61970C0079
CONCLUSIE VAN DE ADVOCAAT-GENERAAL
A. DUTHEILLET DE LAMOTHE
VAN 24 JUNI 1971 (
1
)
Mijnheer de President,
mijne heren Rechters,
Het onderhavige geschil betreft de berekening der vergoeding over 1969, waarop de heer Müllers, ambtenaar van het Economisch en Sociaal Comité, aanspraak maakt in verband met de vervoerkosten van zijn zesjarige zoon naar de Europese school te Brussel.
Dat het beroep niet-ontvankelijk is, lijdt volgens mij geen twijfel.
Verzoeker had zijn aanspraak uiteengezet in een verzoek van 8 december 1969 om toekenning van de schooltoelage, dat werd afgewezen bij besluit van 15 december 1969.
In een brief van 19 februari 1970 — waarop ik aanstonds nader zal ingaan — kwam verzoeker tegen deze afwijzing op. Ingevolge artikel 91, lid 2, van het Statuut had hij zijn klacht op 20 of 21 april als afgewezen moeten beschouwen en uiterlijk op 21 of 22 juni 1970 tegen dit implicite gegeven afwijzende besluit moeten opkomen.
Zijn beroep is echter eerst op 11 december 1970 ter griffie van het Hof ingeschreven, dat wil zeggen bijna zes maanden na het verstrijken van de termijn voor een beroep in rechte, berekend als voormeld.
Verzoeker voert tegen deze niet-ontvankelijkheid wegens overschrijding van de termijn echter een aantal argumenten aan, waarvan er althans één ernstig aandacht verdient.
I
Verzoeker voert vijf argumenten aan tegen het middel niet-ontvankelijkheid, dat hem boven het hoofd hangt.
1.
Allereerst wijst hij erop dat het ex-plicite gegeven besluit houdende afwijzing van zijn klacht van 19 februari 1970 eerst op 10 september 1970 is genomen. Volgens vaste jurisprudentie doet echter een explicite gegeven besluit, dat slechts een bevestiging inhoudt van een eerder stilzwijgend gegeven besluit, de termijn voor beroep in rechte tegen laatstbedoeld besluit niet opnieuw ingaan en ontbreekt het de verzoeker voorts aan het vereiste belang om op te komen tegen een explicite gegeven besluit waarin een stilzwijgend besluit alleen maar wordt bevestigd.
2.
Verzoeker stelt voorts dat het document van 15 december 1969 geen beslissing inhoudt nopens het bedrag der vervoerkosten waarop hij voor zijn kind aanspraak kan maken.
Na bestudering van het dossier meen ik deze redenering echter te moeten verwerpen.
In een bijlage bij zijn reglementair ingediend verzoek om een schooltoelage had verzoeker uitdrukkelijk gevraagd het deel „vervoerkosten” dezer vergoeding op een bijzondere wijze te berekenen.
Bij door het bevoegd gezag — dat wil zeggen de ordonnateur — genomen besluit van 15 december 1969 is dit verzoek afgewezen; de ordonnateur deelt daarin beknopt doch duidelijk mede dat hij de vervoerkosten niet op de door verzoeker gevraagde grondslag, maar op andere wijze berekent.
3.
In de derde plaats stelt verzoeker dat zijn brief van 19 februari 1970 geen „precontentieus” beroep als bedoeld in artikel 91, lid 2, van het Statuut inhoudt. Merkwaardigerwijze keert dit argument zich mijns inziens tegen het betoog waaraan het kracht moet bijzetten.
Wanneer verzoekers brief van 19 februari 1970 namelijk niet is te beschouwen als een „precontentieus” beroep in de zin van artikel 91, lid 2, van het Statuut, kan hij er niet toe leiden dat de termijn voor een beroep in rechte tegen het besluit van 15 december 1969 — onder de in artikel 91 gestelde voorwaarden — in stand blijft.
Het lijdt dan nog minder twijfel dat het beroep te laat is ingesteld, aangezien het besluit van 15 december 1969 dan op 15 of 16 maart 1970 definitief en niet meer voor beroep vatbaar is geworden.
