62024CJ0209
WYROK TRYBUNAŁU (piąta izba)
z dnia 12 marca 2026 r. (
*1
)
Odwołanie – Służba publiczna – Członek personelu tymczasowego – Artykuł 266 TFUE – Decyzja wydana w wykonaniu wyroku Sądu Unii Europejskiej stwierdzającego nieważność decyzji o nieprzedłużeniu umowy na czas nieokreślony i zasądzającego odszkodowanie i zadośćuczynienie – Skarga o stwierdzenie nieważności oraz o odszkodowanie i zadośćuczynienie – Przeinaczenie informacji zawartych w aktach sprawy – Artykuł 151 § 1 regulaminu postępowania przed Trybunałem – Wniosek o wyłączenie dokumentu z akt sprawy – Poufność komunikacji między adwokatami – Zakres
W sprawie C‑209/24 P
mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione w dniu 17 marca 2024 r.,
VP, zamieszkała w Monachium (Niemcy), którą reprezentowali J. Menze i H. Tettenborn, Rechtsanwälte,
strona wnosząca odwołanie,
w której drugą stroną postępowania jest:
Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego (Cedefop), które reprezentowali T. Bontinck i A. Guillerme, adwokaci,
strona pozwana w pierwszej instancji,
TRYBUNAŁ (piąta izba),
w składzie: M.L. Arastey Sahún (sprawozdawczyni), prezeska izby, J. Passer, E. Regan, D. Gratsias, i B. Smulders, sędziowie,
rzecznik generalny: A. Rantos,
sekretarz: A. Calot Escobar,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 12 czerwca 2025 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1
W swoim odwołaniu VP wnosi o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 7 lutego 2024 r., VP/Cedefop (T‑563/22, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”, EU:T:2024:72), w którym Sąd oddalił jej skargę dotyczącą, po pierwsze, stwierdzenia nieważności decyzji dyrektora wykonawczego Europejskiego Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego (Cedefopu) z dnia 17 grudnia 2021 r. (zwanej dalej „sporną decyzją”) oraz decyzji komisji odwoławczej Cedefopu z dnia 17 czerwca 2022 r. (zwanej dalej „decyzją oddalającą zażalenie”), a po drugie, zasądzenia kwoty 100000 EUR tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Ponadto VP wnosi o zasądzenie od Cedefopu na jej rzecz kwoty 5000000 EUR tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.
Okoliczności powstania sporu
2
Okoliczności powstania sporu zostały przedstawione przez Sąd w pkt 2–15 zaskarżonego wyroku. Można je streścić w przedstawiony poniżej sposób.
3
Wnosząca odwołanie została zatrudniona przez Cedefop w dniu 16 listopada 2007 r. w charakterze członka personelu tymczasowego w celu wykonywania obowiązków doradcy prawnego. Jej umowa została przedłużona do dnia 15 listopada 2017 r.
4
W dniu 10 marca 2017 r. wnosząca odwołanie skierowała do ówczesnego dyrektora wykonawczego Cedefopu wniosek o przedłużenie z nią umowy na podstawie art. 90 ust. 1 Regulaminu pracowniczego urzędników Unii Europejskiej (zwanego dalej „regulaminem pracowniczym”), mającego zastosowanie do personelu tymczasowego na podstawie art. 46 Warunków zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej (zwany dalej „wnioskiem o przedłużenie umowy”).
5
Decyzją z dnia 12 maja 2017 r. dyrektor wykonawczy oddalił ten wniosek i poinformował wnoszącą odwołanie, że jej umowa nie zostanie przedłużona.
6
Decyzją z dnia 1 grudnia 2017 r. komisja odwoławcza Cedefop (zwana dalej „komisją odwoławczą”) oddaliła zażalenie wniesione przez wnoszącą odwołanie na decyzję z dnia 12 maja 2017 r.
7
Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2020 r., VP/Cedefop (T‑187/18, zwanym dalej „wyrokiem stwierdzającym nieważność”, EU:T:2020:613), Sąd stwierdził nieważność decyzji z dnia 12 maja 2017 r. (pkt 1 sentencji) oraz decyzji z dnia 1 grudnia 2017 r. (pkt 2 sentencji) (zwanych dalej łącznie „decyzjami, których nieważność została stwierdzona”). Sąd zasądził ponadto od Cedefopu kwotę 30000 EUR tytułem naprawienia szkody majątkowej wyrządzonej wnoszącej odwołanie (pkt 3 sentencji), a także kwotę 10000 EUR tytułem zadośćuczynienia za krzywdę (pkt 4 sentencji). Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt 5 sentencji) i obciążył Cedefop kosztami postępowania (pkt 6 sentencji).
8
Z uzasadnienia wyroku stwierdzającego nieważność wynika, że Sąd orzekł, iż decyzja z dnia 12 maja 2017 r. była dotknięta oczywistym błędem w ocenie w zakresie, w jakim jej uzasadnienie stanowiła planowana likwidacja służby prawnej Cedefopu. Sąd uznał ponadto, że nie można wykluczyć, iż decyzja ta mogła mieć inną podstawę, a mianowicie utratę zaufania dyrektora wykonawczego Cedefopu do wnoszącej odwołanie. Sąd orzekł, że omawiana decyzja, w zakresie, w jakim była oparta na tej utracie zaufania, została wydana z naruszeniem prawa do bycia wysłuchanym, prawa do obrony i art. 26 regulaminu pracowniczego.
9
W dniu 8 stycznia 2021 r. wnosząca odwołanie zwróciła się do Cedefopu z wnioskiem o wykonanie wyroku stwierdzającego nieważność na podstawie art. 266 TFUE (zwanym dalej „wnioskiem o wykonanie wyroku stwierdzającego nieważność”). We wniosku tym domagała się od Cedefopu przedłużenia z nią umowy na czas nieokreślony, począwszy od dnia 16 listopada 2017 r.
10
Pismem z dnia 2 marca 2021 r. dyrektor wykonawczy Cedefopu odpowiedział wnoszącej odwołanie, że wykonanie wyroku stwierdzającego nieważność wymaga jedynie wypłacenia jej 40000 EUR tytułem naprawienia wyrządzonej jej szkody majątkowej i krzywdy, powiększonych o koszty, ponieważ zapłata tego odszkodowania i zadośćuczynienia rekompensuje skutki niezgodności z prawem stwierdzonej przez Sąd.
11
W dniu 28 kwietnia 2021 r. wnosząca odwołanie złożyła na podstawie art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego zażalenie na decyzję z dnia 2 marca 2021 r. Podniosła ona ponownie, że Cedefop nie wykonał pkt 1 i 2 sentencji wyroku stwierdzającego nieważność.
12
W dniu 29 lipca 2021 r. przewodniczący komisji odwoławczej skierował do wnoszącej odwołanie pismo, w którym wskazał, że komisja ta postanowiła na posiedzeniu w dniu 16 lipca 2021 r. uwzględnić jej zażalenie z dnia 28 kwietnia 2021 r. i „uchylić” wspomnianą decyzję z dnia 2 marca 2021 r., ponieważ wnosząca odwołanie nie miała możliwości przedstawienia uwag na jej temat.
