62022CJ0633_RES
Cás C-633/22
Real Madrid Club de Fútbol agus AE
v
Société Éditrice du Monde SA
(Iarraidh ar réamhrialú ón Cour de cassation (an Chúirt um Achomharc Deiridh, an Fhrainc))
Breithiúnas na Cúirte (an Mór-Dhlísheomra) an 4 Deireadh Fómhair 2024
(Tarchur chun réamhrialú – Limistéar saoirse, slándála agus ceartais – Comhar breithiúnach in ábhair shibhialta – Dlínse agus forfheidhmiú breithiúnas in ábhair shibhialta agus thráchtála – Rialachán (CE) Uimh. 44/2001 – Airteagail 34 agus 45 – Aithint agus forghníomhú breithiúnas – Dearbhú in-fhorfheidhmitheachta a dhiúltú nó a chúlghairm – Forais le diúltú – Beartas poiblí sa Bhallstát ina n-iarrtar an aithint – Nuachtán agus duine dá iriseoirí a chiontú as damáiste a dhéanamh do chlú club spóirt – Damáistí – Airteagal 11 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh – Saoirse an phreasa)
Comhar breithiúnach in ábhair shibhialta – Dlínse agus forfheidhmiú breithiúnas in ábhair shibhialta agus thráchtála – Rialachán Uimh. 44/2001 – Aithint agus forghníomhú breithiúnas – Forais maidir le diúltú – Sárú bheartas poiblí an Bhallstáit ina n-iarrtar an aithint – Raon – Nuachtán agus duine dá iriseoirí a chiontú as damáiste a dhéanamh do chlú club spóirt – Saoirse chun tuairimí a nochtadh – Saoirse an phreasa – Sárú follasach – Cuimsithe
(An Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, Airteagail 11 agus 51(1); Rialachán 44/2001 ón gComhairle, Airteagail 34(1) agus 43 go 45)
(féach míreanna 41-44, 49, 50, 53-61, 66, 67, 70, 73, 74 agus an chuid oibríochtúil)
Résumé
I dtarchur chun réamhrialú ón Cour de cassation (an Chúirt um Achomharc Deiridh, an Fhrainc), rialaíonn an Chúirt Bhreithiúnais, ina suí di mar Mhór-Dhlísheomra, maidir le clásal an bheartais phoiblí a úsáid chun forghníomhú breithiúnais arna thabhairt ag cúirt Bhallstáit a dhiúltú as a n-eascraíonn sárú ar shaoirse an phreasa.
I mí na Nollaig 2006, d'fhoilsigh an nuachtán Le Monde alt a scríobh EE, iriseoir fostaithe ag an nuachtán sin, inar dúradh gur bhain Real Madrid Club de Fútbol (‘Real Madrid’) agus Fútbol Club Barcelona úsáid as seirbhísí tionscnóra líonra dópála sa timpeallacht rothaíochta. Rinneadh go leor eagraíochtaí meán, go háirithe sa Spáinn, an foilseachán seo a athfhoilsiú. An mhí chéanna d’fhoilsigh Le Monde, gan aon bharúil, litir dhiúltaithe a sheol Real Madrid chuig an nuachtán.
An 25 Bealtaine 2007, thionscain Real Madrid agus AE, ball dá fhoireann leighis, caingean i gcúirt chéadchéime sa Spáinn bunaithe ar dhíobháil a rinneadh dá n-onóir, i gcoinne na cuideachta nuachtáin Société Éditrice du Monde agus EE. D’ordaigh an chúirt sin do Société éditrice du Monde agus EE 300,000 EUR a íoc do Real Madrid agus EUR 30,000 a íoc do AE mar chúiteamh ar an damáiste neamhábhartha a fulangaíodh, agus freisin, an breithiúnas sin a fhoilsiú in Le Monde agus i nuachtán spáinneach. Seasadh leis an mbreithiúnas sin ag an dara céim agus dhiúltaigh an Tribunal Supremo (an Chúirt Uachtarach, an Spáinn) an t-achomharc a rinneadh ina choinne.
In 2014, le dhá ordú, d’ordaigh cúirt chéadchéime na Spáinne forfheidhmiú an bhreithiúnais sin ón gCúirt Uachtarach agus go n-íocfaí, sa bhreis ar na príomhshuimeanna sin, suim EUR 90000 i bhfabhar Real Madrid agus suim EUR 3000 i bhfabhar AE, i leith úis agus costas.
Dhearbhaigh an tribunal de grande instance de Paris (an Chúirt Réigiúnach, Páras, an Fhrainc) go raibh an breithiúnas sin agus na horduithe sin infhorfheidhmithe sa Fhrainc. Mar sin féin, chuir an Cour d’appel de Paris (an Chúirt Achomhairc, Páras, an Fhrainc) na dearbhuithe sin ar neamhní ar an bhforas go raibh forfheidhmiú na bpianbhreitheanna contrártha do bheartas poiblí idirnáisiúnta na Fraince, a mhéid a sháraigh sé an tsaoirse chun tuairimí a nochtadh.