Ik meen echter dat verzoekers brief van 19 februari 1970 in feite wel een beroep als bedoeld in artikel 91, lid 2, inhoudt. Weliswaar voert verzoeker hiertegen aan dat zijn brief — gezien het opschrift — niet gericht was tot het tot aanstelling bevoegd gezag, maar tot het hoofd van de administratie van zijn instelling.
Dit is echter niet de eerste keer, mijne heren, dat het Hof zich heeft uit te spreken over een poging van een ambtenaar argumenten te ontlenen aan de niet zeer gelukkige redactie van artikel 91, lid 2, van het Statuut om te ontkomen aan de voorschriften inzake de termijn geldend voor beroep in rechte (zie bij voorbeeld het arrest Kschwendt van 17 maart 1971).
U heeft steeds beslist dat, wanneer een ambtenaar bij de instelling waar hij werkzaam is opkomt tegen een besluit dat van invloed is op zijn rechtspositie, deze klacht — die langs de hiërarchieke weg moet worden ingediend — ongeacht tot wie zij is gericht, het enig mogelijk aan beroep in rechte voorafgaande middel is dat kan leiden tot behoud van de termijn voor beroep in rechte, bedoeld in artikel 91, lid 2, van het Statuut.
4.
Verzoeker stelt, en dat is zijn krachtigste argument, dat hij in dwaling gebracht is door een brief van 31 maart 1970, afkomstig van een tot zijn instelling behorend gezagsorgaan. Daarin werd hem bericht dat een wijziging van de regeling in voor hem gunstige zin werd overwogen; de brief eindigde met de volgende zin: „Ik verzoek U derhalve om enige tijd geduld met betrekking tot de definitieve afdoening van de zaak. Wanneer de hoofden van de administratie hun standpunt hebben bepaald, ontvangt U een nader antwoord.”
Verzoeker betoogt terecht dat hij door deze brief in dwaling kon geraken omtrent het tijdstip van aanvang van de beroepstermijn.
Kunt U echter op grond hiervan zijn vervallen beroepsrecht doen herleven? Ik meen van niet.
Tot onze verwondering beriep de advocaat van de heer Müllers zich onlangs op Franse jurisprudentie, volgens welke de rechter in een dergelijk geval de verzoeker aan verval van zijn beroepsrecht zou kunnen doen ontkomen.
De Franse rechtspraak gaat namelijk geheel in tegengestelde richting.
Met name de Franse Conseil d'Etat acht zich — aangezien de beroepstermijnen van openbare orde zijn — niet gerechtigd in zodanig geval het vervallen beroepsrecht te doen herleven en stelt zich op het standpunt dat de administratieve rechter zelfs gehouden is om ambtshalve het beroepsrecht vervallen te verklaren. Het onlangs bij de pleidooien genoemde arrest van de Franse Conseil d'Etat van 7 mei 1954, Société Chocolaterie fine du Rhône, Recueil du Conseil d'Etat français, blz. 260, is een der talrijke arresten waarin deze jurisprudentie toepassing vindt.
De passage uit het boek van Aubry en Drago, waarop werd gezinspeeld, gaat tegen de opvatting van verzoeker in.
Deze schrijvers tonen namelijk aan dat de Franse Conseil d'Etat zijn jurisprudentie heeft gehandhaafd, zelfs in gevallen waarin daartegen uit billijkheidsoogpunt zeer ernstige kritiek werd geuit, hetgeen de wetgever zelfs aanleiding heeft gegeven in enkele zeer bijzondere gevallen in te grijpen.
Een van deze gevallen — van recente datum — is bijzonder tekenend. De besluiten van de Ministre des anciens combattants inzake de pensioenrechten van gedurende de oorlog naar Duitsland gedeporteerde Fransen bevatten een gedrukte mededeling waarin aan de betrokkenen onjuiste inlichtingen worden verstrekt omtrent de termijn om bij de administratieve rechter op te komen tegen de besluiten houdende vaststelling van hun aanspraken.
Ondanks de blunder van de administratie die voor duizenden oorlogsslachtoffers zeer ernstige gevolgen kon hebben, wees de Franse Conseil d'Etat in zijn arrest de vorderingen van de betrokkenen af omdat hun beroepsrecht op grond van de wet was vervallen.