13
W dniu 7 września 2021 r. dyrektor wykonawczy Cedefopu skierował do wnoszącej odwołanie pismo, w którym poinformował ją, że w następstwie decyzji komisji odwoławczej, o której mowa w poprzednim punkcie, rozpoznał ponownie sprawę i nie zamierza przyjąć dodatkowych środków żądanych przez wnoszącą odwołanie, w szczególności we wniosku o wykonanie wyroku stwierdzającego nieważność, ponieważ jego zdaniem wyrok stwierdzający nieważność został już w całości wykonany. W celu poszanowania prawa wnoszącej odwołanie do bycia wysłuchaną wezwał ją do przedstawienia uwag w przedmiocie planowanej decyzji.
14
W odpowiedzi na to pismo wnosząca odwołanie przedstawiła uwagi w dniu 15 października 2021 r.
15
Sporną decyzją, wydaną w dniu 17 grudnia 2021 r., dyrektor wykonawczy Cedefopu poinformował wnoszącą odwołanie, że agencja wypłaciła jej w całości kwoty zasądzone przez Sąd w wyroku stwierdzającym nieważność, w związku z czym nie ma potrzeby podejmowania dodatkowych środków w celu wykonania tego wyroku.
16
W dniu 3 marca 2022 r. wnosząca odwołanie złożyła na tę decyzję zażalenie, które zostało oddalone decyzją oddalającą zażalenie.
Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok
17
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 2 września 2022 r. wnosząca odwołanie wniosła, po pierwsze, o stwierdzenie nieważności spornej decyzji, a także decyzji oddalającej zażalenie, po drugie, o zadośćuczynienie za krzywdę, jakiej miała doznać z powodu tych decyzji, a po trzecie, o obciążenie Cedefopu kosztami postępowania.
18
Na poparcie żądania stwierdzenia nieważności wnosząca odwołanie podniosła pięć zarzutów, z których pierwszy dotyczył braku właściwości komisji odwoławczej, drugi – naruszenia art. 266 TFUE i oczywistego błędu w ocenie, trzeci – naruszenia obowiązku dbałości, czwarty – naruszenia zasad ochrony uzasadnionych oczekiwań, równego traktowania i niedyskryminacji, a piąty – nadużycia władzy.
19
Na rozprawie przed Sądem wnosząca odwołanie cofnęła zarzut pierwszy.
20
W zaskarżonym wyroku Sąd oddalił pozostałe cztery zarzuty jako bezzasadne.
21
Co się tyczy w szczególności zarzutu drugiego, dotyczącego naruszenia art. 266 TFUE i oczywistego błędu w ocenie, stwierdziwszy w pkt 34 zaskarżonego wyroku, że w wykonaniu wyroku stwierdzającego nieważność Cedefop był zobowiązany do ponownego rozpatrzenia wniosku o przedłużenie umowy i do wydania nowej decyzji zastępującej decyzje, których nieważność stwierdzono, Sąd orzekł w pkt 38 zaskarżonego wyroku, że Cedefop zastosował się do tego obowiązku, ponieważ – jak wynika z uzasadnienia decyzji oddalającej zażalenie – na etapie badania zażalenia wnoszącej odwołanie zbadał, czy należy uwzględnić ten wniosek, i uznał po zakończeniu tego badania, że nie należy przywracać wnoszącej odwołanie do pracy ze względów związanych z wewnętrzną organizacją tej agencji.
22
Wreszcie w pkt 43 i 44 zaskarżonego wyroku Sąd orzekł, po pierwsze, że wnosząca odwołanie nie zakwestionowała zasadności podstawy dotyczącej zmian w wewnętrznej organizacji Cedefopu, a po drugie, że podstawa ta sama w sobie wystarczy do uzasadnienia decyzji o nieprzedłużeniu z nią umowy o pracę.
Żądania stron w postępowaniu odwoławczym
23
W odwołaniu VP wnosi do Trybunału o:
–
uchylenie zaskarżonego wyroku;
–
zasądzenie od Cedefopu kwoty 5000000 EUR, szacowanej ex æquo et bono, tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę;
–
obciążenie Cedefopu kosztami postępowania odwoławczego oraz kosztami postępowania przed Sądem.
24
Cedefop wnosi do Trybunału o:
–
oddalenie odwołania;
–
obciążenie VP kosztami postępowania.
W przedmiocie wniosku o wyłączenie dokumentu z akt sprawy
Argumentacja stron
25
W odpowiedzi na odwołanie Cedefop zwrócił się, na podstawie art. 151 regulaminu postępowania przed Trybunałem, o usunięcie z akt korespondencji zawartej w załączniku C.1 do odwołania (zwanym dalej „załącznikiem C.1”).
26
Zdaniem Cedefopu ten załącznik C.1 w zakresie, w jakim zawiera e‑mail wysłany w dniu 2 kwietnia 2021 r., powtarzający w tym samym brzmieniu treść pisma jego doradcy prawnego skierowanego w nieznanej dacie do byłej doradczyni prawnej wnoszącej odwołanie, dotyczącego możliwości podjęcia przez strony rozmów w celu polubownego rozstrzygnięcia sporu (zwanego dalej „pismem doradcy prawnego Cedefopu”), jest w całości objęty ochroną poufności korespondencji między adwokatami na podstawie belgijskich zasad etyki zawodowej, które w ustawodawstwie belgijskim są zasadami obowiązkowymi. Ochrona poufności komunikacji między adwokatem a klientem, uznana w orzecznictwie Trybunału i Sądu, rozciąga się na komunikację między adwokatami, jeżeli prawo krajowe chroni jej poufność.
27
Wnosząca odwołanie podnosi, że wniosek ten jest niedopuszczalny, ponieważ nie został złożony w odrębnym piśmie, z naruszeniem art. 151 regulaminu postępowania.
28
Ponadto wniosek ten jest bezzasadny, ponieważ, po pierwsze, orzecznictwo przywołane przez Cedefop nie ma znaczenia dla uzasadnienia rzekomej „tajemnicy zawodowej między adwokatami”, a w każdym razie przesłanki określone w tym orzecznictwie nie zostały spełnione. Po drugie, załącznik C.1 stanowi istotny dowód dla celów niniejszego odwołania.
Ocena Trybunału
29
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że – jak wynika z art. 151 § 1 regulaminu postępowania, tylko w przypadku, gdy strona wnosi do Trybunału o rozstrzygnięcie kwestii formalnej lub incydentalnej bez rozpatrywania sprawy co do istoty, powinna złożyć ten wniosek w odrębnym piśmie. Wynika z tego, że Cedefop musiałby złożyć wniosek o usunięcie załącznika C.1 w odrębnym piśmie tylko wtedy, gdyby agencja ta zwróciła się do Trybunału o rozstrzygnięcie w przedmiocie takiego wniosku bez rozpatrywania sprawy co do istoty, co nie miało miejsca. W związku z tym podniesiony przez wnoszącą odwołanie zarzut niedopuszczalności wspomnianego wniosku należy oddalić.
