62020CJ0302_RES
Sprawa C‑302/20
Pan A
przeciwko
Autorité des marchés financiers (AMF)
[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Cour d’appel de Paris (sąd apelacyjny w Paryżu, Francja)]
Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 15 marca 2022 r.
Odesłanie prejudycjalne – Jednolity rynek usług finansowych – Nadużycia na rynku – Dyrektywy 2003/6/WE i 2003/124/WE – „Informacja poufna” – Pojęcie – Informacja „precyzyjna” – Informacja o zbliżającej się publikacji artykułu prasowego relacjonującego pogłoskę rynkową dotyczącą emitenta instrumentów finansowych – Nielegalny charakter ujawnienia informacji poufnych – Wyjątki – Rozporządzenie (UE) nr 596/2014 – Artykuł 10 – Ujawnienie informacji poufnych w normalnym trybie wykonywania czynności w ramach zawodu – Artykuł 21 – Ujawnienie informacji poufnych do celów dziennikarskich – Wolność prasy i swoboda wypowiedzi – Ujawnienie przez dziennikarza zwykłemu źródłu informacji o zbliżającej się publikacji artykułu prasowego
Zbliżanie ustawodawstw – Wykorzystanie informacji poufnych i manipulacje na rynku (nadużycia na rynku) – Zakaz – Informacje poufne – Informacje precyzyjne – Pojęcie – Informacja o zbliżającej się publikacji artykułu prasowego relacjonującego pogłoskę rynkową dotyczącą emitenta instrumentów finansowych – Objęcie zakresem – Kryteria oceny
(dyrektywa 2003/6 Parlamentu Europejskiego i Rady, art. 1 pkt 1; dyrektywa Komisji 2003/124, art. 1 ust. 1)
(zob. pkt 33, 36, 38, 41, 42, 46, 48–51, 52, 55–57; pkt 1 sentencji)
Zbliżanie ustawodawstw – Wykorzystanie informacji poufnych i manipulacje na rynku (nadużycia na rynku) – Zakaz – Informacje poufne – Ujawnianie lub rozpowszechnianie informacji w środkach przekazu – Ujawnianie do celów dziennikarskich – Pojęcie – Ujawnienie przez dziennikarza zwykłemu źródłu informacji dotyczącej zbliżającej się publikacji artykułu prasowego dotyczącego emitenta instrumentów finansowych – Objęcie zakresem – Przesłanka
(Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 11, art. 52 ust. 3; rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 596/2014, motyw 77, art. 10, 21)
(zob. pkt 64–66, 69–71, pkt 2 sentencji)
Zbliżanie ustawodawstw – Wykorzystanie informacji poufnych i manipulacje na rynku (nadużycia na rynku) – Zakaz – Informacje poufne – Bezprawne ujawnienie – Wyjątki – Ujawnianie do celów dziennikarskich – Ujawnienie przez dziennikarza zwykłemu źródłu informacji o zbliżającej się publikacji artykułu prasowego relacjonującego pogłoskę rynkową dotyczącą emitenta instrumentów finansowych – Objęcie zakresem – Przesłanki – Ujawnienie konieczne do wykonywania zawodu – Poszanowanie zasady proporcjonalności
(Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 11, art. 52 ust. 1; rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 596/2014, motyw 77, art. 10, 21)
(zob. pkt 75–78, 80, 81–83, 85–89, pkt 3 sentencji)
Streszczenie
Przez wiele lat pan A wykonywał zawód dziennikarza, pracując dla różnych dzienników brytyjskich. W ramach swojej działalności napisał on artykuły relacjonujące pogłoski rynkowe, przy czym dwa z nich dotyczyły konkretnie papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu na rynku Euronext i zostały opublikowane w internetowym wydaniu dziennika Daily Mail.
I tak, w pierwszym z tych artykułów mowa była o możliwej publicznej ofercie przejęcia przez spółkę LVMH akcji spółki Hermès. Nazajutrz po tej publikacji podczas sesji giełdowej kurs tych akcji wzrósł. W drugim z tych artykułów wskazano natomiast, że papiery wartościowe spółki Maurel & Prom mogą być przedmiotem publicznej oferty przejęcia. Następnego dnia po opublikowaniu tego artykułu na zamknięciu sesji giełdowej doszło do znacznego wzrostu kursu tych akcji.
W ramach dochodzenia prowadzonego przez Autorité des marchés financiers (AMF) (urząd ds. rynków finansowych, Francja) ustalono, że na krótko przed publikacją obu spornych artykułów pewni rezydenci brytyjscy złożyli zlecenia zakupu odpowiednich akcji spółek Hermès i Maurel & Prom, a po tej publikacji zamknęli oni swoje pozycje. W związku z zarzuceniem panu A przekazania dwóm osobom informacji poufnych o zbliżającej się publikacji dwóch artykułów relacjonujących pogłoski o złożeniu ofert publicznych dotyczących papierów wartościowych wspomnianych spółek komisja ds. sankcji AMF nałożyła na niego karę pieniężną w kwocie 40000 EUR.
