62023CC0019
TUAIRIM AN ABHCÓIDE GHINEARÁLTA
EMILIOU
arna tabhairt an 14 Eanáir 2025 (
1
)
Cás C‑19/23
Ríocht na Danmhairge
v
Parlaimint na hEorpa
Comhairle an Aontais Eorpaigh
(Caingean le haghaidh neamhniú – Treoir (AE) 2022/2041 – Pá íosta leordhóthanach san Aontas Eorpach – Neamhniú iomlán den Treoir – Bunús Dlí – Airteagal 153(1)(b) CFAE – An coincheap ‘dálaí oibre’ – Airteagal 153(2)(b) CFAE – Inniúlacht Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle maidir le ceanglais íosta a ghlacadh – Airteagal 153(5) CFAE – Eisiaimh – ‘Pá’ agus ‘ceart comhlachais’ – Cur isteach díreach – Airteagal 5 den Treoir – Nós imeachta maidir le pá íosta reachtúil leordhóthanach a shocrú – Liosta de na híoschritéir nach mór do Bhallstáit a chur san áireamh – Airteagal 4 – Cómhargáil maidir le socrú pá a chur chun cinn – Airteagal 12 – Ceart chun sásaimh – Airteagal 153(1)(f) CFAE – Coincheap ‘ionadú agus comhchosaint leasanna oibrithe agus fostóirí’ – Nós imeachta reachtach speisialta a dteastaíonn aontoilíocht sa Chomhairle uaidh – Dodhéantacht an treoir a ghlacadh ar bhonn Airteagal 153(1)(b) agus (f) CFAE i gcomhpháirt – Neamhniú páirteach den treoir – Inscoiteacht Airteagal 4(1)(d) agus Airteagal 4(2) den treoir)
I. Réamhrá
1.
I gcomhréir leis an bprionsabal tabhartha atá leagtha amach in Airteagal 5(2) CAE agus atá sár-riachtanach in Aontas Eorpach atá bunaithe ar an smacht reachta, (
2
) ní ghníomhóidh an tAontas Eorpach ach amháin faoi theorainneacha na n‑inniúlachtaí atá tugtha dó ag na Ballstáit sna Conarthaí. Cé gur cosúil gur rud simplí é, is cúram níos casta é cúram na Cúirte maidir le comhlíonadh an phrionsabail sin a áirithiú toisc go ndealraíonn sé go bhfuil easpa soiléireachta i bhforálacha áirithe de chuid an Chonartha maidir le roinnt inniúlachtaí idir an tAontas Eorpach agus na Ballstáit nó go bhfuil nó forluí eatarthu.
2.
Is léir sin go háirithe i réimse bheartas sóisialta an Aontais, ina raibh sé d’aidhm ag údair na gConarthaí, ar thaobh amháin, comhtháthú agus cóineasú a chur chun cinn agus, ar an taobh eile, Aontas a thógáil lena dtugtar aird ar éagsúlacht na gcóras náisiúnta agus ar phríomhról na gcomhpháirtithe sóisialta, dhá chuspóir nach furasta i gcónaí iad a thabhairt le chéile. Go deimhin, cé go bhfuil sé intuigthe go dtabharfar níos mó cumhachta don Aontas Eorpach chun an chéad chuspóir a shaothrú, tá saothrú an dara cuspóir i bhfabhar an dearcaidh gur faoi Bhallstáit amháin cinntí beartais shóisialta áirithe a dhéanamh.
3.
Leis an gcaingean seo, a taisceadh de bhun Airteagal 263 CFAE, iarrann Ríocht na Danmhairge, le tacaíocht ó Ríocht na Sualainne, ar an gCúirt, go príomha, Treoir (AE) 2022/2041 maidir le pá íosta leordhóthanach san Aontas Eorpach a neamhniú (‘Treoir AMW’) (
3
) ina hiomláine. Áitíonn an dá Bhallstát nach raibh an inniúlacht ag Parlaimint na hEorpa ná ag an gComhairle Treoir AMW a ghlacadh ar bhonn Airteagal 153(2)(b) CFAE, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 153(1)(b) CFAE. Leis na forálacha sin, tugtar cumhacht do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle, trí bhíthin treoracha, ceanglais íosta a shocrú i réimse na ‘ndálaí oibre’. Mar sin féin, soiléirítear in Airteagal 153(5) CFAE nach mbaineann an inniúlacht sin, inter alia, le ‘pá’.
4.
I bhfianaise an chúlra sin, baineann an tsaincheist is casta a thagann chun cinn sa chás seo le cé acu ar ghníomhaigh nó nár ghníomhaigh an Pharlaimint agus an Chomhairle, le linn dóibh Treoir AMW a ghlacadh, de shárú ar Airteagal 153(5) CFAE trí reachtaíocht a rith i réimse (‘pá’) atá eisiata ó inniúlacht an Aontais. Mar a mhíneoidh mé sa Tuairim seo, ba cheart, i mo thuairim, freagra dearfach a thabhairt ar an gceist sin.
II. An dlí lena mbaineann
A. Conradh FAE
5.
De bhun Airteagal 153 CFAE:
‘1.   D’fhonn cuspóirí Airteagal 151 a ghnóthú, tacóidh an tAontas le gníomhaíochtaí na mBallstát agus comhlánóidh sé iad sna réimsí seo a leanas:
…
(b) dálaí oibre;
…
(f)
ionadú agus comhchosaint leasanna oibrithe agus fostóirí, lena n‑áirítear comhchinneadh, faoi réir mhír 5;
…
2.   Chun na críche sin, féadfaidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle:
…
(b)
trí bhíthin treoracha, ceanglais íosta a chuirfear chun feidhme de réir a chéile a ghlacadh sna réimsí dá dtagraítear i bpointí (a) go (i) de mhír 1, ag féachaint do na dálaí agus do na rialacha teicniúla i ngach ceann de na Ballstáit. Staonfar sna treoracha sin ó shrianta riarthacha, airgeadais agus dlíthiúla a fhorchur a bheadh ina mbac ar bhunú nó ar fhorbairt gnóthas beag agus meánmhéide.
Gníomhóidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle i gcomhréir leis an ngnáthnós imeachta reachtach tar éis dóibh dul i gcomhairle leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta agus le Coiste na Réigiún.
Sna réimsí dá dtagraítear i mír 1(c), (d), (f) agus (g), gníomhóidh an Chomhairle d’aon toil, i gcomhréir le nós imeachta reachtach speisialta, tar éis dul i gcomhairle le Parlaimint na hEorpa agus leis na Coistí thuasluaite.
…
5.   Ní bheidh feidhm ag forálacha an Airteagail seo maidir le pá, leis an gceart comhlachais, leis an gceart dul ar stailc ná leis an gceart frithdhúnadh a fhorchur.’
B. Treoir AMW
6.
Sonraítear in Airteagal 1 de Threoir AMW:
‘1.   D’fhonn dálaí maireachtála agus oibre san Aontas a fheabhsú, go háirithe leordhóthanacht an phá íosta d’oibrithe chun rannchuidiú le cóineasú sóisialta aníos agus chun [neamh]c[h]omhionannas pá a laghdú, bunaítear creat leis an Treoir seo maidir leis an méid seo a leanas:
(a)
leordhóthanacht an phá íosta reachtúil agus é mar aidhm dálaí cuibhiúla maireachtála agus oibre a bhaint amach;
(b)
cómhargáil maidir le socrú pá a chur chun cinn;
(c)
feabhas a chur ar rochtain éifeachtach d’oibrithe ar chearta maidir le cosaint pá íosta i gcás ina bhforáiltear dó sa dlí náisiúnta agus/nó i gcomhaontuithe comhchoiteanna.
2.   Beidh an Treoir gan dochar do neamhspleáchas na gcomhpháirtithe sóisialta a urramú go hiomlán agus dá gceart chun comhaontuithe comhchoiteanna a chaibidliú agus a thabhairt i gcrích chomh maith.
3.   I gcomhréir le hAirteagal 153(5) CFAE, beidh an Treoir seo gan dochar d’inniúlacht na mBallstát leibhéal an phá íosta a shocrú, agus chomh maith leis sin do rogha na mBallstát pá íosta reachtúil a shocrú, rochtain ar chosaint pá íosta dá bhforáiltear i gcomhaontuithe comhchoiteanna a chur chun cinn, nó an dá rud a dhéanamh.
4.   Beidh cur i bhfeidhm na Treorach seo i gcomhréir iomlán leis an gceart chun cómhargála. Ní fhorléireofar aon ní sa Treoir seo mar ní lena bhforchuirtear oibleagáid ar aon Bhallstát:
(a)
ina n‑áirithítear foirmiú pá go heisiach trí chomhaontuithe comhchoiteanna, chun pá íosta reachtúil a thabhairt isteach; nó
(b)
comhaontú comhchoiteann a dhearbhú infheidhme go huilíoch.
…’
7.
Foráiltear le hAirteagal 4 den Treoir sin, dar teideal ‘Cómhargáil maidir le socrú pá a chur chun cinn’:
‘1.   Agus é d’aidhm acu an cumhdach cómhargála a mhéadú, agus chun feidhmiú an chirt chun cómhargála maidir le socrú pá a éascú, déanfaidh na Ballstáit, le rannpháirtíocht na gcomhpháirtithe sóisialta, i gcomhréir leis an dlí agus leis an gcleachtas náisiúnta, an méid seo a leanas:
…
(d)
chun críche cómhargáil maidir le socrú pá a chur chun cinn, bearta a ghlacadh, de réir mar is iomchuí, chun ceardchumainn agus eagraíochtaí fostóirí atá rannpháirteach nó ar mian leo a bheith rannpháirteach sa chómhargáil a chosaint ar aon ghníomhartha cur isteach ag a chéile nó ag gníomhairí nó comhaltaí a chéile ina mbunú, ina bhfeidhmiú nó ina riar.
2.   Ina theannta sin, déanfaidh gach Ballstát inar lú an ráta cumhdaigh cómhargála ná tairseach 80 % foráil maidir le creat coinníollacha cumasúcháin maidir leis an gcómhargáil, le dlí – tar éis dul i gcomhairle leis na comhpháirtithe sóisialta – é sin nó le comhaontú leo. Bunóidh Ballstát den sórt sin plean gníomhaíochta freisin chun an chómhargáil a chur chun cinn. Bunóidh an Ballstát plean gníomhaíochta den sórt sin tar éis dó dul i gcomhairle leis na comhpháirtithe sóisialta nó trí chomhaontú leo, nó, tar éis iarraidh chomhpháirteach ó na comhpháirtithe sóisialta, mar a chomhaontaigh na comhpháirtithe sóisialta. Leagfar amach sa phlean gníomhaíochta amlíne shoiléir agus bearta nithiúla chun ráta an chumhdaigh cómhargála a mhéadú de réir a chéile, agus neamhspleáchas na gcomhpháirtithe sóisialta á urramú go hiomlán. Déanfaidh an Ballstát athbhreithniú ar a phlean gníomhaíochta go rialta, agus tabharfaidh sé é cothrom le dáta más gá. I gcás ina dtugann Ballstát a phlean gníomhaíochta cothrom le dáta, déanfaidh sé amhlaidh tar éis dó dul i gcomhairle le comhpháirtithe sóisialta nó trí chomhaontú leo, nó, tar éis iarraidh chomhpháirteach ó na comhpháirtithe sóisialta, mar a chomhaontaigh na comhpháirtithe sóisialta. Ar aon chuma, déanfar athbhreithniú ar phlean gníomhaíochta den sórt sin gach 5 bliana ar a laghad. Cuirfear an plean gníomhaíochta agus aon nuashonrú air ar fáil go poiblí agus tabharfar fógra don Choimisiún Eorpach ina leith.’
8.
Foráiltear le hAirteagal 5 de Threoir AMW, dar teideal ‘Nós imeachta maidir le pá íosta reachtúil leordhóthanach a shocrú’:
‘1.   Na Ballstáit a bhfuil pá íosta reachtúil acu, déanfaidh siad na nósanna imeachta is gá a bhunú chun an pá íosta reachtúil a shocrú agus a nuashonrú. Beidh socrú agus nuashonrú den sórt sin faoi threoir critéir arna leagan síos chun rannchuidiú lena leordhóthanacht, d’fhonn caighdeán cuibhiúil maireachtála a bhaint amach, bochtaineacht lucht oibre a laghdú, chomh maith le comhtháthú sóisialta agus cóineasú sóisialta aníos a chur chun cinn, agus an bhearna phá idir na hinscní a laghdú. Saineoidh na Ballstáit na critéir sin i gcomhréir lena gcleachtais náisiúnta sa dlí náisiúnta ábhartha, i gcinntí óna gcomhlachtaí inniúla nó i gcomhaontuithe tríthaobhacha. Déanfar na critéir a shainmhíniú ar bhealach soiléir. Féadfaidh na Ballstáit ualú coibhneasta na gcritéar sin a chinneadh, lena n‑áirítear na gnéithe dá dtagraítear i mír 2, agus a ndálaí socheacnamaíocha náisiúnta á gcur san áireamh.
2.   Áireofar sna critéir náisiúnta dá dtagraítear i mír 1 na nithe seo a leanas ar a laghad:
(a)
cumhacht cheannaigh an phá íosta reachtúil, agus an costas maireachtála á chur san áireamh;
(b)
an leibhéal ginearálta pá agus an chaoi a ndáiltear é;
(c)
ráta fáis an phá;
(d)
leibhéil agus forbairtí fadtéarmacha táirgiúlachta náisiúnta.
3.   Gan dochar do na hoibleagáidí a leagtar amach san Airteagal seo, féadfaidh na Ballstáit, ina theannta sin, sásra uathoibríoch a úsáid chun coigeartuithe ar phá íosta reachtúil a innéacsú, bunaithe ar aon chritéir iomchuí agus i gcomhréir le dlíthe agus cleachtais náisiúnta, ar choinníoll nach n‑eascróidh laghdú ar an bpá íosta reachtúil as cur i bhfeidhm an tsásra sin.
4.   Bainfidh na Ballstáit úsáid as luachanna tagartha táscacha chun a measúnú ar leordhóthanacht an phá íosta reachtúil a threorú. Chuige sin, féadfaidh siad úsáid a bhaint as luachanna tagartha táscacha a úsáidtear go coitianta ar an leibhéal idirnáisiúnta, amhail 60 % den ollphá airmheánach agus 50 % den mheán‑ollphá, agus/nó luachanna tagartha táscacha a úsáidtear ar an leibhéal náisiúnta.
5.   Áiritheoidh na Ballstáit go ndéanfar nuashonruithe rialta agus tráthúla ar phá íosta reachtúil gach 2 bhliain ar a laghad nó, i gcás na mBallstát sin a úsáideann sásra innéacsaithe uathoibríoch dá dtagraítear i mír 3, gach 4 bliana ar a laghad.
6.   Ainmneoidh nó bunóidh gach Ballstát comhlacht comhairleach amháin nó níos mó chun comhairle a chur ar na húdaráis inniúla maidir le saincheisteanna a bhaineann leis an bpá íosta reachtúil, agus cumasóidh sé feidhmiú oibríochtúil na gcomhlachtaí sin.’
9.
Foráiltear le hAirteagal 12 de Threoir AMW, dar teideal ‘An ceart chun sásaimh agus cosaint ar chóir dhíobhálach nó ar iarmhairtí díobhálacha’:
‘1.   Áiritheoidh na Ballstáit, gan dochar do mhodhanna áirithe sásaimh agus do réiteach díospóidí dá bhforáiltear, i gcás inarb infheidhme, i gcomhaontuithe comhchoiteanna, go mbeidh rochtain ag oibrithe, lena n‑áirítear na hoibrithe sin a bhfuil deireadh tagtha lena gcaidreamh fostaíochta, ar réiteach díospóidí éifeachtach, tráthúil agus neamhchlaonta agus ar an gceart chun sásaimh, i gcás sáruithe ar chearta a bhaineann le pá íosta reachtúil nó a bhaineann le cosaint pá íosta, i gcás ina ndéantar foráil maidir leis na cearta sin sa dlí náisiúnta nó i gcomhaontuithe comhchoiteanna.’
III. Na fíorais ba shiocair leis an gcaingean seo
A. An togra le haghaidh Treoir AMW
10.
Ghlac an Coimisiún Eorpach a thogra le haghaidh Threoir AMW i mí Dheireadh Fómhair 2020. (
4
) Rinneadh an togra sin tar éis do Ursula von der Leyen, Uachtarán an Choimisiúin, a rá gur ‘doshéanta í dínit na hoibre. Laistigh den chéad 100 lá de mo shainordú, molfaidh mé ionstraim dlí lena chinntiú go mbeidh pá íosta cothrom ag gach oibrí san Aontas.’ (
5
)
11.
Sa togra le haghaidh Threoir AMW, thug an Coimisiún dá aire ‘nach bhfuil go leor oibrithe cosanta faoi láthair trí phá íosta leordhóthanach san [Aontas Eorpach]’ agus, in 2018, ‘bhí naoi mBallstát nár leor an pá íosta reachtúil iontu mar ioncam chun go mbainfeadh saothraí singil ar phá íosta tairseach riosca na bochtaineachta amach’. Thug sé le fios freisin, tar éis na géarchéime COVID-19, go raibh ‘sé bunriachtanach chun tacú le téarnamh eacnamaíoch inbhuanaithe agus cuimsitheach’ chun a chinntiú go raibh rochtain ag oibrithe san Aontas Eorpach ar dheiseanna fostaíochta agus ar phá íosta leordhóthanach. (
6
) Mheas roinnt údair go léiríonn na ráitis sin athrú leathan ar an gcaoi a mbreathnaítear ar thuarastail íosta leordhóthanacha ar leibhéal an Aontais, toisc nach mbreathnaítear orthu a thuilleadh mar chonstaic ar iomaíochas idir Ballstáit agus ar fhás eacnamaíoch, ach mar réamhchoinníoll chun forbairt eacnamaíoch a bhaint amach. (
7
)
12.
Laistigh den chomhthéacs sin, mhínigh an Coimisiún gur bhunaigh a thogra creat chun ‘feabhas a chur ar leordhóthanacht pá íosta agus chun rochtain níos mó ar chosaint pá íosta a thabhairt d’oibrithe’. Thug sé dá haire freisin go raibh sé mar aidhm ag an treoir atá beartaithe ‘cómhargáil maidir le socrú pá a chur chun cinn’, agus ‘aird á tabhairt ar shonraíochtaí na gcóras náisiúnta agus lánurraim á tabhairt dóibh, na hinniúlachtaí náisiúnta, neamhspleáchas na gcomhpháirtithe sóisialta agus saoirse chonarthach’. (
8
)
13.
Glacadh Treoir AMW ar an gcéad léamh an 19 Deireadh Fómhair 2022. Vótáil gach Ballstát sa Chomhairle i bhfabhar na hionstraime sin, ach amháin Ríocht na Danmhairge agus Ríocht na Sualainne, a vótáil ina coinne, agus an Ungáir, a staon sa vóta. (
9
)
14.
Ina tuairim réasúnaithe ar an togra le haghaidh Threoir AMW, dar dáta an 15 Nollaig 2020, chuir Parlaimint na Danmhairge in iúl cheana féin gurbh fhearr, dar léi, coinníollacha pá a rialáil ar an leibhéal náisiúnta. (
10
) Le linn an nós imeachta reachtach as ar tháinig glacadh na Treorach, mhínigh Rialtas na Danmhairge, i ráiteas don Chomhairle, go raibh sé ‘mar phrionsabal i gcoinne aon rialachán ceangailteach a thabhairt isteach ar leibhéal an Aontais maidir le pá íosta’. Leag sí béim freisin go bhfuil sé ríthábhachtach uathriail na gcomhpháirtithe sóisialta a chaomhnú agus ‘gur inniúlacht náisiúnta é pá a shocrú.’ (
11
)
B. Príomhghnéithe de Threoir AMW chun críocha an cháis seo
15.
De réir Eurostat, amhail an 1 Eanáir 2022, bhí éagsúlacht mhór sa phá míosúil reachtach ar fud na mBallstát, idir EUR 332 sa Bhulgáir agus EUR 2257 i Lucsamburg. (
12
) Ina ‘Achoimre Feidhmiúcháin ar an Measúnú Tionchair’ a bhí ag gabháil leis an togra le haghaidh Threoir AMW, (
13
) shainaithin an Coimisiún go raibh ‘easpa critéar soiléir cobhsaí maidir le pá íosta a shocrú agus a nuashonrú’ agus ‘rannpháirtíocht neamh-leordhóthanach ó thaobh comhpháirtithe sóisialta de’ i measc na bhfachtóirí is cúis le cosaint neamhleor oibrithe trí phá íosta leordhóthanach ar fud an Aontais Eorpaigh.
16.
Mar fhreagra ar na hábhair imní sin, sonraítear in Airteagal 1(1) de Threoir AMW go mbunaítear creat leis an ionstraim sin maidir le (a) leordhóthanacht an phá íosta reachtúil; (b) cómhargáil maidir le socrú pá a chur chun cinn; agus (c) feabhas a chur ar rochtain éifeachtach d’oibrithe ar chearta maidir le cosaint pá íosta i gcás ina bhforáiltear dó sa dlí náisiúnta agus/nó i gcomhaontuithe comhchoiteanna. De réir mar a thuigim é, tá trí chuspóir ar leith á saothrú ag Treoir AMW dá bhrí sin – atá liostaithe, faoi seach, i bpointí (a), (b), agus (c) d’Airteagal 1(1) – agus iad go léir ceaptha chun rannchuidiú leis an aidhm uileghabhálach de ‘chun rannchuidiú le cóineasú sóisialta aníos agus chun [neamh]c[h]omhionannas pá a laghdú’. (
14
)
17.
Cé go bhfuil 19 n‑airteagal san iomlán i dTreoir AMW, arna n‑eagrú i 4 chaibidil éagsúla, tá tábhacht ar leith ag baint le 3 cinn díobh sin, eadhon Airteagail 4, 5 agus 12 di, sa chás seo. Baineann siad le ceann de na trí chuspóir atá liostaithe in Airteagal 1(1) den Treoir sin.
18.
