62019TJ0635_RES
Kawża T‑635/19
Fondazione Cassa di Risparmio di Pesaro et
vs
Il-Kummissjoni Ewropea
Sentenza tal-Qorti Ġenerali (It-Tielet Awla) tat-30 ta’ Ġunju 2021
“Responsabbiltà mhux kuntrattwali – Għajnuna mill-Istat – Settur bankarju – Proġett ta’ rikapitalizzazzjoni minn konsorzju rregolat mid-dritt privat bejn banek favur wieħed mill-membri tiegħu – Awtorizzazzjoni tal-intervent mill-Bank Ċentrali tal-Istat Membru – Rinunzja għat-twettiq tas-salvataġġ u ftuħ ta’ proċedura ta’ riżoluzzjoni – Direttivi 2014/49/KE u 2014/59/UE – Deċiżjoni li ma jitqajmux oġġezzjonijiet – Talbiet għal informazzjoni u teħid ta’ pożizzjoni mill-Kummissjoni matul il-fażi ta’ eżami preliminari – Assenza ta’ rabta kawżali”
Responsabbiltà mhux kuntrattwali – Kundizzjonijiet – Rabta kawżali – Għajnuna mill-Istat – Settur bankarju – Proġett ta’ rikapitalizzazzjoni minn konsorzju rregolat mid-dritt privat bejn banek favur wieħed mill-membri tiegħu – Awtorizzazzjoni tal-intervent mill-Bank Ċentrali tal-Istat Membru – Rinunzja għat-twettiq tas-salvataġġ u ftuħ ta’ proċedura ta’ riżoluzzjoni – Deċiżjoni li tikkonċerna l-proċedura ta’ riżoluzzjoni essenzjalment ibbażata fuq il-konstatazzjoni tal-falliment tal-bank ikkonċernat – Talbiet għal informazzjoni u teħid ta’ pożizzjoni mill-Kummissjoni matul il-fażi ta’ eżami preliminari – Assenza ta’ rabta kawżali
(Artikoli 107(1), 108(3) u t-tieni paragrafu tal-Artikolu 340(2) TFUE; Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2014/59)
(ara l-punti 50, 51, 56, 58 sa 62, 67 sa 69)
Sunt
Ir-riżoluzzjoni ta’ Banca delle Marche mill-awtoritajiet Taljani ġiet essenzjalment iddeterminata minħabba l-falliment tagħha
Il-Kummissjoni ma tistax tinżamm responsabbli li pprekludiet is-salvataġġ tagħha
Ir-rikorrenti kienu azzjonisti u detenturi ta’ bonds subordinati ta’ Banca delle Marche, li kienet l-istabbiliment bankarju prinċipali ta’ Regione Marche (ir-reġjun Marche, l-Italja).
Fid‑9 ta’ Jannar 2012, Banca d’Italia (iktar ’il quddiem il-“Bank tal-Italja”) enfasizza li l-kontrolli mwettqa fi ħdan Banca delle Marche kienu wrew nuqqasijiet serji fis-sistemi ta’ kontroll intern li kellhom riperkussjonijiet inevitabbli fuq l-“espożizzjoni sinjifikattiva [tagħha] […] għar-riskji ta’ kreditu u finanzjarji”. Fil‑15 ta’ Ottubru 2013, Banca delle Marche tqiegħdet taħt amministrazzjoni straordinarja, minħabba, b’mod partikolari, “disfunzjonijiet u irregolaritajiet […] serji”.
Fl‑10 ta’ Ottubru 2014, fil-kuntest tal-fażi ta’ eżami preliminari miftuħa fuq inizjattiva tagħha stess fir-rigward tal-interventi ta’ appoġġ previsti mill-Fondo interbancario di tutela dei depositi (il-Fond Interbankarju għall-Protezzjoni tad-Depożiti, iktar ’il quddiem il-“FIPD”), l-iskema ta’ garanzija tad-depożiti Taljana fil-forma ta’ konsorzju rregolat mid-dritt privat bejn banek li jamministraw fondi proprji, favur bank Taljan ieħor, Banca Tercas (
1
), u favur Banca delle Marche, il-Kummissjoni Ewropea bagħtet lill-awtoritajiet Taljani talba għal informazzjoni, filwaqt li enfasizzat li ma setax jiġi eskluż li dawn l-interventi kienu jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat. Fil-każ li l-Bank tal-Italja kellu l-intenzjoni li jawtorizza tali intervent, kien xieraq, skont il-Kummissjoni, li dawn l-awtoritajiet jikkomunikaw il-miżura inkwistjoni qabel l-approvazzjoni tagħha (
2
).
