Edizzjoni Provviżorja
DIGRIET TAL-QORTI ĠENERALI (L-Ewwel Awla)
9 ta’ Lulju 2019 (*)
“Rikors għal annullament – Komunikazzjonijiet elettroniċi – Artikolu 7 tad‑Direttiva 2002/21/KE – Provvista bl-ingrossa ta’ aċċess fiss – Saħħa konġunta sinjifikattiva fis-suq – Obbligi regolatorji speċifiċi imposti fuq l-operaturi – Abbozz ta’ miżuri mqiegħed għad-dispożizzjoni mill-awtorità regolatorja nazzjonali – Kummenti tal-Kummissjoni – Assenza ta’ ftuħ tat-tieni fażi tal‑proċedura – Att li ma jistax jiġi kkontestat – Artikolu 130 tar-Regoli tal‑Proċedura – Inammissibbiltà”
Fil-Kawża T‑660/18,
VodafoneZiggo Group BV, stabbilita f’Utrecht (il-Pajjiżi l-Baxxi), irrappreżentata minn W. Knibbeler u A. Pliego Selie, avukati,
rikorrenti,
vs
Il-Kummissjoni Ewropea, irrappreżentata minn G. Braun u L. Nicolae, bħala aġenti,
konvenuta,
li għandha bħala suġġett talba bbażata fuq l-Artikolu 263 TFUE u intiża għall-annullament tad-deċiżjoni li allegatament tinsab fl-ittra tat-30 ta’ Awwissu 2018 mibgħuta mill-Kummissjoni lill-Autoriteit Consument en Markt (l-Awtorità tal-Konsumaturi u tas-Swieq, il-Pajjiżi l-Baxxi), l-awtorità regolatorja Olandiża, li fiha l-kummenti
magħmula mill-Kummissjoni skont l-Artikolu 7(3) tad-Direttiva 2002/21/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-7 ta’ Marzu 2002 dwar kwadru regolatorju komuni għan-networks ta’ komunikazzjonijiet u servizzi elettroniċi [netwerks u servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi] (Direttiva Kwadru) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 29, p. 349), dwar abbozz ta’ miżuri mqiegħed għad-dispożizzjoni tagħha mill-imsemmija awtorità (Każijiet NL/2018/2099 u NL/2018/2100),
IL-QORTI ĠENERALI (L-Ewwel Awla),
komposta minn I. Pelikánová, President, P. Nihoul u J. Svenningsen (Relatur), Imħallfin,
Reġistratur: E. Coulon,
tagħti l-preżenti
Digriet
Il-fatti li wasslu għall-kawża
1        Ir-rikorrenti, VodafoneZiggo Group BV, hija kumpannija rregolata mid-dritt Olandiż attiva fis-settur tal-komunikazzjonijiet elettroniċi li toffri servizzi ta’ provvista tal-internet fiss, tat-televiżjoni u tat-telefon permezz ta’ netwerk bil-kejbil. F’dan ir-rigward, l-attivitajiet tagħha jaqgħu taħt il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni Ewropea applikabbli għal dan is-settur, b’mod partikolari taħt id-Direttiva 2002/21/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-7 ta’ Marzu 2002 dwar kwadru regolatorju komuni għan-networks ta’ komunikazzjonijiet u servizzi elettroniċi [netwerks u servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi] (Direttiva Kwadru) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 29, p. 349, iktar ’il quddiem id-“Direttiva Qafas”), kif emendata, fl-aħħar lok, bid-Direttiva 2009/140/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta’ Novembru 2009 (ĠU 2009, L 337, p. 37).
Fuq il-proċeduri ta’ konsultazzjoni stabbiliti mid-Direttiva Qafas
2        Skont l-ewwel sentenza tal-Artikolu 1(1) tagħha, id-Direttiva Qafas hija intiża li tistabbilixxi qafas armonizzat għar-regolamentazzjoni tas-servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi, tan-netwerks ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi u tar-riżorsi u tas-servizzi assoċjati, kif ukoll ta’ ċerti aspetti tat-tagħmir terminali sabiex jiġi ffaċilitat l-aċċess għall-utenti b’diżabbiltà. F’dan ir-rigward, id-Direttiva Qafas tistabbilixxi l-kompiti mogħtija lill-awtoritajiet regolatorji nazzjonali (iktar ’il quddiem l-“ARN”), jiġifieri l-korp jew il-korpi mogħtija, minn kull wieħed mill-Istati Membri, wieħed jew iktar minn dawn il-kompiti. Dawn il-kompiti jinkludu, b’mod partikolari, kif previst fl-Artikolu 16 tal-imsemmija direttiva, it-twettiq ta’ analiżijiet tas-swieq rilevanti, li jistgħu jwasslu għall-impożizzjoni mill-ARN ta’ obbligi regolatorji speċifiċi, imsejħa wkoll “miżuri korrettivi”, fuq l-operaturi li jkollhom saħħa sinjifikattiva f’wieħed mis-swieq koperti mid-Direttiva Qafas.
3        F’dan ir-rigward, kif jirriżulta essenzjalment mill-premessa 15 tad-Direttiva Qafas, din id-direttiva qafas tipprevedi li, meta l-ARN ikollhom l-intenzjoni jieħdu miżuri fl-eżerċizzju tal-kompiti tagħhom, inklużi miżuri korrettivi, huma għandhom, f’ċerti każijiet, minn naħa, konformement mal-Artikolu 6 tad-Direttiva Qafas, jagħmlu konsultazzjoni pubblika fuq livell nazzjonali li tippermetti li jinġabru l-kummenti
tal-partijiet interessati dwar l-abbozz ta’ miżuri, u, min-naħa l-oħra, skont l-Artikolu 7(3) tagħha, jagħmlu konsultazzjoni fil-livell tal-Unjoni li tinvolvi kemm lill-Kummissjoni Ewropea u kemm lill-ARN tal-Istati Membri l-oħra u lill-Korp ta’ Regolaturi Ewropej għall-Komunikazzjonijiet Elettroniċi (BEREC) (iktar ’il quddiem il-“proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea”).
4        Il-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea hija intiża li tistabbilixxi koordinazzjoni bejn l-ARN li tkun l-awtur tal-abbozz ta’ miżuri, l-ARN l-oħra, il-Kummissjoni u l-BEREC sabiex tiġi żgurata l-applikazzjoni koerenti tad-Direttiva Qafas. Konformement mal-Artikolu 7(3) ta’ din id-direttiva, l-ARN li jkollha l-intenzjoni tadotta miżura għandha tqiegħed għad-dispożizzjoni ta’ dawn l-atturi istituzzjonali l-oħra l-abbozz ta’ miżuri kif ukoll il-motivi li fuqhom il-miżura jew il-miżuri jkunu bbażati sabiex ikunu jistgħu jibagħtulha, f’terminu ta’ xahar li ma jistax jiġi estiż, il-kummenti tagħhom (iktar ’il quddiem l-“ewwel fażi tal-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea”). Konformement mal-Artikolu 7(7) tad-Direttiva Qafas, l-ARN għandha mbagħad “tieħu kont sħiħ” ta’ dawn il-kummenti.
5        F’ċerti każijiet iddefiniti fid-Direttiva Qafas, il-Kummissjoni tista’ madankollu tqajjem riżervi u tiddeċiedi li testendi l-eżami ta’ abbozz ta’ miżuri mqiegħed għad-dispożizzjoni minn ARN billi tiskatta terminu ġdid fil-kuntest ta’ fażi ġdida tal-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea (iktar ’il quddiem it-“tieni fażi tal-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea”).
6        Dan ikun il-każ, minn naħa, skont l-Artikolu 7(4) tad-Direttiva Qafas (iktar ’il quddiem it-“tieni fażi tal-Artikolu 7”), meta l-miżura jew il-miżuri ppjanati
jkunu intiżi li jiddefinixxu suq rilevanti li jkun differenti minn dawk identifikati mill-Kummissjoni jew li jinnominaw jew le impriża bħala impriża li għandha, individwalment jew flimkien ma’ oħrajn, saħħa sinjifikattiva fis-suq (iktar ’il quddiem “SSS”) u meta din il-miżura jew dawn il-miżuri jkunu jaffettwaw il-kummerċ bejn l-Istati Membri. F’tali każijiet, jekk il-Kummissjoni tindika lill-ARN li fil-fehma tagħha l-abbozz ta’ miżuri huwa ta’ ostakolu għas-suq uniku jew jekk ikollha dubji serji dwar il-kompatibbiltà tiegħu mal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni u, b’mod partikolari, mal-għanijiet previsti fl-Artikolu 8 tad-Direttiva Qafas, l-adozzjoni tal-abbozz ta’ miżuri għandha tiġi posposta b’xahrejn addizzjonali, terminu dan li ma jistax jiġi estiż. Barra minn hekk, il-Kummissjoni għandha tinforma lill-ARN l-oħra dwar ir-riżervi tagħha. Meta jintemm dan it-terminu ta’ xahrejn, il-Kummissjoni tista’, bis-saħħa tal-Artikolu 7(5) tad-Direttiva Qafas, jew teżiġi li l-ARN ikkonċernata tirtira l-abbozz ta’ miżuri tagħha (iktar ’il quddiem id-“dritt ta’ veto”), jew tneħħi r-riżervi tagħha dwar l-imsemmi abbozz.
7        Min-naħa l-oħra, konformement mal-Artikolu 7a(1) tad-Direttiva Qafas (iktar ’il quddiem it-“tieni fażi tal-Artikolu 7a”), jista’ jiġi deċiż li tinfetaħ it-tieni fażi tal-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea fil-każ li l-miżura jew il-miżuri ppjanati jkunu intiżi li jimponu, li jemendaw jew li jneħħu obbligu regolatorju speċifiku, jiġifieri “miżura korrettiva”, li japplika għal operatur konformement ma’ ċerti dispożizzjonijiet tad-Direttiva Qafas, tad-Direttiva 2002/19/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-7 ta’ Marzu 2002 dwar l-aċċess għal, u l-interkonnessjoni ta’ networks ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi u faċilitajiet assoċjati (Direttiva ta’ l-Aċċess) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 29, p. 323), u tad-Direttiva 2002/22/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-7 ta’ Marzu 2002 dwar servizz universali u d-drittijiet ta’ l-utenti li jirrelataw ma’ networks u servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi (Direttiva Servizz Universali) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 29, p. 367). F’tali każ, il-Kummissjoni tista’ tinnotifika lill-ARN ikkonċernata u lill-BEREC bir-raġunijiet għaliex fil-fehma tagħha l-abbozz ta’ miżuri jikkostitwixxi ostakolu għas-suq uniku jew għaliex għandha dubji serji dwar il-kompatibbiltà tiegħu mal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni. F’dan il-każ, l-abbozz ta’ miżuri ma jkunx jista’ jiġi adottat qabel l-iskadenza ta’ terminu ġdid ta’ erba’ xhur min-notifika tal-Kummissjoni, konformement mal-Artikolu 7a(1) u (5) tad-Direttiva Qafas. Mal-iskadenza ta’ dan it-terminu, il-Kummissjoni tista’, skont l-Artikolu 7a(5) tad-Direttiva Qafas, jew toħroġ rakkomandazzjoni li titlob lill-ARN ikkonċernata temenda jew tirtira l-abbozz ta’ miżuri, jew tneħħi r-riżervi tagħha dwar l-imsemmi abbozz.
8        B’hekk, meta l-Kummissjoni jkollha riżervi dwar diversi aspetti tal-abbozz ta’ miżuri mqiegħed għad-dispożizzjoni tagħha, hija tista’ tiftaħ kemm it-tieni fażi tal-Artikolu 7 u kemm it-tieni fażi tal-Artikolu 7a.
