62020CJ0348_RES
Cás C‑348/20 P
Nord Stream 2 AG
v
Parlaimint na hEorpaagusComhairle an Aontais Eorpaigh
Breithiúnas na Cúirte (an Mór-Dhlísheomra) an 12 Iúil 2022
(Achomharc — Fuinneamh — Margadh inmheánach sa ghás nádúrtha — Treoir 2009/73/CE — Treoir (AE) 2019/692 — Infheidhmeacht Threoir 2009/73 a leathnú maidir le píblínte gáis idir na Ballstáit agus tríú tíortha — An ceathrú fomhír d’Airteagal 263 CFAE — Caingean le haghaidh neamhniú — An coinníoll nach mór go mbeadh baint dhíreach ag an iarratasóir leis an mbeart is ábhar dá chaingean nó dá caingean — Easpa lánrogha maidir leis na hoibleagáidí a fhorchuirtear ar an iarratasóir — An coinníoll nach mór go mbeadh baint ag an iarratasóir go leithleach leis an mbeart is ábhar dá chaingean nó dá caingean — Coigeartú na ndíolúintí lena n-eisiatar an t-iarratasóir mar an t-aon oibreoir amháin ó thairbhe na ndíolúintí sin — Iarraidh ar dhoiciméid a tharraingt siar ó chomhad — Rialacha maidir le fianaise a thabhairt ar aird os comhair bhreithiúnacht an Aontais Eorpaigh — Doiciméid inmheánacha de chuid institiúidí an Aontais)
Caingean le haghaidh neamhniú — Daoine nádúrtha nó dlítheanacha — Gníomhartha a bhaineann leo go díreach agus go leithleach — Cúram díreach — Critéir — Treoir leasaitheach lena gcuirtear, i bprionsabal, an chuid de línte tarchuir gáis atá suite idir Ballstát agus tríú tír faoi réir na rialacha is infheidhme don mhargadh inmheánach sa ghás nádúrtha — Cúram díreach d’úinéir línte gáis lena bhféadfaí síneadh raon feidhme rialacha dhlí an Aontais a chumhdach — Coinníollacha — Treoir lena ndéantar difear díreach do staid dhlíthiúil an úinéara — Easpa lánrogha na mBallstát maidir le cur chun feidhme na Treorach i ndáil leis
(an ceathrú fomhír d’Airteagal 263 CFAE; Treoracha ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 2009/73, Airteagal 2(17), 9, 32, 36 agus 49a, agus 2019/692, Airteagal 1)
(féach míreanna 43, 44, 62-67, 70, 74-77, 95, 97-112, 114, 164)
Nós imeachta reachtach — Saincheist nós imeachta — Iarraidh ar dhoiciméid a tharraingt siar ó chomhad — Critéir mheasúnaithe — Doiciméid imheánacha de chuid institiúidí an Aontais — Oibleagáid bhreithiúnacht an Aontais leasanna na bpáirtithe maidir lena gceart chun trialach córa a chothromú — Raon
(an chéad fhomhír d’Airteagal 15(3) CFAE; Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, Airteagail 42 agus 47; Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle Uimh. 1049/2001, Airteagal 4(1))
(féach míreanna 128-134, 136-148)
Caingean le haghaidh neamhniú — Daoine nádúrtha nó dlítheanacha — Gníomhartha a bhaineann leo go díreach agus go leithleach — Cúram aonair — Critéir — Treoir leasaitheach lena gcuirtear, i bprionsabal, an chuid de línte tarchuir gáis atá suite idir Ballstát agus tríú tír faoi réir na rialacha is infheidhme don mhargadh inmheánach sa ghás nádúrtha — Caingean arna tionscnamh ag an úinéir lena bhféadfaí síneadh raon feidhme rialacha dhlí an Aontais a chumhdach — Coinníollacha — Treoir lena ndéantar difear díreach do staid dhlíthiúil an úinéara — Treoir lena gceadaítear d’údaráis rialála náisiúnta díolúintí a dheonú — Cúram leithleach an úinéara mar an t-aon oibreoir amháin a eisiatar leis an Treoir ó thairbhe na ndíolúintí — Inghlacthacht
(an ceathrú fomhír d’Airteagal 263 CFAE; Treoracha ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 2009/73, Airteagal 2(17), 36 agus 49a, agus 2019/692, Airteagal 1)
(féach míreanna 156-163)
Résumé
Is cuideachta faoi dhlí na hEilvéise é an t-iarratasóir, Nord Stream 2, arb é cuideachta comhstoic phoiblí na Rúise, Gazprom, an t-aon scairshealbhóir atá aici. Tá sé freagrach as pleanáil, tógáil agus oibriú phíblíne mhuirí Nord Stream 2, lena n-áiritheofar an sreabhadh gáis idir Vyborg (an Rúis) agus Lubmin (an Ghearmáin). Cuireadh tús leis an obair thógála i mí Eanáir 2017.
