62022TO0578_RES
Kawża T-578/22
Il-Kontrollur Ewropew għall-Protezzjoni tad-Data
vs
Il-Parlament EwropewuIl-Kunsill tal-Unjoni Ewropea
Digriet tal-Qorti Ġenerali (L-Ewwel Awla Estiża) tas‑6 ta’ Settembru 2023
“Rikors għal annullament – Dritt istituzzjonali – L-ipproċessar tad-data personali mill-Europol – Regolament (UE) 2016/794 – Prerogattivi istituzzjonali tal-KEPD – Locus standi – Rikors parzjalment inammissibbli u parzjalment manifestament inammissibbli”
Rikors għal annullament – Ġurisdizzjoni tal-qorti tal-Unjoni – Rikors ippreżentat minn korp tal-Unjoni – Rikors ippreżentat mill-Kontrollur Ewropew għall-Protezzjoni tad-Data (KEPD) – Locus standi intiż għas-salvagwardja tal-prerogattivi istituzzjonali tiegħu, invokat insostenn ta’ dan ir-rikors
(Artikolu 263 TFUE; Regolament tal-Parlament u tal-Kunsill Nru 45/2001, Artikolu 41(1))
(ara l-punti 26 sa 36)
Rikors għal annullament – Persuni fiżiċi jew ġuridiċi – Interess ġuridiku – Locus standi – Rikors ippreżentat mill-Kontrollur Ewropew għall-Protezzjoni tad-Data (KEPD) – Locus standi intiż għas-salvagwardja tal-prerogattivi istituzzjonali tiegħu – Assenza – Ammissibbiltà suġġetta għall-prova tal-locus standi u tal-interess ġuridiku
(Ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE)
(ara l-punti 41 sa 48, 54 sa 57)
Rikors għal annullament – Locus standi – Persuni ġuridiċi – Kunċett – Kontrollur Ewropew għall-Protezzjoni tad-Data (KEPD) – Korp tal-Unjoni – Inklużjoni – Kundizzjonijiet
(Ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE)
(ara l-punti 60 sa 65)
Rikors għal annullament – Persuni fiżiċi jew ġuridiċi – Atti li jikkonċernawhom direttament u individwalment – Dispożizzjonijiet dwar l-ipproċessar ta’ data personali mill-Europol – Deċiżjoni meħuda mill-Kontrollur Ewropew għall-Protezzjoni tad-Data (KEPD) kontra l-Europol – Assenza ta’ impatt tal-imsemmija dispożizzjonijiet fuq l-imsemmija deċiżjoni u fuq il-kompetenzi tal-KEPD – Assenza ta’ interess dirett – Inammissibbiltà
(Artikolu 16(2) u r-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE; Regolament tal-Parlament u tal-Kunsill 2016/794, kif emendat mir-Regolament 2022/991, Artikoli 74a u 74b)
(ara l-punti 66, 68 sa 76, 78 sa 82, 84, 85)
Sunt
Fit‑3 ta’ Jannar 2022, wara investigazzjoni ex officio, il-Kontrollur Ewropew għall-Protezzjoni tad-Data (KEPD) adotta deċiżjoni kontra l-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għall-Kooperazzjoni fl-Infurzar tal-Liġi (Europol) (
1
). Permezz ta’ din id-deċiżjoni, il-KEPD ordna lill-Europol, essenzjalment, li twettaq, għal kull kontribuzzjoni rċevuta mill‑4 ta’ Jannar 2022, il-kategorizzazzjoni tal-persuni kkonċernati f’terminu ta’ sitt xhur mid-data tal-wasla tal-kontribuzzjoni u f’terminu ta’ tnax-il xahar għas-settijiet ta’ data eżistenti fid-data ta’ dik id-deċiżjoni, termini li warajhom il-Europol kienet obbligata tħassar din id-data.
Fit‑8 ta’ Ġunju 2022, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill adottaw ir-Regolament tal-Europol emendat (
2
). Dan tal-aħħar jipprovdi, essenzjalment, permezz taż-żewġ dispożizzjonijiet tranżitorji (
3
), il-kundizzjonijiet li fihom il-Europol tipproċedi, f’terminu determinat, għall-kategorizzazzjoni tas-settijiet ta’ data fil-pussess tagħha fil-mument tad-dħul fis-seħħ tar-Regolament Eurpol emendat u jippreċiżaw il-kundizzjonijiet u l-proċeduri li fihom l-ipproċessar ta’ data personali mhux relatata mal-kategoriji ta’ persuni konċernati elenkati fl-Anness II tar-Regolament Europol emendat u li ġiet ittrasferita lil Europol qabel it-28 ta’ Ġunju 2022 hija awtorizzata bħala appoġġ għal investigazzjoni kriminali li tkun għaddejja.