9        Fl-aħħar nett, fir-rigward tal-miżuri adottati mill-ARN fil-kuntest tal-implimentazzjoni tad-Direttiva Qafas, l-Artikolu 4 ta’ din tal-aħħar jipprevedi dritt għal rimedju nazzjonali kontra tali deċiżjonijiet.
Fuq il-proċedura li tat lok għall-att ikkontestat
10      Fis-27 ta’ Frar 2018, l-Autoriteit Consument en Markt (l-Awtorità tal-Konsumaturi u tas-Swieq, il-Pajjiżi l-Baxxi, iktar ’il quddiem l-“ACM”), l-ARN Olandiża, ippubblikat, konformement mal-Artikolu 6 tad-Direttiva Qafas, abbozz ta’ miżuri għall-finijiet ta’ konsultazzjoni pubblika.
11      L-abbozz ta’ miżuri kien jikkonċerna b’mod partikolari l-analiżi tas-suq tal-provvista bl-ingrossa f’pożizzjoni partikolari. F’dan l-abbozz, l-ACM qieset li ċerti operaturi, fosthom ir-rikorrenti, kienu jibbenefikaw, f’dan is-suq, minn saħħa konġunta sinjifikattiva fis-suq u pproponiet l-impożizzjoni ta’ obbligi regolatorji speċifiċi fuq dawn l-operaturi, konformement mal-Artikolu 16 tad-Direttiva Qafas.
12      Il-partijiet interessati ġew mistiedna jippreżentaw il-kummenti tagħhom dwar l-abbozz ta’ miżuri sal-10 ta’ April 2018. Ir-rikorrenti ppreżentat kummenti fit-terminu previst.
13      Fil-31 ta’ Lulju 2018, l-ACM qiegħdet l-abbozz ta’ miżuri għad-dispożizzjoni tal-Kummissjoni, tal-BEREC u tal-ARN tal-Istati Membri l-oħra, konformement mal-Artikolu 7(3) tad-Direttiva Qafas. L-abbozz ta’ miżuri kkomunikat b’dan il-mod ġie rreġistrat mill-Kummissjoni bir-referenzi “NL/2018/2099” u “NL/2018/2100”.
14      Wara l-komunikazzjoni tal-abbozz ta’ miżuri, il-Kummissjoni talbet, taħt l-Artikolu 5(2) tad-Direttiva Qafas, informazzjoni komplementari mingħand l-ACM fis-6 ta’ Awwissu 2018 u rċeviet tweġiba mingħand l-ACM fid-9 ta’ Awwissu ta’ wara. Fl-istess jum, il-Kummissjoni bagħtet talba komplementari għal informazzjoni, li l-ACM wieġbet għaliha.
15      Fit-8 ta’ Awwissu 2018, ir-rikorrenti ppreżentat kummenti lill-Kummissjoni dwar l-abbozz ta’ miżuri.
16      Fit-30 ta’ Awwissu 2018, il-Kummissjoni, taħt l-Artikolu 7(3) tad-Direttiva Qafas, bagħtet lill-ACM ittra bil-kummenti tagħha (iktar ’il quddiem l-“att ikkontestat”) dwar l-abbozz ta’ miżuri, mingħajr ma qieset li kien meħtieġ li tinfetaħ it-tieni fażi tal-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea. Dawn il-kummenti ġew ippubblikati fis-sit internet tal-Kummissjoni fil-31 ta’ Awwissu 2018.
17      Fis-27 ta’ Settembru 2018, l-ACM adottat id-deċiżjoni tagħha, li tidentifika ċerti operaturi, fosthom ir-rikorrenti, bħala operaturi li jibbenefikaw minn saħħa konġunta sinjifikattiva fis-suq tal-provvista bl-ingrossa f’pożizzjoni partikolari u li timponi fuqhom obbligi regolatorji speċifiċi. Fl-Anness I ta’ din id-deċiżjoni, l-ACM tispjega l-mod li bih ħadet inkunsiderazzjoni l-kummenti tal-Kummissjoni.
18      Wara din id-deċiżjoni, ir-rikorrenti ppreżentat rikors, kif previst fl-Artikolu 4 tad-Direttiva Qafas, kontra d-deċiżjoni tal-ACM quddiem il-College van Beroep voor het bedrijfsleven (il-Qorti tal-Appell għall-Kwistjonijiet Amministrattivi fil-Qasam Ekonomiku, il-Pajjiżi l-Baxxi).
Il-proċedura u t-talbiet tal-partijiet
19      Permezz ta’ rikors ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fit-8 ta’ Novembru 2018, ir-rikorrenti fetħet il-kawża ineżami. Ir-rikorrenti titlob li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:
–        tannulla l-att ikkontestat;
–        tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż.
20      Permezz ta’ att separat ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fit-23 ta’ Jannar 2019, il-Kummissjoni qajmet eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà taħt l-Artikolu 130 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali. Fl-eċċezzjoni tagħha, il-Kummissjoni talbet li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:
–        tiċħad ir-rikors bħala manifestament inammissibbli;
–        tikkundanna lir-rikorrenti għall-ispejjeż.
21      Permezz ta’ atti ppreżentati fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali rispettivament fl-1 ta’ Frar 2019 għar-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi u fis-27 ta’ Frar 2019 għal T‑Mobile Netherlands Holding BV, T‑Mobile Netherlands BV, T‑Mobile Thuis BV u Tele2 Nederland BV, dawn talbu sabiex jintervjenu insostenn tat-talbiet tal-Kummissjoni.
22      Fil-15 ta’ Marzu 2019, ir-rikorrenti ppreżentat l-osservazzjonijiet tagħha dwar l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà mqajma mill-Kummissjoni, fejn talbet li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:
–        tiċħad l-imsemmija eċċezzjoni u tiddikjara r-rikors ammissibbli;
–        tannulla l-att ikkontestat;
–        tikkundanna lill-Kummissjoni tbati l-ispejjeż rispettivi tagħha u dawk ta’ kull intervenjent.
Id-dritt
23      Skont l-Artikolu 130 tar-Regoli tal-Proċedura, meta, permezz ta’ att separat, il-konvenut jitlob lill-Qorti Ġenerali tiddeċiedi dwar l-inammissibbiltà jew in-nuqqas ta’ kompetenza mingħajr ma tidħol fil-mertu tal-kawża, din tal-aħħar għandha tiddeċiedi dwar it-talba fl-iqsar żmien possibbli, jekk ikun il-każ wara li tiftaħ il-fażi orali tal-proċedura.
24      F’dan il-każ, il-Qorti Ġenerali tqis li għandha biżżejjed informazzjoni mill-atti tal-proċess u qiegħda tiddeċiedi li taqta’ l-kawża permezz ta’ digriet motivat mingħajr ma tkompli bil-proċedura.
25      Insostenn tal-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà tagħha, il-Kummissjoni tqajjem essenzjalment żewġ raġunijiet ta’ inammissibbiltà, li għandhom jiġu eżaminati wara xulxin. Fl-ewwel lok, hija ssostni li l-att ikkontestat ma huwiex att li jista’ jiġi kkontestat fis-sens tal-Artikolu 263 TFUE peress li ma għandux effetti legali vinkolanti. L-att ikkontestat jikkostitwixxi, l-iktar l-iktar, att preparatorju li ma jistabbilixxix pożizzjoni definittiva ta’ din l-istituzzjoni. Fit-tieni lok, il-Kummissjoni ssostni li r-rikorrenti ma għandhiex locus standi fis-sens tar-raba’ paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE peress li l-att ikkontestat ma jikkonċernahiex direttament.
26      Fir-rigward ta’ jekk l-att ikkontestat huwiex att li jista’ jiġi kkontestat, il-Kummissjoni tqis li r-raġunijiet ta’ inammissibbiltà, kif identifikati mill-Qorti Ġenerali fid-digrieti tat-12 ta’ Diċembru 2007, Vodafone España u Vodafone Group vs Il-Kummissjoni (T‑109/06, EU:T:2007:384), u tat-22 ta’ Frar 2008, Base vs Il-Kummissjoni (T‑295/06, mhux ippubblikat, EU:T:2008:48), jistgħu jiġu trasposti għall-każ ineżami.
27      Ir-rikorrenti, li tqis li l-Kummissjoni kien imissha fetħet it-tieni fażi tal-proċedura ta’ konsultazzoni Ewropea, issostni, min-naħa tagħha, li l-att ikkontestat għandu effetti legali vinkolanti, b’tali mod li l-Qorti Ġenerali għandha kompetenza sabiex tagħti deċiżjoni dwar il-legalità tiegħu taħt l-Artikolu 263 TFUE. Fil-fatt, is-sitwazzjoni legali tar-rikorrenti hija affettwata minħabba li, skontha, il-kummenti magħmula taħt l-Artikolu 7(3) tad-Direttiva Qafas jorbtu lill-ARN ikkonċernata, minħabba li tali kummenti jikkostitwixxu awtorizzazzjoni li tippermetti lill-ARN ikkonċernata tipproċedi bl-adozzjoni tal-abbozz ta’ miżuri eżaminat u minħabba li l-komunikazzjoni ta’ tali kummenti tolqot id-drittijiet proċedurali tar-rikorrenti f’sitwazzjoni fejn il-Kummissjoni tastjeni milli tiftaħ it-tieni fażi tal-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea. Id-digriet tat-12 ta’ Diċembru 2007, Vodafone España u Vodafone Group vs Il-Kummissjoni (T‑109/06, EU:T:2007:384), imsemmi mill-Kummissjoni, ma huwiex rilevanti minħabba d-differenzi, marbuta ma’ punti ta’ fatt u ta’ liġi, bejn il-kawża li tat lok għall-imsemmi digriet u l-kawża ineżami. Barra minn hekk, l-att ikkontestat ma huwiex att preparatorju peress li jirrifletti l-pożizzjoni definittiva tal-Kummissjoni bl-għeluq tal-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea.
28      F’dan ir-rigward, skont ġurisprudenza stabbilita, huma meqjusa li huma atti li jistgħu jiġu kkontestati, fis-sens tal-Artikolu 263 TFUE, l-atti meħuda mill-istituzzjonijiet, irrispettivament min-natura jew il-forma tagħhom, li jkunu intiżi li jkollhom effetti vinkolanti ta’ natura li jaffettwaw l-interessi tar-rikorrent, billi jibdlu b’mod serju s-sitwazzjoni legali tiegħu (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-11 ta’ Novembru 1981, IBM vs Il-Kummissjoni, 60/81, EU:C:1981:264, punt 9; tas-17 ta’ Lulju 2008, Athinaïki Techniki vs Il-Kummissjoni, C‑521/06 P, EU:C:2008:422, punt 29; u tal-20 ta’ Settembru 2016, Mallis et vs Il‑Kummissjoni u BĊE, C‑105/15 P sa C‑109/15 P, EU:C:2016:702, punt 51).