Permezz ta’ ittra tal‑21 ta’ Awwissu 2015, fir-rigward tal-proċedura relatata ma’ Banca delle Marche, il-Kummissjoni fakkret dwar il-possibbiltà tal-eżistenza ta’ għajnuna mill-Istat u talbet lill-awtoritajiet Taljani jipprovdulha informazzjoni aġġornata f’dan ir-rigward u sabiex ma jimplimentaw l-ebda miżura tal-FIPD qabel il-komunikazzjoni tagħha u l-kisba ta’ deċiżjoni min-naħa tagħha.
Fit‑8 ta’ Ottubru 2015, il-FIPD stabbilixxa u approva l-elementi prinċipali ta’ tentattiv ieħor ta’ intervent tal-appoġġ għal Banca delle Marche u informa lill-Bank tal-Italja b’dan.
Permezz ta’ ittra tad‑19 ta’ Novembru 2015, il-Kummissjoni b’mod partikolari ġibdet l-attenzjoni tal-awtoritajiet Taljani dwar il-fatt li l-użu ta’ skema ta’ garanzija tad-depożiti għar-rikapitalizzazzjoni ta’ bank (
3
), kien suġġett għall-applikazzjoni tar-regoli fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat.
Fil‑21 ta’ Novembru 2015, il-Bank tal-Italja beda proċedura ta’ riżoluzzjoni, li l-proġett tagħha kien ġie kkomunikat minn qabel lill-Kummissjoni. F’dan il-proġett, il-Bank tal-Italja rrileva, b’mod partikolari, il-fatt li rikapitalizzazzjoni ta’ Banca delle Marche mill-FIPD ma setgħetx isseħħ, fl-assenza ta’ “evalwazzjoni pożittiva minn qabel min-naħa tal-Kummissjoni […] dwar il-kompatibbiltà ta’ [din l-operazzjoni] mar-regoli [tal-Unjoni] fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat”. Peress li qiesu li l-Kummissjoni pprekludiet, permezz ta’ istruzzjonijiet illegali kkomunikati lill-awtoritajiet Taljani, is-salvataġġ b’rikapitalizzazzjoni ta’ Banca delle Marche mill-FIPD, ir-rikorrenti ppreżentaw rikors quddiem il-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea intiż għall-istabbiliment u għall-konstatazzjoni tar-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni. Skont ir-rikorrenti, il-Kummissjoni pprekludiet tali salvataġġ u wasslet lill-awtoritajiet Taljani jibdew proċedura ta’ riżoluzzjoni ta’ Banca delle Marche abbażi tar-regoli tad-dritt Taljan li jittrasponu d-Direttiva 2014/59 (
4
).
Permezz tas-sentenza tagħha, il-Qorti Ġenerali qed tiċħad ir-rikors tar-rikorrenti, minħabba li huma ma stabbilixxewx l-eżistenza ta’ rabta kawżali bejn l-aġir allegatament illegali tal-Kummissjoni u d-dannu allegat, b’tali mod li l-kundizzjonijiet għall-istabbiliment tar-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni ma humiex issodisfatti.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
Qabelxejn, il-Qorti Ġenerali tfakkar li l-istabbiliment tar-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni (
5
) huwa suġġett għall-fatt li jkunu ssodisfatti numru ta’ kundizzjonijiet, jiġifieri l-eżistenza ta’ ksur suffiċjentement serju ta’ dispożizzjoni legali intiża li tagħti drittijiet lill-individwi, ir-realtà tad-dannu u l-eżistenza ta’ rabta kawżali bejn il-ksur tal-obbligu tal-awtur tal-att u d-dannu mġarrab mill-persuni leżi. Din l-aħħar kundizzjoni tirrigwarda l-eżistenza ta’ rabta suffiċjentement diretta ta’ kawża u effett bejn l-aġir tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni u d-dannu, rabta li hija r-rikorrenti li għandha tipproduċi l-prova tagħha, b’tali mod li l-aġir ikkritikat għandu jkun il-kawża determinanti tad-dannu. Barra minn hekk, ir-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni ma tistax titqies li tiġi stabbilita mingħajr ma jkunu ssodisfatti l-kundizzjonijiet kollha li huwa suġġett għalihom l-obbligu ta’ kumpens, b’tali mod li l-nuqqas ta’ sodisfazzjon ta’ waħda minn dawn il-kundizzjonijiet huwa suffiċjenti sabiex ir-rikors jiġi miċħud.
Fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-kundizzjoni intiża għall-istabbiliment tal-eżistenza ta’ rabta kawżali suffiċjentement diretta, il-Qorti Ġenerali tiċħad l-argument tar-rikorrenti li jgħid, essenzjalment, li l-ittri u t-teħid ta’ pożizzjoni provviżorja tal-Kummissjoni li wasslu għall-adozzjoni tad-deċiżjoni ta’ riżoluzzjoni ta’ Banca delle Marche huma r-riżultat ta’ interpretazzjoni żbaljata mill-Kummissjoni tal-kunċett ta’ “għajnuna”, sa fejn hija qieset b’mod żbaljat li, minkejja n-natura privata tagħhom, l-interventi tal-FIPD kienu jikkostitwixxu miżuri imputabbli lill-Istat Taljan u li jinkludu riżorsi tal-Istat. Skont il-Qorti Ġenerali, sa fejn il-Kummissjoni fakkret lill-awtoritajiet Taljani dwar in-neċessità li jikkomunikaw minn qabel u ma jimplimentawx miżuri possibbli ta’ għajnuna favur, b’mod partikolari, l-imsemmi bank, dawn l-ittri u teħid ta’ pożizzjoni ma jinkludu l-ebda evalwazzjoni legali f’dak li jirrigwarda l-kriterji tal-kunċett ta’ “għajnuna”. Għalhekk il-Kummissjoni ma esprimiet ruħha la fir-rigward ta’ miżura konkreta u lanqas dwar il-mod preċiż ta’ kif hija tinterpreta l-kunċett ta’ “għajnuna”. Għaldaqstant, il-Kummissjoni la ma heddet lill-awtoritajiet Taljani li tibblokka jew tipprojbixxi interventi eventwali tal-FIPD favur Banca delle Marche u lanqas ma eżerċitat pressjoni fuqhom fir-rigward ta’ dan.
F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali tqis li r-rikorrenti ma jistgħux jinvokaw id-deċiżjoni li tinbeda l-proċedura ta’ investigazzjoni formali dwar l-intervent tal-FIPD favur Banca Tercas, adottata fis‑27 ta’ Frar 2015, li fiha l-Kummissjoni kienet qieset li dan l-intervent kien jissodisfa l-kriterji ta’ imputabbiltà u ta’ riżorsi tal-Istat. Fil-fatt, b’differenza għal dawn il-miżuri ta’ appoġġ favur Banca Tercas, qabel l-adozzjoni tad-deċiżjoni ta’ riżoluzzjoni ta’ Banca delle Marche, la kien jeżisti proġett ta’ intervent fiss tal-FIPD favur Banca delle Marche, la kien hemm talba għal awtorizzazzjoni ta’ tali proġett indirizzata lill-Bank tal-Italja, u lanqas ma kien hemm komunikazzjoni formali ta’ dan il-proġett, jew kwalunkwe raġuni oħra sabiex il-Kummissjoni tiftaħ proċedura ta’ investigazzjoni formali f’dan ir-rigward. Għaldaqstant, skont il-Qorti Ġenerali, kien impossibbli għall-Kummissjoni li tkun taf bi preċiżjoni suffiċjenti jekk l-intervent eventwali previst mill-FIPD favur Banca delle Marche setax jissodisfa l-kriterji ta’ għajnuna mill-Istat.