Ar an gcéad dul síos, baineann Airteagal 4 le cómhargáil maidir le socrú pá a chur chun cinn (Airteagal 1(1)(b), an dara cuspóir). Tá sé ina chuid de Chaibidil I de Threoir AMW, dá ngairtear ‘Forálacha ginearálta’. Forchuirtear le hAirteagal 4(1) roinnt oibleagáidí ar na Ballstáit uile ‘agus é d’aidhm acu an cumhdach cómhargála a mhéadú, agus chun feidhmiú an chirt chun cómhargála maidir le socrú pá a éascú’. Áirítear ar na hoibleagáidí sin ‘bearta a ghlacadh, de réir mar is iomchuí, chun ceardchumainn agus eagraíochtaí fostóirí atá rannpháirteach nó ar mian leo a bheith rannpháirteach sa chómhargáil a chosaint ar aon ghníomhartha cur isteach ag a chéile nó ag gníomhairí nó comhaltaí a chéile ina mbunú, ina bhfeidhmiú nó ina riar’ (Airteagal 4(1)(d)). I gcodarsnacht leis sin, níl feidhm ag na hoibleagáidí a shonraítear in Airteagal 4(2) ach amháin maidir le Ballstáit ina bhfuil an ráta cumhdaigh cómhargála níos lú ná tairseach 80 %. Ceanglaítear ar na Ballstáit sin ‘foráil [a dhéanamh] maidir le creat coinníollacha cumasúcháin maidir leis an gcómhargáil’ agus ‘plean gníomhaíochta freisin chun an chómhargáil a chur chun cinn’, plean atá le hathbhreithniú agus le nuashonrú go rialta acu.
19.
Ar an dara dul síos, baineann Airteagal 5 le ‘leordhóthanacht an phá íosta reachtúil’ (Airteagal 1(1)(a), an chéad chuspóir). Is é an t‑airteagal is tábhachtaí i dTreoir AMW é agus tá sé i gCaibidil II di, dar teideal ‘pá íosta reachtúil’ nach bhfuil a forálacha is infheidhme ach amháin maidir le Ballstáit a bhfuil pá íosta reachtúil acu. Go háirithe, sonraítear in Airteagal 5(2) ceithre chritéar íosta, atá socraithe chun rannchuidiú le leordhóthanacht pá íosta agus nach mór iad a chur san áireamh le linn an ‘nós imeachta chun pá íosta reachtúil leordhóthanach a shocrú’.
20.
Ar an tríú dul síos, baineann Airteagal 12 de Threoir AMW, atá mar chuid de Chaibidil III, dar teideal ‘Forálacha Cothrománacha’, le rochtain éifeachtach oibrithe ar chosaint pá íosta (Airteagal 1(1)(c), an tríú cuspóir). Is é cuspóir na forála sin a áirithiú go mbeidh rochtain ag oibrithe ar réiteach díospóide éifeachtach, tráthúil agus neamhchlaonta agus ar an gceart chun sásaimh, i gcásanna inar sáraíodh a gcearta maidir le pá íosta reachtúil nó cosaint pá íosta faoin dlí náisiúnta agus/nó faoi chomhaontuithe comhchoiteanna.
IV. Nós imeachta os comhair na Cúirte agus an t‑ordú atá á lorg
21.
Trí iarratas a taisceadh i gClárlann na Cúirte Breithiúnais an 18 Eanáir 2023, thionscain Ríocht na Danmhairge an chaingean seo.
22.
Iarrann Ríocht na Danmhairge ar an gCúirt:
–
Treoir AMW a chur ar neamhní ina hiomláine;
–
mar mhalairt air sin, Airteagal 4(1)(d) agus Airteagal 4(2) de Threoir AMW a neamhniú;
–
a ordú don Pharlaimint agus don Chomhairle na costais a íoc.
23.
Iarrann an Pharlaimint ar an gCúirt an chaingean a dhiúltú ar an bhforas nach bhfuil aon bhunús léi agus a ordú do Ríocht na Danmhairge na costais a íoc.
24.
Iarrann an Chomhairle ar an gCúirt:
–
diúltú do na príomhéilimh ar an bhforas go bhfuil siad do-ghlactha;
–
mar mhalairt air sin, an chaingean a dhíbhe toisc í a bheith gan bhunús ina hiomláine; agus
–
a ordú do Ríocht na Danmhairge na costais a íoc.
25.
Le cinntí ó Uachtarán na Cúirte an 26 Aibreán agus an 25 Bealtaine 2023, tugadh cead do Ríocht na Beilge agus do Phoblacht na Portaingéile idiragairt a dhéanamh mar thaca leis an ordú atá á lorg ag an gComhairle.
26.
Le cinntí ó Uachtarán na Cúirte an 8 agus an 26 Bealtaine 2023 agus an 5 agus an 7 Meitheamh 2023, tugadh cead do Phoblacht Chónaidhme na Gearmáine, don Phoblacht Heilléanach, do Ríocht na Spáinne, do Phoblacht na Fraince, d’Ard-Diúcacht Lucsamburg agus don Choimisiún idiragairt a dhéanamh mar thaca leis na horduithe atá á lorg ag an bParlaimint agus ag an gComhairle.
27.
Le cinneadh ó Uachtarán na Cúirte an 26 Bealtaine 2023, tugadh cead do Ríocht na Sualainne idiragairt a dhéanamh mar thaca leis an ordú atá á lorg ag Ríocht na Danmhairge.
V. Anailís
28.
Le blianta fada anuas, d’fhorbair beartas sóisialta an Aontais ar imeall na gConarthaí; agus an fórsa tiomána taobh thiar de chomhtháthú an Aontais ná bunú cómhargaidh. (
15
) Ba é glacadh an Phrótacail ar Bheartas Sóisialta agus an Chomhaontaithe ar Bheartas Sóisialta (‘an Chaibidil Shóisialta’), atá i gceangal le Conradh Maastricht, an chéad iarracht ar bheartas sóisialta an Aontais a ‘bhunreachtú’, agus ní roimh Chonradh Amstardam sa bhliain 1997 a cumhdaíodh inneachar na Caibidle Sóisialta go foirmiúil i gConradh CE. (
16
)
29.
Ó shin i leith, is léir go bhfuil ‘an tAontas Eorpach le ní hamháin margadh inmheánach a bhunú ach go n‑oibreoidh sé freisin ar mhaithe le forbairt inbhuanaithe na hEorpa, atá bunaithe, go háirithe, ar gheilleagar sóisialta margaidh atá thar a bheith iomaíoch agus atá dírithe ar fhostaíocht iomlán agus ar dhul chun cinn sóisialta, agus atá le cosaint shóisialta a chur chun cinn, inter alia’. (
17
) Tá roinnt ionstraimí glactha ag reachtóir an Aontais ar bhonn Airteagal 153 CFAE (nó ar leaganacha roimhe sin den fhoráil sin), d’fhonn na cuspóirí sin a bhaint amach – mar shampla, an Treoir um Obair Ghníomhaireachta Shealadach, (
18
) an Treoir um Am Oibre (
19
) nó, le déanaí, Treoir (AE) 2019/1152 maidir le dálaí oibre trédhearcacha agus intuartha san Aontas Eorpach, (
20
) a glacadh, cosúil le Treoir AMW, ar bhonn Airteagal 153(2)(b) CFAE, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 153(1)(b) CFAE.
30.
Chomh fada agus is eol dom, is í Treoir AMW, áfach, an chéad ionstraim dlí ar leibhéal an Aontais sa réimse maidir le pá íosta. Go deimhin, cé go sonraítear cheana i bPrionsabal 6 de Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta (
21
) go bhfuil ‘an ceart atá ag oibrithe chun pá chóir lenar féidir caighdeán sásúil maireachtála a sholáthar’ agus ‘go bhfuil pá íosta leordhóthanach le háirithiú, ar bhealach a fhágann go ndéanfar riachtanais an oibrí agus a theaghlaigh nó a teaghlaigh a shásamh’, d’fhonn ‘lucht oibre’ a chosc, níl aon fhórsa ceangailteach dlí ag an téacs sin agus ina ionad sin, feidhmíonn sé mar threoir i dtreo torthaí fostaíochta agus sóisialta éifeachtúla. (
22
)
31.
Chun tacú lena príomhcheann éilimh, lena n‑iarrtar Treoir AMW a chur ar neamhní ina hiomláine, cuireann Ríocht na Danmhairge dhá shaincheist dlí ar aghaidh. Ar an gcéad dul síos, líomhnaíonn sí gur ghníomhaigh an Pharlaimint agus an Chomhairle de shárú ar Airteagal 153(5) CFAE agus, dá bhrí sin, ar an bprionsabal tabhartha cumhachtaí atá, mar a mheabhraigh mé sa Réamhrá, cumhdaithe in Airteagal 5(2) CAE. Chuige sin, maíonn Rialtas na Danmhairge nach bhfuil an Treoir sin ag luí le dhá cheann de na heisiaimh atá in Airteagal 153(5) CFAE, eadhon iad sin a bhaineann le pá agus leis an gceart comhlachais. Measann sí go bhfuil Treoir AMW ina ‘chur isteach díreach’ ar an dá eisiamh agus, dá bhrí sin, nach bhféadfadh reachtóir an Aontais í a ghlacadh ach trína chuid inniúlachtaí a shárú. Go deimhin, de bhrí go bhfuil an Pharlaimint agus an Chomhairle inniúil maidir le treoracha a ghlacadh lena socrófar íoscheanglais maidir le ‘dálaí oibre’ (i gcur i bhfeidhm Airteagal 153(2)(b) CFAE, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 153(1)(b) CFAE), ní féidir leo reachtaíocht a rith sna réimsí maidir le pá nó ceart comhlachais.
32.
Ar an dara dul síos, áitíonn Rialtas na Danmhairge, fiú ag glacadh leis nach dtagann Treoir AMW faoi raon feidhme na n‑eisiamh maidir le pá agus an ceart comhlachais atá leagtha síos in Airteagal 153(5) CFAE, nach bhféadfadh an Pharlaimint ná an Chomhairle í a ghlacadh go bailí ar bhonn Airteagal 153(1)(b) CFAE. Chuige sin, tugann Rialtas na Danmhairge dá aire go bhfuil dhá chuspóir atá chomh tábhachtach céanna á saothrú ag Treoir AMW, toisc go bhféachtar ní hamháin le ‘dálaí oibre’ a rialáil (Airteagal 153(1)(b) CFAE), ach freisin le ‘ionadú agus comhchosaint leasanna oibrithe …’ (Airteagal 153(1)(f) CFAE). Sonraíonn sé freisin go dteastaíonn nós imeachta reachtach éagsúil ó gach ceann den dá bhunús dlí sin, ós rud é go gceanglaítear le hAirteagal 153(1)(f) CFAE aontoilíocht sa Chomhairle, ach nach gceanglaítear aontoilíocht le hAirteagal 153(1)(b) CFAE. Ós rud é go bhfuil na nósanna imeachta sin neamh-chomhoiriúnach, áitíonn Rialtas na Danmhairge nach mór Treoir AMW a chur ar neamhní ina hiomláine.
33.
Má chinneann an Chúirt nár chóir Treoir AMW a chur ar neamhní ina hiomláine, iarrann Ríocht na Danmhairge, mar mhalairt air sin, go ndéanfaí Airteagal 4(1)(d) agus Airteagal 4(2) den ionstraim sin a chur ar neamhní. Chuige sin, ardaíonn an Ballstát sin saincheist dlí amháin, á líomhain, arís eile, gur ghníomhaigh an Pharlaimint agus an Chomhairle, agus na forálacha sin á nglacadh acu, de shárú ar Airteagal 153(5) CFAE agus, ar an gcaoi sin, ar an bprionsabal tabhartha cumhachtaí. Is í an phríomh-shaincheist a thagann chun cinn ina leith sin ná inscoiteacht Airteagal 4(1)(d) agus Airteagal 4(2) den Treoir ó na forálacha eile atá inti.
34.
Sula dtabharfaidh mé faoi scrúdú a dhéanamh ar na héilimh éagsúla sin, is mian liom réamhbhreathnú amháin a dhéanamh. Ní thagann an chaingean seo chun cinn i bhfolús, toisc go bhfuil sí nasctha go bunúsach le cur i gcoinne leanúnach na Danmhairge agus Ballstát Nordach eile i gcoinne ghníomhartha an Aontais Eorpaigh a mheasann siad a chuireann isteach ar a ndlí saothair agus ar a gcórais caidrimh thionsclaíoch. Is iad na samplaí is suntasaí den fhreasúra sin, go dtí seo ná freagairt na mBallstát sin ar bhreithiúnas na Cúirte in Laval un Partneri, (
23
) a bhain le hoibrithe Laitviacha a phostáil ag cuideachta Laitviach (Laval) chuig láithreáin tógála sa tSualainn agus imshuí na suíomhanna sin ina dhiaidh sin ag ceardchumann Sualannach. Tá cur chuige ‘laissez-faire’ mar shaintréith ag samhlacha dlí saothair na Danmhairge agus na Sualainne araon, is é sin le rá, leibhéal ard neamhspleáchais na gcomhpháirtithe sóisialta, le pá agus coinníollacha oibre á n‑idirbheartú ag na comhpháirtithe sóisialta in ionad iad a bheith á rialú ag gníomh reachtúil. Maidir le conclúid na Cúirte sa bhreithiúnas sin gur féidir le gníomhaíocht thionsclaíoch, go bunúsach, bheith ina srian gan údar leis an tsaorghluaiseacht agus an bhéim a chuir sí ar thábhacht na trédhearcachta maidir le téarmaí agus coinníollacha fostaíochta, lena n‑áirítear pá, mheas roinnt daoine gur bagairt é sin do chineál uathrialach chórais cómhargála na Danmhairge agus na Sualainne agus d’easpa idirghabháil stáit sna gníomhaíochtaí a dtugann na ceardchumainn fúthu, ar saintréithe iad de na Ballstáit sin. (
24
)
35.
I bhfianaise an chúlra sin, féadfar féachaint ar na hargóintí a chuir Rialtas na Danmhairge agus na Sualainne sa chás seo i láthair mar thoradh ar fhreasúra ar bhonn prionsabal amháin, is é sin le rá, freasúra docht na mBallstát sin in aghaidh aon chur isteach ar uathriail chonarthach na gcomhpháirtithe sóisialta, (
25
) seachas é a bheith fréamhaithe i substaint na n‑oibleagáidí atá sa Treoir sin féin. Chuige sin, tugaim faoi deara gur aithin Rialtas na Sualainne, mar shampla, nach bhfuil feidhm ag an oibleagáid atá in Airteagal 4(2) de Threoir AMW maidir leis, ós rud é nach mbaineann an fhoráil sin ach le Ballstáit a bhfuil a ráta cumhdaigh cómhargála faoi bhun 80 %. Aontaíonn an dá rialtas freisin gur macasamhail an chuid is mó de na hoibleagáidí atá san ionstraim sin iad siúd a thagann cheana féin ó Choinbhinsiún de chuid na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair (EIS) maidir le Socrú Pá Íosta (1970), a bhfuil siad faoina cheangal. (
26
) Admhaíonn siad mar sin, ón taobh praiticiúil de, nach ndéanfaidh Treoir AMW difear suntasach dá gcórais náisiúnta.
36.
Is é mo thuairim, áfach, nach mór nach ndéanfadh na breithnithe sin difear do thoradh an cháis seo. Is ceist bhunreachtúil í conas a dháiltear inniúlachtaí idir na Ballstáit agus an tAontas Eorpach, atá, mar a shonraigh mé cheana sa Réamhrá, fíor-riachtanach d’Aontas Eorpach atá bunaithe ar an smacht reachta. Má ghlacann reachtóir an Aontais treoir i réimse nach bhfuil sé inniúil ar reachtaíocht a rith, ní féidir an Treoir sin a bheith slánaithe ar fhorais de chineál praiticiúil amháin, amhail an fíoras nach mbeidh ach iarmhairtí ‘beaga’ ag baint lena glacadh do roinnt (in casu, dhá) Ballstát a vótáil ina coinne. Níor cheart go mbeadh baint ar bith ag breithnithe den chineál sin, i mo thuairim, le measúnú na Cúirte. Chuige sin, ba mhaith liom a chur leis nach mbaineann spreagadh ná leasanna Ballstáit caingean a thionscnamh chun gníomh reachtach de chuid an Aontais a chur ar neamhní le hábhar i gcomhthéacs imeachtaí atá bunaithe ar Airteagal 263 CFAE, ós rud é gur iarratasóirí faoi phribhléid na Ballstáit faoin bhforáil sin agus, dá bharr sin, nach gá dóibh a léiriú go bhfuil leas acu in imeachtaí a thionscnamh.
A. An príomhcheann éilimh: an gá Treoir AMW a chur ar neamhní ina hiomláine?
37.
Leanann sé ó mhíreanna 31 agus 32 thuas go mbaineann príomhcheann éilimh Ríocht na Danmhairge, go bunúsach, leis an rogha a rinne reachtóir an Aontais úsáid a bhaint as Airteagal 153(2)(b) CFAE, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 153(1)(b) CFAE, mar bhunús dlí do Threoir AMW – rogha a bhfuil cur síos déanta ag roinnt údair uirthi mar an tsaincheist ‘is conspóidí’ a thagann chun cinn maidir le Treoir AMW. (
27
) Chuige sin, iarrtar ar an gCúirt gaol na bhforálacha sin a shoiléiriú, ar thaobh amháin, le hAirteagal 153(5) CFAE (an chéad saincheist dlí) agus, ar an taobh eile, le hAirteagal 153(1)(f) CFAE (an dara saincheist dlí).
1.
An chéad saincheist dlí: glacadh Treoir AMW de shárú ar Airteagal 153(5) CFAE agus, dá bhrí sin, ar an bprionsabal tabhartha cumhachtaí
38.
Mar a mhínigh mé cheana, ghlac reachtóir an Aontais le Treoir AMW ar bhonn Airteagal 153(2)(b) CFAE, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 153(1)(b) CFAE, ar an bhforas go bhféachtar le dálaí oibre a rialáil. Mar sin féin, faoin gcéad saincheist dlí, éilíonn Rialtas na Danmhairge nach bhfuil an ionstraim sin ag luí le dhá cheann de na heisiaimh atá in Airteagal 153(5) CFAE, eadhon ‘pá’ agus ‘ceart comhlachais’, nach bhfuil aon inniúlacht ag an Aontas ina leith.
39.
Chuige sin, chinn an Chúirt, ós rud é gur maolú é mír 5 d’Airteagal 153 CFAE ó mhír 1 go mír 4 den Airteagal sin, nach mór na hábhair a fhorchoimeádtar leis a léiriú go docht ionas nach ndéanfaidh sé difear míchuí do raon feidhme na míreanna eile sin, ná nach gcaithfear amhras ar na haidhmeanna arna saothrú le hAirteagal 151 CFAE. (
28
)
40.
Ina theannta sin, tá tásca tugtha ag an gCúirt cheana féin maidir le conas is gá an t‑eisiamh a bhaineann le pá a thuiscint. Go deimhin, sna breithiúnais in Del Cerro Alonso, (
29
) in Impact, (
30
) in Bruno agus páirtithe
eile (
31
) agus in Specht agus páirtithe eile, (
32
) chinn an Chúirt go seasta nach mór an t‑eisiamh sin a fhorléiriú mar eisiamh lena gcumhdaítear bearta – amhail coibhéis na coda uile nó cuid de na comhchodanna den phá agus/nó leibhéal an phá sna Ballstáit, nó pá íosta ráthaithe a shocrú – arb ionann iad agus cur isteach díreach ar dhlí an Aontais maidir le pá laistigh den Aontas Eorpach a chinneadh. Chuige sin, tá sé tugtha le fios ag an gCúirt nach féidir an t‑eisiamh ‘pá’ a leathnú chuig aon cheist a bhaineann le haon chineál nasc le pá; murach sin, dhéanfaí cuid mhór dá substaint a bhaint de na réimsí dá dtagraítear in Airteagal 153(1) CFAE. I gcodarsnacht leis sin, níl léiriú tugtha ag an gCúirt go fóill maidir leis an eisiamh a bhaineann leis an gceart comhlachais.
41.
Sna ranna a leanas, scrúdóidh mé, i bhfianaise an chásdlí sin, cé acu an sáraítear an t‑eisiamh a bhaineann le pá in Airteagal 153(5) CFAE (Roinn (a)) le Treoir AMW. Déanfaidh mé anailís ansin an bhfuil an Treoir sin ag luí leis an eisiamh a bhaineann leis an gceart comhlachais atá san fhoráil sin (Roinn (b)).
(a)
An bhfuil Treoir AMW comhoiriúnach leis an eisiamh ‘pá’ in Airteagal 153(5) CFAE
(1) Argóintí na bpáirtithe
42.
Tá dhá líne argóintí curtha os comhair na Cúirte maidir le comhréireacht Threoir AMW leis an eisiamh ‘pá’ in Airteagal 153(5) CFAE. Áitíonn Rialtais na Danmhairge agus na Sualainne go gcuireann an Treoir sin isteach go díreach ar phá agus go bhfuil sí, mar thoradh air sin, ar neamhréir leis an bhforáil sin, ach tá a mhalairt de thuairim ag an bParlaimint, ag an gComhairle, ag an gCoimisiún agus ag na Ballstáit eile a rinne idiragairt sa chás seo.
43.
Go sonrach, measann Rialtais na Danmhairge agus na Sualainne, cé nach mbunaítear le Treoir AMW pá íosta ginearálta ar fud an Aontais Eorpaigh, ná nach gcinntear go sonrach an leibhéal pá, go mbainfí an bonn de shubstaint Airteagal 153(5) CFAE trína chinneadh go raibh an inniúlacht ag reachtóir an Aontais an Treoir sin a ghlacadh. Dar leo, tá pá le bunú ag na comhpháirtithe sóisialta ar an leibhéal náisiúnta i bhfeidhmiú a uathrialach conarthaí. Sin an fáth go bhfuil pá eisiata go sainráite ó raon inniúlachtaí an Aontais Eorpaigh.
44.
