62023TJ0298_RES
Kawża T‑298/23
Elena Petrovna Timchenko
vs
Il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea
Sentenza tal-Qorti Ġenerali (L-Ewwel Awla Estiża) tat‑2 ta’ April 2025
“Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi meħuda fid-dawl tal-azzjonijiet li jikkompromettu jew jheddu l-integrità territorjali, is-sovranità u l-indipendenza tal-Ukraina – Iffriżar ta’ fondi – Lista tal-persuni, tal-entitajiet u tal-organi li għalihom japplika l-iffriżar tal-fondi u tar-riżorsi ekonomiċi – Restrizzjonijiet fil-qasam tal-ammissjoni fit-territorju tal-Istati Membri – Lista tal-persuni, tal-entitajiet u tal-organi li huma s-suġġett ta’ restrizzjonijiet fil-qasam tal-ammissjoni fit-territorju tal-Istati Membri – Żamma ta’ isem ir-rikorrent fil-listi – Obbligu ta’ motivazzjoni – Artikolu 2(1)(a) u (d) tad-Deċiżjoni 2014/145/PESK – Artikolu 3(1)(a) u (d) tar-Regolament (UE) Nru 269/2014 – Żball ta’ evalwazzjoni – Dritt għal smigħ – Ċittadinanza tal-Unjoni – Libertà ta’ moviment – Dritt għall-proprjetà – Proporzjonalità”
Atti tal-istituzzjonijiet – Motivazzjoni – Obbligu – Portata – Miżuri restrittivi meħuda fid-dawl tas-sitwazzjoni fl-Ukraina – Iffriżar ta’ fondi ta’ ċerti persuni u entitajiet fid-dawl tas-sitwazzjoni fl-Ukraina – Obbligu li fil-motivazzjoni jiġu identifikati l-elementi speċifiċi u konkreti li jiġġustifikaw l-imsemmija miżura – Deċiżjoni li taqa’ f’kuntest magħruf mill-persuna kkonċernata u li jippermettilha tifhem il-portata tal-miżura meħuda fil-konfront tagħha – Ammissibbiltà ta’ motivazzjoni sommarja
(Artikolu 296 TFUE; Deċiżjoni tal-Kunsill 2014/145/PESK, kif emendata bid-Deċiżjonijiet (PESK) 2022/572 u l-Anness; Regolamenti tal-Kunsill Nri 269/2014, Anness 1 u 2023/571)
(ara l-punti 33 sa 36, u l-punt 40)
Dritt tal-Unjoni Ewropea – Prinċipji – Drittijiet tad-difiża – Dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva – Miżuri restrittivi – Obbligu li jiġu kkomunikati r-raġunijiet individwali u speċifiċi li jiġġustifikaw id-deċiżjonijiet meħuda – Dritt għal smigħ qabel l-adozzjoni ta’ tali miżuri – Limitazzjonijiet – Kundizzjonijiet
(Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikoli 41(2)(a) u 52(1))
(ara l-punti 48 sa 50)
Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi meħuda fid-dawl tas-sitwazzjoni fl-Ukraina – Iffriżar ta’ fondi – Drittijiet tad-difiża – Deċiżjoni sussegwenti li żammet isem ir-rikorrent fil-lista tal-persuni suġġetti għal dawn il-miżuri – Assenza ta’ motivi ġodda – Obbligu għall-Kunsill li jikkomunika lill-persuna kkonċernata l-elementi ġodda meħuda inkunsiderazzjoni fl-okkażjoni tal-eżami mill-ġdid perjodiku tal-miżuri restrittivi – Komunikazzjoni tal-elementi ġodda lill-persuna kkonċernata sabiex tiġbor l-osservazzjonijiet tagħha
(Deċiżjoni tal-Kunsill 2014/145/PESK, kif emendata bid-Deċiżjoni (PESK) 2023/572 u l-Anness; Regolamenti tal-Kunsill Nri 269/2014, Anness 1 u 2023/571)
(ara l-punti 51 sa 54)
Unjoni Ewropea – Stħarriġ ġudizzjarju tal-legalità tal-atti tal-istituzzjonijiet – Miżuri restrittivi meħuda fid-dawl tas-sitwazzjoni fl-Ukraina – Portata tal-istħarriġ – Prova tal-fondatezza tal-miżura – Obbligu li l-awtorità kompetenti tal-Unjoni tistabbilixxi, fil-każ ta’ kontestazzjoni, il-fondatezza tal-motivi invokati kontra l-persuni jew l-entitajiet ikkonċernati – Inklużjoni fil-listi bbażata fuq sensiela ta’ indizji preċiżi, konkreti u konkordanti – Żball ta’ evalwazzjoni – Assenza
(Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikolu 47; Deċiżjoni tal-Kunsill 2014/145/PESK, kif emendata bid-Deċiżjoni (PESK) 2023/572, Anness; Regolamenti tal-Kunsill Nri 269/2014, Anness I, u 2023/571)
