
IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE ón College van Beroep voor het bedrijfsleven (an Chúirt Achomhairc Riaracháin um Thrádáil agus Tionscal, an Ísiltír), trí bhreith an 27 Feabhra 2024, a fuarthas ag an gCúirt an 28 Feabhra 2024, sna himeachtaí
Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit,
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
Philip Morris Benelux BV,
Philip Morris Investments BV,
JT International Company Netherlands BV,
Vereniging Nederlandse Sigaretten‑ & Kerftabakfabrikanten,
Van Nelle Tabak Nederland BV,
British American Tobacco International (Holdings) BV
v
Stichting Rookpreventie Jeugd,
tugann AN CHÚIRT (an Mór-Dhlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: K. Lenaerts, Uachtarán, T. von Danwitz, Leas-Uachtarán, F. Biltgen, I. Jarukaitis,
M. L. Arastey Sahún, I. Ziemele, J. Passer, O. Spineanu-Matei agus M. Condinanzi, Uachtaráin Dlísheomra, S. Rodin (Rapóirtéir), A. Kumin, N. Jääskinen, D. Gratsias, M. Gavalec agus B. Smulders, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: N. Emiliou,
Cláraitheoir: A. Lamote, Riarthóir,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn agus tar éis éisteacht an 10 Márta 2025,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
–        Philip Morris Benelux BV agus Philip Morris Investments BV, ag Y. E. A. Buruma agus R. de Bree, advocaten,
–        JT International Company Netherlands BV, ag T. Heystee, M. Immerzeel, W. Knibbeler agus A. Pliego Selie, advocaten,
–        Van Nelle Tabak Nederland BV, ag H. M. Pannekoek,
C. E. Schillemans agus A. B. van der Pol, advocaten,
–        British American Tobacco International (Holdings) BV, ag J. A. M. Mischie, J. Tuijp agus H. J. van den Bos, advocaten,
–        Stichting Rookpreventie Jeugd, ag J. A. A. Sluysmans, advocaat,
–        Rialtas na hÍsiltíre, ag E. M. Besselink agus K. Bulterman, i gcáil Gníomhairí,
–        Rialtas na Bulgáire, ag S. Ruseva agus R. Stoyanov, i gcáil Gníomhairí,
–        Rialtas na Seice, ag T. Müller, M. Smolek agus J. Vláčil, i gcáil Gníomhairí,
–        Rialtas na hUngáire, ag M. Z. Fehér agus K. Szíjjártó, i gcáil Gníomhairí,
–        Rialtas na Portaingéile, ag P. Barros da Costa, A. Cunha agus C. Freire, i gcáil Gníomhairí,
–        an Coimisiún Eorpach, ag T. S. Bohr, M. Burón Pérez, Ș. Ciubotaru, F. van Schaik agus H. van Vliet, i gcáil Gníomhairí,
tar éis éisteacht le Tuairim an Abhcóide Ghinearálta ag éisteacht an 4 Meán Fómhair 2025,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1        Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú Airteagal 2(21),
Airteagal 3(1) agus Airteagal 4(1) de Threoir 2014/40/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 3 Aibreán 2014 maidir le comhfhogasú dhlíthe, rialacháin agus fhorálacha riaracháin na mBallstát a bhaineann le monarú, cur i láthair agus díol táirgí tobac agus táirgí gaolmhara agus lena n‑aisghairtear Treoir 2001/37/CE (IO 2014 L 127, lch. 1), agus léiriú na bprionsabal maidir le deimhneacht dhlíthiúil agus beachtas dlíthiúil an dlí is infheidhme.
2        Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (Údarás na hÍsiltíre um Shábháilteacht Bia agus Earraí Tomhaltais, ‘NVWA’), Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (Státrúnaí Sláinte, Leasa agus Spóirt, an Ísiltír) (‘an Státrúnaí’), Philip Morris Benelux BV, Philip Morris Investments BV, JT International Company Netherlands BV, Vereniging Nederlandse Sigaretten‑ & Kerftabakfabrikanten, Van Nelle Tabak Nederland BV agus British American Tobacco International (Holdings) BV agus Stichting Rookpreventie Jeugd (Fondúireacht na hÓige um Chosc ar Chaitheamh Tobac, an Ísiltír) (‘an Fhondúireacht’) maidir leis an modh chun leibhéil astaíochta tarra, nicitín agus aonocsaíde carbóin ó thoitíní a thomhas.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontas Eorpaigh
Rialachán (CE) Uimh. 1049/2001
3        Foráiltear le hAirteagal 4(2) de Rialachán (CE) Uimh. 1049/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Bealtaine 2001 maidir le rochtain phoiblí ar dhoiciméid ó Pharlaimint na hEorpa, ón gComhairle agus ón gCoimisiún (IO 2001 L 145, lch. 43) mar seo a leanas:
‘Diúltóidh na hinstitiúidí rochtain a thabhairt ar dhoiciméad sa chás go ndéanfadh nochtadh dochar do chosaint:
–        leasanna tráchtála duine nádúrtha nó duine dhlítheanaigh, lena n‑áirítear maoin intleachtúil,
[...]
mura bhfuil leas sáraitheach poiblí ann i dtaca le nochtadh an doiciméid lena mbaineann.’[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Treoir 2014/40
4        Luaitear in aithris 8 de Threoir 2014/40:
‘I gcomhréir le hAirteagal 114(3) [CFAE], ba cheart ardleibhéal cosanta sláinte a ghlacadh mar bhonn le tograí reachtacha, agus go háirithe ba cheart aon fhorbairt nua atá bunaithe ar fhíorais eolaíocha a chur san áireamh. Ní gnáth-thráchtearraí táirgí tobac agus, i bhfianaise na n‑iarmhairtí an‑díobhálach atá ag tobac ar shláinte an duine, ba cheart béim a leagan ar chosaint sláinte chun leitheadúlacht úsáide tobac i measc daoine óga a laghdú, go háirithe.’[Aistriúchán neamhoifigiúil]
5        Foráiltear le hAirteagal 2(21) den Treoir sin mar seo a leanas:
‘Chun críocha na Treorach seo, beidh feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:
[...]