Il-KEPD qies li d-dispożizzjonijiet ikkontestati kienu jiksru l-indipendenza u s-setgħat tiegħu bħala awtorità superviżorja, sa fejn, fil-fehma tiegħu, dawn kienu jillegalizzaw retroattivament il-prattiki taż-żamma tad-data kontenzjuża ta’ Europol u kienu jannullaw de facto d-deċiżjoni tat‑3 ta’ Jannar 2022. Għalhekk, skont l-Artikolu 263 TFUE, huwa talab, quddiem il-Qorti Ġenerali, l-annullament tagħhom. Huwa allega li l-locus standi tiegħu kien iġġustifikat mill-ħtieġa li jkun jista’ jkollu azzjoni ġudizzjarja sabiex jiddefendi l-prerogattivi istituzzjonali tiegħu u, b’mod partikolari, l-indipendenza tiegħu bħala awtorità superviżorja.
F’dan il-każ, il-Qorti Ġenerali hija adita, għall-ewwel darba, b’rikors għal annullament ippreżentat mill-KEPD kontra att leġiżlattiv tal-Kunsill u tal-Parlament, li jqajjem b’mod partikolari l-kwistjoni tal-kompetenza tal-Qorti Ġenerali sabiex tieħu konjizzjoni tal-imsemmi rikors, il-kwistjoni tal-applikazzjoni tas-sentenza Il-Parlament vs Il-Kunsill (C‑70/88) (
4
), b’analoġija għal dan il-każ, u dik tal-interess dirett tal-KEPD, assimilata ma’ persuna ġuridika, skont ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE.
Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti Ġenerali
Fl-ewwel lok, il-Qorti Ġenerali teżamina l-kompetenza tagħha sabiex tieħu konjizzjoni tar-rikors ippreżentat mill-KEPD u tosserva, qabelxejn, li dan la jinsab fost ir-rikorrenti msemmija fit-tieni u fit-tielet paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE (
5
), u lanqas fil-lista tal-istituzzjonijiet tal-Artikolu 13(1) TUE (
6
). Sussegwentement, hija tirrileva li għalkemm l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE jsemmi espressament il-korpi u l-organi tal-Unjoni fil-lista tal-awturi tal-atti li l-legalità tagħhom tista’ tiġi kkontestata fil-kuntest ta’ rikors għal annullament, l-istess ma japplikax fir-rigward tat-tieni u tat-tielet paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE. Għalhekk, hija tippreċiża li għalkemm l-istatus tal-KEPD, bħala awtorità indipendenti ta’ superviżjoni, huwa stabbilit kemm fit-Trattat FUE kif ukoll mill-Karta (
7
), ġie stabbilit bħala korp tal-Unjoni mhux b’att ta’ dritt primarju, iżda b’att ta’ dritt sekondarju (
8
). Għaldaqstant, għalkemm il-KEPD huwa korp tal-Unjoni li għandu status partikolari, ma huwiex istituzzjoni tal-Unjoni u, fi kwalunkwe każ, ma jistax jitqies li jinsab fost ir-rikorrenti msemmija fit-tieni u fit-tielet paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE. Fl-aħħar, il-Qorti Ġenerali tikkonkludi li hija kompetenti sabiex tiddeċiedi dwar ir-rikors sa fejn huma rriżervati għall-Qorti tal-Ġustizzja r-rikorsi msemmija fl-Artikolu 263 TFUE, ippreżentati b’mod partikolari minn istituzzjoni tal-Unjoni kontra att leġiżlattiv (
9
) u sa fejn il-KEPD la huwa istituzzjoni u lanqas rikorrent imsemmi fit-tieni u fit-tielet paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE.
