62012FJ0078_PL
Strony
Motywy wyroku
Sentencja
Strony
W sprawie F‑78/12
mającej za przedmiot skargę wniesioną na podstawie art. 270 TFUE, znajdującego zastosowanie do traktatu EWEA na mocy jego art. 106a,
Wiara Todorowa Androwa, urzędnik Rady Unii Europejskiej, zamieszkała w Rhode-Saint-Genèse (Belgia), reprezentowana przez adwokat M. Velardo,
strona skarżąca,
przeciwko
Radzie Unii Europejskiej, reprezentowanej przez J. Herrmanna oraz M. Bauera, działających w charakterze pełnomocników,
strona pozwana,
popieranej przez
Komisję Europejską, reprezentowaną przez J. Curralla oraz G. Gattinarę, działających w charakterze pełnomocników,
oraz
Trybunał Obrachunkowy Unii Europejskiej, reprezentowany początkowo przez T. Kennedy’ego, N. Scafarta oraz K. Zavřelovą, działających w charakterze pełnomocników, a następnie przez N. Scafarta, działającego w charakterze pełnomocnika,
interwenienci,
SĄD DO SPRAW SŁUŻBY PUBLICZNEJ (druga izba),
w składzie: K. Bradley (sprawozdawca), prezes, H. Kreppel i M.I. Rofes i Pujol, sędziowie,
sekretarz: P. Cullen, administrator,
uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 15 stycznia 2015 r.,
wydaje następujący
Wyrok
Motywy wyroku
1. Pismem, które wpłynęło do sekretariatu Sądu w dniu 25 lipca 2012 r., W. Todorowa Androwa wniosła skargę zmierzającą w istocie z jednej strony do uzyskania stwierdzenia nieważności decyzji Rady Unii Europejskiej o nieumieszczeniu jej na liście urzędników uprawnionych do ubiegania się o awans w ramach postępowania w sprawie awansu (2011), a z drugiej strony o naprawienie szkody i zadośćuczynienie krzywdy, których doznała z powodu niezgodności z prawem tej decyzji.
Ramy prawne
2. Artykuł 45 ust. 1 Regulaminu pracowniczego urzędników Unii Europejskiej (zwanego dalej „regulaminem pracowniczym”), w wersji znajdującej zastosowanie w niniejszej sprawie, stanowi:
„Awans następuje na podstawie decyzji organu powołującego z uwzględnieniem art. 6 ust. 2. Skutkuje on przyznaniem urzędnikowi wyższej grupy zaszeregowania w ramach grupy funkcyjnej, w której jest zatrudniony. Awansem obejmuje się osoby wybrane spośród urzędników, którzy posiadają przynajmniej dwuletni staż pracy w swojej grupie zaszeregowania, po porównaniu zasług [osiągnięć] urzędników mających prawo do ubiegania się o awans […]”.
3. W dniu 28 czerwca 1999 r. Rada przyjęła dyrektywę 1999/70/WE dotyczącą Porozumienia ramowego w sprawie pracy na czas określony, zawartego przez UNICE, CEEP oraz ETUC (Dz.U. L 175, s. 43).
4. Zgodnie z klauzulą 1 Porozumienia ramowego w sprawie pracy na czas określony, zawartego przez UNICE, CEEP oraz ETUC, zamieszczonego w załączniku do dyrektywy 1999/70 (zwanego dalej „porozumieniem ramowym”), celem tego porozumienia jest:
„[…]
a) poprawa warunków pracy na czas określony, poprzez zagwarantowanie przestrzegania zasady niedyskryminacji;
b) ustanowienie ram dla zapobiegania nadużyciom wynikającym z wykorzystywani[a] kolejnych umów lub stosunków pracy zawieranych na czas określony”.
5. Klauzula 4 porozumienia ramowego, zatytułowana „Zasada niedyskryminacji”, stanowi:
„1. Jeżeli chodzi o warunki pracy, pracownicy zatrudnieni na czas określony nie będą traktowani w sposób mniej korzystny niż porównywalni pracownicy zatrudnieni na czas nieokreślony, jedynie z tego powodu, że pracują na czas określony, chyba że zróżnicowane traktowanie uzasadnione jest powodami o charakterze obiektywnym.
[…]
4. Kryteria w zakresie długości okresu zatrudnienia, dotyczące szczególnych warunków zatrudnienia, będą takie same w odniesieniu do pracowników zatrudnionych na czas określony, jak w odniesieniu do pracowników zatrudnionych na czas nieokreślony, chyba że zróżnicowanie kryteriów w zakresie długości okresu zatrudnienia uzasadnione jest powodami o charakterze obiektywnym”.
Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu
6. Skarżąca została zatrudniona przez Radę w dniu 1 lipca 2006 r. w charakterze członka personelu tymczasowego w rozumieniu art. 2 lit. b) Warunków zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej w wówczas obowiązującym brzmieniu (zwanych dalej „WZIP”). Została ona zaszeregowana do grupy AD 5 i należała, jako administrator lingwista, do wydziału języka bułgarskiego w dyrekcji ds. tłumaczeń i produkcji dokumentów w Dyrekcji Generalnej (DG) ds. Personelu i Administracji Sekretariatu Generalnego. W umowie o pracę, w brzmieniu zmienionym kolejnymi aneksami do tej umowy, przewidziano, że wygasa ona w dniu 31 grudnia 2010 r.
