62023CJ0048_RES
(Cás C-48/23)
Alajärven Sähkö Oy agus páirtithe eileagusElenia Verkko Oyj
v
Energiavirasto
(Iarraidh ar réamhrialú ó Markkinaoikeus)
Breithiúnas na Cúirte (an Cúigiú Dlísheomra) an 6 Márta 2025
(Tarchur chun réamhrialú – Margadh inmheánach leictreachais – Treoir (AE) 2019/944 – Airteagal 57(4) agus (5) – Neamhspleáchas an údaráis rialála náisiúnta i bhfeidhmiú a dhualgas agus a chumhachtaí – Treoirlínte beartais arna n eisiúint ag Ballstát – Leasú reachtach arb é is aidhm dó praghsanna dáileacháin leictreachais a laghdú – Cinneadh maidir le modhanna chun faireachán a dhéanamh ar mhuirir oibriúcháin an chórais leictreachais arna nglacadh ag an údarás rialála lena mbaineann tar éis an leasaithe sin – Na travaux préparatoires a bhaineann leis an dlí lenar tugadh isteach an leasú sin a chur san áireamh)
Fuinneamh – Margadh inmheánach leictreachais – Treoir 2019/944 – Údaráis rialála – Neamhspleáchas – Oibleagáidí na mBallstát – Raon feidhme – Dlí a ghlacadh arb é is cuspóir dó tionchar a imirt ar phraghsanna dáileacháin leictreachais – Gan forálacha lena rialaítear taraifí tarchurtha nó dáileacháin leictreachais – Athruithe ar na modhanna chun faireachán a dhéanamh ar tharaifí oibriúcháin na gcóras leictreachais arna gcinneadh ag an údarás rialála náisiúnta tar éis theacht i bhfeidhm an dlí sin – Mainneachtain an Bhallstáit ina oibleagáid neamhspleáchas an údaráis rialála náisiúnta a urramú – Neamhláithreacht
(Treoir 2019/944 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Airteagal 57(4) agus (5) agus Airteagal 59)
(féach míreanna 29 go 47, an chuid oibríochtúil)
Résumé
Tar éis tarchur chun réamhrialú a éisteacht ó markkinaoikeus (an Chúirt Mhargaidh, an Fhionlainn), tugann an Chúirt Bhreithiúnais rialú ar raon feidhme oibleagáid na mBallstát neamhspleáchas na n-údarás rialála náisiúnta a urramú i gcomhlíonadh na gcúraimí a thugtar dóibh le Treoir 2019/944 maidir le rialacha comhchoiteanna don mhargadh inmheánach don leictreachas (
1
).
Le roinnt cinntí a glacadh i mí na Nollag 2021 (‘na cinntí atá faoi chonspóid’), leasaigh údarás rialála na Fionlainne na modhanna chun faireachán a dhéanamh ar mhuirir oibriúcháin an chórais leictreachais a bhí socraithe aige in 2015, don tréimhse idir an 1 Eanáir 2022 agus an 31 Nollaig 2023. De réir na mínithe a tugadh sna cinntí sin, rinne an t-údarás sin an leasú sin ar a thionscnamh féin tar éis theacht i bhfeidhm Dhlí 730/2021 (
2
), lenar cuireadh síneadh le tréimhse cur chun feidhme ceanglas áirithe a bhaineann le tógáil agus cothabháil an chórais leictreachais.
I ndáil leis sin, luaitear sa markkinaoikeus (an Chúirt Mhargaidh) gur léir ó na travaux préparatoires le haghaidh Dhlí 730/2021 gurbh é an cuspóir a bhí leis laghdú a dhéanamh ar phraghsanna dáilte leictreachais, gan, dá réir sin, forálacha a bheith ann go sonrach lena rialaítear taraifí tarchurtha nó dáileacháin leictreachais nó modhanna ríofa na dtaraifí sin.
Thug dhá ghnóthas Fhionlannacha, oibreoirí córais leictreachais, caingean os comhair an Markkinaoikeus (an Chúirt Mhargaidh), ag iarraidh go gcuirfí na cinntí atá faoi chonspóid ar neamhní a mhéid a d’athraigh siad na modhanna chun faireachán a dhéanamh ar mhuirir oibriúcháin na gcóras leictreachais. Ag tagairt don nasc idir Dlí 730/2021 agus na cinntí atá faoi chonspóid, áitíonn na gnóthais sin, go háirithe, nár ghlac údarás rialála na Fionlainne na cinntí sin go neamhspleách, i gcomhréir leis na ceanglais a leagtar síos i ndáil leis sin i dTreoir 2019/944.
I bhfianaise an ghearáin sin, chinn an markkinaoikeus (an Chúirt Mhargaidh) a iarraidh ar an gCúirt, go bunúsach, i bhfianaise an naisc idir teacht i bhfeidhm Dhlí 730/2021 agus glacadh na gcinntí atá faoi chonspóid ag údarás rialála na Fionlainne, an gcuirtear cosc le hAirteagal 57(4) agus (5) agus Airteagal 59 de Threoir 2019/944 ar reachtaíocht náisiúnta amhail Dlí 730/2021.