Fit-tieni lok, il-Qorti Ġenerali tevalwa jekk il-KEPD għandux locus standi skont il-ġurisprudenza li tirriżulta mis-sentenza Il-Parlament vs Il-Kunsill (C‑70/88). Hija tinnota li, f’din is-sentenza, invokata mill-KEPD insostenn tal-locus standi partikolari tiegħu intiż għas-salvagwardja tal-prerogattivi istituzzjonali tiegħu, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li l-Parlament ma kellu ebda possibbiltà li jikkontesta, quddiem il-qrati tal-Unjoni, l-atti adottati mill-istituzzjonijiet l-oħra li jistgħu jippreġudikaw il-prerogattivi tiegħu stess u hija għażlet li timla din il-lakuna billi tirrikorri għall-prinċipju ġenerali tal-ekwilibriju istituzzjonali. Min-naħa l-oħra, il-KEPD jista’ jippreżenta rikors għal annullament abbażi tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE meta jkun korp maħluq minn att tad-dritt sekondarju tal-Unjoni li jista’ jiġi assimilat ma’ persuna ġuridika. Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali tippreċiża li għalkemm il-KEPD għandu status partikolari, rrikonoxxut kemm mit-Trattat FUE kif ukoll mill-Karta, u li l-ħolqien ta’ awtoritajiet ta’ superviżjoni indipendenti huwa element essenzjali tal-protezzjoni tal-individwi fir-rigward tal-protezzjoni tad-data personali, l-indipendenza li fiha l-KEPD għandu jeżerċita l-funzjonijiet tiegħu fil-prattika ma hijiex intiża li tillimita s-setgħat tal-leġiżlatur tal-Unjoni (
10
). Konsegwentement, il-KEPD huwa obbligat jeżerċita l-funzjonijiet u s-setgħat tiegħu b’indipendenza sħiħa u huwa fil-kuntest tal-atti leġiżlattivi adottati b’mod konġunt mill-Parlament u mill-Kunsill u konformement magħhom li jistħarreġ l-osservanza tar-regoli dwar il-protezzjoni tal-persuni fiżiċi fir-rigward tal-ipproċessar tad-data personali mill-istituzzjonijiet, mill-korpi u mill-organi tal-Unjoni. Il-Qorti Ġenerali tikkonkludi li s-sentenza Il-Parlament vs Il-Kunsill (C‑70/88) ma tistax tiġi applikata b’analoġija għas-sitwazzjoni tal-KEPD, li ma jistax jiġi rrikonoxxut locus standi skont din is-sentenza u li għandu jitqies bħala rikorrent li għandu jissodisfa l-kundizzjonijiet ta’ ammissibbiltà previsti fir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE.
Fit-tielet lok, fil-kuntest tal-eżami tal-locus standi tal-KEPD skont ir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE, il-Qorti Ġenerali tanalizza, preliminarjament, jekk dan jistax, bħala korp tal-Unjoni, jiġi assimilat ma’ persuna ġuridika fis-sens ta’ dan l-artikolu. Hija tirrileva li, b’applikazzjoni ta’ interpretazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni fid-dawl tal-prinċipji ta’ stħarriġ ġudizzjarju effettiv u ta’ Stat tad-dritt, korp tal-Unjoni, bħall-KEPD, għandu, bħala “persuna ġuridika”, locus standi għall-annullament tad-dispożizzjonijiet ikkontestati, bil-kundizzjoni li jkun direttament u individwalment ikkonċernat minnhom fis-sens tal-imsemmija dispożizzjoni. Fil-fatt, l-istess bħal persuna jew entità oħra, tali persuna ġuridika tista’ tkun affettwata b’mod negattiv fid-drittijiet jew fl-interessi tagħha minn att tal-Unjoni u għandha għalhekk tkun f’pożizzjoni, b’osservanza ta’ dawn il-kundizzjonijiet, li tfittex l-annullament ta’ tali att.
Fir-rigward tal-kundizzjoni li persuna ġuridika għandha tkun direttament ikkonċernata, il-Qorti Ġenerali tfakkar li ż-żewġ kriterji għandhom jiġu ssodisfatti kumulattivament skont din il-kundizzjoni. F’dak li jikkonċerna, l-ewwel, il-kriterju dwar l-effetti tad-dispożizzjonijiet ikkontestati fuq is-sitwazzjoni legali tal-KEPD, il-Qorti Ġenerali tenfasizza li l-KEPD huwa responsabbli għall-istħarriġ tal-applikazzjoni mill-istituzzjonijiet, mill-korpi jew mill-organi tal-Unjoni tar-regoli rilevanti dwar il-protezzjoni tad-data personali (
11
). F’dan il-każ, id-dispożizzjonijiet ikkontestati jemendaw ir-Regolament Europol inizjali u ma jaffettwawx in-natura jew il-portata tal-funzjonijiet mogħtija lill-KEPD mil-leġiżlazzjoni tal-Unjoni. Għalhekk, filwaqt li huwa minnu li s-sistema legali li l-KEPD huwa inkarigat li jistħarreġ ġiet emendata, il-kompetenzi tiegħu ma ġewx mibdula, peress li l-mod li bih huwa jista’ legalment jeżerċita dawn tal-aħħar ma nbidilx bħala tali. Għaldaqstant, il-KEPD ma huwiex direttament ikkonċernat mid-dispożizzjonijiet ikkontestati, sa fejn id-drittijiet, l-obbligi jew il-kompetenzi tiegħu ma ġewx affettwati minn dawn id-dispożizzjonijiet. Barra minn hekk, fir-rigward tal-effetti tad-dispożizzjonijiet ikkontestati fuq id-deċiżjoni tat‑3 ta’ Jannar 2022, il-Qorti Ġenerali ppreċiżat li din hija deċiżjoni amministrattiva li ma jistax ikollha effett fuq atti leġiżlattivi, bħar-Regolament Europol emendat, u lanqas taffettwa l-kontenut tiegħu.