7. W międzyczasie skarżąca zdała konkurs EPSO/AD/166/09 i została powołana na stanowisko urzędnika na okresie próbnym w grupie zaszeregowania AD 5 decyzją z dnia 23 listopada 2010 r. wywierającą skutek od dnia 1 grudnia 2010 r. W zastosowaniu art. 32 akapit trzeci regulaminu pracowniczego skarżąca zachowała swój staż pracy na stopniu nabytym w ramach zatrudnienia w charakterze członka personelu tymczasowego, a więc została zaszeregowana na stopniu 4.
8. Nie jest sporne między stronami, że po powołaniu skarżącej na stanowisko urzędnika na okresie próbnym nadal wykonywała one te same zadania co do tej pory jako członek personelu tymczasowego.
9. Decyzją z dnia 12 lipca 2011 r. wywierającą skutek od dnia 1 września 2011 r. skarżąca została powołana na urzędnika na czas nieokreślony.
10. W komunikacie do personelu nr 87/11 z dnia 12 września 2011 r. organ powołujący opublikował listę urzędników uprawnionych do ubiegania się o awans w postępowaniu (2011). Nazwisko skarżącej nie znalazło się na tej liście.
11. W dniu 17 października 2011 r. został opublikowany komunikat do personelu nr 100/11, zawierający listę urzędników, którzy otrzymali awans w ramach postępowania (2011). Nazwisko skarżącej nie znalazło się na tej liście.
12. W dniu 9 grudnia 2011 r. skarżąca wniosła zażalenie od decyzji o nieumieszczeniu jej na liście urzędników uprawnionych do ubiegania się o awans w postępowaniu (2011) w kształcie wynikającym z komunikatu do personelu nr 87/11.
13. Decyzją z dnia 18 kwietnia 2012 r. (zwaną dalej „decyzją oddalającą zażalenie”) zastępca Sekretarza Generalnego Rady, działający jako organ powołujący, oddalił to zażalenie w szczególności z tego powodu, że skarżąca nie posiadała przynajmniej dwuletniego stażu pracy w swojej grupie zaszeregowania od chwili jej powołania na urzędnika, jak tego wymaga art. 45 regulaminu pracowniczego wobec urzędników uprawnionych do ubiegania się o awans.
Przebieg postępowania i żądania stron
14. Z uwagi na zakończenie pełnienia urzędu przez sędziego sprawozdawcę, któremu sprawa została pierwotnie przydzielona, oraz na zmianę składu izb prezes Sądu w dniu 6 maja 2013 r. wyznaczył nowego sędziego sprawozdawcę.
15. Pismem z dnia 24 czerwca 2013 r. Sąd poinformował strony o swoim zamiarze zaproszenia do postępowania w charakterze interwenientów Parlamentu Europejskiego, Komisji Europejskiej, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Trybunału Obrachunkowego Unii Europejskiej i zwrócił się do nich o przedstawienie uwag w tym względzie.
16. Ponieważ strony nie wyraziły sprzeciwu wobec zamierzonego zaproszenia do udziału w postępowaniu interwenientów, Komisja i Trybunał Obrachunkowy zostały dopuszczone do postępowania w charakterze interwenientów postanowieniem prezesa drugiej izby Sądu z dnia 4 grudnia 2013 r. (Todorowa Androwa/Rada, F‑78/12, EU:F:2013:206). Parlament i Trybunał Sprawiedliwości nie wyraziły zamiaru uczestniczenia w niniejszej sprawie.
17. Komisja i Trybunał Obrachunkowy przedstawiły swoje uwagi interwenientów, odpowiednio, w dniach 14 i 15 stycznia 2014 r.
18. Pismem z dnia 13 lutego 2014 r. Rada poinformowała Sąd, że nie zamierza przedstawić uwag w przedmiocie uwag interwenientów Komisji i Trybunału Obrachunkowego. W dniu 10 marca 2014 r. skarżąca przedstawiła swoje uwagi w przedmiocie uwag interwenientów Komisji i Trybunału Obrachunkowego.
19. W swej skardze skarżąca wnosi do Sądu o:
– stwierdzenie nieważności decyzji wynikającej z komunikatu do personelu nr 87/11 z dnia 12 września 2011 r. o nieumieszczeniu jej na liście urzędników uprawnionych do ubiegania się o awans w postępowaniu (2011);
– stwierdzenie nieważności decyzji oddalającej zażalenie;
– zasądzenie od Rady odszkodowania za szkodę i zadośćuczynienia za krzywdę, oszacowanych tymczasowo na kwotę 40 000 EUR, które zostaną dokładniej określone w trakcie postępowania, a także odsetek wyrównawczych i za zwłokę w wysokości 6,75%;
– obciążenie Rady kosztami postępowania.
20. Rada wnosi do Sądu o:
– oddalenie skargi jako bezzasadnej;
– obciążenie skarżącej kosztami postępowania.
21. Komisja i Trybunał Obrachunkowy wnoszą do Sądu o oddalenie skargi i obciążenie skarżącej kosztami postępowania.
Co do prawa
W przedmiocie żądania skierowanego przeciwko decyzji oddalającej zażalenie
22. Zgodnie z orzecznictwem żądania stwierdzenia nieważności przedstawione formalnie w odniesieniu do decyzji o oddaleniu zażalenia skutkują zaskarżeniem do Sądu aktu, na który zostało złożone zażalenie, jeżeli żądania te jako takie pozbawione są autonomicznej treści (wyrok Balionyte-Merle/Komisja, F‑113/12, EU:F:2013:191, pkt 24 i przytoczone tam orzecznictwo).