Ar an 17 Aibreán 2019, ghlac Parlaimint na hEorpa agus Comhairle an Aontais Eorpaigh Treoir 2019/692, (
1
) lena leasaítear Treoir 2009/73/CE maidir le comhrialacha don mhargadh inmheánach sa ghás nádúrtha. Tá sé mar aidhm ag Treoir 2019/692, a tháinig i bhfeidhm an 23 Bealtaine 2019, a áirithiú go mbeidh na rialacha is infheidhme maidir le línte tarchuir gáis a nascann dhá Bhallstát nó níos mó, go mbeidh siad infheidhme freisin, laistigh den Aontas, maidir le línte tarchuir gáis go dtí tríú tíortha agus uathu, amhail píblíne Nord Stream 2. Mar sin, tar éis theacht i bhfeidhm na Treorach sin, tá úinéirí píblínte idir Ballstát agus tríú tír, amhail an t-iarratasóir, faoi réir, i bprionsabal, na hoibleagáidí dá bhforáiltear i dTreoir 2009/73 don chuid dá línte tarchuir gáis atá i gcríoch na mBallstát, sa chás seo tá cuid de phíblíne Nord Stream 2 i gcríoch Phoblacht Chónaidhme na Gearmáine. Ciallaíonn sé sin go bhfuil oibleagáid ar na hoibreoirí sin, go háirithe, córais tarchuir agus oibreoirí córais tarchuir a dhíchuachadh ó struchtúir táirgeachta agus soláthair (
2
) agus córas um rochtain neamh-idirdhealaitheach tríú páirtí a thabhairt isteach ar chórais tarchuir gáis bunaithe ar tharaifí arna bhfoilsiú agus arna bhformheas. (
3
)
Le hordú an 20 Bealtaine 2020, (
4
) rinne an Chúirt Ghinearálta an chaingean a thionscain an t-iarratasóir a dhíbheadh toisc í a bheith neamh-inghlactha agus maidir leis an Treoir atá faoi dhíospóid a chur ar neamhní ar an bhforas nach raibh baint dhíreach ag an iarratasóir leis an Treoir atá faoi dhíospóid. Chinn an Chúirt Ghinearálta, go háirithe, nach bhféadfadh treoir, inti féin, oibleagáidí a fhorchur ar dhuine aonair in éagmais na mbeart trasuite a ghlacadh roimh ré. Sna himthosca sin, staon an Chúirt Ghinearálta scrúdú a dhéanamh ar inghlacthacht na caingne i ndáil le cúram aonair an iarratasóra. Maidir leis an gcaingean sin, d’ordaigh an Chúirt Ghinearálta doiciméid áirithe arna dtáirgeadh ag an iarratasóir a bhaint den chomhad i gcomhthéacs a chaingne gan údarú ó na hinstitiúidí lena mbaineann.
Ag éisteacht maidir le hachomharc a thionscain an t-iarratasóir, cuireann an Chúirt Bhreithiúnais, ina suí di mar Mhór-Dhlísheomra, breithiúnas na Cúirte Ginearálta ar neamhní agus dearbhaíonn sí go bhfuil an chaingean inghlactha. Sa chás sin, sonraíonn an Chúirt Bhreithiúnais a cásdlí maidir le hinghlacthacht na cainge dírí arna dtionscnamh ag daoine aonair i gcoinne na treoracha. Sonraíonn an Chúirt Bhreithiúnais freisin ról Rialachán Uimh. 1049/2001 maidir le rochtain phoiblí ar dhoiciméid (
5
) chun críocha scrúdú a dhéanamh ar iarrataí ar dhoiciméid a tharraingt siar ó chomhad na cúirte.
Breithniú na Cúirte Breithiúnais
Ar an gcéad dul síos, cuireann an Chúirt Bhreithiúnais in iúl, i gcomhréir leis an dara habairt den cheathrú fomhír d’Airteagal 263 CFAE, féadfaidh aon duine nádúrtha nó dlítheanach, imeachtaí a thionscnamh in aghaidh gnímh is dá chúram go díreach agus go leithleach. Chun go mbeidh baint dhíreach ag duine aonair leis an ngníomh atá faoi amhras, ní mór dhá choinníoll charnacha a chomhlíonadh. Ar thaobh amháin, ní mór don bheart is ábhar don chaingean difear díreach a dhéanamh dá staid dhlíthiúil agus, ar an taobh eile, ní mór dó aon lánrogha a fhágáil dóibh siúd atá freagrach as a cur chun feidhme.