30
W drugiej kolejności należy przypomnieć, że zasada równości broni, która wynika z samego pojęcia rzetelnego procesu, zagwarantowanego w szczególności w art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”), wiąże się z obowiązkiem przyznania każdej ze stron rozsądnej możliwości przedstawienia swojej sprawy, w tym również swoich dowodów, w warunkach niestawiających jej w wyraźnie mniej korzystnej sytuacji w stosunku do strony przeciwnej (wyrok z dnia 12 lipca 2022 r., Nord Stream 2/Parlament i Rada, C‑348/20 P, EU:C:2022:548, pkt 128 i przytoczone tam orzecznictwo).
31
Ponadto Trybunał ustanowił zasadę swobodnej oceny dowodów przez sąd Unii, z której wynika w szczególności, że dopuszczalność dowodu przedstawionego w terminie może zostać zakwestionowana przed tym sądem jedynie na podstawie okoliczności, że dowód ten został pozyskany lub przedstawiony w sposób niezgodny z prawem (zob. podobnie wyrok z dnia 12 lipca 2022 r., Nord Stream 2/Parlament i Rada, C‑348/20 P, EU:C:2022:548, pkt 129 i przytoczone tam orzecznictwo).
32
Jeżeli zostanie wykazane, że dowód został uzyskany lub przedstawiony w sposób niezgodny z prawem, sąd Unii może uznać go za dopuszczalny tylko wtedy, gdy ważenie interesów pokazuje, że interes skarżącego, który przedstawił te dowody, uwzględniając w szczególności użyteczność tych dowodów do dokonania oceny argumentów przemawiających za wniesioną do niego skargą, powinien przeważać nad interesem strony przeciwnej, który pozostawienie owych dowodów w aktach sprawy mogłoby konkretnie i faktycznie naruszać (zob. podobnie wyrok z dnia 12 lipca 2022 r., Nord Stream 2/Parlament i Rada, C‑348/20 P, EU:C:2022:548, pkt 131).
33
W niniejszej sprawie z załącznika C.1 wynika, po pierwsze, że w dniu 30 marca 2021 r. była doradczyni prawna wnoszącej odwołanie poinformowała ją i jej nowego doradcę prawnego, że pismo doradcy prawnego Cedefopu jest poufne, a po drugie, że doradczyni ta przekazała wnoszącej odwołanie treść tego pisma dopiero po tym, jak w dniu 1 kwietnia 2021 r. wnosząca odwołanie poinformowała ją, że „jako adwokatka i Pani klientka potwierdzam, że przekazane informacje jak najbardziej pozostają poufne”.
34
Zważywszy, że wnosząca odwołanie sama zatem przyznała, że treść pisma doradcy prawnego Cedefopu jest poufna i oficjalnie zobowiązała się do przestrzegania tej poufności, przedstawienie na etapie niniejszego odwołania e‑maila powtarzającego treść tego pisma powoduje, że przedstawienie takiego dowodu jest nieprawidłowe.
35
Tymczasem, biorąc pod uwagę, że Sąd nie oparł się na tym piśmie lub e‑mailu powtarzającym jego treść w celu uzasadnienia swego orzeczenia oraz że taki dokument nie wydaje się być kluczowym punktem argumentacji przedstawionej przez wnoszącą odwołanie, jej interes w pozostawieniu tego dokumentu w aktach sprawy nie może przeważać nad interesem Cedefopu w zachowaniu poufności tego pisma.
36
W związku z tym i z uwagi na fakt, że pozostałe informacje zawarte w załączniku C.1 są związane z kontekstem, w jakim e‑mail z dnia 2 kwietnia 2021 r. został wysłany do wnoszącej odwołanie, należy uwzględnić wniosek Cedefopu i usunąć załącznik C.1 z akt sprawy.
W przedmiocie odwołania
37
Na poparcie odwołania wnosząca je podnosi dziewięć zarzutów.
38
Zarzut pierwszy dotyczy przeinaczenia elementów akt sprawy. Zarzut drugi dotyczy naruszenia obowiązku zbadania z urzędu kompetencji komisji odwoławczej do wydania decyzji dotyczącej wykonania wyroku stwierdzającego nieważność. Zarzut trzeci dotyczy braku stwierdzenia takiego braku kompetencji komisji odwoławczej. Zarzut czwarty dotyczy naruszenia zasady „sądu ustanowionego ustawą”, wyrażonej w art. 47 Karty. Zarzut piąty dotyczy braku właściwości do uchylenia wyroku stwierdzającego nieważność. Zarzut szósty dotyczy naruszenia art. 266 TFUE. Zarzut siódmy dotyczy naruszenia wyroków z dnia 25 października 2013 r., Komisja/Moschonaki (T‑476/11 P, EU:T:2013:557) oraz z dnia 16 października 2019 r., ZV/Komisja (T‑684/18, EU:T:2019:748). Zarzut ósmy dotyczy naruszenia obowiązku uzasadnienia. Zarzut dziewiąty dotyczy naruszenia prawa do bycia wysłuchanym, zapisanego w art. 47 Karty.
39
W odwołaniu wnosząca odwołanie wnosi również o zasądzenie od Cedefopu zadośćuczynienia za krzywdę, jakiej miała doznać z powodu uporczywej odmowy wykonania przez tę agencję wyroku stwierdzającego nieważność, ustalonej ex æquo et bono na 5 mln EUR.
W przedmiocie dopuszczalności wniosku o zadośćuczynienie
40
Zgodnie z art. 169 § 1 regulaminu postępowania „żądania odwołania mają na celu uchylenie, w całości lub w części, orzeczenia Sądu, w brzmieniu zawartym w sentencji”. Ponadto zgodnie z art. 170 § 1 tego regulaminu żądania odwołania mają na celu, na wypadek uznania go za zasadne, uwzględnienie, w całości lub w części, żądań przedstawionych w pierwszej instancji z wykluczeniem wszelkich nowych żądań.
41
W niniejszej sprawie drugi punkt żądań wnoszącej odwołanie dotyczy zasądzenia od Cedefopu zadośćuczynienia za krzywdę, jakiej miała ona doznać z powodu uporczywej odmowy wykonania przez tę agencję wyroku stwierdzającego nieważność, ustalonego ex æquo et bono w kwocie 5 mln EUR.
42
Tymczasem przed Sądem wnosząca odwołanie wniosła o zasądzenie od Cedefopu na jej rzecz zadośćuczynienia za tę krzywdę, które oszacowała wówczas ex æquo et bono na kwotę 100000 EUR.
43
Wynika z tego, że drugie żądanie odwołania stanowi nowe żądanie, ponieważ poprzez to żądanie wnosząca odwołanie zmierza do uzyskania zadośćuczynienia w kwocie wyższej od kwoty 100000 EUR, której zapłaty domagała się w pierwszej instancji z tego samego tytułu. Żądanie to jest zatem niedopuszczalne w tym zakresie, bez uszczerbku dla możliwości skorzystania przez Trybunał, w razie uznania odwołania za zasadne, z nieograniczonego prawa orzekania, które art. 91 ust. 1 regulaminu pracowniczego przyznaje sądowi Unii w sporach o charakterze majątkowym.