29      Sabiex jiġi ddeterminat jekk att ikkontestat quddiem il-qorti tal-Unjoni taħt l-Artikolu 263 TFUE għandux effetti legali vinkolanti, għandha titqies is-sustanza ta’ dan l-att u l-imsemmija effetti għandhom jiġu evalwati fid-dawl ta’ kriterji oġġettivi, bħalma huma l-kontenut ta’ dan l-istess att, filwaqt li jittieħdu inkunsiderazzjoni, jekk ikun il-każ, il-kuntest tal-adozzjoni ta’ dan l-att kif ukoll is-setgħat tal-istituzzjoni li tkun l-awtur tiegħu (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-20 ta’ Frar 2018, Il-Belġju vs Il-Kummissjoni, C‑16/16 P, EU:C:2018:79, punti 31 u 32 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
30      Barra minn hekk, fil-każ ta’ atti li t-tfassil tagħhom jitwettaq f’diversi fażijiet, b’mod partikolari wara proċedura interna, bħala prinċipju jikkostitwixxu atti li jistgħu jiġu kkontestati dawk il-miżuri biss li jiffissaw b’mod definittiv il-pożizzjoni tal-istituzzjoni kkonċernata fit-tmiem ta’ din il-proċedura, bl-esklużjoni tal-miżuri intermedji li l-għan tagħhom ikun il-preparazzjoni tad-deċiżjoni finali (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-22 ta’ Ġunju 2000, Il-Pajjiżi l-Baxxi vs Il‑Kummissjoni, C‑147/96, EU:C:2000:335, punt 26 u l-ġurisprudenza ċċitata).
31      Għaldaqstant, fil-kawża ineżami għandu jiġi evalwat, l-ewwel nett, jekk l-att ikkontestat huwiex att li jista’ jiġi kkontestat fid-dawl tal-kuntest li fih ġie adottat, fid-dawl tal-kontenut tiegħu u fid-dawl tal-eventwali natura preparatorja tiegħu.
Fuq il-kuntest li fih ġie adottat l-att ikkontestat
32      Preliminarjament, għandu jiġi osservat li, fl-ewwel lok, fil-kuntest tal-għoti tal-kompiti lill-ARN u lill-Kummissjoni, il-leġiżlatur tal-Unjoni xtaq jagħti rwol ċentrali lill-ARN sabiex jintlaħqu l-għanijiet mixtieqa mid-Direttiva Qafas (ara, f’dan is-sens, id-digriet tat-12 ta’ Diċembru 2007, Vodafone España u Vodafone Group vs Il‑Kummissjoni, T‑109/06, EU:T:2007:384, punti 72 sa 75), li ngħataw kompetenzi regolatorji li jikkonsistu, b’mod partikolari, fid-definizzjoni, fuq il-bażi ta’ prinċipji tad-dritt tal-kompetizzjoni, tas-swieq tal-komunikazzjonijiet elettroniċi li jinsabu fit-territorju tagħhom (Artikolu 15(3) tad-Direttiva Qafas), fl-identifikazzjoni tal-operaturi li għandhom, individwalment jew flimkien ma’ oħrajn, SSS (Artikolu 14 tad-Direttiva Qafas) u fid-determinazzjoni tal-obbligi regolatorji li jekk ikun il-każ għandhom jiġu imposti fuq dawn l-operaturi (Artikolu 16(4) tad-Direttiva Qafas).
33      Fl-eżerċizzju tal-funzjonijiet ta’ regolamentazzjoni tagħhom, l-ARN għandhom għalhekk setgħa wiesgħa sabiex ikunu jistgħu jevalwaw il-ħtieġa ta’ regolamentazzjoni ta’ suq fuq il-bażi ta’ kull sitwazzjoni, każ b’każ (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-15 ta’ Settembru 2016, Koninklijke KPN et, C‑28/15, EU:C:2016:692, punt 36 u l-ġurisprudenza ċċitata).
34      Fit-tieni lok, min-naħa tagħha, il-Kummissjoni tassisti lill-ARN u tipprova tiggarantixxi l-applikazzjoni armonizzata tal-qafas regolatorju fl-Unjoni kollha. B’hekk, il-Kummissjoni tippubblika rakkomandazzjonijiet u linji gwida, b’mod partikolari, taħt l-Artikolu 15 tad-Direttiva Qafas, dwar is-swieq rilevanti ta’ prodotti u ta’ servizzi kif ukoll dwar l-analiżi tas-suq u l-evalwazzjoni tas-saħħa fis-suq, bil-għan li tiġi żgurata l-applikazzjoni koerenti tal-qafas regolatorju. Barra minn hekk, taħt l-Artikolu 19(1) tad-Direttiva Qafas, “il-Kummissjoni tista’, wara li tieħu kont sħiħ tal-opinjoni tal-BEREC, toħroġ rakkomandazzjoni jew deċiżjoni dwar l-applikazzjoni armonizzata tad-dispożizzjonijiet f’din id-Direttiva u fid-Direttivi Speċifiċi sabiex ikomplu jintlaħqu l-għanijiet stabbiliti fl-Artikolu 8” (ara, f’dan is-sens, id-digriet tat-12 ta’ Diċembru 2007, Vodafone España u Vodafone Group vs Il‑Kummissjoni, T‑109/06, EU:T:2007:384, punt 75).
35      Fit-tielet lok, fir-rigward tal-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea, il-formulazzjoni tal-Artikoli 7 u 7a tad-Direttiva Qafas tindika li, fil-kuntest ta’ din il-proċedura, il-Kummissjoni għandha iktar rwol ta’ koordinazzjoni milli rwol deċiżjonali.
36      Minn naħa, matul l-ewwel fażi tal-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea, il-Kummissjoni tista’ tagħmel “kummenti” dwar kull abbozz ta’ miżuri mqiegħed għad-dispożizzjoni tagħha mill-ARN, kummenti li dawn tal-aħħar għandhom jieħdu “kont sħiħ” tagħhom, konformement mal-Artikolu 7(3) u (7) tad-Direttiva Qafas.
37      Min-naħa l-oħra, matul it-tieni fażi tal-Artikolu 7a, għalkemm il-Kummissjoni tista’, taħt l-Artikolu 7a(5)(a) tad-Direttiva Qafas, “toħroġ rakkomandazzjoni li tesiġi li l-[ARN] [i]kkonċernata temenda jew tirtira l-abbozz ta’ miżura [tagħha]”, l-ARN ikkonċernata tista’ madankollu tiddeċiedi li ma temendax l-abbozz ta’ miżuri tagħha jew li ma tirtirahx, jiġifieri tista’ tiddeċiedi li ma timxix mar-rakkomandazzjoni maħruġa mill-Kummissjoni, sakemm tipprovdi ġustifikazzjoni motivata f’dan ir-rigward, kif jipprevedi l-Artikolu 7a(7) tal-imsemmija direttiva.
38      Fl-aħħar mill-aħħar, huwa biss fil-kuntest tat-tieni fażi tal-Artikolu 7 li ARN tista’ tkun marbuta mill-pożizzjoni tal-Kummissjoni, f’dan il-każ meta, skont l-Artikolu 7(5)(a) tad-Direttiva Qafas, din tal-aħħar tiddeċiedi li teżerċita d-dritt ta’ veto tagħha.
39      Huwa b’mod partikolari fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet dwar il-qafas legali stabbilit mid-Direttiva Qafas, li jagħti rwol ċentrali lill-ARN, li għandhom jiġu eżaminati l-argumenti invokati mir-rikorrenti sabiex tiġġustifika l-eżistenza ta’ effetti legali vinkolanti tal-att ikkontestat, b’tali mod li dan l-att jista’ jiġi kkontestat quddiem il-qorti tal-Unjoni taħt l-Artikolu 263 TFUE.
Fuq l-argumenti bbażati fuq ir-rekwiżit li jittieħed “kont sħiħ” tal-kummenti tal-Kummissjoni
40      Ir-rikorrenti tqis li r-rekwiżit, previst fl-Artikolu 7(7) tad-Direttiva Qafas, li jipprovdi li l-ARN ikkonċernata għandha “tieħu kont sħiħ” tal-kummenti magħmula mill-Kummissjoni, jeħtieġ li jiġu segwiti l-indikazzjonijiet inklużi f’dawn il-kummenti.
41      Fl-ewwel lok, ir-rikorrenti tinvoka s-sentenza tal-15 ta’ Settembru 2016, Koninklijke KPN et (C‑28/15, EU:C:2016:692, punti 37 u 38), li fiha l-Qorti tal-Ġustizzja tat deċiżjoni dwar l-obbligu, previst fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(2) tad-Direttiva Qafas, għall-ARN li jieħdu kont sħiħ tar-rakkomandazzjonijiet ippubblikati mill-Kummissjoni b’applikazzjoni tal-Artikolu 19(1) tad-Direttiva Qafas. Il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li, bħala prinċipju, l-ARN kellhom isegwu l-indikazzjonijiet mogħtija fir-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni 2009/396/KE tas-7 ta’ Mejju 2009 dwar it-Trattament Regolatorju tar-Rati ta’ Terminazzjoni ta’ Telefonati Fissi u Ċellulari fl-UE (ĠU 2009, L 124, p. 67). Skont ir-rikorrenti, l-ACM kellha, b’analoġija, issegwi “bħala prinċipju” il-kummenti magħmula mill-Kummissjoni fl-att ikkontestat.
42      Madankollu, għall-kuntrarju ta’ dak li ssostni r-rikorrenti, din il-ġurisprudenza ma timplikax li tali kummenti huma ta’ natura vinkolanti. L-ewwel nett, għandu jiġi nnotat li, minn naħa, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll, fil-punti 34 u 35 ta’ din is-sentenza tal-15 ta’ Settembru 2016, Koninklijke KPN et (C‑28/15, EU:C:2016:692), li, konformement mal-Artikolu 288 TFUE, tali rakkomandazzjoni ma hijiex, bħala prinċipju, ta’ natura vinkolanti u li minn dan jirriżulta li l-ARN, meta tadotta deċiżjoni, ma hijiex marbuta mir-Rakkomandazzjoni 2009/396. Min-naħa l-oħra, bl-użu tal-kliem “bħala prinċipju”, li fuqhom tinsisti r-rikorrenti, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonfermat li l-obbligu li jiġu segwiti l-indikazzjonijiet li jinsabu fir-Rakkomandazzjoni 2009/396 kien iħalli lok għal ċertu marġni ta’ diskrezzjoni tal-ARN u għalhekk ma kienx jorbotha b’mod vinkolanti. Dan huwa kkonfermat fil-frażi segwenti tal-punt 38 tal-imsemmija sentenza, fejn il-Qorti tal-Ġustizzja tispeċifika li ARN tista’ ma timxix mal-mudell “Bulric strett” previst fir-Rakkomandazzjoni 2009/396 jekk jidhrilha, fil-kuntest tal-evalwazzjoni tagħha ta’ sitwazzjoni partikolari, li l-imsemmi mudell ma huwiex adattat għaċ-ċirkustanzi.
43      F’dan ir-rigward, meta stabbilixxa r-rakkomandazzjonijiet bħala kategorija partikolari ta’ atti tal-Unjoni u billi ppreveda espliċitament li dawn “ma jkunux vinkolanti”, l-Artikolu 288 TFUE kellu l-intenzjoni jagħti lill-istituzzjonijiet li huma awtorizzati jadottawhom setgħa ta’ inċentiv u ta’ persważjoni, li hija distinta mis-setgħa li jadottaw atti li għandhom saħħa vinkolanti (sentenza tal-20 ta’ Frar 2018, Il-Belġju vs Il‑Kummissjoni, C‑16/16 P, EU:C:2018:79, punt 26). Din il-konstatazzjoni tgħodd ukoll, b’analoġija, għall-kummenti magħmula mill-Kummissjoni fil-kuntest tal-ewwel fażi tal-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea, skont l-Artikolu 7(3) tad-Direttiva Qafas, bħal dawk magħmula fl-att ikkontestat fil-kawża ineżami.