Maíonn na rialtais sin freisin go bhfuil sé mar shainchuspóir ag Treoir AMW leordhóthanacht an phá íosta. Go deimhin, is é cuspóir Threoir AMW tionchar a imirt ar leibhéil phá laistigh den Aontas (a mhéadú) trí cheanglais a fhorchur ar na Ballstáit ar bhealach a chuireann isteach go díreach ar a sásraí maidir le pá a shocrú. Mar a léirítear sa Mheasúnú Tionchair ón gCoimisiún a ghabhann leis an togra le haghaidh Threoir AMW, (
33
) is ceart go mbeadh méadú ar phá íosta i thart ar leath de na Ballstáit mar thoradh ar an ionstraim sin agus go spreagfadh sí ardú iarbhír ar a leibhéal. Go háirithe, ceanglaítear le hAirteagal 5 den Treoir sin ar na Ballstáit a bhfuil pá íosta reachtúil acu íoschritéir a chur i bhfeidhm agus a bheith ag brath ar luachanna tagartha táscacha. Ní hamháin go gcuirtear oibleagáidí atá ceangailteach ó thaobh dlí leis an bhforáil sin ar na Ballstáit sin, tá sé d’aidhm aici freisin éifeacht dhíreach, aníos a bheith aici ar an leibhéal pá agus féachtar le comhchuibhiú a thabhairt isteach trí chreat nach mór do na Ballstáit a chur i bhfeidhm nuair a bhíonn pá íosta á shocrú acu.
45.
Áitíonn an Pharlaimint agus an Chomhairle, le tacaíocht ón gCoimisiún agus na hidiragraithe eile, óna dtaobhsa de, gurb í an tástáil is iomchuí, mar is léir ó chásdlí na Cúirte, inter alia, sa bhreithiúnas in Impact, ná tástáil ar chur isteach díreach agus nach bhfuil baint aici leis an gceist an bhfuil éifeachtaí ag an ionstraim i dtrácht ar leibhéal an phá, murach sin, chuirfí srian míchuí ar inniúlachtaí an Aontais Eorpaigh faoi Airteagal 153(1)(b) CFAE. Maíonn Rialtas na Gearmáine nach é an cuspóir atá leis an eisiamh ‘pá’ ábhair a bhaineann le pá a eisiamh go hiomlán ó raon feidhme ghníomh an Aontais. Sonraíonn an Chomhairle freisin nach féidir comhlíonadh an eisiaimh ‘pá’ a mheasúnú ag féachaint do líon na bhforálacha a bhaineann le pá in ionstraim ar leith amháin, ach go bhfuil gá le scrúdú substainteach a dhéanamh ar chineál na bhforálacha sin.
46.
Tugann na hinstitiúidí agus na hidiragraithe sin dá n‑aire freisin nach bhfuil sé mar aidhm le Treoir AMW pá íosta a thabhairt isteach ar fud an Aontais ná sásraí um shocrú pá a chomhchuibhiú. Cuireann siad in iúl nach mbunaítear le Treoir AMW ach creat nós imeachta agus nach gcuireann sé isteach go díreach ar shásraí um shocrú pá na mBallstát. Sonraíonn an Coimisiún freisin go bhfuil roinnt gníomhartha de dhlí an Aontais maidir le dálaí oibre glactha ag reachtóir an Aontais roimhe seo. Ní raibh na gníomhartha sin ina sárú ar Airteagal 153(5) CFAE, toisc, mar is amhlaidh le Treoir AMW, nár bhain siad ach go hindíreach le pá agus nár chomhchuibhigh siad leibhéal an phá ar fud an Aontais Eorpaigh.
47.
Áitíonn an Pharlaimint freisin, ós rud é gur ceann de chuspóirí bheartas sóisialta an Aontais é dálaí maireachtála agus oibre a fheabhsú, agus gur cuid dhílis de na coinníollacha sin é pá, nach ionadh é go bhféadfadh tionchar dearfach a bheith ag Treoir AMW ar leibhéil pá. Tugann an Chomhairle, le tacaíocht ó Rialtais na Beilge agus na Portaingéile, le fios freisin nach gciallaíonn an téarma ‘leordhóthanacht’ in Airteagal 5 de Threoir AMW go ndéanfar pá íosta a chomhchuibhiú ar fud an Aontais Eorpaigh. Go deimhin, ní chuirtear cosc leis an bhforáil sin ar na Ballstáit leibhéal an phá íosta reachtúil a chinneadh, ná ní shainítear tairseach a meastar nach leor an pá íosta faoina bun. Ina theannta sin, níl sna critéir a bhunaítear iontu ach gnéithe cáilíochtúla a bheidh le húsáid sa phróiseas náisiúnta um shocrú pá. Chuige sin, sonraíonn Rialtas na Gearmáine go bhfuil saoirse fós ag na Ballstáit critéir eile a bhunú, agus úsáid a bhaint astu, agus brath ar a gcleachtais náisiúnta féin agus, dá bhrí sin, go bhfuil dóthain saoirse acu. Tugann Rialtas na Fraince dá aire go mbraitheann an nós imeachta atá leagtha amach in Airteagal 5 de Threoir AMW ar chritéir a bhfuil foclaíocht leathan agus neamhchruinn iontu atá mar chuid de liosta neamh-uileghabhálach a fhéadfaidh na Ballstáit a fhorlíonadh.
(2) Measúnú
48.
Tuigtear dom leis na hargóintí a leagtar amach thuas, ar dtús, go dtuigeann na páirtithe agus na hidiragraithe go léir sa chás seo, ach amháin Ríocht na Danmhairge agus Ríocht na Sualainne, an t‑eisiamh ‘pá’ in Airteagal 153(5) CFAE mar rud atá teoranta, go bunúsach, do bhearta lena gcomhchuibhítear an leibhéal pá, (
34
) agus ní iad siúd a bhaineann leis an nós imeachta chun pá a shocrú. Ar an dara dul síos, feictear domsa go mbreathnaíonn na páirtithe agus na hidiragraithe sin ar an tástáil bhreithiúnach ar chur isteach díreach a d’fhorbair an Chúirt i ndáil leis an eisiamh sin, go bunúsach, mar thástáil a bhaineann le méid nó déine an chur isteach. Go bunúsach, tá inniúlacht ag an Aontas Eorpach foráil a dhéanamh do cheanglais ghinearálta agus leathana maidir le creataí um shocrú pá na mBallstát a eagrú agus féadfaidh sé fiú creat a chur ar bun chun rochtain oibrithe ar phá íosta leordhóthanach a áirithiú, ach níor cheart dó cur isteach ar mhódúlachtaí mionsonraithe na gcreataí náisiúnta, ionas go gcaomhnófar sainiúlachtaí náisiúnta. (
35
) Ar an tríú dul síos, is dealraitheach dom go dtuigeann na páirtithe agus na hidiragraithe sin cuspóir an eisiaimh ‘pá’ in Airteagal 153(5) CFAE mar fhoráil chun uathriail na gcomhpháirtithe sóisialta a chosaint maidir le comhaontuithe comhchoiteanna a thabhairt i gcrích. Ar an mbonn sin, measann siad, ar choinníoll nach gcuireann Treoir AMW isteach ar an uathriail sin, go bhfuil sí ag luí leis an eisiamh sin.
49.
Tá ráitis éagsúla i dTreoir AMW a léiríonn, agus an Treoir sin á glacadh, gur léirigh reachtóir an Aontais freisin an t‑eisiamh ‘pá’ mar a thuairiscítear i mír 48 thuas. Go deimhin, foráiltear le haithris 19, i gcomhréir le hAirteagal 153(5) CFAE, nach bhfuil sé d’aidhm ag Treoir AMW ‘leibhéal an phá íosta ar fud an Aontais a chomhchuibhiú ná níl sé d’aidhm aici sásra aonfhoirmeach maidir le socrú pá íosta a bhunú’. Mínítear freisin go dtugtar lánurraim leis an ionstraim sin ‘d’inniúlachtaí náisiúnta agus do cheart na gcomhpháirtithe sóisialta comhaontuithe a thabhairt i gcrích’ agus ‘nach mbunaítear leis … leibhéal an phá’. (
36
) Ina theannta sin, sonraítear in Airteagal 1(2) de Threoir AMW go bhfuil an Treoir sin ‘gan dochar do neamhspleáchas na gcomhpháirtithe sóisialta a urramú go hiomlán’, (
37
) cé go dtagraíonn Airteagal 1(3) di go sonrach d’Airteagal 153(5) CFAE agus go sonraítear, i bhfianaise na forála sin, go mbeidh Treoir AMW ‘gan dochar d’inniúlacht na mBallstát leibhéal an phá íosta a shocrú’. (
38
) Tá tagairtí éagsúla sa Treoir sin freisin do shainiúlachtaí na gcleachtas náisiúnta. (
39
)
50.
Is é mo thuairim gur léir ó fhoclaíocht agus ó líon na bhforálacha sin nár thug reachtóir an Aontais neamhaird, agus Treoir AMW á glacadh aige, go raibh sé ag rith ar thanaí maidir leis an eisiamh ‘pá’ atá in Airteagal 153(5) CFAE (nó, mar a dúirt roinnt údair, ag siúl ar ‘théad rite’). (
40
) Sa chéad roinn eile, míneoidh mé cén fáth a bhfuil léiriú reachtóir an Aontais ar an eisiamh sin – léiriú atá, mar a mhínigh mé, á roinnt ag na páirtithe agus na hidiragraithe go léir sa chás seo, seachas Ríocht na Danmhairge agus Ríocht na Sualainne – bunaithe ar thrí mhíthuiscint, dar liomsa. Tabharfaidh mé breac-chuntas freisin ar an gcaoi ar cheart an fíor-eisiamh sin a thuiscint, i mo thuairim, i bhfianaise chásdlí na Cúirte.
(i) Raon feidhme an eisiaimh ‘pá’ in Airteagal 153(5) CFAE
– An chéad mhíthuiscint: tá an t‑eisiamh ‘pá’ teoranta do bhearta lena gcomhchuibhítear leibhéal an phá
51.
Úsáidtear an téarma leathan ‘pá’ in Airteagal 153(5) CFAE. Bhí na focail chéanna, go bhfios dom, i ngach leagan roimhe seo d’Airteagal 153(5) CFAE, eadhon, Airteagal 137(6) CCE agus Airteagal 2(6) den Chaibidil Shóisialta: thagair siad do ‘pá’, ní do ‘leibhéal an phá’. Le húsáid an téarma ‘pá’, tugtar le tuiscint go dtagann gnéithe eile de chórais socraithe pá na mBallstát, seachas leibhéal an phá, faoi raon feidhme an eisiaimh atá in Airteagal 153(5) CFAE. Dá bhrí sin, measaim go bhfuil iarracht déanta ag dréachtóirí na gConarthaí AE bearta gníomhaíochta AE a eisiamh ó raon feidhme lena n‑áirítear, ach nach bhfuil teoranta do, comhchuibhiú leibhéal an phá.
52.
Chun tacú leis an tuairim chontrártha, meabhraíonn cuid de na páirtithe sa chás seo (ar nós Rialtas na Portaingéile) gur shonraigh, ina Tuairim in Impact, (
41
) an tAbhcóide Ginearálta Kokott ‘nach mbaintear ach leibhéal an phá … ó inniúlacht reachtóir [AE] faoin [bhforáil sin]’. (
42
) Chuige sin, tugaim faoi deara go bhfuil ráitis sa bhreithiúnas sa chás sin a d’fhéadfadh a thabhairt le tuiscint go gcuireann an Chúirt béim freisin ar leibhéal an phá (seachas pá, go ginearálta). Go deimhin, luaigh an Chúirt gur mheas údair na gConarthaí go raibh sé cuí ‘cinneadh maidir le leibhéal an phá a eisiamh ó chomhchuibhiú’, toisc go dtagann ‘socrú leibhéal an phá’ faoi shaoirse chonarthach na gcomhpháirtithe sóisialta ar an leibhéal náisiúnta agus faoi inniúlacht na mBallstát. (
43
)
53.
Is léir dom, áfach, nach ndeachaigh an Chúirt, sa bhreithiúnas in Impact, chomh fada le tabhairt le fios gur bhain an t‑eisiamh ‘pá’ le leibhéal an phá (is é sin le rá, a bhfigiúr nó a méid beacht) go heisiach. Go deimhin, shonraigh sí nach mór an t‑eisiamh sin a léiriú ‘mar bheart lena gcumhdaítear bearta – amhail coibhéis na gcodanna uile nó cuid de na comhchodanna den phá agus/nó leibhéal an phá sna Ballstáit, nó pá íosta ráthaithe [AE] a shocrú’. (
44
) I mo thuairim, léiríonn na téarmaí ‘amhail’ agus ‘agus/nó leibhéal an phá’ nár chuir an Chúirt as an áireamh go bhféadfadh cur isteach díreach ar phá tarlú fiú nuair nach bhfuil an beart faoi dhíospóid ag féachaint le ‘leibhéal an phá’ ann féin a chomhchuibhiú.
54.
I bhfianaise an bhreithiúnais sin, ní fheicim aon chúis le teorainn a chur isteach in Airteagal 153(5) CFAE (is é sin, nach gcumhdaítear leis an eisiamh ‘pá’ ach leibhéal an phá) nach bhfuil san áireamh expressis verbis san fhoráil sin. Is é mo thuairim go gcumhdófaí leis an téarma ‘pá’ gach gné de chórais socraithe pá na mBallstát (lena n‑áirítear na rialacha mionsonraithe nó nósanna imeachta chun an leibhéal pá a shocrú), agus ní an leibhéal pá amháin.
55.
Chuige sin, is cuimhin liom, cé gur gá eisiaimh a léiriú go docht go ginearálta, nach ceart iad a léiriú chomh docht sin go mbainfear a n‑éifeachtacht díobh. Mar atá ráite agam cheana i mír 39 thuas, tá sé curtha in iúl ag an gCúirt nach mór na hábhair a fhorchoimeádtar le mír 5 d’Airteagal 153 CFAE, lena n‑áirítear pá, a léiriú go docht ionas nach ndéanfaidh siad difear míchuí do raon feidhme mhír 1 go mír 4, nó nach gcaithfear amhras ar na haidhmeanna arna saothrú le hAirteagal 151 CFAE. (
45
) Mar sin féin, ní leanann sé ón ráiteas sin, i mo thuairim, go gcaithfidh ‘pá’ a bheith teoranta do ‘leibhéal an phá’. Dá mbeadh sin amhlaidh, d’fhéadfadh reachtóir an Aontais gach gné eile de chórais socraithe pá na mBallstát a chomhchuibhiú, ar choinníoll nach ndéanfaí an méid pá a chomhchuibhiú, trí fhoirmle nó trí mhéid sonrach a fhorordú. Mar a áitíonn Rialtas na Danmhairge agus na Sualainne, bhainfí a éifeachtacht as an eisiamh ‘pá’, toisc go bhféadfadh reachtóir an Aontais, mar shampla, treoracha a ghlacadh lena ndéanfaí comhchuibhiú ar mhinicíocht na gcaibidlíochtaí pá a dhéanfaidh comhpháirtithe sóisialta nó lena bhforordófaí conas a sheolfar caibidlíochtaí den sórt sin – contrártha le cuspóir sonraithe an eisiaimh sin, arb é, de réir na Cúirte agus mar a mheabhraigh mé i mír 52 thuas, uathriail chonarthach na gcomhpháirtithe sóisialta a chaomhnú. (
46
)
56.
Is mian liom dhá ráiteas eile a dhéanamh. Ar an gcéad dul síos, tá sé soiléirithe ag an gCúirt (agus comhaontaíonn na páirtithe agus na hidiragraithe go léir sa chás seo) gur cuid lárnach de choinníollacha oibre é pá. (
47
) Mar sin níl aon dul as ach go ndéanann an t‑eisiamh ‘pá’, cibé léiriú leathan nó cúng a dhéantar air, difear do raon feidhme Airteagal 153(1)(b) CFAE (a bhaineann le hinniúlacht reachtóir an Aontais maidir le dálaí oibre), ós rud é go bhfuil forluí soiléir idir an fhoráil sin agus Airteagal 153(5) CFAE. Beidh forluí den sórt sin ann fiú má laghdaítear raon feidhme an eisiaimh sin chomh íseal agus is féidir.
57.
Ar an dara dul síos, rinneadh cinneadh na Cúirte nach mór na heisiaimh atá liostaithe in Airteagal 153(5) CFAE a thuiscint go docht, lena n‑áirítear iad sin a bhaineann le pá, a fhoirmliú i gcomhthéacs sonrach. Bhain na breithiúnais go léir in Del Cerro Alonso, in Impact, in Bruno agus páirtithe eile agus in Specht agus páirtithe eile le hionstraimí a raibh sé mar chuspóir acu, murab ionann agus Treoir AMW, ábhar seachas pá a rialáil. Go sonrach, bhain na breithiúnais in Del Cerro Alonso agus in Impact le clásal 4 den chomhaontú réime ar obair téarma shocraithe, (
48
) a fhéachann le cur i bhfeidhm phrionsabal an neamh-idirdhealaithe a áirithiú maidir le hoibrithe ar théarma seasta, seachas ‘pá’ a rialáil. Mar an gcéanna, bhain an breithiúnas in Bruno agus páirtithe eile maidir le léiriú Threoir 97/81/CE ón gComhairle maidir le hoibrithe páirtaimseartha, (
49
) arb é an cuspóir atá leis, inter alia, foráil a dhéanamh chun deireadh a chur le hidirdhealú in aghaidh oibrithe páirtaimseartha (agus, arís, ní le ‘pá’ a rialáil). Ar deireadh, bhain an breithiúnas inSpecht agus páirtithe eile le Treoir 2000/78/CE ón gComhairle lena mbunaítear creat ginearálta le haghaidh cóir chomhionann san fhostaíocht agus sa ghairm bheatha. (
50
) Sa bhreithiúnas sin, shoiléirigh an Chúirt gur tháinig na coinníollacha pá sin do státseirbhísigh faoi raon feidhme na Treorach sin, ós rud é gurbh é cuspóir na hionstraime sin ‘creat ginearálta a bhunú chun idirdhealú ar fhorais reiligiúin nó chreidimh, mhíchumais, aoise nó ghnéaschlaonta maidir le fostaíocht agus slí bheatha a chomhrac, d’fhonn prionsabal na córa comhionainne sna Ballstáit a chur chun feidhme, seachas ‘pá’per se a rialáil.
58.
Leanann sé ón gcásdlí sin, nuair a luaigh sí nach mór an t‑eisiamh ‘pá’ atá liostaithe in Airteagal 153(5) CFAE a léiriú go docht, nach raibh ach iarracht á déanamh ag an gCúirt a áirithiú nach ndéanfadh an fhoráil sin glacadh ionstraimí nach bhfuil mar aidhm acu pá a rialáil toisc go raibh iarmhairtí acu ar phá amháin. Agus é sin á thuiscint ina chomhthéacs cuí, níor ceapadh an ráiteas sin chun raon feidhme na n‑ábhar arb ionann iad agus pá a theorannú (trína theorannú do leibhéal an phá), ach chun a áirithiú gur féidir ionstraimí nach gcuireann ach go hindíreach isteach ar na hábhair sin a ghlacadh.
59.
Is é an tátal a bhainim as na breithnithe thuas ná go gcumhdaítear leis an eisiamh ‘pá’ atá in Airteagal 153(5) CFAE bearta lena gcomhchuibhítear leibhéal an phá, ach nach bhfuil sé teoranta dóibh; cumhdaítear freisin bearta lena gcomhchuibhítear gnéithe eile de chórais socraithe pá na mBallstát (lena n‑áirítear na rialacha mionsonraithe nó nósanna imeachta chun an leibhéal pá a shocrú). Is míthuiscint, dá bhrí sin, é an t‑eisiamh ‘pá’ a thuiscint mar rud atá teoranta do bhearta lena gcomhchuibhítear leibhéal an phá.
– An dara míthuiscint: féadfaidh reachtóir an Aontais ceanglais ghinearálta agus leathana a leagan síos maidir le creataí socraithe pá na mBallstát.
60.
Mar atá mínithe agam i mír 40 thuas, tá sé soiléirithe ag an gCúirt cheana féin nach gcuimsíonn an t‑eisiamh ‘pá’ in Airteagal 153(5) CFAE gach ceist a bhfuil aon cheangal ar bith aici le pá. Ina theannta sin, leanann sé ón gcuid roimhe seo gur forbraíodh an tástáil um chur isteach díreach i gcomhthéacs ina raibh an Chúirt ag iarraidh ionstraimí a bhfuil sé mar chuspóir acu pá a rialáil/chomhchuibhiú a idirdhealú uathu siúd a bhfuil sé mar chuspóir acu ábhar seachas pá a rialáil (mar shampla, neamh-idirdhealú amhlaidh mar atá i gcás na dtreoracha atá ag croílár na mbreithiúnas in Bruno agus páirtithe eile agus in Specht agus páirtithe eile), ach ag cur isteach go hindíreach ar phá (trí iarmhairtí a bheith acu ar leibhéal an phá).
61.
I bhfianaise na mbreithnithe sin, is léir dom nach gcuirtear isteach go díreach ar phá, de réir bhrí Airteagal 153(5) CFAE, le treoracha áirithe eile ina n‑úsáidtear an téarma ‘pá’ – amhail Treoir 2006/54/CE maidir le cur chun feidhme phrionsabal an chomhionannais deiseanna agus na córa comhionainne idir fir agus mná i gcúrsaí fostaíochta agus slí bheatha, (
51
) Treoir 2000/43/CE ón gComhairle lena gcuirtear chun feidhme prionsabal na córa comhionainne idir daoine gan spleáchas do thionscnamh ciníoch nó eitneach, (
52
) an Treoir um Obair Ghníomhaireachta Shealadach, (
53
) an Treoir um Oibrithe ar Postú, (
54
) an Treoir um Am Oibre (
55
) nó fiú Treoir 2008/94/CE maidir le fostaithe a chosaint i gcás dhócmhainneacht a bhfostóra. (
56
) Go deimhin, tagann na treoracha faoin gcatagóir ionstraimí nach ndéantar, cosúil leis na treoracha ba shiocair leis na breithiúnais in Bruno agus páirtithe eile agus in Specht agus páirtithe eile, ach cur isteach go hindíreach ar phá. Tá forálacha iontu a dhéanann difear, go praiticiúil, nó a mbíonn iarmhairtí acu ar leibhéal an phá. Ní hé an cuspóir atá acu, áfach, pá a rialáil, ach teideal a thabhairt do chatagóirí áirithe oibrithe do na coinníollacha fostaíochta céanna atá ag oibrithe eile (
57
) nó le linn a shuíomh an bhfuil fostaí i dteideal a phá nó a pá (beag beann ar leibhéal an phá sin agus conas a socraíodh é) i gcomhthéacsanna sonracha áirithe, amhail nuair a bhíonn sé nó sí ar saoire bhliantúil nó i gcás go dtagann a fhostóir nó a fostóir chun bheith dócmhainneach.