(21)      ciallaíonn “astaíochtaí”, substaintí a scaoiltear nuair a úsáidtear tobac nó táirge gaolmhar chun na críche atá beartaithe dó, amhail substaintí atá sa deatach nó substaintí a scaoiltear le linn táirge tobac gan toit a úsáid’.
6        Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 3(1) den Treoir sin:
‘Ní fhéadfaidh na leibhéil astaíochtaí ó thoitíní a chuirtear ar an margadh nó a mhonaraítear sna Ballstáit (“uasleibhéil astaíochta”) dul thar:
(a)      10 mg tarra in aghaidh an toitín;
(b)      1 mg nicitín in aghaidh an toitín;
(c)      10 mg aonocsaíde carbóin in aghaidh an toitín.’[Aistriúchán neamhoifigiúil]
7        Faoi Airteagal 4(1) agus (2) den Treoir sin:
‘1.      Déanfar astaíochtaí tarra, nicitín agus aonocsaíde carbóin ó thoitíní a thomhas bunaithe ar chaighdeán ISO 4387 do tharra, ar chaighdeán ISO 10315 do nicitín agus ar chaighdeán ISO 8454 d’aonocsaíd charbóin.
Cinnfear cruinneas tomhais tarra, nicitín agus aonocsaíde carbóin de réir ISO 8243.
2.      Fíorófar na bearta dá dtagraítear i mír 1 i saotharlanna arna bhformheas agus arna maoirsiú ag údaráis inniúla na mBallstát.
Ní bheidh na saotharlanna sin faoi úinéireacht thionscal an tobac ná ní rialóidh an tionscal sin iad, go díreach nó go hindíreach.
[...]’[Aistriúchán neamhoifigiúil]
8        Foráiltear an méid seo a leanas le hAirteagal 23(2) de Threoir 2014/40:
‘Áiritheoidh na Ballstáit nach gcuirfear tobac agus táirgí gaolmhara nach gcomhlíonann an Treoir seo, lena n‑áirítear na gníomhartha cur chun feidhme agus na gníomhartha tarmligthe dá bhforáiltear inti, ar an margadh. [...]’[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí na hÍsiltíre
9        Foráiltear an méid seo a leanas le hAirteagal 2.1(1) den Besluit houdende samenvoeging van de algemene maatregelen van bestuur op basis van de Tabakswet tot één besluit (Tabaks- en rookwarenbesluit) (Foraithne an 14 Deireadh Fómhair 2015 lena ndéantar na bearta ginearálta riaracháin atá bunaithe ar an Acht Tobac a chumasc in aon fhoraithne amháin (Foraithne maidir le Táirgí Tobac agus Táirgí Caithimh)) (Stb. 2015, Uimh.398):
‘Comhlíonfaidh uasleibhéil astaíochtaí toitíní a chuirtear ar an margadh nó a tháirgtear Airteagal 3(1) de [Threoir 2014/40]’.
10      Foráiltear an méid seo a leanas le hAirteagal 2.1 den Regeling van de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport houdende regels inzake de productie, de presentatie en de verkoop van tabaksproducten en aanverwante producten (Tabaks- en rookwarenregeling) (Rialachán ón Státrúnaí Sláinte, Leasa agus Spóirt lena leagtar síos rialacha maidir le monarú, cur i láthair agus díol táirgí tobac agus táirgí gaolmhara (an Rialachán Aireachta maidir le tobac agus táirgí tobac)) an 10 Bealtaine 2016 (Stcrt. 2016,
Uimh. 25446):
‘1.      Maidir le modhanna scrúdúcháin lena gcinntear leo féin cé acu a chomhlíonann nó nach gcomhlíonann toitín ceanglais Airteagal 2.1(1) den Fhoraithne, ainmnítear iad mar bhearta a chomhlíonann na caighdeáin seo a leanas:
a.      NEN-ISO 4387:2000/A1:2008 Toitíní – Cion iomlán an ábhair cháithnínigh agus an ábhair cháithnínigh ainhidriúil saor ó nicitín a chinneadh le gnáthmheaisín deataithe anailíseach maidir le leibhéal astaíochta tarra;
b.      NEN-ISO 10315:2013 Toitíní – Cion nicitín i gcomhdhlútháin deataigh a chinneadh, a mhéid a bhaineann le leibhéal astaíochta nicitín – Modh trí chrómatagrafaíocht gháis;
c.      NEN-ISO 8454:2007/A1:2009 Toitíní – Cion aonocsaíde carbóin a chinneadh, a mhéid a bhaineann le leibhéal astaíochta aonocsaíde carbóin, sa chéim ghásach de dheatach toitíní – Modh IRND.
2.      Seiceálfar torthaí na dtomhas in aghaidh NEN-ISO 8243:2013 Caighdeánach Toitíní – Sampláil.’
Na príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tarchuireadh
11      I litir dar dáta an 31 Iúil 2018, d’iarr an Fhondúireacht ar NVWA a áirithiú go gcomhlíonann toitíní le scagaire a thairgtear do thomhaltóirí san Ísiltír, nuair a úsáidtear iad chun na críche atá beartaithe dóibh, na huasleibhéil astaíochta tarra, nicitín agus aonocsaíde carbóin a leagtar amach in Airteagal 3(1) de Threoir 2014/40. D’iarr an Fhondúireacht freisin go n‑éileodh NVWA ar mhonaróirí, ar allmhaireoirí agus ar dháileoirí táirgí tobac, trí shrian riaracháin, toitíní le scagaire nach gcomhlíonann na huasleibhéil astaíochta sin a tharraingt siar ón margadh.