44      It-tieni nett, l-espressjoni “tieħu kont sħiħ” tenfasizza n-natura mhux vinkolanti tal-kummenti magħmula mill-Kummissjoni taħt l-Artikolu 7(3) tad-Direttiva Qafas. Fil-fatt, li kieku tali kummenti kienu vinkolanti, ma kienx ikun biżżejjed li ARN tieħu kont sħiħ tagħhom, għaliex ikun hemm ir-riskju li jiġu żnaturati t-termini u l-għan ta’ din id-dispożizzjoni. F’dan ir-rigward, għandu jiġi osservat li l-kummenti tal-Kummissjoni huma ekwivalenti għal dawk magħmula, jekk ikun il-każ, mill-ARN l-oħra jew mill-BEREC, b’tali mod li, fil-każ li l-kummenti ta’ dawn id-diversi atturi istituzzjonali jipproponu approċċi differenti, l-ARN ikkonċernata tkun tista’ ssegwi l-approċċ propost minn ARN oħra jew mill-BEREC, minflok dak propost mill-Kummissjoni (ara, f’dan is-sens, id-digrieti tat-12 ta’ Diċembru 2007, Vodafone España u Vodafone Group vs Il‑Kummissjoni, T‑109/06, EU:T:2007:384, punti 93 u 94, kif ukoll tat-22 ta’ Frar 2008, Base vs Il‑Kummissjoni, T‑295/06, mhux ippubblikat, EU:T:2008:48, punti 63 u 64).
45      Fit-tieni lok, kif tenfasizza r-rikorrenti, huwa minnu li l-Qorti tal-Ġustizzja qieset, fis-sentenza tagħha tal-11 ta’ Settembru 2003, Altair Chimica (C‑207/01, EU:C:2003:451, punt 41), li, minkejja li ma humiex intiżi li jkollhom effetti vinkolanti u ma humiex ta’ natura li joħolqu drittijiet li l-individwi jistgħu jinvokaw quddiem qorti nazzjonali, ir-rakkomandazzjonijiet, madankollu, ma humiex mingħajr ebda effett legali.
46      Madankollu, għandha ssir distinzjoni bejn l-effetti msemmija f’din il-ġurisprudenza u l-effetti legali vinkolanti, allegati mir-rikorrenti, li huma ta’ natura li jaffettwaw l-interessi tagħha billi jibdlu b’mod serju s-sitwazzjoni legali tagħha. L-ewwel nett, fl-istess punt tas-sentenza msemmija mir-rikorrenti, il-Qorti tal-Ġustizzja indikat espliċitament l-effetti legali li kienet qiegħda tirreferi għalihom, billi spjegat li l-qrati nazzjonali huma meħtieġa jieħdu inkunsiderazzjoni r-rakkomandazzjonijiet sabiex tinstab soluzzjoni għat-tilwim imressaq quddiemhom, b’mod partikolari meta jiċċaraw l-interpretazzjoni ta’ dispożizzjonijiet nazzjonali adottati bil-għan li tiġi żgurata l-implimentazzjoni tagħhom jew meta jkunu intiżi li jikkompletaw id-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni li jkollhom natura vinkolanti (ara s-sentenza tal-11 ta’ Settembru 2003, Altair Chimica,
C‑207/01, EU:C:2003:451, punt 41 u l-ġurisprudenza ċċitata).
47      It-tieni nett, ir-rekwiżit li jittieħed “kont sħiħ” għandu effett legali distint mill-effetti allegati mir-rikorrenti, sa fejn l-imsemmi rekwiżit jimponi obbligu ta’ motivazzjoni. B’hekk, ARN għandha tkun tista’ tispjega d-diverġenzi fil-konfront tal-kummenti tal-Kummissjoni (ara, f’dan is-sens, id-digriet tat-22 ta’ Frar 2008, Base vs Il‑Kummissjoni, T‑295/06, mhux ippubblikat, EU:T:2008:48, punt 65). Dan huwa wkoll is-sens tal-punt 38 tas-sentenza tal-15 ta’ Settembru 2016, Koninklijke KPN et (C‑28/15, EU:C:2016:692), fejn il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li ARN tista’ ma timxix mal-mudell “Bulric strett” ippreżentat fir-Rakkomandazzjoni 2009/396 “filwaqt li tagħti raġunijiet għall-pożizzjoni tagħha”.
48      F’dan ir-rigward, l-Artikolu 19(2) tad-Direttiva Qafas jipprevedi espliċitament li, “[m]eta [ARN] tagħżel li ma ssegwix ir-rakkomandazzjoni, hija għandha tinforma lill-Kummissjoni, waqt li tagħti r-raġunijiet għall-pożizzjoni tagħha”. L-Artikolu 7(3) tad-Direttiva Qafas ma jipprevedi ebda obbligu formali ta’ motivazzjoni fir-rigward tal-kummenti magħmula mill-Kummissjoni dwar abbozz ta’ miżuri mibgħut minn ARN (ara, f’dan is-sens, id-digriet tat-22 ta’ Frar 2008, Base vs Il‑Kummissjoni, T‑295/06, mhux ippubblikat, EU:T:2008:48, punt 65).
49      F’dan ir-rigward, fil-kawża ineżami, l-ACM spjegat, fl-Anness I tad-deċiżjoni tagħha tas-27 ta’ Settembru 2018, kif ħadet kont sħiħ tal-kummenti tal-Kummissjoni. Il-kontenut u l-formulazzjoni ta’ dan l-anness jindikaw li din l-ARN eżaminat u kkummentat dwar il-kummenti tal-Kummissjoni, mingħajr ma kkunsidrat li kienet marbuta bihom.
50      Fi kwalunkwe każ, obbligu ta’ motivazzjoni, li jista’ jkollhom l-ARN, ma jkunx ta’ natura li jaffettwa l-interessi tar-rikorrenti billi jibdel b’mod serju s-sitwazzjoni legali tagħha (ara, f’dan is-sens, id-digriet tat-22 ta’ Frar 2008, Base vs Il‑Kummissjoni, T‑295/06, mhux ippubblikat, EU:T:2008:48, punt 65).
51      Fit-tielet lok, ir-rikorrenti tafferma li l-ARN ma jistgħux jinjoraw il-kummenti magħmula fil-kuntest tal-proċedura prevista fl-Artikolu 7(3) tad-Direttiva Qafas, għaliex ikun hemm ir-riskju li jiksru d-dmir ta’ kooperazzjoni leali previst fl-Artikolu 4(3) TUE. Fil-fatt, hija tenfasizza, filwaqt li tinvoka s-sentenza tas-16 ta’ April 2015, Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej u Telefonia Dialog (C‑3/14, EU:C:2015:232), li din il-proċedura hija intiża, kif jirriżulta mill-premessa 15 tad-Direttiva Qafas, li tiggarantixxi li d-deċiżjonijiet meħuda fil-livell nazzjonali ma jkollhomx effett ħażin fuq is-suq uniku jew fuq għanijiet oħra tat-Trattat FUE.
52      Madankollu, id-dmir ta’ kooperazzjoni leali ma jistax iwassal sabiex tali kummenti jkollhom effetti legali vinkolanti. Fil-fatt, id-dmir ta’ kooperazzjoni leali ma jistax iwassal sabiex jiġu injorati l-kundizzjonijiet għall-ammissibbiltà previsti espliċitament fl-Artikolu 263 TFUE (sentenza tal-20 ta’ Frar 2018, Il-Belġju vs Il-Kummissjoni, C‑16/16 P, EU:C:2018:79, punt 40). Barra minn hekk, peress li l-leġiżlatur tal-Unjoni ddetermina b’mod espliċitu l-effetti legali li xtaq jagħti lil kummenti magħmula skont l-Artikolu 7(3) tad-Direttiva Qafas, id-dmir ta’ kooperazzjoni leali ma jistax ikollu portata usa’ billi jagħti effetti legali li ma kinux previsti mil-leġiżlatur.
53      Fir-raba’ lok, ir-rikorrenti ssostni li l-pożizzjoni tagħha hija kkonfermata mill-ġurisprudenza nazzjonali, filwaqt li tiċċita deċiżjoni tal-Bundesverwaltungsgericht (il-Qorti Amministrattiva Federali, il-Ġermanja). Madankollu, l-analiżi magħmula iktar ’il fuq ma tistax tiġi kkontestata permezz ta’ ġurisprudenza nazzjonali. Fil-fatt, skont ġurisprudenza stabbilita, ir-rekwiżit ta’ applikazzjoni uniformi tad-dritt tal-Unjoni jeħtieġ li, sa fejn dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni ma tagħmilx riferiment għad-dritt tal-Istati Membri fir-rigward ta’ kunċett partikolari, dan il-kunċett għandu jingħata interpretazzjoni awtonoma u uniformi fl-Unjoni kollha, interpretazzjoni li għandha tiġi mfittxija billi jittieħdu inkunsiderazzjoni l-kuntest tad-dispożizzjoni u l-għan segwit mil-leġiżlazzjoni inkwistjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad-9 ta’ Novembru 2016, Wathelet, C‑149/15, EU:C:2016:840, punt 28 u l-ġurisprudenza ċċitata). Fi kwalunkwe każ, is-silta ċċitata mir-rikorrenti ma tippermettix li jiġi konkluż li l-Bundesverwaltungsgericht (il-Qorti Amministrattiva Federali) qieset li l-kummenti tal-Kummissjoni kellhom effetti legali vinkolanti fis-sens tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE.
54      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, għandu jiġi kkonstatat li r-rekwiżit li l-ARN ikkonċernata għandha tieħu “kont sħiħ” tal-kummenti magħmula mill-Kummissjoni taħt l-Artikolu 7(3) tad-Direttiva Qafas ma jimplikax li l-att ikkontestat għandu effetti legali vinkolanti.
Fuq l-argumenti fis-sens li l-att ikkontestat jikkostitwixxi awtorizzazzjoni
55      Ir-rikorrenti tqis li l-kummenti tal-Kummissjoni, għalkemm magħmula fil-forma ta’ ittra, jikkostitwixxu awtorizzazzjoni li tippermetti lill-ACM tadotta d-deċiżjoni tagħha tas-27 ta’ Settembru 2018.
56      Fl-ewwel lok, ir-rikorrenti ssostni li l-komunikazzjoni ta’ kummenti skont l-Artikolu 7(3) tad-Direttiva Qafas u l-ftuħ tat-tieni fażi tal-Artikolu 7 huma ż-żewġ aspetti tal-istess alternattiva, b’tali mod li l-Kummissjoni jkollha quddiemha għażla binarja bejn assenza ta’ veto jew veto tal-abbozz ta’ miżuri kkomunikat mill-ARN.
57      L-ewwel nett, għandu jiġi osservat li, għalkemm huwa minnu li l-komunikazzjoni ta’ kummenti u l-ftuħ tat-tieni fażi tal-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea jikkostitwixxu alternattiva, għall-kuntrarju ta’ dak li ssostni r-rikorrenti ma jistax jingħad li hemm għażla binarja bejn l-assenza ta’ veto jew veto tal-abbozz ta’ miżuri kkomunikat mill-ARN. Fil-fatt, meta l-Kummissjoni tiftaħ it-tieni fażi tal-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea, hija taġixxi fuq il-bażi, skont il-każ, tal-Artikolu 7(4) tad-Direttiva Qafas jew tal-Artikolu 7a(1) tal-imsemmija direttiva, jew anki fuq il-bażi taż-żewġ dispożizzjonijiet f’daqqa. Issa, huwa biss fil-kuntest tat-tieni fażi tal-Artikolu 7 li l-Kummissjoni tista’ tiddeċiedi li teżiġi li l-ARN tirtira l-abbozz tagħha, sakemm ma tagħżilx li tneħħi r-riżervi tagħha fir-rigward tal-abbozz ta’ miżuri. Għall-kuntrarju, it-tieni fażi tal-Artikolu 7a tista’, l-iktar l-iktar, twassal għall-ħruġ ta’ rakkomandazzjoni li tinkoraġġixxi lill-ARN ikkonċernata temenda jew tirtira l-abbozz tagħha.