Maidir leis an gcéad choinníoll i ndáil le difear díreach a dhéanamh do staid dhlíthiúil an duine aonair, tugann an Chúirt Bhreithiúnais faoi deara nach féidir inniúlacht an ghnímh chun difear den sórt sin a dhéanamh a mheas i bhfianaise a fhoirme amháin agus gur cheart breathnú ar shubstaint an ghnímh sin. Fágann sé sin gur féidir le haon ghníomh, i bprionsabal, difear díreach a dhéanamh do staid dhlíthiúil an duine aonair agus is cuma cé acu bearta cur chun feidhme atá i gceist leis nó nach bhfuil, lena n-áirítear, i gcás treorach, bearta trasuite. Ní chuirtear cineál díreach an naisc idir an treoir sin agus na héifeachtaí sin faoi cheist leis na bearta trasuite ar choinníoll nach bhfágfadh an treoir sin aon lánrogha ag na Ballstáit maidir leis an difear sin a fhorchur ar an duine aonair sin.
Sa chás seo, trí raon feidhme Threoir 2009/73 a leathnú maidir le píblínte gáis idir na Ballstáit agus tríú tíortha, tá sé d’éifeacht ag an Treoir atá faoi dhíospóid an t-iarratasóir, mar úinéir píblíne gáis den sórt sin, a shocrú faoi réir na n-oibleagáidí a eascraíonn as sin. I ndáil leis sin, tá gá an Bhallstáit lena mbaineann, Poblacht Chónaidhme na Gearmáine sa chás seo, chun bearta trasuite a ghlacadh chun na hoibleagáidí sin a chur chun feidhme neamhábhartha sa mhéid is nach bhfuil lánrogha ag an mBallstát sin a d’fhéadfadh bac a chur ar na hoibleagáidí a fhorchur ar an iarratasóir.
Dá bhrí sin, chinn an Chúirt Bhreithiúnais go ndearna an Chúirt Ghinearálta earráid dlí nuair a chinn sí nach ndearna an Treoir atá faoi dhíospóid difear díreach do staid dhlíthiúil an iarratasóra.
Maidir leis an dara coinníoll a bhaineann leis an lánrogha a fágadh ag na daoine lena mbaineann le gníomh maidir lena cur chun feidhme, Sonraíonn an Chúirt Bhreithiúnais nach mór lánrogha den sórt sin a bheith ann a scrúdú trí bhreathnú ar shubstaint an ghnímh sin agus nach mór measúnú a dhéanamh, thairis sin, gurb ann do lánrogha i bhfianaise na n-éifeachtaí dlíthiúla iarbhír lena mbaineann an chaingean agus a d’fhéadfadh tionchar iarbhír a bheith aici ar staid dhlíthiúil an duine lena mbaineann.
Má tá lánrogha, sa chás seo, ag na Ballstáit a ndírítear an Treoir atá faoi dhíospóid chucu a bhaineann le cur chun feidhme na n-oibleagáidí a cheanglaítear léi, tá lánrogha ag an mBallstát lena mbaineann maidir le forchur na n-oibleagáidí sin ar an iarratasóir. Go háirithe, ní féidir ceann de na díolúintí dá bhforáiltear i dTreoir 2009/73 a dheonú don iarratasóir. (
6
) D’ainneoin lánrogha na mBallstát maidir le díolúintí dá bhforáiltear i dTreoir 2009/73 a dheonú do ghnóthais gháis a chomhlíonann na coinníollacha lena mbaineann, ní féidir aon cheann de na díolúintí sin a chur i bhfeidhm maidir le staid an iarratasóra, nach chomhlíonann na coinníollacha. Dá bhrí sin, tá nasc díreach idir teacht i bhfeidhm na Treorach atá faoi dhíospóid agus forchur na n-oibleagáidí a leagtar ar an iarratasóir.
Dá bhrí sin, measann an Chúirt Bhreithiúnais go ndearna an Chúirt Ghinearálta earráid dlí nuair a chinn sí go raibh lánrogha ag na Ballstáit leis an Treoir atá faoi dhíospóid, gan staid an iarratasóra a chur san áireamh agus gurb é iarmhairt dhíreach theacht i bhfeidhm na Treorach atá faoi dhíospóid an t-iarratasóir a chur faoi réir oibleagáidí nach bhféadfaidh an t-iarratasóir a sheachaint.
I bhfianaise na mbreithnithe sin, chinn an Chúirt Bhreithiúnais go bhfuil baint dhíreach ag an iarratasóir leis an Treoir atá faoi dhíospóid.
Mar sin, tugann an Chúirt Bhreithiúnais aghaidh ar iarraidh na Comhairle maidir le doiciméid inmheánacha áirithe arna dtabhairt ar aird go neamhdhleathach ag an iarratasóir a bhaint den chomhad le linn na n-imeachtaí. Baineann an iarraidh sin, go sonrach, le moladh ón gCoimisiún chuig an gComhairle lena bhfuil sé d’aidhm tús a chur le caibidlíocht idir an tAontas Eorpach agus tríú Stát d’fhonn comhaontú idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích, tuairim ó Sheirbhís Dlí na Comhairle a bhaineann leis an moladh sin agus tuairimí de chuid Phoblacht Chónaidhme na Gearmáine arna ndéanamh i gcomhthéacs an nós imeachta reachtach as ar eascair glacadh na Treorach atá faoi dhíospóid.