(ara l-punti 67 sa 69)
Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi meħuda fid-dawl tas-sitwazzjoni fl-Ukraina – Kriterji għall-adozzjoni tal-miżuri restrittivi – Persuna, entità jew organu assoċjati ma’ persuna inkluża fil-lista annessa mad-deċiżjoni kkontestata – Obbligu tal-Kunsill li jwettaq evalwazzjoni aġġornata waqt l-eżami mill-ġdid tal-miżuri restrittivi – Rilevanza tal-provi prodotti għal inklużjoni preċedenti fl-assenza ta’ modifiki tal-motivi, ta’ bdil fis-sitwazzjoni tar-rikorrent jew fl-evoluzzjoni tal-kuntest fl-Ukraina
(Deċiżjoni tal-Kunsill 2014/145/PESK, kif emendata bid-Deċiżjoni (PESK) 2023/329, Artikolu 2(1) u l-Anness; Regolamenti tal-Kunsill Nri 269/2014, Artikolu 3(1) u l-Anness 1 u 2022/330)
(ara l-punti 70 sa 72)
Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi meħuda fid-dawl tas-sitwazzjoni fl-Ukraina – Kriterji għall-adozzjoni tal-miżuri restrittivi – Persuna, entità jew organu assoċjati ma’ persuna inkluża fil-lista annessa mad-deċiżjoni kkontestata – Kunċett ta’ assoċjazzjoni – Interessi komuni – Attività fuq bażi volontarja fi ħdan fondazzjoni mingħajr skop kummerċjali – Inklużjoni
(Deċiżjoni tal-Kunsill 2014/145/PESK, kif emendata bid-Deċiżjoni (PESK) 2023/329, Artikolu 2(1); Regolamenti tal-Kunsill Nri 269/2014, Artikolu 3(1) u 2022/330)
(ara l-punti 74 sa 83)
Politika estera u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi meħuda fid-dawl tas-sitwazzjoni fl-Ukraina – Projbizzjoni ta’ dħul u ta’ passaġġ fi tranżitu kif ukoll iffriżar ta’ fondi ta’ ċerti persuni u entitajiet fid-dawl tas-sitwazzjoni fl-Ukraina – Restrizzjoni tad-dritt għar-rispett tal-ħajja privata, tad-dritt għall-proprjetà u tad-dritt għall-moviment liberu fl-Unjoni – Ammissibbiltà – Kundizzjonijiet – Restrizzjoni prevista mil-liġi – Rispett tal-kontenut essenzjali tad-dritt invokat – Tfittxija ta’ għan ta’ interess ġenerali, irrikonoxxut bħala tali mill-Unjoni – Osservanza tal-prinċipju ta’ proporzjonalità – Kundizzjonijiet issodisfatti
(Artikoli 21(2) u 29 TFUE; Artikolu 20(2) u 21(1) TFUE; Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikoli 7, 17, 45(1) u 52(1); Deċiżjoni tal-Kunsill 2014/145/PESK, kif emendata bid-Deċiżjoni (PESK) 2023/572, Anness; Regolamenti tal-Kunsill Nri 269/2014, Anness I u 2023/571)
(ara l-punti 94 sa 108, 118 sa 125, 128 sa 130)
Responsabbiltà mhux kuntrattwali – Kundizzjonijiet – Illegalità – Dannu – Rabta kawżali – Assenza ta’ waħda minn dawn il-kundizzjonijiet – Ċaħda tar-rikors għad-danni kollu kemm hu
(it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 340 TFUE)
(ara l-punti 134 u 135)
Sunt
Fis-sentenzi tagħha, il-Qorti Ġenerali ċaħdet ir-rikors għal annullament ippreżentat mill-konjuġi Timchenko kontra l-atti li permezz tagħhom isimhom inżammu f’Marzu 2023 (
1
), u sussegwentement f’Settembru tal-istess sena (
2
), mill-Kunsill tal-Unjoni Ewropea fil-listi tal-persuni u tal-entitajiet suġġetti għal miżuri restrittivi fid-dawl tal-azzjonijiet li jikkompromettu jew jheddu l-integrità territorjali, is-sovranità u l-indipendenza tal-Ukraina. Dawn il-kawżi ppermettew b’mod partikolari lill-Qorti Ġenerali tagħti deċiżjoni dwar il-legalità tal-kriterju (g), kif emendat, tad-Deċiżjoni 2014/145 li jippermetti lill-Kunsill jadotta miżuri restrittivi kontra negozjanti ewlenin li joperaw fir-Russja (
3
) u dwar il-kunċett ta’ assoċjazzjoni fir-rigward ta’ żewġ persuni involuti f’fondazzjoni mingħajr skop ta’ lukru.