58      Fil-verità, minkejja li l-eżerċizzju tad-dritt ta’ veto, previst fl-Artikolu 7(5)(a) tad-Direttiva Qafas, ikollu effetti legali vinkolanti sa fejn l-ARN ikkonċernata ma tkunx għadha tista’ tadotta l-miżuri inizjalment previsti, il-fatt li l-Kummissjoni ma teżerċitax id-dritt ta’ veto tagħha huwa ekwivalenti għall-assenza ta’ adozzjoni ta’ deċiżjoni, b’tali mod li din il-pożizzjoni ma għandha ebda effett legali vinkolanti (ara, f’dan is-sens, id-digrieti tat-12 ta’ Diċembru 2007, Vodafone España u Vodafone Group vs Il‑Kummissjoni, T‑109/06, EU:T:2007:384, punti 105 u 106, kif ukoll tat-22 ta’ Frar 2008, Base vs Il‑Kummissjoni, T‑295/06, mhux ippubblikat, EU:T:2008:48, punti 75 u 76).
59      It-tieni nett, l-ARN ikkonċernata tislet il-kompetenzi tagħha direttament mid-dispożizzjonijiet rilevanti tad-Direttiva Qafas u l-eżerċizzju tagħhom ma jeħtieġ ebda awtorizzazzjoni min-naħa tal-Kummissjoni. Barra minn hekk, l-ebda dispożizzjoni tal-imsemmija direttiva ma tipprevedi li l-assenza tal-ftuħ tat-tieni fażi tal-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea għandha tiġi assimilata ma’ approvazzjoni tal-abbozz ta’ miżuri nnotifikat li tawtorizza lill-ARN taġixxi (ara, f’dan is-sens, id-digrieti tat-12 ta’ Diċembru 2007, Vodafone España u Vodafone Group vs Il‑Kummissjoni, T‑109/06, EU:T:2007:384, punti 95 u 96, kif ukoll tat-22 ta’ Frar 2008, Base vs Il‑Kummissjoni, T‑295/06, mhux ippubblikat, EU:T:2008:48, punti 66 u 68).
60      B’hekk, jekk l-ARN tiddeċiedi li tadotta l-miżura nazzjonali, fil-forma inizjali tagħha jew f’forma emendata, l-effetti legali vinkolanti li joħorġu minn din il-miżura huma attribwibbli lill-ARN inkwistjoni u mhux lill-kummenti tal-Kummissjoni jew lill-assenza li tinfetaħ it-tieni fażi tal-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea (ara, f’dan is-sens, id-digrieti tat-12 ta’ Diċembru 2007, Vodafone España u Vodafone Group vs Il‑Kummissjoni, T‑109/06, EU:T:2007:384, punt 106, u tat-22 ta’ Frar 2008, Base vs Il‑Kummissjoni, T‑295/06, mhux ippubblikat, EU:T:2008:48, punt 77).
61      Fit-tieni lok, ir-rikorrenti tqis li l-fatt li l-miżuri finalment adottati mill-ACM għandhom effetti legali ma jeskludix l-eżistenza ta’ effetti legali vinkolanti tal-att ikkontestat, sa fejn iż-żewġ atti jirriżultaw minn proċessi amministrattivi distinti u sa fejn il-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea hija stadju obbligatorju.
62      F’dan ir-rigward, huwa minnu li l-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea tikkostitwixxi stadju obbligatorju fil-proċess ta’ adozzjoni ta’ miżuri li jaqgħu jew taħt l-Artikoli 15 jew 16 tad-Direttiva Qafas jew taħt l-Artikoli 5 jew 8 tad-Direttiva 2002/19 u li għandhom impatt fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri. Madankollu, din il-konstatazzjoni ma hijiex biżżejjed sabiex jiġi rrikonoxxut li l-kummenti magħmula taħt l-Artikolu 7(3) tad-Direttiva Qafas għandhom effetti legali vinkolanti. Fil-fatt, l-eventwali nuqqas ta’ osservanza ta’ dan l-istadju obbligatorju jkollu effetti distinti. B’hekk, pereżempju, jekk ARN ma tiftaħx il-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea billi tastjeni milli tqiegħed abbozz ta’ miżuri għad-dispożizzjoni tal-ARN l-oħra, tal-Kummissjoni u tal-BEREC jew ma tistenniex l-eżitu tal-imsemmija proċedura billi tadotta l-miżuri ppjanati, dan jista’ jwassal, jekk ikun il-każ, għal rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu quddiem il-qorti tal-Unjoni jew għal rikors kontra l-miżuri adottati mill-ARN quddiem il-qorti nazzjonali.
63      Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-att ikkontestat ma huwiex awtorizzazzjoni li ppermettiet lill-ACM tadotta l-abbozz ta’ miżuri tagħha u li b’hekk kellha effetti legali vinkolanti.
Fuq l-argumenti bbażati fuq l-allegat impatt fuq id-drittijiet proċedurali tar-rikorrenti
64      Ir-rikorrenti tqis li l-att ikkontestat għandu impatt fuq id-drittijiet proċedurali tagħha peress li ġiet imċaħħda mill-possibbiltà li tinstema’ fil-kuntest tat-tieni fażi tal-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea.
65      Fl-ewwel lok, ir-rikorrenti ssostni li l-ftuħ tat-tieni fażi tal-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea jimplika ċertu numru ta’ stadji proċedurali li kienu jippermettulha tinstema’ u, jekk ikun il-każ, setgħu jinfluwenzaw il-miżuri finalment adottati mill-ACM.
66      Madankollu, anki jekk jitqies li l-protezzjoni tad-drittijiet proċedurali ta’ parti interessata tista’ tkun ta’ natura li tinfluwenza n-natura kontestabbli ta’ deċiżjoni li ma tinfetaħx proċedura partikolari, ikun għad irid jiġi eżaminat jekk, taħt id-Direttiva Qafas, ir-rikorrenti tibbenefikax minn drittijiet proċedurali li l-qorti tal-Unjoni għandha tipproteġi.
67      F’dan ir-rigward, l-ewwel nett, għandu jitfakkar, qabel kollox, li l-Artikolu 6 tad-Direttiva Qafas jipprevedi li ARN, meta jkollha l-intenzjoni tieħu miżuri li jkollhom effetti kunsiderevoli fuq is-suq rilevanti, għandha l-obbligu torganizza konsultazzjoni pubblika fil-livell nazzjonali sabiex il-partijiet interessati jkunu jistgħu jagħmlu l-kummenti tagħhom dwar l-abbozz ta’ miżuri f’terminu raġonevoli. Konformement mal-Artikolu 7(3) tad-Direttiva Qafas, din il-konsultazzjoni nazzjonali għandha titwettaq qabel il-konsultazzjoni Ewropea, sabiex din tal-aħħar titwettaq b’għarfien tal-kummenti tal-partijiet interessati, kif espost fil-premessa 17 tad-Direttiva Qafas 2009/140, li emendat id-Direttiva Qafas.
68      Barra minn hekk, għandu jiġi kkonstatat li l-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea, kif prevista fid-Direttiva Qafas, kemm fir-rigward tal-ewwel u kemm fir-rigward tat-tieni fażi, tikkonċerna esklużivament ir-relazzjonijiet bejn l-ARN ikkonċernata, minn naħa, u l-Kummissjoni, l-ARN l-oħra u l-BEREC, min-naħa l-oħra, sa fejn id-Direttiva Qafas ma tgħid xejn dwar eventwali parteċipazzjoni tal-partijiet interessati fil-livell tal-Unjoni (ara, f’dan is-sens, id-digrieti tat-12 ta’ Diċembru 2007, Vodafone España u Vodafone Group vs Il‑Kummissjoni, T‑109/06, EU:T:2007:384, punti 119
sa 122, u tat-22 ta’ Frar 2008, Base vs Il‑Kummissjoni, T‑295/06, mhux ippubblikat, EU:T:2008:48, punti 90 sa 92).
69      Fil-fatt, minkejja li l-Kummissjoni għandha l-prassi, minn naħa, li tippubblika fuq is-sit internet tagħha l-att li permezz tiegħu tiftaħ it-tieni fażi tal-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea u, min-naħa l-oħra, li tistieden lill-partijiet interessati jippreżentaw il-kummenti tagħhom, ebda dispożizzjoni tad-Direttiva Qafas ma tobbligaha torganizza konsultazzjoni tal-partijiet interessati fil-livell tal-Unjoni u hija tista’ tieħu konoxxenza tal-kummenti tal-partijiet interessati magħmula fil-livell nazzjonali fil-kuntest tal-konsultazzjoni pubblika mwettqa qabel il-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea.
70      Fil-verità, meta d-Direttiva Qafas tipprevedi parteċipazzjoni addizzjonali tal-partijiet interessati, l-Artikolu 7(6) u l-Artikolu 7a(6) tad-Direttiva Qafas jipprevedu li hija l-ARN ikkonċernata li għandha torganizza, fil-livell nazzjonali, konsultazzjoni pubblika ġdida, u dan konformement mal-Artikolu 6 tad-Direttiva Qafas.
71      It-tieni nett, l-Artikolu 4 tad-Direttiva Qafas jistabbilixxi dritt għal rimedju kontra l-miżuri tal-ARN quddiem korp indipendenti li d-deċiżjoni tiegħu, jekk dan il-korp ma jkollux natura ġudizzjarja, għandha tkun tista’ tiġi eżaminata mill-ġdid minn qorti fis-sens tal-Artikolu 267 TFUE. Fil-qafas legali stabbilit mid-Direttiva Qafas, il-miżuri li jaffettwaw l-interessi tal-impriżi attivi fis-settur tal-komunikazzjonijiet elettroniċi għandhom jiġu adottati mill-ARN fil-livell nazzjonali, u mhux mill-Kummissjoni, u għalhekk għandhom ikunu jistgħu jkunu s-suġġett ta’ rimedju effettiv fil-livell nazzjonali.
72      Issa, l-assenza tal-ftuħ tat-tieni fażi tal-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea, bħal f’dan il-każ, timplika li d-deċiżjoni finali ser tittieħed fil-livell nazzjonali bl-adozzjoni, jekk ikun il-każ, tal-miżuri ppjanati. B’hekk, id-drittijiet proċedurali tal-partijiet interessati jistgħu jiġu protetti quddiem il-qrati nazzjonali (ara, f’dan is-sens, id-digrieti tat-12 ta’ Diċembru 2007, Vodafone España u Vodafone Group vs Il‑Kummissjoni, T‑109/06, EU:T:2007:384, punti 117 sa 121, u tat-22 ta’ Frar 2008, Base vs Il‑Kummissjoni, T‑295/06, mhux ippubblikat, EU:T:2008:48, punti 88 sa 92).
73      Fit-tieni lok, ir-rikorrenti tenfasizza b’mod partikolari r-rwol tal-BEREC fit-tieni fażi tal-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea. F’dan ir-rigward, peress li dan ir-rwol jirriżulta minn emendi tad-Direttiva Qafas sussegwenti għad-digriet tat-12 ta’ Diċembru 2007, Vodafone España u Vodafone Group vs Il‑Kummissjoni (T‑109/06, EU:T:2007:384), għandha ssir distinzjoni bejn il-kawża ineżami u l-kawża li wasslet għall-imsemmi digriet.
74      F’dan ir-rigward, huwa minnu li l-BEREC issa jista’ jkun involut fit-tieni fażi tal-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea, taħt l-Artikolu 7(5) u l-Artikolu 7a(3) sa (5) tad-Direttiva Qafas. Madankollu, dan il-fatt ma jimplikax l-eżistenza ta’ drittijiet proċedurali tar-rikorrenti li għandhom jiġu protetti fil-kuntest ta’ rikors taħt l-Artikolu 263 TFUE.