62.
I gcodarsnacht leis sin, cuireann ionstraim isteach go díreach ar phá agus, mar sin, tá sí ar neamhréir leis an eisiamh ‘pá’ in Airteagal 153(5) CFAE más é an cuspóir atá aici pá a rialáil, is cuma cé chomh docht nó chomh solúbtha.
63.
Chuige sin, tá sé tábhachtach a chur in iúl, go díreach toisc gur cheap an Chúirt an tástáil ar chur isteach díreach chun go bhféadfaí ionstraimí áirithe a ghlacadh a bhfuil cuspóir seachas rialáil pá acu, nár bunaíodh an tástáil sin d’fhonn cead a thabhairt go nglacfaí treoir a bhfuil sé mar aidhm aici gné de chórais socraithe pá na mBallstát a rialáil (mar shampla, leibhéal an phá íosta nó an chaoi a socrófar an pá íosta sin) ar an bhforas sin amháin go bhfuil na ceanglais sin a leagtar síos leis ina leith ginearálta agus leathan. Níl sé mar aidhm aici ach an oiread go bhféadfaí treoir den sórt sin a ghlacadh ar an bhforas go bhfuil sé d’aidhm aici comhchuibhiú páirteach a dhéanamh amháin. (
58
) Chiallódh a mhalairt de chonclúid an tástáil a bhaineann le méid an chur isteach, seachas a nádúr díreach nó indíreach, a chur in ionad na tástála um chur isteach díreach.
64.
I bhfianaise na ngnéithe sin, is léir dom gur míthuiscint é léiriú a dhéanamh ar an tástáil um chur isteach díreach arna forbairt ag an gCúirt maidir leis an eisiamh ‘pá’ in Airteagal 153(5) CFAE sa chaoi go bhféadfaidh reachtóir an Aontais ceanglais ghinearálta agus leathana a shocrú nó go bhféadfaí comhchuibhiú páirteach a oibriú maidir le pá. Féadfaidh an cur isteach a bheith beag nó teoranta agus, mar sin féin, beidh sé fós díreach más é cuspóir na hionstraime pá a rialáil.
65.
Is mian liom tuairim amháin eile a thabhairt. I mo thuairim, ní cheadaítear leis an tástáil um chur isteach díreach do reachtóir an Aontais ceanglais íosta a shocrú i réimse an phá, rud a fhágann an rogha ag na Ballstáit forálacha níos fabhraí a thabhairt isteach. Chuige sin, ní mór a mheabhrú, ar dtús, nach bhfuil aon inniúlacht ar bith ag an Aontas maidir leis na hábhair a chumhdaítear le hAirteagal 153(5) CFAE. Ar an dara dul síos, mar a mhínigh mé cheana, is léir, trí Airteagal 153(5) CFAE a ghlacadh, go ndearna dréachtóirí na gConarthaí iarracht go bunúsach eisiamh (‘pá’) a bhaint amach ó réimse (‘dálaí oibre’) a chumhdaítear in Airteagal 153(1)(b) CFAE. Dá bhrí sin, ní féidir leis na tástálacha, a chuireann an Chúirt i bhfeidhm chun a chinneadh an bhfuil reachtóir an Aontais ag sárú a inniúlachtaí, a bheith mar a chéile sa dá chás, nó murach sin ní bheadh aon chuspóir leis an eisiamh ‘pá’.
66.
Dá bhrí sin, i gcás dálaí oibre seachas pá, tástáil maidir le híoscheanglais atá i gceist (rud a chiallaíonn, cé go bhfuil inniúlacht AE ann sa réimse sin, nach gceadaítear leis ach íoscheanglais a leagan síos, is é sin le rá, íosleibhéal oibleagáidí), i réimse an phá, ní cheadaítear aon chineál comhchuibhithe, toisc nach bhfuil aon inniúlacht ag an Aontas sa réimse seo. Dá ndéanfadh reachtóir an Aontais foráil d’íoscheanglais maidir le pá, bheadh sé ag sárú a inniúlachtaí cheana féin agus ag cur isteach ar inniúlachtaí na mBallstát. Ina theannta sin, mar a luaigh mé thuas, bhainfí an tsubstaint atá leis an eisiamh ‘pá’ in Airteagal 153(5) CFAE, toisc go ndéileálfaí le pá díreach mar aon choinníoll oibre eile a thagann faoi raon feidhme Airteagal 153(1)(b) CFAE.
– An tríú míthuiscint: mura gcuirtear isteach ar uathriail chonarthach na gcomhpháirtithe sóisialta le beart, comhlíontar an t‑eisiamh ‘pá’.
67.
Mar a mhínigh mé cheana, tá sé sonraithe ag an gCúirt gurb é cuspóir an eisiaimh ‘pá’ saoirse chonarthach na gcomhpháirtithe sóisialta a chosaint. (
59
) Ní luaitear an cuspóir sin go sainráite in Airteagal 153(5) CFAE agus níor chuir an Chúirt in iúl cén fhoinse ar bhunaigh sí a ráiteas air. Mar sin féin, measaim gur féidir an tátal a bhaint as an gcuspóir sin, ar an gcéad dul síos, as an bhfíoras go mbaineann na heisiaimh eile atá san fhoráil sin (is é sin, an ceart comhlachais, an ceart dul ar stailc nó an ceart frithdhúnadh a fhorchur) le sainchearta na gcomhpháirtithe sóisialta (go sonrach, ceardchumainn) agus, ar an dara dul síos, as an tagairt a dhéantar in Airteagal 152 CFAE do ‘ról na gcomhpháirtithe sóisialta’ a bhfuil an tAontas Eorpach le haithint agus le cur chun cinn.
68.
É sin ráite, ní féidir liom a chur as an áireamh go bhfreastalaíonn an t‑eisiamh ‘pá’ chun feidhmeanna eile freisin. In ainneoin mo dhícheall a dhéanamh, níor éirigh liom teacht ar aon ráiteas sna travaux preparatoires de na Conarthaí a bhí ar fáil dom lena ndearbhaítear go raibh cúis nó rún soiléir agus uathúil (is é sin, uathriail chonarthach na gcomhpháirtithe sóisialta a chosaint) taobh thiar de chinneadh dhréachtóirí na gConarthaí AE ‘pá’ a eisiamh ó raon feidhme inniúlachtaí an Aontais. Go deimhin, is cinnte gurb amhlaidh, trí chosc a chur ar chomhchuibhiú leibhéal an phá is infheidhme i ngach ceann de na Ballstáit, go gcuidíonn an t‑eisiamh ‘pá’ le hiomaíocht idir gnóthais a oibríonn sa mhargadh inmheánach a chothabháil, mar a shonraigh an tAbhcóide Ginearálta Kokott ina Tuairim in Impact. (
60
) Tá sé curtha in iúl ag roinnt údar freisin nach bhfuil aon inniúlacht maidir le pá toisc gur réimse íogair go simplí é an beartas pá ar uirlis thábhachtach é do bheartas eacnamaíoch intíre agus d’fheidhmiú an mhargaidh saothair náisiúnta, agus toisc go mbíonn éagsúlachtaí idir na córais chómhargála agus an caidreamh tionsclaíoch a eagraítear go traidisiúnta ar fud na mBallstát. (
61
)
69.
Ina fhianaise sin, tá rud amháin soiléir, áfach: rannchuidíonn ionstraim nó beart de chuid an Aontais atá ag luí leis an eisiamh ‘pá’ in Airteagal 153(5) CFAE le huathriail chonarthach na gcomhpháirtithe sóisialta a chosaint; ach toisc nach gcuireann ionstraim nó beart de chuid an Aontais isteach ar uathriail chonarthach na gcomhpháirtithe sóisialta, ní gá go gciallódh sé sin go gcomhlíontar an t‑eisiamh sin. Ní féidir glacadh le réasúnaíocht droim ar ais den sórt sin, arna formhuiniú, go háirithe, ag Rialtas na Gearmáine sa chás seo. Is amhlaidh is lú é sin, i mo thuairimse, toisc nach mbaineann an tábhacht maidir le ‘éagsúlacht na gcleachtas náisiúnta, go háirithe i réimse an chaidrimh chonarthaigh’ a chaomhnú, i réimse an chaidrimh chonarthaigh’ agus ‘cumas iomaíochta gheilleagar an Aontais [a choimeád ar bun]’ go sonrach le ‘pá’ ach mar is léir in Airteagal 151 CFAE, tá sé ábhartha freisin – cé go mb’fhéidir go pointe níos lú – maidir le gach saincheist beartais shóisialta ina bhfuil inniúlacht ag reachtóir an Aontais chun gníomhaíochtaí na mBallstát a chomhlánú.
70.
Dá réir sin, is míthuiscint é an tástáil ar chur isteach díreach a ionadú le tástáil a bhfuil sé mar aidhm léi a shuíomh an dtugann an ionstraim cosaint leordhóthanach d’uathriail chonarthach na gcomhpháirtithe sóisialta. Ní hamháin gurb ionann é agus an tástáil í féin a mheascadh suas lena cuspóir, ach thairis sin ní dhíríonn sé, i mo thuairim, ach ar chuid amháin den chuspóir a bhfreastalaíonn an t‑eisiamh sin air.
(ii) Tá Treoir AMW ar neamhréir leis an eisiamh ‘pá’
71.
Tá sé mar thoradh ar na codanna roimhe seo nach bhfuil go leor d’fhorálacha agus d’aithrisí Threoir AMW ar bhraith na páirtithe agus na hidiragraithe sa chás seo orthu chun tacú leis an tuairim go gcomhlíonann an ionstraim sin an t‑eisiamh ‘pá’ in Airteagal 153(5) CFAE, ábhartha, i ndáiríre, maidir leis an gceist sin. Is amhlaidh an cás, go háirithe, maidir leis na forálacha atá luaite agam i mír 49 thuas, eadhon Airteagal 1(2) go (4) de Threoir AMW, a shonraíonn nach gcuirtear oibleagáid le Treoir AMW ar na Ballstáit pá íosta reachtúil a thabhairt isteach (Airteagal 1(4)), fágtar an sainmhíniú ar ‘leordhóthanacht’ chomh maith le méideanna beachta nó figiúirí beachta an phá íosta a shocrú do na Ballstáit (aithrisí 19 agus 28 agus Airteagal 1(3)) nó lena gcosnaítear sainiúlachtaí náisiúnta agus sainchearta na mBallstát maidir le leibhéal an ‘phá’ (Airteagal 1(2) agus (3)). I mo thuairim, ní fhéadtar brath ar na forálacha sin chun a mhaíomh go bhfuil Treoir AMW comhoiriúnach leis an eisiamh ‘pá’ in Airteagal 153(5) CFAE. Ní fhéadfaidís feidhmiú ach amháin chun méid agus foirm an chomhchuibhithe a bhunaítear leis an ionstraim sin a chinneadh – saincheist nach mbeadh gá le soiléiriú ach amháin mura mbeadh amhras ann go raibh inniúlacht ag reachtóir an Aontais Treoir AMW a ghlacadh. Mar sin féin, níl siad ábhartha go díreach maidir leis an réamhcheist an sáraítear leis an Treoir sin an t‑eisiamh ‘pá’ in Airteagal 153(5) CFAE agus, mar sin, an prionsabal tabhartha atá leagtha síos in Airteagal 5(2) CAE. Go deimhin, mar a mhínigh mé, is é an rud atá tábhachtach ina leith sin ní an méid a chuireann an Treoir sin isteach ar shainiúlachtaí náisiúnta, ach an bhfuil sé mar chuspóir aici pá a rialáil, ós rud é, más amhlaidh an cás, go gcuireann an ionstraim sin isteach go díreach ar an eisiamh atá san áireamh in Airteagal 153(5) CFAE chuige sin.
72.
Ina theannta sin, mar a mhínigh mé i míreanna 67 go 70 thuas, ní gá go gciallódh an fíoras nach gcuireann ionstraim nó beart de chuid an Aontais isteach ar uathriail chonarthach na gcomhpháirtithe sóisialta go gcomhlíonann sé an t‑eisiamh ‘pá’. Dá réir sin, ní leor an fíoras go bhfuil sé d’aidhm ag Treoir AMW, ar an iomlán, cómhargáil a spreagadh nó a chur chun cinn, mar a léirítear i bhforálacha amhail aithrisí 13, 19 agus 24, chomh maith le hAirteagal 1(2) agus (3) agus Airteagal 7 di, lena gceanglaítear ar Bhallstáit na bearta is gá a ghlacadh chun go mbeidh comhpháirtithe sóisialta páirteach i bpá íosta reachtúil a shocrú agus a nuashonrú, (
62
) chun an ionstraim sin a dhéanamh comhoiriúnach le hAirteagal 153(5) CFAE.
73.
Chuige sin, is mian liom réamhráiteas breise amháin a dhéanamh maidir, go sonrach, le hAirteagal 1(3) de Threoir AMW, lena bhforáiltear ‘i gcomhréir le hAirteagal 153(5) CFAE, beidh an Treoir seo gan dochar d’inniúlacht na mBallstát leibhéal an phá íosta a shocrú, agus chomh maith leis sin do rogha na mBallstát pá íosta reachtúil a shocrú, rochtain ar chosaint pá iosta dá bhforáiltear i gcomhaontuithe comhchoiteanna a chur chun cinn, nó an dá rud a dhéanamh.’ Is é mo thuairim, má léiríonn forálacha eile de Threoir AMW gurb é cuspóir na Treorach sin pá a rialáil, ní leor ráiteas den chineál sin chun an cuspóir sin a athrú. Is ionann an scéal freisin, creidim, maidir le haithris 19 de Threoir AMW, a dhéanann cuid mhaith d’fhoclaíocht an airteagail sin a mhacasamhlú. Go deimhin, ceanglaítear leis an tástáil ar chur isteach díreach, mar atá sonraithe ag an gComhairle, go ndéanfaí anailís ar shubstaint na hionstraime i dtrácht ina hiomláine, gan an Chúirt a bheith ábalta a measúnú ina leith sin a theorannú d’fhorálacha – amhail, in casu, Airteagal 1(3) de Threoir AMW – ina luaitear Airteagal 153(5) CFAE go sainráite.
74.
Ag casadh anois ar chuspóir Threoir AMW a shainiú, tosóidh mé leis an rud is léir don dall a rá amach. Murab ionann agus treoracha eile ar nós na cinn ba chúis leis na breithiúnais in Bruno agus páirtithe eile agus in Specht agus páirtithe eile, eadhon Treoir 97/81/CE ón gComhairle maidir le hoibrithe páirtaimseartha agus Treoir 2000/78/CE ón gComhairle lena mbunaítear creat ginearálta le haghaidh na córa comhionainne san fhostaíocht agus sa tslí bheatha, nach ndéantar tagairt ina dteidil do ‘phá’ nó ‘tuarastail’, nó treoracha eile atá luaite agam i mír 60 thuas, is í an treoir atá i gceist sa chás seo ná treoir ‘maidir le pá íosta leordhóthanach san Aontas Eorpach’. Tá, ina teideal féin, an focal ‘pá’. Is ionann sin, i mo thuairim, agus comhartha soiléir fiú amháin gurb é cuspóir Threoir AMW ‘pá’ a rialáil.
75.
Daingnítear an chéad tuiscint sin ansin le hAirteagal 1 de, dar teideal ‘Ábhar’ ina sonraítear i mír 1(a) agus (b) de, i dtéarmaí gan athbhrí, go bhfuil, ‘d’fhonn … a fheabhsú, go háirithe leordhóthanacht an phá íosta d’oibrithe chun rannchuidiú le cóineasú sóisialta aníos agus chun [neamh]c[h]omhionannas pá a laghdú’, bunaítear leis an Treoir sin creat le haghaidh ‘leordhóthanacht [an] phá íosta reachtúil’ agus cómhargáil maidir le socrú pá a chur chun cinn’. (
63
) Is é mo thuairim, agus ós rud é go bhfuil soiléiriú déanta agam i mír 54 thuas nach bhfuil ‘pá’, de réir bhrí Airteagal 153(5) CFAE, teoranta do leibhéal an phá, ach áirítear leis freisin na rialacha mionsonraithe agus nósanna imeachta chun an leibhéal sin a shocrú, ní féidir aon amhras a bheith sa scéal leis an bhforáil gurb é cuspóir Threoir AMW gné den phá a rialáil, go sonrach, leordhóthanacht an phá íosta agus conas a shocrófar an pá sin. Ina theannta sin, léiríonn sé nár shamhlaigh reachtóir an Aontais riamh méadú ar leibhéal an phá íosta ar fud an Aontais (cóineasú) mar iarmhairt theagmhasach nó indíreach ar ghlacadh na Treorach sin; ach mar sprioc dheiridh nó aidhm uileghabhálach na hionstraime sin. Cuirim leis go gcuirtear tús le hAirteagal 3 de Threoir AMW, ina soláthraítear liosta de na sainmhínithe ábhartha, trí na téarmaí ‘pá íosta’ agus ‘pá íosta reachtúil’ a shainiú – rud a léiríonn go bhfuil na coincheapa sin lárnach don ionstraim sin.
76.
I bhfianaise na bhforálacha sin, is léir dom cheana féin go bhfuil an difríocht idir Treoir AMW agus na treoracha as a dtagann na breithiúnais in Bruno agus páirtithe eile agus in Specht agus páirtithe eile nó na treoracha eile atá luaite agam i mír 60 thuas, ag luí ní hamháin ina teideal, ach freisin ina cuspóir féin. Mar a mhínigh mé, tá forálacha sna treoracha sin go léir a dhéanann difear do leibhéal an phá. Mar sin féin, murab ionann agus Treoir AMW, ní hé an cuspóir atá leo rialáil a dhéanamh ar an gcaoi ar cheart pá a shocrú (in casu, trí chómhargáil) nó trí leibhéal an phá a mhéadú (trí chreat a bhunú le haghaidh…‘leordhóthanacht [an] phá íosta reachtúil’, d’fhonn rannchuidiú ‘le cóineasú sóisialta aníos agus... [neamh]c[h]omhionannas pá a laghdú’).
77.
Tar éis na ráitis sin a dhéanamh, míneoidh mé anois cén fáth a ndeimhnítear le hAirteagal 5 den ionstraim sin – a bhfuil cur síos gairid déanta agam air i roinn III. B. thuas agus arb í an fhoráil is tábhachtaí de Threoir AMW í – i mo thuairim, gurb é cuspóir na Treorach sin pá a rialáil, agus ar an gcaoi sin go ndéantar an t‑eisiamh dá réir sin in Airteagal 153(5) CFAE a shárú. Déanfaidh mé anailís ansin ar fhorálacha eile den ionstraim sin.
– Airteagal 5 de Threoir AMW
78.
Foráiltear le hAirteagal 5(1) de Threoir AMW nach mór do Bhallstáit a bhfuil pá íosta reachtúil acu na critéir a threoraíonn socrú agus nuashonrú an phá sin a shainiú ar bhealach soiléir. Féadfaidh siad é sin a dhéanamh i gcomhréir lena gcleachtais náisiúnta agus tá saoirse acu cinneadh a dhéanamh ar ualach coibhneasta na gcritéar sin. Mar sin féin, ní mór dóibh a chinntiú freisin go rannchuidíonn na critéir a ndéanann siad foráil dóibh le leordhóthanacht an phá íosta reachtúil, agus é mar aidhm acu ‘caighdeán cuibhiúil maireachtála a bhaint amach, bochtaineacht lucht oibre a laghdú, chomh maith le comhtháthú sóisialta agus cóineasú sóisialta aníos a chur chun cinn, agus an bhearna phá idir na hinscní a laghdú’. Ina theannta sin, foráiltear le hAirteagal 5(2) den Treoir sin liosta de cheithre chritéar íosta nach mór do na Ballstáit a chur san áireamh mar chuid den nós imeachta chun pá íosta reachtúil a shocrú. (
64
) Is fíor, i bprionsabal, go bhféadfaí a mheas go raibh an oibleagáid sin comhlíonta fiú mura dtabharfadh na Ballstáit ach ualú íseal do na critéir sin. Mar sin féin, bhainfeadh cur chuige den sórt sin an bonn go hiomlán de na cuspóirí atá liostaithe in Airteagal 5(1) den Treoir sin. Ina theannta sin, léiríonn an t‑áireamh soiléir de cheithre chritéar íosta in Airteagal 5(2) de Threoir AMW gur cheart tábhacht faoi leith a thabhairt do na critéir sin. (
65
)
79.
I bhfianaise na ngnéithe sin, is léir dom go gceanglaítear le hAirteagal 5(2) de Threoir AMW, go praiticiúil, ar Bhallstáit a bhfuil pá íosta reachtúil acu a áirithiú go ndéantar leibhéal pá íosta a ríomh ar bhonn ar a laghad na ceithre chritéar atá liostaithe san fhoráil sin. Mar sin, tá sé mar chuspóir aici leibhéal an phá íosta reachtúil a rialú.
80.
Chun tacú leis an tuairim go bhfuil Treoir AMW bailí, chuir roinnt páirtithe sa chás seo chun cinn, ar an gcéad dul síos, nach gcruthaítear oibleagáid le hAirteagal 5(1) agus (2) den Treoir sin ar na Ballstáit pá íosta leordhóthanach a chur i bhfeidhm agus, ar an dara dul síos, nach bhfuil aon bhrí uathrialach ag coincheap na leordhóthanachta a úsáidtear san fhoráil sin i ndlí an Aontais. (
66
) Aontaím leis na páirtithe sin nach bhfuil aon oibleagáid ann pá íosta leordhóthanach a chur i bhfeidhm expressis verbis sa chéad dá mhír d’Airteagal 5 de Threoir AMW. Mar sin féin, tá na Ballstáit, faoi na forálacha sin, faoi réir go sainráite na hoibleagáide a áirithiú go mbíonn na critéir a bhfuil siad ag brath orthu chun pá íosta a shocrú agus a nuashonrú ag rannchuidiú lena leordhóthanacht. Is é mo thuairim nach ann don difríocht idir an dá oibleagáid sin, ón taobh praiticiúil de.