12      Bunaíodh an t‑iarratas ar urghair sin ar staideár a rinne an Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (an Institiúid Náisiúnta um Shláinte Phoiblí agus an Comhshaol, an Ísiltír), an 13 Meitheamh 2018, óna ndealraíonn sé, i gcás go gcuirtear an modh tomhais ‘Canadian Intense’ i bhfeidhm seachas an modh a fhorordaítear in Airteagal 4 de Threoir 2014/40, go sáródh na toitíní le scagaire go léir a dhíoltar san Ísiltír na huasleibhéil astaíochta tarra, nicitín agus aonocsaíde carbóin a leagtar amach in Airteagal 3(1) den Treoir sin. Measann an Fhondúireacht nach gcuirtear san áireamh leis an modh tomhais dá bhforáiltear le caighdeáin ISO 4387, 10315, 8454 agus 8243, dá dtagraítear in Airteagal 4(1) den Treoir sin, go gcuireann méara agus liopaí an duine a chaitheann tobac bac, sa chleachtas, ar mhicrea-phoill scagaire toitíní agus, dá bhrí sin, go n‑ionanálódh an duine a chaitheann tobac méideanna i bhfad níos airde tarra, nicitín agus aonocsaíde carbóin ná na huasleibhéil astaíochta a leagtar síos in Airteagal 3 den Treoir sin.
13      Le cinneadh an 20 Meán Fómhair 2018, dhiúltaigh NVWA don iarratas sin ar urghaire. Le cinneadh an 31 Eanáir 2019, dhiúltaigh an Státrúnaí don achomharc riaracháin a rinne an Fhondúireacht i gcoinne an chinnidh sin ó NVWA toisc é a bheith gan bhunús.
14      Ina dhiaidh sin, thionscain an Fhondúireacht athbhreithniú breithiúnach i gcoinne an chinnidh sin ón Státrúnaí os comhair Rechtbank Rotterdam (Cúirt Dúiche Rotterdam, an Ísiltír).
15      Os comhair na cúirte sin, d’áitigh an Fhondúireacht nár ceanglaíodh le hAirteagal 4(1) de Threoir 2014/40 go n‑úsáidfear modh sonrach chun leibhéil astaíochta a thomhas agus nach raibh caighdeáin ISO, ar a mbonn nach mór na hastaíochtaí lena mbaineann a thomhas faoin bhforáil sin, ina saintreoracha a bhaineann le cur i bhfeidhm ginearálta, agus mar thoradh air sin gur cheart dul ar iontaoibh an mhodha tomhais ‘Canadian Intense’.
16      Agus scrúdú á dhéanamh aici ar an gcaingean dá dtagraítear i mír 14 den bhreithiúnas seo, d’iarr an chúirt sin ar an gCúirt Bhreithiúnais réamhrialú a thabhairt maidir le léiriú agus bailíocht forálacha áirithe de Threoir 2014/40, as ar eascair breithiúnas an 22 Feabhra 2022,
Stichting Rookpreventie Jeugd agus páirtithe eile (C‑160/20, EU:C:2022:101).
17      Tar éis an bhreithiúnais sin, chinn Rechtbank Rotterdam (Cúirt Dúiche Rotterdam), de réir na cúirte a rinne an tarchur, nach bhfuil caighdeáin NEN-ISO dá dtagraítear leis an Rialachán ón Státrúnaí Sláinte, Leasa agus Spóirt lena leagtar síos rialacha maidir le monarú, cur i láthair agus díol táirgí tobac agus táirgí gaolmhara (an Rialachán Aireachta maidir le tobac agus táirgí tobac) infhorfheidhmithe i gcoinne na Fondúireachta mar dhuine aonair go ginearálta, agus nach gcomhlíonann an modh chun leibhéil astaíochta a thomhas a thuairiscítear sna caighdeáin sin Treoir 2014/40, ós rud é nach dtomhaistear leis na leibhéil astaíochta a ghintear nuair a thomhlaítear toitín mar a bhí beartaithe. In éagmais modhanna tomhais i gcomhréir leis an Treoir sin, ní féidir a chinneadh an gcomhlíonann toitíní le scagaire a dhíoltar san Ísiltír na huasleibhéil astaíochta. I bhfianaise an staidéir a rinne an Institiúid Náisiúnta um Shláinte Phoiblí agus an Comhshaol, dá dtagraítear i mír 12 den bhreithiúnas seo, is rídhócha, nuair a chuirtear an modh tomhais ‘Canadian Intense’ i bhfeidhm, nach gcomhlíonfaidh toitíní na huasleibhéil astaíochta. Dá bhrí sin, sheas Rechtbank Rotterdam (Cúirt Dúiche Rotterdam) le caingean na Fondúireachta agus d’ordaigh sí do NVWA cinneadh nua a dhéanamh d’fhonn urghaire a fháil.
18      Bhí an breithiúnas sin ó Rechtbank Rotterdam (Cúirt Dúiche Rotterdam) ina ábhar achomhairc os comhair College van Beroep voor het bedrijfsleven (an Chúirt Achomhairc Riaracháin um Thrádáil agus Tionscal, an Ísiltír), arb í an chúirt a rinne an tarchur í.
19      Measann an chúirt a rinne an tarchur nach mór gnéithe áirithe d’Airteagail 3 agus 4 de Threoir 2014/40 a shoiléiriú fós i bhfianaise bhreithiúnas an 22 Feabhra 2022,
Stichting Rookpreventie Jeugd agus páirtithe eile (C‑160/20, EU:C:2022:101).
