61988C0315
ΠΡΟΤΆΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΫ ΕΙΣΑΓΓΕΛΈΑ
JEAN MISCHO
της 7ης Φεβρουαρίου 1990 (
*1
)
Κύριε πρόεδρε,
Κύριοι δικαστές,
1.
Ο Bagli Pennacchiotti διώχθηκε ποινικά, τον Μάρτιο 1987, στο πλαίσιο της κύριας δίκης, με την κατηγορία ότι η συνεταιριστική οινοποιία την οποία διευθύνει οινοποίησε 1495 εκατόλιτρα οίνου, ελεγχομένης ονομασίας προελεύσεως Frascati, εκτός της ζώνης όπου τρυγούνται τα σταφύλια, κατά παράβαση του άρθρου 515 του ιταλικού Ποινικού Κώδικα, περί απάτης κατά την άσκηση της εμπορίας, και του άρθρου 28 του decreto del Presidente della Repubblica (προεδρικού διατάγματος) υπ' αριθ. 930, της 12ης Ιουλίου 1963, που τιμωρεί την αδικαιολόγητη χρήση ονομασίας προελεύσεως ελεγχομένης ή ελεγχομένης και εγγυημένης.
2.
Ο κατηγορούμενος της κύριας δίκης, επικαλούμενος την ύπαρξη « διισταμένων διοικητικών πράξεων» στην ιταλική έννομη τάξη σχετικών με τη μεταφορά εκτός της ζώνης τρυγήσεως των σταφυλιών, ζήτησε από τον pretore να υποβάλει στο Δικαστήριο προδικαστικό ερώτημα σχετικό με τον βαθμό ελευθερίας που αφήνει εν προκειμένω στα κράτη μέλη η κοινοτική κανονιστική ρύθμιση, δυνάμει της οποίας ο επίδικος οίνος κατατάσσεται ως οίνος ποιότητας παραγόμενος εντός καθορισμένης περιοχής ( στο εξής: v.q.p.r.d. ) ή ως αφρώδης οίνος ποιότητας παραγόμενος εντός καθορισμένης περιοχής (στο εξής: v.m.q.p.r.d. ). Δεχθείς το αίτημα αυτό, ο pretore di Frascati μας υποβάλλει το ακόλουθο ερώτημα:
« Σύμφωνα με τις εξουσίες που απονέμει στα κράτη μέλη ο κανονισμός 822/87 σχετικά με τις μεταφορές και τα γεωγραφικά όρια οινοποιήσεως, έχει το κράτος μέλος την ευχέρεια να ρυθμίζει διαφορετικά μέ κανονιστικές πράξεις ή αυτό απαγορεύεται ρητά; »
3.
Πρέπει καταρχάς να διευκρινιστεί, όπως το έπραξαν η Επιτροπή, η ιταλική κυβέρνηση και η ισπανική κυβέρνηση, ότι, εκτός του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 822/87 του Συμβουλίου, της 16ης Μαρτίου 1987, για την κοινή οργάνωση της αμπελοοινικής αγοράς (
1
), στον οποίον αναφέρεται ο παραπέμπουν δικαστής, έχει εκδοθεί ο κανονισμός (ΕΟΚ) 823/87 του Συμβουλίου, της 16ης Μαρτίου 1987 (
2
), για τη θέσπιση ειδικών διατάξεων σχετικά με τους οίνους ποιότητας που παράγονται εντός καθορισμένων περιοχών, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται, όπως είδαμε, και ο επίδικος οίνος. Το άρθρο 15 του κανονισμού αυτού αναφέρεται άλλωστε στις μνείες « denominazione di origine controllata » και « denominazione di origine controllata e garantita », των οποίων η καταχρηστική χρήση καταλογίζεται στον κατηγορούμενο.
4.
Ο κανονισμός αυτός αντικατέστησε τον κανονισμό ( ΕΟΚ ) 338/79 του Συμβουλίου, της 5ης Φεβρουαρίου 1979, περί καθορισμού ειδικών διατάξεων σχετικών με τους οίνους ποιότητος που παράγονται εντός καθορισμένων περιοχών (
3
).
5.
Πάντως, το ζήτημα ποια από τις δύο διατάξεις εφαρμόζεται στα επίδικα πραγματικά περιστατικά δεν τίθεται, εφόσον τα άρθρα που ρυθμίζουν την ύλη που μας απασχολεί εδώ είναι ταυτόσημα.
6.
Πρόκειται ουσιαστικά για το άρθρο 6, παράγραφος 2, των οικείων κανονισμών, κατά το οποίο:
« Η μεταποίηση των σταφυλιών που αναφέρονται στην παράγραφο 1, στοιχείο α), σε γλεύκος και του γλεύκους σε οίνο εξασφαλίζεται εντός της καθορισμένης περιοχής όπου τα σταφύλια αυτά τρυγήθηκαν.