W wydanym w składzie wielkiej izby wyroku Trybunał wypowiedział się w przedmiocie pojęcia „informacji poufnej” w rozumieniu dyrektyw dotyczących wykorzystywania poufnych informacji i manipulacji na rynku (
1
), w kontekście informacji dotyczącej zbliżającej się publikacji artykułu prasowego relacjonującego pogłoskę rynkową dotyczącą emitenta instrumentów finansowych, w szczególności w odniesieniu do wymogu precyzyjności, jaki powinien być spełniony, aby daną informację można było uznać za poufną. Trybunał określił również warunki, w jakich można uznać, że ujawnienie takiej informacji przez dziennikarza jednemu z jego zwykłych źródeł informacji zostaje dokonane do celów dziennikarskich i jest zgodne z prawem w rozumieniu rozporządzenia w sprawie nadużyć na rynku (
2
).
Ocena Trybunału
Przede wszystkim, co się tyczy wymogu precyzyjności, jaki powinien zostać spełniony, aby daną informację zakwalifikować jako informację poufną, Trybunał stwierdził, że uznaje się, iż informacja jest precyzyjna, jeżeli ze zindywidualizowanej analizy wynika, że odnosi się ona w szczególności do wydarzenia, którego zaistnienia można się racjonalnie spodziewać, i jeżeli jest ona na tyle szczegółowa, aby umożliwić wyciągnięcie wniosków w zakresie możliwego wpływu tego wydarzenia na ceny danych instrumentów finansowych. Ponadto cechy tej nie można co do zasady wykluczyć z tego tylko powodu, że dana informacja należy do kategorii szczególnych informacji, takich jak informacje dotyczące zbliżającej się publikacji artykułu dotyczącego pogłoski rynkowej. W tym względzie, biorąc pod uwagę, że pogłoska charakteryzuje się jakimś stopniem niepewności, należy wziąć pod uwagę poziom szczegółowości treści owej pogłoski oraz wiarygodność relacjonującego ją źródła. Podobnie, renoma dziennikarza, który podpisał się pod artykułami prasowymi, a także renoma podmiotu prasowego, który zapewnił publikację tych artykułów, mogą w okolicznościach konkretnej sprawy zostać uznane za decydujące, ponieważ czynniki te pozwalają na dokonanie oceny wiarygodności relacjonowanych pogłosek.
Informacja o zbliżającej się publikacji artykułu prasowego relacjonującego pogłoskę rynkową dotyczącą emitenta instrumentów finansowych może zatem stanowić „informację precyzyjną”. Wskazanie w tym artykule prasowym ceny, po której mają zostać zakupione papiery wartościowe tego emitenta w ramach ewentualnej publicznej oferty przejęcia, a także tożsamość dziennikarza, który podpisał się pod tym artykułem, oraz tożsamość podmiotu prasowego, który zapewnił jego publikację, mają znaczenie dla oceny tej przesłanki, o ile elementy te zostały podane do wiadomości przed publikacją. Co się tyczy rzeczywistego wpływu tej publikacji na cenę papierów wartościowych, do których się w niej odniesiono, choć ów wpływ może stanowić dowód ex post na okoliczność precyzyjności rzeczonej informacji, to jednak nie może on sam w sobie wystarczyć do wykazania, w braku zbadania innych okoliczności znanych lub ujawnionych przed ową publikacją, że opublikowana informacja jest precyzyjna.
Następnie, co się tyczy ujawnienia przez dziennikarza informacji poufnej jednemu z jego zwykłych źródeł informacji, Trybunał podkreślił, że wyrażenie „do celów dziennikarskich” (
3
) odnosi się nie tylko do ujawnienia informacji w drodze ich publikacji, ale również do tych form ujawnienia, które wpisują się w proces prowadzący do takiej publikacji. W celu uwzględnienia znaczenia, jakie w społeczeństwie demokratycznym mają wolność prasy i swoboda wypowiedzi, zagwarantowane w art. 11 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „kartą”), pojęcia te należy interpretować szeroko. W związku z tym ujawnienie dokonane w ramach realizowanych przez dziennikarza czynności dochodzeniowych prowadzonych na potrzeby przygotowania publikacji może stanowić ujawnienie informacji do celów dziennikarskich.
W konsekwencji ujawnienie przez dziennikarza jednemu z jego zwykłych źródeł informacji informacji dotyczącej zbliżającej się publikacji podpisanego przezeń artykułu relacjonującego pogłoskę rynkową zostaje dokonane „do celów dziennikarskich”, w sytuacji gdy ujawnienie to jest niezbędne do prawidłowego wykonywania działalności dziennikarskiej, która obejmuje czynności dochodzeniowe prowadzone na potrzeby przygotowywania publikacji.