Co do istoty
W przedmiocie zarzutu pierwszego
– Argumentacja stron
44
W zarzucie pierwszym, który jest skierowany przeciwko pkt 22, 37 i 38 zaskarżonego wyroku, wnosząca odwołanie podnosi w istocie, że uznając, iż decyzja oddalająca zażalenie stanowi decyzję dotyczącą wykonania wyroku stwierdzającego nieważność, a konkretnie decyzję wydaną w miejsce decyzji, których nieważność została stwierdzona, Sąd przeinaczył elementy zawarte w aktach sprawy, a w szczególności decyzję oddalającą zażalenie.
45
Wnosząca odwołanie twierdzi, że aby dojść do tego wniosku, Sąd oparł się na okoliczności, iż w decyzji oddalającej zażalenie komisja odwoławcza odniosła się do względów związanych z wewnętrznym funkcjonowaniem Cedefopu. Jednakże zdaniem wnoszącej odwołanie jedyne odniesienie w tej decyzji do wewnętrznej organizacji Cedefopu znajduje się na s. 16 wspomnianej decyzji. Tymczasem wnosząca odwołanie kwestionuje, jakoby odniesienie to mogło prowadzić do uznania, że komisja odwoławcza wydała w ten sposób decyzję zastępującą decyzje, których nieważność stwierdzono.
46
Ponadto akta niniejszej sprawy nie zawierają żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że Cedefop miał zamiar wydać lub faktycznie wydał decyzję zastępującą decyzje, których nieważność stwierdzono. Przeciwnie, jedyne, co wynika z tych akt, to uporczywa odmowa Cedefopu wydania takiej decyzji.
47
Cedefop utrzymuje, że Sąd słusznie wskazał, iż w decyzji oddalającej zażalenie komisja odwoławcza orzekła, po pierwsze, że w wyroku stwierdzającym nieważność Sąd nie zajął stanowiska w kwestii organizacji wewnętrznej Cedefopu lub ponownego utworzenia służby prawnej, po drugie, że rozmowy dotyczące ponownego utworzenia stanowiska wewnętrznego doradcy prawnego, które miały miejsce w 2021 r., nie były związane ze szczególnym przypadkiem wnoszącej odwołanie, a po trzecie, że procedura naboru wewnętrznego doradcy prawnego była ściśle związana z wynikiem postępowania w sprawie naboru nowego dyrektora ds. zasobów ludzkich.
48
Tymczasem na podstawie wszystkich tych okoliczności faktycznych, które są opisane na s. 16–17 decyzji oddalającej zażalenie, komisja odwoławcza wyraźnie stwierdziła, że „Cedefop zamierza zreorganizować sposób funkcjonowania służby prawnej w celu ograniczenia zagrożeń, przy czym nie ma zamiaru przywrócenia poprzednio zatrudnionych w niej osób lub poprzedniej organizacji pracy”.
49
W konsekwencji komisja odwoławcza wyraźnie wskazała wnoszącej odwołanie, że tytułem głównym uznaje, iż Cedefop nie musi koniecznie rozpatrzeć ponownie wniosku o przedłużenie umowy, ponieważ agencja ta w pełni wykonała wyrok stwierdzający nieważność poprzez wypłatę rekompensaty finansowej za całość krzywdy wyrządzonej w wyniku decyzji, których nieważność stwierdzono, jednak posiłkowo rozpatrzyła ten wniosek i oddaliła go z powodów przedstawionych w pkt 47 i 48 niniejszego wyroku.
50
W replice wnosząca odwołanie podkreśla, że wbrew temu, co Cedefop wielokrotnie utrzymywał w sprawach, w których wydano postanowienie z dnia 20 maja 2022 r., VP/Cedefop (T‑534/21, EU:T:2022:327) i zaskarżony wyrok, agencja ta na etapie odwołania po raz pierwszy podnosi, że została wydana decyzja zastępująca decyzje, których nieważność stwierdzono, nie przedstawia jednak dowodów na poparcie tego twierdzenia.
51
W duplice Cedefop podnosi, że Sąd nie przeinaczył okoliczności faktycznych, ponieważ odniósł się po prostu do jasnego brzmienia decyzji oddalającej zażalenie, przy czym nie próbował dokonać jej wykładni.
– Ocena Trybunału
52
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przeinaczenie dowodów ma miejsce wówczas, gdy Sąd w sposób oczywisty przekroczył granice rozsądnej oceny tych dowodów. Przeinaczenie musi wynikać w oczywisty sposób z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, przy czym nie ma konieczności dokonywania nowej oceny okoliczności faktycznych i dowodów. W tym względzie nie wystarczy wskazać, że dokument mógłby zostać zinterpretowany inaczej, niż uczynił to Sąd (wyrok z dnia 5 marca 2024 r., Kočner/Europol, C‑755/21 P, EU:C:2024:202, pkt 96 i przytoczone tam orzecznictwo).
53
W celu zbadania zasadności niniejszego zarzutu należy przypomnieć, że w pkt 34 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, na podstawie orzecznictwa przytoczonego w pkt 31–33 tego wyroku, iż w wykonaniu wyroku stwierdzającego nieważność Cedefop był zobowiązany do ponownego rozpatrzenia wniosku o przedłużenie umowy i do wydania decyzji zastępującej decyzje, których nieważność stwierdzono.
54
W tym względzie w pkt 35–38 zaskarżonego wyroku Sąd uznał, opierając się na elementach uzasadnienia decyzji oddalającej zażalenie streszczonych w pkt 37 tego wyroku, że Cedefop wywiązał się z takiego obowiązku, ponieważ w decyzji tej komisja odwoławcza, po pierwsze, potwierdziła wniosek, do którego doszedł dyrektor wykonawczy Cedefopu przy wydawaniu spornej decyzji, a mianowicie, że w następstwie wypłaty odszkodowania i zadośćuczynienia, zasądzonych od tej agencji wyrokiem stwierdzającym nieważność, wyrok ten został w całości wykonany, w związku z czym Cedefop nie musiał podejmować żadnych dodatkowych środków wykonania tego wyroku, a ponadto, po drugie, ponownie rozpatrzyła wniosek o przedłużenie umowy i oddaliła go ze względów związanych z wewnętrzną organizacją Cedefopu, wydając w ten sposób decyzję zastępującą decyzje, których nieważność stwierdzono. Jak wynika z pkt 43 zaskarżonego wyroku, zdaniem Sądu ta ostatnia decyzja opierała się w szczególności na uznaniu, że Cedefop zamierzał zmienić swoją wewnętrzną organizację i przeorganizować swoją wewnętrzną obsługę prawną.