Il-Qorti Ġenerali tenfasizza li l-elementi deċiżivi favur id-deċiżjoni ta’ riżoluzzjoni ta’ Banca delle Marche kienu l-falliment ta’ dan il-bank, kif indikat mit-telf totali ta’ EUR 1445 biljun, defiċit patrimonjali ta’ EUR 1432 biljun fit‑30 ta’ Settembru 2015 u l-fatt li, matul il-proċedura ta’ amministrazzjoni straordinarja, ma kienx possibbli li jiġu ddeterminati interventi min-naħa tas-settur privat li setgħu jsolvu s-sitwazzjoni ta’ kriżi tagħha.
Barra minn hekk, saħansitra qabel it-traspożizzjoni fid-dritt intern tad-Direttiva 2014/59 li kien jirrendi possibbli tali intervent ta’ appoġġ, il-kummissarji straordinarji ta’ Banca delle Marche indikaw lill-Bank tal-Italja s-sitwazzjoni imminenti ta’ waqfien ta’ ħlas ta’ dan il-bank u indikaw li kienu qed jibżgħu li s-salvataġġ tiegħu ma setax iseħħ fi żmien xieraq minħabba s-sitwazzjoni finanzjarja tiegħu. Skont il-Qorti Ġenerali, dan jindika fih innifsu l-impossibbiltà ta’ intervent ta’ malajr tal-FIPD, u dan indipendentement mill-bżonn eventwali li dan jiġi kkomunikat minn qabel lill-Kummissjoni (
6
).
Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali tiċħad l-allegazzjonijiet tar-rikorrenti li l-aġir allegatament illegali li bih hija kkritikata l-Kummissjoni pprekluda s-salvataġġ ta’ Banca delle Marche u kien il-kawża effettiva u esklużiva tad-dannu mġarrab minnhom. Skont il-Qorti Ġenerali, għalkemm dan l-aġir kellu ċertu rwol fil-proċess ta’ evalwazzjoni li wassal lill-awtoritajiet Taljani sabiex jieħdu deċiżjoni dwar ir-riżoluzzjoni ta’ dan il-bank, id-deċiżjoni tagħhom li jinbeda’ l-proċess ta’ riżoluzzjoni ta’ Banca delle Marche, adottata fl-eżerċizzju tal-kompetenzi proprji tagħhom u tal-marġni ta’ diskrezzjoni tagħhom, baqgħet awtonoma, mhux influwenzata b’mod deċiżiv mill-attitudni tal-Kummissjoni, u kienet essenzjalment ibbażata fuq il-konstatazzjoni tagħhom tal-falliment ta’ din il-bank, li kien jikkostitwixxi l-kawża determinanti ta’ din ir-riżoluzzjoni. Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali tikkonstata li r-rikorrenti ma pprovawx b’mod suffiċjenti fid-dritt li, fl-assenza tal-aġir allegatament illegali tal-Kummissjoni, il-FIPD, bil-kunsens tal-awtoritajiet Taljani u, b’mod partikolari, tal-Bank tal-Italja, kien effettivament f’pożizzjoni li jwettaq is-salvataġġ ta’ Banca delle Marche f’Novembru 2015.
(
1
)	Ara s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat 2 ta’ Marzu 2021, Il-Kummissjoni vs L-Italja et (C-425/19 P, EU:C:2021:154) (stqarrija għall-istampa 30/21).
(
2
)	Skont ir-rekwiżiti tal-Artikolu 108(3) TFUE:
(
3
)	Artikolu 11(3) tad-Direttiva 2014/49/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑16 ta’ April 2014 dwar skemi ta’ garanzija tad-depożiti (ĠU 2014, L 173, p. 190, rettifika fil-ĠU 2014, L 212, p. 4 u fil-ĠU 2014, L 309, p. 37).
(
4
)	Direttiva 2014/59/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑15 ta’ Mejju 2014 li tistabbilixxi qafas għall-irkupru u r-riżoluzzjoni ta’ istituzzjonijiet ta’ kreditu u ditti ta’ investiment u li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 82/891/KE u d-Direttivi 2001/24/KE, 2002/47/KE, 2004/25/KE, 2005/56/KE, 2007/36/KE, 2011/35/KE, 2012/30/UE u 2013/36/UE, u r-Regolamenti (UE) Nru 1093/2010 u (UE) Nru 648/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (ĠU 2014, L 173, p. 190).
(
5
)	It-tieni paragrafu tal-Artikolu 340 TFUE.
(
6
)	Artikolu 108(3) TFUE