23. W niniejszej sprawie Sąd stwierdza, że decyzja oddalająca zażalenie utrzymuje w mocy decyzję o nieumieszczeniu nazwiska skarżącej na liście urzędników uprawnionych do ubiegania się o awans oraz podaje uzasadnienia tej decyzji. W podobnej sytuacji należy badać właśnie zgodność z prawem oryginalnego aktu niekorzystnego z uwzględnieniem uzasadnienia zawartego w decyzji oddalającej zażalenie, co do której zakłada się, że jej uzasadnienie pokrywa się z tym aktem (zob. podobnie wyrok Komisja/Birkhoff, T‑377/08 P, EU:T:2009:485, pkt 58, 59 i przytoczone tam orzecznictwo).
24. W związku z powyższym żądanie stwierdzenia nieważności decyzji oddalającej zażalenie nie ma autonomicznej treści i należy uznać, że skarga skierowana jest przeciwko decyzji wynikającej z komunikatu do personelu nr 87/11 z dnia 12 września 2011 r. o nieumieszczeniu skarżącej na liście urzędników uprawnionych do ubiegania się o awans w postępowaniu (2011) (zwanej dalej „zaskarżoną decyzją”), której uzasadnienie doprecyzowane zostało w decyzji oddalającej zażalenie (zob. podobnie wyroki: Eveillard/Komisja, T‑258/01, EU:T:2004:177, pkt 31, 32; Buxton/Parlament, F‑50/11, EU:F:2012:51, pkt 21).
W przedmiocie żądania stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji
25. Na poparcie swojego żądania skarżąca podnosi formalnie trzy zarzuty, oparte odpowiednio:
– pierwszy – na naruszeniu art. 45 regulaminu pracowniczego oraz oczywistym błędzie w ocenie;
– drugi – na naruszeniu zasady równego traktowania;
– trzeci – na naruszeniu obowiązku staranności.
26. W każdym razie, biorąc pod uwagę argumentację przedstawioną przez skarżącą na poparcie jej żądań oraz wyjaśnienia, jakie przedstawiła na rozprawie, zarzut pierwszy należy uważać za oparty tytułem głównym na naruszeniu art. 45 regulam inu pracowniczego oraz pomocniczo na zarzucie niezgodności z prawem art. 45 regulaminu pracowniczego ze względu na naruszenie przez niego zasady niedyskryminacji w kształcie przewidzianym w klauzuli 4 porozumienia ramowego.
W przedmiocie zarzutu pierwszego, opartego na naruszeniu art. 45 regulaminu pracowniczego oraz na zarzucie niezgodności z prawem tego przepisu
– Argumenty stron
27. Skarżąca podnosi w istocie, że stała się ofiarą nieuzasadnionej dyskryminacji w stosunku do urzędników uprawnionych do ubiegania się o awans z tego powodu, że jako członek personelu tymczasowego wykonywała ona te same zadania co urzędnik, a jednak przepracowane przez nią w tym charakterze okresy nie zostały uwzględnione dla celów obliczania dwuletniego stażu pracy w grupie zaszeregowania niezbędnego, zgodnie z art. 45 regulaminu pracowniczego, do uzyskania uprawnienia do ubiegania się o awans. Skarżąca wykonuje bowiem te same funkcje od chwili rozpoczęcia pracy w charakterze członka personelu tymczasowego.
28. W zarzucie pierwszym, uściślonym przez skarżącą w jej uwagach w przedmiocie uwag interwenientów oraz na rozprawie, skarżąca utrzymuje, tytułem głównym, że zaskarżona decyzja opiera się na błędnej wykładni art. 45 regulaminu pracowniczego. Rada zinterpretowała bowiem ten przepis w ten sposób, że dla obliczenia dwuletniego stażu pracy w grupie zaszeregowania, jaki urzędnicy muszą posiadać, aby uzyskać uprawnienie do ubiegania się o awans, nie uwzględnia się stażu pracy nabytego ewentualnie przez urzędników, którzy podobnie jak skarżąca byli członkami personelu tymczasowego przed powołaniem na urzędnika na czas nieokreślony. Zdaniem skarżącej brzmienie art. 45 regulaminu pracowniczego pozwala na uwzględnienie tego okresu, a wykładnia ta jest jako jedyna zgodna z dyrektywą 1999/70.
29. Skarżąca uważa, że gdyby art. 45 regulaminu pracowniczego nie można było zinterpretować w ten sposób, iż pozwala on na uwzględnienie stażu pracy w charakterze członka personelu tymczasowego przy obliczaniu dwuletniego stażu pracy w grupie zaszeregowania niezbędnego dla uzyskania uprawnienia do ubiegania się o awans do wyższej grupy zaszeregowania, byłoby to sprzeczne z dyrektywą 1999/70 oraz z zasadą równego traktowania, której dyrektywa ta jest wyrazem, a w konsekwencji przepis ten należałoby uznać za niezgodny z prawem.
30. Zdaniem skarżącej w wyroku Rosado Santana (C‑177/10, EU:C:2011:557) Trybunał orzekł, że porozumienie ramowe należy interpretować jako zakazujące jakichkolwiek przejawów odmiennego traktowania „urzędników” i „członków personelu tymczasowego”, chyba że jest ono obiektywnie uzasadnione, oraz że w związku z tym sprzeczne z tym porozumieniem ramowym jest nieuwzględnienie – w celu ustalenia, czy osoba może ubiegać się o awans – okresów pracy tej osoby w charakterze „członka personelu tymczasowego” przed powołaniem jej na urzędnika.