Agus achomharc Real Madrid agus AE á éisteacht, ceistíonn an Cour de cassation (an Chúirt um Achomharc Deiridh, an Fhrainc) na coinníollacha faoina gcaithfear diúltú, faoi Rialachán na Bruiséile I (
1
), d’fhorfheidhmiú breithiúnais lena n-ordaítear, mar atá sa chás seo, do chuideachta foilsitheoireachta nuachtán agus do dhuine dá hiriseoirí damáistí a íoc as damáiste neamhábhartha, ar an bhforas gur sárú follasach é ar shaoirse an phreasa, a chumhdaítear in Airteagal 11 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (‘an Chairt’).
Measúnú na Cúirte Breithiúnais
Mar réamhphointe, meabhraíonn an Chúirt cineál eisceachtúil na heisceachta maidir le beartai poiblí, dá bhforáiltear in Airteagal 34(1) de Rialachán na Bruiséile I, nach féidir a bheartú ach amháin dá mbeadh aithint nó forghníomhú an bhreithiúnais neamhréir le dlíchóras an Bhallstáit ina lorgaítear an forghníomhú, a mhéid a sháródh sé prionsabal bunúsach, bíodh sé sin ar dhlí náisiúnta an Bhallstáit sin nó ar dhlí an Aontais. I ndáil leis sin, is faoin gcúirt náisiúnta atá sé na cearta a bhunaítear leis an dlíchóras náisiúnta a chosaint agus na cearta a thugtar le dlíchóras an Aontais a áirithiú leis an éifeachtacht chomhionann.
Is amhlaidh atá, inter alia, maidir leis na cearta bunúsacha a ráthaítear leis an gCairt, nach mór do chúirt náisiúnta a chomhlíonadh agus Rialachán na Bruiséile I á chur i bhfeidhm aici agus, ar an gcaoi sin, agus dlí an Aontais á chur chun feidhme aici (
2
). Mar sin féin, i bhfianaise bhuntábhacht phrionsabal na muiníne frithpháirtí sa chur chun feidhme sin, d’fhéadfadh sé go gceanglófaí ar na Ballstáit a thoimhdiú go bhfuil cearta bunúsacha comhlíonta ag na Ballstáit eile, ach amháin in imthosca eisceachtúla. Dá bhrí sin, ní fhéadfar forghníomhú an bhreithiúnais sin a dhiúltú nó, de réir mar a bheidh, an dearbhú infhorghníomhaitheachta a bhaineann leis an mbreithiúnas sin arna chúlghairm, ach amháin i gcás ina n-eascródh sárú follasach ar cheart bunúsach mar a chumhdaítear sa Chairt as forghníomhú breithiúnais sa Bhallstát iarrtha.
Maidir leis an tsaoirse chun tuairimí a nochtadh go háirithe, luann an Chúirt go bhfuil sí ar cheann de bhunchlocha sochaí daonlathaí agus iolraíche, atá ar cheann de na luachanna ar a bhfuil an tAontas Eorpach fothaithe, i gcomhréir le hAirteagal 2 CAE. Dá bhrí sin, ní mór an cur isteach ar an tsaoirse chun tuairimí a nochtadh, amhail an cur isteach a bhaineann le hiriseoirí, foilsitheoirí agus eagraíochtaí preasa, a theorannú don mhéid atá fíor-riachtanach.
Ar an gcaoi chéanna, is léir ó chásdlí socair na Cúirte Eorpaí um Chearta an Duine nach bhfágann CECD (
3
) mórán saoirse chun srianta a chur ar an tsaoirse chun tuairimí a nochtadh in ábhair leasa ghinearálta (
4
), inter alia, lena n-áirítear ceisteanna a bhaineann leis an spórt gairmiúil. Sa chomhthéacs sin, ba cheart béim mhór a leagan ar leas na sochaí daonlathaí maidir le saoirse an phreasa a áirithiú agus a choinneáil agus cinneadh á dhéanamh an bhfuil an cur isteach atá i gceist i gcomhréir leis an aidhm dhlisteanach atá á saothrú. Dá bhrí sin, ní mór gaol réasúnach comhréireachta a bheith ag aon chinneadh lena ndámhtar damáistí as damáiste do chlú idir an tsuim a dhámhtar agus an damáiste atá i gceist.