Tugann an Chúirt Bhreithiúnais faoi deara, ar dtús, go mbraitheann inghlacthacht na fianaise arna dtabhairt ar aird go neamhdhleathach, amhail doiciméid inmheánacha de chuid institiúidí an Aontais nach raibh a dtabhairt ar aird údaraithe, ar chothromaíocht idir leasanna na bpáirtithe go háirithe i bhfianaise an chuspóra chun triail chóir a fháil a áirithiú. I ndáil leis sin, cé go bhfuil luach táscach áirithe ag baint le Rialachán Uimh. 1049/2001 chun na leasanna sin a chothromú, ní rialaítear é go cuimsitheach.
Mar sin féin, maidir le tuairim ó Sheirbhís Dlí na Comhairle, measann an Chúirt Bhreithiúnais, i gcomhaontú leis an gCúirt Ghinearálta, go bhfuil an chothromaíocht i bhfabhar leasanna na Comhairle sin a chosaint, lena ndéantar dochar don cheart chun triail chóir a fháil agus dá leas chun tuairimí neamhbhalbha, oibiachtúla agus cuimsitheacha a fháil as an tuairim sin a choinneáil sa chomhad breithiúnach sa mhéid nach leor an t-aon leas atá ag an iarratasóir, mar thacú lena chuid argóintí leis an tuairim sin, sa chás seo, chun bonn cirt a thabhairt do choinneáil den sórt sin, ós rud é nach bhfuil fiúntas na hargóinte sin ag brath ar bhealach ar bith ar thabhairt ar aird na tuairime sin. Ar an taobh eile, maidir leis an moladh ón gCoimisiún tuairimí de chuid Phoblacht Chónaidhme na Gearmáine, chinn an Chúirt Bhreithiúnais gur chuir an Chúirt Ghinearálta, i ndáiríre, forálacha Rialachán Uimh. 1049/2001 i bhfeidhm go heisiach, gan na leasanna atá i gceist a chothromú agus gan scrúdú, sa chomhthéacs sin, a dhéanamh ar cé acu an bhféadfadh dochar a dhéanamh go sonrach agus go héifeachtach don leas a bhfuiltear ag brath air chun bonn cirt a thabhairt lena dtarraingt siar, eadhon, leas an phobail maidir le caidreamh. (
7
)
Tar éis di seasamh leis an achomharc, agus úsáid á baint aici as a cumhacht an cás a chinneadh, rialaíonn an Chúirt Bhreithiúnais, ar deireadh, ar chúram aonair an iarratasóra maidir leis an Treoir atá faoi dhíospóid. I ndáil leis sin, chinn sí go bhfuil baint ag an iarratasóir go leithleach leis na coinníollacha díolúine dá bhforáiltear, i gcás ina bhfuil sé an t-aon oibreoir amháin atá, nó a d’fhéadfadh a bheith, i gcás ina bhfuil sé eisithe óna dtairbhe.
I bhfianaise an méid sin roimhe seo, rialaíonn an Chúirt Bhreithiúnais go bhfuil an chaingean le haghaidh neamhniú a thionscain an t-iarratasóir inghlactha agus déanann sí an cás a tharchur ar ais chuig an gCúirt Ghinearálta le haghaidh breithiúnas a thabhairt ar an tsubstaint.
(
1
)	Treoir (AE) 2019/692 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Aibreán 2019, lena leasaítear Treoir 2009/73/CE maidir le comhrialacha don mhargadh inmheánach sa ghás nádúrtha (IO 2019 L 117, lch. 1, “an Treoir atá faoi dhíospóid”).
(
2
)	Airteagal 9 de Threoir 2009/73.
(
3
)	Airteagal 32 de Threoir 2009/73.
(
4
)	Ordú an 20 Bealtaine 2020, Nord Stream 2 v an Pharlaimint agus an Chomhairle (T‑526/19, EU:T:2020:210).
(
5
)	Rialachán (CE) Uimh. 1049/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Bealtaine 2001 maidir le rochtain phoiblí ar dhoiciméid ó Pharlaimint na hEorpa, ón gComhairle agus ón gCoimisiún (IO 2001 L 145, lch 43). Ba cheart a thabhairt faoi deara nach bhfuil an Rialachán sin infheidhme sa chás seo.
(
6
)	Airteagail 36 agus 49a de Threoir 2009/73.
(
7
)	Airteagal 4(1) de Rialachán Uimh. 1049/2001.