31. Skarżąca uważa, że instytucje Unii podlegają przepisom dyrektywy 1999/70 w stosunkach ze swoimi pracownikami. Klauzula 4 porozumienia ramowego, na podstawie której Trybunał orzekł, że okresy przepracowane w charakterze członka personelu tymczasowego należy uwzględniać w ten sam sposób co okresy pracy w charakterze urzędnika, stanowi wyraz ogólnej zasady równego traktowania, która jest „zasadą podstawową”.
32. Pomocniczo skarżąca uważa, że nawet gdyby Sąd uznał, iż nie może ona powoływać się na istnienie podstawowej zasady, to instytucje zobowiązane są do interpretowania art. 45 regulaminu pracowniczego w świetle dyrektywy 1999/70, na podstawie obowiązku lojalnej współpracy przewidzianego w art. 4 ust. 3 TUE.
33. W każdym razie skoro art. 45 regulaminu pracowniczego może być przedmiotem różnych interpretacji, skarżąca uważa, że Rada powinna uwzględnić dyrektywę 1999/70, a w konsekwencji – postanowienia porozumienia ramowego, aby ustalić, jaką interpretację należy nadać pojęciu „dwuletniego stażu w grupie zaszeregowania” w rozumieniu art. 45 regulaminu pracowniczego.
34. Co więcej, skarżąca uważa, że okoliczność, iż wyrok Rosado Santana (EU:C:2011:557) dotyczył wewnętrznego postępowania w sprawie naboru, a nie postępowania w sprawie awansu, nie uzasadnia niemożności zastosowania wypracowanego przez Trybunał rozwiązania do niniejszej sprawy. Postępowanie w sprawie awansu, podobnie jak wewnętrzne postępowanie w sprawie naboru, jest bowiem etapem w karierze pracownika służby publicznej, a z tego względu objęte jest warunkami zatrudnienia, o których mówi klauzula 4 porozumienia ramowego.
35. Zdaniem skarżącej ciągłość pomiędzy stażem nabytym w charakterze członka personelu tymczasowego a stażem nabytym w charakterze urzędnika nie jest wykluczona przez regulamin pracowniczy, a nawet wynika z niektórych jego przepisów. Artykuł 45 regulaminu pracowniczego nie przewiduje bowiem wyraźnie, że staż pracy wymagany w tym przepisie powinien zostać nabyty wyłącznie w charakterze urzędnika. Co więcej, omawiany przepis nie wyklucza uwzględnienia sprawozdań z oceny innych niż te, które zostały sporządzone od czasu powołania zainteresowanej osoby na urzędnika. Przeciwnie, z art. 32 akapit trzeci regulaminu pracowniczego wyraźnie wynika, że członkowie personelu tymczasowego powołani na urzędników mogą zachować uprawnienia wynikające z uprzednio nabytego stażu pracy, mimo że byli zatrudnieni w innym systemie prawnym.
36. Rada utrzymuje, że pogląd skarżącej jest sprzeczny z intencją prawodawcy, aby uwzględniać, na potrzeby stosowania art. 45 regulaminu pracowniczego, jedynie okresy przepracowane w charakterze urzędnika, a intencja ta wynika ze zwrotu „staż pracy w […] grupie zaszeregowania” zawartego w tekście art. 45 regulaminu pracowniczego.
37. Ponadto zdaniem Rady pogląd skarżącej zakłada występowanie ciągłości prawnej pomiędzy statusem członka personelu tymczasowego a statusem urzędnika. Analiza regulaminu pracowniczego i orzecznictwa, w szczególności postanowień Kyriazi/Komisja (F‑66/06, EU:F:2006:92) i Pereira Sequeira/Komisja (F‑65/06, EU:F:2006:124) oraz wyroku Toronjo Benitez/Komisja (F‑33/07, EU:F:2008:25), powinna doprowadzić Sąd do wykluczenia takiej ciągłości prawnej.
38. Wreszcie zdaniem Rady wybór prawodawcy, by uwzględnić w odniesieniu do art. 45 regulaminu pracowniczego wyłącznie okresy przepracowane w charakterze urzędnika, nie może zostać podważony przez powołanie ogólnej zasady równego traktowania. Zgodnie bowiem z orzecznictwem, a w szczególności z wyrokami Chetcuti/Komisja (C‑16/07 P, EU:C:2008:549, pkt 40) i Wasmeier/Komisja (T‑381/00, EU:T:2002:190, pkt 122), nie jest dyskryminacją odmienne traktowanie urzędników i członków personelu tymczasowego, ponieważ definicja każdej z tych kategorii odpowiada uzasadnionym potrzebom administracji oraz charakterowi zadań, stałych lub tymczasowych, które mają oni wykonywać.
39. Co więcej, według oceny Rady rozwiązanie przyjęte w wyroku Rosado Santana (EU:C:2011:557) nie może zostać zastosowane w drodze analogii w niniejszej sprawie.
40. Przede wszystkim Rada przypomina, że wyrok Rosado Santana (EU:C:2011:557) dotyczy wykładni dyrektywy, która ma być stosowana w państwie członkowskim, oraz że na dyrektywę można powoływać się wobec instytucji wyłącznie w sposób pośredni, w przypadkach opisanych w wyroku Aayhan i in./Parlament (F‑65/07, EU:F:2009:43, pkt 113–116). Klauzula 4 porozumienia ramowego nie jest objęta żadnym z tych przypadków. W szczególności klauzula 4 porozumienia ramowego, w kształcie wprowadzonym w życie przez dyrektywę 1999/70, nie jest wyrazem ogólnej zasady prawa, a skoro brzmienie art. 45 regulaminu pracowniczego jest jasne, nie ma potrzeby uciekania się do dyrektywy dla ustalenia znaczenia tego przepisu.