81.
Ina theannta sin, ceapaim nach argóint áititheach í an argóint nach bhfuil aon bhrí uathrialach ag an gcoincheap ‘leordhóthanacht’ in Airteagal 5(1) de Threoir AMW i ndlí an Aontais nó nach bhféadfadh aon bhrí a bheith aige riamh. Meabhraím go dtagraítear in aithris 3 den Treoir sin d’Airteagal 31(1) den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (‘an Chairt’), ina ndéantar foráil maidir leis an gceart atá ag gach oibrí chun ‘dálaí oibre, lena n‑urramaítear a shláinte nó a sláinte, a shábháilteacht nó a sábháilteacht agus a dhínit nó a dínit’. Le haithris 28 de Threoir AMW, tugtar le fios freisin, cé go gcinneann agus go ndéanann ‘gach Ballstát leordhóthanacht an phá íosta reachtúil a chinneadh agus a mheasúnú i bhfianaise a dhálaí socheacnamaíocha náisiúnta’, ‘meastar gur leordhóthanach é an pá íosta más rud é go bhfuil sé cóir i ndáil le dáileadh pá sa Bhallstát ábhartha agus má sholáthraíonn sé caighdeán cuibhiúil maireachtála d’oibrithe …’.
82.
I bhfianaise na n‑aithrisí sin, aontaím leis an tuairim a chuir Rialtas na Danmhairge ar aghaidh ag an éisteacht go bhféadfaí a mheas go bhféachann Airteagal 5(1) agus (2) de Threoir AMW le léiriú nithiúil a thabhairt ar an gceart chun pá íosta réasúnta, a mheasann roinnt tráchtairí go n‑eascraíonn an ceart sin as Airteagal 31(1) den Chairt ar an bhforas gurb ionann an tagairt do ‘dínit’ san fhoráil agus bonn do cheart chun pá cóir a fháil, lena n‑áirithítear caighdeán sásúil maireachtála d’oibrithe agus dá dteaghlaigh. (
67
) Tríd is tríd, d’fhéadfaí Airteagal 5(1) agus (2) de Threoir AMW a léiriú sa chaoi a gciallaíonn go gceanglaítear ar na Ballstáit a áirithiú go bhfuil na critéir a bhfuil siad ag brath orthu chun an leibhéal pá a chinneadh ag luí le hAirteagal 31(1) den Chairt. Bheadh dhá iarmhairt ag baint leis an léiriú sin: ar dtús, bheadh ar na Ballstáit tuiscint a bheith acu ar choincheap na ‘leordhóthanachta’ in Airteagal 5(1) de Threoir AMW mar choincheap atá ailínithe leis an gcoincheap ‘dínit’ in Airteagal 31(1) den Chairt (agus, mar sin, mar choincheap uathrialach de dhlí an Aontais). Ar an dara dul síos, dá sáródh na Ballstáit a n‑oibleagáid a áirithiú go rannchuidíonn na critéir náisiúnta atá i bhfeidhm acu chun pá íosta reachtúil a shocrú agus a nuashonrú le ‘leordhóthanacht’ an phá sin, bheadh oibrithe in ann a gceart chun leigheas éifeachtach a agairt faoi Airteagal 47(1) den Chairt. Deimhnítear leis sin go bhféadfadh impleachtaí tábhachtacha a bheith ag Airteagal 5(1) agus (2) de Threoir AMW ar chórais socraithe pá na mBallstát.
83.
Tugaim faoi deara freisin go sonraíonn roinnt de na páirtithe (mura sonraíonn na páirtithe uile) sa chás seo a áitíonn go bhfuil Treoir AMW bailí, nach bhforchuirtear le hAirteagal 5 den ionstraim sin ach oibleagáidí nós imeachta ar na Ballstáit, ós rud é go mbaineann sé, mar a léiríonn a theideal, leis an ‘Nós imeachta maidir le pá íosta reachtúil leordhóthanach a shocrú’. (
68
) Go háirithe, éilíonn Rialtas na Portaingéile nach sonraítear i dTreoir AMW ach na modhanna chun toradh áirithe a bhaint amach i dtéarmaí leibhéal an phá íosta, ach nach ndéantar an leibhéal sin a chomhchuibhiú ar aon bhealach. Ní aontaím.
84.
Go deimhin, ní fheicim conas a chiallódh, mar shampla, an dualgas atá in Airteagal 5(2)(c) den Treoir sin go bhfuil an nós imeachta chun pá íosta reachtúil a shocrú agus a thabhairt cothrom le dáta le bheith treoraithe ag an ráta fáis pá, aon ní eile seachas nach mór leibhéal (méid) an phá íosta a bheith bunaithe ar an ráta fáis sin agus an ráta sin a bheith á léiriú aige. Is oibleagáid shubstainteach faoi cheilt é an rud a chuirtear i láthair mar oibleagáid nós imeachta. Sna coinníollacha sin, feictear dom go bhfuil sé mar chuspóir iarbhír ag Airteagal 5(1) agus (2) de Threoir AMW cur isteach ar leibhéal an phá íosta, ‘cé nach socraítear figiúirí in euro agus cent inti’. (
69
) Deimhnítear an léiriú sin le haithris 18 de Threoir AMW, lena gcuirtear i láthair an ionstraim sin mar threoir lena leagtar síos oibleagáidí nós imeachta, ach sonraítear ann freisin go ‘[m]bunaítear ceanglais íosta ar leibhéal an Aontais … maidir le leordhóthanacht pá íosta reachtúil …’. Is é mo thuairim, tugann sé sin le fios nach de chineál nós imeachta, ach substainteach, iad na hoibleagáidí atá in Airteagal 5 de Threoir AMW maidir le ‘leordhóthanacht an phá íosta reachtúil’.
85.
Ag fágáil Airteagal 5(1) agus (2) ar leataobh, tugaim faoi deara go sonraítear in Airteagal 5(3) de Threoir AMW nach féidir le Ballstáit brath ar shásra innéacsaithe má thagann laghdú ar an bpá íosta reachtúil dá bharr. Is léir dom gur mó an oibleagáid sin ná oibleagáid nós imeachta amháin. Go deimhin, d’aithin an Coimisiún agus an Pharlaimint agus an Chomhairle araon, ag an éisteacht, go bhféadfadh an Coimisiún imeachtaí um shárú a thionscnamh faoin bhforáil sin dá dtabharfadh Ballstát sásra innéacsaithe isteach as a n‑eascródh laghdú ar a phá íosta reachtúil.
86.
Ar aon nós, ní hionann an fíoras gur de chineál nós imeachta amháin í an oibleagáid, i mo thuairim, agus a rá go bhfuil sé ag luí go leis an eisiamh ‘pá’ in Airteagal 153(5) CFAE. Go deimhin, mar atá mínithe agam i míreanna 51 go 59 thuas, cumhdaítear leis an eisiamh sin ní hamháin leibhéal an phá, ach freisin an chaoi a gcinnfear pá agus an modh (nó an nós imeachta) a mbeidh na Ballstáit ag brath air chuige sin. Mar sin, téann fiú oibleagáid nós imeachta a bhaineann le ‘pá’ rófhada cheana féin agus níl sé ag luí leis an eisiamh sin.
87.
Ar an gcúis sin, measaim go gcuireann forálacha amhail Airteagal 5(4), (5) agus (6) den Treoir sin, lena gceanglaítear, inter alia, ar Bhallstáit luachanna tagartha táscacha a úsáid ‘chun a measúnú ar leordhóthanacht pá íosta reachtúil a threorú’ (is é sin le rá, agus leibhéal pá den sórt sin á chinneadh) ag cur isteach go díreach freisin ar phá, mar is é an cuspóir atá acu rialáil a dhéanamh ar an gcaoi a gcinnfear pá agus an modh a mbraitheann Ballstáit air chuige sin.
– Forálacha eile de Threoir AMW
88.
Níl aon cheann d’fhorálacha eile Threoir AMW ag teacht salach ar an gcinneadh go gcuireann an Treoir sin isteach go díreach ar an eisiamh ‘pá’ in Airteagal 153(5) CFAE. Go háirithe, ní fhoráiltear le hAirteagal 2 de Threoir AMW ach go bhfuil feidhm ag an Treoir sin maidir le‘oibrithe’. Tá sé d’aidhm ag Airteagal 6 den Treoir sin a áirithiú go gcomhlíonfaidh Ballstáit a bhfuil pá íosta reachtúil acu prionsabail an neamh-idirdhealaithe agus na comhréireachta agus rátaí níos ísle á socrú do ghrúpaí sonracha oibrithe (éagsúlachtaí) agus cur i bhfeidhm laghduithe bunaithe ar luach trealaimh nó costas eile (asbhaintí). Ceanglaítear le hAirteagal 7 de Threoir AMW ar Bhallstáit na bearta is gá a ghlacadh ionas go mbeidh na comhpháirtithe sóisialta a bheith páirteach i socrú agus nuashonrú pá íosta reachtúil agus baineann Airteagal 8 den ionstraim sin le ‘rochtain éifeachtach oibrithe ar phá íosta reachtúil’. Tagraíonn na forálacha sin go léir (seachas Airteagal 2) do ‘phá íosta’ agus ní thagann aon rud ina bhfoclaíocht salach ar an gcinneadh gurb é cuspóir Threoir AMW pá a rialáil. (
70
)
89.
Ina theannta sin, tá sé de chuspóir ag dhá fhoráil den ionstraim sin, eadhon Airteagal 4 agus Airteagal 12 den ionstraim sin, i mo thuairim, an modh um chinneadh pá a bhfuil na Ballstáit ag brath air a chomhchuibhiú agus, ar an gcaoi sin, pá a rialáil.
90.
Ar an gcéad dul síos, is teideal d’Airteagal 4 ‘Cómhargáil maidir le socrú pá a chur chun cinn’. (
71
) Ceanglaítear le mír 1 de na Ballstáit ‘forbairt agus neartú inniúlacht na gcomhpháirtithe sóisialta chun dul i mbun cómhargáil maidir le socrú pá’, chun ‘caibidlíocht chuiditheach, fhiúntach agus fheasach maidir le pá a spreagadh idir na comhpháirtithe sóisialta’ agus bearta a ghlacadh chun ‘feidhmiú an chirt chun cómhargála maidir le socrú pá’ a chosaint (
72
) agus chun ceardchumainn agus eagraíochtaí fostóirí atá rannpháirteach sa chómhargáil nó ar mian leo a bheith rannpháirteach a chosaint ó chur isteach ar a mbunú, a bhfeidhmiú nó a riar (Airteagal 4(1)(a) go (d)).
91.
Is fíor nach bhféachann an mhír sin le hábhar na gcomhaontuithe comhchoiteanna ar shocrú pá per se a rialú agus níl sé mar aidhm aici ach comhaontuithe den sórt sin a chur chun cinn trí shaintreoracha sách doiléir, a measann roinnt daoine go bhfuil meas acu ar shainiúlachtaí na gcóras náisiúnta. (
73
) Aontaím, áfach, le Rialtas na Danmhairge, ar an gcéad dul síos, go bhforchuirtear le hAirteagal 4(1) mar sin féin roinnt oibleagáidí dearfacha ar na Ballstáit atá ceaptha chun cómhargáil a chur chun cinn maidir le socrú pá agus, ar an dara dul síos, agus á dhéanamh amhlaidh go gcuirtear srian soiléir ar rogha na mBallstát maidir leis an modh chun pá a chinneadh a bhféadfaidh siad leas a bhaint as. Ina theannta sin, meabhraím, fiú mura bhfuil ach comhchuibhiú ‘teoranta’ á fheidhmiú ag foráil (mar shampla, toisc go bhfuil go leor spáis fágtha do shainiúlachtaí náisiúnta nó toisc nach ndéantar ach foráil do chreat, i dtéarmaí sách leathan), tá comhchuibhiú á fheidhmiú go fóill aici – rud nach bhfuil inniúlacht ag reachtóir an Aontais chun na hábhair a chumhdaítear le hAirteagal 153(5) CFAE a dhéanamh.
92.
Tá feidhm ag conclúid chomhchosúil, i mo thuairim, a mhéid a bhaineann le hAirteagal 4(2) de Threoir AMW. Ní bhaineann an fhoráil sin ach, mar a mhínigh mé cheana i mír 18 thuas, do Bhallstáit ina bhfuil an ráta cumhdaigh cómhargála níos lú ná tairseach 80 %. Ceanglaítear ar na Ballstáit sin ‘foráil [a dhéanamh] maidir le creat coinníollacha cumasúcháin maidir leis an gcómhargáil’ agus ‘plean gníomhaíochta freisin chun an chómhargáil a chur chun cinn’, plean atá le hathbhreithniú agus le nuashonrú go rialta acu. Aithníonn Rialtas na Danmhairge féin nach bhfuil na hoibleagáidí a eascraíonn ón bhforáil sin an‑‘nithiúil’ ná an‑‘srianta’, ós rud é nach gceanglaítear ar Bhallstáit ráta sonrach cumhdaigh cómhargála a bhaint amach, ach go simplí, má tá a ráta cumhdaigh cómhargála faoi bhun 80 %, plean gníomhaíochta a ghlacadh. (
74
) Mar sin féin, leis an bhfíoras go bhfuil an fhoráil sin sách doiléir, mar shampla, maidir leis an gcaoi a bhfuil cumhdach cómhargála le tomhas ag na Ballstáit (
75
) ní féidir glacadh leis mar léiriú, i mo thuairim, go bhfuil an fhoráil sin ag luí le hAirteagal 153(5) CFAE. Is oibleagáidí fós iad oibleagáidí doiléire a fhorchuirtear ar na Ballstáit maidir le heagrú a gcóras socraithe pá. Is ionann iad fós agus pá a rialáil, fiú má dhéanann siad amhlaidh i dtéarmaí doiléire nó éiginnte.
93.
Ina theannta sin, tá dáimh agam le hargóint Rialtas na Danmhairge, sa mhéid go gceanglaítear le hAirteagal 4(2) de Threoir AMW ar Bhallstáit a bhfuil a ráta cómhargála faoi bhun 80 % creat a chur i bhfeidhm chun cómhargáil maidir le socrú pá a chur chun cinn, go gcuirtear idirghabháil Stáit de shaghas éigin i bhfeidhm ar an gcaoi a n‑eagrófar pá. Is fíor go bhforáiltear le hAirteagal 17(3) den Treoir sin gur féidir cur chun feidhme Airteagal 4(2), lena n‑áirítear bunú an phlean gníomhaíochta chun cumhdach cómhargála a mhéadú, a chur ar iontaoibh na gcomhpháirtithe sóisialta, má iarrann siad go comhpháirteach é sin a dhéanamh. Mar sin féin, cuireann Rialtas na Danmhairge in iúl i gceart gurb é comhéifeacht an dá fhoráil sin go bhféadfar an oibleagáid a bhaineann leis an bplean gníomhaíochta sin a aistriú ón Stát go dtí na comhpháirtithe sóisialta. Dá dtabharfaí isteach oibleagáid den sórt sin ar leibhéal na gcomhpháirtithe sóisialta, d’fhéadfaí go gcuirfí isteach iarbhír ar a neamhspleáchas maidir le ‘socrú pá’ – contrártha le (cuid de) chuspóir an eisiaimh ‘pá’ in Airteagal 153(5) CFAE. (
76
)
94.
Ar an dara dul síos, le hAirteagal 12(1) de Threoir AMW tá oibrithe aonair ar sáraíodh a gcearta maidir le pá íosta reachtúil nó cosaint pá íosta, i dteideal rochtain a bheith acu ar ‘ar réiteach díospóide éifeachtach, tráthúil agus neamhchlaonta agus ar an gceart chun sásaimh’. Is cosúil go bhfuil an fhoráil sin ar leathchois ‘bancale’ dar liomsa. Go deimhin, tugtar isteach léi ‘ceart chun sásaimh’ i gcásanna ina sáraítear cearta a bhaineann le pá íosta reachtúil nó a bhaineann le cosaint pá íosta, ach ‘i gcás ina ndéantar foráil maidir leis na cearta sin sa dlí náisiúnta nó i gcomhaontuithe comhchoiteanna’ amháin. Níl sé sin ag luí go héasca, i mo thuairim, leis an réasúnaíocht atá mar bhonn agus thaca ag Airteagal 47 den Chairt, is é sin nach n‑aithnítear, i bprionsabal, ceart chun leighis éifeachtaigh ach amháin i gcás inar sáraíodh ceart nó saoirse a ráthaítear faoi dhlí an Aontais (agus ní faoin dlí náisiúnta amháin ná faoi chomhaontuithe comhchoiteanna). Is é mo thuairim go bhféadfaí a thuiscint, dá bhrí sin, go bhforáiltear le hAirteagal 12 de Threoir AMW tacaíocht bhreise i bhfabhar na conclúide ar tháinig mé uirthi i ndáil le hAirteagal 5 de Threoir AMW, is é sin go bhféadfaí a mheas go bhféachfadh an fhoráil sin le léiriú nithiúil a thabhairt don cheart ar phá íosta réasúnta, a d’fhéadfadh a bheith ag teacht ó Airteagal 31(1) den Chairt. Ar aon nós, tá Airteagal 12 de Threoir AMW ina fhadhb do Bhallstáit amhail an Danmhairg agus an tSualainn, áit a ndéanann na comhpháirtithe sóisialta (ní fostaithe aonair) na coinníollacha i gcomhaontuithe comhchoiteanna a fhorfheidhmiú go traidisiúnta agus go córasach. Go deimhin, leis an bhforáil sin cuirtear in iúl go soiléir go dtugann reachtóir an Aontais tosaíocht do ghníomhaíocht aonair agus dá bhrí sin, i mo thuairim, cuireann sé isteach ar eagrúchán na mBallstát ar a gcórais socraithe pá.
(iii) Conclúid maidir le comhoiriúnacht Threoir AMW leis an eisiamh ‘pá’
95.
I bhfianaise na mbreithnithe thuas, táim den tuairim, mar a léirítear, go háirithe, ina hAirteagail 1, 3, 4, 5 agus 12, gurb é an cuspóir atá ag Treoir AMW ná ‘pá’ a rialáil. Dá bhrí sin, cuireann sí isteach go díreach ar an eisiamh ‘pá’ in Airteagal 153(5) CFAE. Fágann sé sin nach raibh inniúlacht ag reachtóir an Aontais maidir leis an ionstraim sin a ghlacadh agus, dá bhrí sin, gur ghníomhaigh sé de shárú ar an bprionsabal tabhartha atá leagtha síos in Airteagal 5(2) CAE.
96.
I mo thuairimse, ba cheart go ligfeadh na breithnithe sin don Chúirt an tátal a bhaint as nach mór Treoir AMW a chur ar neamhní ina hiomláine, gan é a bheith riachtanach di anailís a dhéanamh ar an dara cuid den chéad saincheist dlí (is é sin, an bhfuil Treoir AMW ag luí leis an eisiamh ‘ceart comhlachais’ atá leagtha síos in Airteagal 153(5) CFAE), ná ar an dara saincheist dlí ná ar an gceann eile éilimh a chuir Ríocht na Danmhairge ar aghaidh. Ar eagla go n‑easaontódh an Chúirt, áfach, leis an réiteach atá á mholadh agam a ghlacadh, rachaidh mé ar aghaidh, mar sin féin, sna codanna seo a leanas, ag scrúdú na n‑argóintí a chuir na páirtithe agus na hidiragraithe i láthair ar na saincheisteanna eile sin.
(b)
An bhfuil Treoir AMW comhoiriúnach leis an eisiamh ‘ceart comhlachais’ in Airteagal 153(5) CFAE
(1) Argóintí na bpáirtithe
97.
Áitíonn Rialtais na Danmhairge agus na Sualainne nach mór an ‘ceart comhlachais’, a luaitear in Airteagal 153(5) CFAE, a thuiscint (mar atá amhlaidh faoi roinnt ionstraimí dlí, lena n‑áirítear an Chairt Chomhphobail um Chearta Sóisialta Bunúsacha le haghaidh Oibrithe) sa chaoi go dtagraítear do cheart gach oibrí agus gach fostóra a bheith páirteach in eagraíocht nó ceardchumann agus páirt a ghlacadh gan bhac i gcómhargáil.
98.
Ina fhianaise sin, measann na rialtais sin, ós rud é go gceanglaítear le hAirteagal 4(1)(d) de Threoir AMW ar Bhallstáit bearta a ghlacadh chun ceardchumainn agus eagraíochtaí fostóirí atá rannpháirteach sa chómhargáil a chosaint ar aon chur isteach ar a mbunú, ar a bhfeidhmiú nó ar a riar, go ndéantar leis an bhforáil sin cur isteach díreach ar an ‘ceart comhlachais’ agus nach bhfuil sí, dá bhrí sin, ag luí le hAirteagal 153(5) CFAE. Ina theannta sin, ós rud é go gceanglaítear le hAirteagal 4(2) de Threoir AMW ar Bhallstáit a bhfuil a ráta cumhdaigh cómhargála faoi bhun 80 % creat a bhunú chun cómhargáil a chur chun cinn agus chun plean gníomhaíochta a chruthú leis na comhpháirtithe sóisialta chun cuimsiú cómhargála a mhéadú, bíonn tionchar ag an bhforáil sin freisin ar an gcreat dlíthiúil maidir le ballraíocht de cheardchumann nó d’eagraíocht agus, dá bhrí sin, ar chroílár an chirt comhlachais.
99.
Mar thaca leis an dearcadh contrártha, áitíonn an Chomhairle, an Pharlaimint agus an Coimisiún, chomh maith leis na hidiragraithe eile go léir, ar an gcéad dul síos, go mbaineann an ‘ceart comhlachais’ dá dtagraítear in Airteagal 153(5) CFAE le saoirse duine chun dul isteach i gcomhlachas, imeacht as comhlachas nó comhlachas a bhunú gan cur isteach air. Is réamhriachtanas é, mar sin, don chómhargáil – is é sin le rá, go bhféadfadh comhlachais oibrithe gníomhú le chéile chun téarmaí/coinníollacha fostaíochta a chinneadh, a chumhdaítear le hAirteagal 153(1)(f) CFAE) – ach ní fhorluíonn an dá choincheap. Chuige sin, tugann siad faoi deara freisin go bhfuil an ‘ceart comhlachais’ agus an ‘ceart chun cómhargála agus gníomhaíochta’ faoi seach á gcosaint ag forálacha ar leith den Chairt. Ar an dara dul síos, éilíonn siad nach mór léiriú cúng a dhéanamh ar an eisiamh ‘ceart comhlachais’ in Airteagal 153(5) CFAE agus go bhfuil sé teoranta, go bunúsach, do bhearta a chuireann isteach go díreach ar chumas oibrithe dul i gcomhlachas.