75      L-ewwel nett, għandu jiġi osservat, kif tagħmel ġustament il-Kummissjoni, li l-ftuħ tat-tieni fażi tal-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea ma huwiex meħtieġ sabiex il-BEREC ikun jista’ jesprimi l-pożizzjoni tiegħu dwar l-abbozz ta’ miżuri, sa fejn, skont l-Artikolu 7(3) tad-Direttiva Qafas, dan tal-aħħar jista’, sa mill-ewwel fażi, jagħmel kummenti lill-ARN ikkonċernata fl-istess terminu ta’ xahar li japplika bl-istess mod għall-ARN u għall-Kummissjoni.
76      It-tieni nett, id-distinzjoni magħmula mir-rikorrenti bejn il-kummenti li jista’ jagħmel il-BEREC dwar abbozz ta’ miżuri, fil-kuntest tal-ewwel fażi tal-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea, u l-opinjoni li dan il-korp jista’ jesprimi, fil-kuntest tat-tieni fażi tal-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea, skont l-Artikolu 7(5) tad-Direttiva Qafas, hija ineffettiva.
77      Qabel kollox, huwa minnu li l-opinjoni tal-BEREC fit-tieni fażi tal-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea tikkonċerna l-att tal-Kummissjoni li jiftaħ it-tieni fażi tal-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea u r-riżervi espressi f’dan l-att, iktar milli l-abbozz ta’ miżuri waħdu bħalma huwa l-każ fl-ewwel fażi. Madankollu, dawn iż-żewġ skambji jikkonċernaw, fl-aħħar mill-aħħar, l-abbozz ta’ miżuri mqiegħed għad-dispożizzjoni mill-ARN ikkonċernata.
78      Għall-istess raġuni, ftit huwa importanti li l-Kummissjoni, skont l-Artikolu 7(5) tad-Direttiva Qafas, għandha “tagħti l-akbar kunsiderazzjoni” lill-opinjoni tal-BEREC. Barra minn hekk, dan ir-rekwiżit ma huwiex rilevanti peress li l-Kummissjoni għandha tieħu wkoll “kont sħiħ ta’ kwalunkwe opinjoni, rakkomandazzjoni, linji gwida, parir jew l-aħjar prattika regolatorja maħruġ jew adottat mill-BEREC”, konformement mal-Artikolu 3(3) tar-Regolament (KE) Nru 1211/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta’ Novembru 2009 li jistabbilixxi l-BEREC u l-Uffiċċju (ĠU 2009, L 337, p. 1) (imħassar u ssostitwit bl-Artikolu 4(4) tar-Regolament (UE) 2018/1971 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ Diċembru 2018 li jistabbilixxi l-BEREC u l-Aġenzija għall-Appoġġ tal-BEREC (l-Uffiċċju tal-BEREC), li jemenda r-Regolament (UE) 2015/2120 (ĠU 2018, L 321, p. 1)). B’hekk, sa fejn il-BEREC jagħmel kummenti quddiem il-Kummissjoni fil-kuntest tal-ewwel fażi tal-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea, din tal-aħħar għandha fi kwalunkwe każ tieħu kont sħiħ ta’ dawn il-kummenti.
79      It-tielet nett, il-parteċipazzjoni, fil-kuntest tat-tieni fażi tal-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea, tal-BEREC, korp istituzzjonali distint mill-partijiet interessati, hija irrilevanti fir-rigward tal-protezzjoni ta’ allegati drittijiet proċedurali tar-rikorrenti.
80      Fit-tielet lok, ir-rikorrenti ssemmi s-sentenzi tal-24 ta’ Mejju 2011, Il‑Kummissjoni vs Kronoply u Kronotex (C‑83/09 P, EU:C:2011:341, punti 57 sa 59), u tas-27 ta’ Frar 2014, Stichting Woonpunt et vs Il‑Kummissjoni (C‑132/12 P, EU:C:2014:100, punt 30), fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat. Dawn huma kawżi fejn il-kwistjoni tar-rispett tad-drittijiet proċedurali tqajmet fil-kuntest ta’ rikors kontra deċiżjonijiet tal-Kummissjoni, imsejħa “deċiżjonijiet li ma jitqajmux oġġezzjonijiet”, li jaqgħu taħt l-Artikolu 4(3) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 659/1999 tat-22 ta’ Marzu 1999 li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni ta’ l-Artikolu 93 tat-Trattat tal-KE (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 1, p. 339), li minn dak iż-żmien lil hawn ġie ssostitwit bl-Artikolu 4(3) tar-Regolament tal-Kunsill (UE) 2015/1589 tat-13 ta’ Lulju 2015 li jistabblixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tal-Artikolu 108 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (ĠU 2015, L 248, p. 9).
81      Madankollu, din il-ġurisprudenza hija irrilevanti fil-kawża ineżami. Fil-fatt, minn naħa, il-kontroll tal-kompatibbiltà tal-għajnuna mill-Istat jaqa’ fil-kompetenza esklużiva tal-Kummissjoni, konformement mal-Artikolu 108(3) TFUE, b’tali mod li huwa biss fil-livell tal-Unjoni li l-partijiet interessati jistgħu jinvokaw b’mod utli l-eventwali kummenti tagħhom.
82      Issa, f’dan il-każ, fid-dawl tal-fatt li l-miżuri koperti mid-Direttiva Qafas huma bħala prinċipju meħuda fil-livell nazzjonali u mhux mill-Kummissjoni, huwa biżżejjed li l-partijiet interessati jinstemgħu fil-livell nazzjonali, minn tal-inqas meta l-Kummissjoni tagħmel biss kummenti taħt l-Artikolu 7(3) tad-Direttiva Qafas (ara, f’dan is-sens, id-digrieti tat-12 ta’ Diċembru 2007, Vodafone España u Vodafone Group vs Il‑Kummissjoni, T‑109/06, EU:T:2007:384, punt 128, u tat-22 ta’ Frar 2008, Base vs Il‑Kummissjoni, T‑295/06, mhux ippubblikat, EU:T:2008:48, punt 94).
83      Min-naħa l-oħra, id-deċiżjonijiet meħuda mill-Kummissjoni fil-kawżi msemmija mir-rikorrenti għandhom effetti legali vinkolanti, sa fejn jiddikjaraw espliċitament l-għajnuna inkwistjoni kompatibbli mas-suq intern.
84      Madankollu, f’din il-kawża, l-att ikkontestat ma jiddikjarax espliċitament l-abbozz ta’ miżuri kompatibbli mad-dritt tal-Unjoni. Il-qafas legali stabbilit mid-Direttiva Qafas kien japplika qabel l-abbozz ta’ miżuri tqiegħed għad-dispożizzjoni tal-Kummissjoni u jibqa’ japplika irrispettivament mill-pożizzjoni meħuda minn din tal-aħħar fl-att ikkontestat. Għaldaqstant, dan l-att ma għandux effetti legali vinkolanti u l-ġurisprudenza ċċitata mir-rikorrenti ma hijiex rilevanti fil-kawża ineżami (ara, f’dan is-sens, id-digriet tat-12 ta’ Diċembru 2007, Vodafone España u Vodafone Group vs Il‑Kummissjoni, T‑109/06, EU:T:2007:384, punti 125 u 127).
85      Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, għandu jiġi konkluż li l-att ikkontestat, li jeskludi l-ftuħ tat-tieni fażi tal-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea, ma jaffettwax id-drittijiet proċedurali tar-rikorrenti.
Fuq il-kontenut tal-att ikkontestat
86      Huwa meħtieġ li jiġi eżaminat ukoll il-kontenut tal-att ikkontestat sabiex jiġi evalwat jekk dan l-att, minkejja l-kuntest li fih ġie adottat, għandux xorta waħda effetti legali vinkolanti.
Fuq l-argumenti bbażati fuq il-formulazzjoni tal-att ikkontestat
87      Il-Kummissjoni tosserva li mill-formulazzjoni tal-att ikkontestat jirriżulta li hija ma kellhiex l-intenzjoni tagħtih effetti legali vinkolanti.
88      F’dan ir-rigward, għandu jiġi osservat, fl-ewwel lok, li l-att ikkontestat isemmi diversi drabi li huwa fih “kummenti”. B’hekk, l-ewwel nett, is-suġġett tal-att ikkontestat jispeċifika li dawn huma “[k]ummenti skont l-Artikolu 7(3) tad-[Direttiva Qafas]”, minkejja l-użu mhux f’loku tal-kelma “deċiżjoni” fit-titolu tal-istess suġġett [traduzzjoni mhux uffiċjali].
89      It-tieni nett, taħt it-titolu “Proċedura”, il-Kummissjoni tfakkar li, “[k]onformement mal-Artikolu 7(3) tad-[Direttiva Qafas], l-[ARN], il-[BEREC] u l-Kummissjoni jistgħu jagħmlu kummenti lill-ARN ikkonċernata dwar l-abbozzi ta’ miżuri nnotifikati” [traduzzjoni mhux uffiċjali].
90      Barra minn hekk, taħt it-titolu “Kummenti”, il-Kummissjoni tindika li hija “eżaminat in-notifika u l-informazzjoni supplimentari mibgħuta mill-ACM, [u] tixtieq tagħmel il-kummenti segwenti”, introduzzjoni din li hija kkompletata permezz ta’ nota ta’ qiegħ il-paġna li tispeċifika “[k]onformement mal-Artikolu 7(3) tad-[Direttiva Qafas]” [traduzzjoni mhux uffiċjali].
91      Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni tfakkar ukoll, fl-aħħar tal-att ikkontestat, li, “[k]onformement mal-Artikolu 7(7) tad-[Direttiva Qafas], l-ACM għandha tieħu kont sħiħ tal-kummenti magħmula mill-ARN l-oħra, mill-BEREC u mill-Kummissjoni u tista’ tadotta l-abbozz ta’ miżura li jirriżulta minnhom, f’liema każ għandha tinforma b’dan lill-Kummissjoni” [traduzzjoni mhux uffiċjali].
92      Fit-tieni lok, il-kummenti tal-Kummissjoni huma fformulati, essenzjalment, f’termini mhux imperattivi. B’hekk, l-ewwel nett, il-Kummissjoni tikkonkludi, b’mod partikolari, li hija “ma toġġezzjonax għall-konstatazzjoni ta’ [saħħa konġunta sinjifikattiva fis-suq]” [traduzzjoni mhux uffiċjali].
93      It-tieni nett, fir-rigward tal-proporzjonalità tal-miżuri korrettivi ppjanati, il-Kummissjoni, b’mod partikolari, “titlob lill-ACM issaħħaħ ir-raġunament tagħha” dwar in-natura adatta u proporzjonata tal-miżuri proposti u “tistieden lill-ACM tispjega aħjar” kif dawn il-miżuri ser jippermettu li jintlaħaq l-għan ta’ investimenti effettivi [traduzzjoni mhux uffiċjali].
94      Barrra minn hekk, fir-rigward tal-miżura dwar l-istabbiliment tat-tariffi ppjanata, il-Kummissjoni “titlob lill-ACM tikkunsidra” approċċ ieħor dwar il-kontroll tal-prezzijiet [traduzzjoni mhux uffiċjali].
95      Fl-aħħar nett, fil-kummenti finali tagħha, il-Kummissjoni, b’mod partikolari, “tistieden lill-ACM issegwi mill-qrib” l-iżviluppi fis-suq, b’mod partikolari fir-rigward ta’ impenji potenzjali dwar ftehimiet ta’ kooperazzjoni u ta’ investimenti konġunti u l-impatt tagħhom fuq il-livelli ta’ investiment kif ukoll il-prezzijiet u l-intensità kompetittiva fil-livell tal-bejgħ bl-imnut [traduzzjoni mhux uffiċjali].