41. Rada podkreśla następnie, że istnieje podstawowa różnica pomiędzy sytuacją skarżącej a sytuacją F.J. Rosada Santany, polegająca mianowicie na tym, że F.J. Rosado Santana był zawsze objęty tym samym podstawowym systemem prawnym, ponieważ był „członkiem personelu tymczasowego” przed powołaniem na „urzędnika”, podczas gdy skarżąca była objęta kolejno dwoma różnymi systemami prawnymi, mianowicie WZIP jako członek personelu tymczasowego, a następnie regulaminem pracowniczym jako urzędnik.
42. W swojej odpowiedzi na środki organizacji postępowania Rada uściśliła swoje stanowisko, opierając się na postanowieniu Rivas Montes (C‑178/12, EU:C:2013:150). Zdaniem Rady z postanowienia tego wynika, że nie można powoływać się na klauzulę 4 porozumienia ramowego dla uzasadnienia zarzutu niezgodności z prawem art. 45 regulaminu pracowniczego. Klauzula ta dotyczy bowiem dyskryminacji pracowników zatrudnionych na czas określony jedynie ze względu na długość trwania stosunku pracy, podczas gdy w niniejszej sprawie różnica w traktowaniu pomiędzy członkami personelu tymczasowego a urzędnikami oparta jest na prawnej naturze ich stosunku pracy z instytucjami Unii.
43. Zakładając, że rozwiązanie wypracowane w wyroku Rosado Santana (EU:C:2011:557) mogłoby zostać odpowiednio zastosowane do służby publicznej Unii Europejskiej, Rada podnosi, iż uzasadnione potrzeby administracji oraz charakter zadań, stałych lub tymczasowych, jakie ma ona wykonywać, stanowią obiektywne względy uzasadniające nieuwzględnienie na potrzeby awansu okresów służby odbytych przez skarżącą w charakterze członka personelu tymczasowego.
44. Zdaniem Komisji Sąd powinien uznać z urzędu zarzut niezgodności z prawem za niedopuszczalny, ponieważ zarzut ten nie został podniesiony w zażaleniu.
45. Co do istoty Komisja popiera wszystkie argumenty Rady, podkreślając radykalnie różny charakter statusu członka personelu tymczasowego i statusu urzędnika.
46. W szczególności Komisja jest zdania, że okoliczność, iż skarżąca wykonywała jako członek personelu tymczasowego te same zadania co powierzone jej po powołaniu jej na urzędnika na okresie próbnym, nie ma żadnego znaczenia. Skarżąca przypisuje zdaniem Komisji zbyt wielkie znaczenie czysto przypadkowym okolicznościom faktycznym i nieuzasadnioną korzyść pracownikom wykonującym ciągle te same zadania, najpierw w charakterze członków personelu tymczasowego, a następnie w charakterze urzędników, w stosunku do pracowników wszechstronnych.
47. W swoich uwagach interwenienta Trybunał Obrachunkowy, przychylając się do argumentów Rady, twierdzi w istocie, że nie można się powoływać na klauzulę 4 porozumienia ramowego wobec instytucji Unii Europejskiej w odniesieniu do nieuwzględnienia, dla celów stosowania art. 45 regulaminu pracowniczego, stażu pracy nabytego przez urzędnika, kiedy był on członkiem personelu tymczasowego. Uważa on, że taka sytuacja nie stanowi naruszenia zasady niedyskryminacji ani nadużycia wynikającego ze stosowania kolejnych umów lub stosunków pracy na czas określony oraz że w każdym razie skarżąca nie podnosi takiego nadużycia.
– Ocena Sądu
48. Sąd zbada na wstępie, czy Rada naruszyła art. 45 regulaminu pracowniczego, interpretując go w ten sposób, że nie pozwala on jej na uwzględnienie okresu przepracowanego przez skarżącą w charakterze członka personelu tymczasowego dla celów obliczania dwuletniego stażu pracy, jaki musiała ona posiadać w swojej grupie zaszeregowania, aby uzyskać uprawnienie do ubiegania się o awans. Kwestia zgodności z prawem art. 45 regulaminu pracowniczego, podniesiona pomocniczo przez skarżącą, ma bowiem w niniejszej sprawie znaczenie tylko w sytuacji, gdy Rada nie popełniła błędu, dokonując wykładni tego przepisu.
49. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy dokonywaniu wykładni przepisów prawa Unii należy uwzględniać nie tylko ich brzmienie, lecz także ich kontekst oraz cele regulacji, której część przepisy te stanowią (wyrok Hoštická i in., C‑561/13, EU:C:2014:2287, pkt 29).
50. W niniejszej sprawie art. 45 regulaminu pracowniczego przewiduje, że awansem „obejmuje się osoby wybrane spośród urzędników, którzy posiadają co najmniej dwuletni staż pracy w swojej grupie zaszeregowania”. Poprzez użycie zwrotu „staż pracy w swojej grupie zaszeregowania” i zaimka dzierżawczego „swojej”, odnoszącego się do „urzędników”, brzmienie tego przepisu wskazuje, że organ powołujący powinien uwzględnić jedynie okres przepracowany w danej grupie zaszeregowania w charakterze urzędnika.