100.
Ar an tríú dul síos, áitíonn na páirtithe agus na hidiragraithe sin nach bhforchuirtear rialacha maidir leis an gceart comhlachais le Treoir AMW, ós rud é nach mbunaítear léi ach creat chun feidhmiú an chirt chun cómhargála a éascú gan aon oibleagáidí a leagan síos maidir le dul isteach i gcomhlachas nó i gceardchumann, imeacht as comhlachas nó ceardchumann nó díscaoileadh comhlachas nó ceardchumann. Go háirithe, ní bhunaítear le hAirteagal 4(1)(d) den Treoir sin rialacha maidir le bunú eagraíochtaí ceardchumainn, ná ní dhéantar comhchuibhiú ar rialacha maidir le bunú eagraíochtaí ceardchumann, ná ní shainítear cearta agus oibleagáidí eagraíochtaí den sórt sin ná ní fhorchuirtear rialacha sonracha maidir le rannpháirtíocht ná ní chuirtear de cheangal ar oibrithe/fostóirí gabháil go gníomhach le heagraíochtaí ceardchumainn. Ina áit sin, dírítear ar fheidhmiú ceart na cómhargála a chinntiú. Cibé ar bith, fiú dá measfaí go raibh Airteagal 4 de Threoir AMW ag leagan síos rialacha maidir leis an gceart comhlachais, ní hionann é agus cur isteach díreach ar an gceart sin. Ní chuireann Airteagal 4(2) de Threoir AMW isteach go díreach ar an gceart comhlachais, toisc go n‑úsáideann sé an tairseach 80 % mar tháscaire, seachas sprioc cheangailteach nó dhian.
(2) Measúnú
101.
Maidir le comhoiriúnacht Threoir AMW leis an eisiamh ‘ceart comhlachais’ atá in Airteagal 153(5) CFAE, tagann dhá shaincheist lárnacha chun cinn. Ar an gcéad dul síos, easaontaíonn na páirtithe agus na hidiragraithe maidir le brí agus raon feidhme an eisiaimh sin agus, go háirithe, maidir lena ghaol (agus an forluí a d’fhéadfadh a bheith ann) le hinniúlacht an Aontais i réimse ‘ionadú agus comhchosaint leasanna oibrithe agus fostóirí’ (Airteagal 153(1)(f) CFAE). Chuige sin, tá siad i mbun díospóireacht maidir leis an ngaol idir an ‘ceart comhlachais’ agus an ‘ceart chun cómhargála’. Ar an dara dul síos, ós rud é, mar a thug mé faoi deara i mír 40 thuas, nach bhfuil an deis ag an gCúirt mionléiriú fós ar an eisiamh ‘ceart comhlachais’ in Airteagal 153(5) CFAE a thabhairt, is gá a shoiléiriú an bhfuil feidhm sa chomhthéacs sin freisin ag an tástáil um chur isteach díreach, arna forbairt ag an gCúirt i ndáil leis an eisiamh ‘pá’ a leagtar síos san fhoráil sin.
102.
A mhéid a bhaineann leis an gcéad saincheist, meabhraím go bhfuil an ceart comhlachais cosanta le hAirteagal 12 den Chairt, (
77
) cé go gcumhdaítear an ceart chun cómhargála le hAirteagal 28 di. (
78
) Mar thaca lena argóint go n‑áirítear sa cheart comhlachais an ceart chun cómhargála, cuireann Rialtas na Danmhairge in iúl i gceart gur glacadh Airteagal 137(6) CCE (a bhfuil a fhoclaíocht comhionann le hAirteagal 153(5) CFAE) roimh an gCairt í féin. Mar sin, measann an rialtas sin nach ceart go n‑ordóidh an ceart comhlachais agus an ceart chun cómhargála mar chearta ar leith sa Chairt conas a thuigfear iad faoi Airteagal 153 CFAE. Tugaim faoi deara, áfach, sa Chairt Chomhphobail um chearta sóisialta bunúsacha le haghaidh oibrithe, 1989, (
79
) dá dtagraítear go sainráite in Airteagal 136 CCE (Airteagal 151 CFAE anois) agus atá léirithe sa Chairt, (
80
) measadh cheana féin gur cearta ar leith é an ceart comhlachais agus an ceart chun cómhargála. (
81
) Tugaim faoi deara freisin, in Airteagal 156 CFAE (a bhfuil a fhoclaíocht comhionann le foclaíocht Airteagal 140 CCE), go luaitear ‘ceart comhlachais’ agus ‘cómhargáil idir fostóirí agus oibrithe’ taobh le chéile, rud nach mbeadh gá leis, i mo thuairimse, murach go mbreathnaítear ar na cearta sin mar chearta uathrialacha, leithleacha.
103.
Bunaithe ar na breithnithe sin, is léir dom nach n‑áirítear leis an gceart comhlachais an ceart chun cómhargála. Ina ionad sin, is cearta ar leithligh iad: baineann an chéad cheart le ceart oibrithe nó fostóirí eagraíochtaí a chomhdhéanamh agus dul isteach iontu (lena n‑áirítear ceardchumainn) chun a leasanna eacnamaíocha agus sóisialta a chosaint, ach baineann an dara ceart le cuid shonrach de shainordú na n‑eagraíochtaí sin, is é sin dul i mbun caibidlíochta agus comhaontuithe comhchoiteanna a thabhairt i gcrích.
104.
I bhfianaise an chúlra sin, is deacair cur i mo luí orm leis na hargóintí a chuir Rialtais na Danmhairge agus na Sualainne i láthair. Is é tuairim na rialtas sin, go bunúsach, toisc gur réamhriachtanas é feidhmiú an chirt comhlachais d’fheidhmiú an chirt chun cómhargála, go gcumhdaítear leis na hábhair a chumhdaítear leis an eisiamh ‘ceart comhlachais’ in Airteagal 153(5) CFAE ar bhealach éigin, na cinn a chumhdaítear sa ‘comhchosaint leasanna oibrithe agus fostóirí’ (Airteagal 153(1)(f) CFAE), agus go bhfuil forluí eatarthu. Aontaím leo go bhfuil cosaint an chirt comhlachais fíor-riachtanach do chosaint an chirt chun cómhargála, ós rud é go dtoimhdítear le comhchosaint leasanna oibrithe go gcruthófar eagraíochtaí atá ceaptha chun cearta eacnamaíocha agus sóisialta oibrithe agus/nó fostóirí a chomhchosaint. Mar sin féin, táim ar aon intinn leis an bParlaimint agus leis an gComhairle nach gciallaíonn an nasc sin go n‑áirítear sna hábhair a chumhdaítear leis an gcéad fhoráil iad siúd a thagann faoi raon feidhme na dara forála.
105.
Chuige sin, tugaim chun cuimhne, mar atá léirithe agam i mír 39 thuas, gur chinn an Chúirt, ós rud é gur maolú é mír 5 d’Airteagal 153 CFAE ó mhíreanna 1 go 4 den Airteagal sin, nach mór na hábhair a fhorchoimeádtar leis a léiriú go docht ionas nach ndéanfaidh sé difear míchuí do raon feidhme mhír 1 go mír 4, ná nach gcaithfear amhras ar na haidhmeanna atá le saothrú in Airteagal 151 CFAE. (
82
) Leanann dhá chonclúid, i mo thuairim, as an ráiteas sin. Ar an gcéad dul síos, mar a thugann an Chomhairle dá haire, dá dtuigfí go n‑áirítear leis an gceart comhlachais an ceart chun cómhargála, ansin bhainfí a substaint go bunúsach den inniúlacht atá leagtha síos in Airteagal 153(1)(f) CFAE i réimse ‘ionadú agus comhchosaint leasanna oibrithe agus fostóirí’. Go deimhin, bheadh aon bheart arna ghlacadh chun an fhoráil sin a chur i bhfeidhm contrártha leis an eisiamh maidir leis an gceart comhlachais a leagtar síos in Airteagal 153(5) CFAE. Ar an dara dul síos, le ráiteas na Cúirte nach mór na heisiaimh atá leagtha síos san fhoráil sin a thuiscint go docht (mar is gnách i gcás fhormhór na n‑eisiamh) bhainfí an bonn d’argóint Rialtas na Danmhairge agus na Sualainne gur shainigh dréachtóirí na gConarthaí AE, faoi Airteagal 153(1)(f) CFAE, inniúlacht theoranta (i gcás ábhair a bhaineann le comhchosaint leasanna oibrithe), as réimse nach bhfuil aon inniúlacht ag an Aontas go ginearálta ina leith (ceart chun comhlachais). (
83
) Chuige sin, ba mhaith liom a chur leis go luaitear go sainráite in Airteagal 153(1)(f) CFAE ‘ionadú agus comhchosaint leasanna oibrithe agus fostóirí, lena n‑áirítear comhchinneadh, faoi réir mhír 5’ – dá bhrí sin, á shoiléiriú nach bhfuil forluí go hiomlán idir na hábhair a chumhdaítear leis an bhforáil sin agus na hábhair a chumhdaítear le hAirteagal 153(5) CFAE. (
84
)
106.
Leanann sé, i mo thuairim, nach féidir a mheas go bhfuil foráil nó beart arna ghlacadh ag reachtóir an Aontais ar neamhréir leis an eisiamh ‘ceart comhlachais’ in Airteagal 153(5) CFAE, mar gheall go simplí go mbaineann sé leis an gceart chun cómhargála. Sa chás seo, ciallaíonn sé sin, mar shampla, nach leor an fíoras go bhféachtar le hAirteagal 4(1)(d) agus le hAirteagal 4(2) de Threoir AMW le cómhargáil a chur chun cinn chun tacú le cinneadh go bhfuil an Treoir sin, ina hiomláine, ar neamhréir leis an eisiamh ‘ceart comhlachais’ atá in Airteagal 153(5) CFAE.
107.
Ag casadh anois ar an dara saincheist, meabhraím go bhfuil tástáil ar chur isteach díreach forbartha ag an gCúirt i ndáil leis an eisiamh ‘pá’ a leagtar síos in Airteagal 153(5) CFAE, gan a chur in iúl go sainráite an bhfuil feidhm aici freisin i gcomhthéacs an eisiaimh ‘ceart comhlachais’ atá san fhoráil sin freisin. Is é mo thuairim, áfach, gur féidir an tástáil sin a chur i bhfeidhm ar an eisiamh sin gan mórán deacrachta. Go deimhin, is ionann an réasúnaíocht: mar atá leis an eisiamh ‘pá’, ní hé is aidhm leis an eisiamh ‘ceart comhlachais’ gach ceist a bhfuil ‘nasc de chineál ar bith’ aici leis an gceart comhlachais a eisiamh ó raon feidhme inniúlachtaí an Aontais, ach díreach na hionstraimí nó na forálacha sin a bhfuil sé mar chuspóir acu an ceart sin a rialáil.
108.
I bhfianaise na mbreithnithe sin, is deacair dom teacht ar an gconclúid gurb é cuspóir Threoir AMW an ceart comhlachais a rialáil. Go deimhin, mar a thug Rialtas na Fraince faoi deara ag an éisteacht, ní fhorchuirtear coinníollacha le forálacha na Treorach sin chun eagraíocht a chruthú nó dul isteach inti (amhail ceardchumann). Tá sé mar chuspóir ag roinnt dá forálacha cómhargáil a chur chun cinn (Airteagal 4) agus na comhpháirtithe sóisialta a bheith páirteach maidir leis an bpá íosta reachtúil a shocrú agus a nuashonrú (Airteagal 7). Mar sin féin, mar a mhínigh mé díreach roimhe seo, tá an ceart chun cómhargála difriúil ón gceart comhlachais agus tá inniúlacht ag reachtóir an Aontais, faoi Airteagal 153(1)(f) CFAE, ionstraimí a ghlacadh a bhaineann le ‘ionadú agus comhchosaint leasanna oibrithe agus fostóirí’.
109.
Is fíor, mar a admhaíonn an Chomhairle féin, go dtagraíonn Airteagal 4(1)(d) de Threoir AMW do ghnéithe den cheart comhlachais, eadhon, ceardchumann nó eagraíochtaí fostóirí a bhunú, a fheidhmiú nó a riar. (
85
) Mar sin féin, is léir nach bhfuil an fhoráil sin ag féachaint le cur isteach ar an gceart sin, níl sé mar aidhm aici ach é a chosaint trí cheardchumainn agus eagraíochtaí fostóirí a chosaint ar chur isteach. Ina theannta sin, cé go gceanglaítear le hAirteagal 4(2) den Treoir sin ar Bhallstáit a bhfuil a ráta cumhdaigh cómhargála níos lú ná 80 % plean gníomhaíochta a bhunú d’fhonn an cumhdach sin a mhéadú, ní cheanglaítear leis an oibleagáid sin ar na Ballstáit oibrithe a spreagadh chun dul isteach i gceardchumann ach líon na n‑oibrithe a chosnaítear le comhaontuithe comhchoiteanna a mhéadú.
110.
Ar deireadh, tugaim faoi deara go bhfuil tuairimí Rialtais na Danmhairge agus na Sualainne dírithe ar Airteagal 4(1)(d) agus Airteagal 4(2) de Threoir AMW. Ní dhíríonn siad ar ábhair i bhforálacha eile na Treorach sin nó ní mhaíonn siad fiú gurb iad na forálacha sin na cinn is tábhachtaí i dTreoir AMW agus go léiríonn siad a ‘cuspóir’ – rud a fhágann go bhfuil sé deacair tacú lena n‑éileamh nach mór Treoir AMW a chur ar neamhní ina hiomláine ar an bhforas go bhfuil sí ar neamhréir leis an eisiamh ‘ceart comhlachais’ in Airteagal 153(5) CFAE.
111.
I bhfianaise na mbreithnithe thuas, táim den tuairim nach mór diúltú don dara cuid den chéad saincheist dlí.
2.
An dara saincheist dlí: ní fhéadfaí Treoir AMW a ghlacadh go bailí ar bhonn Airteagal 153(1)(b) CFAE, toisc go mbaineann sí freisin le hábhair a chumhdaítear le hAirteagal 153(1)(f) CFAE
112.
Mar a thug mé le fios cheana i mír 32 thuas, leis an dara saincheist dlí, áitíonn Rialtas na Danmhairge, fiú ag glacadh leis nach dtagann Treoir AMW faoi raon feidhme na n‑eisiamh maidir le ‘pá’ agus ‘ceart comhlachais’ atá leagtha síos in Airteagal 153(5) CFAE, nach bhféadfadh an Pharlaimint agus an Chomhairle an ionstraim sin a ghlacadh go bailí ar bhonn Airteagal 153(1)(b) CFAE. Go sonrach, measann an rialtas sin go bhfuil dhá chuspóir atá chomh tábhachtach céanna á saothrú ag Treoir AMW, toisc go bhféachann sé ní hamháin le ‘dálaí oibre’ a rialáil (Airteagal 153(1)(b) CFAE), ach freisin le ‘ionadú agus comhchosaint leasanna oibrithe …’ (Airteagal 153(1)(f) CFAE). Tugann sé dá aire go dteastaíonn nós imeachta reachtach difriúil ó gach ceann de na bunúis dlí sin. Go deimhin, ceanglaítear aontoilíocht sa Chomhairle le hAirteagal 153(1)(f) CFAE, ach ní cheanglaítear í le hAirteagal 153(1)(b) CFAE. Ós rud é go bhfuil na nósanna imeachta sin neamh-chomhoiriúnach, éilíonn Rialtas na Danmhairge nach mór Treoir AMW a chur ar neamhní ina hiomláine.
(1)
Argóintí na bpáirtithe
113.
Measann Rialtais na Danmhairge agus na Sualainne go mbaineann Treoir AMW ní hamháin le ‘dálaí oibre’ (Airteagal 153(1)(b) CFAE) ach freisin le comhchosaint leasanna oibrithe (Airteagal 153(1)(f) CFAE)) toisc go mbaineann go leor d’fhorálacha na hionstraime sin, lena n‑áirítear Airteagal 4 di, le cosaint leasanna den sórt sin. De réir na rialtas sin, ní fhéadfaí na forálacha sin a ghlacadh ach amháin tar éis vóta d’aon toil sa Chomhairle. Chuige sin, tugann siad dá n‑aire nach bhfuil Airteagal 4 de Threoir AMW coimhdeach le forálacha eile na Treorach sin, toisc go mbunaítear leis oibleagáidí ginearálta do na Ballstáit go léir agus gur dócha, dá bhrí sin, go mbeidh tionchar níos leithne aige ná forálacha nach bhfuil dírithe ach ar líon áirithe Ballstát, amhail Airteagail 5 go 8 di.
114.
Áitíonn an Chomhairle, an Pharlaimint, an Coimisiún agus na hidiragraithe eile gur glacadh Treoir AMW ar an mbunús dlí ceart. Baineann cuspóir uileghabhálach na Treorach sin le ‘dálaí oibre’, de réir bhrí Airteagal 153(1)(b) CFAE, agus ní le comhchosaint leasanna oibrithe dá dtagraítear in Airteagal 153(1)(f) CFAE. Go deimhin, is é is aidhm don ionstraim sin feabhas a chur ar leordhóthanacht an phá íosta reachtúil d’oibrithe trí, inter alia, cumhdach cómhargála a chur chun cinn maidir le socrú pá. Díríonn Airteagal 4 de Threoir AMW ar chómhargáil go díreach mar mhodh chun an cuspóir uileghabhálach sin a bhaint amach.
(2)
Measúnú
115.
Meabhraím, de réir chásdlí socair na Cúirte, nach mór an roghnú den bhunús dlí do ghníomh de chuid an Aontais a bheith ag brath ar fhachtóirí oibiachtúla ar féidir athbhreithniú breithiúnach a dhéanamh orthu. Má thaispeántar le scrúdú ar ghníomh de chuid an Aontais go bhfuil dhá chuspóir á shaothrú aige nó go bhfuil dhá chomhpháirt ann agus go bhfuil ceann de na cuspóirí nó de na comhpháirteanna sin inaitheanta mar phríomhchuspóir nó mar phríomhchuid, agus nach bhfuil sa cheann eile ach beart teagmhasach, ní mór an beart a bheith bunaithe ar bhunús dlí aonair, is é sin an bunús dlí a éilítear faoin bpríomhchuspóir nó faoin bpríomhchuid. Go heisceachtúil, áfach, má shuitear go bhfuil roinnt cuspóirí á saothrú go comhuaineach sa ghníomh, nó go bhfuil roinnt comhpháirteanna ann a bhfuil dlúthbhaint acu le chéile gan ceann amháin a bheith teagmhasach i leith leis an gceann eile, sa mhéid is go bhfuil forálacha éagsúla na gConarthaí infheidhme, ní mór beart den sórt sin a bhunú ar bhunúis dhlíthiúla éagsúla chomhfhreagracha. (
86
) Mar sin féin, ní féidir leas a bhaint as débhunús dlí má tá na nósanna imeachta a leagtar síos do gach ceann acu ar leith ag teacht salach ar a chéile. (
87
)
116.
Chun tacú leis an tuairim atá á cosaint ag Rialtais na Danmhairge agus na Sualainne, arb é atá ann, go bunúsach, go bhfuil dhá chuspóir a bhfuil an tábhacht chéanna leo á saothrú ag Treoir AMW (an chéad cheann ná creat a sholáthar chun tréith leordhóthanach an phá íosta reachtúil a áirithiú agus an dara ceann, cómhargáil maidir le socrú pá a chur chun cinn), d’fhéadfaí a chur in iúl, mar a chuireann na rialtais sin in iúl, gur foráil thábhachtach é Airteagal 4 den Treoir sin (a bhaineann le cómhargáil i socrú pá a chur chun cinn) toisc go bhfuil feidhm aige maidir leis na Ballstáit go léir, cé nach bhfuil feidhm ag Airteagal 5 di (a bhaineann leis an nós imeachta chun pá íosta reachtúil leordhóthanach a shocrú) ach amháin maidir le Ballstáit a bhfuil pá íosta reachtúil acu. Murab ionann agus Airteagal 5, is foráil é Airteagal 4, mar sin, a bhfuil cur i bhfeidhm trasnach aici. Deimhnítear é sin leis an bhfíoras go gcuimsítear an fhoráil sin i gCaibidil I de Threoir AMW, dá ngairtear ‘Forálacha Ginearálta’, cé go bhfuil Airteagal 5 mar chuid de Chaibidil II den ionstraim sin, dá ngairtear ‘Pá íosta reachtúil’.
117.
D’fhéadfaí a lua freisin go dtugtar le fios le hAirteagal 1(1)(a) agus (b) de Threoir AMW go mbunaítear leis an Treoir sin creat maidir le leordhóthanacht an phá íosta reachtúil agus chun cómhargáil maidir le socrú pá a chur chun cinn, agus nach dtugtar le tuiscint le haon ní i bhfoclaíocht na forála sin nach bhfuil an dara cuspóir de na cuspóirí sin chomh tábhachtach nó chomh hionstraimeach leis an gcéad chuspóir. Ar an mbealach céanna, sonraítear in aithris 18 den Treoir sin go mbunaítear leis an ionstraim sin ‘ceanglais íosta … agus leagtar amach oibleagáidí nós imeachta maidir le leordhóthanacht pá íosta reachtúil’. Sonraítear freisin san aithris chéanna go ndéantar ‘cómhargáil maidir le socrú pá a chur chun cinn’ le Treoir AMW. Arís, d’fhéadfaí féachaint ar an dá chuspóir mar chuspóirí a bhí chomh tábhachtach lena chéile de réir reachtóir an Aontais.
118.