Uiteraard was ook de Conseil d'Etat zich van de onbillijkheid dezer oplossing bewust; hij heeft dan ook — zulks echter in zijn hoedanigheid van Assembléee ad-ministrative — de regering in overweging gegeven bij het parlement een bijzondere wet in te dienen, krachtens welke de rechter beroepsrechten die buiten toedoen van betrokkenen waren vervallen, zou mogen doen herleven; de regering nam dit voorstel over.
Moet in dezelfde zin worden beslist in zaken betreffende het Europese ambtenarenrecht?
Ik zou wellicht geaarzeld hebben U dit voor te stellen, maar het Hof heeft op daartoe strekkende conclusie van de Advocaat-Generaal Gand in deze zin reeds beslist in het arrest van 14 december 1965: Pfloeschner, Jurisprudentie IX, blz. 1264.
Ik meen dat U zich — om meer dan één reden — hieraan zult moeten houden.
a)
De beroepstermijnen zijn — naar door Uw Hof reeds kon worden bevestigd — van openbare orde.
b)
Anders dan bepaalde nationale rechtsstelsels kent het Europees recht geen algemene bepaling, op grond waarvan het Hof van Justitie vervallen beroepsrechten mag doen herleven.
Artikel 42 van het Statuut geeft het Hof deze bevoegdheid slechts in twee zeer nauwkeurig en duidelijk omschreven gevallen, namelijk toeval en overmacht.
Aan deze algemene rechtsbegrippen mag — dunkt mij — bij toepassing op procesrechtelijk gebied geen extensieve uitlegging worden gegeven die verder gaat dan de toepassing welke er elders aan wordt gegeven.
Ik ben derhalve van oordeel dat U zich op grond van de brief van 31 maart 1970 — hoe betreurenswaardig ook — niet gerechtigd zult mogen achten verzoekers vervallen beroepsrecht te doen herleven.
5.
Bij verzoekers laatste argument — de ontvankelijkheid betreffende — behoeven wij nauwelijks stil te staan.
De heer Müllers meent dat zijn beroep ontvankelijk zou zijn geweest, wanneer hij het had ingediend in de vorm van een vordering tot schadevergoeding tot het bedrag van de aanvullende vergoeding waarop hij aanspraak meent te mogen maken.
Dit is echter niet juist; in een eerder arrest hebt U reeds beslist dat een ambtenaar niet langs de weg van een geldvordering de rechtmatigheid kan aanvechten van een besluit inzake zijn rechten op bezoldiging of vergoeding wanneer hij niet binnen de voorgeschreven termijnen een beroep tot nietigverklaring van het besluit houdende vaststelling van zijn recht op die bezoldiging of vergoeding heeft ingesteld (in die zin: arrest van 15 december 1966, Schreckenberg tegen de Commissie, Jurisprudentie 1966, blz. 792).
II
De traditie wil dat wij, nadat de zaak ten principale is geïnstrueerd en bepleit, subsidiair concluderen ten principale.
Ik neem de vrijheid U te verzoeken mij toe te staan vandaag met deze traditie te breken en wel zulks om de volgende reden: bij de mondelinge behandeling is U medegedeeld dat de heer Müllers, wanneer het onderhavige beroep inzake zijn rechten op vergoeding over 1969 niet-ontvankelijk mocht worden verklaard, opnieuw — laat ons hopen tijdig — in beroep zal gaan tegen gelijksoortige besluiten tot vaststelling van zijn aanspraken over 1970 en 1971.
Laat ons derhalve niet — door thans ten principale te concluderen — het risico lopen een van beide partijen bij voorbaat in haar zienswijze te sterken.
Om deze redenen beperk ik mij ertoe te concluderen dat het U behage om, mocht U met mij van mening verschillen en het beroep ontvankelijk verklaren, incidenteel over de ontvankelijkheid te beslissen bijaldien U mocht wensen dat ik ten gronde concludeer.
Behoudens deze opmerking concluderen wij:
1.
tot niet-ontvankelijkverklaring van de heer Müllers in zijn beroep;
2.
tot verwijzing van elk van beide partijen in de aan haar zijde gevallen kosten.
(
1
)	Vertaald uit het Frans.