51. To dosłowne rozumienie art. 45 regulaminu pracowniczego znajduje potwierdzenie w analizie całego regulaminu pracowniczego. Widoczne jest bowiem, że według prawodawcy członek personelu tymczasowego, który zostaje urzędnikiem, nie ma żadnej prawnej ciągłości zawodowej (zob. podobnie wyroki: Bellantone/Trybunał Obrachunkowy, F‑85/06, EU:F:2007:171, pkt 51; Toronjo Benitez/Komisja, EU:F:2008:25, pkt 87; postanowienie Prieto/Parlament, F‑42/07, EU:F:2011:159, pkt 61).
52. W tym względzie Sąd stwierdza, że zgodnie z art. 34 regulaminu pracowniczego „[p]rzed powołaniem urzędnicy odbywają dziewięciomiesięczny okres próbny”. Przepis ten nie wprowadza rozróżnienia pomiędzy pracownikami powołanymi na urzędników na okresie próbnym po wcześniejszym zatrudnieniu w charakterze personelu tymczasowego i innymi pracownikami, nawet jeśli wykonywali oni te same zadania w jednym lub drugim systemie. Gdyby pogląd o ciągłości prawnej proponowany przez skarżącą był słuszny, przepis taki byłby pozbawiony wszelkiej użyteczności wobec powołanych urzędników, którzy pracowali wcześniej jako członkowie personelu tymczasowego.
53. Ponadto gdyby prawodawca zamierzał wziąć pod uwagę okresy przepracowane przez pracownika jako członka personelu tymczasowego, aby wyciągnąć z tego konsekwencje dla jego kariery jako urzędnika, uczyniłby to w sposób wyraźny. Postąpił tak w art. 32 akapit trzeci regulaminu pracowniczego, zgodnie z którym „[p]racownik zatrudniony na czas określony, zaszeregowany zgodnie z przyjętymi przez organ powołujący każdej instytucji kryteriami zaszeregowania, w przypadku powołania go na urzędnika w tej samej grupie zaszeregowania bezpośrednio po ustaniu jego dotychczasowego stosunku pracy, zachowuje stopień uzyskany w ramach zatrudnienia na czas określony”, poprzez odstępstwo od art. 32 akapit pierwszy, zgodnie z którym zatrudnianemu urzędnikowi przyznaje się pierwszy stopień w jego grupie zaszeregowania. Na tej samej zasadzie art. 40 akapit drugi WZIP stanowi, że „[k]ażdy okres służby w personelu tymczasowym Unii uwzględnia się przy obliczaniu lat wysługi do emerytury zgodnie z załącznikiem VIII do regulaminu pracowniczego”.
54. Wynika z tego, że Rada nie popełniła żadnego błędu, dokonując wykładni art. 45 regulaminu pracowniczego w taki sposób, że w ramach postępowania w sprawie awansu może zostać uwzględniony wyłącznie staż pracy w grupie zaszeregowania w charakterze urzędnika, tym bardziej że WZIP nie przewidują w żadnym razie zastosowania tego przepisu, w taki czy inny sposób, do sytuacji personelu tymczasowego.
55. Należy zatem oddalić zarzut oparty na błędnej wykładni art. 45 regulaminu pracowniczego i zbadać zarzut niezgodności z prawem podniesiony przez skarżącą pomocniczo i oparty na tym, że poprzez uniemożliwienie uwzględnienia okresów, które urzędnik przepracował w charakterze członka personelu tymczasowego, art. 45 regulaminu pracowniczego narusza klauzulę 4 porozumienia ramowego.
56. W okolicznościach niniejszej sprawy i w trosce o ekonomię postępowania należy zbadać ten zarzut niezgodności z prawem co do istoty bez wcześniejszego orzekania o jego dopuszczalności, ponieważ zarzut ten jest w każdym razie ze względów przedstawionych poniżej pozbawiony wszelkiej podstawy prawnej (wyrok AT/EACEA, F‑113/10, EU:F:2012:20, pkt 49).
57. Na wstępie należy ustalić, czy klauzula 4 porozumienia ramowego ma zastosowanie w niniejszej sprawie, a więc czy zarzut niezgodności z prawem art. 45 regulaminu pracowniczego może zostać oparty na naruszeniu tej klauzuli.
58. Sąd przypomina, że zgodnie z orzecznictwem nie można uznać, by przepisy dyrektywy 1999/70 i porozumienia ramowego, które stanowi jej załącznik, nakładały same w sobie obowiązki na instytucje w stosunkach z zatrudnionym przez nie personelem (wyrok Aayhan i in./Parlament, EU:F:2009:43, pkt 111).
59. Jednakże mogą one w szczególności wiązać instytucję w sposób pośredni, jeżeli stanowią wyraz ogólnej zasady prawa Unii, którą instytucja zobowiązana jest jako taką stosować (wyroki: Adjemian i in./Komisja, T‑325/09 P, EU:T:2011:506, pkt 56; Aayhan i in./Parlament, EU:F:2009:43, pkt 113; AI/Trybunał Sprawiedliwości, F‑85/10, EU:F:2012:97, pkt 134).
60. Klauzula 4 pkt 1 porozumienia ramowego ustanawia, jeżeli chodzi o warunki pracy, zakaz traktowania pracowników zatrudnionych na czas określony w sposób mniej korzystny niż porównywalnych pracowników zatrudnionych na czas nieokreślony jedynie z tego powodu, że pracują na czas określony, chyba że zróżnicowane traktowanie uzasadnione jest powodami o charakterze obiektywnym. Klauzula 4 pkt 4 wprowadza ten sam zakaz w odniesieniu do kryteriów w zakresie stażu pracy dotyczących szczególnych warunków zatrudnienia (wyroki: Rosado Santana, EU:C:2011:557, pkt 64; Valenza i in., od C‑302/11 do C‑305/11, EU:C:2012:646, pkt 39).