55
Z przywołanych w poprzednim punkcie niniejszego wyroku punktów zaskarżonego wyroku wynika zatem, że w ocenie Sądu – w następstwie wniosku o wykonanie wyroku stwierdzającego nieważność – Cedefop jednocześnie, po pierwsze, odmówił uwzględnienia tego żądania ze względu na to, że uznał, iż ten ostatni wyrok został już w całości wykonany, i że w związku z tym nie było podstaw do przyjęcia żadnego innego dodatkowego środka wykonawczego, takiego jak ponowne rozpatrzenie wniosku o przedłużenie umowy, a tym bardziej faktyczne przedłużenie umowy, a po drugie, w pewnym zakresie ten wniosek uwzględnił, gdyż rozpatrzył ponownie wniosek o przedłużenie umowy, ale oddalił go ze względów związanych z organizacją wewnętrzną Cedefopu. W ten sposób agencja ta wydała decyzję zastępującą decyzje, których nieważność stwierdzono, a decyzja ta stanowiła środek służący wykonaniu wyroku stwierdzającego nieważność.
56
Należy zauważyć, że sama lektura decyzji oddalającej zażalenie pozwala stwierdzić, iż – jak słusznie podnosi wnosząca odwołanie – rozważania zawarte w pkt 37 zaskarżonego wyroku, które skłoniły Sąd do uznania, że Cedefop wydał decyzję zastępującą decyzje, których nieważność stwierdzono, mogły zostać wywiedzione jedynie z części uzasadnienia decyzji oddalającej zażalenie, ujętej w akapitach od czwartego na s. 16 tej decyzji do drugiego na s. 17 tej decyzji, w których komisja odwoławcza uzasadniła oddalenie zarzutu dotyczącego naruszenia art. 266 TFUE podniesionego przez wnoszącą odwołanie w zażaleniu. Jedynie bowiem w tej części uzasadnienia decyzji oddalającej zażalenie, zajmującej łącznie cztery ustępy (zwanej dalej „sporną częścią uzasadnienia”), mowa jest o takich rozważaniach.
57
Dokładniej rzecz ujmując, ze spornej części uzasadnienia wynika, że aby uznać w pkt 37, 38 i 43 zaskarżonego wyroku, iż Cedefop wydał decyzję zastępującą decyzje, których nieważność stwierdzono, opierając się na względach związanych ze swoją wewnętrzną organizacją, Sąd siłą rzeczy oparł się wyłącznie na akapicie drugim na s. 17 decyzji oddalającej zażalenie, który stanowi czwarty i ostatni akapit spornej części uzasadnienia. W akapicie tym komisja odwoławcza wskazuje bowiem konkretnie, co następuje: „[N]a podstawie dokładnej i transparentnej analizy status quo przeprowadzonej w 2021 r. na podstawie danych z 2020 r. Cedefop zamierzał zreorganizować sposób funkcjonowania służby prawnej w celu ograniczenia zidentyfikowanych zagrożeń, przy czym nie miał zamiaru przywrócenia poprzednio zatrudnionych w niej osób lub poprzedniej organizacji pracy”.
58
Tymczasem, po pierwsze, brzmienie akapitu drugiego na s. 17 decyzji oddalającej zażalenie jest zbyt nieprecyzyjne, aby można było z niego jasno wywnioskować, że komisja odwoławcza dokonuje w ten sposób ponownego rozpatrzenia złożonego przez wnoszącą odwołanie wniosku o przedłużenie umowy i oddala ją, wydając w ten sposób decyzję zastępującą decyzje, których nieważność stwierdzono, w celu ewentualnego wykonania wyroku stwierdzającego nieważność.
59
Należy zatem, po drugie, zbadać, czy kontekst tego ustępu drugiego wskazuje na to, że można go było w ten sposób zrozumieć.
60
W tym względzie należy przede wszystkim uściślić, że w decyzji oddalającej zażalenie sporna część uzasadnienia została wprowadzona wyrażeniem „ponadto” i znajduje się bezpośrednio po uzasadnieniu tej decyzji, przedstawionym na jej s. 14 i 15, dotyczącym wypłaty kwot odszkodowania i zadośćuczynienia, zasądzonych od Cedefopu wyrokiem stwierdzającym nieważność. Tymczasem zgodnie z tym uzasadnieniem komisja odwoławcza stwierdziła bez zastrzeżeń, że – jak wynika ze spornej decyzji – wykonanie tego wyroku przez Cedefop było w pełni zgodne z art. 266 TFUE i że nie ma konieczności wydawania przez tę agencję innej decyzji.
61
Ponadto nic w brzmieniu trzech pierwszych ustępów spornej części uzasadnienia nie pozwala uznać, że niezależnie od tego wniosku komisja odwoławcza postanowiła jednak, posiłkowo, ponownie rozpatrzyć wniosek o przedłużenie umowy i wydać decyzję zastępującą decyzje, których nieważność stwierdzono, a zatem przyjąć dodatkowe środki w wykonaniu wyroku stwierdzającego nieważność.
62
Wystarczy bowiem zauważyć, po pierwsze, że w akapicie pierwszym spornej części uzasadnienia, który odpowiada akapitowi czwartemu na s. 16 decyzji oddalającej zażalenie, komisja odwoławcza ograniczyła się do wskazania w istocie powodów, dla których uznała, że z wyroku stwierdzającego nieważność nie można wywnioskować, iż Cedefop jest zobowiązany do przywrócenia wnoszącej odwołanie do pracy lub do przedłużenia z nią umowy. Po drugie, w akapitach drugim i trzecim spornej części uzasadnienia, które odpowiadają, odpowiednio, akapitowi piątemu na s. 16 i akapitowi pierwszemu na s. 17 decyzji oddalającej zażalenie, komisja odwoławcza, powołując się na wnioski komitetu wykonawczego Cedefopu z dnia 3 marca 2021 r. dotyczące ponownego utworzenia stanowiska doradcy prawnego w tej agencji (zwane dalej „decyzją komitetu wykonawczego z dnia 3 marca 2021 r.”), stwierdziła zasadniczo, że ta ostatnia decyzja pozostawała „bez związku” z konkretnym przypadkiem wnoszącej odwołanie i z wyrokiem stwierdzającym nieważność, który „został w całości wykonany poprzez zapłatę odszkodowania i zadośćuczynienia oraz kosztów sądowych” i że w związku z tym „nie może być mowy o sprzeczności między ponownym utworzeniem stanowiska a przywróceniem skarżącej do pracy ani o unikaniu przywrócenia jej do pracy”.