I ndáil leis sin, ní mór idirdhealú a dhéanamh idir an ciontú i bhfabhar duine dhlítheanaigh agus an ciontú i bhfabhar duine nádúrtha, ós rud é go bhféadfadh iarmhairtí a bheith ag damáiste do chlú duine nádúrtha ar dhínit an duine sin, cé nach bhfuil aon ghné dhlíthiúil den sórt sin ag clú duine dhlítheanaigh. A mhéid a bhaineann le comhréireacht smachtbhanna, baineann an baol le haon srian míchuí ar an tsaoirse chun tuairimí a nochtadh go gcuirfí bac nó cosc, amach anseo, ar chlúdach na meán ar shaincheisteanna comhchosúla. Go háirithe, de réir chásdlí socair na Cúirte Eorpaí um Chearta an Duine, ní mór go ndéanfadh an Chúirt Bhreithiúnais grinnscrúdú i gcás, mar atá sa chás seo, go bhféadfadh na bearta arna ndéanamh nó na smachtbhannaí arna ngearradh a bheith ina gcúis dhíspreagthach don phreas i leith páirt a ghlacadh i ndíospóireachtaí maidir le hábhar le leas poiblí dlisteanach agus, dá bharr, go mbeadh éifeacht dhíspreagthach ar shaoirse an phreasa a fheidhmiú i ndáil leis an ábhar sin.
Ar bhonn na mbreithnithe sin, cinneann an Chúirt nach mór diúltú d’fhorfheidhmiú breithiúnais lena n-ordaítear do nuachtán agus do dhuine dá iriseoirí damáistí a íoc mar chúiteamh as an damáiste neamhábhartha a d’fhulaing club spóirt agus duine dá fhoireann leighis mar thoradh ar dhamáiste dá gcáil a mhéid a bheadh sárú follasach ar Airteagal 11 den Chairt mar thoradh air. Tagann sárú follasach mar sin ar Airteagal 11 den Chairt laistigh den bheartas poiblí sa Bhallstát ina lorgaítear an forghníomhú agus dá bhrí sin is ionann é agus an foras diúltaithe a leagtar síos in Airteagal 34(1) de Rialachán na Bruiséile I, arna léamh in éineacht le hAirteagal 45 den Rialachán céanna (
5
).
Is faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé a chinneadh, agus imthosca uile an cháis á gcur san áireamh, lena n-áirítear ní hamháin acmhainní na ndaoine a dtugtar breithiúnas ina gcoinne ach freisin a thromchúisí atá siad agus méid an dochair a fuarthas sna breithiúnais atá i gceist sna príomhimeachtaí, an mbeadh forfheidhmiú na mbreithiúnas sin ina chúis le sárú follasach den sórt sin. Chuige sin, is faoin gcúirt sin atá sé a fháil amach an bhfuil na damáistí a dámhadh sna breithiúnais sin díréireach go follasach leis an damáiste don chlú atá i gceist agus, dá bhrí sin, an bhfuil an baol ann go mbeadh éifeacht dhíspreagthach acu sa Bhallstát ina lorgaítear an forghníomhú ar chlúdach saincheisteanna comhchosúla sna meáin amach anseo nó, ar bhonn níos ginearálta, ar fheidhmiú shaoirse an phreasa, mar a chumhdaítear in Airteagal 11 den Chairt.
I gcomhthéacs an fhíoraithe sin, féadfaidh sé na suimeanna a leithdháileadh sa Bhallstát iarrtha as sárú inchomparáide a chur san áireamh. Mar sin féin, ní leor ann féin aon neamhréireacht idir na suimeanna sin agus méid na ndamáistí arna ndámhachtain sna cinntí atá i gceist sna príomhimeachtaí chun tacú leis an gconclúid go bhfuil na damáistí sin díréireach go follasach leis an damáiste don chlú atá i gceist. Thairis sin, ní féidir athbhreithniú ar na measúnuithe substainteacha arna ndéanamh ag cúirteanna an Bhallstáit tionscnaimh a bheith i gceist leis an bhfíorú sin, a thoirmisctear go sainráite le hAirteagail 36 agus 45(2) de Rialachán na Bruiséile I. Ar deireadh, má chinneann sí go ndearnadh sárú follasach ar shaoirse an phreasa, ba cheart don chúirt sin an diúltú na breithiúnais sin a fhorfheidhmiú a theorannú don chuid dhíréireach go follasach, sa Bhallstát iarrtha, de na damáistí a dámhadh.
(
1
)	Rialachán (CE) Uimh. 44/2001 ón gComhairle an 22 Nollaig 2000 maidir le dlínse agus aitheantas agus forghníomhú breithiúnas in ábhair shibhialta agus tráchtála (IO 2001, L 12, lch. 1‘Rialachán na Bruiséile I’).
(
2
)	Faoi Airteagal 51(1) den Chairt.
(
3
)	Coinbhinsiún Eorpach chun Cearta an Duine agus Saoirsí Bunúsacha a Chosaint, a síníodh sa Róimh an 4 Samhain 1950 (‘CECD’).
(
4
)	Féach Airteagal 10(2) CECD.
(
5
)	Maidir le caingean amhail an chaingean sa chás seo, a bhaineann leis an mbreithiúnas a tugadh ar an achomharc i gcoinne an dearbhaithe infhorghníomhaitheachta, tagraítear in Airteagal 45 de Rialachán na Bruiséile I do na forais chun aitheantas a dhiúltú a leagtar amach, go háirithe, in Airteagal 34 den Rialachán sin.