62019CJ0265_RES
Kawża C‑265/19
Recorded Artists Actors Performers Ltd
vs
Attorney General et
(talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-High Court (l-Irlanda))
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (Awla Manja) tat‑8 ta’ Settembru 2020
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Proprjetà intellettwali – Drittijiet relatati mad-drittijiet tal-awtur – Direttiva 2006/115/KE – Artikolu 8(2) – Użu ta’ fonogrammi fl-Unjoni – Dritt tal-artisti għal ħlas ekwu maqsum mal-produtturi ta’ fonogrammi – Applikabbiltà għaċ-ċittadini ta’ Stati terzi – Trattat dwar il-Preżentazzjonijiet u l-Fonogrammi – Artikoli 4 u 15 – Riżervi nnotifikati minn Stati terzi – Limitazzjonijiet tad-dritt għal ħlas ekwu li jistgħu, permezz ta’ reċiproċità, jirriżultaw minn dawn ir-riżervi għaċ-ċittadini ta’ Stati terzi fl-Unjoni – Artikolu 17(2) u Artikolu 52(1) tal-Karta tad-drittijiet fundamentali tal-Unjoni Ewropea – Dritt fundamentali għall-protezzjoni tal-proprjetà intellettwali – Rekwiżit li kull limitazzjoni tkun prevista mil-liġi, tirrispetta l-kontenut essenzjali tad-dritt fundamentali u tkun proporzjonata – Tqassim tal-kompetenzi tal-Unjoni u tal-Istati Membri sabiex jiġu stabbiliti dawn il-limitazzjonijiet – Tqassim tal-kompetenzi fir-relazzjonijiet mal-Istati terzi – Artikolu 3(2) TFUE – Ġurisdizzjoni esklużiva tal-Unjoni”
Approssimazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet – Drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati – Direttiva 2006/115 – Użu ta’ fonogrammi fl-Unjoni – Dritt tal-artisti għal ħlas ekwu u uniku maqsum mal-produtturi ta’ fonogrammi – Applikazzjoni biss għaċ-ċittadini tal-Istati Membri taż-Żona Ekonomika Ewropea – Inammissibbiltà
(Trattat tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Proprjetà Intellettwali (WIPO) dwar il-Preżentazzjonijiet u l-Fonogrammi, Artikolu 15(1); Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2006/115, Artikolu 8(2))
(ara l-punti 54 sa 61, 68, 75, u d-dispożittiv 1)
Approssimazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet – Drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati – Direttiva 2006/115 – Użu ta’ fonogrammi fl-Unjoni – Dritt tal-artisti għal ħlas ekwu u uniku maqsum mal-produtturi ta’ fonogrammi – Applikabbiltà għaċ-ċittadini ta’ Stati terzi – Applikabbiltà għaċ-ċittadini tal-partijiet kontraenti tat-Trattat tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Proprjetà Intellettwali (WIPO) dwar il-Preżentazzjonijiet u l-Fonogrammi – Trattament nazzjonali
(Trattat tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Proprjetà Intellettwali (WIPO) dwar il-Preżentazzjonijiet u l-Fonogrammi, Artikoli 4(1) u 15(1); Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2006/115, Artikolu 8(2))
(ara l-punti 62 sa 67)
Approssimazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet – Drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati – Direttiva 2006/115 – Użu ta’ fonogrammi fl-Unjoni – Dritt tal-artisti għal ħlas ekwu u uniku maqsum mal-produtturi ta’ fonogrammi – Riżervi nnotifikati minn Stati terzi – Prinċipju ta’ reċiproċità – Neċessità li jiġu ppreżervati kundizzjonijiet ġusti ta’ parteċipazzjoni fil-kummerċ tal-mużika rreġistrata – Għan ta’ interess ġenerali – Limitazzjoni tad-dritt għal ħlas ekwu u uniku – Kundizzjonijiet – Kompetenza esklużiva tal-Unjoni
(Trattat tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Proprjetà Intellettwali (WIPO) dwar il-Preżentazzjonijiet u l-Fonogrammi, Artikolu 15(1) u (3); Artikolu 3(2) TFUE; Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, Artikolu 17(2) u 52(1); Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2006/115, Artikolu 8(2))
(ara l-punti 78 sa 91 u d-dispożittiv 2)
Approssimazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet – Drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati – Direttiva 2006/115 – Użu ta’ fonogrammi fl-Unjoni – Dritt tal-artisti għal ħlas ekwu u uniku maqsum mal-produtturi ta’ fonogrammi – Tqassim tal-ħlas bejn il-produttur u l-artist – Ħlas biss tal-produttur bl-esklużjoni tal-artist – Inammissibbiltà
(Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2006/115, Artikolu 8(2))
(ara l-punti 93 sa 96, u d-dispożittiv 3)
Sunt
Recorded Artists Actors Performers Ltd (RAAP) hija soċjetà għall-amministrazzjoni kollettiva tad-drittijiet tal-artisti, filwaqt li Phonographic Performance (Ireland) Ltd (PPI) hija soċjetà għall-amministrazzjoni kollettiva tad-drittijiet tal-produtturi ta’ fonogrammi. Dawn ikkonkludew kuntratt li jistipula l-modalitajiet li bihom id-drittijiet dovuti, fl-Irlanda, għax-xandir lill-pubbliku, fil-bars u f’postijiet oħra aċċessibbli għall-pubbliku, jew għax-xandir ta’ mużika rreġistrata għandhom, wara li jitħallsu mill-utenti lil PPI, jinqasmu mal-artisti u, għal dan il-għan, jitħallsu parzjalment minn PPI lil RAAP. Il-partijiet ma jaqblux dwar il-portata ta’ dan il-kuntratt fir-rigward tad-drittijiet imħallsa lil PPI fir-rigward tal-mużika riżultat ta’ prestazzjoni minn artist li la huwa ċittadin u lanqas resident ta’ Stat Membru taż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE). F’dan ir-rigward, RAAP tqis li d-drittijiet kollha dovuti għandhom jinqasmu mingħajr ma jittieħdu inkunsiderazzjoni n-nazzjonalità u l-post ta’ residenza tal-artist. Kieku kellha tiġi segwita l-pożizzjoni ta’ RAAP, l-artisti ta’ Stati terzi jitħallsu fl-Irlanda fi kwalunkwe każ, filwaqt li, skont PPI, billi jibbażaw ruħhom f’dan ir-rigward fuq id-dritt Irlandiż, dan ma jkunx il-każ peress li l-artisti Irlandiżi ma jirċevux ħlas ekwu fi Stati terzi.
Fis-sentenza tagħha Recorded Artists Actors Performers (C‑265/19), mogħtija fit‑8 ta’ Settembru 2020, il-Qorti tal-Ġustizzja, komposta bħala Awla Manja, iddeċidiet li, fil-kuntest tal-użu ta’ fonogrammi fl-Unjoni, id-Direttiva 2006/115 (
1
) tipprekludi li Stat Membru jeskludi artisti li għandhom dritt għal ħlas ekwu u uniku minn artisti ċittadini ta’ Stati terzi taż-ŻEE. Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li r-riżervi nnotifikati minn Stati terzi skont it-Trattat tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Proprjetà Intellettwali (WIPO) dwar il-Preżentazzjonijiet u l-Fonogrammi (WPPT) (
2
) ma jillimitawx bħala tali d-dritt ta’ dawn l-artisti ta’ Stati terzi għal ħlas ekwu u uniku fl-Unjoni. Minkejja li tali limitazzjonijiet jistgħu jiġu introdotti mil-leġiżlatur tal-Unjoni, sakemm ikunu konformi mad-dritt tal-proprjetà intellettwali protett mill-Artikolu 17(2) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”), id-Direttiva 2006/115 ma tinkludix tali limitu u għalhekk tipprekludi li Stat Membru jillimita l-imsemmi dritt fir-rigward tal-artisti u l-produtturi ċittadini ta’ Stati terzi. Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat li l-imsemmija direttiva tipprekludi wkoll li jkun biss il-produttur tal-fonogramma li jirċievi ħlas, mingħajr ma jaqsam dan il-ħlas mal-artist li kkontribwixxa għall-fonogramma.
Il-Qorti tal-Ġustizzja indikat, fl-ewwel lok, li d-dritt għal ħlas ekwu u uniku jiżgura, fid-dritt tal-Unjoni, l-applikazzjoni tal-Artikolu 15(1) tal-WPPT (
3
), u ma jistax jiġi rriżervat, mil-leġiżlatur nazzjonali, biss għaċ-ċittadini tal-Istati Membri taż-ŻEE.
F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li l-Artikolu 8(2) tad-Direttiva 2006/115, li jagħti dritt ta’ natura kumpensatorja fil-kuntest tad-drittijiet relatati mad-drittijiet tal-awtur, jipprevedi obbligu li jiġi żgurat ħlas li huwa ekwu u kondiviż bejn il-produttur tal-fonogramma u l-artist. Dan l-obbligu japplika meta l-użu ta’ fonogramma jew ta’ riproduzzjoni tagħha jseħħ fl-Unjoni. Issa, id-Direttiva ma tistabbilixxi ebda kundizzjoni li l-artist jew il-produttur tal-fonogramma għandu jkollu n-nazzjonalità ta’ Stat Membru taż-ŻEE jew kundizzjoni oħra ta’ rabta ma’ dan it-territorju, bħalma huma d-domiċilju, il-post ta’ residenza jew il-post tat-twettiq tax-xogħol kreattiv jew artistiku.