Η επεξεργασία ενός v.m.q.p.r.d. μπορεί να γίνεται μόνον εντός της καθορισμένης περιοχής που αναφέρεται στο πρώτο εδάφιο.
Εντούτοις, οι εργασίες που αναφέρονται στο πρώτο και δεύτερο εδάφιο μπορούν να γίνονται εκτός της καθορισμένης περιοχής:
α)
αν το επιτρέπει η ρύθμιση του κράτους μέλους στο έδαφος του οποίου έχουν τρυγηθεί τα χρησιμοποιούμενα σταφύλια,
και
β)
αν εξασφαλίζεται έλεγχος της παραγωγής. »
7.
Το περιεχόμενο αυτής της διάταξης είναι σαφές: οι οίνοι ποιότητας που παράγονται εντός καθορισμένης περιοχής πρέπει, καταρχήν, να λαμβάνονται από σταφύλια που έχουν τρυγηθεί και μεταποιηθεί εντός των ορίων της καθορισμένης περιοχής, η οποία καθορίζεται με την κανονιστική ρύθμιση· τα κράτη μέλη μπορούν όμως να επιτρέψουν τη μεταποίηση και την επεξεργασία και εκτός της οικείας περιοχής, αν εξασφαλίζεται έλεγχος της παραγωγής.
8.
Στην περίπτωση αυτή όμως, οφείλουν να τηρούν, επιπλέον, τις διατάξεις του κανονισμού (ΕΟΚ) 1698/70 της Επιτροπής, της 25ης Αυγούστου 1970, περί ορισμένων παρεκκλίσεων που αφορούν την επεξεργασία οίνων ποιότητος παραγομένων εντός καθορισμένων περιοχών (
4
), ο οποίος εκδόθηκε βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΟΚ) 817/70 (
5
) και προσδιόρισε τις ειδικότερες προϋποθέσεις υπό τις οποίες τα κράτη μέλη μπορούν να επιτρέπουν τέτοιες παρεκκλίσεις. Δέον να σημειωθεί ότι, κατά τον κανονισμό αυτόν, κάθε ενδιαφερόμενος που επιθυμεί να τύχει παρεκκλίσεως υποχρεούται να λάβει ρητή άδεια από τον αρμόδιο οργανισμό του οικείου κράτους μέλους ( άρθρο 2, παράγραφος 2 ).
9.
Καθ' ό,τι φαίνεται ότι ο οίνος Frascati μπορεί να είναι και αφρώδης, διευκρινίζω ότι συμμερίζομαι την άποψη της Επιτροπής ότι ο κανονισμός 1698/70 εφαρμόζεται και επί των v.m.q.p.r.d. Και τούτο διότι το άρθρο 5 του κανονισμού 817/70, που είναι ταυτόσημο με το άρθρο 6 του κανονισμού 823/87, συνιστά τη διάταξη βάσει της οποίας εκδόθηκε ο κανονισμός αυτός, αφορά δε όλους τους οίνους ποιότητας. Σε καμία διάταξη του κανονισμού 1698/70 δεν μπορεί να βρει έρεισμα η υπόθεση ότι η ρυθμιζόμενη απ' αυτόν ύλη είναι στενότερη απ' ό,τι η ύλη της διατάξεως δυνάμει της οποίας εκδόθηκε.
10.
Για αναλυτικότερη έκθεση των προϋποθέσεων που ορίζει ο κανονισμός 1698/70, επιτρέψατέ μου να παραπέμψω στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση. Όπως προκύπτει, συγκεκριμένα, από τη δικογραφία, όσον αφορά τον οίνο Frascati, η Ιταλική Δημοκρατία έκανε πολύ περιορισμένη χρήση της ευχέρειας που είχε να επιτρέψει παρεκκλίσεις από τον γενικό κανόνα, δεδομένου ότι το έπραξε μόνο για ένα τμήμα της κοινότητας Montecompatri, που δεν ενδιαφέρει εδώ. Στην υποθετική, πάντως, περίπτωση που η ιταλική κανονιστική ρύθμιση θα προέβλεπε, σύμφωνα με το κοινοτικό δίκαιο, κάποια ευρύτερη παρέκκλιση όσον αφορά την επεξεργασία των αφρωδών οίνων Frascati, τότε ο pretore θα όφειλε να λάβει την παρέκκλιση αυτή υπόψη του, εφόσον η κύρια δίκη θα αφορούσε τέτοιους οίνους, πράγμα που είναι πολύ αμφίβολο αν συντρέχει εν προκειμένω. Και σ' αυτήν πάντως την περίπτωση, θα έπρεπε ο κατηγορούμενος της κύριας δίκης να κατέχει ρητή άδεια.