96      Minn dan jirriżulta li l-Kummissjoni ma pprovatx timponi obbligi legalment vinkolanti meta adottat l-att ikkontestat, interpretazzjoni din li hija kondiviża mill-ACM, li hija d-destinatarju tal-imsemmi att, kif jirriżulta mill-formulazzjoni tad-deċiżjoni tagħha tas-27 ta’ Settembru 2018, b’mod partikolari mill-Anness I tagħha.
Fuq l-argumenti bbażati fuq is-suġġett tal-kummenti magħmula fl-att ikkontestat
97      Ir-rikorrenti ssostni li d-digriet tat-12 ta’ Diċembru 2007, Vodafone España u Vodafone Group vs Il‑Kummissjoni (T‑109/06, EU:T:2007:384), ma huwiex rilevanti fil-kawża ineżami. Fil-kawża li wasslet għall-imsemmi digriet, il-Comisión del Mercado de las Telecomunicaciones (il-Kummissjoni tas-Suq tat-Telekomunikazzjonijiet, Spanja) kienet qiegħdet abbozz ta’ miżuri għad-dispożizzjoni tal-Kummissjoni, irreġistrat bir-referenza ES/2005/0330, u din tal-aħħar kienet għamlet kummenti b’applikazzjoni tal-Artikolu 7(3) tad-Direttiva Qafas. Wara rikors ippreżentat quddiem il-Qorti Ġenerali taħt l-Artikolu 263 TFUE, il-Qorti Ġenerali kkonkludiet b’mod partikolari li l-kummenti tal-Kummissjoni ma kinux jikkostitwixxu att li għandu effetti legali vinkolanti.
98      Skont ir-rikorrenti, iċ-ċirkustanzi rilevanti tal-kawża ineżami huma differenti minn dawk tal-kawża li wasslet għad-digriet tat-12 ta’ Diċembru 2007, Vodafone España u Vodafone Group vs Il‑Kummissjoni (T‑109/06, EU:T:2007:384). B’hekk, minn naħa, l-att ikkontestat fih kummenti dwar id-definizzjoni tas-suq u l-miżuri korrettivi ppjanati mill-ACM, filwaqt li l-kummenti fil-każ ES/2005/0330 kienu dwar l-analiżi ekonomika tas-SSS u kienu għalhekk riżervi ta’ natura inqas fundamentali. Min-naħa l-oħra, għall-kuntrarju tal-analiżi tas-SSS mill-ARN Spanjola fil-każ ES/2005/0330, l-approċċ tal-ACM fil-kawża ineżami huwa manifestament u prima facie kuntrarju għall-qafas regolatorju, peress li l-ACM ma mxietx mal-indikazzjonijiet li jinsabu fid-dokumenti ta’ gwida rilevanti, b’mod speċifiku fir-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni 2014/710/UE tad-9 ta’ Ottubru 2014 dwar swieq rilevanti ta’ prodotti u servizzi fis-settur tal-komunikazzjonijiet elettroniċi li huma suxxettibbli għar-regolamentazzjoni ex ante f’konformità mad-Direttiva Qafas (ĠU 2014, L 295, p. 79), u fil-Linji Gwida tal-Kummissjoni dwar l-analiżi tas-suq u l-valutazzjoni tas-saħħa sinifikanti fis-suq skont il-qafas regolatorju tal-UE għan-netwerks u s-servizzi tal-komunikazzjonijiet elettroniċi (ĠU 2018, C 159, p. 1).
99      Fl-ewwel lok, għandu jiġi osservat, kif tagħmel ġustament il-Kummissjoni, li r-rikorrenti ma tispjegax kif differenzi dwar is-suġġett tal-kummenti magħmula mill-Kummissjoni jiġġustifikaw distinzjoni bejn il-kawża ineżami u dik li wasslet għad-digriet tat-12 ta’ Diċembru 2007, Vodafone España u Vodafone Group vs Il‑Kummissjoni (T‑109/06, EU:T:2007:384).
100    L-ewwel nett, il-formulazzjoni tal-Artikolu 7(3) tad-Direttiva Qafas ma tagħmel ebda distinzjoni fuq il-bażi tas-suġġett tal-kummenti magħmula mill-Kummissjoni fl-ewwel fażi tal-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea.
101    It-tieni nett, huwa minnu li s-suġġett tar-riżervi tal-Kummissjoni jiddetermina jekk din tiftaħx it-tieni fażi tal-Artikolu 7 jew it-tieni fażi tal-Artikolu 7a, jew it-tnejn li huma. Madankollu, anki jekk jitqies li l-kummenti magħmula fil-kawża ineżami jikkostitwixxu effettivament riżervi li jiġġustifikaw il-ftuħ tat-tieni fażi tal-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea, l-istess dispożizzjoni, jiġifieri l-Artikolu 7(4) tad-Direttiva Qafas, kienet applikabbli kemm fil-każ ES/2005/0330 u kemm fil-każ ineżami, sa fejn kemm ir-riżervi dwar is-SSS u kemm id-definizzjoni tas-suq jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-imsemmija dispożizzjoni. Barra minn hekk, id-distinzjoni
magħmula mir-rikorrenti bejn l-analiżi teoretika u l-analiżi ekonomika tas-SSS hija irrilevanti f’dan ir-rigward.
102    Fit-tieni lok, skont ir-rikorrenti, għall-kuntrarju tal-każ ES/2005/0330, l-abbozz ta’ miżuri fil-kawża ineżami jmur kontra l-qafas regolatorju sa fejn, minn naħa, id-definizzjoni tas-suq ma timxix mal-approċċ ippreżentat fir-Rakkomandazzjoni 2014/710 u, min-naħa l-oħra, l-analiżi tas-saħħa konġunta sinjifikattiva fis-suq ma ssegwix il-qafas analitiku tal-Linji gwida tal-Kummissjoni dwar l-analiżi tas-suq u l-evalwazzjoni tas-saħħa fis-suq b’applikazzjoni tal-qafas regolatorju tal-Unjoni għan-netwerks u għas-servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi. Issa, l-ACM kien imissha, bħala prinċipju, segwiet l-indikazzjonijiet li jinsabu f’dawn id-dokumenti ta’ gwida.
103    F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-ACM tista’ ma timxix mal-indikazzjonijiet li jinsabu f’dawn id-dokumenti ta’ gwida jekk jidhrilha, fil-kuntest tal-evalwazzjoni tagħha ta’ sitwazzjoni partikolari, li dawn ma humiex adatti għaċ-ċirkustanzi, kif ġie spjegat fil-punti 41 sa 43 iktar ’il fuq. Fil-kawża ineżami, fid-dawl tal-informazzjoni mogħtija mill-ACM, b’mod partikolari dwar il-karatteristiċi speċifiċi taċ-ċirkustanzi tas-suq fil-Pajjiżi l-Baxxi, il-Kummissjoni qieset li kien biżżejjed li tagħmel kummenti mingħajr ma tiftaħ it-tieni fażi tal-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea.
104    Fit-tielet lok u fi kwalunkwe każ, għandu jiġi nnotat li d-differenzi fis-suġġett tal-kummenti magħmula mill-Kummissjoni u l-eżistenza ta’ diverġenzi fil-konfront tad-dokumenti ta’ gwida, invokati mir-rikorrenti, huma irrilevanti fir-rigward tal-effetti legali ta’ kummenti magħmula lil ARN b’applikazzjoni tal-Artikolu 7(3) tad-Direttiva Qafas.
105    Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li la l-kuntest legali li fih ġie adottat l-att ikkontestat u lanqas il-kontenut ta’ dan tal-aħħar ma juru li dan l-att jikkostitwixxi att li għandu effetti legali vinkolanti. Għaldaqstant, għandu jiġi eżaminat jekk l-att ikkontestat għandux natura preparatorja jew le.
Fuq in-natura preparatorja tal-att ikkontestat
Fuq l-argumenti bbażati fuq il-konklużjoni ta’ proċedura interna
106    Ir-rikorrenti toġġezzjona għall-argument tal-Kummissjoni li l-att ikkontestat huwa att preparatorju. Fil-fatt, l-att ikkontestat huwa l-istadju finali ta’ proċedura amministrattiva fil-livell tal-Unjoni. Sa fejn il-Kummissjoni ma hijiex ser ikollha iktar opportunitajiet sabiex tagħmel intervent, l-att ikkontestat jirrifletti l-pożizzjoni definittiva tagħha fi tmiem proċedura interna, għall-kuntrarju taċ-ċirkustanzi rilevanti fil-ġurisprudenza ċċitata insostenn tad-digriet tat-12 ta’ Diċembru 2007, Vodafone España u Vodafone Group vs Il‑Kummissjoni (T‑109/06, EU:T:2007:384, punt 97). Barra minn hekk, jekk ma tiġix irrikonoxxuta n-natura definittiva tal-att ikkontestat ma jkunx possibbli li tiġi kkontestata l-legalità ta’ atti ta’ dan it-tip.
107    F’dan ir-rigward, għandu jiġi osservat li, fl-ewwel lok, minkejja l-fatt li l-kummenti magħmula mill-Kummissjoni ma humiex segwiti minn att ieħor tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni, b’differenza, kif osservat ir-rikorrenti, miċ-ċirkustanzi rilevanti tal-ġurisprudenza msemmija fil-punt 106 iktar ’il fuq, il-Qorti Ġenerali qieset espliċitament li ittra bil-kummenti tal-Kummissjoni, taħt l-Artikolu 7(3) tad-Direttiva Qafas, kienet tikkostitwixxi att preparatorju tal-Unjoni fil-kuntest ta’ proċedura li twassal għall-adozzjoni ta’ miżuri nazzjonali mill-ARN ikkonċernata (digriet tat-12 ta’ Diċembru 2007, Vodafone España u Vodafone Group vs Il‑Kummissjoni, T‑109/06, EU:T:2007:384, punt 97).
108    Fit-tieni lok, kif tosserva ġustament il-Kummissjoni, il-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea, li fil-każ ineżami wasslet għall-komunikazzjoni ta’ kummenti mill-Kummissjoni lill-ARN, ma tikkostitwixxix konklużjoni iżda hija biss stadju fil-proċedura amministrattiva li twassal għall-adozzjoni tal-miżuri li dwarhom ġew ikkomunikati l-imsemmija kummenti.
109    Kif jirriżulta mill-analiżi preċedenti, il-qafas regolatorju applikabbli fil-kawża ineżami ma huwiex intiż li jistabbilixxi kondiviżjoni bejn żewġ kompetenzi, waħda nazzjonali u l-oħra tal-Unjoni, li jkollhom suġġetti differenti, iżda jistabbilixxi, għall-kuntrarju, is-setgħa deċiżjonali esklużiva tal-ARN. Din is-setgħa hija limitata biss mid-dritt ta’ veto tal-Kummissjoni f’ċerti ċirkustanzi, li ma huwiex il-każ fil-kawża ineżami, u li fi kwalunkwe każ jista’ jwassal biss sabiex il-Kummissjoni tadotta l-miżuri minflok ARN.
110    L-eventwali involviment tal-Kummissjoni, tal-ARN l-oħra u tal-BEREC fl-iżvolġiment tal-proċedura li twassal għall-adozzjoni ta’ miżuri nazzjonali ma jistax idaħħal inkwistjoni l-klassifikazzjoni tagħhom bħala “miżuri nazzjonali”, sa fejn l-atti meħuda mill-Kummissjoni, mill-ARN l-oħra u mill-BEREC huma stadju ta’ proċedura li fiha l-ARN ikkonċernata teżerċita, waħedha, is-setgħa deċiżjonali finali mingħajr ma tkun marbuta mill-atti preparatorji ta’ dawn l-atturi istituzzjonali (ara, b’analoġija, is-sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2018, Berlusconi u Fininvest, C‑219/17, EU:C:2018:1023, punti 41 sa 44).