Għall-kuntrarju, skont il-Qorti tal-Ġustizzja, mill-kuntest u mill-għanijiet tad-Direttiva 2006/115 kif ukoll mis-supremazija tal-ftehimiet internazzjonali konklużi mill-Unjoni jirriżulta li l-Artikolu 8(2) tal-imsemmija direttiva għandu jiġi interpretat, sa fejn huwa possibbli, b’mod konformi mal-WPPT. F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat li dan il-ftehim internazzjonali, li huwa parti integrali mill-ordinament ġuridiku tal-Unjoni, jobbliga, bħala prinċipju, lill-Unjoni u lill-Istati Membri tagħha jagħtu d-dritt għal ħlas ekwu u uniku wkoll liċ-ċittadini ta’ partijiet kontraenti oħra għall-WPPT. Dan l-obbligu jirriżulta mill-Artikolu 15(1) tal-WPPT, kif ukoll mit-trattament nazzjonali ggarantit mill-Artikolu 4 tal-WPPT u mill-Artikolu 4 tal-Konvenzjoni ta’ Ruma (
4
).
Fit-tieni lok, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li r-riżervi nnotifikati mill-Istati terzi skont l-Artikolu 15(3) tal-WPPT ma jwasslux, bħala tali, fl-Unjoni, għal limitazzjonijiet tad-dritt għal ħlas ekwu u uniku fir-rigward taċ-ċittadini ta’ dawn l-Istati terzi. Il-Qorti tal-Ġustizzja ċertament ikkonstatat li, fid-dawl tal-prinċipju ta’ reċiproċità stabbilit mill-Konvenzjoni ta’ Vjenna (
5
), l-Unjoni u l-Istati Membri tagħha ma humiex obbligati li jagħtu d-dritt għal ħlas ekwu u uniku mingħajr limitazzjoni. Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, in-neċessità li jiġu ppreżervati kundizzjonijiet ġusti ta’ parteċipazzjoni tal-mużika rreġistrata jista’ jiġġustifika limitazzjoni tad-dritt għal ħlas ekwu u uniku.
Madankollu, dan id-dritt relatat mad-drittijiet tal-awtur jikkostitwixxi dritt tal-proprjetà intellettwali protett mill-Artikolu 17(2) tal-Karta. Konsegwentement, kull limitazzjoni fl-eżerċizzju ta’ dan id-dritt għandha tkun prevista mil-liġi b’mod ċar u preċiż, konformement mal-Artikolu 52 tal-Karta. Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, is-sempliċi eżistenza ta’ riżerva skont il-WPPT ma tissodisfax dan ir-rekwiżit. Għaldaqstant, huwa biss il-leġiżlatur tal-Unjoni, li għandu l-kompetenza esterna esklużiva f’dan il-qasam, li għandu jiddeċiedi dwar tali limitazzjoni.
Fit-tielet lok, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li mill-kliem stess tal-Artikolu 8(2) tad-Direttiva 2006/115 jirriżulta li kemm l-artisti kif ukoll il-produtturi ta’ fonogrammi għandhom dritt għal ħlas ekwu u uniku, b’dan il-ħlas ikun “kondiviż” bejniethom. Għaldaqstant, din id-dispożizzjoni tipprekludi li d-dritt ta’ Stat Membru jeskludi l-artist minn ħlas ekwu u uniku.
(
1
)	Direttiva 2006/115/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 2006 dwar dritt ta’ kiri u dritt ta’ self u dwar ċerti drittijiet relatati mad-drittijiet ta’ l-awtur fil-qasam tal-proprjetà intellettwali (ĠU 2006, L 376, p. 28).
(
2
)	Konformement mal-Artikolu 15(3) tal-WPPT.
(
3
)	L-Artikolu 15(1) tal-WPPT jiddisponi li l-artisti u l-produtturi ta’ fonogrammi għandhom dritt għal ħlas ekwu u uniku meta fonogrammi ppubblikati għal finijiet kummerċjali jintużaw għax-xandir jew għal kull komunikazzjoni lill-pubbliku.
(
4
)	Il-Konvenzjoni Internazzjonali għall-Protezzjoni ta’ Artisti, Produtturi ta’ Fonogrammi u Organizzazzjonijiet tax-Xandir, konkluża f’Ruma fis‑26 ta’ Ottubru 1961.
(
5
)	Konvenzjoni ta’ Vjenna dwar il-Liġi tat-Trattati, tat‑23 ta’ Mejju 1969 (Ġabra tat-Trattati tan-Nazzjonijiet Uniti, Vol. 1155, p. 331).