20      Tugann sí faoi deara, ar an gcéad dul síos, go ndéanann an Chúirt idirdhealú idir, ar thaobh amháin, gnóthais a bhfuil caighdeáin ISO, dá dtagraítear in Airteagal 4(1) de Threoir 2014/40, infhorfheidhmithe ina leith nuair a bhíonn rochtain acu ar an leagan oifigiúil barántúil de na caighdeáin sin agus, ar an taobh eile, daoine aonair i gcoitinne, nach féidir na caighdeáin sin a fhorfheidhmiú ina leith in éagmais foilsiú in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh. I ndáil leis sin, tá amhras ar an gcúirt a rinne an tarchur maidir le raon feidhme an choincheapa ‘daoine aonair i gcoitinne’. Tugann sí faoi deara, go háirithe, laistigh den chatagóir dheireanach sin, go bhfuil daoine aonair áirithe ann, amhail an Fhondúireacht, a bhí in ann, mar a fhoráiltear le dlí na hÍsiltíre, eolas a chur ar ábhar chaighdeáin ISO, trí dhul i gcomhairle le caighdeáin NEN-ISO i leabharlann Nederlands Normalisatie Instituut in Delft (Institiúid Ríoga na hÍsiltíre um Chaighdeánú) nó ar íocaíocht. Sa chomhthéacs sin, ní léir an bhfuil caighdeáin ISO infhorfheidhmithe i gcoinne daoine aonair den sórt sin. Measann an chúirt a rinne an tarchur, in aon chás, nach féidir na caighdeáin ISO atá i gceist sna príomhimeachtaí a fhorfheidhmiú i gcoinne na Fondúireachta, a chosnaíonn leasanna daoine aonair nach bhfuil rochtain acu ar na caighdeáin ISO sin,
ós rud é nach féidir gurb ionann na caighdeáin sin a fháil i nós imeachta amhail an nós imeachta sna príomhimeachtaí agus foilsiú in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.
21      Ar an dara dul síos, cuireann an chúirt sin roinnt ceisteanna maidir leis an gcás inar cheart a mheas nach féidir na caighdeáin ISO dá dtagraítear in Airteagal 4(1) de Threoir 2014/40 a fhorfheidhmiú i gcoinne duine aonair, amhail an Fhondúireacht, agus ina bhféadfaí, nó inar cheart fiú, modh malartach tomhais seachas na modhanna dá bhforáiltear sna caighdeáin sin a chur i bhfeidhm.
22      I ndáil leis sin, fiafraíonn sí, go háirithe, maidir le hinniúlacht gach Ballstáit modh malartach tomhais a chinneadh, fiú go sealadach, agus, i gcás inarb iomchuí,
an gaol idir modh den sórt sin agus cuspóirí an chomhchuibhithe agus fheidhmiú an mhargaidh inmheánaigh a shaothraítear le Treoir 2014/40. Tá amhras uirthi freisin maidir leis na hiarmhairtí a bhaineann le neamh-infhorfheidhmitheacht fhéideartha chaighdeáin ISO dá dtagraítear in Airteagal 4(1) den Treoir sin, i gcoinne duine aonair amhail an Fhondúireacht, go háirithe maidir leis an bhféidearthacht toitíní le scagaire a tharraingt siar ón margadh, rud a dhéanfadh neamhaird ar na huasleibhéil astaíochta de bhun modh malartach tomhais arna leagan síos ag údarás náisiúnta.
23      Sna himthosca sin, chinn College van Beroep voor het bedrijfsleven (an Chúirt Achomhairc Riaracháin um Thrádáil agus Tionsclaíocht) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘1.      An bhfuil Airteagal 4(1) de [Threoir 2014/40] le léiriú sa chaoi nach féidir caighdeáin ISO nach bhfoilsítear in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh,
gan eisceacht, a fhorghníomhú i gcoinne daoine aonair, lena n áirítear an Fhondúireacht, fiú más rud é go raibh an duine aonair in ann teacht ar na caighdeáin sin agus iad a fháil (i gcoinne íocaíochta)?
2.      An bhfuil neamh-infhorghníomhaitheacht Airteagal 4(1) de [Threoir 2014/40] i gcoinne daoine aonair, a mhéid a thagraíonn an fhoráil sin do chaighdeáin ISO nár foilsíodh in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh, le tuiscint sa chaoi nach gceadaítear diúltú don cheart chun uasleibhéil astaíochta le haghaidh tarra, nicitín agus aonocsaíd charbóin a leagtar síos in Airteagal 3(1) de Threoir 2014/40 a chomhlíonadh?
3.      An bhfuil an nath “arna gcaitheamh chun na críche atá beartaithe” a áirítear sa sainmhíniú ar “astaíochtaí” in Airteagal 2(21) de [Threoir 2014/40] le léiriú sa chaoi go bhfuil sé le bheith chomh gar agus is féidir do chaitheamh tobac ag an duine daonna, agus sa chás sin go mbeadh le cur san áireamh sa tomhas clúdach páirteach ar a laghad de mhicreaphoill aerála an scagaire toitín agus/nó méid agus minicíocht na toite, nó an amhlaidh nach dtagraíonn an nath sin ach don mhodh chun toitíní a chaitheamh trí phróiseas dócháin?
4.      Más rud é, i bhfianaise an fhreagra ar cheist 3, nach bhfuil na caighdeáin ISO dá dtagraítear in Airteagal 4(1) de [Threoir 2014/40] oiriúnach chun leibhéil astaíochta a thomhas:
(a)      an gciallaíonn ardleibhéal cosanta sláinte poiblí, go háirithe do dhaoine óga, a áirítear ar chuspóirí Threoir 2014/40, nach gcuirtear cosc leis na prionsabail maidir le deimhneacht dhlíthiúil agus beachtas dlíthiúil an dlí is infheidhme ar mhodh malartach tomhais a fhorghníomhú i gcoinne monaróirí tobac?