Measúnú na Cúirte Breithiúnais
Mar réamhphointe, tugann an Chúirt faoi deara, faoi Airteagal 57(4) de Threoir 2019/944, go ráthóidh na Ballstáit neamhspleáchas an údaráis rialála i gcomhlíonadh na gcúraimí rialála a thugtar dó leis an Treoir sin agus le reachtaíocht ghaolmhar. Ina theannta sin, i gcomhréir le hAirteagal 57(5)(a) den Treoir sin, chun neamhspleáchas an údaráis rialála a chosaint, ní mór do na Ballstáit a áirithiú gur féidir leis an údarás sin cinntí uathrialacha a dhéanamh, go neamhspleách ar aon chomhlacht polaitiúil.
Sa chomhthéacs sin, measann an Chúirt, ar thaobh amháin, nach mór neamhspleáchas na n-údarás rialála a ráthú maidir le gníomhaithe eacnamaíocha agus eintitis phoiblí araon, bídís ina gcomhlachtaí riaracháin nó ina gcomhlachtaí polaitiúla agus, sa chás deireanach sin, maidir leis an rialtas agus leis an reachtas náisiúnta araon.
Ar an taobh eile, sonraíonn an Chúirt gur cumhachtaí feidhmiúcháin iad na cumhachtaí a fhorchoimeádtar do na húdaráis rialála atá bunaithe ar mheasúnú teicniúil agus speisialaithe ar réaltachtaí fíorasacha agus, i bhfeidhmiú na gcumhachtaí sin, go bhfuil na húdaráis sin faoi réir prionsabail agus rialacha arna mbunú le creat reachtach atá chomh mionsonraithe céanna ar leibhéal an Aontais, lena gcuirtear teorainn lena lánrogha agus lena gcuirtear cosc orthu roghanna polaitiúla a dhéanamh.
Cé, de réir fhoclaíocht Airteagal 59(1)(m) de Threoir 2019/944F, gur faoi na húdaráis rialála atá sé a áirithiú go gcomhlíonfar na rialacha lena rialaítear slándáil agus iontaofacht an ghréasáin agus measúnú a dhéanamh ar fheidhmíocht roimhe seo, níl aon rud san fhoclaíocht sin a thabharfadh le fios go dtagann sé faoina n-inniúlacht na rialacha sin a bhunú.
I ndáil leis sin, mar is léir ó aithris 87 den Treoir sin agus mar a fhoráiltear sa dara mír d’Airteagal 194(2) CFAE, tá sé de cheart ag na Ballstáit na coinníollacha a chinneadh maidir lena n-acmhainní fuinnimh a shaothrú. Dá bhrí sin, tá sé de shaoirse ag na Ballstáit a rialacha féin a ghlacadh maidir leis an margadh náisiúnta leictreachais, ach amháin maidir le dualgais agus cumhachtaí na n-údarás rialála náisiúnta dá bhforáiltear leis an Treoir chéanna sin.
I bhfianaise an mhéid sin, d’fhéadfadh sé go mbeadh iarmhairtí ag feidhmiú a chumhachtaí ag Ballstát chun a bheartas náisiúnta fuinnimh a bhunú ar na costais a bhaineann leis an gcóras leictreachais a oibriú. Thairis sin, díreach mar a fhéachann Ballstát, trí rialacha a ghlacadh, le praghsanna dáileacháin leictreachais a ísliú, níl sé sin ar neamhréir le hAirteagal 57(4) agus (5) de Threoir 2019/944.
É sin ráite, i bhfianaise Airteagal 57(4) agus (5) de Threoir 2019/944, ní féidir bearta rialála náisiúnta a cheadú lena n-áirítear forálacha mionsonraithe lena mbunaítear go sonrach na tosca atá faoi rogha an údaráis rialála náisiúnta, amhail leibhéil taraife an chórais leictreachais nó na modhanna sonracha chun iad a ríomh.
Mar sin féin, ós rud é gur ghlac an reachtas náisiúnta dlí lena leasaítear na ceanglais a bhaineann le slándáil an tsoláthair agus, mar thoradh air sin, gur mhodhnaigh an t-údarás rialála na taraifí sin, ní chaitear amhras ar neamhspleáchas fheidhmiú a chumhachtaí ag an údarás sin.
I bhfianaise na mbreithnithe sin, measann an Chúirt gurb é an freagra ar na ceisteanna dá dtagraítear nach mór Airteagal 57(4) agus (5)(a) de Threoir 2019/944, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 59 di, a léiriú sa chaoi nach gcuirtear cosc leis ar reachtaíocht náisiúnta arb é is cuspóir di, mar a léirítear sna travaux préparatoires lena mbaineann, tionchar a imirt, go háirithe, ar phraghsanna dáileacháin leictreachais gan, dá réir sin, forálacha a bheith ann lena rialaítear go sonrach taraifí tarchurtha nó dáileacháin leictreachais nó modhanna ríofa na dtaraifí sin, ach arb é éifeacht a theacht i bhfeidhm gur athraigh an t-údarás rialála náisiúnta a mhodhanna chun faireachán a dhéanamh ar tharaifí oibríochta córas leictreachais roimh dhul in éag na tréimhse faireacháin atá ar siúl ar dháta an teacht i bhfeidhm sin.
(
1
)	Treoir (AE) 2019/944 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Meitheamh 2019 maidir le rialacha comhchoiteanna don mhargadh inmheánach don leictreachas agus lena leasaítear Treoir 2012/27/AE (IO 2019 L 158, lch. 125).
(
2
)	Laki sähkömarkkinalain muuttamisesta (730/2021) (an Dlí lena leasaítear an Dlí maidir leis an margadh leictreachais (730/2021); ‘Dlí 730/2021’).