Dawn is-sentenzi kienu jidħlu f’kuntest ta’ sensiela ta’ miżuri restrittivi adottati mill-Unjoni wara l-aggressjoni militari mwettqa mill-Federazzjoni Russa kontra l-Ukraina fl‑24 ta’ Frar 2022. G. N. Timchenko, negozjant ta’ nazzjonalità Russa u Finlandiża, inżamm fil-listi kontenzjużi bħala negozjant ewlieni li jopera fir-Russja u minħabba li kien jappoġġa l-azzjonijiet jew il-politiki li jikkompromettu l-integrità territorjali, is-sovranità u l-indipendenza tal-Ukraina (
4
), kien jagħti appoġġ finanzjarju jew materjali lill-persuni Russi li jieħdu d-deċiżjonijiet responsabbli għall-annessjoni tal-Krimea jew għad-destabbilizzazzjoni tal-Ukraina u ħa vantaġġ minn dawn il-persuni li jieħdu d-deċiżjonijiet (
5
). Isem il-konjuġi tiegħu, E. P. Timchenko, inżamm ukoll fil-lista minħabba li kienet assoċjata ma’ żewġha u minħabba li ħadet vantaġġ mill-persuni Russi li jieħdu d-deċiżjonijiet responsabbli għall-annessjoni tal-Krimea jew għad-destabbilizzazzjoni tal-Ukraina.
Insostenn tar-rikors għal annullament tiegħu, G. N. Timchenko invoka, b’mod partikolari, żball ta’ evalwazzjoni min-naħa tal-Kunsill fir-rigward tal-applikazzjoni fil-konfront tiegħu tal-kriterji ta’ assoċjazzjoni u “ta’ negozjanti ewlenin”; barra minn hekk, huwa qajjem eċċezzjoni ta’ illegalità fir-rigward ta’ dan l-aħħar kriterju kif emendat fl‑2023. Il-konjuġi tiegħu, E. P. Timchenko, invokat, min-naħa tagħha, żball manifest ta’ evalwazzjoni fir-rigward tal-applikazzjoni fil-konfront tagħha tal-kriterju ta’ assoċjazzjoni.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
Fir-rigward, fl-ewwel lok, tal-eċċezzjoni ta’ illegalità mqajma minn G. N. Timchenko dwar l-ewwel parti tal-kriterju (g), kif emendat, tad-Deċiżjoni 2014/145, li tipprovdi li l-Kunsill stabbilixxa preżunzjoni ta’ interdipendenza bejn in-negozjanti ewlenin u l-Gvern Russu, il-Qorti Ġenerali rrilevat, qabelxejn, li l-emenda magħmula għall-kriterju (g) ma kinitx tikkonċerna d-definizzjoni tal-kunċett ta’ “negozjanti ewlenin” bħala tali. Din kellha biss l-għan li testendi l-kamp ta’ applikazzjoni tal-miżuri restrittivi sabiex dawn japplikaw għan-negozjanti ewlenin kollha, inklużi dawk li ma kinux joperaw f’settur ekonomiku li jipprovdi sors sostanzjali ta’ dħul lill-Gvern Russu. Il-Qorti Ġenerali kkonstatat sussegwentement li t-twessiegħ ta’ dan il-kriterju twettaq sabiex tintuża l-influwenza li n-negozjanti ewlenin setgħu kellhom fuq il-Gvern tal-Federazzjoni Russa b’tali mod li dan tal-aħħar jibdel il-politika tiegħu fir-rigward tal-Ukraina.