61. Otóż zasady niedyskryminacji i równego traktowania, których zastosowanie stanowi klauzula 4 pkt 1 porozumienia ramowego, są podstawowymi zasadami porządku prawnego Unii (wyrok Aayhan i in./Parlament, EU:F:2009:43, pkt 101), w świetle których należy oceniać zgodność z prawem art. 45 regulaminu pracowniczego.
62. Należy jednak wyjaśnić, że orzekając w przedmiocie stosowania porozumienia ramowego w kontekście sporów urzędników z organami administracji państw członkowskich, Trybunał stwierdził, iż ewentualne różnice między personelem zatrudnionym na podstawie mianowania a pracownikami kontraktowymi nie podlegają zapisanej w porozumieniu ramowym zasadzie niedyskryminacji, ponieważ tego rodzaju różnice w traktowaniu wynikają nie z określonego lub nieokreślonego czasu stosunku zatrudnienia, lecz z charakteru zatrudnienia, opartego na mianowaniu lub umowie (postanowienie Rivas Montes, EU:C:2013:150, pkt 44, 45).
63. W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że art. 45 regulaminu pracowniczego nie wprowadza żadnego rozróżnienia w traktowaniu pracowników zatrudnionych na czas określony i nieokreślony. Jedynym czynnikiem, który jest brany pod uwagę w art. 45 regulaminu pracowniczego, jest bowiem charakter prawny zatrudnienia danych pracowników, przez co wprowadza się de facto odmienne traktowanie między stażem nabytym przez urzędników a stażem nabytym przez innych pracowników. Zgodnie zatem z orzecznictwem takie rozróżnienie nie podlega zasadzie niedyskryminacji zapisanej w porozumieniu ramowym (zob. postanowienie Rivas Montes, EU:C:2013:150, pkt 44, 47).
64. Wynika z tego, że skarżąca nie może opierać zarzutu niezgodności z prawem art. 45 regulaminu pracowniczego na naruszeniu klauzuli 4 pkt 1 porozumienia ramowego ani na naruszeniu zasady równego traktowania, której zastosowanie stanowi ta klauzula.
65. W każdym razie skarżąca nie może powoływać się na zasady wypracowane przez Trybunał w wyroku Rosado Santana (E U:C:2011:557). Skarżący w postępowaniu głównym zmierzał bowiem zasadniczo do zakwestionowania odmiennego traktowania polegającego na uwzględnieniu do celów wewnętrznego postępowania w sprawie naboru okresów służby nabytych w charakterze urzędnika zatrudnionego na podstawie mianowania, a nieuwzględnieniu okresów odbytych w charakterze członka personelu tymczasowego (wyrok Rosado Santana, EU:C:2011:557, pkt 42). W niniejszej sprawie skarżąca podważa zgodność z prawem różnicy w traktowaniu pomiędzy urzędnikami, których staż pracy jest uwzględniany dla celów stosowania art. 45 regulaminu pracowniczego, i członkami personelu tymczasowego, bez względu na to, czy są oni zatrudnieni na czas określony czy nieokreślony.
66. Zarzut pierwszy należy zatem oddalić w całości jako bezzasadny.
W przedmiocie zarzutu drugiego, opartego na naruszeniu zasady równego traktowania
67. Skarżąca zauważa, że na liście awansowanych urzędników umieszczone zostały nazwiska „wielu urzędników”, którzy byli, podobnie jak ona, członkami personelu tymczasowego jako tłumacze i którzy mieli ten sam staż pracy „na swoich stanowiskach”, ale zostali powołani na urzędników wcześniej niż ona. Tworząc listę awansowanych urzędników w takich okolicznościach, organ powołujący nie dokonał więc analizy porównawczej, której zgodnie z orzecznictwem należy dokonać starannie i bezstronnie w interesie służby i zgodnie z zasadą równego traktowania, oraz działał w szczególności z naruszeniem zasady równego traktowania.
68. Należy jednak stwierdzić, że skarżąca nie wskazuje w swojej skardze urzędników, którzy zostali awansowani na podstawie analizy porównawczej przeprowadzonej z naruszeniem zasady równego traktowania, oraz nie przedstawia Sądowi żadnej okoliczności umożliwiającej mu zbadanie słuszności tych argumentów. Wprawdzie skarżąca deklaruje gotowość „ujawnienia” nazwisk tych urzędników na żądanie Sądu, jednak taka propozycja nie jest wystarczająca do naprawienia braku precyzji skargi.
69. W związku z powyższym zarzut drugi należy odrzucić jako niedopuszczalny.
W przedmiocie zarzutu trzeciego, opartego na naruszeniu obowiązku staranności
70. Skarżąca uważa, że przyjmując zaskarżoną decyzję, organ powołujący nie uwzględnił jej interesów i naruszył w ten sposób swój obowiązek staranności.
71. Sąd zauważa, że zarzut trzeci nie został podniesiony w zażaleniu i nie ma związku z żadnym zarzutem lub argumentem zawartym w zażaleniu, które ogranicza się do podniesienia oczywistego błędu w ocenie i naruszenia zasady niedyskryminacji pomiędzy pracownikami zatrudnionymi na czas określony a pracownikami zatrudnionymi na czas nieokreślony.