Ach, i mo thuairim, ní leor na breithnithe sin chun seasamh leis na hargóintí a chuir Rialtais na Danmhairge agus na Sualainne ar aghaidh. Ar dtús, mar a thug mé faoi deara cheana féin i mír 76 thuas, léirítear le teideal Threoir AMW go mbaineann an Treoir sin le ‘pá íosta leordhóthanach san Aontas Eorpach’, ní le cur chun cinn na cómhargála. Ina theannta sin, mar atá sonraithe go minic cheana féin, is léir gurb é Airteagal 5 den Treoir sin (ní Airteagal 4) an fhoráil is tábhachtaí atá aici. Chuige sin, tugaim faoi deara go soiléirítear in aithris 25 de Threoir AMW gurb í an chúis a leagann an Treoir sin béim láidir ar chur chun cinn na cómhargála ná gur ‘gnách gur sciar beag oibrithe ar phá íseal agus pá íosta ard a bhíonn ag na Ballstáit a bhfuil cumhdach cómhargála ard acu’. Léirítear le haithris 22 den ionstraim sin, i dtéarmaí atá chomh neamhdhébhríoch céanna, gur ‘modh tábhachtach í an chómhargáil dhea-fheidhmiúil … chun a áirithiú go gcosnaítear oibrithe le pá íosta leordhóthanach …’. (
88
)
119.
Leanann sé ó na gnéithe sin, ar an gcéad dul síos, gur dealraitheach gur fearr cur síos a thabhairt ar chuspóir uileghabhálach Threoir AMW mar chreat a bhunú maidir le leordhóthanacht an phá íosta reachtúil, ná cómhargáil a chur chun cinn agus, ar an dara dul síos, nach mór féachaint ar Airteagal 4 den ionstraim sin mar mhodh chun an sprioc uileghabhálach sin a bhaint amach. Dá bhrí sin, tá an cuspóir ‘cómhargáil maidir le socrú pá a chur chun cinn’, atá leagtha síos in Airteagal 1(1)(b) den Treoir sin, ina chuid lárnach den chuspóir atá leagtha síos in Airteagal 1(1)(a) di, eadhon, creat a bhunú maidir le leordhóthanacht an phá íosta reachtúil. Tá an ráiteas ón gCoimisiún, sa togra le haghaidh Threoir AMW, ‘chun [a] chuspóirí a bhaint amach, is é is aidhm don Treoir bheartaithe cómhargáil maidir le pá a chur chun cinn sna Ballstáit uile’, mar thaca leis an tuairim sin freisin. (
89
) Ar deireadh, ba cheart a thabhairt faoi deara go bhfuil píosaí eile de reachtaíocht thánaisteach an Aontais ann a fhéachann, in éineacht lena bpríomhchuspóir, le ról na gcomhpháirtithe sóisialta a chur chun cinn agus, dá ainneoin sin, nár glacadh ar bhonn Airteagal 153(1)(f) CFAE iad. (
90
)
120.
Sna himthosca sin, táim den tuairim nár ghá an Treoir AMW a ghlacadh ar bhonn Airteagal 153(1)(f) CFAE agus nach mór, dá bhrí sin, diúltú don dara saincheist dlí.
B. An ceann éileamh malartach eile: an gá Airteagal 4(1)(d) agus Airteagal 4(2) de Threoir AMW a chur ar neamhní?
121.
Má chinneann an Chúirt nár chóir Treoir AMW a chur ar neamhní ina hiomláine, féachann Ríocht na Danmhairge, mar mhalairt air sin, go ndéanfaí Airteagal 4(1)(d) agus Airteagal 4(2) den ionstraim sin a chur ar neamhní, ar an bhforas nach bhfuil siad ag luí le hAirteagal 153(5) CFAE. I gcomhréir le cásdlí socair na Cúirte, ní féidir gníomh de chuid Aontais a chur ar neamhní go páirteach ach amháin má tá na gnéithe a bhfuil a neamhniú á lorg scoite ón gcuid eile den ghníomh sin. Ní chomhlíontar an ceanglas sin i gcás ina mbeadh d’éifeacht ag an neamhniú páirteach sin substaint an ghnímh atá i gceist a athrú. (
91
)
122.
Mar atá mínithe agam i míreanna 90 go 93 thuas, táim den tuairim go bhforchuirtear le hAirteagal 4(1)(d) agus Airteagal 4(2) de Threoir AMW roinnt oibleagáidí dearfacha ar na Ballstáit atá ceaptha chun cómhargáil maidir le socrú pá a chur chun cinn agus, á dhéanamh amhlaidh, go gcuirtear srian leo ar rogha na mBallstát maidir leis an modh chun pá a chinneadh a bhféadfaidh siad leas a bhaint as, ar bhealach nach bhfuil ag luí leis an eisiamh ‘pá’ in Airteagal 153(5) CFAE. Is í an tsaincheist dheireanach atá fágtha agam le scrúdú, mar sin, an féidir Airteagal 4(1)(d) agus Airteagal 4(2) den Treoir AMW a scoitheadh ó fhorálacha eile na Treorach sin.
(1)
Argóintí na bpáirtithe
123.
Ar thaobh amháin, maíonn Rialtais na Danmhairge, na Sualainne agus na Gearmáine nach mbainfí an éifeachtúlacht de Threoir AMW dá mba rud é go ndéanfaí ach Airteagal 4(1)(d) agus Airteagal 4(2) den Treoir AMW a chur ar neamhní. Chuige sin, tugann Rialtais na Danmhairge agus na Sualainne dá n‑aire nach raibh Airteagal 4(1)(d) san áireamh sa togra le haghaidh Threoir AMW. Níor cuireadh an fhoráil sin leis ach ag céim ina dhiaidh sin den nós imeachta reachtach. Dá réir sin, is féidir le forálacha eile na Treorach sin leanúint de bheith éifeachtach fiú gan an fhoráil sin. Ina theannta sin, áitíonn na rialtais sin go gcuireann an Chomhairle agus an Pharlaimint tuairimí contrártha ar fáil, ar thaobh amháin, maidir le hAirteagal 4(1)(d) agus Airteagal 4(2) de Threoir AMW mar fhoráil dhoiléir, agus, ar an taobh eile, ag éileamh go mbeadh forálacha eile na Treorach sin neamhéifeachtach mar thoradh ar a neamhniú.
124.
Ag an éisteacht, mheabhraigh Rialtas na Gearmáine, as a thaobh féin, go measann sé go bhfuil Airteagal 4(1)(d) agus Airteagal 4(2) de Threoir AMW ag luí le hAirteagal 153(5) CFAE. Creideann an rialtas sin freisin, áfach, dá gcinnfeadh an Chúirt a mhalairt, go bhféadfaí, go teoiriciúil, na forálacha sin a scoitheadh ó fhorálacha eile na Treorach sin. Go deimhin, dá ndéanfaí iad a chur ar neamhní, bheadh inneachar bunriachtanach na hionstraime sin fós slán. D’fhéadfaí Airteagal 4 de Threoir AMW a chur ar neamhní ina iomláine fiú gan éifeachtúlacht fhorálacha eile na Treorach sin a chur i gcontúirt, toisc nach bhforáiltear léi ach modh úsáideach chun cuspóir uileghabhálach na Treorach sin a bhaint amach.
125.
Ar an taobh eile, measann an Pharlaimint, an Chomhairle, an Coimisiún agus na hidiragraithe eile go n‑athródh neamhniú Airteagal 4(1)(d) agus Airteagal 4(2) den Treoir sin raon feidhme agus bunbhrí na hionstraime sin go suntasach agus, mar thoradh air sin, nach féidir na forálacha sin a scoitheadh ón gcuid eile de Threoir AMW. Go deimhin, is bealach tábhachtach é cur chun cinn na cómhargála d’oibrithe chun leas a bhaint as pá íosta leordhóthanach. Ina theannta sin, dá ndéanfaí Airteagal 4(1)(d) agus Airteagal 4(2) de Threoir AMW a chur ar neamhní, bhainfí a n‑éifeachtacht d’fhorálacha ginearálta áirithe den Treoir sin (go háirithe Airteagal 1 di). Maíonn an Chomhairle agus Rialtas na Fraince, dá ndéanfaí Airteagal 4 de Threoir AMW a chur ar neamhní ina iomláine, nach bhforchuirfeadh an Treoir sin oibleagáidí ar na Ballstáit go léir a thuilleadh. Ina áit sin, ní fhorchuirfeadh sé ach oibleagáidí ar na Ballstáit a bhfuil pá íosta reachtúil acu.
(2)
Measúnú
126.
Maidir leis an gceist an bhféadtar Airteagal 4(1)(d) agus Airteagal 4(2) de Threoir AMW a scoitheadh ó fhorálacha eile na Treorach sin, ar an gcéad dul síos, aontaím le Rialtais na Danmhairge agus na Sualainne go bhfuil argóintí na Parlaiminte agus na Comhairle maidir leis an dara saincheist dlí agus leis an gceann éilimh malartach frithráiteach go pointe áirithe. Go deimhin, ar thaobh amháin, i gcomhthéacs an dara saincheist dlí, éilíonn na hinstitiúidí sin (mar a thug mé faoi deara i mír 114 thuas) go bhfuil Airteagal 4 de Threoir AMW dírithe ar chómhargáil díreach mar mhodh chun cuspóir uileghabhálach na Treorach sin a bhaint amach. Ar an taobh eile, maidir leis an gceann éilimh malartach, áitíonn siad go bhfuil cómhargáil maidir le socrú pá a chur chun cinn ar cheann de cholúin Threoir AMW agus dá ndéanfaí Airteagal 4(1)(d) agus Airteagal 4(2) de Threoir AMW a chur ar neamhní, go mbainfí a n‑éifeachtacht d’fhorálacha eile na hionstraime sin.
127.
Ar an dara dul síos, eascraíonn sé as an anailís i míreanna 115 go 120 thuas, cé go bhfuil Airteagal 4(1)(d) agus Airteagal 4(2) de Threoir AMW ríthábhachtach chun ceann de na cuspóirí arna shaothrú leis an Treoir sin a chomhlíonadh, is é sin, ‘cómhargáil maidir le socrú pá a chur chun cinn’, mar a shonraítear in Airteagal 1(1)(b) den Treoir sin, tá an cuspóir sin fíor-riachtanach chun creat a bhunú maidir le ‘leordhóthanacht pá íosta reachtúil (Airteagal 1(1)(a) de Threoir AMW), ar cuspóir uileghabhálach na hionstraime sin é.
128.
Go deimhin, mar atá mínithe agam i mír 119 thuas, ní fhoráiltear le hAirteagal 4(1)(d) agus le hAirteagal 4(2) ach modh chun an cuspóir uileghabhálach sin a bhaint amach agus féadfar an cuspóir deiridh sin a bhaint amach fós fiú má bhraitear ar fhorálacha eile na Treorach sin amháin. Mar a áitíonn Rialtas na Gearmáine i gceart, ní chiallaíonn an dlúthnasc atá ann idir Airteagal 4(1)(d) agus Airteagal 4(2) de Threoir AMW agus forálacha eile na hionstraime sin gurbh amhlaidh, dá ndéanfaí Airteagal 4(1)(d) agus Airteagal 4(2) a chur ar neamhní, go mbeadh sé dodhéanta don Treoir sin creat a bhunú maidir le leordhóthanacht pá íosta reachtúil. D’fhéadfadh sé a bheith níos deacra, ach ní dodhéanta, é a bhunú.
129.
Leanann sé ó na breithnithe sin go bhféadfar, dá bhrí sin, Airteagal 4(1)(d) agus Airteagal 4(2) de Threoir AMW a scoitheadh óna hairteagail eile, a d’fhéadfadh fanacht go hiomlán i bhfeidhm dá gcuirfí ar neamhní iad. Dá bhrí sin, dá gcinnfeadh an Chúirt nár chóir Treoir AMW a chur ar neamhní ina hiomláine, mholfainn dó seasamh le ceann éilimh malartach Ríocht na Danmhairge agus Airteagal 4(1)(d) agus Airteagal 4(2) den Treoir sin a chur ar neamhní.
C. Focal scoir
130.
Mar ráiteas deiridh, is mian liom cúpla focal a rá maidir le saincheist a pléadh ag an éisteacht, is é sin an bhféadfadh reachtóir an Aontais úsáid a bhaint as bunús dlí eile, in casu Airteagal 175 CFAE, agus Treoir AMW á glacadh aige, in ionad Airteagal 153(2)(b) CFAE, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 153(1)(b) CFAE.
131.
Meabhraím go dtugtar le hAirteagal 175 CFAE an inniúlacht bearta a ghlacadh chun comhtháthú eacnamaíoch, sóisialta agus críochach an Aontais a neartú. (
92
) Nílim cinnte, áfach, go bhféadfaí é a ghlacadh ar bhonn na forála sin go díreach ar an bhforas go laghdódh Treoir AMW éagothromaíochtaí socheacnamaíocha ar fud an Aontais, go gcuirfí cóineasú aníos chun cinn agus go n‑éascódh sí forbairt níos comhchuí den Aontas.
132.
Go deimhin, ar dtús, baineann Airteagal 175 CFAE go príomha le cistí AE a leithdháileadh; mar sin, dá ndéanfaí Treoir AMW a bhunú ar an bhforáil sin bheadh gá le léamh cruthaitheach uirthi.
133.
Ar an dara dul síos, tá sé soiléirithe ag an gCúirt ina cásdlí, cé nach gá go gciallódh eisiamh sainráite comhchuibhithe maidir le hábhair áirithe i gConradh FAE nach féidir bearta comhchuibhithe a ghlacadh ar bhonn forálacha eile den Chonradh sin, nach féidir le reachtóir an Aontais brath ar na forálacha eile sin más rud é, agus á dhéanamh amhlaidh aige, go ‘dtéann sé timpeall’ an eisiaimh shainráite sin. (
93
) Sa chás seo, measaim, dá nglacfadh reachtóir an Aontais Treoir AMW ar bhonn Airteagal 175 CFAE, go mbeadh sé tar éis dul timpeall a dhéanamh ar an eisiamh ‘pá’ in Airteagal 153(5) CFAE. Go deimhin, bheadh sé ag brath ar fhoráil níos leithne (Airteagal 175 CFAE) chun inniúlacht (maidir le pá) a éileamh a fhéachann Airteagal 153(5) CFAE (an lex specialis) go sainráite í a eisiamh ó raon inniúlachtaí an Aontais agus ionstraim a ghlacadh arb é is aidhm di na hábhair a chumhdaítear leis an eisiamh sin a rialáil.
134.
Dá bhrí sin, táim den tuairim nach bhféadfadh reachtóir an Aontais Treoir AMW a ghlacadh go bailí ar bhonn Airteagal 175 CFAE.
VI. Costais
135.
Faoi Airteagal 138(1) de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte, ordófar don pháirtí caillteach na costais a íoc, má iarrtar iad i bpléadálacha an pháirtí a n‑éireoidh leis. Ós rud é, i mo thuairim, go bhfuil bunús leis an gcaingean a thionscain Ríocht na Danmhairge agus go bhfuil iarratas déanta ag an bpáirtí sin ar chostais, ba cheart ordú a thabhairt don Pharlaimint agus don Chomhairle na costais a íoc. Mar sin féin, ba cheart do Ríocht na Sualainne, Ríocht na Beilge, Poblacht Chónaidhme na Gearmáine, an Phoblacht Heilléanach, Ríocht na Spáinne, Poblacht na Fraince, Ard-Diúcacht Lucsamburg, Poblacht na Portaingéile agus an Coimisiún, a rinne idiragairt sna himeachtaí, a gcostais féin a íoc, i gcomhréir le hAirteagal 140(1) de na Rialacha Nós Imeachta sin.
VII. Conclúid
136.
I bhfianaise an mhéid sin thuasluaite, molaim don Chúirt Bhreithiúnais:
–
Treoir (AE) 2022/2041 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 19 Deireadh Fómhair 2022 maidir le pá íosta leordhóthanach san Aontas Eorpach a chur ar neamhní ina hiomláine, ar an bhforas go bhfuil sí ar neamhréir le hAirteagal 153(5) CFAE agus, dá bhrí sin, le prionsabal na tabhartha a leagtar síos in Airteagal 5(2) CAE;
–
a ordú do Pharlaimint na hEorpa agus do Chomhairle an Aontais Eorpaigh na costais a íoc;
–
a ordú do Ríocht na Sualainne, do Ríocht na Beilge, do Phoblacht Chónaidhme na Gearmáine, don Phoblacht Heilléanach, do Ríocht na Spáinne, do Phoblacht na Fraince, d’Ard-Diúcacht Lucsamburg, do Phoblacht na Portaingéile agus don Choimisiún Eorpach a gcostais féin a íoc.
(
1
)	Bunteanga: an Béarla.
(
2
)	Féach Airteagal 2 CAE.
(
3
)	Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 19 Deireadh Fómhair 2022 (IO 2022 L 275, lch. 33).
(
4
)	Féach ‘Togra le haghaidh Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le pá íosta leordhóthanach san Aontas Eorpach’ an 28 Deireadh Fómhair 2020, COM(2020) 682 final (‘an togra le haghaidh Threoir AMW’).
(
5
)	Von der Leyen, U., Treoirlínte polaitiúla don Chéad Choimisiún Eorpach Eile 2019-2024; Ráiteas Tosaigh i Seisiún Iomlánach Pharlaimint na hEorpa – 16 Iúil 2019; Óráid i Seisiún Iomlánach Pharlaimint na hEorpa – 27 Samhain 2019, Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh, Lucsamburg, 2020, lch. 10.
(
6
)	Togra le haghaidh Threoir AMW, lch. 2.
(
7
)	Féach Schulten, T. agus Müller, T., ‘A paradigm shift to Social Europe? The proposed Directive on adequate minimum wages in the European Union’, Italian Labour Law e-Journal, Iml. 14, Uimh 1, 2021, lch. 7.
(
8
)	Togra le haghaidh Threoir AMW, lch. 2.
(
9
)	Féach ‘Toradh na vótála – Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le pá íosta leordhóthanach san Aontas Eorpach (an chéad léamh)’, Doiciméad ST_13171_2022_INIT, lch. 2, ar fáil ag: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=consil:ST_13171_2022_INIT.
(
10
)	Féach ‘Tuairim réasúnaithe ar chur i bhfeidhm Phrionsabail na Coimhdeachta agus na Comhréireachta’, Doiciméad ST_14106_2020_INIT, lch. 4, ar fáil ag: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=consil:ST_14106_2020_INIT.
(
11
)	Féach ‘Dréacht‑Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le pá íosta leordhóthanach san Aontas Eorpach (an chéad léamh) – Glacadh an gnímh reachtaigh – Ráitis’, Doiciméad ST_12616_2022_ADD_1_REV_2, lch. 2, ar fáil ag: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=consil:ST_12616_2022_ADD_1_REV_2.
(
12
)	Féach ‘Out now: First 2022 data on minimum wages in the EU’, ar fáil ag https://ec.europa.eu/eurostat/en/web/products-eurostat‑news/-/ddn‑20220128-2.
(
13
)	Doiciméad Inmheánach Oibre an Choimisiúin, ‘Achoimre Feidhmiúcháin ar an Measúnú Tionchair a ghabhann leis an doiciméad Togra le haghaidh Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le pá íosta leordhóthanach san Aontas Eorpach’ (SWD(2020) 246 final).
(
14
)	Féach Airteagal 1(1) de Threoir AMW. Féach, freisin, Airteagal 5(1) de, a thagraíonn don aidhm ‘caighdeán cuibhiúil maireachtála a bhaint amach, bochtaineacht lucht oibre a laghdú, chomh maith le comhtháthú sóisialta agus cóineasú sóisialta aníos a chur chun cinn, agus an bhearna phá idir na hinscní a laghdú’.
(
15
)	Ar ndóigh, bhí roinnt eisceachtaí amhail prionsabal an phá chomhionainn, atá cumhdaithe in Airteagal 119 CCEE (féach breithiúnas an 25 Bealtaine 1971, Defrenne, 80/70, EU:C:1971:55).
(
16
)	Glacadh roinnt ionstraimí dlí tánaisteacha chun cuspóirí beartais shóisialta a chur ar aghaidh fiú roimh Chonradh Amstardam, mar shampla, Treoir 93/104/CE ón gComhairle an 23 Samhain 1993 maidir le gnéithe áirithe d’eagrú ama oibre (IO 1993 L 307, lch. 18), a glacadh ar bhonn Airteagal 118a CCE (féach breithiúnas an 12 Samhain 1996, an Ríocht Aontaithe v an Chomhairle, C‑84/94, EU:C:1996:431).
(
17
)	Féach breithiúnas an 21 Nollaig 2016, AGET Iraklis (C‑201/15, EU:C:2016:972, mír 76).
(
18
)	Treoir 2008/104/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 19 Samhain 2008 maidir le hobair ghníomhaireachta shealadach (IO 2008 L 327, lch. 9).
(
19
)	Treoir 2003/88/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 4 Samhain 2003 maidir le gnéithe áirithe d’eagrú ama oibre (IO 2003 L 299, lch. 9).
(
20
)	Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Meitheamh 2019 (IO 2019 L 186, lch. 105).
(
21
)	IO 2017 C 428, lch. 10.
(
22
)	Féach aithris 12 de Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta.
(
23
)	Féach breithiúnas an 18 Nollaig 2007 (C‑341/05, EU:C:2007:809).
(
24
)	Féach, inter alia, Rönnmar, M., ‘Free movement of services versus national labour law and industrial relations systems: Understanding the Laval case from a Swedish and Nordic perspective’, Cambridge Yearbook of European Legal Studies – 2007-2008, Imleabhar 10, Hart Publishing, 2008, lgh. 493 go 524.
(
25
)	Mar atá léirithe ag freagairtí Rialtas na Danmhairge le linn an nós imeachta reachtach tar éis glacadh le Treoir AMW a mheabhraigh mé i mír 14 thuas.
(
26
)	Féach https://normlex.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ILO_CODE:C131.
(
27
)	Féach Garben, S. ‘Choosing a tightrope instead of a rope bridge – The choice of legal basis for the AMW Directive’, in Ratti, L., Brameshuber, E. agus Pietrogiovanni, V. (eag.), The EU Directive on Adequate Minimum Wages – Context, Commentary and Trajectories, Hart Publishing, 2024, lch. 25.