63
Wreszcie należy uwzględnić okoliczność, że sporna część uzasadnienia stanowi odpowiedź udzieloną przez komisję odwoławczą na konkretny argument podniesiony przed nią przez wnoszącą odwołanie na poparcie zarzutu dotyczącego naruszenia art. 266 TFUE. W szczególności w ramach tego argumentu wnosząca odwołanie, uznając, że prawidłowe wykonanie wyroku stwierdzającego nieważność wymaga przedłużenia z nią umowy od dnia 16 listopada 2017 r., podniosła, że jej przywrócenie do pracy w Cedefopie w wykonaniu tego wyroku nie stwarza trudności w zakresie wewnętrznej organizacji tej agencji, ponieważ pod względem stanowiska doradcy prawnego ta organizacja nie różni się od organizacji panującej w tym dniu. W tym względzie wnosząca odwołanie twierdziła, że decyzją komitetu wykonawczego z dnia 3 marca 2021 r., której przyjęcie zbiegło się ze złożeniem wniosku o wykonanie wyroku stwierdzającego nieważność, Cedefop postanowił ponownie stworzyć stanowisko wewnętrznego doradcy prawnego w tej agencji. W tym kontekście wnosząca odwołanie twierdziła, że odmowa przedłużenia z nią umowy i przywrócenia jej do pracy przez dyrektora wykonawczego Cedefopu, mino że stanowisko wewnętrznego doradcy prawnego zostało ponownie utworzone po jej wniosku o wykonanie wyroku stwierdzającego nieważność, a skoro to stanowisko zostało ponownie utworzone, przywrócenie jej do pracy nie będzie miało wpływu na wewnętrzną organizację Cedefopu, nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia i dowodzi, że odmowa jest jedynie decyzją personalną tego dyrektora, a w związku z tym stanowi nadużycie władzy.
64
Tak więc w świetle wspomnianego argumentu wnoszącej odwołanie z brzmienia trzech pierwszych ustępów spornej części uzasadnienia wynika jednoznacznie, że za ich pomocą komisja odwoławcza zamierzała ustosunkować się do tego samego argumentu, odrzucając istnienie jakiegokolwiek związku między decyzją komitetu wykonawczego z dnia 3 marca 2021 r. a wyrokiem stwierdzającym nieważność i wnioskiem o wykonanie owego wyroku, z którym wystąpiła wnosząca odwołanie, w tym sensie, że decyzja ta została wydana w celu wykonania tego wyroku w następstwie tego wniosku i że sporna decyzja została wydana przez dyrektora wykonawczego Cedefopu ze względów personalnych i tym samym stanowiła nadużycie władzy.
65
W konsekwencji w braku jakiegokolwiek elementu w trzech pierwszych ustępach spornej części uzasadnienia, który pozwalałby uznać, choćby w sposób dorozumiany, że komisja odwoławcza miała zamiar odstąpić od swojego wniosku, zgodnie z którym wyrok stwierdzający nieważność został w całości wykonany zgodnie z art. 266 TFUE poprzez wypłatę odszkodowania i zadośćuczynienia, o których mowa w sentencji tego wyroku, w związku z czym nie było potrzeby przyjmowania innych dodatkowych środków wykonawczych – do którego to wniosku właśnie doszła i przy którym obstawała jeszcze w akapicie trzecim spornej części uzasadnienia – akapit drugi na s. 17 decyzji oddalającej zażalenie nie może być rozumiany, bez wypaczenia zakresu jego treści, w ten sposób, że komisja odwoławcza tytułem pomocniczym ponownie rozpatruje tu wniosek o przedłużenie umowy i wydaje decyzję zastępującą decyzje, których nieważność stwierdzono.
66
Wręcz odwrotnie, na tle całego kontekstu akapitu drugiego nie można racjonalnie rozumieć inaczej niż jako dalszy ciąg rozważań dotyczących odpowiedzi udzielonej przez komisję odwoławczą na argument wnoszącej odwołanie dotyczący decyzji komitetu wykonawczego z dnia 3 marca 2021 r. Tym samym wskazane przez komisję odwoławczą względy związane z organizacją wewnętrzną Cedefopu najwyraźniej stanowią dowód przedstawiony przez nią nie w celu uzasadnienia nieprzedłużenia z wnoszącą odwołanie umowy w następstwie ponownego rozpatrzenia jej wniosku o to przedłużenie, jak to stwierdził Sąd w pkt 38 zaskarżonego wyroku, tylko w celu uzasadnienia braku jakiegokolwiek związku między decyzją komitetu wykonawczego z dnia 3 marca 2021 r. a wyrokiem stwierdzającym nieważność i wnioskiem o jego wykonanie.
67
Po trzecie, okoliczność, że te względy związane z organizacją wewnętrzną Cedefopu wynikają, zgodnie z brzmieniem akapitu drugiego na s. 17 decyzji oddalającej zażalenie, z analizy „status quo przeprowadzonej w 2021 r. na podstawie danych z 2020 r.”, potwierdza fakt, że wspomniane względy nie są związane z ponownym rozpatrzeniem wniosku o przedłużenie umowy, przeprowadzonym w ramach wykonania wyroku stwierdzającego nieważność, ponieważ takie ponowne rozpatrzenie powinno było zostać przeprowadzone na tle sytuacji panującej w dniu wydania decyzji, których nieważność stwierdzono (zob. podobnie wyrok z dnia 31 marca 1971 r., Komisja/Rada, 22/70, EU:C:1971:32, pkt 60).
68
W świetle powyższych rozważań należy stwierdzić, że uznając, iż decyzja oddalająca zażalenie stanowiła decyzję dotyczącą wykonania wyroku stwierdzającego nieważność, a konkretnie decyzję wydaną w miejsce decyzji, których nieważność stwierdzono, Sąd przeinaczył elementy zawarte w aktach sprawy, w szczególności zaś decyzję oddalającą zażalenie.
69
W związku z tym, ponieważ zarzut pierwszy jest zasadny, należy uchylić zaskarżony wyrok bez konieczności badania zarzutów od drugiego do dziewiątego.
W przedmiocie skargi przed Sądem
70
Zgodnie z art. 61 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w przypadku uchylenia orzeczenia Sądu Trybunał może wydać orzeczenie ostateczne w sprawie, jeśli stan postępowania na to pozwala, lub skierować sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd.
71
W niniejszej sprawie, ponieważ odwołanie wnoszącej odwołanie przed Sądem opiera się na zarzutach, które były przedmiotem kontradyktoryjnej debaty przed Sądem i których rozpatrzenie nie wymaga przyjęcia żadnych dodatkowych środków organizacji postępowania lub środków dowodowych, Trybunał jest zdania, że stan postępowania pozwala na wydanie orzeczenia w przedmiocie tej skargi i że należy wydać orzeczenie ostateczne w jej przedmiocie (zob. analogicznie wyrok z dnia 5 marca 2024 r., Kočner/Europol, C‑755/21 P, EU:C:2024:202, pkt 112 i przytoczone tam orzecznictwo).
W przedmiocie zarzutu drugiego skargi przed Sądem
Argumentacja stron
72
W zarzucie drugim wnosząca odwołanie podnosi, że w następstwie wyroku stwierdzającego nieważność Cedefop powinien był ponownie rozpatrzeć wniosek o przedłużenie umowy i wydać nową decyzję zastępującą decyzje, których nieważność stwierdzono. Zdaniem wnoszącej odwołanie jedynym środkiem, jaki Cedefop mógł zgodnie z prawem przyjąć po tym ponownym rozpatrzeniu, było przedłużenie z nią umowy. Wnosząca odwołanie wywodzi z tego, że nie przyjmując decyzji o przedłużeniu z nią umowy, Cedefop naruszył art. 266 TFUE i popełnił oczywisty błąd w ocenie. Wyjaśnia ona, że okoliczność, iż w wyroku stwierdzającym nieważność Sąd zasądził od Cedefopu odszkodowanie i zadośćuczynienie, nie ma żadnego wpływu na ciążący na nim obowiązek wydania takiej decyzji w celu wykonania wyroku stwierdzającego nieważność.