Más rud é, ag féachaint do na prionsabail maidir le deimhneacht dhlíthiúil agus beachtas dlíthiúil an dlí is infheidhme, gur freagra dearfach a thabharfar ar Cheist 4(a):
(b)      an údaraítear do na Ballstáit féin modh tomhais a bhunú nó a chur i bhfeidhm, cibé acu go sealadach nó ar bhonn eile, agus an modh tomhais malartach sin a fhorghníomhú i gcoinne monaróirí tobac (freisin), agus
(c)      cén bhaint atá ag cur i bhfeidhm an mhodha mhalartaigh tomhais le comhchuibhiú (uasta) agus feidhmiú feabhsaithe an mhargaidh inmheánaigh, a áiríonn Treoir [2014/40] i measc a cuspóirí?
5.      (a)      I gcás ina bhfuil modh malartach tomhais le cur i bhfeidhm, an bhfuil na huasleibhéil astaíochta in Airteagal 3(1) de Threoir [2014/40] fós infheidhme go huile is go hiomlán?
Más freagra diúltach a thabharfar ar Cheist 5(a):
(b)      an údaraítear do na Ballstáit féin uasleibhéil astaíochta a ghlacadh nó a chur i bhfeidhm, cibé acu go sealadach nó ar bhonn eile, agus iad a fhorghníomhú i gcoinne monaróirí tobac (freisin), agus
(c)      cén bhaint atá ann idir cur i bhfeidhm na n uasleibhéal astaíochta le comhchuibhiú (uasta) agus feidhmiú feabhsaithe an mhargaidh inmheánaigh, a áirítear i measc chuspóirí [Threoir 2014/40]?
6.      (a)      Má tá na Ballstáit údaraithe chun modh malartach tomhais a ghlacadh nó a chur chun feidhme agus más féidir an modh sin a fhorghníomhú i gcoinne monaróirí tobac, sa chás sin, an gciallaíonn ardleibhéal cosanta sláinte poiblí, go háirithe do dhaoine óga, a áirítear i measc chuspóirí [Threoir 2014/40], arna léamh i gcomhar le hAirteagal 23(2) den Treoir, go gcaithfear toitíní ar an margadh san Ísiltír a tharraingt siar ón margadh sa chás sin go dtí go mbeidh modh nua tomhais leagtha síos, sa chaoi nach féidir a chinneadh an gcomhlíonann na toitíní arna gcaitheamh chun na críche atá beartaithe na huasleibhéil astaíochta?
Más freagra dearfach a thabharfar ar Cheist 6(a):
(b)      an bhfuil idirthréimhse i gceist maidir le monaróirí tobac sa chás sin?
7.      Más rud é gur bunaíodh nó gur cuireadh chun feidhme modh tomhais malartach, cibé acu an ndearnadh é sin i gcomhar le huasleibhéil mhalartacha astaíochta nó nach ndearnadh, an bhfuil monaróirí tobac i dteideal idirthréimhse sa chás sin inar féidir leo dul in oiriúint don mhodh malartach tomhais agus d’aon uasleibhéil mhalartacha astaíochta?’
Maidir leis na ceisteanna a tharchuirtear
An chéad cheist
Inghlacthacht
24      Áitíonn Rialtas na Bulgáire go bhfuil an chéad cheist do-ghlactha toisc í a bheith de chineál hipitéiseach. Áitíonn sé go mbaineann an cheist sin le gach caighdeán ISO nár foilsíodh in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh, cé nach dtagraíonn Airteagal 4(1) de Threoir 2014/40 ach do cheithre chaighdeán ISO atá sainaitheanta go beacht.
25      De réir cásdlí socair, tá toimhde ábharthachta ag baint le ceisteanna a bhaineann le dlí an Aontais. Ní féidir leis an gCúirt diúltú do rialú a dhéanamh ar cheist arna tarchur le haghaidh réamhrialú ag cúirt náisiúnta ach amháin má dhealraíonn sé go follasach nach bhfuil baint ar bith ag an léiriú arna iarraidh ar dhlí an Aontais le fíricí iarbhír nó le cuspóir na díospóide sna príomhimeachtaí, más fadhb de chineál hipitéiseach í nó mura bhfuil an fhaisnéis fhíorasach agus dhlíthiúil is gá ag an gCúirt chun freagra úsáideach a thabhairt ar na ceisteanna a cuireadh uirthi (breithiúnas an 23 Samhain 2021,
IS (Neamhdhleathacht an ordaithe tarchuir),
C‑564/19, EU:C:2021:949, mír 61 agus an cásdlí dá dtagraítear).
26      I ndáil leis sin, is léir ó fhoclaíocht na chéad cheiste, a bhaineann le léiriú Airteagal 4(1) de Threoir 2014/40, agus ón réasúnaíocht a bhaineann leis an gceist sin, a ndéantar achoimre uirthi i mír 20 den bhreithiúnas seo, nach mbaineann an cheist sin leis na caighdeáin ISO uile nach bhfoilsítear in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh, ach leis na caighdeáin sin dá dtagraítear san fhoráil sin amháin.
