62018TJ0310_RES
Zaak T‑310/18
European Federation of Public Service Unions (EPSU)enJan Goudriaan
tegen
Europese Commissie
Arrest van het Gerecht (Negende kamer– uitgebreid) van 24 oktober 2019
„Sociale politiek – Dialoog tussen de sociale partners op het niveau van de Unie – Overeenkomst genaamd ‚Algemeen kader voor de voorlichting en de raadpleging van de ambtenaren en werknemers van de administraties van de centrale regeringen’ – Gezamenlijk verzoek van de ondertekenende partijen om deze overeenkomst ten uitvoer te leggen op het niveau van de Unie – Weigering van de Commissie om bij de Raad een voorstel voor een besluit in te dienen – Beroep tot nietigverklaring – Handeling waartegen beroep kan worden ingesteld – Ontvankelijkheid – Beoordelingsmarge van de Commissie – Autonomie van de sociale partners – Subsidiariteitsbeginsel – Evenredigheid”
Beroep tot nietigverklaring – Handelingen waartegen beroep kan worden ingesteld – Begrip – Handelingen die bindende rechtsgevolgen sorteren – Besluit van de Commissie om de Raad geen voorstel te doen voor een besluit tot tenuitvoerlegging op Unieniveau van een door de sociale partners gesloten overeenkomst – Daaronder begrepen
(Art. 155, lid 2, en art. 263 VWEU)
(zie punten 20, 22‑36)
Sociale politiek – Overeenkomst betreffende de sociale politiek – Overeenkomsten van de sociale partners – Tenuitvoerlegging bij besluit van de Raad op voorstel van de Commissie – Initiatiefrecht van de Commissie – Omvang – Gezamenlijk verzoek van de ondertekenende partijen – Verplichting van de Commissie om bij de Raad een voorstel voor een besluit in te dienen – Geen
(Art. 17, lid 2, VEU; art. 155, lid 2, VWEU)
(zie punten 51, 66, 67, 73, 74, 78, 79, 81, 82, 90, 93, 103)
Handelingen van de instellingen – Rechtskarakter – Wetgevingshandeling – Begrip – Maatregelen vastgesteld na een procedure van tenuitvoerlegging op Unieniveau van door de sociale partners gesloten overeenkomsten – Daarvan uitgesloten
(Art. 155, lid 2, en art. 289 VWEU)
(zie punt 69)
Sociale politiek – Overeenkomst betreffende de sociale politiek – Overeenkomsten van de sociale partners – Tenuitvoerlegging bij besluit van de Raad op voorstel van de Commissie – Initiatiefrecht van de Commissie – Voorwaarde – Naleving van het beginsel van democratie – Representativiteit van de ondertekenaars van de overeenkomst – Eerbiediging van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid
(Art. 17, lid 1, VEU; art. 155 VWEU)
(zie punten 75, 95, 96, 98, 137)
Sociale politiek – Overeenkomst betreffende de sociale politiek – Overeenkomsten van de sociale partners – Tenuitvoerlegging bij besluit van de Raad op voorstel van de Commissie – Initiatiefrecht van de Commissie – Beoordelingsmarge van de Commissie – Rechterlijke toetsing – Grenzen
(Art. 17, lid 1, VEU; art. 155 VWEU)
(zie punten 108‑112)
Samenvatting
In het arrest EPSU en Goudriaan/Commissie (T‑310/18) van 24 oktober 2019 heeft het Gerecht een beroep tot nietigverklaring verworpen dat was ingesteld tegen een besluit van de Commissie om bij de Raad geen voorstel in te dienen voor een besluit tot tenuitvoerlegging op Unieniveau van een door de Europese sociale partners ondertekende overeenkomst.
In december 2015 hebben de sociale partners krachtens artikel 155, lid 1, VWEU een overeenkomst ondertekend genaamd „Algemeen kader voor de voorlichting en de raadpleging van de ambtenaren en werknemers van de administraties van de centrale regeringen” (hierna: „overeenkomst”). Vervolgens hebben zij de Commissie gezamenlijk verzocht een voorstel in te dienen om de overeenkomst op het niveau van de Unie te laten uitvoeren bij een krachtens artikel 155, lid 2, VWEU vastgesteld besluit van de Raad. In maart 2018 heeft de Commissie de sociale partners echter laten weten dat zij had besloten geen dergelijk voorstel voor een besluit bij de Raad in te dienen. De redenen die voor deze weigering werden gegeven waren ten eerste het specifieke karakter van de administraties van de centrale regeringen, namelijk het feit dat zij bevoegdheden van openbaar gezag uitoefenen, ten tweede het feit dat vele lidstaten in hun nationale recht bepalingen hebben over de voorlichting en raadpleging van de ambtenaren en werknemers van die administraties, en ten derde het feit dat er tussen de lidstaten aanzienlijke verschillen bestaan wat de omschrijving en de afbakening van die administraties betreft, zodat de werkingssfeer van een eventueel besluit van de Raad tot tenuitvoerlegging van de overeenkomst van lidstaat tot lidstaat qua omvang zou verschillen.
Het Gerecht heeft om te beginnen geoordeeld dat het weigeringsbesluit van de Commissie een voor beroep vatbare handeling vormde. Het kon immers niet worden gekwalificeerd als een voorbereidende handeling, en de eventuele ruime beoordelingsmarge van de Commissie stond niet in de weg aan de ontvankelijkheid van het beroep.
Vervolgens heeft het Gerecht beklemtoond dat wanneer de sociale partners hebben onderhandeld over een overeenkomst en deze hebben gesloten op grond van artikel 155, lid 1, VWEU, en de ondertekenende partijen een gezamenlijk verzoek indienen voor de tenuitvoerlegging van die overeenkomst op Unieniveau bij een krachtens artikel 155, lid 2, VWEU vastgesteld besluit van de Raad, de Commissie niet verplicht is dit verzoek in te willigen, maar dient te beoordelen of er volgens haar aanleiding is om bij de Raad een voorstel in die zin in te dienen.
Het Gerecht heeft daaraan toegevoegd dat de Commissie niet alleen moet nagaan of de clausules van een dergelijke overeenkomst strikt genomen wettig zijn, maar ook rekening moet houden met het algemeen belang van de Unie en dus moet beoordelen of het, mede gelet op overwegingen van politieke, economische en sociale aard, wel opportuun is om die overeenkomst op Unieniveau ten uitvoer te leggen.
Tot slot heeft het Gerecht gepreciseerd dat de Commissie een ruime beoordelingsmarge heeft en dat, bij weigering, het besluit van de Commissie slechts in beperkte mate kan worden getoetst door het Gerecht.