(
28
)	Féach breithiúnas an 15 Aibreán 2008, Impact (C‑268/06, EU:C:2008:223; ‘an breithiúnas in Impact’), mír 122. Meabhraím go bhforáiltear le hAirteagal 151 CFAE: ‘Beidh de chuspóirí ag an Aontas agus ag na Ballstáit … dlús a chur le fostaíocht, le dálaí feabhsaithe maireachtála agus oibre, chun go bhféadfar iad a chomhchuibhiú agus an feabhsú á choimeád ar bun, le cosaint chuí shóisialta, leis an agallamh idir na comhpháirtithe sóisialta, le hacmhainní daonna a fhorbairt ar mhaithe le hardleibhéal marthanach fostaíochta agus leis an eisiamh a chomhrac.’
(
29
)	Breithiúnas an 13 Meán Fómhair 2007 (C‑307/05, EU:C:2007:509, ‘an breithiúnas in Del Cerro Alonso’, mír 41).
(
30
)	Míreanna 124 agus 125.
(
31
)	Breithiúnas an 10 Meitheamh 2010 (C‑395/08 agus C‑396/08, EU:C:2010:329; ‘an breithiúnas in Bruno
agus páirtithe eile, mír 37).
(
32
)	Breithiúnas an 19 Meitheamh 2014 (C‑501/12 go C‑506/12, C‑540/12 agus C‑541/12, EU:C:2014:2005; ‘an breithiúnas in Specht
agus páirtithe eile’, mír 33).
(
33
)	Doiciméad Inmheánach Oibre an Choimisiúin ‘Measúnú Tionchair a ghabhann leis an doiciméad Togra le haghaidh Treorach ón Aontas Eorpach agus ón gComhairle maidir le pá íosta leordhóthanach san Aontas Eorpach’, COM(2020) 682 final, lch. 71. Sa doiciméad sin, chuir an Coimisiún in iúl go leanann sé ó Airteagal 153(5) CFAE agus ó chásdlí na Cúirte maidir le léiriú na forála sin (sna, inter alia, breithiúnais in Del Cerro Alonso agus in Impact) cé nach bhféachtar le gníomh an Aontais le leibhéal an phá íosta a chomhchuibhiú ar fud an Aontais Eorpaigh ná sásra aonfhoirmeach a bhunú chun pá íosta a shocrú, d’fhéadfadh sé a bheith comhdhéanta de chreat a bhunú nach ‘gcuireann isteach ar Bhallstát’ agus ar inniúlacht na gcomhpháirtithe sóisialta chun módúlachtaí mionsonraithe a chinneadh maidir lena gcreataí um pá íosta a shocrú, agus go háirithe leibhéal a bpá íosta …’ (féach lch. 72).
(
34
)	Féach freisin an togra le haghaidh Threoir AMW, inar luaigh an Coimisiún, ós rud é nach bhfuil bearta sa treoir atá beartaithe a dhéanann difear díreach don leibhéal pá, go n‑urramaíonn sí go hiomlán na teorainneacha a fhorchuirtear le hAirteagal 153(5) CFAE ar ghníomh an Aontais.
(
35
)	Féach, freisin, inter alia, ‘Tuairim Choiste Eorpach na Réigiún – Pá íosta leordhóthanach san Aontas Eorpach’ (IO 2021 C 175, lch. 89), ar dá réir ‘nach gceadaítear le … bunús dlí Airteagal 153 CFAE … do ról díreach maidir le luach saothair a shocrú laistigh den Aontas Eorpach’; cheadódh sé, áfach, foráil a dhéanamh ‘do chuspóirí’ agus do ‘próiseas lena dtugtar aitheantas iomlán do reachtaíocht pá íosta náisiúnta atá ann cheana agus ról na gcomhpháirtithe sóisialta’.
(
36
)	Béim curtha leis.
(
37
)	Ibid..
(
38
)	Ibid..
(
39
)	Féach, mar shampla, Airteagal 4(1) agus Airteagal 5(1) de Threoir AMW.
(
40
)	Féach Garben, S., fonóta 27, op. cit., lch. 25.
(
41
)	Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Kokott (C‑268/06, EU:C:2008:2, míreanna 173 go 176).
(
42
)	Mír 176, béim curtha leis.
(
43
)	Féach an breithiúnas in Impact, mír 123 (béim curtha leis).
(
44
)	Ibid., mír 124.
(
45
)	Féach pointe 39 thuas.
(
46
)	Féach, freisin, breithiúnais in Del Cerro Alonso (mír 40), in Impact (mír 123) agus in Bruno agus páirtithe eile (mír 36). Fillfidh mé ar an gceist seo i míreanna 64 go 66 thíos.
(
47
)	Féach, chuige sin, breithiúnas an 11 Samhain 2004, Delahaye (C‑425/02, EU:C:2004:706, mír 33). Féach, freisin, breithiúnas an 22 Nollaig 2010, Gavieiro Gavieiro agus Iglesias Torres (C‑444/09 agus C‑456/09, EU:C:2010:819, mír 58).
(
48
)	Arna thabhairt i gcrích an 18 Márta 1999 agus arna leagan amach san Iarscríbhinn a ghabhann le Treoir 1999/70/CE ón gComhairle an 28 Meitheamh 1999 maidir leis an gcomhaontú réime maidir le hobair pháirtaimseartha a thug ETUC, UNICE agus CEEP chun críche (IO 1999 L 175, lch. 43).
(
49
)	Treoir an 15 Nollaig 1997 maidir leis an gComhaontú Réime maidir le hobair pháirtaimseartha a thug ETUC, UNICE agus CEEP chun críche (IO 1998 L 14, lch. 9).
(
50
)	Treoir an 27 Samhain 2000 (IO 2000 L 303, lch. 16).
(
51
)	Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Iúil 2006 (IO 2006 L 204, lch. 23). Féach, go háirithe, fomhír (b) den dara mír d’Airteagal 1 den Treoir sin, ina sonraítear ‘go bhfuil forálacha ann chun prionsabal na córa comhionainne a chur chun feidhme’ i ndáil le, inter alia, ‘coinníollacha oibre, lena n‑áirítear pá’.
(
52
)	Treoir an 29 Meitheamh 2000 (IO 2000 L 180, lch. 22). Féach Airteagal 3(1)(c) di, dá bhforáiltear go ‘[m]beidh feidhm [aici] maidir le gach duine, maidir leis an earnáil phoiblí agus leis an earnáil phríobháideach araon, lena n‑áirítear comhlachtaí poiblí’ i ndáil le, inter alia, ‘coinníollacha fostaíochta agus oibre, lena n‑áirítear dífhostú agus pá’.
(
53
)	Féachtar leis an Treoir sin, amhail mar Threoir 97/81/CE ón gComhairle maidir le hoibrithe páirtaimseartha lena áirithiú go n‑urramófar prionsabal na córa comhionainne, lena n‑áirítear a mhéid a bhaineann le pá, a mhéid a bhaineann le catagóir áirithe oibrithe (anseo, gníomhairí sealadacha).
(
54
)	Treoir 96/71/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Nollaig 1996 maidir le hoibrithe a phostú faoi chuimsiú seirbhísí a sholáthar (IO 1997 L 18, lch. 1). Féach, chuige sin, breithiúnas an 8 Nollaig 2020, an Ungáir v an Pharlaimint agus an Chomhairle (C‑620/18, EU:C:2020:1001, míreanna 71 go 85), maidir le hiarraidh na hUngáire go gcuirfí an Chúirt Treoir (AE) 2018/957 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 28 Meitheamh 2018 lena leasaítear an Treoir maidir le hOibrithe ar Postú ar neamhní, ar an bhforas go raibh sé ina sárú d’Airteagal 153(5) CFAE. Dhiúltaigh an Chúirt don phléadáil sin, ag cinneadh nach ndearna an treoir leasaitheach ach reachtaíocht na mBallstát a chomhordú i gcás oibrithe a phostú chun a áirithiú go mbainfeadh na hoibrithe sin leas as cuid de na téarmaí agus coinníollacha fostaíochta a d’ordaigh an Ballstát óstach, nó beagnach gach ceann díobh, lena n‑áirítear a luach saothair.
(
55
)	Féach, go háirithe, Airteagal 7 den Treoir um Am Oibre Ginearálta, dar teideal ‘Saoire bhliantúil’, dá bhforáiltear i mír 1 di: ‘Déanfaidh na Ballstáit na bearta is gá chun a áirithiú go mbeidh gach oibrí i dteideal saoire bhliantúil le pá 4 seachtaine ar a laghad i gcomhréir leis na coinníollacha maidir le teidlíocht ar an tsaoire sin, agus maidir le saoire den sórt sin a dheonú, a leagtar síos sa reachtaíocht náisiúnta agus/nó sa chleachtas náisiúnta.’ [Aistriúchán neamhoifigiúil]
(
56
)	Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 22 Deireadh Fómhair 2008 (IO 2008 L 283, lch. 36). Leis an Treoir sin, féachtar lena chinntiú go n‑íocfar éileamh fostaithe gan íoc (lena n‑áirítear pá) i gcás dhócmhainneacht a bhfostóra, ach níl sé mar chuspóir aici ‘pá’ a rialáil.
(
57
)	Chun sampla breise a fháil ina leith sin, féach Treoir (AE) 2019/1158 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Meitheamh 2019 maidir le cothromaíocht oibre is saoil do thuismitheoirí agus do chúramóirí agus lena n‑aisghairtear Treoir 2010/18/AE ón gComhairle (IO 2019 L 188, lch. 79), ina bhforáiltear in aithris 31 gur ‘cheart do na Ballstáit an íocaíocht nó an liúntas don íostréimhse neamh-inaistrithe de shaoire do thuismitheoirí a ráthaítear faoin Treoir seo a shocrú ar leibhéal leormhaith’. Mar sin féin, ní fheictear an téarma ‘leordhóthanach’ ach i mbrollach na Treorach sin agus ní in aon cheann dá forálacha. Ina theannta sin, soiléirítear in Airteagal 1 de nach é cuspóir na hionstraime sin leibhéal na híocaíochta sin ná conas a shocrófar í a chinneadh, ach íoscheanglais a leagan síos ‘atá ceaptha comhionannas a bhaint amach idir fir agus mná maidir le deiseanna sa mhargadh saothair agus maidir le cóir chomhionann ag an obair trí chomhréiteach idir saol na hoibre agus saol an teaghlaigh’ do thuismitheoirí nó do chúramóirí.
(
58
)	Mar a bheadh, mar shampla, treoir nach mbaineann ach leis an raon is ísle tuarastail amháin, seachas le gach tuarastal.
(
59
)	Féach mír 54 thuas.
(
60
)	Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Kokott (C‑268/06, EU:C:2008:2, mír 173).
(
61
)	Féach Menegatti, E. ‘Much ado about little: the Commission proposal for a Directive on adequate wages’, Italian Labour Law e-journal (1) Iml. 14, 2021, lch. 29.
(
62
)	D’fhéadfaí Airteagal 4(2) de Threoir AMW a lua freisin, lena bhforáiltear go ‘leagfar amach sa phlean gníomhaíochta amlíne shoiléir agus bearta nithiúla chun ráta an chumhdaigh cómhargála a mhéadú de réir a chéile, agus neamhspleáchas na gcomhpháirtithe sóisialta á urramú go hiomlán’.
(
63
)	Béim curtha leis.
(
64
)	Is iad na critéir sin (a) cumhacht cheannaigh an phá íosta reachtúil, agus an costas maireachtála á chur san áireamh; (b) an leibhéal ginearálta pá agus an chaoi a ndáiltear é; (c) ráta fáis an phá; agus (d) leibhéil agus forbairtí fadtéarmacha táirgiúlachta náisiúnta.
(
65
)	Féach, freisin, chuige sin aithris 26 de Threoir AMW.
(
66
)	Féach Sagan, A. agus Schmidt, A., ‘The procedure for setting adequate statutory minimum wages (Article 5)’, in Ratti, L., Brameshuber, E. agus Pietrogiovanni, V. (eag.), The EU Directive on Adequate Minimum Wages, Context, Commentary and Trajectories, Hart Publishing, 2024, lch. 202.
(
67
)	Féach, freisin, Blanke, T., ‘Fair and just working conditions (Article 31)’, European Labour Law and the EU Charter of Fundamental Rights, Bercusson, B (eag.), Nomos, Baden Baden, 2002), lch. 537; agus Bogg, A., ‘Article 31 – Fair and just working conditions’, in Peers, S., Hervey, T., Kenner, J. agus Ward, A. (eag.), The EU Charter of Fundamental Rights – A commentary, Hart Publishing, Londain, 2014, lgh. 855 agus 856. Tá plé san fhoirceadal maidir le cibé acu an mbaineann Airteagal 31(1) den Chairt le dálaí oibre amhail ‘pá’, toisc gur dealraitheach gur áiríodh an fhoráil sin ar dtús d’fhonn sláinte agus sábháilteacht oibrithe a áirithiú, arna chosaint faoi Threoir 89/391/CEE ón gComhairle an 12 Meitheamh 1989 maidir le bearta a thabhairt isteach chun feabhsuithe ar shábháilteacht agus ar shláinte oibrithe ag an obair a spreagadh (IO 1989 L 183, lch. 1).
(
68
)	Béim curtha leis.
(
69
)	Féach Sjödin, E., ‘European minimum wage: A Swedish perspective on EU’s competence in social policy in the wake of the proposed directive on adequate minimum wages in the EU’, European Labour Law Journal, Iml. 13(2), 2022, lch. 283.
(
70
)	Is féidir teacht ar an gconclúid chéanna maidir leis na forálacha cothrománacha (i gCaibidil III) agus leis na forálacha críochnaitheacha (i gCaibidil IV) de Threoir AMW.
(
71
)	Béim curtha leis.
(
72
)	Ibid..
(
73
)	Féach Menegatti, E. ‘Much ado about little: the Commission proposal for a Directive on adequate wages’, Italian Labour Law e-Journal, Iml. 14, Uimh. 1, 2021, lch. 25.
(
74
)	De réir ECFE, ní chomhlíonann ach 8 mBallstát as 27 mBallstát an tairseach 80 % a leagtar síos in Airteagal 4(2) de Threoir AMW faoi láthair (dealraíonn sé go bhfuil an Danmhairg agus an tSualainn araon os cionn na tairsí sin) (féach https://www.oecd.org/en/data/datasets/oecdaias-ictwss-database.html).
(
75
)	Go deimhin, ní cosúil go bhfuil modh a aithnítear go ginearálta ann chun cumhdach cómhargála a thomhas ná bunachar sonraí a nglactar leis go ginearálta maidir le cumhdach faoi seach i mBallstáit éagsúla.
(
76
)	Féach míreanna 67 go 69 thuas.
(
77
)	Foráiltear le hAirteagal 12(1) den Chairt go bhfuil ‘ag gach duine an ceart chun saoirse comhthionóil shíochánta agus chun saoirse comhlachais ar gach leibhéal, go háirithe in ábhair pholaitiúla, cheardchumainn agus shibhialta, rud a thugann le tuiscint go bhfuil ag gach duine an ceart chun ceardchumainn a chur ar bun agus an ceart chun bheith mar bhall de cheardchumainn.’ (Béim curtha leis).
(
78
)	Foráiltear le hAirteagal 28 den Chairt, dar teideal ‘An ceart chun comhargántaíochta agus chun gníomhaíochta comhchoitinne’, go bhfuil ‘an ceart ag fostóirí agus ag fostaithe, nó ag a n‑eagraíochtaí faoi seach, i gcomhréir le dlí an Aontais agus le dlíthe agus cleachtais náisiúnta, dul i mbun caibidlíochta agus comhaontuithe comhchoiteanna a thabhairt i gcrích ar na leibhéil iomchuí agus, má tá coinbhleacht leasa ann, chun gníomhaíocht chomhchoiteann a ghlacadh, lena n‑áirítear dul ar stailc, chun a leasanna féin a chosaint.’
(
79
)	Glacadh an Chairt Chomhphobail um Chearta Sóisialta Bunúsacha le haghaidh Oibrithe ag cruinniú na Comhairle Eorpaí a tionóladh an 9 Nollaig 1989 in Strasbourg agus tá sí leagtha amach i ndoiciméad COM(89) 471 an 2 Deireadh Fómhair 1989 ón gCoimisiún. Bunaítear leis na mórphrionsabail ar a bhfuil an tsamhail Eorpach um dhlí an tsaothair bunaithe.
(
80
)	Féach Brollach na Cairte: ‘athdhearbhaítear leis an gCairt seo, agus aird chuí á tabhairt ar chumhachtaí agus ar chúraimí an Aontais agus ar phrionsabal na coimhdeachta, na cearta a leanann siad, go háirithe, ó... na Cairteacha Sóisialta arna nglacadh ag an Aontas agus ag An Chomhairle Eorpach’.
(
81
)	Go deimhin, ar thaobh amháin, d’fhéach Airteagal 11 den Chairt Chomhphobail um Chearta Sóisialta Bunúsacha le haghaidh Oibrithe le cearta comhlachais fostóirí agus oibrithe a chosaint ‘chun eagraíochtaí gairmiúla nó ceardchumainn dá rogha féin a chomhdhéanamh chun a leasanna eacnamaíocha agus sóisialta a chosaint’. Ar an taobh eile, bhain Airteagal 12 di leis an gceart chun dul i mbun caibidlíochta agus comhaontuithe comhchoiteanna a thabhairt i gcrích faoi na coinníollacha a leagtar síos sa reachtaíocht náisiúnta agus sa chleachtas náisiúnta’.
(
82
)	Féach breithiúnas in Impact, mír 122. Meabhraím go bhforáiltear le hAirteagal 151 CFAE: ‘Beidh de chuspóirí ag an Aontas agus ag na Ballstáit … dlús a chur le fostaíocht, le dálaí feabhsaithe maireachtála agus oibre, chun go bhféadfar iad a chomhchuibhiú agus an feabhsú á choimeád ar bun, le cosaint chuí shóisialta, leis an agallamh idir na comhpháirtithe sóisialta, le hacmhainní daonna a fhorbairt ar mhaithe le hardleibhéal marthanach fostaíochta agus leis an eisiamh a chomhrac.’
(
83
)	De réir mar a thuigim é, measann na rialtais sin go bhfuil an gaol idir Airteagal 153(1)(f) CFAE (‘comhchosaint leasanna oibrithe agus fostóirí’) agus an t‑eisiamh ‘ceart comhlachais’ in Airteagal 153(5) CFAE mar mhalairt ar an ngaol idir an t‑eisiamh ‘pá’ atá san fhoráil sin agus Airteagal 153(1)(b) CFAE (‘dálaí oibre’). (féach, chuige sin, mír 63 thuas).
(
84
)	Béim curtha leis.
(
85
)	Ceanglaítear leis an bhforáil sin ar na Ballstáit bearta a ghlacadh, de réir mar is iomchuí, ‘chun ceardchumainn agus eagraíochtaí fostóirí atá rannpháirteach nó ar mian leo a bheith rannpháirteach sa chómhargáil a chosaint ar aon ghníomhartha cur isteach ag a chéile’ nó ag gníomhairí nó comhaltaí a chéile ina mbunú, ina bhfeidhmiú nó ina riar’ (béim curtha leis).
(
86
)	Féach breithiúnas an 4 Meán Fómhair 2018, an Coimisiún v an Chomhairle (Comhaontú leis an gCasacstáin) (C‑244/17, EU:C:2018:662, míreanna 36 agus 37 agus an cásdlí dá dtagraítear).
(
87
)	Féach Tuairim 1/15 (Comhaontú PNR AE-Ceanada) an 26 Iúil 2017 (EU:C:2017:592, mír 78).
(
88
)	Béim curtha leis.
(
89
)	Togra le haghaidh Threoir AMW, lch. 2 (béim curtha leis).
(
90
)	Féach, go háirithe, Treoir 2006/54/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Iúil 2006 maidir le cur chun feidhme phrionsabal an chomhionannais deiseanna agus na córa comhionainne idir fir agus mná i gcúrsaí fostaíochta agus slí bheatha (athmhúnlú) (IO 2006 L 204, lch. 23), ina bhforáiltear in Airteagal 21(1) di ‘go ndéanfaidh na Ballstáit, de réir na dtraidisiún agus an chleachtais náisiúnta, bearta leordhóthanacha chun idirphlé sóisialta a chur chun cinn idir na comhpháirtithe sóisialta d’fhonn cóireáil chóir a chothú, lena n‑áirítear, mar shampla, trí fhaireachán a dhéanamh ar chleachtais san ionad oibre, i rochtain ar fhostaíocht, gairmoiliúint agus cur chun cinn, chomh maith le faireachán a dhéanamh ar chomhaontuithe comhchoiteanna, cóid iompair, taighde nó malartú taithí agus dea-chleachtas.’
(
91
)	Féach, inter alia, breithiúnas an 8 Nollaig 2020, an Pholainn v an Pharlaimint agus an Chomhairle (C‑626/18, EU:C:2020:1000, mír 28 agus an cásdlí dá dtagraítear). Béim curtha leis.
(
92
)	Sonraítear san fhoráil sin go ndéanfaidh na Ballstáit a mbeartas eacnamaíoch a sheoladh agus a chomhordú d’fhonn na cuspóirí atá leagtha amach in Airteagal 174 a bhaint amach freisin. Saineofar agus cuirfear beartais agus gníomhaíochtaí an Aontais chun feidhme agus cuirfear an margadh inmheánach chun feidhme le haird ar na cuspóirí atá leagtha amach in Airteagal 174 agus rannpháirteoidh siad i ngnóthú na gcuspóirí sin. Tacóidh an tAontas leis na cuspóirí sin a ghnóthú agus é ag gníomhú trí bhíthin na gcistí struchtúracha … tríd an mBanc Eorpach Infheistíochta agus trí na hionstraimí airgeadais eile atá ann cheana … Más léir gur gá gníomhaíochtaí sonracha lasmuigh de na cistí agus gan dochar do na bearta arna gcinneadh faoi chuimsiú bheartais eile an Aontais, féadfaidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle na gníomhaíochtaí sin a ghlacadh, ag gníomhú dóibh i gcomhréir leis an ngnáthnós imeachta reachtach agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta agus le Coiste na Réigiún.’
(
93
)	Féach breithiúnas an 5 Deireadh Fómhair 2000, an Ghearmáin v an Pharlaimint agus an Chomhairle (C-376/98, EU:C:2000:544, mír 79).