27      I gcomhthéacs na díospóide atá i gceist sna príomhimeachtaí, is gá a chinneadh an bhfuil rochtain ag daoine aonair, amhail an Fhondúireacht, ar chaighdeáin ISO dá dtagraítear in Airteagal 4(1) de Threoir 2014/40 de chineál a fhágann nach féidir leo brath ar mhodhanna tomhais seachas na modhanna a fhorordaítear leis na caighdeáin sin, chun dearbhú breithiúnach a fháil nach gcomhlíonann gnóthais leibhéil astaíochta na substaintí toitíní arna monarú nó arna gcur ar an margadh sna Ballstáit i gcomhréir leis an Treoir sin. Dá bhrí sin, níl an fhadhb a ardaíodh i gcomhthéacs na chéad cheiste de chineál hipitéiseach chun an díospóid sin a réiteach, agus mar thoradh air sin tá an cheist sin inghlactha.
Substaint
28      Lena céad cheist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 4(1) de Threoir 2014/40 le léiriú sa chaoi go bhfuil na caighdeáin ISO dá dtagraítear san fhoráil sin infhorfheidhmithe i gcoinne daoine aonair a raibh rochtain acu ar ábhar an leagain oifigiúil bharántúil de na caighdeáin sin,
cé nár foilsíodh iad in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.
29      I ndáil leis sin, ba cheart a mheabhrú gur rialaigh an Chúirt, i mír 33 de bhreithiúnas an 22 Feabhra 2022,
Stichting Rookpreventie Jeugd agus páirtithe eile (C‑160/20, EU:C:2022:101), nach mór Airteagal 4(1) de Threoir 2014/40 a léiriú sa chaoi go bhforáiltear leis nach mór na huasleibhéil astaíochta tarra, nicitín agus aonocsaíde carbóin ó thoitíní atá beartaithe a chur ar an margadh nó a mhonarú sna Ballstáit, a leagtar síos in Airteagal 3(1) den Treoir sin, a thomhas i gcomhréir leis na modhanna tomhais a eascraíonn as caighdeáin ISO 4387, 10315, 8454 agus 8243, dá dtagraítear in Airteagal 4(1).
30      I mír 50 den bhreithiúnas sin, chinn an Chúirt freisin go bhfuil sé beartaithe le hAirteagal 4(1) de Threoir
2014/40 oibleagáid a fhorchur ar ghnóthais a bhfuil sé beartaithe acu toitíní a chur ar an margadh sna Ballstáit nó iad a mhonarú. Ní fhéadfaidh na gnóthais sin toitíní a chur ar mhargadh na mBallstát ná a mhonarú a sháraíonn a leibhéil astaíochta tarra, nicitín agus aonocsaíde carbóin na huasleibhéil astaíochta a leagtar síos in Airteagal 3(1) den Treoir sin, arna dtomhas trí chur i bhfeidhm na modhanna tomhais a leagtar síos sna caighdeáin ISO dá dtagraítear in Airteagal 4(1).
31      Sa bhreithiúnas sin, mheabhraigh an Chúirt nach féidir na gníomhartha a eascraíonn ó institiúidí an Aontais Eorpaigh a fhorfheidhmiú i gcoinne daoine nádúrtha agus dlítheanacha i mBallstát sula mbeidh deis acu dul i dtaithí orthu trí fhoilsiú ceart in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh. Eascraíonn an ceanglas sin i leith foilsiú ó phrionsabal na deimhneachta dlíthiúla, lena gceanglaítear go gcuirfear ar chumas na ndaoine lena mbaineann eolas a bheith acu go soiléir ar cad iad a gcearta agus a n‑oibleagáidí. Thuig an Chúirt as sin, i gcomhréir le prionsabal na deimhneachta dlíthiúla, nach bhfuil caighdeáin theicniúla arna mbunú ag comhlacht um chaighdeánú, amhail an Eagraíocht Idirnáisiúnta um Chaighdeánú (ISO), agus atá ceangailteach le gníomh reachtach de chuid an Aontais, amhail Treoir 2014/40, infhorfheidhmithe i gcoinne daoine aonair i gcoitinne ach amháin má foilsíodh iad féin in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh (féach, chuige sin, breithiúnas an 22 Feabhra 2022,
Stichting Rookpreventie Jeugd agus páirtithe eile,
C‑160/20, EU:C:2022:101, míreanna 40, 41 agus 48 agus an cásdlí dá dtagraítear).
32      Cé nár foilsíodh na caighdeáin ISO dá dtagraítear in Airteagal 4(1) de Threoir 2014/40 in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh, mheas an Chúirt gur cheart gnéithe sonracha an chórais arna bhunú ag ISO, atá comhdhéanta de líonra de chomhlachtaí náisiúnta um chaighdeánú, a chur san áireamh, lena gceadaítear do na comhlachtaí náisiúnta sin rochtain a thabhairt, arna iarraidh sin, ar an leagan oifigiúil barántúil de chaighdeáin arna mbunú ag ISO. Dá bhrí sin, nuair a bheidh rochtain ag na gnóthais ar leagan oifigiúil barántúil na gcaighdeán ISO a luaitear in Airteagal 4(1) de Threoir 2014/40, beidh na caighdeáin sin, agus mar sin an tagairt a dhéantar dóibh leis an bhforáil sin, infhorfheidhmithe ina gcoinne (breithiúnas an 22 Feabhra 2022,
Stichting Rookpreventie Jeugd agus páirtithe eile,
C‑160/20, EU:C:2022:101, míreanna 51 agus 52).