It-tieni, fir-rigward tal-kriterju dwar il-marġni ta’ diskrezzjoni tad-destinatarji responsabbli mill-implimentazzjoni tad-dispożizzjonijiet ikkontestati, il-Qorti Ġenerali tirrileva li dawn tal-aħħar iħallu ċertu marġni ta’ diskrezzjoni lill-Europol. Għaldaqstant, dawn ma humiex ta’ natura purament awtomatika u jirriżultaw biss mil-leġiżlazzjoni tal-Unjoni fil-konfront tal-KEPD, mingħajr applikazzjoni ta’ regoli intermedjarji oħra
Konsegwentement, peress li d-dispożizzjonijiet ikkontestati ma jaffettwawx direttament is-sitwazzjoni legali tal-KEPD u peress li l-kundizzjonijiet li r-rikorrent ikun ikkonċernat direttament u individwalment mill-att li jkun qiegħed jitlob l-annullament tiegħu huma kumulattivi, il-Qorti Ġenerali tikkonkludi li r-rikors huwa inammissibbli.
(
1
)	Skont l-Artikolu 43(3)(e) tar-Regolament (UE) 2016/794 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑11 ta’ Mejju 2016 dwar l-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għall-Kooperazzjoni fl-Infurzar tal-Liġi (Europol) u li jissostitwixxi u jħassar id-Deċiżjonijiet tal-Kunsill 2009/371/ĠAI, 2009/934/ĠAI, 2009/935/ĠAI, 2009/936/ĠAI u 2009/968/ĠAI (ĠU 2016, L 135, p. 53, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Europol inizjali”).
(
2
)	Regolament (UE) 2022/991 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑8 ta’ Ġunju 2022 li jemenda r-Regolament (UE) 2016/794 fir-rigward tal-kooperazzjoni tal-Europol ma’ partijiet privati, tal-ipproċessar ta’ data personali mill-Europol b’appoġġ għal investigazzjonijiet kriminali, u tar-rwol tal-Europol fir-riċerka u fl-innovazzjoni (ĠU 2022, L 169, p. 1, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Europol emendat”), li emenda ir-Regolament Europol inizjali.
(
3
)	L-Artikoli 74a u 74b tar-Regolament Europol emendat (iktar ’il quddiem id-“dispożizzjonijiet ikkontestati”).
(
4
)	Sentenza tat‑22 ta’ Mejju 1990, Il-Parlament vs Il-Kunsill (C‑70/88, EU:C:1990:217).
(
5
)	Skont din id-dispożizzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tiġi adita b’rikors ippreżentat, minn naħa, minn Stat Membru, mill-Parlament, mill-Kunsill jew mill-Kummissjoni u, min-naħa l-oħra, mill-Qorti tal-Awdituri, mill-Bank Ċentrali Ewropew (BĊE) u mill-Kumitat tar-Reġjuni.
(
6
)	Is-seba’ istituzzjonijiet imsemmija f’din id-dispożizzjoni huma l-Parlament, il-Kunsill Ewropew, il-Kunsill, il-Kummissjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, il-Bank Ċentrali Ewropew u l-Qorti tal-Awdituri.
(
7
)	Skont l-Artikolu 16(2) TFUE u l-Artikolu 8(3) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”), l-osservanza tar-regoli dwar il-protezzjoni ta’ persuni fiżiċi fir-rigward tal-ipproċessar ta’ data personali mill-istituzzjonijiet, korpi u organi tal-Unjoni hija suġġetta għas-superviżjoni ta’ awtoritajiet indipendenti.
(
8
)	L-Artikolu 41(1) tar-Regolament (KE) Nru 45/2001 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑18 ta’ Diċembru 2000 dwar il-protezzjoni ta’ individwu fir-rigward ta’ l-ipproċessar ta’ data personali mill-istituzzjonijiet u l-korpi tal-Komunità u dwar il-movement liberu ta’ dak id-data (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 26, p. 102, rettifika fil-ĠU 2013, L 298, p. 50).
(
9
)	Skont l-Artikolu 51(b) tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea.
(
10
)	Kif previst fl-Artikolu 14(1) u fl-Artikolu 16(1) TUE.
(
11
)	Skont l-Artikolu 1(3) tar-Regolament (UE) 2018/1725 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑23 ta’ Ottubru 2018 dwar il-protezzjoni ta’ persuni fiżiċi fir-rigward tal-ipproċessar ta’ data personali mill-istituzzjonijiet, korpi, uffiċċji u aġenziji tal-Unjoni u dwar il-moviment liberu ta’ tali data, u li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 45/2001 u d-Deċiżjoni Nru 1247/2002/KE (ĠU 2018, L 295, p. 39), u tal-Artikolu 43(1) tar-Regolament Europol inizjali.