72. Należy zatem odrzucić zarzut trzeci jako niedopuszczalny, ponieważ został on podniesiony po raz pierwszy w skardze z naruszeniem zasady zgodności pomiędzy zażaleniem w rozumieniu art. 91 ust. 2 regulaminu pracowniczego a następującą po nim skargą, która wymaga, pod rygorem niedopuszczalności, aby zarzut podniesiony przed sądem Unii został już wcześniej podniesiony w ramach postępowania poprzedzającego wniesienie skargi, po to, by organ powołujący lub organ upoważniony do zawierania umów zatrudnienia zapoznał się z uwagami krytycznymi, jakie zainteresowany formułuje w odniesieniu do decyzji, którą podważa (wyrok Komisja/Moschonaki, T‑476/11 P, EU:T:2013:557, pkt 71).
73. Należy zatem częściowo odrzucić, a częściowo oddalić wszystkie żądania stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.
W przedmiocie żądań odszkodowawczych
74. Z jednej strony skarżąca utrzymuje, iż poniosła szkodę ze względu na to, że gdyby Rada umieściła ją na liście urzędników uprawnionych do ubiegania się o awans, to biorąc pod uwagę średnią długość stażu pracy w grupie zaszeregowania określoną w regulaminie pracowniczym, staż pracy na stanowisku tłumacza w Radzie, pochwalne sprawozdania z jej oceny, a także okoliczność, że niektórzy urzędnicy na tym samym stanowisku co skarżąca zostali awansowani, miała ona 90% szans na awans. W konsekwencji skarżąca szacuje swoją szkodę na kwotę 30 000 EUR, biorąc pod uwagę spowolnienie jej kariery zawodowej oraz jego wpływ na jej wynagrodzenie i uprawnienia emerytalne.
75. Z drugiej strony skarżąca twierdzi, że spotkała ją krzywda, której nie da się naprawić jedynie poprzez stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji z tego powodu, że nawet gdyby możliwe było przyjęcie wszystkich środków pozwalających na skorygowanie popełnionego naruszenia, nie można wykluczyć, że Rada ograniczy się do umieszczenia nazwiska skarżącej na liście urzędników uprawnionych do ubiegania się o awans bez nadania żadnych innych skutków wyrokowi stwierdzającemu nieważność. Skarżąca ocenia tę krzywdę na kwotę 10 000 EUR.
76. Sąd przypomina, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, w sytuacji gdy szkoda, na którą powołuje się skarżący, ma swe źródło w wydaniu decyzji będącej przedmiotem żądań stwierdzenia nieważności, oddalenie żądania stwierdzenia nieważności pociąga za sobą co do zasady oddalenie żądania odszkodowania, które jest ściśle z nim związane (wyrok Arguelles Arias/Rada, F‑122/12, EU:F:2013:185, pkt 127 i przytoczone tam orzecznictwo).
77. Należy zauważyć, że w niniejszej sprawie szkoda i krzywda, na które powołuje się skarżąca, mają swe źródło w decyzji Rady o nieumieszczeniu skarżącej na liście urzędników uprawnionych do ubiegania się o awans. Skoro więc żądania stwierdzenia nieważności spornej decyzji zostały częściowo odrzucone, a częściowo oddalone, a Sąd nie stwierdził nieprawidłowości w zachowaniu decyzyjnym Rady, należy oddalić żądania odszkodowawcze skarżącej.
78. Z ogółu powyższych rozważań wynika, że całą skargę należy w części oddalić, a w części odrzucić.
W przedmiocie kosztów
79. Zgodnie z art. 101 regulaminu postępowania, z zastrzeżeniem odmiennych przepisów rozdziału ósmego tytułu drugiego wspomnianego regulaminu, strona przegrywająca sprawę pokrywa własne koszty oraz, na żądanie strony przeciwnej, zostaje obciążona kosztami przez nią poniesionymi. Na podstawie art. 102 § 1 tego samego regulaminu postępowania, jeżeli wymagają tego względy słuszności, Sąd może zdecydować, że strona przegrywająca sprawę pokrywa własne koszty i zostaje obciążona tylko częścią kosztów poniesionych przez stronę przeciwną, a nawet że nie zostaje nimi obciążona w ogóle. Wreszcie, w myśl art. 103 § 4 regulaminu postępowania, instytucje interweniujące w sprawie pokrywają własne koszty.
80. Z przedstawionego uzasadnienia niniejszego wyroku wynika, że skarżąca przegrała sprawę. Ponadto Rada wyraźnie podniosła żądanie obciążenia skarżącej kosztami postępowania. Ponieważ okoliczności sprawy nie uzasadniają zastosowania przepisów art. 102 § 1 regulaminu postępowania, skarżąca pokrywa własne koszty oraz zostaje obciążona kosztami poniesionymi przez Radę.
81. Wreszcie, zgodnie z art. 103 § 4 zdanie pierwsze regulaminu postępowania, Komisja i Trybunał Obrachunkowy pokrywają własne koszty.
Sentencja
Z powyższych względów
SĄD DO SPRAW SŁUŻBY PUBLICZNEJ (druga izba)
orzeka, co następuje:
1) Skarga zostaje częściowo odrzucona, a częściowo oddalona.
2) Wiara Todorowa Androwa pokrywa własne koszty oraz zostaje obciążona kosztami poniesionymi przez Radę Unii Europejskiej.
3) Komisja Europejska i Trybunał Obrachunkowy Unii Europejskiej pokrywają własne koszty.