Fl-aħħar nett, il-Qorti Ġenerali fakkret, minn naħa, li l-adozzjoni ta’ kriterju ta’ inklużjoni fil-listi kontenzjużi kienet tikkostitwixxi att ta’ portata ġenerali intiż li jintlaħaq għan li jaqa’ taħt il-politika estera u ta’ sigurtà komuni u, min-naħa l-oħra, li l-Kunsill kellu setgħa ta’ evalwazzjoni wiesgħa fir-rigward tal-adozzjoni ta’ tali kriterji. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Kunsill ma kienx obbligat jipproduċi provi sabiex jistabbilixxi l-eżistenza ta’ rabtiet ta’ interdipendenza bejn il-Gvern tal-Federazzjoni Russa u n-negozjanti ewlenin għall-finijiet tal-adozzjoni tal-ewwel parti tal-kriterju (g), kif emendat. Is-sempliċi appartenenza għall-kategorija ta’ negozjanti ewlenin li joperaw fir-Russja kienet biżżejjed sabiex tiġġustifika l-adozzjoni tal-miżuri restrittivi neċessarji abbażi tal-ewwel parti tal-kriterju (g), kif emendat. Għaldaqstant, bl-adozzjoni ta’ kriterju oġġettiv, awtonomu u suffiċjenti li jippermetti li tiġi ġġustifikata l-inklużjoni ta’ persuni fil-listi kontenzjużi, li teħtieġ b’mod partikolari l-prova tal-eżistenza ta’ żewġ elementi kumulattivi, il-Kunsill ma stabbilixxiex preżunzjoni.
F’dak li jirrigwarda, fit-tieni lok, l-allegat ksur tal-prinċipju ta’ ċertezza legali permezz tal-ewwel parti tal-kriterju (g), kif emendat, il-Qorti Ġenerali kkonstatat, qabelxejn, li l-kundizzjoni dwar l-eżerċizzju ta’ attivitajiet fir-Russja kienet suffiċjentement limitata u ddefinita sabiex ma tiksirx il-prinċipju ta’ ċertezza legali. Id-dispożizzjonijiet tal-ewwel parti tal-kriterju (g), kif emendat, kienu, barra minn hekk, suffiċjentement ċari, preċiżi u prevedibbli sabiex jiġu ddeterminati l-persuni li għalihom kienu intiżi li japplikaw. Sussegwentement, dawn kienu jaqgħu f’kuntest ġuridiku ddelimitat b’mod ċar mill-għanijiet imfittxija mil-leġiżlazzjoni li tirregola l-miżuri restrittivi inkwistjoni. Fl-aħħar nett, ma setax jiġi sostnut li dan il-kriterju ma kienx josserva l-prinċipju ta’ legalità sa fejn l-ewwel parti tal-kriterju (g), kif emendat, ġiet introdotta permezz ta’ att ta’ portata ġenerali adottat abbażi tal-Artikolu 29 TUE.
Fir-rigward, fit-tielet lok, tal-allegat ksur tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, il-Qorti Ġenerali rrilevat li l-approċċ tal-Kunsill li jikkonsisti fit-twessiegħ taċ-ċirku ta’ persuni suġġetti għall-miżuri restrittivi inkwistjoni, fid-dawl tal-aggravazzjoni tas-sitwazzjoni fl-Ukraina, sabiex jintlaħqu l-għanijiet imfittxija, kien ibbażat fuq il-progressività tal-preġudizzju għad-drittijiet skont l-effettività tal-miżuri. Bl-adozzjoni ta’ dan il-kriterju, kif emendat, il-Kunsill kellu l-intenzjoni li juża l-influwenza li din il-kategorija ta’ persuni setgħet teżerċita fuq ir-reġim Russu billi jġiegħlhom jagħmlu pressjoni fuq dan il-gvern sabiex jibdel il-politika tiegħu fir-rigward tal-Ukraina. L-adozzjoni tal-ewwel parti tal-kriterju (g), kif emendat, kienet għalhekk xierqa sabiex jintlaħqu l-għanijiet imfittxija mill-miżuri restrittivi u neċessarja sabiex jiġu implimentati l-għanijiet imsemmija fl-Artikolu 21 TUE.