11.
Ο κατηγορούμενος της κύριας δίκης διατείνεται όμως ότι το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 822/87, σε συνδυασμό προς το παράρτημα VI του ίδιου κανονισμού, επιτρέπει τη μετακίνηση για τον αερισμό και τις θερμικές επεξεργασίες για κλιματικούς λόγους. Η άποψη αυτή δεν μου φαίνεται ότι μπορεί να γίνει δεκτή. Οι οικείες διατάξεις που περιέχουν τον κατάλογο των επιτρεπομένων επεξεργασιών ναι μεν περιλαμβάνουν μεταξύ αυτών τον αερισμό και τις θερμικές επεξεργασίες, ουδέν διαλαμβάνουν όμως για το πού τελούνται αυτές.
12.
Δεδομένου δε ότι οι εργασίες αυτές ανήκουν αναμφισβήτητα στην οινοποίηση, πρέπει να ισχύσει γι' αυτές το καθεστώς που εξέθεσα πιο πάνω.
13.
Ο κατηγορούμενος της κύριας δίκης υποστηρίζει επίσης ότι οι σχετικές διατάξεις του ιταλικού δικαίου αλληλοαναιρούνται. Ενόψει των παρατηρήσεων που κατέθεσε η ιταλική κυβέρνηση, δεν μου φαίνεται να αληθεύει αυτό· εν πάση περιπτώσει όμως, αυτό είναι ένα θέμα για το οποίο δεν χρειάζεται να αποφανθεί το Δικαστήριο στο πλαίσιο της παρούσας προδικαστικής παραπομπής.
14.
Πρέπει ακόμη να σημειωθεί ότι το υποβληθέν στο Δικαστήριο ερώτημα αναφέρεται επίσης στις « μεταφορές ». Όπως προκύπτει όμως από τη διάταξη περί παραπομπής, στον Bagli Pennacchiotti προσάπτεται ότι εξετέλεσε « εργασίες οινοποιήσεως εκτός της ζώνης παραγωγής των σταφυλιών που προβλέπεται με την οικεία ρύθμιση της παραγωγής ». Φαίνεται επομένως ότι πρόβλημα τίθεται μόνο σχετικά με τα εδαφικά όρια οινοποιήσεως, το οποίο ήδη εξετάσαμε.
15.
Στο μέτρο, ωστόσο, που αυτό θα εθεωρείτο ότι ενδιαφέρει την κύρια δίκη, διευκρινίζω ότι συμμερίζομαι εν προκειμένω την άποψη της Επιτροπής ότι, μόνον αφού ολοκληρωθεί εντελώς η μεταποίηση των σταφυλιών σε οίνο, αφρώδη ή μη, άρα μετά τη συμπλήρωση της ελαχίστης περιόδου παλαιώσεως, όπου υπάρχει τέτοια, μπορούν ενδεχομένως να πραγματοποιηθούν μεταφορές εκτός της « καθορισμένης περιοχής », χωρίς αυτό να συνεπάγεται απώλεια του δικαιώματος χρήσεως της ονομασίας v.q.p.r.d. ή v.m.q.p.r.d.
Συμπέρασμα
16.
Ενόψει των προεκτεθέντων, προτείνω να δοθεί η ακόλουθη απάντηση στο ερώτημα του pretore di Frascati:
« Το κοινοτικό δίκαιο, και συγκεκριμένα το άρθρο 6, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΟΚ) 823/87 του Συμβουλίου, ορίζει ότι, για την παραγωγή οίνων ποιότητας, αφρωδών ή μη, που παράγονται εντός καθορισμένης περιοχής, η μεταποίηση των σταφυλιών σε γλεύκος και του γλεύκους σε οίνο πρέπει να συντελείται εξ ολοκλήρου εντός της εν λόγω περιοχής, εκτός αν η νομοθεσία του κράτους μέλους στο έδαφος του οποίου έχουν τρυγηθεί τα σταφύλια προβλέπει παρέκκλιση από τον κανόνα αυτόν ως προς τη συγκεκριμένη αυτή περιοχή, σύμφωνα με τον κανονισμό 1698/70. »
(
*1
)	Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γαλλική.
(
1
)	ΕΕ L 84, σ. 1.
(
2
)	ΕΕ L 84, α 59.
(
3
)	ΕΕ ειδ. έκδ. 03/024, σ. 159.
(
4
)	ΕΕ ειδ. έκδ. 03/005, σ. 176.
(
5
)	Κανονισμός (ΕΟΚ) 817/70 του Συμβουλίου, της 28ης Απριλίου 1970, περί θεσπίσεως ειδικών διατάξεων για τους οίνους ποιότητος που παράγονται εντός καθορισμένων περιοχών ( ΕΕ L 99, σ. 20 ).