111    Fit-tielet lok, meta għażel proċedura amministrattiva li tipprevedi l-adozzjoni mill-Kummissjoni, mill-ARN l-oħra u mill-BEREC ta’ atti preparatorji għal miżuri finali tal-ARN ikkonċernata li għandhom effetti legali vinkolanti u li jistgħu jikkawżaw dannu, il-leġiżlatur tal-Unjoni kellu l-intenzjoni jistabbilixxi mekkaniżmu partikolari ta’ kollaborazzjoni bejn dawn l-atturi li huwa madankollu bbażat fuq il-kompetenza deċiżjonali esklużiva u finali tal-ARN ikkonċernata.
112    Issa, sabiex tali proċess deċiżjonali jkun effettiv huwa neċessarjament meħtieġ stħarriġ ġudizzjarju wieħed li jiġi eżerċitat biss ladarba jkunu ġew adottati l-miżuri tal-ARN ikkonċernata li permezz tagħhom tingħalaq il-proċedura amministrattiva u li huma biss jista’ jkollhom effetti legali vinkolanti ta’ natura li jaffettwaw l-interessi tar-rikorrenti, billi jibdlu b’mod serju s-sitwazzjoni legali tagħha. B’hekk, qari tal-Artikolu 263 TFUE fid-dawl tad-dmir ta’ kooperazzjoni leali jiġġustifika li l-atti adottati mill-atturi istituzzjonali li ma jkunux l-ARN ikkonċernata ma jistgħux ikunu suġġetti għall-istħarriġ tal-qorti tal-Unjoni taħt l-Artikolu 263 TFUE (ara, b’analoġija, is-sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2018, Berlusconi u Fininvest, C‑219/17, EU:C:2018:1023, punti 47 sa 49).
Fuq l-argumenti bbażati fuq id-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva
113    Ir-rikorrenti tqis li d-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva, stabbilit b’mod partikolari fl-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, jeħtieġ li jintlaqa’ r-rikors kontra l-att ikkontestat quddiem il-Qorti Ġenerali, sa fejn din il-qorti hija l-unika qorti li għandha ġurisdizzjoni sabiex tistħarreġ il-validità ta’ att tal-istituzzjonijiet. Skont ir-rikorrenti dan jgħodd iktar u iktar fid-dawl tal-fatt li l-qrati nazzjonali jagħtu ċerta awtorità lil kummenti magħmula skont l-Artikolu 7(3) tad-Direttiva Qafas.
114    F’dan ir-rigward, fl-ewwel lok, għandu jitfakkar li, għalkemm il-kundizzjonijiet għall-ammissibbiltà previsti fl-Artikolu 263 TFUE għandhom jiġu interpretati fid-dawl tad-dritt fundamentali għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva, din l-interpretazzjoni ma tistax madankollu twassal sabiex ma jiġux applikati l-kundizzjonijiet previsti espliċitament fl-imsemmi Trattat (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-3 ta’ Ottubru 2013, Inuit Tapiriit Kanatami et vs Il-Parlament u Il-Kunsill, C‑583/11 P, EU:C:2013:625, punt 98 u l-ġurisprudenza ċċitata, kif ukoll id-digriet tat-28 ta’ Frar 2017, NF vs Il‑Kunsill Ewropew, T‑192/16, EU:T:2017:128, punt 74).
115    Fit-tieni lok, fis-sistema stabbilita permezz tad-Direttiva Qafas, l-ARN għandhom rwol ċentrali u, f’dan ir-rigward, l-Artikolu 4 ta’ din id-direttiva jobbliga lill-Istati Membri jistabbilixxu mekkaniżmu ta’ rikors kontra d-deċiżjonijiet ta’ dawn l-awtoritajiet, b’tali mod li b’hekk hija prevista sistema ta’ protezzjoni ġudizzjarja kompleta (ara, f’dan is-sens, id-digrieti tat-12 ta’ Diċembru 2007, Vodafone España u Vodafone Group vs Il‑Kummissjoni, T‑109/06, EU:T:2007:384, punt 101, u tat-22 ta’ Frar 2008, Base vs Il‑Kummissjoni, T‑295/06, mhux ippubblikat, EU:T:2008:48, punt 71).
116    B’hekk, minn naħa, meta, bħal f’dan il-każ, ir-rwol tal-Kummissjoni jkun limitat għall-komunikazzjoni ta’ kummenti, b’applikazzjoni tal-Artikolu 7(3) tad-Direttiva Qafas, li jwasslu, bħala prinċipju, għall-adozzjoni ta’ deċiżjoni mill-ARN ikkonċernata, dritt għal azzjoni legali huwa disponibbli quddiem il-qorti nazzjonali kkonċernata. Jekk ikun il-każ, din il-qorti nazzjonali tista’, konformement mal-Artikolu 267 TFUE, tagħmel domandi preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-qafas regolatorju tal-Unjoni applikabbli għal sitwazzjoni partikolari. Fil-fatt, għalkemm l-Artikolu 263 TFUE jeskludi l-istħarriġ tal-Qorti tal-Ġustizzja fuq l-atti mhux vinkolanti tal-Unjoni, l-Artikolu 267 TFUE jagħtiha l-kompetenza tagħti deċiżjoni preliminari dwar il-validità u l-interpretazzjoni tal-atti meħuda mill-istituzzjonijiet tal-Unjoni, mingħajr ebda eċċezzjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat-13 ta’ Diċembru 1989, Grimaldi, C‑322/88, EU:C:1989:646, punt 8, u tal-20 ta’ Frar 2018, Il-Belġju vs Il‑Kummissjoni, C‑16/16 P, EU:C:2018:79, punt 44).
117    Min-naħa l-oħra, jekk il-Kummissjoni teżerċita d-dritt ta’ veto tagħha taħt l-Artikolu 7(5)(a) tad-Direttiva Qafas, il-proċedura ma twassalx għal deċiżjoni nazzjonali, iżda għall-adozzjoni ta’ att tal-Unjoni li jkollu effetti legali vinkolanti u għalhekk ikun hemm rimedju, f’dan il-każ, quddiem il-qorti tal-Unjoni taħt l-Artikolu 263 TFUE.
118    Fit-tielet lok, il-fatt li l-qrati nazzjonali jagħtu, fl-evalwazzjoni tagħhom tal-fatti ta’ kawża, piż importanti lill-kummenti magħmula mill-Kummissjoni taħt l-Artikolu 7(3) tad-Direttiva Qafas huwa irrilevanti. Minn naħa, l-evalwazzjoni magħmula mill-qrati nazzjonali ma tistax twassal sabiex att meħud minn istituzzjoni tal-Unjoni jingħata effetti legali vinkolanti li ma jirrikonoxxilux id-dritt tal-Unjoni. Min-naħa l-oħra, fil-każ ta’ kontestazzjoni dwar tali kummenti bejn il-partijiet f’tilwima quddiem il-qorti nazzjonali, din il-qorti tista’ tagħmel domandi preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja, kif spjegat fil-punt 116 iktar ’il fuq.
119    Fi kwalunkwe każ, għandu jiġi osservat li, fl-unika deċiżjoni ta’ qorti nazzjonali ċċitata mir-rikorrenti insostenn tal-argument tagħha, ir-riferiment għall-pożizzjoni tal-Kummissjoni jikkostitwixxi motiv fost oħrajn, b’tali mod li l-imsemmija qorti ma bbażatx ruħha esklużivament fuq l-eventwali awtorità mogħtija lill-ittra tal-Kummissjoni mibgħuta lill-ACM skont l-Artikolu 7(3) tad-Direttiva Qafas.
120    Kif jirriżulta mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, l-att ikkontestat, li ma għandux effetti legali vinkolanti u li għandu natura preparatorja, ma huwiex att li jista’ jiġi kkontestat mir-rikorrenti quddiem il-qorti tal-Unjoni, taħt l-Artikolu 263 TFUE, sabiex tikkontesta l-assenza tal-ftuħ tat-tieni fażi tal-proċedura ta’ konsultazzjoni Ewropea.
121    Għaldaqstant, l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà mqajma mill-Kummissjoni għandha tintlaqa’ u r-rikors ineżami għandu jiġi ddikjarat inammissibbli, mingħajr ma huwa meħtieġ li tiġi eżaminata t-tieni raġuni ta’ inammissibbiltà, dwar il-locus standi tar-rikorrenti, u mingħajr ma huwa meħtieġ li tingħata deċiżjoni dwar it-talbiet għal intervent imressqa mir-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi kif ukoll minn T‑Mobile Netherlands Holding, T‑Mobile Netherlands, T‑Mobile Thuis u Tele2 Nederland.
Fuq l-ispejjeż
122    Skont l-Artikolu 134(1) tar-Regoli tal-Proċedura, il-parti li titlef il-kawża għandha tiġi kkundannata għall-ispejjeż, jekk dawn ikunu ntalbu. Għaldaqstant, ir-rikorrenti għandha tbati l-ispejjeż rispettivi tagħha kif ukoll dawk tal-Kummissjoni, konformement mat-talbiet ta’ din tal-aħħar, bl-eċċezzjoni tal-ispejjeż marbuta mat-talbiet għal intervent.
123    Skont l-Artikolu 144(10) tar-Regoli tal-Proċedura, jekk l-istanza fil-kawża prinċipali tingħalaq qabel tingħata deċiżjoni dwar talba għal intervent, min ressaq it-talba għal intervent u l-partijiet prinċipali għandhom ibatu l-ispejjeż rispettivi tagħhom marbuta mat-talba għal intervent. Għaldaqstant, ir-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi kif ukoll T‑Mobile Netherlands Holding, T‑Mobile Netherlands, T‑Mobile Thuis u Tele2 Nederland għandhom ibatu l-ispejjeż rispettivi tagħhom marbuta mat-talbiet għal intervent rispettivi tagħhom. Barra minn hekk, ir-rikorrenti u l-Kummissjoni għandhom
ibatu, it-tnejn li huma, l-ispejjeż rispettivi tagħhom marbuta ma’ dawn it-talbiet għal intervent.
Għal dawn il-motivi,
IL-QORTI ĠENERALI (L-Ewwel Awla)
tordna li:
1)      Ir-rikors huwa miċħud bħala inammissibbli.
2)      Ma għadx hemm lok li tingħata deċiżjoni dwar it-talbiet għal intervent tar-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi kif ukoll ta’ T‑Mobile Netherlands Holding BV, ta’ T‑Mobile Netherlands BV, ta’ T‑Mobile Thuis BV u ta’ Tele2 Nederland BV.
3)      VodafoneZiggo Group BV għandha tbati l-ispejjeż tagħha kif ukoll dawk tal-Kummissjoni Ewropea, bl-eċċezzjoni tal-ispejjeż marbuta mat-talbiet għal intervent.
4)      VodafoneZiggo Group, il-Kummissjoni, ir-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi kif ukoll T‑Mobile Netherlands Holding, T‑Mobile Netherlands, T‑Mobile Thuis u Tele2 Nederland għandhom kollha jbatu l-ispejjeż rispettivi tagħhom marbuta mat-talbiet għal intervent.
Magħmul fil-Lussemburgu, fid-9 ta’ Lulju 2019.
Reġistratur
Il-President
E. Coulon
I. Pelikánová
*      Lingwa tal-kawża: l-Ingliż.