Fir-rigward, fir-raba’ u l-aħħar lok, tal-motiv ibbażat fuq żball manifest ta’ evalwazzjoni skont il-kriterju (a) tad-Deċiżjoni 2014/145, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li l-provi prodotti mill-Kunsill juru li l-Bank Rossiya, li r-rikorrent kien azzjonist tagħha permezz tal-kumpanniji Volga Group u Transoil, għamlet investimenti f’diversi oqsma fil-Krimea, li jikkontribwixxu għall-implimentazzjoni tal-politika ta’ annessjoni ta’ dan ir-reġjun tal-Ukraina mill-Federazzjoni Russa. F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali osservat li anki b’10.323 % tal-azzjonijiet ta’ Bank Rossiya, ir-rikorrent kien it-tieni l-ikbar azzjonist ta’ dan il-bank. Barra minn hekk, kif indikaw il-provi prodotti mill-Kunsill, Bank Rossiya kienet magħrufa bħala istituzzjoni bankarja qrib ħafna tal-persuni ta’ madwar V. Putin. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, il-Qorti Ġenerali kkonkludiet li G. N. Timchenko seta’ jitqies li kien jappoġġa azzjonijiet jew politiki li jikkompromettu jew jheddu l-integrità territorjali, is-sovranità u l-indipendenza tal-Ukraina fis-sens tal-kriterju (a).
Fl-aħħar nett, fir-rigward tal-konjuġi ta’ G. N. Timchenko, il-Qorti Ġenerali kkonstatat, fid-dawl tal-provi prodotti mill-Kunsill, li, bħala membru fundatriċi u membru tal-bord fiduċjarju tal-Fondazzjoni Timchenko, E. P. Timchenko kienet kompletament involuta fl-amministrazzjoni ta’ din tal-aħħar. Barra minn hekk, hija rrilevat li G. N. Timchenko assoċja l-impriżi ta’ Volga Group mal-attività tal-fondazzjoni, billi pprovditilha appoġġ finanzjarju, loġistiku u relazzjonali matul il-kriżi sanitarja marbuta mal-pandemija tal-COVID 19. Fuq livell operattiv, in-negozjant għalhekk ħoloq sinerġiji bejn il-kumpanniji tal-grupp tiegħu u l-fondazzjoni sabiex jikkompleta l-azzjoni tas-servizzi pubbliċi Russi. Fid-dawl tal-funzjonijiet istituzzjonali eżerċitati mill-konjuġi Timchenko fil-fondazzjoni u fid-dawl tal-investiment tagħhom fil-funzjonament tagħha, il-Qorti Ġenerali kkonkludiet li kienet teżisti assoċjazzjoni bejn iż-żewġ konjuġi, fis-sens tad-dispożizzjonijiet rilevanti tad-Deċiżjoni 2014/145.
(
1
)	Deċiżjoni tal-Kunsill (PESK) 2023/572 tat‑13 ta’ Marzu 2023 li temenda d-Deċiżjoni 2014/145/PESK dwar miżuri restrittivi fir-rigward ta’ azzjonijiet li jdgħajfu jew jheddu l-integrità territorjali, is-sovranità u l-indipendenza tal-Ukrajna (ĠU 2023, L 75 I, p. 134), u Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2023/571 tat‑13 ta’ Marzu 2023 li jimplimenta r-Regolament (UE) Nru 269/2014 dwar miżuri restrittivi fir-rigward ta’ azzjonijiet li jdgħajfu jew jheddul-integrità territorjali, is-sovranità u l-indipendenza tal-Ukrajna (ĠU 2023, L 75 I, p. 1).
(
2
)	Deċiżjoni tal-Kunsill (PESK) 2023/1767 tat‑13 ta’ Settembru 2023 li temenda d-Deċiżjoni 2014/145/PESK dwar miżuri restrittivi fir-rigward ta’ azzjonijiet li jipperikolaw jew jheddu l-integrità territorjali, is-sovranità u l-indipendenza tal-Ukrajna (ĠU 2023, L 226, p. 104), u tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2023/1765 tat‑13 ta’ Settembru 2023 li jimplimenta r-Regolament (UE) Nru 269/2014 dwar miżuri restrittivi fir-rigward ta’ azzjonijiet li jdgħajfu jew jheddu l-integrità territorjali, is-sovranità u l-indipendenza tal-Ukrajna (ĠU 2023, L 226, p. 3).
(
3
)	Artikolu 2(1)(g) tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 2014/145/PESK tas‑17 ta’ Marzu 2014 dwar miżuri restrittivi fir-rigward ta’ azzjonijiet li jipperikolaw jew jheddu l-integrità territorjali, is-sovranità u l-indipendenza tal-Ukraina (ĠU 2014, L 78, p. 16), kif emendata bid-Deċiżjoni 2023/1094 (iktar ’il quddiem il-“kriterju (g), kif emendat”).
(
4
)	Artikolu 2(1)(a) tad-Deċiżjoni 2014/145/PESK.
(
5
)	Artikolu 2(1)(d) tad-Deċiżjoni 2014/145/PESK.