33      Chinn an Chúirt, thairis sin, go bhféadfadh caighdeáin chomhchuibhithe arna dtarraingt suas i gcomhthéacs an chórais Eorpaigh um chaighdeánú, trí na héifeachtaí a thugtar dóibh le reachtaíocht an Aontais, cearta a thugtar do dhaoine aonair agus oibleagáidí atá orthu a shonrú agus go bhféadfadh na sonraíochtaí sin a bheith riachtanach dóibh chun a fháil amach an gcomhlíontar le táirge nó seirbhís ar leith ceanglais na reachtaíochta sin go hiarbhír (breithiúnas an 5 Márta 2024,
Public.Resource.Org agus Right to Know v an Coimisiún agus páirtithe eile,
C‑588/21 P, EU:C:2024:201, mír 82). Is amhlaidh atá, i bprionsabal, maidir le caighdeáin, amhail caighdeáin ISO dá dtagraítear in Airteagal 4(1) de Threoir 2014/40, a tharraingítear suas ar an leibhéal idirnáisiúnta agus a dhéantar ceangailteach i ndlíchóras an Aontais trí thagairt shainráite i ngníomh de chuid an Aontais.
34      Ón taobh sin de, chinn an Chúirt go gceanglaítear le prionsabal an smachta reachta, ar a bhfuil an tAontas fothaithe, faoi Airteagal 2 CAE, saor-rochtain ar dhlí an Aontais do gach duine nádúrtha nó dlítheanach den Aontas. Baineann an ceanglas sin go háirithe le daoine a gcosnaítear a leasanna le gníomh de chuid an Aontais agus nach mór dóibh, dá bhrí sin, a bheith in ann a fhíorú, laistigh de na teorainneacha a cheadaítear leis an dlí sin, ar an gcéad dul síos, go gcomhlíonann na daoine a bhforchuirtear oibleagáidí orthu leis an ngníomh sin iad go hiarbhír (féach, chuige sin,
breithiúnas an 5 Márta 2024,
Public.Resource.Org agus Right to Know v an Coimisiún agus páirtithe eile,
C‑588/21 P, EU:C:2024:201, mír 81) agus, ar an dara dul síos, go gcomhlíontar leis an ngníomh sin,
inter alia, Conarthaí AE agus FAE agus prionsabail ghinearálta dhlí an Aontais (féach, chuige sin, breithiúnais an 5 Samhain 2019,
BCE agus páirtithe eile v Trasta Komercbanka agus páirtithe eile,
C‑663/17 P,
C‑665/17 P agus C‑669/17 P, EU:C:2019:923, mír 54, agus an 13 Iúil 2023,
Grupa Azoty agus páirtithe eile v an Coimisiún,
C‑73/22 P agus C‑77/22 P, EU:C:2023:570, mír 71 agus an cásdlí dá dtagraítear).
35      Sa chás seo, ba cheart a thabhairt faoi deara, ar an gcéad dul síos, go bhfuil dhá chuspóir á saothrú ag Treoir 2014/40, chun feidhmiú ceart an mhargaidh inmheánaigh do tháirgí tobac agus do tháirgí gaolmhara a éascú, ag glacadh ardleibhéal cosanta do shláinte an duine mar bhonn, go háirithe do dhaoine óga. Mar is léir freisin ó aithris 8 den Treoir sin, saothraítear leis na huasleibhéil astaíochta tarra, nicitín agus aonocsaíde carbóin dá bhforáiltear in Airteagal 3(1) den Treoir sin, chomh maith leis na caighdeáin ISO lena leagtar síos modhanna chun leibhéil astaíochta na substaintí sin a thomhas, dá dtagraítear in Airteagal 4(1) den Treoir sin, contrártha leis an méid a mhaíonn Philip Morris Benelux agus Philip Morris Investments, an cuspóir dúbailte sin, agus ní hamháin an cuspóir maidir le feidhmiú cuí an mhargaidh inmheánaigh a éascú. Go háirithe, socraíodh uasleibhéil astaíochta agus modhanna chun astaíochtaí a thomhas ar leibhéal an Aontais chun sláinte an duine a chosaint (féach, chuige sin, breithiúnas an 22 Feabhra 2022,
Stichting Rookpreventie Jeugd agus páirtithe eile,
C‑160/20, EU:C:2022:101, míreanna 32 agus 78).
36      Ar an dara dul síos, faoi réir dearbhú ón gcúirt a rinne an tarchur, is cosúil go dtagann caingean na Fondúireachta faoin gcuspóir sin maidir le sláinte an duine a chosaint, agus mar thoradh air sin féadfar a aithint, chun críocha na díospóide sna príomhimeachtaí, go gcosnaítear léi leas a chosnaítear le Treoir 2014/40.
37      Dá bhrí sin, i gcomhréir leis an gcásdlí dá dtagraítear i mír 34 den bhreithiúnas seo, ní mór do dhuine aonair amhail an Fhondúireacht a bheith in ann a fhíorú an gcomhlíonann toitíní arna monarú agus arna gcur ar an margadh, ag gnóthais, sna Ballstáit na leibhéil astaíochta a leagtar síos in Airteagal 3(1) den Treoir sin, i bhfianaise na modhanna tomhais a fhorordaítear leis na caighdeáin ISO dá dtagraítear in Airteagal 4(1) den Treoir sin, lena gceanglaítear go mbeidh duine aonair den sórt sin in ann tairbhe a bhaint as saor-rochtain ar na caighdeáin sin.
38      I gcomhréir le prionsabal an smachta reachta a leagtar síos in Airteagal 2 CAE, ní mór rochtain ar ábhar na gcaighdeán sin a bheith ginearálta, éifeachtach, saor in aisce agus neamh-idirdhealaitheach, chun go measfar í a bheith saor. Tá sé fíor-riachtanach rochtain den sórt sin ar chaighdeáin arna dtarraingt suas ar an leibhéal idirnáisiúnta agus atá ceangailteach i ndlíchóras an Aontais a ráthú ionas go mbeidh duine aonair amhail an Fhondúireacht, a bhraitheann, sa díospóid sna príomhimeachtaí, ar leas a chosnaítear le gníomh de chuid an Aontais lena ndéantar na caighdeáin sin ceangailteach, in ann é féin a chur ar an eolas fúthu agus, i gcás inarb iomchuí, iad a fhíorú ag na húdaráis náisiúnta inniúla agus, más gá, ag Cúirteanna an Aontais Eorpaigh, gur comhlíonadh na caighdeáin sin ina n‑iomláine.