Trybunał podkreślił wreszcie, że przepis rozporządzenia w sprawie nadużyć na rynku dotyczący ujawniania lub rozpowszechniania informacji w mediach (
4
) nie stanowi autonomicznej podstawy, która wprowadzałaby odstępstwo od przepisu tego rozporządzenia dotyczącego bezprawnego ujawniania informacji poufnych (
5
), na potrzeby ustalenia, czy ujawnianie informacji poufnych do celów dziennikarskich jest zgodne z prawem, czy też bezprawne. Przewidziany w tym ostatnim przepisie wyjątek od zakazu przekazywania takich informacji należy jednak interpretować w sposób zapewniający skuteczność (effet utile) tego pierwszego przepisu, w świetle jego celu, jakim jest poszanowanie wolności prasy i swobody wypowiedzi w innych mediach, gwarantowanych w szczególności przez art. 11 karty. Tak więc ujawnienie informacji poufnej przez dziennikarza jest zgodne z prawem, jeżeli uzna się, że jest ono konieczne do wykonywania jego zawodu i zgodne z zasadą proporcjonalności. Ocena konieczności i proporcjonalności takiego ujawnienia powinna być zgodna z wymogami ustanowionymi w karcie (
6
).
W związku z tym, co się tyczy w pierwszej kolejności wymogu, zgodnie z którym takie ujawnienie musi być konieczne do wykonywania działalności dziennikarskiej, należy zbadać, czy to ujawnienie wykroczyło poza to, co było konieczne do zweryfikowania informacji zawartych w spornej publikacji. W szczególności w odniesieniu do weryfikacji informacji dotyczącej pogłoski rynkowej należy w razie potrzeby zbadać, czy konieczne było ujawnienie przez dziennikarza osobie trzeciej, oprócz samej treści tej pogłoski, konkretnej informacji dotyczącej zbliżającej się publikacji artykułu relacjonującego tę pogłoskę.
W drugiej kolejności w celu ustalenia, czy takie ujawnienie jest proporcjonalne, należy uwzględnić potencjalnie odstraszający skutek takiego zakazu ujawniania dla prowadzenia działalności dziennikarskiej, w tym czynności dochodzeniowych na potrzeby przygotowania publikacji, a także sprawdzić, czy dokonując takiego ujawnienia, dziennikarz działał z poszanowaniem obowiązujących w jego zawodzie zasad i kodeksów (
7
). Ponadto należy wziąć pod uwagę negatywne skutki ujawnienia danych poufnych informacji dla integralności rynków finansowych. W szczególności w zakresie, w jakim w wyniku takiego ujawnienia doszło do wykorzystania informacji poufnych, owo wykorzystanie może spowodować straty finansowe po stronie innych inwestorów, a w średnim okresie – utratę zaufania do rynków finansowych.
Wynika z tego, że ujawnienie informacji poufnych narusza nie tylko prywatne interesy niektórych inwestorów, lecz również, ogólniej rzecz ujmując, interes publiczny polegający na zapewnieniu pełnej i odpowiedniej przejrzystości rynku w celu ochrony ich integralności i zagwarantowania zaufania ogółu inwestorów. W związku z tym sąd odsyłający powinien również uwzględnić okoliczność, że interes publiczny, który może być realizowany za pomocą takiego ujawnienia, sprzeciwia się nie tylko interesom prywatnym, ale także interesowi o tym samym charakterze.
(
1
)	Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/6/WE z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie wykorzystywania poufnych informacji i manipulacji na rynku (nadużyć na rynku) (Dz.U. 2003, L 96, s. 96), art. 1 pkt 1; dyrektywa Komisji 2003/124/WE z dnia 22 grudnia 2003 r. wykonująca dyrektywę 2003/6 w zakresie definicji i publicznego ujawniania informacji wewnętrznych oraz definicji manipulacji na rynku (Dz.U. 2003, L 339, s. 70), art. 1 ust. 1.
(
2
)	Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie nadużyć na rynku (rozporządzenie w sprawie nadużyć na rynku) oraz uchylające dyrektywę 2003/6 i dyrektywy Komisji 2003/124/WE, 2003/125/WE i 2004/72/WE (Dz.U. 2014, L 173, s. 1).
(
3
)	Artykuł 21 rozporządzenia nr 596/2014.
(
4
)	Artykuł 21 rozporządzenia nr 596/2014.
(
5
)	Artykuł 10 rozporządzenia nr 596/2014.
(
6
)	Artykuł 52 ust. 1 karty.
(
7
)	Artykuł 21 rozporządzenia nr 596/2014.