73
Cedefop utrzymuje zasadniczo, że wydając sporną decyzję, utrzymaną w mocy w decyzji oddalającej zażalenie, agencja ta należycie wywiązała się z ciążącego na niej na mocy art. 266 TFUE obowiązku wykonania wyroku stwierdzającego nieważność. Odszkodowanie przyznane z tytułu utraty szansy przez wnoszącą odwołanie naprawiło skutki stwierdzonej niezgodności z prawem, w związku z czym nie było konieczności przyjmowania żadnych innych środków w celu wykonania wyroku stwierdzającego nieważność. W związku z tym zdaniem Cedefopu zarzut drugi jest bezzasadny.
Ocena Trybunału
74
Zgodnie z art. 266 TFUE instytucja, organ lub jednostka organizacyjna, które wydały akt, którego nieważność stwierdzono, są zobowiązane do podjęcia środków, które zapewnią wykonanie wyroku stwierdzającego nieważność tego aktu.
75
Aby zastosować się do tego wyroku i zapewnić jego pełne wykonanie, instytucja, organ lub jednostka organizacyjna są zobowiązane do poszanowania nie tylko sentencji wyroku, ale również uzasadnienia stanowiącego jej niezbędne wsparcie w tym znaczeniu, że jest ono nieodzowne do określenia dokładnego znaczenia tego, co zostało orzeczone w sentencji. Owo uzasadnienie wskazuje bowiem z jednej strony konkretny przepis uznany za niezgodny z prawem, a z drugiej strony ukazuje szczegółowe powody stwierdzonej w sentencji niezgodności z prawem, które zainteresowana instytucja powinna uwzględnić przy zastępowaniu aktu, którego nieważność stwierdzono (zob. podobnie wyrok z dnia 12 grudnia 2024 r., DD/FRA, C‑587/21 P, EU:C:2024:1017, pkt 22, 23 i przytoczone tam orzecznictwo).
76
Co się tyczy skutków stwierdzenia nieważności aktu przez sąd Unii, należy przypomnieć, że ma ono skutek ex tunc, a zatem powoduje, że akt, którego nieważność stwierdzono, zostaje usunięty z obrotu prawnego Unii z mocą wsteczną, czyli uznaje się ten akt za nigdy nieistniejący (zob. podobnie wyrok z dnia 28 maja 2013 r., Abdulrahim/Rada i Komisja, C‑239/12 P, EU:C:2013:331, pkt 68).
77
Jako że art. 266 TFUE nie uściśla charakteru środków, jakie powinien podjąć autor aktu, którego nieważność stwierdzono, aby wywiązać się z tego obowiązku, to do autora tego aktu należy określenie tych środków, przy czym przy wyborze tych środków przysługuje mu szeroki zakres uznania, pod warunkiem że dostosuje się on do sentencji wyroku, którym stwierdzono nieważność tego aktu, oraz do uzasadnienia będącego niezbędną podstawą tego rozstrzygnięcia (wyrok z dnia 12 grudnia 2024 r., DD/FRA, C‑587/21 P, EU:C:2024:1017, pkt 24 i przytoczone tam orzecznictwo).
78
Dokładniej rzecz ujmując, postępowanie mające na celu zastąpienie aktu, którego nieważność stwierdzono, powinno zostać podjęte dokładnie w tym miejscu, w którym wystąpiła niezgodność z prawem, ponieważ stwierdzenie nieważności aktu pozostaje co do zasady bez wpływu na ważność przygotowujących jego wydanie czynności, podjętych na etapie poprzedzającym etap postępowania, na którym dopuszczono się tego uchybienia (wyrok z dnia 12 grudnia 2024 r., DD/FRA, C‑587/21 P, EU:C:2024:1017, pkt 25 i przytoczone tam orzecznictwo).
79
W związku z tym w celu zapewnienia prawidłowego wykonania wyroku stwierdzającego nieważność, a tym samym wywiązania się z obowiązku ciążącego na nich na mocy art. 266 TFUE, instytucja, organ lub jednostka organizacyjna, które wydały akt, którego nieważność stwierdzono, są zobowiązane do przyjęcia środków niezbędnych do usunięcia skutków stwierdzonych niezgodności z prawem, co w przypadku aktu, który został już wykonany, oznacza przywrócenie stanu, który by istniał w braku stwierdzonej niezgodności z prawem.
80
Z powyższego wynika, że w celu wykonania wyroku stwierdzającego nieważność Cedefop był zobowiązany do ponownego rozpatrzenia wniosku o przedłużenie umowy i do wydania decyzji zastępującej decyzje, których nieważność stwierdzono, przyjmując przy tym za punkt wyjścia sytuację istniejącą w dniu wydania tych decyzji i uwzględniając uzasadnienie wyroku stwierdzającego nieważność.
81
Wbrew temu, co twierdzi Cedefop, okoliczność, że w wyroku stwierdzającym nieważność Sąd zasądził od niego odszkodowanie z tytułu szkody majątkowej poniesionej przez wnoszącą odwołanie z powodu utraty szansy na przedłużenie z nią umowy, w żaden sposób nie zwalniała Cedefopu z wykonania tych zobowiązań.
82
Takie zwolnienie nie wynika bowiem z żadnego fragmentu uzasadnienia wyroku stwierdzającego nieważność, a odszkodowanie, które Sąd zasądził od Cedefopu, stanowi odszkodowanie finansowe należne wnoszącej odwołanie z tytułu utraty szansy, bez uszczerbku dla innych ciążących na tej agencji obowiązków wynikających z wykonania wyroku stwierdzającego nieważność, przypomnianych w pkt 80 niniejszego wyroku.
83
W każdym razie, zakładając nawet, że poprzez jednoczesne przyznanie wnoszącej odwołanie odszkodowania za utratę szansy na przedłużenie z nią umowy oraz nakazanie stwierdzenia nieważności decyzji o nieprzedłużeniu tej umowy Sąd naruszył prawo, takie naruszenie prawa mogłoby zostać podniesione jedynie w ramach odwołania od wyroku stwierdzającego nieważność. Tymczasem Cedefop nie wniósł takiego odwołania, zatem wyrok ten stał się prawomocny.
84
W związku z tym, odmawiając przyjęcia środków mających na celu wykonanie wyroku stwierdzającego nieważność innych niż wypłata odszkodowania i zadośćuczynienia, o których mowa w tym wyroku, Cedefop naruszył art. 266 TFUE.
85
W konsekwencji należy uznać drugi zarzut skargi za zasadny i stwierdzić nieważność zarówno spornej decyzji, jak i decyzji oddalającej zażalenie.