39      Tugann sé sin le tuiscint, inter alia, go bhfuil leas sáraitheach poiblí ann, de réir bhrí an chlásail dheireanaigh d’Airteagal 4(2) de Rialachán Uimh. 1049/2001, lena dtugtar údar maith le caighdeáin den sórt sin a nochtadh i gcomhthéacs iarraidh ar rochtain ar dhoiciméid arna dtíolacadh faoin Rialachán sin ag duine aonair amhail an Fhondúireacht. Fiú dá gcosnófaí na caighdeáin sin le cearta maoine intleachtúla, ba cheart tús áite a bheith ag an leas sin ar na cearta sin a éilíonn an comhlacht um chaighdeánú lena mbaineann, i gcás inarb iomchuí, i gcomhréir leis an gceart rochtana ar dhoiciméid, a ráthaítear faoin gcéad fhomhír d’Airteagal 15(3) CFAE, agus a chumhdaítear in Airteagal 42 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, a chuirtear chun feidhme leis an Rialachán sin (féach, chuige sin, breithiúnas an 5 Márta 2024,
Public.Resource.Org agus Right to Know v an Coimisiún agus páirtithe eile,
C‑588/21 P, EU:C:2024:201, míreanna 84 agus 85).
40      A mhéid a bhunaíonn reachtóir an Aontais oibleagáidí maidir le caighdeáin amhail na caighdeáin dá dtagraítear i míreanna 33 agus 38 den bhreithiúnas seo agus a fhéachann sé le leasanna comhfhreagracha daoine aonair a chosaint, amhail sláinte an duine, is faoin Aontas atá sé na costais a bhaineann le cur chun feidhme na rochtana ar an leagan oifigiúil barántúil de na caighdeáin sin a íoc, agus ní bhaineann sé le hábhar an áirithítear rochtain ar ábhar na gcaighdeán sin le modhanna lóistíochta, riaracháin agus teicniúla an Aontais nó na mBallstát.
41      Sa chás seo, tá comhthuiscint ann go raibh rochtain ag na páirtithe uile sa díospóid sna príomhimeachtaí, trí rochtain a fháil ar chaighdeáin náisiúnta NEN-ISO, ar ábhar an leagain oifigiúil bharántúil de chaighdeáin ISO dá dtagraítear in Airteagal 4(1) de Threoir 2014/40, agus gur chuir siad iad féin ar an eolas fúthu. Dá bhrí sin, bhí siad in ann brath go héifeachtach ar na caighdeáin ISO sin os comhair na gcúirteanna náisiúnta inniúla.
42      Mar sin, ní féidir le duine aonair, amhail an Fhondúireacht, a raibh rochtain aige ar ábhar an leagain oifigiúil bharántúil de na caighdeáin ISO sin, chun dearbhú breithiúnach a fháil nach gcomhlíonann gnóthais leibhéil astaíochta na substaintí toitíní arna monarú nó arna gcur ar an margadh sna Ballstáit, brath ar mhodhanna tomhais seachas na modhanna a fhorordaítear leis na caighdeáin ISO sin.
43      Dá bhrí sin, is é an freagra ar an gcéad cheist ná nach mór Airteagal 4(1) de Threoir 2014/40 a léiriú sa chaoi nach féidir le daoine aonair a bhfuil rochtain acu ar ábhar an leagain oifigiúil bharántúil de na caighdeáin ISO dá dtagraítear san fhoráil sin brath ar an bhfíoras nár foilsíodh na caighdeáin sin in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh chun go ndéanfar na leibhéil astaíochta tarra, nicitín agus aonocsaíde carbóin a thomhas trí mhodhanna tomhais seachas na modhanna dá bhforáiltear leis na caighdeáin sin, ós rud é nach mór do na caighdeáin sin a bheith inrochtana go saor faoi chóras rochtana ginearálta, éifeachtach, saor in aisce agus neamh-idirdhealaitheach.
An dara go dtí an seachtú ceist
44      I bhfianaise an fhreagra a tugadh ar an gcéad cheist agus ós rud é go raibh rochtain ag na páirtithe uile sna príomhimeachtaí ar na caighdeáin ISO lena mbaineann, ní gá an dara go dtí an seachtú ceist a fhreagairt.
Costais
45      Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Mór-Dhlísheomra) mar seo a leanas:
Maidir le hAirteagal 4(1) de Threoir 2014/40/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 3 Aibreán 2014 maidir le comhfhogasú dhlíthe, rialacháin agus fhorálacha riaracháin na mBallstát a bhaineann le monarú, cur i láthair agus díol táirgí tobac agus táirgí gaolmhara agus lena n‑aisghairtear Treoir 2001/37/CE,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ní féidir le daoine aonair a bhfuil rochtain acu ar ábhar an leagain oifigiúil bharántúil de na caighdeáin ISO dá dtagraítear san fhoráil sin brath ar an bhfíoras nár foilsíodh na caighdeáin sin in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh chun go ndéanfar na leibhéil astaíochta tarra, nicitín agus aonocsaíde carbóin a thomhas trí mhodhanna tomhais seachas na modhanna dá bhforáiltear leis na caighdeáin sin, ós rud é nach mór do na caighdeáin sin a bheith inrochtana go saor faoi chóras rochtana ginearálta, éifeachtach, saor in aisce agus neamh-idirdhealaitheach.
Sínithe
*      Teanga an cháis: an Ollainnis.