W przedmiocie żądań odszkodowawczych
Argumentacja stron
86
Wnosząca odwołanie podnosi, że uporczywa odmowa wykonania przez Cedefop wyroku stwierdzającego nieważność stanowi oczywiste uchybienie prawu Unii i naruszenie zaufania, jakie system prawny Unii powinien wzbudzać wobec wszystkich podmiotów prawa. Ponadto, co się tyczy sytuacji osobistej wnoszącej odwołanie, utrzymująca się od 2017 r. niepewność w kwestii przedłużenia jej umowy wywołała u niej poczucie braku bezpieczeństwa i napięcia w odniesieniu do jej przyszłości zawodowej, powodując u niej stres i lęk. Tym samym stwierdzenie nieważności nie może stanowić wystarczającego zadośćuczynienia za krzywdę doznaną przez wnoszącą odwołanie w wyniku niewykonania wyroku stwierdzającego nieważność. W tej sytuacji wnosi ona o zasądzenie od Cedefopu zadośćuczynienia w kwocie 100000 EUR.
87
Zdaniem Cedefopu żądanie odszkodowawcze wnoszącej odwołanie należy oddalić. Po pierwsze, krzywda związana z nieprzedłużeniem z nią umowy została bowiem już naprawiona, ponieważ w wyroku stwierdzającym nieważność Sąd zasądził od Cedefopu z tego tytułu zadośćuczynienie w kwocie 10000 EUR, które Cedefop już zapłacił. Po drugie, wnosząca odwołanie nie określiła, jakie okoliczności złożyły się na jej krzywdę.
Ocena Trybunału
88
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że poprzez swoje żądanie odszkodowawcze wnosząca odwołanie zmierza do uzyskania zadośćuczynienia za krzywdę wyrządzoną jej przez Cedefop tym, że nie zapewnił prawidłowego wykonania wyroku stwierdzającego nieważność. Żądanie to jest zatem związane z niezgodnością z prawem spornej decyzji i decyzji oddalającej zażalenie.
89
Tak więc krzywda, na którą powołuje się wnosząca odwołanie w ramach niniejszego odwołania, różni się od krzywdy, której zadośćuczynienia domagała się w ramach skargi zakończonej wyrokiem stwierdzającym nieważność, wynikającej z niezgodności z prawem decyzji, których nieważność stwierdzono.
90
W konsekwencji, wbrew temu, co twierdzi Cedefop, niniejsze żądanie odszkodowawcze nie ma na celu uzyskania zadośćuczynienia za już naprawioną krzywdę.
91
W drugiej kolejności należy przypomnieć, że powstanie odpowiedzialności pozaumownej agencji Unii jest uzależnione od łącznego spełnienia szeregu przesłanek, a mianowicie bezprawności zachowania zarzucanego tej agencji, rzeczywistego charakteru szkody oraz istnienia związku przyczynowego między tym zachowaniem a podnoszoną szkodą (zob. podobnie wyrok z dnia 4 czerwca 2020 r., Schokker/EASA, C‑310/19 P, EU:C:2020:435, pkt 54 i przytoczone tam orzecznictwo).
92
Przede wszystkim, ponieważ nieważność spornej decyzji i decyzji oddalającej zażalenie stwierdzono ze względu na naruszenie przez Cedefop ciążącego na nim na mocy art. 266 TFUE obowiązku wykonania wyroku stwierdzającego nieważność, pierwsza przesłanka powstania odpowiedzialności Cedefopu, a mianowicie bezprawność zarzucanego zachowania, jest spełniona.
93
Z kolei, co się tyczy przesłanki dotyczącej rzeczywistego charakteru szkody, należy zauważyć, że odmowa wykonania przez instytucję, organ lub jednostkę organizacyjną Unii orzeczenia wydanego przez sąd Unii stanowi naruszenie zaufania, jakie każdy podmiot prawa powinien żywić do systemu prawnego Unii, opartego w szczególności na poszanowaniu orzeczeń wydanych przez sądy Unii. W związku z tym, niezależnie od jakiejkolwiek szkody majątkowej, która mogłaby wynikać z niewykonania wyroku, odmowa przyjęcia środków niezbędnych do jego prawidłowego wykonania sama w sobie powoduje szkodę niemajątkową dla strony, która uzyskała korzystny wyrok.
94
Ponadto zachowanie Cedefopu bezsprzecznie wywołało u wnoszącej odwołanie trwały stan niepewności co do kwestii przedłużenia z nią umowy, więc sytuacja ta wyrządziła jej krzywdę.
95
Należy zatem uznać, że rzeczywisty charakter szkody został wykazany.
96
Wreszcie, co się tyczy związku przyczynowego, wystarczy stwierdzić, że doznana przez wnoszącą odwołanie krzywda była bezpośrednio spowodowana odmową przyjęcia przez Cedefop środków mających na celu wykonanie wyroku stwierdzającego nieważność innych niż wypłata odszkodowania i zadośćuczynienia, o których mowa w tym wyroku, i że taka krzywda nie zostałaby wyrządzona, gdyby Cedefop prawidłowo wykonał ten wyrok.
97
Wynika z tego, że istnienie związku przyczynowego między bezprawnym zachowaniem Cedefopu a szkodą również zostało wykazane.
98
Biorąc pod uwagę szczególne okoliczności niniejszej sprawy, należy uznać, że przyznanie wnoszącej odwołanie kwoty 15000 EUR stanowi odpowiednie zadośćuczynienie za tę krzywdę.
W przedmiocie kosztów
99
Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania, jeżeli odwołanie jest zasadne i Trybunał wydaje orzeczenie kończące postępowanie w sprawie, rozstrzyga on również o kosztach.
100
Zgodnie z art. 138 § 1 tego regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 tego regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
101
Ponieważ w niniejszej sprawie wnosząca odwołanie wniosła o obciążenie Cedefopu kosztami postępowania, a Cedefop przegrał sprawę zarówno w ramach odwołania, jak i postępowania w pierwszej instancji, należy obciążyć tę agencję, poza jej własnymi kosztami, całością kosztów poniesionych przez wnoszącą odwołanie w związku z tymi dwoma postępowaniami.
Z powyższych względów Trybunał (piąta izba) orzeka, co następuje:
1)
Wyrok Sądu Unii Europejskiej z dnia 7 lutego 2024 r., VP/Cedefop (T‑563/22, EU:T:2024:72), zostaje uchylony.
2)
Stwierdza się nieważność decyzji dyrektora wykonawczego Europejskiego Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego (Cedefop) z dnia 17 grudnia 2021 r. oraz decyzji komisji odwoławczej Cedefop z dnia 17 czerwca 2022 r.
3)
Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego (Cedefop) wypłaci kwotę 15000 EUR tytułem zadośćuczynienia za krzywdę wyrządzoną VP.
4)
Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego (Cedefop) pokrywa, oprócz własnych kosztów, wszystkie koszty poniesione przez VP zarówno w postępowaniu w pierwszej instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym.
Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: angielski.